Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir áliti landbúnaðarnefndar um frumvarp til laga um breytingu á lagaákvæðum er varða tollkvóta við innflutning landbúnaðarafurða. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Guðmund B. Helgason ráðuneytisstjóra og Ólaf Friðriksson, skrifstofustjóra frá landbúnaðarráðuneyti, Sigurgeir Þorgeirsson og Ernu Bjarnadóttur frá Bændasamtökum Íslands, Sigurð Jónsson frá Samtökum verslunar og þjónustu, Einar Örn Davíðsson frá Félagi íslenskra stórkaupmanna og Gísla Tryggvason, talsmann neytenda. Umsagnir bárust frá Neytendasamtökunum, Samtökum atvinnulífsins og Samtökum verslunar og þjónustu, tollstjóranum í Reykjavík, Alþýðusambandi Íslands og talsmanni neytenda. Meginefni frumvarpsins er að skapa landbúnaðarráðherra traustan lagagrundvöll til að úthluta öðrum tollkvótum en þeim sem úthlutað er á grundvelli landbúnaðarsamnings Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar (WTO) og tollkvótum um viðbótarmagn vegna markaðsaðstæðna. Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á tollalögum, nr. 88/2005, og lögum um framleiðslu, verðlagningu og sölu á búvörum, nr. 99/1993, í samræmi við tillögur ríkisstjórnarinnar frá 9. október 2006 um aðgerðir til lækkunar matvælaverðs. Hluti þessara aðgerða snýr að samningum um gagnkvæmar tollalækkanir og bættan markaðsaðgang gagnvart helstu viðskiptalöndum Íslands. Í framhaldinu var efnt til samningaviðræðna við Evrópusambandið um tvíhliða viðskipti með landbúnaðarvörur og náðust samningar um síðustu áramót sem taka væntanlega gildi 1. mars nk. Samkomulagið er gert á grundvelli 19. gr. EES-samningsins sem kveður á um reglulega endurskoðun á viðskiptum með landbúnaðarafurðir milli EES-aðildarríkjanna og Evrópusambandsins. Umrætt samkomulag er hið fyrsta sem Ísland og Evrópusambandið hafa gert um viðskipti á grundvelli þeirrar greinar. Í samkomulaginu eru m.a. veittir gagnkvæmir tollkvótar án aðflutningsgjalda í umfangi sem ekki hefur áður þekkst í milliríkjasamningum Íslands. Ísland veitir ESB-kvóta fyrir kjöt, kjötvörur, kartöflur, rjúpur og ost, en fær í staðinn kvóta fyrir skyr, smjör og pylsur. Gildissvið frumvarpsins er bundið við tolla og hefur ekki áhrif á heilbrigðiskröfur sem gerðar eru til innfluttra matvæla. Nefndin leggur til ýmsar breytingar á frumvarpinu. Í fyrsta lagi er lögð til breyting á nokkrum greinum laga nr. 99/1993, um framleiðslu, verðlagningu og sölu á búvörum, þess efnis að leiðréttar eru tilvísanir í núgildandi tollalög, nr. 88/2005. Í öðru lagi er lögð til orðalagsbreyting á 4. gr. frumvarpsins á þá leið að 2. efnismgr. verði felld brott og efni hennar fært í 1. efnismgr. Þær breytingar sem þarna er um að ræða má segja að séu tæknilegar en ekki efnislegar. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með framangreindum breytingum sem gerð er tillaga um á sérstöku þingskjali. Einar Már Sigurðarson og Gunnar Örlygsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Anna Kristín Gunnarsdóttir, Jóhann Ársælsson og Jón Bjarnason skrifa undir álitið með fyrirvara og áskilja sér rétt til að leggja fram og styðja breytingartillögur við málið. Undir álitið skrifa Jón Kristjánsson, varaformaður, Kjartan Ólafsson, Anna Kristín Gunnarsdóttir, með fyrirvara, Jóhann Ársælsson, með fyrirvara, Guðmundur Hallvarðsson, Ólafur Níels Eiríksson og Jón Bjarnason, með fyrirvara.

Frú forseti. Þetta mál sem hv. þm. Jón Kristjánsson hefur mælt fyrir við 2. umr. er svo sem ekki stórt í sniðum og varðar fyrst og fremst tæknileg atriði hvað varðar ráðstöfun á tollkvótum til innflutnings á landbúnaðarvörum og reyndar líka þá til gagnkvæms útflutnings. Þó er þetta á vissan hátt stórmál og snertir þá stefnu sem verið er að sigla út í með því að opna á t.d. aukinn innflutning á landbúnaðarvörum sem eru m.a. framleiddar hér á landi. Þess vegna er nauðsynlegt að átta sig á hvaða skilyrði innflutningur þessara vara verður að uppfylla. Það er talað um að gefa hér heimildir til að flytja inn til viðbótar án tollkvóta eitthvað um 200 tonn af svínakjöti og eitthvað af kjúklingakjöti og nautakjöti. Þær vörur eru framleiddar hér, og líka lambakjöt, og hér á landi eru gerðar miklar kröfur til alls framleiðsluferlisins. Við leggjum áherslu á að það sé gert og þjóðin er sammála um að gera ríkar gæðakröfur til innlendrar framleiðslu. Þjóðin er líka sammála um að þegar vörurnar koma í verslanir til neytenda séu þær merktar þannig að neytandinn viti hvaðan varan kemur, geti rakið feril hennar. Þannig er gæðaeftirlitið tryggt. Um þetta eru allir sammála, en þá verðum við líka að gera nákvæmlega sömu kröfur til hliðstæðra innfluttra matvæla, að gerðar séu nákvæmlega jafnmiklar, og alls ekki minni, kröfur um heilbrigði, hollustu, innihald og rekjanleika vörunnar og allt sem snertir gæðastuðla varðandi hana. Ég verð að segja að þetta er ekki tryggt í innflutningi á landbúnaðarvörum. Í nefndinni komu fram upplýsingar um að ekki væri hægt að tryggja þetta, a.m.k. væri orðrómur um að inn í landið kæmu vörur sem ekki uppfylltu þessa gæðastaðla. Framsögumaður nefndarálitsins, hv. þm. Jón Kristjánsson, lagði einmitt áherslu á það atriði í nefndarálitinu að það mætti ekki gera minni gæða-, hollustu- og heilbrigðiskröfur til þessarar vöru þó að hún sé innflutt en til innlendrar vöru. Þetta er samningur sem verið er að gera við Evrópusambandið. Það er sagt að það eigi að vera tryggt að innfluttar vörur komi frá Evrópusambandslöndum og hafi farið eftir ströngustu heilbrigðis- og hollustukröfum sem þar eru gerðar. Því er þó ekki að leyna að sá grunur læðist að manni að kerfið sé ekki pottþéttara en svo að ýmsar kjötvörur geti komið inn í Evrópusambandslöndin frá öðrum löndum þar sem eftirlit er kannski enn minna með framleiðslunni og verið síðan sendar áfram til Íslands, kannski pínulítið meðhöndlaðar þannig að þær flokkist sem iðnaðarkjötvörur eins og kjúklingabringurnar sem við höfum rætt um, kjúklingabringur sem sendar eru hingað jafnvel ísprautaðar salti og öðru slíku. Þá eru þær orðnar unnin kjötvara þó svo að hún keppi við ferska kjúklinga. Þetta vildi ég í fyrsta lagi segja, að á engan hátt má gera minni kröfur til hollustu, rekjanleika og gæða innfluttu vörunnar en þeirrar innlendu. Annað er það sem lýtur að úthlutun á tollkvótanum. Hér er verið að úthluta takmörkuðum gæðum. Menn geta haft sína skoðun á því hvort það er rétt, en það er heimild til að flytja inn ákveðið magn af tilgreindum kjötvörum án aðflutningsgjalda. Þá skiptir líka miklu máli að aðilar eigi sem jafnastan aðgang að því að flytja þessar vörur inn. Við vitum að eitt helsta vandamál matvörumarkaðarins hér er fákeppni. Sumir reyna að bera á móti því og segja að það stuðli að lægra vöruverði að hafa fáa aðila, helst bara einn, þá ætti hann að geta verið með vörurnar á lægsta verðinu. Það getur vel verið en ég er ekki viss um að sú sé samt reyndin. Þegar við tölum um að samkeppnin eigi að halda bæði verði niðri og gæðum uppi hljótum við að hafa áhyggjur af því að matvörumarkaðurinn er kominn á hendur tveggja, í hæsta lagi þriggja, aðila.  Við þekkjum líka þetta stríð sem nú er í gangi. Það er varla hægt að kalla það annað en stríð þegar ákveðnir hagsmunaaðilar í þjóðfélaginu, sem sjá sér hag í því að flytja inn t.d. landbúnaðarvörur, ná þannig markaðnum undir sig og geta deilt og drottnað með álagningu á honum o.s.frv., hafa stillt upp innflutningnum gegn innlendri framleiðslu. Það er talað um að innlenda framleiðslan sé dýr og sumir stjórnmálamenn sem meira að segja hafa talið að þá eigi að taka þá hátíðlega hafa sagt að verð á landbúnaðarvörum héldi uppi háu matvælaverði í landinu í heild sinni. Sem betur fer taka fæstir mark á svona orðum en engu að síður er það alvarlegt og þá skiptir máli hvernig með er farið. Segjum að einhver fái heimild til að flytja inn tollfrjálst 200 tonn af svínakjöti  Við ræddum aðeins í nefndinni hvort það væri möguleiki að skylda viðkomandi leyfishafa sem fær að flytja inn kjöt til að selja það innflutta kjöt á hliðstæðu verði og sams konar kjöt sem hann er að selja af íslenskri framleiðslu. Annars má segja að innflutningnum sé beitt til að skekkja samkeppnisstöðu íslenskrar framleiðslu. Það getur ekki verið meiningin.  Annað vildi ég líka nefna. Það er náttúrlega verið að gefa leyfi til að flytja inn með tollafsláttum eða niðurfellingu tolla þar sem eru þessir tollkvótar, innflutningskvótar og það er þá alveg fráleitt að slíkir tollkvótar séu framseljanlegir. Ég vil spyrja hv. varaformann landbúnaðarnefndar, hv. þm. Jón Kristjánsson, hvort ekki sé alveg öruggt að þessir tollkvótar séu óframseljanlegir. Ef við tveir sameinuðust t.d. um að fá að flytja inn 50 tonn af svínakjöti tollfrjálst - sem við mundum ekki fá, við hv. þm. Jón Kristjánsson - væri ekki alveg útilokað að við gætum fénýtt okkur leyfið og selt það öðrum, bara leyfið sem slíkt? Það er alveg stórhættulegt ef við opnum á það að tollkvótar á innfluttum landbúnaðarvörum verði framseljanlegir þannig að menn geti keypt tollkvótana ívilnandi á þúsundkall og síðan selt þá aftur næsta manni á 2 þús. kr. Þá værum við komin út á hála braut. Það verður að vera alveg tryggt að þessir tollkvótar verði ekki framseljanlegir á þann hátt. Ef viðkomandi sem fær úthlutunina notar ekki kvótana verður hann bara að skila þeim inn til þess aðila sem úthlutaði honum á sínum tíma. Þessum atriðum vildi ég koma á framfæri, frú forseti. Okkur ber að standa vörð um hollustu og gæði vörunnar. Í því eru fólgnir hagsmunir neytenda og framleiðenda. Við megum hvorki gefa eftir í þessum þáttum né heldur megum við opna á brask með tollkvóta, tollkvóta eins og þetta frumvarp gerir ráð fyrir að veittir verði. Ég vil leggja áherslu á það, frú forseti.

