Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti: Fjhn. hefur komið fram með nokkrar breytingar á frv., sem enn hafa ekki komið okkur í hendur, en ég held, að ég muni þær, þrátt fyrir það að ég hef ekki þskj. fyrir framan mig. Það er þá fyrst, að fellt sé niður orðið „fyrirhugað“ í fyrirsögn frv., þar sem þegar er búið að taka lánið. Síðan er brtt. við 1. gr., sem gengur í þá átt, að taka má fleiri lán samkvæmt frv. Þá er brtt. við 3. gr., sem líka stefnir í þá átt, að stj. hafi óbundnar hendur um það að bjóða út fleiri lán, ef henni sýnist. Það var og kunnugt, að fjmrh. hefur haft með höndum undirbúning að frv. til heimildar um lántöku, en hæstv. stj. álítur, að sérstaka heimild þurfi. Það var á það minnzt, að það frv. yrði falið fjhn. þessarar hv. d., en mér er sagt, að því muni verða skotið til fjhn. hv. Nd: Það skiptir að vísu ekki miklu máli, en ég tel rétt, að þessi mál fylgist að. Sem sagt, fjhn. Ed. hefur orðið sammála um að flytja þær brtt., er ég hef getið um, á þskj. 80, og allir nm. eru sammála um þær.



Herra forseti. Ég vildi fá skýringu hjá hv. þm. Dal. viðvíkjandi 1. gr. Eins og hún er orðuð, skilst mér, að ekki sé heimilt að leggja útsvar eða tekjuskatt á vinningana, en það má líka fara lengra og segja, að hún feli í sér, að aldrei megi leggja útsvar né eignarskatt á þá eign, er myndast vegna vinninganna. Ég geri ráð fyrir því, að átt sé bara við það ár, er menn fá vinningana, en eins og þetta er orðað nú, má alveg eins túlka það á þann veg, að aldrei megi leggja á þetta útsvör eða tekjuskatt. Ég held, að það þurfi að athuga þetta atriði betur, því að þótt margir vilji styðja þessi lán, hygg ég, að enginn sé með því, að þessi undanþága gildi um tíma og eilífð.



Herra forseti. Það má vera, að hægt sé að fetta fingur út í orðalag 1. gr. frv., en n. sá ekki ástæðu til þess að gera neina breyt. í þessu sambandi. Ég held sannast að segja, að þetta orðalag sé ekki svo hættulegt og verði ekki til ásteytingar. Ég fæ ekki betur séð, en það feli í sér, að vinningarnir séu undanskildir útsvari og tekjuskatti, þegar þeir koma inn, en svo ekki lengur. Auðvitað vex eignin, og því er ákveðið, að þeir skuli ekki undanþegnir eignarskatti. Það má athuga þetta, en ég sé tæpast ástæðu til þess að breyta því, þetta verður naumast túlkað nema á einn veg, ekki heldur af ríkisskattanefnd. Ég held, að hér sé ekki nein veruleg hætta á ferðum.



Herra forseti. Ég ætlaði ekki að blanda mér inn í þetta mál, en hér hefur komið fram fyrirspurn, sem ég tel, að bæði hæstv. fjmrh. og hæstv. dómsmrh. ættu að svara, svo að ekki leiki neinn vafi á því, hvort slíkur vinningur er útsvarsskyldur eða ekki, og ekki verði neinar deilur um það í framtíðinni. Mér skildist, að hér væri aðeins um skattfrelsi að ræða það ár, sem tekjurnar tilfalla, eins og er um Happdrætti Háskóla Íslands, en það er full ástæða til þess, að það komi skýrt fram, hvort svo er eða ekki.



Herra forseti. Ég skal játa það, að ég hef lítið lagavit, en ég verð að segja, að mér virðist orðalag 1. gr. nægilega skýrt, en í niðurlagi hennar stendur: „og skulu þá vinningar þess undanþegnir hvers konar opinberum gjöldum öðrum en eignarskatti“. Í mínum huga nær sú undanþága, sem hér er um að ræða, til þeirra gjalda, sem lögð eru á af hálfu hins opinbera og miðuð við tekjur, hvort sem um ríki eða bæjar- eða sveitarfélög er að ræða. Eignarskatturinn er hins vegar undantekinn. Hann á að greiða. Mér virðist gr. skýra sig sjálf.



