Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. Ég vil leyfa mér að flytja brtt. við 59. gr., sem orðist svo: „Lög þessi öðlast gildi 1. jan. 1974“ - og jafnframt, að á eftir 59. gr. komi svo hljóðandi ákvæði til bráðabirgða: „Til undirbúnings framkvæmd l. skipar trmrh. 3 menn í n., og skulu þeir fullnægja sömu skilyrðum og í 2. málsgr. 38. gr. 1. greinir: Eins og sjáanlegt er á þessu frv., er hér um mjög veigamiklar breytingar að ræða á vátryggingarstarfsemi. Þegar frv. þetta var lagt fyrir Alþ. í fyrra, tók ég undir mörg atriði, sem í frv. felast og eru mjög til bóta, því að sú löggjöf, sem fyrir var, var fyrir löngu orðin úrelt. En þessi atriði eru mjög viðamikil og þarfnast nokkurs undirbúnings, og því tel ég eðlilegt, að lögin öðlist ekki gildi fyrr en 1. jan. 1974. Þrátt fyrir það er full nauðsyn á því, að undirbúningur að framkvæmd l. hefjist strax, og því legg ég til í ákvæði til bráðabirgða, að trmrh. skipi 3 menn í n., sem skuli fullnægja sömu skilyrðum og segir í 2. málsl. 38. gr. Ég ræddi þessa brtt. rétt áðan við hæstv. trmrh. og skýrði honum frá, hvernig á henni stæði. Hann sagðist fyrir sitt leyti ekki hafa neitt á móti henni og sýndi skilning á því, að hér væri um vandasamt verk að ræða, sem þyrfti nokkurn undirbúning. Enn fremur ræddi ég áðan lauslega við formann heilbr.- og trn., sem tók sömu afstöðu til þessarar till. og hæstv. trmrh.



Herra forseti. Það er aðeins smávægileg aths. Ég vil leita eftir því við hæstv. forseta, hvort hann geti fallizt á að fresta afgreiðslu málsins hér við 3. umr. um stund, vegna þess að ég hef í huga, hvort ekki verði hægt að fá hv. Alþ. til þess að fallast á, að inn í 6. gr. væri tekin heimild fyrir þau vátryggingarfélög, sem nú þegar starfa, að starfa áfram, án þess að lagt sé fram jafn mikið hlutafé og þar er gert að skilyrði. Á Blönduósi hefur starfað vátryggingarfélag, Byggðatrygging hf. um allmörg ár og var lengst af eina tryggingarfélagið utan Reykjavíkur, og það hefur gegnt þýðingarmiklu hlutverki. Eigi að síður er fjárhagur þess ekki það traustur né starfssvæði þess svo stórt, að ég geti búizt við, að unnt sé að leggja fram 10 millj. kr. sem hlutafé, og þætti mér vænt um, að það væri athugað nánar, hvort ekki fengist samþykki fyrir því, að slíkri undanþáguheimild væri komið inn í frv., sem gerði þessu vátryggingarfélagi kleift að reka starfsemi sína áfram. Fyrir því fer ég þess hér með á leit við hæstv. forseta, að hann fresti afgreiðslu þessa máls hér við 3. umr. nú um skeið, meðan það er athugað, hvort unnt er að verða við þessari málaleitan minni.



Herra forseti. Eins og ég gat um við 2. umr., hafði komið ósk um það, að 4. gr. sérstaklega yrði athuguð til samræmingar. Ég hef haft samband við landbn. um þetta og hefur nefndin orðið ásátt um að flytja svo hljóðandi brtt. við 4. gr.: Í stað orðanna „þeir skulu hafa lokið háskólaprófi í búfjárrækt og hafa sérþekkingu á þeirri búfjárræktargrein, er þeir starfa við“. Í 1. mgr. komi: „Þeir skulu hafa lokið kandídatsprófi í búfræði og að auki vera sérmenntaðir í búfjárrækt: Þar sem þessi brtt. er skrifl. og of seint fram borin, óska ég þess við hæstv. forseta, að hann leiti afbrigða um till.



Herra forseti. Þetta frv. felur það eitt í sér, að ákvæði l., sem verið hafa í gildi um aðstoð við landakaup í kaupstöðum og kauptúnum og giltu fyrir tímabilið 1963–1972, um 10 ára tímabil, en lauk í árslok 1972, verði framlengt með þeirri einu breytingu, að í stað þess að á fyrra 10 ára tímabilinu var aðeins varið til þessa 3 millj. kr., er í þessu frv. lagt til, að upphæðin verði 10 millj. kr., sem ríkissjóður leggur til. Ákvæði eru um það í frv., að aðstoðin megi nema allt að 60% af kostnaðarverði hins keypta lands eða lægri hundraðstölu, en hámarkið er 60%. Það hefur verið hin fyllsta þörf fyrir þessa aðstoð við kauptún og kaupstaði, og hefur á 10 ára tímabilinu, sem l. giltu, verið varið 34 821.288 kr. til slíkrar aðstoðar við landakaup. Hefur þó oft verið nokkurt bil á því, að hægt væri að veita þá aðstoð, sem sveitarfélögin hafa óskað eftir. En það er síður en svo, að þessari þörf sé fullnægt. Því er lagt til, að framlenging verði gerð um næsta 10 ára tímabil að því er þetta snertir í sama formi. Liggja fyrir fjöldamargar umsóknir um slíka aðstoð, eins og nánar er gerð grein fyrir í þskj. Þetta mál skýrir sig sjálft. Sú 10 millj. kr. upphæð, sem hér er lagt til, að ríkissjóður greiði í þessu skyni, er aðeins ríflega sambærileg við þá 3 millj. kr. upphæð, sem ákveðin var fyrir 10 árum. Þetta er vissulega algerlega í lágmarki. Ég hefði helzt óskað þess, að þessi upphæð væri ekki neðan við 15 millj. kr. á ári, en samkomulag hefur orðið um, að þetta væri nánast sama upphæð, framreiknuð miðað við það, sem verið hefur. Ég legg til, herra forseti, að málinu verði að umr. lokinni vísað til hv. félmn.



Herra forseti. Ég vil aðeins lýsa ánægju minni yfir því, að þetta frv. er komið fram, og læt í ljós þá von, að það fái afgreiðslu á þessu þingi. Eins og fram kemur í grg. með frv., er þörfin augljós, og hún er raunar miklu meiri en kemur fram á upptalningunni hér, þar sem talin eru upp þau sveitarfélög, sem eiga óafgreiddar umsóknir um lán úr landakaupasjóði. Mér er kunnugt um fjölmörg sveitarfélög, sem hafa ekki sent umsóknir einfaldlega vegna þess, að þau hafa vitað, að ekki yrði unnt að verða við þeim. Hér er orðið við tilmælum Sambands ísl. sveitarfélaga um, að áfram verði veitt fé úr ríkissjóði til þess að styrkja sveitarfélög við landakaup, og fyrir það vil ég þakka. Ég vil aðeins geta þess, og það gæti orðið til athugunar fyrir þá n., sem fær frv. til athugunar, að komið hafa fram hugmyndir hjá stjórn Sambands ísl. sveitarfélaga um, hvort ekki væri rétt að gera landakaupasjóðinn að sérstakri deild í Lánasjóði sveitarfélaga. Það var um þetta ályktað á fundi sambandsstjórnar 13. febr. s. l., þar sem framkvæmdastjóra var falið að athuga þetta mál, og eins og ég sagði, að landakaupasjóður verði gerður að sérstakri deild í Lánasjóði sveitarfélaga, en hafi sérstaka fjárveitingu úr ríkissjóði.



Herra forseti. Allshn. hefur rætt þetta frv. á nokkrum fundum. Lög þau, sem hér er um að ræða, eru frá 1961. Eru í þeim allmörg ákvæði, þar sem vísað er til verðlags, en þau ákvæði eru auðvitað úrelt nú vegna þeirra verðbreytinga, sem orðið hafa. Í þessu frv. felast því ýmsar lagfæringar, og eru í sumum tilvikum tífaldaðar þær upphæðir, sem eru í núgildandi lögum. Í 16. og 22. gr. frv. er lagt til, að tekið verði upp ákvæði um heimild saksóknara til að fela fulltrúum sínum sókn mála fyrir hæstarétti, en nú flytur saksóknari sjálfur öll mál þar. Er þá gert ráð fyrir, að slíkur fulltrúi uppfylli sömu skilyrði og þarf til skipunar í embætti saksóknara, en það eru sömu skilyrði og til skipunar í embætti saksóknara, en það eru sömu skilyrði og til skipunar í embætti næsta réttardómara. N. barst umsögn frá fulltrúum saksóknara, þar sem þeir óska eftir því, að n. kalli fyrir sig formann stjórnskipaðrar n., sem hefur verið skipuð til þess að endurskoða lagareglur um réttarfar, og óskuðu fulltrúar saksóknara, að þeirra mál væru sérstaklega athuguð í þessu sambandi og lögunum breytt. N. kallaði svo á sinn fund þessa fulltrúa og eins formann n., sem er Björn Sveinbjörnsson hrl. Kom í ljós, að n. er aðeins að byrja sitt verk og er að safna gögnum, þannig að n. fannst einsýnt, að hún mundi ekki geta fengið nægar upplýsingar til þess að breyta lögunum nú, en leggur til, að þetta frv. verði samþ. með eftirfarandi breytingum: „ 1. Á eftir 25. gr. komi ný gr., 26. gr. svohljóðandi: „ Þegar lög þessi hafa öðlazt gildi, skal fella ákvæði þeirra, svo og ákvæði l. nr. 29 frá 28. apríl 1966 og l. nr. 75 frá 27. apríl 1972, um breyt. á l. nr. 82 frá 21. ágúst 1961 og gefa þau út svo breytt. 2. Aftan við frv. komi svo hljóðandi ákvæði til bráðabirgða: Réttarfarsnefnd skal falið að endurskoða réttarstöðu fulltrúa saksóknara ríkisins með hliðsjón af réttarstöðu og lögkjörnum hliðstæðra ríkisstarfsmanna og ljúka endurskoðuninni það tímanlega, að unnt verði að leggja fram frv. um það efni í byrjun næsta þings.“ N. sá sér ekki fært að koma meira til móts við óskir fulltrúa saksóknara og er n. sammála um að leggja til, að frv. verði samþ. með þessum breytingum.

