Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Umhverfisráðherra (Júlíus Sólnes) : Virðulegi forseti. Það var í ársbyrjun 1989 að umhverfisráðherrar Norðurlanda ræddu um hvernig mætti draga úr umhverfismengun sem berst til Norðurlandanna frá grannríkjum í Austur - Evrópu. Embættismannanefnd umhverfisráðherranna kannaði ýmsar leiðir til að nýta norrænt fjármagn sem best í þessu augnamiði. Sýndi könnunin m.a. að lánsfé til umhverfisverndandi framkvæmda í löndum Austur - Evrópu er mjög takmarkað vegna lítils lánstrausts margra ríkjanna og vegna hárra vaxta á verkefnisútflutningslánum. M.a. var rætt um að setja á stofn sérstakan norrænan sjóð til að niðurgreiða vexti af fjárfestingarlánum til umhverfisverndandi framkvæmda í Austur - Evrópu. Niðurstaða embættismannanefndarinnar og síðar ráðherranefndarinnar, þ.e. umhverfisráðherranna, varð hins vegar sú að leggja til að stofnað skyldi norrænt fjármögnunarfélag á sviði umhverfismála. Með þessu móti skyldi stefnt að því að koma á fót framleiðslu á umhverfisverndandi tækjabúnaði í löndum Austur - Evrópu og draga þannig úr þörf landanna á erlendum gjaldeyri til að kaupa slíkan búnað og aðra tækniþekkingu. Tillögur um stofnun félagsins voru ræddar á aukaþingi Norðurlandaráðs sem var haldið á Álandseyjum í nóvembermánuði 1989. Þar fékk þessi hugmynd og þær tillögur, sem þá voru tilbúnar, góðar viðtökur. Málið var síðan rætt áfram á Norðurlandaráðsþinginu í Reykjavík 28. febr. 1990 þar sem lá fyrir formleg ráðherranefndartillaga um stofnun þessa félags. Sú tillaga var samþykkt og var síðan samningur um stofnun félagsins undirritaður af umhverfisráðherrunum hinn 1. mars 1990 í Reykjavík með fyrirvara um samþykki þjóðþinga allra Norðurlanda. Norræna ráðherranefndin hefur í tvo áratugi staðið fyrir margvíslegu samstarfi um umhverfismál á Norðurlöndum. Er þar helst að geta fimm ára samstarfsáætlana. Þá hefur ráðið samþykkt samnorræn markmið um hávaðamengun, loftmengun, mengun hafsins og um vernd ósonlagsins. Ráðherranefndin samþykkti nýja norræna umhverfisáætlun í janúar 1989 en Norðurlandaráð hélt aukaþing haustið 1988 til þess að fjalla um umhverfismál. Mengun í lofti og vatni virðir engin landamæri. Þrátt fyrir verulegt átak einstakra ríkja í umhverfismálum heima fyrir vex mengun lofts og hafs víða vegna aðgerðarleysis grannríkja. Víða í Austur - Evrópu eru umhverfismál í mesta ólestri eins og svo áþreifanlega hefur komið í ljós eftir að landamæri þar opnuðust og múrar hrundu. Hreinsibúnaður vegna útblásturs verksmiðja og orkuvera er í lágmarki og grunnvatni og vatni í ám er víða stórlega spillt. Þótt áhrifanna gæti mest í heimalandinu berast óhreinindi til grannlandanna með loftstraumum og með ánum til sjávar. Sérstaklega safnast mengunin saman í litlum innhöfum eins og í Eystrasalti. Sem dæmi má nefna að töluverður hluti brennisteinssambanda í úrkomu á Norðurlöndum er talinn koma frá Austur - Evrópu, eða sem nemur 22% í Danmörku, 40% í Finnlandi, 5% á Íslandi, 23% í Noregi og 34% í Svíþjóð. Þrjú Norðurlandanna fá meira af brennisteinssamböndum í úrkomu frá Austur - Evrópu en úr útblæstri eigin verksmiðja og orkuvera en heimaframleiðslan nemur 23% í Finnlandi, 7% í Noregi og 12% í Svíþjóð. Hlutfall köfnunarefnissambanda ættaðra frá Austur - Evrópu í úrkomu þessara landa er enn hærra. Talið er að með tiltölulega ódýrum aðgerðum megi draga verulega úr skaðlegum efnum í frárennslisvatni og útblæstri verksmiðja og orkuvera í Austur - Evrópu þótt ekki verði gerðar jafnstrangar kröfur um hreinsibúnað strax