Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Það skal tekið fram að á síðari fundi í dag fer fram utandagskrárumræða um viðskipti Hafskips og Útvegsbankans. Sú umræða verður í upphafi fundarins, væntanlega kl. 3 til 4 eða jafnvel fyrr. Það skal vakin athygli á því að ef svo vill til verka að við höfum ekki lokið um kvöldmatarleytið því verki sem eðlilegt er að ljúka í dag verður kvöldfundur. Hv. þm. eru beðnir að hafa það í huga.



Herra forseti. Ég vek athygli á því að á þessum fundi hefur verið dreift þremur till. til þál. sem varða afstöðu Íslands til frystingar kjarnorkuvopna eða stöðvun kjarnorkuvígbúnaðar. Þessar tillögur varða allar mál sem er á dagskrá á vettvangi Sameinuðu þjóðanna á þessum dögum og líkur eru á því að þar gangi atkvæði um tillögu sem fram er borin af Svíþjóð, Mexíkó og fleiri ríkjum um þetta efni. Sú tillaga varð tilefni umræðna utan dagskrár í síðustu viku. Ein af nefndum þáltill. snertir beinlínis þessa atkvæðagreiðslu á vettvangi Sameinuðu þjóðanna. Það eru tilmæli mín til hæstv. forseta að hann stuðli að því í samvinnu við þingflokka að mál þessi og sérstaklega till. á þskj. 225 komi til umræðu hér í sameinuðu þingi áður en atkvæði ganga á vettvangi Sameinuðu þjóðanna sem gæti orðið fimmtudaginn 12. des, n.k. Mér er ljóst að tími er naumur til stefnu til þinglegrar meðferðar á þessum málum, en ég trúi ekki öðru en það sé vilji allra þingflokka og hæstv. ríkisstj. að þingviljinn liggi fyrir í þessu efni áður en atkvæði falla á vettvangi Sameinuðu þjóðanna. Ég treysti því að hæstv. forseti beiti sér fyrir því að þessi mál fái umræðu hér í Sþ. og stefnt verði að afgreiðslu þeirra áður en til umræddrar atkvæðagreiðslu kemur á vettvangi Sameinuðu þjóðanna.



Það skal tekið fram, sem augljóst er, að harla erfitt verður að fá afgreiðslu fyrir n.k. fimmtudag á máli því sem er á þskj. 225 og hv. 5. þm. Austurl. ræddi um. Það er augljóst að í dag verður ekki tími nema fyrir þá tvo fundi sem ráðgerðir eru. Næsti fundur Sþ. verður n.k. föstudag. Það er svo ákveðið vegna þess að þá fer fram 2. umr. fjárlaga sem upphaflega var gert ráð fyrir að yrði á fimmtudag. Það verður naumast séð hvernig hægt er að verða við óskum hv. 5. þm. Austurl. þegar svo er ástatt sem nú er. Raunar kæmi slíkt ekki til álita nema svo væri að það væri samstaða í þinginu um afgreiðslu þessarar till. Ég segi: til álita. Það er þó ekki þar með víst að það væri möguleiki að framkvæma þessa ósk. Þetta vil ég að hér komi fram og ég vænti þess að allir hv. þm. skilji hvernig mál þessi liggja fyrir. Og það mál sem hér hefur verið gert að umræðuefni er ekki á dagskrá fundarins, hvorki þessa fundar né fundarins síðar í dag.



Herra forseti. Ég sé ekki betur en þingflokkur Alþb. geti mjög einfaldlega leyst þetta mál. Þeir hafa óskað eftir umræðum utan dagskrár um viðskipti Hafskips og Útvegsbankans sem eiga að hefjast núna kl. 15. Það mál er komið á dagskrá þingsins og um það verður útvarpsumræða á fimmtudagskvöldið. Það mundi rýmka verulega fyrir þingstörfum ef Alþýðubandalagsmenn féllu frá þessari utandagskrárumræðu sinni núna til þess m.a. að greiða fyrir sínum eigin málum og framgangi þeirra hér á hinu háa Alþingi. Ég sé ekki betur en þetta gæti verið nokkuð góð lausn á málinu þar sem búið er að ákveða útvarpsumræðu um stöðu Hafskips og viðskipti Hafskips og Útvegsbankans. Ég held að þetta gæti leyst málið, herra forseti.



