Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hefur bréf frá hv. 8. þm. Reykv. s., Árna Þór Sigurðssyni, um að hann geti ekki sinnt þingstörfum á næstunni. Í gær, 7. október, tók því sæti á Alþingi 1. varamaður á lista Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs í kjördæminu, Steinunn Þóra Árnadóttir. Steinunn hefur áður tekið sæti á Alþingi og er hún boðin velkomin til starfa á ný. Þessi skipti hafa verið tilkynnt á vef Alþingis.

Til svara eru forsætisráðherra, heilbrigðisráðherra, mennta- og menningarmálaráðherra, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og umhverfis- og auðlindaráðherra og innanríkisráðherra.

Virðulegur forseti. Nú þegar fimm ár eru liðin frá hruni íslenska fjármálakerfisins vildi ég nota tækifærið og inna hæstv. forsætisráðherra eftir nokkrum atriðum sem tengjast fjármálakerfi okkar og stöðu þess eftir fimm ár og þá kannski til að byrja með því sem mikið hefur verið rætt eftir hrunið og er staða innstæðnanna í viðskiptabönkum og sparisjóðum í landinu, hvort þær njóta ríkisábyrgðar og um viðhorf ráðherrans til þess og hvort áform eru uppi um einhverjar breytingar í tengslum við það atriði. Sömuleiðis skylt þessu hefur mikið verið til umræðu og við mörg flutt þingmál ítrekað um nauðsyn þess að skilja á milli fjárfestingarbankastarfsemi og viðskiptabankastarfsemi, m.a. til að draga úr hættu skattgreiðenda í kerfinu. Ég vildi inna forsætisráðherra eftir sjónarmiðum hans gagnvart þessu og hvort hann telji nauðsynlegt að skilja á milli fjárfestingarbankastarfseminnar og viðskiptabankastarfseminnar eða hvort hann telji fullnægjandi að hafa fína múra á milli einhverja deilda þar eins og áttu að vera fyrir hrun. Í þriðja lagi hefur nokkuð verið rætt um það að til álita komi á næstu missirum að selja hlut í viðskiptabönkunum úr eigu ríkisins og e.t.v. úr eigu kröfuhafa. Þá vildi ég spyrja hæstv. forsætisráðherra hvort hann telji nauðsynlegt áður en til þess kemur að settar verði skorður við því hvað einn aðili geti átt stóran hlut í banka í ljósi þess hversu illa fór fyrir okkur m.a. vegna þess að fáir aðilar og jafnvel einn var allsráðandi í heilu viðskiptabönkunum og viðskipti þeirra á milli leiddu til mikils ófarnaðar. Loks vildi ég spyrja hæstv. forsætisráðherra um það sem hann boðaði í viðtali við Bloomberg í vor sem eru fjármagnshöftin og sú áætlun sem hann lofaði að mundi líta dagsins ljós í sumarlok. Ég vil spyrja ráðherrann hvers vegna hún sé ekki fram komin og hvort það sé ekki óheppilegt að valda óvissu um áætlanir stjórnvalda um afnám hafta og hvers vegna orð forsætisráðherrans um þetta hafi ekki verið efnd og hvort það sé einhver áherslumunur eða deilur innan stjórnarflokkanna um það með hvaða hætti eigi að haga þessari áætlun.

Virðulegur forseti. Ég þakka þingmanninum fyrir ágætlega greinargóðar og skýrar spurningar. Fyrst varðandi stöðu innstæðna, hún er óbreytt en hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra hefur kynnt að til standi að skoða og endurmeta þá stöðu og taka ákvörðun um hvort ástæða sé til að gera þar breytingar á. Hvað varðar fjárfestingarbanka og viðskiptabanka og möguleikana á því að skipta upp slíkri starfsemi þá held ég að ég hafi tjáð mig nokkrum sinnum um að ég sé mjög áhugasamur um það. Ég var mjög ósáttur við hvernig staðið var að stofnun nýju bankanna á sínum tíma, en þeir hafa verið stofnaðir og eru reknir á þann hátt sem þeir eru reknir nú. Það kann hins vegar að vera að með lagasetningu verði eitthvert svigrúm til að færa eða ýta þessum fjármálastofnunum meira í það horf sem hv. þingmaður spyr um, þ.e. gera þarna aukinn greinarmun á. Í þriðja lagi varðandi skorður við því hversu stóran hlut ákveðnir aðilar geta eignast í bönkum, hvort ég sé hlynntur því að setja slíkar skorður, þá er svarið við því já. Loks um áætlun um afnám hafta. Þarna vitnar hv. þingmaður enn og aftur í viðtal sem menn hafa mikið vitnað í og kannski leyft sér að snúa örlítið út úr, en ég sagði vissulega að ég vonaðist til þess að í haust hefðu menn betri mynd af því hvað væri fært við losun hafta og sú er raunin. Menn hafa betri mynd af því nú en áður og eru að fá af því allskýra mynd en eðli málsins samkvæmt - og ég veit að hv. þingmaður hefur mikinn skilning á því enda birtist það oft í orðum hans sem formanns efnahags- og skattanefndar - þá er ekki hægt að nefna ákveðna dagsetningu um það hvenær höft verði afnumin.

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. forsætisráðherra fyrir svörin. Ég skil þau svo að staða innstæðna sé óbreytt og þær njóti enn ríkisábyrgðar en heyrist á hæstv. forsætisráðherra að hann telji vera of seint að skilja á milli fjárfestingarbankastarfsemi og viðskiptabankastarfsemi. Ég vil lýsa mig ósammála því. Ég tel að fjárfestingarbankastarfsemi sé enn tiltölulega lítil í þeim viðskiptabönkum sem hér eru og við eigum ekki að láta tækifærin fram hjá okkur fara heldur fara alla leið í því verkefni að skilja að fjárfestingarbankastarfsemina og viðskiptabankastarfsemina. Það gleður mig að heyra að við erum sammála, ég og hæstv. forsætisráðherra, um að það verði að setja skorður við því hvað einn aðili geti átt mikið í viðskiptabanka. Ég hygg að í einu nágrannalanda okkar sé það viðmið um 10% og vildi spyrja hæstv. forsætisráðherra hvaða viðmið honum þyki eðlilegt í því sambandi. Að lokum, erfitt er að nefna dagsetningu um hvenær eigi að afnema höft, en eigum við eða eigum við ekki von á áætlun nýrrar ríkisstjórnar um losun hafta eða verður gamla áætlunin bara látin gilda?

Virðulegur forseti. Fyrst varðandi spurninguna hvað sé eðlilegt hámarkshlutfall þegar kemur að eignarhlut í viðskiptabönkum þá ætla ég svo sem ekki að nefna eina ákveðna tölu en það er rétt í þessu eins og öðru að menn líti til reynslu, ekki hvað síst nágrannalandanna sem byggðu upp bankakerfi sitt eftir verulegar þrengingar, hálfgert hrun í upphafi tíunda áratugarins, svo það er ekkert óeðlilegt sem hv. þingmaður nefndi að líta til þeirra. Hvað varðar áætlun um afnám hafta er eðli málsins samkvæmt, eins og ég veit að hv. þingmaður skilur vel, ekki hægt að útlista nákvæmlega með hvaða hætti höft verða afnumin. Hins vegar er vilji til að halda áfram starfsemi nefndar sem allir stjórnmálaflokkar á Alþingi áttu fulltrúa í. Sú nefnd var að vísu ekki upplýst á sínum tíma um gang mála en nú stendur til að gera breytingu þar á og halda þessari nefnd upplýstri um gang mála.

Virðulegi forseti. Mig langar að beina fyrirspurn til hæstv. forsætisráðherra og leiðtoga ríkisstjórnarinnar um stöðu efnahagsmála og um ríkisfjármálin og hvaða stefnu hæstv. ríkisstjórn mun taka í þeim efnum. Nýkomið fjárlagafrumvarp miðast við þjóðhagsspá Hagstofunnar frá því í sumar sem gerir ráð fyrir 2,7% hagvexti á árinu 2014 sem yrði knúinn áfram af auknum vexti einkaneyslu og fjárfestingar. Hagvöxtur hefur verið undir væntingum í ár eins og hæstv. forsætisráðherra er kunnugt þó að hann sé með því mesta sem gerist í Evrópu. Miðað við rit Seðlabanka Íslands, sem kom út í dag, um fjármálastöðugleika eru menn mjög varfærnir í hagvaxtarspám og benda á að hagvaxtarhorfur séu þar mjög háðar áformum um stóriðjufjárfestingu. Það er því ekkert ólíklegt að ný þjóðhagsspá sem kemur í nóvember geri ráð fyrir versnandi horfum og minni hagvexti ef við lesum í gegnum þetta rit. Þegar hafa verið boðaðar ákveðnar útgjaldaaukningar og ég nefni bæði það sem hefur verið nefnt í tengslum við Matvælastofnun og líka yfirlýsingu frá hæstv. fjármálaráðherra og heilbrigðisráðherra um áætlun um tækjakaup fyrir Landspítala og Sjúkrahúsið á Akureyri en tillögur eiga að liggja fyrir fyrir 2. umr. Miðað við þessar hagvaxtarhorfur, miðað við þau útgjöld sem hafa verið boðuð - og ég veit að hæstv. forsætisráðherra hefur talað um nauðsyn þess að hefja sókn í eflingu innviða á borð við heilbrigðisþjónustuna - vil ég spyrja hæstv. ráðherra hvort hann sjái fyrir sér, til að ná markmiði um hallalaus fjárlög sem ríkisstjórnin hefur sett á oddinn, að það náist eða hvort við megum þá eiga von á tillögum um aukna tekjuöflun milli umræðna eða tillögum um aukinn niðurskurð. Mér finnst mikilvægt að hv. þingmenn velti þessu fyrir sér í ljósi þess hverjar horfurnar eru.

Virðulegur forseti. Ég tel svo sem ekki ástæðu til að gera ráð fyrir því að Seðlabankinn muni í nóvember spá minni hagvexti en spáð er nú. Og ef bankinn tekur með í reikninginn að hér er komin ný ríkisstjórn, sem mun ýta undir fjárfestingu og almenna velmegun og hagþróun í landinu, hlýtur hann að breyta hagvaxtarspá sinni til samræmis við það. En hvað sem því líður er rétt að við vinnu fjárlaganefndar taki menn mið af ólíkum aðstæðum. Þar getur að sjálfsögðu komi til greina, eins og alltaf er, að menn geri bæði breytingar hvað varðar tekjuöflun og útgjöld. Menn geta annaðhvort ákveðið að forgangsraða eitthvað upp á nýtt eins og iðulega er gert - menn hafa töluvert rætt málin í því sambandi. En til að viðhalda hallalausum fjárlögum, og ég geri ráð fyrir að þingið ætli að gera það, þyrfti þá að finna aðra staði þar sem hægt væri að spara eða finna nýja tekjusköpunarmöguleika. Þeir tekjumyndunarmöguleikar verða að sjálfsögðu líka að taka mið af því sem hv. þingmaður nefndi í upphafi, þ.e. mikilvægi þess að hagvöxtur komist af stað. Eins og hv. þingmaður fór ágætlega yfir þá hefur það veruleg áhrif á hver niðurstaða fjárlaga verður, hver niðurstaða næsta árs verður, hvort tekst að koma hagvexti af stað. Það væri því skaðlegt að ráðast í aðgerðir sem væru til þess fallnar að hefta hagvöxt í landinu. Það mundi ekki skapa raunverulegar tekjur fyrir ríkið. Vissulega er vandi að ná hallalausum fjárlögum. Hæstv. fjármálaráðherra er búinn að útlista prýðilega hvernig hægt er að ná því markmiði. Þingið mun síðan meta hvort einhvers staðar megi hnika einhverju til og forgangsraða upp á nýtt en væntanlega mun það halda í það prinsipp að fjárlög verði hallalaus fyrir árið 2014.

Virðulegi forseti. Mig langar að nefna tvennt hér um leið og ég þakka hæstv. forsætisráðherra fyrir svarið. Í fyrsta lagi er það rétt að fjárfesting hefur verið í sögulegu lágmarki og það er ekki síst vegna þess að fjárfesting hins opinbera hefur dregist mikið saman. Í fjárlagafrumvarpinu er gert ráð fyrir að fjárfestingaráætlun fyrri ríkisstjórnar sé nánast tekin út og vísað til ákvörðunar ríkisstjórnarinnar um að taka niður sérstakt veiðigjald. Ég hef áhyggjur af því, miðað við þetta og miðað við óvissu um þau stóriðjuáform sem hæstv. forsætisráðherra nefnir, sem ég tel raunar ekki skynsamlega fjárfestingu efnahagslega, að þessar horfur kunni að versna. Ég hefði frekar viljað sjá fjárfestingu aukast í fjölbreyttari atvinnugreinum. Mig langar að spyrja hæstv. forsætisráðherra, út frá orðum hans, hvort hann sé mér ekki sammála um það sjónarmið að ekki verði gengið mikið lengra í því að skera niður innviðina. Nefni ég þá sérstaklega heilbrigðisþjónustuna, skólakerfið og hið félagslega kerfi, að það hljóti að verða leiðarljós Alþingis ef fara þarf í frekari niðurskurð milli umræðna, þ.e. ef menn vilja halda sig við þetta markmið; og ég spyr hæstv. forsætisráðherra hvort til greina komi að skila fjárlögum í halla.

Virðulegur forseti. Svo að ég byrji á síðustu spurningunni þá finnst mér það raunar ekki koma til greina, við þær aðstæður sem við erum í, að skila fjárlögum enn eina ferðina með halla. Það segi ég einfaldlega vegna þess að vaxtakostnaður ríkisins er þegar orðinn slíkur að það er farið að bitna á grunnstoðunum. Þeirri þróun þarf að snúa við. Ég er sammála því sem hv. þingmaður spurði um, að ekki verði lengra gengið í að skera niður í grunnþjónustunni, en til að við getum staðið vörð um hana til framtíðar og bætt þar í þarf að ná tökum á skuldavandanum og vaxtakostnaði ríkissjóðs. Það verður ekki gert nema með hallalausum fjárlögum. Hvað varðar fjárfestingarstefnu fyrrverandi ríkisstjórnar þá voru gallarnir við hana einkum tveir. Í fyrsta lagi hafði hún ekki verið fjármögnuð, ekki hafði verið sýnt fram á fjármagn til framkvæmdanna. Uppi voru hugmyndir um að nýta arð úr bönkum eða jafnvel arð af sölu banka í slíkt en þá gleymdist að það fjármagn sem ríkið setti inn í bankana var tekið að láni og þurfti að endurgreiða. Hitt var að verkefnin voru ekki öll líkleg til að skila verulegum arði.

Herra forseti. Samkvæmt fréttum nú síðsumars eru um 700 íbúðir á höfuðborgarsvæðinu leigðar út til gistingar fyrir ferðamenn án tilskilinna leyfa. Áhrif þess eru einkum fjórþætt. Í fyrsta lagi eru það öryggissjónarmið, þ.e. að húsnæði sem ekki hefur leyfi hefur heldur ekki verið tekið út af yfirvöldum brunavarna og því gætu slys á ferðamönnum orðið dýrkeypt. Í öðru lagi eru það fjárhagsleg áhrif, þ.e. að ekki eru greidd leyfisgjöld af starfseminni, ekki vaskur af gistingunni og ekki tekjuskattar eða fjármagnstekjuskattar eftir því sem við á. Í þriðja lagi hefur þessi útleiga að öllum líkindum hækkað íbúðaverð á svæðinu með slæmum afleiðingum fyrir húsnæðiskaupendur, einkum þá sem eru að kaupa í fyrsta sinn. Í fjórða lagi hefur þessi þróun væntanlega leitt af sér hækkun á leiguverði sem var þó ærið fyrir hér á höfuðborgarsvæðinu. Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu á að hafa uppi eftirlit með þessari starfsemi en fram kom í fréttum í sumar að lögreglustjóri höfuðborgarsvæðisins kvaðst ekki ráða við það verkefni sökum skorts á mannafla. Mig langar því að beina þeirri spurningu til hæstv. innanríkisráðherra hvort hún hyggist beita sér fyrir aukafjárveitingu til embættis lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu til að auðvelda honum eftirlit með þessari starfsemi. Komið hefur fram að þessir aðilar eru með heimasíðu þannig að það ættu að vera hæg heimatökin að hafa uppi á þeim. Því langar mig að vita hvort hæstv. ráðherra hyggst beita sér fyrir því að lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu fái fjármagn til að stunda slíkt eftirlit.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Þetta er mál sem við þekkjum flest og hefur komið til umræðu nokkrum sinnum í innanríkisráðuneytinu. Samtök ferðaþjónustunnar hafa meðal annars komið þar reglulega til að ámálga þann vanda sem þau telja að stafi af þessu. Ég ætla því ekki að lýsa málinu en samkvæmt upplýsingum frá lögreglunni, sem einnig hefur rætt þessi mál í mínu ráðuneyti, er ákveðinn hópur starfandi sem í eiga sæti fulltrúar frá Samtökum ferðaþjónustunnar, Samtökum atvinnulífsins, ríkisskattstjóra og fleirum. Lögreglan hefur náð að fylgja eftir öllum þeim ábendingum sem komið hafa fram í þeim hópi sérstaklega. Hins vegar er það alveg rétt, sem kemur fram hjá hv. þingmanni, að lögreglan á höfuðborgarsvæðinu hefur ekki haft mannafla til að sinna ákveðinni frumkvæðisvinnu í þessu. Þegar spurt er að því hvort ráðherra hyggist beita sér fyrir sérstakri fjárveitingu í þetta þá minni ég á að samkvæmt frumvarpi til fjárlaga er gert ráð fyrir 500 milljóna viðvarandi viðbótarframlagi til löggæslu á landinu. Það verður í höndum lögreglunnar að forgangsraða því fjármagni. Við höfum sagt að það skuli að mestu leyti fara til að fjölga lögreglumönnum og löggæsluaðilum á landsbyggðinni en auðvitað er það svo að telji menn að hér á höfuðborgarsvæðinu sé þörf á að forgangsraða í þágu þessa þá ætlast ég til að lögreglan forgangsraði þeim verkefnum. Ég hef ekki séð fyrir mér að flytja sérstakt frumvarp eða óska eftir aukafjárveitingu til þess.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir þetta svar. Ég hef áður lýst því héðan úr ræðustóli á Alþingi að ég fagni sérstaklega aukningu á fjárheimildum sem boðuð er til löggæslu á næsta ári. Engu að síður er það þannig að í raun ætti eftirlit af þessu tagi, ef unnt yrði að ráðast í það, að borga sig upp sjálft. Ég get upplýst það hér að sá sem ekki hefur fullgilt leyfi til að reka starfsemi af þessu tagi þarf að greiða 50 þús. kr. í sekt. Þess utan held ég að það sé næsta víst að tekjuaukinn sem af því yrði að þessir ágætu menn mundu láta skrá sig yrði umtalsvert meiri en kostnaðurinn. Ég er til í að leggja ýmislegt undir til að sýna fram á að ég held að ekki þyrfti að banka upp á nema hjá 10 til 20 aðilum - og hægt er að gera það í almennu lögreglueftirliti. Þá er ég viss um að menn mundu flykkjast til að láta skrásetja sig eins og menn gerðu forðum. Ég hvet hæstv. ráðherra til að hafa þetta í huga og beina því til lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu.

Hæstv. forseti. Það þarf svo sem ekki að lengja þessa umræðu. Ég held að ég og hv. þingmaður séum alveg sammála um mikilvægi málsins. Ég árétta hins vegar að ég ætlast til þess að lögreglan sjálf, á höfuðborgarsvæðinu í þessu tilviki, forgangsraði fjármagni sínu með hliðsjón af því sem er talið mikilvægast. Í þessu verðum við líka að velta því fyrir okkur að lögreglan á sannarlega að hafa eftirlit með þessu en það er spurning hvort frumkvæðisskyldan eigi að koma beint frá lögreglunni eða hvort ábendingar eigi frekar að koma frá skattyfirvöldum og lögreglan síðan að fylgja því eftir. Það er lengri og ítarlegri umræða en ég ítreka að lögreglan mun fá ríkara svigrúm til athafna vegna aukins fjármagns og við skulum treysta því að lögreglan forgangsraði þeim með farsælum og góðum hætti.

Virðulegi forseti. Ég vil ræða atvinnustefnu og samráð við hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, hann er einnig byggðamálaráðherra. Eins og við vitum hefur sóknaráætlun verið skorin niður við trog og er nánast ekkert eftir af henni. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra hvort haft hafi verið samráð við sveitarfélögin og landshlutasamtökin varðandi þennan niðurskurð og hvort hann hafi reiknað út öll þau störf sem tapist í kjölfarið. Einnig vil ég spyrja hæstv. ráðherra um endurskoðun á fiskveiðistjórnarkerfinu. Nú hefur komið í ljós að það er fyrst og fremst lögfræðingahópur sem er að vinna að endurskoðun á kerfinu og ég vil spyrja hæstv. ráðherra hvort það verði það eina sem verður gert, hvort eitthvert pólitískt samráð verði og hvort ólík sjónarmið nái þar í gegn eins og frá þeim hluta þjóðarinnar sem hefur gagnrýnt hvað mest kerfið og vill kerfisbreytingar, hvort tekið verði tillit til þeirra sjónarmiða í þessari vinnu. Einnig vil ég spyrja hæstv. ráðherra varðandi veiðigjöldin, sem voru ætluð til að fjármagna að stórum hluta fjárfestingaráætlunina og þegar þau voru lækkuð töpuðust mörg störf, hvort það hafi verið greint hve mörg störf töpuðust í kjölfarið. Síðan vil ég beina þeirri spurningu til ráðherra hvernig hann hyggst bregðast við ef fram fer sem horfir, að skipta eigi rækjukvótanum 70%:30% á milli þeirra sem voru fyrir með hlutdeild og þeirra sem komu nýir inn. Hvernig mun hæstv. ráðherra bregðast við þeirri miklu byggðaröskun og atvinnubresti sem verður í kjölfarið bæði á Ísafirði og Bolungarvík þegar á annað hundrað störf tapast þar?

Virðulegi forseti. Ég þakka fjölmargar fyrirspurnir hv. þm. Lilju Rafneyjar Magnúsdóttur um sóknaráætlanir og samráð þar að lútandi. Sóknaráætlanir eru ekki á mínu borði eins og sakir standa, það er til skoðunar hvar byggðamálin verða hýst undir einum hatti sérstaklega. Við erum með þetta til skoðunar og það mun skýrast á næstu dögum og vikum. Varðandi samráð - við tókum þetta samtal hérna fyrir allstuttu síðan, bæði er varðar veiðigjöldin og fiskveiðistjórnarkerfið - þá byggir það á sáttanefndinni svokölluðu frá haustinu 2010 þar sem sjónarmið allra komu fram og það á að vinna áfram með það, auk þess sem ég hef lagt mig fram um að hitta sem flesta hagsmunaaðila innan greinarinnar og tengda greininni sem og atvinnuveganefnd. Við áttum ágætan fund í morgun þar sem við ræddum meðal annars þetta, ræddum það fyrirkomulag hvernig við gætum háttað samráði við atvinnuveganefnd og þar með alla flokka þingsins, bæði er varðar breytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu sem og veiðigjöldum. Varðandi fjárfestingarstefnu fyrrverandi ríkisstjórnar og fjármögnun hennar finnst mér svolítið holur hljómur í þessu tali, talandi um störf, þegar ljóst var að þau veiðigjöld sem lögð voru á minni útgerðir voru að ganga af þeim dauðum. Þar með hefðu tapast fjölmörg störf. Þá voru hins vegar engin störf orðin til með fjárfestingarstefnu ríkisstjórnarinnar. Sum hver þeirra áforma hefðu, eins og kom fram hjá hæstv. forsætisráðherra, skilað afar litlu í uppbyggingu samfélagsins og arðsemi. Það var því kannski meiri eyðslufjárfestingarstefna en endilega uppbyggingarfjárfestingarstefna þó að það væri auðvitað misjafnt eftir atvikum. Það er ekki hægt að setja þetta mál upp með þeim hætti 

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin. Ég minni hæstv. ráðherra á að menn voru sammála um það hér á síðasta kjörtímabili, og stjórnarandstaðan líka, að fjölga þyrfti störfum í landinu. Það sem fólst í fjárfestingaráætluninni var akkúrat það að fjölga störfum í landinu. Þau voru ekki komin í höfn en stefnt var að því að fjölga þeim með því að fá inn tekjur með þessum hætti og leggja fjármagn í fjölbreyttar atvinnugreinar víða um land. Ég ítreka bara spurningu mína til hæstv. ráðherra um hvort hann hafi ekki áhyggjur af þeim varnaðarorðum sem koma vítt og breitt af landsbyggðinni frá hans eigin flokksmönnum um að þetta frumvarp sé hreinlega aðför að landsbyggðinni. Ég minni hann á að ef menn treysta sér ekki til að gera neinar alvörukerfisbreytingar á sjávarútvegskerfinu er verið að koma í veg fyrir nýliðun og fjölda starfa í þeirri grein.

Virðulegi forseti. Hér kemur auðvitað í ljós mismunandi afstaða stjórnmálaflokka til atvinnuuppbyggingar. Sá ágæti þingmaður, hv. þm. Lilja Rafney Magnúsdóttir, lýsir því hvernig hún sér fyrir sér að störfum fjölgi með því að ríkið búi til störf og framleiði en sá sem hér stendur styður það að fyrirtækin í landinu byggi sig upp og eigi möguleika á fjárfestingu.  Hér voru svo margar spurningar að ég get því miður ekki svarað þeim öllum, en varðandi úthafsrækjufrumvarpið sem hér er lagt til að verði lagt fram þá er það einmitt gert til þess að taka tillit til ólíkra atvinnuhagsmuna til að öll fyrirtækin í landinu sem stunda atvinnurekstur geti 

Forseti. Núna um helgina eða undanfarna daga hafa borist fréttir af því að unnið sé að samningu nýs lyklafrumvarps undir forustu hæstv. húsnæðis- og félagsmálaráðherra og hæstv. innanríkisráðherra. Lyklafrumvarpið svokallaða var lagt fjórum sinnum fyrir Alþingi á síðasta kjörtímabili og ég minnist þess þegar ég var í allsherjarnefnd, á fyrri hluta þess kjörtímabils, að þá var mikið rætt hvort slík lagasetning gæti verið afturvirk. Björgvin G. Sigurðsson, þáverandi hv. þingmaður, sem var formaður allsherjarnefndar síðari hluta kjörtímabilsins hafði fullan áhuga og vilja til að afgreiða málið úr nefndinni og fékk fjölda gesta til viðræðu en spurningin um afturvirknina var alltaf yfirvofandi. Björgvin fékk Sigurð Líndal, prófessor emeritus, á fund nefndarinnar til að fjalla sérstaklega um þetta álitaefni. Sigurður kvað engan vafa á því að afturvirkt frumvarp stæðist ekki eignarréttarákvæði stjórnarskrárinnar og þar með endaði í raun vinna Björgvins með frumvarpið í nefndinni. Nú mun sem sagt verða unnið að gerð nýs lyklafrumvarps. Mig langar að spyrja hæstv. innanríkisráðherra um tvennt: Annars vegar hvort gert sé ráð fyrir að það verði afturvirkt þannig að þeir sem eru núna í kröggum geti skilað inn lyklum sínum og frumvarpið gagnist þeim. Hins vegar langar mig að spyrja um tímasetningar. Hvenær er gert ráð fyrir að frumvarpið varði lagt fyrir Alþingi? Það er alveg ljóst að fólk hefur tekið eftir þessu í fréttum og spyr hvort frumvarpið verði afgreitt fyrir jól.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni spurningarnar. Þær snúa að vinnu sem hefur verið í gangi á milli innanríkisráðuneytisins og velferðarráðuneytisins og lýtur að því að útfæra þær tillögur er fram koma í tillögu hæstv. forsætisráðherra sem flutt var hér á sumarþingi og samþykkt. Það er hárrétt sem kemur fram í máli hv. þingmanns að við höfum verið að skoða ákveðnar útfærslur á frumvarpi sem á mannamáli hefur verið kallað lyklafrumvarpið en getur auðvitað falið í sér útfærslur sem ekki eru allar nákvæmlega eins. Ég þekki ágætlega rökin sem hv. þingmaður fer með og það er hárrétt að flestir þeir lögmenn sem innanríkisráðuneytið hefur leitað til og þeir sem hafa helst verið í ráðgefandi hlutverki þar telja mjög erfitt að flytja slíkt frumvarp sem felur í sér afturvirkni. Það er talið stangast á við ákveðna hluti og flækir málið. Við erum hins vegar ekki komin að lokaniðurstöðu hvað þetta varðar, ég og hæstv. félagsmálaráðherra, en munum afhenda sérstakri ráðherranefnd um skuldamál heimilanna niðurstöðu okkar í næstu eða þarnæstu viku. Þangað til get ég ekki tjáð mig frekar um inntak þess frumvarps sem hv. þingmaður vísar til.

Herra forseti. Ég þakka þessi greinargóðu svör. Ég vil bara leggja áherslu á þetta. Það gleður mig að heyra að kannski séu tvær vikur í það að þessi hópur geti skilað af sér vegna þess að það er auðheyrt að fólk hefur hlustað eftir þessu. Ég þekki dæmi þess að sagt var við ungt fólk að fram kæmi lyklafrumvarp alveg á næstu vikum þannig að nú skyldi það bara anda rólega. Ef svokallað lyklafrumvarp kemur fram og virkar ekki fyrir fólk sem núna er í kröggum þá þarf það að koma fram fyrr en seinna. Það er bara það sem ég er að segja þannig að fólk haldi ekki áfram að vera í óvissu, hún er búin að vera nógu lengi.

