Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Þetta frv. var til umræðu hér í d. hinn 30. des. s. l. og var þá vísað til fjhn. Nefndin tók málið fyrir á fundi sínum 1. febr. s. l., og var samþykkt að senda það póst- og símamálastjóra til umsagnar. Litlu síðar barst n. svar hans, sem er dagsett 8. febr. Þá var málið tekið aftur fyrir á fundi í n. 28. febr., en n. gat ekki orðið sammála um afgreiðslu málsins, og er slíkt ekki óalgengt. Þrír nm. voru á fundi og því löglegur nefndarfundur, en 2 nm. vildu ekki taka afstöðu til málsins, en ég var reiðubúinn til þess og gaf því út nál. dags. 1. marz. Ég gerði ráð fyrir, að er þetta frv. kæmi til 2. umr., hefði eitthvað heyrzt frá öðrum nm. En nú er liðinn langur tími síðan, og er varla að vænta, að nm. skili áliti um þetta mál héðan af, því að tæplega þurfa þeir svo langan tíma til umhugsunar. Ég lít svo á, að það sé skylda nefnda að skila málum af sér. Nm. eru ekki settar neinar reglur um það, hvernig þeir eigi að snúast við málum. Þeir geta verið með þeim eða móti þeim og fylgt þeim skilorðsbundið, en það væri ekki rétt, ef einstakir nm. gætu komið málum fyrir kattarnef með því að skila ekki nál. Á þessum forsendum hefur forseti tekið mál þetta á dagskrá. Það þykir hafa verið beðið a. m. k. hæfilega lengi eftir nál. Ég legg til í nál. mínu, að frv. þetta sé samþ., enda er ég einn af flm. þess. Ég hef ekki séð ástæðu til að bera fram brtt. við frv., en ég er fús til samninga um vissar breyt. á frv., ef framgangur þess er tryggari við það. - Frv. var sent til umsagnar póst- og símamálastjóra, og er svar hans prentað sem fskj. við nál. mitt. Hann mælir yfirleitt með því, að frv. þetta sé samþykkt. Eins og menn sjá við lestur frv., inniheldur það tvö meginatriði. Fyrra atriðið felur í sér, að gerð verði áætlun um að koma notendasímum um allar sveitir landsins á næstu 10 árum og leggi ríkissjóður fram 2½ millj. kr. árlega í þessu skyni. Nú eftir gengislækkunina er þessi upphæð orðin of lág, en áætlun þessi er byggð á því, sem áður var. Þetta hefur mætt nokkrum andmælum, að binda ríkissjóði þannig bagga, án þess að nokkrar tekjur komi á móti. Mér virðist tæplega sanngjarnt að krefjast þess um sérstök nauðsynjamál, er fé þarf til að framkvæma, að tekjur komi þar á móti, ef það hefur þá ekki verið gert að almennri reglu. Þetta Alþ. hefur meira að segja bundið ríkissjóði stóra bagga án þess að sjá honum fyrir nokkrum tekjum. Er þar skemmst að minna á það, er Alþingi samþykkti uppbótina á laun opinberra starfsmanna. Þá má hér minna á það, að því meir sem símakerfið dreifist, því meiri verða tekjur landssímans. Þó að ekki verði hægt að framkvæma þá símalagningu, sem frv. gerir ráð fyrir, þá er hér þó sett það takmark, sem ber að keppa að. Hið síðara meginatriði frv. fjallar um það að gera