arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér er á ferðinni, er fram borið vegna samninga milli ríkisins og opinberra starfsmanna. Samningafundir hafa staðið yfir að undanförnu, en ljóst er, að þó að til samninga kæmi, gæti það aldrei orðið fyrir þann frest, sem er í lögum, 1. nóv. Er því komin fram ósk frá báðum aðilum um að lengja frestinn, áður en málið gangi sjálfkrafa til Kjaradóms. Bandalag starfsmanna ríkis og bæja óskaði eftir því, að þessi frestur yrði lengdur til 20. des., en Bandalag háskólamanna til 14. nóv. Það varð því niðurstaðan að leggja til, að þessi frestur yrði til 15. des., enda hafði í umr. mínum við formenn flokkanna, sem ekki standa að ríkisstj., komið fram, að þeir vildu gjarnan, að fresturinn yrði ekki svo langur, að það væri ekki ljóst, ef samið yrði, hverjir samningarnir yrðu, áður en fjárlög yrðu afgreidd. Ég taldi mig taka tillit til þess, þegar ég legg til, að framlengingin verði til 15. des. En 19. des. fóru samningar fram 1970 og fjárlög voru þá afgreidd 20. des. Slík mál sem þessi hafa verið fyrr hjá hv. Alþingi á ferðinni, t. d. 1970, og þá var samkomulag um það á milli stjórnar og stjórnarandstöðu, að það mál þyrfti ekki að ganga til n. og gæti gengið með hraða í gegnum háðar deildir þingsins. Ég leyfi mér að fara fram á, að slík vinnubrögð verði viðhöfð nú, enda nauðsyn að fá þennan frest lengdan, að láta málið vera hjá sáttasemjara, ekki síst vegna þess, að jafnhliða þessum samningum er unnið að almennum kjarasamningum í landinu, og það þótti því ekki skynsamlegt að reyna að herða á gangi þessa máls. Jafnvel þótt einhverjar leiðir væru til samninga, þá mundu þeir aldrei nást fyrir þann tíma, sem lögin gera ráð fyrir, og líka of snemmt með tilliti til hinna. Ég vænti því, að hv. alþm. vilji veita þennan frest og leyfa þessu máli að ganga með afbrigðum í gegnum þessa hv. deild. Ég legg því til. herra forseti, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á þskj. 51 er frv. til l. um breyt. á l. um kjarasamninga opinberra starfsmanna. Ástæðan til þess, að þetta frv. er fram komið, er sú, að í 16. gr. l. nr. 46 frá 1973 er gert ráð fyrir því, að kjarasamningar opinberra starfsmanna gangi til Kjaradóms, ef ekki verður samið fyrir 1. nóv. Nú hefur verið unnið nokkuð að því að reyna að leita eftir samkomulagi í þessum kjarasamningum, en það hefur hins vegar ekki tekist, en aðilar eru sammála um að óska eftir því, að frestur þessi verði lengdur. Bandalag starfsmanna ríkis og bæja óskaði eftir því, að hann yrði lengdur til 20. des. Bandalag háskólamanna vildi hins vegar fara fram í miðjan nóv., og það kom fram í umr. mínum við formenn stjórnarandstöðuflokka fyrir helgina, þegar ég skýrði þeim frá því, að þetta væri í vændum, að þeir töldu eðlilegra, að ef samið yrði, þá lægi það fyrir, áður en fjárlög yrðu afgreidd. Niðurstaðan hefur því orðið sú að leggja til, að fresturinn yrði til 15. des., enda má gera ráð fyrir, að ekki verði búið að afgreiða fjárlög þá. Slík frv. sem þetta hafa áður komið hér fram á hv. Alþ., t. d. árið 1970, þá var sá háttur á hafður, að það mál fór ekki til n., og fór ég fram á það í hv. Nd., að svo yrði einnig nú og málið næði fram að ganga í dag. Það var samkomulag allra þar, að svo skyldi vera, og ég vona, að það verði eins í þessari hv. d. Ég leyfi mér því, herra forseti, að leggja til, að frv. verði vísað til 2. