Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Utanrmn. hefur rætt till. á þskj. 221, um aðstoð við þróunarlöndin og mælir einróma með samþykkt hennar. Telur n. nauðsynlegt, að upplýsinga verði aflað um það, á hvaða sviði Íslendingar geti lagt fram lið sitt til hjálpar þessum löndum og hvers konar aðstoð þeim sé sérstaklega þörf á. Það er einmitt öflun slíkra upplýsinga, sem till. stefnir fyrst og fremst að, þar sem lagt er til, að ríkisstj. láti fram fara athugun á því, með hverjum hætti Íslendingar geti veitt þróunarlöndunum aðstoð til eflingar framförum þar. Að þessari upplýsingasöfnun lokinni er gert ráð fyrir, að ríkisstj. leggi niðurstöður athugunarinnar fyrir Alþingi. Í utanrmn. kom sú skoðun fram, að aðallega væri um 3 leiðir að ræða í þessum efnum. Í fyrsta lagi að styðja að dvöl fólks frá þróunarlöndunum hér á landi til þess að afla sér menntunar. Í öðru lagi, að Íslendingar sendi sérfræðinga héðan til þróunarlandanna. Í þriðja lagi, að Íslendingar veiti þá aðstoð, sem þeir geta í té látið, fyrir milligöngu alþjóðastofnana, sem við erum aðilar að. Vitað er, að Norðurlandaþjóðirnar hafa allar beitt sér fyrir aðstoð á ýmsum sviðum við þjóðir hinna svokölluðu þróunarlanda. Norðmenn hafa t.d. haldið námskeið heima í Noregi fyrir námsfólk frá Indlandi. Við Íslendingar höfum einnig sent skipstjórnarmenn til Indlands á vegum Landbúnaðar- og matvælastofnunar Sameinuðu þjóðanna til þess að kenna indverskum fiskimönnum fiskveiðar. Þá má geta þess, að Rauði kross Íslands hefur nú tekið upp samvinnu við Rauða kross hinna Norðurlandanna um ýmiss konar mannúðar- og heilbrigðisaðgerðir í Nígeríu. Munu þessi samtök hafa í hyggju að beita sér fyrir hliðstæðum hjálparráðstöfunum í fleiri Afríkulöndum. Allir hljóta að sjálfsögðu að viðurkenna og gera sér ljóst, að takmörkuð fjárráð íslenzku þjóðarinnar valda því, að ekki verður um að ræða víðtæka aðstoð af okkar hálfu við þjóðir þróunarlandanna. En við getum engu að síður sýnt lit á því, að við viljum vera með í því mikla uppbyggingar- og mannúðarstarfi, sem nauðsynlegt er að vinna meðal örsnauðra og fákunnandi þjóða, sem búa við frumstæðar aðstæður á flestum sviðum þjóðlífsins. Kjarni þessarar till. er, að ríkisstj. láti fram fara athugun á því, hvaða leiðir séu færar í þessum efnum og á hvaða sviðum Íslendingar kynnu að geta látið í té sérþekkingu og aðra aðstoð, sem að gagni mætti koma í fyrrgreindum löndum. Á grundvelli þessarar skoðunar leggur utanrmn. einróma til, að þáltill. á þskj. 21 verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Ég vildi aðeins leyfa mér að þakka hv. utanrmn. fyrir greiða og jákvæða afstöðu, sem hún hefur tekið til afgreiðslu þessarar þáltill. Eins og suma hv. þm. ef til vill rekur minni til, frá því að till. var fyrst til umr., var mér dálítið um það og ó að vísa till. til hv. utanrmn. Ég hafði á tilfinningunni, að sú n. væri dálítið seinvirk og vandséð um, að það, sem færi inn í skjalamöppu hennar, kæmi þaðan aftur og lagði því til, að till. yrði vísað til annarrar n. En þegar hæstv. forseti benti mér á það, að samkv. ákveðinni gr. þingskapanna, sem hann sýndi mér, væri varla annað hægt en að vísa till. til utanrmn., þá beygði ég mig auðvitað fyrir því og nú hefur reynslan sýnt, að þær efasemdir, sem ég hafði í garð n. í þessu efni, hafa ekki verið á rökum reistar og ég vil aðeins endurtaka þakklæti mitt til hv. n. og formanns hennar og frsm.

Frsm. (Gísli Guðmundsson) : Herra forseti. Til. til þál. á þskj. 38, um endurskoðun l. um aflatryggingasjóð sjávarútvegsins, hefur verið til meðferðar í allshn. um alllangan tíma. Dráttur sá, sem orðið hefur á afgreiðslu frá n. á þessu máli, stafar einkum af því, að töf hefur orðið á því, að þær umsagnir bærust n., sem hún hafði óskað eftir um þetta mál. En umsögn um málið hefur n. fengið frá Fiskifélagi Íslands og Landssambandi ísl. útvegsmanna. Umsagnir beggja þessara aðila eru, eins og segir í nál. á þskj. 354, jákvæðar, en jafnframt er þar lagt til, að n. sú, sem gert er ráð fyrir í till. að vinni að endurskoðun laganna, verði að mestu skipuð samkv. tilnefningu þeirra aðila, sem getið er í till., en formaður stjórnskipaður. Um þessa breytingu varð samkomulag í n. að fengnum umsögnum og n. leggur til, að till. verði samþ. með þeirri breytingu, sem fram kemur á sama þskj. og nál. og er í því fólgin að breyta til um skipan n. Hlutverk hennar samkv. brtt. er hins vegar hið sama og gert var ráð fyrir í till. Ég skal taka það fram, að n. leitaði einnig umsagnar stjórnar Aflatryggingasjóðs sjávarútvegsins um þetta mál, en sú umsögn barst ekki til n. og lá því ekki fyrir, þegar n. tók málið fyrir til afgreiðslu. Á þessum fundi hafa þegar orðið nokkrar umr. um Aflatryggingasjóð í sambandi við fyrirspurn, sem til umræðu var. Sú fyrirspurn og þær umr. staðfesta í raun og veru enn á ný þá nauðsyn, sem á því er að endurskoða l. Ég ætla ekki að fara nánar út í það mál, gerði það lítils háttar við fyrri umr. um till., en mér hefur þótt rétt í sambandi við framsögu þessa máls að fá hjá stjórn Aflatryggingasjóðsins nokkrar upplýsingar um hag sjóðsins nú um síðustu áramót og um helztu niðurstöður í starfsemi hans, síðan l., sem nú gilda, voru samþ. 1962 og til síðustu áramóta. Þessar upplýsingar vil ég nú leyfa mér að láta koma fram. Samkv. 3. gr. l. frá 1962, um Aflatryggingasjóð sjávarútvegsins, skiptist sjóðurinn í fjórar deildir með aðgreindum fjárhag. Þessar deildir eru síldveiðideild, hin almenna deild bátaflotans, sem stundum hefur verið kölluð þorskveiðideild, hin almenna deild togaraflotans og hin svonefnda jöfnunardeild. Fyrstu heitin þrjú bera með sér, hvert sé verkefni hverrar deildar fyrir sig, en hlutverk jöfnunardeildar er samkv. sömu grein l. að „veita hinum deildunum lán eða styrki, þegar svo stendur á.“ Þær upplýsingar, sem ég hef fengið hjá stjórn sjóðsins, ef miðað er við síðustu áramót, eru þessar: Í fyrsta lagi um eignir sjóðsins. Eignir bátadeildar voru um síðustu áramót 42,3 millj. kr., eignir síldveiðideildar 9.5 millj, kr., togaradeildar 0.5 millj. kr., þ.e.a.s. ½ millj., og eignir jöfnunardeildar 54.4 millj. kr. Þetta er ekki nettóeign, heldur brúttóeign. Hins vegar eru taldar skuldir deildanna. Bátadeildin skuldar ekkert, síldveiðideildin skuldar 19.8 millj. og togaradeildin skuldar 75.3 millj. Nú er, eins og kunnugt er, tekjuöflun sjóðsins þannig háttað, að hann fær tekjur sínar jöfnum höndum sem gjald af sjávarafurðum og hins vegar framlag úr ríkissjóði. Og þess er hér getið, að innstæða Aflatryggingasjóðs í heild, þ.e.a.s. allra deildanna, hjá ríkissjóði hafi hinn 1. jan. 1965 numið 85.2 millj. kr. Þá eru hér upplýsingar um tekjur einstakra deilda á þessum þremur árum, 1962–1964. Kem ég þá fyrst að hinni almennu bátadeild eða hinni almennu deild bátaflotans, eins og hún heitir í l. Tekjur hennar voru árið 1962 15.7 millj. kr., 1963 17.6 millj. og 1964 áætlaðar 20.6 millj. Tekjur síldveiðideildar voru árið 1962 9.6 millj., 1963 11.8 millj. og 1964 16.2 millj. Tekjur togaradeildar voru árið 1962 1.2 millj., 1963 3.9 millj. og 1964 3.2 millj. Tekjur jöfnunardeildar voru árið 1962 24.2 millj., árið 1963 33.4 millj. og árið 1964 40 millj., en samkv. l. fær jöfnunardeildin í sinn hlut 50% af tekjum af útfluttum afurðum og framlag til móts við það úr ríkissjóði. Mér er tjáð, að þessi skipting milli deildanna sé að vísu ekki alveg nákvæm af sérstökum ástæðum, en mun þó ekki miklu máli skipta. Að lokum er svo yfirlit yfir bætur greiddar úr hinum einstöku deildum til veiðiskipa á árunum 1962–1964. Kemur þá í fyrsta lagi hin almenna bátadeild. Hún greiddi á árinu 1962 í bætur 8.5 millj., árið 1963 9.8 millj. og árið 1964 10.3 millj. Síldveiðideildin greiddi á árinu 1962 0.1 millj., 1963 28.6 millj. og 1964 10.5 millj. Togaradeildin greiddi á árinu 1962 19.6 millj., á árinu 1963 20.9 millj., en fyrir árið 1964 liggja skýrslur enn ekki fyrir um greiddar bætur úr togaradeildinni, en mér sýnist eftir líkum að dæma, að bætur það ár kunni að verða ekki fjarri þeirri upphæð, sem þær voru á árinu 1963, en þá voru þær nálægt 21 millj. kr. Um bætur úr jöfnunardeildinni er hér ekki rætt, sökum þess að hún greiðir ekki bætur til veiðiskipa, heldur eru viðskipti hennar við hinar deildirnar sem lán eða styrkur samkv. lögunum. Þessar upplýsingar frá stjórn sjóðsins hef ég talið rétt að láta fylgja þessari framsögu, en ég endurtek fyrir hönd n., að hún leggur til, að till. á þskj. 38 verði samþ. með þeirri breytingu, sem gerð er grein fyrir á þskj. 354.



