Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti vill geta þess áður en atkvæðagreiðslan hefst að hann hefur ráðfært sig við fulltrúa meiri og minni hluta í félmn. um fyrirkomulag atkvæðagreiðslunnar og verður henni hagað í samræmi við þær óskir sem settar hafa verið fram um hana.

Virðulegi forseti. Við höfum gagnrýnt harðlega vinnubrögð ráðherra og tilurð þessa frv. sem er nýr og framandi þáttur í samskiptum ríkisstjórnar við launþegasamtökin í landinu. Við teljum að með þessum vinnubrögðum sé varpað fyrir róða grundvelli þeirrar samvinnu sem skapaði þjóðarsátt og efnahagsbata. Sameinuð íslensk verkalýðshreyfing hefur varað stjórnvöld við að breyta samskiptareglum á vinnumarkaði með slíkum yfirgangi og varar eindregið við þeim breytingum á réttarstöðu launþega og samtaka þeirra sem felast í frv. Þrátt fyrir að hörð andstaða í þingsal, andstaða verkalýðshreyfingarinnar og málefnaleg umfjöllun félmn. hafi gerbreytt frv. frá upprunalegri mynd þannig að nú má segja að það sé stefnu- og markmiðslaust plagg, þá hafnar þingflokkur Alþfl. þessari lagasetningu og íhlutun í innri málefni stéttarfélags sem í henni felst. Virðulegi forseti. Við styðjum að málinu verði vísað til ríkisstjórnar en munum að öðrum kosti sitja hjá við breytingartillögur og greiða atkvæði gegn frumvarpsgreinum. Ég segi já.

Herra forseti. Með frumvörpum sínum er hæstv. ríkisstjórn að rjúfa áratuga hefð sem skapast hefur um samskipti aðila vinnumarkaðarins og stjórnvalda. Hæstv. ríkisstjórn á því að velja nú heppilegasta kostinn og draga þetta frv. til baka. Frv. er þannig til komið og það er þannig að innihaldi að afleiðingar af lögfestingu þess verða ófyrirséðar. Hæstv. ríkisstjórn er að stofna til ófriðar, safna glóðum elds að höfði sér með ófyrirsjáanlegum afleiðingum. Að vísu hefur frv. tekið miklum breytingum og er orðið að verulegu leyti útþynnt frá því sem upphaflega var en enn standa eftir efnisþættir sem eru ekki viðunandi og enn eru óuppgerðar sakir vegna þeirra vinnubragða sem hæstv. ríkisstjórn hefur ástundað. Það er því langhyggilegast fyrir alla aðila að þetta frv. hverfi af borðum þingmanna og því rétt að segja já við þeirri tillögu í nefndaráliti á þskj. 985 að vísa því til ríkisstjórnar. Ég segi já.

Herra forseti. Ef ríkisstjórnarflokkarnir beita meiri hluta sínum á Alþingi með þeim hætti sem nú er fyrirhugað, hunsa vilja verkalýðshreyfingarinnar og daufheyrast við öllum viðvörunum stjórnarandstöðunnar en styðja hins vegar sjónarmið atvinnurekenda er ljóst að þeir munu valda miklu uppnámi í öllum samskiptum aðila á vinnumarkaði. Herra forseti. Ég tel að þessu frv. eigi að vísa aftur til föðurhúsanna því með samþykkt þess mun ríkisstjórnin koma í veg fyrir að efnahagsbatinn nýtist til að efla atvinnulífið, til að bæta kjörin og til að tryggja áfram stöðugleika. Ég segi því já.

Virðulegi forseti. Fyrir þinginu liggja tvö frumvörp, það sem við fjöllum um hér og annað til, sem gera ráð fyrir verulegri skerðingu á frelsi og umsvifamöguleikum verkalýðshreyfingarinnar í landinu. Við höfum reynt allt sem unnt er í þessari stofnun til þess að stöðva framgang þessara mála og hvetja ríkisstjórnina til þess að draga þau til baka. Umræður um þessi mál hafa þegar tekið samtals í kringum 90 klukkustundir og það eru ekki dæmi um annað eins í umræðum á hv. Alþingi. Það er augljóst, hæstv. forseti, miðað við þær yfirlýsingar sem liggja fyrir að þó að meiri hlutinn hafi sitt fram í þessari stofnun verður meðferð málsins eftir Alþingi vísað út til fólksins, út til samfélagsins. Það byggi ég m.a. á þeirri staðreynd að yfirlýsingar liggja fyrir frá forustumönnum verkalýðshreyfingarinnar sem heiðra okkur með nærveru sinni, forustumenn Alþýðusambands Íslands og Bandalags starfsmanna ríkis og bæja. Hyggilegast er engu að síður að hafna þessu máli og þess vegna styð ég frávísunartillögu minni hluta félmn.

