Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta er lagt fram til staðfestingar á bráðabirgðalögum áður útgefnum, og í raun og veru eru framkvæmdirnar búnar, að minnsta kosti fyrsta atrennan. N. er með því, að frv. verði samþ. eins og það liggur fyrir. Fyrirsögn frv. skiptir í sjálfu sér litlu, en það virðist vera óþarfi að hafa þetta fyrirhugað og gæti komið til mála að láta það falla niður. Kannske verður síðar flutt um það brtt. við 3. umr.



Herra forseti. Ég kann ekki við að láta þetta mál fara gegnum d. án þess að láta álit mitt í ljós. Ég tel, að stj. hafi í þessu máli valið þá verstu leið, sem hægt var að velja. Ég hef frá öndverðu talið happdrætti mesta ólán, þau ala á verri kenndum manna og styðja að öryggisleysi í öllum hlutum. En stj. ýtir undir happdrættið, öryggisleysið. „Spilið þið bara. Setjið bara allt á guð og gaddinn og farið á hausinn á milli“ - það er sú hugsun, sem kemur fram í frv. Þessi hugsunarháttur hefur fram að þessu verið framandi öllum ráðandi mönnum þjóðarinnar, en nú notar stj. sjálf happdrætti. Ef vel gengur, græðist, annars fæst ekkert. Ég fyrirlít þetta af hjartans grunni, en sjálfsagt verður þetta samþ. hér, því að „hasard“ er nú orðið talinn sjálfsagður í öllum hlutum, en ég vil hafa í þeim öryggi. En það er einnig annað, sem er athugavert í sambandi við þetta frv., og það er það, að hér er gengið inn á þá braut að leyfa mönnum að svíkjast undan skatti. Út frá mínum bæjardyrum séð er það sjálfsagður hlutur, að vinningarnir eiga að vera skattskyldir eins og aðrar tekjur, hitt hefur aðeins spillandi áhrif á hugsunarhátt manna. Og undir öllum kringumstæðum þarf að breyta frv. svo, að ljóst liggi þó fyrir, að menn eigi að greiða skatt af þeirri eign, sem myndast vegna vinninga í happdrættinu. Hv. þm. Dal. gat þess, að l. væru þegar framkvæmd, og að sjálfsögðu verður gerð leiðrétting á fyrirsögn frv. í samræmi við það. Ég mun ekki bera fram neinar brtt, við frv., heldur greiða atkv. gegn því. Sá hugsunarháttur, sem býr að baki frv., er óforsvaranlegur og andstæður öllu því, sem heilbrigt er. - Ég vildi segja þessi orð til þess að láta í ljós álít mitt á þessu frv.



Herra forseti. Ég vil þakka hv. fjhn. fyrir afgreiðslu þessa máls. - Það vill vera svo, að sínum augum lítur hver á silfrið, og það má vera, að einhverjir séu sama sinnis og hv. 1. þm. N-M., sem talaði hér síðast og fordæmdi frv. með svo sterkum orðum, að varla verður sterkara að orði kveðið. En það er öllum kunnugt, að verðbólgan og þær niðurgreiðslur og uppbætur, sem ríkisstj. er að reyna að standa undir, hafa haft í för með sér yfirdrátt við Landsbankann, sem skiptir tugum millj. kr., og venjulegar tekjuöflunarleiðir hafa því ekki orðið nægilegar. Sú leið, sem hér er farin, hefur verið reynd bæði í Danmörku og Svíþjóð með góðum árangri, m.a. verður þetta til þess að draga úr seðlaveltunni, og það er ekki hvað sízt ríkissjóði til góðs. Það vita líka allir, að Háskóli Íslands er byggður upp fyrir fé, sem fengizt hefur með happdrætti, og engum hefur þótt þetta hneykslanlegt, þótt þar sé áhættan miklu meiri, en í sambandi við þetta lán ríkissjóðs, þar sem engin hætta er á því, að menn missi stofnfé sitt. Það er því fjarri því, að hér sé um nokkurt glæfrafyrirtæki að ræða, stofnféð er tryggt, og auk þess hafa menn mikla möguleika til þess að verða fyrir happi. Það er kannske líka vert að geta þess, að þjóðbankinn hefur hvatt til þessara aðgerða, og þau hvatskeytlegu orð, sem hv. 1. þm. N-M. lét sér um munn fara, stefna því jafnmikið að stj. bankans og ríkisstj. Það vita líka allir, að happdrætti, bæði þörf og óþörf, eru daglegur viðburður, en enginn mun efa það, að ekkert þeirra á eins tryggan grundvöll og þetta happdrætti ríkissjóðs. Ég ber ákaflega mikla virðingu fyrir áhuga hv. 1. þm. N-M. varðandi sálarheill almennings, en skýzt, þótt skýrir séu. Þótt menn í fljótræði reiði hátt til höggs, verður stundum lítið úr. Ég skal svo ekki fjölyrða frekar um þetta mál, en vil að endingu minna hv. 1. þm. N–M. á það, að ætli hann að gera þetta mál að hneykslunarmáli, þá hefur hann ekki bara ástæðu til þess að tala við ríkisstj., heldur líka við stj. Landsbankans.



