Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Mér þykir rétt, enda þótt skýrsla um framkvæmd vegáætlunar fyrir árið 1970 hafi legið frammi og þm. vitanlega kynnt sér hana, að vekja athygli á nokkrum atriðum, sem í skýrslunni eru, og bæta nokkru við, sem ekki er í skýrslunni. Það má geta þess, að reiknað var með í vegáætlun 1969–1972, að brúttósala á benzíni á tekjuárinu 1970 frá því í nóv. 1969 þangað til í okt. 1970 yrði 73.7 millj. lítra eða 2.4 millj. lítra meiri en á tekjuárinu 1969. Raunveruleg sala samkv. söluskýrslum olíufélaganna hefur hins vegar reynzt 69.7 millj. lítra eða 4% minna en áætlað var. Endurgreiðslur á benzíngjaldi urðu 14.2 millj. kr., og er það 0.6 millj. kr. hærri upphæð en áætlað var. Af þessum sökum urðu brúttótekjur um 22.7 millj. kr. undir áætlun, miðað við benzíntekjurnar. Brúttósala á bensíni var 1966 68.3 millj. lítra, 1967 72.2 millj. lítra, 1968 71.5 millj. lítra, 1969 69.3 millj. og 1970 69.7 millj. lítra. Að raunveruleg aukning á brúttósölu á benzíni hefur aðeins orðið um 0.6% á árinu, þrátt fyrir verulegan innflutning bifreiða, má m.a. rekja til þess, að mikill hluti hinna nýju bifreiða kom fyrst í notkun á síðari hluta ársins, svo og þess, að vegna verkfallsins í júnímánuði var benzínsala í þeim eina mánuði 1.2 millj. lítra minni en í júní árið á undan. Þá hefur það án efa mikil áhrif á hlutfallslega minnkandi benzínsölu miðað við fjölgun bifreiða, að nýjar fólksbifreiðar, sem fluttar eru inn nú, eru yfirleitt minni og því sparneytnari heldur en gömlu bifreiðarnar, sem voru með eyðslufrekum og stórum vélum. Með heimild í lögum nr. 67/1968 um breyt. á vegalögum nr. 71/1963 var hinn 30. apríl gefin úr reglugerð nr. 74/1970 um innheimtu þungaskatts samkv. ökumælum af bifreiðum, sem nota annað eldsneyti en benzín og eru 5 tonn eða meira að eigin þyngd. Nánari ákvæði um fyrirkomulag þessarar nýju innheimtuaðferðar voru sett með reglugerð fjmrn. nr. 94/1970 um innheimtu bifreiðagjalda o.fl., en ákvæði um upphæð gjaldsins voru birt með auglýsingu nr. 100/1970 hinn 11. júní. Sökum þess að verulegar tafir urðu á ísetningu ökumæla í dísilbifreiðar af völdum verkfallsins í júnímánuði varð að fresta gildistöku reglugerðar nr. 74/1970 til 1. ágúst. Samkv. ákvæðum reglugerðar nr. 94/ 1970 á þungaskattur samkv. kílómetragjaldi að greiðast ársfjórðungslega eftir á, en af þeim sökum kemur greiðsla fyrir síðasta ársfjórðung ekki til innheimtumanna ríkissjóðs fyrr en í lok janúar 1971. Áætlaðar brúttótekjur af þungaskatti voru 138.8 millj. kr., en endurgreiðslur 8 millj. kr. Samkv. yfirliti ríkisbókhaldsins voru innheimtar tekjur 31. des. 1970 af þungaskatti alls 107.2 millj. kr. Endurgreiðslur á þungaskatti voru 7 millj. kr. og nettótekjur því aðeins 100.2 millj. kr. Er það 30.6 millj. kr. lægri upphæð en gert var ráð fyrir í vegáætlun, eins og að framan greinir. Áætlað var, að þungaskattur af dísilbifreiðum yfir 5 tonn að eigin þunga næmi alls um 60% af öllum innheimtum þungaskatti. Því er gert ráð fyrir, að um 20 millj. kr. bætist við það, sem inn var komið um áramót. Niðurstöðutölur liggja ekki enn fyrir, en talið er víst, að upphæðin verði sem næst 20 millj. kr. Tekjur af gúmmígjaldi voru áætlaðar 47.6 millj. kr., en urðu 43.4 millj. kr., 4.2 millj. kr. undir áætlun. Samkv. því hefur raunveruleg sala á hjólbörðum árið 1970, að meðtöldum hjólbörðum á innfluttum bifreiðum, numið alls 1200 tonnum. Samsvarandi tala frá árinu 1966 var 1320 tonn og frá árinu 1969 825 tonn. Þyngd á gúmmíi fer vitanlega lækkandi, ef vagnarnir, sem inn eru fluttir, eru léttir og hefur það áhrif á heildarinnflutninginn. Launagreiðslur urðu 15.3 millj., en voru í vegáætlun 12.Í millj. Eftirlaunagreiðslur urðu 1.8 millj., en voru í áætlun 1.3 millj., og er breytingin í samræmi við aðrar hækkanir. Skrifstofukostnaður varð 5.8 millj., en hafði verið áætlaður 5 millj. kr. Verkfræðilegur undirbúningur framkvæmda í landsbrautum og þjóðbrautum hefur verið meiri en undanfarin ár, og kemur þar sérstaklega til undirbúningur að samgönguáætlun samkv. ákvörðun samgmrn. Hraða varð mjög undirbúningi hraðbrautaframkvæmda og einnig rannsóknum sérstakra verkefna samkv. þáltill., sem samþykktar hafa verið og Vegagerðin hefur tekið að sér að framkvæma. Samgönguáætlunin er allvíðtæk og miðar að því að gera heildaráætlun um vegakerfið í landinu á sem stytztum tíma. Umferðartalning var aukin að mun á árinu. Í því tilefni voru keyptir 25 nýir teljarar og 7 fengnir að láni hjá Reykjavíkurborg. Umferðartalningarnar sýna, að nokkur aukning er á sumarumferð frá fyrra ári, og einna mest á Suðurlandi. Á Suðurlandsvegi við Rauðavatn var tæplega 10% aukning, en yfir 20% aukning við Selfoss. Umferð um Reykjanesbraut hjá gjaldstöðinni við Straum var 8.5% meiri en árið áður. Á vegum í Borgarfirði var 5–10% umferðaraukning miðað við árið áður, en á vegum í nágrenni Akureyrar varð aukningin nokkru minni. Þá var haft eftirlit með öxulþunga ökutækja í náinni samvinnu við lögregluyfirvöld með sama hætti og s.l. ár. Sérstök áherzla var lögð á eftirlit með öxulþunga, meðan klaki var að fara úr vegum s.l. vor og þeir viðkvæmir fyrir skemmdum. Kostnaður við umferðartalningu og eftirlit varð því nokkru meiri heldur en áætlað var eða sem nam 300 þús. kr. Kostnaðaráætlanir í vegáætlun fyrir árið 1970 voru miðaðar við verðlag og kaupgjald í febrúar 1969, og er því ekki nema eðlilegt, að kostnaður fari fram úr áætlun, þegar miðað er við þær kauphækkanir, sem orðið hafa frá þeim tíma. En framkvæmdakostnaðurinn hefur þó orðið minni heldur en ætla mætti, því að stöðugt er unnið að aukinni hagræðingu við framkvæmdir með því að bæta vélakost og skipulag. T.d. má nefna, að ef slíkar ráðstafanir hefðu ekki komið til á árinu 1969 og 1970, hefði vísitala vegagerðarviðhalds 1. ágúst 1970 orðið mun hærri heldur en hún nú raunverulega er og reiknað var eftir. Þegar haft er í huga, að 1% hækkun á viðhaldskostnaði þýðir 2 millj. kr. aukin útgjöld, er ljóst, að fé, sem varið er til aukinnar hagræðingar, ber ríkulegan ávöxt, og áfram ber að halda á þeirri braut að auka hagræðingu í vegagerð eins og reyndar öðrum framkvæmdum. Þannig verður unnt að fá mest fyrir það fé, sem til framkvæmdanna er ætlað. Kostnaður við vetrarviðhald varð rúmlega 40 millj. kr., enda voru snjóþyngsli meiri víða um land, og þá einkum á Suðurlandi, en oft áður. Tjón af völdum náttúruhamfara varð allmikið. Í byrjun ársins urðu mikil flóð og skemmdir á Austurlandi, og varð kostnaður við viðgerðir af þeim skemmdum 2.3 millj. kr. Þá urðu einnig miklar skemmdir á Suður- og Vesturlandi vegna flóða. Mestar skemmdir urðu þó í Borgarfirði, en þar flæddi Norðurá yfir veginn á stóru svæði. Einnig flæddu Héraðsvötn upp og ollu skemmdum á vegum. Kostnaður við viðgerðir nam 2.7 millj. kr. En fyrir þessum lið er venjulega ekkert ætlað í vegáætlun, eins og nauðsyn ber þó til, því að það má alltaf reikna með, að 5–10 millj. kr. fari árlega til viðgerða á skemmdum vegna náttúruhamfara. Til þess að auka hagræðingu í vegaviðhaldinu hafa vegaverkstjórar á hverju ári verið kvaddir til funda og hafa verkfræðingar Vegagerðarinnar komið til þessara funda og flutt fyrirlestra um hagræðingu í vegagerð. Hefur Vegagerðin stuðzt að nokkru leyti við reynslu Norðmanna og Svía, sem enn hafa mikið af malarvegum og eiga að ýmsu leyti við sömu erfiðleika að stríða í vegaviðhaldi eins og við með okkar malarvegi. Unnið hefur verið að vegmerkingum. Fjárveiting var á árinu 1.5 millj. kr., og hefur skipulega verið unnið að því að koma upp vegmerkingum, þar sem talið er, að umíerðarhættur séu mestar, t.d. á blindbeygjum og blindhæðum. Lokið er við að setja umferðarmerki upp við allar hraðbrautir, mestan hluta þjóðbrauta og um helming af landsbrautum. Á árinu 1970 var einkum unnið að því að setja upp vegmerki á Vestur- og Norðurlandi, og undirbúið er nú að setja upp merki á Norðausturlandi og Suðurlandi, eftir því sem mögulegt er. Til vegaframkvæmda hafa verið tekin ýmis lán. Á árinu 1970 voru tekin lán að upphæð 160.6 millj. kr. til hraðbrauta, 5.1 millj. til þjóðbrauta og 6.7 millj. til landsbrauta. Afborganir af lánum voru 28.7 millj. kr. Lán til vegaframkvæmda í árslok 1970 námu 721 millj. kr. Ríkissjóður greiðir vexti af meginhluta þessara lána eða af 541.3 millj. kr. Bráðabirgðalán hafa verið tekin til ýmiss konar vegaframkvæmda. Bráðabirgðalán námu í árslok 1969 25 millj. 