Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Frsm. (Bergur Jónsson): Eins og sjá má á grg., er hér um að ræða breyt. á l. til samræmis við tryggingarl. þau, sem gengu í gildi í vetur. Þar er ákveðið, að fé ellistyrktarsjóðanna skuli flytjast til lífeyrissjóðs Íslands og ávaxtast þar. Nú er féð í söfnunarsjóði Íslands, og kemur það því í bága við 18. gr. söfnunarsjóðsl., ef féð er nú tekið út úr aðaldeildinni og flutt í útborgunardeildina, eins og frv. gerir ráð fyrir, en þetta er þó nauðsynlegt að gera, vegna ákvæða tryggingarl., og er í samræmi við þau l. Söfnunarsjóði er heimilt að greiða féð með tryggum skuldabréfum, svo sem í frv. getur. - Allshn. hefir lagt til, að frv. verði samþ. með einni þýðingarlitilli breyt. og lítils háttar niðurfellingu úr 1. gr.

Frsm. (Vilmundur Jónsson) Allshn. hefir athugað frv. og orðið ásátt um, að ástæða sé til að breyta sveitarstjórnarl. svo, að undantekning sé gerð frá ákvæðum alþingiskosningal. um, að þeir, sem eru í kjöri, megi ekki sitja í kjörstjórn. Hinsvegar vill n. ekki gefa mönnum of mikið undir fótinn með þetta, þannig að orðið geti að almennri reglu, að frambjóðendur sitji í kjörstjórnum. Vill n., að ekki sé gripið til slíks, nema sérstök þörf knýi til. Í samræmi við það leggur n. til, að gr. sé breytt þannig að frambjóðendur megi aðeins eiga sæti í kjörstjórn, ef það sætir ekki ágreiningi í hlutaðeigandi hreppsn.

*Gísli Sveinsson: Herra forseti! Enda þótt ég geti ekki viðurkennt, að þörf sé á að ákveða í l. um sveitarstjórnarkosningar, að þeir, sem eru í framboði, megi ekki sitja í kjörstjórn, og teldi því óþarft það ákvæði, sem sett var um þetta í l., og enda þótt ég sé ekki viss um, að úr sé bætt að fullu með þessari brtt. hv. n. þeim vandkvæðum, sem hér koma til greina, vil ég þó sem 1. flm. málsins sætta mig við brtt., í von um, að þetta komi ekki að sök í framtíðinni. Þó er hér ekki enn þannig frá gengið, að útilokað sé, að menn geti komizt í nokkurn bobba með framboð og kjörstjórn í fólksfáum sveitum, þar sem þó er þörf á að halda uppi fullum lögskilum, að því er kosningar snertir, eins og í öðrum hreppum.

*Fjmrh. (Eysteinn Jónsson): Í þessu frv. er gert ráð fyrir að hækka laun þeirra lækna, sem nú hafa byrjunarlaun, svo þeir fái fulla aldursuppbót þegar í upphafi. Ennfremur er sérstök brtt. frá hv. þm. V.- Sk. og fleiri hv. þm. um að þeir prestar skuli einnig fá hækkun á launum sínum, sem nú hafa byrjunarlaun. Það kann vel að vera, að ekki sé ósanngjarnt, ef hægt væri, að verða við þessum óskum um launahækkun, en ég vil spyrjast fyrir um, vegna þess að ég hefi gleymt því, hafi ég heyrt eitthvað um það frá hv. þm., hversu mikla fjárhagslega þýðingu þetta hvorttveggja muni hafa fyrir ríkissjóð. Ég veit, að hv. þdm. hafa kynnt sér, hvernig fjárl. standa, og ég verð að segja, að ég sé ekki, að kostur sé á að bæta neinum útgjöldum á fjárl. Ég hefði nánast álitið réttast, að þessu máli væri frestað til næsta þings og þá hefði farið fram athugun á, hvort ekki væri hægt að færa til annarsstaðar á launum til að mæta þessu. Ég geri þetta ekki að neinu kappsmáli út af fyrir sig, en óska eftir að fá það upplýst, sem ég hefi spurt um, því ég veit, að hv. frsm. n. muni hafa þær upplýsingar á reiðum höndum.

* Frsm. (Sveinbjörn Högnason): Út af fyrirspurn hæstv. fjmrh. um, hve mikil aukin útgjöld mundu stafa af frv. og brtt., má geta þess, að eftir því, sem landlæknir hefir gefið upp, vantar lækna í tvö læknishéruð, sem engir hafa fengizt í nú og mundu því koma undir þetta ákvæði. Mundi það nema 2 þús. kr. Um hækkun til prestanna, ef frv. yrði þegar framkvæmt, mundi það nema 20 þús. kr. En ég veit, að hæstv. fjmrh. hefir tekið eftir því, að gert er ráð fyrir í till. fjhn., að þessum 20 þús. kr. sé mætt með því að steypa saman prestaköllum, sem þessu svarar, eða að möguleikar fyrir því verði athugaðir, svo ekki yrðu af þessu meiri útgjöld fyrir það opinbera en sem svarar því, sem læknarnir þyrftu hærri laun, og það myndi verða 2 til 3 þús. kr. Ég hygg, að oft hafi verið samþ. frv-. hér á Alþ., sem haft hafa í för með sér meiri fjárhagslegar byrðar fyrir ríkissjóð, án þess að fram færi rannsókn milli þinga um, hve miklu upphæðin næmi. Þar sem það er álit mitt og fleiri hér, að hér sé um þýðingarmikið mál að ræða fyrir sveitirnar, þar sem menn fást ekki til að gegna þessum störfum fyrir svo lágt kaup, tel ég ekki, að löng bið megi verða á þessum framkvæmdum. En draga má saman prestaköll, svo að engin aukaútgjöld verði að þessu fyrir ríkissjóð, og því er þessi till. borin fram af n., að við álítum, að þetta mál mætti alls ekki bíða.

