Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Frsm. (Stefán Stefánsson): Fjhn. hefir athugað þetta frv. og leggur shlj. til, að það verði samþ., þó með örlítilli breyt. á fyrri gr., þannig að í stað orðanna „1941 og 1942“ komi: 1941. N. þykir ekki ástæða til að leggja til, að þessi framlenging gildi um lengri tíma en eitt ár. m.a. vegna þeirra óvenjulegu tíma og óráðnu að því er framtíðina snertir. N. leggur því til við hv. þd., að hún samþ. frv. með þessari breyt.

*Gísli Sveinsson: Ég hefi ásamt tveimur öðrum hv. þm. borið fram brtt. á þskj. 201, við 2. gr. frv., sem fer fram á, að 18. gr. l. nr. 45 17. maí 1938, um varnir gegn útbreiðslu mæðiveikinnar o. s. frv., orðist eins og segir á nefndu þskj., en með því er lagt til, að niður falli gjald það, sem lagt hefir verið á héruðin, sem ekki hafa verið við veiki þessa riðin, og nú eru ekki orðin mörg. Þetta gjald hefir verið 10 aurar á kind og því orðið töluvert tilfinnanlegt fyrir þá, sem hafa innt það af hendi. Mönnum finnst ekki rétt að leggja gjald þetta á, því að það er nú svo, að enda þótt hin svonefnda mæðiveiki geisi ekki í héruðunum, þá geisa þar samt ýmsar aðrar pestir, sem valda þungum búsifjum, þó að þær séu ekki viðurkenndar á þann veg, að fyrir þær fáist einhver fríðindi, að undantekinni garnaveikinni, sem talin er hafa komið með mæðiveikinni inn í landið fyrir tilstilli þeirra ráðamanna, er þá voru hér við völd. Þetta 10 aura gjald á kind hefir átt að greiðast af þeim héruðum, þar sem veikin hefir ekki komið. Maður skyldi nú ætla, að það hefði verið fúslega greitt, þar sem fulltrúar héraðanna hér á Alþingi hafa mælt með því. En reynslan virðist vera nokkuð á annan veg; sum héruðin hafa hreint og beint skorazt undan að greiða gjaldið. Eins og kunnugt er, þá er veiki þessi ekki talin ná norðar en að Héraðsvötnum í Skagafirði og ekki sunnar en að Þjórsá. Menn, búsettir í austur- og norðursýslunum á milli þessara fljóta, ættu því að greiða þetta gjald, - eða manni virðist, að svo hefði átt að vera, en á því hefir verið misbrestur, sérstaklega þó að því er snertir kaupstaðina. Eins og ég gat um í upphafi máls míns, er gjald þetta allþungbært; þannig hefir það skipt fleiri þúsundum fyrir sum héruðin. Það hefir orðið byrði nr. 2, komið á héruðin í staðinn fyrir berklavarnagjaldið; það er því ósanngjarnt að halda gjaldi þessu áfram. Ég skal svona til fróðleiks lofa hv. þm. að heyra, hvernig gjaldið hefir innheimzt. Reykjavíkurbær, sem telur þó nokkra fjáreigendur og talinn hefir verið ósýktur af mæðiveiki, hefir ekkert gjald greitt. Sama máli gegnir um Hafnarfjarðarkaupstað. Gullbringu- og Kjósarsýsla hefir og ekki heldur greitt neitt. Í Borgarfjarðarsýslu hefir veikin verið, enda hefir ekkert gjald þaðan verið greitt. Sama er að segja um Mýrasýslu. Þá hefir Snæfellsnes- og Hnappadalssýsla heldur og ekkert greitt. Er þó meginhluti þeirrar sýslu talinn ósýktur. Dalasýslu hefir mátt telja heilbrigða til þessa; þó hefir hún ekkert gjald greitt. Þær sýslur, sem ég nú hefi talið, hafa með öllu skotið sér undan að greiða gjald þetta. Barðastrandarsýsla greiddi eitthvað lítilsháttar 1937, en ekkert síðan. Vestur-Ísafjarðarsýsla, Ísafjarðarkaupstaður og Norður-Ísafjarðarsýsla greiddu eitthvað dálítið 1937–38, en ekkert síðan. Strandasýsla greiddi eitthvað lítið fyrir 1938, ekkert fyrir 1937 og 1939. Er þó sú sýsla talin heilbrigð að mestu, að undanskildum einum hreppi. Húnavatnssýslurnar hafa að sjálfsögðu ekkert gjald greitt, enda sýkin gert þar töluverðan usla. Skagafjarðarsýsla greiddi gjald sitt fyrir 1937, en lítið fyrir 1938 og ekkert síðan. Siglufjarðarkaupstaður greiddi eitthvað fyrir 1938, og ekkert annað. Sama er að segja um Eyjafjarðarsýslu, hún greiddi bara eitthvað fyrir 1937, annað ekki. Akureyrarbær hefir aldrei greitt neitt af gjaldi þessu. Þingeyjarsýslurnar greiddu dálítið fyrir 1937–38, en örlítið síðan. Seyðisfjörður og Norður-Múlasýsla greiddu gjaldið fyrir 1937 og 1938, en ekkert síðan. Suður-Múlasýsla og Neskaupstaður greiddu gjaldið fyrir 1937, og þó undarlegt megi virðast, þá hefir Neskaupstaður greitt eitthvað örlítið síðan. Þá hefir Rangárvallasýsla greitt gjald sitt aðeins fyrir 1937; er þó ekki talið, að mæðiveiki sé þar austan Þjórsár. Árnessýsla hefir að sjálfsögðu aldrei greitt neitt. Aftur hafa Vestmannaeyjar greitt eitthvað fyrir bæði árin 1937 og 1938, en ekkert síðan. Það, sem ég nú hefi sagt, sýnir, að ekkeri hérað, sem ég hefi nefnt, hefir greitt gjald þetta til fulls. Skaftafellssýslurnar einar hafa greitt allt gjald sitt til fulls, og það alltaf til ríkisféhirðis fyrir hver áramót. Það er því ekkert undarlegt, þó að ég standi hér og vilji fá þessu húmbúgi létt af, sem er ekki nema einn liðurinn af mörgum samskonar liðum í þessum mæðiveikivörnum. Það, sem ég að síðustu vil svo leggja áherzlu á, er þetta: 1) Innheimta þessa 10 aura gjalds hefir verið í fyllsta ólagi. 2) Hirðuleysi héraðanna um greiðslurnar er yfirgnæfandi. 3) Ógreitt er fyrir öll árin úr fleiri sýslum. 4) Ógreitt er fyrir heil tímabil úr fleiri sýslum. 5) Hlutar úr sýslum hafa algerlega vanrækt greiðslur. 6) Fáein héruð aðeins hafa staðið að nokkru leyti í skilum. 7) Aðeins eitt hérað hefir staðið að fullu í skilum árin 1937, 1938 og 1939, - það eru Skaftafellssýslurnar.

