Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Samkv. frv. til lánsfjárlaga er Byggingarsjóður ríkisins sviptur tekjustofni sínum af launaskatti. Brtt. okkar sjálfstæðismanna við frv. þetta um að Byggingarsjóður ríkisins haldi þessum tekjustofni sínum hefur þegar verið felld. Launaskatturinn mun því ganga til ríkissjóðs og er því ekki raunhæft að ætla að efla Byggingarsjóðinn með því að skipta á þeim peningum og öðrum peningum sem í ríkissjóðinn ganga með annarri skattheimtu. Til bjargar Byggingarsjóði gegn aðför ríkisstj. duga nú engin skipti nema skipti á ríkisstj. Með því að atkvgr. þessi getur ekki leitt til slíks greiðum við sjálfstæðismenn ekki atkv. Herra forseti. Ég greiði ekki atkv.



Herra forseti. Í undirbúningi hefur verið sérstök könnun á launamisrétti karla og kvenna í landinu, m. a. á snærum félmrn. Þegar kostnaðaráætlun við könnun þessa liggur fyrir verður fjármagn í því skyni tryggt. Ég tel þessa till. óþarfa á þessu stigi og segi nei.



Herra forseti. Ég vil taka það fram fyrst, að þó gert sé ráð fyrir því í fjárlögum að keyptum blöðum skuli skipt að fengnum tillögum stjórnskipaðrar nefndar og þetta þak sé sett að nafninu til á blaðakaup fer því víðs fjarri að kaup blaðanna séu innan þessara marka. Þannig kaupa t. d. öll ráðuneytin blöð fram hjá fjvn. og án heimildar Alþingis. Það er þess vegna óhjákvæmilegt að líta á þetta sem ríkisstyrk til blaðaútgáfu. Þess vegna greiði ég till. atkv. og segi já.



Herra forseti. Á miðju ári var ljóst að nægilegt fé var inni á fjárlagaliðnum Styrkur til olíunotkunar til húshitunar til að hækka olíustyrkinn. Áður en ákvörðun yrði tekin skipaði ég nefnd fulltrúa allra þingflokka til að endurskoða lögin um jöfnun og lækkun hitunarkostnaðar og til þess einnig m. a. að vera til ráðgjafar um hæð olíustyrksins á þessu ári. Í samræmi við tillögur nefndarinnar og eftir umfjöllun málsins í ríkisstj. hef ég ákveðið að hækka olíustyrkinn á 4. ársfjórðungi þessa árs úr 200 kr. uppi í 350 kr. svo og greiða viðbót við fyrri ársfjórðunga þannig að upphitunarkostnaður með olíu að frádregnum olíustyrk verði ekki hærri en sem svarar til 10% umfram upphitunarkostnað með rafmagni frá Rafmagnsveitum ríkisins. Með tilliti til þessa og svo hins, að nefndin starfar áfram að endurskoðun laganna og mér er sagt eftir athugun í rn. að nægilegt fjármagn sé á fjárlagafrv. til að greiða olíustyrkinn á næsta ári í samræmi við þessa ákvörðun, segi ég nei.



Herra forseti. Ég fagna yfirlýsingu hæstv. viðskrh. um hækkun olíustyrkja og að orðið hefur verið við óskum sem ég hef sett fram hér á þingi áður og endurskoðunarnefnd þessara mála hefur lagt til. Um leið og þessi ákvörðun hefur verið tekin þarf að ráðstafa öllu því fé, sem nú er á fjárlögum ársins 1981, í þessu skyni, þ. e. 50 millj. Það hefur verið athugað, að það þarf að ráðstafa 50 millj. á næsta ári miðað við að styrkurinn verði sá sami og nú hefur verið ákveðinn. M. ö. o.: það hefur verið ákveðið að hækka olíustyrkinn, en ekki framlag til að greiða hann á næsta ári. Þess vegna verður að lækka olíustyrkinn á næsta ári ef brtt. mín og félaga minna verður ekki samþykkt. Á þetta vil ég leggja áherslu um leið og ég segi já.



Herra forseti. Þessi liður er um að taka erlent lán eða ábyrgjast lán vegna Áhaldahúss vitamálaskrifstofunnar til að kaupa fleka til borunar og sprenginga fyrir dýpkanir í höfnum. Þetta erindi barst hv. fjh.- og viðskn. Ed. og var því synjað þar. Á þeim fundi var einnig synjað fyrir lántökur til hitaveitna og orkuframkvæmda vegna þess að það mætti ekki taka meiri erlend lán. Skömmu síðar kom þessi till. fram í fjvn. og var þar felld inn í till. okkar fjvn.-manna, en við lýstum sérstökum fyrirvara okkar um þetta mál m. a. af þessum sökum. Ég greiði ekki atkv.



Herra forseti. Eins og fram kom í aths. hv. þm. Lárusar Jónssonar var þessi liður til umr. í hv. fjh.- og viðskn. Ed. við umfjöllun um lánsfjáráætlun. Þar voru ýmsar lánsheimildir teknar til baka eða strikað yfir þær, eins og sagt var, af formanni nefndarinnar að ósk ríkisstj., enda voru heimildir til erlendra lántaka orðnar það miklar að menn töldu að ein 30 erindi yrðu að afgreiðast í einu lagi með neii. Síðan gerist það sama daginn að fjmrh. smeygir þessari heimild inn hjá fjvn. á fjárlög, en sleppti öllum þeim mikilvægustu. Þetta er áreiðanlega langvitlausasta tillagan sem kom til hv. fjh.- og viðskn. Það á að kaupa borpramma sem metinn er á 1.5 milljarð gkr., en verða vafalaust 3 milljarðar hjá þeirri stofnun sem þetta áætlar, og árlegur rekstrarkostnaður er áætlaður eins og öll framlög í hafnir í mínu kjördæmi og verður sjálfsagt eins og framlög í allar hafnir á Norðurlandi - í báðum kjördæmunum - þegar allt kemur til alls. Það er eftir öðru að taka út það langsamlega vitlausasta og smeygja því inn með þessum hætti á bak við menn án þess að þeir fái skýringar. Ég segir nei.



