Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þótt ég sjái, að hér séu ekki fjölskipaðri bekkir nú en í gær, mun ég ekki láta hjá líða að fara nokkrum orðum um frv. þetta. - Landbn. tók mál þetta til athugunar og umr., og varð niðurstaðan sú, að 3 nm. tjáðu sig samþykka frv. óbreyttu, en 2 nm., hv. 2. þm. Árn. (EE) og hv. 8. landsk. þm. (ÁS), lýstu yfir því, að þeir hefðu óbundnar hendur um frv. En að því er virtist af orðum þeirra, býst ég frekar við, að þeir séu ekki andstæðir málinu. Frv. er nákvæmlega eins og það frv., sem flutt var hér í hv. d. á síðasta þingi. Þá var málið rækilega rætt hér, og væri það því aðeins upptugga á því, sem þar var talað, ef nú væri aftur farið að flytja langt mál nm frv. það, sem hér liggur fyrir. Frv. var nokkurs konar sáttatilraun eða meðalvegur, sem farinn var milli tveggja andstæðra flokka í þessu máli. Frv. var samþ. hér í hv. d., og lýsti hím með því skoðun sinni á málinu og vilja sínum um, að þarna drægi til sátta. Þegar frv. kom til hv. Nd., var svo áliðið þingsetu, að ekki var hægt að koma því fram, og dagaði það uppi. Þess vegna er það nú hingað komið. Ég skýrði frá því, að hér lægi fyrir skýr yfirlýsing frá hv. d. um að gera þetta samkomulag. Og þegar frv. var borið undir aðalfund stéttarsambands bænda í sumar. þar sem komnir voru saman menn úr ýmsum áttum og hinum ýmsu pólitísku flokkum, var það samþykkt samhljóða að óska eftir því, að þetta frv. yrði samþ. óbreytt á þessu þ. og gengið frá því með l. Dettur mér ekki í hug, að hv. d. gangi nú frá því, sem hún hefur áður samþykkt, og mundi slíkt verða til þess að skapa óþarfa urg og illindi meðal manna og flokka. Með þessu frv., ef að l. verður, er gerð sú breyt. frá gildandi l., að stéttarsambandi bændanna sjálfra eru falin umráð sjóðsins að hálfu, þ.e. helmingur árlegra tekna hans, en búnaðarsamböndin fá hinn helminginn. Og ef við lítum þarna á, þá styrkja búnaðarsamböndin einmitt stéttarsamböndin og launa fulltrúa á fund stéttarsambandanna, svo að í raun og veru njóta samböndin því nær eins góðs af þessu og áður. Tel ég svo ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta frekar. Eiríkur Einarsson: Herra forseti. Þegar stofnað var til búnaðarmálasjóðs, var ég því heldur mótfallinn og fannst varla gerlegt fyrir hæstv. Alþ. að fara að narta þannig utan af landbúnaðinum til hluta, sem ollu þá í upphafi ágreiningi og hafa lengst af gert. Ég vil ekki verða til þess að ýfa þetta mál á ný, og mun í lengstu lög þegja það fram af mér, sem áður var gert að óvildarmáli og valdið hefur langvinnu þrátti bæði innan þings og utan. Mun ég þá eftir atvikum með þögninni samþykkja frv. eins og það liggur fyrir í meginatriðum. Samt eru nokkur atriði, sem að þessu lúta, sem frá mínu sjónarmiði eru þó ekki meginatriðin, en ég tel, að mættu betur og sanngjarnlegar fara. Það er ekki skiptingin, sem hefur verið deilt um, þ.e. helmingur sjóðsins til búnaðarsambandanna og hinn helmingurinn til stéttarsambandsins. Ég þegi það fram af mér, eins og ég áður gat um. En það, sem ég vildi gera að