Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta er samið af nefnd sem skipuð var 30. júní 1980 til að endurskoða lög um sjóðagjöld landbúnaðarins, þó fyrst og fremst þau sjóðagjöld sem renna eiga til Stofnlánadeildar landbúnaðarins. Nefndin taldi einnig nauðsynlegt að endurskoða lög um Búnaðarmálasjóð, en núgildandi lög um það efni eru nr. 38 15. febr. 1945. Lög um Búnaðarmálasjóð ákvarða í fyrsta lagi gjaldtöku til sjóðsins, en sú gjaldtaka er einnig grundvöllur álagningar á gjöldum Stofnlánadeildar landbúnaðarins, Lífeyrissjóðs bænda og Bjargráðasjóðs. Nefndin skilaði því frv., sem hér er til umr., og er það lagt fram óbreytt eins og hún gekk frá því. Búnaðarsjóðsgjald reiknast sem hlutfall af framleiðslu búfjárafurða og skulu tekjur Búnaðarmálasjóðs ár hvert skiptast að jöfnu á milli búnaðarsambandanna annars vegar og Stéttarsambands bænda hins vegar. Búnaðarfélag Íslands skiptir hlut búnaðarsambandanna á milli einstakra búnaðarsambanda með hliðsjón af áætluðu framleiðslumagni héraða af gjaldskyldum vörum og leyfum. Í frv. þessu eru gerðar breytingar á gjaldstofni til Búnaðarmálasjóðs m.a. með tilliti til breytinga á verslunar- og framleiðsluháttum í landbúnaði og með tilliti til nýrra búgreina. Í 2. gr. frv. kemur fram hvernig þessi gjaldstofn er lagður á einstakar greinar, en hann skiptist að megindráttum í tvo gjaldflokka: Í fyrsta lagi þann flokk sem greiða skal 0.25% gjald, þ.e. af alifugla- og svínarækt, fiskeldi, fiskræki, land- og veiðileigu, og svo í öðru lagi að af afurðum annarra búgreina skal greiða 0.50% gjald, þ.e. af nautgripaafurðum úr sláturhúsum, mjólkurbúum og af heimaunnum nautgripaafurðum, af sauðfjárafurðum, af garð- og gróðurhúsaafurðum, af afurðum hrossa og enn fremur af sölu lífgripa, af skógarafurðum, hlunnindum o.fl. Eins og fyrr segir eru ákvarðanir um þessa gjaldtöku ráðandi varðandi innheimtu til annarra sjóða á vegum landbúnaðarins er ég áður nefndi, og var skoðun nefndarinnar að nauðsynlegt væri að færa þetta til betra horfs miðað við breytta framleiðsluhætti og verslunarhætti. Frv. hetta er einfalt að búnaði og vænti ég að um það megi takast samstaða hér á hv. Alþingi, svo sem var í þeirri nefnd sem undirbjó málið. Ég legg til að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. landbn.



Herra forseti. Ég skal ekki hafa mörg orð um þetta mál. Ég vil aðeins taka það fram, að hér er um eitt af mörgum gjöldum að ræða sem í raun og veru snerta ekki hagsmuni ríkisins beinlínis, heldur hagsmunum þeirra aðila sem hér er fjallað um. Ég sé í rauninni enga nauðsyn bera til að festa þetta gjald í lög. Framleiðendunum er í sjálfsvald sett að greiða þetta án lagasetningar, enda þarf ekki atbeina Alþingis eða ríkisins á einn eða neinn hátt til að eyða fénu eða skipta því. En ég tek það fram, að þetta er ekkí eina gjaldið af þessu tagi. Það eru til gjöld af svipuðum toga fyrir aðrar atvinnustéttir. Þessi gjöld fara flest fram hjá ríkisreikningi og Alþingi hefur síðar meir enga aðstöðu til að fylgjast með afdrifum þeirra eða ráðstöfun. Miklu eðlilegra væri þess vegna að framleiðendurnir kæmu sér sjálfir saman um að inna þetta gjald af hendi með frjálsum hætti fram hjá löggjafanum, þar sem ekki er gert ráð fyrir að hann hafi neitt um það að segja. Í 3. gr. frv. er að vísu tekið fram að aldrei megi hækka verð vöru eða leigu vegna gjaldsins. Þetta er almenn viljayfirlýsing, en auðvitað vitum við að við verðlagningu vöru er tekið tillit til alls þess kostnaðar sem er við framleiðslu hennar, jafnt þessa gjalds sem annars, þegar fram í sækir. Það vitum við. Þannig er það. Með þessum orðum mínum er ég síður en svo að mæla á móti því, að þetta frv. nái fram að ganga. Ég er aðeins að vekja athygli á að ótal lög eru til um gjöld af þessu tagi, smágjöld sem Alþingi hefur lögfest, en fylgist síðan ekki með hvað um verður.



