Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Menntmn. flytur þetta frv. um kirkjuítök og sölu þeirra eftir beiðni biskupsins og kirkjumrn. Þegar sett voru lög um lausn ítaka af jörðum, var mörkuð sú stefna að veita heimild til þess og ýta undir það, að ítök yrðu seld, og nær það jafnt til kirkjuítaka og þeirra ítaka, sem fylgja jörðum einstaklinga. Þetta frv. er því aðeins viðauki við lögin um lausn ítaka af jörðum. Með því er kveðið nánara á um, hvernig fara skuli að í framkvæmdinni, þegar um sölu kirkjuítaka er að ræða. Í frv. segir, að um lausn kirkjuítaka og sölu semur sóknarnefnd þeirrar kirkju, sem ítakíð á, að því er snertir safnaðarkirkjur og lénskirkjur. Og í 3. gr. frv. er svo kveðið á, að andvirði kirkjuítaks og landssvæða, sem kirkjur eiga, skuli renna til kirkna þess prestakalls, þar sem presti ber afnotaréttur ítaksins, og skiptist fjárhæðin jafnt á milli kirknanna. Þegar lögin um lausn ítaka af jörðum voru sett, þótti nokkrum vandkvæðum bundið að skilgreina hugtakið ítak. Það var því mjög vandað til þess frv., sem endanlega var gert að lögum um þessi efni. Í 1. gr. þessa frv. er skilgreint orðið eða hugtakið kirkjuítak, og mun n. athuga á milli umræðna, hvort fullkomið samræmi er á milli orðalags þessa frv. og laganna um lausn ítaka af jörðum, og ef henni virðist ástæða til að athuguðu máli, mun hún bera fram brtt. við þetta frv., svo að tryggt sé, að fullt samræmi verði þarna á milli.



Herra forseti. Frv. það, sem hér er til umr., er flutt af meiri hluta landbn. eftir beiðni hæstv. landbrh., en einn nm., hv. 6. þm. Reykv., hefur ekki tekið þátt í flutningi þessa frv. Eins og hv. þm. er kunnugt, var frv. um svipað efni og breyting á framleiðsluráðslögunum flutt á síðasta þingi, en náði þá ekki fram að ganga. Nú er frv. um breytingu á framleiðsluráðslögunum flutt á ný í dálitið breyttu formi, þ.e.a.s. meiri hl. nefndarinnar hefur tekið upp þær till., sem meiri hl. landbn. lagði til að yrðu samþykktar á s.l. þingi. 1. gr. þessa frv. fjallar um það að fela mönnum frá Landssambandi eggjaframleiðenda og Sölufélagi garðyrkjumanna að sitja fundi framleiðsluráðsins, þegar rædd eru málefni, sem varða þeirra atvinnugreinar, og virðist slíkt vera mjög eðlilegt, þar sem þeir eru sínum málefnum að öllu jöfnu kunnugastir. 2. gr. frv. felur í sér ákvæði, sem varðar inn- og útflutning landbúnaðarvara. Okkar landbúnaðarframleiðsla hefur ávallt verið og er mjög háð veðurfarinu, svo að búast má við, að þó að meira en nægjanlegt sé til af einni framleiðslugreininni í ár, t.d. mjólk eða slíku, þá muni kannske verða skortur á henni eitthvert annað ár. Það er því mjög áríðandi, að framleiðsluráð landbúnaðarins, sem hefur með sölu og verðlagningu á þessum vörum að gera, fái að segja álit sitt um, hvort eigi að vera innflutningur á viðkomandi vörum eða ekki. Og þessi grein fjallar um það, að ávallt skuli leita samþykkis framleiðsluráðsins, þegar um innflutning á landbúnaðarframleiðslu er að ræða. 3. gr. er um verðskráningu á garðávöxtum og gróðurhúsaframleiðslu. Það er ekki um neina efnisbreytingu að ræða hér, heldur aðeins orðalagsbreytingar. 