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Svava Jakobsdóttir) : Herra forseti. Svo sem fram kemur í nál. á þskj. 67, er n. sammála um að mæla með því, að frv. verði samþ. óbreytt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Menntmrh. (Magnús T. Ólafsson) : Herra forseti. Frv., sem liggur fyrir á þskj. 35, er flutt vegna fyrirsjáanlegra vandkvæða á því að koma við réttmætri og eðlilegri skráningu Vestmannaeyinga við gerð íbúaskrár á þessu ári að öllu óhreyttu. Þetta meginefni frv. felst í 3. gr. Þar er lagt til, að á eftir 18. gr. l. um tilkynningar aðsetursskipta bætist bráðabirgðaákvæði. Efni þess er, að allir þeir, sem samkv. gögnum þjóðskrár áttu lögheimili í Vestmannaeyjum hinn 22. jan. 1973 og ekki hafa sjálfir með sérstökum hætti, sem kveðið er á um, tilkynnt um búferli í annað byggðarlag fyrir 25. nóv. n. k., skuli skráðir með lögheimili í Vestmannaeyjum 1. des. 1973. Í þessum ákvæðum felst það, að Hagstofan mun gefa út sérstök skráningargögn og auglýsa skráningarfrest fyrir þá, sem kjósa að skjalfesta húferlaflutning frá Vestmannaeyjum. Allir aðrir, sem skráðir voru með lögheimili í Vestmannaeyjum, þegar ósköpin dundu yfir s. l. vetur, teljast áfram skráðir Vestmannaeyingar. Það hefur að mörgum ástæðum þýðingu, að upp sé tekinn að þessu sinni þessi sérstaki skráningarháttur, en ég nefni aðeins eina, en mjög ríka ástæðu: gerð kjörskrár fyrir væntanlegar bæjarstjórnarkosningar á næsta ári. Auk þess eru í frv. tvær aðrar gr. um efni algjörlega óskyld þessari megingr. þess. Þar er um að ræða fyrirkomulagsatriði, sem Hagstofan hefur haft hug á að koma inn í l., þegar þau þyrfti að endurskoða eða þeim þyrfti að breyta af öðrum og ríkari ástæðum. Lagt er til í 1. gr. frv., að aftan við 5. gr. l. um tilkynningar aðsetursskipta komi ákvæði, sem kveði skýrt á um tímafrest, sem mönnum er gefinn til að inna af höndum tilkynningarskyldu, sem á þá fellur, þegar þeir eru þannig komnir inn í landið, að tilkynningarskylda kemur ekki til við hingaðkomu frá útlöndum. Í 2. gr. er till. um breyt. á 17. gr. l. um tilkynningar aðsetursskipta á þá leið, að sektarákvæði fyrir brot gegn ákvæðum l. séu hækkuð til samræmis við breytt peningagildi, frá því að í. voru sett. En meginákvæði frv. er framhald þeirrar stefnu allra opinherra aðila að stuðla að því, að samfélag Vestmannaeyinga í útlegðinni raskist í engu að óþörfu. Við samningu frv. hefur verið haft samráð við þá aðila, sem málið er skyldast. Þörf er að hraða afgreiðslu málsins eins og frekast er kostur, svo að unnt sé að kunngera það fyrirkomulag, sem þar er gert ráð fyrir, með sem lengstum fyrirvara. Ég leyfi mér að láta í ljós þá von, að Alþingi framfylgi í þessu máli markaðri stefnu að greiða fyrir því, að Vestmanneyingum sé gert sem hægast um vik að halda bólfestu í heimabyggð sinni þrátt fyrir röskunina, sem eldsumbrotin ollu. Ég legg svo til. herra forseti, að að þessari umr. lokinni verði frv. vísað til 2. umr. og hv. allshn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Höfuðefni þess frv., sem hér liggur fyrir, eru sérstakar reglur um tilkynningar aðsetursskipta, að því er varðar Vestmanneyinga. Þeir, sem áttu lögheimill í Vestmannaeyjum 22. jan. s. l. og ekki hafa tilkynnt með alveg sérstökum hætti, sem nánar greinir í frv., að þeir séu lögskráðir annars staðar, skulu af sjálfu sér vera skráðir í Vestmannaeyjum. Þetta er í raun og veru höfuðinntak frv. Svo eru tvær smávægilegar breytingar við löggjöfina um tilkynningar aðsetursskipta, sem ég hirði ekki að ræða um, enda er þeirra greinilega getið í athugasemdum við frv. sjálft. Að sjálfsögðu er þetta ákvæði til hægðarauka fyrir Vestmanneyinga, svo að þeir haldi búsetu í Vestmannaeyjum, og einnig er það til að treysta enn betur grundvöll undir þjóðskrána að þessu leyti. Tel ég ekki ástæðu til að ræða frekar þetta efni. Nefndin hefur haft með það að gera á einum fundi og mælir með samþykkt frv. óbreytts.



