Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Allshn. hefur athugað frv. þetta og leggur til einróma, að það verði samþ. Eins og hæstv. ráðh. tók fram, þegar hann lagði frv. fyrir d., voru þessi brbl. gefin út vegna þess, að saman féll dagur sá, sem að l. á að halda sveitarstjórnarkosningar og alþingiskosningar. Í þessu sambandi væri vert að athuga, að samkv. 1. um kosningar til sveitarstjórna og samkv. alþingiskosningal. munu dagarnir venjulega falla saman, þegar almennar kosningar fara fram án þingrofs, og því ef til vill rétt að breyta öðrum hvorum deginum til frambúðar, en n. sá þó ekki ástæðu til að gera till. um slíka breyt. nú og leggur til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. - Mér þykir vænt um, að n. hefur tekið til athugunar, að svo getur oft staðið á og jafnvel til frambúðar, að saman falli kjördagur til Alþingis og sveitarstjórnarkosninga í sveitum. Svo var 1942, og þá voru gefin út brbl., og svo var í ár, og þá voru gefin út brbl. til að fresta sveitarstjórnarkosningunum. Kosningar til Alþingis og kosningar til sveitarstjórna eru hvorar tveggja til fjögurra ára, og má því búast við, ef engin óvænt breyt. kemur fyrir, að eins standi á 1950 o.s.frv. Nú gat hv. frsm. um það, að honum fyndist, að þetta ætti að laga, en n. hefur ekki séð ástæðu til að gera það að þessu sinni. Mér þykir undarlegt, ef ekki er hægt að ganga frá þessu atriði á þessu þingi, þar sem málið er til meðferðar hvort sem er. Þetta er einfalt atriði og lítil fyrirhöfn að setja almenn ákvæði um annan kjördag fyrir sveitarstjórnarkosningar en alþingiskosningar. Ég vil því óska þess, að n. taki þetta atriði til athugunar fyrir 3. umr. málsins.



Herra forseti. – Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er samhljóða bráðabirgðal., sem gefin voru út 4. júní s.l. Ástæðan til, að þessi brtt. voru gefin út, var tekið fram af hæstv. ráðh. við 1. umr. þessa máls, og þarf ég ekki að endurtaka það. Menntmn. hefur nú haldið fund um þetta mál og afgr. það, eins og sést á nál. á þskj. 26. N. fellst að sjálfsögðu á þá meginástæðu, sem til þess liggur, að bráðabirgðal. voru gefin út, að ekki var vert að hafna einnar millj. kr. gjöf, en það virðist vera skilyrði fyrir, að gjöfin verði afhent, að þessi tilraunastöð eða rannsóknarstöð sé undir Háskóla Íslands. Á hinn bóginn komu fram raddir um það við 1. umr. málsins, að með þessum bráðabirgðal. væri stofnanir að Keldum slitin meira en ætti að vera úr tengslum við landbúnaðinn, og n. vildi koma til móts við þessa skoðun og gera till. um lagfæringu á því, að því leyti sem það gæti verið í samræmi við tilgang bráðabirgðal. og frv. N. ber því fram eina brtt. við frv., sem er þannig: Á eftir orðunum „að fengnum tillögum forstöðumanns“ komi: og í samráði við tilraunaráð búfjárræktar (sbr. lög nr. 64 7. maí 1940). Hvort þetta þykir nægilegt, skal ég ekki segja, og ég segi fyrir mig, að ég vildi sízt af öllu hindra, að þessi stofnun á Keldum væri í sem allra nánustu samstarfi við annað vísindastarf í þágu landbúnaðarins, og gæti vel fallizt á að taka þessa hlið málsins til athugunar á ný, t.d. milli umr., ef unnt sýndist að ganga lengra í þá átt en n. hefur gert, þannig þó, að höfuðtilgangi bráðabirgðal. og frv. yrði ekki með því raskað. Ég skal ekki segja, hvernig n. lítur á það mál. Nú liggur ekki fyrir frá henni nema þessi eina brtt., sem prentuð er með nál.