Herra forseti. Það er rúm vika síðan ég óskaði eftir því að umræður utan dagskrár færu fram um Hafskipsmálið. Hún hefur frestast vegna veikinda hæstv. viðskrh. og sú frestun var í góðu samkomulagi við mig. Það er hins vegar alveg ljóst af þeim atburðum sem orðið hafa, m.a. í morgun, að þingið getur ekki beðið eftir því að fjalla um Hafskipsmálið hér. Hann er sérkennilegur þessi áhugi Alþfl. á því að fresta þeirri umræðu um nokkra daga og enn sérkennilegri fyrir þá sök að það mun hafa verið m.a. formaður þingflokks Alþfl. sem lagðist gegn því að útvarpað yrði frá þessari utandagskrárumræðu hér í dag, að Alþfl. sé að koma í veg fyrir það að þjóðin geti fengið að hlusta hér á umræður í dag.



Herra forseti. Ég vil aðeins að það komi hér skýrt fram að það er ekki verið að leggjast gegn einu eða neinu af hálfu Alþfl. Það kom fram beiðni s.l. föstudag um útvarpsumræðu um þetta mál og þá hafði ekki borist beiðni frá Ríkisútvarpinu um að útvarpa þessum umræðum. Ég tel það eðlilegt að þegar þingflokkar óska eftir útvarpsumræðum verði þeirri umræðu útvarpað, en Ríkisútvarpið hafði farið fram á að útvarpa þessari umræðu, sem á að eiga sér stað hér nú, slitrótt, þ.e. fyrst í tvo klukkutíma og síðan náðarsamlegast í 40 mínútur. Ég tel miklu betra að þjóðin fái tækifæri til að hlusta á heila umræðu um þetta mál þar sem hver flokkur hefur ákveðinn tíma og því mótmæli ég því sem hv. þm. sagði hér áðan um að Alþfl. hefði með einhverjum hætti lagst gegn því að þessari umræðu yrði útvarpað. Henni verður útvarpað, hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson. Það væri svo kannske athugunarefni út af fyrir sig hvort þær ástæður sem hv. þm. nefndi fyrir frestun þessarar umræðu eru einu ástæðurnar sem liggja þar að baki. Það gæti vel verið, ef grannt væri skoðað, að það kæmi eitthvað annað í ljós.



Það skal tekið fram, af því að hér hefur borist í tal spurningin um hvort ætti að útvarpa utandagskrárumræðu á fundinum síðar í dag, að Ríkisútvarpið mæltist til þess við forseta að það væri gert, en þó með þeim vandkvæðum að það var mjög takmarkaður tími sem hægt var að ætla fyrir þetta útvarp. Það var samhljóða álit forseta og fulltrúa Ríkisútvarpsins að undir þeim kringumstæðum sem nú eru væri ekki rétt að útvarpa umræðunni í dag, enda var gefið að það yrði útvarpað umræðu síðar í vikunni. Þetta skal tekið fram og hv. 5. landsk. þm. kom hvergi nærri þessum ráðagerðum og niðurstöðu.



