Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (FS): Áður en gengið er til dagskrár þessa fundar, verður minnzt nýlátins fyrrv. alþingismanns. Á jóladag, 25. desember s.l., andaðist í sjúkrahúsi hér í bæ Halldór Steinsen læknir og fyrrv. alþingismaður, 88 ára að aldri. Hann fæddist 31. ágúst 1873 að Hvammi í Dölum. Foreldrar hans voru Steinn prestur þar Steinsen, sonur Torfa söðlasmíðs í Reykjavík Steinssonar, og kona hans, Wilhelmine Cathrine, dóttir Moritz Bierings kaupmanns í Reykjavík. Hann var ungur settur til mennta, brautskráðist úr latínuskólanum í Reykjavík árið 1894 og lauk embættisprófi frá læknaskólanum í Reykjavík 1898, hálfþrítugur að aldri: Veturinn 1898-1899 starfaði hann í sjúkrahúsum erlendis. Á árinu 1899 var hann settur aukalæknir í Ólafsvík og skipaður héraðslæknir í Ólafsvíkurhéraði árið 1900. Gegndi hann því embætti fram á árið 1934, er hann lét af störfum fyrir aldurs sakir. Fluttist hann þá til Reykjavíkur og átti hér heimili síðan. Í sveit og héraði vann Halldór Steinsen að ýmsum félagsmálum, og voru honum falin þar ýmis trúnaðarstörf. Hann átti sæti í hreppsnefnd Ólafsvíkur 20 ár, í sýslunefnd Snæfellsnessýslu 2 ár og í stjórn sparisjóðs Ólafsvíkur 17 ár. Hann var formaður Framfarafélags Ólafsvíkur 10 ár og formaður Verkalýðsfélags Ólafsvíkur 18 ár. Þingmaður Snæfellinga var hann á árunum 1912-1913 og 1916-1933, sat á 22 þingum alls. Lengst af átti hann sæti í Ed. og var forseti deildarinnar á þingunum 1923-1927. Hann átti um skeið sæti í byggingarnefnd landsspítalans og sat í landsbankanefnd á árunum 1928-1936. Halldór Steinsen var góður námsmaður, vel búinn að líkamlegu atgervi, þéttur á velli og iðkaði íþróttir fram á gamalsaldur. Hann var gæddur þeim kostum, sem nauðsynlegir eru til góðrar læknisþjónustu í afskekktum sveitum við erfiðar samgöngur, þar sem mjög reynir á kunnáttu í læknisstörfum og karlmennsku í ferðalögum. Hann var skyldurækinn embættismaður, og honum farnaðist vel við lækningar. á Alþingi hafði hann einkum skipti af heilbrigðismálum, fjármálum og samgöngumálum. Í umræðum á þingi var hann gagnorður og rökfastur. þéttur í lund og fastur fyrir, ef því var að skipta. Halldóri Steinsen hefur verið svo lýst, að hann hafi verið geðríkur, en stilltur vel, dulur í skapi, en skýr í hugsun, ómannblendinn, en tryggðatröll og manna glaðastur og skemmtilegastur þegar svo bar undir. Ég vil biðja hv. alþingismenn að votta minningu þessa látna merkismanns virðingu sína með því að rísa úr sætum. - 
            

