Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. ( Sigurður Kristjánsson) : Herra forseti. Mál þetta mun eftir eðli sínu fara til athugunar í fjvn. á milli umr., og skal ég þess vegna nú við þessa umr. ekki eyða miklum tíma til grg. fyrir því. Þáltill. þessi er borin fram samkv. talsvert almennum óskum þeirra manna, sem hér eiga hlut að máli, og hafa þeir yfirleitt fært þau rök fyrir því máli, að þeim hafi ekki tekizt að leggja það fé til hliðar, sem þurfi til þess að umbæta og endurnýja fiskiflotann. En hins vegar er reglugerðin um frádrátt frá skattskyldum tekjum vegna fyrningar miðuð við miklu lægra verðlag en nú er, og þar af leiðandi mundu skip- og önnur þau tæki, sem vinna að hagnýtingu sjávaraflans, verða afar lengi að komast í eðlilegt verðlag með þeim fyrningarfrádrætti, sem heimilaður er í reglugerð þeirri, sem hér er ætlazt til, að breytt verði, en það er reglugerð nr. 219 frá 21. des. 1939, um fyrningu. Það hagar svo til, sem kunnugt er, að allnærri er gengið með skattálögum gróða þeim, sem til getur fallið, og til þess að tryggja það að einhverju leyti, að nokkuð af stríðsgróða sjávarútvegsmanna gæti gengið til þess að endurnýja fiskiflotann, voru sett ákvæðin um nýbyggingarsjóði. En nú hefur reynslan orðið sú, með nýbyggingarsjóðina, að það hefur safnazt heldur lítið í þá og nærri því ekkert vegna bátaflotans. Eftir skýrslu nýbyggingarsjóðsn. þá eru nú í nýbyggingarsjóði um 18,9 millj. kr., en það er nærri því allt eign togaraeigenda. Aðeins 1 millj. 889 þús. kr. eru í nýbyggingarsjóðum fyrir önnur skip en togara, og eigendur þeirra eru aðeins 62 talsins, og það er vitað, að þetta eru eigendur línuveiðaskipa og annarra þeirra skipa, sem hafa getað siglt með afla sinn til Englands, en bátaflotinn á ekkert í nýbyggingarsjóði. Nú blasir það við, að eigendur þessara skipa komi frá stríðinu án þess að hafa nokkuð til þess að endurnýja flotann með, hvorki fé til þess að bæta með þau skörð, sem orðin eru í útgerðarflotann vegna þeirra skipa, sem farizt hafa, né heldur til þess að endurbæta hinn hrörnandi flota. Nú getur hver maður séð það, hvað það væri illa farið og hættulegt fyrir atvinnulíf þjóðarinnar, ef svo færi, að eigendur aðalframleiðslufyrirtækjanna kæmu þannig frá stríðinu, að ekki væri unnt að endurnýja eða bæta þau á eðlilegan hátt. - Okkur flm. er það alveg ljóst, að sá frádráttur frá skattskyldum tekjum, sem gert er ráð fyrir samkvæmt þessari þáltill. fram yfir það, sem heimilt er nú, mundi hrökkva skammt, en það er þó nokkuð í áttina, til þess að eitthvert fé geti safnazt í eigu þeirra manna, sem nú reka bátaútveg á Íslandi, en þeir eru fjöldamargir. Það hefur verið minnzt á það af einstaka manni, að yrði till. þessi að þál., þá mundi hún valda því, að sveitarfélögin gætu ekki lagt útsvar á bátaútveginn á eðlilegan hátt. En þetta er á misskilningi byggt, því að útsvarslögin heimila niðurjöfnunarn. að fyrirskipa og leggja útsvör á eftir efnum og ástæðum, og niðurjöfnunarn. eru ekkert bundnar við þær reglur, sem settar eru í hinum almennu skattal. og reglugerð í sambandi við þau. Þar af leiðandi mundu þessi hlunnindi aðeins ná til skattgjalda, sem renna til ríkisins, en að engu leyti til þeirra, sem renna til sveitarsjóðanna. Okkur flm. sýndist