Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Axel Jónsson) : Herra forseti. Félmn. hefur athugað frv. til l. um breytingu á mörkum lögsagnarumdæma Reykjavíkur og Seltjarnarneskaupstaðar. Eins og fram kemur í frv., er þetta frv. til staðfestingar á samningi frá 20. febr. 1976 milli borgarstjórnar Reykjavíkur og bæjarstjórnar Seltjarnarneskaupstaðar um að gerðar verði áminnstar breytingar á lögsagnarumdæmum kaupstaðanna, sem í stórum dráttum fela það í sér, eins og ítarlega er fram tekið í grg. með frv., að lögsögumörkin breytast. Undir lögsögu Reykjavíkur leggjast eyjarnar Engey, Viðey og Akurey, en núverandi vesturmörk borgarinnar breytast þannig, að landspildu er afsalað þar til eignar og lögsögu Seltjarnarneskaupstaðar. Þetta samkomulag hefur verið samþ. einróma í sveitarstjórnum viðkomandi sveitarfélaga og mælst til þess, að þetta frv. verði lögfest á yfirstandandi þingi.



Herra forseti. Heilbr.- og trn. Ed. hefur fjallað um frv. til l. um vátryggingarstarfsemi. N. hefur gefið út svo hljóðandi nál.: „ N. hefur fjallað um frv. á nokkrum fundum. Hún fékk á sinn fund Guðmund Guðmundsson tryggingafræðing. Einar B. Ingvarsson aðstoðarmaður ráðh. hefur einnig verið n. til aðstoðar. N. varð ekki sammála um afgreiðslu málsins. Meiri hl. n. leggur til, að frv. verði samþ. með þeim breytingum, sem n. flytur till. um á sérstöku þskj., en Helgi Seljan mun skila séráliti.“ Það þótti orðið tímabært að endurskoða lögin frá 1973 um vátryggingarstarfsemi og vegna ýmissa breyttra viðhorfa var talið rétt að endurskoða lögin í heild. Afleiðingin er sú, að ýmis nýmæli og breytingar koma fram í þessu frv. Helstu breytingar, sem felast í frv., eru þessar: Lágmarkshlutafé félags, sem sækir um leyfi til vátryggingarstarfsemi, er hækkað úr 20 millj. kr. og ekki gerður greinarmunur á líftryggingarhlutafélögum og öðrum. Til líftrygginga voru áður gerðar lægri kröfur, eða 10 millj. svipaðan hátt eru kröfur um stofnfé gagnkvæms vátryggingarfélags, sem starfsleyfis óskar, hækkaðar úr 5 og 10 millj. í 35 millj. kr. Þá eru sett ný og ítarleg ákvæði um ávöxtun eigin tryggingarsjóðs erlends vátryggingarfélags sem starfar hér á landi á sviði skaða- og endurtrygginga. Eru þessar reglur hliðstæðar þeim sem eru í gildandi lögum um íslensk vátryggingarfélög. Í nýrri grein er gerð krafa um skýrleika í nafni tryggingarfélaga og að umboðs- og sölumenn beri jafnan skilríki frá félaginu er sanni störf á vegum þess. Veigamikil breyting er fólgin í þeirri till. rn. að hella niður núverandi 38. gr. laga nr. 26 frá 1973 um tímabundna skipun til fjögurra ára í senn í tryggingaeftirlitið. Kostnaður við þessa stjórn eftirlitsins nam s. l. ár nálægt 2 millj. kr. Þá er í gildandi lögum ákvæði sem sætti mikilli gagnrýni tryggingamanna á sínum tíma. Það hljóðar svo: „Telji tryggingaeftirlitið ekki, að þörf sé fyrir þá starfsemi, sem félagið hyggst reka, né að starfsemi þess sé til eflingar heilbrigðri þróun vátryggingarstarfsemi í landinu eða til hagsbóta fyrir vátryggingartaka og vátryggða, getur trmrh. neitað að skrá félagið í vátryggingarfélagaskrá og veita því starfsleyfi.“ Í ljósi þeirrar reynslu, sem á lögin og framkvæmd þeirra er komin, telur rn. ekki lengur þörf á slíku ákvæði og leggur til að það falli burt. Síðasta veigamikla breytingin er sú, að skipuð verði þriggja manna nefnd til þess að fjalla um ágreining, sem rísa kann milli tryggingaeftirlitsins og vátryggingarfélags um framkvæmd laganna. Nefnd þessi yrði umsagnar-, en ekki úrskurðaraðili. N. sendi þetta frv. til umsagnar og fékk einkum frá tveimur aðilum viðamiklar umsagnir, frá tryggingaeftirlitinu og frá Sambandi ísl. tryggingarfélaga. Ekki var unnt að fallast á allar þær breytingar sem lagðar voru til af þessum aðilum, enda voru þær nokkuð misjafnar, en meiri hl. n. kom sér saman um vissar breytingar á frv., sem lagðar eru fram á þskj. 756. Er þá fyrst til að taka, að við 6. gr. leggjum við til að í staðinn fyrir að innborgað hlutafé skuli nema minnst 50 millj. verði það 65 millj. Síðasta mgr. 6. gr. orðist svo: „A. m. k. einn endurskoðandi, löggiltur, skal kjörinn til þess að endurskoða reikninga félagsins.“ Þarna var áður talað um kjörinn endurskoðanda eða ráðinn, en samkv. þeim hlutafélagalögum, sem nú er verið að ganga frá hér á hv. Alþ., var talið rétt að gera þessa breytingu, þar sem er kveðið svo á að endurskoðendur skuli kjörnir. Við 10. gr. leggjum við til, að í staðinn fyrir 35 millj. komi 45 millj. Þar stendur að stofnendur gagnkvæms vátryggingarfélags skuli leggja fram stofnfé sem nema skuli hið minnsta 35 millj. Við leggjum til að það hækki um 10 millj. upp í 45 millj. Síðasta mgr. 10. gr. orðist svo: „A. m. k. einn endurskoðandi, löggiltur, skal kjörinn til þess að endurskoða reikninga félagsins. Um hæfnisskilyrði endurskoðenda skulu gilda sömu reglur og um endurskoðendur í hlutafélögum.“ Þá gerum við till. um 15. gr., að í staðinn fyrir 25 millj. komi 35 millj. Við 22. gr. hafði hv. þm. Albert Guðmundsson lagt fram brtt. Þetta varð til þess að við rannsökuðum þá till. allítarlega. N. flytur hana hér nokkuð breytta. Er hún þá þannig, að aftan við 22. gr. komi svo hljóðandi viðbót: „Aðilar hér á landi, sem hyggjast tryggja erlendis verðmæti, sem eru eign viðkomandi að einhverju eða öllu leyti, án milligöngu vátryggingarfélags sem hefur starfsleyfi á Íslandi samkv. lögum þessum, skulu sækja um leyfi til trmrh., sem að fenginni umsögn tryggingaeftirlitsins getur veitt slíkt leyfi til eins árs í senn. Þeir, sem samkv. leyfi trmrh. tryggja erlendis án milligöngu íslensks tryggingafélags, skulu árlega senda tryggingaeftirlitinu skýrslu um tryggingar sínar, svo sem um væri að ræða íslenskt vátryggingarfélag, sbr. 42. gr. laga þessara. Þeir eru og gjaldskyldir til tryggingaeftirlitsins á sama hátt og íslensk tryggingafélög, sbr. 46. gr. laganna.“ Við leggjum til að 1. mgr. 23. gr. orðist svo: „Í nafni vátryggingarfélags skal koma fram, að félagið reki vátryggingarstarfsemi. Aðrir en þeir, sem leyfi hafa til vátryggingarstarfsemi, mega ekki bera heiti, sem kunna að benda til eða gefa í skyn að vátryggingarstarfsemi sé rekin. Nafn vátryggingarfélagsins, eða skrásett firmamerki þess“ - þetta er það sem bætist við frá okkur - „skal koma skýrt fram í tilkynningum og öllu prentuðu máli, sem frá félaginu fer. Starfi félag eða annar aðili sem umboðsaðili fyrir vátryggingarfélag, skal koma fram, að um umboð sé að ræða“ o. s. frv. 2. mgr. 40. gr. leggjum við til að orðist svo: „Hyggist þeir, sem leyfi hafa til vátryggingarstarfsemi, breyta vátryggingarskilmálum sínum, eða semja nýjan skilmála, skulu þeir senda tryggingaeftirlitinu fyrirhugaða skilmála svo fljótt sem auðið er til athugunar. Endurrit breytinganna og hina nýju skilmála í endanlegu formi skal senda tryggingaeftirlitinu þegar í stað.“ Í frv. stendur, að breytingar skuli senda tryggingaeftirlitinu með hæfilegum fyrirvara, en talið var að þar væri ekki nógu vel um hnúta búið, því hæfilegur fyrirvari gæti verið ósköp óákveðið tímatakmark. Þess vegna var farin sú millileið að segja: „svo fljótt sem auðið er“. Við gerum enn fremur till. um að 48. gr. verði breytt á þann veg, að síðari mgr. orðist svo: „Í nefndinni eiga sæti þrír menn, einn samkv. tilnefningu Sambands ísl. tryggingafélaga eða viðkomandi vátryggingarfélags, hagstofustjóri og er hann formaður nefndarinnar og einn án tilnefningar.“ Þetta byggist á því, að í frv. stendur: „Í nefndinni eiga sæti þrír menn, einn samkv. tilnefningu Sambands ísl. tryggingafélaga, hagstofustjóri og er hann formaður nefndarinnar og einn án tilnefningar.“ Samkv. upplýsingum frá tryggingaeftirlitinu kom það í ljós, að ekki eru öll tryggingafélög í Sambandi ísl. tryggingafélaga, og þess vegna þótti nauðsynlegt samkv. till. þeirra að setja inn: „eða viðkomandi vátryggingarfélags.“ „Ég vil enn fremur geta þess, að n. ræddi allmikið um 38. gr. frv., þar sem ræðir um stjórnarfyrirkomulag stofnunarinnar. 38. gr. hljóðar svo: „Sérstök stofnun, tryggingaeftirlitið, hefur eftirlit með starfsemi vátryggingarfélaga og rekstri þeirra samkv. ákvæðum laga þessara og reglugerða settra samkv. þeim. Ráðh. skipar forstöðumann tryggingaeftirlitsins, en forstöðumaður ræður annað starfsfólk. Forstöðumaður annast stjórn stofnunarinnar og gætir þess að hún starfi í samræmi við lög og reglugerðir á hverjum tíma, allt undir yfirstjórn trmrn. og ráðh. Ráðh. setur í reglugerð nánari ákvæði um verksvið og skyldur tryggingaeftirlits.“ Eins og nú er hefur tryggingaeftirlitið sérstaka stjórn þriggja manna, sem síðan ræður framkvæmdastjóra. Lagt er til að þetta breytist á þann veg, að tryggingaeftirlitið heyri beint undir ráðh. og forstöðumaður annist stjórn stofnunarinnar á ábyrgð ráðh., en ekki stjórnar eins og áður var. Um þetta ræddum við allmikið og að höfðu samráði við ýmsa merka aðila ákváðum við að breyta ekki þessu fyrirkomulagi. Það er ýmist á Norðurlöndunum, að tryggingaeftirlitið er undir sérstakri stjórn eða þá það heyrir beint undir rn. Þetta fyrirkomulag, sem nú er lagt til, mun hins vegar aðeins vera í einu Norðurlandanna, Finnlandi, en mér er sagt að það hafi reynst þar vel og við séum ekki það stórir í sniðum að við ættum ekki að geta unað við þetta fyrirkomulag. Að þessum till. fluttum leggur meiri hl. n. til að frv. verði samþykkt.