* Frsm. (Bjarni Ásgeirsson): Ég vil aðeins með fáum orðum lýsa afstöðu landbn. til brtt. þeirra, sem fyrir liggja. Það er þá fyrst brtt. frá mér á þskj. 232. Ég mun taka hana aftur og því ekki ræða hana nánar. Þá er brtt. á þskj. 288, frá landbn., við brtt. á þskj. 206. Það er aðeins orðabreyt., sem óþarfi er að fjölyrða um. Jafnframt fellst landbn. á brtt. frá hv. þm. V.-Húnv. á þskj. 206, en hún er fólgin í því, að veita heimild til þess, að búlausir menn, sem átt hafa fé, en beðið tjón af mæðiveikinni, skuli njóta sama stuðnings til þess að koma upp fjárstofni aftur og bændur. Það er kunnugt, að fjöldi einhleypra manna, sem í sveitum eru, á oft eða hefir átt töluverðan fjárstofn. Sama máli gegnir og um menn, sem vinna hjá foreldrum sínum, og þessi fjárstofn er í mörgum tilfellum það eina, sem bindur þessa menn við sveitina. Það verður því að teljast fyllilega réttmætt að láta þá njóta þessara fríðinda á borð við bændur. Þá verður og þetta ákvæði til ágóða þeim mönnum, sem í kauptúnum búa og eiga fáeinar kindur, og er það vel farið, því að kindaeign ýmsra kauptúnabúa, þó að lítil hafi verið, hefir í mörgum tilfellum orðið til þess að bjarga mönnum frá því að lenda á sveitinni. N. er því ljós nauðsyn þess, að mönnum þessum verði gert kleift að halda áfram þessari sjálfsbjargarviðleitni, og mælir því með, að brtt. þessi verði samþ. Til þess að brtt. falli eðlilega inn í lögin, virðist landbn. rétt að orða upphaf greinarinnar eins og tekið er fram í brtt. á þskj. 288. Þá er brtt. frá landbn. á þskj. 312, sem er brtt. við sjálft frv., a-lið 3. gr., en hann fjallar um það, að ekki sé heimilt að veita öðrum mönnum vaxtastyrk en þeim, sem geta sannað það fyrir árslok 1937, að skuldin, sem styrkurinn er veittur vegna, sé vegna búrekstrar. Þetta ákvæði var sett á sínum tíma og gat dugað eins og þá stóðu sakir, en þar sem svo langt er síðan, hafa margir hlotið rétt til þess að verða þessa styrks aðnjótandi, og getur þetta ákvæði því ekki staðizt lengur, og leggur n. því til, að liðurinn orðist á þann veg, að skuldin sé sönnuð í ársbyrjun árið áður en styrkurinn er veittur. Þá þykir og réttara að taka það skýrt fram, að þau lán ein komi til greina með vaxtastyrk, sem stofnað er til vegna búrekstrar viðkomandi manns. Er þetta gert til þess að útiloka það, að menn reyni að fá vaxtastyrk til greiðslu vaxta á skuldum, sem myndaðar eru vegna annars, eins og t. d. maðurinn, sem reyndi að fá vaxtastyrk vegna skulda fyrir trillubátskaup. Þá kem ég að brtt. á þskj. 201, frá hv. þm. Skaftfellinga og 3. landsk., um að afnema þetta svokallaða 10 aura gjald. Á þetta getur landbn. ekki fallizt. Gjald þetta hefir staðið undanfarin ár, á meðan verð á sauðfjárafurðum hefir verið miklu lægra en líkur eru fyrir að það verði nú í nánustu framtíð. Það virðist því bera rangt að, að koma með till. um afnám þess einmitt nú, þegar sauðfjárafurðirnar eru að hækka í verði, jafnhliða því, sem hagur ríkissjóðs er mjög þröngur, en eins og kunnugt