Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjhn. þessarar hv. d. hefur athugað frv. til l. um samþykkt á ríkisreikningnum fyrir árið 1962. N. yfirfór og bar saman tölulega frv. við ríkisreikninginn og hafði þar ekki aths. fram að færa. Um afgreiðslu málsins varð ekki samkomulag í n. Meiri hl. leggur til, að frv. verði samþykkt óbreytt, en minni hl. mun leggja til, að afgreiðslu þess verði frestað. Nm. athuguðu þær aths., sem þingkjörnir endurskoðendur gerðu við ríkisreikninginn, svo og þau svör, sem við þær aths. voru gerð, en þær voru engar þess eðlis, að þeim væri vísað til aðgerða Alþingis, og taka endurskoðendur fram, að umboðsleg endurskoðun sé nú lengra komin en áður. Það liggur í augum uppi og hefur verið á það bent hér áður á hv. Alþingi í sambandi við ríkisreikninginn, eftir að farið var að hraða afgreiðslu hans, að það veltur á miklu að auka hraða í hinni umboðslegu endurskoðun, því að hún hefur gjarnan viljað vera alllangt á eftir, sú endurskoðun. Hins vegar, eins og ég gat um áðan og tekið er fram af þingkjörnum endurskoðendum, er henni nú mun lengra komið, og sýnist því hér stefnt í rétta átt. Ég tel ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um frv. Eins og ég gat um áðan, leggur meiri hl. til, að frv. verði samþ. og því vísað til 3. umr.



Herra forseti. Nál. frá okkur í minni hl. fjhn. hefur enn ekki verið útbýtt, en hæstv. forseti gat þess áður, að það mundi verða mjög fljótlega, sem það kæmi fram, enda var því skilað árdegis í gær. Það, sem hér liggur fyrir, er frv. til l. um samþykkt á ríkisreikningnum fyrir árið 1962. Það er galli á þessum ríkisreikningi, að hann er ekki réttur. Árið 1962 var unnið að vegargerð í svonefndum Keflavíkurvegi, og eftir þeim upplýsingum, sem fyrir liggja, hefur verið varið til þeirrar framkvæmdar á því ári kr. 29 549 984.89. En þetta er ekki fært með öðrum vegagerðarkostnaði ríkisins á ríkisreikning, eins og átt hefði að gera, og ríkisútgjöldin eru því vantalin um þessa fjárhæð. Samkv. upplýsingum, sem fjhn. bárust, voru skuldir ríkisins vegna Keflavíkurvegarins í árslok 1962 þessar: PL-480 lán 25.7 millj. og skuld við Seðlabanka Íslands 4 millj. Þetta eru alls 29.7 millj., u. þ. b., en þær skuldir eru ekki færðar á efnahagsreikning ríkisins 31. des. 1962, og eru því ríkisskuldirnar vantaldar á reikningnum um þá fjárhæð. Yfirskoðunarmenn ríkisreikningsins hafa gert aths. um þetta, sem ég hef nú frá skýrt. Þeir benda réttilega á, að kostnaður við framkvæmd vegagerðarinnar hefði átt að berast á ríkisreikninginn og einnig þær skuldir, sem stofnað hefur verið til í því sambandi. Það var á árinu 1961, sem framkvæmdir hófust við Keflavíkurveginn nýja, og það ár nam kostnaður við vegagerðina rúmlega 7.8 millj. kr. og þá voru einnig tekin lán til greiðslu á kostnaðinum. En þau útgjöld voru ekki heldur færð á ríkisreikninginn 1961, frekar en gjöldin 1962, og skuldirnar ekki heldur í umr. um ríkisreikninginn fyrir árið 1961, er fram fóru hér í Nd. Alþingis 17. des. í fyrra, lét hæstv. fjmrh. svo ummælt, að þessar greiðslur yrðu færðar á ríkisreikninginn 1962, en við þá yfirlýsingu hefur ekki verið staðið. Þetta hlýtur að teljast aðfinnsluvert, að