Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Borist hefur svo hljóðandi bréf frá ritara þingflokks Sjálfstfl.: „Samkvæmt beiðni Guðmundar Karlssonar, 5. þm. Suðurl., sem vegna anna getur ekki nú sótt þing, leyfi ég mér með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess, að 1. varamaður hans, Steinþór Gestsson bóndi, taki á meðan sæti hans á Alþingi.“ Steinþór Gestsson er hér gamalkunnur og býð ég hann velkominn til okkar á ný.



Herra forseti. Ég á von á því, að hæstv. fjmrh. sé nú að koma hingað inn, svo að ég ætla aðeins að hinkra. - Hæstv. fjmrh. Ég hef kvatt mér hljóðs utan dagskrár vegna þess uggs sem gripið hefur um sig meðal fjölda manna í þessu landi út af verðhækkunum á bensíni og olíu og þeim spám sem fram hafa komið um verð á þessum vörum á þessu ári. Á tiltölulega stuttum tíma hefur bensín meira en tvöfaldast í verði, og samkv. nýjustu fréttum er líklegt að um næstu áramót verði bensínverð komið upp í 350–400 kr. lítrinn ef fylgt verður núgildandi verðákvörðunarreglum. Síðast nú í hádegisfréttunum var verið að tilkynna um olíuverðshækkanir úti í heimi, og allt virðist benda til að áframhald verði á þessari uggvænlegu þróun. Nú kann að verða sagt að það sé ekki á okkar valdi hvernig verðlagningu í Rotterdam eða annars staðar úti í löndum sé háttað. En það er nú svo, að 58–60% af útsöluverði bensíns hér eru opinber skattlagning og þess vegna er það ekki síður á valdi hæstv. fjmrh. og annarra þeirra, er að skattlagningu vinna, en þeirra í Rotterdam að kveða á um bensínverð til neytenda. Á svæðum, þar sem þúsundir launþega verða að aka hvern vinnudag 10–30 km leið að og frá vinnu, er augljóst að með sama áframhaldi verður bensínkostnaður vegna vinnu líklega orðinn jafnstór eða stærri liður í framfærslunni heldur en húsnæðið, sem hingað til hefur þó verið hæst og hefur haft algjöra sérstöðu á þessu sviði. Einkabíllinn er orðinn okkar þarfasti þjónn hvað umferð varðar og því verður ekki breytt á skömmum tíma. Um hvað því valdi má m.a. lesa í grg. sem komið hefur frá Orkustofnun, með leyfi forseta, og hljóðar þannig: „Það, sem stuðlar að aukinni bifreiðaeign, er: 1) Aukin velmegun. 2) Dreifing byggða og auknar vegalengdir milli heimilis, vinnustaðar og þjónustu. 3) Fleiri sem hafa bílpróf en áður. 4) Auknar frístundir og aukið útilíf. 6) Betri vegir. 7) Hnignun almenningssamgangna með aukinni notkun einkabíla.“ Það, sem hér hefur verið nefnt, á mjög vel við hjá okkur. Margt af því hefur einmitt gerst á undanförnum árum. Velmegun okkar hefur aukist, dreifing byggða í kringum höfuðborgina vaxið, það eru fleiri en áður sem hafa bílpróf og þátttaka kvenna í atvinnulífinu hefur aukist stórlega. Allt á þetta vel við einmitt hér hjá okkur. Ef við ætlum að breyta þessu ástandi í hið gamla horf, þá held ég að verði hvorki vilji til þess né möguleiki nema á mjög löngum tíma. Enn fremur er það svo, að í okkar rysjóttu veðráttu er mjög erfitt að bíða við biðskýli langtímum saman. Ég held því að það sé augljóst að við höldum áfram að auka okkar einkabílanotkun og þar með kostnaðinn við að aka. Því er það að ég hef beðið um upplýsingar um verðlagningu bensíns. Það er ekki síst einmitt núna sem kemur sér vel fyrir almenning að fá að vita um framtíðina í þessu efni, vegna þess að nú hefur fjöldi fólks þungar áhyggjur vegna stórhækkandi fasteignaskatta, vegna stórhækkandi skatta af eigin húsnæði og vegna þess að mörg launaumslög eru nú létt vegna aukinnar fyrirframgreiðslu skatta. Jafnframt væri örugglega nokkur léttir að fá nú upplýsingar um það, hvort ekki væri hægt að breyta eitthvað þeirri verðlagningu sem nú er á bensíni. Því spyr ég hæstv. fjmrh., hvort hann geti ekki glatt okkur með því að gefa okkur til kynna að verða muni breyting á þeim reglum um álagningu á bensín sem nú gilda, t.d. í þá átt að tollur af bensíni verði ekki lengur tekinn hlutfallslega, heldur magntollur, eins og er yfirleitt af öðrum olíum, og enn fremur að söluskattur verði ekki innheimtur af bensíni frekar en af ýmsum öðrum olíutegundum. Sú aðstaða, sem skapast af ástandi úti í löndum, hefur gjörbreytt viðhorfi í þessum málum, og mér sýnist, ef svo fer sem horfir, að þá mundu tekjur ríkisins af bensínsölu vaxa um mjög marga milljarða á þessu ári og komast e.t.v. upp í 15–17 mill jarða á næsta ári ef bensínið verður þá komið upp í 400 kr. lítrinn. Af slíku yrði mjög mikil rýrnun á kjörum fólks í landinu. Þess vegna langar mig til að vita hvort ekki standi til að breyta eitthvað þessum reglum.



Herra forseti. Ég skal gjarnan segja örfá orð í tilefni af fyrirspurn hv. þm. Odds Ólafssonar. Ég vil fyrst upplýsa það, að Þjóðhagsstofnun var falið það verkefni að gera úttekt á því, hvaða áhrif verðhækkanirnar á olíu og bensíni, sem eru sumar þegar orðnar og aðrar yfirvofandi, mundu hafa á okkar efnahagskerfi, þ. á m. á ríkisbúskapinn. Ekki hefur enn borist skýrsla frá Þjóðhagsstofnun um þetta, en ég hef fregnað það seinast að hún muni berast til ríkisstj. í dag og þá munu menn átta sig miklu betur á því, hvaða áhrif þessar hækkanir koma til með að hafa. Ríkisstj. hefur fjallað um þetta mál á nokkrum fundum og þar á meðal samþykkt, að fjmrn. og viðskrn. láti fara fram gagngera athugun á því, hvaða áhrif þessi mikla hækkun á olíuvörum er líkleg til að hafa á rekstrarafkomu ríkissjóðs. Þegar skýrsla hefur borist frá Þjóðhagsstofnun verða menn betur í stakk búnir til þess að kryfja þessi mál til mergjar. Ég hef nú rétt til glöggvunar nokkrar upplýsingar frá fyrri árum um þessi mál. Innflutningur á bensíni og olíum á árunum 1977 og 1978 varð samtals í krónum fyrra árið, 1977, 14 milljarðar 933 millj. kr. og aftur á árinu 1978 21 milljarður 167 millj. kr., hafði heldur dregið hlutfallslega úr innflutningi eða úr 12.3% af heildarinnflutningi í 11.5%. Þessar tölur sem auðvitað verða miklu hærri á yfirstandandi ári, gefa til kynna að hér er um að ræða feiknalega stóran þátt í innflutningi okkar. Þar af leiðandi hefur þessi olíukreppa - önnur olíukreppan sem nú ríður yfir hagkerfi okkar eins og annarra sem þurfa að flytja inn olíuvörur - mikil áhrif að sjálfsögðu á okkar efnahag. Tekjur ríkisins af innflutningi bensíns og olíuvara á árinu 1978 námu einhvers staðar á milli 4 og 5 milljarða kr. Ég hef ekki nákvæmar upplýsingar um það á þessu stigi málsins, en það er einhvers staðar á milli 4 og 5 milljarða. Vegagjaldið á núverandi fjárlögum fyrir árið 1979 nemur hvorki meira né minna en 7 milljörðum 483 millj. kr. En tekjur ríkissjóðs af innflutningi á bensíni eru bensíngjaldið, sem er markaður tekjustofn, eins og kunnugt er, og rennur til vegaframkvæmda, síðan eru söluskattur og tollur. Ég get upplýst um áhrifin sem sú bensínhækkun, sem þegar hefur orðið, hefur á tekjur ríkissjóðs á þessu ári.Ef borið er saman við þær forsendur sem fjárlögin ganga út frá virðast tekjur ríkissjóðs af tollum og söluskatti af bensíni munu geta hækkað um ca. 1100 millj. kr. á þessu ári, þ.e. af þeirri hækkun sem þegar hefur orðið. Það bendir auðvitað til þess hvað muni gerast síðar meir. Ég er á þeirri skoðun, að ríkið eigi að sjálfsögðu ekki að hagnast á því að olíuvörur og bensín hækkar í verði. Hins vegar er ekki því að neita, að það þarf að meta á nýjan leik hvaða áhrif þessar breytingar kunna að hafa á tekjuöflun ríkissjóðs. Það gefur auðvitað auga leið, að þó að tekjur ríkissjóðs hækki vegna hækkunar á olíuvörum og bensíni, þá er hætt við að það dragi úr öðrum innflutningi og þar af leiðandi úr öðrum tekjum ríkissjóðs. Þetta þarf allt saman að athuga og er ætlunin að skoða það við þá athugun sem nú fer fram á vegum ríkisstj. um þessi málefni.



