Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. meiri hl. (Haraldur Guðmundsson) : Ég vildi aðeins, áður en gengið er til atkvgr. um brtt., vekja athygli á því, að ef brtt. meiri hl. fjhn. á þskj. 305 verða ekki samþ., þá getur 2. mgr. 1. gr. frv. ekki staðizt, eins og komið hefur fyrr fram í umr., því að það er sama orðalag í þeirri mgr. eins og í brtt. n., að heimilt er, ef vara er seld með tvenns konar verði, að miða í útreikningi vísitölunnar við lægra verðið, og er það bundið við það, að niðurgreiðslur hafi farið fram úr ríkissjóði. En sú vörutegund, sem fyrst og fremst er verið að hugsa um, er smjörið. Þetta orðalag nær ekki til þess, því að þar er ekki um neinar niðurgreiðslur að ræða, heldur aðeins útlent smjör með lægra verðinu. Mér þótti rétt að vekja athygli hv. dm. á þessu, áður en gengið er til atkvgr. Að öðru leyti skal ég svo ekki lengja umr. um málið.



Það er ef til vill ekki vel gert að minna á það, að ég hef einmitt hér fyrir mörgum dögum vakið athygli á því sama, sem hv. 3. landsk. (HG) gerði nú. Ég hafði bent á, hvað 2. mgr. 1. gr. frv. raunverulega þýddi eftir orðalaginu, en þá þótti sú skýring mín ekki rétt, hvorki hæstv. landbrh. né hv. meiri hl. fjhn., en nú kemur hjá þeim alveg sams konar skýring. Ég vildi sízt með þessu verða til þess að spilla fyrir þessari brtt., sem hv. meiri hl. n. flytur, en vildi aðeins minna á það, að sú rétta skýring á gr. eins og hún hljóðaði varð til þess, að hv. meiri hl. n. þótti nauðsynlegt að breyta orðalaginu á sinni fyrri brtt. á þennan hátt. Þessi skýring er komin frá framsóknarmanni, og verður það þá ef til vill til þess, að þeir falli frá till., og þykir mér það leiðinlegt, en ég sé þó ekki ástæðu til annars en að vekja athygli á þessu, af því að það gæti villt menn í atkvgr., en þessi skýring er komin fram frá manni, sem þessir menn eru ekki vanir að taka mikið tillit til hvað segir, nú á þessu þingi.



Með því að ég tel, að þetta ákvæði eigi ekki heima í þessum l., segi ég nei.

Fjmrh. (Pétur Magnússon) : Með tilvísun til ummæla hv. þm. Barð. (GJ) segi ég nei.



Þar sem þáltill, hefur verið borin fram í Sþ. um svipað efni og þessi brtt. og er nú hjá hv. allshn. Sþ. og sú n. hefur því tækifæri til þess að laga þá þáltill. með hliðsjón af þessari brtt., ef henni sýnist svo, þá tel ég óþarft að hafa tvær mþn. til þess að fjalla um sams konar efni og finnst réttara, að ein n., sem kosin er af Sþ., eins og sú þáltill. gerir ráð fyrir, fjalli um þetta mál. Segi ég því nei.



Þar sem þessi till. á vitanlega algerlega heima í þessum l., eins og ég hef þegar fært rök að undir umr. málsins, og þar sem hún er víðtækari en sú till., sem hv. þm. Dal. (ÞÞ) nefndi nú, þá sé ég ekki ástæðu til þess, að menn séu að skjóta sér á bak við þá till., og segi já.

Frsm. (Steingrímur Aðalsteinsson) : Herra forseti. Ég skal reyna að vera stuttorður um þetta mál, þar sem fundartími er svo mjög hlaupinn. Eins og þm. er kunnugt, eru tildrög þessa máls þau, að eftir að síldarvertíðin s. l. sumar hafði brugðizt svo sem raun varð á og ýmsir af síldarútvegsmönnum komust í fjárþröng, var nefnd manna skipuð til þess að rannsaka það mál og komst hún að þeirri niðurstöðu, að nauðsynlegt væri að veita þeim mönnum sérstaka aðstoð, og var þetta frv. flutt í því skyni að veita þá aðstoð. Sjútvn. Nd. hafði þess vegna flutt þetta frv. að beiðni atvmrh., og hefur það verið afgr. frá Nd. með lítilli breyt., sem miðar að því að tryggja enn betur, að þeir aðilar, sem koma til greina, fái þau lán, sem hér um ræðir, og leggi sjálfir fram sem mest af sínu eigin fé í tryggingu. Sjútvn. þessarar d. hefur einnig rætt þetta mál og hefur orðið sammála um að mæla með því, að frv. verði samþ. með þeim breyt., sem um getur í áliti n. á þskj. 338. Það kom að vísu fram í n., að í því gæti falizt nokkur fjárhagsleg áhætta fyrir ríkissjóð að veita þessi lán, en eins og ég sagði, var samkomulag um það í n., að nauðsynin væri þó það mikil, að það væri rétt að gera þetta. Lánsupphæðin, sem frv. gerir ráð fyrir, er allt að 4 millj. kr. og það er ætlazt til, að kosin verði af Alþ. 5 manna n., sem hafi með höndum að meta ástæður þeirra, sem um lánin sækja, og ákveða síðan lánsupphæðina til þeirra, og sjútvn. Ed. hefur einnig gert till. um það, að þessi n. verði látin ákveða lánstímann, en í frv. var ákveðið, að hann skyldi vera 5 ár. Við teljum æskilegt, að lánstíminn væri sem allra stytztur, og teljum heppilegt, að n. geti ráðið því og haft lánstímann mismunandi langan eftir ástæðum lántakanda, geti ráðið því, að hann sé stuttur, ef möguleikar eru fyrir viðkomandi aðila að ljúka þessu á skemmri tíma, en hámarkslánstími sé 5 ár. Þessi breyt. felst í 1. brtt. á þskj. 338, þannig að 6. gr., sem fjallar um lánstímann og vexti, er felld niður, en bætt við 4. gr. ákvæði um þetta atriði. Þá töldum við einnig rétt, að í 7. gr. væri sett, eins og áður var í frv., ákvæði um það, að innheimta megi lánin að meira eða minna leyti eftir að seldar væru þær tryggingar, sem stóðu fyrir láninu, en í 7. gr. er þetta, eins og ég sagði, aðeins látið ná til þess, ef lántakandi selur skip sitt. En við teljum sjálfsagt, þar sem gert er ráð fyrir, að fleiri eignir og annarra tegunda mundu verða veðsettar fyrir þessum lánum, að þá geti ákvæðið einnig um það, ef skyldan að hafa veð fyrir lánunum er ríkarí á þann hátt. Vegna þess, hvað áliðið er orðið fundartímans, skal ég ekki að svo komnu fara um þetta fleiri orðum. Geri ég ráð fyrir, að þar sem hv. dm. er svo kunnugt um nauðsyn þessa máls, og þar sem n. hefur orðið sammála um afgreiðslu þess, þá muni vonandi heldur ekki verða það mikill ágreiningur hér í d., að þörf sé á að halda um það langar ræður. Ég vil svo aðeins leggja til, að frv. verði samþ. með þeim breyt., sem n. leggur til á þskj. 338.



