Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Þegar þetta mál var hér siðast til umr., flutti ég brtt. og talaði fyrir henni um, að alþm., starfsmenn landsins og skólapiltar séu undanþegnir ákvæðum 1. mgr. 3. gr. Nú hef ég flutt aðra till., sem ég vildi mæla fyrir, á þskj. 617. Hún hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Á eftir 18. gr. komi ný gr., er verði 19. gr., svo hljóðandi: Ákvæði 2. mgr. 5. gr. falla úr gildi 14. maí 1944, og er fyrri afnotahafa húsnæðis, sem ráðstafað hefur verið samkv. ákvæðum þeirrar mgr., heimilt að segja slíku húsnæði upp til rýmingar frá þeim tíma með löglegum fyrirvara.“ Þessi till. er miðuð við, að allshn. hefur tekið upp aftur till. sem ekki voru greidd atkv. um við 2. umr., um að þrýsta inn í íbúðir manna fólki gegn mótmælum húsráðenda. Ef þetta verður samþ., vænti ég, að það þyki svo viðurhlutamikil breyt., að sjálfsagt þyki að samþ. mína till. um, að þetta geti ekki staðið nema í eitt ár. Þó að ég flytji þessa till., felst ekki í því nein linun frá minni hendi gagnvart till. á þskj. 587, heldur er það svo, að þegar fjölmenn n. í fámennri þd. leggur þetta til, má búast við, að brtt. fái meira fylgi en málstaður er til. Ef á að samþ. hana, vil ég heldur, að hún verði samþ. með minni brtt. Ég vil benda á, að ég hygg, að alþm., sem standa að þessu máli, sé ekki ljóst, um hve stórkostlega breyt. er að ræða. Við erum vanir því, Íslendingar, að líta á heimilin sem friðheilög, og ég vil skjóta því til borgarstjórans, sem hér á sæti í d., hvernig hann sem lögfræðingur álítur, að hægt sé að samrýma till. á þskj. 587 við ákvæði stjskr. um friðhelgi heimilisins. Síðan við ræddum þetta mál síðast, hef ég rekið mig á frásögn í ensku tímariti, sem sýnir betur en við höfum gert okkur ljóst, hvernig hugmyndirnar er u um þetta í landi, sem lengi hefur notið frelsis. Rússnesk stúlka skrifar um atvik, sem kom fyrir í London eftir fyrra stríð. Faðir hennar og hún höfðu flúið til Englands undan byltingunni í Rússlandi og leigt sér hús í London. Þau komu heim eitt kvöld eftir háttatíma og sáu, að lögregluþjónn stóð við dyrnar. Þeim leizt ekki á blikuna, voru illu vön hvað réttaröryggi snerti frá keisarastj. í Rússlandi og hinni nýju stjórn ekki síður. En lögregluþjónninn sagði við þau: „Ég sá, að húsið var opið, og hélt, að inn í það kynnu að fara óboðnir gestir, og vildi hafa gætur á því.“ Feðginin spurðu hann, hvort hann hefði ekki farið inn í húsið til að sannfærast um, hvort þar væri allt með felldu. Nei, hann kvað það ekki leyfilegt fyrir lögregluþjón að fara inn á heimili manna, nema með þar til heyrandi skilríkjum og úrskurði. Hitt hafi hann talið sjálfsagt, að standa á verði. Þessi rússneska stúlka minnist á hinn mikla mun, réttleysið heima í Rússlandi og friðhelgi heimilanna í Englandi. Þessi rithöfundur ítrekar orð einhvers mesta stjórnmálamanns í Englandi, Pitt eldri, sem hann hafði viðhaft í þingræðu fyrir 150 árum. Konungur Englands getur ekki farið í leyfisleysi inn á heimili síns fátækasta þegns. Regnið getur farið gegnum þakið, vindurinn hvinið gegnum veggina, en hinn voldugi konungur heimsveldisins fær ekki að fara þar inn. Mér fannst það eiga vel við að rifja þetta hér upp, að sú menningarþjóð Evrópu, sem lengst hefur búið við frelsi og skapað