Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fors.- og atvmrh. (Tryggvi Þórhallsson): Ég vil aðeins leyfa mér að leggja til, að frv. verði vísað til samgmn.

Frsm. (Þorleifur Jónsson) Þetta mál er einfalt og krefst ekki langrar framsögu, enda hefir allshn. fallizt á það einum rómi. Sem betur fer, er iðnaður að aukast hér í landi, og er nú orðinn þriðji stærsti atvinnuvegurinn; næst á eftir landbúnaði og sjávarútvegi. Er full ástæða til: að vona, að þessi atvinnuvegur eigi eftir að eflast og aukast, þar sem aðflutningur af iðnaðarvörum, sem framleiða má í landinu sjálfu, nemur stórfé árlega, einkum af margskonar smíðismunum: hurðum, gluggum, að ógleymdum öllum þeim húsgögnum, sem eru flutt inn í landið, en allt mætti vinna hér. Þess er líka að gæta, að talsvert af hráefnum til iðnaðar er í landinu sjálfu: ull, skinn, horn, bein, fiskiúrgangur o. m. fl. nú er og að komast hreyfing á þessi mál. Ríkisstj. hefir skipað mþn. í iðnaðarmálum, og má búast við, að frá henni og öðrum komi ýms frv. um iðnaðarmál á næstunni, og verði því rétt og nauðsynlegt, að sérstök n. hafi þau til athugunar. Ég skal geta þess um breyt. á þskj. 84, um skipun sérstakrar heilbrigðismálanefndar, að n. var búin að skila áliti áður en hún kom fram, og skal ég því ekkert um afstöðu hennar segja. En skipun slíkrar n. er þó ekki, að mínu áliti, jafnaðkallandi og skipun fastrar iðnaðarmálanefndar. Vænti ég þess, að hv. d. taki þessu máli vel.

Vilmundur Jónsson Ég hefi flutt hér brtt. á þskj. 84 um skipun sérstakrar heilbrigðismálanefndar. Ef allar þær tegundir mála, sem hingað til hafa gengið til allshn., eiga að geta fengið góða afgreiðslu, er tryggilegra að leysa allshn. upp í fleiri nefndir. Fyrir þessu þingi liggja allmörg heilbrigðismál, sem þyrftu, ef vel ætti að vera, athugunar í sérstakri nefnd, og þegar þess er gætt, að fyrir liggur að endurskoða alla heilbrigðisloggjöf landsins, má búast við fjölda frv. um þessi efni á hinum næstu þingum, og fengi því slík heilbrigðismálanefnd nóg að starfa.

Frsm. (Pétur Ottesen) Það vill oft verða svo, þegar harðnar í ári og kreppir að og greiðslugeta minnkar, að menn fara að rumska til skilnings á því, að hollast er að búa sem mest að sínu. Það er því ekki nema eðlilegt, að á slíkum tímum snúist hugir manna að því að draga sem mest úr kaupum á erlendum vorum, ekki sízt, þegar hægt er að framleiða þær í landinu sjálfu, eins góðar eða betri. Þeirri fjárhæð, sem greidd er fyrir slíkar vörur út úr landinu, er í rauninni að mestu á glæ kastað að óþörfu. Svo er um fjárhæð þá, sem hingað til hefir verið greidd árlega fyrir aðfluttar kartöflur. Að vísu hefir dregið nokkuð úr þessum innflutningi hin síðari árin, og notkun aukizt innanlands. En þetta hefir þó ekki farið hraðar en svo, að enn eru fluttar inn kartöflur fyrir næstum 400 þús. kr. á ári, þótt almennt sé viðurkennt hér, að næg skilyrði séu fyrir hendi til að fullnægja kartöfluþörf allra landsmanna, jafnvel þótt neyzla aukizt að stórum mun. Í aths. við annað skylt frv., sem hér liggur fyrir, er gerð grein fyrir, að kartöfluneyzla hér sé eigi nema 1/4 á móts við neyzlu annara menningarþjóða. Bezta ráðið til að auka neyzluna er auðvitað að styrkja aukna ræktun og framleiðslu á kartöflum innanlands. Það má vera, að miðað við kornvörukaup sé þjóðarhagur að innflutningi á kartöflum, sem þá liggur í því, að miðað við næringargildi eru kartöflurnar ódýrari en kornið, en það sýnir ekki annað en að hagnaður af innlendri kartöfluframleiðslu yrði tvöfaldur. En til þess að sú framleiðsluaukning geti orðið sem mest og hröðust, þarf góð samtök manna í milli og stuðning af hálfu hins opinbera. Það frv., sem landbn. hefir hér borið fram, er sniðið eftir frv. frá búnaðarþingi, og hefir þann tilgang, að Alþingi geri eitthvað til þess að styrkja þessa viðleitni. Með þessu frv. er, að áliti landbn., stefnt í rétta átt. Þær till., sem felast í frv., eru þó ekki nema annar liður þess, sem við ætlum því opinbera að gera til stuðning þessu nauðsynjamáli. Hinn liðurinn felst í öðru frv., sem hér liggur og fyrir. Í þessu frv. er gert ráð fyrir, að bannáður verði innflutningur á kartöflum rann hluta árs, sem nægar birgðir eru til í landinu, að dómi Búnaðarfél. Íslands. Er gert ráð fyrir, að atvinnumálaráðuneytið auglýsi í Lögbirtingablaðinu, hvenær bannið hefjist og hvenær því skuli létt af. Gert er ráð fyrir, að létta megi banninu af í hinum ýmsu landshlutum eftir ástæðum. Til að afla sér upplýsinga um uppskeruna á ári hverju, svo að hægt sé að ákveða, hve lengi bannið skuli gilda, eiga hreppstjórar að safna skýrslum til Búnaðarfél. Íslands um uppskerumagn fyrir 1. nóv. ár hvert. Skal síðan Búnaðarfélagið senda till. sínar til stj. Með þessu er tilætlunin að tryggja kartöfluframleiðendum allan þann innlendan markað, sem til er og framleiðsla þeirra kemur til að fullnægja. Með því er þegar stigið stórt spor til að auka framleiðslu í landinu, til þess að við getum orðið sjálfum okkur nógir í þessu efni. Annað atriði í frv. miðar að því að greiða fyrir sölu og verzlun með kartöflur á milli landshlutanna. N. leggur til, að þær kartöflur, sem fluttar kunni að verða milli hafna á skipum ríkissjóðs, skuli fluttar fyrir hálft gjald. Þetta er stuðningur og hvöt til þess, að heppileg og eðlileg viðskipti takizt á milli landshlutanna. Á Norð- Austurlandi og Vesturlandi er víða erfitt um kartöflurækt, en annarsstaðar á landinu víða næstum ótakmarkaðir ræktunarmöguleikar. Þessi fyrirgreiðsla ætti því að auka stórum framleiðslu og neyzlu kartaflna í landinu. Þetta ákvæði er einskorðað við það, að kartöflurnar séu fluttar á skipum ríkissjóðs og er því ekki um nein bein útgjöld ríkissjóðs að ræða til annara skiltafélaga. Ég vona, að hv. deild sé það ljóst, að með frv. þessu, ef að lögum verður, er stefnt beina leið að því marki, að við munum mjög bráðlega geta fullnægt þörfum okkur sjálfra í þessu efni, sparað fé og aukið framleiðslu og atvinnu í landinu, og aukið neyzlu á einni hinni ódýrustu og hollustu voru í stað annara aðkeyptra, óhollari og dýrari. Það kann að mega deila um aðferðina. Það er aðeins fyrirkomulagsatriði, sem n. er reiðubúin að taka til frekari athugunar, að því leyti sem það getur samrímazt grundvellinum. Ég vil geta þess, að úr 4. gr. frv. hafa fallið tvö orð, annaðhvort þegar frv. var vélritað eða í prentuninni. Í gr. stendur: „- - skal atvmrh. heimilt að greiða o. s. frv.“ Þar hefir fallið niður „úr ríkissjóði“. Ég vona, að hæstv. forseti láti leiðrétta þetta án þess að sérstök brtt. þurfi að koma fram.

Héðinn Valdimarsson Ekki lízt mér á þetta frv. né stefnu þá, sem að baki því stendur. Hér er lagt til, að banna megi innflutning á kartöflum, hvenær sem stj. þóknast. Þetta á að vera til þess að auka framleiðsluna. Ég skal ekkert segja um, hvort það muni takast. En með frv. er gengið út frá þeirri stefnu, sem nú er mjög uppi í heiminum, þeirri stefnu, að gera sem mestan skaða með því að hindra eðlilega verzlun og verkaskiptingu á framleiðslunni með innflutningshöftum, bönnum og tollmúrum. Mér finnst vera unnt að efla kartöfluræktina á margvíslegan hátt, án þess að grípa til slíkra örþrifaráða. Í því efni vil ég benda á frv. frá sömu n. um kartöflukjallara, sem virðist vera mjög heppilegt og líklegt til að efla framleiðslu og verzlun með kartöflur innanlands. En þetta frv. er flutt í heim tilgangi, að kartöflurækt beri sig betur, þannig, að kartöflurnar verði dýrari fyrir neytendur. Með frv. er verið að misskipta milli landsmanna innbyrðis, til hagsmuna fyrir tiltölulega fáa kartöfluræktendur til sölu og óvíða á landinu, en til tjóns fyrir neytendafjöldann allan. Framleiðendur hér ættu vissulega án þessa að standast samkeppnina erlendis frá, þegar tekið er tillit til alls þess kostnaðar, er leggst á kartöflur, sem hingað eru fluttar, flutningsgjald, tolla og skemmdaáhættu. Ég ætla ekki að fara hér sérstaklega út í hinar einstöku gr. frv. Ég vil þó geta þess, að ákvæði 2. gr. um aflétting bannsins eru allsendis ónóg fyrir þá, sem panta vöruna. Til þess er tíminn of naumur, eins og sýna mun sig í reyndinni. Þá má líka minna á, að ríkissjóður á að bera helming flutningskostnaðar innanlands. Vitanlega er hér um gjöf til framleiðenda að ræða, því að verð kartaflna verður hærra, hrátt fyrir þennan styrk, sem eingöngu kemur því til að renna í vasa seljendanna á kostnað allra, sem skatt greiða. Það er allt á þann veginn, að gera kartöflur dýrari almenningi. Ef sá vilji stæði ekki bak við frv., þá hefði verið eðlilegt, að í því væru einhver ákvæði um hámarksverð til verndar neytendunum.