4. gr. frv. fjallar um ný verkefni framleiðsluráðs, þar sem gert er ráð fyrir, að bætt verði inn í lögin nýjum kafla um sölu matjurta og gróðurhúsaframleiðslu. Í mörg undanfarin ár hafa verið á meðal gróðurhúsa- og garðræktarmanna háværar raddir um það að fá breytingar á fyrirkomulagi á sölu garðávaxta. Nefndir hafa verið skipaðar, sem hafa ekki orðið á eitt sáttar, eins og við mátti búast. Fundasamþykktir hafa verið gerðar á stéttarsambandsfundum bænda, þar sem bent hefur verið á, að nauðsynlegt væri að breyta um skipulag í þessum efnum. Hitt er svo annað mál, á hvern hátt heppilegast er að breyta til, og er mikið um það búið að ræða, og tel ég, að þær breytingar, sem hér um ræðir, séu þess eðlis, að þeir, sem þar eiga hlut að málí, muni eftir atvikum sætta sig við þær eða telja, að þær séu til bóta, því að þróunin í sölumálum landbúnaðarframleiðslunnar hefur verið sú á undanförnum árum og eftir því sem framleiðslan hefur farið vaxandi í landinu, að þá hefur viðkomandi stétt eða framleiðendur fengið meir og meir í sínar hendur sölu og fyrirkomulag á viðkomandi framleiðslu. Þessar breytingar koma því engum á óvart og ekki heldur óeðlilegt, þegar litið er á þróun þessara mála, þótt það fari á sömu leið með garðræktina sem aðra landbúnaðarframleiðslu, því að þeir framleiðendur, sem eiga allt undir sól og regni, eiga það sannarlega skilið, að fyrir þá sé gert það, sem þeir telja að sé sínu starfi til bóta. Það er líka meginskilyrði fyrir því, að gróðurmold og ylur jarðar notist og verði leystur úr læðingi í framtíðinni, að þeir, sem að því vinna, séu ánægðir með sitt hlutskipti, því að eitthvert mesta vandamál nútímans er að stöðva flótta fólksins úr dreifðum byggðum til fjölmennari staða í landinu. Okkur ber því nú sem fyrr skylda til að hlusta á þær raddir, sem til okkar berast, og búa þannig í haginn fyrir uppvaxandi kynslóðir, að það þyki ekki girnilegra að standa hér í búðarholu eða innilokaður á skrifstofu. Það þarf að veita straumnum frá fjölbýlinu og meira út í hinar dreifðu byggðir, þar sem verkefnin verða ótæmandi um ófyrirsjáanlegan tíma. 5. og 6. gr. þessa frv. eru um verðmiðlun. Þær breytingar, sem hér um ræðir, eru hvort tveggja í senn afleiðingar af öðrum breytingum á þessum lögum og einnig breytingar, sem gerðar eru út frá þeirri reynslu, sem skapazt hefur á undanförnum árum, frá því að framleiðsluráðslögin gengu í gildi árið 1947. Að lokinni þessari umr. óska ég þess, að frv. þetta verði látið ganga til 2. umr. og að hv. þm. mæti því af skilningi og styðji það eftir beztu getu.