Herra forseti. Hv. 4. þm. Reykn. hreyfði hér málefni sem mjög er ofarlega í hugum almennings nú þessa dagana varðandi þær verðsveiflur sem hafa orðið á þessum innflutningsvörum, olíu og bensíni, og hafa menn náttúrlega miklar áhyggjur af slíku. En í sambandi við svo stórkostlegar verðsveiflur sem hér hafa orðið kemur óneitanlega upp í huga manns spurning um hvort við þurftum að vera svona berskjaldaðir fyrir þessum verðbreytingum. Við erum með þrjú stór olíuinnflutningsfyrirtæki og frá leikmanns sjónarmiði virðist hafa legið alveg ljóst fyrir, að það gæti komið til mjög verulegrar hækkunar á þessari vöru. Þá kemur spurningin í huga manns: Af hverju voru ekki gerðar ráðstafanir til þess að kaupa verulegar birgðir af þessari vöru til þess að við lentum ekki í svona ógöngum. Þó að við hefðum þurft að taka erlent lán til þessara kaupa, þá tel ég að það hefði ekki átt að vera neitt umhugsunarefni, og erlent lán til skamms tíma til þess að kaupa 30–40–50 þús. tonn af þessari vöru hefði áreiðanlega verið auðvelt að fá. Ég vil gjarnan fá skýringar á því, af hverju ekki var reynt að mæta svona markaðssveiflum með skynsamlegum ráðstöfunum eins og þeim sem ég hef verið að lýsa. Ég hef verið að reyna að afla mér upplýsinga um hvernig hafi verið ástatt með geymslurými fyrir innflutning eins og ég hef verið að minnast á núna. Mér hefur verið tjáð að birgðageymslur olíufélaganna séu sæmilega settar hvað þetta snertir, við séum nokkuð birgir af þessum vörum. En mér hefur einnig verið tjáð að við hefðum getað fengið aðgang að mjög góðu og miklu geymsluplássi sem varnarliðið á uppi í Hvalfirði. Mér finnst, þegar farið er að íhuga svona mál, rétt að benda á að þetta er ekki í fyrsta skipti sem fyrirsjáanlegar verðhækkanir á erlendum markaði koma ákaflega illa við okkur. Ég minnist þess, að 1973, fyrir olíukreppu þá, var yfirleitt fyrirsjáanlegt að öll hráefni og öll aðföng til iðnaðar og til atvinnurekstrar, veiðarfæri og annað mundu hækka stórkostlega. Hvernig var því mætt hér hjá okkur? Innflytjendur hefðu haft tíma og leyfi til þess að kaupa slíkar vörur með ákveðnum gjaldfresti, allt upp í 6–8 mánuði. En í staðinn fyrir að auðvelda innflytjendum að afla nauðsynlegra birgða af þessum vörum var þessi lántökuheimild eða þessi gjaldfrestsheimild skert, þannig að fresturinn var styttur niður í 4 mánuði. Þetta gerði það að verkum að menn voru miklu verr búnir til að mæta þeim verðhækkunum sem komu síðar af því að birgðirnar voru miklu minni. Þetta vildi ég láta koma fram hér í tilefni af þeirri umr. sem hefur farið hér fram utan dagskrár. Auðvitað er, eins og hv. 4. þm. Reykn. tók fram, einkabifreiðin að verða einn þarfasti þjónn þjóðfélagsins. Það er gífurlegt atriði fyrir einstaklinginn að geta rekið bifreið sína með viðráðanlegum kostnaði. Mér finnst að það væri þó ekki úr vegi að reyna að leysa það mál á þann veg, að einhver ákveðin upphæð væri skattfrjáls eða frádráttarhæf á skattframtali hvers og eins einstaklings í sambandi við rekstur bifreiðar. Það mætti ákveða þá tölu í árslokin því að þá væri hægt að taka tillit til allra verðsveiflna og verðbreytinga, sem hefðu orðið á árinu, og miða þetta við skynsamlega nýtingu. Slíkt fyrirkomulag ætti að gilda fyrir alla sem ættu slíkar bifreiðar, og þetta ætti að vera innan skynsamlegra takmarka. Fram yfir það sé ég ekki ástæðu til þess að það megi ekki verðleggja bensín í svokallaða snattkeyrslu og rúntkeyrslu og annað í samræmi við eðlilegt markaðsverð. Það er ekkert óeðlilegt að menn borgi full gjöld ef um slíka óhófsnotkun er að ræða. Við eigum einmitt að reyna að miða skattheimtu okkar til ríkissjóðs sem mest á þann veg að skattleggja eyðsluna, en vernda frekar og stuðla að og gera aðlaðandi sparnað í þjóðfélaginu.



Herra forseti. Mér finnst ástæða til að taka svolítinn þátt í þessari umr. Mér finnst mjög nauðsynlegt að þetta mál komi inn í sali Alþingis. Ég ætla aðeins að leggja áherslu á að það er ekki verðhækkunin á bensíninu sem ég hef mestar áhyggjur af, þó að þar sé vissulega stórt vandamál fyrir marga. Ég hef meiri áhyggjur af afleiðingum þeirrar miklu hækkunar er þegar er komin og er væntanleg í sambandi við olíu til skipa og olíu til húsahitunar. Það liggur alveg ljóst fyrir, að ef útgerð á ekki að stöðvast við þá miklu holskeflu sem gengur yfir í sambandi við olíuhækkunina þarf að gera mjög róttækar ráðstafanir. Eins er varðandi þau svæði hér á landi, sem búa við það ástand að þurfa að nota eingöngu olíu til húsahitunar, að þar hlýtur þetta að vera mjög mikið áhyggjuefni fyrir þá aðila sem við þær aðstæður búa. Talið er að sú hækkun, sem spáð er í sambandi við húsahitun, muni auka þennan kostnað jafnvel um allt að 100%. Það þýðir að þeir, sem bjuggu við það að þurfa að greiða um 700 þús. kr. á s.l. ári fyrir upphitun í húsum sínum, munu þurfa að greiða allt að 1.5 millj. á þessu ári með þeirri hækkun sem spáð er. Ég vil sérstaklega undirstrika þetta atriði í sambandi við þá fyrirspurn sem hér hefur komið fram. Ég treysti því, að hæstv. ríkisstj. geri raunhæfar aðgerðir til þess að reyna að jafna út þennan mikla kostnað. Og ég fagna því, að fjmrn. og viðskrn. hafa verið að vinna að þessu máli, og vænti aðgerða í því á næstu dögum, eins og kom fram hjá hæstv. fjmrh.



Herra forseti. Aðeins viðbót við það sem ég sagði áður um þetta mál sem svar við sumum af þeim spurningum sem hv. 4. þm. Reykn. bar hér fram. Það er alveg rétt, sem kom fram í ræðu hv. þm. Jóns Sólness, að við erum berskjaldaðir í þessum efnum. Það eru aðallega tvær ástæður fyrir því, að miklar verðhækkanir hafa orðið á olíuvörum nú skyndilega. Það eru annars vegar innanlandsátökin í Íran og hins vegar miklir kuldar í Vestur-Evrópu, óvæntir og miklir kuldar, meiri vetur en verið hefur um áratugi. Þetta sáum við e.t.v. ekki fyrir. Hins vegar vil ég taka undir það sem kom fram hjá hv. þm., að það væri vissulega ástæða til þess fyrir Íslendinga að eiga meiri forða af olíuvörum en þeir eiga nú. Það er hreinlega vegna þess að olíuverðið virðist vera á uppleið, þó að þessi sveifla kunni að jafna sig eitthvað. Við skulum vona að hún geri það þegar veturinn gengur yfir og friður kemst á og kyrrð í Íran, þannig að þeir geti hafið framleiðslu af fullum krafti á nýjan leik. Varðandi skattamálin og olíumálin sérstaklega, bifreiðarnar, er þess náttúrlega að geta, að þegar rætt er um skattamálin kemur alltaf að fjárhag ríkissjóðs. Það er að sjálfsögðu álitamál, hvernig haga skuli skattheimtu. En það er ekkert álitamál, að það á að haga skattheimtu og ríkisútgjöldum þannig að ríkissjóður beri sig. Það er ekkert álitamál. Þess vegna er það auðvitað, að ef menn vilja tilfærslur þurfa menn að gera sér grein fyrir, hvernig þær eigi að vera, þegar menn ákveða að þær eigi sér stað. Það hefur verið rætt um skattamál. Ég ætlaði ekki að hefja umr. um skattamál, en ég vil aðeins geta þess, vegna þess að það er margt um þau rætt og ritað, að þær hækkanir, sem orðið hafa á sköttum Íslendinga á þessu ári umfram það sem orðið hefði ef lög hefðu verið óbreytt, nema 3 910 millj. kr. samtals samkv. úttekt sem Þjóðhagsstofnun hefur gert. Í því efni vil ég enn fremur taka það fram, að nýr útgjaldaliður á fjárlögunum, þar sem eru greiðslur afborgana og vaxta af Kröfluvirkjun, alveg ný útgjöld, nemur 2 380 millj. kr. Sú viðbót til hækkunar, sem orðið hefur þegar á heildina er litið vegna skattabreytinga, er ekki nema 1500–1800 millj. kr. þegar útgjöldin vegna Kröfluvirkjunar eru dregin frá. Hitt er svo miklu meira mál, hverjar tilfærslur hafa orðið í þessum efnum. Þar hefur verið fært til eins og kunnugt er og margrætt hefur verið hér á Alþingi. Hv. þm. Alexander Stefánsson kom svo inn á ýmisleg svið sem einmitt koma til álita þegar þessi mikla verðhækkunaralda á olíuvörum skellur yfir. Hann minntist fyrst á húsahitun. Það er auðvitað stóralvarlegt mál. Í raun og veru er málið þegar alvarlegt. Það er þegar þannig, að fjölskyldur, sem búa við upphitun húsa með olíu, hafa stórkostlega miklu meiri útgjöld til upphitunar heldur en þeir sem búa við hitaveitur, eins og kunnugt er. Mjög háar og óhugnanlegar tölur heyrast nefndar í þessu sambandi nú þegar. Til viðbótar koma svo miklar verðhækkanir, svo miklar að það er óhjákvæmilegt að mínu mati að taka á þeim málum. Í öðru lagi er útgerðin. Nú er að vænta ráðstafana í sambandi við útgerðina, og koma væntanlega fyrir Alþ. innan skamms frv. þar að lútandi. Skal ég ekki ræða það nánar á þessu stigi málsins. Ég er þeirrar skoðunar og hef sagt það áður opinberlega, að það sé mjög nauðsynlegt að taka olíumálin og þær miklu verðhækkanir, sem nú eru að verða á olíuvörum og bensíni með sérstökum hætti og láta þær ekki grassera í hagkerfinu eins og ekkert sé. Ég held að það mál þurfi að fá sérmeðferð og þurfi að reyna að skapa breiða samstöðu og samvinnu um að það mál fái sérstaka meðferð. Á ég þá m.a. við áhrif á vísitöluna, svo að dæmi sé tekið, og margt fleira í því sambandi.



