Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (Kjartan Jóhannsson) Áður en gengið er til dagskrár vil ég taka fram að ef þess reynist kostur er ætlunin að setja annan fund síðar í dag til þess að taka fyrir þau mál sem kunna að vera tilbúin frá deildarnefndum, þ.e. frá fjh.- og viðskn. Ég bið þingmenn því að vera við því búna að setja þurfi annan fund og leita afbrigða. Ósk forseta er hins vegar sú að fundahöld í dag þurfi ekki að dragast á langinn og að tækifæri gefist á morgun til þess að klára þau mál sem komast áleiðis í dag og ég vil óska samvinnu deildarinnar um það. Þá er heldur ekki ætlun forseta að hafa kvöldfund vegna þess að búist er við að það geti orðið nokkuð ströng fundahöld á föstudeginum og ætlun forseta er ekki að ofþreyta menn fyrir þann tíma. Það eru ýmis mál sem þarf endilega að afgreiða frá deildinni og ættu vonandi að geta komið til afgreiðslu á föstudeginum. Þetta vildi ég taka fram áður en gengið er til dagskrár.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Páll Pétursson): Herra forseti. Ég mæli fyrir áliti fjh.- og viðskn., sem prentað er á þskj. 528, um frv. til laga um norrænan þróunarsjóð. Nefndin hefur fjallað um frv. og leggur til að það verði samþykkt. Auður Eiríksdóttir, þm. Samtaka jafnréttis og félagshyggju, sat fund nefndarinnar og er samþykk áliti þessu. Undir þetta rita nefndarmenn, þ.e. Páll Pétursson, Árni Gunnarsson, Ragnar Arnalds, Kristín Halldórsdóttir, Hreggviður Jónsson, sem mætir í forföllum Inga Björns Albertssonar, fulltrúa Borgfl. í nefndinni, Matthías Bjarnason og Sigríður Hjartar.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Páll Pétursson): Herra forseti. Ég mæli fyrir áliti fjh.- og viðskn. um frv. til laga um breyt. á lögum nr. 13 frá 10. apríl 1979, um stjórn efnahagsmála. Nefndin hefur fjallað um frv. og leggur til að það verði samþykkt. Þeir tveir nefndarmenn sem undirrita nál. með fyrirvara áskilja sér rétt til að flytja eða styðja brtt. sem fram kunna að koma. Á fund nefndarinnar komu Eiríkur Guðnason og Sveinbjörn Hafliðason frá Seðlabanka Íslands og Stefán Pálsson frá Sambandi viðskiptabanka. Auður Eiríksdóttir, þm. Samtaka jafnréttis og félagshyggju, sat fundi nefndarinnar og er samþykk áliti þessu. Undir þetta rita Páll Pétursson, Ragnar Arnalds, Kristín Halldórsdóttir, Sigríður Hjartar, Árni Gunnarsson og Matthías Bjarnason og Hreggviður Jónsson rita undir nál. með fyrirvara.