Hæstv. forseti. Ég tek undir það með hv. þingmanni að óvissunni þarf að fara að eyða. Ég minni hins vegar á að þessi óvissa er ekki fjögurra mánaða gömul, ætli hún sé ekki um það bil fimm ára gömul.  Þegar ég talaði um að við mundum ljúka þessari vinnu á næstu tveimur vikum átti ég við vinnuna sem var falin í þeirri þingsályktunartillögu sem hér stendur og tillögu hæstv. félags- og húsnæðismálaráðherra. Þessar tillögur okkar verða afhentar ráðherrahópnum sem ég vék einnig að og tillögurnar koma síðan í heild sinni fram síðar eins og þinginu hefur ítrekað verið gerð grein fyrir.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um tekjuaðgerðir frumvarps til fjárlaga fyrir árið 2014. Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á ýmsum lögum, svo sem lögum nr. 90/2003, um tekjuskatt, lögum nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, lögum nr. 113/1990, um tryggingagjald, lögum nr. 88/2003, um Ábyrgðasjóð launa, lögum nr. 155/2010, um sérstakan skatt á fjármálafyrirtæki, og lögum nr. 165/2011, um fjársýsluskatt. Undirbúningur fjárlagavinnunnar fyrir árið 2014 samhliða endurskoðun á áætlun fjárlaga fyrir árið 2013 hófst fljótlega eftir að ný ríkisstjórn Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks tók við stjórnartaumunum í lok maí á þessu ári. Óaðskiljanlegur hluti af þeim undirbúningi voru áform um mögulegar skattbreytingar á þessu ári og komandi árum í takti við stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar um skattumhverfið. Þar segir meðal annars, með leyfi forseta: „Skattar einstaklinga og fyrirtækja standa undir nauðsynlegri þjónustu við samfélagið allt. Með stöðugu og skynsamlegu skattkerfi er unnt að hvetja einstaklinga til að nýta starfskrafta sína og fyrirtækin til að færa út kvíarnar, fjölga störfum og fjárfesta. Gerð verður úttekt á skattkerfinu og skattkerfisbreytingum undanfarinna ára og lagðar fram tillögur til úrbóta með það að markmiði að einfalda skattkerfið, breikka skattstofna, minnka tekjutengingar og draga úr undanskotum. […] Á kjörtímabilinu verður tryggingagjald lækkað“ o.s.frv. Snemma í fjárlagaferlinu kom í ljós að horfur í fjármálum ríkisins voru umtalsvert lakari en fram kom í fjárlögum ársins 2013, bæði vegna lægri tekna og aukinna útgjalda. Sem dæmi stefnir í að hefðbundinn tekjustofn eins og virðisaukaskattur verði 5,5 milljörðum lægri en áætlað hafði verið og skatttekjur í heild 8,7 milljörðum kr. undir fjárlagaáætlun 2013. Þessi þróun takmarkar það svigrúm sem til staðar er til að lækka skatta þegar á næsta ári. Ákveðin skref eru þó tekin í þá átt í þessu frumvarpi í takt við stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar. Þau skref er rétt að líta á sem fyrsta áfanga í heildarendurskoðun íslenska skattkerfisins til hagsbóta fyrir einstaklinga og fyrirtæki. Í megindráttum má skipta tillögum frumvarpsins í eftirfarandi þætti: 1. Tekjuskatt einstaklinga: Miðþrep í tekjuskatti einstaklinga lækkar úr 25,8% í 25% sem lækkar tekjur ríkissjóðs um allt að 5 milljarða kr. Árlegt frítekjumark vaxtatekna við álagningu fjármagnstekjuskatts hækkar úr 100 þús. kr. í 125 þús. kr. sem talið er lækka tekjur ríkissjóðs um 200 millj. kr. á árinu 2015. 2. Virðisaukaskatt: Virðisaukaskattur af einnota barnableium lækkar úr 25,5% í 7%. Sú aðgerð ætti að leiða til 14–15% lækkunar á útsöluverði þessarar vöru en tekjutap ríkissjóðs er áætlað 200 millj. kr. á ári. 3. Tryggingagjald og gjald í Ábyrgðasjóð launa: Atvinnutryggingagjald, almennt tryggingagjald og gjald í Ábyrgðasjóð launa sem hlutfall af launakostnaði lækki samanlagt um 0,1 prósentustig árið 2014 sem skerðir tekjur ríkissjóðs um 1 milljarð kr. á næsta ári. Á árinu 2015 lækki atvinnutryggingagjaldið um 0,1 prósentustig til viðbótar og árið 2016 lækki almenna tryggingagjaldið um 0,14 prósentustig. Heildarlækkunin verði því 0,34 prósentustig sem lækkar tekjur ríkissjóðs um tæplega 4 milljarða þegar áhrifin eru að fullu komin til framkvæmda. 4. Sértæka skatta á fjármálafyrirtæki: Fjársýsluskattur lækki úr 6,75% í 4,5% sem lækkar tekjur ríkissjóðs um 1,1 milljarð árlega. Sérstakur skattur á fjármálafyrirtæki hækki hins vegar úr 0,041% í 0,145%, auk þess sem fjármálafyrirtæki í slitameðferð verði skattskyld. Tekjur ríkissjóðs eru taldar hækka um 14,3 milljarða verði þessi tillaga lögfest að óbreyttu. Þar af nemur skattur á lögaðila í slitameðferð 11,3 milljörðum kr. Samanlögð áhrif þessara tillagna á tekjuáætlun ríkissjóðs eru talin verða kringum 7 milljarðar kr. til hækkunar árið 2014. Að frátöldum sérstökum skatti á fjármálafyrirtæki í slitameðferð nema áhrifin hins vegar 4,3 milljörðum kr. til lækkunar og raunar rúmlega 7 milljörðum kr. til lækkunar þegar áhrif af lækkun tryggingagjaldsins verða að fullu komin til framkvæmda á árinu 2016. Þá er ekki horft til óbeinna áhrifa vegna aukinna ráðstöfunartekna hjá velflestum heimilum og lægri rekstrarkostnaðar fyrirtækja sem ættu að skila sér í auknum veltusköttum og þar með hærri tekjum hjá ríkissjóði. Þessi almenna athugasemd á við um allar skattbreytingarnar sem ég hef hér talið. Hér hef ég rakið hin beinu áhrif. Virðulegi forseti. Áður en lengra er haldið ætla ég að fjalla aðeins nánar um áhrif þeirra tillagna sem ég hef þegar farið yfir á ráðstöfunartekjur, verðlag og kaupmátt. Byrjum á heimilunum. Sem fyrr segir mun lækkun miðþreps í tekjuskatti einstaklinga um 0,8 prósentustig lækka tekjur ríkissjóðs um allt að 5 milljarða kr. árlega. Sú ráðstöfun mun hafa bein áhrif á ráðstöfunartekjur heimila strax á næsta ári og hið sama gildir um 200 millj. kr. lækkun fjármagnstekjuskatts á árinu 2015. Tilfærsla á einnota barnableium í neðra þrep virðisaukaskatts ætti að koma fram sem 14–15% lækkun á útsöluverði þessarar vöru ef áhrifum lækkunarinnar er að öllu leyti velt út í verðlag. Áhrif þess á vísitölu neysluverðs eru fremur lítil, 0,01%, en geta að sama skapi verið veruleg þegar í hlut eiga fjölskyldur með ung börn. Hjá þeim gætu ráðstöfunartekjur aukist um nokkur þúsund krónur á mánuði. Samanlagt gætu breytingar á tekjuskatti einstaklinga, fjármagnstekjuskatti og virðisaukaskatti af bleium aukið kaupmátt ráðstöfunartekna um 0,5–0,6% þegar áhrif þeirra eru að fullu komin fram. Skattar á fyrirtæki munu samanlagt hækka um tæplega 1 milljarð kr. samkvæmt tillögum frumvarpsins sé einungis horft til ársins 2014 og er þá álagning bankaskatts á fjármálafyrirtæki í slitameðferð undanskilin. Í raun hækka skattar þó einungis á fjármálafyrirtæki en lækka á öll önnur. Að auki verður tilfærsla á skattbyrði frá smærri fjármálafyrirtækjum til hinna stærri. Sé horft fram til ársins 2016 munu fyrirtækjaskattar lækka um 1,6 milljarða þegar breytingar á tryggingagjaldi verða að fullu komnar til framkvæmda. Þær breytingar sem hér er lýst ættu að hafa jákvæð áhrif á gang efnahagslífsins, ekki síst hjá vinnuaflsfrekum atvinnugreinum, og með því ætti að skapast svigrúm til kjarabóta og aukinna ráðstöfunartekna til lengri tíma litið. Virðulegi forseti. Þá að öðrum tillögum frumvarpsins. Til viðbótar þeim tillögum sem þegar hafa verið nefndar inniheldur frumvarpið eftirfarandi tillögur um framlengingu á gildandi ákvæðum í lögum um tekjuskatt og virðisaukaskatt: Frítekjumark hjá börnum undir 16 ára aldri hækki frá því að vera rúmlega 100 þús. kr. á ári í 180 þús. kr. Umrædd viðmiðunarmörk hafa haldist óbreytt frá árinu 2004. Ákvörðun vaxtabóta árið 2014 verði byggð á sömu viðmiðunum og reiknireglum og giltu á þessu ári. Barnabótum verði ekki skuldajafnað á móti ógreiddum opinberum gjöldum og meðlögum á næsta ári. 100% endurgreiðsla á virðisaukaskatti vegna vinnu við íbúðarhúsnæði, frístundahúsnæði o.fl. haldist óbreytt á næsta ári en hefði ella tekið breytingum og hlutfallið farið niður í 60% að nýju um áramót. Stuðningur við endurnýjun hópferðabifreiða og almenningsvagna og fjárfestingu í umhverfisvænum bifreiðum í formi afsláttar af virðisaukaskatti verði viðhaldið á næsta ári. Þessar viðbótartillögur sem ég hef hér rakið eiga það sammerkt að viðhalda kaupmætti og þar með eftirspurninni í hagkerfinu til hagsbóta fyrir heimili og fyrirtæki í stað þess að láta þessar breytingar renna sitt skeið með tilheyrandi neikvæðum áhrifum á efnahagslífið. Þau áhrif koma til viðbótar þeim áhrifum sem áður voru nefnd í tengslum við megintillögur frumvarpsins. Virðulegi forseti. Aðeins nánar um einstaka liði frumvarpsins, fyrst um tekjuskatt einstaklinga. Samkvæmt gildandi lögum er tekjuskattur einstaklinga lagður á í þremur þrepum, auk útsvars. Þrepin skiptast þannig að af fyrstu 2,9 millj. kr. árstekna einstaklings sem jafngildir 241.475 kr. á mánuði er reiknaður 22,9% skattur. Af næstu 6 millj. kr. á ársgrundvelli, rúmlega 498 þús. kr. á mánuði, er reiknaður 25,8% skattur og síðan í þriðja þrepi 31,8% skattur af árstekjum umfram 8,9 millj. kr. á ári sem er rétt rúmlega 739 þús. kr. á mánuði. Við þessi hlutföll bætist útsvar sem er mishátt eftir sveitarfélögum. Meðalútsvar á árinu 2013, innheimt í staðgreiðslu, er 14,42%. Persónuafsláttur á hvern einstakling er 581.820 kr. á ári, þ.e. 48.485 kr. á mánuði. Skattleysismörk tekjuskatts og útsvars eru samkvæmt því 135.330 kr. á mánuði að teknu tilliti til greiðslu 4% lögbundins iðgjalds í lífeyrissjóð. Sé einungis horft á tekjuskatt til ríkisins að frádregnum persónuafslætti eru skattleysismörkin 220.547 kr. á mánuði. Það er sem sagt ekki fyrr en tekjur fara yfir 220.547 kr. sem ríkið fær til sín tekjuskatt þar sem ríkið stendur skil á greiðslum útsvarsins til sveitarfélaganna. Það þýðir með öðrum orðum að einstaklingur sem er með liðlega 220 þús. kr. í skattskyldar tekjur á mánuði eftir að 4% lífeyrissjóðsiðgjald hefur verið dregið frá greiðir einungis útsvar. Þetta má sjá á bls. 5 í frumvarpinu. Þessir tekjustofnar ríkis og sveitarfélaga eru lagðir á og innheimtir sem ein órofa heild að teknu tilliti til persónuafsláttar og gerir skattborgarinn sjaldnast greinarmun á því hvort skattgreiðslan rennur í ríkissjóð eða til sveitarfélags. Fjölgun þrepa í skattkerfinu hefur flækt kerfið til muna og gert samspil þessara tekjustofna jafnvel óskýrara en áður. Þá eru greiðendur sem einungis greiða tekjuskatt í neðsta þrepi hlutfallslega mjög fáir vegna nýtingar persónuafsláttar samanborið við annað þrepið. Lausleg athugun sýnir að í kringum 15% framteljenda greiða eingöngu tekjuskatt til ríkisins í neðsta þrepi. Að mati ríkisstjórnarinnar kallar þessi staða á heildarendurskoðun á tekjuskattskerfinu, þar með talið á samspili tekjuskatts og útsvars, bæði álagningu og innheimtu. Stefnt er að því að breytingar sem af þeirri endurskoðun munu leiða komi fram í áföngum. Í fyrsta áfanga, sem kemur til framkvæmda strax um næstu áramót, verður miðþrepið í tekjuskattslagningu einstaklinga lækkað úr 25,8% í 25% eins og áður var lýst. Miðað við forsendur fjárlagafrumvarpsins gæti sú aðgerð aukið ráðstöfunartekjur heimilanna um allt að 5 milljarða kr. á næsta ári og enn meira á árunum 2015–2017, en hún skerðir jafnframt tekjur ríkissjóðs um sömu fjárhæð ef eingöngu er horft til hinna beinu áhrifa. Megnið af tekjuskatti einstaklinga er innheimt í miðþrepinu og mun aðgerðin því hafa jákvæð áhrif á flest heimili. Ekki er áformað að breyta persónuafslætti eða þrepamörkum tekjuskatts á árinu 2014 umfram hækkun vísitölu neysluverðs eða launavísitölu í samræmi við gildandi ákvæði tekjuskattslaganna. Eins og fram kemur í töflu á bls. 6 í frumvarpinu mun lækkun skatthlutfallsins í miðþrepinu lækka tekjuskatt einstaklings með 400 þús. kr. mánaðartekjur um 1.140 kr. á mánuði, þ.e. tæplega 14 þús. kr. á ári. Ráðstöfunartekjur viðkomandi einstaklings hækka um sömu fjárhæð, liðlega 0,3%. Sambærileg breyting kemur fram hjá hjónum eins og sjá má á töflunni, en samanlagður tekjuskattur þeirra lækkar um rúmlega 27 þús. kr. á ári. Frítekjumark vaxtatekna sem hækkar í frumvarpinu úr 100 þús. kr. í 125 þús. kr. var tekið upp árið 2010 og hefur staðið óbreytt í 100 þús. kr. á ári síðan þá. Hækkun frítekjumarksins þýðir að einstaklingar þurfa ekki að greiða fjármagnstekjuskatt af vaxtatekjum að fjárhæð 125 þúsund sem þeir ávinna sér á næsta ári. Um er að ræða eðlilega verðuppfærslu á þessum viðmiðunarmörkum frá árinu 2010, auk þess sem raunávöxtun í formi vaxta hefur lækkað verulega undanfarin ár. Það má líta þannig á þessa aðgerð að hún feli í sér að heimilin haldi eftir 200 millj. kr. á ári sem ella hefðu runnið í ríkissjóð í formi fjármagnstekjuskatts. Sem fyrr segir hefur þessi breyting, ef hún verður að lögum, ekki áhrif á afkomu ríkissjóðs fyrr en árið 2015 vegna þess að þá fer fram álagning vegna 2014. Frítekjumark barna hækkar, eins og áður segir, í 180 þús. kr. úr 100.745 kr. Umrædd viðmiðunarmörk hafa haldist óbreytt frá 2004. Þessi aðgerð er hugsuð sem verðlagsuppfærsla til samræmis við hækkun skattleysismarka á tímabilinu 2004–2013 og mun hækkunin ef af verður koma til framkvæmda við álagningu opinberra gjalda á árinu 2015 vegna tekna ársins 2014, en að sjálfsögðu einnig við staðgreiðslu á árinu 2014. Skatthlutfallið sjálft helst óbreytt, 4%. Börn njóta ekki persónuafsláttar. Samkvæmt frumvarpinu haldast vaxtabætur óbreyttar. Í lok árs 2010 voru gerðar margvíslegar breytingar á útreikningsreglum vaxtabóta í því skyni að draga úr fyrirsjáanlegum vexti þeirra, jafnframt því að bótunum var í meira mæli beint til þeirra fjölskyldna sem voru með lægri tekjur og eignir. Þessar reglur áttu að gilda í tvö ár, þ.e. við álagningu opinberra gjalda 2011 og 2012, en ákvæðið var síðan framlengt til ársins 2013. Að óbreyttum lögum munu því vaxtabótareglurnar færast í sitt fyrra horf um næstu áramót og við það mun stuðningur ríkissjóðs í formi vaxtabóta dreifast á fleiri fjölskyldur, þ.e. fjölskyldur sem ekki njóta bóta í dag, en á sama tíma lækka bætur til þeirra fjölskyldna sem notið hafa hámarksbóta, tekjulágra og eignalítilla fjölskyldna. Við það verða tekjujöfnunaráhrif kerfisins minni, en þá þarf að hafa í huga að vaxtabótakerfið hefur legið undir því ámæli, m.a. frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum og OECD, að það hvetji til skuldasöfnunar. Séð frá þeim sjónarhóli er almennur stuðningur með lægri fjárhæðum betri. Inn í þessa ákvörðun blandast einnig umræða um samspil vaxtabótakerfisins við húsaleigubótakerfið en fyrri ríkisstjórn hafði þau áform uppi að sameina þessi tvö kerfi í eitt húsnæðisbótakerfi. Þeirri vinnu við endurskoðun kerfisins verður haldið áfram. Eflaust muna margir þingmenn eftir því úr fréttum fyrir fáum vikum að talað var um að þeir sem fá greiddar vaxtabætur fyrir fram hefðu fengið mun lægri fjárhæð. Þar var gert ráð fyrir því að lögin yrðu óbreytt og að þessi aukni stuðningur við tekjulágar og eignalitlar fjölskyldur rynni út á næsta ári. Við þessu hefur ríkisstjórnin ákveðið að bregðast og framlengja kerfið enn um sinn í óbreyttu horfi. Auk þess sem ég hef hér rakið kunna aðgerðir stjórnvalda til stuðnings heimilum að hafa veruleg áhrif á stöðu íbúðareigenda og þannig á vaxtabótakerfið þegar horft er til framtíðar. Þess vegna er framlenging tímabundin í þessu samhengi eðlileg. Það er eðlilegt að á næsta ári verði þessir þættir allir skoðaðir í samhengi áður en frekari ákvarðanir eru teknar um framtíð vaxtabótakerfisins. Í frumvarpinu er lagt til að reiknireglur og viðmiðunarfjárhæðir haldist óbreyttar milli áranna 2013 og 2014. Lausleg áætlun sýnir að útgjöld vegna vaxtabóta gætu lækkað um 1 milljarð væri bráðabirgðaákvæðið ekki framlengt með óbreyttum reglum. Í frumvarpinu haldast barnabætur óbreyttar. Í bráðabirgðaákvæði XXXVIII í tekjuskattslögum segir að skuldajöfnun barnabóta í móti opinberum gjöldum til ríkissjóðs og sveitarfélaga ásamt vangreiddum meðlögum til Innheimtustofnunar sveitarfélaga sé óheimil á árunum 2011–2013. Rökin fyrir upptöku þessa ákvæðis voru meðal annars þau að með því væri komið til móts við barnmargar fjölskyldur í greiðsluvandræðum. Í frumvarpinu er lagt til að bráðabirgðaákvæðið verði framlengt út árið 2014, en það hefði að óbreyttu fallið úr gildi í lok þessa árs. Virðulegi forseti. Aðeins nánar um nokkrar aðrar breytingar í frumvarpinu. Í lok árs 2012 var samþykkt sú breyting á virðisaukaskattslögum að margnota bleiur og bleiufóður sem falla undir tollskrárnúmer 9619.0091 færu úr efra þrepi virðisaukaskatts í það neðra frá og með 1. júlí 2013. Nú er áformað að færa einnig einnota bleiur og laust bleiufóður úr efra þrepi í það neðra en þær vörur falla undir tollskrárnúmer sem endar á 11. Aðgerðin er í þágu barnafólks. Áætlað er að tekjur ríkissjóðs lækki um 200 millj. kr. á ári vegna aðgerðarinnar. Sérfræðingar fjármála- og efnahagsráðuneytisins hafa á undanförnum vikum verið að skoða hugmynd um lækkun virðisaukaskatts á barnaföt almennt. Lækkun virðisaukaskatts á bleium er fyrsta stigið í þessari vinnu. Einnig er vert að nefna þau áform stjórnvalda að ráðast í heildarendurskoðun á gildandi lögum um virðisaukaskatt með einföldun og samræmingu í huga eins og ég hef vikið að í tengslum við almenna umræðu um skattbreytingar. Varðandi endurgreiðslur virðisaukaskatts af íbúðarhúsnæði hefði hlutfallið lækkað að nýju niður í 60% um næstu áramót en auk hinnar hefðbundnu endurgreiðslu af launum manna við vinnu íbúðarhúsnæðis á byggingarstað nær heimildin nú einnig til frístundahúsnæðis og enn fremur þjónustu vegna hönnunar og eftirlits með byggingu íbúðar- og frístundahúsnæðis. Sú breyting var gerð þegar hlutfallið var hækkað upp í 100%. Þetta er framlengt, þessi heimild nær líka til húsnæðis sem er alfarið í eigu sveitarfélaga. Samkvæmt tölum ríkisreiknings fyrir árið 2012 námu endurgreiðslur virðisaukaskatts vegna íbúðarhúsnæðis 4,7 milljörðum sem svarar til 3% af heildartekjum af virðisaukaskatti áður en tillit er tekið til endurgreiðslna. Bráðabirgðaákvæði XV í virðisaukaskattslögunum verður framlengt um eitt ár til viðbótar og í sjálfu sér er vísað til sömu raka og hafa áður verið tiltekin fyrir þessu átaki sem hefur gengið undir heitinu Allir vinna. Um hópferðabifreiðar og almenningsvagna hefur gilt frá árinu 2001 bráðabirgðaheimild til að endurgreiða 2/3 hluta þess virðisaukaskatts sem greiddur er vegna kaupa eða leigu hópferðabifreiða og almenningsvagna til þeirra sem leyfi hafa til fólksflutninga í atvinnuskyni. Markmið endurgreiðslunnar hefur verið að hraða sem kostur er endurnýjun þessa flokks ökutækja með öryggissjónarmið að leiðarljósi. Gera má ráð fyrir að heildarendurgreiðslur á árinu 2013 geti numið um 370 millj. kr. Í þessu frumvarpi er að finna tillögu um að umrædd heimild verði framlengd til ársloka 2014. Það eru uppi áform um heildarúttekt á skattumhverfi ökutækja, bæði út frá kaupum og notkun, og verður skattaleg meðferð hópferðabifreiða og almenningsvagna hluti af þeirri úttekt. Í bráðabirgðaákvæði gildandi laga um virðisaukaskatt njóta umhverfisvænar bifreiðar ákveðins krónutöluafsláttar upp að tilteknu hámarki sem að óbreyttu hefði fallið niður um áramót. Hér er hins vegar lagt til að þessar sérreglur um útreikning virðisaukaskatts við innflutning og skattskylda sölu nýrra rafmagns-, vetnis- eða tengiltvinnbifreiða verði framlengdar um eitt ár í því skyni að viðhalda og eftir atvikum örva eftirspurn almennings eftir umhverfisvænum ökutækjum. Ég tel einnig í þessu sambandi að það skipti máli að það eigi sér stað, ætli menn að breyta reglunum í þessu efni, samráð og að það eigi sér lengri aðdraganda en þann sem yrði á breytingunni ef haustþing samþykkti slíkt og að breyttar reglur taki gildi um áramót, m.a. með hliðsjón af því hversu langan tíma tekur frá því að bifreið er pöntuð þangað til hún er afgreidd í tolli. Virðulegi forseti. Örstutt um breytingar á launatengdum gjöldum, þ.e. atvinnutryggingagjald, almennt tryggingagjald og gjald í Ábyrgðasjóð launa. Í frumvarpinu er að finna tillögur um ýmsar breytingar á launatengdum gjöldum sem lögð eru á laun og hvers konar hlunnindi tengd vinnuframlagi. Miðað við tillögur frumvarpsins ætti heildarkostnaður fyrirtækja af þeim gjöldum að lækka um 0,1 prósentustig að öðru óbreyttu á árinu 2014, 0,1 prósentustig til viðbótar á árinu 2015 og 0,14 prósentustig árið 2016 eins og ég hef rakið. Það er áætlað að ríkissjóður verði af um 1 milljarði í tekjur á árinu 2014, 2 milljörðum árið 2015 og 3,8 milljörðum þegar áhrifin verða að fullu komin fram á árinu 2016 og áfram. Þetta eru hin beinu áhrif en hér er ekki lagt mat á það hvað aukin möguleg umsvif og ráðningar geta haft í för með sér þegar horft er á tekjur ríkissjóðs. Ábyrgðargjaldið flokkast ekki undir tryggingagjald en er engu síður lagt á sama stofn og tryggingagjöldin og hefur því sams konar áhrif á launakostnað hjá atvinnurekendum. Atvinnutryggingagjald lækkar um 0,6 prósentustig 2014 og 0,1 prósentustig til viðbótar 2015. Almennt tryggingagjald hækkar árið 2014, en lækkar um 0,14 prósentustig 2016. Gjald í Ábyrgðasjóð launa lækkar eins og segir í frumvarpinu. Að lokum, virðulegi forseti, ætla ég að fara nokkrum orðum um þær tillögur sem er að finna í frumvarpinu á sértækri skattlagningu fjármálafyrirtækja. Þær tillögur eru tvíþættar, hærri bankaskattur og breiðari skattstofn. Bankaskattur er lagður á fyrirtæki sem hafa fengið starfsleyfi sem viðskiptabanki, sparisjóður eða lánafyrirtæki og önnur félög sem hafa leyfi til að taka við innlánum. Stofn skattsins er heildarskuldir samkvæmt skattframtali. Meðal markmiða bankaskatts er að afla tekna til að standa straum af þeim kostnaði sem til hefur fallið við að skapa aðstæður fyrir fjármálalegan stöðugleika sem er mikilvægur liður í því að tryggja stöðugt umhverfi á íslenskum fjármálamarkaði til frambúðar. Rétt þykir að þau fyrirtæki sem skapa hvað mesta kerfislæga áhættu í krafti stærðar sinnar greiði hluta þess kostnaðar. Áformað er að hækka skattinn úr 0,041% í 0,145% í ársbyrjun 2014. Eins og fram hefur komið er áformað að breyta lögunum þannig að þau taki einnig til lögaðila í slitameðferð en þau eru samkvæmt gildandi lögum undanþegin skattinum. Þannig verður skatturinn meðal annars lagður á kröfur föllnu bankanna þriggja, Glitnis, Kaupþings og Landsbankans gamla, eins og þær standa í reikningum búanna í lok hvers árs. 
             Áætlað er að kröfur í þrotabú bankanna séu um 7.800 milljarðar kr. Lækkun almenna fjársýsluskattsins  Ég held að ég hafi rakið allt það helsta sem máli skiptir í frumvarpinu 

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir yfirferðina. Ég geri ráð fyrir að við hæstv. ráðherra séum sammála um það eins og flestir þingmenn að fjárþörfin í velferðarkerfinu og helstu innviðum hins opinbera, í vegakerfinu og í menntakerfinu, er gríðarleg eftir mikinn niðurskurð undanfarinna ára og þótt maður mundi bara tala um nauðsynleg viðhaldsverkefni og uppbyggingarverkefni til að koma í veg fyrir aukinn kostnað á komandi árum yrði fjárþörfin samt mjög mikil og væri þá jafnvel ekkert talað um að bæta þjónustuna. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra hvort mat hafi farið fram í vinnu við gerð þessara frumvarpa á því hvort betra væri til langs tíma að nota t.d. þá 5 milljarða sem fara í 0,8% lækkun á tekjuskatti, sem skilar sér í nokkur hundruð kr. á viku til meðalmanns, til að fara í þessi nauðsynlegu uppbyggingarverkefni og viðhaldsverkefni eða hvort slíkt mat hafi ekki farið fram. Ef slíkt mat hefur farið fram langar mig til að heyra hvernig hæstv. ráðherra rökstyður þetta val vegna þess að ef ekki er farið í nauðsynlegt viðhald og uppbyggingu vex sá kostnaður til langs tíma. Svo er annað sem vekur athygli mína. Í raun og veru er þessi lækkun á tekjuskatti fjármögnuð með hækkun á öðrum skatti sem er auðsýnilega tímabundinn, þ.e. skattur á þrotabúi gömlu bankanna. Við vonumst öll til að þau þrotabú verði ekki ævarandi. Það er tímabundin tekjuöflun. Er skynsamlegt að nota tímabundnar tekjur til að lækka tekjuskatt sem er varanlegri tekjustofn? Hvernig gengur það upp til langs tíma? Aftur: Hefði þá ekki verið skynsamlegra að nota tímabundnar tekjur til að fara í nauðsynlegar fjárfestingar þó ekki væri nema bara á viðhaldi og nauðsynlegri uppbyggingu?

Virðulegi forseti. Þrátt fyrir umrædda tekjuskattslækkun er fjárlagafrumvarpið lagt fram með jöfnuði, þ.e. það er lítils háttar afgangur af fjárlagafrumvarpinu. Það er í sjálfu sér óskaplega erfitt að byrja eða enda umræðuna um það hvort ekki væri gott að taka skatt af einhverjum umsvifum, lögaðilum eða einstaklingum til að vinna að einhverju góðu samfélagslegu verkefni. Í þessu tilviki er spurt: Væri ekki gott að í stað þess að heimilin héldu eftir þessum 5 milljörðum tækjum við þá af heimilunum og notuðum í uppbyggileg verkefni eins og fjárfestingu? Ég deili þeirri skoðun með hv. þingmanni að fjárfesting ríkisins í stofnframkvæmdum og viðhaldi er í algjöru lágmarki eins og sakir standa og hefur verið hættulega lítil undanfarin ár. Fyrri ríkisstjórn kaus að framkvæma aðhaldsaðgerðir þannig að mjög mikið var skorið niður í slíkum framkvæmdum og minna almennt í rekstrinum eins og við sjáum til dæmis á því hvernig fjöldi starfa hefur þróast hjá hinu opinbera. En ég verð að segja fyrir mitt leyti að ég tel að það sé skynsamleg ráðstöfun, m.a. til þess að stíga fyrstu skrefin til stuðnings heimilunum, og valda því með þessu að kaupmáttur ráðstöfunartekna vaxi sem skiptir mjög miklu fyrir heimilin. Við mælum það að eftirspurn frá heimilunum er í miklu lágmarki um þessar mundir og þá tel ég það skynsamlega forgangsröðun að lækka þennan skatt á heimilin og sætta sig við það að þurfa enn um sinn að halda framkvæmdastiginu hjá ríkinu tiltölulega lágu en með því 

Virðulegi forseti. Ég held að allir þingmenn séu að reyna að vinna fyrir heimilin í landinu. Okkur greinir greinilega á um hvort það sé skynsamlegra að nota 5 milljarða að þessu sinni til nauðsynlegrar uppbyggingar á innviðum samfélagsins fyrir heimilin eða auka ráðstöfunartekjur um mjög lága prósentutölu. Ég held að ef við förum ekki í nauðsynleg uppbyggingarverkefni muni sú þörf einfaldlega vaxa og að við verðum í verri málum í framtíðinni. Það er verið að fara í ákveðnar breytingar á mörgum prósentutölum varðandi tryggingagjald sem leiðir meðal annars til þess að peningur er í raun færður úr Fæðingarorlofssjóði og hlutdeild Fæðingarorlofssjóðs í tryggingagjaldinu er lækkuð um helming. Á sama tíma er talað eins og lækkun á virðisaukaskatti á bleium, sem vissulega er ágætt mál, sé brýnasta málið fyrir barnafólk en það skýtur skökku við að á sama tíma er farið í svona stórbrotna 

Virðulegi forseti. Varðandi síðara atriðið, Fæðingarorlofssjóð, nei, þá teljum við að eins og löggjöfin verður úr garði gerð á næsta ári, gangi áform ríkisstjórnarinnar eftir, ógni það ekki stöðu Fæðingarorlofssjóðs þó að lægra hlutfall tryggingagjaldsins gangi til sjóðsins. Þessi umræða sem lýtur að skattlagningu á tekjum snýst öðrum þræði um það hvort við getum annaðhvort fundið svigrúm einhvers staðar í ríkisrekstrinum til að auka frekar við fjárfestingu og draga úr almennum rekstrarkostnaði eða nýta einhvern annan skattstofn frekar en tekjuskatt heimilanna. Ég minni á að það eru ekki mörg ár síðan skattprósentan var almennt 23,5% en hún verður á næsta ári, þrátt fyrir þessa lækkun, 25% sem er talsvert hærra hlutfall en gilti hér fyrir stuttu.

Herra forseti. Ég kýs að taka það sem viðurkenningu hæstv. fjármálaráðherra á því hve hann tekur við góðu búi úr höndum síðustu ríkisstjórnar að hann treystir sér til þess í sínu fyrsta fjárlagafrumvarpi að lækka tekjuskatt um 5 milljarða. Guð láti gott á vita. Það atriði sem hann dvaldi lengst við í máli sínu áðan var útskýring á því hvers vegna þeir 5 milljarðar færu í að lækka hlutfallið á miðþrepi tekjuskattskerfisins. Út úr því öllu saman kom eftirfarandi staðreynd: Af þeim sem greiða tekjuskatt í lægsta þrepinu, þ.e. fólk sem er undir 242 þús. kr. í mánaðarlaun, eru 15% sem borga tekjuskatt til ríkissjóðs og þá vaknar spurningin hjá mér: Af hverju að skilja þessi 15% verst stöddu tekjuskattsgreiðendanna út undan? Hvernig stendur á því ef menn ætla á annað borð að nota 5 milljarða til að lækka tekjuskatt að ekkert af því skuli fara í lægsta þrepið? Herra forseti. Í fljótu bragði virðist mér sem það væri miklu sanngjarnara að það færi allt í lægsta þrepið vegna þess að þá mundu allir njóta, líka hinir sem njóta málsins núna, kannski ekki í jafn miklum mæli. Það er sanngirni. Eitt af því sem ég er stoltur yfir varðandi síðustu ríkisstjórn er að hún var þeim skjól sem verst voru staddir. Ég vil nota ferðina og spyrja hæstv. ráðherra af því að ég er áhugamaður um að menn standi við yfirlýsingar sínar. Ég hjó eftir því að þegar hæstv. ráðherra talaði um lækkun virðisaukaskatts gleymdi hann barnafötum að öðru leyti en því að hann sagði að það væri til skoðunar. Hann nefndi það 6. júní í ræðu sinni sem eitt af því sem hann var þá að hugsa um að leggja fram á sumarþinginu. Það var ekki lagt fram á sumarþinginu, 

Virðulegi forseti. Þeir sem greiða tekjuskatt í lægsta skattþrepinu greiða í dag lægstu prósentuna, þ.e. 22,9%, og munu áfram, þrátt fyrir að þeir sem greiða í miðþrepinu greiði eitthvað lægri prósentu, þ.e. 0,8% prósentustigum lægri skatt, vera í lægsta þrepinu, greiða lægst hlutfall launa sinna í skatt og borga um leið auðvitað færri krónur af sömu fjárhæð. Þess utan er þeim aðgerðum sem ég hef lýst hér, að verja nýlegar hækkanir á vaxtabótakerfinu og barnabótakerfinu, sérstaklega miðað að tekjulágu fólki. Það er ekki hægt að gera lítið úr því hversu miklu munar þar eins og ég rakti í ræðu minni áðan, að breytingar á vaxtabótakerfinu, hefðu þær komið til framkvæmda eins og lögin standa í dag, um næstu áramót, mundu útgjöld ríkissjóðs lækka um það bil um einn milljarð. Þeim milljarði er þá varið sérstaklega til þeirra sem lægstar hafa tekjurnar. Varðandi það bú sem tekið var við af nýrri ríkisstjórn hefur hallinn síðastliðin tvö ár, þ.e. árið 2012 og eins og það stefnir í að árið 2013 endi, verið yfir 30 milljörðum og það þurfti því mikið átak til þess að vinda ofan af þeirri stöðu. Hallinn hefði að óbreyttu verið upp undir 30 milljarðar þannig að þetta gerist ekki af sjálfu sér. Varðandi barnaföt er gert ráð fyrir því í þingmálaskránni að það geti komið fram frumvarp um breytingar á virðisaukaskattslögum sem gæti meðal annars fjallað um það. Það er alveg rétt sem hv. þingmaður 

Herra forseti. Um það bil það eina sem ég er hjartanlega sammála í þessu frumvarpi er að fara í að endurskoða virðisaukaskattskerfið. Ég er sammála hæstv. ráðherra um það og hef mínar hugmyndir um það sem munu örugglega koma fram. Herra forseti. Orð skulu standa. Þegar hæstv. fjármálaráðherra var spurður út í það nýlega í Kastljósi af Helga Seljan hvernig stæði á því að hann stæði ekki við sín orð um barnafötin var svarið ekki að það væri svo flókið og þá er rétt að hann hafni því núna sem hann sagði þá. Þá sagði hann að Framsóknarflokkurinn hefði stoppað það og þá er rétt að hv. þingmenn Framsóknarflokksins tjái sig um það í dag. Þannig talaði hæstv. ráðherra þá og þá er rétt að hann biðji Framsóknarflokkinn afsökunar á því og Framsóknarflokkurinn getur alla vega glaðst yfir því að það er einn maður hér í þessum sölum sem kemur honum til varnar. Varðandi tekjuskattsbreytinguna verð ég að segja að þetta eru verstu rök sem ég hef nokkru sinni heyrt hrjóta af munni þessa ágæta drengs sem er 

Virðulegi forseti. Þetta er auðvitað hreinn útúrsnúningur hjá hv. þingmanni.  
            

Virðulegur forseti. Ef einhver er með útúrsnúninga í þessari umræðu er það augljóslega hæstv. fjármálaráðherra því að staðreynd málsins var afhjúpuð hér af hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni. Áherslurnar í fjárlagafrumvarpi ríkisstjórnar Framsóknar- og Sjálfstæðisflokksins eru áherslur um að hygla þeim mest sem mest hafa, líka í tekjuskattsbreytingunum. Auðvitað er það gríðarlegt fagnaðarefni fyrir okkur öll ef það er núna komið svigrúm eftir erfiðar ákvarðanir mörg ár í röð í ríkisfjármálum til þess að lækka skatta. En að þeir séu þá lækkaðir sérstaklega á milliþrepinu en sneitt hjá þeim 15% skattgreiðenda sem eru í lægsta þrepinu lýsir forgangsröðun ríkisstjórnarinnar og því að það eru ekki þeir sem verst eru settir eða lökust kjörin hafa sem eiga að njóta forgangs nú þegar svigrúm er að skapast til kjarabóta. Þannig njótum við alþingismenn miklu hærri skattalækkunar en fólk á meðallaunum í samfélaginu, að maður ekki tali um þá sem eru á hinum lægri launum í þúsundum króna talið. Maður hlýtur að spyrja hæstv. fjármálaráðherra líka hvort ekki hafi komið til álita af hans hálfu að hækka einfaldlega persónuafsláttinn sem sannarlega frá því að staðgreiðslukerfinu var komið á hefur dregist aftur úr miðað við það sem upp var lagt með í byrjun. Hefði ekki verið sanngjarnast að þessum 5 milljörðum væri í krónutölu skipt jafnt á milli landsmanna en ekki að við sem hæst höfum launin fengjum mestu skattalækkanirnar í þessari umferð? Eða er þetta bara svona hörð hægri forgangsröðun í pólitík þar sem þeir sem mest hafa skuli fá mest?

Herra forseti. Ég get gert þá játningu hér að ég vissi að þessi umræða færi fram nákvæmlega með þessum hætti algerlega óháð því hvernig frumvarpið liti út að efninu til. Það var algjörlega fyrir séð að menn mundu einhvern veginn reyna að troða þessum rökum inn í þann veruleika sem fjárlagafrumvarpið sýnir og tekjuöflunarfrumvarpið sem því fylgir. Það heitir núna að verið sé að hygla sérstaklega þeim sem best hafa það þegar laun sem losa 240 þús. kr. fá á sig lægri tekjuskatt. Ég vek athygli á því að meðaltekjur í landinu eru rétt undir 400 þús. kr. Það er ekkert gefið fyrir það að settar eru út um 8.500 milljónir til þeirra sem eru háðir afkomu úr bótakerfunum, elli- og örorkulífeyrisþega. Enginn útgjaldaflokkur í frumvarpinu vex meira en einmitt sá flokkur. Ef við mundum raða í forgangsröðun eftir því hvað vex mest af útgjaldaliðum eru það bótaflokkarnir sem vaxa mest. Þetta er töluvert hærri fjárhæð en sú sem við erum hér að ræða í tengslum við tekjuskattinn. Og nú er ég ekki einu sinni byrjaður að ræða vaxtabæturnar og barnabæturnar sem hafa hækkað verulega. Barnabætur hækkuðu á árinu 2013 um um það bil 23–24%, sú nýlega hækkun er varin í frumvarpinu. Það er ekki útgjaldalaust að halda þeirri nýju breytingu á barnabótakerfinu við en sýnir forgangsröðun nýrrar ríkisstjórnar. Allir þessir þættir sem ég hef hér nefnt, 

Virðulegur forseti. Það var kyndug ræða atarna, að umræðurnar um fjárlagafrumvarpið og tekjuöflunarfrumvörpin sem hér eru undir fari fram án tillits til efnis þeirra. Auðvitað er það ekki svo. Það einfaldlega blasir við af efni frumvarpsins sem hér er til umræðu að fjármálaráðherra forgangsraðar þeim sem betur standa. Við alþingismenn fáum í krónum talið umtalsvert meiri skattalækkun en fólk sem hefur meðaltekjur í landinu og miklu meira en þeir sem eru í lægri tekjuhópunum vegna þess að við fáum prósentulækkun á skattana okkar í staðinn fyrir að persónuafslátturinn sé hækkaður og allir fái einfaldlega sömu krónutölu. Það er eðlilegt að spyrja fjármálaráðherra hvers vegna hann forgangsraðar svona stíft til hægri í þessum efnum. Það er líka eðlilegt að spyrja fjármálaráðherra, nú þegar svigrúm virðist vera til þess að slaka nokkuð á í gjöldum á almenning: Hefði ekki verið miklu eðlilegra að fara ekki í sérstaka hækkun á sjúklingasköttum og sérstaka hækkun á skólagjöldum, sem 

Virðulegi forseti. Það er þannig að um 80% launþeganna í landinu greiða tekjuskatt í miðþrepinu. Það er þá sem sagt fólkið sem nýtur hinna sérstöku forréttinda samkvæmt þessum útskýringum hv. þingmanns. En það er ekki hægt að horfa fram hjá því sem ég er alltaf að benda á að þeir sem lægstar tekjurnar hafa og borga af launum sínum tekjuskatt í lægsta þrepinu borga lægsta hlutfallið af laununum. Það er ekki verið að breyta því, því kerfi er viðhaldið að þessu sinni. Það skatthlutfall er lægra en almenni skatturinn var áður. Það er 22,9% en var 23,5% áður. Þetta ásamt með öðru því sem ég hef hér rakið er augljós forgangsröðun sem sýnir að verið er að verja kjör þeirra sem verst eru settir. Varðandi sjúklingagjöld og skráningargjöld þá eru skráningargjöldin bara 

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. fjármálaráðherra fyrir greinargerð hans fyrir þessu frumvarpi og í fyrri viku fyrir fjárlagafrumvarpinu sjálfu. Það er mikið gleðiefni ef við höfum komist á þann stað í þróun ríkisfjármála eftir hrun að viðsnúningnum sé náð, að allar þær erfiðu ákvarðanir um skattahækkanir og niðurskurð, sem menn hafa þurft að taka í þessum sal á síðustu fjórum árum, hafi skref fyrir skref skilað þeim árangri að yfir 200 milljarða halla á ríkissjóði hefur verið snúið við og fyrst í hittiðfyrra náð frumjöfnuði í fjárlagagerðinni og síðan núna heildarjöfnuði. En umfjöllunin um frumvarpið er hins vegar á þann veg að maður hlýtur að spyrja í upphafi um fyrirætlanir stjórnvalda og um það hvort frumvörpin sem við ræðum hér séu studd af stjórnarmeirihlutanum. Það hefur mátt skilja málflutning, einkanlega framsóknarmanna, í umræðum um fjárlögin þannig að frumvarpið væri einhvers konar umræðugrundvöllur sem þingið gæti breytt í miklum og stórum atriðum. Þá hlýtur maður að inna hæstv. fjármálaráðherra eftir því hvort það sé réttur skilningur að þetta sé einhvers konar tillaga hans til þingsins og þess megi vænta að það taki mjög miklum breytingum í meðförum eða hvort því hafi verið þannig háttað, eins og venja er til, að stjórnarmeirihlutanum hafi verið kynnt öll meginatriði frumvarpsins og báðir þingflokkar stjórnarflokkanna samþykkt í meginatriðum frumvarpið í heild sinni og standi á bak við það sem hér er. Mér hefur virst í umræðunni að ýmsir stjórnarliðar hafi kannski viljað hlaupa frá þeim óvinsælli ákvörðunum sem hæstv. fjármálaráðherra kynnir í þessu frumvarpi. Og eins spyr ég hvort stjórnarmeirihlutinn hafi markað þá stefnu að jöfnuðurinn sem kynntur er við framlagningu frumvarpsins við 1. umr. skuli halda í gegnum meðferðina hér í þinginu þannig að endanlegt frumvarp, sem afgreitt verður hér í desember, verði réttum megin við núllið og þær breytingar sem stjórnarmeirihlutinn í þinginu kann að gera á frumvarpinu eins og það hefur komið fram séu skorðaðar við það að eftir sem áður verði afgangur á fjárlögunum. Ég tel mikilvægt að hæstv. fjármálaráðherra skýri þetta, annars vegar hvort stjórnarmeirihlutinn stendur heill og óskiptur að baki frumvarpinu í öllum meginatriðum og hins vegar hvort stjórnarmeirihlutinn hafi sett sér það markmið að við lokaafgreiðslu frumvarpsins við 3. umr. verði enn til staðar afgangur af heildarafkomunni. Ástæða er til að hafa töluverðar áhyggjur af tekjuhlið frumvarpsins. Það er ýmislegt í henni sem virðist því miður vera byggt á nokkuð veikum grunni og sumt sannarlega bara bókhaldstrix. 10 milljarðar koma þannig inn í fjárlagafrumvarpið úr hreinu bókhaldstrixi þar sem hæstv. fjármálaráðherra borgar bara Seðlabankanum 10 milljörðum minna en ætlað var. Það er ekki árangur í rekstri ríkissjóðs. Það eru bara tölur á blaði, bókhaldsbrella þar sem fært er úr einum vasa ríkisins í annan og hefur ekkert að segja um raunverulegan rekstrarárangur ríkisins, í raun hefðum við þurft að hafa 10 milljörðum betri afkomu sem því nemur þar. Í öðru lagi er ástæða til að hafa áhyggjur af forsendunum á næsta ári um hagvöxt í landinu og ýmsar stórframkvæmdir. Ég hygg að ég fari rétt með, og ég óska eftir að hæstv. fjármálaráðherra staðfesti það, að hluti af forsendum fjárlagafrumvarpsins sé að framkvæmdir hefjist í Helguvík á næsta ári. Þá er ástæða til að spyrja ráðherrann hvort hann telji á þessum tímapunkti, svo seint á þessu ári, að það séu raunsæjar forsendur fyrir frumvarpinu í ljósi þeirrar stöðu sem er uppi á mörkuðum eða hvort ráðherrann hafi einhverjar nýjar upplýsingar að flytja okkur um þetta efni. Þó að hér hafi náðst ágætur hagvöxtur á síðasta kjörtímabili, í framhaldi af hruninu, raunar þannig að hæstv. forsætisráðherra, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, hefur nýlega lýst því sem einhverjum mesta hagvexti í Evrópu - þó að sá vöxtur hafi meira að segja verið góður framan af þessu ári bendir ýmislegt til þess að heldur sé að draga úr vextinum. Meðal annars hefur ríkisstjórnin sannarlega ekki verið hjálpleg við að knýja hér áfram hjól atvinnulífsins og örva vöxt og viðgang í efnahagsstarfseminni. Ríkisstjórnin hefur skapað ótvíræða óvissu um stór atriði í íslenskum efnahagsmálum með því að setja á dagskrá síðar í vetur tillögur sem virðast vera algerlega óútfærðar og hæstv. fjármálaráðherra kallar vangaveltur núna í októbermánuði þegar aðeins mánuður er þar til þær eiga að koma fram. Þessar aðgerðir ríkisstjórnarinnar með öðru hafa leitt til þess að lánshæfismat Íslands, meðal annars hjá einu lánshæfismatsfyrirtækjanna, hefur lækkað og þar með dregið úr líkum á því að við getum fengið hingað fé til fjárfestingar, hvort sem er innlendir eða erlendir aðilar, á þeim kjörum sem við þurfum til að fjárfestingar séu hér nægilega arðbærar til að unnt sé að ráðast í þær. Sömuleiðis eru auðvitað ýmsar aðrar aðgerðir sem ríkisstjórnin hefur gripið til. Ástæða er til að spyrja hæstv. fjármálaráðherra hvort 2,7% spáin um hagvöxt fyrir næsta ár, sem byggt var á við gerð frumvarpsins og tekjukaflans sem hann mælir hér fyrir - hvort hann hafi kannað hvort sú spá sem von er á í nóvember verði á svipuðum slóðum um vöxt í efnahagsstarfseminni eða hvort hann vænti þess svona heldur að þar gæti dregið úr bjartsýni manna um vöxt á næsta ári eftir ríkisstjórnarskiptin sem orðið hafa í landinu og hvaða áhrif það hefði þá á tekjuöflunina í frumvarpinu. Ég vil sérstaklega nota tækifærið og fagna því ef sú leið reynist vera fær að leggja nýjan skatt á þrotabú hinna föllnu banka. Það er sannarlega ástæða til að nýta slíka leið ef hún er fyrir hendi. Ég minni á að við umfjöllun um bankaskattinn lagði Sjálfstæðisflokkurinn áherslu á að hann væri annars vegar ívið of hár en hins vegar að ekki mætti nota tekjurnar af slíkum skatti í rekstur ríkissjóðs heldur væri réttast að setja hann í sérstakan sjóð til að mæta áföllum. Ég spyr hæstv. fjármálaráðherra, af því að ég man að þessi sjónarmið komu sérstaklega fram hjá honum sjálfum, þó hann væri ekki nefndarmaður í efnahags- og viðskiptanefnd á þeim tíma, hvað hafi orðið um þau áform eða þau sjónarmið vegna þess að það sem verið er að gera hér er að verið er að nota þennan tímabundna skatt, liðlega 10 milljarða, í reksturinn sjálfan. Það er enn einn veikleikinn í tekjugrunni frumvarpsins sem maður hefur áhyggjur af að aðeins er gert ráð fyrir þeim tekjum í tvö ár. Í sjálfu sér vitum við ekki hvenær leysist úr búunum og raunar hafði ég skilið yfirlýsingar Framsóknarflokksins þannig að nota ætti svigrúmið sem fengist frá kröfuhöfunum, peningana sem fengjust úr þrotabúunum, til að mæta stöðu skuldara í landinu en ekki til að greiða inn í rekstur ríkissjóðs. En þessi áform kunna að hafa breyst frá því að stjórnarsáttmálinn var gerður og var kynntur á Laugarvatni snemmsumars. Það væri þá ágætt að vita hvort ætlunin sé að nota svigrúmið í ríkissjóð og hvort horfið hafi verið frá þeim fyrirætlunum um að nota það svigrúm sem hægt er að fá frá kröfuhöfunum í málefni skuldugra heimila. Þetta væri kannski ekki áhyggjuefni í sjálfu sér, það að skatturinn á þrotabúin virðist aðeins eiga að skila sér í tvö ár, ef það kæmi ekki saman með mörgu öðru. Enn einir 10 milljarðar í þessu frumvarpi hanga á því að á næsta ári fást áfram tekjur af auðlegðarskatti en ríkisstjórnin hefur lýst því yfir að hún hyggist hverfa frá honum eða framlengja ekki öllu heldur þó svo gjaldeyrishöftin hafi verið framlengd. Það virðist þess vegna vera að innan tiltölulega skamms tíma sé hvert 10 milljarða gatið á fætur öðru sem við verði að fást. Ástæða er til að spyrja hæstv. fjármálaráðherra um þær efasemdir sem komið hafa fram, meðal annars opinberlega, um að unnt verði fyrir þrotabúin að komast með einhverjum hætti hjá þessari nýju skattlagningu. Sömuleiðis þau sjónarmið sem ein slitastjórnin hefur lýst yfir að slitastjórnirnar og þrotabúin falli ekki undir lögin því að fjármálafyrirtæki í slitameðferð séu ekki fjármálafyrirtæki og falli því ekki undir skattinn og geti ekki gert það. Ástæða þess að ég spyr um þetta er sú að það er gríðarlega mikilvægt að þessi skattheimta haldi. Sú leið sem við fórum á síðasta kjörtímabili var að skattleggja eignir þrotabúanna, þ.e. innleiða bankaskattinn sem lagðist á bankana sem þrotabúin eiga. Þrotabúin greiddu þannig með óbeinum hætti en var sannarlega lögleg aðferð þannig að ef einhver óvissa var uppi um lögmæti þess að skattleggja þrotabúin beint þá hvet ég til þess að menn skoði þá leið að auka einfaldlega skattlagninguna á fjármálafyrirtækin sem eru starfandi því að að svo stórum hluta eru þau auðvitað í eigu þrotabúanna og þrotabúin greiða með óbeinum hætti þá skatta. Meginathugasemdirnar hljóta þó jafnaðarmenn að hafa við frumvarpið þegar kemur að því að þessar miklu áherslubreytingar í skattamálum líta dagsins ljós. Þegar Framsóknarflokkurinn fer með Sjálfstæðisflokknum alla leiðina til hægri - þegar á liðnu kjörtímabili var innleitt þrepaskipt skattkerfi til að skapa tækifæri til að láta sem minnst af skattbyrðinni lenda á þeim sem lægstar hafa tekjurnar, láta þá sem meiri hafa tekjurnar og þá sem mestar eiga eignirnar bera talsverðar byrðar á þessum erfiðu tímum, þá er í senn ákveðið að falla frá sköttum á útgerðina, eins og við höfum út af fyrir sig margrætt og er sérstakt umfjöllunarefni í þessu þingmáli, á efnafólk í landinu, eins og um er að ræða í auðlegðarskattinum, en síðan er líka ákveðið að hækka skólagjöld aftur sem nýbúið er að hækka, voru hækkuð 2012, til að skapa nokkur hundruð milljóna króna tekjur, með sérstökum skólaskatti, og innleiða gjöld á inniliggjandi sjúklinga, sem aldrei hafa verið skattlagðir á Íslandi, til að ná enn nokkur hundruð milljónum á sama tíma og menn treysta sér til að fara í umtalsverðar skattalækkanir á millitekjuhópana sem er út af fyrir sig ákaflega jákvætt. En maður hlýtur að setja spurningarmerki við það hvers vegna gera eigi það prósentvís, hvers vegna við alþingismenn, svo að dæmi sé tekið, sem erum með tekjur umtalsvert yfir meðaltekjum í landinu og verulega yfir lægstu launum - af hverju við eigum að fá í krónum talið miklu meiri skattalækkun, nú loksins þegar farið er að rofa til, en fólk sem er með meðaltekjur eða lægri tekjur. Er því ekki einmitt þveröfugt farið að það sé heldur það fólk sem eigi fyrst að njóta svigrúmsins, það fólk sem býr við lægri tekjur og meðaltekjur, að við ættum kannski fyrst að ákveða að hlífa skólakrökkunum við frekari gjaldahækkunum en þurfti að fara í á árunum eftir hrun og spítalasjúklingunum og skoða kannski leiðir eins og þær að lækka skatthlutfallið í neðsta þrepi sem nær þá til allra eða að hækka einfaldlega persónuafsláttinn þannig að allir Íslendingar fái sömu krónutölu í skattalækkun þegar svigrúmið er farið að skapast? Er það ekki sanngjarnari málsmeðferð? Sannarlega út frá sjónarmiði okkar jafnaðarmanna og okkar í Samfylkingunni, það eru áherslur í skattamálunum sem við mundum miklu frekar horfa til um leið og við fögnum því enn og aftur ef við höfum svigrúm til þess loksins eftir mörg ár, í erfiðum niðurskurði og skattahækkunum, að snúa taflinu við og fara að létta aftur sköttum og gjöldum af almenningi.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir innlegg hans í umræðuna sem var mjög málefnalegt og ágætt þó að okkur greini á um ýmis áhersluatriði. Fyrst varðandi stjórnarmeirihlutann þá stendur hann að sjálfsögðu heill að baki þessu máli. Ég hef lagt á það gríðarlega mikla áherslu að fjárlagafrumvarpið verði ekki bara lagt fram heldur afgreitt frá þinginu með afgangi. Ég tel það skipta mjög miklu máli. Ég hef beðið menn um að hugleiða hvað það hefur kostað okkur að hafa halla á rekstri ríkissjóðs undanfarin ár. Það kostar okkur á næsta ári um 30 milljarða í vexti að hafa rekið ríkið með upp undir 400 milljarða halla út þetta ár þegar saman er tekið - 30 miljarðar í vaxtagjöld. Það sjá allir í hendi sér þegar við erum í sömu andrá að ræða um hvort réttlætanlegt sé að hækka skráningargjöld í skóla eða innheimta legugjald upp á 1.200 kr. fyrir hvern dag inni á sjúkrahúsi að það er eins og pínulítið sandkorn í stórri sandöldu þegar umræðuefnið er sett í þetta samhengi. Þess vegna finnst mér grundvallaratriði að okkur takist að afgreiða fjárlagafrumvarpið með afgangi. Það sem helst getur ógnað því markmiði er að forsendurnar breytist eitthvað. Ég hef á vissan hátt sömu áhyggjur og hv. þingmaður vegna næsta árs. Við höfum í sjálfu sér ekki við neitt annað að styðjast en þær forsendur sem Hagstofan lætur okkur í té. Mér er ekki kunnugt um hvað kemur frá þeim í nóvember. En ég bendi á að á þessu ári eru t.d. tekjur af virðisaukaskatti 5 milljörðum lægri vegna þess að hagvaxtarhorfurnar eru lakari á árinu en menn töldu þegar fjárlög voru afgreidd fyrir árið. Þar sjáum við hversu miklu það getur breytt 

