Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Jeg vil aðeins lýsa því yfir, að mjer þykir leitt, að þetta mál er komið svo langt, sem það nú er komið á þessu þingi. Þetta mál hefur gengið í gegnum Nd. og er nú komið hingað upp í Ed. Jeg lít sem sje svo á, að frv. þetta fari fram á að breyta síðasta vilja látins manns og verð jeg að álíta, að það sje hin mesta lögleysa. Þegar jeg var amtmaður, hafði jeg á hendi umsjón þessa sjóðs og hef jeg því nokkra reynslu um meðferð hans. Jeg hef útbýtt ásamt Davíð Guðmundssyni prófasti í Eyjafjarðarsýslu úr sjóði þessum undir 3000 kr. á hinum svonefndu hallærisárum 1882–1889. Mjer finst engin ástæða til þess að vera að breyta ákvörðunum gefandans um sjóðinn. Jeg vil því helzt, að frv. þetta verði felt frá 2. umr., en til vara vil jeg leggja það til, að 3 manna nefnd verði skipuð í málið, ef því skyldi verða vísað til 2. umr.



Jeg vil gera það að tillögu minni, að, að lokinni þess ari umræðu, verði þessu máli vísað til nefndar þeirrar, sem áður hefur haft til meðferðar frumvarp til laga um ábyrgð landssjóðs á sparisjóðsfje Landsbankans. Það er eins og menn vita 5 manna nefnd.



Jeg vil leyfa mjer að stinga upp á því, að, að lokinni þessari umræðu, verði máli þessu vísað til nefndar þeirrar, sem hafði landskiftalögin til meðferðar.



Jeg hef leyft mjer að koma fram með brtill. á þgskj. 491 við 6. gr. Þessar brtill. eiga aðeins að vera til skýringar á greininni, og það getur vel verið, að þeirra þurfi ekki með, en mjer þykir rjettara, að þær komi hjer til umtals. 3 málsgr. 6. gr. byrjar á þessum orðum: „Nú vill maður taka upp nýtt nafn á býli, sem ekkert nafn hefur í jarðabókinni, eða húsi eða þurrabúð í kaupstað. eða sjóþorpi.“ Jeg bjóst við því, að hjer væri átt við það, ef menn vilja taka upp nýtt nafn á húsi eða þurrabúð, sem ekkert nafn hefur haft áður, og þykir mjer rjettara, að það sje tekið skýrt fram í frv., ef sú er meiningin, og legg jeg því til, að bætt sje við þessum orðum: „er eigi hefur áður haft sjerstakt nafn“. Mjer finst eigi rjett, að leyfa mönnum að hringla til um nöfn á húsum og þurrabúðum, eins og þeir vilja, fremur en nöfn á býlum, því að slíkt getur valdið óþægindum, og því þarf að taka þetta fram í frv. Í 6. gr. er ennfremur talað um að afhenda skuli sýslumanni til þinglesturs yfirlýsingar um nafn býlisins eða hússins, en ekkert er talað um borgun fyrir það. Jeg hygg, að sú sje meiningin í frv., að að eins skuli greiða þinglestursgjald, þegar þinglýst er nýju nafni á býli, sem ekkert nafn hefur haft áður, en mjer þykir rjett ara, að það sje tekið beint fram í frv., að fyrir slíka nafntöku skuli ekkert gjald greiða nema þinglestursgjald. Þessar breytingar, sem jeg hef farið fram á, eru því, eins og jeg þegar hef tekið fram, aðeins til skýringar á frv. Að vísu kosta þær það, að málið verður að fara til Nd. að nýju, og ef lögfræðingar hjer í deildinni halda, að þessar breytingar sjeu óþarfar, þá mun jeg ekki halda þeim fast fram.