er, var gjald þetta sett til þess að halda uppi vörnum gegn útbreiðslu mæðiveikinnar. N. finnst því ekki laust við, að það sé jafnvel vöntun á þegnskap að koma einmitt nú með till. um að fella það niður. Þetta verður þeim mun undarlegra, þegar þess er gætt, hvílíkt afhroð á búpeningi sínum þeir menn hafa goldið, sem ekki hefir verið ætlað að leggja fram þetta 10 aura gjald. Það munu víst allir, sem þekkja, hvílíkur vágestur þessi fjársýki hefir verið, þar sem hún hefir herjað, þakka sínum sæla, á meðan þeir fá aðstöðu til þess að greiða þetta gjald og geta varið fénað sinn pestinni. Hitt skal ég viðurkenna, að mjög er vítavert, hvernig innheimtan hefir verið á gjaldi þessu, ef skýrsla sú, sem hv. þm. V.-Sk. las upp, er rétt, sem ég í raun og veru er ekki að draga í efa. Hann virðist vera eini maðurinn, sem gætt hefir skyldu sinnar um innheimtu þessa fjár. Hér þarf því einhverra umbóta við, til þess að bæta úr því sleifarlagi, sem verið hefir á innheimtunni, og það er ekki nema gott, að þetta upplýsist hér á Alþingi, svo hægt sé að gera þær ráðstafanir, sem þarf til þess að kippa þessu í lag. Mér finnst skýrslan ekki réttlæta það, að afnema beri gjaldið, heldur er hún þörf áminning til stjórnarvaldanna um að líta betur eftir innheimtu þess. Ég skal taka undir það með hv. þm., að ef svo fer sem hingað til hefir farið samkv. hans skýrslu, þá er ekki nema eðlilegt, að fram komi kröfur frá þeim, er gjöldin greiða, um afnám þeirra. En þetta á þó auðvitað ekki að verða afleiðing skýrslu hans, heldur hitt, að gjöldin verði samvizkusamlega innheimt. Það er ekki rétt, að þeir, sem hafa verið verndaðir með þessu gjaldi, fái á þessum tímum að skjóta sér undan því. Í skýrslu hv. þm. virtist gæta nokkurrar rangsýni, er hann las í byðu þær sýslur, er mest afhroð guldu af völdum veikinnar og áttu því ekki að bera gjaldið, og hinar, er gjaldið áttu að bera. Hann las Mýra-, Borgarfjarðar-, Dala- og Húnavatnssýslur, sem hafa bókstaflega verið í flagi vegna mæðiveikinnar, í sömu andránni og Norður-Ísafjarðarsýslu og Barðastrandarsýslu, sem ekki er rétt að bera saman við fyrrnefndar sýslur, a. m. k. ekki Vestur-Barðastrandarsýslu. Á þessum stöðum hefir lítið sem ekkert verið um mæðiveiki og varnir kostaðar af ríkinu. Í Snæfellsnessýslu og Gullbringu- og Kjósarsýslu hafa menn aftur á móti orðið að verjast af eigin rammleik og með miklum persónulegum tilkostnaði. Það er ekki rétt að telja í einu númeri sýslur þær, sem hafa orðið að kosta varnirnar að mestu leyti sjálfar, og hinar, þar sem varnir hafa verið kostaðar aðallega af ríkinu, og hafa ef til vill sumar lítt orðið fyrir barðinu á þessum vágesti. Ég skal svo ekki hafa mál mitt lengra, en ítreka það, að ég get ekki talið það rétt, að ríkið falli frá þessu 10 aura gjaldi að svo stöddu. Hinsvegar er ég hv. þm. þakklátur fyrir þær upplýsingar, sem hann hefir lagt hér fram, og vona ég, að þær verði til þess, að gjöldin verði innheimt með meiri samvizkusemi en áður hefir verið.