Virðulegur forseti. Það er ekki ástæða til annars en að taka undir með hæstv. fjármálaráðherra þegar hann talar um mikilvægi þess að reka ríkissjóð hallalausan. Það er ánægjulegt að fá hér tekin af öll tvímæli um það að stjórnarmeirihlutinn standi að baki þessu frumvarpi. Það hefur virst mega skilja það af umræðunni undanfarið að Framsóknarflokkurinn sé með einhverjum hætti ábyrgðarlaus af erfiðari tillögunum sem í þessu frumvarpi eru, eins og sjúklingasköttum og sköttum á skólafólk og annað slíkt. Mestar áhyggjur hljótum við auðvitað að hafa af því að hér er verið að búa til tekjur með bókhaldstrixum eins og 10 milljörðunum í Seðlabankanum og með því að láta auðlegðarskattinn hanga enn þá inni með aðra 10 milljarða. Tryggingagjaldið er auðvitað þriðji þátturinn sem ég gleymdi að nefna í ræðu minni, sem sannarlega er ástæða til að hafa áhyggjur af að haldi ekki. Maður hlýtur að spyrja hæstv. fjármálaráðherra út í áhrif kjarasamninga, mögulega á milli umræðna, hvort þeir séu ekki líka þáttur sem eigi eftir að koma inn í þingið til meðhöndlunar og hvort þeir séu líklegri en ekki til þess að þýða útgjöld fremur en tekjur ef ná á friði á vinnumarkaði og tryggja breiða samstöðu um einhverja þjóðarsátt um sókn til betri lífskjara á næstu árum.

Frú forseti. Ég hef ekki sömu áhyggjur og hv. þingmaður af neikvæðum afleiðingum þess að lækka skatta á fólk og fyrirtæki og tel reyndar að við hefðum jafnvel átt að ræða meira um vaxtastigið í landinu í tengslum við fjárlagafrumvarpið og þau frumvörp sem ég mæli fyrir í dag. Það er nefnilega svo að með því að við stefnum að hallalausum fjárlögum erum við að aðstoða Seðlabankann í því markmiði sem hann vinnur að við að lækka vexti. Þar koma auðvitað kjarasamningarnir líka inn í myndina. Vonandi verða þeir ekki frágengnir með þeim hætti að þeir valdi sérstaklega verðbólguþrýstingi eins og margir hafa áhyggjur af því að sameiginlega höfum við, ríkið, fólkið í landinu, fyrirtækin og sveitarfélögin, svo mikla hagsmuni af því að okkur takist að lækka vexti. Það mun eitt og sér stórbæta lífskjörin og aðstöðu fyrirtækjanna í landinu til þess að sækja fram og auka við fjárfestingu. Mig langar að minnast stuttlega á bankaskattinn sem hv. þingmaður gerði að umtalsefni. Tilgangurinn með honum var í upphafi að fá til baka eitthvað af þeim kostnaði sem ríkissjóður hafði orðið fyrir við fall fjármálakerfisins. Í mínum huga er eðlilegt að þrotabúin séu þar felld undir. Hv. þingmaður vék að því að fyrri ríkisstjórn hefði hugsað þetta sem svo að með því að skatturinn væri lagður á eignir þrotabúanna væri með ákveðnum hætti verið að sækja á þrotabúin sjálf. Það verður þá að halda því til haga í þeirri umræðu að heildarfjárhæð skattsins á ári hefur verið u.þ.b. 1 milljarður, en með þessu frumvarpi fer skatturinn að skila um 14 milljörðum. Ég hef ekki sömu sýn og hefur aðeins birst í opinberri umræðu, að þetta sé sérstaklega flókinn skattstofn. Í versta falli leggst hann einfaldlega á viðurkenndar kröfur, viðurkenndar skuldir þrotabúanna. Varðandi það að félögin séu ekki eiginleg fjármálafyrirtæki - þau eru fjármálafyrirtæki í slitum. Það er það sem þessi fyrirtæki eru. Þetta eru væntanlega umsvifamestu fjármálafyrirtækin af þeim 

Virðulegur forseti. Ég verð að byrja á því að bera af mér sakir. Við jafnaðarmenn sjáum ekki neikvæðar hliðar á því að lækka skatta, hvorki í þessu landi né öðrum löndum. Auðvitað er full ástæða til þess að lækka skatta þegar svigrúm er til þess. Spurningin hér er á hverja við lækkum skatta. Ég tel að það sé langtum betra pólitískt, samfélagslega og líka efnahagslega að lækka fyrst og fremst skatta á þá sem hafa meðaltekjur í landinu og þaðan af lægri tekjur því að það sé miklu líklegra til þess að örva efnahagsstarfsemina, auka neyslu og fjárfestingu, heldur en hitt að lækka skatta þeirra sem mest eiga og mest hafa og eru líklegastir annaðhvort til að sitja á sínu eða eyða því helst á Flórída. Virðulegur forseti. Ég verð að segja þegar hæstv. fjármálaráðherra nefnir vaxtastigið í landinu að þar finnst mér gæta nokkurs vanmats. Staðreyndin er auðvitað sú að vaxtastig hefur ekki verið lægra í langan, langan tíma. Ríkissjóður hefur ekki fjármagnað sig á jafn lágum vöxtum og nú eru. Það er í raun og veru algerlega ótrúlegt vaxtaumhverfið á Íslandi í augnablikinu. Ég tel að helsta vanmat ríkisstjórnarinnar í efnahagsmálum landsins felist í því að átta sig ekki á þeim breytingum sem fram undan eru ef við berum gæfu til þess að brjótast út úr höftum og ná samningum við kröfuhafa um uppgjör hinna stóru þrotabúa. Slík aðgerð mun draga verulega úr framboði á fjármagni á Íslandi því að hér verða ekki peningar bundnir í landinu lengur. Sú stóra breyting er ákaflega líkleg til þess að hækka mjög vaxtastigið í landinu. Þess vegna þurfa menn að fara mjög varlega í því að eyða þeim peningum 

Frú forseti. Ég ætla að byrja á því sem ég er ánægður með í frumvarpinu. Það er ýmislegt svo sem eins og það sem fram kom í máli hæstv. ráðherra að áfram verður óheimilt að skuldajafna barnabótum og vangoldnum meðlögum, en það var ráðstöfun sem við tókum upp til þess að í mestu þrengingunum væri ekki verið að elta fólk út af slíku. Sömuleiðis að framlengja átakið Allir vinna sem ég held að það finnist nú ekki nokkur maður orðið í landinu sem ekki er ánægður með þá ráðstöfun, hún hefur skilað miklu og á að halda áfram, a.m.k. enn um sinn. Ef menn draga úr henni á komandi árum væri hyggilegt að gera það í mjög vægum skrefum þannig að ekki kæmi bakslag í það. Í aðalatriðum heldur hæstv. ríkisstjórn við grundvallarfyrirkomulag skattkerfisins óbreytt. Það er áfram þrepaskiptur tekjuskattur. Viðhaldið er öllum þeim umhverfisgjöldum og sköttum sem komið var á í tíð fyrri ríkisstjórnar, sem og þeim hvötum sem eru til að innleiða vistvæna orkugjafa. Þannig mætti áfram telja. Fjármagnstekjuskatturinn er áfram í óbreyttu fyrirkomulagi frá árinu 2009, þ.e. fjármagnstekjuskattur með frítekjumarki sem reyndar er nokkuð hækkað. Að sjálfsögðu hefði þurft á einhverju stigi að hækka það, færa það upp í átt að verðlagi, það er búið að standa óbreytt lengi. Sama má segja um frádrátt vegna barna, þ.e. frítekjumark barna sem er búið að standa óbreytt mjög lengi. Þannig í grunninn er um að ræða óbreytta skattframkvæmd. Það er ég að sjálfsögðu ákaflega sáttur við, enda málið nokkuð skylt. Hefði einhver kannski búist við öðru miðað við sumt sem maður fékk að heyra hér á árunum þegar verið var að umbylta meira og minna öllu skattkerfinu á Íslandi, enda ekki annars völ. Varðandi tekjuskattinn er ég á svipuðum nótum og fyrri ræðumenn bæði í ræðum og andsvörum. Úr því að ríkisstjórnin metur það svo að hún geti afsalað ríkinu 5 milljörðum kr., skilið eftir 5 milljarða hjá heimilunum eins og menn segja þegar þeir vilja setja það fram með jákvæðum formerkjum - hin hliðin er náttúrlega að við höfum 5 milljörðum minna í lífsnauðsynleg verkefni og útgjöld ríkisins - er ég svolítið hryggur yfir því að það skuli ekki vera látið ná til alls neðri hluta tekjustigans. Úr því að hæstv. ríkisstjórn velur að fara í hlutfall og lækka hlutfallið í miðþrepinu, af hverju hún láti ekki þá lækkun ganga niður yfir tekjulága þrepið líka. Það hefur ekki veruleg útgjaldaáhrif. Trúlega hefði mátt lækka tekjuskattsprósentuna um 0,7 eða 0,65 á lágtekju- og miðþrepinu og það hefði komið út á sléttu hjá ríkinu. Það er önnur og miklu nærtækari aðgerð til þess að gera þetta. Hún er einfaldlega sú að færa upp tekjumörkin milli lægsta þrepsins og miðþrepsins. Nú er það auðvitað þannig að á pappírunum kemur tekjuskatturinn inn í miklum stöllum, núll, 22 komma eitthvað og 25 komma eitthvað. Þá er reyndin kúrfa sem leggur af stað í skattleysismörkum frá núlli sem hlutfall af tekjum og hækkar svo rólega upp. Þetta er allt spurning um það hvernig sú kúrfa er best úr garði gerð þannig að hún dreifi skattbyrðinni eðlilega. Ég spyr: Eru ekki rök til þess að skoða, ef við segjum bara hlutlaust að það kosti ríkið 5 milljarða, að fara frekar með tekjumörkin milli fyrsta þreps og annars þreps, úr 240 þús. upp í 300, 350 þús. kall, eða hvað það nú væri sem þarf til til þess að útkoman verði á sléttu? Ég held að það muni sennilega færa okkur betri dreifingu og kúrfan verði áferðarfallegri þannig. En auðvitað má skoða þetta allt saman. Ég tel sem sagt eindregið að það eigi að láta tekjulægsta hópinn njóta þessa. Að vísu eru færð þau rök hér fram að ríkisstjórnin hyggist fækka skattþrepum, þess vegna sé hún að byrja að draga saman bilið milli fyrsta og annars þreps. Þá spyr ég um eitt túlkunaratriði sem mér er ekki ljóst af lestri: Er framtíðarsýn ríkisstjórnarinnar tvö skattþrep eða eitt? Er verið að segja okkur þarna í textanum að þetta sé gert til að færa lágþrepið og miðþrepið saman í prósentum þannig að það verði styttra í að sameina þau eða eru menn að tala um að fara með allan tekjuskattinn yfir í flatt eitt þrep? Varðandi tryggingagjaldið sem er fyrirferðarmikið í frumvarpinu eru þar stórir hlutir á ferð sem ég gerði lítillega að umræðuefni við 1. umr. um fjárlagafrumvarpið og ég ætla að staldra aðeins betur við. Ég er eiginlega alveg hissa á því hvað lítil umræða hefur orðið um að þarna er á ferðinni gríðarleg tilfærsla frá hinum mörkuðu útgjaldaþáttum innan tryggingagjaldsins yfir í ríkissjóð. Ég skil manna best þörfina og átta mig á því hvað fjármálaráðherra er að reyna að gera þarna, að loka hjá sér gatinu. Þannig er, virðulegur forseti, að tryggingagjaldið er samsett úr atvinnutryggingagjaldi og almennu tryggingagjaldi og inn í almenna tryggingagjaldinu hefur Fæðingarorlofssjóður verið eyrnamerktur með tiltekinn hlut. Svo kemur Ábyrgðasjóður launa þar í viðbót og leggst á sama skattstofn. Atvinnutryggingagjaldið lækkar um 0,6%, um 6 þús. milljónir, um 6 milljarða, því það vill svo vel til að hvert prósentustig í tryggingagjaldi eru u.þ.b. 10 milljarðar. Gjaldið í Ábyrgðasjóð launa lækkar um heil 0,20% - það er verulegt. Hann hefur braggast allhressilega frá því við þurftum að rétta hann við ef ég man rétt fyrir um ári síðan. Það sem hefur kannski farið fram hjá einhverjum, enda er ekki verið að hampa því beinlínis í fylgiskjölum, hvorki í fjárlagafrumvarpinu né annars staðar, er að fæðingarorlofshluti almenna tryggingagjaldsins fer úr 1,28% niður í 0,65%. Það er lækkun þar um nánast helming, um 0,63 prósentustig færast frá því að vera sérmerktur hluti af tryggingagjaldi til Fæðingarorlofssjóðs yfir í ríkissjóð. Þetta er þá, ef ég kann orðið eitthvað að leggja saman, heil 1,38 prósentustig af þessum gríðarlega skattstofni sem er tæpir 1 þús. milljarðar, launasumman í landinu. Með öðrum orðum, á mannamáli, er ríkið að færa inn í sínar hirslur tæpa 14 milljarða samtals úr tryggingagjaldinu. Þarna er tilfærsla upp á 1,38%, en smáskammtalækkanir eru, mér liggur nú við að segja að sumum hljóti að finnast næstum því eins og ögrun að lækka ekki tryggingagjaldið í heild nema um 0,1% þegar ríkið er að færa yfir til sín frá Atvinnuleysistryggingasjóði, frá Ábyrgðasjóði launa og frá Fæðingarorlofssjóði samtals 1,38% á næsta ári, eða tæpa 14 milljarða. Það er hraustlega gert. Við kroppuðum aðeins í þetta í fyrra og þá var rekið upp ramakvein, því aðilar vinnumarkaðarins sögðu auðvitað með vissum rétti: Við kyngdum því að atvinnutryggingagjaldið stórhækkaði með vaxandi atvinnuleysi, en við treystum líka á að við fengjum það niður aftur þegar atvinnuleysið minnkaði. Það er nú heldur betur töf á þessu því ef Atvinnuleysistryggingasjóður hefur ráð á því núna að lækka tekjustofn sinn um 0,6%, þá er það ekki bara á næsta ári heldur með áframhaldandi minnkandi atvinnuleysi enn meira sem ríkið mun færa yfir í sínar hirslur á árinu 2104, 2015 og 2016, þó þar komi aftur örlítil lækkun inn. Þetta vildi ég segja um tryggingagjaldið. Ég hef einhvern veginn þá tilfinningu að ekki sé víst að við séum búin að heyra það síðasta af því máli. Ég spyr sérstaklega um stöðu Fæðingarorlofssjóðs. Það kemur mér mjög á óvart ef hann þolir það núna að „halvera“ tekjur sínar. Hvað er að breytast? Reiknar ríkisstjórnin með því að menn hætti að taka fæðingarorlof í stórum stíl? Eru barneignir að helmingast í landinu? Það er örstutt síðan við urðum að rétta Fæðingarorlofssjóð af. Vissulega hækkuðum við þakið í fyrra um 50 þús. kr. og ríkisstjórnin bætir 20 þús. kr. þar við núna, úr 300 í 350 þús. kr., svo aftur í 370 - það eru útgjöld. Það hlýtur þá eitthvað stórt að gerast einhvers staðar annars staðar á móti ef Fæðingarorlofssjóður á ekki að fara í bullandi mínus. Ég skora á ráðherra og síðan á fjárlaganefnd að fara rækilega ofan í saumana á þessu. Fjárlaganefnd verður að byrja á því að fá vandaðar greinargerðir um stöðu Atvinnuleysistryggingasjóðs, Ábyrgðasjóðs launa og Fæðingarorlofssjóðs áður en lengra verður haldið. Það er dapurlegt að í frumvarpinu eru allar umbætur í fæðingarorlofinu eins og þær leggja sig slegnar af. Við komumst ekki hænufet í þá átt að lengja fæðingarorlofið í eitt ár. Í áformum fyrri ríkisstjórnar ætluðu menn að sætta sig við að gera á árabili með litlum skömmtum í einu. Hálfur mánuður átti að bætast við á næsta ári hjá hvoru foreldri um sig o.s.frv. Þetta er samfélagslegt og vinnumarkaðslegt mál, vegna þess að gatið á milli fæðingarorlofs og leikskólans verður æ tilfinnanlegra. Það er gat sem þarf að brúa og mörg sveitarfélög eru í miklum vandræðum með, svo maður tali nú ekki um foreldrana, en líka vinnumarkaðurinn sem er stífari og óþjálli vegna þessa. Það á að vera sameiginlegt baráttumál ríkisins, sveitarfélaganna og aðila vinnumarkaðarins að hafa einhverja framtíðarsýn varðandi fæðingarorlofið og síðan það sem við tekur og yfir í leikskóla. Helst á að loka þessu gati þannig að þarna sé ekki hálfs árs eða árs vandræðatímabil í raun og veru eins og þetta er í mörgum sveitarfélögum þar sem menn þurfa að standa í alls konar reddingum til að finna gæslu fyrir börn sín þangað til leikskólinn tekur við. Það ástand er að vísu betra víða úti á landi því þar taka leikskólarnir jafnvel inn börn strax ársgömul, dæmi jafnvel um enn yngri en það. Þá að bankaskattinum sem er ákaflega áhugavert mál, bæði tæknilega og lagalega, þ.e. þessi skattstofn sem menn hyggjast nú leggja á sem er kröfur eða skuldir búanna. Gott og vel. Það kann að vera, þrátt fyrir fréttir um annað, að þessi skattstofn liggi nú orðið það skýrt fyrir að ekki séu stórkostleg tæknileg vandamál við það. Það er grunnregla í allri skattlagningu að skattandlagið verður að vera þekkt. Það er auðvitað orðin miklu skýrari mynd á því núna vegna þess að búið er að safna inn kröfum, það er búið að taka afstöðu til þeirra, búið að skera úr um eða samþykkja kröfur eða hafna þeim og mörg dómsmál hafa gengið í gegn sem hafa smátt og smátt skýrt hvað eru lögmætar og réttar kröfur í búin. Enn munu þó einhver mál vera í gangi. Ég hafði einmitt velt því fyrir mér á svipuðum nótum og hæstv. fjármálaráðherra gerði hér í svari að til þrautavara mætti væntanlega hugsa sér að leggja skattinn á miðað við þegar samþykktar og óumdeildar kröfur eins og þær stæðu í bókhaldi búanna við næstliðin áramót. En þetta er eitt af því sem þarf að vera skýrt. Í öðru lagi verður að hafa það í huga að hér er um afar kvikan og mögulega mjög tímabundinn skattstofn að ræða, en honum er ætlað stórt hlutverk í að loka fjárlagagatinu. Hvað gerist ef til dæmis stóru bankarnir tveir af þremur fá samþykkta nauðasamninga á næsta ári? Þá hverfur skattstofninn, þá hverfa kröfurnar. Í staðinn fyrir bú í skiptum verður til lögaðili með efnahagsreikning og fjárhag og engar kröfur, þeim er umbreytt í eigið fé þangað til fyrirtækið er orðið „solvent“. Er þá líka verið að senda viss skilaboð um að menn reikni ekki með neinum nauðasamningum í bönkunum næstu tvö árin?  Meðferð skattkröfunnar - það væri fróðlegt að vita hvað ráðherra skattamála segir um það. Venjulega eru skattkröfur forgangskröfur, en eru þær eins og aðrar forgangskröfur í búið? Eru þær jafnsettar öðrum forgangskröfum? Hvað segir Landsbankinn þá í skilningi skiptaréttarins? Já, við erum búin að borga út rétt rúmlega helminginn af forgangskröfunum, allt í lagi, við borgum helminginn af skattinum. Eða hvað? Mega þeir taka skattinn fram fyrir og borga hann að fullu á næsta ári þótt þeir séu ekki búnir að borga nema tæpan helming eða rúmlega helming af forgangskröfum? Ef skatturinn á allur að skila sér úr búi eins og hjá Landsbankanum verður skattkrafan að vera súperforgangskrafa, framar öllu öðru. Það verður mjög fróðlegt að sjá hvernig þetta leysist út í skilningnum á tvennu; annars vegar er það að sjálfsögðu óskorað vald löggjafans til að leggja á skatta og hins vegar skiptarétturinn, bæði innlendur og erlendur, og eignarréttarákvæði stjórnarskrárinnar. Ég er mjög spenntur fyrir þessu viðfangsefni. Ef við lítum aðeins á skattstofninn er hann geysistór, 7.800 milljarðar. Svo er það bara sinnum 0,00145, þá koma út þessir 11 komma eitthvað milljarðar. Afar einfalt reikningsdæmi. En það er ekki víst að þetta reynist alveg svona einfalt í framkvæmd. Þetta er í eðli sínu mjög sérstakt og frumlegt vegna þess að til greiðslunnar hafa búin ekki 7.800 milljarða heldur um 2.640, þ.e. í reynd er skattprósentan ekki 0,145 heldur nær því að vera um 0,435 á eignina sem hlýtur alltaf að verða það sem borgar skattinn. Þá er þetta orðin ansi hressileg eignarskattlagning ef við lítum svo á vegna þess að búið borgar ekki með skuldum, búið borgar með eignum, peningum sem það á. Og búin eiga rúma 2.600 milljarða en ekki 7.800 sem eru kröfurnar. Þannig að hér er lagður skattur á útbólginn skattstofn, kröfur, en búin hafa eignir sínar til að borga með. Prósentan verður  Frú forseti. Ég kom ekki helmingnum að sem ég ætlaði að ræða þannig að ég bið um að verða settur aftur á mælendaskrá.

Frú forseti. Fyrst varðandi breytingar á tekjuskattsprósentunni. Hér hafa menn komið og hv. þingmaður þeirra á meðal og talað um að sanngjarnara væri að fara í einhvers konar annars konar breytingar á tekjuskattinum, t.d. að lækka frekar lægsta þrepið eða hækka persónuafsláttinn, hækka frítekjumarkið. Það er eðlilegt að skiptar skoðanir séu um þetta. Mér finnst mjög mikilvægt að rifja upp að skattprósentan var 23,5%. Þeir sem greiða núna skatt sem er 25,8% hafa þannig tekið á sig 2,3 prósentustiga hækkun sem ekki hefur verið leiðrétt. Við stígum skref í átt til þess að fara aftur til þeirrar skattprósentu sem áður var. Þeir sem eru í lægsta þrepinu eru hins vegar með lægri skattprósentu en áður gilti, 23,5%. Nú kann að vera að mönnum hafi þótt þetta vera sanngjörn og skynsamleg breyting, þ.e. að hækka dálítið hressilega skattinn á alla þá sem eru vel undir meðaltekjum og í meðaltekjum. Ég er bara ósammála því. Við erum að vinda ofan af þeirri aðgerð að hluta til hér. Hv. þingmaður kom inn á Fæðingarorlofssjóð, en hann var auðvitað skertur mjög verulega milli áranna 2009 og 2012, úr 13,1 milljarði niður í 7,3 milljarða, eða skertur um 5,8 milljarða. Þessar greiðslur til Fæðingarorlofssjóðs eiga alls ekki að ógna stöðu hans á næsta ári. Ég gæti komið aðeins nánar inn á bankaskattinn í síðara andsvari.

Frú forseti. Það er alveg rétt. Þegar við breyttum úr flata skattinum yfir í þrepaskattinn náðum við því að lækka örlítið prósentuna á lægstu laun. Mig langaði til að lækka hana meira. Ég lét reikna út dæmi alveg niður í 20% vegna þess að markmið þeirra breytinga var m.a. það að hlífa algerlega tekjulægsta fólkinu við skattahækkunum. Það tókst. Frá og með því að við innleiddum þrepaskattinn að hluta til á miðju ári 2009 og síðan að fullu 2010 hefur tekjulægsti hlutinn á Íslandi borgað lægra hlutfall ráðstöfunartekna sinna eða heildartekna sinna í skatt en hann gerði áður. Nákvæmlega eins og til var ætlast. Þess vegna er mér annt um að það sökkvi ekki í einhverjum svona breytingum. Ég er reyndar algerlega ósammála því að við séum í einhverjum vandræðum með endaprósenturnar í skattkerfi okkar. Hæsta skattprósenta á laun í háþrepi er 46,22%. Það er sennilega annað lægsta hlutfall á Norðurlöndunum. Almennt fara skattar á mjög há laun eða ofurlaun hærra í mjög mörgum löndum í kringum okkur en þetta. Þannig að allt bull um að við séum komin þarna í ófærur á ekki stoð. Ef við hefðum viljað láta allan neðri hluta skalans og langt upp í millitekjur og jafnvel svona tiltölulega háar millitekjur njóta að einhverju leyti góðs af breytingum núna, sem kostuðu ríkið um það bil 5 milljarða, hugsa ég að besta dreifingin hefði komið út úr því að hækka einfaldlega tekjumörkin í lágtekjuþrepinu. Það kemur að sjálfsögðu miðjuhópnum til góða, en það dofnar yfir ávinningnum eftir því sem ofar kemur. Þannig að það eða lækkun á prósentum á báðum þrepum hefði mér hugnast mikið betur.

Frú forseti. Fyrst aðeins varðandi bankaskattinn og það að hér sé mælt fyrir um að hann verði forgangskrafa. Það reynir í sjálfu sér ekkert á það nema að koma þurfi til úthlutunar úr þrotabúinu til forgangskröfuhafa. Skatturinn er hugsaður þannig að hann leggist á um áramót og verði bara greiddur af búinu meðan það er í slitum, svipað eins og slitastjórnin sjálf fær til sín greiðslur meðan hún er að vinna í þágu búsins, þá fái skatturinn það sem á hefur verið lagt á búið á meðan það er í slitum. Þetta vildi ég hafa sagt um bankaskattinn og hef ekki miklar áhyggjur af þessu þó að ég treysti því að nefndin muni fara mjög vandlega yfir allar athugasemdir sem fram hafa komið vegna hans. Aðeins um þá sem lægst kjörin hafa. Ég ætla alls ekki að halda öðru fram en að síðasta ríkisstjórn hafi sérstaklega viljað halda hlífiskildi yfir þeim sem lægst kjörin hafa. Það gerðu menn sannarlega með margvíslegum aðgerðum. En eitt var þó ekki til þess fallið að hlífa þeim sem verst kjörin höfðu, það var þegar menn ákváðu þegar verðbólgan var mest að slíta tengslin við vísitöluna í persónuafslættinum. Það var markviss aðgerð sérstaklega gerð til að hlífa ríkissjóði. Þegar hún er tekin með í reikninginn dugði ekki lækkunin á tekjuskattsprósentunni til að vinna upp tapið sem menn urðu fyrir vegna þess að menn hættu að verðtryggja persónuafsláttinn tímabundið. Þetta finnst mér mikilvægt að sé tekið með. Þegar nefndar eru skattprósentutölur eins og hv. þingmaður gerði um 47% í efsta þrepi, ef miðað er við meðalútsvar, verður að hafa með að þar eru menn ekki með lífeyrisgreiðslurnar inni. Þegar við tökum með í reikninginn að við erum með sjóðsöfnun með lífeyrisgreiðslum, þegar lífeyrisgreiðslurnar eru teknar með, er niðurstaðan sú að skattar á Íslandi eru einhverjir þeir hæstu á einstaklinga sem lagðir eru á alls staðar innan OECD. Þetta hafa Samtök atvinnulífsins dregið ágætlega fram. Þeir sem vilja nota Norðurlöndin alltaf til viðmiðunar 

Frú forseti. Hæstv. ráðherra má treysta því að efnahags- og viðskiptanefnd mun ekki draga af sér við að skoða þessi mál. Ég skal vera með í þeim hópi varðandi bankaskattinn. Ég er mjög áhugasamur um það mál. Til að það misskiljist ekki er ég hlynntur því að við reynum að ná þessum skatti, þessum tekjum, skárra væri það nú, ég hef nú yfirleitt verið frekar þekktur fyrir eitthvað annað. Það eru einfaldlega þeir fyrirvarar á af minni hálfu að þetta reynist lagalega og tæknilega mögulegt og við komumst upp með þetta. Auðvitað getur maður varla setið á sér með að nefna að ef við náum þarna kannski 22 milljörðum á tveimur árum út úr búunum í skattgreiðslur á kostnað kröfuhafanna, sem eiga svo það sem eftir stendur, eru þeir 22 milljarðar ekki að fara í að lækka skuldir heimilanna eins og talað var einhvern tímann um að ávinningur úr þessari átt ætti að ganga til. Varðandi skattprósenturnar og hvernig við stöndum vörð um hina tekjulægstu er þetta eins og ráðherra kom réttilega inn á í sínu máli, það þarf alltaf að skoða heildarmyndina. Við þurfum að skoða tilfærslukerfin og vaxtabæturnar og barnabæturnar, skattleysismörkin og allt þetta. Það er ekki bara ein prósenta eða því um líkt. Það var auðvitað allt sett í samhengi. Við lágtekjutengdum meira í meira mæli stuðningsaðgerðirnar í kerfinu líka til að hjálpa tekjulægstu hópunum á þessum erfiðustu árum. Ég er hins vegar ekki alveg sammála þeim samanburði og aðferðafræði við að leggja saman lífeyrisskuldbindingarnar og skatttekjurnar sem koma svo við útgreiðslur frá þeim og kalla það allt saman skattprósentu á einstaklinga. Þegar lífeyrir kemur til útgreiðslu er verið að taka í raun og veru, sem er umdeilanlegt mál að sjálfsögðu, fullan tekjuskatt af ávöxtuninni sem margir hafa sagt að ætti frekar að meðhöndlast eins og fjármagnstekjur og sæta fjármagnstekjuskattlagningu. Þá hækkar prósentan vissulega dálítið mikið ef maður tekur með í reikninginn að maður tekur allar útgreiðslurnar, bæði lífeyririnn eins og hann var borgaður inn á sínum tíma, skattfrjáls, og þá ávöxtun sem hann hefur tekið á sig og lætur borga af því fullan tekjuskatt þegar greitt er út. Það kemur sér vel fyrir ríki og sveitarfélög, en það má auðvitað segja að sé dálítið harkaleg skattlagning.

Virðulegi forseti. Ég hef veitt því eftirtekt að Hugvísindastofnun Háskóla Íslands hefur á undanförnum vikum auglýst eftir fegurstu orðum íslenskrar tungu. Ég treysti því að hv. þingmenn Helgi Hjörvar og Steingrímur J. Sigfússon leggi sitt af mörkum og stingi upp á því að auðlegðarskattur og skattur verði talin fegurstu orð íslenskrar tungu því að nóg mæra þeir skatta og auðlegðarskatta. Ég hjó eftir því að hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon taldi að sá skattur sem leggja á á þrotabú bankanna sem er 0,45% eignarskattur sé hressilegur eignarskattur. Nú er auðlegðarskatturinn 2% og því spyr ég hv. þingmann: Er ekki auðlegðarskattur kominn út úr öllu hófi? Ég leyfi mér að spyrja þingmanninn í framhaldi af því: Hver eru mörk skattlagningar og eignarnáms? Hvenær er skattlagning orðin eignarnám? 2% auðlegðarskattur í fimm ár er um það bil 10% eignarskattur. Er það eignarnám eða skattur? Ég áskil mér rétt til að fjalla um auðlegðarskatt og aðra skatta síðar og ætla ekki að lengja mál mitt að sinni, en spurningin er þessi: Er auðlegðarskattur upp á 2% hressilegur eignarskattur?

Frú forseti. Orðið auðlegðarskattur er ágætt orð og það sérstaklega vegna þess að það er svo gagnsætt, það er svo tært, eins og gjarnan er nú talið til öndvegismerkja íslenskrar tungu, við erum dugleg við að gefa hlutunum nöfn sem eru lýsandi og tær og segja hvað í hlut á - og það gerir auðlegðarskatturinn. Hann er skattur á auðlegð, raunverulegan auð. Mér finnst það samt alls ekki skora hátt í samkeppni um fallegustu orð íslenskrar tungu. Ég nefni bara út úr kolli mínum hér orðið fjallamjólk. Af hverju er það ekki bara fallegasta orð íslenskrar tungu eða þess vegna orðið Þistilfjörður? Varðandi það hvort auðlegðarskatturinn eins og hann er núna, í tveimur þrepum reyndar, sé hressilegur skattur, já, þetta er auðvitað talsverður skattur en hann er með há frítekjumörk. Á allan íslenskan mælikvarða eru það veruleg efni hjá fólki að eiga skuldlausa eign sem einstaklingur upp á 80 milljónir, eða 100 milljónir sem sambýlisfólk,  Ég spyr Sjálfstæðisflokkinn á móti sem er orðinn svona ægilega beyglaður yfir þessu: Var ekki eignarskattur á Íslandi áratugum saman sem lagðist á eignir alveg niður í verulega lág mörk? 

Virðulegi forseti. Ég spurði tveggja spurninga. Ég spurði hv. þingmann um mörk skattlagningar og eignarnáms. Ég vænti þess að fá svar við henni en áskil mér hins vegar rétt til að tala um eignarskatta sem tíundin var alla tíð og þvældist hér í gegn allar götur til 1996 eða 1997 og var afnumin þegar vaxtatekjur voru skattlagðar. Ég endurtek spurningu mína: Hver eru mörk skattlagningar og eignarnáms?

