Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það til. laga um Ljósmæðraskóla Íslands, sem hér er til umræðu, er undirbúið af landlækni, eins og grg. þess ber með sér, og aðalbreytingin, sem frv. felur í sér frá gildandi lögum, er, að ljósmæðraskólinn verði 2 ára skóli í stað 1 árs, eins og nú er. Þetta er nokkuð í samræmi við þróun, sem átt hefur sér stað í nágrannalöndum okkar. Þar er ljósmæðranámið yfirleitt 2 ár, og nýlega hefur það verið lengt í 3 ár í Danmörku og í Frakklandi. En auk þess hefur töluverða þýðingu fyrir okkur að leggja nokkru meiri rækt við þetta nám vegna þess, að ljósmæðurnar eru oft til þess kvaddar í dreifbýli landsins að gegna hjúkrunarstörfum, og þó að það verði ekki dregið í efa, að þær hafi bæði reynzt hæfar í sínum störfum og ýmsum slíkum störfum, hjúkrunarstörfum, þegar gripið hefur verið til þeirra, þá mun það eflaust styrkja þær bæði í sínu faglega starfi og einnig ef gripið er til þeirra til annarra starfa. Það má einnig segja, að það sé, eins og fram kemur í grg., meira í samræmi við kröfur um nútíma heilbrigðisþjónustu að gera nokkru meiri kröfur til þessa náms en áður hefur verið gert. Með þessum l. eru felld úr gildi l. um Ljósmæðra- og hjúkrunarskóla Íslands frá 1932, en með þeim lögum voru sett ákvæði bæði um hjúkrunarnámið og ljósmæðranámið. Með lögum nr. 76 1944 voru síðan sett sérstök lög um Hjúkrunarkvennaskóla Íslands, og eftir það má segja, að lögin um ljósmæðranámið hafi verið nokkuð vængstýfð og þörf á endurskoðun. Ef þetta frv. nær fram að ganga, eru orðin sérlög fyrir hvora greinina, annars vegar lög um Hjúkrunarkvennaskóla Íslands frá 1944 og hins vegar Ljósmæðraskóla Íslands. Í sjálfu frv. eru ekki neinar verulegar breytingar frá því, sem verið hefur, utan þess, sem ég áður gat um lengingu námstímans. Þó eru nokkrar breytingar í 4. gr., sem eru til samræmis við þau ákvæði, sem gilda um hjúkrunarnemana, að það er gert ráð fyrir því, eins og segir þar í aths., að nemar ljósmæðraskólans fái laun, og er þetta í samræmi við það, sem gildir um hjúkrunarnema, enda þykir nauðsynlegt, að sams konar reglur gildi að þessu leyti um nemendur beggja skólanna. Yfirstjórn skólans er með sama hætti og áður var. Yfirlæknir fæðingardeildar landsspítalans er skólastjóri og yfirljósmóðir aðalkennari ásamt skólastjóra. Svo er gert ráð fyrir því í 5. gr., að það verði sett nánari ákvæði um skólann í reglugerð, um árlegan starfstíma skólans, tölu nemenda, inngönguskilyrði, námsefni og kennslutilhögun, próf og vitnisburði, réttindi og skyldur nemenda og laun kennara, og er það eðli málsins samkvæmt réttara, að slík ákvæði séu nánar ákveðin í reglugerð eins og yfirleitt er nú um skóla. Það leiðir að sjálfsögðu af sér nokkurn viðbótarkostnað að lengja ljósmæðranámið, og er nánar gerð grein fyrir því í fylgiskjölum, bæði I og II, frá Georg Lúðvíkssyni, og hygg ég, að þar sé að finna allar þær upplýsingar varðandi viðbótarkostnað, sem nefnd sú, sem fær málið til meðferðar, þarf að fá og gera sér grein fyrir. En ef svo er ekki, er auðvitað hægt að afla frekari upplýsinga, ef nefndin kynni að óska. A þessu ári mundi þessi breyting ekki leiða af sér verulegan kostnað, því að það er ekki gert ráð fyrir því, að lögin gangi í gildi fyrr en 1. okt. 1964 eða 1. okt. þessa árs, en þá er hins vegar gert ráð fyrir, að komi inn nemar til ljósmæðranámsins, sem mundu rækja nám sitt samkvæmt þessum nýju ákvæðum, ef þau verða að lögum. Fjárþörfin 1964 er, eins og ég sagði, ekki ýkjamikil fram yfir það, sem gert hefur verið ráð fyrir. Fjárveiting til skólans er í fjárl. fyrir 1964 360600 kr., en með þessari breytingu er gert ráð fyrir, að viðbótarkostnaður verði á þessu ári 54800 kr. eða heildarkostnaðurinn 415400 í stað 360600 kr., eins og áætlað er á fjárlögum. Hins vegar kemur fram í fskj. II, hvað árlegur kostnaður mundi aukast samkv. þessum 1., og þar er gert ráð fyrir rekstrarhalla á skólanum 582210 kr., en ef kostnaður væri eitthvað nálægt því, sem áætlað er á þessu ári, á árinu 1965, þá kemur fram af þessu, að viðbótarkostnaður mundi vera eitthvað um 200 þús. kr. Einnig leiðir af þessu nokkurn aukinn kostnað í sambandi við rekstur fæðingardeildar landsspítalans, eins og. nánar er gerð grein fyrir í fskj. I, Ég tel ekki, að horfandi sé í þennan aukna kostnað við aukna menntun ljósmæðranna hér á landi. Það eru orðin furðugömul lögin, sem um ljósmæðranámið fjalla, og gífurlega miklar breytingar, frá því að l. voru upphaflega sett, og ég vænti þess, að þm. horfi ekki í þann viðbótarkostnað, sem af þessu er, og finnist eðlilegt, eins og gert er ráð fyrir með þessu frv., að lögð sé meiri rækt við nám ljósmæðranna en gert hefur verið fram að þessu. Ég vil svo leyfa mér að leggja til, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til heilbr: og félmn.