Herra forseti. Ég tel að hér sé í rauninni verið að blanda saman óskyldum málum þar sem eru umræður um Hafskipsmál og hins vegar afstöðu til stöðvunar kjarnorkuvígbúnaðar. Mér er það ljóst sem öðrum hv. þm. að annir eru á Alþingi þó að þingstörfum hefði mátt haga betur af hálfu hæstv. ríkisstj. á liðnum vikum, en þá stefnir í það að hér verði mikla annir. Mér er því ljóst að það þarf góðan vilja til þess að fá afgreiðslu á þeim málum sem varða afstöðu Íslands til stöðvunar kjarnorkuvígbúnaðar áður en atkvæði falla á þingi Sameinuðu þjóðanna. Ég er einfaldlega að beina þeim tilmælum til hæstv. forseta að hann kanni það og stuðli að því í samvinnu við formenn þingflokka að umræða um þessi efni geti farið fram og afgreiðsla liggi hér fyrir áður en nefnd atkvæðagreiðsla fer fram hjá Sameinuðu þjóðunum. Ég trúi ekki öðru en hæstv. ríkisstj. hafi einnig áhuga á því að línur skýrist og verði skýrari í þessu efni áður en sú atkvæðagreiðsla fer fram og ég vil inna hæstv. forsrh. eftir því hvort hann vilji ekki stuðla að því fyrir sitt leyti að till. á þskj. 225 um afstöðu Íslands í þessu efni fái þinglega meðferð á næstu sólarhringum þannig að vilji þingsins í þessu efni liggi skýrt fyrir.



Það skal aðeins ítrekað, sem áður hefur verið tekið fram, að það er ekki sjáanlegt að það sé möguleiki að afgreiða mál á þskj. 225 fyrir n.k. fimmtudag. Það var sagt að það kynni að koma til álita ef það væri samstaða milli þingflokka. Komi það í ljós mun forseti athuga það. En samstaða milli þingflokka hlýtur að þýða að það verður að vera viðbúið að ráðstafa verulegum tíma frá deginum í dag til fimmtudags, þ.e. verulegum tíma morgundagsins. Og er hætt við að allt verði unnið fyrir gýg því að það þarf tvær umræður um till. og nefnd verður að skila áliti.



Herra forseti. Ég hef á þskj. 172 leyft mér að bera fram fsp. til hæstv. forsrh. um lánsfjárfyrirheit vegna kaupa á togaranum Má. Fyrirspurnin hljóðar svo, með leyfi forseta: "Hefur verið staðið við loforð um fjármagnsfyrirgreiðslu sem ríkisstj. gaf þegar togarinn Már var keyptur til Ólafsvíkur?" Nú er mér ljóst að það var ekki þessi hæstv. ríkisstj. sem þá sat að völdum, en ríkisstjórn Íslands var það engu að síður. Það var svo í apríl 1980, þegar þessi togari kom til landsins, að hann var talinn tiltölulega ódýrt skip miðað við innlenda skipasmíði, en nú er löngu svo komið að skuldir skipsins hafa reynst langt umfram eignir og þessi togari einn af mörgum sem lent hafa undir uppboðshamrinum. En tilefni fsp. minnar er að þegar gengið var frá kaupum á togaranum var gefin út sameiginleg yfirlýsing ríkisstjórnar Íslands og stjórnar Útvers sem er eigandi togarans. Þetta var 21. des. 1978. Þá var gert ráð fyrir 67% láni úr Fiskveiðasjóði Íslands. En þegar til átti að taka fékkst einungis 50% lán. Þá var enn fremur gert ráð fyrir láni úr Byggðasjóði sem fékkst ekki. Mér þykir þess vegna ýmislegt benda til að ekki hafi verið staðið við þau loforð um fjármagnsfyrirgreiðslu sem gefin voru þegar togarinn var keyptur og því er þessi fsp. sett fram.