álitamáli og vildi, að brugðið yrði út af í frv. eins og það liggur fyrir, er, á hvaða skiptigrundvelli þetta skuli vera gert og þá jöfnum höndum um hlutaskiptin, sem gætu komið til greina í því sambandi. Ég á þar við það ákvæði frv., að helmingshluta búnaðarsambandanna skuli verða skipt milli þeirra af búnaðarþingi. Ég get ekki fallizt á, að búnaðarþing sé hinn rétti vettvangur til þessara skipta, þótt ég viti, að það mundi vitanlega gera það frá sínu sjónarmiði með sérstakri sanngirni og beztu vitund. Ég tel, að skiptihlutföllin á þessum helming séu í rauninni sjálfgefin að mestu leyti, og það eru þau skiptihlutföll, sem eftir núgildandi l. eiga sér stað, sem sé, að þessi helmingur, sem fellur í hlut búnaðarsambandanna, renni til þeirra í þeim hlutföllum, sem framlög reynast úr viðkomandi héruðum. Mér finnst þetta svo sanngjarnt eins og það er ákveðið í núgildandi l., að ekki sé ástæða til að breyta því. Og að fara að rökræða það nánar, af hverju þetta er mín skoðun og af hverju aðrir menn hafa aðra skoðun um þetta, er mér heldur til leiðinda, svo að ég læt það ógert. Búnaðarsamböndin ættu að verða aðnjótandi þess, sem þeim ber. Hitt opnar dyrnar. Ef þessi skipti væru falin öðrum, þá getur það frá þeirra sjónarmiði séð verið vinningur að fá allsherjar sætt í þessu máli. Það sé í rauninni að leysa búnaðarþing frá vanda að losa það við þessa skiptingu. Þess vegna vil ég leyfa mér að bera fram brtt. um þetta. Þá hefur hver sitt. Hitt tel ég ekki sanngjarnt, og gæti það vakið nýjar ýfingar með þeim mönnum, sem alltaf eru reiðubúnir til að vekja deilur. Þá er það jöfnum höndum, að ég legg til, að reikningsfærslan sé ekki í höndum neins banka, því að mér finnst banki ekki vera rétti aðilinn, og þá finnst mér ekki heldur rétt, að reikningsfærslan sé í höndum búnaðarþings. Búnaðarþing kemur að jafnaði ekki saman nema annað hvert ár, en það torveldar strax allar aðstæður, þar sem búnaðarþing á enga ákveðna setu. Mér finnst, að sá rétti aðili til að hafa með höndum reikningsfærsluna sé Búnaðarfélag Íslands. Þar er unnið daglega að störfum, og mér finnst starfssvið þess vera þannig, að rétt sé, að það hafi þessa umsjá með höndum. Ég tel, að þessi bending frá mér, hvort sem hún nú verður samþ. eða felld, bendi í þá átt, að ég vilji vera friðarins maður um friðsamlega lausn þessara mála. Ég legg nú fram brtt. frá minni hálfu, og verður kylfa að ráða kasti, hvað um hana verður. Ég vil nú með leyfi hæstv. forseta lesa upp þessa brtt.: „Niðurlag 1. gr. („Búnaðarþing skiptir“ o.s.frv.) fellur niður, en í stað þess komi: Sjóður þessi skal vera í vörzlu Búnaðarfélags Íslands, er hefur á hendi stjórn hans og reikningshald. - Sá helmingshluti sjóðsteknanna, er rennur til búnaðarsambanda landsins, skiptist á milli sambandanna í réttum hlutföllum við það, sem framlög reynast úr viðkomandi héruðum.“ Þetta er nú ekki stórvægilegt, aðeins um breytt fyrirkomulag að ræða, sem ég tel betur fara svona, en meginatriðin þegi ég fram af mér. Ég vil nú leyfa mér að afhenda forseta þessa skriflegu brtt.