Herra forseti. Allshn. þessarar hv. d. hefur haft þetta mál til meðferðar, sem er frv. til laga um heimild fyrir ríkisstj. til lóðakaupa í Hveragerðishreppi. Mál þetta er á þskj. 82 og er lagt fram í Ed. N. hefur athugað frv. og leggur einróma til, að það verði samþ. eins og það liggur fyrir á þskj. 345 eftir afgreiðslu Ed. En sú litla breyting, sem þar var gerð á frv., var aðeins sú, að fellt var inn í frv.: „m.a: með makaskiptum á lóðun,“ - þ.e. ríkisstj. er heimilt að kaupa lóðir og landspildur í Hveragerði og bætt þar við: „m.a. með makaskiptum á löðum.“ Ég sé ekki ástæðu til, þar sem allir hafa verið sammála um þetta og málið hefur gengið í gegnum Ed., að hafa um þetta fleiri orð.



Herra forseti. Fjhn. hv. þd. hefur haft til athugunar frv. það, sem hér liggur fyrir til umræðu, um breytingu á lausaskuldum iðnaðarins í föst lán, 68. mál á þskj. 73. N. hefur rætt frv. á nokkrum fundum og fengið um það umsögn Seðlabanka Íslands, sem leggur til, að reynt verði að framkvæma þær umbætur á lánaaðstöðu til iðnaðarins, sem frv. gerir ráð fyrir. En það er þess efnis, að iðnlánasjóði verði heimilað að gefa út sérstakan flokk vaxtabréfa í þessu skyni og ríkisstj. ábyrgist þar skuldbindingar, sem stofnað er til í þessu skyni. Frv. þetta er flutt með hliðsjón af l. um stofnlánadeild sjávarútvegsins frá 1961, sem heimiluðu stofnlánadeild að opna nýja lánaflokka, og lögum um breytingu á lausaskuldum bænda í föst lán frá árinu 1962, en bæði þessi lög miða að því að bæta lánaaðstöðu þessara gömlu höfuðatvinnuvega þjóðarinnar til öflunar lána til langs tíma. Framleiðni íslenzkra fiskveiða er sem kunnugt er einsdæmi í veröldinni, og afköst landbúnaðarins hafa stóraukizt með aukinni vélvæðingu. En menn mega ekki gleyma því, að íslenzkur iðnaður hefur vaxið mjög myndarlega úr grasi á skömmum tíma síðustu áratugina og hefur æ meiri þýðingu í þjóðarbúskapnum. Samkvæmt manntali 1950 störfuðu 19.9% þjóðarinnar að landbúnaðarframleiðslu, 10.8% að fiskveiðum og 31% að iðju og iðnaði. Nýrri upplýsingar um þetta efni eru ekki fyrir hendi enn. Það er ekki búið að vinna þetta úr manntalinu 1960, og skylt er að geta þess, að hér er fiskiðnaður talinn til iðnaðar og hlutur fiskveiða og fiskiðnaðar þess vegna miklu meiri en fram kemur í þessum tölum. Við þessa flokkun er út af fyrir sig ekkert óeðlilegt, en rétt er að geta þess í þessu sambandi, því að í frv. því, sem hér liggur fyrir, er ekki gert ráð fyrir, að það taki til fiskiðnaðarins, enda hlaut hann aðstoð á þessu sviði með I. um stofnlánadeild sjávarútvegsins á sínum tíma. Eigi að síður má nokkuð af þessum tölum ráða, hversu þýðingarmikið hlutverk iðnaðurinn hafði í þjóðarbúskapnum þegar árið 1950. Nú er varla að efa það, að þessi hlutföll hafa á þeim 14 árum, sem síðan eru liðin, vaxið iðnaðinum í vil. Ég hygg því, að ég geri hinum gömlu atvinnuvegum ekki rangt til, þó að ég bendi á nauðsyn þess að taka vaxandi tillit til þarfa iðnaðarins. Framleiðni íslenzkra fiskveiða er, eins og ég hef áður sagt, einstæð framleiðni, og sjálfsagt er að hlúa að hinum gömlu atvinnuvegum, eftir því sem nýir tímar og breyttar aðstæður gefa tilefni til, og hefur það líka verið gert. En full ástæða er til þess, að iðnaðurinn sitji við sama borð og að því verði unnið, að hann njóti jafnréttis á sem flestum sviðum. Að vísu munu ýmsir verða til þess að benda á, að íslenzkur iðnaður sé mjög sundurleitur, sumt eigi alls ekki rétt á sér, sumt hafi einhverju hlutverki að gegna á heimamarkaði, en lítið bóli enn á útflutningi á íslenzkum iðnaðarvörum, öðrum en fiskiðnaðarvörum. Ég vil í þessu sambandi benda á, að íslenzki iðnaðurinn er langyngsta atvinnugreinin, hann hefur tekið mjög stórfelldum framförum á ótrúlega skömmum tíma. Hann gegnir miklu og vaxandi hlutverki á heimamarkaðinum, er í ýmsum greinum fyllilega