Virðulegi forseti. Það er tvennt sem ég vil taka fram í tilefni af orðum hv. þm. Jóns Bjarnasonar, 8. þm. Norðvest. Ég undirstrika að þetta frumvarp felur ekki í sér breytingu á heilbrigðisreglugerðum, úthlutun kvóta eða framsal á kvóta. Þetta frumvarp er eingöngu rýmkun í samræmi við samninga við Evrópusambandið á tollkvótum sem fela vissulega í sér meiri innflutning en að öðru leyti felur frumvarpið ekki í sér neina breytingu, það er í höndum ráðherra. Þess verður þó að geta að þeim sem komu til viðtals við landbúnaðarnefnd voru úthlutunarreglurnar ofarlega í huga og sýndist sitt hverjum um það hvort þær ættu að vera eftir útdrætti, uppboði eða útboði. Þessi afgreiðsla tekur ekkert á því máli.

Frú forseti. Nú hygg ég að útfærslan á ýmsum þessum þáttum sé háð reglugerð, reglugerð sem ráðherra setur þá samkvæmt þeim lögum sem hér verða samþykkt og eru hluti af heildarlögum um þessi mál. Reglugerð hlýtur að verða sett um útfærsluatriðin. Þess vegna vildi ég hnykkja á ákveðnum atriðum varðandi þetta, varðandi hollustuna og heilbrigðið. Ég heyri það t.d. á íslenskum kjúklingabændum að þeir telja að eftirlit með heilbrigði og hollustu á kjúklingabúum í Evrópu sé ekki eins gott og hér. Hins vegar sé það mjög hliðstætt með svín o.fl. Það er fyllsta ástæða til þess að hvergi sé slegið af hollustu- og heilbrigðiskröfum við innflutning landbúnaðarvara frekar en við gerum hér með innlenda framleiðslu. Hitt vil ég bara ítreka að þessir tollkvótar mega ekki skapa grunn fyrir eitthvert brask eða framseljanleika á þessum leyfum. Leyfin sjálf mega alls ekki verða þannig að menn geti fénýtt sér þau með því að selja þau sem slík. Þessi atriði vildi ég bara árétta, frú forseti.

Virðulegi forseti. Það er rétt sem kom fram hjá hv. þingmanni, það er í höndum landbúnaðarráðherra að úthluta tollkvótunum samkvæmt 4. gr. þessa frumvarps og landbúnaðarráðherra birtir í reglugerð þær reglur sem gilda um úthlutun tollkvóta. Frumvarpið kveður ekki á um neina breytingu á því og engin breyting hefur verið boðuð á því. Ég er að sjálfsögðu alveg sammála hv. þingmanni um að við eigum ekki að slá af heilbrigðisreglugerðum og ég tel afar mikilvægt að gera það ekki. Það gefur augaleið og ég held að hæstv. landbúnaðarráðherra, sá sem nú situr, hafi lagt á það mjög mikla áherslu að varðveita hreinleika íslenskra landbúnaðarafurða. Við erum alveg sammála um þá hlið málsins og þar greinir okkur ekkert á. Ég hygg að í framhaldinu þegar reglugerðin verður gefin út verði eðlilegar umræður um hvernig kvótum er úthlutað. Það er greinilegt að um það eru skiptar skoðanir og jafnvel innan verslunarinnar líka. Það er aftur umræða sem seinna verður tekin.

Frú forseti. Hv. þm. Jón Bjarnason kom víða við í ræðu sinni. Það er alveg rétt, eins og hv. þingmaður kom inn á, að í sambandi við þessi kvótakaup eru dæmi um að aðilar sem framleiða osta kaupi kvótann en flytji aldrei inn ostana þannig að þeir hafa með þessu áhrif á innanlandsmarkaðinn. Varðandi þá stöðu sem er í sambandi við samkeppnismálin er alveg ljóst að 80% af matvörunni eru í höndum þriggja stærstu söluaðilanna þannig að það er við margt að fást. Ég held að það sé bara af hinu góða að hafa skynsamlegan tollkvóta á landbúnaðarvörum. Um upprunavottorðið sem hv. þingmaður kom inn á varðandi kjúklingabringur og aðra matvöru sem flutt er annars staðar frá hef ég kynnt mér það frá því að við vorum saman á fundi í landbúnaðarnefnd á þriðjudagsmorgun. Það var fullyrt við mig að upprunavottorð innan ríkja EES væru mjög trúverðug og það hefur margsinnis verið reynt og sýnt og sannað að þau upprunavottorð sem send eru eru ekki út í loftið. Varðandi svo sláturhúsin og hreinleikann kom það einmitt fram á fundi í landbúnaðarnefnd ekki alls fyrir löngu að mjög er deilt um þann kostnað sem sláturhúsin verða að greiða til héraðsdýralækna og annarra vegna vottunar. Það hefur komið í ljós að þeir eru jafnvel ekki viðstaddir þegar slátrun fer fram. Þeir eru á staðnum deginum áður og svo jafnvel deginum eftir að slátrunin hefur farið fram. Ég tel að það sé bara af hinu góða fyrir neytendur að leyfður sé 