Ég skal ekki tefja umr. um þetta mál, ég vil aðeins greina afstöðu mína til málsins í n. Þó að ég hafi ekki skrifað undir nál. með fyrirvara, hef ég ekki verið að öllu leyti fús að fylgja málinu óbreyttu. Það, sem mér er kunnugt um málið, er það, að stj. hefur verið sammála um, að það nái fram að ganga, þó því aðeins, að tryggt væri, að ríkissjóður þyrfti ekki að bera fjárhagslegt tjón af þessu máli. Afstaða mín hefur því miðazt við það eitt að tryggja það, að ríkissjóður þyrfti ekki að bera fjárhagslegt tjón af þessum lánum. Hér er gengið inn á að tryggja ákveðnum aðilum lán með miklu lægri vöxtum en þeir gætu fengið í bönkunum, og er það út af fyrir sig talsverð hjálp, þó að ekki sé einnig farið á sama tíma inn á þá braut að gefa áhættulaust - sem ríkið kannske sæi aldrei - það fé, sem hér á að lána. Þess vegna er það, að ég hef beitt mér fyrir því að fá breyt. á 6. gr. frv., þannig að lánstíminn yrði aldrei yfir 5 ár og það væri metið á sama tíma og lánin væru veitt, hvað lánstíminn þyrfti að vera langur. Ég teldi réttast, að slík rekstrarlán, sem hér um ræðir, væru ekki veitt til lengri tíma en eins árs, en til samkomulags mun ég ekki gera ágreining út af þessu atriði.



Ég vil aðeins leyfa mér að vekja athygli á því, að það stendur hvergi beinlínis í þessu frv., að. lánin skuli veitt vegna tapa á síldveiðunum 1945 og með hliðsjón af því tapi. Hins vegar ber grg. þessa frv. það greinilega með sér. Mér virðist, að þetta hefði legið ljóst fyrir, ef í 4. gr. hefði verið sagt, að n. teldi, að vegna tapa á síldveiðunum 1945 skyldi þetta gert. Þetta stendur ekki í frv. Ég er ekki viðbúinn að flytja brtt. nú, en vildi láta mér nægja að þessu sinni að spyrja hv. frsm., hvort það sé ekki tvímælalaust skoðun n. í þessu efni, að lánin skuli eingöngu veitt vegna tapa á síldarútgerð 1945 og til þess að afstýra erfiðleikum, sem þau töp mundu valda. Ég óska eftir að fá skýringu hv. frsm. um þetta atriði.

Frsm. (Steingrímur Aðalsteinsson) : Ég skal í tilefni af fyrirspurn hv. 3. landsk. segja, að þetta var alveg ákveðið skilningur n., og ég hygg, að ég megi segja, að frv. er flutt beinlínis í þeim tilgangi að hjálpa aðeins þeim mönnum, sem hafa orðið fyrir töpum á síldveiðunum 1945, svo að þeir geti haldið áfram að gera skip sín út. Hins vegar gæti n. tekið það til athugunar milli umr., hvort ástæða er til að orða þetta greinilegar en gert er í frv.