tilraun til að bæta úr því misrétti, sem er um lagningu notendasíma um einstök héruð landsins. Ég veit t. d., að sumar sýslur hafa fengið notendasíma á hvern bæ, en aðrar á örfáa bæi, og ég skal geta þess, að þær sýslur, sem mest hafa orðið útundan, eru Eyjafjarðarsýsla og Snæfellsnessýsla. Ekki skal ég dæma um það, hvernig þessu er háttað á Snæfellsnesi og hversu mikill áhugi er þar heima fyrir. En ég vil fullyrða, að það er ekki vegna áhugaleysis í Eyjafirði, að sími hefur ekki verið lagður þar, því að þaðan hafa verið sendar beiðnir um notendasíma, og ekki einasta það, heldur hafa verið gefin loforð um. að sími mundi verða lagður í þennan og þennan hrepp, en þau hafa ekki verið efnd. Ég veit ekki, hvað veldur þessu misrétti, því að ekki sýnist vera hér um pólitíska hlutdrægni að ræða. Eyjafjarðarsýsla er framsóknarkjördæmi, en Snæfellsnessýsla sjálfstæðiskjördæmi, en hins vegar hef ég tekið eftir því, að þau héruð, sem hafa átt því láni að fagna að hafa ráðherra eða aðra álíka valdamenn fyrir þm., hafa setið við betri hlut, en önnur héruð, og hægt mundi vera að nefna ákveðin dæmi um þetta. Af þessu er lagt til í 4. gr. frv., að ákvarðanir um símalagningar skuli teknar af nefnd manna, þar sem póst- og símamálastjóri er formaður og 2 menn aðrir, sem telja má eðlilega fulltrúa bændastéttarinnar. Einnig væri hægt að hugsa sér, að n. yrði skipuð öðruvísi, t. d. að 2 menn væru kosnir sérstaklega af Stéttarsambandi bænda, Ég læt eindregið þá von í ljós, að sjónarmið væntanlegrar n. verði hlutlausara og víðara en hjá þeim, sem hingað til hafa ráðið. Þetta er ekki sagt til þess að áfellast á nokkurn hátt póst- og símamálastjóra, því að auðvitað hefur hann ekki verið einráður, hann hefur haft sína yfirmenn úr ýmsum flokkum. - Í 5. gr. er ákvæði um það að hafa hliðsjón með, hvar sé mest vöntun notendasíma í sveitum. Frv. vill, að ekki sé lögð áherzla á að leggja síma á eitthvert afdalakot, heldur um byggðarlög, sem þéttbýl eru og reka landbúnað, en hafa ekki síma. Ég er þó ekki sannfærður um, að allir flm. frv. liti eins á þetta ákvæði, en telji ákvæði 1. gr. höfuðatriðið, en ég tel ákvæði 4. og 5. gr. frv. engu síður mikilsverð. Ég gerði grein fyrir því í upphafi máls míns, hvernig gangur þessa máls hefur verið hér í d. og fyrir þeim ástæðum, sem forseti hafði til þess að taka málið á dagskrá, þótt álit allra nm. sé ekki komið fram. Gæti það orðið til þess að ýta við öðrum nm. í fjhn. að láta sitt álit í ljós. Ef svo gæti orðið, hef ég ekkert á móti því að taka málið af dagskrá og fresta umr. í nokkra daga, því að sjálfsögðu er heppilegra, að álit frá fleiri hv. nm. en mér einum liggi fyrir, er málið er afgreitt við þessa umr. Ef því fram kæmi ósk um frestun umr., mundi ég fallast á hana, en þó taka málið á dagskrá að nokkrum dögum liðnum.



