Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Vegna þess, hve aðþrengt er, vil ég mjög eindregið biðja um samvinnu hv. þm. enn einu sinni um það, að hafa þessar umr. mjög í þeim stíl. sem fyrirspurnaumr. eru. Veit ég, að menn sjá í hvert óefni er að stefna með umr. utan dagskrár, og vona ég, að hv. þm. séu samvinnufúsir um þessi efni.



Herra forseti. Eins og þingheimi er kunnugt, hefur að undanförnu farið fram söfnun undirskrifta með talsverðu brauki og bramli undir þá kröfu, að Ísland verði varanlega hersetið land. Söfnun þessi, sem nú er að ljúka, er vissulega heldur ömurlegt fyrirbrigði, en verður ekki gerð hér frekar að umtalsefni. Hins vegar er nú komin á daginn önnur hlið á þessari söfnun, eftirleikur, sem engan óraði fyrir. Í Morgunblaðinu s.l. sunnudag upplýsir einn af forustumönnum þessarar söfnunar, að undirskriftaskjölin hafi verið unnin á tölvuforrit og gerð gataspjaldskrá yfir alla þátttakendur í söfnuninni. Og í hvaða tilgangi er þetta gert? Talsmaður samtakanna segir í Morgunblaðinu, að þetta hafi verið unnið til að koma í veg fyrir, að nafn sama mannsins gæti komið fyrir tvisvar. Þetta er vægast sagt einkennileg skýring, en ekkert skal ég segja um, hvort hún er rétt eða ekki. Hitt er ljóst, að tvíritanir hefði auðveldlega mátt fyrirbyggja með því t.d. að merkja við sérhvern undirskrifenda í eitt afrit af íbúaskrá og sjá svo til, hvort fram kæmu tvær undirskriftir með sama nafni og sama heimilisfangi. Þetta er einmitt það, sem gert er í venjulegum kosningum og látið duga, og að sjálfsögðu hefði þetta einnig verið einfaldasta og ódýrasta aðferðin í þessu tilviki. Samtökin Varið land láta sér hins vegar ekki nægja minna en nákvæma tölvuspjaldskrá yfir alla undirskrifendur. Kunnugir hafa sagt mér, að tölvuvinnslan og allt, sem henni fylgir, muni hafa kostað milli 350 og 400 þús. Mér er einnig tjáð af þeim, sem séð hafa lista úr þessum tölvuskrám, að sérstakt auðkennisnúmer sé við hvert nafn á gataspjöldunum. Mér er að vísu ekki kunnugt um, hvort hér er um að ræða nafnnúmer eða eitthvað annað númer, en allir, sem þekkja nokkuð til tölvutækni, munu vita, að einmitt við auðkennisnúmer gerbreytir þess háttar skrá um eðli og getur þá gegnt miklu víðtækara hlutverki en áður. Hér er sem sagt um að ræða fyrstu pólitísku tölvuskrána á Íslandi, skrá, sem skiptir þjóðinni í tvennt eftir afstöðu fólks til bandaríska herliðsins. Þessa skrá má nota með ýmsum ólíkum hætti. Það má vissulega nota hana til að finna tvíritanir sömu nafna, en hún er gagnleg til fleiri nota. Á aðeins 5 mínútum er unnt að búa til afrit af sjálfri segulspólunni, sem geymir upplýsingar um alla undirskrifendur. Mjög auðvelt er að gera afrit af spjaldskránni, hvort heldur miðað er við nafn, heimilisfang, aldursflokk eða aðrar forsendur, á tiltölulega mjög skömmum tíma. Síðar meir má svo að sjálfsögðu bæta við skrána nýjum upplýsingum, halda henni við og leiðrétta hana, og notendur skrárinnar geta orðið margir. Slík skrá er að sjálfsögðu einkar hagkvæm fyrir þá, sem vilja vita um pólitíska afstöðu manna, áður en þeir ráða þá í vinnu, og þetta er satt að segja mjög gagnleg skrá fyrir ákveðið sendiráð hér í borg, svo að annað dæmi sé nefnt. Að sjálfsögðu þarf ekki að taka það fram, að þessi skrá er ómissandi hjálpartæki fyrir Sjálfstfl. í næstu kosningum, ef flokkurinn á þess kost að verða sér úti um eintak. Í sambandi við gerð þessarar pólitísku tölvuskrár vekur hið leynilega ráðabrugg alveg sérstaka athygli og þá ekki síður óheilindin, sem vinnubrögðin sýna. Vinnan við tölvuspjaldskrána hófst fyrir mörgum vikum, en var haldið stranglega leyndri, þar til undirskriftasöfnuninni var lokið. Fólkið hefur verið látið lána nöfnin sín í algeru grandaleysi, án þess að það hefði hugmynd um, að það væri með þessu að láta skrá skoðanir sínar á umdeildu, stórpólitísku máli inn á gataspjöld og segulspólur til hugsanlegrar notkunar fyrir óhlutvanda menn síðar meir, jafnvel um langa framtíð. Því miður eru engin lög á Íslandi, sem banna athæfi af þessu tagi berum orðum. Stjórnarskráin verndar friðhelgi heimilisins, og samkv. hegningarlögum telst það refsivert að hnýsast um einkahagi manna, en ótvírætt bann við skipulögðum persónunjósnum með vélrænum aðferðum nýjustu tölvutækni er því miður hvergi að finna. Í ýmsum nálægum löndum er hins vegar ýmist verið að setja lög eða búið að festa ákvæði í lög, sem banna, að gerðar séu persónuskrár með tölvutækni í pólitískum tilgangi. Í Svíþjóð mundi tölvuskráning pólitískra skoðana af því tagi, sem samtökin Varið land hafa staðið fyrir undanfarnar vikur, varða fangelsi allt að tveimur árum samkv. nýlega settum lögum. Eins og eðlilegt er, höfum við hér á Íslandi verið algerlega andvaralausir gagnvart þessari nýju og stórvirku tölvutækni, sem breytir venjulegri gamaldags undirskriftasöfnun í tröllvaxnar persónunjósnir af versta tagi. En hér verður greinilega að stinga við fótum. Vinnubrögð af þessu tagi verður að banna að íslenskum lögum, og fyrrnefnd tölvugögn verður tvímælalaust að eyðileggja. Við skulum trúa því, að þessi mikla tölvuskráning hafi verið gerð til að leiðrétta villur á undirskriftalistunum. Ef tilgangurinn var enginn annar en þessi, ættu forsvarsmenn söfnunarinnar ekki að hafa neitt við það að athuga, að tölvugögnin verði aldrei notuð í öðrum og verri tilgangi, heldur afhent að notkun lokinni, um leið og sjálfir undirskriftalistarnir. Ég vil því ljúka máli mínu með því að spyrja hæstv. forsrh., hvort hann telji ekki eðlilegt og hvort hann vilji stuðla að því, að um leið og margnefndir undirskriftalistar verða afhentir, verði samtímis afhent þau tölvugögn, svo sem gataspjaldskrá, segulspólur, tölvuforrit, vélunnir listar og önnur skýrsluvélagögn, sem gerð hafa verið á grundvelli þessarar undirskriftasöfnunar.



