Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Sveinn Björnsson Þetta mál fer nokkuð hröðum skrefum, eða flugvjelin fer nokkuð hratt yfir, svo að það er vont að nema staðar við einstök atriði í frv. Jeg vil ekki hindra það á nokkurn hátt, það þetta frv. að aðalefni geti farið svo fljótt í gegnum þingið, sem hægt er. Í síðustu grein frv. er talað um að nema úr gildi lög nr. 56, 30. júlí 1909. Það er heimild um að veita skipum, sem skrásett eru hjer á landi, undanþágu frá að hafa öllum veiðarfærum svo fyrir komið og frá gengið, þegar þau eru í landhelgi, sem annars er krafist. Það er samvinnunefnd sjávarútvegsnefnda, sem leggur til, að þetta ákvæði sje felt í burtu, án þess eiginlega að gera nokkra sjerstaka grein fyrir því. Jeg hefi ekki heyrt ástæðurar fyrir því, hvers vegna þetta þurfi að fella í burtu, en það eru lítils háttar fríðindi fyrir innlenda menn, og jeg kann ekki við að samþykkja þetta orðalaust, áður en jeg hefi fengið að vita, hvers vegna á að gera það. Jeg leyfi mjer að beiðast þess, að nefndin skýrir þetta, og ef hún gerir það ekki, þá neyðist jeg til að koma fram með brtt.

Frsm. (Einar Þorgilsson) Nefndin var á eitt sátt um að fella þetta atriði úr lögunum, af því að hún sá enga ástæðu til að hafa slíka undanþágu í þeim framvegis, mest vegna þess, að hún vildi gera öllum, innlendum sem útlendum. jafnt undir höfði, og fann hún, að með því að láta þetta ákvæði standa mundi misrjetti beitt. Jeg er kann ske dálítið kunnugur því, hvernig þessum lögum hefir verið hlýtt, og þá ekki síst af innlendum mönnum. Nefndin var á einu máli um að fella þetta atriði í burtu af þessari greindu ástæðu, og meðfram af því, að það er ástæða til að ætla, að einmitt þessi undanþága geti leitt til þess, að brot sjeu framin. Það getur oft staðið svo á, að sökudólgurinn sje einmitt nýbúinn að draga inn vörpuna á því svæði, sem hann finst, eða sje í þann veginn að kasta henni, en þeim er sem sje hægt að forsvana gerðir sínar með því, að þeim sje leyft að hafa alt undirbúið. íslenskum botnvörpungum er mjög svo hægt, eins og öðrum, að hafa vörpu sína frá leysta og net sín í búlka. Sem sagt, þetta atriði er til einskis gagns í lögunum og á úr þeim að fara.

Sveinn Björnsson Jeg skildi svo hv.frsm. (E. Þ.), að þetta atriði væri gagnslítið í lögunum, eða að minsta kosti að það væri eins heppilegt að hafa þau svo, sem hann gerði ráð fyrir.  (E. Þ.: Já, hvað nytsemina snertir)  . Já, um nytsemina er það að segja, að jeg hygg, að fyrir tæpum 10 árum hefði naumast verið brotist í að setja þessi lög, nema því að eins, að það hafi þótt rjettara að hafa þau. Jeg hygg t. d., að það sje mikið hagræði fyrir íslenska botnvörpunga að geta sparað sjer alla þá vinnu, sem í þessu liggur. Að þetta geti gert mönnum hægra fyrir að brjóta landhelgislögin, er í sjálfu sjer ekki næg ástæða; í fyrsta lagi má gera ráð fyrir, að betra eftirlit verði með þessum botnvörpuveiðum hjer eftir en hingað til, og í öðru lagi vil jeg segja það, að ef ekki er hægt að líta eftir því á fullnægjandi hátt, þá er jeg á þeirri skoðun, að minni ástæða sje til að fást um, þó innlendir menn skjótist undan lögunum en útlendir; síður en svo, að jeg sje að mæla með því, að menn brjóti lögin, en mjer finst, að ríkari ástæða þurfi að vera fyrir hendi, til þess að menn nemi úr lögunum þessi útlátalitlu fríðindi.