Forseti. Það er alveg rétt hjá hv. 1. þm. Eyf. (BSt), að meiri hl. n., fjórir hv. nm., hafa ekki tekið afstöðu til þessa máls. Skal ég nú gera mína afsökun varðandi þetta atriði. Ég vil fyrst lýsa því, að mér þykir það furðuleg óþolinmæði hjá hæstv. forseta, sem er form. fjhn., að taka málið á dagskrá nú, þegar ekki nema hann einn hefur skilað nál. um það og ekki er vitað um afstöðu allra hinna nm. til þess. Ég vil svo taka það fram, að þegar málið var afgreitt úr hv. n., gat ég ekki mætt og því ekki verið viðstaddur afgreiðslu þess. Hygg ég, að öllu þessu athuguðu, að rétt sé að fá málinu frestað nú og halda síðan fund í hv. fjhn. á ný og vita, hvort ekki væri þá hægt að fá málið afgreitt þar á viðunandi hátt. En persónulega finnst mér, að þá þyrfti að liggja fyrir umsögn hæstv. fjmrh. um málið eða hann mætti þar sjálfur að öðrum kosti, til þess að n. gæfist kostur á að heyra hans álit á því. Um efni málsins skal ég ekki ræða að svo komnu máli, en það kann að vera, að fleiri þyrftu þar að vera með í ráðum um lagningu símans en frv. ákveður. En aðalatriðið er í mínum augum, hvort hægt er og fært að hækka framlagið til þessara mála eins mikið og gert er ráð fyrir í frv. Hér er sem sé lagt til, að 2½ millj. kr. verði árlega varið í þessu skyni, en undanfarið hefur það verið eitthvað nálægt 800 þús. kr. Hygg ég því, að nauðsynlegt sé að fá álit hæstv. fjmrh. um þetta atriði, áður en málið er afgreitt.



Virðulegi forseti. Ég get nú ekki kannast við, að ég hafi sýnt nokkra óþolinmæði í sambandi við þetta mál, heldur þvert á móti sýnt mikla þolinmæði. Ég rakti áðan í ræðu minni gang málsins og get endurtekið, að það var tekið fyrir í n. 21. febr. og síðan 28. febr., þegar afgreiðsla þess fór fram. Ég get ekki gert að því, þótt ekki mættu nema þrír hv. nm. á fundi og tveir af þeim þremur gætu ekki tekið afstöðu til málsins. Það haggar því ekki, að nægilegur tími var til þess fyrir þá. Hvað það snertir, sem hv. 4. þm. Reykv. (HG) var að tala um, að málinu yrði nú frestað, til þess, að mér skildist, að n. athugaði málið á ný, vil ég benda honum og öðrum hv. þm. á, að hluti af n. hefur þegar athugað málið og tekið afstöðu til þess. Verður því að líta svo á, að n. sé klofin í málinu, og þá er það venja, að hvor hlutinn fyrir sig safni þeim upplýsingum og gögnum, sem hann telur þörf á. Þetta vil ég benda hv. þm. á, að bæði hann og aðrir hv. nm. verða að gera, ef málinu verður nú frestað.



Forseti. Mér finnst nú ekki nema eðlilegt, að hæstv. forseti taki þetta mál nú á dagskrá, og tel veigalitlar afsakanir þeirra nm., sem ekki eru búnir að skila nál. sínu eða sínum. En ég vil nú segja nokkur orð um málið sjálft. - Ég vil þá fyrst taka undir það með hv. 4. þm. Reykv., að það er stórt spor, sem stigið er í fjárhagsmálum landsins með þessu frv., ef að lögum verður. Hér er farið fram á að meira en þrefalda þá upphæð, sem hingað til hefur verið ákveðin til þessara framkvæmda. Mér er kunnugt um, að a. m. k. síðan ég kom í fjvn., hefur n. óskipt alltaf reynt að fá framlagið til þessara mála eins hátt og mögulegt hefur verið á hverjum tíma, þrátt fyrir andstöðu ýmissa valdamanna. Fjvn. hefur gert þetta, því að hún hefur verið þess fullviss, að það er ekkert, sem er sveitafólkinu, sérstaklega