Herra forseti. Eins og hv. fyrirspyrjandi tók fram, eru ekki í íslenskum lögum nein almenn ákvæði um það efni, sem hann fjallaði um. Þess vegna er það að sjálfsögðu svo, að þó að ég færi fram á það, ef þessi gögn verða mér einhvern tíma afhent eða listar, að fá tölvugögnin afhent, þá hef ég ekkert vald til þess. Það er á valdi þessara aðila, sem hafa þessi gögn í hendi sér nú, hvort þeir afhenda þau eða ekki. En ég vil segja það, að þetta efni, sem hv. fyrirspyrjandi vakti athygli á, er almennt séð og án tillits til þess tilefnis, sem hann byggði fsp. sína á, athyglisvert, og það er málefni, sem hann vék líka að, sem menn eru að athuga, t.d. á Norðurlöndunum. Þar hygg ég, að sé verið að athuga að setja löggjöf um þessi atriði, og ég tel sjálfsagt fyrir okkur að fylgjast með því, sem gerist þar, og athuga, hvort ekki er þörf á því að setja löggjöf um þetta efni, því að það er auðvitað svo, að menn eiga rétt á því, að vissum upplýsingum um einkahagi þeirra sé haldið leyndum og þær séu ekki bornar á torg og menn eigi almennt ekki aðgang að þeim. Þessi nýja tækni, sem er komin til sögunnar í sambandi við ýmsa skrifstofuvinnu, véltæk gataspjöld, vélframleiddar skrár og skýrslur af ýmsu tagi og segulbönd, gerir það að verkum, að möguleiki er á því að setja ýmiss konar upplýsingar inn í slíkar skrár og geyma þær. Slíkar skrár eru náttúrlega nú þegar fyrir hendi í ýmsum opinberum stofnunum. Þess vegna er að mínum dómi tímabært að athuga um þessi málefni, hvort það er ekki rétt að fara að huga að því að setja löggjöf um þessi efni. Í því tilfelli, sem þarna er um að tefla, eru það að vísu einkaaðilar, sem hafa þetta í hendi sér. En ég hygg, að athygli manna, t.d. á Norðurlöndum, og undirbúningur löggjafar þar hafi líka beinst að því og það sé gert ráð fyrir því, að það þurfi jafnvel opinbert leyfi til að færa eða halda eða geyma slíkar persónuskrár. Ég minni á það í þessu sambandi, þó að það sé aðeins óbeint, að í frv. um upplýsingaskyldu er einmitt í 2. gr. tekið fram: „Skjöl, sem snerta hvers konar persónuleg eða fjárhagsleg málefni einstaklinga, nema sá, sem í hlut á, fallist á, að menn kynni sér skjalið.“ Þetta er undantekning frá upplýsingaskyldunni. En þetta ákvæði, þótt að lögum yrði, tekur í sjálfu sér ekki beint til þessa atriðis, sem hv. fyrirspyrjandi talaði um. Það er alveg rétt, að það er enginn kominn til með að segja það, að þeir, sem hafa skrifað undir þessi skjöl í dag, óski eftir því eftir 10 ár, að það liggi einhvers staðar fyrir, að þeir hafi skráð nafn sitt þarna. Og það er engin ástæða til þess að vera að geyma slíkt. Menn eiga í sjálfu sér að vera verndaðir gegn því, að það sé hægt að hnýsast í þeirra einkahagi. Herra forseti. Ég get því miður ekki veitt neitt skýrara svar við þessum spurningum, og hv. fyrirspyrjandi svaraði í raun og veru spurningum sínum að nokkru leyti sjálfur, þar sem hann vissi það og veit það eins vel og ég, að það eru ekki til nein bein lagaákvæði um þetta. Þessar skrár hafa ekki enn verið afhentar mér, og ég veit ekki með hvaða hætti það verður gert.



Herra forseti. Ég vil nota þetta tækifæri til þess að vekja athygli á öðru máli, sem er náskylt því máli, sem hér er til umr. Það liggja fyrir upplýsingar um það, að í svonefndum Öryggis- og rannsóknarskóla norska hersins eru m.a. kennd þau fræði, að samtök ungra Íslendinga úti í Noregi, námsmanna þeirra, sem ötullega hafa unnið að því að kynna landhelgisbaráttu okkar Íslendinga og afla henni fylgis þar í landi, séu hættuleg öryggi Noregs. Frá þessu var m.a. skýrt í fréttaauka frá Noregi, sem fluttur var í hádegisfréttatíma íslenska útvarpsins s.l. sunnudag. Fréttaauki þessi fjallaði um ýmsar upplýsingar, sem fram hafa komið vegna réttarhalda yfir ungum norskum hermanni, sem ljóstraði því upp, að heræfingar, sem Atlantshafsbandalagið hélt í Norður-Noregi á s.l. vori, stefndu ekki að því að efla viðbúnað gegn hugsanlegri utanaðkomandi árás, efling svonefnds „innra öryggis“ var meginmarkmiðið, og þessum heræfingum var stefnt gegn ýmsum vinstri sinnuðum samtökum í Noregi, sem hernaðaryfirvöld norsk nefna einu nafni „5. herdeild“. Það er út af fyrir sig ærið umhugsunarefni fyrir okkur Íslendinga, hvaða lærdóm við, þessi NATO-þjóð með NATO-her í landi okkar, getum dregið af þessum NATO-boðskap, hvaða nöfn íslensk á samtökum og einstaklingum séu líklegust til að fyrirfinnast í sams konar NATO-skýrslum, sem án efa hafa verið gerðar, ég fullyrði það, varðandi „5. herdeildina“ hér á Íslandi. En látum þetta liggja milli hluta að sinni. Það, sem ég vildi fyrst og fremst leggja áherslu á hér og nú, er þetta: Í skóla norska hersins er mönnum kennt það, að innan „5. herdeildarinnar“ séu samtök, sem norsk hernaðaryfirvöld nefna „Islandsfronten“. Utanrrn. okkar hlýtur að sjálfsögðu að krefjast skýringar á þessu. Samkv. þessum fréttaauka s.l. sunnudag er varla nokkur vafi á því, að með „Islandsfronten“ er átt við fyrrnefnd samtök íslenskra stúdenta. Virðist því líka fullkomin ástæða til þess, að utanrrh. okkar mótmæli og mótmæli harðlega. Utanrrn. getur ekki látið það afskiptalaust, að ungir Íslendingar séu skráðir á svartan lista hjá hernaðaryfirvöldum Noregs, séu taldir vargar í véum hjá þessari frændþjóð okkar fyrir það eitt, að því er virðist, að þeir hafa af einurð og dugnaði barist fyrir sjálfsögðum rétti eigin þjóðar.