Herra forseti. Þessi þáltill., sem hér er á dagskrá, er á þá leið, að Alþingi skori á ríkisstj. að láta í samráði við Samband íslenzkra sveitarfélaga gera tillögur um nýja skiptingu landsins í sveitarfélög. Skulu þær miðast við að stækka sveitarfélög og sameina, eftir því sem staðhættir leyfa. Þetta mál er ekki nýtt af nálinni. Á Alþingi í fyrra flutti fyrri flm. þessarar till., Unnar Stefánsson, einnig þáltill. um fækkun og stækkun sveitarfélaga. Sú till., sem Unnar Stefánsson flutti í fyrra, var á þann veg, að Alþingi ályktaði að skora á ríkisstj. að láta gera nýjar till. um skiptingu landsins í sveitarfélög, sem miðist við að stækka sveitarfélögin í dreifbýli með því að sameina hina fámennari hreppa, eftir því sem staðhættir leyfa. Þessari till., sem flutt var á þinginu í fyrra, var vísað til allshn., og till. var afgreidd frá þeirri n. N. leitaði þá m.a. álits Sambands íslenzkra sveitarfélaga á till., og mælti sambandið með því, að þessi till. næði fram að ganga, en benti þó jafnframt á, að það væri einnig ástæða til þess að láta efni till. ná til sameiningar sveitarfélaga í þéttbýli. N. klofnaði í þessu máli í fyrravetur og vildi minni hl. leggja til, að þessi till. yrði samþ. með tilteknum breyt., þ.e.a.s. að endurskipulagningin á sveitarfélögunum færi fram í samráði við Samband íslenzkra sveitarfélaga og sýslunefndirnar og það var einnig fellt úr till. að takmarka þetta við hina fámennari hreppa, heldur gæti þessi samþykkt náð til allra sveitarfélaga. Og þessi nýja till., sem hér liggur fyrir, er þess vegna nokkuð frábrugðin till. frá því í fyrra. Henni hefur verið breytt til samræmis við álit minni hl. allshn. Meiri hl. allshn. vildi hins vegar láta vísa till. frá með rökstuddri dagskrá með tilvísun til ákvæðanna í sveitarstjórnarlögunum um sameiningu sveitarfélaga og taldi ekki þörf á því, að Alþingi hefði afskipti af þessum málum. Um nauðsyn þess að sameina sveitarfélögin, bæði í þéttbýli og dreifbýli, get ég að mestu látið nægja að vísa til grg., sem fylgir þessari till. Að því er þéttbýlið varðar höfum við nokkuð skýr dæmi um samfellda byggð, þar sem ríkar ástæður eru fyrir hendi til þess að athuga gaumgæfilega, hvort eigi sé rétt að sameina sveitarfélögin í náinni framtíð. Það má nefna sem dæmi Keflavík og Njarðvík og einnig það dæmi, sem bezt blasir við augum, þ.e.a.s. Reykjavík og umhverfi hennar, þ.e. Seltjarnarneshrepp, Reykjavík, Kópavog, Garðahrepp og Hafnarfjörð. Ef það getur talizt eðlilegt að hafa 5 sveitarfélög á þessu svæði í framtíðinni, þá mætti í raun og veru alveg eins bæta því sjötta við með því að kljúfa Reykjavík í tvennt í austurbæ og vesturbæ. Í dreifbýlinu eða úti í sveitunum er þörfin fyrir sameiningu og nýskiptingu landsins í sveitarfélög hins vegar almennari en í þéttbýlinu og þar liggja aðrar ástæður til grundvallar. Um það efni vil ég leyfa mér - með leyfi hæstv. forseta - að vísa til nokkurra ummæla í erindi sem Árni G. Eylands hélt í ríkisútvarpið um þetta mál hinn 13. jan. s.l. Hann segir svo m.a.: „En þjóðfélagslegt og stjórnarfarslegt skipulag sveitanna hefur ekki breytzt í samræmi við það, sem hefur verið að ske með þjóðinni á hraðstígan hátt hin seinni ár og áratugi. Þar situr mestallt við það sama og verið hefur í aldir, jafnvel í þúsund ár, jafnvel ekki laust við, að sumt hafi breytzt til hins verra. Hreppar hafa verið klofnir og sýslum skipt í smærri eindir en áður var, á sama tíma sem félagssamtök fólksins hafa gerzt víðfeðmari. Getur slíkt verið rétt og heppilegt? Ég held ekki og svara spurningunni ákveðið neitandi.“ Enn fremur segir Árni G. Eylands: „Tala hreppa á öllu landinu er 214. Af þeim var einn í eyði 1962, þegar tölur þessar eru skráðar, en eru nú tveir. Meðalfólksfjöldi í hreppi eru því 278 manneskjur, ef miðað er við 214 hreppa, en 281, ef miðað er við 212 byggða hreppa. Skiptir engu, hvor talan er. Af hinum byggðu hreppum voru 1962 39 hreppar með minna en 100 íbúa.“ Í erindi sínu bendir Árni G. Eylands á það m.a., að hvergi í Norðurálfunni hafi verið unnið markvissara að þessum málum en í Svíþjóð, og segir svo m.a. um það: „Eitt af frumatriðunum í þessu skipulagsstarfi öllu, sem er enn ekki til loka leitt, var að stórfækka hreppum í landinu, afnema fámenn hreppsfélög og efna til langtum stærri hreppaheilda, heldur en áður var algengt. Þannig fækkaði hreppsfélögum í Svíþjóð á árunum eftir 1945 úr 2.281 niður í 811 hreppsfélög, allt vegna skipulagsaðgerða, en ekki við það, að heilir hreppar legðust í eyði.“ Þá segir Árni G. Eylands, þar sem hann dregur saman niðurstöðurnar úr erindi sínu: „Hinar stjórnarfarslegu einingar þjóðfélagsins þurfa nauðsynlega að verða stærri og sterkari heldur en hinir fámennu hreppar eru nú.“ Fyrir okkur, sem flytjum þessa þáltill., vakir það ekki að neyða sveitarfélög til sameiningar gegn vilja sínum. En við teljum, að í þessum efnum sé þó ekki nægilegt að treysta ákvæðum sveitarstjórnarlaganna um heimild til sameiningar tveggja eða fleiri sveitarfélaga, þegar vilji þeirra er fyrir hendi. Þetta mál verði að leysa á miklu breiðara grundvelli. Ríkisvaldið verði í samráði við samtök sveitarfélaganna að hafa frumkvæði að því að gera heildartill. fyrir landið allt, þar sem framtíðarstefnan í þessum málum verði mörkuð. Síðan verði að hrinda till. í framkvæmd smátt og smátt, eftir því sem skilningur sveitarfélaganna vex á nauðsyn þessarar endurskipulagningar. Herra forseti. Ég leyfi mér að lokum að leggja til, að umr. verði frestað og málinu vísað til hv. allshn.