Frú forseti. Það sem ég lagði áherslu á var að ekki væri verið að opna fyrir innflutning eða gefa tollkvóta fyrir innflutning til þess vísvitandi að skerða samkeppnisstöðu íslenskrar framleiðslu eða íslensks matvælaiðnaðar. Fullt af fólki vinnur við það hér á landi og matvælaiðnaður er mjög mikilvægur í landbúnaði. Þegar veitt er heimild fyrir svona innflutningi þurfum við að gæta þess að hún sé ekki notuð á ósanngjarnan eða óeðlilegan hátt til að skerða samkeppnisstöðu íslenskrar landbúnaðarframleiðslu. Ég hygg að við hv. þm. Guðmundur Hallvarðsson séum sammála um að gæðin og öryggi framleiðslunnar gagnvart neytendum séu númer eitt. Ég verð að segja að þeir sem komu á fund landbúnaðarnefndar frá hinum ýmsu aðilum, t.d. Samtökum verslunar og þjónustu, Félagi íslenskra stórkaupmanna og talsmanni neytenda, töluðu allir um verð, eingöngu um verð. Þegar ég spurði þessa ágætu menn sem eru umboðsmenn svo mikilla hagsmuna hvort þeir spyrðu sig aldrei um gæði, hvort þeir teldu sig aldrei þurfa að hugsa um gæðin, viðurkenndu þeir það, jú, en ekki fyrr en aðspurðir. Það er þessi nálgun verslunaraðilanna sem mér finnst svo ósanngjörn og röng gagnvart grundvallarhagsmunum neytenda sem hljóta líka að vera hollusta og gæði vörunnar. Það var ekki nefnt fyrr en þeir voru spurðir. Það er þetta sem ég hef áhyggjur af, frú forseti.

Frú forseti. Eins og ég sagði áðan velkjast menn ekki í vafa um þau upprunalegu vottorð sem fylgja vörunni. Það fylgir því þá líka að það er náttúrlega gæðamat á vörunni sem fer fram áður en hún kemur til landsins. Hins vegar má kannski benda á, eins og hv. þingmaður kom inn á og kom líka fram í landbúnaðarnefnd, að fleiri afurðir eru fluttar til landsins. Við erum jafnvel með kengúrukjöt frá Ástralíu, dádýrakjöt og fleira mætti telja. Ég efast nokkuð um hreinleika þeirrar vöru þó að við séum fullvissuð um að eftirlit sé með henni. Við ræddum líka um þann kostnað sem hefur orðið vegna smitsjúkdóma sem jafnvel verða til vegna innflutnings á fóðri en svo lendir það á svínabændum, svo dæmi sé tekið, ef upp kemur einhver sjúkdómur. Þetta er því mjög vandmeðfarið mál. Fram kom í nefndinni að menn deildu mjög um það hvort vera ætti uppboðsmáti á þessum innfluttu landbúnaðarvörum. Hvort ekki ætti frekar að úthluta þeim með því að dregið væri upp úr hatti. Meiri hlutinn var á því að það væri ekki skynsamleg aðferð. Hins vegar mundi það þýða að varan yrði enn ódýrari til neytenda. Það eru svo margar hliðar á þessu. Málið er mjög viðkvæmt en ég er sammála hv. þm. Jóni Bjarnasyni í því að hreinleiki vörunnar er númer eitt, tvö og þrjú. Að varan sé þess eðlis að ekki sé hætta á smitsjúkdómum. Ég er þó þeirrar skoðunar að það eigi að vernda íslenskan landbúnað enn um sinn en mér finnst ekki óeðlilegt að heldur fari að slakna á þeirri kló neytendum til hagsbóta.

Frú forseti. Þeir hagsmunir sem ég hef verið að benda á lúta fyrst og fremst að neytendum, að gæðum þeirrar vöru sem neytendur eiga aðgang að og náttúrlega líka verði og öryggi þeirrar framleiðslu. Það gerum við annars vegar með því að hafa mjög strangt eftirlit á innfluttum matvörum þannig að þær fullnægi a.m.k. öllum þeim skilyrðum sem við gerum til innlendrar matvælaframleiðslu. Við þekkjum þá umræðu, hvort sem hún er sönn eða ekki, en sá orðrómur gengur, að ekki sé öruggt að þau matvæli sem flutt eru til landsins og sögð vera upprunnin í einhverju Evrópusambandslandi hafi ekki bara komið þangað að og verið umstaflað á kæjanum í Hollandi. Hagsmunir neytenda eru einmitt þeir að við getum tryggt það að hvort sem grænmetið eða svínakjötið er innflutt eða innlend framleiðsla uppfylli það þær gæðakröfur sem við gerum, númer eitt. Að öðru leyti að innflutningurinn sé ekki notaður til þess að mismuna innlendri framleiðslu. Við viljum hafa hollar og góðar landbúnaðarvörur og getum þurft að leggja eitthvað á okkur til þess, og það gerum við. Um það hefur verið þjóðarsátt að standa traustan vörð um íslenska landbúnaðarframleiðslu. Þó svo að síðan sé leyfður einhver takmarkaður innflutningur á ákveðnum landbúnaðarvörum séu skilyrðislaust gerðar sömu gæðakröfur til þeirrar vöru og hinnar innlendu.

