Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Eiríkur Einarsson Herra forseti. Það var fyrir nokkuð löngu síðan búið að athuga þetta mál í n., og kom þá ekki fram neitt, sem í þessa átt stefndi hjá henni, hvort sem það hefur verið af því, að henni hefur þarna sézt yfir. En síðan koma fram gagngerar brtt., og þegar svo stendur á, að þær brtt. koma eftir aðgerðir n., þá ætla ég að láta mig litlu skipta þessar till. á þskj. 647 og greiði ekki atkv. Brtt.647,1.b felld með 8:4 atkv. - 666 samþ. með 9 shlj. atkv. - 647,2.a felld með 8:2 atkv. - 647,2.b felld með 8:2 atkv. - 647,2.c samþ. með 11 shlj. atkv. - 647,3 samþ. með 11 shlj. atkv. - 612 felld með 10:1 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: BSt. nei: PZ, StgrA, ÞÞ, EE, FRV, GJ, HV, HG, HermJ, JJós. LJóh, RÞ, VH, BrB greiddu ekki atkv. 2 þm. (KK, BBen) fjarstaddir. 4 þm. gerðu grein fyrir atkv.:



Herra forseti. Enda þótt ég telji, að hálfgert samningsrof sé gert á þeim aðilum, sem fjárskipti hafa farið fram hjá áður, en þessi lög eru sett, þá er þó þess að gæta, að þessi till., ef hún verður samþ., kemur til með að kosta ríkissjóð hálfa aðra milljón króna. Og þó að ástæða megi vera til þess að ætla, að menn geti verið samþykkir því, að þessi ákvæði um skuldabréf komi í stað fjárgreiðslu, þá get ég þó ekki verið með þessari till. og segi því nei.



Herra forseti. Í trausti þess, að 4. brtt. mín verði samþ., segi ég nei. Landbrh.



Herra forseti. Það væri æskilegt að geta samþ. þessa till. og hafa von um að geta staðið við þær skuldbindingar, sem hún hefur að geyma. En það eru æðimargar skuldbindingar, sem hvíla á ríkissjóði, sem fyrr falla í gjalddaga, og ég geri mér ekki vonir um, þó að till. verði samþ., að hægt sé að fullnægja þeim skuldbindingum, sem af henni leiðir, og segi ég því nei.



Það er vitanlega hreinasta fjarstæða, að þessi till. muni kosta ríkissjóð 11/2 millj. kr., því að mér skilst, að það sé meiningin, að ríkissjóður greiði skuldbindingar sínar á sínum tíma, svo að þessi till. kostar ríkissjóð ekki nema vexti af lánum, sem hann þyrfti að greiða til þess að standa við skuldbindingarnar, og ég sé ekki, að ríkissjóður eigi neitt hægara með að greiða þær skuldir, sem á annan hátt eru stofnaða,r en þessar, og segi ég því já. Brtt.647,4.1 felld með 9:1 atkv. - 647,4.2 felld með 8:3 atkv. - 647,4.3 felld með 11:1 atkv. - 647,4.4 felld með 8:6 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: JJós, StgrA, BrB, FRV, GJ, HV. nei: HermJ, PZ, RÞ, VH, ÞÞ, BBen, EE, BSt. 3 þm. (KK, LJóh, HG) fjarstaddir. 1 þm. gerði svo hljóðandi grein fyrir atkv. sínu:



Þessi stefna var tekin upp í löggjöf, þegar samþ. voru l. um fellingu íslenzku krónunnar. Sé ég ekki annað en þetta sé áframhald af því og segi því já.



Ég vildi biðja hæstv. forseta að taka þetta mál af dagskrá nú vegna ýmislegs, sem komið hefur til umræðu við 2. umr. og skiljanlegt er, að ég þurfi tíma til að athuga.



Ég vil láta þess getið, að ég ætla ekki að greiða atkv. með neinu, sem lýtur að þessari gr.



Ég hef alltaf skoðað þessa togarasmíð sem glapræði, og ég skoða það enn sem glapræði að kaupa þessa togara og tek því ekki þátt í atkvgr. um þetta mál. Brtt. 601 og 668 þar með fallnar. 3.-4. gr. samþ. með 14 shlj. atkv. Fyrirsögn samþ. án atkvgr. Frv. vísað til 3. umr. með 14 shlj. atkv.



Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að verða langorður um þetta mál. Landbn. kom saman í morgun til að ræða brtt., sem fyrir lágu í málinu. Fjórir þm. voru mættir. Hv. 4. þm. Reykv. var ekki viðstaddur. N. mælir með því, að þær brtt., sem fyrir lágu, verði samþ., brtt. frá hæstv. dómsmrh. og brtt. frá mér. Að öðru leyti er búið að ræða málið svo, að að ég sé ekki ástæðu til að lengja frekar umr.

