Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. til l. um sérstakan skatt á verslunar- og skrifstofuhúsnæði kemur frá Ed. þar sem það hefur hlotið afgreiðslu. Ég vona að hv. Nd. sjái sér fært að afgreiða frv. á sama hátt og Ed. og legg til að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Það frv. sem hæstv. fjmrh. hefur mælt fyrir um sérstakan skatt á verslunar- og skrifstofuhúsnæði er framlenging á skattstofni sem vinstri stjórnin ákvað 1978, 1. sept. það ár, skattstofni sem síðan hefur verið viðurkenndur í hálfan áratug. Þetta er þriðja ríkisstjórnin sem yfirtekur það góða bú sem þessi skattstofn vísar til, þ.e. hinn mikli hagnaður verslunarinnar í landinu verði látinn skila einhverju til hinnar sameiginlegu neyslu landsmanna, og er það vel að núv. hæstv. fjmrh. skuli sjá að það er skynsamlegt að framlengja þennan skatt á skrifstofu- og verslunarhúsnæði. Hæstv. fjmrh. greiddi alltaf atkv. gegn þessum skatti á síðustu árum og hélt yfirleitt mjög langar og ítarlegar ræður um að þessi skattur væri til marks um skilningsleysi á hag verslunarinnar og fjandskap við hana. Þegar 2. umr. fjárlaga fór fram áttum við nokkur orðaskipti, ég og hæstv. fjmrh., um þennan skatt á skrifstofu- og verslunarhúsnæði, en þannig var að ég hafði lagt til að skattur á skrifstofu- og verslunarhúsnæði yrði tvöfaldaður frá því sem gert er ráð fyrir í fjárlagafrv. og yrði gert ráð fyrir að hann skilaði 65 millj. kr. umfram það sem gert er ráð fyrir í áætlunum hæstv. ríkisstj. Í tillögum Alþb. var gert ráð fyrir að breyting á skatti á skrifstofu- og verslunarhúsnæði kæmi á móti ákveðnum útgjaldatillögum sem við bárum upp, enda er það venja okkar í Alþb. að flytja eingöngu ábyrgar tillögur. Við erum ekki að flytja yfirboðstillögur út í loftið, heldur fluttum við tillögur um ákveðin útgjöld og um tekjustofna þar á móti. Er það alveg óvenjulegt núna á seinni árum að stjórnarandstöðuflokkar sýni slíka ábyrgð á þann hátt sem við höfum gert í Alþb. Það er býsna ólíkt því sem var t.d. hjá Íhaldinu á valdatíma síðustu ríkisstj. Oft flutti það brtt. upp á hundruð millj. kr. án þess að væri fimmeyringur í tekjuöflun á móti. Þegar málið var til meðferðar í hv. Sþ. þegar 2. umr. fjári. fór fram mótmælti hæstv. fjmrh. hugmynd Alþb. um hækkun sérstaklega og sagði að hún væri í rauninni aftakavitlaus vegna þess að Sjálfstfl. væri á móti henni. Það þýddi þá að flokkar ættu aldrei að flytja tillögur um neitt annað en það sem Sjálfstfl. er samþykkur. Nú er það sem betur fer svo að menn spyrja ekki alltaf Sjálfstfl. áður en þeir flytja tillögur hér í þinginu og ekki einu sinni þm. Sjálfstfl. Þessi viðbára, þessi gagnrýni fjmrh., var því auðvitað út í hött, og auðvitað hefði verið eðlilegt að hann kæmi til móts við þau sjónarmið sem ég setti þar fram varðandi skatt á skrifstofu- og verslunarhúsnæði. En þrátt fyrir þá viðleitni fjmrh., sem ber að fara jákvæðum orðum um, að hann skuli vera kominn þó þetta langt á þroskabrautinni að sjá að það eigi að leggja skatt á skrifstofu- og verslunarhúsnæði og hann skuli vilja framlengja þannig þennan skattstofn vinstri stjórnarinnar 1978, er viðurkenning hans á mikilvægi þessa skattstofns örlítið í skötulíki því að hann leggur til að skatthlutfallið hér lækki úr 1.4% í 1.1% og þar af leiðandi lækki þær tekjur sem þessi skattur getur gefið af sér um þó nokkra upphæð. Af þeirri ástæðu var það sem minni hl. fjh.- og viðskn. í hv. Ed. flutti till. um að þessi sérstaki skattur á skrifstofu- og verslunarhúsnæði næmi 1.4% af skattstofni en ekki 1.1%. Flm. þessarar till. voru hv. þm. Eiður Guðnason, Ragnar Arnalds og sigríður Dúna Kristmundsdóttir. Þessi till. var því miður ekki samþykkt í Ed., þar sem hæstv. fjmrh. á þó sæti. Það er bersýnilegt að hann vill ekki þær tekjur sem hér var lagt til að aflað verði. Það væri fróðlegt að heyra rök hans fyrir því að það eigi á árinu 1984 að fara að lækka sérstaklega skatta á skrifstofu- og verslunarhúsnæði. Hvaða nauðung er það sem rekur hann til að leggja til að það verði sérstaklega lækkaður skattur á skrifstofu- og verslunarhúsnæði meðan verið er að hækka ýmsa aðra skatta í landinu hlutfallslega, t.d. útsvörin? Það er bersýnilegt að þau muni hækka nokkuð á næsta ári og það er einnig bersýnilegt að það mun taka hinn almenna launamann í þessu landi miklu lengri tíma að vinna fyrir sköttum ríkisins á næsta ári en á þessu ári vegna þeirrar kjaraskerðingarstefnu sem ríkisstj. hefur rekið. En á sama tíma og menn verða lengur að vinna fyrir sköttunum sínum á næsta ári en á þessu ári á að létta sérstaklega á versluninni með því að lækka á verslunar- og skrifstofuhúsnæði úr 1.4% af skattstofni í 1.1%. Svona framkoma er auðvitað alveg yfirgengileg, að á sama tíma og verið er að þyngja stórkostlega byrðar á launafólki í landinu,sérstaklega vegna kjaraskerðingarinnar, skuli það gerast að ríkisstj. flytji tillögur um að lækka skatta á skrifstofu- og verslunarhúsnæði. Þessi afstaða ríkisstj. kemur auðvitað ekki á óvart miðað við þann tillöguflutning sem hér hefur verið uppi t.d. varðandi það að lækka skatta í sambandi við fjárfestingu í hlutafélögum. Þar sér ríkisstj. ástæðu til að koma sérstaklega til móts við fólk, en þegar kemur að hinum almenna launamanni blasir við hið algera miskunnarleysi. Þessi stefna ríkisstj. birtist svo einnig í þessu undarlega frv. til l. um sérstakan skatt á verslunar- og skrifstofuhúsnæði, um það að lækka þann skatt úr 1.4% í 1.t%. Ég tel, herra forseti, ástæðu til að ræða skattastefnu ríkisstj. mjög ítarlega og ég mun gera það hér þegar betra tækifæri gefst til. Ég tel ekki ástæðu til að fara mörgum fleiri orðum um þetta frv., en ég boða að ég mun hér flytja till. um að skatturinn verði 1.4% eins og gerð var till. um í Ed., þannig að í ljós komi hvort einnig hér í Nd. sé þannig háttað að stjórnarliðið vilji ekki tekjur af þessum góða skattstofni vinstri stjórnarinnar, sem hæstv. fjmrh. er nú á góðri leið með að viðurkenna, þó að það sé heldur í skötulíki, eins og kannske við var að búast, því að það er ekki von að menn taki út allan sinn þroska í einu skrefi, allt tekur sinn tíma. Ég boða þessa brtt. hér, herra forseti. 



