arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Heilbr.- og félmn. hefur athugað frv. það, sem hér liggur fyrir, og leggur n. einróma til, að það verði samþykkt með þeim breytingum, sem fram koma í nál. hennar á þskj. 145. N efndin boðaði á sinn fund nokkra sérfróða menn um þessi mál, þá dr. med. Sigurð Sigurðsson landlækni, dr. med. Gísla Petersen yfirlækni á röntgendeild Landsspítalans og prófessor Magnús Magnússon. Breytingin, sem við flytjum við 3. gr. frv., er gerð samkv. ábendingu þessara aðila, sem gerðu n. grein fyrir skoðun sinni, og féllst hún á rök þeirra, enda vart á færi annarra aðila en þeirra, sem sérþekkingu hafa á þessum málum, að dæma um þau atriði, sem þar um ræðir. Breytingin við 4. gr. frv. er gerð að athuguðu máli eftir viðræður, sem n. átti við þá aðila, sem ég áðan nefndi. Kom fram í þessum viðræðum, að um allviðtækt eftirlit hlyti að vera að ræða, sem óhjákvæmilega hefði nokkurn kostnað í för með sér. Verður að telja eðlilegt með hliðsjón af öðru opinberu eftirliti í landinu, bæði öryggiseftirliti o.fl., að viðkomandi aðilar beri kostnaðinn við eftirlitið að einhverju eða öllu leyti. Töldu hinir sérfróðu menn, að eðlilegast væri, að eftirlit með geislavirkum efnum og geislatækjum væri framkvæmt á vegum heilbrigðisyfirvalda landsins, og taldi landlæknir vel geta samrýmzt, að sá aðili, sem eftirlit þetta hefði með höndum á vegum heilbrigðisyfirvaldanna, væri einnig að öðrum þræði starfandi á Landsspítalanum, og mundi það draga úr kostnaði við eftirlitið. Formaður heilbr: og félmn., hv. 1. þm. Vestf., ræddi þessar tvær breyt. við hæstv. heilbrmrh., og féllst hann á þær fyrir sitt leyti. Í viðræðunum við þá aðila, sem n. boðaði á fund sinn, kom fram, að mesta hætta á geislavirkni af völdum tækja og efna væri fyrir þá menn, sem störfuðu með röntgentæki, sem notuð eru á sviði læknisfræði hér á landi, til myndatöku og lækninga, svo og röntgentækja, sem notuð eru í einstökum greinum iðnaðar og verzlunar. Í sambandi við fsp., sem fram kom í n., upplýstu hinir sérfróðu menn, að ekki mundi stafa nein hætta á geislavirkni frá þeim ratsjám, sem í bátum og skipum eru hér á landi. Hins vegar væri sjálfsagt, að eftirlit væri haft með innflutningi slíkra tækja, og væri það í samræmi við það, sem átt hefur sér stað um alllangt árabil, bæði á Norðurlöndum og annars staðar erlendis. Eins og fram kemur af grg. frv., hefur það verið samið að frumkvæði Kjarnfræðinefndar Íslands og hlotið rækilegan undirbúning sérfræðinga og meðmæli landlæknis. Mun frv. vera í höfuðatriðum samhljóða tilsvarandi löggjöf nágrannaþjóða okkar. Heilbr.- og félmn. leggur einróma til, að frv. verði samþykkt með þeim breytingum, sem fram koma í nál. hennar á þskj. 145.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (JóhH): Það liggur ekki fleira fyrir þessum fundi, og ef ekki neitt óvænt ber upp á, er þetta sennilega síðasti fundur Nd. fyrir þingfrestunina. Ég vil þess vegna leyfa mér að nota tækifærið til að þakka hv. þdm. fyrir góða samvinnu við mig sem forseta á þessum fyrri hluta þingsins. Ég vil leyfa mér að vænta þess, að þeir megi njóta jólahátíðarinnar, og einnig ber ég fram þær óskir til starfsfólks þingsins. Ég óska svo þm. öllum gleðilegs nýs árs og þakka gamla árið og læt í ljós þá ósk, að við megum hittast heil á húfi til áframhaldandi samstarfs á næsta ári, þegar þing kemur saman að nýju.



