Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Allshn. hefur haft frv. þetta til meðferðar. Leitað var umsagnar nokkurra aðila og barst n. meðal annarra umsögn frá Lögmannafélagi Íslands þar sem það lýsir fylgi sínu við frv. Þetta er stutt umsögn sem mig langar til að lesa, með leyfi forseta: „Reykjavík, 4. des. 1975. Allsherjarnefnd Ed. Alþingishúsinu, Reykjavík. Stjórn Lögmannafélags Íslands hefur borist bréf yðar, dags. 28. nóv. s.l., þar sem óskað er umsagnar um hjálagt frv. til laga um breyt. á lögum um fasteignasölu, nr. 47 1938, 46. mál. Félagsstjórnin hefur athugað frv. þetta gaumgæfilega og er samþykk efni þess og mælir eindregið með að frv. verði samþ. sem lög frá Alþ. Virðingarfyllst. Páll S. Pálsson, formaður Lögmannafélags Íslands.“ Allshn. þótti ástæða til þess að taka af allan vafa um orðalag og taldi að þyrfti að gera breyt. á frv. og umorða 1. gr., að hún hljóðaði þannig: „Ný gr., sem verður 14. gr. laganna, orðist svo: Skylt er að geta þess í öllum skjölum varðandi fasteignakaup, svo sem kauptilboðum, kaupsamningum, skuldabréfum og afsölum, hver hafi samið skjöl þessi, og skal geta nafns og nafnnúmers. Enn fremur skulu þeir, sem fasteignaviðskipti annast, geta nafns síns í auglýsingum, eins þótt viðskiptin séu rekin í nafni skrásetts firma.“ Með greininni þannig orðaðri mælir allshn. eindregið með samþykkt frv.



Herra forseti. allshn. hefur athugað frv. það til breyt, á almennum hegningarlögum sem hér er til umr., og mælir n. með að frv. verði samþ. eins og það kemur frá Nd.



Herra forseti. Það frv. til l. um breyt. á lögum um almannatryggingar, sem hér er lagt fram, er einn þátturinn af því samkomulagi sem ríkisstj. gerði við aðila vinnumarkaðarins í sambandi við lausn kjaradeilunnar í febrúarmánuði s.l. Frv. felur það í sér að frá og með 1. júlí n.k. er hækkað það tekjumark sem lífeyrisþegar mega hafa án þess að til skerðingar tekjutryggingar komi. Er gert ráð fyrir að þetta mark hækki úr 46 380 kr., eins og það er í dag, í 120 þús. kr. fyrir einstakling. Þessi breyt. er gerð til þess að bæta hag þeirra lífeyrisþega sem fá bætur úr lífeyríssjóðum eða samkv. lögum um eftirlaun til aldraðra í stéttarfélögum, en jafnframt er gerð breyt. á þeim lögum til þess að bæta aðstöðu þeirra er þaðan njóta bóta. Þessi atriði eru rakin í aths. með frv. og hirði ég ekki að greina nánar frá því hér. Hins vegar er rétt að benda á að þessi breyting hlýtur að hafa í för með sér verulegan kostnaðarauka fyrir ríkissjóð þar eð fleiri munu nú njóta fullrar eða einhverrar tekjutryggingar en áður hefur verið. Gert er ráð fyrir að útgjöld vegna breytingarinnar nemi 200–250 millj. kr. á heilu ári, en erfitt er að segja fyrir um það fyrr en athugun skattaframtala ársins 1975 hefur farið fram. Í þessu sambandi verður ekki komist hjá að minna á að sú breyting, sem hér er rætt um, hefur aðeins í för með sér bót á lífeyrisréttindum fyrir þann hóp fólks sem einhverjar tekjur hefur, annaðhvort úr lífeyrissjóðum eða af starfi. Lagabreytingin felur ekki í sér neina bót fyrir þá sem eingöngu njóta grunnlífeyris og tekjutryggingar, þ.e. þá sem raunverulega eru verst settir hvað lífeyrismálum viðkemur. 