Frsm. minni hl. (Helgi F. Seljan) : Herra forseti. Ég hef leyft mér að skila minnihlutaáliti á þskj. 747. Þar tek ég fram, að ég taki ekki þátt í afgreiðslu þess nú, og legg til, að afgreiðslu þess verði frestað til næsta þings. Ég hef rætt það í nál. mínu, hverjar ástæður eru fyrir þessu, og því er kannske óþarft að lesa það upp, en ég ætla þó að gera það og með þeim skýringum, sem eru þó nauðsynlegar, án þess að fara að efna til allsherjarumræðna um tryggingamál. Alþb. hefur það á stefnuskrá sinni, að öll vátryggingastarfsemi hérlendis verði á einni hendi og ein ríkistrygging gildi. Í svo smáu þjóðfélagi sem okkar er það einnig eina réttlætanlega fyrirkomulagið. Hér starfa í dag fjölmörg tryggingafélög, sem hafa eins konar samtryggingu sín á milli í stað þeirrar „eðlilegu og heilbrigðu“ samkeppni sem oft er á orði höfð af fylgismönnum óhefts einkaframtaks. Undirritaður vill við þetta tækifæri undirstrika nauðsynina á gerbyltingu þessara mála í heild í stað þess fáránlega ofhlæðis sem í dag ræður ríkjum. Undirritaður viðurkennir þó þörfina á löggjöf um þessa starfsemi og eftirlit og aðhald, svo sem að var stefnt með lögunum frá 1973, fyrst þessi skipan er á vátryggingarstarfsemi í landinu. Undirritaður telur ekki heldur að breytingarnar séu neikvæðar, einstaka sé meira að segja til bóta. Engin rök hafa hins vegar verið færð fram fyrir því, að nauðsyn sé á lögfestingu þeirra nú í þinglok þegar margt kallar að og enginn kostur er að taka málið til þeirrar meðferðar sem þyrfti. Undirritaður studdi löggjöf um vátryggingarstarfsemi á sínum tíma ekki hvað síst á þeim forsendum, að tryggingaeftirliti var þá komið á. Það lágu ágæt markmið þar að baki og eflaust getur slíkt eftirlit verið virkt og haft hin jákvæðustu áhrif. Hins vegar leynir undirritaður hvergi vonbrigðum sínum með ýmislegt hjá tryggingaeftirlitinu, m. a. því, hversu tryggingafélögin virðast fá uppáskrift þessa eftirlits varðandi óhæfilegar hækkanir tryggingagjalda. Ríkisstj. þeirri, sem nú situr og slær hvert metið af öðru í verðhækkunum, hefur meira að segja þótt nóg um og lækkað prósentuna í gjaldhækkunum frá því sem tryggingaeftirlitið hefur lagt blessun sína yfir. Fylgi undirritaðs við tryggingaeftirlit af þessu tagi hefur því farið síhrakandi og lætur hann sig því litlu skipta hvort þessi stofnun hefur stjórn eður eigi. Það var einmitt eitt atriði, sem kom fram hjá hv. frsm. hér áðan, að um það hefði verið nokkuð rætt, að þarna yrði um nokkurn sparnað að ræða. Þar af leiðandi má, það kannske segja að það sé jákvætt við þetta. En það jákvæðasta, sem undirritaður hefur séð í þessu máli nú, hefur komið fram í brtt. Alberts Guðmundssonar, sem undirritaður tjáði sig fylgjandi við 1. umr. þessa máls, en hún hefur svo komið fram núna í brtt. frá n., nokkuð breytt að vísu. En með tilliti til aðalstefnu undirritaðs í tryggingamálum og þess, að engin nauðsyn knýr á um lögfestingu þessa frv., leggur hann til að afgreiðslu þess verði frestað til næsta þings og tekur því ekki þátt í afgreiðslu þess. Lög um vátryggingarstarfsemi, sem hér er verið að breyta, voru sett á dögum vinstri stjórnarinnar. Þau voru sett af þáv. heilbr.- og trmrh. Magnúsi Kjartanssyni. Það er engin launung á því, að hann ásamt öðrum Alþb.- mönnum hafði knúið á það við þá stjórnarmyndun, að öðruvísi yrði gengið frá vátryggingarmálum en nú er í landinu, einmitt á þann veg sem er undirstrikað í 1. mgr. nál. míns. Það tókst hins vegar ekki að ná neinum áfanga í því efni nema þeim að setja löggjöf og koma á fót þessu tryggingaeftirliti. Af þeirri ástæðu er því ekki nein ástæða fyrir mig að halda sérstakri tryggð við þetta mál, að þetta var það mesta, sem fékkst gert í þáv. vinstri stjórn til þess að lagfæra þessa starfsemi og langt í frá að það væri á nokkurn hátt fullnægjandi fyrir okkur Alþb.-menn. Þessi lög eru því síður en svo heilög í mínum augum, og ég verð nú að viðurkenna að hið sama má segja um mörg lög frá dögum þessarar ágætu vinstri stjórnar. En þessi hæstv. ríkisstj. hefur reyndar verið að reyna að afnema bestu atriðin alla sína tíð. Ég tala um samtryggingu. Ég rakti um það dæmi á dögunum, hvernig þessi samtrygging tryggingafélaganna hefði komið fram hjá okkar litla sveitarfélagi austur á landi. Ég ætla ekki að fara að endurtaka það. En svo glöggt var það, að ekki fór á milli mála hvers konar samband var þarna á milli tryggingafélaganna, því aðeins liðu tveir dagar frá því að tilboð um húsatryggingar kom frá Brunabótafélagi Íslands þangað til samhljóða tilboð og þó kannske ívið betra í sambandi við lánamöguleika var komið frá Samvinnutryggingum. Og það sýndi náttúrlega og sannaði okkur að þarna voru svo sterk og rík tengsl á milli að ekkert fór á milli mála. Þó hafa þau einmitt í þessu að nokkru að keppa, að maður gæti haldið, en svo er samtryggingin rík, að ekki einu sinni þarna gengur hnífurinn á milli þeirra. Ég sem sagt ætla ekki að greiða atkv. á móti þessu máli. Ég nenni aðeins ekki að taka þátt í afgreiðslu máls sem engin rök hafa verið færð fram fyrir að þyrfti að lögfesta. Ríkisstj. hellir nú yfir málum, bæði nauðsynlegum og ónauðsynlegum, kannske meira þeim síðar nefndu, og ætlast til þess, að þm. taki afstöðu til þeirra á stuttum tíma. Það er engin ástæða til þess fyrir okkur stjórnarandstæðinga að sýna þá fylgispekt við hana eða það tillit sem við í raun og veru gerum nú á þessum síðustu dögum æ ofan í æ, tillit til þeirra óhæfilegu vinnubragða sem ríkisstj. lætur hafa sig út í að beita. Það á ekkert frekar við um þetta frv., það skal tekið skýrt fram. En mér fannst ágætt að nota tækifærið til þess að undirstrika grundvallarágreining um tryggingamál í þessu efni, án þess þó að setja á nokkurn hátt fótinn fyrir það, að þessar breytingar nái fram að ganga.



Herra forseti. Ég á sæti í þeirri n. sem fjallaði um þetta frv., en gat því miður ekki verið á síðasta nefndarfundinum, þar sem ég var bundinn á öðrum nefndarfundi. En mér þykir rétt að láta þess getið hér, að ég hafði áður lýst því yfir, að ég mundi fylgja frv. og þeim brtt., sem meiri hl. hafði lagt fram, vegna þess að mér sýnist ýmislegt í þeim heldur til bóta frá þeirri löggjöf sem nú gildir, þó að ég léti þess, held ég, getið líka, að ég væri í höfuðstefnumálum andvígur svo mörgum tryggingarfélögum sem nú starfa hér á landi og gæti að því leyti tekið alveg undir 1. liðinn í nál. minni hl. Helga F. Seljans. En eins og ég sagði áðan, þá sýnist mér sú breyting á lögunum, sem meiri hl. leggur til að gerð verði, fremur til bóta en hitt og sé ekki ástæðu til annars en að vera með því eins og mál standa nú í þessum efnum.