Herra forseti. Ég vil fyrir hönd okkar þdm. þakka hæstv. forseta góðar óskir í okkar garð. Og ég vil óska honum og fjölskyldu hans gleðilegra jóla og farsæls komandi árs og þakka honum fyrir góða fundarstjórn. Ég vona, að við megum hitta hann heilan á húfi hér á komandi ári. Ég bið hv. þm. að rísa úr sætum til að taka undir þessar óskir mínar til forseta. - Dm. risu úr sætum.

Forseti (JóhH): Ég þakka hlýjar óskir í minn garð og minnar fjölskyldu og þakka þm. fyrir þeirra undirtektir.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (SÓÓ): Þá eru ekki fleiri mál á dagskrá þessa fundar, og verður þetta því, ef allt fer að líkum, síðasti fundur fyrir þinghlé. Ég vil nota þetta tækifæri og þakka öllum hv. þdm, fyrir ágætt samstarf, góða fundarsókn og stundvísi það sem af er þessu þingi. Ykkur öllum, utanbæjarmönnum, sem nú hverfið heim, óska ég góðrar heimferðar og góðrar heimkomu. Öllum ykkur og í fjölskyldum ykkar ásamt öllu starfsliði Alþingis óska ég gleðilegrar jólahátíðar, og þeirri ósk fylgir ósk um gott og gæfuríkt komandi ár. Megum við svo öll hittast heil til starfa að loknu þinghléi.



Ég veit, að ég mæli það eitt, sem býr öllum hv. samdeildarmönnum mínum í hug, þegar ég leyfi mér að þakka hæstv. forseta fyrir hans hlýlegu orð og góðu árnaðaróskir í okkar garð. Ég vil um leið þakka honum sem forseta fyrir góða framkomu og lipurlega stjórn á fundum d. Og ég vil óska honum og fjölskyldu hans allra heilla á næstu jólum og hamingjuríks komandi árs. Ég bið ykkur, þdm., að gera svo vel að taka undir þessi orð mín með því að rísa úr sætum. Dm. risu úr sætum.

Forseti (SÓÓ): Ég vil þakka hv. 1. þm. Norðurl. e. fyrir hans hlýju orð í minn garð, og einnig ykkur, hv. þdm., fyrir að taka undir þau.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (FS): Áður en gengið er til dagskrár, vil ég leyfa mér að minnast Sigurðar E. Hlíðar fyrrv. yfirdýralæknis og alþm., sem lézt í Landakotsspítala í gær, 18. des., 77 ára að aldri. Sigurður E. Hlíðar var fæddur 4. apríl 1885 í Hafnarfirði. Foreldrar hans voru Einar organisti og trésmiður þar Einarssonar bónda í Laxárdal í Eystrahrepp Einarssonar og kona hans, Sigríður Jónsdóttir bónda í Hörgsholti í Ytra-hrepp Jónssonar. Hann lauk fjórða bekkjar prófi í Lærða skólanum í Reykjavík 1904 og embættisprófi í dýralækningum við dýralækna- og landbúnaðarháskólann í Kaupmannahöfn 1910. Síðar var hann á þriggja mánaða námskeiði við sama skóla, á árinu 1922, og veturinn 1929–30 stundaði hann nám í efnagreiningu mjólkur og kjarnfóðurs og jarðvegsrannsóknum við rannsóknarstofnun í Kiel. Árið 1910 var hann skipaður dýralæknir á Norður- og Austurlandi með búsetu á Akureyri. Gegndi hann því embætti fram til ársins 1943, er hann var skipaður dýralæknir í Reykjavík og yfirdýralæknir landsins. Af dýralæknisembætti í Reykjavík lét hann 1950, en yfirdýralæknisembætti gegndi hann til sjötugsaldurs. Sigurður E. Hlíðar var valinn til ýmissa trúnaðarstarfa og vann að ýmsum félagsstörfum jafnframt embætti sínu. Hann var stjórnarnefndarmaður Ræktunarfélags Norðurlands frá 1912–1943, og formaður þess 1921–1943. Í bæjarstjórn Akureyrar átti hann sæti 1917–1938 og var forseti hennar frá 1932. Heilbrigðisfulltrúi á Akureyri var hann 1918–1943. Hann átti sæti á búnaðarþingi 1921–31. Þm. Akureyringa var hann 1937–1949, sat á 17 þingum alls. Hann var kosinn í fulltrúaráð Rannsóknarstofnunar háskólans 1936 og formaður mþn. í mjólkurmálum 1943. Hann átti sæti í stjórn Stúdentafélagsins á Akureyri, Taflfélags