Herra forseti. Ég get verið stuttorður, því að hæstv. fjmrh. hefur tekið flest það fram, er ég vildi segja, enda þýðir það lítið að teygja lopann við hv. 1. þm. N–M., en það er kannske ástæða til að vekja athygli hans á því, að fullir vextir eru greiddir af þessu láni, 5% að því að mér skilst. Hitt er svo annað mál, að skipting þessara vaxta er komin undir happi, svo að verið getur, að einn fái meira en annar. - Ég verð að segja, að mér finnst sæmra að eyða fé sínu í þetta, en að eyða því í fjárhættuspil. - Ef athugað er, hverjir hafa keypt þessi bréf, kemur m.a. í ljós, að menn kaupa þau handa börnum sínum og láta sig litlu skipta vextina, þar sem þeir vita, að stofnféð er tryggt og kemur þeim í hendur að 15 árum liðnum. Að öllu athuguðu er ég ekki í efa um, hvar mitt atkvæði fellur í þessu máli.



Herra forseti. Það skiptir mig engu, hvort aðrar þjóðir hafa farið þessa leið. Hér er verið að lokka fólk til þess að spila „hasard“, og það er jafnillt, þó að aðrir geri það líka. Við þurfum og eigum að gera það, sem okkur finnst rétt, en ekki apa allt eftir öðrum. Af því hefur verið gert nóg, sbr. t.d. stjórnarskrá okkar. Það er alveg rétt hjá hæstv. ráðh., að það er nauðsynlegt að draga úr seðlaveltunni, en það mátti gera það með fleiri leiðum, en þessari. Í fyrra vetur benti ég hæstv. ráðh. á leið, sem er miklu happasælli, en þessi leið og ég veit, að hann hefur hugsað um fyrr og síðar. Það var ekki mín hugmynd, þótt ég ætti tal við hann um hana. Ég skal ekki fara nánar út í það. Ég gæti hugsað, að það þyrfti að gera meira til að draga úr seðlaveltunni, en þetta happdrættislán. Það má tala um það seinna, hvað heppilegast er að gera í því efni. Hæstv. ráðh. vitnaði í það, að hér væru mörg önnur happdrætti. Ég hélt, að þau væru öll með leyfi ríkisstj. Ég held, að happdrætti væru óleyfileg nema með leyfi ríkisstj. Það þarf leyfi stj. Til að halda tombólu og bögglauppboð, ef það fer út fyrir mjög þröngan félagshring. Það er stj., sem gefur leyfin, og hún ber ábyrgð á öllum happdrættum. Þó að hún hafi áður gefið óheppileg leyfi til slíkra hluta, þá bætir það ekki úr að bæta þessu síðasta við. Hæstv. fjmrh. fór að tala um, að ég sem ráðunautur hefði átt að sjá um öryggi 1936, þegar karakúlféð var flutt inn. Lögin um innflutning karakúlfjár voru samþ. löngu fyrr. Ég var ekki á þingi þá. En ég sá ásamt Metúsalem Stefánssyni um samningu frv. um innflutning sauðfjár, sem lög voru samþ. um 1931–32. Og ég get sagt hæstv. ráðh. það, að ég setti það ákvæði til öryggis í frv., að féð skyldi einangrað í 2 ár á eyju og enginn samgangur fjár skyldi vera við það frá landi, þar til víst væri, að það væri heilbrigt. Það skyldi líka rannsakað, hvaða gagn mætti hafa af því, áður en það yrði flutt til lands, en Alþ., sem þá sat, tók þetta út úr frv. Þessi ákvæði voru því ekki í lögunum. Ég gerði þess vegna það, sem mér bar að gera, til þess að reyna að skapa það öryggi, sem þar þurfti að vera, en aðrir tóku það burt, þar á meðal hæstv. ráðh. Það kemur þessu máli ekki við, og ég ræði því ekki meira um það, en sem sagt, hvað sem gert er af hálfu þess opinbera til að draga úr öryggi, þjóðfélagslegu og atvinnulegu öryggi, og til að ýta undir þá losaratilfinningu, sem mörgum er í brjóst borin, það tel ég illa gert. Og það tel ég gert með þessu happdrætti.