Herra forseti. Hér er um að ræða frv. til staðfestingar á brbl., sem út voru gefin í sumar og gera ráð fyrir því að heimila nokkur frávik frá eldri lögum varðandi gengisskráningu. Eins og kunnugt er, eru ákvæði um það í lögum, að heimilt sé að skrá gengi krónunnar á þann veg, að frávik megi nema 2½% upp eða niður frá hinu ákveðna stofngengi krónunnar. Þetta er hið almenna mark, sem miðað er við hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Hins vegar hefur raunin orðið sú, að margar þjóðir hafa vikið verulega frá þessu marki og heimilað svonefnt flot á sínum gjaldeyri, þannig að þær hafa getað vikið frá sínu stofngengi upp eða niður mun meira en sem þessu almenna marki nemur. Seðlabankinn óskaði eftir því að fá heimild til þess í samráði við ríkisstj. að breyta skráningu ísl. kr. þannig, að hér gæti verið um meiri hækkun að ræða á krónunni en sem næmi 2½% frá stofngengi, en án þess að sjálfu stofngenginu væri breytt. Það mátti því segja, að hér væri verið að opna fyrir þann möguleika að láta verðgildi krónunnar fljóta aðeins á annan veginn, eða upp á við, og þessi brbl. voru því sett til að afla þessarar heimildar. Þessi heimild hefur síðan verið notuð, og gengi ísl. kr. hefur hækkað nokkrum sinnum, eftir því sem ástæður hafa þótt til, og eins og kunnugt er, þá er nú skráð sölugengi krónunnar nokkru hærra gagnvart Bandaríkjadollar en það var fyrir gengislækkunina, sem ákveðin var í desembermánuði 1972. Ég sé ekki ástæðu til þess að orðlengja um þetta tiltölulega einfalda mál, sem öllum hv. þdm. er vel kunnugt um. Ég legg til, herra forseti, að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til hv. fjh: og viðskn. til fyrirgreiðslu.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (Gils Guðmundsson) : Mér hefur borist svo hljóðandi bréf: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og mun því ekki geta sótt þingfundi á næstunni, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi og með skírskotun til 138. gr. l. um kosningar til Alþingis að óska þess, að 1. varamaður Framsfl. í Norðurl. e., Ingi Tryggvason bóndi á Kárhóli, taki sæti á Alþ. í fjarveru minni. Jónas Jónsson, 4. þm. Norðurl. e.“ Ingi Tryggvason hefur áður tekið sæti á þingi á þessu kjörtímabili, og þarf því ekki að rannsaka kjörbréf hans. Býð ég hann velkominn til starfa.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Svava Jakobsdóttir) : Herra forseti. Svo sem fram kemur í nál. á þskj. 89, er menntmn. sammála um að mæla með því, að frv. verði samþ. óbreytt. Einn nm., hv. 9. landsk. þm., var fjarverandi, þegar málið var afgreitt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Menntmrh. (Magnús T. Ólafsson) : Herra forseti. Svo hefur skipast í Háskóla Íslands, að rektor hefur látið af störfum og þarf að kjósa nýjan með skömmum fyrirvara. Þegar stúdentar eða fulltrúar þeirra fengu aðild að rektorskjöri á árinu 1969, voru ákvæði sett um tiltekna tölu fulltrúa stúdenta, sem kosningarrétt hefðu við rektorskjör. Hins vegar eru, eins og kunnugt er, ákvæði um kosningarrétt kennara við Háskólann almenn. Kosningarrétt hafa prófessorar og aðrir, sem fastráðnir eru til fulls kennslustarfs. Vegna mikillar fjölgunar í Háskólanum, jöfnum höndum nemenda og kennara, hefur kjörmannahópurinn, sem kennarar skipa, stækkað mjög síðan 1969. Þetta veldur því, að hlutdeild stúdenta í rektorskjöri að óbreyttum lögum, mundi rýrna úr 16%, eins og hún var miðað við 1969, niður í 10%, eins og nú er. Þetta mál hafa stúdentar tekið upp innan Háskólans, og út