Flm. (Albert Guðmundsson) Virðulegur forseti. Ég hef leyft mér að flytja hér á þskj. 392 frv. til laga um breytingu á lögum um tekjuskatt og eignarskatt, nr. 75 frá 1981, með síðari breytingum. 1. gr. hljóðar svo: ,,Við 83. gr. laganna, sbr. 16. gr. l. nr. 97/1988, bætist ný málsgrein svohljóðandi: Eignarskattur ellilífeyrisþega af íbúðarhúsnæði, sem þeir sjálfir nýta, reiknast þannig: Af fyrstu 2.500.000 kr. af eignarskattsstofni greiðist enginn skattur. Af þeim hluta eignarskattsstofns, sem umfram er, greiðist 0,95%.`` 2. gr. hljóðar svo: ,,Lög þessi öðlast þegar gildi og koma til framkvæmda við álagningu eignarskatts á árinu 1989 á eignir í lok ársins 1988.`` Í grg. sem fylgir frv. segir m.a.: ,,Margir ellilífeyrisþegar óska að búa áfram í íbúðum sínum eða einbýlishúsum sem þeir hafa á langri starfsævi byggt upp. Nýsett lög um viðbótareignarskattsálag þyngja skattbyrði þessa fólks mjög og í mörgum tilfellum langt umfram greiðslugetu þess. Nú á fólk að greiða 1,2% af hreinni eign umfram 2,5 millj. kr. og að auki 1,5% af hreinni eign umfram 7 millj. kr., auk svo sérstaks eignarskattsauka til þjóðarbókhlöðu (0,25%) og fasteignagjalda til sveitarsjóða. Með þessu frv. er lagt til að auknar skattaálögur á ellilífeyrisþega verði teknar aftur og það fólk greiði nú sama eignarskatt og það gerði áður af því húsnæði sem það notar sjálft til íbúðar, þ.e. 0,95% af hreinni eign umfram 2,5 millj. kr. Margt af þessu fólki hefur litlar eða engar tekjur umfram eftirlaun eða ellilífeyrisgreiðslur frá Tryggingastofnun ríkisins og má ekki við auknum skattaálögum, svo sem þeim eignarskatti sem því er ætlað að greiða samkvæmt lögum þeim sem samþykkt voru í byrjun jólahelgarinnar síðustu. Ef svo fer sem horfir samkvæmt nýju eignarskattslögunum má gera ráð fyrir að fjöldi ellilífeyrisþega neyðist til að leysa upp heimili sín og selja íbúðir eða einbýlishús sín. Stóraukið framboð á slíku húsnæði mundi þýða verðfall á eignum þessa fólks og gera þeim sem peningaráð hafa kleift að komast yfir fasteignir á ódýran máta. Líklega mun uppboðum fjölga á eignum ellilífeyrisþega í greiðsluþroti. Frv. þetta er flutt til að forða fjölda fólks frá greiðsluþroti og eignamissi á framangreindan hátt, enda er í flestum tilfellum um að ræða aldrað fólk sem greitt hefur að fullu til þjóðfélagsins skatta á langri ævi og á annað og betra skilið en að vera hrakið á götuna eftir starfslok. Því má heldur ekki gleyma að það er þjóðarhagur að því að aldraðir búi svo lengi sem kraftar og heilsa leyfir í eigin húsnæði. Oft má mæla menningarstig þjóða, sem og einstakra byggðarlaga, á því hvernig aðbúnaði aldraðra og sjúkra er hagað.`` Hæstv. forseti. Ég sé ekki ástæðu til þess að hafa þetta lengri ræðu með frv. svo ljóst sem það er. Síðan er það að sjálfsögðu hvers einstaks þingmanns að gera upp við sig hvort hér er um réttlætismál að ræða eða ekki. Að lokinni þessari umræðu legg ég til, virðulegur forseti, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.

Hreggviður Jónsson Hæstv. forseti. Ég þarf ekki að ítreka það að ég fagna þessu frv. Alberts Guðmundssonar vegna þess að þau ólög sem voru afgreidd fyrr á þessu þingi eru með því versta sem hér hefur verið afgreitt. Frv. grípur á einum þætti þess, þ.e. því sem snýr að þeim þjóðfélagsþegnum sem njóta ellilífeyris og hafa ekki tekjur til að standa undir þeim sköttum sem nú verða lagðir á íbúðarhúsnæði og eru mikil undur að gerast þegar þeir flokkar sem nú sitja í stjórn, sem hafa lagt á matarskattinn, hafa nú lagt á annan skatt, íbúðaskattinn. Það er einhver sú mesta eignaupptaka sem um getur á eignum sem þarna er um að ræða og með þeim hætti að við það verður ekki unað. Það er hvergi, ekki einu sinni á Norðurlöndunum þar sem þó margir þingmanna hér sækja sínar hugmyndir, lagður slíkur skattur á íbúðarhúsnæði. Skattur á íbúðarhúsnæði er ekki sá skattur sem þarf að leggja á. Það eru ekki þeir menn sem eru stóreignamenn. Og eigið húsnæði, sem oft verður stórt með árunum, á ekki að nota sem tekjustofn með þeim hætti sem hér er um að ræða. Ég fullyrði að það er hvergi í heiminum lagður slíkur skattur á íbúðarhúsnæði sem hér hefur verið ákveðið að leggja á nema í Tékkóslóvakíu, í Búlgaríu og fleiri ríkjum. Þegar kommúnistar komust þar til valda, var lagður á svona skattur sem endaði með því að fólkið missti íbúðarhúsnæðið. Það er alveg ljóst að þessi eignarskattur er einhver versti skattur sem hér hefur verið lagður á. Og ég vil styðja frv. hjá Albert Guðmundssyni um að lækka þessar álögur á ellilífeyrisþegum sem þegar hafa lagt sitt af mörkum í þessu þjóðfélagi, hafa borgað sína skatta, bæði af launum og af sínu húsnæði áður, og ég tel að ef nokkurt mál er réttlætismál, þá sé það þetta. Þá er annað. Það hefur verið talað um eignaupptöku í sambandi við lánskjaravísitölu. En þetta er verri eignarupptaka og það einhver sú versta sem um getur og ég fagna því að hæstv. fjmrh. gengur í salinn því að hann gæti e.t.v. upplýst okkur um það hvort hann muni ekki beita sér fyrir því að þessir eignarskattar lækki og styðji þetta frv. frá Albert Guðmundssyni. Það væri ekki ófróðlegt að fá að vita það því að flokkur hans, sem hefur nú sungið á þessu þingi í fjölda ára um hjálp til þeirra sem minna mega sín, ætti kannski að taka það upp núna og breyta þeim sköttum sem þeir hafa þegar lagt á fólkið með þeim hætti að lina álögur á fólkið. Ég held að það sé alveg ljóst að eignarskattana á ellilífeyrisþega verði að lækka eins og gert er ráð fyrir með þessu frv. og ég er alveg viss um að ef það verður gert mun mörgum létta. Ég er líka viss um að það er ábyggilega þingmeirihluti fyrir því að samþykkja frv. og þykist vita að hér muni koma upp fleiri ræðumenn til að tjá sig um það að þeir séu samþykkir því.