Herra forseti. Það er rétt sem hv. þm. sagði. Þetta var út af fyrir sig ekki mál þessarar ríkisstj. og reyndar hygg ég að það megi segja að þetta sé mál tveggja ríkisstjórna á undan þessari. Þetta mál á nokkuð langan aðdraganda. Ég hef látið fara í gegnum allar fundargerðir ríkisstjórnarinnar og kanna hvaða loforð hafa verið veitt. Þetta er of langt mál til að rekja það í smáatriðum, en ég vil þó geta þess að þetta mál kemur fyrst á fund ríkisstjórnarinnar þriðjudaginn 25. apríl 1978. Er því þá hreyft þar í tengslum við viðskiptasamning sem er í undirbúningi við Portúgala, en Portúgalar höfðu lagt á það ríka áherslu að um gagnkvæm viðskipti yrði að ræða og alveg sérstaklega óskað eftir því að skoðað yrði að þar yrðu smíðaðir tveir togarar. Sjútvrh. og viðskrh. í þeirri ríkisstjórn skoðuðu það mál vandlega og til að gera langt mál stutt varð niðurstaðan sú að samið var um smíði tveggja togara. Í því sambandi voru tvö fyrirtæki nefnd, þ.e. Samherji hf. í Grindavík.og Hraðfrystistöðin í Reykjavík. Samningar þessara fyrirtækja við skipasmíðastöðvar í Portúgal voru samþykktar með ákveðnum fyrirvara um eiginfjárútvegun. Síðar kom í ljós að ekki reyndist unnt fyrir fyrirtækin að útvega það fé og varð þá niðurstaðan sú að ríkissjóður gekk í ábyrgð fyrir kaupum á þessum tveimur togurum. Þessi tvö fyrirtæki féllu síðan út úr myndinni og var þá leitað að nýjum kaupendum. Niðurstaðan varð sú, eins og kemur fram í þessum fundargerðum, að kaupendur voru ákveðnir Bæjarútgerð Reykjavíkur og fiskvinnslu- og útgerðarfyrirtæki á Snæfellsnesi. Það er rétt hjá hv. fyrirspyrjanda að lánareglur Fiskveiðasjóðs og Byggðasjóðs, þegar þetta mál hófst og nokkuð lengi meðan það var í meðferð ríkisstjórnarinnar, voru, eins og hann rakti, að Fiskveiðasjóður lánaði 67% kaupverðs og Byggðasjóður 5% og reyndar í sumum tilfellum 10% þegar um sérstakt byggðavandamál var að ræða og reyndar þá byggt innanlands. Á þessu verða síðan á meðan á meðferð málsins stendur hjá ríkisstjórninni breytingar, eins og kemur fram í minnisblaði til þáverandi sjútvrh. Matthíasar Bjarnasonar frá 21. ágúst 1978, þegar Fiskveiðasjóður dregur úr lánveitingu sinni til kaupa á fiskiskipum erlendis. Ég hygg því að í upphaflegum samningum og viðræðum um þessa togara hafi verið gert ráð fyrir þeirri lánveitingu sem hv. fyrirspyrjandi nefndi í sinni ræðu. Mér er hins vegar ekki ljóst, og það kemur ekki nógu greinilega fram af þessum skjölum hér, hvort þeir sem síðastir urðu til að kaupa þessi skip hafi getað gengið út frá því sem öruggu að Fiskveiðasjóður lánaði 67% kaupverðs. Lokaafgreiðslurnar í ríkisstjórninni koma fram í fundargerð ríkisstjórnarinnar frá 9. apríl 1980. Þá situr önnur ríkisstjórn. Þar er bókað svo, með leyfi forseta: " Sjútvrh. lagði til að lánsfjárfyrirgreiðsla vegna togaranna tveggja, sem smíði er að ljúka á í Portúgal, verði með þeim hætti að Fiskveiðasjóður láni 50% kaupverðs og veitt verði ríkisábyrgð á 30% kaupverðs." Þessa till, leggur þáverandi sjútvrh. fyrir ríkisstjórnina. Síðan kemur þetta að nýju til meðferðar í ríkisstjórninni 20. okt. 1981. Þar er bókað, með leyfi forseta: " Forsrh. skýrði frá erindi Útvers hf. í Ólafsvík um aukna fjármagnsfyrirgreiðslu vegna togarans Más. Málið rætt og verður athugað nánar." Síðan er þetta rætt á nokkrum næstu fundum. Í bókun þriðjudaginn 3. nóv. 1981 segir: "Viðskrh. lagði til að fyrirtækinu væri gefinn kostur á að taka lán með ríkisábyrgð fyrir því sem á skorti að lánveiting Fiskveiðasjóðs næmi 80% smíðaverðs." Mér var vel kunnugt um það á þessum tíma, þar sem ég gegndi starfi sjútvrh., að sú skoðun var tvímælalaus hjá kaupendum þessara skipa, sérstaklega þeim á Snæfellsnesinu, að þeir hefðu haft vilyrði fyrir 67% kaupverðs úr Fiskveiðasjóði. Það finnst hins vegar hvergi skjalfest í fundargerðum ríkisstj. og það mál var þá reynt að leysa með því að veita ríkisábyrgð fyrir því sem á vantaði, eins og komið hefur fram af þessu sem ég hef lesið.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. forsrh. svör hans. Það er deginum ljósara og kom mjög skýrt fram í máli hans að þær forsendur, sem kaupendur þessa skips gengu út frá þegar þeir ákváðu kaupin, stóðust ekki. Hvers vegna skal hér ósagt látið. En þegar ríkisstjórn Íslands og þetta fyrirtæki standa sameiginlega að yfirlýsingu þegar gengið er frá kaupum á togaranum þá eru forsendur allt aðrar og þær breytast svo enn seinna. Það er því alveg ljóst að þeir sem tókust þarna á hendur skuldbindingar höfðu ástæðu til að ætla að lánafyrirgreiðslan yrði önnur heldur en hún raunverulega varð. Það er rétt sem hæstv. forsrh. sagði að lagt var verulegt kapp á það að við Íslendingar keyptum togara frá Portúgal til að greiða fyrir viðskiptum milli landanna. En hér hefur tekist heldur ólánlega til þar eð ekki hefur verið staðið við gefin fyrirheit. Mér finnst ástæða til að sú staðreynd sé höfð í huga nú þegar verið er að fjalla um eignarhald á þessu skipi og fleirum og stendur til að bjóða þau upp að nýju. Hins vegar væri fróðlegt í þessari umræðu að heyra skoðanir hæstv. félmrh. á þessu máli sem mjög kom við sögu þegar þetta skip var keypt sem fulltrúi heimamanna í Ólafsvík. En mér sýnist það alveg ljóst, hvort sem menn kalla það yfirlýsingar, loforð, vilyrði eða fyrirheit, að við þetta var ekki staðið og þetta þróaðist ekki eins og þeir sem skipið keyptu, heimamenn á utanverðu Snæfellsnesi, höfðu ríka ástæðu til að ætla og töldu sig sjálfsagt geta treyst, þar sem ríkisstj. átti í hlut annars vegar.