heppilegt, að fyrningarfrádrættinum væri skipt á nokkur ár, og höfum gert ráð fyrir fimm árum, en þó slegið þann varnagla, að aldrei mætti afskriftin fara fram úr 30% af þeim vörum eða verðhækkun á þessum eignum, sem er fram yfir það verðlag, sem var 1939. Ég þarf ekki að taka það fram, sem í þáltill. stendur, að afskriftir þessar eiga aðeins að ná til þess dýrtíðarverðs, sem er fram yfir verðlag það, sem var 1939, og þegar eignirnar væru komnar niður í það verð, þá er auðvitað þessum sérstaka frádrætti lokið, hvort sem það yrði að þessu fimm ára tímabili liðnu eða einhvern tíma fyrr. Eftir till. er ætlazt til, að þessi frádráttarheimild vegna fyrningar nái ekki aðeins til skipastólsins, heldur einnig til véla til eldri skipa og til fasteigna, þ. e. a. s. bygginga, sem gerðar eru til þess að hagnýta eða vinna verðmæti úr sjávarafla, og er þá sérstaklega átt við frystihúsin, sem mjög hafa verið byggð nú, meðan á styrjöldinni hefur staðið, og þess vegna geipiháu verði. Það má gera ráð fyrir því, að það verði svo með frystihúsin, ef ekki verður unnt að afskrifa þau niður í nokkurn veginn hæfilegt verð, að rekstur þeirra verði ákaflega erfiður eftir stríðið. En Íslendingar gera sér miklar vonir um, að einmitt hraðfrystihúsin skapi mjög mikil skilyrði til þess að geta komið fiskafurðum á erlendan markað, og sérstaklega þó, að þær fiskafurðir verði verðmeiri en fiskur, sem fluttur er út með haus og hala, eins og nú tíðkast. Ég hef alls staðar fengið mjög góðar undirtektir undir þessa till., þar sem ég hef rætt um hana við hv. alþm., og vænti ég þess því, að hún fái vinsamlega meðferð í þinginu. - Ég vil svo leyfa mér að óska þess, að þessari till. verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. fjvn. og síðari umr.



Ég vil leyfa mér þegar við þessa umr. að óska frekari skýringa frá flm. till. um einstök atriði. Í fyrri málsgr. till. er talað um fyrningu fiskiskipa, fasteigna og véla í sambandi við fiskveiðar og fiskiðnað, og er til þess ætlazt, að fyrningafrádráttur verði mjög aukinn frá því, sem nú er í gildandi reglugerð. Ég vil leyfa mér að spyrja flm. að því, hvort þeir telji ekki, ef það verður samþ., sem þeir fara hér fram á, að þá muni óhjákvæmilegt að láta þetta ná til fleiri manna og fleiri fyrirtækja en þeirra, sem fást við fiskveiðar og fiskiðnað. Mér virðist, að það standi svipað á um ýmsa aðra, sem hafa annan atvinnurekstur með höndum, hvort sem það er við landbúnað eða iðnað, og hafa lagt í að koma upp nýjum mannvirkjum nú á þessum stríðstímum. Mér þætti vænt um að heyra álit flm. um það, hvort fleiri þyrftu ekki að fá svipuð hlunnindi, ef þessi till. yrði samþ. Þá óska ég eftir skýringum við 2. mgr. Þar segir, að þessi aukafyrningarfrádráttur komi til greina við framtaldar tekjur árið 1942. Er til þess ætlazt, að skattur og útsvör yrðu þá endurgreidd, ef tili. yrði samþ., eða hluti af sköttum og útsvörum öllu heldur, sem eiga að vera greidd og eru lögð á eftir framtöldum tekjum 1941? Þetta grípur þannig inn í fortíðina. Er til þess ætlazt, að skattur verði umreiknaður hjá þeim fyrirtækjum, sem hefðu borgað of háan skatt, miðað við, að þessi till. verði samþ., og þeim síðan endurgreitt? Það eru sérstaklega þessi tvö atriði, sem ég óska eftir að fá skýringu á.



