Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Hæstv. forseti. Stjórnarandstaðan eða minni hluti Alþingis lagði fram tillögu um að vísa þessu máli frá og hér er komin fram rökstudd dagskrártillaga um slíka frávísun. Stjórnarandstaðan hefur lagst alfarið gegn þessu máli, telur að þarna sé verið að ganga á heilagan rétt stéttarfélaga varðandi verkfallsaðgerðir og meðal annars gengið svo langt að sett er verkfallsbann á félög sem alls ekki eru í verkfalli. Ríkisvaldið setur þarna lög sem annar aðili að deilu og skorar um leið á sjálft sig til að ganga til samninga í deilunni. Þetta mál er allt með ólíkindum og það er miklu eðlilegra og er nauðsynlegt að menn fari í samningaviðræður og leggi fram meira fjármagn til þess að hægt sé að ná samningum og gangi frá þeim í snatri frekar en að ganga fram með þessum hætti. Ég mæli með þessari tillögu og leggst algjörlega 

Virðulegi forseti. Það er alltaf erfitt og þungbært að setja lög á verkföll. Engu að síður er staðan grafalvarleg eins og menn þekkja og því er það mat ríkisstjórnarinnar að nauðsynlegt sé að taka á þessu máli. Þeir sem hér hafa greitt atkvæði gegn þessu, þó nokkrir í þessum sal, settu árið 2010 lög á boðað verkfall,  
             Núna er staðan þannig að þeir sem segja nei við þessum lögum í þessari atkvæðagreiðslu bera ábyrgð á því að það ástand sem uppi er í samfélaginu haldi áfram óbreytt eftir tæplega 11 vikna verkfall hjá BHM og milli tveggja og þriggja vikna verkfall hjúkrunarfræðinga. Þeir sem segja já við þessu frumvarpi, sem ég hvet alla þingmenn til að gera, höggva hér á hnútinn, gefa samningsaðilum tækifæri til þess að finna lausn næstu tvær til þrjár vikur og síðan innan sex vikna 

Forseti. Þingmenn Pírata skora á ríkisstjórnina og þingmenn meiri hlutans að vísa þessu máli frá, en að sjálfsögðu munu þeir ekki verða við því. Ég vildi óska þess að það hefði verið hægt að koma við þeim breytingartillögum sem minni hlutinn óskar eftir því þær mundu gera þessi ólög aðeins skárri. En ég skora á þingmenn - ég veit að sjálfsögðu að það mun enginn verða við þeirri áskorun frekar en fyrri daginn hjá meiri hlutanum þegar maður kemur með tillögur að úrbótum, en ég vona að þingmenn meiri hlutans geri sér grein fyrir því hvað þeir eru að gera hér í dag.

Hæstv. forseti. Vinstri hreyfingin – grænt framboð harmar þessar málalyktir. Við teljum þetta frumvarp vera ranglátt og við teljum það vera óskynsamlegt. Ég er hins vegar sannfærður um að þessi langa barátta og þessar miklu fórnir sem okkar ágæta heilbrigðisstarfsfólk hefur fært muni skila árangri þegar upp er staðið. Ég heiti á öll þau sem eiga eftir að koma að lausn þessarar deilu, vegna þess að henni er ekki lokið, að þau leggi sitt af mörkum. Þrátt fyrir allt þá fagna ég yfirlýsingum formanns allsherjarnefndar Alþingis sem voru mjög mikilvægar hér undir lok umræðunnar um túlkun á því hvernig eigi að taka á lausn deilunnar. Við hefðum viljað fá skýrari línur inn í sjálfan lagatextann og erum með tillögur þar að lútandi. En þær yfirlýsingar sem gefnar 

Herra forseti. Landlæknir hefur bent ríkisstjórninni á tvo hluti á síðastliðnum mánuði. Annar er sá að það er hættuástand, það er ekki hægt að tryggja lengur öryggi sjúklinga. Við þessar kringumstæður hefur ríkisstjórnin setið í heilan mánuð. Hitt atriðið er að það verður að leysa þetta með einum eða öðrum hætti. Ein leiðin er að setja lög á verkföll en landlæknir er skýr; ef þetta verður stöðvað án þess að samningum sé náð þá er það ekki langtímalausn. Önnur leið er að sjálfsögðu sú að samningum séð náð - ekki á þann hátt að ganga að öllum kröfum eins og hæstv. fjármálaráðherra er alltaf að tala um, að sjálfsögðu ekki, það er ekkert gengið að öllum kröfum, en að gengið sé nógu vel að kröfum heilbrigðisstarfsmanna að þeir vilji vera hérna. Það er hægt að gera enn þá. Ríkisstjórnin hefur að vísu ákveðið að forgangsraða fjármunum skattgreiðenda í annað, en þá er það bara ljóst og verum heiðarleg með það. Þessi ríkisstjórn forgangsraðar ekki skattfé landsmanna í fyrsta flokks heilbrigðiskerfi.

Hæstv. forseti. Því miður eru kjaradeilurnar sem hér um ræðir og við höfum rætt um í dag komnar í þann hnút að það er ljóst að grípa þarf inn í. Því styð ég að það verði gert með þeim hætti sem hér er lagt upp með. Á fundi nefndarinnar í morgun kom fram að deilurnar eru í hnút og samningar eru ekki líklegir í fyrirsjáanlegri framtíð. Hins vegar skora ég á aðila að nýta tímann sem gefinn er samkvæmt þessu frumvarpi sem nú verður lögfest í dag til þess að ræða saman og reyna að ná saman, okkur öllum til heilla. Nú ríður á að menn noti næstu daga og vikur vel og ég vonast svo sannarlega til þess að allir sem hér eru staddir leggi sitt lóð á vogarskálarnar til að svo megi verða.