á hinum afskekktari stöðum, eins mikil hjálp og síminn. En hér er farið fram á, að þetta framlag sé þrefaldað. Það er því ekki óeðlilegt, að fram komi till. um að ræða þetta við hæstv. fjmrh., áður en málið er afgreitt, og þekki ég illa hæstv. forseta, ef hann vill ekki verða við þeim tilmælum. Hvað snertir einstakar greinar frv., þá finnst mér vera á þeim ýmsir ágallar. Ég vil benda á, að mér finnst það enginn Salómonsdómur, þótt ekki séu teknar ákvarðanir um, hvar leggjá skuli símann á þann hátt, sem segir í 4. gr. Það væri nefnilega alveg eins hægt að segja, að hv. Framsfl. ætti að hafa þetta á hendi. Og þótt hv. frsm. segði ekki, að pólitísk sjónarmið hefðu ráðið, er úthlutað hafi verið notendasímum hingað til, þá lét hann í það skína, með því að láta orð falla á þá lund. að ráðherrar eða aðrir valdamenn hefðu notað aðstöðu sína til þess að koma síma í sín kjördæmi. Það er nefnilega, eins og allir vita, varla til handhægari aðferð til atkvæðasmölunar en slíkt. - Ég get ekki heldur séð í frv., hver eigi að hafa úrskurðarvald, ef samkomulag næst ekki í þessari n. Ekki er það tekið fram, að það sé form. n. eða ráðherra, svo að það getur þá verið afl atkvæða í n. sjálfri eða þá símamálastjóri eða jafnvel búnaðarmálastjóri. Nei, ég held, með fullri virðingu fyrir þeim heiðursmönnum, sem frv. gerir ráð fyrir, að sitji í þessari n., að þá þyrfti að breyta skipun hennar. Svo er nú með þessu ekki nema hálft spor stigið, því að það þyrfti allt að 100 millj. kr. til þess að auka og endurnýja landssímalínurnar, sem notendalínurnar liggja frá, eftir því sem póst- og símamálastjóri upplýsir, til þess að ná settu takmarki. Hann minnist að vísu ekki á þetta í umsögn sinni til n., en segir þar þó, með leyfi hæstv. forseta, „að til þess að tryggja afrás hinna auknu símaviðskipta milli símstöðvanna innan sýslna eða landsfjórðunga er óhjákvæmilegt að auka samtímis notendasímalagningunni allmiklu við landssímalínurnar og veita einnig fé til þess.“ Og sannleikurinn er nú sá; að þegar búið er að hlaða svo mjög á landssímalínurnar eins og gert er ráð fyrir með þessu frv., þá verður að byggja upp nýjar og stærri. Í 5. gr. er sagt, að þegar teknar séu ákvarðanir um lagningu notendasímans, þá skuli hafa hliðsjón af því, hvar mest sé vöntun símans. En þó er sagt síðast í gr., með leyfi hæstv. forseta: „Enn fremur skal leitast við að skipuleggja framkvæmdir eftir því, sem hentast þykir fjárhagslega.“ En þetta rekst nefnilega ákaflega oft á. Það hefur og orðið hlutskipti þeirra, sem erfiðast eiga og eru fjarlægastir, að fá ekki síma, þrátt fyrir hina miklu þörf sína fyrir hann. Ég veit ekki nema rétt sé að setja ákvæði inn í frv., þar sem lögð er á það sérstök áherzla, að leggja beri síma um þær sveitir, sem afskekktastar eru og minnstar samgöngur eru við, því að skiljanlega hafa þeir bændur mun verri aðstöðu, þar sem kannske einn eða enginn sími er í heilli sveit, afskekktri, heldur en þar sem nú eru t. d. fjörutíu símar. Mér sýnist því, að mjög vafasamt sé, að síðasti liður 5. gr. eigi að vera í frv., heldur ætti að taka það skýrt fram, að þau héruð, sem fjarlægust eru, ættu að ganga fyrir um símann. Svo hygg ég einnig, að 1. gr. frv. þurfi góðrar athugunar við. En það, sem mér finnst