Virðulegi forseti. Ég taldi ekki ástæðu til að tefja þennan fund með því að svara spurningu sem þegar er svarað í aths. við þetta frv., en ég ætla þó að leyfa mér að lesa það, fer þar í miðja aths., en þar stendur: „Í frv. til fjárl. fyrir árið 1984 er gert ráð fyrir að framhald verði á skattlagningu þessari. Af þeim sökum er frv. þetta lagt fram og er það efnislega shlj. lögum nr. 20/1983. Þó er lagt til að skattahluttallið lækki úr 1.4% í 1.1%, en vegna minnkandi verðbólgu er það gert til að koma í veg fyrir að skattbyrði aukist milli ára.“ Þetta er svarið sem virðulegur þm. óskaði eftir að fá. Það er sem sagt prentað í aths.



Herra forseti. Á þskj. 50 er flutt frv. til l. um heimild til að fresta greiðslum vegna verðtryggðra íbúðalána. Hér er um að ræða staðfestingu á brbl. sem gefin voru út skömmu eftir myndun núv. hæstv. ríkisstj. og fjölluðu brbl. um að ríkisstj. gæti að fengnum tillögum húsnæðismálastjórnar og Seðlabanka Íslands ákveðið að fresta greiðslu á allt að 25% af samanlagðri fjárhæð afborgana, verðtryggingarþátta og vaxta verðtryggðra lána hjá Byggingarsjóði ríkisins og Byggingarsjóði verkamanna og verðtryggðra íbúðalána banka og annarra lánastofnana er gjaldféllu á tilteknu tímabili eftir að lögin voru gefin út, ef lántakendur óskuðu. Þetta frv. hefur hlotið afgreiðslu í hv. Ed. án ágreinings þar. Á því var gerð ein breyting. Tvö orð voru felld niður úr 2. mgr., orðin „eftir þörfum“. Að öðru leyti féllst hv. Ed. á að samþykkja það frv. sem hér er til umr. Ég tel ekki ástæðu til að fjölyrða meir um þetta frv., en leyfi mér að leggja til, herra forseti, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Virðulegi forseti. Frv. það sem ég mæli hér fyrir hefur þegar verið afgr. í hv. Ed. og ég vona að það hljóti einnig afgreiðslu í þessari hv. deild. Ég legg til að því verði vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn. að lokinni þessari umr.