Herra forseti. Heilbr.- og trn, Ed. hefur fjallað um frv. til l. um heyrnar- og talmeinastöð Íslands. Svo sem fram kom í ræðu ráðh. við 1. umr. um þetta mál er frv. það, sem hér liggur fyrir árangur af starfi nefndar sem heilbr.- og trmrh. skipaði fyrir u. þ, b. einu ári í þeim tilgangi að gera till. um skipulegt samstarf háls-, nef- og eyrnadeildar Borgarspítalans og heyrnardeildar Heilsuverndarstöðvar Reykjavíkur og félagsins Heyrnarhjálpar. Enn fremur átti nefndin að gera heildartillögur um framtíðarfyrirkomulag talmeina- og heyrnarþjónustu og skipulag heyrnarmálefna hér á landi. Mikil og vaxandi þörf er fyrir bætt skipulag og aðstöðu til rannsókna og lækninga á þessu sviði hér. Verði það frv. að lögum, sem hér liggur fyrir, þá ætti það að tryggja eina fullkomna rannsókna- og lækningastöð í landinu í þessum efnum. Það er einnig mjög mikilvægt ákvæði í þessu frv., að hægt er að stofna deildir í heyrnar- og talmeinahjálp við heilsugæslustöðvar úti á landi og þessar deildir mundu þá njóta sérfræðiþjónustuaðstoðar frá aðalstofnuninni í Reykjavík. Það, sem unnið hefur verið hér í heyrnarhjálp, hefur sérstaklega - og fram undir það síðasta einnig á talmeinasviði - verið unnið á vegum félagsins Heyrnarhjálpar, sem notið hefur lítilfjörlegs ríkisstyrks til þess að sinna þessari þjónustu. Þar af leiðandi hefur sú þjónusta ekki verið fullnægjandi. Félaginu hefur verið ljóst síðustu árin, að breytingu þurfti að gera á. Ég held að þetta sé að frumkvæði þess félags, sem málum á nú að skipa á annan veg en hingað til hefur verið. Við búum við vaxandi heyrnarskerðingu af tveimur eða kannske fleiri orsökum: í fyrsta lagi vegna hávaðasamrar vinnu, sem með tækniöldinni hefur orðið meira heyrnarskaðandi en áður var, en einnig af því að skemmtanalífið er orðið á þann veg, að þaðan má einnig vænta heyrnarskertra sjúklinga. Aftur á móti hafa framfarir orðið á ýmsum sviðum í þessum málum, þ. á m. hafa mjög mikilvægar skurðaðgerðir orðið algengar nú upp á síðkastið, sem geta gjörbreytt möguleikum heyrnardaufra, og lukkast mjög oft að gefa þeim aftur sæmilega heyrn. Allt þetta stuðlar að því, að nauðsynlegt sé að fá hér fullkomna heyrnar- og talmeinastöð. Slíkt er talið að verði best gert með samþykkt þessa frv. Samkv. beiðni þeirra aðila, sem að frv. stóðu, flytur n. brtt. við 6. gr. frv. 6. gr. hljóðar svo nú: „Stofnunin skipuleggur ferðir sérfræðinga til aðstoðar heyrnardaufum úti á landi. Skulu slíkar ferðir farnar a. m. k. árlega. Stofnunin skal hafa náið samstarf við háls-, nef- og eyrnadeild Borgarspítalans í Reykjavík.“ Viðbótin, sem við leggjum til að komi, er svo hljóðandi : „Við greinina bætist: enda sé henni ætluð framtíðarstaðsetning í þegar hönnuðum húsakynnum göngudeildar H. N.E. í Borgarspítalanum.“ Enn fremur leggjum við til að 7. gr. verði breytt á þann veg, að eitt orð bætist þar inn í. Greinin hefjist svo: „Stofnunin hefur sérfræðilega umsjón með heyrnaruppeldis- og læknisfræðilegri meðferð.“ Að öðru leyti höfum við gefið út svofellt nál.: „ N. hefur fjallað um frv. Hún hefur fengið á sinn fund ýmsa þá aðila, er að málinu hafa unnið. N. leggur einróma til að frv. verði samþykkt með þeim breytingum er hún flytur till. um á sérstöku þskj.“



Herra forseti. Aðeins örfá orð í framhaldi af ræðu hv. 3. þm. Vestf. Það kom fram nokkur misskilningur hjá honum. Hann sagði að hreppsnefnd mælti einróma með sölu jarðarinnar. Þetta er misskilningur. Eins og kemur fram í fskj. var hreppsnefndin klofin um málið, en mælt með sölu jarðarinnar af meiri hl. hreppsnefndar og meiri hl. jarðanefndar, Ég vil jafnframt upplýsa, að landbrn. hefur skilað áliti um þetta mál til landbrn. Nd. og leggst gegn sölu jarðarinnar, m. a. á þeim forsendum sem hér hafa komið fram, m. a. í ræðu hv. 5. þm. Norðurl. e., en einnig hefur landbrn. vakið athygli á því, að jarðirnar tvær, sem hér er um að ræða, eru í leigu til bóndans á Veðrará til ársins 1981 og því alls ekki tímabært að taka afstöðu nú til þessarar sölu. Hér hefur komið mjög greinilega fram, m. a. í umsögn ráðunauta sem hv. 5. þm. Norðurl. e las upp, að jörðin Veðrará er lítil og mjög skert og verður ekki búið þar nútímabúi án þess að fá viðbótarjarðnæði. Því held ég með tilliti til þess, að hér liggur satt að segja ekkert á, að langsamlega skynsamlegast sé að íhuga þetta mál betur, Ég veit að hv. 3. þm. Vestf. þekkir aðstæður þarna manna best af mönnum hér - hann er þaðan ættaður - og hann er sammála mér um að þarna er jarðnæði nóg inni í firðinum og mjög gott landbúnaðarland, a. m. k. ágætt á vestfirska vísu. Engin ástæða er til annars en þessir tveir ágætu bændur geti búið þarna góðu búi báðir, ef landi er skynsamlega skipt á milli þeirra. Ég veit að hann vill hafa frið um slíkt mál sem þetta. Það er öllum byggðarlögum áreiðanlega fyrir bestu. Ég bið hann að hugleiða þá hugmynd mína nánar, að þessu máli verði vísað til ríkisstj. með tilmælum um að það verði kannað, hvernig megi fullnægja þörfum þessara bænda beggja, og leggja síðan málið að nýju fyrir hv. Alþ. til meðferðar.



Herra forseti. Ég sé ástæðu til að taka undir orð síðasta ræðumanns og tel að þetta mál sé þannig vaxið, að langheppilegast sé fyrir alla aðila að málið sé lagt í dóm og komi aftur fyrir þingið í frv.-formi í haust. Það liggur ekki svo mikið á þessu. Mér hefur borist til eyrna, að því miður hafi þessum bónda verið gefið munnlegt loforð um að sala væri möguleg, ég veit þó ekki nákvæmlega hvenær. En sé svo, þá er það hörmulegt, að einhverjir starfsmenn í rn. láti slíkt fara frá sér, þó að munnlegt sé, því að um ráðstöfun á þessu landi, sem er ríkiseign, verður að fara eftir lögum. Ég vil að málið verði athugað gaumgæfilega, ella mun ég leggjast á móti því og fara eftir þeim upplýsingum sem ég hef aflað mér í málinu.



Herra forseti. Ég kvaddi mér hljóðs út af því sem hv. 2. þm. Vestf. sagði. Auðvitað tek ég undir það, bæði með honum og hv. síðasta ræðumanni, að svona mál á að athuga vandlega. Hv. 2. þm. Vestf. minnti á það, að ég er staðháttum þarna mjög vel kunnugur, og ekki mun það síður sagt um þá sem sitja í hreppsnefnd Mosvallahrepps, sem hér er um að ræða, og þá sem eru í jarðakaupanefnd og hér koma við sögu. Sannleikurinn er sá, að málið hefur að sjálfsögðu verið vel athugað og fengið sína eðlilegu meðferð, og ég geri ráð fyrir að það hafi ekkert óeðlilegt verið við það. Hv. 2. þm. Vestf. sagði að ég hefði ekki farið alveg rétt með þegar ég talaði um fylgi í hreppsnefnd og jarðakaupanefnd við þetta mál. Ég vil aðeins í því sambandi segja, að auðvitað deilum við hv. 2. þm. Vestf. ekki um staðreyndir. Og staðreyndirnar eru þær, að í hreppsnefnd, þar sem fimm menn sitja, greiddu fjórir atkv. með þessu, einn sat hjá. Í jarðakaupanefnd, þar sem þrír menn eru, greiddu tveir atkv. með þessu, einn sat hjá. Eins og kemur fram í fskj. með frv. þessu, er sagt að hreppsnefnd Mosvallahrepps hafi samþykkt þetta með samhljóða meiri hl. atkv. Ég kann að hafa orðið fyrir einhverjum áhrifum af þessu orði: samhljóða, og því voru ummæli mín ekki alveg nákvæmlega rétt. En ég býst við að allir menn sjái, að það hefur verið mikill samhljómur alla vega kringum þetta mál.