Herra forseti. Ég hygg að það sé misskilningur hjá hv. 7. landsk.þm. að ekki sé nauðsynlegt að hafa lagaákvæði um það gjald, sem hér er um að ræða, búnaðarmálasjóðsgjald, því ella væri ókleift að innheimta það og gæti hver sem er skotið sér undan slíkri innheimtu. Auk þess er þetta, eins og áður sagði, gjaldstofn sem miðað er við um innheimtu gjalda til annarra sjóða á vegum landbúnaðarins og er nauðsynlegt að það sé ákvarðað í lögum. Ég vil taka það fram, að hér er ekki um nýja gjaldtöku að ræða. Hér er um lítils háttar breytingar á gjaldtöku að ræða með tilvísun til nýrra búskaparhátta og nýjum búgreinum er ívilnað með því að hafa gjaldið lægra á alifugla- og svínaræki og fiskeldi og fiskrækt og land- og viðileigu, eins og fram kemur í frv. Er það gert með samkomulagi allra aðila sem um þetta fjalla. Hv. þm. gaf í skyn að það, sem fram kemur í lögum um að gjald þetta skuli ekki valda hækkun á útsöluverði vöru, sé markleysa. Þetta er ekki rétt. Þessi gjöld valda ekki hækkun á verðlagsgrundvelli landbúnaðarins og koma ekki fram í útsöluverði.



Herra forseti. Frv. þetta er samið af nefnd sem skipuð var 30. júní 1980 til að endurskoða lagaákvæði um sjóðagjöld landbúnaðarins. Nefndin var þannig skipuð, að í henni áttu sæti að tillögu Framleiðsluráðs landbúnaðarins Gunnar Guðbjartsson, þáv. formaður Stéttarsambands bænda, Gísli Andrésson bóndi og Gunnar Jóhannsson bóndi. Enn fremur voru skipaðir í nefndina Stefán Pálsson forstöðumaður Stofnlánadeildar landbúnaðarins og Guðmundur Sigþórsson deildarstjóri í landbrn., sem jafnframt var skipaður formaður nefndarinnar. Ingi Tryggvason, núv. formaður Stéttarsambands bænda, tók sæti Gunnars Guðbjartssonar í nefndinni í forföllum hans. Tilefni þess, að þessi nefnd var skipuð, var að Framleiðsluráð landbúnaðarins óskaði eftir því við landbrh. og landbrn., að þessi sjóðagjöld og skipulag þeirra, sem fjallað er um í þessu frv. sem og í frv. sem mælt var fyrir áðan, frv. til laga um Búnaðarmálasjóð, yrðu tekin til endurskoðunar. Upp hafði komið ágreiningur um innheimtu þessara gjalda af til tekinni framleiðslu landbúnaðarins, einkum hinum svonefndu aukabúgreinum, alifugla- og svínarækt, og af veiðitekjum. Í ljósi þessa voru nm. valdir þannig að í nefndinni áttu sæti fulltrúar frá framleiðendum í svína- og alifuglarækt, og náði nefndin einróma samkomulagi um það frv., sem hér liggur fyrir, sem og það frv. um Búnaðarmálasjóð sem var næst á undan þessu máli á dagskránni. Þær breytingar, sem fram koma í frv. þessu, eru einkanlega þær, að gerðar eru tillögur um að framleiðendagjald til Stofnlánadeildar, sem er lagt á svína- og alifuglarækt, fiskeldi, fiskrækt, land- og veiðileigu, verði hálfu lægra en hið venjulega stofnlánadeildargjald sem lagt er á aðrar búgreinar. Stofnlánadeildargjald hefur verið innheimt frá því að ákvæði voru tekin í lög um þetta efni 1962. Enn fremur er tekin upp í þessu frv. heimild til landbrh. til að endurgreiða eða ákveða niðurfellingu á neytendagjaldi og jöfnunargjaldi af landbúnaðarafurðum sem fara til sölu á markað erlendis og ekki njóta útflutningsbóta eða þegar útflutningsbætur hrökkva ekki lengur til. Hér er í fyrsta lagi átt við útflutning á loðdýraafurðum, en