Hæstv. forseti. Það var og er rík þörf á því að bæta samskipti á vinnumarkaði. Það var og er nauðsynlegt að gera ýmsar breytingar á vinnulöggjöf. Um þetta voru allir sammála. Ágreiningur reis milli verkalýðshreyfingar og atvinnurekenda um aðferðir og innihald. Ríkisstjórnin tók afstöðu með atvinnurekendum, hún tók afstöðu gegn launafólki. Þetta frv. er unnið samkvæmt fyrirmælum Vinnuveitendasambandsins og Vinnumálasambandsins. Þetta frv. er unnið af einsýni. Þetta frv. er unnið af þröngsýni. Þetta frv. er unnið með fádæma yfirgangi. Þetta frv. er hneyksli. Þessi ríkisstjórn er hneyksli. Þessi vinnubrögð munu torvelda nauðsynlegar breytingar á vinnumarkaði. Ég segi já við því að vísa þessu frv. til ríkisstjórnarinnar.

Herra forseti. Þetta frv. var hrákasmíð þegar það kom af hendi hæstv. félmrh. eins og sést best á því að það var rist sundur og saman af Lagastofnun Háskóla Íslands. En sameinuð verkalýðshreyfing og stjórnarandstaða hefur eigi að síður náð mikilvægum áföngum vegna þess að það er búið að brjóta verstu rántennurnar úr frv. Enn er það eigi að síður þannig úr garði gert að það er með engu móti hægt að samþykkja það vegna þess að það er íhlutun í innri mál verkalýðsfélaga. Herra forseti. Ég mun þess vegna styðja það að málinu verði vísað til ríkisstjórnarinnar en einhvers staðar í breiðu brjósti hæstv. félmrh. blundar á sáttfýsi. Hann sagði undir lok umræðunnar að hann vildi ná sáttum, vildi samráð og fyrrv. forseti Alþýðusambands Íslands sagði á tröppum þessa húss að hann vildi reyna að ná sáttum yfir sumar. Þess vegna á að vísa þessu til ríkisstjórnarinnar og freista þess að ná samkomulagi í sumar. Ég segi já.

Herra forseti. Verði frv. sem hér er til umræðu samþykkt sem lög frá Alþingi, þá yrðu það söguleg tíðindi því með því verður í fyrsta sinn tekið það skref að setja lög um samskipti aðila vinnumarkaðarins fullkomlega í andstöðu við gervalla verkalýðshreyfinguna í landinu. Ríkisstjórn Davíðs Oddssonar tekur sér það hlutverk að hlutast freklega til um innri málefni stéttarfélaga. Hún tekur sér það hlutverk að nýta sér þann meiri hluta sem hún hefur á hinu háa Alþingi og valtra yfir verkalýðshreyfinguna. Hún hefur rofið grið við verkalýðshreyfinguna og þar með ógnað friði á vinnumarkaði. Hún hefur valið að þjónusta atvinnurekendur og hunsa launafólk og samtök þess. Stjórnarandstaðan hefur haldið þeirri kröfu stíft á lofti að frv. skuli vísað til ríkisstjórnarinnar þar sem því verði komið í eðlilegan samráðsfarveg. Það er eina skynsamlega lausnin út úr þessu ótrúlega klúðri hæstv. ríkisstjórnar. Ég segi já.

Herra forseti. Ég segi já við þessari tillögu um að vísa frv. til ríkisstjórnarinnar þrátt fyrir að lagfæring hafi orðið á frv. vegna skeleggra mótmæla verkalýðshreyfingar og stjórnarandstöðu. Ég segi já vegna þess að grundvallarágreiningurinn stendur eftir. Hér er á ferðinni eitt mesta stórslys hvað varðar samskipti löggjafarvaldsins við vinnumarkaðinn sem stefnir til harðra átaka við að brjóta lögin á bak aftur. Ég skora á hæstv. forsrh. að hann sjái til þess að málið hverfi úr sölum Alþingis og samstarf verði tekið upp við aðila vinnumarkaðarins að nýju. Ég treysti því að svo verði gert og segi já.