Forseti (BSt): Mér hefur borizt skrifleg brtt. frá hv. 2. þm. Árn., sem hv. dm. hafa þegar heyrt. Þessi brtt. er skrifleg og þar að auki of seint fram komin, og þarf því tvöföld afbrigði, svo að hún geti komið til umr. og atkvæða.



Herra forseti. Ég ætla að reyna að standa við það, sem ég sagði áðan, að ég mundi ekki lengja umr. um þetta mál. Mér kom satt að segja mjög á óvart, er þessi ágæti þm. Árn. kom með þessa brtt. í lok ræðu sinnar. Hann var að tala um, að hann væri friðarins maður, en hann hefði getað haft það orð milli gæsafóta. Það ber ekki vott um gott hjartalag, að þegar tveir aðilar hafa komið sér saman, þá komi hann með brtt., sem gengur í þveröfuga átt. Ef féð á að ganga aftur til búnaðarsambandanna, þá er engin ástæða til að hafa neinn búnaðarmálasjóð. Þá má alveg eins leggja hann niður. Mér sýnist þessi brtt. hv. þm. heldur til skemmda á frv., og eiginlega það eina, sem kemur fram við hana, er að fá sundrung og spilla málum. Ég vonast nú til, að hann taki þessa brtt. aftur. Ég sé, að hann er farinn að berja með pennastönginni í borðið og biðja forseta um orðið, og vona nú, að hann standi hér upp á eftir sem nýr og betri maður.



Mér heyrðist eftir ræðu hv. þm. Dal., að um nokkurn misskilning sé að ræða, er hann segir, að brtt. mín sé til þess að ala á úlfúð, og að ég vilji stofna til ófriðar. Ef hann hefur skilið till. rétt, held ég, að þetta séu óþörf orð. Þótt brtt. mín væri samþ., stendur samt óbreyttur sá skiptigrundvöllur, sem frv. gerir ráð fyrir. Satt að segja kom það flatt upp á mig, að hann skyldi líta þessum augum á þetta, að ég væri samkomulagsbrjótur. Ég vil endurtaka það í áheyrn hæstv. landbrh., að ég vil í engu hagga hér aðalatriðum. Búnaðarþing er óeðlilegur aðili að annast þetta, en skiptigrundvöllurinn stendur óbreyttur, þótt varzlan sé í höndum Búnaðarfélags Íslands. Málflutningur hv. þm. Dal. sýnir vel, hve smáskítlegir menn geta verið í hugsunarhætti. En svona smáskítlegheitum eigum við þm. að reyna að venja okkur af. Ég sagði áðan, að ég vildi ekki gera þetta að neinu herkjumáli, enda játa ég mig samþykkan öllu því, sem mestu máli skiptir.