440 þús. kr., en í árslok 1970 25 millj. kr. Hafa bráðabirgðalánin því lækkað nokkuð. Bráðabirgðalánin eru venjulega tekin eftir óskum þm. úr ýmsum kjördæmum eða hreppsnefnda til að flýta fyrir framkvæmdum, ef fjárveiting er á vegáætlun næsta ár á eftir. Hefur þetta oft flýtt fyrir nauðsynlegum framkvæmdum og komið sér vel. Nettótekjur af umferðargjaldi á Reykjanesbraut voru 14.7 millj. kr., en fjárveiting á vegáætlun til Reykjanesbrautar 6.8 millj. kr. Umferð um gjaldstöðina hjá Straumi jókst um 8.5% á árinu miðað við fyrra ár. Hraðbrautarframkvæmdir, sem nú standa yfir, koma til með að kosta rúmlega 800 millj. kr. Miðar þeim vel áfram, og er ákveðið að ljúka veginum austur að Selfossi og upp í Kollafjörð á árinu 1972. Á árinu 1971 og 1972 verða framkvæmdirnar greiddar að hálfu úr vegasjóði og að hálfu með láni Alþjóðabankans. Til hraðbrauta var varið á árinu 1970 243.7 millj. kr. Áætlað er að verja til þeirra á árinu 1971 272.7 millj. kr. og 1972 286.8 millj. kr. Verkin hafa verið boðin út, og sumt af því hefur verið lægra en áætlað var og aðrar framkvæmdir aðeins hærri, þannig að tilboðin í framkvæmdirnar munu láta nokkuð nærri því, sem áætlaður kostnaður var. Með þeim hraðbrautaframkvæmdum, sem nú er unnið að, er mikilvægum áfanga náð á fjölförnustu vegunum. Þegar slitlagið er komið á umferðarmestu vegina, sparast mikið viðhaldsfé, sem nota má til viðhalds annars staðar, eða til nýbyggingar eftir ástæðum. Unnið var á þjóðbrautum samkv. vegáætlun og verkefnum lokið eins og áætlað var. Sama máli gegnir um landsbrautir og aðrar framkvæmdir í vegáætluninni. Til girðinga og uppgræðslu var fjárveiting 4 millj. kr., og var henni skipt til helminga, þannig að 2 millj. kr. voru ætlaðar til uppgræðslu og 2 millj. til girðinga. Uppgræðslan fór fram með svipuðum hætti og að undanförnu. Var sáð í ný og gömul flög með vegum og auk þess borið á svæði, sem sáð hafði verið í árið áður. Ber þetta mjög góðan árangur, og á þessu ári verður tekin upp sú nýjung, að landverndarfólk, ungmennafélög og klúbbar, munu taka þátt í þessu uppgræðslustarfi Vegagerðarinnar, og verður það til þess, að unnt verður að gera meira í þessu efni heldur en annars hefði verið mögulegt. Fjárveitingar til girðinga eru aðeins til þess að mæta kröfum girðingarlaganna um girðingar meðfram vegum og ristarhlið. Þá er haldið áfram rannsóknum á Skeiðarársandi. Fjárveiting var 1.8 millj. kr. Lokið var kortagerð af svæðum umhverfis Súlu og Sandgígjukvísl. Fyrstu botnrannsóknir voru einnig framkvæmdar á sömu svæðum. Haldið var áfram rennslismælingum í ánum á Skeiðarársandi og í nærliggjandi ám. Mælingar voru einnig framkvæmdar á fremur litlu jökulhlaupi úr Grænalóni, sem kom fram í Súlu. Fjárveiting fyrir árið 1970 var við það miðuð, að Grímsvatnahlaup kæmi á árinu. Var í því sambandi farinn mælingaleiðangur í Grímsvötn og nokkrar undirbúningsmælingar framkvæmdar við Skeiðará. Hlaup kom hins vegar ekki, og var hluti fjárveitingarinnar því geymdur, en haldið var áfram með mælingar og rannsóknir og það verður einnig gert á þessu ári. Niðurstöður mælinga í Grímsvötnum, svo og aðrar athuganir, benda til þess, að vænta megi hlaups fyrri hluta þessa árs, en hvort sem það verður nú eða ekki, má reikna með því, að meginhluta rannsóknanna verði lokið á þessu ári. Nýlega hafa verið samþykkt lög á Alþ. um sérstaka fjáröflun til vegagerðar og brúagerðar á Skeiðarársandi. Ég held, að allir hv. þm. hafi greitt atkv. með þessari lagasetningu. Það sýnir hinn almenna áhuga á því að koma hringvegi á. Engin vissa er fyrir því, að þessi nýsamþykktu lög nægi til tekjuöflunar til þess að gera veg og brýr á þessu svæði. En vonir standa til, að lögin geti orðið það hjálparmeðal, sem nægi til þess að flýta framkvæmdum og uppfylla þær vonir og óskir fjölda manna víðs vegar um land að gera þessa leið færa bifreiðum allt árið. Unnið var að brúargerð samkv. áætlun og allar þær brýr gerðar, sem ætlazt var til að byggðar væru á árinu, bæði hinar stærri brýr og eins hinar smærri. Gerðar voru 18 brýr 10 m eða lengri, samtals 423 m að lengd, og 21 smábrú, samtals 127 m að lengd. Fjárveiting til sýsluvegasjóða í vegáætlun 1970 var 18.5 millj. kr. og skiptist á milli sýslna eins og sjá má á töflu, sem prentuð var í skýrslu þeirri, sem útbýtt hefur verið. Tekjur sýsluvegasjóða hafa aukizt talsvert, og ástand sýsluvega hefur því stórum batnað frá því, sem áður var. Til vega í kaupstöðum og kauptúnum var til skipta 53 millj. 974 þús. kr. samkv. 32. gr. og 5 millj. 997 þús. samkv. 34. gr. vegalaga. Enginn vafi er á því, að þetta framlag til kaupstaða og kauptúna hefur átt stóran þátt í því að bæta gatnagerð í þéttbýlinu og orðið beinlínis til þess að gera mörgum kauptúnum mögulegt að leggja í dýra gatnagerð. Skipting á framlagi samkv. 34. gr. vegalaga, svokallaður 10% sjóður, var þannig, að til Hafnarfjarðarvegar í Kópavogi fóru 4.7 millj. kr., til Suðurlandsvegar um Selfoss 1.1 millj. kr. og til Reykjavegar í Hveragerði 197 þús. 148 kr. Fjárveiting til vélakaupa var 14 millj. kr., og var þeirri upphæð varið til þess að kaupa nauðsynlegustu vélar. Þá var haldið áfram byggingu áhaldahúss á Akureyri, hafin bygging áhaldaskemmu vestan Lagarfljótsbrúar, og einnig var keypt hús á Blönduósi, sem verður notað fyrir áhaldahús. Til tilrauna í vegagerð var veitt 2.7 millj. kr., og var tilraunum haldið áfram til þess að reyna ýmis ný efni og burðarþol vega og til nýjunga í vegagerð með það fyrir augum að gera framkvæmdir ódýrari og hagkvæmari heldur en hingað til hefur verið unnt að gera. Greiðsluhalli reyndist vera verulegur á vegaætlun 1970. Tekjurnar voru áætlaðar 583.6 millj. kr., en urðu 546.Í millj. kr. og halli því á tekjuáætluninni 37.5 millj. kr. Útgjöld á ýmsum liðum í vegáætluninni urðu 36.3 millj. hærri heldur en áætlað var. Halli verður því 73.8 millj. kr. á árinu 1970 og er miklu hærri en búizt var við á s.l. hausti. Halli á vegáætlun 1969 var 25.2 millj. kr., en hann hefur verið greiddur. Þá er gert ráð fyrir því, að hallinn frá árinu 1970 verði að nokkru leyti greiddur 1971 eða rúmlega helmingur hallans. Að lokum skal þess getið, að endanleg reikningsskil vegasjóðs liggja ekki enn fyrir, og geta því framangreindar tölur breytzt eitthvað, en þó ekki nema lítið í einstökum atriðum.



