Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og segir í nál., þá hefur n. orðið sammála um að leggja til, að frv. þetta nái samþykki með tveimur smávægilegum breytingum; skal ég gera grein fyrir þeim bráðlega, en vildi fyrst segja um þetta nokkur orð almennt. Um sveitarstjórnarmál í landinu gilda almennu sveitarstjórnarlögin frá 1927 og sérstök lög fyrir kaupstaði, sem nú eru orðnir 12 að tölu. Þau kveða t.d. á um starfssvið sýslumanna, sem eru til eftirlits með starfi hreppsnefnda og fara með héraðsstjórn. Í sveitarstjórnarlögunum er ekki greint á milli sveita og smærri þorpa, eins og t.d. Húsavík hefur verið. Í 4. gr. laganna er að vísu kveðið svo á, að ef þorp vex og verður svo stórt, að fólksfjöldi nemi yfir 300 íbúum, þá megi kjósa í þorpinu sérstaka hreppsnefnd, en þó það haldi áfram að vaxa langt yfir þessa tölu, verður það áfram undir ákvæðum sveitarstjórnarlaganna. Þá hefur það komið í ljós, að ýmsir annmarkar eru á sveitarstjórnarlögunum. Þau fela til dæmis í sér ákvæði, sem takmarka um of valdsvið hreppsnefnda, svo sem í því efni að ákveða laun þeirra, er fara með sveitarstjórnarmál; en störf þeirra hafa aukizt mjög á síðari árum af margvíslegum orsökum. Sé t.d. þorp í vexti innan sveitarfélagsins, lenda framkvæmdastörfin á oddvitanum, og í æ vaxandi mæli hafa þeir verið innlimaðir í hið almenna stjórnarkerfi, sem fleiri og fleiri verða stöðugt sammála um að kalla skriffinnskubákn. Þetta er meginástæðan, sem fram er færð, er stærri kauptún leita eftir bæjarréttindum, enda þótt það komi ekki fram í grg. fyrir þessu frv. En á því er enginn efi, að Húsavík er með stærstu kauptúnum landsins og stjórn þess umfangsmikil, og ég tel víst, að þar hafi komið í ljós erfiðleikar á framkvæmd sveitarstjórnarmála, sem geri það að verkum, að bæjarréttindi séu æskileg fyrir kauptúnið; og ég býst við, að Húsavík eigi rétt á að fá þessi eftirsóttu bæjarréttindi, þar sem íbúatala er þar komin talsvert á annað þúsund. Elztu lögin, sem sett voru um sérstök bæjarréttindi, voru fyrir Rvík árið 1872, síðan Akureyri 1883, Ísafjörð 1917, Siglufjörð og Vestmannaeyjar 1918, Seyðisfjörð 1919, Neskaupstað 1928, Hafnarfjörð 1929, Akranes 1941. Ólafsfjörð 1944, Sauðárkrók 1947 og Keflavík 1949. Þau lög, sem síðar hafa verið sett, hafa verið sniðin hver eftir öðrum, og það frv., sem hér liggur fyrir, er t.d. sniðið eftir lögunum um Keflavík og Sauðárkrók. Bar heilbr.- og félmn. það saman og sá, að það kom til athugunar, hvort hér væri nú rétt að farið. Í frv. eru t.d. ákvæði, sem liggur við að telja megi úrelt, og er mér ekki grunlaust um, að flm. hefði kosið, að ýmislegt væri þar öðruvísi, en hann mun hafa óttazt, að það kynni að tefja fyrir frv. að gera þar breytingar á, því að hann leggur áherzlu á, að afgreiðslu þess verði hraðað. En ef nú ætti að fara að gera efnisbreytingar á frv., mundi það leiða af sér, að það styngi mjög í stúf við síðari lög, án þess þó að talizt gæti, að um raunverulega endurskoðun væri að ræða á lagafyrirmælum um þessi efni. Því virtist n. sem það mundi vera betri vinnubrögð, að sett væru almenn bæjarstjórnarlög, og þau gætu síðan gilt fyrir þau kauptún, sem yxu svo upp, að þau fengju kaupstaðarréttindi samkvæmt þeim. N. hefur orðið sammála um að leggja til, að frv. þetta verði samþ. með tveimur smábreytingum. Fyrri