Frsm. (Ingi Tryggvason) : Herra forseti. Allshn. Ed. hefur rætt frv. það, sem hér liggur fyrir um breytingu á umferðarlögum, og mælir n. með samþykkt þess með breytingu sem gerð er grein fyrir á þskj. 672. Breytingin er í því fólgin, að dómsmrh. sé heimilt að fengnum tillögum tryggingaeftirlitsins að hækka vátryggingarfjárhæðir samkv. 1. og 2. mgr. frv. í samræmi við verðlagsbreytingar. Vátryggingarfjárhæðum í 70. gr. umferðarlaga er ætlað að tryggja greiðslu, að því leyti sem til hrekkur, á bótakröfum vegna tjóna af völdum skráningarskyldra ökutækja í notkun. Hér er sem sagt takmörkuð sú fjárhæð sem tryggt er fyrir. Hugsanlegt er að tjón vegna umferðarslyss geti orðið hærra, en það verður ekki bætt með hinni lögboðnu tryggingu. Verðlagsbreytingar hafa á undanförnum árum verið örar og vátryggingarfjárhæðir hafa e. t. v. ekki verið látnar fylgja þeirri þróun nægilega ört. Bætur eru ákvarðaðar miðað við verðlag þegar tjón er gert upp, en vátryggingarfjárhæðin er miðuð við tryggingartímabilið. Bætur vegna sumra tjóna, einkum persónutjóna, sem ekki er hægt að gera upp fyrr en jafnvel mörgum árum eftir að atburður átti sér stað, verða því hærri að krónutölu og á verðbólgutímum er hætta á að bótafjárhæðin fari upp fyrir þá vátryggingarfjárhæð sem í gildi var. Nauðsynlegt er því, að vátryggingarfjárhæðirnar fylgi verðlagsþróun. Vátryggingarfjárhæðunum hefur verið breytt á nokkurra ára fresti með lagabreytingu. Segja má að einfaldara sé að breyta vátryggingarfjárhæðunum með stjórnvaldsákvörðun en með lagabreytingum. Spurning er hins vegar við hvaða verðlagsbreytingar eigi að miða. Stærstu tjónin eru vegna persónuslysa og þar er launaviðmiðun þyngst á metum. Leiðbeinandi aðili í vátryggingarmálum er nú tryggingaeftirlitið og hefur það yfirsýn um samsetningu tjónabóta. Allshn. varð, eins og ég gat um áðan, sammála um að mæla með þessari breytingu á frv., að ráðh. verði hér eftir heimilað að breyta vátryggingarfjárhæðum og miða breytingarnar við almenna verðlagsþróun, þó að ekki hafi þótt fært að taka þarna til, hvaða vísitölu skyldi miðað við. Herra forseti. Ég tel ekki ástæðu til að orðlengja frekar um þetta mál.



Herra forseti. Ég kvaddi mér hljóðs undir ræðum frsm. minni hl. sem hér töluðu við fyrri hluta þessarar umr. Annar þeirra ræðumanna, hv. þm. Jón G. Sólnes, er ekki hér viðstaddur. Ég kvaddi mér hljóðs, því að mér þótti að í ræðum þeirra kæmi fram ýmiss konar misskilningur, m. a. á tilgangi þess frv. sem hér er til umr. Fram kom hjá þeim báðum, að fjármagnsstreymi inn í íslenskt þjóðfélag er ákaflega viðtækt og í margs konar mynd, en ég er þeim ekki sammála, að allt sé það jafnskaðlegt. Ég held að þar sé ákaflega mikill munur og beri að gera mjög mikinn greinarmun á því fjármagni sem inn streymir. Ég vil að vísu taka það fram, að ég er hræddur við alli slíkt fyrir hönd okkar litla íslenska þjóðfélags, því að það er ákaflega auðvelt fyrir eina meðalstofnun í hinum stóra heimi að hafa hér gífurleg áhrif með tiltölulega litlu fjármagni á mælikvarða slíkrar stofnunar. Þó geri ég stóran greinarmun á, eins og ég sagði áðan, t. d. því, hvort hingað koma listamenn og sýna hér fyrir okkur og tengja okkur þannig list í hinum stóra heimi í kringum okkur eða hvort um er að ræða fjárstreymi t. d, til stjórnmálaflokks eða til verkalýðsfélaga í verkföllum. Þarna geri ég mikinn greinarmun á. Vitanlega er það rétt, að viðkomandi þjóð er eflaust að reyna að hafa nokkur áhrif á skoðanir hér, þegar hún sendir hingað listafólk, vill kynna þjóðlíf sitt, land sitt og hafa þannig óbein áhrif. En þetta tel ég samt sem áður allt annað en þau dæmi, sem ég nefndi áðan, og gæti ég nefnt fjölmörg fleiri. Mér fannst allt of mikið bera á því í ræðum þessara hv. þm., að þessu væri öllu slengt saman í eina kippu og sett undir sama hattinn. Ég sagði áðan, að mér þætti t. d. varhugaverð aðstoð við verkalýðsfélög í verkföllum. Þetta bar á góma við fyrri hluta þessarar umr. Ég geri engan greinarmun á því, hver aðilinn er sem veitir slíka aðstoð, en staðreyndin er vitanlega sú, að slík aðstoð, einmitt við verkalýðsfélög, hefur víða um heim verið notuð jafnvel til þess að kollvarpa ríkisstjórnum. Það er ákaflega auðvelt fyrir svokölluð vinveitt verkalýðsfélög, hvort sem þau eru í austri eða vestri eða ég veit ekki hvar, að halda hér gangandi verkfalli árum saman án þess að það sjáist högg á vatni hvað snertir fjárhag þeirra, og ég tel slíkt vera ákaflega varhugavert. En þetta er raunar alls ekki til umr. Hér er til umr. annar þáttur fjárhagsstuðnings, þ. e. a. s. við stjórnmálaflokka. Kem ég að sjálfsögðu nánar að því síðar. Einnig fannst mér mjög mikið á því bera, að menn vildu gera að líku innlendan stuðning við stjórnmálaflokka og erlendan. Ég lít svo á að þar sé mjög mikill munur á. Ég sé ekkert athugavert við það, ef íslenskir heildsalar vilja styrkja þann flokk, sem þeir hallast einkum að, með verulegu fjármagni, enda væri það þá opinbert. Hér var á það minnst, að ekki gengi hnífurinn á milli Framsfl. og samvinnuhreyfingarinnar. Við styðjum samvinnuhreyfinguna, við teljum hana heppilegasta skipulagið í okkar litla þjóðfélagi á ýmiss konar atvinnurekstri. Ég harma að það er ekki rétt sem hv. þm. Bragi Sigurjónsson sagði, að mikið fjármagn streymi frá samvinnuhreyfingunni til Framsfl. Ég held að það mætti vera, mætti koma fram sá stuðningur. Ég tel ekkert rangt við slíkt, enda ætti hann þá að vera opinber og öllum ljós. Ég vil t. d. benda á að forstjóri Sambands ísl. samvinnufélaga vakti athygli á því á beinni línu í Ríkisútvarpinu fyrir tveimur árum eða svo, að Samband ísl. samvinnufélaga auglýsir meira í Morgunblaðinu en í Tímanum. Mér er sem sagt ekki kunnugt um það feikna fjármagn sem þarna streymir á milli. Ég held að það mætti gjarnan vera meira. Svipað gæti ég sagt um einhverjar aðrar hreyfingar. Ég tel að innlendur fjárhagsstuðningur við stjórnmálaflokka eigi að vera opinber, hann eigi að telja fram, hann eigi að leggja fram í reikningum þeirra og um hann eigi vitanlegan að gilda ákveðnar reglur, eins og að er stefnt, að því er ég best veit, í drögum að frv. sem sérstök nefnd hefur samið þar um. En ég lít á slíkan opinberan innlendan stuðning allt, allt öðrum augum en stuðning erlendra aðila við íslenska stjórnmálaflokka. Hér hefur nokkuð verið á það minnst, að á frv. þetta mætti líta sem sérstaka árás á Alþfl. Ég harma það, ef svo er á málið litið. Hins vegar er rétt, að umr. um fjárhagsstuðning við Alþfl. vöktu okkur flm. til hreyfings í þessu sambandi. En því fer víðs fjarri að ég vilji sérstaklega ráðast á Alþfl. í þessu sambandi. Ég efa ekki að það er rétt, sem kom fram hjá hv. þm. Braga Sigurjónssyni, að aðrir íslenskir flokkar hafi notið slíks stuðnings. Ég er honum hins vegar ósammála um, að það sé í lagi að slíkt hafi verið gert. Það hefur kannske ekki valdið miklu tjóni, - það hugsa ég að sé rétt, - en það má vel vera að stjórnmálaþróun hér hefði orðið önnur, ef það hefði ekki verið gert og innlendar aðstæður einar ráðið. Ég er sem sagt mjög eindregið þeirrar skoðunar, að erlent fjármagn til stjórnmálaflokka hér á landi eigi alls ekki að hafa áhrif á þróun slíks grundvallarþáttar í íslensku lýðræði - eigi alls ekki að hafa þar áhrif. Ég skipa íslenskum stjórnmálaflokkum, og reyndar stjórnmálaflokkum í öðrum lýðræðislöndum öllum, í flokk þeirra stofnana sem mikilvægastar eru í hverju landi. Stjórnmálaflokkar eru hornsteinn þess lýðræðis sem við viljum hafa. Við þekkjum ekki annað betra. Ég harma mjög þær árásir sem íslenskir stjórnmálaflokkar hafa orðið fyrir í síðdegisblöðum og virðist nokkuð vinsælt hjá ýmsum aðilum og hefur að mínu mati tvímælalaust grafið undan þeirri lýðræðishugsjón sem þarf að byggjast á því, að stjórnmálaflokkar starfi á heilbrigðan hátt. Ég tel slíkt ákaflega skaðlegt og alls ekki séð fyrir endann á þeim áhrifum, sem það getur haft, ef ekki tekst að sporna við. Ég lít svo á, að þetta frv. sé þáttur í slíkri viðleitni, að reyna að búa íslenskum stjórnmálaflokkum þann sess sem þeir eiga að skipa sem hornsteinn lýðræðis okkar. Ég lít á þetta frv. sem þátt í að undirstrika það, að þetta séu íslenskir flokkar, þótt ég hafi ekkert við það að athuga að þeir tengi hugsjón sína hugsjónum stjórnmálaflokka í öðrum löndum. Ég sé ekkert við slíkt að athuga og ég sé heldur ekkert við það að athuga og tel það útúrsnúning, að frv. beinlínis banni t. d. boðsferðir jafnvel til Kína, Rússlands eða Randaríkjanna. Ég sé ekkert við það að athuga. Það er misskilningur. Ég tel að 1. gr. frv. sé það skýr, að slíkur misskilningur sé óþarfur. Þar er talað um fjárhagslegan stuðning við starfsemi stjórnmálaflokka hér á landi. Þetta tel ég ekki fjárhagslegan stuðning við starfsemi stjórnmálaflokka. Og ég er sannfærður um að forustumenn flokkanna hafa gott af því að ferðast til þessara landa og sjá, hvernig þar er hagað málum. Hér er verið að tala um það grundvallaratriði, sem greinilega kemur fram, að íslenskir stjórnmálaflokkar eða starfsemi þeirra verði ekki kostuð af erlendu fjármagni, þ. e. a. s. starfsemi þeirra hér á landi né stofnanir, sem eru nátengdar þessum flokkum, eins og t. d. blaðaútgáfa þeirra. Ég geri mér fyllilega ljóst, að það kunna að vera ýmsar leiðir til að fara fram hjá þessu. Því miður er svo með flest lög og er sjálfsagt að gaumgæfa í framhaldi af þessu, hvernig úr því verði dregið. Ég held hins vegar að hér sé gerð tilraun til þess að koma í veg fyrir fjárstuðning við grundvallarstarfsemina, stjórnmálaflokkana sjálfa, og því sé um ágæta byrjun að ræða. Ég ætla ekki að hafa um þetta fleiri orð. Ég vil aðeins að lokum undirstrika að hér er alls ekki um að ræða árás á neinn einstakan flokk. Ég vil ekki að stuðningur minn við þetta frv. sé skilinn svo, heldur sem viðleitni til þess að íslenskir stjórnmálaflokkar skipi æðra bekk en þar hafa því miður skipað upp á síðkastið í fjölmiðlum, m. a. í umr. um erlendan fjárstuðning til þessara flokka.



