Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Ég skal ekki lengja mikið umr. um þetta mál. Ég hef borið fram á þskj. 1015 brtt. í tveim liðum. Fyrri liðurinn er við 1. gr. frv.. að þar verði bætt inn í „eigi síðar en í lok ársins 1945“. Mér þykir eðlilegt, vegna þeirrar yfirlýsingar, sem fram hefur komið frá hæstv. menntmrh., að þetta sé sett inn í frv., svo að engum blöðum sé um það að fletta, að þessum ákveðna manni sé veitt þetta embætti á þessu ári. Síðari liður brtt. er, að aftan við 2. gr. komi ný gr., sem hljóði þannig: „Lög þessi öðlast þegar gildi“. Það er orðið venja hér á þingi, að slík ákvæði séu sett í frv., en flaustrið hefur verið svo mikið við að búa þetta frv. út og koma því gegnum þingið og menntmn. beggja d. o.s.frv., að enginn virðist hafa séð þennan agnúa á frv. Ég geri ráð fyrir, að þeir menn sem bera það svo mjög fyrir brjósti, að þetta frv. nái fram að ganga gallalaust, séu fúsir til að fylgja þessum brtt. báðum, þar sem þær eru í raun og veru ekki nema sjálfsagðar leiðréttingar á formi frv. Sé ég svo ekki ástæðu til að ræða nánar um þetta atriði.



Ég vil aðeins í sambandi við þessar brtt. og ummæli hv. þm. Barð. segja það, að síðari brtt. hans, að l. öðlist þegar gildi, má teljast meinlaus, en líka gagnslaus. Það er mjög fjarri því, að það hafi verið fyrir flaustur eða vangá, að þetta ákvæði er ekki í frv. eins og það er borið fram. Það eru fastar reglur um, hvenær lög skuli öðlast gildi, ef ekkert er fram tekið um það í l. sjálfum, ég má segja, að það sé sex vikum eftir að þau hafa verið birt í stjórnartíðindum. Þetta mál er þess eðlis, að ekkert liggur á upp á dag, að þau öðlist gildi, áður en sá lögmælti tími er kominn, eftir að þau hafa verið birt í stjórnartíðindum. Um fyrri brtt. er það að segja, að ég sé ekki annað en hún sé gersamlega óþörf, a.m.k. frá sjónarmiði þeirra, sem bera nokkurt traust til veitingarvaldsins. Maður getur skilið þetta sem sneið til ráðh., að hann muni þverskallast við að veita embættið, en til þess tel ég enga ástæðu. Ég sé því ekki, að nein þörf sé á að samþ. þessa brtt.



Úr því að þessi till. er fram komin frá hv. þm. Barð., þá skilst mér, að ef hún verður samþ., þá sé hún viljayfirlýsing frá þinginu, að það vilji láta það koma skýrt fram, að það eigi að veita embættið á þessu ári. Mundi það þá að sjálfsögðu verða veitt við fyrsta tækifæri, undireins og gengið hefur verið úr skugga um, að viðkomandi maður óskar eftir að taka við embættinu. Verði till. felld. er ekki hægt að líta á það öðruvísi en sem viljayfirlýsingu um. að d. vilji ekki láta veita þetta embætti á þessu ári. Ég get ekki skilið það öðruvísi og mun skilja það þannig.



Ég vil í tilefni af ummælum hv. 1. þm. Reykv. benda á, að hvorki hann né aðrir fylgismenn þessa frv. báru svo mikið traust til hæstv. menntmrh., að þeir vildu láta falla burt það atriði úr 1. gr. frv., að sr. Björn Magnússon yrði skipaður í embættið, þó að hæstv. ráðh. hefði marglýst yfir, að hann legði mikið upp úr formsins vegna, að það atriði yrði fellt burt, en hann mundi engum öðrum veita það en þessum manni. Nú, þegar á að hafa sem allra mest öryggi, þá kemur hv. 1. þm. Reykv. og segist bera svo mikið traust til þessa sama manns, að engin þörf sé á að samþ. þessa till., sem er beint sprottin af því vantrausti, sem hann lýsti á hæstv. ráðh. í þessu sérstaka atriði. Um hitt þarf ekki að ræða. að það er ekki nema sjálfsögð leiðrétting, og ég lít svo á, að ef fylgismenn frv. treysta sér ekki til að samþ. till., þá sé það af því, að þeir viti, að málið hefur ekki fylgi í þinginu, og þá eru þeir að berja fram mál. sem er borið fram og samþ. af minni hl. Alþingis, og það styrkir engan veginn þeirra mál, auk þess sem þeim hefur verið bent á, að 1. gr., þó að hún sé samin af æruverðum biskupnum með aðstoð guðfræðideildar Háskólans, þá er ekki sæmilegt að láta hana standa eins og hún er með útlendum orðum, sem ekki nema sárafáir þm. skilja, auk þess sem það eru fleiri en einn, sem ekki skilja heldur ákvæði 2. gr., hvernig beri að framkvæma þá sálgæzlu, sem þessi maður á að kenna samkv. þeirri gr., svo að það hefði þurft að semja allt frv. um. Um það skal ég ekki deila nú, en ef þessir aðilar treysta sér ekki til að samþ. þessar sjálfsögðu leiðréttingár, þá er það af engu öðru en því, að eitthvað annað liggur á bak við.



Út af ræðu hæstv. menntmrh. vil ég taka fram, að ég greiði atkv. á móti þessari till., ekki af því, að ég hafi sérstaklega mikið traust á honum sem ráðh., heldur af því, að einn helzti af stuðningsmönnum hæstv. ráðh., borgarstjórinn í Reykjavík, hefur lýst yfir áður í mjög skemmtilegri ræðu, að hann fylgdi frv. eins og það lægi fyrir af fullu trausti á hæstv. ráðh., og þar sem auðvelt er fyrir borgarstjórann að fella þennan hæstv. ráðh., ef hann ekki „stendur sína Pligt“, segi ég nei.



Út af ummælum hæstv. ráðh. vil ég aðeins gera þá grein fyrir atkv. mínu, að þótt ég greiði atkv. á móti brtt., þá er það í jafnfullu trausti þess, að hæstv. kennslumrh. muni veita þetta embætti við fyrstu hentugleika, og í því felst alls engin viljayfirlýsing frá minni hendi um, að embættið verði ekki veitt á þessu ári, heldur af því, að ég treysti hæstv. ráðh. fullkomlega til að fara eftir þeim vilja Alþingis, sem fram kemur í samþykkt þessa frv.



Ég segi nei með sömu forsendum og hv. 1. þm. Reykv.



Í frv., eins og það liggur fyrir, er ótvírætt svo kveðið á, að við guðfræðideild Háskólans skuli vera tvö dósentsembætti. Það er því ótvíræð skylda hæstv. ráðh. að sjá um, að þessu lagaboði verði fullnægt strax og l. taka gildi eða innan hæfilegs tíma þar frá, eins og búið er að taka fram. Og í fullu trausti þess, að ríkisstj. virði landslög án tillits til þess, hvort viðkomandi ráðh. vildi hafa þau um sumt öðruvísi en þau eru, þá segi ég nei.



Ég mun greiða atkv. á móti þessari till. af sömu forsendum og hv. þm. Dal. Ég get ekki skilið, að hv. þm. geti greitt atkv. á móti þessari till. af öðrum ástæðum. nema þeir séu sannfærðir um, að þetta frv., hafi ekki meiri hl. í þinginu, en sé svo, þá tel ég ekki neina skyldu að sýna slíkum l. neina. sérstaka virðingu.