Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég leyfi mér að þakka hæstv. forseta svo og þeim fulltrúum stjórnarandstöðuflokkanna, sem ég ræddi við um það, að gefinn er kostur á því að taka þetta mál á dagskrá nú með þessum óvenjulega hætti. Ástæðan er sú, að þau bréf sem eiga reglum samkvæmt að ganga til forseta deildanna þegar um er að ræða frumvörp af þessu tagi, hafa með einhverjum hætti misfarist, enda þótt frumvörpunum hafi verið útbýtt fyrir 2–3 dögum, og með tilliti til þess, að ég er á förum eins og fleiri ráðherrar - eins og alþjóð veit - á þing Norðurlandaráðs, óskaði ég eftir því að fá að mæla núna fyrir þessum málum sem eru á hinni nýju útbýttu dagskrá. Það frv., sem ég mæli fyrir nú, fjallar um breytingu á lögum um eftirlaun til aldraðra og gerir ráð fyrir að menn fái sjálfkrafa 3 stig í lífeyrisréttindi til viðbótar við þau réttindi sem menn hafa þegar fyrir samkv. lögum um eftirlaun aldraðra. Þessi breyting hefur það í för með sér, að talsvert eykst sá lífeyrisréttur sem menn fá frá Umsjónarnefnd eftirlauna, en hann er lítill, eins og menn vita, og brýn nauðsyn á að þar verði úr bætt. Það verður hins vegar ekki gert, að mínu mati, nema með heildaruppstokkun á lífeyriskerfinu sem er orðið allt of flókið. Þau 3 stig, sem hér er um að ræða, verða kostuð af Atvinnuleysistryggingasjóði samkv. frv. Kostnaður við það er um 800 millj. kr., en þar á móti hefur ríkisstj. og Alþingi létt af Atvinnuleysistryggingasjóði útgjöldum upp á um það bil 2000 millj. kr. vegna breytingar á lögum um fæðingarorlof sem voru afgreidd hér í hv. deild fyrir hátíðarnar. Það er mat okkar að Atvinnuleysistryggingasjóður eigi því að geta ráðið við það verkefni sem hér er lagt til að á hann verði lagt. Það er jafnframt ljóst, að í lögum um eftirlaun til aldraðra er gert ráð fyrir að flest fjárhagsákvæði þeirra gildi aðeins til ársloka 1982, og þess vegna er óhjákvæmilegt að allar forsendur þeirra laga verði endurskoðaðar. Í yfirlýsingum ríkisstj. um lífeyrismál hefur komið fram, að stefnt sé að því að koma á samfelldu lífeyriskerfi fyrir alla landsmenn á árinu 1982. Það er í samræmi við þá stefnumörkun, að því hefur verið lýst yfir að þeirri útgjaldaaukningu, sem er um að ræða í þessu frv., verði létt af Atvinnuleysistryggingasjóði í áföngum. Við höfum hins vegar ekki treyst okkur til þess að kveða nánar á um þá áfanga. Það er ekki hægt á þessu stigi málsins og þess vegna verður að sinni að nægja slík yfirlýsing af hálfu ríkisstj., eins og raunar kom fram í þeim viðræðum sem við áttum við verkalýðshreyfinguna þegar gengið var frá kjarasamningum 27. okt. s. l. Það er alveg ljóst, að verkalýðshreyfingin er ekki samþykk því að þetta verði kostað úr Atvinnuleysistryggingasjóði. Samþykki hennar við því liggur ekki fyrir og ég ætla enga dul að draga á það hér. Ég leyfi mér herra forseti, að leggja til eftir þessa stuttu framsöguræðu, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og trn. Ég vil þó að allra síðustu segja ykkur frá yfirliti um útgjöld Atvinnuleysistryggingasjóðs eins og þau eru áætluð núna vegna laga um eftirlaun til aldraðra. Á árinu 1981 er gert ráð fyrir að Atvinnuleysistryggingasjóður beri vegna I. kafla laganna, þ. e. 75% af útgjöldum til lífeyris án uppbótar,12.4 millj. nýkr., hann beri vegna II. kafla laganna 2.9 millj. nýkr. og samkv. þeim kafla, sem hér er verið að fjalla um, kosti þessi 3 viðbótarstig um 8–9 millj, nýkr. Þá er meðtalin sá kostnaður sem hlýst af verðlagsuppbót á þessi 3 stig. Ég er reiðubúinn að svara um þetta spurningum, en með tilliti til þess, hvernig málið er komið hér inn á dagskrá, vil ég ekki þreyta menn á löngum ræðuhöldum um málið að sinni.