Herra forseti. Það er bersýnilegt, að formaður Alþb. er algerlega farinn á taugum, og þeir hv. þm., sem hér hafa talað, bera þess augljósan vott. Það er hinn glæsilegi árangur undirskriftasöfnunarinnar Varið land, sem hefur leitt til þessa. Ég vona, að þeir öðlist ró sína og andlegt jafnvægi að nýju. En þessi undirskriftasöfnun hefur haft þann glæsilega árangur í för með sér, að nærfellt helmingur kjósenda hefur tjáð vilja sinn um það, að Ísland skuli vera varið land og ekki skuli vera haldið áfram ótímabærum ráðagerðum um það að krefjast uppsagnar varnarsamningsins við Bandaríkin. Það er allsendis ósatt, að í þessum undirskriftum felist áskorun um, að hér á landi verði ævarandi erlendur her. Það minnir á, að í sjónvarpsþætti um daginn gat formaður Alþb. þess, að fyrir nokkrum árum hefði farið fram undirskriftasöfnun á vegum samtaka, sem honum eru að skapi, og hann gerði þá að umtalsefni, ,að þar hefðu safnast um 20 þús. undirskriftir. Ég hef fyrir satt samkv. áreiðanlegum heimildum, að ekki hafi þá safnast meira en 2–3 þús. undirskriftir í þeim tilgangi að opna landið og gera það varnarlaust. Ég trúi vel þeim upplýsingum og betur en þeim upplýsingum formanns Alþb., að undirskriftirnar hafi verið 20 þús., vegna þess að sannleikurinn var sá, eins og staðreyndir bera vitni um, að þessum undirskriftaskjölum var aldrei skilað til réttra aðila. Forgöngumenn þessarar undirskriftasöfnunar létu undir höfuð leggjast að fara að vilja þeirra, sem skrifuðu undir og óskuðu eftir því við íslensk stjórnvöld að opna landið og gera það varnarlaust. Hver var ástæðan? Skyldi hún ekki hafa verið sú, að árangur þeirrar undirskriftasöfnunar var svo lélegur, að forgöngumennirnir fyrirvörðu sig fyrir. Ég vil benda á, að undirskriftasöfnun Varins lands er nú talin gagnrýnisverð, en undirskriftasöfnun fyrir nokkrum árum til þess gerð að opna landið og gera það varnarlaust, stofna öryggi þess í hættu, var hins vegar talin af hinu góða, það var allt í góðu lagi með þá undirskriftasöfnun. En það er lærdómsríkt fyrir alþm. að bera saman árangur af hinni fyrri undirskriftasöfnun og þeirri, sem nú hefur átt sér stað með þeim glæsilega árangri, sem raun ber vitni um. Hv. þm., formaður Alþb., talaði um, að það væru auðkennisnúmer, er gætu verið nafnnúmer, sett á þessar undirskriftir. Ég man ekki betur en Þjóðviljinn, blað þessa hv. þm., hafi fundið sérstaklega að þessari undirskriftasöfnun vegna þess að undirskrifendum hafi ekki verið gert að skyldu að geta um nafnnúmer sitt. Tölvuútskriftin er aðeins gerð í þeim tilgangi að sjá svo um, að það séu aðeins menn, sem hafa kosningarrétt, sem skrifa undir, og enginn skrifi undir oftar en einu sinni. Ég vil gera það að lokum að umtalsefni, herra forseti, að þeir hv. þm., sem hér töluðu af hálfu Alþb., eru með þessum ræðuhöldum að reyna að ógna Íslendingum frá því að láta í ljós skoðanir sínar og hafa áhrif á framgang mála. Þeir, sem skrifuðu undir áskorunina um varið land, hafa tjáð skoðun sína opið og hreinskilið, og til þeirra skoðana ber Alþ. að taka tillit.



Það er mjög þreytandi að standa í þessu þrasi við hv. þm. út af þessum umr. utan dagskrár, og ég vil biðja þá að hafa betri samvinnu um það að hafa aths. stuttar og fylgja nokkurn veginn fyrirspurnareglum. Það er ákaflega óviðkunnanlegt, að hér er dag eftir dag haldið uppi umr. utan dagskrár, og eins og ég segi, mjög þreytandi að standa sífellt í því að brýna fyrir þm. að hafa þær í hófi, hafa þær stuttar, en á sama tíma verða forsetar þráfaldlega fyrir ámæli út af því, að málin komast ekki áfram á dagskránum. Ég mun halda mig fast við það að reyna að halda þessum umr. innan hæfilegra marka og bið hv. þm. að taka þátt í því.