Herra forseti. Það er rétt, sem hér hefur komið fram, að ýmsir þeir undirliðir, sem eru í lið nr. 59 og verið er að greiða atkv. um og heimila töku á erlendum lánum vegna þessara framkvæmda, komu til meðferðar í fjh.- og viðskn. beggja deilda og sérstaklega í fjh.- og viðskn. Ed. Þar var tekin sú ákvörðun af meiri hl. nm., og mér skilst hún væri studd í stórum dráttum af öðrum nm., að hafna óskum um að auka erlendar lántökur í heild, hins vegar væri hægt að samþykkja erlendar lántökur vegna þessara framkvæmda og annarra óska sem þar komu fram með því skilyrði að það leiddi ekki til þess, að heildarupphæð erlendrar lántöku á árinu hækkaði. Í trausti þess, að staðið verði við þá samþykkt, að þær framkvæmdir, sem hér er um að ræða, leiði ekki til heildaraukningar á erlendum lántökum á árinu, segi ég já.



Herra forseti. Hv. þm. Lárus Jónsson og hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson héldu því fram áðan, að aðeins einn liður hefði verið tekinn út úr listanum yfir þær lántökuheimildir sem hefðu verið til umr. í hv. fjh.- og viðskn. Ed. Þetta er rangt, eins og hv. þm. geta allir séð. Við erum að greiða hér atkv. um hvern liðinn af öðrum sem voru þar til umr. Það eru samtals fjórir liðir, 3.8, 3.9, 3.10 og reyndar 3.7, sem upphaflega var greitt atkv. um. Það þótti rétt að nánar athuguðu máli að veita þessar heimildir. Þm. hljóta auðvitað að taka efnislega afstöðu til þess, hvort um er að ræða nauðsynlegar framkvæmdir og nauðsynleg kaup eða ekki. Ég hef gert það. Ég tel að hér sé um óhjákvæmilegar aðgerðir að ræða og segi því já.



Herra forseti. Það er ljóst að þeir flokksbræður, hæstv. fjmrh. og hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson, formaður þingflokks Alþb., eru komnir í hár saman. Ég hygg að formaður fjh.- og viðskn., hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson, hafi eins og við hinir ætlað það, að þegar tilmæli komu frá ríkisstj. um að taka ekki þessar heimildir inn í lánsfjárlög hafi það þýtt að það ætti ekki að heimila þær með neinum öðrum hætti. Það kemur flatt upp á mig hvernig hér er að staðið og ég held að það hljóti að koma alveg flatt upp á hv. þm. Ólaf Ragnar Grímsson, eins og kom raunár óbeint fram í ummælum hans áðan þar sem hann sagðist treysta því, að í heild færu lántökur ekki umfram það sem talað var um í hv. nefnd. Ég skal játa að mér var ekki ljóst að það ætti að fara á bak við okkur í fleiri efnum en því eina sem mér var sýnt í gær, en komið er á daginn að það er gert í fleiri atriðum. Í þessu tilfelli á að taka erlent lán til að byggja skip fyrir ríkið á meðan íslenskar skipasmíðastöðvar vantar verkefni. Þetta var önnur vitlausasta tillagan. Það eru sem sagt tvær þær vitlausustu teknar upp á bak við fjh.- og viðskn., á bak við Ed. sem fjallaði um þetta mál, eins og menn vita, á löngum fundum. Það er líka til enn fyllri sönnunar um hve óráðsían er alger, að taka tvær vitlausustu tillögurnar út úr bunkanum. Þar voru mörg þjóðþrifamál sem varð að fresta vegna þess að lántökur voru of miklar. Ég segi nei.



Herra forseti. Vegna þeirra umr., sem hafa orðið um þennan lið, vil ég taka fram, að ég tel óhjákvæmilegt að Skipaútgerð ríkisins geti endurnýjað sinn skipakost, a. m. k. meðan hún er til, og jafnframt upplýsa, vegna þess sem fram er komið, að útboð var gert á þessum skipum og það eina tilboð, sem barst frá innlendum aðilum, var helmingi hærra en það sem fyrir liggur að taka. Jafnframt vil ég að nokkru taka undir þá gagnrýni, sem komið hefur fram hjá tveimur ef ekki þrem þm., að það eru meira en lítið vafasöm vinnubrögð að leggja það fyrir fjh.- og viðskn., sem hún síðan ýtir út af sínu borði, og smeygja því inn í fjárlög. Þetta eru slæm vinnubrögð og eiga ekki að tíðkast af fjmrh. Engu að síður segi ég já.



Herra forseti. Ég skal ekki að þessu sinni gera rekstur Skipaútgerðar ríkisins að umtalsefni og hversu þeirri útgerð er miskunnarlaust beitt til að koma einkaframtakinu á kné, en það er ástæða til að gera það við annað tækifæri. Á hinn bóginn vil ég vekja athygli á því, að hér er farið fram á erlendar lántökur til að kaupa skip handa Skipaútgerðinni, sem smíða skuli erlendis, á sama tíma og íslenskar skipasmíðastöðvar eiga mjög undir högg að sækja og ríkisstj. hefur ekkert gert til að koma á fót raðsmíði fiskiskipa og ekkert komið til móts við kröfur útgerðarmanna um að með einhverjum hætti verði létt þeim ofurþunga sem hvílir á útgerðarmönnum vegna hás fjármagnskostnaðar í sambandi við nýbyggingu fiskiskipa. Afleiðingin er orðin sú; að endurnýjun á fiskiskipaflotanum er útilokuð fyrir venjulega útgerðarmenn, hversu duglegir og aflasælir sem þeir eru. Ég vil enn fremur minna á það, að meðan hv. 1. þm. Reykv. var forsrh. hafði verkalýðshreyfingin uppi tilburði og vilja til að fara fram á að íslenskir iðnaðarmenn væru látnir sitja fyrir verkefnum, og er einnig hægt að rifja það upp síðar ef henta þykir og ef þessi ummæli mín valda því ekki, að hv. 7. þm. Reykv. ranki við sér. Að þessum orðum sögðum segi ég nei.



Herra forseti. Ég undrast nokkuð þær umr. sem fara fram við þessa atkvgr. um lið sem öll fjvn. stendur að baki. Ég veit ekki betur en í frv. til lánsfjárlaga sé gert ráð fyrir lántöku að upphæð 40 millj. kr. til Skipaútgerðar ríkisins, og hef ég ekki orðið var við andstöðu þar að lútandi. Öll fjvn., þar með þm. stjórnarandstöðunnar, stendur að þessum till. Ég segi já.