allstórum upphæðum af gjöldum og skuldum ríkisins sé þannig haldið utan við ríkisreikninginn. Fjhn. óskaði upplýsinga um, hvað liði starfi endurskoðunarskrifstofu ríkisins að endurskoðun reikningsins fyrir árið 1962. N. fékk grg. frá ríkisendurskoðuninni um þetta efni. Sú grg. er dags. 15. okt. s.l. og hafði verið send yfirskoðunarmönnum ríkisreikningsins. Nýrri upplýsingar fengum við ekki um, hvað þessu starfi liði. En með nál. okkar í minni hl. er birtur útdráttur úr þessari grg., sem sýnir, hvað eftir var að endurskoða, þegar grg. var gefin út 15. okt. í haust. Það kom fram í þessari grg., að þá hafði verið lokið að fullu við að endurskoða reikninga 77 stofnana og annarra aðila, en eftir var að ganga frá reikningum rúmlega 100 aðila, en endurskoðun þeirra mjög misjafnlega langt á veg komin. Nú má að sjálfsögðu gera ráð fyrir því, að endurskoðuninni hafi miðað áfram á þeim tveim mánuðum, sem liðnir eru, síðan þessi grg. var gefin út, en þó tel ég alveg víst, að töluvert sé enn óunnið að endurskoðuninni. Samþykkt Alþingis á ríkisreikningi má skoða sem kvittun til rn. fyrir reikningsskil. Minni hl. fjhn. telur ekki rétt að láta þá kvittun, fyrr en endurskoðun ríkisreiknings og þeirra reikninga, sem hann byggist á, er að fullu lokið. Við lítum svo á, að meðan endurskoðuninni sé ekki lokið, sé ekki rétt af Alþingi að samþykkja reikninginn. Til samanburðar má geta þess, að reikningar sveitarfélaga eru ekki samþykktir, fyrr en þeir hafa verið endurskoðaðir, ekki heldur reikningar t.d. atvinnurekstrar- og viðskiptafyrirtækja, sem rekin eru af félögum, svo sem hlutafélögum og samvinnufélögum, og mörg fleiri dæmi mætti nefna. Hér á landi er mikill fjöldi félaga auk þeirra, sem ég nefndi hér áðan. Hver sá, sem tæki sér fyrir hendur að kasta tölu á íslenzk félög, mundi fá út mjög háa tölu. Flest þessi félög hafa einhverja fjármunameðferð, og það mun algild regla hjá þeim, að ársreikningar þeirra eru ekki samþykktir, fyrr en þeir hafa verið endurskoðaðir af þar til kjörnum mönnum. Þetta gildir jafnt um hin stærstu og voldugustu félög sem hin minnstu þeirra og lítilmótlegustu. Hví skyldi þá ekki þessi góða regla einnig gilda um hið stóra félag allra félaga, ríkið sjálft.“ Auðvitað ætti hún að gilda þar eins og annars staðar. Ég hef áður við umr. um ríkisreikninga haldið því fram, að Alþingi ætti ekki að samþykkja reikningana, fyrr en endurskoðun þeirra væri að fullu lokið. Í samræmi við þá skoðun, leggjum við tveir fjhn.-menn, ég og hv. 11. þm. Reykv., til, að afgreiðslu frv, verði frestað þar til síðar. Á framhaldsþingi, sem væntanlega verður síðar í vetur, mætti taka málið til athugunar á ný og fá þá nýjar upplýsingar frá endurskoðunardeild fjmrn. um það, hvað starfi hennar líður að endurskoðun reikninganna fyrir árið 1962. Ég sé ekki ástæðu til að gera þennan ríkisreikning frekar að umræðuefni, a.m.k. ekki að svo stöddu, þó að margt í honum sé athygli vert. Ég vil ekki eyða tíma þingsins í slíkt nú. En það er till. okkar í minni hl. n., hæstv, forseti, að meðferð þessa frv. verði frestað þar til síðar á Alþingi og þá verði athugað, hvort endurskoðuninni sé lokið, þannig að tímabært gæti þá talizt að samþykkja reikninginn.



Herra forseti. Ég vil þakka meiri hl. hv. fjhn. fyrir skjóta afgreiðslu á málinu. Hv. frsm. minni hl., sem nú lauk máli sínu, hafði tvær aths. að gera. Önnur er sú, að ríkisreikningurinn sé ekki réttur, það séu vantaldar skuldir og gjöld varðandi Reykjanesbraut eða Keflavíkurveginn. Hér er um að ræða bókhaldsatriði, sem yfirskoðunarmenn gerðu aths. við, og sú aths. er náttúrlega í allt öðrum anda og dúr heldur en ræða þessa hv. þm., sem gefur í skyn, að hér sé verið að fela eitthvað til þess að gera útgjaldaupphæð og skuldaupphæð lægri en raun er á, eins og mátti álykta af málflutningi hans. Út af þessu máli er rétt að rifja það upp, hvað yfirskoðunarmenn segja um þetta mál. Í 21. aths. yfirskoðunarmanna segir svo: „Yfirskoðunarmenn veittu því athygli, að engar greiðslur eða lán eru færð á reikning ríkisins vegna þeirra framkvæmda, sem byrjað var á árinu 1961 og haldið áfram á árinu 1962 á Reykjanesbraut. Upplýst hefur verið, að lán hafa verið tekin til þessara framkvæmda. Eins og venja er til, hefði átt að færa þetta á eignaskýrslu ríkisins, bæði eigna- og skuldamegin, og kostnaður við framkvæmd verksins að færast á reikning ríkisins og vegamálanna á 13. gr. Af hverju hefur þetta ekki verið gert?“ spyrja yfirskoðunarmenn. Samgmrn. svarar þessu, - eins og birt er á bls. 275, og gerir þar grein fyrir því, hvernig þessum færslum sé háttað, að þær greiðslur, sem hér hafa verið inntar af hendi vegna Reykjanesbrautar, og enn fremur þau lán, sem tekin hafa verið, eru færð í reikning vegagerðarinnar, en hins vegar ekki tekin inn á heildarreikning ríkisins. Sem sagt, í hinum prentaða ríkisreikningi koma allar þessar greiðslur og lántökur fram, svo að því fer fjarri, sem hér er verið að gefa í skyn, að einhverju sé verið að leyna. En um þetta segir samgmrn., - og ég vil taka það fram, að að sjálfsögðu er það fyrst og fremst samgmrn. og vegagerð ríkisins, sem ráðið hafa þessari bókfærslu, - þar segir í svari samgmrn.: „Samkv. framansögðu innifelur efnahagsreikningur vegamálanna bæði kostnaðarverð Reykjanesbrautar og skuldir vegna hennar hin umræddu ár, jafnframt því sem mismunur á þessu tvennu, raunveruleg skuld 1961, er nemur kr. 1878 077.32, og raunveruleg eign síðara árið, að upphæð kr. 2 286 834.02, koma fram í tilgreindum höfuðstól stofnunarinnar á eignaskýrslum.“ Með þessu hefur náttúrlega málið verið fyllilega upplýst, enda segja yfirskoðunarmenn í sínu svari aftur eða till.: „Gefin er skýring á færslu fjármunanna við vegagerðina og lántökum til hennar.“ Varðandi hins vegar, hvort réttari sé sú bókhaldsaðferð, sem vegagerðin hefur notað í þessu efni eða yfirskoðunarmenn óska eftir, þá verður að sjálfsögðu farið eftir till. yfirskoðunarmanna um það atriði. Þeir segja í sínum till.: „Framvegis er rétt að færa þetta á þann hátt, er segir í aths.“ Að sjálfsögðu hafa því vegagerðinni og ríkisbókhaldinu verið gefin fyrirmæli um að færa þessi útgjöld og lán með þeim hætti, sem yfirskoðunarmenn telja æskilegra. Um þetta þarf auðvitað ekki að fara fleiri orðum. Hér er um hreint bókhaldsatriði að ræða. Önnur aths. hv. frsm. minni hl. var sú, að hinni umboðslegu endurskoðun ríkisreiknings væri ekki lokið. Nú er rétt að taka það fram, að endurskoðun ríkisreikninga er með tvennum hætti. Annars vegar eru það hinir þrír kjörnu yfirskoðunarmenn Alþingis, sem fara yfir ríkisreikninginn og gera sínar aths. við hann og till. Hins vegar er hin svokallaða umboðslega eða embættislega endurskoðun, sem er í höndum ríkisendurskoðunarinnar. Þar vinna að því fastir starfsmenn allan ársins hring undir yfirstjórn ríkisendurskoðanda að endurskoða reikninga ríkisins og stofnana þess. Eins og þessari svokölluðu umboðslegu endurskoðun hefur verið háttað, hefur hún alltaf verið mörg ár á eftir lokum reikningsárs að ljúka allri endurskoðun. Ég ætla, að yfirleitt hafi endurskoðun á öllum tekjum og gjöldum, eignum og skuldum fyrir tiltekið reikningsár hjá öllum ríkisstofnunum ekki verið lokið fyrr en mörgum árum eftir lok reikningsárs. Hins vegar hefur nú síðustu árin þokazt mjög í réttari átt í þessu efni, eins og kemur beinlínis fram í aths. yfirskoðunarmannanna nú við reikninginn. Þar segir í 37. aths., með leyfi hæstv. forseta: „Yfirskoðunarmenn hafa fengið skýrslu um það, hve langt er komið endurskoðun ríkisendurskoðunarinnar. Er hún nú komin talsvert lengra en verið hefur, þótt talsvert skorti á, að hún hafi afgreitt alla reikninga til ársloka 1962.