Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Sigfús Jónsson) Þegar þetta mál var til 2. umr. hér í d., komu fram við það tvær brtt., sem teknar voru aftur til 3. umr., til þess að fjhn. gæfist kostur á því að athuga þær. Fjhn. hefir nú athugað þessar tillögur. N. telur eftir þessa athugun sína, að ekki sé rétt að svipta presta þeirri launauppbót, sem þeim var veitt sem skrifstofufé fyrir nokkrum árum. Launakjör presta eru nú einu sinni þannig, að þá munar talsvert um 200–300 kr. á ári. En til þess að vega á móti þessum útgjöldum leggur n. það til, með tilliti til erfiðs fjárhags ríkissjóðs, að fresta framlagi árið 1937 til læknishéraða- og prestakallasjóða, og flytur um það brtt. á þskj. 236. Sjóðir þessir voru stofnaðir með lögum 1933 og ætlazt til þess, að það, sem sparast í embættislaunum við það, að læknishéruð og prestaköll standa óveitt, leggist í sjóði, sem gangi til þess að gera læknishéruðin og prestaköllin eftirsóknarverðari en áður, og sé varið til bygginga læknisbústaða og kirkjulegrar starfsemi. Standi læknishéraðasjóðirnir undir stjórn landlæknis, en hinir undir stjórn kirkjuráðs. Árið 1935 námu þessir sjóðir ca. 15 þús. kr. Þótt framlag til þessara sjóða yrði sparað um eitt ár, er ljóst, að það kemur ekki eins harkalega niður og það að svipta presta tekjum sínum. Hinsvegar hefir n. ekki getað fallizt á brtt. um það, að fella niður úr frv. 15. lið, um lækkun framlags úr ríkissjóði til sýsluvegasjóða. Þar sem aðeins 4 sýslur hafa lagt á hámarksgjald til sýsluvegasjóða, eða 6‰, virðist það bera vott um það, að sýslurnar séu ekki yfirleitt fíknar í það að fá þessar upphæðir úr ríkissjóði. Auk þess er nú komið fram frv. um breytingar á vegalögunum, og samkv. því eiga mjög margir sýsluvegir að takast í þjóðvegatölu. Samþykkt þess frv. mundi því verða til þess að létta mjög á sýsluvegasjóðunum. Niðurstaða n. er því sú, að frv. verði samþ. óbreytt að öðru leyti en því, að skrifstofufé presta haldist og framlagi til læknishéraða- og prestakallasjóða verði frestað árið 1937.

Pétur Halldórsson Ég vil þakka nefndinni fyrir það, hve vel hún hefir tekið í brtt. okkar hv.þm. Snæf. á þskj. 73. Ég sé ekki ástæðu til að hafa á móti brtt.n. á þskj. 236 og mun greiða henni atkv.

*Hannes Jónsson: Ég heyri það, að hv.fjhn. hefir ekki þótzt geta tekið til greina brtt. mína um það að fella niður 15. tölulið frv. Ég vildi vegna þessa mælast til þess við hæstv. forseta, að hann sæi sér fært að taka málið út til mánudags, svo að ég geti á þeim tíma fengið fullkomna skýrslu frá vegamálastjóra, er sýni, hver áhrif 15. liður frv. hefir á hag sýsluvegasjóðanna yfirleitt. Ég veit, að hv.fjhn. hefir enn ekki fengið allar þær upplýsingar úr sumum héruðum um þetta efni, sem til eru og sýna það glöggt, hve stórkostlega eru skert framlög til sýsluvegasjóða með ákvæðum frv. í sumum héruðum. Sum héruð, sem hafa lagt á hámarksgjaldið 6‰, hafa auk þess lagt fram úr hreppssjóðum upphæðir, sem eru hærri en niðurjöfnunargjaldið. Þetta hefir þó vitanlega ekki átt sér stað nema þar, sem þörfin á samgöngubótum hefir verið allra brýnust. Það er eðlilegt, að reynt sé að draga úr gjöldum ríkissjóðs á erfiðum tímum. En það má ekki gera á þann hátt að ganga sérstaklega á rétt þeirra, sem mesta þörf hafa á vegum í sínum héruðum. En það ber vitni um hina brýnu þörf, hve sumar sveitir leggja stórkostlegar byrðar á sig til þess að þoka samgöngubótum áfram. Ef draga á úr vegagerð, þykir mér rétt að athuga, hvort ekki væri réttara að draga úr byggingu þjóðvega í bili, en halda sýsluvegunum í horfi. Ég veit, að því er haldið fram af sumum, að ef frv. það til vegalaga, sem nú liggur fyrir þinginu, verður samþ., muni það létta mjög á sýslufélögunum. En þess er að gæta, að mörg sýslufélög koma hér alls ekki til greina. Samþykkt frv. myndi því skapa ósamræmi á þann hátt, að öllum gjöldum til vega yrði létt af sumum sýslufélögum, en öðrum væri fyrirmunað að fá nokkuð úr ríkissjóði, þótt þau vildu leggja á sig stórkostlegar byrðar, verði 15. liður þess frv., er hér liggur fyrir, einnig samþ. Þetta myndi því leiða til hinnar fyllstu ósanngirni. Ég veit, að hv.fjhn. mun sannfærast um það við nánari rannsókn, að með lækkun framlags ríkissjóðs samkv. 15. lið er höggvið svo stórt skarð í samgönguframkvæmdir á ýmsum stöðum, að ekki er við unandi. Í mínu héraði hagar t. d. svo til, að ýmsir hreppar hafa mjög langa sýsluvegi, sem eru svo skammt komnir, að þá þarf að leggja fyrir mörg þúsund krónur árlega, ef þeim á nokkuð að miða áfram. Þannig þarf Þverárhreppur að leggja 30–40 km. langan veg, og er ekki nema hálfnaður. Ef nú á að fara að draga stórkostlega úr framlagi ríkissjóðs, sjá þeir menn, sem lagt hafa af litlum efnum stórfé í þann vegarspotta, sem búinn er, að líkurnar eru svo litlar til þess, að vonir þeirra um samband við þjóðvegina geti rætzt á næstu árum, að þeir missa trú og áhuga á verkinu. En áður voru til hálfgildings loforð frá þeim um það, að þeir héldu fjárframlögum sínum áfram, unz hreppurinn væri kominn í gott vegasamband. Nú geta þeir ekki staðið við þetta loforð sitt, því að þá yrðu þeir að leggja fram sjálfir a. m. k. 2/3, ef ekki meira, af því fé, sem til vegalagningarinnar færi. Það hafa þeir vitaskuld ekkert bolmagn til, því að þeim hefir veitzt jafnan erfitt að leggja fram það, sem þeir eru skyldugir til samkv. lögunum, þó að fullt framlag komi frá ríkissjóði á móti. Ég efast ekki um, að n. muni afgreiða þetta mál þannig, að enginn verði fyrir barðinu á því, en til þess að skapa sér rökrétt álit í því efni verða menn að hafa öll fullkomin gögn, sem sýna, hvað miklu fé hefir verið varið í hinum einstöku héruðum í þessum tilgangi, hvað mikið hafi fengizt úr ríkissjóði á móti og hvaða áhrif þessi lagabreyting muni hafa. Ég vil því fastlega vænta þess af hæstv. forseta, að hann taki málið út af dagskrá að þessu sinni, ef hann fær samþ.n. fyrir því. Ég hafði beðið vegamálaskrifstofuna um skýrslu um þessa hluti, en hún hefir ennþá ekki komið, og mér er sagt, að hún hafi heldur ekki komið til n. En hún hlýtur að vera tilbúin, og ég mun seinna í dag reka á eftir henni, en í gær tók ég satt að segja ekki eftir því, að þetta mál væri á dagskrá í dag; annars hefði ég kannske fengið þessar upplýsingar. Ég fullyrði, að hér sé um stórkostlegan niðurskurð á fjárframlagi til sýsluvega í einstökum héruðum að ræða, svo mikinn, að það mundi skapa mikið ósamræmi, ef að lögum yrði.

Frsm. (Páll Hermannsson) Á mörgum jörðum í þessu landi hefir hvílt sú kvöð, sem kölluð er prestsmata. Með lögum nr. 38 frá 27. júní 1925 var jarðeigendum heimilað að kaupa af sér þessa kvöð. En þeim ákvæðum, sem um það fjalla, er snertir verðlag á þessari kvöð, er þannig háttað, að verðlagið er langt fyrir ofan það, sem getur kallazt eðlilegt. Þetta frv. felur í sér að lækka verð prestsmötunnar um 3/8 verðs, ef bændur vilja kaupa hana af jörðum sínum. Það eru enn margar jarðir, sem þessi kvöð hvílir á; samkv. skýrslu frá biskupi landsins eru þær 77, og þau kúgildi, sem hvíla á þessum 77 jörðum, eru samkv. sömu skýrslu 651½. Það má ganga út frá því, að þeir, sem jarðirnar eiga, reyni eftir megni að kaupa af þeim þessa kvöð, ef það er fáanlegt fyrir viðunanlegt verð. Sú leiga, sem hefir verið tekin fyrir þessi kúgildi, hefir oft verið svo há, að það gengur okri næst. Þetta mál hefir verið afgr. í hv.Nd., og landbn. mælir með því, að frv. sé samþ. eins og það liggur fyrir.