Herra forseti. Með hækkun á benzíngjaldi og þungaskatti, sem samþ. var á Alþ. fyrir lok síðasta árs, voru tekjur Vegasjóðs áætlaðar hækka um 255.3 millj. kr. Samkv. því er gert ráð fyrir, að tekjur af benzíngjaldi á árinu 1971 nemi 613.1 millj. kr., á þungaskatti 197.7 millj. kr. og af gúmgjaldi 44 millj. kr. Ríkisframlag er 47 millj. kr. Brúttótekjur verða því 901.8 millj. kr. Gert er ráð fyrir endurgreiðslu á benzíngjaldi, 14 millj., og þungaskatti, 4 millj. kr. Nettótekjur á árinu 1971 eru því áætlaðar 883.8 millj. kr., en á árinu 1972 943.1 millj. kr. Auk þess verða tekin framkvæmdalán til vegagerðar á þessu ári að upphæð 328.8 millj. kr. Á árinu 1972 er einnig gert ráð fyrir að taka framkvæmdalán til hraðbrauta og fleiri framkvæmda. Meiri hlutinn af þeim lánum, sem tekin verða til vegaframkvæmda, er vegna hraðbrautagerðar og einnig vegna Austfjarðaáætlunar og til vegaframkvæmda á Norðurlandi. Hraðbrautaframkvæmdir þær, sem nú standa yfir, munu kosta rúmlega 800 millj. kr. Eru þær fjármagnaðar með framlögum frá Vegasjóði og lánum, mest frá Alþjóðabankanum. Árið 1971 og 1972 verða þessar framkvæmdir því fjármagnaðar að hálfu úr Vegasjóði og að hálfu með láni úr Alþjóðabankanum. Á árinu 1971 mun ríkissjóður greiða auk afborgana 59.4 millj. í vexti af vegalánum, en Vegasjóður 13.1 millj. Til nýbygginga þjóðbrauta verður varið á árinu 66.1 millj. kr., til landsbrauta 79.6 millj. kr. Þá verður nokkru fé varið til girðinga og uppgræðslu, byggingargjalda, orlofs og til rannsókna á Skeiðarársandi. Til viðhalds þjóðvega er gert ráð fyrir að verja á þessu ári 250 millj. kr. Þá er einnig til vegmerkinga 1.8 millj. kr. Til fjallvega, aðalfjallvega og annarra fjallvega, reiðvega og tryggingargjalda er varið 3.3 millj. kr. Til brúa 10 metra og lengri er gert ráð fyrir að verja 49 millj. kr., til smábrúa 8.2 millj., til tryggingargjalda, orlofs o.fl., sem leggst við þennan kostnað, 2.1 millj. kr. Til sýsluvegasjóða og vega í kaupstöðum og kauptúnum verður varið 85.5 millj. kr., til véla- og áhaldakaupa 15 millj., til byggingar áhaldahúsa 4 millj., til tilrauna í vegagerð 4.5 millj., til greiðsluhalla á vegáætlun ársins 1969 25.2 millj. kr. Hallinn frá árinu 1970 reyndist vera 73.8 millj. kr., sem stafar af því, sem áður hefur verið greint frá, þegar rætt var um framkvæmdaskýrslu ársins 1970. Gert er ráð fyrir, að hallinn 1971 verði 29.8 millj. kr., og er þá greiddur rúmlega helmingurinn af halla ársins 1970. En þegar gerð verður áætlun á næsta hausti fyrir árin 1972–1975, verður vitanlega tekið til athugunar, hvernig megi brúa þetta bil. Eins og fram er tekið, er till. til vegáætlunar fyrir árið 1972 aðeins bráðabirgðaáætlun, og þykir því ekki eðlilegt á þessu stigi málsins að ræða áætlun fyrir það ár frekar að sinni. Í áætluninni er framlag ríkissjóðs 47 millj. kr. Sú upphæð verður til endurskoðunar á næsta sumri og hausti, þegar fjárlög fyrir árið 1972 verða samin. Liggur ljóst fyrir, að þegar rætt verður um framkvæmdaáætlun ársins 1972, er ekki nema um tvennt að ræða, að ýta hallanum á undan sér og hækka ekki þær fjárveitingar, sem fyrir liggja í bráðabirgðaáætluninni, eða fá auknar tekjur úr ríkissjóði. Ég hygg, að fæstir leggi það til að auka tekjur Vegasjóðs á næsta hausti með því að hækka benzíngjald og þungaskatt. Það væri ekki skynsamlegt. En þetta atriði verður til athugunar og umr., þegar fjárlög verða samin fyrir árið 1972, hvort þá þykir fært að auka tekjur Vegasjóðs með hækkuðu ríkisframlagi, eins og æskilegt væri að gera. Þótt tekjur Vegasjóðs hafi aukizt mikið og unnið sé nú fyrir margfaldar þær upphæðir, sem miðað var við fyrir fáum árum, þá er þörfin fyrir vegabætur það mikil, að allir geta verið sammála um, að enn sé nauðsynlegt að auka tekjur Vegasjóðs. Eins og áður er sagt, greiðir ríkissjóður vexti og afborganir af meginhluta þeirra lána, sem á Vegasjóði hvíla, auk framlags, sem áður getur, 47 millj. kr. Lagt er til að breyta nokkuð flokkun vega: á Vestfjörðum Súgandafjarðarvegi, í Norðurlandskjördæmi eystra Svarfaðardalsvegi, Laxárdalsvegi og einnig Fagranesvegi, í Suðurlandskjördæmi Þjórsárdalsvegi; í stað þess, að vegurinn nái að Ásólfsstöðum, komi: að vegamótum að Stöng austan Fossár. Þá er og breyting á aðalfjallvegum, þ.e. Sprengisandsleið; í stað „hjá Haldi, Búðaháls“ komi: hjá Sigöldu, vestan Þórisvatns um brú á Köldukvísl, en eins og kunnugt er, hefur nú verið lagður vegur alla leið þarna inn eftir, og er kominn góður áfangi á leiðinni norður í land. Enn fremur bætist við 2. mgr.: Alma norðan Fjórðungsvatns um Laugarfell yfir brú á Jökulsá eystri á Austari-Bug og Vesturdalsveg hjá Litlu-Hlíð. Launaliður hefur hækkað af eðlilegum ástæðum í samræmi við hækkað kaupgjald. Auk þess hafa eftirlaunagreiðslur hækkað nokkuð og skrifstofukostnaður, sem stafar mest af verðbreytingum. Gert er ráð fyrir hækkun viðhaldsfjár úr 206.9 millj. kr. í 250 millj. kr. Er það nokkru meira en nemur verðhækkunum, ekki sízt með tilliti til aukinnar hagræðingar í vegagerð og breyttum vinnubrögðum. Í láni því til kaupa á vegagerðarvélum, sem tekið var hjá Alþjóðabankanum jafnhliða láni til hraðbrautaframkvæmda og nemur 45 millj. kr., er einn stærsti liðurinn ætlaður til kaupa á nýrri mulningsvélasamstæðu til vinnslu á slitlagi á malarvegi. Mulningsvélar þessar kosta um 15 millj. kr., og er gert ráð fyrir, að vél þessi verði staðsett á Norðurlandi til vinnslu malar í slitlag frá Holtavörðuheiði til Norður-Þingeyjarsýslu. Sams konar mulningsvélasamstæða hefur verið rekin á Suður- og Vesturlandi frá árinu 1966 með mjög góðum árangri. Það hefur sýnt sig, þegar borið hefur verið ofan í malarvegi mulið grjót úr þessari vélasamstæðu, að ofaníburðurinn hefur reynzt miklu betur en þegar borið hefur verið ofan í veginn venjuleg möl eða sandur, eins og oft hefur þurft að grípa til. Með því að fá þessa vélasamstæðu nýtist vegaféð mun betur en áður. Gert er ráð fyrir, að reksturskostnaður þessarar vélar sé yfir árið 8.5 millj. kr. Hækkun framkvæmdafjár til þjóðbrauta og landsbrauta miðast við það að geta haldið vegáætluninni þrátt fyrir þær hækkanir, sem orðið hafa á framkvæmdakostnaði vegna verðhækkana. Talið er, að hækkun á framkvæmdakostnaði nemi um 17.5% frá því, að áætlunin var upphaflega gerð. Sama máli gegnir með brúaféð, að hækkun til brúagerða miðast við það að geta gert allar þær brýr, sem upphaflega voru á áætluninni. Á árinu 1971 verða tekjur sýsluvegasjóðanna samkv. 21. gr. innheimtar miðað við kaupgjald í almennri verkamannavinnu hjá Vegagerð ríkisins 1. des. 1970, og hækkar framlag til sýsluvegasjóða í samræmi við það. Vegasjóður hefur aldrei haft eins mikið fé til framkvæmda um allt land og á þessu ári. Mun mest bera á hraðbrautaframkvæmdum á Suðurlandsvegi og á Vesturlandsvegi. Þessum framkvæmdum á að ljúka á næsta ári. Þá verður einnig byrjað á að vinna að Austurlandsáætlun og nýjum vegaframkvæmdum á Norðurlandi, einkum út frá Akureyri. Með þeim tekjum, sem Vegasjóði hafa verið tryggðar, verður hægt að halda áfram hraðbrautaframkvæmdum, eftir að því er lokið, sem nú er unnið að. Enginn vafi er á því, að með þessu framkvæmdafé er stigið stórt spor til þess að gera varanlega vegi í landinu og til þess að bæta vegakerfið í heild, þótt enn sé ekki fært að setja varanlegt slitlag nema á þá vegi, þar sem umferðin er mest. Samkv. þessari áætlun eru 39.2 millj. kr. til nýrra framkvæmda, sem verður skipt upp á landsbrautir og þjóðbrautir. Mun fjvn. gera till. um skiptingu þessa fjár í einstök kjördæmi og þm. hvers kjördæmis síðan skipta fénu á ýmsa vegi í kjördæminu, þar sem þörfin er mest. Vonir standa til, að tekjuáætlun Vegasjóðs standist. Ekki er þó unnt að áætla tekjur af þungaskatti með fullri nákvæmni, vegna þess að enn er of skammt síðan nýja kerfið var upp tekið með gjaldmæla í dísilbifreiðum. Þó er talið fært að gefa ríflegan afslátt til þeirra, sem mest aka, og í gær var gefin út reglugerð, sem gerir þetta mögulegt. Með þessari reglugerð og þessum afslætti, sem ákveðinn er, er gengið eins langt og fært þykir, og talið er, að tekjur Vegasjóðs standist þrátt fyrir það, eins og reiknað er með í till. til vegáætlunar, sem hér er til umr. Í hinni nýju reglugerð er aukinn afsláttur til sérleyfisbifreiða og strætisvagna, þ.e. að sá þungi, sem áður var frá dreginn og miðaðist við 25%, er hækkaður upp í 30%. Þetta léttir nokkuð gjöldum af þessum bifreiðum. En sérleyfishafar hafa óskað eftir því, að til móts við þá væri gengið. Og með þessari reglugerð er gert ráð fyrir því, að þegar greiddur hefur verið þungaskattur af bifreið samkv. 1. gr. reglugerðarinnar, sem miðast við 1. gr. vegalaga, og ekið hefur verið yfir 30 þús. km á einu ári, skuli endurgreiða 15% af kílómetragjaldi, sem fellur umfram 30 þús. km og að 45 þús. km, en 25% af kílómetragjaldi umfram 45 þús. km. Endurgreiðsla þessi kemur til frádráttar ársfjórðungsgjaldi, er akstur hefur náð 30 þús. km. Með þessu er komið verulega til móts við þá, sem hafa mest kvartað undan hækkun á þungaskattinum, og er enginn vafi á því, að þessari reglugerð verður fagnað, og það hefur ekki verið búizt við því, að afslátturinn gæti numið svona hárri prósentu, 25%. Það er gott að geta komið þannig til móts við þá, sem mest aka, en halda þó þeim tekjum, sem reiknað er með í áætluninni. Herra forseti. Ég vil svo leggja til, að till. verði að lokinni þessari umr. vísað til síðari umr. og fjvn.