brtt., sem liggur fyrir á þskj. 83, er við 11. gr., svo hljóðandi, með leyfi hæstv. forseta: „Bæjarstjórn ræður hafnarmálum bæjarins samkvæmt almennum hafnarlögum“. Það kom sem sagt í ljós, að áður gild ákvæði um þetta voru numin úr gildi með almennu hafnarlögunum frá 1946. - Hin brtt. fjallar um ákvæði til bráðabirgða, og er lagt til, að greinin um þau orðist svo: „Hreppsnefnd Húsavíkurhrepps fer með stjórn kaupstaðarins, þangað til bæjarstjórnarkosningar hafa farið fram“. En í frv. er ekki gert ráð fyrir, að á slíku ákvæði þurfi að halda, en það virðist svo sem einhver tími muni líða á milli þess, að þetta frv. nái staðfestingu og bæjarstjórnarkosningar fari fram, og því er þetta ákvæði nauðsynlegt. Frekari breytingar lagði n. ekki til, og enda þótt ýmislegt sé athugavert, svo sem ákvæði 7. og 16. gr., sem ég hefði kosið að væru öðruvísi, þótti mér ekki rétt að flytja um það brtt., eins og málið er vaxið. Það, hvort sérstakar þarfir mæli með því, að Húsavík fái bæjarréttindi, það tel ég augljóst, að svo er; hún er orðin með allra stærstu kauptúnum landsins að íbúatölu og stjórn mála. hlýtur því að vera allumfangsmikil. Þar hafa verið miklar framfarir, og er þorpið með hinum fegurstu í landinu og fyrir gestsaugað a.m.k. með miklum menningarbrag og meiri en í þorpum víða hvar, því miður. Hv. flm. þessa frv. hefur staðið framarlega í stjórn kauptúnsins, og mun hann því bezt þekkja þarfir þess. N. sér því enga ástæðu til að tefja framgang málsins, eins og það er vaxið, með frekari brtt., enda þótt rök séu fyrir nauðsyn þeirra.



Herra forseti. Ég vil þakka heilbr.- og félmn. fyrir meðferð hennar á frv. og sömuleiðis hv. frsm. fyrir greinargóða framsögu og einnig sérstaklega fyrir vinsamleg orð, sem hann lét falla í garð Húsavíkur. Þegar ég samdi frv., taldi ég rétt að miða við það, að það gæti náð samþykki og orðið að lögum fyrir næstu bæjarstjórnarkosningar, sem ætlunin er að fari fram í næsta mánuði. -Þegar ég athugaði þá löggjöf, sem ég hlaut að sníða þetta frv. eftir, þá verð ég að segja, að mér fannst hún ekki eins góð og ég hefði talið æskilegt, en ég vildi þó ekki breyta þar miklu, ef það kynni að verða til tafar málinu. Mér virtust sum ákvæði laganna úrelt orðin, svo sem þau, að bæjarstjórn skuli skylduð til að sækja um það til ráðuneytis, ef hún ætlar t.d. að eyða innstæðu, ganga í ábyrgð eða selja eða kaupa fasteign, án tillits til, hvort um stórt eða smátt er að ræða. En ég tók þessi ákvæði óbreytt upp í frumvarpið, af því að ég vildi ekki stofna til tafa í afgreiðslu, og þar sem ég veit, að þeim hefur alls ekki verið beitt samkvæmt bókstafnum, heldur anda, þá treysti ég því, að hefðin gildi í framkvæmdinni gagnvart Húsavík sem öðrum stöðum og hinn óeðlilega strangi bókstafur komi ekki að sök. Hitt væri þó að sjálfsögðu rétt, að Alþingi tæki bæjarstjórnarlöggjöfina í landinu hið fyrsta til gagngerrar endurskoðunar, og heldi ég þá heppilegt, að ein lög væru látin gilda fyrir alla kaupstaði, er heimiluðu félmrn. að veita kauptúnahreppum, sem það þætti henta, leyfi til að taka sér bæjarréttindi án sérlagasetningar í hvert sinn. Við brtt. þær, sem n. leggur fram við frv. og hv. frsm. lýsti, hef ég ekkert verulegt að athuga. Ég tel þær ekki nauðsynlegar, en þó alls ekki til hins verra, og get því vel fallizt á þær og greitt þeim atkv.