“ M. ö. o.: það er óhætt að slá því föstu, að þegar yfirskoðunarmenn hafa endurskoðað reikninginn, skilað sínum till. og þegar Alþingi hefur fengið reikninginn til meðferðar og afgreitt hann, þá hefur allri hinni umboðslegu endurskoðun aldrei verið lokið. Hins vegar er í öðru lagi hægt að slá því föstu, að nú á þessu og allra síðustu árum hefur þessu þó miðað miklu betur en áður. Að því er að sjálfsögðu stefnt, að ekki aðeins verði allri endurskoðun lokið, áður en reikningur er afgreiddur á Alþingi, heldur að sem allra mest af hinni umboðslegu endurskoðun geti farið fram samtímis eða jafnóðum, eins og ég hef áður skýrt frá hér á Alþingi. Þá aðferð er búið að taka upp varðandi nokkrar stofnanir ríkisins, þannig að á sjálfu reikningsárinu fer endurskoðunin fram öðru hverju, þannig að henni er í rauninni lokið um eða skömmu eftir lok reikningsársins. Hins vegar hef ég skýrt frá því hér á Alþingi, að þessi aðferð, sem er vafalaust sú æskilega, kostar mjög aukið starfslið og þar með aukið fé. En sem sagt, að því er unnið að koma á endurskoðun jafnóðum, þar sem unnt er að koma því við, og að hraða sem mest í heild hinni umboðslegu endurskoðun. Hv. frsm. minni hl., hv. 1. þm. Norðurl. v., fann upp á því nú fyrir tveimur árum, þegar verið var að reyna að koma lagi á endanlega afgreiðslu ríkisreikninga, þá fann hann upp á því tiltæki, sem honum hafði ekki dottið áður í hug í rúm 20 ár, sem hann hafði setið á þingi, að endanlegri afgreiðslu ríkisreikninga ætti að fresta, þangað til allri umboðslegu endurskoðuninni væri lokið. Fann hv. þm. upp á þessu vegna þess, að af einhverjum ástæðum gramdist honum það, að verið væri að reyna að koma betra lagi á afgreiðslu þessara mála. Svo hafði nefnilega verið háttað undanfarin ár, við skulum taka sem dæmi áratuginn milli 1950 og 1960, þá voru ríkisreikningar yfirleitt ekki afgreiddir á Alþingi fyrr en mörgum árum eftir lok reikningsárs, 3–4 árum á eftir. Slík meðferð á ríkisreikningum er auðvitað óhafandi. Vitanlega á Alþingi að leggja síðustu hönd á og afgreiða endanlegan ríkisreikning á næsta ári eftir reikningsárið. Þegar reynt var að kippa þessu í lag og það tókst í fyrsta sinn á síðasta ári, varðandi ríkisreikninginn fyrir 1961, að hann var afgreiddur endanlega frá Alþingi á árinu 1962, - þegar tilraunir voru hafnar til þess að kippa þessu ófremdarástandi í lag, kom upp undarleg tregða og mótstaða hjá þessum hv. þm. og formanni hans flokks, sem verið hafði fjmrh. lengst af þennan áratug, sem ég nefndi, og þeir hafa á hverju einasta þingi lagt sig fram um að reyna að tefja þessa umbót og þá eðlilega afgreiðslu ríkisreikninga. Og eitt af því, sem þeir hafa fundið upp á og þessi hv. þm. hefur nú verið að tönnlast á í 2–3 ár, er þetta, að Alþingi ætti að fresta afgreiðslu ríkisreikninga, þangað til allri hinni umboðslegu endurskoðun væri lokið. Ég tók það fram og veit, að það er rétt, að Alþingi hefur aldrei afgreitt ríkisreikning þannig, að allri umboðslegri endurskoðun hafi verið lokið. Þessi hv. þm. var fyrst kosinn á Alþingi 1937, ef ég man rétt, og hafði því setið hér á þriðja áratug, samþ. ríkisreikninga á hverju einasta ári án þess að hreyfa aths. við þetta. Svona uppfundnar röksemdir, ef slíkt má kalla það, eða öllu heldur átyllur er auðvitað ekki hægt að taka alvarlega.