Flm. (Albert Guðmundsson) Virðulegur forseti. Til viðbótar við frv. sem ég mælti fyrir nú fyrir nokkrum augnablikum hef ég leyft mér að flytja annað frv. í líka veru á þskj. 394, þ.e. frv. til laga um breytingu á lögum um tekju- og eignarskatt, nr. 75/1981, með síðari breytingum. 1. gr. hljóðar svo: ,,Við A-lið 1. mgr. 30. gr. laganna, sbr. 3. gr. l. nr. 14/1987 og 2. gr. l. nr. 92/1987, bætist nýr töluliður svohljóðandi: 4. Tekjur skv. 1. tölul. A-liðar 7. gr., þegar frá þeim hafa verið dregnar þær fjárhæðir sem um ræðir í 1.--2. tölul. þessa stafliðar, sem maður hefur aflað á síðustu tólf starfsmánuðum sínum áður en hann lætur af störfum fyrir aldurs sakir. Frádráttur þessi skal þó aldrei vera hærri en 2.500.000 kr. enda hafi viðkomandi náð 55 ára aldri eða öðlast rétt til eftirlauna eða ellilífeyris úr lífeyrissjóði. Réttur til frádráttar skv. 1. mgr. kemur ekki til greina nema einu sinni fyrir hvern mann. Frádrátt skv. 1. mgr. skal einnig veita framteljanda sem fellur frá og hafði fyrir heimili að sjá og hafði ekki nýtt þessa frádráttarheimild áður.`` 2. gr. hljóðar svo: ,,Lög þessi öðlast þegar gildi og koma til framkvæmda við endanlega álagningu tekjuskatts á árinu 1989 af tekjum ársins 1988.`` Í grg. með frv. segir m.a.: ,,Þegar staðgreiðsla skatta var tekin upp í ársbyrjun 1988 var afnuminn sérstakur frádráttur fyrir þá launþega sem voru að ljúka starfsdegi sínum. Fyrir þessum frádrætti hafði verið barist lengi en hann komst fyrst í lög vorið 1983 (lög nr. 21/1983) er samþykkt var frv. frá flutningsmanni þessa máls ásamt ellefu öðrum þingmönnum úr öllum flokkum. Síðar, þegar flutningsmaður var fjmrh., voru gerðar nokkrar breytingar á lagaákvæðum um þennan frádrátt til rýmkunar, sbr. lög nr. 119/1984, en ákvæðin síðan afnumin við upphaf staðgreiðslukerfis skatta, eins og áður segir, með lögum nr. 14/1987. Þegar lagafrumvörp um staðgreiðsluna voru til meðferðar á Alþingi var því mótmælt að þessi réttur launafólks til skattfrelsis síðasta starfsárið yrði af því tekinn. Þá var því borið við að frádrátturinn ætti ekki lengur við þegar staðgreiðslukerfið væri komið á og að frádrátturinn ylli óviðráðanlegum flækjum í hinu nýja kerfi. Hvort tveggja er rangt. Staðgreiðslukerfið er engin grundvallarbreyting á skattkerfinu heldur aðeins nýtt fyrirkomulag greiðslu skatta, eins konar fyrirframgreiðsla. Eftir sem áður verður launamönnum gert að skila skattskýrslu og hefðbundin álagning fer fram um mitt ár. Með því að taka aftur upp í skattalögin óbreytt ákvæðið um skattfrádrátt þeirra sem eru að ljúka starfsævi sinni mundi við endanlega álagningu tekjuskatts myndast inneign hjá þeim gjaldendum sem ættu rétt á þessum frádrætti og hún koma til endurgreiðslu eftir almennum reglum í 2. mgr. 112. gr. laganna (sbr. 17. gr. l. nr. 14/1987).`` Forseti. Ég verð að segja að það truflar mig þegar ráðherrarnir eru að tala saman hérna eiginlega í hvert skipti sem maður stendur upp. Það er allt í lagi með frammíköll o.s.frv., það er gaman að þeim, en ekki svona truflanir og hlátur inni í ræðu nema málið sem slíkt sé ekki þess virði að ráðherrarnir gefi hljóð í málstofunni meðan það er flutt.