frelsi, litur svona á þessa hluti. Nú á að brjóta niður þessar hömlur hjá okkur, án þess að menn skoði það sem annað en hreinan leik. Ég er þakklátur hæstv. félmrh. fyrir part af hans ræðu. Hann taldi bót að minni till. um, að þm. kæmu ekki hingað eins og bónbjargamenn, heldur sem frjálsir menn, sem ættu að gegna frjálsu starfi. Mér finnst eðlilegt, að meðmæli ráðh. verði tekin til greina og ómyndin á meðferð málsins í Nd. numin burt. En ég var ekki eins hrifinn af öðrum hlutum í ræðu ráðh. Hugsunarhátturinn sem gegnsýrði ræðu hans var, að þessi breyt., sem hefur í för með sér, að friðhelgi heimilanna verður rofin, væri nauðsynleg, því að við græddum svo mikið á því. Hæstv. ráðh. vitnaði í skýrslur og gögn og hélt því fram, að meginið af innstæðunum erlendis hefðu komið fyrir þjónustu, sem landsmenn hefðu látið í té setuliðinu. Þetta er ekki rétt að því leyti, að það er margt annað en vinna, sem setuliðið hefur fengið hér. Það hefur t.d., keypt hér mikið af matvælum. En hugsanagangur ráðh. er þessi: Við eigum mikið fé erlendis, og þess vegna er það réttlætanlegt, þó að fólkinu sé sópað úr smákaupstöðunum og sveitunum til Rvíkur. Það verður því að koma því fyrir og rjúfa friðhelgi heimilanna. Ég veit, að ráðh., sem er ágætur læknir og hefur mikinn áhuga á félagslegum málum, sér, að þessi röksemd er hæpin, því að það, sem hefur gerzt nú, er, að það er búið að útsjúga framleiðslu landsins og lama hana til lands og sjávar. T.d., hafa í Keflavík verið 30 bátar, en eru nú 11. Samhliða þessu er ríkið að leggja þar í stórvirki til að bæta hafnarskilyrðin, en þetta sjúka aðstreymi til Rvíkur og í setuliðsvinnuna hefur minnkað framleiðsluna um helming. Ég vil snúa mér um eitt til hæstv. félmrh. Einhvern tíma, kannske eftir nokkur misseri eða nokkur ár, hættir stríðið. Við vitum allir, að þá skellur á hér í bæ ógurlegasta atvinnuleysi, sem þekkzt hefur. Setuliðið fer burt, og þúsundir manna, sem hafi lifað hér og skapað sér innstæður, hafa ekkert að gera. Þá er búið að draga úr framleiðslunni annars staðar á landinu. Í blómlegustu byggðum landsins sækir sauðfjársýkin á og veldur stórkostlegri lömun, og ef ekki tekst í þessum héruðum að snúa sér að nýjum atvinnugreinum, liggur við landauðn. Rvík er miðstöðin í þessum mikla innstæðugróða, en hún hefur nú fengið leyfi til að heimta sín útsvör fyrirfram. Það er dæmi um það, hvað Rvík á bágt og hvílíkt ólán það er fyrir Rvík að fá þetta aðstreymi hingað. Hvernig verður, þegar þúsundir manna eru orðnir atvinnulausir, en vilja ekki fara í burt? Þá koma fram menn, sem vilja ekki vera svo miskunnarlausir að reka þá út á landsbyggðina aftur. Rvík er á engan hátt undir það búin að skapa neina framtíðaratvinnu handa þessum þúsundum. Ég held því, að þótt innstæðumilljónirnar séu einhvers virði, hafi hæstv. félmrh. reiknað skakkt. Úr því að ráðh. talaði með nokkurri ánægju um þessar innstæður, vil ég benda honum á, að mörgum þykir sem ríkisstj. hafi ekki munað nógu vel eftir milljónunum, þegar hún var að gera sín dýrtíðarl. úr garði. Það eru margir óánægðir með, hvað lítil vinna hefur verið lögð í það af ríkisstj. að leggja net utan um þessar innstæður. Ef á að verða nokkurt sósíalt gagn af þeim, verður að taka mikið af þeim til almenningsþarfa. Ríkið hefði átt að tryggja sér