Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég var ekki viðstaddur, þegar þessi till. var til fyrri umr. hér. Mér kemur hún dálítið undarlega fyrir sjónir. Till. er um það, að Alþ. skori á ríkisstj. að beita sér fyrir því, að fram fari skipulögð leit að nýjum togaramiðum fyrir norðan land og austan og kostnaður greiðist úr ríkissjóði. Nú er það svo, að ríkisstj. hefur til umráða í þessu skyni nokkurt fé, og það er víst hálfur mánuður eða um það bil síðan hæstv. fjmrh. benti mér á þessa þörf og mæltist sérstaklega til, að ég, sem fer með valdið f. h. ríkisstj. í þessum efnum, hlutaðist til um, að slík leit færi fram. Hann tjáði mér, að skipstjórinn á botnvörpungnum Austfirðingi, sem er aflamaður og mætur skipstjóri, hefði lagt mjög mikla áherzlu á, að þessi leit væri framkvæmd, og talið, að það mundi verða til úrbóta fyrir togaraútgerðina á Austurlandi. Ég tjáði fjmrh., að mér væri ljúft að verða við þessari ósk, og hélt ég þá sannast sagna, að málinu væri til lykta ráðið. Mér hafði um svipað leyti borizt símskeyti frá Vestmannaeyjum, þar sem Vestmanneyingar fóru fram á, að leitað væri að fiskimiðum á þeirra fiskislóðum, og ég held, að tveimur dögum eftir að sú beiðni kom, hafi Ægir verið kominn þangað í slíka leit. Hún bar einhvern árangur og vonandi meiri í framtíðinni. Þessi till. er frá mínu sjónarmiði meinlaus og gagnslaus. Það er það góð samvinna innan ríkisstj., að þegar fjmrh. fer fram á slíkt sem hér er mælzt til í þáltill. og færir fyrir þau rök, sem hann gerði, þá er það alveg sjálfsagt, eins og ég tjáði honum, að taka það til greina. Það er þess vegna óþarfi að flytja um það þáltill. nokkrum dögum eftir að þetta er afráðið milli hans og mín. Ég hef séð einnig í einhverjum af blöðunum, að þetta þykir mikið merkismál, og ég tel, að það sé mikil nauðsyn á, þjóðarnauðsyn, að svona áríðandi samtöl, sem fara á milli fjmrh. og mín um þjóðþrifamálin, birtist í blöðunum sem fregnir af því, hvað margt þarft og ágætt ríkisstj. aðhefst. Mér fannst rétt að láta þessa getið hér, um leið og þessi till. fær afgreiðslu, að hún er að því leyti meinlaus og gagnslaus, að hún hefði orðið framkvæmd af minni hendi, vegna þess að fjmrh. hæstv. benti mér á nauðsynina og færði fyrir henni rök, og get ég þar af leiðandi ekki haft neitt á móti till., en hún er málinu að því leyti óviðkomandi, að það hefði siglt heilt í höfn, hvað sem henni leið.



Ég vil benda á það í þessu sambandi, að fyrirhugað er að láta fara fram leit að fiskimiðum, en fjárveitingin í því efni er aðeins 250 þús. kr., og það er náttúrlega ekki vafi á því, að það þarf að hafa ráð á meira fé, til þess að leit fari fram svo sem nauðsynlegt er. Þess vegna tel ég mjög hyggilegt að samþykkja þessa till., sem heimilar fé í þessu skyni til viðbótar.



Ég vildi mega undirstrika það, sem hæstv. fjmrh. sagði, að ég skoða þá, að ég eigi von á meiri peningum frá honum til þess að leita að fiskimiðum, ef till. verður samþ., og þá hefur hún að því leyti þau áhrif, að hann fær þá að borga einn viðbótarreikning frá mér. En ég hugsa nú, svo að maður segi ekki meira en maður meinar, að mér hefði tekizt að öngla út úr honum til minna þarfa án þessarar þáltill.