Herra forseti. Á þskj. 286 hef ég ásamt 8 öðrum þm. Framsfl. leyft mér að flytja till. til þál. um eflingu Háskóla Íslands. Till. er svo hljóðandi: „Alþingi ályktar að skora á ríkisstj. að láta semja í samráði við háskólaráð áætlun um skipulega eflingu Háskóla Íslands á næstu 20 árum. Áætlunin skal síðan lögð fyrir Alþ. til samþykktar.“ Ég býst varla við því, að mörg orð þurfi að hafa um nauðsyn á eflingu háskólans og æðri menntunar í landinu. Þá nauðsyn virðast, sem betur fer, flestir skilja, svo er a.m.k. að heyra á öllum, sem láta til sín heyra um þau mál nú. Er aukinn og almennur skilningur á málefnum og vaxtarþörf háskólans sérstaklega gleðilegur. Mönnum virðist nú almennt orðið ljóst, að geta þjóðarinnar á sviði vísinda og tækni ræður mestu um framfarir og lífskjör. Menn sögðu áður, að bókvitið yrði ekki látið í askana. Fátt er meira öfugmæli á okkar dögum en einmitt það. Við sjáum daglega dæmi þess, hvernig bókvitið og sérfræðiþekkingin er undirstaða efnahagslegra framfara. Það nægir t.d. hér bara að minna á það, hverja þýðingu starfsemi okkar fiskifræðinga hefur haft fyrir afkomu okkar Íslendinga, en slík dæmi eru vissulega mörg og mætti telja mjög mörg upp. Þess vegna er nú almennt viðurkennt, að menntun sé ein öruggasta fjárfesting hverrar þjóðar. Í nútíma þjóðfélagi er sívaxandi þörf fyrir háskólamenntaða menn og hvers konar sérfræðinga. Raunvísindi og tækni og hvers konar vísindalegar rannsóknir verða æ mikilvægari undirstöður framfara og bættra lífskjara. Það er augljóst mál, að í vændum er mikil fjölgun stúdenta hér á landi á næstu árum. Það sýnir hérlend þróun síðustu ár. Til þess bendir reynsla annarra þjóða. Allar menningarþjóðir reyna að stuðla að því, að sem flestir ljúki stúdentsnámi. Hér eru flutt frv. á Alþ. um nýja menntaskóla. Þörfin fyrir nýja menntaskóla hér er brýn. Það er augljóst, hvert stefnir í þessum efnum. Háskólinn þarf því að vera við því búinn að taka við þeirri miklu fjölgun stúdenta, sem í vændum er og þarf að geta gefið þeim kost á sem fjölbreytilegustu námsgreinavali. Með hliðsjón af þróun síðustu ára og erlendri reynslu má gera sér nokkuð glögga grein fyrir því, hver stúdentafjölgunin muni verða hér næstu árin. Talið er, að nú ljúki um það bil 10 af hverju 100 af 20 ára árgangi stúdentsprófi hér á landi. Í Noregi er hliðstæð tala 17% og í Svíþjóð nálægt 16%. Í Danmörku aftur á móti er hún talsvert lægri. Vafalaust má búast við svipaðri þróun hér á landi og hjá þessum grannþjóðum okkar. Ef viðkoma stúdenta væri orðin um 16% af 20 ára árgangi 1974, yrðu nýir stúdentar um 660–670, en voru s.l. ár nálægt því um 330. Við Háskóla Íslands eru nú innritaðir um 950 stúdentar. Gert er ráð fyrir, að sú tala muni um það bil þrefaldast á næstu 20 árum, enda þótt námsgreinar væru lítið auknar. Ef háskóladeildum væri fjölgað, yrði aukningin hins vegar vafalaust mun meiri, en það er einmitt mesta nauðsyn á því að fjölga kennslugreinum við háskólann, bæði vegna sívaxandi þarfa á akademískt menntuðum mönnum á nýjum og nýjum sviðum og til þess að opna stúdentum nýjar leiðir til sérfræðináms hér heima. Auðvitað verður ekki hjá því komizt, að við Íslendingar sækjum akademíska menntun á ýmsum sviðum til annarra landa. Slíkt er sjálfsagt og eðlilegt. En nú stundar um það bil þriðjungur íslenzkra stúdenta nám við erlenda háskóla. Það er áreiðanlega hærri tala hlutfallslega, en hjá nokkurri grannþjóð okkar. Má vel vera, að það sé óhjákvæmilegt og sjálfsagt er það eðlilegt, að það sé mun hærri tala hjá okkur en þeim þjóðum. En samt sem áður, er það áreiðanlega nokkurt umhugsunarefni, hvort ekki sé hægt að beina fleiri stúdentum að háskólanámi hér heima. En það er því aðeins unnt, að kennslugreinum sé fjölgað, kennslukraftar auknir, húsnæði aukið og aðstaða öll bætt. Við fyrirsjáanlegri stúdentafjölgun við háskólann þarf að búast af víðsýni og fyrirhyggju. Það er jafnan hreint neyðarúrræði,. ef takmarka þarf aðgang að einstökum háskóladeildum eða kennslugreinum. Hér ber því allt að sama brunni, háskólann þarf að efla. Það er ekkert einkamál stúdenta, heldur hagsmunamál þjóðarinnar allrar. Háskólinn á samkv. lögum að vera hvort tveggja í senn kennslustofnun og rannsóknarstofnun. Af eðlilegum ástæðum hefur hann hingað til fyrst og fremst verið kennslustofnun. En það þarf að breytast. Rannsóknarstarfsemi þarf að sinna í ríkara mæli. Þess er brýn þörf. En til þess þarf að skapa ýmsa aðstöðu, sem nú er ekki fyrir hendi. Það kostar mikið fé. Það þarf líka að mínu viti að tengja háskólanum ýmsar rannsóknarstofnanir, sem hér eru fyrir. Ég nefni í því sambandi t.d. náttúrufræðistofnunina, sem frv. er nú um fyrir hv. Alþ., en í því frv. er ekki gert ráð fyrir sérstökum tengslum náttúrufræðistofnunarinnar og háskólans. Það álít ég miður farið og er raunar sannfærður um að, að því kemur von bráðar, að tengsl verða sköpuð á milli náttúrufræðistofnunarinnar og háskólans og forstöðumenn og starfsmenn náttúrufræðistofnunarinnar verða vafalaust kennarar við háskólann í þeim greinum. En við háskólann þarf einmitt að taka upp kennslu í þeim greinum. Það er einnig að mínu viti æskilegt, að háskólinn geti með ýmsum öðrum hætti fært út kvíarnar, t.d. tekið upp kvöldnámskeið eða kennslu á kvöldin fyrir fólk, sem að deginum er bundið við ýmis störf og meira en nú er gert. Ýmsar breytingar á kennsluháttum væru og sjálfsagt æskilegar. Það þarf þannig að efla háskólann með ýmsum hætti. Það þarf að efla þær háskóladeildir, sem fyrir eru, fjölga þar kennurum og bæta kennsluskilyrði og rannsóknaraðstöðu. Það þarf að fjölga háskóladeildum, taka upp kennslu í nýjum fræðigreinum, bæði á sviði raunvísinda og hugvísinda, svo sem í ýmsum náttúrufræðum, málvísindum, félagsfræðum, landbúnaðarvísindum, fiskifræði, byggingarverkfræði, húsagerðarlist o.fl., o.fl. Það þarf að efla bókasafn háskólans og rannsóknarstofnanir og koma á fót, nýjum rannsóknarstofum og tengja rannsóknarstöðvar, sem fyrir eru, háskólanum. Um leið þarf með ýmsum hætti að stórbæta aðstöðu og starfsskilyrði stúdenta. Verður að gefa þeim þætti miklu meiri gaum, en gert hefur verið hingað til og í því sambandi þarf m.a. að athuga um upptöku nýs námslauna- og námsstyrkjakerfis og í því sambandi þarf að athuga hið nýja námslánakerfi, sem innleitt er í Svíþjóð frá 1. jan. þetta ár. Verkefnin eru mörg, þarfirnar eru miklar. Það er hins vegar öllum raunsæjum mönnum ljóst, að hér verður erfitt að fullnægja öllum óskum, hér er ekki hægt að gera allt, sem nauðsyn kallar þó á, í einu. Þar verður að velja og hafna, vega og meta, hvað er mest aðkallandi og hvað getur heldur beðið. Þar má ekkert handahóf ráða. Við verðum sjálfsagt að horfast í augu við þá staðreynd, að það verður erfitt fyrir okkur að halda að öllu leyti til jafns við háskólastofnanir stærri þjóða. Við verðum sjálfsagt í sumum efnum að sníða okkur stakk eftir vexti. En flestir munu sammála um, að háskólann beri að efla, svo sem geta þjóðarinnar framast leyfir. Það þarf því að kanna, hvað framkvæmanlegt er og í hvaða röð verkefnin á að leysa. Af öllu því, sem ég hef nú stuttlega drepið á, er ljóst, að það er brýn nauðsyn, að unnið sé að málum þessum með skipulegum hætti. Það eru því sjálfsögð og nauðsynleg vinnubrögð, að gerð sé áætlun til allmargra ára um eflingu og uppbyggingu háskólans. Það þarf í því sambandi líka að gera áætlun fram í tímann um þörf okkar á sérfræðingum á hinum ýmsu sviðum. Hér er lagt til, að gerð sé slík heildaráætlun um eflingu, háskólans um tvo næstu áratugi. Það er eðlilegt, að slík áætlanagerð, sem m.a. verður að taka til kennarafjölgunar, nýrra kennslugreina, aukins húsnæðis, eflingar bókasafns, stofnunar