*Ásgeir Ásgeirsson: Ég bið hæstv. forseta að athuga það, að þar sem greinatala frv. breyttist við 2. umr., á brtt. á þskj. 116, sem þá var tekin aftur til 3. umr., ekki lengur við 17. gr., eins og í brtt. stendur, heldur við 18. gr. Það, sem við flm. þessarar brtt. leggjum til, er, að þeir, sem greiða í eftirlaunasjóði Landsbankans og Útvegsbankans, verði framvegis gjaldfrjálsir til lífeyrissjóðs, eins og verið hefir undanfarið. Lögin um eftirlaunasjóð Landsbankans eru eldri en l. um alþýðutryggingar, og þar sem bankastarfsmenn eru búnir að hafa þessi réttindi um nokkurt skeið, þá virðist nokkuð hart að gengið að afnema þau. Það var að vísu fremur tilviljun, að útvegsbankal. voru sett nokkuð af öðrum ástæðum og undir öðrum kringumstæðum en landsbankalögin, og hafa í rauninni aldrei verið undirbúin til hlítar. Það þótti sjálfsagt, að starfsmenn Útvegsbankans nytu sama réttar og starfsmenn Landsbankans. Ég lít því þannig á, að ekki sé rétt að taka þessi réttindi af bankastarfsmönnum. Að vísu eru til fleiri stofnanir, sem hafa eftirlaunasjóði, en það hefir ekki verið tekið það ráð, að fá sömu fríðindi fyrir þær stofnanir, þó að þessi réttur sé látinn haldast hjá þeim, sem hafa notið þeirra. Þetta er í sjálfu sér ljóst mál, og verður að vænta þess, að þau réttindi, sem þessar stofnanir hafa notið nú um tíma, verði ekki af þeim tekin.