Herra forseti. Í því, sem ég kann að segja hér á eftir, mun ég víkja nokkuð jöfnu að vegamálunum í landinu og till. til þál. um vegáætlun, sem hér liggur fyrir, og taldi það heppilegri málsmeðferð en fara að ræða sérstaklega um vegamálin í sambandi við skýrslu hæstv. samgrh. Þáltill. til vegáætlunar er með öðrum hætti nú en verið hefur það ár, sem raunveruleg endurskoðun hefur átt sér stað, og stafar það af þeirri lagabreytingu, sem gerð var fyrir jólin í vetur á vegalögum, þar sem þessi till. er sjálfstæð till. Hins vegar lít ég svo á, að þær ákvarðanir, sem teknar voru með vegáætluninni, sem afgr. var á þinginu 1969, muni halda áfram í þeirri nýju vegáætlun, sem hér verður gerð, enda þótt formið á till. nú sé ekki með þeim hætti. Ég tel, að að þessu leyti hljóti meðferð málsins að vera sú sama og um endurskoðun á vegáætlun verði að ræða og svo verði fyrir árin 1971 og 1972, þó að lagabreyting hafi verið gerð, sem breyti forminu á þessu. Ég get ekki látið hjá líða að víkja að því, hvað þetta mál er seint á ferðinni hér á þessu hv. Alþ. Nú er 19. marz í dag, og það er gert ráð fyrir því, eða það hefur a.m.k. komið til umr., að Alþ. því, sem nú situr, ljúki fyrir páska, svo að tími sá, sem þetta mál verður hér til meðferðar á hv. Alþ., verður mjög skammur, ekki sízt þegar það er haft í huga, að nú er komið hér mikið af málum, sem þarfnast afgreiðslu og verða til meðferðar þingsins á sama tíma. Það er enginn vafi á því, að nauðsyn ber til, að hv. Alþ. hafi lengri tíma til að fjalla um mál eins og vegáætlun heldur en nú kemur til með að verða. Í framhaldi af þessu vil ég svo víkja að þeim viðhorfum, sem eru í vegamálum nú, þegar þessi endurskoðun á vegáætlun fer fram. Eins og upplýst hefur verið, hefur bílum landsmanna mjög fjölgað á seinustu árum. Árið 1960 voru hér 21 600 bifreiðar í landinu, en í lok ársins 1970 var talið, að hér væru um 47 þús. bifreiðar. Þeim hefur því fjölgað á annað hundrað prósent á þessu tímabili. En jafnhliða því, sem þessi fjölgun bifreiða hefur átt sér stað, hafa þær einnig orðið miklu stærri, og sérstaklega hefur orðið sú breyting á í sambandi við vöruflutninga um landið og meðfram ströndum þess, að þetta hefur færzt mjög inn á landleiðirnar og vöruflutningar með stórum vöruflutningabílum hafa aukizt verulega. Þessi þróun, bílafjölgunin, stærri bílar og vöruflutningar á landi, gengur öll í sömu átt, hún krefst meiri aðgerða í vegamálum en áður hafa verið og knýr þungt á um framkvæmdir þar. Til viðbótar þessu er svo það, að margir af elztu vegum þessa lands eru einmitt á þeim leiðum, sem eru einna fjölfarnastar, það er á aðalleiðunum, og það er svo komið, að víða er á aðalleiðum orðið þannig, að vegakerfið þolir ekki umferðina. Ég tel, að svo sé orðið um nokkurn hluta Vesturlandsvegar. Þar eru vegir af eldri gerð á aðalleiðunum, vegir, sem voru gerðir meðan handverkfæri voru ráðandi í vegagerð, og þessir vegir þola ekki umferðarþungann. Ég ferðaðist nokkuð um það kjördæmi nú í vetur, og þá voru vegir alauðir, en þeir voru þá svo illa farnir, að mér er það fullkomlega ljóst, að nauðsyn ber til að endurbæta þá nú þegar. Það, sem mestu máli skiptir í sambandi við vegaframkvæmdir í landinu, er að sjálfsögðu það fjármagn, sem hægt er að ná til þess að standa undir framkvæmdunum. Á kjörtímabilinu hefur benzínskattur verið hækkaður um 68.5%. Astæðan til þessarar hækkunar á benzínskattinum hefur verið knýjandi nauðsyn á því að auka tekjur Vegasjóðs, og hefur svo farið, að þm. hafa yfirleitt staðið saman um þetta. Nú er það hins vegar ljóst, eins og fram kom í ræðu hæstv. samgrh., að hér er svo langt gengið, að ekki er hægt að gera ráð fyrir því að auka tekjur Vegasjóðs með þessum hætti. Það hefur sýnt sig á síðustu árum, að magn það, sem selt hefur verið af benzíni, hefur minnkað, þó að bifreiðunum hafi fjölgað, og t.d. vil ég geta þess, sem fram kemur í skýrslu hæstv. samgrh., með leyfi hæstv. forseta, að á árinu 1967 voru seldir hér 72.2 millj. lítrar af benzíni, árið 1968 71.5, 1969 69.3 og 1970 69.7. Þessi þróun sýnir það, að ekki er hægt að gera ráð fyrir því, að hægt verði að auka tekjur Vegasjóðs með sama hætti og gert hefur verið nú á þessu kjörtímabili. Hér verða ný ráð að koma til, ef vegagerðin í landinu á ekki að dragast saman. Það hafa oft verið um það deilur hér á hv. Alþ., hvernig með tekjur til vegamála skyldi farið, og ég hef verið í þeirri sveit, sem hefur deilt á hæstv. ríkisstj. fyrir það, að ríkissjóður tæki til annarra þarfa of mikið af þeim tekjum, sem umferðin í landinu gefur, í staðinn fyrir að láta það ganga til vegaframkvæmda í landinu, eins og nauðsyn bæri til. Á árinu 1963, þegar vegalögin voru afgreidd, var ákveðið, að framlag ríkissjóðs skyldi verða 47 millj. kr. En þetta stóð ekki lengi, heldur gilti þetta á árinu 1964, en á næsta ári á eftir, 1965, var þessi fjárveiting skorin niður með lögum þar að lútandi um 20%, og á árinu 1966 voru allar fjárveitingar frá ríkissjóði til vegamála felldar gersamlega niður. Þetta var að minni hyggju mjög misráðið. Og í landi, sem hefur lélegt vegakerfi en ríka þörf fyrir samgöngur, þá var þetta óframkvæmanlegt, enda hefur það orðið til þess að skapa margvíslega erfiðleika í vegaframkvæmdum hér á landi. Það var ekki fyrr en á árinu 1969 í sambandi við benzínskattshækkun, sem þá var gerð, sem tókst að fá ríkissjóð til þess að greiða aftur þetta framlag til vegamála, sem gert var með þeim hætti, að hann tók að sér að greiða vexti og afborganir af lánum, sem Vegasjóður hafði tekið. Ég hef reynt að afla mér upplýsinga um það, hve miklar tekjur ríkissjóður hafi fengið af umferðinni á áratugnum 1960–1970 að báðum árum meðtöldum, þ.e. 11 árum, umfram það, sem gekk til samgöngumálanna. Samkv. þeim upplýsingum, sem ég hef fengið þar um, sem ég held, að séu öruggar, því að þær hef ég fengið bæði frá Hagstofu Íslands og eins frá FÍB, þá mun ríkissjóður hafa fengið í sinn hlut í tekjur af umferðinni á þessu 11 ára tímabili yfir 4 milljarða kr. eða nákvæmlega 4 300 millj. kr. Hér er um geysilega háa fjárhæð að ræða, og ekki sízt er það alvarlegt, þegar haft er í huga, hvernig ástandið er í vegagerð á okkar landi og hve mikla nauðsyn ber til að ýta þeim málum áfram. Það gladdi mig því stórum, þegar ég heyrði það í ræðu hæstv. samgrh. hér áðan, að hann taldi, að leiðin til aukinna tekna nú yrði að vera aukið framlag ríkissjóðs, því að aðrir möguleikar væru ekki fyrir hendi. Ég vil taka undir þetta og tel, að benzínsalan síðustu átin hafi einmitt sannað það, að við erum komnir svo langt í álagningu á benzínsöluna, að lengra er ekki hægt að fara í þeim efnum. Þess vegna verður að hverfa að þeirri leið, sem ég hef margoft lýst hér yfir fyrir hönd Framsfl., að yrði að hverfa að, að ríkissjóður verði að leggja fram af þeim tekjum, sem hann hefur frá umferðinni, til vegamálanna. Annað atriði, sem hefur haft geysileg áhrif á vegamálin hér á landi á þessu kjörtímabili og reyndar lengur þó, er sú stefna í efnahagsmálum, sem hæstv. ríkisstj. hefur fylgt. Kostnaðurinn við vegagerðina hefur vaxið það mikið á síðustu árum, að hann hefur gleypt verulegan hluta af þeim tekjum, sem Vegasjóður hefur haft og ætlaðar voru til framkvæmda í vegamálum. Í sambandi við þetta vil ég geta þess, að gengisbreytingarnar 1967 og 1968 kostuðu Vegasjóð 164 millj. kr. Erlendar skuldir Vegasjóðs hækkuðu þetta mikið við gengisbreytinguna. Vextir af lánum Vegasjóðs á þessu tímabili eru 100 millj. kr., og verðhækkunin á framkvæmdaliðum vegáætlunarinnar, sem gerð var 1969 og gilda átti til 1972, er svo mikil, að á árunum 1971 og 1972 er hér um 240 millj. kr. að ræða. Gengisbreytingarnar og verðhækkanirnar vegna þeirra á þessum tveimur árum kosta Vegasjóð um 400 millj. kr. Hér er um geysilega háar fjárhæðir að ræða, og Vegasjóð, sem nú hefur um 900 millj. kr. í tekjur eftir að þær voru hækkaðar um síðustu áramót, munar um minna en 400 millj. kr. á þessu tímabili. Þess vegna er ljóst, að það skiptir vegagerðina í landinu meginmáli á næstu árum, svo sem það hefur gert á síðustu árum, hvernig á efnahagsmálum þjóðarinnar verður haldið, því að ef áfram verður haldið að fella gengið og verðbólga verður með sama hraða og hún hefur verið á þessu kjörtímabili, þá munu tekjur Vegasjóðs hrökkva skammt. Í sambandi við vegamálin vil ég svo minna á það, að þegar sú ákvörðun var tekin í vetur að hækka benzínskattinn og þungaskattinn, þá varð af sjálfu sér að leggja til grundvallar þau auknu útgjöld, sem Vegasjóður stóð frammi fyrir á þeim árum, sem eftir voru af áætlunartímabilinu. Og á árinu 1971 hefði þessi mynd verið þannig, að verðhækkunin nam 128 millj. kr. Afborganir og vextir af lánum voru 83 millj. kr., og tekjurýrnunin frá því, sem gert var ráð fyrir, var 29 millj. kr. Hér er um 240 millj. kr. að ræða, sem staða Vegasjóðs versnaði um frá því, sem gert var ráð fyrir, þegar vegáætlunin 1969 var samin fyrir árin 1969–1972. Og hvað þýddi þetta í raun og veru fyrir Vegasjóð? Það var gert ráð fyrir því, að Vegasjóður greiddi 100 millj. kr. í framkvæmdir í hraðbrautum á árinu 1971. Til þjóðbrauta átti að verja á því ári 55.3 millj. kr., til landsbrauta 63.3 millj. og til brúagerða 48.8 millj. Þetta eru samtals 267.4 millj. kr. Þetta dæmi segir það, að ef ekkert hefði verið að gert í vetur til að auka tekjur Vegasjóðs, þá hefðu orðið 27.4 millj. kr. til framkvæmda í allri vegagerð á Íslandi á árinu 1971. Við þetta bætist svo það, að hallinn á vegáætluninni 1969 var 25.2 millj. kr., svo að þegar hann er tekinn með, þá er búið að nota það