Herra forseti. Það mun nú vera skammt eftir af þingstörfum fyrir hátíðar og gert ráð fyrir því að ljúka deildafundum fljótlega. Ég vil þess vegna spyrja hæstv. forseta að því, sem ég spurði hann um aðfaranótt s.l. laugardags, hvenær frv. um breytingu á kosningalögunum verður tekið fyrir á fundi Nd. þannig að það verði afgreitt til 2. umr. og nefndar áður en þing fer heim í jólahlé. Ég gerði ráð fyrir því að ljóst væri að frv. yrði afgreitt til nefndar og 2. umr. Ég hef ítrekað tekið þetta upp á fundum forseta þingsins og formanna þingflokkanna og ég hef ekki orðið var við annað en ég hafi átt þar, og þeir sem þetta mál hafa borið fyrir brjósti, góðan stuðning. Ég hef ekki orðið var við að menn hafi neitað þeim möguleika að þetta mál yrði tekið fyrir og þætti reyndar mjög sérkennilegt að slíkt gerðist því að hér er um að ræða mál sem flutt er af formönnum fjögurra stjórnmálaflokka. Þess vegna ítreka ég þessa spurningu, herra forseti: Hvenær verður frv. formanna fjögurra flokka um breytingu á kosningalögunum tekið fyrir?



Þetta mál hefur verið tekið upp á fundum forseta og formanna þingflokka þar sem forsrh. var viðstaddur. Þar kom í ljós að ekki var samkomulag um að þetta mál yrði tekið á dagskrá og því hefur forseti ekki treyst sér til að gera það nú. En hæstv. forsrh. gæti e.t.v. svarað betur um þetta.



Herra forseti. Það er út af fyrir sig ekkert á móti því að ræða þetta mál eins fljótt og kostur er. En ég hygg að fullyrða megi að við 1. umr. verði miklar umr. um málið. Mér hefur ekki sýnst að nein tök væru á því að koma þeim viðræðum við og ljúka þeim fyrir þingfrestun. Þess vegna hefur það verð látið mæta afgangi.



Herra forseti. Það er að sjálfsögðu ekkert sem mælir gegn því að hægt verði að ljúka 1. umr. um þetta mál og semja um hvernig hún fer fram. Það hafa engar tilraunir verið gerðar til slíks. Við erum að sjálfsögðu reiðubúin til þess í Alþb. fyrir okkar leyti að reyna að stuðla að því að það verði sem greiðust umr. um málið. Ég skora á hæstv. forseta Nd. að beita sér fyrir því að samkomulag verði gert um hvenær og hvernig málið verði tekið fyrir og það afgreitt frá 1. til 2. umr. Jafnframt vil ég beina því til hæstv. forseta að málið verði tekið fyrir þegar á dagskrá næsta fundar, þannig að ljóst sé að það sé komið í röð þeirra forgangsmála sem ræða á áður en þing fer í jólahlé.



Herra forseti. Það hefur vakið mikla athygli hvað tekið hefur langan tíma að koma því í verk að þetta frv. væri lagt hér fram og er rétt að rifja upp í þessu sambandi að á s.l. vori fluttum við ýmsir þm. Alþb., Sjálfstfl. og Alþfl. sérstaka till. um að Alþingi kæmi saman 18 dögum eftir kosningar til að fjalla um breytingar á kosningalögum og kjördæmaskipan. Röksemdin fyrir því var sú, að þar sem þingið væri orðið sammála um að núverandi kjördæmaskipan væri ekki réttlát lengur væri óviðunandi að þjóðin byggi lengi við kjördæmaskipan sem þingið væri orðið sammála um að væri óréttlát. Nú gerðist það að þingflokkur Sjálfstfl. hljóp algerlega frá þessu samkomulagi, sem gert hafði verið, og myndaði ríkisstj. þar sem Framsfl. setti það að skilyrði að þetta mál yrði ekki tekið fyrir þá strax. Forusta Sjálfstfl. samþykkti að fórna kjördæmamálinu fyrir þessa ríkisstj. Það hefur svo verið fróðlegt að fylgjast með því hér í haust hvernig Framsfl. hefur áfram getað kúgað Sjálfstfl. í kjördæmamálinu. Það er greinilega alveg nýtt í stjórnmálasögu þessa lands að Framsfl. takist að kúga Sjálfstfl. í kjördæmamálinu. Forustumenn Sjálfstfl., Bjarni Benediktsson og Ólafur Thors, hefðu örugglega talið það einhvern tíma tíðindi. Nú kemur greinilega í ljós að þessi kúgun nær ekki eingöngu svo langt að Sjálfstfl. samþykkti að geyma málið hér til haustþings, heldur virðist Sjálfstfl. ætla að láta Framsfl. komast upp með það að fyrst sé dregið vikum saman að leggja málið fyrir og síðan að koma í veg fyrir að málið færi til 1. umr. fyrir jólaleyfi. Ég vil spyrja hv. þm. Ólaf G. Einarsson, formann þingflokks Sjálfstfl.: Er það með samþykki Sjálfstfl. sem forsrh. hefur beitt sér fyrir því að 1. umr. fari ekki hér fram og er Sjálfstfl. þar með enn og einu sinni að samþykkja frestunar- og tafarkröfur Framsfl. í kjördæmamálinu?