Herra forseti. Það er ekki tækifæri til að taka þátt í þessari umræðu við þessar aðstæður vegna þingskapa en ég vil aðeins staðfesta það, sem hér hefur komið fram, að þegar þetta skip, Már SH 127, var keypt til Snæfellsness þá var það gert í trausti þess að gengið yrði út frá þeim ákvæðum sem voru til staðar þegar samningar við Portúgal voru gerðir. Í yfirlýsingu sem undirrituð er og er til í skjölum stjórnvalda var gengið út frá því að það fengist allt að 67% lán úr Fiskveiðasjóði og sótt var um 10% lán úr Byggðasjóði. Hins vegar hefur verið tekið mið af þessu, eins og fram kemur í samþykkt viðskrh. eftir þessi kaup, að ríkisábyrgð er veitt að 80%. Þá hefur ríkisstjórnin þar með, ný ríkisstjórn, viðurkennt, að lánafyrirgreiðsla ríkisstjórnar yrði 80%. Þetta mál er enn á vinnslustigi og það er ekki ástæða til að ræða það frekar hér. En ég treysti því að þessi mál öll fái þær lyktir að skipið verði á Snæfellsnesi áfram.



Herra forseti. Eins og ég sagði áðan er málið allviðamikið og ég held ég hafi ekki fundið önnur mál sem oftar hafa verið tekin fyrir í ríkisstjórnum því að bunkinn er upp undir cm þykkur - og því engin tök á að rekja þetta allt saman hér. En þó vil ég nefna það til viðbótar að 21. ágúst 1978 er lagt fram í ríkisstjórninni bréf sem greinir frá nýjum útlánareglum Fiskveiðasjóðs. Í því bréfi kemur greinilega fram að Fiskveiðasjóður muni aðeins lána 50% kaupverðs. Hér segir: Fiskveiðasjóður láni aðeins 50% kaupverðs. Og af kynnum mínum af Fiskveiðasjóði má ég fullyrða að það er ekki auðvelt að fá stjórn Fiskveiðasjóðs til að breyta slíkri samþykkt. Ég átti um það ítarlegar viðræður við Fiskveiðasjóð hvort hugsanlegt væri að gera undantekningu vegna fyrri meðferðar þessa máls. Svarið sem ég fékk var það að stjórnin gæti ekki fallist á það. Sömuleiðis var á það bent hvað eftir annað að þessar reglur hefðu legið fyrir áður en þessir nýju kaupendur komu inn í spilið, þ.e. útgerðarmenn á Snæfellsnesi og í Reykjavík, og átti því að vera öllum ljóst þegar það var gert. Ég endurtek að það finnst hvergi í fundargerðum ríkisstj. loforð um það að ríkisstj. muni tryggja lán, meiri en Fiskveiðasjóður hafði þegar ákveðið. Og ég endurtek að mér er ljóst að um þetta hafa orðið miklar umræður og reyndar deilur, en eitt er þó vert að athuga í þessu máli: að kaupendum var ætíð gert að hafa 20% eigið fé til taks. Það var ekki til í sambandi við togarann Má, því miður, og var fengið að láni af kaupendum beint frá viðskiptabanka. Og ég verð að lýsa þeirri skoðun minni að það fær ekkert fyrirtæki, hvort sem það er útgerðarfyrirtæki eða annað, staðið undir því að hafa ekkert eigið fé í sínum rekstri. Þannig að ég hlýt að draga það í efa, jafnvel þótt fengist hefðu 67% úr Fiskveiðasjóði, að rekstur þessa skips hefði getað gengið. Munurinn hefði orðið sá að Fiskveiðasjóður hefði yfirtekið ákveðin lán og lengt þau. Þeir fengu lánin, en þeir fengu þau ekki lengd til þess tíma sem reglur Fiskveiðasjóðs gera ráð fyrir.



Herra forseti. Það var út af orðum hæstv. forsrh. um það að eigendur togarans Más á Snæfellsnesi hefðu ekki verið með neitt eigið fjármagn í sambandi við kaup á skipinu. Ég tel að hæstv. forsrh. hafi ekki farið þar með rétt mál. Ég kann ekki að fara með prósentur þar, en ég tel að eigið fjármagn, sem lagt var til þeirra kaupa, hafi verið um 10%. Það hefur a.m.k. verið helmingur þess fjár sem áætlað var að lagt yrði til skipsins eftir þeim reglum sem hæstv. forsrh. var að tala um. Ég taldi nauðsynlegt að þetta kæmi fram í þessari umræðu.



Herra forseti. Á þskj. 142 hef ég leyft mér að bera fram fsp. til samgrh. um kostnað við framkvæmdir við Bakkafjarðarhöfn. Spurningarnar eru þessar: "1. Hvað er heildarkostnaður við nýframkvæmdirnar í Bakkafjarðarhöfn orðinn mikill frá því þær hófust og fram til 1. sept. s.l. reiknað á núverandi verðlagi? 2. Hvernig hafa þessar framkvæmdir verið fjármagnaðar? 3. Hver er áætlaður heildarkostnaður við að ljúka hinum fyrirhuguðu hafnarframkvæmdum? Hér er að sjálfsögðu átt við þann hafnaráfanga sem ákveðið var að ráðast í fyrir fáeinum árum síðan um gerð brimbrjóta og frekari hafnaraðstöðu.