Ég áminni þingmenn, ráðherra jafnt sem óbreytta, um að hafa hljóð í salnum og hvíslast þá á ef þeir þurfa að tala.

Ég held þá áfram með grg. með þessu máli sem ég álít vera stórt mál: ,,Jafnframt er í frv. þessu lagt til að skattfrádrátturinn komi til framkvæmda þegar í sumar við endanlega ákvörðun skatta fyrir tekjuárið 1988. Þar með væri bættur skaðinn sem skeði við upphaf staðgreiðslunnar 1988 og enginn launamaður, sem lokið hefur starfsævi sinni á því ári, fyrsta ári staðgreiðslunnar, yrði hlunnfarinn. Loks er lagt til að hámark frádráttarins, eins og það var ákveðið í lögum nr. 72/1986, hækki til samræmis við aðrar tölur frá þeim tíma.`` Ég held að það fari ekkert á milli mála og það viti hver maður að þegar þessi skattur á ellilífeyrisþega, skattur á þá sem eru að ljúka sinni löngu starfsævi og hafa skilað til hins opinbera því sem opinberir aðilar hafa farið fram á á þeirri starfsævi sem er að ljúka --- að það hafi verið fagnaðarefni fyrir margan sem ekki réði við að hætta störfum vegna þess að þeir gátu ekki staðið í skilum með opinber gjöld sem á þeim hvíldu eftir starfsævina og í mörgum tilfellum þurftu aldraðir að veðsetja eignir fyrir bankalánum til þess að standa í skilum við opinbera aðila, bankalánum sem féllu svo kannski í gjalddaga því að tekjulaus gamalmenni gátu ekki staðið í skilum með skuldir sem höfðu safnast í bönkum til þess að standa í skilum við opinbera aðila. Síðan er þetta fellt niður eftir að hluti af þeim öldruðu sem hættu starfsævi eftir þann tíma sem skatturinn var felldur niður höfðu fengið þessa fyrirgreiðslu og skatturinn tekinn aftur upp á aðra þannig að þarna skapaðist mjög mikið misrétti í meðhöndlunin á þessu fólki eftir því hvenær það hætti störfum eða hafði lokið sinni starfsævi. Það er nú verið að reyna að leiðrétta. Ég harma það að frv., sem er svo stórt og þýðingarmikið fyrir aldraða, skuli ekki fá meiri athygli en það að ráðherrar leyfa sér að vera að tala og hlæja og flissa undir flutningi þess. Ég legg til að að loknum þessum umræðum verði frv. vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.