Frsm. (Bjarni Guðnason) : Herra forseti. Hv. menntmn. Nd. hefur tekið til athugunar og rætt frv. til laga um breyt. á lögum nr. 49 frá 1967, um skólakostnað, á þskj. 189, og hefur orðið samstaða í n. um að mæla með samþykkt þessa frv. Frá því er þó ein undantekning, því að Ellert B. Schram, einn nm., hefur ritað undir nál. með fyrirvara. Þetta frv. er ósköp einfalt að efni til. Það felur í sér að lengja það árabil, sem fjárveitingar til stofnkostnaðar skólamannvirkja miðast við. Í stað þess að áður var í lögum, að ríkið greiddi fjárframlög á þriggja ára fresti, er nú ákveðið fjögurra ára greiðslutímabil. Þetta er í reynd staðfesting á því, sem verið hefur samkv. þeim brbl., sem gefin voru út árið 1968, og þannig í raun og veru staðfesting á þeirri framkvæmd, sem tíðazt hefur í þessu máli.



Herra forseti. Út af þeirri aths., sem ég lét falla hér áðan, og þeim tilmælum til hæstv. forseta að fresta afgreiðslu þessa frv., vil ég taka það fram, að ég lít svo á við nánari skoðun, að í frv. felist heimildir, sem telja verður, að séu fullnægjandi í því efni, sem ég vakti athygli á, og ég hafði ekki tekið eftir fyrr. Ég sé því ekki ástæðu til að óska eftir því, að afgreiðsla frv. sé tafin meira af þessum sökum en þegar er orðið.

Breytingarnar, sem gerðar voru á frv. í meðförum Ed., eru fólgnar í því, að komizt er ákveðnar að orði í 1. mgr., þannig að í stað orðanna „Stefnt skal að því, að Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins starfræki rannsóknastofur“ o.s.frv. kemur: „Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins starfrækir rannsóknastofur utan Reykjavíkur“, og álít ég þetta vissulega til bóta. Einnig er í breytingunni kveðið á um stofnkostnað væntanlegra rannsóknastofa. Eins og talað er um í grg. með frv. á þskj. 29, eru nú sífellt meiri kröfur gerðar til alls hreinlætis í meðferð matvara. Þar undir fellur að sjálfsögðu öll okkar fiskvinnsla, og þarf ekki að fjölyrða, að í tengslum við auknar hreinlætis- og gæðakröfur hlýtur að koma stóraukið reglulegt gæðaeftirlit. Mér sýnist, að eftirlit með gæðum framleiðslunnar þurfi að vera vel virkt, og ef það á að vera vel virkt, þá þarf a. m. k. að setja upp eina rannsóknastofu í hverjum landsfjórðungi í þessu skyni. Hér má í engu til spara, ef við eigum að halda okkar söluhluta á dýrmætustu fiskimörkuðum okkar. Ég vildi einnig bæta því við, að ég álít hér stórt mál á ferðinni, sem knýjandi sé að leysa sem fyrst. Hv. sjútvn. d. hefur kynnt sér þetta mál og mælir með, að það verði samþ., eins og segir í nál. á þskj. 413.

Frsm. (Garðar Sigurðsson) : Herra forseti. Þetta frv. til l. er um breyt. á l. frá 31. des. 1972, um skipulag á löndun á loðnu til bræðslu, og breytingarnar eru fólgnar í því, að stofna skal loðnuflutningasjóð. Tekjur sjóðsins eru fengnar með þeim hætti, að loðnukaupendur greiða í sjóðinn 15 aura á hvert kg. landaðrar loðnu til bræðslu, og þessir 15 aurar stuðla að því, að skip geti siglt með aflann lengra en venjulega þykir æskilegt. Aurarnir stuðla einnig að því, að loðnan er unnin í fleiri verksmiðjum, einnig því, að löndunarbið verður minni og heildarafköst flotans aukast. Sjútvn. hefur fjallað um þetta mál og leggur til, að frv. verði samþ.

Frsm. (Garðar Sigurðsson) : Herra forseti. Hv. sjútvn. Ed. flutti á þskj. 351 frv. til l. um útflutningsgjald af sjávarafurðum. Í meðförum Ed. var gerð breyting á ákvæðum til bráðabirgða, og breytingarnar fólgnar í því, að þar eru víkkaðar heimildir til endurgreiðslu á útflutningsgjaldi, þannig að bætt er við saltsíld, sem framleidd er á árinu 1973, og einnig þurrkuðum saltfiski, sem framleiddur kann að verða á árinu 1973. Að öðru leyti er það óbreytt frá Ed. Sjútvn. Nd. hefur athugað þetta mál á fundum sínum og leggur til að frv. verði samþ.



Herra forseti. Á þskj. 472 er álit allshn. varðandi frv. til l. um lögreglustjóra í Hafnarhreppi í Austur-Skaftafellssýslu. N. mælir með samþykkt frv., eins og það hefur verið samþ. í Ed., en einn nm. Pétur Pétursson, skrifar undir með fyrirvara og áskilur sér rétt til að flytja eða fylgja brtt. Ég sé ekki ástæðu til að skýra þetta mál neitt nánar, það hefur þegar verið gert.



Herra forseti. Á þskj. 482 er nál. allshn. um þetta mál, en n. leggur til, að það verði samþ. óbreytt, eins og það kom frá Ed. Eftir að n. lauk störfum, var þeirri ábendingu komið á framfæri við hana, að rétt væri að breyta síðasta ákvæði frv. um gildistöku laganna þannig, að í stað þess, að lögin öðluðust þegar gildi, væri gefið eitthvert ráðrúm og miðað t. d. við 1. júlí. N. hefur ekki getað tekið afstöðu til þessarar brtt., en mun væntanlega gera það og mun þá leggja fram brtt. fyrir 3. umr. N. vísaði þessu máli ekki til umsagnar neinna aðila, en kynnti sér umsagnir, sem höfðu legið fyrir í Ed., þ. e. a. s. umsagnir Læknafélags Íslands og frá lögreglustjóranum í Reykjavík. Það hafa einkum komið fram tvær aths. við þetta frv., annars vegar frá lögreglustjóranum í Reykjavík þess efnis, að hann sé ekki hlynntur því, að stofnuð sé sérstök deild lögreglumanna hjá sérstöku dómaraembætti. Hann telur skiptinguna nú vera nægilega erfiða, enda þótt ekki sé stofnað til nýs slíks embættis, eins og þarna er gert ráð fyrir. Hin aths., enda þótt hún hafi ekki komið formlega til n., er á þá leið, að það sé óeðlilegt og gegn réttarþróuninni, að stofnaðir séu sérstakir dómstólar. Með tilliti til þessa máls og atvika allra hefur n. þrátt fyrir kannske mismunandi skoðanir nm. á þessum tveimur aths., engu að síður lagt einróma til, að þetta frv. yrði samþ. Ég vil persónulega fá að segja hér nokkur orð, vegna þess að á síðasta þingi lagði ég ásamt hv. þm. Oddi Ólafssyni fram þáltill., sem fjallaði um sölu og neyzlu fíkniefna, en þar gerðum við að till. okkar, að stofnuð yrði sérstök rannsóknardeild vegna fíkniefnaneyzlu. Af þeim ástæðum fagna ég því, að þetta frv. hefur nú verið lagt fram, en það gengur í aðalatriðum í sömu átt, þ. e. a. s. þarna er gert ráð fyrir því, að stofnuð sé sérstök deild. Að vísu er í frv. lögð mikil áherzla á dómstólinn sem slíkan og hann gerður að aðalatriði þessa máls. Mér persónulega finnst, að það sé ekki lagt nægilega mikið upp úr öðrum þáttum, sem snúa að þessu vandamáli, þáttum eins og t. d. þjálfun sérhæfðra starfsmanna, útbúnaði slíkrar deildar, hinni læknisfræðilegu og félagslegu hlið málsins og hinu fyrirbyggjandi starfi, svo sem fræðslu og endurhæfingu. Á allt þetta skortir nokkuð í þessu frv. og þarf að sjálfsögðu að takast á við. Hins vegar hef ég skilið það svo, að þessi deild og þessi dómstóll séu sett á stofn nú til þess að grípa strax á þessu vandamáli og leysa brýnustu þörfina, og hef ég fullan skilning á því, enda þótt málið sé ekki skoðað ofan í kjölinn og gerðar ítarlegar till. um alla þætti þess, og er ég því mjög ásáttur um málið eins og það liggur fyrir núna. Ég vil aðeins upplýsa það, að ég hef aflað mér upplýsinga um þá starfsemi, sem nú fer fram á vegum lögreglunnar um þessi mál, - og reyndar hefur það komið fram að einhverju leyti í umr. áður um þetta frv. - starfsemi, sem er fólgin í því, að tveir menn eru starfandi eingöngu að rannsókn fíkniefnaneyzlu og sölu og dreifingu á slíkum efnum, og þessir tveir menn hafa unnið ágætt starf. Þeir hafa lagt þar grundvöll að miklu meira starfi, sem að sjálfsögðu þarf að vera, bæði hvað snertir mannafla og allan aðbúnað. Þeir hafa tjáð mér, að þeir hafi sent frá sér til sakadómaraembættisins 206 skýrslur vegna mála, sem upp komu á tímabilinu jan. – des. 1972. Það munu ekki liggja fyrir nein mál hjá þessum lögreglumönnum nú, sem ófrágengin eru, en mér er hins vegar sagt, að ekkert þessara mála, þ. e. a. s. engin þessara skýrslna, sem þeir hafa sent frá sér, hafi hlotið afgreiðslu hjá dómstólum, í þessu tilfelli Sakadómi Reykjavíkur, og er það að sjálfsögðu mjög miður og sýnir, hversu nauðsynlegt er, að þeim þætti málsins, sem snýr að dómstólunum, lokastiginu, sé kippt í lag, eins og reyndar er gert ráð fyrir í þessu frv. Auk þess sem þessir lögreglumenn hafa sent frá sér þessar rúmlega 200 skýrslur, hafa þeir byggt upp mjög góða spjaldskrá og hafa þar safnað saman upplýsingum um á sjötta hundrað einstaklinga, sem geyma ýmsan fróðleik um fólk, sem hefur á einn eða annan hátt verið tengt við neyzlu þessara fíkniefna. Ég þarf ekki að fara mörgum orðum um, hversu alvarlegt vandamál hér er á ferðinni. Við skulum vona, að það vaxi ekki meira í þessu þjóðfélagi. Margt bendir til þess, að hér hafi verið unnið mjög gott starf, þannig að að einhverju leyti hafi verið komið í veg fyrir mikinn vöxt þess. En við skulum ekki vera of bjartsýn, og við skulum ekkert til spara til þess að hefta útbreiðslu og neyzlu á fíkniefnum. Ég endurtek það að lokum, að n. hefur einróma lagt til, að frv. verði samþ.