Herra forseti. Það eru nokkur orð í tilefni af ræðu hæstv. fjmrh. um það atriði, sem ég nefndi, að framkvæmdir við Keflavíkurveg hefðu ekki verið færðar á ríkisreikning og ekki heldur ríkisskuldir, sem til hefur verið stofnað í því sambandi. Hæstv. ráðh. segir, að þetta sé bara bókhaldsatriði. Ég veit ekki, hversu margir hv. þm. fallast á, að það sé bara bókhaldsatriði, hvort reikningar séu réttir eða rangir. Hæstv. ráðh. vitnar þarna í ummæli yfirskoðunarmanna, en þeir segja, með leyfi hæstv. forseta, um þetta: „Eins og venja er til, hefði átt að færa þetta á eignaskýrslu ríkisins, bæði eigna- og skuldamegin, og kostnaður við framkvæmd verksins að færast á reikning ríkisins og vegamálanna á 13. gr.“ Það er rétt hjá þeim, þetta átti náttúrlega að færast á reikning ríkisins og vegamálanna á 13. gr., og skuldin átti að teljast með öðrum ríkisskuldum eða skuldirnar. En ég get ekki verið þeim sammála, hv. yfirskoðunarmönnum, um, að þetta hefði átt að færast á eignaskýrslu ríkisins, því að ég kannast ekki við það, að þjóðvegir hér á landi séu taldir með ríkiseignum í efnahagsreikningi ríkisins. Vegir eru alls ekki taldir með ríkiseignum á efnahagsreikningi. Nú er þetta fært á reikning hjá vegagerðinni, og þar er þetta talið til eignar, þar eru taldar skuldirnar og þar er talin eign á móti. Þetta mun vera þar innifalið í lið, sem heitir „skuldir eða útistandandi eignir“ hjá vegagerðinni, talið með eignum á móti skuldunum. Það er alveg nýtt, ný uppfinning að telja vegi, ríkisvegi, með eignum. Auðvitað er alveg út í hött að vísa í þennan reikning vegagerðarinnar. Þarna er um að ræða framkvæmd ríkisins, sem átti að færast með öðrum vegagerðarkostnaði á 13. gr. reikningsins, og þarna er um að ræða ríkisskuldir. Það eru ekki skuldir vegagerðarinnar. Vegagerðin er ekki stofnun, sem á að taka lán. Þetta er ekki skuld vegagerðarinnar, þetta er skuld ríkisins, sem ríkið verður að standa straum af, og þess vegna er það alrangt að sleppa að færa þessar skuldir með öðrum skuldum ríkisins. Hæstv. ráðh. segir, að þetta sé hreint bókhaldsatriði, - um hreint bókhaldsatriði að ræða, hvort reikningurinn er réttur eða rangur. Þá er það viðkomandi endurskoðuninni hjá hinni svonefndu ríkisendurskoðun. Hann segir, að hún hafi alltaf verið á eftir og aldrei verið lokið, þegar ríkisreikningar hafa verið samþykktir. Þetta dreg ég mjög í efa, að sé rétt. Um þetta hefur oft verið rætt hér á undanförnum árum, og ef þetta er rétt hjá ráðh., er það þannig, að Alþingi hefur verið ókunnugt um það, að endurskoðuninni væri ekki lokið, vegna þess að yfirskoðunarmenn ríkisreiknings hafa ekki getið um það í sínum aths., ekki getið um annað en endurskoðuninni væri lokið. Hæstv. ráðh. segir, að þessu þurfi að koma í lag með þessa endurskoðun, og ég er honum sammála um það. Hann segir, að það kosti aukið starfslið. Ég efast um, að það kosti nokkuð aukið starfslið. Þetta er verk, sem á að vinna, og mér skilst, að það sé meiningin að vinna þetta, þó að það sé að nokkru leyti eftir að búið er að samþykkja reikninginn á Alþingi. Það er ekkert meira verk að framkvæma þessa endurskoðun á réttum tíma heldur en láta þetta dragast árum saman, vera með langan hala á eftir sér í þessari stofnun, það er ekkert léttara. Það getur ekki kostað aukið starfslið. Þessu