Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir yfirgripsmikla ræðu. Það er margt í henni sem vert væri að koma inn á og hér eru margir þingmenn sem reyndu að komast í andsvar við hv. þingmann. Hv. þingmaður minntist á fjölmörg atriði þar sem þörf er á auknum útgjöldum ríkissjóðs; það er RÚV, fæðingarorlofsmálin og ýmislegt fleira sem tekið var til. En hvar á að auka tekjurnar? Ég hef heyrt á það minnst að vinstri grænir leggja mikið upp úr því að skattleggja sjávarútveginn og atvinnulífið meira. En er það sú tekjulind sem standa á undir öllum þeim hugmyndum sem þingmenn flokks hv. þingmanns, þ.e. þingmenn Vinstri grænna, hafa talið upp hér í ræðustól og talað gegn í umræðunum um fjáraukann og liggur í loftinu varðandi fjárlögin?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni andsvarið og spurninguna. Við hv. þingmenn Vinstri grænna stöndum að breytingartillögum við fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar þar sem við leggjum í senn til útgjaldaaukningu, eins og hv. þingmaður nefnir, og tekjuöflun. Við teljum, og það lá fyrir fyrir kosningar þannig að við leggjum í raun og veru fram sömu stefnu og við lögðum fram fyrir kosningar, að það sé, já, eðlilegt að tekin séu sanngjörn auðlindagjöld. Menn eru ekki sammála um hver þau eigi að vera. Við teljum að þau geti verið hærri en þau sem núverandi ríkisstjórn leggur til. Við teljum að hægt sé og sanngjarnt og eðlilegt að innheimta hér hærra auðlindagjald af sjávarútveginum, útgerðinni, og það muni ekki hafa áhrif á afkomu hans. Við höfum auðvitað rætt það. Við teljum líka eðlilegt til að mynda að ferðaþjónustan, blómstrandi atvinnuvegur, borgi hærri virðisaukaskatt og við teljum líka að það sé eðlilegt, eins og við sögðum fyrir kosningar, að fresta skattalækkunum á millitekjuþrep. Við teljum að 

Hæstv. forseti. Þannig að það er millitekjufólkið og atvinnulífið sem á að greiða þessi kosningaloforð Vinstri grænna. Ég tek eftir því í þeirri fréttatilkynningu sem flokkurinn sendi frá sér þann 10. desember þar sem talið er upp í hvað Vinstri grænir mundu eyða peningunum ef þeir væru hér í ríkisstjórn og hvernig þeir ætluðu að afla þeirra, að þar er ekki minnst á bankaskatt. Þar er ekki minnst á að til hefði staðið hjá Vinstri grænum að skattleggja bankana. Eru þeir þá andvígir því? Að sama skapi spyr ég: Styður hv. þingmaður það meginsjónarmið sem við erum að vinna með í fjárlagagerðinni, að fjárlögin verði hallalaus?

Virðulegi forseti. Sú ríkisstjórn sem ég sat í, ríkisstjórn Vinstri grænna og Samfylkingar, kom hér á bankaskatti, að mig minnir ekki með stuðningi Sjálfstæðisflokksins þá. Við höfum lýst því yfir að við séum mjög jákvæð gagnvart þeirri útvíkkun á þeim bankaskatti sem við settum á sem núverandi stjórnarflokkar hafa lagt til, en við leggjum það ekki til í breytingartillögum því að það er að sjálfsögðu í því fjárlagafrumvarpi sem lagt var fram og hafa verið boðaðar frekari breytingar á því. Því fannst okkur ekki eðlilegt að leggja fram sérstakar breytingartillögur um það. En ég nefni hér að þeir skattar sem lagðir voru á, bæði hækkun á fjársýsluskatti og bankaskatti, skiluðu ríkinu líklega um 10 milljörðum samanlagt á þessu ári, þannig að þar höfum við líka talið eðlilegt að þessi fyrirtæki legðu sitt til samfélagsins.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni og fyrrverandi menntamálaráðherra fyrir ákaflega góða ræðu. Mig langar til að spyrja hv. þingmann út í þá furðulegu alhæfingu að með því að hækka innritunargjöld í Háskóla Íslands fækkum við þeim sem innrita sig og tryggjum líka, að mati meiri hluta nefndarinnar, að þeir sem skrá sig í Háskóla Íslands eða annan opinberan háskóla, geri það af meiri alvöru. Mig langar að inna hv. þingmann eftir því hvað henni finnist um þá sýn á menntun og jafnt aðgengi að menntun óháð efnahag sem birtist í þessum alhæfingum.

Forseti vill aðeins vekja athygli á því að klukkan hefur ekki mælt rétt. Hún átti eingöngu að mæla eina mínútu,  
            

Virðulegi forseti. Ég þakka örlætið. Virðulegur forseti hefur áttað sig á því hve mikill aðdáandi næturfunda sú er sem hér stendur. Hvað þessa sýn varðar nefndi ég það áðan að við höfum auðvitað skýr dæmi um það frá Norðurlöndum þar sem ekki eru innheimt skráningargjöld eða innritunargjöld, þar eru ekki innheimt gjöld, að þar er eigi að síður talsvert minna brottfall en við eigum við að stríða í háskólakerfinu hér. Ég nefndi áðan í ræðu minni að ég teldi að það lyti kannski að því að þar hefur menningin verið sú að nemendur eru fremur að keppast við að komast í tiltekna skóla í tiltekin fög því að þar er talsvert meiri stýring á fjölda þeirra rýma sem í boði eru á hverju sviði. Það hefur ekki verið menningin hér. Ég hef nefnt það á fundum við háskólamenn að ástæða sé til þess að við förum að ræða eitthvað slíkt í íslenska háskólakerfinu, að við förum að velta þessu fyrir okkur því að það held ég að sé hluti af ákveðnu þroskaferli íslenska háskólastigsins.

Herra forseti. Ég er ákaflega ánægð með svar hv. þingmanns. Ég held reyndar að umræða um fjöldatakmarkanir sé mjög viðkvæm. Það þarf að taka hana á löngum tíma. Þá ákvörðun vona ég að hæstv. ríkisstjórn fari nú ekki að taka með sama hætti og hún hefur tekið margar aðrar í þessari fjárlagagerð því að það væri óðs manns æði. Ég held nefnilega að vandinn sé sá að háskólarnir hafa gengið í gegnum mikið niðurskurðartímabil, hafa tekið á móti nemendum. Ég tel að nemendur að hætti ekki við námið af því að skráningargjöldin séu ekki nógu há til að vera hvati til þess að halda áfram, heldur af því að þjónustan er einfaldlega orðin of léleg, og þar með kennslan af því að það eru stórir nemendahópar í kúrsum við háskólana. Þjónusta við nemendur er því mun lakari en til dæmis í einkareknu skólunum 

Virðulegi forseti. Þetta er kannski of yfirgripsmikil umræða til að taka á einni mínútu, en grundvallaratriðið í ákvörðuninni um skrásetningargjöldin er í fyrsta lagi að þau eiga að snúast um að greiða fyrir tiltekinn kostnað. Ef við föllumst á að skrásetningargjöldin eigi að dekka ákveðinn kostnað og ef við föllumst á að sá kostnaður hafi virkilega hækkað úr 60 þús. kr. í 75 þús. kr. á tveimur árum er það í hæsta máta undarlegt að skrásetningargjöldin renni þá ekki beint til skólanna til að mæta þessum kostnaði, heldur fari í raun og veru í það að greiða niður hallann á ríkissjóði. Án þess að við tökum stóru umræðuna um skólakerfið finnst mér hreint út sagt þessi tilhögun í raun og veru ekki ganga upp röklega.

Virðulegi forseti. Ég vil eins og aðrir þingmenn sem hafa veitt andsvar við ræðu hv. þingmanns þakka henni fyrir efnisríka ræðu og græt það hversu margir óskuðu eftir að fá að veita andsvar þannig að við fáum einungis þessa mínútu. Ég hafði hug á að eiga ríkari orðastað við hv. þingmann í ljósi efnis ræðu hennar og verð auðvitað að beina því til hennar að þetta er skýr áskorun um að hún fari í aðra ræðu og gefi okkur kost á frekari skoðanaskiptum.

Tíminn er búinn.

Mig langaði sérstaklega að vekja máls á því sem hér hefur verið rætt, þessu undarlega orðalagi í áliti meiri hlutans að hann telji að hækkun skólagjalda kunni að hvetja námsmenn til að nýta betur það nám sem opinberir háskólar bjóða upp á. Fyrir nokkrum klukkustundum var birt á vefmiðlinum visir.is aðsend grein frá formanni stúdentaráðs Háskóla Ísland þar sem hún gerir sérstaklega þessa grein að umtalsefni og hversu dapurleg skilaboð felist í henni, sérstaklega í ljósi þess að ef háskólinn fær ekki notið skráningargjaldanna verða nemendur settir í þá stöðu að þeir 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni hlý orð í minn garð og mun íhuga það að verða við áskorun hans um aðra ræðu. En hvað varðar skrásetningargjöldin er auðvitað merkilegt í raun og veru að árið 2011, eins og ég nefndi áðan, þegar gjöldin voru hækkuð fyrir árið 2012, studdu stúdentar þá hækkun af því að hún rann til háskólanna. Þau voru auðvitað ekkert ánægð með hana, að sjálfsögðu ekki, því að verið var að hækka á þau gjöld og með það er sjaldnast nokkur maður ánægður. En þau studdu hækkunina á þessum forsendum. Það er mjög eðlilegt að hlýða á mótmæli þeirra nú því að þau átta sig auðvitað á því og hafa verið dugleg við að benda á að þetta verður ekki til þess að bæta stöðu skólanna um nokkurn skapaðan hlut.

Virðulegi forseti. Ég get staðfest þessa túlkun hv. þingmanns því að þetta kom fram þegar fulltrúar úr Stúdentaráði komu fyrir efnahags- og viðskiptanefnd. Þeir tóku það skýrt fram að þeir mundu ekki leggjast gegn hækkuninni ef hún rynni til háskólans og háskólinn nyti hennar. Ég vil þess vegna velta upp spurningu sem er orðin mjög áleitin þegar maður horfir á hvernig ríkisstjórnarmeirihlutinn fer líka með Ríkisútvarpið og hvernig það fer með tryggingagjaldið. Mér finnst vera í gangi einhver tilhneiging til þess að rýra markaða tekjustofna, draga þar með úr tekjujöfnunarhlutverki hins almenna tekjuskattskerfis, grafa undan gæðum opinberrar þjónustu með því að láta fólk fyllast vonbrigðum yfir því að fá ekki þá þjónustu sem það telur sig vera að kaupa með notendagjöldum og koma því þannig fyrir að sífellt stærri og stærri hluti skattbyrðinnar liggi í nefsköttum en ekki í sanngjörnum sköttum þar sem fólk nýtur persónuafsláttar og nýtur fjölþrepaskattkerfis og fær þess vegna að leggja af mörkum 

Virðulegi forseti. Ég er þeirrar skoðunar að skatttekjur eigi að standa undir almannaþjónustunni, að það eigi að vera grunnurinn sem við byggjum á. Síðan er ég þeirrar skoðunar að það geti gilt önnur sjónarmið og þá hef ég nefnt útvarpsgjaldið sem dæmi út af hinu sérstaka hlutverki fjölmiðla í lýðræðissamfélagi. Almennt séð tel ég að eðlilegt sé að byggja samfélag þannig að við leggjum til út frá því hvaða tekjur við höfum inn í samfélagsuppbygginguna og séum þá ekki að rukka fyrir innlagnir á spítala eða ganga hart fram í gjaldtöku á námsmenn eða aðra hópa sem tvímælalaust eru ekki hátekjuhópar í samfélaginu, eins og stúdentar. Það sem mér finnst kannski grátlegast við þetta er að þessi gjöld voru hækkuð fyrir tveimur árum. Hér er verið að hækka þau aftur. En þá höfðu þau ekki verið hækkuð í talsvert langan tíma og það var sú þróun sem hér hafði verið uppi frá því að þessum gjöldum var komið á, menn voru mjög íhaldssamir í að hækka þau, ekki síst vegna þess að stúdentar eru eins og við vitum ekki tekjuhár 

Virðulegur forseti. Mig langar að spyrja hv. þm. Katrínu Jakobsdóttur tveggja spurninga: Væri hún sáttari við hækkun þessara skráningargjalda ef þau rynnu í heilu lagi til Háskóla Íslands? Í öðru lagi: Er hún hlynnt því að tekin verði upp stýring í deildir, eins og hún hefur rætt hér? Hv. þingmaður segir engu að síður að taka þurfi lengri tíma í að taka hana upp og það sé merki um þroska og þróun innan háskólans. Með hvaða hætti sér þá hv. þingmaður, fyrrverandi hæstv. menntamálaráðherra, það verða?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni spurninguna. Ég tek undir þau sjónarmið sem stúdentar hafa sjálfir lagt á borðið, ef hækka á þessi gjöld og ef sannanleg rök eru fyrir því er eðlilegt að þau renni til háskólanna. Það skiptir máli og að sjálfsögðu er það skaplegra. Hvað að hinu snýr er það mjög stórt mál sem ég fór aðeins yfir í ræðu minni. Hér er gjarnan umræða um að verið sé að kenna lögfræði og viðskiptafræði á fjórum stöðum. Það er auðvitað af því að við höfum kosið að fara þá leið og ég tel að það hafi verið eðlileg leið að hefja uppbyggingu háskólastigs með því markmiði að fjölga háskólanemum og hvetja í raun vaxtarsprotana áfram. En nú þegar við erum komin á það skeið að háskólastigið hefur vaxið mikið og er, getum við sagt, komið á næsta stig held ég að við eigum að velta fyrir okkur samstarfi milli háskóla. Hv. þingmaður veit að ég er mikil áhugamanneskja 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni þessi svör en þá langar mig að spyrja að öðru vegna þess að ég sit í efnahags- og viðskiptanefnd sem leggur fram þetta álit. Tvær skoðanir komu fram hjá nefndinni þegar verið var að ræða um Fæðingarorlofssjóð, að hækka þyrfti hámarkið af því að sýnilegt væri að feður færu síður í orlof og það væri til að ná þeim markmiðum sem Fæðingarorlofssjóði hefðu verið sett í upphafi, þ.e. að jafna stöðu kynjanna á vinnumarkaði. Hv. þingmaður segir að engin könnun liggi að baki. 

Virðulegi forseti. Mig langar að ljúka við að svara fyrra andsvari hv. þingmanns. Þegar ég ræddi áðan um stýringu í greinar var ég fyrst og fremst að benda á sem lið í þeirri röksemdafærslu minni að hún hefur haft áhrif á brottfall. Þar með er ég ekki að segja að ég hafi neinar lausnir eða fullmótaðar tillögur í þessum efnum heldur tel ég þetta fyrst og fremst nokkuð sem sé eðlilegt að ræða. Hvað varðar fæðingar- og foreldraorlofið er það rétt og ég vitnaði til þess í ræðu minni að þetta hefði verið fyrst og fremst kannski byggt á fyrirmyndum og reynslu annarra landa. Ég nefndi það að rétt eins og önnur ríki hafi verið að sækja til okkar fyrirmynd að því hvernig við skiptum fæðingarorlofi milli feðra og mæðra teldi ég, og síðasta ríkisstjórn taldi það, rétt að horfa til þess hvernig við gætum sótt til þeirra fyrirmynd að lengingu orlofsins enda held ég að enginn neiti því að okkur er vandi á höndum, það kom fram hjá hv. þm. Unni Brá Konráðsdóttur, við að brúa þetta bil 

Hæstv. forseti. Ég lít á það frumvarp sem við ræðum hér sem hluta af stærri spyrðu. Við höfum verið að ræða fjáraukalög og senn munum við taka til við umræðu um fjárlögin sjálf en allt er þetta hluti af sama pakkanum. Nú er stefnt að því að ljúka afgreiðslu þessara mála fyrir jól, fyrir lok næstu viku. Reyndar var hugmyndin sú að ljúka þingstörfum á fimmtudag en ég held að fáir trúi að það muni ganga eftir. Er þetta langur tími sem við höfum til stefnu? Nei, þetta er mjög skammur tími sem við höfum til stefnu. Ég tel að þessi umræða þyrfti að verða tíu sinnum lengri, ekki vegna þess að okkur skorti mínútur til að koma röksemdum okkar á framfæri heldur vegna hins, að við þurfum að kveikja umræðu um þær breytingar sem hér er verið að boða úti í þjóðfélaginu. Ég held að það sé mjög mikilvægt lýðræðisins vegna. Ég held til dæmis að ein ástæðan fyrir því að ákveðið var að draga til baka fyrirhugaða skerðingu á framlagi til rannsóknasjóðs Rannís og í Tækniþróunarsjóðinn hafi verið umræða, ekki aðeins hér í þingsal heldur einnig úti í þjóðfélaginu. Samtök atvinnulífsins tóku málið til skoðunar og Samtök iðnaðarins, sérstaklega hvað varðar Tækniþróunarsjóðinn. Vísindamenn ræddu hvaða afleiðingar það hefði ef þessar skerðingar næðu fram að ganga. Ungir vísindamenn höfðu sig sérstaklega í frammi enda stóð málið þeim nærri eðli máls samkvæmt. Um var að ræða launagreiðslur til þeirra. Markáætlunin var hins vegar slegin af. Lagt var til að skerða framlagið til hennar um 200 milljónir og það var látið standa, þ.e. ákvörðun um skerðingu, því miður, en hinu var breytt og ég held að það sé vegna umræðunnar sem varð í þjóðfélaginu, ekki síður en umræðunnar hér. Þannig þarf þing og þjóð að kallast á og ég held að það sé mjög heppilegt. Hið sama gildir um legugjöldin sem voru kynnt hér í tengslum við framlagningu fjárlagafrumvarpsins á sínum tíma sem urðu til þess að ályktanir bárust víðs vegar að úr þjóðfélaginu og menn kvöddu sér hljóðs og sögðu að slíkt mætti aldrei gerast á Íslandi, að þetta yrði innleitt, það yrði farið að rukka fólk fyrir að leggjast sjúkt inn á sjúkrahús. Þetta mætti bara ekki gerast. Menn vísuðu í skýrslur sem reiddar hafa verið fram, m.a. eina í sumar unna af Ingimar Einarssyni, sérfræðingi í heilbrigðismálum, sem sýndi fram á að á undanförnum áratugum, sennilega frá byrjun tíunda áratugarins og fram á þennan dag, hefði hlutdeild sjúklinga í heilbrigðiskostnaði aukist jafnt og þétt. Hann varaði við því að haldið yrði áfram á þessari braut og það fékk góðan hljómgrunn í þjóðfélaginu. Ég minnist þess að skoðanakannanir sem gerðar hafa verið á afstöðu Íslendinga til skattlagningar hafa allar verið á þann veg að yfirgnæfandi meiri hluti hefur verið því fylgjandi að greiða háa skatta, jafnvel hærri skatta ef það yrði tryggt að féð rynni til heilbrigðisþjónustunnar. Margar skoðanakannanir hafa verið gerðar í þessa veru. Þess vegna þarf þjóðin að fá glöggar upplýsingar um það núna hvernig ríkisstjórnin ætlar bakdyramegin að fara með legugjöldin sem þorri manna taldi að væri úr sögunni. Það á eftir sem áður að koma þeim á og það á að innheimta sömu upphæð þegar á heildina er litið, um 200 millj. kr., með þessum hætti jafnvel þótt forminu hafi verið breytt. Í stað þess að innheimta fyrir hvern legudag á að innheimta fyrir komu, óháð því hve lengi menn eru á sjúkrahúsi. Hver er þá meðaltalsreglan sem stuðst var við? Síðan kemur í ljós þegar nánar er að gáð að allt þetta á eftir að útfæra og það á að ákveða með duttlungavaldi ráðherra hversu há þessi gjöld eiga að vera. Framsögumaður málsins hér á þingi, hv. þm. Pétur H. Blöndal, segist ekki hafa séð neina útreikninga þar að lútandi og það er ætlast til að við göngum til þess að samþykkja lög um þetta án þess að nokkur maður viti hvað hann er að tala um. Þetta er ofan á það að við erum að ráðast í kerfisbreytingu sem ég tel mjög varasama. Síðan spyr ég um Ríkisútvarpið. Hvað skýrir þessa heift ríkisstjórnarinnar í garð Ríkisútvarpsins? Er þetta gamall draugur að rísa upp aftur? Ég veit alveg hvað ég er að tala um. Ég starfaði á fréttastofu Ríkisútvarpsins í tíu ár, frá 1978–1988. Ég man eftir öllum hringingunum sem komu, sérstaklega frá sjálfstæðismönnum. Ég gæti nefnt marga þingmenn hans og ráðherra sem hringdu á fréttastofur Ríkisútvarpsins til að reyna að terrorísera menn. Ég hélt að þetta væri allt úr sögunni þegar við vorum upplýst um það að jafnvel bara fyrir fáeinum árum kallaði einn ráðherra Sjálfstæðisflokksins þingfréttaritara Ríkisútvarpsins heim til sín til að hella sér yfir hann. Ég spyr: Er það þetta sem skýrir aðförina að Ríkisútvarpinu núna, pólitísk heift Sjálfstæðisflokksins, sem ræður nýlega borgarfulltrúa Sjálfstæðisflokksins til að taka að sér rándýran þátt í sjónvarpi á sama tíma og reknir eru margir mætustu starfsmenn stofnunarinnar, sagt að snáfa heim, þulir Ríkisútvarpsins, vandaðir dagskrárgerðarmenn, bestu fréttamenn stofnunarinnar látnir fara? Ætlar ríkisstjórnin og þingmeirihlutinn að láta þetta óátalið, ætlar hann að horfa upp á þetta ranglæti, þessa pólitísku aðför að Ríkisútvarpinu? Þetta verður ekki skilið á annan veg en þann að Sjálfstæðisflokkurinn sé í pólitískri aðför að Ríkisútvarpinu. Hann velur að reka nokkra vönduðustu starfsmenn stofnunarinnar, segir þeim að hundskast heim, láta loka tölvunum sínum eins og gerist í verstu búllum. Þeir sem andæfa þessu ekki hér í þessum sal eru samsekir. Allt þetta þarf að ræða miklu betur og þyrfti að ræða miklu betur en tóm gefst til á þeim fáeinu dögum sem eru til jóla þegar menn ætla að reyna að ljúka afgreiðslu fjárlaga. Ég verð að segja að við eigum eftir að heyra í verkalýðshreyfingunni, við eigum eftir að heyra í samtökum sjúklinga og við eigum eftir að heyra í almenningi á Íslandi. Er hann reiðubúinn að láta þessa ríkisstjórn komast upp með að fara að rukka fyrir það að fólk sé lagt inn á sjúkrahús á Íslandi? Ætla menn að láta þessa ríkisstjórn komst upp með það að innleiða slíka skatta? Við heyrðum í dag þegar fjármálaráðherra landsins reis hér upp og sagði að það væri þröngt í búi, þess vegna væri ekki hægt að greiða atvinnulausu fólki desemberuppbót. Þetta eru sömu menn og þetta er sama ríkisstjórn  
             Nei, þið eruð ekki að gera gott.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni ræðuna. Mér finnst það athyglisvert hvernig hann tengir saman þá tillögu sem við sjáum núna, um sjúklingagjöldin, þar sem ekkert hámark á að vera á því hvað hægt er að rukka fólk, öðrum þáttum í því sem ég vil kalla aðför stjórnarmeirihlutans að opinberri þjónustu. Mér finnst hægt að fella þetta allt undir sama hatt. Sjúkdómseinkennin eru þau sömu. Það er verið að hola að innan hina opinberu þjónustu með því að láta stúdenta borga fyrir þjónustu sem þeir fá ekki, láta fólk borga fyrir þjónustu Ríkisútvarps sem það síðan fær ekki. Fólkið verður vonsvikið. Fólkið hættir að vilja borga þessi gjöld og krafan kemur um annaðhvort að fella þau niður eða einkavæða reksturinn. Það sem gerist líka á sama tíma er að verið er að flytja skattbyrðina, byrðina af rekstri þessara stofnana, yfir á skráningargjöldin, yfir í útvarpsgjöld. Þegar ríkið skammtar sér síðan í vaxandi mæli - eitt er að gera það sem neyðarráðstöfun í kjölfar hruns en að gera það núna á tímum vaxandi velsældar og betri möguleika ríkissjóðs - stóran hluta útvarpsgjaldsins þá er það að flytja skattbyrðina úr hinu almenna tekjuskattskerfi yfir í nefskatt. Það er verið að innleiða í vaxandi mæli nefskatta, nefskatta eins og þá sem blessunarlega komu Margréti Thatcher á hausinn. Það er sú aðferðafræði sem mér hugnast ekki. Það er verið að taka skattbyrðina úr tekjujöfnunarkerfinu, úr hinu almenna tekjuskattskerfi þar sem fátækt fólk nýtur persónufrádráttar, nýtur lægra skattþreps og nýtur ívilnandi aðgerða og flytja skattbyrðina yfir í nefskatt og á sama tíma að veikja hina opinberu þjónustu.

Hæstv. forseti. Ég tek undir þessa greiningu hv. þm. Árna Páls Árnasonar. Það sem greinir félagshyggjufólk frá markaðsþenkjandi fólki á hægri vængnum er afstaðan til skatta að hluta til, ekki satt?  Það sem ég óttast og hef ótta af gagnvart núverandi ríkisstjórn er að hún muni að dæmi hægri sinnaðra ríkisstjórna víðs vegar um Evrópu og víðs vegar um heiminn gera nákvæmlega það sem hv. þm. Árni Páll Árnason talar um, að nota niðurskurð í bland til að innleiða kerfisbreytingar í átt til markaðsvæðingar. Við höfum heyrt það frá ýmsum ráðherrum að þeir vilja láta einkaaðila fjármagna samgöngumannvirki til dæmis, flugvellina, hafnirnar, vegina, það hefur verið nefnt af núverandi hæstv. innanríkisráðherra að gera það. Er það eitthvað slæmt? Þetta er bara pólitísk afstaða sem ég gagnrýni og tel ranga en hún byggir einmitt á þessu sama, að innleiða gjöld frá notandanum.

Virðulegi forseti. Ég er ekki á öndverðum meiði við þingmanninn um greiningu okkar en það sem mér finnst miklu máli skipta í þessu er að horfa líka til þess hvað staðreyndirnar segja um þörfina á þessum aðgerðum. Hæstv. fjármálaráðherra kom hingað í dag og sagði: Það eru engir peningar til. Það eru ekki peningar til fyrir atvinnulaust fólk, sem við fundum þó meira að segja árið 2009. En það eru til peningar og ég ætla að nefna tvö dæmi. Ríkisstjórnin veigrar sér ekki við að taka á ríkissjóð skuldbindingu upp á 80 milljarða og ætlar að fá hana til baka með bankaskatti. Það kostar sko einn agnarlítinn aukastaf að sjá fyrir desemberuppbót til atvinnulauss fólks af þeim gríðarlegum fjárhæðum sem þar á að innheimta. Hitt augljósa dæmið, veiðigjöldin. Daginn eftir að Hagstofan staðfesti að afkoma sjávarútvegsins á síðasta ári væri heimsmet, þar er loksins heimsmetið, þ.e. afkoma útgerðarinnar á Íslandi eftir að hún var búin að borga veiðigjöldin. Hún setti þá samt heimsmet í afkomu.

Hæstv. forseti. Það er alveg rétt að ríkisstjórnin hefur létt sköttum af þeim sem kannski síst skyldi. Það má nefna líka auk útgerðarinnar auðlegðarskattinn sem gefur um 9 milljarða kr. Það er skattur á hreina eign hjá einstaklingi umfram 75 millj. kr. og 100 millj. kr. hjá hjónum. Sá skattur hefur verið gagnrýndur, sumpart réttilega, að hann hefði þurft og þyrfti að leiðrétta þannig að ýmsir agnúar, sem ég hef ekki tíma til að nefna, yrðu teknir af, ég tek undir að það mætti gera. En þarna er á ferðinni að mínum dómi réttlátur skattur, skattur á þá sem búa við sæmilega góð kjör, hafa góða eignastöðu. Síðan er það útgerðin og allir þeir skattar sem ríkisstjórnin er að afsala ríkissjóði og er þess valdandi núna að hún þykist ekki eiga fyrir því að borga desemberuppbót fyrir atvinnulaust fólk.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðu hans í þessu máli. Ég held að hann hafi komið að kjarnanum í mjög mörgu. Það er eitt sem ég hef mjög miklar áhyggjur af og vil þess vegna spyrja og eiga samtal við hv. þingmann um það því að hann hefur fylgst lengi með kjaraþróun í samfélagi okkar, staðið í kjarabaráttu og verið talsmaður launafólks á Íslandi. Það er að mér sýnist þessi ríkisstjórn vera að taka mjög skarpa beygju í átt að samfélagi ójöfnuðar. Við sjáum það m.a. í því að verið er að lækka skatta á millitekjuhópinn, ókei, við erum svo sem ekki beinlínis á móti því, en á móti er síðan verið að auka gjaldtöku hjá námsmönnum, hjá sjúklingum og við sjáum fleiri og fleiri dæmi. Jafnframt er verið að taka nefskatt hjá RÚV til að nota í ríkisreksturinn en ekki til reksturs Ríkisútvarpsins o.s.frv. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvert hann sjái þetta allt saman leiða. Hv. þingmaður hélt hér mjög mikilvæga ræðu um Ríkisútvarpið og ég er honum hjartanlega sammála um það sem hann segir þar. Mig langar að spyrja hann: Ef Ríkisútvarpið væri ekki ohf. telur hv. þingmaður að uppsagnirnar og aðferðafræðin þar - hv. þingmaður lýsti svo ágætlega hvernig mönnum var hent út samdægurs og tölvunum lokað - hefðu verið með sama hætti ef Ríkisútvarpið hefði áfram verið hefðbundin ríkisstofnun?

Hæstv. forseti. Hv. þingmaður kemur inn á ýmsa þætti, skattbreytingar. Það er alveg rétt að skattprósenta á millitekjuþrepi er lækkuð. Ég minni á að við vorum sameinuð í því í stjórnarandstöðunni að við hefðum kosið að það hefði verið lægsti hópurinn sem hefði notið góðs af breytingum eða samræmingu í kerfinu. Ég hygg að flestir sem fá kannski 1.000 kr. þarna og búa við sæmilega heilsu hefðu fremur kosið að greiða þennan skatt áfram, sem okkur er sagt að eigi að gefa 5 milljarða, og sleppa þá við að þurfa að greiða þetta gjald ef þeir veikjast og eru lagðir inn á spítala. Ég held að það sé hið almenna sjónarmið á Íslandi. Hvert leiðir þetta? Ég held að þetta geti leitt okkur út í miklar ógöngur ef við förum út á þá braut að markaðsvæða velferðarkerfið, það stefnir í þá átt. Fjárfestar á heilbrigðissviði segja að núna séu að opnast spennandi tækifæri á heilbrigðismarkaði. Það er ekki sérstaklega skemmtilegt tungutak, en svona er talað; það eru að opnast ný tækifæri. Og fjárfestar á nýju sjúkrahúsi í Mosfellsbæ segja að þetta sé nú enn þá þungt fyrir fæti en andinn sé miklu betri núna eftir ríkisstjórnarskiptin, þeir finni fyrir því. Varðandi ohf. og Ríkisútvarpið. Það er staðreynd að réttarstaða opinberra starfsmanna er tryggari en gerist á almennum markaði, en þó leyfi ég mér að staðhæfa að þegar sagt er að uppsagnir með þessum hætti tíðkist á almennum vinnumarkaði þá held ég að það sé ekki almennt. Ég held að menn komi ekki svona fram almennt í fyrirtækjum á vinnumarkaði.

Virðulegi forseti. Ég held nefnilega að ég og hv. þingmaður höfum verið sammála um það hér á sínum tíma þegar Ríkisútvarpið var ohf.-vætt að það væri óráð vegna þess að það setti Ríkisútvarpið á mjög grátt svæði. Þetta er ríkisútvarp og er sannarlega á fjárlögum og ríkið sér um að afla því meginhlutans af tekjum þess. Ég hefði viljað að við tækjum okkur saman hér í þessum sal og reyndum að reyna að færa eignarhaldið eða rekstrarformið á Ríkisútvarpinu aftur í fyrra horf og tækjum það af þessum gráu, óræðu svæðum. Ég held að þessi uppákoma núna gefi okkur ef til vill tækifæri til að ræða það aftur fyrir alvöru vegna þess að menn hafa ekki verið tilbúnir til að taka þá umræðu upp hér. Aðeins varðandi sjúklingagjöldin þá er ég logandi hrædd um að þegar menn fara að opna fyrir komugjöld inn á spítalana séum við komin inn á einhverja vegferð þar sem það verði almennt 

Hæstv. forseti. Ég er alveg sammála hv. þingmanni um að það er hætt við því að þegar farið er út á þessa braut verði haldið áfram. Ég rakti það í fyrri ræðu minni í kvöld hvernig byrjað var að búa í haginn fyrir þessa vegferð í byrjun tíunda áratugarins. Þá deildum við um það við kjarasamningsborð hvort setja ætti á tiltekin gjöld innan sjúkrastofnana. Ég minnist þess og gat um það í ræðu minni að okkur hefði verið sagt að þetta væri prinsippmál vegna þess að menn væru með þessu að stuðla að kerfisbreytingu í fjármögnun heilbrigðiskerfisins. Síðan höfum við séð hvernig þetta hefur vaxið stig af stigi á undanförnum árum. Ég held að við eigum að snúa af þeirri braut. Varðandi ohf., ég tel að það þurfi að myndast sátt um Ríkisútvarpið. Ég held að við höfum öll verið sátt 

Virðulegur forseti. Ég kem í andsvar við hv. þingmann vegna þess einfaldlega að mér ofbauð hvernig hann talaði til okkar sem erum í Sjálfstæðisflokknum í sambandi við RÚV. Það kann að vera að stjórnmálamenn fyrri tíðar hafi verið þeirrar gerðar að þeim hafi þótt í lagi að kalla starfsmenn Ríkisútvarpsins eða annarra ríkisstofnana heim til sín og hundskamma þá, en ég þekki satt best að segja ekki slíka stjórnmálamenn. Ég hef aldrei unnið með slíkum stjórnmálamönnum og ég er ekki þannig stjórnmálamaður. Ég get sagt það við hv. þm. Ögmund Jónasson að ef ég hefði verið í sporum útvarpsstjóra þá hefði ég farið öðruvísi að vegna þess að í mínum huga ætti fyrst og síðast að horfa til þess sem er á Rás 1 í Ríkisútvarpinu og mætti því frekar hverfa frá ýmsu sem er á Rás 2 áður. Það sem stendur menningu okkar nær er flestallt á Rás 1. Þar að auki er ég hjartanlega sammála þingmanninum hvað varðar aðferðafræði uppsagnarinnar sem var í þessu tilviki ómanneskjuleg og hefði ekki þurft að vera með þeim hætti. En það er ekki við okkur þingmenn Sjálfstæðisflokksins að sakast heldur útvarpsstjóra. Hann er útvarpsstjóri og hann er yfirmaður Ríkisútvarpsins og ákvörðunin er hans, að taka þannig til orða eins og hv. þm. Ögmundur Jónasson gerir og segja þingmenn sem ekki mótmæla eða andæfa uppsögnum útvarpsstjóra á Ríkisútvarpinu samseka í einhverri aðför 

Hæstv. forseti. Ég held að fólkinu sem var sagt að hypja sig heim fyrir jólin, var sagt upp sumu hverju eftir áratugastarf, finnist ekkert hallærislegt að vekja máls á þessu. Ég tek hins vegar undir að það er ekki hægt að setja alla sjálfstæðismenn undir sama hatt. Ég verð að segja að mér finnst það vera gott hjá hv. þingmanni að segja það sem hún sagði hér í ræðustól. Hún er í rauninni með orðum sínum að gagnrýna þessi vinnubrögð í Ríkisútvarpinu. Mér finnst það gott. Það er það sem ég kalla eftir og ég tel að við þurfum að gera. Þannig rísum við undir ábyrgð og þannig verðum við ekki samsek í þeim skilningi. Það er því miður nokkuð sem heyrir ekki sögunni til - ég hélt að það heyrði sögunni til - að kalla menn á teppið. Það var fyrst og fremst úr röðum Sjálfstæðisflokksins sem þetta var gert, ég get borið vitni um það sjálfur. Ég átti mörg slík símtöl, ég þekki þetta mjög vel. Ég man það líka vel þegar núverandi stjórnarmaður hjá útvarpinu skýrði frá því opinberlega að hún sem þingfréttaritari hefði verið kölluð heim til eins ráðherra Sjálfstæðisflokksins. Er hallærislegt að tala um það? Ég held að það sé alveg bráðnauðsynlegt að tala um þetta. Það má líka tala um það að fyrrverandi borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins hefur verið ráðinn inn til sjónvarpsins í rándýran þátt á sama tíma og öðrum er sagt upp. Er eitthvað hallærislegt að tala um það? Má ekki tala um það? Auðvitað á að tala um þetta. Má kannski ekki tala um það líka, með fullri virðingu fyrir Framsóknarflokknum, að fulltrúi hans í hagræðingarnefnd ríkisstjórnarinnar sendi heldur betur pillurnar til Ríkisútvarpsins í aðdraganda þessa niðurskurðar? Er undarlegt að fólk setji samasemmerki á milli þessa, 

Virðulegur forseti. Jú, það er sjálfsagt að ræða málið en það er gömul og hallærisleg pólitík að standa í ræðustól Alþingis og hella sér yfir sitjandi þingmenn með slíkum orðum, eins og hv. þm. Ögmundur Jónasson gerði og beindi orðum sínum allan tímann að einum flokki sem hann nefndi á nafn, Sjálfstæðisflokknum, að hann hefði hafið þessa aðför að Ríkisútvarpinu og við sem sætum hér sem þingmenn Sjálfstæðisflokksins værum þar með samsek. Mér finnst svona pólitík hallærisleg og mér finnst hún gömul. En það er ekki þar með sagt að ég sé ekki tilbúin að ræða málefni útvarpsins en ég ræði þau ekki á þeim nótum að taka einstaka menn prívat og persónulega hingað inn og hæða þá. Það er ekki þannig sem mér finnst að pólitík í ræðustól 

Forseti biður hv. þingmenn um að virða tímamörk í ræðum.

Hæstv. forseti. Er það háð að benda á þá staðreynd að borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins sé ráðinn  Fulltrúar stjórnarmeirihlutans hafa á undanförnum vikum haft í hótunum við Ríkisútvarpið og talað um að það þurfi að kenna því ákveðna lexíu. Síðan gerist það í fjárlögum, sem við erum að ræða núna,  Ég endurtek það 

Virðulegi forseti. Ég get eiginlega ekki orða bundist undir umræðunni rétt áðan þegar farið var svona harkalega af formanni þingflokks Sjálfstæðisflokksins í hv. þm. Ögmund Jónasson vegna ummæla hans hér. Það hefur verið alveg ljóst að hv. þingmaður ber hag Ríkisútvarpsins mjög fyrir brjósti. Honum svíður hvernig hefur verið komið fram við starfsfólk þar, sem sagt hefur verið upp, og hélt um það mjög innihaldsríka og góða ræðu áðan. Þá var hv. formann þingflokks Sjálfstæðisflokksins hvergi að sjá, sem fór síðan mikinn hér og ákvað með talsverðu yfirlæti að mínu mati að skamma hv. þingmann og kalla hann dónalegan, sem hún gerir hér reyndar daglega, það er bara mismunandi hver það er hverju sinni. Ég held, virðulegi forseti, að ef menn tækju þessa umræðu við okkur almennilega og málefnalega þyrftu svona uppákomur ekki að eiga sér stað. Ég held að hæstv. forseti ætti að leggja það til að stjórnarþingmenn sætu hér og 

Virðulegur forseti. Hér hefur ýmislegt verið rætt í kvöld og margir áhugaverðir punktar komið fram í þeim umræðum. Ég var nú að hugsa um að skauta aðeins yfir þau álit sem liggja fyrir og byrja á að fara yfir það sem kemur fram á fyrstu blaðsíðu í nefndaráliti meiri hlutans þar sem segir, með leyfi forseta: „Gert er ráð fyrir að kjarasamningar náist og að aukning kaupmáttar verði hófleg en starfandi fólki virðist vera að fjölga á vinnumarkaði og atvinnulausum að fækka.“ Því hefur verið haldið fram hér í umræðu, meðal annars um fjáraukalög, að heldur sé að síga á ógæfuhliðina aftur hvað varðar atvinnuleysi, að ekki sé hægt að greiða desemberuppbót vegna þess að atvinnulausum hafi fjölgað og sagt að sjóðurinn sé tómur, þannig að eitthvað stemmir þetta nú ekki. Það væri líka áhugavert að vita á hverju menn byggja það að kjarasamningar náist. Ég var að tala við formann Starfsgreinasambandsins hér um daginn og hann var ekki bjartsýnn enda er búið að vísa samningum til sáttasemjara og mér heyrist ekki sérstaklega gott hljóð í þeim. Ekki eru það eingöngu Samtök atvinnulífsins sem þar eru gagnrýnd heldur einnig ríkisstjórnin, því að það sem hún hefur nú þegar lagt fram virðist ekki duga til þess að vekja bjartsýni um að samningar náist, og ég tel mjög varhugavert að setja svona fram. Vissulega er það ósk okkar að ná samningum en það virðist ekkert vera í kortunum sem gefur slíkt til kynna þannig að mér finnst þetta sérstakt. En það væri líka áhugavert að vita hvað býr að baki þessu, hvort eitthvað hefur gerst undanfarna daga sem bendir til þess að þetta gangi eftir. Þetta er jú stór forsenda þess að efnahagsáætlunin sem hér er lögð fram, eða þessi hluti hennar, gangi eftir. Ef kjarasamningar verða lausir eftir áramótin og allt hið opinbera kemur svo þar á eftir þá vitum við alveg að mjög snúið getur orðið að leysa úr því. Að öðru leyti langar mig að fara aðeins yfir það minnihlutaálit sem liggur fyrir frá efnahags- og viðskiptanefnd. Þar er einmitt gagnrýnt líka það sem ég var að fara hér yfir áðan. Þar kemur fram að aðilar vinnumarkaðarins hafa kallað á að opinberir aðilar haldi að sér höndum og stjórnarmeirihlutinn er gagnrýndur fyrir að sýna litla viðleitni hvað það varðar. Varðandi nýsköpunarfyrirtækin - það var nú búið að taka nokkrar snerrur hér um það og þá styrki og stuðning sem okkur í minni hlutanum þykir vera dreginn fullmikið til baka og skilaboðin röng hvað það varðar, enda hefur í því samfélagi afar mikil gagnrýni verið sett fram. Í Fréttablaðinu frá því í gær líklega - nú týnir maður dögunum svolítið eða dagsetningunum í það minnsta - kemur fram að 13 fyrirtæki sem fengu styrki úr Tækniþróunarsjóði árið 2005 höfðu skilað ríkissjóði framlaginu tuttugufalt til fjörutíufalt til baka 2012, þannig að það sem ríkissjóður fékk í arð af þessari fjárfestingu, þ.e. styrkjum til Tækniþróunarsjóðs, mældist í tugum milljarða. Í frumvarpinu sem liggur fyrir þinginu á framlagið að lækka töluvert mikið burt séð frá því við hvað er miðað, hvort við kjósum að sleppa árinu 2013 út en þá var ákveðið að hækka þetta verulega af því að við töldum, fyrrverandi ríkisstjórn, að við værum að síga upp á við og töldum að þetta væri árið sem við ættum að reyna að draga sem minnst úr, án þess þó að tapa því markmiði að sjálfsögðu, eins og allar ríkisstjórnir vilja, að ná hallalausum fjárlögum. Það er líka boðuð lækkun á endurgreiðsluhlutfalli nýsköpunar- og þróunarverkefna úr 20% í 15%, sem hér er bent á að sé afar óheppilegt. Samtök iðnaðarins hafa gagnrýnt ríkisstjórnina fyrir það að í stefnuyfirlýsingu hennar komi fram að hún leggi mikla áherslu á nýsköpun í öllum atvinnugreinum á sama tíma sem hún boðar þetta; og þeir telja það vera í hrópandi mótsögn við þessa stefnu. Þeirra svar er það að ríkisstjórnin sé að skera niður bestu og arðbærustu leiðina til að auka verðmætasköpun og skatttekjur ríkissjóðs. Þarna greinir okkur kannski á, eins og komið hefur fram, um hvernig best er að ná peningum inn í ríkissjóð og ekki bara okkur hér í minni hlutanum á þingi - augljóslega, því að þetta er ekki samið af okkur, það sem ég er hér að vitna í. Davíð Lúðvíksson, forstöðumaður stefnumótunar og nýsköpunar hjá Samtökum iðnaðarins, vekur athygli á því að nú eru löndin allt í kringum okkur að bjóða framsæknum fyrirtækjum margvíslega fyrirgreiðslu og hvata ef þau flytja starfsemi sína til landanna. Hann bendir meðal annars á Bretland. Ég hvet ríkisstjórnina því enn og aftur til að huga að því á milli umræðna að breyta þessum styrkjum til Tækniþróunarsjóðs. Þetta er stór hluti gjaldeyristekna okkar, 20%, sem er í tækni- og hugverkageiranum. Og eins og rætt hefur verið um er það árangur okkar frábæra vísindafólks sem er að baki þeim auknu gjaldeyristekjum, eftir áralanga vinnu í rannsóknum og þróun verður allt það starf til þess að þetta á sér stað. Og þrátt fyrir að gefið hafi verið í núna árið 2013 þá var það líka gert 2010 þegar staða ríkisfjármála var ekkert sérstaklega góð. Hér hefur verið mikið talað um að fá að láni, en, eins og ég sagði í upphafi máls míns hvað þetta varðar, að ef arðurinn skilar sér í tugum milljarða til baka þá er það líklegast eitthvað sem vert er að fá að láni í stuttan tíma fremur en að koma í veg fyrir að hægt sé að stunda þessa vinnu. Mig langar líka að fara aðeins ofan í aðra liði í þessu nefndaráliti og þarf kannski ekki að ræða mikið um það sem ríkisstjórnin hefur valið varðandi tekjuöflun. Við höfum oft rætt það og okkur greinir á um veiðileyfagjöld og ýmislegt annað. En að okkar mati er það hluti af ástæðunum fyrir því að erfiðara er að ná jöfnuði í ríkisfjármálum. Hér var verið að ræða skráningargjöld í opinbera háskóla. Mér fannst svolítið sérkennileg umræða þar sem verið var að tala um að það væri hvati að borga gjöld, það væri hvati til að stunda nám ef maður þyrfti að borga meira fyrir það. Ég held ég hafi í gegnum tíðina flokkast í neðra þrepi millitekjumanneskju í launum og ég hef haldið aftur af mér í námi sem til dæmis er í boði hjá Endurmenntun Háskólans vegna þess að mér finnst það of dýrt, þannig að ég get nú ekki tekið undir það. Svo hef ég starfað sem náms- og starfsráðgjafi og þetta er í hróplegu ósamræmi við það sem komið hefur fram í samtölum mínum við nemendur sem margir hverjir, fullorðnir meðal annars, 24 til 25 ára gamalt fólk kannski, eru að koma inn í nám aftur og hafa ekki haft það neitt sérstaklega gott. Það fólk hefur ekki þetta aukna svigrúm - það er vinsælt orð - til að bæta við sig miklum eða háum skráningargjöldum. Svo er það auðvitað skilgreining hvað er hátt og hvað ekki þegar kemur að þessu. Síðan er talað um að ganga á mörkuðu tekjustofnana. Í ljósi þess að hér er verið að vinna frumvarp um markaða tekjustofna í fjárlaganefnd þá hefur það viðgengist töluvert að hluta af þeim fjármunum sem hafa verið markaðar tekjur hefur verið ráðstafað beint í ríkissjóð og hefur verið gagnrýnt mjög af mörgum. Því á sama tíma hefur maður áhyggjur af því ef mörkuðu tekjurnar eru teknar af þessum stofnunum, samanber t.d. Atvinnuleysistryggingasjóð, að það verði undir geðþóttavilja stjórnmálamanna hverju sinni komið hvort og hvaða stofnanir lenda öðrum fremur undir hnífnum. Það er það sem flestir óttast og ég held að við verðum líka, eins og ég nefndi, að hafa samráð við þessa aðila þar sem við ætlum að taka niður, sérstaklega þegar kemur að atvinnulífinu. Það á ekki að gera eins og gert var núna að skera niður í Starfsendurhæfingarsjóði og öðru slíku einhliða án þess að ræða við lífeyrissjóði eða atvinnulífið um það óháð því hvernig staða sjóðsins er. Mig langar líka að ræða fæðingarorlofið af því að ég held að mjög margir hafi verið afskaplega ánægðir með það. Ég man að þverpólitísk samstaða var um það mál þegar því var komið á, ég held það hafi verið Sjálfstæðisflokkurinn sem fór fyrir því máli á þeim tíma. Það frumvarp sem var lagt hér fram, það var líka almenn ánægja með það og ég held þetta sé vilji flestra. En þá komum við aftur að því að sumir vilja eingöngu hækka þakið, hafa háar greiðslur en færri mánuði, en ég tel það ekki skynsamlega leið að gera það eingöngu. Ég tel að við eigum að reyna að gera hvort tveggja. Það var markmið frumvarpsins að þetta fæðingarorlofskerfi yrði þannig að foreldrar stæðu jafnfætis í því, hvort sem væri móðir eða faðir. Við höfum áður rætt það hér að samræma ætti fjölskyldu- og atvinnulíf og að konur jafnt sem karlar eigi að hafa tækifæri til að stunda atvinnu, þetta er hluti af því. Ég held að margar ástæður séu fyrir því hvernig þróunin hefur orðið undanfarin ár. Ég held að það sé ekki endilega almennur vilji, við þyrftum kannski að fá vinnumarkaðinn meira í lið með okkur. Auðvitað hefur hrunið haft áhrif, nema hvað, og þá frekar á þátttöku feðra. Oftast eru það konurnar sem velja að vera heima lengur vegna þess að þær eru á lægri launum. Þetta er því hvorki jafnræði fyrir foreldra né barnið og maður hefur áhyggjur af þessu ójafnræði hvað varðar alls konar réttindi kvenna, lífeyrisréttindi eða önnur réttindi sem fólk vinnur sér inn með þátttöku í atvinnulífinu. Sú staðreynd liggur þá fyrir að konur standa mun verr að vígi þegar þær eldast vegna þess að þær hafa ekki haft sömu tækifæri. Þrátt fyrir að við stöndum framarlega hvað þessi mál varðar þá eigum við að leggja áherslu á að auka þetta jafnræði þannig að börnin njóti jafnra samvista við foreldra sína þegar þau eru lítil og auka um leið jafnræði beggja aðila til þátttöku á vinnumarkaðnum. Við eigum að sameinast um það en ekki að samþykkja þá mismunun sem á sér stað með kerfinu eins og það er í dag. Og samfélagið okkar er auðvitað markað af þessum ójöfnuði. Mig langar líka aðeins að koma inn á það sem skiptir máli í þessu samhengi. Það er ekki bara niðurskurður á fæðingarorlofinu, við höfum verið að takast á við heilbrigðismálin, sem hér eru nefnd. Þá kemur manni í hug staða kvenna á landsbyggðinni þaðan sem ég kem. Í mínu kjördæmi er staðan mjög mismunandi, ég get nefnt Seyðisfjörð eða Húsavík, þar sem konur fara í burtu jafnvel töluvert löngu áður en þær eiga að fæða börn sín, vegna þess að heiðar eru erfiðar og sérstaklega á vetrum. Þess vegna var það ánægjulegt um daginn þegar hæstv. heilbrigðisráðherra kom í veg fyrir að sjúkrabílar legðust af alls staðar, þeir eru samt þrír sem á að leggja. Fyrir utan það að eiga langt að fara þá er þetta líka vinnutap fyrir báða aðila og ýmiss konar kostnaður. Þetta er kannski þessi grundvallarhugsun annars vegar í heilbrigðisþjónustunni og svo í fæðingarorlofskerfinu, af því að á sama tíma og við erum að glíma við þetta takast Landspítalinn eða Sjúkrahúsið á Akureyri á við aukið álag á fæðingargangi, því að það er nú orðið þannig að það má helst hvergi fæða nema þar, hvað sem okkur annars finnst um það. Við eigum að forgangsraða hvað varðar þessa málaflokka og við eigum að lengja fæðingarorlofið. Það var talað um það hér, man ég, þegar þetta var rætt á sínum tíma, að þetta væri til framtíðar, þetta væri kosningaloforð o.s.frv. En það var líka árið 2000 þegar þetta var gert. Auðvitað er þetta fram í tímann því að þetta á að gerast hægt og rólega, þetta á ekki að gerast allt í einni beit. En við eigum að gleðjast yfir því að fólk vill fjölga sér, að til verði fullt af nýjum og yndislegum litlum Íslendingum, og þess vegna eigum við að lengja fæðingarorlofið hægt og rólega á sama tíma og við reynum að fá sveitarfélögin í lið með okkur hvað varðar úrræði fyrir börn í dagvistun.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðu hennar. Hv. þingmaður situr í fjárlaganefnd og þetta mál er henni auðvitað mjög svo skylt, því langar mig að ræða aðeins við hana um þann hluta sem snýr að nýsköpuninni og stuðningi við hana og þessa vaxtarsprota. Í frumvarpinu erum við með endurgreiðslukerfi vegna rannsókna og þróunarkostnaðar en verið er að veikja það í þessum tillögum. Síðan erum við með Tækniþróunarsjóð og uppi eru áform hjá ríkisstjórninni um að skerða hann allverulega á næsta ári og sama á við um Rannsóknasjóð og markáætlanir og svona mætti lengi telja, meira og minna allt sem kemur að nýsköpun, uppbyggingu og stuðningi við hugvitsgeirann og síðan líka skapandi greinar. Við erum að tala um Kvikmyndasjóð o.s.frv. Þetta á allt saman að veikja. Þetta er augljóslega stefnumörkun ríkisstjórnarinnar en búið var að leggja þá línu í fjárfestingaráætlun að taka undir með McKinsey-mönnum og þeim sem hafa talað fyrir því að við byggjum undir þéttan vöxt til framtíðar litið með því að styðja við skapandi greinar og hugvitsgreinar til þess að styrkja útflutning okkar. Ég vil því spyrja hv. þingmann, af því að hún situr í fjárlaganefnd, hvort nefndin hafi í fyrsta lagi tekið þetta allt saman, þ.e. hversu mikið í heildina er verið að veikja stuðning við nýsköpun og skapandi greinar. Og síðan í öðru lagi hvort menn hafi látið reikna áhrifin af þessari veikingu á kerfinu á hagkerfið og síðan ríkissjóð vegna lægri skatttekna.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Til að byrja á að svara því sem hún tók fram í lokin þá hefur það nefnilega ekki verið reiknað út mér vitanlega, ekki verið borinn á borð fjárlaganefndar neinn útreikningur varðandi tekjutap ríkissjóðs í rauninni vegna þessara greina. Fjárhæðirnar eru miklar sem verið er að skera niður en framlögin eru auðvitað smámunir í samanburði við það, eins og ég las upp og fór með áðan, vitnaði m.a. í Samtök iðnaðarins þar sem kom fram að tugir milljarða skila sér inn í hagkerfið til baka til ríkissjóðs á mjög skömmum tíma, þannig að þar liggur fyrir ákveðin greining. Við höfum hins vegar ekki fengið þá greiningu neitt sérstaklega og ég er eiginlega nokkuð viss um að fjárlaganefnd eða meiri hluti hennar hefur hana ekki undir höndum. Ég hef trú á því að henni hefði verið dreift ef svo væri. Ég tek undir að það er mjög sérstök forgangsröðun að gera þetta svona. Eins og ég kom inn á áðan leggja önnur lönd til að ekki verði dregið úr skerðingum í þessum geirum, fremur að bæta í. Það er það sem við höfum auðvitað verið að tala fyrir af því að okkur í minni hlutanum finnst það vera skynsamleg ákvörðun í ljósi þess sem fram hefur komið og augljóslega hefur verið að vaxa og hér hefur verið kallað eftir. Ég tel að færð hafi verið ágætisrök fyrir því af hálfu þeirra sem koma að hugverkageiranum, eins og hér var nefnt, og öllum þessum skapandi greinum - ja, það kom nú út góð skýrsla, var það ekki 2010? þar sem sýnt var fram á að þær stæðu jafnfætis sjávarútveginum.

Virðulegi forseti. Ég hef nefnilega áhyggjur af því að menn hafi ekki metið það, þ.e. áhrifin af þessari veikingu á kerfinu, stuðningskerfinu. Og kannski ekki síst í ljósi þess að helsta atvinnustefnan sem maður hefur heyrt frá nýrri ríkisstjórn er sú að hæstv. iðnaðarráðherra ætli bara að ryðja úr vegi öllum hindrunum fyrir Helguvík, kemst svo að því að það eru engar hindranir aðrar en viðskiptalegar hindranir. Við erum að sjá niðurstöðuna úr því í dag. Þegar ríkisstjórnin er búin að missa fyrirtækið sem hún hafði hengt alla sína framtíðarsýn í atvinnuuppbyggingu á og er síðan líka að veikja þetta kerfi, þ.e. stoðkerfi nýsköpunar og skapandi greina, þá stendur mjög lítið eftir. Ég held og ætla eiginlega að skora á hv. þingmann að taka þetta upp í fjárlaganefnd, þ.e. hvaða forsendur búi að baki vaxtarspám sem tekið er mið af í fjárlagafrumvarpinu, 

Virðulegi forseti. Það er akkúrat það sem ég hafði á orði í dag, að Helguvík hafi verið inni í áætlunum og einhvern veginn hafi menn talið að það verkefni væri eitthvað sem væri að koma. En eins og hv. þingmaður sagði kom loksins svar frá þeim sem kannski - ja, ég veit ekki - síst var von á, en í sjálfu sér ágætt að það gerist á þessum tíma því að þá gefst fjárlaganefnd og efnahags- og viðskiptanefnd tækifæri til að endurskoða forsendur frumvarpsins. Það er auðvitað alveg ljóst að þetta spilar stóran þátt í því hvernig menn telja að forsendur til hagvaxtar verði hér á næsta ári, það liggur alveg fyrir. Ég tel því að þetta hljóti líka að koma þar inn aftur, getur eiginlega bara ekki annað verið, og menn þurfi þá að huga að því hvort við séum að fara hér fram með frumvarp 

Herra forseti. Ég ætla rétt eins og hv. þm. Katrín Júlíusdóttir að nýta tækifærið, af því að hv. þm. Bjarkey Gunnarsdóttir situr í fjárlaganefnd, og spyrja hana út í breytingar á lögum varðandi greiðslur í Starfsendurhæfingarsjóð. Nú er það svo að í frumvarpinu er gert ráð fyrir því að bráðabirgðaákvæðið um lægra hlutfall tryggingagjalds inn í sjóðinn haldi sér áfram, en síðan þegar rýnt er, eftir stóru barnabótasprengjuna sem við fengum á netmiðlunum á sunnudag og hefur síðan verið í gerjun og niðurstaðan var sú að meðal annars starfsendurhæfingin gæti komið í veg fyrir lækkun barnabóta, berast fréttir af því sem nú fæst staðfest í breytingartillögum frá meiri hluta fjárlaganefndar, að þetta gjald eigi að lækka enn frekar. Svo virðist sem hér sé komið ákveðið misræmi. Ég veit ekki hvenær þetta mál var afgreitt út, en ég er búin að vera að rýna breytingartillögurnar og ég spyr hv. þingmann, af því að ég hef ekki haft mikið tækifæri til þess að kynna mér breytingartillögurnar frá fjárlaganefnd sem komu fram í dag, hvort ekki sé verið að falla frá þessari hlutdeild alfarið af hálfu ríkisins 

Virðulegi forseti. Það er akkúrat það sem er verið að gera og ég gagnrýndi það áðan og hef gert áður, ég gerði það í fjárlaganefnd. Ríkissjóður fjármagnar Starfsendurhæfingarsjóð að 1/3 og verið er að taka það alfarið út án samráðs við aðra sem þetta fjármagna. Það breytir því ekki og mér finnst rökstuðningur meiri hlutans í þessari grein - það er talað um að sjóðurinn hafi ekki þróast eins og vænst var eða að horfið hafi verið frá úreltu örorkumati og starfsgetumati o.s.frv. Hvers vegna er það ekki endurskoðað? Hvers vegna er ákveðið að gera þetta einhliða? Þegar við gerum samkomulag geri ég ráð fyrir því að við eigum að hafa af því afskipti, ekki bara á aðra hliðina heldur eigum við að ræða saman og ákveða: Allt í lagi, við ætlum ekki að hafa þetta svona. Hérna er það gert einhliða og mér finnst það ekki vænlegt til árangurs þegar við þurfum að leita til atvinnulífsins eða lífeyrissjóðanna með einhver mál í framhaldinu ef ríkið leyfir sér að koma svona fram, samanber ákvörðun ríkisstjórnarinnar núna um að ræða ekki við sveitarfélögin varðandi úttekt séreignarsparnaðar. Þetta er álíka, að taka einhliða ákvarðanir þegar átt er í samningaviðræðum við aðra. Ég hefði viljað sjá, og það er til held ég, einhverja úttekt á Starfsendurhæfingarsjóðnum. Hér er ekki vitnað til þess mats og það er skynsamlegra að skoða hvað hefur ekki gengið upp fremur en að horfa í að hann sé skorinn niður og í raun lagður af. Það á að taka öll þessi vinnumarkaðsúrræði og endurskoða þau en ekki hætta einhliða við samninga.

Í sumar fór hér í gegn frumvarp frá ríkisstjórninni þar sem ákveðið var að lögfesta ekki frítekjumark vegna tekjutryggingar örorkulífeyrisþega. Það er bráðabirgðaákvæði, þetta hærra frítekjumark þótt það hafi verið fest í lög fyrir ellilífeyrisþega, einmitt í ljósi þess að verið væri að skoða starfsendurhæfingarmálin. Hér er aftur á móti komið með þveröfuga stefnu þar sem án samráðs við aðilana er dregið úr styrk Starfsendurhæfingarsjóðsins, þess eina sem er að störfum að sinni. Þetta er mjög einkennilegt og flausturslegt því að það er ekki einu sinni spegill á milli gjalda- og tekjuhliðar í breytingartillögum frá meiri hlutanum.

Virðulegi forseti. Það er rétt og búið að vekja athygli á því. Þrátt fyrir það hefur meiri hlutinn ákveðið í framhaldi af ákvörðuninni í sumar að fara fram með þessa breytingu. Eins og ég sagði áðan hefði mér þótt skynsamlegra að fara ofan í starfsemi sjóðsins og vinnumarkaðsúrræðin sem í boði eru. Við höfum líka gagnrýnt að úrræðin hafa verið mörg og kannski ekki nógu augljóst hver hefur átt að gera hvað. Síðan er það auðvitað það sem þetta gerir, þarna eru uppsagnir á ferð. Þegar maður hugsar til þess að segja þurfi upp fólki hjá Vinnumálastofnun vegna niðurskurðar, það er færra fólk sem kemst að í starfsendurhæfingu eða öllu heldur er fólki sagt upp, þá finnst manni þetta vera að þróast í öfuga átt.

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Bjarkeyju Gunnarsdóttur fyrir ágæta ræðu, hún var nokkuð málefnaleg og rökföst. Hún ræddi um fæðingarorlofið og gat þess að hún mundi frekar vilja lengja það en að hækka mörkin.  Af því að ég er nú frekar mikill jafnréttissinni og af því að ég trúi því að fæðingarorlofið, þegar það var tekið upp, hafi jafnað stöðu karla og kvenna, þ.e. gert karlmenn jafn dýra og konur á vinnumarkaði, og vegna þess að ég tel að rökfræðilega hugsað hafi hámarkið einhver áhrif á það hvort karlmenn taki orlofið - karlmenn eru yfirleitt með hærri laun en konur og töluvert hærri en þessi lágmarksmismunun sem kemur fram og lægri mörk þýði þá að karlmenn telji sig ekki hafa efni á því að fara í fæðingarorlof, sem er mjög slæmt - mundi ég frekar vilja velja hækkun hámarksins. En þá koma náttúrlega upp vandamálin með barnið, hvað eigi að gera við barnið o.s.frv., þannig að þetta er afskaplega erfið ákvörðun. Mig langar til spyrja hv. þingmann: Hefur hún skoðað foreldraorlofið, sem er lögbundið leyfi foreldra til að taka sér ólaunað leyfi?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni spurninguna. Ég hef aðeins skoðað foreldraorlofið, en það skiptir máli að vera annars vegar í ólaunuðu orlofi eða launuðu, sérstaklega miðað við það hvernig staða fjölskyldna er í dag, mjög margra a.m.k., og staða þeirra er auðvitað ástæðan fyrir því að nú situr einmitt þessi ríkisstjórn. Í ljósi stöðu fjölskyldna tel ég foreldraorlof án launa ekki vera eitthvað sem við getum horft til, að minnsta kosti ekki í augnablikinu. En það er með það eins og annað að það er að sjálfsögðu í lagi að endurskoða slíka hluti á hverjum tíma. Ég man eftir því þegar hv. þingmaður var hér á síðasta kjörtímabili, af því að ég fylgist nú gjarnan með Alþingi þó að ég hafi ekki alltaf setið þar, og hann svaraði þannig og var viss um það að ef næsti fjármálaráðherra kæmi frá sjálfstæðismönnum mundi þetta kannski hressast aðeins. Hann reiknaði með því að ýmislegt mundi batna, og ég veit að hann trúir því. Hann ræddi að þá hefðu menn kannski efni á því að gera hvort tveggja, sérstaklega að hækka hámarkið, af því að ég veit að það er það sem hann vill, eins og hann sagði hér áðan. Auðvitað erum við að kljást við skort á fjármunum en þess vegna lögðum við þetta líka fram og höfum rætt það hér og tekist á um að gera hlutina í áföngum. Við getum síðan teygt það til í hversu stórum eða smáum áföngum það er. En ég held að hvort tveggja þurfi til og eins og hv. þingmaður kom réttilega inn á líka eru mjög margir og allflestir foreldrar útivinnandi og við þurfum í rauninni að finna úrræði að loknu foreldraorlofi eða fæðingarorlofi. Þess vegna er eitt ár lágmarksmarkmið.

Herra forseti. Þetta er afskaplega gefandi umræða vegna þess að hún er lausnamiðuð. Nú er það þannig að barn á leikskóla á fyrsta ári kostar 180 þús. kr. á mánuði í Reykjavík - 180 þús. kr. á mánuði. Ef það fjármagn rynni til heimilisins og foreldrarnir væru heima í foreldraorlofi og ef atvinnulífið gæti tekið upp á því að veita fólki vinnu hluta úr degi - segjum 60% vinnu fyrir hádegi og 60% vinnu eftir hádegi - væri hægt að tengja þetta allt saman, fæðingarorlofið, foreldraorlofið og greiðslur frá sveitarfélaginu sem eru skattfrjálsar í dag. Ég reiknaði það út á sínum tíma, en það er reyndar dálítið langt síðan, herra forseti, að þá gætu foreldrarnir verið með barninu í tvö ár með sæmilega afkomu ef þau fengju það gjald sem sveitarfélagið borgar fyrir dagvistun barna skattfrjálst. Þetta er umræða sem ég veit að menn hafa ekki tekið. Á 25. lið á dagskránni í dag er einmitt þingsályktunartillaga um leikskóla að loknu fæðingarorlofi. Ég sakna þess í henni sé ekki talað um þennan möguleika, foreldraorlof, og að greiðslur sveitarfélagsins renni beint til foreldranna til heimilisins, skattfrjálst, þannig að hægt sé að leysa vandamálið með litla borgarann sem er sendur allt of snemma að mínu mati núna út í heim. Oft eru börn send mjög ung til dagmömmu, jafnvel eins árs og þaðan af yngri. Þau eru mörg hver, tel ég, ekki reiðubúin til þess, þau eru ekki búin að uppgötva sitt nærumhverfi heima sem þarf ákveðinn tíma til og ég held að það væri heppilegra að þau væru eitthvað lengur heima.

Virðulegi forseti. Ég get tekið undir mjög margt sem hv. þingmaður sagði, meðal annars að það væri óskandi að við gætum verið lengur heima með börnunum okkar. Ég vil síður verðleggja þau þó að það sé auðvitað það sem við erum alltaf að gera og tala um, þ.e. ýmist hvort Fæðingarorlofssjóður stendur undir útgjöldum eða sveitarfélögin varðandi dagvistun. Vissulega er það áhugaverð hugmynd ef hægt væri að framkvæma hana að báðir foreldrar færu út í atvinnulífið í einhvern tíma, eins og hv. þingmaður var að benda á, og væru í skertu starfshlutfalli. En við vitum og það sýna rannsóknir, því miður, eins og hv. þingmaður nefndi í upphafi ræðu sinnar að karlmenn tækju síður frí vegna launaþáttarins. Þessi hugmynd um foreldraorlof sem hv. þingmaður hefur viðrað og ég man að ég hlustaði á hann ræða hana einmitt í tengslum við fæðingarorlofsfrumvarpið síðast, að ég held, er áhugaverður punktur og gaman og gott að ræða. En ég hef áhyggjur af því að það yrði til þess að við mundum hjakka áfram í sama fari og konur héldu áfram að fara í skert starfshlutfall, hefðu þar af leiðandi verri afkomu síðar á lífsleiðinni fremur en að karlar gerðu þetta. Það má vel vera að það sé ekki rétt. Ég tek undir að við viljum auðvitað öll hafa ungviðið heima og geta verið með því og notið samvista og allt það, og við viljum líka geta notið samvista við fullorðið fólk og tala eitthvað annað en smábarnamál, eins og gjarnan er sagt. Allt þarf þetta á einhverjum tímapunkti að fara saman. Ég held að við náum ekki jafnrétti kynjanna annars vegar og jafnrétti til að njóta samvista við börnin hins vegar nema við komum á fæðingarorlofssjóði sem skyldar foreldra til að taka fæðingarorlofið að jöfnu.