Herra forseti. Ég ætla mér, með leyfi forsetans, að vitna í ræðu minni í Alþýðublaðið og dreifibréf Alþfl. er varða þetta mál, þar sem ekki verður komist hjá því að ræða það á nokkuð breiðum grundvelli. Það hefur verið sagt, og var sagt strax þegar þetta frv. kom fram, að grg. væri lúaleg árás á Alþfl. og Alþýðublaðið. Hófst þegar innan flokksins skipulagður áróður gegn mér og hefur ekki linnt enn þá. Það getur vel verið, að síðari hluti grg. sé klaufalega orðaður, það hafði ég ekki hugleitt nægilega, en hún er skýring á því, hvert var upphaf að þessu máli, og þurfti þó varla að taka það fram, þar sem aldrei var farið leynt með það sem um var að ræða af hálfu Alþfl., hvorki af mér né öðrum, að um tímabundinn styrk væri að ræða. Ég andmælti styrk þessum engan veginn heldur og taldi hann mjög eðlilegan. Ég sagði það opinberlega. Hins vegar andmælti ég því, að haldið yrði áfram á þeirri braut að bjarga rekstri blaðsins við með erlendu fjármagni, þó í formi pappírsgjafar væri. Og þeir eru miklu fleiri en aðeins ég, sem hafa sagt það. Það hefur sagt einn eftirsóttasti frambjóðandinn, a. m. k. í röðum Alþfl., í útvarpinu: Já, ég styð þetta frv. - Og það eru margir fleiri. Og mér er ekki grunlaust um að í hjarta sínu telji 4. landsk. þm. þetta ekki eðlilega leið, þó að hann vilji vísa málinu frá. Í ágætri ræðu taldi hann raunverulega að þetta væri ekki leið til björgunar, þó að hún gæti verið réttlætanleg. Ég tel hana réttlætanlega við erfiðar aðstæður. Það er ekkert nýtt, að Alþýðublaðið hafi átt við erfiðleika að stríða. Ég hef liggjandi fyrir framan mig lista með 36 nöfnum. Ég stóð fyrir því ásamt fleirum, að vísu mjög duglegum mönnum, fyrir nærri 4 árum að safna fé. Og okkur tókst þá að krafsa saman 4.2 millj. Þetta var ekkert leyndarmál. Þetta var birt opinberlega. Og Tíminn greip það strax á lofti og byrjaði að ráðast á okkur, en hætti því skyndilega. Við földum ekki eitt eða neitt. Sama hefur komið fyrir við Þjóðviljann, að alþm. hafa lagt stórfé fram - mér skilst milljón á höfuð - og margir aðrir myndarlegt framlag. Ég hef alltaf talið það rétt og skylt, sé um raunverulegt fylgi flokks að ræða, að hafa málgagn sem brjóstvörn. Ég mun telja það áfram. Og hafi einhver efni á meiru en 1 000 kr., hafi einhver efni á meira en 5 000 eða jafnvel 100 þús., þá leggi hann það fram af fúsum og frjálsum vilja. Þegar leitað er til manna, sem eru í ákveðnum flokki, sem aðhyllast ákveðna hugsjón og kalla það flokk, þá hlýtur það að skapa ákveðin tengsl að styrkja brjóstvörn sína. Hins vegar hefur það komið fram, og kom fram hjá Vilmundi Gylfasyni löngu áður en hann fór að tala um framboð, að hann teldi Alþýðublaðið það lélegt að best væri að lóga því. Hann hefur ekkert farið leynt með það enn þá. Ég hef ekki gengið svo langt. Ég vil að blaðið lifi, en ég vil að það lifi á fúsum og frjálsum stuðningi stuðningsmanna Alþfl. í landinu og dreg enga dul á það. En þetta hefur þróast þannig, sem ég tel enga ástæðu til að dylja, að ósætti er orðið. Með leyfi forseta mun ég nú lesa orðrétt úr dreifibréfi Alþfl., þar stendur svart á hvítu það sem ég mun lesa á eftir. Er ekkert leyndarmál lengur, að ég tilkynnti það form. flokksins, að ef hann drægi ekki þessa árás sína á mig og þrjá aðra þm. til baka, þá sæti ég ekki lengur við sama borð og hann. Orðrétt hljóðar plaggið þannig, það er dags. 13. mars 1978, Dreifibréf undir flokksmerki Alþfl. í Reykjavík: „Fjárhagsleg aðstoð, sem Alþfl. hefur fengið frá norðurlöndum, er orðin að meiri háttar kosningamáli, enda grípa hinir flokkarnir nú allt til að stöðva sókn okkar. Þótt skiptar séu skoðanir um þetta, jafnvel í okkar röðum, er ekki hægt að sjá merki þess, að málið skaði okkur í augum almennings.“ - Ég vona að svo sé sannarlega ekki. - „Það hefur ekkert verið falið og verður ekkert falið. Rétt er þó að kynna ykkur nokkur meginatriði varðandi það. Aðstoðin er tvíþætt: Vorið 1976 stofnaði framkvæmdastjórn flokksins norrænan fræðslusjóð og hafa jafnaðarflokkar hinna Norðurlandanna lagt nokkuð fé í hann, greitt í reikning hjá Landsbankanum. Um síðustu áramót stóðum við andspænis því að leggja Alþýðublaðið niður. Þá bauð norræna A-pressan, sem alþýðusamböndin eru aðilar að, okkur bráðabirgðahjálp. Vonandi dugir hún til að fresta örlagaríkum ákvörðunum um blaðið fram yfir kosningar. Að öðrum kosti hefðum við orðið að safna stórskuldum til að halda blaðinu úti. Hér fara á eftir nokkrir punktar um þetta mál: 1. Jafnaðarstefnan og verkalýðshreyfingin eru alþjóðlegar hreyfingar og fjárhagsleg aðstoð þeirra milli landa er algeng, opinber og almennt talin eðlileg. 2. Í hvert sinn sem íslensk verkalýðsfélög hafa gert stórverkfall hafa þau, eða A. S. Í. óskað eftir norrænum stuðningi og hann hefur verið fáanlegur. Alþb.-menn hafa staðið að þessu og aldrei gagnrýnt það. Sum stéttarfélög eru aðilar að norrænum verkalýðssjóðum, t. d. Blaðamannafélagið. 3. Alþfl. hefur þegið boð um norræna aðstoð fyrir opnum tjöldum, engu leynt og í öllu farið að lögum. 4. Það er útilokað annað en Þjóðviljinn fái erlenda aðstoð. Hann tapaði 26 millj. 1976 og miklu meira 1977. Á sama tíma var byggi glæsilegt blaðhús fyrir tugi millj. Það stendur aldrei á greiðslum Þjóðviljans, t. d. fyrir prentun. Er þetta fjársöfnun frá íslenskri alþýðu - eða hvað? Hafa þeir ekki í áratugi fengið stórfellda aðstoð, ólöglega og leynilega?“ 5. liður er sá liður, sem ég tek ekki þegjandi og gerði ekki, strax og mér var bent á að þetta bréf væri í umferð. Hann hljóðar þannig: „5. Fjórir þm., Stefán Jónsson, Steingrímur Hermannsson, Oddur Ólafsson og Jón Árm. Héðinsson, hafa flutt frv. um að banna erlenda aðstoð við stjórnmálaflokka. Ef þetta frv. væri í dag lög á Íslandi, væri formaður Alþfl, í varðhaldi og flokkurinn sektaður um milljónir.“ Já, við 4 þm. erum að reyna að koma einum starfsfélaga okkar í fangelsi og milljónasektir. Ég krafðist þess, að þetta yrði dregið til baka, því þótt við deilum hart og höfum skiptar skoðanir á þingi, þá ætla ég engum þm. þá lágkúru, að hann sé með frv: flutningi, sem auðvitað aldrei mundi vinna aftur fyrir sig, að koma einhverjum félaga sínum í fangelsi og milljónasektir. Slíkt er alger fjarstæða og ekki sæmandi formanni flokks og síst Alþfl. Hann fékk viku frest. Fresturinn var ekki notaður og ég hef ekki mætt á fundi síðan. Lái mér hver sem vill, en ég læt ekki bjóða mér allt í þessum efnum, hvorki mér né öðrum mönnum sem vissu ekki um bréfið. „6. Slíkt bann væri auðvitað óframkvæmanlegt, eins og kommarnir hafa sýnt og sannað. Þeir mundu sleppa, en við hinir, sem fylgjum gjaldeyrislögum, en brjótum þau ekki, sem segjum þjóðinni satt, en ljúgum ekki að henni, mundum hljóta refsingu.“ - Hvaða maður á Íslandi hlýtur refsingu, sem fer að lögum og segir satt? Ekki einn einasti og svo mun vonandi aldrei verða. „7. Menningarsjóður Norðurlandaráðs hefur veitt miklu fé til stjórnmálafræðslu og sjóðir Evrópuráðsins gera það einnig. Frv. mundi útiloka þátttöku Íslands í slíku samstarfi. Það byggir því á óraunhæfri einangrunarstefnu.