þarf vitanlega að koma í lag. Þessari endurskoðun þarf að vera lokið að fullu, áður en Alþingi gefur kvittun fyrir reikningsskilin. Hæstv. ráðh. segir, að ég hafi fundið upp á því fyrir tveimur árum að finna að þessu, af því að mér hafi gramizt það, að verið væri að koma betra lagi á málið, og hjá mér hafi verið og fleirum einhver tregða og mótstaða í þessu máli. Allt eru þetta tómir hugarórar hjá hæstv. ráðh. Ég hef lýst því yfir, bæði nú og áður, að ég tel, að þessu þyrfti að koma í betra lag en verið hefur. En það er bara ekki komið í lag, og þess vegna er ekki tímabært að samþykkja þennan reikning. Hæstv. ráðh. segir og vitnar í ummæli yfirskoðunarmanna um það, að nú sé endurskoðuninni lengra komið en áður. Ég veit ekki um það. En ef menn athuga nál. minni hl., sjá þeir þar lista, sem ríkisendurskoðunin gaf út í október um það, hvað eftir væri að endurskoða, og það eru yfir 100 aðilar, sem þá er eftir að skoða reikninga fyrir. En hinir voru 77, sem var að fullu lokið, þegar þessi grg. var út gefin. Ég veit ekki, hve mikið af þessu er eftir nú, en það er vitanlega töluvert mikið. Það, sem hæstv. ráðh. ætti að gera, er að koma þessari endurskoðun í rn. í betra horf, koma henni í lag. Þetta er á hans verksviði. Hann er yfirmaður yfir þessari stofnun, þetta ætti hann að gera, og þá fyrst, þegar hann er búinn að því, þá getur hann komið hér og heimtað, að ríkisreikningur sé afgreiddur á næsta ári eftir reikningsár. Fyrr getur hann það ekki, fyrr hefur hann engin efni á því að koma hingað með ríkisreikning og heimta, að hann sé tafarlaust samþykktur. Þetta ætti hæstv. ráðh. að gera sér ljóst. Og svo ætti hann náttúrlega að taka til greina þessa ábendingu yfirskoðunarmanna um að færa framvegis vegagerðarkostnaðinn á réttan stað í ríkisreikningnum. En í fyrra var það fyrir ári og 2 dögum, það var 17. des. í fyrra, sem rætt var um ríkisreikninginn 1961. Þá hafði verið fundið að þessu, að kostnaðurinn við Keflavíkurveg hafði ekki verið færður með gjöldum á ríkisreikning og skuldir vegna þeirrar framkvæmdar ekki heldur, og þá sagði hæstv. fjmrh. m. a. þetta um málið: „Hefur komið skýrt fram, hvernig á þetta er litið af þeim embættismönnum, sem fjalla um málið. En ég vil endurtaka það, að því fer fjarri, að nokkur ráðh. hafi gefið nokkur fyrirmæli um að hafa þessar greiðslur ekki með í reikningi 1961, auðvitað koma þær í ríkisreikninginn 1962.“ Þetta sagði hæstv. ráðh, hér í þessum stól 17. des. í fyrra, en hann hefur bara ekki staðið við þetta. Hæstv. samgmrh. sagði við þær umr. einnig um þetta, með leyfi hæstv. forseta: „Og Keflavíkurvegurinn, eins og sagt var hér áðan, kemur vitanlega fram í ríkisreikningnum fyrir árið 1962.“ Hann gaf þessa yfirlýsingu líka. En það hefur ekki verið við þetta staðið. Hæstv. fjmrh. var að tala um það hér áðan, að það væru vegagerðin og samgmrh., sem hefðu ráðið um þetta bókhaldsatriði, sem hann kallar. En ég hefði haldið, að það væri fjmrh., sem ætti að annast um ríkisbókhaldið eða væri yfirmaður þess og það sé þess vegna ekki drengilegt af honum að vera að koma sök í þessu efni yfir á meðráðh. sinn eða embættismann ríkisins eða vegamálastjóra. Hann ætti ekki að gera slíkt, því að vitanlega er það hans verk að hafa eftirlit með því, að ríkisreikningurinn sé eins og hann á að vera.