Herra forseti. Eins og frsm. hv. landbn., hv. þm. DaI., tók fram, var ég ekki meðflm. að þessu frv. Þó að það væri talið, að ég gæti verið meðflm., en áskildi mér rétt til þess að flytja brtt. eða fylgja þeim, vildi ég það ekki, af því að ég var og er á móti frv. Hv. frsm. gerði dálítið úr þessum breytingum, sem hafa orðið á frv. síðan í fyrra. Ég var ekki á þingi, þegar þær umr. fóru fram, og veit því ekki, hvað þar hefur komið fram. En ef maður lítur á frv. eins og það var í fyrra og undirbúning þess, þá er það Stéttarsambandið, sem hefur ákveðið að breyta þessum lögum, og þeir hafa verið svo sannfærðir, þegar þeir voru að breyta þeim, og enginn annar komið þar að, og nefndinni hefur ekki virzt, að það væri neitt, sem þyrfti að breyta, til þess að það næði fullkomnun eins og þeir vildu hafa það, annað en það, að framleiðsluráð ætti að fá einkainnflutning á jarðarávöxtum, og þá sé öllu náð. En þeim er svo vel ljóst, að það sé ekkert annað, að þeir nefna hvergi nokkurs staðar í lögunum grænmetisverzlun ríkisins, eignirnar eða það allt, sem þar er, það sé eins og hver annar sjálfsagður hlutur, að þeir geti bara gengið þar inn, þegar þeir eru búnir að fá einkasölu á innflutningi grænmetis, þá geti þeir bara labbað inn í þessa ríkisstofnun, og ekki er gert ráð fyrir, að þeir verði að kaupa hana. Þegar þessir menn koma svo aftur til annarra manna, sem ekki hafa eingöngu stéttarsjónarmið eða félagssjónarmið, eins og t.d. hjá mönnum, sem eru að gera kröfur til kaups eða einhvers svoleiðis, þá kemur það, að það sé nú athugandi, að það sé eign þarna, sem þeir verði að fá, og þá breyta þeir því. Fyrsta aðalbreytingin er sú, að ríkisstj. sé heimilt að selja grænmetisverzlunina Stéttarsambandinu eða þessari nýju stofnun. Og þá kemur annað, sem þeim þykir dálítið erfitt við að eiga og sé ekki alveg ugglaust, að þeir skuli fá innflutningsleyfi, og þá kemur í frv., sem núna er, í breytingum, sem eru komnar fram, að ríkinu sé heimilt að selja grænmetisverzlun landbúnaðarins fasteignir grænmetisverzlunar ríkisins og þá verði þeir að kaupa það. En það eru svolitlir aurar, sem það kostar, sem þeir hafa ekki gætt að. Og það er tekinn af þeim einkarétturinn á innflutningnum. Nú er það landbúnaðarráðherra, sem má flytja inn, ekkert nefnt, hver á að selja. Svo getur landbrh. sagt: Ja, látið Sambandið eða kaupmenn flytja inn. - Þá eru þeir búnir að eignast grænmetisverzlun ríkisins, húsin og alla verzlunina, en búið að sleppa eftirlitinu með innflutningnum. Það er ekki einn stafur um það, hver á að verzla með þetta, það er ekki stafur um það í lögunum. Og mér finnst nú ekki undarlegt það, sem nefndin segir hérna í þessari mjög svo stóru grg., eins og þið sjáið fyrir þessu frv. núna, sem sýnir, að það hefur komið einhver deyfð fyrir áhugann um málið, að grg. skyldi ekki vera eitthvað svolítið ýtarlegri, en það segir hérna, með leyfi hæstv. forseta: „Tillögur þessar hafa verið bornar undir nefnd þá, er samdi frv., og í bréfi til ráðuneytisins, dags. 28. f.m., segir meiri hluti hennar, þeir Sverrir Gíslason, Jón Sigurðsson, Unnsteinn Ólafsson og Helgi Pétursson, að þrátt fyrir það, að þeir telji ákjósanlegast, að frv. þeirra yrði samþ. óbreytt, þá geti þeir eftir atvikum fallizt á breytingar meiri hl. landbn., þar eð þeir telji þær til bóta frá því, sem nú er.