Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég ætla að víkja að spurningum hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar, sem ég gat því miður ekki svarað áðan því þannig hefur háttað til um nokkurt skeið að ég hef í reynd þurft að vera í báðum deildum. Í fyrsta lagi varðandi 4. gr. frv. um línuveiðar þá hefur verið gert fastlega ráð fyrir því að línuveiðar verði að hálfu undanþegnar aflamarki í janúar og febrúar. Á það hefur verið lögð mjög þung áhersla hér á Alþingi og víðar að svo verði einnig í nóvember og desember. Það eru að sjálfsögðu um það skiptar skoðanir og fulltrúar útvegsmanna og sjómanna hafa heldur mælt því í mót. Ég geri ráð fyrir því í ljósi þess vilja, sem fram hefur komið hér á Alþingi og í sjútvn., að línuveiðar verði undanþegnar að hálfu í janúar og febrúar og nóvember og desember. En ég tel rétt að fram komi einnig í Ed. hvaða vilji sé þar fyrir hendi varðandi það mál. Vænti ég þess að þessi svör við því atriði séu fullnægjandi. Varðandi þorskaflahámark og flutning á þorskaflahámarki í sóknarmarki innan sömu útgerðar þá tel ég ekki mögulegt að hafa slíka reglu eða mismuna útgerðum eftir því hvort nokkur skip eru rekin í sama félagi eða ekki. Það mun aðeins leiða til þess að menn reyni þá að komast fram hjá því með því að sameina fyrirtæki, þannig að það verður ein regla að gilda fyrir öll skip að mínu mati. Það er nú svo að þeir aðilar sem e.t.v. eru hvað mest á móti framsölum og tala mikið um sölu á óveiddum fiski, þeir ræða gjarnan um möguleika á þessum hlut. Ég vildi aðeins upplýsa varðandi úthlutun kvóta 1985 að hann var 250 þús. lestir. Síðan fóru fram leiðréttingar upp á 5 þús. tonn; hálfur línuafli í janúar og febrúar 6 þús. tonn; 5% viðbót 13. maí 12 500 lestir; 10% heimild til tegundabreytinga eru um 15 þús. lestir; veiði smábáta umfram kvóta 14 500 og viðbót vegna sóknarmarks 14 þús. lestir eða samtals milli 316 og 317 þús. lestir. Þetta eru skýringar á þeim breytingum sem hafa orðið og ég vænti þess að það upplýsi nokkuð í sambandi við spurningu hv. þm. að því er þetta varðar. Hann spurði einnig um möguleika á því að binda við landshluta. Ég tel að það sé ekki nein lausn á vandamálum, t.d. að því er varðar smábáta, enda eru þeirra reglur orðnar það sveigjanlegar og rúmar að ég tel að ekki eigi að koma til neinna vandræða og fremur sé ástæða til að hafa áhyggjur af því að þær reglur séu orðnar rýmri en reglur þess flokks sem næstur er fyrir ofan og getur það e.t.v. valdið einhverjum árekstrum. Hv. þm. spurði einnig um það sem hugsanlega væri dregið undan og nefndi upplýsingar í því sambandi. Ég vil ekkert um það segja. Ég hef enga ástæðu til þess að ætla að svo sé og ég vil ekki fara með neinar getsakir hér í þeim efnum enda um alvarleg mál að ræða og alvarlegar ásakanir. Mér finnst að menn séu stundum nokkuð léttvægir í slíkum ásökunum hér á Alþingi Íslendinga. Að því er varðar afkomu sjávarútvegsins og spurningar um það efni þá er afkoman langt í frá nægilega góð. Það hefur margt borið á góma í þeim efnum og yrði allt of langt mál að rekja það hér allt. Hins vegar er ljóst að afkoma sjávarútvegsins er erfið og hún þarf að batna. En ég tel að sú fiskveiðistjórnun, sem rekin hefur verið, hafi leitt til þess að afkoman er skárri, allmiklu skárri en hún annars hefði verið. En afkoman er langt frá því að vera nægilega góð.