Herra forseti. Mér skilst, að orsök þessarar till. sé sú, að menn hafi komið auga á, að skipaeigendur, sem hafa eignazt skip sín eftir 1940, standi verr að vígi en þeir, sem hafa átt þau fyrir þann tíma, og vilji flm. jafna aðstöðumuninn með því að heimila þessum mönnum skattfrjálsan hluta af tekjum sínum til að afskrifa stríðsverð skipanna. En ef þetta er réttlátt, hví er það þá ekki jafnréttlátt um margar aðrar eignir? Tökum t. d. bílstjóra hér, sem keypt hafa bíla sína fyrir 40 þúsund kr. nú á stríðsárunum, og berum þá saman við hina, sem eignuðust góða bíla fyrir 8 þúsund kr. fyrir stríð. Eiga þessir menn að fá að afskrifa sinn bíl, eins og hér er ráðgert um skipin? Eða tökum t. d. þá, sem byggt hafa nýbýli á þessum árum, en það er 4–5-falt dýrara en var fyrir 1939. Eiga þeir að fá að afskrifa þessa eign sína eftir þessum reglum? Þetta er alveg sambærilegt. Hér eru byggð ótal hús, sem eru mörgum sinnum dýrari en fyrir 1939, og auk þess er húsaleigunni haldið niðri með l. Margir kaupa dýrar íbúðir og þurfa að hafa hærri tekjur en ella til þess að standa straum af að borga eftir þær. Á að veita sérstakan frádrátt frá skattskyldum tekjum til þess að afskrifa þessar íbúðir? Hér er mikið vandamál, sem við stöndum andspænis, ekki aðeins gagnvart útgerðinni, heldur varðar þetta öll verðmæti, sem hækkað hafa í verði og menn hafa orðið að kaupa mörgum sinnum dýrar en þeir samborgarar þeirra, sem áttu þau fyrir stríð. Þetta misræmi þarf að jafna, en það verður ekki gert á þennan hátt, sem hér er lagt til. Og eru nú hv. flm. vissir um, að allt komist aftur niður í það verðlag, sem gilti 1939? Það reyndist svo eftir fyrri heimsstyrjöldina, aá ekkert fór aftur niður í verðið 1914, og mér kæmi ekki á óvart, þótt skipin færu aldrei niður í verðið 1939. Að nokkru leyti hugsa ég, að eins verði um hús og bíla, en sá er munurinn, að ekkert er gert til að gera aðstöðu eigenda þessara eigna sambærilega við aðstöðu skipaeigenda. - Eins og ég sagði áðan, þá stöndum við hér gagnvart miklu vandamáli, en að því leyti standa skipaeigendur eins vel að vígi og aðrir, þótt þeir séu hér teknir út úr, að þeir hafa sömu hundraðstölu af stofnvirði til afskrifta. Mér er ekki ljóst, hvernig leysa á þetta með þessu móti, svo að lag sé á. Það er ekki hægt að taka eina starfsgrein þannig út úr. Annaðhvort af tvennu væri þá helzt til úrlausnar, að hið opinbera afskrifaði allar eignir, sem hærra verð væri á en 1939, eða bíða, þar til séð er, hvernig tímarnir leggjast eftir þessa verðbólgutíma, og taka þá fyrst til ráða, sem við þykja eiga, til að fá hlutina til að bera sig. En framtíðin mun bezt skera úr þessu. En ég er ákveðið á þeirri skoðun, að ekki sé hægt að taka þannig eina starfsgrein út úr nú. Eitt er það og, sem þarf að gera skarpan greinarmun á, ef farið er inn á þessa braut. Það er, hvort um er að ræða nýjan hlut, t. d. nýtt skip, nýjan bíl, nýtt hús, nýja viðbót við hús o. s. frv., og afskrifa á af því, eða hvort um er að ræða hlut, sem fengið hefur hátt verð við að ganga kaupum og sölum. Tökum t. d. nýjan og gamlan bíl, sem keyptir hafa verið á stríðsárunum. Báðir bílaeigendurnir standa verr að vígi en 1939, en þó vil ég láta gera á þeim ákveðinn mun. Hið sama vil ég láta gilda um skipin, en ekkert kemur fram í frv. í þessa átt. Ef afskrifað yrði verð gamalla hluta, mundi það mjög ýta undir óeðlilegar sölur og halda uppi háu verðlagi. Í stuttu máli snertir frv. eða þáltill. ákaflega mikið vandamál, sem viðkemur ekki aðeins útveginum einum, heldur í rauninni öllu okkar þjóðlífi. Og þetta mein verður ekki læknað í heild, nema síður sé, með því að skera burt einn anga þess.