og gilda á Norðurlöndum. Lítið gagn er þó í að flytja hreinsibúnað frá Norðurlöndum og setja upp á stöku skorstein þar eystra. Mestum árangri má væntanlega ná með því að koma á fót fyrirtækjum í hinum ýmsu löndum Austur - Evrópu sem framleiða hreinsibúnað eða stuðla á annan hátt að umhverfisverndandi framkvæmdum. Með því að leggja fé í stofnun slíkra fyrirtækja er vonast til að árangurinn verði margfalt meiri en ef sama fjármagn væri lagt í t.d. hreinsibúnað á einstök orkuver eða einstakar sorphreinsistöðvar. Markmið stofnunar fjármögnunarfélagsins er að auka umhverfisverndandi framkvæmdir og uppbyggingu framleiðslu á t.d. hreinsibúnaði fyrir verksmiðjur í Austur - Evrópu. Félagið mun leggja fram áhættufjármagn, t.d. hlutafé, ábyrgðir og lán, sem í vissum tilvikum geta verið víkjandi, til samstarfsfyrirtækja í eigu norrænna fyrirtækja og heimamanna. Þessi fyrirtæki geta unnið að framleiðslu á hreinsibúnaði, verklegum framkvæmdum, umhverfisbætandi verkefnum og ráðgjöf. Samstarfsverkefnin þurfa að vera arðbær og tæknilega framkvæmanleg. Fyrst um sinn mun stuðningur félagsins bundinn við samstarfsfyrirtæki eða samstarfsverkefni með norrænum hagsmunum sem gætu átt sér stað í Austur - Þýskalandi, Póllandi, Sovétríkjunum, Tékkóslóvakíu og Ungverjalandi. Gert er ráð fyrir að Norræni fjárfestingarbankinn í Helsinki sjái um rekstur fjármögnunarfélagsins. Hvað varðar íslenska hagsmuni í þessu sambandi má geta þess að Peter Laurson, bankastjóri Norræna fjárfestingarbankans og yfirmaður alþjóðadeildar bankans, kynnti forsvarsmönnum ýmissa íslenskra fyrirtækja og stofnana, sem tengjast verkefnaútflutningi, undirbúning að stofnun fjármögnunarfélagsins á fundi í Reykjavík 26. febr. 1990. Á fundinum var rætt um á hvern hátt íslensk fyrirtæki gætu tengst starfsemi fjármögnunarfélagsins. Fram kom að t.d. hitaveituframkvæmdir munu falla undir verksvið sjóðsins. Þannig geti fjármögnunarfélagið lagt fram hlutafé eða áhættufjármagn í sameignarfyrirtæki íslenskra aðila og heimamanna t.d. í Ungverjalandi og Tékkóslóvakíu sem hafa það að markmiði að hanna og/eða byggja hitaveitur í Austur - Evrópu. Eins mun framleiðsla og uppsetning hreinsibúnaðar í verksmiðjur og fiskvinnslustöðvar falla undir verksvið fjármögnunarfélagsins. Þá gekkst umhvrn. fyrir sérstökum fundi í Reykjavík 1. júní sl. Þangað kom sem gestur ráðuneytisins Þorsteinn Ólafsson sem er nú framkvæmdastjóri Norræna verkefnaútflutningssjóðsins í Helsinki. Hann hefur einmitt unnið mjög að verkefnum á þessu sviði og hefur fyrir hönd okkar Íslendinga átt sæti í þeirri undirbúningsnefnd sem hefur undirbúið stofnun hins nýja fjármögnunarfyrirtækis. Ef litið er þröngt á hagsmuni einstakra Norðurlanda má halda því fram að stofnun fjármögnunarfélagsins nýtist hinum Norðurlöndunum betur en Íslandi. Hins vegar ber að minnast á nauðsyn þess í náinni framtíð að stórauka rannsóknir á mengun Norður - Atlantshafsins og stemma stigu við mengun þess. Með þátttöku í fjármögnunarfélaginu sem miðar að hreinsun Eystrasalts og að draga úr loftmengun á hinum Norðurlöndunum geta Íslendingar auðveldar farið fram á sameiginleg fjárframlög Norðurlanda til umhverfisverkefna í Norður - Atlantshafi þegar þar að kemur. Fyrir svo utan þá beinu hagsmuni sem íslensk fyrirtæki gætu haft af því að leita eftir verkefnum í Austur - Evrópu og fá til þess stuðning hins nýja fjármögnunarfélags. Reyndar hefur eitt íslenskt fyrirtæki, Virkir - Orkint hf., þegar tekið að sér slík verkefni m.a. í Ungverjalandi og er nú að þreifa fyrir sér með verkefni í