Herra forseti. Það er enginn efi á því, að vinningarnir eru gjaldfrjálsir það ár, sem þeir falla. En segjum, að barn fái 200 þús. kr. vinning, og segjum, að þessum vinning sé komið vel fyrir og það fái vexti af honum. Barnið á þá 200 þús. kr. eign, og á þessa eign má leggja útsvar undir venjulegum kringumstæðum, allt upp í 6% þar, sem útsvör eru hæst. En nú stafar þessi eign frá vinningi í happdrættisláninu, og er þá leyfilegt að leggja útsvar á hana? Eins og 1. gr. hljóðar nú, er ljóst, að það má ekki. Þótt það hafi verið ætlunin, að þessir vinningar væru útsvarsfrjálsir á fyrsta ári, þá held ég, að það hafi ekki vakað fyrir neinum, að þeir yrðu útsvarsfrjálsir um alla tíð. Ég held því, að það þurfi að breyta þessu, þó að ég muni ekki bera fram neina brtt. um það. Því vitlausari sem þessi lög eru, því betra.



Herra forseti. Það hefur komið fram hér í umr., að ekki er ætlazt til þess, að útsvarshlífð verði nema í eitt skipti, eins og ætlazt er til, að tekjuskattur falli niður í eitt skipti. Um þetta held ég að ekki geti ráðið neinn efi. Ef ég man rétt, eru ákvæðin um þetta í l. um happdrætti Háskóla Íslands hliðstæð því, sem hér er gert ráð fyrir.



Herra forseti. Mér finnst ekki ástæða til að taka það fram í l., að bæjar- og sveitarsjóðir missi ekki eignarútsvar. Samkvæmt l. missir ríkissjóður tekjuskatt og bæjar- og sveitarfélög útsvör, en ríkið heldur eignarskattinum, og þá virðist sanngjarnt, að bæjarfélögin haldi eignarútsvarinu.

Forseti (BSt): Þetta er 3. umr. málsins, og fer því fram fullnaðaratkvgr. um málið, nema umr. verði frestað. Ég tel engan vafa á því, að ákvæði gr. eiga aðeins við það ár, sem vinningarinn til fellur, því að vinningurinn er ekki tekjur nema það eina ár. Ég skal hins vegar doka við, ef einhver vildi bera fram skriflega brtt.



Herra forseti. Mér datt í hug, að aftan við 1. gr. mætti bæta: „eða útsvari af eign“. Mér skilst, að það mundi skera úr um þetta atriði, sem hv. 1. þm. Reykv. réttilega benti á. Það má segja, eins og hv. 1. þm. N-M. sagði, að þetta sé ekki alveg vafalaust.

Forseti (BSt): Mér hefur borizt skrifleg brtt. frá hæstv. dómsmrh., þess efnis, að aftan við brtt. á þskj. 80, 2. tölul., bætist: „eða útsvari af eign“. Það þarf tvöföld afbrigði til þess að þessi till. komi til meðferðar, og vil ég leita þeirra.



Ég vildi aðeins spyrja, úr því að þessi brtt. er komin fram, hvort hugsunin sé, að heimilt sé að leggja á eignarútsvar þegar á fyrsta ári. Það held ég, að hæstv. fjmrh. hafi aldrei hugsað sér. Ef þessi brtt. er samþ., sé ég þó ekki annað en heimilt sé að leggja á eignarútsvar þegar á fyrsta ári, sem numið getur 6%.