Herra forseti. Það situr nú síst á mér að lengja hér umræður sem hef sjálfur kvartað yfir því að fundi skuli vera haldið hér fram við þessar aðstæður og mun ég ekki gera það. Ég kemst þó ekki hjá því að segja að með einhverju móti hefur hæstv. sjútvrh. með öllu misskilið spurningu mína, þá spurningu sem sneri að útreikningum varðandi 7. og 8. gr. frv. og hvort í þeim greinum og ákvæðum þeirra fælust hugsanlega möguleikar um tilfærslur á aflamarki milli verstöðva, milli landshluta, vegna þess að þær aukningar, sem hann hér nefndi og væntanlega geta átt sér stað á árinu 1986 og ekki síður á árinu 1987, þurfa að mínu viti ekki endilega að dreifast jafnt eftir svæðum. Þá er spurningin: Hvert fer þá sú aukning sem einstakir aðilar ná sér í í gegnum ákvæði þessara greina? Og þá sérstaklega þeir sem eru að vinna sig upp, eins og það er kallað, með sóknarmarkinu. Ef við erum að skipta hér köku af ákveðinni stærð þá eykur væntanlega enginn hlutdeild sína nema það sé á kostnað einhvers annars. Það var nú fyrst og fremst þetta sem ég vildi spyrja um. En ég sætti mig í sjálfu sér alveg við það þó ekki komi hér mikil svör við því ef engir útreikningar liggja fyrir um þetta, að menn hafi ekki velt þessu sérstaklega fyrir sér út frá þessum sjónarhóli enda treysti ég á hv. Ed. að fá þá svör fram í þessu efni. Síðan vil ég aðeins segja að þau orð sem ég lét hér falla um þann almannaróm sem ég vitnaði til og hermir að á því sé verulegur misbrestur að allt sé rétt skráð og allt sé rétt fært inn á skýrslur, sem upp úr fiskiskipum landsmanna kemur, bæði heima og erlendis, þau orð lét ég falla viljandi til að vekja á því athygli hér vegna þess að ég tel að menn eigi ekki að halda slíkri umræðu héðan út úr þingsölum með því einu að segja að það sé alvarlegur hlutur og menn eigi nú ekki að taka sér slíkt í munn nema þeir geti sannað allt saman. Hvað oft hafa menn staðið hér í þessum virðulega ræðustóli og rætt um skattsvik, rætt um undandrátt frá söluskatti og tekjuskatti og ýmislegt annað sem miður fer án þess að geta staðið hér og sannað það, q.e.d., á staðnum. Það gerist einfaldlega ekki. En eiga menn þá að þegja yfir öllu og láta sem það sé ekki til, snúa blinda auganu að því ár eftir ár þegar annar hver maður í flotanum talar um þetta sem nánast viðtekna staðreynd þar? Satt best að segja skil ég ekki að menn skuli ætla að halda þessu algerlega út úr umræðunni með svo einföldu móti því ég hef enga ástæðu til að ætla, eins og ég sagði, að sjómenn séu það miklu lygnari en aðrar stéttir í landinu að ekki sé einhver fótur fyrir því þegar sannorðir menn víða að, úr mörgum áhöfnum, segja manni slíkt. Ég ætla ekki að hafa fleiri orð um þetta, en ég skammast mín ekki fyrir að vekja á þessu athygli vegna þess að ég veit að það er svo altalað og svo víða. Ég teldi það öllu meiri skömm fyrir Alþingi ef enginn þm. hefði kjark í sér til að nefna þetta í umræðunni. Umr. (atkvgr.) frestað.

