Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Utanrrh. (Einar Ágústsson) : Hæstv. forseti. Á þskj. 509 er frv. til l. um heimild fyrir ríkisstj. til þess að fullgilda fyrir Íslands hönd samning milli Lýðveldisins Íslands og Sambandslýðveldisins Þýskalands um gagnkvæma aðstoð í tollamálum. Frv. þetta var lagt fyrir Ed. fyrir nokkru og hefur nú hlotið samhljóða jákvæða afgreiðslu þar. Þetta frv. er unnið af fjmrn., en vegna ákvæða í lögum um Stjórnarráð Íslands kemur það í hlut utanrrn. að leita staðfestingar Alþingis á því. Frv. fylgja þessar athugasemdir: Frv. þetta er lagt fyrir Alþ. til þess að afla heimildar fyrir ríkisstj. til fullgildingar á samningi milli Íslands og Sambandslýðveldisins , Þýskalands um gagnkvæma aðstoð í tollamálum svo og að veita ákvæðum samningsins lagagildi hér á landi. Í júní 1976 hófust viðræður milli vestur-þýskra og íslenskra stjórnvalda um gerð tvíhliða samnings um gagnkvæma aðstoð í tollamálum. Viðræðunum lauk í ágúst 1977 með því að gengið var frá samningi, sem undirritaður var í Bonn 11. okt. 1977. Er þess vænst, að samningurinn verði fullgiltur af aðildarríkjunum hið allra fyrsta. Aðstoð sú, sem í samningnum felst, er tvenns konar, annars vegar aðstoð við framkvæmd tollalaganna almennt, þ. e. álagningu tolla og annarra inn- og útflutningsgjalda svo og að haldnar séu reglur um innflutning og útflutning, og hins vegar aðstoð til að koma í veg fyrir, rannsaka og upplýsa brot á tollalöggjöfinni. Samningurinn tekur til tolla og annarra opinberra gjalda, sem ákvörðuð eru af tollyfirvöldum. Vegna aukinna viðskipta milli Íslands og Sambandslýðveldisins Þýskalands svo og samskipta þjóðanna, telja tollyfirvöld landanna æskilegt að samvinna þeirra á milli verði bundin í tvíhliða samningi um gagnkvæma aðstoð á sviði tollamála, þar sem slíkur samningur muni leggja grundvöll að virkari aðgerðum tollyfirvalda á því sviði. Samvinnu þessa verður að telja eðlilegt framhald þess samstarfs, sem stofnað hefur verið til með ályktun Tollasamvinnuráðsins í Brüssel frá 5. des. 1953 um gagnkvæma aðstoð tollyfirvalda til að koma í veg fyrir smygl. Ísland gerðist eins og kunnugt er aðili að Tollasamvinnuráðinu á árinu 1971 og aðili að fyrrnefndri ályktun frá 1. maí 1973. Samningur um gagnkvæma aðstoð í tollamálum milli Íslands og Sambandslýðveldisins Þýskalands er byggður á hliðstæðum tvíhliða samningum milli Sambandslýðveldisins Þýskalands og hinna Norðurlandanna, að Danmörku undanskilinni, með vissum breytingum vegna íslenskra aðstæðna. Er samningur þessi fyrsti tvíhliða samningurinn um tollamál sem Ísland gerir. Samningurinn fylgir frv. sem fskj. og hv. þm. til athugunar. Ég leyfi mér, virðulegi forseti, að óska þess, að að þessari umr. lokinni verði frv. vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn. Ég mælist til þess við hv. n., að hún hraði störfum svo sem unnt er þannig að frv. þetta nái lagagildi á þessu þingi.

