Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ed. hefur gert smávegis breytingar á þessu frv., sem eru á þskj. 404. Það eru breytingar við 2., 3., 8. og 40. gr., eins og sjá má á þskj. Þessar breytingar eru ekki veigamiklar, og ég hefði viljað mælast til, að hv. Nd. féllist á að samþykkja frv. með þessari breytingu, sem hv. Ed. hefur gert.



Herra forseti. Frv. þetta til l. um hreppstjóra er komið frá hv. Ed. og er flutt af dómsmrh. af hálfu ríkisstj. Í Ed. voru engar breytingar gerðar á frv. og yfirleitt samstaða um málið og það þar samþ. Allshn. hv. d. hefur síðan haft frv. til athugunar og mælir einróma með því, að það verði samþykkt. Hæstv. dómsmrh, gerði ýtarlega grein fyrir frv., þegar hann flutti það og eins við 1. umr. í þessari hv. d., og kom þar fram eins og vitað var, að mjög hefur skort á heildarákvæði um þau störf, sem hér um ræðir. Aðalákvæði um hreppstjóra er að finna í reglugerð frá 1880. Sú reglugerð, svo gömul sem hún er, er á ýmsum sviðum orðin úrelt og henni ekki fylgt nema að litlu leyti. Það hefur verið löngu ljóst, að þörfin hefur verið brýn að fá settar ákveðnari reglur um þetta starf, sem er mjög mikilvægt, eins og við flestir eða allir vitum. Það hvílir á fornum stofni, og hreppstjórar hafa löngum haft mikilvægu hlutverki að gegna og margir þeirra haft forustuhlutverk hver í sínum hreppi. Með frv. eru heildarákvæði sett, að vísu ekki mjög ýtarleg, um sumt, en í frv. er gert ráð fyrir því, að samin verði ýtarleg reglugerð, sérstaklega um störf þessara manna. Um skipun hreppstjóra er ekkert nýtt nema það, að þegar sýslunefndir kveðja til hreppstjóra, 3 að tölu, má, ef óskað er, beita hlutfallskosningu. Þetta ákvæði er nýtt, en að öðru leyti er formið á skipun hreppstjóra hið sama. Í 6. gr. frv. er svo talið upp nokkuð af þeim störfum, sem hreppstjórar eiga að hafa á hendi, og þessi störf eru æði tilbrigðarík. Þeir fara með lögregluvald, þeir annast jafnvel fógetagerðir, uppskriftir dánarbúa, þeir halda uppboð, þeir annast innheimtur ýmiss konar og margt fleira. Og yfirleitt er það svo í reynd, að hreppstjórar láta sig varða ekki aðeins málefni sveitar sinnar á flestum sviðum, heldur og héraðsmálefni. Það er reynslan. En eins og ég drap á, er í frv. ekki tæmandi upptalning á öðrum störfum, sem hreppstjórar fara með, og gert ráð fyrir því, að nánar verði útfært þeirra starfssvið í reglugerð. Þá hafa hreppstjórar fengið nokkur laun fyrir starfa sinn, sem að vísu hafa ekki verið há og jafnvel ekki fylgzt með hækkun launa annarra samsvarandi stétta. En nú verður sú breyting t.d. á gerð, eftir því sem í frv. segir, að lægstu laun hreppstjóra, þ.e.a.s. hreppstjóra, sem eru í hreppi með 100 íbúa eða færri, munu hækka um 1700-1800 kr. á ári, og stighækka laun eftir fólksfjölda í hreppi. Í grg. segir, að hækkun þessi miðist að nokkru leyti við hækkun á launum lögreglumanna, eins og þau eru í dag. Þá gerir frv. ráð fyrir því, að fjmrh. hafi heimild til þess að breyta launum hreppstjóra, er breytingar verða á launum starfsmanna ríkisins almennt. Auk fastra launa hafa svo hreppstjórar þóknun fyrir einstök störf sín, og eru ákvæði um slíka þóknun í lögum og reglugerðum eftir því, hvert starfið er, sem þeir inna hverju sinni af höndum. Þetta er það helzta, sem frv. fjallar um, og í raun og veru sýnist okkur í allshn., að það sé nægilega greinilegt um störf og starfssvið hreppstjóra, þannig að þegar ýtarleg reglugerð komi til, verði þetta í mjög sæmilegu lagi, eins og vera ber, og lengi hefur verið þörf á að færa í viðunandi og gott horf. Með frv., ef að lögum verður, falla úr gildi l. um laun hreppstjóra og aukatekjur, og fyrir þá sök verða breytingar á l. um dánarbúaskipti frá 1878 til samræmis við þetta frv. um hreppstjóra. Er það frv. nú á dagskrá hér næst á eftir hreppstjórafrv. Mér þykir ekki ástæða til þess að hafa sérstaka framsögu um það mál, þegar það kemur fyrir, en leyfi mér að minnast aðeins á það hér. Það er aðeins nauðsynleg breyting og varðar launakjör hreppstjóra í sambandi við uppskriftar- og virðingargerðir á dánarbúum, en leiðir að öðru leyti af sjálfu sér og af þessu frv., sem ég hef hér mælt fyrir. Eins og ég gat um í upphafi, hefur allshn. einróma samþ. að mæla með því, að þetta frv. til l. um hreppstjóra og enn fremur frv. til l. um breyt. á skiptal. í sambandi við þóknun hreppstjóra við uppskriftar- og virðingargerðir verði samþykkt. Síðan óska ég eftir því, að að lokinni þessari umr. verði þessi mál bæði samþ. til 3. umr.