Herra forseti. Við ræðum hér annað tveggja tekjuöflunarfrumvarpa ríkisstjórnarinnar í tengslum við fjárlög 2014. Mig langar til að byrja að tala um skattstefnu og skattheimtu yfir höfuð. 
             Nú er gjarnan tekist á í þessum stól frá vinstri og hægri um hversu ásættanlegt sé að innheimta skatta. Við á vinstri vængnum viljum innheimta skatta á meðan hægri flokkarnir líta á það sem sérstaka dyggð að geta lækkað skatta. Nú tel ég mikilvægt að það komi skýrt fram að skattheimta er ekki markmið í sjálfu sér. Og að sjálfsögðu - ég vil fá þögn í þingsal, herra forseti. Þetta er óþolandi  Skattheimta er ekki markmið í sjálfu sér. Markmiðið með skattheimtu er að við höfum skilvirkt kerfi sem aflar tekna fyrir ríkissjóð og hefur tekjujöfnunarhlutverk. Þar liggja áherslur okkar vinstri manna, á skilvirka öflun tekna og tekjujafnandi hlutverk þeirra. Í hvað nýtum við skattana okkar? Við nýtum skattana okkar í opinbera þjónustu, mikilvæga þjónustu á sviði heilbrigðis-, mennta- og velferðarmála, löggæslumála og ýmissa annarra samgöngumála, og í alla þá málaflokka sem eru mikilvægir til að halda góðu samfélagi gangandi. Við notum skattana okkar í tilfærslur eins og almannatryggingar, atvinnuleysistryggingar og fæðingarorlof. Þessi tilfærslukerfi hafa skipt sköpum fyrir framfærslu íbúa þessa lands á síðustu árum. Síðast en ekki síst nýtum við skatttekjur ríkissjóðs til fjárfestinga - fjárfestinga sem skila arði, til þess að auka velsæld og skapa atvinnu í landinu. Mér finnst mikilvægt að við höfum þetta á hreinu þegar við ræðum fjármál ríkisins. Tekjujöfnunin er mikilvæg, en hún fer ekki eingöngu fram í gegnum tilfærslur heldur skiptir samneyslan gríðarlegu máli. Fyrir ýmsa hópa sem eru tekjulágir, hvort sem það er vegna veikinda, langvarandi veikinda eða vegna þess að fólk er í lágtekjustörfum, svo sem konur í umönnunarstörfum um allt land, þá er gjaldfrjáls eða ódýr almannaþjónusta lykillinn að velferð fólks. Það býr til samkennd í samfélagi að við deilum kjörum þegar kemur að almannaþjónustu, að við höfum öll sama aðgengi óháð efnahag og að við greiðum síðan skatta í hlutfalli við tekjur okkar. Eins og Karl Marx orðaði það greiðum við eftir getu og þiggjum eftir þörfum. Það er falleg hugsjón og fyrir henni mun ég tala svo lengi sem ég verð á Alþingi og vonandi lengur en það. Þá komum við að þessu frumvarpi. Það tekur til sex lagabálka sem heyra undir velferðarnefnd, þá nefnd sem ég stýri og fjallar um málaflokka sem mér er mjög annt um og reyndar held ég flestum þingmönnum hér inni. Þessir lagabálkar í frumvarpinu, svo að við förum nú yfir þá, ég ætla að einbeita mér að þeim, eru: Breytingar á lögum um málefni aldraðra sem varðar framkvæmdasjóð og velferðarnefnd þarf því ekkert að ræða þann nefskatt sérstaklega, hann er færður upp til verðlags og það þarf enga sérstaka fundi í velferðarnefnd til þess að færa gjald í Framkvæmdasjóð aldraðra upp til verðlags. Síðan komum við að breytingum á lögum um rekstur umboðsmanns skuldara. Það er verið að skera niður verulega í því embætti. Mér finnst ákaflega einkennilegt að við í nefndinni höfum ekki fengið þetta mál til umfjöllunar þar sem við sátum sólarhringum saman við að smíða lög um greiðsluaðlögun og umboðsmann skuldara. Það hefði verið eðlilegt að nefndin fengi að fylgja því starfi eftir og fara yfir þær forsendur sem liggja til grundvallar á lækkuðum framlögum til umboðsmanns skuldara. Ég ætla ekkert að segja um þá lækkun á framlögum, hvort hún er rétt eða röng, því að ég hef enga aðkomu haft að umræðu um þau mál. En ég veit eitt, það þarf að gera breytingar á þessari grein því að í gær greiddum við fyrir því að hægt væri að afgreiða frumvarp þar sem gert er ráð fyrir auknum útgjöldum umboðsmanns skuldara og þá þarf líka að innheimta tekjur frá fjármálastofnunum til að fjármagna þau útgjöld til þess að greiða tryggingu fyrir fólk í gjaldþrotaskiptum. Svo komum við að lagabálkinum um fæðingar- og foreldraorlof. Í vor sem leið breytti velferðarnefnd þessum lögum og lengdi fæðingarorlofið og hækkaði hámarksþakið um 50 þús. kr. Það er smekklega um það fjallað í fjárlagafrumvarpinu og sagt að á einu ári hafi greiðsluþakið á fæðingarorlofi hækkað um 23%, en látið vera að geta þess að megnið af þeirri hækkun hafi komið frá fyrri ríkisstjórn. Hætt er við lengingu á fæðingarorlofi. Okkur í velferðarnefnd hefur ekki gefist kostur á að koma að vinnslu við þessa styttingu, en ég les hér alls kyns dogmatíska nálgun um það að feður vilji ekki fara í fæðingarorlof af því að tekjur þeirra lækki og þetta sé svo vont fyrir tekjuháa karla og hvað veit ég. Þá spyr ég: Af hverju var ekki leitað til nefndarinnar? Þegar við í þáverandi félags- og tryggingamálanefnd fengum það óskemmtilega hlutverk að lækka þakið á fæðingarorlofi af því það var ríkulegasta tryggingakerfið þá óskuðum við jafnframt eftir skýrslu um áhrif lækkunar þaksins á töku fæðingarorlofs. Það hefði verið ágætt í vinnslu þessa máls og þarf að gerast hér á milli umræðna að kynna sér efni þeirrar skýrslu. Ákveðnir lagabálkar eru á málefnasviðum tiltekinna nefnda því að þær afla sér sérþekkingar á þeim. Í skýrslunni er tekið fram og farið yfir og stutt með tölfræðilegum gögnum að mesta fækkunin hjá körlum í töku fæðingarorlofs væri í tekjuhópunum 200–300 þús. kr. og 300–400 þús. kr. Hvað er síðan sagt? Á bls. 25 í skýrslunni sem þáverandi velferðarráðherra lét vinna að beiðni nefndarinnar segir, með leyfi forseta: „Án þess að unnt sé að fullyrða það með ákveðinni vissu þykja líkur benda til að þær efnahagslegu forsendur, sem breyttust hjá mörgum fjölskyldum í landinu í kjölfar efnahagsþrenginganna haustið 2008 sem og sú óvissa sem hefur ríkt á vinnumarkaði frá þeim tíma, kunni að hafa haft meiri áhrif á töku fæðingarorlofs feðra í framangreindum tekjuhópum en lækkun hámarksgreiðslna úr Fæðingarorlofssjóði.“ Ef vilji meiri hlutans stendur til að stytta eða hætta við lengingu fæðingarorlofs væri heiðarlegra að segja að þetta væri sparnaðaraðgerð og reyna ekki að klæða það í búning jafnréttis. Jæja, þá er ég búin með málaflokkinn fæðingar- og foreldraorlof. Kemur þá næsti lagabálkur sem undir nefndina heyrir. Þar erum við að tala um brottfall laga „um greiðslur Atvinnuleysistryggingasjóðs vegna fiskvinnslufólks“.

Nei.

Jú, í frumvarpinu heitir það það. 

… nefndin breytti því og …

Herra forseti.  
            

Forseti biður hv. þingmenn að trufla ekki ræðumann.

Samkvæmt frumvarpinu á bls. 6 stendur: Brottfall laga. Svo ég fari hér yfir það, hafandi setið í velferðarnefnd um tíma, þá fórum við einmitt inn í þennan lagabálk fyrir ári og gerðum umtalsverðar breytingar. Það hefði verið ágætt að við sem erum nýlega búin að vera að vinna með þessi lög og ræða við alla þá aðila sem þar að koma og þurftum að kynna okkur málefnið nokkuð rækilega hefðum fengið að fjalla um það líka. Síðan kemur í ljós að það hentar ekki að fella lögin úr gildi. Gerðar voru ákveðnar breytingar á dögum og í ljós kemur, af því þetta frumvarp var augljóslega unnið án samráðs við rétta aðila, að það er verið að vinna með málið á vettvangi kjarasamninga. Svo koma nýir lagabálkar velferðarnefndar. Þá fara aldeilis að æsast leikar. Þá komum við að komugjöldum á sjúkrahús. Þar er farið inn í sjúkratryggingalöggjöfina. - Það er nú ágætt að hér gengur fram hjá hv. þm. Ögmundur Jónasson. - Þar er verið að fjalla um komugjöld á sjúkrahús, í frumvarpinu eru legugjöld og því breytt í komugjöld. Án þess að ég ætli að fara hér út í prinsippumræðu um það að taka gjöld fyrir það að fólk leggist inn á sjúkrahús þá er ég afar ósátt við að þessi breyting sé lögð til á þeim tíma sem verið er að skoða greiðsluþátttöku sjúklinga í heilbrigðiskostnaði. Við hljótum að setja okkur metnaðarfull markmið um það að sjúklingar séu með sem lægsta þátttöku í kostnaði við heilbrigðisþjónustu. Við hljótum að setja okkur markmið um það til langs tíma og hvernig við ætlum að ná þeim. Mér finnst þessi tillaga vera beinlínis til þess gerð að ögra minni hlutanum í þinginu og koma í veg fyrir að hægt verði að ná sátt í málinu, máli sem er mjög mikilvægt. Það eru ekki miklir fjármunir sem á að ná inn með þessum hætti en þeir munu svo sannarlega vera alvarleg stefnubreyting og koma mjög illa við þá sem málið snertir, fyrir utan það að lægri gjöld eiga að vera á ýmsa hópa. Það er mjög erfitt að sjá það en þetta hlýtur að verða töluvert hátt gjald. Það hefði verið ánægjulegt að fá að ræða þetta í velferðarnefnd sem fjallar einmitt oft um lög um sjúkratryggingar og heilbrigðiskerfið. Herra forseti. Nú kem ég að síðasta lagabálkinum. Einhvern veginn finnst mér að ég hafi misst af einhverju hérna en þetta atriði bættist við í meðförum nefndarinnar. Ég biðst velvirðingar. Forseti verður að virða mér það til vorkunnar að það er nokkuð erfitt að fylgjast með vendingum í fjárlagagerðinni því að það er alltaf að gerast eitthvað óvænt og nýtt. Síðasti bálkurinn er um slysatryggingar og lögboðnar ábyrgðartryggingar. Hér er verið að breyta tryggingavernd fyrir fólk á leið til vinnu. Þetta var ekki í frumvarpinu en um er að ræða tvær stórkostlegar lagabreytingar á nýjum lagabálkum sem koma inn við 2. umr. Á því sem ég hafði lesið mér til um í fjárlagafrumvarpinu á sínum tíma og spurst fyrir um sé ég að gerðar hafa verið einhverjar breytingar. Þangað til í 3. umr. verð ég bara að vona að breytingarnar séu í þágu þeirra sem verða fyrir slysi á leið sinni til eða frá vinnu, en ég hef ekki alveg náð að átta mig á því. Ég skil ekki af hverju þetta frumvarp, sem fjallar um ýmsa lagabálka sem hafa ekkert með efnahags- og viðskiptanefnd sérstaklega að gera, eða þættir í því sem varða velferðarmál voru ekki sendir í einum sérstökum bandormi. Velferðarnefnd hefði getað fjallað um þá og sent til umsagnar hjá efnahags- og viðskiptanefnd því að sjálfsögðu eru þessi kerfi mjög veigamikil í útgjöldum ríkissjóðs. Ég geri mér grein fyrir því og hef þurft að stunda þar niðurskurð. En það er mjög mikilvægt að gætt sé að því hvernig þessir málaflokkar eru meðhöndlaðir. Ég skil ekki af hverju við fengum þetta mál ekki til umsagnar í nefnd. Hér er um veigamiklar breytingar að ræða, fyrir utan það að sumar þeirra eru nú þegar úreltar í ljósi þeirra breytingartillagna sem hv. fjárlaganefnd hefur gert á útgjaldahliðinni. Ég held að ég verði að fara fram á það að við í velferðarnefnd fáum að fjalla um þessi mál áður en þau verða tekin til atkvæðagreiðslu og að einhver virðing verði borin fyrir málefnasviðum nefnda innan Alþingis. Hér er iðulega komið til manns hlaupandi á göngunum og spurt sko: Hvar á þetta mál heima? Er þér sama? Ég er aldrei í slagsmálum um mál. Ef vafi leikur á hvar mál eiga heima og ráðherrar hafa sérstakar væntingar hef ég ekki sem formaður velferðarnefndar verið að taka einhver rifrildi um það að taka mál inn í nefndina í óþökk ráðherra. En þegar lagabálkarnir heyra beinlínis undir nefndina er lágmark að við fáum þá til umfjöllunar. Annars held ég að ástæða sé til að endurskoða þingsköpin. Þetta er markleysa, herra forseti. Ég hef lokið mér af í bili. Ég ætlast til þess að velferðarnefnd fái að fjalla um þessi mál á milli umræðna. Síðan í 3. umr. gefst aftur tækifæri til að fara yfir málin.

Herra forseti. Þetta er búið að vera nokkuð löng og mjög góð umræða. Hún hefur verið málefnaleg. Ég hef tekið þátt í henni með andsvörum og setið allan tímann í þingsal. Ég ætla að fara í gegnum það hvernig umræðan var. Undir seinni helming umræðunnar var dálítið mikið um endurtekningar þannig að ég þurfti ekki að fara í andsvör, ég ætlaði ekki að svara aftur fyrir það sama og ég svaraði áður fyrir. Það eru eflaust einhverjar skýringar. Ef ég fer í gegnum umræðuna er það í fyrsta lagi þjóðhagsspá Hagstofunnar og Helguvíkurverkefnið sem menn fréttu í dag að væri að falla niður. Hæstv. fjármálaráðherra kom inn á það og svaraði því að Helguvíkurverkefnið vægi ekki mjög þungt á árinu 2014, það væri frekar 2015 og 2016 sem það vægi þyngra. Það er svo merkilegt að það er búið að vera forsenda fjárlaga núna í nokkur ár. Ég ætla ekki að fara frekar út í þjóðhagsspána. Síðan er það spurningin um stuðninginn við nýsköpunarfyrirtæki. Það var rætt dálítið mikið. Ég tel að nefndin hafi fundið nokkuð góða lausn á því að minni fyrirtæki fá styrk, þau stærri fá líka styrk nema sá styrkur er lækkaður með því að lækka þakið. Allir þeir sem fengið hafa styrk með núverandi kerfi fá því sama prósentustyrk nema hann er lækkaður með því að hafa lægra þak. Nokkuð mikil umræða var um skrásetningargjöld í háskóla. Ég las greinargerð úr frumvarpinu á bls. 10 þar sem segir að skráningargjöldin sem hér er verið að leggja til, 75 þús. kr., svari nokkurn veginn til kostnaðar við skráningu í Háskólanum á Akureyri og í Háskólanum í Reykjavík, annar með 80 þús. kr. og hinn með tæp 70 þús. kr. Þetta er því eingöngu fyrir kostnaði, má segja, við þessa háskóla. Hv. þm. Katrín Jakobsdóttir kom inn á dálítið skemmtilegan punkt sem ég hefði gjarnan viljað ræða við hana, en það bauðst nú ekki af því að það voru svo margir í andsvari. Hún sagði að á Norðurlöndunum væri eftirspurn eftir háskólum en hér á landi væri eftirspurn eftir nemendum. Það er dálítið athyglisvert. Það má vel vera að háskólarnir á Íslandi séu með of mikið námsframboð og að það þyrfti að reyna að takmarka það og búa til eftirspurn nemenda til þess að koma í veg fyrir brottfall, ef ástæðan fyrir brottfallinu er sú að það vanti eftirspurn nemenda eftir námi. Menn hafa verið að ræða ýmislegt á háskóladögum undanfarið til að leysa þetta óskaplega vandamál, þ.e. 38% brottfall fyrsta árs nema, sem er bara óviðunandi, herra forseti. Það kostar þjóðfélagið óskaplega mikið og kostar nemendur líka óskaplega mikið. Það eru alltaf einhver vonbrigði og þeir sem eru í alvöru námi missa kjarkinn. Ég held að sé mjög mikilvægt að reyna að koma í veg fyrir þetta brottfall og vinna að því nemandi stundi námið af alúð og krafti og skoða hvort hækkað skráningargjald muni hvetja menn til dáða til að halda sig við námið, eins og sagt er í nefndarálitinu. Ég get ímyndað mér að ef það kostar ekki neitt geti maður skráð sig í margar deildir og marga háskóla og láti svo eitt falla niður þá skipti það ekki máli. En ef menn þurfa að borga fyrir það verða menn kannski eitthvað iðnari við kolann, þeir tapa þá alla vega þessu fé ef þeir gefast upp. Menn hafa verið að ræða ýmsar aðrar leiðir, að setja numerus clausus eða eitthvað slíkt. Ég er ekki mjög hrifinn af því vegna þess að það gæti útilokað gott fólk. Ég tel að sé mjög brýnt að menn fari gegnum þá umræðu. Mér finnst það áhugavert sem hv. þm. Katrín Jakobsdóttir, fyrrverandi hæstv. menntamálaráðherra, sagði um eftirspurnina eftir námi. Þá var rætt nokkuð um Starfsendurhæfingarsjóð og frest á honum. Nú er starfandi nefnd um starfsgetumat sem ég stýri reyndar. Ég tel mjög brýnt að það náist í gegn vegna þess að núverandi örorkumat kemur í veg fyrir endurhæfingu. Það þýðir ekkert að koma með starfsendurhæfingu ef fólk má ekki endurhæfast. Það sem ég á við með því er að ef maður sem er 75% öryrki endurhæfist niður í 74%, missir hann nánast allar bætur. Það er bara örorkustyrkurinn eftir og hann er mjög lágur. Það þýðir það að maðurinn má hreinlega ekki endurhæfast, eins ankannalega og það nú hljómar. Það er ákveðið mein sem vinna þarf bug á, ég held að allir séu sammála því. Ég hef ekki heyrt um neinn sem ekki vill hafa starfsgetumat í staðinn fyrir örorkumat. Þá var rætt um brottfellingu laga um greiðslu Atvinnuleysistryggingasjóðs vegna fiskvinnslufólks. Það er hlutur sem leiðir rökfræðilega til þess að annaðhvort eru menn á atvinnuleysisbótum vegna hráefnisskorts, því að þá er heimilt að segja fólki upp nánast með engum fyrirvara, eða eins og núna, að fyrirtæki fá styrkinn, þannig að Atvinnuleysistryggingasjóður borgar styrkinn hvort sem er. Það sem gæti gerst er að fólk sem verður atvinnulaust vegna hráefnisskorts fari í nám eða eitthvað svoleiðis eða fái vinnu annars staðar, þá kemur þetta ekki upp. En alla jafnan hefur þetta þau áhrif í litlum sjávarplássum að fólk væri bara atvinnulaust þennan tíma. Síðan var nokkuð mikil umræða um komugjöld á spítala. Þetta er nú ein af þeim heilögu kúm sem ekki má nefna á Íslandi en það er bara heilmikið að breytast. Ég nefndi hér fyrr í kvöld og hef gert það áður að kviðsjáraðgerðir er undursamleg tækni sem gerir það að verkum að skurðurinn er ekki margir sentímetrar, 10–20 sentímetrar, heldur bara pínulítið gat á maganum eða hvar sem er eða að farið er í gegnum nefið eða eitthvað. Þar hafa læknar getað farið inn á hin dýpstu svið líkamans, blásið upp með vatni eða lofti, farið inn með myndavél og tekið mynd af öllu saman og síðan hakkað út viðkomandi líffæri, eitil eða stein eða hvað það nú er, ef það er krabbamein hakka þeir æxlið út. Þetta er alveg ótrúleg tækni. Fólk kemur að morgni og fer heim til sín að kvöldi, en það er ekki síður veikt en þeir sem skornir eru upp. Það getur verið alveg jafn mikið veikt, eftir því hvað menn kalla veikindi, krabbamein eða eitthvað slíkt. En þetta gerir það að verkum að fólk fer í svona aðgerð og borgar meira að segja fyrir aðgerðina. Reyndar borga öryrkjar og aldraðir minna en aðrir, t.d. lágtekjukona í umönnunarstörfum, ég nefni það sem dæmi, hún þarf að borga ansi mikið fyrir þess konar aðgerðir. Hún borgar mikið meira en aðrir af því að hún er venjuleg. Ég held við verðum að fara að skoða þetta mjög nákvæmlega og fara að horfa fram hjá þessum heilögu kúm sem menn hafa horft á, að það má bara ekki borga fyrir innlögn, alveg sama um hvað er að ræða. Það er óréttlátt þegar einn maður fer inn á spítala, hann er veikur og er skorinn upp með svona aðferð og borgar fyrir aðgerðina, fyrir lækninn, hjúkrunina, fyrir rannsóknir og allt sem því fylgir. Svo kemur annar á eftir honum, hann fer í sömu rannsókn, fær þessa sömu lækna og sömu hjúkrunarfræðinga og svo framvegis og hann borgar ekki neitt. Hann gæti verið með miklu lægri tekjur þannig séð. Sjúkdómar velja fólk ekki eftir tekjum. Ég held því að við verðum að fara að horfa á þetta dálítið opið og kalt og án tilfinningasemi. En þetta er mjög viðkvæmt mál og hefur verið rætt mikið í þeirri nefnd sem ég stýri, um greiðsluþátttöku. Hún reyndar er í ákveðinni biðstöðu núna af vissum ástæðum. Þetta voru nú helstu umræðurnar um þessi mál. Ég hef reynt að taka þátt í umræðunni með andsvörum og veita svör jafnóðum og aðrir hafa komið með spurningar um eitt og annað. Menn eru kannski ekki alltaf sáttir við svörin, það verður þá þannig að vera. Hér var kallað að menn skildu ekki slysatryggingarnar og það allt, en það gengur í rauninni út á tiltölulega einfaldan hlut. Maður sem er tryggður, t.d. með ökutækjatryggingu hjá bifreiðatryggingafélagi eða vátryggingafélagi, lendir í tjóni. Hingað til hafa sjúkratryggingar eða almannatryggingar borgað eingreiðslu fyrst og síðan hefur skaðabótatryggingafélagið borgað það sem upp á vantar og dregur frá það sem ríkið hefur greitt. Dæminu er snúið við með þessu. Þetta eru í grunninn þær breytingar sem verða. Hv. þm. Sigríður Ingibjörg Ingadóttir hefur tekið þátt í umræðunni. Hún hefur farið í sex andsvör en ekki reyndar við 1. umr., þá hefði hún kannski getað komið að athugasemdum um að málið ætti heima í öðrum nefndum eða beðið um að vísa því annað. Málið er nefnilega búið að hafa mjög góðan tíma í efnahags- og viðskiptanefnd. Það hafa ekki áður komið fram tillögur um að vísa þeim köflum sem heyra undir menntamálanefnd til þeirrar nefndar, t.d. um greiðsluna til háskólanna, eða að vísa köflum um komugjöld, vegna innlagna á sjúkrahús o.fl., til velferðarnefndar, eða köflum varðandi Atvinnuleysistryggingasjóð o.s.frv. Allt er í rauninni réttmætt en það er dálítið seint fram komið núna klukkan tvö að nóttu í lok umræðunnar sem verið hefur mjög ítarleg. Hún byrjaði klukkan tvö. Það var líka 1. umr. Þá var ekkert talað um að málið færi í aðrar nefndir. Við skulum sjá hvað hægt er að gera. Ég held að það sé spurning hvað menn geta unnið hratt. Það eru nefnilega að koma jól, herra forseti, ég hef tekið eftir því þegar ég fer út, þannig að það má vel vera að það verði niðurstaðan að vísa málinu til þessara nefnda ef menn telja þörf á í efnahags- og viðskiptanefnd, þá komi eitthvað vitrænna út úr því. Það verður þá að gerast mjög hratt hjá þeim nefndum, þær þurfa að vera tilbúnar til að vinna mjög hratt. Menn hafa svo sem sýnt það áður að þeir geta það. En þetta var um þessa umræðu. Ég vildi sem framsögumaður sitja alla umræðuna. Ég vildi taka þátt í henni með andsvörum. Ég vildi líka loka henni með ræðu og nú tel ég mig vera búinn að því og legg til að málið gangi að lokinni þessari umræðu aftur til nefndar milli 2. og 3., bæði vegna þeirra athugasemda sem hér hafa komið fram og vegna fleiri athugasemda. Ég þakka fyrir ágæta umræðu.

Herra forseti. Ég ætla ekki að vera að lengja þessa umræðu. Ég ætla að þakka hv. þm. Pétri H. Blöndal fyrir að vera viðstaddur umræðuna í allt kvöld. Ég vil líka segja að þetta hefur síst verið löng umræða. Þetta eru um 10 klukkutímar varðandi annan af stóru bandormunum um tekjuöflun ríkissjóðs. Það kom fram í máli hv. þingmanns að ég hefði ekki verið hér við 1. umr. Nú man ég ekki hvenær hún fór fram og af hvaða ástæðum ég ekki var hér.

Ég veit ekki um hvað þú ert að ræða, ég tók ekki þátt í henni. Það getur vel verið að hv. þingmaður hafi verið viðstaddur.

Ég hef bara ekki hugmynd um það akkúrat á þessari stundu. Ég vil þó líka benda á að yfirleitt er það þannig að maður sér ekki fyrr en með dags fyrirvara hvaða mál eru á dagskrá og stundum eru aðstæður þannig að maður getur ekki breytt þeim með mjög skömmum fyrirvara. Ég hef verið viðloðandi þessa umræðu í allan dag en fór af persónulegum ástæðum og þurfti að fylgjast með umræðunni frá öðrum stað um tíma í kvöld og kom á mælendaskrá því að ég var komin aftur í húsið. Ég get ekki séð að það geri orð mín minna merk að þau séu borin hér fram á ákveðnum tíma. Ég held að einboðið sé að við fáum þetta mál til umsagnar í nefndinni. Við erum búin að afgreiða öll okkar mál út og það er engum vandkvæðum bundið fyrir okkur að hafa hraðar hendur. Við fjölluðum um fjárlagafrumvarpið í nefndinni, frumvarpið sjálft, bara til að afla okkur upplýsinga. Það er lágmark að við séum ítarlega inni í því í nefndinni hvaða breytingar er verið að gera á þeim lagabálkum sem undir hana heyra. Það er venja að formenn taki það upp hjá sjálfum sér ef þeir telja ástæðu 

Herra forseti. Hv. efnahags- og viðskiptanefnd hefur haft mjög góðan og rúman tíma, og tekur það sérstaklega fram í nefndaráliti, til að vinna þetta mál og hún vann það mjög ítarlega og ötullega. Því sakna ég þess að þessi ábending hafi ekki komið fyrr. Þá hefði ég getað notað góðar ábendingar frá hv. velferðarnefnd eða frá hv. menntamálanefnd til þess að vinna málið frekar áður en það fór til 2. umr. Núna gefst miklu skemmri tími til að vinna það. Ég mun bera þessi skilaboð til nefndarinnar í fyrramálið, hvort menn sjái flöt á því að vísa málinu til þeirrar nefndar sem ákveðið mál í því heyrir undir. Ég get engu lofað um það, nefndin tekur ákvörðun um það, en ég mun bera henni boðin héðan úr umræðunni.

Gert verður hlé í dag milli kl. 11 og 11.30 vegna þingflokksfunda. Jafnframt verður gert hádegishlé milli kl. 13 og 14 vegna nefndarfunda.

Virðulegi forseti. Undir þessum lið þinghaldsins sem er kallaður störf þingsins langar mig að ræða um vinnustaðinn okkar, Alþingi. Hver vinnustaður á sér sína menningu og sínar hefðir sem stundum koma nýliðum spánskt fyrir sjónir. Alþingi er mikilvæg stofnun og ábyrgð okkar þingmanna er mikil. Alþingi er vinnustaður okkar þingmanna og vinnustaðamenningin skiptir máli hér, ekkert síður en á öðrum vinnustöðum. Mikilvægt er að ræða menninguna, í hverju hún felst, hvaða gildi eru í hávegum höfð. Hollt er að skoða vinnustaðabraginn, hvaða samskiptahættir eru tíðkaðir og hvernig samskipti fara fram. Hægt er að velta fyrir sér hvernig maður vill hafa vinnustaðinn sinn. Á þessum vinnustað hefur verið stofnaður hópur jákvæðra, óformlegur hópur sem mun koma saman til að ræða þau gildi sem þátttakendur telja mikilvæg í mannlegum samskiptum. Jafnvel verða rifjaðar upp kurteisisvenjur sem geta gert lífið skemmtilegra og kannski rætt um leiðir sem geta hjálpað fólki að glata ekki gleðinni í amstri dagsins. Í hópnum tölum við saman og tökum þátt sem einstaklingar og höfum það að leiðarljósi að auka gleði og jákvæðni. Félagsskapurinn er öllum þingmönnum opinn, hvorki verður skipuð stjórn né nokkrir fjármunir settir í félagsskapinn.

Virðulegi forseti. Undir þessum lið þinghaldsins sem er kallaður störf þingsins langar mig að ræða um vinnustaðinn okkar, Alþingi. Hver vinnustaður á sér sína menningu og sínar hefðir sem stundum koma nýliðum spánskt fyrir sjónir. Alþingi er mikilvæg stofnun og ábyrgð okkar þingmanna er mikil. Alþingi er vinnustaður okkar þingmanna og vinnustaðamenningin skiptir máli hér, ekkert síður en á öðrum vinnustöðum. Mikilvægt er að ræða menninguna, í hverju hún felst, hvaða gildi eru í hávegum höfð. Hollt er að skoða vinnustaðabraginn, hvaða samskiptahættir eru tíðkaðir og hvernig samskipti fara fram. Hægt er að velta fyrir sér hvernig maður vill hafa vinnustaðinn sinn. Á þessum vinnustað hefur verið stofnaður hópur jákvæðra, óformlegur hópur sem mun koma saman til að ræða þau gildi sem þátttakendur telja mikilvæg í mannlegum samskiptum. Jafnvel verða rifjaðar upp kurteisisvenjur sem geta gert lífið skemmtilegra og kannski rætt um leiðir sem geta hjálpað fólki að glata ekki gleðinni í amstri dagsins. Í hópnum tölum við saman og tökum þátt sem einstaklingar og höfum það að leiðarljósi að auka gleði og jákvæðni. Félagsskapurinn er öllum þingmönnum opinn, hvorki verður skipuð stjórn né nokkrir fjármunir settir í félagsskapinn.

Herra forseti. Það er skemmst frá því að segja að mér var ekki boðið á stofnfund félags jákvæðra,  Árið 2010 var mesta niðurskurðarár í fjárlögum frá hruni. Það ár var innleidd sérstök desemberuppbót fyrir atvinnulausa enda var talið að staða þeirra eftir hrun væri slík að það yrði að veita þeim fé til að geta haldið jól með mannsæmandi hætti. Nú, fjórum árum síðar, það var sem sagt í desember 2009 sem við veittum fé í þetta, er hin unga hægri stjórn ekki aflögufær. Það vantar 240 milljónir upp á í fjáraukalögum og miðað við þær fjárhæðir sem hafa flogið fram og til baka með flausturslegum hætti, og enginn virðist vita hvað eru tillögur ríkisstjórnar, meiri hluta eða hvað er í gangi, tel ég mikil sóknarfæri fyrir þingið. Það hefur komið ákall frá félags- og húsnæðismálaráðherra sem ekki hefur náð þessum tillögum í gegn, hvorki í gegnum meiri hluta fjárlaganefndar né ríkisstjórnina, heldur biðlar til þingsins að beita sér með henni. Ég hvet þá stjórnarþingmenn sem hér eru að sýna jákvæðni í verki og standa með þeim sem eru án atvinnu á Íslandi; þeir eru 6.233 í dag.

Virðulegur forseti. Ég bara varð að koma hingað upp til að ræða að gefnu tilefni umfjöllun fjölmiðla um það sem gerist í sölum Alþingis og um þá vinnu sem hér fer fram. Ég er verulega, og þá meina ég verulega óánægð með þá umfjöllun sem birtist í fjölmiðlum í dag um mig og það sem ég á að hafa sagt og gert á þingflokksfundum. Ég hef þegar þurft að leiðrétta þennan fréttaflutning og ég ætla rétt að vona að það komist skýrt til skila. Augljóst er að þeir sem hafa talið sér hag í því að koma höggi á mig hafa ekki haft réttar upplýsingar eða hafa viljað koma rangindum út í umræðuna. Það er sorglegt að horfa upp á fréttaflutning þar sem ruglað er saman mörgum óskyldum málum og þau tengd á hátt sem á ekki við nein rök að styðjast. Staðreyndin er sú að aðgerðaáætlun um lækkun höfuðstóls verðtryggðra lána mun loksins koma til framkvæmda. Eftir slíkri leiðréttingu hefur verið beðið í mörg ár. Ég er ánægð með leiðréttinguna og ég tel að hún hefði þurft að koma mun fyrr, eins og framsóknarmenn hafa talað fyrir síðan 2009. Það er skammarlegt að horfa upp á það hvernig fjölmiðlar reyna að snúa út úr því sem gerist í þingsal og í þinginu. Það er ekki síður leitt að horfa upp á að samskipti þingmanna á þessum vinnustað skuli ekki vera betri en svo að þeir telji sér til tekna að leka röngum upplýsingum í fjölmiðla um samstarfsfólk sitt. Þetta er til skammar.

Virðulegi forseti. Þetta síðasta erindi sem hér var flutt var augljóslega ekki í anda þess sem byrjað var á áðan. Ég ætla að leyfa mér að taka það ekki til mín ef þingmaðurinn er að brigsla mér eða öðrum þingmönnum um að vilja henni eitthvað sérstaklega illt eða leka einhverju. Ég hef ekki hugmynd um hvað fer fram á þingflokksfundum Framsóknarflokksins, bara til að það sé sagt. Mér fannst ómaklega að þingmönnum veist með þessu. Á eftir greiðum við atkvæði um fjáraukalagafrumvarp 2013. Í ljósi þess sem hér hefur verið rætt undanfarna tvo daga um þau mál langar mig að hvetja þingheim til að greiða tillögum okkar í minni hluta fjárlaganefndar leið. Við erum með fjórar tillögur er varða fjarskiptasjóð, Landspítala, heilbrigðisstofnanir og Atvinnuleysistryggingasjóð. Ég vil sérstaklega hvetja þingmenn til að greiða atkvæði með því að þeir sem lægstu launin hafa fái desemberuppbót. Ég treysti því að fjárlaganefnd sem hefur verið afar skapandi í því að finna peninga til að nota í ýmsa hluti verði það líka þegar kemur að þessu. Það gefst tími til þess núna milli umræðna og ég trúi því og treysti að ef fólk er ekki tilbúið til þess hér á eftir að greiða þessu atkvæði í trausti þess að til þess finnist fjármagn þá hvet ég að minnsta kosti stjórnarmeirihlutann til að taka málið upp á arma sína sem og auðvitað önnur mál sem við berum hér fram, þessar fjórar breytingartillögur, m.a. um Landspítalann vegna óvænts ástands o.s.frv.

Virðulegi forseti. Eitt af þeim málefnum sem ég held að hafi vakið okkur mörg til umhugsunar um siðferði, lög og reglur í þessu landi er málefni Eirar þar sem stjórnendur þinglýstu lánum á eignir sem íbúar höfðu þegar greitt fyrir búseturétt í. Þetta þýðir í versta falli að íbúar tapa því sem þeir greiddu fyrir búseturéttinn en í besta falli að veruleg töf verður á því að lögmætir eigendur fái eignir sínar til baka. Það eru nokkrar stórar spurningar í þessu máli. Það er ljóst að Eir er sjálfseignarstofnun og því bera stofnaðilar Eirar enga ábyrgð á eignum eða skuldbindingum. Hver er önnur ábyrgð? Í hverju felst ábyrgð þeirra sem koma að slíkum rekstri, framkvæmdastjóra, stjórnar, fulltrúaráðs og stofnaðila? Ég geri þetta að umtalsefni hér því að mér finnst mjög mikilvægt að við veltum fyrir okkur hvað við getum lært af þessu máli og hvernig við getum komið í veg fyrir að svona lagað endurtaki sig. Þessar spurningar snúa að okkur hér: Þarf lagabreytingu til að slíkt geti ekki endurtekið sig? Er nóg að setja reglur eða þarf einfaldlega umræðu og upplýsingar? Hvað felst til dæmis í hugtakinu búseturéttur? Er það einhvers staðar skilgreint? Hvað felst í umsögnum Ríkisendurskoðunar og sýslumanns þegar veittar eru heimildir til veðsetningar? Þetta eru spurningar sem við þurfum að velta fyrir okkur og skoða, virðulegi forseti.

Hæstv. forseti. Niðurskurður í ríkisrekstri og niðurskurður á fjárframlögum er dauðans alvara og er hver ákvörðun erfið. Við í stjórnarmeirihlutanum höfum legið nokkuð undir ámæli stuðningsmanna fyrri ríkisstjórnar fyrir að lækka framlög til þróunarmála úr 0,26% af vergri landsframleiðslu í 0,23% núna. Þau voru reyndar 0,21% næstu ár á undan. Ég velti þessu svolítið fyrir mér vegna þess að menn hafa sagt með vandlætingu: Við mundum ekki gera svona o.s.frv. Ég fór því að velta fyrir mér hvað hefði orðið til þess að þessi framlög hækkuðu upp í 0,26% fyrir tveimur árum. Það kom í ljós í Morgunblaðinu í gær, herra forseti, þar sem vitnað er í Össur Skarphéðinsson, fyrrverandi hæstv. utanríkisráðherra og nú hv. þingmann, sem segir í bók sinni að til hafi staðið að skera þróunaraðstoð niður í fyrra um 500 millj. kr. Og hvers vegna var það ekki gert? Vegna þess að sami hv. þingmaður leitaði án mikils árangurs fundar þess fjármálaráðherra sem gegndi starfi þær vikurnar til að fá þessu hnekkt. Það tókst þegar hann hótaði því að sprengja stjórnina í loft upp. Þessar 500 milljónir og þessi hækkun á þróunaraðstoð í fyrra var því eins konar lausnargjald, lausnargjald svo að vinstri stjórnin gæti lifað út heilt kjörtímabil. Ég verð að segja, herra forseti, að eftir þessar fregnir er ég hálfu stoltari en fyrr yfir því að við skyldum þó ná því að hafa þróunaraðstoð 0,23% af vergri landsframleiðslu þetta árið.

Hæstv. forseti. Með undantekningum þó eru störf þingsins að þróast yfir í að vera eins konar stund fyrir skriftamál alþingismanna. Í gær var það reyndar svo að tíminn sem var ætlaður undir þessa umræðu var orðinn ein allsherjarsjálfstyrking eða öllu heldur hópefli alþingismanna stjórnarmeirihlutans þar sem hver þingmaðurinn á fætur öðrum kom upp og sagði: Erum við ekki góð? Erum við ekki alveg frábær? Ég ætla, hæstv. forseti, líka að skrifta. Ég ætla að lýsa áhyggjum yfir því að stjórnarþingmenn komi ekki upp og ræði málefni Ríkisútvarpsins og það sem er að gerast þar. Hafa menn ekki áhyggjur af því þegar mörgu besta starfsfólki útvarpsins er vísað á dyr eins og þar hefur verið gert? Mig langar líka að viðra áhyggjur mínar af því sem er að gerast í heilbrigðiskerfinu. Fjármagnið sem við verjum til heilbrigðismála er ekki eini mælikvarðinn á gæðum þess, síður en svo. Dýrasta heilbrigðiskerfi í heimi er það bandaríska; það er einkavætt. Nú sjáum við vísbendingar um hvað er að byrja að gerast hér. Í Morgunblaðinu segir frá sjúkrahúsi sem menn vilja koma á laggirnar í Mosfellsbæ. „Lítið breytt en andinn betri“, segir í fyrirsögninni. Ekki hefur tekist að ljúka við fjármögnun á sjúkrahúsinu en breytt viðhorf eru með nýrri ríkisstjórn. Fyrir fáeinum dögum var heilbrigðisráðherra staddur uppi á gamla Broadway, skemmtistaðnum, með ýmsum fjárfestum Sjálfstæðisflokksins sem lýstu ánægju yfir því sem mundi gerast í framtíðinni, mörg viðskiptatækifæri væru á sviði heilbrigðismála, og heilbrigðisráðherrann úr þessari ríkisstjórn var mættur til að lýsa sérstakri velþóknun 

Virðulegi forseti. Í gær og í fyrradag fór fram umræða um fjáraukalagafrumvarpið. Það er nauðsynleg umræða sem verður að eiga sér stað, að sjálfsögðu, en ég verð að segja sem nýr þingmaður að mér þótti allt of mikill tími fara í hana. Það var málþófsþefur af umræðunni. Það þarf enginn að segja mér að þingmenn þurfi marga daga til að ræða slíkt mál, sérstaklega með tilliti til þess að afgreiðsla aðkallandi frumvarpa bíður. Þá á ég við frumvarp hæstv. innanríkisráðherra Hönnu Birnu Kristjánsdóttur, um breytingar á lögum vegna nauðungarsölu, og frumvarp hæstv. félags- og húsnæðismálaráðherra Eyglóar Harðardóttur, um fjárhagsaðstoð til greiðslu tryggingar fyrir kostnaði vegna gjaldþrotaskipta.  
             Heimilin og fólkið í landinu kaus okkur til að vinna fyrir sig. Erum við að vinna fyrir fólkið, virðulegi forseti, þegar við eyðum nokkrum dögum í að ræða fjáraukalagafrumvarp? Ég held að almenningur sé almennt ekki sáttur við frammistöðu okkar. Mér sýnist samkvæmt samfélagsmiðlunum að mörgum þyki frammistaða okkar nú líkjast lélegum farsa. Ég er ekki frá því að ég sé sammála. Fólkið kallar eftir nýjum vinnubrögðum á Alþingi. Öll viljum við bæta ásýnd Alþingis og auka traust til þeirrar merku stofnunar. Ég legg til að við sýnum viljann í verki og látum af slæmum venjum. Gerum betur, það væri besta jólagjöfin sem við gætum gefið þjóðinni.

Virðulegur forseti. Ég kvaddi mér hljóðs til að taka undir með hv. þm. Elsu Láru Arnardóttur, að vísu ekki skammarræðuna sem hún flutti hér yfir félögum sínum í þingflokki Framsóknarflokksins fyrr á fundinum heldur fyrir að vekja athygli á því að skuldaleiðréttingar, jafn ágætar og þær geta verið fyrir sum heimili í landinu, eru ákveðnum takmörkunum háðar. Það er því miður ekki rétt að þær nái til 80% heimila í landinu, því fer fjarri. Niðurfærslan nær til verulega minni hóps, m.a. vegna þess að fjöldi fólks fær enga aðstoð ef það hefur áður fengið aðstoð, því að á henni eru takmörk, þak og annað slíkt. Það er mikilvægt að við áttum okkur á því að vinnunni í skuldamálum heimilanna er hvergi nærri lokið. Það olli mér nokkrum áhyggjum þegar við í þingflokki Samfylkingarinnar fengum fulltrúa úr sérfræðingahópnum á okkar fund til að fara í gegnum vinnu hópsins. Við spurðum sérfræðingana hvaða greining hefði farið fram á því hverjir fengju þessa 72 milljarða úr ríkissjóði. Fram kom hjá sérfræðingunum að engin greining hefði farið fram á því, engar upplýsingar lægju fyrir um það hvaða hópar í samfélaginu fengju þessa fjármuni úr ríkissjóði. Þar af leiðandi er væntanlega engin greining á því hvaða hópar í samfélaginu fá ekki stuðning og þar af leiðandi er engin greining á því hvaða vandi er enn þá eftir þegar þessi almenna leiðrétting upp á 11% hefur náð fram að ganga. Ég held að það kalli á að við fáum skuldamálin inn í þingið til að fara í þessa nauðsynlegu greiningarvinnu og átta okkur á því hvaða hópar það eru í samfélaginu sem enn liggja óbættir hjá garði, sem enn ráða ekki við sín mál og með hvaða hætti megi hugsanlega koma til móts við þá. Við vitum að vandi allra verður ekki leystur en það er mikilvægt að sofna ekki á verðinum 

Hæstv. forseti. Ég kem hingað upp til þess að þakka stjórnarandstöðunni fyrir ágætt samstarf í þinginu í gær varðandi það að heimila að taka á dagskrá og mæla fyrir tveim stjórnarfrumvörpum sem ég tel að sé ágætissamstaða um að reyna að vinna vel en hratt í gegnum þingið. Þetta eru mál er varða frestun á nauðungarsölum frá hæstv. innanríkisráðherra og gjaldþrotaskipti og kostnað vegna þeirra. Þessum málum var báðum vísað til allsherjar- og menntamálanefndar og við áttum fund í morgun þar sem við byrjuðum að vinna málið um nauðungarsölur. Í þessum töluðu orðum erum við að skipuleggja gestakomur vegna þess máls. Þetta er allt saman unnið í góðri samvinnu allra flokka í þinginu. Mig langaði einfaldlega að gefnu tilefni að lýsa því yfir að ég fagna því sérstaklega að menn, þrátt fyrir miklar annir hér í desember og ákveðinn núning sem við könnumst við á síðustu dögum þingsins og þá spennu sem hér ríkir, taki þannig á málum. Ég vona að sá andi varðandi þessi tvö mál haldi sér svo að við náum að eyða þeirri óvissu og þeim efasemdum sem þeir sem þessar aðgerðir heyra undir hafa í brjósti sér og að við náum að klára þetta hið fyrsta, en þó með þeim hætti að við vöndum okkur eftir því sem kostur er. 
            

Virðulegi forseti. Ég kem hér upp vegna frétta um það að forstjóri Century Aluminum hafi lýst því yfir á fundi með greiningaraðilum hjá banka úti í Bandaríkjunum að ekki yrði af áformum um uppbyggingu í Helguvík. Það virðist sem móðurfélagið sé búið að taka endanlega ákvörðun um það. Það vekur mig til umhugsunar um umræðuna um stórfyrirtæki, mögulega uppbyggingu þeirra hér á Íslandi og stjórnmálin; hvernig sumir stjórnmálamenn og stjórnmálaflokkar hafa átt það til í gegnum tíðina að taka upp á sína arma einstaka aðila. Ég var nefnilega alveg undrandi á því að sjá þessa frétt. Hvers vegna var ég undrandi á því? Vegna þess að vonda vinstri stjórnin er bara ekkert lengur við völd á Íslandi. Hér er komin stjórn þar sem er iðnaðar- og viðskiptaráðherra sem lýsti því yfir í þessum ræðustóli að fyrirtækið sjálft væri alsælt með þá nýju stjórn sem væri komin í landið og nú yrðu engar hindranir í vegi þess að uppbygging gæti hafist í Helguvík. Virðulegi forseti. Svona eiga stjórnmálamenn ekki að tala. Við eigum að búa til almennt umhverfi, við eigum að vera með lög og reglur í landinu þar sem fyrirtæki geta komið og byggt upp innan ramma og reglna sem við setjum okkur. Stjórnmálamenn eiga ekki að taka einstaka aðila upp á sína arma. Málið hefur alltaf snúist um viðskiptaákvarðanir á einkamarkaði og það eru viðskiptaákvarðanir sem hafa tafið verkefnið og það eru viðskiptalegar forsendur sem valda því að yfirlýsing kemur frá forstjóranum um að ekki verði af þessu. HS Orku er ekki stjórnað af vondum vinstri mönnum. Hún vill ekki selja fyrirtækinu orku á því verði sem það telur sér fyrir bestu. Viðskiptasamningar náðust ekki. 

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmönnum sem hér hófu að tala undir þessum lið fyrir jákvæðnina. Þegar ég hlustaði á hinar ræðurnar datt mér að vísu í hug hvort við ættum að koma á skylduaðild alþingismanna að félagsskapnum, en ég ætla samt ekkert að mæla með því. Hins vegar er allt í lagi að sýna aðeins meiri  Vegna umræðunnar sem er hér vildi ég að við minntumst þess í hvaða umhverfi við erum. Við erum að ræða fjáraukalagafrumvarp og fjárlagafrumvarp, við erum að taka við búi sem sagt var að væri hallalaust en hallinn er 30 þús. millj. kr. Þegar menn segja að það sé út af tekjubreytingum hjá núverandi ríkisstjórn er það 10–15% af þeirri upphæð.  Því miður tókst ekki að skattleggja okkur út úr vandanum. Nú er verkefnið - og ég vona að það sé góð sátt um það - að hagræða í þágu heilbrigðismála. Ef við erum að tala um þá sem minnst mega sín í þessu þjóðfélagi eru það án nokkurs vafa þeir veiku. Sjúkur maður á bara eina ósk, við sem erum tiltölulega heilbrigð eigum margar. Ég vil líka segja, sérstaklega af því að hér kom hv. þm. Ögmundur Jónasson sem talaði gegn betri vitund, að hv. þm. Ögmundur Jónasson hefur ekkert með það að gera að reyna að gera allan einkarekstur í heilbrigðisþjónustu tortryggilegan. Hv. þingmaður veit það betur en flestir aðrir að við höfum haft almennt góða reynslu af einkarekstri í íslenskri heilbrigðisþjónustu. Við getum nefnt sjálfstæða heimilislækna, við getum nefnt Salahverfið, Orkuhúsið og spítalana sem voru byggðir hér fyrst sem voru svo sannarlega einkaspítalar. Við getum nefnt SÁÁ og ýmislegt annað. Auðvitað skiptir máli  
            

Virðulegi forseti. Það er heldur holur hljómur í því þegar hv. þingmenn minni hlutans tala um að meiri hlutinn fari mjúkum höndum um þá sem mest hafa og hlífi ekki þeim sem minna mega sín. Þetta eru fulltrúar ríkisstjórnar sem kenndi sig við skjaldborg heimilanna og við vitum hvernig sú saga fór. Hana þekkja allir og hún var gerð upp af fólki í þessu landi í síðustu kosningum. Ekki þurfti að velkjast neitt í vafa um hver niðurstaða þjóðarinnar var í mati á vinnubrögðum ríkisstjórnarinnar síðustu fjögur árin í þágu skjaldborgar fyrir heimilin í landinu. Nú kemur hv. þm. Helgi Hjörvar hingað og tilkynnir okkur að vinnu við skuldamál heimilanna sé ekki nærri lokið, það sé mikil vinna eftir á þeim vettvangi. Hann er fulltrúi sömu ríkisstjórnarflokka sem voru hér á síðasta kjörtímabili og sögðu: Hingað og ekki lengra. Lengra verður ekki komist.  Hér kemur hv. þm. Ögmundur Jónasson og tilkynnir okkur að einkarekstur í heilbrigðisþjónustu muni setja heilbrigðiskerfið á hausinn. Þetta er sá hinn sami og kenndi sig við norrænt velferðarkerfi sem við vitum að byggir meira og meira 

Ertu að segja að fjárfestar, gróðapungar … að andinn sé betri núna?

Virðulegi forseti. Ég ætla, með leyfi forseta, að lesa hér úr bréfi sem mér barst í fyrrakvöld. Bréfið er skrifað í tilefni af því að ég flutti ræðu undir þessum lið, um störf þingsins, og skoraði á íslenska karlmenn. „Góða kvöldið, Vilhjálmur. Mér finnst ég ekki geta annað en sagt þér frá því hvað safnaðist fyrir róbot til handa Landspítalanum í tilefni afmælis mannsins míns, hans Þorbergs.“ - Þorbergur var slökkviliðsstjóri í Stykkishólmi. - „Samfélagið hér er ekki ýkja stórt en maðurinn minn er vel liðinn vegna sinna starfa. Söfnunin stendur nú í 544 þús. kr. auk okkar framlags. Ég ræddi við Eirík Jónsson lækni í gær. Hann sagði mér að eftir hans upplýsingum væru komnar inn á söfnunarreikninginn 18–20 milljónir. Karlmenn mega því taka sig verulega á ef þeir ætla ekki að láta kalla sig skussa um þetta málefni sem varðar þá sjálfa gríðarlega mikið. Kannski eitthvað meira síðar.“ Virðulegi forseti og góðir þingmenn, sérstaklega karlmenn. Ég flutti ræðu fyrir nokkru þar sem ég vakti athygli á því að þjarkur til skurðlækninga til að fjarlægja blöðruhálsmein kostar líklega 300 milljónir og íslenskar konur hafa safnað verulega til handa Barnaspítala Hringsins. Þær upphæðir eru hærri en ég ætla mér að nefna hér, sérstaklega þegar verið er að ræða fjárlög, en ég ætla að endurtaka áskorun mína: Ég skora á íslenska karlmenn að taka sig nú til. Það er vel hægt að leysa þetta mál eins og sést á þessu litla samfélagi í Stykkishólmi þar sem Þorbergur Bæringsson hélt upp á afmælið sitt og afþakkaði gjafir og óskaði eftir því að þetta yrði látið renna til kaupa á tækjum til Landspítalans. Virðulegi forseti. Ég hef lokið máli mínu.

Herra forseti. Ég biðst velvirðingar en ég finn mig knúna til að koma hérna upp vegna orða hv. þm. Silju Daggar Gunnarsdóttur undir liðnum um störf þingsins en hún er jafnframt varaforseti í þinginu. Í orðum sínum var hún með aðdróttanir um að við í minni hlutanum hefðum staðið í vegi fyrir að hér mætti taka mikilvæg mál á dagskrá. Hæstv. forseti veit jafn vel og ég að þessi mál komu svo seint inn að þau voru samþykkt á dagskrá með afbrigðum. Þar var ekki við minni hlutann að sakast, auk þess sem hér í upphafi þingfundar í gær var boðið að þessi mál yrðu tekin fram fyrir, þau rædd og afgreidd til nefndar. Ég óska eftir því að hæstv. forseti taki það upp í forsætisnefnd að við í minni hlutanum séum ekki látin gjalda fyrir fundarstjórn forseta með snuprum héðan úr ræðustól. Mér mislíkar það og ég tel þetta óeðlilegt. Ég held að þingflokkarnir ættu frekar að leggja áherslu á það að ráðherrar þeirra kæmu hér málum til þings 

Virðulegi forseti. Nú greiðum við atkvæði um fjáraukalög fyrir árið 2013 eftir umræðu í fjárlaganefnd. Ég hef sjálf óskað eftir því sem formaður nefndarinnar að málinu verði eftir atkvæðagreiðsluna vísað inn í fjárlaganefnd að nýju til frekari umfjöllunar. Ég bendi á að hér er verið að gera upp eins og frekast er kostur rekstrarárið 2013 en eins og kom fram í framsöguræðu minni er rekstrarárið ekki að fullu gert upp fyrr en ríkisreikningur er birtur um mitt næsta ár. Ég óska því eftir að þingmenn greiði atkvæði eftir sinni bestu sannfæringu og samvisku og málið verður aftur tekið fyrir á fundi fjárlaganefndar kl. 8 í fyrramálið.

Virðulegi forseti. Nú er að hefjast atkvæðagreiðsla um fjáraukalög fyrir árið 2013. Það er ánægjulegt að sjá að staðan reynist betri en upphaflega var gert ráð fyrir þegar frumvarpið var lagt fram. Munurinn er þó enn mikill, einkum á tekjuhliðinni, að langstærstum hluta, og þar munar ekki síst um þær ákvarðanir sem ný stjórnvöld tóku á sumarþingi og núna með haustinu. Samfylkingin mun sitja hjá við þær tillögur sem eru hér á ábyrgð meiri hlutans en auðvitað styðja sínar eigin tillögur.

Virðulegi forseti. Við í Bjartri framtíð teljum að það séu of margir liðir sem eiga ekki heima í fjáraukalögum og munum sitja hjá að mestu, ekki vegna þess að við höfum eitthvað sérstaklega á móti þessum fjárveitingum í sjálfu sér sem fara margar til góðra verka, en þær eiga ekki heima í fjáraukalögum. Ég vænti þess og vonast til þess að fjáraukalög næsta árs verði mun minni í sniðum.

Virðulegi forseti. Eftir ekki svo langa umræðu, hvorki í fjárlaganefnd né í þinginu, erum við að taka hér til afgreiðslu fjáraukalagafrumvarp fyrir árið 2013. Hér var farið ágætlega yfir hvað hefur breyst til batnaðar. Það er svo kannski sýnu verra sem hefur fyrst og fremst að gera með þær ábyrgðir sem núverandi ríkisstjórn hefur tekið en við munum óska eftir sératkvæðagreiðslum á nokkrum stöðum þar sem við teljum að gera hefði mátt betur. Að sjálfsögðu hvetjum við svo þingheim til að samþykkja þær breytingar sem minni hluti fjárlaganefndar leggur til á eftir.

Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði um fjáraukalagafrumvarpið. Eins og hér hefur komið fram erum við að gera upp árið 2013. Við verðum að vera meðvituð um að staðan er þar miklu verri en áætlanir gerðu ráð fyrir. Hér var fullyrt að fjárlögin fyrir árið 2013 væru hallalaus. Því fer því miður víðs fjarri. Hallinn verður 30 þús. milljónir og ef menn eru að vísa til þess að það séu aðgerðir nýrrar ríkisstjórnar geta menn ekki komist að annarri niðurstöðu en að þær nái að hámarki 15% af þeirri upphæð. Þetta er sú staða sem við búum við. Það er því sérstakt að þegar fyrrverandi ríkisstjórn skilur við með þessum hætti komi hún og segi að það vanti peninga hér og þar. Ef svo er, sem svo sannarlega er, er það vegna verka fyrri ríkisstjórnar.

Virðulegi forseti. Það er ánægjulegt að sjá að nefndin hefur lokið störfum. Í öllum meginatriðum er málið að klárast eins og upp var lagt með við framlagningu þess, enda mjög langt liðið á árið og ekki við því búast að mörg tilefni verði til að setja nýja hluti í fjáraukalög 2013 þegar örfáir dagar lifa af árinu. Þó standa nokkur atriði upp úr við fjáraukalagagerðina að þessu sinni, í fyrsta lagi að það er óvenjulítið frávik á gjaldahliðinni miðað við það sem sagt var í fjárlagafrumvarpi ársins. Það segir okkur að ný ríkisstjórn hefur að minnsta kosti ekki fundið mörg ný tilefni til útgjaldaauka eftir að hún tók við á yfirstandandi ári. Í sögulegu samhengi eru frávikin í fjáraukalagafrumvarpinu að þessu sinni mjög lág en frávikin eru hins vegar mjög há á tekjuhliðinni. 

Herra forseti. Það er dálítið sérkennilegt að hlusta á hv. þm. Guðlaug Þór Þórðarson tönnlast á 30 milljarða halla á ríkissjóði. Ég er hérna með í höndunum þingskjal, breytingartillögur meiri hlutans, meðal flutningsmanna er hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson, og þar er gert ráð fyrir að hallinn á ríkissjóði verði 19,8 milljarðar. Samt hefur hv. þingmaður um það bil 20 sinnum undanfarna daga tuðað um þetta. Hæstv. fjármálaráðherra kemur hingað og segir að tekjuáætlun sé víðs fjarri því að standast, en þá er ég aftur með skjal í höndum um greiðsluafkomu ríkissjóðs janúar–október 2013, tíu mánaða uppgjör ríkissjóðs á þessu ári. Hvað stendur þar? Innheimtar tekjur ríkissjóðs námu 447,5 milljörðum kr. á fyrstu tíu mánuðum ársins sem er 8,7% aukning frá sama tímabili í fyrra. Og áfram: Þetta er 0,9% undir áætlun. Það eru mjög misvísandi upplýsingar í opinberum gögnum sem við erum með fyrir framan okkur annars vegar og hins vegar þeim 

Virðulegi forseti. Það er tvennt sem ég vil benda á í sambandi við þessar tölur um virðisaukaskattinn. Þar er verið að sýna að neysluskattar hafa skilað sér betur inn síðari hluta ársins en gert var ráð fyrir. Fram eftir ári héldu menn vitanlega að sér höndum þar sem búið var að gefa út stór loforð og eftir kosningar biðu menn eftir að það loforð yrði uppfyllt. Sem betur fer er þetta aðeins farið að glæðast og það skilar sér í þessum tölum. Einnig vantar inn í þessar tölur um virðisaukaskattinn 500 milljónir sem voru ákvörðun nýrrar ríkisstjórnar þegar hún ákvað að neysluskattur til þeirra sem nýta sér hótel- og gistiþjónustu skyldi vera á sama stað og matvæli.

Forseti vekur athygli á því að ekki er hægt að kveðja sér hljóðs með atkvæðaskýringu eftir að atkvæðagreiðsla er hafin um einstaka liði.

Virðulegi forseti. Fyrsta mál ríkisstjórnarinnar á sumarþingi var að falla frá hækkun á virðisaukaskatti á gistingu. Þetta eru 500 milljónir í ár og 1,5 milljarðar á næsta ári. Við erum mjög ósátt við þetta fyrsta verk og teljum að ganga þyrfti í að hækka virðisaukaskattinn upp í 14%, ef ekki hærra, til að fá meiri tekjur af ferðamönnum.

Virðulegi forseti. Liður 5.1.1.1 sem verið er að greiða atkvæði um hér er mínustala á þessu blaði upp á 3 milljarða. Það þýðir að það vantar 3 milljarða upp á virðisaukaskattstekjur ársins miðað við það sem við gerðum ráð fyrir í fjárlögum. Það er hins vegar rétt sem hér hefur komið fram, að ný ríkisstjórn ákvað að hækka ekki virðisaukaskatt á ferðaþjónustu með sérstökum rökum sem fram komu í þeirri umræðu, en eftir situr að það vantar 3 milljarða upp á virðisaukaskattstekjur ársins. Sem betur fer urðu þetta ekki 5 milljarðar eins og við óttuðumst framan af fjárlagagerðinni en hærri virðisaukaskattstekjur á síðari hluta þessa árs eru merki um að skattstofninn sé að taka við sér og það mun hafa áhrif inn í næsta ár. Það eru jákvæð merki, munu sem sagt hafa jákvæð áhrif á næsta ári, en varðandi virðisaukaskattinn er mikilvægt að hafa í huga að við ætlum að taka þrepaskiptinguna til heildarendurskoðunar, vonandi í þverpólitískri sátt, þannig að dregið verði úr hinum mikla mun 

Herra forseti. Það er að sönnu ánægjulegt að hér er breytt áætluðum tekjum af virðisaukaskatti til verulegra bóta frá því sem fjáraukalagafrumvarpið var. Þar var gert ráð fyrir lækkun tekna upp á rúma 5,5 milljarða. Hér er lögð til lækkun upp á 3 milljarða nokkurn veginn slétta og eru þá enn inni í þeirri tölu tapaðar virðisaukaskattstekjur vegna virðisaukaskatts á hótelgistingu og gistiþjónustu sem örugglega hefðu skilað meiru en þeim 500 milljónum sem gert var upphaflega ráð fyrir í ljósi mikillar aukningar á gistinóttum í tengslum við fjölgun ferðamanna á þessu ári. Breytingarnar eru flestar í þessa átt. Þó að óbeinir skattar séu vissulega veikari en gert var ráð fyrir í fjárlögum eru þær tekjur að koma til baka þannig að svartsýnisáróðursupphlaup forustumanna ríkisstjórnarflokkanna í vor hefur sem betur fer að þó nokkru leyti reynst án innstæðu - enda pólitískt upphlaup.

Virðulegi forseti. Ég kem upp fyrir hönd Bjartrar framtíðar. Okkur þykir ekki sýnt að veiðigjöld gætu ekki verið hærri. Það helgast auðvitað af því að forsendur fyrir útreikningi þeirra eru oft og tíðum ónægar og ófullkomnar og við köllum eftir breytingum á því. Þingflokkur Bjartrar framtíðar segir nei.

Herra forseti. Hér birtist okkur tekjutap ríkissjóðs vegna ákvörðunar ríkisstjórnarinnar frá því í vor að lækka umtalsvert sérstakt veiðigjald. Hér fara út 3 milljarðar, 160 millj. kr. eða hátt í þá fjárhæð sem ríkisstjórnin og meiri hluti hennar er með alveg ótrúlegum æfingum að reyna að skrapa saman til að leggja inn í heilbrigðiskerfið með skerðingu á þróunaraðstoð og guð má vita hvað. Nú vill svo vel til, herra forseti, alveg skínandi vel til að í gær kom á vefinn frá Hagstofunni yfirlit yfir hag veiða og vinnslu íslensks sjávarútvegs á árinu 2012. Hvað kemur í ljós? Framlegð sjávarútvegsins er fyllilega jafn góð og árið 2011 eða rétt tæpir 80 milljarðar kr. þrátt fyrir þá hækkun á veiðigjöldum sem kom til greiðslu á árinu 2012. Með öðrum orðum reyndust allar hrakspár um að afkoma sjávarútvegsins mundi hrynja eða versna til mikilla muna rangar hjá stjórnarandstöðunni á þeim tíma, 

Virðulegi forseti. Hér sjáum við afleiðingar sjálfskaparvítis ríkisstjórnarinnar. Hér sjáum við tölurnar sem eru samfara því að ríkisstjórnin tók meðvitaða ákvörðun um að létta byrðum af þeim sem best voru í færum til að borga þær og koma þeim á aðra þjóðfélagshópa. Við munum sjá frekar við afgreiðslu fjárlagafrumvarps og við afgreiðslu tillagna ríkisstjórnarinnar ótrúlegar tilraunir ríkisstjórnarinnar til að láta hina ýmsu hópa sem lakast standa í samfélaginu bera ríkari byrðar af samneyslunni en létta á þeim sem best eru í færum til að borga undan sínum byrðum. Það má sjá núna að arðsemin í sjávarútveginum hefði fyllilega staðið undir því veiðileyfagjaldi sem við lögðum til í sumar í minni hluta atvinnuveganefndar að yrði raunin, greinin hefði fyllilega staðið undir því gjaldi. Þetta er sorgleg stund 

Hæstv. forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um lið 15.2 sem heitir Sala á réttindum. Til að útskýra það aðeins betur er það útboð Póst- og fjarskiptastofnunar á tíðniréttindum í 4G–kerfinu sem samkvæmt lögum fjarskiptasjóðs frá 2005 hefði átt að renna þar inn til að, eins og áform voru um, að nota það til að bæta fjarskiptasamband á landsbyggðinni. Í tillögum meiri hlutans er verið að taka þessar mörkuðu tekjur beint inn í ríkissjóð, eins og á svo mörgum öðrum stöðum, sem gerir það að verkum að á landsbyggðinni verður þessi peningur ekki notaður til að bæta fjarskiptasamband á þeim stöðum þar sem það er slæmt. Ég vil vekja athygli á því og vekja athygli stjórnarþingmanna á landsbyggðinni sem hafa talað hátt um bætt fjarskipti á landsbyggðinni á því að með því að samþykkja þessa tillögu hér verður ekkert gert í því hvað það varðar.

Virðulegi forseti. Hér er ekkert annað að gerast en það að peningar eru að fara í sameiginlegan sjóð landsmanna. Síðan er það hv. Alþingi sem ákveður hvernig þeim er útdeilt. Ef menn hafa áhuga á að bæta fjarskipti á landsbyggðinni eða annars staðar, sem ég held að sé mjög mikilvægt, þá skiptir máli að vanda vel til verka. Við höfum bæði séð það ganga vel á Íslandi en einnig höfum við séð áætlanir sem hafa engan veginn gengið eftir og fjármunir ekki nýst vel. Þannig að ég treysti því og veit að hæstv. ríkisstjórn mun vinna vel að því og undirbúa það mikilvæga mál vel. Hér erum við að fá sem betur fer pening í sameiginlegan sjóð okkar landsmanna sem við síðan ákveðum hvernig við útdeilum. Við skulum gera það vandlega og með góðum undirbúningi.

Virðulegi forseti. Það hefur svo sem ekkert upp á sig að greiða atkvæði með eða móti með þessum lið því þetta er afleiðing af ákvörðunum ríkisstjórnarinnar í Evrópumálum og um aðildarviðræður við Evrópusambandið. Ég lýsi því bara yfir að ég er algerlega á móti þeim aðgerðum sem ríkisstjórnin hefur staðið fyrir í þeim efnum og vil nú kannski undra mig á að það komi fram í breytingartillögu við fjáraukalagafrumvarpið að þetta hafi ekki verið strax í fjáraukalagafrumvarpinu þar sem ljóst var að menn voru hættir - og þeir sem eru ábyrgir fyrir þessu hafa kallað þessa peninga, held ég, glerperlur og eldvatn eða eitthvað í þá áttina. Það hefur ekkert upp á sig að kvarta yfir öðru en framgöngu ríkisstjórnarinnar í Evrópumálunum yfirleitt og almennt.

Hæstv. forseti. Ég styð þessa tillögu eins og aðrar tillögur og atriði er koma fram frá ríkisstjórnarmeirihlutanum. Mig langar einfaldlega að vekja athygli á því að fram kom í allri umræðunni um þetta mál, bæði af hálfu Evrópusambandsins og eins í íslenskum fjölmiðlum, að sú aðlögun sem átti sér stað var aðlögun, verið var að aðlaga íslenskt samfélag að Evrópusambandinu. Það hefur komið fram í þessari umræðu og fullnaðarsigur hefur unnist í þeirri rökræðu sem átti sér stað í heil fjögur ár um hvort það væri rétt eða ekki.

Virðulegi forseti. Hér hverfa á einu bretti 550 millj. kr. styrkir frá Evrópusambandinu vegna aðildarumsóknar Íslands. Ég vildi gera grein fyrir afstöðu Bjartrar framtíðar í þessu máli. Við erum andvíg þessum lið vegna þess að um er að ræða pólitíska ákvörðun núverandi ríkisstjórnar. Það er nauðsynlegt að árétta að ekki er hægt að umgangast Evrópusambandið eins og veðrið eins og hæstv. ríkisstjórn stundum gerir þar sem menn eru sífellt hissa á því sem þaðan kemur. Það er pólitísk ákvörðun um að hætta aðildarviðræðunum og þess vegna segjum við: Nei, við erum á móti þessari ákvörðun.

Virðulegi forseti. Kosturinn við þá atkvæðagreiðslu sem við erum að fara í núna er sá, eins og hér hefur komið fram, að það er komin niðurstaða. Þetta eru aðlögunarstyrkir eins og allir hafa bent á, þetta gengur út á það að aðlaga ríki að regluverki Evrópusambandsins. Við þurfum ekki að ræða það lengur. Nokkrum milljörðum seinna erum við komin að niðurstöðu hvað það varðar. Virðulegi forseti. Það útheimtir líka að við borgum á móti. Það er algerlega ljóst, og menn geta bara farið á vísindavefinn til að kanna það, að ef við förum í Evrópusambandið þá þurfum við að borga með okkur í því. Það er líka rétt, sem hæstv. utanríkisráðherra benti á, að þetta er þvert á það sem tollabandalagið sagði þegar stefnu var breytt hjá ríkisstjórninni, að þeir ætluðu að haga sér með öðrum hætti. En kosturinn við þessa atkvæðagreiðslu er sá að nú þurfum við ekkert að ræða þetta lengur. Þetta eru aðlögunarstyrkir fyrir land sem vill ganga í Evrópusambandið en við höfum breytt um stefnu og þar af leiðandi falla þessir styrkir niður.

Virðulegi forseti. Eins og fram hefur komið er gert ráð fyrir að lögbundnar markaðar tekjur sem renna eiga í fjarskiptasjóð renni ekki þangað. Mörg sveitarfélög hafa komið fyrir hv. fjárlaganefnd og lýst áhyggjum sínum á skorti á netsambandi og slæmum áhrifum þess á búsetuskilyrði. Margir alþingismenn hafa talað um að lagfæring á þessu sé eitt mikilvægasta byggðamálið og tveir hæstv. ráðherrar Framsóknarflokksins hafa skrifað um þetta langar greinar. Þess vegna leggjum við mikla áherslu á að sjóðurinn fái þessar mörkuðu tekjur og geti sinnt þeim verkefnum sem sjóðurinn og stjórn hans er búin að leggja upp með í samvinnu við hæstv. innanríkisráðherra.

Virðulegi forseti. Hér leggur minni hluti fjárlaganefndar til að tekið verði inn aftur að fjarskiptasjóður fái þær mörkuðu tekjur vegna 4G-útboðs og þar með sé styrkt lögbundið hlutverk sjóðsins til að tryggja fjarskipti og netsamband um allt land og háhraðatengingar. Mér finnst þetta vera góð skilaboð frá minni hluta fjárlaganefndar, sem ég styð heils hugar þar sem ég hef flutt tillögu ásamt fleirum um að hraða háhraðatengingu um dreifbýli landsins og það verði kortlagt og klárað innan fjögurra ára. Ég satt að segja skil ekki þau skilaboð ríkisstjórnarinnar til landsmanna sem búa á þessum svæðum að draga það fjármagn úr fjarskiptasjóði og setja í ríkissjóð almennt og ætla þá með einhverjum hætti að gera eitthvað annað síðar meir. Ég trúi ekki öðru en menn bakki með þetta og haldi áfram að byggja upp háhraðatengingu um dreifbýli landsins.

… stefna sem var mótuð á síðasta kjörtímabili.

Nei.

Víst. Það var fjárlaganefnd.


            

Víst.


            

Umræður eiga að fara fram úr ræðustól Alþingis, ekki úr þingsalnum.

Virðulegi forseti. Eins og hér hefur komið fram og kom fram í örstuttri atkvæðaskýringu hjá mér áðan þá eiga þessar 195 milljónir að koma inn vegna útboðs á tíðniréttindum í 4G-kerfinu sem á að nota til uppbyggingar samkvæmt lögum um fjarskiptasjóð. Hér er verið að taka þessa peninga og setja í ríkissjóð þannig að þeir verða ekki notaðir til að bæta fjarskiptasamband á landsbyggðinni eins og allir eru sammála um. Ég vil hins vegar trúa því að þrátt fyrir að ríkisstjórnarflokkarnir séu nú mest á jólalitnum, á rauðu, að á vegum nefndarinnar, þegar frumvarpið verður tekið aftur til vinnslu í fjárlaganefnd, verði þessu breytt fyrir 3. umr. og þessum peningum skilað í þetta verkefni þannig að vinna megi að bættu fjarskiptasambandi á landsbyggðinni á næsta ári með þessum 195 millj. kr.

Virðulegi forseti. Alltaf er maður að heyra eitthvað nýtt. Þegar hv. þingmaður, eðalkratinn Kristján Möller, kvartar undan rauða litnum og er aðeins með eitt slíkt merki í barminum þá er ýmislegt orðið öfugsnúið. En án alls gríns þá fer hv. þingmaður alveg hárrétt með að þetta fari í ríkissjóð. Síðan tökum við ákvörðun um hvað verður gert með það.  
            

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir það að það er skringilegt að við séum með afmarkaða skatta eða svokallaðan nefskatt á hina og þessa stofna og það renni þá ekki óskipt til þeirra stofna eins og til dæmis nefskattur RÚV. Ég man eftir að ríkisstjórnin, eða í það minnsta Framsóknarflokkurinn, talaði mikið um ljós í fjós og ég hélt að þetta væri liður í því og ég skora á hv. þingmenn Framsóknarflokksins í fjárlaganefnd að efna loforðið. Ef gæta á einhvers konar jafnræðis og ef landsbyggðin á rétt á einhverju þá á hún rétt á jafnræði í að geta tekið þátt í gegnum netið í þeim fjölmörgu verkefnum sem verið er að berjast fyrir að gera og ekki síður allri þeirri þjónustu sem þar fer fram og er alltaf að verða í ríkari mæli í gegnum netið.

Herra forseti. Ég held að það sé nauðsynlegt að rifja aðeins upp söguna og sérstaklega fyrir hv. þm. Höskuldi Þórhallssyni. Á síðasta kjörtímabili var lögum breytt og ákveðið að framlengja starfsemi fjarskiptasjóðs vegna þess að þörfin blasti við öllum mönnum. Sennilega hafa þau lög verið samþykkt hér í samkomulagi. Jafnframt var og um leið ákveðið að fjarskiptasjóður fengi tekjur af útboði fjarskiptarása til að sinna hlutverki sínu. Það er alveg ljóst að þar er mikið verk að vinna og ég spyr mig: Hvers konar skilaboð eru það, til dæmis til sveitarstjórnarmanna sem við þingmenn hittum í haust, þar sem á nánast hverjum einasta fundi komu upp vandamálin sem eru við ónógt fjarskiptasamband víða í dreifðum byggðum landsins, að taka þessar mörkuðu tekjur af fjarskiptasjóði? Almenn stefnubreyting einhvern tíma inn í framtíðina um meðferð markaðra tekna er allt annað mál. Hér eru tekjur sem falla til innan sviðsins, innan fjarskiptasviðsins, og var ákveðið á Alþingi á síðasta kjörtímabili að eyrnamerkja fjarskiptasjóði. 