verulegan hluta af þeim. Ef litið er á milljónirnar eins og blessun í eigu þessara óþekktu manna, en engar ráðstafanir verða gerðar til að tryggja sér verulegan hluta af þeim til almenningsþarfa, þá er það mjög skakkt viðhorf, eða ríkisstj. hlýtur að gera ráð fyrir, að einhver óvænt hamingja komi fyrir tilverknað þeirra manna, sem eiga milljónirnar. Það hefur ekki bólað á slíku, heldur þvert á móti. Í stórblöðunum er okkur lagt til lasts, að við söfnum innstæðum, meðan aðrar þjóðir blæða. Ég gæti trúað, að þegar stríðið er búið, þættu þessar milljónir dýru verði keyptar og ekki bara til ánægju. Ég bjóst við, að hv. þm. Str. yrði hér, því að hann er einn af þeim fáu dreifbýlisþm., sem hafa greitt atkv. með 5. gr. eins og hún var, og er með í allshn. um að flytja till. á þskj. 587. Til þess að vera með þessu ákvæði og vera þó um leið, eins og hv. þm. Str., þm. fyrir strjálbyggðar sveitir, þarf maður að vera ánægður með, að fólkið streymi úr sveitunum hingað til Rvíkur til að vinna fyrir setuliðið, og gera þá um leið ráð fyrir, að sumir a.m.k., sem yfirgefið hafa þannig framleiðslustörfin, snúi ekki aftur heim í sveitirnar. Þessi hv. þm. hefur sýnt mikinn áhuga fyrir því að fá rafmagn út um dreifbýlið. En ég sé ekki ástæðu til þess að við, sem erum þm. fyrir dreifbýlið, séum að hugsa meira um það, ef þetta er sá hugsunarháttur, sem á að ráða, og ef ætlazt er til þess, að þetta fólk komi hingað og setjist að við rafmagnið hér í Rvík. Þá kemur líka að því, sem kommúnistar hafa lengi haldið fram að ætti að gera - leggja bara sveitirnar í eyði. Ég hefði viljað skjóta þeirri spurningu til hv. þm. Str., ef hann hefði verið nærri, ég beini henni þá til þeirra hv. dm., sem eru sömu skoðunar og hann, og þekkja ráðherrabústaðinn við Tjarnargötu, hvernig þessi löggjöf, sem hæstv. félmrh. er að mæla með, mundi reynast í framkvæmdinni, ef skipta ætti þessu stóra húsi í margar íbúðir. Húsið mun Hannes Hafstein hafa byggt sem einbýlishús. Eftir því sem fram kom í ræðu hæstv. félmrh., ætti að mega setja í þetta hús fjórar fjölskyldur, og þetta ætti að vera þeim mun auðveldara, sem húsið er nú ekki og hefi!r ekki nú um nokkur ár verið notað til risnu. Þetta er vissulega eitt af þeim húsum, sem deila mætti um. Fyrst hv. þm. Str, er ekki við, þá vildi ég beina þeirri spurningu til hæstv. félmrh., hvort hann telji tiltækilegt að skipta þessu húsi í íbúðir handa húsnæðislausu fólki. Ég slæ því föstu, að húsið er nógu stórt. En ég held því fram, að ekki sé hægt að skipta því á þennan hátt. Það er alveg ómögulegt, og það, sem á við um þetta hús, á við um önnur. Því segi ég það, að þetta ákvæði er tóm vitleysa, fyrir utan það, að það er andstyggð. Það er byggt á fullkomnu skilningsleysi á félagslegri menningu okkar og venjum. Þeir, sem vilja setja ákvæði 5. gr. í l., hafa ekki hugmynd um, hvað þeir eru að gera. Þeir hafa ekki hugmynd um, að þeir eru að brjóta niður aldagamlar venjur. Þeir eru að láta undan þungum straumi óákveðinna lífsskoðana. Þeir leggja meira upp úr innstæðum erlendis og vinnu í þágu setuliðsins en rótgróinni friðhelgi heimilanna. Og mér finnst, að þessi till. mín, sem á að koma í veg fyrir, að þessi andstyggð geti staðið meira en eitt ár, ætti að vera samþ., líka af þeim, sem vilja vinna þetta skemmdarverk.