Ég vil í upphafi máls míns leiðrétta misskilning í ræðu hv. síðasta ræðumanns. Hann talaði hér alltaf um frv., en hér er um þáltill. að ræða, eins og allir sjá, og geri hann ekki gleggri greinarmun á málefninu en þessu atriði, þá skal mig ekki undra ræðu hans. Hvað viðkemur fyrirspurn hv. þm. V.-Húnv. um það, hvort líkar afskriftir þyrftu ekki að ná til fleiri aðila en útgerðarinnar, þá er það mitt álit, að þetta ætti að vera víðtækara og ná til allra eigna, sem nýta og nota þarf við allan atvinnurekstur til lands og sjávar. Um þær eignir gegnir allt öðru máli, sem eru ekki notaðar í sambandi við atvinnurekstur. Ég álít, að nýbýli heyri hér undir, og tel miklu nauðsynlegra, að eigendum þeirra væru veitt þessi hlunnindi en einhverjum einstaklingum, sem leggja fé í byggingar, af því að þeir hafa auðveldlega komizt yfir það. Það væri mikill munur á þessu og því að taka bíla undir þessar afskriftir. Það nær ekki nokkurri átt. Þeir tilheyra lausafé, sem breytir verði frá degi til dags. Slíkt væri alveg ófært. Hv. 2. þm. N.-M. minntist einnig á, að gera þyrfti glöggan greinarmun á nýbyggingum og nýkaupum annars vegar og gömlum fasteignum hins vegar, sem hækkað hefðu í verði við að ganga kaupum og sölum. Það má telja eðlilegt, að á þetta sé bent. En þar sem ríkið tekur ágóðann af þessu hækkaða verði af þeim, er selja, þá er ekki óeðlilegt, að þessi hlunnindi nái einnig til þeirra, er kaupa. Ef menn eru aftur á móti varðir samkvæmt 62. gr. stjskr., þá er ég hv. þm. sammála um að gera greinarmun hér á. Ég stóð nú einkum upp til að gera aths. við þá till. flm., að mál þetta gengi til fjvn. Hér er ekki um neina fjárveitingu að ræða. Ég legg því til, að málinu verði vísað til allshn., og vona, að hv. flm. sjái sér fært að taka þessa uppástungu sína aftur. Vænti ég þess, að það mæti þar ekki minni skilningi en í n., sem það væri ranglega dæmt í.



Ég hef litið svo á, að fremur bæri að skoða þær aths., er fram hafa komið við þetta mál, sem bendingar en töf. Ég skal þó leitast við að svara þeim, eftir því sem ég get. Hv. þm. V.-Húnv. spurðist fyrir um það, hvort þessi heimild til sérstaks frádráttar frá skattskyldum tekjum vegna sérstakra afskrifta ætti ekki að ná til annarra en þess og þeirra, er vinna að hagnýtingu sjávarafurða. Það stendur greinilega í tillgr.

Ég spurði, hvert ekki væri þörf á, að þetta næði til fleiri starfsgreina

. Það er annað mál, en það er vandi að ganga til botns í slíku, og þörfin er bersýnileg mest hjá sjávarútveginum. Það, sem fyrir okkur flm. vakir, er, að þessi mikilvirku framleiðslutæki verði betur hlutverki sínu vaxin eftir stríð með því að koma í veg fyrir, að fyrirtækin yrðu skuldum vafin, svo að þau yrðu að gefast upp. Menn kannast við það, að útgerðin hefur stundum stöðvazt á ýmsum tímum árs. Og þegar erfiður fjárhagur kemur aftur til skjalanna, þá er hætt við, að menn byrji að stytta úthaldstíma sinn, ef ekkert er létt undir, og vita allir, að það verður til þess, að framleiðslan dregst saman, skortur verður á gjaldeyri og atvinnuleysi hefst. Þetta mundi hvergi koma fram með meiri áhrifum en á tækjum til öflunar sjávarafurða. Þótt við flytjum þessa till. eins og hún er, þá má vel vera, að þessi hlunnindi eigi víðar við í smærri stíl. En eins og hv. þm. Barð. benti réttilega á, þá er hrein fjarstæða að taka bifreiðar og annað lausafé til athugunar í þessu sambandi. Ég vil aðeins skjóta því hér inn, að það er að vísu rétt, að þeir bílstjórar hafa komizt að ódýrari kaupum, sem keyptu bíla sína fyrir 1939. En vegna aldurs eru þeir bílar líka óhæfari til tekjuöflunar en þeir nýju. Þessi frádráttur getur alls ekki komið til með að ná til lausafjár. Væri t. d. hægt að hugsa sér, að ég gæti átt heimtingu á fyrningarfrádrætti, þótt ég keypti dýra skó eða þess háttar? Hv. þm. V.