fjármagn, sem átti að fara til vegaframkvæmda í landinu. Þegar þetta er haft í huga, þá þarf ekki að taka það fram, sem öllum hv. þm. var ljóst í vetur, að hér var mikið alvörumál á ferðinni, sem varð að mæta með þeim hætti, sem gert var, því að ekki voru möguleikar á því að mæta því á annan hátt, þar sem ekki voru tök á því hjá þeim þingmeirihluta, sem ræður hér á hv. Alþ., að auka framlög ríkissjóðs til vegamálanna. Í sambandi við fjármál Vegasjóðs vil ég vekja athygli á því, eins og fram kom í skýrslu hæstv. samgrh. hér áðan, að hallinn á vegáætluninni er 73 millj. kr. á árinu 1970, svo að samanlagður halli á Vegasjóði 1969 og 1970 er 99 millj. kr. Hér er um mjög alvarlega hluti að ræða, sem ekki verður komizt hjá að horfast í augu við. Og þegar vegáætlunin er lögð fram, þá er gert ráð fyrir því, að halli á vegáætlun 1972 verði 29.8 millj. kr., en þá er hins vegar gert ráð fyrir, að búið verði að greiða hallann, sem hér hefur verið tilgreindur. Hæstv. ráðh. vék að því hér áðan, að það yrði að mæta þessu með framlagi úr ríkissjóði, því að ekki yrði um frekari aukningu á tekjustofnum þeim að ræða, sem Vegasjóður hefur. En hér er að sjálfsögðu um verulegt vandamál að ræða, þegar halli á vegáætlun er kominn á annað hundrað millj. kr. Þá vil ég geta þess, að eins og fram kemur í skýrslu hæstv. samgrh., þá eru skuldir vegna vegagerðar í landinu í árslok 1970 um 720 millj. kr., eða 750, þegar landsbrautir og þjóðbrautir eru teknar með. Gert er ráð fyrir verulegum lántökum á árinu 1971, og má því gera ráð fyrir, að skuldir vegna vegamála, sem ríkissjóður og Vegasjóður standa undir, verði á annan milljarð á þessu eða næsta ári. Ef svo það ætti að henda, að gengi yrði lækkað hér á næsta kjörtímabili, eins og gert hefur verið á því, sem nú er senn á enda, þá eru alvarlegar horfur með fjárhag í vegamálum. Og ef verðbólgan þróaðist á svipaðan hátt og nú síðustu fjögur árin, þá sjáum við, hvert stefnir í vegagerð hér á landi. Það ætti því að vera öllum ljóst, að efnahagsstefna þjóðarinnar eða stjórnvalda verður að vera gætnari en hún hefur verið, ef halda á áfram með verulega uppbyggingu í vegamálum, svo sem við stefnum allir að. Það er því stór þáttur í vegamálum á Íslandi, að fylgt sé gætinni stefnu í efnahagsmálum, ekki sízt þar sem svo gífurlega há erlend lán eru komin í vegagerðina hér á landi. Hvað er svo fram undan í vegamálunum hér almennt séð? Það, sem fram undan er, er það, að umferðin eykst. Hjá því verður ekki komizt. Það stefnir allt að því, og við verðum að gera ráð fyrir, að svo verði. Það þýðir einnig, að við verðum að gera ráð fyrir auknum framlögum og auknum átökum í vegamálum. Í sambandi við vegáætlunartillöguna, sem hér liggur fyrir til fyrri umr., vil ég vekja athygli á því, að kostnaður við stjórn vegamála og undirbúning framkvæmda í vegamálum hefur hækkað verulega frá því, sem gert var ráð fyrir í vegáætluninni 1969. Eins og lagt er til í vegáætlun nú, mun kostnaður við stjórn og undirbúning vegaframkvæmda verða 41.2 millj. kr. á árinu 1970 í staðinn fyrir 24.5 millj., eins og vegáætlunin, sem nú gildir, gerði ráð fyrir. Hér er um að ræða 68% hækkun. Á árinu 1972 er gert ráð fyrir, að þessi kostnaður fari upp í 46.7 millj. kr. eða 83% hækkun frá því, sem vegáætlunin gerði ráð fyrir. Hér er orðið um verulega háar fjárhæðir að ræða, og það verður að gera ráð fyrir því, að hér sé fyllstu hagsýni gætt í meðferð þessa máls, en framkvæmdin er farin að hafa veruleg áhrif á útgjöld Vegasjóðs. Þá vil ég vekja athygli á því, að gert er ráð fyrir, að til viðhalds á þjóðvegum á landinu fari 250 millj. kr. Er hér um hærri upphæð að ræða en áður hefur verið, en notagildi fjárins er ekki miklu meira en reiknað var með vegna þeirrar verðhækkunar, sem orðið hefur síðan vegáætlunin var samin. Til hraðbrauta á að verja 162 millj. kr. af fé Vegasjóðs og til landsbrauta, þjóðbrauta og brúagerða 232.4 millj. kr., þegar þessar 39 millj. kr. eru teknar með. Þegar þessar tölur eru athugaðar, þá kemur í ljós, að hv. Alþ. situr yfir því að skipta fjármagninu fyrst og fremst til landsbrauta og þjóðbrauta og til brúa, sem er þó ekki orðið nema lítill hluti af því fjármagni, sem til meðferðar er á vegáætluninni. Það er um 24% af heildarfjármununum. Það vaknar því sú spurning, hvort hér sé ekki verið að viðhafa mjög skrýtin vinnubrögð, að sitja yfir því að skipta 24% af fjárhæðum, og að Alþ. hafi svo engin áhrif á það fé, sem fer til viðhalds á vegum á landinu eða til hraðbrautaframkvæmda. Því að þannip er það í raun og veru, að Alþ. hefur ekki áhrif á meðferð þess fjár. Ég vek athygli á þessu vegna þess, að hér er orðið um svo lítinn hluta að ræða af heildarfjármagni Vegasjóðs, sem Alþ. raunverulega skiptir sér af. Ég dreg í efa, að þessi stefna sé rétt eða farsæl, en sú þróun hefur orðið á síðari árum, ekki eingöngu í vegamálum, heldur einnig í öðrum flokkum framkvæmdafjárins, að embættisvaldið hefur haft meira um framkvæmdirnar að segja og ráðstöfun fjárins en Alþ. hefur haft. Á þessu vildi ég nú vekja athygli hv. alþm., því að ljóst er, að í sambandi við vegamálin er hlutur Alþingis að verða nánast mjög lítill og næstum því enginn. Í sambandi við það, sem hæstv. samgrh. vék að í ræðu sinni hér áðan, kaupin á grjótmulningsvélum og staðsetning þeirrar vélar, sem nú á að kaupa til Norðurlands, þá vil ég taka undir það með hæstv. ráðh., að reynslan af þessum vélum er mjög góð, og vegir, sem slíkur ofaníburður hefur verið notaður í, eru allt aðrir en þeir þjóðvegir, sem ólagaður ofaníburður hefur verið notaður í, því að oft er þá mikil mold keyrð í vegina. Ég vil þess vegna spyrja um staðsetningu á vél á Vesturlandi og hvort ekki verður ákveðin vél, sem verður þar til notkunar, eða hvort það verður aðeins vél, sem einnig er notuð á Suðurlandi. Ég tel, að ekki verði komizt hjá því, að við vegáætlun nú verðum við þm. Vesturl. að beita okkur fyrir því að fá lánsfé til vegaframkvæmda á þessu og næsta ári, þar sem sumir vegir á aðalleiðum eru algjörlega að brotna undan umferðinni. Í því sambandi kemur notkun á slíkri vél sem þessari og viðhald á vegum yfirleitt mjög til þess að hafa áhrif á framkvæmdina. Ég skal nú ekki lengja þessar umr. öllu lengur að þessu sinni. Ég vil undirstrika það, að ég tel brýna nauðsyn bera til að marka nú stefnu í samgöngumálum þjóðarinnar yfirleitt, og þar á ég við samgöngumál hennar á landi, í lofti og á legi. Það hefur ekki verið mörkuð nein stefna í samgöngumálunum í heild, en það ber brýna nauðsyn til að gera það. Við höfum á sama tíma verið að bæta vegina, við erum að byggja ný strandferðaskip, og við erum með nokkurn flugflota. Við þurfum að byggja upp mikið af flugvöllum, og við eigum að gera þetta með ákveðnu kerfi og tengja þetta samgöngukerfi í heild saman, en ekki að hafa í því happa- og glappaleið, eins og við nú gerum. Þetta vildi ég leggja áherzlu á í sambandi við þessi mál hér og tel brýna nauðsyn á, að það verði farið að vinna að því þegar á næsta Alþ. Ég vil líka taka það fram, að ég tel, að brýna nauðsyn beri til, að mörkuð verði ákveðnari stefna í vegagerð en hér hefur verið gert. Undirstaða undir þeim framkvæmdum, sem af Vegagerðinni verða unnar á næstunni, er fjármagnið, eins og ég sagði áðan, og því verður að ná með því, að ríkissjóður láti Vegagerðinni meira í té af þeim tekjum, sem af umferðinni fást. Hjá því verður ekki komizt, og vel má vera, að skynsamlegasta leiðin í því, á meðan verið er að færa þetta til baka, verði sú, að ríkissjóður taki að sér lán vegna vegagerðarinnar og dreifi þannig byrðinni á lengra tímabil, enda gæti það komið Vegasjóði að sömu notum. En að marka stefnuna um það, hve langan tíma það taki, að Vegasjóður fái allar tekjur af umferðinni, það verður að gera nú þegar, og að mæta því m.a. í sambandi við lán til. vegagerðar. Í öðru lagi verður að marka ákveðna stefnu í uppbyggingu varanlegra vega í landinu. Það er ljóst, að við höfum ekki ráð á því, eins og nú er, að byggja vegina varanlega upp með þeim hætti, sem nú er gert hér í kringum Reykjavík, þar sem skipt er algjörlega um jarðveg og síðan gert varanlegt slitlag á þá vegi. Þetta er ekki framkvæmanlegt nema á þeim vegum, þar sem umferðin er allra mest, eins og hér er, en hins vegar er nauðsynlegt að gera slitlag á vegi, þar sem mikil umferð er, og gera það úr betra efni en nú er. Í því sambandi finnst mér nauðsyn bera til að marka stefnuna um það, að hve miklu leyti á að styðjast við þá vegi, sem nú eru á aðalleiðunum. Mér er það ljóst, að í sumum tilfellum er það ekki framkvæmanlegt, en í sumum tilfellum er það vel framkvæmanlegt, þegar um er að ræða slitlag úr olíumöl eða malbiki, og enda þótt lega vegarins gæti verið betri með því að skipta um jarðveginn, eins og nú er gert við hraðbrautir, þá tel ég, að við verðum enn að styðjast við það kerfi, sem nú er til í landinu, og leggja slitlag á það, sem gerir vegina holulausa og ryklausa. Þetta er sá þáttur í vegagerðinni, sem við eigum að marka nú og beina fjármagninu að, jafnhliða því, sem við vinnum að þeim verkefnum, sem enn þá eru alveg óleyst, eins og víða er í þjóðbrautum og landsbrautum. Fullkomnar hraðbrautir verða svo framtíðarmálið. En meginmálið, undirstaðan undir þessu öllu saman, er þó það, að hér verði fylgt þeirri efnahagsstefnu, að stöðugra verðlag verði í landinu og að gengisbreytingarnar tvöfaldi eða þrefaldi ekki erlendu lánin, sem Vegagerðin hefur nú á sinni könnu og mun hafa á næstu árum. Ef svo fer, þá horfir illa um vegagerð okkar. Þess vegna er það stærsti þátturinn í vegamálum þjóðarinnar.