Það er leiðinlegt, að þetta skyldi grípa hv. þm. á þennan hátt. Ég fer að halda, að þetta sé sannfæring hans, sem hann er að tala. Það er alveg þveröfugt við það, sem hann segir, þegar, eins og hér er ástatt, að seðlaveltan er búin að ná því hámarki, sem hún hefur haldið í langan tíma og seðlainnköllunin út af fyrir sig gat ekki stöðvað. Það sótti í sama horfið aftur. Menn héldu, að hún mundi minnka verulega og varanlega við innköllun seðlanna, en eftir misseri sótti hratt og jafnvel hraðara, en áður, í sama horfið. Samfara þessu eru miklir peningar milli handa manna víðs vegar um landið og vöruþurrð í landinu, örlítið hægt að kaupa af gagnlegum hlutum og allt skammtað, sem menn geta veitt sér. Aðstaðan verður þannig, að menn hafa nóg af peningum, en lítið gagnlegt til að kaupa fyrir þá, og ég tel það ekki nema til bóta, að ríkið geri ráðstöfun til að draga úr seðlaveltunni, eins og þá, sem hér um ræðir. Ég ætla ekki að endurtaka það, sem ég sagði um þetta happdrætti. Það verður fyrir einhverja menn, sem taka þátt í því, happdrætti, en á hinn bóginn verður það ekki til skaða eða tjóns fyrir neinn, sem tekur þátt í því. Þetta er yfirleitt þægileg leið til að draga saman fé, eyða því ekki. Þetta fé, sem lagt er í bréfin, er sett fast þau árin, sem um er að ræða. þangað til þau verða á sínum tíma innleyst. Það er að því er virðist orðið happdrætti, sem hefur hertekið huga hv. þm., en ef hann hugsar rólega um málið og athugar það með skynsemi, hvað um er að ræða, sér hann, að hér er ekki verið að gera neitt til skaðræðis fyrir landsfólkið, alls ekki. - Um þörf ríkissjóðs fyrir að afla lánsfjár á þennan hátt þarf ég ekki að eyða mörgum orðum. Ég hef ekki haft neina ánægju af því að sitja uppi í fjmrn. mánuðum saman og vera í stökustu vandræðum með að svara út því, sem réttilega hefur verið þaðan krafið samkv. ákvörðunum Alþ. Þetta hefur svona gengið um alllangan tíma, svo að séð frá þeirri hlið líka er verið að létta undir á þennan hátt með fjáröflun. Það er verið að gera tilraun til að draga úr seðlaveltunni og gefa þeim, sem það vilja, tækifæri til að spara fé, leggja það til hliðar vissan árafjölda, og svo eiga eigendurnir vissan aðgang að höfuðstólnum aftur, en er um leið gefið tækifæri til að hagnast á því á þennan hátt, sem hér segir. Það var ein aths. hv. 1. þm. N–M., sem ég fór óviljandi fram hjá, sem var réttlát. Hitt var allt óréttlátt. Það var þetta, að það er gengið nokkuð til móts við kaupendur happdrættisbréfanna, til þess að örva þá til að kaupa þau, á þann hátt, að þau eru ekki skattskyld að öllu leyti. Ég skal játa, að það er rétt athugað hjá hv. þm., að það má telja frá „skattteknísku“ sjónarmiði vafasama ráðstöfun. Það var álitið af öllum, sem um þetta hafa fjallað, nauðsynlegt, að einhver uppörvun væri fyrir fólkið til þess að það frekar léti peninga fyrir þessi bréf, heldur en að eyða þeim á annan hátt, og út frá þeirri hugsun var sett inn í frv. þetta ákvæði um skattfrelsi að hálfu