Flm. (Páll Zóphóníasson) : Herra forseti. Ég heyrði það nú á ræðu hv. þm. Barð. (GJ) hér í gær, að þó að hann væri því efnislega sammála að flýta fyrir því, að notendasímar yrðu lagðir um sveitir landsins, þá sá hann þar þó ýmis ljón á veginum í sambandi við þetta frv. Mig langar í því sambandi að benda honum á, að nokkuð af því, sem hann sagði þar, er á misskilningi byggt, en aðra hluti, sem hann benti á tel ég fullkomlega athugunarverða. Því miður man ég ekki allt, sem ég þarf að svara úr hans ræðu. Hann talaði um m. a., að mjög væri óviðfelldið að ákveða fyrir næstu tíu ár, að á þeim skuli leggja árlega fram úr ríkissjóði 2,5 millj. kr. til þess að leggja notendasíma, og benti hann á, að sum slík ákvæði, sem sett hefðu verið í lög, hefðu orðið að eintómum pappírslögum. Þetta síðastnefnda er rétt, og það er ekkert nýtt að heyra þetta frá þm. annað slagið, að þetta sé óviðfelldin aðferð. Ég man það vel, þegar það kom hér í hv. d. til mála, að viss hluti benzínskattsins skyldi renna í svo kallaðan brúasjóð. Því var þá haldið fram, að það væri ófært að ákveða fyrir sig fram, að ákveðinn hluti ríkisteknanna skyldi renna í einhverju ákveðnu augnamiði í ríkissjóðinn. Þrátt fyrir það var þetta gert. Og enn fremur hafa þeir sömu menn, sem héldu því fram með ákaflega miklu harðfylgi hér í hv. d., að þetta væri svo skelfing óviðkunnanlegt, þeir hafa síðan sjálfir ákveðið í fjöldamörgum lögum sams konar aðferð að þessu leyti og hér er um að ræða, sem sum hafa að vísu verið höfð að engu, en sum framkvæmd. Þess vegna sé ég ekki, frá þessu sjónarmiði séð, að rétt sé að amast við þessu 2,5 millj. kr. framlagi á ári í 10 ár til þess að leggja fyrir notendasíma. Ég gæti farið í upptalningu til þess að sýna, hvað sömu menn, sem hafa talið það ógurlegt að hafa svona ákvæði í l., hafa innan stundar, svo að segja, borið slíkt fram sjálfir á Alþ. og það ár eftir ár. Það er því ekki til nein sérstök stefna í þessu efni hér á A1þ. Hv. þm. Barð. talaði um það, að tryggara væri í sambandi við 1. gr., ef hægt væri að koma fram einhverjum framlögum öðrum en úr ríkissjóði til þessara hluta, finna einhvers staðar tekjur til þess að standa undir þessum kostnaði. Ég vil benda á, að ef þetta frv. verður að l. og ákvæði þess framkvæmd, mundi það auka mjög verulega tekjur símans. Afnotagjaldið eitt mundi fyrir þessar framkvæmdir hækka um hundruð þúsundir króna, miðað við núverandi verðlag, þannig að þar kæmu tekjur, sem ríkissjóður fengi inn á hverju ári í rekstrarafgangi símans. Og þó að afnotagjöldin hafi verið lág undanfarin ár, þá voru þau hækkuð nýlega, og símagjöld hafa verið einnig sum hækkuð á þessu ári, og þar er um að ræða tekjur, sem ríkið fær beint frá símanum. - Svo er nú annað í þessu máli. Það er nú lagt til hliðar í Landsbankanum á hverju ári fé í íslenzkum krónum fyrir því, sem við fáum sem gjafafé, Marshallfé, og á þann hátt myndast í Landsbankanum sjóður, sem nemur í ísl. kr. öllu gjafafénu, sem við fáum. Þessu fé má ekki ráðstafa nema með samþykki Alþ. og samþykki einhverra fulltrúa frá Bandaríkjunum. Mér finnst, að vel geti komið til mála að verja einhverju af þessu fé - úr jafnvirðissjóðnum. - sem líklega verður upp undir það að ná 100 millj. kr., þegar það er allt komið þar inn, í þessu augnamiði. Það er beint ætlað að verja því til greiðslna á innlendum kostnaði við stofnun nýrra fyrirtækja, og það má segja, að hér sé um slíkt að ræða, hvað landssímann snertir. Þess vegna finnst mér vel geta komið til mála og vil benda hv. fjhn. á það að athuga, hvort það geti ekki komið til mála, að einhver hluti af þessum 2,5 millj. kr., sem ríkissjóður ætti að leggja fram til þessara hluta, ef frv. væri samþykkt, gæti komið á þennan hátt. Þá talaði hv. þm. Barð. um það, að