Herra forseti. Þegar tollskráin nýja var lögð fyrir Alþ. 1963, var það tekið fram, að þó að hún yrði samþ. með ýmsum þeim lagfæringum, sem hún fól í sér, mundi haldið áfram athugun og endurskoðun á tollamálum. Í samræmi við það fól ég í des. 1963 tollskrárnefnd að athuga og gera till. um lækkun á tollum af vélum og ýmsum tækjum vegna atvinnuveganna. N. var sérstaklega falið að athuga, hvort hentugt þætti og mögulegt væri að lækka tolla af vélum til vinnslu útflutningsafurða meira en á vélum og tækjum til annarra nota, enn fremur að athuga sérstaklega áhrif lækkunar á vélatollum á samkeppnisaðstöðu hins íslenzka iðnaðar og að sjálfsögðu að semja grg. um þann tekjumissi, sem ríkissjóður yrði fyrir vegna þessara tollalækkana. Í grg. eða aths. við þetta lagafrv. er birt orðrétt það bréf, sem ég ritaði tollskrárn., og hefur hún fyrir nokkru skilað till. um þetta efni. Meginbreytingin, sem hún lagði til og felst í frv., er sú, að almenn lækkun á vélatollum verði úr 35 niður í 25%, en tollar lækki úr 35 niður í 10% á vélum og tækjum til vinnslu útflutningsafurða, öðrum en þeim, sem jafnframt eru framleiddar í landinu sjálfu. Á slíkum vélum verði tollurinn 15%. En auk þess hefur verið ákveðið að endurgreiða tolla af efni til slíkrar vélaframleiðslu innanlands og enn fremur að fella niður söluskatt af sölu hinnar innlendu vélaframleiðslu. Þessar ráðstafanir hafa verið gerðar með hliðsjón af hinni innlendu vélaframleiðslu, og þegar þess er gætt, að tollar á hinum innfluttu vélum vegna útflutningsatvinnuveganna lækka svo mjög, taka slíkt stökk eins og hér er gert ráð fyrir, úr 35% niður í 10%, er þetta óhjákvæmileg og sjálfsögð aðstoð við hinn innlenda iðnað. Í meðförum hv. Ed. voru gerðar nokkrar formbreytingar á frv. og tvær efnisbreytingar. Önnur er sú, að geymar úr ryðfríu stáli fyrir mjólk eru farnir að ryðja sér til rúms, og er gert ráð fyrir því, að þeir komi í vaxandi mæli í stað mjólkurbrúsa. Mjólkurbrúsar eru með 10% tolli, en þessir geymar eru nú með 50% tolli. Í frv, var eftir till. tollskrárn. upphaflega gert ráð fyrir, að tollur af þessum geymum færi niður í 25%, en var ákveðið í Ed. að fara með hann niður í 10% eða sama toll og er nú á mjólkurbrúsum. Önnur breytingin er sú að heimila að lækka eða endurgreiða gjöld af heilum, innfluttum dráttarbrautum, þannig að gjöld af þeim verði 10% verðtollur: Það hefur verið undirbúið og gert ráð fyrir því, að á næstunni verði nokkuð um slíkan innflutning að ræða, og þykir rétt að veita þessa tollalækkun á slíkum dráttarbrautum. Í hv. Ed. höfðu, þegar málið var til meðferðar þar, fjhn, beggja deilda samstarf um athugun á málinu. Um leið og ég legg til, að þessu frv. verði vísað til 2. umr. og hv. fjhn., vil ég bera fram þau tilmæli, að hv. fjhn. afgreiði málið þannig, að 3. umr. og endanleg afgreiðsla geti orðið á morgun. Það er að sjálfsögðu mikil nauðsyn, þegar frv. er flutt um lækkanir á tollum, eins og hér er um að ræða, að málið nái skjótrí afgreiðslu í þinginu, vegna þess að vitanlega stöðvast allar tollaafgreiðslur, meðan málið liggur hér fyrir.