Sveinbjörn Högnason Að meginstefnu frv. til er ég sammála landbn., sérstaklega þegar tillit er tekið til yfirstandandi örðugleika og viðskiptahafta þeirra, sem nú tíðkast með öllum þjóðum. Ég get ekki séð rök til þess, að með frv. þessu sé stefnt að því að gera neytendum vöruna dýrari. Ég hygg það sé þvert á móti. En ég vil benda á, að í frv. gætir nokkurs misréttis gagnvart sumum landshlutum. Fyrsta boðorð Alþingis ætti að vera það að gera ekki einstaka landshluta afskipta. - Í 4. gr. frv. er atvmrh. heimilað að greiða allt að helmingi flutningskostnaðar af þeim kartöflum, sem fluttar eru landshluta á milli með skipum ríkisins. En hvernig er það með þau héruð, sem þau skip koma ekki í og geta ekki komið við í? Þau héruð fara ekki einungis á mis við styrk ríkisins, heldur verkar styrkur ríkisins gegn þeim og gerir þau ófær til samkeppni. Suðurlandsundirlendið er allra héraða bezt fallið til kartöfluræktar, en þaðan eru dýrustu flutningar á landinu. Ég hefi minnzt á þetta við hv.frsm. og heyrðist hann þá tak vel í mál mitt. En ég veit ekki, hvort það er aðeins gleymska, að ekki er tillit tekið til þessa í frv., eða það er með vilja gert, og óska því upplýsinga um það efni.

Magnús Jónsson [óyfirl.]: Hv. frsm. var harla sigurviss, þegar hann fylgdi þessu frv. sínu úr hlaði, og það má vel vera, að það þýði ekki mikið að mæla gegn því. Ég get vel skilið, að till. svipaðar þessari komi frá mönnum, sem hafa þá trú að laga megi verðlag með allskonar lögum og höftum. En ég skil síður þá menn, er flytja frv. Þetta, en annars telja sig hafa trú á frjálsum viðskiptum. Það er brot á þeirri stefnu, þótt verzlunin sé ekki heft nefna með einstakar vörutegundir. Þeir sem halda því fram, að höft geti verið nauðsynleg um ákveðnar vörur, eru í raun og veru ekki sannfærðir um ágæti frjálsrar verzlunar, því að alltaf geta einhverjir risið upp, sem kunna að segja, að sínir hagsmunir krefjist þessara hafta. Samþm. minn, hv. 3. þm. Reykv., hefir mælt gegn frv. þessu. Ég býst við, að öllum sé það ljóst, að verðlag á kartöflum hlýtur að hækka. Frv. ætti að heita frv. til l. um hækkun á kartöfluverði. Hækkunin er góð fyrir framleiðendur. Það er augljóst mál. Og ég býst við, að sigurvonir hv.frsm. byggist á því, að þeir menn eigi fleiri talsmenn hér á Alþingi, sem hagsmuni hafa af því, að kartöflur séu dýrar, en hinir, sem hafa þá hagsmuni, að þær séu ódýrar. Það er viðurkennt mál, að þegar heft er samkeppni, þá hækkar varan. Með frv. er því yfirlýst, að ísl. kartöflur standist ekki samkeppnina við hinar erlendu. Því að hvers vegna þyrfti annars slíkt bann? Ef við erum samkeppnisfærir, þá úrýmast erl. kartöflur af sjálfu sér. Ég nota venjulega ísl. kartöflur, þótt dýrari séu. Ég geri það af því að mér þykir viðkunnanlegra að kaupa ísl. vörur. En það er vitanlegt, að þær eru dýrari en erl. kartöflur. Og það er augljóst mál, að með frv. hækkar verðið. Það er einkennilegt, þegar menn í öðru hverju orði tala um dýrtíðina í Reykjavík, þetta ógurlega böl, sem verki um land allt, en benda svo í hinu orðinu á ráðstafanir, sem ganga út á að auka dýrtíðina í Reykjavík. Reykjavík er það, sem frv. mæðir mest á. Ég heyri, að nú berja margir í borðið til að biðja um orðið. Það er sennilega til þess að lækka dýrtíðina hér í Reykjavík ! Þótt ég sé á móti einkasölum og höftum yfirleitt, þá má þó alltaf segja, að einkasala á óhófsvörum, eins og t. d. tóbaki, sé ekki beinlínis háskaleg. En það er með öllu óafsakanlegt að taka vörur, sem menn ættu að nota sem mest, út úr og hækka verð á þeim með óeðlilegum höftum. Það getur verið, að það gangi nokkru meira út af ísl. kartöflum, ef frv. verður að lögum. En ég er sannfærður um, að kartöfluát manna minnkar yfirleitt. Varan hækkar og menn snúa sér þá frekar að öðru í staðinn, brauði og öðrum kornmat. Og svo eru allar umbúðirnar utan um þetta ! Búnaðarfélagið á að sjá um framkvæmdina. Ég býst við, að ef rannsaka á kartöfluuppskeruna nákvæmlega, þá verði það mikið verk. Ég skil ekki í, að ekki þurfi ennþá eina n. í það. Hv. 3. þm. Reykv. stakk upp á að setja hámarksverð á kartöflur. Það er siðurinn, og ekki veitti af n. til að framkvæma það. Ég skal ekki þreyta hv. deild með langri ræðu. Ég sé, að n. hefir verið í nokkrum vanda með að koma þessu fyrir. Það er strax risinn ágreiningur út af 4. gr. frv. Ég er nú sátt að segja ekki svo hrifinn af útgerðarbraski ríkisins, að mér finnist rétt að binda hagsmuni manna við það, að ríkisútgerð sé rekin. Ég sé ekki, hvers vegna ekki má eins vel greiða helming flutningskostnaðar með öðrum skipum. Hv. 2. þm. Rang. vildi líka fá helming tilkostnaðar fyrir sitt hérað. En hvernig fer um þau héruð, sem hvorki geta komið sínum kartöflum burt með skipum né bílum? Kannske ríkið ætti að senda flugvélar eftir kartöflum þeirra. Þótt það sé e. t. v. vonlaust, þá vil ég samt vænta þess, að hv. d. athugi vel sinn gang áður en hún, samþ. Þetta frv. Það er afsakanlegt, þótt þeir, er hagsmuni hafa af því, að kartöfluverð sé hátt, reyni að koma því í gegn. En það er nú athugavert samt.

Jón Auðunn Jónsson Ég vil segja það sama og hv. 3. þm. Reykv., að mér lízt ekki á þetta frv. Það, sem vakir fyrir n., er það, að tryggja ísl. kartöflum innanlandsmarkaðinn. En nú er það svo, að ísl. kartöflur seljast tregðulaust. Það, sem vantar, er aukin framleiðsla. En það er ekki að búast við því, að neyzlan aukist, ef verðið hækkar. Ég hygg, að kornvörur séu nú raunverulega ódýrari en kartöflur, og ég hefi þar fyrir mér ummæli manns, sem er skynbær á þau efni. Samkv. 2. gr. frv. hefir Búnaðarfélagið aðstöðu til þess að hindra það, að banninu verði aflétt. Atvmrh. leggur bannið á, en honum er ekki heimilt að létta því af nema samkv. meðmælum Búnaðarfélagsins.

Misskilningur

. Þetta stendur í gr. Þann tíma árs, sem innflutningur er leyfður, er fyrirsjáanlegt, að þeir, sem verzla með kartöflur, muni hrúga að sér birgðum, e. t. v. þjóðarheildinni til stórskaða. Kartöflur skemmast fljótlega, og þegar kaupmenn verða hræddir um að geta ekki varið þær skemmdum, þá lækka þeir verið, heldur en að eyðileggja þær í höndum sér og spilla svo sölunni á ísl. kartöflum. Ég held, að frv. gangi í öfuga átt. Það er rétt og sjálfsagt að reyna að auka framleiðsluna og gera hana ódýrari, svo að við verðum samkeppnisfærir. Það liggur beinna við að styrkja framleiðendur, veita þeim einhverja þóknun fyrir hverja þá tunnu, sem þeir afhenda til sölu. Í 5. gr. frv. er talað um mat á kartöflum. En eru nú alstaðar til menn, sem séu hæfir til að meta kartöflur? Hvernig geymast svo ekki sumar tegundir? Þar, sem ég er kunnugastur, var um tíma ræktað mikið af svokölluðum „Eyvindi“; þær voru fljótræktaðar og gáfu mikla uppskeru. En þær geymdust svo illa, að menn biðu stórskaða á ræktun þeirra. Ég er hræddur um, að ef verð á kartöflum verður ekki kontrollerað með framboði erl. framleiðslu, þá veði mest af heim tegundum ræktað, er mesta uppskeruna gefur, án þess að taka tillit til, hvernig þær geymist.