“ Mig skal nú ekkert undra, þó að þeir séu nú ekki alveg ginnkeyptir fyrir þessari breytingu, þar sem þeir verða að kaupa grænmetisverzlunina og í öðru lagi innflutningurinn á grænmeti er tekinn úr höndum þeirra um leið. Mér finnst ekki undarlegt, þó að þeir séu óánægðir yfir því. Svo er nú eitt í þessu máli. Ég veit ekki um það. Ég hef bara lesið þessi plögg, sem hafa komið hérna fram. Ég held og ég veit ekki annað en að framleiðsluráð verðleggi allt grænmeti og að bændum og þeim, sem hafa framleitt kartöflur og grænmeti öll undanfarin ár, að einu ári undanteknu, hafi grænmetisverzlunin borgað alveg þetta ákveðna verð að fullu nema 1953, en framleiðslan var þá svo mikil, að hún var ekki seljanleg. Það er einn maður þarna með, Björn Jóhannesson, sem hefur verið á öðrum meiði og hefur ekki átt neinna beinna hagsmuna að gæta í þessu máli. Hvað hefur hann sagt um þessar breytingar núna, eða var þetta aldrei borið undir hann? Var það aldrei borið undir alla nefndina, eða sagði hann ekkert um þetta? Eins og ég tók fram í byrjun, finnst mér þetta allt vera ákaflega hættuleg leið, sem farið er inn á. Það er hægt að segja, að það sé sérstakt með garðávexti og annað, sem flutt er inn. Hv. frsm. tók fram, að bændurnir hefðu sölu á kjöti, mjólk og öllu því, og hefur það aldrei verið öðruvísi. En það er bara dálítið annað, þegar hér um bil alltaf á hverju ári er töluvert stórt magn, stundum tveir þriðju og helmingur og minnst einn fjórði, sem þarf að flytja inn frá útlandinu. Þá fer dálítið að vandast málið. Það eru þó nokkrir aðilar hér á landi, sem framleiða úr íslenzku efni. Við getum hugsað okkur einhvern góðan veðurdag, að mönnunum, sem framleiða tau úr íslenzku efni, væri veittur svona réttur eins og þessum mönnum, líka mönnum, sem búa til skó, og það er ekki háð því, hvort það væri rétt eða ekki rétt, það er háð því, hvort mennirnir hafa pólitískt vald til að koma því fram, og þá mega mennirnir bara gæta að sér að gera ekki svona firru og mynda svona fordæmi. Út frá þessum forsendum er ég algerlega á móti þessu. Hv. frsm. sagði, að hann óskaði eftir, að málið færi til 2. umr. og svo áfram, en ég óska eftir, að n. taki það aftur og ég fái rétt til þess a.m.k. að vita, hvað menn hafa lagt til málanna, t.d. minni hluti nefndarinnar, sem þarna er, og í öðru lagi, hvað þeir menn leggja til málanna, sem eftir mánuð eiga að skila af sér milljónafyrirtæki eins og grænmetisverzlun ríkisins er. Mér fyndist, að það væri ekki undarlegt, að þeir fengju eitthvað um það að segja, og á þessum forsendum mun ég greiða atkvæði á móti þessu máli.



Herra forseti. Við höfum undanfarið á þessu þingi og á síðasta þingi séð framan í frumvörp, sem Sjálfstfl. hefur flutt um að leggja niður bæði ferðaskrifstofuna og skipaútgerð ríkisins, og þetta hvort tveggja, ferðaskrifstofan og skipaútgerð ríkisins, eru stofnanir, sem voru settar á stofn, þegar stjórn Frams.- og Alþfl. var hér á árunum 1934–37. Framsfl. hefur rekið upp mikið óp, þegar þessar till. hafa komið fram, og meira að segja í sambandi við aðra till. brugðið svo hart við, að hann hefur gert það, sem hann sjaldan hefur annars gert hér, að hindra, að samstarfsflokkur hans í ríkisstjórn fengi slíkt mál í nefnd. Framsfl. hefur þótt, að þarna væri verið að ráðast á það, sem væri einn af þeim minnisvörðum um samstarfið 1934–37, sem ekki mætti falla. Það er vitanlegt, að tillögurnar um skipaútgerð ríkisins