*Sigurður Einarsson: Ég get ekki skilizt svo við umr. þessa máls, að bæta ekki nokkrum orðum við það, sem ég hefi sagt áður. Ég hefi verið svo heppinn undanfarna daga að ná tali af tveimur bændum við Breiðfjörð, sem eru vitanlega gerkunnugir öllu, er lýtur að varpi o. s. frv. Annar þeirra, Þórður Jónsson, hreppstjóri í Múlahreppi, segir mér svo, að í þeim hreppi hafi varpið farið hraðminnkandi síðustu 5–6 árin vegna ágangs svartbaksins. Þessir menn, sem eiga varplönd við Breiðafjörð, og ýmsir annarsstaðar af landinu, þeir sjá ekki annað en varpið muni eyðast og hverfa, svo að horfi til auðnar, ef ekki er hafizt handa með allsherjarsókn á hendur svartbaknum. Og þessir menn skilja ekki, hvers vegna Alþingi vill ekki heimila þeim að útrýma þessum skaðsemdarvarg með hverskonar venjulegum aðferðum. Ég verð að láta það í ljós sem mína skoðun og taka ábyrgðina á því, þó að það verði kallað ómannúðlegt tal, að ég tel það ekki annað en tilfinningavellu og kák eitt, ef á að fyrirbyggja það, að grípa megi til þeirra ráða eða útrýmingaraðferða, sem öruggastar eru, ef þær aðferðir ná samþykki í sýslunum. Það er áður búið að sýna fram á það í umræðunum, að svartbakurinn kvelur hverja skepnu, sem hann nær í og er honum minni máttar, og þess vegna mega menn ekki láta sér til hugar koma, að þjáningum dýranna verði útrýmt með því að friða svartbakinn, - síður en svo. Ef við tökum nú dæmi af Múlasveit, sem er sú sundurskornasta og ógreiðfærasta sveit á landinu sem ég þekki, þá sjáum við, að það eina, sem gerir fært að búa í þessari sveit, er, að hver bóndi hefir hlunnindi af æðarvarpi, eða frá 15–70 pd. árlega af æðardún. En þegar svo þessir menn sjá fram á, að þessar tekjur muni ganga til þurrðar af völdum svartbaksins, þá furða þeir sig á því, ef Alþingi vill ekki gera þeim fært að losa sig við þá plágu, því það horfir ekki annað við þessum bændum en yfirgefa þessa sveit, ef lífvænlegasta tekjugrein þeirra eyðist og hverfur. Ég vil að lokum skjóta þessu máli til drengskapar og velvilja hv.þm. og vænta þess, að þeir láti meira ráða hagsmuni bændanna en áróður Reykvíkinga þeirra, sem aldrei hafa séð svartbak.

*Frsm. (Garðar Þorsteinsson): Ég undrast, hve mikill vængjaþytur hefir orðið hér í d. út af þessu máli eða réttara sagt út af nál.allshn. Manni gæti dottið í hug, að hv.þm. lægju hér á eggjum, sem þeir óttuðust, að allshn. vildi hremma og eta. Það eru menn, sem skilja ekki afstöðu allshn. er álíta, að hún vilji koma í veg fyrir, að svartbakurinn verði drepinn, með því að banna eitrun, en það, sem vakir fyrir allshn., er, að hún telur ósæmilegt að dreifa út slíku eitri, þar sem það mundi alveg eins granda saklausum dýrum, bæði öðrum fuglum og svo húsdýrum manna, eins og t. d. hundum. Menn ættu að muna það, að þegar eitrað var fyrir refi, þá drápust hundar manna hópum saman. Ég veit ekki, hvernig það getur talizt sambærilegt að skjóta fuglinn eða leggja fyrir hann eitur sem getur kvalið hann dögum saman. Ég nenni ekki að eltast við hvern einstakan þm., en það má segja hv.þm. Mýr. til hróss en hann talaði fyrstur -, að hinir 5 eða 6, sem töluðu á eftir honum, voru allir sammála og tóku allir upp eftir honum það, sem hann sagði.

Það hefir verið sígildur sannleikur

. Hann talaði um - eins og hinir gerðu líka -, að enginn hneykslaðist á því, þó eitrað væri fyrir rottur. En munurinn er nú sá, að fyrir rottuna er eitrað innanhúss, og af því stafar engin hætta fyrir aðrar skepnur, og rottueitrið skaðar því ekki aðrar skepnur. Ég hefi nú ekki kynnzt eins náið þessum dýrum og hv.þm. Mýr., sem sagði, að eftir nána viðkynningu, sem hann hefði haft af þessum dýrum, þá hefði hann komizt að þeirri niðurstöðu, að rottan væri ógeðslegri en svartbakurinn. Það gleður mig, að þessi hv.þm. skuli hafa kynnzt þeim svo náið, því þá mun hann sjá, hve mikill munur er á að eitra fyrir rottur innanhúss eða eitra fyrir svartbak úti á víðavangi, þar sem stór hætta stafar af fyrir fleiri skepnur og ekki er hægt að varna því, að fleiri skepnur, þar á meðal ýmsir aðrir fuglar, komist í eitrið. Læknir einn, sem ég átti tal við í morgun, sagði mér, að fugl, sem étið hefði eitur og væri síðan skotinn og matbúinn, gæti orðið hættulegur fyrir þann, sem neytti kjötsins, svo að heilsutjón eða jafnvel bani gæti af hlotizt.

Þetta eru sterkar röksemdir!

. Ég hugsa nú, að það muni enginn hv.þm. fást til að hengja bjölluna á köttinn eða leggja líf sitt eða heilsu í hættu til að prófa þetta með því að gerast tilraunadýr. Eflaust eru það fleiri en hæstv.dómsmrh., sem hafa skotið æðarkollu, og sem hafa étið hana, en ef æðarkollan hefði áður náð að éta eitrið sem svartbaknum er ætlað, þá gæti þetta orðið nokkuð mikil áhætta. En hv.þm. Mýr. kom með ágætt ráð, því þegar eitrað væri, þyrfti ekki annað en setja upp auglýsingu á staðnum um, að hér væri eitrað, og þá yrði engin hætta fyrir hunda eða önnur húsdýr. Ég veit nú ekki, hvað menntunin kann að vera orðin víðtæk í Mosfellssveitinni; má vera, að skólaskyldan nái þar til ýmsra húsdýra. En ég býst ekki við, að svo sé langt komið skólamálum í Dalasýslu eða Barðastrandarsýslu, jafnvel þó hv. 9. landsk. sé góður kennari fyrir börn, að hundar og önnur húsdýr séu þar orðin læs á bókmál.  Ég álít, að þessi röksemdaleiðsla sé lítils virði, og ef dýrin tækju nú upp á því að læra lestur, þá býst ég við, að svartbakurinn sé ekki það heimskari en önnur dýr, að hann mundi líka læra að lesa, og mundu þá auglýsingarnar hafa litla; þýðingu og verða lítið úr þessum röksemdum hv.þm. Því skal ég víkja að öðrum 2 þm., sem talað hafa gegn brtt.allshn., þeim hv. 9. landsk. og hv.þm. Ak. - Annar þeirra hefir síðan sagt við mig, að hann ætlaðist alls ekki til, að viðhöfð yrði eitrun, þó að sér fyndist óþarft að setja bann við því í lögin. Og hv. 9. landsk. sagði í gær, að í frv. væri alls ekki gengið út frá því, að eitrun yrði notuð. En í dag segir hann, að það sé fávíslegt af þm., ef þeir ætli að láta tilfinningarnar ráða, svo að bannað verði að nota þá aðferð, sem sé heppilegri og öruggari, ef þörf krefst; hann var þá búinn að gleyma því, sem hann sagði í gær. Mér er nú spurn, ef þessi hv.þm. álítur ekki rétt að eitra fyrir svartbakinn, hvers vegna er hann þá á móti því, að sett sé ákvæði í lögin, sem banni eitrun? Ég sé ekki neina skynsamlega ástæðu til þess, ef hv.þm. er því mótfallinn, að þessi aðferð sé notuð. Í fyrra, þegar svipað frv. var borið fram hér á Alþingi, þá er tekið fram, að eitra mætti fyrir fuglinn. Þá varð flm., og þeir, sem að þessu frv. stóðu, varir við, að þm. höfðu andstyggð á þessu ákvæði. Þess vegna var tekin sú leið að lauma inn í frv. heimild til ráðh. að leyfa eitrun, ef sýslunefndir settu það í samþykktir. Þeir gátu ekki lengur farið beina leið, heldur varð að fara krókaleið, er þeir fundu mótvilja þm. gegn þessu ákvæði. Ég vona því, að þm. verði sammála allshn. um að banna eitrun, svo að óvandaður ráðh. geti ekki eftir till. ennþá óvandaðri sýslunefndar sett slíkt ákvæði inn í samþykktir. Hv. 9. landsk. sagði, að bændur vissu allvel, hvernig bæri að haga sér með eitrunina, svo að engin hætta væri á, að hundar þeirra dræpust; ég hefi bent á, að þetta er ekkert einsdæmi, þar sem hundar hafa drepizt af því eitrað var fyrir refi og þeir náðu í eitrið. Þá talaði hann um, að jarðir myndu leggjast í auðn, ef þetta yrði samþ. eftir brtt.allshn. Þetta er nú vitanlega ekkert annað en slagorð, sem þessi hv.þm. er ávallt vel birgur af, og bregður því ekki mær vana sínum. Allir voru þessir hv.þm. andmælendur allshn. sammála um, að með brtt. væri verið að friða svartbakinn, eins og hún væri orðuð. Eg skal fyrir mitt leyti - og ég hygg, að svo sé um meiri hl. allshn. - fallast á brtt.hv.þm. þm. Reykv., um að fuglinn verði ekki friðaður um varptímann, en ég get ekki fallizt á annað en banna eitrunina. Það má segja um hv.þm. A.-Húnv., að hann kom þó fram með eitt nýtt. Mér skildist á hon,um, að hann þekkti persónulega einn svartbak - eða hefði af honum álíka náin kynni og hv.þm. Mýr. - og að þessi svartbakur hefði drepið eina æðarkollu, einn lax, eitt lamb, einn silung og 2000 æðarunga. Hann vildi líka slá tvær flugur í einu höggi með frv. þessu, því hann vildi láta drepa hrafninn líka, en guð hefnir fyrir hrafninn, og ekki mun ég fyrir mitt leyti gefa atkv. mitt til samþykktar lögum með þeim tilgangi að útrýma hrafninum með eitri. Þessir hv.þm. mega allir fyrir mér ráða sig fyrir svartbaksskyttur og taka fyrir há laun úr ríkissjóði. - En hv.þm. verða að skilja það, að allshn. er ekki á móti því, að svartbakurinn verði skotinn, heldur vill hún ekki að fuglinn flækist um veikur af eitri og hálfdauður í marga daga, áður en hann drepst, og um leið sé bakað tjón og hætta öðrum dýrum, og þar á meðal æðarfuglinum, sem þessir hv.þm. þykjast bera mjög fyrir brjósti. Ég nenni svo ekki að eltast frekar við ræður hv.þm., en út af ummælum hæstv. fjmrh., að á bæjarskrifstofunum væri fjöldi manna með rottuskott, þá gerði ég mér ferð í morgun upp á skrifstofurnar og sá þar ekki einn einasta mann með skott.  En ég skildi nú, hvað hæstv. ráðh. átti við, hann vildi losna við að borga 20 aura fyrir hvert svartbaksnef, og forða mönnum frá því að drepa svartbakinn með því að telja þeim trú um, að fyrir þeim mundi fara eins og banamönnum rottunnar, en þeir gengju allir með rottuskott.