-Húnv. festi augun við það, að þessi frádráttur ætti að koma til greina við framtaldar tekjur 1942, og spurði, hvort þá ætti að endurgreiða mönnum af skatti og útsvörum aftur í tímann. Mér finnst nú þessum hv. þm. ekki verða flökurt af því stundum að ákveða skattgreiðslur á menn, er grípi aftur í tímann, og sé ég þá ekkert á móti því gagnstæða um eins árs bil. Og með því að gert er ráð fyrir, að ríkisskattan. reikni þetta út, þá sé ég ekki, að þetta ætti að vera svo miklum vanda bundið. Það er misskilningur hjá hv. þm., er hann talar um umreikning útsvara í þessu sambandi. Þau koma hér ekki til greina. Þau eru gjöld til sveitafélaganna og koma skattalögunum ekkert við. Hv. 2. þm. N.-M. tók réttilega fram, að ráðstöfun sú, sem gert er ráð fyrir með þessari till., væri gerð til þess að jafna aðstöðu þeirra, er áttu atvinnutæki fyrir stríð, og hinna, sem hafa orðið að kaupa þau með stríðsverði. Markmið till. er þetta og ekki síður það að koma í veg fyrir, að áræði þeirra og trúmennska, er sjávarútveginn hafa stundað áfram, verði til þess, að þeir þurfi að stöðva hann strax að stríðinu loknu. Ég skal játa, að ég hef nokkrar persónur í huga, sem ég veit til þess að hafa látið byggja á undanförnum árum, en einkum er það þó þjóðfélagið í heild, sem mest á í húfi í þessu sambandi. Hv. 2. þm. N.-M. minntist á ýmsar eignir, sem aflað hefði verið með stríðsverði, og skildist mér, að hann mundi vera fylgjandi aðgerðum í þá átt, sem till. felur í sér, ef þær næðu til alls, sem byggt hefði verið og keypt með stríðsverði. Það er nú svo um húseignir, sem menn hafa byggt í stríðinu, að margir, sem byggðu þær, áttu fé til að afskrifa stórlega mikið af þeim strax. Og um flesta er það að segja, er byggðu yfir meira en sitt eigið höfuð, að þeir hafa fengið gífurleg leigutilboð og fyrirframgreiðslur, svo að þeir hafa fengið margfalda húsaleigu á við þá gömlu í eldri húsum. Þetta leiddi til þess, að margir byggðu meira en ella, og jafnvel hafa menn litið á húsbyggingar sem gróðaveg undanfarið. Hér er því ekki um neitt þjóðfélagsböl að ræða. Þó að menn hættu mikið að byggja, af því það væri svo dýrt, þá jafnast það lítið á við það, að menn hættu að gera út. En það getur vel verið, að það verði að hætta að halda skipunum til fiskveiða, sem hafa komið mönnum í fjárhagsleg þrot. Hér er því þjóðhagslegt sjónarmið um að ræða og með tilliti til annarra atriða ólíku saman að jafna. Það er sjálfsagt margt annað en framleiðslutæki sjávarútvegsins, sem leyfa þyrfti mönnum að afskrifa á sama hátt. En það er bara ekki hægt að eltast við allt slíkt. Vil ég þó minnast á eitt, sem hv. þm. Barð. hefur minnzt á, og það eru nýbýlin. Það mun ekki hafa verið mikið um það nú upp á síðkastið að byggja nýbýli. En það er rétt, að ef menn hafa gert það á þessum tímum og hafi menn ekki fengið til þess atbeina ríkisins í ríkara mæli nú á þessum tímum en áður var að koma upp nýbýlum, þá er náttúrlega í þessu tilliti, sem hér er um að ræða, svipað að segja um þau og skipastólinn. Hv. 2. þm. N.