Forseti (FS): Frá forseta neðri deildar hefur borizt svofellt bréf: „Reykjavík, 26. jan. 1962. Einar Ingimundarson, 4. Þm. Norðurl. v., hefur ritað mér svo hljóðandi bréf, dags. 24. þ.m.: „Vegna embættisanna mun ég ekki geta sinnt þingstörfum um sinn. Óska ég því þess, með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis, að varamaður minn, Jón Pálmason bóndi, taki sæti mitt á Alþingi í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt. Ragnhildur Helgadóttir, forseti neðri deildar. Til forseta sameinaðs þings.“ Kjörbréf Jóns Pálmasonar hefur áður verið rannsakað og samþykkt, og tekur hann því samkvæmt þessu nú sæti á Alþingi og er hér mættur, og býð ég hann velkominn. Þá hefur borizt hér annað bréf frá forseta Nd.: „Reykjavík, 1. febr. 1962. Þórarinn Þórarinsson, 7. þm. Reykv., hefur ritað mér svo hljóðandi bréf, dags. 31. jan, s.l .: „Þar sem ég verð erlendis næstu vikur, óska ég eftir, að varamaður minn taki sæti mitt á Alþingi á meðan.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt. Ragnhildur Helgadóttir, forseti neðri deildar.“ Varamaður Þórarins Þórarinssonar er Einar Ágústsson, hann er hér mættur. Kjörbréf hans hefur áður verið rannsakað og samþykkt, og tekur hann því sæti nú á Alþingi, og býð ég hann velkominn. Frá forseta Nd. hefur borizt svofellt bréf, dags. 31. jan. 1962: „Mér hefur í dag borizt svo hljóðandi bréf frá Lúðvík Jósefssyni, formanni þingflokks Alþb.: „Þar sem Karl Guðjónsson, 6. þm. Sunnl., er veikur og mun því ekki geta setið á Alþingi næstu vikur, er þess hér með óskað eftir beiðni hans, með skírskotun til 138. gr. kosningalaganna, að varamaður hans, Bergþór Finnbogason kennari, taki sæti hans á Alþingi í veikindaforföllum hans.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fara fram í sameinuðu Alþingi rannsókn á kjörbréfi varamanns. Ragnhildur Helgadóttir, forseti Nd.“ Ég mælist til þess, að kjörbréfanefnd taki þetta kjörbréf til meðferðar nú þegar, og verður nú fundarhlé um stund, meðan kjörbréfanefnd heldur sinn fund, og verður hringt til fundar, þegar hann hefst að nýju. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur athugað kjörbréf Bergþórs Finnbogasonar kennara sem varaþingmanns Alþb. í Suðurlandskjördæmi. Leggur nefndin til, að kosning hans verði tekin gild og kjörbréfið samþykkt.

Forsett (FS): Varaþingmaðurinn hefur undirritað eiðstaf. Hann tekur nú sæti á Alþingi, og ég býð hann velkominn.



Hinn 18. jan. 1962 var gefið út svo hljóðandi forsetabréf: „Forseti Íslands gerir kunnugt.“ Ég hef ákveðið samkvæmt tillögu forsrh., að Alþingi, 82. löggjafarþing, skuli koma saman til framhaldsfundar fimmtudaginn 1. febr. 1962, kl. 13.30. Gert að Bessastöðum, 18. jan. 1962. Ásgeir Asgeirsson. Ólafur Thors. Forsetabréf um, að Alþingi skuli koma saman til framhaldsfundar.“ Samkvæmt þessu hefjast nú framhaldsfundir Alþingis. Ég vil leyfa mér að óska hæstv. forseta og hv. alþm. og starfsfólki Alþingis gleðilegs árs og þakka þeim fyrir liðna árið, um leið og ég býð þá velkomna til þingstarfa á ný og læt í ljós þá ósk og von, að störf okkar megi verða landi og lýð til blessunar.

Forseti (FS): Samkvæmt forsetabréfi því, sem hæstv. forsrh. hefur nú kunngert, hefjast fundir Alþingis að nýju. Ég vil leyfa mér að þakka hæstv. forsrh. fyrir góðar óskir hans í minn garð og annarra hv. þingmanna. Jafnframt býð ég hann sérstaklega velkominn, er hann tekur nú sæti á Alþingi eftir nokkra fjarveru. Hv. alþingismenn býð ég velkomna til Alþingis og óska þeim velfarnaðar á hinu nýja ári, sömuleiðis starfsfólki Alþingis, um leið og ég þakka gott samstarf og góð kynni á liðnum árum.



