Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um tekjuskatt, lögum um sérstakan skatt á fjármálafyrirtæki og lögum um fjármálafyrirtæki, með síðari breytingum. Tilefni þess að frumvarpið er lagt fram er að á undanförnum vikum og mánuðum hafa komið í ljós nokkur atriði sem æskilegt er talið að skýra betur og einfalda í íslenskri löggjöf og lúta að nauðasamningagerð slitabúa fallinna fjármálafyrirtækja. Með frumvarpinu er ekki verið að leggja til breytingar á þeirri áætlun sem stjórnvöld kynntu í sumar um losun fjármagnshafta. Þvert á móti er með frumvarpinu verið að styrkja þá áætlun og stuðla frekar að því að losun hafta nái fram að ganga í samræmi við hana. Í frumvarpinu er í fyrsta lagi lögð til breyting vegna skattlagningar vaxta af skuldabréfum sem slitabúin gefa út í eigin nafni sem lið í fullnustu nauðasamnings við kröfuhafa sína. Nánar tiltekið er lagt til að allir vextir af slíkum skuldabréfum, þar með talið afföll, verði undanþegnir tekjuskatti í hendi raunverulegs eiganda skuldabréfs sem ekki ber ótakmarkaða skattskyldu á Íslandi. Í breytingunni felst einnig að staðgreiðsluskyldu er létt af þessum tekjum. Breytingin kemur fyrst og fremst til af tæknilegum ástæðum þar sem þær upplýsingar liggja fyrir að stærstu félögin sem annast utanumhald og uppgjör vegna útgáfu skuldabréfa í Evrópu munu ekki taka við þessum skuldabréfum til skráningar og umsýslu vegna gildandi ákvæða í íslenskum skattalögum. Í öðru lagi er lögð til breyting er lýtur að afmörkun skattskyldu samkvæmt lögum um sérstakan skatt á fjármálafyrirtæki. Þessi skattur hefur í daglegu tali verið kallaður bankaskattur. Í áætlun stjórnvalda um losun fjármagnshafta er miðað við að slitabúin verði leyst undan skyldu til að greiða bankaskatt ef þau greiða stöðugleikaframlag eða stöðugleikaskatt. Þessi áform stjórnvalda koma þó ekki fram í lögum um bankaskattinn. Í frumvarpinu er því lagt til að úr þessu verði bætt og skýrlega kveðið á um að skattskylda þessara aðila falli niður að fenginni endanlegri staðfestingu dómstóla á nauðasamningi. Slitabú sem öðlast slíka staðfestingu fyrir næstu áramót munu þá losna undan skyldu til að greiða bankaskatt á árinu 2016. Sama slitabú greiðir heldur ekki stöðugleikaskatt á árinu 2016 enda hafi stöðugleikaframlag þá verið innt af hendi. Í þriðja lagi eru lagðar til nokkrar breytingar á lögum um fjármálafyrirtæki. Áður en ég kem að því vil ég vekja sérstaka athygli á þeim kafla í greinargerð með frumvarpinu sem fjallar um áhrif þeirrar breytingar sem ég rakti um brottfall bankaskattsins og samhengi við ríkisfjármálin, þ.e. að við höfum frá upphafi gert ráð fyrir að bankaskatturinn mundi annaðhvort fjara út eða á einhverjum tímapunkti falla niður, eins og við erum að boða að geti gerst við þessi skilyrði. Það hefur að sjálfsögðu áhrif á ríkisfjármálaáætlunina þótt ekki sé horft nema bara til frumvarpsins fyrir árið 2016, þ.e. gert er ráð fyrir því á tekjuhlið fjárlaganna að bankaskatturinn skili sér á næsta ári, en að því marki sem þessir atburðir geta haft áhrif á greiðslu bankaskatts á næsta ári þá hefur ávallt verið gert ráð fyrir að við mundum á ákveðinn hátt vinna okkur upp það tekjutap með stöðugleikaframlaginu eða stöðugleikaskattinum eftir atvikum. Ég vísa í það sem segir um þetta í greinargerð með frumvarpinu. Niðurstaðan er í raun og veru sú samkvæmt þessu að það er annað sem kemur í staðinn. Eins og ég rakti hér rétt áðan eru lagðar til nokkrar breytingar á lögum um fjármálafyrirtæki. Ég ætla að koma að því núna. Fyrsta breytingin varðar það tímamark sem slitameðferð telst lokið með nauðasamningi. Lagaákvæði sem að því lýtur hefur valdið vafa við túlkun. Er því lagt til að úr því verði bætt og skýrt kveðið á um hvenær slitum telst lokið með nauðasamningi. Önnur breytingin varðar hlutfall atkvæðamagns sem þarf til að samþykkja nauðasamning. Gerð var breyting á þeirri reglu á vorþingi með lögum nr. 59/2015. Þá var bætt við 90% þaki á atkvæðamagn eftir fjárhæðum til að koma til móts við minni slitabú. Það felur í sér að nægilegt er að 90% kröfuhafa samþykki samninginn eftir fjárhæðum. Í frumvarpinu er lagt til að umrætt þak verði nú lækkað niður í 85% til að koma til móts við áhyggjur af því að nægjanlegur fjöldi kröfuhafa muni ekki koma á fund til að greiða atkvæði um nauðasamninginn. Áhyggjurnar stafa meðal annars af því að margir kröfuhafar hafa fengið samþykktar kröfur í búin en ekkert hefur heyrst í þeim síðan. Rétt er að nefna að þúsundir kröfuhafa lýstu kröfum í bú stærri fjármálafyrirtækjanna. Óvíst er því hvort allir þessir kröfuhafar taki á endanum þátt í atkvæðagreiðslu um frumvarp að nauðasamningi þrátt fyrir að atkvæðagreiðslur um samningana hafi verið einfaldaðar með lagabreytingum á síðasta löggjafarþingi sem aftur gæti leitt til þess að ekki náist nægilega hátt hlutfall til að samþykkja nauðasamningana. Loks er lagt til að við lög um fjármálafyrirtæki bætist heimild til handa slitastjórn til þess að gera tillögu á kröfuhafafundi um að einungis þeir kröfuhafar sem skráðir eru í kröfuskrá á þeim degi sem frumvarp að nauðasamningi fjármálafyrirtækis er lagt fram hafi heimild til að kjósa um frumvarp að nauðasamningi. Sérstakar reglur tryggi svo rétt kröfuhafa til að gefa sig fram við slitastjórn og sýna fram á kröfuhafaskipti ef um það hefur verið að ræða. Virðulegi forseti. Að lokum vil ég geta þess að í kostnaðarumsögn fjármála- og efnahagsráðuneytisins kemur fram í samræmi við það sem ég rakti hér stuttlega fyrr í ræðu minni að verði frumvarpið óbreytt að lögum er gert ráð fyrir að bein áhrif þess á ríkissjóð verði óveruleg, einnig að lögfesting þess muni ekki raska forsendum í tekjuhlið ríkisfjármálaáætlunar fyrir árin 2016–2019. Að þessu sögðu mælist ég til þess, virðulegi forseti, að frumvarpinu verði vísað til hv. efnahags- og viðskiptanefndar að lokinni umræðu.

Forseti. Eins og við ræddum hér í vor eða sumar um þessa nauðasamninga og stöðugleikaskatt og stöðugleikaframlag þá er þetta náttúrlega eitt af stærstu málunum sem við fáumst við á þessu kjörtímabili og kannski í lengri tíma, þannig að það er ekki furða þótt maður reyni a.m.k. að velta því vel fyrir sér. Það vekur athygli mína að í greinargerðinni með frumvarpinu á bls. 3 segir, með leyfi forseta: „Samkvæmt fulltrúum slitabúa fallinna fjármálafyrirtækja hafa þær upplýsingar borist þeim að stærstu félög á sviði utanumhalds og uppgjörs vegna útgáfu skuldabréfa …“, þ.e. að félög í Evrópu sem sjá um skuldabréf muni ekki taka að sér það sem nauðsynlegt er til að hægt sé að ganga frá þessum skatti og þess vegna er ákveðið að leggja hann niður. Gott og vel. Það má vel vera að það sé rétt. En er það bara þannig að við gerð þessa frumvarps komi fulltrúar slitabúanna, sem eiga auðsjáanlega mjög mikilla hagsmuna að gæta í þessu öllu saman, og tilkynni ráðherra að þetta sé svona, þau muni ekki taka þetta að sér, og þá sé hlaupið til og frumvarp samið um það? Í öðru lagi langar mig að spyrja: Hversu miklu máli skiptir þetta? Hvaða eigendur eru þetta? Það kemur síðan fram í skýringum í greinargerð að mest af þessu falli niður vegna þess að um sé að ræða kröfuhafa í ríkjum sem Ísland hefur gert tvísköttunarsamninga við. Hverjir eru það þá sem mundu komast í þá óþægilegu aðstöðu sem stóru öflugu fyrirtækin í Evrópu vilja ekki lenda í og taka að sér að reikna út hvað þeir eiga að borga?

Herra forseti. Það er í raun og veru svolítið sérstakt við þetta mál að allt sem snertir uppgjör föllnu fjármálafyrirtækjanna og leiðir sem stjórnvöld hafa verið að þróa á undanförnum árum til þess að ljúka slitum þeirra gerist að vissu leyti í lokuðum heimi, eins og stöðugleikaskatturinn er til vitnis um. Honum er sérstaklega beint að þessum vanda sem lýsir sér í því að fjármálafyrirtækin hafa ekki lokið slitum þrátt fyrir að svona langt sé um liðið og það hefur þurft að höggva á hnútinn. Þetta er allt saman liður í aðgerðum til þess að losa þjóðina á endanum undan fjármagnshöftunum. Það má segja að sú breyting sem lögð er til um þetta efni, að almenna skattákvæðið gildi ekki, verði að skoðast í samhengi við þá heildaraðgerð sem er hér undir, sem er sú að við erum að eyða greiðslujafnaðaráhrifum af uppgjöri slitabúanna. Ein leiðin til þess að það geti gerst, með stöðugleikaframlagi, er sú að það komi til útgáfu bréfa af þessu tagi. Það leiðir síðan til þess að menn eru með væntingar um að geta skráð viðkomandi bréf og þegar þeir þræða þá götu lengra rekast þeir á að það geta verið tæknilegar hindranir með þá útfærslu ef afdráttarskattur er í gildi á Íslandi. Ég get tekið undir með hv. þingmanni að þetta er kannski svolítið óheppilegt orðalag í greinargerðinni og ég tek það bara á mig að hafa lagt það þannig hér fram. En það er engu að síður svo að við leggjum hér til breytingu sem er hugsuð til þess að greiða fyrir því að búin geti lokið slitum með 

Ég þakka hæstv. ráðherra svarið. Það segir í greinargerðinni að í aðildarlöndum okkar, þeim ríkjum sem við höfum mest samskipti við, lægi þetta ljóst fyrir út af tvísköttunarsamningum. Þannig að ég velti fyrir mér: Hvar eru þá þessi viðskipti, hvar fara þau fram? Hverjir mundu sem sagt falla undir þetta? Þeir aðilar eru auðsjáanlega ekki í þeim löndum sem við höfum helst viðskipti við og væri fróðlegt að vita hvaðan þeir koma. En mig langar líka að biðja hæstv. ráðherra að útskýra annað fyrir mér vegna þess að allt er þetta til að auðvelda að stöðugleikaskilyrðin nái fram að ganga. Ég skil það mjög vel. En við þurfum náttúrlega að vera alveg viss um hvað við erum að gera. Í vor eða sumar var lækkað hlutfall þeirra sem þurfa að samþykkja frumvarp að nauðasamningi á kröfuhafafundi úr 95% í 90%. Nú er farið með það niður í 85%. Ég velti fyrir mér: Af hverju þarf að lækka þetta enn frekar en gert var í lögunum sem við settum í vor? Ég skildi það, en ég skil ekki almennilega af hverju lækka þarf það enn frekar nú. Það er talað um jafnvægi sem þarf að ná milli upphæða og fjölda. Getur hæstv. ráðherra útskýrt þetta fyrir mér?