Forseti vill árétta það sem fram kom áðan. Annars vegar geta hv. þingmenn gert grein fyrir afstöðu sinni til einstakra atkvæðagreiðslna og þegar því er lokið þá hefst atkvæðagreiðslan. Áður en hún hefst geta hv. þingmenn óskað eftir að gera grein fyrir atkvæði sínu varðandi einstaka liði og það var það sem verið var að gera núna.

Virðulegur forseti. Við erum að fara að greiða atkvæði um það sem minni hluti fjárlaganefndar telur alveg einsýnt að sé ófyrirséður atburður sem veldur kostnaði. Óvenjuskæður faraldur gekk yfir á fyrri hluta þessa árs sem Landspítalinn þurfti að bregðast við, það var inflúensa, það voru nórósýkingar og það voru RSV-sýkingar. Marga þurfti að setja í einangrun og starfsfólk veiktist líka þannig að veikindi voru 30% yfir því sem er að meðaltali. Við leggjum til að kostnaðurinn lendi ekki á spítalanum sjálfum, enda hafði fyrri ríkisstjórn samþykkt á fundi sínum að lagt yrði til að þessi upphæð yrði samþykkt í fjáraukalögum. Það er mjög slæmt fyrir stofnanir að fá skilaboð um að þær þurfi ekki að hagræða fyrir óvæntum kostnaði sem síðan eru dregin til baka af næstu stjórnvöldum.

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir með hv. þm. Oddnýju G. Harðardóttur og leggja til að þessi tillaga verði samþykkt. Eins og kemur fram í rökstuðningi með okkar tillögu urðu veikindaforföll um 30% tíðari en meðaltal ársins 2012. Hér hefur mikið verið rætt um hvað eigi heima inni í fjáraukalögum og hvað ekki og þetta getur tæplega talist annað en ófyrirséður atburður. Það má líka velta því upp að starfstími ríkisstjórna er tiltekinn tími og ef slíkar ákvarðanir eru teknar ættu stofnanir ekki að þurfa að líða fyrir það og taka það úr rekstri sínum sem flokkast klárlega undir ófyrirséðan kostnað. Ég vona svo sannarlega að þingmenn sjái að sér og greiði Landspítalanum en þeir hafa mikið talað um að þeir séu að forgangsraða í þágu heilbrigðisþjónustunnar. Ef þetta er það ekki þá veit ég ekki hvað.

Herra forseti. Við höfum talað við yfirstjórn Landspítalans og þar hafa aðilar sagt skýrt við okkur að 2,5 milljarða þurfi fyrir Landspítalann. Við þingmenn Pírata munum því greiða atkvæði með öllum aukafjárveitingum til Landspítalans upp að því. Ef við tökum þessa tölu, 2,5 milljarða, er það nákvæmlega sú upphæð sem útgerðin fékk í afslátt núna á sumarþinginu. Höldum því til haga.

Virðulegi forseti. Vandinn liggur í því að ýmsu hefur verið lofað sem ekki er hægt að standa við. Þess vegna erum við að tala um - 

Hæstv. forseti. Við erum hér að fjalla um tillögu vegna máls þar sem Landspítalinn leitaði til velferðarráðuneytisins og sem fór inn í ríkisstjórn í janúar á þessu ári, út af ástandi sem skapaðist vegna sjúkdóma, inflúensufaraldurs og alls kyns sjúkdóma. Það var óvenjuvel að málinu staðið að því leyti að það var fyrir fram óskað eftir því að fá heimild til að ráðstafa meiri peningum til að bregðast við ástandinu. Ríkisstjórnin gaf grænt ljós á það. Síðan var farið mjög vandlega yfir öll útgjöldin og afgreitt í ríkisstjórn formlega í apríl að í þetta ættu að fara 125 millj. kr. Hér eru skilaboðin þau til stofnana sem hafa treyst á stjórnvaldið á þeim tíma að ekki sé orð að marka stjórnvöld. Þetta finnst mér ekki boðleg afgreiðsla, ekki í neinu tilfelli. Þarna voru ófyrirséð útgjöld og farið fram með eins vönduðum hætti og hægt var og síðan ætla menn, sýnist mér, einnig nýir þingmenn, þegjandi og hljóðalaust að greiða atkvæði og auka hallann á Landspítalanum á þessu ári. Ég segi já við þessari tillögu. Ég tel okkur skylt að afgreiða hana með jákvæðum hætti og harma ef hún verður felld.

Virðulegi forseti. Hér er lagt til að varið verði 125 millj. kr. til Landspítalans vegna veikinda og mikils álags á fyrri hluta ársins á fjáraukalögum 2013. Hér verður að hafa í huga að Landspítalinn hafði 38,4 milljarða á fjárlögum ársins til ráðstöfunar. Hann fær til viðbótar samkvæmt fjáraukalagafrumvarpi 735 millj. út af jafnlaunaátaki. Hafi það gerst að fyrri ríkisstjórn hafi lofað 125 millj. kr. á ríkisstjórnarfundi verðum við að hafa í huga að ríkisstjórn fer ekki með fjárveitingavaldið og öllum slíkum loforðum hlýtur að fylgja sá fyrirvari 

Virðulegi forseti. Þessi tillaga minni hluta fjárlaganefndar er af svipuðum toga og sú sem var verið að afgreiða hér rétt áðan en hún fjallar um húsaleigu eða kostnað sem heilbrigðisstofnanir þurfa að bera vegna samninga um húsaleigu. Samskipti höfðu verið um þetta milli velferðarráðuneytis og fjármálaráðuneytis fyrr á þessu ári en þarna er um að ræða 140 millj. kr. Ef þess verður krafist af heilbrigðisstofnununum að greiða þessar 140 millj. kr. mun þetta fara yfir sem halli á næsta ári. Í rekstri sínum höfðu stofnanirnar gert ráð fyrir því að skera ekki niður þjónustu við íbúa út af þessu enda höfðu fyrirheit verið gefin um að það þyrfti ekki. Ef þetta verður ekki samþykkt erum við að tala um halla á heilbrigðisstofnunum, sem er þó nokkur fyrir, og við þurfum að hafa áhyggjur af vegna þjónustu við íbúa á næsta ári.

Virðulegi forseti. Þessi röksemdafærsla kemur nokkuð á óvart því miðað við þær upplýsingar sem ég hef bestar var fallið frá því að setja húsaleiguna á heilbrigðisstofnanir á landsbyggðinni. Miðað við það kemur þetta ekki fram sem halli á þeim stofnunum.

Hæstv. forseti. Inni á hverri einustu heilbrigðisstofnun þ.e. utan Landspítala og Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri, er reiknuð húsaleiga. Húsaleigan rennur inn í Fasteignir ríkisins og hún fer beint þar á milli og er notuð til að sinna viðhaldi á þessum stofnunum. Nú gerist það á þessu ári að Fasteignir ríkisins eru að taka til baka niðurskurð sem var á síðasta ári og setur á hverja einustu stofnun hækkun sem ekki var í fjárlögum, allt upp í 20 millj. kr., eins og til dæmis á Suðurland, Austurland, Vesturland; og ef menn fá ekki tekjur á móti þá verða menn að skera niður fyrir þessari húsaleigu eða falla frá því að Fasteignir ríkisins taki þennan pening af stofnununum. Það hefur engin trygging verið gefin fyrir þessu þannig að eftir stendur að þessar stofnanir hafa allar fengið bréf um að þær muni fá fjárveitingu þannig að þær þurfi ekki að taka úr venjulegum heilbrigðisrekstri yfir í húsaleigu - því að þá er algerlega búið að eyðileggja hugmyndina með Fasteignum ríkisins. Þeir eru búnir að fá bréf um það en hér kemur Alþingi og gerir þveröfugt og setur forstöðumenn stofnananna aftur út á guð og gaddinn. Segir: Þið verðið að skera niður heilbrigðisþjónustu til að mæta húsaleigu. Það er algerlega nýtt í sögunni.

Virðulegi forseti. Hér liggur fyrir tillaga um að setja 240 milljónir inn í Atvinnuleysistryggingasjóð því að nú metur velferðarráðuneytið það svo að fjöldi atvinnulausra verði meiri en gert var ráð fyrir í fyrri spám. Ég lít svo á að í þessu máli dugi ekki að benda á einhverja sökudólga. Hér er bara þróun á ferð sem þarf að bregðast við. Hæstv. félags- og húsnæðismálaráðherra hefur bent á að þetta mál sé í höndum Alþingis, fjárveitingavaldsins, hvort atvinnulausir fái desemberuppbót í ár eins og verið hefur undanfarin ár. Ég hvet hv. þingmenn hér í ljósi þess að þetta mál er algjörlega í okkar höndum til að greiða þessari tillögu atkvæði í ljósi þess, eins og við öll vitum, að atvinnuleysisbætur eru ekki háar, jólahátíð fer í hönd og það skiptir miklu máli að þessi desemberuppbót skili sér til þeirra sem því miður eiga við það að stríða að hafa ekki atvinnu.

Virðulegi forseti. Áðan afsalaði þingheimur sér með glöðu geði 3 milljarða tekjum frá atvinnugrein sem hefur aldrei haft það betra en jafnvel eftir að hún fór að borga þessi voðalegu veiðigjöld. Nú heyrum við frá ríkisstjórninni að hún hafi ekki einu sinni metnað til þess að tryggja atvinnulausum desemberuppbót og segi ekki til peninga fyrir henni. Við fundum peninga til þessa verkefnis meira að segja fyrir jólin 2009. Við gerðum það 2010, 2011 og 2012.

Þið tókuð allt að láni.

Á sama tíma, hæstv. fjármálaráðherra, drógum við úr hallarekstri ríkissjóðs, tókumst á við það hrun 

Forseti. Ég mun svo sannarlega segja já við þessum lið. Ég efast um að nokkur maður hér inni hafi þurft að standa í biðröð hjá mæðrastyrksnefnd til að eiga fyrir mat um jólin. Það eru ekki margir hér inni sem hafa þurft aðstoð til að eiga fyrir jólagjöf handa börnunum sínum. Við eigum að passa upp á þá sem hafa það verst í samfélagi okkar. Fyrst það er í höndum þingsins að taka þá ákvörðun hvort það eigi að vera jólabónus eða ekki eða smávægileg aukabúbót fyrir þá sem hafa verið í þeirri erfiðu stöðu sem atvinnuleysi hefur í för með sér skora ég á ykkur að sýna jólaandann í verki. Sýnum manngæsku því að maður veit aldrei hvað morgundagurinn ber í skauti sér.

Virðulegi forseti. Ég hef einu sinni í þessum stól komið með þá tillögu að sett yrði af stað opinber rannsókn á því hverjir voru með Sjálfstæðisflokknum í ríkisstjórn 2007–2009. Eftir ræðu hv. þm. Árna Páls Árnasonar er spurning hvort maður geri það ekki að sérstöku þingmáli. Mér finnst að stjórnarandstöðuflokkarnir sem voru í ríkisstjórn og gerðu þá áætlun sem liggur fyrir í Atvinnuleysistryggingasjóði ættu ekki að tala með þessum hætti. Komið hefur fram við umfjöllun nefndarinnar að áætlunin var ónóg og sömuleiðis voru þeir fjármunir sem voru í Atvinnutryggingasjóði, sem voru verulegir, nýttir í annað á sumarmánuðum. Við eigum við það hér, eins og í öllu öðru, að áætlanirnar stóðust ekki, því miður. Þess vegna erum við í halla. Menn eru að taka lán fyrir hlutum vegna þess að endar ná ekki saman. Það fólk sem borgar þau lán er fólkið í landinu.

Virðulegi forseti. Við í minni hlutanum í fjárlaganefnd leggjum það til að Alþingi samþykki 240 millj. kr. framlag fyrir desemberuppbót fyrir atvinnuleitendur. Þetta mál hlýtur að vera hafið yfir pólitískar deilur og þras um það hverjum þetta og hitt var að kenna. 

Virðulegi forseti. Ég hef sagt að það væri óskandi að heimild væri fyrir því og nægt fjármagn í Atvinnuleysistryggingasjóði til að hægt væri að greiða út desemberuppbót. Það er í höndum Alþingis að kanna hvort það er svigrúm til þess. Ég veit að hv. fjárlaganefnd hefur farið yfir þetta mál. Það er þröngt í búi og það er verið að setja fjármuni, eins og kemur fram í breytingartillögunum, í ýmsa þætti eins og menntakerfið, skuldamálin og ýmislegt annað. Þingið ræður þessu. Ég virði þá niðurstöðu sem kemur frá meiri hluta fjárlaganefndar og hef skilning á henni. Málið fer síðan aftur inn í nefnd milli 2. og 3. umr. og ég mun að sjálfsögðu líka virða niðurstöðuna sem kemur þá. Ég mun greiða atkvæði gegn þessari tillögu.

Hæstv. forseti. Atvinnuleysi varð heldur meira á þessu ári en áætlað var og núna er verið að greiða atkvæði um að atvinnulausir beri sjálfir þann kostnað. Það er verið að hafna því að greiða sérstaka desemberuppbót eins og gert hefur verið frá hruni. Það eru um 6.600 manns án atvinnu sem ættu að fá ef áætlanir hefðu gengið eftir rúmar 50 þús. kr. Ég skil vel að hæstv. félags- og húsnæðismálaráðherra sé ekki í þeirri aðstöðu að styðja tillögu okkar fyrst hún er ekki einu sinni með þingmennina í salnum með sér, en ég tek undir orð hennar að þetta verði skoðað á milli umræðna og það verði tryggt hér að þeir sem eru með framfærslu sína af atvinnuleysistryggingum fái desemberuppbót eins og aðrir. Við í Samfylkingunni munum ekki liggja á liði okkar.

Virðulegi forseti. Ástæðan fyrir því að ekki hefur verið afgreidd tillaga um að greiða út desemberuppbót á atvinnuleysisbætur á þessu ári er sú að Atvinnuleysistryggingasjóður er tómur. Farið var í ýmis átök á þessu ári. Sjóðurinn hafði 17,3 milljarða til ráðstöfunar. Hann varði þeim í atvinnuleysisbætur með einum eða öðrum hætti, m.a. var ákveðið að fara í sérstakt atvinnuátak fyrir námsmenn. Það kostaði 250 milljónir. Nú er sjóðurinn í 150 milljóna mínus. Þessi ákvörðun mundi senda hann í mínus 400 milljónir. Peningurinn er ekki til. Við höfum sett 28 milljarða í vinnumarkaðsmál á þessu ári, í vinnumál, atvinnuleysismál og önnur, og yfir 100 milljarða á undanförnum árum. Þetta snýst ekkert um það hvort fólk er tilbúið til að gera vel við þá sem eiga um sárt að binda, eru að leita að atvinnu en finna ekki.  
            

… fjármálaráðherra.

Forseti vill árétta það að ræðuhöld fara fram úr ræðustól Alþingis.

Virðulegi forseti. Þegar kemur að fjármálaákvörðunum hef ég sjálfur mikla tilhneigingu til að hugsa með höfðinu en þegar ég var að velta þessu fyrir mér með höfðinu varð mér hugsað til skröggs nokkurs úr víðfrægri sögu og ég minntist þess að í þeirri sögu lærði hann ekki neina hugarfarslega lexíu aðra en þá að hugsa með hjartanu. Nú legg ég það ekki á hið háa Alþingi að hugsa með hjartanu heldur vil ég leggja það á hið háa Alþingi að hugsa með hausnum og gefa atvinnulausum færi á að hugsa með hjartanu.

Þeir hugsa með maganum, margir.

Hæstv. forseti. Ég ætla að leyfa mér að vona að við björgum þessu fyrir 3. umr. fyrst þau ljós eru komin hér á töfluna að nýir þingmenn velja það að skera niður þennan þátt, þ.e. að sleppa því að láta fólk fá desemberuppbót. Það er verið að skrapa saman hjá mæðrastyrksnefnd, fjölskylduhjálp og öðru slíku, við erum að tala þar um 10–30 millj. kr., kannski 50 millj. kr. í heildina þegar allt er tekið saman. Við erum hér með 240 millj. kr. sem áttu að deilast á það fólk sem þarf mest á því að halda. Þingheimur segir nei. Við erum búin að heyra í hæstv. ráðherra kalla eftir aðstoð þingsins. Hún er rekin til baka með þetta aftur og aftur. Ég ætla bara að biðja ykkur um að vanda ykkur núna fyrir 3. umr. Ástæðan fyrir því að við höfum ekki gert mikinn hávaða út af þessu fyrr er einfaldlega sú að ég hefði aldrei trúað því að við mundum guggna á þessu. Ég hefði aldrei trúað því eftir að hafa farið í gegnum mestu erfiðleikana og alltaf haft þetta í forgangi, jafnvel þótt bæta hafi þurft í peningum á lokaáföngunum. En nú er það rammi ráðuneytanna sem ræður því að atvinnulaust fólk fær ekki jólauppbót. Það finnst mér ekki boðlegt fyrir þingið.

Virðulegi forseti. Ég vil ekki trúa því að hæstv. félagsmálaráðherra láti í minni pokann varðandi desemberuppbót fyrir atvinnuleysingja. Ég trúi því ekki að nýir þingmenn stjórnarflokkanna ætli að stuðla að því að atvinnuleysingjar fái ekki desemberuppbót núna. Ég bendi þingmönnum á að hlusta á viðtal á Bylgjunni í gær við fólk sem lýsti bágri stöðu sinni, fólk með 170 þús. kr. í atvinnuleysisbætur, hvernig það muni ekki geta haldið jólahátíðina, getur ekki veitt sér þann munað að gefa börnum sínum jólagjafir, hvað þá að halda upp á þessa miklu hátíð. Það er aumt að sjá að vegna 17 aðstoðarmanna þurfi hæstv. ríkisstjórn að fá mikla peninga til að borga þeim laun en á sama tíma nær hæstv. félagsmálaráðherra því ekki fram að fá þær 240 milljónir sem minni hlutinn 

Minnum á að ráðherrar eru …

Virðulegi forseti. Hér verða greidd atkvæði um allmarga liði sem eru merktir 2, 3, 5, 6, 7 og 8 á þessu plaggi. Við gerðum mjög skýra grein fyrir því í umræðum að við hefðum mjög miklar efasemdir um þetta vinnulag þar sem verið er annars vegar að blanda saman ólíkum liðum og færa á milli liða og hins vegar að færa útgjöld sem lágu fyrir á þessu ári yfir á næsta ár á sama tíma og fjárlög eru opin. Við í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði höfum gert miklar athugasemdir við þetta vinnulag og mér skilst að málið verði tekið til skoðunar í hv. fjárlaganefnd og Ríkisendurskoðun komi á þann fund til að kanna hvort slíkt vinnulag standist. Meðan það liggur ekki fyrir leggjumst við gegn þessu mixi.

Virðulegi forseti. Við erum hér allnokkrir þingmenn og þar á meðal þingmenn Bjartrar framtíðar sem trúum því að eitt stærsta verkefni ríkisfjármála og þjóðfélagsins sé að afla tekna og að ein besta leiðin til að afla tekna í náinni framtíð og til langrar framtíðar sé að setja fé í rannsóknir, nýsköpun og þróun. Þess vegna var blásið til fjárfestingaráætlunar á síðasta kjörtímabili. Það hefur vakið eftirtekt mína og margra annarra að það er nánast orðin sérstök pólitísk stefna hjá ríkisstjórninni, stjórnarmeirihlutanum, að reyna að koma í veg fyrir þessa áætluðu sókn til nýsköpunar og þróunar. Sóknin hefur mestmegnis verið afturkölluð. Það stóð til að afturkalla þessa sókn til rannsókna og nýsköpunar í fjáraukalögum sem voru tíðindi. En hér er ljóstíra. Hér er ákveðið að hætta við að hætta við, hætta við að skera niður þessa aukningu til Rannsóknasjóðs. Hér er sem sagt ríkisstjórnin að sjá að sér smá; og ég vona að við sjáum fleiri þannig tíðindi. En við styðjum þetta.

Virðulegi forseti. Ríkisstjórnin er ekkert að sjá að sér. Hún gerði mistök þegar hún skilaði inn fjáraukalagafrumvarpi vegna þess að búið var að ráðstafa þessu fé og þess vegna þarf þetta að koma til baka. Það er einfaldlega þannig. Það þarf langtímahugsun inn í okkar samfélag til að byggja hér upp vöxt. Við sáum í fréttum í morgun að búið er að blása af álverið í Helguvík af forstjóra Century Aluminum þannig að tími stóru skyndilausnanna er liðinn. Þá þurfum við þingmenn að standa saman um að tryggja vöxt inn í langa framtíð sem er studd af rannsóknum, vísindum og tækniþróun. Hér er þessi ríkisstjórn búin að taka ákvörðun um að gera það ekki heldur lækka einhverja skatta og vona það besta. Allar mælingar sýna að svona fjármagn inn í samkeppnissjóðina skilar sér margfalt til baka þannig að ég tel ríkisstjórnina vera á rangri braut þegar hún er búin að taka ákvörðun um að halda þessum niðurskurði 

Hæstv. forseti. Ríkisstjórnin og meiri hluti í fjárlaganefnd Alþingis lagði til að framlag til Rannsóknasjóðs yrði skert um 221 millj. kr., til Tækniþróunarsjóðs um 150 millj. kr. og til Markáætlunar á sviði vísinda og tækni um 200 millj. kr. Þessu var mótmælt mjög harðlega víða í þjóðfélaginu af hálfu Samtaka iðnaðarins, af hálfu vísindamanna, ekki síst ungra vísindamanna, og bent var á að þetta bæri vott um skammsýni og skilningsleysi á mikilvægi nýsköpunar. Andófið, gagnrýnin og málefnaleg umræða utan þings og hér í þingsal hefur nú skilað nokkrum árangri því að fallið hefur verið frá skerðingunni í Rannsóknasjóðinn og í Tækniþróunarsjóðinn en eftir stendur  Ég fagna 

Virðulegi forseti. Ég vil taka fram að þessum fjármunum hafði ekki verið ráðstafað endanlega heldur var tekin sérstök ákvörðun um það milli umræðna að draga úr skerðingum og forgangsraða þegar dregið var úr sparnaðartillögum ríkisstjórnarinnar vegna ársins 2013, forgangsraða í þágu þessara sjóða. Það ætti ekki að koma neinum á óvart. Afkoman skánaði aðeins á tekjuhliðinni milli umræðna og það var ekki neitt ánægjuefni að leggja til að fallið yrði frá fyrri áformum um úthlutun úr Tækniþróunarsjóði og Rannsóknasjóði en í millitíðinni teljum við að svigrúm sé að skapast sem réttlæti að falla frá þessu og þá verður vonandi hægt að úthluta í samræmi við væntingar vegna umsókna á árinu 2013. Þetta hefur hins vegar ekkert með það að gera að tími skyndilausnanna sé liðinn, eins og hér kemur fram. Ég læt það reyndar koma mér á óvart að þingmenn Samfylkingarinnar - 

Herra forseti. Við vitum það úr fræðunum að samkeppnisforskoti til lengri tíma er aðeins náð með þekkingu. Við getum náð tímabundnu samkeppnisforskoti með lágum launum en ef hugsa á til lengri tíma er því náð með þekkingu. Það er því mjög gleðilegt að lækkun til Rannsóknasjóðs sé tekin til baka. Ég vona svo í ljósi þeirrar umræðu sem er í samfélaginu og þess að á vettvangi umræðu um aukna hagsæld á Íslandi o.s.frv. er talað um að við þurfum, ef við ætlum að ná þeim markmiðum sem þar eru sett fram, að tryggja stækkun alþjóðageirans á tímabilinu um 20% - því verður aðeins náð fram með nýsköpun. Ég vona að ríkisstjórnin gefi í. Ef hún ætlar að vera með fjárfestingar almennt til að byggja upp atvinnulífið verður hún að setja peningana sína þangað. Það er hið besta.

Virðulegi forseti. Hér er að finna þessa undarlegu liði sem lúta að því sem hefur verið kallað skítabix af hálfu menntamálaráðuneytisins í umræðu um fjáraukalögin, þar sem verið er að flytja til fjárheimildir sem eiga að vera til verkefna á yfirstandandi ári yfir á næsta ár í allt önnur verkefni. Meiri hluti fjárlaganefndar átelur það harðlega en flytur samt þessa tillögu. Það er auðvitað saga til næsta bæjar að meiri hlutinn skuli með þessum hætti setja ofan í við menntamálaráðherrann og það er ljóst af málatilbúnaði meiri hlutans að hér er gengið í það minnsta mjög nærri fjárreiðulögum ef þau eru ekki klárlega brotin því að verið er að flytja fjárheimildir milli ára sem er ekki heimilt að gera. Ráðherrann hefur ekki séð sóma sinn í að koma hingað inn í þingið og útskýra þau verkefni sem hann er að setja mörg hundruð milljónir í og 

Virðulegi forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um það að árið 2009 átti sér stað fjárdráttur í sendiráðinu í Vín upp á 50 milljónir. Ekkert hefur fengist upp í þær kröfur og viðkomandi aðili hefur lýst sig gjaldþrota. Tap ríkisins er því nú þegar 50 milljónir vegna þessa atburðar. Í þessu frumvarpi er lagt til að utanríkisráðuneytið fái skaðann bættan af skattfé landsmanna upp á nýjar 47,5 milljónir. Samtals er því skaðinn fyrir skattgreiðendur 100 milljónir. Við í meiri hluta fjárlaganefndar teljum að hér sé verið að skapa fordæmi fyrir því að fjárveitingavaldið samþykki að fjárdráttur hjá ríkinu sé í lagi. Því lögðum við til þessa breytingartillögu, að utanríkisráðuneytið sjálft beri þann kostnað eins og aðrar ríkisstofnanir sem hafa lent í áþekkum aðstæðum. Þetta er skýrt, virðulegi forseti, meiri hluti fjárlaganefndar lagði því fram þá breytingartillögu að þessi ósk yrði dregin til baka.

Virðulegi forseti. Við erum á móti þessari breytingartillögu meiri hlutans. Þarna er um að ræða, mundi ég segja, raunverulega ófyrirsjáanlegt atvik, fjárdrátt, og það tók mörg ár að koma í ljós hvort eitthvað fengist upp í kröfuna. Miðað við þá ótal liði í þessu fjáraukalagafrumvarpi sem snúa að hefðbundinni íslenskri framúrkeyrslu finnst mér mjög skrýtið að meiri hlutinn hafni þessari beiðni utanríkisráðuneytisins. 
            

Herra forseti. Ég vil leyfa mér í þessari atkvæðagreiðslu að taka undir með hæstv. utanríkisráðherra sem tjáði sig um þetta mál í umræðum um málið og sagði að það hlytu að vera mistök hjá meiri hluta fjárlaganefndar að leggja þessa tillögu til. Hér er um mjög sorglegan atburð að ræða sem menn eiga kannski ekki að hafa mörg orð um. Þetta er skaði sem við verðum öll fyrir sem skattgreiðendur og það er lítið annað að gera en taka hann inn og láta hann ekki lenda á annarri starfsemi utanríkisráðuneytisins. Það er mjög sérkennileg meðferð og ég held að hún sé óvenjuleg. Við í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði greiðum atkvæði gegn þessari tillögu og vonumst til þess að meiri hluti þingsins geri það sömuleiðis.

Virðulegi forseti. Það sem þessi liður fjallar um er orðinn atburður. Í sjálfu sér kýs ég að líta þannig á að atkvæðagreiðslan snúist um það hvort við förum fram á við utanríkisráðuneytið að það, samhliða öðrum aðhaldsaðgerðum, leiti færa á því að hagræða þrátt fyrir það tap sem af þessum atburði leiðir. Menn geta síðan haft ólíkar skoðanir á því á hvaða forsendum það er gert en með því að samþykkja tillögu nefndarinnar er farið fram á það við utanríkisþjónustuna almennt að menn leiti leiða til að jafna því tapi sem þarna á sér stað út á starfsemina í heild sinni. Í ljósi heildarumfangs utanríkisþjónustunnar á það alveg að vera mögulegt. En við höfum hins vegar reynslu af því úr fortíðinni að hafa þurft að safna saman og sópa upp fyrri aðhaldskröfum og tíminn verður þá bara að leiða í ljós hvernig til tekst með þetta tilvik.

Virðulegi forseti. Ég sagði í gær að þetta hlyti að vera misskilningur eða mistök hjá meiri hluta fjárlaganefndar og ég held að enn sé það þannig og ítreka enn þá ósk mína um að fá að koma fyrir nefndina og fjalla um málið þar. Ég mun samþykkja þetta í þessari atkvæðagreiðslu 

Virðulegi forseti. Ég held að það sé algerlega fordæmalaust að ráðuneytið sé látið taka svona niðurstöðu inn í sinn rekstur. Ég velti því þá fyrir mér hvort hv. fjárlaganefnd þurfi ekki að setja einhverjar almennar reglur og almenn viðmið vegna þess að út um allt í okkar stofnunum lenda þær í dómsmálum og hafa stundum rangt fyrir sér fyrir dómi og þurfa að greiða bætur. Við erum með mörg nýleg dæmi, m.a. vegna gangagerða og fleira slíkt. Þess vegna tel ég eðlilegast, heiðarlegast og gagnsæjast, ef menn eru að fara að taka upp svona vinnubrögð og viðbrögð við svona vondum og leiðinlegum málum - og í raun og veru hafði ráðuneytið ekki mikið um þetta að segja - að fjárlaganefnd geri að minnsta kosti grein fyrir því hvernig hún ætli að taka á svona málum og sambærilegum málum til framtíðar litið þannig að menn hafi þá vitneskju um það fyrir fram.

Virðulegi forseti. Hér er aftur að gerast það sama með Rannsóknasjóð; þ.e. að menn gerðu mistök þegar þeir skiluðu inn fjáraukalagafrumvarpinu sem hér er verið að leiðrétta. Það er því verið að færa útgjöldin á þessu ári í sama horf og lagt hafði verið upp með vegna þess að úthlutunarferlið var farið af stað. Ég verð að nefna það hér - vegna þess að það er engin stefnubreyting fólgin í þessu. Við sjáum að menn ætla að halda áfram af fullum krafti að skera niður Tækniþróunarsjóð á næsta ári. Það felur að mínu mati í sér fullkomna skammsýni og fullkomlega er verið að grafa undan framtíðarvexti í útflutningsgreinum á Íslandi. Það kom frétt í gær sem sýndi okkur að hjá13 fyrirtækjum sem fengu úthlutað úr Tækniþróunarsjóði árið 2005 þá jókst heildarvelta þeirra frá þeim tíma frá 20 milljörðum upp í 118 milljarða kr. Tækniþróunarsjóður skiptir máli til að styðja við nýsköpun í landinu. Hann skiptir máli til að styðja við vöxt í samfélaginu til lengri tíma. Þess vegna tel ég að ríkisstjórnin sé á kolrangri braut með þessum niðurskurðarákvörðunum sínum.

Virðulegi forseti. Ég kýs að líta á þetta sem jákvæð teikn um leið og ég harma skort á frekari jákvæðum teiknum hvað varðar framlög til rannsókna, nýsköpunar og þróunar. Ég harma það mjög að það er verið að bakka nánast alfarið með fjárfestingaráætlun ríkisstjórnarinnar sem snerist um fjárfestingu í þessum greinum. Við verðum að kunna að gera greinarmun á hefðbundnum útgjöldum, rekstrarútgjöldum, og fjárfestingum. Fjárfestingar geta verið skynsamlegar og óskynsamlegar. Ég held að það þyki alveg sýnt að fjárfestingar í Tækniþróunarsjóði, framlög ríkisins til hans, skili sér margfalt til baka í beinum framlögum í ríkissjóð og einnig í hálaunastörfum, fjölbreyttara atvinnulífi, meiri útflutningi - styrkari stoðum undir efnahagslífið. Þetta er skynsamleg fjárfesting. Ég ætla að nota þetta tækifæri til að hvetja ríkisstjórnina til að setja fjárfestingaráætlunina 

Virðulegur forseti. Ég verð að leyfa mér að segja að það er undarlegt að hlusta á fyrrverandi hæstv. iðnaðarráðherra, Katrínu Júlíusdóttur, ræða um mikilvægi nýsköpunar, framþróunar og sýnar inn í framtíðina og sjá svo alla þingmenn Samfylkingarinnar sitja hjá þegar verið er að setja inn þessa fjármuni, sitja hjá og hafa ekki einu sinni döngun í sér til að styðja það sem þeir þó settu fram sjálfir. 

Hæstv. forseti. Ég verð að taka undir með nöfnu minni, hv. þm. Ragnheiði Ríkharðsdóttur, það er hálfhjákátlegt að sjá hæstv. fyrrverandi iðnaðarráðherra koma hingað og tala um að hæstv. ríkisstjórn sé á kolrangri braut þegar verið er að tryggja að þeir fjármunir sem gert hafði verið ráð fyrir í Tækniþróunarsjóði fyrir árið í ár verði þar.  
             Eins og margoft hefur komið fram í mínu máli og fleiri ráðherra ríkisstjórnarinnar er Tækniþróunarsjóður afskaplega mikilvægur. Það er mikilvægt að við stöndum vel að baki honum. Við viljum gera það með fjármunum sem við eigum til. Það er ekkert fengið með því að taka fjármuni að láni til að styðja við fjárfestingu, sama hversu góð sem hún er. Ég get þó fullvissað hv. þingmann og þingheim um 

Forseti vill árétta og biðja hv. þingmenn og hæstv. ráðherra að virða tímamörk í umræðunni.

Virðulegi forseti. Við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs munum að sjálfsögðu styðja þessa tillögu 

Herra forseti. Nýsköpun og sprotafyrirtæki eru grundvallaratriði fyrir alþjóðlega geirann, þ.e. geira þeirra fyrirtækja sem eru ekki föst á Íslandi vegna auðlinda eða slíks. Þau geta flutt sig til útlanda. Það er gríðarlega mikilvægt að ný fyrirtæki komi upp og að við fjárfestum í nýsköpun. Ég mun að sjálfsögðu greiða atkvæði með því að ekki verði skorið niður í Tækniþróunarsjóði. Ég bendi Sjálfstæðisflokknum sérstaklega á að hann tók í sumar slæma efnahagsákvörðun. Sá geiri atvinnulífsins sem hvað best gæti staðið undir skattlagningu, sjávarútvegurinn, var ekki skattlagður, þ.e. fallið var frá þessum sérstöku veiðigjöldum, þannig að Sjálfstæðisflokkurinn hefur svolítið að vinna þegar kemur að góðum efnahagsákvörðunum. Þetta er skref í rétta átt og ég vona að Sjálfstæðisflokkurinn taki forustu í því að efla nýsköpun á Íslandi eins mikið og hægt er. Til frambúðar er þetta góð fjárfesting, 

Virðulegi forseti. Það er engin ástæða til að greiða atkvæði með ríkisstjórnarmeirihlutanum í þessu máli því að hann er ekki að breyta um stefnu á nokkurn hátt.  
             Þessi ríkisstjórnarmeirihluti skilur ekki hugmyndina um fjárfestingar í framtíðinni. Hér heyrum við sönginn frá ráðherrunum aftur og aftur: Það eru ekki til peningar. Það eru ekki til peningar. Það er ekki til neitt verkefni sem betra er til þess fallið að taka lán fyrir hjá framtíðinni en fjárveitingar í Tækniþróunarsjóð. Ef við horfum á fyrirtækin sem fengu framlög úr Tækniþróunarsjóði 2005 sést að starfsmannafjöldinn árið 2012 hefur farið úr 500 í 1.000. Framlög ríkisins hafa komið til baka 20- til 40-falt.  
            

Virðulegur forseti. Það væri óskandi að hér væri stefnubreyting á ferð. Svo er ekki. Hér er stjórnarmeirihlutinn að leiðrétta sín eigin mistök vegna þess að hann kom einfaldlega ekki fram þeim niðurskurði sem hann ætlaði. Að leiðrétta sín eigin mistök verður að vera á ábyrgð stjórnarmeirihlutans. Það er ákaflega fallegt af hluta stjórnarandstöðunnar að vilja hjálpa ríkisstjórninni við að leiðrétta mistök sín, en það teljum við að hún verði bara sjálf að gera  
            

Forseti vekur enn á ný athygli á því að ræður eru fluttar úr ræðustólnum. Forseti hefur tekið eftir því að hv. þingmenn eru ákaflega duglegir að gera það í atkvæðaskýringum og ættu þess vegna ekki að þurfa að flytja ræður sínar úr þingsal. 
            

Virðulegi forseti. Mér finnst alltaf svolítið skrýtið þegar fólk er skammað fyrir að gera rétt, jafnvel þótt það hafi gert mistök þar áður,  Því mun ég að sjálfsögðu greiða atkvæði með tillögunni og þakka hæstv. ríkisstjórn fyrir að sjá að sér.

Herra forseti. Sú var tíðin að menn ræddu ekki fjáraukalög. Það var eiginlega bara ég sem stóð hérna, jafnvel sem stjórnarþingmaður, og nuddaðist í því að ekki væri allt ófyrirséð í fjáraukalögunum en þar eiga bara að vera ófyrirséð atriði og hér fjöllum við einmitt um ófyrirséða hlutann. En við fjöllum líka um stóraukningu á vaxtagreiðslum ríkissjóðs. Það er ástæðan fyrir því að ekki er til peningur fyrir öll þessi feiknagóðu mál sem menn hafa verið að mæla með hérna. 
             Það vantar pening, það er bara þannig. Það vantar pening í ríkissjóð til að standa undir öllum þessum góðu málum og alveg sérstaklega vantar pening fyrir vaxtagreiðslunum. Við Íslendingar erum að borga gífurlegar fjárhæðir í vaxtagreiðslur á ári hverju, óþolandi mikið, og við verðum að taka okkur tak og reyna að halda aga í fjármálum, reyna að gæta að útgjöldunum og greiða eingöngu það allra nauðsynlegasta. Ég segi já við þessari tillögu.

Það var ríkisstjórnin sem var ófyrirséð.

Virðulegi forseti. Hér er ríkisstjórnin að farga enn einu framfaramálinu með því að leggja af fjárveitingar til græna hagkerfisins sem er vel að merkja stefnumörkun sem var unnin hér á síðasta kjörtímabili í þverpólitískri samvinnu allra flokka og gerð verkáætlun með samhljóða samþykki allra viðstaddra þingmanna. Þarna hefur legið fjárheimild á þessu ári upp á 280 millj. kr. í forsætisráðuneytinu sem hefði verið hægt að nýta fyrir ríkisstjórn sem hefði raunverulega haft áhuga á fjárfestingu en ekki kyrrstöðu. Hér er síðan búinn til nýr fjárlagaliður, nafnið Græna hagkerfið hengt á nýjan fjárlagalið um verkefni tengd vernd sögulegra og menningartengdra byggða og fornleifa. Allir fjármunirnir á þeim lið eiga að fara í minjaverkefni af ýmsum toga. Ég græt ekki 

Virðulegi forseti. Þessi ráðstöfun þykir mér slæm, þ.e. í fyrsta lagi að fella niður fjárheimildir á liðnum Græna hagkerfið sem hér myndaðist mikil þverpólitísk samstaða um og er ekkert einsdæmi fyrir Ísland heldur er í umræðunni alls staðar á Norðurlöndum og í Evrópu hvernig við getum unnið að því að grænka atvinnulíf okkar og tengist því sem ég sagði áðan að byggja upp sjálfbæran vöxt. Mér finnst líka einkennileg ráðstöfun að leggja til í raun aukafjárveitingar til Þjóðminjasafns Íslands og Minjastofnunar Íslands, sem ég skil mætavel þörfina á, en fela þær undir lið sem heitir Græna hagkerfið og verkefni tengd vernd sögulegra og menningartengdra byggða og fornleifa o.fl., eða Græna hagkerfið og alls konar eins og þessi liður er farinn að kallast í almennu máli. Mér finnst þetta sérkennilegt. Ég hefði frekar viljað sjá þær fjárveitingar merktar fyrir það sem þær eru. Ég mundi styðja þær fjárveitingar en það væri miklu eðlilegra að hafa þær bara uppi á borðum.

Virðulegur forseti. Við í Bjartri framtíð greiðum atkvæði gegn þessum lið. Hér er verið að taka þriggja ára þverpólitískt verkefni með fjölmörgum góðum hugmyndum og kasta því út um gluggann og búa til nýjan lið sem heitir Græna hagkerfið og verkefni tengd vernd sögulegra og menningartengdra byggða og fornleifa o.fl., og það er akkúrat ekkert í því verkefni sem getur kallast grænt. Þetta er algerlega fáránleg aðgerð sem hér er verið að framkvæma, búa til húsafriðunarnefnd undir forsætisráðuneytið. Við megum þakka fyrir að hæstv. forsætisráðherra hefur ekki áhuga á veðri sérstaklega, þá mundi hann færa Veðurstofuna undir forsætisráðuneytið. Þetta er ákaflega einkennileg stjórnsýsla sem hér er á ferð, að eitthvert sérstakt áhugamál hæstv. forsætisráðherra sé tekið og fært undir hans ráðuneyti. Hvers lags stjórnsýsla er það? Við segjum nei.

Forseti. Ég er að reyna að átta mig á því hvar græna hagkerfið er í lið 01-305 og hef komist á þá skoðun að þetta hljóti að vera framsóknargræna hagkerfið því ég sé ekki neina samtengingu við græna hagkerfið sem var samþykkt hér af öllum þingmönnum, frábær þverpólitísk vinna sem átti sér stað í því verkefni sem var svo sannarlega skref fram á við. Við erum núna að stíga skref aftur á bak og það er miður. Ég mundi vilja heyra hæstv. forsætisráðherra útskýra hvað er grænt í tengslum við grænt hagkerfi í lið 01-305 og af hverju ákveðið var að fara aftur á bak í staðinn fyrir fram og vera jafningjar frænda okkar á Norðurlöndum í nýfjárfestingum og nýrri sýn.

Virðulegi forseti. Hér er dæmi um afar sjúskaða vinnu því hérna er felldur niður liðurinn Græna hagkerfið með þeim orðum, sem koma örugglega milli 200 og 300 sinnum fyrir í fjáraukalagafrumvarpinu, að forsendur um fjármögnun gangi ekki eftir, það vanti peningana. Svo kemur þessi furðuliður númer 01-305 sem er stærsta ráðherraskúffan í Stjórnarráðinu. Það er skúffa hæstv. forsætisráðherra utan um gæluverkefni hans og forgangsverkefni, mörg örugglega verðug en ég veit ekki um neinn annan ráðherra sem er með 165,5 millj. kr. skúffu í sínu ráðuneyti og svo er hér fjárlagaliður sem er eins og niðursoðin útgáfa af stefnuræðu forsætisráðherra. Þessi vinnubrögð eru með algerum ólíkindum og ekki til marks um gagnsæi heldur einhverja algerlega furðulega nálgun sem er ekki sómi að og á ekkert skylt við þá mikilvægu 

Virðulegi forseti. Það er með mikilli ánægju að ég kem hingað upp og segi þingheimi frá því að hér hefur öll fjárlaganefnd komist að samkomulagi um að flytja þessa góðu tillögu. Hv. þm. Bjarkey Gunnarsdóttir frá Vinstri grænum hefur verið ötull baráttumaður fyrir fatlaða íþróttamenn. Samstarfið um þetta mál var ánægjulegt og gott og náðist mikil og góð sátt um það í nefndinni. Þessi fjárheimild kom ekki inn í frumvarp til fjáraukalaga og því gerir fjárlaganefnd öll tillögu um að heimila að endurgreiða virðisaukaskatt af sérhæfðum íþróttabúnaði fyrir fatlaða íþróttamenn. Virðulegi forseti. Það er rétt að segja frá því hér að nú þegar er komin tillaga inn í fjárlög fyrir 2014 um að þessi lagagrein komi jafnframt inn þar.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir góð orð í minn garð. Það er alveg rétt að ég er búin að tala svolítið fyrir þessu máli og fer að leggja fram frumvarp til laga um breytingu á virðisaukaskattslögum þar sem þetta kemur inn sem fast ákvæði þannig að ekki þurfi að setja heimildargrein á hverju einasta ári því að það er mjög leitt þegar svona lagað fellur niður, enda er ekki um stórkostlegar fjárhæðir að ræða. Rætt hefur verið að þetta gæti kannski slegið í milljón eða eitthvað slíkt en þetta skiptir hins vegar gríðarlega miklu máli fyrir þá sem um ræðir og þurfa að leggja út fyrir slíku. Ég hvet hv. þingmenn til að greiða málinu atkvæði þegar það kemur hingað inn.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um ýmsar forsendur frumvarps til fjárlaga fyrir árið 2014, verðlagsbreytingar og fleira, en það er að finna á þskj. 315 og vísa ég til þess þar sem ég mun ekki fara yfir það frá orði til orðs. Á fund nefndarinnar komu 22 gestir og 22 nefndarálit bárust. Meiri hlutinn fagnar því sérstaklega hve rúmur tími gafst til að gaumgæfa málið. Málið var lagt fram 1. október, var rætt hér á hinu háa þingi 8. október. Haldnir voru um það 12 fundir. Það hefur verið í vinnslu í tæpa tvo mánuði þar til nefndarálit er ritað. Þetta eru vinnubrögð sem ég tel vera mjög til sóma og vonandi að menn taki það sem víðast upp. Í þjóðhagsspá Hagstofunnar frá 15. nóvember síðastliðinn kemur endurskoðuð þjóðhagsspá. Þar er gert ráð fyrir að landsframleiðslan aukist um 0,3% meira á þessu ári en áður hafði verið gert ráð fyrir, auk þess sem atvinnuvegafjárfestingar reyndust meiri og innflutningur minni á fyrra helmingi 2013. Gert er ráð fyrir 2,5% aukningu landsframleiðslu á árinu 2014. Verðbólguhorfur hafa versnað lítillega og efnahagshorfur í helstu viðskiptalöndum eru svipaðar og áður hafði verið gert ráð fyrir. Atvinnuvegafjárfesting mun líklega dragast saman um 3,1% á árinu 2013 en stóriðjufjárfesting nær hámarki 2015–2016. Fjárhagsstaða heimila og fyrirtækja heldur áfram að batna. Þetta segir í endurskoðaðri þjóðhagsspá Hagstofu Íslands. Nefndin ræddi sérstaklega um verðlagsuppfærslu skatta og gjalda, það var mikið rætt. Skilningur meiri hlutans er sá að það sé rétt sem haldið er fram að verðlagsuppfærslur skatta og gjalda geti verið verðbólguhvetjandi í sjálfu sér. Á móti kemur að ef látið er hjá líða að ráðast í slíkar hækkanir skapast hætta á að raungildi skatta breytist með handahófskenndum hætti, þ.e. ef ekki er hækkað, sama krónutalan, er það í raun verðbólgan sem ræður raunlækkun skatta. Í ljósi þess telur meri hlutinn að að jafnaði fari betur á því að þeirri reglu sé fylgt að uppfæra skatta og gjöld reglulega. Meiri hlutinn telur brýnt að tekið verði til skoðunar hvaða aðrar leiðir eru færar til að mæla og skattleggja vegnotkun en bensíngjald og bifreiðagjöld. Það má nefna að slíkar hugmyndir voru ræddar á fundi nefndarinnar fyrir allmörgum árum. Þetta er sagt í ljósi þess að fram hafa komið mjög neyslugrannir bílar og hybrid-bílar sem nota fallorku og hreyfiorku og eins eru að koma fram rafmagnsbílar - þeir bílar greiða ekki til vegnotkunar þó að þeir óneitanlega noti vegina. Þá var rætt nokkuð um kostnað við opinbert eftirlit með fjármálastarfsemi. Í 12. gr. frumvarpsins er lögð fram breyting á álagningarhlutföllum og stærðum eftirlitsgjalds samkvæmt 5. gr. laga um greiðslu kostnaðar við opinbert eftirlit með fjármálastarfsemi. Til grundvallar lækkunum liggja upplýsingar um áætlaðan rekstrarafgang Fjármálaeftirlitsins í árslok 2013 og hagræðingarkröfu fjárlagafrumvarps 2014. Það er sem sagt gert ráð fyrir að lækka þessi gjöld. Miða þessar tillögur að því að tekjur Fjármálaeftirlitsins af eftirlitsgjaldi 2014, vegna opinbers eftirlits með fjármálastarfsemi, endurspegli tekjuheimild stofnunarinnar samkvæmt fjárlagafrumvarpi 2014. Þá var rætt um stuðning við nýsköpunarfyrirtæki en í 17. gr. frumvarpsins er lagt til að frádráttur frá álögðum tekjuskatti lækki úr 20% í 15% af útlögðum kostnaði vegna rannsóknar- og þróunarverkefna nýsköpunarfyrirtækja. Meiri hlutinn telur mögulegt að ná sama markmiði með öðrum hætti þannig að dregið verði úr áhrifum á minni nýsköpunarfyrirtæki sem oft eiga erfiðara um vik að sækja fjármögnun en þau stærri. Leggur meiri hlutinn til breytingu á frumvarpsgreininni, að í stað þess að í henni verði kveðið á um lækkun frádráttarhlutfalls útlagðs kostnaðar verði þak hámarkskostnaðar við útreikning á frádrætti lækkað. Það var reiknað þannig að það gæfi sömu niðurstöðu. Með því móti verður útgjaldamarkmiðum frumvarpsgreinarinnar náð, en á sama tíma er dregið úr áhrifum breytinganna á smærri fyrirtæki í nýsköpun. Þá var rætt um skrásetningargjald háskóla. Sú skoðun kom fram að hækkun skrásetningargjalds torveldaði jöfnun tækifæra til náms; þeir sem væru tekjuminni hefðu ekki sömu tækifæri til náms vegna hækkunar gjaldsins. Hins vegar var bent á að framlag til háskólans hefur lækkað samkvæmt fjárlagafrumvarpi og það þarf að bæta honum upp það tekjutap, auk þess sem nemendur opinberra háskóla greiddu mjög lítinn hluta námskostnaðar. Að mati meiri hlutans er hækkunin studd sterkum rökum. Brýnt virðist orðið að koma til móts við fjárþörf opinberra háskóla. Með hvaða hætti það verður gert eru menn þó ekki sammála um. Telur meiri hlutinn að hækkun skólagjalda kunni að hvetja námsmenn til að nýta betur það nám sem opinberir háskólar bjóða upp á og styður þá tillögu að hækka skrásetningargjaldið. Þá var rætt um fæðingar- og foreldraorlof. Í ljós hefur komið að feður taka í síauknum mæli minni hluta eða hlutfallslega minna foreldraorlof. Sumir telja skýringu þess vera að finna í of lágu hámarki orlofsgreiðslna. Aðrir telja aðra þætti, t.d. breyting á stöðu launþega á vinnumarkaði, nærtækari skýringu. Engu að síður telur meiri hlutinn þær ráðstafanir sem lagðar eru til í frumvarpinu skynsamlegar vegna þess að stefnt er að lækkun útgjalda í þessum málaflokki eins og í fjöldamörgum öðrum. Þá var rætt um starfsendurhæfingarsjóð. Í 29. gr. frumvarpsins er lagt til að þreföldun greiðslna til atvinnutengdra starfsendurhæfingarsjóða verði frestað um eitt ár. Miklir fjármunir hafa safnast upp hjá VIRK starfsendurhæfingarsjóði, án þess að þeir nýtist. Að mati meiri hlutans er slíkt ekki skynsamlegt þegar tekið er tillit til fjárhagsstöðu ríkissjóðs. Um síðustu áramót nam eigið fé VIRK starfsendurhæfingarsjóðs um 1.500 milljónum, einum og hálfum milljarði, og hafði vaxið um 400 milljónir á árinu 2012. Meiri hlutinn gerir sér þó grein fyrir að þegar grundvöllur starfsgetumats verður treystur með lögum frá Alþingi og starfsendurhæfingarsjóðirnir fá eðlilega virkni mun verða mjög knýjandi þörf fyrir fjármagn úr ríkissjóði. Þá var rætt um brottfellingu laga vegna greiðslna Atvinnuleysistryggingasjóðs vegna fiskvinnslufólks. Sú skoðun kom fram að brottfall laga um greiðslur Atvinnuleysistryggingasjóðs vegna fiskvinnslufólks mundi ekki hafa áhrif á greiðslur úr Atvinnuleysistryggingasjóði enda ætti fiskverkafólk rétt á bótum úr sjóðnum þegar hráefnaskortur er. Meiri hlutinn telur ljóst að draga verði úr útgjöldum Atvinnuleysistryggingasjóðs vegna greiðslna til fiskverkafólks. Á meðan á meðferð málsins stóð var nefndin upplýst um að samráð hefði átt sér stað milli fulltrúa velferðarráðuneytis, Starfsgreinasambands Íslands og Samtaka fiskvinnslustöðva. Voru þessir aðilar ásáttir um að þeim vinnudögum sem fiskvinnslufyrirtæki eiga rétt á greiðslum úr Atvinnuleysistryggingasjóði verði fækkað. Þannig verði ekki greitt fyrir fyrstu fimm daga tímabundinnar vinnustöðvunar á fyrri hluta árs 2014 og sömuleiðis á seinni hluta þess. Meiri hlutinn leggur til breytingar á 30. gr. frumvarpsins sem byggjast á framangreindum tillögum. Með þeim leitast meiri hlutinn við að viðhalda því markmiði laganna að stuðla að starfsöryggi fiskvinnslufólks sem nýtur kauptryggingar á grundvelli kjarasamninga þegar vinna liggur niðri vegna hráefnisskorts á sama tíma og stuðlað er að lækkun útgjalda Atvinnuleysistryggingasjóðs. Þá var rætt nokkuð um trúfélög og lífsskoðunarfélög og gerð breyting í því skyni að koma lífsskoðunarfélögum inn í frumvarpsgreinina. Þá var rætt um úrvinnslugjald. Það er tillaga að tveim nýjum köflum, það er annars vegar um úrvinnslugjald og breytingartillögurnar eru lagðar fram í kjölfar samráðs Úrvinnslusjóðs og hagsmunaaðila. Tekjur Úrvinnslusjóðs af úrvinnslugjaldi ráðast af innflutningi og innlendri framleiðslu á vörum sem falla undir lögin og upphæð úrvinnslugjalds í hverjum vöruflokki. Það á að standast á, tekjurnar eiga að standa undir úrvinnslunni í hverjum vöruflokki. Tillögur um breytingar á úrvinnslugjaldi miðast við að ná viðunandi sjóðstöðu vöruflokka á næstu þremur árum. Miðað er við að sjóðirnir verði að jafnaði ekki lægri en 30% af árskostnaði við vöruflokkinn. Í fyrsta lagi gerðum við ráð fyrir að skilagjald til bifreiðaeiganda eða eiganda ökutækis verði hækkað úr 15.000 kr. í 20.000 kr., sem er lagt til til að mæta auknum kostnaði eiganda ökutækis við að koma því á söfnunar- eða móttökustöð. Á þeim tíma frá því þetta gjald var fyrst ákveðið hefur orðið 60% hækkun á verðlagi. Þá voru gerðar tillögur um úrvinnslugjald fyrir plast, að það yrði hækkað. Mikið var rætt um heyrúlluplast í því sambandi, en söfnun þess er mjög dýr, það er mjög dýrt að safna saman heyrúlluplasti. Þá var rætt um leysiefni og hækkað úrvinnslugjald á því. Olíumálning sömuleiðis, það var hækkað. Það eina sem var lækkað var gjald á blýsýrurafgeyma eða blýrafgeyma vegna þess að heimsmarkaðsverð á blýi hefur hækkað það mikið að það skilar meiri tekjum að vinna þá vöru. Þá var gerð breyting, umtalsverð, á framköllunarefnum, en það er vegna þess að taprekstur er á þeirri grein - markaðurinn hefur fallið saman út af rafrænni ljósmyndun. Þá komum við að komugjöldum vegna innlagna á sjúkrahús. Tilefni tillögunnar er að í frumvarpi til fjárlaga fyrir árið 2014 er gert ráð fyrir að innheimt verði gjald fyrir legudaga á sjúkrahúsum. Þær áætlanir hafa breyst. Nú er lögð til sú breyting á lögum um sjúkratryggingar að tekið verður upp nýtt gjald vegna heilbrigðisþjónustu, þ.e. komugjald vegna innlagna á sjúkrahús. Í samræmi við það er lagt til, í tillögu að nýrri 47. gr., að í 1. málslið 1. mgr. 18. gr. laga um sjúkratryggingar verði vísað til 2. töluliðar 1. mgr. 29. gr. laganna þar sem kveðið er á um komugjald. Ekki er gert ráð fyrir því að innheimta gjald fyrir innlögn vegna fæðinga í samræmi við núgildandi ákvæði. Einnig hefur verið bent á að hugsanlega þyrfti að bæta inn ákvæði um líknardeildir. Heimild ráðherra, samkvæmt 1. mgr. 29. gr. laganna, til að kveða nánar á um gjaldið í reglugerð, þar á meðal fjárhæð þess, nær til þessa gjalds eins og annarra þjónustugjalda sem kveðið er á um í þeirri málsgrein. Í reglugerð getur ráðherra þannig kveðið á um hámark komugjalds fyrir einstaklinga sem þurfa að leggjast inn á sjúkrahús oft á ári. Með töku komugjalds vegna innlagna á sjúkrahús skapast meira samræmi og jafnræði í gjaldtöku, enda er tekið komugjald vegna komu á slysadeild, bráðamóttöku og göngudeild, auk gjalds vegna rannsóknar hjá þeim sem ekki eru inniliggjandi. Þess má geta að gjöld vegna innlagna eru innheimt á sjúkrahúsum í Svíþjóð, Finnlandi og Þýskalandi. Þá voru tvær greinar eða tvö ákvæði sem varða slysatryggingu og lögboðna ábyrgðartryggingu. Lagt er til að sá sem verður fyrir slysi og nýtur tryggingar samkvæmt 4. kafla laganna um slysatryggingar, og einnig samkvæmt lögboðinni ábyrgðartryggingu ökutækja eða slysatryggingu ökumanns - að eigandinn sæki jafnframt rétt sinn til hlutaðeigandi tryggingafélags ef bótaskylda er fyrir hendi samkvæmt lögboðinni ábyrgðartryggingu eða slysatryggingu ökumanns og eiganda en ekki til sjúkratrygginga almannatrygginga, þ.e. að hann sæki fyrst til lögboðinnar ábyrgðartryggingar og síðan til slysatrygginga ef það dugar ekki til, en ekki öfugt eins og verið hefur; að hann fari fyrst til slysatrygginga almannatrygginga, fái þar greitt að fullu og svo er það dregið frá bótum vegna lögboðinna ábyrgðartrygginga. Breyting samkvæmt þessari tillögu hefur ekki mikil áhrif á heildarbótarétt hins tryggða þar sem hann er í flestu tilliti betur tryggður samkvæmt lögboðinni tryggingu vátryggingafélaganna. Má segja að með þessum tilvikum sé um að ræða tvöfalda tryggingavernd og eru eingreiðslubætur sem viðkomandi fær greiddar úr slysatryggingu almannatrygginga dregnar frá við uppgjör bóta tryggingafélaganna til hins vátryggða og lögboðinni ábyrgðartryggingu ökutækis og slysatryggingu ökumanns auk eiganda samkvæmt ákvæðum 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga. Þessi breyting er til þess fallin að einfalda málarekstur hins tryggða og spara honum fyrirhöfn og ríkinu kostnað þar sem ríkið kemur til viðbótar ef ábyrgðartryggingin dugar ekki, en ekki þannig að slysatryggingin er dregin frá bótum samkvæmt ábyrgðartryggingunni. Í tillögu að nýrri 49. gr. er lagt til að nýju ákvæði verði bætt við 27. gr. laga um almannatryggingar með síðari breytingum. Í ákvæðinu er fjallað um hvenær einstaklingurinn er talinn vera í vinnu og þar af leiðandi slysatryggður samkvæmt IV. kafla laganna. Í tillögunni segir að ákvæði 27. gr. gildi ekki ef slasaður er einnig tryggður samkvæmt lögboðinni ábyrgðartryggingu ökutækis og slysatryggingu ökumanns og eiganda og bótaskylda er fyrir hendi samkvæmt þeim tryggingum. Reynist bótaskyldan hins vegar ekki fyrir hendi nýtur viðkomandi lágmarkstryggingar slysatrygginga almannatrygginga. Það er aftur það sama í slysatryggingum að slysatrygging almannatrygginga kemur til viðbótar þegar eða ef ábyrgðartryggingin nægir ekki. Í tillögu að nýrri 49. gr. segir að sambærilegt ákvæði sé að finna í 4. mgr. frumvarps til laga um slysatryggingu almannatrygginga sem velferðarráðherra lagði fram á 141. löggjafarþingi en hlaut ekki afgreiðslu. Lagt er til að ný málsgrein bætist við 32. gr. laganna þar sem kveðið verði á um að kostnaður vegna sjúkrahjálpar sem fellur til þegar liðin eru fimm ár eða meira frá slysadegi greiðist ekki. Það er sem sagt talið að þeim tíma liðnum sé ekki lengur grundvöllur fyrir því að vera með kostnað vegna slysa. Hv. þm. Ragnheiður Ríkharðsdóttir var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir nefndarálitið rita hv. þingmenn Frosti Sigurjónsson formaður, Pétur H. Blöndal framsögumaður, Willum Þór Þórsson, Líneik Anna Sævarsdóttir og Vilhjálmur Bjarnason.

Herra forseti. Ég vil spyrja hv. 4. þm. Reykv. s., Pétur H. Blöndal, út í eitt má segja lagatæknilegt eða þinglegt atriði sem varðar atriði þessa máls og það er sú staðreynd að inn í þetta frumvarp eiga nú að bætast samkvæmt breytingartillögum meiri hlutans þrír nýir kaflar eða það á að opna upp löggjöf á þremur nýjum sviðum hér við 2. umr. málsins. Af því hv. þm. Pétur H. Blöndal hefur oft lagt margt gott til mála í sambandi við bætt vinnubrögð hér á þingi, og ekki síst varðandi sjálfstæði Alþingis og frumkvæði við lagasetningu og annað í þeim dúr, læt ég mér detta í hug að hv. þingmaður sé ekkert sérstaklega ánægður með þetta ráðslag. Auðvitað er sökin ekki hv. þingmanns eða efnahags- og viðskiptanefndar því það er augljóslega hér við ríkisstjórn og ráðuneyti að sakast, frumvarpið er auðvitað vanbúið þegar það kemur til okkar hér í haust. Það vantar inn í það breytingar á tilteknum lögum sem alls ekki eru opnaðar upp með frumvarpinu þegar það er lagt fram. Auðvitað hefur annað eins gerst áður, það viðurkenni ég fúslega, en aldrei hefur þetta samt þótt góð latína. Það leiðir til þeirra vandkvæða meðal annars að þessi efnisatriði frumvarpsins eða væntanlegra laga fá aldrei hér þrjár umræður eins og stjórnarskrá og þingsköp gera ráð fyrir. Það leiðir líka til þess að þingnefndin hefur þetta ekki í sínum höndum til að senda út til umsagnar með sama hætti og efnisatriði frumvarpsins að öðru leyti. Ég vil aðeins heyra sjónarmið hv. þingmanns í þessum efnum án þess að ætla að gera þetta að stóru máli, þannig að ég vil nota fyrra andsvar mitt til að taka þetta mál upp og vekja athygli á því að við erum því miður með svona í farteskinu miðað við breytingartillögur meiri hlutans.

Herra forseti. Ég get algjörlega tekið undir þessa ábendingu hv. þm Steingríms J. Sigfússonar. Þetta er ósigur. En að einhverju leyti má kannski réttlæta það með því að frumvarpið er lagt fram á réttum tíma, 1. október, sem er nýlunda. Þar af leiðandi hefur ráðuneytinu ekki unnist jafn mikill tími og hingað til, þegar þessi mál komu miklu seinna fram, til að fullvinna það. Ég vil svo benda á að þessi atriði fá þó alla vega tvær umræður, stundum hafa komið mál í 3. umr. sem er breyting. Ég tek undir það að þetta er ekki góð lenska. Menn skyldu reyna að vanda sig betur næst. Ég tók sérstaklega fram að gefist hefði mjög góður tími til umræðu um þessi atriði. Þó er það þannig með þessar breytingartillögur sem komu frá ráðuneytinu, beint að segja, að þær komu tiltölulega seint fram og fengu ekki þá umræðu í nefndinni eins og skyldi hafa verið þegar hægt er að kalla til gesti eða senda til umsagnar. Þetta eru eiginlega bara þessi tvö atriði sem eru vegna innlagnar á spítala; það lá nú nokkurn veginn fyrir þó að útfærslan sé önnur hérna. Svo varðandi það sem mér finnst vera sjálfsagt, og hefði átt að gera fyrir löngu, að láta tryggingafélögin borga fyrst og almannatryggingar á eftir en ekki öfugt, að almannatryggingar borgi fyrst og svo dragi tryggingafélögin það frá sínum bótum. Það finnst mér ekki vera gott. Þannig að þetta er löngu tímabært, þessi breyting. Engu að síður hefði verið miklu betra ef nefndin hefði getað lagst yfir þetta, sérstaklega vegna þess að þessi síðari breyting er þó nokkuð flókin.

Herra forseti. Það er að sönnu rétt að bandormarnir eða tengd frumvörp með fjárlagafrumvarpinu komu fram samhliða því nú í haust. Það er auðvitað gott, en þau komu þremur vikum seinna en þingsköp og lög gera ráð fyrir. Það var vegna þess að hæstv. ríkisstjórn grét hér út þriggja vikna viðbótartíma til að koma saman sínu fjárlagafrumvarpi, og virðist nú ekki hafa veitt af vegna þess að ríkisstjórnin virðist ekki enn vera komin með það á hreint hvernig hún vill hafa þetta, samanber vandræðaganginn við afgreiðslu fjáraukalaga hér; og bandormarnir komu fram á þeim tíma. Þannig að það var auðvitað skilningur manna að með því að veita ríkisstjórninni þennan viðbótartíma næði hún að klára málin eins og ætlunin er að gera nú samkvæmt nýju skipulagi sem við höfum verið að reyna að koma hér á í áföngum. Einmitt í haust átti í fyrsta sinn að gilda ákvæði þingskapanna um að bandormarnir fylgdu frumvarpinu og kæmu fram annan mánudag eða þriðjudag í september. Það höfum við verið að gera, meðal annars til þess að þingið hefði meiri tíma til að vinna málin á haustinu og fjárlagaundirbúningurinn væri tímanlegar á ferð á árinu. Það er hluti af ýmsum umbótum sem menn hafa hugsað sér að gera og eru að reyna að koma á í áföngum í sambandi við undirbúning fjárlaga, eftirfylgni fjárlaga og opinber fjármál eða fjárreiður. Þannig að við því miður lentum aftur á bak í þessu ferli með því að ríkisstjórnin varð að fá þennan viðbótarfrest þarna í haust. Varðandi svo það hvað er í þeim nýju málum sem koma inn við 2. umr. getur vel verið að hv. þingmanni virðist þetta hið besta mál að taka upp sjúklingaskatta á spítölum, en það er mjög stórt og umdeilt pólitískt mál og tengist grundvallarstefnu í heilbrigðismálum sem mjög skiptar skoðanir geta verið um. Auðvitað takmarkar það bæði tíma og ræðutíma og svigrúm þingsins að fá ekki nema tvær umræður og örfáar vikur til að takast á við slíkt stórpólitískt mál. Þannig að hv. þingmaður hefði kannski betur sleppt því bara að minna á það. 

Frú forseti. Mér sýnist að menn séu að gera mikið átak í því að bæta framlagningu fjárlaga og fylgifrumvarpa, og stefna að því. Ég veit að framlagningu fjárlagafrumvarps var frestað til 1. október á sínum tíma, sömuleiðis fylgifrumvarpa, en samt sem áður held ég að þetta sé nú til bóta, ég held við eigum að líta frekar á þróunina, að hún sé jákvæð, þó að þessi tvö atriði hafi dottið upp fyrir. Ég vil minna á að í 2. umr. gefst mönnum tækifæri á að koma nokkuð oft upp og geta rætt þetta mál um sjúklingaskatta sem þeir kalla svo í hörgul. Ég verð glaður að svara þeim spurningum vegna þess að ég hef kannað þetta mál sérstaklega, hvernig greiðsluþátttöku almennings í heilbrigðiskerfinu er háttað. Það er orðið mjög ankannalegt að þeir sem fara inn á spítala dagpart, fara í svokallaðar kviðsjáraðgerðir sem eru orðnar mjög mikið notaðar og mjög nútímalegar og mjög þægilegar fyrir sjúklinginn og á allan máta til framdráttar og til bóta - að þar þarf sjúklingur meira að segja að borga sjálfur og hann borgar allt í kringum það. Hann er ekkert minna veikur en sá sem er skorinn upp með hefðbundnum hætti. Það er hægt að skera hann upp með kviðsjáraðgerð sem gerir að verkum að hann getur farið heim til sín að kvöldi, þá borgar hann aðgerðina, hann borgar myndatökur, blóðrannsókn, lækniskostnað, hjúkrunarkostnað o.s.frv. Þetta er því orðið dálítið mikið misræmi á milli sjúklinga, þeirra sem leggjast inn og borga ekki neitt og hinna sem fara í svona aðgerðir. Það gefst gott tækifæri til þess núna að ræða þetta í hörgul.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir framsöguræðu hans hér um forsendur fjárlaga, en það eru kannski helst tíðindi morgunsins sem gera að verkum að ég kem í andsvar við hv. þingmann því að í morgun var upplýst að Century Aluminum hefði ekki áform um að reisa álver í Helguvík að óbreyttu. Eftir því sem ég best veit var gert ráð fyrir því í forsendum þessa fjárlagafrumvarps að af framkvæmdinni yrði. Þar eð fjárlögin eru auðvitað um það sem er í undirbúningi eða á að gerast á næsta ári og nú liggur fyrir að þessi áform eru ekki fyrirhuguð, er þá ekki nauðsynlegt fyrir hv. efnahags- og viðskiptanefnd og kannski fyrst og fremst fjárlaganefnd að kalla frumvarpið aftur inn í nefnd og fara yfir það hvaða áhrif þetta hefur á tekjuhlið frumvarpsins, þær forsendur sem þar voru um fjárfestingu, einkaneyslu og tekjur ríkissjóðs almennt, og hvort markmiðið um hallalaus fjárlög standist enn? Auðvitað þýða þessar fréttir í morgun ekki að útilokað sé að af þessu verkefni geti orðið. Kannski breytast áform fyrirtækisins og teknar verða nýjar ákvarðanir um að ráðast í þetta verkefni, en ég hefði haldið að það væri augljóst að þegar fyrir liggur yfirlýsing af hálfu fyrirtækisins um að það fyrirhugi ekki þessa framkvæmd og líti á undirbúning sem sokkinn kostnað að óbreyttu sé nauðsynlegt að taka framkvæmdina út úr forsendum fjárlaga og leiðrétta tekjuhlið frumvarpsins í samræmi við það. Ég spyr hv. þingmann hvort hann sé ekki sammála því.

Frú forseti. Fyrirspurn hv. þm. Helga Hjörvars setur mig í ákveðinn vanda. Ég er búinn að leita í öllum greinum frumvarpsins og nefndarálitsins og ég sé hvergi hvar þetta kemur beint við. Þetta er tekjuhlutinn. Auðvitað hefur þjóðhagsspá Hagstofunnar áhrif á umfang atvinnulífsins. Það má vel vera að einhverjar áætlanir um tekjur sem fjárlaganefnd fjallar svo um standist ekki. Ég sé ekki að það sem við erum að ræða hér hafi bein áhrif á það. Stuðningur við nýsköpunarfyrirtæki held ég að breytist ekki. Verðlagsuppfærsla skatta og gjalda breytist ekki eða kostnaður við opinbert eftirlit, skráningargjaldið í háskóla, úrvinnslugjald eða eitthvað slíkt - ég sé ekki að það breytist neitt að ráði við þessi tíðindi en auðvitað eru þau ekki góð. Svo má vel vera að okkur falli eitthvað til til að nýta orkuna í annað, t.d. geymslu fyrir tölvuefni eða eitthvað slíkt. Það eru margir möguleikar. Margt hefur verið nefnt. Kannski fellur okkur eitthvað til til að nýta bæði aðstöðuna og orkuna í Helguvík.

Virðulegur forseti. Það kemur mér á óvart að hv. þingmaður hafi ekki svör á reiðum höndum við þessu. Ég óska eftir því við forseta að gerðar verði ráðstafanir til þess að hæstv. fjármálaráðherra verði við umræðuna hér þannig að hann geti upplýst okkur um þennan þátt málsins. Ég tel að það sé algerlega óhjákvæmilegt. Það er þannig og sem formaður efnahags- og viðskiptanefndar hef ég af því áralanga reynslu að leiðrétta fjárlögin og tekjuhlið fjárlaganna á grundvelli nýrrar spár frá Hagstofunni þar sem miklu máli skiptir hvaða stórframkvæmdir eru fyrirhugaðar á næsta ári, enda augljóst að jafnvel þótt aðrir aðilar færu inn í þetta verkefni eða það hrykki í gang með einhverjum hætti aftur þá tæki það alltaf það langan tíma að verkefnið mundi ekki hafa nein teljandi áhrif þótt það gerðist á næsta ári. Væntanlega hefur verið farið í gegnum það í efnahags- og viðskiptanefnd með Hagstofunni hversu stór hluti af hagspánni fyrir komandi ár byggði á því að þessar stórframkvæmdir yrðu og hvaða áhrif það hefði ef þær féllu út. Þeirrar spurningar hefur a.m.k. verið spurt á hverju ári síðastliðin fjögur ár í yfirferð yfir tekjuhluta fjárlaganna, enda óhjákvæmilegt að kanna það atriði. Það mundi auðvitað leysa málið ef hæstv. fjármálaráðherra gæti bara verið hér við umræðuna og upplýst okkur um það hvort og hversu mikil áhrif þessi tíðindi í morgun hafa á forsendur frumvarpsins. Við hljótum öll að vona að þær séu sem minnstar og að tekjurnar haldist sem allra mest. Ég vil að síðustu spyrja hv. þingmann hvort verðlagshækkunin núna um 3,6% í staðinn fyrir 3% leiði ekki til þess í breytingum meiri hlutans að persónuafslátturinn verði hækkaður um 3,6% í samræmi við lögin frá þeim 3% sem áætlað var við framlagningu málsins í upphafi þannig að fólk njóti þess að persónuafslátturinn rýrni ekki á milli ára.