Herra forseti. Á þskj. 137 höfum við tveir þm. Alþb. leyft okkur að flytja till. til þál. um rannsókn á nýtingu hveraorku til fóðurframleiðslu. Fyrri flm. till. situr nú ekki lengur á þingi, og vil ég því leyfa mér að fara um till. nokkrum orðum. Till. er svo hljóðandi, með leyfi hæstv. forseta: „Alþingi ályktar að skora á ríkisstj. að láta hið fyrsta rannsaka, hvort hagkvæmt sé að nýta hvera- og jarðhitaorku, sem fyrir hendi er í Reykjahverfi í Suður-Þingeyjarsýslu, til fóðurframleiðslu í sambandi við ræktanleg landssvæði, sem þar eru nálæg: Eins og fram kemur í till. og grg. þeirri, sem henni fylgir, háttar svo til í Reykjahverfi í Suður-Þingeyjarsýslu, að þar fara saman þau náttúrugæði, sem annars vegar eru fólgin í mikilli, óbeizlaðri hveraorku og hins vegar í viðáttumiklum landssvæðum, sem eru sérstaklega vel fallin til ræktunar í stórum stíl. Þar er jörð frjósöm og þarfnast lítillar eða jafnvel engrar framræslu, til þess að hún verði ræktuð. Þetta hefur leitt hugi manna þar norður frá að þeim möguleikum, sem á því kynnu að vera að nýta þessi náttúrugæði samhliða og þá einkanlega með þeim hætti að taka mikið land til ræktunar og nýta síðan orku hveranna til að vinna gras ræktarlandanna í heymjöl, heyköggla eða aðra svipaða framleiðslu á fóðri fyrir búfé. Nokkur framleiðsla hefur verið tvö síðustu árin á slíku fóðri í tveim litlum heymjölsverksmiðjum á Suðurlandi, og hef ég fyrir satt, að starfsemi þeirra hafi mjög svarað vonum manna og gefið góða raun, þótt ég hafi hins vegar ekki kunnugleika á að fjölyrða um það. En það mun nú vera svo komið, að framleiðsla þessara verksmiðja tveggja fullnægi innanlandsþörfinni fyrir slíkt fóður til hænsna- og svínabúa, en enn þá mun ekki hafa verið teljandi notað af framleiðslunni til blöndunar á innfluttu kjarnfóðri, en það mun vera talið, að blanda megi slíkt fóður með allt að l/3 hluta af heymjöli og verði blandan þó ekki lakari en það kjarnfóður, sem algengast er að nota. Það virðist því ekki fráleitt að hugsa sér, að innanlandsmarkaður þoli verulega framleiðsluaukningu á þessu sviði, og þá ekki sízt ef það þætti hagkvæmt að nota hana til þess að svara t.d. þörfum einstakra byggðarlaga, sem illa verða úti um heyöflun í slæmu árferði. Þá virðist einnig, að það væri fullrar rannsóknar vert, hvort hér getur ekki orðið um arðbæra útflutningsframleiðslu að ræða, ef takast mætti að þrýsta framleiðslukostnaði niður við sérstaklega góð skilyrði. Í því efni hlýtur orkuþörf verksmiðjanna og kostnaður við framleiðsluna að skipta mjög verulegu máli. Ef athuganir þættu ótvírætt benda til, að notkun hveraorku gæti orðið til verulegs sparnaðar á þessum þætti framleiðslukostnaðarins, þá þykir mér líklegt, að varla yrði fundinn öllu hentugri staður fyrir framleiðslu af þessu tagi heldur en í Reykjahverfi. Þar er, eins og ég áður sagði, til staðar nægilegt landrými og auðræktað, gnægð af orku og stutt er þaðan til ágætrar útskipunarhafnar og einnig til blómlegustu landbúnaðarhéraða á Norðurlandi. Ég skal að sjálfsögðu ekkert um það fullyrða að svo komnu máli, hvort sú athugun, sem till. gerir ráð fyrir, kynni að leiða til jákvæðrar niðurstöðu eða ekki. En hugmyndin, sem liggur að baki henni og er í fyrstu fram komin frá frændum þar nyrðra, virðist a.m.k. í leikmanns augum vera allar athugunar verð, og þess vegna er hún flutt hér í formi þáltill. En vissulega væri það mjög ánægjulegt, ef hægt væri að finna nýjar og færar leiðir til þess að nýta, þótt ekki væri nema lítið brot af þeim miklu, ónotuðu viðáttum, sem þarna eru fyrir hendi og gætu áreiðanlega skilað þjóðinni miklum arði, ef rétt væri á haldið. Ég vil svo leyfa mér að leggja til, að umr. verði frestað og till. vísað til hv. allshn.