Herra forseti. Heildarkostnaður við framkvæmdir á árinu 1982-1985 við Bakkafjarðarhöfn er orðinn 45 millj. 9 þús. kr. Ef kostnaði þessum er skipt niður á ár og hann síðan framreiknaður til verðlags í dag í samræmi við breytingar á byggingarvísitölu þá er niðurstaðan sem hér segir: 1982: 514 þús. kr. Kostnaður á núverandi verðlagi: 1529 þús. kr. 1983: 10 millj. 230 þús. kr. Kostnaður á núverandi verðlagi: 15 millj. 723 þús. kr. 1984: 19 millj. 165 þús. kr. Kostnaður á núverandi verðlagi: 26 millj. 761 þús. kr. og á þessu ári: 15 millj. 100 þús. kr. Kostnaður á núverandi verðlagi: 16 millj. 9 þús. kr. Samtals er kostnaður á verðlagi hvers árs 45 millj. 9 þús. kr. en á framreiknuðu verði, eða núverandi verðlagi, 60 millj. 22 þús. kr. Framkvæmdirnar hafa verið fjármagnaðar sem hér segir: Fjárveitingar úr ríkissjóði: 24 millj. 604 þús. kr. Lán út á ríkishluta: 15 millj. 200 þús. kr. Styrkir úr Hafnarbótasjóði: 3 millj. 500 þús. kr. Styrkir úr Byggðasjóði: 1 millj. 600 þús. kr. Með fjárveitingum eru hér taldar þær "aukafjárveitingar" að upphæð 8 millj. 900 þús. kr. er komu úr ríkissjóði á s.l. sumri. Tvö lán hafa verið tekin til framkvæmdanna og eru eftirstöðvar þeirra, eins og að framan greinir, 15 millj. 200 þús..kr. á lántökugengi. Lánin eru: Tekið 1983: DEM 862 424, það eru 9 millj. kr. og eftirstöðvar 7,2; lánstími 10 ár; endurgreiðsla 1984-1993; vextir 11%. Í öðru lagi tekið lán 1985: Vísitölulán vísit. 1006, 8 millj., lánstími 2 ár; endurgreiðsla 1986 og 1987; vextir 6,25 % . Eftirstöðvar þessara lána á gengi/vísitölu 1. nóvember s.l. nema samtals 21 millj. 272 þús. kr. Hvað varðar frekari framkvæmdir þá liggur fyrir ósk hreppsnefndar Skeggjastaðahrepps um að byggð verði 15-20 m löng bryggja innan á brimvarnargarðinn og að hafnarsvæðið verði lýst upp. Bryggjan er hugsuð sem löndunarbryggja en ætlunin er að bátarnir verði eftir sem áður geymdir við legufæri innan við garðinn. Áætlaður kostnaður við þessar framkvæmdir er um 4 millj. kr. Frekari framkvæmdir eru ekki á döfinni að því er ég best veit.



Herra forseti. Nú er það að sjálfsögðu svo að öll viljum við gjarnan hafa góðar hafnir sem víðast, en ég minni á það í þessu sambandi að ákvörðunin um þessa hafnargerð varð til með ákaflega sérstæðum hætti. Hún gerðist í rauninni þannig, að Framkvæmdastofnun tók ákvörðun um að lána til þessara framkvæmda áður en Alþingi hafði veitt fé til þeirra og þannig veitt samþykki sitt. 60 millj. kr. eru verulegir fjármunir. Ég held að heildarframlag ríkisins til hafnarmála á s.l. fjárlögum hafi verið um 70 millj. kr. Það hlýtur að vera hlutverk alþm. hverju sinni að gera upp hug sinn um það hvernig þeim fjármunum sé best varið. Og menn hljóta að spyrja sig þeirra spurninga þegar hér er talað um heildarframkvæmdir upp á a.m.k. 65 millj. kr. hvort ekki hefði komið til álita og verið skynsamlegra að velja hér ódýrari lausnir og eiga kannske 60 millj. meira til úthlutunar annars staðar í þjóðfélaginu, til hafnarbóta annars staðar. Á þetta vil ég benda. Annars er mér reyndar kunnugt um það að framkvæmdir hafa gengið mjög brösótt á þessum stað, en það skiptir ekki meginmáli. Ég þakka svo ráðherra fyrir svörin.