Steingrímur Steinþórsson Mér þykir ekkert undarlegt, þótt menn greini nokkuð á um frv. Þetta, því að hér er farið inn á nýja leið í framleiðsluháttum okkar, og líka má búast við því, að finna megi einhver smíðalýti á frv. En ég held því fram, að með frv. sé stefnt rétt. Mér þykir ekkert undarlegt, þótt hv. 4. þm. Reykv. mæli gegn frv.; það er öldungis samkv. þeirri stefnu hans, að allt viðskiptalíf eigi að vera frjálst og haftalaust. En aftur á móti þykir mér það undarlegt, ef það samrímast lífsskoðun hv. 3. þm. Reykv. að beita sér á móti þessari tilraun til þess að skipuleggja þessa grein íslenzkrar framleiðslu. Hv. 3. og 4. þm. Reykv. hafa aðallega fært það fram gegn frv., að verð þessarar vörutegundar mundi hækka, ef það yrði samþ. Þetta held ég, að engin ástæða sé til að óttast. En ef svo skyldi fara, mundi ég verða því fylgjandi, að sett yrði háamarksverð á kartöflurnar, þann tíma, sem erlendar kartöflur væru útlokaðar. Þetta bann yrði helzt sett á síðari hluta sumars og fyrri hluta vetrar, meðan nóg er af íslenzkri vöru á markaðinum, og er þá eðlilegt að ætla, að verðið yrði miðað við það, sem erlendar kartöflur hefðu haft fyrri lauta sumarsins. Með því móti væri engin hætta á því, að íslenzkar kartöflur yrðu dýrari en þær erlendu. Hv. 4. þm. Reykv. sagði, að hér á þingi sætu svo margir fulltrúar sveitanna, sem mundu gæta hagsmuna framleiðenda í þessu máli. Þetta er ekki rétt. hér eru fulltrúar margra héraða, sem geta mjög lítið framleitt af kartöflum, og engin ástæða er til þess að ætla, að þeir mundu vilja stuðla að því, að kartöfluverð hækkaði, enda er það svo gagnstætt hagsmunum mikils hluta þjóðarinnar, að sífellt mundi vera staðið á verði gegn því. Annað það atriði frv., sem helzt var tekið til athugunar hér, var það, að gefa eftir helming flutningsgjalds með skipum ríkissjóðs fram með ströndum. Ég lít svo á, að þetta sé í rauninni mjög óverulegur styrkur, en þar sem ég álít, að þetta gæti orðið til þess að örfá kartöfluframleiðsluna, álit ég óþarfa að gera veður út af því. Það er að því gætandi, að þessi eftirgjöf nær aðeins til skipa ríkissjóðs, og þetta ákvæði hefir því ekki í för með sér nein bein útgjöld. Líka gæti hugsazt, að þessi eftirgjöf ynnist að dálitlu leyti upp á því, að meira yrði flutt með skipunum. Þær erlendu kartöflur, sem nú flytjast til landsins, koma að talsverðu leyti með útlendum skipum, svo að íslenzku skipin misstu sáralítið á því, þó að tæki fyrir þann flutning. Ég get ekki fallizt á brtt.hv. 2. þm. Rang. Ég hefi ekki séð hana fyrr, og man ekki til þess, að hún kæmi fram í n. Auðvitað hefðu Rangæingar sama stuðning af þessu eftirgjafarakvæði og aðrir, þegar á höfn væri komið. Ef t. d: búnaðarhéruð austanfjalls þyrftu að senda kartöflur norður í Þingeyjarsýslu, þá yrðu þau þessara hlunninda aðnjótandi frá Rvíkurhöfn, en hinsvegar tel ég ekki rétt, að ríkissjóður fari að taka þátt í flutningskostnaði þeirra til Reykjavíkur. Hv. 4. þm. Reykv. spurði, hvernig ætti að fara með þau héruð, sem hvorki nytu góðs af bíla- né skipasamgöngum. Mér er satt að segja forvitni á að vita, hvaða héruð það eru hér á landi, sem svo er ástátt um.

Austur-Skaftafellssýsla !

. Austur-Skaftafellssýsla, segir hv.þm. Ég veit nú ekki betur en sú sýsla hafi skipasambönd, bæði strandferðir og flóabáta, þótt það hinsvegar skuli játað, að þær samgöngur eru ekki eins góðar og æskilegt væri og þyrfti að vera. Hv. þm.N.-Ísf. mælti á móti frv. á sama grundvelli og þeir aðrir, sem um það hafa talað nú. Hélt því fram, að verð á kartöflum mundi hækka, og svo mundu kaupmenn hrúga svo miklu af kartöflum inn í landið á þeim tíma, sem innflutningur væri leyfður, að það mundi skaða framleiðslu landsmanna yfirleitt. Þetta þykir mér mjög ólíkleg tilgáta. Innflutningur mundi helzt verða leyfður síðari hl. vetrar og fram á sumar, þangað til innlend framleiðsla kemur á markaðinn, og ég er þess fullviss, að hræðslan við skemmdir mundi verða nóg til þess, að kaupmenn hrúguðu erlendum kartöflum ekki inn í landið á heim tíma árs, einmitt þegar hættan er mest, að skemmdir komi fyrir í hinum erlendu kartöflum. Nei, hættan er sú, að á haustin, þegar nóg er af íslenzkum kartöflum, sé hrúgað á markaðinn erlendum kartöflum, sem eyðileggja sölumöguleika íslenzku framleiðslunnar. - Hv. 4. þm. Reykv. fannst það ekki rétt, ætti að veita ívilnun með flutningsgjald, að binda það við ríkisskipin. Ég hefi áður gert grein fyrir því, hvers vegna það var gert. Í því sambandi lét sami hv.þm. þau orð falla, að hann væri mjög lítið hrifinn af útgerð ríkisins yfir höfuð. Ekkert reyndi hann þó að rökstyðja þetta, en mér dátt í hug, hvort það mundi vera vegna þess, að allur starfrækslukostnaður ríkisskipanna er miklu minni en hjá öðru aðalskipafélaginu hér. Ég skil því ekki, á hverju ummæli hans eru byggð. Hvergi hefir verið farið betur með fé en hvað snertir ríkisútgerðina, og getur það ekki leikið á tveim tungum, að öll sú meðferð er til fyrirmyndar. Ég vildi ekki láta hjá líða að lýsa afstöðu minni til þessa máls með nokkrum orðum. Ég fylgi frv. afdráttarlaust, eins og það liggur fyrir, og veit ég, að það getur að gagni komið, og vænti þess vegna fastlega, að hv d. samþ. það.

Magnús Guðmundsson Ég stend upp að þessu sinni aðallega til þess að gera grein fyrir því, að ég er mótfallinn ákvæði 4. gr. þessa frv., um eftirgjöf á helmingi flutningsgjalda með ríkissjóðsskipunum fram með ströndunum. Ég álít, að við eigum, á tímum eins og nú standa yfir, að vera mjög varkárir með það að binda ríkissjóði nýjar byrðar, hvað smáar sem þær eru. Ég er á því, að stj. ríkisskipanna muni sjá til þess, að flutningur með ströndum fram yrði ekki dýrari en flutningur frá útlöndum til viðkomandi hafna, svo að kartöflurnar áttu ekki að þurfa að verða dýrari þess vegna. Líka var það mjög réttilega tekið fram hjá hv. 2. þm. Rang., að hin ýmsu héruð landsins standa ekki jafnt að vígi við notkun þessara hlunninda. Ég geri því ráð fyrir, að komi engin brtt. fram viðvíkjandi þessu, muni ég greiða atkv. á móti 4. gr. frv. við 2. umr. En hinsvegar skil ég alls ekki þann andróður, sem frv. hefir mætt her. nú á þessum erfiðu tímum er heftur svo er flutningur til landsins, að ekki er hægt að ná í bráðnauðsynlegar vörur. Gjaldeyrisskortur bankanna er svo mikill, að þeir sjá engin ráð til þess að útvega gjaldeyri til að borga með nauðsynjavörur. Þegar svona stendur á, er það óráð hið mesta að gera ekki allar mögulegar ráðstafanir til þess, að sem minnst verði flutt inn. Ein slík ráðstöfun felst í frv. því, sem hér liggur fyrir. Í því er ekki farið fram á annað en að reynt sé að takmarka kaup á erlendum varningi og auka sölu íslenzkra afurða, og álít ég hvorttveggja gott. Tilgangur frv. er alls ekki sá, sem nokkrir hv.þm. hafa viljað vera láta, að hækka kartöfluverðið. Þvert á móti. En menn verða að hafa það hugfast, að óvanalegir tímar krefjast óvanalegra ráðstafana. Og ég sé ekki, að nokkuð sé athugavert við Það að stuðla að minnkun innflutnings á vörum, sem lítil þörf er á, að inn séu fluttar. - Hvort þessar ráðstafanir verða til þess, að kartöfluverð hækki eða kartöfluát minnki, fer eftir framkvæmd þeirra, og ég fyrir mitt leyti treysti Búnaðarfél. Íslands til þess að meta þarfir manna rétt. - Að lokum vil ég endurtaka það, sem ég sagði í byrjun ræðu minnar, að ég álít ekki rétt að binda ríkissjóði nýjar byrðar. En hinsvegar er ég meðmæltur frv. að öðru leyti og mun ákveðið greiða því atkv. mitt.