Sovétríkjunum, eins og var reyndar nýlega skýrt frá í fréttum. Mun hið nýja fjármögnunarfyrirtæki koma þar inn í til að auðvelda slíkt samstarf. Hvað varðar afstöðu Íslands til hins nýja fjármögnunarfyrirtækis þá féllst ríkisstjórnin á tillögu ráðherranefndarinnar fyrir sitt leyti á fundi sínum 23. febr. sl. Hinn 23. apríl sl. barst svo umhvrn. bréf frá utanrrn. þar sem á það var bent að nauðsynlegt mundi að leggja fyrir Alþingi á næsta löggjafarþingi frv. til laga um þetta mál og jafnframt þáltill. um heimild fyrir ríkisstjórnina til þess að staðfesta samninginn. Þegar þetta gerðist var farið að líða að þinglokum og því ekki talið að auðið mundi að fá málið afgreitt á þessu stigi. Upphaflega hafði þó verið hallast að því að lagasetning um þetta atriði væri ekki nauðsynleg. Reyndar má líta svo á að Alþingi hafi efnislega samþykkt aðild að samningnum með því að á fjárlögum ársins 1990 var veitt fé til greiðslu á framlagi Íslands skv. ákvæðum samningsins. Til þess að árétta þennan skilning enn frekar ritaði utanrrn. bréf til aðstandenda fyrirtækisins í Helsinki og staðfesti aðild Íslendinga að fyrirtækinu í ágústmánuði sl. Engu að síður er talið nauðsynlegt að leggja hér fram frv. til laga til að staðfesta aðild Íslands að þessu félagi, enda er um að ræða ákvæði í þeim samningi sem var undirritaður í Reykjavík hinn 1. mars sl. sem kveður á um vissa undanþágu frá ýmsum skattaákvæðum sem í lögum eru hér á landi. Í 6. gr. samningsins, sem var undirritaður í Reykjavík, segir svo, með leyfi hæstv. forseta: ,,Félagið skal undanþegið greiðslu - og gjaldeyrishömlum og ráðstöfunum á lánsfjármarkaði sem gætu komið í veg fyrir eða torveldað starfsemi þess. Eignir og tekjur félagsins skulu undanþegnar skattlagningu. Að því er fjármögnunarstarfsemina varðar skal félagið undanþegið stimpilgjöldum og öðrum gjöldum til hins opinbera.`` Stofnfé þessa fyrirtækis er 36 millj. sérstakra dráttarréttinda, SDR, og skiptast framlög Norðurlanda þannig að Danmörk greiðir 7,8 millj., Finnland 7,4 millj., Ísland 0,4 millj., Noregur 7 millj. og Svíþjóð 13,4 millj. Er gert ráð fyrir því að þessar greiðslur verði inntar af hendi sex sinnum, þ.e. á ári hverju næstu sex árin. Framlag Íslendinga er því um það bil 5 millj. kr. árlega næstu sex árin. Að öðru leyti skýrir þetta lagafrv. sig sjálft. Í 1. gr. frv. er einungis staðfestur sá ásetningur að stofna fjármögnunarfélagið skv. þeim samningi sem var undirritaður, en 2. -- 4. gr. frv. fjalla um þær nauðsynlegu undanþágur sem þetta fyrirtæki verður að fá í samræmi við þær venjur sem hafa skapast um slík alþjóðleg fyrirtæki sem við eigum aðild að. Ég get svo að lokum getið þess, virðulegi forseti, að á sunnudag og mánudag n.k. verður haldin viðamikil ráðstefna í Helsinki þar sem þetta fyrirtæki verður sérstaklega kynnt. Þangað hafa verið boðaðir allir umhverfisráðherrar Norðurlanda, svo og allir umhverfisráðherrar þeirra Austur - Evrópulanda sem gert er ráð fyrir í upphafi að geti fengið aðstoð fyrir tilstilli hins nýja fyrirtækis. Mikill undirbúningur hefur verið að þessum fundi og við hann bundnar miklar vonir. Þar er hugmyndin að kynna verkefni Norðurlanda á sviði umhverfismála og með hvaða hætti Norðurlöndin geta komið Austur - Evrópulöndum til aðstoðar með því að bæta umhverfi og efla mengunarvarnir í Austur - Evrópu sem gæti síðan komið öllum Norðurlöndunum til góða. Ég held að ég þurfi ekki að hafa fleiri orð um þetta mál, hæstv. forseti, en leyfi mér að lokinni þessari umræðu að vísa málinu til 2. umr. og meðhöndlunar allshn.