Ég verð að taka undir það, sem hv. þm. Barð. sagði, og bæta því við, sem raunar öllum er vitanlegt, að þessar skattívilnanir eru til þess gerðar að gera það aðgengilegra fyrir fólk að kaupa þessi bréf, svo að ekki verði strax allt tekið í skatta. Brtt. sú, sem fram er komin, er að mínu áliti dálítið tvíræð. Ég álít það óheppilegt, ef þannig fer, að almenningi finnist, að ríkið hafi dregið að sér hendina í þessum efnum. Annars virðist mér, að hér sé að nokkru leyti verið að deila um keisarans skegg. Það vita allir, að vinningarnir eiga að vera undanþegnir opinberum gjöldum öðrum, en eignarskatti. Af því að hér í hv. d. hafa komið fram deildar meiningar um þetta mál og af því að það er í fyrsta lagi sjálfsagt, að ekki sé deilt um framkvæmd þess, en menn líta misjöfnum augum á þetta atriði, og mér virðist hv. n., sem ég lái henni ekki, ekki hafa tekið þetta atriði sérstaklega til athugunar, þætti mér tilhlýðilegt, að hv. n. fengi þetta aftur til athugunar og hæstv. forseti vildi fresta umr. og taka málið út af dagskrá. En ég vil láta þau ummæli fylgja til hv. n., að ég væri mjög leiður yfir því, ef þetta frv. yrði afgr, þannig frá Alþ., að þjóðin yfirleitt yrði þess vör eða fyndi til þess, af orðalagi frv. eða öðru, að nokkurn skapaðan hlut væri verið að draga í land með þessum l. af því, sem lofað var í sambandi við þetta happdrætti og hugsað er, að gildi fyrir fleiri slík lán, ef til kemur. Það er talsverð uppörvun, eins og skattálagning og útsvarsálagning er hér, ef menn geta fengið fyrirheit um að eiga einhverja aura í friði fyrir þessari ásælni skattyfirvaldanna, frá ríki og bæjum, sem höfð hefur verið í frammi, og þetta er hugsað þannig af minni hálfu, að það yrði ekki annað, sem krafið yrði af viðkomandi vinningshandhöfum, heldur en eignarskattur. Það er þess vegna mín ósk, að hv. n, vildi athuga frv. frekar, ekki fyrir það, að hún hafi haft nokkurt handahóf á vinnubrögðum sínum, heldur hitt, að hér hafa í hv. d. komið fram skiptar skoðanir um málið, og hins vegar liggur málinu ekki svo mikið á, að ástæða sé til að afgreiða það í flaustri. Till. dómsmrh. þarf ekki að taka aftur, en er þó ef til vill heppilegra, ef hv. n. fær hana til athugunar, að hún þurfi ekki að koma undir atkv. hér.

Forseti (BSt): Það er sjálfsagt að verða við þeim tilmælum að fresta umr., svo að n. gefist kostur á að athuga málið á ný, ef þess þykir þurfa, en mér þykir rétt að veita þeim orðið, sem þegar hafa kvatt sér hljóðs, áður en umr. er frestað, ef þeir óska þess að tala nú.



Herra forseti. Ég flutti þessa brtt. vegna þess, að mér virtist það rétt hjá hv. 1. þm. N-M., að ef frv. er samþ. óbreytt eins og það liggur fyrir, þá er erfitt að skilja það á annan veg heldur en þann, að þessi eign eigi að halda áfram að vera undanþegin eignarútsvari ætíð meðan hún finnst, ekki aðeins fyrsta árið, heldur ætíð. Það er að vísu rangt, sem mér skildist á hans orðum, að tekjur af þessu ættu að vera undanþegnar sköttum. Ég hef aldrei skilið frv. svo, að eignin ætti að halda áfram að vera útsvarsfrjáls ætíð meðan hún finnst, og ég efast um það, þrátt fyrir ummæli hæstv. fjmrh., að honum hafi dottið sú skýring í hug. Þess vegna finnst mér aths. hv. 1. þm. N-M. að þessu leyti á fullum rökum reist og nauðsynlegt sé að breyta frv. í þetta horf. Hins vegar sé ég ekki ástæðu til að gera hér upp á milli ríkis og sveitarfélaga. Það er nú vitað mál, að eignarútsvar er yfirleitt ákaflega lítið hvarvetna á landinu. Ég held, að það fái ekki staðizt, að það sé 6% nokkurs staðar á landinu, og trúi ég varla, að það yrði talið útsvar á eign, þó að það væri sérstaklega tilbúið af þessu tilefni. Það yrði þá að liggja fyrir líka, að slíkur eignarskattsskali hefði verið settur og honum fylgt af viðkomandi sveitarfélagi, ekki aðeins í þessu eina tilfelli, heldur almennt. Ég get þá ekki séð, að þetta sé varhugavert, ef menn eru sammála um, og ég held, að allir séu sammála um, að þetta komi inn í eignarskattsgreiðslur, bæði hjá ríki og bæjum, eftir fyrsta árið. Annað er óframkvæmanlegt, að ætla að fara að halda þessari eign sérskilinni, og sé ég þá ekki, að það muni neinu, þó að það komi undir eignarskattsframtalið á fyrsta ári. Það stendur ekki til, að hér sé um að ræða almenna útsvarsálagningu, heldur aðeins eignarútsvar, og venjulega er það aðeins brot úr 1% og hefur ekki neina þýðingu til þess að fæla einn einasta mann frá að kaupa þessa hluti, eða til hins, að hægt sé að líta á það sem svik eða brigðmælgi við nokkurn mann. Það er aðeins eðlilegt, að sveitarfélögin verði jafnrétthá og ríkið, og það væri aðeins hæverska af ríkinu að gera sig sjálft réttlægra, heldur en að svipta sveitarfélögin þeim rétti, sem ríkið æskir til handa sjálfu sér. Mér finnst þess vegna sú aths. hv. 1. þm. N-M. rétt, að ef ekki er fyrirvari um þetta í frv., þá verði afleiðingin önnur en til var ætlazt, sem sé sú, að það eigi að halda þessari eign sérskilinni hjá þessum aðilum, og ekki megi leggja á hana útsvar. Þetta hlýtur að enda í glundroða, og verður að finna leið gegn því. Ég er mjög ásáttur með, að málinu verði frestað og n. fái það til athugunar aftur. Ég held ekki fast við orðalagið á brtt. minni, ef menn komast að annarri leið, sem mér finnst betri, og skal ég þá með ánægju draga hana aftur, en mér finnst eðlilegt, að hún gangi til hv. n. að svo komnu máli með frv.