Gísli Jónsson Brtt. á þskj. 677 sýnist mér ganga mjög á rétt manna, þar sem ekki er hægt að áfrýja mati, sem er gert samkv. l. Ég mun því ekki geta greitt þessari till. atkv. Það er venjulegt, að hægt sé að heimta yfirmat, þegar svo stendur á. Ég álít, að svo eigi að vera hér, og mun því greiða atkv. á móti till.



Mér virðist hv. þm. Barð. vera nokkru vöruvandari um vörur, sem aðrir bjóða, en hann sjálfur. Ég held, að það sé almennt svo, að þegar talað er um mat, þá sé þar átt við dómkvadda menn og venjulega sé því ekki skotið til annarra matsmanna, t. d. þegar metnar eru vöruskemmdir. En ég geri ráð fyrir, ef það kæmi fram, að matsmenn hefðu ekki rækt skyldu sína, þá væri hægt að fá úrskurð um að láta mat fara fram á ný. Hv. þm. var búinn að samþ. þetta hér í d. fyrir nokkru, áður en málið fór til Nd.



Ég skal ekki lengja umr. um það, hvað borið er á borð fyrir hv. þm. Ég vil aðeins benda á, að það stríðir á móti réttarvenjum, að ekki sé hægt að áfrýja mati, og þykir mér undarlegt, að slíkt skuli koma fram frá margra ára dómara. Ég mun því verða á móti brtt., eins og ég sagði.



Herra forseti. Ég vil eingöngu benda hv. þm. Barð. á það, að skaplegra er að vera með brtt. en með gr., ef brtt. væri ekki samþ. Í báðum tilfellunum er synjað um yfirmat, en frv., eins og það er, gengur miklu lengra á móti mönnum en brtt., ef hún yrði samþ. Frá sjónarmiði hv. þm. Barð. skilst mér, að brtt. hv. 11. landsk. yrði til nokkurra bóta, hvort sem hann að lokum verður með gr. eða ekki. Eftir hans eigin rökum er brtt. miklu geðfelldari en gr., eins og hún er. Má athuga, hvort ekki væri rétt að breyta þessu ákvæði og taka fram, að yfirmat megi fara fram, þegar svona stendur á. Ég mundi því óska, að hæstv. forseti vildi fresta málinu um stund, meðan ég byggi til brtt. um það.

Forseti (BSt) : Samkvæmt ósk hæstv. dómsmrh. er málinu frestað um stund. - Fundarhlé. Mér hefur borizt svo hljóðandi skrifleg brtt. við brtt. á þskj. 677 frá hæstv. dómsmrh.: [sjá þskj. 688.] Till. þessi er skrifleg og of seint fram komin og þarf því tvöföld afbrigði.



Herra forseti. Ég gerði grein fyrir þessari brtt. áðan, og er hún flutt til að fullnægja kröfu hv. þm. Barð. um yfirmat. Hún kemur í veg fyrir, að þetta fari undir dómstólana, og ættu allir að geta sætt sig við hana, en óeðlilegt er að hafa hvort tveggja, að yfirmat sé leyft og málið geti gengið til dómstólanna.



Herra forseti. Ég get óskað hv. þm. Barð. til hamingju að vera búinn að fá svo röskan og duglegan handskrifara. Ég ætla ekki að fara að gagnrýna yfirboðara minn, en mér finnst, að hefði átt að nefna, hver tilnefndi yfirmatsmennina, en hér er ekkert um það. Mér finnst því að þessi till. sé alls ekki til bóta, og virðist, að eðlilegra hefði verið að skjóta gerð matsmannanna, ef þeir hefðu metið á rangan hátt, til dómstólanna, en ekki til yfirmatsmanna, sem ekkert er gefið um, hvaðan eigi að koma, ef til vill ofan úr skýjunum eða hver veit hvaðan. En réttast væri, að þeir væru kvaddir á sama hátt og undirmatsmennirnir. Ekkert er heldur um það sagt, hve margir þessir yfirmatsmenn eigi að vera, aðeins heimilað að krefjast yfirmats, en ekkert um það, hve margir þeir eigi að vera eða hver eigi að tilnefna þá. Mér finnst því, að hæstv. dómsmrh. hafi farið margt betur úr hendi en þetta, og get ég ekki fylgt till. hans.