leyti. Ég skal játa, að um hentisemi þeirrar stefnu má deila. Það er svo ekki á þann veg að skilja, að ekki hafi verið reyndar margar aðrar aðferðir til þess að ná inn fé. Við höfum setið og sitjum með lánsheimild ofan á lánsheimild til ýmissa framkvæmda í landinu, sem við höfum hvað eftir annað otað framan í lánsstofnanir og reynt að fá fé út á þá. Þrátt fyrir það að seðlaveltan er svona mikil, þá er sífellt meiri vandkvæðum bundið að fá banka og lánsstofnanir til að lána, jafnvel ríkinu, fé til langs tíma. Það er ekki svo, að allar dyr aðrar hafi staðið opnar ríkisstj. til fjáröflunar og hún hafi bara upp á „fikt,“ ef nota mætti það orð, farið inn á þessa leið, sem hér um ræðir. Þó að undarlegt sé, er lánsfé ákaflega takmarkað og lánsfjármöguleikar, og það verður að vonum, að eftirspurnin eftir slíku fé er gífurleg og er búin að vera það í fleiri ár. Á hinn bóginn er það vitað af seðlaveltunni, að ákaflega mikið af lausu fé er manna á meðal, og það var álit landsbankastj. og ríkisstj., að þetta fé væri miklu betur farið að einhverju leyti fest í þessum happdrættisbréfum ríkissjóðs en eytt í þarft og óþarft, kannske allt of mikil óþarfakaup á ýmsu, sem hér er á boðstólum, bæði leyfilega og óleyfilega. Hv. þm. segist ekki leggja upp úr því, þó að slík lán sem þetta ættu sér stað hjá öðrum þjóðum, og yfir höfuð að tala ekki miða sitt álit við það, hvað aðrar þjóðir gerðu í þessum málum. Hv. þm. er frjáls að því að hafa sína skoðun um þetta, eins og aðrir að taka tillit til hennar. Hitt er þó rétt, að svona lánsfjáröflun og fjárfesting hefur verið notuð hjá Svíum og Dönum og reynzt þar ákaflega góð og auðveld, og þess vegna varð okkur hér starsýnt á þessa fjáröflunarleið. Það, sem gert er með góðum árangri í þjóðfélagsmálum hjá nágrannalöndum okkar, er a.m.k. þess vert að athuga það og taka tillit til þess. Ég er ekki að segja, að við eigum að apa í öllum hlutum í blindni eftir öðrum þjóðum, en við getum aldrei horft fram hjá þeirri staðreynd, þegar um jafnskyldar þjóðir og Svía, Dani og Íslendinga er að ræða, að hafi einhver þjóðfélagsleg aðgerð gefizt vel í einu landinu, þá má einkennilega við bregða, ef hún er alveg forkastanleg í öðru landinu. - Ég skal svo ekki fjölyrða um þetta frekar, en ég vona, að hv. d. fallist á álit fjhn.



Herra forseti. Ég mun aðeins gera örstutta athugasemd. Það hefur glatt mig, að hæstv. fjmrh. reyndi ekki að verja það, sem ég hafði hér vítt, að hér væri verið að ýta undir lægstu hvatir þjóðarinnar. Hitt er ég sammála honum um, að það þarf að taka peninga úr veltu. Til þess eru margar aðrar aðferðir en sú, sem hér er reynd og venur menn á að eiga allt á hættu. Það þarf að uppræta þann hugsunarhátt og reyna að innræta hverjum manni að starfa þannig, að hann sé fjárhagslega öruggur. En það er það, sem hæstv. ríkisstj. vinnur á móti með þessu frv. Ég er sammála hæstv. fjmrh. um, að peningum þarf að ná úr umferð, en til þess eru margar miklu heppilegri leiðir en þessi.