af þeim málatilbúnaði hefur háskólaráð gert samþykkt, þar sem lagt er til, að l. um Háskóla Íslands sé breytt á þann veg, sem til er tekið í 1. gr. frv. á þskj. 78. Breytingin er sú og sú ein, að þar sem fulltrúar stúdenta, sem nú hafa rétt til að taka þátt í rektorskjöri, eru fulltrúarnir tveir, er sæti eiga á háskólaráðsfundum, og annar af tveim fulltrúum stúdenta á deildarráðafundum og formaður stúdentaráðs, er gert ráð fyrir að fjölga í stúdentahópnum, sem þátt tekur í rektorskjöri, þannig, að kosningarrétt hafi báðir fulltrúarnir á deildarráðafundum, og sömuleiðis fulltrúar stúdenta, sem sæti eiga í stjórn námsbrautar í almennum þjóðfélagsfræðum, og formaður og varaformaður stúdentaráðs. Að þessari breytingu gerðri er hlutdeild stúdenta í kjörmannatölunni við rektorskjör orðin nánast hin sama og var 1969 eða 16%. Þetta mál ber allbrátt að. Eins og ég sagði áðan, er knýjandi, að rektorskjöri sé hraðað sem mest. Frv. hefur þegar hlotið afgreiðslu frá Nd. Var þar um það fjallað í menntmn. og var hún sammála um að leggja til, að það yrði samþ. óbreytt. Þar sem hér er um tiltölulega einfalt mál að ræða, og ég held, að allir geti samsinnt því, að það sé líka sanngirnismál, mun ég ekki gera till. um nefndarmeðferð á málinu í hv. deild, en legg til, herra forseti, að því sé vísað til 2. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Björn Fr. Björnsson) : Herra forseti. Allshn. hefur athugað frv. það, sem hér er til 2. umr. Um efni þess og undanfara frv. hefur verið mjög rætt, bæði hér í hv. d. og eins í Sþ., og tel ég þess vegna óþarft að fjalla frekar um það. N. samþykkir að mæla með framgangi þessa frv., en einn nm. var fjarverandi afgreiðsluna, hv. þm. Geir Gunnarsson.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, er flutt að beiðni bankaráðs Verslunarbanka Íslands. Það var lagt fram í Nd. og hefur farið í gegnum þá deild með samhljóða atkvæðum. Fjh.- og viðskn. þessarar deildar tók málið fyrir á fundi sínum og samþykkti samhljóða að mæla með því. Þær breyt., sem frv. gerir ráð fyrir, eru, að fjölgað verði í bankaráði Verslunarbankans um tvo aðalmenn og tvo varamenn, og jafnframt er heimilt að hreyta kosningu bankaráðsmanna á aðalfundi, þannig að það verði alltaf kosnir tveir aðalmenn og jafnmargir til vara á hverjum aðalfundi ráðsins. Jafnframt er heimilt að kjósa formann bankaráðs sérstaklega til eins árs eða fleiri ára, ef svo vill verkast. Ástæðan til þess, að frv. þetta ber svo brátt að hér, er sú, að aðalfundur Verslunarbankana hefur þegar verið auglýstur fyrir löngu nú í lok þessarar viku, og þótti því þurfa að hraða þessu máli í gegnum deildina, og þar sem enginn ágreiningur hefur verið um það í þinginu, þótti sjálfsagt að verða við þeim óskum. Fjh.- og viðskn. deildarinnar leggur einróma til, að frv. verði samþykkt óbreytt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (Eysteinn Jónsson) : Mér hefur borist svohljóðandi bréf: „Ragnar Arnalds, formaður þingflokks Alþb., 4. þm. Norðurl. v., hefur í dag ritað mér á þessa leið : „Þar sem Bjarnfríður Leósdóttir, 2. varamaður Alþb. í Vesturlandskjördæmi, er nú í sjúkrahúsi, leyfi ég mér með skírskotun til 138. gr. l. um kosningar til Alþ. að óska þess, að 3. varamaður Alþb. í Vesturl., Guðmundur Þorsteinsson bóndi, Skálpastöðum, taki sæti á Alþ. í forföllum hennar.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fram fara í Sþ. rannsókn á kjörbréfi varamanns. Gils Guðmundsson, forseti Nd.“ Ég vil biðja hv., kjörbréfanefnd að skoða kjörbréfið. - Fundarhlé.