Herra forseti. Fyrirspurn, sem hv. 4. þm. Reykn. kom hér með utan dagskrár, er vissulega orð í tíma töluð og má margt um þessi alvarlegu mál segja. Ég hafði kvatt mér hljóðs fyrst og fremst til að víkja að einum þætti þessara mála: olíunotkun til upphitunar húsa. Hv. 5. þm. Vesturl. og hæstv. fjmrh. hafa nú að nokkru tekið af mér ómakið í þessu efni. Þó vil ég nota þetta tækifæri til að leggja áherslu á þennan þátt málanna. Ég tók eftir því, að hv. 4. þm. Reykn. sagði í upphafi síns máls að hækkun olíuverðs og bensíns hefði alvarlegar afleiðingar fyrir þá sem þyrftu að aka langa leið til vinnu sinnar hér á Reykjavíkursvæðinu. Auðvitað er þetta rétt og í sjálfu sér ekkert við það að athuga. En ef og þegar olíuverðshækkunin kemur svona alvarlega við þá sem búa á hitaveitusvæðinu, hvað skyldu menn þá ætla um þá sem eiga ekki því láni að fagna, eins og er viða um landið. Það er ekki einungis að þar komi þessi aðstöðumunur fram, heldur eru það oft og tíðum ekki minni vegalengdir úti á landi, sem menn þurfa að aka, heldur en er hér á Reykjavíkursvæðinu. Ég vil leggja áherslu á það, að við þá athugun, sem hæstv. fjmrh. segir að nú fari fram og muni haldið áfram, vegna olíuverðshækkunarinnar, verði upphitun húsa ekki síst tekin með. Ég þarf ekki að lýsa fyrir hv, þm. hve alvarleg upphitunarmálin eru hvarvetna í landinu þar sem fólk býr við olíuupphitun íbúða sinna. Og það er næsta furðulegt hvernig þetta ástand er í ýmsum efnum þegar nánar er að gætt. Það er einmitt á þeim svæðum, þar sem ekki er um að ræða notkun jarðvarma til upphitunar húsa, að leitast er við að nota annan innlendan orkugjafa, raforku frá vatnsvirkjunum. Nú er það svo víða og ekki síst í því kjördæmi sem ég er þm. fyrir, að vatnsorkan nægir hvergi nærri til að gegna þessum þörfum eins og er. Leitast er við að bæta úr því með keyrslu dísilvéla og olía er notuð til þess. Þá er það svo, að það þarf að greiða 20% söluskatt af olíu þeirri sem keypt er í þessum tilgangi, og það þarf enn á ný að greiða 20% af þeirri raforku sem framleidd er með þessari olíu ef hún fer til annarrar notkunar en upphitunar. Þetta er mál sem ekki verður unað við lengur. Það má segja að það hafi áður verið knýjandi þörf á að breyta þessu. En ef þörf hefur verið áður, þá er það nauðsyn eins og nú er málum komið. Eins og ég sagði áður, er hægt að flytja langt mál um það málefni sem hv. 4. þm. Reykn. hefur hér innleitt til umr. En ég skal ekki gera það frekar, en ítreka það, að ég legg áherslu á að sú athugun, sem nú er gerð og fyrir dyrum stendur, nái til þessara mála í heild.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. fjmrh. fyrir hans ágætu svör og fyrir þann áhuga, sem hann hefur sýnt á þessu máli, og vona reyndar að við fáum frekari upplýsingar um þetta þegar þær liggja fyrir. Mér þykir vænt um að heyra að þetta er í athugun hjá Þjóðhagsstofnun, vegna þess að hér er um geysilega veigamikið mál að ræða fyrir framfærslu flestra fjölskyldna í landinu. Það var ekki tilviljun að ég lagði megináherslu á bensínið og bílana í mínu upphaflega máli. Það var vegna þess að þeir eru færri sem sinna þeim þætti málsins. Það er alveg öruggt bæði hvað snertir útgerðina og jafnvel olíu til heimilisnotkunar, að þar mun verða hlaupið undir hagga og gerðar ráðstafanir. Það er ekki vafi á því. En það er allt erfiðara þegar kemur að bensínnotkun einstaklingsins. Við höfum reynslu af því, að meira að segja et það í fjölda tilfella sem alls ekki tekst að fá þau útgjöld dregin frá skatti enda þótt hægt sé að sanna að þau séu vegna vinnu. Þá vil ég vekja athygli á einu í þessu sambandi sem mér finnst ekki spá beinlínis góðu um það sem hæstv. forseti okkar deildar ræddi um og hv. þm. Alexander Stefánsson. Það er sú tilkynning sem kom nýlega um að borar Orkustofnunar skyldu verða aðgerðalausir í ár. Ef nokkur ráðstöfun er vafasöm, þá held ég að sú ráðstöfun hljóti að vera það. Ég efast ekkert um að með fullri notkun slíkra tækja megi lækka hinn óheyrilega upphitunarkostnað húsa mjög verulega á skemmri tíma en með nokkru öðru. Í öðru lagi vil ég leggja áherslu á það, að að sjálfsögðu hvetja þessar verðhækkanir okkur til áframhaldandi orkuframleiðslu og að auka okkar orkuframleiðslu bæði á sviði hitaveitna og einnig rafmagns. Ég tek undir það með síðasta ræðumanni, að það er ótækt í sjálfu sér að söluskattur skuli vera tekinn af olíu til rafmagnsframleiðslu og af rafmagni. Rafmagnið er svo mikil nauðsyn að ekki er hægt að una við það til lengdar að það sé svo dýrt sem við verðum nú víða við að búa. Þó kemst ég ekki hjá því, að hitt er mjög mikið mál, hvað fjöldinn af launþegum, sem býr, eins og ég sagði áðan, í þetta frá 5 og upp í 15–20 km fjarlægð frá sínum vinnustað, verður að leggja í gífurlega mikinn kostnað við að komast að og frá vinnu. Það er á aðra millj. kr. á ári eftir því verðlagi sem við verðum að búast við á næsta ári. Og verði ekki farið að breyta einhverju og gera einhverjar ráðstafanir til að kippa því í lag, þá er ég hræddur um að framfærslukostnaður okkar hækki meira en við getum sætt okkur við með góðu móti. Við getum t.d. minnst á það, að ríkið styrkir 300–400 öryrkja á hverju ári til þess að kaupa bíla, að verulegu leyti til þess að geta stundað sína vinnu. En það fer nú að verða allörðugt fyrir þetta fólk, sem býr við takmörkuð efni, þó það fái sæmilegan afslátt í innkaupum bílsins, að borga 300–400 kr. fyrir hvern bensínlítra sem það kaupir. Ég vil líka geta þess í sambandi við þessa álagningu á bensínið sérstaklega, að það er ótækt ef einhverju skipafélagi dettur allt í einu í hug að hækka fragtina á bensíninu, þá hækki tekjur ríkissjóðs beinlínis við það–ekki reyndar af gasolíunni. Það er öðruvísi, það er magntollur af henni, en bensíntollurinn er prósentutollur. Þess vegna er það, að ef einhverjum millilið, hvar sem hann er, dettur í hug að hækka verðið á bensíninu, ef skipafélagi dettur í hug að hækka fragtina, þá hækka tekjur ríkissjóðs og útgjöld neytenda. Það eru þessi atriði sem mér finnst sérstaklega nauðsynlegt að verði rækilega athuguð, enn fremur að leitað sé annarra leiða til þess að stuðla að minnkandi notkun bensíns, jafnvel með því á einhvern hátt að gera fólki auðveldara að kaupa bíla sem nota lítið bensín frekar en þá sem nota mikið bensín. Þetta munar svo miklu, að nú er auðvelt að fá bíla sem brenna 7–8 lítrum á 100 km, en það eru líka til hundruð bíla í þessu landi eða jafnvel þúsundir sem brenna frá 15–25 lítrum á 100 km. Þessir aðilar búa við nokkurn veginn sömu aðstöðu bæði í innkaupum og í rekstri en þarna mætti án efa koma fram einhverjum lagfæringum.



