Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hafa þrjú bréf um forföll þingmanna. Hið fyrsta er frá 9. þm. Suðurk., Magnúsi Þór Hafsteinssyni, dags. 6. október 2005, og hljóðar svo: „Hér með óskar undirritaður tímabundins leyfis frá þingstörfum vegna setu á þingi Sameinuðu þjóðanna með vísan til 53. gr. þingskapa og að 1. varaþm. minn í Suðurk., Grétar Mar Jónsson, taki sæti á Alþingi frá og með 10. október í tvær vikur.“ Annað bréf er frá 9. þm. Norðaust., Birki J. Jónssyni, dags. 7. október 2005, og hljóðar svo: „Þar sem ég er á förum á allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna í New York í erindum Alþingis og get því ekki sótt þingfundi á næstunni óska ég eftir því, með vísan til 2. mgr. 53. gr. þingskapa, að 1. varamaður á lista Framsóknarflokksins í Norðaust., Þórarinn E. Sveinsson forstöðumaður, taki sæti á Alþingi í forföllum mínum.“ Þriðja bréfið er frá 1. þm. Suðurk., Margréti Frímannsdóttur, dags. 7. október 2005, og hljóðar svo: „Þar sem ég er á förum til útlanda í erindum Alþingis og get því ekki sótt þingfundi á næstunni óska ég eftir því, með vísan til 2. mgr. 53. gr. þingskapa, að 1. varamaður á lista Samfylkingarinnar í Suðurk., Brynja Magnúsdóttir sjúkraliði, Keflavík, taki sæti á Alþingi í forföllum mínum.“ Grétar Mar Jónsson, Þórarinn E. Sveinsson og Brynja Magnúsdóttir hafa áður tekið sæti á Alþingi og eru boðin velkomin til starfa á ný.

Borist hafa eftirfarandi tilkynningar um kosningu embættismanna fastanefnda: Allsherjarnefnd: Bjarni Benediktsson formaður og Jónína Bjartmarz varaformaður. Efnahags- og viðskiptanefnd: Pétur H. Blöndal formaður og Dagný Jónsdóttir varaformaður. Félagsmálanefnd: Siv Friðleifsdóttir formaður og Guðlaugur Þór Þórðarson varaformaður. Fjárlaganefnd: Magnús Stefánsson formaður og Einar Oddur Kristjánsson varaformaður. Heilbrigðis- og trygginganefnd: Jónína Bjartmarz formaður og Ásta Möller varaformaður. Iðnaðarnefnd: Birkir J. Jónsson formaður og Einar Oddur Kristjánsson varaformaður. Landbúnaðarnefnd: Drífa Hjartardóttir formaður og Magnús Stefánsson varaformaður. Menntamálanefnd: Sigurður Kári Kristjánsson formaður og Dagný Jónsdóttir varaformaður. Samgöngunefnd: Guðmundur Hallvarðsson formaður og Hjálmar Árnason varaformaður. Sjávarútvegsnefnd: Guðjón Hjörleifsson formaður og Kristinn H. Gunnarsson varaformaður. Umhverfisnefnd: Guðlaugur Þór Þórðarson formaður og Kristinn H. Gunnarsson varaformaður. Utanríkismálanefnd: Halldór Blöndal formaður og Siv Friðleifsdóttir varaformaður. Borist hafa eftirfarandi tilkynningar um kjör embættismanna alþjóðanefnda: Íslandsdeild Alþjóðaþingmannasambandsins: Ásta Möller formaður og Hjálmar Árnason varaformaður. Íslandsdeild Evrópuráðsþingsins: Birgir Ármannsson formaður og Siv Friðleifsdóttir varaformaður. Íslandsdeild NATO-þingsins: Össur Skarphéðinsson formaður og Einar Oddur Kristjánsson varaformaður. Íslandsdeild Norðurlandaráðs: Jónína Bjartmarz formaður og Drífa Hjartardóttir varaformaður. Íslandsdeild Vestnorræna ráðsins: Halldór Blöndal formaður og Hjálmar Árnason varaformaður. Íslandsdeild þingmannanefndar EFTA: Guðlaugur Þór Þórðarson formaður og Kristinn H. Gunnarsson varaformaður. Íslandsdeild þingmannaráðstefnunnar um Norðurskautsmál: Sigurður Kári Kristjánsson formaður og Magnús Stefánsson varaformaður. Íslandsdeild þings Vestur-Evrópusambandsins: Guðjón Hjörleifsson formaður og Gunnar Örlygsson varaformaður. Íslandsdeild þings Öryggis- og samvinnustofnunar Evrópu: Pétur H. Blöndal formaður og Dagný Jónsdóttir varaformaður.