Herra forseti. Það sem ég get sagt í fyrsta lagi varðandi fyrra atriðið þá er erfitt að spá fyrir um það nákvæmlega hvar mundi mögulega reyna á þessar tæknilegu hindranir. Í sumum tilvikum, eins og nefnt hefur verið, mundi það mögulega leysast á grundvelli tvísköttunarsamninga, í öðrum tilvikum ekki. Þetta eru skuldabréf sem slitabúin munu gefa út. Það er þá verið að horfa til möguleikans á að skrá þau erlendis og að greiða fyrir viðskiptum með bréfin. Varðandi síðara atriðið þá get ég eingöngu bent á að hér er um að ræða slitabú sem eru að umfangi að því er mér sýnist, hvort sem við horfum á fjárhæðir eða fjölda hluthafa, af algerlega óþekktri stærð á Íslandi. Við erum að rata inn í framkvæmd löggjafarinnar með hlutafélög sem eru á margan hátt alveg einstök í framkvæmd gjaldþrotalaganna. Hér er sérstaklega verið að horfa til þess að fjöldi kröfuhafa sem hér er undir er svo gríðarlegur að það gæti komið til þess að þúsundir kröfuhafa mundu ekki mæta til þess að taka afstöðu til nauðasamnings á grundvelli krafna sem þeir hafa lýst. Við þær aðstæður getur það mögulega gerst að þau viðmið sem er að finna í lögunum í dag, jafnvel þótt við höfum aðeins rýmkað þau eða dregið úr kröfunum, þyki þegar á allt er horft dálítið stíf og ósanngjörn. Þetta er fyrst og fremst gert til þess að greiða fyrir gerð nauðasamnings án þess þó að sé um of gengið á rétt kröfuhafa eða verið að víkja 

Virðulegi forseti. Fyrsta athugasemdin sem mig langar að gera er að það kemur að því er virðist hvergi fram í frumvarpinu hversu mikil áhrif undanþágan sem talað er um í 1. gr. frumvarpsins muni hafa. Er búið að finna út hversu miklum tekjum ríkissjóður verður af? Það er sagt hér að breytingin muni ekki hafa umtalsverð áhrif þar sem ekki sé gert ráð fyrir þessu í ríkisreikningi, eða hvað sem þetta nú heitir. Mig langar til þess að spyrja hæstv. ráðherra: Um hversu háa upphæð er að ræða sem mun falla þarna út fyrir? Hefur verið gerð einhver úttekt á því? Hvernig standa málin þar? Það er ekki hægt að ræða þetta mál, alla vega ekki 1. gr., án þess að við fáum að vita hverjar upphæðirnar eru. Forsendurnar liggja þar.

Herra forseti. Ég lét þess getið í framsöguræðu minni að verði frumvarpið óbreytt að lögum eru áhrif þess á ríkissjóð óveruleg. Þetta frumvarp, verði það óbreytt að lögum, mun heldur ekki raska neinu í langtímaáætlun í ríkisfjármálum. Við getum auðvitað nálgast þessi haftamál, sem eru hið undirliggjandi mál hér, með ýmsum hætti. Ein leið er að nálgast þetta sem tekjuöflunaraðgerðir og spyrja: Hversu miklu getum við rakað saman í ríkissjóð á grundvelli haftaafnámsáætlunar og tengdra mála? Ég hef aldrei nálgast málið þannig. Ég hef litið þannig á að við værum að leysa flókið viðfangsefni sem er fjármagnshöftin. Það hefur tekið okkur mörg ár. Við höfum lagt fram tillögur sem eru fyrst og fremst ætlaðar að losa okkur og þjóðina undan höftunum. Til þess höfum við kynnt sérstakan skatt. Við höfum boðið upp á stöðugleikaskilyrði. Þar er undirliggjandi að við erum að hlutleysa uppgjör slitabúanna hvað varðar greiðslujafnaðaráhrif, þ.e. við erum að tryggja að búin geti gengið frá sínum málum og greitt út til kröfuhafa án þess að það hafi veruleg áhrif á gengi íslensku krónunnar. Við göngum reyndar mjög langt í því. Við ætlum ekki að sætta okkur við nein augljós áhrif á krónuna. Við erum í raun og veru algerlega að hlutleysa öll slitabúin hvað varðar þrýsting á gengi krónunnar. Þetta mál hérna er í sjálfu sér eins og sandkorn í stóran haug af sandi þegar kemur að því að meta áhrifin af þessu öllu saman. Þetta er pínulítið mál sem varðar tæknilega framkvæmd haftaafnámsins. Jafnvel þótt ég skilji vel að menn vilji glöggva sig á því hverju þetta hefði skilað í ríkissjóð þá held ég að miklu betra sé að skoða málið í heildarsamhengi hlutanna. Ég vil segja 

Virðulegi forseti. Ég þakka þetta. Mér heyrist á hæstv. ráðherra að þarna sé einhvers konar samkomulag, ef maður má segja það, um að þessi fyrirtæki eða félög muni greiða stöðugleikaframlag í stað þess að greiða tekjuskattinn. Er það rétt skilið hjá mér? Ég verð bara að hugsa hvort þetta sé eðlilegt yfir höfuð. Er eðlilegt að við tökum einhver sérstök félög og gefum þeim undanþágu frá því að greiða tekjuskatt af skuldabréfum sem eru gefin út á Íslandi? Er ekki eðlilegt að greiða tekjuskatt? Hvað erum við gera ef við veitum þessum bréfum undanþágu, erum við þá ekki í raun og veru að gefa þeim 20% afslátt af vaxtamöguleikum? Hvaða áhrif mun það síðan hafa á eftirsölumarkaðinn af skuldabréfum? Þetta er náttúrlega mjög flókið. Hæstv. ráðherra hefur kannski meiri innsýn í þetta en ég en mér finnst þetta í fyrstu andrá líta svolítið óeðlilega út og set spurningarmerki við hvort þarna séu einhverjar fleiri upplýsingar sem við mundum þurfa að fá til þess að skilja niðurstöðu hæstv. ráðherra.

Herra forseti. Hvað varðar þennan tiltekna skatt er þetta ekki tekjuskattur heldur afdráttarskattur sem hefði þurft að koma til samkvæmt núgildandi lagaskilyrðum. Ég vil taka fram að í því samtali sem hefur átt sér stað við slitabúin hafa stjórnvöld haft eitt að leiðarljósi sem er að lágmarka áhrif af uppgjöri búanna og útgreiðslu kröfuhafa á efnahagsumhverfi á Íslandi. Til þess var þessi heildaráætlun samin um að gefa þeim tiltekinn frest til að greiða stöðugleikaframlag og undirgangast þau skilyrði sem þeim hafa verið kynnt, ellegar að lenda í stöðugleikaskattinum sem leysir þá þennan undirliggjandi greiðslujafnaðarvanda og gerir búunum kleift að gera upp við kröfuhafa sína. Þetta tiltekna frumvarp verður ekki slitið úr samhengi við það. Þó að við höfum haft það sem markmið að horfa til þess að leysa greiðslujafnaðarvandann höfum við á sama tíma verið skýr með það að við mundum hlusta eftir því hvaða atriði það væru sem gætu gert slitabúunum auðveldar að klára nauðasamning, fá hann samþykktan og afgreiða þessi mál, vegna þess að það eru sameiginlegir hagsmunir okkar með búunum að þau mál séu komin út úr heiminum sem allra fyrst. Það má segja að þetta frumvarp séu efndir á því loforði gagnvart slitabúunum af hálfu stjórnvalda að gera það sem rúmast innan þeirra markmiða sem við höfum sett okkur, gera það sem við getum til að greiða fyrir skjótri niðurstöðu í þessu öllu saman. Það lýtur að atkvæðagreiðslunum, það lýtur að þessu með afdráttarskattinn og það lýtur að öðrum atriðum í frumvarpinu. Þetta er til að einfalda og flýta fyrir og tryggja að þessi mál geti klárast á þessu ári. Þetta afdráttarskattsmál 