rannsóknarstöðva, aðbúnaðar stúdenta o.fl., o.fl., sé fyrst og fremst í höndum háskólaráðs. Áætlunargerð háskólaráðs án samvinnu við menntmrn. gæti þó orðið gagnslítil. Rn. þarf að segja til, hvað er framkvæmanlegt, hvað getan leyfir. Hér er því lagt til, að þessir aðilar vinni saman að þessari áætlunargerð. Þegar þessir aðilar hafa gengið frá áætluninni, er lagt til, að hún sé staðfest með alþingissamþykkt, eftir atvikum með þál. eða lögum. Það er verulegt atriði að mínum dómi, að sá háttur sé hafður á. Þá fyrst er orðið verulegt hald í áætluninni. Með þeim hætti er tryggt svo vel sem unnt er, að eftir áætluninni verði raunverulega farið í framkvæmdinni. Þess má geta í þessu sambandi að síðasta fullveldisdag, 1. des., völdu háskólastúdentar einmitt að umræðu- og umhugsunarefni mál það, sem þessi þáltill. fjallar um, eflingu æðri menntunar og Háskóla Íslands og var háskólarektor þá aðalræðumaðurinn. Gerði hann rækilega grein fyrir þessum málum og komst hann þar mjög að sömu niðurstöðu og farið er fram á í þessari þáltill., þ.e.a.s. að gera þyrfti heildaráætlun til margra ára um þróun og uppbyggingu háskólans. Það er kunnugt, að háskólaráð nefur þegar gert áætlun um nauðsynlega fjölgun fastra kennara við núverandi háskóladeildir næstu 10 ár. Sú áætlun var send ríkisstj. all snemma á s.l. ári, að ég ætla. En það er enn ekkert vitað um það, að hve miklu leyti sú áætlun, sem háskólaráð sendi frá sér til hæstv. ríkisstj., verður lögð til grundvallar um það efni, sem hún fjallar um. Það mun hafa verið talin í þessari áætlun þörf á 17 nýjum prófessorsembættum í allt, mismunandi eftir deildum. Það mun hafa verið t.d. gert ráð fyrir því í till. háskólaráðs, að á s.l. ári yrðu stofnuð 2–3 prófessorsembætti, en aðeins eitt var stofnað, prófessorsembætti við læknadeildina í lífeðlisfræði. En það er ekkert vitað um það enn, hvað ríkisstj. hæstvirt hyggst fyrir um þessi efni. Hún hefur enn ekki séð ástæðu til þess að gefa út neina opinbera skýrslu um þessi mál. Og ég sé nú því miður, að hæstv. menntmrh. er ekki við hér í sameinuðu þingi, þegar þetta mál er rætt og er það vafalaust af því, að hann hefur öðrum störfum að sinna utan þingsins. En vissulega hefði verið æskilegt, að hann hefði verið viðstaddur, þegar þessi mál eru rædd og hefði þá m.a. getað gefið upplýsingar um það, hver muni verða afdrif þessarar áætlunar, sem á sinni tíð var send frá háskólaráði til hæstv. ríkisstj. En þess ber auðvitað vel að gæta, að sú áætlun, sem þar var send frá háskólaráði, náði aðeins til eins þáttar í uppbyggingu háskólans. En hér er gert ráð fyrir alhliða athugun á þessu málefni, ekki aðeins að því er varðar kennarafjölgunina, heldur og á mörgum öðrum efnum, eins og ég hef þegar drepið á. Það er því vissulega tímabært að mínum dómi, að unnið sé að fullkominni og víðtækri áætlun um þessi mál, eflingu háskólans, er lögð verði fyrir Alþ. svo fljótt sem tök eru á. Allar menningarþjóðir kappkosta nú að efla háskóla sína og vísindalega menntun. Er t.d. mikil hreyfing í þá átt á Norðurlöndum. Eru mál þessi öll í athugun þar um þessar mundir og í ýmsum þeirra a.m.k. hafa verið sett niður áætlunarráð eða nefndir til svipaðrar áætlunargerðar og hér er höfð í huga. Ég er ekki við því búinn hér að gefa yfirlit um það, hvernig mál þessi standa á Norðurlöndum, en vafalaust getur hæstv. menntmrh. gefið upplýsingar um það og ég sé mér til mikillar ánægju, að hann er nú kominn í salinn. En ég skal aðeins nefna það, að t.d. í Danmörku hefur verið ákveðið að stofna nýjan háskóla í Óðinsvéum og er jafnvel gert ráð fyrir því, að hann geti að einhverju leyti tekið til starfa á næsta ári. Þá hefur verið ákveðið þar, að setja á stofn arkitektaháskóla í Árósum. Enn fremur er gert ráð fyrir, að á næsta hausti taki þar til starfa í Álaborg deild frá „Ingeniör-akademíunni.“ Áætlun hefur verið gerð um það, að fram til næstu aldamóta þurfi að stofnsetja þrjá nýja háskóla í Danmörku. Sett hefur verið á stofn í Danmörku svo kallað áætlunarráð æðri menntunar eða akademískrar menntunar. Gerð hefur verið þar í landi mjög mikil og víðtæk áætlun um mjög miklar byggingar stúdentaheimila. Í Finnlandi hefur t.d. tala nýstúdenta þrefaldazt frá því árið 1950. Á árinu 1963 var sett á fót n. þar í landi til þess að gera áætlun um eflingu háskólanna. Sú nefnd mun ekki hafa skilað fullnaðaráliti, en samkv. till. hennar hefur þó þegar nýjum eða nýrri háskóladeildum verið bætt þar við einn tiltekinn háskóla, háskólann í Tammerfors. Í Noregi hefur verið ákveðinn og er í undirbúningi nýr háskóli í Norður-Noregi, í Tromsö. Og í Þrándheimi hefur verið ákveðið að steypa hinum æðri skólum, þ.e.a.s. verkfræðingaháskólanum og öðrum akademískum stofnunum, saman og mynda nýja háskólastofnun þar. Margt fleira er þar á döfinni í skólamálum og rannsóknarmálum, þó að hér verði ekki rakið. Í Svíþjóð hefur stúdentatalan þrefaldazt á síðasta áratug. Aðsókn að háskólanum vex þar mjög ört. Þar er áframhaldandi uppbygging og efling háskólanna í athugun í n., sem sett var á laggirnar 1963. Þar hafa verið stofnsettar nú upp á síðkastið sérstakar háskóladeildir í þjóðfélagsvísindum. Það er áreiðanlega lærdómsríkt fyrir okkur Íslendinga að fylgjast sem bezt með því, sem gerist á Norðurlöndum í þessum efnum. Við verðum að hafa í huga, að hvarvetna í menningarlöndum er lögð hin mesta áherzla á akademíska menntun og eflingu háskólanna. Þar virðist nú ekkert sparað. Þróunin í þeim efnum er ákaflega ör. Auðvitað er það undirskilið, að almenn menntun verður að fylgjast með og verður að vera sú undirstaða, sem verður að vera fyrir hendi, til þess að um akademíska menntun geti verið að tefla. Við verðum áreiðanlega að gá alvarlega að okkur að dragast ekki aftur úr í þessum efnum. Ef við fylgjumst ekki með í þessari þróun, getur það haft hinar alvarlegustu afleiðingar fyrir menningu, framfarir og lífskjör þjóðarinnar á komandi árum. Auðvitað er geta okkar takmörkuð. Fyrir þeirri staðreynd þýðir ekki að loka augum. Við getum sjálfsagt ekki keppt við stórþjóðir, en of mikill sparnaður á þessum sviðum getur verið hin óskynsamlegasta fjármeðferð að mínum dómi. Og við verðum að hafa í huga, að stofnun með háskólanafni verður mæld á alþjóðamælikvarða, hvað sem okkar smæð annars líður. Ég vænti þess, að hv. þm. verði okkur flm. sammála um, að þáltill. þessi sé næsta tímabær og ég vænti þess, að hún fái skjóta og góða afgreiðslu á hv. Alþ. Ég legg svo til, herra forseti, að till. þessari verði vísað til allshn. til athugunar og að umr. verði að sjálfsögðu frestað, meðan sú athugun fer fram.