þó að ég segði, að það kostaði ekki nema sem svaraði 800 þús. íslenzkar kr. í erlendum gjaldeyri það efni, sem til þessara framkvæmda þyrfti að flytja inn á ári, ef þessari áætlun, sem frv. gerir ráð fyrir, ætti að framfylgja, þá gæti það breytzt að upphæðinni, þó að um sama vörumagn væri að ræða. Já, það er nú allt breytingum háð hér í heimi, og jafnvel skoðanir manna geta breytzt frá degi til dags. Og því getur ekki síður það, sem lengra er fram undan, breytzt. En ég benti aðeins á það, hvað þetta gildir með núverandi verðlagi. En þó að það sé ekki nema 300 milljónir, sem við getum flutt inn fyrir á ári, með núverandi verðlagi á peningum, þá hygg ég, að það muni vera auðvelt að flytja inn efni til þessara mjög svo þarflegu framkvæmda, þegar ekki þarf til þess, eins og nú er, nema 0,8 millj. kr., þannig að ég sé ekki, að þetta út af fyrir sig ætti að vera því til fyrirstöðu, að þetta frv. verði samþ. Ég álít, að þegar búið væri að slá því föstu, sem gert er ráð fyrir með 1. gr., að þetta eigi að gerast á 10 árum, þá sé miklu eðlilegra, að það séu fulltrúar frá þeim mönnum, sem eiga að nota þetta, bændunum sjálfum, sem ákveði, í hvernig röð þetta skuli gert, heldur en það séu fulltrúar frá fjárveitingarvaldinu, eins og hv. þm. Barð. vildi vera láta og benti á form. fjvn. sem annan aðila, sem í nefnd færi með póst- og símamálastjóra í þessu efni. Ef Alþingi fæst til þess að ganga inn á þá stefnu, að á næstu 10 árum skuli ríkissjóður leggja fram 2,5 millj. kr. á ári í þessu skyni, eins og 1. gr. frv. gerir ráð fyrir, þá er það búið að segja sitt álit um málið, faglega séð, og þá leggur Alþ. það í hlut þeirra manna, sem eiga að njóta þess, sem frv. þetta er um, og fagmanna, sem hafa faglega þekkingu, að sjá, hvað sé það eðlilegasta um það, hvernig þetta skuli framkvæmt að öðru leyti, en því, sem lögin ákveða, ef þetta frv. verður samþ. En ég álit, að form. fjvn. sé búinn að segja sitt álit um málið. Þess vegna sé ég ekki að það muni vera til bóta, að breytt væri 4. gr., eins og hv. þm. Barð. talaði um, þó að mér finnist það ekki skipta verulegu máli í þessu sambandi. Þetta, sem ég hef drepið hér á, mun vera það helzta, sem hv. þm. Barð. minntist á í þessu frv. - Svo bar hann nokkrar brigður á, að þær tölur, sem hér eru nefndar, mundu vera réttar. Í sambandi við það segir póst- og símamálastjóri í bréfi til mín: „Kostnaður við að koma þessum bæjum í símasamband við næstu símastöð er áætlaður 27 millj. kr., og er það miðað við núverandi verðlag. Með núgildandi stofngjöldum, kr. 770,00 á hvern bæ, mundi kostnaður ríkissjóðs verða u.m 25 milljónir kr.“ Þetta segir póst- og símamálastjóri um þetta í bréfi til mín, sem hann skrifar 5. des. 1949, og þaðan eru þessar tölur teknar. Þannig að ef hv. þm. Barð. ber brigður á það og heldur, að það sé einhvern veginn öðruvísi, sem ég hef um þetta sagt, heldur en rétt er, þá, ef svo væri, væri það af því, að þetta væri ekki rétt með farið í þessu bréfi frá póst- og símamálastjóra, þ. e. a. s. skakkt reiknað út af þeim verkfræðingum, sem hafa haft þetta með höndum. Þá benti hv. þm. Barð. á hitt réttilega, að samhliða því sem notendasíminn yrði lagður, þá þarf sjálft heildarsímalínukerfið í landinu ýmiss konar umbáta við, sem sumar standa í beinu sambandi við það, að notendasímana sé hægt að leggja. Margar langlínurnar eru þannig nú, að ef á að bæta við þær notendasímum að ráði, þá þarf að þetta línurnar og bæta við vírum á línurnar. En þetta tóku þeir til greina, sem hafa reiknað út kostnaðinn af að leggja einkasímana, og þetta er innifalið í þessum 2,5 millj. kr., þéttingin á línunum. Aftur á móti hagar annars staðar þannig til, að það þarf að leggja nýjar línur, og enn fremur má sums staðar búast við, að svo fari, þegar