Borist hafa eftirfarandi tilkynningar um stjórnir þingflokka á þessu þingi: Þingflokkur framsóknarmanna: Hjálmar Árnason formaður, Magnús Stefánsson varaformaður og Dagný Jónsdóttir ritari. Þingflokkur Frjálslynda flokksins: Magnús Þór Hafsteinsson formaður, Sigurjón Þórðarson varaformaður og Guðjón A. Kristjánsson ritari. Þingflokkur Samfylkingarinnar: Margrét Frímannsdóttir formaður, Kristján L. Möller varaformaður og Þórunn Sveinbjarnardóttir ritari. Þingflokkur sjálfstæðismanna: Arnbjörg Sveinsdóttir formaður, Guðlaugur Þór Þórðarson varaformaður og Drífa Hjartardóttir ritari. Þingflokkur Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs: Ögmundur Jónasson formaður, Þuríður Backman varaformaður og Kolbrún Halldórsdóttir ritari.

Í gær og í dag hafa forseta borist óskir frá fjórum hv. alþingismönnum um að fram fari umræður utan dagskrár um niðurstöður í kosningum sem fram fóru sl. laugardag um tillögur um sameiningu sveitarfélaga. Enn fremur er forseta kunnugt um að a.m.k. tveir hv. þingmenn höfðu ætlað að fá hið sama mál tekið upp hér í dag með vísan til annarra ákvæða þingskapa. Ég hafði því frumkvæði að því í morgun að hæstv. félagsmálaráðherra hæfi umræðu um málið þannig að bæði hann og þingmenn gætu brugðist við þeim tíðindum sem urðu í þessum kosningum þegar í dag, jafnvel þótt með stuttum og knöppum hætti væri, en jafnframt yrði séð til þess að ráðherrann gæti síðar, t.d. þegar úrslit liggja fyrir í þeim kosningum sem fram fara í kjölfar þeirra sem voru sl. laugardag, tekið málið upp aftur þar sem kostur væri á því að ræða málið enn frekar og með rýmri tíma. Það er að vísu venja sem forseti hefur haldið að þingmönnum að ekki fari fram umræða um störf þingsins á undan fyrsta dagskrárliðnum, sem er fyrirspurnir til ráðherra, en þar sem svo sérstaklega stendur á sem í dag telur forseti að rétt sé að gera undantekningu sem þó ber ekki að skilja sem fordæmi á nokkurn hátt.