Pjetur Ottesen Háttv. frsm. (E. Þ.) hefir skýrt frá ástæðum sjávarútvegsnefnda fyrir að fella þetta ákvæði, sem hv. 1. þm. Reykv. (Sv. B.) hefir talað um, úr lögunum. En jeg vil að eins bæta því við, að það er engan veginn gripið úr lausu lofti, að þetta atriði, í fyrsta lagi að því er misrjettið snertir, geti verið allvarhugavert, og í öðru lagi torveldi mjög landhelgisgæsluna. Hv. þm. Vestm. (K. E.), sem sæti á í sjávarútvegsnefnd Ed., og er sá lögreglustjóri, sem flesta landhelgisbrjóta hefir dæmt og allra manna kunnugastur er þessu, hefir skýrt nefndunum svo frá, að foringjar varðskipsins ha.fi altaf kvartað undan því, að þetta ákvæði væri mjög óheppilegt í lögum. Þeir telja gremju útlendinga svo megna yfir þessu misrjetti að þeir eru hreint hættir að beygja sig undir lögin að þessu leyti, og foringjar varðskipsins skirst við að draga þá fyrir lög og dóm fyrir þetta, þegar þeir hafa verið innan um íslenska botnvörpunga, sem samkv. undanþágunni hafa leyfi til að hafa hlerana utan borðs í landhelgi, þó að þeir sjeu ekki að veiðum. En þetta ákvæði gerir þeim auk þessa mun auðveldara að veiða í landhelgi, á þann hátt, að þeir eru ekki svipstund að draga upp vörpuna á grunnmiðum, þegar þeir þurfa ekki að taka hlerana inn á þilfarið, og þó að varðskipið sjái þá álengdar, þá getur þeim vel unnist tími til þessa áður en varðskipið er komið á vettvang, að fría sig á þennan hátt, þó að þeim hefði aftur á móti ekki unnist tími til að koma veiðarfærum í búlka, og þar með staðnir að brotinu. Þessu kvarta foringjar varðskipsins mjög undan, því þeir eru mjög varfærnir í því að taka skipin, ef þeir eru ekki alveg hárvissir um sekt þeirra. Þótt segja megi, að okkur sje ekki vandfarið við útlendinga, sem sækja á fiskimiðin okkar og níðast á landhelginni, og sjálfsagt er að leggja þungar sektir við, er landhelgin er brotin, þá verður að girða fyrir alt misrjetti, því það er misrjettið, sem skapar óánægjuna, en ekki hitt, þótt sektirnar sjeu háar. Og viðvíkjandi þessu misrjetti má enn fremur benda á það, hvernig aukaþingið veturinn 1916–17 leit á þetta mál. Þá kom fram frv. um það, að láta útlendinga, er síldveiði stunda hjer við land, borga nokkru hærra útflutningsgjald af síld en innlenda síldveiðamenn, þannig, að tollurinn væri að nafninu til jafnhár á öllum, en innlendum mönnum yrði hann endurgreiddur að nokkru. Þessi aðferð var þá talin mjög varhugaverð og dauðadæmd, því frv. var felt. Það verður því ekki með neinum rökum sagt, að það sje ekki að vel yfirlögðu ráði, að nefndin ræður til að nema þessa undanþágu í burtu. Hjer er því vissulega um mjög mikilvægt atriði að ræða, sem allmikið veltur á, hvern árangur landhelgisgæslan ber. Og þó að segja megi, að íslenskum botnvörpueigendum sje nokkurt hagræði að þessari undanþágu. á þann hátt, að það sje vinnusparnaður, þá er það svo lítilvægt atriði, að þess gætir ekki hjá hinu. Þótt þetta hafi verið af botnvörpueigendum notað sem yfirskotsástæða til að koma þessari undanþágu inn í lögin, þá hefir hitt verið aðalatriðið fyrir þeim, að auðvelda þeim með þessu að fiska í landhelgi. Jeg vænti þess því, að hv. deild, að öllu athuguðu, þó að langur tími sje ekki til athugunar, verði með því að nema þetta ákvæði úr lögunum og með því gera oss miklu ljettara fyrir en nú er að verja landhelgina og tryggja betur, að vjer berum meira úr býtum fyrir þann kostnað og fyrirhöfn, sem það útheimtir, að gæta landhelginnar svo að í lagi sje.