Herra forseti. Ég fagna því, að umr. um þetta mikla vandamál skuli fara hér fram í þessari hv. d. Mig langar aðeins til þess að drepa hér á eitt mál í þessu sambandi, en það er frv. til laga um happdrættislán vegna Norðurvegar og Austurvegar sem nú liggur fyrir þessari hv. d. og var flutt með fyrstu málum hér í haust. Það er alveg ljóst að mínu mati, að ríkissjóður getur ekki stórhækkað tekjur sínar af olíum og bensíni vegna þess að þær hækka í verði erlendis. Þvert á móti mætti segja, að krónutala sú, sem ríkið innheimtir af olíum og bensíni, ætti miklu fremur að lækka en að hún ætti að hækka. Það er ekki hægt að ofbjóða - hvorki þeim, sem húsin hita með olíu, né heldur þeim sem verða að ferðast með einkabifreiðum eða langferðabifreiðum með þeim hætti að ofan á stórfellda erlenda hækkun komi gífurleg hækkun gjalda til ríkissjóðs og Vegasjóðs. Hæstv. ráðh. minntist á það áðan, að það þyrfti samstöðu stjórnar og stjórnarandstöðu til að glíma við vandamál sem þessi. Ég er honum sammála um það, að vissulega er ánægjulegt þegar slík samstaða getur orðið. Nú vill svo til að stjórnarandstöðuþm. flytur frv. um að sjá Vegasjóði fyrir a.m.k. 2 milljörðum kr. árlega með þeim hætti að hvorki á að auka spennu í þjóðfélaginu né heldur að íþyngja ríkissjóði, því að peningarnir eru innlent fé sem ella mundi fara til annarra framkvæmda. En vegamálin eru þau mál sem brýnt er að snúa sér að af festu, djörfung og stórhug. Ég vil vænta þess, ekki síst með hliðsjón af því að hæstv. fjmrh. var einn aðalhvatamaður að setningu þessara laga á sínum tíma, að einhugur náist hér um afgreiðslu þessa frv. og þá helst hér í d. nú alveg næstu daga, þannig að það geti gengið til hv. Nd. Ég hefði gjarnan viljað hækka þessa upphæð til þess að létta á með ríkissjóði og Vegasjóði, þannig að ekki þyrfti að koma til enn aukin skattlagning á brennsluefni. En eins og ég sagði, þá á ég fulla von á að hæstv. fjmrh. styðji það einmitt og fagni því ef samstaða getur náðst um slíka fjárútvegun, því að hann stóð að heildarsamkomulagi um það á sínum tíma, að Alþ. afgreiddi slík lög. Ég minnist þess og segi það til gamans, að hann sagði við mig þegar ákveðið var að ég flytti framsögu fyrir n. sem einhuga var í þessu máli, að hann öfundaði mig mjög af því að fá að flytja þessa framsögu því hér væri um eitt stærsta og merkasta mál í sögu samgöngumála að ræða. Að vísu skulum við ekkert vera að dylja okkur þess, að síðasta ríkisstj. framfylgdi þessum lögum ekki sem skyldi, og við studdum báðir þá ríkisstj., við hæstv. fjmrh. Hún brást að vissu marki í því efni og Alþ. þar með. En nú er komið að því að uppfylla þau fyrirheit sem þjóðinni voru þá gefin um stórfellt átak í vegamálum. Vænti ég þess vegna að einmitt þetta tilefni, þessi mikla hækkun á olíum og brennsluefni nú, verði til þess, að Alþ. hraði afgreiðslu þessa máls.



Herra forseti. Ég kveð mér nú hljóðs til að þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir að hafa vakið máls á einmitt þessu efni hér í d. Ég er þeirrar skoðunar, eins og hv. fyrirspyrjandi og raunar fleiri sem hér hafa tekið til máls, að ekki sé æskilegt að auknar tekjur ríkissjóðs af bensíninnflutningi og raunar eldsneytisinnflutningi í heild renni óskilgreint í ríkissjóð til almennra nota. Ég hygg að okkur sé einmitt hollt að hugleiða þetta sérstaka mál, t.d. í tengslum við þáltill. sem Alþfl.-menn hafa borið fram í Sþ. um ráðstafanir til orkusparnaðar. Ég fæ ekki séð að við komumst hjá því að gera opinberar ráðstafanir til þess að stuðla að aukinni notkun almenningsvagna til að draga úr notkun einkabíla með einum eða öðrum hætti. Mér þætti ekki óeðlilegt að auknum tekjum ríkissjóðs af bensíninnflutningi núna yrði t.d. varið til þess að greiða niður rekstrarkostnað almenningsvagna eða fargjöld með almenningsvögnum og ætti það jafnt við í þéttbýli sem í dreifbýli. Mér er ljóst að dæmið sem hv. þm. Oddur Ólafsson tók um ferðakostnað þeirra sem sækja vinnu sína um 5–15 km vegalengd, er nokkuð rétt, og þetta er válegt til að hugsa, að menn þurfi að verja svo miklu fé til þess arna. En ég er þeirrar skoðunar, að þetta mætti leysa á miklu hagkvæmari og betri hátt með því að stuðla að bættum samgöngum með almenningsvögnum innanbæjar, hér í Reykjavík og í hinum stærri kaupstöðum úti á landi og í nágrenni þeirra. Ég er þeirrar skoðunar, að sú þróun, sem átt hefur sér stað á liðnum 15–20 árum og að því hefur miðað að allir ættu bíl eða notuðu bíl til þess að sækja til vinnu sinnar um óskilgreinda vegalengd, hafi ekki verið góð og nú sé í óefni komið að þessu leyti. Af þessum sökum hafa almenningsvagnakerfi drabbast niður, jafnvel verið hætt að taka tillit til almenningsvagna sem fyrstu farartækja í þéttbýlinu hjá okkur. Hér þarf að snúa við. Við höfum einstök dæmi um það, að einkabíll er nauðsynlegur til þess að geta stundað vinnu og til þess að geta borið sig á milli, einmitt að því er að öryrkjunum lýtur sem hv. þm. Oddur Ólafsson vakti máls á áðan. Nú er það svo, að Tryggingastofnun ríkisins styrkir öryrkja lögum samkv. til þess að reka bíla, veitir til þess styrk samkv. lögum og reglugerðum. Þetta mætti auka og koma þannig til móts við þarfir þeirra sem brýn nauðsyn er að hafa bil til umráða. Það er hægt að auka eftir þeim leiðum. Þá leið eigum við opna. Eins og að líkum lætur, með þeirri hugsun sem liggur að baki þessari skoðun minni, vildi ég ekki leggja til að rekstrarkostnaður á einkabíl yrði frádráttarbær til skatts. Það yrðu önnur atriði sem ég vildi að kæmu fyrst til athugunar í hinni almennu neyslu. Það kynni þá að koma til álita, hvort ekki væri nær t.d. að draga frá fæðiskostnað, eða af því að við erum nú að tala um samgöngur, þá t.d. skóslit, fremur en rekstur á bíl, enda hygg ég að nú sé svo komið að það sé orðið meira aðkallandi hjá okkur að draga úr notkun einkabílanna, draga úr bensíneyðslunni, heldur en að stuðla að því að menn geti haldið þannig áfram í þeim mæli sem verið hefur, án tillits til verðhækkana. Og ekki má ég til þess hugsa að við förum að hugleiða þann möguleika að styrkja þá, sem eiga stóru bílana sem eyða 15–25 - ég vil hækka þetta enn þá og segja: til 40 lítrum á hundraðið, til þess að kaupa sér minni bíla. Þetta er eitt af því sem menn verða almennt að sjá sér farborða um. Það blasir við okkur, - og raunar hef ég vakið máls á því fyrr hér á þingi, - það blasir við okkur sú staðreynd, að olía mun halda áfram að hækka í verði, beinlínis vegna þess að það er stutt í olíuþrot. Framleiðsla á olíu og framboð á olíu hlýtur að dragast saman. Viðfangsefni okkar núna er að reyna að finna úrræði hér innanlands, koma okkur upp flytjanlegu eldsneyti hér innanlands sem getur komið í stað olíunnar og bensínsins, jafnframt því sem við gerum raunverulega ráðstafanir til þess að draga úr notkun þessarar vöru hér innanlands og koma fólki upp á lag með að nota önnur úrræði, allt frá því að ganga til vinnu meira en nú er gert, sem ég hef rökstuddan grun um að ýmsir hafi ákaflega gott af, og til þess að neyta þá þeirra félagslegu úrræða sem í því felast að nota sameiginleg farartæki eftir því sem hægt er. Það væri okkur vorkunnarlaust að gera á landi hér. Með þeim hætti gætum við stórlega lækkað ferðakostnað þess fólks sem sækir vinnu sína um langan veg frá heimili.