Herra forseti. Ég held, að það sé full ástæða fyrir þm. að fá úrskurð um það vald, sem forseti og forsetar hér á Alþ. eru að taka sér í sambandi við umr. manna hér. Ég skal viðurkenna, að ég hef ekki lesið þingsköpin það nákvæmlega, að ég geti bent á þá gr., sem þeir vitna til. En ég held, að það verði að fara að ganga úr skugga um, hvort er verið að beita þm. réttum þingsköpum eða ekki. Ég skal láta þetta nægja um þetta atriði í bili. Það þarf lítið um að fjölyrða, að ástæðan fyrir því, að þetta mál var dregið hingað inn í þingsalina af formanni Alþb., er sú, sem hv. 2. þm. Reykv. benti hér á. Það er gripin um sig almenn hræðsla hjá þessum pólitíska flokki við þá undirskriftasöfnun, sem átt hefur sér stað. Og það, sem nú fer mest í taugarnar á honum, er, að það er verið að tryggja það, að skrárnar verði örugglega réttar. Það er alveg vitað, að þeir hafa ætlað sér að geta gagnrýnt það og kannske getað fundið einhvern þar, sem ekki væri með kosningarrétt, eða einhvern, sem væri tvískráður. En það er búið að tryggja það, að þetta verður ekki, með spjaldskránni, þess vegna verður hræðslan og vonskan út í þetta nú. Ég skal aðeins skjóta því til gamans að hv. 5. þm. Vesturl., fyrst hann var að tala hér um 5. herdeildarmennina á Íslandi, að það situr kannske frekar á öðrum en honum að tala um þá. Hann stóð hér upp fyrir ekki mörgum árum, 3–4 árum, og benti á þá hættu, sem íslensku þjóðinni stafaði af því, að Íslendingur, sem væri búsettur í Bandaríkjunum, væri að ferðast um hans kjördæmi, Snæfellsnes, með alls konar njósnir í sambandi við skólamál og mál unglinga. Honum fylgdi jafnvel amerískur prófessor. Þessi ágæti maður er nú fyrir tilstilli m.a. þessa hv. þm. orðinn fræðslumálastjóri landsins, getur vel verið, að prófessorinn fylgi honum enn þá. Þetta var Bragi Straumfjörð. Ég minnist þess, að þm. stóð hér upp utan dagskrár og benti þingheimi á þá hættu, sem af þessu kynni að stafa. 



Herra forseti. Það er athyglisvert, að þeim hv. þm. Sjálfstfl., sem hér hafa talað, hefur orðið tíðræddara um hinn glæsilega árangur undirskriftasöfnunarinnar, eins og þeir orða það, en meðferð undirskriftanna, sem er það atriði, sem hér er raunverulega til umr. Það er rétt, sem kom fram í ræðum hv. þm., Ragnars Arnalds, og hæstv. forsrh., að við eigum ekki lög til þess að vernda einstaklinga gegn slíku. En því verður ekki með nokkrum rétti haldið fram, að hér hafi verið skákað í því skjólinu, að mönnum hafi verið ókunnugt um afleiðingar slíkrar meðferðar sem þessarar. Forsvarsmenn þessara undirskrifta skipa margir hverjir æðstu embætti við Háskóla Íslands. Eigum við að ætla þeim, að þeim sé algerlega ókunnugt um, hvernig megi nota upplýsingar, sem koma út úr tölvu og unnar eru eins og hér hefur verið gert? Leyndin, sem hvílt hefur yfir þessari tölvunotkun allt fram til hins síðasta, bendir til hins gagnstæða. Hún bendir eindregið til þess, að þessum mönnum hafi sjálfum verið ljóst, að þeir voru að fremja ámælisverðan verknað. Ég vil í þessu sambandi vekja athygli hv. þm. á því, að þessir menn eiga greiðari aðgang að tölvu háskólans en flestir aðrir. Og mér þykir því rétt að spyrja að því í þessum umr. og vænti þess, að talsmenn þessara samtaka, sem hér eru inni, upplýsi hvaða tölva hefur verið notuð, hvort tölva háskólans hafi verið notuð, og sé svo, væri fróðlegt að vita, hvort það sé að vilja og skapi háskólayfirvalda, að tölva háskólans sé notuð í því skyni að búa til pólitíska skrá yfir íbúa landsins. Í öðru lagi væri fróðlegt að vita, hvaðan greiðsla hefði komið og hvað hún hefði verið mikil. Það kom fram hér áðan, að kostnaður við tölvuvinnslu muni ekki vera minni en 400 þús., og þegar þetta bætist ofan á allan annan kostnað við þessa undirskriftasöfnun, skrifstofuhald á fleiri en einum stað á landinu með húsaleigukostnaði, símakostnaði að ótöldum sjónvarpsauglýsingum, þá gefur auga leið, að þessi upphæð er miklu hærri en sú, sem komið hefur fram í blöðum. Mig minnir, að hafi verið nefndar 200 þús. kr., sem hafi safnast í frjálsum samskotum.



Herra forseti. Mér þykir harla athyglisvert, að hv. þm., formaður Sjálfstfl., Geir Hallgrímsson, skyldi ekki á þeim tveim mínútum, sem hann talaði hér, eyða einu einasta orði að efni þess máls, sem hér er verið að ræða um. Hér er verið að ræða um það, að verið er að breyta almennri undirskriftasöfnun í allt annað en það, sem fólk hélt, að þarna væri um að ræða, og þar af leiðir, að það er bara að snúa sig út úr málinu að fara að tala um undirskriftasafnanir almennt fyrr og nú. Ég vil þakka hæstv. forsrh. fyrir svör hans, sem ég taldi eðlileg, eins og á stendur, enda lofaði hann að íhuga tilmæli mín nánar. Ég lagði á það áherslu hér, að sett yrðu lög, sem banna, að nútímalegri tölvutækni sé beitt til þess að koma upp pólitískri spjaldskrá. Það er að sjálfsögðu framtíðarverkefni, spursmál, sem Alþ. verður að taka til athugunar. Það, sem nú er um að ræða aftur á móti og er í raun og veru kannske bara dagaspursmál, er, að stemma á að ósi. Ef tilgangurinn með því að gera þessa tölvuspjaldskrá er enginn annar en sá, sem hann er sagður vera, og t.d. sá, sem hv. 3. þm. Sunnl. nefndi hér áðan, þ.e.a.s. sá að kanna listana nánar, þá trúi ég ekki að óreyndu, að aðstandendur undirskriftasöfnunarinnar fáist ekki til þess að afhenda þessi tölvugögn, sem ella geta orðið grundvöllur persónunjósna í stærri stíl en áður hefur þekkst hér á landi. Mér sýnist því eðlilegast að fara fram á það við forsrh., að hann beini þeim kurteislegu tilmælum til aðstandenda undirskriftasöfnunarinnar, að um leið og þeir afhenda listana, þá afhendi þeir öll gögn, sem gerð hafa verið, því að þá hlýtur að hafa verið búið að nota þau. Ég trúi því ekki að óreyndu, að allir hv. þm. geti ekki verið sammála mér um réttmæti þessara tilmæla.