“ Þetta er það blað, sem ég sætti mig ekki við. Ég bauð fullar sættir ef það yrði dregið til baka, taldi það til orðið vegna misskilnings eða kannske gremju eða fljótfærni. Því var ekki svarað og þá fer að sköpum. Og lítum nú nánar á málið. Hér hefur komið fram, að menn vilja blanda ýmsu í, kurteisisboðum milli þjóðþinga og menningarstarfsemi. En slíkt er gerólíkt. Það sagði hér einn ræðumaður, 1, flm. þessa frv., - ég veit ekki hvaðan honum kemur sú viska og ekki var mér kunnugt um það, enda var mér aldrei boðið eitt eða neitt því um líkt, - að Alþfl. hefði fengið boð um 50 ferðir 1977 á vegum bræðraflokkanna. Mér er kunnugt um að farnar hafa verið nokkrar ferðir, en svo margar vissi ég ekki um og veit ekki hvernig hann hefur reiknað slíkt út. Ég hef aldrei beðið um eitt eða neitt í mína þágu í þessi 11 ár - aldrei. Ekki er hægt að tilfæra eitt einasta atvik. Ég hef talið það nóg starf að vera þm., þó ég væri ekki að hlaða á mig pinklum og nefndastörfum út um hvippinn og hvappinn. Hins vegar hef ég stundum tekið að mér viss störf, ef annar hefur gengið úr skaftinu, og jafnvel ferðalög, en aldrei sem fyrsti aðili. Afstaða manna til þessa máls er misjöfn. Það er ósköp eðlilegt og heilbrigt. Það, sem við viljum framvegis, er að þetta sé á hreinu, með hvaða hætti á að skipa þessum málum. Það skiptir engu máli, þó að í deiglunni sé frv., sem eigi að koma einhvern tíma, um starfsemi stjórnmálaflokka á landinu. Það er vel tímabært að setja lög um hana og hefði verið betra ef það hefði verið gert fyrir löngu. Það hefur bara ekki gengið betur að ná um slíkt samstöðu hér á Alþ. eða milli manna er starfa að þessu. Stjórnmátaflokkarnir eru lýðræðislegt skipulag samkv. stjórnarskrá Íslands og það er ósköp eðlilegt að um þá starfsemi gildi nokkuð góð rammalöggjöf og síðan reglugerð. Fjármálin eiga að vera á hreinu, a. m. k. ef menn láta af hendi vissar upphæðir og vissar ábyrgðir. Við þekkjum það langflestir þm., að við höfum orðið að taka á okkur stórábyrgðir vegna rekstrar blaðanna og e. t. v. flokkanna. Ég hef gengið í ábyrgð fyrir Alþýðublaðið. Það skiptir millj, og er ekkert leyndarmál. En það hindrar mig ekki frá því að gera þá kröfu til flokksmanna, að ef þeir vilja Alþýðublaðið sem brjóstvörn baráttu sinnar, þá leggi þeir því lið. Ég vil ekki þiggja erlent fé sem lífsviðurværi fyrir blaðið. Þar skilur á milli. En ég var því samþykkur í þetta skipti. Formlegt samþykki þurfti ekki, því að aðstoð var þegin í annarri mynd. Okkur var skýrt frá því bæði í þingflokki og flokksstjórn og enginn andmælti, og það tel ég sama og samþykki. Þó þurfti ekki formlegt samþykki til að þiggja þessa aðstoð. Þetta er orðið með ólíkindum stórt mál og kann að hafa alvarlegar afleiðingar, þó að formaður flokksins voni að svo verði ekki í kosningabaráttunni. Menn hafa ekkert verið feimnir við að segja: Sumir eru með og aðrir á móti. - Hins vegar er það dauðasynd hjá mér að hafa verið á móti þessu. Það nær þá ekki lengra. Það er mat manna, að best sé að losna við mig, og þar við stendur. En er það nú svo, að hið opinbera veiti blöðunum og flokkunum ekki styrk? Ég man ekki betur en frá Alþ. eigi að koma 16.5 millj. til flokkanna og á fjárlögum fari 40 millj. í blöðin. Í stefnuskrá Alþfl. er einfaldlega sagt, að gerð sé krafa til þess, að ríkisvaldið styrki frjálsa blaðaútgáfu ríflega og þar með flokksblöðin fyrst og fremst, svo að þau geti starfað. Þetta tel ég réttlætanlegt. Af hverju? Af hverju tel ég þetta réttlætanlegt? Jafnvel í skattafrv. nýja er auglýsingakostnaður frádráttarbær. Hvað þýðir það? Jú, hafi fyrirtæki 5 millj. í hreinar tekjur og auglýsi fyrir 2 millj., þá skulu þær 2 millj. dragast frá áður en ríkissjóður fær sitt, þ. e. skattstofninn lækkar. Hver borgar þá brúsann af auglýsingunum? Ríkissjóður. Þess vegna þykir okkur félagshyggjumönnum engin goðgá að tryggja það í gegnum fjárlög, að dagblöðin, sem minna fá af auglýsingum, en eru nauðsynleg í heilbrigðu og eðlilegu stjórnarfarslegu ríki, fái styrk frá ríkissjóði beint. Mun ég ekki skammast mín fyrir að tala fyrir slíku. Því er ekki haldið á lofti núna frá því á tímum viðreisnarstjórnarinnar, þegar við vorum að koma á fót Blaðaprenti. Ég man ekki betur en ég væri flm. að ríkisábyrgð á kaupum á vélunum. Af hverju var mér ýtt fram fyrir skjöldu? Það voru nefnilega sumir fínir pappírar feimnir við að standa við hugsjón sína. Kannske var ég nógu vitlaus að gera það. Ég man ekki betur en Magnús Kjartansson væri með mér á plagginu og Þórarinn Þórarinsson. Það fór í gegn sem betur fór, og endurskipulagning í blaðaútgáfunni hér átti sér stað. Síðan hefur því verið slegið upp, að þetta væri orðið milljónatuga virði. Vissulega er það rétt. Krónan er nú orðin svo lítilfjörleg, að milljón þá og jafnvel meira telst tugmilljarða virði í dag. Það kemur þó þessu máli alls ekkert við. Við náðum samkomulagi um það, þrír flokkarnir, og Vísir flaut með í þeirri endurskipulagningu, að gera sérstakt átak með aðstoð ríkisvaldsins. Þetta er tugmilljóna verðmæti í dag eða jafnvel meira. Það skiptir bókstaflega engu máli þótt það yrði talið í milljörðum. Grundvallarafstaðan er sú, að við töldum heilbrigt og eðlilegt að ríkisvaldið aðstoðaði við að halda blöðunum gangandi - og munum vonandi margir telja það áfram - með íslensku fjármagni og í gegnum fjárlög og fela ekki neitt. Ef Alþýðublaðið þarf meira en hin blöðin, þá verður það að fá meira. Þá kemur upp deila um það, hvers vegna það á að fá meira, sem er minnst og kannske verst rekið. Um þetta eru skiptar skoðanir. Í Noregi eru þær reglur, held ég, að það blað á viðkomandi svæði, sem er stærst, fær ekkert. Svo er aftur beitt þeirri reglu, eftir því sem mér hefur verið sagt, að blöðin, sem verst eru sett, fá hlutfallslega mest og jafnvel langmest. Þetta fengist sennilega aldrei í gegn á Íslandi í þeim frjálshyggjuheimi sem hér ríkir, og er því vonlaust að vera um það að tala, a. m. k. ekki fyrr en raunveruleg vinstri stjórn kæmi hér til valda og sæti lengi, sem vonandi verður. Mikið hefur verið rætt um blöðin. Síðasti ræðumaður kom inn á það, hvers við alþm. megum vænta af blöðunum. Kannske vildu menn blöðin steindauð vegna þeirra árása á Alþ. sem um er að ræða. Ég ætla ekki að neita mér um það, fyrst það kom hér upp, og lesa upp - með leyfi hæstv. forseta - úr Alþýðublaðinu, þó að það hafi verið lesið upp í útvarpinu, vegna þess að ég tel þau skrif ekki sæmandi. Sé eitthvað rétt í þessu, þá krefst ég rannsóknar þegar í stað, hvorki meira né minna á efni þessa leiðara, það er svo alvarlegt. En leiðarinn er svona og birtist miðvikudaginn 26. apríl 1978 í Alþýðublaðinu: „Gunnar krafinn svara. - Með stórri þriggja dálka fyrirsögn. „Ekki er ein báran stök við Kröflu. Um þessar mundir er Gunnar Thoroddsen orkumálaráðherra loksins að skila af sér skýrslu um framkvæmdir við Kröflu. Á sama tíma verður ljósara, að æ fleiri þættir þessa sérstæða fjármálaævintýris eru með þeim hætti, að sérstakra skýringa er þörf. Skýrt hefur verið frá því, að í apríl 1976 fóru fram útboð í raflagnir við Kröflu. Útboðinu var sérstaklega frestað til þess að verktakafyrirtæki í Reykjavík, Rafafl, gæti tekið þátt í útboðinu. Þeir komu með lægsta tilboð, sem upphaflega var um það bil 28,5 millj. kr. Aðrir verktakar, sem buðu í verkið á þessum tíma, töldu gersamlega útilokað að vinna verkið fyrir þetta verð nema þá með því að greiða fjárfúlgur með verkinu. Engu að síður var þetta lægsta boð og því var tekið. Nú hefur hins vegar komið í ljós, að verkið var aldrei unnið fyrir 28.5 millj. Í haust höfðu verktökunum verið greiddar rúmar 130 millj. kr. og má gera ráð fyrir að nú hafi þeim verið greitt mun meira. Skýringar á þessum aukaupphæðum eru ærið flóknar, en ljóst er að engin útboð hafa farið fram vegna þessara aukaverkefna. Rafafl er samvinnufélag. Helsti forustu maður þess og talsmaður hefur verið Sigurður Magnússon, sem jafnframt hefur um nokkurt skeið verið einn helsti forustumaður Alþb. í Reykjavík. Það vekur einnig athygli, að Þjóðviljinn hefur að undanförnu staðið í sérstæðum framkvæmdum. Sjálfir segja þeir, að þessar framkvæmdir séu fjármagnaðar af öreigum þessa lands. Slik söguskoðun stenst trauðla nánari athugun, vegna þess