Herra forseti. Hv. þm., sem hér hafa talað, hafa sumir lýst ánægju yfir því, að þetta mál skuli nú vera til umr. í d. Ég er nú alltaf á báðum áttum út af umr. utan dagskrár, en svo mikið er víst a.m.k., að það hefur einhvern tíma verið talað um þýðingarminni mál en það sem hér hefur verið til umr. Þegar hv. þm. Stefán Jónsson talar um þann möguleika að nota auknar tekjur ríkissjóðs vegna hækkandi gjalda af bensíni og olíum til þess að greiða niður fargjöld með strætisvögnum, þá kemur mér fyrst í hug að menn verði að átta sig vel á því, hvað gerist hjá ríkissjóði varðandi tekjuöflun almennt út af þessum hnykkjum, áður en farið er að borga niður. Ég kem kannske aðeins nánar að því síðar. En fyrst ég stóð upp vil ég láta það koma hér fram, að ég er algerlega andvígur því - og áskil mér þó rétt til að breyta um skoðun náttúrlega eftir að búið er að fara nánar ofan í saumana á þessu öllu saman - en á þessari “stundu er ég alls ekki tilbúinn að fallast á lækkun á skattheimtu til Vegasjóðs. Ég hef verið meðmæltur því að taka lán til vegagerðar og sérstaklega til þeirra þátta sem reyndust arðbærastir við athugun. En það breytir ekki því, að mér er annt um að aflað sé tekna til að vinna að vegaframkvæmdum og ég álít að það borgi sig fyrir alla. Það er ekki vafi á því, eins og hér hefur komið fram, að hækkanir á olíum og bensíni koma ákaflega hart niður á bæði einstaklingum og atvinnuvegum þjóðarinnar. En sú hugsun, sem mér er efst í huga, þegar þessi mál ber á góma, og greip mig fyrst þegar ég sá framan í það sem í aðsigi var, er þessi fyrst og fremst: Hvað er hægt að gera til þess að auka notkun innlendra orkugjafa, hvort sem það er jarðvarmi eða raforka? Er ástæða til þess að fara ofan í saumana á okkar áætlunum og gera sér grein fyrir því, hvort eitthvað væri hægt að gera á þeim sviðum umfram það, sem nú er áformað, til þess að auka notkun okkar innlendu orkugjafa og flýta því að menn geti notfært sér þá? Hins vegar er það sem hér hefur borið á góma, hvað hægt sé að gera til orkusparnaðar. Við höfum heyrt umr. um þessi mál, það hefur verið drepið á marga þætti sem til greina koma þar. Og án þess að ég ætli að fara að ræða það í einstökum atriðum, þá get ég nefnt suma af þessum þáttum, eins og almenna herferð til þess að stilla kynditækin hjá fólki sem býr við olíuupphitun og olíunotkun á fleiri sviðum, að taka upp í ríkari mæli en áður svartolíu í stað gasolíu. Einnig hefur verið bent á það, að við eigum töluvert mikla möguleika, sem er nokkuð einfalt að nýta, í aukinni notkun innlendu orkunnar, t.d. með því að gera skipum í höfnum kleift að nota sér innlendu orkuna á meðan þau liggja í höfnum, í staðinn fyrir að keyra dísilvélar sínar til rafmagnsframleiðslu um borð. Þetta er eitt af því sem nefnt hefur verið. Svo er það notkun almenningsvagna sem hér hefur verið komið inn á. Það er áreiðanlega mjög mikið atriði að stuðla að því, að menn nýti þá meir en gert er. Það er e.t.v. ekki hægt að gera það með snöggu átaki, en þetta sé tekið fyrir og leitað leiða til að örva notkun manna á þessum vögnum. Sú mikla notkun einkabíla, sem hér er, er áreiðanlega að verulegu leyti óhóf. Menn aka eigin bíl í tíma og ótíma - ég eins og aðrir auðvitað - og oft bílum sem nota mjög mikið eldsneyti. Hefur lítið verið a.m.k. af margra hálfu í því gert að spara það. Það er líka e.t.v. ástæða til þess að gera skipulegt átak í því að meta það, þó að fyrst og fremst verði hver og einn að meta það fyrir sig, hversu mikið skuli keyra og hversu mikið skuli leggja á gangvélar skipa. Það munar ákaflega mikið um það, þegar bætt er við ganghraðann, kostar margföld olíunot að fá mesta hraða. Ég varpa þessu fram. Það má vel vera að það sé ástæða til að taka einmitt þetta skipulega til meðferðar. Það er alveg víst, eins og hér hefur komið fram, að þetta er mjög alvarlegt mál. Aukinn olíukostnaður snertir auðvitað meira og minna allar framleiðslugreinar. Menn tala mest um útgerðina af því að hún er stærsti olíukaupandinn. En einnig í ýmsum greinum iðnaðar eru notaðir erlendir orkugjafar í miklum mæli og svo við landbúnaðarframleiðsluna. Það er stundum talað um að bændur hafi hrúgað að sér án a.m.k. mikillar aðgæslu margvíslegum tækjum til þess að vinna að öflun heyja o.s.frv. Þau þurfa brennsluefni. Það er því mikið og margþætt vandamál hvernig við verði brugðist á vettvangi atvinnulífsins nú þegar þessi ósköp dynja yfir. Þar koma mjög mörg atriði til greina. Við ýmiss konar verðlagningu hljóta menn að velta þessu fyrir sér, við ákvörðun fiskverðs o.s.frv., að ógleymdri vísitölunni margnefndu. Þessir atburðir hvetja til þess að menn geri sér grein fyrir því, hvort og á hvern hátt viðskiptakjörin eigi að verka inn á okkar vísitölugrundvöll. Í sambandi við kyndingu íbúðarhúsnæðis vex enn gífurlega sá mikli mismunur sem er á kyndikostnaði þar sem menn njóta jarðvarma og svo aftur þar sem menn þurfa að kynda með hinum innflutta orkugjafa. Menn hljóta að velta því fyrir sér hvernig brugðist verði við til þess að jafna að einhverju leyti þennan viðbótarhalla og þá auðvitað um leið með hverjum hætti eigi að afla tekna til að standa undir slíkum kostnaði. Ég hef viljandi nefnt eldsneyti í bifreiðar síðast, því að hitt eru gífurlega stórir þættir í mínum augum. En það er þó ekki af því að ég líti smáum augum það atriði, sem hv. þm. Oddur Ólafsson sem fyrst vakti þessar umr., tók sérstaklega fyrir, því að þar er einnig um gífurlega mikið og alvarlegt mál að ræða. Hér eins og á fleiri sviðum er aðstaða manna ákaflega misjöfn. Sumir þurfa lítið á bifreiðinni að halda, en aðrir meira. En auðvitað notum við öll meira og minna flutningakerfið, þó að ekki allir keyri einkabíla, og þetta hlýtur að verða til þess að hækka bæði flutningsgjöld og allan ferðakostnað almennt. Það hefur verið upplýst hér og raunar hefur það áður komið fram opinberlega, að hæstv. ríkisstj. vinnur að þessum málum á breiðum grundvelli og ríkisstj. hefur tekið þetta sem alveg sérstakt viðfangsefni sem þurfi að snúast við af myndarskap. Ég held að það velti ákaflega mikið á því, að tekið sé raunhæft á þessum málum núna. Það er vissulega rétt, sem hér hefur komið fram um gjaldtöku ríkissjóðs og Vegasjóðs af olíu og bensíni, og auðvitað kemur það til skoðunar ásamt fjölmörgum öðrum þáttum. En eins og ég sagði tel ég höfuðatriði að menn taki raunhæft á þessu, stingi ekki höfðinu í sandinn, t.d. með því að ætla að leysa þessi vandamál að meira eða minna leyti á kostnað ríkissjóðs. Þá á ég við, ef við nánari athugun kemur í ljós að það, sem gert yrði, yrði til þess að skekkja þá mynd sem stillt er upp í fjárl. af útkomu ríkissjóðs. Ég held að það væri alveg fráleitt og væri að bæta gráu ofan á svart í okkar efnahagslega basli ef ætti að leysa þetta mál með því að auka við skuldina í Seðlabankanum. Það þarf að varast alveg sérstaklega. Ég lít svo á, að sú mikla hækkun á olíuverði, sem þegar er byrjuð að segja til sín og á eftir að gera það í ríkara mæli, sé byrði sem á okkur leggst og við verðum að bera. Spurningin er hins vegar hvernig sé hægt að létta þessa byrði, t.d. með aukinni nýtingu innlendra orkugjafa eða með sérstökum aðgerðum til orkusparnaðar, og svo jafnframt hitt, hversu unnt sé að jafna byrðarnar þannig að einstakar atvinnugreinar og einstaklingar geti ráðið við þær. Hitt er hverju orði sannara, sem fram kom hjá hv. 5. þm. Vestf., forseta þessarar d., að þessir atburðir gefa tilefni til að afhuga ýmis vandasöm viðfangsefni, eins og t.d. tvöfaldan söluskatt, sem hér hefur verið minnst á, og gífurlegan aðstöðumun annan sem enn þá er á milli byggðarlaga, milli þegnanna í þessu landi eftir því hvar þeir eru búsettir.