samkeppnisfær, og á því að framleiða útflutningsvöru eða framleiða samkeppnishæfa vöru fyrir innlendan markað er ekki mikill eðlismunur, enda sparar það að sama skapi gjaldeyrisþörf þjóðarinnar, eykur fjölhæfni í framleiðslu og atvinnuöryggi. Það er að vísu rétt, sem bent hefur verið á, að sumar greinar iðnaðarins hafa notið nokkurrar tollverndar, en það á ekki við um allan iðnaðinn, og ég vil einnig benda á í þessu sambandi, að á ýmsum öðrum sviðum hefur hann ekki notið jafnréttis við aðrar atvinnugreinar. Má í því sambandi t.d. nefna, að á fjárlögum hafa fjárframlög til iðnaðarmála að jafnaði verið miklum mun lægri en til hinna tveggja aðalatvinnuveganna. Rekstrarnauðsynjar sjávarútvegsins eru svo til tollfrjálsar, rekstrarnauðsynjar landbúnaðarins í lægstu tollflokkum, en margar fjárfestingarvörur og efnivörur iðnaðarins búa enn við háa tolla. Athyglisvert er einnig, að fyrst eru afgreidd sérstök lög um aðstoð við sjávarútveg og landbúnað um breytingu á lausaskuldum í föst lán, en frv. um lausaskuldir iðnaðarins rekur lestina. Það er vissulega þjóðhagslega rétt að vinna að því, að iðnaðurinn fái á sem flestum sviðum jafnréttindaaðstöðu við aðrar atvinnugreinar. Það á jafnt við um að vinna að því að minnka tollverndina hjá þeim greinum iðnaðarins, sem njóta hennar, og ekki síður við það að bæta hag iðnaðarins á þeim sviðum, þar sem hann býr við lakari kjör og ég hef nefnt ýmis dæmi um, svo að hinni ungu, en mikilvægu atvinnugrein verði búin sem bezt vaxtaskilyrði. Hér er mikilvægt að hafa í huga, að nú er svo komið, að fleiri landsmenn vinna að iðnaði en nokkurri annarri starfsgrein, og ég vil minna á, að þegar til lengdar lætur í framtíðinni á þjóðin meira undir framförum, auknum hagvexti og aukinni framleiðni í þessari grein höfuðatvinnuveganna en nokkurri annarri. Það er þessi grein atvinnuveganna, sem fyrst og fremst hefur tekið við fólksfjölguninni á undanförnum árum og hlýtur að gera það í framtíðinni. Þau þjóðfélög, sem búa við bezt lífskjör, byggja þau fyrst og fremst á háþróuðum iðnaði, og varla er að efa, að svo verður einnig hér, ef vel á að fara með aukinni fólksfjölgun. Frv. það, sem hér liggur fyrir, miðar að því að bæta lánaaðstöðu iðnaðarins í samræmi við það, sem áður hefur verið gert fyrir fiskveiðar og landbúnað um breytingu lausaskulda í föst lán. Fjhn. hv. þd. v ar sammála um að mæla með samþykkt frv., þó að einstakir nm. áskildu sér rétt til þess að fylgja eða flytja brtt. N. leggur því til, að frv. verði að lokinni þessari umr. visað til 3. umr. Jafnframt því sem ég legg fram þessa niðurstöðu nefndarinnar, sem fram kemur í nál. á þskj. 401, vil ég vekja athygli á brtt. á þskj. 402, sem ég hef gerzt meðflutningsmaður að ásamt hv. 6. landsk. þm. og hv. 3. þm. Reykn. Brtt. er flutt eftir ábendingu Seðlabankans og til samræmis við tilsvarandi ákvæði í lögunum um iðnlánasjóð. Brtt. felur það eitt í sér, að áður en iðnlánasjóður ákveður vextina með samþykki ráðh., þá skuli hann hafa fengið álit Seðlabanka Íslands. Þessi breyting hefur varla mikla þýðingu í framkvæmd. Það er aðeins gert ráð fyrir, að leitað sé álits Seðlabankans, og ef ágreiningur verður, hefur iðnmrh. eftir sem áður í hendi sér að skera úr þeim ágreiningi, þar sem samþykki hans er áskilið: Okkur flm. þótti hins vegar ekki óeðlilegt, að iðnlánasjóðurinn ákvæði þessa vexti á sama hátt og hann ákveður aðra vexti, og brtt. því samin með hliðsjón af og til samræmingar við 13. gr. l. um iðnlánasjóð. Við flm. teljum a.m.k. ekki óeðlilegt, að þetta sjónarmið komi til álita við afgreiðslu málsins í hv. þd. Ég vil svo að lokum geta þess, að samtök iðnaðarmanna, bæði 25. iðnþing Íslendinga s.l. haust og ársþing Félags ísl. iðnrekenda, hafa lýst eindregnum stuðningi sínum við frv. og gert samþykktir, sem fela í sér áskorun um, að það nái fram að ganga.