Herra forseti. Aðeins örfá orð í tilefni af þessari nýju dagskrá og þeim tveimur nýju málum sem hér hafa verið tekin til umr. að beiðni ráðh. Það mun ekkert standa á Alþfl. að veita þessu máli brautargengi rétta leið. Ég vil hins vegar greina frá því hér og nú, að við meðferð málsins í n. verður flutt brtt. af hálfu Alþfl. við 1. gr. þessa frv. í þá veru að þessi þriggja stiga viðbót falli ekki aðeins í skaut þeim, sem réttinda njóta samkv. I. kafla laganna, heldur og þeim, sem réttar njóta samkv. II. kafla laganna. Það sýnist engin ástæða til að gera greinarmun þar á, en í II. kafla laganna er fjallað um þá sem ekki hafa áður átt aðild að lífeyrissjóði.



Herra forseti. Út af þessari aths. hv. 5. þm. Vesturl. vil ég taka það fram, að þessi mál voru lítillega skoðuð þegar þetta mál var til meðferðar á sínum tíma og menn treystu sér ekki til þess að taka þetta inn. Mér finnst sjálfsagt að það verði reiknað út, hvað úr þessu yrði sem hér er verið að fjalla um, og það verði skoðað í heilbr.- og trn. hv. deildar.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. Mig langaði til að spyrja hæstv. ráðh. að því, hvort eða hvernig hefði verið tekið á erindi sem barst frá Stéttarsambandi bænda varðandi þó nokkurn hóp aldraðra og öryrkja í sveitum sem samkv. nánari skoðun virðast ekki njóta bótanna sem þarna er um að ræða. Ég veit að hæstv. ráðh. er kunnugt um þetta bréf sem barst honum væntanlega frá Stéttarsambandinu. - Mig langaði að forvitnast um hvernig á því máli yrði tekið.



Herra forseti. Nokkur orð um fsp. frá hv. þm. Davíð Aðalsteinssyni, 3. þm. Vesturl. Ég kannast við þetta bréf frá Stéttarsambandi bænda. Ég sendi það strax Umsjónarnefnd eftirlauna til athugunar. Ég hef enga niðurstöðu fengið þaðan, en ég geri ráð fyrir að hér sé um að ræða fólk sem nýtur engra réttinda samkv. lögum um eftirlaun til aldraðra vegna þess að ekki er um að ræða einstaklinga sem verið hafa í venjulegri launavinnu og geta ekki sannað það, hvorki með skattframtölum né öðrum hætti. Það er um að ræða mikinn fjölda fólks í landinu sem nær ekki lífeyrisréttindum út úr þessu, það er alveg ljóst. - Ég hef ekki fengið niðurstöðu frá Umsjónarnefndinni varðandi þetta sérstaka mál, en get gengið eftir henni hvenær sem er.



Herra forseti. Það frv. sem hér er flutt, til laga um breyt. á lögum nr. 85/1968, um eiturefni og hættuleg efni, hefur verið undirbúið af eiturefnanefnd. Frv. gengur út á það að takmarka notkun efna sem heita heldur skuggalegum nöfnum. Annars vegar er þar um að ræða aflífunarefni og hins vegar um að ræða útrýmingarefni. Jafnframt er gert ráð fyrir því, að skylt verði að skrá fleiri efni en verið hefur sem eiturefni. Ég tel ekki ástæðu til að fjölyrða um frv. þetta og legg til, herra forseti, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og trn. Ég vænti þess, að hv. n. geti borið sig saman við eiturefnanefnd um þá meðferð aflífunarefna og útrýmingarefna sem lögð er til í þessu frv.