Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Guðmundur Ólafsson) Á þskj. 142 kemur landbúnaðarnefnd með tvær smábrtt. á frv. Fyrri brtt. er við 1. gr. frv. Hún er sú, að skírskotun til laga nr. 15, 11. júlí 1911, falli burt, og er hún rjettmæt, því tæpast á það vel við að vitna í þessi lög, sem líkur eru til, að bráðlega falli úr gildi, þar sem frv. til laga um erfðafjárskatt hefir nú verið lagt fyrir þingið. Hin brtt. er sú, að bætt er við, að með hjúum þeim, sem um er rætt, sjeu talin börn þau uppkomin, sem hafa unnið þennan ákveðna tíma sem hjú hjá foreldrum sínum, og býst jeg við, að háttv. deild verði á einu máli í því efni, að þetta sje rjettmætt. Háttv. 2. þm. G.-K. (B. K.) hefir komið fram með 3 brtt. við frv. á þskj. 135, en tvær þeirra mega heita samhljóða brtt. landbúnaðarnefndar, og að því er kemur til breytinga á b-lið á 3. gr. frv., þá býst jeg ekki við, að landbúnaðarnefnd hafi neitt á móti, að sú breyting verði samþykt.

Björn Kristjánsson Jeg þakka nefndinni fyrir brtt., sem hún hefir komið fram með á frv. Jeg gætti þess ekki að bera mig saman við hana um breytingar á frv., en þar sem þær hafa farið svo saman, þá tek jeg mínar 2 fyrri aftur, en hvað snertir b-lið 3. gr„ þá hefir háttv. nefnd sagt sig meðmælta henni.

Halldór Steinsson Þetta frv. er borið fram í þeim tilgangi að reyna að tryggja það, að hjú tolli betur í vistum en nú er raun á orðin, og væri þess full nauðsyn, ef hægt væri að ráða bót á þessu, því nú er orðið slíkt los á hjúum að til vandræða horfir og stórhnekkis fyrir landbúnaðinn. Hvað þennan tilgang snertir hefi jeg ekkert við frv. að athuga, heldur tel það í fylsta máta rjettmætt að reyna að ráða bót á slíku. - En eins og jeg tók fram við 2. umr., þá er það misrjettið, er kemur fram í frv., sem jeg get ómögulega felt mig við. Jeg get ekki látið frv. fara svo frá deildinni, að jeg ekki enn lýsi óánægju minni yfir því, hve illa hefir tekist að leiða fram í frv. þá rjettmætu hugsjón, sem liggur að baki. Eins og allir vita, þá eru mörg hjú, sem hafa unnið dyggilega í víst árum saman, þótt aldrei hafi gifst. Þegar svo heilsan bilar eða ellin sækir heim þessi hjú, þá tekur ekkert annað við en sveitin. Er auðsætt, að hjer fara margir þeir á mis við styrkinn, sem ef til vill ættu hann helst skilið. Mjer þykir leitt, að hv. landbúnaðarnefnd hefir ekki sjeð sjer fært að taka tillögur mínar til greina og breyta þessu, en af þessum sökum get jeg ekki greitt atkv. með frv.

Björn Kristjánsson Jeg er sammála hv. andmælanda frv. (H. St.) í því, að æskilegast hefði verið, að þessi styrkur hefði getað náð til allra hjúa, og jeg skal fallast á mál hans í því efni, að það sjeu mörg af bestu hjúunum, sem aldrei giftast. En þar sem upphæðin er svo lítil, sem tök eru á að veita til þessa, þá hlýtur styrkveitingin að verða þessum takmörkum bundin. Ef þessi takmörkun væri ekki sett, og svo mörg hjú gætu komið til greina, þá hlytu vonbrigðin að verða þeim mun meiri, er aðeins örfá gætu fengið styrkinn. Með þessu móti ber þó dálítið á honum, þar sem hann kemur til greina. Hitt er auðvitað vonandi, að landssjóði vaxi svo fiskur um hrygg, að það megi með tímanum færa hjer út kvíarnar, en þá verður vitaskuld að fara fram gagngerðbreyting á lögum þessum. - Jeg hygg, að þetta megi teljast góð byrjun, og ef sú verður raunin á, að þetta komi að tilætluðum notum, þá er þingi og stjórn í lófa lagið að víkka sviðið seinna meir. Það kann að vera, eins og hv. 1. landsk.þm. (S. F.) tók fram við 2. umr., að fult eins heppilegt hefði verið að láta færri njóta styrksins árlega, en hafa upphæðina þeim mun hærri, en nú hefir verið valin þessi leið, og ætla jeg því, að rjettast sje að reyna nú, hversu hún dugir. Vona jeg því, að frv. verði samþ. eins og það liggur nú fyrir.

Frsm. (Guðmundur Ólafsson) Það eru aðeins örfá orð, sem jeg hefi hjer við að bæta, því háttv. 2. þm. G.-K.. (B. K.) tók það fram, sem jeg vildi sagt hafa. Það var ekki af þeim sökum, að það, sem hv.þm. Snæf. (H. St.) vildi breyta láta, hefði við engin rök að styðjast, að landbúnaðarnefnd sá sjer ekki fært að verða við till. hans, heldur af hinu, að handa slíkum fjölda kæmi svo lítið fje að sáralitlum notum. Auk þess mun þeim hjúum, sem giftast, jafnaðarlega meiri þörf á slíkum styrk en hinum ógiftu. Annars vil jeg ekki samþykkja það, að það sjeu tíðast bestu hjúin, sem giftast ekki, en þau munu venjulega vera lengur í vinnumensku en hjú, sem giftast, en hv. deild hefir nú áður sýnt, að hún metur það að engu, þótt hjú sjeu lengur en 5 ár í ársvist. Jeg skal þó geta þess, að jeg vildi gjarna, að eitthvað væri gert fyrir þau líka, en þetta fje er svo lítið, að tæplega er til að miðla milli mjög margra.