Fyrirspyrjandi (Hannibal Valdimarsson) : Herra forseti: Ég hef leyft mér að leggja fram fsp. á þskj. 285 um bótagreiðslur úr aflatryggingasjóði og beini ég fsp. til hæstv. sjútvmrh. Spurt er um það, hve miklar bætur hafi verið greiddar úr aflatryggingasjóði s.l. 5 ár, hvert árið um sig og í heild: a) á Vestfjarðasvæðið, b) á Norðurlandssvæðið, c) á Austfjarðasvæðið, d) til Vestmannaeyja, e) á Faxaflóasvæðið og f) til útgerðarstaðanna á Snæfellsnesi. Fsp. ber samkv. þingsköpum að svara að viku líðinni og nú er a.m.k. mánuður liðinn síðan þessi fsp. var borin fram og vekur það mér nokkra furðu, að svo langan tíma skuli hafa þurft til þess að fá svör við jafnsjálfsögðum spurningum sem bótagreiðslum úr aflatryggingasjóði s.l. 5 ár til báta á þar tilgreindum svæðum. Svör við slíkum spurningum ættu að vera fljótfengin úr góðu og greinilegu bókhaldi opinbers sjóðs. Lög um hlutatryggingasjóð bátaútvegsins voru sett fyrir 16 árum, þ.e.a.s. 1949. Hlutverk sjóðsins skyldi frá öndverðu vera að bæta aflahluti útgerðar, þegar almennan aflabrest bæri að höndum. Sjóðurinn skiptist í byrjun í tvær deildir, síldveiðideild og almenna fiskideild. Réttinda úr síldveiðideild skyldu njóta öll síldveiðiskip bátaflotans og réttinda úr almennu fiskideildinni skip, sem stunduðu þorskveiðar, ef skipshöfnin væri ráðin upp á hlut eða hundraðshluta af aflaverðmæti. Bótatímabil skyldi miðast við vertíðaskipti. Landinu skyldi skipt í bótasvæði, þannig að í sama flokki yrðu þau veiðisvæði, sem líkust hafa skilyrði fyrir sama aflamagni á hverri vertíð. Það skyldi samkv. l. teljast almennur aflabrestur, ef meðalafli skipa í einhverjum bótaflokki yrði minni en 75% af meðalveiðimagni og skyldi þá koma til aðstoðar sjóðsins. Fiskifélagi Íslands var strax falið að annast afgreiðslu sjóðsins. Tekjur sjóðsins áttu að vera 11/2% af útflutningsgjaldi sjávarafurða. Um bótagreiðslur úr sjóðnum voru settar þær meginreglur, að skip, sem aflaði 45% af meðalveiðimagninu á bótasvæði sínu, skyldi fá 40% bætur af því, sem á vantaði meðaltalið, en síðan lækkandi hundraðshluta í bótum, eftir því sem aflinn nálgaðist meir 75% af meðalveiðimagni svæðisins. Nánar vinnst ekki tími til að gera grein fyrir meginefni l. um aflatryggingasjóð bátaútvegsins frá 1949, en hlutverk sjóðsins var það að hlaupa undir bagga og afstýra áföllum og stöðvun útgerðar, þegar almennan aflabrest bæri að höndum í einhverri verstöð, veiðisvæði eða landshluta. Síðan þessi lög voru sett, hefur þeim verið breytt á ýmsan hátt og er næsta vafasamt frá mínu sjónarmiði, að þær breytingar hafi allar orðið til bóta. Sumar hafa vafalaust verið það. Togaradeild hefur verið bætt við. Bótasvæðum og bótareglum hefur verið breytt og nafninu breytt úr hlutatryggingasjóði í aflatryggingasjóð, hvernig sem sjóður á nú að geta tryggt afla. En hvað sem þessu líður, er það staðreynd, að óánægja fer vaxandi yfir bótagreiðslum úr sjóðnum. Þær þykja orðið mjög tilviljanakenndar og jafnvel ranglátar. Bætur geta t.d. orðið mjög litlar á svæði, þar sem aflamagnið hefur verið lítið árum saman og breytingar á aflamagninu hafa verið litlar frá ári til árs. Bætur geta hins vegar orðið miklar á svæði, þar sem mikið aflamagn hefur verið s.l. 4–5 ár og það aflamagn myndar þannig hátt meðalaflamagn, sem svo er miðað við, þegar þetta aflamagn fer lækkandi. Þannig getur svo farið, að bátur af slíku veiðisvæði, sem ég núna seinast vitnaði til, fái hundrað þús. kr. í bætur, þó að bátur með miklu minna aflamagn, t.d. norður á Hólmavík eða Drangsnesi, þar sem aflaleysið hefur herjað árum saman, fái litlar eða engar bætur úr sjóðnum. Þetta er auðvitað lítt viðunandi og þarf leiðréttingar við. Fsp. er einkum til þess fram borin, að fá áreiðanlegar tölur um, hvert bótagreiðslur sjóðsins hafa runnið á undanförnum árum. Hafa þær farið nær einvörðungu til aðstoðar útgerð á aflaleysissvæðunum? Ef svo reynist, er allt í lagi og óánægjuraddirnar á misskilningi byggðar. Eða er það á hinn veginn: Hafa bótagreiðslur einnig runnið til verstöðva og veiðisvæða, þar sem aflabrögð hafa verið í betra lagi og ekki þannig beint þurft aðstoðar við? Ef svo skyldi reynast, hefur aðstoðargetu sjóðsins verið drepið á dreif og notin orðið miklu minni, en skyldi af starfsemi hans. Sýni upplýsingar hæstv. ráðh., að svo hafi reynzt, ber að hraða endurskoðun l. um aflatryggingasjóð og breyta þeim þannig, að hann veiti hjálp sína, þar sem hjálpar er mest þörf hverju sinni, eins og honum var í upphafi ætlað. - Ég vænti svo að fá að heyra svör hæstv. ráðh. um þetta mál.

Sjútvmrh. (Emil Jónsson) : Herra forseti. Það er alveg rétt hjá hv. fyrirspyrjanda, að það hefur dregizt kannske um of að svara þessum fsp., en til þess liggja þær eðlilegu orsakir, að það hefur ekki verið unnt að ná saman þeim upplýsingum, sem farið hefur verið fram á, á skemmri tíma. Fsp. voru sendar stjórn aflatryggingasjóðs, þegar eftir að þær höfðu verið bornar fram, en mér var þá þegar sagt, að það væri svo mikið verk að ná saman þeim upplýsingum, sem þyrfti, til þess að hægt væri að svara fsp., að það væri mjög líklegt, að það gæti dregizt þrjár vikur eða mánuð að afla þeirra, enda hefur farið svo, að það hefur gert það. En mér er kunnugt um, að það hefur verið hafður á allur sá hraði hjá aflatryggingasjóði, sem frekast var hægt, til þess að ná saman upplýsingunum. En ástæðan til þess mun aðallega vera sú, að bótasvæðin eru allt önnur en þau, sem um er spurt í fsp., og hefur það orðið til þess, að það hefur orðið að taka hvert einasta skip og raða þeim niður á ný eftir þeim svæðum, sem fsp. byggist á. Það er sjálfsagt smávegis ónákvæmni, en það er spurt um, hve miklar bætur hafi verið greiddar úr aflatryggingasjóði s.l. 5 ár. Ég vek aðeins athygli á því, að aflatryggingasjóður með því nafni hefur ekki verið til nema 3 s.l. ár. En vegna þess að ég taldi, að það mundi ekki skipta máli, hvert nafnið væri, hefur hlutatryggingasjóðurinn verið tekinn fyrir tvö fyrstu árin. Þetta eru nokkuð margar tölur, en ég skal leyfa mér að lesa þær upp, eins og spurzt er fyrir um. Það er þá fyrst skýrsla um almennu bátadeildina og yfirlit yfir bótagreiðslur úr henni, fyrst fyrir árið 1960. Á Vestfjörðum fengu það ár tveir bátar 35 þús. kr. - ég les aðeins heil þús. Á Norðurlandi fengu 25 bátar 526 þús. Á Austfjörðum fengu 10 bátar 118 þús. Í Vestmannaeyjum fengu 27 bátar 825 þús. Í Faxaflóa fengu 14 bátar 314 þús. Og á Snæfellsnesi tveir bátar 23 þús. Eða samtals 80 bátar 1 millj. 843 þús. Fyrir árið 1961 líta tölurnar þannig út. Þá fengu 3 bátar á Vestfjörðum 52 þús., 7 bátar á Norðurlandi 569 þús., á Austfjörðum 17 bátar 937 þús., í Vestmannaeyjum 85 bátar 7 millj. 813 þús., í Faxaflóa 29 bátar 686 þús., en á Snæfellsnesi var engum styrk úthlutað eða bótum. Árið 1982 eru tölurnar þannig: Þá fær 21 bátur á Vestfjörðum 367 þús., 51 bátur á Norðurlandi 603 þús., 17 bátar á Austurlandi 359 þús., 55 bátar í Vestmannaeyjum 4 millj. 770 þús., 42 bátar í Faxaflóa 1 millj. 520 þús. og á Snæfellsnesi 5 bátar 499 þús., eða samtals árið 1962 191 bátur 8 millj. 120 þús. 1963 eru tölurnar þannig: 25 bátar á Vestfjörðum fá 737 þús., 172 bátar á Norðurlandi fá 2 millj. 570 þús., 53 bátar á Austfjörðum 1 millj. 105 þús., 12 bátar í Vestmannaeyjum 963 þús., 75 bátar í Faxaflóa 3 millj. 782 þús. og 10 bátar á Snæfellsnesi 636 þús. eða samtals 1963 345 bátar 9 millj. 796 þús. Fyrir árið 1964 eru tölurnar þannig: Á Vestfjörðum fær 51 bátur 2 millj. 242 þús., 57 bátar á Norðurlandi 2 millj. 847 þús., 22 bátar á Austfjörðum 793 þús., 20 bátar í Vestmannaeyjum 1 millj. 33 þús., 71 bátur við Faxaflóa 3 millj. 256 þús. og 2 bátar á Snæfellsnesi 125 þús. Þetta voru bótagreiðslur úr almennu bátadeildinni, fyrir tvö fyrstu árin úr hlutatryggingasjóði, en hin þrjú síðari úr aflatryggingasjóði. Þá er hér önnur skýrsla yfir bótagreiðslur úr síldveiðideild, og fyrst 1960. Þá eru veittar á Vestfjörðum bætur 16 bátum 1 millj. 389 þús., 22 bátum á Norðurlandi 1 millj. 337 þús., 15 bátum á Austfjörðum 762 þús., 31 báti frá Vestmannaeyjum 2 millj. 151 þús., 189 bátum í Faxaflóa 8 millj. 425 þús. og 18 bátum á Snæfellsnesi 1 millj. 187 þús. 1961 eru engar bætur greiddar úr síldveiðideild og 1962 eru aðeins greiddar bætur tveimur bátum í Faxaflóa, 89 þús. kr. En 1963 eru 17 bátum á Vestfjörðum greiddar 3 millj. 66 þús., 22 bátum á Norðurlandi 4 millj. 373 þús., 7 bátum á Austfjörðum 1 millj, 127 þús., 8 bátum frá Vestmannaeyjum 1 millj. 549 þús., 83 bátum úr Faxaflóa 14 millj. 942 þús. og 18 bátum af Snæfellsnesi 3 millj. 296 þús. Þetta voru bætur úr síldveiðideild. Þá er togaradeildin. Hún byrjar miðað við veiðarnar 1961. Þó að ákvæðin um hana hafi verið sett í lög 1962, var fyrsta úthlutun miðuð við veiðarnar á árinu 1961. Það ár var einum togara á Vestfjörðum úthlutað 1 millj. 