*Haraldur Guðmundsson: Ég er ekki alveg viss um, að hv. þm. geri sér fulla grein fyrir því, hvaða þýðingu þessi brtt. hefir. Samkv. 49. gr. alþýðutryggingarl. er gert ráð fyrir því, að tryggingarskylda nái einnig til þessara sjóða. Þar er svo ákveðið, að þeir, sem eru meðlimir í eftirlaunasjóði, eigi að fá endurgreidd iðgjöld, sem greidd eru til sjóðsins. Þetta svarar til þess, sem greitt er vegna trygginganna, sem eftirlaunasjóður veitir. Það, sem er umfram, eru ekki tryggingariðgjöld, heldur skattur, sem lagður er fram til trygginganna. Meðaliðgjald hér í Reykjavík er í kringum 15 kr. Það er því í raun og veru það tryggingargjald, sem hverjum manni ber að greiða. En vegna hinna, sem greiða minna en þetta, greiða þeir, sem meiri tekjur hafa, heldur meira, svo að greiðslan nemur 13 kr. til jafnaðar. Þeir, sem koma undir ákvæði 49. gr., fá endurgreitt allt tryggingargjaldið, 15 kr. fyrir hvern mann hér í Reykjavík. Það, sem borgað er umfram, er ekki tryggingargjald, heldur skattur til tryggingarinnar, til þess að bæta upp iðgjöldin. Það væri óeðlilegt að undanþiggja þessa menn slíkum greiðslum. Ég get því ekki fallizt á þessa till., sem hér er borin fram. En til þess að gefa mönnum nokkra hugmynd um, hverju máli þetta skiptir, skal ég taka til dæmis hjón hér í Reykjavík, sem hafa um 2 þús. kr. skattfrjálsar tekjur, og segjum, að maðurinn starfaði hjá öðrumhvorum bankanum. Hann þyrfti að greiða 20 kr. í tekjuskatt og 14 kr. í persónugjald, samtals 34 kr., frádráttur yrði 15 kr. samkv. ákvæðum 15. gr., þannig að hann borgaði ekki nema 4 kr. umfram skattinn til sjóðsins. Ef margir slíkir sjóðir myndu rísa upp, þá yrði afleiðingin sú, að framlagið til lífeyrissjóðs myndi ekki einu sinni nægja til þess að greiða meðaliðgjöld, því að vitanlega myndu þeir, sem hærri hafa launin, standa að slíkum sjóðum. Af þessu myndi einnig leiða það, að styrkur sá, sem almenningur nýtur, hlyti að minnka að sama skapi. Ég tel það alveg víst, að ef þessi sérstaða bankanna helzt áfram, þá myndu aðrir hliðstæðir sjóðir reyna að hafa áhrif á þingið og reyna að fá sömu meðferð í þessu efni eins og sjóðir starfsmanna bankanna. Ég fæ ekki séð, að það væri neitt réttlæti að synja þessum mönnum um sömu aðstoð, nema síður sé. Ég skal geta þess, að eftirlaunasjóður starfsmanna Reykjavíkurbæjar hefir sótt um slíka viðurkenningu ásamt mörgum fleiri sjóðum, og ég geri ráð fyrir því, að þessir sjóðir geti réttilega bent á það sama, til þess að fá þessi fríðindi, og starfsmenn bankanna. Ég verð því að leggjast á móti þessari brtt. og vænti þess, að hv. d. geti fallizt á að fella hana.