Heilbr.- og trmrh. (Ragnhildur Helgadóttir): Herra forseti. Við setningu fyrstu laga um heilbrigðisþjónustu nr. 6 frá 1973, sem öðluðust gildi 1. jan. 1974, var gert ráð fyrir því að langan tíma gæti tekið að byggja upp kerfi heilsugæslu samkvæmt þeim lögum. Var því veitt ótímabundin heimild til að reka áfram þar sem heilsugæslu yrði komið á fót þá starfsemi sem fyrir var, þ.e. heilsuverndarstarf samkvæmt lögum frá 1955 svo og starfsemi læknastöðva sem ráðuneytið viðurkenndi sem slíkar. Helguðust þessar bráðabirgðaundanþágur af því að í lögunum var lögð aðaláhersla á uppbyggingu heilsugæslustöðva úti á landsbyggðinni og því væri óvíst hvenær fé yrði varið til uppbyggingar t.d. á höfuðborgarsvæðinu og öðrum stærri þéttbýlissvæðum. Við heildarendurskoðun heilbrigðisþjónustulaganna, sbr. lög frá 1978, var ekki hróflað við þessu bráðabirgðaákvæði og ekki sett tímamörk á fresti, en það var hins vegar gert við aðra heildarendurskoðun, sbr. lög frá 1983, en þar var sett í bráðabirgðaákvæði að kerfi heilsugæslu skyldi komið á á landinu öllu fyrir árslok 1984. Sumarið 1984 var skipuð nefnd til þess að endurskoða ákvæði heilbrigðisþjónustulaganna sérstaklega með heilsugæslu á höfuðborgarsvæðinu í huga. Niðurstaða þessarar nefndar lá ekki fyrir fyrir síðustu áramót og þess vegna var gripið til þess ráðs að lengja áðurnefndan frest til n.k. áramóta gagnvart Reykjavíkurlæknishéraði og heilsugæsluumdæmum í Kópavogi, Garðabæ og Hafnarfirði. Á öðrum svæðum var heilsugæsla þegar komin í samræmi við lögin. Á þeim tíma sem liðinn er síðan tillögur komu frá þessari nefnd hefur því miður ekki unnist tími til þess að fullvinna þær þannig að þær séu tilbúnar til flutnings á Alþingi. Með skírskotun til þessa er þess vegna nauðsynlegt að framlengja enn um eitt ár umræddan frest í ákvæðinu til bráðabirgða í lögum um heilbrigðisþjónustu vegna heilsugæsluumdæmanna á höfuðborgarsvæðinu sem ekki hafa þegar tekið upp heilsugæslukerfið að fullu. Ég legg því til, herra forseti, að frv. verði að lokinni 1. umr. vísað til hv. heilbr.- og trn. og 2. umr. að sjálfsögðu og leyfi mér að óska þess að þar geti orðið skjót afgreiðsla málsins þar sem frv. þarf að ná fram fyrir þinghlé ef ekki á að myndast utanlagaástand á þessu svæði því vitanlega verður heilsugæslu á umræddu svæði ekki komið í annað horf á nokkrum dögum.



Herra forseti. Ég vil byrja á að gagnrýna að þetta frv. skuli vera komið svo seint fram eins og raun ber vitni um vegna þess að hæstv. ráðh. hefur verið ljóst um nokkurra vikna skeið að hún mundi ekki koma fram frv. um breytingar á heilbrigðisþjónustulögunum sem næði afgreiðslu fyrir áramót. Þess vegna var í rauninni ljóst fyrir löngu að það hefur verið vilji ráðherrans að það ætti að fresta gildistöku heilbrigðislaganna nýju fyrir Reykjavík, Kópavog, Garðabæ og Hafnarfjörð. Ég vil mótmæla þessu sérstaklega. Enn fremur vil ég benda á nokkur atriði, herra forseti, varðandi þetta mál. Það var, eins og hæstv. ráðh. gat um, árið 1974 sem sett voru lög um heilbrigðisþjónustu. Þau voru síðan endurskoðuð undir forustu þáv. heilbrrh. Matthíasar Bjarnasonar á árunum 1976-1978. Niðurstaða endurskoðunarinnar var að ráðuneytið gafst upp á að fella Reykjavík, Kópavog, Garðabæ og Hafnarfjörð undir nýja heilsugæslukerfið. Í staðinn var framlengt þar gamla ástandið varðandi heilsuverndarstöðvar. Það var þess vegna ekki fyrr en á árinu 1980 að sett var í gang markviss vinna við að tryggja að heilsugæslukerfið gæti tekið gildi í Reykjavík, Kópavogi, Garðabæ og Hafnarfirði. Á árinu 1982, í ársbyrjun, var gengið frá ítarlegu nefndaráliti og samningum við alla aðila, m.a. Heimilislæknafélag Reykjavíkur, um að unnt yrði að taka nýja heilsugæslukerfið upp á Reykjavíkur- og þéttbýlissvæðinu fljótlega eftir að sá samningur lá fyrir. Það var á grundvelli þessa samnings að í heilbrigðislögunum sem samþykkt voru á þingi vorið 1983 var ákvæðið um aðlögunartíma í Reykjavík og nágrenni þar tímasett með ákveðnum hætti og miðað við að heilsugæslukerfið ætti að taka gildi í ársbyrjun 1985. Núverandi ríkisstjórn kaus hins vegar, því miður, að kasta þessari miklu vinnu, sem unnin hafði verið, þessum samningum sem höfðu náðst við Læknafélag Reykjavíkur og fleiri aðila, fyrir róða og af þeim ástæðum var það sem fyrrv. heilbrrh. Matthías Bjarnason flutti í fyrra frv., sem er svipað frv. sem hér liggur fyrir, um að fresta þessu enn um eitt ár. Um leið og hæstv. ráðh. mælti fyrir því frv. lýsti hann því yfir að hann mundi ekki fara fram á það við Alþingi að það framlengdi frestinn einu sinni enn að því er varðar þéttbýlissvæðin. Vissulega stóð hann við það vegna þess að hann gekk úr stól heilbrrh. um miðjan októbermánuð og ný ráðherra tók við. Þá lá fyrir nefndarálit frá nefnd sem hæstv. ráðherra Matthías Bjarnason hafði skipað á árinu 1984. Sú nefnd lagði til nokkrar breytingar á lögunum um heilbrigðisþjónustu og þær breytingar höfðu legið fyrir um þó nokkurt skeið hjá hæstv. ráðh. Matthíasi Bjarnasyni, en hann hafði ekki haft fyrir því að kynna málið fyrir samflokksmönnum sínum hvað þá heldur öðrum samstarfsaðilum í ríkisstjórn. Þess vegna kemur núverandi hæstv. ráðh. að þessu máli sennilega ókunnur með öllu. Ég held að það sé hins vegar rétt að gera sér grein fyrir því að heilsugæslukerfið nýja er ódýrara fyrir ríkið en heilsuverndarkerfið sem enn er í gildi. Það liggja fyrir alveg óyggjandi upplýsingar um að það er ódýrara. Fyrst á árinu 1983 samþykkti ríkisstjórnin að þetta kerfi yrði tekið upp í Reykjavík og þannig létt kostnaði af ríkissjóði, en um leið samþykkti ríkisstjórnin að ríkissjóður skyldi taka þátt í heimilishjálp fyrir aldraða. Var talið að þarna væri um að ræða nokkurn veginn jöfn skipti, annars vegar af hálfu ríkisins og hins vegar af hálfu sveitarfélaganna. Ég man eftir því að forráðamenn Reykjavíkurborgar á þeim tíma töldu að þeir útreikningar sem þarna lágu fyrir, annars vegar á kostnaði við heilsugæsluna og hins vegar á kostnaði við heimilishjálp fyrir aldraða, væru í raun og veru réttir. Þeim mun sérkennilegra er það, úr því að þetta er ódýrara og hagkvæmara fyrir ríkið, að núverandi ríkisstjórn skuli þráast við að koma þessu nýja kerfi í gagnið með þeim hætti sem hér liggur fyrir. Ég tel þess vegna fyrir mitt leyti að það sé alger óþarfi að samþykkja þetta frv., það sé hægt þegar á næstu dögum, sem eftir lifa af þessu ári, að undirbúa nýtt heilsugæslukerfi í Reykjavík, Hafnarfirði, Kópavogi og Garðabæ og ganga þannig frá hnútunum að nýja kerfið tæki gildi um áramótin. Þess vegna tel ég, eins og Adda Bára Sigfúsdóttir borgarfulltrúi tók fram á fundi með þingmönnum Reykvíkinga fyrir nokkrum dögum, að það sé í raun og veru alger óþarfi að samþykkja þetta frv. Nýju lögin eigi að taka gildi fyrir Reykjavík þannig að Reykvíkingar, Garðbæingar, Kópavogsbúar og Hafnfirðingar geti fengið það heilsugæslukerfi sem aðrir landshlutar hafa búið við um margra ára skeið, sennilega bráðum í áratug. Það er sérkennilegt að loka hinu nýja heilsugæslukerfi fyrir Reykjavík enn eitt árið, eins