af þeim yrði greitt stofnlánadeildargjald sem yrði 1/2% af söluverði, en gefin heimild til að fella niður svokallað neytendagjald og svokallað jöfnunargjald sem hingað til hafa lagst á þessa framleiðslu. Eins og kunnugt er, þá er tekna til Stofnlánadeildar landbúnaðarins aflað með því að leggja á svokallað stofnlánadeildargjald sem leggst á söluvörur landbúnaðarins og hér er gerð grein fyrir. Enn fremur er lagt á óniðurgreitt heildsöluverð landbúnaðarvara 1% gjald sem kallað er neytendagjald og jafnhátt gjald sem kallað er jöfnunargjald. Á móti þessum liðum er ríkissjóði gert skylt að leggja fram fé þannig að nemi jafnhárri fjárhæð. Það er að mínum dómi afar ósanngjarnt að þær greinar landbúnaðarins, sem flytja sínar vörur út í samkeppni við framleiðslu slíkra vara hjá öðrum þjóðum, svo sem er t.a.m. um loðdýraræktina, þeir framleiðendur þurfi að taka á sig að greiða umfram hið venjulega stofnlánadeildargjald bæði neytendagjald og jöfnunargjald sem ekki er hægt að innheimta af söluverði varanna svo sem gert er um neysluvörur á innlendum markaði. Sú heimild, sem er gefin í þessu frv. til að endurgreiða slík gjöld eða fella niður, er til að gera mögulegt að létta gjöldum af þessari grein. Á sama hátt tel ég óeðlilegt, þegar útflutningsbætur hrökkva ekki lengur til að greiða fullt verð fyrir söluvörur landbúnaðarins sem fluttar eru út, svo sem osta og dilkakjöt, að þá verði bændur að greiða af þeirri vöru þrefalt stofnlánadeildargjald. Í frv. eru heimildir til þess að létta þá gjaldtöku. Í þessu felast að meginstofni þær breytingar sem varða gjaldtöku til Stofnlánadeildar landbúnaðarins. Í frv. er sambærileg skipting í tvo höfuðflokka á gjaldtöku af framleiðslu landbúnaðarins og gerð var grein fyrir í tengslum við frv. til l. um Búnaðarmálasjóð. Þannig er 1/2% gjald á söluvörur í alifugla- og svínaræki, fiskeldi, fiskrækt, landleigu og veiðileigu, en 1% á annað sem gjaldskylt er, og eru það fyrst og fremst höfuðgreinar landbúnaðarins. Í öðru lagi er gert ráð fyrir smávægilegum breytingum í þessu frv. á lagaákvæðum er varða Byggingarstofnun landbúnaðarins. Þar er einkanlega um breytingar að ræða sem miðast við að færa þau ákvæði til samræmis við aðrar breytingar sem orðið hafa í starfsemi Byggingarstofnunar landbúnaðarins og Búnaðarbanka Íslands. Þar er t.d. gert ráð fyrir því, að Byggingarstofnun starfi undir stjórn Stofnlánadeildar landbúnaðarins og að deildarstjóri í Byggingarstofnun landbúnaðarins sé skipaður af stjórn Stofnlánadeildar landbúnaðarins, en ekki, eins og áður var, af landbrh. Þetta er í samræmi við það sem gerist varðandi aðrar deildir Búnaðarbanka Íslands og Stofnlánadeildar landbúnaðarins. Getur tæplega talist eðlilegt að ráðh. skipi forstöðumann slíkrar tæknideildar þar sem bankastjórar bankans eru ráðnir af bankaráði og forstöðumaður Stofnlánadeildar landbúnaðarins af stjórn Stofnlánadeildarinnar. Þetta eru þær meginbreytingar sem í þessu frv. felast. Ég vænti þess, að þar sem samstaða hefur tekist um þetta mál af hálfu þeirra aðila, sem unnið hafa að undirbúningi þess, og búið er að leggja í það mikla vinnu að ná samkomulagi um viðkvæmt mál, þá sjái hv. Alþingi sér fært að afgreiða það á yfirstandandi þingi. Ég legg svo til, herra forseti, að frv. verði vísað til 2. umr. að lokinni þessari umr. og til hv. landbn.