Frsm. (Gísli Jónsson) : Herra forseti. Sjútvn. hefur athugað þetta frv. til l. um hafnargerðir og lendingarbætur og þá sérstaklega með tilliti til þess, að tekin var aftur til 3. umr. 5. brtt. á þskj. 193, þar sem farið er inn á þau nýmæli, að ríkissjóði beri ekki að greiða styrk til hafnarframkvæmda þar, sem hafnarsjóður getur sjálfur staðið undir framkvæmdunum. Sjútvn. hefur komið sér saman um það einróma að mæla með því, að þetta ákvæði verði fellt inn í 1. gr. frv., eins og það liggur fyrir nú á þskj. 259, og að 1. gr. frv., 1. málsgr., orðist þá um á þann hátt, sem segir í brtt. á þskj. 326 undir tölul. 1. Með þessari brtt. er lagt til, að inn í þessa málsgr. verði bætt, að ríkissjóður greiði hluta af kostnaðarverði þessara mannvirkja, ef „eignir og tekjur hafnar- eða lendingarbótasjóðs eru ekki fullnægjandi til þess að standa undir byggingu hafnarinnar eða lendingarbótanna,“ þannig að það er þá eitt af skilyrðunum fyrir því, að ríkissjóður styrki viðkomandi mannvirki, að hafnareða lendingarbótasjóðir séu ekki nægilega efnaðir til þess að standa sjálfir undir framkvæmdunum. Hins vegar er þó haldið því ákvæði, sem mjög var óskað eftir hér, að ekki félli niður úr frv., að ríkisstj. væri á hverjum tíma heimilt að ábyrgjast fyrir hönd ríkissjóðs lán til þessara hluta, sem lán annars væru tekin til, þ. e. til helmings kostnaðar af lendingarbótum og að 3/5 hlutum til hafnarbóta. Ég hygg, að hv. þd. geti fallizt á að samþ. þessa brtt. Þá hefur n. á sama tíma athugað nokkuð brtt., sem fram voru komnar við 2. umr. við 2. gr. B-lið. Við þann lið komu fram brtt. frá hv. þm. Str. um Drangsnes, Gjögur, Kaldrananes í Bjarnarfirði og Norðurfjörð. Og frá hv. þm. Dal. kom að vísu ekki brtt. beint, en hann hafði mælzt til þess við n., hvort ekki væri hægt að taka Salthólmavík með í þessa gr. Og einnig höfðu komið fram tilmæli frá 2. þm. Árn. um að taka þar inn Selvog. N. hefur fallizt á að taka alla þessa staði upp í B-lið 2. gr., lendingarbótakaflann. N. hafði einnig til athugunar brtt. frá hv. 1. þm. Eyf. á þskj. 262 um það að taka inn á 2. gr. B-lið Árskógssand og Hauganes. Af þeim ástæðum, að ekki var hægt á þeim fundi að fá fullnægjandi upplýsingar um það, hvort ekki væri hægt að sameina þetta um einn stað, varð að samkomulagi að taka ekki þá till. upp í brtt. n. En ég vil hins vegar benda á, að ég hef síðan séð, að ákveðið er í fjárl., ég held á þessu ári, framlag til Hauganess til lendingarbóta, 1000 kr. Og er sjálfsagt að taka þessa till. hv. 1. þm. Eyf. inn, og mæli ég með því fyrir hönd n., að Hauganes verði tekið upp í gr. við þessa umr. Ég veit ekki, hvernig ástatt er um Árskógssand, en hv. 1. þm. Eyf. getur gefið upplýsingar um það. En ég hef ekkert á móti því, að hann sé tekinn upp í frv., þó að þessir staðir liggi nálægt hvor öðrum, í sama hreppi, sérstaklega þegar gengið hefur verið inn á þá braut í þessu frv. að taka upp tvo staði í einni og sömu höfn hér í Reykjavík, svo að ég hygg því ekkert vera til fyrirstöðu, að báðar þessar till. verði samþ., nema hv. 1. þm. Eyf. geti fellt sig við, að hann haldi ekki fram Árskógssandi. Hins vegar vildi n. ekki fallast á, að í staðinn fyrir þessa tvo staði verði settur inn í lendingarbótagr. Árskógssandur einn, - það þótti ekki fullnægjandi. Geri ég ráð fyrir, að n. hafi ekkert á móti því, að báðir staðirnir komi inn í lendingarbótagr., eins og gert er ráð fyrir í brtt. á þskj. 262. Það er ekki af andúð af n. hálfu, að þessir staðir hafa ekki verið teknir inn í prentuðu brtt. n. á þskj. 326, heldur vegna þess, að um þá lágu ekki nægilegar upplýsingar fyrir. Í 3. tölul. brtt. n. á þskj. 326 er ekki annað tekið til en að eftir ósk frá hv. 6. þm. Reykv. verði sett inn ákvæði um, að í stað tveggja síðustu málsgr. 5. gr. frv. komi þrjár nýjar mgr., og liggur breyt. í því, að inn er sett ákvæði um, að ef leyfi til að reisa mannvirki meðfram strandlengju hafnar er ekki notað innan tveggja ára frá veitingu þess, falli það úr gildi, og sé óheimilt að framkvæma mannvirkið eftir þann tíma, nema nýtt leyfi komi til. Og svo er nokkuð breytt röð á síðustu málsgr. 5. gr. frv. Þá er að síðustu brtt. við 9. gr. um, að aftan við síðustu málsgr. þeirrar gr. bætist ákvæði um, að gjöld hafnar- og lendingarbótasjóðs hafi forgangsrétt fyrir öðrum kröfum. Er þessi brtt. gerð samkv. ósk hv. 6. þm. Reykv. En öll þessi fyrirmæli eru í núgildandi hafnarl. Reykjavíkur, og hefur láðst, þegar frv. var samið í upphafi, að taka þessi ákvæði inn í það. En n. þótti sjálfsagt að fella þau inn í hið almenna frv. Sé ég ekki ástæðu til að ræða þetta frv. nánar, en legg til fyrir hönd n., að brtt. á þskj. 326 allar, svo og brtt., sem komið hafa fram á þskj. 262, verði samþ. hér á þessum fundi.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að bera fram brtt. á þskj. 262 um það, að tveir staðir við Eyjafjörð verði teknir í B-lið 2. gr. frv., sem eru Árskógssandur og Hauganes. Ég þakka hv. sjútvn. og frsm. hennar undirtektirnar undir þessa brtt., sem eru full meðmæli með öðrum staðnum og í raun og veru báðum. Þessir staðir eru nú verstöðvar, eins og menn vita, en ekki hafa verið sett um þá sérstök lög um lendingarbætur. Hins vegar hefur þó hæstv. Alþ. áður þótt rétt að styrkja þar lendingarbætur, því að báðir staðirnir hafa áður fengið styrk til bryggjugerða. En það hefur ekki verið borið fram frv. um sérstök l. fyrir þá, en nú sting ég upp á að taka þá inn í þessi l. Það er alveg rétt, sem hv. frsm. n. veik að, að þessir staðir eru báðir í sama hreppi. Og það er ekki langt á milli þeirra. Það er nokkuð síðan fiskiþing Norðlendingafjórðungs beindi þeirri ósk til yfirstjórnar þessara mála og löggjafarvaldsins, að gerð yrði höfn eða trygg lending á Árskógsströnd, en treysti sér ekki á því stigi til þess að gera till. um, á hvaða stað það ætti að vera. Hins vegar gerði það ráð fyrir, að þetta yrði ekki nema á einum stað á Árskógsströnd. Nú hafa bæði hreppsnefndin í Árskógsstrandarhreppi og fleiri aðilar fyrir alllöngu beðið vitamálaskrifstofuna að athuga þetta og gera ákveðnar till. um það, hvar aðalhafnarmannvirki ættu að vera þar á ströndinni. En mér vitanlega hefur vitamálaskrifstofan ekki haft tíma til þess enn að vinna þetta verk fyllilega. En ég hygg nú, eins og mér skildist á hv. frsm. n. líka, að hann liti á, að ekki sé neinn skaði skeður a. m. k., þó að báðir staðirnir séu samþykktir, því að bæði stjórn og þing hafa á valdi sínu með þeirri fjárveitingu, sem veitt verður, að það verði aðallega annar staðurinn, sem styrktur verður til verulegra hafnar- eða lendingarbótaframkvæmda. Það er líklegt, að það kunni að verða Hauganes, þó að ég geti ekki lagt þar dóm á. En jafnvel þótt svo yrði, tel ég engar líkur til þess, að ekki verði þörf á bryggju og nokkurri aðstöðu á Árskógssandi a. m. k. fyrir ekki stóra báta. Þar er nú þegar nokkurt þorp, sem ég tel ekki líkur til, að leggist í eyði. Og svo má einnig benda á það, að þar er sú sjálfsagða ferjustöð yfir til Hríseyjar. Samgöngur við eyna ganga fyrir sig á þann hátt, að bátur fer milli lands og eyjar og lendir venjulega á Árskógssandi, því að þaðan er stutt yfir í eyna. Ég held því, að þó að Hauganes yrði aðalútgerðarstöð á þessu svæði og sú, sem aðallega yrði styrkt af því opinbera, þá mundi það ekki á neinn hátt reynast hættulegt eða óeðlilegt, þó að Árskógssandur sé hafður með hér í B-lið 2. gr. þessara l. um hafnar- og lendingarbætur.