og hér er lagt til, eingöngu vegna þess að mínu mati að takmarkaður lítill hópur í flokki hæstv. ráðh. þolir ekki þau félagslegu sjónarmið sem heilsugæslukerfið byggir á. Þó ber að taka það fram, úr því að ég segi þessi orð, að margir af flokksmönnum hæstv. ráðh. hafa stutt þetta nýja heilsugæslukerfi með ráðum og dáð og áttu m.a. aðild að samningu frv. um heilbrigðisþjónustuna á árinu 1973. Við munum veita því athygli, þm. Reykjavíkur, í sambandi við þetta mál hvernig þingmaður Framsfl. í Reykjavík tekur afstöðu til þessa frv. Það vill svo til að enn þá á Framsfl. einn þm. í Reykjavík og á Reykjanesi. Það er sjaldgæft að það skipti í raun og veru miklu máli hvorum megin hryggjar þeir liggja eins og staðan er núna, en við munum fylgjast grannt með því hvort það verður samhengi á milli afstöðu framsóknarmanna til þessa máls og í borgarstjórn Reykjavíkur þar sem framsóknarmenn hafa lagt áherslu á að nýja heilsugæslukerfið gæti tekið gildi. Ég vil biðja þá heilbr.- og trygginganefndarmenn sem hér eru, t. d. þá stjórnarliða sem sitja á móti mér og mér á hægri hönd, að kanna þetta mál rækilega. Staðan er þannig að nýja heilsugæslukerfið er ódýrara fyrir ríkissjóð en núverandi fyrirkomulag. Ég gæti trúað að það munaði verulegum fjárhæðum, kannske á bilinu 100 til 200 millj. kr. Mér finnst það skrýtið að menn, sem eru að reyna að krækja ríkissjóði saman um þessar mundir og gengur erfiðlega, skuli ætla að binda honum aukabagga með því að láta gamla kerfið gilda áfram í Reykjavík um leið og ríkið borgar hlut í heimilisþjónustu fyrir aldraða samkvæmt lögum um málefni aldraðra sem sett voru á sínum tíma. Ekki einasta gerist það að ríkið er hérna með dýrara kerfið áfram heldur borgar það líka heimilisþjónustuna fyrir aldraða sem átti að koma á móti þeirri kostnaðarlækkun sem meiningin var að kæmi út úr þessu dæmi fyrir ríkið. Ég segi alveg eins og er að ég held að hér séu hv. stjórnarliðar að fara fram með mál að óþörfu. Ég held að það sé hægt að láta nýja kerfið taka gildi. Það er ódýrara fyrir ríkið alveg tvímælalaust og ég held að í þeirri stöðu sem fjárlögin eru í núna séu það a.m.k. fullgild rök. Ég mun sem sagt greiða atkvæði gegn þessu frv. þegar það kemur til meðferðar, ef það kemur til meðferðar hér, eftir 2. umr.

Heilbr.- og trmrh. (Ragnhildur Helgadóttir): Herra forseti. Ég verð að segja að afstaða hv. 3. þm. Reykv. kemur mér afar mikið á óvart. Sjálfur sat hann í stól heilbr.- og trmrh. í fjögur ár næstum því og sá ekki ástæðu til að koma þessu kerfi á. Hv. þm. heldur því fram að fyrirkomulagið sé ódýrara. Vera má það. En það kostar hins vegar töluvert að koma því á. Ef hv. þm. telur að núna sé tíminn til þess er það auðvitað hans mál, en ég hygg að Reykvíkingar séu almennt ekki á þeirri skoðun né heldur borgarfulltrúar. Ég held meira að segja að sá borgarfulltrúi sem hann vitnaði til áðan hafi skilið að slíkt gerðist ekki með einni handarvendingu þó svo að það geti verið markmið að koma þessu fyrirkomulagi á. Það er annað mál. Alþingi þekkir það af margra ára reynslu og ekki síst hv. 3. þm. Reykv. að þetta er mál sem ekki gerist í einni svipan. Enn fremur var hv. þm. fullkunnugt um að það var verið að vinna að því að reyna að breyta þessari skipan, en til þess gafst ekki tími endanlega, eins og ég skýrði frá áðan. Hann benti einnig á það sjálfur í umræðum nú á dögunum að ef það hefði ekki tekist væri nauðsynlegt að framlengja bráðabirgðaákvæðið. Það eina sem þyrfti væri að afstaða væri tekin í aðra hvora áttina.



