Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Þorsteinn Pálsson Herra forseti. Ég vildi aðeins inna hæstv. fjmrh. eftir því hvort hann hefur haft tóm til þess að ráðgast við samstarfsflokka sína um þá endurskoðun á virðisaukaskattslögunum sem hér hefur komið til umræðu og fyrir dyrum stendur og ítreka enn einu sinni fyrirspurn mína til hæstv. ráðherra um það hvort hann sé reiðubúinn að gefa yfirlýsingu um með hvaða hætti hann ætlar að standa að endurskoðun frv. og hvort hann er reiðubúinn að skipa í það nefnd með fulltrúum allra flokka í þinginu.

Fjármálaráðherra (Ólafur Ragnar Grímsson) Virðulegur forseti. Eins og kunnugt er eru hæstv. forsrh. og hæstv. utanrrh. fjarverandi og hafa verið síðustu daga. Ég hef þess vegna ekki haft tækifæri til þess að ræða málið við þá. Ég hef hins vegar rætt málið við aðra ráðherra sem hér eru staddir og skoðað það frá því 2. umr. fór fram. Á þessu stigi get ég þess vegna sagt að því hefur verið vel tekið að þessi endurskoðun verði í samvinnu ríkisstjórnarflokka og þeirra flokka sem ekki eru í ríkisstjórninni, en mér finnst eðlilegra að ákveða það endanlega þegar forustumenn hinna ríkisstjórnarflokkanna hafa haft tækifæri til þess að ræða málið. En ég get sagt það hér og nú að ég mun gera þá tillögu að svo verði.

Þorsteinn Pálsson Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra jákvæðar undirtektir. Það er mjög skiljanlegt að hæstv. fjmrh. skuli ekki hafa haft aðstöðu til þess að bera sig saman við samstarfsflokkana vegna þess, eins og hæstv. ráðherra benti á, að formenn samstarfsflokkanna eru að gegna mjög mikilvægum trúnaðarstörfum á erlendum vettvangi og það hefur ekki verið gerð athugasemd hér við þeirra mat að þau störf séu mikilvægari en framganga þeirra mála sem hér liggur fyrir. Það er heldur ekki óskað eftir því sérstaklega að hæstv. fjmrh. fari einnig á erlendan vettvang til að hafa samráð um þetta afmarkaða atriði. Við svo búið telst svar hæstv. ráðherra ásættanlegt.

Fjármálaráðherra (Ólafur Ragnar Grímsson) Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir frv. um breytingar á lögum nr. 10/1988, en þau lög snerta ráðstafanir í ríkisfjármálum og lánsfjármálum á árinu 1988. Það frv. sem ég mæli fyrir felur fyrst og fremst í sér að það gjald sem ákveðið var af erlendum lánum, leigusamningum og fleira þess háttar verði framlengt um eitt ár eða til 31. des. 1989. Jafnframt er í frv. lagt til að undanþáguheimildir laganna verði víkkaðar nokkuð frá því sem nú er í ljósi þeirrar reynslu sem fengist hefur á framkvæmd þessara laga á því ári sem nú er að líða. Eins og hv. alþm. er kunnugt er hér um að ræða gjald sem innlendir aðilar greiða í ríkissjóð af erlendum lántökum, fjármögnunarleigu, kaupleigu og hliðstæðum samningum. Þetta gjald er reiknað af höfuðstól gjaldskyldra samninga og er á bilinu 2--6%, allt eftir því hve hinir gjaldskyldu samningar eru langir. Gjaldið var fyrst lagt á með bráðabirgðalögum sem gefin voru út í júlí 1987 og í byrjun var það helmingi lægra en var síðan tvöfaldað í mars sl. með lögum nr. 10/1988. Í frv. til fjárlaga var reiknað með því að þetta gjald héldi áfram á næsta ári og þess vegna er hér lagt fram frv. um framlengingu gildistíma laganna. Varðandi þær breytingar sem gerðar eru frá gildandi lögum er rétt að taka fram að samkvæmt gildandi lögum hafa erlend lán vegna útflutningsafurða, lán vegna hráefnakaupa fyrirtækja í útflutnings- og samkeppnisiðnaði, lán vegna reksturs kaupskipa og flugvéla svo og skuldbreytingalán verið undanþegin gjaldskyldu. Breytingar þær sem frv. hefur í för með sér á undanþáguheimildum fela í fyrsta lagi í sér að heimildin til að undanþiggja skuldbreytingalán gjaldskyldu er rýmkuð með því að fella niður skilyrði um að nýja lánið sé ekki til lengri tíma en hið eldra. Í öðru lagi er kveðið á um heimild til þess að undanþiggja gjaldtöku lán sem tekin eru vegna sérstakra aðgerða stjórnvalda í þágu útflutningsgreina, en eins og hv. þingheimi er kunnugt gerist það stundum í okkar þjóðfélagi að gripið er til sérstakra aðgerða í þágu tiltekinna útflutningsgreina og talið var eðlilegt að opna í lögunum heimild til að undanþiggja slík lán þessu gjaldi. Enn fremur er skýrara kveðið á um það í frv. en í gildandi lögum að lánasamningar vegna kaupa á flugvélum til notkunar í atvinnurekstri og kaupskipum eru undanþegnir gjaldskyldu. Þessi lántökuskattur, sem svo er venjulega nefndur, gegnir ekki aðeins því hlutverki að afla ríkissjóði tekna. Hann hefur einnig haft það ætlunarverk að draga úr erlendum lánum. Eins og hv. þm. er kunnugt er það eitt af vandkvæðum efnahagsástandsins í okkar landi um nokkuð langa hríð að erlendar lántökur hafa sífellt farið vaxandi og nauðsynlegt er að hamla gegn þeim. Þegar skatturinn var lagður á árið 1987 var mikið ósamræmi milli innlendra og erlendra lánskjara og þetta ósamræmi jók ásóknina í erlend lán. Hins vegar er í sjálfu sér eðlilegt að skattur af þessu tagi sé tímabundinn og þegar jafnvægi er komið á í efnahagskerfinu geta verið margvísleg rök fyrir því að afnema slíkan skatt og leita þá annarra leiða til tekjuöflunar, en meðan því jafnvægi hefur ekki verið náð er að mörgu leyti eðlilegt að framlengja gildistíma þessa gjalds. Hins vegar ættu þær breytingar sem gerðar eru frá gildandi lögum að geta gert framkvæmd laganna að ýmsu leyti betur samrýmanlega þeim sjónarmiðum sem uppi hafa verið varðandi þarfir útflutningsgreinanna og aðrar meiri háttar aðgerðir, en hins vegar ber að gjalda varhug við því að auka undanþáguheimildirnar of mikið vegna þess að þá geta þær haft í för með sér að þessi aðferð hætti að þjóna tilgangi sínum. Virðulegi forseti. Ég mælist svo til þess að frv. verði vísað til hv. fjh.- og viðskn. þessarar deildar. Þar gefst hv. þm. tækifæri til að skoða bæði framkvæmd þessara laga á yfirstandandi ári og þær breytingar sem hér eru lagðar til.

Þorsteinn Pálsson Herra forseti. Þetta frv. fjallar um að framlengja tímabundinn skatt sem lagður var á á þessu ári. Meginröksemdirnar fyrir þeirri skattlagningu á sínum tíma voru ekki fjárhagsstaða ríkissjóðs eða sú nauðsyn að afla ríkissjóði tekna heldur hitt að á þeim tíma var hér enn verulegt ójafnvægi í efnahags- og atvinnumálum, ofþensla í hagkerfinu, sem stundum hefur verið nefnd svo, mikil umframeftirspurn eftir vinnuafli. Þáv. ríkisstjórn tók ýmsar ákvarðanir í þeim tilgangi að draga úr þessari ofþenslu á vinnumarkaði og umframeftirspurn eftir vinnuafli. Ein af þeim ráðstöfunum sem gripið var til í þessum tilgangi var sú að leggja sérstakan skatt á erlendar lántökur. Það var talið skynsamlegt að leggja slíkan skatt á í þeim tilgangi að fá menn til að fresta framkvæmdum og fjárfestingu. Því var ákveðið að hafa skattinn tímabundinn en ekki viðvarandi því hefði hann verið ákveðinn viðvarandi hefði hann ekki haft þau áhrif að fá menn til að fresta ákvörðunum um fjárfestingar eða erlendar lántökur. Í annan stað var nokkurt misgengi á milli lánskjara á innlendum lánsfjármarkaði og erlendum og þótti eðlilegt og var um það full samstaða í þáverandi ríkisstjórn að gera ráðstafanir til að hækka fjármagnskostnað á erlendum lánum. Það er ljóst að eitt með öðru hafði þessi skattheimta nokkur áhrif í þá veru að draga úr ofþenslu og stuðla að jafnvægi í fjárfestingarmálum og á vinnumarkaði. Fjölmörg dæmi eru um að atvinnufyrirtæki ákváðu að fresta fjárfestingu af þeim sökum að því var lýst mjög skorinort yfir að skatturinn væri tímabundinn og félli niður um næstu áramót. Staðreynd er svo sú að í ágúst/september var komið jafnvægi á vinnumarkaðinn og sú mikla umframeftirspurn eftir vinnuafli sem hafði verið þrálátt vandamál var úr sögunni. Þess vegna eru ekki í dag sömu ástæður fyrir þessari skattlagningu og áður. Í fyrsta lagi er ekki sú ofþensla í hagkerfinu og ekki uppi þau miklu fjárfestingaráform sem ástæða þótti til að vinna gegn með skattlagningu af þessu tagi og í annan stað er ljóst að aðferð sem þessi hefur ekki áhrif í þá veru nema hún sé tímabundin. Það er allt of algengt að tímabundnir skattar séu framlengdir og gerðir varanlegir. Eigi þeir hins vegar að hafa áhrif og eigi að vera mögulegt að beita aðferðum sem þessum til að hafa þau áhrif sem ætlað er verður það að standast og þeir sem taka ákvarðanir í efnahagslífinu verða að geta treyst því að yfirlýsingar stjórnvalda um þessi efni standi, ekki síst vegna þess að það kann að vera nauðsynlegt þó síðar verði að beita skattheimtu af þessu tagi til að draga úr ofþenslu og nauðsynlegt að stjórnvöld eigi þetta hagstjórnartæki. Þegar því þarf að beita er óskynsamlegt við þessar aðstæður að leggja á slíkan skatt í fjáröflunarskyni fyrir ríkissjóð. Þeir sem í atvinnulífinu standa verða að geta treyst því að ákvarðanir standi og það eru hagsmunir ríkisvaldsins að eiga þennan möguleika sem hagstjórnartæki af þessu tagi en eyðileggja hann ekki með því að gera skattinn að almennum tekjustofni fyrir ríkissjóð. Þess vegna er það mín skoðun að það eigi að standa við fyrri yfirlýsingar og þessi skattheimta eigi að falla niður um nk. áramót.