Hæstv. forseti. Frumvarpið sem hér er til umræðu, um breytingu á lagaákvæðum er varða tollkvóta, er flutt vegna þess að menn vilja flytja inn erlendar vörur á íslenskan markað. Væntanlega er það hugsað til þess að neytendur fái ódýra og góða vöru og það eykur auðvitað samkeppnina innan lands. Mér hefur þess vegna fundist svolítið undarlegt að umræðan, sem hefur staðið hér yfir um málið, skuli snúast um heilbrigði innfluttra vara, einfaldlega vegna þess að á því er tekið annars staðar í lögum en hvað varðar frumvarpið sem hér er. Ég geri ekkert lítið úr þeirri umræðu og set ekkert út á það þó menn ræði það hér. En sannleikurinn er sá að málið snýst um að lækka vöruverð á Íslandi. Eða er það ekki meiningin? Til hvers væru Íslendingar að opna tollkvóta fyrir innflutning á erlendum búvörum ef ekki stæði til að það kæmi neytendum til góða? Þá koma menn að þessu: Með hvaða hætti gerist það? Á undanförnum árum hafa menn boðið tollkvótann upp. Hvernig verður þá verðið til á vörunni sem um er að ræða? Jú, með því að þeir sem flytja inn til þess að selja innan lands keppa um gæðin með tilliti til þess hvaða verðlag er á sambærilegum vörum innan lands. Þannig verður verðið til. Það er alveg sama hvort tollkvótinn er dreginn úr hatti eða hvort hann er boðinn upp og seldur. Sá sem hattinn hlýtur, ef dregið er úr hattinum, hefur alveg sömu möguleika á því að selja vöruna með tilliti til þeirrar vöru sem er sambærileg á markaðnum og hirða allan hagnaðinn. Þess vegna er það engin trygging fyrir neytendur að þeir fái vöru á eitthvað óskaplega lágu verði þó menn opni slíka tollkvóta vegna þess að það er verðlagið innan lands sem ræður því hvert markaðsverð vörunnar er eða verður á innlendum markaði. Það er því spurning með hvaða hætti hægt er að koma arðinum til neytenda. Ég tók eftir því að þeir sem mættu á fund landbúnaðarnefndar voru flestir með eina athugasemd. Þeir voru á móti því að tollkvótarnir væru boðnir upp af þessum ástæðum. Þeir bentu á að það mætti draga úr hattinum o.s.frv. Ég er þeirrar skoðunar að það sé lítið betra að draga úr hattinum en að bjóða tollkvótana upp. Það hefur svipuð áhrif. Að vísu getur sá sem hefur fengið þennan vinning úr hattinum notað fenginn til þess að lækka vöruverðið hjá sér og selja á mjög lágu verði. Hann getur líka valið sér verð í samræmi við vöruverð á markaðnum og tekið góðan hagnað. Ekki er hægt að komast fram hjá þessum hlutum nema með því að leyfa innflutning á vörunum og styrkja landbúnaðinn með öðrum hætti til þess að taka þátt í samkeppninni. Það er miklu eðlilegra fyrirkomulag en að nota fornaldarlegar aðferðir eins og þær að búa til eitthvert kvótakerfi utan um innflutninginn. Það er eins og menn þurfi stundum að venjast hlutunum í smáskömmtum. Þetta er ein af þessum smáskammtalækningum sem menn telja víst að þurfi að vera undanfari þess að koma á samkeppni á þessum markaði í landinu. Við því er svo sem ekkert að segja. Ég verð þó að segja alveg eins og er að mér finnst að umræðan eigi að snúast um það hvort verið sé að lækka vöruverð eða ekki en ekki um það hvort heilbrigði innfluttrar vöru sé í lagi. Sú umræða á ekki heima undir þessum lið. Þó ég sé ekki að kvarta undan henni tel ég að viðfangsefni okkar sé hitt, hvort þetta muni þjóna tilgangi sínum. Þetta er liður í því að ríkisstjórnin vill efna það heit sitt við fólkið í landinu að lækka vöruverð og ég trúi því að menn ætli að ná þeim árangri. Spurningin er: Hvernig ná menn honum? Ég er ekki með neinar patentlausnir á því. Það eru þó möguleikar á að breyta, hæstv. landbúnaðarráðherra gæti gengið í það, úthlutunarreglunum sem eru notaðar á tollkvótana. Ef hæstv. landbúnaðarráðherra væri t.d. að hugsa um neytendurna gæti hann boðið upp á nýjan kost í því, t.d. með því að láta þá sem keppa um innflutninginn keppa um það verð sem hægt er að selja vöruna á. Það er ekkert nýtt í útboðum að menn noti alls konar aðferðir við að velja á milli aðilanna sem fá kvóta. Hugsanlegt væri að viðkomandi aðilar byðu þá annars vegar heildsöluverðið sem þeir ætluðu, byðu hámarksheildsöluverð sem frá þeim kæmi vegna viðkomandi vöru og hámarkssmásöluverð ef þeir væru í smásölunni líka. Hæstv. landbúnaðarráðherra mundi síðan velja þá sem ætluðu að gera best fyrir neytendurna þegar hann væri að velja þá aðila sem fengju þetta hnoss. Þetta mundi hugsanlega geta komið arðinum til neytenda og lækkað vöruverðið. Hver fær arðinn miðað við uppboðið á tollkvótanum? Það er ríkissjóður og það stefnir í að ríkissjóður, hæstv. fjármálaráðherra, fái 400–500 millj. kr. í kassann vegna uppboðs á þeim tollkvótum sem hér um ræðir. Það er því ekki eins og ekki sé einhver arður á ferðinni miðað við það verð sem hefur komið úr síðustu uppboðum. Ef ég man rétt kom það fram að á hvert kíló á kjúklingakjöti sem var boðið upp á síðasta ári fengu menn rúmar 700 kr., sjöhundruð tuttugu og eitthvað krónur í ríkissjóð. Það hefur þá ráðið því verði á kjúklingum sem hefur verið boðið í verslunum hér innan lands. Þetta er því ekki í sjálfu sér einfalt mál og menn þurfa að muna eftir íslenskum framleiðendum þegar verið er að gera svona hluti. Þess vegna er mjög sárt að ekki skuli vera búið að taka neitt til í stuðningskerfinu við bændur á Íslandi þannig að styrkur til þeirra sé með öðrum hætti en verið hefur. Ýmsir framleiðendur eru undir það seldir að vera skýlt af innflutningshöftum og háum tollum. Þannig er það bara. Því miður hafa menn verið að slá af hina og þessa í landbúnaðarframleiðslunni vegna þess að þeir eru ekki sterkir í baráttunni. Blómabændur fengu að finna fyrir því en aðrir eru varðir af fullri hörku eins og mjólkurframleiðendur og  Hvað um það, ég tel að málið þurfi að fá framgang hér. Við munum ekki standa í vegi fyrir því en við viljum tryggja að neytendur fái arð, fái vörur á lágu verði vegna þessa innflutnings. Það verður seint gert með því að innlendir framleiðendur og aðilar sem selja á markaðnum ráði nánast því verði sem verður á vörum sem fluttar eru inn. Það gerist með uppboðunum á tollkvótanum. Ég tel því að hæstv. landbúnaðarráðherra þurfi að skoða sig vel um, hvort hann ætli að standa með neytendum þegar kemur að því að flytja þessar vörur inn eða hvort hann ætli að standa með sjálfum sér í því að lækka vöruverð í landinu. Yfirlýsing ríkisstjórnarinnar er á þann veg að hún ætli að gera það og ég geri ráð fyrir að flestir Íslendingar telji að með samningunum sé meiningin að lækka vöruverð. Það sé ekki eitthvað annað sem hangi á spýtunni. Þess vegna verður 

... fiskmarkaðinn?

Hv. þm. Kjartan Ólafsson er greinilega hrifinn af kvótakerfum og telur að hægt sé að fá góðan arð út úr því að versla sér kvóta og selja hann svo áfram í braskinu. Sumir hafa haft gott upp úr því. Ég held reyndar að það mundi ekki breyta öllu hvort kvótinn er framseljanlegur eða ekki. Ég býst við því að þeir sem eru hér í innflutningi séu býsna vel á vaktinni og viti vel hver af öðrum og viti hvað er óhætt að bjóða í kvótana, að verðið sem þeir bjóði í upphafi sé fengið með samanburði við það verð sem er á innanlandsmarkaðnum og menn ætli að hafa eitthvert svigrúm fyrir álagningu. Það sést ágætlega á því sem hefur verið að gerast í þessu, eins og ég nefndi áðan, 720 kr. eða nálægt því ofan á hvert kíló af kjúklingakjöti. Þessu þurfa menn að bæta ofan á innflutningsverðið áður en þeir fá sína álagningu. Það er þá það sem ríkissjóður fær til sín. Enn eru engar vísbendingar um að stjórnvöld ætli að breyta háttum sínum hvað þetta varðar með úthlutunina. Ég held að það verði mjög fróðlegt að hlusta á landbúnaðarráðherra á eftir fara yfir málið og leyfa þingi og þjóð að heyra hvernig hann lítur á þessa hluti, hvort meiningin sé með innflutningnum að ganga í lið með neytendum og fá fram lágt vöruverð eða hvort menn muni halda sér við það fyrirkomulag sem hefur verið. Það er þannig að talsmaður neytenda leggst gegn því fyrirkomulagi að verið sé að bjóða upp tollkvótana. Það er þannig að Samtök verslunar og þjónustu leggjast gegn því og Alþýðusamband Íslands leggst gegn þessu. Þess vegna er eðlilegt að menn spyrji stjórnvöld um það hvort þau sjái ekki einhverjar aðrar leiðir. Neytendasamtökin leggjast líka gegn þessu uppboði á kvótunum. Það má því segja að nánast allir sem komu til fundar við nefndina eða sendu henni umsagnir um málið hafi verið á einu máli nema þeir sem mættu fyrir hönd bænda og framleiðanda á íslenskum vörum. Þeir töldu að fyrirkomulagið ætti að vera áfram eins og það er. Auðvitað skilur maður þá aðila. Hvern skyldi undra það þegar stuðningsfyrirkomulagið við þá er með þeim hætti sem raun ber vitni? Þeim er ógerlegt að keppa við innfluttar matvörur með því fyrirkomulagi sem nú er uppi. Ég tel ástæðu til að velta þessum málum fyrir sér, með hvaða hætti og hvernig menn ætla að standa að því í framtíðinni að flytja inn erlendar vörur því allir eru orðnir sammála um að komið sé að því að það færist í vöxt. Menn þurfi að opna fyrir meiri innflutning á vörum og frjáls viðskipti með vörur. Þá er ég ekki að slá undan með neinum hætti hvað varðar heilbrigðiskröfur eða annað slíkt og get tekið undir allt sem hv. þm. Jón Bjarnason sagði um það atriði, ef bæta þarf þær reglur þarf að taka á því í öðrum lögum en þeim sem við nú ræðum. Ég ætla ekki að hafa ræðuna lengri. Ég tel að málið þurfi að fá framgang. Við í Samfylkingunni höfum barist fyrir því á undanförnum árum að ná fram lækkun á matarverði til hagsbóta fyrir neytendur. Þetta getur orðið liður í þeirri viðleitni. Þetta getur hjálpað til við það en það mun ráðast af því hvernig með verður farið. Ég held að þess vegna sé ástæða til að hlusta á hvað þeir aðilar sem ég taldi upp áðan, og komu til fundar við nefndina og sendu umsagnir, sögðu um þá hluti.