Herra forseti. Mér þykir satt að segja einkennilegt að það skuli enn vera hafin umr. um þetta og með nákvæmlega sömu rangfærslum og á fyrstu dögum þingsins í haust, þá af hv. þm. Svavari Gestssyni. Það var þá rekið rækilega hverjir það voru sem komu í veg fyrir samþykkt till. um að Alþingi skyldi koma saman eigi síðar en 18 dögum eftir kosningar. Það var Alþb. Ég sé enga ástæðu til að vera að rekja þetta aftur. Það var gert hér í haust. 
             Ég skal gera það já. Ég svara spurningu hv. þm. þannig, að það er ekki með samþykki Sjálfstfl. að þetta frv. til nýrra kosningalaga er ekki tekið á dagskrá. Þetta er hins vegar eitt af þeim frv. sem hefur ekki náðst samkomulag um að tekið yrði til afgreiðslu fyrir þinghlé núna. En það er ekki með neinu samþykki Sjálfstfl. Þvert á móti hef ég á fundum formanna þingflokka og forseta lagt áherslu á og stutt þar ósk hv. þm. Svavars Gestssonar um að málið kæmi hér til umr. Það er enn mín ósk að þetta frv. komi til umr. og megi ganga til nefndar, þar með líka að kjörnar verði sérstakar stjórnarskrárnefndir sem gætu þá tekið til starfa í þinghléinu. Að þessu leyti eigum við sameiginlegar óskir, Alþb.menn og sjálfstæðismenn. Ég mundi telja heppilegt að það yrði kannað núna í fundarhléi hvort ekki væri möguleiki á samkomulagi milli þingflokka um að þetta mál kæmist til umr. Það er reyndar fleira sem ekki hefur orðið samkomulag um en mér þætti rétt að reyna enn hvort þingflokkar gætu ekki fallist á næði fram að ganga. Þar á ég sérstaklega við frv. um tekju- og eignarskatt. Ég veit að það hefur verið lögð misjöfn áhersla á það á fundum formanna þingflokka og forseta, en það er þó eitt af þeim málum sem ríkisstj. lagði áherslu á að næði fram að ganga. Mér sýnist þess vegna vera full ástæða til að formenn þingflokka og forsetar kanni á fundi sínum hvort ekki er möguleiki á að ná þessum málum fram.



Herra forseti. Ég verð að mótmæla þeim fullyrðingum hv. þm. Ólafs Ragnars Grímssonar að samkomulag hafi verið gert um það við stjórnarmyndun að þetta mál yrði ekki þegar lagt fram. Þvert á móti var samkomulag um það gert að málið yrði afgreitt fyrir næstu kosningar til Alþingis. Er það ekki það sem er aðalatriði málsins? Og ef hv. þm. gerir sér vonir um að kosningar til Alþingis verði nú eftir skamman tíma er það rangt. Ríkisstj. hefur ekkert slíkt í huga. Þetta mál verður afgreitt áður en næstu kosningar til Alþingis fara fram. Hitt er svo annað mál, að ýmsir þm. hafa tjáð mér að þeir óski eftir að fá góðan tíma til að ræða þetta mál þegar við 1. umr., enda er hér um mjög stórt og viðkvæmt mál að ræða. Ég vil einnig vekja athygli á því, sem hv. síðasti ræðumaður sagði hér, að á lista ríkisstj. voru og eru mál sem ríkisstj. telur mjög æskilegt að afgreiða, ef ekki nauðsynlegt, fyrir áramót, en í því samkomutagi sem hér var gert s.l. föstudag var þeim málum frestað til að fá samkomulag um framgang fiskveiðistefnu frv. Ég verð að segja að ef á að taka ný mál fyrir nú hljótum við að endurskoða afstöðu til tekju- og eignarskatts og útsvarsstiga. Ég vil að þetta komi hér fram, en fyrst og fremst legg ég áherslu á að það hefur enginn verið kúgaður í þessu máli. Það er fullt samkomulag um það milli stjórnarflokkanna að þetta mál verði afgreitt fyrir næstu kosningar til Alþingis.



Herra forseti. Það er mikill hugur í mönnum að fá umr. um þetta þjóðnauðsynlega mál, sem menn töldu á s.l. vori. Ég sé enga ástæðu til að taka upp umr. um það nema þá því aðeins að jafnframt, og ég kalla eftir því, komi hér til umr. árangur af starfi samkv. þeirri yfirlýsingu sem gefin var í grg. með frv. sem hér um ræðir og er svohljóðandi: „Jafnframt munu þingflokkarnir beita sér fyrir sérstökum aðgerðum til þess að jafna félagslega og efnalega aðstöðu manna þar sem mismunar vegna búsetu gætir helst.“ Ef það á að fara að taka upp umr. um þetta svokallaða kosningalagafrv. hér aftur verður eindregið kallað eftir tillögum í ljósi þessarar yfirlýsingar og það er alveg öruggt mál að eigi að fara að ræða þetta mál hér á síðustu dögum verður það ekki gert á nokkrum klukkutímum ef ekki á að fylgja í kjötfarið að standa við gefin fyrirheit og yfirlýsingar um að taka aðra þætti með. Ég held að rétt sé að menn geri sér ljóst að það verður ekki í nokkra klukkutíma sem umr. stendur um þetta mál, heldur í nokkra daga ef það á að fara að taka það upp núna á þessum grundvelli.