Herra forseti. Við nafnakall, sem farið hefur fram við atkvgr. um brtt. við 6. gr. fjárlaga, hafa ýmsir þm. gert grein fyrir atkv. sínu. Áður en lengra er haldið langar mig til að vekja athygli á því, að ég held að það teljist til undantekninga ef fordæmi eru til fyrir því að heimild til erlendrar lántöku sé samþykkt í fjárlögum. Ég vísa til 40. gr. stjórnarskrárinnar, þar sem skýrt er tekið fram með hvaða hætti aflað skal heimilda til lántöku. Ég held að sú venja hafi ríkt, að í fjárlögum hafi verið gert ráð fyrir innlendri lántöku ríkissjóðs, en ævinlega hafi erlend lántaka verið samþykkt með venjulegum lögum. Ég vil koma þessu á framfæri fyrir þá sem framkvæma eiga þau fjárlög sem hér munu verða samþykkt.



Herra forseti. Hv. þm. Matthías Á. Mathiesen gerir að umtalsefni mál sem auðvitað er ekki hægt að gera nein skil á svipstundu. En ég vil leyfa mér að fullyrða að fordæmi séu fyrir því, að erlendar lántökur séu ákveðnar í 6. gr. fjárlaga. Ég vek á því athygli, að í 1. gr. fjárlagafrv. er beinlínis gert ráð fyrir erlendu láni, t. d. í fjárl. fyrir árið 1981, þar sem er sérstaklega tekið fram að ákveðin upphæð skuli fengin með erlendum lántökum. Ég held að það sé ekki rétt hjá hv. þm. að engin fordæmi séu fyrir þessu.



Herra forseti. Ég vil aðeins út af þessum umr. segja það, að auðvitað er afskaplega óviðeigandi og lítilsvirðandi fyrir þessa stofnun þegar dengt er inn á síðustu stundu alls konar tillögum um meiri og minni heimildir fyrir lánveitingum erlendis og ekkert þak er sett á þessi lán. Þetta er alveg skýrgreiningarlaust. En þetta er auðvitað í samræmi við annað á þessu háa Alþingi. Ég heyrði ekki betur en hæstv. félmrh. hafi áðan greitt atkv. á móti till. af því að hann sagði að hann ætlaði að ná í peningana samt, hvað sem Alþingi gerði. Ég veit miklu fleiri dæmi þess, að Alþingi hafi synjað um fjárveitingar, síðan kemur ríkisstj. og veitir samt fé til þess sem synjað var um. Af hverju er þetta? Það er vegna þess að fjármálastjórnin er veik. Það er af því að fjmrh. stendur sig illa. Og það er af því að fjvn. sem slík er ekki jafnröggsöm og hún var meðan hreinskiptnir menn stjórnuðu henni. Ég nefni Pétur Ottesen sem dæmi.



Herra forseti. Ég skal ekki fortaka að eitthvað hafi ekki gerst síðustu 2–3 árin þessu líkt. Ég er hér með fjárlög frá 1977 og það er ljóst mál að í 1. gr. fjárl. stendur: Erlent lán. Það þýðir hins vegar ekki að sú heimild hafi ekki verið samþykkt með venjulegum lögum. 1977 voru lánsfjárlög samþykkt áður en 3. umr. fjárlaga fór fram.



Herra forseti. Ég hjó eftir því að hv. þm. Halldór Blöndal þurfti að fara langt aftur í söguna til að finna ábyrgan fjármálamann út hópi Sjálfstfl. - En vegna ummæla sem hér hafa orðið um erlendar lántökur og heimildir til þeirra í fjárlögum vil ég vekja athygli á því, að hv. þm. eru nýlega búnir að samþykkja till. frá mér þar sem fjmrh. var heimilað að ábyrgjast lán eða taka lán og endurlána virkjunaraðila, allt að 50 millj. kr. eða jafnvirði þeirra fjárhæðar í erlendri mynt, og í öðru lagi að taka lán vegna endurskoðaðrar lánsfjáráætlunar fyrir árið 1981 er nemi allt að 45 millj. kr. eða jafnvirði þeirrar fjárhæðar í erlendri mynt.

Hverjir samþykktu þetta?

Þessi till. á sér nokkra forsögu. Það lá fyrir í gær, að stjórnarandstaðan mundi koma í veg fyrir að lánsfjáráætlun yrði afgreidd fyrir jól. Þess vegna kom upp sú spurning, hvort ekki væri rétt að afla heimilda í fjárlögum til að ganga frá lánsfjáráætlun fyrir árið 1981. Ég ræddi um það við í fyrsta lagi ráðuneytisstjórann í fjmrn. og í öðru lagi við Jóhannes Nordal seðlabankastjóra, hvort ekki væri eðlilegt að gera þetta. Þeir sáu hvorugur neitt athugavert við að svo væri. Eftir það hafði ég samráð við stjórnarandstöðuna um þetta, í fyrsta lagi Sighvat Björgvinsson, formann þingflokks Alþfl., í öðru lagi fulltrúa Sjálfstfl. í fjvn., Lárus Jónsson, og í þriðja lagi formann þingflokks Sjálfstfl., Ólaf G. Einarsson. Þeir voru allir sammála mér um að eðlilegt væri að fjmrh. aflaði slíkrar heimildar, hvort sem þeir væru efnislega samþykktir því eða ekki. Allir þeir aðilar, sem ég nú hef nefnt, hafa verið sammála um að það væri eðlilegt að afla heimildar til erlendrar lántöku í 6. gr. fjárl. Svo kemur allt í einu Matthías Á. Mathiesen þar á eftir og fer að gagnrýna þetta. Ég held að hann hljóti að standa nokkuð einn uppi með þessa gagnrýni. Í öllu falli ítreka ég það, að áður en þessar erlendu lántökur voru teknar inn var haft sérstakt samráð við stjórnarandstöðuna um það.