Virðulegi forseti. Hér er ríkisstjórn íhalds og Framsóknar að setja mark sitt á skuggasíður sögunnar. Hér er verið að efna til ófriðar í landinu, verið að vega að sjálfu frelsi verkalýðshreyfingar í landinu og í raun að lýðræði í samfélagi okkar. Frv. á vitaskuld að fara veg allrar veraldar en næstbesti kosturinn er að það fari í saltpækil hjá ríkisstjórninni. Ég segi já.

Herra forseti. Þetta frv. var í sinni upphaflegu mynd ein grófasta atlaga gegn verkalýðshreyfingunni í landinu og mannréttindum vinnandi fólks sem fram hefur komið á Alþingi Íslendinga. Þó að frv. sé nú nokkuð breytt vegur það enn að rétti vinnandi fólks. Það er kaldhæðnislegt að hinn lýðræðislegi kjörni meiri hluti Alþingis vegi að lýðræðislegum rétti þegnanna til að ráða sjálfir umboði samningamanna sinna og fyrirkomulagi á ákvarðanatöku um samþykkt kjarasamninga. Vafalaust má bæta lýðræðið innan verkalýðshreyfingarinnar ef marka má stöðu kvenna innan samtakanna, ekki síst stjórnar ASÍ, en þetta frv. er ekki leiðin til þess. Á hvaða braut er lýðræðið í landinu? Frv. vegur að ákvæðum alþjóðlegra sáttmála um félagafrelsi og samningsrétt stéttarfélaga. Við kvennalistakonur höfnum þessu frv. og ég segi því já við því að vísa frv. til föðurhúsanna.

Virðulegur forseti. Í aðdraganda myndunar ríkisstjórnar Davíðs Oddssonar gerði formaður Framsfl. tilboð til Sjálfstfl. um það að breyta vinnulöggjöfinni. Við erum nú að sjá niðurstöðuna úr þessu samstarfi þessara tveggja flokka sem ætla að keyra yfir fjöldasamtökin, alþýðusamtökin í landinu, með þeirri lagasetningu sem er verið að færa fram á Alþingi. Þetta er mikill ógerningur sem hér er unnið að. Að vísu er frv. orðið heldur ræfilslegt og ríkisstjórnin heldur lotleg eftir þá umræðu sem hér hefur farið fram. En það er því miður ekki útlit fyrir að við náum að hrinda þessari löggjöf enda skortir afl og það er skynsamlegt á slíkum stundum að velta því fyrir sér af öllum fjöldanum hvernig menn nota kosningarrétt sinn. Þetta mál verður áfram í höndum alþýðusamtakanna í landinu til að hrinda því sem ekki tekst á Alþingi sem ekki er afl til á Alþingi. Ég segi já við þessari tillögu.

Herra forseti. Með þessu frv. fer ríkisstjórnin með fullkomnu offorsi gegn launafólki og eðlilegum samskiptum við verkalýðshreyfinguna í landinu. Hér er verið að knýja í gegn með gerræðislegum vinnubrögðum mjög umdeildar breytingar í fullkominni andstöðu við launþegahreyfinguna í landinu en í þökk atvinnurekenda. Þannig vinnur þessi ríkisstjórn gegn launafólki og gegn stöðugleikanum í landinu og stefnir með því friði á vinnumarkaðnum í algert uppnám. Þetta er mesta ögrun við launafólk í landinu sem við höfum séð um langan tíma. Ég segi já við því að vísa þessu máli frá.

Hæstv. forseti. Þetta frv. er flutt í óþökk allra stéttarfélaganna í landinu. Í upphaflegri mynd braut það í bága við alþjóðasamninga sem við erum aðilar að og höfum staðfest og það gerir það enn. Hér er um óeðlilega og óæskilega íhlutun um innri mál stéttarfélaganna að ræða. Hér er verið að eyðileggja góðar hugmyndir sem hafa verið í þróun á undanförnum árum, svo sem um vinnustaðarsamninga og um viðræðuáætlanir. Ef frv. verður að lögum mun það skapa óróa og átök á vinnumarkaði. Er það æskilegt, hæstv. forseti? Ég svara því neitandi og því segi ég já við tillögunni.

Herra forseti. Ég vísa því á bug að óeðlilega hafi verið staðið að samningu þessa frv. Meðferð málsins hefur verið eðlileg og reynt hefur verið að taka tillit til efnislega rökstuddra athugasemda. Hér er um að ræða skynsamlega endurbót á lögunum um stéttarfélög og vinnudeilur. Þess vegna segi ég nei við þessari frávísunartillögu.