Herra forseti. Það er ánægjulegt að heyra að sjálfstfl. geri einnig kröfu til þess að þetta mál verði tekið hér til 1. umr. áður en þing fer heim í jólaleyfi og vil ég þakka hv. þm. Ólafi G. Einarssyni fyrir þá yfirlýsingu. Þar með liggur fyrir að meiri hl. þm. hér á hv. Alþingi óskar eftir því að þetta mál verði tekið hér fyrir og afgreitt til nefndar fyrir jólaleyfi. Þar með liggur einnig fyrir að það er ekkert samkomulag innan ríkisstj. um að þessu máli verði frestað hér og nú, eins og hæstv. forsrh. var að gefa til kynna. Hæstv. forsrh. sagði að samið hefði verið um það í ríkisstj. að þetta mál yrði afgreitt áður en næstu kosningar færu fram. Því miður er það nú þannig, hæstv. forsrh., að sú yfirlýsing er harla léttvæg vegna þess að hæstv. forsrh. fer með þingrofsvaldið og hann getur þess vegna rofið þing hvenær sem honum sýnist, nánast á fullkomlega löglegan og stjórnskipulegan hátt, án þess að þetta mál verði afgreitt. Sjálfstfl. hefur staðið þannig að þessari stjórnarmyndun að Framsfl. getur með þingrofsvaldið í hendi sér hvenær sem honum sýnist efnt hér til kosninga án þess að breyting á kjördæmaskipuninni sé afgreidd sem fullgild lög. Og það er einmitt staðreynd málsins, sem þetta hv. þing er að leitast við að fyrirbyggja, en sem Framsfl. er augljóslega að leitast við að tryggja, að hann hafi það áfram algerlega í hendi sér með þingrofsvaldinu, sem forsrh. hefur, hvort þessi kjördæmabreyting verður afgreidd eða ekki. Þess vegna er óhjákvæmilegt að Alþingi tryggi með lagasetningu að þessi breyting nái fram að ganga sem allra fyrst svo að þessi breyting verði ekki fórnarlamb í þingrofshendi núv. hæstv. forsrh. Það er þess vegna sem ég fagna því að Sjálfstfl. skuli nú hafa lýst því yfir, eins og gert var fyrir nokkrum mínútum, að hann vilji standa að því að þetta mál sé tekið til umr. og til nefndar fyrir jólaleyfi. Það gefur okkur til kynna að sjálfstfl. hefur áttað sig á þeirri miklu hættu sem fólgin er í því að þetta mál geti drukknað með beitingu hæstv. forsrh. á þingrofsvaldinu. Að vísu veit ég að sjálfsagt hefur verið gert við myndun þessarar ríkisstj., eins og oft áður, samkomulag um að þingrofsvaldinu sé beitt með samþykki allra stjórnaraðila, en það eru hins vegar fordæmi og leiðir til þess að komast í kringum það atriði með því einfaldlega að reka þann aðila út úr stjórninni sem á móti því er og rjúfa síðan þingið þar á eftir. Um það eru ýmis dæmi úr íslenskri stjórnmálasögu, sem ég ætla ekki að fara að rekja hér.

Ýmis dæmi? Það er eitt einasta dæmi til.

Það eru til tvö dæmi a.m.k. sem sýna hvernig þessu má beita, bæði frá 1974 og 1931. Þess vegna er ljóst að eins og málinu er nú háttað hefur Framsfl. þetta mál algerlega í hendi sér vegna valds hæstv. forsrh. Ég er þess vegna ekki hissa á því að hann gæfi þá yfirlýsingu sem hann gaf hér því að hún er liðurinn í því að tryggja að Framsfl. hafi algert vald á kjördæmaskipunarmálinu. Ég vil því ítreka þau tilmæli, sem hér hafa komið fram og hv. þm. Ólafur G. Einarsson studdi hér áðan, að leitað verði samkomutags í fundarhléi um að taka málið á dagskrá og koma því til nefndar. Hitt er svo merkilegt, að menn skuli koma hér upp í ræðustólinn, eins og hæstv. forsrh., og telja að kjördæmamálið sé eitthvað skiptimál á móti frv. um tekju- og eignarskatt. Það sýnir nú best viðhorf Framsfl. til kjördæmamátsins, að ef menn vilja ekki afgreiða eitthvert ómerkilegt skattafrv. frá fjmrh., sem ríkisstjórnarliðið er búið að velkjast með í nokkra daga, verði kjördæmamálið ekki afgreitt. Ég spyr hv. þm. Sjálfstfl.: Ætla þeir að láta fara svona með kjördæmamálið, að það sé gert að ómerkilegri skiptimynt fyrir minni háttar frv. um tekju- og eignarskatt, frv. sem er aðeins fyrir 3–4 dögum komið til þingsins í þeim búningi sem ríkisstjórnarliðið vill fá það samþykkt í?