Herra forseti. Meginástæða þess, að ég kveð mér hljóðs í þessum umr. um þingsköp, eru að ég vil taka það skýrt fram varðandi okkur, sem störfum í fjvn. og erum í stjórnarandstöðu, að þótt það tíðkist að við flytjum till. með meiri hl. eins og um 6. gr.-ákvæðin, þá höfum við almenna fulla fyrirvara um afstöðu okkar og frjálsar hendur um atkvgr. Þess vegna vísa ég á bug ummælum eins og þeim sem komu fram hjá hæstv. iðnrh. áðan. Í öðru lagi vil ég taka það fram vegna ummæla hæstv. fjmrh., að það er alrangt, sem kom fram hjá honum, að stjórnarandstaðan hefði komið í veg fyrir að það næðist að afgreiða lánsfjáráætlun fyrir jól. Það er ósatt og er aðeins í stíl við það sem þessi hæstv. fjmrh. hefur sagt hingað til á hinu háa Alþingi. Ég vil taka skýrt fram, að það var okkar skoðun, að við ættum að rannsaka þessi mál mjög vel, sem ekki veitti af, eins og fram kemur í þessum umr. þegar ýmsum lántökum er skákað á milli lánsfjárlaga- og fjárlagagerðarinnar. Við höfum tekið það skýrt fram, að við viljum sitja hér eftir helgina til að vinna að þessum málum. Við höfum tekið það skýrt fram, að við viljum sitja hérna án þess að þingi verði frestað. Það er ríkisstj. sjálf sem kýs að senda stjórnarandstöðuna heim og sína eigin menn, vegna þess að hún óttast að sumir úr röðum stjórnarsinnanna hér á þingi séu svo veikir þegar til efnahagsaðgerða þarf að koma í jólafríi, að hún þorir ekki að hafa þingið sitjandi á meðan. Þetta er meginástæðan. Ég lýsi furðu minni yfir því, að hæstv. ráðh. skuli koma hér í umr. um þingsköp og halda annarri eins firru fram og hann hefur gert.

Það er greinilegt hver óttast sannleikann.



Herra forseti. Ræða mín hér var um þingsköp, um afgreiðslu fjárlaga og um lögmæti á erlendum lántökum samkv. fjárlögum. Hafi einhver tekið upp umr. hér utan dagskrár, þá er það hæstv. fjmrh., fulltrúi úr ríkisstj., sem kom hér með fullyrðingar um það, að vegna stjórnarandstöðunnar hefði ekki tekist að afgreiða mál hér á Alþingi. Ég tek undir þau mótmæli sem fram komu hér hjá hv. 10. þm. Reykv. Samráð var við stjórnarandstöðuna sagði hæstv. fjmrh. Það má vel vera að hann hafi rætt við þá menn sem hann taldi hér upp. Ég efast ekkert um að hann hafi gert það. Ég get hins vegar tjáð honum það, að ráðuneytisstjórinn í fjmrn. spurði mig um það, hvort lánsfjárlög mundu ná fram að ganga fyrir þinglok. Ég sagðist ekkert um það vita. Hann sagði þá við mig þessa setningu: Ef það getur ekki gerst, þá verður sennilega að taka heimild inn í fjárlögin til þess að ljúka lánsfjáráætluninni 1981. Ég svaraði honum og sagði: Það tel ég ekki vera með réttum hætti gert. Við erum að deila hér um hvort rétt er að hlutunum staðið. Ég tel eðlilegt, þegar fjárlög ríkisins eru afgreidd, að menn geri athugasemdir þegar þeir telja að ekki sé rétt að staðið.



Herra forseti. Það var eiginlega til þess að bera af mér sakir vegna þess sem hæstv. fjmrh. sagði. Mér finnst hann vilja skjóta sér á bak við mig og fleiri í sambandi við þessar ákvarðanir sínar um að afla heimildar á 6. gr. fjárlaga fyrir þessum lántökum. Ég minnist þess, að hæstv. ráðh. kom að máli við mig og ræddi þetta við mig og ég sagði orðrétt, held ég, við hann: Mér finnst það skárra bókhald. - Þegar það lá fyrir, að lánsfjárlög yrðu ekki samþykkt fyrir áramót, orðaði ég þetta þannig, ef hæstv. ríkisstj. hefði hugsað sér að taka þessi lán: Mér finnst það skárra bókhald, að hæstv. ráðh. hafi þó heimild í 6. gr. fjárlaga. - Þetta er orðrétt það sem fór okkar á milli.



Herra forseti. Ég hlýt að taka hér til máls þar sem hæstv. fjmrh. lét að því liggja, að hv. þm. Matthías Á. Mathiesen mundi vera sá eini sem túlkaði lög á þann veg sem hann gerði. Ég hygg að hv. þm. hafi rétt fyrir sér og í þessu tilfelli ætti hann a. m. k. að hafa það vegna þess að það var ákveðið að þessar heimildir yrðu ekki veittar með almennum lögum, það var ákveðið í fjh.- og viðskn. Ed: Þegar ákveðið er að ekki skuli veita heimild með almennum lögum, þá hlýtur þó sú ákvörðun að gera það að verkum, að allsendis sé óheimilt að gera það síðar í fjárlögum, einkum og sér í lagi þegar upphæðir eru ótilgreindar. Ég hygg að þess hafi ætíð verið gætt í þingsögunni, að heimildir til erlendrar lántöku væru mjög skýrt afmarkaðar. Jafnvel þó að við höfum stundum gengið of langt í lántökum e. t. v., þá hefur þess ætíð verið gætt, að það væri skýrt afmarkað. Og það kom einmitt fram í ræðu hæstv. fjmrh. sjálfs í gær í Ed. við fsp. minni. Ég hygg því að þetta mál sé með þeim hætti, sem hv. þm. Matthías Á. Mathiesen gat um, og treysti því, að ráðh. gangi ekki til þess leiks að taka erlend lán án þess að Alþingi fái betur um það að fjalla.



Herra forseti. Hér er fyrst og fremst á dagskrá að flytja ákveðna stofnun. Vestfirðingum var tjáð að það væri ákveðið að leggja hana niður og einkaframtakið ætti að taka við. Nú er búið samkv. þessu að ákveða að ríkisvaldið taki við aftur. Ég hef ekki haft nokkra aðstöðu til þess að kynna mér, hvort það, sem hér er verið að leggja til, er í samræmi við óskir eða vilja heimamanna á nokkurn hátt, og greiði ekki atkv.



Herra forseti. Stjórnarskráin segir svo: „Ekki má heldur taka lán er skuldbindi ríkið né selja eða með öðrum móti láta af hendi neina af fasteignum landsins né afnotarétt þeirra nema samkv. lagaheimild.“ Ég geri ráð fyrir að farið verði að þessari grein þegar tekin verði ákvörðun um það, hvort þessi heimild verði notuð, og segi já.



Herra forseti. Þessi till. er aðeins um heimild til að fella niður ákveðna upphæð. Í trausti þess, að nákvæm athugun fari fram á fjármálum þessarar hafnar og jafnframt að þar sem áskilið er samþykki fjvn., þá skil ég það svo, að það eigi að vera sameiginlegt eða einróma samþykki fjvn. því sé ég ekki ástæðu til annars en að veita þessa heimild og segi já.