Herra forseti. Í málefnasamningi ríkisstj. var gert ráð fyrir því, að ríkisstj. hefði forgöngu um byggingu leiguhúsnæðis, sem lúta skuli félagslegri stjórn, eins og þar segir. Það er einmitt í samræmi við þetta ákvæði í stjórnarsáttmálanum, sem þetta frv. er fram borið. Í því er gert ráð fyrir, að heimilað verði að veita sveitarfélögum lán til byggingar leiguíbúða og megi lánið nema allt að 80% af byggingarkostnaðinum og lánskjörin verði jafnhagstæð og þau lánskjör, sem veitt hafa verði til byggingarframkvæmdanna í Breiðholti í Reykjavík, sem löngum hefur verið vitnað til sem einhverra sérréttinda fyrir Reykvíkinga. Það er þó að verulegu leyti á misskilningi byggt, því að önnur sveitarfélög hafa átt þess kost að notfæra sér lagaákvæðin frá 1365, þar sem ríkisstj. var heimilað að láta byggja íbúðir í fjölbýlishúsum í samvinnu við hlutaðeigandi sveitarfélag, en Reykjavíkurborg hefur ein orðið til þess, að undanskildum Sauðárkrókskaupstað, sem fór af stað með slíkar byggingarframkvæmdir samkv. þessum lögum, en hætti við það í miðjum klíðum og breytti því yfir í verkamannabústaði, enda er það sannast sagna, að verkamannabústaðakjörin eru endanlega hin hagstæðustu, sem völ eru á í sambandi við lausn á þeim vanda að koma upp íbúðarhúsnæði. Sannleikurinn er sá, að önnur sveitarfélög hafa ekki notfært sér þessi lagaákvæði fram til þessa, og veldur því vafalaust, að þau eru efnaminni en Reykjavíkurborg. Efni frv. felst í fyrri gr. þess, - það er aðeins tvær gr. - og er breyt. á 8. gr., B-lið, ákvæði um aðstöðu og rétt sveitarfélaga til þess að taka lán alveg eins og verktakar og aðrir, sem eru framkvæmdaaðilar í húsbyggingum. Með leyfi hæstv. forseta, segir svo í 1. gr.: „Lánsfjárhæðin má nema allt að 800 þús. kr. á hverja íbúð, þó ekki meira en ¾ hlutum verðmætis íbúðar samkv. mati trúnaðarmanna Veðdeildar Landsbanka Íslands. Húsnæðismálastjórn getur, að fengnu samþykki ráðh., árlega breytt lánsfjárhæð þessari til samræmis við breytingar á vísitölu byggingarkostnaðar: Í þessari mgr. 1. gr. í frv. eru tvenn nýmæli: Í fyrsta lagi, að lánsfjárupphæðinni er breytt úr 600 þús. í 800 þús. kr., og er það í samræmi við það, sem nú er heimilt um aðra þætti í húsnæðismálalöggjöfinni, en þá hámarkið ¾ hlutar byggingarkostnaðar. Og svo má breyta þessari upphæð árlega, í staðinn fyrir að nú er aðeins heimilt að breyta lánsupphæðinni á tveggja ára fresti. Þessar tvær breytingar eru í 1. mgr. Síðan kemur algerlega nýtt ákvæði í 2. mgr. 1. gr., og er það á þessa leið, með leyfi hæstv. forseta: „Heimilt er að veita lán til byggingar leiguíbúða á vegum sveitarfélaga, er nemi allt að 80% af byggingarkostnaði, enda hafi hlutaðeigandi sveitarfélag ekki byggt íbúðir samkv. 1. gr. l. nr. 97 frá 22. des. 1965 og íbúar þess ekki átt kost á íbúðum. sem þar um ræðir. Lán þessi skulu vera til 33 ára, afborgunarlaus fyrstu 3 árin, en endurgreiðast síðan á 30 árum. Að öðru leyti eru lánskjörin hin sömu og lánakjör byggingarsjóðs ríkisins. Á næstu 5 árum er heimilt að veita slík lán út á allt að 1000 íbúðir. Ráðh. getur með reglugerð sett nánari ákvæði um úthlutun lána þessara.“ Þessi lánskjör, sem þarna er gerð grein fyrir, 33 ára lánstími, afborgunarlaus fyrstu 3 árin og síðan endurgreiðsla á lánunum á 30 árum, eru alger hliðstæða við þau lánakjör, sem fólk hefur átt við að búa varðandi Breiðholtsframkvæmdirnar. Þannig eru sveitarfélögum heimiluð þau lánakjör, sem einstaklingar, efnaminni verkamannafjölskyldur, hafa notið í Reykjavík, og þeim sveitarfélögum, þar sem þörf er fyrir leiguhúsnæði, ætlað að hafa frumkvæði. Síðan er sveitarfélögunum að sjálfsögðu heimilt að selja þessar íbúðir einstaklingum og þá vitanlega gert ráð fyrir, að það sé gert án hagnaðar af hendi sveitarfélagsins, það sé aðeins þjónusta, sem einstaklingunum sé veitt, og þannig geti þetta orðið einstaklingsíbúðir í einkaeign. Þannig verður fyrir milligöngu sveitarfélaganna einstaklingum gefinn kostur á að njóta þessara lánskjara. Eins og ég áðan sagði, eru kjörin þannig, að í upphafi er auðveldara fyrir kaupendur íbúða samkv. þessum kjörum að komast yfir íbúð heldur en með öðrum hætti. En þegar líður á lánstímann, þyngist greiðslubyrðin, svo að verkamannabústaðakjörin verða, þegar upp er staðið, mun hagstæðari en þessi kjör, sem fólk hefur átt kost á í Breiðholti og fólk mundi eiga kost á þarna í sambandi við að kaupa leiguhúsnæði, sem sveitarfélög höfðu komið upp. Þetta gerir sveitarfélögunum mögulegt að koma upp íbúðarhúsnæði án þess að leggja fram neitt ofurfjármagn til þess að svara þörf, sem sveitarstjórnirnar meta, að fyrir hendi sé. Á s. l. ári fól félmrn. Húsnæðismálastofnun ríkisins að kanna þörf fyrir leiguhúsnæði um land allt. Var það gert, vandlega unnin skýrsla kom til rn. og gerð hefur verið grein fyrir henni hér í fsp.-tíma. Það virtist svo sem veruleg þörf væri fyrir leiguhúsnæði samkv. þessari skýrslu. Að vísu skal það játað, að sum svör sveitarfélaganna voru nokkuð út í loftið, án vandlegrar könnunar og án þess að haft væri í huga, að sveitarfélögin þyrftu eitthvað á sig að leggja sjálf í sambandi við það að koma slíkum íbúðum upp. Ég gæti hugsað, að tölurnar kynnu að lækka við það, þó að ekki sé um stærri upphæðir að ræða en svo, að sveitarfélagið verður um tíma að sjá fyrir um 20% af byggingarkostnaðinum. Það er ekki um það að deila, að hér eru boðin þau vildarkjör, sem fólk hefur verið að tala um, að verkamannafjölskyldur í Reykjavík ættu kost á, auk verkamannabústaðakerfisins, sem fólk á alls staðar í þéttbýli úti um land kost á að notfæra sér og eru, eins og fskj. með frv. sýna, langhagstæðustu kjörin, þegar litið er á allan lánstímann. Hvers vegna eru nú sett inn ákvæði um það, að þessar lánveitingar skuli fyrst um sinn ná til 1000 íbúða á næstu 5 árum? Það er til þess að halda hliðstæðunni við þau réttindi, sem efnalítið fólk í Reykjavík hefur átt við að búa. Í grg. segir um þetta: „Lagt er til, að fjöldi slíkra lána verði takmarkaður. Ef gert er ráð fyrir, að á Reykjavíkursvæðinu séu ca. 100 þús. íbúar, kemur í ljós, að íbúðabyggingar framkvæmdanefndar byggingaáætlunar nema 11/4 íbúð á hverja 100 íbúa. Kauptún með 1000 íbúa ætti þannig að eiga kost á 121/2 íbúð með þessum kjörum.“ Og hins vegar: Samkv. skýrslu Hagstofu Íslands um mannfjölda 1. des. 1971 var íbúafjöldi í kaupstöðum utan Reykjavíkur og Kópavogs 48 599 og í öðrum þéttbýlisstöðum 36 580 eða samtals 85179. Ef miðað er við mannfjölda, lætur nærri, að 1000 íbúðir utan Reykjavíkursvæðisins svari til þeirra 1250 íbúða, sem byggðar verða á vegum framkvæmdanefndar byggingaáætlunar í Breiðholti í Reykjavík. Með hliðsjón af þessu er lagt til, að fjöldi lána til umræddra leiguíbúða verði allt að 1000 á 5 árum eða 200 íbúðalán á ári að meðaltali: Þó er ekki ætlunin að búta þetta þannig niður eingöngu eftir hausatölunni, því að mér er ljóst, að fleiri atriði geta komið til greina um meira og meira knýjandi þörf á einum stað heldur en öðrum og það verði að taka tillit til annars jafnframt því sem tekið verði nokkurt tillit til íbúafjöldans. Ákvæði um þetta yrði vafalaust sett í reglugerð. Ég held, að málið liggi ljóst fyrir. Öll efnisatriði þess eru í 1. gr., sem ég hef hér lesið frá orði til orðs og síðan skýrt að öðru leyti. Ég hef því ekki fleiri orð um þetta mál. Ég tel, að með því að flytja þetta frv. sé svarað þeirri eftirspurn, sem hér hefur verið og sem könnun virtist staðfesta varðandi þörf á leiguhúsnæði, og tel, að það verði síðan að líta á þann vanda, sem af þessu skapast. Það verður vafalaust að horfast í augu við aukna þörf húsnæðismálakerfisins, þegar þessi lög hafa verið staðfest, því að reikna verður með því, að allmörg sveitarfélög mundu notfæra sér ákvæði þessara laga, a. m. k. eftir því sem þau hafa túlkað þessi mál fram til þessa. Ég legg til, herra forseti, að frv. verði, þegar umr. lýkur, vísað til 2. umr. og hv. félmn.