Hæstv. forseti. Í þjóðfélagsumræðunni hefur lengi verið rætt um nauðsyn þess að almenningi gefist kostur á að taka með virkari hætti þátt í stefnumótun um einstök mál en verið hefur. Mikið er rætt um þörfina á að bera mál milliliðalaust undir atkvæði þjóðarinnar í auknum mæli. Sameiningarkosningar sveitarfélaga sl. laugardag voru í anda þessara sjónarmiða. Íbúar sveitarfélaganna hafa nú kveðið upp sinn dóm. Það er ekki mikið meira um það að segja. Þannig er lýðræðið. Ég vil hins vegar lýsa ánægju minni með þá miklu og almennu umræðu um málefni sveitarfélaganna sem fram hefur farið vegna þessa átaks og er sannfærður um að sú vinna öll mun nýtast sveitarfélögunum í landinu í framhaldinu við að styrkja þetta mikilvæga stjórnsýslustig. Þegar átak um eflingu sveitarstjórnarstigsins hófst haustið 2003 voru sveitarfélögin í landinu 103. Að fengnum niðurstöðum sameiningarkosninga sl. laugardag, ásamt niðurstöðum þeirra atkvæðagreiðslna sem fram fóru 20. nóvember 2004 og 23. apríl 2005, munu sveitarfélögin verða 89 talsins að loknum sveitarstjórnarkosningum næsta vor. Síðastliðinn laugardag var ein sameiningartillaga samþykkt en 15 var hafnað. Íbúar 20 sveitarfélaga samþykktu sameiningu en íbúar 41 höfnuðu henni. Um 32% kjósenda tóku þátt í kosningunni. Í raun eru þetta hliðstæðar niðurstöður og í því sameiningarátaki sem gert var árið 1993. Nú eins og þá var ein tillaga samþykkt óbreytt. Þá voru sameiningartillögur samþykktar í 64 sveitarfélögum af 185 sem er nálægt þriðjungi líkt og nú. Endurtekningarkosningar í fimm sveitarfélögum á næstu vikum gætu leitt til enn frekari sameiningar. Hæstv. forseti. Sveitarstjórnarmenn úr öllum flokkum höfðu frumkvæði að þessu átaki. Félagsmálaráðuneytinu ber samkvæmt sveitarstjórnarlögum að stuðla að fækkun og stækkun sveitarfélaga í samráði við sveitarstjórnarmenn. Það kom því að sjálfsögðu aldrei annað til greina en að taka þátt í þessu verkefni með sveitarstjórnarmönnum. Þverpólitísk sameiningarnefnd sem í sitja fulltrúar Alþingis, sveitarfélaga og ríkis setti fram ákveðnar tillögur eftir víðtækt samráð við sveitarstjórnarmenn. Hlutverk ráðuneytisins var fyrst og fremst að vera samræmingaraðili milli sveitarstjórna, ríkis og Alþingis. Ég fullyrði að ráðuneytið sinnti þessum skyldum sínum, sömuleiðis alþingismenn, sveitarstjórnarmenn og aðrir þeir sem að verkefninu komu. Undir það hafa forsvarsmenn Sambands sveitarfélaga tekið. Það lá hins vegar ávallt fyrir, hæstv. forseti, að sú aðferð sem við Íslendingar höfum beitt við að vinna að eflingu sveitarstjórnarstigsins er lýðræðislegri en í öðrum löndum og í henni felst að íbúar hvers sveitarfélags hafa í raun og veru neitunarvald um hvort til sameiningar kemur. Því valdi hefur meiri hluti þeirra nú beitt og þeirri niðurstöðu verður að sjálfsögðu að una.

Hæstv. forseti. Það er alveg ljóst að ríkisstjórnin og þeir sem hafa undirbúið þessa vinnu hafa upp skorið eins og þeir hafa sáð. Það nægir að rifja upp hvernig sú nefnd sem hæstv. ráðherra nefndi var skipuð. Það er umhugsunarefni þegar ríkisstjórnin ætlar að ná samvinnu um málin að þá skuli ekki öllum vera hleypt að borðinu, eða hvernig var staðið að því að velja fulltrúa stjórnarandstöðunnar inn í hana? Var það ekki ríkisstjórnin sem skammtaði stjórnarandstöðunni aðild að þessari nefnd? Ekki man ég betur. Hæstv. forseti. Ég tel að niðurstaðan lýsi því að tekjustofnanefndina bar á sínum tíma upp á sker. Hún kom ekki með neinar trúverðugar tillögur í tekjustofnamálunum eða til úrbóta í tekjustofnamálum sveitarfélaganna og þar vantar enn varanlega úrlausn. Þess vegna hljótum við nú að spyrja hæstv. félagsmálaráðherra hvort ríkisstjórnin ætli að láta sér þetta að kenningu verða og þeir sem að þessum málum hafa unnið hingað til, hvort væntanlegar séu tillögur til úrbóta sem gera sveitarfélögunum kleift að standa þannig straum af kostnaði við rekstur lögbundinna verkefna og nauðsynlegrar þjónustu í sveitarfélögunum að þau telji það vera viðunandi, þ.e. að sveitarfélögunum verði gert kleift, sama hverrar stærðar þau eru, að standa að sínum málum með reisn. Það verður að segjast alveg eins og er, virðulegi forseti, að tekjustofnanefndin kom allt of seint með tillögur sínar og á sama tíma og hún kemur með tillögur sínar og niðurstaða þessara kosninga liggur fyrir þá vitum við öll að ríkisstjórnin telur sig geta orðið af tugum milljarða tekna í formi skattalækkana en það er ekki verið að koma með varanlegar hugmyndir um úrbætur til sveitarfélaganna. Þetta er auðvitað óviðunandi og það eru viðbrögð við þessu sem við getum lesið út úr niðurstöðu kosninganna sem fóru fram á laugardaginn.