Hæstv. forseti. Úr þessum ágæta ræðustól er talað daginn langan og hér er margt sagt gott og margt sagt satt og svo veltur auðvitað upp úr mönnum sumt sem ekki er rétt, það gerist í þessari umræðu eins og í svo mörgum öðrum. En öll erum við þannig gerð að við viljum hafa það sem sannara reynist. Ég er auðvitað hjartanlega sammála hv. þm. Jóhanni Ársælssyni um að það mál sem við ræðum hér í dag snýst eingöngu um tolla og tollkvóta. Heilbrigðismálin og gæðin og öryggið er varðað með öðrum hætti, sem ég skal fara yfir. Hv. þm. Jóhann Ársælsson fór hér mikinn og hann talar mikið um að kerfið sé að hrynja og standist ekki og að landbúnaðurinn hér sé í örri þróun. Það liggur fyrir að Mjólka er afurðastöð með nákvæmlega sama hætti og aðrar afurðastöðvar. Bændurnir eiga sínar afurðastöðvar og bændur eiga Mjólku. Að vísu á líka stórt fyrirtæki, Vífilfell, stærsti drykkjarvöruframleiðandi á Íslandi, fast að 50% í Mjólku, þannig að það er öðruvísi afurðastöð að því leyti að þar koma aðrir aðilar inn. En bændurnir sem leggja inn í Mjólku eru alveg eins og hinum megin, sumir fá beingreiðslur, aðrir ekki. Sumir framleiða fram yfir og fá ekki fyrir það beingreiðslu. Það er hið glæsilega bú í Eyjum í Kjós sem hefur valið sér að vera ekki í beingreiðslukerfinu en vera þó hluti af þeirri afurðastöð sem Mjólka er. Þetta vildi ég að kæmi fram. Hv. þingmaður fór líka mikið út í umræðu um grænmeti og matvælaverð. Syndir hins sáluga Alþýðuflokks liggja nú víða  Þetta gerði það að verkum að verð á íslensku grænmeti lækkaði stórlega og það undarlega gerðist í verslunum að vínberin og ávextirnir lækkuðu líka í verði eins og þeir hefðu verið með tollum. Kaupmenn höfðu sem sé lagt hærri tolla eða álagningu á þetta en lækkuðu það um leið og grænmetið þannig að neytendur njóta enn í dag ríkulega af þessari gjörð núverandi ríkisstjórnar, að hafa farið þessa leið og bændurnir hafa frið um atvinnuveg sinn og standa sig gríðarlega vel á markaðnum og eru framsæknir. Þetta vildi ég taka hér fram. Hv. þingmaður hefur rætt mikið um að hann vilji uppboðsmarkað, eða misskildi ég það? Jæja, að hann vilji einhverjar aðrar leiðir. Í sjávarútveginum hygg ég að hv. þingmaður, sem er mikill jaxl og baráttumaður, vilji uppboðsmarkað og að allur fiskur fari á markað, er það ekki rétt? Hv. þingmaður er auðvitað að tala um þetta til þess að kaup sjómanna verði sem hæst og er þá kannski ekkert að hugsa um neytendur. Nú hefur ekkert á Íslandi seinni ár hækkað jafnmikið og fiskurinn. Þegar ég var barn að alast upp í sveitinni bruddum við ýsu alla vikuna, ódýra og góða ýsu á Brúnastöðum og saltfisk og grásleppu  Það liggur alveg klárt fyrir að það samkomulag og þær leiðir sem hér er verið að lögfesta, umrætt samkomulag er hið fyrsta sem Ísland og Evrópusambandið hafa gert um viðskiptagrundvelli þessarar greinar. Í samkomulaginu eru m.a. veittir gagnkvæmir tollar, tollkvótar án aðflutningsgjalda í umfangi sem ekki hefur áður þekkst í milliríkjasamningum Íslands. Í þessum samningum veitti Ísland Evrópusambandinu kvóta fyrir kjötvörur, kartöflur, rjúpur og ost, en við fáum kvóta í staðinn til útflutnings, sem eru skyr, smjör, pylsur og kjöt, þannig að þetta er gagnkvæmur samningur sem hér er og er, eins og komið hefur fram í umræðunni, væntanlega tengdur 1. mars þar sem ríkisstjórnin er líka að bakka frá gamalli gjörð Alþýðuflokksins sáluga, þegar Jón Baldvin Hannibalsson var fjármálaráðherra. Þá varð hann í kreppu ríkissjóðs þar sem allt var tekjulaust, öll félagshyggja var að hverfa, að skera allt niður  Nú er ríkissjóður þannig staddur, og samfélagið, að við getum gefið helminginn af þessum skatti eftir og vonandi verður matarskatturinn að fullu í burtu á næsta kjörtímabili. Það hefur alltaf verið sanngirnismál af minni hálfu. Nú förum við með hann úr 14% niður í 7%, og ríkið getur gefið þar eftir 6–7 milljarða. Af hverju? Af því að staða ríkissjóðs er með þessum hætti, það eru miklar tekjur, það eru mikil umsvif á Íslandi og við höfum auðvitað verið að gefa í á öllum sviðum þannig að við getum gefið þessa peninga eftir og erum að gefa það ásamt vörugjöldum o.fl. eftir núna 1. mars. Þetta er staðan þó að hér sé nú sultardropi á hverju nefi í þessum ræðustól af hálfu stjórnarandstöðunnar og þeir tali eins og Ísland sé alltaf á heljarþröm og hér sé allt á hverfandi hveli, þá er staðan sú að við erum í mikilli sókn og höfum bætt lífskjör okkar verulega og ríkisvaldið hefur getað gefið eftir þennan skatt, matarskattinn að hálfu, vörugjöldin og stórlækkað skatta á fyrirtæki og fólkið í landinu.  
             Bændur eru ágætlega statt fólk eins og aðrir Íslendingar, ágætlega statt fólk. Það eru allir hættir, hv. þm. Ellert Schram, að tala um fátækt þeirra sem betur fer. Þegar ég byrjaði sem landbúnaðarráðherra var mikil umræða um það, eilíf umræða. Bændurnir hafa líka bætt sín kjör og stórlega bætt sín kjör á síðustu 8–12 árum í tíð núverandi ríkisstjórnar og standa með öðrum hætti, þannig að þetta var ágætis frammíkall. Ég vil svo segja af því að það hendir alltaf hv. þm. Jón Bjarnason að tala um allt milli himins og jarðar þegar menn eiga að tala um einfalda hluti, t.d. þegar menn eru að tala um þetta sem eingöngu snýst um tolla og tollkvóta þá vill hann eingöngu ræða um gæði. Gæðin eru auðvitað tryggð og ákvörðuð í lögum og hér eru mjög strangar reglur og verða áfram og koma ekkert við þetta mál, þeim verður ekkert breytt, þar búum við við mjög mikið öryggi. Landbúnaðarstofnun mælir með innflutningi, við veljum okkur lönd út af heilbrigðisástæðum því að íslenskir neytendurnir vilja búa við mikið öryggi og við þurfum líka á því að halda vegna dýraheilbrigðis o.s.frv. Það er því bara allt annað mál og er mjög vel varðað í lögum og vinnubrögðum Landbúnaðarstofnunar og landbúnaðarráðuneytisins. Ég gæti haldið hér tíu mínútna ræðu um hvað það er strangt og það minntist hv. þm. Jóhann Ársælsson á og því ber auðvitað að fylgja eftir. Ég held að við þurfum að stíga stór skref með vaxandi innflutningi. Það liggur auðvitað fyrir sem hv. þm. Jón Bjarnason var að reyna að leiða ræðu um áðan þegar hann var að tala um að menn gætu hitt og þetta með tollkvótann. Því hefur verið svarað hér að tollkvótarnir eru auglýstir og sá sem hæst býður fær þá og hann getur ekki framselt þá. Ef hann ekki notar kvótana þá eru þeir teknir af honum innan ákveðins tíma. Um þetta gilda mjög strangar reglur og í sjálfu sér kunnum við enga aðra betri aðferð í þessu efni. Íslendingar treysta íslenskum kjötvörum mjög vel. Svínabændur og kjúklingabændur hafa tekið mjög vel á sínum málum og eru í rauninni með allt aðra gæðavöru og standa mjög strangt að sínum málum hvað þeirra framleiðslu varðar. Þeir hafa náð að ráða niðurlögum salmonellu og kampýlóbakters. Þeir hleypa því ekki út á markaðinn. Í sumum löndum þykir það vera sjálfsagður hlutur að slíkt sé til staðar, neytendurnir vita af því að salmonella sé kannski til staðar í 30–40% af vöru. Í landbúnaðnum á Íslandi ríkja mjög strangar reglur hvað þetta varðar og mjög ströng vinnubrögð. Þeir eiga heiður skilið í þessum ágætu greinum og það á auðvitað að virða. Þess vegna hygg ég að það sé mjög mikilvægt við breytinguna sem fram undan er og ég er þeirrar skoðunar ef innflutningur fer að aukast, að íslenskir neytendur og þess vegna erlendir ferðamenn eigi rétt á því að vita hvaða vörur þeir eru að kaupa í verslunum og hvar sem þeir borða. Hv. þm. Guðmundur Hallvarðsson hélt ágæta ræðu áðan, hann er maður íslenska fánans, ef ég man rétt, og hefur barist fyrir því að nota eigi íslenska fánann meira. Þetta eru menn farnir að gera, t.d. grænmetisbændur. Ég er þeirrar skoðunar að það eigi að fara vel yfir það og bændur eigi að beita sér fyrir því að allt kjöt sem framleitt er í landinu, hvort sem það er lambið okkar eða nautið, kjúklingurinn eða svínið, eigi að vera rækilega merkt með íslenska fánanum eða fánalitunum, með afurðastöðinni eða frá bóndanum sem framleiddi vöruna. Ég er þeirrar skoðunar að það sé líka mikilvægt að þar sem við förum inn á hótel að borða, hvort sem það er Hótel Saga eða einhver annar veitingastaður þá sé það ljóst hvaða nautakjöt við erum að borða, frá hvaða landi, og hótelið eigi að gefa okkur upplýsingar um hvort boðið sé upp á íslenskt nautakjöt eða danskt og hvaðan það er komið. Þetta vildi ég sjá með þessum hætti. Ég vil svo að lokum þakka hv. landbúnaðarnefnd fyrir skjót og góð vinnubrögð og þessa umræðu.