og um ferðaskrifstofuna og um grænmetisverzlun ríkisins voru gerðar af skipulagsnefnd atvinnumála eða Rauðku, eins og hún venjulega var kölluð, og þóttu vera allmikil framför í skipulagsmálum í þjóðfélaginu frá því, sem áður hafði verið. Nú bregður svo við, að Framsfl. sýnir alveg sérstakan áhuga um að leggja niður eitt ríkisfyrirtæki, sem líka var stofnað fyrir 20 árum, grænmetisverzlun ríkisins, afnema þá einkasölu, sem líka var einn árangurinn af þeirri samvinnu Alþfl. og Framsóknar, einn árangurinn af starfi skipulagsnefndar atvinnumála eða Rauðku á þessum árum. Ég held, að það sé ekki að tilefnislausu, að maður þess vegna spyrji: Hver er stefna Framsóknar um þessi mál? Hvað er það, sem veldur því, að það á að fara að afnema og svipta ríkið upphaflegum eignum skaðabótalaust, eins og hv. 6. þm. Reykv. hefur sýnt fram á, hvað er það, sem veldur þessu? Manni liggur nærri að láta sér detta í hug, að þegar um ferðaskrifstofuna eða skipaútgerðina sé að ræða, fyndist Framsfl. sem hann væri að missa einhverja aðstöðu með því, að það væri tekið frá ríkinu. En finnst honum þá rétt að svipta ríkið og þá, sem það á að hugsa um hagsmuni fyrir með grænmetisverzlun ríkisins, þeirri aðstöðu, jafnvel þótt Framsfl. kynni að hugsa sér, að hann fengi einhverja betri aðstöðu með því að gera þetta að einkafyrirtæki? Hingað til höfum við þó gengið út frá því í orði kveðnu a.m.k., að þegar ríkið hefði þarna einkasölu, væri tekið tillit bæði til hagsmuna neytenda og framleiðenda, og það er ekki ósanngjarnt, að þeirri stefnu, sem upphaflega var mörkuð í þeim efnum, sé haldið, og engin ástæða til þess, að annar aðilinn, sem þarna á hlut að máli, sem sé hluti af framleiðendunum, gæti ákveðið sjálfur allt um þetta verk. Mér finnst það satt að segja koma úr hörðustu átt, þegar ráðuneyti hæstv. landbrh., sem var, ef ég man rétt, einn af þeim mönnum, sem voru í skipulagnefnd atvinnumála fyrir 20 árum, og einn af aðalstarfsmönnum Rauðku þá, var þess vegna einn af aðalfrumkvöðlum grænmetisverzlunar ríkisins, skuli nú leggja til að afnema þessa verzlun ríkisins. Ég sé að vísu, eins og hv. 6. þm. Reykv. sýndi hér fram á, að það er heldur kurteislegar í þetta farið en á siðasta þingi, enda var það þá gert með slíkum endemum, að ekki var haldið áfram með það. En þessar aðferðir minna mig dálítið á það, sem hefur verið að gerast á undanförnum árum og ég hef nokkrum sinnum komið inn á, áburðarverksmiðjumálið, hvernig reynt er að svipta ríkið eign og valdi, sem það hefur, til þess að leggja það öðrum einstökum aðilum í hendur. Ég hef flutt frv. um það mál hér á þinginu ár eftir ár. Það frv. hefur aldrei enn þá verið afgreitt frá fjhn. og liggur nú hjá henni, þrátt fyrir það að ég hafi fulla ástæðu til að halda, að meiri hluti þings sé mér sammála í því máli. Og ég vil leyfa mér að spyrja: Er það Framsfl., sem hefur formennskuna í fjhn., sem liggur á því, að svona frv. fáist afgreitt úr nefnd, þannig að það fái að koma í ljós, hver afstaða þingmanna er með þessu máli? Er þetta ef til vill vinstri samvinnan, þessi lýðræðislega samvinna, að afgreiða engin mál úr nefnd, að stöðva mál með eins konar valdboði í nefndunum og láta þau aldrei sjá dagsins ljós, eftir að þau hafa lent inn í nefndagreninu einu sinni, jafnvel þótt meiri hluti þingmanna sé kannske með þeim? Mér dettur þetta nú sérstaklega í hug vegna þess, að ég tók