nýir notendasímar bætast við á einhverri stöð, að breyta þurfi venjulegri símalínu í fjölsímalínu, og kannske fá fjölsíma, þar sem áður er einföld stauralína o. s. frv., til þess að hægt sé að anna því aukna álagi, sem búast má við, að verði við það, að notendasímum fjölgi svona mikið. Með þessu er ekki reiknað í því 25 millj. kr. framlagi, sem 1. gr. frv. gerir ráð fyrir. Til eru áætlanir um þennan kostnað, sem verkfræðingar póst- og símamálastjórnarinnar hafa gert, og telja þeir, að hann verði svipaður, eða um 25 millj. kr., ef þessu verður komið í fullkomið lag. Það er hins vegar viðurkennt, að víða megi koma þessari aukningu síma á án þess að auka langlínukerfið. Flm. hafa gert ráð fyrir, að eins og áður verði samhliða auknu álagi dyttað upp á langlínurnar, til þess að vega á móti auknu álagi, en í frv. hafa þeir ekki gert ráð fyrir þeim kostnaði. Hjá þeim kostnaði verður ekki komizt, hvort sem frv. verður samþ. eða ekki, en gefið er, að hann getur dregizt meira á langinn, ef frv. er ekki samþ. og menn hugsa sér að þetta verði framkvæmt á lengri tíma, t. d. 20 árum eða jafnvel 50 árum, ef varið er til þessara framkvæmda ½ millj. kr. á ári, eins og í fyrra. Ég held, að þegar hv. þm. Barð. athugar þetta í sambandi við það, sem hann sagði um það, hve mikils virði síminn væri fyrir þetta fólk, - hann sagðist þekkja menn, sem fremur mundu kjósa að fá til sín síma en veg, - þá geti hann ekki annað en stutt að því, að frv. verði að l. og nái skjótum árangri. Ég bið nú n. að athuga, hvort ekki væri hugsanlegt að nota til þessara framkvæmda eitthvað af því fé, sem lagt hefur verið til hliðar í jafnvirðissjóðinn í stað Marshallhjálparinnar, t. d. til þess að standa undir auknum kostnaði við langlínurnar. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að svara hv. þm. Barð. Báðir erum við sammála um, að hér er um brýna nauðsyn að ræða, og ég vona, að hann hjálpi okkur að koma frv. gegnum d. og út í lífið.



Fyrri ræða mín gaf ekki til efni til að óttast um það, að ég mundi ekki vilja flýta málinu út úr d. En hv. flm. hefur sannað í sinni ræðu, að í frv. er aðeins gert ráð fyrir helming kostnaðar. Það þarf 25 millj. kr. í viðbót við þær, sem frv. gerir ráð fyrir, til þess að leggja línur, er taka við nýjum línum, er lagðar hafa verið um sveitirnar. Frv. er því hálfkarað, og þyrfti að taka upp í 1. gr. ákvæði um þetta, nema flm. hugsi sér aðeins innbyrðissamband milli bæja, án sambands við langlínu. - Þá kom ný hugmynd fram hjá hv. þm., að nota Marshallfé til framkvæmdanna, og athugar n. það að sjálfsögðu. Út af því, sem hann sagði um tekjur af nýjum símum, þá efast ég um, að þeir geri meira en að standa undir kostnaði. Trúlegt er, að frá flestum bæjum komi kröfur um 2. flokks stöðvar í stað 3. flokks stöðva. Mér er kunnugt um staði, þar sem hægt er að tengja símann beint til verzlunarstaðar og læknis héraðsins, en þá þarf að lengja símatímann úr 2 tímum upp í 6, 7 eða 8 tíma. Þetta hefur auðvitað í för með sér aukinn kostnað, og það er blekking að ímynda sér, að tekjurnar geri meira en að vega á móti útgjöldunum. Ég er ósammála hv. þm. N-M. að því leyti, að ég tel, að l. geri ekki gagn, nema framlagið sé tryggt á annan hátt, en frv. gerir ráð fyrir. Ef til vill má fá Alþ. til að samþykkja þetta, en það gefur ekkert meira öryggi. Það má samþykkja allt. Það má samþykkja, að það verði sólskin á morgun, og það má samþykkja, eins og gert var á fundi á Egilsstöðum fyrir löngu, að landið sé skuldlaust. Eins og ástandið er nú, er engin trygging fyrir 2½ millj. kr. til þessara framkvæmda á næsta ári, nema fundinn verði nýr tekjustofn eða ýtt verði burt öðrum útgjöldum. Annars verður aðeins um pappírslög að ræða, er ekki koma að neinu gagni, og það vil ég ekki.