Frsm. (Haraldur Guðmundsson) : Herra forseti. Ég skal reyna að hafa þessa framsögu sem stytzta, vísa til grg., sem frv. fylgir, og einnig til, þeirra fylgirita, sem félmrn. hefur gefið út, bæði um almannatryggingar og fyrirkomulag þessara mála hér á landi og annars staðar, auk þess sem ég við útvarpsumr. hef rætt nokkuð um ýmis atriði frv. Ég tel þó ekki, að hjá því verði komizt að gera nokkra grein fyrir þessu frv. Meginbreyt., sem ætlazt er til að gerð sé með þessu frv. frá því fyrirkomulagi, sem nú ríkir í þessum málum, er í höfuðatriðum þessi: Öll þau mál, sem nú falla undir persónutryggingar og opinbera forsjá og eru í höndum ýmissa aðila nú, eiga að sameinast í eitt heildarkerfi, sem nefnist almannatryggingar, en nú er þessu öllu mjög skipt. - Tryggingarnar velta alla almenna sjúkrahjálp, slysabætur og slysahjálp og elli- og örorkubætur, sem þá ganga um hendur sveitarstjórnanna og greiddar eru að hálfu af hlutaðeigandi sveitarfélagi. Auk þessa hefur Tryggingastofnunin með höndum vörzlu hinna ýmsu sérstöku lífeyrissjóða, sem starfa samkv. sérstökum l., hjálp til sjúkra manna og örorku og þá fyrst og fremst varðandi berklaveiki og holdsveiki, enn fremur alla læknaskipun og þau sjúkrahús, sem ríkið á og annast rekstur á, hina ýmsu þætti heilsuverndarstarfseminnar, framlög til óskilgetinna barna og barna, sem misst hafa fyrirvinnu. - Þótt framkvæmdin sé í höndum ríkisins, - skulu sveitarstjórnirnar taka þátt í þessum málum hvað kostnaðinn snertir. Það liggur í augum uppi, að á þessu fyrirkomulagi eru ákaflega margir agnúar. Framkvæmdin er í höndum margra og mismunandi aðila, reglur um styrki og bætur mjög mismunandi eftir því, hverjar orsakir eru til bótaþarfarinnar, þótt aðstæður hlutaðeigandi séu annars þær sömu í þessum mismunandi tilfellum. Auk þess verður þetta fyrirkomulag kostnaðarsamt, eins og má segja, að fyrirkomulag sé raunar einnig á tryggingunum. Það, sem því veldur, að þetta verður svo þungt í vöfum og dýrt, er það, að tekjuöflunin til hinna ýmsu greina trygginganna er mjög mismunandi og í höndum mismunandi aðila og gilda mismunandi reglur um innheimtu hjá hinum ýmsu aðilum. Sjúkrasamlögin annast innheimtu iðgjalda hjá sér, sem venjulega eru mánaðariðgjöld og stundum fjórðungsiðgjöld. Gjöld til Lífeyrissjóðs Íslands eru innheimt af innheimtumönnum ríkisins. Þessi gjöld eru sem, sagt sumpart persónuiðgjöld eða álag á tekjur einstaklinga. Iðgjöld af slysatryggingum eru innheimt af einstökum atvinnurekendum, sem hafa verkafólk í þjónustu sinni. Það liggur í augum uppi, að slíkt fyrirkomulag hlýtur að vera bæði dýrt og þungt í vöfum, þar sem þessi mál annast svo margir og mismunandi aðilar og einnig þar sem tryggingarnar hafa svo margar mismunandi tekjustofnsleiðir. - Eftir frv. er gert ráð fyrir, að þessum málum verði öllum steypt saman í eitt heildarkerfi og framkvæmdin í höndum eins aðila og samræmt þannig, að þegar aðstæður eru þær sömu, séu bætur jafnar án tillits til þess, hvort bótaþörfin orsakast af slysum, veikindum, elli, örorku eða öðru. Þá er gert ráð fyrir, að yfirstjórn trygginganna hafi tryggingaráð ásamt forstjóra Tryggingastofnunar ríkisins, sem skipaður verði af ráðh. Síðan skal skipta öllu landinu í tryggingaumdæmi, og í hverju þeirra skal starfa fimm manna tryggingan. Umboðsmenn skulu skipaðir eftir því, sem þörf krefur. Tryggingan. skulu fylgjast með framkvæmd l. á hverjum stað, og eru þær sumpart eins konar trúnaðarn., og greiðist þóknun til nm. af hlutaðeigandi sveitarfélögum, en þóknun til formanns greiðir Tryggingastofnunin. Á það skal bent til þess að sýna, hversu mikill kostnaður er samfara því fyrirkomulagi, sem nú ríkir í þessum málum, að rekstrarkostnaður Tryggingastofnunarinnar einnar út af fyrir sig nam árið 1944 804–900 þús. kr., og af því voru 370 þús. kr. greiddar í innheimtulaun. Samkv. frv. er gert ráð fyrir, að starfssvið almannatrygginganna verði í tveimur meginþáttum, tekjutryggingu og heilsugæzlu. Heilsugæzlan er hvort tveggja í senn, heilsuvernd og lækning og umönnun sjúkra. Heilsuverndin miðar að því að efla og vernda heilbrigðina eða koma í veg fyrir sjúkdóma, en sjúkrahjálpin að því, að þeir, sem sjúkir eru orðnir, öðlist heilsuna aftur. Svo er ætlazt til, að heilsuverndarstarfsemin verði aukin mjög frá því, sem nú er. Heilsuverndar- og lækningastöðvum verði komið upp í öllum kaupstöðum og annars staðar þar, sem þörf krefur, með styrk úr ríkissjóði, eftir sömu reglum og nú gilda um byggingar sjúkrahúsa. Þótt ekki sé hægt að framkvæma þetta allt að svo stöddu og það komi til með að kosta mikið, þá er hins ekki að dyljast, að fari þessi skipan vel úr hendi, mun þjóðin spara mikið fé með því að vernda heilsu manna, og má í því sambandi minna á holdsveikina, sem nú er því nær útrýmt. Gert er ráð fyrir, að sjúkrasamlög á hverjum stað falli niður, en í stað komi heilsugæzlustarfsemi, sem verði nokkurs konar framhald þeirra. Tryggingastofnunin semur síðan við heilsuverndarstöðvar um, að þær annist framkvæmd hinna ýmsu tegunda heilsuverndar, svo sem eftirlit með barnshafandi konum, mæðrum og ungbörnum. Þykir einsætt að byrja hér á byrjuninni og fylgjast síðan með börnunum fram á fullorðins ár, eða þangað til hin almenna heilsuvernd tekur við. Sú breyt. er gerð frá því, sem nú er, að utan sjúkrahúsa greiðist læknishjálp að ¾, bæði hjá sérfræðingum og almennum læknum, en samkv. gildandi l. er læknishjálp heimilislækna greidd að fullu. Aftur á móti skal læknishjálp, lyf og umbúðir greitt að fullu á sjúkrahúsi. Hinn meginþátturinn er um tekjutrygginguna. Henni er ætlað að tryggja mönnum tekjur til lífsframfæris, þegar getan til tekjuöflunar bregzt, og getur þá orðið álitamál, hver lágmarksupphæð þess lífeyris skal vera. Var að því horfið að skipta landinu í tvö verðlagssvæði, annars vegar Reykjavík og stærri kaupstaðir, sem teljast til fyrsta verðlagssvæðis, og hins vegar aðrir landshlutar, sem teljast til annars verðlagssvæðis, og er lágmarksupphæð þessa lífeyris þar 25% lægri. - Lagt er til, að fullur ellilífeyrir á fyrsta verðlagssvæði sé kr. 1200,00 fyrir einstakling auk verðlagsuppbótar, en á öðru verðlagssvæði verða þetta kr. 900,00. Upphæðir þessar eru miðaðar við, að bótaþegi þurfi ekki sérstakrar umönnunar, en að öðrum kosti má hækka lífeyrinn um allt að 40%. Ýmislegt mælir með því að hafa alls staðar sama lífeyri, en var þó ekki talið fært, að athuguðu máli. Væri rétt að fela hagstofunni þetta til athugunar og endurskoðunar. - Um það atriði, hve langt þessar 1200 kr. hrökkva fyrir lífsnauðsynjum, þá verður ætíð að hafa tvennt í huga. Annars vegar, hvað mikið þarf til að fullnægja brýnustu þörfum, og hins vegar þarf það ætíð að vera tryggt, að ekki sé hagfelldara að njóta trygginganna en vera starfandi maður. N. lagði til grundvallar, þegar hún ákvað þessa upphæð, kaup Dagsbrúnarverkamanns, sem hefur 5 manna fjölskyldu. Kemur þá svipuð upphæð á hvern fjölskyldumeðlim og hér er gert ráð fyrir. Hjón, sem hafa fullan lífeyri og hafa 3 börn á framfæri sínu, mundu fá sem svaraði 75% af kaupi Dagsbrúnarverkamanns, og þykir n. það ekki óhæfilegt. Aðrar upphæðir og bætur eru miðaðar við þessar upphæðir. Barnalífeyrir er ákveðinn 2/3 af ellilífeyri, o. s. frv. Um fjölskyldubæturnar þykir mér rétt að fara nokkrum orðum. En