*Fjmrh. (Eysteinn Jónsson): 1. gr. frv. er orðuð á þá leið, að við veitingu læknishéraða, sem í eru færri en eitt þúsund íbúar, aðrir en þeir, sem eiga jafnframt rétt til læknisvitjunar í önnur héruð, er ráðh. heimilt að ákveða, að launin skuli þegar frá upphafi greiðast með fullri aldursuppbót, og brtt. á þskj. 56 er orðuð í samræmi við þetta, svo mér sýnist, að samkv. orðanna hljóðan eigi þetta einungis við þá presta og lækna, sem fá embætti eftir að þetta verður að l., en gildi ekki viðvíkjandi þeim, sem fengið hafa veitingu áður. Ég vildi spyrja, hvort þetta er réttur skilningur og hvort upplýsingar hv. 1. þm. Rang. eru miðaðar við þennan skilning, eða að þeir, sem þegar sitja í embættum, fái einnig full laun eftir að l. öðlast gildi.



Ég skal gefa þá skýringu fyrir mitt leyti, að sem flm. hafði ég hugsað mér, að skilja ætti l. eins og hæstv-. ráðh. talaði um. að þau kæmu til framkvæmda jafnóðum og héruðin yrðu veitt, en ekki hækkuð laun þeirra, sem þegar sitja í embættum, enda margir þeirra þegar komnir í hæsta launaflokk. Hve mörg þessi héruð verða veitt á þessu ári, veit ég ekki. Svo getur farið að ekkert verði veitt, en ég hefi þó vonir um tvö.

* Frsm. (Sveinbjörn Högnason): Ég vil gefa þá skýringu, að þessi brtt. mín viðvíkjandi prestunum er ekki miðuð við þann skilning, sem hæstv. ráðh. lét í ljós, en að þeir, sem fengið hafa embætti, fengju uppbótina strax, enda er það eðlilegt, en ekki að menn, sem byrja í embættum. fengju full laun, meðan þeir, sem þegar eru byrjaðir, hefðu ekki nema ca. 3/4 fullra launa. Þá myndu þeir auðvitað sækja úr embættunum í þau, sem veita á að nýju. Ég miðaði mínar upplýsingar við það, að allir fengju strax fulla aldursuppbót og l. gengju í gildi.

*Fjmrh. (Eysteinn Jónsson): Það kemur fram dálitið ósamræmi í því, að hv. flm. skuli lita öðruvísi á málið en hv. frsm. fjhn. Ég lít svo á, að samþ. ætti þetta með því fororði, að réttur skilningur sé, að þetta skuli eiga við þau embætti, sem þegar eru veitt. Held ég því, að það sé rétt, að það komi fram frá mér þegar frv. verður samþ., að ég liti svo á, að með því sé gefin heimild til að greiða þessa uppbót til þeirra, sem sitja í embættum. Eins og ég sagði áðan, skal ég svo ekki tefja framgang frv.

*Gísli Sveinsson: Herra forseti! Ég skal ekki lengja umr. mikið. Ég hefi með öðrum hv. þm. flutt brtt., sem ætlað er að koma inn í frv. sem annað meginatriði þess, ákvæðið um prestana. Ég leit svo á, að skilja mætti það á hvorn veginn, sem vera skal, að það ætti aðeins við þá presta, sem fá veitingu fyrir brauði eftir að l. ganga í gildi, en hitt liggur líka eins beint fyrir, eftir því, hvernig brtt. er orðuð, að allir prestar, sem þegar eru komnir í embætti, komi undir ákvæði l. og fái fulla aldursuppbót þegar í stað þegar l. koma til framkvæmda. Er að heyra á hæstv. ráðh., að hann telji stj. heimilt að láta þeim prestum, sem ekki eru þegar komnir á þann aldur, að þeir hafi fengið uppbótina, hana í té að fullu. Með þessum skilningi ráðh. tel ég málinu vel borgið, og vil vona, að ekki þurfi að gera upp milli presta og lækna. Hv. fjhn. hefir skotið inn brtt. á þskj. 361. viðauka við brtt. á þskj. 56, um að láta fara fram athugun á samsteypu prestakalla, sem spari ríkissjóði svipaða upphæð og ætlazt er til, að hann greiði samkv. ákvæðum þessa frv. Skal ég ekki fara nánar út í það mál. Mun ég fylgja till., svo framarlega sem samþ. verði brtt. mín á þskj. 371, og vona ég, að hv. frsm. n. geti tekið við þeirri brtt. eins og hún hefði komið frá n. sjálfri, og vildi ég óska, að hann léti það í ljós.



