Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. meiri hl. (Eyjólfur Konráð Jónsson) Hæstv. forseti. Fjh.- og viðskn. hefur fjallað um frv. til lánsfjárlaga fyrir árið 1985 sem borist hefur þessari hv. deild að nýju frá hv. Nd. eftir nokkrar breytingar sem þar voru gerðar. Meiri hl. n. í þessari hv. deild leggur til að frv. verði samþykkt eins og það kemur frá Nd. Brtt. þekkja menn, þær hafa legið hér frammi í nokkurn tíma, svo að ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um málið.



Virðulegi forseti. Þetta mál er komið hér til okkar að nýju eftir breytingar í Nd. Ég talaði alllangt mál við umr. málsins hér á sínum tíma og skal ekki lengja þessa umr. neitt sérstaklega. Af hálfu Alþfl. voru í Nd. lagðar fram og rökstuddar ítarlega sundurliðaðar tillögur til lækkunar á lánsfjáráætluninni og breytingar til lækkunar á lánsfjárlögum. Við teljum að það verði að spyrna á móti sívaxandi erlendri lántöku. Við,höfum raunar gengið allt of langt í þeim efnum því að nú á að auka löng erlend lán úr 62% af þjóðarframleiðslu í 63.6%. Það hefði verið æskilegt, virðulegi forseti, að geta rætt þessi mál í góðu tómi við hæstv. fjmrh. En ég veit að hann er að gegna mikilvægum störfum annars staðar og gat þess vegna ekki setið þennan fund núna. Því mun ég ekki gera þetta að umtalsefni í löngu máli. En við leggjum til að lántökurnar verði verulega lækkaðar og það kemur auðvitað einhvers staðar við. Það er nú það sem fylgir því að draga saman seglin á þessu sviði að það kemur kannske býsna hart við ýmsa. En ég vildi gera hér grein fyrir þeim breytingum sem ég legg til á þskj. 1300. Þskj. á þessu þingi eru komin upp í hærri tölu en á nokkru þingi áður. Breytingarnar eru í sex liðum, við 1., 3., 4., 6., 8. og 10. gr. og eru breytingar á upphæðum til samræmis við þá lækkun sem við leggjum til. Ég hirði ekki um að ræða hvern einstakan lið í smáatriðum. Ég held að það hafi enga praktíska þýðingu á þessari stundu. En þessar till. eru fluttar hér til að láta á það reyna hvort unnt er að ná fram einhverjum breytingum á þessu. Í öðru lagi mæli ég fyrir brtt. á þskj. 1297 um að á eftir 27. gr. komi ný gr. sem orðist svo, með leyfi forseta: „Fjmrh. er heimilt fyrir hönd ríkissjóðs að ábyrgjast með einfaldri ábyrgð skuldbindingar fiskeldisstöðva gagnvart Framkvæmdasjóði Íslands vegna lántöku hjá Norræna fjárfestingalánasjóðnum, allt að 150 millj. kr. eða jafnvirði þeirrar fjárhæðar í erlendri mynt.“ Þetta er bara fyrirkomulagsatriði þannig að það sé einn aðili sem er ábyrgur gagnvart Norræna fjárfestingalánasjóðnum. Það er heldur til einföldunar en mjög lítið mál í rauninni. En þetta hlaut nú ekki náð fyrir augum stjórnarliða í Nd. I þriðja lagi er á þskj. 1298 brtt. sem ég flyt ásamt hv. þm. Skúla Alexanderssyni um að á eftir 27. gr. komi ný gr. sem orðist svo: „Fjmrh. er heimilt á árunum 1985 og 1986 að gefa út ríkisskuldabréf, er séu verðtryggð en án vaxta, og nýta andvirði bréfanna til að flýta verkáföngum frá gildandi vegáætlun, að fengnum tillögum Vegagerðar ríkisins og samþykki fjvn. Gjalddagi bréfanna er á því ári sem verk það, sem fyrir var greitt, skyldi unnið skv. vegáætlun og greiðir ríkissjóður þá nafnverð bréfanna að viðbættum verðbótum. Ríkissjóði er heimil lántaka skv. þessari grein allt að 150 millj. kr. miðað við lánskjaravísitölu 1144 stig. Nánari ákvæði um lántöku þessa og gjalddaga skulu sett með reglugerð.“ Þessi till. skýrir sig raunar sjálf. Ef slaki myndast í framkvæmdum geti Vegagerðin með þessum hætti flýtt framkvæmdum og fjármagnað þær með þeim hætti sem hér greinir. Þetta eru í rauninni verktaka- og vinnuvélalán sem hafa verið tíðkuð alllengi en ekki gilt um þau neinar fastar reglur. Till. er sett fram til að greiða fyrir því að Vegagerðin geti notfært sér slík lán til að flýta framkvæmdum þar sem slíkt þykir hagkvæmt og er áskilið samþykki fjvn. Ég tel ástæðulaust, virðulegi forseti, að hafa um þetta fleiri orð. Þessar till. munu ganga hér til atkvæða. Ég held að það sé góður vilji og skilningur á því í þessari hv. deild að það er nauðsynlegt að afgreiða frv. til lánsfjárlaga sem allra fyrst. Ekki mun ég standa gegn því.