682 þús., 7 togurum á Norðurlandi 4 millj. 463 þús. og 28 togurum við Faxaflóa 28 millj. 522 þús. - 1962 einum togara á Vestfjörðum 616 þús., 7 togurum á Norðurlandi 4 millj. 934 þús. og 25 togurum við Faxaflóa 14 millj. 88 þús. - 1963 var úthlutað einum togara á Vestfjörðum 372 þús., 8 á Norðurlandi 3 millj. 10 þús. og 29 togurum við Faxaflóa 17 millj. 559 þús. Til þess að gera þessa mynd enn þá fullkomnari, hefur verið tekið saman yfirlit yfir bátafjöldann á landinu á þessu tímabili. Og þar er getið allra báta, sem þá hafa verið gerðir út, bæði opnir vélbátar og þilfarsbátar, en þeir hafa verið eftirfarandi: 1960: Á Vestfjörðum 280, á Norðurlandi 392, á Austfjörðum 190, i Vestmannaeyjum 116, við Faxaflóa 376 og á Snæfellsnesi 82. - Árið 1961 á Vestfjörðum 249, á Norðurlandi 433, á Austfjörðum 219, í Vestmannaeyjum 117, við Faxaflóa 408 og á Snæfellsnesi 84. - 1962 var bátafjöldinn sem hér segir: Á Vestfjörðum 225, á Norðurlandi 416, á Austurlandi 195, í Vestmannaeyjum 112, við Faxaflóa 350 og á Snæfellsnesi 84. - Árið 1963 á Vestfjörðum 244, Norðurlandi 432, Austfjörðum 159, Vestmannaeyjum 105, við Faxaflóa 319 og á Snæfellsnesi 86. - 1964 eru tölurnar þessar: Á Vestfjörðum 216, á Norðurlandi 369, á Austfjörðum 136, í Veatmannaeyjum 101, við Faxaflóa 342 og á Snæfellsnesi 95. Þetta eru í heild 1960 samtals 1.418 bátar, 1981 1.510, 1962 1.382, 1963 1.325 og 1984 1.259. Það skal tekið fram, að hér eru ekki taldir í skýrslunni um bótagreiðslur almennu deildarinnar bátar frá Stokkseyri og Grindavík, enda ekki um þær upplýsingar beðið í fyrirspurn. Hins vegar má segja, að ávallt hefur verið um sáralitlar bætur að ræða til báta í þeim verstöðvum og munu þær leggja deildinni hlutfallslega hæstar nettótekjur allra verstöðva. Í töflu 2, sem ég las um síldveiðideildina, eru hins vegar taldir allir bátar, sem lönduðu síld suðvestanlands og bætur hlutu. Það er líka að athuga, að bótagreiðslur úr almennu deild sjóðsins miðast við löndunarhafnir hverju sinni. Allmargir bátar frá Austfjörðum, sem gerðir hafa verið út frá Vestmannaeyjum eða Faxaflóahöfnum og hlotið hafa bætur vegna aflabrests þar, eru taldir til þeirra svæða, en ekki til heimahafna. Bótagreiðslur úr síldveiði - og togaradeildum fara hins vegar fram eftir stórum svæðum og hefur af þeim sökum verið reynt að miða við útgerðarhafnir skipanna. Einnig í þessu tilfelli eru mörg skip utan af landi, sem gerð hafa verið út á haustsíldveiðar suðvestanlands, talin til Faxaflóahafna. Ég vona, að hv. fyrirspyrjandi hafi fengið þær upplýsingar, sem hann hafði vonazt eftir, a. m. k. hefur verið lögð í það öll sú vinna, sem möguleg var, til þess að fá þessa skýrslu gerða eins ýtarlega og hægt var, þó að það hafi dregizt nokkuð að ljúka því.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. sjútvmrh. fyrir mjög góð og ýtarleg svör, og bætir það nokkuð upp þann drátt, sem orðið hefur á því, að svörin kæmu. Ég er því nokkurn veginn sáttur við hæstv. ráðherra að lokum. Þetta var mikill talnalestur, eins og vænta mátti og þó að ég hefði mig allan við að rita tölurnar niður, þá henti ég ekki reiður á þeim, svo að ég geti í einstökum atriðum fótað mig á þeim tölulegu upplýsingum. Þó virtist mér vera algerlega ljóst, að fjárhagsgetu sjóðsins hefur verið drepið mjög á dreif og hjálp hans við útgerðina að langminnstu leyti komið þar niður, sem þörfin var mest. Og þetta var það, sem ég óttaðist. Það virðist benda til þess, að óánægjuraddirnar um þá aðstoð, sem sjóðurinn hefur veitt í þrengingum útgerðarinnar, þegar aflabrest hefur borið að höndum, séu á rökum reistar, og það styður auðvitað fast að því, að úthlutunarreglum sjóðsins þurfi að breyta, lögin verði að endurskoða, enda liggur nú fyrir till. um, að svo verði gert. Og þá ríður auðvitað á, að byggt verði á þeirri 15 ára reynslu hlutatryggingasjóðs og síðan aflatryggingasjóðs, á þann veg, að kröftum sjóðsins í framtíðinni, þ.e.a.s. því fjármagni, sem honum er fengið til umráða til aðstoðar við útgerðina, þegar aflabrest ber að höndum, verði í framtíðinni varið þannig, að þeim sé hjálpað, sem hjálpar eru þurfi, en ekki bætt ofan á kúf þeirra, sem bezta aðstöðu hafa, eins og mér virðist í mörgum tilfellum hafa gerzt að undanförnu. Það eru upphæðir upp á tugi millj. til Vestmannaeyja og Faxaflóasvæðisins, sem hafa haft langbezt aflaárferði að undanförnu og virðist því, að þær upphæðir hefðu getað komið að meira gagni til þess að hjálpa aðþrengdri útgerð, ef reglur sjóðsins hefðu heimilað að veita þeim á annan veg, en gert hefur verið. Hins vegar er ég alveg sannfærður um það, að hér er ekki um að sakast við stjórn aflatryggingasjóðs og áður hlutatryggingasjóðs, að hún hafi gert rangt, að hún hafi brotið ákvæði laganna eða reglugerð, sem sett var á grundvelli þeirra. Ég hygg, að það sé rétt, sem mér hefur verið tjáð, að sjóðsstjórnin hafi, - þótt hún hafi auðvitað orðið að halda sér við lagabókstaf og reglugerð, - þó verið mjög samtaka í því að reyna að túlka lagaákvæði og reglugerð þannig, að sjóðurinn veitti þar hjálp, sem mest væri þörfin, svo að ég hef ekki neina átyllu til þess að ætla, að hægt sé að saka sjóðsstjórnina um það, að hún hafi gert rangt, þó að tölurnar komi þannig út. Ég held, að meginbreytingin á grundvelli laganna verði að vera þessi, að því fjármagni, sem sjóðurinn hefur til umráða á hverjum tíma, verði fyrst og fremst beint að þeim útgerðarstöðum og útgerðarsvæðum, sem orðið hafa fyrir barðinu á tilfinnanlegum aflabresti. Það er markmið sjóðsins. Hitt er ekki ætlunarverk hans, að veita hlutaruppbót og auka fjárveitingar til þeirra aflasvæða, sem bezta útgerðaraðstöðu hafa hverju sinni og til þess á ekki að þurfa að reka hjálparstarfsemi á vegum ríkissjóðs og skattleggja útgerðina í landinu til þess. Það hefur engan tilgang í sjálfu sér. Ég skal ekki fjölyrða frekar um þetta. Ég hef rætt endurskoðunarþörfina á lögunum rækilega við fulltrúa Alþýðusambands Íslands í sjóðsstjórninni og þegar aflað mér grundvallaðra tili. hans um þær breytingar, sem hann telur mest aðkallandi og fara mjög í þá átt, sem ég hef hér gert grein fyrir, sem sé þá, að l. og reglugerð verði breytt þannig, að hjálp sjóðsins verði beint til þeirra verstöðva og þeirra veiðisvæða, sem verða harðast úti sökum almenns aflabrests.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að bera fram fsp. í allmörgum liðum á þskj. 285 um verzlunarstarfsemi sölunefndar setuliðseigna. Fsp. er beint til ríkisstj. sökum þess, að mér var ekki kunnugt um, undir hvaða ráðuneyti sölustarfsemi þessi kynni að heyra. Margar eru fsp. hins vegar sökum þess, hve nauðalítið almennt er vitað um sölunefnd setuliðseigna og um hið stórbrotna verzlunarfyrirtæki, sem hún rekur. Allt hennar starf hefur farið mjög leynt, hefur nánast verið óttalegur leyndardómur fyrir þjóðinni. Alls konar sögusagnir og fullyrðingar hafa verið á sveimi um þessa nefnd. M.a. var því margoft haldið fram í mín eyru, að allir stjórnmálaflokkar ættu menn í þessari n., og þó vissi ég það fyrir víst, að þetta var a.m.k. rangt að því er Alþb. snerti. Það hefur aldrei átt neinn mann í þessari n. og eftir að umr. hófust um þetta mál, lýsti Sósfl. einnig yfir því, að hann ætti ekki mann í þessari n. og hefði ekki átt það s.l. 15 ár. Þegar þetta er vitað, lítur fyllilega út fyrir, að lýðræðisflokkarnir einir sitji að sæmdinni óskiptri. Síðan erlent setulið hreiðraði um sig hér á landi í síðara sinnið, mun nefnd manna hafa stjórnað sölu á hvers konar vörum og varningi, sem setuliðið hefur ekki hirt að flytja úr landi aftur. Sumt af þessu er