Sjútvrh. (Matthías Bjarnason) Hæstv. forseti. Landlæknir óskaði þess, að felld yrðu úr gildi þau ákvæði núgildandi laga um ónæmisaðgerðir sem fjalla um skyldubólusetningu gegn bólusótt, og jafnframt, að í staðinn yrðu sett í lögin ákvæði er heimiluðu slíkar bólusetningar ákveðinna starfshópa samkvæmt ósk viðkomandi, enn fremur að felld yrðu niður þau ákvæði laganna er sérstaklega snerta kúabólusetningu. Ástæðan fyrir þessari beiðni landlæknis er sú, að Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin hefur náð mjög góðum árangri í baráttunni gegn bólusótt á s. l. áratug og er svo komið að veikinni hefur verið að mestu útrýmt, þannig að í dag hefur hennar eingöngu orðið vart í einstökum tilvikum og þá í afskekktum fjallaþorpum Afríku. Bretar, Svíar og Bandaríkjamenn hafa fyrir nokkrum árum fellt þessi ákvæði niður, og fyrir tveimur árum felldu flest nágrannalönd okkar þau einnig niður. Samkvæmt íslenskum lögum er bólusetning gegn bólusótt sú eina sem skylda ber til að framkvæma, og það er almenn skoðun þeirra lækna, sem fást við slíkar bólusetningar, að fella beri þær niður sem skyldubólusetningar, en í stað þess skuli vera heimild til bólusetningar. Lögin um ónæmisaðgerðir eru frá árinu 1950 og eru nú á margan hátt orðin óraunhæf. Á þeim tíma, sem lögin voru sett, voru ekki þekkt mótefni gegn eins mörgum ónæmissjúkdómum og nú er og bera lögin þess glögg merki. Lögin fyrirskipa kúabólusetningu eða svokallaða frumbólusetningu á hverju barni milli hálfs árs og eins árs aldurs. Það má reyndar segja með hliðsjón af þróun þessara mála á undanförnum árum, að óæskilegt sé að skylda slíkar bólusetningar þar sem hættan á bólusótt er nánast engin nú, en eftirköst vegna bólusetningar geta verið mjög slæm. Margar greinar laganna frá 1950 eru til komnar eingöngu vegna kúabólusetningar. Með hliðsjón af því, að lögin styttast verulega og breytast við brottfall skyldubólusetningar, ákvað rn. að endurskoða lögin í heild og, leggja fram frv. til nýrra laga um ónæmisaðgerðir í stað þess að breyta gildandi lögum. Þess vegna var gripið til þess ráðs að reyna að telja upp á tæmandi hátt þær sóttir sem þekktar eru í dag og þekkt er mótefni gegn. Enn fremur hefur frv. að geyma ákvæði þar sem heimilt er að bólusetja gegn öðrum sóttum þegar sérstaklega stendur á. Þar sem frv, þetta gerir ráð fyrir að skyldubólusetning verði nú alfarið felld niður er nauðsynlegt að heilbrrh. geti fyrirskipað almenna bólusetningin, komi upp mikil sótthætta. Í meðferð þessa frv. í Ed. var gerð breyting á 7. gr. frv. á þann veg, að í stað þess að ekki má ráða starfsfólk að hælum eða öðrum stofnunum o. s. frv., eins og þar stendur, hljóðar greinin þannig eftir breytinguna í Ed.: „Stefnt skal að því að ráða ekki starfsfólk að hælum eða öðrum stofnunum þar sem vistaðir eru sjúklingar, sem þjást af berklaveiki, nema það svari jákvætt við ónæmisprófun ellegar gangist undir sérstaka ónæmisbólusetningu áður en það hefur störf.“ Um þessa breytingu og frv. í heild var full samstaða í hv. Ed. Frv. gerir ráð fyrir því, að Lyfjaverslun ríkisins annist útvegun bóluefnis til ónæmisaðgerða samkvæmt þessari löggjöf og er það í hæsta máta eðlilegt þegar þess er gætt, að frv. gerir ráð fyrir því, að ríkissjóður standi undir kostnaði við nær allar ónæmisaðgerðir samkvæmt þessum lögum. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara fleiri orðum um þetta frv., en legg til, hæstv. forseti, að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til heilbr.- og trn.