Frú forseti. Ég get ekki gefið einhlítt svar við því. Ég held að enginn, nema þá dómstólar ef út í slíkt kæmi, geti sagt hvenær skattlagning væri orðin svo óheyrileg að það væri hægt að vinna slíkt mál fyrir dómstólum á grundvelli þess að það væri bara hrein og klár og alger eignaupptaka. Fólk á oft í erfiðleikum með að borga skatta sína þó að það séu ekki eignarskattar eða stóreignarskattar. Það getur verið af ýmsum ástæðum, tekjubrestur eða annað getur leitt til þess að menn lenda í miklum vandræðum með að borga skatta, verða kannski að selja bílinn sinn til að borga skatt eða vangoldin meðlög eða hvað það er. Er það þá eignaupptaka af því að þeir þurftu að láta bílinn? Nei, auðvitað ekki. Það á að nálgast þetta úr hinni áttinni. Ef skattstofninn er skýr, andlagið er skýrt, gætt eðlilegra sjónarmiða í sambandi við álagninguna, hún rökstudd, hún er almenns eðlis, allir sæta sömu meðferð og skatturinn er lagður á með skýrum lögum frá Alþingi, þarf mjög mikið til að vefengja að löggjafinn hafi það vald að leggja slíkan skatt á. Ég tel alveg fráleitt að viðra áhyggjur af að þetta sé tæpt gagnvart stjórnarskránni vegna þess að þetta gæti flokkast sem einhver eignaupptaka. Mér finnst sérstaklega ónotalegt ef það kemur úr þeirri átt sem á núna að standa í okkar málsvörn fyrir því að þessi skattur sé í lagi. Þessar tekjur undanfarin þrjú ár hafa heldur betur komið sér vel og hvað ætli bjargi nú hæstv. fjármálaráðherra á næsta ári annað en það að hann fær 9,4 milljarða í eftirágreiddan auðlegðarskatt í kassann 2014? Hvað mundi hæstv. ráðherra gera ef hann hefði ekki þær tekjur? Það virðist samt nógu erfitt að skrúfa þetta saman. Væri þá 9,4 milljarða halli á ríkissjóði? Ekki virðist viljinn vera mikill hjá núverandi hæstv. ríkisstjórn að heyja einhvers staðar, hún ætlar bara að láta allt spretta úr sér. Þetta bjargar núna. Ætlar ríkisstjórnin þá að taka við þessu með óbragð í munni vegna þess að hún telji þetta hálfpartinn ólöglegt? 

Virðulegi forseti. Ég væri að ljúga ef ég segði að mig hefði ekki dreymt um þessa stund í langan tíma, að fá að standa í þessari fallegu pontu og flytja ræðu um mín hjartans mál, en ég skal viðurkenna að ég átti ekki von á því að jómfrúrræða mín mundi fjalla um bleiur, verandi búin að fagna því í tæpt ár að vera laus við þann þátt úr lífi mínu fyrir fullt og allt. Þegar heildarmyndin er skoðuð þegar kemur að fjárlögum 2014 og tekjustofnum þess árs skiptir stóra bleiumálið gríðarlega miklu máli. Í haust las ég grein þar sem fullyrt er að hjón með þrjú börn á Íslandi þurfi að vera með samanlagt 1,2 milljónir í laun á mánuði fyrir skatt. Nú tel ég mig geta fullyrt að ég þekki engin hjón með þær tekjur og vil ég því taka dæmi til að útskýra mál mitt betur. Við erum með par, þau eru bæði kennarar, þau eru með tvö börn, eitt í grunnskóla og eitt í leikskóla. Þau fá ekki mikla yfirvinnu en þau eru með umsjónarbekk og yfir 25 nemendur í bekk sem þýðir að samanlagt eru þau með rétt yfir 700 þúsund á mánuði. Eftir skatt sitja eftir um 460 þúsund krónur. Þau eiga þá eftir að borga af verðtryggða íslenska húsnæðisláninu sínu á þriggja herbergja íbúðinni sinni, námslánum, bílnum og alla aðra reikninga. Sveitarfélagið sem þau búa í hefur þurft að hækka álögur eins og fasteignagjöld, leikskólagjöld og frístundaheimilið til að ná utan um reksturinn eftir hrun og geta boðið upp á góða nærþjónustu. En eins og allir vita er ekki í boði nein 110%-leið fyrir íslensk sveitarfélög eða afskriftir. Þessi hjón eiga ekki eftir mikið af launum sínum til að kaupa í matinn, borga æfingagjöld fyrir börnin, tannlækni og aðra læknaþjónustu, kaupa kuldagalla og jafnvel leyfa sér eina sparbíóferð með krakkana. Í raun hafa hjónin verið með kvíðahnút í maganum núna í 59 mánaðamót og eru búin með allt sem heitir séreignarlífeyrissparnaður og þau hafa aldrei átt sumarbústað til að selja. Hjónin eiga ekki barn á bleiu. En það virðast ekki allir átta sig á því að kostnaðurinn við að eiga börn er ekki fyrstu árin á meðan á bleiuskiptum stendur, þau fara að taka verulega í budduna einmitt þegar því tímabili lýkur en þá bætast við leikskólagjöld, sundnámskeið, tónlistarskóli, fimleikar, tannlækningar, rör í eyrun og viðeigandi fatnaður fyrir öll tilefni dagsins. Fyrir utan stanslausa svengd. Að lækka virðisaukaskatt á bleiupakkanum er upphæð upp á tæpar þúsund krónur á mánuði sé farið í gegnum þrjá til fjóra bleiupakka. Sú gríðarlega kjarabót fyrir íslenskar barnafjölskyldur mun kosta ríkissjóð tæpar 200 milljónir króna á ári. Það er ekki skynsamleg forgangsröðun. Ég vil einnig í því samhengi minna á að reynsla almennings af lækkun virðisaukaskatts á nauðsynjavörum hefur ekki verið sérlega góð. Hvað entist hin langþráða lækkun virðisaukaskatts á mat fyrir pyngju landsmanna? Þrjá mánuði? Hvernig ætlar hæstv. fjármálaráðherra að sjá til þess að lækkun virðisaukaskatts úr 24,5% í 7% skili sér í pyngju ungbarnafjölskyldna til lengri tíma litið? Þegar virðisaukaskattur á taubleiur var lækkaður fyrir um ári síðan fannst mér það sniðug aðgerð sem átti að vera hvetjandi fyrir íslenskar barnafjölskyldur til að íhuga að nota taubleiur sem í dag eru mjög handhægar, sniðugar og umhverfisvænar. Sérstaklega í ljósi þess að til dæmis í Álfsnesi þar sem urðuð eru um 400 tonn á viku af heimilissorpi frá höfuðborgarsvæðinu og Suðurlandi eru pappírsbleiur um 10% eða 40 tonn á viku. En það virðist ekki skipta máli. Það á að létta undir með íslenskum barnafjölskyldum með því að lækka virðisaukaskatt á pappírsbleium. Ég vil hrósa stjórnarmeirihlutanum fyrir að standa vörð um þá miklu hækkun sem varð 2013 á barnabótum í þeim niðurskurði sem hann stóð í. Barnabæturnar hækka þó ekki. Þær standa í stað og því má segja að þær lækki í raunvirði því allt annað hækkar. Af hverju ekki að hækka barnabæturnar um 200 milljónir öllum íslenskum barnafjölskyldum til bóta og þá sérstaklega þeim sem minni tekjurnar hafa líkt og kennaraparið sem ég minntist á hér á undan? Þá halda barnabætur verðgildi sínu frá árinu 2013. Hver króna fyrir þessa fjölskyldu skiptir máli og getur verið náðarhöggið varðandi það hvort hægt sé að æfa fótbolta, jafnvel vera í tónlistarskóla líka, eða kaupa kuldagallann. Íslenskar barnafjölskyldur standa höllum fæti í íslensku samfélagi og Seðlabankinn hefur staðfest það með því að lýsa yfir áhyggjum af minnkandi greiðslugetu og þeim fjárhagslega þunga sem þær bera. Barnabætur eru það tæki sem ríkisvaldið hefur til að auka jöfnuð barna í íslensku samfélagi og því er nauðsynlegt eftir 59 mánaðamót að koma til móts við allar barnafjölskyldur þessa lands, ekki bara þær sem eiga börn á bleiu. Þetta er ekki spurning um að mikill vilji meira, þetta er ekki spurning um að stækka sumarbústaðinn eða fara í verslunarferð til Boston, því hefur kennaraparið mitt alls ekki efni á en þráir fátt heitar en að geta leyft börnunum sínum að finna hæfileikum sínum farveg og blómstra óháð þeirri háskólamenntun sem þau kusu sér og starfsvettvang. Virðulegur forseti. Ég geri mér fulla grein fyrir því að þessi ræða hefur verið flutt margoft úr þessum ræðustól í 69 ára lýðveldissögu okkar. Ég veit að margur þingmaðurinn á undan mér hefur lýst yfir miklum áhyggjum yfir stöðunni og kallað á aðgerðir. Virðulegur forseti. Ég veit líka að margir hugsa: Af hverju gerði hennar flokkur ekki meira fyrir íslenskar barnafjölskyldur á meðan hann gat?  Ég veit að það er mjög mikilvægt að stöðva halla ríkissjóðs og byrja að greiða niður lánin okkar í stað þess að eyða mörgum milljörðum á ári í vexti. Blæðingin var stöðvuð og er það vel en íslenskum barnafjölskyldum er ekki að blæða út. Þær eru með langvinnan sjúkdóm, ef svo mætti kalla, og hann mætti kalla íslensku krónuna. Virðulegur forseti. Ég skora á íslensk stjórnvöld að endurskoða forgangsröðun sína í fjárlögum fyrir árið 2014. Ég skora á ríkisstjórnina að setja í forgang íslensku barnafjölskylduna og heilbrigðiskerfið sem við stólum öll á, með öllum tiltækum ráðum. Ég skora á hana að hrinda í framkvæmd öllu því sem hún lofaði til að bæta hag almennings í landinu og jafna stöðu íslenskra barna og ég vil minna hana á að því miður er tíminn naumur. Það eru nefnilega ekki mörg mánaðamót til viðbótar sem fjölskyldan þolir.

Virðulegi forseti. Hér ræðum við frumvarp til laga um tekjuaðgerðir fjárlagafrumvarpsins fyrir árið 2014. Ég ætla örlítið að koma inn í þessa umræðu og fara yfir helstu punkta þessa frumvarps. Eins og ég hef áður sagt er virðingarvert að leggja upp með hallalaus fjárlög en varla er hægt að tala um að það sé gert á sjálfbæran hátt. Mér finnst frumvarpið bera töluverðan embættismannakeim og sumum þykir það eflaust líta vel út á pappír en ég vona sannarlega að við þingmenn munum ná að setja mark okkar á það áður en yfir lýkur. Því miður er með þessu frumvarpi horfið frá blandaðri leið tekjuöflunar og útgjaldalækkunar sem fyrri ríkisstjórn markaði. Áherslan er nú á lækkun útgjalda og enn meiri niðurskurð. Í frumvarpinu er ekki gert ráð fyrir raunverulegum afgangi af rekstri ríkissjóðs á næstu þremur árum. Ríkissjóður er rekinn á núllinu og reyndar versnar afkoman aftur samkvæmt reikningi í fylgihefti fjárlagafrumvarpsins milli áranna 2015 og 2016. Svigrúm til að greiða niður skuldir ríkissjóðs verður því ekkert og enn síður er hægt að hefja uppbyggingu í heilbrigðisþjónustunni, menntakerfinu og öðrum innviðum samfélagsins. Það verður aldrei of oft sagt og nauðsynlegt að halda því til haga að ríkisstjórnin hefur nú þegar afsalað ríkissjóði tekjum með stórlækkun á sérstöku veiðigjaldi og brottfalli laga um 14% virðisaukaskatt á gistingu og hótel og hyggst afsala honum tekjum með því að framlengja ekki auðlegðarskattinn og orkuskattinn. Þó virðist samkvæmt því frumvarpi sem við ræðum vera hægt að framlengja ýmislegt sem laut lokadagsetningum og hefur verið reifað hér í dag, svo sem vaxtabæturnar, barnabæturnar eða átakið Allir vinna. Ég lít svo á að af því megi merkja að fyrri ríkisstjórn hafi gert eitthvað rétt. En það virðist vera öllu erfiðara að framlengja það sem skiptir ekki síður máli, þ.e. tekjustofna ríkissjóðs. Það eru mikil vonbrigði að tekjur Fæðingarorlofssjóðs skuli skertar eins og hér er lagt til. Það getur ekki rímað við jafnréttishugsjónina því að ég tel að um leið sé fyrirsjáanlegt að konur verði lengur utan vinnumarkaðar og launaójöfnuður verði enn meiri eða að minnsta kosti mun ekki nást jafnvægi. Fjármálaráðherra hefur ákveðið í þessu frumvarpi að viðhalda þrepaskattskerfinu, en það hefur reynst mikilvægt í að auka tekjujöfnuð í samfélaginu. Um leið boðar hann breytingar á því til framtíðar og hér er lagt til að lækka miðþrepið í tekjuskatti einstaklinga sem skila á 5 milljörðum. Eins og ég fór yfir hér fyrir helgina hefur það óveruleg áhrif á þá sem minnst hafa á milli handanna en meira til handa þeim sem hærri tekjur hafa. Ég held að skynsamlegra hefði verið að hækka viðmiðunarmörk neðsta þrepsins. Samfélagsumræðan hefur líka verið á þann veg hvort ekki væri vitlegra að setja þessa fjármuni í samneysluna, t.d. heilbrigðisþjónustuna eða skólana. Stærsti tekjupósturinn í þessu frumvarpi er að skattleggja þrotabú gömlu bankanna. Á sínum tíma þegar bankaskatturinn var innleiddur var ástandið þannig að ekki var hægt að áætla skattandlagið og komið hafa fram efasemdir um að það liggi fyrir en hæstv. ráðherra telur svo vera og hyggst ná inn um 14 milljörðum kr. Gott og vel ef það er framkvæmanlegt, en á sama tíma þarf að hafa í huga að þetta er ekki framtíðarskattstofn og ljóst að eitthvað nýtt verður að koma til eins og hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon fór yfir áðan, m.a. ef stóru bankarnir mundu ná nauðasamningum á næsta ári, afleiðingar þess og annarra hluta sem hann rakti hér ágætlega. Á bls. 5 kemur fram, með leyfi forseta: „Meðalútsvar á árinu 2013, innheimt í staðgreiðslu, er 14,42%.“ Nú er það svo að ekki tekst alltaf að innheimta allan skattinn. Sveitarfélög hafa fengið sitt óskert en ríkissjóður tekið á sig afskriftirnar. Mig langar að vita hvort hæstv. ráðherra hyggst breyta þessu með einhverjum hætti. Í beinu framhaldi af þessu langar mig að inna hæstv. ráðherra eftir því hvort hann viti hvað Sambandi íslenskra sveitarfélaga finnst um þá fyrirætlan að afnema lágmarksútsvar. Hin nýja ríkisstjórn nýtur þess í þessu frumvarpi að auðlegðarskatturinn, sem fyrri ríkisstjórn lagði á, skilar rúmum 9 milljörðum kr. sem er um það bil upphæð greiddra barnabóta og orkuskatturinn þar ofan á er rúmur milljarður á næsta ári. Þetta er ekki hægt að framlengja eða lagfæra til betri vegar telji hæstv. ríkisstjórn tilefni til. Til viðbótar gerir frumvarpið ráð fyrir 10 milljarða kr. vaxtatekjum frá Seðlabanka Íslands sem jafngildir því að færa tekjur úr einum vasa í annan. Mig langar að vitna í markaðspunkta Arion banka frá 2. október þar sem segir, með leyfi forseta: „Hins vegar klórum við okkur aðeins í höfðinu yfir sparnaðinum sem áætlað er að náist fram með skuldbreytingu bréfs sem lagt var inn í Seðlabankann til endurfjármögnunar bankanum, en gert er ráð fyrir að bréfið verði lengt til 20 ára og það verði vaxtalaust. Seðlabankastjóri gerði sér far um að benda á að samningar hefðu ekki náðst um bréfið enn á vaxtaákvörðunarfundi í dag. Auk þess benti hann á að þar væri um tilflutning úr einum vasa ríkisins í annan að ræða (þó ekki með þeim orðum), enda hljóta tekjur Seðlabankans að minnka sem nemur sparnaði ríkisins af vaxtagreiðslunum, og þar með tekjur ríkisins - enda er bankinn að fullu í eigu þess síðarnefnda.“ Markaðsgreiningardeild Arion banka tekur undir það. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra hvort hann hafi náð samningum við Seðlabankann um þetta mál. Mér finnst líka vert að halda því til haga að á tímum þess niðurskurðar sem hér er boðaður hefur ríkisstjórnin samt ákveðið að auka yfirstjórnina um 23% sem er tæplega 46 millj. kr. ráðstöfun vegna fjölgunar ráðherra og aðstoðarmanna ráðherra. Hefðum við getað nýtt þá peninga í eitthvað annað? Mig langar að spyrja hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra hvort hann geti bent mér á einhverjar rannsóknir sem styðja við þá fullyrðingu sem kemur fram á bls. 3 í þessu frumvarpi, með leyfi forseta: „Með einföldun skattkerfisins og innleiðingu jákvæðra hvata verður rekstur fyrirtækja einfaldari og skilvirkari.“ Liggja einhverjar rannsóknar þarna að baki sem ég gæti lesið mér til um sem styðja við þetta? Ég verð að segja að þegar fjárlagafrumvarpið er lesið með augum landsbyggðarkonu þá lítur það ekki vel út. Hér hefur verið farið yfir ýmislegt, m.a. að sóknaráætlanir eru þurrkaðar út eða svo gott sem. Byggðastofnun hafði sérstakt framlag til að styðja við brothættar byggðir upp á 50 milljónir og mig langar að spyrja ráðherrann með hvaða hætti hann sér fyrir sér framtíð þessara brothættu byggða, t.d. Raufarhafnar og Breiðdalsvíkur og fleiri slíkra byggða þar sem verkefni voru hafin til að styðja við jákvæða íbúaþróun. Niðurgreiðsla til húshitunar er lækkuð um 75 milljónir eins og ráðherranum var bent á á fjármálaráðstefnu sveitarfélaga. Jöfnun námskostnaðar. Þar er dreifbýlisstyrkurinn skertur um 8,8 milljónir. Mig langar að vita hvort ráðherrann veit hvaða áhrif þetta hefur á hvern námsmann sem hefur fengið slíkan styrk. Innanlandsflugið. Þar eru styrkir lækkaðir um 75 milljónir. Um er að ræða byggðir sem reiða sig oft og tíðum algerlega á þessa þjónustu yfir hávetrartímann þegar engin önnur leið er fær. Er ástæða til að endurskoða þetta að mati ráðherrans? Í lokin: Telur ráðherrann þetta rétta tímann til að krefja Vegagerðina um rúmlega 1.250 millj. kr. af mörkuðum tekjum sínum til að greiða til baka - ég man ekki hvort það var kallað fyrir fram greiddar tekjur á sama tíma og verulegur samdráttur verður í almennum vegaframkvæmdum og viðhaldi?

Frú forseti. Það var enginn skortur á því að velt væri upp spurningum í ræðu hv. þingmanns og ekki verður öllu svarað hér í stuttu andsvari, en mig langar til þess að staldra við nokkur atriði. Það er sérstaklega minnst á að skilmálabreyting á skuldabréfi milli ríkisins og Seðlabankans sé einhvers konar bókhaldsbrella. Sama hefur komið fram hjá öðrum þingmönnum í umræðunni. Svo er að sjálfsögðu alls ekki og því hefur aldrei verið haldið fram í umræðunni að ef menn vildu líta á Seðlabankann og ríkissjóð saman sem uppgjörseiningu væri afkoman að batna sérstaklega. Það hefur hins vegar verið bent á að frá því að skuldabréfið var gefið út hefur ríkið greitt í vexti og verðbætur um 70 milljarða til Seðlabankans. Seðlabankinn býr nú við eigið fé upp á í kringum 100 milljarða og hefur verið að skila góðri afkomu undanfarin ár, yfir 10 milljarða í afgang upp í 14 milljarða í afgang. Á þeim tímum sem ríkissjóður er í miklum erfiðleikum við að ná endum saman er ekki nema eðlilegt að spurt sé hvort eitthvert vit sé í þessum fjárhagslegu samskiptum ríkissjóðs og Seðlabankans ef það er þannig að Seðlabankinn njóti svo góðs af útgefnu skuldabréfi að hann sé rekinn með afgangi upp á annan tug milljarða algerlega að þarflausu í sjálfu sér, enda eiginfjárstaðan í íslenskum krónum, að því er virðist, vel ásættanleg og jafnvel rúmlega það. En að ríkissjóður eigi síðan að vera upp á einhvers konar arðgreiðslufyrirkomulag kominn varðandi framtíðina, það er einfaldlega eðlilegt að breyta því. Frá því verður gengið í góðu samráði við Seðlabankann áður en áramótin renna upp, en þá rennur núverandi skuldabréf út.

Virðulegi forseti. Frekar var það rýrt að svara einungis þessari einu spurningu, en hún er auðvitað mjög mikilvæg. Mig langar í framhaldinu til að vita þar sem hér stendur, eins og ég las upp áðan, að tekjur Seðlabankans hljóti að minnka sem þessu nemur og þar af leiðandi tekjur ríkisins á móti, þ.e. vegna arðgreiðslnanna: Veit hæstv. ráðherra hver munurinn er, þ.e. ef við héldum því fyrirkomulagi áfram? Það er auðvitað sjálfsagt að endurskoða slík bréf á hverjum tíma, en liggur fyrir hverjar arðgreiðslurnar gætu verið annars vegar og svo þeir 10 milljarðar sem hér er lagt til að verði? Ég ætla að ítreka fyrri spurningar mínar og vona að hæstv. ráðherra hafi náð einhverju af þeim og svari mér í síðara andsvari sínu. Mér þykir þetta með lágmarksútsvarið ekki minna mikilvægt, hvort breyta eigi fyrirkomulagi varðandi innheimtu útsvarsins, þ.e. að sveitarfélögin fái sitt en ríkið taki á sig afskriftirnar. Getur hann vitnað í einhverjar tilteknar rannsóknir er varða fullyrðingarnar sem koma fram í frumvarpinu um einföldun skattkerfisins og innleiðingu jákvæðra hvata? Og svo það sem ég spurði um varðandi byggðamálin öllsömul, eins og t.d. Brothættar byggðir og niðurskurðinn til Byggðastofnunar. Síðan er það húshitunin, hvernig dreifbýlisstyrkur kemur við hvern og einn námsmann, hvort hann telji ástæðu til að innanlandsflugið, að þeir styrkir verði endurskoðaðir þegar lítil sveitarfélög reiða sig algjörlega á þá þjónustu. Og svo hvort þetta sé rétti tíminn til að krefja Vegagerðina um rúmlega milljarð til baka af mörkuðum tekjum.

Frú forseti. Almennt varðandi skattkerfið og skattkerfisbreytingar eru til heilmikil vísindi og miklar rannsóknir sem sýna að það geta verið mjög miklir jákvæðir hvatar í því fólgnir að hafa skattkerfið sem einfaldast og skilvirkast en ekki síður að breyta því sem minnst, a.m.k. að það liggi fyrir einhver stefna þannig að atvinnulífið geti tekið ákvarðanir sem hafa áhrif til lengri tíma á grundvelli þess hvernig útlitið er í skattamálum næstu árin. Ég get vísað til þess sem OECD hefur tekið saman um þau efni og margir aðrir, Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn og fleiri. Varðandi lágmarksútsvarið er hugsunin þar fyrst og fremst sú að engin sérstök ástæða sé til þess að hafa lágmarksútsvar, en eftir sem áður stendur sú skylda upp á sveitarfélögin að innheimta tekjur sem eru í samræmi við þær skyldur sem hvíla á sveitarfélögunum. Eins og allir vita eru sveitarfélög með sameiginlegt lágmarksútsvar en eru innbyrðis alveg gríðarlega ólík, frá því að vera mjög fámenn yfir í að vera sjálf höfuðborgin. Það er ekki neitt til skoðunar að þessu sinni, svo mér sé kunnugt um, sem tengist breytingum á útsvarinu eða hvað því viðvíkur að ríkið sitji uppi með tjónið vegna skatta sem ekki innheimtast, enda verða allar breytingar á fjárhagslegum samskiptum ríkisins og sveitarfélaganna að eiga sér eðlilegan aðdraganda. En það er hins vegar gert ráð fyrir því í nýju frumvarpi til laga um opinber fjármál að gert verði sérstakt samkomulag um þau efni á mun víðtækari grundvelli en nú gildir. Um stuðning við byggðirnar verð ég bara að segja að sóknaráætlanirnar voru illa fjármagnaðar og algjörlega óraunhæft 

Frú forseti. Það voru nokkur atriði sem ég hafði ætlað mér að koma að en vannst ekki tími til í byrjun. Til að koma því að núna vil ég fyrst aðeins segja um bankaskattinn og samhengi hans við skiptaréttinn að samkvæmt bráðabirgðaákvæði sem er hnýtt hér aftan í lögin um sérstakan skatt á fjármálafyrirtæki á að gera skattkröfuna jafn réttháa í skiptum þeim sem um er fjallað í 1. mgr. 112. gr. laga um gjaldþrotaskipti. Ákvæðin um slit fjármálafyrirtækja vísa yfir í lögin um gjaldþrotaskipti eftir því sem við á. Með öðrum orðum á að gera skattkröfuna jafnsetta launum og endurgjaldi fyrir vinnu í þjónustu þrotamanns eða bús sem hefur fallið í gjalddaga á síðustu 18 mánuðum fyrir frestdag. Ég ætla ekki að segja að þetta sé galin hugmynd en hún sýnir í hnotskurn að vissu leyti vandann sem hér er á ferð. Það verður einhvern veginn að búa um það hvaða stöðu skattkrafan hefur gagnvart öðrum kröfum á búið. Hér er ein tillaga sem setur hana auðvitað mjög framarlega, næsta á eftir því sem um er fjallað í 109.–111. gr. sem er bara það ef eignir eru beinlínis í vörslu bús sem einhver annar á og getur sannað eignarrétt sinn á. Þá á hann auðvitað að afhenda þeim manni eignina, veðbandalausa eign sem er einhvern veginn hjá búinu. Ef þarf að greiða kostnað af útför þess látna sem er í skiptum á það að koma á undan launakröfum o.s.frv. Skattkrafan á að koma hérna og verða jafnsett 1. tölulið 1. mgr. 112. gr. Þetta er örugglega eitt af því sem menn eiga eftir að velta dálítið fyrir sér, þ.e. hvar hún á nákvæmlega að koma inn í röðina í skilningi skiptaréttarins. Að öðru leyti ætlaði ég að víkja að stóru myndinni í þessu. Hér er á ferðinni tekjuöflunarbandormur hæstv. ráðherra, hæstv. ríkisstjórnar, sem með réttu ætti að teikna til einhverrar framtíðar í tekjuöflun ríkisins í samhengi við ríkisfjármálaáætlun. Með öðrum orðum ætti hæstv. ráðherra til dæmis að leggja í þessu frumvarpi til framlengingu á auðlegðarskattinum ef það stæði til, það ætti hvergi annars staðar betur heima. En það er ekki gert. Ég verð að segja alveg eins og er að ég undrast það að menn skuli telja sig miðað við málflutninginn - nú hefur talsvert farið fyrir því að forsvarsmenn ríkisstjórnarinnar hafi borið sig frekar aumlega yfir því hvað þetta sé þungt og erfitt og aðkoman verri en þeir áttu von á. Þeir höfðu slíka tröllatrú á fyrri ríkisstjórn að þeir héldu að þeir mundu bara labba á rósabeðum í Stjórnarráðið og þetta yrði allt í fína lagi. Nei, þetta reynist erfitt sem allir máttu segja sér sem búið hafa á Íslandi undanfarin fimm ár. Er það þá þannig að við höfum ráð á því og er það forgangsverkefni að fella auðlegðarskattinn niður á einu bretti sem á að skila þó 9,4 milljörðum í kassann hjá hæstv. ráðherra á næsta ári? Ég hefði fullkomlega skilið það að ríkisstjórnin hefði talið sig út frá kosningaloforðum og öðru slíka verða að sýna einhvern lit í þeim efnum og hún hefði eitthvað endurskoðað auðlegðarskattinn. Það viðurkenndum við að kæmi alveg til greina og mætti hugsa sér það. Það mætti gera með því að laga eitthvað prósentur. Það mætti gera hugsanlega með því að gera greinarmun á tekjuberandi eignum og öðrum sem ekki eru tekjuberandi. Það flækir málið aðeins en það væri hægt. Menn hafa kannski áhyggjur af því að í einhverjum tilvikum sé fólk að borga auðlegðarskatt vegna þess að það á stóra og mikla skuldlausa eign sem það hefur ekki tekjur af. Gott og vel, menn geta haft skilning á því sjónarmiði og þá er hægt að hafa undanþægar reglur sem að einhverju leyti koma til móts við slíkt. En það er ekki gert, heldur er auðlegðarskatturinn lagður niður á einu bretti. Það á ekki að framlengja eitt eða neitt. Hefði ekki verið gott að ná kannski 5 milljörðum eða 7 milljörðum 2015 svo þetta yrði ekki alveg svona erfitt fyrir hæstv. ráðherra? Mestu vonbrigðin í tengslum við öll þessi mál, fjárlagafrumvarpið, litla heftið hér, þetta frumvarp og annað sem með því fylgir, eru auðvitað horfurnar til næstu þriggja, fjögurra ára. Það eru stóru vonbrigðin. Af hverju versnar meira að segja afkoman milli áranna 2015 og 2016? Vegna þess að þá eru þornaðir upp fjölmargir tekjustofnar sem ýmist fyrri ríkisstjórn skaut undir ríkið eða núverandi ríkisstjórn ætlar tímabundið að taka upp, eins og bankaskattur? Árið 2016 verða mun lægri veiðigjöld. Það verður ekki hærri virðisaukaskattur á hótelgistingu. Það verður enginn auðlegðarskattur. Það verður enginn orkuskattur og það verður aftur enginn bankaskattur miðað við áform ríkisstjórnarinnar sjálfrar. 
             Ég öfunda ekki þann hæstv. fjármálaráðherra, hvort sem það verður núverandi eða einhver annar, sem ætti við óbreyttar aðstæður að reyna að hnoða saman fjárlagafrumvarpi fyrir árið 2016.

Frú forseti. Það er þó þannig, hvað sem menn segja um tekjuhlið þessa fjárlagafrumvarps, að skattar, heildartekjur af sköttum eru hærri en hefði verið ef menn hefðu ekki lækkað veiðigjaldið á yfirstandandi ári og yfir á það næsta, ekki lækkað virðisaukaskatt á gistiþjónustu og látið annað óbreytt. Það hefði skilað lægri skatttekjum á næsta ári en þær breytingar sem við erum að mæla fyrir hér, fyrst og fremst vegna bankaskattsins. Ef við berum saman þær hugmyndir sem eru viðraðar í umræðunni um það hvernig þetta ætti að vera öðruvísi en ríkisstjórnin leggur til þá nefna menn raforkuskattinn á stóriðjuna sem á að falla niður frá og með árinu 2016, hann hefur ekkert að gera með næsta ár í sjálfu sér og ekki heldur þarnæsta vegna þess að hann er á lagður út árið 2015 eða ákveðinn fyrir þann tíma. Menn eru sem sagt að segja hérna í umræðunni að það hefði átt að framlengja hann. Hann var kynntur sem tímabundinn skattur en nú vilja menn taka ákvörðun um að framlengja hann enn frekar. Með því eru menn að svíkja það sem um var rætt þegar skatturinn var lagður á á sínum tíma í samtölum við stóriðjuna og Samtök atvinnulífsins. Það er sagt með auðlegðarskattinn, sem var líka kynntur sem tímabundinn skattur, hann hefði átt að framlengja að sjálfsögðu, ekki í fyrsta sinn heldur í annað sinn af því að síðast þegar hann var framlengdur var hann líka framlengdur tímabundið og reyndar hækkaður töluvert hressilega í sömu andrá. Það er ágætt að hafa það í huga vegna þess að menn ræða oft um fasteignir varðandi auðlegðarskattinn. Þær eru einungis að 1/4 hluta til í skattstofninum í Noregi sem oft er nefndur til viðmiðunar. Ríkisstjórn vinstri flokkanna hefði sem sagt haldið áfram að hækka veiðigjöldin, það liggur þá fyrir. Það er ekki stefna nýrrar ríkisstjórnar. Millitekjufólkið sem er að fá lækkunina með því að við lækkum miðþrepið hefði ekki verið í forgangi hjá þeirri ríkisstjórn. Það hefði verið í forgangi að hlífa áfram þeim allra 

Frú forseti. Að tala eins og það sé fyrst núna sem mönnum detti í hug að skattleggja banka er dálítið sérstakt. Nú man ég ekki nákvæmlega hvernig stjórnarandstaðan brást hér við þegar við komum upphaflega með bankaskattinn, ég held að það hafi verið sæmileg samstaða um hann. Þegar við svo lögðum á fjársýsluskattinn var eitthvert ramakvein rekið upp ef ég man rétt. Eigum við aðeins að fara yfir það hvað fjármálakerfið er þó að borga í skatta á álögur og gjöld á þessum árum? Það er kominn til sögunnar bankaskattur sem er nýr. Það er kominn til sögunnar fjársýsluskattur upp á 6–7 milljarða sem er nýr. Þeir borga mun hærra gjald til Fjármálaeftirlitsins, samanber umfang þess. Þeir borga kostnaðinn af embætti umboðsmanns skuldara. Bankarnir borguðu tvö ár í röð á þriðja milljarð króna í sérstakar vaxtaniðurgreiðslur 2011 og 2012. Þannig að við skulum ekki tala eins og það hafi ekki verið vilji til staðar í fyrri ríkisstjórn að leggja eitthvað á fjármálakerfið, það var heldur betur gert. Það var hins vegar tæknilega óframkvæmanlegt að koma á svona bankaskatti á fyrstu missirunum eftir að búin urðu til, það viðurkenna auðvitað allir. Álitamálið er hversu viðráðanlegt það er í dag, hvort það hefði hugsanlega verið hægt í fyrra, það veit maður ekki en það eru meira að segja efasemdir uppi um það. Auðvitað liggur ekki á að framlengja orkuskattinn, en ég tel að menn eigi að leita leiða til þess að ná arði af orkuauðlindunum með einhverjum hætti. Það er rangt að verið sé að svíkja eitthvert samkomulag. Samkomulagið fólst í því að við hefðum álagninguna tímabundna, en það var alltaf tekið fram í þeim samskiptum að tekjur af því tagi þyrftum við inn í ríkisfjármálaáætlunina þannig að ef eitt færi út þyrfti annað að koma í staðinn. Það vissu til dæmis aðilar vinnumarkaðarins alltaf, að þessar tímabundnu ráðstafanir voru allar því marki brenndar. Það er ekki endilega víst að skattlagningin verði nákvæmlega svona, en eitthvað þarf að koma á móti því sem við missum út í tekjur. Ég gæti tekið vel undir það ef boðið væri upp hér að það þyrfti að setjast yfir og ég mæli með því að hæstv. fjármálaráðherra íhugi að setja starfshóp í að skoða í heild sinni að samræma meðferð fjármagns og eignatekna og taka allt dæmið 

Frú forseti. Það hefur verið mjög mikið í umræðunni, ekki bara hér heima heldur á alþjóðlegum vettvangi, hvernig megi auka skattheimtu af efnameira fólki. Það er þó einkennandi fyrir umræðuna í öðrum löndum að menn eru fyrst og fremst að horfa á tekjuhliðina, hvernig menn geta tekið hærri skatta af tekjum, fjármagnstekjum, launatekjum o.s.frv. Það er vegna þess að menn eru almennt búnir að átta sig á því að eignirnar eru ekki góður skattstofn til langs tíma, þær hafa tilhneigingu til að flytjast milli skattsvæða ef þær eru of skattlagðar. Við höfum séð dæmi þess í íslenskri skattframkvæmd á undanförnum árum. Mig langar aðeins að fara nánar út í bankaskattinn og það að hann sé forgangskrafa. Á meðan fjármálafyrirtæki er í slitameðferð fellur sá skattur einfaldlega á fjármálafyrirtæki í slitameðferð og er gjaldskyldur sem slíkur. Það reynir ekkert á það á meðan slitin eru enn þá opin hvort hann verður á endanum forgangskrafa til úthlutunar úr búinu. Hann verður einfaldlega greiddur eins og aðrar kröfur og skyldur sem búið hefur á meðan það er starfrækt og verður vonandi ekki í neinum vanskilum þegar búið er á endanum gert upp. Það getur auðvitað komið til þess að menn annaðhvort ná ekki samningum eða eru af öðrum ástæðum þvingaðar til þess að fara í þrotameðferð. Varðandi það að stóriðjuskatturinn, skatturinn á raforku til stóriðjunnar, hafi verið tímabundin ráðstöfun fer maður nú að velta því fyrir sér hvort tímabundin ráðstöfun sé orðið eitt af þeim afstæðu hugtökum, teygjanlegu hugtökum, 

Frú forseti. Aftur varðandi skattkröfuna í búin. Já, menn geta sagt sem svo að ef búin standa alveg kyrr á heilu ári er skattkrafan meðhöndluð sem kostnaður á því ári og greidd út og allt bíður eins og er. En ef búið er að greiða út og fær að greiða einhvern hluta upp í til dæmis forgangskröfur geri ég ráð fyrir því að slitastjórnirnar vilji vita hvar þær standa í þeim efnum. Það hlýtur að minnsta kosta að vera algerlega kristaltært að skattkrafan verður að standa framar almennum kröfum, ég tala nú ekki um í búi sem ef til vill á ekki nema rétt fyrir forgangskröfunum. Það hlýtur að þurfa að vera alveg ljóst. Ég er því ekki viss um að allar flækjur séu leystar með þessu. Að sjálfsögðu er það sjónarmið mjög ríkt nú um stundir eftir fjármálakreppuna um heim allan að taka eigi myndarlegan skatt af ofurlaunum. Ég fagna því að hæstv. fjármálaráðherra talar í þá veru. Eitt það allra galnasta sem menn gerðu í rugli sínu á árunum 2003–2007 var að fella niður hátekjuskattsþrepið. Það var yfirgengilegt. Á sama tíma og ofurlaunin héldu innleið sína felldu menn hátekjuþrepið niður í áföngum.  Þess vegna endurtek ég spurningu mína sem fjármálaráðherra getur kannski svarað í lok umræðunnar: Er hans framtíðarsýn á skattkerfið eitt eða tvö skattþrep? Hvernig á að lesa það sem stendur í greinargerð með frumvarpinu? Ég vil leggja í það þann skilning að menn séu að tala um tvö þrep, að sameina lægsta þrepið og miðþrepið en viðhalda háþrepi. Vonandi er það rétt. Þá er ekki þó verið að tala um að fara alla leið til baka í frjálshyggjuna og fletja þetta út í ekki neitt.