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja frv. það, sem fyrir liggur á þskj. 417, 228. mál þingsins, ásamt hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur, Matthíasi Bjarnasyni og Níels Á. Lund. Frv. þetta er viðbótartillaga við 35. gr. barnalaga, en sú grein þeirra fjallar um foreldraskyldur, forsjá barns og umgengnisrétt. Er í frv. okkar lagt til að félmrn. komi á fót foreldraráðgjöf sem landsmenn geti átt aðgang að um þau vandamál sem upp kunna að koma í fjölskyldum og varða hag og þroska barna. Barnalögin hafa breytt verulega réttindum og skyldum foreldra gagnvart börnum og nauðsynlegt er að leiðbeiningar og ráðgjöf varðandi umgengnisrétt og önnur atriði laganna séu á boðstólum. Víða erlendis hefur verið komið á fót umboðsmannsembætti sem fyrst og fremst á að reka erindi barna, nú síðast í Noregi. Þetta embætti er ekki fyrir hendi hér á landi enn og ekkert skal fullyrt um hvort það henti aðstæðum hér á landi. Menn ættu stundum að flýta sér hægt við að fara nákvæmlega eftir því sem gert er í öðrum löndum við allt aðrar aðstæður og meiri fólksfjölda. Að mörgu leyti tel ég að fjölskyldan sé betur stödd hér á landi sem þjóðfélagseining en víða annars staðar. Koma þar til m.a. nánari fjölskyldutengsl, full atvinna hér á landi, jafnari lífskjör og minni stéttaskipting, svo að eitthvað sé nefnt. En fjölskylduvandamál og uppeldiserfiðleikar koma upp hér sem annars staðar og með skynsamlegum aðgerðum ættum við að gera leyst slík mál fremur en þær þjóðir sem orðið hafa meiri firringu að bráð. Því er ekki að leyna að þjóðfélag okkar ber í æ meira mæli merki þessarar firringar. Fjölskyldur eru einangraðri en áður var. Í mörgum tilvikum fer öldruðum fækkandi á heimilum og með aukinni atvinnuþátttöku beggja foreldra reynir meira á börn og unglinga. Mikilvægt er því að brugðist sé við þessum breytingum á högum barna sem best. Oft má koma í veg fyrir meiri háttar erfiðleika með því að óháður aðili leiðbeini foreldrum og börnum við þau vandamál sem upp koma, áður en þau verða að stórkostlegum félagslegum vanda. Öllum er ljóst hið gífurlega vandamál sem margar þjóðir glíma nú við, eiturlyfjaneysla ungs fólks. Í æ meira mæli hafa ráðamenn gert sér ljóst að þar er ekki við unglingana eina að sakast. Þær öru þjóðfélagsbreytingar. sem orðið hafa síðan síðari heimsstyrjöld lauk, og sú heimsmynd, sem nú blasir við ungu fólki, hefur orðið því mörgu ofviða. Þess má geta, að ráðherranefnd Evrópuráðsins hefur lagt fram ákveðnar tillögur um úrbætur í málefnum fjölskyldunnar. Þar er lögð áhersla á að koma í veg fyrir erfiðleika í uppvexti svo að ekki verði úr meiri háttar vandamál sem við sjáum allt í kringum okkur og raunar einnig hér heima. Aðildarþjóðum Evrópuráðsins hefur verið falið að skila skýrslum til ráðsins fyrir ársbyrjun 1984 um það. hvað gert hefur verið í hverju landi til styrktar og eflingar börnum og fjölskyldum þeirra. Geta ber þess, að mikið starf hefur verið unnið í heilsugæslustöðvum landsins og þá ekki síst í Heilsuverndarstöð Reykjavíkur. þar sem almenn könnun hefur staðið yfir um nokkurt skeið á