Virðulegi forseti. Ég tel tíðindum sæta að þrátt fyrir þverpólitíska samstöðu allra stéttarfélaga í landinu liggur fyrir að sú afstaða hefur ekki haft áhrif á einn einasta þingmann í Framsfl. eða Sjálfstfl. Mér finnst líka athyglisvert að eini fulltrúinn á þingi Alþýðusambands Íslands, sem jafnframt á atkvæðisrétt á Alþingi Íslendinga, skuli ekki hafa séð ástæðu til að nota atkvæðisrétt sinn við þessar aðstæður.

Hæstv. forseti. Þar sem tillaga okkar stjórnarandstæðinga um að vísa málinu frá til ríkisstjórnarinnar hefur verið felld stöndum við frammi fyrir því að greiða atkvæði um einstakar breytingartillögur og einstakar greinar. Við stjórnarandstæðingar munum sitja hjá við breytingartillögur við frv. enda breyta þær litlu um innihald og inntak þessa máls. Við munum hins vegar greiða atkvæði gegn einstökum greinum, þó ekki þeim sem teknar eru óbreyttar upp úr eldri lögum um sáttastörf í vinnudeilum eða þær greinar sem breyta ekki þeim leikreglum sem hafa verið í gildi á vinnumarkaði.

Virðulegi forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um þá tillögu að fella brott úr frv. þá grein þess sem kveður á um að heimila stofnun vinnustaðarstéttarfélaga. Ég er mjög andvígur því að tekið verði upp í löggjöf hér á landi að heimila stofnun stéttarfélaga á einstökum vinnustöðum og tel að slík ákvæði geti reynst samtakamætti verkalýðshreyfingarinnar afar skeinuhætt. Hins vegar tel ég ekki eðlilegt að stjórnarandstæðingar fari að greiða atkvæði með eða móti einstökum breytingartillögum eða tillögum í frv. ríkisstjórnarinnar og eigi að leggja aðaláherslu á að það beri að vísa málinu frá og ríkisstjórnin eigi ekki að koma með það inn í andstöðu við stéttarfélögin. Ég mun því ekki greiða atkvæði við þessa tillögu eða aðrar.

Herra forseti. Þessi grein sem hér um ræðir er ein þeirra sem hvað mestum breytingum hafa tekið og er reyndar ný grein í frv. Hún er sett án samráðs við verkalýðshreyfinguna. Í framkvæmd geta ákvæði greinarinnar lagt niður verkalýðsfélög í minni byggðarlögum og veikt stéttarfélögin í núverandi mynd í stærri byggðarlögum. Ég styð ekki slíkar aðgerðir og greiði því ekki atkvæði.

Virðulegi forseti. Í þessu frv. eru gerðar kröfur um meðferð mála hjá stéttarfélögum sem fela í sér harkalega íhlutun í innri málefni þeirra og brýtur í bága við anda alþjóðasamþykkta um frelsi stéttarfélaga. Lögbundin eru ýmis mikilvæg atriði sem hafa áður verið afgreidd með beinum og frjálsum hætti af hálfu félaga í stéttarfélögum fyrir utan að takmarkað er með lögum hvaða málefni samninganefndir þurfa að leggja fyrir félagsmenn er fest í lög afgreiðsla kjarasamninga með lágmarksþátttökuákvæðum sem telja verður grófa íhlutun um málefni stéttarfélaga nema þar sem ákvæðin eru sett í fullri andstöðu við launþegasamtökin. Virðulegi forseti. Því hefur verið haldið fram að með frv. þessu eigi að afstýra því að litlir hópar geti klifrað upp eftir bakinu á stórum hópum sem þegar hafi samið og náð sér í betri kjör og stærri hlut af kökunni sem á að skipta. Þessi málflutningur hefur náð til margra en ekkert slíkt ákvæði er að finna í þessum lögum. Við höfnum þessari íhlutun og höfum ekki afskipti af breytingartillögum. Ég greiði ekki atkvæði.

Herra forseti. Hér eru á ferðinni mikil ágreiningsefni. Það voru hugmyndir um að líkja eftir dönskum lögum almennt hvað varðar efnisatriði. Danir eru núna að hverfa til þess að einfaldur meiri hluti greiddra atkvæða ráði miðað við ákveðið lágmark greiddra atkvæða. Lagagreinin gerir ráð fyrir stefnu í þveröfuga átt. Um þessi atriði, þ.e. atkvæðagreiðslur, verður að ríkja sátt milli aðila vinnumarkaðarins. Ég greiði ekki atkvæði um þessa grein.