Herra forseti. Í sambandi við þessa umr. eru einungis tvö atriði sem ég vildi vekja athygli á og komu fram í máli hæstv. fjmrh. í sambandi við olíuverðshækkunina. Það hefur náðst samkomulag í sambandi við útgerðina um þessa olíuverðshækkun. Þetta samkomulag var gert nú um helgina og hæstv. ráðh. boðaði frv. um það efni og ber vissulega að fagna því. Ég vona að þetta frv. verði lagt fram mjög fljótlega, því að mér sýnist að þar hafi verið leystur á nokkuð skynsamlegan hátt bráðabirgðavandi. En þar sem það er einungis leystur hluti af þessu vandamáli, eða hækkunin úr 57 kr. á lítra upp í 70 kr., en óleystur er vandinn upp í 92 kr. sem er gert ráð fyrir að olíuverð verði komið upp í í lok apríl, vil ég hvetja fjmrh. og ríkisstj. til að reyna að koma þessari bráðabirgðalausn eins fljótt í gegn og hugsast getur. Ég hugsa að þingið hafi mikinn skilning á þessu og hæstv. ríkisstj. geti reitt sig á stuðning þm. Strax þarf að fjalla um hvernig þetta vandamál verði leyst endanlega, því að það er ljóst varðandi lausn þá sem var gerð gagnvart útgerðinni með tilfærslum milli sjóða, að það verður ekki hægt að fara þá leið í næsta skipti, a.m.k. ekki nema að hluta til. Til þess er dæmið of stórt. En sjálfsagt eru til leiðir. Ég vil ekki vera að fara inn á það hér núna í sambandi við þetta mál, einungis hvetja til þess að umr. um þetta hefjist mjög fljótlega þegar frv. til lausnar þessari 16% hækkun verður lagt fram. Annað atriði hefur komið hér fram í umr. Það er sá samanburður sem menn hafa réttilega bent á, aðstöðumunur manna, sem hita upp með olíu og þeirra, sem njóta jarðvarma. Ég vil í þessu sambandi benda á, að það er ekki einungis þessi gífurlegi aðstöðumunur, olía og hitaveita, heldur einnig aðstöðumunur hjá þeim, sem hita upp með olíu, og þeim, sem hita upp með rafmagni. Að vísu á þetta verð að vera nokkurn veginn jafnt. En ég hef undir höndum tölur úr mínu kjördæmi, nánar tiltekið frá Stokkseyri, þar sem gerður er samanburður í mörgum húsanna, sem hituð eru upp með olíu annars vegar og hins vegar með rafmagni, og þar er ótrúlega mikill munur hvað olíuhitunin er dýrari. Þessar tölur eru fyrir árið 1978, þannig að þetta á eftir að verða enn þá óhagstæðara fyrir yfirstandandi ár. Það verður að gera kröfu til þess, bæði varðandi þetta mál, húshitunina, og varðandi útgerðina, að þessi mál séu afgreidd fljótt. Olían hefur þegar hækkað og menn eru að kaupa olíu á nýja verðinu. Sú aðstoð, sem væntanlega verður veitt, þarf að koma fljótt. Þessar hækkanir eru svo miklar, að menn geta ekki lengur beðið lengi. Í sambandi við þennan mismun á olíu og rafmagni, sem ég þekki í mínu kjördæmi, er fróðlegt að fá að vita hvort ríkisstj. hafi nokkrar áætlanir eða hugmyndir um áhrif þessarar olíuverðshækkunar á rafmagnsverð. Reynt er að fylgja því grundvallarlögmáli, að hitun með rafmagni og olíu sé sem jöfnust, þó að í þessu tilfelli sé það ekki. Mun þá þessi olíuverðshækkun verða til þess að rafmagnstaxtar verði hækkaðir? Það má segja að það sé fráleitt að það verði. En þarna mun skapast gífurlegur aðstöðumunur, ekki einungis hjá þeim sem eru með hitaveitu, sá aðstöðumunur hefur alltaf verið fyrir hendi, heldur gagnvart þeim, sem eru jafnvel í sama kauptúni og hita upp annaðhvort með olíu eða með rafmagni. Í sambandi við þetta mál vil ég endurtaka það, að till. um þennan vanda verða að liggja fljótlega fyrir, þar sem við höfum ekki nema tveggja mánaða tíma, eða fram til loka apríl, þar til þessi mikla hækkun mun skella á okkur af fullum þunga. Talað er um að gasolíulítrinn fari upp í 92 kr., en það eru víst til skráningar núna upp á síðkastið upp á yfir 120 kr. Höfuðmarkmið þessarar ríkisstj. er baráttan gegn verðbólgunni, en þetta vandamál er svo stórfenglegt, að það má sjálfsagt halda því fram að önnur markmið hverfi í skuggann fyrir því. Hins vegar er ánægjulegt að heyra í umr., að hér er engan veginn um pólitískt mál að ræða. Mér heyrist á umr. um þetta mál hér í þinginu, hvort sem eru stjórnarandstæðingar eða stjórnarsinnar, að menn séu allir af vilja gerðir til að leysa þetta mikla vandamál og ætli að standa saman að því. Það er vissulega hvati fyrir ríkisstj. að hraða till. sínum til lausnar þessum vanda.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessa umr. frekar, en vil þó í tilefni af því, sem hv. 5. þm. Norðurl. v. minntist á í ræðu sinni, segja örfá orð. Það er rétt hjá hv. þm., að ég, eins og margir fleiri þm., er áhugamaður um framgang vegaframkvæmda og vegamála, - ekki síst við þm. sem erum fulltrúar landssvæða sem eiga erfitt í þessum efnum, vegna snjóa og af ýmsum fleiri ástæðum. Það frv., sem hann minntist á um happdrættislán ríkissjóðs í sambandi við Vegasjóð, er gott mál og ég álít að það ætti að verða í heimildarformi. Án þess að fara langt út í það efni nú vil ég aðeins geta þess, að það mun koma fram nánar í umr. um fjárfestingar- og lánsfjáráætlun ríkisstj., en þær umr. munu væntanlega byrja í Nd. á miðvikudag, þar sem þær eru, eins og hv. þm. et kunnugt, tengdar við frv. til l. um lánsheimildir o.fl. Það er nú þegar komið fram í framlagðri fjárfestingar- og lánsfjáráætlun, að fyrirhugað er að verja til vegamála rúmum 13 milljörðum kr. á yfirstandandi ári. Gert er ráð fyrir að ríkissjóður selji verðtryggð skuldabréf fyrir 4200 millj. kr. Seðlabankinn lagði til um áramótin, að það yrðu 3500 millj., en var hækkað við meðferð fjárl. um jólin upp í 4200 millj. Ástæðan fyrir því, að ég minni sérstaklega á þetta, er að menn hafa áhyggjur af því, hvernig muni ganga að selja verðtryggð skuldabréf ríkissjóðs á þessu ári, og þær áhyggjur vaxa eftir því sem mikil verðbólga geisar lengur í þjóðfélaginu og eftir því sem hún brennir upp fjármagnið innanlands og gerir erfiðara um vik að fjármagna æskilegar framkvæmdir, eins og t.d. vegaframkvæmdir. Það væri í raun og veru æskilegt að viðbótarskuldir, sem bættust á ríkissjóð á síðasta ári, yrðu að hluta til fjármagnaðar t.d. með skuldabréfaútgáfu innanlands, eins og sumar þjóðir gera í talsvert stórum stíl, t.d. Svíar og fleiri þjóðir sem búa við halla á fjárlögum. En verðbólgan sér fyrir því, að það er í raun og veru enginn markaður til þess eða svigrúm eins og nú háttar hjá okkur. Ég vildi aðeins taka þetta fram án þess að fara að vekja upp frekari umr. Hv. þm. Ágúst Einarsson minntist á áhrif olíuhækkunarinnar á rafmagnsverð. Það er alveg augljóst mál, að kostnaður við framleiðslu rafmagns vex vegna olíuhækkunarinnar af skiljanlegum ástæðum. Það er í raun og veru einn af ákaflega mörgum þáttum þessa máls sem þarf að kanna og verið er að athuga. Þessi umr. utan dagskrár, sem er ekki undirbúin umr., sýnir þegar hversu margslungið þetta mál er og hversu mikið áhrif gífurlegar verðhækkanir á olíuvörum hafa á hagkerfi okkar í ýmsum myndum. Þess vegna held ég, að umr. sé þörf og hér hafi komið margt fram, eins og heyra má. En fyrstu viðbrögð manna varðandi olíuverðhækkunina eru jákvæð að mínum dómi. Eins og kom fram hjá hv. þm. Ágúst Einarssyni, hefur tekist samkomulag milli útgerðarmanna og sjómanna um lausn á máli þeirra í fyrstu atrennu vegna þeirra hækkana sem þegar hafa orðið. Þetta samkomulag lofar góðu um framhaldið, og ég hef ekki orðið var við annað en ríkan skilning á að það þurfi að taka þetta mál nokkuð sérstökum tökum. Skiptir þá ekki máli hvort um er að ræða atvinnurekendur, launþega, stjórn eða stjórnarandstöðu, mér sýnist að fram komi skilningur á því, að þetta mál sé svo stórt að það verði að taka sérstökum tökum.



Herra forseti. Ég vil þakka hv. þm. fyrir fróðlegar og gagnlegar umr. um þetta mál. En mig langar til að vekja athygli á því, að í mínu upphafsmáli tók ég skýrt fram hvað það væri sem ég væri að vekja athygli á í sambandi við verðlagningu á bensíni. Það var að tollar, sem eru cif.-tollar og teknir í hlutfalli af verði á bensíni, og enn fremur söluskatturinn væru það sem ég áliti að þyrfti að taka til athugunar og lækka, en alls ekki sá hluti sem fer til vegamála. Ég geri mér ljóst að það er mál sem við þurfum að standa vörð um. Hv. 1. landsk. þm. vék að því, að það væri allmikill munur á upphitun húsa með rafmagni og olíu, og ég hef alveg sömu reynslu úr mínu kjördæmi. Ég geri mér fyllilega ljóst að nú þegar er orðinn verulegur munur á því, a.m.k. víðast hvar um land. En það er annað sem spilar þarna líka mikið inn í og gerir alla dóma erfiða um þessi mál, og það er ástand húsanna. Ég held að það sé fyllilega ástæða til að það verði veitt alveg sérstök lán frá Húsnæðismálastofnun ríkisins til þess að endurbæta hús með tilliti til hitaeinangrunar. Það,gæti auðveldlega sparað mikinn orkukostnað. Varðandi mál hv. þm. Stefáns Jónssonar um almenningsvagnanna vil ég halda því fram, að einkabíllinn sé þáttur í velmegun okkar og okkur beri ekki að fara til baka. Ég vil vekja athygli á því, að ef við flyttum okkur frá einkabílum yfir til almenningsvagnanna, þá þýðir það, a.m.k. þar sem um stuttar vegalendir er að ræða til vinnustaðar, lengri vinnutíma, og það þýðir enn fremur mjög vafasamar breytingar hvað snertir heilsufarslegt öryggi. Ég hef mikla reynslu af því, að það er erfitt að standa í biðskýlum í hvaða veðri sem er við okkar veðurfar og bíða eftir strætisvagni, og ég held að það sé mjög vafasamt að fara út á þá hraut. Hitt er svo annað mál, að mjög heilnæmt er að ganga á vinnustað og verður auðvitað gert í vaxandi mæli. En þar kemur aftur það sem ég gat um, að þau svæði, þar sem menn eiga marga km á vinnustað, eru verst sett í þessu efni.