Herra forseti. Ég hef ásamt hv. 1. þm. Norðurl. v. flutt örlitla brtt. við frv. það til l. um breytingu á lausaskuldum iðnaðarins í föst lán, sem hér er til 2. umr., og vil ég leyfa mér að gera grein fyrir þeirri brtt. í örstuttu máli. Eins og hv. frsm. fjhn. tók fram áðan, hafði n. þetta mál til athugunar á nokkrum fundum fyrr í vetur og varð sammála um það að mæa með samþykkt þess, þó að einstakir nm. áskildu sér rétt til að fylgja brtt. við málið. Ég get alveg sparað mér að fara með rökstuðning fyrir því, að þetta frv. eigi rétt á sér, get vísað til þess, sem hv. frsm. n. sagði hér um nauðsyn þess að efla iðnað, þessa þriðju höfuðatvinnugrein þjóðarinnar við hlið landbúnaðar og sjávarútvegs, sem nú hefur vaxandi fólksfjölda í þjónustu sinni og vaxandi þýðingu fyrir þjóðarbúið. Skal ég ekki endurtaka neitt af því, sem um það hefur verið sagt. En í sambandi við þá brtt., sem hér liggur fyrir frá okkur, vil ég geta þess, að hún er flutt til samræmis við þau ákvæði, sem áður hafa verið lögfest um sams konar ráðstafanir til hagræðingar fyrir sjávarútveg og landbúnað: Augljóst er, að það frv., sem hér liggur fyrir, er samið með hliðsjón af þessum lögum, og mér og hv. 1. þm. Norðurl. v. þykir sjálfsagt, að þessi ákvæði, sem brtt. fjallar um, verði einnig tekin upp að því er iðnaðinn snertir, og teljum, að hann eigi ekkert síður rétt á þeirri fyrirgreiðslu, sem í því felst, heldur en hinir atvinnuvegirnir, en brtt. er á þskj. 416 og fjallar um breytingu á 2. gr. frv., þar sem talað er um lánstímann á þeim skuldabréfum, sem ríkissjóði er samkv. þessum lögum gefin heimild til að veita ríkisábyrgð fyrir, og breytingin er sú, að lán út á fasteignir megi vera í 20 ár í staðinn fyrir 15 ár, eins og gert er ráð fyrir í frv., og lán út á vélar megi vera í 10 ár í stað 7 ára hámarks, eins og ráðgert er í frv. Ég minni á það, að í lögum um heimild stofnlánadeildar sjávarútvegsins til að opna nýja lánaflokka segir í 2. gr. um þetta atriði: „Hámarkslánatími skal vera sem hér segir: Lán út á fasteignir 20 ár, lán út skip 15 ár og lán út á vélar 10 ár.“ Og við viljum taka þessi ákvæði upp, að því er snertir skuldabréf iðnaðarins, að því leyti sem þau eiga við. Fjhn. varð ekki sammála um að standa að þeirri brtt., sem hv. frsm. gerði einnig grein fyrir, en hún er á þá leið, eins og hann lýsti, að breyta ákvæðum 2. gr. eins og segir á þskj. 402. Eins og hv. frsm. gat um, hefur þessi breyting, eins og hann sagði, varla mikla þýðingu í framkvæmd. Við teljum, eða ég tel fyrir mitt leyti a.m.k., að hún hafi enga þýðingu í framkvæmd, og sé enga ástæðu til þess að breyta frv. að þessu leyti, heldur hafa það á sama hátt og gert er í l. um stofnlánsdeild sjávarútvegsins og raunar um stofnlánadeild landbúnaðarins líka. Ég skal ekki hafa þessi orð fleiri. Eins og ég sagði í upphafi, tel ég ekki ástæðu til þess að undirstrika nauðsyn þess, að iðnaðinum sé rétt hjálparhönd í þeim fjárhagslegu örðugleikum, sem hann á nú í, eins og raunar fleiri atvinnugreinar þjóðarinnar. Þessa fyrirgreiðslu hafa aðrir höfuðatvinnuvegir fengið og ég tel sjálfsagt, að iðnaðurinn fái einnig að njóta hennar. Hér er um tilraun að ræða til þess að létta undir með iðnaðinum, sem ég tei að sjálfsagt sé að gera og eðlilegt, að ríkissjóður veiti þá fyrirgreiðslu, sem í frv. felst, og að Alþingi veiti samþykki sitt til þess.