Flm. (Rannveig Þorsteinsdóttir) : Herra forseti. Hér er, eins og segir á þskj. 86, um breyt. á skattal. að ræða, og er samkv. 1. gr. um að ræða breyt. á 10. gr. núgildandi skattal., sem stefnir í þá átt að gera konum, sem vinna utan heimilis, auðveldara með að geta unnið utan heimilis síns án þess að komast svo hátt í skattstiganum eins og verið hefur undanfarið. Sem sagt, í staðinn fyrir það, sem lagt hefur verið til hér á þingi um þetta áður, er nú hér lagt til, að fyrir hjón, þar sem konan vinnur utan heimilis, fáist frádráttur frá skattskyldum tekjum, sem nemi þeirri upphæð, sem gengur í kostnað vegna heimilisstjórnar vegna þessarar vinnu konunnar. Þessi frádráttur er talsvert hærri heldur en gert er ráð fyrir í 10. gr. skattal., en þar segir: „Frádráttarbær kostnaður við heimilisstjórn má þó ekki fara fram úr lögleyfðum frádrætti vegna eiginkonu, samkvæmt 12. gr.“ En sá lögleyfði frádráttur er nú 900 kr., þ. e. a. s. 2700 kr., þegar búið er að umreikna skattinn. Það er ekki hægt að segja nákvæmlega, hver séu talin laun ráðskonu á heimili. Þau eru einhvers staðar á milli 500 kr. og 1.000 kr. á mánuði, og mun vera algengt, að þau séu 700 kr. Það mætti því ganga út frá því, að sá frádráttur, sem er leyfður í þeim tilfellum, sem hér er gert ráð fyrir, eins og nú er samkv. gildandi l., væri einn þriðji hluti á móti því, sem hér er í þessu frv. gert ráð fyrir. En þess er að gæta, að hver sá, sem hefur ráðskonu eða hjálparstúlku á heimili sínu, ber af því miklu meiri kostnað, en laun hennar ein. Og hefur mér reiknazt, að ef laun ráðskonu eða stúlku eru t. d. 700 kr., þá mundi það verða helmingur þess kostnaðar, sem hlýzt af því að hafa ráðskonuna á heimilinu. Það hafa einkum í seinni tíð, þegar konur hafa meir en áður farið út á hinn frjálsa vinnumarkað, valdið miklum vandkvæðum einmitt þau ákvæði skattal., sem gera það að verkum, að þegar hjón eru skattlögð saman samkv. skattal., þá verður það þannig, að laun annars hjónanna fara venjulega alveg í kostnað af þessu, þ. e. a. s. í aukaskatt og kostnað við heimilisstjórn. Af þessu verður margs konar óréttlæti, m. a. það, að þjóðfélagið missir fyrir þetta oft vinnukraft, sem því annars væri hagur að, að hafa og það telur sér hag að, að hafa í sinni þjónustu, en unnið er óbeint með þessum skattal. á móti að verði notaður í þess þágu sem skyldi. Og auk þess eru þetta talsverðar hömlur á frjálsræði manna, að eiginlega er kona, sem er gift, nauðbeygð til að vinna sín heimilisstörf, fremur en að vinna þau störf, sem hún hefur vanizt við og ætlað sér að hafa að lífsstarfi sínu. Ég játa, að það, sem hér er gert ráð fyrir samkv. 