Jón Helgason : Hæstv. forseti. Ég vil nota þetta tækifæri þar sem þetta frv. er hér til umræðu að flytja Alþingi beiðni frá æðsta ráði Sovétríkjanna, en í upphafi þessa mánaðar fór sendinefnd Alþingis í heimsókn í boði æðsta ráðsins. Nefndina skipuðu auk mín Halldór Blöndal, Geir Gunnarsson, Rannveig Guðmundsdóttir, Guðmundur Ágústsson og Málmfríður Sigurðardóttir. M.a. áttum við viðræður við fulltrúa frá umhverfisnefnd æðsta ráðsins og þeir tjáðu okkur að umhverfisvandamál Sovétríkjanna væru svo gífurleg að þeir yrðu að leita aðstoðar allra þeirra sem hugsanlegt væri að fá aðstoð frá. Þessir fulltrúar nefndu þó aðeins tvö stór umhverfisvandamál sérstaklega. Annað var Tsjernóbíl - slysið. Afleiðingar þess liggja alls ekki fyrir að fullu enn, hvorki það hversu mikið heilsutjón menn munu bíða af völdum þess slyss og ekki heldur hversu mikinn fjölda fólks þarf enn að flytja í burtu frá svæðum sem hætta stafar af að dvelja á, en þó nefndu þeir töluna fjórar milljónir manna. Hér er um að ræða svo gífurlegan fjölda að þeir sögðust alls ekki ráða við það verkefni án miklu meiri aðstoðar en þeir hafa fengið í sambandi við þetta hörmulega slys. Annað atriðið var umhverfisvandamálið í kringum Aralvatnið. Á síðustu 20 árum hefur, vegna áveitna úr ánum sem í það renna, rúmmál þess minnkað um helming, yfirborðið minnkað um 1 / 3 og vatnsborðið lækkað um 15 metra. Þetta hefur leitt til þess að strönd vatnsins hefur færst út allt að hundrað kílómetrum og það sem þar hefur þornað er að breytast í eyðimörk. Þeir óttast jafnvel að þarna verði um óviðráðanlegan uppblástur að ræða og að sá uppblástur tengist Mið - Asíueyðimörkinni. Að sjálfsögðu eiga þeir við mörg smærri vandamál að glíma, m.a. þau sem hæstv. ráðherra nefndi hér um mengun frá verksmiðjum og önnur slík. Ég minntist á tvö atriði í sambandi við umhverfismál sem hafa verið okkur Íslendingum ofarlega í huga. Annað er hættan af kjarnorkuslysum í hafinu og þar lýstu þeir yfir eindregnum stuðningi við tillögur okkar Íslendinga um friðun á úthöfunum eða draga sem mest úr kjarnorkuumferð um úthöfin. Hitt atriðið eru hugmyndir sem við höfum heyrt í nokkur ár að uppi væru hjá þeim um að veita vatni úr ánum í Síberíu sem falla norður í Íshafið til suðurs með óútreiknanlegum breytingum á loftslagi og öðru slíku í sambandi við Norður - Íshafið. Þeir sögðu að slíkar hugmyndir væru ekki lengur á döfinni hjá þeim, ekki til þess að fá þær til áveitna. Hins vegar gæti verið að þeir mundu reyna að leita að neysluvatni. En ég vildi sem sagt nota þetta tækifæri til að skýra frá þessari beiðni sem var beint til okkar Íslendinga eins og annarra þjóða. Þess vegna vildi ég taka undir það frv. sem hæstv. umhvrh. flytur hér og þörfina á því og jafnframt þá möguleika sem það gæti gefið í samskiptum þessara þjóða og verkefnum sem við gætum svo tekið að okkur þar.