Ég hafði ekki ætlað mér að tala 1 þessu máli, en þessi brtt. gefur mér tilefni til að segja nokkur orð. Ég skal viðurkenna. að ég er samþykkur brtt. hvað viðkemur vörzlunni. En ég vil benda á, að hv. flm. tekur hér upp það sama, sem áður var í lögum, að helmingi skuli skipt í samræmi við framlög úr viðkomandi félögum. Ég sagði það í fyrra, að þá yrði að gera hverjum manni skylt að gera skýrslu um það, hvar hann seldi vöru sína, eða þeim, sem hana kaupir, að taka með henni upprunaskírteini. En þetta gerðu menn ekki. Við skulum taka dæmi um nokkur búnaðarfélög hér sunnanlands, sem selja afurðir sínar fyrir utan félagssvæðið. Bændur á svæði Búnaðarfélags Suðurlands selja töluvert mikinn hluta af vörum sínum til Rvíkur. Bændur, sem búa á Kjalarnessvæðinu, selja eingöngu á sínu búnaðarsvæði, en bændur í Borgarfirði gera það ekki. Þeir selja utan svæðis síns mjólk, æðardún o.fl., mest til Rvíkur, og það eru engar skrár gerðar yfir það. Bændur á svæði Búnaðarsambands Snæfeilsness selja aftur mikið í Borgarnesi, en bændur á svæði Búnaðarsambands Dala selja í Stykkishólmi, af því að þeir verzla margir í Stykkishólmi. Vörur framleiddar í Vestfirðingafjórðungi eru seldar þó dálítið á svæði Búnaðarsambands Strandamanna. Úr Húnavatnssýslum eru nokkrar landbúnaðarvörur seldar til Rvíkur og til sjávarþorpa í Eyjafirði, og fengi því búnaðarsamband sýslunnar ekki afgjald af þeim, heldur þau búnaðarsambönd, sem sölustaður varanna liggur í. Skeggjastaðahreppur, sem liggur á svæði Búnaðarsambands Austfjarða, verzlar að mestu leyti á Þórshöfn, og rynni því gjald af vörum þeirra til Búnaðarsambands Norður-Þingeyinga. Það yrði sami glundroðinn, nema því aðeins, að tekið yrði fram með reglugerð, að gerður yrði sérstakur reikningur um, úr hvaða sambandi vörurnar eru. Þá er hægt að framkvæma þetta, annars ekki. Þá talaði hv. þm. um það, að búnaðarþing gæti ekki skipt þessu. En hvernig fer búnaðarþingið að því nú að skipta ríkissjóðsframlaginn til félagsins milli sambandanna? Alþ. veitir engu búnaðarsambandi fé, heldur skiptir búnaðarþingið því, og það hefur aldrei orðið ágreiningur um skiptinguna. Búnaðarþingið hefur skipt þessu eftir ákveðnum hlutföllum, og það gildir nákvæmlega sama um það, hvort það skiptir hálfum eða öllum búnaðarmálasjóði. Nú get ég upplýst það, að búnaðarþingið hefur ákveðinn skala fyrir skiptinguna, sem það fer eftir. Það fer eftir býlafjölda og því, hve mikið sambandið fær af starfsfé af sínu eigin svæði. Það eru framlög félaganna og býlafjöldinn, sem farið er eftir. Hafi samböndin eitthvað sérstakt með höndum, sem krefur aukaútgjöld, njóta þau þess í hærri styrk vegna þess það árið. Um þetta má spyrja hvern þann, sem verið hefur á búnaðarþingi, og síðan 1921 hefur aldrei verið ágreiningur um þetta. Á búnaðarþingi eru líka fulltrúar frá öllum búnaðarsamböndunum, og þeir eru ekki þangað komnir til þess að ota sínum tota, heldur til þess að vinna að framkvæmd búnaðarmálanna í heild. Búnaðarfélagið getur gert þetta, en eigi að breyta þar um, verður að búa til nýjan grundvöll. Grænmetisverzlunin hefur engar skýrslur um það, hvaðan hún tekur kartöflurnar, og henni ber engin skylda til að hafa skýrslur um það. Hv. þm. verður því að breyta l. meira en brtt. hans gerir ráð fyrir, ef þetta á að komast í framkvæmd. Það má bæta við nýrri grein um það, að þeir, sem selja landbúnaðarvörur, haldi skýrslu um hvað og hvert þeir selja. Án þess yrði skiptingin ranglát og ekki hægt að framkvæma hana með neinu réttlæti. Þegar ég lagði til, að búnaðarþingið skipti þessu. gerði ég það til þess að forðast skriffinnsku og vegna þess að ég áleit, að það gæti alveg eins skipt þessu eins og ríkissjóðsframlaginu. Það hefur líka farið svo, að allir hafa ætíð verið ánægðir.