Herra forseti. Í trausti þess, að sama verði látið ganga yfir aðrar hafnir sé fjárhagsstaða þeirra sambærileg, segi ég já.



Herra forseti. Þegar við ræddum hér um réttmæti heimildagreinar til erlendrar lántöku áðan kvaddi hæstv. fjmrh. sér til stuðnings dr. Jóhannes Nordal seðlabankastjóra og Höskuld Jónsson ráðuneytisstjóra, tvo ágæta hagfræðimenntaða menn, en báðir sátum við í skóla hjá hæstv. utanrrh.

Lengi býr að fyrstu gerð.

Lengi býr að fyrstu gerð, segir hv. 10. þm. Reykv., hann þekkir það. Ég vil þess vegna leyfa mér, áður en þessari atkvgr. lýkur, að vitna til hæstv. utanrrh. í bók hans, Stjórnskipun Íslands, sem kom út 1978, þá eftir að Gunnar G. Schram hafði endurútgefið hana. Þar er sérstaklega fjallað um 40. gr. stjórnarskrárinnar. Þar segir svo, með leyfi forseta: „Loks eru 6. gr., sem fjallar um heimildir til lántaka, eignasölu, ýmissa ábyrgða o.. fl., og 7. gr., þar sem kveðið er á um skattvísitölu ársins. Framangreindar lántöku- og ábyrgðarheimildir í fjárlögum eru þó strangt tekið óleyfilegar eftir stjórnarskránni. Ábyrgðarskuldbinding er skilyrt skuld, sem setja verður á bekk með lántöku og skuldastofnun. En í 40. gr. stjórnarskrárinnar eru lántökur, sem eiga að skuldbinda ríkið, bannaðar nema samkv. lagaheimild, en þar er vafalaust átt við venjuleg lög en ekki fjárlög. Ábyrgðarheimildir þessar“ - þ. e. sem áður er getið - „í fjárlögum hafa þó tíðkast svo lengi, að sá háttur verður e. t. v. nú orðið talinn venjuhelgaður, a. m. k. er hæpið að frá honum verði horfið“ - þ. e. ábyrgðarheimildunum.



Herra forseti. Það mun nokkuð óvenjulegt að flóknar umræður fari fram um túlkanir á lögum við afgreiðslu fjárlagafrv. og teldi ég heldur við hæfi að athuga þetta mál sér á parti en hér í miðri atkvgr. En ég vil bara ítreka það sem ég sagði hér áðan, að ég ræddi bæði við lögfróða menn og við þm., bæði fulltrúa frá stjórnarandstöðu og stuðningsmenn þessarar stjórnar, og voru allir sammála um að eðlilegt væri að gera þetta og reyna þetta. Ég sagði líka áðan að ég teldi víst að fordæmi væru fyrir þessu. Hvað er aftur á móti lagalega rétt í strangasta skilningi, ef nánar er að gáð, vil ég ekkert fullyrða um á þessu stigi málsins. Það kemur fram í þeim orðum, sem hv. þm. Matthías Á. Mathiesen las upp áðan, að stundum hefur Alþingi helgað sér ákveðnar venjur sem kannske standast ekki í strangasta skilningi laga. Hvort það er til góðs eða ills skal ég ósagt láta, en ég hygg þó að vera kunni að hér ætti eitthvað svipað við.



Herra forseti. Í 7. gr. fjárlagafrv. er skattvísitala ákveðin 150. Samkv. nýjustu upplýsingum munu tekjur hækka milli áranna 1980 og 1981 um a. m. k. 52%. Þetta þýðir það, að í tekjuáætlun fjárlagafrv. skortir 30–40 millj. kr. á að áætlað sé fyrir þeim tekjusköttum sem lagðir verða á á árinu. Þetta þýðir því að óbreyttri skattalöggjöf verulega íþyngingu tekjuskatta. Milli umr. kom í ljós að ætlunin var að afla meiri skatta heldur en tekjuáætlun frv. gerði ráð fyrir og gert var ráð fyrir við 2. umr. Þar var um að ræða hækkun á sköttum vegna innflutningsgjalds á sælgæti og kex og tollum á innfluttum húsum. Þessir skattar bættust við þá skatta sem fyrir voru. Ég hef áður gert grein fyrir því, að síðan 1978 hafa skattar á almenning hækkað um sem svarar 930 millj. kr. eða 20 þús, nýkr. á hverja fimm manna fjölskyldu í landinu. Þetta eru skattaálögur sem eru á ábyrgð núv. ríkisstj. og vinstri stjórnarinnar. Við þm. Sjálfstfl. flytjum ekki brtt. við skattvísitölu þessa frv. nú vegna þess að við hyggjumst flytja tillögur í skattamálum sem miða að því að létta af mönnum þessum sköttum síðar á þessu þingi. Með vísun til þessarar grg. greiði ég ekki atkv.



Með skírskotun til þess, sem ég hef sagt, tel ég að heimildir þær, sem hér er verið að afla til erlendrar lántöku, stríði gegn lögum. - Ég greiði ekki atkv.



Herra forseti. Á þskj. 220 flyt ég till. um að Alþingi álykti að veita samþykki til þess að fundum þingsins verði frestað frá 19. des. 1981 eða síðar, ef henta þykir, enda verði það kvatt saman á ný eigi síðar en 20. jan. 1982. Mörg undanfarin ár hefur það tíðkast og verið þannig flest árin eða síðustu tvo áratugi, að eftir jólahléið hefur Alþingi verið kvatt saman síðari hluta janúar, oft í síðustu viku. Í þessari till. er gert ráð fyrir að Alþingi komi saman að nýju heldur fyrr eða 20. janúar. Vænti ég þess, að þingheimur fallist á þessa tillögu.