Sveinn Ólafsson Það hefir komið fram í þessum umr., eins og oftar, að sínum augum lítur hver á silfrið. Einn af hv.þdm. þótti mér samt taka allt of ómjúklega á þessu frumsmíði landbn. Hv. 4. þm. Reykv. gerði hv.n. blátt áfram þær getsakir, að hún flytti þetta frv. til þess að gera viðskiptin óhagstæðari kaupendum þessarar vöru. Mér finnst varla sæma að kasta slíkum getsökum fram, en annars mun hv.n. svara sjálf þessum áburði. Ég lít á frv. eins og sjálfsagða og réttmæta tilraun til þess að efla ræktun og sölu á þessum innlendu afurðum. Vér eigum óhikað að vinna að því, að gersamlega verði óþarft að flytja jarðepli inn í landið. Það er ekkert trúaratriði fyrir mér, að þetta takist, það er staðreynd, að hér er tiltölulega auðvelt að framleiða öll þau jarðepli, sem landsbúar þurfa. Auðvitað getur farið svo í óáran, að uppskera bregðist, en í meðalári hverju mun þetta ekki vera erfitt. Það er von mín, að þessu marki verði náð á fám árum, og frv. Þetta, sem hér liggur fyrir, stefnir því efunarlaust í rétta átt. Ég er algerlega með stefnu frv., en ekki fyllilega ánægður með einstök ákvæði þess, og vildi gjarnan víkja þar ýmsu til. Annars ætla ég ekki að lengja þessar umr. mikið, enda hefi ég lítið hugsað málið að þessu.

Alveg rétt! Óþarfi að taka það fram!

. Þó vil ég benda á það, að ég áliti rétt að binda ákvæði 5. gr. frv., um hámarksverð jarðepla, fastari skilyrðum en þar er gert. Líka vildi ég benda hv. landbn. á það, að mér finnst stakasti óþarfi að vera að lögfesta útlenda nafnið „kartöflur“ með frv. þessu, þar sem við eigum ágætt, alinnlent nafn, sem þar að auki er orðið talsvert fast í málinu, en það er nafnið jarðepli. Ég ætla þá að láta þetta nægja í bili og vonast til þess, að mál þetta fái fljóta og góða afgreiðslu.

Frsm. (Pétur Ottesen) Það er þegar búið að taka til athugunar ýms þau ummæli, sem fram hafa komið móti þessu frv., af báðum hv.þm. Skagf. og hv. I. þm. S.-M. Ég þarf því ekki að bæta miklu við þær almennu umr., sem hér hafa farið fram, en get í þess stað snúið mér að einstökum atriðum frv. Samt get ég ekki alveg komizt hjá því að minnast á ræður nokkurra hv.þdm. Ég get ekki annað sagt en mér finnst það hvorttveggja í senn broslegt og sorglegt, að þessir menn, sem ráðast af öllum mætti á viðleitni frv. til þess að auka framleiðslu íslenzkra kartaflna, skuli jafnframt lýsa því hátíðlega yfir, að þeir séu málefninu hlynntir, en berjast eftir sem áður gegn þeim ráðstöfunum, sem gerðar eru malefninu til gengis. Ég er yfirleitt tregur til þess að gera mönnum upp illar hvatir, en að þessu sinni get ég ekki varizt því að gruna þessa menn um lítil heilindi bak við alla umhyggjuna. Hv. 3. þm. Reykv. varð fyrstur til þess að andmæla frv. og sagði, að sér litist ekki á það. Þetta kemur mér undarlega fyrir sjónir. Ég veit ekki betur en að hv.þm. og flokkur hans sé sífellt að kvarta um tómlæti Alþingis gagnvart erfiðleikum kreppunnar í landinu, vilji ekki leggja fram fé til atvinnubóta o. s. frv. En að hverju stefnir þetta frv.? Það stefnir að því, að nokkur hundruð þús. kr., sem við nú borgum árlega út ár landinu, séu látin renna beint til íslenzkra atvinnuvega. Þetta kalla ég að snoppunga sjálfan sig. Hv. þm. hélt því fram, ásamt fleiri andmælum, að kartöfluverð mundi hækka við þessar ráðstafanir. Þetta gekk svo langt, að einn hv.þdm. sagði, að frv. hefði átt að heita frv. til l. um verðhækkun á kartöflum, og þá helzt á skemmdum kartöflum. Til þess að sýna, hvílík reginfjarstæða þetta er, nægir að benda á þá staðreynd, að á heim tíma, sem íslenzkar kartöflur koma á markaðinn, þar sem ekki er því meiri kostnaður á því að koma þeim þangað, þá loka þær fyrir sölu erlendra kartaflna; þetta er svo ljóst dæmi, að það slær undir eins niður þau andmæli við frv., sem byggzt hafa á því, að verð vorunnar mundi hækka. Það, sem frv. stefnir að, er ekkert annað en að nú sé snúizt að því með almennum takmörkunum og stuðningi þess opinbera að nota þau skilyrði til kartöfluframleiðslu, sem landið hefir að bjóða, og að tryggð sé greið og örugg sala framleiðslunnar. Hv. 2. þm. Rang. gat þess réttilega, að ég hefði sýnt honum frv., þegar n. var að ganga frá því, og leiddi hann þá tal að því, að honum fyndist réttmætt, að ívilnun í flutningsgjaldi næði og til landflutninga á kartöflum. Ég skal ekki fara neitt inn á þetta atriði, en n. mun taka þetta til athugunar fyrir 2. umr. Hv. 4. þm. Reykv. talaði mikið um, að með slíkri ráðstöfun væri brotin stefna frjálsu viðskiptanna hér hjá okkur. Ég skal fyllilega viðurkenna, að slíkt megi segja, en það er svo um okkur, að við ráðum ekki nema að örlitlu leyti yfir þessum viðskiptum. Við erum að miklu leyti það þeim stefnum og stefnubreytingum, sem ganga yfir nágrannalöndin. Og þær ráðstafanir, sem þau gera á viðskiptasviðinu, gera okkur nauðsynlegt og jafnóhjákvæmilegt að taka upp sömu stefnu og þeir hafa tekið upp og fylgja. Hv. 4. þm. Reykv. talaði mikið um það, að einhver hefði verið að segja m að miklu ódýrara væri fyrir okkur að lifa á rúgi en kartöflum, þar sem hægt væri að fá svo ódýran rúg frá útlöndum. Ég vil benda honum á, hvernig er ástátt um afurðasöluna hér hjá okkur. Þegar litið er til landbúnaðarins, þá er saltkjötið að verða óseljanlegt. Frysta kjötið er selt fyrir sáralítið verð. Gærur og ull selst tæplega, og það, sem selst, fyrir nauðalítið verð. Um fiskafurðasöluna ætla ég, að ekki þurfi að segja hv.þm. Verðið, sem fæst fyrir fiskinn, er ekki meira en það, að framleiðslan ber sig ekki. Og fyrir hvað á svo að kaupa frá útlöndum nauðsynjar landsins? Þegar svona er komið um verzlun og viðskipti hjá okkur, þá er ekki einasta rétt, heldur sjálfsagt að rækta allt í íslenzkri mold, sem hægt er, til þess að spara kornmatarkaup og aðrar nauðsynjar frá útlöndum, því að það er þegar farið að bóla á því, að við erum þess ómegnug að kaupa þær almennu nauðsynjar, sem við óhjákvæmilega þurfum að flytja inn í landið. Það eru þessar ástæður, sem liggja til grundvallar fyrir því, að við flytjum þetta frv. og viljum gera það, sem í okkar valdi stendur, ekki einasta í þessu máli, heldur öllu, sem er til þess að hlynna að innlendri framleiðslu. Hv. þm. var að tala um verðhækkun á kartöflum, en frv. stefnir að þeirri einu verðhækkun, sem í því felst að auka fjárhagslega afkomu landsmanna og lánstraust með því að láta það fé renna til innlendra atvinnuvega, sem nú fer út úr landinu fyrir aðkeyptar kartöflur. Það er sit eina verðhækkun, sem af þessu frv. getur leitt. Og mér þætti ekki ófróðlegt að sjá framan í þann mann, sem vildi standa á móti slíkri verðhækkun. Það eru svo ýms smærri atriði, sem menn hafa verið að tala um her, eins og t. d. það, að mat á kartöflum mundi verða lítilfjörlegt. Það getur verið, en eitthvað gott gæti þó af því leitt. Nú er, eins og kunnugt er, ekkert mat á kartöflum, hvorki innlendum né útlendum. - Þá hafa sumir hv.þm. verið að tala um ívilnun þá, sem veita á flutningi á kartöflum, og talið það svo og svo mikil útgjöld. Ég vil benda á það, að eftir þeim upplýsingum, sent hér liggja fyrir, þá mundi það ekki leiða af sér nein veruleg útgjöld fyrir ríkissjóðinn. Sig. Sigurðsson búnaðarmálastjóri hefir aflað nokkurra upplýsinga, sem birtar eru Frey og eftir þeim að dæma mundi það, sem greiða þyrfti í þessu skyni úr ríkissjóði, samsvara 1/2 flutningsgjaldi á innan við þúsund tunnur. Nú var réttilega á það bent af hv. 1. þm. Skagf., að ríkisskipin hafa sjaldan siglt með fullfermi, oftast undir hálffermi. Þegar svo er háttað um skipin, þá er hér ekki um að ræða nein sérstök útgjöld fyrir ríkið. Auk þess myndi geta af þessu leitt tekjuauka fyrir ríkisskipin. Því að núna eru kartöflur sendar með hinum og þessum skipum, en þegar þessi tilhögun er komin á, mundu ríkisskipin ein sitja fyrir þessum flutningi. Eitt er það enn, sem mjög hefir komið? fram í ræðum þeirra, sent andmæla frv., að þeir tala um frv. á hann veg, sem um sú að ræða algert innflutningsbann á kartöflum. Ég þarf raunar ekki að leiðrétta það, að þetta er aðeins bann um takmarkaðan tíma á árinu, einungis þann tíma af árinu, sem og er af kartöflum í landinu. Á öðrum tímum er innflutningurinn frjáls. Hv. þm.N.-Ísf. talaði mikið um það að ekki væri hægt að létta af banninu nema með samþ. Búnaðarfélagsins. Ég sé ekki mikið á móti því, þó að svo væri, því að gert er ráð fyrir, að Búnaðarfélagið afli sér allra þeirra gagna, sem svo á að hyggja þessa ráðstöfuná. Ég vil benda hv.þm. á, fyrst hann hefir lesið frv. svona illa að það stendur í 2. gr. frv., að atvmrh. ákveði bannið með auglýsingu á hverju ári og taki fram, hvenær það skuli hefjast og hvenær því skuli aflýst. Það er einungis í því eina tilfelli, þegar um er að ræða að létta banni fyrr af einhverjum sérstökum landshluta, að Búnaðarfélagið verður að vera því samþykkt. Þetta, sem hann talar um, er aðeins undantekningarregla. Ég þarf ekki að svara þeirri fjarstæðu, sem hér hefir verið haldið fram, að þetta verði til að minnka neyzlu á kartöflum, í staðinn fyrir að það er talið þroskamerki og menningar að auka hana. Það eina er nóg til að sýna fram á, að þetta er fjarstæða, að þetta bann gildir aðeins um þann tíma. Sem nóg er af kartöflum í landinu til að fullnægja neyzluþörf landsmanna, eins og hún er á hverjum tíma. Möguleikarnir til aukinnar kartöfluneyzlu eru jafnopnir, en greitt fyrir, að framför í þessu efni geti byggzt á aukinni innlendri framleiðslu. Hv. 1. þm. S. M. gerði 2 aths. Sú fyrri var, að það þyrfti betri ákvæði viðvíkjandi mati á kartöflum. Ég vil benda honum á, að þetta verður nánar ákveðið í þeirri reglugerð, sem gert er ráð fyrir, að gefin verði út. Þá minntist hv.þm. á, að hann vildi ekki láta lögfesta orðið kartöflur, heldur nota orðið jarðepli. Ég hefi ekkert á móti því, og ég skal gjarnan verða við tilmælum hans um að taka það til athugunar.