högum fjögurra ára barna undir forustu Halldórs Hansens yfirlæknis. Nauðsynlegur liður hennar er að hægt sé að vísa foreldrum til stofnunar sem leyst geti hin ýmsu vandamál sem í ljós koma, áður en þau verða alvarlegri. Okkur hér á hinu háa Alþingi verður tíðræddara um tölur efnahagslífsins en nokkuð annað og er það auðvitað ekki nema eðlilegt. En ljóst má vera að sú hagstjórn verður farsælust sem vinnur að sem mestum og bestum þroska barna og ungmenna landsins. Og þó að mannúðarsjónarmiðum sé sleppt og einungis hugsað um fjármagn er hvert einasta mannslíf, sem forgörðum fer, þungur baggi á þjóðfélaginu eins og við öll vitum. Frá árinu 1979 hefur Barnaverndarráð Íslands í raun og veru gegnt þessu hlutverki að nokkru. Það hefur starfrækt foreldraráðgjöf, sem er ráðgjöf fyrir foreldra varðandi ýmis vandamál í fjölskyldum. Tveir sálfræðingar hafa sinnt þessari þjónustu í hlutastarfi, en aðsókn sýnir svo ekki verður um villst að nauðsynlegt er að þeir starfi að þessu að fullu. Unnið hefur verið við þessa þjónustu 15 klukkustundir í viku, en á þeim tveimur árum sem hún hefur verið starfrækt hafa leitað til hennar foreldrar vegna aðstoðar við 137 börn. Þar af eru 7 ungbörn innan tveggja ára aldurs, 46 á aldrinum 2–5 ára, 53 yngri grunnskólabörn og 31 unglingur 13–19 ára. Þessi starfsemi hefur verið byggð á 60. gr. laga um vernd barna og ungmenna, nr. 53 frá 1966, en þar segir m.a. að Barnaverndarráði sé heimilt að efna til námskeiða og annarrar fræðslustarfsemi fyrir foreldra og aðra þá er sinna uppeldisstörfum. Í grg. með þessu frv. er gerð grein fyrir þessari starfsemi, svo ég tel ekki ástæðu til að vera að endurtaka það allt hér. Ég vil minna á að margir hv. þingmenn hafa sýnt þessum málum áhuga áður. Má þar nefna till. til þál. frá Haraldi Ólafssyni og Alexander Stefánssyni um stefnumörkun í fjölskylduvernd. Þar er m.a. lögð áhersla á gildi fjölskyldunnar sem stofnunar í þjóðfélaginu og bent á leiðir til að tryggja öryggi barna og fjölskyldna þeirra. Á 100. löggjafarþingi fluttu hv. Alþfl. till. til þál. um skipun samstarfsnefndar, sem fjalla skyldi sérstaklega um málefni barna, og þar er m.a. beinlínis lagt til að komið sé á fót fjölskylduráðgjöf. Ég vil leggja á það mikla áherslu, að hér er ekki verið að taka fram fyrir hendurnar á félagsmálastofnunum þar sem þær eru, heldur er þessi starfsemi hugsuð sem hliðarstarfsemi við félagsmálastofnanir, og auðvitað er gert ráð fyrir að starfsmenn fjölskylduráðgjafar vísi málum til viðkomandi félagsmálastofnunar gerist þess þörf. En þessi starfsemi er fyrst og fremst hugsuð til lausnar á þeim vandamálum sem þarfnast ekki beinlíms meðferðar í félagsmálastofnunum. Við leggjum áherslu á, flm. þessarar till., að hér er ekki um stórkostlega fjármuni að ræða. Hér er einungis gert ráð fyrir tveimur starfsmönnum til að byrja með og einungis ráðgert að þessi miðstöð verði hér á stór-Reykjavíkursvæðinu í fyrstu, þriggja ára reynsla sýni síðan hvort ástæða sé til að hafa þessa starfsemi annars staðar. Við flm. þessa litla frv. treystum því, að um þetta mál ríki einhugur og það fái afgreiðslu á þessu þingi. Að lokinni umr. viljum við vísa málinu til hv. allshn, sem annaðist afgreiðslu barnalaga.