Hreggviður Jónsson Hæstv. forseti. Ég vil lýsa stuðningi mínum við frv. sem er breyting til batnaðar fyrir þá menn og það fólk sem er komið að starfslokum og hefur hugsað sér að hætta síðan þeirri vinnu sem það hefur helgað sig heilt líf og er að huga að sínu ævikvöldi. Þetta hjálpar því til að safna í sarpinn og eiga þá eitthvað aðeins rýmri fjárráð, a.m.k. fyrst eftir að það lýkur störfum og það mun nú ekki veita af fyrir marga að eiga eitthvað aðeins í handraðanum svo að ævikvöldið geti verið heldur betra en annars yrði. Frv. sem hv. 5. þm. Reykv. flytur hér er í rauninni ekki annað en framhald af því sem hann áður hafði komið fram með hér á þinginu fyrir nokkrum árum um að menn væru skattlausir síðasta árið, sem var síðan breytt, og það sýnir það að hugur hans til þessa fólks hefur alltaf verið sá sami og hann styður einmitt þessa hugsjón hér í dag eins og ávallt. Það er alveg ljóst að eftir að staðgreiðslan var tekin upp hefur skattbyrðin vaxið á fólki töluvert mikið og þó að verkalýðshreyfingin hafi nú þagað þunnu hljóði eins og oft áður þegar lagðir hafa verið á auknir skattar, þá er nú tími til kominn að það verði a.m.k. aðeins reynt að lækna einhverja liði af því sem núna er verið að leggja á fólk sem er að hætta störfum og það er ekki nokkur vafi á að þetta mundi hjálpa því til að eiga smávarasjóð. Ég veit nú ekki nema hæstv. ríkisstjórn líti þannig á að fólkið í landinu sé einhvers konar eiturlyfjasalar eða a.m.k. eru hugmyndir þeirra í skattamálum með þeim hætti að þeir vilja helst hafa eignaupptöku og upptöku fjármuna og eru það sömu hugmyndir og eru hafðar um eiturlyfjasala, og hefur verið reynt að taka fé frá þeim. Ég veit ekki hvort þessi stefna er til langframa. Ég vona ekki því að þessi ríkisstjórn mun ekki lifa með þessum hætti a.m.k. mjög lengi, en þetta frv. mun vera eins og eitt ár í lífi hvers og eins, mun verða nokkurs konar bónusár. Það er ekki mikið þó að menn fái eitt bónusár í sköttum allt sitt líf, það er ekki mikið. Þetta er sá stuðningur sem þjóðfélagið á auðvitað að veita þessu fólki. Ég tel nauðsynlegt að frv. verði samþykkt og ég held líka að það væri til mikilla bóta að gera það og gera þetta að raunveruleika því að þetta er stórmál hjá mörgum sem eru að hætta störfum. Ég vil svo að lokum þakka flm. fyrir að flytja frv. og vona að það hljóti hér góðar undirtektir í þinginu.

Alexander Stefánsson Herra forseti. Ég vil í tilefni af þeim frv. sem hv. 5. þm. Reykv. hefur lagt hér fram koma með þá athugasemd í sambandi við þetta mál að hv. fjh.- og viðskn. taki þessi frv. til meðferðar og afli sér upplýsinga um það hvaða tölulegar breytingar þau hafa í sambandi við tekjur ríkissjóðs og annarra þeirra upplýsinga sem þarf til frekari rökstuðnings þessu máli. Það er alveg ljóst að hér er um mjög eðlilega málsmeðferð að ræða af hendi hv. þm. sem var baráttumaður fyrir þessu máli hér á hv. Alþingi á sinni tíð og fékk samþykkt lög um það og fylgdi því eftir sem fjmrh. á þeim árum sem hann gegndi því embætti. Þess vegna tel ég eðlilegt að þetta mál fái vandaða meðferð í hv. fjh.- og viðskn. og legg til að svo verði.