Ég er þakklátur fyrir þennan frjálslynda skilning hæstv. fjmrh. á frv., og mun ég ekki mótmæla honum, þótt ég flytti frv. með nokkuð öðrum skilningi, og hefði ekki hugsað mér, að bætt yrðu laun þeirra lækna, sem þegar sitja í þessum embættum. Ég flutti frv. sem neyðarráðstöfun, í því skyni, að hin fámennustu læknishéruð þyrftu síður að standa óveitt árum saman. Mun ég þá feginn taka aftur minn skilning á frv., eftir að hafa heyrt hina frjálslyndu túlkun hæstv. ráðh.

* Frsm. (Garðar Þorsteinsson): Frv. þetta er flutt af allshn., en lögreglustjórinn í Reykjavík hefir samið frv. og skrifað með því bréf, þar sem hann óskar sérstaklega eftir, að frv. gæti orðið að l. á þessu þingi. Það er raunverulega þrennt, sem óskað er eftir í frv., að setja megi í lögreglusamþykktir með bæjarstjórnarsamþykkt. Fyrsta atriðið er, að setja megi reglur í lögreglusamþykkt um sölu og dreifingu hverskonar varnings utan sölubúða og að einstakar vörutegundir megi aðeins selja í búðum, sem fullnægja vissum skilyrðum. Þetta atriði er til komið vegna þess, að allmikið hefir þótt bera á því nú sem stendur, að allskonar varningur sé borinn um og boðinn til sölu hér í bænum, auk þess sem allskonar vörur eru seldar á götunum, og margt af því eru vörur, sem heilbrigðisyfirvöld bæjarins hafa sett reglur um, að hafa ætti sérstakt hreinlæti við sölu þeirra. Ef farið er almennt að selja á götunum vörur, sem búið er að setja sérstakar reglur um, þá verður að setja enn strangari reglur þar að lútandi. Um heimild til að setja þetta í lögreglusamþykkt er aðeins beðið til þess að útiloka, að seldar verði slíkar vörur á götum bæjarins. Hefir sérstaklega verið óskað eftir, að þetta atriði yrði lögfest. bæði af félagi matvörukaupmanna, Alþýðubrauðgerðinni, félagi íslenzkra iðnrekenda, bakarasveinafélaginu, bakarameistarafélaginu og félagi stórkaupmanna. Allir þessir aðiljar, sem hafa sérstaklega með þetta að gera, hafa óskað eftir því með bréfum sínum til lögreglustjórans, og því hefir lögreglustjóri óskað eftir þessum lögum. Í öðru lagi er óskað eftir heimild til að setja í lögreglusamþ. ákvæði um, að leyfi bæjarstjórnar þurfi um, hvort hafa megi fasta afgreiðslu bifreiða og annara flutningatækja á tilteknum stað eða í tilteknu húsnæði. Það er svo, að þótt mikið af Íslandi virðist vera óbyggt, þá eru erfiðleikar á að koma fyrir bifreiðastæðum í miðbæ Reykjavíkur. Virðist sjálfsagt að reyna að fá þetta ákvæði í lögreglusamþykkt, svo hægt sé að hlutast til um, að stöðvarnar séu ekki settar á óheppilega staði. Í þriðja lagi er óskað eftir heimild til að setja í lögreglusamþ. ákvæði um, að hafa megi eftirlit með, hvar ljósaauglýsingar og skreytingar megi setja upp á almannafæri. Virðist mér sjálfsagt að setja um það reglur, því að það er ekki lítið atriði, að ekki séu leyfðar aðrar auglýsingar en þær, sem eru sæmilega smekklegar, svo ekki sé lýti að þeim. Vil ég því leyfa mér að flytja þau skilaboð frá lögreglustjóra til hæstv. forseta, að hann reyni að koma þessu máli sem fyrst í gegnum hv. d.



Ég get vel fallið frá orðinu, þar sem ég kæri mig ekki um að munnhöggvast frekar um það. Ég veit, að málið muni verða afgr. á viðunandi hátt, og ræði það því ekki frekar.

1) SvbH: Þar sem ég tel bezt, að þetta frv. komi í sínu rétta formi til aðalatkvgr., eins vitlaust eins og það var borið fram,af flm., þá segi ég nei.

2) ÞBr: Í trausti þess, að hæstv. fjmrh. gæti þess, að dagpeningar sjómanna verði sanngjarnlegar ákveðnir en ég ætla að gert hafi verið, segi ég nei.

3) GSv: Ég er ekki á móti því, að almenn undantekning yrði gerð frá ákvæðum skattalaganna og stefnu þeirra í þessu efni, eins og þau eru nú, en ég tel ókleift og ófært frá lagalegu og praktísku sjónarmiði að taka þannig eina stétt út úr, og greiði því ekki atkv.