Sjútvrh. (Matthías Bjarnason) Hæstv. forseti. Það frv., sem hér liggur fyrir, er samið af nefnd sem skipuð var fyrir nálega 5 árum til að endurskoða lyfsölulögin. Nefnd þessi hefur talið rétt að skipta núgildandi lyfsölulögum í sjálfstæða lagabálka og er þetta frv. einn þeirra. Í þessu frv. er leitast við að lögfesta reglur um allt það sem að starfsréttindum og skyldum lyfjafræðinga lýtur. Að vísu kemur til greina að ákvæði um starf lyfjafræðinga og aðstoðarlyfjafræðinga verði í lögum um lyfjabúðir og dreifingu lyfja almennt, en hins vegar ber þess að geta, að þróun mála hefur orðið sú, að allt að því þriðjungur lyfjafræðinga og aðstoðarlyfjafræðinga starfar annars staðar en í lyfjabúðum, svo sem í lyfjagerðum, lyfjaheildverslunum, rannsóknastofnunum, sjúkrahúsum, iðnaðarfyrirtækjum og hjá hinu opinbera. Viðbúið er að þessi þróun haldi áfram, og er því full ástæða talin til að setja lög sérstaklega um starfsstéttir lyfjafræðinga og aðstoðarlyfjafræðinga, án þess að ákvæði slíkra laga sé einungis miðað við eitt tiltekið starfssvið. Þetta er einnig í samræmi við þá stefnu að setja sérstaka löggjöf um einstakar heilbrigðisstéttir. Nýmæli er í frv. um sérfræðingaleyfi, sbr. VI. kafla þessa frv., og er í samræmi við reglur sem gilda um sérfræðingaleyfi lækna og hjúkrunarfræðinga. Þess skal getið, að Lyfjafræðingafélag Íslands hefur í samvinnu við Háskóla Íslands gefið út slík sérfræðingaleyfi um tveggja ára skeið, og þykir því rétt eftir atvikum að þeir, sem hlotið hafa slík sérfræðingaleyfi, haldi þeim þrátt fyrir þessa lagasetningu. Ég tel ekki ástæðu til þess að fjölyrða frekar um þetta frv. Um það var full samstaða í hv Ed. Ég legg til að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og trn.

Sjútvrh. (Matthías Bjarnason) Hæstv. forseti. Til manneldisráðs var upphaflega stofnað á árinu 1939, en þá fól dóms- og kirkjumrn. 7 manna nefnd, að rannsaka mataræði landsmanna. Ráðið skilaði af sér störfum árið 1944, en þá lágu fyrir niðurstöður rannsókna í sérstakri bók sem framkvæmdastjóri ráðsins, dr. Júlíus Sigurjónsson, síðar prófessor, hafði tekið saman. Kom í ljós að mataræði landsmanna var á margan hátt mjög ábótavant, sérstaklega skorti vítamín í fæðuna. Manneldisráð gerði það að till. sinni, að sett yrði á laggirnar sérstakt ráð kunnáttumanna til þess að vera heilbrigðisstjórninni til ráðuneytis um ýmis mál er vörðuðu manneldi. Var landlækni falið að semja frv. til laga um þetta efni í samráði við læknadeild Háskóla Íslands. Það frv. varð að lögum snemma árs 1945 og hafa þau lög verið í gildi síðan. Samkvæmt þessum lögum eiga sæti í manneldisráði auk landlæknis, sem er lögskipaður forseti ráðsins, 4 læknar er ráðh. skipar til 5 ára í senn. En samkvæmt þessu frv. er gerð sú breyting á manneldisráði, að í því eigi sæti 5 menn, sem ráðh. skipar til fjögurra ára í senn, og 5 til vara. Þessari grein breytti Ed. á þann veg, að í manneldisráði eigi sæti 5 menn, er ráðh. skipar til fjögurra ára í senn. Skal skipa einn ráðsmanna samkvæmt tilnefningu læknadeildar Háskóla Íslands, annan samkvæmt tilnefningu verkfræði- og raunvísindadeildar Háskóla Íslands, en hina þrjá án tilnefningar. Skipa skal 5 varamenn með sama hætti. Til setu í ráðinu skal skipa menn með sérþekkingu í manneldismálum. Þessi breyting var gerð með samhljóða atkvæðum í Ed. Ég fyrir mitt leyti féllst á þessa breytingu og legg til eindregið að við henni verði orðið hér í þessari hv. þd. Á þeim tíma sem lög um