*Gísli Sveinsson: Herra forseti. Það er nú með hálfum huga, að ég stend upp til að tala í alvöru, eftir hina ágætu frammistöðu hv.frsm.allshn. - Mér skilst, að hv.þm. sé alveg sama, hvernig þetta mál veltist, eða það lítur svo út, ef dæma skal eftir því, hvernig hann talar, að hann vilji aðeins úr þessu máli gera glens eða halló. En það er of mikil alvara bak við ákvæði frv til þess, að gefið sé tilefni til að fara með eintómt glens eða gaman. Ég skal þá víkja að þeirri brtt., sem helzt er ágreiningur um. Skal þess þá fyrst getið, að frv. þetta er komið gegnum Ed., og er komið í það horf, sem sú deild gat sætt sig við, og sem ég get ekki ímyndað mér annað en meiri hluti Nd. geti gengið inn á. Almenningur í ýmsum - og óhætt að segja langflestum - sveitum landsins fer fram á, að fugli þessum sé eytt, og mér skilst, að í rauninni séu allir þm. á einu máli um það, eu greini aðeins á um leiðir. Hv. allshn. hefir ekki aðgætt það, að með þessari brtt. setur hún svartbakinn heldur ofar öðrum fuglum. Ef fuglar eru ekki friðaðir þá er leyfilegt að drepa þá, en um svartbakinn áttu að gilda sterkari ákvæði; með frv. þessu var ætlazt til þess, að róttækum aðgerðum yrði beitt til útrýmingar honum, sem sé að hann yrði hvarvetna réttdræpur, sem sé, hann yrði skotinn, hvar sem væri, og notaðar yrðu aðrar aðferðir, sem samkomulag næðist um innan héraðs og ríkisstjórnin leyfði, eins og t. d. eitrun. Brtt. allshn. eyða alveg þessum tilgangi. Þar er gengið út frá að banna að eyða honum um varptímann, þó ekki sé heppilegri tími til eyðingarinnar, og hættulegasti tími hvað snertir fjölgun fuglsins. Hugsandi mönnum hlýtur að vera það ljóst, að ef fuglinn á að vera réttdræpur, eins og stendur í l.gr., og eins og allir virðast sammála um, þá er öfugur tilgangur í því ákvæði að friða bann um varptímann, enda fullar líkur til, að þá mundi þetta éta sig upp, ef honum yrði leyft að unga út, og getur því svo farið, að eyðingin yrði þá alls engin. Þess vegna tel ég, að 1. gr. frv. beri að samþ. eins og hún er og það verði að eyða fuglunum um varptímann, að öðru leyti skal ég ekki fjölyrða um þetta ákvæði, en vík þá að því, að ég sé enga ástæðu til að undanþiggja svartbakinn því að verða drepinn með eitri, þar sem það er ekki heldur beinlínis ákveðið, að honum skuli eya með eitri. Menn hneykslast dálítið á þessu, og þó sérstaklega þeir, sem teljast í dýraverndunarfélaginu og hv.allshn., þó að amtmanninum undanteknum, þ. e. þeim hv.þm., sem hefir lýst öðru yfir, - en eins og bent hefir verið á þá er eitrað í húsum inni fyrir rottur, og stafar af því hætta fyrir aðrar skepnur; samt virðast allir með því og engir mótfallnir. Svo virðist sem menn hafi gleymt því, að það er eitrað fyrir refi. Það hefir verið, er og verður eitrað fyrir þá, og af því hefir enginn skaði hlotizt, nema einstaka hundur hefir drepizt, og svo hrafninn. Ég er þessu nákunnugur, því að eitrað hefir verið í Skaftafellssýslu, og þótt borga sig, þar sem refunum hefir verið útrýmt, þó einstaka hundur hafi drepizt. En nú er refurinn kominn aftur, sennilega flökkurefur, sloppinn úr haldi, og mun eitrið því verða tekið upp aftur, hvernig sem gengur með það nú, þar sem framleiðsla þess er orðin misjöfn og sumt vikið eða ekki gott. Af því að yðar refum með eitri stafar sáralítil hætta, þar sem allajafnan er eitrað langt frá bæjum. Nú skilst mér, að eitrun fyrir svartbak fari fram langt frá bæjum, ef sýslu- eða hreppsnefndir samþ. þá aðferð, og er vitað, að þessi aðferð mun verða notuð með sérstakri varúð og allri aðgætni undir öllum kringumstæðum, og er mér því óskiljanlegt, ef af þessari eitrun mundi stafa frekari hætta en af eitrun fyrir refina. Er óskiljanlegt, að af því geti stafað nein hætta framar en hefir viðgengizt. Ég vil leggja til, að felldir verði báðir málsl., sem n. vill bæta aftan við 1. gr., að banna að eyða svartbaknum um varptímann og banna að eyða honum með eitri. Þá er brtt. við 4. gr. frá n., þar sem lagt er til, að hreppsnefnd ráði svartbaksskyttur, hver fyrir sinn hrepp. Frá hæstv. fjmrh. er svo till. um það, að þetta tillag úr ríkissjóði skuli ekki greiðast, heldur skuli kostnaður við skotmenn greiðast úr sýslusjóði og sveitarsjóði. Þó að maður sé ekki beint á móti því, að ríkissjóður komi til skjala í slíkum tilfellum, þá er þess að gæta, að þetta er ekki vanalegt. Undir líkum kringumstæðum, t. d. um eyðingu dýra, eru það sýslu- og sveitarsjóðir, sem borga, og það er afskaplega eðlilegt. Því ætti þá ríkissjóður að borga fyrir svartbakinn? Ég tel það ekki eftir héruðunum, enda eðlilegast, að þau borgi. - Og það er sérstaklega varhugavert með allri virðingu fyrir öllum hreppum - að fela þeim að ráða þessu eins og þeir vilja. Ég tel, að sýslumaður eigi að ráða skyttur, ef þurfa þykir, og þar eð sýslumaður er umboðsmaður ríkisvaldsins, sé nokkur trygging fyrir því, að hann ráði ekki neitt að óþörfu. Þess vegna tel ég, að ef till. ráðh. er ekki samþ., þá eigi að fella till.allshn. um, að hreppsn. taki þetta í sínar hendur. Um lækkun sektar ætla ég ekkert að segja; læt það ákvæði hlutlaust. En um 4. brtt., við 6. gr., þá skil ég ekki tilgang hennar. Það er eitt af því alsjálfsagðasta að eyða eggjunum, og hélt ég, að enginn karl eða kona vildi banna þessa eggjatöku. En annars er þetta bara gamalt ákvæði, þó að það verði tekið upp nú, 6. gr. á að standa. Þá er komið að síðustu brtt. frá n., sem sé um það, að allar sektir renni í sveitarsjóð. Hefir n. haft það mjög á hornum sér, að viss hluti af sektarfénu renni til uppljóstrunarmanns. En hér er sami tilgangurinn og í allri annari löggjöf, að örva til þess, að l. sé hlýtt, og hefir verið talinn vísari árangur í framkvæmdinni, ef allir legðust á eitt og heldur væri hlynnt að þeim, sem gengju vel fram í því, að l. væru haletin; þess vegna ætti að standa í þessum l., eins og svo mörgum öðrum, að hluti af sektarfé rynni til uppljóstrunarmanns; hér er 1/3 og 2/3 í samræmi við það, sem víða er í l., sumsstaðar er það helmingur. Þetta er því svo langt frá því að vera óvanalegt, að það er í öllum l., sem fjalla um líkt efni, svo að ég skil ekki, hvað hv.allshn. vill vera að setja sig á háan hest og telja þetta óviðeigandi. Ég skal henda á, að í l. um selaskot á Breiðafirði frá 1925 er þetta ákvæði um 2/3 til uppljóstrunarmanns látið halda sér, í l. um friðun fugla og eggja frá 1913, l. um friðun æðarfugls sama ár, einnig í l. um eyðingu svartbakseggja frá 1892. Í fuglasamþykkt í Vestmannaeyjum frá 1894 er helmingur til uppljóstrunarmanns, einnig í l. um friðun lax frá 1886, einnig í l. um auðkenni á eitruðum rjúpum frá 1895, sömuleiðis í l. um friðun héra frá 1914. - allsstaðar helmingur. Í l. um ófriðun sels frá 1912 er gefið frjálst að ákveða í samþykkt, hve mikið af sekt renni til uppljóstrunarmanns. Undantekningarlaust hefir löggjöfin fyrr og síðar haft þessi ákvæði, og alveg með réttu, til þess að herða á að tilgangur l. náist sem bezt. Eins og ég gat um áðan, er ég á móti því, að hreppar ráði skyttur, ef þeim skal borga úr ríkissjóði; það er nú svo, að það er að jafnaði ekki farið eins varlega í kostnaðarsakir, ef í hlut á einhver opinber sjóður, reikningar gerðir ríflegir o. s. frv. En í sveit hverri og sýslu hafa forráðamenn nokkur tök á málinu, að ekki sé eytt í neinn óþarfa, t. d. ekki ráðnir skotmenn, nema brýn þörf sé. Af þessu leiðir, að till. á þskj. 216, að málsl. við 1. gr., um að eitrun sé hönnuð, falli burt, er ekki næg. Ég tel, að öll brtt.n. eigi að falla. Alveg sama er að segja um brtt.hv. 6. þm. Reykv. á þskj. 243, þar sem hann vill orða alla till. þannig, að aðeins sé bannað að eitra. Því að það er svo komið, að e. t. v. dugar ekkert nema eitrun, - það verður að segja það eins og það er. Mannúðarhugmyndir manna eru auðvitað yfirleitt á rökum byggðar og lofsverðar, en hinu er ekki að leyna, að til er ofsi í dýraverndun, sem ekki á rétt á sér. Þess þarf jafnan að gæta, að stilla öllu þess háttar í hóf og gera ekkert ófyrirsynju né með nokkrum hroðaskap.