Herra forseti. Ég get verið stuttorður, þar sem bæði hæstv. fjmrh. og hv. þm. Barð. eru búnir að láta í ljós skoðun sína á þessu máli. En ég er dálítið hissa á hæstv. dómsmrh. Honum hefur oft farizt höndulegar með till. en í þetta skipti. Ég sé ekki, að till. hans lækni það á nokkurn hátt, sem hv. 1. þm. N-M. vildi fá ákveðið fram. Það er ekkert sagt með þessu. En ef það er skoðun þeirra, að enn komi ný gjöld af þessum vinningum, þá er það vægast sagt mjög óheppilegt, af því að í flestum umdæmum, þar sem lagt er á útsvar, einkum í sveitum, er erfitt að gera greinarmun á eignarskatti og tekjuskatti. Enda er í útsvarslögunum hreint út sagt, að leggja skuli á eftir efnum og ástæðum, og á þann hátt er svo leitazt við að jafna byrðina, en binda sig ekki mjög fast við skalann sjálfan. Ef það á að verða útkoman hér hjá ríkisstj., að gefin séu út brbl. og seldir happdrættismiðar samkv. þeim, þar sem enginn vafi er á því, hvernig beri að skilja, hvaða gjöld eða skatta eigi að greiða samkv. þeim, en svo, þegar menn eru búnir að kaupa þessi bréf, þá er á Alþ. verið að læða nýjum gjöldum inn, eftir á, halda menn þá, að það verði hægara fyrir ríkisstj. að koma út, núna á sama ári, skuldabréfum, eftir að búið er að tilkynna, að menn eigi að borga meira en stóð í l.? Þetta er algerlega ófært. Ég hef því miður ekki athugað happdrættislög Háskólans eins vel og skyldi, en ég hygg, að það mundi vera nægilegt til lögjafnaðar að fara eftir fyrirmælum, sem þar eru, um það, hvort þetta skuli ná til fleiri ára eða ekki. Ég get ekki fellt mig við þá skýringu hæstv. dómsmrh., að þetta eigi að ná til fleiri ára eða allt til 15 ára. Það vandast mikið málið, þegar jafnskýr og ágætur lögfræðingur kemur með þessar lagaskýringar. Það má vera, þó að maður hefði ekki tekið þetta allt of hátíðlega, sem hv. 1. þm. N-M. sagði, þá sé maður þarna búinn að fá erfiðara hlutverk að leysa, en annars hefði orðið.