Frú forseti. Þetta hefur verið fróðleg umræða sem staðið hefur hér í dag. Ég vil bæta því við að fyrir utan það sem ég sagði í dag að ég væri sammála þeirri stefnu sem fram kemur í frumvarpi hæstv. fjármálaráðherra um að skoða breikkun á virðisaukaskatti og lækka prósentuna, þ.e. efri mörkin, er ýmislegt fleira sem ég get tekið undir í frumvarpinu. Ég er t.d. sammála því að það eigi að freista þess að leggja svokallaðan bankaskatt á fjármálafyrirtæki sem eru í slitameðferð. Ég er þeirrar skoðunar að eignir og kröfur séu orðnar það vel skilgreindar að það sé orðið að raunverulegu andlagi og að kominn sé tími til þess að gera það. Ég er kannski ekki algjörlega sammála þeirri röksemdafærslu sem fram kemur í greinargerð með frumvarpi hæstv. ráðherra. Hæstv. ráðherra segir þar að vegna þess mikla kostnaðar sem hrun bankanna felldi yfir íslenska samfélagið sé sanngjarnt að taka þennan skatt. Ef við ætlum að fara að leggja mat á það hversu gríðarlegt ok var lagt á íslenskar herðar með bankahruninu væri það svo margfalt hærri upphæð að mér finnst eiginlega umhendis að taka svo til orða eins og gert er í frumvarpi hæstv. ráðherra. Það breytir engu um að jafnframt því sem ég styð að menn freisti þess að fara þessa leið hef ég svolitlar áhyggjur af því hvort hæstv. ráðherra og hans góða lið hafi hugsað þetta til þrautar. Að vísu má segja að þær upplýsingar sem hv. þm. Steingrímur Jóhann Sigfússon færði inn í umræðuna áðan hafi róað mig örlítið, þ.e. ég skildi það á máli hans þegar hann las upp úr skiptalögum að þessar kröfur, þessar tegundir skattkrafna, yrðu jafnstæðar launum þeirra sem vinna fyrir búið. Þó er það svo að það er ekki lengra síðan en í dag sem þeir sem hafa umsjón búanna með höndum bera brigður á þetta. Fram kom í dag að menn telja að þetta sé í besta falli lagalegt álitaefni. Ég óttast það auðvitað að af þessu spretti lagalegt þrætuepli. Ég spyr hæstv. fjármálaráðherra hvort ekki hafi komið til greina og hvort ekki sé tæknilega kleift að slá þetta í gadda með því að breyta lögum með þeim hætti sem mér fannst einhver í umræðunni tæpa á fyrr í dag, að kröfur sem þessar hefðu „súperforgang“, eins og það var orðað. Með þeim rökum sem fram koma í greinargerð með frumvarpinu finnst mér það koma mjög til greina. Í öðru lagi, frú forseti, finnst mér að það sem standi upp úr í þessari umræðu í dag sé sú staðreynd að hv. þingmenn Framsóknarflokksins koma ekki í þessa umræðu. Það hefur enginn þingmaður Framsóknarflokksins lýst stuðningi við frumvarp hæstv. fjármálaráðherra. Einn þeirra situr að vísu hér og þrumir í sal án þess að segja neitt og hefur sá ágæti hv. þm. Frosti Sigurjónsson þó yfirleitt ekki þurft mikla hvatningu til þess að tjá sig um efni þessa frumvarps. Ég undrast það t.d. að hv. þingmaður skuli ekki koma hér upp og segja álit sitt á akkúrat því ákvæði sem ég gerði að umræðuefni, sem er skattlagning á fjármálafyrirtæki í slitameðferð. Við vorum alla vega sammála um það, ég og hv. þingmaður á sínum tíma í sjónvarpsþætti að það ætti að fara snöggtum hærra í skattlagningu en hér er farið þrátt fyrir þær ágætu reikningskúnstir sem fyrrverandi fjármálaráðherra fór með hér í dag, sem sýndu fram á að í reynd er skattlagning á hinar virku eignir í búunum snöggtum hærri en sú tala sem upp kemur í frumvarpinu. Það hefði verið fróðlegt að heyra mál hv. þm. Frosta Sigurjónssonar um þetta m.a. til þess að komast að því hvort það kunni að vera að enn einn hv. þingmaður Framsóknarflokksins stigi fram og lýsi andstöðu við einstök ákvæði í þeim frumvörpum sem hæstv. fjármálaráðherra hefur borið hér fram. Það eru ekki nema nokkrir dagar síðan tveir ef ekki þrír þingmenn Framsóknarflokksins komu hér og lýstu beinlínis andstöðu við það ákvæði í fjárlagafrumvarpinu sem hæstv. ráðherra talaði fyrir af hvað mestum ástríðuþrótti, því að aldrei kviknaði jafn sterklega og heitt á hæstv. ráðherra og þegar hann var að verja hér það allra versta í því frumvarpi sem er auðvitað leguskatturinn á sjúklinga. Þá komu hér tveir hv. þingmenn Framsóknarflokksins og lýstu andstöðu við það. Sjálfur formaður flokksins, hæstv. forsætisráðherra, bætti um betur og sagði um þá tillögu hæstv. fjármálaráðherra að hún væri hugmynd, sem sagt umdeildasta tillagan í fjárlagafrumvarpinu sem hæstv. fjármálaráðherra á erfiðast með að verja. Hæstv. forsætisráðherra kemur í bakið á hæstv. fjármálaráðherra og segir að það sé ekkert annað en hugmynd. Síðan býður hann stjórnarandstöðunni ásamt þingmönnum Framsóknarflokksins bókstaflega til burtreiða til þess að breyta frumvarpinu, til þess að koma út þessu vonda ákvæði, eins og hæstv. fjármálaráðherra sagði nánast. Ég velti því þess vegna fyrir mér hvort hv. þm. Frosti Sigurjónsson sé líka í þeim leik. En auðvitað vekur athygli sá ágreiningur sem uppi er millum einstakra þingmanna Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins annars vegar, en líka millum toppanna, því að komið hefur fram að það mál sem Framsóknarflokkurinn byggir sína pólitísku tilveru bókstaflega á og grundvallaði sinn mikla kosningasigur á, þ.e. leiðréttingaleiðin, nýtur ekki meiri athygli og alvöru af hálfu hæstv. fjármálaráðherra en svo að hann leyfði sér um daginn að kalla það vangaveltur. Hvað segir hv. þm. Frosti Sigurjónsson við því? Er hann sáttur við að sá maður sem hann hefur falið forsjá í ríkisfjármálum kalli það vangaveltur sem hv. þingmaður barðist fyrir alla kosningabaráttuna?  Ég man ekki eftir því að svona snemma á kjörtímabili hafi bókstaflega glitt í eld á millum stjórnarflokka tveggja um það sem hlýtur að vera kallað undirstaða stjórnarsamstarfsins. Þetta var nú formálinn að efnislegri ræðu minni um frumvarpið. Fyrir utan það að lýsa stuðningi við skattlagningu á fjármálafyrirtæki í slitameðferð og hugmyndir hæstv. fjármálaráðherra um breytingar á virðisaukaskattskerfinu - ég tek fram að hann fær engan blankótékka fyrir því frá mér - líst mér vel á það að hann skoði þetta og vísa honum á hugmyndir sem koma fram í skýrslu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins sem mér fundust á sínum tíma allrar athygli verðar. Þar fyrir utan er hugsanlegt að ég hafi farið of langt hér í dag í fyrri ræðu minni þegar ég sagði að það glitti ekki í gamla Sjálfstæðisflokkinn í fari hæstv. fjármálaráðherra. Þegar grannt er hlustað slær þó eitthvað enn þá sem hægt er að kalla hjarta meðaumkvunar með þeim sem erfitt eiga. Það jákvæða og það besta í þessu frumvarpi er að hæstv. fjármálaráðherra heldur áfram þeirri stefnu sem fyrri ríkisstjórn markaði. Eins og hann ítrekaði í framsögu sinni fyrr í dag er haldið áfram ýmiss konar verndandi skjólaðgerðum fyrir þá sem standa höllum fæti, eins og t.d. sérstökum barnabótum, sérstökum vaxtabótum, fyrir utan það að ýmsum atvinnuörvandi áætlunum sem við hrundum af stað, eins og t.d. endurgreiðslu á virðisaukaskattsskyldu viðhaldi húsa, er haldið áfram. Það er mjög jákvætt. Það sem mér fannst algjörlega bresta hjá hæstv. ráðherra var tilraun hans til þess að færa rök fyrir því eða gegn því sem við höfum fært inn í þessa umræðu, að þeir 5 milljarðar sem nota á til þess að lækka tekjuskatt skuli með engu móti ná til þeirra sem verst eru settir, þ.e. þeirra sem eru með tekjur undir 242 þús. kr. Það eru 15% tekjuskattsgreiðenda. Það eru þau 15% sem erfiðast eiga. Ef á annað borð á að verja 5 milljörðum til þess að lækka tekjuskattsgreiðslur þjóðarinnar, af hverju eru þeir sérstaklega valdir og settir út undan? Er það t.d. það sem hv. þm. Willum Þór Þórsson barðist fyrir í sinni kosningabaráttu? Að sjálfsögðu ekki. Ástæðan fyrir því að félagshyggjuarmur Framsóknarflokksins, eða það sem píratarnir mundu kalla „hinir húmanísku framsóknarmenn“, mæta ekki hér til umræðunnar í dag er auðvitað sú að þeir eru ósáttir við þetta. Nú ætla ég ekki að halda því fram að hv. þm. Frosti Sigurjónsson sé ekki húmanisti, en ég mundi seint kalla hann húmanískan félagshyggjuframsóknarmann, en þeir mæta hins vegar hér til umræðunnar. Hæstv. ráðherra kom að því í lok rökfærslna sinna og andsvara við okkur nokkra, hann sagðist einfaldlega vera á móti því að lækka tekjuskattshlutfallið hjá þessum hópi af því að það væri nú þegar svo lágt. Hann færði líka fyrir því ýmis hliðarrök. Að lokum sagðist hann bara vera á móti því. Hvernig getur hæstv. ráðherra verið á móti því fyrst hann ætlar á annað borð að verja 5 milljörðum í þetta, að láta þetta ná yfir alla, að láta þetta ná fyrst og fremst yfir lægsta þrepið? Þá njóta allir þess. Það finnst mér afskaplega umhendis og ég á bara erfitt með að skilja það. Mér finnst bara að það sé ekki í takti við hæstv. fjármálaráðherra. Mér þætti vænt um ef hann reyndi að skýra það pínulítið betur. Að öðru leyti finnst mér að framsetning hæstv. ráðherra, bæði á máli sínu hér í dag og líka á þessu frumvarpi sé staðfesting á því hversu góðu búi hæstv. ráðherra tekur við. Hann reif sig niður í rass hér fram eftir sumri yfir því að hann stæði andspænis gapi ginnunga, 30 milljarða gati sem þyrfti að stoppa upp í, hæstv. forseti - og er nú hæstv. forseta málið skylt. Það er samt sem áður þannig að búið sem hæstv. fjármálaráðherra tekur við gerir honum fært að leggja af auðlegðarskatt að loknu næsta ári upp á 9,3 milljarða. Hann er búinn að leggja af virðisaukaskatt á ferðaþjónustu upp á 2 milljarða. Hann er búinn að leggja veiðigjald upp á 4–6 milljarða. Hann finnur rými til þess að lækka tekjuskatt um 5 milljarða. Ég veit það að ef sá sem er talnagleggstur í þessum sal og situr fyrir aftan mig legði þessar tölur saman kæmist hann að þeirri niðurstöðu sem ég komst að líka hér í dag, að búið sem verið er að skila í hendur hæstv. ráðherra skapar honum í reynd ekki gat upp á 30 milljarða, heldur svigrúm upp á 21–22 milljarða. Þannig er það. Síðan geta menn velt því fyrir sér hvernig í laginu sú framtíð er sem blasir - eða á ég að segja gnapir við hæstv. fjármálaráðherra ef við flytjum okkur tvö ár fram í tímann. Þá er hann búinn að missa auðlegðarskattinn. Þá er hann búinn að missa líka tekjurnar af ferðaþjónustunni. Hann er búinn að missa sérstaka veiðigjaldið. Hann er þá sömuleiðis búinn að missa væntanlega 10 milljarðana sem hann tekur núna með skrifborðsæfingu af seðlabankabréfinu. Og miðað við áætlanir hæstv. ríkisstjórnar, a.m.k. eins og hæstv. forsætisráðherra talar, þá er það heldur enginn skattur sem hægt er að taka af fjármálafyrirtækjum í slitameðferð. Þetta eru 35 milljarðar sem hæstv. fjármálaráðherra þarf að brúa þegar til framtíðar kemur. Það þarf vaska menn til þess að stökkva yfir slíka gjá. Hugsanlega getur hæstv. ráðherra það en við eigum eftir að sjá það. Ég tel sem sagt að það sé mikið óráð með hvaða hætti hæstv. fjármálaráðherra hefur hafið sína för í embætti. Ég tel að það hafi verið rangt miðað við stöðuna að taka af þá skattheimtu sem ég nefndi hérna áðan. Ég ætla ekki frekar út í það. Ein teknísk spurning að lokum: Hæstv. ráðherra ræddi hér fyrr í dag um skilmálabreytingar á seðlabankabréfinu sem gera það að verkum að lækka vaxtagjöld ríkisins bókhaldslega um 10 milljarða. Þó er bara verið að færa úr einum vasa yfir í annan, eins og seðlabankastjóri benti á. En mátti skilja mál hæstv. ráðherra þannig að þetta sé einhvers konar æfing sem verði endurtekin með einhverjum hætti? Hyggst hæstv. fjármálaráðherra heimta meira úr sjóðum Seðlabankans með öðrum hætti en í formi hefðbundinna arðgreiðslna? Mig fýsir að vita hvort þetta verður varanlegur tekjuauki, orðum það svo, fyrir ríkissjóð í framtíðinni.

Herra forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir líflegt innlegg hér í umræðuna  Hv. þingmaður gerði röksemdina fyrir bankaskattinum að umtalsefni. Í sjálfu sér er ekki annað gert í frumvarpinu og greinargerð með því en að vísa í þau rök sem er að finna í lögunum sjálfum. Í lögunum um bankaskattinn koma fram þau rök sem hér hafa verið tiltekin, nefnilega að skattinum sé ætlað að bæta ríkissjóði að nokkru það áfall sem hann hefur orðið fyrir vegna falls bankanna. Þrotabúin, þ.e. fjármálafyrirtæki í slitameðferð, hafa fram til þessa verið sérstaklega undanskilin. Það má kannski gagnálykta og spyrja sig: Er það svo að ef ekki hefði verið til að dreifa þessu sérstaka undanþáguákvæði í lögunum, hefðu fjármálafyrirtæki í slitameðferð þá greitt skattinn fram til þessa? Það virðist að minnsta kosti vera mjög stutt í þá hugsun hjá þeim sem setur inn slíkt ákvæði í lögin í upphafi. Varðandi skattlagningu á hinum ýmsu tekjuhópum er ekki hægt að taka þessa umræðu án þess að hafa í huga að áður en síðustu breytingar voru gerðar var almenna skattprósentan 23,5%.

Herra forseti. Varðandi hið síðasta sem hæstv. ráðherra sagði eru það engin rök þótt skattprósentan hafi verið þannig. Það breytir engu um það að núna er verið að dreifa 5 milljörðum til þeirra sem greiða skatt. Hví í ósköpunum er þá ekkert af því sett til þeirra sem höllustum fæti standa í samfélaginu í hópi tekjuskattsgreiðenda? Það er mér fyrirmunað að skilja. Hugsanlega er ég með svo slaka meðalgreind miðað við þá sem hér eru staddir að ég skil ekki rökin. Mér finnst eins og þetta sé tilfinningalegt atriði hjá hæstv. ráðherra, að ekki megi hjálpa þeim í hópi tekjuskattsgreiðenda sem við vitum öll að standa verst í samfélaginu. Ég skil það ekki. Hvað varðar fjármálafyrirtæki sem eru í slitameðferð ætla ég að spyrja hæstv. ráðherra einnar spurningar til þess að fá það fram: Það er sem sagt ekki fyrirhugað að beita neinum lagabreytingum eða koma fram neinum lagabreytingum til að tryggja að sá skattur verði af höndum inntur? Síðan ætla ég að nota ferðina af því ég spurði hæstv. ráðherra spurningar í dag um barnaföt. Hæstv. ráðherra sagði að ástæðan fyrir því að menn væru ekki með breytingar á virðisaukaskatti á barnafötum núna væri, eins og hann sagði sjálfur í dag, af því að það væri tæknilega erfitt. Þegar maður les greinargerð frumvarpsins hjá honum kemur í ljós að það hefur ekkert með tækni að gera heldur segja þeir sem skrifa frumvarpið, og hann ber ábyrgð á, að það sé ekki skynsamlegt. Það er töluverður munur á því. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra: Liggur ástæðan fyrir því að sú lagabreyting er ekki borin fram í því að samstarfsflokkurinn var á móti því? Það mátti skilja á hæstv. ráðherra þegar hann svaraði svinnum 

Herra forseti. Ég verð að játa að ég hef stundum gaman af útskýringum hv. þingmanns eins og þegar hann fer í að túlka þau orð sem maður lætur falla, hvort sem er í ræðustól eða í viðtölum. Það hefur ekkert með afstöðu Framsóknarflokksins að gera að hér sé ekki verið að lækka virðisaukaskatt á barnaföt eða barnavörur, bara ekki neitt. Ég hins vegar vakti athygli á því í umræddum þætti að þegar menn fara í stjórnarsamstarf þurfa þeir að koma sér saman um alla hluti. Það birtist ákveðin forgangsröðun í þeim frumvörpum sem við erum að ræða í dag. Varðandi þá vinnu sem er í gangi hefur hún meðal annars snúist um hvernig við getum tryggt við tollafgreiðslu þessarar vöru að hún sé með sérstakt tollnúmer og að möguleg lækkun á virðisaukaskattinum skili sér áfram til neytenda í landinu, hvaða ytri mörk eigi að setja á þann varning sem geti fallið undir hugtakið. Eigum við bara að hafa barnafötin? Eigum við að hafa einhvern annan varning? Svo auðvitað skiptir líka máli hversu miklar tekjur er verið að gefa eftir og að leggja mat á að hve miklu leyti menn geta með þessu tekið varning eða tekið viðskipti með vörurnar, verslun með barnavörur, aftur heim í landið og sparað með því gjaldeyri. Til þess að komast betur til botns í öllum þeim álitaefnum hef ég sett af stað vinnu í ráðuneytinu. Ég fæ hér spurningu um hvort það standi til að fara í einhverjar aðrar sérstakar lagalegar ráðstafanir til að tryggja innheimtu bankaskattsins. Ég legg áherslu á að við notum tímann í þinginu til að tryggja að álagður skattur verði innheimtur og er opinn fyrir því að ræða það ef menn telja þörf á að gera það. Aftur varðandi skattprósentuna. Við sjáum þetta, ég og hv. þingmaður, með ólíkum hætti. Ég horfi til þess hvernig skattkerfið var áður en byrjað var að breyta því upp í þrjú þrep. Ég sé fyrir mér það skattþrep sem var 23,5%. Þeir sem greiða í lægsta þrepinu í dag fengu prósentulækkun. Þeir sem eru fyrir ofan það þrep fengu 

Já, en hæstv. ráðherra, Bjarni Benediktsson, þetta er fátækasta fólkið í samfélaginu. Það er ekki hægt að leggja svona kvarða á málin. Með einhverjum þarf hjarta manns að slá og ef ekki þessum, þá hverjum? Ég verð að trúa hæstv. ráðherra fyrir því að ég verð fyrir svolitlum vonbrigðum með hann í þessu svari. Að öðru leyti var svar hæstv. ráðherra skýrt. Bara til þess að ég segi mína afstöðu varðandi meðferð á skattheimtu gagnvart fjármálafyrirtækjum í slitameðferð tel ég að það þurfi nú að slá frekari gadda, a.m.k. skoða það mjög rækilega. Svo gleður það mig að hæstv. ráðherra skuli hafa gaman af að hlusta á skýringar mínar á orðum stjórnarþingmanna. Það stafar kannski af því að ég skil þau oft betur en stjórnarþingmennirnir sjálfir.

Hæstv. forseti. Það hefur verið gott að fylgjast með þeirri umræðu sem átt hefur sér stað um tekjuöflunarfrumvörpin sem hér eru sett fram. Það er nýtt með breytingu þingskapa sem var mjög til góðs. - Virðulegi forseti. Ég hafði hugsað mér að beina fyrirspurn til hæstv. fjármálaráðherra þannig að mér þykir slæmt ef hann er genginn úr salnum.

Hæstv. ráðherra er hér í hliðarsal.

Það er til mikilla bóta á starfsháttum Alþingis að við skulum vera að ræða hér tekjuöflunarfrumvörpin samhliða framlagningu fjárlaga. Rétt er að hafa í huga að það var breyting á þingsköpum, sem alþingismenn gerðu, sem gerði þetta að verkum. Það er ekki þannig, eins og mér skilst að fram hafi komið í ræðu eins stjórnarþingmanns, að ríkisstjórnin, eða fjármálaráðherra sérstaklega, hafi ákveðið að gera þetta á þennan hátt að þessu sinni. Þannig að því sé haldið til haga. Þá er líka vert að halda því til haga að fyrir mars- eða apríllok á næsta ári mun fjármálaráðherra þurfa að koma með þingsályktunartillögu um helstu stærðir í væntanlegu fjárlagafrumvarpi fyrir árið þar á eftir. Þetta er til mikilla bóta alveg eins og það var til mikilla bóta að færa upphafsdag Alþingis fram í septembermánuð eins og átti að vera núna en var breytt með bráðabirgðaákvæði til 1. október, að fjárlagafrumvarp komi fyrr fram og þingið til að fjárlaganefnd og Alþingi hafi þá lengri tíma til að vinna þessi frumvörp en áður hefur verið. Þetta er allt til mikilla bóta. Eins og ég sagði hér áðan var athyglisvert að fylgjast með þessari umræðu, meðal annars ræðu hæstv. fjármálaráðherra þegar hann fylgdi frumvarpinu úr hlaði. Þá sat ég í forsetastóli og hlustaði með athygli á það sem þar kom fram. Fjármálaráðherra gerði mjög mikið úr lækkun um 0,8 prósentustig á milliskattþrepinu, eða úr 25,8% í 25%, þar sem 80% þeirra sem greiða tekjuskatt eru. Hæstv. fjármálaráðherra sagði að tekjur ríkissjóðs vegna þessa drægjust saman um 5 milljarða kr. og þar af leiðandi mundu ráðstöfunartekjur heimilanna aukast um þá 5 milljarða og jafnvel eitthvað meira í öðrum þáttum sem hér var rætt um varðandi fjárlög og það. Virðulegi forseti. Mér finnst það hins vegar ekki rétt fram sett vegna þess að í frumvarpinu, sem hæstv. fjármálaráðherra mun flytja eftir þessa umræðu, þ.e. í þriðja þingmálinu, koma ýmsar skattahækkanir og álöguhækkanir á almenning í landinu, sem meðal annars munu lenda á þeim 80% þeirra sem greiða tekjuskatt, þeirra sem eru í milliskattþrepinu. Í frumvarpinu, sem verður rætt hér á eftir, kemur það fram, í umsögn fjármálaskrifstofu hans eigin ráðuneytis, að það séu hækkanir upp á tæpa 3 milljarða kr. Ef 80% af því lenda á þeim sem eru að fá lækkun sjáum við að það er rangt að tala um að ráðstöfunartekjur heimilanna, þeirra sem fá þessa skattalækkun, muni aukast um 5 milljarða kr. Það er bara ekki rétt, vegna þess að þeir fá á sig hækkanir, sem eru boðaðar í næsta frumvarpi á eftir, sem þarna er talið vera tæpir 3 milljarðar kr. Má ég þá nefna þar að auki ýmislegt sem er í fjárlagafrumvarpinu og þeim frumvörpum sem við ræðum hér í dag - ýmsar lækkanir gætu íþyngt ýmsum. Ég nefni sem dæmi 750 millj. kr. lækkun til vegagerðar. Ég nefni sem dæmi að fallið hefur verið frá fyrirhugaðri hækkun á markaðri hlutdeild Starfsendurhæfingarsjóðs í tryggingagjaldinu. Ég nefni sem dæmi hækkun á skrásetningargjöldum við opinbera háskóla sem á að gefa hvorki meira né minna en 213 millj. kr. Og þeir háskólastúdentar sem fá skattalækkun, ef þeir bera skatt, vegna milliskattþrepsins - ætli sú hækkun fari ekki algjörlega með þessum hækkunum á skrásetningargjöldum í opinbera háskóla? Svona getum við lengi talið. Það er að vísu ekki mikil hækkun á sóknargjöldum, sem ég er alveg sammála, það er hálfgerð svívirða hvernig farið hefur verið með þjóðkirkjuna undanfarin ár. Hún hefur tekið á sig meiri lækkun en aðrar stofnanir undir því ráðuneyti á undanförnum árum. Þó svo að stigið hafi verið lítið skref á þessu fjárlagaári - eða um 40 milljónir sem aukið var við, að mig minnir, við 3. umr. frekar en 2. umr. Virðulegi forseti. Ég vildi aðeins leggja þetta hér inn. Ég hafði ekki hugsað mér að taka þátt í þessari umræðu, ég sit ekki í efnahags- og viðskiptanefnd og ekki í fjárlaganefnd, sem eru auðvitað aðalnefndirnar sem fjalla um þessi mál. Það er nauðsynlegt að það komi fram að ráðstöfunartekjur heimilanna, eins og hæstv. fjármálaráðherra sagði í flutningsræðu sinni hér áðan, eru ekki að aukast um 5 milljarða kr., vegna þess að það sem sjálfstæðismenn og framsóknarmenn, eða stjórnarandstaðan á síðasta kjörtímabili, gagnrýndu hvað harðast, það er það frumvarp sem hæstv. fjármálaráðherra mun mæla hér fyrir á eftir, hækkanir, vísitöluhækkanir og kannski umfram vísitöluhækkanir á ýmsum þáttum hér á eftir. Kílómetragjaldið, olíugjaldið, útvarpsgjaldið og þannig má lengi telja. Allt eru þetta hækkanir sem lenda á fólki og sjálfstæðismenn og framsóknarmenn gagnrýndu okkur hvað harðast fyrir það á síðasta kjörtímabili, þeir koma með nákvæmlega sama atriðið hér núna. Mig langar að spyrja hæstv. fjármálaráðherra út í það. Mér þætti vænt um að hann svaraði því hér á eftir í lokaræðu sinni um frumvarpið hvort það sé ekki rétt að ráðstöfunartekjurnar eru ekki að minnka hjá þessum - en ég tek fram að þeir sem fá skattalækkun eru 80% skattgreiðenda í landinu sem eru í milliþrepinu. Í næsta frumvarpi er boðað að þær hækkanir sem hann mun mæla þar fyrir munu hafa 0,2–0,3% áhrif til hækkunar á vísitölu neysluverðs og hækka skuldir landsmanna hvað það varðar. Hver verður skuldahækkun heimilanna vegna þeirrar vísitöluhækkunar sem hér kemur fram? Eins og segir hér: „Hækkun annarra gjalda sem frumvarpið tekur til hefur einhver bein áhrif á ráðstöfunartekjur heimilanna til lækkunar.“ Einhver bein áhrif? Þetta eru ekki nein einhver bein áhrif, þetta eru bein áhrif upp á 3 milljarða kr. Ef 80% af því lenda á þeim 80% skattgreiðenda sem eru í milliskattþrepi eru það 2,4 milljarðar sem þar koma inn á móti skattalækkuninni sem hér er sett fram. Nú má enginn skilja mig þannig að ég sé á móti þeirri skattalækkun sem hér er sett fram. Ég hef hins vegar fyrirvara um hvernig það er útfært og hvort eitthvað af því ætti ekki að koma í lægsta flokkinn. Það má líka taka undir það sem hér hefur verið sagt um skattalækkanir og setja það á móti niðurskurði og fjárhagserfiðleikum í heilbrigðiskerfinu öllu, það má alveg velta því fyrir sér. En það er verkefni sem bíður nefndanna að vinna úr. Ég segi fyrir mitt leyti, hvað þessa skattalækkun varðar, hafandi setið í ríkisstjórn og verið í ríkisstjórnarmeirihluta síðustu fjögur ár sem þurfti mikið að hækka skatta og skera niður - það voru ekki nein ánægjuleg verkefni sem menn voru að samþykkja þá, síður en svo. En að taka við þrotabúi landsins í þeirri ríkisstjórn var meiri háttar mál. Menn geta svo endalaust skipst á skoðunum um það hvernig til hafi tekist, hvort hækka hefði átt þessa skatta eða einhverja aðra eða skera eitthvað annað niður í staðinn fyrir það sem skorið var niður. Það voru ekki ánægjuleg tíðindi, það voru ekki ánægjuleg verkefni sem maður stóð í og þess vegna segi ég að mér finnst að sú skattalækkun sem hér er boðuð og kemur þarna á millistéttina, skulum við segja, sé bara hið besta mál, en hvet til þess að í nefndarvinnu verði skoðað hvort ekki eigi frekar að fara niður í neðsta flokkinn hjá okkar minnstu bræðrum og systrum, sem minnst hafa, vegna þess að þau munu heldur betur fá á sig hlutfallslega af þeirri 3 milljarða kr. hækkun á ýmsum sköttum og gjöldum sem fjármálaráðherra er að fara að mæla fyrir hér rétt á eftir. Virðulegi forseti. Ég tel rangt að setja það þannig fram, eins og hér var gert, að þessi 0,8 prósentustiga tekjuskattslækkun gefi aukna 5 milljarða kr. í ráðstöfunartekjur vegna þess að það sem hæstv. fjármálaráðherra hefur boðað hér með hægri hendinni - hann er að koma með vinstri höndina rétt á eftir og boða skattahækkanir, mjög margar, sem þeir gagnrýndu hvað mest. Það er enginn munur á vinnu þessarar ríkisstjórnar hvað þetta varðar eða þeirri síðustu eða þeirra sem sátu þar á undan.

Hæstv. forseti. Ég ætla ekki að hafa hér langa ræðu þótt tilefnið sé ærið. Ég gat því miður ekki verið við fjárlagaumræðuna í síðustu viku, var að sinna erindum á vegum Alþingis erlendis hjá Evrópuráðinu þar sem ég sat ársfjórðungslegt þing. Við ræðum tekjuaðgerðir sem eru hluti af fjárlagapakka ríkisstjórnarinnar og við hljótum að skoða hann allan í heild sinni. Hvað þær tillögur sem hér liggja fyrir varðar hafa menn vakið máls á þeim áherslum sem þar birtast. Menn hafa spurt: Hvernig stendur á því að í stað þess að lækka skatta á millitekjuhópa um 5 milljarða kr. er ekki ráðist í skattalækkun - fyrst menn vildu fara inn á þá braut - hjá tekjulægsta fólkinu, fólki með undir 242 þús. kr. á mánuði? Svarið liggur augljóst fyrir. Þetta er allt fullkomlega í samræmi við þær áherslur sem ríkisstjórnir þessara flokka hafa viðhaft frá því ég man eftir. Þetta eru sömu áherslur og birtust í fjárlagafrumvarpinu 1995, þetta eru sömu áherslur og birtust í fjárlagafrumvarpinu 1999, þetta eru sömu áherslur og birtust í fjárlagafrumvarpinu 2003. Það er fyrst 2007 sem áherslubreyting verður til batnaðar, en nú er aftur farið í bakkgírinn, þann gír sem Sjálfstæðisflokkurinn kann best að keyra eftir, aftur á bak, í áttina að meira misrétti. Þess vegna er ekki byrjað á því að létta undir með lágtekjufólkinu, þeim sem minnstar hafa tekjur. Hvað er búið að gera og hvað er búið að boða á þeim fáu mánuðum sem ríkisstjórnin hefur setið? Það var byrjað á að lýsa því yfir að fallið yrði frá því að taka á móti tekjum í gegnum auðlindagjald af útgerðinni upp á 4–6 milljarða á ári. Þetta er gert fáeinum vikum áður en við förum að fá fréttir frá útgerðarfyrirtækjunum í landinu og þeim stærstu og öflugustu að þau eru að greiða út metarð. Vinnslustöðin í Vestmannaeyjum greiddi í sumar 1.100 milljónir til eigenda sinna og Samherji auglýsti methagnað. Þetta er að gerast á sama tíma og ríkisstjórnin afsalar þjóðinni, afsalar Landspítalanum, afsalar framhaldsskólanum, afsalar almannatryggingakerfinu 4–6 milljörðum kr. til þess að þeir geti runnið ofan í þessa vasa. Þetta var fyrsta verkið. Síðan kom auðlegðarskatturinn sem árið 2012 gaf rúma 6 milljarða í ríkissjóð og menn ætla að mundi gefa núna 9,3 milljarða. Þarna var sem sagt forgangsröðin byrjuð að birtast. Nákvæmlega sömu áherslur og við þekktum í aðdraganda hrunsins þegar Sjálfstæðisflokkurinn stýrði skattáherslum ríkisstjórnarinnar á þann veg að skattar jukust á allra lægst launaða fólkið en var létt af þeim sem mestar tekjur höfðu. Við erum aftur komin inn í þennan farveg og það er dapurlegt hlutskipti að eiga hlutdeild að slíku ráðslagi. Síðan erum við að uppgötva það núna sem við fengum að kynnast sérstaklega 1999 og svo aftur 2003 að samfara niðurskurðinum á að ráðast í kerfisbreytingar.  Gæti ég fengið hljóð í salnum? Ég mundi gjarnan vilja að fjármálaráðherra hlustaði á það sem ég er að segja.

Ekki samtal í salnum.

Ég hef engar grunsemdir um að Sjálfstæðisflokkurinn vilji veikja samgöngukerfið í landinu, ég held að hann vilji efla það. Ég held að hann vilji líka efla heilbrigðiskerfið í landinu og menntakerfið. En hann ætlar að láta greiða fyrir það með öðrum hætti en nú hefur verið gert. Innanríkisráðherra boðar núna einkavæðingu í samgöngukerfinu, vill að einkaaðilar komi, ekki að rekstri, heldur eignarhaldi á höfnum, á vegum og á flugvöllum. Halda menn að það verði ekki einhverjir sem greiði fyrir þetta? Haldið þið að það þurfi ekki að reka þessa starfsemi? Ef ekki á að vera sameiginlegur sjóður sem gerir það þá eru það notendur. Við erum að fá að kynnast þessu núna í heilbrigðiskerfinu þar sem það verða ekki þeir landsmenn sem eru aflögufærir og frískir og borga með sínum sköttum heldur hinir sem eru veikir. Að leyfa sér það, að leyfa sér að koma fram með tillögu um að rukka veikt fólk sem er lagt inn á sjúkrahús, það er ósiðlegt og menn eiga að skammast sín fyrir það. Þetta eru þær áherslur sem við fengum að kynnast áður frá Sjálfstæðisflokknum og Framsóknarflokknum í þeim fjárlögum sem ég hef vísað til. Þess vegna er dapurlegt að verða vitni að því að aftur eigi að fara ofan í þetta gamla rangláta hjólfar. Það er það sem mér finnst verst við þessar ráðstafanir. Hér var sagt í ræðu áðan að ríkisstjórnin væri að standa vörð um þá sem verst stæðu að vígi. Ég á eftir að koma auga á það. Hún er að drepa niður rannsóknarstarf og vísindastarf, nýsköpun og sprotastarf, einhverjar jákvæðustu ráðstafanir sem síðasta ríkisstjórn réðst í. Allt þetta á að þurrka út, allt sem er umhverfisvænt á að víkja líka. Það er bara eitt auga í miðju enni, það er gamla stóriðjan. Síðan er það misréttið sem við erum að verða vitni að núna; hygla stórútgerðinni, hygla stóreignamönnum, stóreignafólki - það eru áherslurnar sem við verðum vitni að í fjárlagafrumvarpinu. Maður sem ég hitti á förnum vegi fyrir fáeinum dögum sagði við mig: Hvers vegna látum við þau ekki bara gera þetta, fáum að sjá afleiðingar af verkum þeirra? Að þeir sem kusu þessa flokka til að stjórna landinu fái að kynnast í reynd, fái að kynnast óskum þeirra í verkum þeirra. Hvers vegna að vera að streitast á móti? Ég segi: Það er okkar hlutverk sem myndum félagshyggjustjórnmálaflokka og það er hlutverk verkalýðshreyfingar að reyna að standa vörð gegn þeim öflum sem eru ekki aðeins að seilast inn á þessar brautir núna heldur hafa gert um langan aldur. En ég hélt, hæstv. forseti, að menn hefðu eitthvað lært af því sem gerðist í aðdraganda hrunsins og að menn mundu í verkum sínum reyna að sýna örlítið meiri hógværð en þeir gera. Það er byrjað strax aftur að hygla hinum ríku og níðast á þeim sem veikast standa í samfélaginu.