Herra forseti. Það er ekki þægilegt, þegar verið er að fjalla hér um mál, þegar hæstv. ráðherrar snúa út úr með þeim hætti sem hæstv. heilbrrh. gerði áðan með býsna blygðunarlausum hætti. Hæstv. heilbrrh. komst þannig að orði, og reyndar er hún nokkuð þekkt fyrir það í þingsölum að snúa út úr, ég hygg að hún hafi náð býsna langt í þessu efni, þegar hún sagði áðan að meðan ég var heilbrrh. hafi ég ekki séð ástæðu til að koma þessu kerfi á. Þvílíkur útúrsnúningur og þvílíkt þekkingarleysi hjá hæstv. ráðh. á því sem í raun og veru gerðist í þessu efni. Á árinu 1980 voru undirbúnir allir samningar við Reykjavíkurborg, Læknafélag Reykjavíkur, Tryggingastofnun ríkisins, Sjúkrasamlag Reykjavíkur, Hafnarfjarðarbæ, Garðabæ og Kópavog um það að hið nýja heilsugæslukerfi gæti komist á - við fjmrn. líka á þeim tíma. Hérna var um að ræða undirbúning sem lá alveg ljóst fyrir að var forsenda lagasetningarinnar vorið 1983 og á þeim forsendum var bráðabirgðaákvæðið tímasett. Það var tímasett þess vegna og það mótmælti því enginn, ekki heldur hæstv. ráðh. sem mun hafa setið á Alþingi á þeim tíma. Þess vegna er það alveg yfirgengilegt að koma hér upp og segja: Þm. var ráðherra þessa málaflokks í fjögur ár, sem er reyndar misskilningur, þau munu hafa verið um þrjú, og sá ekki ástæðu til að koma þessu fram. - Ég bið hæstv. ráðh. að nefna mér einn forvera sinn annan sem vann að þessu máli með viðlíka hætti og ég gerði á sínum tíma. Síðan segir hæstv. ráðh., sem sýnir bersýnilega að hún er ekki inni í þessum málum, að það sé mikill kostnaður við að koma kerfinu á. Það er rétt. En í þeim samningum sem gerðir voru við fjmrn. og aðra aðila var líka gert ráð fyrir þessum kostnaði og þrátt fyrir þennan kostnað var ljóst að nýja kerfið er ódýrara fyrir ríkið en gamla kerfið. M.a. lágu fyrir samningar um það, og á því byggðist samningurinn við Heimilislæknafélag Reykjavíkur, að ríkið legði fram nokkra fjármuni vegna lífeyrisréttinda heimilislækna sem ekki hafa átt aðild að neinum lífeyrissjóði. Þeir töldu að þar væri um mjög mikilvægan áfanga að ræða. Inni í þeim kostnaðar- og sparnaðartölum sem ég var að tala um áðan var því auðvitað gert ráð fyrir þeim kostnaði sem kerfisbreytingin leiddi af sér. Þess vegna held ég að hæstv. ráðh. og hv. þm. í heilbr.- og trn. þurfi að kanna þetta mál miklu betur. Ég vil fara fram á það við hv. heilbr.- og trn. að hún kalli fyrir í þessu máli ekki aðeins heilbrrn. heldur líka fulltrúa frá Reykjavíkurborg og ekki aðeins fulltrúa meiri hl. heldur líka borgarfulltrúa eins og Öddu Báru Sigfúsdóttur og það verði líka kallaðir fyrir fulltrúar Heimilislæknafélags Reykjavíkur sem unnu að þessu máli á sínum tíma og gerþekkja það. Ég tel að það sé algert lágmark, miðað við það sem fram kom í máli hæstv. ráðh. áðan, að þm. sem í nefndinni eru kynni sér þetta mál betur. Ég er ekki að áfellast ráðherrann fyrir að vera ekki kominn fyrir hverja vík í þessum málaflokki, en ég er að fara fram á að menn vandi sig við að fara yfir þetta mál og ég hygg að við slíka vandlega yfirferð muni menn komast að þeirri niðurstöðu, sem m.a. Adda Bára Sigfúsdóttir benti okkur á á fundi með þm. Reykv. um daginn, að það er unnt að láta nýja heilsugæslukerfið taka gildi frá og með næstu áramótum. Það er allt tilbúið til þess. Umr. (atkvgr.) frestað.