Forseti hefur nú þegar óskað eftir að hæstv. fjármálaráðherra komi hér til viðræðu við hv. 9. þm. Reykv. s., Helga Hjörvar.

Frú forseti. Við erum að ræða nefndarálit frá meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar, ekki frumvarp fjármálaráðherra. Mér finnst gert frekar lítið úr meiri hluta í hv. efnahags- og viðskiptanefnd með því að kalla til framkvæmdarvaldið til að ræða það sem nefndin er að fjalla um. Þau mál sem hv. þingmaður spurði um koma í umræðu um fjárlögin á föstudaginn. Þá kemur fram hvað menn gera ráð fyrir mikilli veltuaukningu og annað slíkt. Við erum að ræða hér ýmsar forsendur frumvarps til fjárlaga, verðlagsbreytingar og annað slíkt. Það má vel vera að það verði eilítið meiri verðlagsbreytingar, þá hafa skattarnir ekki hækkað nægilega mikið o.s.frv. Varðandi spurningu um persónuafslátt, þegar hann er hækkaður en ekki alveg í sama mæli og þessi gjöld, þá má eflaust ræða það. En ég geri ráð fyrir því að þetta nefndarálit verði rætt í nefndinni milli 2. og 3. umr. þar sem hugsanlega þarf að gera á því einhverjar breytingar til viðbótar. Ég nefndi áðan varðandi legugjöldin að lagt er til að innlagnir á spítala vegna fæðinga séu undanþegnar, að ekki sé tekið gjald fyrir þær. Ég tel líka nauðsynlegt að sett sé inn ákvæði um að ekki sé greitt fyrir innlagnir á líknardeild.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti minni hluta efnahags- og viðskiptanefndar sem við stöndum að sameiginlega þrír þingmenn; auk mín hv. þingmenn Guðmundur Steingrímsson og Steingrímur J. Sigfússon. Ég vil þakka þeim samstarfið í nefndinni við undirbúning þessa álits og líka þakka formanni og framsögumanni fyrir gott samstarf í nefndinni við vinnslu málsins. Við urðum sammála um þetta álit en hins vegar er kannski blæbrigðamunur á afstöðu okkar þriggja til einstakra mála. Það sem hér fer á eftir er því mín afstaða en nefndarálitið talar fyrir sig sjálft um það hvernig við sjáum þessa hluti sameiginlega. Í fyrsta lagi vil ég gera að umtalsefni verðlagsuppfærslur í samræmi við verðlagsforsendur fjárlagafrumvarps fyrir árið 2014. Ég tel að stjórnarmeirihlutinn sé með því ráðslagi að gera alvarleg mistök. Við búum við mikinn verðbólguþrýsting, við erum föst í gjaldeyrishöftum, jöfnuður á viðskiptum við útlönd er hverfandi og sá gjaldeyrir sem við sköpum dugar okkur ekki til að greiða niður erlendar skuldir. Við þessar aðstæður, í landi í höftum, er hætta á verðbólguþrýstingi gríðarleg. Þá skiptir máli að reyna að vinda ofan af þeim þrýstingi og ríkið hefur ákveðið að setja fram verðbólgumarkmið upp á 2,5%. Það er á ábyrgð löggjafans. Það er ekkert gamanmál, og núna er meira að segja stjórnarmeirihluti í landinu sem tekur þessa stefnumörkun svo alvarlega að hann vill bæta úr ríkissjóði fólki sem verður fyrir tjóni ef verðbólgan fer ákveðið mikið frá þessu markmiði. Ábyrgð okkar allra í því að reyna að ná verðbólgumarkmiðinu er því mikil. Þegar menn reikna síðan til fulls allar verðlagshækkanir fyrir fram til samræmis við vænta verðbólgu þrengja þeir auðvitað mjög að svigrúmi atvinnulífsins til verðlagshækkana á næsta ári. Ef ríkið hækkar með þessum hætti eins og hér er gert ráð fyrir er farinn nokkurn veginn fjórðungur af svigrúminu til verðlagshækkana á næsta ári. Ef sveitarfélögin mundu fylgja þessu fordæmi væri annar fjórðungur farinn og árið ekki byrjað. Þess vegna er svo mikilvægt að vinda ofan af þessari þróun. Og núna þegar við höfum verið að binda vonir við að við næðum kjarasamningum á almennum markaði og við opinbera starfsmenn, samningum sem sköpuðu grunn fyrir aukna velsæld og traustar kjarabætur, er alveg ljóst að verðbólguvæntingar hafa lykiláhrif á það hvort slík tilraun tekst. Því miður horfir ekki byrlega um það núna vegna þess að aðilar eru ekki að ná saman og vegna þess að ríkisstjórnin hefur verið að ráðast í hvert verkefnið á fætur öðru sem er til þess fallið að setja í uppnám forsendur kjarasamninga. Því er það mín afstaða og við munum gera um það tillögu í Samfylkingunni að fallið verði frá verðlagshækkunum í þetta skipti. Ástæðan er sú að við þessar aðstæður núna séu þær sérlega verðbólguhvetjandi. Ég get alveg fallist á það sjónarmið að almennt séð sé gott að verðuppfærsla einstakra skatta og gjalda sé reglubundin en það er spurning hvort ríkið þurfi að verða á undan hækkuninni að uppfæra, eins og gert er ráð fyrir nú, að hækka fyrir fram gjöldin til samræmis við svarta verðbólguspá næsta árs. Slík ráðstöfun mundi kynda undir verðbólgu. Þess vegna verður það tillaga okkar í Samfylkingunni að ríkisvaldið fylgi góðu fordæmi sveitarfélaganna og haldi aftur af gjaldskrárhækkunum til þess að skapa svigrúm fyrir hóflegar launahækkanir og draga úr verðbólguþrýstingi. Kostnaður við þetta er metinn röskur milljarður, tæpar 1.200 milljónir ef ég man rétt. En flestar greiningar sem gerðar hafa verið, t.d. vönduð greining sem unnin var fyrir Reykjavíkurborg áður en hún reið á vaðið að þessu leyti, benda til þess að borgin hagnist á aðgerðinni, þ.e. að kostnaður borgarinnar af verðbólgu sé svo mikill að það borgi sig að stíga þetta skref í trausti þess að aðrir fylgi með. Það eru ekki bara borgarfulltrúar okkar Samfylkingarinnar í Reykjavík sem hafa lagt tillögur af þessu tagi fram. Í Kópavogi hefur verið samþykkt tillaga bæjarfulltrúa Samfylkingarinnar um að falla frá gjaldskrárhækkunum. Í Hafnarfirði er haldið aftur af gjaldskrárhækkunum eins og kostur er og við höfum lagt á það kapp um allt land að reyna að fylgja þessari stefnu og greiða þar með leiðina fyrir skynsamlega og farsæla kjarasamninga á erfiðum tímum. Næsti þáttur sem við gerum að umtalsefni í áliti okkar varðar lækkun endurgreiðsluhlutfalls til nýsköpunarfyrirtækja. Ég held að fátt sé misráðnara við núverandi efnahagsaðstæður en að éta þannig útsæðið. Satt að segja finnst mér eiginlega að hin gamla líking um að éta útsæðið eigi ekki einu sinni við um hversu vitlausar ráðstafanir ríkisstjórnarinnar eru gagnvart uppbyggingu tækni- og þekkingargreina akkúrat nú. Þær minna mig frekar á söguna af gamla karlinum sem var svo nískur að hann vildi vita hvort hrossið hans gæti lifað á loftinu einu saman og gerði á því tilraun. Hann minnkaði stöðugt fóðrið við hrossið og tilraunin gekk mjög vel framan af og hefði áreiðanlega tekist ef hrossið hefði ekki tekið upp á því að drepast daginn áður en það átti að lifa á loftinu algjörlega einu. Það er nefnilega þannig að ef við veitum ekki fé og ef við fjárfestum ekki í þekkingar- og tæknigreinum á þeim tímum sem við lifum nú erum við að drepa framtíðararðsemi þjóðarinnar. Það gæti meira að segja verið réttlætanlegt að taka lán til að fjárfesta í framtíðinni að þessu leyti. Það er athyglisverð grein í dag í Fréttablaðinu eftir Davíð Lúðvíksson og Hauk Alfreðsson sem fjalla um árangurinn af opinberri aðstoð við nýsköpun og tækniþróun á Íslandi. Það er ekki einu sinni verið að flytja okkur einhvern boðskap frá útlöndum, það er ekki einu sinni verið að segja okkur einhverjar ævintýrasögur sem menn geta efast um vegna þess að þær komi einhvers staðar frá langtíburtistan. Nei, það er verið að taka einföld dæmi af árangrinum af fjárfestingum í tækni og þróun á undanförnum árum. Ef horft er til þeirra fyrirtækja sem hafa fengið viðurkenningu Vaxtarsprotans fyrir góðan vöxt gefa þau öll svipaða mynd. Ef skoðað er úrtak þrettán fyrirtækja sem fengu styrki úr Tækniþróunarsjóði árið 2005 jókst heildarvelta þeirra úr 20 milljörðum í 118 milljarða á árinu 2012. Starfsmannafjöldinn fór á tímabilinu úr 500 í 1.000 og fyrirtækin greiddu framlög ríkisins tuttugu- til fjörutíufalt til baka á tímabilinu. Það er meira að segja hægt að réttlæta að taka lán til þess að fjárfesta í uppbyggingu af þessum toga. Og þegar við horfum síðan á sjúkdómseinkenni íslensks efnahagslífs einmitt nú, svo að segja engan afgang á viðskiptajöfnuði lengur þrátt fyrir gríðarlega lágt raungengi og þar af leiðandi allt of lítinn gjaldeyri til greiðslu skulda, blasir við að það verður að finna fjölbreyttari fjárfestingartækifæri, það verður að hækka þekkingarstigið og það verður að auka virðið af því sem við gerum í landinu. Það er satt að segja sárgrætilegt að þessi ríkisstjórn sem nú situr skuli vera svo afturúrkreistingsleg í hugarfari að hún skuli ekki hafa þann metnað til að bera sem ríkisstjórn sömu flokka hafði þó til að bera hér upp úr aldamótum þegar stigin voru tímamótaskref í uppbyggingu rannsóknar- og þróunarsjóða í landinu og rannsóknarráð var sett á fót í núverandi mynd. Það er tímanna tákn að þegar þessir flokkar setjast nú aftur í ríkisstjórn er hugmyndaheimur þeirra orðinn svo þröngur, viðhorf þeirra til atvinnuþróunar svo gamaldags að pófessorar leggja það við að segja sig úr rannsóknarráði því að þeir vilja ekki vinna með ríkisstjórninni á þeim forsendum sem hún leggur upp með. Það er ekki þannig að verið sé að hverfa frá stefnu síðustu ríkisstjórnar, það er verið að hverfa frá stefnu sömu flokka frá því í upphafi aldarinnar Það er líka vert að hafa í huga að ef dregið er úr, eins og lagt er til hér, endurgreiðslum af rannsóknar- og þróunarkostnaði er ekkert í hendi um það að þau störf sem rannsóknum og þróun fylgja haldist í landinu. Fjöldamörg fyrirtæki í þekkingargreinum á Íslandi eru komin með erlendar höfuðstöðvar vegna þess að við höfum kosið að hrekja þau úr landi með vonlausum gjaldmiðli og gjaldeyrishöftum. En þau halda samt stórum hluta þróunarstarfs síns hér á landi, ekki hvað síst vegna þess að búið hefur verið í haginn fyrir þá starfsemi hér á landi. Ef menn ganga svona langt og grimmt fram eins og ríkisstjórnarmeirihlutinn leggur til nú er líka verið að ryðja þessum verðmætu störfum úr landi og draga þar með enn úr fjölbreytni í atvinnuháttum í landinu, draga úr ávinningi þjóðarinnar af uppbyggingu þekkingar, fækka enn möguleikunum sem okkar best menntaða fólk hefur á að flytja hingað heim að námi loknu. Ég held þess vegna að það sé mjög mikilvægt að horfa á þessi mál í víðara samhengi. Ríkisstjórnin fylgir afturúrkreistingslegri stefnu, eins og ég sagði áðan, stefnu sem búið er að afsanna um öll Vesturlönd. Hún fylgir stefnu sem hefur leitt til ófarnaðar; að skera niður og skera jafnvel niður hagvaxtarhvetjandi verkefni. Um öll Vesturlönd er verið að hverfa frá þessari stefnu og menn eru að átta sig á hversu óskynsamleg hún er. Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn skrifar heila skýrslu um mikilvægi þess að menn greini á milli ríkisútgjalda, að menn verji þau ríkisútgjöld sem geti skapað verðmæti og skeri niður aðra þætti og tekur m.a. dæmi af vel heppnuðum aðgerðum okkar hér á landi á síðustu árum að því leyti. Það er ekki eins og ég sé að tala fyrir einhverri vinstri villu. Ég nefni bara nýlega úttekt Viðskiptaráðs Íslands sem vísað er í í nefndarálitinu þar sem Viðskiptaráð færir sannfærandi rök fyrir því að mjög óskynsamlegt sé við núverandi aðstæður að hætta hagvaxtarhvetjandi verkefnum. Greining Viðskiptaráðs Íslands er sú að ekki sé réttlætanlegt að ná jöfnuði í ríkisútgjöldum við núverandi aðstæður ef það kostar að fórnað sé verkefnum sem geta byggt upp velsæld til lengri tíma, byggt upp hagvöxt á næstu árum. Það eru, eins og ég hef nú rakið ítarlega, engin verkefni betur til þess fallin að byggja upp hagvöxt og velsæld á næstu árum en nákvæmlega fjárfestingar í rannsóknum og þróun. Það er mjög athyglisvert að lesa þessa greiningu Viðskiptaráðs því að þeir hafa hingað til alltaf talað fyrir mjög einfaldri hagfræði um að jöfnuður í ríkisútgjöldum skipti öllu máli og það skipti máli að skera niður ríkisútgjöld framar öllu, það sé sjálfstætt markmið til að halda jöfnuði í ríkisfjármálum. Almennt séð er ég sammála þeirri stefnu, það er mjög mikilvægt að eyða ekki um efni fram og safna ekki skuldum. En menn verða að geta fjárfest í framtíðinni og ef valkosturinn er sá að fara í æfingar eins og þær að láta hrossið lifa á loftinu einu saman, eins og þessi ríkisstjórn er að reyna að láta atvinnulífið í landinu gera, verður engin uppbygging hér. Það mun hafa afleiðingar, alvarlegar afleiðingar. Það mun fela í sér afturhvarf, ekki til þess tíma sem við lifðum fyrir hrun heldur afturhvarf langt, langt aftur. Árangrinum af uppbyggingarstarfinu - sem rétt er að hrósa fyrrverandi ráðherrum fyrir, Birni Bjarnasyni, Davíð Oddssyni, Halldóri Ásgrímssyni - þeim ávinningi verður öllum kastað á glæ. Og allt það sem við byggðum á því fordæmi á síðasta kjörtímabili verður líka að engu. Virðulegi forseti. Við fjöllum líka í nefndarálitinu um hækkun skráningargjalda opinberra háskóla. Það er kannski ekki stórmál að skráningargjöld í háskóla séu hækkuð. Við gerðum það á síðasta kjörtímabili vegna þess að það þurfti að tryggja Háskóla Íslands meira fé og við töldum það réttlætanlegt í þeim erfiðu aðstæðum sem þá voru. Sú 10 þús. kr. hækkun fór óskipt til Háskóla Íslands. Nú bregður ríkisstjórnin hins vegar á það ráð, sem hún gerir víða annars staðar í kerfinu, í tryggingagjaldinu, í útvarpsgjaldinu, að éta að innan markaða tekjustofna. Hún hækkar skráningargjöld til Háskóla Íslands um 213 millj. kr. en háskólinn fær bara 39,2 millj. kr. af þeirri hækkun. Afgangurinn rennur í ríkissjóð. Þannig gerir ríkisstjórnin skipulega, alveg eins og með útvarpsgjaldið þar sem RÚV fær ekki notið þess til fulls, alveg eins og með tryggingagjaldið sem er tekið í ríkara og ríkara mæli til þarfa ríkisins, alls staðar sama hlutinn. Hún er að veikja hið almenna tekjuöflunarkerfi ríkisins. Hún er með útvarpsgjaldinu og þessum skráningargjöldum að ganga fram hjá því kerfi sem tryggir okkur í dag mannsæmandi samfélag, tryggir okkur að þeir sem minnst hafa milli handanna borgi minnst og þeir sem mest hafi milli handanna borgi mest. Þvert á móti leggur ríkisstjórnin meiri vigt á nefskatta þannig að maður sem er atvinnulaus og stúlka sem er í skóla borgi jafn háan skatt til ríkisins og hæstv. forsætisráðherra eða auðmaður úti í bæ. Það er þessi öfugþróun sem er skipuleg pólitísk stefna að því er virðist hjá ríkisstjórninni. Það er verið að flytja skattbyrði af þeim betur stæðu yfir á þá lakar settu með öllum tiltækum ráðum. Og hér er fundinn nýr hópur burðugra skattþegna, hér er búið að finna hin breiðu bök og það eru stúdentar við Háskóla Íslands. Þeir eiga að borga meira í sameiginlega sjóði en venjulegir launamenn af venjulegum launatekjum. Þetta er ekki bara ósanngjarnt, þetta er ekki bara siðlaust heldur felur þetta auðvitað líka í sér að grafið er undan opinberri þjónustu. Allir verða ósáttir. Nemendur hugsa: Af hverju í ósköpunum fæ ég ekki betri þjónustu hér í háskólanum, ég er búinn að borga þetta háa skráningargjald? Og við öll hlustum á útvarpið og heyrum það beinlínis í viðtækjunum molna dag frá degi en þurfum samt að borga útvarpsgjaldið og við hugsum: Assgoti erum við að fá lítið fyrir peninginn. Með þessu er verið að grafa undan opinberri þjónustu. Hin samfélagslega samstaða um að greiða þessi gjöld mun hrynja vegna þess að fólk fær ekki þjónustuna sem það telur sig vera að borga fyrir. Enn og aftur er þessi ríkisstjórn því að feta inn á dapurlegar brautir, versta hörmungarkapítalisma sem við höfum séð á Vesturlöndum á undanförnum áratugum. Það er grafið undan jöfnunarhlutverki tekjuskattskerfisins, það er grafið undan sameiginlegri ábyrgð og réttlátri dreifingu byrðanna og búið til kerfi nefskatta. Ég ætla bara að minna hv. þingmenn stjórnarflokkanna á það hvernig fór fyrir þeim stjórnmálaleiðtogum af sama væng sem síðast gengu til enda þá leið að innleiða nefskatta og rifja upp hvernig breskt samfélag var orðið útleikið í nefskattastyrjöldinni miklu þegar Margrét Thatcher var búin að breyta öllu útsvari yfir í nefskatta og hvernig samfélagið hrundi í hausinn á henni. Það er vert fyrir þingmenn stjórnarmeirihlutans að minnast þeirra örlaga og fá kannski örlítinn vott af efa um skynsemina sem felst í því að halda lengra á þessari braut. Að því er varðar hámark mánaðarlegra greiðslna í fæðingarorlofi vekjum við athygli á því í álitinu að hækkunin er smávægileg, einungis um 20 þús. kr. Í stað þess að standa við lengingu foreldra- og fæðingarorlofs er tekjustofn Fæðingarorlofssjóðs nærri því helmingaður og í umfjöllun nefndarinnar er ýjað að því að ekki sé rétt að stefna að lengingu fæðingarorlofsins því að það hafi enga þýðingu við núverandi aðstæður því að karlar taki ekki fæðingarorlof lengur vegna þess að hámarksfjárhæð hafi verið lækkuð. Ekkert kom fram í umfjöllun nefndarinnar sem rennir stoðum undir þessa fullyrðingu. Þvert á móti virðist hér enn einu sinni vera á ferðinni lífseig flökkusaga um að ástæða þess að karlar taki síður fæðingarorlof á síðustu árum sé sú að hámarksgreiðslur hafi lækkað. Þegar ég var í félagsmálaráðuneytinu gerðum við könnun á því hvernig þessu véki við vegna þess að við óttuðumst að þetta væri ástæðan. Þá kom í ljós að hlutfall þeirra karla sem tóku ekki fæðingarorlof var mjög áþekkt, hvort sem þeir voru með laun undir hámarkinu eða yfir. Með öðrum orðum, það var ekki hægt að sjá neina beina tengingu milli þess að menn væru hálaunamenn eða láglaunamenn og hvort þeir tóku fæðingarorlofið eða ekki. Þvert á móti virðist mega ætla að viðkvæm staða á vinnumarkaði valdi því einfaldlega að þeir karlar sem ekki þvingast til þess að fara af vinnumarkaði af líkamlegum ástæðum kjósi frekar að sleppa því af ótta við það að þeir séu að losa um starf sitt með því að fara og þeir óttist að starfið verði lagt niður í kjölfarið og þeim sagt upp. Það er ýmislegt sem bendir til að það sé frekar skýringin. Við óskuðum eftir því í meðförum nefndarinnar að fá frekari skýringar að þessu leyti frá velferðarráðuneytinu en fengum ekki. Og ég tel eðlilegt að málið fari til nefndar milli 2. og 3. umr. og kannað verði sérstaklega hjá velferðarráðuneytinu hvernig þessu víkur við og fengin tölfræðileg gögn til þess að annaðhvort hrekja þessar staðhæfingar meiri hlutans eða finna betri skýringar. Mér finnst ekki í lagi að ganga út frá því að ekki sé hægt að lengja fæðingarorlof við núverandi aðstæður á grundvelli flökkusagna um að það sé þýðingarlaust vegna þess að feður muni hvort sem er ekki taka það. Það er nú farið að styttast í tíma mínum þannig að ég veit ekki hvort ég næ að klára allt sem ég ætlaði að fjalla um, en við fjöllum hér einnig um frestun hækkunar framlags til starfsendurhæfingarsjóða. Það er auðvitað mjög sérkennilegt því að við gagnrýnum hér lækkun á framlagi til starfsendurhæfingarsjóða, sem er samt ekki jafn rosaleg og við heyrum núna að fjárlaganefnd sé að leggja til í endanlegri afgreiðslu sinni. Við höfum heyrt að verið sé að ganga jafnvel lengra. En milli aðila vinnumarkaðarins og ríkisvaldsins er þríhliða samkomulag um fyrirkomulag starfsendurhæfingar og ríkið er samningslega skuldbundið til að virða það samkomulag. Mér þykir enginn bragur á því að ríkisvaldið breyti einhliða slíku samkomulagi. Það er eðlilegt að menn ræði það við aðila vinnumarkaðarins og finni þá á því fleti. Við gerðum það á síðasta kjörtímabili, við sömdum við aðila vinnumarkaðarins um seinkun greiðslna í þetta kerfi - og þeir sýndu því mikinn skilning - til þess að mæta erfiðri stöðu ríkissjóðs. Þeir væru því áreiðanlega til viðtals við ríkisstjórnina, en það er svo merkilegt með þessa ágætu ríkisstjórn, sem talar á tyllidögum um samráð og samvinnu, að ég hef aldrei heyrt af því að hún hafi ótilneydd talað við nokkurn mann, nokkur samtök eða nokkurn stjórnmálaflokk. Við lesum um allt í blöðunum. Undir lok meðferðar nefndarinnar var bætt við þremur nýjum köflum við frumvarpið, köflum um hækkun úrvinnslugjalds sem við höfðum lítil tök á að fara yfir en sáum við fyrstu sýn ekki mikið athugavert við, og síðan breytingar á slysatryggingum, sem ég verð að segja jafnframt að við höfðum ekki fullnægjandi tækifæri til að meta. Yfirlýst markmið þeirra breytinga er að forða ríkinu frá því að greiða kostnað vegna eiginlega oftrygginga eða tvítrygginga. Ég get verið sammála því markmiði og tek undir með hv. þm. Pétri Blöndal hér áðan að það sé æskilegt að ríkið greiði ekki fyrr en almennar tryggingar séu þurrausnar. En okkur gafst einfaldlega ekki færi á því að fá fullnægjandi skýringar á því hvort mögulegt væri að einhver réttindarýrnun fælist í þessari breytingu. Það væri annað atriði sem ég mundi vilja geta kannað í nefndinni í frekari umfjöllun milli 2. og 3. umr. Ég er að falla á tíma en ég ætla samt að ná að segja nokkur orð um komugjöld á sjúkrahús. Ég get ekki fallist á að fara þá leið sjúklingaskatta sem ríkisstjórnin leggur hér til. Menn byrjuðu á hinu sérkennilega legugjaldi, sem var nú svo hlægilegt og hjákátlegt, sérstaklega í ljósi þess að ríkisstjórnin vildi ekki innheimta gjald af fullborgandi erlendum ferðamönnum en hún vildi innheimta gjald af íslenskum sjúklingum. Þetta varð auðvitað þjóðinni slík hneykslunarhella, enda svo ótrúlega ógeðfelld hugsun, að ríkisstjórnin rann á rassinn með það og var nú eitt af þeim atriðum sem ríkisstjórnin var runnin á rassinn með áður en búið var að mæla fyrir fjárlagafrumvarpinu í hinu víðfræga viðtali við hæstv. forsætisráðherra í tíufréttum sjónvarps að kvöldi stefnuræðudags þegar hann var byrjaður að vera á harðahlaupum undan sínu eigin fjárlagafrumvarpi. Hér er komið með nýja útfærslu sem eru innskráningargjöld á sjúkrahús. Við í Samfylkingunni erum ekki sammála þessu gjaldi og getum ekki sætt okkur við það. Þar sem að störfum er nefnd um endurskipulagningu á hlutdeild í kostnaði sjúklinga teljum við eðlilegt að svona mál séu rædd þar. Og að bæta við nýjum álögum á sjúklinga án skýrrar efnislegrar röksemdar til að ná inn einhverjum 200 millj. kr. þegar ríkisstjórnin afsalar sér hægri vinstri tekjum sem augljóslega eru innheimtanlegar, þegar útgerðin skilar Íslandsmeti í afkomu á síðasta ári þrátt fyrir að hafa greitt þessi voðalegu veiðigjöld, er auðvitað óskiljanlegt að elta sjúklinga sem eiga ekki val um það hvort þeir eru innritaðir eða ekki og láta þá borga peninga fyrir það. Það er ekki eins og fólk eigi val, ákvörðunin er ekki í höndum sjúklingsins sjálfs. Ákvörðun um innlögn er í höndum annars aðila. Nú þegar getur Landspítalinn ekki innheimt þau gjöld sem honum er samkvæmt lögum gert að innheimta af sjúklingum þannig að það er algjörlega undir hælinn lagt hvort þessi gjöld innheimtist nokkru sinni. Sú staðreynd ætti enn frekar að verða okkur til umhugsunar og efasemda um það hvort hér sé verið að fara skynsamlega leið. Virðulegi forseti. Tími minn er á þrotum en ég vonast til þess að halda áfram umfjöllun um einstaka þætti síðar í umræðunni.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu. Hann kom inn á mjög mörg atriði sem ég vildi gjarnan taka fyrir, en ég ætla að byrja á því að tala um verðlagsuppfærslur í samræmi við verðlagsforsendur fjárlaga. Nú er það þannig að ég skipti ógjarnan um skoðun og jafnvel ekki við kosningar og jafnvel ekki við stjórnarskipti. Það er svo merkilegt að ég átti viðræður við hv. fyrrverandi formann efnahags- og viðskiptanefndar, Helga Hjörvar, einmitt um þetta atriði fyrir um ári. Þá lagði ég til að þessi gjöld yrðu hækkuð eins og nú, þannig að ég hef ekki skipt um skoðun, hvorki við kosningar, stjórnarskipti eða yfirleitt nokkurn skapaðan hlut vegna þess að ég tel að ekki sé heppilegt að gjöldin lækki að raungildi með tilviljanakenndum hætti, þ.e. vegna verðbólgu, eða að þau komi í stökkum eða höggum öðru hverju. Varðandi hækkun skráningargjalda í háskóla er það gert samkvæmt beiðni háskólanna. Þetta er hækkað úr 60 þús. kr. í 75 þús. kr. og svara nokkurn veginn til þess kostnaðar sem kostar að skrá nemanda í háskóla. Það er því einföld skýring á því. Svo segir hv. þingmaður um fæðingarorlofið að þar sé meiri hlutinn að fylgja flökkusögu en svo er ekki aldeilis því að við tókum sérstaklega fram, með leyfi frú forseta: „Stefnt er að lækkun útgjalda í málaflokknum. Tíðni foreldraorlofstöku meðal feðra hefur farið lækkandi og telja sumir skýringu þess vera að finna í of lágu hámarki orlofsgreiðslna.“ - Telja sumir. - „Aðrir telja aðra þætti, t.d. breytingar á stöðu launþega á vinnumarkaði, nærtækari skýringu.“ Nefndin sjálf eða meiri hlutinn leggur ekki neitt mat á þetta þannig að hún hleypur ekki á eftir neinum flökkusögum. Hins vegar stendur hún frammi fyrir vanda, ég sé að allt frumvarpið er með það og það eru gífurlegar vaxtagreiðslur ríkissjóðs.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni leiðréttinguna á orðalaginu í áliti meiri hlutans varðandi fæðingarorlofið. Ég var með í huga fyrri útgáfu nefndarálitsins en ég virði það við nefndina að hafa gert þessa breytingu. Varðandi hin atriðin sem hann rekur þá ganga þau ekki upp. Það er verið að leggja á gjald upp á 213 milljónir kr. en það eiga bara að skila sér til háskólanna 39,2 milljónir kr. Mismunurinn rennur í ríkissjóð. Þetta er sértæk skattlagning á námsmenn. Þetta er ekki skráningargjald til að standa undir kostnaði við skráningu í háskólana. Varðandi verðlagsuppfærsluna get ég almennt séð tekið undir með hv. þingmanni að ekki er gott að þetta gerist í of miklum stökkum. Þegar við tókum við hér eftir hrun hafði ekki verið verðlagsuppfærsla á flestum þáttum frá árinu 2000. Það hafði verið uppgangur í efnahagslífinu og ríkið ekki verið að beygja sig sérstaklega eftir litlum tekjum. Það var auðvitað vont að þurfa til dæmis að hækka áfengisgjöld mikið á skömmum tíma og ýmis önnur slík gjöld. Á móti kemur að verðlagsforsendur næsta árs eða verðbólguspá næsta árs byggir á meðaltali á væntingum sem byggir á því að einhverjir hækki um eitthvað, mismunandi mikið. Ef ríkið síðan horfir á þá spá og segir: Allt í lagi, fullt af aðilum í samfélaginu, þar á meðal ríkið, mun hækka samanlagt um 3,8% og þá ætlum við að hækka sjálfir, bara við, um 3,8%. Það þýðir óhjákvæmilega vegna vægis ríkisins í efnahagslífinu og vægis sveitarfélaga í efnahagslífinu ef bæði ríki og sveitarfélög hækka um 3,8% að forsendan fyrir 3,8% er þegar horfin því að það eru of margir búnir að hækka um 3,8% til þess að meðaltalið 

Frú forseti. Varðandi verðlagshækkunina þá hef ég rætt hana áður svo að ég ætla ekki að fara meira út í hana. Hvað varðar háskólana, að við séum að skerða, þá er það auðvitað mjög slæmt. Að sjálfsögðu er slæmt að hafna öllum þessum góðu málum sem menn leggja til. Það er alveg svakalegt, en ég minni á að ríkissjóður er að borga 75 milljarða kr. á ári í vexti af allt of, allt of háum skuldum. Hann borgar eitt fullbyggt háskólasjúkrahús á ári bara í vexti og ef við tökum okkur ekki tak á öllum sviðum og verðum leiðinleg alla daga, hættum að vera góð við þennan og góð við hinn, þá náum við ekki skuldunum niður. Þess vegna neyðumst við til að vera vond við háskólana og hækka skráningargjöldin og minnka framlög til háskóla. Því miður. En þetta er sá veruleiki sem blasir við okkur: Ríkissjóður er með meiri halla en gert var ráð fyrir og búið var að lofa of miklu án innstæðu.

Virðulegi forseti. Ef hægt væri að skapa verðmæti með því að skera alltaf niður í ríkiskerfinu þá væri um margt öðruvísi umhorfs á Vesturlöndum en það er í dag. Þvert á móti er þessi kenning afsönnuð og það er auðvitað þannig … 

Það er það sem gert er.

Nei, það er verið að leggja sértækan skatt á námsmenn umfram skráningarkostnað. Það er verið að skila háskólanum 39,2 millj. kr. Afgangurinn rennur í ríkissjóð. Það er verið að leggja sértækan skatt á tiltekinn þjóðfélagshóp án nokkurra efnislegra röksemda. Það er bara andstyggð og ekkert annað. Það hefur ekkert að gera með aga í ríkisfjármálum. Af hverju er þá 

Virðulegi forseti. Hv. þm. Árni Páll Árnason fjallaði um stuðning við nýsköpun og notaði mjög þung orð. Hann lét að því liggja að meiri hlutinn vildi leggja hana niður, borða útsæði, ætla nýsköpunarfyrirtækjum að lifa á loftinu og að það yrði flótti nýsköpunarfyrirtækja frá landinu. En hver er raunveruleikinn? Meiri hlutinn leggur til að 20% endurgreiðsla þróunarkostnaðar verði áfram 20%, hann fellur frá lækkun úr 20% niður í 15%. Er honum ekki kunnugt um það? Aðeins hámarkið er lækkað úr 100 milljónum í 75 milljónir sem hefur eingöngu áhrif á allra stærstu fyrirtækin en gagnast hins vegar að fullu smærri fyrirtækjunum. Það eru líklega 100 fyrirtæki sem munu njóta. Hvernig hefur stuðningurinn vaxið? Árið 2011 var hann 500 milljónir, árið 2012 var hann 800 milljónir og það er fyrirsjáanlegt að árið 2014 og 2015 verði hann yfir 1 þús. milljónir. Það er ekki verið að hætta við neitt. Það er ekki verið að fella niður stuðning. Auðvitað mundum við vilja gera meira í þessu. Þetta er ein besta fjárfesting sem hægt er að gera, en það má ekki mála skrattann á vegginn eða gera meiri hlutanum upp einhvern illan ásetning, einmitt þegar hann er að reyna að standa vörð um nýsköpun í landinu. Við erum öll sammála um að þetta er gott mál og þarft og það er bara í ljósi mjög erfiðrar stöðu ríkissjóðs sem við getum ekki lagt meira í þetta en gert hefur verið. Við erum að verja nýsköpun í landinu þannig að vel verði að henni staðið. Það er ekki verið að draga úr.

Virðulegi forseti. Það er verið að draga úr með því að draga úr hámarkinu og það skiptir auðvitað máli að stærstu fyrirtækin sem eru í mesta rannsókna- og þróunarstarfinu geti nýtt sér tækifærin til fulls. Ástæðan fyrir því að framlögin verða svona há árin 2014 og 2015 er sú að meiri hlutinn komst ekki nógu bratt í að leggja viðbótarframlögin niður eins og við komumst að í umræðu um fjáraukalagafrumvarpið í dag. Hann situr uppi með fjárframlögin vegna þess að búið var að ráðast í samninga sem hann kemst ekki út úr. Vilji meiri hlutans stendur ekki til að þau séu svona há, þvert á móti. Þegar menn segja að þeir hafi ekki peninga til hlutanna verður að setja það í samhengi við aðra þætti skattheimtu. Ég er búinn að rekja ítarlega árangurinn af fjárfestingu í rannsóknum og þróun og færa þannig stjarnfræðilegar árangurstölur fram að það er lyginni líkast. Á sama tíma sitjum við uppi með þá staðreynd að Hagstofan staðfestir að afkoma í sjávarútveginum á síðasta ári var metafkoma þrátt fyrir að búið væri að greiða þau veiðigjöld sem meiri hlutinn reyndi að telja þjóðinni trú um í sumar að greinin gæti ekki staðið undir. Samt skilar greinin metafkomu og hún greiðir þar af leiðandi ekki auðlindarentuna til fulls í sameiginlega sjóði. Það er engin efnahagsleg skynsemi og engin rökleg hugsun í því að atvinnugrein sem nýtur aðgangs að auðlindum þjóðarinnar og borgar ekki fyrir hana fullt endurgjald njóti þessa ofurhagnaðar og að menn leggi á móti sértæka á skatta á námsmenn. Þetta sýnir bara öfugsnúið hugarfar.

Talað var um stóru fyrirtækin og að það sé verið að minnka möguleika þeirra úr 100 niður í 75 milljóna frádrátt. Þau eru náttúrlega í annarri stöðu en þau allra smæstu. Þau allra smæstu eru kannski ekki í eins góðum færum og hin stóru til að fjármagna sig með öðrum hætti. Síðan þegar komið er inn á sjávarútveginn og að hann hefði átt að greiða meira er einmitt staðan þannig núna að hann hefur aldrei greitt meira í ríkissjóð en akkúrat núna. Það eru mjög góðar fréttir.

Virðulegi forseti. Ég er sammála hv. þingmanni um að það þarf líka að hugsa um litlu fyrirtækin í þessu. Kerfið er ekki fullkomið, ég varð þess til dæmis áskynja hjá tækniþróunarfyrirtæki á ferðum mínum um landið í haust að það kvartaði yfir því að það er lágmark í kerfinu upp á 1 milljón, en það er oft verið að þróa merkilega hluti sem kosta minna. Þeir komu þar með þá ágætu hugmynd að þeir gætu mögulega fengið tryggingagjald endurgreitt eða eitthvað slíkt fyrir starfsmenn sem færu í slíkt verkefni. Mér þykir það mjög sniðug hugmynd og skal deila henni með hv. þingmanni. Við gætum sameinast um að koma með slíka breytingartillögu til að auðvelda litlu fyrirtækjunum aðgang að tækni. Það ætti ekki að kosta ríkið mikið en gæti skapað svigrúm. Hitt eru svo bara hringrök. Ef sjávarútvegurinn er að borga meira en nokkru sinni fyrr og sýna meiri arð en nokkru sinni fyrr, er það ekki sönnun þess að veiðigjaldakerfi okkar var mjög skynsamlegt og að það var algjörlega óskynsamlegt að vinda ofan af sérstaka veiðigjaldinu 

Frú forseti. Hv. þingmaður gerði hér að umtalsefni framarlega í ræðu sinni þörf okkar fyrir gjaldeyristekjur og störf og vakti athygli á því að viðskiptajöfnuður er á horriminni hjá okkur. Þrátt fyrir myndarlegan eða ágætlegan afgang á vöru- og þjónustujöfnuði er fjármagnsjöfnuðurinn það neikvæður að við rétt höldum sjó í því tilliti. Ég er algjörlega sammála hv. þingmanni að í því ljósi séð meðal annars, að áherslur hæstv. ríkisstjórnar eru þær að draga úr áherslum á nýsköpun, þróun og tilurð starfa í þeim geira, nýsköpunarsprotageiranum og skapandi greinum, þá verðum við auðvitað að trúa því að hæstv. ríkisstjórn hafi einhverjar væntingar og vonir um vöxt á móti. Og þá vil ég taka hér upp og ræða það sem hv. þm. Helgi Hjörvar kom reyndar líka inn á í andsvari við framsögumann málsins, að nú berast þau tíðindi að stærstu gullgæsina sem hæstv. ríkisstjórn virðist hafa trúað á að hún væri að fá fljúgandi hingað inn í hreiðrið á næstu mánuðum, þ.e. álverið í Helguvík, er nánast búið að slá af. Hv. framsögumaður Pétur Blöndal taldi að vísu að það varðaði ekki beint efni frumvarpsins en það vill svo meinlega til að á fyrstu blaðsíðu nefndarálits meiri hlutans í málinu er fjallað nákvæmlega um þetta. Þar segir: „Atvinnuvegafjárfesting mun líklega dragast saman um 3,1% árið 2013 en stóriðjufjárfesting nær hámarki árin 2015–2016.“ Við vitum að það eru forsendurnar sem liggja hér til grundvallar. Ég vil því spyrja hv. þingmann hvað hann telur að ætti þá að gera í ljósi þessara frétta dagsins. Er ekki ómálefnalegt annað en að við setjumst yfir það í hv. nefnd, við getum gert það milli 2. og 3. umr., ef verulegar líkur eru á að þjóðhagsspá Hagstofunnar hafi verið að hrynja í dag, eða á morgun, 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni spurninguna og andsvarið. Ég er sammála honum um að svo virðist sem ríkisstjórnin hafi væntingar eins og hann komst ágætlega að orði, og maður verður að gera ráð fyrir að menn hafi haft eitthvert plan. En nú er að sannast það sem Jón Sigurðsson forseti, sem er hér uppi á vegg og horfir á okkur, orðaði svo ágætlega um miðja 19. öldina um að krásir fljúga ekki í munn manns í svefni. Ríkisstjórn sem ber sig ekki eftir björginni getur ekki vænst mikils árangurs. Í þessu tilviki reyndar eru menn náttúrlega búnir að ganga með grasið í skónum á eftir framkvæmdaraðilum Norðuráls og gefa ótrúlegar yfirlýsingar um eindreginn vilja ríkisstjórnarinnar til að semja við þá, sama hvað það kostar. Menn hafa því ekki verið að hugsa mikið til þess að styrkja samningsstöðu í því efni, þess þá heldur er niðurstaðan sláandi ef hún er að verða sú að búið sé að slá verkefnið af. Ég þykist muna það í umfjöllun um þjóðhagsspána á sameiginlegum nefndarfundi efnahags- og viðskiptanefndar og fjárlaganefndar að menn hafi verið að búast við að Helguvík byrjaði að koma inn seinni hluta árs 2014 frekar en fyrri hluta árs 2015. Kannski man hv. þingmaður það betur, mig minnir að það hafi verið seinni hluta árs 2014. Ég tel að óhjákvæmilegt sé að við í ljósi þessara fregna förum yfir þjóðhagsspána og forsendur fjárlaganna því að hér eru menn að reikna sér milli umræðna gríðarlegan arð í ljósi uppörvandi hagvaxtartalna sem voru að detta inn. Það er alveg spurning á hversu traustum grunni fjárlagaumgjörðin að öllu leyti hvílir í ljósi þessara síðustu frétta.

Frú forseti. Ég deili þeim skoðunum með hv. ræðumanni að ég held að óhjákvæmilegt sé að yfir þetta verði farið rækilega í efnahags- og viðskiptanefnd og eftir atvikum einnig í hv. fjárlaganefnd því að svona hefur þetta verið kynnt fyrir okkur. Ég legg sama skilning í að menn hafi verið að tala um að það færi að gæta fjárfestinga af framkvæmdum í Helguvík - reyndar sagði Hagstofan ígildi þeirra ef ég man rétt - á síðari hluta árs 2014, síðan stendur hér að þær verði í hámarki 2015 og 2016. Það er nú kannski fátt sem bendir til að eitthvert ígildi þessa einhvers staðar annars staðar sé að detta af himnum ofan. Hæstv. ríkisstjórn er á þeim villigötum sem raun ber vitni varðandi áherslur á uppbyggingu, nýsköpun og fjárfestingar í almennu atvinnulífi. Kannski tekst okkur að einhverju leyti í ljósi þessara frétta að fá menn til að setjast aðeins yfir það. Er ekki skynsamlegt að endurmeta ýmislegt sem er á dagskrá í fjárlagafrumvarpinu og þessum bandormum í því ljósi 

Virðulegi forseti. Jú, ég held að það sé óhjákvæmilegt. Nú man ég að reiknað var með uppbyggingu á Bakka í áætluninni á næsta ári. Það var stóra fjárfestingin á næsta ári, síðan á seinni hlutanum átti að fara að gæta áhrifa frá Helguvík. Ég held að ríkisstjórnin verði að fara að hugsa sinn gang. Hún er núna að veikja mjög möguleika okkar til að byggja á þekkingar- og tæknigreinum. Hún er búin að ákveða það að loka vaxtarmöguleikum í sjávarútvegi og landbúnaði með því að hætta við aðildarviðræður að Evrópusambandinu. Ekki verður hægt að auka framleiðslu í landbúnaði og vinna ný lönd á mörkuðum í Evrópu og ekki verður hægt að auka virði í vinnslu uppsjávarafurða ef við náum ekki aðild að Evrópusambandinu og losnum við 15–20% tolla á öllum sjávartegundum. Ef vaxtartækifærin eiga ekki að verða til í sjávarútvegi og landbúnaði og ekki heldur í þekkingargreinunum og engin stóriðjufjárfesting verður, hvar eiga nýju störfin að verða til hjá þessari ríkisstjórn? Eða er þetta bara 

Frú forseti. Ég vil fara yfir nokkur efnisatriði í þessu frumvarpi, reifa lítillega áherslur sem fram koma í breytingartillögum meiri hlutans og gera grein fyrir breytingartillögum sem ég flyt við 2. umr. þessa máls. Í fyrsta lagi varðandi verðlagsuppfærslur verð ég nú að viðurkenna að ég á sumpart bágt sem gamall fjármálaráðherra gagnvart því að ég ætla auðvitað ekki að skipta um skoðun frekar en hv. þm. Pétur Blöndal, það er ekki gott að láta tekjustofna af þessu tagi sakka niður ef menn vanrækja það árum saman að láta þá fylgja verðlagi og standa svo frammi fyrir stórum stöllum þegar þarf að hækka þá aftur. Ég ætti nú að þekkja þetta manna best því að svo vill til að ég var nákvæmlega fjármálaráðherra í fjármálaráðuneyti Íslands 1. febrúar 2009. Hvernig var aðkoman þá að mjög mörgum af þessum gjaldstofnum, króntölugjöldum, áfengis- og tóbaksgjaldi, olíu- og bensíngjaldi og öðru slíku? Jú, í kæruleysi sínu og hirðuleysi hafði ríkisstjórn frá því upp úr aldamótum meira og minna vanrækt að láta þessa tekjustofna fylgja verðlagi. Kæruleysið byggðist auðvitað á því að ríkissjóður gerði út á froðutekjur þenslunnar. Það munaði eiginlega ekkert um þetta, fannst þeim þannig að það voru stórir stallar sem vantaði upp á að mjög margir svona tekjustofnar hefðu fylgt verðlagi. Við urðum í nokkrum áföngum að taka verulegar hækkanir á þetta til þess að ná þessu aftur nokkurn veginn upp til verðlags eins og það hafði verið, t.d. þegar lögum hafði verið breytt eða einhverjar nýjar innleiðingar höfðu orðið á þessum sviðum eins og þegar olíugjald hafði komið í stað kílómetragjalds o.s.frv. Við unnum þetta upp þannig að slakinn er að mestu leyti horfinn á nýjan leik úr áfengisgjaldi, tóbaksgjaldi, olíugjaldi, bensíngjaldi, kílómetragjaldi og öðru slíku - reyndar hefur hækkun tóbaksgjalds aðeins farið upp fyrir mörkin. Það er sennilega eini gjaldstofninn af þessu tagi sem núna er ívið hærri að raungildi en hann var þegar það var innleitt í núverandi mynd. Engu að síður er það auðvitað þannig að meta verður aðstæður á hverjum tíma. Svo vill til að sá sem hér talar var líka ráðherra og tók líka þátt í þjóðarsáttinni af hálfu stjórnvalda á sínum tíma - það eru víst ekki margir eftir hér sem voru með í því sem starfandi stjórnmálamenn. Að sjálfsögðu geta verið uppi aðstæður þar sem ríki og sveitarfélög eiga að leggjast á árar með aðilum vinnumarkaðarins til þess að ná niður verðlagi og innleiða stöðugleika í landinu. Ef hefði verið í boði eða væri í boði núna samstillt átak til þess að verjast verðbólguvæntingum og verðbólguþrýstingi, sem er áhyggjuefni, á ríkið auðvitað ekki að skorast úr leik og liður í því gæti verið eitthvað vægari verðlagsuppfærsla ýmissa kostnaðarliða. Þess vegna er það nefnt í nefndaráliti minni hluta efnahags- og viðskiptanefndar sem möguleiki að ríkið byði t.d. fram af sinni hálfu að vera bara með uppfærsluna á verðbólgumarkmið Seðlabankans, 2,5%. Það hjálpar aðeins og væri líka táknrænt að menn tækju ekki þarna inn fulla verðlagsuppfærslu. Ég hlýt svo að staldra dálítið við 17. gr. frumvarpsins eins og hún er og jafnvel þótt meiri hlutinn reyni að klóra í bakkann með breytingartillögum sínum í þeim efnum. Ég ætla aðeins að fara yfir það mál. Það væri ágætt að formaður efnahags- og viðskiptanefndar legði nú vel við eyru. Ég veit að honum er málið kært. Ég met það auðvitað. Ég veit að hv. þingmaður er út af fyrir sig einlægur í því enda hefur hann mikið sinnt slíkum málum en það hafa líka fleiri gert. Það er þannig að í ein 12, 15 ár höfðu þeir sem sinna rannsóknum og þróun og nýsköpun barist fyrir svona umbótum í skattkerfinu á Íslandi.  Ég man alveg eftir því þegar ég var að undirbúa fjárlögin fyrir árið 2012 og við sáum að þessi útgjöld voru að aukast verulega á því ári, þá komu upp hugmyndirnar um að setja einhverjar skorður við þessum útgjöldum því að þarna væri greinilega að vaxa ákveðinn kostnaðarliður hjá ríkinu. Víðfrægur maður, skrifstofustjóri í einni af skrifstofum fjármálaráðuneytisins, benti á þetta og spurði hvort ekki yrði að taka þarna í taumana? Ég sagði nei. Þetta eru eiginlega einu útgjöldin sem ég gleðst virkilega yfir að sjá vegna þess að þau eru ávísun á aukin umsvif og auknar tekjur og vöxt og viðgang sem við fáum margfaldan til baka.  Síðan fór það nú þannig að þrátt fyrir að ýmislegt væri sagt um ríkisstjórn Samfylkingar og Vinstri grænna, ríkisstjórn okkar Jóhönnu eins og sumir kölluðu hana, var sá sem hér stendur heiðraður með sérstökum verðlaunum af Samtökum iðnaðarins og Samtökum sprotafyrirtækja við starfslok sín sem ráðherra, m.a. fyrir þessa löggjöf sem ég á auðvitað ekki einn heldur allir þeir sem að því stóðu að innleiða hana. Þessi geiri hefur virkilega kunnað að meta þennan stuðning. Ég á hjartnæm bréf frá nýsköpunarfyrirtækjum sem nýttu sér þetta á árinu 2011 og 2012, þar á meðal eitt vestan af fjörðum sem beinlínis sagði mér að þeir væru ekki á lífi í dag ef þeir hefðu ekki fengið ávísanirnar, beina endurgreiðslu á þessum útlagða kostnaði sem aðallega voru vinnulaun. Það sem skipti þessi fyrirtæki mestu máli var að þetta voru peningar sem ekki eru á hverju strái þegar frumherjarnir eru jafnvel að vinna í sjálfboðavinnu við að koma svona málum áfram. Ég sagði á vettvangi þessara fyrirtækja fyrir um ári síðan, þá sem atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra, að ég mundi beinlínis leggja það til að um leið og við treystum okkur til vegna stöðu ríkisfjármála rýmkuðum við þessar reglur. Þá var ég einmitt með í huga þökin sem hér á að fara að lækka. Af hverju? Vegna þess að þeir sem þekkja vel til í fyrirtækjunum sem eru svona aðeins að komast á legg vita auðvitað að það er áframhaldandi og mikilvægur stuðningur við þau að þetta fylgi þeim aðeins á vaxtarskeiðinu. Ég er sammála hv. formanni nefndarinnar um að kannski er albrýnast að hlúa að litlu sprotunum sem eru að koma upp úr moldinni. Að því leyti skal ég viðurkenna, frú forseti, að ég tel af tvennu illu skárra að lækka aðeins þökin en að lækka endurgreiðsluhlutfallið. Báðir kostirnir eru mjög vondir og alveg ótrúlegir, óskiljanlegir. Dæmin sem við höfum í höndunum um það hvernig ríkið á stuðningstímanum fær margfaldar skatttekjurnar til baka, margfaldan afsláttinn til baka liggja fyrir og hafa verið reifuð, m.a. í blaðagrein í dag. Ég held að þetta sé ákaflega óskynsamlegt. Þá er eftir það sem kemur mér nú í raun og veru mest á óvart, að þetta er ekki vegna þess að ríkisstjórnin sé í ægilegum vandræðum, sem hún auðvitað er, að koma saman hallalausum fjárlögum 2014. Nei, hér á að stemma stigu við útgjöldum 2015. Er þetta þá metnaðurinn sem ríkisstjórnin hefur inn í framtíðina? Út af fyrir sig skil ég hæstv. fjármálaráðherra og enn betur aðalvinnuhest hans við undirbúning fjárlagafrumvarpsins. Horfurnar eru ekki góðar 2015 og ekki 2016 og ekki 2017, það er sótsvört ríkisfjármálaáætlun til meðallangs tíma fyrir framan okkur, framreikningur fjármálaráðuneytisins frá því í haust. Mér finnst það samt ansi mikið kjarkleysi og metnaðarleysi að þora ekki að taka áhættuna af því að útgjöldin yrðu kannski 300 milljónum meiri á árinu 2014 vegna þess að umfangið væri að aukast í rannsóknar-, nýsköpunar- og sprotastarfsemi á Íslandi. Væru það svo sorglegar fréttir? Nei, ég held ekki. Ég bið menn lengstra orða að velta þessu fyrir sér: Getum við ekki látið þetta einhvern veginn hverfa og farið yfir það aftur milli 2. og 3. umr.? Ástæðan fyrir því að það er ekki góður kostur að taka niður þökin er m.a. sú að sum þessara fyrirtækja eru ákaflega hreyfanleg þegar þau fara að komast svolítið á legg. Þau eru girnileg í augum margra. Því miður hafa sum þeirra færst úr landi eða eignarhaldið í þeim færst í vaxandi mæli til erlendra aðila. Til dæmis tæknifyrirtæki og fyrirtæki á sviði hugbúnaðar, sem eru myndarlegur hluti þessa blómstrandi geira, þetta eru mjög hreyfanleg fyrirtæki. Þekkingin er aðalverðmætið og síðan einhverjar vörur sem hafa verið þróaðar á rafrænu formi en staðsetningin getur í raun og veru verið hvar sem er. Við höfum séð nokkur dæmi um að þessi fyrirtæki hafa farið. Það skiptir líka máli hvaða skilaboð við sendum þeim, að við ætlum að hlúa að þeim aðeins lengur en bara út af vöggustofunni, ef svo má að orði komast. Ég tel því að við hefðum átt að skoða einhver svona „prógressív“ þök. Já, ég viðurkenni alveg að ég mundi ekki mæla með því að við lyftum þeim bara eða slepptum þeim, enda þarf þess ekki þegar fyrirtæki er orðið fjölþjóðlegt og mjög sterkt og leggur hvort sem er til hliðar mikla fjármuni í rannsóknar- og þróunarstarf í rekstraráætlunum sínum. Við erum ekki að tala um að endurgreiða það án nokkurra þaka heldur að þetta fylgi þeim eitthvað lengur, t.d. að fyrirtækin, ég nefni bara sem dæmi, fengju 10% en ekki 20% af rannsóknarkostnaði, þ.e. frá 100 upp í 200 milljónir endurgreiddar. Þá værum við í raun og veru að búa til svolítinn skala þannig að stuðningurinn elti þau aðeins lengra upp í millistór fyrirtæki. Það er vinsamlegra umhverfi. Það eru ákveðin skilaboð til þeirra: Þið eruð velkomin á Íslandi og verið hérna hjá okkur. Varðandi 18.–21. gr. frumvarpsins eru þar æfingarnar með Ríkisútvarpið og nefskattinn. Ég vil aðeins gera það að umtalsefni. Það er eiginlega alveg ótrúlegt að sjá hvernig þetta er gert. Hvað er þarna á ferðinni? Jú, það er vaðið inn í lög sem sett voru á Alþingi vetur sem leið í tiltölulega breiðri samstöðu, allir flokkar studdu málið nema Sjálfstæðisflokkurinn sem sat að mestu leyti hjá. Hæstv. menntamálaráðherra hóf þennan leiðangur í sumar með því að ryðja stjórnina. Núna er farið í útvarpsgjaldið. Hvernig er það gert? Jú, það er gert þannig að fyrst er útvarpsgjaldið hækkað en verulegur skerfur tekinn í ríkissjóð á næsta ári. Útvarpsgjaldið, hinn markaði tekjustofn útsvarsins, er hækkað til þess að ríkið geti tekið meira til sín. Svo er það lækkað 2015 og 2016 og þegar Ríkisútvarpið á að fara að fá allt útvarpsgjaldið er það orðið mun lægra en það er í dag og mikið mun lægra en það á að verða á næsta ári. Þetta er alveg stórfurðuleg ráðstöfun verð ég að segja. Nær hefði verið að láta a.m.k. útvarpsgjaldið standa óbreytt. Það er mjög gróft að hækka þennan nefskatt að því er virðist í því eina skyni að ríkið geti ásælst meiri tekjur á næsta ári og hent honum svo stórlækkuðum aftur í Ríkisútvarpið. Er nema vona að það kraumi dálítið undir þar? Hv. þm. Árni Páll Árnason fór rækilega yfir það sem varðar skráningargjöldin í háskólanum þannig að ég þarf ekki að eyða löngum tíma í það. Það er ákaflega dapurlegt og snautlegt að leggja sérstakan viðbótarskatt á stúdenta með því að hækka þessi skráningargjöld en skera svo fjárveitingar til háskólanna niður á móti þannig að þeir beri sáralítið úr býtum. Það eru óskaplega snautleg skilaboð sem með því eru send. Ég vil staldra lengur við 24.–28. gr. frumvarpsins sem snýr að fæðingarorlofi. Það vekur mér mikla hryggð, satt best að segja, að sjá metnaðarleysi þessarar ríkisstjórnar í þeim efnum, að öll áform um lengingu fæðingarorlofs og umbætur í því séu einfaldlega slegnar af á einu bretti. Það er alveg ótrúlega dapurlegt. Það kemur inn á margt. Ef ég væri í forsvari einhvers staðar á meðal aðila vinnumarkaðarins eða sveitarfélaganna í landinu tæki ég þessu ekki vel sem frétt vegna þess að það er gríðarlegt sameiginlegt hagsmunamál okkar allra, og auðvitað þó fyrst og fremst fjölskyldnanna og barnanna, að umbætur verði í þessu kerfi hjá okkur. Við erum langt á eftir öðrum Norðurlandaþjóðum. Þetta ber fólk saman þegar það veltir því fyrir sér hvar það eigi að taka sér bólfestu, t.d. eftir nám, sem er iðulega annars staðar á Norðurlöndunum þar sem fæðingarorlofsfyrirkomulagið er mun betra. Og stjórnarliðar skýla sér á bak við það að þeir séu svo rausnarlegir að hækka þakið um 20 þús. kr., frú forseti. Það var hækkað í fyrra um 50 þús. kall frá því sem það var lægst, úr 300 í 350 þús. kr. Núna á það að fara í 370 þúsund. Hvað er það miðað við verðbólguhorfur? Það er innan við 10 þús. kr. hækkun að raungildi, sennilega svona 9.600 kr. Það er allt og sumt. Það er varla hægt að tala um að verið sé að hækka þakið. En áformin um lengingu eru slegin af eins og þau leggja sig. 24.–28. gr. brytja nýju lögin um fæðingarorlof niður eins og þau leggja sig, henda út lengingunni í áföngum á næstu þremur árum og fella brott ákvæði til bráðabirgða um hvernig það komi inn. Þá er bara hálf sagan sögð vegna þess að meðferðin á tekjustofni Fæðingarorlofssjóðs er náttúrlega með endemum. Það er alveg stórfurðulegt hvað menn eru umburðarlyndir og þögulir gagnvart því hvernig ríkisstjórnin umgengst tryggingagjaldið. Það er þannig að til Fæðingarorlofssjóðs renna í ár 1,28% af tryggingagjaldsstofni. Það er rétt um 1 þús. milljarða stofn. Það er lækkað um nánast helming, niður í 0,65%. Það þýðir að tekjur Fæðingarorlofssjóðs hrynja og það þýðir að þó að dregið hafi umtalsvert úr kostnaði í kerfinu, sem er áhyggjuefni vegna þess að greinilegt er að ýmsir veigra sér við að taka fæðingarorlof, þá mun Fæðingarorlofssjóður neyðast til að ganga verulega á eigið fé strax á næsta ári. Hann klárar eigið fé sitt á um tveimur árum með þessu áframhaldi. Það er rosalegt áhyggjuefni fyrir þá sem vilja sjá einhverjar umbætur í þessu kerfi á komandi árum vegna þess að það mun auðvitað þyngja róðurinn fyrir öllum hreyfingum, hvort sem það snýst um að hækka áfram þakið eða lengja fæðingarorlofið. Það á að rústa tekjustofninn og færa þessar tekjur yfir í ríkissjóð. Það sama er gert með Atvinnuleysistryggingasjóð og það sama er gert með Ábyrgðasjóð launa, enda er ríkissjóður að fara að seilast inn í þessa mörkuðu tekjustofna og sækja sér vel á annan tug milljarða í tekjur með því. Og aðilar vinnumarkaðarins - þaðan heyrist varla hósti eða stuna. Það blæs ekki byrlega með því að menn geti lækkað tryggingagjaldið í heild eitthvað á komandi árum svo um munar ef þessi aðferð er notuð. Auðvitað er vandi ríkissjóðs mikill og allt það en þetta tel ég vera hörmung, frú forseti. Að síðustu um 5. tölulið breytingartillagna meiri hlutans sem er á þskj. 316. Þar koma hin illræmdu innritunargjöld á sjúkrahús, sem er auðvitað stórpólitískt deilumál og tengist átökum um grunnskipulagið í heilbrigðiskerfinu, hvort menn vilja fara í átt til aukinnar gjaldtöku eða byggja áfram á grunni þess að við fjármögnum heilbrigðisþjónustuna með sameiginlegum sköttum og menn hafi aðgang að þjónustu í staðinn. Í öllu falli hefði átt að bíða með þetta á meðan sú endurskoðun stendur yfir á heildstæðu kerfi þeirrar greiðsluþátttöku sem er í gangi. Að lokum vil ég nefna, frú forseti, þær breytingartillögur sem ég flyt. Þær eru ósköp einfaldar. Það er í fyrsta lagi að 17. gr. frumvarpsins falli brott, að við hættum að krukka í stuðning við nýsköpunarfyrirtæki. Gerum það bara. Þetta er á árinu 2015. Ég skal koma með 50 tillögur handa meiri hlutanum um það hvernig við tökumst á við þær 300 milljónir sem hugsanlega verða umfram í útgjöld á árinu 2015 þegar þar að kemur. Að hinu leytinu til, í töluliðum 2–5 í breytingartillögu minni á þskj. 323, legg ég einfaldlega til að allar breytingar á fæðingarorlofinu falli brott og lögin haldi gildi sínu en að samþykkt verði 

Virðulegur forseti. Í upphafi þessarar umræðu beindi ég fyrirspurnum til framsögumanns nefndarálitsins um forsendur fjárlaganna sem ekki tókst að fá svör við en ég sé að sem betur fer er hæstv. fjármálaráðherra kominn til umræðunnar og ástæða til þess að þakka honum að verða við beiðni um það, við getum kannski skipst á orðum um þessi efni hér á eftir. En ég vildi þó nota tækifærið og fá að inna hv. þm. Steingrím J. Sigfússon eftir því hvort það hafi komið fram í umfjöllun um forsendur fjárlaga, einkanlega um þjóðhagsspána frá Hagstofunni, hversu þungt Helguvíkuráformin vega í áætlunum fyrir næsta ár og síðan fyrir 2015 og 2016, og hvort það hafi mikil áhrif á fjárlög næsta árs hvernig fer um það verkefni og ekki síst á áætlunina í ríkisfjármálum fyrir 2015 og 2016. Hitt sem ég innti hv. þm. Pétur H. Blöndal eftir og fékk ekki svör við en hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon kann ef til vill deili á er að ég sé að ríkisstjórnin ráðgerir nú að verðlagsbreytingar verði ekki 3% eins og við framlagningu frumvarpsins heldur 3,6%. Þá spyr maður auðvitað um persónuafsláttinn af því að hann á að fylgja verðlagi. Í frumvarpinu eins og það kom fram hækkaði hann um 3% í samræmi við verðlagsforsendur eins og þær voru þá. Ef þær eru núna breyttar hefur þá persónuafslátturinn verið hækkaður til samræmis við það þannig að hann rýrni ekki í meðförum þingsins?

Frú forseti. Ég held að óhjákvæmilegt sé að það verði sest vel yfir fjárfestingarspána og þjóðhagsspána í ljósi nýjustu frétta af þeim einföldu ástæðum að svarið er því miður já, í spá Hagstofunnar vegur aukin stóriðjufjárfesting mjög þungt. Ef kemur þar stórt skarð í, þ.e. það sem Hagstofan kallar Helguvík eða ígildi hennar kemur ekki - ja, þá er vonandi fjárfestingin á Bakka að vísu eftir en þar er þó enn staða mála þannig að ESA hefur ekki enn afgreitt þá skoðun á ívilnunarsamningi og öðru slíku sem þar er. Veikleikinn liggur í því að meðal annars vegna ákvörðunar ríkisstjórnar nú mun opinber fjárfesting ekkert leggja til aukins hagvaxtar á næsta ári, það er alveg ljóst. Þeir eru að skera það frekar niður en hitt frá árinu í ár þannig að samneyslan mun hafa kælandi áhrif á hagkerfið á næsta ári og ekki ýta undir fjárfestingu. Það er alveg víst. Nema þá ef vera skyldi að skuldatillögurnar skrúfuðu eitthvað upp á móti í aukinni eftirspurn og einkaneyslu. Þetta er því mjög brothætt, mjög veikt. Helguvík var ætlað að vega mjög þungt á síðari hluta ársins 2014 og síðan að vera í hámarki 2015 og 2016. Nú er staðan þannig að framkvæmdum er að ljúka við Búðarhálsvirkjun og dregið hefur mjög úr umfangi allra framkvæmda í Straumsvík. Það er þannig ekki margt af þeirri stærðargráðu að það vegi þarna verulega inn. Varðandi persónufrádráttinn er þær gleðifréttir að segja að sem betur fer lögfestum við það snemma á síðasta kjörtímabili að persónufrádráttur er verðtryggður. Hann skal taka hækkun milli ára og auglýsast af ráðuneytinu fyrir áramót og upphaf staðgreiðsluárs og það er í 67. gr. tekjuskattslaga, ef ég man rétt, alveg fortakslaust. Þannig að það gerist sjálfkrafa að persónufrádrátturinn verður hækkaður um verðlagsbreytingar 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir upplýsandi svör og vil bara inna eftir því hvort gert sé ráð fyrir þessum breyttu spám um verðlagsþróunina á næsta ári, þ.e. 3,6% en ekki 3%, í tölum í fjárlögunum eins og þau liggja núna fyrir eða hvort það á eftir að leiðrétta útgjaldatölurnar í frumvarpinu í samræmi við þessi lögfestu verðtryggingarákvæði sem hv. þingmaður vísar til. Ég vildi síðan nota tækifærið og inna þingmanninn eftir því hvort ekki hafi verið umfjöllun í nefndinni í tengslum við verðlagsbreytingar á gjöldum, kannski einkanlega um gjöld á eldsneyti. Það rifjaðist upp fyrir mér þegar hæstv. fjármálaráðherra gekk hér í salinn að hv. þm. Bjarni Benediktsson flutti þingmál á síðasta kjörtímabili þar sem sérstaklega voru lækkuð gjöld á eldsneyti og það talið auka tekjur ríkissjóðs ef eitthvað væri vegna þess að það mundi auka söluna á eldsneytinu. Mikil áhersla var lögð á að það væri óhæfuverk að láta gjöld á eldsneyti fylgja verðlagsþróun og eldsneytisverð væri orðið svo hátt að þessi gjöld ættu að standa í stað. Þess vegna kom mér nokkuð á óvart að sjá tillögur í frumvarpinu um hækkanir á eldsneytisgjöldum eftir þennan málflutning hér allt síðasta kjörtímabil. Ég spyr hvort þingmenn Sjálfstæðisflokksins í nefndinni hafi ekki tekið til skoðunar hvort það væri ekki bara misskilningur að hækka eldsneytisgjöldin eins og gert er ráð fyrir í frumvarpinu, hvort óbreytt eldsneytisgjöld mundu ekki samkvæmt þeirra eigin fullyrðingum og þingmálum skila sömu eða meiri tekjum eins og það gerir þegar þau eru nú hækkuð.

Frú forseti. Nei, það á væntanlega eftir að gera ráð fyrir því í sjálfu sér. Verði verðlagsuppfærslan hærri og verðbólgan eða breyting launavísitölunnar, frekar en neysluverðsvísitalan að ég held, hærri milli ára en menn gerðu ráð fyrir þegar þeir lögðu frumvarpið fram þá er talan röng sem þar kemur fram, persónufrádrátturinn verður þá eitthvað meira en 48 þúsund og eitthvað krónur á mánuði eins og menn voru að giska á að hann yrði. Í sjálfu sér á það ekki endilega að hafa áhrif að því tilskildu að laun og tekjur fylgi upp í sama takti. Þá helst breytan á báðar hliðar óbreytt, þá á persónufrádrátturinn í sjálfu sér ekki að kosta meira enda sé það þannig að þessir hlutir þróist í sama takti með hliðsjón af verðlagi. Væntanlega er þessi tala þá of lág miðað við það sem í stefnir með verðlagsþróun. Til að svara þessu með eldsneytisgjöldin, nei, það voru kannski ekki miklar umræður um þetta, aðeins var þetta þó rifjað upp. Ég man margar heitar ræður hér og tillögur á síðasta kjörtímabili þegar bensínverð og olíuverð var á svipuðum slóðum og það er í dag, um að það ætti að stórlækka það, það væri verið að drepa alla með þessum bensíngjöldum. En nú er annað uppi, nú er hér ekki lagt til að hreyfa neitt við þessu. Þó vottar fyrir örlitlu samviskubiti einhvers staðar vegna þess að í nefndaráliti meiri hlutans er svolítið vandræðalegt orðalag um að þetta sé nú ekki eins tilfinnanlegt og ella vegna þess að innkaupsverð á bensíni hafi heldur lækkað. Þannig er það afgreitt.

Virðulegi forseti. Ég ætlaði að beina spurningu til hv. þingmanns um annað en fyrst hæstv. fjármálaráðherra er kominn hingað, og ég vil taka undir með mönnum og þakka honum að bregðast fljótt við og koma hér, vil ég kannski færa í tal aftur það sem við vorum að ræða áðan, sem eru hagvaxtarforsendurnar og verðlagsforsendur fjárlaganna. Hv. þingmaður rakti það sem rétt er að gengið hefur mjög hægt að fá afgreitt mál er varða PCC frá Eftirlitsstofnun EFTA þannig að því miður eru litlar horfur á að gæti einhverra þjóðhagslegra áhrifa af Bakka á fyrri hluta næsta árs. Ég held að hversu áhugasöm sem við erum um viðgang þess verkefnis séu því miður frekar litlar horfur á að það verði eitthvað mikið sem gerist þar á fyrri hluta árs. Ég vil heyra hvort hv. þingmaður er sammála mér í því mati. Ef það eru engin áhrif af Helguvík á seinni hluta ársins og við erum í fyrsta lagi að horfa á einhver áhrif af Bakka á seinni hluta næsta árs, hvaða áhrif hefur það á hagvaxtarþróunina og umgjörðina og hlýtur þetta ekki að kalla á einhvers konar endurmat ríkisstjórnarinnar á sínu uppleggi?