Herra forseti. Ég vil aðeins út af þessari brtt. á þskj. 416, sem þeir eru flm. að, hv. 11. þm. Reykv. og hv. 1, þm. Norðurl. v., geta þess, að þeir eru báðir í þeirri nefnd, sem um þetta mál hefur fjallað, og þetta hefur ekki komið til umr. þar. Ég vil sem sagt undirstrika, að n. hefur ekki tekið neina afstöðu til þessa máls, en það er með till. farið fram á það, að lán á fasteignir lengist úr 15 árum í 20 ár, en út á vélar úr 7 árum í 10 ár. Ég vil hins vegar geta þess, að fyrri flm. frv. er einn af framámönnum iðnaðarins, Sveinn Guðmundsson, sem hér átti sæti á Alþingi sem varamaður, og mér er ekki kunnugt um annað en að þar sé í öllu farið eftir fyllstu óskum iðnaðarins og þessi ákvæði um lánstímann eru tekin beint úr l. um iðnlánasjóð. - Ég vildi bara upplýsa þetta.



Herra forseti. Fyrir hönd okkar flm. frv. vil ég leyfa mér að þakka hv. fjhn. fyrir afgreiðslu þess og vil taka það fram, að við erum fyrir okkar leyti samþykkir brtt. meiri hl, n. á þskj. 402, sem er sniðin eftir l. um iðnlánasjóð, sem samþykkt voru hér á hv. Alþingi í fyrra.



Herra forseti. Það er eitt mikilvægt atriði í sambandi við þetta frv., sem mér finnst að ekki hafi komið nægilega skýrt fram, eða a.m.k. hefur það farið fram hjá mér í þessum umr., en ég vildi gjarnan fá hér upplýsingar um. Í sambandi við þá útgáfu á vaxtabréfaflokki hjá iðnlánasjóði, sem ráðgerð er samkv. 1. gr. frv., til þess að koma fram lengingu á óumsömdum lánum hjá iðnfyrirtækjum, vantar skýringu á því, hvernig þetta er hugsað í framkvæmd. Nú dugir það auðvitað heldur skammt, þó að iðnlánasjóður gefi út þessi nýju vaxtabréfalán eða þennan nýja flokk vaxtabréfa, þó að á þeim flokki lána sé ríkisábyrgð, ef ekki er nokkurn veginn tryggt, að einhver aðili vilji kaupa þessi vaxtabréf. Þegar hliðstæð ráðstöfun var hér gerð með lögum frá Alþingi varðandi landbúnaðinn, voru gefnar hér yfirlýsingar um það, að frá því hefði verið gengið., að Seðlabankinn mundi sjá um, að lán yrðu veitt í þessu skyni, til þess að sú lenging á lausaskuldum landbúnaðarins, sem þar var ráðgerð, yrði að veruleika. Og svipað stóð á um lengingu á lánum sjávarútvegsins, sem hér var samþykkt á sínum tíma. Þar var beinlínis gengið frá því, að sú skylda hvíldi á stofnlánadeild Seðlabankans að sjá um lánalengingu. Nú vil ég spyrja um það, hvernig er frá þessu gengið í sambandi við þessa ráðstöfun fyrir iðnaðarfyrirtæki. Er gert ráð fyrir því, að Seðlabankinn sjái um að kaupa þau vaxtabréf, sem þarna á að gefa út af iðniánasjóði, eða einhver önnur fjármálastofnun? Eða á þetta aðeins að verða þannig, að þau iðnfyrirtæki, sem þessar lausaskuldir hafa á sér, fái á þennan hátt ríkisábyrgð fyrir sínum skuldum og verði svo hvert um sig að baksa í því að selja bréfin? Ég vildi gjarnan fá upplýsingar varðandi þetta atriði. En fyrst ég stóð nú hér upp, langar mig enn einu sinni í sambandi við umr. um þetta mál að taka það fram, sem ég hef gert hér áður, að ég tel, að mjög sé rangt og villandi að tala alltaf um allan íslenzkan iðnað eins og eina samstæða heild, sem ein og sömu lög eða reglur skuli gilda um. Á því er auðvitað enginn vafi, að aðstaða hinna einstöku iðnfyrirtækja er geysilega misjöfn í þessum efnum. Ýmis iðnfyrirtæki eiga á ýmsan hátt við erfiða rekstraraðstöðu að búa. Þau njóta svo að segja engrar tollverndar og verða að keppa við svo til ótollaðar innfluttar vörur, og slík iðnfyrirtæki eiga vitanlega í nokkrum rekstrarörðugleikum í ýmsum tilfellum. En ýmis önnur iðnfyrirtæki eiga við þá aðstöðu að búa að njóta stórkostlegrar tollverndar, þar sem þau geta selt framleiðsluvöru sína í skjóli u.