þær fjalla um styrk eftir að barnatala er komin yfir visst mark. Í frv. er gert ráð fyrir, að þessar uppbætur byrji með fjórða barni, en upphaflega var þetta þannig, að greitt skyldi visst á hvert barn. Ég hefði talið rétt að miða þessar bætur við þriðja barn, því að það mun einatt muna hvað mestu. bæði að því er varðar húsakost o. fl. En það varð ofan á í n. að miða þetta við fjórða barn. Þar liggur það til grundvallar, að laun yfirleitt miðast við ákveðna stærð fjölskyldu. Þeir, sem yfir það mark fara, eiga erfiðara með að annast hvert barn, sem bætist við. En svo nauðsynlegt sem það er, að vel sé búið að gamalmennum, þá er þó enn þá nauðsynlegra, að vel sé búið að börnunum. Þá kem ég að bótum til mæðra og ekkna. Fæðingarhjálp er ákveðin þannig, að konan skal fá 200 kr. fyrir hverja fæðingu. En vinni hún utan heimilis, skal þetta vera 80 kr. fyrir fæðinguna, en auk þess mánaðarleg greiðsla í þrjá mánuði á undan og eftir fæðingu. - Ekkjubætur greiðast við fráfall eiginmanns, ákveðin upphæð í þrjá mánuði og auk þess jarðarfararstyrkur. Um iðgjöldin vil ég fara fáeinum orðum. Samkv. frv. er gert ráð fyrir mismunandi háum iðgjöldum einstaklinga. Lægst iðgjöld greiða ógiftar konur, en hæst kvæntir karlar. Atvinnurekendur skulu greiða eins og áður hin ákveðnu iðgjöld og auk þess kr. 1,50 fyrir hverja vinnuviku, sem unnin er í þjónustu þeirra. Skipting útgjaldanna milli aðila verður samkv. frv sem hér segir: Hinir tryggðu 30 millj. kr. Atvinnurekendur 11,8 - - Sveitarfélög 15,3 - - Ríkissjóður 24 - - Við þetta mundu framlög þessara aðila frá því, sem nú er, hækka prósentvís sem hér segir: Hinna tryggðu 60% Atvinnurekenda 181% Sveitarfélaga 49% Ríkissjóðs 93% Þessi breyt. mundi orsaka um 10% hækkun á útsvörum og um 9% á fjárl. Heildarkostnaðurinn mundi nema um 72 millj. kr., eða um 32 millj. fram yfir það, sem nú er. Þó er aðgætandi, að alls munu hafa farið til þessara mála um 50 millj. kr. Samkomulag varð um það í n. að aðgreina frá þessu atvinnuleysistryggingar, þar sem það mundi fremur heyra undir annan aðila. Jón Blöndal, hagfræðingur, vinnur að ýmsum athugunum hér að lútandi, og verður þeim væntanlega lokið áður en þetta mál verður afgreitt. Þó er gert ráð fyrir í frv., að 3 millj. kr. verði lagðar fram í þessu skyni. Sem sagt, eins og er, ef um atvinnuleysi er að ræða, eru þessar 3 millj. ófullnægjandi. En n. gerir sér vonir um, að til slíks eigi ekki að koma, og ætlazt til, að samkv. þessu verði gerðar ráðstafanir til þess að greiða fyrir því, að fullkomin vinnumiðlun geti komizt á, auk þess sem stjórnarvöldin í landinu að sjálfsögðu munu gera ráðstafanir til þess að afstýra því, að til atvinnuleysis komi, í sambandi við þá meginstefnuyfirlýsingu, sem hæstv. ríkisstjórn nú hefur út gefið. Ég hygg, ef litið er burtu frá óvissunni um atvinnutryggingar, hvað þær muni kosta, þá sé óhætt að telja, að þær áætlanir, sem n. byggir á, séu sæmilega traustar. Meginmunurinn á þessu frv. og löggjöfinni um þetta efni nú er sá, að hér eru ákveðnar fastar upphæðir og rannsókn hefur farið fram á tölu þeirra manna, sem til greina geta komið, og á þá ekki að geta skeikað miklu. Ég held því, að megi fullyrða, að þær séu mjög nærri lagi, ef ekki kemur til atvinnuleysis. Þá má geta þess, að skekkjur frá ýmsum útreikningum geta valdið hér ýmsu um, en ég tel sennilegt, að það verki nokkuð jafnt á tekjur og gjöld í því frv., sem n. var með, var reiknað með því, að þeir sjóðir, sem fyrir eru í landinu, yrðu felldir saman vegna þessara l., þannig að tryggingar skv. þessum l. skyldu ná til allra íslenzkra ríkisborgara og allir menn og konur skyldu hafa sömu réttindi gagnvart almannatryggingunum. Þá er eitt atriði, sem mér þykir rétt að vekja athygli á, og það er sú meginbreyt., sem gerð er á hér frá því, sem verið hefur, að nú eiga menn að öðlast rétt til þeirra bóta, sem tryggingarnar veita, án tillits til efnahags og tekna. Þetta er mjög veruleg breyt., a. m. k. frá því, sem tíðkazt hefur til þessa. Þó hefur hjá okkur mjög ákveðið þróunin verið í þessa átt nú síðari ár. Þegar alþýðutryggingarnar voru settar á stofn 1935, þá öðluðust ekki rétt til sjúkrahjálpar aðrir en þeir, sem voru undir vissu tekjumarki. Þetta hefur breytzt þannig síðan, að nú greiðir sjúkrasamlagið jafnt til manna, hvort sem þeir hafa háar eða lágar tekjur, og ég held, að það sé alveg í samræmi við það, sem stefnt er að í þessum málum. Tekjuhærri mönnum var gert í byrjun að greiða hærra framlag, ef þeir vildu öðlast réttindi, en nú er búið að fella það niður, og hafa allir sömu réttindi. Það er mjög eðlilegt þegar þess er gætt, að 2/5 hlutar tekna sjúkrasamlagsins eru einmitt frá bæjar- og sveitarfélögum. Slysatryggingar hafa allt frá byrjun greitt bætur án tillits til efnahags. Ríkisframfærslan er, að ég hygg, nú í raun og veru framkvæmd þannig, að ekki er tekið tillit til efnahags. Ég þarf ekki að minna á, að framlög til atvinnustarfa, hvort sem er við sjó eða í sveit, eru lögð fram án tillits til efnahags. Þar sem svo mikill hluti af kostnaðinum er borinn uppi af almannafé og þess fjár aflað með sköttum, sem eiga að koma þyngst niður á þá, sem mest hafa, og léttara á hina, sem minna hafa, þá er líka eðlilegt, að mismunurinn sé látinn með þeim hætti, en ekki sem iðgjaldagreiðslur innan trygginganna. Auk þess er þess að gæta, að við þá athugun, sem gerð hefur verið í þessum efnum, virðist koma í ljós, að það er tiltölulega lítill hluti þjóðarinnar, sem ekki hefur þörf fyrir bætur og styrki, ef eitthvað kemur fyrir í þessum efnum. Þetta er sem sagt meginefni frv., sem hér er lýst, og er það að minni hyggju í samræmi við það samkomulag, sem gert var í ríkisstj. nú síðast. En þó er gert ráð fyrir því, að fyrstu 5 árin verði nokkur takmörkun .á lífeyrissjóðsgreiðslum, eins og kemur fram í bráðabirgðaákvæðunum. Nú hafa menn greitt til Lífeyrissjóðs Íslands í 10 ár, miðað við allt annað fyrirkomulag en hér. Eftir 5 ár eru þá menn, sem verða 67 ára þá, búnir að greiða tillag í 15 ár til þessara trygginga, og finnst mér því eðlilegt, að menn fái ekki fullan rétt strax, eða ekki fyrr en þeir eru búnir að greiða nokkuð samkv. þessum nýju lögum. Ég lofaði því að vera stuttorður og skal láta þetta nægja, að því þó viðbættu, að ég vil geta þess að lokum, að hér í þessari grg. er ekki gerður samanburður á frv. og gildandi l. um þetta efni erlendis, og liggja til þess tvennar ástæður. Önnur er sú, að hér í fylgiritinu eru miklar upplýsingar um þetta efni, frá þeim Jóhanni Sæmundssyni, .tryggingayfirlækni, og Jóni Blöndal, hagfræðingi. Og svo í öðru lagi þá er mjög erfitt að gera þennan samanburð þannig, að hann verði ekki villandi. Hjá einni þjóð er lögð meiri áherzla á þetta atriði, en minni á annað. Mér er kunnugt um, að óskir hafa komið fram um að fá upplýsingar í þessu efni, og geri ég ráð fyrir, að mþn. muni reyna að gera tilraunir til að gera samanburð í þessu efni og gefa þ. fyllri upplýsingar um þetta atriði, eftir því sem föng eru á. En ég geri ekki ráð fyrir, að sá samanburður geti orðið fólginn í öðru en að bera saman einstök atriði í frv. úti og hér. Skal ég láta þetta nægja og vísa að öðru leyti til fylgiritsins og grg. og leyfi mér að leggja til, að frv. verði vísað til heilbr. og. félmn., þó að hún hafi flutt málið.