Herra forseti. Ég tek undir að það er þakkarvert að hæstv. fjármálaráðherra er kominn hér til umræðunnar - og svo sem ekki vegna þess að það er náttúrlega fullkomlega eðlilegt, og það sem maður gengur út frá, að bæði helstu aðstandendur mála og ráðherra viðkomandi málaflokks reyni að vera við þingstörf eins og þeir mögulega geta og alveg sérstaklega þegar þeirra mál eru á dagskrá. En það er rétt að taka fram að bæði formaður og varaformaður nefndarinnar sitja mjög dyggilega í þessari umræðu. Varðandi hagvaxtarhorfurnar eru auðvitað verulegar blikur á lofti með það. Það hefur tafist að ESA afgreiði endanlega frá sér annan hlutann sem snýr að uppbyggingunni fyrir norðan, það ég best veit. Ég hef ástæðu til að ætla að þeir muni engar athugasemdir gera við framlag hins opinbera inn í innviðafjárfestinguna en það eru tilteknir hlutir í ívilnunarsamningnum sem þar er verið að grúska í og skoða. Enn binda menn vonir við að tímaáætlun um að endanlegar ákvarðanir gætu orðið í febrúar, mars standist en það fer hver að verða síðastur með það. Þá munu menn væntanlega, miðað við allt sem ég veit, hefjast handa af fullum krafti á vordögum, sérstaklega varðandi undirbúninginn, þ.e. lóðaframkvæmdir, undirbúning undir hafnarframkvæmdir, vegtengingu og annað í þeim dúr. Með Helguvík eða ígildi þess er held ég orðið alveg ljóst að þar stefnir í verulegt frávik frá þjóðhagsspánni og það er ekkert annað sem ég veit um alveg við sjóndeildarhringinn af sömu stærð þó svo að nokkrar millistórar fjárfestingar í ferðaþjónustu, hótelbyggingar og annað slíkt séu vissulega að koma. Þá þarf að setjast niður og skoða: Hvar á vöxtur að verða? Hvað á að halda uppi fjárfestingum og er þá skynsamlegt að ríkið kippi jafn harkalega að sér hendi varðandi til dæmis fjárfestingaráætlunina í einhverjum pólitískum ónotum, eins og er því miður verið að gera? Ég held að það sé þjóðhagslega mjög óskynsamlegt og um það bil það skynsamlegasta sem núverandi ríkisstjórn gæti gert 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður orðaði þetta ágætlega með hin ónotakenndu viðbrögð ríkisstjórnarinnar gagnvart fjárfestingaráætlun Mér hefur stundum fundist að það væri þannig að menn grétu það dálítið núna, vítt og breitt um land, þegar mönnum hafði tekist að koma góðum þjóðþrifaverkefnum inn í þessa fjárfestingaráætlun eða sóknaráætlun landshluta, því að það virtist vera sjálfstætt markmið ríkisstjórnarinnar í haust að slá hvort tveggja af, eins og þessir tveir merkimiðar dygðu til þess að ryðja burt hverju einasta þjóðþrifaverkefni sem á vegi þeirra varð. Að því leyti tek ég undir með hv. þingmanni að manni fannst maður verða var við eins og mjög hart flokkspólitískt viðbragð gagnvart þessum verkefnum einfaldlega vegna þess hver þau voru, vegna þess hvernig þau höfðu verið sett fram og vegna þess að þau höfðu verið kynnt sem valkostur við stöðnunarstefnu núverandi stjórnarflokka í atvinnumálum. Ég er sammála hv. þingmanni en mundi kannski vilja beina til hans spurningunni: Hverjir af þáttunum sem við erum að fást við núna mundi hann halda að væru best til þess fallnir að vega upp á móti, hratt og örugglega, á næsta ári? Væri það að snúa við niðurskurðinum í rannsóknarsjóðina? Væru það einstakar afmarkaðar opinberar framkvæmdir? Hvað telur hann út frá reynslu sinni og þekkingu á fjárfestingaráætluninni og því sem við höfum tilbúið af plönum, því að auðvitað er þetta bara spurning um ákvörðun? Það er hægt að ráðast í flest þessi verkefni með nokkurra daga fyrirvara því að undirbúningur hefur allur verið unninn og bíður hérna til dæmis gríðarleg hola íslenskra fræða austur á Melum ef menn mundu vilja vinna eitthvað í henni. Hvaða verkefni mundi hann telja að væru best til þess 

Frú forseti. Ég hef svo sem velt því sama fyrir mér varðandi fjárfestingaráætlunina, hvort það sé virkilega þannig að þau mörgu góðu verkefni sem fengu loksins brautargengi þar séu einfaldlega fórnarlömb pólitískrar meinbægni. Ég held að það sé eitthvert þroskaleysi, eða ég veit ekki hvað ég á eiginlega að kalla það, ef svo er virkilega. Trúlega er þá stjórnarandstaðan fyrrverandi, núverandi meiri hluti, að einhverju leyti fangi síns eigin málflutnings hér á síðasta kjörtímabili þegar menn gerðu það að íþrótt að tala alla skapaða hluti niður sem fyrrverandi ríkisstjórn var að bera fram og þar á meðal þessa fjárfestingaráætlun, sem var nú hvernig? Að leggja áherslu á menntun, rannsóknir og þróun, fjárfestingu í innviðum okkar, í samgönguframkvæmdum, í innviðum ferðaþjónustunnar, stuðningi við skapandi greinar, stuðningi við litla útflutningssjóði margra skapandi greina. Hvað er það þessu? Hver getur haft málefnalega á móti þessu en samt verður þetta fórnarlamb niðurskurðar hjá hæstv. ríkisstjórn? Það læðist að mér sá grunur að þarna sé þroskaleysi á ferð og það vandamál að menn eru um of fangar síns eigin óábyrga málflutnings á síðasta kjörtímabili. Hvar ætti að bera niður? Ég held til dæmis að stuðningur við útflutning hinna skapandi greina sé ákaflega ódýr en geti um leið verið alveg gríðarlega skjótvirk aðgerð til þess að ná upp útflutningstekjum og skapa störf. Það hefur sýnt sig. Bara pínulítill sjóður sem styður við útflutning á hönnun, útflutning á tónlist, útflutning á bókmenntum. Svo er það Kvikmyndasjóður, endurgreiðsla rannsóknar- og þróunarkostnaðar, tvímælalaust, innviðirnir í ferðaþjónustunni, tvímælalaust. Að einhverju leyti kannski byggingarframkvæmdir, 

Virðulegur forseti. Um leið og ég þakka forseta fyrir góða fundarstjórn og hæstv. fjármálaráðherra fyrir að koma til umræðunnar vil ég fá að ræða dagskrá morgundagsins. Það var fyrirhugað að hefja hér 2. umr. fjárlaga. Það kom fram í morgun að Century Aluminum gerir ekki lengur ráð fyrir því að ráðast í álverið í Helguvík að óbreyttu og ég vildi þess vegna inna hæstv. fjármálaráðherra eftir því að hve miklu leyti sú framkvæmd væri forsenda fyrir fjárlagafrumvarpinu eins og það liggur nú fyrir. Hversu þungt vegur það í hagspánni fyrir næsta ár og hve mikil áhrif hefur það á tekjurnar á komandi ári að framkvæmdin er ekki lengur á dagskrá? Þarf fjárlaganefnd að taka málið aftur inn til sín, fara yfir þessar tölur og leiðrétta frumvarpið í samræmi við þennan nýja veruleika eða hefur það ekki þau áhrif að tefja 2. umr. um fjárlögin á morgun? Má treysta því að það sé í samræmi við þann veruleika sem nú blasir við?

Virðulegur forseti. Mig langar að leggja orð í belg um frumvarp til laga um ýmsar forsendur frumvarps til fjárlaga fyrir árið 2014. Minn almenni útgangspunktur í ræðu er hvernig við tölum um ríkisfjármál út frá því sem er í frumvarpinu og pólitíkin á bak við þetta allt saman. Mér finnst umræða um ríkisfjármál, opinber fjármál allt of oft falla í þá gryfju að stjórnarmeirihlutinn segir að eitthvað sé ekki hægt og minni hlutinn á þingi segir: Jú, víst. Svo skipta menn um stóla og fara í ríkisstjórnarmeirihluta og segja þá að eitthvað sé ekki hægt og þá er nýr minni hluti sem segir: Jú, víst. Við erum föst í þeirri endalausu hringavitleysu. Dæmi um þetta er umræðan hér árlega um verðlagshækkanir. Ég man alveg eftir því á síðasta kjörtímabili að fluttar voru miklar ræður af þáverandi minni hluta á þingi sem nú er í stjórnarmeirihluta um það hversu ömurlegt það væri að hækka opinber gjöld og skapa þannig verðbólgu sem þar með hækkaði vísitölu neysluverðs sem þar með hækkaði höfuðstól verðtryggðra lána. Þessar ræður voru fluttar á síðasta kjörtímabili og ég tók undir þær. Mér finnast þetta ömurlegar kringumstæður sem við erum í árlega. Við erum reyndar í þeim kringumstæðum að við hækkum opinber gjöld, gerum verðlagsbreytingar til þess að mæta verðlagsbreytingum sem hafa orðið, sem sagt hækkun verðbólgu, og þær verðlagsbreytingar sem við ákveðum hér hækka síðan aftur verðbólgu sem leiðir til þess að við verðum að grípa til verðlagsbreytinga aftur á næsta ári. Þetta bítur í skottið á sér. Mér finnst ástæða til að komast út úr því. Það sýnir hversu erfitt þetta verkefni er að nú höfum við stjórnarmeirihluta sem talaði mikið um þetta á síðasta kjörtímabili en hækkar núna opinber gjöld til þess að mæta verðbólgu. Enn og aftur vil ég spyrja hefðbundinna spurninga. Ég vil láta þetta minna okkur á að eitt höfuðverkefnið, stærsta verkefni íslenskra efnahagsmála er að koma á verðlagsstöðugleika. Það er verkefnið og mér finnst við sífellt, sem lýsir sér í þessari árlegu umræðu, vera að ýta því verkefni á undan okkur. Einu sinni í hagstjórnarsögu Íslendinga hefur þetta verkefni verið tekið alvarlega og það var árið 1990 með þjóðarsáttinni. Hún átti sér margra ára aðdraganda. Hún var mjög flókin. Hún var vissulega erfið. Hún snerist um að það þurfti að fá hið opinbera, þurfti að fá sveitarfélögin, þurfti að fá fyrirtæki, þurfti að fá atvinnulífið með í það verkefni að hækka ekki gjöld til að kljást við verðbólguna. Um það snerist þjóðarsáttin og eitt erfiðasta verkefnið var einmitt að fá hið opinbera til að hækka ekki gjöldin. Þetta var hægt og var gert. Mér finnst við hafa gleymt því og við búum við ákveðið hagstjórnarleysi þegar kemur að verðbólgunni. Við erum farin að sætta okkur við hana og núna eru boðaðar aðgerðir til þess að lækka höfuðstól verðtryggðra lána. Við skulum líta á dæmi í því samhengi til að sjá í hvers lags ógöngum við erum. Það á að lækka höfuðstól verðtryggðra lána um 20 milljarða kr. á ári næstu fjögur árin. Það á að innheimta um 80 milljarða kr. af bankaskatti til þess arna. Bara þær verðlagsbreytingar sem við erum að gera hér munu hækka, samkvæmt greinargerð frumvarpsins, verðlag um 0,3%. Nú hefur reyndar komið fram að það er verið að hækka þessar gjaldskrár um meira en 3% eða 3,6% þannig að verðlagsáhrifin verða eitthvað yfir 0,3%, kannski nærri 0,35%. Þá ætla ég að grípa niður í nefndarálit frá því í fyrra þegar þeir sem sitja nú í stjórnarmeirihluta voru í minni hluta. Þá átaldi 1. minni hluti, sem samanstóð af hv. þm. Eygló Harðardóttur, harðlega eða taldi slíkar hækkanir rýra enn frekar kaupmátt heimilanna samhliða því að verðtryggð lán hækkuðu. 2. minni hluti, sem samanstóð af hv. þingmönnum Sjálfstæðisflokksins, mat 0,36% hækkun á vísitölu neysluverðs til 5 milljarða kr. hækkunar á höfuðstól verðtryggðra lána. Ég hef enga ástæðu til þess að rengja þá útreikninga og núna horfum við upp á svipaða prósentuhækkun á vísitölu neysluverðs einungis með þessum ákvörðunum hér. Þær leiða þá til um 5 milljarða kr. hækkunar á höfuðstól verðtryggðra lána. Hæstv. forseti. Það er fjórðungur af þeirri krónutölu sem á að lækka höfuðstól verðtryggðra lána með sérstökum aðgerðum. Ef verðtryggð lán, höfuðstóll þeirra hækkar um 5 milljarða kr. á ári næstu fjögur árin, vegna þess að gerum ráð fyrir að við komumst ekki út úr þessum aðstæðum, eru það 20 milljarðar kr. sem bætast á höfuðstól verðtryggðra lána, fjórðungur af þeim 80 milljörðum kr. sem á að setja í verkefnið. Það er ekkert ólíklegt að verðbólgan verði meiri vegna þess að Seðlabankinn hefur þegar gefið út álit sitt á boðuðum aðgerðum og leiðir líkur að því að þær geti orðið verðbólguhvetjandi. Þá verða verðlagsbreytingarnar sem við ákveðum hér enn þá hærri og áhrifin á höfuðstól lánanna enn þá meiri. Við erum því kannski að horfa upp á að þriðjungur af þessum 80 milljörðum kr. verði étinn upp, aðeins með ákvörðunum sem við tökum hér inni. Þetta eru kringumstæðurnar sem við erum í. Við erum endalaust í efnahagslífinu að bíta í skottið á okkur, hækka eitthvað sem hækkar sem verður til þess að við verðum áfram að hækka og það eru auðvitað heimilin sem verða fyrir barðinu á því. Við í Bjartri framtíð höfum nálgast skuldamál heimilanna þannig að við höfum sagt að leysi verði grunnvandann, við verðum að komast út úr þessum kringumstæðum og um hvað snýst það? Það snýst að sjálfsögðu um aga í ríkisfjármálum. Hann má vera talsvert meiri. Stöðugleika í efnahagslífi verður líka að ná með nýjum gjaldmiðli, höldum við fram, og höfum þess vegna mælt fyrir því hér á þingi að gerð verði gjaldmiðilsstefna. Við erum líka talsmenn þess að auka fjölbreytileikann í atvinnulífinu og að við aukum verðmæti útflutnings og kem þá kem ég að næsta lið sem ég ætla að tala um: Nýsköpun, þróun. Hvers vegna vorum við allmargir þingmenn að berjast fyrir því að þessi fjárfestingaráætlun yrði sett á síðasta kjörtímabili? Var það kannski vegna þess að um árabil höfðu margir í samfélaginu, og einnig sýndi reynslan það erlendis frá, bent á að fjárfestingar í rannsóknum og nýsköpun og þróun væri einhver besta og skilvirkasta leiðin til þess að auka fjölbreytni til að skapa hátekjustörf, til að auka útflutningstekjur? Það fjalla allir stjórnmálamenn um þetta á einhverjum tímapunkti. Það stendur í stjórnarsáttmálanum að það sé áhersluatriði ríkisstjórnarinnar. Fjárfestingaráætlunin er hins vegar eina dæmið um það, nánast, að eitthvað heildstætt sé gert í þessu, eitthvað virkilega stórt, að gefið sé og ákveðið að þarna liggi sóknarfærin, þarna liggi tekjur framtíðarinnar. Það er vísað í reynslu nágrannaþjóðanna, það er vísað í góð rök, það er vísað í vandaðar skýrslur: Í þetta ætlum við að fara. Annað gott dæmi, ekki næstum því jafn viðamikið en þó gott, er skattafsláttur til nýsköpunarfyrirtækja vegna framlaga til rannsóknar og þróunar sem var frumvarp, sem var samþykkt í þessum þingsal á síðasta kjörtímabili. Það veldur mér hryggð að það skuli verið að skera niður þann skattafslátt. Að vísu eru breytingartillögur fyrirliggjandi frá meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar. Ég leyfi mér að segja að þær séu skömminni skárri en þær eru samt vondar. Þær snúast um að lækka þakið á endurgreiðslunni. Það bitnar fyrst og fremst á stærri nýsköpunarfyrirtækjum. Það er ekki góð pólitík að grípa til aðgerða sem bitna á stærri nýsköpunarfyrirtækjum. Það eru einkum þau sem við erum í samkeppni um við önnur lönd. Stærri nýsköpunarfyrirtæki geta einfaldlega flutt starfsemi sína og við verðum að hlúa að þeim og við verðum jafnvel að beina sjónum sérstaklega að stærri nýsköpunarfyrirtækjum sem geta vaxið mjög. Það er eitt sem mér finnst lítið rætt, við ræðum mjög mikið um sprota og mikilvægi þeirra og að hlúa að þeim, en það er ekki síður fyrirtæki sem eru komin vel á legg sem geta stækkað mjög mikið. Við sjáum augljós dæmi um það til dæmis frá Finnlandi þar sem er Nokia, sem áður var mjög stórt fyrirtæki í ákveðnum rekstri, söðlaði um og gerðist fyrirtæki í fararbroddi í farsímatækni. Það eru mýmörg dæmi um að fyrirtæki sem þegar eru orðin stór verji miklum fjármunum í nýsköpun og þróun og það er ekki skynsamlegt að lækka framlögin til þeirra að mínu mati. Ég held að það komi illa niður á okkur vegna þess að við erum í samkeppni um þessi fyrirtæki. Annað sem ég vil tala um í því sambandi er viðhorfið sem ég greini í þingsal þegar við erum að ræða rannsóknir og þróun. Ég man alveg eftir því þegar við vorum að samþykkja fjárfestingaráætlunina í fjárlögum í fyrra og ég greindi einhvers konar hæðnisglott hjá ákveðnum þingmönnum. Ég las síðan greinar í kjölfarið um að þetta væru kölluð gæluverkefni og hitt og þetta og núna heyri ég jafnvel hæstv. iðnaðarráðherra tala um að því miður séu ekki til peningar í allt og auðvitað vilji maður leggja til góðra mála, hitt og þetta, en því miður séu ekki til peningar. Ég mundi segja að við ættum að hætta að tala svona. Það er ekki góðgerðamál að leggja peninga í nýsköpun og þróun, að leggja peninga í Tækniþróunarsjóð, að endurgreiða nýsköpun. Það eru fjárfestingar. Þetta eru einhverjar skynsamlegustu fjárfestingar sem við getum ráðist í og það er ákveðinn munur á fjárfestingum og einfaldlega beinhörðum útgjöldum. Fjárfestingar geta verið skynsamlegar og vissulega geta þær líka verið óskynsamlegar en það hníga að því öll rök, margar skýrslur, margar greiningar, reynsla nágrannaríkja og annarra ríkja að fjárfesting í nýsköpunarþróun skilar sér til baka í tekjum. Af hverju er svona mikilvægt að ræða þetta? Ég sagðist ætla að ræða um pólitík í þessari ræðu. Ég hef þegar rætt hversu mikilvægt sé að við tökum það föstum tökum að ná niður verðbólgu í landinu vegna þess að við erum föst í hagstjórnarleysi hvað það varðar og vantar einfaldlega pólitískt inngrip. Hér hefði líka verið hægt að sýna pólitískan vilja og það hefði verið rosalega einfalt vegna þess að fjárfestingaráætlunin var meira að segja með tekjustofn, en burt séð frá því var fjárfestingaráætlunin þegar komin inn í fjárlög. Það var þegar búið að auka til Tækniþróunarsjóðs og þetta frumvarp um afslátt til nýsköpunarfyrirtækja hefur þegar verið samþykkt. Ríkisstjórnin er því að leggja lykkju á leið sína, sérstaka pólitíska lykkju á leið sína til þess að vinda einhvern veginn ofan af því öllu. Það lýsir pólitískum vilja sem gengur í öfuga átt við þá sem við ættum að vera að fara í. Við tölum um hallalaus fjárlög, sem er mjög mikilvægt, en við verðum líka að horfa til langs tíma, til lengri tíma. Við verðum að skapa störf hér á landi sem henta ungu fólki, þar sem framleiðni er mikil, þar sem markaðssvæðið er allur heimurinn og þessi störf eru í hugverkaiðnaði, tækni, skapandi greinum, grænum iðnaði. Þetta er þarna og það að við gerum þetta ekki, horfum ekki fram á veginn og beinlínis hættum við það, þess sér stað í ríkisfjármálaáætluninni. Við sjáum það. Horfurnar samkvæmt ríkisfjármálaáætluninni eru ömurlegar. Það virðast engin áform vera um aukinn vöxt. Það vantar alla sýnina. Það eina sem við fáum sem svar er þessi nauðung, til þess að þurfa ekki að ræða pólitíkina sem er á bak við, „það eru ekki til peningar“. En ef við eigum ekki til peninga í skynsamlegar fjárfestingar sem skila okkur tekjum komumst við aldrei út úr því ásigkomulagi að eiga enga peninga. Ef við gerum ekkert pólitískt verðum við áfram stödd í hringavitleysu verðbólgunnar, endalaust pissandi í skóinn og stækkum ekki kökuna. Það vantar sýnina, það vantar pólitíska viljann. Það er svo merkilegt að hann var kominn inn í fjárlög. Af hverju að taka hann út? Það er undarlegt. Þriðja atriðið, sem líka er spurning um pólitískan vilja en ekki nauðung, er Fæðingarorlofssjóður. Fæðingarorlofssjóður og efling hans hefur yfirleitt notið mikils fylgis meðal alþingismanna og hefur verið ákveðið stolt í velferðarkerfinu. Við hrunið jókst atvinnuleysið alveg gríðarlega og það fylgdi með að þrengja varð að Fæðingarorlofssjóði vegna þess að Fæðingarorlofssjóður og Atvinnuleysistryggingasjóður sækja í sama tekjustofn sem er tryggingagjaldið og vöxtur í atvinnuleysi gerði það að verkum að hækkun tryggingagjalds fór eiginlega mest megnis í Atvinnuleysistryggingasjóð. Ég vonaðist alltaf til að þegar atvinnuleysi færi niður mundum við fara í það verkefni að efla aftur Fæðingarorlofssjóð. Ég fagnaði því mjög þegar við samþykktum í fyrra að lengja fæðingarorlofið og fara í þá átt með Fæðingarorlofssjóð sem við höfum talað um í þessum þingsal um nokkurt skeið að væri skynsamlegt að gera, sem snýst meðal annars um að brúa bilið á milli fæðingarorlofs og leikskóla. Síðan finnst mér alltaf þegar við tölum um Fæðingarorlofssjóð að við megum ekki gleyma því að þetta er sameiginlegt hagsmunamál ríkis, sveitarfélaga, atvinnulýðs, verkalýðs. Ég veit að það er ekki rómantískasta nálgun sem til er á barneignir að segja að börn séu vinnuafl framtíðarinnar og þess vegna sé það mikið hagsmunamál að þau fæðist en þannig er það samt. Fæðingarorlofssjóður á að vera öflugur og það er réttlætanlegt að hann sæki tekjur sínar til launþega og atvinnurekenda út af þessu hagsmunamáli, þessari órómantísku nálgun á fæðingar. Þetta er einfaldlega vinnuafl framtíðarinnar og við verðum að búa svo um hnútana að fólk geti - mér var reyndar bent á það á einum tímapunkti að ég ætti ekki að nota orðið átakalaust vegna þess að fæðingar fela nú oft í sér mikil átök - án mikilla fjárhagsáhyggna komið börnum á legg. Það er mikið og stórt hagsmunamál. Það er ekki gæluverkefni heldur beinhart, stórt mál. Ég sakna þess að sá pólitíski vilji skuli ekki vera til staðar að fara í viðræður við fulltrúa atvinnulífsins, sveitarfélaga og annarra sem hafa hagsmuni af þessu til að finna út hvernig við viljum hafa Fæðingarorlofssjóð. Hvernig á hann nákvæmlega að vera? Hvað á þakið að vera hátt? Hvað á hann að gefa langan rétt? Síðan er í kjölfarið einfaldlega hægt að ákveða hvað hann fær stóran hluta af tryggingagjaldinu og ekkert krukkað í því meira. Þetta er hægt. Þetta er mjög vel hægt. Það er meira að segja ekkert svo stór hluti af tryggingagjaldinu sem færi í það að halda uppi Fæðingarorlofssjóði nákvæmlega eins og við vildum hafa hann. Ef það væri sátt um það í atvinnulífinu, sátt um það í þessum þingsal þá hefðum við tekið gott, pólitískt skref. Þetta er hægt. Ég hef í ræðu minni farið yfir þrjá veigamikla liði í frumvarpinu sem mér finnst algjör óþarfi að segja að séu háðir einhverri nauðung og sé ekki hægt að ræða einfaldlega sem pólitíska stefnumörkun. Í þessum þremur veigamiklu atriðum finnst mér ríkisstjórnin vera á alrangri leið.

Virðulegi forseti. Ég þakka öllum þeim ræðumönnum sem hér hafa talað og nú síðast hv. þm. Guðmundi Steingrímssyni. Hann kom inn á margt. Ég verð að segja að stefnan er mér alveg skýr, fjármálastefnan. Það er nefnilega þannig að við þurfum að gefa okkur einhvers konar forsendur, efnahagslegar forsendur, en ég er algjörlega sammála hv. þingmanni með að þetta bítur í skottið á sér. Þjóðarsáttin var frábær, tek undir það, en það var ein aðgerð og má vera að hægt sé aftur og nú við þessar aðstæður að ná sátt, en ef við gerum ekki ráð fyrir þessum efnahagslegu forsendum þá stöndum við frammi fyrir því að vera með tilviljanakenndar hækkanir í framtíðinni á sköttum, sem er slæmt. Ég spyr: Vill 

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrirspurnina. Mér fannst hún endurspegla nákvæmlega þá nauðung sem við erum alltaf sett í. Gengið er út frá því að verðbólgan verði bara alltaf og við séum þá alltaf árlega að hækka gjöld. Ef svo er, ef við ætlum ekkert að gera í óstöðugleikanum á Íslandi og ætlum ekkert að gera í allt of hárri verðbólgu, þá er auðvitað skynsamlegt að hækka jafnt og þétt, já. En við þurfum líka að stunda einhverja hagstjórn, er það ekki? Sveitarfélögin hafa til dæmis verið að hugsa þetta undanfarið og þau ákveða að fara ekki í veigamiklar gjaldskrárhækkanir, t.d. á leikskólum, meðal annars til að liðka fyrir kjarasamningum. Það er ákveðin hagstjórn. Okkur býðst að gera þetta líka, við gætum sagt: Við ætlum að halda aftur af verðbólgu núna. Sérstaklega í ljósi þess ef menn ætla að fara í það að lækka verðtryggðar skuldir heimilanna, þá væri nú skynsamlegt að hækka þær ekki á meðan með hinni hendinni. Þetta eru allt spurningar um ákvarðanir. Svo hef ég líka verið að segja, og við í Bjartri framtíð, að við verðum einfaldlega að ráðast að rót vandans á einhverjum tímapunkti, sem er gjaldmiðillinn, einhæft atvinnulíf 

Já, ég þakka hv. þingmanni fyrir greinargóð svör. Ég er ósammála því að hér sé um einhverja nauðung að ræða. Við erum hins vegar alveg skýr með þær aðstæður sem eru uppi, gríðarlega háir vextir sem sliga allt bótakerfið. Við þurfum að takast á við það. Ég minni á að fram undan eru niðurstöður sérfræðingahóps um verðtryggingu og ég hef mikla trú á að það muni hjálpa til. Ég vil aðeins koma inn á nýsköpunina, er sammála því að það er ávísun á framtíðarhagvöxt, en við erum í raun og veru - og það kemur fram í áliti meiri hluta nefndarinnar - að auka framlagið til nýsköpunar þó að ég vildi gjarnan sjá meira.

Virðulegur forseti. Ég vil kannski síður fara út í einhverjar hártoganir, en ákveðið var að auka verulega framlag til nýsköpunar, þróunar, skapandi greina og svoleiðis á síðasta ári. Ef sú aukning er tekin út og litið er fram hjá henni mætti vissulega halda því fram að miðað við 2012 sé núna verið að auka eitthvað til sumra liða. En við erum bara að tala um sitt hvorn hlutinn. Það var ástæða fyrir því að farið var í þessa fjárfestingaráætlun, búið var að tala um það lengi að auka þyrfti allverulega t.d. til Tækniþróunarsjóðs, Rannsóknasjóðs o.s.frv. og markáætlunar á sviði vísinda. Það er svolítið skrýtið að tala síðan um að við hækkum núna með því að ýta hækkun síðasta árs einhvern veginn út af borðinu. Alla vega erum við þá að tala svolítið um sitt hvorn hlutinn. Ég er í máli mínu að leggja áherslu á það að við 

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Guðmundi Steingrímssyni fyrir ágæta ræðu. Hann fór ítarlega í nokkur mál, ræddi töluvert um verðlagshækkanir og sagði að við værum að búa til keðju sem æti sjálfa sig. Ég bendi hins vegar á að þessi hækkun sem við erum að tala um á krónutölusköttunum er upp á 2 milljarða. Ég bendi á að virðisaukaskatturinn er 100 milljarðar og hann er verðtryggður vegna þess að hann leggst á vörur og vörur hækka í þessu verðlagi. Tekjuskattur er líka mjög stór póstur sem og tryggingagjaldið, hvort tveggja á laun. Við skulum vona að launum takist að halda í við verðlag. Þá eru þau líka verðtryggð þannig að meginhlutinn af skattstofni ríkisins, stærstur hlutinn, langstærsti hlutinn, er verðtryggður. Ég spyr hv. þingmann: Er það ekki afkoma ríkissjóðs sem ræður því hvort það er verðbólga eða ekki?

Virðulegur forseti. Jú, ætli það ekki, að hluta til. Ég hef svo sem ekki spáð í það út í hörgul, en mér fannst hv. þingmaður lýsa ágætlega kringumstæðunum. Við erum að tala um að við búum við mjög viðamikla verðtryggingu, og það sem er einkum bagalegt er verðtrygging húsnæðislána þannig að ákvarðanir sem við tökum hér hækka höfuðstól húsnæðislána og það er það sem ég var að fjalla um í ræðu minni. Ég setti það í samhengi við það að við ætlum núna að fara að verja svolítið miklum peningum úr ríkissjóði í að lækka þennan sama höfuðstól. Þetta lýsir að mínu viti svo mikilli hringavitleysu að við erum endalaust stödd með mikla fjármuni og erum einhvern veginn að kasta þeim út í vindinn á meðan við tökumst ekki á við grundvallarvandamálið, sem er einfaldlega of há verðbólga og þar af leiðandi 

Frú forseti. Afkoma ríkissjóðs hefur að mati hagfræðinga mest áhrif á verðbólgu af því að ríkissjóður getur dregið til sín peninga úr atvinnulífinu eða dælt þeim út og aukið þannig eða minnkað eftirspurn. En það er ekki hin sýnda afkoma heldur hin raunverulega afkoma ríkissjóðs sem kemur fram í ríkisreikningi og hann hefur sýnt miklu lakari afkomu en fjárlög og fjáraukalög undanfarin ár. Það er nokkuð sem við þurfum að laga. Ef við höldum áfram að reka ríkissjóð með dúndurhalla á hverju einasta ári búum við til verðbólgu og þá þarf fólk að borga meira af verðtryggðu lánunum sínum. Þegar við erum hérna með krampakenndum hætti að reyna að skera allt niður, þ.e. núverandi hæstv. ríkisstjórn og ég ætla að vona að stjórnarandstaðan sé með okkur í því, erum við að reyna að minnka verðbólguna.

Virðulegi forseti. Þetta er laukrétt hjá hv. þingmanni. Ég var líka að reyna að vera lausnamiðaður í ræðu minni og benti á að það væru að mínu mati einkum þrjár leiðir, vissulega almennar en samt eitthvað sem við verðum að taka mjög alvarlega, sem við höfum til að koma á auknum stöðugleika á Íslandi. Eitt varðar náttúrlega stöðu ríkissjóðs, eins og hv. þingmaður fór yfir. Ég minntist líka á það, ég kallaði það aga í ríkisfjármálum eða hvað við skulum kalla það, ég held sem sagt að hallalaus ríkisrekstur sé gríðarlega mikilvægur. Annað er fjölbreytni í atvinnulífi, auknar útflutningstekjur og meiri framleiðni í atvinnulífinu því samfara. Ég held að það þurfi að haldast í hendur, við þurfum að skapa réttstöðu, skapa hálaunastörf, störf sem framleiða vöru sem við getum selt mjög víða og er ekki bundin náttúrulegum framleiðslutakmörkunum. Þess vegna erum við með þessa áherslu til dæmis á skapandi greinar, hugverkaiðnað og svoleiðis. Það þriðja sem ég leyfi mér að nefna er gjaldmiðillinn. Þar veit ég ekki hvort 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Ég vildi inna þingmanninn sem nefndarmann í efnahags- og viðskiptanefnd eftir afdrifum sjúklingaskattsins. Það voru uppi áform í frumvarpinu sjálfu að leggja leguskatt á inniliggjandi sjúklinga á spítölum. Það er auðvitað hluti af frjálshyggjuhugmyndafræði til þess að greiða fyrir frekari einkavæðingu í heilbrigðiskerfinu, en líka hluti af því að flytja skattbyrðar yfir á sjúklinga. Nú er það þannig að á Íslandi er hlutdeild sjúklinga í heilbrigðiskostnaði orðin umtalsvert hærri en annars staðar á Norðurlöndunum og er að sjálfsögðu hluti af þeim aðstæðum sem fólki eru boðnar hér í landinu. Ég vil inna þingmanninn eftir bæði afdrifum þessa máls og afstöðu hans til þess.

Virðulegur forseti. Ég þakka spurninguna. Því miður gat ég ekki komið inn á þetta í ræðu minni. Það er alveg rétt að hlutur sjúklinga hefur aukist og mér finnst mikilvægt að hann aukist ekki meira. Hins vegar segir það líka aðra sögu, að það er gjaldtaka í heilbrigðiskerfinu, og mér finnst mikilvægt að það heildarsvið allt saman sé réttlátt. Mín afstaða til legugjalda, eða þess sem hefur verið breytt í komugjöld, er sú að mér finnst að það verði, ef við ætlum að taka slíkt upp, að vera í samhengi við heildarendurskoðun á gjaldtöku af sjúklingum sem fer fram þessa dagana í nefnd. Mér finnst ekki endilega réttlátt eins og kringumstæðurnar eru núna að sumir sjúklingar, ef þeir eru með ákveðna tegund af sjúkdómi og þurfa innlögn borgi ekki neitt en aðrir sem fá göngudeildarþjónustu borgi 

Virðulegur forseti. Ég fagna því að hv. þingmaður sé andvígur komugjöldum og leggist gegn þeim að þessu sinni, eins og hann segir. Það er auðvitað þannig, og mikilvægt að hafa það í huga, að ein af ástæðunum fyrir þessum mismun er sú að sjúkrahúsin eru þrátt fyrir allt eign almennings og opinberar stofnanir en aðrir hlutar heilbrigðiskerfisins þar sem gjaldtaka er, og sums staðar umtalsverð, eru oft á tíðum einkareknir. Þess vegna er það hluti af hreinni hugmyndafræðilegri togstreitu um það hversu langt eigi að fara í einkavæðingu í heilbrigðiskerfinu hvort menn koma á gjaldtöku á sífellt nýjum sviðum og sviðum sem eru algjörlega ríkisrekin, vegna þess að um leið gjaldtakan er komin þar eins og í hinu einkarekna fellur röksemdin fyrir því að hafa það ríkisrekið. Þess vegna er mikilvægt að standa vörð um þann kjarna í heilbrigðiskerfinu sem við viljum að sé áfram í ríkisrekstri og sé almannaþjónusta og verði ekki einkavæddur.

Virðulegi forseti. Ég sagðist ekki styðja þau að sinni vegna þess að ég vil ljúka heildarendurskoðuninni á gjaldtöku af sjúklingum og á því hvernig hún á að fara fram. Mér finnst ákaflega mikilvægt í þessari umræðu, og í raun og veru í allri umræðu, að við tölum um veröldina eins og hún er. Það er verið að taka gjöld af sjúklingum sem fara á spítala og þeir þurfa að borga mjög mikið ef þeir leggjast ekki inn. Ég þekki einfaldlega þannig dæmi. Ég þekki dæmi af manneskju sem fékk brjóstakrabbamein og þurfti að glíma við himinháa reikninga frá Landspítalanum eftir það. Þannig er veruleikinn. Ég mundi vilja, fyrst verið er að rukka sjúklinga, bæði í gegnum skatta og einnig gegnum bein gjöld, hafa það réttlátt. Ég vil ekki að það sé rosalegur munur á sumum og öðrum. Ég mundi vilja sjá heildarendurskoðunina fara fram og þá ættum við að taka þetta.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu. Ég staldra aðeins við þann kafla sem fjallar um fæðingarorlof og ágætishugleiðingar um framtíðina hjá hv. þingmanni í þeim efnum, enda vill hann væntanlega sjá bjarta framtíð þar eins og annars staðar og uppbyggingu í því kerfi. En vandinn er sá að það sem við stöndum frammi fyrir er þróun í þveröfuga átt, þ.e. til stendur að rústa tekjustofni Fæðingarorlofssjóðs með þessu frumvarpi og tengdum bandormi þar sem prósenturnar eru á ferðinni. Það færir okkur í áttina burtu frá því til dæmis að brúa bilið milli fæðingarorlofs og leikskóla sem tillaga er hér um, og verður vonandi afgreidd engu að síður, að skoða á næstu árum. Það sem þyrfti til - af því að hv. þingmaður hefur nú verið svo kjarkmikill, einn fárra, að setja hér spurningarmerki við skynsemi þess að lækka til dæmis milliþrepið í tekjuskatti og tapa þar 5 milljörðum - er 0,1% af tryggingagjaldsstofni í viðbót að minnsta kosti inn í Fæðingarorlofssjóðinn þannig að hann gæti hvort tveggja í senn breytt eins mánaðar lengingu á næsta ári og gengi ekki á eigið fé sitt með sama hætti. Telur hv. þingmaður að það kæmi til greina að hækka þá bara tryggingagjaldið um það?

Virðulegi forseti. Ég styð það heils hugar og mér er kunnugt um það að hv. þingmaður hefur lagt fram breytingartillögu þessa efnis við fyrirliggjandi frumvarp. Það er ágætt að fá þessa tölu upp á borðið. Ég var búinn að reikna það út á síðasta kjörtímabili að hækka þyrfti hlutdeild Fæðingarorlofssjóðs um 0,07% á einhverjum tímapunkti til að ná mjög góðum markmiðum sem þá voru í umræðunni varðandi sjóðinn. Ég minntist á það í ræðu minni áðan að þetta verkefni væri vel gerlegt, að hafa Fæðingarorlofssjóð eins og hann er. Hann er frekar lítill hluti af tryggingagjaldinu og vissulega þröngt um vik fyrir Fæðingarorlofssjóð í kreppunni miðri vegna þess að Atvinnuleysistryggingasjóður tók ansi mikið til sín af þessum skatti. En nú er annað uppi á teningnum og nú eru forsendur til þess einmitt að fara í 0,1% hækkun á hlutdeildinni. Þá getum við náð ansi góðum pólitískum markmiðum með Fæðingarorlofssjóðinn, bara spurning um vilja.

Frú forseti. Ég þakka fyrir þetta svar, það var hreint og skýrt. Að vísu er það þannig að breytingartillaga mín gerir ráð fyrir því að 0,1% færist frá almannatryggingahluta tryggingagjaldsins yfir í Fæðingarorlofssjóð þannig að þá yrði tekjutap hjá ríkissjóði sem því nemur. Það er í sjálfu sér í lagi eins og við í Vinstri grænum stillum tillögum okkar upp því að við erum með tekjuöflun annars staðar til að fjármagna breytingartillögu okkar. En mér finnst sú spurning orðin áleitin ef allt um þryti, hvort hugsanlega væri hægt að ná samstöðu um að sleppa bara þessari smánarlegu 0,1% lækkun tryggingagjalds í heild sem ríkisstjórnin er að reyna að guma af, um 1 milljarður kr. af 1.000 milljarða launakostnaði í hagkerfinu, sem er innan skekkjumarka, og láta Fæðingarorlofssjóð fá þann milljarð. Það þýðir að hann getur borgað 555 millj. kr. sem þarf til að lengja fæðingarorlofið um einn mánuð á næsta ári og á 445 millj. kr. meira í eigið fé.

Virðulegur forseti. Ég og hv. þingmaður erum hér að leysa málin og mér finnst þetta alveg ágætislausn. Mér sýnist reyndar, þegar ég lít yfir hvernig ríkisreksturinn lítur almennt út, að þá sé þetta einfaldlega spurning um hvað menn vilja. Hv. þingmaður minntist á 0,8% tekjuskattslækkun á milliþrepinu. Mér finnst mjög mikilvægt að lækka skatta. Ég held að skattar séu of háir á Íslandi. Maður sér það þegar maður til dæmis skoðar bókhald hjá einyrkja og hve mikill hluti af innkomu hans fer til ríkisins. En það verður að gera það á einhvern sjálfbæran hátt. Það verður þá líka að leita annarrar tekjuöflunar og skattalækkun verður að hafa einhver áhrif. Þessi skattalækkun hefur þau áhrif að fólk er að fá þúsundkall á mánuði en kostar hins vegar 5 milljarða fyrir ríkið. Það finnst mér slæm skattapólitík. Ég mundi vilja hætta við hana og nota peningana frekar til annars konar hagsbóta fyrir almenning, t.d. gegnum Fæðingarorlofssjóð.

Virðulegi forseti. Ég kem hingað upp í þessari umræðu fyrst og fremst þar sem eftir því hefur verið kallað að ég lýsi sjónarmiðum mínum varðandi áhrifin af nýlegum fréttum af hægagangi í uppbyggingu stóriðju á forsendum fjárlagafrumvarpsins. Ég lít að sjálfsögðu á að málið sé nú á forræði þingsins og treysti nefndinni vel til að leiða umræðuna á grundvelli nefndarálits og fylgja því úr hlaði. En það er sjálfsagt að bregðast við þegar kallað er eftir svörum varðandi þjóðhagsspána sem frumvarpið byggir á, sem er sú sem kom fram í sumar og svo kom önnur frá Hagstofunni núna í nóvember sem var örlítið lakari. Ég geri ráð fyrir að nefndin hafi horft nokkuð til hennar, en í þeirri sem kom fram í nóvember var gert ráð fyrir að landsframleiðslan mundi aukast um 2% árið 2013 og 2,5% árið 2014. Í millitíðinni hafa síðan komið fram þær upplýsingar frá Hagstofunni að á árinu 2013, á líðandi ári hafi landsframleiðslan á fyrstu níu mánuðum ársins aukist um 3,1%, en það er stutt síðan Hagstofan spáði því að landsframleiðslan mundi aukast um 2%. Innan við þremur vikum síðar var sú tala komin í 3,1%. Þá hefur væntanlega verið búið að renna tölum í gegnum reikniverkið. Þegar við berum þessar tölur saman við forsendur fjárlagafrumvarpsins, nýjar tölur eftir níu mánuði á árinu 2013, kemur fram að landsframleiðslan hefur aukist um 3,1%. Þá getum við verið þokkalega bjartsýn varðandi forsendurnar inn á árið 2014. Við getum verið nokkuð bjartsýn á að ástandið í hagkerfinu verði, þegar nýtt ár gengur í garð, a.m.k. í samræmi við þær væntingar sem við höfðum. Það sem er sérstaklega ánægjulegt varðandi nýjustu tölurnar er að útflutningurinn fer mjög vaxandi og ef viðskiptakjör mundu fara batnandi eins og nokkur merki eru um, Evrópa virðist vera í hægum bata og jafnvel hagkerfi Bandaríkjanna líka, þá gætum við kannski gert okkur vonir um að viðskiptakjörin, sem hafa verið býsna slöpp, muni smám saman fara batnandi. Þá mun þessi mikli útflutningur fara að skipta enn meira máli. Því til viðbótar er rétt að hafa í huga að Hagstofan hefur í nýlegum spám sínum ekki gert ráð fyrir því að álverið í Helguvík muni vega þungt á árinu 2014. Það væri þá frekar á árunum 2015 og 2016, eins og lesa má um í þjóðhagsspánni sem kom út 15. nóvember. Þá var frekar verið að horfa til þess að uppbygging stóriðju á Suðurnesjum gæti vegið þungt 2015 og 2016 en mundi vega minna á næsta ári. Svo má bæta því við umræðuna að í sjálfu sér hefur álverið ekki verið endanlega slegið af sem verkefni en ekki er hægt að horfa fram hjá því að forsvarsmenn fyrirtækisins sem stendur að baki hugmyndum um uppbyggingu álversins í Helguvík eru greinilega ekki mjög bjartsýnir á að mikil hreyfing verði á málinu á næstunni og kalla eftir aðkomu nýrra aðila til að sækja orku. Það vildi ég sagt hafa í tilefni af því að hér er því að velt upp hvort forsendur frumvarpsins hafi brostið með nýlegum fréttum. Ég tel að þegar við horfum á hagvöxtinn á þessu ári þá komum við inn í nýtt ár með nokkuð gott ástand hér, þokkalega mikinn kraft í hagkerfinu, og er ekki ástæða til að meta forsendurnar mikið niður á við. En það er sjálfsagt að nefndin taki það til sérstakrar skoðunar milli umræðna. Að öðru leyti vildi ég koma aðeins inn á umræðuna um framlög til þróunarstarfs og rannsókna á Íslandi. Í dag hefur það verið nokkuð fyrirferðarmikið í umræðunni að ný ríkisstjórn hyggist draga nokkuð úr framlögum til rannsóknar- og þróunarstarfs og eru þá einkum nefndir til sögunnar Tækniþróunarsjóður og Rannsóknasjóður. Svo er þess jafnframt getið að ekki sé sami skattafsláttur vegna þróunarstarfs hjá fyrirtækjum. Það er ástæða til að koma aðeins inn í þá umræðu hér og gera grein fyrir því hvernig málið blasir við fjármálaráðuneytinu og þeim sem hér stendur. Í fyrsta lagi eru það einkenni á þeim breytingum sem lagðar eru til á næsta ári að verið er að færa áformin nær efnahagslegum raunveruleika. Stóraukin framlög á árinu 2013 voru, þegar upp var staðið, á kostnað nýrrar lántöku. Það reyndist ekki vera sú innstæða fyrir þeim auknu útgjöldum sem ákveðin voru hér fyrir ári síðan sem menn vonuðu þá. Við því var talið nauðsynlegt að bregðast með því að draga víða úr útgjaldavexti. Á móti birtist síðan ný forgangsröðun hjá nýrri ríkisstjórn. Þannig er á sama tíma dregið úr skerðingu bóta til öryrkja og aldraðra þannig að hrein aukning í þann bótaflokk losar 5 milljarða í fjárlagafrumvarpinu 2014. Og þegar við tökum með í reikninginn verðlagsuppfærslu og fjölgun bótaþega þá mun ný ríkisstjórn hafa aukið framlög í bætur almannatrygginga um rúma 8 milljarða, borið saman við fjárheimildir ársins 2013. Með því er verið að lýsa breyttri forgangsröðun. Þetta kemur til viðbótar við það sem nefnt hefur verið í umræðunni sem er 5 milljarða lækkun á tekjuskatti einstaklinga. Ég tek eftir því að það er mjög algengt að sú lækkun tekjuskattsins sé töluð niður á þeirri forsendu að hún skili of litlu til hvers og eins. En margt smátt gerir eitt stórt. Heildaráhrifin eru þau að það verða 5 milljarðar eftir hjá heimilunum. Jafnvel þótt það dreifist í mörgum litlum upphæðum mjög víða þá skiptir það verulega miklu máli til þess að auka kaupmátt ráðstöfunartekna heimilanna í landinu. Það er niðurstaðan og það sýna útreikningarnir sem lagðir voru fram með frumvarpinu. Þetta er líka breytt forgangsröðun. Við trúum því að þetta sé aðgerð sem léttir undir með heimilunum og við gefum ekki eftir markmiðið um hallalaus fjárlög. En aftur að rannsóknar- og þróunarstarfinu. Því er haldið fram að hér sé að verða einhver mikil kúvending með nýrri ríkisstjórn, að með því að draga úr þeirri öru hækkun á þeim framlögum sem birtist í fjárlögum 2013 sé komin einhver alveg ný stefna. Því hlýt ég að mótmæla. Ég hvet menn til að skoða gaumgæfilega kaflann um rannsóknir og þróunarstarf sem byrjar á bls. 243 í fjárlagafrumvarpinu. Þar er m.a. fjallað um niðurstöðu Rannís í þessum efnum. Rannís hefur gert sérstaka könnun á þessum málaflokki. Könnunin leiddi í ljós, eins og lesa má á miðri bls. 244, að árið 2011 vörðu Íslendingar 42,4 milljörðum kr. til rannsókna og þróunarstarfa. Það samsvarar 2,6% af vergri landsframleiðslu. Svo ég leyfi mér að lesa upp úr fjárlagafrumvarpinu, virðulegi forseti: „Rannís hefur einnig endurmetið umfang rannsókna og þróunarstarfa á árinu 2009 og hefur í kjölfarið lækkað áður útgefna tölu úr 3,1% af VLF niður í 2,82% af VLF. Rannís hefur ekki endurmetið mælingar lengra aftur en til ársins 2009. Sé miðað við þennan mælikvarða, þ.e. hlutfall rannsóknar- og þróunarútgjalda miðað við VLF, benda niðurstöður kannana Rannís til þess að rannsóknastarfsemi hafi dregist saman um 8% á milli áranna 2009 og 2011.“ Á síðasta kjörtímabili var verulega dregið úr framlögum til rannsóknarstarfsemi samkvæmt niðurstöðum Rannís. Síðan segir í framhaldinu í textanum sem fylgir á bls. 244, með leyfi forseta: „Ætla má að Ísland sitji nú í 10. sæti meðal þrjátíu OECD-þjóða þegar útgjöld til rannsókna og þróunarstarfa eru sett í samhengi við VLF.“ Svo er farið yfir það hvernig þetta hefur verið fjármagnað og hvernig það skiptist á milli fyrirtækja sem fjármögnuðu 48% útgjaldanna, ríkissjóðs sem fjármagnaði 42% útgjaldanna og erlendra aðila sem fjármagna 8% útgjaldanna. Hér segir, með leyfi forseta: „Opinber framlög til þessara málefna eru nokkuð há á Íslandi í samanburði við önnur lönd, en meðaltal OECD ríkja hefur verið í kringum 30%“ - ég endurtek: 42% á Íslandi. En 30%, meðaltalið, er ívið hærra en hjá hinum Norðurlöndunum að Noregi undanskildum. Þegar við skoðum þetta í því ljósi að við Íslendingar erum há á mælikvarða OECD-ríkja, við erum há á mælikvarða Norðurlandanna hvað varðar opinberu framlögin í rannsóknir og þróunarstarf kemur í ljós að það er enginn fótur fyrir umræðunni um að hér séum við að dragast aftur úr í samanburði við önnur lönd eða að hér hafi verið tekin einhver ný stefna. Horfum aðeins á samantektina á bls. 245 þegar við skoðum hversu miklu varið er í málaflokkinn samtals. Þar er birt tafla sem sýnir mat Rannís á því hvernig fjárveitingar ríkisins til rannsókna og þróunar skiptast á viðtakendur. Það er fróðlegt að skoða þessa töflu. Hún sýnir hvernig framlögin skiptast á menntastofnanir, opinberar rannsóknarstofnanir, Rannís og sjóði vistaða þar, alþjóðlegar stofnanir, sjóði aðra en í vörslu Rannís og svo áætlanir og önnur verkefni. Öll umræðan í þinginu hefur snúist um Rannís og sjóði vistaða þar. Það má til sanns vegar færa að í þessu fjárlagafrumvarpi er talan þó nokkuð mikið lægri en á árinu 2013. Árið 2013 var talan rúmir 3,4 milljarðar, á næsta ári verður hún tæpir 2,7 milljarðar. Þarna er samdráttur. En þegar við skoðum samtalstölurnar þá eru framlögin á næsta ári yfir 18 milljörðum. Hvernig hafa þau verið undanfarin ár? Þau eru sem sagt 18,1 milljarður, tæpir 18,2 milljarðar árið 2014 samkvæmt fjárlagafrumvarpinu, 2006 voru þetta 10 milljarðar, 2007 12, 2007 16,7, 2011 15,8, 2012 17, 2013 18,9, 2014 18,2 milljarðar. Allt eru þetta tölur á verðlagi hvers árs og ber að hafa í huga að hér hefur orðið verðbólga í millitíðinni en það er með engu móti hægt að segja að hér hafi orðið einhver mikill viðsnúningur með nýrri ríkisstjórn. Þvert á móti er eiginlega verið að halda uppteknum hætti með að auka framlögin í þennan málaflokk eins og ástandið í ríkisfjármálunum býður upp á. Ef við berum okkur saman við hvort sem er 2009, 2010, 2011 - reyndar er ekki sérstök samantekt hér fyrir árið 2010 á miðri blaðsíðunni en við vitum að dregið var mjög úr framlögunum samkvæmt niðurstöðu Rannís á milli 2009 og 2011 þegar síðasta ríkisstjórn var við völd. En þegar við skoðun bara stöðuna frá 2011 þá erum við komin yfir 18 milljarða en vorum í 15,8. Taflan sýnir hvernig fjárveitingar ríkisins til rannsókna og þróunar skiptast á viðtakendur. Mér finnst tölurnar tala sínu máli og eyða öllum vafa um að áfram er verið að styðja myndarlega, og betur en velflestar OECD-þjóðir, við rannsóknastarf. Hér er varið miklu í rannsóknastarf í samanburði við önnur Norðurlönd og í sögulegu samhengi er með engu móti hægt að halda því fram að verið sé að draga lappirnar eða að draga mjög úr þessum framlögum. Ég vil hins vegar taka það fram í þessari umræðu að ég styð þá stefnumótun sem átt hefur sér stað á undanförnum árum og byggir á því að við aukum framlög til samkeppnissjóða til að tryggja að raunveruleg samkeppni fari fram um framlögin. Þess vegna er skiljanlegt að menn geri athugasemdir við að Tækniþróunarsjóður og Rannsóknasjóður skuli þurfa að þola nokkra skerðingu núna, en heildarframlögin dragast hins vegar ekki mikið saman. Og þótt gert sé ráð fyrir því í fjárlagafrumvarpinu að undið verði ofan af fjárfestingaráætluninni í skrefum þá bíður það sérstakrar ákvörðunar ríkisstjórnarinnar hvernig tekið verður á framlögum til þessara sjóða á næstu missirum og árum. Það verður gert í réttu hlutfalli við bættan hag ríkissjóðs. Eftir því sem okkur vex fiskur um hrygg þá munum við vera í betri færum til að halda áfram uppbyggingu á þessu sviði. Ég tel að það sé í sjálfu sér enginn ágreiningur um það milli flokka að mikilvægt er að halda áfram myndarlegum stuðningi við þennan málaflokk.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðherra ræðuna og góða yfirferð hans um málið. Mig langar aðeins að staðnæmast við meginefni ræðu hans sem er umfjöllunin um tækni- og þróunarstarfið. Hún var fróðleg, hún var ágæt en mér fannst samt gæta þess misskilnings hjá hæstv. ráðherra að það væri sjálfstætt markmið að alveg óhugsandi væri að fjárfesta í framtíðinni með lántöku þegar rannsóknar- og þróunarstarf er annars vegar. Ég vil í því sambandi benda hæstv. ráðherra á mjög athyglisverða greiningu Viðskiptaráðs nýverið þar sem þeir komast að þeirri niðurstöðu að þegar um er að ræða hagvaxtaraukandi verkefni, eins og framlög í rannsóknar- og þróunarsjóðina og samkeppnissjóðina sem ég er ánægður með að hæstv. ráðherra talar fallega um, séu það verkefni sem skili það miklum ávinningi fyrir samfélagið að betra sé að halda framlögunum áfram en að ná jöfnuði í ríkisfjármálum. Það er mjög athyglisvert að skoða grein Davíðs Lúðvíkssonar og Hauks Alfreðssonar í Fréttablaðinu í morgun þar sem rakið er - þetta er bara empirísk stúdía á því hvernig þessum fyrirtækjum hefur vegnað - að þetta sé slík gríðarleg fjárfesting að þegar horft er á fyrirtæki sem fengu styrki úr Tækniþróunarsjóði árið 2005 vex starfsmannafjöldinn fram til 2012 úr 500 í 1.000 og fyrirtækin greiða framlög ríkisins tuttugu- til fjörutíufalt til baka á tímabilinu. Ég vil þess vegna segja að þrátt fyrir ágætisorð hæstv. ráðherra tala staðreyndirnar sínu máli og prófessorarnir gera sér það ekkert að leik að segja sig úr Vísinda- og tækniráði til að mótmæla áhugaleysi ríkisstjórnarinnar á þessum málaflokki.

Virðulegi forseti. Ég vil alls ekki gera lítið úr málflutningi þeirra sem hér er vísað til, þvert á móti. Ég tel að þeir hafi fært fram ágætisrök fyrir máli sínu og ég tala nú ekki um mikilvægt framlag þeirra til málaflokksins í heild sinni. En tölurnar segja okkur að á næsta ári verði Rannís og sjóðir vistaðir þar með 2,7 milljarða af opinberum framlögum en framlögin voru sléttir 2 milljarðar fyrir tveimur árum síðan. Þetta er vissulega lægra en var á yfirstandandi ári en það sýnir skýrlega að ríkisstjórnin vill halda áfram að byggja upp þessa sjóði. Væri rétt að taka lán til að halda uppbyggingunni áfram? Það er alveg sjónarmið og ég tel að sterk efnahagsleg rök séu fyrir því að það geti komið til greina í ákveðinn tíma, en það er akkúrat það sem við höfum verið að gera ár eftir ár og einhvern tíma verðum við að hætta að taka lán til að gera alla þá hluti sem við erum að gera. Við teljum einfaldlega að nú sé komið að því að við stöðvum skuldasöfnunina, sama í hvaða nafni hún er gerð, og fáum þannig alvöruviðspyrnu til að styðja myndarlega við þessa hluti eins og aðra á komandi árum. Það var alveg óhjákvæmilegt að ríkissjóður væri rekinn með halla eftir fall fjármálakerfisins. Það var öllum ljóst. Það hafa safnast upp miklar skuldir vegna þess og við teljum einfaldlega að ekki sé hægt að bæta á þær skuldir. Það mun á endanum bitna, ekki bara á getu okkar til að styðja við sjóðina heldur mun mikill hallarekstur ríkissjóðs beinlínis bitna á vaxtastiginu í landinu sem er versti óvinur þeirra fyrirtækja sem gjarnan sækja stuðning í þessa sjóði.

Virðulegi forseti. Ég er almennt séð sammála hæstv. ráðherra um mikilvægi jöfnunar í ríkisrekstri. Ég vil samt skilja hann eftir með eftirfarandi hugsun: Við núverandi aðstæður þegar við blasir að það verða lítil sem engin stóriðjuáhrif og uppbyggingaráhrif á næsta ári, þegar við erum í þeirri stöðu að það er orðið mjög tæpt um jákvæðan viðskiptajöfnuð, þegar við horfum fram á óvissu um gerð kjarasamninga, þegar við horfum fram á að ríkið ætlar fyrir fram að skammta sér alla spáða verðhækkun á næsta ári og hækka gjaldskrár fyrir fram og kynda þar með undir verðbólguþrýsting, eru ekki viðvörunarljósin að teiknast upp? Er ekki skynsamlegt að setja fjárfestingar í tækniþróun og innri vöxt í forgang til að auka getu okkar til að skapa útflutningstekjur á næstu árum? Og er ekki full ástæða til að endurhugsa suma þætti, þar á meðal þá ákvörðun sem tekin hefur verið um að verðbæta til fulls allar gjaldskrár? 

Virðulegi forseti. Ég tel að þegar við ræðum áhrif fjárlagafrumvarps á verðlag í landinu og síðan kaupmátt heimilanna verði að taka allt með í reikninginn. Þegar við gerum það sjáum við að heildaráhrif fjárlagafrumvarpsins eru jákvæð fyrir heimilin í landinu og það er áður en við tökum tillit til þeirra aðgerða sem nýlega hafa verið kynntar og snúa að skuldamálum heimila, verðtryggðum skuldum og leiðum til að lækka verðtryggðar skuldir eða takast á við verðbólgubálið sem hér geysaði 2007, 2008–2010. Vissulega er umhugsunarefni að það skuli hafa verið því sem næst föst regla í fjárlögum að hækka krónutölugjöld og skatta til samræmis við áætlaða verðbólgu næsta árs og ef til vill ættum við að taka upp þá nýju reglu 

Herra forseti. Hæstv. fjármálaráðherra bar sig allkarlmannlega þegar hann ræddi um fréttir af hægagangi eða stöðnun í stóriðjuuppbyggingu, að ljósið mikla hjá þeim sem trúað hafa fyrst á það sem aflgjafa uppbyggingar og vaxtar hér í landinu væri orðið ansi dauft, ef ekki bara slokknað. Það er hætt við að það sé styttra í tárin hjá þeim heittrúuðustu eins og hæstv. iðnaðarráðherra Ragnheiði Elínu Árnadóttur og hv. þm. Jóni Gunnarssyni og gæti þurft að fara að lána þeim vasaklút. Þetta hefur engu að síður áhrif á þjóðhagsforsendurnar. Það er rétt að minna á í þeim efnum, og þar verður ríkið að axla sína ábyrgð, að eins og horfir munu breytingar milli ára, 2013 til 2014, frekar hafa kælandi áhrif af því að ríkið er að draga frekar að sér höndina í sambandi við opinbera fjárfestingu. Þótt vissulega sé ánægjulegt að fá vísbendingar um að þriðji ársfjórðungur og fyrstu níu mánuðir ársins hafi verið betri vil ég líka mæla þau varnaðarorð að maður er marghvekktur á því að stökkva of mikið til þegar Hagstofan kemur með glænýjar ársfjórðungsmælingar. Við skulum hafa í huga að slíkar mælingar eru iðulega leiðréttar verulega eftir á þegar menn sjá betur í baksýnisspeglinum hvað raunverulega gerðist. Hæstv. ráðherra segir þó hér að hann telji, ef ég tók rétt eftir, að við komum inn á nýtt fjárlagaár með þokkalega miklum krafti. Það er kannski svolítið annað en maður heyrði stundum frá hæstv. fjármálaráðherra sem leiðtoga í stjórnarandstöðu á síðasta kjörtímabili þegar 2, 2,5 eða jafnvel næstum því 3% hagvöxtur eins og 2011 var algerlega ónógur. En hann hefur endurmetið þetta og það er ágætt. Við skulum vona að sem best gangi. Ég vil gera eina athugasemd sérstaklega við samanburð sem hæstv. ráðherra fór með um framlög til rannsóknar- og þróunarkostnaðar. Það er fullkomlega eðlilegt í aðstæðum eins og á Íslandi að hið opinbera leggi hlutfallslega meira af mörkum 

Virðulegi forseti. Já, ég get vel tekið undir að það er við því að búast að ríkið þurfi að vera með talsvert drjúgan hlut af rannsókna- og þróunarframlögum í hagkerfi eins og okkar sem er tiltölulega fábreytt í tegund atvinnustarfsemi. Engu að síður tala tölurnar sínu máli um að við skerum okkur að minnsta kosti ekki úr og ef eitthvað er erum við í efri hlutanum þegar kemur að samanburði innan OECD, a.m.k. í efsta þriðjungnum. Varðandi ástandið í hagkerfinu og landsframleiðsluna virðast nýjustu tölur vera vísbending um að það sé nokkru meiri kraftur í hagkerfinu en við þorðum að vona. Það að landsframleiðsla hafi vaxið um 3% á fyrstu níu mánuðunum bendir til þess að við verðum tryggilega fyrir ofan 3% þegar upp er staðið. Jafnvel þótt búast megi við því að þessar tölur verði endurskoðaðar síðar er þetta það sem við höfum í höndunum í dag og þetta er jákvæð vísbending. Í ljósi þess að kannski horfir ekki neitt sérstaklega vel með framkvæmdir í Helguvík í augnablikinu eru það góð tíðindi. Hins vegar væri auðvitað mikil synd ef sú mikla vinna sem þar hefur verið unnin og sú mikla fjárfesting sem þegar er komin þar nýtist ekki á næstum, í kringum 20 milljarða fjárfesting er nú þegar komin í undirbúningsframkvæmdir. Það væri líka synd ef ekki væri hægt að nýta þá orku sem er tilbúin á þeim forsendum einum að ekki semst um verð til að fara að framleiða hér verðmæti. Það væri mikil synd og við sæjum afleiðingar af því 

Herra forseti. Ef það er að teiknast upp að þess sé ekki að vænta að stakar stórar fjárfestingar lyfti upp fjárfestingarstiginu í landinu tel ég að endurmeta eigi það hvernig við getum eftir sem áður reynt að halda áfram að ná því upp, með hvaða tiltækum ráðum sem þar eru vænlegust. Ég held að reynslan hafi þegar sýnt okkur að við eigum vaxtargreinar í atvinnulífinu sem geta tekið hratt við sér. Þá er verðmætt að styðja við þær, jafnvel þótt þröngt sé í ári. Varðandi hagvaxtartölurnar neyðist ég því miður - ég hef ekki ánægju af því að vera hér boðberi einhverra slæmra tíðinda - til að benda á að að hluta til er hér á ferðinni hliðrun milli ára vegna þess að árið 2012 hefur verið metið niður. Þar af leiðandi lítur þetta út fyrir að vera meiri vöxtur en ef við lítum yfir lengra tímabil erum við ekki miklu betur sett en við gerðum ráð fyrir. Það lítur einfaldlega út fyrir að hagvöxturinn sé meiri eftir því sem útkoman á árinu 2012 

Herra forseti. Jafnvel þótt hér væri um að ræða hliðrun milli ára væri þetta engu að síður vísbending um að þróunin væri í rétta átt. Eitt af því sem maður tekur eftir varðandi hina samsettu þætti landsframleiðslunnar er að jafnvel þótt fjárfestingin hafi dregist saman miðað við árið 2012 var þar um að ræða mjög stór kaup í skipum og flugvélum. Ef við horfum fram hjá því og horfum á fjárfestingu í atvinnulífinu, að frádregnum fjárfestingum í skipum og flugvélum, er hún að vaxa. Hún er líka að vaxa á hverjum einasta ársfjórðungi á þessu ári þannig að fjárfesting annars staðar í atvinnulífinu er á uppleið. Vonandi er það vísbending um að fjárfesting almennt muni vaxa áfram inn á næsta ár. Það mundi skipta verulega miklu máli.

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. fjármálaráðherra fyrir að koma hingað til umræðunnar og bregðast við þeim spurningum sem ég hafði um áhrif Helguvíkur á forsendur frumvarpsins sem hér á að ræða á morgun. Ég vona að ráðherrann reynist sannspár um að merki séu um að viðskiptakjör okkar fari batnandi. Ekki mun af veita því þau hafa ekki verið verri áratugum saman og það er grafalvarleg staða. Það er rétt að nokkuð betri tölur hafa komið fram um hagvöxt á fyrstu níu mánuðum en við búum nú við það í okkar hagtölugerð að verið er að leiðrétta hagvaxtartölur jafnvel mörg ár aftur í tímann og kannski erfitt á það að treysta. Það er mikilvægt að við byggjum fjárlögin á þeim bestu upplýsingum sem við höfum á hverjum tíma. Nú er það einfaldlega þannig að ekki eru áform um að reisa þetta álver að óbreyttu og það er inni í forsendum frumvarpsins. Ég er sammála hæstv. ráðherra um nauðsyn þess að nefndin fari yfir þau áhrif á milli umræðna en ég teldi að það væri góður bragur á því ef ráðherrann gæti haft atbeina að því að ráðuneyti hans tæki a.m.k. saman fyrir umræðuna á morgun minnisblað þar sem komi fram hvaða tekjur voru áætlaðar vegna álversins í Helguvík og hversu stóran hlut það átti að leika í hagvextinum á næsta ári og síðan hvaða áhrif það hefur á áætlunina fyrir 2015 og 2016. Sömuleiðis, ef ráðherrann vill, þá jákvæðu þætti sem gætu legið í betri árangri á fyrstu níu mánuðum ársins en ráð var fyrir gert. Menn hefðu þá þær upplýsingar frá fjármálaráðuneytinu og úr þjóðhagsspánni frá Hagstofunni þegar farið er í efnisumræðu um fjárlögin á morgun. Ég ætla ekki að vera með þau leiðindi að segja að þetta séu það stór frávik að kalla þurfi til nefndarfundar fyrir umræðuna en ég held að það væri gagn að því fyrir alþingismenn alla að hafa þessar 

Herra forseti. Það er sjálfsagt að athuga hvað hægt er að gera í fjármálaráðuneytinu til að verða við þessari beiðni til að styrkja umgjörð umræðunnar á morgun. Eins og venja er til byggir fjárlagafrumvarpið á hagspánni eins og hún kemur frá Hagstofunni. Það er ekki gerð sjálfstæð spá í fjármálaráðuneytinu og mér er ekki fullkunnugt um það hvort áhrif af breytingum á einstökum liðum landsframleiðslunnar eins og henni er spáð á næsta ári eru brotin niður í tekjuáætluninni þannig að hægt sé að svara þeirri fyrirspurn hv. þingmanns hvort minni fjárfesting í stóriðju mundi hafa bein áhrif á tekjurnar með einhverjum hætti. Mig grunar að það sé miklu frekar spáin um hagvöxt og hina meginundirliggjandi þætti landsframleiðslunnar sem mestu skipti. Þegar við horfum á nýjustu tölur fyrir árið 2013 tel ég að myndin sem við höfum fyrir framan okkur sé sú að jafnvel þó að ekki yrði af álveri í Helguvík sjáum við meiri kraft að öðru leyti í hagkerfinu á þessu ári sem muni smitast yfir á næsta ár. Fljótt á litið tel ég því ekki að ástæða sé til að hafa miklar áhyggjur. Þess utan bendi ég á að í þjóðhagsspánni frá 15. nóvember 2013 segir Hagstofan að gert sé ráð fyrir því að framkvæmdir í stóriðju verði í hámarki á árinu 2015 og 2016 í Helguvík en ekki á árinu 2014.