*Frsm. (Garðar Þorsteinsson): Ég skal játa, að ég sló ýmsu í nokkurt gaman í minni ræðu að því gefna tilefni, hvernig hver þm. á fætur öðrum stóð upp og ræddi þetta mál, og þótti mér varla vert að svara því öðruvísi. Það er margtekið fram af mér, að það er alls ekki tilgangur allshn. að varna á nokkurn hátt, að þessi fugl sé drepinn. Meiri hl. hefir hinsvegar komizt að þeirri niðurstöðu, að dráp hans eigi ekki að fara fram með eitri. Ég hefi í því sambandi bent á samþykkt Dýraverndunarfélags Íslands frá 13. marz 1936 gegn þessu frv. Og þó að hv.þm. Ak. hafi hneykslazt á því, að nokkurt tillit skuli tekið til þess, sem aðrir segja um þetta mál, sérstaklega þó stjórn dýraverndunarfélagsins, þá hygg ég, að þetta sé þó sá félagsskapur, sem enginn maður þarf að bera kinnroða fyrir að vera eitthvað við riðinn. Ég hygg, að sá félagsskapur vilji með alúð leita eftir því, hvað er réttlátt, hvað er mannúðlegt, hvað er sæmilegt í meðferð dýra. Og ég veit, að sá félagsskapur hefir gert mjög mikið gagn bæði beint og óbeint, með hjúkrun og aðhlynningu dýra, og ekki síður með því að koma börnum og unglingum í skilning um það, að þeir eigi ekki að fara illa með dýr. Og ég fæ ekki séð, að það eigi meiri rétt á sér að gefa fugli seigdrepandi eitur og láta hann flögra og velkjast marga daga dauðsjúkan heldur en t. d. að pikka reiðskjóta sinn með títuprónum til þess að koma honum betur áfram. Ég finn ekki, að svartbakurinn eigi minni kröfu á, að hann sé ekki eltur af eiturvörgum. Hitt er annað mál, hvort má sín meira, nauðsyn þess að vernda búskap varpeigenda, eða nauðsyn þess að drepa ekki fuglinn á hrottalegan hátt. Það er nokkurt matsatriði. Og n. vill ekki setja neitt í veginn fyrir það, að fuglinn sé skotinn. Hún getur aðeins ekki gengið inn á að viðhafa þessa aðferð, sem öllum siðuðum mönnum er ósæmileg. Því fer svo fjarri, að það séu rök í þessu máli, þegar minnzt er á rottueitrun, því að það eru engar aðrar skepnur í hættu fyrir þeirri eitrun, ekki einu sinni kötturinn, sem étur rottuna með eitrinu í. Allt annað mál er með fuglana, þar sem bæði saklausir og sekir verða fyrir eitrinu. Mér er sagt, að fjöldi hunda hafi á hverju ári drepizt af eitri, meðan eitrað var fyrir refi. Og meira að segja fór eitrun fram með þeim hætti áður, að dýrið, sem notað var fyrir agn, var sjálft látið deyja af eitri, og hafði þá blóðið auðvitað flutt eitrið um allan líkama þess, svo að agnið varð áhrifameira. Hv. þm. V.-Sk. sagði, að eitrunin færi fram fjarri bæjum. Misjafnlega fjarri, meðal annars niður við sjó, bæði á eyjum á Breiðafirði og á landi, bæði fjarri og nærri bæjum, eftir því hvernig varplandið liggur. Það er ekki hægt að koma með neinar öryggisráðstafanir gegn því, að þessi eitrun verði öðrum dýrum að grandi. Hv. þm. skildi ekki, hvers vegna n. gerði till. um, að 6. gr. félli niður. Það skiptir ákaflega litlu máli, hvort gr. stendur eða ekki. Það, sem fyrir n. vakti, er, að hún taldi, að í 2. og 3. gr. frv. væri nægileg heimild til þess að setja áákveðna reglugerð, og það hygg ég sé. Ráðh. getur aðeins sett ákvæði í reglugerð. Allar hinar mörgu tilvitnanir hv.þm. í ákvæði eldri löggjafar, að viss hluti sektar renni til uppljóstrunarmanns, hafa engin áhrif á mig. Mér finnst það óeðlilegt, að verið sé að ýta undir, að menn komi með kærur og klaganir á nágranna sína, til þess að geta snapað sér nokkrar krónur. Það hefir aldrei þótt kostur á manni að vera lepja og slúðra og kæra nágranna sína. Löggjöfin á ekki að ala á slíku. Ef almenningur hefir ekki sjálfur tilfinningu fyrir því að halda lögin, þá finnst mér engar sterkar stoðir renna undir framkvæmd l. með slíkum fyrirheitum um ákveðinn hluta sektar í vasa uppljóstrunarmanns. Mér finnst bezt fara á því, að nema slík ákvæði burt úr löggjöfinni, en bæta ekki fleirum inn. Að lokum vil ég endurtaka, að þeir, sem álíta, að meiri hl. n. sjái ekki nauðsyn á að drepa fuglinn, þeir misskilja n. Það eina atriði, sem vakir fyrir n., er að drepa hann ekki á eins ómannúðlegan hátt eins og í frv. er gert ráð fyrir. Hinsvegar get ég fyrir mitt leyti fallizt á að nema burt það ákvæði, að svartbakurinn sé friðaður um varptímann, og mun þess vegna greiða atkv. með brtt.hv. 6. þm. Reykv., en að sjálfsögðu á móti brtt.hv. 9. landsk. um að fella ákvæðið um eitrunina burt.

*Stefán Jóh. Stefánsson: Ég vil beina þeirri fyrirspurn til hv.menntmn., sem flutti þetta frv., hvort það beri að skilja svo, að þeir, sem lokið hafa kandídats- og meistaraprófi í íslenzkum fræðum við heimspekideild háskólans, skuli ganga fyrir í embætti fram yfir þá menn, sem lokið hafa prófi í sögu og norrænum fræðum við norræna háskóla. Mér er kunnugt um það, að þannig er ástatt um sögukennslu í norrænudeild háskólans hér, að þar er aðeins kennd Íslands saga. Þeir, sem stunda sögunám, t. d. í Danmörku og Noregi - og það hafa margir gert - stunda sögu yfirleitt og eru að því leyti betur undir það búnir að hafa með höndum kennslu í veraldarsögu heldur en nemendur frá norrænudeild háskólans hér. Ég álít mjög sanngjarnt og eðlilegt, að norrænufræðingar héðan hafi forgangsrétt fram yfir aðra ólærða menn í slíkum stöðum, en mér finnst æðivarhugavert, ef þeir ættu að hafa forgangsrétt fram yfir lærða sögumenn, sem stundað hafa nám sitt erlendis, í norrænum löndum sérstaklega. - Ég vil mega vænta skýringar á þessu frá hv.menntmn. Mér virðist, að orðalagið á frv. bendi til þess, að það sé svo einskorðað, að þeir, sem lokið hafa prófi héðan frá háskólanum, eigi að ganga fyrir þeim, sem lokið hafa prófi í samskonar fræðum við aðra norræna háskóla. En ef svo mætti skilja frv., þá teldi ég það ekki allskostar rétt, og vildi skjóta því til hv.menntmn., hvort hún sæi sér ekki fært a. m. k. að kveða skýrt á um það, að þessi forgangsréttur útskrifaðra manna úr norrænudeild háskólans hér næði ekki til þess, að þeir stæðu feti framar heldur en sögufræðingar og norrænufræðingar frá öðrum norrænum löndum.