Jón Ólafsson Á undanförnum þingum og á þessu þingi hefir legið frv. til 1. um kartöflukjallara. Og hefir mér fundizt það hafa töluverðan rétt á sér, þar sem tilgangurinn er að styrkja bændur til að hlynna meira að einni atvinnugrein sinni en verið hefir. En nú sé ég á þessu frv., sem fyrir liggur, að farið er að færa sig upp á skaftið um þessa hluti, sem sé að banna algerlega innflutning á þessari vöru um það bil, sem uppskera landsmanna sjálfra væri að seljast. Nú hefir hv.frsm. sagt, að venjulega stoppaðist útlenda salan meðan innlenda framleiðslan væri á markaðinum, svo að hér kemst hann í mótsögn við sjálfan sig. Ég hefi margoft spurt ýmsa bændur í Rangárvallasýslu, hvort þeir sæju sér ekki fært að framleiða og selja mér til útgerðarinnar bæði kartöflur og rófur, en þeir hafa borið því við, að það borgaði sig ekki að borga 4–6 kr. undir tunnuna til Rvíkur. Og ég veit ekki til, að vinna hafi lækkað eða neitt, sem geri það að verkum, að þeir tækju með meira kappi á þessu máli en áður. Nei, eina ráðið er að skaffa þeim beinan styrk til undirbúnings ræktun jarðepla fyrstu árin. Það myndi koma aukinni kartöfluræktun af stað. Búnaðarfélagið ætti að beita sér fyrir og vinna að því að hjálpa bændum til að auka framleiðsluna á þessu sviði og greiða fyrir því, að þeir geti komið þessari vöru í peninga, sem, eins og hv.frsm. tók fram, stoppaði alla útlenda sölu meðan hún væri á boðstólum. Ég er á sama máli og hv.frsm., að við eigum að líta þangað, sem þörfin er mest í þessu efni, en við megum ekki vera of nærsýnir, því að ef þetta á að kosta verðhækkun, þá kemur það fram á þeim flokki landsmanna, sem mega ekki við því. Það vantar ekki, þegar vandræðin steðja að, að þá komi skottulæknar og bjóði fram þjónustu sína, en gleyma því, að það er ýmislegt annað, sem þarf að horfa öðruvísi við, til þess að að notum komi. Úr Rangarvallasýslu getur ekki komið neitt af kartöflum, vegna þess, að ekkert það hefir lækkað í verði, sem þarf til framleiðslu þessarar voru. Meðan svo er ástatt, þarf annaðhvort verulega verðhækkun á vorunni í Rvík eða hjálp til þess að koma framleiðslunni á markaðinn fyrir minna verð en áður. Annað er kák, nema fyrir þá, sem næstir búa. Meðan svo er ástátt hér, er engin ástæða til að fylgja þeim till., sem ekki miða að því að auka framleiðsluna eða gera hana hægari fyrir þá, sem eiga að framleiða þessa voru.

Jón Auðunn Jónsson Ég verð að taka undir það með hv. 1. þm. Rang., að hv.frsm. sannar okkur, að engin ástæða er til að gera þessa ráðstöfun til að greiða fyrir sölu á innlendum kartöflum. Það er óhætt að auka framleiðsluna, því að markaðurinn er nógur. Við, sem kaupum kartöflur, greiðum með glöðu geði 2–4 kr. meira fyrir hverja tunnu af íslenzkum kartöflum en erlendum. Það mun jafnaðarlega vera svo, að innlenda framleiðslan er seld allt öðru og lægra verði út úr landinu en hún er seld á innl. markaði. Ég hefi t. d. verið að spyrja um verð á spaðsöltuðu saltkjöti. Seljendur vilja fá 130 kr. Á sama tíma er tunnan seld út úr landinu á 50–60 kr. af stórhöggnu kjöti eða sem svarar 80 kr. spaðsaltað. Það geta ekki blómgvazt atvinnuvegir, sem reistir eru á slíku fyrirkomulagi. Það er hægt að pína menn eitt og eitt ár, en það er ekki hægt til lengdar. Það, sem gert er í öðrum löndum til verndar innlendri framleiðslu, er að setja tolla, svo að ódýrar erlendar vörur séu ekki seldar „dumping“verði og innlend vara útilokuð frá sölu. Öll framleiðsla kartaflna er seld þau verði og eftirspurn eftir meiru en framleitt er. Þess vegna er bann við innflutningi ekki einasta óþarft, heldur líka skaðlegt. Hv. 1. þm. Skagf. minntist á Skipaútgerð ríkisins í sambandi við þetta mál. Ég skal lofa honum því að greiða atkv. með honum með því að láta ríkissjóð styrkja innlenda kartöfluverzlun með svo sem 50 þús. kr. á ári, ef hann vill aftur á móti styðja að því, að bætt verði skipulag ríkisútgerðarinnar, sem hann er svo hrifinn af, þannig að spara ríkissjóði kostnað við hana sem svarar tvöfaldri þeirri upphæð. Ég spáði því, þegar Súðin var keypt um árið, að tap ríkisins á strandferðunum mundi tvöfaldast upp í 350 þús. kr., og reynslan hefir sýnt, að það var ekki ofmælt. Á síðasta ári hefir halli á útgerð ríkisskipanna orðið 472 þús. kr., og það er auðséð, að eitthvað þarf að gera til þess, að sú upphæð verði ekki miklu hærri á þessu ári. Annars á ég erfitt með að skilja þá menn, sem ótilkvaddir standa upp hér í d. til þess að lýsa yfir velþóknun sinni á þessari starfsemi ríkisins. Ég get ekki skilið, að margir vilji verða til þess að taka þátt í þessari hrifningu hv.þm., því að það virðist öllu heldur vera hryggðarefni, hver reynslan hefir orðið í þessum efnum á síðari árum. -Annars er það augljóst, að kartöfluframleiðslan getur ekki aukizt nema verðið hækki, eða að aukinn verði opinber styrkur til hennar fram yfir það, sem nú er samkv. jarðræktarlögunum. En ef þess er kostur að spara útgjöld ríkissjóðs af skipaútgerðinni, þá skal ég samþykkja það að veita fé til styrktar kartöfluræktuninni. Kartöflurnar er afarnauðsynleg vara, og einmitt sú vara, sem fátækara fólkið notar meira af en hinir efnaðri, vegna þess, að þeir fátækari hafa minni aðstöðu til að bæta sitt mataræði með dýrari efnum. Þess vegna vil ég leggja mikla áherzlu á, að komið sé í veg fyrir hækkandi verð á þessari vörutegund, sem við þurfum einmitt að starfa að vaxandi neyzlu á. En reynslan mun verða alveg öfug í þessu efni, ef innflutningsbann kemst á; um það þýðir ekki að deila. Ég skal ekki deila við hv.frsm. um framkvæmd innflutningsbannsins. Í niðurlagi 2. gr. frv. er ráðh. heimilað að létta banni af fyrr en það er útrunnið, en þó aðeins með samþykki og að fengnum till. Búnaðarfélags Íslands. Ég fæ ekki séð, að hægt væri fyrir ráðh. að létta banninu af nema með samþykki Búnaðarfélagsins. Þó ráðh. bærust áskoranir frá bæjar- og sveitarfélögum víðsvegar að um að létta banninu af, þá getur Búnaðarfélagið beinlínis meinað honum að taka þær til greina. Ég fer eftir því, sem skrifað stendur. Treystir hv.frsm. sér að sýna fram á, að þetta sé rangt?