þ.b. 100% tollverndar. Hér er vitanlega gífurlegur munur á, og er engin ástæða til þess að láta sömu reglur gilda um iðnfyrirtæki, sem svo misjafnlega stendur á fyrir. Ég vil einmitt í þessu sambandi líka segja það, að það er auðvitað mesta villa, sem hér var sögð af hv. 1. landsk. þm., talsmanni meiri hl. fjhn., að iðnaðurinn sem heild njóti miklu lakari kjara en bæði sjávarútvegur og landbúnaður hér í þessum efnum. Þar er auðvitað hrein fjarstæða að halda svona nokkru fram, í rauninni hastarlegt, að þetta skuli vera endurtekið hér á Alþingi æ ofan í æ. Auðvitað er það, að íslenzkur iðnaður býr í þessum efnum við allt önnur og miklu hagstæðari kjör frá því opinbera en t.d. okkar útflutningsframleiðsla yfirleitt gerir. Okkar sjávarútvegur verður t.d. að keppa á hinum viða heimsmarkaði og lúta því verðlagi, sem þar er, og verður meira að segja að bera há útflutningsgjöld þar að auki, sem er alveg einstakt, á sama tíma sem mikill hluti af íslenzkum iðnaði býr við þá aðstöðu, sem virðist ekki vera metin til neins hjá þeim, sem haga orðum sínum á þessa lund, að fá að selja sína vöru í slíkri tollvernd sem hér á sér stað, upp í 100%. Ég álít, að íslenzkur iðnaður þurfi sannarlega ekki að kvarta í þessum efnum. En þær greinar íslenzks iðnaðar, sem búa við þau kjör, sem ég nefndi hér áðan, að njóta svo að segja engrar tollverndar, þær greinar geta vissulega borið sig saman við bæði sjávarútveg og landbúnað. Það er rétt, að iðngreinar eins og t.d. báta- og skipabyggingar, eins og veiðarfæragerð og hin almenna viðgerðarþjónusta, þessar iðngreinar búa við þannig aðstöðu, að það er eðlilegt, að þær fari fram á nokkra leiðréttingu sinna mála í samanburði við ýmsa aðra. Og ég vil ekki leggja þær að jöfnu við iðnað, sem framleiðir t.d. súkkulaði eða eitthvað annað þess háttar og á hér að meðhöndla á nákvæmlega sama hátt og þessar iðngreinar. Og svo er því haldið fram, að þær séu eitthvað sérstaklega hart leiknar af ríkisvaldinu samanborið við það, sem sjávarútvegur og landbúnaður sé. Slíkt er vitanlega hrein villa. Ég hef sagt það áður í umr. um þetta mál, að við Alþb.-menn getum stutt það frv., sem hér liggur fyrir, að iðnaðurinn sé nokkuð aðstoðaður til þess að breyta óumsömdum stuttum lánum í lengri lán og hagstæðari lán. En við álítum, að við framkvæmd þess eigi að taka fullt tillit til þess mikla mismunar, sem á sér stað milli ýmissa iðnfyrirtækja í landinu, því að þar er vitanlega stórkostlegur munur á, og það er aðalatriði málsins. En þetta mál er ekki rétt rekið á þeim grundvelli að halda því fram, að á allan íslenzkan iðnað sé hallað í löggjöf frá Alþingi og það sé nauðsynlegt að hlaupa undir bagga með honum, vegna þess að hann búi við lakari kjör en t.d. okkar útflutningsatvinnuvegir. Slíkt er rangt. En aðalatriðið var það, að mig langaði til þess að fá frekari upplýsingar um það atriði, sem ég spurði hér um fyrst í sambandi við framkvæmd þessara vænanlegu laga.