Má ég biðja hv. þm. að stytta ræðu sína?

Já, ég er að ljúka máli mínu, herra forseti. Það frv. sem hér hefur verið um rætt hefur legið fullbúið og þm. kunnugt í níu mánuði, en sú útgáfa frv. um tekju- og eignarskatt, sem hér á að fara að ræða, sást fyrst á borðum s.l. föstudag. Hitt er svo alveg ljóst, að það eru hér innan þings 2– 3 menn, eins og hv. þm. Karvel Pálmason og eins og hv. þm. Ólafur Þ. Þórðarson, sem sjálfsagt ætta að beita ræðuvaldi sínu til að reyna að skemma fyrir þessu kjördæmamáli eins og þeir geta. En það væri náttúrlega alveg út í hött ef þingið léti nokkra menn, sjálfsagt velflesta nema e.t.v. Karvel Pálmason innan Framsfl., komast upp með það að koma í veg fyrir að vilji meiri hl. þingsins gagnvart meðferðinni á kjördæmamálinu næði fram að ganga.



Herra forseti. Að sjálfsögðu tefjast þingstörf þegar varaþm. sem birtast hér á Alþingi eru svo viðþolslausir af þörf fyrir að tjá sig að það verður að halda uppi næturfundum til þess að hægt sé að fullnægja óskum þeirra. Hv. 7. þm. Reykv. talaði um að það ætti ekki að gera þetta mál að skiptimynt. Hverjir gerðu þetta mál að skiptimynt í viðskiptunum í vor? Hverjir gerðu þetta mál að skiptimynt í viðskiptunum þegar þurfti að ræða um raforkumál? Var það ekki Alþb. sem gerði þetta að skiptimynt? Var það ekki það sem hv. 9. landsk. þm. var að vekja athygli á áðan í umr.? Auðvitað gerðu þeir þetta mál að skiptimynt á sínum tíma. En hitt er athyglisvert, að það hefur verið upplýst hér hverjir ætla að svíkja þau fyrirheit sem gefin voru í grg. með þessu frv. Það er upplýst að Alþb. ætlar að svíkja öll þau fyrirheit, hvert einasta. Mannréttindamál dreifbýlisins skipta það engu máli. Alþb. ætlar að svíkja. Það er búið að afgreiða það að svíkja, hver einasti maður, ef trúa má hv. 7. þm. Reykv. Þeir svikarar skulu úthrópaðir um land allt. Og það mun ekkert þýða hjá hv. 4. þm. Norðurl. e. að ætla að leika einhverja brúðu í þeim efnum. Hann verður spurður að því beint fyrir norðan hvort hann ætli að svíkja í þessu máli eða hvort hann ætli að virða það sem stóð í grg. Hér er verið að takast á um hvort það eigi að vera tvöfalt kerfi í þessu landi gagnvart mannréttindum eða ekki. Það er athyglisvert að hv. 7. þm. Reykv. telur sjálfgert að hann sé talsmaður fyrir Sjálfstfl. hér í ræðustól af og til. Hann er reiðubúinn að túlka hvernig sjálfstæðismenn standa að málum. Hann er búinn að lýsa því yfir að hann sé fulltrúi fyrir þá hér með því að undirstrika að hver einasti maður í liði Sjálfstfl. ætli að svíkja í þessu máli. Ég vil upplýsa hann um að það er öruggt mál að til eru menn innan Sjálfstfl. sem hafa hugsað sér að virða þessa grg., hafa hugsað sér að koma í veg fyrir að þannig verði að málum staðið að svikið verði það sem þar kemur fram. En það er ekki undarlegt þó að hv. 7. landsk. þm. telji að það séu svikararnir úr hans liði sem muni fá að ráða þessu. Þeir eru vanir að halda hér uppi málþófi þegar þeim sýnist til að koma í veg fyrir að meiri hl. Alþingis komi málum sínum áfram. Það eru vinnubrögðin sem þeir telja eðlileg í lýðræðisþjóðfélagi. Ég skora á hv. 7. þm. Reykv. að gera sér grein fyrir því, að það er til þó nokkuð mikið skrifað um þessi efni og það væri hægt að sitja nokkuð lengi á tali ef menn nýttu sér það sem þar er að finna. Það er ekki víst að flytja þyrfti tvisvar sömu ræðuna til að koma þeim málum áfram.