Herra forseti. Hér gerist það, að tveir hv. þm. stiga í ræðustól og bera borgara utan þingsins mjög alvarlegum sökum. Hv. 2. þm. Reykv. tekur hér til máls og er að svara þeirri ræðu, þegar bjalla og fundarhamar hæstv. forseta dynur án afláts, án þess að hv. 2. þm. Reykv. fái fullkomið tækifæri til þess að gera aths. við það athæfi, sem hér er haft í frammi. Ég verð að segja, að ég tel það höfuðnauðsyn, að hæstv. forseti beiti valdi sínu á þann veg, að það sé ekki liðið í sölum Alþingis, að menn séu bornir jafnalvarlegum sökum og hv. þm. hafa hér gert, án þess að við það séu gerðar aths. af hálfu annarra þm. Vegna þess að það hefur komið fram í blöðum, að gerð hefur verið skrá í sambandi við margnefnda undirskriftasöfnun Varins lands, bregðast hv. þm. Alþb. ókvæða við af ótta við, að þessi skrá verði afhent einhverjum í annarlegum tilgangi. Hv. þm. Ragnar Arnalds tekur jafnvel fram, að eitthvert ákveðið sendiráð geti haft gagn af slíkri skrá. Ég er ekki alveg viss um, hvaða sendiráð hv. þm. á við eða hvort um væri að ræða yfir höfuð, að sendiráð fremur en einhver annar gæti haft gagn af slíkri skrá, ef um nokkurt gagn væri þar þá að ræða. Hv. þm. bendir á, að það sé sjálfsagt að eyðileggja öll gögn, eins og þessa skrá, sem umrædd er. Síðar í ræðu sinni nefnir hann, að sjálfsagt sé að krefjast þess, að skráin verði afhent. Af hverju? Er ekki hið fyrra fullt eins eðlilegt? Til hvers ætlar hv. þm. að nota þessa skrá? Af hverju vill hann fá hana afhenta?  Ef hv. þm. er rórra við að vita það, tel ég mér heimilt að segja, að þær skrár, sem til eru í sambandi við þessa undirskriftasöfnun, verða ekki afhentar til notkunar í neinu pólitísku skyni. Þær eru aðeins gerðar til þess að kanna, hvort um samviskusamlega unnið verk er að ræða, hvort um er að ræða það, að aðrir kunni að hafa tekið þátt í undirskriftasöfnuninni heldur en heimilt er eftir þeim reglum, sem upphaflega voru settar í sambandi við aldursmark, og einnig, að þar komi ekki oftar fyrir en einu sinni sama nafnið. Tilgangurinn er m.ö.o. sá að viðhafa þarna samviskusamleg vinnubrögð. Og í tilefni af því, að menn vilja hafa það satt og rétt, sem þarna er skrifað, og vinna það samviskusamlega, þegar almenningur í landinu er spurður ráða, eru viðbrögð hv. alþm. úr röðum Alþb. þau, að mönnum, sem að því standa að spyrja almenning í landinu álits, er borið það á brýn að ætla að nota þessar undirskriftir e.t.v. í þeim tilgangi að svíkja það fólk, sem ritað hefur undir þá viljayfirlýsingu, sem þar er um að ræða.



Herra forseti. Ég vona, að það verði ekki talið óeðlilegt, þótt það sé aðeins gert að umtalsefni hér, að sérlegur sendisveinn eins ráðh., hv. 5. þm. Vesturl., heldur því hér fram, að það sé kennt í norskum skólum, að Íslendingar í Noregi séu hættulegir öryggi þess lands. Þetta var það, sem hv. þm. segir. Ég verð að beina þeirri fsp. til hæstv. forsrh., hvort honum hafi borist nokkrar upplýsingar eða kvartanir um það þar frá eða hvort þetta hafi verið rætt frekar. Hvernig skyldi annars standa á þessari skyndilegu rógsherferð þm. Alþb. á hendur Noregi? Nú er allt sett í gang til þess að reyna að sverta Noreg í augum Íslendinga. Fyrst er það hæstv. iðnrh., svo kemur hæstv. sjútvrh., og þá stendur ekki á þriðja sveininum, - Gísli, Eiríkur og Helgi, þeir eru ævinlega þrír. Það er hálfundarleg starfsemi, sem þessir hv. þm. hafa hér í frammi, og afskaplega ógeðfelld íslensku þjóðinni, því að það vita allir menn, að það hefur engin þjóð staðið eins á bak við Íslendinga og einmitt Norðmenn. Og ég efast um, að það sé hægt að benda á eina einustu þjóð, sem lítur frekar á okkur sem sína jafningja heldur en Norðmenn. Það eru því algerlega óhæfilegar dylgjur, sem þessi hv. þm. fer með, og algerlega í ætt við - ég veit ekki hvað ég á að kalla það - steinbarn, sem hann gengur með í maganum. Út af því, sem hv. 4. þm. Norðurl. v. sagði, - hv. 5. þm. Vesturl. hefur barið í borðið, - þá vil ég spyrja þessa þm., úr því að þeir hafa svona miklar áhyggjur af þessari undirskriftasöfnun nú, sem verður áreiðanlega skilað: Hvar eru allar undirskriftasafnanirnar frá „Gegn her í landi"? Hvað var gert við þær? Af hverju eru þeir svona hræddir um, að þetta verði misnotað? Af hverju er ekki gerð grein fyrir því hér? Af hverju er verið að tala um það, um leið og talað er um þessar undirskriftasafnanir, að aðrar undirskriftasafnanir skipti ekki máli? - Þær voru ekki afhentar þeim, sem lofað var að afhenda þær, þegar gengið var með þær milli fólks. Það væri rétt að fá það upplýst. Ég vil svo almennt talað lýsa yfir undrun minni yfir því, að formanni Framkvæmdastofnunar ríkisins skuli koma það á óvart, þótt menn grípi til nýmóðins aðferða við að skrá fólk. En þetta lýsir kannske þeim litla árangri, sem hefur orðið af þeirri stofnun, að þeir eru allir í gamaldags, úreltum vinnubrögðum, enda hefur árangurinn enginn orðið, og er ein allsherjar upplausn í íslensku efnahagslífi.