Herra forseti. Ég tel litlu máli skipta og skal ekki blanda mér í þann meting, sem fram kom í ræðu hv. síðasta ræðumanns um það, hvort landbúnaður, sjávarútvegur eða iðnaður búi við betri eða lakari kjör í þessu þjóðfélagi. Út af því, sem hv. 5. þm. Austf. sagði, að það væri síður en svo, að iðnaðurinn væri verr settur en aðrar atvinnugreinar, vegna þess m.a., að ýmsar greinar íslenzks iðnaðar nytu gífurlegrar tollverndar, þá vil ég segja það, að það hefur víða komið fram á undanförnum árum þessi sami hugsunarháttur, að iðnaðurinn hafi lifað í skjóli tollverndar og hafta. En ég get ekki varizt því að láta það koma fram, að þegar norskur sérfræðingur var fenginn til þess ekki alls fyrir löngu að gera álitsgerð um iðnaðinn, - aðlögunarhæfileika iðnaðarins í sambandi við breytingar á tollum o.fl., - var það eitt, sem vakti mest undrun hans, og það var hin hæga þróun, sem átt hefði sér stað í iðnaði í ýmsum greinum hér, meðan henni fleytti stórlega fram í öðrum löndum, og hans niðurstaða varð sú, að skýringin á þessu væri höftin og tollarnir, sem hefðu orðið iðnaðinum til bölvunar á þróunarskeiði hans. Menn hafa þannig nokkuð mismunandi skoðanir á þessu, og sjálfur er ég þeirrar skoðunar, að það mundi á mörgum sviðum vera öðruvísi umhorfs í iðnaði okkar, ef hann hefði notið meira frjálsræðis á undanförnum árum, minni hafta. Þá hefði fyrr verið unnið að því, að hann gæti starfað samkeppnisfær við innfluttar iðnaðarvörur og án tollverndar. Við vitum, að það hefur mjög mikið verið gert að því í sambandi við breytingar á tollskrá og tollalögum á undanförnum árum að draga úr tollvernd iðnaðarins, og það verður ekki séð, að það hafi orðið iðnaðinum neinn fjötur um fót, þvert á móti. Það hefur ekki verið haft neitt sérstakt samráð við mig sem iðnmrh. um þetta frv., sem hér er á dagskrá, og ég er því ekki neitt sérstaklega undir það búinn að svara þeirri fsp., sem fram kom hjá hv. 5. þm. Austf., hvernig hugsuð væri framkvæmdin í þessu máli. En samt sem áður vil ég taka það fram, að ýmsar efasemdir ekki svipaðar þeim, sem komu fram hjá hv. þm., mátti heyra hér, þegar frv. til laga um breytingu á lausaskuldum sjávarútvegsins í löng lán var lagt fyrir Alþingi. Ég man eftir því, að það voru þá þm., sem sögðu, að það væri einskis virði og ekkert í frv., sem benti til þess, hvernig ætti að framkvæma lögin, og það mátti heyra margar úrtölur. Þetta frv. er, eins og fram hefur komið, sniðið nokkuð í samræmi við sambærilega löggjöf um sjávarútveginn og landbúnaðinn, sem má í raun og veru skoðast sem nokkurs konar rammalöggjöf. Ég er sammála því hjá hv. 5. þm. Austf., að það veltur auðvitað allt á því, hvernig framkvæmdin verður, og það hefði auðvitað verið æskilegra að tryggja fyrirkomulag framkvæmdarinnar meir í upphafi en mér skilst að gert hafi verið, eins og gert var a.m.k. í sambandi við löggjöfina um lengingu lána til sjávarútvegsins. En hins vegar er á það að lita, að undanfari þessa frv. eru tvenn hliðstæð lög varðandi sjávarútveg og landbúnað, og það er enginn vafi á því, að þar hefur skapazt jarðvegur fyrir framkvæmd þessarar löggjafar, sem ekki var í upphafi, þegar var verið að undirbúa, hvernig mætti koma þessu fyrir með fyrstu lögin, sem snertu sjávarútveginn. Ég get vel lýst því yfir hér, að að sjálfsögðu mundi ég telja mér skylt sem iðnmrh. að beita mér fyrir framkvæmd á þessari löggjöf í samræmi við framkvæmdina, sem varð á I. varðandi lausaskuldir sjávarútvegsins og landbúnaðarins. Ég þykist alveg viss um það fyrir fram, að viðskiptabankarnir munu telja sig að verulegu leyti umkomna þess að kaupa bréf eins og hér er um að ræða upp í þær lausaskuldir iðnaðarins, sem hjá þeim eru. Ég miða það við þá reynslu, sem ég hef í þeim efnum, að þar er um lausaskuldir að ræða, sem staðið hafa árum saman og frekar bætt á sig heldur en minnkað, og ég tel það nokkurs virði fyrir viðskiptabankana að fá slíkar skuldir greiddar með bréfum, sem eru tryggð með ríkisábyrgð og ákveðin afborgun á, hvort sem það er nú til 7 eða 15 ára eða eitthvert tímabil styttra, eins og vænta má að geti orðið. Þó að það liggi ekki fyrir og hafi ekki verið skýrt, hvernig þessi framkvæmd sé hugsuð, held ég, að þess megi vænta með þeirri reynslu, sem