Herra forseti. Ég held, að óþarfi hafi verið að óska hv. þm. Barð. til hamingju, úr því að ekki tókst betur til en þetta, en ég held, að flestir dómarar hefðu ráðið fram úr þessu, að úr því að um yfirmat væri að ræða, mundu gilda um það venjulegar reglur, og ekki sízt, að menn, sem eru í stjórn Dómarafélags Íslands, mundu sjá þetta, þó að það væri ekki tekið fram berum orðum.



Herra forseti. Ef hæstv. ráðh. er að beina geiri sínum að mér, þá vil ég taka það fram, að ég er ekki í stjórn Dómarafélags Íslands, og hefur hæstv. ráðh. oft verið beinskeyttari heldur en hann er í dag. Mér finnst hæpið að taka ekki fram, hve yfirmatsmennirnir skuli vera margir, því að þeir eru oft helmingi fleiri en undirmatsmennirnir, og finnst mér þetta vera fært á verri veg frá því, sem var.



Herra forseti. Það hefur orðið að samkomulagi milli okkar flm. þessa frv., hæstv. landbrh. og mín, að lýsa því yfir, að við æskjum þess ekki, að málinu verði frekar haldið áfram í deildinni, enda er orðið áliðið þings og ekki líkur fyrir því, að það nái fram að ganga, og eru komnar fram þær brtt., sem tefja mundu framgang þess, og má telja eigendur þeirra ráðbana málsins. Það þarf ekki að orðlengja það, að úr því sem komið er, er það ósk okkar að draga það til baka, enda má segja, að skógræktarmenn muni lítið um þetta, og er réttara að taka það til athugunar frekar á öðrum grundvelli.

Landbrh. (Hermann Jónasson) : Herra forseti. Ég vil aðeins geta þess, að þetta er gert í samráði við mig. Brtt. eru orðnar svo margar, og þeir hv. þm., sem þær flytja, setja þær að jöfnu við þá undanþágu, sem í frv. er farið fram á að veitt sé áhugamönnum um skógrækt, og vitandi það, að það verður aldrei hægt að veita allar þær undanþágur, eru þeir, eins og hv. 11. landsk. þm. sagði, orðnir ráðbanar málsins. Þess vegna er ástæðulaust að vera að þvæla með það lengur, vegna þess að vitað er, að það getur aldrei orðið samþ.



Herra forseti. Ég vil aðeins beina því til hæstv. forseta að mér er ekki kunnugt um það, hvort það er hægt eftir þingsköpum, að þm. geti tekið frv. aftur hvenær sem er, eftir að brtt. eru komnar fram við það. Ég vildi því beina því til hæstv. forseta, hvort ekki sé hægt að hafa atkvgr. um málið, þrátt fyrir framkomnar óskir hv. flm. Ég þori ekkert að fullyrða þetta, því að ég er nú ekki svo kunnur þingsköpum. Út af orðum hæstv. landbrh. um, að margar af brtt. væru óæskilegar, þá vil ég leyfa mér að mótmæla því, að minnsta kosti hvað snertir till. núna á þskj. 607, og ef það á að breyta l. á annað borð, þá er ekki óeðlilegt, að fram komi brtt. svipaðar þeirri. En hitt get ég fúslega viðurkennt, að frv. sjálft kann að vera svo úr garði gert í upphafi, að flm. óski ekki eftir því, að það nái fram að ganga.

Frsm: (Þorsteinn Þorsteinsson) : Herra forseti. Ég hef nú reyndar litlu að bæta við það, sem ég, sagði, áðan, en ég læt það alveg á vald hæstv. forseta að ákveða það, hvaða andlát málið fær líklega er bezt að því sé frestað, því að þá fær það hægast andlát.



Herra forseti. Ég tek mjög, eindregið undir ummæli hv. 4. þm. Reykv. og óska þess, að hæstv. forseti felli úrskurð um það, hvort óskir flm. skuli teknar til greina, um að frv. sé tekið aftur.

Forseti (BSt): 40. gr. þingskapa hljóðar svo: „Frumvörp, hvort heldur eru frá stjórninni eða þingmönnum, svo og tillögur til þingsályktunar og breytingartillögur, má kalla aftur á hverju stigi umræðu sem vill. En heimilt er hverjum þingmanni að taka það jafnskjótt upp aftur á sama fundi. Fyrirspurn má og afturkalla.“ Samkvæmt þessu er hv. flm. heimilt að kalla þetta frv. aftur, svo er og hverjum hv. þm. heimilt að taka frv. upp aftur á þessum fundi.



Þá tek ég, herra forseti, frv. upp aftur.

Forseti (BSt): Frv. er tekið upp aftur af hv. 1. landsk. þm. - Þar sem enginn hefur kvatt sér hljóðs, er umr. lokið, en atkvgr. frestað.