Herra forseti. Hv. síðasti ræðumaður sagði, að ég hefði unnið að því að sverta Noreg. Mér er ekki kunnugt um, hvað hann hefur átt við með því, nema þetta slettist úr klaufunum hjá honum hér, en ég efast um, að hann hafi haft mikið á bak við sig, þegar hann sagði þetta. En sem sagt, þetta orðalag var notað af hv. þm. í sambandi við upplýsingar, sem komu fram um það og hafa birst í íslenska útvarpinu, að íslenskir námsmenn í Noregi hefðu verið til sérstakrar athugunar þar í landi í sambandi við NATO-heræfingar, sem nokkurs konar 5. herdeild þar í landi. Ef sagt er frá því hér á Alþ., að þessi frétt hafi komið í íslenska útvarpinu, þá heitir það á máli þessa hv. þm., að sá þm. sé að sverta Noreg. Ekki vantar nú rökhyggjuna þarna megin. En hitt er öllu nær að tala um, að það sé verið að sverta íslenska námsmenn, sem eru í Noregi, með því að beina slíku að þeim. En þeim þm. Sjálfstfl., sem hér tala nú, stendur sýnilega nær að verja allar aðgerðir NATO heldur en verja sína eigin landsmenn, eins og íslenska námsmenn í Noregi. En það, sem hér hefur aðallega verið til umr., er,að hafður hefur verið á alveg sérstakur háttur í sambandi við ákveðnar undirskriftir, sem átt hafa sér stað hér í landi að undanförnu. Það vita allir, að undirskriftir hafa oft átt sér stað áður, það er ekkert nýtt, og út af fyrir sig gátu þessar undirskriftir, sem nú fóru fram, farið fram á svipaðan hátt og áður. En það, sem nú gerðist, er, að það var farið að vinna upp úr þessum undirskriftum með nokkuð sérstökum hætti, - á þann hátt, sem óumdeilanlega varðar við lög í öðrum löndum, - á þann hátt, að alveg augljóst er, að verið er að stefna að persónunjósnum. Það er verið að byggja upp ákveðið kerfi í sambandi við persónunjósnir. Þeir, sem reyna að réttlæta þessar aðgerðir, segja, að hér hafi aðeins verið unnið á samviskusamlegan hátt að því að kanna, að ekki væri um tví- eða margritun að ræða. Ef þetta er svona, að það er ekki meira á bak við, hvers vegna má þá ekki, þegar þessu verki er lokið, eyðileggja gögnin? Af hverju á þá að geyma allar spjaldskrárnar? Af hverju á þá að nota þær persónulegu upplýsingar, sem þarna eru fengnar? Hvað er það, sem gerir, að menn vilja halda í þær? Það er spurning, sem ekki hefur verið svarað hér enn þá. Og það þarf vitanlega að svara þessari spurningu, því að það er alvarlegt mál, þegar það gerist, að menn fara að byggja upp persónunjósnir af þessu tagi„ sem hér er unnið að.



Herra forseti. Hv. þm. Ragnhildur Helgadóttir var hér áðan full vandlætingar yfir því, að menn væru að ráðast hér á fólk, sem væri statt utan þings, væri ekki statt hér í salnum. Þetta er sá sami þm., sem spratt hér upp utan dagskrár um daginn til þess að ráðast á Magnús Kjartansson ráðh., þegar hann var staddur úti í Svíþjóð, og reyndar byggði hún árás sína á ræðu, sem hún hafði mjög svo ófullkomnar upplýsingar um. Ég sé ekki ástæðu til þess fyrir þennan hv. þm. að býsnast yfir svona löguðu. Hún spyr full sakleysis: Haldið þið virkilega, að það eigi að fara að nota þessar upplýsingar í pólitískum tilgangi, einhverjum miður þokkalegum tilgangi? Ég vil leyfa mér að koma hér með fullyrðingu: Ég er sannfærður um það, að Sjálfstfl. notar þessar upplýsingar í næstu kosningum.  Og svo komum við að þeim hausum, sem hæstv. sjútvrh. nefndi um daginn tréhausa Sjálfstfl.  Að lokum: Hv. þm. Halldór Blöndal stendur hér upp, og það vantar ekki heldur vandlætinguna í hann. Og hann spyr, hvernig á því standi, að við Alþb: menn séum allt í einu farnir að rægja Norðmenn. Ég stóð upp til þess að benda á það, að landar okkar úti í Noregi ertu rægðir í skólum norska hersins. Ég var ekki að tala um norsku þjóðina í því sambandi. Ég var að tala um skóla norska hersins og boðskap norskra hershöfðingja. Ég verð að spyrja: Eru engin takmörk fyrir því, hvað menn geta verið lágreistir, þegar verið er að ræða alvörumál eins og þetta? Er aldrei hægt að standa beinn, þegar um er að ræða rétt okkar sjálfra? Þarf þá alltaf að standa í keng?