að í ljós hefur komið að þegar þeir seldu gamla Þjóðviljahúsið til þess að byggja nýtt í Síðumúla í Reykjavík var kaupandinn enginn annar en Rafafl - verktakinn sem hefur mokað fjármunum upp af almannasjóðum norður við Kröflu fram hjá öllu venjulegu viðskiptasiðferði. Sambandið þarna á milli virðist vera augljóst. Það hefur komið mörgum á óvart, hvers vegna Ragnar Arnalds hefur öll þessi ár setið í Kröflunefnd ásamt Jóni G. Sólnes og beinlínis tekið þátt í að verja þá augljósu fjármálaspillingu sem hefur átt sér stað í sambandi við þessa gufulausu virkjun í smáu og stóru. Það virðist ekki fráleitt að álykta að 100 millj., sem gæðingar hans hafa fengið fram hjá öllum venjulegum útboðsaðferðum og hafa að hluta runnið til þess að kaupa gamla Þjóðviljahúsið við Skólavörðustig, sé ein ástæðan fyrir þátttöku þm. í Kröfluævintýrinu. Alþýðublaðið krefst þess, að dr. Gunnar Thoroddsen orkumálaráðherra svari því undanbragðalaust, hvernig á því standi, að rafverktakar við Kröflu, sem fyrir tveimur árum taka að sér verk fyrir 30 millj. kr., hafa nú fengið greiddar eitthvað hátt á annað hundrað millj. Málið lyktar af pólitískum hrossakaupum. Það virðist nærtækt að draga þá ályktun, að Kröflunefnd hafi verið notuð til þess að flytja verulegar upphæðir úr vösum skattgreiðenda til pólitískra gæðinga, en skattgreiðendur hafa ekkert fengið fyrir sinn snúð nema gufulausa virkjun og 72 milljarða sem hafa farið í vindinn.“ - Undirskrift er Ó. Þegar svona lagað birtist í blaðinu sem við erum mjög að ræða um vegna þessa frv., þá geri ég kröfu hér úr ræðustól í Ed. að málið sé rannsakað. Annað er ekki hægt. Við vorum að tala um árásir blaða á Alþingi og almennt siðgæði í þjóðfélaginu. Ekki verður lengur undir þessu setið. Hafa verður þetta á hreinu. Að vísu er það boðað, að raunsóknarblaðsmennska sé að leysa Ísland úr efnahagsvandræðum og margt margt fleira, og kunna þá að koma betri tímar. En fram hjá svona skrifum verður ekki gengið og þess vegna tek ég þessi skrif upp í Alþingistíðindi. Það er ekki hægt annað. Þetta er það mikilvægt mál. Við fórum, nokkrir þm. að skoða Sigölduvirkjun og Hrauneyjafossvirkjun á sumardaginn fyrsta. Reyndar skal ég viðurkenna að ég hafði ekki ætlað að gefa mér tíma til að fara þessa ferð, en þegar ég heyrði að við þm. værum sérstakir dýrðlingar og dekurbörn þjóðfélagsins, sem mér var reyndar ekki kunnugt um áður, þá ákvað ég, og sagði konu minni það strax, að nú færi ég og hún kæmi hiklaust með. Og mér skilst að sumir þm. hafi tekið ákvörðun eftir að þeir heyrðu að við værum óvelkomnir á staðinn. En vinnubrögðin við að koma þessari frétt út í fjölmiðlunum voru bæði fjölmiðlunum og þeim, sem aðstoðuðu, til lítils sóma. Mun ég ekki rekja það. En samt fór svo, að Morgunblaðið tók fréttinni fegins hendi og líkti jafnvel stjórnarmönnum við Bokassa, einhvern mesta og versta einræðisherra sem til er á jarðríki. Er þetta hægt, Matthías? mundi nú einhver segja. Á hvaða stigi er íslensk blaðamennska? Og ætla alþm. að sitja undir þessu endalaust? Enginn svarar, því að við megum ekki svara neinu. Íslenskt réttarfar virðist vera komið á það stig, að í fjölmiðlum skulum við sanna sakleysi okkar hvað sem um okkur er sagt. Ég er svo mikið barn, að ég hélt að það ætti að sanna á alþm. og aðra sök, ef þeir væru sekir. Nei, það er um að gera að láta í veðri vaka að við höfum eitthvað unnið til saka, það er aðalatriðið. Ég frábið mér ríkisstyrk til handa slíkri pressu. Þá skal ég falla frá kröfu minni, að hún sé rekin dag frá degi, þó með erfiðismunum sé. Og ég ætla blaðamönnum þá siðgæðisvitund, að þeir hætti svona skrípaleik. Ef eitthvert blað lifir ekki með öðrum hætti, þá má það blað deyja, með því blaði og rétti ég ekki mína hægri hönd við atkvgr. til að fá fjármagn úr ríkiskassa, þó ég hafi gert það hingað til. Fjölmiðlarnir sleiktu út um. Af hverju sleiktu þeir út um? Það var sérstakt tækifæri á Sumardaginn fyrsta, þegar allir óska hver öðrum til hamingju samkv. gamalli íslenskri venju og bjóða gleðilegt sumar, að ráðast á Alþingi. Hinn virðulegi forseti Sþ. sagði í snjallri og ágætri ræðu, eins og honum einum er lagið, að hann hefði varla getað gert sér í hugarlund þegar hann á jólanótt kveikir ljósin á sínum bóndabæ, að þau væru raunverulega tendruð uppi í óbyggðum Íslands. En alþm. eiga ekki að fá tækifæri til þess að fylgjast með framkvæmdum sem kosta milljarða við slíkar aðstæður. Það voru 7 ár síðan flestir höfðu komið þarna. Reyndar hafði ég lagt það á mig að fara þangað áður á góðviðrisdögum og njóta þess að horfa á margar hendur vinna, en einnig notið dýrlegs útsýnis og öræfakyrrðar. Þetta er furðuleg ranghverfa á því, sem er jákvætt og eðlilegt í þjóðfélaginu. Og að mínu mati hefðum við átt að fara miklu fleiri ferðir. Veisluföng voru ekkert sérstök. Það hefði á venjulegum bóndabæ verið gert miklu betur við okkur en þarna var gert og sæí enginn eftir því. Þó var snyrtilegt og sómasamlegt í hvívetna, og þeim, er að stóðu, til sóma að mínu mati. En það má ekki gagnrýna neitt. Sjálfsagt verður maður hæddur fyrir að segja frá þessu. Það skiptir mig þó engu máli, af því að ég tel rétt og skylt að svara þessu, þó að úr þessum ræðustóli sé. Það getur vel verið að mórallinn, bæði í þingsölum og á meðal þm. og annarra sé kominn á sérstaklega lágt stig í samanburði við eitthvað annað sem fjarlægðin hafi gert óskaplega fallegt og fínt. Ég veit það ekki. Ég þekki það ekki nógu vel. En ég ætla það engum samstarfsfélaga mínum í þessari háu stofnun, sem ég er nú að yfirgefa, að hann starfi óheiðarlega. Það hvarflar ekki að mér. Við skiptumst á skoðunum og við kunnum að rífast hressilega, bæði í n. og hér á Alþ., en að menn starfi hér óheiðarlega með svindl og brask í huga, - ég frábið mér að hugsa þannig um þessa menn. Ég þekki marga þeirra vel og hef starfað lengi með þeim, þó að við séum hatrammir andstæðingar á hugsjónasviði. Ég barðist hér fyrir því, einmitt á vordögum eins og þessum, að fjarlægja auglýsingar úr íslenskum blöðum. Þetta var fyrir 7 árum. Það urðu hatrammar deilur hér og það svo langar, að svo fór, að forseti varð að ávíta mig, ekki fyrir orðbragð, heldur fyrir að nota of mikinn tíma, af því að ég vildi ekki gefast upp við að losna við tóbaksauglýsingar, sem voru kostaðar af erlendu fé, ómældu og ótæmdu, úr íslenskum blöðum og var það af mörgum ástaeðum sem ég ætla ekki að fara að rekja. Þá var lítill tími til stefnu. Ég gerði það fyrir beiðni forseta að stytta mál mitt og skal líka stytta mál mitt nú, en legg á það megináherslu, að engum væri hollt að lifa á þessu fé. Þó það sé jafnvel tugir millj. yrði að reka íslenska blaðaútgáfu með öðrum hætti. Það voru svo margir ágætir þm. á sömu skoðun og ég þá, að þingið féllst á þetta og blessunarlega urðu þetta lög á Íslandi, fyrstu lögin í Evrópu, fullyrði ég, sem tóku þetta skref og hreinsuðu þennan áróður úr íslenskum blöðum. Sjálfsagt sjá margir enn í dag eftir þeim peningum sem þessi lög höfnuðu. Við því er hreinlega ekkert að segja. Mönnum er frjálst að bera fram frv. um að leyfa bæði auglýsingar á tóbaki og brennivíni í blöðunum og moka í það peningum. Það hefðu sjálfsagt fengist 100 millj. með þeim hætti. Ég mun hins vegar og margir aðrir fylgjast spenntir með hvaða þm. taka það hlutverk að sér. Það frv. mundi vekja þjóðarathygli, ekkert síður en bjórfrv. Þessi upphæð, sem Alþýðublaðið þiggur og hefur valdið svona miklu fjaðrafoki, bæði innan Alþfl. og nú hér á Alþ. og í fjölmiðlum, er um l0 millj. kr. að mati þeirra manna er til þekkja. Þetta er út af fyrir sig ekki mikið fé, en var lífsnauðsynlegt, eins og rakið var í þessu margumrædda