Herra forseti. Út af þeim ágreiningi, sem hér hefur komið fram varðandi þetta skattfrelsi, þá vil ég leyfa mér að benda á eina leið, sem mér finnst bæði eðlileg og enn fremur mun vera einhver einfaldasta leiðin í þessu máli. Hún er sú, að þessar væntanlegu vinningar verði algerlega undanþegnir öllum opinberum gjöldum það ár, sem þeir falla til, síðan ekki meir, þ.e.a.s. að ríkið taki ekki heldur eignarskatt það ár. Þá gæti þessi brtt., sem hér liggur fyrir frá n., verið þannig, að felld yrðu burt síðustu orðin, „öðrum en eignarskatti“, en í staðinn komi, „það ár, sem þau falla“ eða eitthvað líkt, sem n. gæti orðað. Ég held, að þetta sé bezt í samræmi við þá hugsun, sem liggur til grundvallar hjá ríkisstj., þ.e.a.s. að örva menn til að kaupa bréfin, og sá skattur, sem ríkið tapaði við að fella líka niður eignarskattinn, mundi ekki skipta verulegu máli fyrir afkomu ríkisins. Með því yrði líka komið í veg fyrir það misræmi, sem réttilega hefur verið bent á nú, að ætti sér stað milli ríkis og sveitarfélaga, því að ef ríkið tæki ekki eignarskatt það árið, biðu sveitarfélögin heldur ekki órétt eða verulegt fjárhagslegt tjón, þó að það ákvæði næði til þess, að ekki yrði heldur sett á eignarútsvar þetta eina ár, sem vinningar féllu. Hins vegar mundi það leiða af sjálfu sér, að bæði ríkið og sveitarfélögin mundu innheimta af þessu eignarskatt og útsvar, eftir því sem ástæður þættu til á hverjum stað, eftir að þetta ár væri liðið. Mér finnst, að þetta muni vera einfaldasta leiðin. Ég ætla ekki að flytja neina till. um þetta, þar sem ákveðið er að fresta umr., en vildi aðeins skjóta því til n., fyrst hún fær málið til meðferðar á ný, að athuga, hvort þetta er ekki einfaldasta lausnin á málinu.