Forseti. Eins og kom fram í ræðu hæstv. ráðherra er þetta frumvarp fram komið til að greiða fyrir nauðasamningunum. Í kaflanum um mat á áhrifum stendur: „Verði frumvarpið að lögum má gera ráð fyrir því að slitabúum fallinna fjármálafyrirtækja verði gert auðveldara en ella að ljúka gerð nauðasamninga.“ Í vor var fjallað um þessi mál, stöðugleikann, og það var reyndar kynnt þannig, ef ég man rétt og ég held að ég muni það rétt, sérstaklega þó af hæstv. forsætisráðherra, að hann talaði mest um stöðugleikaskattinn sem er 39% skattur á eignir slitabúanna og að þetta væri fyrst og fremst stöðugleikaskattur, og það væri kylfa sem við værum með á lofti og segðum: Ef þið greiðið þetta ekki þá getið þið gengið hérna að nauðasamningum. Þeir eru þægilegri fyrir okkur. Og þá segja menn: Það er gulrótin, gulrót fyrir ykkur til að klára þetta og til þess að við getum byrjað að losna úr höftum, sem við erum öll sammála um. Nú á að auðvelda nauðasamningana og það má vel vera að það sé gott og gilt, en ég vil benda á, virðulegi forseti, að menn nefna núna tölur eins og 500 milljarða sem verður munurinn á stöðugleikaframlaginu og skattinum. Ég vil ekki fara nánar út í einhverja leiki með tölur fyrr en ég er búin að skoða þetta mál í efnahags- og viðskiptanefnd. En ljóst er að við erum að tala um gífurlegar fjárhæðir. Síðan er margt annað sem við þurfum að taka inn, við þurfum að taka inn óvissuna. Fara menn í mál út af stöðugleikaskattinum og þar fram eftir götunum? Ég er alveg sammála því að það gæti vel verið að þegar allt er vegið saman skipti 500 milljarðar, sem einhverjir tala um núna, engu máli og hitt sé miklu betra. En ég ætla að fjalla um fjárhæðir í þessu sambandi í annarri umræðu. Ég held að það sé alla vega ljóst að við hljótum öll að skoða þetta mál alveg til botns þannig að við séum svolítið sátt við það sem við erum að gera. Hérna erum við sem sagt að auðvelda nauðasamningana. Er það virkilega það sem við ætlum að gera? Ég vil skoða málið í nefndinni áður en ég kemst alveg til botns í því. Frumvarpið vekur vissulega spurningar. Eins og kom fram í máli mínu áðan við hæstv. ráðherra er orðalagið í greinargerðinni nokkuð kúnstugt, þar segir: „Samkvæmt fulltrúum slitabúa fallinna fjármálafyrirtækja …“ og síðan er gerð grein fyrir þeim upplýsingum sem þær fjármálastofnanir hafa aflað sér. Ég spyr: Er fjármálaráðuneytið búið að sannreyna að þetta sé svona? Verðum við ekki að vera alveg viss um það að stjórnsýslan í kringum þetta allt saman sé kórrétt? Einnig segir: „Slíkar skyldur falla að sögn félaganna ekki að starfsemi þeirra …“ og það eru þessi stóru fyrirtæki í útlöndum sem ætla ekki að vinna þá vinnu sem þyrfti að vinna. Ég segi til að taka ekki of stórt upp í mig að mér finnst þetta svolítið kúnstugt. Hæstv. ráðherra segir að hann beri ábyrgð á þessu orðalagi og það má vel vera, en einmitt út af því að þegar við vorum í vor að tala um þetta, og þá vitna ég aftur sérstaklega í viðræður við hæstv. forsætisráðherra, þá sögðu menn: Ja, það er kynntur hérna þessi stöðugleikaskattur, 39%, en svo í bakgrunninum koma nauðasamningar og sagt að þeir hefðu meira og minna verið skrifaðir upp og gerðir að kröfum stærstu slitabúanna. Þetta mátti bara helst ekki heyrast vegna þess að menn voru með kylfuna á lofti. Mér sýnist að þeir hafi ekki bara verið með eina gulrót heldur gulrótabúnt til að menn fari nauðasamningaleiðina. Ég segi enn og aftur, virðulegi forseti, að það má vel vera að það sé besta leiðin. Þetta ætlaði ég að segja um fyrsta atriðið, um undanþágu frá skattskyldu. Síðan er fjallað um breytingu á afmörkun skattskyldra aðila samkvæmt lögum um sérstakan skatt á fjármálafyrirtæki. Mér sýnist að þar sé um hreingerningu að ræða, ef ég má orða það svo. Ljóst var þegar við ræddum þetta fyrr á árinu að ef bankaskatturinn félli ekki til yrði notað annaðhvort stöðugleikaskattur eða stöðugleikaframlag, hvort heldur væri, til að ná upp bankaskattinum en það mun ekki hafa verið gert ráð fyrir því í frumvarpinu um bankaskattinn sjálfan, þannig að mér sýnist þetta ekki vera óeðlilegt. Alltaf getur fólk þurft að laga til heima hjá sér og líka meira að segja í forstofunni. Síðan eru breytingar á lögum um fjármálafyrirtæki. Þá er í fyrsta lagi enn verið að auðvelda nauðasamningana, það er verið að auðvelda að aðilaskipti geti farið fram meira að segja eftir að búið er að boða til fundar og þar fram eftir götunum, aftur er verið að auðvelda þetta. Ég vil bara vekja athygli á því. Í öðru lagi er verið að skýra tímamark þess hvenær slitameðferð lýkur. Þá er sagt hér: „Eins og fram kemur í 3. mgr. er hins vegar gert ráð fyrir því að nauðasamnings sé leitað þegar eignir duga ekki til greiðslu krafna að mati slitastjórnar og einnig er þar sérstaklega heimilað að í frumvarpi að nauðasamningi sé hluta krafna varið til að greiða fyrir nýja hluti í viðkomandi fyrirtæki þegar svo stendur á. Við þær aðstæður ætti því hvorki við sú aðstaða sem gert er ráð fyrir í 1. eða 2. mgr. Því er nauðsynlegt að skýra sérstaklega að hinni eiginlegu slitameðferð lýkur með staðfestingu nauðasamnings samkvæmt þeim reglum sem um það gilda. Greiðslur á grundvelli nauðasamnings geta tekið nokkurn tíma og ekki er nauðsynlegt að slitastjórn annist þær að öðru leyti en leiðir af lögbundnum skyldum.“ Mér sýnist þetta vera eitthvað sem kom fram og sé gert að kröfu eða með vilja slitastjórnanna sem væntanlega eru þá búnar að fá nóg af þessu starfi og vilja losna út úr því eins fljótt og mögulegt er, þannig að þarna er tekið tillit til þess. „Í þriðja lagi er lögð til breyting á 12. málsl. 3. mgr. 103. gr. a laganna sem kveður á um hlutfall samþykkis nauðasamnings eftir fjárhæðum.“ Út í þetta var ég að spyrja ráðherrann, hver ástæðan væri virkilega til þess. Ég verð að viðurkenna að ég var litlu nær eftir útskýringar hans. Ég kenni honum ekki þar um vegna þess að tíminn er stuttur til að skýra svona mál. Ég mun fara fram á það í nefndinni að ég fái greinarbetri upplýsingar um það. Síðan kemur hérna eina ferðina enn: „Eftir samþykkt laganna“ - sem við samþykktum í vor - „hafa borist ábendingar um að framangreint þak kunni að vera of hátt miðað við þann fordæmalausa fjölda kröfuhafa …“ Aftur virðist vera sem stóru kröfuhafarnir komi og segi: Þetta gengur ekki, við þurfum að hafa þetta betra. Svo kemur þetta: „Í ljósi þeirra ríku þjóðhagslegu hagsmuna sem eru í húfi að slitum fjármálafyrirtækjanna …“ er talið nauðsynlegt að lækka þetta niður í 85%. Það má vel vera, en það sem ég er helst að vekja athygli á í 1. umr. um málið er að það er alls staðar alltaf verið að liðka fyrir nauðasamningunum. Lögin sem samþykkt voru voru tvenns konar, þau voru um stöðugleikaskattinn og þau voru um stöðugleikaframlagið. Hæstv. forsætisráðherra var alveg ákveðinn í því að það væri stöðugleikaskatturinn sem væri aðalið í frumvarpinu og hitt væri svona með, það væri gulrót sem ég held að sé gulrótabúnt. Mér finnst við þurfa, og allir, að gera okkur nákvæmlega grein fyrir því um hvað málið fjallar. Það er ekki stórt í sniðum út af fyrir sig og virðist vera sanngjarnt miðað við það að allir séu alveg sannfærðir um að þessi leið, nauðasamningarnir, sé best. En þurfum við ekki að vera alveg 100% viss um hvað við erum að gera? Menn tala um 500 milljarða. Við höfum talað um og æst okkur hér í þessum sal út af lægri upphæðum, ansi miklu lægri upphæðum. Það er það sem ég vil kannski vekja athygli á, en mun síðan halda um þetta ítarlegri ræðu þegar ég er búin að afla allra þeirra upplýsinga og skýringa í nefndinni sem ég tel þörf á. Þar með hef ég lokið máli mínu, virðulegi forseti.

Herra forseti. Sökum anna utan þings heyrði ég ekki fyrri part ræðu hv. þingmanns en seinni parturinn var hins vegar mjög glöggur og hún skilur bersýnilega vel eðli þessa frumvarps. En mig langar til að spyrja hv. þingmann samviskuspurningar. Hún hefur setið hér nokkur ár á þingi, hefur hún einhvern tímann séð glitta í lagasetningu sem byggist á orðrómi eða slúðri? Ég vísa til þess að það er verið að gera tillögu um það að kröfuhafar, sem fá greitt í skuldabréfum sem bera vexti, verði undanþegnir afdráttarskatti. Og af hverju er það? Jú, það er vegna þess, eins og segir á bls. 3 í greinargerðinni, að fulltrúum slitabúa fallinna fjármálafyrirtækja hefur borist til eyrna að stærstu félög á sviði umsýslu skuldabréfa muni ekki taka við skuldabréfum ef sú kvöð verður á þeim að afdráttarskattur verði tekinn vegna vaxtatekna hér. Með öðrum orðum, það er ekkert sem liggur fyrir um það skriflegt gagnvart fjármálaráðuneytinu. Hæstv. fjármálaráðherra hefur engin gögn um þetta en það hefur einhver sagt honum yfir skrifborð að fulltrúum slitabúanna hafi borist þetta til eyrna. Ég hef aldrei á minni lífsfæddri ævi séð tillögu að lagasetningu sem byggist á orðrómi. Ég spyr hv. þingmann: Hefur hún einhvern tímann séð frumvarp sem byggir á svona? Telur hún koma til greina að hún sem minn fulltrúi og Íslendinga í efnahags- og viðskiptanefnd taki þátt í því að samþykkja frumvarp sem byggist á jafn haldlitlum upplýsingum og þetta? Mun ekki hv. þingmaður gera harða kröfu um að fá að sjá einhver gögn sem liggja þarna að baki? Ég skora á hv. þingmann, sem er nú rísandi stjarna í mínum flokki, að slást í lið með mér og öðrum sem koma í veg fyrir það, burt séð frá eðli málsins, að svona slyðrugangur í lagasetningu verði látinn viðgangast á meðan fætur okkar beggja eru um það bil þokkalega volgir í pólitísku tilliti.

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður kom of seint, eins og hann segir sjálfur, hann heyrði hvorki andsvar mitt né byrjun á ræðu minni þar sem ég fór einmitt yfir þetta. Ég orðaði það svo - ég er nú ekki jafn mælsk og hv. þingmaður þannig að ég var kannski eitthvað aðeins á lægri nótunum. Ég undraðist þetta mjög, að þarna væri bara farið að orði þeirra sem hafa mesta hagsmuni af því verði frumvarpið samþykkt. Hæstv. ráðherra sagðist eiginlega bera ábyrgð á orðalaginu. Hann hefði kannski, ég er alveg sammála flokksbróður mínum, hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni, átt að vanda sig betur þegar hann skrifaði þetta niður. Auðvitað þurfum við að sjá um hvað þetta var. Ég er alveg sammála því. Ég hef lýst því yfir að ég muni einmitt nota þann tíma sem við höfum í nefndinni til að fara yfir þetta. Þetta er dæmigert, fara þarf vel yfir öll mál í nefndum, en að mínu viti vekur þetta mál hjá mér mjög margar spurningar og ekki síst hvaða orð eru notuð í greinargerðinni með því vegna þess að síðan kemur fram á öðrum stað í greinargerðinni að það hafi heyrst eða ábendingar borist um eitthvað, ég veit ekki hvaðan þær ábendingar hafa borist. Auðvitað þurfum við að fá skýringu á því og skoða þetta allt alveg niður í kjölinn.

Herra forseti. Ég segi bara guði sé lof. Hv. þingmaður stendur fyllilega undir væntingum mínum. Ég gat þess í mínu stutta andsvari áðan að mér hefði því miður ekki tekist sökum skyldustarfa að hlýða á upphaf umræðunnar. Þetta tiltekna atriði varðar meginefni frumvarpsins og það er algjörlega út í hött að hæstv. fjármálaráðherra geti boðið okkur það að breyta þessu tiltekna ákvæði í þágu kröfuhafa beinlínis til þess að auðvelda þeim að fá meira fyrir kröfur sínar og leggur engin gögn fram fyrir þingið til að styðja það. Hann hefur heyrt þetta, einhver hefur sagt þetta við hann. Svona setja menn ekki lög á hinu háa Alþingi. Ég er hjartanlega sammála hv. þingmanni um að þetta gengur ekki, ég þakka henni fyrir þá skýru yfirlýsingu um að hún muni gera reka að því að fá einhver gögn sem eru á bak við þetta. Ef þau eru ekki þá er málið algjörlega sjálffallið. Fyrir utan það tel ég að það sé engin sérstök skylda okkar á Alþingi að ganga með þessum hætti fram fyrir skjöldu til að auðvelda kröfuhöfum að uppfylla tímamörk til að geta smokrað sér fram hjá stöðugleikaskattinum. Mér er alveg sama þó að þeir nái ekki að ljúka sínum málum í tíma í staðinn fyrir það að fá þessa hjáleið sem ríkisstjórnin bjó til á síðustu stundu og gleymdi að segja þinginu frá og gleymdi að segja þjóðinni frá þegar þeir upplýstu um málið á hinum fræga Hörpufundi, mér er alveg sama þó að það leiði til þess að þeir komist ekki að smokra sér í gegnum þessa hjáleið. Það þýðir það eitt að stöðugleikaskatturinn sem hæstv. ríkisstjórn segir að muni standast allar alþjóðlegar skuldbindingar mun færa okkur í staðinn fyrir 330 milljarða hugsanlega 663. Og það munar töluverðu. Þetta er sennilega mesta skattatilfærsla eða skattalækkun sem þekkist á byggðu bóli en það eru ekki venjulegir Íslendingar sem fá það, nei, það eru kröfuhafar. 
            

Það er hárrétt hjá hv. þingmanni, forseti, þetta er stærsta málið sem við fjöllum um á þessu kjörtímabili. Við sögðum það í vor þegar við fjölluðum um stóra frumvarpið, þá var talað um að það væri stærsta málið. Nú kemur hingað inn lítið frumvarp sem lætur ekki mikið yfir sér og virðist bara vera til þægilegheita um þetta eða hitt. Mér sýndist þegar ég las það fyrst yfir að þetta væri líklega það sem þyrfti að gera. Þegar ég las það hins vegar aftur sá ég að við þyrftum að skoða þetta mjög nákvæmlega. Við þurfum að skoða þetta mjög nákvæmlega því að, eins og hæstv. ráðherra sagði í andsvari áðan við hv. þm. Ástu Helgadóttur, þessi skattfrádráttur er bara lítið korn í öllum þessum umræðum, en það breytir því ekki að við þurfum að skoða þetta allt niður í kjölinn og vera algjörlega viss um hvað við erum að gera. Það er svar mitt til hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar og ég vona að ég bregðist honum ekki í þessu máli fremur en öðrum.