Frsm. (Ragnar Arnalds) : Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur haft til athugunar kjörbréf Guðmundar Þorsteinssonar, en fyrir n. lá skeyti frá Stefáni Sigurðssyni, formanni yfirkjörstjórnar í Vesturl., þar sem hann vottar, að Guðmundur Þorsteinsson sé 3. varamaður Alþb. í Vesturl. Hann tekur sæti í forföllum Bjarnfríðar Leósdóttur, sem nú er á sjúkrahúsi, en þegar Bjarnfríður Leósdóttir tók sæti á Alþ., lá fyrir, að 1. varamaður Skúli Alexandersson, gæti ekki tekið sæti á þingi. N. mælir með því, að kosning Guðmundar Þorsteinssonar sé metin gild og kjörbréfið samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (Eysteinn Jónsson) : Halldór Ásgrímsson fyrrv. kaupfélagsstjóri og alþm. andaðist s. l. laugardag, 1. des., 77 ára að aldri. Halldór Ásgrímsson var fæddur 17. apríl 1896 að Brekku í Hróarstungu í Norður-Múlasýslu. Foreldrar hans voru Ásgrímur bóndi þar, síðar bóndi á Grund í Borgarfirði eystra, Guðmundsson bónda í Snotrunesi í Borgarfirði Ásgrímssonar og kona hans, Katrín Helga Björnsdóttir bónda í Húsey í Hróarstungu Hallasonar. Halldór Ásgrímsson stundaði nám í Unglingaskóla Borgarfjarðar veturinn 1910–1911, hóf nám í Gagnfræðaskólanum á Akureyri 1914 og lauk gagnfræðaprófi 1916. Hann var kennari við barna- og unglingaskólann á Borgarfirði 1916–1919 og veitti unglingaskólanum forstöðu 1919–1920. Veturinn 1920–1921 var hann í Reykjavík við nám í Samvinnuskólanum. Hann gerðist starfsmaður Kaupfélags Borgarfjarðar á árinu 1920, var kaupfélagsstjóri þess félags 1922–1940 og rak jafnframt bóksölu á Borgarfirði 1922–1940 og búskap á föðurleifð sinni Grund 1923–1932. Kaupfélagsstjóri á Vopnafirði var hann 1940–1959 og veitti jafnframt Kaupfélagi Borgarfjarðar forstöðu 1940–1942. Árið 1960 var hann skipaður útibússtjóri Búnaðarbanka Íslands á Egilsstöðum við stofnun útibúsins, sem hann byggði upp með miklum myndarskap. Hann lét af því starfi sjötugur á árinu 1966. Halldór Ásgrímsson var kjörinn til ýmissa trúnaðarstarfa í héraði sínu. Hann var sýslunefndarmaður í Norður-Múlasýslu 1923–1940 og 1942–1959, átti sæti í hreppsnefnd Borgarfjarðarhrepps 1928–1940 og í hreppsnefnd Vopnafjarðarhrepps 1942–1946, í sóknarnefnd á Borgarfirði 1922–1940 og var formaður skólanefndar Vopnafjarðar 1950–1959. Halldór Ásgrímsson átti sæti á Alþ. 1946–1967, var þm. Norðmýlinga og síðar þm. Austurlandskjördæmis, sat á 23 þingum alls. Halldór Ásgrímsson var Norðmýlingur að ætt og uppruna. Hann ólst upp við sveitastörf, aflaði sér menntunar á unglingsárum og átti rúmlega tvítugur mikinn þátt í stofnun samvinnuverslunar í heimabyggð sinni. Þar var hann bráðlega kjörinn til forustu og framkvæmdastjórnar, og næstu fjóra áratugi veitti hann kaupfélögum forstöðu. Hann var áhugasamur, hagsýnn og eljusamur kaupfélagsstjóri, örvaði til framkvæmda í sveitunum, stuðlaði að hafnarbótum og byggingu verksmiðju til fiskvinnslu og bætti með því hag bæði félaga og félagsmanna í sveitum og við sjóinn. Að störfum á Alþ. gekk hann með alúð og elju, eyddi ekki tíma í ræðuhöld um þarfir fram, en vann af röggsemi að afgreiðslu mála. Varaforseti í neðri deild var hann á 9 þingum. Halldór Ásgrímsson átti alla tíð sæti í fjvn., að undanskildu fyrsta þinginu, aukaþinginu 1946. Hann varð fljótlega gjörkunnugur fjármálum ríkisins og verklegum framkvæmdum á vegum þess um landið allt. Hann var löngum áhrifamaður í fjvn., fastur fyrir, ef honum þótti ekki stefnt í rétta átt, og naut trausts samstarfsmanna sinna fyrir hagsýni og glöggskyggni. Halldór Ásgrímsson var mikilhæfur og áhrifamikill þm. Að loknu farsælu starfi átti Halldór heimili hér í Reykjavík síðustu æviárin. Ég vil biðja hv. alþm. að minnast Halldórs Ásgrímssonar með því að rísa úr sætum.-