Herra forseti. Er aldrei bægt að standa beinn? Þarf alltaf að standa í keng? Ég veit ekki, hvort fleirum en mér hefur dottið í hug við þessi ummæli þessa hv. þm., þegar hann var svo borubrattur hér í stólnum að líkja Guðmundi Daníelssyni við Solzhenytsin skáld. Hann stóð ekki beinn þá. Þegar kemur að Sovétríkjunum, þá stendur þessi hv. þm. ekki beinn. En út af því, sem hæstv. sjútvrh. sagði, hef ég tvennt við hann að segja. Í fyrsta lagi þetta: Ég man ekki betur en þessi hæstv. ráðh. hafi lýst því yfir hvað eftir annað úr þessum ræðustól, að Norðmenn og norska þjóðin hafi haft bein afskipti af íslenskum innanríkismálum. Og hvað er þetta annað en að sverta þá þjóð í hugum Íslendinga? Og hvernig stendur á því, að hæstv. sjútvrh. skuli koma með þetta hér upp í ræðustólinn eftir dúk og disk? Svo langar mig til að segja við þennan hæstv. ráðh. í öðru lagi, að hann hafði ekki algerlega sömu ummælin og hv. 5. þm. Vesturl., hæstv. sjútvrh., þegar hann var að bera mér á brýn eitt og annað hér í stólnum áðan og hafði ekki rétt eftir. Það, sem þessi hv. þm. sagði, var, að í skóla norska hersins væri það kennt, að íslensk ungmenni í Noregi væru hættuleg öryggi landsins. Þetta var það, sem þessi hv. þm. sagði. Hann sagði, að skóli, sem væri undir stjórn norska ríkisins, kenndi það, að íslensk ungmenni væru hættuleg öryggi Noregs. Ef þetta er ekki að sverta Noreg og norsku ríkisstj. í augum Íslendinga, þá veit ég ekki, hvað þetta er. Þá tala ég ekki sama tungumál og hæstv, ráðh. Ég vil svo vekja athygli á því, að hv. 5. þm. Vesturl. tók hér aftur til máls án þess að gera grein fyrir því, hvað varð um undirskriftasafnanirnar, sem hann tók þátt í að safna gegn her í landi. Hvar eru þær niður komnar? Hvernig voru þær notaðar?



Herra forseti. Taugaveiklunin hjá þeim Alþb: mönnum breiðist út. Hæstv. sjútvrh. hefur hér tekið til máls, og orð hans báru sannarlega vitni um taugaveiklun. Hann sagði, að stefnt væri að persónunjósnum með þessari undirskriftasöfnun. Hér er um fjarstæðukennda staðhæfingu að ræða. Eins mætti segja, að hver og ein undirskriftasöfnun, sem fer fram hér á Íslandi, væri líkleg til að stefna í átt til persónunjósna. Ef menn álíta undirskriftasafnanir leyfilegar, að menn hafi tækifæri til að tjá hug sinn og vilja, þá er með slíkum áburði verið að reyna að koma í veg fyrir það, að menn geti tjáð hug sinn í deilumálum og stefnumótandi málum, sem varða heill og hag alþjóðar.

Þm. veit, að það er verið að tala um tölvuna, en ekki undirskriftasöfnun.

Það er ljóst mál. að þessar undirskriftir eru stílaðar til ríkisstj. og Alþ., og í fyllingu tímans verða þær afhentar forsrh. og forseta Sþ., og væntanlega liggja þessar undirskriftir hér á lestrarsal Alþingis frammi fyrir öllum alþm. og þeim, er þar hafa aðgang að. Ég vil taka það fram í þessu sambandi, að hæstv. sjútvrh. spurði: Hvers vegna má ekki eyðileggja gögnin? Hvað vilja menn halda upp á þessi gögn? Ég verð að segja það eins og er, að ég mundi í sporum forgöngumanna þessarar undirskriftasöfnunar óska eftir því að fá þessi gögn í sínar hendur aftur, vegna þess að hv. formaður Alþb. og aðrir hv. þm. Alþb., þ. á m. hæstv. sjútvrh., hafa svo afskaplega mikið hugmyndaflug, þegar þeir láta sér detta allt mögulegt í hug, hvernig megi nota þessar skrár þeim til tjóns, sem undir áskorunina hafa skrifað. Það skyldi þó ekki vera samkv. kokkabókum kommúnista og þeirra Sovétmanna, sem eru alkunnir að slíkum aðferðum. Ég tel þess vegna, að það sé svo, að við alþm. eigum og okkur beri að taka þessa áskorun mjög alvarlega til íhugunar, og þ, á m. hv. þm. Alþb., vegna þess að það er ekki á hverjum degi, sem helmingur þeirra Íslendinga, sem kosningarrétt hafa, sendir áskorun til Alþingis og ríkisstj. Þessir Íslendingar vita það, að nafn þeirra er bundið þessari skoðun og þessari sannfæringu þeirra, þeir munu standa við þá sannfæringu og þá skoðun, og þeir munu ekki láta ógnanir Alþb.-manna hræða sig frá því að halda fast við þá sannfæringu sína.