Herra forseti. Ég skal ekki verða langorður um þetta mál, en ég tel ástæðu til þess að fagna því sérstaklega. Ég hef ekki dregið dul á það, að ég hef verið einn þeirra manna, sem hafa haldið því fram, að með hinni svokölluðu Breiðholtsáætlun og framkvæmdum þar var stigið skref til mismununar, þegar við berum saman þéttbýlið annars vegar og dreifbýlið hins vegar. Þetta hefur gilt allt frá árinu 1965 og hefur gilt að mínu mati allt of lengi. En um það er ekki að sakast við núv. hæstv. ríkisstj., þar bera aðrir ábyrgð á, fyrrv. valdhafar, og ég tel sérstaka ástæðu til þess að fagna nú þessu fram komna frv. Það er rétt, sem hæstv. félmrh. sagði hér áðan, og það er mín skoðun, eins og hann lýsti sinni, að hagkvæmasta byggingarkerfið eru verkamannabústaðalögin, þ. e. a. s. sé þeim þannig fyrir komið, að það sé í raun og veru framkvæmanlegt fyrir smærri byggðarlög jafnt sem hins stærri að notfæra sér þau. Það hefur því miður að mínu mati ekki verið grundvöllur fyrir slíkt hjá hinum smærri sveitarfélögum, frá því að breytingar á húsnæðismálalöggjöfinni áttu sér stað á árinu 1970. Ég hef sagt það hér áður í ræðu á Alþ., að ég hef talið, að með þeirri breytingu á húsnæðislöggjöfinni hafi verið stigið skref til baka að því er varðar uppbyggingu í hinum fámennari sveitarfélögum eftir lagabálkinum um verkamannabústaði. Það er rétt, sem hér hefur komið fram í framsögu, þetta er útvíkkun á hinum svokölluðu Breiðholtsframkvæmdum. Að vísu er ekki alveg um hliðstæður að ræða, vegna þess að samkv. þessu frv. er þar um að ræða hlutdeild viðkomandi sveitarfélags í fjármögnun stofnkostnaðar, en samkv. Breiðholtsframkvæmdum, að því er ég bezt veit, var einungis um að ræða ríkisframlagið á 80% og svo 20% frá viðkomandi eiganda, þannig að þetta er ekki alveg hliðstætt. Ég tel þó, að þarna sé um svo mikilsvert og stórt mál til jöfnunar að ræða, að vart sé ástæða til þess að hreyfa andmælum út af slíkri framkvæmd. En hyggilegra hefði kannske verið og æskilegra, að þar hefði verið viðhaft sama form og nú er í sambandi við Breiðholtsuppbygginguna. Það fer að mínu mati ekkert á milli mála, að einn af þeim þáttum, kannske stóru þáttum, í þeim vandkvæðum að byggja upp á hinum ýmsu fámennari stöðum úti um landið er skorturinn á því að koma upp viðunandi íhúðarhúsnæði. Og það hefur verið ósk æðimargra og allflestra, að ég held, sveitarstjórna víðs vegar í kringum landið, að rétt yrði hjálparhönd í fyrirgreiðsluformi til uppbyggingar á íbúðarhúsnæði, á vegum sveitarfélaga. Þarna er vissulega komið allverulega og mjög myndarlega til móts við þessar óskir. Eins og vitnað var í hér áðan, gerði hinn margumtalaði stjórnarsáttmáli vissulega og gerir ráð fyrir slíkri aðstoð. Og ég skal láta það verða mín síðustu orð að þessu sinni, að ég fagna því heils hugar, að þetta mál sér hér dagsins ljós, og ég vænti þess fastlega, að það verði afgreitt á þessu þingi, þannig að hin fámennari sveitarfélög úti á landsbyggðinni þurfi ekki lengur að bíða eftir því að geta farið að notfæra sér þá sérstöðu og þau auknu réttindi, forréttindi, sem ég vil kalla svo, sem þéttbýlið hér á Reykjavíkursvæðinu hefur nú notið í nærri 8 ár.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umr., en ég vildi aðeins taka til máls við 1. umr. um það frv., sem hér liggur fyrir. Það er áreiðanlega mikið til í því, sem kom fram hjá hv. þm. Karvel Pálmasyni, að húsnæðismálin eru eins og sakir standa verulegur þröskuldur í vegi þess að jafna byggðaþróun í landinu, og flestir hv. þm. vilja a. m. k. í orði kveðnu stuðla að aukinni byggðaþróun. Við þurfum að gera okkur ljóst, að það eru mjög breyttir tímar nú á síðustu árum. Eftir áfallaárin 1967 og 1968 var mikið atvinnuleysi í landinu, og vegna sérstöðu atvinnulífsins á landsbyggðinni varð þar enn þá meira atvinnuleysi en hér á þéttbýlissvæðinu. Nú hefur hins vegar góðæri ríkt um nokkurra ára skeið, og allir hafa næga atvinnu, en þá koma önnur atriði til, sem mismuna mönnum eftir búsetu í landinu, og þá eru húsnæðismálin þar mjög ofarlega á blaði. Það er einu sinni svo, að verð hækkar miklu meira á íbúðarhúsnæði á höfuðborgarsvæðinu heldur en annars staðar á landinu. Fólk vill gjarnan festa þar fé í íbúðum, og þeir, sem hyggjast flytja af landsbyggðinni, jafnvel þótt ekki sé fyrr en síðar, reyna að festa fé í íbúðarhúsnæði á höfuðborgarsvæðinu. En þessu er alveg öfugt farið, ef eitthvert ungt fólk t. d. kennarar eða aðrir slíkir menn, vill flytjast til landsbyggðarinnar. Þá vill fólk ógjarnan fara að gera það með því að koma þar yfir sig húsnæði, sem það jafnvel getur illa losnað við, a. m. k. ekki fyrir skaplegt verð. Þessar markaðsaðstæður í sjálfu sér verka alveg í eina átt og alveg sérstaklega þegar svo er ástatt á öðrum sviðum í þjóðfélaginu eins og núna. Þess vegna tel ég, að það sé mjög brýn nauðsyn á því nú að taka þennan þátt byggðamálanna mjög til athugunar. Það kann að vera, að þetta frv. sé verulegt skref í þessa átt. Ég hefði þó gjarnan viljað að í því væru ákvæði, sem auðvelduðu fólki að eignast eigin íbúðir, en það væri ekki fyrst og fremst miðað við leiguhúsnæði, og fleiri hliðar þessa máls væru teknar þar til athugunar, svo sem hugmyndir, sem fram hafa komið um verðtryggingu íbúðarhúsnæðis á hinum ýmsu svæðum landsins. Í frv., sem hv. þm. Þorvaldur Garðar Kristjánsson hefur flutt í Ed., er slíkum hugmyndum hreyft. En það kann að vera, að það sé svo víða, að leiguhúsnæði þurfi einnig að koma til, og því tel ég rétt að skoða þetta frv. með athygli og hvort ekki sé rétt að koma þar inn í fleiri hugmyndum um að auka íbúðarhúsabyggingar á landsbyggðinni. Nýlega hafa verið gerðar um það skýrslur, hvernig fé frá húsnæðismálastjórn og öðrum þeim sjóðum, sem lána til húsnæðismála, - opinberum sjóðum í landinu, - hvernig það fé skiptist milli kjördæma, og það sýnir sig, að þar er mjög misskipt. Það er t. d. svo mikill munur á, að á hvern íbúa er 3–4 sinnum, að mig minnir, minna fjármagni varið til íbúðarhúsabygginga á Vestfjörðum heldur en hér á höfuðborgarsvæðinu. Það er því alveg ljóst, að þessi mál þarf mjög að kanna, og að því leyti til tel ég þetta frv. vera allrar athygli vert, þó að í því þyrfti að koma inn á miklu fleiri leiðir en í frv. eru. Ég vil svo að lokum aðeins leiðrétta þann misskilning, sem kom fram í ræðu hv. þm. Karvels Pálmasonar. Hann taldi, að fyrrv. valdhafar hefðu ráðið Breiðholtsframkvæmdum í Reykjavík. Hann ætti að vita það sem aðili að launþegasamtökum, að þessar framkvæmdir voru ákveðnar í samningum milli launþega og ríkisstj. Það má segja að þessar framkvæmdir hafi verið gerðar á ábyrgð beggja þessara aðila, og ég fæ ekki séð, að það hafi út af fyrir sig verið spor aftur á bak, heldur hefði þurft að stíga þetta skref víðar á landinu og efla þannig íbúðarhúsabyggingar í öllu landinu, eins og hér var gert á þessum tíma.