Flm. (Albert Guðmundsson) Virðulegur forseti. Ég tek undir það með hv. 1. þm. Vesturl. að þessi tvö frv. sem ég hef mælt fyrir í dag fái vandaða meðferð, að sjálfsögðu. Við skulum nú reikna með að mál fái yfirleitt vandaða meðferð í nefndum og síst af öllu er ég að mæla á móti því að þessi frv. fái sérstaka vandaða meðferð. Þetta eru frv. sem eru endurflutt vegna þess að eftir að hafa hlotið samþykkt og verið í gildi sem lög í tiltölulega stuttan tíma voru þau felld niður, en það sem slær mig varðandi það að það skuli þurfa alveg sérstaklega vandaða meðferð er það að í dag og í gær berast fréttir um það að ríkisstjórnin er að gerast fjárveitingavald í stórum stíl ef upplýsingarnar eru réttar. Fyrst og fremst skilst mér að ríkisstjórnin hafi á sínum fundi í gær sýnt að það er ekki peningaleysi á einn eða annan hátt með því að hæstv. samgrh., með samþykkt ríkisstjórnarinnar, hefur ákveðið að fyrirskipa að framkvæmdir skuli hefjast við gríðarlega mikla mannvirkjagerð á flugvöllum og það án þess að spyrja Alþingi eða kóng eða prest heldur tekur sér heimild til þess að vinna sem fjárveitingavald sem hann hefur ekki. Þetta er mál sem hefði átt að fá vandaða meðferð á Alþingi, ekki aðeins utandagskrárumræður um flugvöll eða almennt um varaflugvelli, heldur er hlaupið til og tekin ákvörðun sem er Alþingis að ákvarða. Ég vona því að sem stjórnarþingmaður beiti hv. 1. þm. Vesturl. sér fyrir því að slík vinnubrögð ríkisstjórnarinnar fái vandlega athugun á Alþingi og með þjóðinni. Þar fyrir utan er á baksíðu Morgunblaðsins önnur frétt frá ríkisstjórninni þar sem á að taka upp aftur 2500 kr. nefskatt, það á að endurvekja hann eins og segir í fyrirsögninni. Það væri gott að fá að vita hvort þetta er rétt, hvort þessi frétt er virkilega rétt eða ekki. Það segir hér í lok greinarinnar að þetta eigi að gefa 230 millj. kr. til heilbrigðismála, geri ég ráð fyrir. Í lok greinarinnar segir, með leyfi forseta, orðrétt: ,,Slíkur skattur var innheimtur áður en staðgreiðslukerfi skatta var tekið upp en þá felldur niður``, vegna þess að þetta var sett inn í staðgreiðsluna. Og ég vildi gjarnan fá að vita hvort þetta er rétt, hæstv. heilbr.- og trmrh. Er þetta rétt?  (Heilbr.- og trmrh.: Ég skal svara því.)  Já, mér þætti vænt um að fá svar við því. En þarna þarf allt öðruvísi og vandaðri vinnubrögð við skattheimtu ef þetta er rétt. Ég vil ekki trúa því að þetta sé rétt vegna þess að það er verkefni Alþingis að setja á skatta en ekki framkvæmdarvaldsins. Mér þykir vænt um það að hæstv. heilbr.- og trmrh., sem ég þekki að allt, allt öðrum vinnubrögðum en þessum, komi hér upp og skýri þetta. En ég er hér fyrst og fremst kominn upp aftur til þess að taka undir það sem hv. 1. þm. Vesturl. sagði um vönduð vinnubrögð í sambandi við þau frv. sem ég hef flutt hér og snerta aldraða, að þau séu ekki tafin, séu afgreidd með öðru hugarfari og á annan hátt en hliðstæð skattheimta sem virðist vera boðuð og ég vil bara ekki trúa því að þetta sé rétt frétt í blaðinu. Hæstv. heilbr.- og trmrh. hefur góðfúslega gefið mér merki um það að hann muni svara þessu hér í ræðustól svo að ég ætla að láta máli mínu lokið.

Heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra (Guðmundur Bjarnason): Hæstv. forseti. Það er aðeins örstutt út af þessum síðustu athugasemdum hv. 5. þm. Reykv. Það er að sjálfsögðu rétt að það hlýtur að vera löggjafinn og Alþingi sem setur lög um skattheimtu og það hefur ekki staðið annað til. Það sem hér er verið að segja frá er það að heilbrmrh. hafi á fundi ríkisstjórnarinnar í gær kynnt drög að frv. um málefni aldraðra sem er lagabálkur sem hefur verið í endurskoðun í heilbrmrn. um nokkurn tíma. Í þessu frv. eru hugmyndir um það að taka upp þennan skatt að nýju, ef má orða það svo, því að staðreyndin er nú sú að það hefur aldrei verið gerð nein breyting á því að þessi nefskattur styðst við ákvæði í lögum um málefni aldraðra sem eru enn í gildi, en hins vegar, eins og hér kemur fram í þessari blaðafrétt, hefur hann ekki verið innheimtur sérstaklega, heldur með staðgreiðslusköttunum. Það eru uppi hugmyndir í þessu frv. um það að þessi skattur verði tekinn upp að nýju og komi þá sem eftirágreiddur skattur, en það er út af fyrir sig of snemmt að vera að fjalla um þetta hér á þingi nú vegna þess að málið á auðvitað eftir að fá alla eðlilega málsmeðferð. Það á eftir að fara fyrir þingflokka ríkisstjórnarinnar sem það mun vonandi gera næstu daga og fá þar eðlilega afgreiðslu og síðan, verði það samþykkt þar, koma þá hér fyrir hæstv. Alþingi til meðhöndlunar og þá er það auðvitað Alþingis að ákveða það hvort þessi skattheimta verður tekin upp að nýju eða ekki. Aðeins, ef ég má, út af því sem kom einnig fram hjá hv. þm. í sambandi við afgreiðslu ríkisstjórnarinnar á málum um flugvallaáætlun eða flugmálaáætlun: þar var ekki tekin ákvörðun um neina nýja útgjaldaþætti, heldur sérstaklega tekið fram að það sem gert yrði í þeim málum á þessu ári rúmaðist innan flugmálaáætlunar og fjárlaga.