Virðulegur forseti. Ef það er engin ástæða til að hafa áhyggjur af þessu þá sýna þær tölulegu upplýsingar sem um er beðið bara fram á það. Hagstofan getur auðveldlega gert grein fyrir því hvaða áhrif þetta hefur á hagvöxtinn og þegar menn hafa þær tölur á fjármálaráðuneytið nokkuð auðveldlega að geta áttað sig á því hvaða áhrif það hefur í aðalatriðum, gróflega, á tekjurnar. En ég vildi aðeins nota tækifærið í síðara andsvari og nefna tekjuskattinn af því að hæstv. ráðherra ræddi líka um hann. Ég vil segja að okkur greinir út af fyrir sig ekki á um það að auðvitað á að reyna að létta byrði heimilanna í landinu af tekjusköttum ef færi eru til þess. Það sem við höfum hins vegar gagnrýnt, og í því hefur ríkisstjórnin auðvitað sínar pólitísku áherslur, er að tiltölulega lítill hópur þeirra sem hæstar hafa tekjurnar munu fyrst og fremst njóta þess. Þeir sem lægstar hafa tekjurnar njóta þess í engu og þeir sem meðaltekjur hafa njóta þess miklum mun minna 

Virðulegi forseti. Ég ætla alls ekki að segja nefndinni fyrir verkum hvernig hún hagar störfum sínum í aðdraganda umræðunnar eða milli 2. og 3. umr. Ég geri ráð fyrir því að nefndin kalli eftir upplýsingum af áhugi er fyrir því, hvort sem er frá ráðuneyti fjármála og efnahagsmála eða beint frá Hagstofunni. Varðandi tekjuskattinn og fyrirhugaða lækkun hans er það nú svo að við erum með tekjuskattsprósentu sem felur í sér að eftir því sem launin eru hærri þeim mun fleiri krónur greiða menn í skatt. Þegar þessi tekjuskattsprósenta er lækkuð þá koma færri krónur í skatt hjá þeim tekjuhærri, sem afleiðing af tekjuskattslækkuninni, og það eru færri krónur sem skila sér til þeirra tekjulægri En ef við horfum á það sem eftir situr, þ.e. greiddan skatt, 

Herra forseti. Það fer nú alltaf svo fyrir mér þegar ég á að fjalla um fjárlagafrumvarp, og núna ýmsar forsendur fjárlagafrumvarps, þá fallast mér nánast hendur vegna þess að framsetningin er kannski ekki mjög árennileg. Ég held ég hafi fengið jákvæðar undirtektir við það að hugsanlega væri hægt, og mér skilst að svo sé, að setja þetta fram á notendavænna formi en gert er. En ég hef sem betur fer gaman af púsluspilum, krossgátum og því um líku þannig að mér leiðist ekkert voðalega mikið þegar ég er að reyna að púsla þessu saman og finna út hvað á við hvað í þessu öllu saman. En nú fjöllum við sem sagt um tekjuhlið frumvarpsins en það hlýtur náttúrlega að koma gjöldunum líka eitthvað við. Ég ætla aðallega að fjalla um gjaldskrárhækkanir eða verðlagshækkanir í frumvarpinu. Síðan ætla ég að fjalla um endurgreiðslur vegna þróunarverkefna og nýsköpunarverkefna. Ég ætla að tala eitthvað um skráningargjöld og útvarpsgjöld, að kannski mætti setja það undir markaða tekjustofna. Þetta er það sem ég mun helst beina máli mínu að í þessari umfjöllun. Hvað varðar gjaldskrárhækkanir sem hafa verið ræddar, þingmenn hafa komið inn á það í ræðum sínum hér í dag, þá er það sjónarmið vissulega rétt að það er vont og erfitt í því verðbólguþjóðfélagi sem við búum í ef bensíngjöld eða þau gjöld sem hækka með verðlagshækkunum, sem myndast náttúrlega sem tekjur inn í ríkissjóð, hækka ekki með verðlagi. Auðvitað getur það skapað erfiðleika og getur endað í því ef ekki er aðgát höfð að hækkanir á þeim gjöldum dragist aftur úr og svo standi menn allt í einu frammi fyrir því að þau hafi ekki hækkað og þar með sé komið mikið gap. Það mun reyndar hafa verið svo að þegar þurfti aldeilis að ráðast í og taka alvarlega á ríkisfjármálum eftir árin 2008 og 2009 og þar á eftir hafi verið einhver slaki í þessu. Á hinn bóginn mætti náttúrlega hugsa sér, ef það er náttúrulögmál að þessi gjöld eigi öll að hækka með verðlagi á hverju ári, hvort það ætti þá ekki bara að vera vísitölubundið. Á þetta þá ekki að vera bundið við einhverja vísitölu, neysluverðsvísitölu eða eitthvað slíkt? Maður getur spurt sig að því. Nú eru kjarasamningar fram undan hjá okkur og þá koma atvinnurekendur fram, Seðlabankinn og þeir sem mæla fyrir hönd ríkisstjórnarinnar og allir vara við of miklum kauphækkunum. Varið ykkur nú, ekki hækka kaup í landinu því það þýðir bara nýtt verðbólguskot. Samt sem áður tel ég að það séu tvö atriði sem þarf að athuga. Það alvarlegasta sem við eigum við að etja í efnahagsmálum eru annars vegar gjaldeyrishöftin og hins vegar lág laun fólks í landinu. Þetta tvennt þarf að laga. Við þurfum að finna út hvernig við getum aflétt gjaldeyrishöftunum og síðan þurfum við að finna út hvernig hægt er að hækka kaup við fólkið í landinu án þess að skriða fari af stað. Ég neita þeim málflutningi sem hafður er uppi að launahækkunum sé helst um að kenna að verðlag í landinu hækki. Þegar Reykjavíkurborg hafði samþykkt fyrir nokkrum vikum ýmsar gjaldskrárhækkanir urðu mikil mótmæli og Reykjavíkurborg var næstum því ásökuð um að ætlunin væri að ýta verðbólguhjólinu á fleygiferð af stað. Hvað gerir Reykjavíkurborg þá, þeir sem stjórna þar? Þeir hugsa sig um og draga þær gjaldskrárhækkanir allar til baka til að leggja sitt lóð á þær vogarskálar að hér megi nást kjarasamningar fólkinu í landinu til hagsbóta án þess að verðbólguhjólið fari á fulla verð. Önnur sveitarfélög hafa farið að fordæmi Reykjavíkurborgar mörg hver í þessum efnum og dregið til baka gjaldskrárhækkanir sínar. Mér er sagt að í hækkun neysluverðsvísitölunnar geti gjaldskrárhækkanir hjá sveitarfélögum vegið upp undir 12% og hjá ríkinu önnur 12%. Ef sveitarfélögin drægju allt sitt til baka væri búið að draga 12% úr verðbólguhættunni. Ef ríkið færi í þá vegferð líka væru komin önnur 12%. Þá værum við komin þarna með fimmtung, jafnvel fjórðung, sem hið opinbera eins og það er allt saman komið, þ.e. ríki og sveitarfélög, hefði lagt sem lóð á vogarskálina til að leggja sitt af mörkum svo að kjarasamningar náist í landinu án þess að verðbólguhjólið færi af stað. Þess vegna tel ég að núna eigi ríkisvaldið að hugsa sig mjög alvarlega um hvort ekki sé rétt að leggja þetta lóð á vogarskálina og þá væri að bíða eftir því hvað Samtök atvinnulífsins og atvinnurekendur í landinu gerðu þegar aðrir hafa lagt sitt af mörkum á þennan hátt. Ég verð að segja að ég gef lítið fyrir atvinnuveg í landinu sem kvartar alltaf yfir því að þurfa að borga kaup, því að það færi lítið fyrir fyrirtækjunum í landinu ef fólkið vildi ekki vinna fyrir þau. Við sjáum dæmi um það. Talað er um að verslun sé í miklu lágmarki. Af hverju er verslun í lágmarki? Það er af því að fólk hefur ekki peninga, það á ekki peninga til að kaupa í búðum. Eitt okkar alvarlegasta vandamál er hvað kaupið í landinu er lágt. Þess vegna segi ég enn og aftur, ég tel að nú eigi að líta mjög alvarlega til þess að hækka ekki þau gjöld eins og lagt er upp með í frumvarpinu. Þá langar mig að koma að endurgreiðslum til þróunarverkefna. Ég ætla að nefna grein sem nokkrum sinnum hefur reyndar verið vitnað til hér í dag, fróðlega grein sem birtist í Fréttablaðinu í dag eftir Davíð Lúðvíksson og Hauk Alfreðsson. Þeir taka þar mið af fyrirtæki - þeir nefna reyndar ekki fyrirtækið en ég gæti best trúað að það væri Marel, þið hafið það ekki eftir mér - en þeir nefna fyrirtæki og segja að á árunum 2006–2013 sé stuðningur og niðurgreiðsla til þessa fyrirtækis - talað er um eitt fyrirtæki - 175,6 milljónir. Tekjur ríkissjóðs af fyrirtækinu á sama tíma eru 392,3 milljónir. Á þeim sex eða sjö árum, 2006–2013, eru 2.016 millj. kr. í plús sem ríkissjóður hefur haft af þessu. Og það er alveg augljóst að það margborgar sig fyrir ríkissjóð, fyrir okkur öll, að byggja upp atvinnulíf í landinu. Það er alveg sama hvað sagt er þá höfum við byggt á frumatvinnuvegunum og ég ætla ekki að gera lítið úr frumatvinnuvegum þessa lands. Sjávarútvegur hér er ábyggilega flottasti sjávarútvegur í heimi og ég ætla ekki að gera lítið úr því. En það er nauðsynlegt fyrir okkur að byggja upp eitthvað annað til framtíðar. Við höfum verið með sjávarútveginn, síðan átti að renna stoðum undir atvinnulífið fyrir mörgum árum og menn fóru í álframleiðslu og síðan þá sáu menn ekkert annað en ál og aftur ál. Nú eru fréttir um að vonarneistinn sem margt fólk hafði um uppbyggingu í Helguvík sé væntanlega sleginn af. Það er náttúrlega ekkert annað en það sem var út af fyrir sig búið að segja, að mjög líklega yrði það slegið af. Einhver sagði í umræðunni áðan að ástæðan fyrir því að ekki hefði verið farið af stað miklu fyrr væri sú að ekki hafi náðst samkomulag um verð á rafmagni. Auðvitað hlýtur það að vera frumforsenda fyrir því að samkomulag náist, að sá sem selur telji sig hafa einhvern ávinning af því að selja. Það var bara ágreiningur um verð. Það er aldeilis undirstaða þess að einhver selji eitthvað að hann fái það verð fyrir sem hann þarf til að halda áfram að vera til. Ef maður borgar ekki það sem til þarf verður fyrirtækið ekki til á morgun. Þess vegna verða þeir sem kaupa rafmagn af einhverju fyrirtæki að vera tilbúnir til að borga það sem til þarf til að fyrirtækið geti verið til á morgun og helst stækkað og gert eitthvað annað. Virðulegi forseti. Mér finnst það kannski ekki blasa við en mér finnst aðeins í það skína sem er að gerast hérna þessa dagana, eins og í fjáraukalögunum núna, þegar fjárlaganefnd dregur til baka þær áætlanir sem voru uppi um að skerða Rannsóknasjóð og Tækniþróunarsjóð. Ég hef sannast að segja á tilfinningunni, virðulegur forseti, að það sé að renna upp fyrir ríkisstjórn og þeim sem eru við stjórnvölinn núna hvað þetta skiptir máli. Ég held að það sé rétt og ég hafði alveg sömu tilfinningu og hv. þm. Guðmundur Steingrímsson lýsti í dag að þegar fjárfestingaráætlunin var samþykkt voru sumir hálfbrosandi og sögðu: Þetta eru meiri blábjánarnir að samþykkja þetta. Ég held að það sé bara að renna upp fyrir fólki núna að þetta er vaxtarbroddurinn í þjóðfélaginu. Þetta er okkar von og ef við styðjum ekki við hana þá er illa farið fyrir okkur. Hvað varðar breytingartillögu frá nefndinni, efnahags- og viðskiptanefnd, er tillaga um að hægt sé að draga frá 20%, lækka ekki skattfrádráttinn úr 20% niður í 15%, en hins vegar á að lækka hámark sem hægt er að greiða. Það held ég að sé mjög óskynsamlegt einmitt vegna þess að það yrðu hin stærri fyrirtæki sem hugsanlega mundu nota - ég vil segja, virðulegi forseti, ég tel ekki óskynsamlegt að halda skattfrádrættinum, þeim sem hann var, en ég tel óskynsamlegt að hreyfa við þessu yfirleitt og það yrðu væntanlega stærri fyrirtækin sem mundu nota hærri styrki og það eru einmitt þau fyrirtæki sem aðrir vilja kannski kaupa og sem mesta hættan er á að missa úr landi. Við verðum líka að hugsa um það að missa þau fyrirtæki ekki úr landi sem hafa byggst hér upp. Það sem stendur í áliti meiri hluta nefndarinnar vekur mér nokkra forvitni, þ.e. um stuðning við nýsköpunarfyrirtæki, með leyfi forseta: „Kom það sjónarmið fram að með henni væru fyrirtækjum send röng skilaboð …“ - Sem er rétt. Síðan kemur: „Þá kom það mat fram að áhrif gildandi ákvæða laga um stuðning við nýsköpunarfyrirtæki á greiðslustöðu ríkissjóðs væru í raun jákvæð …“ - Áður var bent á það. Og svo að lokum þetta, virðulegi forseti, sem mig langar að fá skýringu á: „Var jafnframt dregið í efa að lækkunin mundi skila ríkissjóði þeim tekjum sem áætlað væri á árinu 2015.“ Ég átta mig ekki alveg á hvað þetta þýðir. Er það út af því að svo mörg fyrirtæki eru búin að sækja um? Ef það er svo er það væntanlega ástæðan fyrir því að þessar breytingar voru gerðar á fjáraukalögunum í dag, þ.e. svo mörg fyrirtæki voru búin að sækja um að ekki var hægt að hætta við. Það er svo mikill vilji í landinu til að fara í nýsköpun og þróun að ríkisstjórnin getur ekki skorið niður á þessa vaxtarbrodda eins og hún helst vildi. Það er bara það sem er. Síðan langar mig að tala um skráningargjöldin í háskólann, og farið hefur verið yfir það. Það er eitt púsluspilið. Það kemur ekki fram þegar maður les saman tekjufrumvarpið og fjárlagafrumvarpið en í raun mun hækkun á innritunargjöldunum verða yfir 200 milljónir en aðeins 39 milljónir eiga að renna til háskólans. Meira að segja er sagt að þær 39 milljónir séu vegna 3.300 nýrra ársnemenda, svo ekki er gagnsæinu fyrir að fara þar. En þetta kemur aðeins inn í umræðuna sem var hérna líka fyrr í dag um markaða tekjustofna. Menn taka útvarpsgjöldin, þeir taka skráningargjöld inn í háskólana, taka markaða tekjustofna, tóku fjarskiptasjóðinn í morgun og segja: Við setjum þetta bara allt í ríkissjóð. En leggja samt sem áður á nefskatt, skráningargjöld og allt þetta. Leggjum þetta á. Og þeir virðast gera það undir því yfirskyni að það sé umræða einhvers staðar, umræða í fjárlaganefnd um að við hættum að nota markaða tekjustofna. Ég get alveg fallist á það, virðulegi forseti, að full ástæða er til að skoða markaða tekjustofna. En ekki er hægt að gera það allt í miðjum klíðum, leggja á innritunargjöld, leggja á útvarpsgjald og setja svo allt inn í ríkissjóð. Ef við ætlum að afnema markaða tekjustofna og gera hlutina öðruvísi, sem ég held og endurtek að gæti verið skynsamlegt, þá verður að gera það áður en byrjað er að sullumalla með þá hluti. En ég verð mér til skemmtunar, virðulegi forseti, að lesa setningu sem ég varð vör við þegar ég skoðaði útvarpsgjaldið. Mér finnst það lýsa svolítið afstöðu ríkisstjórnarinnar og þá kannski ekki síst til fjárfestingaráætlunarinnar og öllum þeim áformum sem voru uppi, vegna þess að það voru áform um hvernig mætti byggja upp í framtíðinni. Og þá stendur hérna: „Sem liður í ráðstöfunum til að falla frá nýjum og óhöfnum útgjöldum er í frumvarpinu gert ráð fyrir …“ - Það eru sem sagt sérstakar ráðstafanir uppi til að fara í gegnum og leita að því hvað þau ætluðu að hækka. Hvað ætluðum við að hækka þarna? Hvað ætluðum við að gera þarna? Það eru sem sagt settar upp sérstakar ráðstafanir í Stjórnarráðinu til að finna út hvað þurfi nú að taka upp.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir góða ræðu. Hún kom inn á verðlagsbreytingar og hækkanir gjalda hjá ríkissjóði sem koma fram í þessu frumvarpi og áhrif þess á komandi kjarasamninga sem eru nú opnir, en aðilar vinnumarkaðarins eða þeir sem eru launþegamegin hafa lýst yfir miklum áhyggjum, og reyndar líka Samtök atvinnurekenda, af gjaldskrárhækkunum í þjóðfélaginu. Mig langar að fá að heyra betur frá hv. þingmanni hvort hann telji að þetta geti verið bensín á verðbólgubálið og hvort það geti undið upp á sig ef ríkið gengur fram með þessu fordæmi. Það hefur verið látið að því liggja að hinn almenni launþegi beri ábyrgð á verðbólgu í landinu í gegnum tíðina, almennar launahækkanir í landinu, og þá kannski horft til fólks sem er ekki á mjög háum launum. Það hefur meðal annars verið ýjað að því hjá Seðlabankanum sem hvetur til þess að gerðir verði mjög hóflegir kjarasamningar og var gefin upp, að mig minnir, prósentutala í þeim efnum eða tekið undir með atvinnulífinu um að samningarnir eigi að vera innan 2% hækkunar. Við skulum heyra frá hv. þingmanni hvað hann telur um þá víxlverkun launa og verðlags sem hefur verið glíma hér í þjóðfélaginu og menn hafa kennt hver öðrum um að bera ábyrgð á því. Hvar á þessi rúlletta að enda og hver á að sýna gott fordæmi og reyna að koma á stöðugleika ef það er ekki ríkið?

Virðulegi forseti. Ég held að víxlverkun launa og verðlags hafi aðallega verið notuð þegar launin voru líka vísitölutryggð en svo voru launin tekin úr sambandi, en eiginlega, þegar til lengdar lét, ekkert annað. Þegar til lengdar lét var ekkert annað tekið úr sambandi en launin og það er náttúrlega ekki gott. Þá er ég ekki að mæla fyrir því að við vísitölutryggjum laun. Ég held að það sé ekki skynsamlegt. Það væri náttúrlega best fyrir okkur ef við gætum losnað sem mest við vísitölutryggingar. En við megum heldur ekki gleyma því af hverju vísitölutrygging var sett á. Það var út af því að alveg ógerlegt var að ráða við þetta öðruvísi. Ég hef hins vegar aldrei skilið af hverju til dæmis vísitölutryggingin á lánum var ekki tekin af á bilinu 1999–2001. Ég bjó þá í útlöndum og skammaðist þar við vini mína og félaga út af því. Það hafði nú ekki mikið að segja að tala um það í kaffiboðum í Belgíu. Ég skildi það aldrei þá og skil það ekki enn, þá var tækifærið, það þarf að bíða eftir því tækifæri. Ef við tökum Seðlabankann er það náttúrlega þannig að Seðlabankinn rúllar upp hagfræðimódelum. Það er alveg rétt að ef laun hækka í landinu og ekkert annað gerist og enginn annar heldur að sér höndum og gjaldskrárhækkanir eru hjá ríkinu og gjaldskrárhækkanir þarna og launin hækka og vörugjaldið hækkar og gengið lækkar, þá heldur þetta endalaust áfram. Einhver verður 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svörin. Hún kom líka inn á nýsköpunarfyrirtækin og það að ætla að draga úr endurgreiðslu til nýsköpunarfyrirtækja, sem kemur fram í þessu frumvarpi. Við vitum að mikil gróska hefur verið, eins og hv. þingmaður kom inn á, hjá nýsköpunarfyrirtækjum í landinu og ótrúlega mikið jákvætt og gott sprottið upp úr þeim geira á þessum erfiðu árum þegar fólk þurfti virkilega að leggja höfuðið í bleyti, nota hugvitið og leita leiða til að bera ábyrgð á eigin lífi, finna sér atvinnutækifæri og reyna að gera allt hvað það gat. Nú hefur það komið fram hjá Viðskiptaráði, minnir mig, að það telji ekki réttlætanlegt að skera það mikið niður til að ná jöfnuði í ríkisfjármálum að það bitni á þeim mikla uppgangi sem hefur verið hjá nýsköpunarfyrirtækjum og í rannsóknum og þróun, sem til lengri tíma litið skilar þjóðfélaginu miklum tekjum. Menn eru þá að eyðileggja það að ríkið fái framtíðartekjur frá þessum greinum sem þurfa ákveðinn stuðning í upphafi. Mig langar að heyra viðhorf hv. þingmanns til þess. Er hún sammála Viðskiptaráði í þeim efnum að menn megi ekki ganga svo nærri nýsköpunarfyrirtækjum og sprotum í þjóðfélaginu að það minnki líkur á að ríkið fái miklar tekjur í framtíðinni af þessari grein sem hefur verið að vaxa og dafna og hefur vitanlega fengið stuðning frá fyrrverandi stjórnvöldum?

Virðulegur forseti. Það má alveg færa að því rök að rétt sé að vera að einhverju leyti með slaka í hagkerfinu, í ríkisfjármálum í kreppu til að byggja upp nýja atvinnuvegi og setja peninga í nýsköpun og þróun. Á þessum tímapunkti styð ég hins vegar eindregið þá stefnu ríkisstjórnarinnar að afgreiða hallalaus fjárlög. Ég mundi aftur á móti gera það allt öðruvísi. Við erum að tala um atvinnuvegina og við erum með atvinnuvegi í landinu sem eru í blússandi gangi. Ég tel að færa ætti peninga frá þeim atvinnuvegum yfir í nýju atvinnuvegina til að koma fleiri stoðum undir atvinnulífið, ég held að það hafi verið kallað það einhvern tíma á mínum yngri árum. Þess vegna var ég mótfallin því að lækka veiðigjaldið og þess vegna var ég mótfallin því að lækka það sem kalla má neysluskatta á ferðamenn og færa virðisaukaskattinn á gistingu niður í 7% frá því sem ákveðið hafði verið, að hafa það í 14%, þegar ferðaiðnaðurinn er í blússandi gangi. Ég mundi mæla með því að farin yrðir sú leið en ég 

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Valgerði Bjarnadóttur fyrir ágæta ræðu. Ég er sammála henni um mjög margt, kannski flest, ekki alveg allt. Hún vék að ýmsum prinsippmálum í ræðu sinni, þar á meðal um skattlagningu, markaða tekjustofna og almenna skattlagningu. Ég er fullkomlega sammála þingmanninum um að línur þurfi að vera skýrar hvað þetta snertir. Það er þannig rangt að hækka gjöld á háskólanema, taka afraksturinn inn í ríkissjóð og láta hann aðeins að hluta til renna til Háskóla Íslands eins og þingmaðurinn vakti réttilega máls á. Hins vegar er ég ósammála því sem fram hefur komið, m.a. í ræðum manna hér í dag, að framtíðin beri það í skauti sér að við leggjum af markaða tekjustofna. Ég held að þróunin muni ganga í gagnstæða átt, fólk vill fá að hafa áhrif á skatta sína og kemur til með að vilja greiða atkvæði í beinum kosningum um einstaka þætti sem það vill geta fjármagnað og þá treyst því að fjármunirnir renni til þeirra málefna. Ég er ekki viss um að þetta sé endilega gott á öllum sviðum en mér segir svo hugur að þróunin verði í þá átt þótt spekingar í fjárlagagerð og skattheimtu séu margir á þeirri hugsun að þetta hljóti að hverfa. Ég held að það verði ekki. En varðandi launin, er ekki vandinn sá að launamisréttið í landinu er orðið allt of mikið? Við erum að horfa til fiskverkafólks sem er með undir 200 þús. kr. á mánuði í laun og síðan erum við með ýmsa atvinnurekendur, ekkert alla, sem greiða sér himinhá laun og taka 

Virðulegi forseti. Auðvitað er launamunur í landinu. Hv. þingmaður tekur dæmi af fiskverkafólki og eigendum útgerðarfyrirtækja eða fiskvinnslufyrirtækja. Þar er munurinn mjög mikill og kannski mestur. En það er líka mjög mikill launamunur á milli stjórnenda í venjulegum fyrirtækjum og venjulegs skrifstofufólks sem er á hærri launum en fiskverkafólkið. Það verður svo miklu meira áberandi í litlu þjóðfélagi eins og okkar þegar þeir fáu sem stjórna, þeir fáu sem eru yfir - ég er alltaf að lenda í því að mig vantar einhver orð af því að ég væri svo orðljót og ég get ekki notað ljótustu orðin í þessum ræðustól - þeir sem ráða svífast einskis þegar þeir skammta sjálfum sér og vilja svo meina hvað er nógu gott í liðið. Ég hef vissulega áhyggjur af því og það er hluti af þessu. Það er þetta viljaleysi þeirra sem reka fyrirtæki í landinu til að 

Hæstv. forseti. Ég tek undir þetta sjónarmið. Auðvitað þurfa atvinnurekendur eða þeir sem hafa ráð á því að deila verðmætunum sjálfir að sýna ábyrgð. Mér fannst þessi ósvífni sem hv. þingmaður vék að birtast ágætlega í auglýsingu frá Samtökum atvinnulífsins ekki alls fyrir löngu. Hún vakti mikla reiði í röðum launafólks þar sem atvinnurekendur horfðu til þess sem mundi gerast ef laun yrðu hækkuð. Þá var andsvarið til dæmis frá Starfsgreinasambandinu að það væri ekki saman að jafna lágum launum og háum launum. Þeir sem stóðu að þessari auglýsingu áttu það sammerkt að vera með mjög há laun borið saman við þá sem þeir voru að tala til. Maður hugsar sitt líka þegar maður heyrir til dæmis forsvarsmenn Seðlabanka Íslands tala um launaþróun og fordæma launahækkanir almennt án þess að skilgreina hvað þeir eiga við. Eiga þeir við öll laun eða bara laun hinna, ekki sín eigin vegna þess að þeir sjálfir eru sæmilega haldnir? Þetta er nokkuð sem þarf að innleiða í samfélagsvitundina, að fólk ber ábyrgð. Það bera allir ábyrgð og ekki síst þeir sem stýra skiptingu á verðmætum samfélagsins.

Virðulegi forseti. Ég tek mjög svo undir þetta. Þeir sem stýra fyrirtækjum og þeir sem geta samið við fólk um kaup bera auðvitað ábyrgð. Þeir bera ábyrgð á því að fólkinu líði vel. Stundum monta fyrirtæki sig af því að það sé góð vinnuaðstaða og annað. Mér finnst ekki hægt að monta sig af því, það er bara sjálfsagt mál, það á að vera svoleiðis. Fyrirtæki eiga að borga góð laun. Það sem ég hef aldrei skilið er að mér finnst margir sem stjórna fyrirtækjum ekki átta sig á því að ef starfsfólkið er ánægt með launin og telur sig sæmilega haldið held ég að fyrirtækið gangi betur. Það er kannski svolítið barnalega ævintýralegt af mér að halda að þetta sé svona, en ég held það samt. Ég held að ánægt starfsfólk sem fær gott kaup vinni betur, og ekki síður ganga fyrirtækin betur ef fólkið í landinu hefur peninga milli handanna vegna þess að fólk kaupir þá meira. Fyrst og síðast kvarta ég helst yfir því varðandi þá sem reka fyrirtæki í landinu að mér finnst þeir ekki viljugir til að taka þátt í að byggja upp samfélagið, í fyrsta lagi með því að borga ekki almennilegt kaup og í öðru lagi með því að vilja ekki borga skatta þegar þeir eiga fyrir þeim eða því sem ekki eru einu sinni skattar heldur borga fyrir afnot 

Virðulegur forseti. Ég þakka fyrir góða fundarstjórn á fundinum og það góða samkomulag sem hér hefur verið. Nú er komið fram á kvöld og var út af fyrir sig samkomulag um að funda eitthvað fram eftir degi, en nú hafa verið boðaðir nefndarfundir snemma í fyrramálið og fram undan á morgun er mikilvægasta og þýðingarmesta umræða á þingi á hverju ári, 2. umr. fjárlaga sem gefinn er sérstaklega góður tími. Það er auðvitað mikið af gögnum, m.a. nýjum gögnum sem þingmenn þurfa að kynna sér áður en að þeirri umræðu kemur. Mig fýsir því að vita hjá forseta hversu lengi ætlunin er að halda umræðum áfram í kvöld.

Hæstv. forseti. Ég tek undir með formanni þingflokks Samfylkingarinnar, hv. þm. Helga Hjörvar, að það var enginn sem hreyfði andmælum við því að fundað yrði eitthvað fram í kvöldið, en nú væri gott að fá upplýsingar um það hvað stjórn þingsins hyggst fyrir í þeim efnum. Ég held að það hljóti að vera einsýnt að við förum ekki lengra með fundarhald en eitthvað fram undir miðnættið í hæsta lagi. Það væri gott að fá um þetta upplýsingar hið fyrsta.

Virðulegi forseti. Það er náttúrlega ekkert óeðlilegt að við þurfum að vera hérna eitthvað fram eftir kvöldi, þau voru núna fyrst að streyma inn öll þau mál sem nauðsynlegt er að klára fyrir áramótin. Ég vil hins vegar taka undir með þeim sem hér hafa talað að ég vona að fundurinn standi ekki lengur en svona upp undir miðnætti. Fyrir utan að mikilvægasta umræðan er fram undan, eins og komið hefur fram, þá eru gögnin sem fylgja henni ekki mjög árennileg, eins og ég hef sagt tvisvar eða þrisvar hér í ræðustól. Þess vegna þurfum við tíma og þurfum að vera svona sæmilega útsofin til að geta lesið þetta og púslað þessu öllu saman, því að allt kemur þetta svolítið hvert úr sinni áttinni.

Herra forseti. Ég hef einmitt akkúrat ekkert út á fundarstjórn forseta að setja og hvet forseta til að halda áfram með fundinn, því að ég bíð í óþreyju eftir því að halda ræðu og hlýða áfram á ágæta umræðu um forsendur frumvarps til fjárlaga. Hins vegar eru þær ræður sem hér eru haldnar nánast orðréttar ræðum sem stjórnarandstæðingar fluttu fyrir síðustu jól og þarsíðustu jól og þarþarsíðustu jól nema þá voru þær haldnar klukkan hálftólf enda úthaldið meira.

Virðulegi forseti. Ég vil bara minna á að mjög miklar breytingar hafa orðið á fjárlagafrumvarpinu frá 1. umr. og fram í 2. umr. og við þurfum tíma til að setja okkur inn í þær breytingar, glöggva okkur á þeirri þjóðarsátt sem formaður fjárlaganefndar tilkynnti okkur í kvöldfréttunum að hefði verið sköpuð með þessum tillögum og til að vera í stakk búin til að umfaðma hana hér af kærleika í sönnum jólaanda í fyrramálið. Því hvet ég til þess að við fáum að vita það sem fyrst hvernig forseti hyggst hafa framhald fundar hér áfram í kvöld.

Forseti getur upplýst að það er óráðið hversu lengi verður haldið áfram, en það ræðst nokkuð af því hvernig mál ganga fram. En forseti telur rétt að við hefjumst handa við fund og reynum að þoka málum hér fram. Það skýrist svo væntanlega þegar á líður kvöldið hversu lengi fundi verður fram haldið.

Virðulegur forseti. Það er eðlilegt að hæstv. forseti þurfi að hafa eitthvert samráð við samstarfsmenn sína um forsetaembættið hér í þinginu, um það hvenær fundinum verður lokið í kvöld. Það tókst ágætlega í gærkvöldi, á góðum fundi forseta með formönnum þingflokka, að ljúka umræðum og þetta hefur gengið ágætlega vel síðan þá. Ég tel mikilvægt að við reynum að halda því þannig og það eru eðlileg og málefnaleg sjónarmið sem liggja að baki því að fyrir umræðuna á morgun þurfa þingmenn bæði að fá tækifæri til að hvílast og eins að fara yfir þau gögn sem fram eru komin í dag. Ég hvet hæstv. forseta til að upplýsa það sem allra fyrst hér úr forsetastólnum, þó að hann sé ekki í færum til þess núna, þá helst bara þegar næsti ræðumaður hefur lokið máli sínu, hvenær fundum verður slitið í kvöld.

Forseti mun gera sitt besta til þess að verða við þeim tilmælum hv. þingmanns að reyna að upplýsa það innan hálftíma, klukkutíma hversu lengi við höldum áfram hér í kvöld.

Hæstv. forseti. Árið 1990 gegndi ég formennsku í heildarsamtökum opinberra starfsmanna, Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja, BSRB, og átti þátt í því að ganga frá heildarsamningum sem kenndir voru við þjóðarsátt. Það voru ekki allir sáttir við þá samninga en breið samstaða var að baki þeim. Þetta var á fyrri hluta árs 1990. Við stjórnvölinn sátu þá í landinu þrír flokkar í samsteypustjórn; Framsóknarflokkur, Alþýðubandalag og Alþýðuflokkur. Inni í þessum svokölluðu þjóðarsáttarsamningum voru ákvæði um endurskoðun samninganna, endurskoðunarákvæði, og sú endurskoðun fór fram með reglulegu millibili. Ég man ekki hvort það var á árinu 1992 eða 1993, sennilega á árinu 1992, sem ég hætti að kenna þessa samninga við þjóðarsátt og ástæðan var sú að stjórnvöld voru þá farin að nýta sér sáttina til að innleiða ýmiss konar skipulagsbreytingar, sérstaklega í heilbrigðiskerfinu, sem okkur voru ekki að skapi. Þá voru nýir aðilar við stjórnvölinn undir forustu Sjálfstæðisflokksins. Það var samsteypustjórn Sjálfstæðisflokks og Alþýðuflokks. Og ég minnist þess, þegar við ræddum það einhvern tímann í Karphúsinu, hvort ríkisstjórnin og atvinnurekendur, sem voru þá í einni spyrðu, gætu ekki fallist á að falla frá tilteknum gjöldum sem átti að innleiða á sjúkrahúsunum. Það voru einhvers konar göngugjöld. Ég hef nú ekki rifjað þetta upp en ég man hver var kjarni máls. Ég gleymi því aldrei þegar háttsettur embættismaður í samninganefnd ríkisins sagði að það gætu menn ekki vegna þess að þetta snerist um skipulag og prinsipp. Ég hafði einmitt á orði að ekki væri um ýkja háar upphæðir að tefla, að það gæti ekki verið hagsmunamál af þeim sökum að falla frá þessum hugmyndum sem var þá tekjuöflun fyrir heilbrigðiskerfið eða ríkissjóð. En það var af og frá. Þetta var kerfisbreyting, þetta var prinsippmál. Þetta kemur upp í hugann núna þegar við erum að fá í hendur frumvarp sem gerir ráð fyrir rukkun fyrir að leggjast inn á sjúkrahús. Mér finnst þetta vera grundvallaratriði. Það eru ekki ýkja háar upphæðir sem eiga að innheimtast með þessu móti svona þegar á heildina er litið með tilliti til skatttekna ríkisins og útgjalda til heilbrigðismála en það eru þó um 200 milljónir króna. Menn vita ekki nákvæmlega hversu mikið þetta er en menn eru staðráðnir í að innleiða þetta. Hæstv. forseti. Ég hefði áhuga á því að varaformaður efnahags- og viðskiptanefndar, hv. þm. Pétur H. Blöndal, flutningsmaður meirihlutaálits við þessa umræðu, væri hér í salnum þegar ég er að ræða þessi mál.  Aðeins fyrst um þessi komugjöld nánar. Þau er að finna í breytingartillögu við frumvarpið sem hér er til umræðu. Þar segir, með leyfi forseta, í þessari breytingartillögu þar sem að þessu gjaldi er vikið að það nái meðal annars til kostnaðar við innritun og aðstöðu - það er þá væntanlega fyrir að liggja á spítala - og er heimilt að innheimta einu sinni fyrir hverja legu á sjúkrahúsi. Ekki er þó heimilt að taka gjald vegna innlagnar á fæðingardeild. Gjald fyrir þjónustu skal vera lægra hjá öldruðum, öryrkjum og börnum. Ég spyr í fyrsta lagi: Hvernig stendur á því að það á að mismuna þarna þeim sem leggjast inn á sjúkrahús veikir, eru lagðir inn vegna veikinda eða slyss annars vegar og inn á fæðingardeild hins vegar? Ég er ekki að mælast til þess að það sé rukkað fyrir að leggjast inn á fæðingardeild en hvers vegna í ósköpunum? Fólk er ekki veikt þegar það fæðir börn. Það er í vinnu iðulega eða í fæðingarorlofi og með tekjur en sá sem veikist missir að jafnaði tekjur sínar nema hann búi við réttindi eins og margt launafólk vissulega gerir, það fær einhverjar greiðslur alla vega tímabundið í veikindum sínum. En hvers vegna er þessi mismunun? Á hvaða forsendum er þetta hugsað? Bara til að fá skýringu á því. Menn áætla að fyrir þessa rukkun inn á spítalana komi um 200 milljónir króna en, og ég ætla að vitna hér í Morgunblaðið 10. des., með leyfi forseta: „Pétur H. Blöndal, alþingismaður og framsögumaður málsins, sagði að komugjaldið ætti að verða hluti af sjúkratryggingakerfinu. Því mun það falla undir afsláttarkerfi sjúkratrygginga og reglur um afslátt til aldraðra, öryrkja og barna. Pétur kvaðst ekki hafa séð útreikninga um hve komugjaldið á að vera hátt en það yrði ákveðið í reglugerð. „Við vinnum að því að reyna að ná hallalausum fjárlögum og að beina fjármagni til heilbrigðiskerfisins,“ sagði Pétur.“ Öðruvísi mér áður brá þegar hv. þm. Pétur H. Blöndal hefur staðið hér útblásinn í ræðustól að tala um reglugerðarheimildir til gjaldtöku sem hann hefur viljað að væru niðurnjörvaðar í lög og ætti ekki að vera heimilt neitt fúsk eða sveiflur í þeim efnum að geðþótta ráðherra.  Hæstv. forseti. Þetta finnst mér vera mjög í ósamræmi við málflutning hv. þm. Péturs H. Blöndals sem sannast sagna hefur verið mjög prinsippfastur maður í þessari umræðu á undangengnum árum. Ég get borið vitni um það. Ég hef ekki verið sammála honum í mörgum veigamiklum atriðum en hann hefur verið prinsippfastur og mér finnst þetta frumvarp ekki í samræmi við þann málflutning sem hann hefur haldið uppi og ég vil spyrja hv. þm. og framsögumann meirihlutaálitsins, Pétur H. Blöndal, nánar út í þetta, hvað valdi því að hann hverfi frá þessari prinsippfestu. Ég held að ein ástæðan fyrir því að ekki varð framhald á pólitísku ástalífi Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins árið 2007 hafi verið sú að Framsóknarflokkurinn var orðinn hræddur við Sjálfstæðisflokkinn. Hann var orðinn hræddur við einkavæðingaráráttu Sjálfstæðisflokksins og tilraunir hans til að markaðsvæða heilbrigðiskerfið. En núna virðist eitthvað hafa slaknað á í taumhaldinu og menn virðast ætla að láta bjóða sér meira og mér finnst það vera óhugnanlegar fréttir sem birtast hér dag eftir dag í fjölmiðlunum. Ég vitnaði hér í morgun í Morgunblaðið í dag, 12. desember, þar sem verið er að vitna í fjárfesta á heilbrigðissviði sem segja að það sé lítið breytt varðandi fjárfestingarmöguleika - þar er verið að tala um sjúkrahús í Mosfellsbæ - en andinn er betri. Andinn er betri. Eftir stjórnarskiptin þá er andinn betri og við fengum líka fréttir af því þegar hæstv. heilbrigðisráðherra mætti hér uppi á Broadway, gamla veitingastaðinn Broadway, sem á að verða núna lækningamiðstöð opin allan sólarhringinn. Hann mætti þar fyrir hönd þingsins, ríkisstjórnarinnar vænti ég, og skattborgarans sem okkur er sagt af fjárfestunum, sem brostu út undir eyru, að kæmi til með að fjármagna alla starfsemina. Það ætti nú ekkert að vera að mismuna, þetta yrði allt úr ríkiskassanum. Með öðrum orðum eru það þessir aðilar, fjárfestarnir, sem eru farnir að stýra för og ég spyr og vildi heyra álit framsóknarþingmanna á því hvað hefði breyst frá 2007 þegar þeir vildu segja skilið við Sjálfstæðisflokkinn vegna þeirrar stefnu sem er nú að birtast okkur í fjölmiðlum dag eftir dag. Ég vildi fá að vita það. En það var eitt annað mál sem varð framsóknarmönnum mjög erfitt á þessum tíma. Það var Ríkisútvarpið. Það fór mjög illa í þorra kjósenda Framsóknarflokksins þegar Sjálfstæðisflokkurinn keyrði það í gegn að gera Ríkisútvarpið að hlutafélagi, opinberu hlutafélagi. Það fór afar illa í kjósendur Framsóknarflokksins og núna er þessi gamli draugur aftur mættur. Gamli draugurinn aftur mættur, Sjálfstæðisflokkurinn að reyna að troða Ríkisútvarpinu undir sinn hæl og ég furða mig á því, í sjálfsupphafningartalinu sem hefur birst okkur hér sérstaklega undir störfum þingsins dag eftir dag, þar sem menn eru að berja sér á brjóst og dásama eigin afrek, hvers vegna enginn minnist þar á Ríkisútvarpið. Ég hlusta, held ég, á nánast allar stöðvar á öldum ljósvakans. Ég hlusta oft á Bylgjuna, ég hlusta oft á Útvarp Sögu og ég hlusta á Rás 2, ég hlusta á Rás 1 kannski mest og ég hef gert það undanfarna daga og það vill svo til að ég hitti alltaf á frænda minn og ágætan félaga, Helga Pétursson, að kynna dagskrárliði. Annaðhvort hvað er næst á dagskrá eða hvað hafi verið fellt niður, hvað standi til að fella niður í dagskránni. Það er líka mjög oft sem ég hef hitt á Helga Pétursson, nýráðinn útvarpsþul, að tilkynna okkur hvað hafi verið fellt niður í dagskránni og hvað standi til að fella mikið niður. Bíddu, af hverju er hann þarna einn? Jú, hann var kallaður inn eftir að þulir Ríkisútvarpsins voru reknir eins og hundar. Fólk sem er með raddir og framkomu sem okkur finnst mörgum mikil eftirsjá að, mjög góðir þulir, dagskrárþulir Ríkisútvarpsins, þeir voru reknir og sumum sagt að fara bara samdægurs, í jólamánuðinum en það eigi að kalla inn aðra aðila til að lesa. Gamla þuli, segja þeir. Ekki er mikið bisnissvit fólgið í þessu, varla, því að þetta kostar sína peninga, sinn pening, að kalla inn aðra staðgengla til að koma inn í staðinn. Menn hafa verið að horfa á listann sem birtist yfir brottrekna starfsmenn Ríkisútvarpsins og auðvitað er vafasamt að fara að nefna einhver nöfn því að þau eru mörg góð. Gunnar Stefánsson, dagskrárgerðarmaður í Ríkisútvarpinu til áratuga, einhver vandaðasti útvarpsmaður sem hér hefur verið. Honum er sagt upp. Ég grennslaðist fyrir um þetta og hann hefur verið á sérstökum samningi sem rennur brátt út. Af hverju var það ekki látið gerast? Af hverju þarf að segja manninum upp? Ég hefði reyndar ekki gert það. Ég hefði framlengt samninginn við hann. Vegna þess að hann veldur því meðal annars að ég hlusta á Ríkisútvarpið. Einhver vandaðasti fréttamaður Ríkisútvarpsins, Gunnar Gunnarsson, hann er látinn fara. Ekki er það gert í þökk okkar hlustenda, alla vega ekki í mína þökk, alls ekki. Mér finnst mikil eftirsjá að þessum vandaða fréttamanni og starfsmanni. Ég get haldið áfram að telja upp starfsmennina og reyndar kom mér í hug - og finnst engu líkara en að valdir hafi verið sérstaklega bestu og vönduðustu starfsmenn Ríkisútvarpsins til að reka þá. Ég held að það hafi verið orð að sönnu í Háskólabíói á fjölmennum baráttufundi sem haldinn var til stuðnings Ríkisútvarpinu og starfsmönnum útvarpsins þegar talað var um mannauðnarstefnu í stað mannauðsstefnu. Hún er fólgin í því að reka fólk. Segja því bara að fara heim til sín. Og menn hafa verið að bera þetta saman við það sem tíðkist í einkafyrirtækjum. Það er ranglátt. Þetta gerist ekki svona almennt í einkafyrirtækjum. Þessi vinnubrögð eru ekki viðhöfð í einkafyrirtækjum að segja við grandvara einstaklinga sem hafa sinnt sínum störfum vel að þeir eigi að yfirgefa skrifstofu sína samdægurs og loka sínum tölvum og hafa sig á braut. Hvers konar framkoma er það eiginlega? Og þetta er gert undir handarjaðri okkar, fjárveitingavaldsins og löggjafans, og það þýðir ekkert fyrir okkur að firra okkur ábyrgð í þessum efnum. Þess vegna eigum við að ræða þetta, hvar í flokki sem við stöndum. Þegar ég segi okkar, þá er ég að sjálfsögðu að tala um meiri hlutann hér í þessum sal. En við berum öll á því ábyrgð og ef við þegjum um þessi mál, hvar í flokki sem við stöndum, þá berum við ábyrgð á því og við eigum ekki að láta bjóða okkur þessa framkomu. Ég tel að stjórn Ríkisútvarpsins og menntamálayfirvöld og fjárveitingavaldið eigi nú að setjast yfir þessi mál. Það eigi að vinda ofan af þessari öfugþróun, það eigi að kalla þetta fólk aftur inn til starfa sem var sagt að hætta, fékk uppsagnarbréf og við eigum að reyna að ná sátt um Ríkisútvarpið. Það á að ríkja sátt um Ríkisútvarpið. Ég er búinn að verja Ríkisútvarpið í langan tíma, mörg ár, áratugi. Ég hef ekki alltaf verið sáttur við Ríkisútvarpið, því fer fjarri og það á við að sjálfsögðu um okkur öll þó að við séum sátt eða ósátt eftir atvikum af mismunandi ástæðum og af mismunandi tilefni. Þannig er bara lífið. Þetta er fjölbreytt stofnun og við erum með margbreytilegar skoðanir og það er ekkert einhlítt í því efni, alls ekki. Ekkert einhlítt í því efni en ef við erum sammála um að reka ríkisútvarp sem öfluga menningarstofnun þá eigum við líka að gera það. Þá eigum við að gera það og þess vegna hygg ég líka að það sem brýnt sé að gera núna það er að standa vörð um þessa mörkuðu tekjustofna. Ég vil taka það fram að það þarf að vanda sig í þeirri umræðu. Mér finnst til dæmis sjálfum allt í lagi að innheimta tekjur fyrir ríkissjóð í gegnum eldsneytisskatta - mér finnst það - og nota þá til annarra hluta. Mér finnst það í lagi. Hins vegar þarf þá að vera búið svo um í lögum að ekki sé kveðið á um að ekki megi gera það. En varðandi tekjustofna eins og afnotagjöld Ríkisútvarpsins þá þurfum við að vanda okkur, til aldraðra og svo framvegis. Það var þannig að sett voru aðflutningsgjöld á sjónvarpstæki á sínum tíma til að fjármagna nýja útvarpsbyggingu. Ég held það hafi aldrei farið ein einasta króna og ég held að þetta sé eitthvað sem er ekkert bundið við eina ríkisstjórn. Það er það alls ekki. Þetta hefur tíðkast í gegnum tíðina af hálfu allra stjórnmálaflokka, hygg ég, þannig að ég vil að það sé skilið rétt sem ég er að segja hvað þetta snertir en mér finnst þetta vera prinsippmál.

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Ögmundi Jónassyni fyrir ágæta ræðu. Hann ræddi reyndar ansi mikið um RÚV sem við erum ekkert að ræða um og er ekkert í þessu frumvarpi. Ég vil hins vegar lýsa því yfir að ég hef lagt til að RÚV verði selt, ég hef svo mikla trú á starfsfólkinu að það geti rekið það ágætlega sem einkastöð. En talandi um það sem hv. þingmaður spurði aðallega um, með prinsippið og að ég sé að hverfa frá prinsippum. Það er svo að Sjúkratryggingar Íslands hafa starfað, líka þegar hv. þingmaður var hæstv. heilbrigðisráðherra. Þá starfaði stofnunin með reglugerðarheimild frá ráðherra. Þá hefði hv. þingmanni verið í lófa lagið að breyta reglunum og setja lög um það hvernig þetta ætti að starfa. Þegar menn hugðust leggja skatta á innlagnir og legugjöld kom í ljós að langskynsamlegast var að fara í gegnum Sjúkratryggingar Íslands því að þar er reglugerðarheimildin til staðar, þar er allt kerfið til staðar og þar er líka möguleiki á því að hafa lægri gjöld fyrir öryrkja og aldraða. Þannig að mér fannst það vera ágætislausn. Ég er hins vegar formaður í nefnd sem er að vinna að greiðsluþátttöku í heilbrigðiskerfinu sem tekur á þessu öllu saman og vonandi sem fyrst. Það er reyndar ákveðin töf á því núna, ég ætla ekki að geta um hvers vegna, og þá verður þetta leyst allt þannig. En ég ætla að koma inn á þetta á eftir í ræðunni, ég ætla að loka þessari umræðu með ræðu þar sem ég kem inn á ýmsa þætti og þá mun ég ræða sérstaklega um innlagnir á spítala, alveg sérstaklega, hafa góðan kafla um það því að það er dálítill misskilningur í gangi. Hv. þingmaður talaði dálítið leiðinlega um „útblásinn af prinsippum“ og því um líkt, mér líkar ekki svoleiðis orðalag. Ég vildi heldur að umræðan væri dálítið málefnalegri. Nú, hvort Framsóknarflokkurinn var hræddur við Sjálfstæðisflokkinn á sínum tíma - ég get ekki um það dæmt o.s.frv. Hv. þingmaður ræddi ýmislegt annað en það frumvarp sem við ræðum.

Hæstv. forseti. Ég vildi nú gjarnan vera málefnalegur en ég var bara einfaldlega að lýsa því hvernig hv. þingmaður kom mér fyrir sjónir, uppblásinn og útblásinn af ákafa og talsverðu lofti þegar hann hafði uppi stór orð um ákvarðanir sem teknar voru með reglugerðum. Ég er alveg sammála honum, það er margt sem hefur tíðkast í þeim efnum og ég lagði áherslu á það undir lokin að að verulegu leyti er ég að tala um það sem tíðkast hefur í íslenskri stjórnsýslu og íslenskri pólitík. Hvað varðar markaða tekjustofna, hvað varðar reglugerðarheimildir o.s.frv., en ég var einfaldlega að benda á að sá sem hafi talað harðast gegn slíku væri hv. þm. Pétur H. Blöndal og þess vegna kæmi mér það spánskt fyrir sjónir að heyra hann nú í ræðustól tala fyrir því sem mér fannst hann áður vera að fordæma. En grundvallaratriðið í því sem ég er að gagnrýna hér eru hins vegar gjöldin sem á að setja á fólk sem lagt er veikt inn á sjúkrahús - og hv. þingmaður vék að legugjöldunum sem núna heita komugjöld og eru að breyta um form vegna þess að það á að fara í gegnum einhver önnur kerfi að gera það en prinsippið stendur eftir sem áður. Það á að fara að rukka fólk sem er lagt veikt inn á sjúkrahús og það er grundvallarbreyting sem hér er að verða á. Ég leyfi mér líka að vísa í skýrslu ágæta sem sérfræðingur á sviði heilbrigðismála, Ingimar Einarsson, vann á undanförnum mánuðum og var birt í sumar sem sýnir að kostnaðarþátttaka sjúklinga í íslenska heilbrigðiskerfinu hefur farið vaxandi. Hann horfði þar frá einhverjum árum upp úr aldamótum og það er áhyggjuefni, ef á að fara að auka enn á þetta.

Herra forseti. Varðandi þetta síðasta, það að kostnaðarþátttakan sé að vaxa, þá er það hárrétt, en hvaða ríkisstjórn var þá við völd? Hverjir studdu þá ríkisstjórn? Var það ekki hv. þingmaður? Í fjögur ár hefur kostnaðarþátttakan verið að vaxa að mínu mati. Þessi skýrsla sýndi það líka og það er það sem við ætlum að reyna að taka á. Í fyrsta lagi sagði hv. þingmaður að ég væri útblásinn af lofti, það þótti mér enn þá verra,  Það er það sem þetta gengur allt út á. Við höfum farið hér í gegnum mörg erfið og allt að því leiðinleg mál í dag. Við þurfum að greiða atkvæði um að vera á móti þessu og móti hinu og móti þessu o.s.frv. og stjórnarandstaðan gerir okkur ekki beint létt fyrir. Og af hverju? Til þess að ná þessum vaxtagjöldum niður, til þess að við séum ekki að borga einn spítala fullbúinn á hverju einasta ári í vexti. Það er þess vegna sem við leitum leiða með legugjöld en inn í það kemur líka ákveðið jafnræði sem ég mun koma inn á á eftir. Ég ætla að fara sérstaklega í gegnum það, ég ætla að loka umræðunni með ræðu. Ég er framsögumaður, ég er búinn að vera viðstaddur alla umræðuna, hverja einustu mínútu og ég ætla að loka umræðunni. Ég hef farið í andsvör þegar mér þykir henta og svo ætla ég að loka umræðunni á eftir með ræðu.

Hæstv. forseti. Ég ætla að reyna að vera viðstaddur þegar hv. þingmaður lokar umræðunni hvort sem það verður á morgun eða hvenær sem það mun eiga sér stað. En það er eitt sem er alveg ljóst, að þessari umræðu verður ekkert lokið rétt sisona. Það verður ekki gert. Það er alveg af og frá þegar verið er að fara með heilbrigðiskerfið hér inn á nýjar slóðir. Hv. þingmaður vék að síðasta kjörtímabili og kostnaðarþátttöku sjúklinga. Ég fór miklu lengra aftur. Ég gerði hið sama og Ingimar Einarsson gerði, sérfræðingurinn sem fór að kanna þessi mál. Hann fór miklu lengra aftur. Ég fór að vísa til þess sem gerðist hér í upphafi tíunda áratugarins og fór síðan smávaxandi og jókst stig af stigi. Ingimar Einarsson staðnæmdist ekki við síðasta kjörtímabil. Hann horfði einnig til áranna þar á undan, þegar stærstu skrefin voru stigin. Vegna þess að í sumum efnum þá var snúið til baka. Ég afnam til dæmis sem heilbrigðisráðherra gjöld af þessu tagi sem fyrri ríkisstjórn, þá fyrrum heilbrigðisráðherra Sjálfstæðisflokksins, hafði sett á Landspítalanum. Við vorum því mjög meðvituð um hve varasamt væri að fara inn á þessar brautir með aukinni kostnaðarþátttöku sjúklinga. Og þegar talað er um jafnræði þá á jafnræðið einfaldlega að felast í því að allir sjúklingar eigi að búa við jafn góðan hlut og það eigi að vera ókeypis. Heilbrigðiskerfið á að vera ókeypis. Það á að jafna byrðunum niður en það á fyrst og fremst að láta þá sem eru heilir heilsu og vinnufærir greiða en ekki bíða eftir því að þeir verði veikir og rukka þá þá við dyr Landspítalans og annarra sjúkrastofnana í landinu.

Virðulegur forseti. Mér varð orða vant - og gerist það ekki oft - þegar ég heyrði hjá hv. þingmanni að hv. Pétur H. Blöndal, framsögumaður málsins, væri hér að leggja til lagaheimildir til ráðherra til þess að leggja á gjöld í reglugerðum. Það hlýtur auðvitað að vekja okkur umtalsverðar áhyggjur vegna þess að um prinsippmál er að ræða. Það er verið að fara í sjúklingaskatt á inniliggjandi sjúklinga á spítala. Það er kannski síðasta vígið í heilbrigðiskerfinu þegar kemur að gjaldtökugleðinni, sem er meiri hér en nokkurs staðar annars staðar í Norður-Evrópu, á sjúklinga. Það skapar þá hættu, geri ég ráð fyrir, að ekki sé bara verið að leggja mörg hundruð milljónir króna á sjúklinga um leið og verið er að lækka skattana á hátekjufólki heldur geti ráðherra með tiltölulega einföldum hætti hækkað þau gjöld frá einu ári til annars án þess að fara þurfi inn með lagabreytingar til þess að sækja það, að verið sé að opna glufu sem sé þannig hægt að auka ár frá ári. Ég spyr hv. þingmann bæði hversu há þessi innritunargjöld eigi að verða og hvort það sé þannig að ráðherrann geti síðan ár frá ári með einföldum reglugerðarbreytingum hækkað þessa skatta á landsmenn án þess að þurfa að leita eftir lagabreytingum í því efni.

Hæstv. forseti. Það er von að hv. þingmaður spyrji vegna þess að þetta er allt mjög óljóst. Ég vitnaði hér í blaðafrétt frá þriðjudeginum þar sem vísað er í ummæli hv. þm. Péturs H. Blöndals, sem er framsögumaður í þessu máli, og í fréttinni segir, með leyfi forseta: „Pétur kvaðst ekki hafa séð útreikninga um hvað komugjaldið á að vera hátt en það yrði ákveðið í reglugerð.“ Ég hef ekki orðið var við leiðréttingarbeiðni af hálfu hv. þingmanns í Morgunblaðinu þannig að þetta hlýtur að standa. Hann veit því ekki, framsögumaður málsins hér á Alþingi, hvað þetta þýðir samkvæmt þessari frétt. Nema hann hafi mótmælt því og vilji skýra það fyrir okkur í lokaræðu sinni á morgun, hvað sé rétt í því efni. Ég tek undir með hv. þm. Helga Hjörvar að það er grafalvarlegt mál ef verið er að færa í lög heimildir til ráðherra, sem eru mismunandi pólitískt þenkjandi, til að véla með þessi mál að eigin geðþótta. Það tel ég vera alvarlegt mál. Ég benti á að það væri ekki í samræmi við málflutning hv. þm. Péturs H. Blöndals í gegnum tíðina vegna þess að hann hefur verið prinsippfastur í þeim efnum og þá er ég ekkert að gera neitt grín, mér er full alvara með því, hann hefur verið það. Þess vegna kemur það mér á óvart að hann skuli vera með þennan málflutning á þingi og standa fyrir annarri eins lagasmíð og verið er að bera á borð fyrir Alþingi.

Virðulegur forseti. Ég bið forseta forláts á að maður klóri sér í höfðinu yfir þessu. Ég trúi því ekki fyrr en ég tek á því að hv. þm. Ögmundur Jónasson fari með rétt mál. Það getur ekki átt sér stað að hér sé framsögumaður þingmáls á Alþingi Íslendinga að mæla fyrir gjöldum á íslenska ríkisborgara sem forsendum fjárlaga án þess að vita hver þau gjöld eru. Það getur bara ekki verið. Hér er stjórnarmeirihluti og það fara fram kosningar til Alþingis og stjórnarmeirihluta er algjörlega frjálst að leggja gjöld á borgara landsins en þau verða að vera algjörlega skýr og það verður að festa þau í lög, mæla fyrir þeim í þinginu, gera grein fyrir þeim og eiga hina pólitísku orðræðu og svo lögfestir meiri hlutinn það sem meiri hlutinn vill lögfesta. En ég trúi þessi ekki og treysti á að hv. þm. Pétur H. Blöndal leiðrétti þessar missagnir. Ég trúi ekki öðru en að það liggi fyrir hvað sjúklingurinn á að borga í gjald fyrir að leggjast inn á spítalann. Ég tala nú ekki um vegna þess að þetta er einfaldlega svið í íslensku samfélagi þar sem um áratugi hefur verið sátt um að leggja ekki skatta á fólk, fársjúkt fólk sem er að leggjast inn á spítala. Ég trúi því ekki að menn ætli að hefja skatttöku af þessu veika fólki með samþykkt í þinginu án þess að það liggi fyrir hvað vesalings fólkið á að borga. Hvernig eiga þingmenn að taka afstöðu til þess hvort þetta sé sanngjarnt eða ósanngjarnt ef það liggur ekki fyrir hvort það eru 10 þús. kr. eða 100 þús. kr. eða hvaða fjárhæð er um að ræða? Virðulegur forseti. Þetta hlýtur að vera einhver misskilningur og ég vona að hann verði leiðréttur sem allra fyrst.

Hæstv. forseti. Ég geri fastlega ráð fyrir því að hv. þm. Pétur H. Blöndal, framsögumaður nefndar um þetta mál, komi og skýri fyrir okkur hvað hann á við með ummælum sínum sem höfð eru eftir honum í Morgunblaðinu þriðjudaginn 10. desember. Ég er sammála hv. þingmanni, þingflokksformanni Samfylkingarinnar, að þetta er grafalvarlegt mál, ekki bara sem prinsippmál og kerfisbreyting sem við þurfum að ræða mjög rækilega heldur líka hvað varðar hina óljósu þætti í málinu. Reyndar er allt þetta frumvarp eins ruglingslegt og ógagnsætt og verða má og það kom fram við þessa umræðu að það væri einhver misskilningur hjá mér að vera að tala um Ríkisútvarpið í þessu samhengi. Þá er það mikill misskilningur að setja yfirleitt heilan kafla um það í greinargerð með þessu frumvarpi. Það er fjallað um Ríkisútvarpið á hálfri síðu á bls. 10 í greinargerð með frumvarpinu. Reyndar er textinn svolítið í ætt við krossgátu. Maður kemst svona tvær, þrjár línur í einu og reynir að skilja þær og heldur svo áfram næstu fjórar, fimm línurnar og er orðinn alveg kolruglaður og byrjar þá aftur og fær eiginlega ekki nokkurn einasta botn í það. En flutningsmaðurinn segir að þetta mál sé ekki til, það sé ekkert í frumvarpinu en það er samt sem áður hérna. Þetta er nú allt gagnsæið. Ég bíð því bara spenntur eftir skýringartextum sem hv. þm. Pétur H. Blöndal ætlar að flytja þinginu þegar málið kemur hér á lokastig í umræðunni, þó að mér bjóði í grun að ræða hans muni kalla á enn frekari andsvör og ákall í nánari skýringar. 
            

Virðulegi forseti. Við fjöllum um frumvarp til laga um ýmsar forsendur frumvarps til fjárlaga fyrir árið 2014. Ég ætla að stikla á þeim atriðum sem þar koma fram og byrja á að fara hér yfir verðlagsforsendur og verðlagsuppfærslur í fjárlagafrumvarpinu fyrir árið 2014, þ.e. uppfærslur einstaka skatta og gjalda. Ég verð að segja að ég hef áhyggjur af því að menn ætli að fara á fullt í að hækka gjöld og skatta miðað við verðlagsforsendur, þ.e. um 3%. Eins og komið hefur fram í umræðunni eru kjarasamningar opnir. Aðilar vinnumarkaðarins hafa lýst miklum áhyggjum af því að verðlag fari upp á við og ávinningur hugsanlegra kjarabóta brenni upp í verðbólgubáli. Nú þegar liggur fyrir að borgarstjórn Reykjavíkur hefur tekið áskorun aðila vinnumarkaðarins og hætt við gjaldskrárhækkanir og styður þar með við kjarasamningsgerð og þær forsendur sem menn leggja þar upp, að hægt sé að varðveita kaupmáttinn í framhaldinu. Stéttarfélög hafa skorað á sveitarfélög í landinu að gera slíkt hið sama. Það sem stendur upp úr er auðvitað að hafa hér sem lægsta verðbólgu og helst enga og efnahagslegan stöðugleika, nokkuð sem við höfum verið að keppast við sem þjóð í áratugi en því miður illa gengið. Komið var inn á það hér áðan að gerðir hafi verið svokallaðir þjóðarsáttarsamningar á sínum tíma. Þar höfðu menn þetta markmið uppi og ríkið kom að þeim málum og menn töldu sig vera að snúa niður verðbólgudrauginn með því að halda aftur af verðlagshækkunum og launamenn færu þá fram með ábyrgum hætti í kröfugerð sinni. Mér sýnist að ríkið ætli ekki að taka höfuðborg landsins sér til fyrirmyndar í þeim efnum og halda aftur af hækkunum hjá sér. Ég hef virkilega áhyggjur af því hvað þetta muni þýða því að áhrif hækkana á kjarasamningsgerð geta verið mikil. Það er búið að vísa almennum kjarasamningum, þ.e. þeim sem eru lausir hjá almennum stéttarfélögum, til ríkissáttasemjara svo að þetta hefur mjög neikvæð áhrif, að ég tel, hvað varðar að ná niðurstöðu í gerð kjarasamninga. Það getur líka haft afleiðingar til framtíðar að hleypa hérna af stað víxlverkun launakrafna og verðlagshækkana eins og er þekkt í gegnum tíðina. Eins og ég segi hafa aðilar vinnumarkaðarins eindregið hvatt ríkisvaldið til að ganga ekki fram með hækkanir og halda frekar að sér höndum, en það hefur ekki verið áhugi fyrir því að hlýða á þau varnaðarorð sem þaðan hafa komið. Svo kemur fram í þessu frumvarpi að það eigi að lækka endurgreiðsluhlutfall til nýsköpunarfyrirtækja. Það er eitt af því sem ég hreinlega skil ekki. Hvaða meinbugur er á þessari ríkisstjórn? Allt sem er til framfara og er eitthvað nýtt til að breikka flóru okkar í atvinnurekstri og auka hér fjölbreytni og tekjur samfélagsins, það sem ungt fólk horfir til í dag, að hafa sem flesta valkosti í fjölbreyttu atvinnulífi - þessum nýju atvinnugreinum telji menn sig ekki geta sem samfélag lagt lið heldur höggva niður allt sem hefur verið gert og leggja stein í götu nýsköpunar og framþróunar í landinu. Mér finnst þetta vera kolröng skilaboð út í samfélagið. Það þýðir ekki bara á tyllidögum að tala um skapandi greinar og mikilvægi nýsköpunarfyrirtækja ef menn sýna það síðan ekki í verki þegar á reynir. Meira að segja Viðskiptaráð Íslands hefur varað við að ríkisvaldið keppist ekki svo við að ná niður fjárlagahallanum að það verði á kostnað þess að styðja við verkefni sem geta verið hagvaxtarhvetjandi og þeim sé fórnað til að ná jöfnuði í ríkisfjármálum. Það er mikið til í því. Við vitum að þessi fyrirtæki nota í upphafi stærstan hluta fjármagnsins í vinnulaun og þau þurfa því stuðning meðan þau eru að komast af stað. En þau geta á stuttum tíma náð að fóta sig ef þau fá stuðning og skila þá samfélaginu miklum hagnaði. Mig minnir að skapandi greinar hafi skilað um 15 milljörðum kr. í gjaldeyristekjum í fyrra. Þessar greinar vaxa og dafna en ríkisvaldið sendir þau skilaboð að ekki sé hægt að styðja við nýsköpun með sómasamlegum hætti, í þessu tilfelli með lækkun endurgreiðsluhlutfalls á nýsköpunarfyrirtæki. Ég átti þess kost í morgun að fá á fund atvinnuveganefndar fulltrúa frá Hönnunarmiðstöð Íslands. Það var mjög áhugavert. Þeim sem höfðu opnað fyrir umsóknir í fyrsta sinn nú í haust brá í brún þegar fjárlög fyrir næsta ár voru kynnt því að þar var alls ekki gert ráð fyrir hinum nýstofnaða sjóði. Þetta ber því allt að sama brunni. Hönnun er nefnilega lykilatriði í nýsköpun og nýjum atvinnutækifærum. Þetta er til þess að gera ung grein sem þarf stuðning. Ríkisvaldið hefur stutt Hönnunarmiðstöð Íslands. Það hafa komið um 15 milljónir kr. frá atvinnuvegaráðuneytinu og 15 milljónir kr. frá menntamálaráðuneytinu og síðan hefur hönnunarmiðstöðin aflað sér tekna með öðrum hætti í gegnum atvinnulífið. Þarna var sem sagt kominn samkeppnissjóður á sviði hönnunar og var upphaflega markmiðið að lagðar yrðu í hann um 200 milljónir kr. og 45 milljónir kr. væru upphafsfé sem ætti að byggja á. Nú eru skilaboðin þau að ekki eigi að leggja fjármagn til þessa sjóðs á næsta ári. Mér finnst það vera mjög dapurlegt. Við höfum búið við mjög einhæft atvinnulíf stærstan hluta síðustu aldar og nú erum við að fóta okkur á þessu sviði og höfum verið að gera undanfarin 10–15 ár, kannski lengur, en það er eins og núverandi stjórnvöld séu algjörlega lokuð fyrir því að leggja nýjum sprotafyrirtækjum lið og þeirri nýju hugsun að nota hugvitið til þess að afla tekna og atvinnu, nýta það því að það skilar sér til baka í ríkiskassann að styðja fyrstu skrefin og á eftir að skila sér margfalt til baka í formi fjölbreyttra atvinnutækifæra og aukins hagvaxtar í landinu og gjaldeyristekna og svo mætti lengi telja. Ungt fólk leitar mikið í skapandi greinar nú á dögum þegar það tekur ákvörðun um við hvar það vill starfa í framtíðinni. Það hefur því mikil áhrif hvernig við búum að þessum greinum. Það kom fram á fundi atvinnuveganefndar í morgun að framkvæmdastjóri sjóðsins hefði miklar áhyggjur af því hvað þessi skilaboð þýddu fyrir það unga fólk sem hefði áhuga á að koma aftur heim til Íslands og alla þá sem voru komnir af stað með margar góðar hugmyndir og þurftu stuðning til að stíga næstu skref. Hönnun er mjög fjölbreytt í dag. Hún er ekki bara arkitektúr og grafík heldur er fjölbreytileikinn mikill og fyrirtækin mörg. Fólk gerir sér ekki alltaf grein fyrir því hvað starfið sem þarna er undir er í raun og veru víðtækt og mikil fjölbreytni á ferðinni. Síðan er í frumvarpinu hækkun skráningargjalda hjá opinberum háskólum. Ég tek undir það sem hefur komið hér fram áður í umræðunni og lýsi furðu minni á því að það eigi að fara að skattleggja námsmenn sérstaklega og taka hluta þess skatts, ekki inn í háskólann heldur í ríkissjóð. Hvers vegna eru þessir skattar teknir út fyrir sviga, í nafni skráningargjalda, og nýtast því ekki í uppbyggingu viðkomandi háskóla heldur ríkiskassanum og fara í stóra pottinn? Það munar um allt. Ég segi að þetta sé ákveðinn landsbyggðarskattur því að námsmenn utan af landi, sem koma annaðhvort til höfuðborgarinnar eða Akureyrar og hafa ekki búsetu fyrir á þeim stöðum þar sem háskólar eru, þurfa að leigja sér. Þeir geta ekki búið í foreldrahúsum eins og margir gera nú lengur en gert var hér áður. Það fólk sem þarf að fara úr foreldrahúsum og getur ekki sparað sér leigu með því að vera áfram í foreldrahúsum þarf að leigja með tilheyrandi kostnaði og halda sér uppi og það munar um að borga þessa hækkun skráningargjalda í opinbera háskóla, sem eiga svo ekki að renna til háskólans. Ég kalla þetta landsbyggðarskatt eins og svo margt annað sem hefur komið frá þessari ríkisstjórn sem vegur að landsbyggðinni og skattleggur hana sérstaklega. Svo er Fæðingarorlofssjóður. Öll áform um lengingu fæðingarorlofs eru slegin af. Fæðingarorlofssjóður skiptir auðvitað alla í samfélaginu gífurlega miklu máli því að hann segir til um það í hvers konar samfélagi við erum, hve langt við erum komin í jafnréttisbaráttunni og hvernig við viljum búa að fjölskyldum okkar hér á landi. Sú hækkun sem kemur þarna fram, úr 350 þús. kr. í 370 þús. kr., er sáralítil þegar verið er að slá af lengingu fæðingarorlofs í leiðinni. Mér finnst mjög sorglegt að menn hafi tekið þennan pól í hæðina. Svo er gengið á tryggingagjaldið sem veikir tekjur Fæðingarorlofssjóðs enn frekar og hann virðist þurfa að ganga á eigið fé í framtíðinni. Þau metnaðarfullu áform um lengingu fæðingarorlofs næstu þrjú ár eru slegin af en þessi sáralitla hækkun upp í 370 þús. kr. úr 350 þús. kr., sem eru miðað við verðlagsbreytingar um 10 þús. kr., er látin standa upp úr. Mér finnst ekki vera mjög fjölskylduvæn stefna sem birtist í þessu frumvarpi. Hér er talað um Starfsendurhæfingarsjóð. Komið er inn á frestun á framlögum í Starfsendurhæfingarsjóð. Mér finnst mjög óeðlilegt að ekki hafi verið gert eitthvert samkomulag milli aðila vinnumarkaðarins og ríkisins. Þetta er ekki gott innlegg í kjarasamninga. Ég tel að ríkið geti ekki einhliða dregið úr þessum útgreiðslum. Mér finnst það mjög óeðlilegt. Starfsendurhæfingarsjóður hefur sýnt fram á, þann tíma sem hann hefur verið starfræktur, að hann hefur skilað hlutverki sínu vel og hjálpað fjölda fólks að komast aftur út á vinnumarkaðinn. Ef rifta á þessu samkomulagi gera menn það ekki einhliða. Ríkið verður að sýna þá virðingu gagnvart þeim aðilum sem þarna eiga í hlut að ræða þetta og skoða, ef eitthvert samkomulag á að vera á annað borð. Það hefur verið komið hér inn á komugjöld á sjúkrahús. Mér finnst slík gjöld vera það mikil grundvallarbreyting á því sem við þekkjum að ekki eigi að fara út í þá gjaldtöku, alls ekki. Ég get tekið undir að eðlilegt sé að skoða þetta í heildarsamhengi þegar kostnaðarhlutdeild sjúklings er skoðuð með það að markmiði að reyna að lækka hana sem mest og hafa þak varðandi lyf og heilbrigðiskostnað, en við breytum ekki því grundvallarsjónarmiði sem hefur verið hérna ríkjandi að veikt fólk þurfi ekki að borga sig inn á spítala. Við höfum verið sammála um það sem þjóð. Mér finnst grafalvarlegt að við séum að sveigja af þeirri braut 

Virðulegi forseti. Ég þakka …

Afsakið, hv. þingmaður, forseti átti að geta þess að nú eru þrír þingmenn sem hafa beðið um að veita andsvar þannig að ræðutími er tvær mínútur í fyrri og ein mínúta í seinni umferð. Biðst forláts. Hv. þingmaður, gjörðu svo vel.

Ég biðst forláts á að hafa flýtt mér um of í stólinn. Ég þakka hv. þingmanni fyrir góða ræðu. Hún ræddi um það vandamál sem okkur hefur verið tíðrætt um hér í dag, sem er niðurskurður á jafnt Tækniþróunarsjóði og rannsóknarsjóðum og sérstaklega í þessu frumvarpi varðandi frádráttinn á rannsóknar- og þróunarstarfsemi. Hún ræddi í þessu samhengi hönnunarþáttinn sem er auðvitað mikilvægur þáttur, en menn gleyma því oft hversu nærtækar þessar heimildir eru fyrir atvinnusköpun. Af því ég átti þess nú kost í haust að ferðast mikið um kjördæmi hv. þingmanns er mér ofarlega í huga heimsókn í hið góða fyrirtæki 3X á Ísafirði. Það var ótrúlegt að upplifa þá þekkingu sem þar er og þá gríðarlegu tæknivæðingu fiskvinnslu sem fyrirtækinu hefur tekist að búa til, allt úr eigin hugviti, fyrst og fremst í krafti þeirra heimilda sem hér er verið að leggja til að skerða. Þarna voru ný tæki til þess að kæla fisk með áður óþekktum hætti til að auka vinnslugæðin og tryggja lengri líftíma, alls konar tækjabúnaður jafnt um borð í skipum sem og í frystihúsum gerir þetta allt kleift. Það sem þeir voru að biðja um var frekari útvíkkun á þessu kerfi. Þeir voru t.d. að biðja um að fjárhæðarmörk sem eru á neðri kantinum í frádrætti á rannsókn og þróun yrðu afnumin svo að litlu verkefnin þeirra gætu líka fallið þarna undir. Ég vildi bara 

Virðulegi forseti. Vissulega hef ég orðið vör við þann kraft og það afl sem hefur fylgt því fyrirtæki sem hv. þingmaður nefnir. Það hefur í raun og veru gjörbreytt atvinnumynstrinu á svæðinu. Það hefur þjónað fiskvinnslunni og unnið og hannað og þróað tækninýjungar í samstarfi við greinina sjálfa, sjávarútveginn, og verið í útflutningi og markaðssett sig. Mikill drifkraftur og afl hefur verið í þessu fyrirtæki. Eins og hv. þingmaður segir skiptir svona aðgerð af hálfu ríkisins auðvitað miklu máli og hefur verið eitt af því sem hefur valdið því að þetta fyrirtæki hefur vaxið og dafnað. Ég tek undir það með hv. þingmanni að við eigum miklu frekar að víkka þetta út en að draga lappirnar þar sem við sjáum sýnilegan árangur sem skilar sér út í samfélagið aftur með fjölgun starfa, aukinni framleiðslu fyrirtækja sem skilar sér í hagvexti í landinu og tekjum fyrir okkur öll. Þetta hefur það mikil margfeldisáhrif að það er eiginlega óskiljanlegt hvað fólk er að hugsa þegar það velur að skera niður þá vaxtarbrodda sem eru ekkert annað en uppspretta auðs fyrir okkur öll í framtíðinni.