Forseti. - Það voru orð hæstv. félmrh., sem gáfu mér tilefni til þess að standa á fætur og segja nokkur orð, og sérstaklega þó nokkrar upplýsingar, sem hann gaf í ræðu sinni. Hann gat um það, að n., sem hafði þetta mál til undirbúnings milli þinga, hefði aflað sér upplýsinga um það, hverjar ráðstafanir hefðu verið gerðar í tveimur löndum, Bretlandi og Bandaríkjunum, til þess að tryggja húsnæðislausu fólki húsnæði og var af hans orðum að skilja, að þau ákvæði væru í raun og veru hliðstæð þeim ákvæðum, sem ætti nú að lögfesta hér. En það kom þó engu að síður fram í ræðu hans, að svo væri ekki að öllu leyti. Ég hef fengið lánuð þessi plögg, og ég hef haft tækifæri til að athuga þau, fyrir hans góðvild. Ég tel það galla á meðferð þessa máls, að þessi plögg hafa ekki verið lögð fyrir þ. Að ósk hæstv. fyrrv. ríkisstj. var beðið um þessar upplýsingar, en þær komu ekki hingað til lands fyrr en í febrúar, og hygg ég, að bezt hefði verið að láta þær þegar ganga til þeirrar n. hér á Alþ., sem um þetta mál hefur fjallað. Það er eftir tektar vert, að í báðum þessum löndum, Bretlandi og Bandaríkjunum, hafa ráðstafanir verið gerðar af hálfu þess opinbera til að bæta úr húsnæðisvandræðum og sýnast ákvæðin nokkru strangari í Brettandi, og er það eðlilegt. Því að þótt bæði þessi lönd eigi í styrjöld, þá er Bretland það land, sem orðið hefur fyrir meira húsatjóni og þar af leiðandi þurft að sjá fleiru húsvilltu fólki fyrir húsnæði. Ég mundi segja, að svo athuguðu máli, að í Bretlandi væru svipuð og hliðstæð ákvæði og. voru í þessu frv., eins og það var eftir 2. umr. hér í hv. deild, þ.e.a.s., að það megi, þegar tekið er tillit til mismunandi aðstöðu og kringumstæðna, takmarka umráð húseigenda yfir eignir húsum eins og hér, varðandi öll ákvæði önnur en þau, sem hv. deild felldi niður við 2. umr. Fulltrúi Íslands í London, sem kynnt hefur sér þessi mál fyrir stj. hér, segir, að Bretar, sem mestar búsifjar hafa liðið af völdum hernaðaraðgerða, hafi ekki lagt inn á þvílíka takmörkun á hámarkshúsnæði og hér er gert ráð fyrir. Þar er engin heimild til að þvinga húseigendur til að taka menn inn í hús sín, þó að hægt sé að koma þeim þar fyrir. Því er ekki að leyna, að hér er veigamikil röksemd, að þjóð, sem á í stríði og er að berjast fyrir tilveru sinni, eins og Bretar, hefur ekki treyst sér til að ráða úr húsnæðisvandræðunum með því móti, sem hér er gert ráð fyrir, að setja menn í húsnæði að húsráðanda nauðugum. Ef við eigum að taka upp þá reglu, þá göngum við þar lengra en þessi stríðsþjóð hefur treyst sér til að ganga. Svipað má segja um Bandaríkin, nema að þau hafa um allt þetta vægari ákvæði heldur en í Englandi eru. Það, sem sérstaklega er eftirtektarvert við fyrirkomulagið í Bandaríkjunum, er, að þeir hafa sérstaka stofnun til þess að beita sér fyrir því, að ónotað húsnæði sé tekið til notkunar, sérílagi í þágu þeirra, sem þurfa að flytja sig stað úr stað af hernaðarlegum ástæðum. En þess ber að gæta, og það er einn aðalmismunurinn, að þar er þetta frjáls stofnun, sem á að vinna að því með frjálsu móti án þvingunar, en