Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Þetta frv. er flutt sem stjfrv. En þar sem hæstv. kirkjumálaráðh. er ekki viðstaddur, skal ég geta um það, að þetta mál er flutt hér samkv. ósk sóknarmanna í Staðarprestakalli. Og hér er aðeins um það að ræða, að veita heimild til þess að flytja prestssetrið frá Stað á Reykjanesi að Reykhólum í Reykhólahreppi, sem er eitt af höfuðbólum Reykhólasveitar og þar að auki eign ríkisins. Með þessum skiptum á prestssetri væri auðveldara að hafa not af kennslukröftum prestsins, og auk þess hægara fyrir safnaðarmenn að njóta krafta prestsins yfirleitt. Ég vil svo leyfa mér að gera að till. minni, að þessu máli verði, að lokinni þessari umr., vísað til 2. umr. og allshn.



Það eru aðeins nokkur orð út af brtt. á þskj. 649, sem ég vil minnast á, enda þótt ég hafi mælt með henni hér við umr. síðast, þegar þetta mál var til umr., og vil ég því stuttlega minnast á efni till. nú. Hún er um það, að hið opinbera greiði kostnað, sem af því leiðir, ef mæðiveikinefnd eða sauðfjársjúkdómanefnd fyrirskipar bifreiðaflutning á sauðfé af sýktum svæðum yfir ósýkt svæði. Það er í einstaka tilfellum, sem þetta er talið nauðsynlegt, að banna fjárrekstra frá sýktum svæðum yfir ósýkt, og þá verður að flytja sauðféð á bifreiðum, og er það vitanlega þó nokkur kostnaður fyrir þá bændur, sem þar eiga í hlut. Það virðist vera mjög eðlilegt, að hið opinbera tæki á sig þennan kostnað og hann sé greiddur af því fé, sem ætlað er til sauðfjársjúkdómavarna. Hér er um að ræða kostnað, sem ákaflega auðvelt er að sjá, hver er, og ég hygg ekki ákaflega mikill í heild, en fyrir einstakling getur orðið erfitt að borga þann kostnað, sem af þessum flutningi getur leitt. Og virðist þetta því vera mjög sanngjarnt mál.



Ég hef lýst við þessa umr. áður, að mér þætti eðlilegast, að þetta væri óbundið að l., vegna þess að það yrði að skoða sem framkvæmdaatriði, sem stjórn þessara mála hefði í sínum höndum að ákveða í hvert skipti. Ég hef aflað mér frekari upplýsinga síðan og orðið þess áskynja, að á undanförnum árum hefur þráfaldlega orðið að fyrirskipa svipaðan kostnað þeim, sem till. fjallar um, vegna flutnings fjár frá sýktu svæði yfir ósýkt, og get ég upplýst, að nefndin hefur í fæstum tilfellum tekið á ríkið þann kostnað, sem af því hefur leitt. Og ég er hræddur um, að ef þetta ákvæði væri bundið í l., mundi það draga þann dilk á eftir sér, að nokkuð víða á þessum sýktu svæðum gætu menn samkv. till. gert kostnaðarkröfu. Það stendur víða þannig á, bæði á mæðiveikisvæðum og garnaveikisvæðum, að menn taka á sig sérstakan kostnað, sums staðar flutning á fé sjóveg, sömuleiðis kostnað við bílflutning, og í þriðja lagi dýran vörð með fjárrekstrum, til þess. að koma í veg fyrir smitun frá þessum rekstrum á ósýktum svæðum. Ég hygg það mundi baka ríkissjóði mikinn kostnað, sem við sjáum ekki fyrir nú, ef þetta yrði samþ. inn í l. Ég verð þess vegna f. h. n. að leggja á móti því, að till. þessi verði samþ. Hins vegar hygg ég, að undir einstökum kringumstæðum gæti vel komið til greina að taka þátt í kostnaði, þar sem hann kynni að verða mjög mikill hjá einhverjum einstaklingum við að koma frá sér fé. En að greina á milli, hvenær það skuli gert eða ekki gert, álít ég rétt að leggja í vald framkvæmdanefndar.