Virðulegi forseti. Það var athyglisvert að sjá að eitt af því sem þeir sýndu mér var lítil stáltromla sem skipti mjög miklu máli fyrir virkni á heilli vélasasamstæðu, en þróunarkostnaðurinn við hana var ekki nema 800 þúsund. Þeir uppfylltu því ekki reglurnar eins og þær eru núna þar sem lágmarkskostnaðurinn er 1 milljón til þess að mega vera frádráttarbær. Þeir sögðu: Það er svo mikilvægt fyrir svona fyrirtæki eins og okkar, sem er ekki stærra en þetta en samt í mikilli þróun og tækniþróun, að geta farið aðrar leiðir. Ég nefndi hér fyrr í dag þá hugmynd hvort við gætum tekið þetta gólf niður með einhverjum hætti. Þeir áttu hugmynd sem þeir gaukuðu að mér, að þeir fengju t.d. að draga tryggingagjald frá vegna starfsmanna sem væru settir í svona þróunarverkefni því að það eykur þekkingarstig fyrirtækjanna og skilar betri starfskrafti að öllu leyti ef þau hafa svigrúm til þess að hafa fleiri á launaskrá og setja starfsfólk á tímum þegar minna er 

Virðulegi forseti. Ég tel að allar slíkar útfærslur og hugmyndir sem spretta frá þeim sem eru í fyrirtækjum sem vinna að nýsköpun eigi að skoða af fullri alvöru og kanna hvort þar sé ekki eitthvað sem er öllum til hagsbóta. Ég vil nefna aðra atvinnugrein eins og íslenska tónlist. Hún hefur fengið stuðning frá ríkinu. Það er ekkert smáræði sem íslensk tónlist hefur í raun aflað fyrir íslenskt samfélag. Stuðningurinn hefur haft margfeldisáhrif. Íslensk tónlist er orðin útflutningsvara og skilar samfélaginu miklum tekjum. Þar held ég að Ríkisútvarpið hafi mikið að segja því að það hefur komið mörgum tónlistarmönnum á framfæri, svo að við minnumst nú á þá góðu stofnun sem ég náði ekki að koma inn á í ræðu minni. Við þurfum að 

Virðulegur forseti. Mér finnst svolítið merkilegt eða mjög eftirtektarvert við þessa umræðu að það eru tiltölulega fá atriði sem flest okkar staðnæmast við. Það bendir í mínum huga til þess að hægt væri, ef vilji væri til, að afmarka þá helstu gagnrýni sem við höfum á þetta frumvarp og kannski að reyna að koma til móts við einhver sjónarmið. Það er nú væntanlega ekki auðhlaupið að því vegna þess að kannski erum við í grunninn bara ósammála pólitískt, við stjórnarandstæðingar annars vegar, stjórnarminnihlutinn, og þeir sem leggja fram þessi frumvörp. Ég er mjög sammála hv. þingmanni um það sem hún nefndi varðandi gjaldskrárhækkanirnar. Síðan nefndi hún að ríkið ætti að reyna að spara sér þær og draga úr á öðrum sviðum eða hækka aðrar tekjur. Hv. þingmaður minntist á tónlist. Getur það verið rétt hjá mér, virðulegi forseti, ég ætla samt að beina þessari spurningu til hv. þingmanns, að þessi nýju verkefni og þessi nýsköpun, Þróunarsjóður, tónlistin, styrkir til kvikmyndagerðar og það allt, 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þetta andsvar. Já, ég held að það sé bara mikið til í því. Ég náði ekki að koma inn á Ríkisútvarpið hérna áðan. Ég hef miklar áhyggjur af því á hvaða vegferð menn eru þar varðandi uppsagnir og það að taka af stofnuninni 500 milljónir. Það er grafalvarlegt mál. Það er ekki bara það að Ríkisútvarpið hafi fylgt okkur sem þjóð frá 1930, verið félagi okkar og verið fræðandi menningarlega, með alþýðumenningu og allt það sem Ríkisútvarpið hefur staðið fyrir frá 1930 og vaxið og dafnað með þjóðinni, það hefur í raun og veru verið límið hjá þjóðinni. Ég held að fyrir fólki á landsbyggðinni, ef ég nefni það sérstaklega, sé Ríkisútvarpið bara eins og einn af fjölskyldunni. Ég þekki góða konu vestur á Þingeyri sem segir að á áramótunum þegar ákveðinn útvarpsmaður verði búinn að fá reisupassann muni hún aldrei kveikja á þessu Ríkisútvarpi oftar. Það er svolítið einlægt en fólk er miður sín, það fólk sem notið hefur þess að hafa Ríkisútvarpið sem félaga sinn er miður sín yfir hvernig farið hefur. Og öll sú breidd í tónlist sem verið hefur í Ríkisútvarpinu er ekki í boði í öðrum fjölmiðlum. Hvað er verið að gera núna með því að brjóta allar þessar stoðir niður? Og tónlistin sem ungir tónlistarmenn hafa fengið leikna í Ríkisútvarpinu sem aðrar stöðvar hafa ekki opnað á - þessir tónlistarmenn spjara sig, verða atvinnumenn og skapa þjóðinni mikinn gjaldeyri, eins og t.d. Björk, Sigur Rós og aðrir. Þessi tónlistarmenn voru ekki spilaðir á öðrum stöðvum en Ríkisútvarpinu. 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður minntist líka á Fæðingarorlofssjóð. Ég ætla að spyrja hana beint hvort hún geti aðhyllst skoðun mína í því að þetta séu bara skilaboð til ungs fólks. Það var búið að setja fram áætlun um hvernig fyrirkomulagið ætti að vera eftir nokkur ár. Þetta eru bara skilaboð til fólks, ungs fólks eða fólks sem eignast börn aðeins eldra, að það sé út af fyrir sig enginn áhugi á því lengur að auðvelda því lífið, hjálpa því og styðja það á fyrstu árum barnsins. Eru þetta ekki 

Virðulegur forseti. Jú, eins og ég kom inn á í máli mínu áðan tel ég þetta vera mikla afturför fyrir okkur í jafnréttisbaráttu og líka fyrir okkur sem samfélag. Hvar viljum við vera í samanburði við aðrar þjóðir, Norðurlöndin? Þetta er ekki hvetjandi fyrir það unga fólk sem vill stofna heimili og eignast börn og taka þátt á vinnumarkaðnum með eðlilegum hætti, það eru ekki góð skilaboð að hætta við lengingu fæðingarorlofsins sem átti að gerast á næstu þrem árum. Mér finnst einhvern veginn að þessi ríkisstjórn sé að höggva í allt sem er uppbyggilegt og gott til 

Virðulegi forseti. Mig langar aðeins að fara í heildarmyndina. Umræðan snýst mikið um nýsköpunina. Áður en ég sný mér nýsköpuninni sem hv. þingmaður ræddi mikið áðan, langar mig að ræða fjármálastefnuna. Það er verið að snúa hér af leið skattahækkana, það er verið að lækka skatta, og það er verið að skera niður, það er verið að stefna að afgangi, að hallalausum fjárlögum til að borga niður gríðar-, gríðarlega háar skuldir og mikla vexti. Það þarf að taka á og það þurfa allir að taka á. Það er hins vegar talað eins og við séum ekkert að leggja í nýsköpun og ekkert að leggja til rannsókna og þróunar. Þannig er það einfaldlega ekki og það kemur ágætlega fram, bæði í áliti meiri hluta nefndar og í fjárlögunum, sem hæstv. fjármálaráðherra fór mjög vel yfir fyrr í dag. Af því að ég þarf að hlusta á að nánast sé verið að skera allt niður í rannsóknum, þróun og nýsköpun vil ég koma hér og árétta að það er alls ekki staðan. Á bls. 275, með leyfi forseta, fara samkvæmt Rannís 18,2 milljónir í rannsóknir og þróun. Það kemur síðan mjög vel fram í meirihlutaáliti að 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Á síðasta kjörtímabili stóð ríkisstjórn frammi fyrir því að halli ríkissjóðs var rúm 14% af vergri landsframleiðslu. Og hvað gerðu stjórnvöld á síðasta kjörtímabili? Þau lögðu áherslu á að styrkja nýsköpun og sprotafyrirtæki, rannsóknir og þróunarstarf og það var eitt af því sem gerði það að verkum að á þessu ári, þegar núverandi ríkisstjórn fékk ríkissjóð í hendurnar, var halli ríkissjóðs orðinn um 1% af vergri landsframleiðslu. Hvað segir það okkur um réttar áherslur, að fara blandaða leið, og þá leið sem núverandi ríkisstjórn velur sér, niðurskurð, að skera niður þar sem vaxtarsprotar og möguleikar eru? Þó að menn hafi ekki gengið svo langt að ganga algjörlega frá þessari grein þá væri það auðvitað svo arfavitlaust að það er ekki einu sinni hægt að ímynda sér að þessi ríkisstjórn mundi ganga svo langt, þótt henni sé trúandi til margs. Það segir sig sjálft að ef við stöndum ekki með vaxtargreinunum erum við að hrekja fjöldann allan af fyrirtækjum úr landi, veðja á gamaldags atvinnuvegi eins og stóriðju, sem menn hafa séð að er ekki framtíðarmúsík fyrir þetta land, það er hvorki vilji ungs fólks að mennta sig til þeirra greina né vilja fjárfestar yfir höfuð fjárfesta í þeirri grein í dag. Menn verða því að fara að hugsa upp á nýtt, nota hugvit sitt í ríkisstjórninni 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir greinargóð svör. Það fer ekkert á milli mála að okkur greinir á um leiðir, það er augljóst. Taka má sem dæmi: Það skyldi þó ekki vera að þær tekjur, sem var fórnað og ítrekað hefur verið minnst á, 3 milljarðar í sjávarútvegi og 500 milljónir í gistináttaskatti, væru að skila sér í auknum hagvexti hér í lok árs? Ég ítreka að þetta eru tekjur sem var fórnað, sem skila sér í fjárfestingum á fyrirtæki og í aukinni ráðstöfunargetu hjá heimilum og aukinni veltu inn í hagkerfið. 

Virðulegi forseti. Ég held að eins og hagvöxtur og staðan eru mæld í dag hafi hann, sem betur fer, ekki skipt sköpum, sá mánuður sem núverandi ríkisstjórn hefur setið við völd. Sá árangur sem hefur náðst í hús er vitaskuld árangur síðustu fjögurra ára. Það væri barnaskapur að halda að hitt hefði fengist aukreitis, enda hefur þessi ríkisstjórn verið verklaus nema í því að ráðast á þá sem minnst mega sín í samfélaginu og afla tekna þar, hlífa stórútgerðinni í landinu þar sem er tekjuvon og fólkið sem hefur borgað auðlegðarskatt - hann er felldur niður. Það hefur komið í ljós að á síðasta ári var framlegð útgerðarinnar 80 milljarðar eftir veiðigjöld sem voru um 7,5. - 80 milljarðar.- Og það var grátið og grátið og grátið og grátið, harmagrátur hjá útgerðinni, að allt mundi fara á hliðina. 

Virðulegur forseti. Ég þakka forseta góða fundarstjórn á þessum ánægjulega fundi okkar alþingismanna á þessu fallega kvöldi á aðventunni. Við áttum nokkur orðaskipti í upphafi kvöldfundarins kl. 20, ég og virðulegur forseti, um það hve lengi væri fyrirhugað að halda fundinum áfram. Forseti hafði þá á orði að hann mundi reyna að hafa svör um það hálftíma eða klukkutíma síðar. Nú er sá tími liðinn og gott betur þannig að ég ætla bara að nota tækifærið og inna virðulegan forseta eftir því hvenær fyrirhugað er að umræðunni ljúki í kvöld þannig að þingmenn geti farið til síns heima og hvílst fyrir þá þýðingarmiklu umræðu, þýðingarmestu umræðu ársins, sem hefst á morgun, 2. umr. fjárlaga.

Virðulegur forseti. Það kom fram í ágætum orðaskiptum þingmanna við hæstv. forseta fyrir einum og hálfum tíma að forseti ætlaði að freista þess að botna það hvernig hann sæi fyrir sér þennan þingfund í kvöld. Ég lýsi eftir því að einhver niðurstaða náist í það mál. Eins og hér hefur komið fram er alveg gríðarlega mikið verkefni fram undan fyrir þingheim á morgun. Við þurfum að setja okkur inn í breytingartillögur meiri hlutans við fjárlagafrumvarpið og þær breytingartillögur hafa, svo vægt sé til orða tekið, verið heilmikið á floti í fjölmiðlum og lekið á ýmsum stigum og í brotum þannig að nú þegar við erum loksins komin með heildarmyndina sem var dreift í dag eftir að þessi umræða hófst tel ég fulla ástæðu til að taka mið af því í áætlunum hæstv. forseta um fundarhöld hér í kvöld.

Virðulegi forseti. Ég vil fá að taka undir þessa ósk vegna þess að það eru orðin ansi mörg kvöld í röð sem við þingmenn höfum verið hér núna. Af því að hv. þm. Líneik Anna Sævarsdóttir er í salnum varð mér hugsað til þess, og það er ástæðan fyrir því að ég kem hingað upp í kjölfar þessara tveggja sem á undan mér fóru, að hún sagði okkur skemmtilega frá þingi sem hún var á, kvennaþingi. Heimssamtök þingkvenna hittust í Brussel nýverið og hún var að segja okkur hvernig þingkonur annars staðar í heiminum sögðu frá því hvernig þær hefðu komið sér upp fjölskylduvænna þingi í sínum heimalöndum. Kannski ætti hæstv. forseti að eiga fund með þeim konum sem voru á þessu kvennaþingi til að fá upplýsingar um með hvaða hætti best væri að gera þetta. Það er allt í lagi eitt og eitt kvöld, en þegar þetta er orðið viðvarandi ástand kvöld eftir kvöld getum við sagt að fjölskylduvæni takturinn sé farinn úr okkar háa Alþingi. Hugmyndirnar eru til staðar og fullt af konum með þekkingu á málinu.

Forseti getur upplýst að það verður metið síðar í kvöld hversu lengi þingfundur mun standa. Það er von á forseta Alþingis í hús síðar í kvöld og þá verður væntanlega kveðið upp úr með það hversu lengi fundur stendur.

Virðulegi forseti. Hún er um margt mjög áhugaverð umræðan sem hér fer fram vegna þess að hún snýst ekki bara um nákvæmlega það sem er í þessu frumvarpi. Þetta er frumvarp sem tengist og er forsenda fyrir tekjuhlið fjárlaga næsta ára. Hér er því um gríðarlega stórt mál að ræða. Þegar nýja ríkisstjórnin tók við þá óttaðist ég að hún mundi detta í sama far og menn voru í hér á árum áður þegar Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur voru saman í ríkisstjórn í vel á annan áratug. Þá sáum við samfélag okkar taka mjög skarpa beygju til hægri og sjá mátti að tekjuskiptingin var orðin gríðarlega ójöfn, gríðarlegur ójöfnuður var orðinn. Og þegar okkur vinstri stjórninni hafði tekist að minnka þennan mun, þannig að hér mælist sannarlega aukinn jöfnuður, þá sjáum við strax hér á fyrsta frumvarpi nýrrar ríkisstjórnar í hvaða átt menn eru að fara. Menn eru að fara beinustu leið í sama gamla farið, í átt að auknum ójöfnuði í íslensku samfélagi. Það verður að segjast eins og er að það vefst ekki fyrir mönnum, og ég ætla ekki að fara að taka enn og aftur ræðuna um það, að rjúka til og hið fyrsta sem þeir gera á sumarþingi er að drífa sig að afsala sér tekjum í ríkissjóð frá þeim sem eru með einkaleyfi til að nýta auðlindir þjóðarinnar. Síðan er mætt hér til leiks að hausti og breiðu bökin eru svo sannarlega fundin. Þau finnum við í þessu frumvarpi og í breytingartillögum meiri hlutans. Breiðu bökin eru námsmenn - af því að hv. þm. Willum Þór Þórsson talaði hér áðan um það að ríkisstjórnin væri að lækka skatta þá er hún að nafninu til að lækka skatta. Það er verið að lækka skattprósentur í milliþrepi, það er rétt og það er vel. En til að sækja það til baka hækka menn skráningargjöld á námsmenn í háskóla og þeim er ekki skilað að fullu inn til háskólans sjálfs eins og á að gera heldur er verið að taka skráningargjöldin inn í ríkissjóð. Þetta þýðir á hreinni íslensku að verið er að leggja skatt á námsmenn, það er verið að fjármagna ríkissjóð með fjármunum frá námsmönnum. Þá verðum við líka að nefna annað breitt bak sem menn hafa fundið hér. Það er að leggja á sjúklingagjöld eða komugjöld inn á sjúkrahús. Þarna eru aldeilis breiðu bökin, námsmenn og sjúklingar. Þetta er leiðangur sem mér líkar afar illa að haldið sé í. Þeir sem leggjast inn á sjúkrahús nú til dags eru afar veikir, það er ekki lengur þannig að menn liggi inni á spítala í lengri tíma heldur er það frekar orðið þannig, vegna læknavísindanna og framþróunar þeirra, að menn eru hafðir eins mikið á fótum og mögulegt er og ekki lagðir inn nema í lengstu lög. Þegar fólk kemur inn á sjúkrahús þá er það mjög veikt eða þá að það þarf á aðstoð að halda sem ekki fæst utan þess. Þegar þangað er komið er þetta fólk iðulega búið að greiða töluvert mikið af alls kyns kostnaði í gegnum heilbrigðiskerfið og heilbrigðisþjónustuna en þá finnast mér það nú ansi dapurleg skilaboð frá hinu opinbera að segja við þetta fólk: „Vær så god.“ Nú skalt þú borga komugjald þegar þú leggst inn á sjúkrahús. Virðulegi forseti. Það er þekkt leið hægri manna að gera þetta svona og hægri stjórna og því þykja mér það öfugmæli þegar menn halda því fram að verið sé að lækka skatta vegna þess að það er bara verið að færa skattheimtuna til, það er verið að færa hana frá milliþrepinu yfir á námsmenn og sjúklinga. Menn ætla svo líka að sækja sér tekjur í gegnum nefskatt sem ætti að fara allur til Ríkisútvarpsins. Honum er ekki skilað öllum þangað þannig að þeir sem greiða hann, það greiða allir jafna krónutölu, það er engin tekjutenging í því. Þeir sem eru með milljón á mánuði greiða það sama í nefskatt og þeir sem eru með 200 þús. kr. á mánuði. Finnst okkur það sanngjarnt? Sérstaklega þegar staðan er orðin sú að menn ætla sér sannarlega ekki að nota nefskattinn til reksturs Ríkisútvarpsins að fullu heldur er haldið áfram að skera Ríkisútvarpið niður. Mér finnst þetta rangt, mér finnst þetta röng leið. Við eigum að vera með hreina skattlagningu þ.e. gagnsæja en við eigum ekki að fara svona krókaleiðir að því að sækja fjármagn inn í ríkissjóð. Ég er á móti því. Annað atriði sem ég verð að nefna í frumvarpinu er það hvernig menn eru að gera breytingar á fæðingarorlofi. Ég er ekki sammála þeirri leið sem hér er verið að fara, þ.e. að verið sé að taka lenginguna til baka. Ég er sammála því að við verðum að hækka þakið, sannarlega. Ég tel að það hafi farið allt of langt niður í tíð þeirrar ríkisstjórnar sem ég sat í. Ég held að við höfum gert mistök með því og við höfum gengið allt of langt. Ég held að fæðingarorlofið hafi orðið of harkalega fyrir barðinu á niðurskurðinum sem við vorum í þá. En það voru erfiðir tímar og menn þurftu að taka á einhvers staðar. Og því miður varð Fæðingarorlofssjóður harkalega fyrir barðinu á því. En við erum byrjuð að hefja hækkun á þakinu á honum og það er vel. En það eru ekki þannig peningar sem menn spara með því að ætla sér að taka til baka þessa lengingu á fæðingarorlofi. Mér finnast rökin fyrir því líka mjög veik í nefndaráliti meiri hlutans. Því hefur verið haldið fram að líklegt sé að konur mundu nýta lengra fæðingarorlof í meira mæli en karlar og þannig muni misrétti kynjanna aukast. En það fer auðvitað eftir því hvernig menn gera þetta. Ef lengingunni er deilt, eins og ætlunin var, jafnt á milli foreldra þá gerist ekki það sem hér er lýst og sérstaklega þegar við erum farin að hækka þakið samhliða. Við eigum auðvitað að horfa til Norðurlandanna. Þau eru með lengra fæðingarorlof fyrir báða foreldra, öll Norðurlöndin, lengra en hér á landi og ekki er hægt að segja að þar hafi kynjamisrétti aukist neitt sérstaklega. Þvert á móti. Þar fyrir utan snýst þetta líka um blessuð börnin. Það er eins með þetta og annað sem ég ætlaði að koma hér inn á áðan, sem varðar nýsköpun í samfélagi okkar, að mér finnst menn vera að taka ákvarðanir um að slá striki yfir framtíðina, áætlanagerð til framtíðar litið og stefnumörkun til framtíðar litið. Mér finnst það skammsýn aðgerð að stytta fæðingarorlofið aftur eða draga til baka lengingu. Ég held því miður að þá munum við sjá eftir því síðar meir og ég vona að okkur takist að fara betur yfir þetta. Í meirihlutaálitinu er sagt: Kom sú skoðun fram að lenging fæðingarorlofs mundi ekki leiða til aukinnar töku feðraorlofs enda væru hámarksgreiðslur of lágar. - Af hverju er þetta bara skoðun? Af hverju fáum við ekki að sjá hvað liggur að baki þessum fullyrðingum í nefndarálitinu? Ég hefði viljað fá að sjá hvaða gögn liggja þarna að baki. Við þurfum að sjá greiningar á þessu áður en við stígum þau skref að vera eftirbátar nágranna okkar hvað þetta varðar. Þetta snýst líka um fjölskyldupólitík. Ég hef stundum heyrt hv. framsóknarþingmenn lýsa því yfir, og síðast nú nýverið, að Framsóknarflokkurinn sé fjölskylduflokkur. Ég ætla ekki að gera neitt grín að því eins og gert hefur verið víða á vefmiðlum heldur ætla að taka það alvarlega því ég hef séð merki þess svona í og með. Þá þykir mér undarlegt ef Framsóknarflokkurinn ætlar að taka þátt í þessum gerningi, þ.e. að koma í veg fyrir að lenging á fæðingarorlofi taki gildi, vegna þess að fjölskyldupólitík snýst ekki bara um að ríkið og sveitarfélög búi til leikskóla, séu með menntakerfi og heilbrigðiskerfi sem sé í lagi heldur snýst þetta líka um að skapa samverustundir og að skapa börnunum okkar, framtíðinni, nægjanlegt sjálfsöryggi og öryggistilfinningu þannig að þau stigi inn í framtíðina full af öryggi og verði frábærir þjóðfélagsþegnar fyrir vikið. Hvernig gerum við það? Það gerum við með aukinni samvinnu foreldra og barna. Út á það gengur fjölskyldupólitík og það er ekki að sjá í þessari ákvörðun hér að menn séu með þetta í huga þegar verið er að taka ákvörðun um að draga lengingu á fæðingarorlofi til baka. Þess vegna þykir mér þetta miður. Ég vona að ég fái að heyra hér betri rök frá framsóknarmönnum og þingmönnum Framsóknarflokksins fyrir því af hverju þetta er gert. Virðulegi forseti. Tíminn flýgur og ég er hér með mál sem mig langaði líka að ræða og ég tel vera mjög mikið stórmál og það er hvernig verið er í þessu frumvarpi að taka ákvarðanir varðandi nýsköpunarmál og stuðning við rannsóknir og þróun í landinu. Þetta frumvarp er með einn anga af því máli, þeirri stefnubreytingu sem þessi ríkisstjórn stendur fyrir, út af þeirri braut að ætla að fara að styðja myndarlega við rannsóknir og þróun og nýsköpun hér á landi og inn á þá braut sem við vorum á sem var rétt undir því sem nægjanlegt var. Ef við ætlum að tryggja þéttan vöxt hér á Íslandi til lengri framtíðar þá verðum við að fara að byggja mjög vel undir nýja vaxtarsprota. Það er bara því miður þannig að auðlindir eru takmarkaðar, hugmyndir hins vegar ekki. Við erum alltaf að kljást við náttúruna þegar kemur að hinum náttúrulegu auðlindum en við höfum reitt okkur á þær hingað til. En svo fjölgar okkur Íslendingum, samfélagið verður flóknara og við þurfum fleiri greinar til að standa undir útflutningi og vexti á Íslandi. Það er þess vegna sem við lögðum af stað í fjárfestingaráætlun, síðasta ríkisstjórn. Það var til að styðja betur við nýjar vaxtargreinar og reyna að sýna einhverja langtímahugsun til tilbreytingar, stefnumörkun til lengri tíma litið sem gæti skilað okkur jafnari og þéttari vexti fram í tímann. Af slíkri braut eru menn að fara með þeirri ákvörðun sem tekin er í þessu frumvarpi og í breytingartillögu meiri hlutans og líka í ákvörðunartöku um það í fjárlagafrumvarpi að lækka framlög til Tækniþróunarsjóðs og Rannsóknasjóðs. Í frumvarpinu er lagt til að í staðinn fyrir 20% endurgreiðsluviðmið verði það 15%. Það er tekin ákvörðun um það hér að fara af þeirri braut vegna þess að það komi sér ekki vel fyrir minni sprotafyrirtæki. Í staðinn ætla menn að setja þak á hámarksendurgreiðslu í krónutölu. Það þýðir hins vegar fyrir stóru fyrirtækin, sem eru sannarlega í góðum öflugum rekstri, reka oft öflugar þróunardeildir og eru þátttakendur í þróunarverkefnum - stundum eru þau bara innan fyrirtækjanna en stundum er það líka milli fyrirtækja og líka í samstarfi við háskóla- og vísindasamfélagið - að þetta mun hafa veruleg áhrif á þau. Stóru fyrirtækin - á íslenskan mælikvarða eru þau kannski stór en á erlendan mælikvarða ekki en við erum að tala um stöndugri fyrirtæki sem eru að taka þátt í og drífa rannsóknir og þróun áfram hér á landi - hafa verið að nýta þennan stuðning og hafa getað skapað með þeim fjöldann allan af störfum. Virðulegi forseti. Hér á landi þurfum við að fara að byggja og styðja betur við þá stoð sem er svokallaður alþjóðageiri. Ég veit ekki hvort það er orðið sem lýsir því best en þetta er svona útflutningur á hugviti, vegna þess að þar liggur framtíð okkar. Menn voru farnir að sjá þetta fyrir löngu en einhvern tíma þurfum við að byrja að leggja grunninn að þessu. Það er kominn vísir að því en við þurfum að gera miklu meira. Það kerfi sem við bjuggum til og verið er að byrja að skera niður var bara algert lágmarksupphaf sem við sáum þannig fyrir okkur. Núna eru menn að taka þetta lágmarksupphaf af kerfinu sem búið er að kalla eftir í meira en áratug, þ.e. endurgreiðslukerfi vegna rannsóknar og þróunar, og byrjaðir að veikja það strax á fyrsta missiri nýrrar ríkisstjórnar. Þetta eru ofboðsleg vonbrigði og þetta er líka svo mikil skammsýni, og nú ætla ég aðeins að fara yfir nokkrar tölur. Í Fréttablaðinu í gær frekar en fyrradag er ágætisgrein þar sem verið er að fjalla um hvað það þýðir fyrir okkur að setja fjármuni í Tækniþróunarsjóð og í endurgreiðslu vegna rannsókna og þróunar. Tekið er dæmi um það að árið 2005 fengu 13 fyrirtæki styrk úr Tækniþróunarsjóði og þetta voru fyrirtæki sem veltu 20 milljörðum. En meðal annars vegna stuðnings úr Tækniþróunarsjóði gátu þau fyrirtæki farið út fyrir það sem þau voru að gera í kjarnastarfsemi sinni, búið til einingu sem gat haldið áfram, farið af stað með ný verkefni. Þessi fyrirtæki eru í dag að velta 120 milljörðum. Þannig hafa þau stækkað og margfaldast á þessu tímabili vegna framlaga úr Tækniþróunarsjóði. Endurgreiðsla á rannsókna- og þróunarkostnaði hefur nákvæmlega sama tilgang. Hún hefur þann tilgang að styðja við rannsókn og þróun, bæði í nýjum fyrirtækjum en líka innan starfandi fyrirtækja, þannig að þau geti nýtt þá öflugu starfskrafta sem þar eru inni, þekkingu og reynslu, kallað til nýja aðila og haldið áfram og búið til nýja vöru, hvort sem það er í tækni eða þjónustu. Þetta á að veikja hér og það þykir mér alveg gríðarleg skammsýni. Annað vil ég líka nefna. Gert var ágætt áhrifamat á Tækniþróunarsjóði, farið vandlega í gegnum það hverju hann væri að skila árið 2011. Niðurstaðan þar varð til dæmis sú að af öllum þeim verkefnum sem fengu stuðning úr Tækniþróunarsjóði höfðu 2/3 þeirra skilað sér í svokallaðri frumgerð. Frumgerð þýðir að kominn er vísir að vöru og þegar frumgerð liggur fyrir eru miklu meiri líkur en hitt að úr verði vörur sem skapi veltu og störf inn í framtíðina. Ég sakna þess að menn rökstyðji miklu betur hvers vegna verið er að gera þetta. Ég vil líka nefna að tvö fyrirtæki hafa verið skoðuð - Magnús Orri Schram, sem var þingmaður Samfylkingarinnar, skrifaði ágæta grein þar sem hann fór yfir þetta. Hann tók dæmi um tvö fyrirtæki. Annað þeirra hafði hlotið rúmlega 100 millj. kr. í styrki frá stofnun fyrirtækisins yfir langt tímabil samtals en skatttekjur ríkisins af starfsemi þessa fyrirtækis höfðu á sama tíma numið 400 millj. kr. Það sem hafði verið sett inn kom því margfalt út. Það er þess vegna sem ég kalla þetta skammsýni og undir þau orð, hafa gagnrýnt þetta verulega, taka líka aðilar eins og Viðskiptaráð, ASÍ og fleiri aðilar sem sjá nákvæmlega það sama og við hin, það sem þessari ríkisstjórn virðist vera algerlega fyrirmunað að sjá í þeirri skammtímahugsun sem því miður virðist ráða för við ákvarðanatöku á þeim bæ.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu. Hún var að tala um legugjaldið eða innlagnargjaldið eins og það heitir núna og talaði um að fólk væri mjög veikt þegar það væri lagt inn. Það er hárrétt. En það er líka fjöldi fólks sem er mjög veikur og er ekki lagður inn. Vegna nýrra aðferða við kviðsjáraðgerðir mætir fólk að morgni, fer í aðgerð, kviðsjáraðgerð, og er svo sent heimt. Það borgar fyrir aðgerðina líka og allt sem fylgir. Ég vil ekki fullyrða um að þetta fólk sé allt minna veikt en hinir, það er kannski krabbameinsveikt eða eitthvað slíkt, það er kannski ekki nógu mikið veikt. En svona aðgerðir eru í sívaxandi mæli afskaplega hagkvæmar bæði fyrir ríkið og fyrir sjúklinginn því oftast nær er betra að vera heima en á sjúkrahúsi, þó að dvölin á sjúkrahúsi sé óneitanlega mjög góð.

Hæstv. forseti. Ég held að fólk vilji nú frekar vera heima en að liggja á sjúkrahúsi. Sem betur fer eru læknavísindin komin á þann stað að telja það betra að fólk sé meira heima en að liggja á sjúkrahúsi vegna þess að það hefur neikvæð áhrif að liggja mikið fyrir í lokuðu rými. Ástæðan fyrir því að ég er á móti þessum sjúklingagjöldum er sú að ég tel að þá séum við að byrja að brjóta okkur leið inn á enn nýja staði í gjaldtöku, inn á enn ný svið. Við erum farin að ganga allt of langt í gjaldtöku í heilbrigðiskerfinu, allt of langt, og lausnin á því er ekki sú að finna nýjar leiðir til að sækja ný gjöld. Lausnin á því er sú að skoða hvernig við getum lækkað hlutdeild sjúklinga þar sem gjaldtaka á sér stað. Þess vegna er ég ekki til viðræðu 

Frú forseti. Það hafa orðið mjög miklar breytingar á heilbrigðisþjónustunni undanfarið, sérstaklega í uppskurðum og innlögnum. Það er orðið miklu sjaldgæfara að fólk sé lagt inn á spítala í dag heldur en var. En ég fullyrði að það er ekkert minna veikt og það borgar bæði fyrir aðgerðina og allar rannsóknir og allt sem tengist þessu, meira að segja fyrir sérfræðilækninn og hjúkrunina. Ég held að við verðum að horfa til þeirra breytinga sem hafa orðið í læknavísindunum. Við verðum að gera það, annars búum við til misræmi. Maður sem er lagður inn af því að hann fer í holskurð er örugglega veikur en hann er ekkert minna veikur en sá sem fer í kviðsjáraðgerð. Hann þarf ekki að borga neitt. En hinn maðurinn eða láglaunakonan sem fer í kviðsjáraðgerð og er ekki lögð inn þarf að borga allt.

Virðulegi forseti. Já, það er því miður þannig, það er verið að taka allt of mikið af sjúklingum, hlutdeild sjúklingsins „utan sjúkrahúss“, þ.e. án innlagnar, er að mínu mati allt of há og það er á því sem við þurfum að taka. En í staðinn fyrir að gera það finnst mér þetta bera vott um að af því að sá sem ekki er lagður inn borgar svo mikið ætli menn að hækka eða búa til nýtt gjald af þeim sem eru lagðir inn til að mæta því og jafna einhvern veginn þeirra stöðu. Ég vil frekar gera það á hinn veginn, 

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Katrínu Júlíusdóttur fyrir ágæta yfirferð hennar í þessu máli. Það er sérstaklega eitt atriði, vegna þess að tíminn er stuttur, sem ég vil koma inn á úr hennar ræðu og það varðar stuðninginn við nýsköpunarfyrirtækin. Í upphaflegu frumvarpi var gert ráð fyrir að endurgreiðsluhlutfall væri lækkað úr 20% í 15%, en ég verð að viðurkenna að mér, sem ekki hef tekið þátt í störfum nefndarinnar, er ekki fullkomlega ljóst hver áhrif þeirra breytinga eru í raun sem meiri hluti nefndarinnar leggur til. Því miður er það ekki útskýrt nægilega vel í nefndaráliti fyrir okkur sem ekki tókum þátt í starfi nefndarinnar. Ég vil því spyrja hv. þingmann hvort hún geri sér nákvæmlega grein fyrir því, hvort hún viti til þess að það liggi fyrir einhverjir útreikningar um áhrif breytinganna á einstök fyrirtæki. Munu 

Virðulegi forseti. Til þess að reyna einhvern veginn að búa til ramma utan um endurgreiðslurnar eru í fyrsta lagi 20% og þá er hægt að fá allt að 20% endurgreitt. Ef verkefnið er stórt er líka þak þannig að þótt það séu 20% eru margir sem geta ekkert fengið það vegna þess að þakið takmarkar hversu háa upphæð er hægt að fá í endurgreiðslu. Það eru því tvenns konar breytur sem búa þennan ramma til. Það sem er verið að gera hér er að í staðinn fyrir að lækka prósentuna úr 20 í 15, sem var galin hugmynd að mínu mati, alveg eins og öll veiklun á þessu kerfi er, ákveða menn að lækka hámarksupphæðina. Það hefur í för með sér og þýðir að hætt er við að við missum stærri verkefnin 

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þessa útskýringu. Er rétt skilið hjá mér að eftir sem áður er gert ráð fyrir að þessi aðgerð þýði um 300 millj. kr. í lægri útgjöld af hálfu ríkisins? Það er óbreytt viðmið hvað það snertir, en það kann að verða einhver tilflutningur á milli fyrirtækja, að einhverjir geta eftir sem áður náð 20 prósentunum og fengið það sem þeir hefðu fengið væri lögunum ekki breytt yfirleitt, en aðrir munu fá minna. Það eru væntanlega fyrirtæki sem eru með meiri upphæðir undir í þessu efni. Það er þetta sem ég mundi vilja fá útskýringar á. Ég ítreka það sem ég spurði líka að og þingmaðurinn náði ekki að svara á þessum stutta tíma, sem er: Veit þingmaðurinn til þess að það liggi fyrir einhverjir útreikningar á bak við breytingartillögu meiri hlutans inni í nefndinni til að mynda sem sýna áhrifin á einstakar gerðir fyrirtækja, 

Virðulegi forseti. Ég vil í staðinn fyrir að horfa á stærðir fyrirtækja eða gerðir fyrirtækja að við horfum á þetta eftir stærðum verkefnanna af því að til þess að sækja um þessa endurgreiðslu eða niðurgreiðslu þarf að skilgreina nýtt verkefni og sýna fram á nýsköpunargildið. Þetta er strangt ferli. Þegar það hefur verið gert eru stærðir verkefnanna auðvitað mismunandi, hvort sem það er verkefni sem búið er til nýtt sprotafyrirtæki utan um eða stórt verkefni sem er samstarfsverkefni stærri fyrirtæki ásamt vísindamönnum sem koma annars staðar frá. Það sem ég óttast við þessa breytingu er að verið er að veikja kerfi sem var ekkert, að mínu mati, komið almennilega á legg. Þetta getur þýtt að við verðum ekki lengur samkeppnishæf um stærri verkefnin. Það er gríðarlega alvarlegt mál vegna þess 

Virðulegur forseti. Þakka hv. þingmanni fyrir góða ræðu. Mig langar aðeins að inna hana eftir skoðun hennar á þeim verðlagshækkunum sem felast í þessu frumvarpi, þ.e. uppfærslu skatta og gjalda. Nú hafa aðilar vinnumarkaðarins hvatt stjórnvöld til að halda að sér höndum varðandi verðlagshækkanir því að það gæti haft áhrif á gerð kjarasamninga sem eru nú opnir og komnir til ríkissáttasemjara. Reykjavíkurborg hefur gengið fram með góðu fordæmi og hætt við gjaldskrárhækkanir sínar. Telur hv. þingmaður að þetta sé gæfulegt innlegg í þær erfiðu viðræður sem fram undan eru? Eða telur hv. þingmaður að það sé til þess vinnandi að meta stöðuna út frá þessum kjarasamningaviðræðum og reyna að slökkva verðbólgubálið sem hefur angrað þessa þjóð í áratugi með því 

Virðulegi forseti. Launafólk í landinu býr við þá stöðu að hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra hefur sagt opinberlega að hann telji að það þurfi að fara varlega í launahækkanir. Samtök atvinnulífs hafa sagt það sama vegna þess að menn vilji ekki koma á verðbólguskriði. Á sama tíma ganga menn eins langt og mögulegt er í verðlagsuppfærslum í ríkisfjármálunum. Þetta eru kaldar kveðjur til launafólks í landinu. Enn er þrengt að kjaraviðræðum því að svigrúmið verður minna. Þótt menn nái góðum árangri er nokkuð ljóst að þetta mun hafa áhrif til hækkunar verðbólgu ásamt nýjum skuldaleiðréttingartillögum sem hafa verið kynntar. Það er óhjákvæmilegt. Þegar 

Virðulegi forseti. Takk fyrir þetta andsvar. Á síðasta kjörtímabili gekk á ýmsu í samskiptum ríkisstjórnar við aðila vinnumarkaðarins. Menn voru með ýmsar upphrópanir á þeim bænum sem manni þótti ekki alltaf innstæða fyrir. Nú horfir svo við að skerða á Starfsendurhæfingarsjóð sem er byggður upp á þríhliða samkomulagi milli aðila vinnumarkaðarins og ríkisins og breyta eingreiðslum úr honum einhliða af hálfu ríkisins. Telur hv. þingmaður þetta vera gott innlegg þegar kjarasamningar eru opnir? Telur hún að ríkið geti dregið úr greiðslum í Starfsendurhæfingarsjóð án þess að taka málefnið upp á þeim vettvangi þar sem samið var um það í upphafi, hvað sem mönnum þykir akkúrat um útfærsluna og aðgerðirnar sem mér 

Virðulegi forseti. Þetta var hluti af kjarasamningum 2008, ef ég man rétt. Það getur vel verið að gild rök fyrir séu því að menn séu ekki komnir með útfærslu á útgreiðslum úr þessum sjóði og því hafi hann safnað fjármunum, en það breytir því ekki að þetta var samningsatriði. Þannig að já, að mínu mati þurfa menn að taka þetta upp á viðeigandi vettvangi þar sem upphafleg ákvörðun um að gera þetta var tekin. Öðruvísi er þetta ekki hægt. Ég náði ekki að nefna sjóðinn í ræðu minni hér áðan en ég hafði hugsað mér að kalla eftir viðbrögðum frá meiri hluta nefndarinnar um það hvort þetta hefði verið rætt við aðila vinnumarkaðarins, ekki síst ASÍ, og hver viðbrögð þeirra hefðu verið. Ég sit ekki í nefndinni þannig að ég veit það ekki. Það kemur ekkert fram um það í nefndarálitinu.

Virðulegi forseti. Ég verð að segja að ég er mjög hugsi yfir viðfangsefnunum þessa dagana, fjáraukalagafrumvarpi, bandorminum núna og fjárlagafrumvarpinu sem við erum að fá, vegna þess að kannski eru ekki til skýrari pólitísk plögg en nákvæmlega þessi gögn, þ.e. þar sem forgangsröðun og áherslur nýrrar ríkisstjórnar koma fram alveg nákvæmlega eins og hún vill hafa þær. Þess vegna langar mig að biðja hv. þingmann að velta þessum pólum aðeins fyrir sér. Ég verð að segja sjálf að ég hef ekki séð svona hægri sinnaða ríkisstjórn í annan tíma. Þá er ég að tala um að fara þessa grimmu leið skattalækkana og niðurskurðar. Óttast hún ekki kælingaráhrifin í hagkerfinu sem stafa af þessari lamandi hendi sem ber alls staðar niður? Ég spyr til dæmis hversu mörg störf séu undir í öllum þessum niðurskurði sem hér er annars vegar, 

Virðulegi forseti. Það er alveg klárt að ekki bara í þessu frumvarpi heldur líka fjárlagafrumvarpinu og fjáraukalagafrumvarpinu er verið að taka skref í átt að auknum ójöfnuði. Það vitum við og við sjáum það. Það er meðvitað. Það er meira að segja tekin ákvörðun um það og það var skýrt, það voru rök fyrir því að ákveðnir hópar lífeyrisþega fengu kjör sín bætt í sumar en lægstu hóparnir ekki. Það var gert vegna þess að menn ætluðu sér að breikka bilið aftur á milli ólíkra tekjuhópa. Þetta er þess vegna yfirlýst stefna. Ég er sammála hv. þingmanni, ég hef ekki í langa tíð séð jafn hægri sinnaða ríkisstjórn, þ.e. jafn grímulausa. Ég sakna þess að sjá félagshyggjuhlið Framsóknarflokksins í þessu stjórnarsamstarfi vegna þess að hún hefur orðið algjörlega undir - ef hún er enn til.

Virðulegur forseti. Það er áhugavert að eiga orðaskipti við hv. þingmann um þessi mál þar sem hún er nú hvorki meira né minna en sú kona á þingi sem hefur mesta þingreynslu, þar með reyndust kvenna á Alþingi, og hefur töluverða yfirsýn á pólitíska þróun. Ég tek undir með hv. þingmanni, eins og Framsóknarflokkurinn birtist okkur veltir maður fyrir sér hvort félagshyggjutaugin sé enn til. Hv. þm. Willum Þór Þórsson talaði í andsvari áðan eins og það væri algjörlega óumdeilt að fara leið skattalækkana og niðurskurðar. Þó horfir maður til ágreinings í þingflokki Framsóknarflokksins sem hefur komið upp í umræðunni. Það skyldi þó ekki vera að þar leyndust einhverjir sem enn þá bærðist í félagshyggjutaug?

Virðulegi forseti. Ég held að við ættum bara að auglýsa eftir þessum sjónarmiðum í þingsal, a.m.k. vona að þau fari að koma fram. Alla mína tíð á þingi hafa verið uppi mjög sterk félagsleg sjónarmið innan Framsóknarflokksins. Þó að þau hafi orðið undir á tímabilum hafa þau verið mjög sterk. Ég man eftir því að hafa verið í þessum sal í liði með ágætum framsóknarþingmönnum að verja barnabótakerfi og vaxtabótakerfi og það hefur ekki gengið hnífurinn á milli. Núna á að skera vaxtabótakerfið niður um hálfan milljarð á næsta ári. Fyrirgefið, virðulegi forseti, það munar um minna fyrir þá sem fá eitthvað út úr því kerfi. Það eru ekki efnuðustu fjölskyldurnar eða breiðustu bökin, alls ekki. Þar á að taka hálfan milljarð. Og flokkur fjölskyldunnar ætlar að standa að því með Sjálfstæðisflokknum. 

Frú forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um ýmsar forsendur frumvarps til fjárlaga fyrir árið 2014, verðlagsbreytingar og fleira, eins og frumvarpið heitir. Þó að við séum ekki komin í 2. umr. um fjárlög fyrir árið 2014 erum við engu að síður með mikilvæga hlið fjárlaganna undir í þessu frumvarpi, sem er ýmislegt sem lýtur að tekjum ríkissjóðs. Þess vegna má segja að við séum komin í mikilvæga pólitíska umræðu um áherslur í ríkisfjármálum og efnahagsmálum, sem oft er nú talið eitt af mikilvægustu vörðum hverrar ríkisstjórnar um það hvaða stefnu hún fylgir og hvert hún vill þróa samfélagið. Þess vegna er eðlilegt að um stórmál eins og það sem hér er til umræðu séu ólík pólitísk sjónarmið uppi. Það er eðlilegt. Og það er eðli lýðræðisins að enda þótt það sé nú yfirleitt sagt með réttu að allir sem eiga sæti á Alþingi vilji að sjálfsögðu vinna að framgangi og hag samfélagsins alls þá höfum við engu að síður ólíka sýn. Það er eðli fjölflokkalýðræðis að stjórnmálaflokkar beri fram ólíka stefnu, hafi ólíka sýn og það hlýtur að sjálfsögðu að endurspeglast í hinni pólitísku umræðu og orðræðu sem á sér stað á þinginu. Í því máli sem hér er til umfjöllunar eru allmargir efnisþættir sem tilefni væri til þess að fara í og hefur verið farið í allítarlega í umræðunni hér í dag, bæði af hv. þm. Pétri Blöndal, sem er framsögumaður fyrir áliti meiri hlutans, og sömuleiðis af fulltrúum stjórnarandstöðuflokkanna í hv. efnahags- og viðskiptanefnd. Þeir hafa gert grein fyrir þeim meginsjónarmiðum sem þeir hafa sett fram í minnihlutaáliti sínu. Aðrir fulltrúar stjórnarandstöðuflokkanna hafa tekið þátt í þeirri umræðu og farið í einstök efnisatriði. Ég ætla að reyna að gera það líka, ég ætla að fara hér í tiltekna þætti þessa máls, ekki endilega alla, tíminn leyfir það nú ekki, því miður, en ég ætla að reyna að fara í tiltekin atriði sem hér liggja undir. Fyrst ætla ég að koma að þeim þætti sem lýtur að verðlagsuppfærslu í samræmi við verðlagsforsendur fjárlagafrumvarps fyrir árið 2014, en þar undir eru í raun 1. til og með 11. gr. frumvarpsins. Þetta frumvarp er svokallaður bandormur þar sem ægir saman breytingum á mörgum lögum í einu lagafrumvarpi og í 1.–11. gr. er fjallað um breytingar á olíugjaldi og kílómetragjaldi, þar er verið að fjalla um vörugjöld af ökutækjum, eldsneyti, það er verið að fjalla um umhverfis- og auðlindaskatta, bifreiðagjöld, gjald af áfengi og tóbaki, sem er undir í þessum fyrstu ellefu greinum frumvarpsins. Ég ætla nú ekki að fara að rekja hér einstakar breytingar eða neitt þess háttar, heldur aðeins að ræða um þær forsendur sem menn gefa sér í öllum þessum þáttum. Hér er miðað við þær verðlagsforsendur sem liggja að baki fjárlagafrumvarpinu sjálfu. Það er ekki hægt annað en benda á að full verðlagsuppfærsla einstakra skatta og gjalda, eins og lagt er til í þessu frumvarpi, getur orðið afskaplega verðhækkunarhvetjandi við núverandi aðstæður. Það má að sjálfsögðu færa rök fyrir því að það sé æskilegt að einstakir tekjustofnar taki reglulegri verðlagsuppfærslu, að ekki sé látinn líða langur tími án þess að þeir séu uppfærðir í samræmi við verðlag, vegna þess að við þekkjum mörg dæmi um að þegar breytingar á þeim verða geta þær orðið mjög miklar og haft neikvæð áhrif. Engu að síður er við þær aðstæður sem nú eru uppi í samfélaginu full ástæða til þess að vara við því að vera með verðlagsforsendur jafn háar og fjárlagafrumvarpið gerir ráð fyrir. Það er hætta á því að hér verði ýtt undir verðlagshækkanir og að það skapi óstöðugleika sem leiðir aftur til frekari verðlagshækkana. Í áliti minni hluta efnahags- og viðskiptanefndar kemur fram það sjónarmið að við þessar aðstæður hefði verið lag til að rjúfa vítahring verðbólgu og verðlagshækkana í beinu samhengi við kjarasamningsgerð. Nú eru kjarasamningar lausir og kjaradeilum hefur verið vísað til ríkissáttasemjara. Slitnað hefur upp úr kjaraviðræðum aðila vinnumarkaðarins. Það hlýtur að valda öllum nokkrum áhyggjum hvernig þróunin verður í því efni. Aðilar vinnumarkaðarins, bæði launþegahreyfingin eða Samtök launafólks og samtök atvinnurekenda eða Samtök atvinnulífsins hafa kallað á það að opinberir aðilar haldi að sér höndum við núverandi aðstæður að því varðar hækkanir á gjaldskrá. Á sama tíma og ríkisstjórnin fer fram með fulla hækkun á þeim gjöldum sem hér eru undir hafa sveitarfélögin tekið annan pól í hæðina. Reykjavíkurborg hafði til að mynda ákveðið hækkun hjá sér á gjaldskrám í samræmi við verðlagsforsendur fjárlaga en kippti því til baka og ákvað að falla frá því og hafa fleiri sveitarfélög síðan fylgt því fordæmi. Þar má segja að komi fram sú hugsun og sá vilji að leggja lóð á vogarskálarnar til þess að halda verðlagshækkunum í skefjum til þess að reyna að tryggja að hér geti tekist kjarasamningar sem skila fólki raunverulegum kaupmáttarauka án þess að það leiði til verðbólguskots sem tekur síðan þær kjarabætur til baka. Ríkisstjórnin hefði að mínu viti átt að sýna viðleitni í þá átt við þessar aðstæður, en hún kýs að gera það ekki. Það tel ég vera sérstaklega bagalegt vegna þess að það er að sjálfsögðu horft til frumkvæðis og stefnumótunar ríkisins í þessu efni og þær aðgerðir og ráðstafanir sem ríkið grípur til munu hafa áhrif á allt umhverfið að öðru leyti. Það er auðvitað hætt við því að ef ríkið fer fram með þessar verðlagshækkanir að fullu muni það leiða eða hvetja til verðbólgu sem getur haft slæm áhrif á kjaraviðræður, sem aftur getur haft áhrif á að aðrir aðilar eins og sveitarfélögin sem hafa að sinni a.m.k. ákveðið að halda að sér höndum, telja sig knúin til þess að hækka gjaldskrár sínar, þá erum við komin hér með hringrás sem erfitt er að sjá fyrir endann á. Það tel ég vera sérlega bagalegt, frú forseti, og vara við því. Mig langar líka að fara aðeins í umræðuna um endurgreiðsluhlutfall til nýsköpunarfyrirtækja. Það er ljóst og kemur fram í nefndaráliti minni hluta efnahags- og viðskiptanefndar að minni hlutinn er algjörlega mótfallinn því að dregið verði úr stuðningi við nýsköpunarfyrirtæki. Frumvarpið gerði ráð fyrir því að endurgreiðsluhlutfall vegna þróunarkostnaðar væri lækkað úr 20% í 15%. Nú hefur meiri hluti efnahags- og viðskiptanefndar gert vissar breytingar á þessu en breytir þá viðmiðunarmörkum eða hámarksfjárhæðum sem koma til endurgreiðslu þannig að eftir sem áður er nettóniðurstaðan sú að dregið er úr þessum stuðningi eða endurgreiðsluhlutfalli til nýsköpunarfyrirtækja um þær 300 milljónir sem frumvarpið gerir ráð fyrir. Það má því segja í raun að þó að meiri hluti nefndarinnar velji hér aðra aðferð sé gjörðin sú sama. Hér hafa ýmsir þingmenn vakið sérstaklega máls á því hvaða áhrif þetta hefur, því að a.m.k. á stundum eru höfð uppi fögur orð um að framtíðin liggi í nýsköpun og þróun, sprotafyrirtækjum, rannsóknum og vísindum og það sé mikilvægt að við það sé stutt. Skömmu eftir hrun var sú umræða mjög áberandi að við ættum að líta til þess hvað aðrar þjóðir hefðu gert þegar þær lentu í miklum efnahagsáföllum. Sérstaklega var vísað til Finna á 10. áratugnum, sem urðu fyrir miklum efnahagshremmingum, en þar var lögð mikil áhersla á að efla frekar en hitt nýsköpun og þróun og ég held að það hafi skilað sér margfalt í finnsku efnahagslífi. Það hefur líka skilað sér í traustu og góðu skólakerfi og allar rannsóknir sýna skipti eftir skipti að Finnar koma vel út á því sviði. Hér held ég að verið sé að taka mjög misráðna ákvörðun um að draga úr stuðningi við nýsköpunarfyrirtækin. Þótt breytingartillaga liggi hér fyrir frá meiri hluta efnahagsnefndar eru eftir sem áður nettóáhrifin hin sömu. Þessu hafa Samtök iðnaðarins, Samtök atvinnulífsins og Samtök sprotafyrirtækja andæft í sameiginlegri umsögn sinni til efnahags- og viðskiptanefndar. Þar er m.a. bent á að áhrif ákvæða gildandi laga á greiðslustöðu ríkissjóðs hafi í raun verið jákvæð eins og þar er lýst. Hv. þm. Katrín Júlíusdóttir vísaði í ágæta úttekt í Fréttablaðinu, ég hygg að það hafi verið í gær frekar en í fyrradag, þar sem því er m.a. lýst hvernig framlög úr Tækniþróunarsjóði eða endurgreiðsla á þróunarkostnaði hafa skilað sér margfalt á ekki óskaplega löngum tíma. En hér er verið að draga úr þeim hvata sem endurgreiðslan á þessum kostnaði skapar. Þannig er dregið úr verðmætasköpun. Verið er að draga úr útflutningi og fjölgun starfa til lengri tíma litið. Ég tel að miðað við þá fjárhæð sem hér er um að ræða sé þetta misráðin ákvörðun og ég harma hana mjög. Mér finnst að hv. efnahags- og viðskiptanefnd eigi að taka þetta mál til frekari skoðunar á milli 2. og 3. umr. Ég geri mér fullkomlega grein fyrir því að mikil áhersla er lögð á, og er í sjálfu sér enginn grundvallarágreiningur um það, að mikilvægt er að ríkisfjármálin séu í jafnvægi og að við reynum að ná jöfnuði í ríkisfjármálum sem fyrst ekki síst til þess að draga úr þeim lántökum sem ríkið hefur orðið að standa að í kjölfar efnahagshrunsins með meðfylgjandi vaxtakostnaði sem það leiðir til. Ég ætla ekki að gera lítið úr því. En við skulum heldur ekki gera lítið úr því að gríðarlegur árangur hefur náðst frá hruni þegar hallinn á ríkissjóði fór í yfir 200 milljarða kr. Það eru ekki nema fjögur ár síðan - í yfir 200 milljarða kr. Svo eru menn að tala um að uppgjör ársins 2013 sýni að hallinn verði nú 19 eða 20 milljarðar og telja það slakan árangur. Það er í raun og veru undraverður árangur, ef satt skal segja. Nú er gert ráð fyrir því að fjárlagafrumvarpið skili einhverjum hundruðum milljóna í afgang, 500–600 milljónum ef ég man rétt, það er í raun og veru innan allra skekkjumarka. Það er ekki hægt að ganga út frá því að það sé neitt í hendi hvað það varðar. Þá finnst mér nú í raun og veru ekki sjá á svörtu hvað það snertir þó að menn reyni að halda í við þætti eins og stuðninginn við nýsköpunar- og þróunarstarf í landinu. Eins og hér hefur verið bent á eru fleiri þættir sem tengjast þessu sem ekki eru í þessu frumvarpi en eru í fjárlagafrumvarpinu fyrir næsta ár, það eru framlögin í Rannsóknasjóð og Tækniþróunarsjóð og markáætlunina. Þar er verið að draga úr útgjöldum þegar fullt tilefni væri til þess að gera betur og auka frekar í eins og áform voru uppi um. Það tel ég að endurspegli ólíkar pólitískar áherslur og forgangsröðun. Mikið er talað um forgangsröðun, að forgangsraða eigi í þágu tiltekinna málaflokka. Mikið er talað um að forgangsraða eigi í þágu heilbrigðisþjónustunnar. Ég er sammála því að það er ein af allra mikilvægustu grunnstoðunum í samfélagi okkar. Það þýðir ekki að aðrir mikilvægir þættir eigi að verða út undan. Ég harma því mjög að menn séu, að því er virðist, á þeirri leið og hvet eindregið til þess að þeir endurskoði það sérstaklega. Mig langar líka, frú forseti, að koma aðeins inn á hækkunina á skráningargjöldum í háskólum úr 60 þús. í 75 þús. kr. Það er gagnrýnt, sérstaklega af minni hlutanum, m.a. vegna þess að ekki er langt síðan skráningargjald var hækkað úr 45 þús. kr. í 60 þús. kr. Það var reyndar gert í góðu samstarfi eða með skilningi námsmannahreyfinganna. Þá hafði ekki verið hækkun á innritunargjöldum eða skráningargjöldum lengi og var talið nauðsynlegt að gera það. Sú hækkun skilaði sér að fullu til háskólanna. Nú er sagt að háskólarnir telji að skráningargjöldin standi ekki undir þeim kostnaði sem þeim er ætlað að standa undir, þess vegna sé nauðsynlegt að hækka þetta gjald úr 60 þús. í 75 þús. kr. Það er mikil hækkun fyrir venjulega námsmenn, það er ekki hægt að horfa fram hjá því. Sérstaklega svíður mér að þessi hækkun skuli ekki skila sér ekki nema að litlu leyti til háskólasamfélagsins. Þannig er í raun verið að taka hækkun úr 60 þús. í 75 þús. kr. og taka hluta af henni beint inn í ríkissjóð. Það er ekki hægt að líta á það öðruvísi en að það sé bara sérstök skattlagning á þá sem fyrir því verða, þ.e. námsmenn. Það finnst mér heldur ekki stórmannlegt. Það eru ekki breiðu bökin í íslensku samfélagi. Ég undrast það að til að mynda Framsóknarflokkurinn skuli treysta sér til að standa að því. Þó að hann eigi nú í stjórnarsamstarfi við Sjálfstæðisflokkinn þá hefur löngum verið félagsleg taug í Framsóknarflokknum. Mér finnst því miður fara allt of lítið fyrir henni. Ég hef sjálfur átt í löngu samstarfi á vettvangi borgarstjórnar Reykjavíkur við Framsóknarflokkinn og veit alveg að þar eru prýðilegar félagslegar áherslur inn á milli og sakna þess að sjá þeirra ekki stað í þessu máli og í fjárlagafrumvarpinu. Eitt vekur líka athygli mína í þessu sambandi. Það er að finna í nefndaráliti meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar á bls. 3 um þetta skrásetningargjald. Fyrirsögnin er: „Skrásetningargjald í háskóla, 22. gr.“, en síðasta setningin hljóðar svo, með leyfi forseta: „Telur meiri hlutinn að hækkun skólagjalda kunni að hvetja námsmenn til að nýta betur það nám sem opinberir háskólar bjóða upp á.“ Virðulegi forseti. Ég verð að segja að það hljómar mjög sérkennilega. Þarna talar meiri hlutinn um þessi gjöld, ekki lengur sem skráningargjöld heldur sem skólagjöld, sem ég hélt að við værum sammála um að ætti ekki að innheimta í opinberum háskólum. En þarna kemur fram það sem er raunverulega hugsunin hjá meiri hlutanum; hækkun skólagjalda, að það kunni að hvetja námsmenn til að nýta betur það nám sem opinberir háskólar bjóða upp á. Hvernig þá? Með því að taka fleiri einingar en fullt nám, svo dæmi sé tekið? Er það svo? Hér er engin skýring á því. Ég sakna þess að meiri hluti nefndarinnar skýri hvað hann á við þegar hann setur fram fullyrðingar af þessum toga í nefndaráliti sínu. Frú forseti. Tími minn er á þrotum þannig að ég lýk nú máli mínu og þakka fyrir gott hljóð í þingsal.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Árna Þór Sigurðssyni fyrir góða ræðu og yfirferð. Það þarf ekki að koma á óvart að við deilum um margt pólitískum skoðunum. Ég þakka honum sérstaklega fyrir hversu ítarlega hann fór yfir málefni er varða hækkun innritunargjalda í opinbera háskóla. Sjálf hyggst ég ræða meira en þingmaðurinn um Fæðingarorlofssjóð en ég þakka honum kærlega fyrir góða yfirferð varðandi opinbera háskóla. Mér finnst erfitt að lesa það úr frumvarpinu, en það virðist hafa komið fram í umræðum í nefndinni, að með hækkun á innritunargjöldum eru þau orðin ansi há, 75 þús. kr. Við stóðum svo sem að því að hækka þau eftir að sýnt hafði verið fram á hver raunverulegur innritunarkostnaður væri, en nú er búið að sýna fram á að hann sé svona gríðarlega hár sem mér finnst reyndar merkilegt. Ég mundi vilja fá betri rýni á þær tölur, hvort það geti virkilega verið að í skóla með hátt á annan tug þúsunda nemenda eins og í Háskóla Íslands sé kostnaður á hvern nemanda hátt í 75 þús. kr. Svo virðist sem fram hafi komið í nefndinni að þessir fjármunir eigi ekki einu sinni að renna óskiptir til háskólanna. Hefur hv. þingmaður einhverjar upplýsingar um það?

Frú forseti. Ég kvartaði reyndar yfir því áðan að mér fyndist ekki farið nægilega yfir eða rökstuddar ýmsar breytingar sem meiri hlutinn leggur til. Ég tek undir með hv. þingmanni að upplýsingar kunni að hafa komið fram í nefndinni og nefndarmenn hafi þær á reiðum höndum en fyrir okkur sem ekki eigum sæti í nefndinni er ekki alltaf ljóst hvað átt er við eða hvert er verið að fara. En á bls. 2 í nefndaráliti minni hluta efnahags- og viðskiptanefndar kemur fram, með leyfi forseta: „Það er vítavert að slík hækkun skili sér ekki nema að litlu leyti til Háskóla Íslands vegna þess að framlag til hans lækkar milli ára samkvæmt fjárlagafrumvarpi fyrir árið 2014.“ Sem sagt, þrátt fyrir þessa hækkun á gjaldinu er verið að lækka framlagið til háskólans. Af því hljótum við að ráða að þetta framlag skili sér ekki til hans að fullu. Ef rök hans voru þau að skráningargjöldin eins og þau eru stæðu ekki undir kostnaðinum að fullu leyti þá væri auðvitað eðlilegt að hækkunin, ef menn vilja fara í hana, færi til háskólans og til að mæta þessum aukna kostnaði. En það þarf auðvitað að sýna fram á hann. Ég veit ekki hvort slíkir útreikningar liggja á bak við vinnu nefndarinnar, því geta kannski aðrir svarað, nefndarmenn í hv. efnahags- og viðskiptanefnd, en mér sýnist á þessu að það sé algerlega ljóst að hækkunin skili sér ekki til háskólans nema að óverulegu leyti. Þá er ekki hægt að skilja þetta öðruvísi en svo að verið sé að skattleggja sérstaklega þann hóp sem greiðir þessi gjöld og það eru námsmenn. Það eru ekki breiðu bökin eins og ég lít á málið.

Í velferðarþjóðfélagi er jafnrétti til náms óháð efnahag grundvallarmál, rétt eins og aðgengi að heilbrigðisþjónustu og slíku. Það er mikilvægt að þjónustugjöldin sem innheimt eru, eins og þessi gjöld eru sannarlega þó að þau virðist í einhverjum skilningi vera hálfgerð skólagjöld, verði ekki svo há að þau fari að ógna markmiðum um aðgengi óháð efnahag. Því vil ég spyrja hv. þingmann hvort hann telji ekki að með þessari hækkun séum við komin umfram það sem getur kallast hófleg gjaldtaka fyrir nám í opinberum háskóla.

Frú forseti. Við hv. þingmaður deilum algjörlega sjónarmiðum í þessu efni. Ég tek undir með henni að jafnrétti til náms er eitt af grundvallaratriðum í samfélagi sem vill kenna sig við jöfnuð og réttlæti, en því miður virðist mér eins og ekki sé lögð höfuðáhersla á það af hálfu núverandi ríkisstjórnar. Ég ítreka það sem ég sagði áðan í ræðu minni. Ég tel að 75 þús. kr. innritunargjald eða skólagjald, eins og það heitir allt í einu í nefndaráliti meiri hlutans, sé há fjárhæð fyrir flesta námsmenn og geti leitt til þess að einhverjir hrökklist úr námi. Það yrðu þá þeir sem búa við lökust efni. Því miður.

Hæstv. forseti. Þetta er fróðleg umræða og athyglisverð, sérstaklega þær áherslur sem frumvarpið leggur svona í heildina. Eitt af því sem kemur mjög skýrt fram er að menn eru svolítið að hverfa yfir í að nota nefskatta, sem eru krónutöluskattar, og nota þá svo í allt annað en þeim er ætlað. Það er einmitt það sem við höfum verið að ræða hér. Þar eru til dæmis þessi innritunargjöld sem hér voru rædd og heita, eins og hv. þm. Árni Þór Sigurðsson benti réttilega á, einhverra hluta vegna nú orðið skólagjöld, sem ætti að gera þau lánshæf hjá lánasjóðnum ef því væri að skipta. Mig langar aðeins að setja þetta í samhengi - af því við höfum verið að tala um fjölskyldufólk og að bæta hag þess - við 0,7% skattalækkun hjá meðalríkisstarfsmanni sem er með svona 325–350 þús. kr. í mánaðartekjur. Ef það heimili ætti að borga þessi gjöld sýnist mér að lækkunin á tekjuskatti muni ekki duga til að borga þau; ef við setjum þetta í eitthvert samhengi þannig að hagur þeirra fjölskyldna sem eiga börn í háskóla - ef foreldrarnir hjálpa þeim að borga gjöldin eins og oft er nú, þá dugir það ekki til. Svo langar mig aðeins, kannski af því ég gat ekki hlustað á alla umræðuna og heyrði nú aðeins kynninguna - það eru þessi komugjöld. Er það rétt skilið og hefur það komið fram að með komugjöldunum eigi að taka sömu tekjur og áætlaðar voru í fyrstu útgáfu fjárlagafrumvarpsins í legugjöldum? Þá hlýtur komugjaldið að þurfa að vera býsna hátt. Ég get ekki séð að það sé tilgreint í upphæðum þannig að útfæra eigi það í reglugerð. Ef það á að ná sömu tekjum verður það að taka mið af einhverjum meðaldagafjölda þar inni og getur orðið býsna hátt, 4–6 þús. kr. eða jafnvel meira. Mig langar aðeins að heyra sjónarmið þingmannsins af því hann hefur verið hér í umræðunni og fylgst með og við höfum ekki stjórnarþingmennina til að svara, ekki í öllum tilfellum.

Frú forseti. Fyrst um það sem hv. þingmaður kom inn á og varðar hag fjölskyldufólks og áform um skattalækkanir. Ég held að það sé mjög mikilvægt að í umræðunni um skattalækkanirnar og áhrifin af þeim - talsmenn ríkisstjórnarinnar hafa mikið talað um jákvæð áhrif og að verið sé að létta byrðum af fjölskyldufólki með því; þeir kvarta yfir því til dæmis að minn flokkur vilji ekki fara þá leið. Það verður að meta þessi áhrif heildstætt. Menn geta veitt einhverja skattalækkun með annarri hendinni, en tekið það sama eða jafnvel meira með hinni eins og t.d. með skólagjöldunum, með komugjöldum eða innlagnargjöldum á sjúkrahús, með verðlagshækkunum sem hér er verið að fjalla um o.s.frv. Ég sakna þess því að einhver heildarmynd komi á áhrif allra þessara breytinga á hinar ýmsu fjölskyldugerðir. Og það kemur mér ekki á óvart það sem hv. þingmaður sagði hér að honum sýndist að lækkun á tekjuskattshlutfalli á fólk með meðaltekjur mundi ekki duga til þess að greiða þessi gjöld. Hvað þá ef það eru orðnir fleiri einstaklingar í háskólanámi innan sömu fjölskyldunnar. Mér finnst það ekki segja mikið að berja sér á brjóst og segjast vera að lækka skatta á miðlungstekjufólk en taka það svo kannski í miklu ríkari mæli annars staðar. Varðandi komugjöldin eða innlagnargjöldin er ekkert, eins og ég les nefndarálit meiri hlutans, sem kemur fram um það að upphæðin sé önnur 

Hæstv. forseti. Nú búum við svo vel að hér eru fulltrúar úr nefndinni sem um þetta fjallaði, m.a. hv. þm. Frosti Sigurjónsson og hv. þm. Pétur H. Blöndal, sem var talsmaður. Það væri ósköp notalegt ef þeir á síðari stigum, annaðhvort með stuttri ræðu eða andsvari, hjálpuðu okkur að fá skýringar einmitt á komugjaldinu og legugjaldinu, hvort komugjaldið eigi að skila sömu upphæð. Mér finnst það skipta máli því að það hefur áhrif á hvað við erum að tala um hátt komugjald. Það er líka sagt að það verði lægri gjöld á aldraða, öryrkja og börn. Af hverju ekki ókeypis fyrir börn eins og er á bráðaspítala eða þegar menn koma inn í bráðamóttöku í dag eða á heilsugæslu? Eins með nefskattinn, sem er nú ekki hér í þessum breytingum en er í frumvarpinu sjálfu, að leggja nefskatt á vegna Ríkisútvarpsins, hækka hann núna til tveggja ára. Af hverju á að gera þetta í gegnum nefskatt til þess að nota inn í skattkerfið? Af hverju eru menn með þennan leik í staðinn fyrir bara að viðurkenna að við þurfum að hækka tekjuskatt, 

Virðulegur forseti. Ég tel að það sé hlutverk þeirra sem bera fram þessa breytingartillögu að svara því nákvæmlega hvernig þeir hugsa komugjaldið vegna innlagnar á sjúkrahús og hvaða fjárhæð í heildina litið þeir sjá fyrir sér í því efni. Það er hins vegar gert ráð fyrir því að ráðherra ákveði þetta gjald með reglugerð og sagt að hann geti t.d. ákveðið hámark komugjalds á þá einstaklinga sem þurfa að leggjast inn á sjúkrahús oft á ári. Hugsanlega mætti hann þá líka hafa heimild til þess að ákveða lágmarksgjald. Ég veit ekki nákvæmlega hvernig menn hugsa það en látum það liggja á milli hluta. Varðandi það sem hv. þm. Guðbjartur Hannesson nefndi einnig í sínu máli, þ.e. að innheimta nefskatt eins og verið er að tala um eða hækka nefskatta þá vil ég bara leggja áherslu á það að skattkerfið er hugsað sem tekjujöfnunarkerfi, það á að vera til þess að jafna 

Frú forseti. Ég ætla að leyfa mér að lesa upp úr greinargerð með frumvarpinu, með leyfi frú forseta: „Í frumvarpinu er lagt til að skrásetningargjald í opinbera háskóla verði hækkað úr 60 þús. kr. í 75 þús. kr. Áætlaðar viðbótartekjur af þeirri hækkun eru metnar 213 millj. kr. Ósk um hækkun skrásetningargjalda barst frá ríkisháskólunum með bréfi, dags. 26. ágúst 2013, til mennta- og menningarmálaráðuneytisins. Árið 2012 samþykkti Alþingi hækkun á skrásetningargjöldum úr 45 þús. kr. í 60 þús. kr. fyrir hvern nemanda og var sú breyting rökstudd með tölulegum upplýsingum úr bókhaldi Háskóla Íslands. Í beiðni ríkisháskólanna nú kom fram að samkvæmt rauntölum úr bókhaldi Háskóla Íslands hefði skrásetningargjaldið þurft að vera um 69.600 kr. til að nægja fyrir útgjöldum sem því væri ætlað að standa undir og samkvæmt rauntölum úr bókhaldi Háskólans á Akureyri árið 2012 væri kostnaðurinn um 80 þús. kr.“ 75 þús. kr. eru því bara nokkurn veginn kostnaður við skrásetninguna.  Á háskólaþingi haustið 2009 kom fram að fyrsta árs brottfall er 38%. Og nú skal einhver segja mér það, ef það kostaði ekkert að innrita sig í háskóla þá innrita menn sig bara og sjá svo til, og jafnvel í marga háskóla samtímis. Eftir því sem gjaldið er hærra þeim mun meiri þröskuldur er til að skrá sig. Þegar gjaldið er komið upp í 75 þús. kr. er hugsanlegt að menn hugsi sig um áður en þeir hverfa af braut úr námi eða þeir hugsi betur um að þeir ætli virkilega að stunda námið þegar þeir sækja um aðgang að háskóla.