*Frsm. (Ásgeir Ásgeirsson): Það kann að vera nokkur ástæða til þessa misskilnings, sem kom fram í ræðu hv. 1. landsk., en þeir, sem frv. fluttu, leggja þann skilning í það, að hér sé aðeins átt við Íslands sögu, íslenzkar bókmenntir og íslenzka tungu. Orðið „íslenzkum“, sem stendur í frv. á undan orðunum „íslenzkri tungu, sögu og bókmenntum“, á við allar þessar þrjár greinar, enda eru ekki aðrar greinar kenndar við Háskóla Íslands í þessu efni. Almenn mannkynssaga stendur þar utan við. Ef mönnum fyndist ástæða til, þá mætti hafa það skýrara, að orðið „íslenzkum“ næði til allra þessara greina. En ég hygg þess vart þörf, sérstaklega þegar það nú kemur fram í umr. Þá vil ég geta þess, að þó að það sé talið í frv., að það þurfi að vera fullt kennarastarf til þess, að norrænukandídatar hafi forgangsrétt fram yfir aðra, á n. við það, að þó að kunni að vanta nokkra tíma upp á fulla kennslu, þá nær forgangsrétturinn engu að síður til þeirra, sérstaklega ef ekki er farið í kringum þetta ákvæði með því að draga úr íslenzkukennslunni. En n. hikaði þó við að setja nokkurt sérstakt lágmark, eins og það, að þessi námsgrein skyldi nema 70–90% af kennarastarfinu, og er þá fullvíst, að þessu er ekki misbeitt í framkvæmdinni. Þetta tek ég sérstaklega fram í samráði við forstöðumann heimspekideildar háskólans.

*Sigurður Einarsson: Ég gæti raunar fallið frá orðinu, en ég vildi aðeins benda á það að það er óalgengt, að íslenzkir menn, sem tekið hafa háskólapróf við aðra háskóla en hér, við skulum segja guðfræðingur frá Hafnarháskóla, þurfi að fá sérstaka heimild í hvert sinn og þeir þyrftu á að halda. En þessi heimild er alltaf veitt, og þetta mun verða „praktiserað“ á sama hátt og hefir verið gert í mörgum tilfellum með guðfræðinga og lögfræðinga frá öðrum háskólum.

*Stefán Jóh. Stefánsson: Jafnvel þó að að mínu áliti sé erfitt að leggja þann skilning í gr. frv., sem hv.þm. V.-Ísf. gat um, þá munu þessar umr., sem fram hafa farið um frv., ef til vill hjálpa til þess, að því verði slegið föstu, að þannig beri að skilja frvgr. Og að fenginni yfirlýsingu hv.þm. V.-Ísf. sé ég fyrir mitt leyti ekki ástæðu til þess að óska eftir frekari breyt. á frv.

*Flm. (Ólafur Thors): Ég hefi ásamt hv.þm. Mýr. leyft mér að flytja þetta frv., vegna þess að við atkvgr. um svipaða breyt., sem borin var fram í sambandi við útsvarslögin, þá gat ég um það, að ég mundi greiða atkv. á móti þeirri till. formsins vegna, en hún hneig að mestu leyti í sömu átt og þetta frv. - En ég gat þess þá einnig, að ég mundi eiga hlut að því að ná efnislega að mestu leyti því sama og í till. fólst með flutningi þessa frv. En frv. fer fram á, eins og það ber með sér, að þegar á að jafna niður sýslusjóðsgjaldinu, á áður að draga frá skattmati fasteignanna skattmat sumarbústaða, sem þeir menn eiga og nota, sem eru búsettir utan hreppsins ef þeir eru ekki útsvarsskyldir í hlutaðeigandi hreppi samkv. útsvarslögum. Mér finnst ekki hægt að mæla gegn því, að þetta er sanngjörn till. Ég hygg, að þeir menn, sem hér eiga hlut að máli, geti ekki með neinum rétti haldið því fram, að gerð sé tilraun til þess að níðast á þeim, þó að slíkt ákvæði sé lögfest sem hér er farið fram á. Enda er hér ekki um að ræða verulega stóra fjárhæð, sem geti skipt verulega fjárhagslega máli fyrir hlutaðeigandi húseigendur, en það getur haft nokkra þýðingu fyrir hreppsbúa, þar sem þeir gætu, ef slík ákvæði væru ekki lögfest, lent í hækkuðum skatti vegna þessara húseigenda. Að því leyti get ég leyft mér að vísa til þeirra umr., sem fóru fram í sambandi við þá till., sem ég gat um áðan, og þá einkum til ræðu, sem hv.þm. V.-Sk. flutti, enda verð ég að viðurkenna það, að það var vegna þeirrar bendingar, sem kom frá honum í þeirri ræðu, að ég hné að því að greiða atkv. móti þeirri till. eins og hún lá fyrir og að því ráði að flytja þetta frv. En þar sem svo skammt er liðið síðan þær umr. fóru fram, tel ég ástæðulaust að rifja þær upp, og læt þess vegna þessa stuttu framsögu nægja. Ég vil svo leyfa mér að leggja til, að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2. umr. og allshn.

*Jörundur Brynjólfsson: Það er rétt, sem hv. fyrri flm. þessa frv. sagði í ræðu sinni, að það er stutt síðan umr. fóru fram um þetta atriði, og er það mönnum þess vegna í fersku minni. Eins og ég vék að við þær umr., þá fer betur á því, að það atriði, sem þá var rætt um, eða sú till., sem þá var borin fram í sambandi við útsvarslögin, væri borin fram í sambandi við þessa löggjöf. Að því leyti er mér ekki ókært, að þessi breyt. er komin fram, en það er öðru máli að gegna um efni breytingarinnar eins og hún er orðuð í 1. gr. þessa frv. Ég get reyndar viðurkennt, að það skiptir enn sem komið er ekki miklu máli fyrir mörg sveitarfélög. En það eru þó tvö sveitarfélög, sem það skiptir máli allverulega. Það er Mosfellssveit og Ölfus í Árnessýslu. Hv. 2. þm.N.-M. benti réttilega á, hvað mikið verður að greiða til sýslusjóðs vegna þessara fasteigna - sumarbústaðanna - í Ölfusinu. Það var rúmlega 1/3, að ég ætla, af því, sem greitt er alls af fasteignum, en vitaskuld er með þessari breyt. komið í veg fyrir, að þeir, sem eiga sumarbústaðina, borgi af þeim, svo að á þann hátt verður þeim ekki íþyngt með þessu, en mér finnst þetta hálfandkannalegt, að flokka húseignirnar og láta menn greiða gjöld af þeim eftir því, hvar þeir eiga heima. Ölfusingar greiða sem sé samskonar gjöld, og utansveitarmenn, sem eiga þessar fasteignir, verða aukalega að greiða af þessum fasteignum sínum þetta gjald til sýslusjóðs. En samkv. þessum lögum á að flokka fasteignirnar í sveitunum eftir því, hvar þeir menn eiga heima, sem þær eiga. Þeir, sem eiga heima í sveitarfélaginu, eiga að borga þetta gjald, sem hér ræðir um, en séu þeir utansveitarmenn, eiga þeir að sleppa við þetta gjald. Þetta kann ég ekki við, en vera má, að hægt sé að færa nokkur rök fyrir þessu, t. d. að því leyti, sem þessi gjöld renna til sýsluvega, að þá slíti þessir menn ekki svo mikið vegunum, en hver einstakur maður í sveitinni slítur þeim kannske ekki heldur mikið. Ég held þess vegna, að það væri sanngjarnari leið, að menn greiddu hlutfallslega gjöld af þessum eignum og ekki sé farið að flokka eignirnar eftir því, hvar eigendurnir eiga heima. Það er fjarri mér að vilja á nokkurn hátt halla á þessa menn, en ég kaun ekki við, að það gildi aðrar reglur um þessar eignir að því leyti, að þær séu skoðaðar sem öðruvísi gjaldstofn heldur en hjá mönnum, sem eiga heima í sveitarfélaginu. Ég mun því fyrir 2. umr. bera fram brtt. við 1. gr. þessa frv., sem felur það í sér, að eigendur slíkra eigna greiði þetta gjald eins og aðrir. Ég tel það ekki eftir mér að geta hv. dm. kost á að sýna það með atkvgr. sinni, hvernig þeir ætla að flokka menn niður eftir því, hvar þeir eiga heima.

Það er ekkert einsdæmi, að það sé gert

. Nei, ég sá það við atkvgr. um hitt málið, en það var gott, að maður, sem á einn sumarbústaðinn, greip fram í fyrir mér til þess að minna á þetta. - Við 2. umr. býst ég við að gera frekari grein fyrir þessu.