Herra forseti. Efni þessa frv., sem hér liggur fyrir á þskj. 425, þarfnast ekki mjög langra útskýringa umfram það sem fram kemur í grg. með frv., enda hefur málum, sem hníga í sömu átt og þetta frv., áður verið hreyft hér á hv. Alþingi, fyrst árið 1978, en þá gafst mér tækifæri til að vekja máls og vekja athygli á því misrétti sem með þessu frv. er gerð tilraun til að leiðrétta, og nokkru síðar flutti hv. þm. Þorv. Garðar Kristjánsson frv. sem hneig að efni til mjög í sömu átt. Á þessum tíma fengu þessi mál því miður ekki framgang hér í þinginu. Ýmsu var við borið, sem ég hirði ekki um að rekja hér. En nú er þetta mál flutt í nokkuð nýju formi sem ég hygg að ætti að geta leitt til þess, að hv. þm. sameinist um að veita málinu brautargengi. Það fer ekki milli mála, að síhækkandi söluskattsprósenta hefur valdið vaxandi vandamálum í ákveðnum snjóþungum byggðarlögum hér og þar á landinu í sambandi við vélavinnu sem þar fer fram við að ryðja snjó af götum. Upphaflega, þegar söluskattur var hér fyrst á lagður og þetta ákvæði kom til framkvæmda, olli það ekki þungum áhyggjum sveitarstjórnarmanna. En eftir því sem söluskattur hefur farið hækkandi hefur þetta orðið sívaxandi þáttur í fjárhagsafkomu þessara snjóþungu byggðarlaga og nú er svo komið að sveitarstjórnarmenn úti á landsbyggðinni velta fyrir sér daglega hvort þeir eigi heldur að haga framkvæmdum á þann hátt í sambandi við snjómokstur að ganga í vaxandi mæli á framkvæmdafé yfirstandandi árs eða draga úr þeirri þjónustu sem sívaxandi kröfur eru settar fram um, sem sagt snjómokstri sem hefur í för með sér að vegir í þéttbýli séu færir mestan hluta vetrarins. Þegar söluskattsprósentan var orðin svo há að mönnum fór að óa við þeirri skattlagningu sem þarna fer fram af hálfu ríkisins var leitað til þeirra sem ákvarða skattskylduna, þ.e. skattstjóra í viðkomandi umdæmum, um að fá leiðréttingu á því misræmi sem þarna var berlega á ferðinni. Skattstjórar, studdir af ríkisskattstjóra, töldu sig ekki hafa heimild til þess samkv. lögum að fella niður söluskatt af þessari vélavinnu, sama hvort vinnuvélar voru í eigu sveitarfélaganna eða í eigu verktaka sem önnuðust verkið á vegum sveitarfélaganna. Mér hefur skilist að aðilar í fjmrn. hafi lagst gegn því, að söluskattur af þessari vélavinnu væri felldur niður, af ótta við að þar kynni af að hljótast nokkur misnotkun. Hér er hins vegar lagt til að farin verði ný leið, en um .leið opnaður möguleiki til að leiðrétta þetta. Það er sem sagt lagt til að haldið verði áfram að innheimta söluskatt af þessari vélavinnu, en að ráðh. verði heimilað að endurgreiða sveitarfélögum sinn hluta af söluskattinum í samræmi við þau plögg sem sveitarfélögin leggja fram varðandi útlagðan kostnað. Með þessu móti ætti að fullu að vera tryggt svo sem hægt er, að þessi heimild verði ekki misnotuð og að menn gangi á lagið um að óska eftir endurgreiðslu á söluskatti vegna annarrar vélavinnu sem hefur ekki farið fram vegna snjómoksturs. Ég hef hins vegar bent á að á því er ekki mikil hætta í a.m.k. snjóþyngstu byggðarlögunum, því að þar fer yfirleitt ekki fram nein önnur vélavinna á vetrum en sú sem falin er í snjómokstri og sú vinna fer oft og tíðum fram svo til daglega, þó að þessar staðreyndir kunni kannske að koma ykkur hv. þm., sem hér sitjið í snjóleysinu sunnanlands, nokkuð spánskt fyrir sjónir. Ég þykist fullviss um að í upphafi hafi ekki verið meiningin að mismuna landsmönnum í sambandi við söluskattsálögur eftir búsetu. En eins og þetta ákvæði laganna hefur verið framkvæmt hefur orðið verulega mikið misræmi í sambandi við þá skattskyldu og mismunandi af hve miklum þunga þessi söluskattur hefur bitnað á íbúum landsins. Skattur, sem hefur í för með sér slíki misræmi, á ekki rétt á sér. Við gerum kröfu til að þetta misræmi verði leiðrétt í formi þess, að ráðh. verði heimilað að endurgreiða söluskatt af þessari sjálfsögðu þjónustu. Ég leyfi mér að láta í ljós ósk um það hér að lokum, að mál þetta fái greiða afgreiðslu í meðförum þingsins. Ég vil að lokum leyfa mér að óska eftir því, að málinu verði að lokinni þeirri umr., sem hér fer fram, vísað til fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Ég held að hér sé um gott og réttmætt mál að ræða. Það er bágt að afla ríkistekna með þeim hætti að einbeita sér að harðindaplássum sem verða fyrir sérstökum útgjöldum vegna snjóþyngsla. Það er eðlilegt að hv. þm. Hannes Baldvinsson hreyfi þessu máli að því leyti til að hann er kunnugur þeim aðstæðum, sem skapast geta í snjóþungum byggðarlögum, og þeim erfiðleikum og kostnaði sem af því leiðir. En að sumu leyti ber þetta frv. óeðlilega að þar sem það eru flokksbræður fjmrh. sem bera málið fram og annar þeirra meira að segja varamaður fjmrh. 1. flm., hv. þm. Hannes Baldvinsson. Ég hefði talið eðlilegri málsmeðferð og öruggara til árangurs og framgangs málsins ef varamaðurinn hefði talið fjmrh. sinn á að flytja þetta mál og beita sér fyrir því í veldi sínu sem hæstv. fjmrh. Ég vil þó alls ekki, þó að hv. þm. Hannes Baldvinsson hreyfi málinu, en ekki hæstv, ráðh. Ragnar Arnalds, líta svo á að hæstv. fjmrh. muni vera ósammála varamanni sínum, þangað til annað kemur í ljós. En allt um það. Ég held að þetta sé gott mál, og ég vil gjarnan fyrir mitt leyti stuðla að því, að þetta mál nái fram að ganga, svo framarlega sem hæstv. fjmrh. leggur ekki stein í götu frv. 