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir þessa umræðu þar sem okkur hefur tekist að varpa ljósi á, að ég hygg, öll helstu álitamálin sem til umræðu hafa komið frá því að málið var lagt fram. Ég vil fyrst nefna í tilefni af ræðu hv. þm. Kristjáns L. Möllers að í fjárlagafrumvarpinu og við kynningu á því voru tekin saman heildaráhrif fjárlagafrumvarpsins og tengdra mála. Áætluð áhrif eins og þau eru þar kynnt eru til hækkunar á kaupmætti ráðstöfunartekna upp á um 0,3%. Þetta er áætlun fjármálaráðuneytisins, á endanum kannski ekki mjög nákvæm vísindi en þar koma til frádráttar áhrif af hækkun krónutölugjalda og skatta alveg eins og hv. þingmaður rakti hér áðan. Þau koma til frádráttar á hækkun kaupmáttar ráðstöfunartekna sem fylgja þessu frumvarpi sem felur í sér talsvert miklar skattalækkanir hér og hvar. Þegar þetta er lagt saman er niðurstaðan engu að síður sú að kaupmáttur ráðstöfunartekna vex og hljóta það að teljast mjög jákvæð tíðindi. Hér í umræðunni hefur verið komið aðeins inn á breytingar á tryggingagjaldinu. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon rakti það hvernig einstakir markaðir liðir tryggingagjaldsins taka breytingum, en sumir þeirra hækkuðu nokkuð árið 2012. Þá voru hinir ýmsu undirliðir gjaldsins í talsvert neikvæðri stöðu gagnvart ríkissjóði og í þessu frumvarpi hér er lagt upp með lækkun á mörkuðum prósentum tryggingagjaldsins til Fæðingarorlofssjóðs, Atvinnuleysistryggingasjóðs og Ábyrgðasjóðs launa, en sjóðirnir eru komnir með talsvert uppsafnaðar kröfur á tekjustofninn. Þannig er áætlað að Fæðingarorlofssjóður sé kominn með um 6,5 milljarða í uppsafnaða kröfu, Atvinnuleysistryggingasjóður í kringum 9,5 milljarða og Ábyrgðasjóður launa um 1,8 milljarða sem gefur færi til þess að lækka þessa stöðu jafnt og þétt á næstu árum. Þess vegna er gjaldið lækkað núna og það er ekki talið hafa nein neikvæð áhrif á umrædda sjóði. Hér hefur verið spurt um það hvaða framtíð sé boðuð þegar kemur að skattkerfinu, hvort við hyggjumst fara með skattkerfið í eitt þrep eins og áður var eða tvö. Um það hefur í sjálfu sér engin ákvörðun verið tekin. Ég hef hins vegar áður mælt fyrir því að einfalda kerfið og ég sé fyrir mér sem fyrsta skref í frekari breytingum á kerfinu að stefna að því að fækka þrepunum niður í tvö. Í þessari umræðu verður að taka allt kerfið með í umræðuna, það er ekki hægt að einblína eingöngu á þrepin og fjárhæðarmörk þeirra, heldur verður að hafa með í umræðunni hvert frítekjumarkið er og hvernig þróun persónuafsláttarins er. Ef við ætlum að vera með sérstakt hátekjuþrep finnst mér skipta máli að það sé þá á raunverulegar hátekjur en þróist ekki eins og áður varð yfir í sérstakan skatt á það sem voru rétt rúmlega millitekjur. Í umræðunni í dag hefur mikið verið gert úr því að ný ríkisstjórn skuli sérstaklega lækka miðþrepið en láta það eiga sig að lækka lægsta þrepið. Ég ætla bara að ítreka hér undir lok umræðunnar, sem ég hef nokkrum sinnum komið inn á, að hér er horft til þess hvernig kerfið hefur breyst á undanförnum árum, nýlega. Tekjuskattshlutfallið var 23,5% og í einu þrepi en þegar ég segi eitt þrep er auðvitað ekki tekið tillit til þess að með háum persónuafslætti og þessari tekjuskattsprósentu verða í raun og veru til endalaus þrep eins og hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon kom inn á. Það verður til ákveðin kúrfa sem leiðir til þess að stigvaxandi hlutfall tekna greiðist í skatt. Þessar nýlegu breytingar leiddu til þess að það varð til þriggja þrepa kerfi og laun í lægsta þrepinu fengu eftir breytinguna lægri tekjuskattsprósentu. Laun fyrir ofan, rétt um 240 þús. kr. í dag og upp undir rúmlega 700 þús. kr., fengu á sig hærri prósentutölu. Þessi ríkisstjórn hyggst lækka þá prósentutölu til baka. Þá segja menn að þetta ætti allt að fara í neðsta þrepið, en síðasta ráðstöfun sem var gripið til var einmitt til þess fallin að hlífa því tekjubili sérstaklega og það þrep nýtur þess áfram þrátt fyrir að miðjuþrepið fái til baka eitthvað af hækkuninni sem ákveðin var við síðustu stóru kerfisbreytinguna. Menn sjá þetta bara með ólíkum augum og ég skil það ágætlega. Ég segi bara varðandi þá sem verst hafa kjörin að það er fleira í þessu en tekjuskattsbreytingar. Það eru miklar hækkanir á greiddum bótum á næsta ári, rúmlega 8 milljarðar þegar allt er tekið með, þegar teknar eru með bæði kerfislægar breytingar vegna fjölgunar og verðlagsbreytinga, en utan þess eru hreinar hækkanir í bótakerfunum til örorkulífeyrisþega og eldri borgara upp á um 5 milljarða. Það eru kerfisbreytingar sem þessi ríkisstjórn tók ákvörðun um í sumar. Aðrar kerfisbreytingar sem taka gildi um áramótin leiða til þess að þessir hópar, sem hljóta að teljast til þeirra sem hafa bágust kjörin, njóta þeirra aðgerða sem við erum hér að kynna til sögunnar. Því til viðbótar kemur síðan það sem ég hef áður sagt um breytingar í vaxtabótakerfinu sem hefði að óbreyttu leitt til mun lakari kjara hjá tekjulágu fólki, en við framlengjum sem sagt sérstakan stuðning við tekjulágt fólk með breytingum á þeim lögum, og í barnabótakerfinu hafa nýlega orðið mjög miklar hækkanir sem eru varðar sérstaklega í þessu fjárlagafrumvarpi. Ég ætla ekki að endurtaka það sem fram hefur komið í umræðunni og í andsvörum mínum í dag sem snýr að bankaskattinum. Bankaskatturinn hefur fram til þessa skilað um það bil 1 milljarði frá stóru bönkunum en tekjustofninn verður um 14 milljarðar á næsta ári. Komi til þess að nefndin telji ástæðu til að gera einhverjar sérstakar ráðstafanir til að tryggja betur innheimtu skattsins hvet ég menn einfaldlega til að vanda sig í þeim verkum. Miðað við umræðuna sem átt hefur sér stað hér í dag heyri ég ekki annað en að þingmenn allra flokka hyggist sameinast um að tryggja að þessi skattur skili sér. Ég ætla ekkert að fara að lengja umræðuna með því að tala um það að lokum að mér finnst stundum misvísandi skilaboð í umræðunni. Annars vegar segja menn að hér sé ný ríkisstjórn greinilega að taka við gríðarlega góðu búi og í hina röndina segja menn að þetta sé allt á mjög veikum grunni reist. Kannski eru menn þar fyrst og fremst að vísa til þess að ríkisstjórnin hyggst ekki innheimta alla þá skatta sem fyrri ríkisstjórn hugðist gera. Þá er tvennt í málinu, annars vegar það að margir af þeim sköttum voru einmitt tímabundnir, eins og auðlegðarskatturinn sem rennur út um áramót. Hann hafði verið samþykktur þannig af síðustu ríkisstjórn að hann rynni út um áramót, það var eftir að hann hafði verið framlengdur einu sinni. Nú auðvitað fullyrða menn í umræðunni að hann hefði að sjálfsögðu verið framlengdur, meira að segja fyrrverandi fjármálaráðherra sem hafði þó látið taka við sig viðtal og lýst því þar yfir að hún hygðist ekki styðja framlengingu þess skatts. Hugmyndir um að stórhækka veiðigjaldið á útgerðina eru orðaðar hér sem glatað tækifæri, að menn kasti frá sér tekjum, eins og hv. þm. Ögmundur Jónasson orðaði það, ef ég tók rétt eftir. Hann orðaði það með einhverjum slíkum hætti að menn köstuðu frá sér tekjumöguleikum með því að innheimta ekki það veiðigjald sem var í kortunum hjá fyrri ríkisstjórn. En þarna er einfaldlega undirliggjandi pólitískur ágreiningur um það hversu langt eigi að ganga í því að innheimta sérstakt gjald á þessa atvinnugrein. Menn geta bara huggað sig við það að útgerðin greiðir á næsta ári væntanlega hæstu gjöld og skatta sem nokkru sinni hafa verið greiddir. Afkoman er góð, já, hún er vissulega mjög góð. Það eru góð tíðindi, það gefur færi á að endurnýja tæki og tól, sækja fram til frekari vinninga á erlendum mörkuðum í framtíðinni, tryggja enn betur orðspor Íslands á öðrum mörkuðum sem þess lands sem skilar bestum afurðum út á markaðina. Það eru ný lönd til að vinna í því samhengi eins og við sjáum að markaðir eru að opnast í Asíu fyrir okkur Íslendinga, ekki bara á sjávarútvegssviðinu heldur öðrum. Þar verður síaukin eftirspurn eftir hágæðavöru eins og þessari og áfram munum við eflaust takast á um það í þinginu hvað er hófleg, eðlileg, sanngjörn skattlagning. Það er án vafa að útgerðin nýtur góðs af þeirri hagræðingu sem lagabreytingar hafa gert henni kleift að ráðast í. Veiðileyfin upphaflega, kvótasetningin, frjálsa framsalið, aðrar slíkar opinberar aðgerðir hafa gert mönnum kleift að safna saman heimildum og auka hagræðið í útgerðinni sem menn smám saman njóta góðs af í betri afkomu. Í grunninn er enginn ágreiningur um það að fyrir þennan forgangsrétt að nýtingu auðlindarinnar eigi að greiða gjald en því miður finnst mér að okkur hafi lítið miðað í átt til þess að komast að sameiginlegri niðurstöðu um það hvert það gjald ætti að vera. Ekki einu sinni virðist vera samstaða um það hvort gjaldið ætti yfirleitt að vera mjög hátt eða hvað sé yfir höfuð hátt. Menn virðast vera komnir frá því sem almennt var rætt um þegar auðlindanefndin starfaði á sínum tíma og skilaði skýrslu sinni, að gjaldið ætti að vera hóflegt. Það er búið að yfirgefa þá hugmyndafræði, heyrist mér, hóflegt gjald er sjaldan nefnt í tengslum við veiðigjöldin í dag heldur er bara vísað í góða afkomu og að það eigi að réttlæta mjög háa gjaldtöku. Ekki verður bent nógu oft á það að þessi fyrirtæki greiða alla skatta og öll gjöld og veiðigjöldin þar til viðbótar. Þau munu skila um það bil 10 milljörðum á næsta ári ef spár ganga eftir. Þetta verður áfram hluti af umræðunni. Sama hvað líður þessu frumvarpi og samþykkt fjárlagafrumvarpsins munu menn áfram takast á um fyrirkomulag stjórnar fiskveiða og innheimtu auðlindagjalda, hvort sem menn munu þá kalla það auðlindarentu, veiðigjöld eða eftir atvikum fara í einhvers konar aðra útfærslu, eins og að skoða sérstakan tekjuskatt sem möguleika til að ná þessari auknu framlegð sem menn geta sótt á grundvelli þeirra kerfisbreytinga sem gerðar hafa verið og forgangs til nýtingar á auðlindinni. Ég óska eftir því að málið gangi til nefndar og síðan 2. umr. eins og ég hef áður komið inn á og vonast eftir góðu samstarfi við nefndina eftir því sem þörf krefur. Við munum að sjálfsögðu veita allar upplýsingar og ég óska nefndinni góðs gengis í störfum sínum.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um ýmsar forsendur frumvarps til fjárlaga fyrir árið 2014. Með frumvarpinu eru lagðar til margvíslegar breytingar á ýmsum lögum en allar eru þessar breytingar forsendur sem lagðar eru til grundvallar áætlun fjárlagafrumvarpsins, bæði á tekjuhlið og gjaldahlið. Í fyrsta lagi eru lögð til almenn hækkun um 3% á hinum svokölluðu krónutölusköttum og gjaldskrám í takt við verðlagsforsendur fjárlagafrumvarpsins með það að markmiði að fjárhæðirnar haldi raungildi sínu frá fyrra ári. Má þar nefna hækkun á olíugjaldi, almennu og sérstöku kílómetragjaldi, almennu og sérstöku bensíngjaldi, kolefnisgjaldi, raforkuskatti, bifreiðagjaldi og gjaldi af áfengi og tóbak. Auk þess er lögð til hækkun á gjaldi í Framkvæmdasjóð aldraðra. Áætlað er að þessar hækkanir skili ríkissjóði um 750 millj. kr. í tekjur. Í öðru lagi eru lagðar til hækkanir á öðrum gjöldum, eins og skrásetningargjöldum í opinbera háskóla, sóknargjöldum og framlagi íslenska ríkisins til þjóðkirkjunnar. Skuldbinding ríkissjóðs á árinu 2014 gagnvart þjóðkirkjunni samkvæmt sérstöku samkomulagi íslenska ríkisins og þjóðkirkjunnar mun hækka um 62,8 millj. kr. Þá verður framlag ríkissjóðs til Kristnisjóðs óbreytt í krónum talið árið 2014 verði frumvarpið að lögum. Áætlaðar viðbótartekjur af hækkun skrásetningargjalda í opinbera háskóla eru metnar 213 millj. kr. Í þriðja lagi eru lagðar til breytingar sem eru liðir í aðhaldsaðgerðum ríkisstjórnarinnar. Á þetta við um breytingar á fjárhæðum greiðslna úr Fæðingarorlofssjóði en bæði hámarks- og lágmarksgreiðslur eru hækkaðar og fallið er frá lengingu fæðingarorlofs. Þessar breytingar eru taldar lækka útgjöld í þessum málaflokki um 150 millj. kr. Í frumvarpinu eru einnig tillögur um lækkun skattfrádráttar til handa nýsköpunarfyrirtækjum sem taldar eru lækka útgjöld ríkissjóðs um allt að 300 millj. kr. á árinu 2015 og breytingar á lögum um Ríkisútvarpið, m.a. um þróun útvarpsgjaldsins til næstu ára. Breytingar á gjaldtöku Fjármálaeftirlitsins eru af svipuðum toga sem og brottfall greiðslna vegna fiskvinnslufólks sem nýtur kauptryggingar á grundvelli kjarasamninga þegar vinna liggur niðri vegna hráefnisskorts. Þá er í tengslum við aðhaldsaðgerðir ríkisstjórnarinnar gert ráð fyrir að fyrirhugaðri hækkun á hlutdeild starfsendurhæfingarsjóða í tryggingagjaldinu úr 0,0325% í 0,0975%, á árinu 2014, verði frestað þannig að framlag ríkissjóðs á árinu 2014 miðist við óbreytta hlutdeild í tryggingagjaldinu og nemi 315 millj. kr. Að óbreyttu hefði 0,0975% hlutdeild af gjaldstofni tryggingagjaldsins leitt til 629 millj. kr. hækkunar á framlagi ríkissjóðs en með þessari breytingu er komið í veg fyrir að þau útgjöld falli til á árinu 2014. Í fjórða lagi eru auk þess í frumvarpinu nokkrar tillögur af ólíkum toga sem fyrst og fremst ráðast af framkvæmdalegum sjónarmiðum og er þá átt við breytingar á lögum um aukatekjur ríkissjóðs að því er varðar gjald af útgáfu leyfisbréfa til leikskólakennara, grunnskólakennara og framhaldsskólakennara og tillögur er varða útreikning á kostnaðarþátttöku vistmanna í hjúkrunarrýmum fyrir aldraða. Einnig er lögð til breyting á lögum um framleiðslu, verðlagningu og sölu á búvörum í þeim tilgangi að leggja niður óþarft fyrirkomulag verðmiðlunar- og verðtilfærslukerfis í landbúnaði og um leið gera verðlagninguna gegnsærri. Ætla má að með þessu verði skilyrði fyrir samkeppni einnig bætt og afurðastöðvum í mjólkuriðnaði betur gert kleift að takast á við samkeppni erlendis frá. Þá mun opinber stuðningur við landbúnað samkvæmt fjárlögum lækka samtals um tæpar 383 millj. kr. Þá er lagt til að gjaldhlutfall vegna greiðslu kostnaðar við rekstur Fjármálaeftirlitsins og umboðsmanns skuldara verði lækkað en gjöldin taka mið af umfangi við rekstur stofnananna. Innheimtar tekjur af gjöldunum á árinu 2014 eru áætlaðar 600 millj. kr. til umboðsmanns skuldara og um það bil 1.600 millj. kr. til Fjármálaeftirlitsins. Mun ég þá víkja að áhrifum tillagna frumvarpsins á ráðstöfunartekjur, verðlag og kaupmátt. Krónutölugjöld og nefskattar eru mikilvægur hluti af tekjuáætlun fjárlaga ár hvert en samtals nemur þessi tekjuflokkur um 10% af heildarskatttekjum ríkisins á árinu 2013. Þessir skattar hækka ekki sjálfvirkt í takt við verðlag, heldur þarf að breyta lögum eigi þeir að fá verðlagsuppfærslu. Erfitt er að meta af nákvæmni hvaða áhrif framangreindar aðgerðir hafa á einstakar efnahagsstærðir eins og ráðstöfunartekjur heimilanna, verðlag eða kaupmátt ráðstöfunartekna sem aftur hafa áhrif á framvindu efnahagsmála og þar með tekjur ríkissjóðs, enda aðgerðirnar mjög margvíslegar. Þá eru áhrifin bæði bein og óbein og koma ekki einungis fram á árinu 2014 heldur einnig á næstu árum. Áhrif hækkana á krónutölugjöldum, eins og eldsneytisgjöldum og gjöldum af áfengi og tóbaki, koma að óbreyttu fram í hærra verðlagi. Lauslegt mat bendir til að áhrifin gætu verið um 0,2–0,3% til hækkunar á vísitölu neysluverðs. Hækkun annarra gjalda sem frumvarpið tekur til hefur einhver bein áhrif á ráðstöfunartekjur heimila til lækkunar. Áhrif þessara breytinga í heild gætu því mælst nálægt 0,3% til lækkunar á kaupmætti ráðstöfunartekna ef áhrifin koma að fullu fram. Í þessu samhengi vísa ég til þess sem ég sagði undir lok fyrri umræðu, sem nú er rétt nýlokið, að þessi neikvæðu áhrif koma þess vegna til frádráttar af jákvæðum áhrifum af skattalækkunum og heilt yfir er út frá því gengið í fjárlagafrumvarpinu að kaupmáttur ráðstöfunartekna, þegar tekið hefur verið tillit til alls þessa, vaxi um 0,3% á næsta ári. Ég legg til að frumvarpinu verði vísað til hv. efnahags- og viðskiptanefndar og til 2. umr. að aflokinni þessari umræðu.

Herra forseti. Þetta er árlegur fylgifiskur með fjárlagafrumvarpinu, ýmist í einum bandormi eða tveimur. Þetta hefur oft verið kallaður skárri bandormurinn eða sá sem þótti ekki jafn ógeðfelldur og sumir aðrir á umliðnum árum. Ég hef nokkuð gaman af því, satt best að segja, að sjálfstæðismenn undir forustu formanns síns, hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra, leggja hér til að bensíngjald, olíugjald og kílómetragjald hækki til samræmis við verðlag. Þegar umtalsverðar hækkanir urðu á innkaupsverði eldsneytis á árunum 2010–2011 gerðu menn harða hríð að því að ríkið lækkaði álögur sínar til að draga úr hækkun á útsöluverði þessarar vöru. Gott ef það gekk ekki svo langt að hér voru fluttar um það breytingartillögur, alla vega voru þingmál ef ég man rétt hér á ferð um umtalsverðan afslátt af álögum ríkisins á eldsneyti. Sett var nefnd í að skoða þetta mál á sínum tíma sem komst að skynsamlegri niðurstöðu, að það væri afar óráðlegt. Tvísýnt væri um að hvaða gagni slíkt kæmi því að ekki sæju menn fyrir verðlagssveiflur í innkaupsverði á bensíni og olíum. Það væri miklu hyggilegra að búa sig undir þá framtíð að eldsneytisverð yrði hátt, hvað hefur orðið raunin. Það lætur nærri að útsöluverðið í dag, u.þ.b. 250 kr. á lítrann, er það ekki? sé nálægt því sem það var akkúrat á þessum mánuðum. Ég hygg að það hafi verið á vormánuðum 2011 þegar hvað mest ramakvein var rekið upp út af þessu og sjálfstæðismenn lögðu þá til að ríkið afsalaði sér tekjum til að mæta hærra innkaupsverði. Það er ekki gert hér heldur þvert á móti lagt til að þessir tekjustofnar fylgi verðlagi, og ég styð það. Það er afar óskynsamlegt að ætla að kaupa sér einhvern skammvinnan frest með því að láta gjöld af þessu tagi ekki fylgja verðlagi ef menn eru á því á annað borð að þau séu stillt af miðað við eitthvert skynsamlegt hóf. Við erum alls ekki fremst í flokki þegar kemur að skattlagningu á eldsneyti, það er hærra í sumum af nágrannalöndunum og hlutfall opinberra gjalda í útsöluverði bensíns og olíu er sennilega vel undir 50% á Íslandi í dag sem er lægra en í flestum, ef ekki öllum, norrænum löndum. Það væri líka algerlega gegn þróuninni og þeirri hugsun að takast á við hvort tveggja í senn, hátt verð á jarðefnaeldsneyti og loftslagsmálin og annað í þeim dúr, að gefa eftir í þessum efnum. Það er miklu skynsamlegra að mæta þessu með skynsamlegum ráðstöfunum af því tagi að auðvelda fólki að endurnýja bíla sína og nota sparneytnari og umhverfisvænni orkugjafa, efla almenningssamgöngur og takast þannig á við þetta. Ég fagna því að í aðalatriðum er þeirri stefnu fylgt, þ.e. í því máli sem við ræddum áðan kom fram að allar ráðstafanir af því tagi, að undanþiggja rafmagnsbíla, vetnisbíla, tvígengisbíla o.s.frv. innflutningsgjöldum, að leggja bifreiðagjöld á miðað við koltvísýringslosun og hlúa þannig að umhverfisvænni þróun í samgöngum, halda sér og ekki er gefið eftir með það að eðlilegt er og beinlínis skynsamlegt að skattleggja jarðefnaeldsneyti. Fyrir utan að við skulum ekki gleyma því að þetta er að hluta til markaðar tekjur til uppbyggingar samgöngumannvirkjum sem þurfa að eiga sinn stað í fjárlögunum. Þetta hefur að sjálfsögðu tiltekin verðlagsáhrif eins og hæstv. ráðherra fór vel yfir í máli sínu, fer nálægt því að éta upp ávinninginn af lægri tekjuskatti í milliþrepi á næsta ári. En það verður ekki bæði sleppt og haldið og ég geri engar athugasemdir við það, þvert á móti frekar fagna því en hitt að ríkisstjórnin sýnir þó þann manndóm að láta þessa tekjustofna ekki drabbast niður. Það var gert í hinu meinta góðæri þegar menn héldu að þeir væru ægilega ríkir og eitt af því sem var afar þungt í skauti eftir hrunið var að ýmsir tekjustofnar af þessu tagi höfðu rýrnað og rýrnað árum saman og ekki verið hirt um að láta þá fylgja verðlagi. Það var kominn mikill slaki í bensíngjald, olíugjald, áfengis- og tóbaksgjöld og annað í þeim dúr sem kostaði miklar hækkanir að ná aftur upp nokkurn veginn í það horf sem hafði verið. Hér er ekki lagt inn á þá braut og það tel ég vera skynsamlegt. Þegar kemur hins vegar að ýmsum öðrum liðum frumvarpsins er ég ekki eins sáttur. Ég ætla að staldra aðeins við IX. kafla þar sem farið er í breyting á lögum nr. 152/2009, um stuðning við nýsköpunarfyrirtæki. Þarna finnst mér komið að metnaðarleysi ríkisstjórnarinnar á því sviði sem snýr að atvinnuþróun, nýsköpun, rannsóknum og þróun og ég verð að segja alveg eins og er að þarna skortir mig gersamlega samúð með hæstv. fjármálaráðherra. Við getum ekki verið orðin svo aum núna eða orðið það á árinu 2015 að við þurfum að spara okkur mögulega nokkur hundruð milljóna kr. útgjöld sem mundi leiða af því að óbreytt fyrirkomulag um endurgreiðslu rannsóknar- og þróunarkostnaðar til nýsköpunar og sprotafyrirtækja fengju að halda áfram. Hér á að lækka endurgreiðsluhlutfallið úr 20% af útlögðum rannsóknar- og þróunarkostnaði í 15%. Þetta var ekki 2013, sem hæstv. ráðherra hefur verið tíðrætt að nota í samanburð, heldur kom þetta til á botni kreppunnar, lögin voru sett 2009 og komu til framkvæmda í fyrsta sinn á árinu 2010 og lítillega betrumbætt eftir það. Ég skora á hæstv. ráðherra af því að það hefur ekki einu sinni nokkur áhrif á tekjur ríkisins á næsta ári að leyfa þessu bara að vera og henda þessari grein út úr frumvarpinu. Þvert á móti hefði ég sagt og hef gert það opinberlega á þessum vettvangi í samtölum við aðila á sviði atvinnuþróunar og nýsköpunar að um leið og við teljum okkur hafa ráð á því ættum við frekar að rýmka reglurnar í þessu kerfi því það hefur mjög heillavænleg áhrif. Fyrirkomulagið eins og það er í dag gagnast mjög vel litlu fyrirtækjunum þegar þau eru að leggja af stað en um leið og þau taka að stækka og rannsóknar- og þróunarkostnaður verður umtalsverður rekast menn tiltölulega fljótlega á þökin. Annars vegar er um að ræða hlutfall, menn fá aldrei nema 20% og þá seinna 15% af kostnaðinum endurgreidd upp að tiltekinni fjárhæð sem er 100 eða 150 millj. kr. þegar um samstarfsverkefni er að ræða eða hvað það nú er. Það er alveg ljóst að ef við viljum styðja við bakið á vaxandi nýsköpunarfyrirtækjum sem eru að ná svolítilli fótfestu og svolítilli stærð er eitt það besta sem við gætum gert að lyfta þessum fjárhæðarmörkum. Þá eltir þessi stuðningur fyrirtækin aðeins lengra upp á æviskeiði sínu. Þegar komið er upp í mjög stór fyrirtæki sem eru með milljarðakostnað í rannsóknir og þróun telur þetta auðvitað lítið þó að muni aðeins um það, en millistóru sprotafyrirtækin benda réttilega á þetta. Það dofnar yfir þessum stuðningi eftir því sem þau komast á legg og fara að ástunda meiri rannsóknir og leggja meira í nýsköpun og þróun. Ég held að það geti varla orðið svo að menn verði í þvílíkum vandræðum að berja saman fjárlagafrumvarp fyrir árið 2015 að það muni muna einhverjum ósköpum, áætlaðar 300 millj. kr. sem þarna kæmu til sparnaðar með þessu. Mér finnst eiginlega dapurlegt að sjá menn fara aftur á bak í hlutum af þessu tagi sem hafa mælst mjög vel fyrir, er almenn ánægja með og ég vona að hæstv. ráðherra geti staðfest það. Hæstv. iðnaðarráðherra hefur gert það opinberlega, talað um það í þessum ræðustóli og í fjölmiðlum að þetta sé eitt af því besta sem menn hafi gert. Það er þá eins og við höfum stundum leyft okkur að nefna ekki allt ómögulegt sem gert var á fyrra kjörtímabili. Ég get alveg staðfest að viðbrögðin við þessu voru mjög jákvæð. Ég á einhvers staðar í fórum mínum bréf frá litlum nýsköpunarfyrirtækjum sem beinlínis þökkuðu þessum stuðningi það að þau væru á lífi því það hefði munað þau öllu að fá stuðninginn og ekki bara sem slíkan heldur vegna þess að þetta var útgreiðsla, menn fengu fé í hendur til að mæta því sem þeir höfðu sjálfir lagt af mörkum í kostnað á þessu sviði. Það er talað um að við séum í erfiðri samkeppni við útlönd um að missa sum þessara fyrirtækja frá okkur og það sem við viljum síst af öllu er að missa vaxtarsprotana sem eru að komast á legg með góðar hugmyndir, eru í fremstu röð á einhverjum sviðum í sambandi við innleiðingu nýrrar tækni eða lausna og horfa á eftir þeim úr landi. Eitt af því sem getur hjálpað til við að halda þeim hérna er samkeppnisfært umhverfi að þessu leyti. Þegar við settum lögin komumst við nokkurn veginn í fremstu röð að þessu leyti. Við teygðum okkur upp í að vera vel samkeppnisfær við þau lönd sem almennt eru með stuðningsfyrirkomulag af þessu tagi en það má ekki miklu muna. Af þessu áskil ég mér allan rétt til að fara fram á að við endurskoðum 17. gr. frumvarpsins sem að mínu mati má einfaldlega hverfa þaðan út. Í sambandi við skráningargjöldin eru þau í sjálfu sér hugsuð sem skráningargjöld og til að mæta þeim kostnaði. Því miður höfðu menn trassað það eins og margt fleira að láta þau fylgja verðlagi. Þess vegna var að við réðumst í það fyrir tveimur árum að hækka þau þó nokkuð. Við fórum þó langt frá því alla leið vegna þess að það var viðkvæmt og er viðkvæmt að hækka í stórum skrefum kostnað stúdenta þegar þeir skrá sig í nám. Hér er gengið nokkuð langt verð ég að segja. Ég hefði talið að menn hefðu getað tekið þetta í tveimur skrefum, farið hálfa leið í fullt verðgildi miðað við kostnað eða upphaflegt verð. XIV. kafli frumvarpsins er hins vegar með því dapurlegasta sem þar er á ferðinni. Þar er í raun og veru áformum um að byggja upp fæðingarorlofið stútað og lengingin í tólf mánuði í áföngum og rólegum skrefum tekin út eins og hún leggur sig, þar á meðal sú lenging sem átti að koma til framkvæmda á næsta ári upp á hálfan mánuð hjá hvoru foreldri um sig. Það er dapurlegt. Sú var tíðin að við vorum öll ákaflega stolt af nýja fæðingarorlofsfyrirkomulaginu. Það þótti skólabókardæmi og var skoðað af öðrum þjóðum, ekki síst sjálfstæður réttur feðra sem hér kom nokkuð sterkur til sögunnar. Ágallinn var auðvitað sá að við vorum með styttra fæðingarorlof í heild en t.d. annars staðar á Norðurlöndunum. Þetta er eitt af því sem ungt fólk horfir á þegar það veltir fyrir sér hvar er best að búa og ala upp börn og þarna hallar á okkur. Þess vegna hefði verið ákaflega ánægjulegt ef við hefðum getað sameinast um að vera með í gangi einhverja áætlun um að taka lenginguna í rólegum skrefum á næstu árum en hún er slegin út. Það eru mér mikil vonbrigði. Ég velti fyrir mér hvort það sé skynsamlegt að hækka þökin, ef það ætti að vera mótleikurinn að hækka þau í áföngum á næstu árum þannig að fæðingarorlofið sé ríkulegra miðað við laun - menn þekkja rökin um að það sé nauðsynlegt ekki síst til að feður taki fæðingarorlof að þau lækki ekki of mikið frá launum - en sætta sig í staðinn við að við hjökkum föst í níu mánaða fæðingarorlofi sem er of stutt. Við þurfum að koma því upp í ár. Það tengist því sem ég nefndi reyndar í umræðum fyrr í dag að við erum með mjög vandræðalegt gat á milli fæðingarorlofsins og leikskólans sem veldur foreldrum erfiðleikum að brúa og er óhagstætt út frá vinnumarkaðslegu tilliti og af fleiri ástæðum. Ég skil það út af fyrir sig að hæstv. fjármálaráðherra telji sig geta „halverað“ tekjustofn Fæðingarorlofssjóðs ef ekki standa til neinar úrbætur í fæðingarorlofinu á næstu árum og éta upp innstæðuna ef hún er einhver orðin, sem kom fram í svari hæstv. ráðherra í lok síðustu umræðu. En ég hefði frekar viljað að við nýttum þá fjármuni til að komast eitthvað áfram í þessum efnum. Kirkjan nýtur hins vegar samúðar ríkisstjórnarinnar og fær nokkra úrlausn, ekkert skal ég draga úr því að hún hefur þurft að sætta sig við að þrengja talsvert að sér eins og allir aðrir og nema hvað. Það urðu allir að leggja sitt af mörkum og er enginn undanskilinn. Hér er hins vegar núna verið að skila inn til kirkjunnar. Að lokum vil ég taka fram um XIX. kafla frumvarpsins um að afnema verðjöfnunar- eða verðmiðlunarkerfið að ég er sammála því og ég held að engin eftirsjá sé af því að það hverfi. Það var hvort tveggja í undirbúningi að taka þetta út sem og að leggja niður fóðursjóð sem er í öðrum stað í þessum pakka hæstv. ráðherra þannig að ég er sammála því og styð það.

Hæstv. forseti. Eins og ég sagði í ræðu um 2. þingmálið hér áðan, um tekjuöflunaráhrif, þá gerði ég þetta frumvarp að umtalsefni og vil gera það líka á réttum stað á réttum tíma í umræðum um þetta frumvarp. Ég ítreka það sem ég sagði um að ég vildi að fram kæmi leiðrétting á tali hæstv. fjármálaráðherra þegar hann talaði um það góða sem væri í því frumvarpi, þ.e. skattalækkun í milliskattsþrepinu upp á 5 milljarða, og sagði að ráðstöfunartekjur heimilanna mundu aukast um 5 milljarða. Þá vil ég gera aðeins að umtalsefni það skattahækkunarfrumvarp sem hér er sett fram sem er upp á a.m.k. 3 milljarða ef ekki meira ef farið er í aðra hópa í þjóðfélaginu. Má þar til dæmis taka áform frá fyrri ríkisstjórn sem eru slegin á frest eða út af borðinu, eins og lenging fæðingarorlofs úr níu í tólf mánuði sem er slegin út og ýmis atriði önnur sem eru í þessu frumvarpi eins og hækkun innritunargjalda í opinbera háskóla úr 60 þús. kr. í 75 þús. kr. sem gefur ríkissjóði 213 milljónir og kostar þá nemendur í opinberum háskólum 213 milljónir. Ég er ekki viss um að við getum reiknað það út að fólk sem er í opinberum háskólum fái skattalækkun á móti þeirri hækkun sem þarna kemur fram. Ég leyfi mér jafnvel að efast um það. Í þeim töflum sem ég hef því miður ekki með mér en hafa verið birtar um hvernig áhrifin af 0,8% lækkuninni virka þá voru þau um 40 þús. kr. á mann sem er eitthvað í kringum 700 þús. kr. sem er mesta hækkunin og fer hún lækkandi niður stigann niður í þá sem eru þar rétt við mörkin eða í kringum þau, þ.e. 241 þúsund. Það má taka ýmislegt fleira sem blandast inn í þetta. Ég verð í raun og veru að hrósa hæstv. fjármálaráðherra fyrir síðustu ræðu sína þegar hann brást við því sem ég setti fram um þær hækkanir sem hér eru, að nettóáhrifin yrðu minni en þessir 5 milljarðar. Hann tók undir það og þess vegna finnst mér rétt að það komi fram að þetta kemur svona út hvað varðar ráðstöfunartekjur heimilanna. Það má kannski líka alveg segja og taka undir það sem hér hefur komið fram að þær vísitöluhækkanir, þær verðlagshækkanir sem settar eru hérna fram eru góðkunningjar okkar sem höfum setið á Alþingi áður, frá öllum ríkisstjórnum. Mér finnst það dálítið hjákátlegt og spaugilegt að þegar formaður Sjálfstæðisflokksins er kominn í stól fjármálaráðherra skuli þriðja frumvarpið sem hann flytur fela í sér slíkar hækkanir, að hann skuli koma með svona frumvarp sem hann og hans flokksmenn gagnrýndu okkur mest fyrir undanfarin ár. Það væri mjög fljótlegt að fara í gagnagrunn Alþingis og finna tillögur frá þingmönnum Sjálfstæðisflokksins um að hætta við og fresta og jafnvel lækka álögur á eldsneyti til að lækka vísitölu neysluverðs. Það sem helst nú varast vann varð þó að koma yfir hann. Formaður Sjálfstæðisflokksins kemur nú með þessi gömlu úrræði, þau úrræði sem tengjast því verðbólguþjóðfélagi sem við lifum í að koma með hækkanir til að halda tekjunum. Það er ekkert smáræði í þessu frumvarpi sem er til hækkunar á krónusköttum og gjaldskrám í takt við verðlagsforsendur fjárlagafrumvarpsins. Má þar nefna, og hefst nú upptalningin - hver vill telja hvað þetta er margt?  Virðulegi forseti. Ég tek það fram að ég er ekki að andmæla mörgum af þeim hækkunum sem hér eru. Ég bendi bara á það lýðskrum sem tíðkaðist í raun og veru hjá síðustu stjórnarandstöðu, þ.e. sjálfstæðismönnum og framsóknarmönnum, á þeim erfiðleikaárum sem Samfylking og Vinstri græn þurftu að leiða ríkisstjórn þessarar þjóðar og bjarga henni frá því gjaldþroti sem blasti við. Eru ekki nákvæmlega fimm ár í dag síðan eða hvað? Fer ég ekki út í upprifjun á þeim sorgardegi eða þeim heimsóknum sem farið var í bæði til ríkisstjórnar og annarra. Það eru líka aðrir þættir hér en þeir sem ég hef talið upp, þ.e. til hækkunar. Það mjög bagalegt að sjá hér líka að dregið verður úr stuðningi við nýsköpunarfyrirtækin en verk síðustu ríkisstjórnar var að auka þar skattafslátt. Hann er 20% en hér er gerð tillaga um að lækka hann í 15%. Má ég líka nefna annað, af því að fjármálaráðherra kemur aðeins hingað inn, sem er ekki í þessu frumvarpi, einn skatt í viðbót, sjúklingaskattinn. Ríkisstjórnin ákvað að afnema gistináttaskatt af erlendum ferðamönnum sem innlendum og tók upp gistináttaskatt á sjúklingum á sjúkrahúsum. Ég hlustaði auðvitað á það þegar hæstv. forsætisráðherra brá sér á kjördæmafund Framsóknarflokksins á Akureyri um síðustu helgi. Það sem hann sagði þar kom í bakið á hæstv. fjármálaráðherra. Blekið var varla orðið þurrt á fjárlagafrumvarpinu þegar forsætisráðherra var farinn að bora á það gat. Ég styð forsætisráðherra alveg hispurslaust í því að afnema þennan sjúklingaskatt. Ætli margir af þeim sem þurfa að borga sjúklingaskatt verði ekki komnir í mínus miðað við þá 0,8% tekjuskattslækkun sem þarna er og ýmsar aðrar álögur sem hér eru settar fram? Virðulegi forseti. Eins og ég segi hendir þetta stundum þá sem gagnrýna mest. Flokksmenn hæstv. fjármálaráðherra, sjálfstæðismenn, voru fremstir í flokki á síðasta kjörtímabili að gagnrýna það sem þáverandi ríkisstjórn setti fram, m.a. það sem hæstv. fjármálaráðherra og formaður Framsóknarflokksins koma svo með inn núna. Mig langar að spyrja hæstv. fjármálaráðherra út í þá 0,2–0,3% hækkun á vísitölu neysluverðs sem hér er boðuð. Ég vona að hún standi, að hún verði ekki hærri. Oft og tíðum eru þessir útreikningar þannig að það getur munað einhverju, vonandi verður það til lækkunar en ég óttast að það verði til hækkunar. Hvað hækkar þessi 0,2–0,3% hækkun á vísitölu neysluverðs, sem leiðir af því hækkunarfrumvarpi sem hér er sett fram, skuldir heimilanna mikið? Hvað hækkar hún mikið skuldir atvinnulífsins? Nú kann vel að vera, virðulegi forseti, að ég geti líka farið í gamlar ræður þingmanna Sjálfstæðisflokksins frá síðasta kjörtímabili og fundið svörin við þessu. En ég spyr hæstv. fjármálaráðherra: Væri hann ekki til í að svara þessu? Í ráðuneytinu hlýtur að hafa verið farið yfir forsendurnar á því sem þarna er sett fram. Ég spyr líka út í tryggingagjaldið. Til að koma til móts við atvinnufyrirtækin í landinu er tryggingagjald lækkað, sem ég er mjög hlynntur. Er ekki svigrúm til að lækka það meira? Mér finnst endilega að ég hafi heyrt í umliðinni kosningabaráttu að eigið fé Atvinnuleysistryggingasjóðs sé í kringum 25–30 milljarða kr. þótt búið sé að greiða út um 120–130 milljarða á undanförnum fimm árum í atvinnuleysisbætur. Tryggingagjaldið var hækkað eftir tillögum frá Samtökum atvinnulífsins eftir hrun til að koma til móts við hið mikla og slæma atvinnuleysi sem okkur hefur ekki tekist að vinna nógu mikið niður. Er ekki meira svigrúm til að koma til móts við fyrirtækin í landinu og lækka tryggingagjaldið meira en þarna er boðað, 0,1%, miðað við sterka stöðu? Hefur hæstv. fjármálaráðherra upplýsingar sem hann getur fært okkur við þessa umræðu? Það má segja honum til hróss að hann situr hér vel yfir þessari umræðu og hlustar á okkur þingmenn og svarar. Hefur hann svör á reiðum höndum hvað þetta varðar? Hvert er hans mat á því ef þetta er svona með meginstöðu Atvinnuleysistryggingasjóðs? Væri hægt að lækka tryggingagjaldið meira eða er þetta kannski gulrót sem á að bíða komandi kjarasamninga og spila út síðar? Það kann að vera. Virðulegi forseti. Þetta er það sem ég vildi setja hérna fram. Ég hef fjallað um megnið af því sem stendur í þessu frumvarpi, sem eru þessar hækkanir, og eins og ég segi: Það sem helst nú varast vann varð þó að koma yfir hann. Hans öflugu flokksmenn höfðu mjög hátt um þær hækkanir sem við gerðum á síðasta kjörtímabili á mörgum af þeim gjöldum sem hér eru sett fram en nú skila sjálfstæðismenn auðu og láta ekki sjá sig eða koma ekki í umræðuna og tjá sig ekki um það sem þeir töluðu sem mest um á síðasta kjörtímabili.