Virðulegi forseti. Fyrst vil ég fara yfir það sem er jákvætt í þessu frumvarpi og ég tel að sé mikilvægt að taka vel í þegar slíkt er lagt fram og það eru auðvitað breytingar sem geta miðað að því að auðvelda gerð nauðasamninga. Við höfum margsinnis gert það með löggjöf, fyrst í minni tíð sem efnahags- og viðskiptaráðherra og aftur auðvitað með breytingunum miklu hér í vor, og eðlilegt að við greiðum áfram fyrir því. Ég tek undir með hv. þingmönnum sem hér hafa lýst nokkurri undrun yfir því með hvaða hætti þetta nýja ákvæði er sett fram um að undanskilja skuldabréf útgefin af hinum föllnu fjármálafyrirtækjum frá afdráttarskatti. Það er rétt að fara aðeins efnislega yfir það hvað þetta þýðir. Við erum með tvísköttunarsamninga við öll helstu viðskiptaríki þannig að kröfuhafar, hvort sem þeir eru bandarískir, kanadískir eða evrópskir, þurfa ekki að greiða þennan skatt og njóta þess í krafti tvísköttunarsamninga. Hins vegar eru þeir sem þurfa að greiða þannig skatt með sveitfesti til dæmis á Tortóla, á bresku Jómfrúreyjunum og í skattaparadísum í Karabíska hafinu. Maður hlýtur því að spyrja sig: Eru umtalsverð brögð að því í kröfuhafahópnum? Sérfræðingar telja að sá hópur sé nú að fara að fá út úr þessum skiptum, samkvæmt nýlegri greiningu Kjarnans, rúmlega það sem gert hefur verið ráð fyrir í viðskiptum með kröfur á eftirmarkaði undanfarin ár. Í þeim hópi geta verið íslenskir kaupahéðnar með sín aflandsfélög og að þeir séu nú að fá kröfur sínar greiddar. Maður spyr sig hvort þessi breyting sé þess vegna fyrst og fremst gerð til þess að auðvelda slíkum aðilum að fá hagnað af þessum bréfum. Ég hvet nefndina til að fara yfir þetta því að ég sé ekki betur en að allir þeir sem eru með skattskyldu í sæmilega siðuðum ríkjum í kringum okkur þurfi ekki að greiða slíkan skatt en að skattskyldan falli á þá sem eru á Tortóla og breskum Jómfrúreyjum og slíkum stöðum. Í öllu falli er fullkomlega eðlilegt að nefndin fari yfir það hvort engin íslensk skuldabréf séu tekin til skráningar í erlendum uppgjörsmiðstöðvum nema þau séu undanþegin þessari skyldu. Virðulegi forseti. Það er óhjákvæmilegt þegar maður ræðir þetta mál og þróun þess að rekja forsöguna. Hæstv. fjármálaráðherra sagði áðan að hann vildi ekki nálgast þetta mál sem tekjuöflun eða út frá sjónarmiðum sem tekjuöflun ríkisins og hvað væri hægt að hafa upp úr þessari aðgerð í ríkistekjur. Ég er sammála því en upplegg ríkisstjórnarinnar hefur verið með öðrum hætti. Fyrir síðustu kosningar röktum við í smáatriðum sem þá áttum aðild að ríkisstjórn hvernig við sæjum fyrir okkur uppgjör við erlenda kröfuhafa. Það var með samningum og við nefndum svigrúm upp á 300 milljarða. Þá var það afstaða forustu ríkisstjórnarinnar, Framsóknarflokksins, að það stappaði nærri landráðum. Hæstv. landbúnaðar- og sjávarútvegsráðherra kallaði það meira að segja landráð í frægri grein um páskana 2013. Hæstv. forsætisráðherra sagði að með sinni einstöku blöndu af kylfu og gulrót mundi hann tryggja svigrúm upp á 800 milljarða í ríkissjóð. Hæstv. ríkisstjórn var ekki af baki dottin því að þegar Hörpufundurinn var haldinn í vor og stöðugleikaskatturinn kynntur var haldið áfram að setja fram myndina af gríðarlegum tekjum sem mundu verða af þessu í ríkissjóð. Hæstv. fjármálaráðherra sem nú segir okkur að hann vilji ekki nálgast þetta mál á forsendum tekjuöflunar fyrir ríkissjóð stóð samt með hæstv. forsætisráðherra fyrir framan skilti sem á stóð talan 1.200 í margfaldri líkamsstærð þeirra félaga og eru þeir þó engin smámenni, hvor um sig. 1.200 stóð fyrir aftan þá. Það var hluti af því uppleggi þeirra beggja að heildarávinningurinn af þessu ef stöðugleikaskattur yrði innheimtur gæti verið 1.200 milljarðar. Síðan var ítrekuð talan um 800, líka með sömu stóru stöfunum. Eins og hv. þm. Össur Skarphéðinsson rakti hér ágætlega áðan hafði hvorugur þessara herramanna fyrir því að kynna, hvorki þjóð né þingi, það á þeim tímapunkti að ætlunin væri allt önnur. Svo kom hér fram frumvarp og samkvæmt því mátti ráða, eins og kemur fram í nefndarálitum frá í vor, að skatturinn mundi skilja 682 milljörðum en jafnframt að flest benti til að stöðugleikaframlag yrði umtalsvert minna. Þegar maður sér núna í hvað glittir í ljósi þess sem fréttir hafa borist af frá slitabúunum lætur nærri að stöðugleikaframlagið verði einhvers staðar á bilinu 300–350 milljarðar. Með öðrum orðum, ríkisstjórnin sem sagði að þetta mundi skila í ríkissjóð 1.200 milljörðum er með þeirri leið sem búin var til með nauðasamningaleiðinni að gera kröfuhöfunum kleift að sleppa með fjórðung þeirrar fjárhæðar. Það er búið að samþykkja lög í landinu um stöðugleikaskatt sem munu að óbreyttu skila 682 milljörðum en það á að gefa helmingsafslátt frá þeim lögum. Það er sama hvernig maður snýr þessu máli, það vorum ekki við í stjórnarandstöðunni sem nálguðumst þetta mál út frá því hverju það gæti skilað í ríkissjóð, það voru þessir ágætu herramenn sem stilltu sér upp fyrir framan töluna 1.200 milljarðar. Það var enginn sem bað þá um að gera það. Þeir eru núna að gefa erlendum kröfuhöfum - fyrirgefið, ég ætlaði ekki að segja erlendum, það er ekkert víst að þeir séu erlendir, þetta geta líka verið vildarvinir þeirra með aflandsfélög á Tortóla og bresku Jómfrúreyjum eins og skattákvæðið bendir nú til að kunni að vera einhver brögð að. Þeir eru að gefa þeim afslátt sem er annaðhvort helmingur miðað við frumvarpið, eða 75% afsláttur miðað við það sem þeir sjálfir stilltu sér upp fyrir framan. Það er algjörlega fordæmalaust að í gegnum hliðarfarveg við gild skattalög skuli vera búið til samningssvigrúm af hálfu ríkisins til að losna með svo gríðarlegum hætti undan skattskyldu. Þetta er allt byggt á stöðugleikaskilyrðum sem ekki eru gerð opinber. Í athugasemdum okkar í minni hluta efnahags- og viðskiptanefndar í vor vöktum við hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon athygli á því að það væri full ástæða til að þessi stöðugleikaskilyrði yrðu ljósari og eitthvað yrði opinbert um það á hvaða forsendum ákvörðun um þetta frávik og undanþágu í rauninni frá skattskyldu væri byggð. Það er mjög sérstakt út frá grundvallarreglu stjórnarskrárinnar um að skattar verði einungis lagðir á með lögum að hægt sé að semja sig undan sköttum og fá svona gríðarlegan skattafslátt á forsendum sem stjórnvald markar en eru ekki opinberar. Seðlabankinn er stjórnvald hvað varðar rekstur gjaldeyrishaftanna og forsendurnar fyrir afslættinum eru ekki ljósar, ekki gagnsæjar. Ég tek eftir því að Indefence hefur gert athugasemdir við þetta og mér finnst full ástæða til þess að efnahags- og viðskiptanefnd fari mjög vandlega yfir þá gagnrýni alla saman. Er eðlilegt að svona ákvarðanir séu teknar vegna þess að það er alveg rétt sem oft hefur verið nefnt, að það er bara ein silfurkúla í byssunni? Er rétt að taka ákvarðanir sem þessar án þess að fyrir liggi opinberlega öll smáatriði þegar forsendurnar sem liggja að baki? Mér finnst það standa upp á ríkisstjórnina sem stillti sér sjálf frammi fyrir tölunni 1.200 milljarðar fyrir örfáum mánuðum að útskýra hvers vegna 300–350 milljarðar séu fullnægjandi heimtur. Hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. forsætisráðherra skulda okkur svör við því hvers vegna samningsframganga þeirra gagnvart erlendum kröfuhöfum er fullnægjandi í ljósi allra aðstæðna. Ég minni aftur á úttekt Kjarnans sem bendir til að niðurstaðan sem nú sé að verða í þessum heimtum sé að minnsta kosti á pari og jafnvel umfram það sem kröfuhafar hafa líklega búist við ef tekið er mið af verði krafna á eftirmarkaði á undanförnum árum. Það er mjög athyglisvert ef öll herferð núverandi ríkisstjórnar gegn kröfuhöfunum hefur ekki skilað sér í neinu öðru en því að þeir fái heldur rýmri heimtur en þeir bjuggust við allan tímann. Það verður þá að segjast eins og er að þetta er einhver mesta veiðileysuför sem farin hefur verið af ríkisstjórn á Íslandi. Ég hvet til þess að nefndin fari mjög vandlega yfir alla þætti þessara mála og hugleiði það sérstaklega hvort ekki sé ástæða til þess að opinbera betur stöðugleikaskilyrðin sem eru forsenda þessa fordæmalausa skattafsláttar sem ríkisstjórnin ætlar að veita erlendum kröfuhöfum en ekki almennum Íslendingum, bara erlendum kröfuhöfum.