Herra forseti. Mér þykir leitt að þurfa að standa upp hvað eftir annað til að andmæla hv. 1. þm. N-M. Það er eins og hann sé hertekinn af einhverri sótt, sem elnar, eftir því sem ég reyni að bera honum lyf og smyrsl og reyni að fá hann til að skilja eðli málsins. Ég verð alvarlega að mótmæla því, að með þessu sé stj. að spila á lægstu hvatir manna. Þetta er svo fáránleg staðhæfing, að ég er alveg hissa á, að hv. þm. skuli láta sér þetta um munn fara. Hvað leggja menn í hættu, sem kaupa þessi bréf? Þeir leggja það í hættu, að þeir festa peninga í 15 ár, vaxtalaust. Þeir hafa svo aftur á móti talsverð tækifæri, til að fá þessa peninga margfalda í happdrættinu, og í öllu falli verða vextir greiddir til einhverra þeirra, sem spilað hafa í happdrættinu. Áð meðaltali verða um 5% vextir greiddir. Ég er hissa á, að hv. þm. skuli láta sér sæma að halda fram staðhæfingum, eins og hann hefur gert, eftir að hafa þekkt málið frá öndverðu og eftir að reynt hefur verið að skýra það hér út. Það er á engan hátt unnið að öryggisleysi með þessari aðferð til að afla ríkissjóði lánsfjár og hvergi komið nálægt því að blekkja fólk eða hafa áhrif í þá átt að minnka öryggi þess. Ég verð að vísa þessum orðum hv. þm. á bug sem algerlega órökstuddum sleggjudómi, sem mér er erfitt að skilja, hvernig hefur orðið til í huga hans. En það skeður svo margt undarlegt á þeim bæ, og þetta er ef til vill eitt af því. Það væri líka ákaflega undarlegt, ef stjórn þjóðbanka landsins, sem beinlínis hefur ráðlagt ríkisstj. að fara þessa leið, hefði missýnzt eins hrapallega og vera mundi, ef réttur væri dómur hv. 1. þm. N-M. Ég hef heyrt marga mæta menn segja, eftir að þetta happdrættislán ríkisins fór af stað, að það væri mjög að þeirra skapi, og meira að segja hafa menn hvatt ríkisstj. að halda áfram á sömu leið, til þess að reyna að festa fé til framkvæmda í landinu, fé, sem annars fer víðs vegar, og festa það ríkissjóði til hagsbóta og eigendum þess til öryggis, því að það er öryggi í því, ef menn hafa of mikið fé milli handa, að binda það til ákveðins tíma í öruggu láni. Það er ekki öryggisleysi, heldur öryggisráðstöfun.



Herra forseti. Frv. þetta er aðeins framhald á ráðstöfunum, sem gerðar hafa verið undanfarin ár. Það er ekki um neinar breytingar að ræða, nema ekki er krafizt skattauka af íslenzkum kvikmyndum. N. hefur athugað frv. og leggur til, að það verði samþ.



Herra forseti. Ég þarf ekki að eyða mörgum orðum um þetta frv. Það er gamalkunnugt hér í d. - Breyt. þær, sem hér er farið fram á, eru í fyrsta lagi það, að lagt er til, að akvegurinn, sem nú endar við Hábæ í Þykkvabæ, sé framlengdur að Unhól í Þykkvabæ. Það vita allir, sem til þekkja, að þarna er um marga bæi að ræða, sem daglega þurfa að senda frá sér mjólk, og er lagt til, að vegurinn verði lengdur um 3–4 km. Eins og nú hagar til, verða bændur frá 12–14 bæjum daglega að fara með mjólkina að Hábæ. B-liður er nánast leiðrétting. Það er talað um Reykholtsdalsveg í l., en sá vegur er hvergi nefndur nema á þessum eina stað og enginn vegur til, sem sérstaklega heitir því nafni, heldur mun þar vera átt við part af Borgarfjarðarbraut. Virðist þess vegna vera rétt að kalla veginn sínu rétta heiti, og legg ég því til, að þessu sé breytt. C-liður er um, að Hvítársíðuvegurinn verði framlengdur inn Hvítársíðu á enda, eða að innsta bæ. Það er gert með tvennt fyrir augum: Annars vegar, að nokkrir bæir í sveitinni, sem daglega þurfa að senda frá sér mjólk, komist í almennilegt vegasamband, og hins vegar að tengja veginn við fjallveginn, sem liggur upp frá Fljótstungu og mundi tengjast við þjóðveginn með þessu móti. Þá er d-liður. Nú er ætlazt til, að vegurinn liggi yfir Hvítá á brú undan Bjarnastöðum og þar á sýsluveginn. Ég legg til, að vegurinn verði lagður áfram alla leið að Borgarfjarðarbraut hjá Reykholti. E-liður er nánast leiðrétting á prentvillu. Þar er talað um Reykjarfjarðarveg, en er betra að orða það „að Kaldrananesi.