Félagsmálaráðherra (Jóhanna Sigurðardóttir) Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til l. um breytingu á lögum um Húsnæðisstofnun ríkisins nr. 86/1988 á þskj. 154. Efni þessa frv. er að opna fyrir möguleika í félagslegum kaupleiguíbúðum á leigu með kaupum á eignarhluta í íbúð sem tryggi fólki öruggan afnotarétt af íbúðinni, en hér er um að ræða sama fyrirkomulag og gildir í almennum kaupleiguíbúðum. Með þessu fyrirkomulagi geta leigjendur í félagslegum kaupleiguíbúðum átt þess kost að kaupa sér 15% hlutareign í íbúðinni sem veiti ótímabundinn afnotarétt af henni. Á síðasta þingi var samþykkt breyting á lögum um Húsnæðisstofnun ríkisins um kaupleiguíbúðir. Þar var komið á fót nýjum valkosti í húsnæðismálum, kaupleiguíbúðum. Með kaupleigufyrirkomulaginu var verið að auka sveigjanleika í húsnæðislánakerfinu með hliðsjón af mismunandi þörfum fólks eftir aldri, búsetu og félagslegum þörfum og að stuðla að auknu framboði leiguhúsnæðis og meiri jöfnuði milli séreignar og leiguhúsnæðis. Eitt af grundvallaratriðum í kaupleigunni er að íbúar eigi kost á að velja um leigu eða kaup með jöfnum mánaðarlegum greiðslum. Veigamikill þáttur í kaupleiguíbúðum var að opna möguleika í húsnæðiskerfinu fyrir almannasamtök eða félagasamtök sem starfa að húsnæðismálum með það að markmiði að koma á fót húsnæði og sjá um rekstur þess í þágu félagsmanna sinna. Við undirbúning frv. um kaupleiguíbúðir á síðasta þingi komu fram óskir frá nokkrum félagasamtökum sem starfa að húsnæðismálum um að bæta við einum möguleika í félagslegum kaupleiguíbúðum, þ.e. sölu á hlutareign gegn afnotarétti af íbúðinni. Þetta eru átta félagasamtök sem starfa að húsnæðismálum en aðild að þeim eiga m.a. Öryrkjabandalag Íslands, Sjálfsbjörg, Landssamband fatlaðra, Landssamtökin Þroskahjálp, Samtök aldraðra, stúdentaráð Háskóla Íslands, Bandalag ísl. sérskólanema, Leigjendasamtökin og Búseti, landssamband húsnæðissamvinnufélaga. Þessi ósk félagasamtakanna náði að hluta fram að ganga á síðasta þingi. Í almennum kaupleiguíbúðum er heimilt að bjóða íbúðir á þeim forsendum að leigjendur kaupi skuldabréf framkvæmdaaðila og eignist 30% hluta í íbúðinni. Þegar um er að ræða aldraða eða öryrkja er heimilt að selja 15% hluta í eigninni. Hlutareign var hins vegar ekki lögfest í félagslega hluta kaupleigukerfisins. Það á sér þá skýringu að ekki náðist samstaða milli þáverandi stjórnarflokka um þá tilhögun. Nú hafa húsnæðissamvinnufélög og ýmis félagasamtök sem ég áður greindi frá, sem starfa að húsnæðismálum með það að markmið að eiga og reka leiguhúsnæði í þágu félagsmanna sinna, óskað eftir því við stjórnvöld að heimilað verði að leigjendur í félagslegum kaupleiguíbúðum eigi þess kost að kaupa sér 15% hlutareign í þeim íbúðum sem veiti ótímabundinn afnotarétt af íbúðinni. Skilyrði væri að þeir sem gætu nýtt sér 15% hlutareign væru innan tekjumarka sem nú gilda í félagslegum kaupleiguíbúðum og í verkamannabústaðakerfinu. Húsnæðissamvinnufélagið Búseti hefur m.a. eindregið farið þess á leit að slíku fyrirkomulagi verði komið á, en Búseti hefur reist fjölbýlishús í Grafarvogi. Það mundi henta félagsmönnum vel að slíku hlutareignarfyrirkomulagi yrði komið á innan félagslegra kaupleiguíbúða líkt og nú er innan almennu kaupleiguíbúðanna sem fjármagnaðar eru úr Byggingarsjóði ríkisins. Í þessu sambandi vil ég taka fram að félagsmenn í húsnæðissamvinnufélaginu Búseta, sem eiga kost á að kaupa hlutareign í því fjölbýlishúsi sem Búseti hefur nú reist, falla allir innan þeirra tekjumarka sem lög um félagslegar kaupleiguíbúðir heimila að lánað sé til í gegnum Byggingarsjóð verkamanna. Þótt æskilegt hefði verið að slík breyting, sem hér er nú gerð tillaga um, hefði fylgt heildarendurskoðun á félagslega hluta húsnæðislánakerfisins, sem nú stendur fyrir dyrum, vil ég vænta þess að sú breyting sem hér er lögð til nái fram að ganga, enda mikið í húfi fyrir húsnæðissamvinnufélagið Búseta að svo geti orðið. Um 1. gr. er það að segja að hér er um viðbót að ræða við þá tvo valkosti sem nú eru fyrir í félagslegum kaupleiguíbúðum, þ.e að auk möguleika á að kaupa íbúð eða leigja íbúð með kauprétti er hér opnað fyrir þriðja valkostinn, þ.e. leigu með kaupum á eignarhluta í íbúð sem tryggi fólki öruggan afnotarétt af íbúðinni. Um 2. gr. frv. er það að segja að hún er hliðstæð þeirri grein sem nú gildir í lögum um almennar kaupleiguíbúðir og fjallar um réttindi og skyldur sem fylgja kaupum á eignarhluta í íbúð. Um það er helst að segja að framkvæmdaaðili félagslegra kaupleiguíbúða getur selt leigutaka eignarhluta í íbúð til tryggingar á ótímabundnum afnotarétti af íbúð með tilteknum kvöðum um afnotarétt og endurgreiðslu. Meginreglan er sú að leigutaki getur samkvæmt þessari grein tryggt sér ótímabundinn afnotarétt af íbúðinni og leigusamningur verður því óuppsegjanlegur af hálfu framkvæmdaaðila, með þeirri undantekningu þó að verði um verulegar vanefndir hjá leigutaka að ræða er hægt að rifta slíkum samningi. Afnotaréttur leigutaka sem kaupir eignarhluta er persónulegur og geta því ekki aðrir notfært sér þann rétt. Falli leigutaki frá eða hætti afnotum af íbúð skal eignarhlutinn endurgreiddur með fullum verðbótum samkvæmt lánskjaravísitölu en án vaxta. Heimilt er þó að veita undantekningar frá þessari meginreglu þegar um hjón er að ræða ef annað fellur frá, þau skilja, gera kaupmála eða annað hjóna situr í óskiptu búi. Virðulegi forseti. Ég sé ekki ástæðu til að hafa um þetta frv. fleiri orð. Ég vil þó í lokin nefna að þessa dagana er ég að fá í hendur skýrslu nefndar sem unnið hefur að undirbúningi heildarendurskoðunar á félagslega hluta húsnæðislánakerfisins. Í kjölfar þessarar skýrslu verður skipuð nefnd sem fær það verkefni að gera tillögur um endurbætur á félagslega húsnæðislánakerfinu. Ég vil í þessu sambandi segja að með kaupleiguíbúðum voru gerðar vissar endurbætur á félagslega íbúðalánakerfinu og má í því sambandi benda sérstaklega á ákvæði um endurskoðun vaxtakjara með hliðsjón af tekjuþróun einstaklinga. Áfangaskýrslan sem ég fæ í hendur næstu daga hefur að geyma heildaryfirlit yfir félagslegar íbúðabyggingar á Íslandi. Þar kemur fram hvernig uppbyggingu þeirra hefur verið háttað og þróun almennt í félagslega húsnæðislánakerfinu á Íslandi. Þar eru dregnir fram ókostir á núverandi fyrirkomulagi og hvaða leiðir þarf að fara til að félagslega íbúðalánakerfið nái markmiði sínu. Ég taldi mjög mikilvægt að vinna slíka skýrslu til undirbúnings þeirri endurskoðun sem nú stendur fyrir dyrum því að ég tel að með slíkum vinnubrögðum verði öll endurskoðun á félagslega kerfinu miklu markvissari en ella. Vænti ég þess einnig að í þessari skýrslu komi fram ábendingar um valkosti og leiðir um framtíðarskipan félagslega íbúðalánakerfisins. Ég hygg að þess verði varla að vænta að niðurstaða slíkrar endurskoðunar liggi fyrir á yfirstandandi þingi því hér er bæði um tímafrekt og vandasamt mál að ræða. Ég met það þó svo að það sé mjög brýnt að efla möguleika félagasamtaka sem að húsnæðismálum starfa til að koma á fót leiguhúsnæði með hlutareign í félagslega kerfinu sem gagnist láglaunafólki og því er nauðsynlegt að gera strax þær breytingar sem frv. mælir fyrir um. Ég legg til að að lokinni þessari umræðu verði málinu vísað til 2. umr. og hv. félmn.