Herra forseti. Ég gat ekki verið við fyrri umr. þessa máls, en ég get tekið undir það, sem hér kom fram hjá hæstv. forsrh., að ég er einn af þeim, sem urðu heldur hissa, þegar ég sá þessa þáltill. Það liggur sem sagt fyrir, að Alþ. hefur gert samþykkt um málið, þar sem ríkisstj. hefur verið falið að annast þetta verk. Ég hafði hér tvívegis áður flutt till. um það, að efnt yrði til skipulegrar fiskileitar á djúpmiðum í kringum landið, og árangurinn af þessum till. mínum var m. a. sá, að fjvn. tók mína till. í síðara skiptið, sem ég flutti hana, ásamt till. frá hv. þm. Borgf. (PO) og sameinaði þær í eina till., og þetta var samþ. á Alþ. En það hafði gerzt meira í þessu máli en aðeins það að veita hér formlega samþykki til þess að annast þetta verk. Á seinni hluta s.l. sumars hóf ríkisstj. framkvæmdir í þessum málum. Þá var efnt til fiskimiðaleitar við Austur-Grænland og togari tekinn á leigu, og þar var leitað eftir fiskimiðum, sem bar ágætan árangur. Um þetta leyti ræddi ég um þessi mál við hæstv. forsrh., sem lofaði þá, að það yrði einnig framkvæmd leit fyrir Austurlandi og Suðausturlandi samkv. dómi þeirra manna, sem þarna þekktu bezt til. Í framhaldi af þessu og samkvæmt ráðleggingum hans ræddi ég við fiskimálastjóra, Davíð Ólafsson, um framkvæmdir í málinu, en hann hafði einmitt gefið sig að þessum málum fyrir hönd ríkisstj. Ég ræddi einnig við dr. Hermann Einarsson, þann fiskifræðing, sem hafði farið í fyrri leitir með botnvörpuskipum í þessu skyni, og lýsti hann yfir því, að það mundi ekki standa á honum að fara með skipinu. Enn fremur var það svo vitað, að hafinn var undirbúningur að því að breyta fiskirannsóknarskipi ríkisins og varðskipi, Ægi, þannig, að hann yrði allvel útbúinn að togveiðarfærum til þess að geta framkvæmt leitina, og þetta hefur allt saman legið fyrir. Ég fyrir mitt leyti hafði eftir þessum undirtektum öllum tilkynnt það alveg hiklaust í blaði, sem ég stend að að gefa út í mínum fjórðungi, að þessi fiskimiðarannsókn fyrir Austurlandi yrði framkvæmd og að fyrir lægju skýlaus loforð um það. Við höfum ekki efazt um, að þetta mundi verða gert. Nú kemur hins vegar fram þáltill. hér um það að skora á ríkisstj. að láta gera þetta. Það er út af fyrir sig gott og blessað mál, og ekki skal ég vera á móti því, að þessi fyrri samþykkt Alþ. sé endurtekin hér og enn á ný skorað á ríkisstj. að gera það, sem hún hefur tvímælalaust lofað að láta gera og mér er kunnugt um að hún hefur hafið undirbúning að. Ég tel fyrir mitt leyti, að það sé von til þess, að eitthvað kunni út úr þessu að koma, málið er búið að hafa sinn eðlilega undirbúning og sinn eðlilega gang. Nú hefur það jafnvel fengizt hér fram í þessum umr. til viðbótar, að hæstv. fjmrh. er farinn að lofa peningum í þessu skyni til viðbótar við það fé, sem til þessa var beinlínis veitt á fjárl., sem voru 300 þús. kr., og þá skal maður vona, að eitthvað kunni út úr þessu að koma. Ég skal svo ekki rekja það frekar, sem ég hef gert hér áður, hvernig þessi mál annars liggja við. En það er skoðun flestra togaraskipstjóra, að það sé aðkallandi mál að leita hér á djúpmiðunum í kringum landið, einkum á svæðinu suður fyrir land og norður undir Langanes, þar séu miklar líkur til þess, að finna megi ný karfamið, sem yrðu hagstæð fyrir fiskveiðaflotann. Ég vil svo vona, að þessi till. verði samþ. aðeins sem ítrekun á málinu, en annað getur hún ekki þýtt.