Herra forseti. 1. gr. frv., sem hér liggur fyrir á þskj. 76, felur það í sér, að niður skuli falla 1. tölul. í 1. gr. l., sem samþ. voru hér á Alþ. í fyrra vetur um bráðabirgðabreytingu á nokkrum l., en þessi tölul. þeirra l. er á þá leið, að „ákvæði III. kafla l. nr. 44 1946 varðandi fjárframlög og lánveitingar af hálfu ríkissjóðs til sveitarfélaga koma því aðeins til framkvæmda, að sérstök heimild sé veitt til þess í fjárlögum hverju sinni, enda nær skylda sveitarfélaga til íbúðarhúsabygginga samkvæmt tilvitnuðum kafla laganna ekki framar en tilskilinn styrkur eða lánveiting af hálfu ríkissjóðs kemur til.“ Efni þessa máls, sem hér liggur fyrir, er það, - sem hv. þm. mun þegar ljóst, - að árið 1946 voru fyrir forgöngu þáv. ríkisstj. sett l. um opinbera aðstoð við byggingu íbúðarhúsa í kaupstöðum og kauptúnum. Í III. kafla þessara l., sem hér er sérstaklega um að ræða, voru ákvæði um það, að til þess að gera bæjar- og sveitarstjórnum kleift að útrýma heilsuspillandi íbúðum, sem vera kynnu fyrir hendi á viðkomandi stöðum, á sem stytztum tíma eða 4 árum eins og þá var talað um, þá tók ríkisvaldið á sig þá skyldu að sjá þeim sveitarfélögum, þar sem svo var ástatt, fyrir mjög hagkvæmum lánum til þess að koma fram þeim byggingum íbúða, sem til þyrfti til að útrýma þeim heilsuspillandi íbúðum, sem vera kynnu á hverjum stað. Ég geri ráð fyrir, að hv. þm. muni aðalatriði þeirra ákvæða, en þau voru þau, að ríkið skyldi útvega viðkomandi sveitarfélagi lán, sem næmi 75% af byggingarkostnaði þeirra íbúða, sem þar um ræðir. Það lán skyldi vera til 50 ára og með aðeins 3% vöxtum. Til viðbótar við þetta skyldi ríkið leggja fram vaxtalaust lán, sem næmi 10% af byggingarkostnaði viðkomandi íbúða. Það lán skyldi einnig vera til 50 ára og vera afborgunarlaust fyrstu 15 árin, en greiðast síðan með jöfnum greiðslum á 35 árum, og enn fremur voru í sambandi við þetta vaxtalausa lán þau ákvæði, að ef viðkomandi sveitarfélag tæki ákvarðanir um, vegna erfiðra ástæðna eiganda, að gefa eftir 15% þess byggingarkostnaðar, sem bæjarfélagið sjálft hefði lagt fram, þá hafði ríkisstj. einnig heimild til þess að gefa eftir það vaxtalausa lán, 10%, sem lánað hafði verið til þessara framkvæmda. Eins og menn sjá, er þarna um mjög hagkvæma og mikla aðstoð að ræða, sem átti að vera til þess samkvæmt tilgangi l. að gera bæjarfélögum kleift að létta af sér þeim vandræðum og í raun og veru þeirri smán, að verulegur hluti íbúa á ýmsum stöðum væri neyddur til að búa í húsnæði, sem samkvænt yfirlýstu vottorði læknis teldist til tjóns fyrir heilsu viðkomandi fólks. Það var þess vegna eðlilegt, að fólkið, sem hér átti í hlut, fátækasta fólkið á hverjum stað, sem ekki hafði bolmagn til þess að koma sér sjálft upp viðunandi húsnæði, tæki lögum þessum fagnandi, og sömuleiðis var það eðlilegt, að bæjarfélögin, þrátt fyrir það að þau hefðu ekki að eigin frumkvæði ráðizt í að útrýma þessum heilsuspillandi íbúðum, - sem þó hefði verið eðlilegt, - að þau tækju fegins hendi undir það, þegar ríkið sjálft byði fram slíka aðstoð sem hér var um að ræða til þess að útrýma þessum íbúðum. Það mun hafa orðið reyndin í mörgum bæjarfélögum, - því miður hef ég ekki í höndum skýrslur um það, ef tilskildar skýrslur um heilsuspillandi íbúðir eru fyrir hendi, - að það kemur fram um þá aðstoð, sem ríkið hefur skuldbundið sig til að láta í té samkvæmt þessum l., að það hefur farið svo, að þegar til framkvæmdanna átti að koma af hálfu ríkisvaldsins, þá hafi orðið minna úr þeim en æskilegt hefði verið og lofað var með þessum lögum. Mér er ekki nægilega vel kunnugt um það, í hve mörgum tilfellum og hve mikla aðstoð það hefur veitt á grundvelli þessara laga. Það mun vera yfirleitt miklu minna en efni stóðu til, og ríkið mun engan veginn hafa orðið við þeim óskum, sem fram komu frá bæjar- og sveitarfélögum víðs vegar á landinu. Svo líður aðeins 1 ár eftir að þau eru sett, þangað til núverandi hæstv. ríkisstj. beitti sér fyrir á síðasta Alþ., að í staðinn fyrir að lögð yrði enn meiri áherzla á framkvæmd laganna, þá væru sett inn í lögin ný ákvæði um það, að þessi III. kafli l. um aðstoð ríkisins við íbúðarbyggingar bæjar- og sveitarfélaga kæmi ekki til framkvæmda nema þannig, að teknar væru sérstakar ákvarðanir um það í hvert sinn, þ. e. a. s. að Alþ. veitti til þess fé á fjárlögum hvert ár fyrir sig. Þetta var, eins og ég tók fram áður, samþ. á síðasta Alþ., og þar sem í fjárl. voru