Kristín Einarsdóttir Virðulegur forseti. Enn er verið að ræða húsnæðismál á Alþingi og er það vel því að ástandið í húsnæðismálum landsmanna hefur ekkert batnað þrátt fyrir breytingar á lögum um Húsnæðisstofnun undanfarin ár. Nú ræðum við breytingar á þeim hluta laganna sem fjallar um kaupleiguíbúðir. Eins og menn muna gekk mikið á í fyrra þegar hæstv. félmrh. mælti fyrir kaupleigufrv. eins og það var kallað. Frv. var þó samþykkt sl. vor þótt margir og þar á meðal ég hefðu ýmsar efasemdir um ágæti þess að koma með nýtt kerfi við hliðina á öðru kerfi. Þótt ég sé síst á móti því að auka valkosti í húsnæðislánakerfinu taldi ég tæplega réttlætanlegt að koma á nýju kerfi þegar óvissan um framtíð byggingarlánasjóðanna var og er eins mikil og raun ber vitni. Enn er biðtími eftir lánum í kringum þrjú ár og ef ekkert verður að gert stefnir í gjaldþrot sjóðanna beggja, bæði Byggingarsjóðs ríkisins og Byggingarsjóðs verkamanna. Það hefði verið miklu eðlilegra og æskilegra að breyting sú sem gerð var á húsnæðislöggjöfinni sl. vor hefði verið liður í heildarendurskoðun á húsnæðislánakerfinu. Undanfarið hefur starfað nefnd á vegum félmrh. sem hefur það hlutverk að endurskoða húsnæðismálakerfið. Það er auðvitað gott og blessað en þar er þó alvarlegur hængur á. Endurskoðun nefndarinnar nær aðeins til almenna hluta húsnæðismálakerfisins. Félagslegi hlutinn er alveg skilinn eftir. Nú hefur hæstv. ráðherra upplýst að fram undan sé endurskoðun á félagslega húsnæðislánakerfinu og fagna ég því og vona að þeirri endurskoðun verði hraðað. Það kom fram á síðasta þingi, bæði í umræðum um kaupleigufrv. og svo í öðru samhengi, að það stæði þá fyrir dyrum. Væri fróðlegt að fá að sjá þá skýrslu, sem ráðherrann talaði um í ræðu sinni áðan, um ástandið í félagslega íbúðalánakerfinu eins og það er núna. Ég inni hana eftir því hvenær ráðgert er að hefja endurskoðun á því kerfi þó að ég hafi tekið orð hennar þannig að því yrði hraðað og það yrði gert fljótlega. Ég held að það sé alveg ljóst að það gangi engan veginn að íbúðalánakerfið sé með þeim hætti sem það er nú, mörg kerfi hlið við hlið, flókin og misréttlát. Féð sem rennur til húsnæðislánakerfisins deilist því í marga hluta. Því hlýtur nýtt kerfi að takmarka fé til þeirra hluta kerfisins sem fyrir eru. Framlög til leiguíbúða hafa verið allt of takmörkuð undanfarin ár en þörf á leiguíbúðum, bæði félagslegum og almennum, er veruleg, bæði á höfuðborgarsvæðinu og ekki síður úti á landi. Meiri hluti fólks telur að verulegt átak þurfi að gera til að auka framboð á leiguhúsnæði. Frv. sem hér er til umræðu felur í sér að heimila að selja allt að 15% eignarhlut í íbúð til að tryggja afnotarétt af íbúðinni, þ.e. í félagslega íbúðalánakerfinu. Þetta er sams konar ákvæði og er í almenna íbúðalánakerfinu í 38. gr., stafl. i. Mér finnst eðlilegt að þetta ákvæði nái einnig til kaupleiguíbúða í félagslega íbúðalánakerfinu. Ég hef velt því fyrir mér hvers vegna þetta ákvæði er ekki inni í húsnæðislögunum eins og þau eru nú og inni félmrh. eftir því hvort það hafi verið af ásettu ráði og ef svo væri, hvers vegna. Ég tek fram að þó ég geti fallist á að þessi breyting á lögunum sé eðlileg nú tel ég eftir sem áður að betra hefði verið að fresta afgreiðslu kaupleigufrv. sl. vor og taka tíma til að endurskoða húsnæðislánakerfið og þar með félagslega íbúðalánakerfið. Inn í þá endurskoðun væri tekið m.a. skipulag verkamannabústaðakerfisins, leiguíbúðir, húsnæðissamvinnufélög og fleira.