Heilbr.- og trmrh. (Ragnhildur Helgadóttir): Herra forseti. Frá því er Framkvæmdasjóður aldraðra var stofnaður hafa umsóknir um styrki úr sjóðnum numið upphæðum sem eru mun hærri en það fé sem sjóðurinn hefur haft til ráðstöfunar. Það þarf ekki að tíunda fyrir hv. þm. hve öldruðu fólki, sem þarf á þjónustu að halda vegna elli sinnar, hefur fjölgað. Þetta er samtímis því að hér er um gleðilegan árangur heilbrigðiskerfisins að ræða. Með hærri aldri manna fellir það auðvitað þá skyldu á okkur hin líka að sjá til þess að bæta nokkuð þjónustu við þennan aldursflokk. Því fer svo fjarri að þar sé gert allt sem þarf og vissulega erum við að fjalla um stærsta vandann í heilbrigðiskerfinu, sem er þjónusta við hina öldruðu. Sú hugmynd kom fram í nefnd þeirri sem hefur stjórn Framkvæmdasjóðs aldraðra með höndum að lagt yrði til að gjaldið, sem lagt er á menn til að efla þennan sjóð, verði hækkað úr 580 kr., eins og það er á yfirstandandi ári, í 1000 kr. Það var raunar gert ráð fyrir því að á fjárlagaárinu næsta yrði þessi fjárhæð á milli 650 og 700 kr. En ég hygg að um þetta gjald megi það segja að það sé eini skatturinn í þjóðfélaginu sem fólk greiði með glöðu geði. Ég hef leitað samstöðu með þm. ýmissa flokka um þetta mál og hef orðið þess vör að þetta mál mætir skilningi. Þess vegna er það að ég leyfi mér að fara fram á að hv. heilbr.- og trn. afgreiði þetta mál þannig að það komist í gegnum báðar deildir fyrir þinghlé. Með þessu móti yrðu tekjur sjóðsins um 100 millj. kr. og víst er um það að ekki veitir þeim sjóði af til að bæta þjónustu við aldraða víðs vegar um landið. Ég leyfi mér að leggja til, hæstv. forseti, að þessu frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og trn.



Herra forseti. Eðli þessa máls samkvæmt og vegna þeirra miklu vandræða sem steðja að högum aldraðra í landinu má vel fallast á þessa hækkun úr 580 kr. í 1000 kr. En það hlýtur að koma á óvart að í brtt. fjvn., sem hér liggja fyrir á þskj. 244, er ekki annað að sjá á bls. 16 en fjárveiting skerðist. Hér stendur í lið 20 við 4. gr. 08-385 Framkvæmdasjóður aldraðra: Fyrir 79 millj. koma 65 millj. Ég verð að játa að ég skil ekki í hverju þessi lækkun er fólgin og vildi leyfa mér að spyrja hæstv. ráðh. hvað liggur að baki og hvert verði í raun og veru framlag ríkisins. Einnig langar mig að spyrja hvort fyrir liggi áætlun um úthlutun úr sjóðnum á næsta ári. Það væri ekki óeðlilegt að þá úthlutun mætti skoða jafnframt því sem fjallað er um þetta mál í hv. heilbr.- og trn. sem ég vænti að fái málið til umfjöllunar. Ég held að það sé alveg nauðsynlegt að við fáum að sjá fyrirhugaðar úthlutanir á næsta ári. En fyrst af öllu vil ég spyrja hvers vegna þetta framlag var lækkað úr 79 millj. í 65. Jafnframt vil ég tilkynna hæstv. ráðh. og þingheimi að við munum, ég og hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir, flytja brtt. við fjárlög þar sem við leggjum til að Framkvæmdasjóður fatlaðra verði hækkaður til jafns við Framkvæmdasjóð aldraðra. Það getur ekki talist óeðlilegt að þessir sjóðir fylgist að.