Frú forseti. Það er ekkert launungarmál að úrslit kosninganna sl. laugardag voru mikil vonbrigði. Það á ekki að fela slíkt. Við erum búin að vinna að því um langt skeið að efla sveitarstjórnarstigið en úrslit kosninganna sýna það og sanna að það hefur mistekist. Hver er ástæðan fyrir því? Það er hárrétt hjá fyrrverandi ræðumanni að tekjustofnanefndin sem vann að því að leiðrétta tekjuskiptingu milli ríkis og sveitarfélaga var allt of lengi að finna lausn. Sá tími nýttist illa. Hann jók á vantraust milli sveitarstjórna og ríkisvalds og það er að mínu mati ein meginorsök þess að svo illa fór. Við erum með allt of mikilvægt mál í höndunum til þess að við getum látið það fara svona. Það átak sem nú var gert er á margan hátt svipað og gert var árið 1993. Það fór svipað en það vannst síðan upp að nokkru leyti á árunum þar á eftir. Ég segi, frú forseti: Við höfum ekki tíma til þess einu sinni enn að bíða eftir því að það gerist á sama hátt. Því er nauðsynlegt að hæstv. félagsmálaráðherra svari því á eftir, ef hæstv. ráðherra er sammála mér í því að það sé eitt af mikilvægustu málum íslensks samfélags í dag að efla sveitarstjórnarstigið, hvaða lærdóm á að draga af þessum kosningum og hver eru næstu skref. Það er augljóst mál að ekki er hægt að bíða endalaust. Það var líka gert ráð fyrir því í þessu verkefni að verkefni yrðu færð til sveitarfélaganna. Það liggur ljóst fyrir að ef við náum ekki að stækka þau og fækka þeim þá verða þau ekki hæf til þess að taka við verkefnunum. Frú forseti. Hér erum við með verkefni sem skiptir samfélagið miklu máli og ekki síst landsbyggðina. Ef við höldum áfram þessa leið get ég ekki sagt að framtíðin sé nógu björt fyrir landsbyggðina. Ég verð þó, frú forseti, að nota þetta tækifæri vegna þess að ég er svo heppinn að búa á svæði þar sem sameining var samþykkt að fagna því alveg sérstaklega en verð að segja um leið að ég átti von á að það yrði miklum mun víðar og hæstv. ráðherra 

Frú forseti. Þetta er einkennileg umræða og einkennilegur málflutningur. Atkvæðagreiðsla hefur farið fram í fjölda sveitarfélaga um sameiningu og niðurstaðan er sú í lýðræðislegri atkvæðagreiðslu að kjósendurnir hafa ekki áhuga á sameiningu, eins og kom fram í Grýtubakkahreppi, kjósendur eru bara tiltölulega ánægðir með sveitarstjórnarfyrirkomulagið eins og það er og þjónustustigið sem sveitarfélög veita. Þá koma upp þingmenn og reyna að finna einhvern blóraböggul og kenna einhverjum um, þetta sé einhverjum að kenna, þetta og hitt hafi ekki verið gert, þetta hafi ekki verið kynnt og undirbúið nógu vel. Niðurstaðan er svo afgerandi að eins og sakir standa er ekki eftirspurn eftir því að sameina sveitarfélögin og gera þau stærri og, eins og hv. þm. Einar Sigurðarson sagði, að þau tækju þá til sín fleiri verkefni. Eins og sveitarstjórinn í Grýtubakkahreppi sagði: Kjósendur eru tiltölulega ánægðir með stöðuna eins og hún er í dag. Og meðan þeir eru það þá verður hún auðvitað þannig og sátt verður um niðurstöðuna. Það þýðir ekkert annað.

Þetta eru nú útúrsnúningar.