vera mest til bóta í þessu frv., eru ákvæðin í 6. gr., þar sem ákveðið er, að sveitarfélögin sjálf megi bjóða fram lán til símalagningarinnar. Er ég þess alveg fullviss, að fjölmörg sveitarfélög mundu vera fús að lána ríkissjóði fé til þess að koma upp síma í viðkomandi sveit. En þá er ég kominn að því, sem ég minntist á áðan, að þetta er aðeins hluti af kostnaðinum, því að þetta fé er aðeins ætlað til þess að standa undir kostnaði af notendasímanum sjálfum og línum í sambandi við hann, en ekki til viðhalds og lagningar eða aukningar á landssímalínunum. En hvað sem ákveðið er um framlag til notendasímans, þá finnst mér ekki ástæðulaust að fá samþykkta heimild um, að símastjórnin mætti taka lán, eins og ákveðið er í 6. gr. þessa frv. Nú vildi ég mega spyrja hv. frsm., hvort hann hefur ekki sem form. þeirrar n., sem hafði málið til athugunar, séð ástæðu til þess að spyrja póst- og símamálastjóra, hver sé ástæðan fyrir þeirri hlutdrægni í þessum málum, sem komið er inn á í grg. og hann lýsti í ræðu sinni hér áðan. Mér finnst það mikils virði fyrir okkur, sem eigum að greiða atkvæði um þetta hér í d., að fá þessar upplýsingar. Er það sök póst- og símamálastjóra sjálfs, eða einstakra ráðherra, eða þá hverra, að troðið er á rétti svo margra manna sem raun ber vitni? Þætti mér gott, ef upplýsingar fengjust um þetta, áður en þessari umr. lýkur, hvaða öfl það eru, sem hér eru á bak við. Ég býst varla við, að þeim hafi nokkuð verið ívilnað í sköttum, sem hafa orðið fyrir barðinu á þessu valdi. Ég skal svo ekki ræða frekar um þetta að sinni, en er fylgjandi málinu í höfuðatriðum og legg á það sérstaka áherzlu, að þeir, sem erfiðast eiga, fái fyrst símann. Aftur á móti get ég ekki fylgt því, eins og ætlað er í 1. gr., að ákveða með lögum, að stór upphæð í mörg ár fari í þessar framkvæmdir.

Frsm. 1. minni hl. (Bernharð Stefánsson) : Virðulegi forseti. Það væri nú kannske réttara að geyma það til betri tíma að ræða þetta, því að umr. verður nú bráðlega frestað, eins og óskað hefur verið. En ég vil þó segja aðeins örfá orð út af því, sem hv. þm. Barð. sagði í sinni ræðu. Hann benti á, að samþykkt frv. kallaði á meiri fjárveitingar, en frv. sjálft gerði ráð fyrir, ekki einasta, eins og ég benti á í minni fyrstu ræðu, vegna gengisbreytingarinnar, heldur, að því að mér skildist, vegna þess, að eftir því sem meira legðist á langlínurnar, þá þyrfti meira til þeirra. Þetta er út af fyrir sig alveg rétt, en ég sé ekki, að ákvæði, sem að þessu lúta, eigi heima í þessu frv. Ekki veit ég til þess, að hér í Rvík eða öðrum kaupstöðum komi ráð eða framlög frá þeim, sem kröfur gera um síma, hvernig langlínurnar eigi að standa undir aukningunni, og ég get ekki séð, að notendasímar í sveitum hafi þar nokkra sérstöðu, heldur eru þeir alveg hliðstæðir símanúmerum í kaupstöðum. Ég benti einnig á það í minni fyrstu ræðu, að því meiri sem notendasímafjöldinn er, því meiri eru tekjur símans, svo að ég get alls ekki verið sammála hv. þm. Barð. um, að ákvæði, sem lúta að þessu, eigi að koma inn í þetta frv. Í sambandi við 4. gr. sagði hv. þm. Barð., að sama væri, hvort hún væri samþ. eða framkvæmd þessara mála falin Framsfl. Það er nú alltaf svo með þennan hv. þm., að hann sér alls staðar Framsfl. og Framsfl. er