Flm. (Albert Guðmundsson) Virðulegi forseti. Ég verð nú að lýsa furðu minni á þessum vinnubrögðum. Það er nýbúið að ganga frá því að sameina nefskatta á aldraða og staðgreiðsluna og eins og hæstv. ráðherra sagði er þetta ekki innheimt sem nefskattur sérstaklega, heldur er það inni í staðgreiðslunni. Á ég að trúa því að ríkisstjórnin sé svona skömmu eftir afgreiðslu fjárlaga og afgreiðslu skattalaga að tala um að taka upp nefskattinn aftur sérstaklega til viðbótar við upphæðina sem var sett inn í staðgreiðsluna? Hvar eru takmörkin fyrir því sem ríkisstjórnin getur lagt á fólk? Það er heildarupphæðin sem fólkið greiðir sem skiptir það máli, ekki hvort það er inni í þessari upphæð eða inni í annarri upphæð, að það sé ekki alltaf sett á ný vegna þess að lögin hafa ekki verið felld úr gildi eins og þau voru áður en staðgreiðslan kom. Þetta bara gengur ekki. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir upplýsingarnar en þessi vinnubrögð ganga ekki. Það eru takmörk fyrir því hvað fólk þolir af viðbótarsköttum og ég veit, af því að ég hef unnið með og unnið nokkuð lengi núna með hæstv. heilbr.- og trmrh., eða tel mig vita að þetta er ekki að hans skapi. Það getur ekki verið.

Fjármálaráðherra (Ólafur Ragnar Grímsson) Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um samþykkt á ríkisreikningi fyrir árið 1987. Frv. er samið eftir ríkisreikningi fyrir það ár sem lagður var fyrir Alþingi í október 1988. Í kjölfar þess var í desember sl. lögð var endurskoðunarskýrsla Ríkisendurskoðunar og yfirskoðunarmanna ríkisreiknings. Með þessu móti er fullbúinn ríkisreikningur lagður fyrir Alþingi á næsta ári eftir reikningsárið. Eins og alþingismönnum er sjálfsagt kunnugt hefur til þessa tíðkast að leggja ríkisreikning fram tvisvar, þ.e. fyrst eins og hann kemur fyrir að loknu uppgjöri ríkisbókhalds og síðan aftur þegar yfirskoðunarmenn ríkisreiknings, sem eru trúnaðarmenn Alþingis, hafa lokið yfirferð sinni, en það hefur oft reynst hið tafsamasta verk að útbúa fyrirspurnir til ráðuneyta og stofnana, afla svara við þeim og ganga frá tillögum um úrbætur og ábendingum um það sem betur mætti fara. Þegar því starfi öllu var lokið var ríkisreikningi enn dreift á Alþingi og í kjölfar þess lagt fram frv. til staðfestingar á honum. Frv. til laga um staðfestingu á ríkisreikningi hafa til þessa einungis lotið að rekstrarhlið reikningsins, samanborið við 2. og 3. gr. fjárlaga, og öll endurskoðun á meðferð hans af hálfu yfirskoðunarmanna verið í samræmi við það. Nú bregður hins vegar svo við að birtur er efnahagsreikningur ríkisreiknings og má líta á það sem boðbera þess að framvegis verði endurskoðunin mun víðtækari en tíðkast hefur og nái til ríkisreikningsins í heild sinni eins og eðlilegt verður að teljast. Um sjálfa framsetninguna á ríkisreikningnum í frv. er ástæða til að geta þess að gjöldin eru sýnd með tvennum hætti. Annars vegar er það gert eins og hefðbundið er í almennu bókhaldi með flokkun í höfuðþætti og síðan eru þau sýnd aftur í eins konar skýringarlið, sundurliðuð eftir ráðuneytum, og dregur það dám af framsetningu þessa efnis í frumvörpum fyrri ára. Ég hef hér ekki fleiri orð að sinni, virðulegur forseti, en legg til að frv. verði vísað til hv. fjh.- og viðskn. að lokinni þessari umræðu og væri þá tækifæri til þess að fjalla ítarlegar um málið þegar hv. fjh.- og viðskn. hefur lokið umfjöllun sinni og málið kemur hér aftur til 2. umr.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Páll Pétursson): Herra forseti. Á þskj. 538 liggur fyrir álit fjh.- og viðskn. í þessu máli. Nefndin hefur athugað frv., en það er flutt í tengslum við frv. um verðbréfaviðskipti og verðbréfasjóði, og leggur nefndin til að frv. verði samþykkt óbreytt. Undir þetta rita Páll Pétursson, Árni Gunnarsson, Guðmundur G. Þórarinsson, Kristín Halldórsdóttir og með fyrirvara Ragnar Arnalds, Matthías Bjarnason og Hreggviður Jónsson. Þessir þrír síðast töldu sem sagt allir með fyrirvara.