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (Gils Guðmundsson) : Ég vil aðeins geta þess, að vegna funda í Sþ. verður því aðeins hægt að ljúka þessu máli, að það komi í ljós, að hv. þm. séu að mestu leyti búnir að ljúka því, sem þeir hafa um málið að segja, en ella verður afgreiðslunni að sjálfsögðu frestað, þar sem þetta er fyrst og fremst fundardagur sameinaðs Alþingis.



Herra forseti. Ég ætla síður en svo að taka upp nokkurt málþóf í sambandi við 3. umr. þessa máls. Ég vildi aðeins gera lokatilraun til þess að reyna að fá efni frv. að því er varðar 7 millj. kr. lántökuna í samræmi við það, sem hæstv. fjmrh. lýsti hér í sínum snjöllu ræðum, þegar málið var til 2. umr. s. l. miðvikudag. Ég er með brtt., sem er í samræmi við þá lýsingu, sem hæstv. fjmrh. gaf með lántökunni, en það var, eins og hann sagði, að lántakan væri fengin til þess að bæta aðstöðu Vestmanneyinga og Vestmannaeyjaflotans í þeim höfnum, sem hann kynni að þurfa að hafa not af á næstu vertíð. Vitað er og liggur alveg augljóslega fyrir, að floti Vestmanneyinga muni hvorki landa í Grindavík né Þorlákshöfn umfram það, sem hann kaun að hafa gert á undanförnum árum, meðan höfnin í Eyjum var í fullkomlegu lagi. Hins vegar gæti farið svo, ef ekki verður löndunaraðstaða í Eyjum að fullu, að þá þyrfti bátaflotinn að leita til Þorlákshafnar og Eyrarbakka og Stokkseyrar, eins og hann gerði á s. l. vertíð og hefur gert áður. Till. mín er skrifl. og hljóðar þannig, með leyfi forseta : „3. gr. orðist svo: Ríkisstj. er einnig heimilt að taka 7 millj. dollara lán hjá Alþjóðabankanum til hafnarframkvæmda í Vestmannaeyjum, Þorlákshöfn, Eyrarbakka og Stokkseyri og til samgöngubóta við Vestmannaeyjar.“ Fyrirsögn till. breytist í samræmi við þetta. Þar sem till. er skrifleg og of seint fram komin, leyfi ég mér að fara fram á, að hæstv. forseti leiti afbrigða fyrir henni.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Ragnar Arnalds) : Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur haft til athugunar frv. til l. um lántökuheimild vegna framkvæmda- og fjáröflunaráætlunar 1973. Í frv. þessu er gert ráð fyrir því, að ríkisstj. hafi heimild til að taka erlent lán að fjárhæð allt að 1400 millj. kr. eða jafnvirði þess í erlendri mynt. Eins og fram kemur í grg., eru heimildir til slíkrar lántöku í ýmsum lögum, þannig að hér er ekki um nýja heimild að ræða, en vegna lánsútboðs var talið nauðsynlegt að sameina þær heimildir í eina löggjöf og samræma fyrirhuguðu lánsútboði. Samkvæmt 2. gr. skal endurlána Framkvæmdasjóði Íslands 800 millj. kr. af þessum 1400 millj. Ég tel það nokkurn galla á frv. þessu, að ekki skuli koma skýrt fram í frv. sjálfu, að hér sé ekki um að ræða nýjar heimildir, því að það er ekkert í frv., sem raunverulega bendir á það, og ég tel, að grg. sé í raun og veru alls óviðunandi hvað þetta atriði snertir. En það er þá rétt, að það komi skýrt fram hér í framsögu, að þarna er ekki um neinar