Herra forseti. Ég skildi satt að segja ekki ræðu hv. formanns þingflokks Framsfl. Hann er fylgjandi málinu og á móti um leið. Það eru ekki allir hv. þm. En ég skil svo fátt í þessum sölum. Ég sagði það líka í ræðu í gær. En ég verð að taka undir með hv. flm. Ég held að það sé orðin alvara á ferðum þegar sveitarstjórnir eru að fara að hugsa um hvort það eigi að láta byggðina fenna í kaf eða ekki vegna söluskatts. Ég skildi ræðu hv. flm. þannig. Hér á suðvesturhorninu er ekki að tala um neinn snjó eða stórhríð því hér er lognmolla og ekki neitt og er horfið næsta dag. En það er stórhríð á Norðurlandi og Norðausturlandi líka. Það er orðið alvörumál ef sveitarstjórnir fara að hugsa sig um, hvort það eigi að láta húsin og byggðirnar fenna í kaf eða moka snjó, vegna söluskatts. Þetta er orðið alvörumál. Ég styð þetta frv. eindregið.



Herra forseti. Það þarf í sjálfu sér ekki að hafa langt mál um það sem hér er til umr. Það er mikið þjóðþrifa- og sanngirnismál sem hér er hreyft, og hefði raunar fyrir löngu átt að vera búið að afgreiða mál sem þetta því að það er augljóst að sveitarfélög eiga ekki að þurfa að skoða hug sinn um hvort greiður aðgangur sé um götur þess sveitarfélags með hliðsjón af því, hvort það þarf að greiða stórar fjárfúlgur vegna söluskattsinnheimtu ríkisins. Fjallkóngur þeirra framsóknarmanna, eins og hann er kallaður, hv. þm. Páll Pétursson, leggur það í dóm hæstv. fjmrh. hvort hans atkv. fylgi með sem já eða nei í þessu máli. Þó að hann lýsi jafnframt yfir að þetta sé sanngirnis- og réttlætismál ætlar hann að láta hæstv. fjmrh. ráða fyrir sig í því sem og þá líklega öðru, þó að um þjóðþrifa- og réttlætismál sé að ræða. Svo samrýmdir eru þeir orðnir, hv. þm. og hæstv. ráðh., að ekkert skal þar skilja í milli. Skal eitt yfir báða ganga ef hæstv. ráðh. er á öndverðum meiði við hv. þm. Þetta sýnir auðvitað í hnotskurn hvernig ástandið er orðið innan Framsfl. Hann er í raun og veru orðinn nokkurs konar undirlægja Alþb. Það skal ekkert gert í þingflokki framsóknarmanna nema Alþb. segi já og amen við því, nema þá því aðeins að hv. þm. Páll Pétursson, þingflokksformaður framsóknarmanna, sé einn um þessa skoðun í þingflokknum og þá einangraður, en ekki hefur það komið í ljós hér í þingi enn. Það verður fróðlegt að fá að sjá hver afstaða hæstv: fjmrh. verður í þessu máli, því varamaður hans hér á Alþingi, hv. þm. Hannes Baldvinsson, og hv. þm. Skúli Alexandersson, sem báðir skilja auðvitað nauðsyn þess að söluskattsinnheimtunni verði breytt í þessa átt, eru flm. frv. Þeir skil ja og vita hvernig ástatt er á snjóþungum svæðum. Það ætti raunar hæstv. fjmrh. að vita líka og auðvitað líka hv. þm. Páll Pétursson þó að hann vilji láta vil ja Ragnars Arnalds, hæstv. fjmrh., fyrst og fremst ráða hver framvinda málsins verður. Ég tek sem sagt mjög undir þetta frv. Þetta er sanngirnismál og réttlætis og raunar furðulegt að það skuli ekki löngu vera búið að afnema söluskatt af snjómokstri hjá sveitarfélögum. Það er furðulegt. En að lokum: Væri nú ekki rétt af hv. þm. Páli Péturssyni, ef það skyldi fara svo að hæstv. fjmrh. vildi setja fótinn fyrir þetta mál, að greiða nú atkv. með því eftir sem áður í þessu tilfelli og skilja sig í einu réttlætismáli frá Alþb.?