Herra forseti. Ég vil fagna sérstaklega þessu frv. Ég hef verið þeirrar skoðunar og látið í ljós oftar en einu sinni á undanförnum árum, að það standi ýmsum byggðarlögum úti um landið mjög fyrir þrifum, að þar er svo sem ekkert leiguhúsnæði að fá. Það hefur verið mín skoðun, að ekkert pláss gæti tekið eðlilegum vexti, nema þar sé hægt að fá leiguhúsnæði, talsvert leiguhúsnæði, af þeirri einföldu ástæðu, að menn eru ekki ætíð reiðubúnir að koma sér upp eigin húsnæði, þegar þeir setjast að, kannske til reynslu, og fleira hefur komið þarna til. Mér sýnist hér vera stefnt í það að gera þarna verulega úrlausn og vil því lýsa sérstöku fylgi mínu við þetta mál og leggja áherzlu á, að það yrði greitt þannig fyrir því, að það gæti orðið að lögum nú á þessu þingi. Það sýnist mér vera afar stórfellt atriði. Og þó mundi það nú líklega varla geta orðið, nema menn stilltu sig um að blanda inn í þetta öðrum málum, sem kannske væru flóknari í meðferð en þetta, sem hefur hlotið svo góðan undirbúning, - þetta atriði húsnæðismálanna. Það liggur í loftinu, að ekki sé langt eftir þingtímans, og ég vil þess vegna skora á alla velunnara málsins að vinna að því að drífa þetta frv. hæstv. ríkisstj. í gegn nú fyrir þinglokin og blanda ekki inn í það neinu því, sem kynni að geta tafið málið.



Herra forseti. Hér hafa svo margir ágætir ræðumenn lagt gott til málanna. að ég hef í rauninni litlu við það að bæta. Ég vil þó sérstaklega þakka hæstv. félmrh. fyrir ágætt framsöguerindi, þar sem hann skýrði efni þessa frv. og innihald. En þar sem komið hefur hér til tals að jafna byggðaþróunina í landinu, vildi ég aðeins segja, að það hefur verið ákaflega mikið talað um jafnvægi í byggð landsins, svo að það hefði átt að vinna að því að minnka þensluna héðan á Reykjavíkursvæðinu og gera meira í staðinn fyrir landsbyggðina. Það hefur ekki verið gert. Venjulegur húsbyggjandi í Reykjavík hefur verið settur við alveg nákvæmlega sama borð og fólkið úti á landi, þannig að þar hefur byggðasjónarmiðið ekki verið haft efst í huga, þ. e. a. s. húsnæðismálalánin hafa verið jafnhá alls staðar. Þau hafa meira að segja verið langtum betri varðandi þær framkvæmdir, sem kenndar eru við Breiðholt. Og eins og kom áðan fram hjá hv. þm. Lárusi Jónssyni, þá var það að vísu útkoma úr samningum verkalýðsfélaganna hér syðra, en mér finnst það nokkuð einkennilegt, ef verkalýðshreyfingin vill vera í fararbroddi í því verki að stuðla að aukinni stækkun Stór-Reykjavíkursvæðisins á kostnað landsbyggðarinnar. Það er þannig nú, að heildarfjármagnið, sem Húsnæðismálastofnunin hefur á þessu ári til ráðstöfunar, er um 1200 millj. Af þessum 1200 millj. fara 400 millj. strax í framkvæmdir í Breiðholti, 1.50 millj. til þeirra verktaka, sem þegar er búið að semja við, 105 millj. í yfirdrátt í Seðlabankanum, 380 millj. í seinnihlutalán, sem búið er að taka fyrri hlutann af áður, og svo mætti lengur telja, þannig að það eru ekki nema 29 millj. eftir, þegar allt þetta hefur verið talið, og Breiðholtsframkvæmdirnar hafa vissulega verið allmikill baggi á sjóðnum. Ég hef lengi haft þá skoðun, að það hefði verið skynsamlegast til þess að hjálpa fólki til að setjast að úti á landi og gera það æskilegra, að menn byggðu þar hús. að húsnæðismálalánin yrðu jafnvel hærri til fólks, sem væri að byggja úti á landi, heldur en þeirra, sem eru að byggja í þéttbýlinu. Þetta er alls ekki nein frumleg hugmynd og er víða í „praxis“ í útlöndum, þar sem verið er að vinna á móti óeðlilegri stækkun höfuðborga, að þar eru lægri lán veitt til mestu þéttbýliskjarnanna en hærri til þeirra, sem eru úti á landinu. Ég veit ekki. hversu almennt þetta er, og get þess vegna ekki nefnt mörg einstök dæmi. Að mínu áliti er hér hreyft mjög mikilsverðu máli, sem maður var reyndar orðinn mjög langeygður eftir, máli sem leyst gæti einn mikilvægan þátt þessara margumtöluðu byggðamála. Lög um byggingu verkamannabústaða hjálpa sveitarfélögunum til þess að leysa vanda efnaminna fólks, og reyndar gerir þetta frv. það líka. Það er staðreynd, að það hefur verið ákaflega erfitt að fá ýmiss konar fólk til starfa úti á landi, þ. e. sérmenntað fólk hvers konar, og það hefur staðið bæjunum mjög fyrir þrifum, kauptúnum og kaupstöðum úti á landi, að fá ekki slíkt fólk til sín, vegna þess að framboð á íbúðarhúsnæði hefur verið mjög lítið í þessum bæjum, þar sem byggingarlag er með allt öðrum hætti heldur en gerist hér á höfuðborgarsvæðinu. Ég vona, að byggingarsjóður ríkisins geti ráðið við að fjármagna þessar framkvæmdir, en verður sjálfsagt erfitt þessi fyrstu tvö ár, meðan Breiðholtsframkvæmdirnar verða enn í gangi, en vonast til þess að vel gangi að fjármagna þetta, svo að byggingarnar geti farið í gang af fullum krafti. Ég verð að segja það að lokum, að mér er það vissulega mjög mikið áhugamál landsbyggðarinnar vegna, að þetta mál verði eitt þeirra mála, sem koma til með að hljóta afgreiðslu á þessu þingi.