Geir H. Haarde Herra forseti. Ég er dálítið undrandi á því að ríkisstjórnin skuli nú í þeirri tímaþröng sem er í störfum þingsins skömmu fyrir jólahlé bjóða upp í dans um húsnæðismál, en það segir eflaust eitthvað um forgangsröð verkefna hjá hæstv. ríkisstjórn að þessu máli skuli skotið inn á milli skattalagafrv. sem frá henni koma, væntanlega með það fyrir augum að fá þetta mál afgreitt með sama hraða og skattafrv. Ég vil byrja á að lýsa undrun minni á því að hæstv. félmrh. skuli taka til máls um einn afmarkaðan þátt í þessum veigamikla og mikilvæga málaflokki án þess að gera þinginu þá nokkuð ítarlega grein fyrir því hver er staða þessara mála núna, hvaða breytingar eru á döfinni og hvað hún hyggst gera, hæstv. ráðherra, að því er varðar t.d. störf þeirra nefnda sem unnið hafa að þessum málum að undanförnu. Mér kemur nefnilega spánskt fyrir sjónir að þrátt fyrir að því sé lýst yfir æ ofan í æ að það sé verið að vinna að heildarendurskoðun, bæði hins almenna húsnæðislánakerfis og hins félagslega, skuli detta hér inn í þingið alltaf við og við frv. sem snúa að einstökum afmörkuðum þáttum þessara mála. Hvað líður allri þessari heildarendurskoðun, bæði á almenna kerfinu og félagslega kerfinu, og því geta svona lítil mál, eins og ráðherra telur þetta vera, ekki komið inn í slíka endurskoðun? Eða er kannski ekki von á neinum niðurstöðum úr þessum athugunum öllum á næstunni? Ráðherra vék að því í framsögu sinni að hinn félagslegi hluti húsnæðiskerfisins væri til endurskoðunar. Ég held að hún ynni þarft verk með því að gera okkur grein fyrir því í þessum umræðum hvert þeirri endurskoðun er komið áður en farið er að gera hér breytingu sem þessa þó hún sé í sjálfu sér smávægileg. Með sama hætti er eðlilegt að það sé gerð einhver grein fyrir því hver reynsla er fengin af hinu svokallaða kaupleigufyrirkomulagi áður en því er breytt, að ráðherrann gerði grein fyrir því hvernig þær lagaheimildir sem veittar voru á síðasta þingi hafa nýst þó að sú reynsla sem af þessu er komin sé ekki ýkja löng. En það er fleira sem er til umfjöllunar í sambandi við húsnæðismál um þessar mundir en hin eilífa endurskoðun húsnæðismálaráðherrans á lögum um þessi mál. Því var til að mynda lýst yfir við myndun þessarar ríkisstjórnar, ef ég man rétt, að komið yrði til móts við þá sem eiga í sérstökum greiðsluerfiðleikum með 150 millj. kr. viðbótarframlagi úr ríkissjóði. Síðan hefur ekki heyrst orð um það mál á Alþingi. En fyrst það er mælt fyrir stjfrv. um húsnæðismál væri þá ekki ráð að fá örlitla greinargerð frá ráðherra um hvað þessu áformi líður? Hvernig gengur ríkisstjórninni að tryggja þá fjármuni sem fyrirheit var gefið um í þessu skyni eða hefur kannski verið fallið frá því? Nú er það þannig, virðulegur forseti, að á vegum félmrh. hefur frá því snemma á þessu ári starfað hópur manna að því að skoða nýjar leiðir í sambandi við hið almenna húsnæðislánakerfi. Upphaflega var þetta óformlegur vinnuhópur undir forustu hv. þm. Kjartans Jóhannssonar en síðan formlega skipuð nefnd sem sami hv. þm. veitir forustu. Eftir því sem fregnir af þessu starfi gefa til kynna eru á ferðinni hugmyndir um mjög róttæka breytingu á því húsnæðiskerfi sem hér var upp tekið fyrir rúmum tveimur árum og eflaust ekki vanþörf á. Hins vegar hefur dregist úr hömlu að upplýsingar um þetta efni kæmu fram t.d. hér á Alþingi þó svo að til að mynda þing Alþýðusambands Íslands hafi rætt þetta mál opinskátt og ályktað gegn ákveðnum atriðum sem þar mun vera að finna. Ég hefði viljað beina þeirri fyrirspurn til hæstv. félmrh. hvað líður þessu nefndarstarfi. Hvenær má vænta þess að niðurstaða þessarar nefndar sjái dagsins ljós í þingsölum sem frv. frá ríkisstjórninni? Eða hyggst ráðherra ekki beita sér fyrir breytingum í anda þess sem nefndin leggur til ef niðurstaða nefndarinnar gengur gegn vilja Alþýðusambands Íslands eins og hann birtist í ályktunum ASÍ-þingsins? Ég held að það sé nauðsynlegt fyrir þingheim að fá brátt nokkuð glögga heildarmynd af því hver staða þessara mála er því það er erfitt fyrir þingmenn að taka afstöðu til einstakra lítilla þátta og breytinga á lögum um Húsnæðisstofnun ríkisins þegar ekki liggur ljóst fyrir hver heildarmyndin er og hvaða áform eru uppi um að breyta þessum lögum, jafnvel mjög verulega. Ég skal ekkert taka til umræðu það sem væntanlega verður í nál. þeirrar nefndar sem ráðherra skipaði og er nú að störfum um þetta mál. Væntanlega fáum við tækifæri til þess á Alþingi síðar meir. En ég held að það fari ekkert á milli mála að fjárhagsstaða byggingarsjóðanna tveggja er í mikilli hættu ef ekki verður brugðist við. Því eins og hv. 12. þm. Reykv. sagði má gera ráð fyrir því að á ekkert allt of löngum tíma stefni þar í hreint gjaldþrot með þeirri niðurgreiðslu fjármagns sem nú tíðkast. Það þarf ekki mikla reikningsspeki til að sjá í hendi sér að á u.þ.b. 20 árum, 20--30 árum e.t.v., verði útistandandi lán stofnunarinnar, miðað við hvernig útlánareglur eru í dag, orðin kannski 200--250 milljarðar kr. Ef niðurgreiðslan á slíkum lánum verður áfram sú sem hún er, 3--4%, sjá allir í hendi sér að þarna er verið að tala um fjárþörf úr ríkissjóði til að greiða niður vaxtakostnaðinn af þessum lánum sem nemur kannski á bilinu 7--10 milljörðum kr. á ári hverju. Þá held ég að hæstv. fjmrh. þurfi að hafa sig allan við í skattheimtuáformum sínum ef eftirmenn hans þurfa að hala inn 7--10 milljarða sérstaklega til að borga niður vextina á lánum Húsnæðisstofnunar ríkisins. Ég er ekki viss um að allir geri sér grein fyrir því hvað hér er verið að tala um háar fjárhæðir og hvað þetta stefnir hratt í mikið óefni. Mér er hins vegar kunnugt um að uppi eru hugmyndir um að gerbreyta þessu kerfi og ég vænti þess að ráðherrann svari því hvernig hún hyggst taka á þeim tillögum sem væntanlegar eru. En ég vænti þess líka að hún geti svarað þeirri spurningu hvernig hún hyggst beita sér eða bregðast við þessari niðurgreiðslu á næstunni áður en aðrar breytingar koma til framkvæmda. Mun félmrh. beita sér fyrir því eða ríkisstjórnin að úr þessari niðurgreiðslu dragi í núverandi kerfi? Þessi mál voru mikið rædd í fyrra, á síðasta þingi, en eins og allir vita er það ríkisstjórnin sem ákveður vextina á lánum Húsnæðisstofnunar að fenginni tillögu félmrh. þannig að það er í verkahring hæstv. félmrh. að gera tillögur um þá vexti sem greiddir eru af þessum lánum. Nú er það að sjálfsögðu ekki einfalt mál að breyta þessum vöxtum vegna þess að þeir snerta hag fjölda manna sem hafa tekið þessi lán eða standa í biðröð eftir að taka þessi lán. En ég tel að það væri gagnlegt að fá svör ráðherrans við því og kannski ekki síður svör fjmrh. við því hvort þessir ráðherrar tveir treysta sér til að standa undir þessari gríðarlegu niðurgreiðslu áfram eða hvort einhver áform eru uppi um að gera þarna breytingu á á næstunni og þá jafnvel áður en þessu kerfi yrði hugsanlega gjörbreytt. Ég tel eðlilegt í umræðu sem þessari, þegar um er að ræða þennan mikilvæga málaflokk sem snertir svo marga Íslendinga beint, að ráðherrann ræði þessi mál en þessi umræða sé ekki einskorðuð við þá tiltölulega léttvægu breytingu sem er gerð tillaga um með þessu frv. Ég vænti þess að ráðherra treysti sér til að fjalla nokkuð um þessi mál í heild sinni. Varðandi aftur þá brtt. sem er lögð til, þá er að því stefnt að opna fyrir möguleika á svonefndri hlutdeildareign innan hins félagslega kerfis með því frv. sem hér er til umræðu. Það segir að vísu í athugasemdum með frv. og kom fram í ræðu ráðherra að ákvæði þessa efnis hafi ekki verið í því frv. sem samþykkt var á síðasta þingi vegna ágreinings meðal þeirra flokka sem stóðu að síðustu ríkisstjórn. Nú hef ég aðeins farið í gegnum þau skjöl sem okkur voru sýnd á þeim tíma og í fyrsta uppkasti að frv. til l. um svonefndar kaupleiguíbúðir var ekki gert ráð fyrir þessum möguleika þannig að ég átta mig satt að segja ekki á þeirri fullyrðingu sem þarna kemur fram. Hins vegar er rétt að við sem þá vorum í samstarfi við hæstv. félmrh., ekki síst kannski hv. 1. þm. Vesturl., höfðum þó nokkrar athugasemdir við það frv. sem lagt var fram í upphafi eins og kom glöggt fram bæði í umræðum á Alþingi á þeim tíma og í blöðunum. Ég minnist þess að við lögðum til að hlutdeildareignarheimildin í hinu almenna kerfi væri hækkuð úr 15% í 30% fyrir hinn venjulega mann, aðra en öryrkja og námsmenn og fleiri slíka hópa. Hins vegar hefur það jafnan verið skoðun okkar sjálfstæðismanna að þeir einstaklingar sem kjósa að velja sér húsnæði í svonefndum hlutdeildaríbúðum ættu að eiga kost á því en þó þannig að þeir nytu ekki sérstakra forréttinda umfram aðra landsmenn í því efni. Ég vil þess vegna beina þeirri spurningu til félmrh. hvort það sé ekki alveg öruggt að sú heimild, sem er verið að fara fram á með brtt. í þessu frv., tryggi að þeir sem hygðust notfæra sér þessa heimild innan félagslega kerfisins yrðu undir sömu tekjumörk settir og aðrir þeir sem fá fyrirgreiðslu úr hinu félagslega kerfi. Það hefur nefnilega borið á því að þeir aðilar, sem hafa kannski helst verið í forsvari fyrir þetta fyrirkomulag, svokallað búseturéttarfyrirkomulag, hafa verið menn sem hafa a.m.k. allgóða tekjumöguleika en hafa engu að síður talið eðlilegt að þeir nytu lánafyrirgreiðslu frá hinu opinbera á sömu kjörum og þeir sem eiga undir högg að sækja í þjóðfélaginu, bara vegna þess að þeir hafa valið sér eða vilja búa í húsnæði sem kennt er við þetta tiltekna form, Búseta. Þetta tel ég afar óeðlilegt og reyndar illskiljanlegt að aðilar, sem ekki verður með nokkru móti sagt að eigi undir högg að sækja í þjóðfélaginu eða eigi erfitt með að skapa sér tekjur, skuli vilja smeygja sér inn í félagslegt íbúðakerfi bara út á það eitt að það íbúðarform sem þeir kjósa heitir einhverju tilteknu nafni. Ég minnist þess að á fundi, sem samtökin sem hæstv. ráðherra nefndi til sögunnar hér áðan héldu fyrir rúmu ári, voru ýmsir fulltrúar búsetasamtakanna sem ég gat ekki skilið öðruvísi en svo að þeim þætti afar eðlilegt að búsetaréttarfyrirkomulagið, nafnsins vegna nánast, ætti að falla undir félagslega húsnæðiskerfið. Þetta voru jafnvel einstaklingar sem gegna afar vel launuðum störfum í þjóðfélaginu án þess að ég fari nánar út í að tilgreina einstaklinga í því sambandi. Ég vil gjarnan biðja ráðherrann að gera þetta alveg skýrt, vegna þess að ég tel að það sé grundvallaratriði að ekki sé verið að búa til mismunun að þessu leyti þannig að tilteknir einstaklingar, sem hafa miklar tekjur jafnvel, geti smeygt sér inn í félagslega íbúðalánakerfið í gegnum þetta tiltekna félagsform. Ég vildi þá gjarnan beina þeirri fyrirspurn til ráðherra í leiðinni hvort það sé þannig, eins og mér reyndar heyrðist hún segja í ræðu sinni, að í það nýja húsnæði sem byggt hefur verið í Reykjavík í þessu formi hafi verið veitt lán úr Byggingarsjóði verkamanna frekar en Byggingarsjóði ríkisins og hvort það sé þá ekki alveg tryggt að allir þeir sem í raun njóta þeirrar lánafyrirgreiðslu með því að taka þar upp búsetu uppfylli þau skilyrði sem sett eru í hinu félagslega lánakerfi. Því ég held að allir hljóti að geta verið sammála um að það er óeðlilegt að menn sem e.t.v. hafa góðar tekjur verði sér úti um lánsfé, sem ætlað er þeim sem eiga undir högg að sækja í þjóðfélaginu, bara út á þetta tiltekna form og það að búa í húsnæði sem þeir kjósa að kalla einhverju tilteknu nafni. Ég vil að því er þessa breytingu varðar áskilja mér rétt til að fjalla nánar um hana í hv. félmn. þar sem ég á sæti. Ég sé enga ástæðu til að lýsa andstöðu við þessa breytingu. Ég tel hins vegar að ef hún yrði gerð væri henni betur fyrir komið með eilítið öðrum hætti í lögunum. Það er hins vegar mál sem ekki er ástæða til að ræða hér heldur taka frekar upp í nefndarstarfinu. Mér leikur hins vegar nokkur hugur á, fyrst hv. 1. þm. Vesturl. er nú í salnum, að beina þeirri spurningu til hans og félaga hans úr Framsfl. hvort þeir séu endanlega búnir að sætta sig við þá breytingu sem gerð var á lögunum um Húsnæðisstofnun með kaupleiguíbúðum og hvort sú breyting sem hér er flutt sé þeim að skapi því að eins og við munum voru það ekki síst hv. þm. Framsfl. sem gerðu athugasemdir við þetta mál á sínum tíma. Hitt er svo alveg rétt að við sjálfstæðismenn gerðum allnokkrar efnislegar athugasemdir við kaupleiguformið þegar það var hér til meðferðar. Það hafði hins vegar verið gert ákveðið samkomulag við stjórnarmyndunina sumarið 1987 um að þessu skyldi komið á og við það stóðum við að sjálfsögðu. Hitt er það að fjmrh. og félmrh. stóðu ekki við þær upphæðir sem samið var um í því sambandi og ég hygg að félmrh. hafi tekist að afla miklu meiri fjármuna til þessara mála en um var samið við stjórnarmyndunina 1987 og hefur eflaust notið til þess fulltingis og góðvilja hæstv. þáv. fjmrh., núv. hæstv. utanrrh. En út í þá sálma skal ég ekki fara nánar að þessu sinni, enda eru ríkisfjármálin ekki lengur á okkar könnu, sjálfstæðismanna, með sama hætti og var þar sem við eigum ekki lengur aðild að ríkisstjórn. En ég er ansi hræddur um að við hefðum gert athugasemdir við þann fjáraustur sem er í þennan málaflokk og hefur verið miðað við það samkomulag sem um þetta var gert á sínum tíma við stjórnarmyndunarviðræðurnar. En það kom á daginn þegar frv. um þetta mál var lagt hér fram í fyrra að það stóð ekki til af hálfu hæstv. félmrh. að gera sömu kröfur til þeirra einstaklinga sem eignast vildu íbúðir í kaupleiguíbúðakerfinu og hinna sem eignast vildu íbúðir eftir venjulegri leiðum innan hins opinbera húsnæðislánakerfis. Þessu fengum við sjálfstæðismenn breytt við undirbúning málsins þannig að sem betur fer er það ekki þannig í lögunum heldur sitja menn við sama borð að því er lán til þessara íbúða varðar miðað við aðrar íbúðabyggingar. En það var ekki ætlun félmrh. eins og þetta frv. var upphaflega kynnt fyrir þáv. samstarfsflokkum. Ég tel sjálfsagt að það séu ýmsir valkostir í boði fyrir það fólk á Íslandi sem vill koma sér upp þaki yfir höfuðið. Ég tel fullkomlega eðlilegt að menn geti valið um hvort þeir leggja í meiri háttar fjárfestingu einu sinni á ævinni með lánsfé frá hinu opinbera eins og er hið almenna eða hvort þeir velja frekar einhverjar aðrar leiðir sem eru þeim betur að skapi. En það hlýtur að vera grundvallaratriði að menn sitji við sama borð, að einu tilteknu húsnæðisformi sé ekki gert hærra undir höfði en öðrum vegna einhverra sjónarmiða um að það sé betra, skynsamlegra eða þægilegra að búa í einhverju tilteknu formi, eins og t.d. í búsetafyrirkomulagi, en öðru. Það er eðlilegt að ef einhver vill búa samkvæmt slíku fyrirkomulagi hafi menn sama lánarétt og aðrir til þess, en það er óeðlilegt að menn hafi þar einhvern forgang umfram aðra, umfram það sem almennt gerist í þjóðfélaginu varðandi hinar félagslegu íbúðir. Ég hyggst ekki, herra forseti, hafa öllu fleiri orð um frv. að sinni. Ég vænti þess að ráðherra svari þeim fyrirspurnum sem ég hef til hennar beint, ekki síst þeim sem varða heildarmyndina í þessum málum sem ég tel mun mikilvægari en frv. sem slíkt þó að ég vænti þess að sjálfsögðu að hún svari mínum fyrirspurnum um frv. einnig. Ég vildi síðan í lokin beina þeirri fyrirspurn til ráðherra hvort ætlast er til þess að frv. hafi sama forgang í þinginu og tekjuöflunarfrv. ríkisstjórnarinnar. Hyggst hún knýja á um afgreiðslu þessa máls nú fyrir jól því að þá hygg ég að einhver önnur mál verði að víkja í staðinn á forgagnslista stjórnarinnar ef það er meiningin --- eða er nægjanlegt að afgreiða þetta mál að loknu jólaleyfi þingmanna?