Herra forseti. Ég veit, að við erum hér mjög tímabundin, og mun ég því ekki tala langt mál, þó að ástæða væri kannske til þess, en mun aðeins drepa hér á örfá atriði, sem mér finnst, að ég geti ekki komizt hjá að ræða við þessa fyrri umr. um vegaskýrsluna. Það hefur verið okkur ýmsum allveruleg ráðgáta, hvernig viðhaldsfénu sjálfu sé skipt. Og það fer ekki á milli mála, að ýmsir telja, að viðhald veganna sé mjög misjafnt eftir héruðum. Ég veit, að sú skoðun er t.d. í Eyjafirði sérstaklega, að þar hafi viðhaldið verið mjög lélegt undanfarin ár. Að vísu má segja, að öllu vegakerfinu hjá okkur hafi stórhrakað á liðnum árum, og það er varla hægt að kalla sumt af þessu vegi, heldur miklu frekar troðninga, þar sem þeir eru sokknir niður í mýrarnar, og landið umhverfis er víða hærra en vegurinn. Ég fór og fékk verkfræðing Vegagerðarinnar til þess að ferðast um þessa vegi í sumar og líta á þá, og hann viðurkenndi, að vegirnir væru miklu lakari en hann hefði séð þá annars staðar. Og ég spurði eftir því, hvað hann teldi, að við þyrftum mikið fjármagn til þess að koma þeim í sæmilegt ástand á næstu þremur átum, t.d. hliðstætt ástand og aðrir vegir, sem hefðu líka flutninga og vegir Eyjafjarðar, og hann taldi, að það þyrfti að tvöfalda viðhaldsféð á næstu þremur árum til þess að ná þessu marki: Ég vildi fá upplýsingar um það, hvernig þessu er skipt á milli héraða. Ég sé t.d., að einn vegur hér, vegurinn um Landsveit, að mig minnir, fór illa í fyrra, og það voru fengnar að láni 3 millj. kr. til þess að gera við hann. Vegirnir í Eyjafirði voru ófærir langan tíma, þannig að það var ekki hægt að koma mjólkinni nema á dráttarvélum, og við fórum fram á það að fá aukið viðhaldsfé. Við gátum ekki fengið það öðruvísi en að taka það af uppbyggingarfé, sem var á vegáætlun á árunum 1971 og 1972. Mér sýnist því, að það gildi alls ekki sama reglan hvar sem er á landinu í þessum efnum. Ég vildi fá upplýsingar um þetta, hvaða regla þetta er, eða er það bara þessi á einum stað og önnur á hinum. Ég held, að þegar vegirnir eru eins og þeir voru í fyrra hjá okkur, þá verði, burtséð frá því, hvers vegna þeir eru svona, að gera við þá þannig, að þeir séu færir. Ég verð því að mælast til þess, að það verði einhvern veginn greitt til baka, þannig að þeir í Öngulsstaðahreppi og Hrafnagilshreppi fái aftur þetta fé í nýbyggingar, þar sem ég sé það í skýrslu hér, sem hæstv. samgrh. hefur lagt fram og var til umr. hér fyrr í dag, að þegar eins stendur á annars staðar, þá er tekið lán til slíks viðhalds. Ég harma það, hvernig þessari niðurröðun á vegauppbyggingunni er fyrir komið. Ég tel, að það væri eðlilegra að byggja upp vegina á snjóþyngstu svæðunum og láta það ganga fyrir. Ég var að tala við bílstjóra hér fyrir nokkrum dögum, Það er ekki Eyfirðingur, það er maður úr öðru byggðarlagi, sem hefur ekið veginn hér norður og til Ólafsfjarðar. Hann taldi Dalvíkurveginn langversta veginn á allri leiðinni, sem hann æki. Ég held, að það sé ekki hægt að komast hjá því að taka upp aðra stefnu í þessum málum og það verði ekki gert öðruvísi en að taka meiri lán. Og mér finnst eðlilegt, að þeir, sem búa við enga vegi eða mjög takmarkaða, eins og ég tel, að sé um marga í okkar kjördæmi, þeir sitji fyrir við framkvæmdir, en ekki hið gagnstæða, eins og nú horfir. Ég vil skora á hæstv. samgrh. að athuga það, hvort ekki er hægt að fá meira fjármagn t.d. í Dalvíkurveginn á þessu sumri, því að hann þjónar á fjórða þúsund manns. Sá vegur er þannig, að ef koma einhverjir snjóar, þá er hann tepptur langtímum saman, en yrði það ekki, ef hann yrði byggður upp. Það hefur komið hingað nefnd manna til þess að reyna að fá þarna eitthvað gert, en ég sé það, að þessir menn hafa ekki náð eyrum ráðh. miðað við þau plögg, sem okkur hafa borizt í hendur. En fyrst og fremst vil ég óska eftir því á þessu stigi að fá upplýsingar um það, hvernig viðhaldsfénu sé skipt og hvort héruðin búi við eitthvað misjafnar reglur í þessu sambandi. Það er auðvitað eðlilegt, að þeir vegir, sem eru orðnir elztir og í mestri niðurníðslu, þurfi meira viðhald en nýbyggðir vegir, og það verður auðvitað að taka tillit til þess, þegar þessu viðhaldsfé er skipt. Ég vil svo endurtaka það, að það þarf að breyta þessari skiptingu á vegafénu, og ég vil fá upplýsingar um það, ef hægt er, eftir hvaða reglum þetta er gert.