Herra forseti. Í tilefni till. þeirrar til þál. um samþykki til frestunar á fundum Alþingis samkv. 23. gr. stjórnarskrárinnar, er hæstv. forsrh. flytur, er rétt að fram komi afstaða Sjálfstfl. Ég minni á að ég kvaddi mér hljóðs utan dagskrár í Sþ. 8. des. s. l. Þá gagnrýndi ég að ekkert samráð hefði þá verið haft við þm. stjórnarandstöðunnar um þinghald fyrir jól, hvernig jólaleyfi skuldi háttað og hvenær þm. kæmu saman til fundar á nýja árinu. Slík gagnrýni hefur verið ítrekuð af hálfu margra hv. þm. síðan, enda eðlilegt þar sem ríkisstj. hefur brugðið út af viðtekinni þingvenju um að hafa nægjanlega tímanlega samráð við stjórnarandstöðu varðandi þinghald. Hæstv. forsrh. hefur síðan jafnvel talið að engin ástæða hafi verið til slíks samráðs að þessu sinni. Reynslan hefur sýnt annað, enda mál lítt eða illa undirbúin af hálfu ríkisstj. og því ókleift fyrir nefndir þingsins og þm. almennt að afgreiða viðamikil mál fyrir árslok, eins og t. d. lánsfjárlög. Þótt ráðherrar hafi til skamms tíma haldið því fram, að allt væri í lagi og enginn efnahagsvandi fyrir hendi, þá er nú síðustu dagana eins og þeim ráðherrum sé brugðið. Þeir eru að þessu leyti þó enn innbyrðis ósammála, en láta öðrum þræði í veðri vaka að nauðsyn sé sérstakra og víðtækra efnahagsaðgerða sem séu nú í undirbúningi. Formaður þingflokks Framsfl., hv. þm. Páll pétursson, lýsti því yfir í hljóðvarpinu í gærmorgun, að efnahagsaðgerðir væru nauðsynlegar en tími hefði ekki unnist til að undirbúa þær þar sem samstaða hefði ekki náðst. Hinn 8. des. s. l. spurði ég: Er von efnahagsaðgerða, sem krefjast nýrrar löggjafar, og ef svo er hvenær er von þess lagafrv. Þessum fsp. var ekki svarað í umr. 8. des. s. l. eða síðar. Ég vil því enn vitna til þess sem ég sagði þá. Um þetta er spurt nú til þess að vara hæstv. ríkisstj. við að sams konar vinnubrögð verði ekki þoluð nú og beitt var um síðustu áramót, þegar þingi var frestað og það sent heim til þess að ríkisstj. afgreiddi málin með brbl. Nú hefur komið í ljós að ríkisstj. hefur ekki lagt tillögur fram á Alþingi til lausnar efnahagsvanda okkar, og því er nauðsyn að lýsa því enn á ný yfir fyrir hönd Sjálfstfl., að þm. flokksins eru tilbúnir að sitja þingfundi milli jóla og nýárs og allan janúarmánuð. Ég vek athygli á því, að engin þörf er á flutningi þáltill. um frestun á fundum Alþingis ef alþm. og ríkisstj. eru reiðubúin að hefja þingstörf að nýju 4. jan. n. k. Sýnist tveggja vikna hlé á fundum nægilegt að þessu sinni, þegar slík óvissa ríkir sem nú. Sjómannaverkfall er yfirvofandi og fiskverðsákvörðun í fullkominni óvissu, svo að hætt er við að fiskiskipaflotinn verði bundinn við bryggju fyrir og um n. k. áramót og atvinnurekstur í landinu stöðvist. Sjálfstfl. er því andvígur þáltill. um samþykki til frestunar á fundum Alþingis, og við munum greiða atkv. gegn till. Jafnframt varar Sjálfstfl. ríkisstj. við að sniðganga og fara á bak við Alþingi með því að beita sömu vinnubrögðum og í fyrra.



Herra forseti. Þm. Alþfl. eru andvígir þeirri till., sem hér er til umfjöllunar, og munu greiða atkv. gegn henni. Þm. Alþfl. telja að hvorki sé ástæða né heldur aðstæður til að fresta þingi með þeim hvimleiða hætti sem hér er gert, gera það óvirkt. Eins og kunnugt er á Alþingi val milli tveggja leiða um það, með hvaða hætti það fer í jólaleyfi. Það er tvennt sem kemur til álita í þeim efnum. Önnur leiðin er sú sem hér er lagt til að farin verði, að Alþingi samþykki þingfrestun. Þá afsalar þingið sér öllum völdum og ríkisstj. fær heimild til brbl.-setningar samkv. gildandi stjórnarskrá, sem teljast verður úrelt að þessu leytinu til. Eftir þessu er ríkisstj. að sækjast og losa sig þannig við þingið. En hin leiðin, sem líka eru fordæmi fyrir, er sú einfaldlega að gera þinghlé í allt að tvær vikur án sérstakrar ályktunar þingsins. Þá heldur Alþingi valdi sínu og er ávallt tiltækt. Þá er hvorki þörf né heimild fyrir brbl. setningu. Það er allt í óvissu nú um hvað fram undan er. Það nægir að minna á fiskverðsákvörðun sem taka verður um áramótin, en þær ákvarðanir hafa fyrr þurft og kannske munu þær enn frekar nú þurfa afskipti löggjafarvaldsins. Talsmenn ríkisstj. tala nú opinskátt um að þörf sé sérstakra efnahagsaðgerða um áramótin. Þá mundi líka þurfa afskipti löggjafarvaldsins að öllum líkindum. Það verður að vísu ekki fundin nein heil brú í málflutningi talsmanna ríkisstj. um það, til hvaða aðgerða verði gripið. Sjútvrh. hefur lofað mikilli gengislækkun um áramót, forsrh. hugleiðir hins vegar leiðir til að hækka ekki fiskverð, félmrh. talar um að afnema olíugjald og stofnfjársjóðsgjald og viðskrh. talar um að lækka vexti. Flest af þessu þarfnast afskipta löggjafans. Þess vegna á löggjafinn að vera við höndina. Þetta gefur allt tilefni til þess, að þingið sé til reiðu, að þinghlé sé gert, en fundum ekki frestað samkv. fyrirliggjandi þáltill. Þingið getur gert hlé á fundum sínum yfir hátíðarnar, en það á að vera til reiðu. Það er þess vegna ástæðulaust með öllu að samþykkja þá þáltill. sem hér liggur fyrir. En það sem meira er: Við ríkjandi aðstæður er beinlínis rangt að gera þingið óvirkt með þessum hætti. Herra forseti. Við þm. Alþfl. erum andvígir þessari þáltill. og munum greiða atkv. gegn henni.