Hæstv. forseti. Að því gengnu að nú er búið að hafna frávísun á þessu máli eins og við óskuðum eftir í stjórnarandstöðunni erum við með tvær breytingartillögur, í fyrsta lagi varðandi tímalengdina á samningum sem gerðardómurinn mun úrskurða um, hún er opin í ákvæðinu þannig að það er hægt að hafa hana fjögur ár, sex ár eða tíu ár þess vegna. Við gerum að tillögu okkar að það verði aldrei lengur en eitt ár frá gildistöku þannig að málið þurfi að koma fyrir þingið aftur, vitandi það að þetta er gríðarlega alvarlegt inngrip í samningsréttinn og stjórnarskrárvarinn rétt og er mannréttindamál. Í öðru lagi, kannski í framhaldi og í tengslum við það sem hér hefur verið umræða um að þegar gerðardómur fari að fjalla um málin séu allir kjarasamningar undir, þar með lækna og framhaldsskólakennara, þá verði tekin út dagsetningin 1. maí 2015 í 3. gr. Í staðinn komi „kjarasamningar seinustu missira en jafnframt gæta þess að stöðugleika efnahagsmála sé ekki raskað“, það sé sem sagt breytt um texta þannig að 

Hæstv. forseti. Ég styð ekki þessar breytingartillögur minni hlutans. Það er ljóst miðað við 3. gr. að gerðardómur getur eftir atvikum litið til annarra kjarasamninga varðandi lengd á ákvörðun gerðardóms. Jafnframt er þetta eitt af þeim atriðum sem aðilar vinnudeilunnar geta komið sér saman um, eins og getur um í 2. mgr. 3. gr., en þar kemur fram að komi aðilar sér saman um einhver efnisatriði í deilunni án þess að vilja gera um það dómsátt skuli kjaradómurinn taka mið af því. Jafnframt er í 3. mgr. gert ráð fyrir að gerðardómurinn geti beitt sér fyrir samkomulagi eða dómsátt milli aðila um ákveðin atriði. Þannig að það eru ákvæði í frumvarpinu sem koma hér til.

Herra forseti. Það er hryggilegt að grípa inn í kjaradeilur með lögum og víkja þar með til hliðar helgum verkfallsrétti. Í tilfellum eins og nú, þegar ljóst er að ríkir almannahagsmunir eru í húfi, þegar ljóst er að deilan veldur þriðja aðila tjóni, þriðja aðila sem hvergi kemur nærri deilunni, þegar ljóst er að deilan bitnar á sjúklingum, hún bitnar á þeim þúsundum sem bíða þjónustu sýslumanna, hún kemur niður á bændum, þá verður því miður að grípa inn í. Vonandi verður tíminn sem gefinn er í frumvarpinu eða í lögunum nýttur vel til þess að ná ásættanlegri niðurstöðu. Ég óska þess innilega að svo verði. Ég segi já.

Hæstv. forseti. Það er ekki af neinni gleði sem maður tekur þátt í þingstörfum í dag, en á meðan á samningaviðræðum hefur staðið hefur bilið milli aðila lítið minnkað og lög á verkföll má aðeins setja ef ríkir almannahagsmunir eru að baki. Það eru tveir hópar sem knýja dyra hjá okkur þingmönnum, það eru þeir sem eru í verkfalli og þeir sem verkfallið bitnar á. Hér er tekið fram að samkvæmt lögum þurfi að gæta þess að ekki sé um of víðtæka eða langvarandi skerðingu á samningsrétti að ræða og vil ég benda á að enn þá er heimilt að semja. Eftir erfiða fundi morgunsins, þar sem m.a. landlæknir kom á fund allsherjar- og menntamálanefndar, segi ég já.

Forseti. Hér er þingið að samþykkja lög sem gera samningsstöðu þeirra sem eru að semja við ríkið nánast ómögulega. Það er verið að þvinga fólk til samninga og segja þeim að fara og semja eins og ríkið vill. Hvers konar samfélag er þetta eiginlega sem við búum í? Þetta eru ólög sem ég get ekki samþykkt. Ríkið hafði mikinn tíma til að koma að borðinu og semja, 24 fundir haldnir, engin niðurstaða. Þeir sem mættu á fundinn höfðu ekkert umboð. Nú er búið að gefa þeim umboð: Gerið þið bara eins og við segjum.

Hæstv. forseti. Í rúmar tíu vikur hafa staðið yfir verkfallsaðgerðir BHM og síðan bættust hjúkrunarfræðingar í hópinn. Við höfum í þessum þingsal margoft óskað eftir umræðum um þau mál. Við því hefur ekki verið orðið. Samninganefnd ríkisins hefur verið send á fjölda funda, alltaf með sama tilboðið, því að ríkisstjórnin ætlaði ekki að semja. Nú hefur gerðardómi verið falin sú ábyrgð sem Framsóknarflokkur og Sjálfstæðisflokkur treysta sér ekki til að axla. Þeim hefur verið falið heilbrigðiskerfið okkar og framtíð þess í ákvörðunum sínum um launakjör stóru kvennastéttanna. Fram undan er mönnunarvandi í þessu kerfi. Það er ástand sem enginn vill bera ábyrgð á. Ríkisstjórnin hefur nú afsalað sér þeirri ábyrgð.