Herra forseti. Ég sé ástæðu til þess að þakka þær einróma góðu undirtektir, sem frv. hefur mætt nú við 1. umr., og vil láta í ljós þá ósk, að framhaldið verði, að það fái greiðan gang í gegnum þingið og hljóti afgreiðslu nú fyrir þinglokin. Málið er það einfalt í sniðum, að ef ekki verður blandað inn í það óskyldum atriðum eða öðrum atriðum, þá á að vera hægt að skoða það rækilega og veita því fulla afgreiðslu. Það var kastazt á orðum áðan um það, hvers vegna Breiðholtsframkvæmdirnar væru búnar að standa yfir svo lengi, og taldi einn ræðumaður, að það væri búið að standa of lengi, að fólk nyti þeirra sérréttinda. Verkalýðshreyfingin samdi um þessar framkvæmdir við Reykjavíkurborg og ríkisstj. þáv., og það er rétt, að það var samið um það, að þessar 1250 íbúðir skyldu byggðar á skemmri tímabili en orðið hefur. En ég held að það sé ekki við neinn að sakast, þó að það hafi tekið lengri tíma. Það urðu tæknilegir erfiðleikar í byrjun á þessari framkvæmd, en þegar á leið tímabilið, fór svo, að sú stóriðja, sem notuð var við þessar byggingarframkvæmdir, naut sín æ betur og betur, og nú er svo komið, að kerfið skilar einni íbúð á virkum degi. Það er á þriðja hundrað íbúðir, sem þetta kerfi getur skilað á ári núna. Og nú eru þetta óumdeilanlega góðar íbúðir. Ég held því, að þessi samningur hafi verið merkilegur á sinni tíð. Hann hefur valdið því, að ný vinnubrögð voru tekin upp við húsbyggingar hér á Reykjavíkursvæðinu og langt út yfir þessa framkvæmd eina, og þessi framkvæmd hefur orðið til þess að draga að verulegu leyti úr vaxandi byggingarkostnaði. Það er viðurkennt af hlutlausum byggingarmönnum, sérfræðingum á húsnæðismálasviðinu, og ég held, að það muni þess vegna allir fagna því, að þessi spor voru stigin. Það gleymist fljótt, að það hefur tekið nokkru lengri tíma, og er ekki aðalatriði málsins. Hér var nefnt áðan af síðasta hv. ræðumanni að tekjur húsnæðismálakerfisins væru um 1200 millj. á ári, og það er rétt. Af þessu færu í Breiðholtsframkvæmdirnar um 400 millj., og það er líka rétt, rúmar 400 millj. Nú vita allir, að það býr meira en þriðji hluti landsmanna í Reykjavík, svo að þótt 400 millj. fari í þetta, þá er það lægri hlutfallstala en íbúatala Reykjavíkur miðað við landsbyggðina alla. Verkamannabústaðir hafa ekki verið byggðir hér nú s. l. 3 ár. Hins vegar er Reykjavíkurborg nú að undirbúa allmyndarlegt átak í byggingu verkamannabústaða frá og með næsta ári og ætlar sér þá að notfæra sér einmitt þá tækni, sem við höfum notað við Breiðholtsbyggingarframkvæmdirnar, og þá munu byggingar verkamannabústaða taka við hér í Reykjavík af Breiðholtsframkvæmdunum, þegar þeim lýkur eftir ár eða svo. Ég held, að menn megi ekki gleyma því, að önnur sveitarfélög áttu líka kost á sömu kjörum og Breiðholtsframkvæmdirnar veita. Það er aðeins eitt, sem gerir það torveldara, og það er, að þessum tækninýjungum við byggingu verður ekki komið við í fámennum sveitarfélögum, og Reykjavík hafði bezta aðstöðu til þess að framkvæma þetta að því leyti. Hér var hægt að taka í notkun stórvirk vinnutæki og vélar, sem ekki varð komið við öðruvísi en í sambandi við staðlaðar byggingarframkvæmdir í stórum stíl. Það er aðeins á örfáum stöðum á landinu, sem hefði verið hægt að gera það með árangri. Aðeins eitt atriði í viðhót. Það var minnzt á, að það væri kannske galli á þessu frv., að hér væri um leiguíbúðir að ræða, en ekki íbúðir til einkaeignar. Ég álít, að megintilgangurinn með frv. sé einmitt sá að komast út fyrir það, að eftirspurn einstaklinga á stöðunum ráði því, hvort fáar eða margar íbúðir eru teknar fyrir til byggingar. Það þarf annað frumkvæði að koma til, og þar er sveitarstjórnin sá eini aðili, sem getur metið þörfina, og telji sveitarstjórn, að hún þurfi að hafa 5 eða 10 íbúðir umfram það, sem menn hafa viljað ákveða sig til að gerast kaupendur að, þá er það eini aðilinn, sem getur ráðizt í að byggja slíkar íbúðir og hafa þær til taks til þess að fullnægja þessari þörf. Ef um einkaeignaríbúðir væri að ræða, væru hagkvæmustu kjörin fyrir einstaklingana á stöðunum að halla sér að byggingu verkamannabústaða. Það er alveg óumdeilanlegt. Töflurnar hérna, sem veðdeild Landsbankans hefur reiknað út, sýna það, að hagfelldustu kjörin, þegar upp er staðið, eru þau, sem verkamannabústaðaákvæðin veita. Ég held, að menn verði að átta sig á því, að einmitt það að hafa þetta leiguíbúðir, sem sveitarstjórnirnar byggi, selji síðan einstaklingum án milliliðagróða, þá er frumkvæðið sett í hendur þessara aðila, sem geta látið íbúðirnar koma fyrst og fólkið á eftir. Slíkt verður ekki leyst með einkaeign íbúða. Síðan eiga einstaklingarnir, sem festast í sveitarfélaginu, þess kost að verða eigendur íbúðanna. Kjörin eru hins vegar algerlega sambærileg við það bezta, sem vitnað hefur verið til, þó að það jafnist ekki, þegar til lengdar lætur, á við kjörin um verkamannabústaði.



Herra forseti. Aðeins örstutt. - Ég vildi í sambandi við ræðu hv. 5. þm. Sunnl. taka mjög undir það, sem hann sagði, að ég lít svo á og það er mín skoðun, að það ættu að vera hærri lán á landsbyggðinni til íbúðabygginga heldur en á höfuðborgarsvæðinu. Það er kannske matsatriði, hvaðan þetta fjármagn ætti að koma, hvort það ætti að koma úr byggðasjóði eða hvort það ætti að koma úr hinu almenna húsnæðislánakerfi, en ég held, að þetta sé einmitt eitt atriði, sem þyrfti að kanna í sambandi við það, þegar húsnæðismál landsbyggðarinnar eru tekin sérstaklega á dagskrá, eins og gert er í þessu frv., en um það er ekkert í því. Ég vil svo undirstrika enn og aftur, að ég held, að það komi fyllilega til álita, að það þurfi að byggja leiguhúsnæði á landsbyggðinni, en meginstefnan eigi að vera sú, að það eigi að auðvelda fólki fram yfir það, sem annars staðar er gert, að eignast þar íbúðir. Og ég er alveg viss um, að við hæstv. félmrh. erum alveg sammála um það. Svo vil ég aðeins að lokum, af því að hann vék og eins hv. 5. þm. Sunnl. að skiptingu á fjármagni eins og nú er á milli kjördæma, vekja athygli á því, að á þskj. 383, í till. okkar sjálfstæðismanna um auknar ráðstafanir til hagkvæmrar byggðaþróunar, er á þskj. 3 sýnt nákvæmlega, hvernig þessi skipting er á árunum 1971 og 1972. Og til þess að tefja ekki hv. d. nema í góðu hófi skal ég lesa hér upp, hvernig árið 1972 kemur út, og þá les ég upp framlag á hvern íbúa, bæði frá stofnlánadeild landbúnaðarins og frá Húsnæðismálastofnuninni, þ. e. a. s. þessum tveim aðilum, sem aðallega lána fé til íbúðabygginga í landinu. Þannig eru tölurnar 1972: Það eru 5819 kr. í Reykjavík, 6360 í Reykn., 2760 í Vesturl., 2061 í Vestf., Norðurl. v. 3559, Norðurl. e. 4718, Austf. 3570 og Suðurl. 4761 kr. Það er sem sagt þrisvar sinnum minna fjármagn á íbúa, sem fer til íbúðabygginga miðað við íbúa á Vestfjörðum, heldur en þar sem það er hæst, þ. e. a. s. í Reykjaneskjördæmi.



Herra forseti. Ég get tekið undir nokkuð af því, sem hv. síðasti ræðumaður sagði. En það er aðeins í sambandi við það, þegar hann er að tala um, að auka þurfi eignarhúsnæði einstaklinganna. Ég lít svo á, að þetta frv. miði að því. Það verður að vísu til að byrja með háð frumkvæði og samþykki viðkomandi sveitarstjórnar, en í framtíðinni og vonandi eftir tiltölulega stuttan tíma getur þarna verið um sjálfseignarhúsnæði viðkomandi einstaklinga að ræða, og það breytir miklu. En svo í sambandi við það, sem hæstv. félmrh. sagði um verkamannabústaðakerfið, það er alveg rétt, eins og ég sagði áðan, það er hagkvæmasta byggingarkerfið til þess að byggja eftir. Það er enginn vafi á því. En gallinn er bara sá við það kerfi, eins og það er núna sniðið, að þar ráða ekki einstaklingarnir því, hvort verður byggt eða ekki byggt. Það var með breytingum frá 1970 lagt á herðar viðkomandi sveitarstjórna, sem sennilega, eins og kannske er eðlilegt, hafa mismunandi viðhorf til þessara mála, hvort farið verður út í framkvæmdir eða ekki. Þess vegna er ekki um að ræða, að einstaklingarnir sem slíkir taki ákvörðun um það, hvort þeir byggja eftir því kerfi eða ekki. Það verður fyrst og fremst á valdi sveitarstjórnanna, hvaða viðhorf þær hafa til þessara mála á hverjum tíma. En hitt er rétt, að það kerfi er langhagkvæmast fyrir íbúðabyggjendur. Og ég tek undir það, sem hér hefur komið fram og kom fram hjá hv. síðasta ræðumanni, - en þess hefðu hans flokksbræður mátt minnast fyrr, - að það hefði fyrr mátt taka upp þá stefnu að veita hærri íbúðalán til íbúðabyggjenda úti um landsbyggðina. En það er alveg rétt, það ætti að gera það og hefði fyrir löngu átt að vera búið að því.

Félmrh. (Hannibal Valdimarsson) : Herra forseti. Ég verð að játa, að erfiðleikum væri það bundið að hafa mismunandi hagstæð lánakjör til húsnæðismála eftir því, hvar menn væru búsettir á landinu. Það yrði ekki gott að binda slíkt misrétti í lögum, það verð ég að játa.  Hins vegar finnst mér alveg fáránlegt að koma með tölur og töflur, eins og hér voru lesnar upp áðan, ef þær eiga að sýna nokkuð, þar sem sýnt er fram á, að það komi mismunandi krónutala á íbúa í ýmsum héruðum landsins, þegar byggt er á því að svara þeim umsóknum, sem berast um íbúðarhúsnæði, og þeim er fullnægt eftir því sem ég bezt veit, úr öllum byggðum landsins, nema helzt Reykjavík, þar er skortur á því, að húsnæðislánaþörfinni sé fullnægt og húsnæðisleysi, húsnæðisskortur meiri hér en annars staðar á landinu. Dettur nokkrum í hug, að það svaraði nokkrum tilgangi, að sama krónutala kæmi í húsnæðislánum á mann á Siglufirði á móts við t. d. vaxandi kaupstað eins og t. d. Kópavog eða kauptúnið í Garðahreppi. Þessar tölur eru einber vitleysa, og ég veit ekki, til hvers menn eru að slá þessu upp í töflur. Vitanlega verður að svara þeirri þörf fyrir byggingar, sem er á hverjum stað, og reyna að mæta þeim sjónarmiðum. En hér á engin jafnaðarkrónutala á haus við.