sem grýla í hans augum. En ég get nú ekki séð, að þetta hafi við rök að styðjast hjá honum. Það kann að vera, að svo sé ástatt nú, að tveir af þessum mönnum, sem þarna eru nefndir í 4. gr. sem sjálfkjörnir í n. til að ákveða um þetta, séu framsóknarmenn. En slíkt er nú alltaf breytilegt, og hver er kominn til að segja, að þessir menn verði framsóknarmenn? Hvað Stéttarsamband bænda snertir, þá veit ég ekki annað en að sjálfstæðismenn séu í meiri hluta í stjórn þess. Formaðurinn er framsóknarmaður að vísu, en ef hann færi að beita pólitískri hlutdrægni þarna eða yfirleitt, þá skil ég ekki í því, að stjórnin, sem skipuð er að meiri hl. af sjálfstæðismönnum, mundi endurkjósa hann oft, en það mun vera kosið á hverju ári. Ég get huggað hv. þm. Barð. með því, að ég vildi alls ekki samþykkja það, að Framsfl. væri falið að úthluta notendasíma í sveitum. Ég bara lít svo á, að hér sé um opinbera starfsmenn að ræða og það komi ekki málinu við í þessu efni, í hvaða flokki þeir eru. Hv. þm. Barð. spurði um það, hver ætti að hafa úrslitavaldið í þessari n., ef skoðanamunur yrði þar. Ég tel víst, að það yrði eins og í öðrum n., að það yrði að vera þar meiri hl., sem réði, ef um ágreining væri að ræða, og ég sé ekkert á móti því. Ég held, að það sé ekki síður að fela ákveðnum flokki að ráða þessum málum, ef ráðh. á að hafa úrslitavaldið. Ráðh. er venjulega flokksmaður. Eins og nú horfir við, mundi það þýða, samkvæmt hugsunarhætti hv. þm. Barð., að Sjálfstæðisfl. væri falið að ráða þessu, þar sem sá ráðh., sem á að fara með símamálin, er Sjálfstfl.maður. Nú dettur mér ekki í hug að líta svo á, að Sjálfstfl. sé falið að ráða þessu máli, þó að flokksmaður í Sjálfstfl. sé hlutaðeigandi ráðh. Og mér finnst, að hv. þm. Barð. ætti nú að geta farið að skilja það, að það er oft, og sem betur fer í flestum tilfellum, sitt hvað að vera opinber starfsmaður eða flokksmaður. Að opinberum störfum starfa menn yfirleitt ekki sem flokksmenn, heldur reyna að gera skyldu sína og gera rétt; þannig eru flestir. Hv. þm. Barð. spurði um það, hvort ég hefði ekki spurzt fyrir um það, hvað mundi valda þeirri hlutdrægni, sem einatt hefði átt sér stað í þessu máli. Jú, ég hef spurzt fyrir um það, og ég hef meira að segja bréf frá póst- og símamálastjóra, þar sem hann reynir að afsaka það, hvernig Eyjafjarðarsýsla hefur orðið út undan í þessum efnum. Að öðru leyti skal ég ekki fara langt út í það, en það ætla ég að segja, að ég held, að þessi hlutdrægni, sem hefur átt sér stað, sé ekki pólitísk hlutdrægni, heldur stafi það af öðrum ástæðum, að hér hefur verið mismunað eins og gert hefur verið. Það er t. d. kannske nokkur ástæða til þess fyrir menn, sem svo eru gerðir, að láta undan því, ef mjög freklega er að gengið. Sumir menn eru þannig gerðir, að þeir taka minna tillit til kurteisra manna, en hinna, o. s. frv. Ég get ekki útlistað þetta, hvorki sálfræðilega né á annan hátt. Ég bara bendi á staðreyndir. Hv. þm. Barð. fannst um að ræða árekstra í 5. gr. frv., þar sem talað er um að hafa hliðsjón af því, hvar mest sé vöntun síma, og að hinu leytinu, að leitast við að skipuleggja framkvæmdir eftir því, sem hentast þykir fjárhagslega. Ég skal ekki neita því, að það kynni að geta orðið í einhverjum tilfellum, að illt