Gísli Sveinsson Herra forseti! Ég talaði nokkur orð við umr. um það mál, sem skylt var þessu að nokkru leyti og borið var fram sem brtt. við útsvarslögin. Ég sýndi þá fram á, að ef tilgangurinn væri sá, sem hv.þm. Mýr. og hans stuðningsmaður, hv. 1. þm. Árn., töldu vera, að losa hreppana og þar af leiðandi hlutaðeigandi sýslufélög við að íþyngja gjaldendum meira en bæri vegna þeirra eigna, sem virkilega ættu heima í hreppnum, eða hreppsbúar ættu eða hefðu not af. Þess vegna var því beint til hlutaðeigenda, sem eru kannske færri en hafa gefið sig fram, að slík breyt. á löggjöfinni sem þessi ætti betur heima við sveitarstjórnarlögin en útsvarslögin, því að með þessari breyt. sinni ætla hv.flm. ekki að íþyngja þeim mönnum, sem eiga sumarbústaðina, heldur er aðaltilgangurinn að losa hina við óþarfa gjöld. En hér stendur svo á, eins og þeir vita, sem eru kunnugir þessu, að hér er ekki verið að tala um nein gjöld, sem eiga að leggjast á fasteignir, því að hér er aðeins verið að tala um að breyta til um undirstöðu - mælikvarða, sem hafður hefir verið í sveitum landsins til þess að jafna niður sýslusjóðsgjaldinu eftir. Og mælikvarðinn er þessi, að sýslusjóðsgjaldinu er jafnað niður að 1/3 hluta eftir skattmati fasteigna í hreppi hverjum, það eru aðrir mælikvarðar líka, en ég þarf ekki að tiltaka þá nú. En hvað þennan mælikvarða snertir, samanlagt skattmat fasteigna í hreppnum, þá er að nokkru leyti eftir honum skipt niður þessu gjaldi, sem sýslunefndin ákveður, að skuli heita sýslusjóðsgjald og jafnast niður á hreppana. Hér er því ekki verið að tala um, að gjaldið í sjálfu sér verði meira eða minna, hvort sem fleiri eða færri eiga hinar og þessar fasteignir í hreppnum, því að sýslusjóðsgjaldið er ákveðin upphæð, og það er hún, þessi ákveðna upphæð, sem jafnast niður eftir vissu hlutfalli á milli hreppanna. Það gerir hvorki að minnka eða hækka gjaldið, hvernig sem fer með þennan mælikvarða, hvort sem fasteignirnar rýrnuðu eða yxu, eða heldur um hina mælikvarðana, hvort sem tala verkfærra manna breyttist í einum hreppi eða öllum, eða hvort tekjur manna og eignir breyttust, sem líka er þriðji mælikvarðinn. Gjaldið er ákveðið fyrirfram, og því verður að skipta. En það skiptist hlutfallslega niður á hreppana. Hér kemur því fram misskilningur hjá þessum hv.þm. (JörB), að hér sé um það að ræða, hvort eigi að skattleggja hina og þessa vegna sinna fasteigna í hreppnum. Það á ekki að gera, hvorki þá menn, sem eru í hreppnum og eiga fasteignir, né hina, sem ekki eiga heima í hreppnum. En hitt er atriði, sem ég efast um, að hv. 1. þm. Árn. skilji, en ég þykist vita, að hv.þm. Mýr., sem flytur þetta frv., skilji, að þessum mælikvarða þarf aðeins að breyta á þennan löglega og sjálfsagða veg, að hindra, að hreppunum sé íþyngt í þessum skiptum vegna þess að einhverjir aðkomumenn eigi þar einhverjar eignir. Ég sýndi fram á það í fyrri ræðu minni, að þessar eignir eru ekki slíkar sem útsvarslögin ætlast til í 8. gr., að komi til greina, þegar skipta á útsvari eða jafna niður. Ef þessir sumarbústaðir teldust til þeirra eigna, sem talað er um í 8. gr., þá mætti segja, að þessar húseignir kæmu undir útsvarslögin. Það er kostnaðarsamt fyrir þá menn, sem eiga hús eða hafa íbúð á leigu í þeim kaupstað, sem þeir eru búsettir í, að eiga sumarbústað, sem þeir búa í ásamt fjölskyldu sinni lengri eða skemmri tíma á sumrin. - Nú er þetta mál komið inn á rétta braut, þar sem gert er ráð fyrir, að fasteignamat þessara húseigna, sem hér um ræðir, skuli dregið frá skattmati fasteigna áður en sýslusjóðsgjaldinu er jafnað niður, og það er vitanlega rétta leiðin í þessu máli. Það má ef til vill segja, eins og fram kom hjá hv.frsm.allshn., að það væri ekki beinlínis rangt, að hreppar ættu að bera ofurlítið þyngri hlut vegna þessara húseigna, sem hreppsbúar hefðu meiri og minni hag af vegna viðskipta eigenda þessara sumarbústaða við hreppsbúa; um það skal ég ekki dæma; málið er sem sé ekki á þeim rekspöl, en þessar fasteignir á að draga út úr sem óviðkomandi þessum niðurjöfnunarmælikvarða. Við það getur engin ringulreið skapazt, því að sýslusjóðsgjaldið er ekki lagt á fasteignir, heldur er fasteignamatið aðeins notað sem mælikvarði í sveitarstjórnarlögnnum að því er snertir niðurjöfnun á sýslusjóðsgjöldum. Eins og kunnugt er, eru gjöld kaupstaðanna ekki miðuð við þetta; þau eru ekki miðuð við neina slíka skiptingu, því að hennar er ekki þörf. Þar skiptir það engu máli í þessu sambandi, þótt menn eigi sumarbústað á einum eða öðrum stað. Það mætti segja, að einmitt af því, að þessir menn tilheyra kaupstöðunum, megi ekki nota þá fyrir mælikvarða til niðurjöfnunar uppi í sveit. En þó þeir sleppi við það, þá verða þeir að greiða þessi venjulegu gjöld í þeim kaupstað, þar sem þeir eru búsettir; þeir verða að borga fasteignaskatt og eignarskatt þar, sem þeir eiga heima, og loks má fullyrða, að við álagningu þessara almennu gjalda er einnig tekið tillit til þessara eigna þeirra. - Svo er að geta þess, að þar, sem sýsluvegasjóðir eru, er heimilt að taka af þessum mönnum gjald til sýsluvegasjóðs, svo að ekki sleppa þeir þar. En nú er spurningin bara, hvort það á að hleypa sveitunum á þessa menn og gefa þeim rétt ofan á allt annað til að leggja á þá útsvör, sem enginn getur reiknað út nákvæmlega, hvað ætti að nema miklu. Menn segja, að þetta sé lítil upphæð, sem hér geti verið um að ræða. Það getur vel verið, að hv. 2. þm.N.-M. mundi reyna að reikna þetta, en það yrði mikil rekistefna út af þessu um allar jarðir. Hv. 1. þm. Árn. ætlast til þess, að þeir verði notaðir til þess að skattleggja þá í sveitunum, en það er ekki rétt, því að það á aðeins að leggja á þá þar, sem þeir eiga heima. Þetta er því eina rétta leiðin í þessu efni; allt annað er rangt. Hagsmunum þeirra hreppa, sem hér um ræðir, er að fullu borgið með þessu, enda fóru þeir, eftir því sem hv.þm. Mýr. segir, aldrei fram á að fá að leggja skatta og skyldur jafnt niður á þessa menn, heldur fóru þeir fram á, að þeir væru losaðir undan þeirri íþyngingu, sem einn og einn hreppur verður fyrir vegna þessara húseigna, sem hér um ræðir, og vitanlega eiga hrepparnir ekki að bera skarðan hlut frá borði vegna þess. Hv. 1. þm. Árn. virðist misskilja þetta ennþá; hann hefir nú líklega verið hreppstjóri og oddviti, og ef til vill sýslunefndarmaður, en það getur komið fyrir, að menn fáist við ýmiskonar mál án þess að komast inn í þau, en fyrst hv.þm. hefir misskilið þetta, þá verður hann að sætta sig við það, að menn ætlast til þess, að hann taki sönsum, þegar menn benda honum á sannleikann í þessu máli. Hv. þm. verður að skilja það, að ef hann ætlar að bera fram brtt. við þetta frv., sem er brtt. tíð sveitarstjórnarlögin á þeim grundvelli, sem hann byggir á í þessu efni, þá er það á röngum stað, því að við sveitarstjórnarlögin má ekki bera fram brtt. um útgjöld á sérstaka menn. Hv. þm. ætti því að hætta við að bera fram brtt. við þetta frv., sem hér liggur fyrir, heldur geyma það þangað til seinna og bera þá fram brtt. við útsvarslögin, um það, að þessir menn skuli skattlagðir, og ef meiri hluti þings fylgir þeirri brtt., þá verðum við hinir náttúrlega að fleygja okkur fyrir því, en fyrr ekki.