Forsrh. (Hermann Jónasson) : Mér er sagt, að það hafi verið beðið eftir, að ég gæfi yfirlýsingu um þá brtt., sem fyrir liggur frá hv. þm. N.-Þ. Ég hef ekki getað aflað mér svo ýtarlegra upplýsinga um það, hve mikilli upphæð mundi nema að flytja fé gegnum sýkt svæði, að ég geti gefið ákveðna yfirlýsingu um það, hvort ríkisstj. sér sér fært að greiða hann allan. En ég hef hugboð um það, að þetta sé þó svo víða, að það verði talsvert veruleg fjárhæð, og það vegna þess ekki sízt, að nú er mikil vöntun á bifreiðum og þær dýrar. Að vísu má segja, að því meiri ástæða sé til, að þessi kostnaður sé að einhverju leyti greiddur; og ég tel satt að segja, að l. heimili að taka tillit til þessa að einhverju eða öllu leyti, sem ég býst þó ekki við, að verði gert. En ef sérstaklega stendur á á einhverjum stöðum, að aðstaða sumra, sem þurfa að flytja fé yfir ósýkt svæði, er stórum verri en annarra, þá er mér óhætt að lýsa því yfir, að það mundi verða greiddur mismunur á þeim kostnaði. En að gera það að almennri reglu að greiða kostnaðinn, treysti ég mér ekki til að lýsa yfir á þessu stigi málsins.



Ég heyri á hv. þm. Mýr., að hv. landbn. hefur síðan síðast var rætt um þetta mál tekið brtt. mína til athugunar, og skýrði hann svo frá, að n. mælti gegn henni. þetta sannast að segja veldur mér nokkrum vonbrigðum. Ég hefði ekki verið frá því að breyta eitthvað orðalagi till., ef samkomulag hefði fengizt við n., en það hefur ekki á það verið minnzt við mig, og ég því ekki fengið tilefni til að gera það. Ég vil benda á það, að ef ekki er greiddur sá aukakostnaður, sem verður við að flytja fé af sýktum svæðum yfir ósýkt, þá er það algerlega í ósamræmi við þá stefnu, sem tekin er upp í þessu máli. Það er kunnara en frá þurfi að segja, að varið hefur verið hundruðum þúsunda til varnargirðinga víðs vegar um landið. Og þessar varnargirðingar eru vitanlega ekki settar vegna þeirra svæða, þar sem fé er sýkt, heldur vegna þeirra svæða, þar sem sýkin er ekki enn komin. Og það dettur engum í hug, að bændur á sýktu svæðunum eigi að borga girðingarnar, heldur gerir ríkið það, og auk þess er lagður nokkur skattur á þá, sem eru á ósýktum svæðum. Þess vegna er það, þegar málið er athugað nánar, hrein fjarstæða, borið saman við stefnuna að öðru leyti í þessu máli, að ætla mönnunum, sem búa á sýktu svæðunum, að greiða sjálfir kostnaðinn við það að verja önnur svæði fyrir sýkingu frá fé þeirra. En það, sem hér er um að ræða, er ekkert annað en það, að verið er að gera ráðstafanir til Þess að framkvæma sérstakan og dýrari flutning á rekstrum frá þessum svæðum til þess að verja önnur svæði. Það getur verið, að það þýði ekki mikið að ræða þetta mál, úr því að landbn. hefur tekið slíka afstöðu til þess, og skal ég því ekki fara um það mörgum orðum. En ég geri ráð fyrir, að það komi í ljós, þótt seinna verði, að mönnum þyki hér nokkuð mikið ósamræmi vera. Og ég er satt að segja alveg forviða, að hv. landbn. skuli ekki hafa viljað ganga til móts við till. mína. Þó að ekki sé e. t. v. líklegt, að till. mín verði samþ., eins og tekið er í hana, sé ég ekki ástæðu til að taka hana aftur. Enda þótt hún verði felld, kemur það engan veginn í bága við yfirlýsingu hæstv. landbrh. um velviljaðan skilning á 1. eins og þau eru. Annars þakka ég fyrir þau ummæli hans, að hann vildi taka sérstakt tillit til þessa flutnings undir sérstökum kringumstæðum, og vil ég vænta, að úr því verði.