eftir, að hv. frummælandi þessa máls lagði ekki til, að málið færi til nefndar. Og ég vil leyfa mér að taka undir þá till., sem hv. 6. þm. Reykv. kom hér með, sem sjálfur á sæti í landbn., að þessu máli sé vísað til landbn. Það er engin ástæða til þess, þegar meiri hl. einnar n„ sem er bara einir fjórir þm., en ekki nefnd, flytur eitt mál, að því máli sé ekki vísað til n. á venjulegan hátt. Hvað þýðir það, að máli er vísað til nefndar? Það þýðir það, að í n. er tækifæri fyrir alla aðila nefndarinnar til að leita álits sérfróðra manna um það mál, sem fyrir liggur, og fá það upplýst og geta birt þingheimi þau álit, þannig að þingheimur hafi möguleika til þess að dæma um þessi mál að fengnum upplýsingum frá báðum hliðum. Ég vil minna á, að það er ekki höfuðtilgangur nefndanna samkv. stjórnarskrá og þingsköpum að svæfa mál, þó að hv. stjórnarliðar séu kannske farnir að gera sér það í hugarlund út af þeim aðferðum, sem þeir hafa haft undanfarið við bæði mál stjórnarandstöðunnar og sum af málum stjórnarsinna. Það er tilgangur nefndanna að rannsaka mál og útvega þingheimi upplýsingar um þau, og þegar landbn. á að fá svona mál aftur til athugunar, þá er það til þess að leggja fyrir okkur þingmennina almennt upplýsingarnar í þessum málum. Ég vil taka undir það, sem hv. 6. þm. Reykv. sagði, að það væri mjög fróðlegt að heyra álit m.a. þeirra starfsmanna ríkisins, sem nú stjórna grænmetisverzlun ríkisins, - heyra álit þeirra á þessum málum. Ég veit ekki til þess, þegar málin um skipaútgerðina hafa verið hér til umr. á Alþingi, að forstjóra skipaútgerðarinnar hafi verið meinað að birta sitt álit um það mál. Ég veit ekki betur en að öllum þingheimi og það jafnvel Sjálfstfl. líka hafi þótt sjálfsagt, að þessir starfsmenn ríkisins kæmust að með að birta sitt álit um, hvort ætti að afnema skipaútgerð ríkisins eða ekki. Ég veit ekki betur, þegar málin um ferðaskrifstofuna eru rædd hér, en það sé leitað álits forstjórans fyrir ferðaskrifstofunni til þess að heyra, hvað hann hafi að segja um þessi mál. Og ég sé ekki, af hverju Framsfl. ætti ekki að geta verið með því, að þessir menn, sem meira að segja þar að auki munu almennt vera framsóknarmenn, fái að láta í ljós sitt álit á þessum málum og það álit fái að birtast þingheimi. Ég álít, að það sé þess vegna sjálfsagður hlutur, að þessu máli sé vísað til landbn. og landbúnaðarnefnd, heil eða óklofin, að fengnu áliti þeirra manna, sem hún kallar til til þess að heyra um þetta mál, skili þessu aftur til hv. d. við 2. umr. Ég sé hvort sem er, að það þarf ekki að óttast, að málið komi ekki úr n. aftur. Það er auðsjáanlega það mikill áhugi í nefndarmönnum, að þó að ég leggi til eða taki undir þá tillögu hv. 6. þm. Reykv., að málið fari aftur til landbn., er ekki þar með verið að leggja til að svæfa málið, eins og virðist vera aðaltilgangur sumra nefnda hér í þinginu. Þvert á móti, það er til þess að fá upplýsingar frá öllum hliðum í málinu. Ég vil þess vegna leyfa mér að óska þess, að hv. frsm. fallist á þá till., að þetta mál fari til landbn., og ég man ekki betur en að við höfum áður rætt það mál þó nokkuð hér í deildinni, þegar mál eru flutt af meiri hluta nefndar, hvort það sé ekki rétt, að þau fari til nefndar aftur, og komizt að þeirri niðurstöðu, að það væri sjálfsagt, einmitt vegna þess, að ef sá háttur væri tekinn upp, þegar meirihlutamenn úr einni