hér er gert ráð fyrir, að lögskyldað sé að taka fólk inn í hús sín. Þó þar sé ekki um lögþvingun að ræða, þá er það gert að skilyrði, að þeir, sem verða aðstoðar njótandi til að fá húsnæði, vinni í „the war effort“ eða að framgangi styrjaldarinnar, en engir aðrir eiga að njóta þessarar fyrirgreiðslu. Það mun vera sú hugsun, sem þarna kemur fram, sem hefur leitt hæstv. félmrh. á þær villigötur, sem hann óneitanlega er kominn inn á, með því að rökstyðja 5. gr. á þann hátt, að það sé þjóðhagsleg nauðsyn, sú setuliðsvinna, sem hér er, og þannig beri okkur að styrkja hana. Það má segja, að að svo miklu leyti sem við höfum hagsmuni af því, að landið sé var ið, höfum við samsvarandi skyldur til þess, að þessum vörnum sé komið í það horf, að gagn verði að. Og þar sem við erum allir þeirrar skoðunar, að það sé nauðsynlegt, að Bandamenn sigri í þessum ófriði, þá ber okkur að stuðla að því, að þessi sigur geti náðst, og leggja vinnukrafta fram í þessu skyni. En það er annað að gera sér grein fyrir þessu en að álykta, að það sé fjárhagslegur hagnaður fyrir þetta land, að 4000 menn skuli á tveimur árum hafa flutt úr sveitunum í þennan bæ. Ég vil segja, ef ég horfi til framtíðar landsins, þá get ég ekki hugsað mér neinn atburð hættulegri en þetta óstöðvandi aðstreymi til bæjarins, og það er svo fjarri, að ég telji rétt að ýta undir það, að ég tel, að það ætti á alla hugsanega vegu að sporna á móti því, ekki sízt vegna þessa fólks sjálfs, sem hverfur frá framleiðslunni, en lendir fyr eða síðar í örbirgð, ef það ílengist hér. Enda er því ekki að leyna, að það verkefni, sem þessi hæstv. ríkisstj., sem nú situr, hefur verið sköpuð til að glíma við, verðbólgan eða dýrtíðin, er fyrst og fremst skapað fyrir þau áhrif, sem dvöl setuliðsins hefur haft hér innanlands, sem er eðlilegt, eins og koma jafnmargra vinnandi manna og fyrir eru í landinu hlýtur að hafa í för með sér röskun á öllu fjármálakerfinu og það hefur ekki verið haft nægilega í huga. Svo mikið er víst. Það var skynsamleg grein, sem birtist í Tímanum - já, aldrei þessu vant - hér á dögunum eftir Jón Árnason bankastjóra, þar sem hann segir, að höfuðorsök verðbólgunnar sé dvöl setuliðsins í landinu. Það lýsir misskilningi, sem ekki er hægt að láta ómótmælt, þegar þeir, sem eru að reyna að berjast á móti verðbólgunni, loka augunum fyrir helztu ástæðunni og skaðsamlegustu afleiðingunum, aðstreymi fólksins hingað hvaðanæfa af landinu, loka augunum fyrir þessum höfuð þáttum málsins. Ég held þess vegna, hvaða afstöðu, sem við höfum til þessa máls, þá megum við ekki skoða það í því ljósi, að það sé heppilegt, að fólk streymi til bæjarins. Það er rétt, að fyrir vinnu þess hefur safnazt fé erlendis, en ef þeir menn, sem hingað hafa komið í vinnu úr sveitunum, hefðu verið kyrrir heima, þá hefðu þeir framleitt vörur, sem hefðu líka verið seldar fyrir fé, en slík vinna hefði fallið betur inn í þarfir þjóðarinnar, þegar til lengdar lætur. Hins vegar, ef það er skoðun hv. Alþ., að það sé sérstaklega heppilegt, að þjóðin hafi grætt fé á því, að þessir 4000 manns komu til bæjarins, og