manneldisráð voru sett var matvælaframleiðsla fremur einföld í sniðum og algengustu neyslumatvæli skiptu tugum frekar en hundruðum. Nú er þessum málum á annan hátt farið. Framleiðsluhættir á matvælasviðinu eru miklu flóknari nú en þeir voru fyrir 30 árum. Skipta algengustu neyslumatvæli hundruðum og eiga þar innfluttar vörur stóran hlut að máli. Tekin hefur verið upp kennsla í ýmsum æðri skólum í manneldis- og matvælafræðum. Í landinu starfa nú þegar nokkrir sérfræðingar á sviði manneldisfræði, matvælafræði, matreiðslu o. s. frv. Á læknasviðinu hafa einnig orðið umtalsverðar breytingar með aukinni áherslu á manneldisfræði og skyld fræði innan læknadeildar Háskóla Íslands og reyndar annarra háskóla á þessu sviði í nágrannalöndunum. Nú er það svo, að æ verður ljósara að milli mataræðis og heilsufars eru mikil tengsl. Með hliðsjón af þessu telur heilbr.- og trmrn. nauðsyn á áframhaldandi starfi manneldisráðs, en að taka beri tillit til breyttra aðstæðna í þjóðfélaginu og þess vegna þurfi að breyta lögum um manneldisráð og færa þau í raunhæfara form. Þess vegna skipaði heilbr.- og trmrn. snemma á s. l. sumri nefnd, sem áttu sæti í dr. Jón Óttar Ragnarsson matvælaefnafræðingur, Ólafur Ólafsson landlæknir og Vigdís Jónsdóttir skólastjóri, til þess að endurskoða gildandi lög um manneldisráð. Nefndin skilaði áliti snemma, í lok fyrsta mánaðar þessa árs, og frv. það, sem hér liggur fyrir til umr., er að verulegu leyti byggt á till. þeirrar nefndar. Hæstv. forseti. Ég legg til að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og trn.

Dómsmrh. (Ólafur Jóhannesson) : Herra forseti. Í þessu frv. felst heimild til þess að framlengja megi vöruhappdrættisleyfi Sambands ísl. berklasjúklinga um 10 ár, þ. e. a. s. til ársloka 1989. Þetta leyfi var fyrst veitt 1949 og hefur svo verið framlengt á 10 ára fresti. Hagnaður af þessu happdrætti fer til þess að standa undir byggingarframkvæmdum og starfrækslu Reykjalundar og Múlalundar og auk þess annarri starfsemi á vegum þessara samtaka sem ríkisstj. samþykktir. Það þarf ekki að fjölyrða um þessa starfsemi og hversu mikilvæg hún hefur verið, en það fylgdi með nokkuð ítarleg grg. frá stjórn sambandsins um fyrirhugaðar framkvæmdir og lýsing á starfseminni. Þá grg. afhenti ég formanni viðkomandi n. Ed., og ég geri ráð fyrir því, að viðkomandi n. hér í d. geti fengið það til meðferðar. Þetta frv. fór athugasemdalaust í gegnum Ed. Ég leyfi mér að leggja til að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.

Gylfi Þ. Gíslason Hæstv. forseti. Þingflokkur Alþfl. hefur nú eins og haustið 1969 samþykkt að taka ekki flokkslega afstöðu til þessa máls, heldur greiði hver þm. flokksins atkv. í samræmi við persónulega skoðun sína. Þar eð hér er að því er varðar ákvæði frv. um verðákvarðanir og samkeppnishömlur um sama frv. að ræða og ég flutti 1969 af hálfu þáv. ríkisstj. mun ég greiða atkv. með frv. Ég vek hins vegar athygli á því, að flm. þessa frv., hæstv. viðskrh., var aðalandstæðingur frv. 1969 og flokkur hans tók þá flokkslega afstöðu gegn því, þ. e. allir þm. flokksins í Ed. greiddu atkv. á móti því, enda féll það við 2. umr. í fyrri deild. Ég segi já.



Virðulegi forseti. Ég tel að þessi grein um markmið sé í engu samræmi við efni frv. í heild, en meginbreytingin, sem frv. þetta gerir ráð fyrir, er að gefa verslunarálagningu frjálsa og verðlagningu á ýmiss konar þjónustu. Ég tel að fögur orð og fyrirheit í 1. gr. frv. séu blekking ein. Ég segi nei.