fengizt hefur af hliðstæðri löggjöf varðandi sjávarútveg og landbúnað, að þetta frv., ef að lögum verður, geti orðið raunverulega veruleg lyftistöng fyrir iðnaðinn. Ég vil lýsa því sem skoðun minni, að ég tel fáa löggjöf á síðari árum hafa orðið sjávarútveginum meira virði en lögin, sem sett voru 1961 um að breyta lausaskuldum sjávarútvegsins í föst lán, og það var m.a. vegna mjög gaumgæfilegrar framkvæmdar á þeim lögum, sem fólst í því, að heildarmat var látið fara fram um allt land og samræmt heildarmat á eignum landbúnaðarins og efnahagsreikningum útvegsfyrirtækjanna stillt öllum í sambærilegt form. Hér var um mikla hreinsun frá reikningslegu sjónarmiði að ræða, og það er enginn vafi á því, að l. urðu sjávarútveginum verulega til styrktar og þóttu einnig mikils virði í þeim peningastofnunum, sem þó þurftu að leggja nokkuð á sig, til þess að framkvæmdin gæti orðið sjávarútveginum til liðsinnis. Ég skal ekki heldur blanda mér í nokkrar smávegis deilur, sem hér hafa orðið um það, hvað lánstíminn á að vera langur, 7 ár og 15 ár eða 10 ár og 20 ár. En ég hygg nú, að þetta hafi í framkvæmdinni ákaflega litla þýðingu, ef það hefur nokkra þýðingu, því að hér er verið að breyta lausaskuldum, sem fyrir eru og búið er að setja veð fyrir í eignum. Það er að vísu nokkurs virði, hvort lánin eru 15 eða 20 ár, en allur lánstíminn verður að sjálfsögðu að regúlerast miðað við það, hvað eignirnar eru gamlar eða veðin eru gömul, sem tryggingin er í, og verður lánstíminn þeim mun styttri að sjálfsögðu sem fasteignirnar og vélarnar eru eldri, sem veðsettar eru sem trygging. Að lokum vildi ég aðeins segja, að ég tel þetta mál mikils virði og mun fylgja því. En það kann að vera, að ég vildi gera smábreytingu á þessu frv., sem ég er þó ekki reiðubúinn til þess að gera grein fyrir á þessu stigi málsins, en vildi láta það koma fram, þennan fyrirvara, svo að það kæmi ekki á óvart á síðara stigi málsins eða við 3. umr.



Herra forseti. Hv. frsm. fjhn., 1. landsk. þm., lét þess getið, að þetta atriði, sem við flytjum brtt. um á þskj. 416, hv. 11. þm. Reykv. og ég, hefði ekki verið rætt í fjhn. Þetta er rétt hjá hv. þm., en það stafar af því, að við höfðum ekki athugað þetta atriði sérstaklega, þegar málið var rætt í n., en gerðum það hins vegar eftir að hún hafði skilað áliti. En um þetta er ekkert sérstakt að segja eða ekkert við það að athuga, því að eins og hann líka benti á, segir í nái., að einstakir nm. áskilji sér rétt til að flytja brtt. við frv., og því höfum við borið fram þessa till. Ég vil minna á það, eins og fyrri flm. till., hv. 11. þm. Reykv., gerði áðan, að þegar sett voru hér á þingi lög um svipaða lagfæringu fyrir sjávarútveginn 1961, - það er gert með lögum um breytingu á lögum um stofnlánadeild sjávarútvegsins, eins og menn muna, - þá var ákveðið í þeim lögum, að hámarkslánstími útgerðarfyrirtækjanna skyldi verða 20 ár, þegar um fasteignarveð var að ræða, en 10 ár, ef lánað var út á vélar. En í þessu frv., sem hér liggur fyrir, er hámarkslánstíminn styttri, 15 ár, þegar lánað er út á fasteignir, og 7 ár, þegar lánað er út á vélar. Nú er það að vísu alveg rétt, sem hæstv. ráðh. gat um áðan, að lánstíminn hlýtur að vera mismunandi og verða það eftir því, hvernig veð er, t.d. þegar um vélar er að ræða. En það breytir því ekki, að okkur þykir rétt að veita heimild til þess, að lánstíminn hjá iðnaðinum verði jafnlangur og hjá sjávarútveginum á sínum tíma og eins og var hjá landbúnaðinum ári síðar, þegar lausaskuldum bænda var breytt í föst lán. Þá var að vísu aðeins lánað út á fasteignir, en þar var hámarkslánstíminn ákveðinn 20 ár, og brtt. okkar er um þetta, að hámarkslánstíminn hjá iðnaðinum verði þessi, 20 ár, þegar lánað er út á fasteignir, og 10 ár, þegar lánað er út á vélar. Ég tel víst, að þetta geti komið sér vel fyrir ýmis iðnaðarfyrirtæki, að hámarkslánstíminn verði settur sá sami og var hjá sjávarútveginum, eins og við gerum till. um. Það er engu slegið föstu um það, að þetta skuli vera í öllum tilfellum. Þarna er bara um hámarkstíma að ræða, og margt af lánunum yrði trúlega til styttri tíma. En óefað gæti þetta komið sér vel fyrir ýmis fyrirtæki, að það væru möguleikar til að hafa lánstímann þetta rúman.