Herra forseti. Hér er hreyft ágætu máli, gömlu baráttumáli, ef svo mætti komast að orði, þeirra sem koma frá þeim svæðum landsins þar sem mest fennir. Og þó að ég sé vissulega sammála hv. 1. þm. Norðurl. v. um að öruggast hefði verið til að koma málinu fram að hæstv. fjmrh. hefði flutt það, þá sýnist mér engu að síður að hér beri nokkuð vel í veiði, svo ekki sé meira sagt. Það má einstakt vera, hafi það nokkurn tíma gerst að ríkisstj. væri felld út á það að varamaður fjmrh. yrði til að leggja svo einstæða till. fram á þingi að fjmrh. sæi brýna nauðsyn bera til að fella hana eða víkja úr stóli ella. Ég tel að hæstv. fjmrh. verði að bera fulla ábyrgð á sínum varamanni og fylgja hans málum eftir í sölum þingsins eins og ég hef haft reynslu fyrir. Ég vænti þess, að það gerist nú í þessu máli, að hv. 1. þm. Norðurl. v. uni því að við fylgjum góðu máli eftir, þingmenn stjórnarinnar, þegar það er flutt af þeim næstbesta valkosti sem hugsanlegt var, varamanni hæstv. fjmrh.



Herra forseti. Ég verð víst að skýra afstöðu mína enn þá betur út frá því að hv. þm. Tryggvi Gunnarsson skildi hana ekki nægilega. Ég lít svo á að þetta sé bæði réttlátt og gott mál, en ég geri það ekki að stjórnarslitarmáli. Við framsóknarmenn höfum margoft orðið að hafa vit fyrir hæstv. fjmrh. í enn þá stærri málum en þessu og við megum ekki beita þennan ágæta samstarfsmann okkar of miklu ofríki, svo að hann verði leiður á okkur og fari að leita sér að stjórnarslitamálum sjálfur, því að við ætlum náttúrlega að hafa þessa stjórn áfram. Ég tel raunar að þetta séu óþarfar vangaveltur. Hæstv. fjmrh. hlýtur að fylgja málinu því að auðvitað hefur varamaður hans, hv. þm. Hannes Baldvinsson, hreyft því á þingflokksfundi og samband verið haft við hæstv. fjmrh. þannig að hann hlýtur að vera búinn að samþykkja þetta mál fyrir sitt leyti.



Herra forseti. Það fór í verra nú. Nú skildi ég ekkert.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að þakka þær jákvæðu undirtektir sem þetta mál hefur fengið við umr. hér í deildinni. Vegna ótta hv. þm. Páls Péturssonar um að Ragnar Arnalds muni hugsanlega segja af sér ef hann samþykki þessa till., þá skal ég ekki leggja á það neinn dóm. Ég vil hins vegar vekja athygli á því og endurtaka að ég hreyfði þessu máli fyrst árið 1978. Ég hef rætt þetta mál við 1. mann á lista Alþb. í Norðurlandskjördæmi vestra, ekki sem ráðh., heldur sem flokksbróður, og ég hef þá trú á honum að fyrst að hann sá réttlætið í málflutningi þessum 1978 og hindraði ekki að ég tæki sæti hans hér á Alþingi eftir að hann er orðinn fjmrh., þá hafi réttlætiskennd hans ekki breyst og ótti Páls eða kannske vonir Páls um afsögn Ragnars séu ástæðulausar.