Herra forseti. Ég get ekki stillt mig um annað en að taka þátt í þessum umr., en mér leiðist, að það skuli ekki vera fleira af venjulegu fólki til að hlusta á þessar annars mjög fróðlegu umr. hér í Sþ. Það hefur glöggt komið fram, að forustumenn Sjálfstfl. gera engan greinarmun á venjulegri undirskriftasöfnun og tilraunum til persónunjósna af hinu versta tagi. Ragnhildur Helgadóttir taldi sig mega upplýsa hér í umr. áðan, að það hefði verið farið út í þessa tölvuvinnslu vegna þess, að samtökin Varið land hefðu ekki því starfsfólki og áhugafólki á að skipa, að þau gætu farið yfir skrárnar og leiðrétt þær, ef um rangfærslur væri þar að ræða. Þetta virðist mér heldur ósennileg skýring, þegar haft er í huga, að það er mikill fjöldi manns, sem tekur þátt í þessari herferð Varins lands, og maður skyldi ætla, þegar haft er í huga allt það fjármagn, sem streymt hefur inn til samtakanna, því að allt hefur þetta kostað mikið fé, að stór fjöldi fólks standi á bak við allar þær fjárgjafir. Nei, maður hlýtur að ætla, að það sé tilgangur, sem valdi því, að út í þetta er farið. Það er t.d. býsna athyglisvert, að einn af aðalforsvarsmönnum þessarar undirskriftasöfnunar er eini starfandi erindreki Atlantshafsbandalagsins á Íslandi. Það væri býsna hentugt fyrir slíkan fulltrúa Atlantshafsbandalagsins að fá að vinna þessa undirskriftasöfnun í slíkt tölvukerfi. Eins langar mig aðeins að taka undir það, sem hv. þm. Jónas Árnason hefur sett hér fram í umr., þ.e.a.s. þá alvarlegu atburði, sem við höfum verið að frétta af frá Noregi s.l. vikur. Hefur komið í ljós, að NATO-herinn þar hefur verið að halda heræfingar til þess að verjast árásum innanlands frá, eins og segir, þ.e.a.s. árásum vinstri sinnaðra samtaka og þ. á m. samtaka íslenskra stúdenta í Osló. En því miður er þetta dæmi frá Noregi ekki það eina, sem við fréttum af frá löndum Atlantshafsbandalagsins. Við vitum, að eftir valdarán herforingjanna í Grikklandi, að mig minnir 1967, kom í ljós, að stuðst hafði verið þar einmitt við áætlun Atlantshafsbandalagsins í þessum efnum, og svona upplýsingar hafa einnig komið frá NATO-ríki eins og Ítalíu. Hver veit nema einhverjar slíkar áætlanir séu til á Íslandi, og kannske má í því sambandi finna tengslin við þann starfsmann þessara undirskriftasöfnunar, sem jafnframt er starfsmaður Atlantshafsbandalagsins. Ég ætla ekki að orðlengja þessar umr. mikið, en það er býsna fróðlegt fyrir íslenskan almenning að fá að skyggnast inn í huga þeirra sjálfstæðismanna, sem vilja greinilega koma í veg fyrir það, að settar séu hömlur við persónunjósnakerfi á Íslandi. Við skiljum kannske betur eftir þetta fyrri afstöðu þeirra, er fréttist um víðtækar persónunjósnir og spillingu í bandarísku stjórnmálalífi. En það virðist ekki hafa haft hin minnstu áhrif á afstöðu Sjálfstæðismanna til forustu Bandaríkjanna í sambandi við vestrænt lýðræði. Þar hefur enginn blettur á fallið, og maður getur vel haldið, að þessir fulltrúar Sjálfstfl. teldu sér sóma að því að taka þátt í slíku stjórnmálastarfi.



Herra forseti. Sá glæsilegi árangur, sem samtökin Varið land hafa náð, virðist hafa náð hámarki sínu hér á Alþ. í dag. Sá fjöldi undirskrifta, sem hefur safnast, sýnir sig hafa farið svo í taugar þeirra Alþb: manna, að þeir hafa ekki kunnað að dylja vonbrigði sín, heldur talið ástæðu til þess að koma hér inn á Alþ. til þess að ræða um löggjöf vegna notkunar upplýsinga varðandi undirskriftir. Einhvern tíma hefði ég haldið, að þeir ráðamenn þingsins í dag hefðu ekki talið ástæðu til þess að eyða tíma þingsins utan dagskrár til þess að ræða slíka lagasetningu. En þessi taugaveiklun, sem hér hefur komið fram, staðfestir þann mikla árangur, sem þessi samtök hafa náð. Það er meiri hluti kjósenda í landinu, sem hefur lýst skoðun sinni, skorað á ríkisstj. og Alþ., og þeir aðilar, sem þola það ekki, hafa sýnt taugaveiklun sína hér í dag. Að afhenda þau gögn, sem frá tölvunni koma, til þess að eyðileggja og ekki sé hægt að nota einhver gögn í framtíðinni, þetta eru auðvitað hlutir, sem þessir aðilar geta verið með í sínum hugarheimi. En gera menn sér ekki grein fyrir því, að þau skjöl, sem lögð eru inn á lestrarsal Alþingis, eru komin inn í skjalasafn ríkisins, verða þar geymd og eru hverjum manni til aflestrar, hvenær sem er í framtíðinni? Það, sem hér er verið að ræða um, er því aðeins til þess að finna eitthvað upp til að reyna að berjast gegn þeim glæsilega árangri, sem þetta fólk hefur náð, ef það mætti verða til þess með einhverju móti að vega gegn þessu. En það tekst þeim ekki. Þetta fólk hefur þegar sagt sína skoðun, og Alþ. og ríkisstj. komast ekki hjá því að taka tillit til þess. Út af orðum hv. þm. Sigurðar Magnússonar, þar sem ég veit, að hann á við ákveðinn mann hér í Reykjavík, þá get ég upplýst hann um það, að sá maður er ekki einn af þeim, sem eru í forustu fyrir samtökunum Varið land. Ég tel mjög gott, að þessar umr. skyldu fara fram hér í dag, til þess að þjóðinni sé ljóst, hver taugaveiklunin er orðin í Alþb.- mönnunum vegna þess árangurs, sem Varið land hefur náð.



Herra forseti. Ég skal aðeins hafa þetta örstutta aths. Hv. fulltrúar Sjálfstfl. hafa mikið talað hér um taugaveiklun og hversu alvarlegt ástand sé á taugum Alþb: manna. Það mætti halda, að hv. þm. Halldór Blöndal hefði þá í sér taugar Alþb.-manna, ef miða mætti við ræðu hans hér áðan. Hann vék að því, að hv. 5. þm. Vesturl. hefði líkt Guðmundi Daníelssyni við Solzhenitsyn. Það, sem hv. 5. þm. Vesturl. sagði, var, að íslendingar mættu þakka fyrir, að einn hv. þm, hér inni frá Suðurlandi réði ekki yfir nema einu blaði á Selfossi. Auðvitað er ákaflega mikill munur á því, hvað gert hafi verið við hugverk Guðmundar Daníelssonar eða Solzhenitsyns. En það er að mínu mati aðeins stigsmunur. Það hefði ekki orðið svo mikill hávaði út af þessu, ef handritið að bókinni hefði verið brennt eða því fleygt í Ölfusána þarna eystra, eins og sagt er, að hafi verið gert við Suðurland. Forsvarsmenn Varins lands hafa lagt í 400 þús. kr. kostnað til þess að koma í veg fyrir ónákvæmni, þ.e. að nöfn manna komi ekki fyrir oftar en einu sinni á undirskriftalistunum. Hver er mórallinn í þeim mönnum, sem eru svo ákafir í að berjast fyrir því, að herinn verði, að þeir reyni að skrifa nöfn sín sem oftast undir listann? Og það mætti líka segja: Það er ónákvæmni á fleiri sviðum, sem þyrfti að reyna að koma í veg fyrir, eins og t.d. þegar einn maður skrifar undir þessa lista fyrir marga.