Herra forseti. Ég ætla ekki að þreyta þingheim með langri ræðu en líkt og hv. þm. Kristján Lúðvík Möller gat ég ekki staðist freistinguna að koma hingað upp og rifja upp glæsilegustu ræðurnar sem Bjarni Benediktsson, núverandi hæstv. fjármálaráðherra, flutti hér á síðasta kjörtímabili. Tvisvar sinnum á hverjum einasta vetri hið minnsta kom hæstv. ráðherra og flutti skörulegar ræður um nauðsyn þess að lækka bensíngjaldið og olíugjaldið og allt, hvað sem það nú heitir, til að hjálpa almúganum í erfiðri stöðu. Núna kemur hæstv. ráðherra og leggur til nákvæmlega sömu hækkanirnar og hann blés eins og stormur yfir á síðasta kjörtímabili. Hv. þm. Birgir Ármannsson hímir í afherbergi, vill helst ekki láta sjá sig hér vegna þess að enginn hélt jafn innblásnar ræður og hann á síðasta kjörtímabili, árvisst á hverju hausti. Ég verð að segja að ég hef fullan skilning á þessu frumvarpi. Ég tel ekkert óeðlilegt við það að hæstv. ráðherra leggi til hækkanir af þessu tagi. Það er ýmislegt í frumvarpinu sem ég er ekki sáttur við en ég kem hingað til að vekja eftirtekt á því hversu alger viðsnúningurinn er hjá hv. þingmönnum stjórnarflokkanna. Það er kannski þess vegna þegar ég horfi yfir þennan sal sem ég tek eftir því, herra forseti, að einu þingmennirnir sem eru staddir hér úr stjórnarliðinu eru nýir þingmenn og þeir eiga lof og hrós skilið fyrir það. En hinir skammast sín svo mikið að þeir þora ekki að láta sjá sig vegna þess að þeir eru hér að standa að því sem þeim þótti allra verst á síðasta kjörtímabili. Svona er nú lífið skrýtið og tekur undarlegar vendingar. Það kemur auðvitað í ljós þegar menn fara yfir frumvarpið að smám saman eru að koma fram töluvert miklar breytingar á velferðarkerfinu. Ég tek eftir því til dæmis að það er í þessu frumvarpi sem menn eru að skerða fæðingarorlofið og af því að menn voru að tala í dag um veiðigjaldið þá sagði hæstv. fjármálaráðherra að útgerðin hefði aldrei borgað jafn mikið veiðigjald og núna. Það er alveg hárrétt hjá honum. Það breytir engu um það að hún hefur aldrei haft það jafngott og núna og hún gæti borgað meira og hún á að borga meira vegna þess að hún fær í reynd einokunarrétt á því að nýta auðlindirnar sem við eigum öll. En það kostar þegar menn kasta burt tekjumöguleika af þeim toga. Það kostar það til dæmis að hæstv. fjármálaráðherra þarf að pína sjúklinga með því að láta þá borga fyrir það að liggja hundveikir og fársjúkir á sjúkrahúsum og hann borgar fyrir það fyrir hönd okkar allra með því að skerða framlög til fæðingarorlofs. Þá er af sem áður var þegar Sjálfstæðisflokkurinn hreykti sér af því með nokkrum rétti að vera framarlega ef ekki jafnvel fremstur í fylkingu þeirra sem börðust fyrir því á sínum tíma og vísa ég þá til fyrrverandi forsætisráðherra Geirs Hilmars Haarde sem beitti sér mjög röggsamlega fyrir því. Af því sem hér er að finna þegar ég renni yfir það í fljótu bragði sýnist mér að stjórnarliðið sé að leggja til hækkanir líkast til í 73 gjaldflokkum. Þegar allt er talið sýnist mér að þetta liggi fast að því að vera 75 gjaldflokkar sem er verið að hækka. Flestir þeirra eru þess eðlis að erfitt er að leggjast gegn því. Ég hef árum saman stutt frumvarp af þessu tagi og geri ekki ráð fyrir að ég breyti því neitt sérstaklega. Ég ætla ekki að berjast gegn því. Ég vil einfaldlega nota tækifærið til að benda á þann tvískinnung sem er í framkomu og máli hv. þingmanna stjórnarflokkanna, að undanteknum auðvitað nýliðunum en það er ástæðan fyrir því að hinir sem sitja hér frá fyrra kjörtímabili láta ekki sjá sig. Herra forseti. Ég vil drepa á tvennt til viðbótar. Ég styð algerlega þá hækkun sem er á sóknargjöldum og framlögum til þjóðkirkjunnar. Ég tel að tími sé kominn til að leiðrétta hennar hlut. Með sama hætti er ég óskaplega dapur yfir þeirri skammsýni sem birtist í því að ætla að lækka framlög til nýsköpunarfyrirtækja. Ég minnist þess að hver þingmaður Sjálfstæðisflokksins á fætur öðrum kom upp í ræðustól þegar menn voru að undirbúa það frumvarp til þess að reka á eftir því. Ef ég man rétt greiddi hver einasti þingmaður atkvæði með því á sínum tíma. Það hefði verið hollt fyrir hæstv. fjármálaráðherra ef hann hefði verið viðstaddur ræðu sem núverandi hæstv. iðnaðar- og viðskiptaráðherra hélt um miðbik september í umræðum um yfirlýsingu hæstv. forsætisráðherra í upphafi sumarþingsins. Hæstv. iðnaðar- og viðskiptaráðherra lýsti því fögrum orðum hvernig fyrri ríkisstjórnir, hún hafði þær í fleirtölu svo öllu sé til haga haldið, hefðu búið að nýsköpun og sprotafyrirtækjum og sagði einfaldlega að þar hefði margt verið ákaflega vel gert. En hún gat þess líka að staðan væri því miður að þróast þannig í sprotageiranum að þar væri hvert fyrirtækið á fætur öðru að flytjast úr landi. Hún lýsti því yfir að hún hefði heimsótt 30 sprotafyrirtæki og hefði því miður orðið þess áskynja að mörg þeirra teldu hag sínum mun betur borgið erlendis. Vitaskuld er ekki hægt að rekja það til þessara eða ýmissa annarra niðurskurða sem eru að eiga sér stað. Fyrst og fremst er það auðvitað gjaldmiðillinn og gjaldeyrishöftin sem gera það að verkum að starfsumhverfi þeirra er ákaflega erfitt nú um stundir. Það er erfitt fyrir þau að fá til landsins fjárfestingar og menn halda sig frá landinu eða eins og maður sem situr í þessum sal sagði í mjög góðri ræðu, eða a.m.k. var partur þeirrar ræðu mjög góður, þegar hann lýsti því yfir að gjaldeyrishöftin væru eins og blikkandi skilti yfir Íslandi sem á stæði varúð. Og hver var það sem sagði það? Það gerði þessi glæsilegi hæstv. fjármálaráðherra fyrir nokkrum vikum, í sumar. Við þær aðstæður finnst mér ákaflega skaðlegt ef það er á einhvern hátt verið að skera á þá mjóu þræði sem þau fyrirtæki geta lesið sig eftir til tryggrar tilvistar. Þetta er eitt af því. Þetta var eitt af því sem að minnsta kosti hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins og sumir þingmenn Framsóknarflokksins töldu vera eitt hið allra besta sem ríkisstjórnin gerði á síðasta ári. Hvers vegna þá að koma hingað núna og skera á þá þræði? Það finnst mér erfitt að skilja. Það er eins og hæstv. ríkisstjórn sé óafvitandi að slátra öllum kálfunum sem eiga að verða mjólkurkýr framtíðarinnar, því miður. Það er alveg sama hvert litið er á sviði sprotanýsköpunar og skapandi greina, það er eins og ríkisstjórnin hafi engan sérstakan áhuga á að vökva þær grasrætur. Það eina sem þessi hæstv. ríkisstjórn hefur lyft sem vítamíni, súrefni til framtíðar er svipað og ég gerði sem iðnaðarráðherra á sínum tíma, stóriðja. Mér finnst eins og ríkisstjórnin sé að leggja allt á það að einhvern tíma seinni part kjörtímabilsins náist það í höfn að landa álveri í Helguvík, en guð hjálpi okkur ef það tekst ekki. Því miður er ekkert eins og staðan er í dag, þrátt fyrir góðar yfirlýsingar hjá hæstv. iðnaðar- og viðskiptaráðherra, - og hér talar sá maður sem dró fjárfestingarsamninginn um Helguvík í gegnum þingið á sínum tíma í minnihlutastjórn - sem bendir til þess. Í öllu falli er ég þeirrar skoðunar að menn verða að hafa meiri framsýni en birtist í þessu. Menn verða að horfa lengra til framtíðar heldur en svo að láta í erfiðleikum augnabliksins höggið ríða á þessa veiku sprota. Við höfum líka séð það á síðasta áratug, á síðustu 12–15 árum að sumir af þeim sprotum sem byrjuðu í bílskúrum, eins og nafni minn svo ég taki hann sem dæmi, eru að vaxa upp í það að verða mjög traustir og öflugir meiðir sem skila mörgum hálaunastörfum, hátæknistörfum til samfélagsins, skila miklum samfélagslegum arði og það er skammsýni hjá þeim flokkum sem kenna sig við grósku í atvinnulífinu að fara svona að þeim. Þetta er það helsta sem ég finn að frumvarpinu en að öðru leyti óska ég hæstv. fjármálaráðherra og hans flokki til hamingju með hamskiptin sem birtast í því að hann leggur hér fram frumvarp sem hann barðist eins og ljón gegn tvisvar á ári síðustu fjögur árin. En batnandi manni er langbest að lifa.

Virðulegi forseti. Ég er með nokkur atriði eftir þessa umræðu sem ég þakka fyrir. Ég vil fyrst nefna þar sem eldsneytisgjöldin hafa komið talsvert til umræðu í dag að þeim eru gerð sérstök skil í frumvarpi til fjárlaga, þ.e. í fyrri hluta fjárlagafrumvarpsins þar sem farið er yfir stefnu og horfur. Á bls. 60 og áfram er farið yfir það hvernig tekjur ríkissjóðs vegna eldsneytis- og umhverfisskatta hafa þróast undanfarin ár, sagan rakin og því lýst í tölum. Eins og vænta mátti hafa tekjur ríkisins meðal annars aukist talsvert af hverjum seldum lítra af bensíni af virðisaukaskattshlutanum og það grundvallast að sjálfsögðu á því að verðið á hvern lítra hefur verið að hækka og virðisaukaskatturinn leggst þannig á hærra útsöluverð. Því eru gerð góð skil og ég hvet áhugasama til að kynna sér það. Þarna má meðal annars lesa um það að fyrri ríkisstjórn lét ekki við það sitja að láta skattana fylgja verðlagi heldur var farið í sérstaka hækkun á bensíngjaldinu í tekjuöflunarskyni á sínum tíma sem var aftur ein helsta ástæða þess að við, á þeim tíma, lögðum til að horfið yrði frá þeirri stefnumörkun og annars staðar borið niður í tekjuöflun fyrir ríkissjóð. Í því frumvarpi sem við ræðum í dag og öðrum tengdum fjárlagafrumvarpinu birtist sú forgangsröðun sem við hyggjumst leggja af stað með inn í þetta kjörtímabil og áhrifin af því að láta krónutölu, skatta og gjöld fylgja verðlagi eru tíunduð í frumvarpinu. Ég hef rakið það hér fyrir einstaka liði málsins í fyrri ræðu minni en það hefði haft um það bil öðrum hvorum megin við eina krónu til lækkunar, áhrifin af því að láta krónutölugjöld á eldsneyti ekki fylgja verðlagi. Það hefði haft um það bil einnar krónu áhrif öðrum hvorum megin við eina krónu á útsöluverði. Það er síðan þannig með rannsóknirnar að haldið er áfram að styðja við framlög til þeirra með því að veita sérstaka ívilnun fyrir framlög í rannsóknir og þróun en rétt er að hlutfallið lækkar og það er ein af mörgum ráðstöfunum í frumvarpinu sem ekki er tekin af neinni léttúð, þetta er framlag til þeirra aðgerða sem samanlagt skila okkur réttum megin við núllið. Það er sannarlega ekki, ekki frekar en svo margt annað, hafið yfir gagnrýni en ég vil meina eftir sem áður að þrátt fyrir þá breytingu sé að finna nokkuð veglegan stuðning við rannsóknir og nýsköpun með 15% ívilnuninni. Varðandi fæðingarorlofið verð ég að segja að mér finnst menn fara dálítið bratt í þá umræðu miðað við hvernig skilið var við þann málaflokk í lok síðasta kjörtímabils og hvernig fæðingarorlofsmálin höfðu þróast í tíð síðustu ríkisstjórnar. Það var sá málaflokkur sem fékk á sig hvað harðastar skerðingar síðustu fjögur árin en á árinu 2009 höfðu framlög til fæðingarorlofsmála numið um það bil 13 milljörðum og þau voru tekin niður í rúma 7 milljarða á árinu 2012, niðurskurður upp á um 6 milljarða, 5,8 milljarða lækkun á framlögum til Fæðingarorlofssjóðs svo ég sé aðeins nákvæmari. Síðan gerist það alveg undir blálokin á kjörtímabilinu að menn kynna til sögunnar stórkostleg áform um að bæta upp fyrir þær syndir sem áður höfðu verið drýgðar í þeim efnum þar sem mánaðarlega framlagið hafði, ekki bara einu sinni heldur oftar verið lækkað og þannig hafði það eitt og sér lækkað úr 535.700 kr. niður í 300 þús. kr. Þær 300 þús. kr. stóðu síðan í 350 þús. kr. í lok kjörtímabilsins. En áformin sem kynnt voru undir lok kjörtímabilsins voru þau að fara aftur, ekki bara í níu mánuði eins og áður hafði verið heldur upp í 12 mánaða fæðingarorlof en á þeim tíma, ég tek það fram, voru menn að reka ríkissjóð með tuga milljarða halla. Nei, það átti að fara upp í 12 mánaða fæðingarorlof og svo fylgdi almenn yfirlýsing um að fjárhæðarmörkin sem höfðu lækkað úr 535 þús. kr. niður í 350 þús. kr. eins og þetta stóð þá, yrðu líka lagfærð með tíð og tíma. Þetta þýddi að menn sáu fyrir sér aukin útgjöld á þessum erfiðu tímum í ríkisfjármálunum til Fæðingarorlofssjóðs, ekki bara þannig að við verðum komin aftur í 13 milljarða eins og verið hafði á árinu 2009 heldur upp í 16 milljarða á ári. Þannig átti að auka framlögin í Fæðingarorlofssjóðinn um 100% á sama tíma og ríkissjóður var rekinn með tuga milljarða halla. Og sá hluti málsins sem tengdist hækkun á fjárhæðarmörkunum í mánaðarlegri fæðingarorlofsgreiðslu var fyrir utan það algerlega ófjármagnaður. Þær hugmyndir samræmdust á engan hátt langtímastefnumörkun í ríkisfjármálum eins og kom fram í umsögn fjárlagaskrifstofunnar við málið á sínum tíma en þar sagði einfaldlega: Þetta er eitthvað sem við höfðum ekki gert ráð fyrir og við væntum þess að það finnist einhver leið til að fjármagna það. Hvorugt hafði þó í raun og veru verið fjármagnað þegar ný ríkisstjórn tók við, hvorki áformin um að lengja fæðingarorlofið né heldur þau almennu orð, sem sannarlega höfðu hvergi verið bundin í lög, um að endurheimta fyrri hámarksfjárhæðarþök. Af þeirri ástæðu var mér það ljóst tiltölulega snemma í vinnu við fjárlagagerðina að hér þurfti eitthvað að staldra við og endurskoða þær hugmyndir. Mín niðurstaða varð sú að við værum einfaldlega ekki í færum í dag með ríkissjóð algerlega í járnum til að lofa 12 mánaða fæðingarorlofi, þ.e. umtalsverðri lengingu fæðingarorlofs frá því sem best lét áður, við værum ekki í færum til að gera það. Þá stóð valið í raun og veru milli þess að lengja fæðingarorlofið eitthvað eða einbeita sér að fjárhæðarmörkunum. Í ljósi þess að þróunin undanfarin ár hefur fyrst og fremst orðið til þess að það eru færri og færri feður sem taka fæðingarorlof einbeittum við okkur að fjárhæðarmörkunum. Þetta er engin stórkostleg hækkun en hún er þó 20 þús. kr. á mánuði þannig að viðmiðunarfjárhæðin verður 370 þús. kr. Það er umtalsverð hækkun frá því sem þetta fór lægst í, 300 þús. kr., en ekki nema 20 þús. kr. hækkun upp úr 350 þús. kr. Ég skil í sjálfu sér mjög vel að mönnum þyki þetta eiga að gerast seint en ég vísa þá aftur til þess að við viljum taka skref sem eru raunhæf og ábyrg og við ætlum ekki að fórna því markmiði að hætta skuldasöfnuninni með því að fara lengra í þeim efnum en staða ríkissjóðs býður upp á í dag. Hv. þm. Kristján L. Möller hefur farið ágætlega yfir áhrifin á kaupmátt og ég hef í sjálfu sér engu við það að bæta sem ég hef áður tekið fram um þau mál, að heildaráhrifin séu metin jákvæð á þróun kaupmáttar ráðstöfunartekna. Það er eflaust svo að hægt er að finna einhverja þá sem komast ekki best frá frumvarpinu og segja sem svo: Hér hef ég fundið einstakling sem er með lágar tekjur, hefur verið í skóla o.s.frv. og hann nýtur ekki meðalhækkunarinnar á kaupmætti þessara ráðstöfunartekna. En þannig er það einfaldlega alltaf, þetta eru meðaltalstölur sem ég er að leggja til grundvallar í umræðunni. Sá hluti skulda heimilanna sem er verðtryggður hækkar þá eins og frumvarpið gerir ráð fyrir um 0,2–0,3%, ég er ekki með milljarðatöluna á það á reiðum höndum fyrir hv. þingmann. Spurt er hvort tryggingagjaldið gæti ekki lækkað frekar og ég get svarað því þannig að við erum að kynna fyrsta skrefið í lækkun tryggingagjaldsins sem fylgt verður eftir á árinu 2015 og 2016 og þá mun tryggingagjaldið hafa lækkað, eins og fram hefur komið, um 0,34%, sem er talsvert hlutfall af 7,34%. Mætti það vera lægra? Já, það var fyrir neðan 6% fyrir ekki svo löngu síðan. Það mundi sannarlega vera aðgerð sem kæmi sér vel fyrir vinnuaflsfrek fyrirtæki í landinu en hvert prósent í tryggingagjaldinu kostar, ef við horfum bara á beinu áhrifin, eins og fram hefur komið um 10 milljarða þannig að það er ekki mikið svigrúm þegar við erum að leggja fram hallalaus fjárlög til að ganga mikið lengra að sinni. Ég vonast hins vegar til þess - og það er ekki uppi neitt leikrit í því eins og hv. þm. Kristján L. Möller kom aðeins inn á, hvort við værum að gefa til kynna að það væri eitthvað meira sem við gætum slakað út síðar, við erum ekki að spila neinn slíkan leik með þessum áformum - að menn kunni að meta að það liggi þá fyrir áform núna þrjú ár fram í tímann um það hvernig það gjald mun lækka en það mun skila sér í 3,8 milljarða lækkun gjaldsins fyrir atvinnulífið heilt yfir. Það veldur því að það eru öll fyrirtækin í landinu fyrir utan stóru fjármálafyrirtækin sem upplifa lækkun opinberra gjalda vegna þessa. Hér hefur verið rætt nokkuð um legugjaldið. Ég hef fyrr í dag í andsvari nefnt að það er sjálfsagt að ræða slíkar ráðstafanir sem ekki skila sér beint í tekjum eins og hver annar skattur fyrir ríkið heldur sem gjald til að efla sértekjur sjúkrahúsanna. Menn býsnast yfir því. Þeir hafa komið hingað margir hv. þingmenn í dag og sagt að það sé mikil svívirða að láta sér detta í hug að taka gjald af þeim sem veikastir eru og verst hafa það. Það er þannig í fyrsta lagi að ekki er sjálfgefið að þeir sem þurfa á slíkri innlögn að halda séu endilega um leið þeir sem verst hafa það í samfélaginu. Við þekkjum það öll ágætlega úr eigin reynsluheimi að það er ekkert spurt að því hvar maður er staddur í tekjuhópunum þegar veikindi knýja dyra og alls ekki sjálfgefið að gjaldið leggist þyngra á þá sem minni hafa ráðstöfunartekjurnar en hina, þvert á móti. Það er engin ástæða til að ætla að það séu eingöngu þeir sem eru í lægsta tekjuhópnum sem mundu fá þetta gjald á sig. Hins vegar tek ég eftir því að enginn þeirra sem blandar sér í þá umræðu minnist neitt á þá miklu gjaldtöku sem á sér stað jafnvel þótt menn leggist ekki inn og þar getur verið um verulega veikt fólk að ræða, jafnvel fólk sem hefur verið veikt löngum stundum. Ég hugsa bara þar sem ég stend hérna til vinkonu minnar sem liggur núna heima hjá sér og hefur gert í sex vikur, frá vinnu, rúmföst viku eftir viku og horfir ekkert til þess að komast á fætur á næstunni. Hún hefur þurft að bera sinn kostnað, læknakostnað, lyfjakostnað og annan kostnað og 1.200 kr. gjald þegar lagst er inn á sjúkrahús bætist sannarlega við annan kostnað, það er engin fjöður dregin yfir það. Hins vegar stendur slíkt gjald tæplega fyrir matarkostnaði. Ef við hefðum kallað gjaldið matargjald hefði enginn efast um að það hefði kannski, og í besta falli, dugað fyrir morgunmat, hádegismat, einhverju með kaffinu og kvöldmat. Ætli fólk hefði þá fjargviðrast jafn mikið yfir gjaldinu? Eða erum við jafnvel líka ósammála um að eðlilegt sé að eitthvert slíkt gjald sé tekið vegna þeirrar þjónustu sem menn njóta, þó ekki væri nema í mat, á meðan menn koma inn á sjúkrahúsin?

Hæstv. forseti. Ég vil nota tækifærið, þegar komið er að lokum þessarar umræðu, og þakka hæstv. fjármálaráðherra fyrir skýr og greinargóð svör jafnvel þó að þau hafi ekki komið sér mjög vel fyrir hann eða hæstv. ríkisstjórn í þeirri vegferð sem hann heldur í núna og við höfum gert að umtalsefni. Ég ætla ekki að lengja það mál frekar í stuttu andsvari mínu. Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefur fært niður hagvaxtarspá fyrir heiminn, alveg sama hvort það er Evrópa eða Bandaríkin eða nýmarkaðsríkin, og hefur sagt að verulega sé að hægja á hagvexti og að hagkerfi heimsins verði lengur að ná sér á strik en gert hefur verið ráð fyrir. Þannig er til dæmis aðeins spáð 2,9% hagvexti á heimsvísu árið 2013. Hér hjá okkur á Íslandi, eins og ég segi í verðbólguþjóðfélaginu Íslandi, er verið að leggja fram fjárlög sem mér skilst að byggi á hagvexti upp á 2,7%. Við vitum af hverju hagvöxtur á Íslandi hefur verið drifinn undanfarin ár, hann hefur að megninu til verið drifinn áfram af einkaneyslu. Það jók hagvöxt að sjálfsögðu og ráðstöfunartekjur heimilanna að heimilað var að taka út séreignarsparnað, það stórjók meira að segja tekjur sveitarfélaga. Mín spurning til fjármálaráðherra hér í stuttu andsvari er þessi: Hvað breytist mikið? Hefur fjármála- og efnahagsráðuneytið spáð í hvað gerist ef við náum ekki 2,7% hagvexti á næsta ári, eins og gert er ráð fyrir í frumvarpinu, og í tekjuöflunarfrumvörpum og öllu því sem hér er, ef hann fer til dæmis niður í 1% eins og einhverjir settu fram núna nýlega? Því miður man ég ekki hvar ég las þetta en það skiptir ekki máli. Þá kann nú að breytast ansi mikið og þá spyr ég hæstv. fjármálaráðherra: Hvað gerist þá með fyrsta fjárlagafrumvarp nýrrar ríkisstjórnar?

Það hefði augljóslega mjög neikvæð áhrif á tekjuhlið frumvarpsins ef hagvaxtarforsendur breytast fram til þess að við afgreiðum málið, ef Hagstofan kæmi til dæmis í nóvember með spá um lægri hagvöxt á næsta ári en gert er ráð fyrir í frumvarpinu - en í frumvarpinu er sem sagt miðað við spá Hagstofunnar frá því í sumar. Minni kaupmáttur, áframhaldandi samdráttur á okkar mikilvægustu mörkuðum, eins og í Evrópusambandinu, hefur þessi neikvæðu áhrif. Það eru þó nokkur atriði sem eru að spila í hina áttina og með okkur. Ég nefni bara almennu umræðuna um að Evrópa sé smám saman að taka við sér. Ég nefni nýlega ákvörðun bandaríska seðlabankans um að halda áfram aðgerðum til að örva hagkerfið, sem getur jafnvel leitt til lægri vaxta í heiminum. Hin örvandi aðgerð bandaríska seðlabankans hefur haft mikil áhrif á það að vextir í heiminum hafa verið mjög lágir og menn spáðu því að þegar seðlabankinn hætti þeim aðgerðum mundu vextir taka að hækka. Það gæti verið að lægri vextir á næsta ári kæmu sér vel, bæði almennt fyrir eftirspurn í heiminum en líka í lægri vaxtakostnaði sem íslenska ríkið gæti beint og óbeint notið góðs af. Fiskstofnarnir eru öflugir. Við horfum til þess að þeir helstu hnútar sem hafa verið í makríldeilunni séu mögulega að leysast. Við vonumst til þess á næsta ári að geta enn aukið við heildaraflann og við höfum nýlega séð dæmi þess að fjárfesting er að vaxa. Ég nefni það sem er að gerast í Vatnsmýrinni, ég nefni það sem fram hefur komið með hótelbyggingu við Hörpu. Það tvennt eru stórar fjárhæðir en kannski ekki hlutfallslega að fara að rífa okkur upp úr neinni kreppu. En þetta leggst allt saman og tryggir vonandi að við sjáum ekki mikla lækkun á hagvaxtarhorfum.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. fjármálaráðherra fyrir þessa vangaveltu um hagvöxt sem hann setur hér fram. Ég ætla rétt að vona að spá Seðlabankans gangi eftir og að sú svartsýnisspá sem einhver setti fram geri það ekki. Víst er það rétt varðandi ýmsar fjárfestingar sem við sjáum en það eru aðrar fjárfestingar sem við söknum, eins og t.d. framkvæmdir við álver í Helguvík sem maður er orðinn frekar óþreyjufullur eftir og kann verð á áli á heimsmörkuðum að hafa þar áhrif. Það sem hefur kannski einna mest áhrif á okkur, vegna þess hve innflutningsþörfin í landið er mikil og vegna þessa veika gjaldmiðils sem við höfum - við sjáum það t.d. eftir þetta sumar að sá ofboðslegi fjöldi ferðamanna sem kom til landsins hafði það ekki þau styrkingaráhrif á krónuna sem við gerðum okkur vonir um eins og gerðist t.d. í fyrra. Þá kemur tog á móti, það þarf ekki nema stóra afborgun hjá Orkuveitu Reykjavíkur eða hjá sveitarfélögunum eða ríkissjóði, þá vantar fé og gengið heldur áfram lækka. 173–175 kr. á evrunni í dag eftir þennan mikla ferðamannastraum sem verið hefur í sumar er allt annað en var í fyrra. Það hefur mjög slæm áhrif á verðbólgu hér á Íslandi vegna þess hvað við erum háð innflutningi. Og bara við það að fara í allar þær miklu framkvæmdir sem vonandi verða, sama hvort það er hótelbygging eða bygging álversins í Helguvík eða hvað við nefnum hér, þá þýðir aukinn innflutningur að gjaldmiðillinn fellur og lækkar. Þá hefur það þessi áhrif á verðbólgu. Þar af leiðandi kemur það inn í alla þessa hringiðu vegna þess að það sem þó náðist hjá síðustu ríkisstjórn með 5,6% verðbólgu á fyrstu átta mánuðum í fyrra versus það að vera núna 3,9% er árangur sem ekki er mikið rætt um en er rétt að hafa í huga. En þessi atriði öll eru í raun stórhættuleg 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður nefnir hér nokkur af stóru atriðunum í efnahagslífinu hjá okkur sem geta skipt sköpum um lífskjörin til skamms og langs tíma. Það er alveg rétt sem mér fannst vera hægt að lesa úr orðum hans að vöru- og viðskiptajöfnuðurinn er allur í járnum, það er rétt svo að við eigum fyrir nauðsynlegum afborgunum af erlendum lánum, ekkert mikið svigrúm til þess að taka á sig viðbótarskuldbindingar. Það er gríðarlega mikið undir því komið að það takist að endurfjármagna stór lán eins og t.d. hjá Landsbankanum til þess að ekki verði óþægilega mikill þrýstingur á gengi krónunnar. Seðlabankinn hefur reyndar rakið fyrir allnokkru síðan í Peningamálum að það væri stærsta einstaka ógnin til skamms tíma við stöðugt gengi ef það þyrfti að safna þetta miklum gjaldeyri til að standa í skilum. Þetta tengir auðvitað inn á umræðuna um þrotabúin og möguleikann á uppgjöri þeirra en sama hvernig þeir hlutir veltast allir sjáum við í hendi okkar að við eigum gríðarlega mikið undir því að útflutningsatvinnuvegirnir eflist, að okkur takist að styrkja og styðja við greinar sem eiga framtíðina fyrir sér. Við þurfum að fjölga stoðunum í atvinnulífinu og í hagkerfinu almennt. Þar hafa, í fjárlagaumræðunni, oftlega verið nefnd til sögunnar fyrirtæki sem geta vaxið inn á nýja markaði og það eru að opnast nýir markaðir hingað og þangað. Ég vænti þess að á haustmánuðum ræðum við t.d. fríverslunarsamning við Kína og þar komi fram heildarsamhengið við þær breytingar sem eru að eiga sér stað í efnahagskerfum heimsins. Vonandi felast í því einhver tækifæri fyrir okkur til þess að auka útflutningstekjurnar.  Ég vil þakka fyrir þessa umræðu hérna í blálokin og óska eftir góðu samstarfi.

Herra forseti. Ég óska ríkisstjórninni alls hins besta í því að ná að snúa hjólum atvinnulífsins dálítið hraðar. Það er alveg rétt hjá hæstv. fjármálaráðherra að fríverslunarsamningur við Kína mun hjálpa mikið, m.a. til að stemma stigu við verðlækkun á sjávarafurðum. En það er samt skrýtið að þegar maður horfir á stöðuna þá er hún svona: Það eru allar fréttir góðar úr hafinu, makríll verður búhnykkur í vaxandi mæli á næstu árum og bætt verður við 50 þús. tonnum af þorski á næstu þremur árum. Ferðamennska hefur aldrei verið jafn styrk stoð og í dag. Samt er kvíði og óvissa, ekki bara meðal almennings heldur líka í atvinnulífinu. Ég held að rekja megi það að töluverðu leyti til þess að skilaboðin frá ríkisstjórninni eru ekki um samstöðu. Það sem fólk finnur miklu frekar er núningur á millum stjórnarflokkanna, t.d. um þetta stóra mál sem annar flokkurinn telur að verði að leysa en hinn flokkurinn kallar vangaveltur. Meðan líður tíminn. Ég held því miður að það sem ég sá ákveðinn búhnykk í og skrifaði um fyrir kosningar varðandi uppgjör við þrotabúin - það er að líða hjá. Af hverju? Vegna aðgerðaleysis, vegna landamæradeilna, ég veit það ekki. Tilefni mitt hingað var þó að koma með eina alls óskylda spurningu, um fæðingarorlofið. Hefur ríkisstjórnin einhver áform um að lengja fæðingarorlofið á kjörtímabilinu sem nú er hafið?

Herra forseti. Ég rakti það í ræðu minni fyrr að ákveðin stefnumörkun fælist í því að einbeita sér að hækkuninni á mánaðarlegu greiðslunni. Við höfum tekið eftir því hversu mjög hefur dregið úr því að feður taki fæðingarorlof og er rakið aðeins í greinargerð með frumvarpinu. Af þeirri ástæðu var áherslan lögð núna á að hækka mánaðarlegu greiðsluna og við vonumst til þess að það skili sér í einhverju. Ég get alveg sagt það sem öllum er augljóst að þetta er engin gríðarleg hækkun, en þetta er skref í rétta átt. Til næstu ára litið finnst mér að við hljótum að stefna að því að endurheimta þann rétt sem við áður höfðum tryggt fólkinu í landinu, þ.e. níu mánuðina, en ég segi það hreint út að mér finnst við ekki búa við þær aðstæður í dag að geta lofað tólf mánaða fæðingarorlofi. Mér finnst menn hafa farið fram úr sér þar og ég vísa til þeirra talna sem ég rakti í ræðu minni áðan. Við vorum áður með Fæðingarorlofssjóð sem tók til sín um 13 milljarða, fór niður í 7. Áform fyrrverandi ríkisstjórnar hefðu falið í sér 16 milljarða frá árinu 2015 eða 2016, og svo mundi frekari hækkun á mánaðarlegu greiðslunni bætast þar ofan á. Við Íslendingar erum bara einfaldlega ekki í þeirri aðstöðu til að fara í 16–20 milljarða fæðingarorlofsgreiðslur í dag, því miður.

Herra forseti. Stundum finnst mér að hæstv. ráðherra tali eins og hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon þegar hann var fjármálaráðherra og horfði framan í 230 milljarða kr. halla á ríkissjóði. Við þær aðstæður voru mín viðbrögð þau að ég sagði við hv. þingmann að ég mundi styðja hvert einasta mál sem hann beitti sér fyrir til að minnka hallann og það gerði ég, stundum á hnefanum. Það sama hefði ég sagt við hæstv. ráðherra ef hann væri í þeirri stöðu en hann er ekki í þeirri stöðu. Við erum komin í gegnum kreppuna. Hæstv. ráðherra verður bara að horfast í augu við að hann hefur af pólitískum ástæðum vísað frá sér ákveðnum tekjumöguleikum og það kemur fram einhvers staðar. Það kemur fram í velferðarkerfinu, það kemur t.d. fram í sjúklingaskattinum. Þá vil ég taka upp aftur það sem hæstv. ráðherra sagði undir lok ræðu sinnar áðan og fagna því vegna þess að ég gat ekki skilið hæstv. ráðherra öðruvísi en svo að hann væri að taka undir með okkur sem höfum sagt að forgangsatriði sé að koma sjúklingaskattinum út. Mér fannst hann vera að segja að vel kæmi til greina að í meðferð þingsins færi það út. Er það réttur skilningur hjá mér, hæstv. fjármálaráðherra og forseti? Í annan stað þykist ég greina pólitíska stefnu hjá hæstv. ráðherra varðandi fæðingarorlofið. Hæstv. ráðherra segir: Við getum ekki stefnt að tólf mánuðum sökum stöðunnar. En hann sagði: Með því að hækka hinar mánaðarlegu greiðslur er markmið okkar að reyna að auka aftur fjölda feðra, sem fyrstir féllu af vagninum. Það er að minnsta kosti stefna og hún er meira að segja virðingarverð þó að ég kysi að gengið yrði lengra. Þá langar mig til að bæta við annarri spurningu sem er þessi: Má þá gera ráð fyrir því á kjörtímabilinu að hæstv. ráðherra haldi áfram þeirri stefnu að hækka mánaðargreiðslurnar?

Virðulegi forseti. Við ákváðum við þessa framsetningu málsins að taka eingöngu ákvörðun núna eitt ár fram í tímann varðandi Fæðingarorlofssjóð. Að sjálfsögðu kom til álita að gera lengri tíma áætlun um það hvernig við mundum fara með annaðhvort lengd orlofsins eða fjárhæðarmörkin. En það er einfaldlega svo að óvissan er það mikil um hvernig slíkt yrði fjármagnað að okkur fannst ekki tímabært að gera það. En það má vel koma fram hér í umræðunni að stefnan er á að gera hvort tveggja, þ.e. hækka fjárhæðarmörkin og að lengja fæðingarorlofstímann. Varðandi legugjöldin vil ég ekki skilja við umræðuna þannig að menn telji að ég líti svo á að það eigi að vera sjálfgefið að fella út þær sértekjur fyrir sjúkrahúsið. Mér finnst hins vegar eina leiðin til að nálgast þessa umræðu að taka hana í víðara samhengi og benda á hversu mikil greiðsluþátttaka sjúklinga er víðs vegar í kerfinu. Það er gríðarlega mikil rangtúlkun á þessu gjaldi þegar sagt er að með því séu innleiddir sjúklingaskattar vegna þess að hlutfall af heildarkostnaði í heilbrigðiskerfinu sem sjúklingar bera hefur farið vaxandi undanfarin ár. Margir hverjir hafa undanfarna daga lagt fram dæmi úr eigin reynsluheimi þar sem fram kemur að menn greiði tugi þúsunda árlega í lækniskostnað, í lyfjakostnað, í ýmiss konar heimsóknir og komugjöld. Af þeim ástæðum er nú verið í heilbrigðisráðuneytinu að vinna að úttekt og endurgerð reglna um greiðsluþátttöku sjúklinga þar sem allt þetta verður undir.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um stimpilgjald. Í því er lagt til að gildandi lög um stimpilgjald verði felld brott í heild og að í þeirra stað taki gildi ný heildarlög um stimpilgjald. Gjaldskyldan samkvæmt frumvarpinu nær einungis til þeirra skjala er varða eigendaskipti á fasteignum hér á landi og skipum yfir 5 brúttótonnum sem skrásett eru hér á landi, sem er mikil einföldun frá gildandi lögum. Þetta hefur í för með sér að ekki verður lengur skylt að greiða stimpilgjald af lánsskjölum, þar með talið skilmálabreytingum, eða af hlutabréfum og stofnfé. Þá mun einnig falla brott skylda til að greiða stimpilgjald af kaupmálum, vátryggingarsamningum, aðfarar- og kyrrsetningargerðum, leigusamningum um jarðir og lóðir, heimildarskjölum um veiðiréttindi og af öðrum skjölum sem leggja ítök, skyldur og kvaðir á annarra eign. Í frumvarpinu er lagt til að stimpilgjaldið miðist almennt við kaupverð fasteigna og skipa og að gjaldhlutfallið verði 0,8% þegar rétthafi er einstaklingur en 1,6% þegar rétthafi er lögaðili. Þá er lagt til í frumvarpinu að einungis sýslumenn innheimti gjaldið og að þeir gefi út kvittun til staðfestingar greiðslunni. Þar með mun bæði ástimplun með stimpilmerkjavél og stimpilmerki á stimpilskyld skjöl heyra sögunni til. Jafnframt er lagt til að ráðherra geti falið tilteknu embætti sýslumanns innheimtu stimpilgjalds í þeim tilgangi að tryggja samræmda innheimtu á landsvísu. Segja má að tilefni frumvarps að nýjum stimpilgjaldalögum sé í grundvallaratriðum tvíþætt. Í fyrsta lagi er löngu tímabært að endurskoða gildandi lög um stimpilgjald í heild sinni í takt við breytt viðskiptaumhverfi og viðurkennd samkeppnissjónarmið. Gildandi lög kveða á um stimplun fjölmargra skjala með úreltum hætti, auk þess sem innheimtan er óhefðbundin, dreifð á nokkra aðila og ekki nægilega samræmd. Þá eru lögin torskilin og að mörgu leyti úrelt og gætir jafnvel nokkurrar réttaróvissu varðandi viss atriði gildandi laga sem brýnt er að laga. Í öðru lagi skuldbundu íslensk stjórnvöld sig til þess að endurskoða lög um stimpilgjald í aðdraganda ákvarðana Eftirlitsstofnunar EFTA um ríkisstyrki til Íslandsbanka, Arion banka og Landsbanka. Beindust athugasemdir ESA einkum að töku stimpilgjalda vegna skilmálabreytinga á fasteigna- og bílalánum einstaklinga sem stofnunin taldi samkeppnishamlandi. Við þessum athugasemdum hefur þegar verið brugðist með lagabreytingum en skuldbinding íslenska ríkisins náði engu að síður til heildarendurskoðunar á lögum um stimpilgjald. Þann 15. apríl 2013 var formlega gengið frá skipun starfshóps sem falin var heildarendurskoðun á lögum um stimpilgjald og átti hann að ljúka störfum 1. nóvember 2013. Var starfi hópsins stýrt af fulltrúa ráðuneytisins en auk hans sátu í hópnum fulltrúar frá Fjársýslu ríkisins, sýslumanninum í Reykjavík, Þjóðskrá Íslands og Samtökum fjármálafyrirtækja. Þegar ég hóf störf sem fjármála- og efnahagsráðherra ákvað ég að endurskilgreina verkefni starfshópsins og hraða vinnu hans. Var það gert með nýju skipunarbréfi þar sem sama starfshópi var falið að kanna sérstaklega leiðir til að afnema stimpilgjald af lánsskjölum og að skila sínum niðurstöðum eigi síðar en 20. september 2013. Þær niðurstöður liggja nú fyrir ásamt frumvarpsdrögum og skýrslu þar sem varpað er ljósi á ýmsa vankanta á gildandi lögum og framkvæmd þeirra. Það frumvarp sem hér er kynnt byggist að verulegu leyti á tillögum starfshópsins. Virðulegi forseti. Á undanförnum árum hafa orðið miklar breytingar á viðskiptaumhverfi almennt, eins og ég nefndi áðan, þar með talið á gerð og tegundum skjala. Rafræn skjöl eru orðin algeng í notkun en þau þekktust ekki við setningu gildandi laga. Meðal annars af þessum sökum er túlkun og framkvæmd laganna orðin óljósari en áður. Auk þess skortir á að framkvæmd þeirra sé nægilega samræmd á landsvísu, og eftirliti með innheimtu gjaldsins er ábótavant. Því verður að telja að brýna þörf beri til þess að endurskoða gildandi lög um stimpilgjald heildstætt. Með frumvarpinu er lögð til mun einfaldari og gagnsærri gjaldtaka en nú er. Í því nær gjaldskyldan eingöngu til eigendaskipta á fasteignum hér á landi og skipum yfir stærðarmörkum sem ákveðin eru í frumvarpinu. Óbreytt er að eigendaskipti vegna arfs og búskipta eru undanþegin gjaldinu. Svipuð gjaldtaka og kveðið er á um í frumvarpinu tíðkast í helstu nágrannaríkjum vegna eigendaskipta á fasteignum. Í greinargerð með frumvarpinu er að finna fróðlega úttekt á því hvernig slíkri gjaldtöku er háttað, bæði á Norðurlöndum, Bretlandi og víðar. Það verður að telja að gjaldhlutfallið samkvæmt frumvarpinu sé hóflegt samanborið við nágrannaríkin, enda þótt það geti falið í sér hækkun í vissum tilfellum. Við vinnslu frumvarpsins var miðað við að stimpilgjaldið skilaði sömu tekjum og áætlað hafði verið áður. Frumvarpið er því ekki tekjuöflunaraðgerð sem slíkt heldur er með því stefnt að einfaldara og gagnsærra kerfi en nú gildir sem skilar sömu tekjum í ríkissjóð. Við útreikning tekna af gjaldinu var miðað við sömu forsendur og undanfarin ár enda þótt frumvarpið miði almennt við gjaldtöku af kaupverði í fasteignaviðskiptum en ekki fasteignamatsverði. Eftir að frumvarpið kom fram hafa komið fram nokkrar ábendingar um þetta atriði og eftir nánari skoðun tel ég að það gæti verið til einföldunar í framkvæmd, a.m.k. enn um sinn, að miða gjaldtökuna áfram við fasteignamatsverð í fasteignaviðskiptum líkt og gildandi lög kveða á um. Það var reyndar tillaga starfshópsins og þá yrði kaupverðið ekki lagt til grundvallar eins og lagt er til í frumvarpinu. Ég mundi vilja leggja það til við hv. efnahags- og viðskiptanefnd að hún taki þetta atriði til sérstakrar skoðunar. Það er ekki augljóst hvor leiðin er hentugri í framkvæmd en þetta er meðal þeirra atriða sem ég tel að hljóti að koma til sérstakrar skoðunar. Verði þessu breytt væri um afar einfalda breytingu á 2. mgr. 4. gr. frumvarpsins að ræða. Í þessu samhengi er um leið mikilvægt að leggja mat á það hvor gjaldstofninn væri líklegri til að skila auknum tekjum og haldi menn fast við það markmið, sem hér er lagt upp með, að frumvarpið verði í sjálfu sér hlutlaust hvað varðar tekjuöflun fyrir ríkið miðað við gildandi lög kann eftir atvikum að vera ástæða til að skoða þá prósentu í leiðinni. Þetta legg ég til að verði sérstaklega skoðað í nefndinni. Eins og augljóst má vera er mikil réttarbót fólgin í því að stimpilgjaldið er fellt að lánsskjölum. Það opnar fyrir endurfjármögnun lána þegar einstaklingur eða fjölskylda leitar eftir betri kjörum með því að fá lán á lægri vöxtum hjá sömu fjármálastofnun eða eftir atvikum hjá annarri fjármálastofnun. Sá gerningur sem slíkur væri stimpilgjaldsskyldur í dag og þegar við berum saman við áhrifin af þessu frumvarpi er augljóst að frumvarpið hefur áhrif til lækkunar. Það eru ekki bara fólgin í þessu samkeppnisaukandi áhrif heldur hefur þetta beint með fjárhagslega hagsmuni heimilanna að gera. Á hinn bóginn er rétt að hafa í huga að þegar fjölskylda kaupir eign án þess að hún hyggist þinglýsa lánsskjölum í leiðinni er stimpilgjaldið á því sem stimpilgjaldsskylt er að hækka. Í slíku tilfelli eykst gjaldtakan. Slíkt gæti átt við þegar eign er keypt og lán sem þegar hefur verið þinglýst á eignina eru yfirtekin eða ef keypt er eign þar sem kaupin eru að fullu fjármögnuð með eiginfjárframlagi. Þá er ekki um nein lánsskjöl að ræða en stimpilgjald vegna afsalsins eða kaupsamningsins er þá hærra miðað við það sem gilt hefur fram til þessa, enda hlaut það að vera þegar gjaldið er fellt niður af lánsskjölum og ýmsum öðrum gerningum að það sé einhvers staðar annars staðar að hækka. Heilt yfir tel ég að í frumvarpinu felist mikil réttarbót, mikil lagahreinsun. Ég tiltek sérstaklega þetta sem snýr að lánsskjölunum að þeim atriðum sem í raun eru orðin úrelt í framkvæmdinni vegna breytinga sem hafa orðið með auknum rafrænum viðskiptum. Eins og sjá má í greinargerð með frumvarpinu innheimtast illa ýmsar tekjur af sumum skjalanna. Ég nefni sem dæmi hlutabréfin og stofnbréf ýmiss konar skila tiltölulega litlum tekjum miðað við hvað gjaldstofninn ætti að vera stór. Það sýnir að í framkvæmd er erfitt að innheimta gjaldið þótt lögin eigi að vera nokkuð skýr. Af þeirri ástæðu er þessi breyting lögð til. Það munu menn einnig sjá, þegar greinargerðin er lesin með frumvarpinu, að þetta gjald er mjög breytilegt frá einum stað til annars, þ.e. milli landa. Sums staðar er stimpilgjaldið á afsöl og kaupsamninga látið hækka eftir því sem viðskiptin snúast um verðmætari eign. Sums staðar hafa tekjur viðkomandi einnig áhrif en hægt er að segja það sem nokkuð almenna reglu að gjaldið er alls staðar hærra en lagt er upp með hér. Ég legg til að málið gangi til hv. efnahags- og viðskiptanefndar að lokinni þessari umræðu og til 2. umr.