Hæstv. forseti. Þegar umræðan er óþægileg tala menn gjarnan um eitthvað annað. Þess vegna talaði hv. þm. Jón Bjarnason um heilbrigðismálin gagnvart innflutningi á kjöti. Þess vegna breytti hæstv. landbúnaðarráðherra blómunum í grænmeti þegar hann svaraði ræðu minni. Ég spurði um blómin en ekki grænmetið en hæstv. ráðherra fannst þægilegra að tala um grænmeti en blóm. Hann hélt því fram að ég vildi uppboð á kvótum. Það var ekki það sem ég sagði. Uppboðsfyrirkomulagið er hæstvirts ráðherra. Hæstv. ráðherra hefur undanfarin ár látið bjóða þetta upp. Samkvæmt reglunum getur hann valið á milli þess að hafa uppboð eða láta draga úr hatti sínum. Ég bað hæstv. ráðherra að upplýsa um það hvort hann hefði ekki önnur ráð en hattinn eða uppboðið til að neytendur fengju arðinn af innflutningnum í lægra vöruverði. Hæstv. ráðherra svaraði því ekki neinu. Ég tel að möguleikar séu á að koma arðinum til neytenda með því að breyta fyrirkomulaginu þannig að valið sé á milli innflutningsaðilanna með öðrum hætti. Þeir geta boðið hámarksverð, bæði í heildsölu og smásölu, í tollkvótana og þá yrðu þeir valdir út frá þeirri forsendu. Þá fengju neytendur arðinn.

Hæstv. forseti. Ég vil minna hv. þingmann á, vegna ræðu hans áðan, af því að það er alltaf talað um að íslenskar landbúnaðarvörur séu dýrar, að verslunin á Íslandi flytur inn gríðarlega mikið af landbúnaðarvörum. Innfluttar landbúnaðarvörur utan úr Evrópu eru hlutfallslega dýrari hér á markaðnum miðað við erlendis en íslenskt framleiddar landbúnaðarafurðir. Þetta vildi ég láta koma alveg skýrt fram. Ég svara hv. þingmanni því alveg skýrt. Ég kann ekkert betra fyrirkomulag en uppboðið. Ég held að það sé mjög mikilvægt. Hvað blómin varðar þá eru blóm ekki matur. Þau eru fegurð. Blómabændur standa sig mjög vel á markaðnum og framleiða falleg blóm og mikilvæg. Ég held að staða þeirra hafi, eins og annarra í þessu samfélagi, batnað töluvert á síðustu missirum.  
            

Hæstv. forseti. Þá höfum við það. Hæstv. ráðherra er uppboðsmaðurinn. Hann vill halda sig við uppboðsleiðina þótt tilmæli hafi borist frá fólki í fyrirsvari fyrir neytendur í landinu um að leita annarra leiða. Þær óskir hafa reyndar einnig borist frá þeim aðilum sem flytja inn þessar vörur og keppa um það að veita þjónustu í smásölu og heildsölu í landinu. Þá liggur það bara fyrir. Mér eru það vonbrigði. Ég tel að full ástæða sé til þess að ríkisstjórnin reyni að sjá til að vöruverð lækki, eins og hún hefur lofað að gera. Það lækkar þá eitthvað minna en ríkissjóður fitnar heldur betur meira. Það stefnir nefnilega í að inn komi 400–500 millj. kr. í ríkissjóð fyrir uppboð á tollkvótum. Það hlýtur auðvitað að gleðja fjármálaráðherrann en það er ekki víst að það gleðji neytendur í landinu.