*Eiríkur Einarsson: Ég hefi ekki miklu við það að bæta, sem tekið var fram af 1. flm. þessarar brtt., en vil þó aðeins skeyta þar við nokkrum atriðum. Ég vil fyrst og fremst taka það fram, að það er markmið örorkutrygginganna að sjá hinum eldri og uppgefnari mönnum farborða, ef eitthvað ber út af um heilsu og lífskraft. Það var tekið fram af hv. þm. Seyðf., að þeir, sem betur væru settir, kæmust af með það að borga aðeins lítinn skatt til þessa sjóðs. Ég verð þó að álíta, að starfsfólk bankanna sé þarna sett undir svipuð l. sem aðrir íslenzkir borgarar. Það er að vísu alveg rétt, að því fátækara sem fólkið er og því lægri laun sem það hefir, því erfiðara veitist því að standa skil á iðgjaldagreiðslum. En þó að hér sé ekki um háar upphæðir að ræða, þá er þess þó að gæta, að fyrir starfsmenn bankanna er þetta algerlega aukagreiðsla. Það eru lág launakjör, sem þetta fólk á við að búa; þess vegna er það mjög tilfinnanlegt, ef það er lögskyldað til þess að greiða slík aukagjöld. Þá hefir verið minnzt á það, að hætta væri á því, að slíkir sérsjóðir rísi upp, en hér er ekki hægt að segja með neinum rétti, að sérsjóður sé að rísa upp, því að hann var lögfestur 1928 og er hann því orðinn 12 ára gamall. Þessi löggjöf um, að Landsbankinn skyldi greiða gjald í lífeyrissjóð, er því til orðin löngu áður en alþýðutryggingarl. voru sett. Þess vegna er það, að hér er verið að róta við öðru lagasetningarfyrirkomulagi, sem var til löngu á undan. Á þessu finnst mér þurfa að gera greinarmun. Ef séð er ofsjónum yfir því, að bankafólkið fái notið þessara sérréttinda, sem landsbankal. veita, finnst mér vera langhyggilegast að gera þar lagabreyt., til þess að fólkið komist undir þær skyldur, sem hér er lagt til, og allir njóti sama réttar. Það verður að gera kröfu til þess, að bankafólkið fái þá að vera í friði fyrir öðrum lagasetningum í þessu sambandi, og að það þurfi ekki að sæta lakari kjörum en almenningur. Ég skal svo láta máli mínu lokið, en vil þó aðeins segja það, að það eru ýmsir aðrir, sem njóta þeirra réttinda að fá að vera í friði fyrir þessari lagasetningu. Það má minna á embættismenn ríkisins. Það má kannske deila um það, hvort þeir hafi betri kjör, en þeir hafa hingað til verið látnir óáreittir, og þá mættu kannske starfsmenn bankanna fá að fylgja þeim. Ég vil því leggja, til, að frestað verði nú lögfestingu um þetta mál, og að notaður verði tíminn þar til á næsta þingi til nánari athugunar á því, hvort ástæða er til að samræma þetta nánar. Ég þykist vita, að ýmsir hv. þm. vildu gjarnan hafa eitthvert svigrúm til þeirra athugana. En ég vil samt mælast til þess, ef þetta frv. verður látið ganga áfram, að brtt. 116 verði samþ. En eins og ég hefi tekið fram, þá álít ég, að ef farið verður að róta við þessu á annað borð, þá ætti að gera það svo um munaði og gera breyt. á landsbankal., þannig að fólkið byggi við sama öryggi og aðrir að því er tryggingarnar snertir.