Herra forseti. Ég skal nú verða við þeim tilmælum hæstv. forseta að lengja ekki umr. um þetta mál, enda situr það sízt á mér, þar sem ég er einn af flm. þess og vil gjarnan greiða fyrir því, að það verði samþ. En þar sem ég er einn af flm. málsins og hef nú hlýtt á þessar umr., sem hér hafa farið fram nú um stund, vildi ég aðeins leyfa mér að benda á það, að þessi till. er flutt hér af þm. 5 kjördæma norðanlands og austan og er um það að skora á ríkisstj., - sem er mjög venjulegt orðalag í þáltill., - að beita sér fyrir því, að fram fari skipuleg leit að nýjum togaramiðum fyrir norðan land og austan. Það er að vísu rétt, að í fjárl. yfirstandandi árs er veitt nokkurt fé til leitar að fiskimiðum. Sú heimild er almennt orðuð, en till. okkar þessara norðlenzku og austfirzku þm. lýtur að alveg sérstakri leit að fiskimiðum fyrir norðan land og austan. Ég vildi aðeins leyfa mér að benda á þetta. Hins vegar gleður mig mjög sá stuðningur, sem þetta mál hefur fengið og virðist eiga von á, bæði sá ágæti stuðningur, sem það hlaut í gær frá hv. þm. Borgf. (PO), og eins að heyra það, að hæstv. ráðh. muni taka þessu máli með velvilja og hafi jafnvel þegar haft á prjónum ráðstafanir í því sambandi, eins og nú hefur komið fram. Vænti ég þess þá, að till. okkar verði til styrktar í því efni.

Fjmrh. (Eystein.n Jónsson): Það eru aðeins örfá orð í tilefni af því, að það sýnist orðin tízka, að menn láti í ljós undrun sína, ef menn eru hissa, sbr. það, sem hæstv. forsrh. sagði hér um næsta mál á undan. Ég vildi bara segja, að ég er eiginlega alveg hissa á því, að þessi till. skuli koma hér fram. Ég veit ekki betur en að ríkisstj. hafi talað um það af og til í allan vetur að láta fara fram athugun á því, hverjar ráðstafanir væru tiltækilegar til þess að bæta úr atvinnuerfiðleikum þeirra landshluta, sem eiga við atvinnuerfiðleika að búa, ekki sízt þeirra landshluta, sem hafa orðið fyrir erfiðleikum vegna ágangs togara, og ég læt í ljós undrun mína yfir því, að þm. skuli flytja till. um það, sem stjórnin hefur rætt um og jafnvel hugsað sér að láta gera. Samt sem áður vil ég lýsa yfir því, að ég er mjög fylgjandi þessu máli og afar ánægður yfir því, að það hefur komið fram, þó að það standi svo einkennilega á, að stjórn og þingmenn hafa sýnilega áhuga fyrir sama málinu.



Herra forseti. Það er aðeins út af þessari undrun hæstv. fjmrh. - Ég býst við, að það hafi hent hann eins og algengt er um hæstv. ráðh., að þeir eru ekki ævinlega hér í þingsölunum, þó að rædd séu mál, og að hann hafi ekki verið við fyrri umr. þessa máls og ekki veitt því athygli, sem í grg. stendur, að fyrir utan efni till. sjálfrar er hún eins konar afgreiðsla allshn. þingsins á fjórum till., sem til n. hefur verið vísað. N. vildi a. m. k. gera nokkuð hreint fyrir sínum dyrum um þau mál, sem til hennar var vísað, þó að henni þætti hyggilegast, að það væri á þennan hátt í staðinn fyrir að afgr. hverja einstaka till.