2. gr. þessa frv. gerir ráð fyrir breyt. á 78. gr. almannatryggingalaga þar sem nánar er kveðið á um en nú er heimild ríkisstj. til þess að breyta fjárhæðum tekjutryggingar til samræmis við aðrar bótaupphæðir. Ég tel rétt að vekja athygli á því, að í því samkomulagi, sem aðilar vinnumarkaðarins gerðu, komu þeir sér saman um að þeir muni vinna saman að endurskipulagningu lífeyriskerfisins. Markmið þessarar endurskipulagningar á að vera í fyrsta lagi að sem allt lífeyriskerfi taki helst til allra landsmanna, að lífeyrissjóðir og almannatryggingar tryggi öllum lífeyrisþegum viðunandi lífeyri er fylgi þróun kaupgjalds á hverjum tíma, að auka jöfnuð og öryggi meðal landsmanna sem lífeyris eiga að njóta, að lífeyrisaldur geti innan vissra marka verið breytilegur eftir vali hvers og eins lífeyrisþega, en án þess að það hafi áhrif á útgjöld kerfisins, þ.e.a.s. lífeyrir verði því lægri sem taka hans hefst fyrr, að reynt verði að finna réttlátan grundvöll fyrir skiptingu áunninna lífeyrisréttinda á milli hjóna. Til þess að semja till. um nýskipan lífeyrismála í samræmi við þessa yfirlýsingu munu aðilar nefna 6 menn: 3 frá Alþýðusambandi Íslands, 2 frá Vinnuveitendasambandi Íslands og 1 frá Vinnumálasambandi samvinnufélaga til þess að starfa með fulltrúum ríkisstj. og öðrum aðilum sem hagsmuna eiga að gæta á þessu sviði. Á grundvelli þessara till. og að lokinni nægilegri kynningu þeirra í aðildarfélögunum verði síðan unnið þannig að málinu að nauðsynlegar lagabreytingar nái fram að ganga á Alþ. vorið 1977 og nýskipan lífeyriskerfisins taki síðan gildi 1. jan. 1978. Í nýgerðum kjarasamningum Farmanna- og fiskimannasambands Íslands við kaupskipaútgerðina er gert ráð fyrir því að sambandið eigi aðild að lífeyrissamkomulaginu, þannig að það hefur þegar verið gert ráð fyrir 7 fulltrúum frá þessum aðildarfélögum launþega. Til greina kemur að skipa fulltrúa frá fleiri aðildarsamböndum, eins og Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja, Bandalagi háskólamanna, Sambandi bankamanna og Lífeyrissjóði bænda. - Auk þess verða fulltrúar ríkisstj. sem væntanlega verða þá fulltrúar fjmrn., heilbrrn., og vonandi einnig sérstakur fulltrúi eða fulltrúar Tryggingastofnunar ríkisins. Nú liggur fyrir að ríkisstj. komi til með að skipa þessa n. mjög fljótlega, og verður sennilega um 15 manna n. að ræða sem er ekki lítill fjöldi. En ég vil bæta því við að það munu vera 3–4 nefndir starfandi nú sem vinna að undirbúningi lífeyrissjóðamála, og ég tel fyrir mitt leyti bæði eðlilegt og sjálfsagt að umboð þeirra n. falli niður. Það er að mörgu leyti óhentugt þetta form, að allir hópar þurfi að eiga fulltrúa alls staðar. En hér er um samning og samkomulag að ræða sem verður að standa við. Hins vegar mun auðvitað höfuðstarfið hvíla á herðum sérfræðinga sem viðkomandi n. fær til þess að vinna að þessum málum. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þetta frv., það er nánast staðfesting á því, sem lofað var af hendi ríkisstj. við lausn kjaradeilunnar. Herra forseti. Ég legg til að að lokinni þessari umr, verði frv. vísað til heilbr.- og trn.