Herra forseti. Ég vænti þess, að mér gefist bráðlega tækifæri til þess að mæla fyrir öðru máli, sem hér er á dagskrá, þáltill., sem er 9. liður á dagskránni, um áætlun um ráðstafanir til að binda enda á vanþróun Íslands í vegamálum, sem við flytjum allmargir þm. Get ég af þeim ástæðum geymt mér ýmislegt, sem ég vildi segja um vegamál almennt, og skal ekki verða langorður að þessu sinni. En ég geri ráð fyrir því, að það megi líta svo á, að þó að hér sé rætt um 5. mál dagskrárinnar, þá sé 4. málið, þ.e. skýrsla ráðh., einnig til umr. fyrir þá, sem hana vilja ræða, vegna þess að sú skýrsla var ekki rædd hér fyrr í dag. Það er að vísu ekki margt, sem ég ætlaði að segja um þessa skýrslu, en ég vil samt nota tækifærið til þess að óska upplýsinga um Stafnsveg í Reykjadal. Þetta er vegurinn af þjóðbrautinni um Narfastaði og Stafn, og voru á árinu veittar í þennan veg 200 þús. kr. Það er sagt, að framkvæmdum sé frestað, og vil ég þá spyrjast fyrir um það, hvort þetta eigi ekki að skilja svo, að þetta fé sé geymt til næsta árs og verði notað þar þá án tillits til þeirrar vegáætlunar, sem nú verður samþ. fyrir árið 1971. Í skýrslunni er á bls. 4 rætt um vetrarviðhald þjóðvega, þ.e. snjómokstur, og hefði ég gjarnan viljað ræða það mál nokkuð í þessu sambandi, en fresta því að ræða um það þangað til við 2. umr. vegáætlunarinnar. Vera má, að það liggi þá ljósara fyrir, sem ég þarf að spyrja um í því sambandi. Ég vil þá með örfáum orðum víkja hér að till. þeirri til þál. um vegáætlun fyrir árið 1971 og bráðabirgðavegáætlun fyrir árið 1972, sem hér liggur fyrir. Ég vil spyrja hæstv. ráðh. um form þessarar till., hvernig beri að skilja það. Í till., eins og hún liggur fyrir, eru áætlaðar tekjur Vegasjóðs í I. kafla, og síðan er í II. kafla skipting útgjaldanna, þ.e. ráðstöfun fjárins. Síðan er í IV. kafla brtt. við vegaskrána, að mér skilst, eins og hún er í vegáætlun, eins og hún gildir fyrir árið 1969–1972. Ég vil í fyrsta lagi spyrja um það, hvort ekki sé litið svo á, að áfram gildi óbreyttur fyrir árið 1971 og 1972 III. kaflinn, hvort ekki megi skilja það svo, að hann gildi óbreyttur, ef honum verður ekki breytt í meðförum þingsins, en þessi kafli fjallar um framkvæmdir við hraðbrautir, þjóðbrautir og landsbrautir, sem ekki verða að öllu leyti greiddar af fé Vegasjóðs á áætlunartímabilinu. Og ef menn vilja gera brtt. um lánsfé, hvort það eigi þá ekki að vera brtt. við þennan kafla úr hinni eldri vegáætlun. Ég átta mig ekki fullkomlega á því, hvernig þetta liggur fyrir formlega. Eins og ég sagði áðan, þá eru hér í IV. kafla gerðar till. um breytingar á IV. kafla áætlunarinnar, sem í gildi er, um flokkun vega. Og þetta eru ekki margar breytingar, en nokkrar samt, og ein þeirra er um aðalfjallvegi. Þar er gert ráð fyrir, að því er mér skilst, að bætt sé við upptalninguna á aðalfjallvegum. Ég vil í þessu sambandi beina því til hæstv. ráðh., hvort hann gæti ekki hugsað sér að vera því fylgjandi, að þarna yrði bætt við enn einum fjallvegi, sem er mjög mikið notaður, en það er Dettifossvegur, þ.e. vegurinn úr Kelduhverfi og upp að Dettifossi og þaðan upp á þjóðbrautina á Mývatnsöræfum. Þessi fjallvegur er mjög mikið farinn af ferðamönnum á sumrin, en þetta er aðeins ruddur vegur, og sums staðar er naumast hægt að telja hann ruddan, og mér finnst vera ástæða til þess, að hann verði talinn í flokki aðalfjallvega og ætla nokkurt fé til hans samkvæmt því. En ég vil biðja hæstv. ráðh. að taka þetta til athugunar áður en lengra er farið í afgreiðslu áætlunarinnar. Ég get í sjálfu sér tekið undir margt af því, sem fram hefur komið í ræðum þeirra tveggja hv. þm., sem talað hafa, t.d. það, sem hv. 5. þm. Norðurl. e. sagði um viðhald vega, en ég skal ekki ræða það nánar. Hæstv. ráðh. fór nokkrum orðum um þann kafla eða þá liði í II. kafla till., sem flokkast undir nýja þjóðvegi. Hann ræddi sérstaklega um 7. tölulið í þessum þætti, sem heitir Til nýrra framkvæmda samkv. 2.3.2. og 2.3.3., sem eru þjóðbrautir og landsbrautir. Mér skilst, að það hafi verið reiknað út fyrir árið 1971, að þegar búið er að hækka þessa tvo liði sem nemur hækkun vegagerðarkostnaðar frá því sem var, þegar gildandi áætlun var samþ., þá séu eftir 39.2 millj. kr., sem gæti þá verið til nýrra framkvæmda í þessum vegaflokkum, þjóðbrautum og landsbrautum, sem er náttúrlega ákaflega lág upphæð, en þetta er upphæðin, sem talið er, að sé um að ræða. Hæstv. ráðh. ræddi nokkuð um þetta og sagði, að hv. fjvn. mundi gera till. um skiptingu þessarar upphæðar milli kjördæma, og síðan er þm. kjördæmanna ætlað að reyna að koma sér saman um, hvernig því yrði skipt, sem kæmi í hlut hvers kjördæmis. Ég geri nú ráð fyrir því, að ef þm. eiga að taka það að sér að skipta slíkum upphæðum, þá verði þeir að fá upplýsingar um það, eftir hvaða reglum þessari aðalupphæð er skipt á milli kjördæmanna. Það verður að liggja fyrir og hlýtur að eiga að byggjast á lengd þjóðvega í hverju kjördæmi eða ástandi þjóðvega í hverju kjördæmi og þá kannske e.t.v. einnig á því, hvernig sérstakar fjárhæðir eru lagðar til vega í einhverjum kjördæmum samkv. svo kölluðum áætlunum um það efni. Þetta vil ég láta koma fram, og mér finnst, að þetta eigi að liggja fyrir. En í öðru lagi vil ég vekja athygli á því, að á bls. 5 er till. um hækkun fjárveitinga til þjóðbrauta fyrir árin 1971 og 1972, og sú till. á að fela í sér þá hækkun á núgildandi upphæðum, sem stafar af hækkun vegagerðarkostnaðar. Á árinu 1971 er þessi hækkun vegna kostnaðarauka áætluð 9.7 millj. til þjóðbrauta og til landsbrauta 11.1 millj. En í bráðabirgðaáætluninni fyrir árið 1972 er ekki gert ráð fyrir þessari kostnaðarhækkun. Og afgangsupphæðin á því ári er því miklu lægri en hún sýnist og nefnt er á öðrum stað í grg. Það er auðvitað alveg rétt, sem hæstv. ráðh. sagði, að það er ekki hægt að vita um það nú, hver kostnaðaraukinn verður á árinu 1972, en það er vitað, hver hann er á þessu ári, og mér finnst, að viðkunnanlegra hefði verið að gera áætlun til bráðabirgða, þetta er hvort eð er ekki nema bráðabirgðaáætlun, gera ráð fyrir þeirri kostnaðarhækkun á árinu 1972, sem líkleg er á árinu 1971. Þetta gæfi réttari mynd af því, sem til ráðstöfunar er á því ári. Ég held, að ég láti þessar spurningar nægja, sem ég hef borið fram, og þetta, sem ég hef að öðru leyti sagt um nokkur atriði skýrslunnar og till., sem fyrir liggur.



Herra forseti. Það væri nú kannske ástæða til þess að ræða svona almennt um vegamálin meira en ég hef gert og stefnuna í efnahagsmálum og nýja stefnu í samgöngumálum, eins og hv. 3. þm. Vesturl. var að tala um hér áðan. En það verða nú sennilega tækifæri til þess að taka upp umr. um það, þegar rætt verður um till. til þál. um að binda endi á vanþróun í vegamálum á Íslandi, þannig að það getur beðið þangað til. En í tilefni af beinum fsp., sem til mín hefur verið beint, þá er sjálfsagt að leitast við að svara þeim. Hv. 1. þm. Norðurl. e. var að spyrja um það, hvort framkvæmdafé til ákveðins vegar sé ekki geymt, þar sem framkvæmdum var frestað. Þannig er það alltaf, að ef framkvæmdum er frestað af hagkvæmnisástæðum, kannske til þess að safna saman hærri fjárhæð og gera vinnubrögðin þar með hagkvæmari, þá er féð geymt, og þannig hlýtur það að vera með þennan veg eins og aðra. Þá var hv. þm. að spyrja um það, hvernig það væri með III. kafla í sambandi við brtt. um flokkun nokkurra vega. Mér sýnist þetta ekki vera vandskilið, og ef menn flytja brtt., þá megi gera það alveg með eðlilegum hætti, og efast ég ekkert um, að hv. 1. þm. Norðurl. e. geri sér grein fyrir því, að þótt þarna sé breytt um flokkun á nokkrum vegum, þá sé hægt að komast fram hjá því að villast á því. Þá spyr hann, hvort ég vilji styðja það, að Dettifossvegur verði tekinn í fjallvegatölu, aðalfjallvegatölu. Ég get vel trúað því, að það væri réttmætt, og ég vil gjarnan ræða það nánar við hv. þm. Ég veit, að þessi vegur er notaður töluvert af ferðafólki á sumrin og býst alveg við, að það geti verið réttmætt, en áður en ég vil nokkuð fullyrða um það, þá tel ég betra að athuga það, og ég vil ræða það við hv. þm., þegar ég hef athugað það nánar, en ég skal skoða það með fullum velvilja. Þá talaði hv. 1. þm. Norðurl. e. um það, að fjvn. mundi gera till. um skiptingu á þessu nýja framkvæmdafé, 39.5 millj. kr. Þannig hefur það alltaf verið, að fjvn. hefur gert till. um skiptingu fjár til hinna einstöku kjördæma. En að sjálfsögðu eiga þm. rétt á því að ræða við fjvn. og fá að kynnast því, eftir hvaða reglu fénu er skipt á milli kjördæmanna. Það finnst mér alveg sjálfsagt, og endanlega verður þetta allt að gerast með samkomulagi, því að það er þá undir þm. komið að lokum, hvernig með þetta er farið. Hv. 1. þm. Norðurl. e. var að tala um bráðabirgðaáætlunina 1972 og um fé til landsbrauta og þjóðbrauta, að það væri ekki gert ráð fyrir neinni hækkun í þessari bráðabirgðaáætlun á þeim leiðum. Það er alveg rétt, og það er einfaldlega vegna þess, að eins og bráðabirgðaáætlunin liggur fyrir, þá er ekkert fé til þess, og það verður bara að athuga það í sumar og í haust, hvað mikið það verður, sem er úr að spila. Og það er alveg rétt, sem hv. þm. sagði, að það er vitanlega nauðsynlegt