Herra forseti. Ég veit eiginlega ekki alveg hvar maður á að byrja í andsvari við þessa ræðu. Ætli það sé ekki ágætt að byrja á því að það er ósatt hjá hv. þingmanni að sagt hafi verið að það kæmu 1.200 milljarðar í ríkissjóð. Það er ósatt. Það sem rætt var um í tengslum við heildarumfang aðgerðanna voru áhrif aðgerðanna, hvað við værum að fást við. Það var verið að draga það fram hversu stórt viðfangsefnið er, hversu háar kröfurnar eru í búin í íslenskum krónum, hversu mikið umfangið er sem við þurfum að fást við til þess að hlutleysa slitabúin gagnvart greiðslujöfnuðinum. Það er gert með ýmsum hætti, það er gert með stöðugleikaframlaginu, þ.e. ef menn fara þá leið með stöðugleikaframlaginu, með beinum framlögum, með lengingu og öðrum aðgerðum. Skatturinn er leið til þess að svara sömu álitamálum með skýrum hætti og það gerist í lok þessa árs, skattlagningin fellur á slitabúin og það liggur alveg fyrir hverjar eignirnar eru og hver skattprósentan er, þannig að það er allt rétt sem sagt hefur verið um þær heildarfjárhæðir sem þar gætu verið undir. Að öðru leyti er það rangt, það er rangt að því hafi verið lofað að þetta mundi allt saman skila sér í ríkissjóð. Þegar sagt er að forusta ríkisstjórnarinnar, sá sem hér stendur, forsætisráðherra eða aðrir ráðherrar, hafi gert að umtalsefni hvað gæti skilað sér í ríkissjóð vegna þessara aðgerða er það þannig að þegar spurt er þá svara menn. Það er sjálfsagt og eðlilegt þegar um skatt er að ræða að menn svari því hvers sé að vænta að hann skili og þá á í raun og veru nákvæmlega hið sama við um stöðugleikaframlagið. Ekkert af þessu breytir því að það er útgangspunktur í aðgerðum okkar að verkefnið sé að koma efnahagskerfi okkar í skjól og á sama tíma 

Virðulegi forseti. Grundvallarspurningin sem eftir er að svara í málinu er: Er réttlætanlegt að veita afsláttinn? Ég tek alveg undir með hæstv. fjármálaráðherra að lögin eins og þau standa munu að óbreyttu, miðað við forsendurnar sem lagt var upp með í vor, skila 682 milljörðum í ríkissjóð. Það sem eftir stendur er þetta: Hvar eru efnislegu greiningarnar á því að réttlætanlegt sé að veita slíkan afslátt frá þeim skatti sem hér um ræðir? Það er mjög athyglisvert og skemmtilegt að heyra hæstv. fjármálaráðherra tyfta hæstv. forsætisráðherra með því í reynd að segja að þetta hafi alltaf snúist um að nýta það svigrúm sem var til staðar. Það var náttúrlega það sem við í Samfylkingunni lögðum upp með fyrir síðustu kosningar og lýstum í smáatriðum svigrúminu sem væri fyrir hendi og hvernig við vildum nýta það til fulls. Það er athyglisvert að heyra að það skuli vera nokkurn veginn það sem hæstv. fjármálaráðherra leggur hér til og talar fyrir, en hann verður samt að útskýra fyrir okkur öllum hinum af hverju eigi að hvika frá skatti sem hann telur innheimtanlegan upp á 682 milljarða og gefa erlendum kröfuhöfum afslátt um helming af þeim skatti. Til að það sé mögulegt held ég að nauðsynlegt sé að birta opinberlega og færa fyrir því ítarleg rök af hverju slíkt sé réttlætanlegt, stöðugleikaskilyrðin verða að verða skýr. Þess vegna hvet ég til þess að yfir þetta verði farið mjög vandlega í efnahags- og viðskiptanefnd og athugasemdir Indefence teknar þar mjög alvarlega, því að ef þessi ríkisstjórn ætlar að gefa erlendum kröfuhöfum 50% afslátt af sköttum, miklu meiri fjárhæðir en nokkru sinni hafa farið til skuldugra heimila í landinu, er eðlilegt að hún standi skil á því, útskýri það og rökstyðji.

Forseti. Ég verð að segja að mér finnst þetta innlegg ekki á háu plani. Sá sem hér talaði síðast vildi einmitt borga kröfuhöfum íslensku þjóðarinnar mörg hundruð milljarða í fyrsta Icesave-málinu. Það var komið í veg fyrir það. Þegar við komum í ríkisstjórn er því haldið fram hér að útfærðar hugmyndir hafi legið fyrir. Staðreyndin er sú að menn vissu hvorki fram né aftur hvert þeir ætluðu að fara í þessu máli. Það lágu engin plön fyrir, það hafði ekkert verið kynnt, hvorki skattur né stöðugleikaskilyrði af nokkru tagi. Samfylkingin var samfleytt í ríkisstjórn frá 2007–2013 og ég kannast ekki við að það hafi nokkru sinni komið eitthvað fram með skýrum hætti um það hvernig ætti að leysa þetta mál, ekkert nema einhver almenn orð. Af hverju notuðu menn ekki síðasta kjörtímabil ef það var svo augljóst hvernig átti að gera þetta? Menn vissu meira að segja fyrir kosningar nákvæmlega hvernig átti að gera þetta. Lá ekki fyrir að menn gátu fengið undanþágur frá höftum allt síðasta kjörtímabil - en fengu aldrei? Voru ekki slitabúin algjörlega óleyst? Það hefur tekið langan tíma fyrir þá ríkisstjórn sem nú situr að halda áfram að vinna með þetta mál þannig að menn sæju til botns í þessari tunnu og greindu alla áhrifavaldana á gengi krónunnar ef slitabúin eru gerð upp og hvað aflandskrónuvandinn er mikill. Við erum komin fram með heildstæða áætlun sem leysir þetta mál. Henni hefur verið það vel tekið að lánshæfismat ríkisins og lykilfyrirtækja í landinu hefur hækkað, það hefur styrkst eftir að áætlunin var kynnt. Svo er rætt hér um það eins og við séum í alvörunni að tala um að veita einhvern afslátt. Afslátt af hverju? Þetta er heildstæð aðgerð sem miðar að því að menn geti núna gengið fyrir áramót frá uppgjöri slitabúanna og greitt mörg hundruð milljarða til að hlutleysa búin, ella lenda menn í skattinum. Skatturinn svarar öðrum spurningum sem þá eru útistandandi ef menn eru ekki búnir að ljúka sínum málum. Þetta er í sjálfu sér sama umræðan og við tókum síðasta vor. Ef menn vilja stilla þessu svona upp, að það sé verið að gera 

Virðulegi forseti. Það er athyglisvert að heyra hæstv. fjármálaráðherra forðast stóru spurninguna sem er munurinn á milli 682 milljarða og þessara 300. Hann segir að þessar aðgerðir muni duga til að hlutleysa búin - já, en vill hann þá ekki rökstyðja fyrir okkur hvernig? Þar stendur hnífurinn í kúnni. Er ekki nauðsynlegt að þær upplýsingar komi fram? Það stendur nefnilega ekki steinn yfir steini þegar kemur að yfirlýsingum, og nú verð ég að undanskilja hæstv. fjármálaráðherra þeirri einkunn, sérstaklega yfirlýsingum Framsóknarflokksins og hæstv. forsætisráðherra um þessi mál undanfarin ár. Allar yfirlýsingarnar um að hann ætlaði að ganga fram gegn kröfuhöfum þannig að þeir biðu tjón af hafa að engu orðið þegar við blasir að kröfuhafar munu að óbreyttu koma betur út úr skiptum en þeir reiknuðu jafnvel sjálfir með í frjálsum viðskiptum upp á síðkastið. Maðurinn sem sagði að þessir menn hefðu hagnast svo mikið á því að kaupa kröfur á afslætti er núna að gefa þeim peninga, meiri heimtur en þeir reiknuðu sjálfir með. Virðulegi forseti. Það er ósköp einfaldlega þannig, til að rifja upp hvað sagt var fyrir síðustu kosningar, að í sjónvarpsþætti þar sem ég sat með hæstv. fjármálaráðherra nokkrum dögum fyrir kosningar lýsti ég í smáatriðum þessu svigrúmi, hvernig við hygðumst ná því með samningum, og það er einfaldlega ósatt að hann hafi komið að auðu borði í fjármálaráðuneytinu hvað það varðar. Mér finnst ekki stórmannlegt af honum að reyna með þeim hætti að láta eins og hann hafi verið í miklu rannsóknarverkefni undanfarin ár þegar við blasir að það eina sem hann hefur verið að gera er að koma vitinu fyrir hæstv. forsætisráðherra í málinu og koma honum niður á jörðina og klippa hann niður úr óraunhæfum yfirlýsingum sem hann gaf. En eftir stendur auðvitað sú staðreynd 