Herra forseti. Ég vil að það komi alveg skýrt fram, líkt og í máli hv. þm. Jóhanns Ársælssonar, að við í Samfylkingunni munum styðja við málið til að greiða fyrir því að þær lagabreytingar sem eru nauðsynlegar til að lækka matarverð á morgun komist í gegnum þetta löggjafarþing. Hins vegar eru vinnubrögðin hæstv. landbúnaðarráðherra og ríkisstjórninni allri til skammar, að leggja málið svo seint fram að það er ekki fyrr en nú, korteri fyrir gildistökudag, að málið er að fara í gegnum 2. umr. Það er hins vegar í stíl við málið allt frá upphafi. Þeir lagagerningar sem hér er verið að samþykkja og hafa verið fyrir þinginu í vetur til að lækka matarverð komu til af hálfu ríkisstjórnarinnar vegna þess að Samfylkingin lagði fram ítarlegar tillögur um hvernig ætti að bregðast við háu matarverði og grípa til aðgerða til þess að lækka það. Það var þá sem hæstv. ríkisstjórn, korteri fyrir þingbyrjun, lagði fram tillögur sínar. Eins og menn muna var ágreiningur innan Framsóknarflokksins um það með hvaða hætti ætti að gera það. Það var ágreiningur millum hæstv. iðnaðar- og viðskiptaráðherra annars vegar og ýmissa annarra sem koma nálægt landbúnaðarmálum í Framsóknarflokknum um það hversu langt ætti að ganga, t.d. varðandi lækkun virðisaukaskatts. Það var alveg ljóst að það var ágreiningur á milli hæstv. landbúnaðarráðherra og margra þingmanna Sjálfstæðisflokksins um til hvaða aðgerða ætti að grípa varðandi tollalækkanirnar. Það er sjálfsagt að rifja upp að það voru þingmenn Sjálfstæðisflokksins, hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson og hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson, sem tóku undir málflutning Samfylkingarinnar varðandi almennar tollalækkanir á innfluttum landbúnaðarvarningi. Ég spyr, herra forseti: Hvar er hv. þingmaður og talsmaður þéttbýlisbúa núna, hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson? Hvar er hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson í umræðunni?  Um málflutning hæstv. landbúnaðarráðherra verð ég að segja að þótt hann hafi verið ágætur varðgæslumaður fyrir ákveðna hluta landbúnaðarins þá einkennir það málflutning hans að hann hefur undarlega minnimáttarkennd gagnvart íslenskum landbúnaði sem ekki er að finna hjá bændastéttinni. Hæstv. ráðherra virðist telja að íslenskur landbúnaður geti aldrei staðið í samkeppni við innfluttan varning á sviði landbúnaðarvöru í krafti þeirra gæða sem hæstv. ráðherra hefur þó manna best dregið upp fyrir þjóðinni og umheiminum að einkenni íslenskan landbúnað. Við höfum hins vegar fyrir okkur dæmin, herra forseti. Þegar hæstv. landbúnaðarráðherra var píndur til þess, nánast dreginn til þess með töngum, að aflétta tollverndinni af grænmeti á sínum tíma töldu margir, og menn komu á pallana, ýmsir af stuðningsmönnum hæstv. ráðherra, og sögðu að þetta mundi leiða til þess að innlend grænmetisframleiðsla mundi að fótum fram falla. Hvað hefur gerst síðan? Það hefur orðið margföld söluaukning, veruleg lækkun á verði til neytenda. Allir hafa haft hag af þessu. Það sem hæstv. landbúnaðarráðherra streittist við að segja hér árum saman reyndist vera hjóm og vitleysa. Af hverju lærum við ekki af reynslunni? Af hverju geta menn ekki sagt sem svo: Í krafti þessarar reynslu er alveg ljóst að landbúnaðurinn getur með hæfilegri aðlögun tekið á sig vaxandi samkeppni. Þetta var einmitt það sem hæstv. landbúnaðarráðherra var sjálfur byrjaður að segja í síðustu lotu, svokallaðri Doha-lotu, innan Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar. Þá sögðu ráðuneytisstjóri hans og hæstv. ráðherra í fjölmiðlum að nú væri ljóst að fram undan væru samningar á því sviði sem Íslendingar yrðu að gangast undir, m.a. til að njóta þess á sviði mikilvægari atvinnugreina eins og sjávarútvegs. Þeir áttu að leiða, til hvers, herra forseti? Þeir áttu að leiða til helmingslækkunar á tollum á innflutningsvernd. Þetta var það sem sérfræðingar landbúnaðarráðuneytisins sögðu á sínum tíma. Það er nákvæmlega það sem Samfylkingin hefur verið að leggja til, að helmingur tollverndarinnar verði afnuminn til þess að lækka verð á vörum til neytenda en líka að herða innlendan landbúnað í samkeppninni. Ég ber engan kvíðboga fyrir því ef menn mundu samhliða stíga skref til frelsisáttar í landbúnaði og leyfa mönnum meira frelsi við framleiðslu og sölu. Þá mundi þetta ganga saman hönd í hönd og leiða til þess að landbúnaðurinn mundi smám saman styrkjast og ganga vel, a.m.k. í ákveðnum greinum í samkeppni við erlendar vörur. Hann mundi keppa, eins og íslensku grænmetisframleiðendurnir, í krafti gæðanna. Um leið hefði verðið til neytenda lækkað. Þetta skiptir máli. Hæstv. landbúnaðarráðherra þverskallast við að hlíta dómi reynslunnar. Hann rembist enn eins og rjúpan við staurinn til að toga fram þau rök sem reynslan hefur sýnt að eru röng hjá honum. Þess vegna leyfi ég mér að halda því fram að versti gallinn á annars ágætri frammistöðu hæstv. landbúnaðarráðherra sé að hann hefur minnimáttarkennd fyrir hönd íslenskrar landbúnaðarstéttar, sem hún sjálf hefur ekki. Að lokum langar mig að varpa einni spurningu til hæstv. ráðherra. Hann tók þátt í því með fjármálaráðherra og stjórnarliðinu á sínum tíma að leggja fram margvíslegar tillögur til lækkunar á matarverði sem voru svar við tillögum Samfylkingarinnar. Á þeim tíma var því haldið fram fullum fetum, m.a. af þingmönnum Framsóknarflokksins, að þetta mundi leiða til 16% lækkunar á útgjöldum meðalheimilis til matvælakaupa. Nú er að koma í ljós, herra forseti, að lækkunin verður miklu minni. Mig langar þess vegna að spyrja hæstv. landbúnaðarráðherra hvort hann skammist sín ekki fyrir að koma þannig fram með þeim afleiðingum sem blasa við á morgun en þá er lækkunin miklu minni. Ég gæti út af fyrir sig svarað spurningunni fyrir hönd hæstv. ráðherra því ég veit að í hjarta sínu er hann ærlegur og hann hefur samvisku. Það hefur margsinnis sýnt sig og auðvitað skammast hann sín fyrir þetta. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra: Veit hann hverjar afleiðingarnar verða nákvæmlega til hagsbóta fyrir neytendur á Íslandi með þeim breytingum sem fá lagagildi á morgun? Ég vil ekki draga það undan að breytingarnar skipta töluverðu máli en því miður er búið að leggja fram reikninga sem sýna að í stað þess að kostnaðurinn eigi að lækka um 16% er líklegt að hann lækki ekki nema um 10%, hugsanlega bara um 8%. Einn hagfræðingur, sem starfar fyrir almannasamtök, heldur því fram að útgjöldin muni einungis lækka um 6%. Þetta eru auðvitað svik miðað við þau loforð sem ríkisstjórnin gaf. Hæstv. landbúnaðarráðherra var hluti af því liði sem stóð frammi fyrir þjóðinni í fjölmiðlum og sagði að þessar aðgerðir mundu leiða til þess að það yrði lítill munur á meðalverði matvæla á Norðurlöndunum og á Íslandi. Reynslan er að sýna að þetta er allt saman tóm vitleysa. Auðvitað hefði átt að fara leið Samfylkingarinnar. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra, af því að ég veit að hann er glöggur, kjarnyrtur og tekur ekki mikinn tíma til þess að svara því: Hversu mikið munu útgjöld heimilanna nákvæmlega lækka með þeim aðgerðum sem taka gildi á morgun og við í Samfylkingunni ætlum að hjálpa hæstv. ráðherra að ná í gegn?

Hæstv. forseti. Samfylkingin varð sér ærlega til skammar síðasta sumar með fáránlegum tillögum gagnvart íslenskum bændum og landbúnaðinum þar sem þúsundir verkamanna í afurðastöðvum um allt land og þar á meðal í Reykjavík hefðu tapað atvinnu sinni. Samfylkingin varð sér til skammar, hún klofnaði í málinu. Sumir mega eiga það sem hér eru í salnum að þeir risu upp til varnar en í rauninni hefur Samfylkingin kannski ekki borið sitt barr síðan hvað fylgi sitt hennar varðar. Látum það nú vera. Hv. þm. Össur Skarphéðinsson er málglaður og enginn maður er jafnmikill snillingur hér í þessum ræðustól að fara hring eftir hring. Það gerir hann létt á góðum degi. Sannleikurinn hefur ekki gert hann frjálsan, að mínu mati, ekki alltaf. Sumt sem hann sagði í minn garð og okkar í ríkisstjórnarflokkunum er ekki rétt. En hv. þingmaður er auðvitað skemmtilegur og gaman með honum að vera og hann setur svip á þingsalinn. Ég er sannfærður um vegna spurningar hv. þingmanns að aðgerðin 1. mars - sem er þegar farin að hafa áhrif því að margar verslanir hafa verið að selja matvæli síðustu daga á 7% virðisaukaskatti og gefa það neytendum til að minna á þennan mikla dag - mun til langframa hafa mikil áhrif. Það er auðvitað deilt um hvað það verður mikið. Menn hafa efast um margt í þeim efnum. Við höfum verið að tala um það í Framsóknarflokknum að það muni örugglega skila 9–12% - við skulum taka mjólkurbændurna, þeir gáfu eftir tvö ár af verðhækkunum - kannski á langtímabili um 12–16%. En það er mjög mikilvægt sem iðnaðar- og viðskiptaráðherra, Jón Sigurðsson, sem er samkeppnisráðherra hefur gert, að hann hefur falið eftirlitsaðilum og þar á meðal ASÍ 