Virðulegi forseti. Í tíð seinustu ríkisstj. kom það fyrir að afgreiðsla lánsfjáráætlunar dróst nokkuð fram á veturinn. Þá var það fastur siður hjá stjórnarandstæðingum, einkum þm. úr Sjálfstfl., að kveðja sér hljóðs utan dagskrár og hafa uppi hin harðorðustu mótmæli yfir því að lánsfjárætlun skyldi ekki vera afgreidd fljótlega upp úr nýári. Ég minnist þess að á seinustu þingum fyrrv. ríkisstj. voru slíkar umræður nánast vikulegur viðburður og þetta var eitt helsta árásartilefni þáv. stjórnarandstæðinga á ríkisstj. Það hefur sannarlega dregist að þessu sinni að lánsfjárætlun yrði afgreidd. Ég minnist þess að í marsmánuði töluðu menn um það að líklega væri ástandið svo svart að ekki væri víst að lánsfjárætlun yrði afgreidd fyrr en rétt fyrir páska. Menn höfðu af þessu miklar áhyggjur vegna þess að vitað er að stofnlánasjóðir geta ekki afgreitt lánsfjárloforð frá sér nema að fyrir liggi hvað sjóðirnir eiga í vændum. En frá páskum eru nú liðnir meira en tveir mánuðir og enn er ekki búið að afgreiða lánsfjárætlun. Mér er kunnugt um að bændur víða um land, sem hyggja á framkvæmdir á komandi sumri, hafa ekki getað fengið nein lánsloforð frá Stofnlánadeild landbúnaðarins vegna þess að stjórnendur stofnlánadeildarinnar hafa ekki talið sig geta gefið út neinar yfirlýsingar um væntanleg lán þar sem ekki væri búið að afgreiða lánsfjáráætlun. Það þarf ekki að fara mörgum orðum um það hvílíkt vandræðaástand hefur skapast um allt land af þessum ástæðum. Nú er komið fram í seinni hluta júnímánaðar og menn, sem hyggjast standa í framkvæmdum á jörðum sínum og fá til þess lán frá stofnlánadeild. hata ekki getað ákveðið sig, ekki getað ráðið menn til vinnu hjá sér síðar í sumar, engar áætlanir getað gert enn vegna þess hversu lengi hefur dregist að afgreiða þetta mál hér í þinginu. Við Alþb.-menn greiddum ekki atkv. með þessu frv. þegar það var afgreitt frá Ed. fyrr í vetur, enda þótt við vildum gjarnan greiða fyrir sem hraðastri afgreiðslu málsins á sínum tíma. Við töldum frv. óábyrgt í ýmsum efnum, gert væri ráð fyrir allt of miklum orkuframkvæmdum, allt of miklum erlendum lántökum í þágu orkumála og yfirleitt allt of ört hækkandi skuldasöfnun erlendis. Við töldum að stinga bæri við fótum. Eins og kunnugt er var það eitt fyrsta pólitíska lífsmarkið sem núv. ríkisstj. gaf frá sér á þessu ári þegar hún í janúarmánuði gaf þá yfirlýsingu að lánsfjáráætlun yrði lækkuð um 1000 millj. kr. Síðan sú yfirlýsing var gefin hefur lánsfjárætlun hækkað jafnt og þétt. Er ekki fjarri lagi að segja að lánsfjárætlun hafi hækkað um u. þ. b. 200 millj. kr. á mánuði hverjum síðan yfirlýsingin um væntanlega lækkun var gefin. Enn fáum við hér í hv. Ed. lánsfjáráætlun til umfjöllunar og enn er lánsfjáráætlunin að hækka. Þess er því ekki að vænta að við greiðum þessu frv. atkv. okkar því afstaða okkar er að sjálfsögðu óbreytt.