n. flytja mál, að senda það ekki til n., þá mundi það þýða, að minni hlutinn í einni n. væri sviptur þeirri aðstöðu, sem honum ber samkv. stjórnarskrá og þingsköpum, að gefa út nál. með þeim skýrslum, sem þar til heyra, fylgiskjölum um þetta mál, sviptur þeirri aðstöðu, sem við vitum að er ákaflega mikilvæg aðstaða, ein af mikilvægustu aðstöðunum hér á þingi. Ég vil þess vegna eindregið leyfa mér að vona, að hv. frsm. málsins fallist á það, að málið fari til n. aftur, það sé hægt að athuga það vel í þeirri n. og það geti legið alveg fyrir okkur þm., þegar málið kemur aftur frá n., hver afstaða þeirra manna er, sem ríkið nú undanfarið hefur falið að stjórna þessum málum fyrir sína hönd, hvort þeir eru samþykkir eða ekki þeim till., sem hér eru í frammi. Það er það minnsta, sem við þm. getum búizt við að gert sé, að tryggja okkur að fá álit þeirra manna, sem um þessi mál fjalla. Hv. 6. þm. Reykv. sýndi líka fram á, að í grg. væri bara talað um meiri hluta þeirrar n., sem hafði flutt frv. upphaflega og undirbúið það. Og ég vil taka undir það með honum að biðja um upplýsingar um það, hvernig er með minni hluta þeirrar nefndar. Af hverju er þess ekki getið, hvað hann segir? Og ég vil minna á um leið, sérstaklega þá, sem mikið tala um lýðræði, að það, sem þykir einkenni á lýðræði, sé, að minni hlutinn fái að komast að með sínar skoðanir, og þess vegna væri mjög æskilegt, að við fengjum líka að heyra, hvað minni hluti þeirrar nefndar, sem upphaflega hefur þó verið stjórnskipaður, segir um þetta. Það má vel vera, að þær upplýsingar liggi ekki fyrir sem stendur, en þá er það eitt af þeim tilvöldu verkefnum hv. landbn., þegar hún fengi þetta mál aftur til umr., að útvega sér þessar upplýsingar og láta þær liggja fyrir deildinni í rökstuddu áliti með fylgiskjölum þessara manna, þegar málið kemur aftur til 2. umr. frá hv. landbn.



Herra forseti. Hv. 6. þm. Reykv. talaði hér áðan og einnig hv. 2. þm. Reykv. og báðum fannst ekki viðeigandi, að þetta mál fari ekki til n. Ég hélt nú satt að segja um mál, sem væru flutt af n., að það væri ekki þörf að óska þess, að þau færu til n. 

Nei, það er ekki flutt af nefnd.

Jú.

Það er flutt af meiri hluta nefndar, en ekki af nefnd.

Nefndin hefur þá á valdi sinn að breyta frv., eftir því sem henni þóknast, án þess að því væri vísað til hennar. En hins vegar þegar þess er sérstaklega óskað, að því sé vísað til n., þá hef ég ekkert á móti því. Hv. 6. þm. Reykv. gat þess, að grg. fyrir frv. væri stutt. Það er alveg satt, hún er það. Út af fyrir sig var það ekki nefndarinnar að semja grg. fyrir frv., sem henni er sent. En ég vil benda á það, að í grg. fyrir frv. er vísað til þess frv., sem lá fyrir hv. Alþ. í fyrra, og þeirrar grg., sem því fylgdi, ásamt þeim nál., sem fram komu varðandi málið á síðasta Alþingi. Og ég hygg, að ef þingmenn vildu kynna sér þau nál., komi greinilega í ljós, hver afstaða einstakra þingflokka og einstakra aðila, sem þarna eiga hlut að máli, er til þessa frv. En hvort sú afstaða hefur gerbreytzt á þessu eina ári, það skal ég ekkert um segja, en það má vel vera, að svo sé, og færi kannske betur. Um það, hvers vegna minni hluta n., sem samdi frv. upphaflega, var ekki sent frv., get ég ekkert sagt, og það má vel vera, að svo hafi verið, þó að það sé ekki tekið fram í grg. En ég vil bara benda á, að einmitt í því frv., sem hér liggur