Frsm. meiri hl. fjh.- og viðskn. (Páll Pétursson): Herra forseti. Á þskj. 535 liggur fyrir álit meiri hl. fjh.- og viðskn. um frv. til laga um launavísitölu. ,,Nefndin hefur fjallað um frv. og leggur meiri hl. nefndarinnar til að frv. verði samþykkt. Til viðræðna um frv. komu á fund nefndarinnar eftirtaldir aðilar: Ari Skúlason og Lilja Mósesdóttir frá ASÍ, Þórarinn V. Þórarinsson og Hannes Sigurðsson frá VSÍ, Birgir Björn Sigurjónsson frá BHMR, Þórir Daníelsson frá Verkamannasambandi Íslands, Hjörtur Eiríksson frá Vinnumálasambandi samvinnufélaga og Hallgrímur Snorrason og Gunnar Hall frá Hagstofu Íslands.`` Undir þetta rita Páll Pétursson og Guðmundur G. Þórarinsson og Árni Gunnarsson með fyrirvara og einnig með fyrirvara Ragnar Arnalds.

Frsm. minni hl. fjh.- og viðskn. (Matthías Bjarnason): Herra forseti. Vinnubrögðin hérna eru orðin forkastanleg. Hér eru daglega fundir í fjh.- og viðskn., alla morgna, og í dag var hann til klukkan að verða tvö. Við rétt komumst hingað út í þinghúsið til þess að ná í fundarsetningu. Maður er að hamast við að koma nefndarálitum frá og það hefst ekki undan. Ég tel að svona óðagot og læti séu alveg fyrir neðan allar hellur og bið nú virðulegan hæstv. forseta að fara að hægja heldur á þannig að menn geti með skaplegum hætti komið nefndaráliti sínu fram. Það væri sitt hvað eða hvort menn væru að leika sér að því að draga framlagningu nefndarálita. Ég spyr hæstv. forseta: Telur hann að sömu menn geti bæði setið alveg lon og don fundi og þingfundi og eigi líka jafnframt að ganga frá 4--5 nefndarálitum á sama tíma? Það er ekki á mínu meðfæri, ég verð að segja það, og ég held að það sé ekki á meðfæri flestra manna ef þeir vilja vinna af einhverri vandvirkni að þeim málum sem lögð eru hér fyrir þessa hv. þingdeild.

Forseti (Kjartan Jóhannsson) Af þessu tilefni skal tekið fram að það er ekki ætlun forseta að taka fjórða dagskrármálið til umfjöllunar í dag. Ósk hans er sú ein að um annað dagskrármálið megi fjalla og að það sé það verkefni sem fyrir þessum fundi liggi núna.

Frsm. minni hl. fjh.- og viðskn. (Matthías Bjarnason): Herra forseti. Nál. var lagt inn fyrir u.þ.b. þremur stundarfjórðungum og átti að fylgja því fylgiskjal í þeim tilgangi að þingmenn gætu lesið. Úr þessu nál. sem hér er komið fram í öllum þessum önnum og bunugangi hefur fallið hér niður og ég vil alvarlega fara þess á leit að ekki sé keyrt svo hratt hér að ekki sé hægt að lesa yfir nál. og þau komi rétt fram. Ég vil ekki ræða nál. fyrr en það liggur fyrir.

Forseti (Kjartan Jóhannsson) Ég skil þetta svo að það sé ósk frsm. minni hl. fjh.- og viðskn. að umræðu um þetta mál verði ekki fram haldið núna.

Ekki fyrr en nál. hefur komið fram leiðrétt.

Já. Ég held að það sé ráð við þessar aðstæður að við gerum hlé á fundi í 5 mínútur svo að við getum aðeins borið saman bækurnar. Það er alls ekki ætlun forseta að keyra svo hratt að það sé til vandræða eins og gefur að skilja og forseta var ekki ljóst að þessu ætti að fylgja fylgiskjal. Ég fresta þessum fundi í 5 mínútur. --- Fundarhlé.