Frú forseti. Mér finnst það nú nokkuð svert hjá hæstv. fjármálaráðherra þegar hann heldur því fram að það hafi ekki verið um nokkra eftirgjöf að ræða gagnvart kröfuhöfum. Einn af helstu fjármálablaðamönnum íslensku fréttamannastéttarinnar, Þorbjörn Þórðarson, skrifaði sérstakan pistil um það í markaðshluta Fréttablaðsins að þegar niðurstaðan um stöðugleikaframlög í stað stöðugleikaskatts kom fram hefðu kröfuhafar ærst af gleði. Umræddur fréttamaður notaði þetta orðalag, ærst af gleði. Síðan velti hann fyrir sér í sama pistli hvað ylli því sem hann kallaði ofsakæti kröfuhafa. Hann svaraði þeirri spurningu með annarri spurningu: Getur verið að íslensk stjórnvöld hafi samið af sér? Ég ætla ekki að halda því fram. Hins vegar ætla ég að segja að mér finnst að hæstv. ráðherra, ef hann vill ræða þessa hluti málefnalega, geti ekki endurskrifað söguna með þessum hætti. Hann getur ekki haldið því fram að það hafi ekki verið búin til allt önnur leið fyrir kröfuhafa en sú sem hann kynnti mér og öðrum Íslendingum í beinni útsendingu úr Hörpu. Þar stóð hæstv. fjármálaráðherra í öllu sínu veldi og talaði um stöðugleikaskatt sem ætti að vera um það bil 39%. Hann plataði mig og fleiri vegna þess að ég sagði strax: Það er eitthvað sem ég get stutt. Ég taldi að það væri í samræmi við það sem menn höfðu áður undirbúið. Hæstv. fjármálaráðherra rifjaði upp síðasta kjörtímabil og sagði að hér hefði verið stjórn undir forustu Jóhönnu Sigurðardóttur. Hann sagði að vísu á árunum 2007–2013, svo gott var það nú ekki. Tvö árin átti okkar ágæti félagi Geir H. Haarde sem forsætisráðherra. Hitt er rétt að 2009–2013 var hér ríkisstjórn undir forustu Jóhönnu Sigurðardóttur. Það vill svo til að það er loks að renna upp fyrir íslensku þjóðinni hvaða afrek sú ríkisstjórn vann til að hreinsa upp þá gríðarlega erfiðu stöðu sem ríkisstjórnin tók við. Ég rifja það upp fyrir hæstv. fjármálaráðherra, af því að ég veit að hann er sanngjarn maður og vill hafa það sem réttast er, að íslenska þjóðin hefur nýlega lýst þeirri skoðun sinni að forsætisráðherrann í þeirri ríkisstjórn, Jóhanna Sigurðardóttir, sé ekki bara vinsælasti heldur langvinsælasti forsætisráðherra á lýðveldistímanum. Ég vil ekki gera hæstv. ráðherra það að rifja upp hvar fyrrverandi leiðtogi lífs hans var í þeirri röð og alls ekki hvar núverandi stendur, en ég er viss um að hann hefði orðið glaður ef þeir tveir hefðu komist nálægt hylli og verðleikum sem forsætisráðherra þeirrar ríkisstjórnar virðist njóta hjá íslensku þjóðinni. Staðreyndin er nefnilega sú að þá unnu menn eins og allar þær ríkisstjórnir sem hér hafa setið frá því að bankahrunið reið yfir, gott starf. Það eina sem vantar hins vegar er að menn horfist í augu við það. Í staðinn þykir mér sumir ráðherrar núverandi hæstv. ríkisstjórnar nota öll tækifæri til að atyrða þá ríkisstjórn. Þeir ættu að horfast í augu við það að partur af því að vel gengur í íslensku samfélagi í dag er að sú ríkisstjórn vann störf sín ekki bara af bestu getu heldur var hún alveg eins og raunar ríkisstjórn Geirs H. Haardes á undan fundvís á réttar leiðir. Ég ætla að leyfa mér að halda því fram að ríkisstjórn Geirs H. Haardes, tvær ríkisstjórnir Jóhönnu Sigurðardóttur og núverandi ríkisstjórn Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar hafi allar unnið gott verk við að ná upp dampi í íslensku samfélagi. Ég tel líka, eins og ég hef áður sagt, að það megi hrósa hæstv. fjármálaráðherra fyrir margt sem hann hefur gert. Mér sýnist af ýmsum frumvörpum sem hann hefur lagt fram síðustu missiri að hann sé bæði að vinna vinnuna sína og læra af reynslunni. Margt af því sem hann kemur í form laga miðar að því að koma í veg fyrir að svipuð atburðarás og var hér 2008 geti endurtekið sig. Hann á hrós skilið fyrir það alveg eins og ég hrósa fyrri forsætisráðherrum og ríkisstjórnum þeirra vegna þess að menn hafa hér sameiginlega tosað á egginu. Aðeins um söguna líka. Hæstv. forsætisráðherra var í eins konar pílukasti við formann Samfylkingarinnar og spurði: Hvernig stóð á því að fyrri ríkisstjórn var ekki búin að klára þetta mál? Í fyrsta lagi var það ekki fyrr en undir blálok þess kjörtímabils sem menn voru búnir að ná utan um umfang vandans og kortleggja landslag krafnanna Það veit hæstv. fjármálaráðherra mjög vel. Undir blálok þess kjörtímabils hefði verið hægt að ráðast í samninga við kröfuhafana, m.a. vegna þess að partur af þáverandi stjórnarandstöðu hafði skakað skellum með þeim hætti. Ég hika ekki við að segja að þar eigi Framsókn töluvert í kreditdálknum því að kröfuhafar voru heldur farnir að skjálfa í hnjánum og reiðubúnir til að semja þá. En þegar þáverandi fjármálaráðherra, Katrín Júlíusdóttir, vildi fara í það mál, eins og kom meðal annars fram í viðtali við hana í Viðskiptablaðinu snemma í apríl, þá var alveg klárt að það var ekki hægt nema þverpólitískt samþykki væri fyrir því. Hverjir hlupust þá undan merkjum? Núverandi formaður og varaformaður Framsóknarflokksins, Sigurður Ingi Jóhannsson og Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, núverandi hæstv. ráðherrar, sögðu nei, þeir ætluðu að sjá um það sjálfir. Af hverju? Þeir vildu fara aðra leið. Það var sú leið sem hv. þm. Árni Páll Árnason rifjaði hér upp í sinni ágætu ræðu áðan og hæstv. fjármálaráðherra stóð í margra missira barningi að koma í veg fyrir. Sú leið sem að lokum varð ofan á var hin rétta. Það var þess vegna sem stjórnarandstaðan stóð með ríkisstjórninni þegar þetta mál var afgreitt í vor. Nánast allir í stjórnarandstöðunni stóðu með ríkisstjórninni vegna þess að um svona mál, sem eru lykilmál í endurreisninni, þarf að ná þverpólitískri samstöðu. Það getur ekki gefið hæstv. ríkisstjórn einhverja opna ávísun á það að stjórnarandstaðan styðji hvað sem er. Ég ætla að leyfa mér að halda því fram að hæstv. ríkisstjórn hafi ekki komið algerlega hreint til dyranna þegar hún birti okkur lausnina og þá vísa ég vitaskuld í fundinn í Hörpu. Ég horfði á hann, gladdist í hjarta mínu, skildi að vísu ekki nema helminginn af þeim 88 glærum sem þar var brugðið upp en veit þó að á engri glærunni, vegna þess að það var farið yfir þær eftir á, var minnst á orðið stöðugleikaframlög. Það var bara talað um stöðugleikaskattinn. Það er alveg rétt hjá hæstv. fjármálaráðherra að talan 1.200 vísaði ekki til þess sem slitabúin þyrftu mögulega að láta af höndum í íslenskri eign eða krónueign við uppgjörið heldur var það tekið skýrt fram að 300 milljarðar af því voru í hinum svokölluðu jöklabréfum. Eftir stóð hins vegar sú tala sem var nákvæmlega sama talan og formaður Framsóknarflokksins brá á loft í frægri ræðu á flokksþingi Framsóknarflokksins. Þar var talað um mörg hundruð milljarða sem mundu falla íslenskum skattborgurum í skaut, þ.e. ríkissjóði, og þegar gengið var á framsóknarmenn um hvað þar væri verið að tala um þá kom upp talan 850 milljarðar, svo að það liggi algerlega ljóst fyrir. Nú er það þannig að ég sem þingmaður í stjórnarandstöðu og algerlega ábyrgðarlaus af stjórnarathöfnum eins og forsetinn verð eigi að síður að taka ákvarðanir út frá því sem er þjóðinni fyrir bestu. Ég á um það að velja að styðja þá leið sem ríkisstjórnin hefur nú farið og kynnti raunar síðar sama dag og hún hafði haldið sínar miklu ræður í Hörpu. Það er sú leið sem ég hef leyft mér að kalla hjáleið sem felur það í sér að slitabúin geta í reynd sloppið við stöðugleikaskatt ef þau uppfylla ákveðin skilyrði sem fela það meðal annars í sér að þau reiða af höndum tilteknar krónueignir. Það sem rennur þá í skaut hins íslenska samfélags, hvort sem menn kalla það froðukrónur eða eitthvað annað, mundi samkvæmt leið stöðugleikaframlaganna verða í kringum 330 milljarðar. Það eru að minnsta kosti tölurnar sem liggja fyrir núna. En ef farin væri leið stöðugleikaskattsins þá mundi það verða miklu meira. Brúttó 850 mínus afsláttur upp á 160 milljarða. Það er í kringum 663 milljarða. Með öðrum orðum, þetta er tvöfaldur munur. Ég treysti hæstv. fjármálaráðherra. Hann kann að reikna og hann hefur sagt mér hér yfir þetta púlt að stöðugleikaskatturinn sé pottþéttur, hann taki hins vegar meiri tíma en hann sé pottþéttur. Þá vil ég að minnsta kosti hafa það rými að ákveða hvort er betra fyrir íslenska samfélagið að fara stöðugleikaframlagaleiðina eða stöðugleikaskattsleiðina. Ég verð að segja það alveg eins og er að það er búið að búa til leið fyrir slitabúin til að fara. Þau þurfa þá að ljúka ákveðnum þáttum og gerningum af sinni hálfu fyrir tiltekin tímamörk. Ef þau gera það ekki - tímamörkin eru næstu áramót - þá brestur á þau stöðugleikaskatturinn. Hvað er á hættu fyrir íslenskt samfélag ef sú verður niðurstaðan? Hugsanlega tekur það eitthvað lengri tíma að aflétta gjaldeyrishöftum. Það hefur aldrei verið skýrt út fyrir mér. Kannski vill hæstv. fjármálaráðherra skýra það út fyrir mér í ræðu hér á eftir. Hann er glöggur maður og ég skil yfirleitt það sem hann segir. Þetta eru tvær leiðir. Ég er ekki viss um að stöðugleikaframlagaleiðin sé hin besta en ég er hins vegar sannfærður um það og fellst á að báðar fela þær í sér hlutleysi gagnvart fjármálalegum stöðugleika. Það er nóg fyrir mig. Hvers vegna eigum við þá að fara þá leið að afhenda kröfuhöfum það sem ég hef kallað Sigmundargjöfina sem er samkvæmt þessum útreikningi einhverjir 330 milljarðar? Hvers vegna? Það er gott að rifja hér aðeins upp Icesave af því að hæstv. fjármálaráðherra sló sér um of á brjóst í því efni. Það vill svo til að Icesave 2 hefði falið í sér kostnað upp á 67 milljarða fyrir íslenska þjóðarbúið. 21 eða 22 af því voru greiddir úr Tryggingarsjóði innstæðueigenda. Það væru þá nettó 40–45 milljarðar sem kostnaðurinn hefði verið. Það vill svo til að margir vildu fara þá leið, 40% þeirra sem fóru í þjóðaratkvæðagreiðslu. Meðal þeirra sem vildu fara þá leið var hæstv. fjármálaráðherra. Hver voru rök hans þá? Jú, vissulega kostaði þetta eitthvað en við yrðum miklu fljótari að aflétta gjaldeyrishöftunum. Það var alveg hárrétt hjá honum vegna þess að það hefur verið metið svo að gjaldeyrishöftin kosti samfélagið 80 milljarða á ári. Nú nota að minnsta kosti sumir þeir sem mæla með stöðugleikaframlagaleiðinni frekar en skattaleiðinni einmitt þessi sömu rök: Við verðum fljótari að aflétta gjaldeyrishöftunum. Það kann vel að vera að þetta sé reikningsdæmi en klárt er að menn þurfa þá að borga fyrir þann flýti um það bil 10 sinnum hærri upphæð en þeir hefðu þurft að borga fyrir að flýta sér gagnvart Icesave 2. Það er hollt að hafa þetta í huga. Varðandi þetta frumvarp þá skil ég alveg hvað vakir fyrir hæstv. fjármálaráðherra. Hann vill tryggja að hægt sé að ganga frá málum slitabúanna með þeim hætti sem kveðið var á um í hinni svokölluðu hjáleið, samkvæmt lögum sem við samþykktum í vor, fyrir 1. janúar. Ég hef efasemdir um að það sé mitt hlutverk að samþykkja lög sem beinlínis hjálpa þeim til þess. Hér hafa menn sérstaklega sett krókinn í eitt tiltekið atriði. Það felur í sér að hér er lagt til að kröfuhafar fái undanþágu vegna svokallaðs afdráttarskatts sem ber að halda eftir vegna vaxtatekna af vaxtaberandi skuldabréfum. Hvers vegna í ósköpunum á Alþingi Íslendinga að hjálpa þeim að notfæra sér stöðugleikaframlagaleiðina í staðinn fyrir að fara hina leiðina sem hefur í för með sér miklu meiri greiðslur til Íslendinga ef báðar leiðirnar koma út með fjármálalegu hlutleysi gagnvart stöðugleika Íslands? Hvers vegna? Ég fæ ekki séð rökin fyrir því og enn síður, þegar búið er að upplýsa það hér og hæstv. fjármálaráðherra hefur ekki hafnað þeirri röksemdafærslu, að vegna tvísköttunarsamninga munu kröfuhafar sem hafa heimili sitt í Bandaríkjunum og Evrópu ekkert þurfa á þessu að halda. Þetta er fyrir Tortólaliðið. Þetta er fyrir þá sem eiga peninga í skattaskjólum. Eigum við að hjálpa því fólki? Mér finnst það ákaflega erfitt. Frú forseti. Fyrir utan það sem ég veit að hefur þegar verið fundið að við hæstv. ráðherra - hvernig dettur honum í hug með alla þá þingreynslu sem hann hefur að koma til þings með þetta ákvæði og segja bókstaflega í greinargerðinni að þessi tillaga byggist á orðrómi eða sögusögnum? Það kemur fram í greinargerðinni að samkvæmt fulltrúum slitabúa föllnu fjármálafyrirtækjanna hafi þeir heyrt að þau fyrirtæki sem sýsli með skuldabréf muni ekki taka þau  
             Tími minn leyfir mér ekki að fara frekari umvöndunarorðum um þetta mál 