Guðrún J. Halldórsdóttir : Hæstv. forseti. Í sjálfu sér er þetta þingmál eiginlega útgert mál. Það er búið að gera þennan samning og við erum bara að árétta orðinn hlut. Eigi að síður vil ég taka undir að þetta er nauðsynjamál sem hér er verið að bera fram og sjálfsagt að taka þátt í þessari norrænu samvinnu. --- Á ég að gæta bróður míns? var einu sinni spurt og það hefur vafist fyrir mönnum lengi. En það fer ekki á milli mála, okkur ber skylda til þess að styðja bræður okkar í austri til að vernda sitt umhverfi. Það er ekki bara þeirra umhverfi heldur einnig okkar. Mér finnst samt að það skorti örlítið á í þessu lagafrv., í þessum áætlunum. Það virðist vera búið að binda nú þegar ákvarðanir um það hvert á að snúa þessari samvinnuaðstoð, aðeins til Austur - Þýskalands, Póllands, Sovétríkjanna, Tékkóslóvakíu og Ungverjalands. Mér hefði fundist eðlilegt að í þessari upptalningu væru baltnesku löndin þrjú sem leitað hafa sérstaklega eftir samvinnu við okkur og aðstoð, bæði til þess að öðlast fullt sjálfstæði og á öðrum sviðum. Ég álít að inni í þessum samningi og í þessum lögum ætti að vera áætlun um það að við veittum baltnesku þjóðunum sérstaka aðstoð líka á þessu sviði.

Umhverfisráðherra (Júlíus Sólnes) : Hæstv. forseti. Ég vil þakka góðar undirtektir hv. þm. við þetta frv. Varðandi það sem hv. 18. þm. Reykv. Guðrún Halldórsdóttir nefndi get ég sagt frá því að það er einmitt lögð mikil áhersla á að leita eftir verkefnum í Eystrasaltsríkjunum. Veit ég til þess að fundir hafa verið tíðir og reyndar heimsóknir til Eystrasaltsríkjanna af hálfu þeirra aðila í Helsinki sem fara með þessi mál einmitt til þess að ná betra samstarfi og sambandi við Eystrasaltsríkin. Ég held að ég geti fullvissað hv. þm. um að það verður sérstaklega hugað að Eystrasaltsríkjunum í þessu sambandi.