vafalaust verðmætur varningur, svo sem bifreiðar, sjónvarpstæki, nýir varahlutir í hvers konar vélar, bifreiðar og flugvélar og ýmislegt fleira, en mikið mun þarna líka vera um sölu á úrgangsvarningi, rusli og skrani, hliðstæðu því dóti, sem ýmsir menn höfðu hér áður fyrr að atvinnu að hirða á öskuhaugunum í Reykjavík. Engin lög, held ég, að séu til um þessa starfsemi. Ekki er mér kunnugt um, með hvaða hætti menn eru valdir í n. þessa, sem nefnd hefur verið Sölunefnd setuliðseigna. Ekki er mér kunnugt um, hve umfangsmikil starfsemi eða fjölþætt þetta er, sem hér er um að ræða. Ekki er kunnugt um, hve miklar tekjur hafa fengizt af starfsemi n. eða hve dropsöm mjólkurkýr n. hefur reynzt sjálfum ríkissjóði. Ekki vita menn gjörla um, hvort nm. teljast launaðir embættismenn eða þeir inna störf sín af hendi sem fórnfúst þegnskyldustarf fyrir fósturjörðina, en annað hvort er auðvitað tilfellið. Þá er mér enn fremur ókunnugt um, hversu fjölmennt starfslið starfar á vegum þessarar n. við alla þætti skransölunnar, sem hún hefur með höndum. Enn minna veit ég um, hvernig verðlagningu og bókhaldi þessarar verzlunarstarfsemi er háttað né hvar starfsemin er rekin, þ.e.a.s. hvar n. hefur aðalbækistöðvar sínar. Ætla má, að bókhald vegna þessara viðskipta heyri undir ríkisendurskoðunina, en þó er fullyrt, að stundum, þ.e.a.s. á vissum tímum, hafi svo ekki verið, heldur hafi endurskoðunin farið fram einhvers staðar úti í bæ á annarra vegum, en ríkisendurskoðunarinnar. Ekki veit ég með vissu, hvort n. hefur staðið fyrir byggingarstarfsemi, en nú er mér þó tjáð, að hún sé að byggja eitt mesta stórhýsi á landinu. Hins vegar er mér ekki kunnugt um fjárlagaheimildir til slíkrar starfsemi og mundi þó engin ríkisstofnun, sem mér er kunnugt um, fá að byggja stórhýsi án sérstakrar, ákveðinnar fjárlagaheimildar til þess. En að þessu leyti er starfsramminn eitthvað rýmri að því er snertir þessa nefnd. Ég skal nú ekki telja fleira, sem mér er ókunnugt um, um þessa n. Það hefur sem sé hvílt hula og leynd nokkur um þessa starfsemi, sem ýmsir telja þó, að sé ein umfangsmesta verzlunarstarfsemi, sem rekin sé hér á landi og muni velta tugum, ef ekki hundruðum millj. Eins og alltaf, þegar leynd og pukur er á ferðinni, hafa risið fjallháar furðusögur um þessa sölustarfsemi. og teldi ég því nauðsynlegt, að réttar upplýsingar yrðu kallaðar fram, úr því að þær hafa ekki fengizt með öðrum hætti. Að lokum skal ég taka það fram, að mér finnst allsendis óviðurkvæmilegt, að ríkissjóður Íslands hafi tekjur af skransölu eins og þessari. Einnig tel ég óviðurkvæmilegt með öllu, að sumir af æðstu mönnum þjóðarinnar séu settir til slíkrar starfsemi, til að selja úrgangsvarning erlends setuliðs. Ég trúi því naumast, að virðingarverðar þjóðir, eins og t.d. Danir eða Þjóðverjar, settu fyrrv. forsrh. eða menntmrh. sína til slíkra starfa. Ég hef ekki rakið spurningarnar, sem ég ber fram á þskj. 285, orðréttar, en vænti skýrra svara við spurningunum, því að nákvæma vitneskju um þjónustustarfsemi þessa, einkum viðskipta- og fjárhagshlið hennar, tel ég nauðsynlegt að fá og hefði það verið tímabært, jafnvel þótt fyrr hefði verið.



Herra forseti. Hv. fyrirspyrjandi kvartaði undan því, að hula og leynd hefði hvílt yfir störfum Sölunefndar varnarliðseigna og hefði það skapað hinar og þessar kynjasögur. Þm. sagði, að hann hefði ekki vitað, undir hvaða ráðuneyti sölunefndin heyrði og þess vegna vissi hann ekki, hvert hann hefði átt að beina spurningunum og því beint þeim til ríkisstj. í heild. Ég vil vekja athygli á því, að um það bil 20 ára skeið hefur ríkisstj. gefið út handbók fyrir utanrrn. Í þessari handbók er þess getið, að utanrrn. skipi sérstaka Sölunefnd varnarliðseigna og þess getið, hverjir í n. séu. Handbókin var einnig gefin út, meðan hv. fyrirspyrjandi átti sæti í ríkisstj. og var hann því einn útgefandi bókarinnar, þó að hann kvarti nú undan því, að hann hafi ekki hugmynd um, hvað í þessu riti hans stóð, svo að hann viti ekki, hvern á að spyrja um efni þess. Þá kvartaði hv. þm. undan því, að hula væri um það, hverjar tekjur Sölunefndarinnar væru og hvað um tekjurnar yrði. Ég býst við, að allir nema sennilega þessi hv. þm. einn viti það, að á hverju ári, þegar fjárl. eru afgreidd, er liður í fjárl., þar sem ríkissjóði eru áætlaðar til tekna tekjur af Sölunefndinni. Þennan lið samþykkja allir þm. með sínu atkvæði, líka hv. fyrirspyrjandi, þó að hann virðist hingað til ekki hafa orðið þess var. Sömuleiðis eru í ríkisreikningunum á hverju ári tilfærðar þær tekjur, sem ríkinu eru innborgaðar af Sölunefndinni og þennan ríkisreikning samþykkja þm. líka með atkv. sínu hér á hv. Alþ. á hverju ári. Svo kemur einn af hv. þm. og segir: Það er hula og leynd yfir því, hverjar tekjur sölunefndarinnar eru og hvað um þær verður. Ég ætla ekki að hafa þennan formála lengri, en skal þá snúa mér að spurningunum sjálfum. Það er í fyrsta lagi spurt, hverjir séu nú aðal- og varamenn í sölunefnd svonefndra setuliðseigna og hverjir hafi átt sæti í n., þ.e.a.s. Sölunefnd setuliðseigna, s.l. 10 ár. Sölunefnd setuliðseigna var skipuð samkv. brbl. frá 26. apríl 1944, en brbl. þessi voru síðan staðfest með l. nr. 54 frá 1945, um heimild fyrir ríkissjóð til þess að kaupa eignir Setuliðsins á Íslandi. N. skyldi annast ráðstöfun og sölu eigna þeirra, sem ríkissjóður keypti af setuliðinu á Íslandi. Í Sölunefnd setuliðseigna áttu sæti eftirtaldir menn: Skúli Thorarensen, formaður, tilnefndur af ríkisstj., Daníel Ágústínusson, tilnefndur af Framsfl., Björn Bjarnason, tilnefndur af Sósfl., Helgi Eyjólfsson, tilnefndur af Sjálfstfl., og Sigurjón Á. Ólafsson, tilnefndur af Alþfl. Þessi n. lauk störfum á árinu 1948. Þá var Helga Eyjólfssyni húsasmíðameistara falið að taka við störfum n. til bráðabirgða, en 7. maí 1949 voru skipaðir meðstjórnendur Gunnlaugur E. Briem skrifstofustjóri og Gunnlaugur Pétursson deildarstjóri. En 2. júní 1955 leggur þáv. utanrrh., dr. Kristinn Guðmundsson, Sölunefnd setuliðseigna niður og síðan hefur sú n. ekki verið endurvakin. Þó að hv. fyrirspyrjandi tali um Sölunefnd setuliðseigna, býst ég varla við, að hann hafi átt við þessa n., heldur aðra, sem síðar var til komin, en með öðru nafni, því að þann 2. júní 1955 skipar dr. Kristinn Guðmundsson sérstaka nefnd til að annast yfirtöku og sölu þeirra verðmæta, sem varnarliðið og varnarliðsmenn þurfa ekki að nota lengur og óska að selja. Nefndina nefnir ráðh. Sölunefnd varnarliðseign, og hann skipar í n. Hermann Jónasson, Gunnlaug Briem og Hannes Guðmundsson. 6. febr. 1956 er Hannes Guðmundsson leystur frá störfum, en Haukur Snorrason ritstjóri kemur í n. í hans stað. Eftir lát hans er Tómas Vigfússon byggingameistari skipaður í n. 22. maí 1958. Síðan hafa engar breytingar verið gerðar á skipun n. Varamenn eru engir. Þá er í öðru lagi spurt: Hvernig er vali manna i Sölunefnd setuliðseigna háttað og hvaða stjórnarvöld ákveða menn í n.? Sölunefnd setuliðseigna var skipuð í samræmi við ákvæði l. nr. 54 frá 1945, en Sölunefnd varnarliðseigna er skipuð af utanrrh. án tilnefningar og eins og ég sagði áðan, hafa nöfn þeirra manna, sem verið hafa í Sölunefnd varnarlíðseigna, frá byrjun ætíð verið birt í handbók utanrrn. Í þriðja lagi er spurt, hvort Sölunefnd setulíðseigna starfi samkv. l. og undir hvaða ráðuneyti starf hennar heyri. Ég vitna enn sem fyrr um Sölunefnd setuliðseigna til l. frá 1945, en Sölunefnd varnarliðseigna, sem skipuð var af utanrrh. á sínum tíma, er skipuð til framkvæmda á l. nr. 110 frá 1951. Í fjórða lagi er spurt, hvaða tekjur hafi orðið af starfi Sölunefndarinnar ár hvert, síðan hún hóf sölustarfsemi sína. Bókfærðar tekjur Sölunefndanna og tek ég hér bæði Sölunefnd setuliðseigna og varnarliðseigna, hafa numið frá 1947 til ársloka 1963 alls 148.250.407.11 kr. Tekjurnar frá ári til árs sundurliðast þannig: Tekjur til 20. 