Frú forseti. Þetta hefur verið ágætisumræða hér, hún hefur að verulegu leyti snúið að lögum sem þegar hafa verið sett og tengjast að sjálfsögðu því frumvarpi sem við ræðum hér. Þó hafa efnisatriði þess máls sem liggur fyrir þinginu, og við erum með á dagskrá, kannski verið í ákveðnu aukahlutverki í umræðunni. Það er allt í lagi mín vegna. Þetta tengist stóra málinu, sem er afnám hafta og hvernig við hyggjumst tryggja framgang áætlunar stjórnvalda um afnám haftanna. Ég ætla að byrja á því að segja, af því að hér hefur verið mikið rætt um stöðugleikaframlagið sem slíkt, að það er órjúfanlegur hluti áætlunarinnar. Samspilið milli stöðugleikaframlagsins og stöðugleikaskattsins er mikilvægt, annars vegar vegna þess að í lagalegu tilliti getur það haft þýðingu að sýna fram á að gætt hafi verið meðalhófs við útfærslu á þeim atriðum sem eiga að tryggja þau markmið sem eru hér undirliggjandi, þ.e. að afnema höftin, og að vissu leyti má segja að stöðugleikaframlagið tryggi það sérstaklega að sýna fram á að meðalhófs hafi verið gætt, að aðrar leiðir hafi staðið til boða til að tryggja að greiðslujafnaðarvandanum væri eytt. Allar aðgerðir okkar snúa að því að eyða greiðslujafnaðarvandanum. Hins vegar eru augljós efnahagsleg tengsl á milli stöðugleikaskattsins og stöðugleikaframlagsins einmitt af þessari ástæðu, þegar horft er til greiðslujafnaðaráhrifanna. Stöðugleikaframlagið hlutleysir greiðslujafnaðaráhrifin við skuldaskil og það getur verið samsett af nokkrum aðgerðum. Hér hefur verið rætt um að þau skilyrði sem þyrfti að uppfylla væru ekki nægilega skýr en ég er því ósammála. Þetta eru í sjálfu sér tiltölulega einföld skilyrði. Í fyrsta lagi þurfa slitabúin að sýna fram á að gerðar hafi verið ráðstafanir sem draga nægjanlega úr neikvæðum áhrifum af útgreiðslum andvirðis eigna í íslenskum krónum. Í öðru lagi að öðrum innlendum eignum fallinna fjármálafyrirtækja í erlendum gjaldeyri verði breytt í langtímafjármögun að því marki sem þörf krefur; þetta eru lengingar á slíkum fjármálagerningum. Í þriðja lagi að tryggt verði, í þeim tilvikum sem það á við, að lánafyrirgreiðsla stjórnvalda í erlendum gjaldeyri, sem veitt var nýju bönkunum í kjölfar hruns á fjármálamarkaði, verði endurgreidd. Þetta er stöðugleikaframlag, þetta eru lengingar og þetta eru endurgreiðslur og það er samspil af þessu þrennu sem slitabúin hafa verið að vinna með til að uppfylla stöðugleikaskilyrðin; beint framlag, lengingar og endurgreiðslur; endurgreiðslur í erlendum gjaldeyri vegna fyrirgreiðslu til nýju bankanna. Til að undirbúa þessa gerninga eru þarna undirliggjandi fjármálaleg samskipti nýju bankanna við slitabúin. Það eru þau bréf sem hér er verið að ræða um í samhengi við skattlagningu vaxta af skuldabréfum. Þetta eru bréf sem slitabúin gefa út í eigin nafni sem liður í fullnustu nauðasamnings við kröfuhafana. Þetta hefur, í því samhengi, tengingu við stöðugleikaskilyrðin. Þetta er í raun og veru það hvernig menn undirbúa slitabúin fyrir gerð nauðasamnings áður en endanlega er ákveðið í hvaða hlutföllum af beinu framlagi, lengingu og endurgreiðslum menn uppfylla stöðugleikaskilyrðin og sýna fram á að þeir hafi greiðslujafnaðarhlutleyst búin fyrir uppgjörið. Ég tel að þegar menn skoða þetta í þessu samhengi - þ.e. að þetta er undirbúningsaðgerð til að sýna fram á að menn geti uppfyllt stöðugleikaskilyrðin - þá sé það sem við erum að ræða um hér, þ.e. skattlagningin á þeirri útgáfu skuldabréfa, eins og nokkur sandkorn í stórri sandfjöru. Þetta er lítið mál.

Ekki spurning um ...

Hér hafa menn verið í umræðunni að segja að verið sé að gefa afslátt og gera kröfuhöfum einhverja greiða o.s.frv. En þá átta menn sig ekki á því að eftir því sem minna væri gert á þessu sviðinu þá hefði þurft að koma meira til einhvers staðar annars staðar. Þetta helst allt í hendur. Endurgreiðslur, lengingar og beint stöðugleikaframlag, þetta helst á endanum allt í hendur. Það sem efnislega er verið að gera hér er að það er verið að gera mönnum kleift að undirgangast skilyrðin. Það er verið að smyrja leiðina að því að uppfylla stöðugleikaskilyrðin. Það er ekkert verið að gefa afslátt á stöðugleikaskilyrðunum, þvert á móti. Það er verið að halda stíft við þau skilyrði. Síðan er það varðandi allar þessar fjárhæðir - ég tel reyndar að við höfum fyrir nokkrum mánuðum, eða taldi alla vega, tæmt helstu efnisatriði þeirrar umræðu. En það hefur legið fyrir alla tíð, alveg frá því að við kynntum þessar aðgerðir, að framlagið gæti hlaupið á nokkur hundruð milljörðum. Nú segja menn: Það eru einungis 300 milljarðar. Við skulum sjá þegar öll kurl eru komin til grafar hvert beina framlagið verður til að uppfylla skilyrðin. Ég held að ekki sé tímabært að kveða upp úr með það. Ég held að það hafi nú ekki allt staðist sem sagt hefur verið í opinberri umræðu um nákvæmar fjárhæðir í því samhengi. Það mun gerast þannig að fyrir efnahags- og viðskiptanefnd verður farið yfir það. Ef til þess kemur að búin sýna fram á að þau geti undirgengist þessi skilyrði þá mun verða sérstök kynning fyrir efnahags- og viðskiptanefnd þar sem við getum farið nánar yfir tölurnar í þessu samhengi. Má ég jafnframt minna á að við höfum á þessu ári, eða á undanförnum árum, verið að taka verulega háan bankaskatt af slitabúunum sem kemur til frádráttar á þeim vanda sem er hér undir. Við stórhækkuðum bankaskattinn en hann skilar tæplega 40 milljörðum á ári. Samkvæmt þessu frumvarpi mun hann falla niður ef búin undirgangast skilyrðin. Við erum sem sagt alltaf að tala um stöðugleikaframlag upp á að lágmarki 300 milljarða; það gætu orðið talsvert hærri fjárhæðir en við skulum bara bíða með að segja nákvæmlega hver sú tala verður. Með í þá tölu má taka stærðir sem tengjast meðal annars bankaskattinum, sem þegar hefur verið innheimtur og hefur dregið úr vandanum. Síðan erum við að tala um lengingar. Við erum að tala um að þessir aðilar bindi í lengri tíma eignir hér innan lands. Á ákveðinn hátt má segja að með því að gera það að skilyrði séum við að fara fram á að í stað þess að þær eignir fái að fljóta út úr hagkerfinu til kröfuhafanna - eins og kröfuhafar mundu að sjálfsögðu helst vilja geta gert, að greiða þetta út - þá erum við að segja: Nei, þetta getur ekki fengið að flæða út úr landinu, en ef það verður lengt nægjanlega í þessum eignum, þannig að það samrýmist stöðugleika hér í gengismálum, þá geta slitabúin uppfyllt stöðugleikaskilyrðin með lengingum. Hér gætum við verið að tala um fjárhæðir, og við erum að tala um þær fjárhæðir, sem hlaupa á hundruðum milljarða. Við erum í raun að tala um það að við erum að fara fram á að menn fjárfesti í íslenska hagkerfinu mörg hundruð milljarða til næstu ára; þetta er umfram beina framlagið. Svo erum við loks að tala um endurheimtur vegna fjármögnunar á innlenda bankakerfinu sem er þá gjaldeyrir sem kemur til baka. Þar er um að ræða fjárhæðir á bilinu 50–100 milljarðar. Þegar þetta er allt lagt saman þá sjá menn loksins hvert heildarumfangið, sem við erum að ræða, er. Þegar við erum að tala um beina stöðugleikaframlagið, fjárfestingar upp á mörg hundruð milljarða sem við köllum lengingar á skuldbindingum sem eru inni í krónuhagkerfinu, og svo endurheimtur á erlendri fyrirgreiðslu þá erum við ekki að tala um rétt um 300 milljarða. Við erum að tala um töluvert mikið hærri fjárhæðir. Hverjar þær verða á endanum er ekki hægt að segja nákvæmlega fyrir um á þessari stundu en þó get ég sagt það að þetta samtal - þessar útskýringar, þessi leiðbeining sem hefur átt sér stað á grundvelli stöðugleikaskilyrðanna sem ég rakti hér áðan - hefur verið lifandi á undanförnum vikum og mánuðum allt frá því að aðgerðirnar voru kynntar. Það er fundað og það eru samskipti á hverjum einasta degi um þessi mál. Við höfum haft framkvæmdahópinn um afnám hafta virkan að undanförnu til að samræma og tryggja gott samtal milli ráðuneyta og Seðlabankans, allra þeirra sem koma að þessum málum, og sú vinna er mjög langt komin. Það ætti ekki að koma neinum á óvart vegna þess að öllum er ljóst að frestir sem slitabúin hafa til að koma sér undan skattinum með því að uppfylla stöðugleikaskilyrðin fara brátt að renna út ef þetta á að gerast fyrir áramót. Það leiðir af því að þeir þurfa fyrst að sýna fram á hvernig þeir ætla að uppfylla skilyrðin, fá þá grænt ljós til að halda kröfuhafafundi og svo á eftir að fara fyrir héraðsdóm og fá nauðasamninga staðfesta. Þetta tekur allt sinn tíma og það þarf að gerast, eins og menn þekkja, á grundvelli laganna fyrir áramót að menn sýni fram á það að þeir hafi uppfyllt skilyrði þess að vera lausir undan skattinum. Skatturinn, af því að hann hefur talsvert verið nefndur hér, er fullkomlega gild leið til að leysa þetta mál. Hann er á ákveðinn hátt mjög ströng leið, ekki mjög sveigjanleg leið. Ég tel að skatturinn standist alla skoðun en ég tel að það hjálpi hins vegar skattinum, og ég held að það styrki frumvarpið um skattinn, að stöðugleikaframlagsleiðin er jafnframt í boði. Ef við getum verið sammála um að báðar leiðir leysi þann undirliggjandi vanda sem hér hefur verið viðvarandi frá árinu 2008 ættum við í sjálfu sér ekki að þurfa að ræða um það hver munurinn er á annarri leiðinni umfram hina í krónum talið til ríkisins. Ef við ætlum að taka umræðuna á þeim grundvelli þá erum við annaðhvort ósammála um að þetta er ekki tekjuöflunaraðgerð - mín skoðun er sú að aldrei verði hægt að reka þetta mál áfram á grundvelli þess að það skipti öllu máli hversu miklu það skilar í krónum til ríkisins. Það mundi draga undan lagalegri stöðu stöðugleikaskattsins að einungis væri um tekjuöflunaraðgerð að ræða, að þetta hefði ekkert með höftin að gera í sjálfu sér eða greiðslujafnaðarvandann - eða þá að við erum ekki sammála um að stöðugleikaskilyrðin séu til að styrkja þennan lagalega grundvöll skattsins. Það er mín skoðun, það er skoðun okkar sérfræðinga og það er niðurstaðan af allri þeirri vinnu sem hefur átt sér stað undanfarin ár, að aðgerðin í heild sinni sé sterkari, hún skili betur þeim markmiðum sem við erum að stefna að, sé þess meðalhófs sem stöðugleikaskilyrðin bjóða upp á gætt. Ég tel að svo vel hafi tekist til með þessa samsetningu aðgerða - hún er nokkuð flókin en hún er mjög mikilvæg - að það sé í raun helsta ástæða þess að ríkið og ákveðin lykilfyrirtæki í landinu hafi nú þegar fengið bætt lánshæfismat. Það er þetta samspil. Það er það hversu heildstæð og vel ígrunduð aðgerðin er. 

Frú forseti. Það fer svolítill hrollur um mig. Ég er viss um að hv. þm. Frosta Sigurjónssyni rennur líka kalt vatn á milli skinns og hörunds þegar hann heyrir hæstv. fjármálaráðherra tala um hið lifandi samtal ríkisstjórnarinnar og kröfuhafa. Eins og þetta lítur út frá mínum bæjardyrum þá var það þannig að á sama tíma og verið var að ljúka og kynna þjóðinni leið stöðugleikaskattsins átti sér líka stað lifandi samtal við kröfuhafana sem enginn vissi um, en hæstv. fjármálaráðherra var nógu ærlegur til að greina frá hér í andsvörum við framsöguræðu sinni fyrir stöðugleikaskattinum. Gott og vel. Ég skil rökin sem felast í meðalhófinu. Ég tel að þau séu mikilvæg og það var fyrst og fremst af þeirri ástæðu sem stjórnarandstaðan veitti ríkisstjórninni þann styrk sem felst í þverpólitískum stuðningi við frumvarpið hér í vor. Það er miklu erfiðara fyrir kröfuhafana að ætla að fara í einhvers konar lagaflækjulegan leiðangur ef búið er að bjóða upp á þessa leið. En hæstv. fjármálaráðherra var rétt í þessu að endurtaka enn einu sinni að skattaleiðin væri gild leið. Hún er enn gildari þegar búið er að bjóða upp á aðra leið sem hefur orðið til í lifandi samtali við kröfuhafa. Það sem kröfuhafar vildu fá fengu þeir. Eigum við að gefa þeim meira? Ef þetta eru jafn gildar leiðir og önnur leiðin skilar að lokum í ríkissjóð töluverðum fjárhæðum umfram, jafnvel þótt það séu krónur sem hæstv. fjármálaráðherra hefur áður sagt að ekki sé hægt að nota, a.m.k. ekki núna, hvers vegna er sú leið ekki farin? Og ég vildi gjarnan að hæstv. fjármálaráðherra svaraði hver hættan væri í því. Er hættan sú að við hefðum ekki fengið hækkun á lánshæfismatinu? 