Flm. (Eiður Guðnason) : Virðulegi forseti. Ég hef á þskj. 51 leyft mér að endurflytja frv. til laga um breytingu á áfengislögum frá því í júlí 1969. Frv. sem ég hef hér flutt gerir ráð fyrir því að við 13. gr. áfengislaganna bætist ný mgr. er orðist svo, með leyfi forseta: ,,Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins skal að höfðu samráði við landlæknisembættið og Umferðarráð merkja allar umbúðir undir áfengi, sem selt er í útsölum hennar, með viðvörun þar sem fram kemur að áfengisneysla barnshafandi kvenna geti valdið fósturskaða og að neysla áfengis og akstur ökutækja fari ekki saman.`` Ég hef áður flutt frv. um þetta sama efni. Fyrst um það að merkja áfengisumbúðir þannig að það komi skýrt fram að neysla áfengis og akstur ökutækja fari ekki saman og síðar þegar var í fréttum greint frá nýjum skýrslum sérfræðinga um það að áfengi, ef barnshafandi konur neyta þess jafnvel þótt í mjög litlum mæli sé, geti valdið fósturskaða og geri það raunar sannanlega. Frv. samhljóða þessu var flutt á síðasta þingi en kom þá seint fram og varð ekki útrætt. Í grg. er minnt á það að Íslendingar voru meðal fyrstu þjóða sem lögleiddu það að merkimiðar með varnaðarorðum um skaðsemi tóbaks voru settir á allar tóbaksumbúðir. Þetta framtak vakti mjög víða athygli og gerir enn. Og þótt erfitt sé að mæla hver bein áhrif slíkar aðvaranir hafa er flm. sannfærður um að slík varnaðarorð hafa bæði bein og óbein áhrif. Fyrir allnokkru var lögleitt í Bandaríkjunum að aðvaranir um skaðsemi áfengis skuli að finna á öllum umbúðum utan um áfengi og þar er ekkert undan skilið, hvorki létt vín né bjór, þótt hann sé raunar mjög lítið áfengur á þann mælikvarða sem hér er jafnan notaður. Þetta er sem sagt letrað með einhverjum hætti á allar umbúðir utan um áfengi. Þessi aðvörun hljóðar svo í lauslegri þýðingu: Opinber aðvörun. Að ráði landlæknis ættu barnshafandi konur ekki að neyta áfengis vegna hættu á fósturskaða. Áfengisneysla dregur úr ökuhæfni og hæfileika til að stjórna vélum og kann að valda heilsutjóni. Það er rétt að það komi fram hér að íslenskt áfengi sem selt er í vínbúðum í Bandaríkjunum, svo sem Eldur Ís vodka, sem Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins framleiðir, og Icy-vodka, sem fyrirtækið Sproti framleiðir og búið er til í Mjólkurbúinu í Borgarnesi, er að sjálfsögðu selt í Bandaríkjunum með viðvörum eins og að framan greinir því annars væri sala á því ekki leyfð á bandarískum markaði. Þegar frv. sama efnis var til umræðu hér fyrir tveimur árum man ég að forstjóri Áfengis- og tóbaksverslunar ríkisins kom á fund nefndarinnar og taldi ýmis tormerki á því að koma slíkum merkingum við. Ég fæ ekki séð að á því séu neinir tæknilegir örðugleikar að merkja áfengi sem selt er hér á landi með sama hætti og nú er lögboðið í Bandaríkjunum. Það er sjálfsagt rétt og má með rökum styðja að þessu fylgi einhver lítils háttar kostnaður. En sé gert ráð fyrir þessu strax í upphafi við prentun þá hlýtur sá kostnaður að vera hverfandi lítill og ekki skipta neinu máli varðandi verðlagningu á þessari vöru. Ég ætla ekki, herra forseti, að hafa um þetta mikið fleiri orð. Ég held að það sé skynsamlegt að gera þetta. Ég held að það sé heilsuverndaratriði að vara við þessu. Alveg eins og varað er við skaðsemi tóbaks eigi að vara við skaðsemi áfengis, sérstaklega þar sem sannað er að áfengisneysla í mjög litlu magni getur haft fósturskaða í för með sér hjá konum sem ganga með barn. Ég sé ekki ástæðu til, herra forseti, að fjölyrða frekar um þetta en legg til að að lokinni þessari umræðu verði frv. vísað til 2. umr. og hv. allshn.

Salome Þorkelsdóttir : Hæstv. forseti. Ég vil aðeins koma hér til að taka undir efni þessa frv. sem hv. 3. þm. Vesturl. hefur nú mælt fyrir. Eins og fram kom í hans máli hefur hann flutt það áður en þá var of skammur tími til þess að afgreiða þetta mál, væntanlega aðeins af þeirri ástæðu því ég tel þetta mál vera svo sjálfsagt. Ég trúi ekki öðru en það fái góðan stuðning og reyndar ætti ekki að þurfa langan tíma til að afgreiða svona mál hér í gegnum þingið. Ég lít svo á að þetta sé liður í því forvarnarstarfi sem væntanlega allir eru sammála um að þurfi að vinna á þessu sviði, þ.e. í áfengismálum. Og ef ég má nota svo nútímalegt orðalag að segja að ég blæs á það að einhver tormerki séu á því að koma slíkum merkingum á umbúðir undir áfengi eins og kom reyndar fram og hv. 3. þm. Vesturl. skýrði réttilega frá hjá forstjóra Áfengis- og tóbakseinkasölunnar. Ég held að það sé ekki meira vandamál að koma þessum merkimiðum fyrir en það reyndist vera á tóbaksumbúðunum og eins og reyndar kom fram í hans máli þá auðvitað leggst slíkur kostnaður á vöruna svoleiðis að þetta er aðeins framkvæmdaratriði. Ég ætla ekki að hafa fleiri orð um þetta frv., hæstv. forseti. Ég lýsi eindregnum stuðningi við það.