ekki settar neinar fjárveitingar í þessu skyni, hefur hæstv. ríkisstj. ekki talið sér skylt að veita neina slíka aðstoð, og nú til viðbótar þessu hefur verið lagt fram fjárlagafrv. fyrir næsta ár, og þar er heldur ekki tekin upp nein fjárveiting til þeirra framkvæmda, sem hér er um að ræða. Ég geri ráð fyrir, að það beri að skilja þannig, að ríkisstj. ætlist ekki til, að neinar slíkar ákvarðanir verði teknar við setningu fjárl. fyrir næsta ár, sem þýðir það, að þessi kafli l. komi ekki að neinu leyti til framkvæmda nú á næsta ári. Þegar þessi bráðabirgðabreyting nokkurra l. var samþ. í fyrra, beitti Sósfl. sér eindregið á móti því, að þetta atriði yrði samþ. og III. kafli l. felldur úr gildi. Sósfl. taldi, að það hefði verið fullkomin nauðsyn fyrir hendi, þegar lögin voru sett 1946, og að sú nauðsyn hefði ekki verið minni á s. l. ári, þegar flutt var till. um að fella þennan kafla úr gildi, og hann barðist gegn því, að það væri gert. Ég álít, að sú nauðsyn, sem var fyrir hendi um þetta árið 1946, hafi einnig verið það 1947 og sé enn þá fyrir hendi. Það er enn þá mikill fjöldi íbúða á landinu, sem eru mjög heilsuspillandi og gera það að verkum, að bæði frá heilbrigðislegu sjónarmiði og siðferðislegu sjónarmiði er ekki verjandi að, að engu séu gerðar þær ráðstafanir, sem búið er að lögbjóða til þess að vinna bug á þeim. Ég hef þess vegna séð ástæðu til þess að gera enn þá eina tilraun til þess að fá þessu síðasta ákvæði breytt þannig, að felldur sé niður þessi tilgreindi liður, sem mundi þýða það, að aftur kæmi í fullt gildi ákvæði III. kafla l. frá 1946 um aðstoð ríkisins við byggingu íbúðanna. Ég vildi freista þess að flytja þetta, þar sem snúið var aftur á þeirri braut, sem þá var ákveðið að ganga. Ég skal nú ekki segja, hversu mikil von sé til, að þetta fáist nú samþ. Hér sitja nú á Alþ. allir sömu mennirnir sem felldu ákvæðið í fyrra; en raunar eru það sömu menn og samþykktu það 1946 - og úr því að þeir gátu þá snúizt algerlega á einu ári, er ef til vill ekki vonlaust um að þeim snúist enn hugur og vildu nú stuðla að því, að ákvæðið frá 1946 öðlist aftur gildi og framkvæmdir verði með meiri snerpu en þær voru þann skamma tíma, sem ákvæðið var í lögum. Í 2. gr. frv. er farið fram á, að 5. tölul. í sömu gr. verði felldur niður. En svo er mál með vexti, að 1939 voru sett lög um gjald af innlendum tollvörutegundum, og ná þau til alls konar vörutegunda, sem ýmsir telja ekki svo nauðsynlegar, að ekki sé rétt að hafa á þeim nokkuð háan toll. Ég álít þó sumar þessar vörutegundir þess eðlis, að rétt sé að tryggja, að almenningur geti neytt þeirra. Hins vegar er skattur á þeim svo hár, að það nær engri átt. Til dæmis um þessar vörur skal ég taka suðusúkkulaði. Má vel vera, að sumir telji það óhófsvöru, en ég álít, að svo sé ekki, enda mun það víðast hvar talið til nauðsynlegra fæðutegunda. Ég álít því ekki rétt að hindra almenning frá því að neyta þessarar vörutegundar. En til þess að sýna fram á, hvernig ríkisvaldið leggur allt kapp á að hækka þessa vöru í verði, skal ég rekja hækkanirnar, sem orðið hafa á henni undanfarin ár. 1939 var lögfest tollahækkun á þessari vörutegund 1.05 kr. á kg. Með lögum nr. 121 frá 1947 var þetta hækkað um 50% og tollurinn þá kominn upp í 1,58 kr. Síðan er í fyrra með lögum nr. 18 1948 gerð sú breyting á, að gjaldið hækki um 100% og er þá tollurinn af 1 kg orðinn 3.16 kr. Nú þótti þetta ekki nóg, og enn er samþ., að í stað 100% hækkunar komi 200%. En þá er tollurinn á 1 kg af suðusúkkulaði orðinn nærri 5 kr. Og á sumum vörutegundum er hann nærri helmingi hærri. Þetta dæmi ætti að nægja til að sýna, að ríkið er komið þarna út í hreinar öfgar, og það er ástæða til að fella a. m. k. niður síðustu hækkunina. - Það kann að vera, ef farið yrði að ræða um tollaálagningu almennt, að margt kæmi í ljós, sem meiri ástæða væri til að breyta, en réttmæti þessarar breytingar finnst mér eigi að síður augljóst. Hins vegar er aðstoð ríkisins við byggingu íbúðarhúsa aðalatriði þessa frv., og á það legg ég megináherzlu. Ég geri ráð fyrir því, að ekki þýði að fara fleiri orðum um þetta, en ég vil leggja til að lokum, að frv. fari til hv. heilbr.- og félmn. - Það kynni máske að verða einhver ágreiningur um það, til hvaða n. því ætti að vísa, því að þarna er líka um að ræða skatt til ríkisins, en þar sem ég tel meginefni frv. í 1. gr., álít ég rétt, að því verði vísað til umræddrar nefndar, og legg það til.