*Jörundur Brynjólfsson: Það liggur við, að ég sjái eftir því, að ég stóð upp áðan til að segja nokkur orð. Ég var satt að segja í vafa um, hvort það stafaði af elliglöpum eða einhverju enn lakara, hvernig hv.þm. talaði, og er hann þó sýslumaður. Hv. þm. heldur því fram, að þessar fasteignir snerti héruðin ekkert, bara ef þær eru undanskildar þessu gjaldi, og þess vegna sé alveg sama, hvort þær séu taldar með til gjaldskyldra fasteigna eða ekki; hann heldur því fram, að þetta sé aðeins mælikvarði um það, hvernig eigi að jafna niður þessu gjaldi samkv. 44. gr. sveitarstjórnarlaganna, en ef þessar eignir verða undanskildar í þeim hreppsfélögum, þar sem þær eru, þá þurfi ekki að greiða gjald af þeim og þá komi það ekkert við öðrum sveitarfélögum, og þessum hreppsfélögum ekki heldur: þá sé allt gott og blessað. Ég er ekki í vafa um, að hv.þm. V.-Sk. er hvorki svo þekkingarsnauður eða svo grunnfær í rökréttri hugsun, að hann meini þetta, því að hann talar þvert á móti huga sínum; hann veit vel, að þegar þessu gjaldi er jafnað niður að þeim hluta, sem miðaður er við þessar eignir, þá er því skipt niður á hreppana eftir því, hvað fasteignamatið er mikið. Dettur hv.þm. í hug, að það varði sýslufélögin engu, hvort fasteignir þessar eru miklar eða litlar í hverju sýslufélagi? Ef sveitarfélag í héraði, þar sem þessar fasteignir liggja, á að greiða þetta gjald úr sínum sjóði, án þess að eigendur fasteignanna borgi það nokkurn tíma aftur, þá varðar það sveitarfélögin mjög miklu. Því hefir verið haldið fram, að ef gjöldin af þessum eignum verði greidd, þá snerti það önnur hreppsfélög ekki beinlínis, hvort sem sveitarfélag þar, sem eignirnar standa, greiði þau eða sjálfir eigendurnir, utanhreppsmenn, en ég vil leyfa mér að halda því fram, að öðrum hreppsfélögum innan sýslufélagsins geti ekki staðið á sama, hver greiðir þetta, því að það gengur út yfir sveitarfélögin innan vébanda sýslufélagsins, og það verður fyrir órétti, ef þessi gjöld verða greidd. Það er því sjálfsagt, að eigendur þessara húseigna greiði þetta gjald, svo að hvorki þau hreppsfélög, sem eignirnar standa í, verði hart úti, né heldur önnur hreppsfélög innan sýslufélagsins missi réttmætar tekjur af þessum eignum. Þegar þessu gjaldi er jafnað niður, ef ekki er um að ræða eignir utan hvers hrepps innan sýslufélagsins, þá er talið saman fasteignamat og gjöldunum jafnað niður eftir því. Ég skal taka dæmi, og ég get haldið mér við þær tölur, sem minnzt hefir verið á áður, 48 þús. og 16 þús., sem standa í sumarbústöðum, sem utanhreppsmenn eiga. Samkv. þessu frv. á að undanskilja þessi 16 þús. Hreppurinn á ekki að greiða þetta, og eigendurnir ekki heldur, en gangvart öðrum hreppsfélögum er þessu gjaldi jafnað niður eftir því verðmæti, sem innansveitarmenn í hverjum hreppi eiga: á þann hátt verður hvorki það sveitarfélag, þar sem þessar eignir standa, né heldur önnur hreppsfélög beinlínis fyrir misrétti af þessum sökum, en ef þessir bústaðir eru taldir með og þeir eru lagðir til grundvallar fyrir niðurjöfnun gjaldsins, þá verður því jafnað niður eftir réttu hlutfalli eftir þeim verðmætu eignum, sem til eru í hverjum hreppi án tillits til þess, hvar menn eru búsettir, sem eiga þessar húseignir. Ef mjög mikil upphæð stendur t. d. í einhverju sveitarfélagi af slíkum húseignum, þá verða önnur hreppsfélög betur úti, vegna þess að þetta gjald kemur ekki niður á öðrum hreppsfélögum en þar, sem þessar eignir standa. - Þetta, er þess vegna meira en mælikvarði. Það er beinlínis miðað við þessar eignir, en svo má hreppsfélagið náttúrlega ráða, hvort það tekur gjaldið úr sveitarsjóði eða á einhvern annan hátt. Það getur jafnað því niður á fasteignir og látið hvern borga sinn hlut. Menn innan sveita greiða líka fasteignagjöld og eignarskatt, að svo miklu leyti sem þeim ber það. Þess vegna er ekkert nýtt í þessu. Í þessu sambandi má benda á það, að mönnum gæti dottið í hug að reyna að losna við að borga skatt af eignum, sem ekki eru síður óarðberandi, eins og t. d. sjóbúðir í verstöðvum: það er ekki alltaf víst, að þær gefi mikið af sér, en samt verður að greiða af þeim þessi gjöld. Ég veit ekki, hvort sumarbústaðir eru eigendunum nokkuð óarðsamari heldur en hús þeirra manna, sem í sveitum búa, og þetta er þess vegna krókaleið hjá hv.þm. V.-Sk. til þess að fría menn undan réttmætum gjöldum, sem miðuð eru við þessar eignir eins og aðrar eignir innan sveitarfélaganna. Það fer fjarri því, að af minni hálfu sé verið að seilast eftir nokkrum óréttmætum gjöldum; ég ætlast aðeins til þess, að af þessum húseignum séu greidd sambærileg gjöld við það, sem menn greiða innan þeirrar sveitar, þar sem þessar eignir standa. Það þýðir ekkert að vera með þessa vafninga og málþóf, sem hv.þm. V.-Sk. var með, aðein, til þess að villa mönnum sýn í þessu máli, því að það er svo einfalt, að það hlýtur að liggja hverjum sæmilega viti bornum manni í augum uppi, og það er ósamboðið þessum hv.þm. að reyna að telja mönnum trú um annað. Það væri miklu eðlilegra og einlægara fyrir hv.þm. að segja hreint og beint, að hann vildi undanþiggja þessa menn þessu gjaldi; um það geta menn haft sínar skoðanir, eftir því sem þeir eru gerðir. - Hv. þm. fannst mig skorta skilning á þessu; hann sagði, að ég hefði ekki ennþá áttað mig á þessu. Ég held, að hv.þm. ætti sjálfur að athuga þetta mál dálítið betur; þá kæmist hann ef til vill að raun um, hvor okkur það er, sem ekki hefir enn áttað sig á þessu máli. Þótt hv.þm. gefi í skyn, að brtt. sú, sem ég hefi í hyggju að bera fram við þetta frv., gæti ekki átt við þetta mál, sem hér liggur fyrir, þá ætla ég samt að bera hana fram, og hlakka ég til að sjá röksemdir hv.þm., þegar brtt. liggur fyrir, ef hann ætlar að sýna fram á, að hún sé ekki frambærileg.

*Garðar Þorsteinsson: Í fyrri ræðu hv. 1. þm. Árn. var hann að reyna að færa rök að því, að það væri óeðlilegt að gera greinarmun á því, hvort eigendur þessara húseigna, sem hér um ræðir, væru búsettir innan þess hrepps, þar sem húseignin stendur, eða utan hans, og þegar ég tók fram í fyrir hv.þm., þá fann hann hvöt hjá sér til þess að slá því fram, að þetta kæmi fram hjá mér vegna þess, að ég ætti sjálfur sumarbústað, m. ö. o., að ég gæti alls ekki tekið afstöðu til þessa máls eins og aðrir, af því að ég væri bundinn af mínum eiginhagsmunum í þessu efni. Ég held, að það séu ekki margir, að hv.þm. undanteknum, sem trú, því, að það hafi áhrif á mig í þessu máli, hvort ég ætti sumarbústað, sem er ef til vill 1000 kr. fasteign. Gjaldið af slíkri eign næmi aðeins örfáum krónum. Þetta sýnir, að hv.þm. þarf ekki mikið tilefni til þess að rjúka upp á nef sér, - og hver var ástæðan? Sú, að ég sagði, að það væri ekki einsdæmi, að við niðurjöfnun gjaldsins væri gerður greinarmunur á því, hvort viðkomandi maður er búsettur innan hrepps eða utan. Ég vil benda hv.þm. á það, að við aðalniðurjöfnun er fyrst og fremst spurt um það, hvar maðurinn eigi heima; það er ein aðalreglan í útsvarslögunum. Ég held, að hv. 1. þm. Árn., sem vinnur hér í bænum bæði á þingi og eins við önnur störf, greiði ekki útsvar í Rvík, af því að hann er hér ekki búsettur, og þannig mætti lengi telja. Þegar ég tók fram í fyrir hv.þm., þá benti ég aðeins á það, að það væri engin undanteknig í þessu tilfelli, þótt álagning væri óheimil. Þótt viðkomandi utansveitarmaður ætti sumarbústað, af því að hann er ekki sjálfur búsettur í sveitinni. Ég er viss um, að hv.þdm. telja það ekkert eftir sér að láta það í ljós við atkvgr., að þeir álíti ekkert óeðlilegt, að gerður sé greinarmunur á þessu, því að þetta er aðalreglan við aðalniðurjöfnun, eins og ég minntist á áðan, en hitt er undantekningarregla, að lagt sé á fasteign án tillits til eigandans; undir það heyra gjöld, sem hafa lögveð í húseignum, eins og t. d. brunabótagjald. Við umr. hér í hv. deild um útsvarslögin sagði þessi sami hv.þm., og eins hv. 2. þmn. N.-M., að ef svo færi, að það myndaðist heilt hverfi af sumarbústöðum, eins og t d. í Ölfusi og Mosfellssveit, þá gæti það haft áhrif á það, hve mikinn hluta af sýslusjóðsgjaldi viðkomandi hreppar ættu að greiða, af því að niðurjöfnunin fer eftir fasteignamati húseigna innan hreppsins. Þetta frv. ætti að verða til þess, að þessir hv.þm. gætu orðið því fylgjandi, vegna þess að það gengur einmitt út á að íþyngja ekki viðkomandi hreppum, jafnvel þótt slík sumarbústaðahverfi myndist. Við skulum hugsa okkur þann tíma, þegar engir sumarbústaðir voru til í Ölfusinu, og að þær húseignir, sem þá voru þar, hafi verið jafnmikils virði við fasteignamat eins og þær eru nú, og að sama hlutfall hafi verið milli þessara fasteigna innan sýslunnar, þá er þar með fengin föst upphæð, sem viðkomandi hreppar ættu að greiða til sýslusjóðs. Þegar sumarbústaðirnir koma svo til sögunnar, þá raskast þetta, en ef þetta frv. verður samþ., þá verður aðstaðan að þessu leyti tiltölulega sú sama og hún var fyrir þessa hreppa gagnvart sýslusjóðsgjöldunum - að öðru óbreyttu - áður en sumarbústaðirnir komu. - Þau rök, sem þessir tveir hv.þm. komu fram með við umr. um útsvarslögin, sem ég játa, að höfðu nokkuð til síns máls, ættu þess vegna að verða til þess, að þeir gætu fylgt þessu frumvarpi. Í þessu sambandi má minna á það, að hér í bæ eru tvö hús, Austurstræti 1 og Aðalstræti sem gefa eigendum, sem búsettir eru utan Rvíkur, mörg þús. kr. í arð á ári. Þessir menn eru ekki útsvarsskyldir í Rvík, af því að þeir eiga þar ekki heima. Þetta dæmi ætti að nægja til þess, að hv.þm. gæti séð, að það er eðlilegt að gerður sé greinarmunur á því, hvort þessir menn, sem hér um ræðir, eru búsettir þar, sem eignir þeirra standa, en hinsvegar greiða þeir útsvar af þessum tekjum, sem þeir kunna að hafa af eignum sínum, í sinni heimasveit. Ef hreppsfélögin, sem fá verulegar leigutekjur eftir sumarbústaðina og hafa auk þess hagnað af viðskiptum við þessa eigendur sumarbústaðanna, fara að elta þessa menn með útsvörum, sem yrðu mismunandi há eftir gjaldgetu annara hreppsbúa, þá verður afleiðingin af því vitanlega sú að önnur hreppsfélög, sem líkt stendur á um að þessu leyti, fara sömu leiðina og leggja útsvör á eigendur ýmsra eigna, sem standa í viðkomandi hreppi, enda þótt eigendurnir séu búsettir unnarsstaðar. Ef þess vegna á að gera hér einhverja breyt., þá á að koma fram með breyt. á útsvarslögunum, þannig að þeir verði útsvarsskyldir, sem eiga eignir innan annars hreppsfélags en þeir eru búsettir í. Ég stóð aðeins á fætur til þess að sýna hv. 1. þm. Árn., að mitt framígrip var ekki gert að ástæðulausu, heldur til að benda honum á þá aðalreglu, sem gilt hefir í þessum efnum, en hann tók ekki tillit til.