-M. sagðist vilja gera mikinn greinarmun á því, hvort menn hefðu látið smíða skip eða reisa iðnfyrirtæki eða keypt gömul skip eða iðnfyrirtæki. En mér hygg ég, að ekki sé hægt að gera greinarmun á. T. d.: Maður missir bátinn sinn, sem er kannske eina skipið, sem hann á, og kannske er hann formaður á honum sjálfur, og hann vill fá sér skip í staðinn. En það hefur ekki alltaf verið hægt að fá skip smíðuð, og líklega hafa færri af þeim mönnum, sem hafa viljað fá skip smíðuð, getað komizt að því að fá það. Það er kannske eina atvinna þessa manns að stunda fiskveiðar á slíkum báti, og hann vill ná sér í skip, kannske kaupir svo skip, sem er nokkurra ára gamalt. Hann þarf kannske að skipta um vél í því og kaupa í það nýja vél dýru verði. - Ég sé ekki annað en þessi maður sé undir sömu sökina seldur og hinn, sem gat komizt að því að láta smíða nýtt skip, - nema hann sé þá enn verr settur en sá, sem getur smíðað nýtt skip. - Sumir Íslendingar hafa keypt skip frá útlöndum nú á stríðstímanum, einkum í byrjun stríðsins, og þá einkanlega gömul skip. Sé ég því ekki mikinn mun á því, hversu þörfin er mikil að hlaupa undir baggann með mönnum í þessum tvennu kringumstæðum, annars vegar þeim, sem hafa fengið smíðuð ný skip, og hins vegar þeim, sem hafa keypt skip á þessum dýru tímum og orðið oft að endurbæta þau með ærnum kostnaði. Ég held, að ekki séu fleiri atriði, sem ég þarf að svara í sambandi við fyrirspurnir hv. þm. En hvað því viðvíkur, til hvaða n. þetta mál eigi að fara, þá geri ég það ekki að neinu kappsmáli. Í sameinuðu þingi er ekki nema um tvær n. að ræða. Og af því að þetta mál hefur nokkra fjárhagslega þýðingu fyrir ríkissjóð, þar sem hér er um að ræða sérstakan frádrátt frá skattskyldum tekjum, þá finnst mér. fjvn. eiga að hafa málið til athugunar, og þess vegna stakk ég upp á því. En ég held ekki fast við það, ef þm. vilja annan hátt á því hafa. En til hvaða n., sem málið fer, vona ég, að sú n. sýni málinu þá vinsemd að hraða því, því að það þolir ekki langa bíð í n.



Ég held, að hv. 7. þm. Reykv. hafi annaðhvort ekki skilið spurningu mína, sem ég beindi til hans áðan, eða ekki viljað skilja hana. Mér virtust svör hans vera þannig og nokkuð óákveðin. Ég beindi þeirri spurningu til hv. flm., hvort þeir teldu ekki, ef þessi till. yrði samþ., að óumflýjanlegt yrði að láta þessi hlunnindi ná til fleiri manna og fyrirtækja en þeirra, sem hafa með höndum fiskveiðar og fiskiðnað. Um þetta sagði hv. 7. þm. Reykv. ekkert ákveðið, sagði þó eitthvað á þá leið, að ekki skyldi fyrir það synjað, að þetta kynni að eiga við víðar, sem farið er hér fram á fyrir hönd sjávarútvegsins og iðnaðar í sambandi við hann. Ég held nú líka, ef þessi till. verður samþ., að það verði óumflýjanlegt að láta þessi nýju ákvæði ná til fleiri aðila. Önnur fyrirspurn, sem ég beindi til flm. þáltill., var um það, hvort til þess væri ætlazt af þeim, að ríkið endurgreiddi skatta síðustu ára eða hluta af sköttum síðustu ára, eftir því sem hinn nýi útreikningur á fyrningarfrádrætti sýndi, ef till. verður samþ. Þessu svaraði hv. 7. þm. Reykv. ekki, en þó skildist mér frekar á honum, að skattarnir yrðu endurgreiddir. Aftur