yrði að sameina þetta tvennt, en ég held þó, að töluvert megi gera í þessu efni. T. d. ef athugað er fyrst, samkvæmt fyrri málslið gr., hvaða héruð vanti mest síma, þá sé fjárveitingunni fyrst og fremst beint þangað, en þar sé verkinu hagað svo, að sem hentugast verði fjárhagslega, t. d. að byggðarlög innan héraðsins séu tekin í einu, en aftur á móti ekki lagt á ýmsa bæi og sé langt á milli eða t. d. farið um alla sýsluna með einhverju káki, heldur sé tekinn ákveðinn hluti hennar, sem mundi þá undir öllum kringumstæðum verða ódýrara. Þetta var það, sem flm. frv. höfðu í huga. Það má á ýmsan hátt framkvæma þetta verk, eins og önnur, þannig að hagsýni í fjárútlátum sé gætt að svo miklu leyti sem mögulegt er. Að öðru leyti get ég verið hv. þm. Barð. þakklátur fyrir það, að hann sýnir málinu ekki tómlæti, og mér virðist, að hann sé frv. meðmæltur í höfuðatriðum. Þó að hann vilji gera á því breyt., þá er hann því meðmæltur, að l. séu sett í þessa átt. Ég er honum einnig sammála um það, sem hann sagði um 6. gr. frv. Það getur sannarlega staðið svo á, að. héruð vilji vinna það til að ná í peninga til að lána í þessu skyni, gegn því að fá notendasíma um héraðið.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að benda á það á þessu stigi málsins, að við þær breyt., sem hafa orðið á gengi íslenzku krónunnar, þá mun sú upphæð, 2,5 millj. kr., sem ríkissjóður þarf að leggja fram árlega, ef tilætlunin er, að verkinu verði lokið á 10 árum, þurfa að hækka upp í 2,8 millj. kr. Og þegar n. tekur frv. aftur til meðferðar, sem ég geri ráð fyrir að gert verði, eftir því sem fram hefur komið, þá vildi ég biðja hana að athuga þetta. Að öðru leyti vil ég benda á það, að ef þetta frv. nær að verða að l., þá breytist viðhorf bænda ákaflega mikið. Mér virðist, að hv. þm. Barð. og fleiri jafnvel séu hræddir um, að sú n.. sem skipuð yrði eftir 4. gr., mundi verða hlutdræg. Ég er ekki hræddur um, að nokkur hætta sé á því, þegar búið er að slá því föstu, að þetta verði framkvæmt á næstu 10 árum. En hitt er allt annað mál, að ef menn eiga það ævinlega undir högg að sækja, hvort það verða 500 þús., 800 þús. eða 1 millj. kr. eða einhver önnur upphæð, sem veitt verður árlega til þessa verks, og menn vita ekki nema þeir verði að bíða kannske í 40–50 ár eftir því að fá síma, þá eru þeir hræddir um, að hlutdrægni muni verða beitt. Þegar aftur á móti er búið að slá því föstu, að síminn eigi að koma á næstu 10 árum, þá hverfur þessi ótti manna; af því að viðhorfið breytist gersamlega. Ég get til dæmis nefnt bæi vestur í Barðastrandarsýslu, sem þykjast hafa orðið afskaplega afskiptir, þegar nágrannar þeirra fengu síma og þeir einir voru skildir eftir. Ég hef nýlega fengið um það bréf, að hér á að hafa verið beitt hlutdrægni. En ef þessir menn hefðu átt vist að fá síma á næstu 10 árum, þá hyrfi þessi hræðsla um hlutdrægni. Ég tel þetta ákaflega mikils virði, að bændur viti, að einhvern tíma á næstu 10 árum fái þeir síma, svo að þeir láti ekki hugfallast og flýi af jörðum sínum, af því að þeir séu hræddir um að fá aldrei síma. Upp úr þessu legg ég geysilega mikið. Á annað atriði, sem kom fram hjá hv. þm. Barð., ætla ég að minnast. Hann hefur það eftir símamálastjórninni, að það þurfi 100 millj. kr. til þess