Herra forseti. N. hefur haft til umfjöllunar þáltill. þessa. Hún sendi hana til umsagnar. Jákvæðar umsagnir bárust frá Framleiðslueftirliti sjávarútvegsins og Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins. N. varð sammála um að mæla með samþykkt þessarar þáltill. með orðalagsbreytingu. Breytingin er gerð til að hnykkja betur á einstökum atriðum. Tillgr. hljóðar þá svo: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að beita sér fyrir því í samstarfi við hagsmunaaðila sjávarútvegsins, að gæði fiskafla verði bætt til muna. Til þess að þetta markmið náist skal ríkisstj. láta framkvæma könnun á eftirtöldum atriðum: 1. Með hvaða hætti megi með fjárhagslegri og tæknilegri aðstoð af opinberra hálfu útbúa fiskiskip betur en nú er gert til geymslu á fiski. 2. Með hvaða hætti megi með fjárhagslegri og tæknilegri aðstoð af opinberri hálfu bæta geymsluþol og gæði fiskafla í fiskvinnslustöðvum, svo sem með kælingu, sjóþurrkun og fiskkössum.“ N. varð sammála um þessa afgreiðslu málsins. Fjarverandi afgreiðsluna voru hv. þm. Oddur Ólafsson og Karl Steinar Guðnason.



Herra forseti. Sjútvn. sendi þáltill., sem hér um ræðir, um takmörkun loðnuveiða á sumar- og haustvertíð vegna öryggissjónarmiða, til umsagnar nokkurra aðila. Þeir aðilar, sem svöruðu, voru meðmæltir till. og þá sérstaklega og umfram aðra Slysavarnafélag Íslands. En vegna upplýsinga, sem fram komu í svarbréfi Siglingamálastofnunarinnar, ákvað sjútvn., raunar að tillögu flm. þáltill og hans frumkvæði, Ágústs Einarssonar, sem á sæti í n., að breyta till. á eftirfarandi hátt: „ Tillgr. orðist þannig: Alþingi ályktar að skora á ríkisstj. að beita sér fyrir því, að hraðað verði útgáfu reglugerðar um hleðslu fiskiskipa, þar sem miðað verði að auknum öryggiskröfum og strangara eftirliti. Stefnt verði að því að reglugerðin taki gildi fyrir upphaf loðnuvertíðar á sumri - og eigi síðar en 1. ágúst 1979.“ 2. liður brtt. sjútvn. er varðandi fyrirsögnina er orðist þannig: „Tillaga til þingsályktunar um útgáfu reglugerðar um hleðslu fiskiskipa.“ Fjarstaddir afgreiðslu málsins voru Karl Steinar Guðnason og Oddur Ólafsson. Um þessa brtt. okkar í sjútvn. þarf ekki að orðlengja. Það kom fram í upplýsingum frá Siglingamálastofnun, að unnið hefur verið að því að semja reglugerð varðandi hleðslu fiskiskipa. Af hálfu Siglingamálastofnunar hafa komið fram öll þau meginsjónarmið, sem að var stefnt með till. hv. þm. Ágústs Einarssonar, þm., og einnig þau meginsjónarmið, sem fram komu í framsöguræðu hans með till. Aftur á móti telur sjútvn. fullkomna ástæðu til að stuðla að því, að setningu þessarar reglugerðar verði hraðað, og það er álit sjútvn., að ástæðulaust sé að veita lengri frest til að þessi reglugerð verði gefin út heldur en fram yfir mitt sumar, þannig að hún geti tekið gildi fyrir loðnuvertíðina í sumar. Að vísu reiknum við með að loðnuvertíðin hefjist ekki fyrr en um miðjan ágúst, en við teljum nauðsynlegt, að þessi reglugerð verði komin út og í hendur útgerðarmanna og skipstjórnarmanna í tæka tíð áður en lagt verður til loðnuveiðanna. Ég hygg að ástæðulaust sé að svo komnu máli að orðlengja þetta frekar, en legg á það áherslu, að af hálfu n. var algert samkomulag um að leggja til að farið yrði með málið eins og við gerum grein fyrir í brtt. og eins og ég hef drepið á.



Herra forseti. Frv. þetta er flutt að ósk bæjarstjórnanna í Keflavík og Njarðvík. Báðar bæjarstjórnirnar hafa sent öllum þm. Reykjaness áskorun um að beita sér fyrir að felld verði úr fiskveiðilögunum síðasta mgr. 13. gr. laga nr. 81/1976, en hún hljóðar svo, með leyfi forseta: „Heimild þessi til veitingar dragnótaveiðileyfa skal ekki notuð að því er varðar veiðar í Faxaflóa.“ Þrátt fyrir óskir um að fella þessa síðustu mgr. úr lögum er ekki gengið lengra en það með þessu frv., að lagt er til að sömu lög gildi um Faxaflóa og aðra firði og flóa hér við land næstu tvö ár. Það er sem sagt svo, að þrátt fyrir þessi ströngu ákvæði hefur ráðh. ekki verið treyst fyrir Faxaflóa í þessum efnum. Ástæðan er flestum ljós. Fordómar einstakra manna í nokkrum byggðarlögum gegn þessu veiðarfæri hafa komið í veg fyrir að skarkolamiðin væru nýtt, þrátt fyrir aflahrun á þessu svæði, kvein um að efnahagur okkar þoli ekki að dregið sé úr þorskveiðum og síðast, en ekki síst stöðugt haldbetri sannanir fyrir því, að allt tal um skaðsemi dragnótar umfram önnur veiðarfæri er fjarstæða. Ég vil ekki þreyta ykkur mikið með lestri, en það er nóg til af lesmáli um dragnót. Ég ætla - með leyfi forseta - aðeins að vitna í skýrslu Aðalsteins Sigurðssonar deildarstjóra flatfiskdeildar í Hafrannsóknastofnun sem hann sendi út í haust, en þar segir m.a.: „Eitt af því, sem dragnót og botnvörpu hefur verið fundið til foráttu, er að þær gruggi sjóinn við botninn. Á þetta grugg að fæla fiskinn af miðunum, þar sem togað er, og jafnvel setjast í tálkn og drepa hann. Í fyrsta lagi mun of mikið gert úr því gruggi, sem dragnót veldur, ef dæmt er eftir . lýsingu, sem Guðni Þorsteinsson og Jóhannes Briem (1978) gáfu eftir könnun í Faxaflóa s.l. haust. Þeir segja: Voðin sjálf sveif létt við botninn og snerti aðeins stöku bárutoppa. Sáust einungis smárispur eftir hana í sandinum á stöku stað. Ekki var að sjá neitt grugg fyrir aftan voðina, einungis mjög smáa sandhvirfla við fótreipið. Í öðru lagi mun fiskurinn ekki vera mjög viðkvæmur fyrir gruggi í sjónum.“ Að lokum ætla ég - með leyfi forseta - að hafa yfir lokaorð í skýrslu þessari sem hljóða svo: „Ótrú manna á dragnót á að miklu leyti rót sína að rekja til ofnotkunar hennar og botnvörpu hér áður og fyrr og þá með allt of smáum möskva. Einnig vilja persónulegir hagsmunir blandast inn í dóm manna. Hér hefur hins vegar verið leitast við að skýra hlutlaust frá staðreyndum með það fyrir augum, að lesendur geti gert sér raunsæja hugmynd um dragnótaveiðarnar.“ Ég ætla ekki frekar að lesa upp úr þessari skýrslu, en mér fyndist eðlilegt að þeir, sem áhuga hafa á þessu máli, kynntu sér hana. Það er ekki nóg með að við veiðum aðeins helming af því sem lagt er til að veitt sé af skarkolanum. Mikið af því, sem veitt er, er veitt á þeim tíma sem kolinn er lélegast hráefni, þ.e. þegar kolinn er genginn út. Hliðstæð vinnubrögð væru að hefja laxveiðar í september eða jafnvel ekki fyrr en laxinn fer að ganga niður. Mest af þeim kola, sem við veiðum, er heilfryst. Það skásta fer á markað í Englandi, þar er hann þíddur upp, flakaður og frystur aftur. Þar með er hann orðinn annars flokks vara. Smávegis er uggaklippt og fer á Bandaríkjamarkað fyrir þokkalegt verð. En langstærsti hlutinn fer til Rússlands sem ruslfiskur. Ört minnkandi fiskigengd hefur leitt til þess, að mörg frystihús á Suðurnesjum hafa hætt starfsemi, önnur eru rekin með litlum afköstum og reyndar spurning hve lengi sum þeirra þrauka. Þessu hefur fylgt nokkurt atvinnuleysi á sumrin, þegar mest framboð er á fólki, og á haustin, þegar afli er allajafna minnstur. En þetta er einmitt sá tími, sem skarkolinn er best fallinn til vinnslu og reyndar líka til veiða. Nú er komin á markað mjög fullkomin flökunarvél sem gerir vinnslu á kola miklu hagkvæmari en áður. Þessi vél getur einnig flakað smáa grálúðu, en hún veiðist fyrst og fremst á vorin eða fyrri hluta sumars, þannig að með tilkomu kolaveiða einnig yrði samfelldur nýtingartími miklu lengri á þessum vélum, enda tæpast hagkvæmt að kaupa þær fyrir eins stuttan tíma og grálúðuveiðarnar standa. Svona vél var reynd við vinnslu í Sjöstjörnunni í fyrrasumar og reyndist mjög vel. Mér er kunnugt um að Útgerðarfélag Akureyringa á von á einni slíkri vél, Ísbjörninn hér í Reykjavík á von á einni, og ég held að Ísfirðingar og Súgfirðingar eigi von á sinn hvorri vélinni. Hófleg veiði á skarkola úr Faxaflóa væri á bilinu frá 1400–1500 tonn og á Hafnaleir, sem þegar er reyndar opinn, er veiði líklega 400–500 tonn. Þetta eru tölur sem Aðalsteinn Sigurðsson hefur staðfest. Dragnótaveiðar á þessu svæði mætti stunda frá miðjum júní, og með vikustöðvun eða svo um verslunarmannahelgi mundu þessar veiðar standa fram eftir nóvember með því að skammta 90 tonn á viku. Sá skammtur væri nægilegt hráefni fyrir tvær flökunarvélar af þessari nýju gerð og um 30 manns mundu hafa vinnu við hvora vél. Ég tel að hæfilegt væri að 6 bátar eða svo stunduðu veiðarnar í senn og fengju þeir þá að veiða 15 tonn á viku hver. Eftirspurn eftir kolaflökum er mikil og verð gott ef varan er eins og markaðurinn vill fá hana. Mér er ljóst að hér er hreyft máli sem oft hefur valdið deilum. Ég vona þó að svo sé komið, að flestir séu farnir að átta sig á að fjandskapur út í þetta veiðarfæri er ekki á rökum reistur. Tæknin hefur gert kleift að senda menn niður í sjóinn til að fylgjast með dragnótinni þegar veitt er með henni. Lýsingar þeirra ásamt ljósmyndum sanna rækilega að allt tal um skaðsemi dragnótaveiða er fjarstæða sé möskvinn nógu stór. Kvikmyndir hafa því miður ekki heppnast hjá okkur, en þær eru til annars staðar frá. Dragnót er ódýrt og gott veiðarfæri. Líklega er ekkert veiðarfæri hagstæðara til útgerðar. Íslendingar hafa þróað þetta veiðarfæri. Slysahætta, sem áður var veruleg samfara veiðum með dragnót, er nú síst meiri en með öðrum veiðarfærum. Dragnótaveiðar krefjast sérstakrar kunnáttu, jafnvel á hverju svæði um sig. Sú kunnátta varðandi Faxaflóa er nú óðum að glatast. Í drögum að hafréttarsáttmála mun vera gert ráð fyrir að nýti þjóð ekki fiskstofn skuli öðrum látið eftir að nýta hann, og það væri kaldhæðni ef við ættum eftir að sjá Bretann koma hingað í Faxaflóann til að hirða skarkolann, eins og hann byrjaði á fyrst þegar hann kom. Herra forseti. Ég legg til að máli þessu verði vísað til sjútvn. Það má vera að það þurfi orðalagsbreytingar á því, þar sem út er komin reglugerð um möskvastærð sem talað er um í frv.