Ég sé ekki annað en að það, sem hæstv. landbrh. sagði, falli nákvæmlega saman við það, sem ég sagði um þetta mál f. h. n., og get ég látið mér það vel lynda. Ég taldi, að framkvæmdanefnd þessa máls hefði þetta atriði í hendi sér, hvort hún vildi undir sérstökum kringumstæðum taka þátt í kostnaðinum við þessa flutninga. En hins vegar lýsti ég því yfir, að það hefði ekki verið yfirleitt gert á undanförnum árum, Þó að einstök dæmi kunni að finnast. Og þess vegna er það alls ekki rétt hjá hv. þm. N.-Þ., að það að leggja á móti till. hans sé í ósamræmi við stefnu málsins á undanförnum árum. Það er alveg í samræmi við þá stefnu, sem fylgt hefur verið, að fjáreigendur sjálfir hafa orðið að bera kostnað af flutningunum.  En sem sagt, ég stend við það, að ég legg á móti hví, að till. verði samþ., því að ég óttast svo aukinn kostnað vegna þessa máls, sem ekki sé á bætandi. En hins vegar hefur n. í hendi sér, eða landbrh. í broddi fylkingar, heimild samkv. öðrum ákvæðum þessara 1. til að veita nokkurn stuðning í þessu sem öðru, þar sem sérstaklega stendur á, að fjáreigendur verða hart úti.



Í tilefni af því, sem hv. Þm. Mýr. sagði hér síðast, skal ég geta þess, að fyrir mér hefur ekki vakað annað en það, að greiddur yrði mismunur á flutningi fjár með bifreiðum og venjulegum flutningi. En úr því að ég verð var við, að hv. landbn. leggur þennan skilning í till., vil ég fá tækifæri til að bera fram við hana skrifl. brtt., þar sem þetta er skýrt orðað, að í staðinn fyrir að „greiða kostnað“ komi: greiða aukakostnað við bifreiðaflutning sláturfjár. Mun ég leyfa mér að afhenda forseta skrifl. brtt.



Þessi brtt. breytir ekki þeirri afstöðu n., að hún telur þessa samþ. algerlega óþarfa. Og heimildin, sem er í l. til þess að standa undir slíkum kostnaði, ef til kemur, er jafnt eftir sem áður. Sé ég því enga ástæðu til að samþ. till. heldur í þessu formi.

Frsm. (Bergur Jónsson) : Þetta mál er flutt, eins og grg. sýnir, samkvæmt ósk ríkisstj. Efni frv. er það að breyta þannig 10. gr. vörumerkjal., að ekki þurfi, meðan styrjaldarástand það helzt, sem nú er, að endurnýja vörumerki með tilkynningu innan 10 ára. Þetta er gert vegna þess, að póstsamgöngur og þess háttar við meginlandsríkin í Evrópu hafa að mestu eða öllu lagzt niður. Í 2. gr. frv. er gert ráð fyrir því, að þegar þetta ástand breytist, sé ekki ástæða til að hafa ákvæði 1. gr. lengur í gildi, - skal þá auglýsa ákveðinn frest til endurnýjunar í Lögbirtingablaðinu, til þess að hefja á ný endurnýjunarskylduna samkvæmt ákvæðum l. Það þarf ekki að vísa þessu máli til n., af því að það er flutt af þeirri n., sem málið heyrir undir.