Hæstv. forseti. Ég sit hjá við þessa grein til að fylgja eftir skoðunum mínum um að ég hefði kosið aðra málsmeðferð. Þrátt fyrir það tel ég að frv. hafi tekið miklum breytingum í þinginu sem eru allar til bóta og er viðurkennt af stjórnarandstöðu á þessum morgni og ég hygg að sé einnig viðurkennt af verkalýðshreyfingunni. Ekkert er jafnmikilvægt og gott samstarf ríkisstjórnar og verkalýðshreyfingar. Því ber báðum aðilum nú að jafna þann ágreining sem uppi er. Ég trúi því að sá vilji verði fyrir hendi. Ég sit því hjá við þessa grein frv.

Herra forseti. Um nokkurt skeið hefur sú þróun verið að eiga sér stað á vinnumarkaði að í auknum mæli hefur sú leið verið farin að gerðir eru vinnustaðarsamningar. Á síðasta ári var einn slíkur samningur gerður hjá Íslenska álfélaginu þar sem samningsaðilar komu sér saman um að greiða sameiginlega atkvæði um samninginn. Nú ætlar hæstv. ríkisstjórn að lögfesta slíkt fyrirkomulag þannig að ef vinnustaðarsamningur er gerður skuli hann borinn sameiginlega undir atkvæði allra félagsmanna og meiri hlutinn ræður niðurstöðu. Hér sjást merki þess misskilnings sem einkennir frv. hæstv. ríkisstjórnar og felst í því að verið er að reyna að lögfesta reglur sem hafa verið byggðar upp í sátt. Sáttin er grundvöllur góðs árangurs á vinnumarkaði. Það næst ekki með lögþvingun. Ákvæði þessa eðlis í lögum mun hafa í för með sér að lítil stéttarfélög munu forðast að gera vinnustaðarsamninga vegna skilyrðisins um sameiginlega atkvæðagreiðslu og þannig mun ákvæðið geta staðið í vegi fyrir gerð frekari vinnustaðarsamninga og um leið mun ákvæðið snúast gegn markmiði sínu. Á þetta hefur stjórnarandstaðan margsinnis bent í umræðum og með þessum rökum get ég ekki greitt þessu ákvæði atkvæði mitt og greiði því ekki atkvæði.

Herra forseti. Sama gildir um e-lið 2. gr. og greinarinnar í heild. Þrátt fyrir almenna samstöðu um að slaka á ólýðræðislegum reglum um atkvæðagreiðsu hefur ekki náðst samstaða um hvernig farið verður með atkvæðagreiðslu vinnustaðarsamninga þar sem mörg stéttarfélög eru á sama vinnustað. Um þessi atriði verður að ríkja sátt við stéttarfélögin. Þessi atriði þekki ég persónulega af eigin reynslu sem fyrrv. aðaltrúnaðarmaður á vinnustað sem var með vinnustaðarsamninga með fjölmörgum stéttarfélögum. Ég greiði ekki atkvæði.

Herra forseti. Fátt er brýnna á Íslandi í dag en að lífskjörin batni og tímakaup hækki. Þeir sem gerst þekkja telja að vinnustaðarsamningar séu mikilvægt tæki til þess og verkalýðshreyfingin hefur verið að þróa slíka samninga enda er svigrúm til þess innan núgildandi laga. Með þessari lagasetningu á hins vegar að þjösna inn ákvæði til að lögfesta nýja aðferðafræði við slíka samningsgerð sem setur alla vinnustaðarsamninga í stórhættu. Herra forseti. Greinin er öll með endemum. Ég segi nei.

Herra forseti. Hér er á ferðinni grein sem er a.m.k. í andstöðu við verkalýðsfélögin sem aðila vinnumarkaðarins. Ég hafna henni og segi nei.

Hæstv. forseti. Með þessum breytingartillögum er verið að hlutast til um innri mál stéttarfélaganna. Hér er löggjafinn að skipta sér af því hvernig stéttarfélög greiði atkvæði um verkfallsboðun og frestun vinnustöðvana. Hér er verið að taka upp reglur í anda þeirra sem ríkt hafa meðal opinberra starfsmanna og hafa gefist afar misvel. Hér er einnig um þá spurningu að ræða hvort þessi afskipti standist samþykktir Alþjóðavinnumálastofnunarinnar. Með þessum atriðum sem hér er um að ræða er verið að draga úr sveigjanleika og það er mikil hætta á því, hæstv. forseti, að verkföllum fjölgi og þau verði langvinnari verði þetta samþykkt.