Herra forseti. Það verður víst ekki um það deilt, að ef þetta frv. á þskj. 310 verður að l., þá muni Ísland verða í fremstu röð um almannatryggingar. Segi ég þetta ekki til þess að harma það, síður en svo, og skal ég ekki fara frekar út í það. Ég geri ráð fyrir, að það hafi farið fyrir ýmsum eins og mér, að þeir hafi ekki haft tíma til að kynna sér allan þennan lagabálk, sem ekki er útbýtt hér fyrr en 8. des., þegar komið er langt fram á þing, og því ekki þess að vænta, að við séum eins vel inni í þessu máli og hv. frsm., sem hefur þetta sumpart að lífsstarfi og hefur kynnt sér málið frá öllum hliðum. Við fljótlegan yfirlestur finnst mér þó, að eitt sé mjög athyglisvert í þessu máli. Mér finnst meginatriðið vera, að hér sé um tilfærslu að ræða frá einhverjum öðrum aðila. Á Íslandi hefur ríkt sú venja frá fyrstu tíð, að hér hefur enginn maður verið látinn líða, þó að fátækur væri. Annaðhvort hafa þessir menn verið teknir til framfærslu af því opinbera eða af skylduliði, sem kann að hafa kostað eins mikið fé og annars hefði farið í tryggingarkostnað þann, sem hér um ræðir, og þeir þá að sjálfsögðu lausir við þær skyldur, sem hvíla á framfærslukostnaðinum, sem hér er um að ræða. Mér finnst ekki liggja nógu skýrt fyrir, hve mikill hagur þetta væri fyrir sveitarsjóðina eða sparnaður fyrir fátækraframfærsluna, að þessi l. væru samþ. Ég hefði óskað, að eitthvað hefði legið fyrir nánar um þetta, áður en þetta frv. kæmi beint til afgreiðslu þessarar d., og í sambandi við það vildi ég mega benda á, hvort heilbr.- og félmn. teldi nú ekki ástæðu til að senda þetta frv. til umsagnar sveitarstjórna á landinu. Mér finnst, að hér séu töluverðar skyldur lagðar á sveitarfélög almennt og þau ein geti því sagt til um það, hvort þetta yrði þeim að einhverju leyti til sparnaðar, sem kæmi t. d. fram í lægri framfærslueyri, hvort þau fá eins mikið fé til baka og þau verða að greiða með gjöldum til tryggingarsjóðs með þessum l. Ég býst ekki við, að frsm. ætlist til, að þetta frv. nái fram að ganga á þessu þ., þar sem það kemur ekki fram fyrr en svo seint. Ég tel einnig slæmt, að jafnstórt mál og þetta fái flausturslega afgreiðslu, og er þess vegna ágætt, að frv. er komið fram, svo að hægt sé að átta sig á því og unnt að fá upplýsingar frá sveitarstjórnum á landinu. Ég mundi telja það mikils virði, að umsagnir lægju fyrir um þessi atriði. Mér finnst ég sakna þess, að ekki eru teknir. hér inn allir þegnar þjóðfélagsins og komið á atvinnulífeyri embættismanna, þannig að ríkið þurfi þá ekki á eftir að standa undir aukagjöldum embættismanna, eins og nú er gert. Má vera, að það sé gert hér, en ég hef ekki orðið þess var. Ég teldi það mikils virði og beina afleiðingu af því, sem hv. þm. sagði, að allir þegnar þjóðfélagsins ættu að koma undir þetta mál. Í öðru lagi vildi ég benda á, hvort ekki sé nauðsynlegt að breyta erfðal. Mér skilst, að það sé miklu minni þörf fyrir menn að tryggja sig, hvort heldur er með einstökum tryggingum, einkum með líftryggingum, eða auðsöfnun, sem mest stafar af því, að menn vilja ekki liggja á annarra manna framfærslu, og þá kemur það mjög til athugunar, hvort ekki beri að taka alla erfðafjárskatta, sem renna í ríkissjóð, inn í þennan sjóð og breyta þannig erfðal., að mikill hluti renni inn í þennan sjóð. Allt er þetta ekki annað en tilfærsla í þjóðfélaginu, og ef menn hafa trú á því, að þetta sé þjóðfélagsmál, sem á að byggja upp, ætti að athuga, hvort ekki megi tengja þessi mál saman. Ég vil einnig gera þá fyrirspurn til hv. frsm., hvort hann teldi ekki, að þessi löggjöf, ef samþ. yrði, mundi gerbreyta launakjörum manna almennt í landinu. Mjög mikið af launakjörum manna er byggt á því, að þeir hafi ekki einasta viðunandi lífeyri meðan þeir vinna, heldur og þótt þeir séu sjúkir eða verði ellihrumir. En með því að hafa tryggingu fyrir sjúkradögum og tryggingu fyrir nokkrum tekjum í ellinni, held ég, að það gæti haft þau áhrif, að samræma mætti til lækkunar laun við aðra atvinnuvegi; bæði embættismanna og sjómanna, því að mér skilst, að hér sé um kjarabætur að ræða, og ég hygg, að þegar málið er þannig athugað, geti maður komizt að niðurstöðu um það, að sjálfur kostnaðurinn sé ekki eins ægilegur og lítur út fyrir við fyrstu sjón, vegna þess að það hefur ekki verið tekið eins til athugunar, hvað spara mætti á öðrum sviðum. Ég vildi aðeins láta þessar aths. koma fram við 1. umr. og legg á það áherzlu, að þetta frv. sé sent til umsagnar öllum sveitarstjórnum á landinu, því að þær eru ekki litlir aðilar í þessu máli.