Hreggviður Jónsson Hæstv. forseti. Hér er lagt fram frv. til l. um breytingu á lögum um Húsnæðisstofnun ríkisins. Það er þó aðeins smáhluti af þeim lögum sem hér er verið að gera breytingu á og þó að frv. sé líklegt til úrbóta vekur framlagning þess margar spurningar, þar á meðal þá spurningu sem hv. 17. þm. Reykv. bar fram áðan um mismunun í húsnæðislánakerfinu og spurningu um hverjir eigi að njóta þessa hluta kerfisins og hverjir ekki. Er þetta, hæstv. félmrh., ætlað fyrir þá verst settu og láglaunahópana eða er þetta fyrir hálaunahópa? Úr þessu hljótum við að verða að fá skorið. Þetta frv. er, eins og ég komst að orði í fyrra, aðeins til að lappa upp á þessi handónýtu lög um Húsnæðisstofnun ríkisins. Hér er ekki heildarlausn á ferðinni. Eina raunhæfa tillagan er frv. Borgfl. sem lagt hefur verið fram í Ed. af hv. þm. flokksins Júlíusi Sólnes og Guðmundi Ágústssyni. Það frv. fjallar um húsnæðismálastofnanir og húsbanka og um þessi mál er fjallað í heild með nýjum hætti og gefur möguleika á því að stokkað sé upp þetta ónýta húsnæðiskerfi sem við búum við og lagfært og gert heilbrigt og gott þannig að allir megi vel við una. Markmið með frv. sem Borgfl. hefur lagt fram í Ed. er að tryggja að það verði nægilegt lánsfé til húsbygginga, einkum íbúðarhúsa, hjá sérstakri húsnæðismálastofnun handa þeim sem eiga ekki rétt hjá húsnæðislánum hjá Byggingarsjóði ríkisins. Húsnæðislánastofnanir eða húsbankar, sem verða starfræktir samkvæmt þeim lögum, skulu þurfa leyfi félmrh. til að veita veðlán til íbúðabygginga á grundvelli sölu á húsbréfum. Í þessu frv. er farið mjög náið yfir þau lög sem gilda í dag, þau endurskoðuð og gerð mjög merk tillaga um breytingu á þeim. Það er í fyrsta lagi svo að íslenska húsnæðislánakerfið hefur á mörgum undanförnum árum verið ærið óstöðugt. Við höfum orðið vör við það núna tvö síðustu þing að þurft hefur að grípa til ýmissa ráðstafana og breyta einhverjum smágreinum í hvert sinn vegna þess að kerfið hefur verið komið í þrot og eins og staðan er er það víst að núverandi kerfi mun ekki standa áfram með þeim hætti sem það er. Tillaga okkar í Borgfl. er miklu víðtækari og grípur á þessu vandamáli með lausn sem þegar er í gangi annars staðar í heiminum. Ég nefni þar Danmörku. Í því frv. er gert ráð fyrir að þessum málaflokkum verði skipt í tvennt, annars vegar félagslegi þátturinn og hins vegar fyrir þá sem eru betur staddir. Þar koma húsbankarnir til sögunnar. Það er nokkuð ljóst að það verður að taka á félagslega þættinum sérstaklega og það verða að vera íbúðir fyrir lágtekjufólk, íbúðir fyrir þá sem eru að byggja eða kaupa í fyrsta sinn, verndaðar íbúðir fyrir öryrkja, verndaðar íbúðir fyrir aldraða og leiguíbúðir á vegum sveitarfélaga og félagasamtaka. Um þetta erum við með tillögur í okkar frv. og þær grípa inn á þessi svið þannig að við teljum að sé miklu raunhæfara. Þá er hitt sviðið, húsbankarnir, sem hafa starfað um nokkurt árabil, t.d. í Danmörku, og gefið svo góða raun að þeir hafa fullnægt markaðnum í Danmörku. Húsbankarnir í Danmörku hafa fengið leyfi til að færa út kvíarnar og eru farnir að selja sín húsbréf í Vestur-Þýskalandi og Wales m.a. vegna þess að þau hafa reynst svo vel í Danmörku að þeir eiga afgangsfjármagn. Ég tel að ef við færum inn á þessa braut mundum við standa býsna vel á næstu árum og í framtíðinni og húsnæðiskerfið ekki þurfa að koma til umræðu á Alþingi æ ofan í æ eins og verið hefur. Í greinargerð með frv. borgaraflokksmanna er m.a. sýnt fram á þróun verðlags á Íslandi á árunum 1979--1988. Sú tafla sem er þar birt er býsna fróðleg og sýnir hvernig verðlag hefur þróast með tilliti til erlendra gjaldmiðla og lánskjaravísitölu og annarra vísitalna sem hér eru notaðar. Við þann samanburð kemur í ljós að hefðum við verið svo skynsöm að lofa dönsku húsbönkunum að fjármagna upp húsnæðismálakerfið á Íslandi 1979 og hefðum tekið 100 millj. að láni þaðan væri höfuðstóll þess fjármagns í kringum 1 milljarður og 80 millj. kr., en sama fjármagn sem er bundið við lánskjaravísitölu er nú hér 2 milljarðar og 60 millj. kr. Það er helmings munur á þessu ef við miðum aðeins við höfuðstól. Í okkar tillögum er einnig gripið með nýjum hætti á lánskjörum og nýjum möguleikum í þeim efnum. Ég bendi á hin svokölluðu vaxtaaðlögunarlán sem hafa reynst afskaplega vel og eru hagstæð bæði fyrir þá sem lána fjármagnið og þá sem fá það lánað. Þá er einnig minnst á svokallað greiðslumark og afkomutryggingu sem er samkvæmt bandarískum fyrirmyndum og hefur einnig reynst vel í þeim löndum. Allt þetta tel ég til mikilla bóta ef fram næði að ganga og tel að það væri raunhæfara að við mundum taka upp þetta kerfi, sem þingmenn Borgfl. í Ed. hafa lagt fram, og reyna með því að fá fram varanlega lausn á húsnæðismálaflokkinum á Íslandi, að reyna að leysa þennan vanda til frambúðar með skynsamlegum hætti, með þeim hætti sem tíðkast annars staðar og hefur reynst vel en ekki með aðferðum sem hér hafa verið reyndar og hafa ekki gengið upp vegna þess að það hefur sýnt sig að við náum ekki markmiðum okkar með því kerfi. Ég mun að öðru leyti ekki ræða mjög ítarlega um það eina mál sem hér er til meðferðar, tillögur um breytingu á Húsnæðisstofnun ríkisins, sem fjallar um kaupleiguíbúðir, sem líklega, eins og ég sagði í byrjun máls míns, eru til bóta. Ég vil hins vegar undirstrika að það hlýtur að vera mikilvægt að þegar slík ákvæði eru sett í lög sé tryggt jafnframt að þau séu ætluð til að rétta hag þeirra sem minna eiga og þurfa meiri aðstoð en þeirra sem eiga kannski möguleika á miklum tekjum og geta bjargað sér á hinum almenna markaði. Þetta er grundvallaratriði og við hljótum að hugsa til þess að okkar kerfi eins sé tvískipt og er gert ráð fyrir í frv. okkar borgaraflokksmanna um húsnæðislánastofnanir og húsbanka. Ég ítreka að það verður líka að tryggja að þeir sem eiga sínar húseignir sjálfir séu ekki of skattlagðir með eignasköttum og fasteignagjöldum á sama tíma sem aðrir sleppa e.t.v. frá því með öðrum hætti. Það verður að gefa mönnum kost á að njóta þess að þeir hafi með atorku sinni byggt sitt eigið húsnæði og búi þar. Það verður að sjá til þess að hvort tveggja geti gengið hér, félagslega kerfið og þeirra sem hafa afl til að byggja sjálfir. Ég vil svo ekki við þessa umræðu ræða þetta nánar, en mun við 2. umr. vafalaust hafa eitthvað fleira um þessi mál að segja.