Akureyrar og Leikfélags Akureyrar, var formaður Dýralæknafélags Íslands 1935–1943 og formaður Dýraverndunarfélags Íslands um langt skeið. Hann sinnti ýmsum ritstörfum, stofnaði blaðið Íslending á Akureyri 1915 og var ritstjóri þess til 1920, var ritstjóri Dagblaðsins á Akureyri 1914–1915 og Einars Þveræings 1926 og ritaði fjölda greina í erlend og innlend tímarit og blöð. Hann samdi og gaf út nokkur rit um búfjársjúkdóma. Hann var og kunnáttumaður og áhugamaður um mannfræði og ættfræði, og eftir að hann lét af embætti, gaf hann út mikið rit um Árnesingaættir. Sigurður E. Hlíðar gegndi um langt skeið annasömu embætti af árvekni og áhuga, en sinnti jafnframt því fjöldamörgum störfum öðrum af alúð og ósérhlífni, eins og ráða má af því, sem hér hefur verið rakið af æviferli hans. Hann vann á löngum embættisferli giftudrjúg störf fyrir bændastétt landsins. Hann var ljúfmenni og gott til hans að leita með ýmis vandamál, afburða vinsæll og vel látinn af öllum, sem við hann þurftu að skipta, stefnufastur í skoðunum, en samvinnuþýður í félagsmálum. Ég vil biðja hv. alþm. að minnast Sigurðar E. Hlíðar með því að rísa úr sætum. -
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Kjarabaráttu verkalýðshreyfingarinnar má að vissu leyti skipta í tvo þætti. Annars vegar er barátta, sem miðast að sjálfu kaupgjaldinu, en hins vegar sú, sem kalla mætti félagslega baráttu og stefnir að því að tryggja ýmiss konar réttindi og hlunnindi, sem bæta kjör hinna vinnandi manna. Eitt af því, sem síðast vannst á sviði hinna félagslegu umbóta með samningum við atvinnurekendur og að vísu eftir verkfall, voru greiðslur í sjúkrasjóði og aðra sambærilega sjóði verkalýðsfélaga. Þegar þetta náðist fram, voru að vísu uppi skiptar skoðanir um, hvort þetta 1%, sem í flestum tilfellum var um að ræða, skyldi renna í slíka sjóði eða greiðast sem kaup. Niðurstaðan varð á flestum stöðum að fara sjúkrasjóðsleiðina. Nú hefur komið í ljós, að ýmis verkalýðsfélög eiga í erfiðleikum við að innheimta þessar greiðslur. Fyrir ábendingar forráðamanna í nokkrum verkalýðsfélögum höfum við þrír Alþýðuflokksmenn flutt frv., sem mundi heimila lögtak og fjárnám án undanfarins dóms eða sáttar á slíkum gjöldum. Í lögum eru þegar nokkur ákvæði, sem eru þess eðlis, að hér er ekki um nýja eða óeðlilega leið að ræða, og eftir þeim upplýsingum, sem við höfum fengið, mundi þessi lagasetning ein verða til þess, að innheimtan gengi mun betur, án þess að þyrfti beinlínis að grípa til þeirrar heimildar, sem lögin veita. Mundi verða svo, að skoðun kunnugra, að heimildin ein mundi skapa nægilega mikið aðhald til, að slík innheimta gengi vandræðalítið. Með því að ýmis félagsleg ákvæði, sem hafa komizt inn í samninga, hafa vaxandi þýðingu varðandi lausn á vinnudeilum og góða sambúð á milli vinnusala og vinnukaupenda, teljum við, að það væri eðlilegt og mundi verða til bóta fyrir báða aðila, ef sú heimild, sem við leggjum til að veitt verði, næði fram að ganga. Herra forseti. Ég legg til, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. allshn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og öllum hv. alþm. er kunnugt, er svo fyrir mælt í stjórnarskrá landsins, að reglulegt Alþingi skuli koma saman ár hvert eigi síðar en 15. febr., nema öðruvísi sé ákveðið með lögum. Þá vita einnig allir, að þessu þingi, sem nú stendur yfir, verður ekki lokið fyrir þennan tíma. Þess vegna er þetta frv., sem hér er til umr. á þskj. 259, borið fram, en það mælir svo fyrir, að Alþingi skuli koma saman til fundar eigi síðar en 10. okt., en fyrr, ef forseti Íslands ákveður annað. Ég vildi mega leyfa mér að mælast til, að sú mátsmeðferð verði viðhöfð, sem venja er til um slík frv., sem eru gamlir kunningjar hér, að málinu sé ekki vísað til n., heldur afgreitt nefndarlaust, og verði það samþ., sem ég tei vist að verða muni, þá verði þessum fundi slitið og tveir aðrir fundir boðaðir til þess að afgreiða málið endanlega frá þessari hv. deild.