Herra forseti, Ég hlustaði í nálægð á ræðu frsm. um þetta mál, sem var mjög fróðleg, enda er hann mjög kunnugur þessum málum. Ég vil taka það fram, að þó að ég hafi gerzt meðflm. að þessu frv., er það án skuldbindingar um afgreiðslu. En það, sem ég vildi segja um þetta mál þegar við 1. umr., án þess að gera það mikið að umtalsefni, er þetta: Ég hygg, að það hafi víða verið litið svo á, þar sem löggjöf lík þessari hefur verið samþ., að hún hlyti að koma sem blóm á þroskuðu fjármálalífi. Það er alveg auðsætt mál, eins og hér hefur verið tekið fram og ljóst liggur fyrir, að þótt ýmislegt sparist, sem, eins og áður hefur verið tekið fram, liggur ekki greinilega fyrir enn þá, þá leggjast þessi útgjöld á ríkissjóð, sveitarfélög, atvinnurekendur og þá, sem eru tryggðir. Þess vegna hlýtur framkvæmd þessara mála að byggjast á því, að fjármálalífið sé þannig, að framleiðslan sé í því horfi, að hún geti staðið undir þessum gjöldum. En því miður berast stöðugar kvartanir frá framleiðendum, bæði við sjó og í sveitum, án þess að ég fari nánar inn á það. Enn fremur er augljóst, að tekjumöguleikar sveitarfélaganna byggjast á þessum atvinnurekstri, sem ég hef nefnt, framleiðslunni. Ég álít, að ekki verði hjá því komizt í sambandi við þetta mál, án þess að ég segi um það á þessu stigi málsins, hvaða áhrif slík rannsókn mundi hafa á framgang málsins, - að rannsaka og yfirvega, hvort grunnurinn undir þessari stóru byggingu er til. Því að það er með þetta eins og hvert annað stórvirki, sem byggja á upp í þjóðfélaginu, að það fær því aðeins staðizt, að þessi grundvöllur, sem ég hef nefnt, sé til staðar. Vinsælt mál eins og tryggingarnar gæti hæglega beðið stórkostlegan hnekki, ef löggjöfinni væri komið á án þess, að fjármálagrundvöllur sé undir þessari byggingu, vegna þess að það mundi veikja trú manna á þessu mikla og stóra máli. Það gæti átt miklu erfiðara uppdráttar, þó að hægt væri að koma því í gegn nú, þar sem vantar alla aðstöðu til þess að byggja það upp á skynsamlegan hátt. Ég vil ekki segja, að þessi rannsókn, sem ég hef nefnt, mundi leiða til þess,, að frv. verði ekki afgr. á þessu stigi. En ég segi hitt, að ég álít, að ekki verði komizt hjá því að gefa þessu hinn fyllsta gaum. Ég skal svo ekki segja meira um þetta mál á þessu stigi, en ég segi það nú þegar, að ég álít, að þetta atriði og mörg önnur séu eitt af þeim fyrstu, sem rannsaka þurfi í þeirri n., sem tekur málið til meðferðar.