Eiríkur Einarsson Hv. 1. þm. N-M. lætur nú aftur til sín heyra í þessu máli. Mig rekur minni til þess, að þegar þessi skipti voru gerð, hafi hann einnig andmælt þeim, svo að þetta er skoðun, sem hann býr yfir. En mér finnst hann gera of mikið úr torfærunum hvað það snertir, að ekki sé hægt að skipta þessu milli búnaðarsambandanna. Hans meginröksemd var það, að það væri ekki hægt nema með nýrri skriffinnsku um það, af hvaða búnaðarsvæði varan sé. Þessi málflutningur hv. þm. er líklegastur til þess að vera ísmeygilegur gagnvart þeim dómstóli, sem um þetta mál á að dæma. það er að segja hæstv. Alþ. Ég játa það, að sölumagnið, sem kemur í búðirnar, er annað en það, sem kemur frá hverju sambandssvæði eða sýslufélagi. En það er ákvörðunin heima fyrir, skýrslurnar að heiman, sem segja til um það, hvað selt er. alveg eins og er um þá mjólk, sem flutt er til Mjólkurbús Flóamanna. Hv. þm. talaði eins og hann kæmi frá annarri stjörnu um það, hvað selt er frá hverju svæði. En vettvangur þess er heima fyrir og ekki við söluborðið. Ég játa það, að þetta er kannske erfitt, en það má finna það nokkurn veginn. Ég treysti stjórn Búnaðarfélagsins og hv. 1. þm. N-M. til þess að gera það á réttan hátt. Málfærsla hans er ísmeygileg, en annað ekki. Sölumagnið er finnanlegt, þótt ekki sé hægt að finna það hjá „Silla og Valda“. Það verður ekki hrakið með réttu, þótt hv. þm. reyni að gera þetta að grýluatriði gagnvart till. Hv. 1. þm. N-M. sagði einnig, að búnaðarþing væri vel til þess fallið að hafa reikningsfærsluna með höndum. Þá er stjórn Búnaðarfélagsins ekki síður til þess fallin, sem alltaf er til staðar, svo að ekki er langt á bjargarbæinn, ef leita þarf leiðréttinga. Hv. þm. hefur andmælt núverandi lagaákvæðum, og er ekkert um það að segja. Hann er líka á móti minni till., en ég tel þá ágalla hennar, sem hann bendir á, ekki eins mikla og hann vill vera láta. Það verður að finna þetta heima fyrir. En ekki við söluborðið.



Þetta mál er Ed. kunnugt. Það hefur verið hér áður til umræðu og búið að segja um það margt orðið. Það gladdi mig að heyra, að hv. 2. þm. Árn. lýsti yfir fylgi sínu við málið. Ef athuguð er afstaða hans á undanförnum þingum, hefur hann verið gegn málinn og ekki með. Það gleður okkur, sem jafnan höfum fylgt þessu máli, að hann skuli nú einnig vera sammála. En það varð ekki annað séð, er lesið var nál. 82, en að hann væri snúinn frá fyrri skoðunum, en það hefur verið hans háttur að koma ávallt með brtt., til þess að flækja málið og spilla fyrir því, tefja það og þvæla. Með tilliti til nál. varð ég því undrandi yfir þeirri brtt., sem hann hefur lagt hér fram. Hv. þm. undirskrifaði nál. fyrirvaralaust, þótt hann hafi áskilið sér rétt til að hafa óbundnar hendur um málið. Hafi n. ekki vitað um, hvað hann ætlaði sér, er það skrýtið. að hv. 2. þm. Árn. skuli á þennan hátt koma með hnífinn í bakið á nm.

Er þetta siðferðisprédikun?

. Það er heldur lágt siðferðisstig, ef hv. þm. tekur málið alvarlega. Þetta mál hefði átt að ræðast betur í n. sjálfri, og ég vil því gera það að till. minni, að það verði tekið af dagskrá. Ef nokkuð má marka hv. 2. þm. Árn., hlýtur að vera hægt að koma fram við hann rökum. Ef hann vill, að málið verði leyst á skynsamlegan hátt. verður að halda honum að því á friðsamlegan hátt og án undirferlis frá hans hálfu. Áður hefur hann verið með alls konar fleyga til þess að fella málið. Ef þetta mál á að sæta slíkri meðferð áfram, fer það að verða spursmál, hvort ekki eigi alveg að afnema búnaðarmálasjóð. Féð er tekið af bændum, og svo er deilt um það hér endalaust, hvernig því eigi að verja, sem þeir hafa sjálfir lagt fram. Að það sé einhver goðgá, að búnaðarþing skipti þessu, er mér ómögulegt að skilja. Og þetta kemur frá manni, sem þykist vera umboðsmaður bænda á Alþ.! Ég legg til, að umr. verði frestað um málið og form. n., sem á mikið magn af lipurð og sniðugheitum, reyni að leysa það. Svo vænti ég þess, að hv. 2. þm. Árn. betrumbæti sig og fylgi málinn af heilum hug.