Alexander Stefánsson Herra forseti. Ég skal ekki tefja þessar umræður nú, enda ástæðulaust af minni hálfu þar sem þetta mál kemur væntanlega einhvern tíma fyrir hv. félmn. Nd. og þar sem hér er ekki um forgangsmál að ræða gefst væntanlega tími til að ræða þetta mál og þá nánar húsnæðismálin í heild. Ég vil aðeins svara hv. þm. sem bar hér fram til mín fyrirspurn áðan um afstöðu Framsfl. til þessa máls. Þetta er stjfrv. að sjálfsögðu, en það er lagt fram með leyfi þingflokksins með venjulegum fyrirvara um að menn geta haft ýmsa aðstöðu til að fjalla um málið þegar það fer í gegnum venjulega afgreiðslu. Út af því sem hv. síðasti ræðumaður var að segja áðan og las upp úr frv. sem liggur hér fyrir þiginu, þá held ég að það sé rétt að menn átti sig á því, sem er nú kannski aðalvandamálið í okkar þjóðfélagi, ekki síst fyrir þá sem eru að reyna að koma sér upp húsi yfir höfuðið, að það verðbólguþjóðfélag sem við höfum þurft að búa í hefur gert peningana verðlitla og aukið skuldabagga umfram allt venjulegt í öðrum löndum. Við komumst aldrei í neinn samanburð að því leyti til við aðrar þjóðir, því miður. Ég held að menn verði að hafa það í huga þegar verið er að ræða þessi mál eins og önnur að ástand efnahagsmála hefur hér aðaláhrif. Þess vegna eiga menn að taka höndum saman um ráðstafanir þannig að þetta blessað þjóðfélag geti rekið sig þannig að einstaklingarnir þurfi ekki að bera hærri byrðar en þekkist annars staðar í þeim löndum sem við viljum miða okkur við. Þetta held ég að sé kjarni mála. Þetta frv. ætla ég ekki að ræða neitt efnislega. Við höfum rætt það áður að í síðustu ríkisstjórn var gert samkomulag um það milli foringja þeirra flokka sem stóðu að þeirri ríkisstjórn að gera tilraun með hið svokallaða kaupleiguíbúðakerfi. Það voru tilteknar fjárhæðir sem í það áttu að fara og tiltekið að reyna að hafa reynslutíma á þessu kerfi og átta sig á hvernig það aðlagaðist íslenskum aðstæðum og því kerfi sem við búum við. Sá reynslutími er að sjálfsögðu ekki liðinn og eftir er að átta sig á því hvernig þetta hentar okkur. Hjá ýmsum öðrum þjóðum, í nágrannalöndum okkar, hefur þetta mistekist og verið lagt niður. Annars staðar hefur það gefið nokkuð góða raun með sérstökum útfærslum. Þetta á eftir að koma í ljós. En ég vil aðeins segja það hér að í mínum huga eigum við félagslegt kerfi sem hefur skilað árangri í gegnum áratugina, þ.e. verkamannabústaðakerfið. Það hefur lyft grettistökum í okkar félagslegu íbúðaþörf og í það kerfi hafa þeir fyrst og fremst getað sótt sem verr standa í þjóðfélaginu, lágtekjufólkið, og notið þess. Út frá því kerfi höfum við í gegnum tíðina þróað ýmsa aðra möguleika í sambandi við leiguíbúðir, leiguíbúðir sveitarfélaga sem því miður höfðu ekki sömu aðstöðu og verkamannabústaðir þar til það var leiðrétt á síðasta þingi. En ég vek athygli einnig á því að í húsnæðislöggjöfinni frá 1984 var bætt lið, í 33. gr., c-lið, sem gerði mögulegt fyrir ýmis félagasamtök að byggja leiguíbúðir fyrir þá sem standa enn verr, þ.e. þá sem eru öryrkjar og eldra fólk, námsmenn, með sama rétti og bestur er í verkamannabústaðakerfinu. Margir hafa notað sér þetta og m.a. varð það til þess að hið svokallaða búsetafélag fékk heimild til að hefja byggingar fyrir sína félagsmenn sem uppfylltu þessi skilyrði. Ég vil taka undir það með hv. 17. þm. Reykv. að það voru gerðar ýmsar lagfæringar á kaupleigufrv. þegar það var lagt fram á síðasta ári og raunar öllum greinum þess breytt í meðferð félmn. Þar var við það miðað, eins og hann tók réttilega fram, að hlutdeildarákvæðið var hækkað, og það var eingöngu gert að tilhlutan nefndarinnar. Við það var einnig miðað að þeir sem nytu þessa ákvæðis yrðu að uppfylla að öðru leyti þau skilyrði sem eru í hinum almenna lánarétti, þ.e. bæði að því er varðar tekjumörk og rétt í lífeyrissjóðum o.s.frv. Ég vil, til þess að lengja ekki umræðurnar, herra forseti, lýsa því yfir að það var alltaf gert ráð fyrir því í lögunum frá 1986 að vaxtaákvörðun yrði tekin til sérstakrar meðferðar eftir nákvæma athugun. Það var aldrei reiknað með því að óbreytt niðurgreiðsla á vöxtum yrði til frambúðar, það yrði að finna á því annað form til að verja byggingarsjóðina. Það er náttúrlega þegar farið að dragast úr hömlu að koma þeim málum í rétt horf. Ég tel einnig að það þurfi þegar við erum að tala um þessi mál að auka sparnaðinn. Það gengur ekki öllu lengur að þeir sem njóta þessara háu lána verði strax ofsligaðir vegna þess að þeir eiga ekkert eigið fé. Þetta var eitt það sem fylgdi lögunum 1986 og átti að taka til sérstakrar meðferðar, að setja um það ákveðnar reglur að menn yrðu að hafa eitthvert eigið fé eða tryggingu fyrir eigin fé áður en þeir legðu í þessar dýru byggingarframkvæmdir með þessum háu lánum og það yrði að liggja fyrir hjá húsnæðisstjórn eðlilegt mat á því. Þetta á við alveg eins um einstaklinga og fyrirtæki því að ef þetta er ekki gert og aðilar eiga ekkert eigið fjármagn fer illa eins og dæmin sanna. Ég tel ekki ástæðu til að orða þetta meira. Ég hefði talið miðað við fyrri tíð að hæstv. félmrh. hefði lagt fram frv. um byggingarsamvinnufélög, búseturéttarbyggingarsamvinnufélög, og gengið þannig hreint til verks eins og var gerð tilraun með á sínum tíma en náðist ekki samkomulag um. Þá fer ekkert milli mála að hverju er verið að stefna. En sjálfsagt á slíkt frv. eftir að koma fram í hv. Alþingi. Ég geri ráð fyrir að þetta mál fái sína eðlilegu meðferð á þinginu, en ég tek fram að ég tel þetta ekki forgangsmál í þeim tímaskorti sem við eigum nú í á hv. Alþingi við að ná saman afgreiðslu fjárlaga.