forseti (JörB): Eins og sjá má á þessu yfirliti, hefur Alþingi haft mörg mál til meðferðar. Mörg þeirra hafa verið afgreidd sem lög frá þinginu. Ég vil minna á sem dæmi þá lagasetn- ingu, er lýtur að því, á hvern hátt Alþingi ráð- stafaði greiðslufagangi ríkissjóðs árið 1954. Samkvæmt þeim lögum er ríkisstj. heimilt að verja: Millj. kr. 1) Til ræktunarsjóðs. 8 2) - fiskveiðasjóðs 8 3) Lána veðdeild Búnaðarbanka Íslands. 4 4) Til greiðslu á framlagi ríkissjóðs fyrir árið 1955 til útrýmingar heilsuspillandi íbúða. 3 5) - greiðslu uppbóta á sparifé. 1.5 6) - brúasjóðs til endurbyggingar gamalla stórbrúa 1.5 7) Greiðsla upp í hluta ríkissjóðs af stofnkostnaði við skóla, sem þegar hafa verið byggðir eða eru í byggingu. 2 8) Greiðsla upp í hluta ríkissjóðs af kostnaði við hafnargerðir, sem þegar hafa verið framkvæmdar 1 9) Að leggja til hliðar upp framlag ríkisins til atvinnuleysis- trygginga. 6 Samkvæmt þessu á að verja þessum fjármunum til nauðsynlegra umbóta og framkvæmda til styrktar og eflingar atvinnulífinu til sjávar og sveita. Að því lúta og lög þau, er þingið setti um breytingu á lögum um landnám, nýbyggðir og endurbyggingar í sveitum, lög um breytingu á ræktunarsjóðslögunum, lög um breytingu á lögunum um jarðræktar- og húsagerðarsamþykktir í sveitum, lög um breytingu á jarðræktarlögum, lög um fiskveiðasjóð Íslands og lög um breytingu á hlutatryggingasjóðslögum bátaútvegsins. Heildarstefna þessarar löggjafar er aukið framlag til stuðnings og fyrirgreiðslu þeirra málefna, er löggjöfin fjallar um og ætlazt er til að gildi um allmörg ár fram í tímann. Þá voru sett lög um húsnæðismálastjórn, veðlán til íbúðabygginga og útrýmingu heilsuspillandi íbúða. Efni þessara laga er nýmæli að nokkru leyti og miðar að því að ráða bót á húsnæðiseklu þeirri, er ríkt hefur í landinu á undanförnum áratugum, og peningakreppu þeirri, sem þjóðin hefur átt við að búa í því efni, og fela lögin í sér einnig ráðstafanir til þess að útrýma heilsuspillandi íbúðum. Þá setti þingið mikilsverð lög um breytingu á almennum hegningarlögum, ný læknaskipunar- og heilsuverndarlög og lög um lækningaferðir, nýja löggjöf um almenningsbókasöfn, lög um greiðslu kostnaðar við skóla, sem reknir eru sameiginlega af ríki og sveitarfélögum, og heildarlög um iðnskóla; enn fremur vegalög og lög um skógrækt. Þessi lagasetning, sem drepið hefur verið á, miðar öll að framförum og umbótum, hver á sínu sviði. Virðist mér þingið hafa haldið vel í horfinu um auknar hagsbætur þjóðinni til handa í ýmsum greinum. Vonandi gera þegnar þjóðfélagsins sitt til að efla heill og heiður þjóðarinnar, enda veltur framtíð hennar á því, að almenningur beri þann hug í brjósti. Ég vil óska hv. þm. gleðilegs sumars, þakka þeim góða samvinnu og velvild í minn garð og óska þeim, sem heima eiga utanbæjar, góðrar ferðar og heimkomu. Allir vonumst vér að hittast heilir á næsta þingi. Að lokum þakka ég starfsmönnum þingsins fyrir vel unnin störf.



Ég vil leyfa mér, og ég veit, að ég mæli þar fyrir hönd allra hv. þm., að þakka hæstv. forseta fyrir góðar óskir í okkar garð. Ég vil enn fremur fyrir hönd þm. þakka honum fyrir gott samstarf við okkur og fyrir góða og röggsama fundarstjórn. Ég vil óska honum góðrar heimferðar og góðrar heimkomu og gleðilegs sumars og vona, að við sjáum hann aftur heilan á húfi í haust, þegar störf hefjast að nýju. Ég vil biðja hv. þm. um að rísa úr sætum sínum til að taka undir árnaðaróskir mínar við hæstv. forseta. - 
             Forseti (JörB): Ég vil þakka hv. 2. þm. Reykv. hans hlýju orð og árnaðaróskir mér til handa og hv. þm. fyrir að hafa tekið undir þær. Forseti Íslands (Ásgeir Ásgeirsson): Háttvirtir alþingismenn. Í dag hefur verið gefið út svolátandi forsetabréf: „Forseti Íslands gerir kunnugt: Ég hef ákveðið, að Alþingi, 74. löggjafarþingi, skuli slitið í dag, miðvikudaginn 11. maí 1955. Mun ég því slíta Alþingi í dag. Gert í Reykjavík, 11. maí 1955. Ásgeir Ásgeirsson. Ólafur Thors.“ Samkvæmt bréfi því, sem ég hef lesið, segi ég þessu þingi, sem nú hefur lokið störfum, slitið. Ég óska þingmönnum velfarnaðar, þjóðinni heilla og bið þingheim að minnast fósturjarðar vorrar, Íslands, með því að rísa úr sætum. Þingheimur stóð upp, og forsætisráðherra, Ólafur Thors, mælti: „Heill forseta vorum og fósturjörð. Ísland lifi“. Tók þingheimur undir þau orð með ferföldu húrrahrópi. Var síðan af þingi gengið.