Herra forseti. Það kemur auðvitað skýrt fram í svari hæstv. ráðherra að ríkisstjórnin veit ekki hvað hún er að gera. Hún veit ekki nákvæmlega hvaða afleiðingar þau lög sem taka gildi á morgun hafa. Hún kom hér hins vegar í haust og sagði að þetta mundi leiða til 16% verðlækkunar. Nú kemur hins vegar hæstv. ráðherra og segir: Framsóknarflokkurinn hefur reiknað þetta upp á nýtt og það er hugsanlegt að þetta leiði til 9–12% verðlækkunar. Með öðrum orðum, hæstv. ráðherra er að staðfesta það að hann fór með blekkingar  Hæstv. ráðherra veit auðvitað ekkert um hvað matvæli muni lækka í krafti þeirra laga sem taka gildi á morgun. Verra þykir mér þó að hæstv. ráðherra kemur hér og afneitar sjálfum sér. Hann kemur og segir að sú stefna sem Samfylkingin lagði fram í haust hafi verið út í hött og, eins og hæstv. ráðherra sagði, hafi verið okkur til skammar. Hafi það verið svo hefur hún líka verið hæstv. ráðherra til skammar, því að hvaðan kom þessi stefna? Hún kom úr þeim yfirlýsingum starfsmanna hans fyrir þremur árum um að í kjölfar Doha-samningalotunnar yrði íslenskur landbúnaður í fyrsta lagi að taka á sig afnám helmingslækkunar innflutningsverndar. Þetta voru nú bara starfsmenn hans sem sögðu þetta. Við sögðum þetta síðan í vor. Númer tvö, það sem við sögðum síðan: Afgangurinn af tollverndinni verður ekki aflagður nema með aðlögunarsamningum og í samráði við landbúnaðinn. Hvaðan kemur sú stefna? Frá honum sjálfum. Svona gerði hann þetta varðandi grænmetisframleiðsluna. Hvers vegna skyldi það sem þar gildir ekki líka ganga upp varðandi annað? Það er af því að þessi hæstv. ráðherra hefur ekki 

Hæstv. forseti. Það veit nú þjóðin að þarna fór hv. þingmaður ekki með rétt mál því að hún veit að sá sem hér stendur hefur mesta trú og aðdáun á íslenskum landbúnaði af öllum stjórnmálamönnum og hefur talað fyrir hönd landbúnaðarins og vakið athygli á gæðunum. Hér voru meistarakokkarnir á dögunum að dásama besta hráefni í veröldinni. Reykjavík ilmaði af matarlykt og sælu. Ég vona að hv. þingmaður hafi farið út að borða. En nú er komið að þeirri stund eftir þessa hringferð hv. þingmanns, sem ekkert er byggjandi á, að við vinirnir slíðrum sverðin og leggjum vopn okkar til hliðar og göngum í það verk sem við ætlum að gera í dag, að setja þetta mál og gera það að lögum og erum báðir sammála um að við sjáum lækkun á matvælaverði næstu daga og fylgjum því eftir að það gerist. Íslenskir bændur hafa lagt sitt af mörkun og verslunin ætti náttúrlega að leggja eitthvað af mörkun eins og bændurnir og ríkisvaldið til að þetta gerist. En minnumst þess að Ísland er gott land með frábær matvæli og það sem gerist á morgun mun auðvitað auka neysluna.

Herra forseti. Það er af og frá að ég eða Samfylkingin munum leggja einhver vopn til hliðar eða slíðra vopn þegar annars vegar er barátta um bætta hagsmuni neytenda. Það eina sem ég er reiðubúinn til að leggja til hliðar í málinu er Framsóknarflokkurinn. Í máli hæstv. ráðherra kom skýrt fram að hann hefur ekki hundsvit á því hvað þau lög sem taka gildi á morgun muni hafa í för með sér. Við erum sammála um það að þetta muni örugglega lækka matarverð en hins vegar veit hann ekki hversu mikið og hann treystir sér ekki til að halda því fram að það muni lækka verðið jafnmikið  Ég vil þó aðeins í lokin hnykkja á því sem ég sagði um þessa sáru minnimáttarkennd hæstv. landbúnaðarráðherra fyrir íslenskum bændum. Hæstv. ráðherra kemur hér og talar um hina ilmandi lambakjötslykt sem lagði yfir Reykjavík og talaði um það sem besta hráefni í heiminum. Það er besta hráefni í heiminum. En ef svo er, af hverju getur það ekki alveg eins og bestu tómatar í heiminum keppt við innfluttan varning? Auðvitað getur það það, reynslan segir það og skynsemin. En það virðist sem hvorugt eigi heima í landbúnaðarráðuneytinu nú um stundir. Og það virðist sem hæstv. landbúnaðarráðherra trúi ekki dómi reynslunnar eins og við höfum séð hann birtast varðandi framleiðslu á tómötum og agúrkum. Sala á tómötum hefur fjórfaldast síðan sú breyting var gerð, sala á agúrkum margfaldast og verðið hefur lækkað um 30%. Af hverju? Af því að innlenda framleiðslan er að keppa í krafti gæða. Ef það er hægt í grænmetisframleiðslunni, af hverju þá ekki varðandi sauðakjötið? Er þá ekkert að marka það sem hæstv. ráðherra er að segja um hina gríðarlegu möguleika 

Hæstv. forseti. Stjórnarfrumvarpið sem við greiðum hér atkvæði um er tæknilegs eðlis og munu þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs styðja það frumvarp. Í haust var ákveðið í þinginu með lagabreytingu að lækka verð á matvöru annars vegar með því að færa virðisaukaskattinn á matvöru úr 24,5% og 14% niður í 7%, og hins vegar að afnema vörugjöld af matvöru. Lýðheilsustöð hvatti til þess að gosdrykkir og sykraðir drykkir yrðu undanþegnir lækkununum og færði fyrir því rök. Þær breytingartillögur sem Vinstri hreyfingin – grænt framboð gerir við stjórnarfrumvarpið eru samkvæmt ráðleggingum Lýðheilsustöðvar. Í erindi sem efnahags- og viðskiptanefnd Alþingis barst frá Lýðheilsustöð í desembermánuði segir m.a., með leyfi forseta: „Vert er að benda á að rannsóknir sýna að verðnæmi gosdrykkja er töluverð og verðlækkun þeirra hefur mest áhrif á neyslu þeirra þjóðfélagshópa sem almennt er erfitt að ná til með heilsuhvetjandi skilaboðum. Í því samhengi má nefna að unglingar eru mjög næmir fyrir verðbreytingum.“ Í bréfi Lýðheilsustöðvar er síðan vitnað í alþjóðlegar skuldbindingar sem Íslendingar hafa undirgengist, þar á meðal samkomulag sem undirritað var í Istanbúl í Tyrklandi í nóvember sl. á milli Alþjóðaheilbrigðisstofnunarinnar og Evrópuríkja, en í þeim sáttmála er vikið að þessum þáttum m.a. Svo ég vitni áfram í niðurlag bréfs frá Lýðheilsustöð, þá segir þar, með leyfi forseta: „Í sáttmálanum eru stjórnvöld kölluð til ábyrgðar auk þess sem kallað er eftir enn meiri samstöðu og samvinnu milli allra hagsmunaaðila en verið hefur: opinberra aðila, iðnaðarins og einkamarkaðar, frjálsra félagasamtaka, einstaklinga og fjölskyldna. Því skýtur skökku við að á sama tíma skuli stjórnvöld hér á landi leggja til breytingar á sköttum og gjöldum sem leiða til lækkunar á verði sykraðra drykkja og þar með væntanlega um leið aukinnar neyslu þeirra.“ Ég spyr: Ætlar Alþingi ekki að hlíta þessum ráðleggingum og þessum áskorunum frá Lýðheilsustöð? Það viljum við í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði gera enda eru í erindi Lýðheilsustöðvar reidd fram mjög sterk og áhrifarík rök.