Heilbr.- og trmrh. (Ragnhildur Helgadóttir): Herra forseti. Í lagabreytingunni, sem gerð var rétt fyrir jólahlé þingheims í fyrra, var það ákvæði sett inn í lögin að upphæðin sem þá var tilgreind breyttist í samræmi við skattvísitölu. Þessi upphæð mun vera reiknuð út á þeim grundvelli. Það eru þær upplýsingar sem ég hef, en núna, ef þetta frv. verður samþykkt, breytist þessi upphæð í samræmi við það sem ég greindi frá í fyrri ræðu minni. Umr. (atkvgr.) frestað.

Iðnrh. (Albert Guðmundsson) Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um breytingu á lögum nr. 100 frá 31. desember 1974, um Hitaveitu Suðurnesja, sbr. lög nr. 26/1980 og 91/1984. Frv. þetta hefur þegar hlotið afgreiðslu í hv. Ed., en er nú í seinni deild til frekari fyrirgreiðslu. Frv. þetta felur í sér þær breytingar á lögum um Hitaveitu Suðurnesja er leiðir af samningum um sameiningu rafveitnanna á Suðurnesjum. Samningar þessir voru gerðir í framhaldi af samþykkt heimildalaga þar um, þ.e. lög nr. 91/1984 um breytingu á lögum um Hitaveitu Suðurnesja. Ákvæði frv. um innbyrðis skiptingu eignarhluta sveitarfélaganna, svo og tilhögun um stjórnarkjör og starfsskilyrði í stjórn eru samkvæmt sérstöku samkomulagi þar um á milli sveitarfélaga á Suðurnesjum. Ríkið hefur fyrir sitt leyti fallist á þá tilhögun. Samkomulag það sem vísað er til er dags. 5. júlí 1985 og undirritað af fulltrúum allra sveitarfélaga á Suðurnesjum. Í samkomulaginu er kveðið á um skiptingu eignarhluta. Eignarhluti ríkisins lækkar samkvæmt því í 20%. Þessi lækkun kemur til þar eð sveitarfélögin leggja fram skuldlausar eignir í fyrirtæki og auka þar með eign sína í fyrirtækinu. Ríkissjóður leggur engar eignir í fyrirtækið á móti og lækkar því eignarhlutur þess að sama skapi. Um þetta efni er full eining meðal eigenda. Í tengslum við samningsgerðina undirrituðu sveitarfélögin sérstaka bókun um breytingar á lögum um félagið vegna breytts stjórnarskipulags. Í 2. tölul. bókunar segir m.a., með leyfi forseta: "Sveitarstjórnir eru sammála um að eftirfarandi breytingar verði gerðar á lögum um Hitaveitu Suðurnesja: 1. Stjórn Hitaveitu Suðurnesja skal skipa níu fulltrúum, einum frá hverju sveitarfélagi og tveimur frá ríkissjóði. 2. Við afgreiðslu mála skal að jafnaði viðhafa hlutfallslega atkvæðagreiðslu miðað víð eignarhluta skv. 1. gr., enda komi ósk a.m.k. eins stjórnarmanns þar um og þarf þá 60% atkvæða til að málið teljist afgreitt. 3. Hitaveita Suðurnesja skal vera undanþegin álagningu hvers konar gjalda til sveitarsjóðanna." Iðnrh. samþykkti þetta fyrir hönd ríkisstj. með bréfi dags. 26. sept. 1985 og er frv. þetta lagt fram í samræmi við það. Virðulegi forseti. Ég legg til að þessu máli verði vísað til 2. umr. og hv. iðnn. að lokinni þessari umræðu. Umr. (atkvgr.) frestað.