Forseti (BSt): Út af ummælum hv. þm. Barð. vil ég taka það fram, að ég mun bíða með að taka ákvörðun um þetta, þar til ég heyri, hvort ósk kemur frá n. sjálfri í þessa átt.



Herra forseti. Hv. 2. þm. Árn. viðurkenndi, að ekki væri hægt að vita fyrir þann. sem selur, frá hvaða bónda varan kæmi, né á hvaða sambandssvæði hann ætti heima, en hann vill, að með þessu sé fylgzt heima fyrir. Lögin segja: Gjald það, sem um ræðir í 1. gr., greiðist af þeim verzlunum og sölumiðstöðvum, er fyrst veita vörunum móttöku. Og hver á að innheimta þetta gjald? Það eiga lögreglustjórarnir að gera samkvæmt skýrslum, er þeir fá frá þeim, er selja vörurnar. Það er ekki ætlazt til þess í l., að skýrslur komi heiman að. Það gjald, sem sýslumaðurinn í Eyjafjarðarsýslu innheimtir, fær Búnaðarsamband Eyjafjarðar, enda þótt það sé að helmingi greitt af vörum, sem framleiddar eru í Skagafjarðar- og Þingeyjarsýslum. Og svo er víðar og víðast, að sölutakmörk varanna eru ekki bundin við takmörk búnaðarsambandanna. Þetta er svo ljóst. En hv. 2. þm. Árn. vill, að bændurnir gefi skýrslur og að gjaldið verði innheimt samkvæmt þeim. En eigi skýrslurnar að koma heiman að, verður að breyta l. og grundvallarreglunum fyrir innheimtunni. Hv. 2. þm. Árn. verður því að breyta l. meira en till. hans gerir ráð fyrir. Það verður að gera skrá um það, úr hvaða búnaðarsambandi varan sé, svo að sýslumaður sjái, hvert gjaldið aftur á að renna. Þá vil ég benda á það, sem mér láðist í framsöguræðu minni, að við höfum samþykkt svipað gjald og þetta á sjávarútvegsvörur til Landssambands útvegsmanna. Meiningin með þessu er að útvega samtökunum rekstrarfé og létta þeim innheimtuna. Það leiðir af sjálfu sér, að bændurnir fái þetta á sama hátt og útvegurinn. Ég skal svo ekki segja meira um þetta. Ég geri ráð fyrir því, að umr. verði frestað, og trúi ekki öðru en að hægt sé að fá samkomulag um þetta, þó að mönnum verði náttúrlega ekki alltaf að trú sinni.



Ég skal hafa þetta stutt. Eins og brtt. mín ber með sér, hef ég ekki látið hana lúta að öðru en smábreyt. á frv., sem hér liggur fyrir. En það er mál fyrir sig, hvort breyt. í frv. eða mín brtt. sé vænlegri til árangurs, og vil ég ekki mæla móti því, að n., sem hefur þetta til athugunar, fái þetta til meðferðar. Hv. þm. Barð. (GJ) kom hér fram sem engill friðarins og mæltist til, að ég athugaði þetta betur. Það er gott út af fyrir sig, að málin séu vel athuguð, og get ég, til þess að málið sé athugað í heild í landbn. tekið till. mína aftur til 3. umr. Hitt vildi ég segja um leið og ég sezt niður, að ég er á öðru máli en hv. þm. Barð. (GJ) um það, hvort ekki sé leyfilegt fyrir mig að koma fram með till. sem þessa. Ég álit mig hafa alveg óbundnar hendur, og þarf það ekki frekari skýringa við. Ég vil þá taka hina skriflegu till. mína aftur til 3. umr.