Frú forseti. Staðreyndin er sú að íbúar landsbyggðarinnar sjá ekki hag sinn af því að fara að ráðleggingum hæstv. félagsmálaráðherra og þeir sögðu nei við hann. Þeir sögðu nei við formann þingflokks Framsóknarflokksins og nei við tillögu formanns þingflokks Sjálfstæðisflokksins. Það er staðreynd málsins. Við skulum líka hafa það í huga að þessi áróður fyrir sameiningu sveitarfélaga er oft á tíðum sá að verið er að forðast vanda landsbyggðarinnar. Verið er að forðast að ræða vanda landsbyggðarinnar og menn fara þá út í að ræða sameiningu sveitarfélaga í stað þess að taka á meginvanda sveitarfélaganna. Það er alltaf verið að ræða um að færa eigi einhver verkefni til sveitarfélaga en það er alveg einsýnt að sveitarfélög, þó að íbúum fjölgi úr því að vera 400 í 600, t.d. eins og á Ströndum, að þar mun ekki verða nein geta til þess að taka við auknum verkefnum, það er alveg einsýnt. Öll þessi umræða um sameiningu sveitarfélaga er á villigötum. Ef litið er þröngt á þennan málaflokk væri miklu nær að líta á það að ná fram sparnaði í opinberum rekstri með því að sameina sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu. Frú forseti. Fólk á landsbyggðinni hefur fyrst og fremst áhyggjur af atvinnumálum og það sér engan augljósan hag af sameiningu. Þó svo að sveitarfélög verði sameinuð verður lítil breyting þar á. Hefur orðið einhver breyting í Vesturbyggð eða í Skagafirði við sameiningu sveitarfélaga? Nei, því miður ekki. Það er kominn tími til að sú ríkisstjórn sem nú situr að völdum og hefur gert það síðasta áratug fari að tala um raunverulegan vanda í stað þess að þvæla út og suður um sameiningu á einhverjum stjórnsýslueiningum.

Frú forseti. Það gátu allir vitað það sem vildu að fyrst þurfti að taka til í núverandi samskiptum ríkis og sveitarfélaga og fyrst þurfti að sjá sveitarfélögunum fyrir fullnægjandi tekjustofnum til að standa sómasamlega að núverandi verkefnum áður en þýddi að fara að tala um flutning frekari verkefna til þeirra eða eftir atvikum sameiningu á ákaflega óljósum forsendum. Það sem var einfaldlega að gerast í þessum efnum var að menn eru orðnir leiðir á því að kaupa köttinn í sekknum. Menn ætla ekki í þessari umferð að láta svelta sig til hlýðni. Hæstv. ríkisstjórn byrjar eins og stundum áður á öfugum enda. Fyrst þurfti að koma núverandi rekstri sveitarfélaganna í landinu í viðunandi horf og vel að merkja, hæstv. fjármálaráðherra, það er engin sérstök ánægja í byggðum landsins með afkomu hinna dæmigerðu meðalstóru sveitarfélaga. Ég veit ekki á hvaða plánetu hæstv. núverandi fjármálaráðherra lifir en það er alla vega ekki á Jörðinni ef hann heldur virkilega að það sé þannig. Síðan þyrfti að móta framtíðarstefnu um verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga og þá geta menn tekið skipulagsþáttinn til skoðunar og skoðað hver hjá sér hvernig þeir telja skynsamlegast að standa að málum hvað varðar mörk sveitarfélaga og annað í þeim dúr. Niðurstaða tekjustofnanefndar varð auðvitað algjör hörmung. Þegar hún seint og um síðir fæddist með töngum var í henni fólgin nánast engin varanleg úrlausn í framtíðartekjustofnum sveitarfélaganna. Þetta voru fyrst og fremst gulrætur sem voru þá tengdar við sameininguna en engin varanleg úrlausn. Þar með féll málið. Og það hlýtur, frú forseti, að vera ríkisstjórninni og silkihúfunefndum hennar, undir forustu stjórnarþingmanna og öðrum sem að þessu hafa unnið með ærnum kostnaði, nokkurt umhugsunarefni hvernig þetta er komið. Þar á meðal líka forsvarsmönnum Samtaka sveitarfélaga og sérstaklega stjórnarliðum á þeim bæ. Þar hljóta menn að fara að velta því fyrir sér hvort þeir hafi kannski lotið að fulllitlu í samskiptum við flokkssystkini sín á stjórnarheimilinu.