Frú forseti. Það eru engir samningar í gangi.

Lifandi samtal.

Það er þó þannig að þegar teflt er fram frumvarpi til nauðasamnings og útfært með hvaða hætti menn ætla í fyrsta lagi að skila stöðugleikaframlagi, í öðru lagi að lengja skuldbindingar sem menn hafa haft gildar hér á innlenda aðila og í þriðja lagi að skila endurgreiðslum, þegar menn eru að útfæra það í smáatriðum þá koma upp ýmis álitamál. Það eru væntingar um að geta kannski frekar gert þetta aðeins meira með þessum hætti en hinum. Það kallar á leiðbeiningu sem Seðlabankinn hefur veitt, en það er aldrei verið að semja með nokkrum einasta hætti um þau grundvallaratriði sem ég hef verið að rekja hér sem eru forsendur stöðugleikaskilyrðanna, hvað þá heldur að gefa einhvern afslátt af skattinum eða þeim markmiðum sem við höfum sett okkur. Síðan er það þannig að ef menn meina eitthvað með því að þeir styðji stöðugleikaframlagið, ef menn meina eitthvað með því að þeir telji að það sé mikilvægur þáttur heildaraðgerðarinnar, að stöðugleikaframlagið sé til vitnis um að gætt sé meðalhófs, og meina eitthvað með því að þeir telji að það geti jafnvel haft áhrif á gildi stöðugleikaskattsins, þá verða þeir líka að veita lausnina ef skilyrðin eru uppfyllt. Ef komið er til stjórnvalda og til Seðlabankans með tillögur sem falla í einu og öllu að stöðugleikaskilyrðunum en það á samt að segja nei, þá meina menn ekki neitt með því sem þeir segja.

Frú forseti. Ef hæstv. ráðherra meinar það að stöðugleikaskattsleiðin sé gild og hún standist gagnvart öllum dómstólum og gagnvart öllum alþjóðlegum skuldbindingum sem við höfum og þegar haft er í huga að við höfum í lifandi samtali komist að sameiginlegri niðurstöðu með kröfuhöfum - sem þeir voru svo ánægðir með að margur blaðamaður talaði um að þeir hefðu ærst úr kæti - hvers vegna eigum við þá aftur og aftur eftir lifandi samtöl hæstv. fjármálaráðherra við kröfuhafa að breyta jafnvel þeim lögum sem við vorum að setja í fyrra? Ég sé ekki alveg lógíkina í þessu nema hæstv. ráðherra geti fært mér einhverjar sönnur á að það leiði til einhvers skaðlegs eða neikvæðs fyrir Íslendinga. Þess vegna spurði ég hann áðan hvort þetta gæti haft einhver áhrif á lánshæfismat eða eitthvað annað. Ég segi það alveg hreinskilnislega og hæstv. ráðherra verður bara að virða það við mig, hann er ekki sekur um það, en hér er ríkisstjórn sem samanstendur af fólki sem hefur barið á stjórnarandstöðunni, a.m.k. parti hennar, fyrir að hafa viljað semja við kröfuhafa og er sjálf í samningum við kröfuhafa sem hún segir að vísu að séu ekki samningaviðræður heldur bara lifandi samtal. Ég velti fyrir mér: Hvernig snýr veröldin þá gagnvart slíkum mönnum? Og hæstv. ráðherra verður að virða það við mig að ég tek þetta hér aðeins upp sérstaklega þegar hann segir að leiðirnar báðar séu gildir. Síðan í lokin, finnst hæstv. ráðherra það eitthvað skrýtið að Indefence og hugsanlega Frosti Sigurjónsson, formaður efnahags- og viðskiptanefndar, eða ég, vilji sjá stöðugleikaskilyrðin fyrir hvert einstakt slitabú, t.d. lengingarnar? Þær skipta máli fyrir fjármálalegan stöðugleika inn í framtíðina. Af hverju er það eitthvert leyndarmál? Og svo ég kvarti aðeins, af hverju á bara að sýna það efnahags- og viðskiptanefnd? Af hverju geta ekki menn 

Frú forseti. Ég veit ekki hvort ég get útskýrt þetta eitthvað betur en ég hef reynt að gera hér, en þetta er svona: Við erum með heildstæða áætlun. Hún gengur út á það að ef menn uppfylla ekki stöðugleikaskilyrðin þá fá menn á sig skattinn. Það þýðir um leið að ef menn uppfylla stöðugleikaskilyrðin þá geta þeir fengið lausn, þá geta menn greitt út til kröfuhafanna vegna þess að þeir hafa greiðslujafnaðarhlutleyst slitabúin.  Ég hef fært fyrir því rök að stöðugleikaframlagið leysir málið, hið undirliggjandi vandamál, jafn vel og skatturinn og það er okkar meginhlutverk. Ég hef líka fært fyrir því rök að stöðugleikaframlagið styrki lagalega stoð stöðugleikaskattsins. Síðan verður það kynnt fyrir þinginu, fyrir efnahags- og viðskiptanefnd, lögum samkvæmt ef til þess kemur að slitabúin leggja fram hugmyndir um nauðasamning og stöðugleikaframlag. Þar verður enginn afsláttur veittur af þeim markmiðum sem hér eru svo ítrekað til umræðu.

Frú forseti. Ég hef hlustað með athygli á flutningsræðu hæstv. ráðherra og svo á ræður annarra þingmanna sem hafa tjáð sig um þetta mál. Ég verð að segja alveg eins og er, ég er bara skíthræddur, ég ætla að fá að nota það orð, við hvað hér er verið að gera - skíthræddur. Þess vegna vil ég í þessu andsvari spyrja hæstv. fjármálaráðherra út í þetta vegna þess að hér er verið að fjalla um leið til að gefa afslátt af fjármagnstekjuskatti. Það er útskýrt hérna að borist hafa upplýsingar frá aðilum. Inn í þetta blandast líka tvísköttunarsamningar sem við höfum við aðrar þjóðir. Spurning mín sem ég ætla að setja í þennan búning ef eitthvað af þessum kröfuhöfum eru í skattaskjólum sem eru mörg í heiminum, t.d. á Tortóla, og þá er spurningu minni beint til fjármálaráðherra: Er þá verið að gefa afslátt líka til þeirra sem eru í skattaskjólum?

Frú forseti. Þetta frumvarp sem ég er hér að mæla fyrir gerir ekki ráð fyrir því að þeir sem muni vilja skrá skuldabréfin sem gefin verða út séu í einni skattalögsögu umfram aðra. Ég hef ekki tekið afstöðu í þessu máli með tilliti til þess að einhverjir kunni að vera á einhverjum af þessum eyjum sem hv. þingmaður nefnir. Þetta frumvarp gengur einfaldlega út á það að greiða fyrir því, eins og hægt er að ætlast til af stjórnvöldum, að slitabúin geti lokið gerð nauðasamnings á þessu ári. Einn liður í því er skattaleg meðferð á skuldabréfum sem gefin verða út af slitabúunum. Þar er um að ræða ráðstafanir sem ekki munu hafa teljandi áhrif á ríkisfjármál eins og segir í kostnaðarumsögn um þetta mál. Þegar við metum frumvarpið í samhengi við heildaraðgerðina þá eru þetta tiltölulega einfaldar og afmarkaðar ráðstafanir. Þær eru það. Um öll þau atriði sem menn hafa haft áhyggjur af er hægt að fjalla í efnahags- og viðskiptanefnd og kalla eftir frekari skýringum. Ráðuneytið mun bregðast við eftir því sem hægt er. En um orðalagið sem vísað er til verð ég að segja að mér finnst það svona eftir á að hyggja dálítið óheppilegt. Ég held hins vegar að öllum sé tilgangurinn ljós.

Frú forseti. Þá höfum við það. Vilji einhverjir kröfuhafar skrá kröfubréf sín í skattaskjólum í heiminum þá mun lýðveldið Ísland gefa þeim afslátt af þeim skatti. Þetta finnst mér dálítið merkilegt og kannski enn þá merkilegra vegna þess að það verður þá ríkisstjórn Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, sem heldur betur ætlaði að taka á hrægammasjóðunum, sem framkvæmir þennan gjörning. Og ekki minnkar hræðsla mín og áhyggjur út af því frumvarpi sem hér hefur verið lagt fram þegar hæstv. fjármálaráðherra talar um að það þurfi að fá fljóta meðferð í gegnum þingið. Drottinn minn dýri. Nei, ég held að þetta frumvarp megi ekki fá fljóta meðferð hér í gegn. Ég kalla eftir hv. þm. Frosta Sigurjónssyni sem er formaður efnahags- og viðskiptanefndar sem fær þetta mál. Mér finnst mjög skrýtið að hann skuli ekki koma inn í þessa umræðu og tjá skoðanir sínar og leyfa okkur að heyra sín sjónarmið í þessu máli vegna þess að við þurfum að vega það og meta. Það er þó verið að flytja frumvarpið hérna. Virðulegi forseti. Talað er um stöðugleikaskattinn sem var boðaður fyrst 39% og svo kom seinna meir stöðugleikaframlagið sem er miklu lægra. Hér hefur verið talað um að stöðugleikaframlagið sé 300–350 milljarðar kr. en skatturinn hafi verið allt að 850 milljarðar. Ef maður horfir til þess sem var á breiðtjaldinu, sem var aftan við forsætisráðherra og fjármálaráðherra á Hörpufundinum þegar þetta var kynnt, þá er afslátturinn ef til vill miklu meiri. Ég sagði það nefnilega við atkvæðagreiðslu við 3. umr. málsins, þegar það voru farnar að renna á mig tvær grímur um hvað væri þarna á ferðinni, að hér væri komin skilgreining á skuldaleiðréttingu ríkisstjórnar Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar sem hann vann kosningar út á í síðustu kosningum, 

Frú forseti. Þetta er ágætistilraun til að snúa út úr eðli þessa máls en mér finnst hún mistakast ef ég segi alveg eins og er. Þetta er ekki spurning um að við séum hér að mæla með einhverjum sérstökum ívilnunum fyrir kröfuhafa eða gera þeim mishátt undir höfðu eftir því hvar þeir skrá lögheimili sitt. Þetta mál snýst um að ljúka aðgerðum sem munu annaðhvort skila ríkinu tæplega 700 milljörðum í beinan skatt eða stöðugleikaframlagi sem mun í fyrsta lagi skila mörg hundruð milljörðum í beint framlag, mörg hundruð milljörðum í beina fjárfestingu inn í landið, lengingar á skuldbindingum sem eru þegar til staðar og í þriðja lagi endurgreiðslu af fjármögnun sem ríkið stóð fyrir við endurreisn bankakerfisins. Það er um það sem þessi mál snúast í heild sinni, sem sagt annaðhvort fáum við á endanum tækifæri til að losna við fjármagnshöftin og gríðarlega háar skattgreiðslur eða stöðugleikaframlag. Ef menn vilja snúa þessu máli upp í að það snúist allt um einhverja afslætti þá misskilja þeir einfaldlega eitthvað heildarsamhengi hlutanna að mínu áliti.