dreifibréfi, sem ég amaðist við vegna sérstaklega eins þáttar í bréfinu, sem var ósanngjarn og órökstuddur með öllu. Þetta ýtti við ýmsum mönnum og vakti efasemdir um, að hér væri verið að fara inn á rétta braut. Mér var boðin aðild að þessu frv. og ég tók þá ákvörðun, án þess að ræða við einn eða neinn, að eiga aðild að því. Það er skammarleg frammistaða af góðum flokksmanni að gera slíkt, það skal ég viðurkenna og skorast ekkert undan því að vera hundskammaður þess vegna. Em ég hef þó fullt frelsi til að taka afstöðu eftir minni samvisku og geðþótta. Til þess sitja menn hér á Alþ. að starfa þannig, en vera ekki bundnir á höndum og fótum og með bundið fyrir augu. Ég get vel fallist á og mönnum er alveg frjálst að líta þannig á svo alvarlegt agabrot, að það jaðri við brottrekstur eða sé brottrekstrarhæft og þurfi að senda dreifibréf til að vara við slíkum fyrirbrigðum. En þá nær það ekki lengra og hver hefur sitt. Ég vil alls ekki með nokkru móti líkja við þetta samskiptum milli þjóðþinga, milli sendinefnda, milli félagssamtaka, né kalla skylt, jafnvel ekki starfsemi Varðbergs, æskulýðsstarfsemi og þar fram eftir götunum, þó þar komi við sögu ákveðin pólitísk hliðstæð samtök erlendis. Slíkt er allt annað. Auðvitað má setja um það reglur og lög, að allt ætti að vera eins og síðasti ræðumaður sagði og menn hafa gert hér í ræðum sínum, að heilbrigt væri að setja víða og eðlilega rammalöggjöf um alla stjórnmálastarfsemi í landinu. Það kann vel að vera, að hægt sé að brjóta slík lög. En hvaða lög er ekki hægt að brjóta, ef það er ásetningur manna að brjóta lögin á annað borð? Ætla menn að þm. eða starfsmenn flokkanna mundu leggja sig í lima við að brjóta slíka löggjöf? Ég ætla engum slíka lágkúru, ekki nokkrum manni. Og hvar er okkar réttarríki á vegi statt og allt okkar eftirlitskerfi niður komið, sem er farið að telja mörg hundruð manna og velta milljörðum, allur þessi eftirlitsher sem er þegar fyrir hendi og á að koma? Hvað á hann að starfa? Við þurfum ekki að hræðast löggjöf þess vegna. Það má ekki gera mönnum upp sakargiftir fyrir fram og fella dóm samkv. því. Það er ekki hægt í lýðfrjálsu ríki og er engum þm. samboðið að hugsa þannig. Þess vegna vísa ég á bug, þó að vel sé fram sett, þeirri hugsun, að þetta sé eitthvað skylt. Það er ekkert skylt og mun vonandi aldrei verða. Þetta mál er orðið stórt og mikið mál og verður sjálfsagt frægt í sögu blaða hér á landi. Það gerir ekkert til. Það aðeins vekur menn til umhugsunar um það, að óhjákvæmilegt er að setja um þetta lög, bæði þennan þátt í starfsemi íslenskra blaða og íslenska stjórnmálastarfsemi almennt, en einnig um íslensku stjórnmálaflokkana. Það er alveg tímabært, eins og ég sagði áðan. Og þá verð ég að segja það alveg hreinskilnislega, að það var ekki slæmt að þetta frv. kom fram á hv. Alþingi.

Frsm. 2. minni hl. (Bragi Sigurjónsson) : Herra forseti. Af því að mér finnst að orð mín hafi að nokkru verið misskilin hér í síðustu ræðu minni um þetta frv., tel ég mig ekki geta annað en farið um það nokkrum orðum aftur, þó að ég vilji ekki tefja tímann mikið fyrir hv. þd. Það stendur í 2. gr. þessa frv.: „Lög þessi taka til stjórnmálaflokka og félagasamtaka þeirra, svo og til hvers konar stofnana, sem starfa á þeirra vegum, beint eða óbeint, þ. á m. blaða.“ Í nál. mínu varðandi þetta mál benti ég á að það hlytu að vakna margs konar spurningar hjá manni varðandi það, til hvers væri ætlast með þessu frv. Hvar á að draga mörkin, spurði ég, hver á að hafa þetta eftirlit og hvernig verður hægt að framfylgja þessu svo að einhlítt sé? Ég held að þessum spurningum hafi enn ekki verið svarað með ræðum hv. þm. hér. Ég veit það og heyrði það á mönnum, að þeim fannst ekki sambærilegt að t. d. væri lagt fé til starfsemi Varðbergs eða æskulýðsstarfsemi, verkalýðsfélaga og fleira slíks. Ég get viðurkennt að það er ekki sambærilegt að því leyti, að þar eru fleiri aðilar að baki, sem þiggja það, heldur en einn flokkur hverju sinni, en ég fullyrði að margt af þessum fjárframlögum, sem þarna koma fram, er ætlað til að hafa áhrif á skoðanir hér á landi. Spurningin er: Er það nokkuð síður hættulegt, ef menn óttast áhrif gegnum einn flokk, að áhrifin komi í gegnum fleiri flokka? Ég held ekki. Þá er hættan jafnvel meiri. Þá verða fleiri, sem geta boðað þessar skoðanir, heldur en ef það væri gegnum einn flokk. Ég tók það ekki fram síðast, en það er í nál., gaman væri að heyra skoðanir hv, þm. á því, að hér gefur a. m. k. eitt sendiráð út blað, - sem kemur nú út vikulega eða hálfsmánaðarlega, ég fylgist ekki svo nákvæmlega með því. Finnst hv. flm. ekki þarna vera notað erlent fé til þess að reyna að hafa áhrif á skoðanamyndun hér í landinu, og vilja þeir ekki taka inn í frv. t. d. bann við þessu? Hv. þm. Steingrímur Hermannsson var að gera aths. við ræðu mína hér í þd. fyrir einum eða tveimur dögum og vildi ekki jafna saman að flokkur fengi fé erlendis frá eða einhverjir sérstakir aðilar innanlands legðu tilteknum flokkum fjármagn til. Það vildi ég ekki segja í ræðu minni, þótt það kunni að hafa misskilist. Ég var ekki endilega að segja að það væri eitt og hið sama. En ég benti á hitt, að skoðanamyndunin gæti verið jafnáhrifarík og kannske enn þá áhrifaríkari gegnum ákveðin fjárframlög vissra aðila hér í landinu, og benti á sérstök dæmi til þess. Það kom fram í ræðu síðasta ræðumanns, að hann taldi athugavert við það, að erlendir aðilar birtu auglýsingar í íslenskum blöðum og greiddu fyrir það með erlendu fé. Þá vaknar sú spurning: Er ekki ástæða til að taka það þá inn í þetta frv.? Og það hygg ég að leiði enn rök að því, sem ég vildi benda á með nál. mínu, að þetta frv. er harla gloppótt og ekki gott að finna því stað, hvernig á að framfylgja því. Enn langar mig að benda á eitt, - ég veit ekki annað, en það verður þá leiðrétt ef það er skakkt hjá mér, - að þegar svokallað Blaðaprent var sett upp, þá nutu blöðin, sem þar eru prentuð, ráðgjafar erlendis frá og fengu fjármagn í því formi erlendis frá. Það er kannske ekki saknæmt, þegar það eru flokkar sem njóta þess, en saknæmt ef einn flokkur nýtur þess. Svona spurningar hljóta að koma til umhugsunar þegar frv. eins og þetta er lagt fram og ég vil segja ekki að fullgrunduðu máli. Þess vegna held ég mig enn við það, að mér fyndist réttara að málinu væri vísað til nánari ákvörðunar, einmitt í sambandi við það mál, sem hér hefur verið drepið á, að það væri hugmyndin að semja frv. að lögum um starfsemi stjórnmálaflokkanna, - fyndist eðlilegt að þessu máli yrði vísað til hæstv. ríkisstj. ásamt drögum að því frv., sem ég nefndi áðan að mun hafa verið gert, og að þessi mál yrðu öll athuguð í því sambandi nánar og betur. Ég sagði í ræðu minni í gær eða fyrradag, að við flýtisathugun fyndist mörgum sjálfsagt og einhlítt að banna stjórnmálaflokkum að taka við og njóta fjárstuðnings erlendis frá. Ég hygg að menn hafi lesið út úr því, að í hjarta mínu tel ég ekki eðlilegt að slíkur fjárstuðningur komi. En ég vil að það sé afmarkað miklu gleggra en hér er, hvernig og hvað megi þiggja. Mér er ekki til efs, að það er ekkert síður hægt að hafa áhrif á skoðanir almennings hér í landinu með ýmiss konar öðrum hætti en þessum, sem hér er verið að fetta fingur út í, og ég er jafnsannfærður um að það geti verið alls óvíst, hvort hitt er réttara eða hvort hitt er ekki jafnhættulegt, ef við orðum það svo, að þetta komi inn á borð margra flokka heldur en eins flokks. Ég ítreka það svo aftur, að ég tel að þetta mál þurfi betri athugunar við en enn hefur verið raunin á, og held fast við það, að deildin sjái það rétt, að vísa þessu máli til ríkisstj.