Virðulegur forseti. Það hljómar nú nokkuð nýtt að fjármálaráðherra komi hér og mæli fyrir frumvarpi sem hann hefur nýlega lagt fram og telji ástæðu til að skoða það í nefndinni sérstaklega hvort ekki eigi að nota annað skattandlag en lagt er til í sjálfu frumvarpinu, þ.e. að byggja á fasteignamatinu en ekki markaðsverðmæti eins og gert er ráð fyrir í frumvarpinu, og vekur ákveðnar áhyggjur af því að málið hafi ekki haft nægilegan meðgöngutíma og ekki sé nægilega vandað til undirbúnings þess. En ég átta mig nú satt að segja ekki alveg á því hvernig þetta mál snýr vegna þess að mig minnir að þingflokkur Sjálfstæðisflokksins hafi hér fyrir nokkrum mánuðum flutt frumvarp um að aflétta öllum stimpilgjöldum af viðskiptum með íbúðarhúsnæði. Kannski misminnir mig um þetta - og ég hélt raunar að það hefði verið kosningaloforð Sjálfstæðisflokksins að aflétta stimpilgjöldum af öllum viðskiptum með íbúðarhúsnæði. En mér sýnist að í þessu frumvarpi sé sannarlega verið að halda áfram stimpilgjöldum á íbúðarhúsnæði. Við höfðum auðvitað fallið frá stimpilgjöldum á skilmálabreytingar en mér sýnist til dæmis að fólk sem er að kaupa sína fyrstu íbúð muni þurfa að greiða full stimpilgjöld af þeim kaupum sem ég hélt að væri svona kannski forgangshópur að létta þessum miklu gjöldum af frekar en af hlutabréfunum og viðskiptum með atvinnuhúsnæði og annað slíkt. Ég bið bara hæstv. fjármálaráðherra um að leiðrétta mig ef ég man þetta vitlaust, ég hef ekki flett þessu sérstaklega upp. En var þetta ekki svona hugsað? Var Sjálfstæðisflokkurinn ekki að gefa það út hér í þingsölum bara fyrir örfáum mánuðum og í kosningunum sjálfum að þessum gjöldum yrði létt af íbúðarkaupendum og hvers vegna er eftirfylgnin þá svona rýr? En kannski hef ég bara misskilið þetta í grundvallaratriðum af því að ef þetta er svona þá skil ég nú ekki að hæstv. fjármálaráðherra geti mælt fyrir málinu 

Virðulegi forseti. Fyrst varðandi það andlag sem hér kemur til gjaldtöku af fannst mér rétt að deila því með þinginu að frá því að málið var lagt fram höfum við fengið ábendingar í ráðuneytinu. Ég hefði svo sem alveg getað látið það eiga sig og látið málið standa. Sömu ábendingar frá sömu aðilum hefðu þá væntanlega komið upp í nefndinni, en mér fannst sjálfsagt að láta þess getið að mér finnst þetta vera ákveðið álitamál. Við tökum af skarið með frumvarpinu en þetta er ekki þess háttar atriði að önnur hvor aðferðin sé rétt og hin röng. Þetta er ákveðið matsatriði. Varðandi áherslur okkar í Sjálfstæðisflokknum þá höfum við lagt áherslu á að lækka stimpilgjöldin af fasteignaviðskiptum og í frumvarpinu er stigið mjög mikilvægt skref sem felur í sér að menn geta endurfjármagnað lán á húsnæði án þess að ríkið taki sérstakt gjald í tilefni af því. Það er rétt sem hv. þingmaður segir að eftir lifa stimpilgjöldin af afsölum og kaupsamningum. Í tengslum við fjárlagafrumvarpið koma síðan fram aðrar áherslur nýrrar ríkisstjórnar og Sjálfstæðisflokksins þar með og ég hef aldrei skorast undan því að viðurkenna að þegar allt er samantekið birtist ákveðin forgangsröðun hjá okkur. Eftir sem áður verður stimpilgjaldið enn um sinn ákveðinn þröskuldur í fasteignaviðskiptum, það mun hafa ákveðin áhrif á verðmyndun á fasteignamarkaði en ekki samt meiri en svo að við teljumst vera með mjög hóflegt stimpilgjald af afsölum og kaupsamningum þegar borið er saman við aðrar þjóðir.

Virðulegur forseti. Það er hárrétt hjá hæstv. fjármálaráðherra, hér birtist skýr forgangsröðun. Hér er gjöldunum létt af hlutabréfaviðskiptum.  En það er rétt að þetta auðveldar fyrir endurfjármögnun og Seðlabankinn hefur nú í dag gefið út rit sitt um fjármálastöðugleika. Maður hlýtur að spyrja: Hefur það verið metið í fjármála- og efnahagsráðuneytinu hvaða áhrif þessi breyting mun hafa á fjárhag Íbúðalánasjóðs? Er talið að það muni leiða til þess að þar verði farið í uppgreiðslu lána hjá viðskiptavinum í stórum stíl þegar gjöld af slíkri endurfjármögnun leggjast af? Hvaða áhrif hefur það á fjárhagsstöðu Íbúðalánasjóðs? Mun það baka honum mikið tjón? Hversu mikið tjón er það þá sem skattgreiðendur mundu þurfa að taka á sig á þeim enda málsins?

Virðulegi forseti. Fyrst varðandi þá sem eiga nú sín fyrstu fasteignaviðskipti þá voru lánsskjöl vegna slíkra viðskipta undanþegin stimpilgjaldi. Það hefur þess vegna mjög takmörkuð áhrif fyrir þann hóp að fella þau almennt niður. Hins vegar vil ég segja varðandi Íbúðalánasjóð að áhrifin hafa ekki verið metin sérstaklega fyrir Íbúðalánasjóð og maður spyr sig hvort þetta gjald eitt og sér muni valda aukinni uppgreiðslukröfu hjá sjóðnum. Það ræðst nú væntanlega fyrst og fremst af almennum viðskiptakjörum og síðan því hvort viðkomandi hefur yfir höfuð uppgreiðsluheimild hjá sjóðnum. Svo hefur sjóðurinn verið með sérstaka gjaldtöku yfir ákveðið tímabil á útgefnum bréfum þegar óskað er eftir uppgreiðslu skuldar, þannig að það hefur ekki verið sérstaklega metið. En að því marki sem slík áhrif kynnu að vera neikvæð fyrir sjóðinn þá mundu þau vegast á við hið almenna markmið laganna að auka samkeppni með lán á fasteignamarkaði. Það markmið eitt og sér með lagasetningunni tel ég vera gríðarlega mikilvægt.

Herra forseti. Ég vil byrja á því að þakka hæstv. fjármálaráðherra fyrir frumvarpið. Þetta er mikið framfaraskref. Mig langar til að koma inn á viss tæknileg atriði eins og til dæmis það hvenær gildistaka frumvarpsins er. Það er ljóst að ef það á að taka gildi um áramót stöðvast allar lántökur. Menn munu fresta öllum lántökum þar til gjaldið lækkar og það yrði mjög hamlandi fyrir markaðinn. Hins vegar kann að vera að menn flýti öllum eignaskiptum til að losna við hækkun gjaldsins. Það er því dálítið varasamt að hafa þetta svona langt fram í tímann og spurning hvort hv. nefnd þurfi ekki að skoða það að láta gildistökuna vera eitthvað fyrr. Ég geri ráð fyrir því að samkeppni milli banka muni aukast mikið, þetta muni velta upp spurningu um lántökugjöldin sem lítið hefur verið rætt um. Menn líta nánast á það sem náttúrulögmál þegar þeir taka lán að það eigi að borga einhvern heljarinnar pening fyrir lántökuna. Ég hugsa að ekki löngu eftir að lögin hafa tekið gildi muni lántökugjaldið verða mikið til umræðu og jafnvel verða lækkað hjá einhverjum út af samkeppninni. Varðandi Íbúðalánasjóð er heimild til að leggja á uppgreiðslugjald hjá Íbúðalánasjóði og ég tel einsýnt að það þurfi að beita því þegar lántakan verður svona lipur. Nú, ég held að það sé ekki fleira og ég held að þetta frumvarp verði mjög gott - nema nafnið. Ég er mjög óhress með þetta nafn því að stimplun þýðir að verið er að stimpla eitthvert skjal. Einu sinni voru til stimpilvélar þar sem menn sneru þessu endalaust og var ógurleg vinna. Nú er þetta allt orðið rafrænt. Ég vil endilega að hv. nefnd taki sér leyfi til að finna eitthvert annað nafn á þetta en stimpilgjald. Fyrir utan að þetta er ekki gjald, þetta er skattur. Ég skora á hv. nefnd að skoða það.

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir ágætisábendingar, t.d. varðandi gildistökuna. Það er sjálfsagt að nefndin hugi að því hvort það geti haft einhver neikvæð áhrif að gildistakan sé aðeins fram í tímann en á móti koma sjónarmið um nauðsynlegan aðdraganda og undirbúning fyrir þá sem munu innheimta gjaldið. Varðandi nafnið á gjaldinu kom það til umræðu í ráðuneytinu hvort ástæða væri til að breyta því en þar sem eðli gjaldsins tekur ekki miklum breytingum þegar þessi skjöl sem eftir standa eiga í hlut þótti ekki ástæða til þess að stíga það skref. En að sjálfsögðu hefur nefndin frjálsar hendur með það eins og öll önnur atriði frumvarpsins.

Herra forseti. Ég þakka fyrir svörin. Það er erfiðara að koma með nýtt kerfi, það er erfiðara að leggja á nýja skatta, en að hætta við skatta - það á að vera mjög auðvelt. Það á að vera mjög auðvelt í framkvæmd að segja bara: Nú hættið þið að innheimta þetta. Það hlýtur að geta gerst með nánast dags fyrirvara. Ég legg því til að nefndin skoði það að flýta vinnslunni.

Virðulegi forseti. Um þetta erum við hv. þingmaður algjörlega sammála. Það á að vera viðurhlutaminna að fella skatta niður en að kynna til sögunnar nýja eða hækkun á þeim sem fyrir eru. Ég vil koma einu að undir lokin, af því að ég hef heyrt af því í umræðunni að menn skilji það svo að verið sé að hygla einhverjum varðandi hlutabréf á kostnað þeirra sem eiga t.d. í fyrstu fasteignaviðskiptum. Um það er að segja að gjaldið hækkar nokkuð hressilega á lögaðila upp í 1,6% en það eru lögaðilarnir sem hefðu borið gjaldskylduna af hlutabréfunum. Stimpilgjald átti að greiðast vegna útgefinna hlutabréfa og stofnbréfa en eftir að hlutabréf voru í auknum mæli gefin út rafrænt þá reyndist innheimtan á þessu eitthvað flóknari. Þegar saman er tekið er ég nokkuð viss um að með þessu hærra stimpilgjaldi muni lögaðilarnir þegar upp er staðið ekki fá mikla lækkun með þessum breytingum.

Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að hafa mjög langt mál um þetta frumvarp enda dagur að kveldi kominn og búin að eiga sér stað hér nokkuð upplýsandi skoðanaskipti í andsvörum um málið. Þetta er heilmikil tiltekt á því lagafyrirkomulagi sem verið hefur og til mikillar einföldunar, það er í öllu falli ljóst og hlýtur að teljast frekar kostur en hitt. Það má sömuleiðis færa þessu frumvarpi það til málsbóta að þetta er þáttur sem menn hafa oft bent á í sambandi við samkeppni um fjármálaþjónustu, að þetta liðki fyrir henni, að auðvelda fólki að færa sig með sín viðskipti, greiða upp lán og taka önnur ný og hvað það nú er. Þannig að það er ýmislegt jákvætt við þetta. Varðandi álitamálið um gjaldstofninn, hvort það eigi að vera eignayfirfærsluverðið í viðskiptunum eða fasteignamat, þá finnst mér nú að hið eiginlega verðgildi sé eðlilegri skattstofn. Vissulega er þægilegt að fletta upp fasteignamatinu, það er einfalt, en hitt er eðlilegra skattandlag að mínu mati þannig að ég hefði haft tilhneigingu til að hafa ákvæðin eins og þau eru sett fram í frumvarpinu nema manni verði sýnt fram á að verulegt hagræði sé að hinu. En það er alveg ljóst að með því markmiði að viðhalda tekjum ríkisins upp á 4,3 milljarða, eða hvað það nú er, þá verður hér ákveðin tilfærsla og hún verður í einhverjum mæli yfir á þá einstaklinga sem kaupa fasteign. Það kemur þarna ívið hærri þröskuldur með hærri prósentu og í þeim tilvikum að menn séu ekki að gefa út ný lánsskjöl samhliða fasteignakaupunum, annaðhvort með því að þeir yfirtaki lán að mestu leyti eða staðgreiði kaupverðið einhvern veginn, þá verður þetta hærra en kostnaðurinn hefur verið. Sömuleiðis verður einhver tilfærsla í gjöldum lögaðilanna. Þetta leggst ekki endilega á þá sömu þó að lögaðilar í heild sinni leggi áfram sitt af mörkum í þessu tilviki. Það kemur reyndar hér fram að þetta er um 900 millj. kr. hækkun á einstaklingana í skilningi þeirra fasteignaviðskipta eða veltunnar á fasteignamarkaðinum eins og hún er. Hvað þeir sjálfir, eða einhverjir aðrir, sleppa við á móti er svo sjálfsagt erfiðara að reikna út. En það væri engu að síður ástæða til að fara yfir það. Ég held að í umfjöllun nefndarinnar hljóti að vera mikilvægt að kalla til aðila á fasteignamarkaðinum og velta fyrir sér hvaða áhrif þetta mögulega getur haft þar. Varðandi Íbúðalánasjóð þá er svona tæpt hér í framhjáhlaupi á gríðarlega stóru máli sem er staðan þar og uppgreiðsluáhættan sem Íbúðalánasjóður býr við enn þann dag í dag, tiltölulega óvarinn vegna þeirra hrottalegu mistaka sem gerð voru í málefnum hans á árinu 2004, ef ég man rétt, þegar fjármögnun hans var breytt í þá veru að hann gat ekki greitt upp á móti því sem greitt var upp hjá honum. Auðvitað er þetta ekki stórmál í því stóra samhengi nema hvað þetta kann að hafa þarna einhver áhrif á og ýtir enn frekar á það að menn komist eitthvað áleiðis með að skoða hvernig á að takast á við málefni og vanda Íbúðalánasjóðs til framtíðar litið. Virðulegur forseti. Ég sé eins og ég segi ekki ástæðu til að hafa um þetta mörg orð, ég á kost á því að skoða þetta mál í þingnefnd. Ég sé ýmsa kosti við það að taka til í þessu stimpilgjaldakerfi en ég er svona frekar íhaldssamur á köflum og sé enga ástæðu til að vera að breyta nafninu. Mér finnst það líka svona skemmtilegra að fjalla um frumvarp frá hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra, formanni Sjálfstæðisflokksins, sem framlengir og setur í nýjan lagabúning ákvæði um stimpilgjöld.

Virðulegur forseti. Ég vildi fá að segja nokkur orð til viðbótar því sem fram kom í andsvörum okkar hæstv. fjármálaráðherra áðan um þetta mál. Ég vil segja fyrst á jákvæðu nótunum að auðvitað geta verið ákveðin tækifæri til að einfalda gjöld og skatta og það virðist sannarlega vera viðleitni til þess hér og sjálfsagt að endurskoða það fyrirkomulag sem verið hefur. Þó verð ég að játa að tillaga hv. þm. Péturs H. Blöndals um að skipta um nafn kemur hér eins og skrattinn úr sauðarleggnum. Það eru nú litlar efndir á loforði Sjálfstæðisflokksins um afnám stimpilgjalda á íbúðarhúsnæði ef þeir ætla bara að leggja niður nafnið en leggja á nýtt gjald í staðinn sem skili tekjunum. Ég orðaði það aðeins áðan að mér þætti kannski umfjöllun hæstv. fjármálaráðherra um andlag skattsins benda til þess að frumvarpið hafi ekki verið nægilega vel undirbúið. Nú get ég út af fyrir sig sagt að það hafi verið málefnalegt af hálfu hæstv. fjármálaráðherra að vekja athygli á því að aðrir kostir gætu verið í boði sem gætu verið jafn gildir og það sem lagt væri til í frumvarpinu. Ég ætla ekki að elta ólar við það sérstaklega, en hitt verð ég að segja að sá þáttur málsins sem snýr að Íbúðalánasjóði sýnir ekki undirbúning að lagafrumvarpi um mikilvægan þátt á fjármálamarkaði með þeim hætti sem maður hlýtur að gera kröfu um til hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra. Einkum og sér í lagi eftir þær miklu hrakfarir sem við höfum farið í gegnum á fjármálamarkaði. Ég verð að segja að ég ætlast til að þegar flutt er lagafrumvarp sem getur haft veruleg áhrif á hegðun lántakenda hjá Íbúðalánasjóði sem er í sérstakri gjörgæslu, gjaldþrota eftir lélegar ákvarðanir hér í þinginu, til meðferðar á daglöngum opnum fundum í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd vegna þess hversu illa hefur verið staðið að margvíslegum ákvörðunum sem snúa að sjóðnum, sé til þess vandað og hæstv. fjármálaráðherra komi ekki í þingið og segi okkur að ekki hafi verið sérstaklega metið hvaða áhrif það muni hafa á lánasafn Íbúðalánasjóðs að fallið verði frá stimpilgjöldum á lánsskjöl. Þó má öllum vera ljóst að það er einkum tvennt sem gerir að verkum að þeir sem ekki eru undir sérstöku uppgreiðsluálagi í Íbúðalánasjóði hafa ekki leitað endurfjármögnunar. Það er annars vegar þessi þröskuldur og hins vegar hinn frægi nóvemberþröskuldur, þ.e. vonin um að vænta sé einhverra leiðréttinga á lánunum áður en menn ráðast í að flytja þau eitthvert annað þar sem hagstæðari lánskjör eru í boði. Það er algjörlega ljóst að það eru miklu hagstæðari lánskjör í boði alls staðar á fjármálamarkaði en í Íbúðalánasjóði. Allir viðskiptavinir Íbúðalánasjóðs, nema þeir sem eru með hið sérstaka uppgreiðsluálag, eiga betri kosta völ í bönkunum, bara á morgun. Það eru ákveðnir þröskuldar sem koma í veg fyrir að fólk flytji sig. Það er lántökugjaldið, það var stimpilgjaldið og síðan vonin um að þessi lán verði leiðrétt eitthvað á næstu vikum. Það getur vel verið að niðurstaðan úr mati á áhrifunum yrði sú að það væru einvörðungu svo og svo mörg þúsund lántakendur og aðeins svo og svo mikill hluti af lánasafni Íbúðalánasjóðs sem gæti skipt um lánveitanda í kjölfar þessara breytinga, en maður ætlast til þess að matið á þeim áhrifum fari fram. Það er einfaldlega sá umbúnaður sem við þurfum að hafa um ákvarðanir á fjármálamarkaði. Hitt verð ég síðan að segja aftur að eftir því sem ég öðlast betri innsýn í þennan málatilbúnað sé ég í honum mótsögn. Það var auðvitað stórt loforð á sínum tíma að Sjálfstæðisflokkurinn lofaði að afnema stimpilgjöld á viðskipti með íbúðarhúsnæði og kannski getur tekið tíma að uppfylla það en að það sé uppfyllt með því að stimpilgjöld á viðskipti með íbúðarhúsnæði séu hækkuð um 900 millj. kr. eða nærfellt heilan milljarð í einu af fyrstu málum formanns Sjálfstæðisflokksins í þinginu - ja, það er nú ekki bara að efna ekki kosningaloforðið heldur beinlínis að hækka þær álögur sem flokkurinn hefur lofað að lækka á landsmenn eða afnema með öllu. Það var raunar nýlega hér á þingi, trúlega á vorþinginu, sem þingflokkur Sjálfstæðisflokksins lagði gríðarlega áherslu á að samþykkt yrði strax að fella þessi gjöld niður á íbúðarhúsnæði. Ég ítreka það sem ég sagði í fyrri ræðu minni að ég hef fullan skilning á þeirri þröngu stöðu sem hæstv. fjármálaráðherra er að vinna úr og að hann verði að gera breytingar á stimpilgjöldum þannig að það tapist ekki tekjur fyrir ríkissjóð. Ég hefði þá vænst þess að gjöldunum væri hallað þannig að það yki ekki skattheimtu af viðskiptum fólks með íbúðarhúsnæði. Því átti ég satt að segja aldrei von á, en ég held að ég skilji það rétt. Ef svo er bið ég hv. efnahags- og viðskiptanefnd sérstaklega að skoða það mál, ég fæ kannski sem varamaður í þeirri ágætu nefnd að koma eitthvað að umfjölluninni. Ef það er svo að frumvarpið leiði til þyngri byrða fyrir kaupendur að fyrstu íbúð en er nú að gildandi lögum held ég að þingmenn í efnahags- og viðskiptanefnd þurfi að skoða þann þátt sérstaklega. Það kom fram hjá hæstv. fjármálaráðherra að stimpilgjöld af lánasamningum vegna fyrstu íbúðakaupa hafi verið undanþegin og það bendir til þess - og nú vil ég ekki fullyrða neitt fyrr en ég hef reiknað þetta nákvæmlega út og skoðað um þetta dæmi - að eftir þessa breytingu sé umtalsvert hærra stimpilgjald á þá sem eru að kaupa sína fyrstu íbúð en er að gildandi lögum. Þá spyr maður sig bara út í hvaða móa Sjálfstæðisflokkurinn sé eiginlega kominn með efndir á kosningaloforðum sínum, ef það er ekki bara verið að auka gjaldtöku um 900 millj. kr. á viðskiptum með íbúðarhúsnæði sem þeir lofuðu að afnema heldur að auka sérstaklega álögurnar á þá sem kaupa sína fyrstu eign. Þá er orðið slíkt bil á milli orða og efnda að ég held að þingmenn í efnahags- og viðskiptanefnd þurfi sérstaklega að kanna hvort ekki megi gera lagfæringar á þessu frumvarpi og nýta þó um leið það jákvæða sem í því kann að vera og einkum það sem lítur að einföldun á þessari skattheimtu.

Herra forseti. Það er áliðið dags og ég sé að farið er að draga af hæstv. fjármálaráðherra. Efalítið á hann eftir að hlaupa 18 km skokkhringinn sinn þannig að ég ætla ekki að tefja hann um of. Mig langar hins vegar að leggja mitt af mörkum til þess að skýra fyrir honum hans eigin orð eins og hefur stundum verið hlutskipti mitt hér á þessum degi. Hæstv. ráðherra var spurður einfaldrar spurningar í dag af hv. þm. Helga Hjörvar. Hv. þm. Helgi Hjörvar spurði hann: Var það ekki kosningaloforð Sjálfstæðisflokksins að afnema stimpilgjöld? Því svaraði hæstv. fjármálaráðherra aldrei. Þess vegna ætla ég að rifja upp fyrir honum hans eigin kosningastefnu en í stefnu Sjálfstæðisflokksins kemur algjörlega skýrt fram að hann vilji afnema stimpilgjöld. Þar segir, með leyfi hæstv. forseta: „Stimpilgjöld afnumin – með því er staða lántaka styrkt og samkeppni á lánamarkaði aukin.“ Það er með öðrum orðum gersamlega í gadda slegið hvað Sjálfstæðisflokkurinn vill. En hvar er nú djörfung og dugur hv. þingmanna Framsóknarflokksins? Þeir sitja hér þrír í salnum og hlusta á hæstv. ráðherra en það er eins og þeir heyri ekki orð hans. Tóku hv. þingmenn virkilega ekki eftir því þegar hæstv. ráðherra sagði hér seinni part umræðunnar að út af fyrir sig væri ljóst hver hefði verið stefna Sjálfstæðisflokksins en síðan sagði hann að við myndun ríkisstjórnarinnar hefðu orðið til aðrar áherslur.  Þá hefur það gerst á þessum degi að hæstv. fjármálaráðherra hefur á einum eftirmiðdegi tekist að svíkja þrjú kosningaloforð, þ.e. í fyrsta lagi yfirlýsingu sína úr þessum ræðustól 6. júní um að til skoðunar væri að leggja fram í sumar frumvarp til að lækka virðisaukaskatt á barnafötum. Í öðru lagi sagði hann á sama degi í júní að hann hygðist líka beita sér fyrir því að lækka olíugjald. Og hvað er hann að gera hér í dag? Hann er að hækka það. Síðan er það þetta: Hann leggur fram frumvarp sem felur í sér að miðað við stefnu Sjálfstæðisflokksins þá eru þau hjón sem eru tekin sem sérstakt dæmi í greinargerð með frumvarpinu svikin um nákvæmlega 200 þús. kr. Stefna Sjálfstæðisflokksins var skýr: Afnema stimpilgjöld. En það kemur í ljós, af þessu dæmi sem er notað, að þá vantar 200 þús. kr. upp á það. Hitt liggur svo ósvarað í þessari umræðu, sem hv. þm. Helgi Hjörvar benti á hér áðan, að samkvæmt þessu frumvarpi verður þetta þyngra og erfiðara fyrir ungt fólk sem er að kaupa íbúð í fyrsta skipti, álögurnar á það hækka. Þannig skildi ég líka þetta frumvarp alveg eins og hv. þm. Helgi Hjörvar og hæstv. fjármálaráðherra hefur ekki borið það til baka. Herra forseti. Þetta er nú skrýtið ferðalag. Slá sér upp á því í kosningum að það eigi að hjálpa fólki, koma síðan með afurð sem gerir því erfiðara fyrir, að minnsta kosti því fólki sem við töldum að við vildum helst hjálpa, og eftir liggur að það er allt saman Framsóknarflokknum að kenna. Ekki er hægt að skilja orð hæstv. fjármálaráðherra öðruvísi.

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir þessa umræðu. Hún hefur verið ágæt og vonandi upplýsandi um megináherslubreytingarnar sem felast í þessu nýja frumvarpi, heildarendurskoðun á lögum um stimpilgjöld. Hv. þm. Össur Skarphéðinsson kom hér og gerði mér þann greiða að rifja upp áherslur okkar í kosningabardaganum frá því í vor þar sem við töluðum um að bæta stöðu lántakenda og auka samkeppni á lánamarkaði fyrir fasteignakaupendur, en það markmið næst einmitt með þessari breytingu, með því að stimpilgjöldin eru alfarið felld niður af lánsskjölunum. Það var aðalatriðið. En um sumt eru áhrifin af frumvarpinu ekki jákvæð. Ég taldi mig nú hafa farið yfir það nokkuð ítarlega í framsöguræðu minni að í sumum tilvikum leiðir breytingin til þess að fólk greiðir hærra gjald í tengslum við fasteignaviðskipti. En það mikilvæga atriði sem snýr að möguleikanum til þess að endurfjármagna lán og það markmið að auka samkeppni á lánamarkaðnum næst fram með þessari breytingu. Mér fannst eiginlega bara gaman að því að hv. þingmanni skyldi takast öðru eða í þriðja sinn að snúa orðum mínum upp í það að það væri allt Framsókn að kenna að ekki væri gengið lengra að þessu sinni. Nei, það er nú ekki svo heldur felur þetta mál, ásamt öðrum frumvörpum sem ég hef verið að mæla fyrir í dag, í sér ákveðna forgangsröðun og ég ætla að taka ábyrgð á henni alveg óstuddur. Menn þurfa ekkert að velta fyrir sér hvort það hafi verið einhver átök á milli flokkanna um þessa forgangsröðun vegna þess að þau voru einfaldlega ekki í aðdraganda þess að frumvarpið var lagt fram og hafa ekkert verið. Það hefur verið góð samstaða um að forgangsraða í þágu þeirra sem sækja framfærslu sína að einhverju leyti til bótakerfisins. Það birtist í stórauknum útgjöldum almannatrygginga á næsta ári borið saman við þetta fjárlagaár. Það var líka samstaða um að lækka tekjuskattinn til þeirra sem greiða tekjuskatt í milliþrepinu. Það eru um 80% þeirra sem hafa launatekjur sem greiða þann skatt og njóta góðs af því. Við vorum jafnframt sammála um að hefja lækkun tryggingagjaldsins. Það er sannarlega ekki mjög stórt skref en ég tel að það sé mikilvægt innlegg í það að hefja hér raunhæfar kjarabætur fyrir launþegana í landinu á þessum vetri og á árunum fram undan. Lægra tryggingagjald skapar svigrúm bæði til fjárfestinga og launahækkana. Um önnur atriði hefur bara verið góð samstaða milli flokkanna þannig að það er engin ástæða til þess að fara út í þá sálma að einhver ágreiningur sé á milli flokkanna sem leiði til þess að málið kemur svona fram. Eins og ég rakti í framsöguræðu minni og sjá má ágætlega á málinu sjálfu þá er það afurð frá nefnd sem skipuð hafði verið áður en kosið var í vor. Reyndar var henni komið á laggirnar nokkrum dögum áður en kosið var í vor. Í öllum meginatriðum er verið að fylgja ráðgjöf nefndarinnar og ég tel að mjög fróðlegar og gagnlegar upplýsingar sé að finna í skýrslu nefndarinnar sem ég hvet menn sem eru áhugasamir um þetta efni til að kynna sér, til dæmis hvernig gjaldtökunni er háttað annars staðar og hverju gjaldið hefur skilað á einstaka gjaldstofna og þar fram eftir götunum. Gjaldið hækkar miklu meira á lögaðila en á einstaklinga í tilfelli kaupsamninga og afsala eins og sjá má á töflu í frumvarpinu. Svo er létt af stimpilgjaldi sem nemur um 2,5 milljörðum vegna skuldabréfa og stór hluti þess er vegna viðskipta einstaklinga. Í heildina munu breytingarnar þannig koma sér betur fyrir einstaklinga og fjölskyldur en lögaðilana. En það er eins og alltaf þegar gerðar eru kerfisbreytingar eins og sú sem hér er gerð að það eru kostir og gallar við útfærsluna. Og þar sem við höfðum einsett okkur að frumvarpið ætti að verða nokkuð hlutlaust hvað varðar tekjuöflun fyrir ríkissjóð þá eru ekki allar breytingar í frumvarpinu þess eðlis að þær létti af þessu gjaldi heldur þvert á móti hækkar það í ákveðnum tilvikum. Það eru þó mikilvægustu tilvikin sem ég hef hér rakið sem verka í rétta átt. Ég þakka fyrir málefnalega umræðu.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir skýr svör. Þá liggur það alla vega fyrir að það var ekki Framsóknarflokkurinn sem kom í veg fyrir að stimpilgjöldum yrðu að öllu aflétt. Það finnst mér vera mikilvægt. Það var hægt að draga þá ályktun af orðum hæstv. ráðherra þegar hann sagði að aðrar áherslur hefðu orðið við myndun ríkisstjórnarinnar, það hefði verið fyrirstaða hjá samstarfsflokknum. Mér finnst gott að heyra að svo var ekki. Frú forseti. Það breytir ekki hinu að mér finnst það heldur aumt af hv. þingmönnum Framsóknarflokksins að berjast ekki fyrir því að afnema stimpilgjöldin að öllu. Þeir háðu kosningabaráttu sína að verulegu leyti fyrir fólk sem var í þrengingum vegna húsnæðiskaupa og yfirlýsingar þeirra voru algerlega skýrar. Hæstv. forsætisráðherra sagði hér á sumarþingi, með leyfi forseta: „Einnig er miðað að því að afnema stimpilgjöld vegna húsnæðiskaupa einstaklinga til eigin nota og fella niður eða aðstoða við fjármögnun kostnaðar vegna gjaldþrotaskipta.“ Bara helmingurinn af þessu liggur eftir og það er útfært með þannig hætti að þeir, sem ég tel að allir hefðu viljað sjá hjálpað, unga fólkið sem er að hefja sína lífsgöngu saman, kemur verr út. Ég verð að segja, frú forseti, að ég er undrandi á því að þetta skuli vera niðurstaðan. Án þess að ég vilji halda því fram að þetta sé einhver handarbaksvinna af hálfu hinna ágætu starfsmanna fjármálaráðuneytisins eða hæstv. fjármálaráðherra þá verð ég samt að segja að umræðan um þetta tiltekna frumvarp bendir til þess að það hafi ekki verið hugsað til þrautar og þá kannski sérstaklega vegna þess að ég dreg það í efa að þetta hafi verið tilgangur hæstv. fjármálaráðherra sem er þó niðurstaðan.

Virðulegi forseti. Ég vil bregðast við þessum athugasemdum hv. þingmanns. Reyndar kem ég inn á það sem aðrir hafa nefnt hér. Í frumvarpinu eru rakin dæmi, á bls. 10 eins og frumvarpið hér í þinginu er prentað má sjá dæmi sem draga það skýrt fram að í tilfelli þeirra sem eru að kaupa fasteign í fyrsta skipti og viðkomandi tekur lán sem þinglýsa þarf vegna þeirra viðskipta þá lækkar viðskiptakostnaðurinn sem tengist stimpilgjaldinu verulega. Hér er tekið dæmi um fjölskyldu sem fjárfestir í eigin húsnæði, hún fjármagnar kaupin með eigin fé og 65% lántöku af kaupverði. Sé kaupverð eignarinnar 35 milljónir og lánsfjárhæðin 23 milljónir greiðir viðkomandi fjölskylda 140 þús. kr. í stimpilgjald af kaupsamningi og 345 þúsund í stimpilgjald af skuldabréfinu, samtals 485 þúsund miðað við gildandi reglur - 485 þúsund. Verði frumvarpið að lögum mun umrædd fjölskylda greiða 280 þús. kr. í stimpilgjald og viðskiptakostnaður hennar mun því lækka um 205 þúsund eða um 0,6% af kaupverði fasteignarinnar. Hefði viðkomandi fjölskylda ekki þurft að fjármagna kaupin með lánum hækkar viðskiptakostnaður hennar um 140 þús. kr. við breytinguna. Þetta er dæmi um það hvernig þetta lækkar en hins vegar, eins og komið hefur fram í umræðunni, hafa kaupendur að fyrstu íbúð verið undanþegnir stimpilgjaldi af lánsskjölunum. Í því tilfelli greiða þeir hærra gjald vegna afsalsins. Á móti kemur að til framtíðar eiga þeir íbúðarkaupendur möguleika á endurfjármögnun án stimpilgjalda.

Frú forseti. Ef ég væri ekki í pontu Alþingis mundi ég segja: Fjandinn hafi það, ekki var þetta það sem menn stefndu að í upphafi. Ég bara trúi því ekki að hæstv. fjármálaráðherra og þeir ágætu þingmenn Framsóknarflokksins sem hér sitja undir þessari umræðu hafi lagt upp í ferðalagið til þess að gera ungu fólki erfiðara fyrir. Þetta hljóta að vera mistök eins og önnur mistök sem hæstv. fjármálaráðherra hefur bent á sjálfur að kunni að hafa orðið við gerð þessa frumvarps. Þetta er eitthvað sem menn hljóta að skoða vel. Það dæmi sem hæstv. fjármálaráðherra las hér algjörlega rétt upp, ég hafði farið með það í ræðu minni áður, breytir engu. Þó að þetta ágæta fólk sem er andlag þessa dæmis komi vegna frumvarpsins betur út sem nemur 200 þús. kr. þá liggur hitt fyrir að því var sagt af hæstv. fjármálaráðherra að ef hann kæmist til valda hefði hann stefnu sem mundi gera þeirra hlut 280 þús. kr. betri. Það er málið. Þetta er kosningaloforð. Það eru engar sérstakar skýringar á því af hverju það er brotið frekar heldur en hinu að á þessum degi liggur það eftir hæstv. fjármálaráðherra að honum hefur tekist á fimm klukkustundum á einum eftirmiðdegi að brjóta þrjú kosningaloforð Sjálfstæðisflokksins. Geri aðrir betur.

Frú forseti. Mér fannst hv. þingmaður gera bara nokkuð vel þegar hann las upp úr kosningastefnu okkar sjálfstæðismanna fyrir síðustu kosningar og gerði grein fyrir því að markmiðið væri að lækka lántökukostnað - ekki satt? - með því að fella niður stimpilgjöld og auka samkeppni í fjármálaþjónustunni með breytingum á stimpilgjaldinu. Hvort tveggja er að takast með þessu frumvarpi. Eftir situr hins vegar að hv. þingmaður og einhverjir samstarfsmanna hans hafa áhyggjur af því að með því að lækka gjöldin af lánsskjölunum kunni fólki að verða gert of auðvelt að yfirgefa Íbúðalánasjóð og komast í betri kjör annars staðar. Það er vissulega göfugt markmið að festa menn í verri kjörum til þess að bregðast við þeirri stöðu sem Íbúðalánasjóður hefur komist í á grundvelli lagabreytinga sem ekki voru nægilega vel hugsaðar fyrir nokkrum árum síðan. Er það virkilega það sem stendur upp úr eftir þennan málflutning að þingmenn Samfylkingarinnar hafi mestan áhuga á því að viðhalda stimpilgjaldinu á lánsskjölunum, kannski jafnvel að hækka það svo að við getum haldið þessu fólki alveg kirfilega föstu í viðskiptum hjá Íbúðalánasjóði vegna þess að menn hafa áhyggjur