Herra forseti. Frv. það til l. um meðferð ölvaðra manna og drykkjusjúkra, sem hér liggur fyrir á þskj. 14, hefur verið til athugunar hjá heilbr.- og félmn. þessarar d., og mælir n. einróma með, að það verði samþ. óbreytt, eins og fram kemur í nál. á þskj. 130. N. sendi frv. til athugunar nokkrum aðilum, og barst henni svar frá flestum þeirra, öllum á þann veg, að þeir mæltu með samþykkt þess án nokkurra till. um breyt., og var hér um að ræða aðila, sem n. taldi að helzt mundu koma til með að hafa afskipti af framkvæmd þess, ef að lögum verður. Einn aðili, áfengisvarnaráð, benti á, að í norskum lögum um þessi mál væri að finna ákvæði, sem veitti rýmri heimild til að úrskurða til hælisvistar drykkjusjúka menn, sem hvorki hafa framið afbrot né vildu sjálfir æskja hælisvistar eða hefðu verið sviptir sjálfræði, en væru þó haldnir slíkri drykkjusýki, að þeir eyðilegðu að meira eða minna leyti heimili sín. N. ræddi þetta atriði sérstaklega við prófessor Tómas Helgason, sem ásamt Þórði Möller yfirlækni mun hafa samið frv. þetta. Próf. Tómas Helgason upplýsti, að þetta atriði hefði verið sérstaklega og ýtarlega athugað við samningu frv., en ekki þótt rétt að ganga lengra í þessum efnum en frv. gerir ráð fyrir. Hér væri um mjög veigamikið og viðkvæmt atriði að ræða í sambandi við persónufrelsi manna, og taldi prófessorinn, að ef lögfesta setti slík ákvæði, teldi hann, að þau ættu frekar heima í öðrum lögum en hér er lagt til að lögfest verði. N. taldi að þessu athuguðu ekki ástæðu til neinna breytinga á frv. hvað þetta atriði snertir. Eins og fram kemur í grg. með frv., byggjast þær breytingar, sem þar er gert ráð fyrir frá gildandi lögum, að nokkru á þeirri reynslu, sem fengizt hefur á framkvæmd þeirra, og að nokkru á, að hliðsjón hefur verið höfð af skipan þessara mála í nágrannalöndunum, þegar frv, þetta var samið. En meginefni þess er í fyrsta lagi, að hin almennu ákvæði í kaflanum um meðferð ölvaðra manna og drykkjusjúkra haldast, þó að í nokkuð breyttu formi sé frá gildandi lögum. Í öðru lagi er gert ráð fyrir, að tekin verði upp nákvæm skráning á ölvunartilfellum, sem lögreglan skiptir sér af, svo og skrásetning á drykkjusjúklingum. Í þriðja lagi, að um meðferð drykkjusjúkra gildi sem svipaðastar reglur og um meðferð annarra sjúklinga, eftir því sem við getur átt. Og í fjórða lagi, að séð verði fyrir nægu fé til, að hægt verði sem fyrst að koma í framkvæmd þeirri þjónustu, sem frv. gerir ráð fyrir að ríkið láti í té í þessu sambandi. Við 1. umr. um frv. hér í þessari hv. d. gerði þáv. hæstv. dómsmrh. í framsöguræðu sinni mjög ýtarlega grein fyrir efni þess og þeim breytingum, sem það felur í sér, miðað við gildandi lagaákvæði um þetta efni, og sé ég því ekki ástæðu til að ræða einstakar greinar frv., en leyfi mér, herra forseti, að leggja til, að því verði að þessari umr. lokinni vísað til 3. umr.