það hafi verið gróði fyrir þjóðfélagið í heild, þá getur Alþ. ger t hagkvæmar ráðstafanir til að létta þeirri skuld af þjóðarheildinni með því að taka þátt í þeim kostnaði við byggingar, bæði til bráðabirgða og framtíðar, sem stjórnarvöld bæjarins hafa þurft að ráðast í, svo að þeir geti fengið skýli yfir höfuðin á sér, eða þá þeir, sem hrakizt hafa þeirra vegna úr húsnæði sínu. Því er það út af fyrir sig misskilningur, se!n kom fram hjá hæstv. ráðh., þegar hann sagði, að það væru ekki nema nokkrir tugir íbúða, sem þetta fólk hefði þurft fyrir sig í bænum. Mér er nær að halda, að sú rannsókn, sem gerð hefur verið í því sambandi, nái aðeins til ársins 1942, en ekki 1941. Ég fullyrði það þó ekki, en ég treysti því, að ég verði leiðréttur, ef ég fer rangt með. Svo að þótt ekki takist að sanna e.t.v. nema fáein tilfelli, þar sem fólki hefur beinlínis verið bolað út af utanaðkomandi mönnum, þá er það gefið mál, að höfuðorsök húsnæðisvandræðanna í bænum er straumur manna hingað. Og þetta, hvernig komið er, stafar af því, hversu yfirvöldin (ég segi það ekki til að ásaka aðra, ég mætti ásaka sjálfan mig þar engu síður) hafa komið slælega fram í því að koma í veg fyrir þetta aðstreymi. Þess vegna er þetta mál hingað komið, að of seint var byrjað á því að taka í taumana og fyrirmælum verið slælega fylgt og gengið fullerfiðlega að gera það, sem gert hefur verið, því að þegar á reynir, eru menn deigir að láta þá menn verða fyrir óþægindum, sem hingað eru komnir, og það þótt maður sé þeirrar skoðunar, að aðstreymið sé óæskilegt. Þó mundi keyra um þverbak, ef ætti að framfylgja þessu á þeim grundvelli, að hér væri um æskilegt fyrirbrigði að ræða, eins og skilja mætti af ræðu hæstv. ráðh. En ég veit hann hefur sagt það að lítt hugsuðu máli. Ég hef þá bent á, að í öðrum löndum hafa stjórnarvöldin ekki útvegað sér slíkar heimildir, sem við leggjum til að stjórnarvöldum hér séu fengnar, en hins vegar hef ég bent á, að ég tel ástandið hér í bænum vera eina höfuðmeinsemd og bölvun þjóðfélagsins. Þá mætti halda, að ég félli frá því að fylgja brtt. við 5. gr. Þó er það samt ekki. Þó að önnur lönd hafi ekki treyst sér til að setja ákvæði um það, þá er ekki þar með sagt, að við eigum ekki að gera það. Það er vitað mál, hvað sem talað er um auðvaldsskipulag hér, að slíkt fyrirbrigði er þýðingarminna en annars staðar á byggðu bóli. Hér er það talin skylda, að þjóðin hjálpi þeim einstaklingi, sem í vandræðum lendir, og það er talinn blettur á þjóðinni, ef einhver einstaklingur líður skort. Það er engin tilviljun, að Íslendingar skyldu fyrstir allra þjóða í fornöld setja fyrirmæli um gagnkvæma tryggingu í neyð, heldur er það vegna þess anda, að þjóðin í heild telur það skyldu sína, að hver bæti úr annars vandræðum. Þó að þetta ákvæði, er hér um ræðir, gangi langt, þá tel ég það þó gagnstætt því, sem hv. þm. S.