Magnús Jónsson [óyfirl.]: Það er líklega varla ástæða til þess að lengja þessar kartöfluumr. fram úr þessu. Málið er fremur einfalt, og menn eru sjálfsagt yfirleitt búnir að gera upp skoðanir sínar á því. Hv. 1. þm. Skagf. sagðist ekki vera hissa á því, að ég beitti mér á móti þessu frv., því að það væri gagnstætt mínum lífsskoðunum. Ónei. hér kemur engin lífsskoðun til greina. Það er fyrir sjálfstæða athugun, að ég hefi komizt að þeirri niðurstöðu, að það sé afar vafasamt, að hægt sé að greiða úr erfiðleikum viðskiptanna með því að skerða frelsi manna. Og það hefir kostað mig talsverða fyrirhöfn að öðlast þessa skoðun. Ég áleit það lengi vel, að í undantekningartilfellum gætu slíkar ráðstafanir verið nauðsynlegar. En reynslan hefir fært mér heim sanninn um það, að það er hér um bil hvergi, setu slíkar ráðstafanir verða til bóta. Það er sjálfsagt ð viðurkenna það mikið nauðsynjamál, að Íslendingar rækti sjálfir allar þær kartöflur, sem þeir nota, en innflutningsbann er ekki rétta lausnin á því máli. Samkv. verzlunarskýrslunum eru árlega innfluttar um 1800 smálestir af kartöflum. Mjög væri það æskilegt, að þessar kartöflur væru heldur ræktaðar í landinu sjálfu, en það er fyrsta spurningin: Hvað kosta þessar kartöflur samanborið við þær innlendu? Svarið er greinilegt, að þær eru ódýrari fyrir neytendurna. Og þá liggur alveg í augum uppi, að afleiðingar af innflutningsbanni verða bæði hækkað verið og minnkuð notkun á þessari bráðnauðsynlegu voru. Um þetta stendur ágreiningurinn hér í hv.þd. Á að hækka verðið og minnka notkunina eða ekki? Ég er alveg sannfærður um, að annaðhvort er rétta frv. bókstaflega alveg þýðingarlaust eða þá, að það þýðir hærra verð, og það er auðvitað eina hvötin til þess að auka framleiðsluna, eins og hv.l.þm. Rang. tók fram, enda slæddist það fram úr hv. 1. þm. Skagf., að þetta gæti komið fyrir, og þá var ráðið að grípa til gömlu „homöopata“ aðferðanna til þess að leysa vandræðin. Fyrst að nota eitur, og svo móteitur og aftur móteitur. Fyrst inntaka úr A-glasi, svo úr B-glasi og síðast úr C-glasi. A-glasið er þá bann á innflutningi og B-glasið er verðlagsn. Ég held, að engin „homöopata“ lyf löggjafarvaldsins hér á landi hafi verið eins þunn og hámarksverðin. Það voru hér á árunum settar einlægar verðlagsn. til þess að hafa eftirlit með vöruverðinu, og þær voru skipaðar þeim mönnum, sem höfðu óbifanlega trú á þýðingu slíkra n., en þessar n. reyndust alveg gagnslausar og áhrifalausar. Hvaða vit er nú í því að búa sér fyrst til erfiðleikana með innflutningshöftum, og síðan að ætla að ráða bót á þeim með pappísrsákvæðum ? Eina ástæðan, sem til greina gæti komið með innflutningshöft, er sú, ef þjóðin væri haldin þeirri ónáttúrur að vilja heldur kaupa útlendu kartöflurnar fremur en þær innlendu að öðru jöfnu, en það er langt frá, að svo sé, heldur alveg öfugt. Hv. þm.N.-Ísf. sagði, að þótt ríkið styrkti kartöfluverzlunina innanlands með því að greiða 1/2 flutningskostnað milli hafna með skipum ríkisins, kæmi þetta aðeins til greina, ef útgerðin væri rekin án halla. Ég hefi ekki kunnugleika til að dæma um það, hvort skrifstofukostnaður er minni hjá ríkisútgerðinni heldur en annarsstaðar, en ég ætla nú samt að leyfa mér að efast um, að svo sé, þar til fyrir liggja þá skýrslur, er sanni hið gagnstæða. Hv. þm.N.-Ísf. benti á það sem sennilegar afleiðingar af innflutningsbanni á kartöflum, er gilti aðeins hluta af árinu, að hrúgað yrði inn í landið meiri birgðum af þessari vöru heldur en þörf væri á, rétt áður en þann gengi í gildi, en að það gæti hæglega orðið til þess að lækka verðið, vegna þess, að vörurnar þyldu ekki geymslu. Ef hætta er á því, að inn í landið væru þannig fluttar óhæfilega miklar birgðir, get ég hugsað mér, að þá yrði reynt að gripa til C-glassins. Sett á stofn ein n. til, innflutningsn., er hafa skyldi hemil á innflutningnum á þeim tímum, sem ekki gilti algert bann. Hv. 2. þm. Skagf. taldi það ekki óeðlilegt, að frv. Þetta væri meðal annars fram komið af kreppuástæðum. Það er að vísu rétt, að víða hafa verið sett á innflutningshöft til þess að draga úr kreppunni, en þeim hefir hvergi verið snúið gegn öðru en óþörfum eða lítt horfum varningi, sem hægt er án að vera. hér er því um alveg spánýja stefnu að ræða, þegar á að fara að banna eina ódýrustu, en nauðsynlegustu vörutegundina, sem miklu frekar væri ástæða til að eggja menn á að flytja inn, heldur en banna. Þessi hv.þm., ásamt hv.frsm.n., hélt því fram, að þetta frv. væri fyrst og fremst fram komið sem kreppuráðstöfun, en þetta er ekki rétt; hér er um lög að ræða, sem eiga að gilda í framtíðinni, enda minntist hv.frsm. ekkert á það í framsöguræðu sinni, að þetta ætti aðeins að vera bráðabirgðaráðstöfun, heldur væri það heppilegt fyrirkomulag, sem alltaf ætti að gilda; annars hefði frv. átt að vera tímabundið við ástandið, sem nú er. Ég ætla ekki að ræða við hv.frsm. um lýsingu hans á þeirri ógurlegu mynd, sem hann kvað mig hafa málað af fjandanum með hornum, klaufum og eldrauðum glyrnum og stílað upp á þetta frv. Hann sagði, að einn ágætur málari hefði uppteiknað þessa ferlegu mynd, en málarinn var ég, og málverkið lýsing mín á frv. Ég get ekki tekið þennan malaravitnisburð öðruvísi en sem viðurkenningu fyrir því, að ég hafi getað teiknað þarna upp mjög sanna mynd af frv., því að sjálfsögðu eru málararnir manna færastir að mála sem líkast fyrirmyndinni. Annars var það eitt enn í ræðu hv.frsm., sem ég get ekki stillt mig um að minnast á. Hann hélt fram þeirri reginfjarstæðu, að þegar íslenzku kartöflurnar kæmu á markaðinn á haustin, þá útrýmdu þær útlendu kartöflunum, meðan verið væri að selja þær íslenzku. Ef þetta væri nú þannig í raun og veru, þá slær þessi ástæða frv. sjálft alveg niður, eins og einn hv.þm. skaut fram áðan. Hvaða þörf er þá á banni á útlendu kartöflunum, ef þær íslenzku útrýma þeim ? Þá væru þessi bannlög aðeins sett til skemmtunar, samhliða öðrum ágætum bannlögum. Sannleikurinn er sá, að íslenzku kartöflurnar draga úr sölunni á þeim erlendu, en erlendu kartöflurnar halda þeim íslenzku í réttu verði. Þær standa á verði og sjá um það, að verðið sé rétt. Breytingin, sem yrði á þessu ef frv. verður að lögum, er sú, að þessum óbrigðula dómara um verðið er kippt burt, svo að verðið mundi að sjálfsögðu hækka. Ég hygg, að erfitt verði að sýna fram á það með rökum, að verðið mundi ekki hækka, ef útlendu kartöflurnar yrðu bannaðar, en ef svo ólíklega færi, að verðið hækkaði ekki, þá væru lögin samt sem áður gagnslaus, því að þá yrðu þau engin hvöt fyrir framleiðendur til þess að auka framleiðsluna eins og hv. 1. þm. Rang. sýndi fram á áðan.