Herra forseti. Það kom fram við 2. umr. hjá hæstv. dómsmrh., að hann taldi upptalninguna á ítökum í 1. gr. ekki fullnægjandi. Ég fór þá að leita eftir, hvaða ítök vantaði, og fann tvö ítök, og er annað þeirra á einstaka stað á Vesturlandi og hitt á einstaka stað á Suðurlandi, og bætti þeim við upptalninguna, en ég þori ekki að fullyrða, að upptalningin sé tæmandi, og bætti því við: „og hvers konar annarra ítaka.“ Það má vera, að undir torfristu heyri ekki torfstunga, sem er á einstaka stað á landinu. Við ræddum þetta í morgun í landbn. 4 nm. og vorum sammála um að mæla með, að þetta yrði samþ. og sent Nd.



Ég er sammála stefnu þessa frv., en frv. þarf mjög mikillar athugunar við, og held ég því, að ekki sé rétt að flaustra því af í svipinn, en ég vænti þess, að það verði athugað vel í Nd., og geri ég ráð fyrir, að hyggilegast sé að samþykkja það ekki á þessu þingi, en í trausti þess, að það verði vel athugað, segi ég já.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja mikið umr. um þetta mál. Hv. frsm. hélt fram, að það væri alls staðar í þeim löndum, þar sem hann þekkti til, löggjöf um það, að ónotaðar vélar væru reyndar, áður en þær væru seldar, og ekki mætti selja þær, nema slík prófun hefði farið fram. Hann lýsti yfir, að sú prófun, sem þar væri gerð, gæti ekki farið fram hér á landi. Ef þetta er rétt, þá er miklu auðveldara að taka upp bann á innflutningi slíkra véla, nema þeim fylgi slík skírteini. Það er venjulegt í sambandi við skipabyggingar m. a., að skip séu byggð eftir ákveðnum reglum, sem viðurkenndar eru, svo sem reglur Lloyds, og fylgir þá vottorð frá þeirri stofnun, að verkið hafi verið framkvæmt undir þeirra eftirliti. Stundum er það undir eftirliti opinberra aðila, og sé ég ekkert á móti því, að inn í þessi l. verði sett það ákvæði, að engar vélar megi flytja inn, nema þeim fylgi vottorð frá opinberri stofnun, að þær séu smíðaðar gallalaust. Hitt er ekki hægt að setja í l., að það megi ekki selja þær, nema þær hafi verið reyndar á einhverju jarðræktarsvæði. Ég tel ekki ráðlegt að taka þessa starfsemi frá búnaðarskólanum, þar sem hefur verið byrjað á þessari starfsemi, einkum þar sem hann hefur verið aukinn mjög, og ef það er svo, að hún hafi lagzt niður á þessum árum, sem liðið hafa síðan þessi l. voru sett, 1940, þá er það því að kenna, að framkvæmdin hefur ekki verið fyrir hendi, en ekki lagabókstafnum að kenna. Það er því þýðingarlaust að fara að setja hér ákvæði um nýja menn eða nýja n. Ég vísa hins vegar til þess, sem ég hef sagt, að ákvæðið ætti að vera miklu víðtækara, svo að til landsins flyttust ekki vélar nema samkvæmt þessum ákvæðum, en þá þyrfti að athuga frv. miklu nánar. Ég mun ekki geta fylgt frv. eins og það er, en skal annars ekki halda uppi neinu málþófi um málið.



Ég var fjarri, síðast þegar þetta mál var rætt, og hefur mér verið bent á, að mér bæri skylda til að bera vitni um afstöðu mína í þessu máli. Það er ekki langt frá að segja, að það var komið með vélritað skjal, sem hv. form. landbn. kom með og afhenti mér það vingjarnlega. Ég kinkaði mínum gráa kolli til samþykkis, að ég hefði móttekið það, en hef þar hvorki neinu að játa né neita. Annars verð ég að segja það, að hann var greiður í spori, formaðurinn, eins og viljugur foli, þegar hann lagði þetta fram, og hann hefur sjálfsagt gert það í trausti þess, að nm. samþ. það, og munu að því leyti geta valdið misskilningi þessar tiltektir hans. En ef ríkisstj. eða Búnaðarfélag Íslands beiðast þess, að mál sé borið fram, finnst mér hart að verða ekki við því að bera það fram, hvort sem ég er með því eða móti. Búnaðarfélagið er svo virðuleg stofnun, að mér finnst, að það megi að þessu leyti njóta sömu virðingar og hæstv. ríkisstj. En það er ekki farið að ræða málið enn, svo að hér er bara um form að ræða. Svo vil ég ekki lengja frekar umr. um málið.