Herra forseti. Það líður nú á þann tíma sem við höfðum hugsað okkur til fundar í fjh.- og viðskn. og ég vona nú að þessum þingskapaumr. gæti farið að ljúka. Ég tel að það sé mjög óeðlilegt að ímynda sér að hægt sé að hespa af 1. umr. um mál eins og kjördæmamálið á fáum mínútum. Það er eftir mjög lítið af deildarfundartíma og það er samkomulag um nokkur mál sem verða að fá afgreiðslu áður en þingi er frestað. Ekki er við öðru að búast en ýmsir þurfi að tjá sig um þetta mál og ekki bara þeir sem tóku þátt í mótun þess í fyrravetur. Það eru hér margir nýir þm. Það eru hér tveir nýir stjórnmálaflokkar, sem ekki hafa tekið svo að ég viti endanlega afstöðu til þessa máls. Það er ekkert sem bendir til annars en að menn þurfi að taka sér nokkurn tíma til að ræða málið. En hvað liggur á að þoka málinu áfram fyrir jól? Sú röksemd hefur komið fram að það sé nauðsynlegt að kjósa stjórnarskrárnefndir sem starfi í þinghléi og þeim sé heppilegt að starfa í þinghléi. Ég vil mótmæla þessu, því að með því að starfa í þinghléi er verið að útiloka utanbæjarþm. frá þátttöku í þessum nefndum. Ég vona að ekki sé meiningin að koma í veg fyrir að utanbæjarmenn, sem eru bundnir við störf í sínum kjördæmum og þurfa að fara þar um og halda fundi og eiga mjög óhægt með að sækja fundi hér til Reykjavíkur, taki þátt í mótun málsins. Hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson taldi fráleitt ef einhverjum sem hefði einhverjar efasemdir um þetta kosningalagafrv. ætti að haldast uppi að beita ræðuvaldi sínu, eins og hann orðaði það. Ég hélt satt að segja á laugardagsnóttina að hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson væri mikill vinur málfrelsisins og vildi lofa mönnum að hafa tækifæri til að tjá sig úr ræðustól. Ég fullvissa hv. þm. Ólaf Ragnar Grímsson um að þessi ríkisstj. kemur til með að sitja lengi enn og hann verður bara að hafa biðlund og una sér við það að skrifa í Þjóðviljann, létta á sér þar, og koma svo hér sem varamaður og taka glæsilegan þátt í þingstörfum af og til. Það er ekki að kosningum komið og þess vegna liggur ekkert á að afgreiða þetta mál. Það getur vel beðið að taka það til 1. umr. þangað til eftir þinghlé og síðan höfum við allt vorþingið til þess að starfa að málinu. En ég vil ítreka það við hæstv. forseta að reyna nú að hafa áhrif á að nefndir geti tekið til starfa. Annars verðum við að fá og er reyndar augljóst að við þurfum að fá lengra fundarhlé en til kl. 11.



Herra forseti. Það er örstutt, að þessu sinni a.m.k. Ég held að það sé mesti misskilningur hjá hv. 7. þm. Reykv. að það séu bara tveir þm. hér innan veggja sem þurfa sitthvað um þetta mál að segja og þó þeir væru ekki nema tveir er hv. 7. þm. Reykv. óhætt að trúa því og treysta að þeir munu tala hér lengi báðir, komi þetta mál með þessum hætti fyrir þingið. Ég vil í áframhaldi af því óska eftir því og kalla eftir því hjá formönnum stjórnmálaflokkanna öllum, hvað líði efndum á þeim gefnu yfirlýsingum og fyrirheitum sem fylgdu í grg. um að jafna búsetuskilyrði hjá þeim sem verst eru settir til jafns við hina. Hefur ekkert verið gert í því máli í þá níu mánuði sem þetta frv. hefur legið fyrir? Ég óska eindregið eftir að formenn stjórnmálaflokkanna komi í stólinn og segi okkur hinum óbreyttu af því hvað hefur verið unnið í þeim málum. Ég heyri það á hv. þm. Alþb., hv. 3. þm. Reykv. og hv. 7. þm. Reykv., að þeir kæra sig ekkert um það mál. Það er einvörðungu kosningalagafrv. sem þeir eru með, sem hér var afgreitt á síðasta vori, en um hitt kæra þeir sig ekki, það er greinilegt. 

Ég vona nú að þessum umr. um þingsköp megi ljúka. Ég held að öll sjónarmið hafi komið hér fram. - Hv. 7. þm. Reykv. lofar því að tala mjög stutt um þingsköp.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. forseta fyrir það. Hæstv. forsrh. upplýsti áðan að ríkisstjórnarflokkarnir hefðu samið um þetta mál, hv. þm. Ólafur Þ. Þórðarson. Þess vegna er rétt að það sé spurt að því innan Framsfl. fyrst, hvað sú ríkisstj. sem samdi um þetta mál hafi gert til að vinna að þeim efnisatriðum sem hv. þm. Ólafur Þ. Þórðarson var að vitna hér í, áður en komið er hér til stjórnarandstöðunnar og spurt hvað hún hefur gert.  Ég er því ekki fylgjandi að tefja umr. um þetta mál. Menn geta fengið að tala hér eins og þeir vilja um málið og þá er hægt að halda næturfundi um málið, hv. þm. Karvel Pálmason, eins og voru haldnir hér á föstudag og laugardag, og það er alveg meinalaust af minni hálfu. 

Ég vildi nú biðja menn um að fara að stytta þessar umr. um þingsköp. En enn hafa menn verið að biðja um orðið og ég veiti það í trausti þess að ræður sem haldnar verða verði mjög stuttar.