5. 1948: 4.515.455.43 kr. Tekjur frá 20. 5. til 31. 12. 1948 1.350.044.90 kr. Tekjur 1949 1.547.340.46 kr. Tekjur 1950 1.964.953.50 kr. Tekjur 1951 1.027.652.45 kr. Tekjur 1952 440.480.74 kr. Tekjur 1953 1.154.266.64 kr. Tekjur 1954 2.310.320.42 kr. Tekjur 1955 5.231.427.76 kr. Tekjur 1956 6.963.815.07 kr. Tekjur 1957 8.157.768.82 kr. Tekjur 1958 14.074.909.27 kr. Tekjur 1959 24.390.050.85 kr. Tekjur 1960 30.021.902.23 kr. Tekjur 1961 20.011.335.84 kr. Tekjur 1962 14.443.074.40 kr. Og tekjur 1963 10.645.608.34 kr. Samanlagt nema þessar bókfærðu tekjur því 148.250.407.11 kr. Ég skal geta þess, að af þessari upphæð hafa um 113 millj. verið borgaðar í ríkissjóðinn, rúmar 30 millj. eru inneignir í vörzlum sölunefndarinnar, það eru útistandandi skuldir og fasteignir. Lager er þar ekki meðtalinn, en afskriftir eru eitthvað 4–5 millj., sem þarna liggja á milli. Í fimmta lagi er spurt um laun sölunefndarmanna. Árslaun nm. s.l. ár voru: Formaður 46.377.08 kr., aðrir nm. 34.951.82 kr. Spurt er um fjölda starfsmanna n. Við skrifstofustörf vinna tveir auk framkvstj. Við afgreiðslu, flutning og dreifingu vinna að jafnaði 10–12 manns. Spurt er, hvernig sé háttað verðlagningu og bókhaldi vegna söluvörunnar við afhendingu í hendur n. og við endursölu til landsmanna. Kaupverð á vörum ákvarðast með samningi milli n. og fulltrúa varnarliðsina í hverju tilfelli og fer að sjálfsögðu eftir ástandi vörunnar. Vörurnar eru færðar samkv. innkaupareikningi. Við endursölu eru vörurnar metnar í samræmi við hliðstætt vöruverð í landinu og seldar því verði. Þó eru fólksbifreiðar og margs konar smærri tæki seld hæstbjóðanda eftir uppboði. Í áttunda lagi er spurt: Hverjir annast endurskoðun á bókhaldinu? Endurskoðun annast endurskoðunarskrifstofa Björns Steffensens og Ara Ó. Thorlacius. Þá er spurt, hvort Sölunefndin hafi komið sér upp eigin vöruskemmu og verzlunarhúsnæði eða hafi leiguhúsnæði til afnota og þá um leiguupphæð. N. hefur byggt vöruskemmu á Grensásvegi 9 í Reykjavík, verzlunar- og vörugeymsluhús, sem er nýtekið í notkun. Húsið er byggt með hliðsjón af því, að ef starfsemi sölunefndarinnar leggst niður, sé húsið hentugt fyrir aðra starfsemi ríkisins. Gólfrými þess er alls 4.300 fermetrar. N. leigði áður húsnæði á Suðurlandsbraut 2, ca. 2.000 fermetra, fyrir sem svaraði 20 kr. á fermetra á mánuði og að Skúlatúni 4 ca. 1.000 fermetra fyrir mjög svipað gjald. Loks varðandi fsp, um sjónvarpsviðskipti Sölunefndarinnar frá Keflavíkurflugvelli skal tekið fram, að alls hafa verið keypt þaðan 35–40 sjónvarpstæki, frá því að sjónvarpsstöðin var fyrst sett upp á vellinum. Hygg ég, að ég hafi þá svarað öllum þeim spurningum, sem fyrir mig hafa verið lagðar, enda þótt svörin við flestum þeirra megi teljast lítt þörf, þar eð hér er um ekkert annað að ræða en upplýsingar, sem áður hafa komið fram og margsinnis opinberlega og allir eiga aðgang að.



Herra forseti. Ég þakka að sjálfsögðu fyrir þær upplýsingar, sem ég og þingheimur hefur fengið með svörum hæstv. ráðh. Fyrir skætinginn í upphafi orða hans þakka ég hins vegar ekki - tel hann ekki þakkarverðan, enda var hann ástæðulaus með öllu. Hér var aðeins spurt um efnisatriði, sem ég og aðrir þm. áttum fullan rétt á að fá og þurftu fyrirspurnirnar því alls ekki að fylla hæstv. ráðh. neinni ólund eða fýlu. Hann reyndi að gera það hlægilegt, að ég skyldi ekki vita um handbók utanrrn., sem gæfi upplýsingar um, hverjir væru í Sölunefnd setuliðseignanna. Í fyrsta lagi er nú það, að ég spurði alls ekki eingöngu mín vegna. Ég spurði til þess að fá almenna vitneskju og ég veit, að þessi nefnda handbók er ekki í höndum almennings. Þess vegna átti hæstv. ráðh. með ljúfu geði að veita þessar upplýsingar, þó að svo kunni að vera, að þessa fræðslu sé að finna í þessari handbók, sem ekki er í margra manna höndum. Auk þess tek ég fram, að meðan ég var ráðh., minnist ég þess ekki, að ég hafi nokkurn tíma séð hana. Hins vegar hef ég séð þessa handbók síðar og er mér það Ijóst, að hún er ekki nákvæmt heimildarrit, því að í henni eru oft og tíðum tilgreindir sem nefndarmenn steindauðir menn - dauðir fyrir mörgum árum. Ég vildi því alls ekki byggja á henni sem öruggu heimildarriti og taldi því vissara að leita til ráðh. um öruggar upplýsingar. Ég ætla þess vegna heldur að taka góðar og gildar upplýsingar núverandi hæstv. utanrrh. heldur en fræðslu handbókarinnar. Ríkissjóður fær tekjur af nefndinni, það sést á ríkisreikningnum, segir hæstv. ráðh. Gott er það, en það, sem ég furðaði mig alveg sérstaklega á var, að aldrei skuli koma til álita að áætla í sambandi við fjárhagsáætlun tekjur af þessari starfsemi. En ég minnist þess ekki að sjá nokkurn tíma um það fjallað - eða þegar embættismenn ríkisins eru kallaðir til fjvn. til þess að gera grein fyrir fjárhag sinna fyrirtækja, sem þeir stjórna, þá minnist ég þess alls ekki, að Sölunefnd setuliðseigna hafi nokkurn tíma verið til kvödd eða það sé tekinn inn liður á fjárhagsáætlun íslenzka ríkisins frá þessari mjólkurkú. Þá held ég, að það sé alveg rangt hjá hæstv. ráðh., að ekki hafi ríkt hula eða leynd yfir starfsemi þessarar nefndar. Það er á allra vitorði, að það hefur farið ákaflega leynt um starfsemi þessarar nefndar og fjárhagsleg umsvif hennar. Og það er fyrst nú við þessar fsp., sem hér hafa verið til umr. í dag, sem menn hafa fengið tölulegar upplýsingar um þetta, og var tími til kominn. Hæstv. ráðh. eyddi alllöngu máli í að tala um þá Sölunefnd setuliðseigna, sem ekki er lengur til og er löngu hætt störfum, til þess að nefna þá menn og gefa upplýsingar um hana. Um það spurði ég ekki. Það var þess vegna formáli, sem var auka erfiði, sem hæstv. ráðh. lagði á sig. ég þakka hins vegar fyrir upplýsingarnar varðandi þessa n. og nú veit ég það, að n. er skipuð af utanrrh. án tilnefningar frá öðrum. Þetta er þjónustulið hæstv. ráðh. sjálfs, ekki flokkanna, að því er virðist. Hún er skipuð til framkvæmda á l. En ætli það sé hægt fyrir hana að starfa á hinum gömlu l. um hina fyrri setuliðseignanefnd? Ég held, að það sé áreiðanlega mjög erfitt að starfa á grundvelli þeirra laga, sem löngu fyrr voru sett með tilliti til allt annarrar starfsemi. Bókfærðar tekjur, sem runnið hafa í ríkissjóð, eru 150 millj. kr., það vitum við nú, um það bil, - 148.250.407.11 kr. og þar af hafa komið í ríkissjóðinn 113 millj., hitt er í vörzlu nefndarinnar. Þá vitum við einnig, að þetta er ekki sjálfboðavinna eða þegnskylduvinna fyrir fósturjörðina, heldur eru mennirnir á kaupi frá 48 þús. kr. formaðurinn og hinir nefndarmennirnir 34.951 kr. Þetta eru ekki há laun, þetta eru ekki elnu sinni vinnukonulaun og undrast ég ekki sízt þessar launagreiðslur til manna með önnur eins verzlunarumsvif og þeir hafa. Mér finnst vera sparlega á haldið, að því er snertir launagreiðslur til nefndarmanna. Nú veit ég það einnig, að endurskoðunin fer ekki fram á vegum endurskoðunarskrifstofu ríkisins, heldur er það endurskoðunarskrifstofa Björns Steffensens, sem annast þessa endurskoðun. Ég hefði talið að öllu leyti eðlilegra, að það hefði heyrt undir endurskoðun ríkisins beint. Vörugeymsla hefur verið byggð, 4.300 m2 að flatarmáli, ef ég hef tekið rétt eftir og þykir mér það firnastórt hús, án þess að það hafi verið leitað til þess fjárlagaheimilda. Ég held, að engin ríkisstofnun hefði fengið að byggja slíka höll án þess að afla áður til þess heimilda fjárveitingavaldsins. Þau eru ekki ýkjamörg, sjónvarpstækin, sem hafa verið seld -