Herra forseti. Hér hafa menn nálgast sjónarmið sem verkalýðsfélögin hafa sett fram ásamt stjórnarandstöðu en það vantar upp á að samkomulag hafi náðst. Hér er samt verið að stefna í þveröfuga átt við það sem ætlað var, nefnilega að líkja eftir dönskum vinnubrögðum sem eru að þróast í æ meira jafnræði milli aðila. Ríkisstjórnin virðist ekki skilja að hún er að eyðileggja samskipti á vinnumarkaði með þessari lagasetningu. Ætlar hæstv. ríkisstjórn að taka undir peningaglamur í vinnudeilubauk vinnuveitenda, sem 800 millj. eru í, og hrista framan í íslenska alþýðu með þessu frv.? Ég greiði ekki atkvæði, herra forseti.

Herra forseti. Hér er verið að lögfesta nýjan skilning á hugtakinu vinnustöðvun. Hingað til hefur skilgreining á þessu hugtaki ekki verið í lögum en ákveðinn skilningur verið ríkjandi á því hvenær um slíkt sé að ræða og hvenær ekki en ólögmæt vinnustöðvun getur valdið þeim sem hana boðar miklum fjárhagslegum afleiðingum. Með síðari málslið greinarinnar er verið að bjóða upp á verulegan túlkunarvafa um þetta og bent hefur verið á það í fjölda umsagna frá ýmsum sérfræðingum á þessu sviði að ákvæðið muni hafa í för með sér fjölda dómsmála þar sem tekist verður á um mörk verkfallsréttarins. Ákvæðið er því einungis til óþurftar. Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Í umræðum um þetta frv. varð mörgum að orði að sennilega væri það skásta hugmyndin í frv. að hafa viðræðuáætlanir. Ég er sannfærð um að með öðruvísi vinnubrögðum hefði tekist að ná samkomulagi um framgang þessarar góðu hugmyndar en ríkisstjórnin ákvað að keyra frv. fram með valdi og hefur kallað fram hörð viðbrögð sem komu berlega í ljós í umsögnum sem félmn. bárust og í málflutningi gesta. Upphafleg hugmynd starfshóps var að heildarsamtök gerðu viðræðuáætlun til að gera samningaviðræður skilvirkari. Lögfesting samflotsins er rokin út í veður og vind og eftir stendur að réttur til að gera viðræðuáætlun er eftir sem áður hjá einstökum félögum. Lögþvingun mun leiða til þess að gerðar verða hundruð eða þúsundir viðræðuáætlana á þessu hausti. Með þessu hefur góðri hugmynd verið snúið upp í andhverfu sína með klúðurslegum vinnubrögðum. Ég segi nei.

Herra forseti. Það hefur ekki verið sýnt fram á að nein sérstök þörf væri á því að hækka þann þröskuld sem er að finna í núgildandi lögum vegna atkvæðagreiðslu um miðlunartillögur og raunar ekki verið algengt að miðlunartillögur væru felldar. Í áliti Lagastofnunar kom fram að hætta væri á því að það teldist ekki samrýmast rétti manna til frjálsra samninga samkvæmt alþjóðsáttmálum að torveldað væri með hækkun þröskulda að fella miðlunartillögu. Herra forseti. Sú nýja efnisgrein sem hér er farið fram með svarar ekki þeirri grundvallargagnrýni. Ég segi því nei.

Hæstv. forseti. Hér er verið að taka grein óbreytta úr gildandi lögum en hér er um að ræða eitt af þeim atriðum sem Lagastofnun benti á að hugsanlega væri brot á mannréttindasáttmálum. Meiri hlutanum á hinu háa Alþingi þótti rétt að hlusta á sumt sem Lagastofnun sagði en ekki annað. Þetta er mál sem hefði þurft skoðunar við. Þar með er ekki sagt að Lagastofnun hafi haft rétt fyrir sér en svona eru vinnubrögðin. Þingmaðurinn greiðir ekki atkvæði.

Herra forseti. Gervöll stjórnarandstaðan ásamt allri verkalýðshreyfingunni í landinu hefur eindregið lagst gegn frv. af ástæðum sem hafa margsinnis verið raktar í umræðunum. Verði frv. að lögum mun það valda ófriði á vinnumarkaði, stórri gjá á milli atvinnurekenda og samtaka launafólks sem stöðugt verður stærri. Ríkisstjórn Davíðs Oddssonar ber ábyrgð á afleiðingum á lögfestingu frv. ef af verður. Frv. er vont og ég leggst gegn samþykkt þess. Ég segi nei.