Nefnd sú, sem hafði þetta mál til meðferðar, hefur tekið það til athugunar að nýju, eftir að það kom frá hv. Nd., og hefur nefndin, eins og álit hennar ber með sjer, leyft sjer að ráða hv. Ed. til þess að samþykkja frv. óbreytt. Breytingar hafa nokkrar verið gerðar á frv. í hv. Nd., og vill nefndin taka það fram, að hún álítur frv. harlalítið betra fyrir þær breytingar, þótt hún hinsvegar vilji ekki ráða háttv. deild til að breyta frv. enn á ný, og senda það því næst aftur til Nd. upp á von og óvon um, hvort það nái þá fram að ganga. Af breytingum, sem gerðar hafa verið og, máli skifta, má nefna þá breytingu á 5. gr. frv., að ef býlið er 5 árum eldra en lögin, skuli ekki greiða annað gjald fyrir leyfisbrjefið. en þinglestursgjald í stað þess, að býlið þurfti að vera 10 árum eldra en lögin, eins og efri deild gekk frá þeim. Þessa breyting verður nefndin að álíta til nokkurs skaða, en getur þó eigi látið hana standa í vegi fyrir því, að ráða hv. deild til þess að samþykkja frv. óbreytt. Um aðrar breytingar er það að segja, að Nd. þótti orðið nafnfesti, í stað leyfisbrjefs, óviðkunnanlegt, og hefur því fært það í þennan leyfisbrjefsbúning, sem henni þótti viðkunnanlegri, en nefndinni virðist Nd. hafa bygt útstrikun þessa orðs á misskilningi á fornri merking þess. Loks vil jeg fara nokkrum orðum um brtill. þær, sem hv. þm. N.-Múl. hefur komið fram með, en sem nefndinni hefur ekki gefizt kostur á að athuga. Um fyrri brtill. er það að segja, að jeg get ekki sjeð, að hún sje möguleg, eftir því, hvernig greinin er orðuð, og að minsta kosti er hún óþörf eftir því sambandi, sem hún mundi standa í við orð greinarinnar. Um síðari brtill. hefur flutnm. nokkuð til síns máls, að minni hyggju, en nefndinni finst þó ekki ástæða til, að gera breytingu á frumv. í þessa átt, og heldur hún því fast við þá tillögu sína, að frv. verði samþykt óbreytt, eins og það kom frá Nd.



Jeg skildi ekki almennilega athugasemd hv. frsm, við fyrri brtill. mína. Mjer finst brtill. koma rjett heim við frv., og vera til skýringar á ákvæðum þess. Málsgreinin hljóðar þannig: „Nú vill maður taka upp nýtt nafn á býli, sem ekkert nafn hefur í jarðabókinni, eða húsi eða þurrabúð í kaupstað eða sjóþorpi“. Eftir þessu sýnist mega taka upp nýtt nafn á húsi aða þurrabúð. þótt þau hafi áður haft fast nafn, en til þess mun þó ekki hafa verið ætlazt, eg því finst mjer rjett, að taka til greina þessa brtill. mína, að þau megi ekki áður hafa haft sjerstakt nafn, svo að menn geti ekki verið að breyta þessu fram og aftur, því að það getur valdið vafningi og óþægindum; og það vildi jeg láta fyrirbyggja. Að því er aðra brtill. mína snertir, þá getur vel verið, að greinin verði ekki skilin öðruvísi en svo, að ekkert gjald verði heimtað annað en þinglestursgjald og um það atriði vildi jeg gjarnan heyra álit lögfræðinga hjer í deildinni.



Jeg ætla aðeins að taka það aftur fram, að jeg fyrir mitt leyti og sömuleiðis nefndin í heild sinni, álit þessar brtill. óþarfar. Að því er fyrri brtill. snertir, get jeg ekki sjeð, að það sje nein ástæða til þess, að bæta inn í frv. þeim orðum, sem tillagan fer fram á. Að því er seinni brtill. snertir, má geta þess, að í 6. gr. er leyfisbrjef hvergi nefnt, og með því að 25 kr. gjaldið er bundið við það, að fengið sje leyfisbrjef, er ekki ástæða til þess, að bæta við þeim orðum, sem brtill. fer fram á. Jeg leyfi mjer því enn að endurtaka það, að nefndin leyfi sjer að ráða hv. deild til þess að samþ. frv. óbreytt.



Þar sem frsm. nefndarinnar hefur lýst því yfir, fyrir hönd nefndarinnar, að hún hefði sjerstaklega athugað síðari brtill. og ekki álitið, að hennar þyrfti með, svo frv. yrði skýrara, þá get jeg eftir atvikum látið mjer það nægja. Og þar sem frsm. nefndarinnar taldi hina brtill. óþarfa og lögfræðingarnir hafa ekki mótmælt því og þar með samþykt ummæli hans, þá getur ef til vill 6. gr. verið fullskýr, svo jeg tek brtill. aftur, til þess að málið þurfi eigi að fara aftur til Nd., þó að jeg eigi að síður áliti rjettara, að þær hefðu verið samþ.