Herra forseti. Út af ummælum hv. 1. þm. Reykv., að ekki hafi verið haft samráð við stjórnarandstöðu um þá till. sem hér liggur fyrir eða hugsanlega þingfrestun, vil ég endurtaka það sem ég sagði áðan, að öllum þm. er kunnugt að um margra ára skeið hefur það verið í rauninni föst venja að Alþingi væri frestað frá því nokkru fyrir jól og fram til síðari hluta janúar. Það var því engin sérstök ástæða til að nefna þetta við stjórnarandstöðuna. Hún vissi að það stæði til nú. Í annan stað var líka vitað að hvaða till. sem ríkisstj. flytti um þingfrestun fram í seinni hluta janúar mundi stjórnarandstaðan verða henni andvíg nú eins og ég held alltaf áður. Ég held að stjórnarandstaða hafi yfirleitt verið andvíg slíkri tillögu. Hins vegar vil ég út af ummælum hv. 1. þm. Reykv. aðeins geta þess, að þau fjögur ár sem hann var forsrh. flutti hann till. og fékk samþykkta um að Alþingi kæmi saman eftir áramót, árið 1975 27. jan., 1976 26. jan., 1977 24. jan., 1978 23. jan. Í hvert einasta skipti lagði hann til að þinginu yrði frestað ögn lengur en nú er lagt til. Ég held að ég muni það rétt, að á þessum árum hafi landið ekki verið alveg laust við verðbólgu og að efnahagsvandamál hafi verið öðru hverju á döfinni og a. m. k. um hver áramót. Samt sem áður var þessi leið farin. Hins vegar er skylt að þakka tilboð hv. þm. um að þm. Sjálfstfl. séu tilbúnir til að koma á þing hvenær sem kallað yrði milli jóla og nýárs eða hvenær sem væri. Mun ég að sjálfsögðu hafa það í huga og ríkisstj. mun að sjálfsögðu notfæra sér það góða tilboð ef hún telur að það mundi greiða fyrir lausn mála.



Herra forseti. Ég vil ítreka það, að ég gagnrýndi almennt það virðingarleysi sem hæstv. ríkisstj. hefur sýnt þm., m. a. með því að hafa ekki samráð við stjórnarandstöðuna, ekki eingöngu varðandi flutning þessarar þáltill. um frestun á fundum Alþingis, heldur almennt um tilhögun þinghalds nú fyrir jólaleyfi. Ég fullyrði að það sé einsdæmi, að ríkisstj. hafi ekki haft samráð við stjórnarandstöðu undir slíkum kringumstæðum. Ég bendi á að afleiðingin af þessari vanrækslu ríkisstj. er að þinghald hefur verið með afbrigðum laust í reipunum síðustu daga og mál, sem ríkisstj. ætlaði að koma fram, hafa ekki náðst fram vegna lélegs undirbúnings af hálfu ríkisstj. Það má segja að við höfum undir venjulegum kringumstæðum gengið út frá því, að þingi væri frestað frá og með jólum og fram í janúarmánuð. Á þeim tíma, sem ég var forsrh., það er rétt tilgreint, flutti ég tillögu - öll þau ár - um frestun á fundum Alþingis. Þá var efnahagsvandi, það er einnig rétt. En þrátt fyrir að fundum Alþingis var þessi fjögur ár frestað og þrátt fyrir að þá hafi verið við efnahagsvanda að glíma braut ríkisstj. aldrei það boðorð að sýna Alþingi virðingu, þá misnotaði ríkisstj. aldrei útgáfu brbl. og hafði alltaf fullt samráð við Alþingi og alþm., gagnstætt þeirri reynslu sem við höfum nú af hæstv. núv. ríkisstj. Það er þess vegna ekki að ófyrirsynju að við mótmælum frestun funda Alþingis þegar svo stendur á sem nú og þegar ríkisstj. lætur í veðri vaka að til löggjafar komi, án þess þó að um það sé samstaða. Þegar slíkt ástand ríkir með þjóðinni er það ábyrgðarleysi að fresta fundum Alþingis og það er virðingarleysi gagnvart þingræði og lýðræði í landinu.



Herra forseti. Það er örstutt sem mig langar til að koma hér að. Ég heyrði að hæstv. forsrh. sagðist ætta að kalla saman Alþingi á, milli jóla og nýárs í nafni hæstv. ríkisstj. ef hún felur það greiða fyrir málum. Ég á ekki langa þingsögu að baki, en mér finnst í þessum ummælum felast hugmyndir sem ég kann lítt að meta. - Það segir að vísu í stjórnarskránni að þing eigi að kalla saman 15. dag febrúarmánaðar. Ugglaust er hægt að haga málum þannig, að þing komi aðeins saman örfáa daga á ári. Ég var í heimsókn í landi nokkru fyrir skömmu, í haust. Þar kemur þing saman tvisvar á ári tvo daga í senn til að hrópa húrra fyrir sjálfum alvaldi þeirrar þjóðar. Það er Kúba þar sem ríkir lögfræðingurinn Fidel Castro. Ég bið menn um að athuga það.  Þetta var það eina sem mig langaði til að koma á framfæri, og ég harma að yfirlýsingar skuli vera unnt að gefa eins og fólust í þessum ummælum hæstv. forsrh.



Herra forseti. Vegna ummæla hv. 1. þm. Reykv. áðan vil ég láta það koma fram, að á fundum með formönnum þingflokkanna fyrir nokkrum dögum var okkur öllum skýrt frá því, að ríkisstj. og forsrh. hygðust flytja þá till. sem hér er til umr. Það er þess vegna rangt hjá hv. 1. þm. Reykv., að þetta mál hafi ekki verið rætt við stjórnarandstöðuna. Og það sem meira er, formönnum þingflokka stjórnarandstöðunnar var gefinn kostur á því að velja hvort heldur þeir vildu 18. jan. eða 25. jan., en þeir gátu ekki komið sér saman um þetta atriði. Vegna þess að hv. 1. þm. Reykv. fór hér með rangt mál taldi ég nauðsynlegt að þetta kæmi fram. Ég segi hins vegar já við tillögunni.



Herra forseti. Miðað við þær ábendingar, sem komið hafa fram frá formanni Sjálfstfl. og formanni Alþfl., er athyglisvert að sjá hvaða þm. það eru sem vilja veita hæstv. ríkisstj. atbeina til að fresta fundum Alþingis án þess að fyrir liggi af hálfu ríkisstj. hvort hún hyggist endurtaka þann leik sem hún lék fyrir þingfrestun um s. l. áramót. Ég vek athygli á því, að ef menn greiða atkv. hér og nú í nafnakalli á þann veg, að lítill líkindi séu á að hæstv. ríkisstj. hafi stuðning þingliðs síns til að beita svipuðum vinnubrögðum og hæstv. ríkisstj. beitti síðast, hlýtur hæstv. forsrh. að gera sér ljóst hvað slík niðurstaða merkir. Ég segi nei.