að hækka framlag til þessara vega a.m.k. sem nemur áorðnum verðhækkunum. En eins og ég minntist á hér áðan, þá er það ekki vitað nú, hverju verður úr að spila í haust, þegar samin verður endanleg áætlun fyrir árin 1972–1975. Hv. 5. þm. Norðurl. e. beindi nokkrum spurningum til mín og vildi nú svona láta á sér skilja, að viðhaldsfénu væri misjafnlega skipt og jafnvel af einhverri hlutdrægni. Hann spurði að því, hvort það gilti ekki ein og sama reglan eða eftir hvaða reglum væri farið. Nú er það svo, að það eru vitanlega vegaverkstjórar í öllum kjördæmum og í sumum kjördæmum fleiri en einn og jafnvel tveir. Þá eru og verkfræðingar, deildarverkfræðingar, sem ferðast um kjördæmin og kynna sér ástand veganna. Vegamálastjóri safnar saman skýrslum um ástand veganna í hverju héraði. Það er vegamálastjóri, vegamálaskrifstofan, en ekki rn., sem skiptir þessu viðhaldsfé, og ég efast ekki um, að vegamálastjóri og verkfræðingar hans gera það á eins hlutlægan og sanngjarnan hátt og unnt er. Þar ræður ekki hlutdrægni. Það er áreiðanlega ekki meiningin hjá þeim að láta Eyfirðinga fá minna en þeim ber miðað við aðra. Nú veit ég það, að í Eyjafirði eins og víða má finna lélega vegi, það er alls staðar hægt að finna lélega vegi. Hv. 5. þm. Norðurl. e. talar oft um lélegan búskap hjá bændum. Og ef maður ætti stundum að taka það alvarlega, sem þessi hv. þm. segir um búskapinn og bændurna, þá væri nú ekki hátt risið á bændastéttinni. Nú er það svo, að í Eyjafirði eru ágætir bændur og myndarlegir og tiltölulega tekjuháir vegna dugnaðar síns og myndarskapar og vegna þess, að héraðið er gott. Mér dettur nú í hug, hvort það geti nú ekki verið, að vegirnir í Eyjafirði séu dálítið betri en hv. þm. lýsir þeim, eins og bændurnir í Eyjafirði eru miklu betri en hv. 5. þm. Norðurl. e. lýsir þeim venjulega. En samt sem áður get ég alveg samþykkt það, að það hljóti að finnast lélegir vegir í Eyjafirði og það sé æskilegt, að það verði veitt meira viðhaldsfé í Eyjafjörð eins og víða annars staðar á landinu. En reglan er þessi, að Vegagerðin, vegamálastjóri, skiptir vegafénu eftir að hann hefur aflað sér upplýsinga um ástand veganna. Og ég fullyrði, að það er gert á eins drengilegan og hlutlægan hátt og þeir geta. Hv. 5. þm. Norðurl. e. minntist á Landveginn. Það er ekkert leyndarmál, að það var tekið lán til þess að endurbyggja Landveginn. En hv. 5. þm. Norðurl. e. veit það eins og aðrir, af hverju þetta var gert. Það var vegna þess að Hekla gaus, og í staðinn fyrir það, að um þennan veg færu 10–20 bílar á dag, þá fóru suma dagana á meðan klakinn var að fara úr veginum 500–600 bílar á dag, og vegurinn datt niður og var eitt svað. Ég veit nú ekki, hvað bændur í Landsveit og Holtasveit hugsa til hv. 5. þm. Norðurl. e., þegar þeir heyra það, að hann vildi láta bændur í þessum sveitum hætta að selja mjólk og vera veglausa s.l. ár. Ekki get ég nú kallað þetta stéttvísi, því að það eru eingöngu bændur, sem búa þarna, og ég hef engan þm. heyrt tala um það, að þetta hafi ekki verið sjálfsögð framkvæmd miðað við það tilefni, sem var. Og ég er bara undrandi á því, að hv. þm. skuli reyna að gefa það í skyn hér, að hlutdrægni hafi ráðið í þessu, þegar fjár var aflað til þess að gera við þennan veg. Og hv. þm. sagði, að það hefði alveg eins átt og með sama hætti að útvega fé til vegar í Eyjafirði. Hann hefur kannske verið slæmur, þessi vegur, en ekki af sama tilefni og áreiðanlega ekki neitt svipað því eins illa farinn. Hv. þm. talaði um, að það þyrfti að taka upp nýja stefnu. Það ætti að láta þá vegi ganga fyrir, sem eru snjóþyngstir, og hlaða þá upp, en þá væntanlega að fresta hraðbrautagerð hér út frá Reykjavík. Ég get samþykkt það, að æskilegt er að geta byggt upp snjóþunga vegi, því að séu þeir háir og vel upp byggðir, þá tollir snjórinn síður á þeim og þeir eru lengur færir. En hitt vil ég ekki samþykkja, að það eigi að leggja til hliðar að gera varanlega vegi, þar sem umferðin er mest. Þegar því hefur verið lokið að gera varanlegt slitlag á þá vegi, þar sem umferðin er mest, þá verður aukið fjármagn laust til vegagerðar og vegaviðhalds annars staðar, og því ætti hv. þm. að gera sér grein fyrir. Ég vænti nú þess, að hv. þm. sé ljóst, með hverjum hætti viðhaldsfénu er skipt, og læt þá þessi orð nægja um það. Við hv. 3. þm. Vesturl. vil ég tala síðar í sambandi við stefnuna í efnahagsmálum, stefnuna í samgöngumálum. Við höfum séð till. hv. framsóknarmanna um flugmál, sem er ekki flutt að ósk atvinnuflugmanna, - ég tek það fram, - og við höfum séð till., sem hv. 1. þm. Norðurl. e. minntist á hér áðan, en þessar till. bæta ekki úr. Þær marka ekki neina stefnu nema þá að skipa nefnd og aftur nefnd, og hv. þm., sem standa að flutningi þessara till., vita, að það er verið að endurskoða áætlun um flugvelli og flugmál og að Vegagerðin var að vinna að allsherjarvegáætlun árið, sem leið, og löngu áður en þessi till. var flutt. Það er alveg út í bláinn, að engin stefna sé í samgöngumálum. Það er úr lausu lofti gripið, eins og seinna má ræða nánar um.



Herra forseti. Það hefði mátt ætla eftir ræðu hæstv. samgrh., að hér væri verið að ræða um landbúnaðarmál, en ég mun nú ekki ræða um þau að þessu sinni, þó að ráðh, hafi kannske gefið tilefni til þess. Ég var ekki að finna að því, eins og ráðh. sagði, að það hefði verið gert við Landveginn. Það er alveg út í hött. Ég var bara að segja, að það þyrfti að gera við fleiri vegi. Ef vegir norður í Eyjafirði, eða hvar sem þeir eru, eru ófærir eins og vegurinn hefur eflaust verið í Landsveit, þá þarf líka að gera við þá, þeir hafa líka sinn rétt. En það er eins og hæstv. samgrh. skilji það alls ekki. Það er ekki rétt skilið hjá hv. 3. þm. Vesturl., að það sé ekki stefna í vegamálum. Hún kom greinilega fram. Það á að ganga fyrir að byggja vegina hér á Suðvesturlandi, aðrir þurfa ekki á neinum vegum að halda. Þeir eiga bara að bíða í nokkra áratugi, eftir því sem hæstv. ráðh. sagði hér í ræðustól núna síðast. Ég geri ráð fyrir því, að flestir hv. þm. hafi áttað sig á því, að það verður ekki gert á einum áratug að byggja upp vegina og koma varanlegu slitlagi á þá. Ég tel bara, að þeir, sem hafa enga vegi, eigi að sitja fyrir annarri framkvæmd. Það er eitt að hafa vegi og annað að hafa enga vegi, og ef ekki verður komið til móts við þessa menn, þá helzt ekki byggð á þessum stöðum. Ráðh. skilur það kannske ekki. Hann hefði átt að sjá vegina í Eyjafirði s.l. sumar. Hann hefur kannske séð þá í Landsveit, en hann sá þá ekki í Eyjafirði. En þeir hafa forgang í Landsveit, ekki Eyfirðingar. Ég hef ekki talað um það, að bændur væru eitthvað verri eða betri. Ég hef talað um efnahag bændanna. Það er annað mál. En um það ætla ég ekki að ræða frekar nú. Það var hægt að heyra það á ráðh., að þetta væri allt annað, af því að Hekla gaus. Það er eins og það skipti einhverju máli, hvers vegna vegirnir eru í svaði. Ef vegurinn er ófær, þá þarf að gera við hann, af hvaða ástæðum sem það er. Ég sé ekki ástæðu til þess að eltast við fleira af því, sem ráðh. sagði. Það kom greinilega fram, og það er mjög gott, það kom greinilega fram, hvernig hann hugsar í þessum málum. Ég gat um það í minni ræðu áðan, að ég hefði farið með verkfræðinginn, sem stjórnar á Norðurlandi og hefur eftirlit með vegagerðinni. Ég sagði hans dóm, en ekki minn, og ef ráðh. vill tala við hann, þá er hann sjálfsagt reiðubúinn til þess að staðfesta það. En ég verð að segja það, að það er almenn skoðun, - ég vil endurtaka það, - það er almenn skoðun, að viðhaldið sé minna í sumum landshlutum en öðrum, hverjum sem þar er um að kenna, og það væri þarft verk fyrir ráðh. að tala við sína undirmenn hjá vegamálaskrifstofunni til þess að fá upplýsingar frá þeim, þar sem hann efar það, sem við segjum hér í þinginu.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðh. fyrir svör, sem hann veitti við fsp., sem ég bar fram hér fyrr á fundinum, en ég kvaddi mér hljóðs út af því, sem stendur á bls. 2 í till. undir 7. tölul., þar sem segir: Til nýrra framkvæmda í þjóðbrautum og landsbrautum á árinu 1971 39.2 millj. og á árinu 1972 32.8 millj. Í sambandi við þetta var ég að gera aths. við það, að í bráðabirgðaáætluninni fyrir 1972 væri ekkert gert ráð fyrir kostnaðarhækkun við vegagerð. Ég gerði þessar aths. vegna þess, að það leiðir af sér, að talan á bls. 2 um fé til nýrra framkvæmda til landsbrauta og þjóðbrauta, 32.8 millj., er af þessum ástæðum ekki rétt. Frá henni hljóta að dragast a.m.k. í kringum 20 millj., ef ég skil þessa tölu rétt, sem er 17.5% hækkun á þeim upphæðum, sem í gildi eru til einstakra vega, en þessi 17.5% hafa, ef ég hef skilið töluna rétt, ekki verið lagðar ofan á fyrir árið 1972, þó að þær hafi verið lagðar ofan á, eins og rétt er, fyrir 1971. Af þessum ástæðum gefur talan 32.8 millj. á bls. 2, 7. tölul., ekki rétta hugmynd um það, sem til nýrra framkvæmda verður á því ári. Mér sýnist, að í staðinn fyrir 32.8 millj. ættu frekar að koma 12 millj., ef ég skil þessa tölu rétt. Vera má, að þar sé misskilningur í. Ég held, að það sé samt ekki. Ég sé, að tölurnar á bls. 4, tölurnar fyrir 1972, eru ekki hækkaðar, hvorki til þjóðbrauta né landsbrauta af þessum ástæðum.