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og öllum hv. alþm. er kunnugt, er svo fyrir mælt í stjórnarskrá landsins, að reglulegt Alþ. skuli koma saman árlega fyrir 15. febr., nema öðruvísi sé fyrir mælt í lögum. Það er einnig kunnugt öllum hv. alþm., að þessu þingi, sem nú stendur yfir, verður ekki lokið fyrir þann tíma. Þess vegna er það frv., sem hér er til umræðu, borið fram, í því skyni, að fullnægt hafi verið þessu ákvæði stjórnarskrárinnar með því að heimila, að Alþ. skuli koma saman eigi síðar en 10. okt. n.k., en fyrr, ef forseti Íslands ákveður annan samkomudag. Það hefur verið venja, þegar slík frv. hafa verið borin fram, að þau hafa verið afgreidd nefndarlaust á þremur fundum, sem hafa verið hver á eftir öðrum, og vildi ég leyfa mér að mælast til, að sú málsmeðferð yrði einnig höfð hér að þessu sinni.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (FS): Frá forseta Ed. hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 13. febr. 1963. Magnús Jónsson, 6. þm. Norðurl. e., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég er á förum til útlanda til þess að sitja á þingi Norðurlandaráðs og mun því ekki geta setið á Alþingi næstu 2 vikur, leyfi ég mér, með skírskotun til 138. gr. l. um kosningar til Alþingis, að óska þess, að varamaður minn, Gísli Jónsson menntaskólakennari, taki á meðan sæti mitt á Alþingi.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt. Sigurður Ó. Ólafsson, forseti Ed.“ Kjörbréf Gísla Jónssonar hefur áður verið rannsakað og samþ., og tekur hann nú um sinn sæti Magnúsar Jónssonar hér á Alþingi, og býð ég hann velkominn. Þá hefur borizt annað bréf frá forseta Ed., á þessa leið, það er dags. 13. febr.: „Ólafur Jóhannesson, 3. þm. Norðurl, v., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég er á förum til útlanda til þess að sitja á þingi Norðurlandaráðs og mun því ekki geta setið á Alþingi næstu tvær vikur, leyfi ég mér, með skírskotun til 138. gr. l. um kosningar til Alþingis, að óska þess, að varamaður minn, Jón Kjartansson forstjóri, taki á meðan sæti mitt á Alþingi.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt. Sigurður Ó. Ólafsson, forseti Ed.“ Kjörbréf Jóns Kjartanssonar hefur einnig verið áður rannsakað og samþ., og tekur hann nú sæti Ólafs Jóhannessonar um sinn hér á Alþingi, og býð ég hann velkominn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (JóhH): Forseta hafa. borizt tvö eftirfarandi bréf: „Vegna anna heima fyrir mun ég ekki geta sinnt þingstörfum nú um skeið og óska þess vegna, með skírskotun til 138. gr. l. um kosningar til Alþingis, að 1. varamaður Sjálfstfl. í Norðurlandskjördæmi vestra, Jón Pálmason bóndi, taki sæti mitt á Alþingi í fjarveru minni. Gunnar Gíslason.“ „Vegna utanfarar get ég ekki tekið þátt í störfum Alþingis næstu tvær vikur og óska þess vegna að varamaður minn, Einar Ágústsson sparisjóðsstjóri, taki sæti mitt á meðan: Reykjavík, 15. febr. 1963. Þórarinn Þórarinsson.“ Báðir þessir hv. þm., Jón Pálmason og Einar Ágústsson, hafa áður átt hér sæti, og ég býð þá velkomna til þingstarfa.