Bjarni Ásgeirsson Hv. frsm. landbn. hefir svarað svo rækilega þeim mótbárum, sem komið hafa gegn þessu frv., að ég hefi aðeins fáu þar við að bæta. Ég vildi aðeins undirstrika með nokkrum orðum sumt af því, sem sagt hefir verið frv. til stuðnings. Á venjulegum tímum hefði mig ekki undrað það, þó að aðrar eins mótbárur kæmu fram eins og þær hjá hv. 4. þm. Reykv., að lögin væru brot á frjálsri verzlunarsamkeppni, en nú þegar þjóðin þarf í þessum einstöku vandræðum að leita allra bragða, til þess að halda þjóðarskútunni á réttum kili, þá er það næsta mikið undrunarefni, að ekki skuli vera tekið vinsamlega öllum þeim ráðstöfunum, sem miða til þess að tryggja aðstöðu þjóðarinnar gegn þeim óhöppum, sem yfir vofa. Þótt það sé mikilsvert, að hægt er að framleiða þessa vöru, kartöflurnar, hér á landi, þá er annar þáttur þeirrar starfsemi engu síður mikilsverður, en það er verzlunin með þessa framleiðslu. það þarf að greiða fyrir verzluninni og tryggja það, að kaupendur séu til. En því er ekki þannig farið nú, því að þó að sagt sé, að íslenzku kartöflurnar eigi að vera samkeppnisfærar við þær útlendu, þá er það nú svo, að þegar íslenzku kartöflurnar koma á markaðinn, þá er mikið fyrir þar af útlendum kartöflum, og íslenzku kartöflurnar geta ekki útlokað þær, nema með því að undirbjóða verðið. Með þessu frv. er gerð tilraun til þess að vernda íslenzka framleiðslu gegn þeirri útlendu, og það sýnist þjóðarnauðsyn ná á tímum að láta það íslenzka sitja fyrir hinu útlenda. Ég vil ennfremur undirstrika þá bendingu til hv. 3. þm. Reykv., sem ekki að ástæðulausu kvartar fyrir munn þeirra manna, sem hann er þingfulltrúi fyrir, um atvinnuleysi og ískyggilegar horfur, að hann ætti að skoða huga sinn vandlega, áður en hann slær hendi á móti þessu frv., sem ótvírætt stefnir í þá átt að auka atvinnu í landinu og skapa skilyrði fyrir hina atvinnulausu kjósendur hans. Og hv. 4. þm. Reykv., sem allajafnan hefir látið sig fjármál ríkisins og bankanna miklu skipta, vil ég benda á það, að það er ekki þýðingarlítið fyrir þjóðarbúið að geta þarna sparað kannske hundruð þúsunda kr. á greiðslum ú úr landinu með aukinni framleiðslu og atvinnu í landinu sjálfu. Í þessu máli eru tvö atriði, sem koma til greina og eru þýðingarmikil fyrir þjóðina. Það eru minnkuð útgjöld og aukin atvinna, og þau eru svo þung á metunum, að það er ekki rétt að ganga fram hjá þeim, og ég vil beina þeirri áskorun til hv.þdm., að þeir leggi sér alvöru þessa máls vel á hjarta. Þótt hv.þm.N.-Ísf. tali um það, að kartöflur séu dýrari fæða en korn, miðað við næringargildi, en það getur vel verið, að sé rétt, þá veit hann það, að sá maður, sem enga peninga hefir til þess að kaupa korn, hann fer ekki út í það að mæla næringargildið, heldur tekur hann þann kostinn, sem hann er fær um að ráða yfir, að framleiða handa sjálfum sér þá vöru, sem hann hefir ráð á að framleiða. Hann er í þessu tilfelli herra yfir kartöflunum, en ekki yfir korninu. Og þjóðinni er nú á þessum tímum allt að einu farið. Aðalmótbáran gegn frv. hefir verið sú, að verðið mundi hækka, en ég fullyrði það, að hægt er að stórauka kartöfluframleiðsluna hér á landi, án þess að verðið hækki, og ef nokkur hætta væri á því, að verðið hækkaði, þá er ég sammála hv. 1. þm. Skagf. um það, að hægt er að koma í veg fyrir það með hámarksverði. Það er ekki verðlagið, sem staðið hefir kartöfluframleiðslunnni fyrir þrifum, heldur erfiðleikarnir á því að selja vörurnar. Og skilyrði fyrir kartöfluræktinni eru fyrir hendi um allt Suður- og Suð-Vesturland. Við alla kaupstaði og sjávarþorp geta atvinnulausir menn stundað þessa ræktun, ef aðeins söluskilyrðin eru bætt. Að íslenzku kartöflurnar koma allar á markaðinn í einu, gerir það að verkum, að þær haldast í sanngjörnu verði. Menn keppast við að koma heim út sem fyrst, og í því er fólgin trygging gegn óeðlilegri hækkun. Og þótt svo færi, að íslenzku kartöflurnar hækkuðu eitthvað í verði, álít ég, að hinir óvenjulegu tímar réttlæti það fullkomlega. Með því að takmarka innflutning á útlendum kartöflum sporum við gjaldeyri, og eins og sakir standa nú, skiptir ráð miklu meira máli, heldur en þótt innlendar kartöflur lækkuðu lítið eitt í verði. Hv. 4. þm. Reykv. talaði um, hvað þetta væri mikið brot á frjálsræði, brot á meginreglu frjálsrar verzlunar. Þó að slík rök hefðu e. t. v. eitthvert gildi á venjulegum tímum, hafa þau það ekki nú, þegar svo að segja öll ríki hafa hlaðið um sig háa tollmúra. Við kennum þess þegar alltilfinnanlega, þar sem við getum ekki selt framleiðsluvörur okkar. Og er þá ekki nauðsynlegt að tryggja sölu á okkar eigin vörum á hinum litla markaði innanlands? þegar aðrar þjóðir hefta innflutning hjá sér verðum við að dansa með, nauðugir eða viljugir. Þegar þetta fyrirkomulag er komið á í heiminum, verðum við að beygja okkur fyrir nauðsyninni og reyna að bjarga okkur eins og við bezt getum. Það hefir komið fram hjá mönnum hræðsla um það, að Búnaðarfélagi Íslands væri veitt of mikið vald í þessu máli, eftir frv., eins og það liggur fyrir. Það var ekki ætlun okkar með frv. að fá Búnaðarfélaginu í hendur neitt verulegt vald. Tilætlunin var, að það safnaði nauðsynlegum gögnum um málið, sem stj. gæti svo byggt á sín afskipti. Ef menn eru hræddir um, að þetta veiti Búnaðarfélaginu of mikil áhrif, get ég fallizt á að víkja við þeim ákvæðum í frv., sem þetta snerta. Það hafa komið fram tvær mótbárur gegn þessu frv., sem risa algerlega hvor gegn annari. Hv. þm.N.-Ísf. var hræddur um, að svo miklar birgðir yrðu til af útlendum kartöflum í landinu, þegar innflutningur væri bannaður í hvert sinn, að þær mundu skemmast og eyðileggjast. Aftur á móti helt hv. 4. þm. Reykv. fram því gagnstæða, að kaupmenn mundu ekki þora að flytja inn nema svo lítið af kartöflum, að það yrði skortur á þeim. Ég hygg, að hér mundi reynslan fara mitt á milli öfganna. Hyggnir kaupmenn mundu kaupa nokkurnveginn hæfilega mikið til þess tíma, sem þeir mega selja, par sem innflutningsbannið á að auglýsa fyrirfram. Þessar tvær mótbárur slá því hvor aðra niður. Hv. 2. þm. Reykv. virtist mjög þrútinn yfir þessu frv. Taldi hann, að því til grundvallar lægi það eitt, að íslenzka framleiðslan væri ekki samkeppnisfær við þá útlendu. En með núverandi fyrirkomulagi þarf íslenzka framleiðslan að vera meira en samkeppnisfær. Útlendu kartöflurnar hafa jafngóða aðstöðu á markaðinum hér eins og þær íslenzku, og þarf því að bjóða íslenzku kartöflurnar fyrir lægra verð, ef þær eiga að útiloka hinar. Ef sama verð er á útlendum kartöflum, hafa þær alltaf einhvern hluta af okkar litla markaði. Hv. 1. þm. Rang. og hv. 4. þm. Reykv. töluðu um skottulækningar. Skildist mér þeir telja þetta frv. til skottulækninga. En ég get ekki séð, að þetta frv. sé fremur skottulækning en aðrar tilraunir í þá átt að bæta aðstöðu þjóðarinnar til að lifa í landinu. Önnur slagorð hafa andstæðingar frv. verið með, sem ég ætla aðeins að drepa á. Þeir töluðu um kartöflusýki í þinginu. Ég held, að það hafi komið skýrt fram, að meginkjarni þessa máls er að tryggja eina grein íslenzkrar framleiðslu á íslenkum markaði. Það er einn líður þeirrar starfsemi, sem nú er haldið uppi í þessa átt og allir þykjast hlynntir. Ef réttmætt er að kalla þessa tilraun til að gera okkur sjálfbjarga á einu sviði sýki, þá mætti eins kalla alla sjálfsbjargar- og sjálfstæðisviðleitni okkar íslendinga einu nafni íslenzka sýki, hégómamál, sem engan rétt á á sér. Ef íslenzk sjálfsbjargarviðleitni á rétt á sér á öðrum sviðum, hlýtur hún einnig að eiga það á því sviði, sem hér er um að ræða.