nýjar heimildir að ræða, heldur verið að safna áður samþ. heimildum á einn stað. Við meðferð málsins í Nd. var borin fram brtt. við frv. af Vilhjálmi Hjálmarssyni þess efnis, að ríkisstj. skyldi heimilt að taka 7 millj. dollara lán hjá Alþjóðabankanum til hafnarframkvæmda í Grindavík, Þorlákshöfn og Höfn í Hornafirði eftir nánari ákvörðun ríkisstj., og var þessi till. flutt að áeggjan hæstv. fjmrh. Þessi breyting er nokkuð seint fram komin og mun stafa af því, að þetta mál hefur verið að velkjast um nokkurt skeið í rn., en kemur svo hingað á síðustu stundu, og þá er alþm. ætlað á örfáum dögum með sérstökum hraða að afgreiða málið. Þetta er að sjálfsögðu ekki nógu gott, en verður þó að una við, og það er niðurstaða n. að athuguðu máli að mæla með því, að frv., verði samþ. óbreytt eins og það kom frá Nd.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. er um heimild fyrir ríkisstj. til að láta öðlast gildi samkomulag milli Íslands, Danmerkur, Finnlands, Noregs og Svíþjóðar um breyt. á Norðurlandasamningi frá 6. febr. 1931 um alþjóðleg einkamálaréttarákvæði, hjúskap, ættleiðingu og lögráð, en samkomulag þetta var gert í Stokkhólmi 20. nóv. 1973. Samning Norðurlandanna um það efni, sem hér var rakið, frá 6. febr. 1931 var heimilað að fullgilda, að því er Ísland varðar, með l. nr. 29 8. sept. 1931, en í þessum samningi eru settar reglur um alþjóðleg einkamálaréttarákvæði um hjúskap, ættleiðingu og lögráð, er gilda skulu á milli Norðurlanda. Grundvöllur samningsins er hið nána lagasamræmi á Norðurlöndum á þessu sviði. Samningi þessum hefur verið breytt tvisvar lítillega, á árunum 1954 og 1969. Á þessu ári hefur orðið allveruleg breyting á sænskum hjúskaparlögum, og taka hin nýju sænsku hjúskaparlög gildi 1. jan. 1974. Segja má, að breyt. þær, sem nú hafa verið lögfestar í Svíþjóð, raski nokkuð hinu nána lagasamræmi Norðurlandanna, að því er hjúskaparlöggjöfina varðar. Þó eru breytingarnar ekki svo umfangsmiklar, að grundvelli þessa Norðurlandasamnings sé raskað, en nauðsynlegt hefur hins vegar verið talið að gera nokkrar breyt. á samningnum vegna þessara nýju sænsku hjúskaparlaga. Endurskoðun á hjúskaparlögum og jafnframt á lögum um fjármál hjóna fer nú fram á öllum Norðurlöndunum. Er því líklegt, að heildarendurskoðun á samningnum verði nauðsynleg á næstu árum. Hins vegar hefur ekki verið talið fært að draga að fá staðfestar þær breyt. á honum, sem felast í þessu samkomulagi, en samkomulagið er birt sem fylgiskjal með frv. Um það, í hverju þessar breytingar eru fólgnar, eru skýringar í aths., sem ég sé ekki ástæðu til að rekja. Með þessu samkomulagi er ekki leyst úr öllum vandamálum, sem upp geta komið í sambandi við það misræmi, sem verður á milli lagareglna um skilnað samkv. sænskum l. annars vegar og lagareglna hinna fjögurra ríkja hins vegar, en þó ættu ekki að vera vandkvæði á því að leysa úr þeim vandamálum vegna lagamisræmis í höfuðatriðum. Herra forseti. Það er æskilegt að gera ráð fyrir því, að þetta samkomulag geti orðið löggilt um áramót, og þess vegna væri ákjósanlegt, að þetta frv. gæti gengið með nokkrum hraða í gegn. Ég vona, að það mæti ekki fyrirstöðu, vegna þess að ég geri ekki ráð fyrir því, að það verði neinn ágreiningur um það. Ég vil leyfa mér að leggja til. að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. allshn.