Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Skúli Guðmundsson) : Þetta frv. um rafveitulánasjóð, sem hér liggur fyrir á þskj. nr. 28, er mjög svipað þeim frv. um þetta efni, sem hafa verið flutt á tveimur síðustu þingum, en ekki hafa hlotið fullnaðarafgreiðslu. Frv. er um að stofna sjóð, er hafi það hlutverk að veita lán til rafvirkjunarframkvæmda. Ákveðið er í frv., að ríkissjóður skuli leggja fram fé til sjóðsins, en hins vegar er upphæð þessi ekki ákveðin í frv. Fjárhagsástæður ríkisins eru mismunandi, og flm. þessa frv. telja það vafasamt, að það hafi þýðingu eða sé gagnlegt að ákveða upphæð ríkisframlagsins í 1. um sjóðinn. Gæti svo farið, að einhvern tíma yrði úr því dregið, ef þingið teldi ástæður ríkisins þannig, að það væri óhjákvæmilegt. Eru dæmi þess, að með bráðabirgðal. hafi verið frestað fjárframlögum, sem ákveðin hafa verið með 1. Framlögin hljóta að miðast við ástæður ríkissjóðs á hverjum tíma, og við flm. væntum þess, að ef þetta frv. verður að 1., þá sjái þingið sér fært að leggja fram ríflega upphæð til sjóðsins nú í byrjun. Þá er nú sem fyrr gert ráð fyrir því, að rafstöðvar þær, sem fyrir eru í landinu, greiði gjald til þessa sjóðs. En sú breyt. er gerð á því ákvæði frá því, sem var í þeim fyrri frv., sem ég gat um, að hér er gert ráð fyrir því, að allar rafveitur, sem hafa vatnsafl til orkuframleiðslu og hafa vélasamstæður, er framleiða 150 kw. afl eða meira, skuli greiða gjald til sjóðsins eftir vissum reglum, sem ákveðnar eru í 2. gr. frv. En í hinum eldri frv. var aftur á móti kveðið svo á, að aðeins þær rafstöðvar, sem hefðu fengið ríkisábyrgð eða ríkislán, skyldu greiða þessi gjöld til rafveitulánasjóðsins. Þessi breyt. er í samræmi við það, sem samþ. var í þessari hv. d. á síðasta þingi. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um nauðsyn þess, að slíkur sjóður verði stofnaður. Ég geri ráð fyrir, að öllum hv. þdm, sé það ljóst, hversu þýðingarmikið er að greiða fyrir því, að sem allra flestir landsmenn geti fengið rafmagn til afnota. Ég sé, að á dagskrá þessa fundar er einnig annað frv. um sama efni, flutt af hv. þm. Borgf. Ég geri ráð fyrir, að báðum þessum frv. verði vísað til n. og vænti þess, að samkomulag geti orðið um þá afgreiðslu málsins, sem flm. beggja frv. geta vel við unað. Vil ég svo óska þess, að málinu verði, að lokinni þessari umr., vísað til 2. umr. og fjhn.

Flm. (Pétur Ottesen) : Um þetta mál get ég að mestu eða öllu leyti vísað til grg., sem fylgir þessu frv. Þar er bæði gerð grein fyrir stefnu frv. og nauðsyn þess máls, sem það ræðir um, jafnframt því sem skýrt er frá gangi þessa máls hér á undanförnum þingum og þó sérstaklega á síðasta þingi. Þess vegna er óþarfi fyrir mig nú við 1. umr. málsins að fara nánar inn á þessi atriði. Ég skal þó aðeins geta þess hér, að í þessu frv. hef ég tekið upp þær till., sem ég flutti sem brtt. við fram komið frv. á síðasta þingi um þetta mál. Á þessum brtt. mínum voru þá gerðar nokkrar breyt. í þeirri n., sem fjallaði um málið hér í Nd., og gengu þær út á það að draga nokkuð úr þeim skatti, sem gert var ráð fyrir, að þau rafveitufyrirtæki, sem ákvæði frv. taka til, ættu að greiða. Í því frv., sem hér var fyrr á dagskránni, eru hins vegar teknar upp þær till., eins og gengið var þá frá þeim í fjhn. Nd., og eins og það frv., sem þær voru teknar upp í, var afgr. þá frá Nd. Þá breyt. hef ég gert í 2. gr. hins umgetna frv., er fyrir lá á síðasta þingi og afgr. var frá Nd., að ég hef hækkað ríkisframlagið um helming, úr 50 þús. kr. í 100 þús. kr. á ári, og auk þess fellt niður tímatakmarkið. Þetta hef ég gert með tilliti til þess, hve þetta er mikið nauðsynjamál. Þetta er því nauðsyn, að lagður verði grundvöllur að nokkuð örum vexti slíks sjóðs sem hér um ræðir. Hv. flm. fyrra frv. á dagskr. hefur lagt til, að ekki verði ákveðin nein viss upphæð á ári frá ríkissjóði til sjóðmyndunar í þessu skyni, en að slíkt verði ákveðið á fjárl. Tók hann það réttilega fram, að ástæður ríkissjóðs til þessa eru mismunandi, og hefur á stundum orðið að grípa til þess að draga úr útgjöldum, sem lögbundin hafa verið. Mér þætti þó vænt um það, að það væri athugað vel, hvort samkomulag gæti ekki orðið um þá leið, sem í þessu frv. er lagt til að farin verði að þessu leyti, því að ég tel nokkuð meiri líkur til þess, að með þessum hætti, að slá einhverju föstu um upphæðina, sem ríkissjóður leggi sjóðnum til, mundi betur sækjast að byggja upp þennan sjóð heldur en með því að láta það vera óákveðið og eingöngu hlíta fjárlagaákvæðum, enda þótt eigi sé fyrir það að synja, að komið gæti fyrir, að draga þyrfti úr þessari upphæð um stundarsakir vegna ástæðna ríkissjóðs. Viðvíkjandi 10 ára takmarkinu virðist mér, að hið sama eigi að gilda um báðar tekjuöflunarleiðirnar fyrir sjóðinn og þar eigi ekki að hafa neitt slíkt tímatakmark, heldur skuli tekjurnar eftir þessum báðum leiðum vera ákveðnar fyrir ótiltekinn tíma, því að verkefnin, sem bíða þjóðarinnar um hagnýtingu vatnsorkunnar hér á landi, eru mikil, - er þar um að ræða eitt af stærstu verkefnunum, sem fyrir liggja. Ég vil mjög eindregið taka undir þá ósk hv. 1. flm. fyrra frv. á dagskr., að gott samkomulag geti tekizt um . afgr. þessa máls. Og því meiri eindrægni sem ríkir um afgr. þessa máls, því meiri árangurs má vænta af þessari sjóðstofnun. Óska ég, að þessu frv., sem hinu fyrra frv. á dagskr., verði vísað til fjhn.