–Þ. taldi, enda er það rangt, að þetta sé nýjung í íslenzkri löggjöf. Í því sambandi vil ég benda á hin gömlu ákvæði um niðursetninga, þegar fjölskyldur voru settar á heimili manna til að bjarga þeim frá neyð, og er slíkt sízt minni skerðing heimilisfriðarins en þetta ákvæði í frv. Þessi l. um niðursetninga fóru að vísu út um þúfur vegna beggja aðila, bæði sökum þeirrar meðferðar, er niðursetningar nutu og einnig með tilliti til heimilanna, er sáu fyrir þeim. Þó að ég vilji, að þessi heimild sé veitt, nú í húsnæðisvandræðunum, því að það verður að bæta eitthvað um, og ekki láta fólk standa úti án nokkurs athvarfs, þá er ég hræddur um, að með þessu sé verið að gefa mönnum steina í staðinn fyrir brauð, og þetta nái ekki tilætluðum árangri. Þó að „þröngt megi sáttir sitja“, þá kemur þetta ekki að tilætluðum notum, ef það er þvingað í gegn, og ætti þá frekar að taka til fyrirmyndar aðferðir Bandaríkjamanna, sem með lipurð og án nokkurrar lagaþvingunar taka ónotað eða lítt notað húsnæði og ráðstafa fyrir húsnæðislaust fólk. Ég treysti því, að þó þessi heimild verði veitt, þá verði hún framkvæmd með lipurð, en ekki með þvingun eða þjösnaskap, því að það gerir aðeins illt verra, og í stað þess að greiða fyrir fólki, getur það snúizt til ills fyrir þá, sem þessa eiga að njóta.



Herra forseti. - Ég vil aðeins segja örfá orð til þess að leiðrétta misskilning, sem fram kom hjá þeim tveimur hv. þm., er síðast töluðu. Þegar ég talaði um, að hingað til bæjarins hefðu komið 4 þúsund manns, þá sagði ég, að þetta fólk hefði flest komið sér fyrir án þess að taka á leigu húsnæði með ólöglegu móti, heldur hefði það komizt inn með því, að almenningur hefði þrengt að sér fyrir sakir kunningsskapar og venzla. Ég sagði, að í Bandaríkjunum væri fólk hvatt til þess að láta af hendi húsnæði, og síðan gæti hið opinbera breytt þessu húsnæði á sem haganlegastan hátt. Við viljum ekki fara svona langt, heldur förum við aðeins þess á leit, að þeir, sem vel eru settir með húsnæði, miðli því til hinna, sem í húsnæðishraki eru. Ég tók enn fremur fram, að þessari heimild skyldi beitt vægilega, og að reynd yrðu sömu ráð og í Bandaríkjunum, þ.e.a.s., að fá fólk til , að taka menn til sín í húsnæði af fúsum vilja. Ég hef margtekið þetta fram bæði í þessari hv. d. og einnig í hv. Nd., að bezt mundi farið að taka á þessu með lipurð, því að ef svo yrði ekki, þá kæmist af stað taugastríð milli húseigenda og þess, sem húsnæðisins á að njóta samkv. þessu ákvæði. Það er nauðsynlegt að fá þessa heimild, því að það hefur komið í ljós, að fleiri og fleiri vilja nú stækka við sig húsnæði, t.d.. eru nú í smiðum 25 íbúðir með sex herbergjum hver eða þar yfir, og það eitt sýnir, hvert þróunin stefnir í þessum málum. Hvað viðvíkur því að ég hafi sagt, að þessi straumur til bæjarins væri nauðsyn vegna setuliðsvinnunnar, þá er það rúm túlkun á mínum orðum. Ég sagði, að það væri staðreynd, að 4 þúsund manns hefði flutt til bæjarins, og komizt inn hjá kunningjafólki sínu. Ég vil benda á, að í þessu húsaleigufrv. eru ákvæði, sem banna að leigja nema innanhéraðsmönnum, og enn fremur er útburðarheimild til þess að bera utanhéraðsmenn úr húsnæði, og þessa heimild hefur til þessa vantað í húsaleigulögin. Annars finnst mér ekki óeðlilegt, þó að fólk leiti þangað, sem atvinnan er mest.