hélt hann því fram, að útsvörin kæmu þessu máli ekkert við. En ég hef nú staðið í þeirri trú, að a. m. k. víða á landinu væri við niðurjöfnun útsvara farið eftir skattskyldum tekjum manna og fyrirtækja, a. m. k. að einhverju leyti, eða höfð hliðsjón af skattskyldu tekjunum. Og nú hefur þetta vitanlega mikil áhrif á skattskyldar tekjur einstaklinga og fyrirtækja, svo að ég get ekki skilið, að útsvörin hljóti ekki að breytast eitthvað, ef þessi nýja regla verður upp tekin, sem gert er ráð fyrir í þáltill. Fyrir þá sök spurði ég um það, hvort það væri einnig til þess ætlazt af hv. flm. þessarar till., að útsvör einstakra manna og fyrirtækja frá síðustu árum yrðu einnig endurgreidd. En mér skilst á hv. 1. flm. þáltill., að það sé ekki meining þeirra flm. Hv. þm. Barð. tók það alveg réttilega fram, að það mundi tæplega verða hjá því komizt, ef slík till. sem þessi yrði samþ., að hafa hana eitthvað víðtækari en hér er gert ráð fyrir. Sá hv. þm. talaði líka um það, hvaða n. ætti að fela athugun þessa máls. Það ætla ég ekki að gera neinar ákveðnar till. um. Hv. flm. till. leggja til, að málinu verði vísað til fjvn., en hv. þm. Barð. talar um allshn. í því sambandi. Ég vil aðeins benda á það, að sé til þess ætlazt, - sem mér skilst á hv. 1. flm. till., - að endurgreiða eigi eitthvað af sköttum, sem á hafa verið lagðir á síðustu árum, - og enginn veit fyrir fram, hvað það kynni að verða mikið, - þá skilst mér, að málið hljóti að eiga erindi í fjvn.



Ég heyri, að hv. þm. V.-Húnv. er ekki alls kostar ánægður. Og þó að hann segi nú, að hann sé ekki ánægður með mig, þá held ég, að hann sé óánægður með sjálfan sig. - Hann segir, að ég hafi annaðhvort ekki skilið fyrirspurnir hans eða ekki viljað skilja þær. Hann segist hafa spurt um það, hvort þessi frádráttur ætti ekki að ná til fleiri verðmæta en þeirra, sem talin eru í þáltill. Ég svaraði því, að samkvæmt till. ætti það ekki að ná til annarra, og það held ég, að hver maður ætti að skilja. Ég skil ekki í, að nokkurt svo ferkantað höfuð sé í þessari hv. d., að það skilji ekki, að ég meina það, sem stendur í þáltill. Hitt sagðist ég ekki synja fyrir, að þörf gæti á því verið, að þetta næði til einhverra fleiri tegunda verðmæta. Það væri bara mál, sem ég hefði ekki tök á að rannsaka. Þá sagðist hv. þm. V.-Húnv. hafa spurt mig um það einnig, hvort það væri meiningin eftir þáltill., að endurgreiddir yrðu skattar síðustu ára að einhverju leyti til þessara aðila. Ég sagði, að það væri ætlazt til þess. Og ég skal gefa honum það skriflegt, ef hann vill. Annars skal ég taka það fram út af þessum orðum hv. þm. V.-Húnv., að ég hafi annaðhvort ekki skilið eða ekki viljað skilja fyrirspurnir hans, að ég hef ævinlega skilið, hvað þessi hv. þm. meinar um sjávarútvegsmál, og það getur enginn maður misskilið það. Það er ekki hægt að læðast neitt í gegn með þá hluti, þeir eru orðnir það þjóðkunnir og vitanlegir. Um það, að þessi hv. þm. segist ekki skilja, að það þurfi ekki eins að endurgreiða útsvörin eins og skattana samkv. till., þá er það að segja, að ég get ekki gert að því, þó að hann skilji það ekki, - ég held, að það skilji það allir aðrir, að útsvör eru lögð á eftir sérstökum l., og hér er ekki farið fram á að breyta þeim l. Hvers vegna skyldi þá eiga að endurgreiða útsvörin, þó að þessi þáltill. yrði samþ.?