Herra forseti. Frv. þetta, sem að efni til var samþ. óbreytt í Ed., einungis gerð lítilsháttar orðabreyting á útlendum heitum, sem þar eru nefnd, er samhljóða að efni sams konar frv. á hinum Norðurlöndunum. Það hafði alllengi verið undirbúið af hálfu ríkisstj. hinna Norðurlandanna fjögurra að koma á slíkri löggjöf sín á milli. Málið var tekið fyrir á dómsmálaráðherrafundi í Osló í janúar í fyrra, og bar ég þá ósk fram um, að Ísland yrði einnig aðili þess samkomulags, sem raunverulega felst í frv. Ég tel, að málið hafi ef til vill ekki ýkjamikla raunhæfa þýðingu fyrir Ísland, að við þurfum ekki að setja marga erlenda ríkisborgara í fangelsi hér skv. þessu frv., né sennilegt, að Íslendingar verði settir í fangelsi erlendis fyrir þessi lagaboð. En því meiri fræðilega þýðingu má segja að málið hafi. Þetta er í fyrsta skipti, sem sjálfstæð ríki viðurkenna dómsúrskurði eða dóma annarra ríkja með þeim hætti, að þeir eigi að verða milliliðalaust undirstaða frelsissviptingar þeirra eigin þegna í öðrum löndum. Frv. sýnir því mikið gagnkvæmt traust aðilanna á réttaröryggi hinna ríkjanna. Og það er mikilsvert fyrir okkur Íslendinga að njóta þeirrar viðurkenningar frá okkar frændþjóðum, sem í þessu felst, þó að málið væntanlega hafi ekki ýkjamikla raunhæfa þýðingu, eins og ég sagði, enda er bezt að játa það, að fangelsi okkar eru því miður ekki í svo góðu lagi, að við getum nú tekið marga aukamenn til vörzlu í þeim. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um málið. Ég legg til, að því verði vísað til 2. umr. og hv. allshn. Ég legg áherzlu á, að málið verði afgreitt á þessu þingi, en ég hygg, að það verði betra að doka með fullnaðarafgreiðslu fram undir þinglok til þess að sjá, hvernig fer með afgreiðslu sams konar frv. í hinum Norðurlöndunum, því að ætlunin hafði verið, að það væri nokkurt samflot haft um meðferð málsins í öllum fimm löndunum. Það er óeðlilegt, að við verðum fyrstir með samþykkt málsins, en að sjálfsögðu er þó rétt að afgreiða það, áður en þingi lýkur. Þetta vildi ég biðja hv. n. um að athuga og fylgjast þá einnig með því, hvernig gengur með afgreiðslu í hinum Norðurlöndunum. Dómsmrn. og utanrrn. gætu orðið hjálpleg n. um að afla þeirra upplýsinga.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (FS): Frá forseta efri deildar hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 28. febr. 1963. Karl Kristjánsson, 1. þm. Norðurl. e., hefur ritað mér eftirfarandi: „Þar sem ég undirritaður þarf að fara í sjúkrahús um stundarsakir og mun því ekki geta sinnt þingstörfum um skeið, leyfi ég mér, með skírskotun til 138. gr. l. um kosningar til Alþingis, að óska þess, að 3. varamaður Framsfl. í Norðurl. e., Valtýr Kristjánsson bóndi í Nesi í Fnjóskadal, taki á meðan sæti mitt á Alþingi.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt. Sigurður Ó. Ólafsson, forseti Ed. Til forseta sameinaðs Alþingis.“ Með bréfi þessu fylgja símskeyti tvö, annað frá Akureyri: „Vegna forfalla get ég ekki mætt á Alþingi í fjarveru þinni næstu daga. Jakob Frímannsson.