*Gísli Sveinsson: Hv. 1. þm. Árn. tók það nú óstinnt upp, sem ég var að leiðrétta fyrir honum, bæði að skilninginn skorti hjá honum og eins að framsetning þessa máls, sem hann taldi þó ofur einfalt, væri ábótavant. Sannleikurinn er, að þetta mál, eins og það er borið fram, er ekki eins einfalt og hv.þm. hyggur, og því gæti hv.þm. rennt grun i, hvernig ástandið er, að honum þykir málið einfalt. Það er háttur þeirra manna, sem lítt skilja, að þykjast vita jafnvel, þó að á þá sannist, að þeir gera það ekki. En ég álít, að það sé ekki mannlegt, heldur ómannlegt, að halda áfram í villu eftir að búið er að sýna fram á, að villt er farið. Það væri rétt fyrir hv.þm., þó að hann fari úr forsetastóli, að setja sig inn í þau mál, sem hann talar um, því að innihald þeirra virðist fara fyrir ofan garð og neðan hjá hv.þm. Það er sýnilegt, að enn er hann ekki farinn að skilja þetta einfalda mál. Það var ekki verið að ræða um að leggja gjöld á þessa menn. Þetta, sem kom fram sem brtt. við útsvarslögin, var gert til þess eins og í þeim höfuðtilgangi að forða hreppsfélögum frá því að verða íþyngt meira en vera bar í niðurjöfnun gagnvart öðrum hreppum, og það er rétt. Ég hefi þegar tekið það fram, að ég álít þá leið, sem gert er ráð fyrir, ranga. Ég er á móti því að fara að leggja útsvar á menn uppi í Mosfellssveit, sem lagðar eru hér á allar skyldur. Hv. þm. var að kvarta yfir því, að við gætum ekki komið hreint fram og sagt, að við værum á móti þessu. Ég get sagt hv.þm., að ég hefi tekið það skýrt fram, að ég er á móti þessu ákvæði. Ég verð að segja það, að hjá þessum hv.þm. virðist hver vitleysan reka aðra. Ég skil hv.þm. satt að segja ekki, og það hlýtur að vera, að aðrir, sem að þessu máli standa, beri meiru skyn á það. Mér er óhætt að leggja það undir dóm þeirra, sem á hlýða hér, hvort þetta muni vera rétt eða rangt, sem ég hefi borið hér fram. Það er ekkert annað en kynna sér lögin, sem gilda um þetta, þá sjá menn, að þetta er svona, en ekki á annan veg. Hv. þm. hefði átt að fara að ráði hv.þm. Mýr., sem átti upptökin að þessu máli og talaði fyrst fyrir því, en sagði svo, að mín leið væri rétta leiðin, og tilgangur hans hefði aldrei verið unnar en að ná því, sem með minni leið er unnt. Ef hv.þm. vill endilega reyna að leggja á Rvíkinga í sveit, verður hann að koma því í útsvarslögin, og þá gengur hann hreint til verks. Þegar sú breyt. þeirra kemur fram, verður afkvæðamagn að ráða, hvort hún nær samþykki eða eigi.

Páll Zóphóníasson Herra forseti! Ég vil reyna að taka dæmi til að útskýra þetta mál. Sýslusjóðsgjald í Árnessýslu mun vera 42 þús. kr. Því er jafnað á hreppana eftir þrem skattstofnum eða niðurjöfnunarstofnum, fólksfjölda, tekjum og skattmati fasteigna. Á skattmat fasteigna kemur því 14 þús. kr. Fasteignamatt allra sumarbústaða í Árnessýslu er nú sem næst 1/10, af öllu fasteignamati, og eru því 1400 kr. af sýslusjóðsgjaldinu í raun og veru jafnaðar niður á sumarbústaðina. Væri þessu nú hætt, og því gerir frv. það ráð fyrir, sem hér liggur fyrir, þá mundi sá hluti af sýslusjóðsgjaldinu, sem nú er raunverulega lagður á þá, koma á hinar fasteignirnar. Hvort rétt er að samþ. frv., virðist mér fara eftir því, hvort þau sameiginlegu gjöld, sem sýslusjóðirnir þurfa að standa undir, eru til orðin vegna þeirra manna, sem í sumarbústöðunum búa, eða eingöngu vegna hinna sýslubúanna. Ég verð að segja, að mér eru ekki svo ljósar, a. m. k. ekki í augnablikinu, allar þarfir sýslusjóðs og að hvaða leyti þær standa í sambandi við sumarbústaðina og þá, sem í þeim búa, að ég treysti mér til að fella úrskurð um, hvort rétt sé að láta þá taka þátt í sameiginlegum kostnaði við sýsluþarfir. Ég get búizt við, að það sé að einhverju leyti, og því ekki rétt að fella þann gjaldstofn alveg burtu. Fyrir þessa sýslu mundi sem sagt hækkunin á íbúa hreppanna nema 1400 kr. Það er líklega önnur sýsla hér, sem hefir meira af sumarbústöðum en Árnessýsla. Svo er náttúrlega fjöldinn allur af sýslum, sem þetta snertir ekki neitt. Ég vildi með þessum orðum benda á, hvernig þetta verkaði í þeim sýslum, sem mest er um sumarbústaði í, og ég vil jafnframt biðja menn, sem þessu eru kunnugri en ég, að athuga, hvort þessar sameiginlegu þarfir, sem sýslusjóðir eru notaðir til, séu ekki að einhverju leyti til orðnar vegna þeirra manna, sem í sumarbústöðunum búa, eins og annara manna, sem í sýslunni eru lengri eða skemmri tíma.

*Jörundur Brynjólfsson: Ég hefi ekki rétt nema til aths. og skal ekki misnota það. Enda þótt bæði ég og hv. 2. þm.N.-M. höfum komið með glögg dæmi, skilur hv.þm. V.-Sk. ekki frekar en áður nokkurn skapaðan hlut í þessu. Mér skilst yfir höfuð ekki þýða að tala við hv.þm. með rökum. Hann veður elginn í sífellu og læzt ekki taka sönsum. Hv. þm. ætlast til, að ég komi að fótskör hans til þess að öðlast skilning. Nei, ég öfunda ekki hv.þm. Mýr., sem því miður er kominn allt of nálægt þessari fótskör. Hann þurfti ekki að fræða mig um, hvernig væri háttað niðurjöfnun í sveitum. - Hv. þm. V.-Sk. vildi færa ummæli mín úr lagi til þess að sýna þekkingu sína á þessum málum. Hvað viðvíkur skilningi mínum á þessum málum yfirleitt, er mér nokkuð sama, hvað þessi hv.þm. segir um hann. Ég skal svo ekki fjölyrða um þetta frekar, en mun við 2. umr. leggja fram brtt. og get þá vikið frekar að málinu.

*Gísli Sveinsson: Það skal vera stutt aths. Hv. 2. þm.N.-M. fór að bera nokkuð saman þessi gjöld, sem hvíla og koma til með að hvíla á þessum 2 hreppum, sem sumarbústaðir eru í, eftir því sem hv.þm. sagði. Ég hefi sýnt hér fram á, að hér er ekki beinlínis verið að leggja nein gjöld á menn, hvorki á fasteignir manna, aðrar eignir né tekjur, heldur er þetta notað sem mælikvarði fyrir skiptingunni milli hreppa. Annars virðist mér, að hv. 2. þm.N.-M. hafi töluverðan skilning á þessu máli. Aftur á móti hv. 1. þm. Árn. veður enn í villu og svima um þessi mál. Eins og ég sagði áðan, fagna ég því mest, þegar þessi hv.þm. er kominn í sinn stól, sem hann hefir ekki með mínu atkv. komizt í, því að það ferst honum betur að sinna sínu forsetastarfi heldur en að tala um þessi mál.