Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Þorsteinn Briem Bændaflokkurinn hefir ekki óskað að kjósa mann til efri deildar.

Pétur Magnússon Ég get ekki séð ástæðu til að bíða með kosninguna, eins og þingmenn hafa verið að skjóta fram, þótt ekki séu eins mörg nöfn á listum eins og kjósa á til Ed. Afleiðingin af því, að ekki er stillt upp nægilega mörgum við hlutfallskosningu, sýnist hljóta að verða sú, að kjósa verður einn mann með óhlutbundinni kosningu.

Garðar Þorsteinsson Út af því, sem síðasti ræðumaður sagði, vil ég taka fram, að ég get ekki séð, að rétt sé að farið, að kjósa einn mann óhlutbundinni kosningu, þótt ekki sé full tala á listunum. Við nánari athugun hlýtur hv.þm. að sjá, að þetta gæti leitt til algerðs glundroða. Ef t. d. væru tveir flokkar í þinginu og missterkir, frá gæti svo farið, að þeim sterkari þóknaðist að stilla ekki nógu mörgum og notaði síðun atkvæðafjöldann til að kjósa einn ákveðinn mann eða fleiri. Það hlýtur þess vegna að vera tilætlun þingskapa, að kosin sé fullkomin tala hlutbundinni kosningu. Annars væri hlutfallskosningin alveg tilgangslaus, vegna þess að stærsti flokkurinn gæti með óhlutbundinni kosningu kosið einn og einn þm. í senn. Og næst gæti vantað fleiri menn á lista, og mætti þá kjósa einn og einn með þessum hætti.

Pétur Magnússon Ég get ekki annað séð en að þetta sé á algerðum misskilningi byggt. Hver flokkur hefir rétt til að setja á lista sinn eins mörg nöfn og honum sýnist. Ef ætti að nota hlutfallskosningu til þess að koma glundroða á flokkaskipun deildanna, þá er hægt að grípa til þess ráðs að setja menn úr öðrum flokkum inn á sinn eiginn lista. Ég get þess vegna ekki séð, að af þessu stafi nein hætta, ef fleiri menn eru kosnir óhlutbundinni kosningu til Ed., af þeirri ástæðu, að ef flokkur setur ekki nægilega mörg nöfn á lista, þá hefir hann fallið frá þeim rétti að fá hlutfallslega jafnmarga menn kosna til Ed. og aðrir. Mér skilst þarna vera að ræða um réttindi, en ekki skyldu.

Garðar Þorsteinsson Ekki get ég séð, að þetta sé misskilningur hjá mér. Þingsköp gera ekki beinlínis ráð fyrir, að slík atvik sem þetta geti komið fyrir. En 6. gr. er orðuð þannig, að þingmenn til Ed. skuli kosnir hlutfallskosningu. Ég get ekki séð, að það samrýmist þeim tilgangi, sem felst í þessari grein, ef farið er kringum ákvæðið með því að stilla ekki nægilega mörgum og kjósa síðan óhlutbundið. Þá er þessari gr. ekki fullnægt. Næst er að álíta, að full tala skuli vera á hverjum lista, og sé svo hlutfallið látið ráða.

Forseti (JBald): Það hefir verið lögð fram uppástunga af hv. 2. þm. Reykv. (HV), uppástunga með nafninu Þorsteinn Briem. Hún er ekki komin frá Bændaflokknum, en eðlilegast væri, að flokkurinn kysi upp í Ed. eftir því atkvæðamagni, sem hann hefir.

Þorsteinn Briem Ég vil skjóta þeirri beiðni til hæstv. forseta, að hann geri fundarhlé.

Héðinn Valdimarsson Ég lít svo á, að þótt það sé ekki bein skylda samkv. þingsköpum, að flokkar setji eftir atkvæðafjölda menn í Ed., þá eigi það svo að vera og sé „mórölsk“ skylda. Þess vegna leyfi ég mér að koma með þennan lista fyrir Bændaflokkinn, úr því að hann vill það ekki sjálfur. En ef Bændaflokkurinn kemur sjálfur með lista, skal ég draga mig til baka.

Forseti (JBald): Mér hafa borizt tveir listar, annar, er ég merki D, frá hv.þm. V.-Húnv., með nafninu Héðinn Valdimarsson, en á hinum listanum, er hlýtur einkennið E, er nafnið Magnús Torfason, og er sá listi borinn fram af hv. 10. landsk.

Héðinn Valdimarsson Ég vil leyfa mér að spyrjast fyrir um það, hvort annarhvor þessara lista eða báðir séu bornir fram af Bændaflokknum, eða aðeins einstökum mönnum. Það er vitanlegt, að samkv. hinni nýju stjskr. fara slíkar kosningar sem þessar eftir flokkum, og nýtur Bændaflokkurinn því þeirra réttinda eins og aðrir flokkar, að það eru þeir, sem ráða, en ekki kjördæmin. Mér finnst því, að hann geti ekki brugðizt þeirri þinglegu skyldu sinni að bera fram lista við þessa kosningu til Ed., þar sem hann hefir mátt til þess að koma manni upp í deildina. Ég vænti því, að þessari fyrirspurn minni verði svarað skýrt og afdráttarlaust.

Þorsteinn Briem Ég vil svara fyrirspurn hv. 2. þm. Reykv. því einu, að það mun koma fram við atkvgr., á hvern hátt listar þessir eru bornir fram.