Herra forseti. Það er rétt hjá hv. fyrirspyrjanda að framkvæmdir hafa gengið hálfbrösótt og það er nú einmitt þess vegna sem framkvæmdaupphæðin hefur hækkað verulega. Hins vegar lagði ég áherslu á það að deila á milli hafnamálastjórnar og verksala yrði leyst án þess að fara í gerðardóm með því að fá óvilhallan mann til þess að fara yfir þau mál, heldur en að standa í gerðardómi, mjög dýrum, lengri tíma þannig að það liggja fyrir allar upphæðir til þessara framkvæmda. Það er líka rétt að upprunaleg ákvörðun var tekin um að bjóða fram lánveitingu frá Byggðasjóði - eða Framkvæmdastofnun ríkisins, Byggðasjóði - á sínum tíma sem Alþingi féllst á með sínum fjárveitingum, svo að farið hefur verið í þessa framkvæmd með eðlilegum ætti að öðru leyti. Hins vegar var talið á sínum tíma að hér væri um byggðamál að ræða sem réði úrslitum um það hvort byggð héldist á þessum stað eða ekki. Um það geta alltaf verið skiptar skoðanir í hvaða framkvæmdir á að leggja fjármuni hverju sinni, en þetta er ákvörðun sem var tekin af öðrum en mér. Hins vegar hefur það orðið mitt hlutskipti að reyna að halda því áfram þannig að ekki yrði ónýt sú framkvæmd sem var komin nokkuð á veg.



Herra forseti. Í fyrsta lagi vegna spurningarinnar um það hvort byggð héldist þá vil ég vekja athygli á því að ég ræddi um það að menn hefðu getað valið hér ódýrari kost en þann sem valinn var. Ég held að það liggi alveg fyrir að menn hefðu getað fundið viðunandi kost sem var ódýrari en þeir tugir milljóna sem hér hafa lent í þessu verkefni og við stæðum þeim mun betur og byggðin héldist. En það að verkefnið gekk brösótt held ég að eigi sína orsök ekki síst í ónógum undirbúningi og þeim flýti sem varð af því að komast í gang með verkið, vegna þess hvernig aðdragandinn var í sambandi við ákvarðanatökurnar.



Herra forseti. Á þskj. 143 hef ég borið fram fsp. til viðskrh. varðandi endurnýjun á togaranum Sjóla GK, en eins og kunnugt er þá brann það skip í hafi, þannig að nánast ónýtt var. Fsp. er í tveimur liðum: "1. Hefur ráðuneytinu borist ósk frá eigendum togarans Sjóla GK um heimild til kaupa á öðru skipi í stað togarans sem gereyðilagðist í bruna? 2. Ef slíkt erindi hefur borist, hefur því verið svarað og þá með hvaða hætti?"



Herra forseti. Þegar þessi fsp. var lögð fram hafði ekkert bréf verið sent í viðskrn. en hins vegar kom bréf síðar, það er dags. 19. nóv. en móttekið 25. nóv., og er stílað á mig sem viðskrh., þar sem sagt er frá þeim hugmyndum eigenda að hverfa frá því að gera við Sjóla og að vátryggjendur togarans hafa borgað út tryggingarfé skipsins. Eigendur Sjóla höfðu nokkru áður rætt við mig lauslega hvað mér fyndist um að breyta miðað við þær kostnaðartölur sem hér væri um að ræða, en þær voru svona gróflega áætlaðar. Í sambandi við þetta mál hef ég gefið fyrirmæli um það í ráðuneytinu nú alveg nýlega að ekkert sé því til fyrirstöðu hvað snertir viðskrn. að Sjólastöðin fái leyfi til að kaupa annað skip með því að leggja vátryggingarverð hins skipsins upp í það og að Sjóli verði seldur úr landi eins og hann er nú. Hins vegar er eftir að senda bæði samning og beiðni til réttra aðila í þessum efnum og þá tel ég víst að það muni ekki standa neitt á afgreiðslu mála. Þau taka sinn tíma eins og gengur og gerist.



Herra forseti. Ég þakka ráðherra svörin. Það vekur auðvitað spurningar í huga manns hvers vegna ekki hafi fengist niðurstaða í þessu máli fyrr. Nú þekkjum við það að fyrirspurnir geta vitaskuld borist með mismunandi hætti og ekki ævinlega skriflega, en aðalatriðið er þó að úrlausn sé fundin og ég þakka ráðherra svörin.