*Haraldur Guðmundsson: Ég skal játa, að það er rétt, sem hv. síðasti ræðum. sagði, að um nokkra sérstöðu er að ræða, þar sem landsbankal. eru eldri en tryggingarl. En samt er það mín skoðun, að það sé ákaflega óréttlátt, að starfsmenu Landsbankans verði undanþegnir þessum gjöldum. Öll þau fyrirtæki, sem stofnað hafa eftirlaunasjóði, hafa gert það að skilyrði, er þau hafa ráðið til sín starfsmenn, að þeir gerðust meðlimir í sjóðnum og greiddu iðgjöldin. Þessir menn hafa því gengizt undir að greiða þessi gjöld. Því fer mjög fjarri, að hér sé verið að fara illa með starfsmenn bankanna, þó að þeim séu lagðar sömu skyldur á herðar og öðrum landsmönnum.

*Ásgeir Ásgeirsson: Ég ætla ekki að bæta miklu við, en þegar ný l. eru sett, eins og alþýðutryggingarl., þá má gera ráð fyrir, að þau séu að einhverju leyti löguð eftir því ástandi, sem þá ríkir. Það væri ekki hættulaust fordæmi, ef eldri sjóðum væru gefin viss réttindi, eða látnir halda vissum réttindum, sem þeir hafa haft áður. Það mætti benda á mörg dæmi um þetta, þegar skipulaginu hefir verið breytt þannig, að hið eldra hefir orðið að þoka fyrir öðru, en á sumum sviðum hefir eldra skipulagið verið látið halda sér. Eldri ákvæði hafa verið látin halda sér um embættismenn og barnakennara. Hví má þá ekki einnig það sama gilda um starfsmenn bankanna, sérstaklega þar sem svo er ástatt, að þeir eru lögþvingaðir til þess að greiða sérstök iðgjöld, sem eru hærri en venjuleg tryggingargjöld? Útvegsbankinn fór alveg í kjölfar Landsbankans með sínar tryggingar, og það er bara frekar yfirsjón, að aldrei skuli hafa verið leitað lögfestingar á tryggingaskipulagi Útvegsbankans. En hv. þm. Seyðf. játar, að það sé ekki nema sanngjarnt, að báðir þessir bankar hafi sömu réttindi hvað þetta snertir, eða þá að það séu tekin þessi réttindi af þeim báðum, ef á að taka þau af öðrum. Nú er það svo, að þegar aðrir starfsmenn ríkisins - og í raun og veru er hér um að ræða menn, sem eru starfsmenn ríkisins að verulegu leyti - njóta þessara réttinda og þau eru ekki af þeim tekin, þá má undarlegt heita að þurfa endilega að taka réttindi þessi af þessum bönkum. Ég býst við, að aðrir sérsjóðir beygi sig fyrir því, sem gert er ráð fyrir í tryggingal., þó að þessar stofnanir, bankarnir, njóti slíkra réttinda sem hér um ræðir. Enda hafa ekki hingað til komið fram frá þeim, þ. e. öðrum sjóðum, til Alþ. beiðnir um, að alþýðutryggingalöggjöfinni verði breytt sérstaklega vegna þeirra.



Af því að ekkert var talað fyrir þessu máli við 1. umr., vil ég geta þess, að allar þessar breyt. miða að því, að eftirlit með því að loðdýr sleppi ekki úr vörzlu, verði aukið, og að reynt verði að fanga þau dýr, sem úr vörzlu sleppa. Ég kann betur við að gefa þessa skýringu áður en málið fer lengra, án þess að ég ætli mér að hafa fleiri orð um þetta.



Ég verð, þó að umr. sé lokið um þetta mál, að hreyfa því, sem óskað var eftir af mér fyrir hönd samgmn. og af hæstv. forseta í gær, að allir, sem stóðu að brtt., tækju brtt. aftur til 3. umr., og aðeins yrðu greidd atkv. um brtt. n. á þskj. 261.



Ég tek aftur a-lið brtt. á þskj. 79 til 3. umr. B-lið brtt. hefir n. tekið upp í sínar brtt.



Ég vil aðeins lýsa yfir, að ég tek aftur til 3. umr. brtt. 39, þar sem n. hefir tekið a-lið hennar upp í sínar brtt.



Ég vildi aðeins lýsa því yfir, að ég leyfi mér að taka aftur brtt. mína á þskj. 38.