Herra forseti. Víð lausn hinnar almennu kjaradeilu í febr. féllst ríkisstj. á þá beiðni A.S.Í. að beita sér fyrir því að svo hljóðandi ákvæði yrði sett í lög um atvinnuleysisbætur: „Réttur til atvinnuleysisbóta haldist óskertur þótt bótaþegi sæki námskeið á vegum verkalýðssamtakanna eða almenn námskeið sem miða að aukinni starfshæfni hans, enda standi þau skemur en einn mánuð.“ Frv. það, sem hér er flutt, er því flutt til þess að efna þetta fyrirheit sem þarna var gefið. Nú er það svo að í 15. gr. 7. málsgr. d-liðar laga nr. 57/1973, um atvinnuleysistryggingar, er ákvæði sem fjallar um starfsþjálfun og námskeið, og það er svo hljóðandi: „Sá, sem gengur undir starfsþjálfun eða sækir námskeið til þess að öðlast hæfni til að stunda ný störf, nýtur á meðan atvinnuleysisbóta í allt að 30 daga virka, ef hann naut slíkra bóta þegar starfsþjálfunin eða veran á námskeiðinu hófst.“ Í 24. gr. sömu laga er síðan annað ákvæði sem fjallar um starfsþjálfun og námskeið, en það hljóðar svo: Stjórn sjóðsins er heimilt að veita þátttakendum í viðurkenndum starfsþjálfunarnámskeiðum styrk sem nema má allt að því jafnhárri fjárhæð og atvinnuleysisbætur eru skv. 18. gr. á fyrir hvern þátttakanda í slíkum starfsþjálfunarnámskeiðum að viðbættri þátttöku í ferðakostnaði og öðrum óhjákvæmilegum útgjöldum þátttakenda.“ Formaður sjóðsstjórnarinnar, Hjálmar Vilhjálmsson fyrrv. ráðuneytisstjóri, hefur upplýst að á fyrra ákvæðið hafi aldrei reynt í sjóðsstjórninni, en það kunni að hafa komið upp hjá úthlutunarnefndum. Ég sé ekki ástæðu til þess að hafa þessi orð fleiri og legg til að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til hv. heilbr.- og trn.



Herra forseti. Þetta frv. er einnig flutt vegna þess samkomulags sem ríkisstj. átti þátt í milli aðila vinnumarkaðarins um lausn hinnar almennu kjaradeilu. Það. sem hér er um að ræða, er að Alþýðusamband Íslands, Vinnuveitendasamband Íslands og Vinnumálasamband samvinnufélaganna hafa komið sér saman um að lífeyrissjóðir á samningssviði þessara samtaka ásamt nokkrum öðrum lífeyrissjóðum taki að sér að veita lífeyrisþegum sínum, sem rétt eiga skv. l. nr. 63/1971, um eftirlaun til aldraðra félaga í stéttarfélögunum, sérstaka upphót árin 1976 og 1977, þannig að lífeyrisgreiðslur þeirra verði betur verðtryggðar en hingað til hefur verið. Forsenda þessa samkomulags er sú breyt. á lögum um eftirlaun til aldraðra félaga í stéttarfélögum sem hér er lögð fram. Auk fyrrgreindrar uppbótar, sem lífeyrissjóðunum sjálfum er ætlað að standa straum af skv. sérstökum reglum, er í samkomulaginu gert ráð fyrir að öldruðum félögum stéttarfélaga, sem verða öryrkjar, verði tryggður lífeyrisréttur að uppfylltum tilteknum skilyrðum svipuðum þeim er gilda um elli- og makalífeyri, en hingað til hafa lögin einungis tekið til þessara tveggja bótategunda. Útgjöld skv. núgildandi lögum eru áætluð 208 millj. kr. þetta ár og ber Atvinnuleysistryggingasjóður 3/4 útgjaldanna, en ríkissjóður 1/4. Með samþykkt þessa frv. mundu útgjöld þessara aðila vaxa lítillega vegna hinna nýju ákvæða um örorkulífeyri, og sennilega hafa breytingarnar einnig í för með sér að menn leita réttar síns fyrr en áður og nýjar umsóknir geta borist frá mönnum sem ekki hafa haft fulla vitneskju um rétt sinn, eins og oft vill verða. Áætlað hefur verið að útgjöld til uppbótargreiðslna, sem lífeyrissjóðunum er ætlað að bera skv. þessu frv., geti numið 250 millj. kr. á þessu ári. Um greinar frv. get ég verið fáorður, en vitna til þeirra og aths. eins og bær eru prentaðar í frv. Í 1. og 2. gr. eru ákvæði um þá réttindabót sem ég hef minnst á, en í 3. gr. frv. er gerð grein fyrir því á hvern hátt greiðslum skuli skipt milli lífeyrissjóða og vitnað til þess samkomulags sem gert var á milli aðila vinnumarkaðarins og ég gat um í upphafi. Hér er því um að ræða þátt í samkomulagi um lausn kjaradeilunnar í febrúar. Legg ég til, herra forseti, að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til hv. heilbr.- og trn.