Hæstv. forseti. Töluverð samstaða hefur verið á Alþingi um þá pólitísku stefnumörkun að stækka og efla eigi sveitarfélögin og flytja til þeirra verkefni. Nýr ráðherra félagsmála fékk þetta sem sitt stærsta og mesta verkefni á þessu kjörtímabili. Hann er nú kominn úr þeirri sjóferð. Hann gleymdi að beita línuna eða vildi það ekki og kemur nánast með öngulinn í rassinum úr þeirri ferð. Það eina sem gerist er að samþykkt var á einu svæði að sameinast. Svo eru menn bara ánægðir með þetta, þetta er bara fínt, fólkið hefur talað. Sums staðar eru kannski 16 menn sem geta myndað meiri hluta um að segja já eða nei. Það er lýðræðislínan sem er dregin. Á Alþingi hefur ekki verið farið yfir það hvort menn hafi myndað grunninn eins og eðlilegt væri fyrir þessum hlutum. Hér hafa menn farið af stað með leið sem ekki var undirbyggð á eðlilegan hátt. Það þurfti auðvitað að sjá til þess, úr því menn ætluðu sér að flytja verkefni til sveitarfélaganna, að þau yrðu nægilega öflug til að taka við þeim verkefnum og það eru þessi litlu sveitarfélög ekki. Þann grunn þurfti að tryggja hér á Alþingi og það var ekki gert. Til viðbótar því fór hæstv. félagsmálaráðherra ásamt félögum sínum í eitthvert þvarg við sveitarstjórnarmenn um hve mikla peninga þyrfti til að reka sveitarfélögin og út úr því kom ekki neitt. Niðurstaðan varð sú, 

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir þessa umræðu. Sem nefndarmanni í sameiningarnefnd voru niðurstöður þessara kosninga ákveðin vonbrigði. Unnið var mjög gott starf í nefndinni þar sem fulltrúar meiri hluta og minni hluta á Alþingi og fulltrúar í sveitarfélögum sem störfuðu saman náðu saman sem einn maður. Nefndin hélt kynningarfundi um allt land. Nokkuð góð mæting heimamanna var á flesta fundi. Skýrslan sem við gerðum tók á öllum þáttum um kosti og galla sameininga en önnur nefnd fjallaði um fjárhagsleg samskipti ríkis og sveitarfélaga. Það sem kemur mér á óvart er að einungis 22 þúsund einstaklingar skuli kjósa en tæp 70 þúsund voru á kjörskrá. Þetta er um 32% kosningaþátttaka. Það virðist vera lítill áhugi fyrir þessum sameiningum, því miður. Frú forseti. Mjög ósanngjörn umræða hefur farið af stað hjá minni hlutanum á Alþingi að kenna hæstv. félagsmálaráðherra eða ríkisstjórninni um þessar niðurstöður. Málið var lagt upp með þeim hætti að íbúalýðræði væri virt og einstaklingar heima í héraði höfðu ákvörðunarvald um framtíð síns sveitarfélags, ekki sveitarstjórnir eða ríkisvaldið. Frú forseti. Hvað varðar fjárhagsleg samskipti ríkis og sveitarfélaga koma tæpir 10 milljarðar til sveitarfélaganna á rúmum þremur árum, annars vegar með beinum framlögum og hins vegar með ýmsum tilhliðrunum sem eru ígildi peninga fyrir sveitarfélögin. Hluti af skýringum á niðurstöðum þessara kosninga er misjöfn fjárhagsstaða sveitarfélaga. Sveitarfélög sem standa vel og eru með rekstur sinn í lagi eru ekki eins spennt fyrir sameiningu við sveitarfélög sem eru mikið skuldsett. Ríkisstjórnin lofaði samt sem áður að setja 2,4 milljarða viðbótarframlag í jöfnunarsjóð til þess að skapa betra umhverfi í kjölfar sameiningar sveitarfélaga. Það var mikið rætt um hvort setja eigi lög um sameiningu sveitarfélaga, lög sem segja til um lágmarksstærð þeirra. Hér er á ferðinni vandmeðfarið mál sem þarf mikla skoðun ef það á annað borð verður lagt fyrir Alþingi. Að endingu, frú forseti, ber að geta þess að það voru sveitarfélögin sem höfðu frumkvæði að því að fara í þessar sameiningartilraunir, ekki ríkisstjórnin, en það eru ekki allir sem virðast átta sig á því í þessari umræðu.