Forseti (JörB): Við atkvgr. um þetta mál mun ég bera till. n. fyrst undir atkv. En þar sem frvgr. breytist mjög, verði till. n. samþ., ekki einungis að því leyti hvað hún tekur yfir meira, heldur er líka fellt nokkuð úr henni, þá þykir mér ekki nema sanngjarnt að verða við óskum hv. flm., ef fram koma, um að bera undir atkv. þetta sérstaka atriði frumv., þar sem hv. flm. frv. á ekki kost á að koma öðruvísi með leiðréttingar við þessa umræðu, ef hann vill þeim fram koma, heldur en með því að bera fram sérstaklega a-lið I, að haga atkvgr. þannig, og mundi ég verða við þeim tilmælum.



Ég sé ekki betur en tilganginum sé fullnægt með því að bera upp í einu lagi þær brtt., sem n. nú leggur til, að verði á frvgr., sem allar miðast við 2. gr. frv. um breyt. á vegal. frá 1933, og þar komi ekki neinn sérstakur liður til viðbótar fyrr en við 3. umr. En þá gæti liðunum fjölgað eftir því sem henta þætti.

Forseti (JörB): Ég hefi hugsað mér viðvíkjandi atkvgr. að fara þá leið, sem hv. þm. V.-Sk. drap á, að bera upp brtt. n. í einu lagi. Við 3. umr. mætti bera fram brtt. um þau atriði frumv., sem felld eru niður eftir till. n., verði þær samþykktar. En ef hv. flm. óskaði - sem mér er ekki grunlaust um - að bera upp einhverja stafliði, sem felast í hans frv., nú þegar við þá brtt., sem n. hefir gert, þá vil ég ekki neita honum um það. Því að um svona atriði er ekki hægt að ganga öðruvísi til atkv. en nokkuð sundurliðað, vegna þess hvernig málinu er háttað.

Forseti (JörB): Hv. þm. Borgf. hefir óskað eftir, að liður I,a í hans frv. yrði borinn upp til atkv. í sambandi við brtt. n., og mundi hann þá komast undir rómv. IV í brtt. hennar.

* Frsm. (Gísli Sveinsson): Herra forseti! Ég lit svo á, að þetta sé ekki réttur gangur í málinu nú. Ég tel, að það sé með þeirri samþykkt, sem nú var gerð, þegar búið að ákveða frvgr. eins og hún er nú stíluð, og þar geti ekki komið neitt krull til greina með að kljúfa úr frv. vissan hluta á þennan hátt við atkvgr., því að á sama hátt gæti hver sem vill af þeim, sem tekið hafa aftur sínar brtt., komið með þær til þess að fá þær samþ. Því að hvorki þessi brtt. né aðrar falla inn í frv. nú, breytt frá því sem það var áður. Og hið rétta form á þessu er, að allar frekari breyt. bíði til 3. umr., enda er engu sleppt með því. Þetta hafa hv. þm. líka gengið inn á, bæði af formlegum og efnislegum ástæðum, þar sem þegar er tekið upp í brtt. n. eitthvað frá hverjum af því, sem flestir hv. tillögumenn báru fram, undir a-lið brtt. á þskj. 261 við frv. nr. 16, sem nú hefir verið samþ. Annað, sem kemur til atkv. við 3. umr., sem þarf að orðast um, fellst ég ekki á f. h. n., að verði borið upp þannig.

Forseti (JörB): Þetta er ekki stórvægilegt atriði. Og ef hv. þm. hefðu ekki tekið aftur sínar brtt., þá mundi maður hafa borið brtt. upp á þennan hátt, og séð svo til, að þær, sem samþ. hefðu verið af þeim, hefðu komið á rétta staði í frv. Hv. flm. (PO) getur að vísu tekið aftur till. sína og borið hana fram sem brtt. við 3. umr. En vitanlega mundi hún þó koma á sama stað inn í frv. sem ég ætla að setja hana nú. Í svona kringumstæðum er ekki hægt að hafa slíkt öðruvísi en ég hefi nú tekið fram. Og till., ef samþ. verður, mundi koma undir rómv. IV í brtt. n. Og hv. þm. V.-Sk. má vera viss um, að séð verður um, að það verði gert á réttan hátt.