Hæstv. forseti. Ríkisstjórnin segist vera að efla lýðræði með þessu frv. Hún er þvert á móti að grafa undan lýðræðislegri réttindabaráttu launafólks. Ríkisstjórnin hefur stundað ósvífnar blekkingar til að vinna þessu máli brautargengi, m.a. með því að misnota skoðanakannanir. Ríkisstjórnin kveðst vera með lýðræðinu en starfar í reynd í anda einræðis, fámennisvalds, þeirra sem hafa aðeins eitt auga, þeirra sem hafa aðeins eitt auga í miðju enni og horfa til hvorugrar áttar. Slíkt kann ekki góðri lukku að stýra og veit ekki á gott. Það er enn hægt að forða slysi með því að vísa frv. frá og senda það ekki til 3. umr. Ég segi nei.

Herra forseti. Það eru forkastanleg vinnubrögð að gera breytingar með þessum hætti á miðjum samningstíma. Afgreiðsla stjórnarmeirihlutans kallar á mikil átök við næstu kjarasamninga. Þetta eru mjög ámælisverð vinnubrögð af hálfu stjórnvalda og munu hafa mikil eftirmál. Ég segi nei.

Herra forseti. Ég mótmæli vinnubrögðum ríkisstjórnarinnar og skora enn á fjarstaddan hæstv. forsrh. Davíð Oddsson að sjá til þess að frv. þetta komi ekki frekar til umfjöllunar á þessu þingi. Framsfl., hæstv. utanrrh., fer gegn þeim loforðum sem hann gaf fyrir síðustu kosningar um samstarf og samvinnu við fólkið í landinu. Þau loforð eru svikin með vinnubrögðum um þetta frv. 7--10 þúsund manna mótmæli í Reykjavík og þúsunda úti um land 1. maí eru sögð marklaus og fárra manna hjal. Andmæli forustumanna stéttarfélaganna sem í eru meira en 60 þúsund félagsmenn eru að engu höfð. Frv. og afleiðingar þess stefna íslensku efnahagslífi í stórhættu og eru aðför að þeirri sátt sem hefur ríkt þó þjóðin hafi orðið að búa við þröngan kost í efnahagskreppu síðustu ára. Ég segi nei, herra forseti og ég segi aftur nei.

Virðulegi forseti. Þeir brosa breitt í Garðastrætinu þessar mínúturnar. Það eru meira að segja brosviprur í andliti stjórnarherranna en óbragð í munnum þeirra margra þrátt fyrir allt. Hér er um sannarlegan Pyrrhosarsigur að ræða og þessu stríði sem í hönd fer mun ríkisstjórnin svo sannarlega tapa. Þetta frv. vil ég norður og niður og alls ekki til 3. umr. og segi því nei.

Hæstv. forseti. Ég hef aldrei á þingferli mínum gengið út úr þinghúsinu þegar verið er að vísa máli á milli umræðna og ég tel að það sé þingleg meðferð að vísa máli áfram til betri vinnu í nefndum þingsins. Ég segi því já.

Hæstv. forseti. Það er rétt hjá hv. þm. Guðna Ágústssyni að það er afar óvenjulegt að það séu greidd atkvæði um það svona sérstaklega og með þessum hætti hvort vísa eigi máli til 3. umr. og að menn leggist gegn því. En hér er um afar sérstakt mál að ræða sem reyndar er nokkurn veginn fullunnið úr nefndinni. Það er alveg ljóst að það er ekki vilji til þess að gera það sem gera þarf, þ.e. að draga þetta mál til baka. Þess vegna gerum við lokahrinu að því að lýsa því yfir enn og aftur að við stjórnarandstæðingar viljum að þetta mál verði tekið út af borðinu, að leitað verði samstarfs, samráðs og samstöðu um það hvernig reglur verði þróaðar í samskiptum á vinnumarkaði því að hér er því miður verið að ana út í fenið. Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Eins og margoft hefur komið fram í þessari umræðu, þá felur frv. í sér grófa íhlutun í innri málefni verkalýðshreyfingarinnar. Verkalýðshreyfingin öll hefur mótmælt harðlega vinnubrögðum ríkisstjórnarinnar sem og efni frv. Ekki var haft samráð við verkalýðshreyfinguna og það teljum við vera fullkomlega óásættanleg vinnubrögð. Þetta er enn ein tilraun ríkisstjórnarinnar hæstv. --- og virðulegi forseti, það hefur sjaldan verið eins erfitt að taka sér þetta orð í munn, hæstv. ríkisstjórnar --- enn ein tilraun hennar til þess að brjóta niður samtakamátt verkalýðshreyfingarinnar. Alþb. tekur ekki þátt í slíkum vinnubrögðum. Ábyrgðin er hæstv. ríkisstjórnar og hennar liðsmanna og því skorum við á ríkisstjórnina að hætta nú þegar umfjöllun um málið og taka upp samráð og samvinnu við verkalýðshreyfinguna þannig að málið fari ekki til 3. umr. Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Ég vek athygli á hve skýr skilaboð birtast í atkvæðaskýringum þingmanna í dag. Þær hafa leitt afdráttarlaust í ljós að ríkisstjórnin er á rangri braut með að setja lög með valdbeitingu um málefni sem eflaust hefði í mörgum tilfellum náðst samkomulag um með samvinnu og með virðingu fyrir launþegum þessa lands. Í samræmi við þann vilja okkar að frv. verði vísað til ríkisstjórnarinnar og að frv. fari út af borðum þingmanna leggst ég gegn því að frv. fari til 3. umr. Ég skora á ríkisstjórnina að láta staðar numið og segi nei.