Frú forseti. Ég gat þess í ræðu minni að ekki er langt síðan að skráningargjöldin voru hækkuð úr 45 þús. kr. í 60 þús. kr. og það hafi verið gert í ágætu samstarfi við námsmannahreyfingarnar vegna þess að gjaldið hafði þá ekki hækkað um nokkuð langan tíma. Um þetta var ágæt sátt. Það er ekki langt síðan þessi breyting varð. Nú er aftur farið í það að hækka skráningargjöldin og eins og ég vakti máls á í nefndaráliti meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar heitir þetta reyndar orðið „skólagjöld“, sem er mjög sérkennilegt og er ný lína. Það væri fróðlegt að vita af hverju það er, hvort hér sé verið að lauma því inn að þetta eigi að vera skólagjöld og það sé leiðin sem eigi að fara. Hv. þingmaður segir svo að menn muni hugsa sig um með hærra gjaldi og þá verði færri sem skrá sig í háskóla. En þá er í raun verið að búa til numerus clausus  Meiri hluti efnahags- og viðskiptanefndar talar um það í nefndaráliti sínu að þetta muni hvetja námsmenn til að nýta betur það nám sem opinberir háskólar bjóða upp á. Hvað er átt við með þessu? Er átt við með því að þeir sem borga 75 þús. kr. skólagjöld muni t.d. taka fleiri en 30 einingar á önn, sem er viðmiðið, sem er fullt nám? Er það að nýta sér námið betur eða er það að fá frekar 9 í einkunn en 8? Hvað er átt við? 

Frú forseti. Varðandi orðanotkunina „skólagjöld“, skólagjöld er yfirhugtak yfir skráningargjöld og skólagjöld og annan kostnað við að skrá sig í skóla eða stunda nám. Menn geta t.d. borgað allan kostnaðinn, eins og í Bandaríkjunum, þá heitir það skólagjöld. Þar inni í eru skrásetningargjöld líka, þannig að skrásetningargjöld er einn hluti af skólagjöldum. Svona hártoganir duga því náttúrlega skammt. Hverjir mundu ekki skrá sig? Það eru þeir sem ætla ekkert að stunda nám. Það eru þeir sem ætla ekki að stunda nám af neinni alvöru. Þetta hefur verið rætt á háskólaþingum nokkrum sinnum. Nokkrum sinnum hefur verið rætt um brottfallið, sem er skelfilega hátt, það er skelfilega hátt þegar 38% fyrsta árs nema klára ekki námið, fyrsta árið. 

Frú forseti. Hv. þingmaður segir að skólagjöld séu einhvers konar yfirhugtak og t.d. úti í Bandaríkjunum nái það til skólagjalda, innritunargjalda eða skráningargjalda o.s.frv. Ég velti fyrir mér hvort hv. þingmaður, sem er framsögumaðurinn að þessu máli, og nefndin hafi t.d. skoðað áhrif þess á Lánasjóð íslenskra námsmanna og hvort þessi gjöld, ef þau eru orðin skólagjöld í þessum skilningi, séu þá lánshæf með sama hætti og hugsanlega skólagjöld í erlendum háskólum. Það er t.d. einn angi af þessu máli og það skiptir máli hvaða merkimiða menn setja á gjöldin. Skráningargjöld eru hugsuð til að standa undir tilteknum kostnaði við að innrita og skrá fólk í háskólann. Um þau gildir bara sú almenna regla með þjónustugjöld að þau mega ekki fara umfram þann kostnað sem þeim er ætlað að mæta. Þess vegna skiptir orðanotkunin máli. Varðandi það á hvers lags nemendur þetta hefur áhrif, hvort það hefur áhrif á þá sem ekki ætla stunda nám af fullri alvöru, 

Hæstv. forseti. Við erum hér að ræða tekjuhluta fjárlagafrumvarpsins, bandorminn, þar sem verið er að ákveða álögur, tekjur til að eiga við í tengslum við útgjaldahliðina. Það sem skiptir auðvitað gríðarlega miklu máli er hvar menn sækja tekjur. Til hvers eru menn að leggja á skatta og gjöld? Það eru margar ástæður fyrir því. Í sumum tilfellum er verið að leggja á þjónustugjöld eða kostnað, menn eiga að bera ákveðinn kostnað og það kemur fram í þessum bandormi að slíkar álögur er þar inni á milli. Í öðrum tilfellum erum við, eins og hefur komið fram annars staðar, þar sem tekjuskattshlutinn er að safna saman peningum til að geta deilt þeim aftur út til að jafna kjörin í landinu eða afla tekna til ákveðinna útgjalda. Ég benti á í andsvari áðan að það vekur athygli í fjárlagafrumvarpinu og í mörgum af þeim ákvörðunum sem hér eru teknar að menn eru að fara svolítið yfir í nefskattaleiðina. Það hefur oft borið á því áður, ekki síst hjá hægri flokkum sem segjast ætla að lækka skatta en í raunveruleikanum eru verið að færa skattana úr því að vera tekjuskattar yfir í að verða einhvers konar þjónustugjöld og jafnvel nefskattar og er það meira og minna dulið, ég tala ekki um ef þeir geta útvistað verkefnunum og komið gjöldunum þannig yfir á einstaklingana, þá geta menn falið það og sagt: Við höfum náð að lækka skatta. Ég ætla gagnstætt því sem hefur verið gert áður að þakka fyrir nefndarálitið sem kemur frá meiri hluta nefndarinnar að því leyti að í þeim atriðum sem fjallað er um í tillögunum er reynt að reifa málið, þ.e. vekja athygli á, sem mér finnst mjög gott í nefndaráliti frá meiri hluta, þeim sjónarmiðum sem koma fram í nefndinni og draga svo ályktun af því og leiða til einhverrar niðurstöðu. Það hefur auðvitað komið fram áður og er kannski ástæðan fyrir því að við erum að ræða þetta og þyrftum að gera í miklu meira mæli en okkur hefur tekist síðastliðna þrjá daga, við þurfum að eiga viðræður um ólík sjónarmið. Ég vil þakka aftur, eins og ég kom inn á áðan, að hér sé ég þrjá af fulltrúum meiri hlutans úr þessari nefnd sem eru að fylgjast með umræðunni og hafa blandað sér í umræðuna og komið í fyrirspurnir sem mér finnst líka til fyrirmyndar. Þannig getum við dregið fram mismunandi skoðanir og leiðir, hvernig við viljum vinna að góðum niðurstöðum fyrir samfélagið í heild. Það er auðvitað klár vilji allra þeirra sem vinna á þessu þingi. Ég ætla að fara yfir nokkur atriði í nefndarálitinu og niðurstöðunum í þessum breytingum plús að fara örlítið í breytingar sem voru gerðar á frumvarpinu í heild. Það fyrsta er að farið er yfir þjóðhagsspána og væri fróðlegt ef þeir sem hér eru frá meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar gætu sagt mér í sambandi við það sem sagt er um þjóðhagsspána, að búist sé við verulega mikilli aukningu í stóriðjuframkvæmdum á næstu árum, það er að vísu talað um 2015 og 2016, hvort þau áform hafi breyst eitthvað við þær fréttir sem hafa borist á síðustu dögum í sambandi við Helguvík, hvort menn sjái það fyrir sér. Það er alveg rétt sem hefur komið fram í umræðum að Helguvík hefur alltaf hangið inni í þjóðhagsspám og verið einhver von en nú er þetta allt í einu komið upp á borðið. Bæjarstjóri Reykjanesbæjar orðaði það ágætlega þegar hann var spurður um Helguvík. Hann sagði að þetta væri eins og vera með leikfang sem menn horfðu á lengi en það vantaði í það batteríin. Það er akkúrat rétt. Menn eru búnir að vera með Helguvík í umræðunni en það hefur enginn viljað skaffa batteríin í fyrirtækið. Það eru nokkur atriði sem er gaman að skoða og það eru verðlagsuppfærslur og skattar þar sem rökræddir eru kostir og gallar þess að hækka gjöld. Það hefur auðvitað komið mjög skýrt fram, og Reykjavíkurborg reið á vaðið, að þau skilaboð eru mjög mikilvæg - ekki hvað síst eftir umræðuna um skuldaleiðréttinguna og umræðuna um að afnema verðbólguna vitandi það að við erum enn þá og verðum áfram með húsnæðið, lánin öll sömul, þannig að við getum ekki afnumið verðtrygginguna á láninu aftur í tímann - að við getum hugsanlega gefið mönnum kost á að breyta en þá er gríðarlega mikilvæg forsenda að menn haldi verðbólgunni niðri. Það er reifað ágætlega hérna og velta menn yfirleitt upp einni af forsendunum fyrir því að reyna að halda niðri verðbólgu. Það er að opinberir aðilar og einkaaðilar haldi að sér höndum, hækki ekki gjaldskrár eða vöruverð. Þetta er lesið beint upp úr álitinu, sú „diskusjón“ sem á sér stað í áliti meiri hlutans. Það væri þá raunvirði, þetta er tekjuhliðin og þyrfti að gera slíkt hið sama við gjaldahliðina, það er tekið ágætlega fram. Síðan er rætt um kosti og galla við það. Niðurstaðan er sú að þrátt fyrir að vera með ákveðnar hömlur ákveða menn að hækka í samræmi við verðlagsþróun, spána og þeir viðurkenna það. Það hefur ákveðinn galla því að það getur orðið til þess að viðhalda ákveðinni verðbólgu og þar með hækka lán og annað sem því fylgir. Það er viðurkennt að það sé rétt sem er haldið fram, að verðlagsuppfærslur skatta og gjalda geti í raun verið verðbólguhvetjandi. Engu að síður velur meiri hlutinn og ríkisstjórnin að fara þá leið sem er mjög athyglisvert. Síðan koma þeir með vangaveltur um að þrátt fyrir að þetta sé skoðun meiri hlutans á því hvort draga hefði átt úr þessum hækkunum er talin ástæða til að hækka. Það er líka dálítið athyglisvert sem kemur fram hjá meiri hlutanum í sambandi við verðlagsuppbæturnar. Þar er verið að ræða bensíngjaldið og skatta á eldsneyti sem var mjög mikið rætt á síðasta kjörtímabili og nokkrir sjálfstæðismenn fluttu meira að segja tillögu um að ríkisstjórnin þá, þrátt fyrir erfiðar aðstæður, lækkaði bensíngjöld til að halda bensínverði niðri. Það hefur verið nokkuð stabílt lengi, í kringum 240–250 kr., en hér kemur allt í einu setning sem er svohljóðandi, með leyfi forseta: „Þannig hefur verð á bensíni lækkað að undanförnu“ - það hleypur að vísu örlítið upp og niður en það er verið að spá því að það lækki eitthvað - „og af þeim sökum minnka tekjur ríkissjóðs.“ Þetta er athyglisvert vegna þess að yfirleitt hefur verið talað um það og færð fyrir því rök að með því að lækka gjaldtöku, eins og þar var sagt, mundi magnið aukast og þar með tekjurnar. En það er ekki álit meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar og ég er svo sem alveg sammála þeim vegna þess að ég held að þegar gjöldin á bensíni voru hækkuð hafi það haft áhrif til skamms tíma en ekki til langs tíma í sambandi við breytingu á akstursskilyrðum, þótt það sé með akstursmáta, eitthvað sem mikið var ekið. Það sem ég er að vekja athygli á er að í raunveruleikanum var tekin sú afstaða í meirihlutaálitinu að menn verði þrátt fyrir allt að hækka gjöld. Menn ætli ekki að taka sveitarfélögin sér til fyrirmyndar, menn ætli ekki að leggja inn í umræðuna breyttar forsendur til að reyna að ná kjarasamningum og reyna að berjast gegn verðbólgunni heldur falla í þá freistni að taka gjöldin og taka áhættuna af því að hér verði verðbólga. Punktur nr. 2 í nefndarálitinu, sem heitir Kostnaður við opinbert eftirlit með fjármálastarfsemi, er athyglisverður en þar er dregið verulega úr. Það er náttúrlega kannski fyrst og fremst út af fjármálaeftirlitinu en verið er að hlífa fjármálastofnunum við að borga og prósentan á þeim lækkuð til að að borga þar inn en þar er kostnaðurinn beint út og inn. Að vísu borgar Íbúðalánasjóður, svo ég sé nú sanngjarn, sinn hluta þannig að það sparast að einhverju leyti þar. Þarna verða menn að finna sér mjög hófleg mörk til að Fjármálaeftirlitið standi undir væntingum okkar og ekki veitir af núna þegar við þurfum að ljúka því að koma böndum á fjármálaheiminn. Enn þá meiri áminning eru þeir dómar sem féllu í dag um að við förum ekki aftur í gamla farveginn þar sem menn höfðu regluverkið allt of losaralegt og þar sem menn settu sér beinlínis það markmið að hafa sem fæstar reglur og við erum að uppskera í samræmi við það. Ef við tökum nokkur atriði má nefna stuðning við nýsköpunarfyrirtæki sem hefur mikið verið ræddur. Ég vil taka undir það sem hefur oft komið fram í umræðu, og við heyrum það þegar við förum um landið, að nýsköpunarumhverfið á Íslandi er býsna gott. Það er ágætlega búið að slíkum fyrirtækjum í heild sinni. Þess vegna hefði mér fundist að við hefðum átt að reyna áfram að búa vel að því umhverfi og freistast ekki til að fara inn í þennan þátt sérstaklega. Upphaflega var hugmyndin að minnka um fjórðung endurgreiðslurnar vegna nýsköpunar- og þróunarkostnaðar. Mér sýnist vera horfið frá því og frekar eigi að setja hámörk á það sem endurgreitt er. Útfærslan á því er ekki mjög nákvæm þannig að við höfum ekki séð alveg hvernig það á að gerast en það mun hugsanlega verja að einhverju leyti smærri fyrirtækin en bitna þá frekar á þeim stærri. Eitt af því sem hefur líka verið gagnrýnt þegar við höfum rætt við þau fyrirtæki sem eru búin að fara í gegnum nýsköpunarferlið er að þau lenda svolítið á þröskuldum þegar kemur að markaðshlutanum, þegar kemur að því að þurfa að fara að selja vöruna, breytast úr því að vera sprotafyrirtæki yfir í að vera alvörufyrirtæki, þar sé svolítið gat í stuðningnum. Auðvitað er það þannig að við rekum þessi fyrirtæki ekki einungis á styrkjum frá ríkinu, þvert á móti erum við að búa til umhverfi sem er hvetjandi og maður hefði viljað sjá að menn rökstyðja betur hvernig þeir ætla að tryggja að hér verði áfram öflugt nýsköpunar- og þróunarstarf. Þarna kemur það inn sem við erum að ræða alls staðar og ræddum í tengslum við rannsóknarsjóðina, þróunarsjóðina, markáætlanir og annað slíkt, að vaxtarsprotarnir í atvinnulífinu hafi líka verið atvinnuskapandi, í tónlistinni, alls konar listum, hönnun og öðrum slíkum hlutum sem í eru gríðarleg verðmæti og eru, eins og margoft hefur verið bent á hér, ekki háð náttúrulegum takmörkunum vegna gæða landsins eins og er í sumum öðrum tilfellum. Rædd hafa verið skrásetningargjöldin í háskóla. Þar kemur alltaf sama kenningin um að ef maður kaupir sér eitthvað nýti maður það betur. Það kann að vera að það virki á suma en á hverja skyldi það helst virka? Það virkar á þá sem eru fátækastir og við þekkjum það raunar frá öðrum löndum. Að vísu eru þar mörg dæmi, eins og í Asíulöndunum, um að heilu fjölskyldurnar, jafnvel konurnar, vinni í Evrópu til að bjarga menntun barnanna sinna. Það er gríðarlega mikill áhugi á því að hjálpa börnunum sínum til náms. Aginn kemur ekki í gegnum peningana. Hann kemur allt annars staðar frá. Hann kemur í regluverkinu í kringum háskólann og annað slíkt. Ef við vildum ná þessu fram væri miklu eðlilegra að við værum með tryggingar sem væru lagðar fram, ef menn féllu úr námi af einhverjum öðrum ástæðum en vegna ástundunar félli gjaldið á þá eða eitthvað slíkt, ef við héldum að það dygði. Við höfum hér kennara sem kenndi í framhaldsskóla og þá voru menn að reyna að til dæmis að taka gjöld fyrir að taka upptökupróf. Ég held að fjöldinn sem fór í upptökupróf hafi ekkert minnkað við að þau gjöld voru sett á. Ég hafði ekki áttað mig á því fyrr en háskólarektor benti á það í ræðu hvað er alvarlegast. Hann sagði: Það er verið að taka 200 milljónir í tekjur en við fáum 39 milljónir. Er það tilfellið? Við getum sagt eins og hv. þm. Pétur H. Blöndal: Við leggjum þetta á vegna þess að það á að borga innritunargjöld. Svo tökum við þetta annars staðar. 

Það vantar pening.

Já, gott og vel, en þá eiga menn að sækja það í tekjur þar sem við erum með skattkerfi, meira að segja þrepakerfi, þar sem við dreifum því. Hugmyndin með skattkerfinu er að við sem erum ekki lengur með börn í námi og erum búin að fara í gegnum námið hjálpum þeim sem eru í námi í dag. Það er þannig af því að maður borgar ekki allan kostnaðinn þegar hann fellur til. Þarna hefur verið mismunurinn á vinstri og hægri pólitík þar sem menn vilja borga að fullu og segja: Borgum bara ef við þurfum á að halda. Borgum bara í heilbrigðiskerfið þegar við verðum veik. Borgum bara skólann ef við förum í skóla. Þetta eru sjónarmið sem hafa verið uppi og eru víða í heiminum. Þarna skilur á milli hægri og vinstri pólitíkur. Ég segi: Við ættum að bera þetta saman. Við ættum að gefa fólki kost á því að sækja þjónustu óháð efnahag, hvort sem er í námi eða í heilbrigðisþjónustu. Það tengir okkur inn á komugjöldin og sjúkrahúsin. Það eru auðvitað mikil vonbrigði, þótt það eigi sér ákveðnar skýringar, að eitt af stóru verkefnunum sem við kláruðum ekki á fyrra kjörtímabili, og ég veit að hv. þm. Pétur H. Blöndal þekkir það mjög vel, var að ná tökum á því hvaða gjaldtaka á sér stað í kerfinu. Þarna er tekið eitt skref fram hjá þeim vinnuhópi sem vinnur að því að finna lausn á því hvernig við högum gjaldtöku í heilbrigðiskerfinu. Gjaldtaka í heilbrigðiskerfinu kemur mjög víða við. Hún er þannig að landsbyggðarfólk sem er að fara langan veg fær ekki nema lítinn hluta borgaðan. Við erum með dýr hjálpartæki sem eru borguð af þeim sem þurfa að nota þau og við getum talið svona áfram endalaust. Það sem kom mér á óvart þegar menn breyttu þessu úr legugjöldum yfir í komugjöld var að mér skilst, samkvæmt þessu, að sömu tekjur náist. Komugjöldin hljóta að þurfa að vera býsna há til að það gangi upp. Ég sé að hv. þm. Pétur H. Blöndal hefur óskað eftir að koma í andsvar og fagna ég því. Það er talað um að lægri gjöld verði á öryrkjum, öldruðum og börnum. Börn voru tekin út fyrir sviga, það eru engin komugjöld hjá þeim á heilsugæslu og að ég best veit eru engin komugjöld hjá þeim heldur á bráðamóttöku á barnaspítala. Ætli menn að fara að taka upp komugjöld, eins og má skilja á þessu? Þetta er atriði sem við verðum að fá tækifæri til að ræða og spyrja um. Ég vona að ég fái einhver svör. Eða ætla menn að hafa þau hófleg og hvað þýðir það? Í tannlækningunum þegar við lögðum til gjaldfrjálsar tannlækningar var rætt um að borga eitt komugjald á ári sem nemur um 2.500 kr. - eitt komugjald á ári. Erum við að tala um einhverja slíka tölu? Það eru auðvitað þeir sem eru veikir sem fara á sjúkrahús og það verður að taka það fram að langflestir þeirra sem leggjast inn á sjúkrahús eru búnir að nýta sér alla hina þjónustuna. Þeir eru búnir að fara í myndatökurnar, þeir eru búnir að vera í greiningum áður og borga komugjöld þar þannig að ekki er hægt að tala um jafnræði í því samhengi eða að verið sé að jafna á milli, það er alls ekki rétt. Það er af mörgu að taka. Varðandi breytingarnar á fæðingarorlofinu er það eitt af því þar sem verða til einhverjar sögur sem síðar verða að sannleika. Ég hvet nefndarmenn í efnahags- og viðskiptanefnd til að lesa skýrslu frá jafnréttisþingi sem núverandi félags- og húsnæðismálaráðherra, Eygló Harðardóttir, lagði fram núna í október. Þar er heill kafli um fæðingarorlofið. Þar er annars vegar vitnað í skýrslu sem sá sem hér stendur skilaði þinginu árið 2011 um þróun fæðingarorlofsins, í niðurskurðinum, og hins vegar í vandaða ritgerð sem er unnin af háskólafólki þar sem verið er að meta áhrif gjaldtökubreytingar á töku fæðingarorlofs. Hér er fullyrt, að vísu er vakin athygli á því að uppi séu önnur sjónarmið, að feður taki minna fæðingarorlof en áður vegna þess að búið sé að lækka þakið svo mikið. Þegar ég skoðaði þetta 2011 kom mér mest á óvart að það voru konur, þá voru þetta 75% og 80%, sem tóku styttra fæðingarorlof einfaldlega vegna þess að þær höfðu ekki efni á því. Við erum að tala um 80% af lágum launum og þær höfðu ekki efni á því. Maður hefði þó viljað koma til móts við þann hóp til þess að tryggja að allir gætu tekið fæðingarorlof. Hér er talað um að lengja fæðingarorlofið. Við skulum átta okkur á því að að fæðingarorlofið er fjármagnað í gegnum Atvinnuleysistryggingasjóð með sérstöku gjaldi. Þar voru menn að byggja sjóðinn upp eftir mikið álag í byrjun og þegar menn skáru niður byggðist sjóðurinn upp og sjóður myndaðist. Nú eru menn að klára hann aftur og lækka þá tekjurnar inn í hann. Ég skil ekki að hvaða frumkvæði því ekki ætlum við að fara að taka það í ríkiskassann. Þetta eru launaskattar sem eru í gegnum atvinnulífið og það er þá verið að létta á atvinnulífinu. Það hefur enginn beðið um það. Þegar við lengdum fæðingarorlofið með lögum árið 2012 var verkalýðshreyfingin og launþegahreyfingin öll mjög sátt við það. Það var bara hluti af þeirra kjörum. Við stöndum frammi fyrir vanda sem er ekki eins annars staðar á Norðurlöndunum, þ.e. að bil er á milli fæðingarorlofs og leikskólapláss. Það er komin þingsályktunartillaga hér inn sem mér sýnist að nefndin sem ég er í, allsherjar- og menntamálanefnd, ætli að samþykkja, um að láta finna út með hvernig eigi að fylla upp í þetta bil sem er frá heilu ári upp í tvö ár á meðan við erum ekki með leikskóla fyrr en eftir tvö ár. Það eru margar rangar fullyrðingar hér. Til dæmis um að feður taki ekki fæðingarorlofið því að í ljós kemur að margir af þeim sem eru með betri tekjurnar hafa tekið það áfram, þeir sem eru í millitekjunum taka það síður en svo er líka seinkun í kerfinu sem þýðir að menn hafa þrjú ár til að taka fæðingarorlofið og það hefur sýnt sig að feður koma seinna inn. Þetta er allt saman rökrætt á þessum fjórum, fimm blaðsíðum. Ég skora á menn að skoða það því að þarna er þetta rökstutt með rökum sem standast ekki það nýjasta sem liggur fyrir, meira að segja frá ráðherra úr þeirri ríkisstjórn sem núna er með málaflokkinn. Við skulum ekki tala um 

Herra forseti. Áður í þessari umræðu var rætt um reglugerðarheimildir og lög og menn minntu mig á að ég vildi frekar hafa ákvæði í lögum en í reglugerðum. Nú er það þannig að í sjúkratryggingum, sem við ætlum að tala um varðandi legugjöldin og innritunargjaldið, er allt fullt af reglugerðum. Það voru þrír heilbrigðisráðherrar í síðustu ríkisstjórn, Ögmundur Jónasson, Álfheiður Ingadóttir og Guðbjartur Hannesson, síðasti ræðumaður, og ekkert þeirra breytti þessu, enginn þessara hæstv. heilbrigðisráðherra hefur breytt þessu eða haft frumkvæði að því. Þau hafa bara skrifað undir reglugerðir og þar á meðal hv. þm. Guðbjartur Hannesson; 4. apríl skrifaði hann undir reglugerð um greiðsluþátttöku í lyfjakostnaði. Allar tölurnar sem þar komu fram komu frá ráðherranum, ekki lögum. Það er þetta sem ég er að gagnrýna.  Það að ég skuli vilja nota sjúkratryggingar í því skammtímaverkefni að ná inn tekjum fyrir ríkissjóð eða spara útgjöld ríkissjóðs á næsta ári, 2014, er ekki það sama og að ég vilji til langtíma hafa þetta áfram svona, þessa vitleysu. Ef ég réði einhverju um það mundi ég vilja setja hærri upphæðir í lög um sjúkratryggingar en ekki hafa það eins og hér er þar sem ekkert af kostnaðinum er í lögum. Svo það að fólk leggist inn á spítala og fari í rannsóknir, þeir sem lenda í bílslysi fara á gjörgæslu, eru þar í segjum í sjö daga, brotna og annað slíkt, fara svo út. Þeir borga ekki krónu, aldrei, hvorki fyrr né síðar.

Hæstv. forseti. Það hefur oft verið gaman að ræða við hv. þm. Pétur H. Blöndal, það er svo gaman af því að það er stundum eins og hann sé að missa af tekjum, hann sér einhverja tekjumöguleika í slösuðum einstaklingi sem kemur inn á spítala. Það hefði einhvern tíma þótt merkilegt ef við værum með þannig málflutning. Ég er að snúa svolítið út úr, ég skal viðurkenna það en mér finnst þetta sett þannig fram. Við erum að ræða stóru línurnar, hvernig við ætlum að hafa þetta. Ég held að almennt séð sé það nú þannig að þeir sem liggja lengi á spítölum eru af eldri kynslóðinni og þeir sem eru langveikir og með langvarandi sjúkdóma. Það eru þeir sem taka mest plássið inni á spítölum og eru með flesta legudaga. Þá segir maður: Mikið af þessum sjúklingum eru í aðstoð reglulega þar fyrir utan þannig að ég held að menn megi ekki blanda þessu saman. Ég flutti engan pistil um reglugerðir eða lög. Ég var aftur á móti að spyrja um hvað ætti að gera í þessari reglugerð. Það hefur verið gagnrýnt líka að lögin gefi ekki fyrirmæli um um hvað reglugerðin eigi að vera. Hv. þingmaður tók afar slæmt dæmi þegar hann tók lyfjafrumvarpið vegna þess að ég hugsa að það séu einu lögin á undanförnum árum þar sem reglugerð fylgdi. Hún fylgdi með lögunum. Og það er einmitt það sem ég er að tala um, þá fá menn að sjá hvað er verið er að gera, hvað stendur til. Svo getum við deilt um það. Við vitum alveg að það er hægt að breyta upphæðum og öðru slíku seinna meir o.s.frv. En gott er það ef við fáum tækifæri til að ræða það í þinginu. Ég geri mér grein fyrir því að þegar lög um heilbrigðismál voru samþykkt 2007 voru, að ég held, meira en 50 reglugerðarheimildir bara í þeim einu lögum. Þá var ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar. Ég held að það hafi verið fullmikið í lagt. Ég held að við eigum að sammælast um að reglugerðarheimildin verði byggð á lagaforsendum 

Herra forseti. Ég fór að tala um reglugerðir af því að hv. þingmaður hafði verið heilbrigðisráðherra í nokkurn tíma og ritaði undir fjöldann allan af reglugerðum og var í lófa lagið að breyta þessu. Það hefði t.d. mátt setja lyfjagreiðslufrumvarpið í lög í staðinn fyrir að hafa það reglugerð. Hv. þingmaður talaði líka um fæðingarorlof og talaði um að það væri ágætt að fara að norrænni fyrirmynd o.s.frv. Já, já, það er eflaust mjög gott. Það vill bara svo til, herra forseti, að við skuldum alveg óhemju peninga og við erum að borga 70–75 milljarða á ári í vexti. Það er eitt stykki sjúkrahús frá grunni á hverju einasta ári sem við greiðum í vexti. Ég ætla að fara í gegnum rulluna aftur: Til þess að ná vöxtum niður þarf að minnka skuldir ríkissjóðs, og til þess að ná þeim niður þarf að hafa afgang á ríkissjóði. Til þess er allur þessi barningur. Þess vegna erum við svona leiðinleg. Þess vegna lengjum við ekki fæðingarorlofið. Ég vildi gjarnan hækka hámarkið á fæðingarorlofi almennilega vegna þess að ég hef þá trú, þó að ég hafi ekki neinar kannanir á bak við mig, að lækkun hámarksins hafi minnkað jafnréttið. En það er ekki til peningur og þá stöndum við í því að reyna að finna tekjumöguleika alls staðar, jafnvel hjá sjúklingum eins og hv. þingmaður nefndi svo smekklega. Við ætlum að láta menn borga fyrir innlögn nákvæmlega eins og fyrrverandi hv. þm. Álfheiður Ingadóttir gerði þegar hún skrifaði undir reglugerð um að sjúklingar sem dvelja á sjúkrahóteli greiði 1.200 kr. á dag - sjúklingar sem búa á sjúkrahóteli af því að þeir eru utan af landi, þeir geta ekkert annað, þeir borga 1.200 kr. í dag. Þetta fór í gegn. Hvers vegna skyldu þeir borga? Þeir eru kannski ekki nógu mikið veikir.

Hæstv. forseti. Hluti af þeirri gagnrýni eða umræðu sem ég vildi vekja athygli á áðan og snýr að þessu frumvarpi er: Af hverjum er verið að létta gjöld? Hver borgar Fæðingarorlofssjóðinn í dag? Ríkið með gjöldum í gegnum Atvinnuleysistryggingasjóð, sem eru tekjur af atvinnulífinu og af launþegum í gegnum þá skatta. Þeir aðilar hafa hingað til verið sammála um að halda þeim sjóði og byggja hann upp.

Það er ríkið sem setur skatta.

Það er alveg hárrétt. Ég meina, þetta er gert í sameiningu og í sambandi við kjarasamninga og það var engin eftirspurn sérstaklega eftir þessu. En það er dæmigert að menn byrji á því. Menn eru hérna með skatta sem eru á fjármálafyrirtæki - það er lækkað til að geta lækkað útgjaldarammann á Fjármálaeftirlitinu og öðru slíku, en síðan er hækkað á öllu hinu. Af hverju er þetta svona? Mér finnst þetta vera eitthvað sem er til verulegrar umhugsunar. Sjúkrahótelið er ekki endilega gott dæmi. Ég held að við þyrftum að vera með sjúkrahótel víðar, til dæmis þegar við erum að fækka eða eigum ekki möguleika á að bjóða fæðingarþjónustu á minnstu spítölunum vegna tæknikrafna og menntunarkrafna til þeirra sem þar vinna. Þá verðum við að kalla til fólk, eins og á Akureyri. Þar verður fólk að fara inn jafnvel viku fyrr, það er ekki veikt en það hefur enga aðstöðu þar eða það þarf að borga stórfé fyrir hana. Þá er sjúkrahótelið hugsað til þess. Eða ef þú ert að bíða vegna þess að þú þarft að fara í aðrar rannsóknir og þarft ekki að taka pláss, þá ertu færður til, og í staðinn fyrir að vísa þér út í samfélagið er þér boðið upp á að vera á sjúkrahóteli fyrir ákveðna gjaldtöku. Mér finnst ekkert athugavert við það. Sama er með Reykjalund þegar við erum breyta í dagdeildir, við látum fólk ekki vera í fæði og húsnæði frá klukkan fjögur á daginn til átta um morguninn ef það er ekki nauðsynlegt. Við eigum auðvitað að fara heildstætt yfir þetta og það var það sem við vorum að ræða áðan. Þessi breyting sem kemur hér inn er svolítið tilviljunarkennd og er að mínu mati mjög neikvæð og algjörlega óþörf. 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu þar sem hann fór yfir nokkur atriði í því frumvarpi sem hér er til umræðu. Ég tek undir með hv. þingmanni að það er ágæta reifun að finna bæði í nefndaráliti meiri hluta og minni hluta við þetta mál. Það sem mig langaði að inna hv. þingmann sérstaklega eftir lýtur að Fæðingarorlofssjóði, en hv. þingmaður kom að honum undir lok ræðu sinnar. Við getum sagt að meiri hlutinn velti upp ýmsum sjónarmiðum í umfjöllun sinni um fæðingar- og foreldraorlof. Þar kemur fram að hugsanlega muni lenging fæðingarorlofs ekki leiða til aukinnar töku feðraorlofs því að hámarksgreiðslurnar séu of lágar og það sé líklegt að konur nýti þetta í meira mæli en karlar og því muni misrétti kynjanna hugsanlega aukast. Síðan segir hér að aðrir hafi lýst öndverðum skoðunum og farið yfir ýmsar hugsanlegar ástæður, en í raun og veru átta ég mig ekki á því af hverju meiri hlutinn kemst einmitt að þessari niðurstöðu. Ég átta mig á því að ýmsir hv. þingmenn hafa auðvitað þær skoðanir að þarna skipti tekjuhliðin máli. Við sem erum hér á barneignaraldri enn þá vitum hvernig þetta er, ég er búin að ganga í gegnum fæðingarorlof þrisvar á mjög skömmum tíma og ég er ekki viss um að það sé mín upplifun. Ég tel að stærsta vandamál okkar í raun og veru sem erum að eignast börn núna sé nákvæmlega það bil sem blasir við þegar fæðingarorlofi lýkur og ekki nokkra dagvistun er að fá nema að maður keyri jafnvel á milli enda höfuðborgarsvæðisins með tilheyrandi tilkostnaði og tilheyrandi tímaeyðslu fyrir samfélagið og þjóðhagslegum kostnaði.

Foreldraorlof.

Foreldraorlof dugir nú ekki til í það, hv. þingmaður. Nú er ég að inna hv. þingmann, sem þekkir þetta mál mjög vel sem fyrrverandi hæstv. velferðarráðherra. Hann vitnaði hér í nýlegar 

Hæstv. forseti. Ég vakti athygli á þessari skýrslu frá jafnréttisþingi, en ég er að vísu bara með blaðsíðurnar sem fjalla um fæðingarorlofið. Þetta er 183 blaðsíðna skýrsla sem fjallar um jafnréttismál. Þar af er einn kafli um fæðingar- og foreldraorlof og er á bls. 38–44, en þá tekur við kafli um dagvist barna. Það sem er athyglisvert í þessu er einmitt að þarna eru upplýsingar sem eru meðal annars byggðar á þeirri rannsókn sem ég sagði frá áðan um hvaða áhrif lögin um fæðingar- og foreldraorlof höfðu þegar þau voru sett árið 2000. Það er alveg náttúrlega klár niðurstaða að þetta er eitt af bestu dæmunum um það þar sem löggjafi tekur frumkvæði - þökk sé þeim sem þá voru á þingi - og hefur gríðarleg áhrif á hegðun í þessu, t.d. varðandi uppeldi barna. Karlmenn komu inn í myndina við þessa lagabreytingu á sínum tíma. Lögin voru býsna rífleg í byrjun, svo var þrengt að og þess vegna hafa menn reynt að geta sér til um hver áhrifin hafi verið þegar við fórum að skera niður illu heilli, þegar við þurftum að gera það í hruninu og vorum svo að byrja að gefa til baka. Þetta er reifað mjög vel hér. Þá koma þessar vangaveltur eins og t.d. hvaða áhrif þetta hefur á karlmennina. Það er t.d. mjög athyglisvert sem kemur hér fram að þetta hefur ekki haft nein áhrif á suma þá sem eru tekjuhæstir. Aftur á móti kemur fram að þetta hefur haft áhrif á millitekjuhópinn. Ég man eftir því úr skýrslunni sem ekki er hér, sem er heil skýrsla sem var skilað til þingsins árið 2011, að þá kom þetta fram sem mér fannst mjög athyglisvert. Mér brá við að sjá að það voru konur og karlar sem tóku færri daga vegna þess að þau þoldu ekki að fara úr 100% í 80%. Við hefðum þurft að huga að því hér vegna þess að það er líka hluti af því sem er vandamál við það sem við erum að gera núna, það er ákveðinn hópur sem situr svolítið eftir.

Virðulegi forseti. Mig langar að halda þessu máli áfram því að þetta var talsvert rætt á sínum tíma þegar áformin um lengingu fæðingarorlofsins voru samþykkt hér á þingi og þá var reynt að tryggja jafnræði karla og kvenna við töku fæðingarorlofsins. Hins vegar held ég að það sé rétt, sem hv. þingmaður kemur hér að, að almenn áhrif efnahagsþrenginganna hafa líklega orðið til þess að fleiri telja erfitt um vik að fara úr vinnu, ekki bara vegna þess að tekjur lækka heldur líka af því að fólk hefur hreinlega óttast um störf sín þó að þetta eigi að vera lögbundinn réttur fólks. Þetta hefur því að sjálfsögðu haft áhrif og ég held að við getum ekki horft fram hjá því. En ég held að við getum heldur ekki horft fram hjá því að verulegt vandamál hefur orðið víða um land, og kannski sérstaklega hér á Stór-Reykjavíkursvæðinu og höfuðborgarsvæðinu að brúa þetta bil. Mig langar að spyrja hv. þingmann, því að hann vann að hugmyndum um lengingu fæðingarorlofsins: Hvaða fyrirmyndir voru þar hafðar til hliðsjónar? Hvernig hefur reynsla annarra landa, til að mynda á Norðurlöndum, sem eru með lengra fæðingarorlof, nýst okkur í því? Hvaða sjónarmið hafa verið sett þar um tekjur, sem sagt í fæðingarorlofi? Ég spyr hvort hv. þingmaður geti aðeins upplýst okkur um það, það er í raun þangað sem við höfum verið að stefna.

Hæstv. forseti. Ég held að það sé rétt sem hv. þm. Katrín Jakobsdóttir bendir á að það voru allt aðrar breytur sem réðu hér á árunum 2008, 2009 og 2010. Það er mjög forvitnilegt í þessari skýrslu sem ég er sífellt að vitna í að körlum fækkaði töluvert mikið 2009, en 2009 var ekki búið að lækka þakið þannig að þá réðu einhverjir aðrir þættir. Ég held að það sé hárrétt að þar hafi vinnan skipt miklu máli og síðan er það þannig að karlarnir, af því að þeir hafa þrjú ár til þess að taka fæðingarorlofið, koma gjarnan inn síðar. Þegar við erum að skoða þessar tölur, hvaða áhrif þessar breytingar hafa haft, er eiginlega of snemmt að lesa út úr þeim fyrr en tíminn er liðinn sem þeir mega taka fæðingarorlofið, því að það hefur alls staðar sýnt sig að karlarnir koma seinna inn. Það sem er athyglisvert í samanburði við Norðurlöndin er að við erum með langsamlega stysta fæðingarorlofið. Aftur á móti var mjög forvitnilegt að Norðmenn voru að fást við að skipta orlofinu, nú kann ég ekki alveg nýjustu söguna en þeir voru að sækja okkar hugmynd um að skipta orlofinu á milli föðurins og móðurinnar þannig að ef faðirinn tók ekki orlofið og engar sérstakar aðstæður fyrir því féll það niður. Og það var einfaldlega vegna þess að menn voru að hugsa um rétt barnsins, það er réttur barnsins að fá að vera með bæði föður og móður jafnvel þó að þau búi ekki saman. Þessa hugmyndafræði ætluðu Norðmenn sér að taka upp. Ég veit ekki hvort þeir kláruðu það en ég sat m.a. á fundum með ráðherrum sem voru að vinna að þessu á þeim tíma. Það er svo annað lag á þessu í Svíþjóð t.d. þar sem ég hef fengið að fylgjast með í gegnum dóttur mína og annað. Þar er þetta miklu lengri tími, orlofið tekið á lengri tíma. Þú getur skipt því, þú getur líka geymt hluta af því þegar barnið fer í leikskóla eða þegar það byrjar í skóla mörgum árum seinna. Þar eru menn með allt annað umhverfi hvað þetta varðar en við, þannig að við eigum mjög langt í land. Þess vegna er svolítið 

Virðulegur forseti. Nú er þetta kvöld að verða búið og því var lofað af forsetastóli að upplýsa um það á bilinu hálfníu til níu hve lengi til stæði að halda fundi þessum áfram. Eftir það, þegar það kom ekki fram, var frá því greint að upplýst yrði um það síðar á kvöldinu og ég held að það verði að segja að nú sé orðið „síðar á kvöldinu“ og fari ekkert á milli mála þegar klukkan er orðin þetta margt að það sé í raun og veru orðið tímabært að láta þessari umræðu lokið að sinni. Það er sjálfsagt að taka hana aftur upp að morgni og halda henni áfram efnislega en þá hljótum við líka að kalla eftir því að stjórnarliðar séu við umræðuna. Ég auglýsi sérstaklega eftir að minnsta kosti einum ræðumanni úr Framsóknarflokknum 

Forseti getur upplýst að forseti Alþingis er nú kominn í hús. Ég hef hins vegar ekki heyrt á honum hvort einhver niðurstaða hafi fengist um lok fundar. Nóg er nóttin, sagði draugurinn.

Virðulegur forseti. Ég má til með að taka undir athugasemd hv. þingmanns og formanns þingflokks Samfylkingarinnar, Helga Hjörvars, um þessa hófstilltu fyrirspurn til hæstv. forseta um hvort til standi að greina þingheimi frá niðurstöðunni að því er varðar þingstörfin hér í kvöld. Það er kannski ofrausn að tala um þingheim eins og þingsalurinn hefur verið þunnt skipaður í kvöld. Það er synd að það skuli hafa þróast þannig, bæði að því er varðar umræðuna um fjáraukalögin sem og um bandorminn í dag og sérstaklega eftir að fór að líða á kvöldið. Það fer lítið fyrir því að fulltrúar stjórnarflokkanna, þá sérstaklega Framsóknarflokksins, taki öflugan þátt í umræðunni. Hér koma upp margar pólitískar spurningar sem væri gagn í að fá að ræða og reifa þannig að það væri ánægjulegt að sjá framsóknarmenn á mælendaskrá.

Virðulegi forseti. Ég tek undir orð síðasta ræðumanns. Það líður að miðnætti og það væri mjög gott að fá að vita hvort menn ætla að halda fund langt inn í nóttina. Við vitum öll að það eru þungir fundardagar fram undan og ég held að við séum bættari með að fá eðlilegan nætursvefn og takast á við verkefnin á þeim tíma dags sem venjulegt fólk vakir en vera ekki að gera það hálfsofin inn í nóttina. Ég segi líka að hér mættu vera fleiri þingmenn úr stjórnarflokkunum og taka þátt í umræðunni. Þó nokkrir hafa gert það í kvöld með fullri virðingu fyrir þeim. Það er mjög gott en ég sakna þess að það koma ekki fleiri. Miðað við það sem var rætt undir liðnum um störf þingsins hélt ég að menn hefðu áhuga á að taka meiri þátt í umræðunni þegar eftirspurnin væri eftir því.

Virðulegi forseti. Ég ætla að fá að taka undir ósk um að fá að vita hvert stefnir með þinghaldið í kvöld. Við erum búin að vera ansi mörg kvöld í röð lengi fram eftir og ýmsir hér orðnir býsna lúnir og þætti gott, líka til að geta gert einhverjar áætlanir, að fá að vita hvernig menn ætla að halda þessu áfram. Síðan langar mig líka að nefna hér að ég sakna þess að stjórnarþingmenn séu ekki meiri þátttakendur í umræðunni. Við erum búin að fara yfir það í kvöld hvers konar beygju inn á brautir ójöfnuðar þau frumvörp sem við höfum verið að ræða hér, fjárlagafrumvarpið og fjáraukalagafrumvarpið, hafa tekið. Stórpólitískar breytingar á íslensku samfélagi eru boðaðar í þessum frumvörpum og ég sakna þess ekki síst að heyra í félagshyggjudeild Framsóknarflokksins hvort hún sé sátt við þá leið sem verið er að fara. Það mundi liðka 

Forseti vill í fyrsta lagi vekja athygli á því að hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra tók þátt í umræðunni fyrr í dag. Sömuleiðis hefur framsögumaður málsins tekið virkan þátt í þessari umræðu. Að öðru leyti varðandi framhald fundarins er einfaldlega ásetningur forseta að halda umræðunni áfram. Enn eru þó nokkrir ræðumenn á mælendaskrá og engin ástæða til að ljúka umræðunni núna. Það er rétt að það hafa verið kvöldfundir síðustu tvö kvöld. Í gærkvöldi stóð fundur reyndar til kl. 2 um nóttina sem í sögulegu ljósi telst þó ekkert óskaplega langt. Við þingmenn þekkjum það því miður að á þessum tíma ársins eru kvöldfundir á Alþingi ekki sjaldséðir þó að sannarlega kysi sá forseti sem hér stendur að svo þyrfti ekki að vera.

Herra forseti. Ég hef síst þingmanna í þessum þingsal kvartað yfir kvöldfundum þó að oft hafi heyrst á síðasta kjörtímabili að það þætti ekki í anda fjölskylduvæns vinnustaðar. Ég ætla ekki að ræða það hér en vil samt segja að við erum að ræða tekjuöflunarfrumvarp hæstv. ríkisstjórnar. Í þessu frumvarpi eru fjórir lagabálkar sem heyra undir velferðarnefnd og tveir til viðbótar sem komu þar inn í breytingum hjá nefndinni. Velferðarnefnd hefur ekki fengið þetta mál til umsagnar. Það eru veigamiklir þættir sem ég tel nauðsynlegt að fá að reifa úr ræðustól en það er líka þannig að í tæplega tvo og hálfan mánuð hefur fjárlagafrumvarpið verið til umræðu í fjárlaganefnd. Á morgun hefst 2. umr. og við sem erum í þessari umræðu höfum ekki tíma til að kynna okkur efni nefndarálits meiri hlutans ef hér verður þingfundur fram eftir kvöldi. 

Virðulegi forseti. Ég sá bókartitil um daginn sem var einhvern veginn svona: Þetta sagði ég. Í haust hef ég verið á þingfundum sem voru einn og hálfur til tveir tímar því að hingað komu engin mál. Þá tók ég einu sinni til máls um fundarstjórn forseta og sagði: Ég vona sannarlega að þetta verði ekki til þess að hér verði okkur haldið sólarhringum saman innilokuðum á þingfundum í lok desember. Því miður virðist það hins vegar ætla að verða raunin sökum óskipulags því að ég get ekki séð að núverandi stjórnarandstöðuflokkar hafi sett nokkur met í því að tala lengi um mál ef ég rifja upp lengd umræðunnar á síðasta þingi svo dæmi sé tekið. Hér var talað í tvo daga í 2. umr. um fjáraukalög svo dæmi sé tekið. Við byrjuðum að ræða þetta mál kl. 15 í dag og ég átta mig ekki á nauðsyn þess að halda áfram langt inn í nóttina, 

Virðulegi forseti. Vegna ummæla hv. þm. Katrínar Jakobsdóttur áðan vil ég bera blak af forseta sem situr nú í stóli. Hann hvatti til þess í setningarræðu sinni í haust að mál kæmu snemma inn og að ríkisstjórnin stæði undir væntingum hvað það varðar. Það er ekki honum að kenna þó að við búum við verklausa ríkisstjórn. Hitt er auðvitað athugunarefni hvort halda eigi næturfundi þegar við erum að tala í efnisríkri umræðu. Meðal annars kom í ljós í kvöld, fyrir svona klukkutíma eða tveimur, að menn hafa áttað sig á því að í frumvarpinu felst opin heimild til velferðarráðherra til að leggja á innritunargjöld af þeirri fjárhæð sem hann kýs, óhamið. Þetta er til dæmis að verða ljóst í þessari umræðu og þannig er hvert málið á fætur öðru að skýrast. Ég held að það sé full ástæða til að við virðum okkur þess að gera þetta í dagsbirtu og höldum umræðunni áfram á morgun.

Virðulegur forseti. Eins og hér hefur komið fram eru menn að átta sig á því, eftir því sem þessari umræðu um tekjubandorm vindur fram, að það eru slíkir laumufarþegar á ferðinni að það hefði dugað töluverður tími til að ræða hvern þeirra. Ræðum bara þann hluta sem er breytingartillaga meiri hluta þar sem lagastoðin fyrir innritunargjaldi á sjúkrahúsi er gefin. Þessi litli hluti er alveg gríðarlega mikil breyting á íslensku samfélagi og það er ekki hluti af einhverri hefðbundinni afgreiðsluumræðu um tekjubandorm. Og þetta er bara einn hluti af öllu því sem hér er boðið upp á. Við erum að tala um hækkun á skráningargjöldum til háskólans. Við erum að tala um mjög alvarlega útreið á áformum um fæðingarorlof í landinu. Við erum að tala um pólitískar grundvallarbreytingar á íslensku samfélagi sem gengur ekki annað en að séu ræddar ítarlega. 

Virðulegi forseti. Ég fagna því að hæstv. forseti ætli að leyfa þessari umræðu að halda áfram. Ég sé að enn eru nokkrir á mælendaskrá, ég held einir fimm, sex hv. alþingismenn. Eins og kom fram hjá hv. þingmanni sem var hér á undan mér, Svandísi Svavarsdóttur, eru þar greinilega mikilvæg mál sem fólk telur sig þurfa að ræða. Það er ekkert nýtt að við höldum hér kvöld- og næturfundi þegar kemur fram á þennan tíma. Það verður varla skrifað á þessa ríkisstjórn, eins og reynt er að segja hér, að hún sé verklaus. Hún hefur nú reist stærri skjaldborg um heimilin en fyrri ríkisstjórn tókst á fjórum árum 

Virðulegur forseti. Það sýnir hvað það er langt liðið á kvöldið að virðulegur forseti er búinn að flytja mig í mitt gamla kjördæmi, Reykjavíkurkjördæmi norður. Mér líkar það satt að segja stórum betur því að þar hef ég löngum verið búsettur. Ég er í hópi þeirra sem telja að alþingismenn hafi ekki lifað fyrr en þeir hafa átt hér umræður eina nótt og séð bjarma af nýjum degi inn um gluggana eftir snörp skoðanaskipti í salnum. Ég tel dvölina þess vegna ekki eftir mér, og við lögðumst auðvitað ekki gegn kvöldfundi, en ég vek 

Hæstv. forseti. Mér finnst fráleitt annað en að gera hlé á þessari umræðu. Ég verð þó að segja að ég er tilbúinn að vera hér í alla nótt ef menn ætla að sýna þá óbilgirni. Þegar fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar kom fyrst fram og talað var um legugjöld, að veikt fólk yrði krafið greiðslu ef það yrði lagt inn á sjúkrahús, létu viðbrögðin í samfélaginu ekki á sér standa. Það var mótmælt úti um allt. Síðan stóðu menn í þeirri trú að þetta hefði verið dregið til baka, áttuðu sig ekki á því að í frumvarpinu sem við ræðum í dag var búið að læða þessu inn bakdyramegin í formi komugjalds eins og það hét. Ég held að samfélagið þurfi að átta sig á því hvað hér er á ferðinni.

Það voru sett …

Ef ríkisstjórnin heldur, hv. þm. Jón Gunnarsson, 

Virðulegi forseti. Það má ekki gleyma því að á morgun hefst 2. umr. fjárlaga og fjárlagafrumvarpið er lítt þekkjanlegt eins og það bíður okkar á morgun frá því sem það var þegar það var lagt fram í upphafi. Þetta er algjörlega nýtt frumvarp. Við munum þurfa á öllu okkar að halda í þeirri umræðu og sinna henni vel, ekki síst vegna þess að formaður fjárlaganefndar er nú búinn að boða að í því frumvarpi sé innifalin þjóðarsátt, hvorki meira né minna, og því full ástæða fyrir okkur að geta faðmað þá þjóðarsátt með fullnægjandi hætti í fyrramálið þannig að við völdum ekki sáttfúsum þingmönnum vonbrigðum. Ég tek líka forseta vara fyrir að fylgja ráðleggingum hv. þm. Jóns Gunnarssonar um það hvort halda eigi að næturfund eða ekki. Ég lenti nefnilega í því á síðasta kjörtímabili að koma hingað með tveggja nátta millibili og í bæði skiptin hélt þá Jón Gunnarsson sömu ræðuna orðrétt. Þá var hann að lesa 

Herra forseti. Ég vil aftur inna eftir því hvort það teljist málefnaleg fundarstjórn að hér sé verið að ræða frumvarp sem varðar sex lagabálka sem heyra undir velferðarnefnd. Málið hefur aldrei komið til velferðarnefndar. Það varðar títtnefnd komugjöld á sjúkrahús, grundvallarbreytingar á fæðingarorlofslögunum og brottfall laga, hvorki meira né minna. Reyndar sé ég í nefndaráliti að hætt er við að fella brott ein af lögunum sem heyra undir velferðarnefnd, en ég krefst þess að fá tækifæri til að ræða þetta mál hér. Hér er ég jafnframt með nefndarálit meiri hlutans í fjárlaganefnd þar sem eru nær 100 breytingar sem varða velferðarmál og ég vil fá að undirbúa mig undir þá umræðu sem hefst kl. 10.30 í fyrramálið og fer fram á það með mjög málefnalegum hætti að forseti taki tillit til þess í fundarstjórn.

Virðulegi forseti. Það er alveg ljóst að skipulagið á þinginu er dapurlegt þegar ég ræði þetta stóra mál. Klukkan er 23.50 en ég mun þó ekki valda virðulegum forseta eða öðrum hv. þingmönnum sem hér sitja vonbrigðum og fjalla um þessi mál. Kannski þarf að fjalla um þau meir á morgun, í dagsbirtu svo að skilaboðin komist til skila. Ég ítreka það sem ég sagði hér áðan undir liðnum um fundarstjórn forseta að ég tel að þetta snúi að því hversu gríðarlega seint fjáraukalagafrumvarpið kom fram og hversu gríðarlega seint breytingartillögur við það komu fram þannig að fjárlögum þurfti því miður að fresta. Mér þykir þetta sérstaklega bagalegt. Nú ætla ég að fara að ræða fæðingarorlof og mikilvægi þess að við séum með jafnan rétt foreldra. Þá er sérstaklega dapurlegt að taka þátt í slíku skipulagi þegar vitað er að þessu hefði mátt afstýra. Það er ekki eins og hér hafi verið slíkur aragrúi mála á dagskrá að þetta hafi verið óhjákvæmilegt. Eins og ég benti á áðan þá hefur ekki verið hægt að halda hér uppi vinnu frá níu til fimm því að það hefur ekki verið nóg af málum á dagskrá, en núna skal hins vegar vinna með þessum hætti. Eins og ég segi, ef nóg hefði verið á dagskrá mundi ég ekki standa hér nú og gera athugasemd enda hef ég ekki gert það þegar kvöldfundur hefur verið og hef yfirleitt greitt fyrir þingstörfum. En þá ætla ég að ræða málið sem ég þarf kannski að halda nokkrar ræður um og vonandi einhverja í dagsbirtu. Fyrst langar mig að gera að umræðuefni það sem snýr að fæðingar- og foreldraorlofi. Ég átti ágætisorðastað við hv. þm. Guðbjart Hannesson hér áðan. Ég vil taka það líka fram að hér hafa verið ágætar umræður og framsögumaður málsins, hv. þm. Pétur H. Blöndal, hefur veitt andsvör og tekið þátt í virkum umræðum um málið sem hefur verið áhugavert. Hins vegar verð ég að segja að það hafa ekki komið fram fullnægjandi rök fyrir þeim breytingum sem þarna eru lagðar til á þeirri áætlun að lengja fæðingarorlof. Meiri hlutinn hefur sem sagt ákveðið að falla frá hugmyndum um að lengja fæðingarorlof um einn mánuð og kýs að fara þá leið að hækka lítillega greiðslur í fæðingarorlofi. Í nefndaráliti meiri hlutans er bersýnilegt að í raun og veru eru ekki nein haldföst rök fyrir þessari forgangsröðun. Það er tilfinning og jafnvel skoðun hv. þingmanna að þeir vilji forgangsraða með þessum hætti. Því er varpað upp að það kunni að verða til þess að fleiri feður nýti fæðingarorlofsréttinn en það geti líka verið ýmsar aðrar ástæður eins og staðan almennt á vinnumarkaði. Eins og ég benti hv. þm. Pétri H. Blöndal á fyrr í kvöld þá hef ég til að mynda gengið í gegnum þetta ferli þrisvar á síðastliðnum örfáum árum og tekið fæðingar- og foreldraorlof sem þingmaður, ráðherra og líka sem verktaki á almennum vinnumarkaði áður en ég hóf störf á þessum vinnustað sem við köllum stundum Alþingi Íslendinga. Það er alveg ljóst að það eru margar aðrar breytur, ekki síst staðan á vinnumarkaðinum. Það kom fram áðan í máli hv. þm. Guðbjarts Hannessonar, sem gegndi embætti hæstv. velferðarráðherra í síðustu ríkisstjórn, að það hefði verið áberandi hve þátttaka feðra í fæðingarorlofi rýrnaði á árinu 2009 þegar hvað mest óöryggi var á vinnumarkaði. Í nýlegri skýrslu sem hæstv. núverandi félags- og húsnæðismálaráðherra kynnti á jafnréttisþingi á dögunum, þar sem ég sat, kemur fram að þetta séu í raun og veru ekki næg gögn til að draga þær ályktanir af að það sé endilega tekjumarkið sem ráði þessum breytum. Því tel ég þessa breytingu ekki byggða á nægum forsendum. Það er alveg eðlilegt að hv. þingmenn hafi misjafnar skoðanir á þessu máli. Sumir hv. þingmenn telja eðlilegra að hækka mörkin og var tekist á um það þegar ákveðið var að lengja fæðingarorlofið. Ég er sjálf þeirrar skoðunar að lenging fæðingarorlofs sé mjög brýn, því miður. Ég vil taka það fram að fæðingarorlofslögin eins og þau eru voru alveg gríðarlegt framfaraskref rétt eins og aðrar réttarbætur sem við höfum séð. Þau eru til marks um það hvernig stjórnvöld geta haft gríðarlega jákvæð áhrif á stöðu vinnumarkaðar því að þau skipta verulegu máli hvað varðar að auka hlut feðra í uppeldi barna sinna og þar með að rétta hlut karla og kvenna á vinnumarkaði. Ég get nefnt annað dæmi sem er mjög merkilegt. Það snýr ekki að lagasetningu heldur að því þegar Reykjavíkurborg hóf í tíð Reykjavíkurlistans að fjölga leikskólaplássum í Reykjavík. Það er svo merkilegt að þegar vinnumarkaðsrannsóknir eru skoðaðar þá sést að á þessu árabili 1994–2000, þegar leikskólaplássum fjölgar markvert í Reykjavíkurborg, breytist atvinnuþátttaka kvenna. Þannig var það. Það voru beinar aðgerðir þáverandi stjórnvalda sem breyttu því. Það kom á daginn að annars vegar jókst almenn atvinnuþátttaka kvenna og hins vegar fóru mun fleiri konur að vinna full störf í staðinn fyrir hlutastörf sem hefur gert það að verkum að íslenskur vinnumarkaður er síður kynjaskiptur en vinnumarkaðir annars staðar á Norðurlöndum. Hér er rætt um fjármuni en það er líka gríðarleg fjárfesting í því að búa foreldrum þannig aðstæður að það sé hvetjandi að eignast börn því að þjóðin er að eldast eins og við vitum. Við Íslendingar höfum átt því láni að fagna að hér fæðast tiltölulega mörg börn. Ef við viljum hvetja foreldra til þess að eignast börn þurfum við að hafa samkeppnishæft umhverfi hér miðað við önnur lönd. Eitt af því sem er til umhugsunar er fæðingarorlof annars staðar á Norðurlöndunum - þar hafa menn litið hingað hvað varðar reglur á milli kynjanna þegar kemur að því að taka foreldra- eða fæðingarorlof. En við þurfum að líta til þeirra þegar kemur að lengd þessa orlofs því að það er algjörlega ljóst að lengd þess er mjög víða vandamál. Ég veit að hv. allsherjar- og menntamálanefnd hefur verið að ræða þingsályktunartillögu hv. þm. Svandísar Svavarsdóttur og fleiri hv. þingmanna Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs um hvernig eigi að brúa bilið á milli fæðingarorlofs og leikskólavistar. Ég held að það sé mál sem við þurfum að horfa til í sambandi við hvernig við leysum það með samtali sveitarfélaga og ríkis.

Það er búið að afgreiða málið út úr nefnd.

Er búið að afgreiða málið út úr nefnd? Það er búið að afgreiða málið út úr nefnd  Um þær áherslubreytingar sem koma fram í frumvarpinu er meiningarmunur. Þetta er auðvitað mál, eins og ég sagði, sem verðskuldar heilmikla umræðu um málefni fæðingarorlofs. Síðan eru það skráningargjöld í opinbera háskóla. Það er mál sem ég lofaði hv. þm. Pétri H. Blöndal að ræða hér aðeins. Málið hefur verið talsvert rætt hér í kvöld. Það sló mig raunar í umræðum fyrr í dag þegar rætt var um að nemendur hér á landi greiddu aðeins lítinn hluta náms- og kennslukostnaðar.  Virðulegi forseti. Ætli ég geti fengið þögn í salinn?

Já, virðulegur þingmaður.

Takk. … námsins, sem lýtur að innritun. Þetta snýst ekki um náms- og kennslukostnað. Skráningargjöldin eiga nefnilega ekki að snúast um að greiða þann kostnað. Þau hafa aldrei verið skilgreind þannig. Þess vegna spratt kannski upp sú einkennilega umræða sem var hér fyrr í kvöld um muninn á skráningargjöldum og skólagjöldum. Ég tel að það hljóti að vera ákveðinn munur þarna á. Mér finnst mikilvægt að við höldum til haga því sem hv. þm. Pétur H. Blöndal nefndi í þeirri umræðu, sem er mjög merkilegt, að hér væri hátt brottfall úr háskólum. Það er mjög áhugavert, það er rétt.

38%.

Við skulum þá horfa til annarra Norðurlandaþjóða því að það er nefnilega svo merkilegt að þar eru engin skráningargjöld og engin skólagjöld heldur í opinberum skólum, í Noregi, Svíþjóð og Finnlandi. Þar er hins vegar miklu minna brottfall úr háskólum. Ég hlýt því að draga þá ályktun að ekki sé bein tenging þarna á milli, að ekki sé bein tenging á milli þess að greiða skráningargjald og þess að vera nægilega skuldbundinn því að vera í námi að maður haldist í námi og flosni ekki upp úr því. Það er auðvitað umhugsunarefni að hér hefur ekki verið mikil stýring á námi á háskólastigi. Hér hefur verið nokkuð mikið frelsi í því hvaða nám nemendur velja sér og í hvaða skólum. Það má segja að á Íslandi hafi háskólar verið í samkeppni um nemendur þegar víðast hvar annars staðar eru nemendur í samkeppni um að komast í háskóla. Hér er önnur staða. Ég ætla ekki að gagnrýna það. Þetta snýr að því að hér var farið í tilteknar aðgerðir til að efla háskólastigið til að fjölga nemendum. Því hafa fylgt kostir en því hafa líka fylgt vaxtarverkir og það gerir að verkum að við, ólíkt til að mynda öðrum Norðurlandaþjóðum, erum ekki með stýringu á námi þar sem stjórnvöld greiða fyrir tiltekinn fjölda plássa í hverri grein sem þýðir að nemendur komast ekki endilega í þann skóla eða í það fag sem þeir ætluðu sér. Þar af leiðandi er samkeppni um plássin, sem er önnur staða en hér. Þetta ætti að vera umhugsunarefni þegar við ræðum um brottfall. Lengi vel var hvað minnst brottfall á háskólastigi í Kennaraháskóla Íslands þar sem var inntökupróf, á þeim tíma. Það er umhugsunarefni. Þá þurftu nemendur að ganga í gegnum ákveðið ferli við það að fara í námið, þurftu að hugsa: Langar mig að fara í þetta nám? Kannski er það eitthvað sem við þurfum að velta fyrir okkur hvernig við tökum inn í skólana. Þarf að vera meiri stýring á plássum í háskólanám? Mér finnst mikilvægt að því sé haldið til haga í þessari umræðu að brottfall þarf alls ekki að vera beintengt gjöldum. Það nægir að nefna bara þau dæmi sem ég hef nefnt hér. Það sem stingur í augu við skráningargjöldin er að þau renna ekki til skólanna heldur eru þau í raun og veru notuð til að koma á móti niðurskurði á háskólastiginu. Hér hefur margoft verið sagt: Það vantar peninga í ríkissjóð. Við erum öll sammála um það. Við erum hins vegar ekki sammála um leiðir. Ég hefði til að mynda talið eðlilegra að fara þá leið að leggja á hið sérstaka veiðigjald, að lækka það ekki, fremur en að skattleggja stúdenta. Þetta er bara val og ólíkt val en það þýðir ekki að setja þetta upp sem einu leiðina í boði til að afla tekna, sérstaklega í ljósi þess að skráningargjaldið var hækkað fyrir fjárlög 2012. Þá var það hækkað úr 45 þús. kr., það var hækkað í 45 þús. kr. árið 2005 og hafði þá ekki verið hækkað alllengi. Það var svo hækkað í 60 þús. kr. árið 2012 og fylgdi þá verðlagsþróun að beiðni skólanna. Þeir hafa lagt fram beiðni núna og telja sig geta sig sýnt fram á þennan raunkostnað en þá erum við aftur komin í undarlega hringferð því að skólarnir fá ekki greidd þessi gjöld til að standa undir þessum kostnaði. Mér finnst mjög eðlilegt að stúdentar mótmæli þessari ráðstöfun, þeir gerðu það ekki 2012 á þeim forsendum að þá skiluðu tekjurnar sér óskiptar til skólanna og stúdentar sögðu: Gott og vel, það eru rök fyrir því að hækka þetta, það er langt síðan þetta hefur hækkað; þetta á að standa undir tilteknum kostnaði, þetta skilar sér beint til skólanna; það er ekki verið að leggja á gjöld til að við niðurgreiðum hallann á ríkissjóði. Ég geri því verulegar athugasemdir við þetta. Að lokum langar mig að nefna mál sem kemur fram í frumvarpinu þar sem verið er að breyta lögum um Ríkisútvarpið, sem samþykkt voru í vor. Boðuð er lækkun á útvarpsgjaldi, fram í tímann þó, ekki fyrr en frá og með árinu 2016. Þá kemur auðvitað að þeirri staðreynd að það útvarpsgjald sem landsmenn allir greiða nú, eins og áþreifanlega hefur komið fram í umræðu undanfarna daga, rennur ekki til Ríkisútvarpsins heldur fer það í gegnum ríkissjóð. Við áttum um þetta miklar umræður á síðasta þingi. Mér finnst ástæða til að rifja það upp því að mér finnst í raun og veru tvennt um þetta mál. Í fyrsta lagi þegar útvarpsgjaldið var sett á hér á sínum tíma, 2007 þegar Ríkisútvarpinu var breytt úr opinberri stofnun, afnotadeild Ríkisútvarpsins lögð niður og Ríkisútvarpinu breytt í opinbert hlutafélag í þáverandi stjórnarsamstarfi Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks, þá var útvarpsgjaldið markaður tekjustofn. Það var hluti af þeirri umræðu sem fór þá fram, þegar rætt var um tekjuöflun til handa Ríkisútvarpinu, að í raun væri ekki svo mikill munur á útvarpsgjaldinu og afnotagjöldunum sem vissulega kostuðu mikla umsýslu og heila deild af fólki sem sinnti því. Þá var sagt að þetta væri einföldun því að um væri að ræða sérstakt gjald sem ætti að renna í þetta. Þetta var fyrst kallað nefskattur en síðan fóru menn að nota orðið útvarpsgjald í umræðunni. Líklega af því að það er aðeins jákvæðara, en hugsunin var jú sú að þetta væri markaður tekjustofn. Þegar allt hrundi haustið 2008 var mörkuninni kippt úr sambandi. Ég sýndi því algjörlega skilning því að þá var staðan mjög ógnvænleg fyrir ríkissjóð og miklar blikur á lofti. En þó verð ég að segja, eftir að hafa sýnt þessu skilning, að ég efaðist samt æ meir. Sú ríkisstjórn sem ég sat í afnam þessa mörkun hreint ekki strax. Ég fór að kynna mér, sem þáverandi menntamálaráðherra, stöðu ríkisfjölmiðla eða almannaþjónustumiðla annars staðar og nauðsyn þess að tekjustofn þeirra væri sem gagnsæjastur, að það lægi skýrt fyrir hvað væri borgað og hvernig það rynni til viðkomandi stofnunar. Það er alveg ljóst að fjölmiðill er ekki eins og hver önnur stofnun. Það er ástæða fyrir því að við köllum fjölmiðla fjórða valdið. Það er af því að við ætlum þeim tiltekið hlutverk, tiltekið hlutverk sem samt er miklu erfiðara að skilgreina en hlutverk framkvæmdarvalds, löggjafarvalds og dómsvalds þar sem mjög skýr lagarammi er og gríðarleg hefð fyrir. Fjölmiðlarnir eru hið óformlega fjórða vald, getum við sagt, sem við erum öll sammála um að skiptir alveg gríðarlegu máli í lýðræðissamfélagi og er hluti af því að tryggja öfluga fjölmiðla að flestra viti, a.m.k. þeirra sem aðhyllast þá viðteknu venju í Evrópu. Þessi umræða er aðeins öðruvísi vestan hafs því að þar er talið að almannaþjónustumiðlarnir séu ákveðin kjölfesta í öflugum fjölmiðlamarkaði. Þess vegna er ríkisútvarp annars staðar á Norðurlöndum, í Bretlandi og víðar í Evrópu. Nánast alls staðar í Evrópu eru almannaþjónustuútvörp sem hafa mikilvægu hlutverki að gegna. Munurinn er bara sá að íslenska ríkisútvarpið hefur verið á auglýsingamarkaði og aflar sér auglýsingatekna en flest ríkisútvörp gera það ekki. Það hefur þó aðeins verið að breytast. Það er umhugsunarefni að sökum efnahagsþrenginga sem ganga nú yfir Evrópu er verið að reka ríkisútvörp víða út á auglýsingamarkað við hávær mótmæli þar. Það má segja að þar sé allt önnur þróun og umræða en er hér. Einmitt þar sem rekstur ríkisútvarps hefur verið í föstum skorðum hefur líka verið algjörlega skýrt að tekjustofnarnir þurfa að vera gagnsæir. Þeir þurfa að vera fyrirsjáanlegir. Það er liður í því að tryggja sjálfstæði Ríkisútvarpsins. Því hefur verið haldið fram að þar sem þetta sé alltaf ákveðið í fjárlögum hvort sem er hafi Ríkisútvarpið í raun ekkert sjálfstæði. Það segir allt um umræðuna; hún hefur ekki náð að þroskast nægilega vel hér á landi. Auðvitað ætti að geta ríkt ákveðin sátt um það að útvarpsgjaldið sé ákvarðað í fjárlögum og að við því verði ekki hróflað. Við ættum að geta sammælst um hvað það eigi að vera og þar með sé ákveðinn fyrirsjáanleiki fyrir almannaútvarp hvernig áætlanir það geri því að það hafi öruggan tekjustofn. Virðulegi forseti. Ég held að það sé full þörf á því að ræða þetta ítarlegar. Í raun og veru má segja að sú breyting sem er gerð hér sé bara ein af mjög mörgum í þessum bandormi, en þetta er grundvallaratriði í því hvernig við fjármögnum Ríkisútvarpið. Mér finnst ástæða til að minna á að upphaflega átti þessi tekjustofn að vera markaður. Ég veit að það voru hreint ekki allir sammála um það á síðasta kjörtímabili. Ég veit líka að það voru uppi ýmis sjónarmið þvert á flokka. Það voru ekki allir í mínum flokki sammála þessu. Ég vissi til að mynda líka að menn í Sjálfstæðisflokknum höfðu verið sammála þessu, a.m.k. 2007, og höfðu skilning á því að mikilvægt væri að hafa þennan tekjustofn gagnsæjan og sjálfstæðan. Þess vegna batt ég vonir við að við gætum sammælst um að hafa þetta skýrt afmarkað og ná þannig ákveðinni sátt um málið. Það verður að játast að það náðist ekki í minni tíð sem ráðherra og það mun ekki heldur nást núna af því að þessi umræða var tekin með þessum hætti. Ég hefði viljað að gerð hefði verið atlaga að því að við settumst niður og ræddum þetta mál sérstaklega því að þetta er gríðarlega stórt pólitískt mál. Það varðar í raun ekki aðeins Ríkisútvarpið heldur líka hvert við stefnum með fjölmiðlamarkaðinn sem heild, hvort við viljum hafa hér almannaútvarp og hvernig við viljum fjármagna það. Ég tel að það hefði þurft sérstaka umræðu