Herra forseti. Ég sé ástæðu til að fara um þetta mál nokkrum orðum. Um heimild til dragnótaveiða í Faxaflóa hafa staðið miklar deilur á undanförnum árum. Niðurstöður þessara deilna hér á hv. Alþ. hafa um árabil legið fyrir í því ákvæði laga, að þrátt fyrir almenna heimild sjútvrh. til að veita leyfi til dragnótaveiða skuli sú heimild þó ekki ná til Faxaflóa. Ástæðuna til þess, að sérstök ákvæði voru látin gilda um Faxaflóa í þessu efni, má rekja til þess, að þeir, sem að setningu þessa ákvæðis stóðu, töldu sig hafa fulla vissu um að Faxaflói væri sérstök uppeldisstöð ungfisks, sérstaklega ýsu, kola og lúðu. Sú skoðun hafði komið mjög greinilega fram í þeim gögnum sem Íslendingar lögðu fram þegar þeir fengu samþykki fiskveiðiþjóða við Norður-Atlantshaf fyrir því að friða Faxaflóa fyrir togveiðum áður en landhelgin var færð úr 4 mílum við Ísland, áður en landhelgislínan var dregin þvert yfir flóa og firði. Þessi gögn, sem byggðust á mjög ítarlegum rannsóknum, rakti ég rækilega þegar deilur stóðu hér á hv. Alþ. um heimild til togveiða í Faxaflóa fyrir um það bil áratug, en þá tók ég mjög ákveðna afstöðu gegn heimildum til togveiða og dragnótaveiða í Faxaflóa. Ég er þess líka fullviss, að sú friðun sem átt hefur sér stað undanfarin ár í Faxaflóa hefur haft veruleg áhrif til aukningar fiskigengd í flóanum og stuðlað að uppvexti ýsu, en árangur þess hefur skilað sér í aukinni veiði annars staðar við landið. Þegar yfir stóðu þær deilur, sem leiddu til þess friðunarákvæðis sem hér er lagt til að breyta, var möskvastærð veiðarfæra með þeim hætti að ungviði og uppvaxandi fiski stafaði veruleg hætta af. Sú stórfellda rýrnun hrygningarstofns nytjafiska, sem átt hefur sér stað á undanförnum árum, hefur gert ýmsar friðunarráðstafanir óhjákvæmilegar, þ. á m. verulega aukningu möskvastærðar í veiðarfærum, og enginn vafi er á því, að aukin möskvastærð er hvað raunhæfasta friðunaraðgerðin. Þegar fyrri ákvarðanir um bann við dragnótaveiði í Faxaflóa eru nú teknar til endurskoðunar er óhjákvæmilegt að líta á þá þróun sem orðið hefur varðandi möskvastærðir veiðarfæra, sem þýðir einfaldlega t.d. varðandi dragnótina að hér er ekki lengur um sama veiðarfæri að ræða. Ef unnt á að vera að hlífa þorskstofninum verður að beita til þess öllum tiltækum ráðum, þ. á m. að sleppa engu tækifæri til þess að beina bátum að öðrum fiskstofnum sem ekki eru eins illa farnir og jafnvel vannýttir, svo sem kolastofninn er hér í Faxaflóa. En í heimildum til slíkra veiða, kolaveiða í dragnót, þyrfti að setja ákvæði um hámarkshlutfall annars afla, þ.e.a.s. þorsks og ýsu, í veiðinni. Þó að ég hafi beitt mér mjög fyrir því ákvæði í lögum sem bannar dragnótaveiðar í Faxaflóa, er ég tilbúinn að athuga þá till., sem hér liggur fyrir, með hliðsjón af breytingum á möskvastærð og endurmeta þá skoðun, að dragnótaveiði skuli með öllu óheimil í Faxaflóa. Ákvörðunin um bannið var m.a. tekin út frá því mati á veiðarfæri sem dragnótin var þá. Það mat hlýtur að koma til endurskoðunar í ljósi þeirra breytinga sem gerðar hafa verið á dragnótinni. Þessi till. hv. flm. hefur verið á döfinni í nokkurn tíma, og ég hef ýtt á það að flutningi till. fylgdi breyting á reglugerð um dragnót á þann veg, að sama möskvastærð verði í nótinni allri og með þeim hætti útilokað að þeim brögðum verði beitt að hnýta fyrir pokann, svo að stærð þess fisks, sem veiðist, ráðist af möskvastærðinni í vængjum, sem er mun minni en í pokanum. Jafnframt hef ég látið í ljós þá skoðun, að rétt væri að heimild væri tímabundin, stæði í tvö ár og yrði að koma aftur til kasta þingsins og ákvörðun um frekari heimildir verði þá skoðuð í ljósi þeirrar reynslu sem fengist hefði af veiðunum. Enn fremur tel ég nauðsynlegt, eins og ég áðan sagði, að setja ákvæði um hámarkshlutfall annars afla en kola í veiðinni, því að tilgangurinn er að gera kleift að nýta hann. Ég á sæti í þeirri n., sem fær þetta frv. til meðferðar, og þarf því ekki að hafa um það mörg orð nú. Það er vissulega full ástæða til að fara að með gát og hafa jafnvel sérstaklega í huga að þeir, sem ákafast bera nú fram rökin fyrir skaðleysi veiða með dragnót vegna aukinnar möskvastærðar, voru líka allra manna ákafastir í að mæla með dragnótaveiði þegar möskvastærðin var miklu minni, svo að dragnótaveiðin var þá að ýmissa dómi skaðræðisveiðarfæri. Á umsögn þessara aðila er ekki allt byggjandi. Jafnvíst er hitt, að í þessum efnum eiga ekki að gilda trúarbrögð í þá veru að dragnót megi aldrei beita og undir engum kringumstæðum, hvernig sem veiðarfærið er útbúið. Það er ekki um annað að ræða en að horfast í augu við staðreyndir, viðurkenna að dragnót samkv. þeirri reglugerð, sem hér er gert ráð fyrir, er ekki sama veiðarfæri og hún var þegar við ýmsir þm. beittum okkur fyrir því, að bönnuð yrði notkun dragnótar í Faxaflóa. Ég er þeirrar skoðunar, að friðun fyrir því veiðarfæri, sem dragnótin var, hafi gert mikið gagn og þannig hafi verið byggt á raunsæi. Sama raunsæi verður að ætlast til að menn beiti nú við mat á því, hvort heimila eigi veiðar með dragnót eins og reglugerð mun gera ráð fyrir að það veiðarfæri verði. Við ákvarðanir í sjútvn. mun ég a.m.k. reyna að láta slíkt raunsæi ráða afstöðu minni þegar gögn og umsagnir liggja fyrir þar.