Félagsmálaráðherra (Jóhanna Sigurðardóttir) Herra forseti. Ég þakka þær umræður sem hafa orðið um þetta mál. Ég tel að það megi segja að þær hafi, a.m.k. hjá flestum ræðumönnum sem hér hafa talað, verið fremur jákvæðar þó að vissulega hafi komið fram hjá ræðumönnum að þeir hafi viljað sjá hér heildarendurskoðun á félagslega kerfinu. A.m.k. gat ég ekki fundið að þetta frv. mætti hér andstöðu og menn áskildu sér rétt til að skoða þetta í nefnd. Það var komið hér víða við í umræðunni og spurt ýmissa spurninga bæði að því er varðar félagslega kerfið og þá endurskoðun sem nú stendur yfir á almenna kerfinu. Ég vil fyrst svara í örfáum orðum þeim spurningum sem snúa beint að því frv. sem hér er til umfjöllunar. Hv. þm. Hreggviður Jónsson spurði hvort frv. væri fyrir hálaunafólk eða fyrir láglaunafólk. Því er til að svara að það er fyrir láglaunafólk. Að því er varðar fyrirspurn hv. þm. Geirs H. Haarde um hvort, ef þetta frv. yrði að lögum, það yrði viðmiðun við sömu tekjumörk og eru í verkamannabústöðunum, þá er svarið við því einnig já. Það er skilyrði að þeir sem fá rétt samkvæmt þessu séu undir þeim tekjumörkum sem eru í verkamannabústaðakerfinu og að þeir lúti því líka að það verði endurskoðun á vaxtakjörunum sem eru í þessu kerfi með hliðsjón af tekjum viðkomandi. Hv. þm. spurði einnig hvort allir uppfylltu þau skilyrði sem fengju inni í þeim íbúðum sem Búseti hefur verið að reisa. Já, allir þeir sem fá inni í búsetuíbúðunum verða að uppfylla þessi skilyrði. Ef þetta frv. nær ekki fram að ganga að því er varðar aðra en aldraða, öryrkja og námsmenn yrðu þessir hópar, jafnvel þó að þeir yrðu undir tekjumörkunum, að fara inn undir ákvæði um almennu kaupleiguíbúðirnar þar sem fyrir er heimild til þess að veita hlutareign eða búseturétt, en þá verður viðkomandi að greiða 30% af íbúðarverðinu. Ég vona að þetta hafi svarað þeim spurningum sem lúta að frv. sem hér er til umræðu. Að því er varðar endurskoðun á félagslega kerfinu kom bæði fram fyrirspurn frá hv. þm. Geir Haarde og Kristínu Einarsdóttur. Ég kom inn á það í minni framsöguræðu að það hefur um nokkurra mánaða skeið verið í gangi á vegum félmrn. úttekt á félagslega kerfinu, en sú skýrsla sem verður afhent hér innan nokkurra daga á að vera undirstöðugagn fyrir þá nefnd sem væntanlega á allra næstu dögum verður skipuð til að endurskoða félagslega kerfið. Ég mun sjá til þess þegar þessi skýrsla liggur fyrir að stjórnarandstaðan fái hana einnig í hendur. Að því er varðar breytingu á almenna kerfinu, þá hefur sú endurskoðun staðið yfir í nokkurn tíma. Ég hef lagt áherslu á að það næðist breið samstaða um þá endurskoðun. Í þeirri nefnd sem er núna að fjalla um almenna hluta húsnæðiskerfisins eiga sæti fulltrúar allra flokka, bæði stjórnar og stjórnarandstöðu, þannig að hv. þm. hefur átt aðgang að því að fylgjast með þessu nefndarstarfi og hvað því miðar. Ég vænti þess að lokafundur þessarar nefndar verði í næstu viku og hún muni þá skila mér sínu áliti. Ég hafði vonast til þess að hægt væri að ná því máli inn á Alþingi svo tímanlega og að um það gæti orðið umræða í þinginu og að frv. næði því að fara í nefnd fyrir jólaleyfi þingmanna. Ég veit út af fyrir sig ekki hvort svo getur orðið. Ég get ekki um það sagt. Ég veit raunverulega ekki hver niðurstaða nefndarinnar verður eða hver samstaða næst í þeirri nefnd.

Hefur ráðherrann byggt upp frumvarpið í andstöðu við ASÍ?

Ég mun leggja mat á þetta frv. eða þau frumvarpsdrög þegar ég fæ þau í hendur. Fulltrúi ASÍ á sæti í nefndinni. Ég hef ekki séð hans álit, hvort hann skilar séráliti eða hvort hann fylgir þeim frumvarpsdrögum sem nefndin skilar af sér. Ég vil bíða með að svara hv. þm. þangað til ég sé hvaða afstöðu fulltrúi ASÍ hefur í nefndinni. Það var spurt um reynsluna af kaupleigukerfinu. Út af fyrir sig er kannski ekki hægt að svara því enn. Ég tel þó að það hafi komið fram mjög mikill áhugi hjá sveitarfélögunum fyrir þessu formi sem birtist í miklum umsóknafjölda að því er varðar kaupleiguíbúðir. Umsóknir sem liggja fyrir um félagslegar íbúðir eru 1200, en 800 af þeim eru vegna kaupleiguíbúðanna. Að því er varðar greiðsluerfiðleikalánin sem hv. þm. nefndi, þá er það rétt að í stjórnarsáttmála þessarar ríkisstjórnar er gert ráð fyrir að veittar verði 150 millj. kr. í greiðsluerfiðleikalán og við það mun ríkisstjórnin standa. Ég hef lagt ákveðna tillögu fyrir ríkisstjórnina að því er varðar fjármögnun, um að það komi 75 millj. fyrir áramótin og 75 millj. í janúar. Sú tillaga liggur fyrir ríkisstjórninni og ég fylgi því auðvitað fast eftir að hún nái fram að ganga. Það mun að vísu ekki leysa nema hluta af erfiðleikum þessa fólks því að sú niðurstaða sem ég hef frá ráðgjafarstöð Húsnæðisstofnunar ríkisins er að væntanlega þurfi um 200--300 millj. kr. til viðbótar á næsta ári til þess að koma til móts við fólk í greiðsluerfiðleikum. Það hefur ekki verið tekin endanleg ákvörðun af ríkisstjórninni um hvernig fjár til þess verður aflað. Það eru margvíslegar aðrar leiðir sem félmrn. hefur verið að skoða til að koma til móts við þetta fólk bæði að því er varðar breytt vinnubrögð hjá bankastofnunum, hjá Húsnæðisstofnun og með því að skoða hvernig hægt er að breyta fyrirkomulagi á nauðungarsölu þannig að réttur fólksins verði þar betur tryggður. Það er alveg ljóst að ef vinnubrögðum verður ekki breytt munum við sitja uppi með þessa hópa og fjárþörf til þeirra á hverju einasta ári. Ég hef því lagt áherslu á að á þessu verði gerð grundvallarbreyting og tillögur sem ég hef lagt fram þar að lútandi hafa verið samþykktar í ríkisstjórninni og eftir þeim er verið að vinna. Að því er varðar fjárhagsstöðu byggingarsjóðanna, þ.e. að þeir séu í hættu eins og hv. þm. nefndi, þá er ég honum alveg sammála. Það stefnir auðvitað í óefni ef ekkert verður í því máli gert. Hann talar um fjáraustur í þennan málaflokk. Miðað við þá sjálfvirkni sem við búum við í þessu kerfi þá kallar hún á mikið af fjármagni inn í kerfið og því er verið að reyna að breyta. Reynt var að breyta því á síðasta þingi en erfiðlega gekk að ná þeirri breytingu í gegn. Þó að margir teldu breytinguna ekki stórvægilega hefur hún þó gert það að verkum að við höfum ekki bundið kerfið nema fyrir næsta ár. Að öðrum kosti hefðum við verið búin að binda fjármagn þessa kerfis fram til 1991, það liggur alveg ljóst fyrir. Ég tel að það sé útilokað annað en að breyting verði gerð á húsnæðislánakerfinu á þessu þingi og um það náist samstaða. Ég mun því leggja mjög fast að stjórnarflokkunum að það náist samstaða um endurskipulagningu á húsnæðiskerfinu og ítreka að ég tel útilokað annað en að ná fram breytingu og endurskipulagningu á húsnæðislánakerfinu á yfirstandandi þingi. Að því er varðar vaxtaniðurgreiðslurnar hygg ég að hv. þm. viti að það er einmitt verið að vinna að breytingum á formi vaxtaniðurgreiðslna í þessari endurskoðunarnefnd. Núna fara sennilega 1200--1500 millj. kr. í vaxtaniðurgreiðslur og þá á ég við bæði í gegnum vaxtaniðurgreiðslur í húsnæðiskerfinu og í skattkerfinu. Hugmyndin er að þessi upphæð verði nýtt með öðrum hætti og stýrt til þeirra sem helst þurfa á því að halda. Þetta fari fyrst og fremst í gegnum skattakerfið og þeir sem fá þessar vaxtaniðurgreiðslur eða vaxtabætur í gegnum skattakerfið verði þeir sem helst þyrftu á því að halda vegna þess að viðmiðunin væri tekju- og eignatengd. Lokaspurning hv. þm. var hvort ég legði áherslu á að þetta mál næði fram að ganga fyrir jól. Já, ég legg áherslu á það þrátt fyrir það sem kom fram hér hjá hv. 1. þm. Vesturl. Ég tel að hér sé ekki um flókið mál að ræða þannig að ekki ætti að vera svo erfitt að taka afstöðu til þeirra breytinga sem hér liggja fyrir. Ég veit að það er hópur af fólki sem réttarins mundi njóta samkvæmt þessu frv. verði það að lögum. Það bíður eftir afgreiðslu þessa máls einmitt í tengslum við búseturéttaríbúðir sem reistar hafa verið. Ég tel því mikilvægt að þetta nái fram að ganga fyrir jól. Auðvitað hafa tekjuöflunarfrv. og fjárlög forgang en ég tel að ef samstaða væri um þessa litlu breytingu sem hér er lögð til ætti hún ekki að þurfa að tefja þingstörfin.