að veita notendasímanum útrás. Þetta er mjög mikill misskilningur, sem ég veit ekki, á hverju byggist. Símastjórnin telur þurfa upp undir 25 millj. til breytinga á símakerfinu í sambandi við þennan notendasíma. Sums staðar þarf að gera mjög miklar breytingar á línulagningum, eins og t. d. á Snæfellsnesi, þar sem þarf að gerbreyta sjálfu línukerfinu um allt nesið, ef sími á að koma á hvern bæ þar. Það er tekið með í reikninginn hér. Hitt er annað mál, að byggja þarf símstöðvahús, leggja jarðsíma og fleira, t. d. þarf nýtt hús við Hrútafjarðará og víðar. Allar þær breytingar er búizt við, að kosti upp undir 100 millj. kr., en það stendur ekki í sambandi við notendasíma í sveitum. Þær breytingar, sem þarf að telja á þeirra kostnað fram yfir það, sem hér hefur verið gert, eru breytingar á húsum, borðum og ýmsu öðru, sem símamálastjóri segir, að þurfi að gera vegna notendasímans og geti komizt upp í 25 millj. kr. - Það var sérstaklega þetta tvennt, sem ég vildi taka fram. Fyrst og fremst það, að því verði slegið föstu, að síminn komi á næstu 10 árum. Þá hættum við hv. þm. Barð. að þurfa að vera á hlaupum til póst- og símamálastjóra til að minna á óskir um síma fyrir þennan og þennan hreppshluta á þessu eða hinu árinu. Menn vita þá, eins og áður er tekið fram, að þeir fá símann á næstu 10 árum, og þurfa ekki frekar um það að hugsa. Þetta er að mínum dómi þungamiðja málsins. Það er talað um, að erfitt sé að láta þetta fé og erfitt að slá því föstu nú að hægt sé að láta þetta fé á fjárl. á hverju ári. En ég verð að segja það, að ef vilji er til fyrir því að leysa þörf sveitanna fyrir síma, þá sé það bara ekkert erfitt. Það er nú svo, að hvert mál fer eftir því, sem það er virt, og manni gengur misvel að leysa verkefnin, eftir því hvort vilji er fyrir hendi til að leysa þau eða ekki. Ef vilji er til þess, þá er vel hægt að láta þessar 2,8 millj. kr. Hitt gæti orðið miklu erfiðara, að fá gjaldeyri til þess, sem í þessu tilfelli yrði 1 millj. kr. á ári. Það gæti vel verið, að af gjaldeyrisástæðum þyrfti að framkvæma verkið á 15 árum í staðinn fyrir á 10 árum. Það er spurning, hvernig gjaldeyrismálin verða í framtíðinni. Það er búið að fara þannig með þau mál í heild af þeim, sem undanfarið hafa yfir þeim ráðið. Þetta athugar n. vafalaust líka, þegar hún tekur málið aftur til athugunar. Því, sem sagt hefur verið bæði um 4. og 5. gr. frv., er form. n. búinn að svara, og ég sé ekki ástæðu til að bæta neinu þar við. Ég skal þó aðeins taka fram eftirfarandi. Ég er staddur austur á Hornafirði rétt fyrir sláttinn. Þar eru þá staddir 5 menn frá landssímanum og þeir eiga að leggja þar síma á nokkra bæi. Efni er komið á staðinn. Mennirnir fara til Reykjavikur án þess þó að leggja símann, en eru svo síðar sendir austur á Hornafjörð til að leggja hann. Þarna var fé eytt að óþörfu. Ég skal taka annað dæmi. Það eru sendir 3 menn tvær dagleiðir til að leggja síma á einn einasta bæ, þó að ekki þurfi að leggja síma á neina bæi þar í nágrenninu. Það veitir því ekki af að setja það inn í frv., sem í 5. gr. er fram tekið, að enn fremur skuli leitazt við að skipuleggja framkvæmdir eftir því, sem hentast þyki fjárhagslega. Það er alveg nauðsynlegt að taka þetta fram, og til þess þarf n. að taka tillit.