“ F-liður er um framlengingu á veginum, sem nú er látinn enda í Árnesi. Í Ingólfsfirði er að koma upp þorp í sambandi við síldarverksmiðju, sem þar er rekin. Mér finnst ekki ná nokkurri átt að láta veginn enda skammt fyrir utan þorpið, og ég legg því til, að hann verði framlengdur inn í þorpið. G-liður gerir ráð fyrir framlengingu vegarins frá Gemlufalli niður að ferjustaðnum við sjóinn. Hann er ekki í þjóðvegatölu, en þó mun ríkissjóður búinn að kosta hann, þó að lög mæli ekki svo fyrir. H-liður er um að framlengja veginn vestur Barðastrandarsýslu út Tálknafjörð að Stóra-Laugardal. Svo er i-liður. Það er enn óvíst, hvar brýr koma Yfir Héraðsvötn í fram-Skagafirði. Ýmsir vilja byggja brúna þar, sem árnar koma saman, og þá mundi þjóðvegurinn í Skagafirði ekki ná lengra en þangað. Meðan það er óákveðið, hvar brúarstæðið skuli vera, vil ég láta setja í lögin, að vegurinn skuli liggja að Goðdölum. Með því er engu slegið föstu um brúarstæðið, en því aðeins slegið föstu, að vegurinn skuli liggja í Goðdali. Á síðasta þingi kom ég með sams konar till. um Ás í Vatnsdal. Frá þeirri till. hef ég nú fallið, því að nú er búið að ákveða brúarstæðið og tillagan því orðin óþörf. J-liðurinn er um það að framlengja veginn, sem nú endar að Ríp, að Eyhildarholti, en þar eru lögferjur bæði austur og vestur yfir Héraðsvötn. Með því ynnist það, að framnesið kæmist í tengsl við þjóðveginn og nesið yrði með ferjunum tengt við vegi héraðsins bæði að austan og vestan og þar með við akvegasamband landsins. K-liðurinn gerir ráð fyrir að lengja veginn fram Bárðardalinn að Bjarnastöðum. L-liður gerir ráð fyrir nýjum vegi, Jökuldalsvegi eystri. Vegurinn liggur núna niður Jökuldal og niður að Jökuldalsárbrú utan við Fossvelli. Síðan þessi þjóðvegur var lagður, hefur verið gerð brú undan Hjarðarhaga. Með því að fara yfir hana og leggja veginn út dalinn þeim megin, þá fæst styttri vegur og snjóléttari og þá takast líka af krókar og beygjur upp að Heiðarenda. Ef þessi leið yrði gerð að þjóðvegi, mundu allir bílar, sem austur fara, fara hana, þar sem hún er styttri, og með því sparast benzín og viðhald bíla. M-liður er nánast leiðrétting, og sama er að segja um n-liðinn. Það hafa komið fram brtt. við þetta frv., en ég mun ekki ræða þær nú. Þá hefur í Nd. komið fram frv. um breyt. á vegalögum, og óska ég þess, að samgmn. þessarar d. athugi þær breyt. í samvinnu við samgmn. Nd., svo að breyt. geti orðið settar inn í frv. allar í einu, en ekki sitt á hvað, svo að málið þvælist þannig milli deilda, eins og þegar þetta mál var hér síðast til umr. og afgreiðsla málsins fór í handaskolum í lokin vegna lélegs samstarfs nefndanna.



Herra forseti. Það er raunar óþarfi að fara mörgum orðum um þetta frv. á þessu stigi, en ég vil þó láta í ljós, að gefnu nokkru tilefni frá hv. 1. þm. N-M., þar sem hann bendir á, að brtt. séu fram komnar í Nd:, og vekur athygli á því, að samvinna þurfi að vera milli samgmn. deildanna. Þetta er alveg rétt athugað, því að vegalögin eiga þeim annmarka að sæta, að í báðum deildum koma jafnan fram óskir um að fá bætt inn í þau, og veldur þetta oft nokkrum erfiðleikum. Hitt álít ég um umsögn hans um, að afgreiðsla þessa máls hafi verið í handaskolum áður, þá eigi það sínar afsakanir, af því að um breyt. á vegalögunum er kapphlaup í báðum deildum. Hitt er alltaf tilviljanakennt nokkuð, hvort þessi eða önnur breyting kemst fyrst fram, því að það er alltaf álitamál, hvort opna eigi vegalögin á þessu þingi eða öðru. Ef niðurstaðan verður sú, að vegalögin verði opnuð á Alþingi, þá er óvandur eftirleikurinn fyrir þá, sem vilja flytja brtt., og hvort þær verða teknar inn, fer þá eftir því, hver á réttmætasta og sanngjarnasta kröfu. Um þetta frv. kemur það á daginn, hvort áherzla verður lögð á það af vegamálastjórninni eða ekki, að lögin verði opnuð. Þetta verður náttúrlega athugað hjá samgmn. beggja deilda og reynt að komast að þeirri niðurstöðu, hvort þetta frv. miðar að því, sem sanngjarnt reynist. Þetta vildi ég aðeins taka fram á þessu stigi málsins.