Ég mun ekki eyða meiri tíma í viðræður við þennan hv. þm. að þessu sinni, því að það er ekki hægt að fá neinar upplýsingar hjá honum. Ég er búinn að bera fram sömu fyrirspurnina tvisvar sinnum, - og hann heldur við sinn keip og gerir mér upp spurningar, sem ég hef ekki borið fram. Við svona menn þýðir ekki að ræða. Ég sé, að hv. meðflm. hans að till. er genginn af fundi, svo að það er ekki hægt að spyrja hann. Veit ég ekki heldur, hvort hann er frekar viðmælandi um þessa hluti en hv. 1. flm. Ég mun þess vegna ekki bera þessar spurningar fram í þriðja sinn, því að ég geri ráð fyrir, að það beri engan árangur. En vitanlega má hv. 7. þm. Reykv. halda því fram í þriðja sinn, ef hann vill, að ég hafi spurt um eitthvað, sem ég hef alls ekki spurt um. Vilji hann ekki láta neinar frekari skýringar í sambandi við þetta mál, að því leyti, sem ekki er hægt að sjá af till., hvað fyrir hv. flm. vakir, þá þýðir ekkert við hann að ræða.



Ég vildi aðeins segja það um þessa þáltill., að mér sýnist, að það þurfi að athuga vel þetta mál. Mér virðist margt mæla með því, að þeir, sem hafa lagt í það að endurnýja báta sína eða afla sér nýrra skipa á stríðstímanum, fái að draga frá í rekstrarkostnaði sínum einhvern sérstakan hluta af andvirði þessara skipa eða báta, vegna þess að ég geri ráð fyrir því, að þessi tæki hafi orðið ákaflega dýr, a. m. k. mjög dýr miðað við það, sem áður var, og sennilega dýrari en slík tæki verða framvegis og dýrari en svarar til þess verðlags, sem verður framvegis, svo framarlega sem þær verðlagsöfgar, sem nú eiga sér stað, halda ekki áfram. En það er tæpast hægt að búast við því, að þær haldi áfram um mjög langa hríð. Mér virðist því margt mæla með því, að þessi leið verði farin, sem hér er bent á. Hins vegar er ýmis vandi á höndum í sambandi við að ganga frá slíku, svo að réttlátlega komi niður og viðráðanlegt verði í framkvæmd. Sérstaklega vil ég beina því til þeirrar hv. n., sem fær þetta mál til athugunar, ef hún aðhyllist meginstefnu till., hvort það sé ekki dálítið vafasamt að binda sig þar alveg við verðlag ársins 1939. Það mun geta verið vafasamt, hvort hitt gæti ekki eins komið til greina að áætla þessum fyrirtækjum sérstaklega til frádráttar einhverja vissa hundraðstölu af verði þeirra skipa eða báta, og hafa hana þá mismunandi eftir því, á hvaða ári þau eru smíðuð. Kannske er þetta ekki heldur heppilegt að miða þetta þannig, en ég skýt þessu aðeins fram til athugunar. Það er nokkurt vandamál, ef lagt verður út á þessa braut, hvar nema skuli staðar, hvort aðeins skuli heimila þennan frádrátt á fiskiskipum og fiskibátum eða hvort þarna skuli einnig taka undir aðrar fleiri eignir, sem menn hafa komið sér upp á þessum tíma. En ég held, að það sé dálítið varhugavert að gera þetta allt of almennt, og það stendur vitanlega nokkuð sérstaklega á um framleiðslutækin og töluvert öðruvísi en um aðrar eignir, og held ég, að alls ekki ætti að fara lengra í þessum frádrætti en það, að framleiðslutæki komi þarna undir, ef farið verður inn á þessa braut, og skera það þá heldur þrengra en víðtækara. Að lokum vil ég aðeins benda á eitt, sem getur orðið vandasamt að fást við, en það eru skattal., sem gilt hafa síðan 1935. Þar er ekki gert ráð fyrir, að dregin sé frá sem rekstrarkostnaður önnur fyrning en sú, sem talin er í skattal. venjuleg fyrning. Og enn fremur segir þar, að sömu reglum skuli fylgja um fyrningu frá ári til árs. Það er þess vegna vafi á, að hægt sé að koma til framkvæmda stefnu þessarar þáltill. öðruvísi en með lagabreyt. Þetta vil ég benda væntanlegri n. á, sem athugar þetta mál, þó að ég búist við, að sú n. muni kveðja sér til ráðuneytis um þessi atriði þá menn, sem þekkingu hafa á framkvæmd skattal. Mér er fyrir mitt leyti sama, hvort þessi till. fer til fjvn. eða allshn. Þó hygg ég, að þetta sé allshn.-mál.