Herra forseti. Gjarnan hefði ég viljað hafa hv. þm. Sighvat Björgvinsson fyrir augum mér daglega um jólin. Samt segi ég já.



Herra forseti. Það er merkilegt hvað jafnskýrum mönnum og hæstv. forsrh. og hv. formanni þingflokks Alþb. getur skotist. Það er ekki rétt að ég hafi haldið því fram, að stjórnarandstöðunni hafi ekki verið kunnugt um að ríkisstj. hygðist flytja þá frestunartillögu sem nú er til afgreiðslu, en ég gagnrýndi í ræðu minni bæði 8. des. og áðan að ekki hefur að öðru leyti verið haft samráð við stjórnarandstöðuna um þinghaldið fyrir jól og um tilhögun jólaleyfis. Í því sambandi, að okkur hafi verið boðnir þeir kostir hvort heldur að kalla þing saman til fundar 18. eða 24. jan. er því til að svara, að báðir þessir kostir voru óaðgengilegir fyrir stjórnarandstöðuna vegna þess að stjórnarandstaðan er undir þessum kringumstæðum á móti frestun á fundum Alþingis. Þegar hæstv. forsrh. segir, að það sé alvanalegt að stjórnarandstaðan greiði atkv. á móti frestun á fundum Alþingis um jólaleytið, er það eftir mínu minni, án þess að ég hafi rannsakað það, alrangt hjá hæstv. forsrh. Það er almennt látið viðgangast sem hæstv. ríkisstj. á hverjum tíma vill vera láta um þinghald um jólaleytið og varðandi það hvenær fundir hefjist aftur á nýju ári. Það, sem er sérstakt að þessu sinni, er að stjórnarandstaðan greiðir atkv. á móti frestun á fundum Alþingis og það hygg ég að sé alveg sérstakt í þingsögunni. Það ber vitni um hve lítið traust við berum til hæstv. ríkisstj., enda hefur reynslan sýnt að hún er einskis trausts verð. Ég segi því nei.



Herra forseti. Má ég vekja athygli þingheims á því, að hæstv. ríkisstj. hefur byggt meiri hluta sinn á Alþingi á stuðningi tveggja þm., hv. þm. Eggerts Haukdals og hv. þm. Alberts Guðmundssonar. Hvorugur þessara þm. fellst nú á að fresta fundum Alþingis, eins og hæstv. forsrh. hefur lagt fram till. um, og er því ekki um það að ræða að þessir hv. þm. styðji hugsanlegar aðgerðir ríkisstj. sem hún kynni að grípa til í jólafríi, miðað við þær yfirlýsingar sem komið hafa fram við umr. um þetta mál áður. Einmitt vegna þeirrar yfirlýsingar neita hv. þm. að veita hæstv. ríkisstj. þá heimild til brbl.-útgáfu sem hún hefur sóst eftir.



Herra forseti. Ég þakka forseta fyrir að gefa mér tækifæri til að standa upp í tilefni orða síðasta ræðumanns. Ég hef ekki leyft hv. síðasta ræðumanni, Sighvati Björgvinssyni, að tala fyrir mína hönd eða lýsa afstöðu minni til ríkisstj. eða gegn ríkisstj. Ég er einfær um að gera það. Ég hef ekki lýst stuðningi við ríkisstj. Ég hef ekki lýst andstöðu við hana heldur. En ef talsmaður Alþfl. í stjórnarandstöðu óskar gæti ég kannske tekið hreina afstöðu, - ekki þá sem ég hef lýst, að taka afstöðu hverju sinni til mála, heldur með eða móti ríkisstj.,- og það mun ég gera ef forustumenn annarra stjórnmálaflokka en ég tilheyri ætla að gerast talsmenn stjórnarandstöðunnar.



Þessi fundur Alþingis er hinn síðasti fyrir jólahlé. Ég vil leyfa mér að þakka hv. alþm. ágætt samstarf það sem af er þessu þingi og umburðarlyndi í minn garð. Ég þakka varaforsetum og skrifurum fyrir aðstoð þeirra, enn fremur skrifstofustjóra og öllu starfsliði Alþingis öðru fyrir ágætlega unnin störf á því ári sem nú er senn að líða. Ég óska hv. alþm. og starfsmönnum Alþingis ásamt fjölskyldum þeirra gleðilegra jóla og farsæls komandi árs. Ég óska utanbæjarmönnum góðrar heimferðar og heimkomu og vænti þess, að við megum öll hittast hér heil til starfa á nýju ári að loknu jólaleyfi.



Í nafni okkar alþm. óska ég hæstv. forseta og fjölskyldu hans gleðilegrar jólahátíðar og farsældar á komandi ári. Jafnframt þakka ég hæstv. forseta góða og réttláta fundarstjórn og tillitssemi við okkur alþm. Starfsliði Alþingis færum við og þakkir og hátíðarkveðjur. - Ég ítreka óskir okkar um gleðilega jólahátíð hæstv. forseta til handa og bið þingheim að taka undir þær óskir mínar með því að rísa úr sætum. - 
            



Ég þakka hv. 3. þm. Reykn. fyrir góðar óskir í minn garð og fjölskyldu minnar og þakka hv. alþm. fyrir að taka undir þær óskir með því að rísa úr sætum.



Herra forseti. Forseti Íslands hefur gefið út svo hljóðandi bréf: „Forseti Íslands gjörir kunnugt: Að ég, að tilskildu samþykki Alþingis, veiti forsrh. umboð til þess að fresta um sinn fundum Alþingis, 104. löggjafarþings, frá 19. des. 1981 eða síðar, ef henta þykir, enda verði þingið kvatt til fundar á ný eigi síðar en 20. jan. 1982. Gjört í Reykjavík, 18. desember 1981. Vigdís Finnbogadóttir. Gunnar Thoroddsen.“ Samkv. þessu umboði og með tilvísun til samþykkis Alþingis lýsi ég hér með yfir því, að fundum þessa Alþingis, 104. löggjafarþings, er frestað frá 19. des. 1981 og verður þingið kvatt til fundar á ný eigi síðar en 20. jan. 1982. Hv. alþm., starfsfólki Alþingis og landslýð öllum flyt ég óskir um gleðileg jól og farsælt nýár.