Frsm. (Haraldur Guðmundsson) : Ég skal ekki teygja umr. heldur aðeins svara því, sem til mín hefur verið beint. Ég er sammála því, sem hv. þm. Barð. sagði hér áðan, að í raun og veru er hér sennilega mest um tilfærslu að ræða, öllu frekar en verulega aukinn beinan kostnað, tilfærslu, eins og ég gerði grein fyrir í fyrri ræðu minni, milli ýmissa opinberra aðila, og tel ég þá með þá tryggingastofnun, sem ég veiti forstöðu, þó að hún fái sín gjöld, og er kannske um að ræða öllu frekar tilfærslu frá einstaklingum og yfir á tryggingasjóði. Ég treysti mér ekki til að gera það upp, hve miklu það nemur, og ég held, að það sé ekki mögulegt að finna út, hvað menn gefa sínum skyldmennum. En það er rétt, að það verður ekki séð, að þetta fólk, sem ætlazt er til, að tryggingar taki, líði almennt nokkurn skort. En þar fyrir er það fyrirkomulag, sem á þessum málum er, mjög óæskilegt, annars vegar fullkomið réttleysi á þeim sviðum, sem tryggingarnar taka ekki til - menn þurfa að leita þeirra sem ölmusumenn - og hins vegar eftirtölur þeirra, sem féð láta af hendi. Meginefni þessa frv. er einmitt að setja reglur um það, hvenær menn eigi rétt til fjár og hverjir eigi að fá það. Nú er rétt að benda á, að það er gert ráð fyrir, að enginn fái bætur öðruvísi en eftir umsókn. Má vera, að ýmsir menn, sem eru tekjuháir og eiga miklar eignir, hirði ekki um bætur, og þá sækja þeir ekki um og fá þar af leiðandi ekki greiðslur. Má líka vera, að foreldrar, sem eru hjá börnum sínum, hirði ekki um að sækja um bætur. Annars, ef þeir vilja, þá geta þeir fengið þær. Hins vegar ætti að vera hægt að gera sér hugmynd um það, hve mikill léttir það yrði á sveitarfélögum. Eftir frv. ætti að létta á sveitarfélögunum öllum nema þar, sem um vandræðafólk er að ræða eða þá, sem einhverra hluta vegna geta ekki komið undir kerfið, og er þá væntanlega ekki nema um litlar upphæðir að ræða í því sambandi. Þá er rétt að benda á, að ef menn eru undir vissu tekjumarki, er ætlazt til, að sveitarsjóðirnir greiði iðgjöldin fyrir þá, og sú áætlun, sem gerð hefur verið um það, hvað það er mikið, er nokkuð af handahófi gerð. Sama er að segja um kostnað ríkissjóðs nú af sjúkum mönnum. Hv. þm. sagðist ekki gera ráð fyrir, að það væri ætlun mín, að frv. væri afgr. á þessu þingi. Mig furðar á þessum ummælum. Það er fullkomlega ætlun mín, og ég vil vænta þess, að það verði gert, en frestað þar til þ. heldur áfram, og hygg ég, að gott sé að nota þann tíma til að kynna sér frv., eins og hv. þm. benti á. En ég skal einnig upplýsa, að ráðstafanir hafa verið gerðar til að senda sveitarstjórnum frv., þó ekki í því skyni, að umsögn geti fengizt frá þeim öllum áður en frv. yrði afgr. hér. Enn fremur hefur það verið sent til ýmissa annarra aðila, en ég vil taka fram, að það er ekki gert með það fyrir augum að bíða eftir umsögn sveitarstjórnanna allra. Ég vil einnig benda á, að þó að skammt sé síðan frv. komst á þ., þá held ég, að allir flokkar hafi fengið upplýsingar frá mþn. um atriði frv., og ráðh. frá öllum flokkum hafa í höndum glöggar upplýsingar um þetta. Enn fremur vísa ég til fylgirits Jóhanns Sæmundssonar og Jóns Blöndals, en meginefni frv. er byggt á áliti þessara tveggja manna, sem þm. hafa átt kost á að kynna sér frá byrjun, þannig að undirbúning skortir ekki mikinn til þess, að hægt sé að afgr. frv. á þessu þ., og vil ég ekki gera ráð fyrir öðru en að það verði gert. Hvort af samþ. þessa frv. mundi leiða breyt. á launakjörum, veit ég ekki. Ég get þó sagt sem mína persónulegu skoðun, að ég álít, að mjög mikils vert stabilitet fengist með þessari löggjöf, sem varla yrði ofmetið af hvorugum aðila, atvinnurekendum né verkamönnum. Ég vil þakka hv. þm. Str. fyrir vinsamleg ummæli. En hins vegar get ég nú ekki neitað því að ef bíða á eftir því, að fengizt hafi öruggur fjárhagsgrundvöllur, ekki aðeins fyrir tryggingunni sjálfri, heldur líka fyrir ríkissjóð og fjármálalífið í landinu, þá er ég hræddur um, að biðin gæti orðið nokkuð löng og skiptar skoðanir um það, hvort þessi trygging væri fyrir hendi á þessum tíma. Ég held, að aldrei á nokkru gefnu augnabliki sé hægt að segja: Nú er trygging fyrir hendi, nú er traustur fjármálagrundvöllur fyrir hendi, - því að við erum háð svo mörgum atvikum, sem við getum engu um ráðið í þessum efnum. Við erum ekki herrar yfir að skapa þessa tryggingu sjálfir, og ég veit ekki um neina þjóð, sem hefur látið sér detta í hug að bíða eftir, að þetta öryggi væri fyrir hendi, áður en hún réðist í lagasetningu svipaða og þessa. Ég held, að það sé ekki meira, sem ég ætlaði að segja.



Ég ætla ekki að fara að rökræða þetta, eins og ég tók fram við hæstv. forseta. En eins og fjármálagrundvöllur undir þessu komi ekki málinu við? Vitanlega koma peningarnir hvergi annars staðar að en úr þeim lindum, sem ég minntist á, og ef þeir eru ekki til, verða engar tryggingar til. Ég hef verið að reyna að staglast gegnum bókmenntir um þessar tryggingar, og m. a. það fyrsta, sem gefið hefur verið hér út eftir brezkan hagfræðing, sem mest hefur um þetta ritað, og hann segir, að það sé ekki hægt að halda uppi tryggingum nema á undirstöðu heilbrigðs atvinnulífs. Og ég verð að segja, að eins og atvinnulífi er háttað hér nú, þá held ég, að það geti ekki talizt traustur grundvöllur undir þeim tryggingum, sem hér er um að ræða, því að það virðist ekki orka tvímælis af því, sem ég hef um þetta lesið, að traustur fjármálagrundvöllur sé undanfari, sem verður að koma á undan öllum tryggingum.