Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Flm. (Brynjólfur Bjarnason): Herra forseti! Innihald þessa frv. er í stuttu máli þetta. Í fyrsta lagi: Opinberar lánsstofnanir mega ekki segja upp lánum, þó að veðin fyrir þeim rýrni af völdum mæðiveikinnar, heldur mega þessar lánsstofnanir afskrifa skuldirnar eins og verðrýrnuninni nemur. Í öðru lagi: Andvirði fjár, sem slátrað er vegna mæðiveikinnar, má ekki taka upp í skuldir, heldur skal aðeins hafa eftirlit með því, að það sé notað til þess að endurnýja bústofninn. Í þriðja lagi: Þeir bændur, sem verst eru staddir vegna veikinnar, skulu fá greiðslufrest um óákveðinn tíma og uppgjöf vaxta. Og í fjórða lagi skal ríkisstj. gera þessum lánsstofnunum það kleift að framfylgja ákvæðum þessa frv., ef það verður að lögum. Ég býst við, að hv. þdm. séu sammála um það, að allt þetta séu nauðsynlegar ráðstafanir og beinlínis óhjákvæmilegar. Og þá er að athuga. hvaða kostnað þær mundu hafa í för með sér fyrir ríkissjóð. Er hægt að gera sér nokkra grein fyrir því með því að athuga skuldir bænda við Búnaðarbankann á mæðiveikisvæðinu, þ. e. í eftirtöldum sýslum: Árnessýslu, Borgarfjarðarsýslu, Dalasýslu, Austur-Húnavatnssýslu, Vestur-Húnavatnssýslu, Mýrasýslu og Strandasýslu. Á þessu svæði eru föst lán í Búnaðarbanka Íslands rúmar 4 millj. 600 þús. kr. Og af þessu verða árgjöld rúmlega 330 þús. kr. og vextir um 230 þús. kr. Af þessu má svo gera sér nokkuð ljóst, hvað kostnaður af þessu gæti farið hæst. Í sumum af þessum sýslum er mæðiveikin aðeins rétt í byrjun, og mundi þess vegna sennilega ekki leggjast mjög mikill kostnaður á ríkissjóð af þessu, nema í nokkrum þessara sýslna, þar sem mæðiveikin fer mest yfir og hefir gert mest tjón. Þetta frv. er að mér virðist í samræmi við þær till., sem samþ. hafa verið á þeim fundum, sem fulltrúar bænda á þessum svæðum héldu í Fornahvammi 29. okt. Og ég hefi fengið mjög mörg tilmæli frá bændum af þessum svæðum um að gera mitt til þess að sjá um, að vilji bænda kæmi skýrt fram á Alþingi í þessum efnum. Og ég hefi þess vegna talið mér skylt að bera þetta frv. fram. Ég þykist vita, að landbn. sitji á rökstólum um þetta mál og sé að undirbúa löggjöf um þetta efni, ásamt öðrum ráðstöfunum, sem nauðsynlegt er að gera til þess að hjálpa bændum á þessum svæðum. Ég vildi því með þessu frv. leggja þar orð í belg. Og ég vona, að hv. nefnd geri á því þær einar breyt., sem eru til bóta frá sjónarmiði bænda.

* Forsrh. (Hermann Jónasson): Ég ætla ekki að ræða þetta mál á þessu stigi. Eins og hv. flm. tók fram, er þetta mál nú til athugunar í landbúnaðarnefndunum, sérstaklega landbn. Nd. Og hv. flm. er vitanlega kunnugt, að þetta mál hlaut nokkurn undirbúning af hálfu ríkisstj. áður en þing hófst. Jafnframt hafa bændur sjálfir undirbúið þetta mál nú meðan þingstörf hafa staðið yfir. Úr því að sakir standa nú þannig, þá held ég, að ekki sé hægt að líta á þetta frv. nema sem yfirboð, svipað því sem Bændafl. hefir áður flutt. Sé ég því ekki ástæðu til að ræða málið nú. því að það kemur innan skamms í heild frá landbn.; það er mér kunnugt.

* Flm. (Brynjólfur Bjarnason): Ég er hæstv. forsrh. alveg sammála um, að ekki sé ástæða að fara út í langar umr. um þetta mál á þessu stigi fyrr en landbn. skilar áliti. En ég vildi aðeins mótmæla; að hér sé um nokkurt yfirboð að ræða. Hér er aðeins farið fram á þær ráðstafanir, sem skilyrðislaust verður að telja nauðsynlegar. Og mér finnst ákaflega óviðkunnanlegt, þegar verið er að ræða slík alvörumál, þá sé verið með slík blaðaslagorð eins og yfirboð og þar fram eftir götum. Mér þætti líka leitt, ef landbn. álítur, að það, sem þarf að gera í skuldamálum bænda, geti verið minna en það, sem er farið fram á í þessu frv., þannig að orðið „yfirboð“ finnst mér afarilla til fallið.

* Forsrh. (Hermann Jónasson): Aðeins vil ég benda hv. flm., sem virðist vera ókunnugt um aðferðir Bændafl., á það, að yfirboðin koma fram í því stundum að flýta sér að flytja mál, sem vitað er, að verða flutt næstu daga. Að því leyti má þetta mál kallast yfirboð af sama tægi. því að vitanlega er það ekki gróði fyrir málið að flytja frv. um það nú, þegar rannsókn málsins er langt komin í nefnd og vitað er, að það verður flutt nú næstu daga. Og í grg. þessa frv. vantar upplýsingar um fjöldamörg atriði, sem þarf að leggja til grundvallar fyrir lausn þessa máls og verður að leggja verulegu vinnu í að rannsaka. Svo að þetta frv. er þýðingarlaust nema í yfirboðsskyni.