Frsm. (Pétur Ottesen) Það má segja, að það var mikil gleði í Paradís hér áðan, - ef ég annars má viðhafa slíkt orð um það umhverfi, sem við lifum í hér -, hjá andstæðingum þessa frv. Þeir höfðu eftir mér ummæli, sem þeir hafa nú teygt og togað, hver á eftir öðrum, á þann veg, að úr þeim mætti draga, að engin þörf væri á þessu frv. Þessi ummæli mín, sem andstæðingar þessa frv. hafa verið að slá sig til riddara á, og lutu að því að hnekkja fullyrðingum þeirra um verðhækkun á kartöflum, voru á þá leið, að það hefði sýnt sig, að innlendu kartöflurnar útilokuðu sölu á erlendum kartöflum á heim tíma, þegar þær væru á markaðinum, þar sem hægt væri að koma þeim kostnaðarlítið á markaðinn. En til þess að nota þessi ummæli mín þann veg, sem þeir nú gerðu, svo að hægt væri að draga út úr þeim þessa ályktun, urðu þeir vitanlega að sleppa síðustu setningunni. Í frv. er farið fram á, að ríkið létti undir með flutning á kartöflum hafna á milli. Það er nú svo háttað með flutninga með ströndum fram, að það er víða dýrara að senda vörur milli hafna innanlands heldur en senda þær beint frá útlöndum, einkum þegar um aðra og meiri fragt er að ræða til þeirra sömu verzlana. Þann aðstöðumun á að jafna með þessu frv., að því er kartöflur snertir. Það er því ekki til í þessum ummælum nein röksemd í þeirra þágu, þegar þátt eru tekin eins og þau voru töluð og ekki slitin út úr réttu samhengi. Þessi aðferð þeirra, að slita sundur ummæli mín, til þess að geta notað þau sér í hag, sýnir aðeins, í hvað mikið rökþrot þeir eru komnir. Þeir eru farnir að nota útúrsnúninga til þess að bera blak af sér og þeim ástæðum, sem þeir eru að tefla fram gegn þessu máli. Hv. þm.N.-Ísf. o. fl. hafa af nýju endurtekið þau ummæli, að frv. Þetta verði til að hækka verð á kartöflum, ef samþ. verður. Skýrslur frá hagstofunni sýna, að meðalverð á innfluttum kartöflum er 13 kr. tunnan. Þar við bætist uppskipunarkostnaður, tollur, geymsla og álagning verzlananna. Ég ætla því, að raunverulegt meðalverð, sem neytendur þurfa að greiða fyrir útlendu kartöflurnar, sé ekki undir 20–22 kr. Nú er vitanlegt, að einhverjir stærstu kartöfluframleiðendur landsins, bæði Akurnesingar, Stokkseyringar og Eyrbekkingar, selja kartöflurnar, fyrst þegar þær koma á markaðinn á sumrin tæplega fullþroska, á 20–22 krónur, en síðan á 17–20 krónur í mesta lagi. Þetta sýnir, að það er beinn skaði fyrir neytendur að þurfa að kaupa útlendar kartöflur, því að raunverulegt meðalverð þeirra er hærra en þeirra íslenzku. Ég held, að ekki sé þörf að fara frekari orðum um þetta. Það, sem ég vildi sýna fram á, er í fám örðum, að þar, sem hægt er að koma íslenzku kartöflunum kostnaðarlítið á markaðinn, útrýma þær að mestu útlendum kartöflum þar á sama tíma, og er það jafnframt sönnun þess, að þær hola fyllilega samanburð við útlendu kartöflurnar hvað verð snertir. Hv. þm.N.-Ísf. sagðist reiðubúinn til að kaupa íslenzku kartöflurnar fyrir 35 kr. hærra verð en þær útlendu. Ég verð nú að segja það, að mér finnst það furðulegt ósamræmi í þessari yfirlýsingu hans og framkomu hans í þessu máli. Vildi ég heldur, að hann veitti þessu máli stuðning af alhuga. Þá væri hann að vinna að því að eiga þess kost að fá innlendar kartöflur allt árið við mjög sanngjörnu verði, í stað þess að við verðum nú að kaupa erlendar kartöflur nokkurn hluta ársins fyrir 3–5 kr. hærra verð hverja tunnu en markaðsverðið er á innlendum kartöflum. Ég held því, að hv.þm. ætti að slaka til með andstöðuna við þetta frv. Hinn þjóðlegi og hyggni maður, sem hv.þm. hefir að geyma, ætti að koma fram í því, að hann hyrfi frá villu síns vegar og hætti að vinna á móti þessu frv., en legði því í þess stað lið sitt. Nóg þurfum við að flytja frá útlöndum samt, þótt við hættum að kaupa vöru, sem er jafnauðvelt að framleiða í landinu eins og kartöflur. Ég hefi gaman af í þessu sambandi að benda á, hvernig Svíar lita á þetta mal, hvað þeim finnst mikilsvert að vernda innlenda framleiðslu. Undanfarið hefir tollur á kartöflum í Svíþjóð verði 2 kr. á tunnu. En þeim þykir það ekki nóg til verndar innlendri kartöfluframleiðslu og hafa því nýlega hækkað tollinn upp í 10 kr. á tunnu.

Þeir gera nú líka margar vitleysur í Svíþjóð

. Þeir líta eins á þetta mál og við, sem mælum með þessu frv., að það beri að hlúa eins og auðið er að innlendri framleiðslu. Og þar eru Svíar á réttri leið, hvort sem þeir gera fleiri eða færri vitleysur á öðrum sviðum. Mér finnst undarlegt, að hv.þm.N. Ísf. byggir andstöðu sína við þetta frv. fyrst og fremst á því, að það hafi kostnað í för með sér. En svo býðst hann hinsvegar til að vera með því að veita allt að 50000 kr. til að styrkja innlendu framleiðsluna. Við förum ekki í þessu frv. fram á svo mikinn fjárhagslegan stuðning. Það hefir verið bent á, að kostnaður samkv. ákvæðum þessa frv. yrði í mesta lagi 10–12 þús. kr. á ári. En við í landbn. eigum eftir að koma fram með fleiri till., er miða að því að tryggja, að íslenzkar vörur gangi fyrir þeim erlendu á íslenzkum markaði, og er þá gott að mega eiga von á stuðningi hv.þm.N.-Ísf., bæði hvað snertir fjárframlag og annað. Það hefir verið farið ýmsum óvirðingarorðum um þetta frv. Að vísu tel ég það ekki sérstaklega mikla óvirðingu, þótt því væri líkt við skottulækningar, því að með því orði mun átt við þær gömlu og góðu smáskammtalækningar, sem oft komu að gagni. Hv. þm. töluðu líka um kartöflusýki í sambandi við frv. Það er út af fyrir sig hættulegur kvilli í kartöflum, sem kartöfluræktarmenn eiga við að stríða, en tekst þó oftast að sigrast á. En það er önnur sýki, mjög áberandi og skaðvænleg, sem þeir menn eru þungt haldnir af, sem herjast með öllu sínu andlega afli gegn því, að Alþingi veiti þjóðinni stuðning og uppörfun í því að byggja hag sinn sem mest upp á nothæfum náttúrugæðum, innlendum. Það má vel vera, að þessir menn þurfi að fá miklar og stórar inntökur út a, b, c o. s. frv., áður en slík sýki verður upprætt. Þegar ég talaði um það, að andstæðingar þessa frv. væru að mála fjandann á vegginn í sambandi við þetta mal, þá átti ég vitanlega við allar þessar lýsingar, sem þeir hafa verið að gera á þessu frv., því til ófrægðar. Og að ég talaði um hv. 4. þm. Reykv. sem góðan málara, sem hann tók sér til inntektar og sem viðurkenningu frá mér fyrir því, að sér hefði tekizt að draga upp góða líking af frv., þá átti ég við þá hæfileika málarans, sem í því liggja að hrúga saman sem allra mestu af fjarstæðum í málverkum sínum. Það var vegna þess hæfileika hv.þm., að ég taldi hann í þessu sambandi góðan málara.

Jón Auðunn Jónsson Hv. þm. Borgf. hélt fram, að íslenzkar kartöflur væru yfirleitt ódýrari en þær útlendu. Hvaða þörf væri á því að setja lög til að vernda sölu á íslenzkum kartöflum, ef þær væru ódýrari? Vissulega engin. Jafnframt því, að það er skylda hvers góðs Íslendings að kaupa að öðru jöfnu íslenzka vöru, er það persónulegur hagur, ef hún er ódýrari. Hefðu menn því tvöfalda ástæðu til að kaupa eingöngu íslenzkar kartöflur, ef það er rétt hjá hv.þm., að þær séu ódýrari. En ég er hræddur um, að samanburður hv.þm. á meðalverði útlendu og innlendu kartaflnanna sé nokkuð fljótfærnislegur. Útlendar kartöflur eru stundum í mjög þau verði, en það er á þeim tíma árs, sem íslenzkar kartöflur eru ekki til. Á þeim tíma er ekki hægt að fá kartöflur nýjar nema frá fáum löndum. Þýzkaland, til dæmis, kaupir kartöflur frá Ítalíu á vorin, en svo er aftur selt þaðan margfalt meira út úr landinu á haustin, fyrir stórum lægra verð. Það er rétt hjá hv.þm. Borgf., að ég hefi lofað að vera með því að veita fé úr ríkissjóði til þess að styrkja með innlenda framleiðslu á heilbrigðan hátt, ef menn geta fallizt á að spara aftur á þeim útgjaldaliðum ríkissjóðs, sem ég tel sjálfsagt að spara á. Það má spara milljón eða meira af ríkisútgjöldum, landsmönnum algerlega að skaðlausu. Eitthvað af því fé mætti svo nota til að styðja atvinnuvegina og bæta aðstöðu íslenzkrar framleiðslu, þar á meðal kartöfluræktarinnar. Ég hefi ekki leyfi til að gera nema stutta aths. og get því ekki svarað öllu, sem fram hefir komið. Hv. þm. Mýr. vil ég benda á það, að við þurfum að flytja afarmikið út af vörum, tiltölulega meira en nokkur önnur þjóð, af því að við þurfum að kaupa að svo margar tegundir nauðsynjavöru, t. d. kol, salt, korn, byggingarvörur o. s. frv., efni, sem landið er snautt af. Til þess að við getum flutt út fyrir öllu þessu, dugir ekki að styðja innlenda framleiðslu á þann hátt, að hún verði baggi á ríkinu, heldur verður að stuðla að því, að hún verði samkeppnisfær á heimsmarkaðinum.