Mér þykir rétt að láta í ljós þakklæti mitt til hv. 2. þm. Árn. (EE) fyrir það, að hann hefur tekið aftur till. sína til 3. umr., sem ég tel mjög eðlilegt, og sætti ég mig við það sem tákn þess friðaranda, sem hann vill, að ríki í þessu máli. Út af ummælum hv. 1. þm. N-M. (PZ) um, að lagðir hafi verið á nýir skattar, vil ég upplýsa, að ekki hafa verið lagðir á nýir skattar. Skattinum hefur aðeins verið skipt. Þótti mér rétt að láta þetta koma fram.



Ég sé ekki ástæðu til að tala meira um þetta. Það getur orðið við 3. umr. eitthvað. En eins og málið liggur nú fyrir, þar sem flm, till. hefur tekið hana aftur til 3. umr., álít ég liggja næst að ljúka umr. Það er búið að tala svo mikið um þetta, en atkvgr. er ekki hægt að hafa núna, eins og forseti sér. Hv. l. þm. N-M. (PZ) skýrði svo nákvæmlega frá því með dæmum, hvernig færi, ef brtt. yrði samþ., til hverra vandræða það horfði, að ég get hugsað, að hv. 2. þm. Árn. sjái það, að hann verður að ganga af þessu fóstri sínu dauðu og reyna að betrumbæta till. sína.

Dómsmrh. (Bjarni Benediktsson) : Herra forseti. Frv. þetta er flutt af hálfu ríkisstj. til þess að velta nokkrum mönnum íslenzkan ríkisborgararétt. Ráðun. hefur nú eins og áður borizt töluvert af umsóknum um þessi réttindi en við undirbúning frv. sýndist mér ekki nægilegt tilefni til þess að taka upp í það aðra en þá sem telja mátti óvefengjanlega eðlilegt. að réttinn fengju. Hitt væri hægt að athuga nánar við meðferð málsins á Alþ., hvort það vildi bæta fleiri mönnum þarna við.

Dómsmrh. (Bjarni Benediktsson) : Herra forseti. Ég lagði þetta frv. fram á síðasta þingi skömmu fyrir þingslit, og varð það ekki útrætt. Í sjálfu sér skýrir frv. sig sjálft í grg. Ég held, að engum geti blandazt hugur um það, að drykkjuskapur hér á landi sé meiri en góðu hófi gegnir. Um hitt má deila, með hverjum hætti vænlegast sé að berjast gegn honum. Ég get sagt það óhikað sem mína skoðun, að ég tel bann eða höft ekki líklega leið í þessum efnum, heldur verður þar að koma til þroski einstaklinganna og manndómur í því að fara með þessa hluti sem aðra. Enginn vafi er á því, að einn þátturinn í þeirri viðleitni er sá að efla bindindisatarfsemi í landinu, og er nauðsynlegt, að henni sé veitt betri aðstaða en verið hefur nú um hríð. Frv. er flutt til þess að bæta úr þessu. Samkvæmt því er ráðgert, að ríkið leggi fram ríflega fjárhæð til bindindisstarfsemi, en að hún sé miðuð við tekjuafgang þann, sem verður af Áfengisverzlun ríkisins, að vísu ekki þannig, að áfengissalan standi beinlínis undir þessu, og er séð fyrir því, að bindindismenn tapi ekki fjárhagslega á því, þótt árangurinn af bindindisstarfseminni verði á þann veg, að hagnaður af áfengissölunni minnki. Má deila um þetta fyrirkomulag, eins og sjálfsagt má deila um það, hvort eðlilegt sé, að bindindisstarfsemin fái styrk úr ríkissjóði eða að einstaklingar standi meira undir henni en verið hefur. En þar sem greinilegt er, að þessa starfsemi þarf að efla og hæpið er að einstaklingar verði fáanlegir til þess að leggja fram nógu háar fjárhæðir í þessu skyni, hygg ég, að annað vænlegra úrræði sé ekki fyrir hendi en að ríkið styrki starfsemina á einn eða annan veg, og hef ég þó eftir töluvert vandlega athugun ekki komið auga á aðra heppilegri leið en þessa. - Vænti ég, að hv. d. sýni málinu þann velvilja, að hún leyfi því nú að ganga til n. og greiði síðan fyrir framgangi þess.