Þorsteinn Pálsson Herra forseti. Því ber að fagna að í þessum önnum Alþingis skuli hæstv. ríkisstjórn hafa kosið að draga húsnæðismálin til umræðu. Í blaðafréttum og fjölmiðlafréttum að undanförnu hefur komið fram að ágreiningur sé á milli hæstv. félmrh. og hæstv. fjmrh. um fjárframlög til húsnæðislánasjóðanna. Það er auðvitað mjög mikilvægt fyrst hæstv. ríkisstjórn hefur sjálf ákveðið að draga húsnæðismálin inn til umræðu fyrir jólin að hæstv. félmrh. geri þinginu mjög ítarlega grein fyrir þeim ágreiningi sem uppi er í þessu efni og ég saknaði þess að sú greinargerð skyldi ekki vera flutt í ítarlegu máli. Hæstv. ráðherra vék að því að ríkisstjórnin hefði ekki enn komist að niðurstöðu um hvernig hún ætlaði að framkvæma fyrirheit sitt um sérstaka lánveitingu til þeirra sem eru í greiðsluerfiðleikum en vék að því að hugmyndir væru uppi um að tvískipta því átaki. Það er nokkuð frábrugðið þeim stóru yfirlýsingum sem um þetta voru gefnar í haust þegar þessi ríkisstjórn var mynduð. Hitt vil ég gjarnan spyrja hæstv. ráðherra um. Meðan ríkisstjórnin hefur ekki fundið leið eða komið sér saman um að útvega þetta fjármagn til þess að mæta erfiðleikum þeirra húsbyggjenda og húskaupenda sem verst eru settir er hæstv. ríkisstjórn að knýja í gegnum þingið nýja stórkostlega skattlagningu á húsbyggjendur, unga fólkið sem er að glíma við það að koma sér þaki yfir höfuðið. Telur hæstv. ráðherra það vera réttlætanlegt að knýja fram þessa skattheimtu á unga fólkið og húsbyggjendurna áður en ríkisstjórnin hefur afgreitt þetta fyrirheit? Um er að ræða skattlagningu sem felur í sér margfaldar byrðar á við það sem á að létta undir með þessu fólki með greiðsluerfiðleikalánunum. Hvernig kemur það heim og saman að vera að leggja þessar nýju byrðar á húsbyggjendur og geta svo ekki staðið við fyrirheit sem gefið var fyrir nokkrum mánuðum síðan? Vill hæstv. félmrh. beita sér fyrir því að ríkisstjórnin fresti áformum sínum um að leggja nýjar byrðar á húsbyggjendur meðan hún er enn að leita að leiðum til þess að létta undir með þeim sem verst eru settir í þessu efni? Það er nauðsynlegt að fá mjög skýr svör við þessu af hálfu hæstv. ráðherra. Það skýtur svo nokkuð skökku við að fyrst í dag var lagður fram listi af hálfu hæstv. ríkisstjórnar yfir þau mál sem hún leggur fram sem forgangsmál og vill fá afgreiðslu á fyrir jólaleyfi. Á fyrsta degi sem þessi forgangslisti liggur fyrir gerist það tvennt að aðaltalsmaður Framsfl., forystuflokksins í ríkisstjórninni, lýsir því yfir að málið eigi ekki að vera forgangsmál og að Framsfl. hafi fyrirvara um stuðning við frv. Hér liggur fyrir stjfrv. sem Framsfl. hefur fyrirvara um og aðaltalsmaður Framsfl. í húsnæðismálum lýsir því yfir að það eigi ekki að vera á forgangslista hæstv. ríkisstjórnar. Það er, herra forseti, alveg nauðsynlegt áður en lengra er haldið að fá úr því skorið hvort þetta mál sé á forgangslistanum eða ekki. Er samstaða um málið á milli ríkisstjórnarflokkanna eða er ekki samstaða um það? Á að knýja hér í gegn breytingar á húsnæðislöggjöfinni sem ríkisstjórnarflokkarnir eru ekki sammála um og forystuflokkurinn hefur allan fyrirvara um? Er slíkt mál sett á forgangslista? Ég óska eftir skýrum svörum við þessu. --- Ég sé að hæstv. félmrh. er reyndar eini talsmaður ríkisstjórnarinnar í þingsalnum í umræðum um þetta forgangsmál og ég veit ekki hvort hæstv. ráðherra getur svarað um þetta efni en það væri ástæða til að hæstv. sjútvrh., sem gegnir störfum forsrh., svaraði því áður en umræðunni lýkur hvort málið er forgangsmál. Mál sem talsmaður Framsfl. í húsnæðismálum hefur lýst ágreiningi um og telur að eigi ekki að vera forgangsmál. Ég óska eftir því að hæstv. sjútvrh. gefi skýr svör við þessum spurningum áður en umræðunni lýkur.

Félagsmálaráðherra (Jóhanna Sigurðardóttir) Herra forseti. Að því er varðar fyrirspurn hv. síðasta ræðumanns vil ég segja að þetta mál er á forgangslista ríkisstjórnarinnar um afgreiðslu fyrir jólaleyfi og ég hef ekki áður heyrt um neinn fyrirvara af hendi framsóknarmanna að því er þetta mál varðar.  Að því er varðar frv. um vörugjald og hv. þm. nefndi þá er ég stuðningsmaður þess frv. Alþfl. stendur að því og ég geri það einnig. Að því er varðar greiðsluerfiðleikalánin þá er í stjórnarsáttmálanum ekkert tímasett hvenær þau kæmu til framkvæmda en ég hef lýst því hér yfir að við þau verður staðið. Ég hef lagt fram ákveðna tillögu í ríkisstjórninni og eftir henni verður gengið.

Friðrik Sophusson Herra forseti. Mér sýnist að hér hafi komið fram fyrirspurnir til hæstv. sjútvrh., sem gegnir störfum hæstv. forsrh. um þessar mundir, og skýr svör þurfa að fást við þeim frá hæstv. ríkisstjórn. Þess vegna fer ég fram á að umræðunni verði frestað þar til að talsmönnum hæstv. ríkisstjórnar gefst tækifæri og kostur á að koma og svara þeim. Það er hægt að halda fundi áfram eftir klukkan hálffimm eða þegar fundir hefjast aftur í Ed. eða þá á mánudaginn þegar næstu fundir eru ráðgerðir. Það er eðlilegt að fyrirspurnum eins og þessum sem fram komu hér áðan verði svarað áður en 1. umr. málsins lýkur.

Forseti (Óli Þ. Guðbjartsson) Af þessu tilefni vil ég taka fram að þegar hafa verið gerðar ráðstafanir til þess að fá hæstv. sjútvrh. strax til fundar.

Friðrik Sophusson Herra forseti. Ástæðan fyrir því að mér finnst ekki eðlilegt að halda þessum fundi áfram er að þingforsetar, starfandi hæstv. forsrh. og fulltrúar þingflokkanna héldu fund í hádeginu og komu sér saman um að þingflokksfundir skyldu haldnir á milli klukkan hálffjögur og hálffimm. Þess vegna finnst mér eðlilegt að fundi sé frestað til klukkan hálffimm a.m.k. og þá verði hægt að taka til við umræðuna á ný.

Forseti (Óli Þ. Guðbjartsson) Forseti vildi af þessari ástæðu sem fram er komin á fundinum og eindregnum tilmælum um að starfandi forsrh. svari hér ákveðnum fyrirspurnum lengja fundinn lítið eitt. Hæstv. sjútvrh. gengur þegar í salinn og því er hægt að halda fram fundinum fáeinar mínútur til að fullnægja þessu ef mönnum sýnist svo.

Þorsteinn Pálsson Herra forseti. Ég fagna því að hæstv. sjútvrh. er genginn í salinn. Hér er til umræðu frv. um húsnæðismál sem er á lista hæstv. ríkisstjórnar um forgangsmál til afgreiðslu nú fyrir jólaleyfi þingmanna. Það kom hins vegar fram í ræðu aðaltalsmanns Framsfl. í húsnæðismálum, hv. 1. þm. Vesturl., að hann liti ekki svo á að málið væri forgangsmál og þar að auki hefði hann fyrirvara um stuðning við frv. og að því er mér skildist að Framsfl. væri óbundinn af stuðningi við málið. M.ö.o., það liggur hér fyrir að ríkisstjórnin hefur sett á forgangslista frv. sem ágreiningur er um á milli stjórnarflokkanna og ágreiningur er um hvort eigi að vera á forgangslistanum. Spurning mín til hæstv. sjútvrh. er því: Á mál sem þetta að vera á forgangslistanum þrátt fyrir þær yfirlýsingar sem hér hafa verið gefnar um þetta atriði?

Sjávarútvegsráðherra (Halldór Ásgrímsson) Herra forseti. Ég hafði fengið upplýsingar um að gera hefði átt hlé á fundum á milli hálffjögur og hálffimm vegna þingflokksfunda og því var ég hérna niðri í þingflokksherbergi. Vegna þessarar fyrirspurnar þá hefur forgangslistanum verið dreift og var hann einfaldlega unninn þannig að viðkomandi ráðherrar voru spurðir um þau mál sem knýjandi væri að yrðu afgreidd fyrir jólaleyfi með venjubundnum hætti og þessi listi var settur upp. Hann var kynntur á fundum forseta og þingflokksformanna í morgun. Hér er um mál að ræða sem er á þessum forgangslista og það þýðir að óskir eru um að þetta mál verði afgreitt fyrir jólaleyfi. Hitt er svo annað mál að ekki hefur enn þá náðst samkomulag um það í þinginu eins og endranær hvað unnt verður að afgreiða. Ég verð að viðurkenna að ég þekki ekki þau orðaskipti sem hér hafa orðið og það sem hv. þm. Alexander Stefánsson kann að hafa sagt. Mér er ekki kunnugt um það og get því ekkert um það sagt.

Þorsteinn Pálsson Herra forseti. Ég vildi ítreka þá spurningu til hæstv. félmrh. hvort það sé svo að fresta eigi ákvörðunum um fjáröflun til þeirra sem eiga í greiðsluerfiðleikum í húsnæðislánakerfinu þar til ríkisstjórnin hefur lagt nýja skatta á húsbyggjendur á landinu, á þá sem eru í þessum erfiðleikum og á þá sem á að hjálpa? Er það svo að fresta eigi þeim ákvörðunum þar til skattar hafa verið lagðir á það fólk sem er verið og á að hjálpa?

Félagsmálaráðherra (Jóhanna Sigurðardóttir) Herra forseti. Ég hef sagt það í þessum ræðustól að ég hef lagt ákveðna tillögu fyrir ríkisstjórnina um hvernig leysa eigi það mál sem hv. þm. nefndi. Ég vænti þess að ríkisstjórnin taki á næstu dögum ákvörðun um hvernig það verður gert.