Hæstv. forseti. Það hljóta allir í þjóðfélaginu að muna eftir miklum deilum milli ríkis og sveitarfélaga út af tekjuskiptingunni. Þær hafa staðið lengi og eru ekki fullleystar hvað sem fulltrúar ríkisstjórnarinnar segja um það mál. Það er einfaldlega svo að sveitarfélögunum er ekki séð nægilega vel fyrir í tekjustreyminu þó svo að ríkið hafi talsverðan afgang í fjárlögum. Sveitarfélögin þurfa auðvitað að hafa vissu fyrir tekjum til verkefna sinna og þegar kjósa á um sameiningu þurfa menn að vera nokkuð vissir um hvað stendur til boða og hvað fylgir með. Sporin hræða því miður í þessum efnum og hægt er að finna þau spor alveg aftur til 1990. Þær sameiningar sem áttu sér stað á síðasta áratug síðustu aldar eru í mörgum tilfellum sameiningar sem fólk er ekki mjög sátt með, einkum þau loforð sem þar voru gefin sem áttu að fylgja. Samgöngur eru sums staðar mjög mikill þrándur í götu fyrir sameiningu sveitarfélaga og fólk telur að það þurfi að sjá fyrir endann á bættum samgöngum eða loforðum um slíkt til að geta gengið til þessa verks með þeim hætti að vilja sameininguna. Það sem liggur fyrir úr þessari atkvæðagreiðslu er að fólk er einfaldlega ekki tilbúið að stíga þessi skref. Hafi ríkisstjórnarflokkarnir gengið með þá hugsun að það væri það þá er það greinilega á misskilningi byggt. Þverpólitísk nefnd, sagði hæstv. ráðherra hér áðan. Ég vil taka fram að við frjálslyndir fengum ekki sæti í þeirri nefnd.

Hæstv. forseti. Ég þakka þessa umræðu. Ég vil byrja á að segja að tekjustofnaviðræðum lauk í mars með samkomulagi milli ríkis og sveitarfélaga, samkomulagi um verulega aukna fjármuni til sveitarfélaganna svo hleypur á milljörðum króna, raunar nálægt 10 milljörðum nánar tiltekið. Menn geta haft sínar skoðanir á því samkomulagi en fulltrúar ríkis og sveitarfélaga komust að niðurstöðu með einni undantekningu, hæstv. forseti. Menn mun ávallt greina á um tekjustofna sveitarfélaga, það er ekkert nýtt. Það er ágreiningur í öllum löndum um þessi mál og á Evrópuvettvangi. Um að tillögurnar hafi verið felldar vegna óuppgerðra mála í tekjuskiptingu ríkis og sveitarfélaga er það að segja að sáralítil umræða var um þessa hlið mála á íbúafundum. Almennt voru íbúar ekkert að velta þessu fyrir sér. Almennt ræddu íbúar um þau mál sem ástæðu þess að þeir væru á móti sameiningu sem hér má rekja, hæstv. forseti, mismunandi skuldastöðu sveitarfélaga í þéttbýli annars vegar og dreifbýli hins vegar, ótti við hina stóru, ótti við hið óþekkta í kjölfar sameiningar, óttinn við að verða jaðarbyggð, samgönguvandamál, fjallskil, jarðir, afréttir og skólann, mun meira var rætt um þetta, hæstv. forseti, en tekjustofna. Þetta sama ræða menn nú í Danmörku þar sem verið er að fækka sveitarfélögum stórlega með lagasetningu en ekki kosningum. Hæstv. forseti. Kjarni málsins er þessi: Sveitarstjórnarmenn óskuðu eftir því að ríkisvaldið kæmi að verkefni sameiningu sveitarfélaga. Við því var að sjálfsögðu orðið. Alþingi samþykkti þá aðferð sem beitt var fyrir fáeinum missirum. Hið sama fólk og situr í salnum í dag, hæstv. forseti. Kosningin hefur farið fram. Fyrir liggur lýðræðisleg niðurstaða. Við unum henni að sjálfsögðu að stjórnarandstöðunni undanskilinni. Það er óskiljanlegt, hæstv. forseti, að lýðræðisleg niðurstaða kosninga skuli fara svo í taugarnar á lýðræðislega kjörnum fulltrúum fólksins í landinu hér á Alþingi.