fyrir, er tekinn upp meginþáttur í þeim till., sem minni hl. n., sem samdi frv. upphaflega, lagði til, það eru till. Björns Jóhannessonar. Hann benti m.a. á, að það væri ekki æskilegt að gerbreyta til um umboðsmenn, og nefndin, sem vann að þessu frumvarpi hér í þinginu í fyrra, tók mikið tillit til þessa, og frv. var breytt í þá átt, að þeir umboðsmenn, sem áður hafa verið, eru látnir vera áfram. En ég er nú þeirrar skoðunar, að það gegni öðru máli með grænmetisverzlun ríkisins sem einkasölu en ýmsar aðrar ríkisstofnanir, m.a. vegna þess, að það líða aldrei mörg ár, þar til við Íslendingar getum fullnægt okkar eigin þörfum í ræktun með grænmeti, og þá höfum við í raun og veru ekkert með grænmetisverzlun ríkisins að gera. Og svo vil ég benda á það í sambandi við það, að fela eigi framleiðsluráði landbúnaðarins einkainnflutning á garðmeti, ef til kemur, að það sé reginmisskilningur, vegna þess að það er ríkisstj., sem hefur einkainnflutninginn með höndum og getur falið hvaða aðila sem henni svo sýnist að annast þann innflutning. Þess er skemmst að minnast, að fyrir nokkru var hörgull á kjöti í landinu, svo að það þurfti að grípa til innflutnings, og það var engin einkastofnun í landinu, sem hafði með slíkt að gera, þegar til þess þurfti að grípa. Þess vegna varð ríkisstjórnin að ráðstafa því. Hvers vegna getur hún þá ekki eins ráðstafað innflutningi, ef um kartöflur eða annað grænmeti er að ræða? Ég sé ekki neinn reginmismun á þessu, enda álít ég líka, að framleiðsluráð landbúnaðarins og starfsemi þess á undanförnum árum hafi sýnt og sannað, að þeir hafa ekki á nokkurn hátt misnotað það vald, sem þeim er falið lögum samkvæmt. Og því er ekki ástæða til, að þeir muni misbeita valdi sínu, þó að þeir fái eitthvað meira vald í því að annast um sölu á garðmeti, frekar en öðrum landbúnaðarafurðum. Það er beinlínis sannað mál, að framleiðslan í landinu hefur dafnað og vaxið, eftir því sem sölufyrirkomulagið hefur flutzt meira í hendur framleiðendanna sjálfra. Það þótti á sínum tíma ekki neitt girnilegt fyrir bændur landsins að koma með fé austan úr sveitum hingað til Reykjavíkur og bíða viku, hálfan mánuð og kannske meira og verða svo að selja það fyrir lítið verð. Og það er einmitt fyrir skipulagningu í þessum málum, sem það hefur áunnizt, að bændurnir hafa fengið hlut sinn réttan. Hvers vegna er þá ástæða til að óttast um það, ef þeir eiga sjálfir að fara með sölufyrirkomulag á garðávöxtum, að það fari frekar út um þúfur en annað, sem þeim hefur verið falið? Ég sé ekki nein rök fyrir þessu máli, nema síður sé, því að þróunin í þessum málum hefur sýnt okkur allt annað en hér er haldið fram. Og jafnvel þó að það hafi verið mjög æskilegt og ekkert annað skárra fyrir 20 árum en að koma á einkasölu í þessum efnum, þá er þar með ekki sagt, að tímarnir hafi leitt í ljós, að það sé æskilegasta fyrirkomulagið nú. Það er öðru nær. Ég fyrir mitt leyti hef ekkert á móti því, að málinu sé vísað til n. og það krufið þar, þótt ég hins vegar líti þannig á, að tillögur flestra þeirra aðila, sem að þessu máli snúa, liggi þegar fyrir hv. Alþingi.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, er alveg sama eðlis og frv. það um matsveina- og veitingaþjónaskóla, sem var fyrir skömmu reifað hér í deildinni, og vitna ég til ummæla minna um það og legg til, að frv. þessu verði vísað til 2. umr. og hv. menntmn.