“ Og undirskrift er staðfest af símstúlku. Og frá Ólafsfirði annað skeyti: „Vegna anna get ég undirritaður ekki mætt á Alþingi í stað Karls Kristjánssonar alþm. Björn Stefánsson skólastjóri:“ Þessi undirskrift er staðfest. - Samkv. þessu tekur nú Valtýr Kristjánsson sæti Karls Kristjánssonar á Alþingi um sinn, og býð ég hann velkominn, en kjörbréf Valtýs hefur áður verið rannsakað og samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Sjútvn. hefur haft mál þetta til athugunar, svo sem fram kemur á þskj. 339. Mælir n. einróma með því, að frv. verði samþ. Sú breyting, sem frv. þetta felur í sér, er einungis í því fólgin að hækka lántökuheimild til handa ríkisstj. í því augnamiði að auka við eða stækka landshöfnina í Keflavík og Njarðvíkum. Núv. heimild mun vera bundin við 15 millj. kr., en skv. frv. er lagt til, að upphæðin verði hækkuð í 70 millj. kr. Í umsögn vita- og hafnarmálastjóra, en hann mælir með samþykkt frv., kemur það fram, að hann telur, að upphæð sú, er hér um ræðir, muni nægja til þess og vera jafnvel nokkru meiri en ráðgert sé að framkvæma fyrir í næstu framtíð. Verður að telja eðlilegt, að lánsheimildin sé það rúm, að ekki þurfi til þess að koma að leita lagabreyt. í þessu skyni mjög ört. Ég tel ekki, að ástæða sé til þess að ræða sérstaklega um þá miklu nauðsyn, sem á því er að auka og stækka landshöfnina í Keflavík, en um það mál munu allir, sem til þekkja, vera á einu máli, enda má telja, að hlutverk hafnarinnar hafi á síðari árum náð langt út yfir það að þjóna þeirri þörf, sem um er að ræða í Keflavík og Njarðvíkum, einum saman. Aðrar útgerðarstöðvar á Suðurnesjum hafa einnig og munu í framtíðinni njóta góðs af þeirri aðstöðu, sem landshöfnin getur veitt, eftir að ráðizt hefur verið í stækkun hafnarinnar og hún aukin og endurbætt, eins og nú er fyrirhugað. Ég mun svo ekki orðlengja frekar um mál þetta, en geri það að tillögu minni, að það verði að lokinni þessari umr. samþ. og vísað til 3. umr.



Herra forseti. Hér er um mál að ræða, sem segja má að sé að öllu leyti hliðstætt frv. því um landshöfn í Keflavík og Njarðvíkum, sem hér var til umr. næst á undan. Eina efnisbreytingin, sem frv. felur í sér, er um hækkun lánsheimildar til hafnarframkvæmdanna. Er hér um hækkun að ræða úr 12 millj. kr., sem nú er, í 50 millj. kr. Sú heimild, sem nú er í gildi, mun að mestu leyti vera fullnýtt, en hins vegar er nú fyrirhugað að hefja framkvæmdir að nýju á komandi sumri, skv. upplýsingum, sem fram koma í bréfi hafnarmálastjóra, dags. 13. nóv. s.l. um mál þetta. Þar er sagt m.a., að þá standi yfir áætlunargerð um byggingarframkvæmdir í Rifshöfn og muni þær áætlanir gera ráð fyrir framkvæmdum, sem kosta muni um 30–40 millj. kr. Er þá aðeins átt við næsta áfanga, sem að vísu mun taka meira en eitt ár að framkvæma. Það er því augljóst mál, að sú hækkun lánsheimildar, sem frv. kveður á um, er sízt of mikil. Þessar byggingarframkvæmdir, sem hér um ræðir og nú eru fyrirhugaðar af báðum þessum þýðingarmiklu landshöfnum, í Keflavík og á Rifi á Snæfellsnesi, eru nú orðnar mjög brýnar og aðkallandi, og hefur þeirra vissulega verið beðið með eftirvæntingu um langan tíma af þeim aðilum, sem hér eiga hlut að máll. Það er einróma till. sjútvn., að frv. þetta verði samþ. og að lokinni þessari umr. vísað til 3. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér um ræðir, er flutt til staðfestingar á brbl., sem út voru gefin 1. júní 1962, og er skv. 1. gr. frv. um heimild til handa ráðh. að leyfa h/f Hval að flytja til landsins eitt hvalveiðiskip, þó að það sé eldra en 12 ára, en það er skv. l. hámarksaldur skipa, sem innflutningur er nú leyfður á. Það skip, sem hér um ræðir, er 13 ára gamalt eða einu ári eldra en l. heimila. Á undanförnum árum hefur það oftar en einu sinni komið til, að frávik væru gerð um innflutning skipa, svo sem hér er lagt til. Hefur það t.d. tvisvar áður átt sér stað varðandi hvalveiðiskipin, auk þess sem hvalveiðiflotinn, sem byrjað var með, þegar veiðarnar hófust fyrir hvalstöðina í Hvalfirði, var byggður upp af skipum, sem öll voru eldri en 12 ára. Elztu skipin eru nú 30-36 ára gömul. Hefur sumum þeirra verið fargað til niðurrifs, en öðrum hefur verið lagt til hliðar sem lítt nothæfum. Enda þótt skip það, sem hér um ræðir, sé orðið 13 ára gamalt, er það tvímælalaust eitt bezta og fullkomnasta skipið, sem nú er í íslenzka hvalveiðiflotanum. Ég vil því, herra forseti, mæla með því f. h. sjútvn., að frv. þetta verði samþ.



Herra forseti. Með bréfi 5. þ. m. hefur dóms- og kirkjumrn. óskað þess, að landbn. Ed. flytti frv. það, sem hér liggur fyrir, um sölu á tveim prestssetrum, Æsustöðum í Húnavatnssýslu og Vatnsenda í Suður-Þingeyjarsýslu. Þessi prestssetur bæði eru nú lögð niður sem slík og aðsetur prestanna flutt á aðra staði skv. ósk sóknarnefnda og með samþykki biskups og kirkjumrn. Hins vegar hefur ráðuneytið komizt að þeirri niðurstöðu, að nauðsynleg sé sérstök lagaheimild til að selja jarðirnar og gera þannig verð úr þeim, sem gangi til húsabóta á hinum nýju prestssetrum. Einstakir nefndarmenn landbn. hafa áskilið sér rétt til að flytja brtt. eða hafa óbundnar hendur um afstöðu til málsins. Hins vegar er að mínu áliti ekkert annað en gott um það að segja, að þessar jarðir séu seldar, ekki sízt ef um leið er hægt að tryggja það, að þær haldist í ábúð og verði nytjaðar. En báðar eru þessar jarðir allvel í sveit settar og mjög sæmilegar jarðir, og þar af leiðandi virðist ekkert því til fyrirstöðu, að á þeim verði búið, ef einstakir menn geta fengið þær með þeim kjörum, sem þeir telja sæmileg. Ég held, að það hafi ekki verið. ágreiningur um það, að þessar jarðir verði seldar, þar sem búið er áður að ganga frá því, að prestsseturstaðirnir verði aðrir en verið hafa, og þegar eru hafnar framkvæmdir við byggingar a.m.k. á öðru því prestssetri, sem á að taka við, og þess vegna fyllsta þörf á fjármunum til stuðnings því, að þar komist upp prestsseturshús sem fyrst. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta mál. Ég geri ekki ráð fyrir, að það sé ágreiningsmál. Hins vegar má athuga um, ef eitthvað nýtt kemur fram í málinu, fyrir 2. umr., og þá mundi það koma fram við 2. eða 3. umr. Að svo mæltu legg ég til, að frv. verði vísað til 2. umr.