Menntmrh. (Magnús T. Ólafsson) : Herra forseti. Málið, sem liggur fyrir hv. d. á þskj. 3, eins og það var lagt fram, og á þskj. 485 með áorðnum breytingum eftir meðferð í Ed., er samið af n., sem skipuð var síðla árs 1971 til þess að semja frv. til l. um hlutdeild ríkisins í byggingu og rekstri barnaheimila. Það er ekki vonum fyrr, að efnt er til löggjafar um hlut íslenzka ríkisins í því að koma upp í landinu á þéttbýlisstöðum kerfi dagvistunarheimila fyrir börn innan við skólaaldur. Um það er ekki lengur deilt, eins og var hér á árum fyrr, að þessi heimili, þessar stofnanir hafa þýðingarmiklu uppeldishlutverki að gegna í því borgarsamfélagi, sem vistar nú vaxandi hluta íslenzku þjóðarinnar. Það er einnig augljóst orðið, að félagsleg þýðing dagvistunarheimila og þjóðhagsleg fer einnig vaxandi. Í samræmi við þau sjónarmið, sem nú eru ríkjandi í þessum málum, hefur n. talið rétt að móta þá framtíðarstefnu, að öll börn innan skólaaldurs eigi þess kost að njóta dvalar hluta úr degi eða daglangt á dagvistunarheimilum á einhverju aldursskeiði, áður en skólaganga þeirra hefst, og er þetta óháð því, hvort foreldrar vinna báðir utan heimilis. Hér er ekki verin að gera því skóna, að dagvistunarheimili komi í stað heimilisuppeldisins, heldur er verið að styrkja heimilisuppeldið með samfélagslegum þætti. Það er verið að veita foreldrunum aðstoð við uppeldi barna sinna á þann hátt að veita þeim aðgang að vistun barna sinna á stofnunum, þar sem uppeldismenntað fólk annast þau hluta dagsins. Með þessum hætti vinnst hvort tveggja í senn, að stuðlað er að heppilegum uppeldisáhrifum á börnin og öryggi þeirra aukið, því að reynslan er sú, að þar sem ekki er aðgangur að dagvistunarstofnunum, er gatan að verulegu leyti leiksvæði barna þann tíma, sem þau eru utan heimilis. Þá er annað atriði ekki þýðingarminna, að foreldrar eigi þess kost að koma börnum sinum til vistunar á dagvistunarstofnanir einhvern hluta dags í því skyni, að foreldrar báðir geti stundað atvinnu eða nám, að ekki sé þannig í pottinn búið, að annað hvort þeirra hljóti að dvelja á heimili við barnagæzlu. Þetta er ómissandi þáttur í framkvæmd allra ákvæða og fyrirheita um jafnrétti kynjanna, því að eins og allir vita, hefur það verið ríkjandi venja í íslenzku þjóðfélagi eins og öðrum skyldum, að þurfi foreldrarnir um að velja vegna umönnunar barna, að aðeins annað stundi atvinnu í tekjuöflunarskyni eða afli sér starfsréttinda með námi, þá er það faðirinn, sem þess nýtur, en móðirin, sem gætir barnanna á heimilinu. Ekki þarf að fjölyrða um það, hverja þjóðhagslega þýðingu það hefur, að báðir foreldrar hafi aðstöðu til að sinna störfum utan heimilis og geti vitað börn sín örugg í góðri gæzlu þann tíma dagsins, sem þau eru bundin við störf eða nám fjarri heimilum. Loks hefur borið á því, að vegna þess að skortur hefur verið á dagvistunarheimilum, hefur jafnvel þurft að vista börn á vistheimilum, þar sem gert er ráð fyrir dvöl allan sólarhringinn án þess að slíks hafi í raun og veru verið brýn þörf að öðru leyti. En þetta er að allra dómi neyðarúrræði, og ekki á að eiga sér stað, nema einskis annars sé kostur, að slíta börn á viðkvæmum aldri með öllu úr sambandi við heimili og foreldra. Í því frv., sem hér liggur fyrir, er gert ráð fyrir styrk ríkisins til að koma upp dagvistunarheimilum, sem greinast aðallega í þrjár gerðir. Þar er um að ræða dagheimili ætluð börnum frá þriggja mánaða aldri til skólaskyldu og þar sem börnin dvelja a. m. k. 5 stundir dag hvern. Í öðru lagi er um að ræða leikskóla. Þeir eru sniðnir fyrir börn frá tveggja ára aldri fram til skólaskyldu, en þar er ekki gert ráð fyrir lengri dvöl dag hvern en 3–4 klukkutíma. Loks eru skóladagheimili. Þar er starfsemin mjög svipuð og á dagheimilum, að því viðbættu, að börnunum er búin aðstaða til heimanáms og veitt hjálp til að búa sig undir skólanámið. Í frv. eru ákvæði um, hverjar kröfur skuli gera til starfsemi þessara heimila, til starfsfólks þeirra, til húsakynna og til búnaðar, bæði innanhúss og á leiksvæðum. Ég mun svo ekki, herra forseti, hafa fleiri orð um frv. að svo komnu máli. Ég vil aðeins láta í ljós þá ósk, að hv. d. sjái sér fært að afgreiða málið á þessu þingi og vil leyfa mér að leggja til, að því sé að þessari umr. lokinni vísað til 2. umr. og hv. menntmn.



Herra forseti. Frv. þetta er flutt eingöngu í því skyni að breyta einu ártali til leiðréttingar. Allshn. er sammála um að mæla með því, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Það eru nokkur atriði, sem ég vil nefna við þessa 1. umr. í hv. Nd. um frv. til l. um hlutdeild ríkisins í byggingu og rekstri dagvistunarheimila. Hér er vissulega hreyft við merkilegu máli, sem ég tel sjálfsagt, að nái fram að ganga, en ég vil eins og ég sagði áðan, nefna nokkur atriði, sem einkum snerta sveitarfélögin. Í fyrsta lagi vil ég finna að því, hvernig mál þetta er undirbúið. Þetta er mál, sem snertir mjög sveitarfélögin í landinu, en frv. er samið af n., sem ráðh. skipaði án nokkurrar samvinnu við samtök sveitarfélaganna í landinu, þótt, eins og ég sagði, um sé að ræða efni, sem sveitarfélögin láta sig mjög varða. Ég vil einnig nefna það, að þetta frv. gengur allmjög í öfuga átt við þær óskir, sem sveitarfélögin hafa látið í ljós varðandi verkaskiptingu milli ríkis og sveitarfélaga. Þarna er um að ræða, að sveitarfélagið og ríkið taka sameiginlega þátt bæði í stofnkostnaði og rekstri þessara dagvistunarheimila. Sveitarfélögin í landinu hafa ályktað, bæði á landsþingum og fulltrúaráðsfundum, um þessi efni, að gerð verði gleggri skil á verkaskipting unni, og þetta er eitt dæmi um málaflokk, sem sveitarfélögin telja að eigi algerlega að vera í höndum þeirra. Ég teldi eðlilegra, að ríkisvaldið tæki engan þátt í rekstrarkostnaði dagvistunar heimila, en ekki séu settar upp flóknar endurgreiðslureglur um hlutdeild ríkissjóðs í rekstrarkostnaði þessara heimila, eins og gert er ráð fyrir í frv. Það er grundvallaratriði í skoðunum sveitarstjórnanna varðandi skiptingu verkefna milli ríkis og sveitarfélaga, annars vegar, hvort framkvæmdin varðar öll sveitarfélögin jafnt, og hins vegar, hvort staðarþekking eigi ekki að skipta mestu máli, þegar um er að ræða verk, sem sveitarfélögin ein annast. Landsþing sveitarfélaganna hafa ályktað, að það væri talið eðlilegt, að ríkisvaldið hefði með höndum ýmis verkefni, sem vörðuðu alla landsmenn nokkurn veginn jafnt og kölluðu ekki á staðarþekkingu eða bein náin tengsl við borgarana. Með sama hætti hefur verið talið eðlilegt, að sveitarfélögin hefðu með höndum verkefni, sem væru mismunandi í hinum ýmsu sveitarfélögum, verkefni, sem væru staðbundin, og verkefni, þar sem bein náin tengsl við borgarana væru nauðsynleg eða eðlileg, og meðal slíkra verkefna hafa verið talin ýmis félagsmál, svo sem umönnun borgaranna á öllum aldri, barnaverndarmál, dagvistunarstofnanir, æskulýðsstarfsemi, heimilishjálp og umönnun við aldraða, þ. á m. bygging og rekstur elliheimila, félagsstarfsemi fyrir aldraða og heimilishjálp. Þær till., sem settar hafa verið fram af hálfu sveitarfélaganna, hafa þó ekki falið það í sér, að ríkisvaldið væri útilokað frá afskiptum af þessum málum. Það hefur verið talið eðlilegt, að ríkisvaldið hefði yfirumsjón með málaflokkum sem þessum, sem ég taldi upp, eins og öðrum málefnum sveitarfélaganna, m. a. því að setja lög um skipan þessara mála að höfðu samráði við sveitarfélögin. Stjórn Sambands íslenzkra sveitarfélaga hefur ályktað um þetta mál sérstaklega og er mótfallin þeirri meginstefnu, sem fram kemur í þessu frv., þ. e. a. s. að bygging og rekstur þessara stofnana verði sameiginlegt verkefni ríkisins og sveitarfélaganna. Stjórnin hefur talið ýmis vandkvæði á slíkri skipan og byggir þar á áþreifanlegri reynslu varðandi slíkt fyrirkomulag á fjölmörgum sviðum. Það er hætt við, ef þetta frv. verður samþ. óbreytt, að þá verði stofnað til óþarflegra flókinna samskipta ríkis og sveitarfélaga, og það er ástæða til að ætla, svo að bent sé t. d. á 15. gr. frv., að það sé til þess fallið, að dregið verði úr framkvæmdum sveitarfélaga og frjálsra félagasamtaka á þessu sviði. En slíkt hefur þó áreiðanlega ekki verið ætlunin, ef litið er á grg. frv. Hins vegar vil ég taka það skýrt fram, að meðan tekjustofnum sveitarfélaga er svo komið sem nú er, þá tel ég ekki annað fært en að styðja þetta frv., vegna þess að sveitarfélögin í landinu eru þannig sett fjárhagslega, að þau geta ekki tekið á sig miklar kvaðir eða aukið mjög framkvæmdir á þessu sviði frá því sem nú er. Þessi atriði vildi ég láta koma fram við 1. umr. þessa máls.