1. gr., er engan veginn full bót á þessu. Það er ofur lítil hjálp, en ekki meira. Og ég játa einnig, að það eru margar konur aðrar en þessar konur, sem einnig ættu að fá þessi hlunnindi. En það var til þess að víkka ekki sviðið of mikið, að ég taldi réttast á þessu stigi málsins að fara ekki út í fleiri atriði en þetta, bara vegna þess, að það er þá dálítið erfitt að vita, hvar á að draga línuna, svo að mér þótti hentast að draga hana þannig að miða við þær konur, sem vinna utan heimilis. En ég játa fyllilega, að þetta er ekki full bót, hvorki fyrir þær konur, sem vinna utan heimilis, og ég viðurkenni það jafnframt, að margar aðrar konur mættu hljóta sömu fríðindi og hér er gert ráð fyrir, en ég sé bara í bili ekki nein ráð til þess að fá það fram, þannig að ekki færðist þá meira úr skorðum. En nú eru skattal. í endurskoðun, og mun búið að endurskoða þau svo, að bráðlega má líklega vænta nýs skattalagafrv. fyrir Alþ. Og þá væri rétt að taka enn fleira til athugunar þessu viðkomandi. Um 2. gr. er það að segja, að hér er um almennt réttlætismál að ræða, að gera persónufrádráttinn hærri, en hann hefur verið. Það hefur valdið miklum óþægindum og miklu óréttlæti, hvað persónufrádrátturinn er lágur. En þetta er ekki mikil hækkun, sem hér er farið fram á. En þegar búið er að umreikna, kemur þetta öðruvísi út, og þetta er dregið frá hinum umreiknuðu tekjum. Í 3. gr. er gert ráð fyrir því, að þessi lög, ef samþ. verða, komi til framkvæmda við álagningu skatts árið 1950. Mér er sagt, að það sé ekki óalgengt, að gert sé ráð fyrir slíku sem hér er gert ráð fyrir í þessu efni, og legg ég þetta því til með 3. gr. Ég veit, að hv. þdm. er fyllilega ljóst, hvað hér er farið fram á, að þetta er sem sagt bara lítil úrbót. Og þegar væntanlega kemur fram frv. til nýrra skattal., gefst tóm til þess að athuga málið nánar og á breiðari grundvelli. Ég hygg svo, að þetta mál, að lokinni þessari umr., muni eiga heima helzt í fjhn., og geri að till. minni, að því verði vísað þangað.



Herra forseti. Ég er nú ekki svo næmur, að ég heyri ráðherrastólana svara, þó að ég vilji gera fyrirspurnir til hæstv. ráðherranna, þó að hæstv. forseti heyri þá veita leyfi til afbrigða frá þingsköpum. En ég vil benda n., sem fær þetta mál til meðferðar, á það, að fyrir ári síðan eða kringum það skilaði milliþn., sem ríkisstj. skipaði í skattamálum, till. um breyt. á skattal. Ég var ekki í n. og veit ekki vel um þetta nál., þó að ég hafi nú fylgzt dálítið með störfum þessarar n. En ég vil benda þeirri hv. n., sem fær þetta mál til meðferðar, á það, að ég hygg, að þessi milliþn. í skattamálum hafi verið sammála um að leggja til svipaðar breyt. á skattal. og þær, sem hér er farið fram á í frv., og að fulltrúar allra flokka, sem áttu menn í n., hafi verið sammála um þetta. Þess vegna vil ég mælast til þess, að áður en málið kemur aftur frá hv. n., sem ég geri ráð fyrir að verði fjhn., þá afli n. sér í fyrsta lagi vitneskju um það, hvort ríkisstj. hefur í hyggju að leggja þær breyt. fyrir Alþ., sem milliþn. lagði til á skattal. og eru miklu víðtækari en það, sem hér er gert ráð fyrir í þessu frv., og í öðru lagi, hvort þessar brtt. eru ekki þar í og hvort fulltrúar allra flokka hafa ekki staðið saman um þessar brtt. í milliþn., sem ég hygg, að hafi verið.

Forseti (BSt): Ég skal taka það fram, að ég heyri ekki beinlínis stólana tala. En það er gamall málsháttur, sem segir, að „þögn er sama og samþykki“, og hef ég farið eftir því um undanþágur frá þingsköpum.