Herra forseti. - Ég vil þakka n. að sumu leyti fyrir afgreiðslu hennar a málinu. Ég tel brtt. hennar mikið til bóta, en ég tel, að hún gangi allt of skammt og að það þurfi að breyta þessum 1. miklu meira en gert er með brtt. n. Ég held í fyrsta lagi, að það sé ekki hægt að setja þessi l., nema numinn sé úr gildi nokkur hluti l. nr. 64 7. maí 1940. Þau byrja á þann hátt, að rannsókna- og tilraunastarfsemi landbúnaðarins, sem nýtur styrks úr ríkissjóði, skuli vera framkvæmd á þann hátt, sem ákveðið er í lögum þessum. Nú koma hér ný l. og segja, að sumt af þessu skuli vera gert öðruvísi. 10. gr. er í 6 liðum, og þar er sagt, að eitt af verkefnum landbúnaðardeildar rannsóknarstofnunar háskólans sé að annast rannsókn búfjársjúkdóma, og í 11. gr. segir, að ráðh. skuli skera úr, ef ágreiningur verði milli tilraunaráðs og forstöðumanns deildarinnar. Ef á að fara eftir þessum eldri l., þá kemur það í bága við þessi nýju l. Það þarf því að nema burt úr eldri l. þau ákvæði, sem fara í bága við þau l., sem nú er verið að setja. Þetta hefur n. ekki athugað. Þá tel ég sjálfsagt að nefna þessa stofnun eins og sá maður hefur gert, sem ráðinn hefur verið forstöðumaður hennar, og eins og hann er búinn að láta prenta á bréfhausa og umslög fyrir stofnunina. Hann kallar hana rannsóknarstofnun háskólans í búfjármeinafræði. Og hví eigum við ekki að kalla hana það, sem hann hefur skírt hana og ætlar sér að láta hana heita á íslenzku máli í framtíðinni. Þar að auki er ekki sagt í þessum l., hvort þessi stofnun á frekar að rannsaka sjúkdóma búfjár eða manna, því að í l. gr. stendur „tilraunastöð í sjúkdómafræði á Keldum.“ Mér finnst, að þegar við erum að setja ný l. um svona nýja stofnun, þá verðum við að marka henni þrengri bás en svo, að hún geti hvort sem vill unnið að því að rannsaka sjúkdóma búfjár eða manna, en það getur hún gert eftir þessum l., hvort sem hún vill, en í mannasjúkdómum er önnur stofnun fyrir. Þá finnst mér, að það nái engri átt, að ráðh. sé látinn ráða alla starfsmenn að þessari stofnun. Að sjálfsögðu þarf hann að ráða forstöðumann stofnunarinnar og aðra faglærða menn, en það nær engri átt, að hann eigi að fara að ráða t.d. þvottakonur eða sláttumenn, sem heyja handa búpeningi, sem þar er. Þá finnst mér vanta í l., að ráðh. skuli ákveða laun starfsmanna stofnunarinnar eg skipa þeim niður launaflokka. Þeir eru ekki til í launal., og þá finnst mér eðlilegt, að ráðh. ákveði þeim laun, meðan þeir eru ekki komnir inn í Iaunal. Enn fremur finnst mér, að þurfi að marka meir starfsemi stofnunarinnar en hér er gert. Það er nú ekki eitt orð um það í l. Ég segi það ekki út í bláinn, því að sumt af þeirri starfsemi, sem þessi stofnun ætti að hafa með höndum, er nú framkvæmt af rannsóknarstofu háskólans. T.d. hefur hún framleitt bóluefni í sauðfé og selt það, enn fremur búið til bóluefni við lungnabólgu í sauðfé og serum til að sprauta ær, svo að lömbin fái ekki blóðkreppusótt, og margt fleira. Þetta hefur gefið 80–90 þús. kr. tekjur árlega. Það er alveg víst, að rannsóknarstofa háskólans kærir sig ekki um að sleppa þessari framleiðslu til þessarar stofnunar, sem þarna er að koma upp.