Herra forseti. Ég vil lýsa ánægju minni yfir því, að þetta frv. skuli nú vera komið til þessarar hv. deildar til fyrirgreiðslu og að meðferð þess í hv. Ed. skyldi í engu hafa breytt meginstefnu þess. Hér er um mjög merkilegt mál að ræða, og hafa margir beðið þess með óþreyju, að úr rættist í dagvistunarmálum fyrir börn, bæði hér í Reykjavík og annars staðar. Þegar n. starfaði að undirbúningi þessa frv., varð hún vör við mikinn áhuga sveitarfélaga úti á landi og sannfærðist um, að þörfin væri ekki síður þar en hér á Stór-Reykjavíkursvæðinu. Hér er þá auðvitað um að ræða kaupstaði og sveitarfélög, þar sem atvinnulífi er svo háttað, að mjög mikið er undir því komið, að þau geti notfært sér vinnuafl kvenna á staðnum. Hér við 1. umr. ætla ég ekki að tefja störf þessarar hv. deildar. Ég vil aðeins koma inn á þau atriði, sem hv. þm. Ólafur G. Einarsson nefndi hér áðan, þar sem hann fann að störfum þeirrar n., sem undirbjó þetta frv. Ég vil upplýsa það, og mig minnir, að það komi fram í grg., að n. skrifaði öllum sveitarfélögum, þar sem vitað var til, að dagheimili eða leikskólar væru starfandi, og bað þau um að veita ýmsar upplýsingar, sem gætu orðið n. leiðarljós. Svör bárust frá mörgum, sumir svöruðu hins vegar ekki. En það er rétt, að það kom fram í einstaka bréfi, að heppilegra væri, að sveitarfélög sæju ein um reksturinn, og ég vil, vegna þess, sem hv. þm. Ólafur G. Einarsson las áðan úr umsögn Sambands íslenzkra sveitarfélaga, nota þetta tækifæri til þess að skýra að nokkru þau sjónarmið, sem vöktu fyrir n. Hv. þm. sagði, að þetta væri mál, þar sem staðarþekking eða bein náin tengsl við almenning hlytu að ráða nánast öllu í ákvarðanatekt varðandi þessi mál. Ég fæ ekki séð, að þetta frv. taki í neinu frumkvæði af sveitarfélögum. Það eru sveitarfélögin sjálf, sem eiga að hafa frumkvæði að því að ákveða, hvort reisa skuli dagheimili og reka þau, og þau sækja síðan um styrk til ríkisins. Sveitarfélög geta líka gert þetta alveg upp á sitt eindæmi, ef þau vilja það og treysta sér til þess. Ég held að þessi afstaða Sambands íslenzkra sveitarfélaga byggist líka á grundvallarmisskilningi. Þegar menn telja dagvistunarmál til þeirra mála, þar sem sveitarfélögin eigi að ráða mestu um, þá eru menn að flokka dagvistunarheimili eingöngu til félagsmála. Ég vil benda hv. þm. á, að þetta frv. er lagt fram af hæstv. menntmrh. og málin heyra undir menntmrn., ekki félmrn. Þeir, sem starfa að þessum málum, leggja áherzlu á, að hér sé um menningarmál að ræða, ekki einvörðungu félagslega hjálp, sem eigi að bæta mönnum upp eitthvað, sem þeir hafi ekki, heldur þvert á móti er dagvistunarheimilum ætlað að aðstoða heimilin við uppeldi á menningarlegum grundvelli. Ég vil enn fremur í lokin benda á, að styrkur ríkisins varðar fleira en sveitarfélög. Það er gert ráð fyrir því, að ríkið geti veitt bæði byggingar- og rekstrarstyrki til annarra aðila, svo sem starfsmannafélaga, húsfélaga, og það yrði því mjög miður farið, ef menn legðust gegn því, að ríkið legði þessum aðilum til rekstrarstyrki, þar sem þeir hafa ella enga tryggingu fyrir því að fá slíkan styrk frá sínu sveitarfélagi. Ég vil að lokum, herra forseti, undirstrika ánægju mína með það, að frv. skuli fram komið. Ég á sæti í þeirri n., sem mun fjalla um frv., og mun gjöra mitt til þess, að það fái mjög greiðan framgang hér í deildinni fyrir þinglok.



Herra forseti. Ég þarf að leiðrétta hv. 4. landsk. Ég var ekki að finna að störfum n., alls ekki. Ég var að finna að því, hvernig n. var skipuð. Það var ekki haft neitt samráð við sveitarfélögin í landinu, en hitt er mér kunnugt, að n. skrifaði sveitarfélögunum, og það er að sjálfsögðu þakkarvert. Þetta vildi ég leiðrétta. Í sambandi við það, sem hv. þm. sagði, að afstaða Sambands íslenzkra sveitarfélaga byggðist á grundvallarmisskilningi, það vil ég ekki viðurkenna. Það hefur verið mótuð alveg ákveðin stefna hjá sveitarfélögunum varðandi verkefnaskiptinguna, og ég get ómögulega séð, að sú stefna þurfi að vera í andstöðu við þá stefnu, sem ég tel eðlilegt að væri hjá ríkisvaldinu. Ég nefndi hér áðan, að sveitarfélögin telja eðlilegt, að ríkisvaldið eitt hefði með höndum verkefni, sem vörðuðu alla landsmenn nokkurn veginn jafnt. Þetta verkefni verður ekki flokkað undir það, að það varði alla landsmenn jafnt. Það er fjöldi sveitarfélaga í landinu, og þá á ég að sjálfsögðu við sveitarhreppana, þar sem hvorki er þörf fyrir dagvistunarstofnanir né nokkur grundvöllur fyrir að reka þær. En með þessu framlagi ríkissjóðs taka íbúar þeirra sveitarfélaga að sjálfsögðu þátt í rekstri þessara heimila, sem eingöngu eru eða verða í þéttbýlum sveitarfélögum. Þannig sýnist mér, að þetta sé einmitt verkefni, sem fellur undir þá skoðun sveitarfélaganna í landinu, að það eigi að vera algerlega í höndum þeirra. Það er hins vegar grundvallaratriði, að þau hafi þá tekjustofna til þess að standa undir slíkum framkvæmdum. Ég var ekki heldur að segja, að neitt frumkvæði væri tekið úr höndum sveitarfélaganna. Þau hafa það eftir sem áður. En ef þau ætla að njóta þessa styrks til byggingarframkvæmdanna, geta þau ekki hafið framkvæmdir fyrr en fé hefur verið veitt í fjárlögum og fyrir liggur skriflegt samþykki menntmrn. Það fer svo eftir ákvörðun Alþ. hverju sinni, hversu mikið fé verður veitt á fjárlögum til þessara mála, og það var það, sem ég átti við, þegar ég sagði, að þetta gæti orðið til þess að draga úr framkvæmdum. Þá var einnig nefnt, að þessi styrkur ríkisins varðaði fleiri en sveitarfélögin, og það er alveg rétt, það gerir hann, og það þykir mér mjög gott ákvæði í þessu frv. En ég sé ekki, að það þurfi að verða nokkuð annað upp á teningnum. þótt ríkið taki ekki þátt í rekstrarkostnaðinum, heldur sveitarfélögin. Ég sé ekki annað en sveitarfélögin hlytu að styrkja slík heimili, þó að þau væru í eigu einkaaðila eða félagasamtaka. Ég sé ekkert á móti því, að sveitarfélögin styrktu slíkan rekstur, alveg eins og þau hljóta að greiða með þeim stofnunum, sem þau koma sjálf á fót.



Herra forseti. Þm. Sjálfstfl. hafa mjög átalið meðferð þessa máls í þinginu og þingnefndarmönnum flokksins hefur verið synjað um upplýsingar, sem þeir telja nauðsynlegar og var eðlilegt að yrðu þeim í té látnar, til þess að við gætum haft heildarsýn yfir meðferð þessara mála og í fullum tengslum við það, sem fyrirhugað er og ráðgert er í sambandi við fjárlögin og fjárveitingar til opinberra framkvæmda. Þegar innt hefur verið eftir upplýsingum hér í umr. á þingi, hafa engin svör borizt. Með þessu móti hefur hæstv. ríkisstj. og stjórnarlið gert í raun og veru ókleift að taka nokkurn þátt í afgreiðslu slíks máls með þeim hætti. sem það nú ber að höndum. Ég greiði því ekki atkv.



Ég vil taka fram, að ég hef í sjálfu sér ekkert á móti þeim framkvæmdum, sem eru ráðgerðar í þessu frv., síður en svo. Hins vegar virðist mér framkvæmdaáætlun þessi vera í mótsögn við þá stefnu að lækka útgjöld fjárlaga um 15%, enda liggur ekki fyrir neitt heildaryfirlit um stöðu fjárfestingarsjóða, hvorki útlánafyrirætlanir þeirra né fjáröflun. Mikil atvinna er í landinu og jafnvel skortur á vinnuafli. Því væri ástæða til að koma á nokkru jafnvægi á vinnumarkaðnum með því að efna ekki til verulegra framkvæmda, eins og sakir standa, og þannig óbeint hamla á móti vaxandi verðbólgu og þenslu í þjóðfélaginu. Þess vegna mun ég sitja hjá við atkvgr. um þetta frv.