Danfríður Skarphéðinsdóttir : Virðulegi forseti. Ég vil aðeins þakka hv. flm. fyrir að endurflytja þetta mál. Mér finnst í raun og veru dálítið súrt þegar ég hugsa um að það þurfi að endurflytja slíkt mál, að við skyldum bara ekki afgreiða það þegar það var flutt á síðasta þingi því hér er auðvitað um mjög þarft og sjálfsagt mál að ræða. Það sem ber að leggja mesta áherslu á varðandi mannvernd í okkar þjóðfélagi er forvarnarstarf af öllu tagi og þetta er að sjálfsögðu einn mikilvægur liður í því. Það að merkja umbúðir utan um áfengi er auðvitað aðeins spurning um framkvæmd og breytt vinnubrögð og ef einhver tregða er til þess þá skil ég hana ekki. En ég vildi sem sé aðeins lýsa hér stuðningi mínum við þetta nauðsynjamál og vona að við getum afgreitt það hratt í gegnum þingið.

Jón Helgason : Hæstv. forseti. Ég vil taka undir þær þakkir sem hv. flm. hafa verið færðar fyrir að endurflytja þetta frv. En ég vil aðeins gefa þá skýringu að málið var ekki afgreitt á síðasta þingi frá þeirri nefnd, sem ég var þá formaður fyrir, sökum þess hversu seint það var borið fram. Ég hygg að það hafi notið stuðnings meiri hluta í þeirri nefnd og hefði ekki staðið á því nema vegna þess að það var á allra síðustu dögum þingsins sem málið kom til nefndarinnar. En ég vil taka undir efni þess. Og vegna þess að ég hef mikinn áhuga á því að þetta mál verði afgreitt þá vildi ég beina því til nefndarinnar nú hvort ekki þurfi að athuga 2. gr. frv., þ.e. lög þessi öðlist þegar gildi. Sjálfsagt kæmu þá þau andmæli að ekki væri hægt að gera svona lagað í einu vetfangi svo það þarf að hafa einhvern hæfilegan fyrirvara í lögunum þannig að sú viðbára sé ekki fyrir hendi að þetta séu ekki framkvæmanleg lög. En að öðru leyti vil ég taka undir þau orð sem hér hafa fallið um þetta mál. Þessar setningar eru bæði ábendingar og aðvörun og ég tel þá líka að þær höfði til hvers og eins sem áfengi veitir, ekki aðeins þeirra sem neyta heldur einnig þess sem veitir, hvaða afleiðingar slíkar veitingar hafa.

Flm. (Eiður Guðnason) : Herra forseti. Ég vildi aðeins þakka þeim hv. þm. sem tekið hafa til máls og hafa tekið undir efni frv. og staðfest að það er auðvitað hárrétt sem hæstv. forseti þessarar deildar, 2. þm. Suðurl., sagði hér í þessum ræðustól, að málið kom mjög seint fram á síðasta þingi og það er auðvitað eingöngu ástæðan fyrir því að það var ekki afgreitt. Sömuleiðis hygg ég að rétt sé sú ábending hans að hugleiða megi og athuga hvort ekki sé rétt að gefa nokkurn umþóttunartíma frá því að þessi breyting kynni að verða samþykkt og þar til hún kemur til framkvæmda vegna þess að það er sjálfsagt eðlilegt að einhvern tíma þurfi menn til undirbúnings varðandi þetta atriði. Ég þakka sem sagt undirtektirnar og túlka þær sem svo að þetta mál muni eiga greiðan gang hér í gegnum þessa hv. deild.