Herra forseti. Það kom hér fram að samið hefur verið um að áður en þessi ríkisstj. færi frá yrði gengið frá afgreiðslu þessa máls.

Það sagði forsrh. ekki.

Það voru orð forsrh. Hv. þm. hefði þurft að hlusta betur.

Ég hlustaði mjög vel.

Nú, ekki er það efnilegt hvernig hann hlustar þegar hann hlustar illa.

Hann sagði fyrir næstu kosningar.

En hitt vil ég undirstrika, að ég hef ekki spurt Alþb. að því hverjar þeirra tillögur séu varðandi efndirnar á yfirlýsingum í grg. Ég hef ekki átt von á neinum tillögum frá þeim og geri mér engar vonir um að þaðan komi neinar tillögur í jafnréttisátt í þessum málum. Það er alger misskilningur að ég muni nokkurn tíma spyrja hv. 7. þm. Reykv. hvað hann leggi til í þessum efnum. Undan slíkum spurningum kemst hann. Hann verður ekki að því spurður.

En hefurðu spurt forsrh.?

En svikararnir, sem ætla sér að koma kjördæmamálinu í gegn án þess að jafnréttismálin komist á dagskrá, eru órólegir núna. Þeir láta sig dreyma um það, að ef þeir geti komið þessu máli áfram með slíku móti komi hitt aldrei fram. 



Ég vil beina því til hv. þm. sem kvatt hafa sér hljóðs um þingsköp, að ég held að það væri skynsamlegra að þingflokksformenn ræddu þessi mál við forseta og þeir gætu gengið frá því og metið stöðuna varðandi þetta mál. En enn hafa þrír kvatt sér hljóðs og ég bið þá um og ítreka það að þeir tali mjög stutt. Hv. 3. þm. Norðurl. e. tekur nú til máls um þingsköp, en þessum umr. er þá lokið eftir að ég hef gefið þeim tveimur öðrum sem enn eru á mælendaskrá orðið.



Herra forseti. Ég vil nú ítreka þær spurningar sem komu fram frá hv. þm. Karvel Pálmasyni: Hvað hefur verið gert til þess að standa við það, sem er í grg., að jafna aðstöðumuninn í þjóðfélaginu um leið og þessi stjórnarskrárbreyting á sér stað? Liggi það ekki á borðinu verða áreiðanlega langar umr. um þetta mál áður en verður gengið frá því. Alþb. getur ekki skotið sér undan því að það var aðili að þessari grg., að þessu samkomulagi, og það má alveg eins spyrja Alþb.menn að því og hverja aðra.

Hefur forsrh. verið spurður?



Herra forseti. Þessi umr. er kannske komin aðeins út fyrir það sem heita má þingsköp, en það er eðlilegt að menn ræði margt þegar kjördæmamálið ber á góma. M.a. hafa menn rætt nokkuð um yfirlýsingu sem kemur fram í grg. með frv. til l. um breytingu á kosningalögunum. Í þeirri yfirlýsingu er gert ráð fyrir alhliða átaki til jöfnunar lífskjaranna í landinu. Hv. þm. Framsfl., hv. þm. Stefán Valgeirsson og hv. þm. Ólafur Þórðarson, hafa spurt að því hvað hafi verið gert til að standa við þá yfirlýsingu sem þar um ræðir og þar kemur fram. Það er athyglisvert að þeir skuli spyrja stjórnarandstöðuna um þetta, en ekki hæstv. forsrh. Það kemur auðvitað engum á óvart þó að þeir séu orðnir lúnir á því að spyrja hæstv. forsrh., hv. þm. Stefán Valgeirsson og hv. þm. Ólafur Þórðarson, og þekkja menn þá sögu gjörla og verður hún ekki rakin hér þó margt beri við í umr. um þingsköp. En það sem gert hefur verið í þessu efni m.a. af hálfu stjórnarandstöðunnar, a.m.k. þar sem um Alþb. er að ræða, er það að við höfum ítrekað lagt til að gripið verði til sérstakra aðgerða til jöfnunar húshitunarkostnaðar. Þegar við fórum með stjórnarmyndunar umboð í vor var þetta mál mjög á dagskrá af okkar hálfu og við 2. umr. fjárlaga nú lögðum við til að gripið yrði til sérstakra aðgerða í þessu skyni. Sú till. var felld af stjórnarliðinu, m.a. ef ég man rétt af hv. þm. Stefáni Valgeirssyni, hv. þm. Ólafi Þórðarsyni, hæstv. forsrh. og öllu því liði sem nú gengur hér fram og þykist vilja berja sér á brjóst sem sérstakir talsmenn landsbyggðarinnar. Það eru þessir menn sem hafa brugðist.



Herra forseti. Hv. 3. þm. Reykv. hefur nú að nokkru leyti svarað því, hvað við í Alþb. höfum m.a. lagt til hér í þá átt að jafna aðstöðumun fólks á landsbyggðinni. En vegna þeirrar svikabrigslyrðabunu sem stóð upp úr hv. þm. Ólafi Þ. Þórðarsyni, ritara deildarinnar -