Hæstv. forseti. Ég styð þetta frv. en hafði þar á fyrirvara og vil gera grein fyrir honum. Hann liggur í því að þetta er ekki sú allsherjarlausn sem ríkisstjórnin hefur viljað láta í veðri vaka og kemur engan veginn í stað frv. um greiðsluaðlögun sem Framsfl. lofaði á sínum tíma fyrir kosningar. Hér er hins vegar um mikilvægt framfaramál að ræða og mun gagnast mörgu skuldugu fólki. Ég segi já.

Ég tel, virðulegi forseti, að það frv. sem hér er greitt atkvæði um komi engan veginn í staðinn fyrir það frv. sem framsóknarmenn lofuðu fyrir kosningar um greiðsluaðlögun til þess að hjálpa skuldugum heimilum í landinu og þeir hafa nú svikið. Það frv. sem hér er verið að greiða atkvæði um felur einungis í sér að í einstaka tilvikum er heimilt að greiða lögfræðiþókun vegna nauðasamninga og mun gagnast mjög fáum. Þetta er enn eitt dæmið um það hvernig sjálfstæðismenn beygja framsóknarmenn í hverju málinu á fætur öðru. Hér eru framsóknarmenn einungis að klóra í bakkann og það er sjálfsagt að aðstoða þá við það og ég segi já.

Virðulegi forseti. Ég styð að sjálfsögðu þetta mál eins og það liggur fyrir en kvaddi mér hljóðs til að taka undir þær atkvæðaskýringar sem komu fram fyrr í atkvæðagreiðslunni um að þessi afgreiðsla er auðvitað hvergi nærri fullnægjandi miðað við þau hátimbruðu fyrirheit sem Framsfl. gaf fyrir síðustu kosningar varðandi greiðsluaðlögun og greiðsluvanda húsbyggjenda og skuldugra einstaklinga á Íslandi. Það er nauðsynlegt að draga það fram að með þessari afgreiðslu hefur Framsfl. ekki kvittað fyrir þau loforð sem hann gaf kjósendum í síðustu kosningum.

Herra forseti. Þetta frv. tengist því máli sem var til afgreiðslu áðan og varðar heimildir til að koma til móts við einstaklinga og lögaðila í greiðsluerfiðleikum og að þessu leytinu til gagnvart skuldum þeirra við innheimtumenn ríkissjóðs eða hið opinbera. Ég tel rétt að það komi fram að þó ég styðji þetta frv. er ég sömu skoðunar og fram kom í atkvæðaskýringum við síðasta mál að hér sé um afar takmarkað úrræði að ræða og í reynd er það svo að flestar venjulegar skattskuldir sem myndast, hvort heldur sem er hjá einstaklingum eða lögaðilum, eru undanþegnar því að um þær megi semja í nauðasamningum. Þótt sú brtt. sem afgreidd var áðan sé að vísu til bóta og rýmki aðeins heimildir fjmrh. til að semja um þessa hluti, er þar að mínu mati hvergi nærri nógu langt gengið til þess að um raunveruleg úrræði yrði að ræða sem komið gæti öllum þorra almennings til góða. Ég óttast því að margir verði fyrir miklum vonbrigðum þegar í framkvæmd reynir á þau frumvörp sem hér eru til umfjöllunar og í raun sé búið að vekja falskar vonir um úrlausn úti í þjóðfélaginu sem ekki gangi eftir.