Frú forseti. Nú er því spáð að stýrivextir Seðlabankans geti farið í allt að 12% á næsta ári, jafnvel fyrr, m.a. vegna þess að verðbólguhorfur hafa versnað. Vaxtahækkanir Seðlabankans hafa óhentuga hliðarverkun þar sem þær hvetja m.a. til frekari útgáfu á erlendum skuldabréfum í krónum talið. Erlend skuldabréf í krónum eru nú að nálgast - ég hefði skrifað 70 milljarða í síðustu viku en sú upphæð hefur hækkað í nálægt 83 milljarða núna í vikubyrjun. Ef það gengur eftir sem hér hefur verið lýst, ásamt gegndarlausum innflutningi og áframhaldandi viðskiptahalla, þá getum við átt von á að gengisvísitalan fari í 100 stig, jafnvel neðar, með hrikalegum afleiðingum fyrir útflutningsfyrirtæki landsins. Það hefur komið fram, t.d. hjá fulltrúum útvegsmanna, að sjávarútvegsfyrirtækin muni mörg hver ekki þola þetta lengur og við taki frekari lokanir, uppsagnir og jafnvel gjaldþrot með tilheyrandi erfiðleikum, miklu atvinnuleysi og ógn við stöðugleika hjá því fólki sem missa mun atvinnuna. Þetta kemur sér auðvitað verr fyrir fyrirtæki á landsbyggðinni, þar sem sjávarútvegur er höfuðatvinnuvegur, en hér á höfuðborgarsvæðinu þar sem innflutningsfyrirtækin eru flest og græða sem aldrei fyrr. Frú forseti. Seðlabankinn virðist einn eiga að standa verðbólguvaktina. Hann telur sig hafa aðeins eitt úrræði, þ.e. að hækka stýrivexti með tilheyrandi styrkingu krónunnar. Því langar mig, virðulegi forseti, að spyrja hæstv. forsætisráðherra, ráðherra efnahagsmála, og fá álit hans á því hvort ekki sé ástæða til að huga að og skoða alvarlega að nota reglur um eiginfjárstöðu bankanna og annarra fjárfestingarsjóða meira sem hagstjórnartæki með því að hækka þau viðmið sem gilda og draga þar með úr þörf banka og sjóða til að lána fé.

Frú forseti. Ég held að við verðum að hafa í huga að við búum við frjálsa fjármagnsflutninga. Það er rétt hjá hv. þingmanni að þau skuldabréfakaup sem hafa átt sér stað undanfarið hafa styrkt gengið. Að mínu mati dregur það úr þörf Seðlabankans til að hækka stýrivexti á næstunni. Ég hef áður lýst skoðunum mínum á að breyta eiginfjárhlutfalli bankanna við þessar aðstæður. Ég tel að það sé ekki mikilvægt. Ég tel að staða bankanna sé almennt góð og eiginfjárstaða þeirra mjög sterk. Hins vegar er ljóst að útlán bankanna hafa verið mikil að undanförnu vegna þess að það ríkir mikil bjartsýni í þjóðfélaginu. Það eru hins vegar merki um hjöðnun á húsnæðismarkaði. Eftirspurn eftir lánum hefur hjaðnað og eftir þeim upplýsingum sem ég hef hafa jafnvel stærstu eignir lækkað í verði upp á síðkastið. Ég tel því ekki jafnmikla ástæðu til þeirrar gífurlegu svartsýni sem virðist ríkja hjá stjórnarandstöðunni í þessum málum. Það ríkir mikil bjartsýni og er mikill hugur í landsmönnum. Það er af hinu góða. Við göngum í gegnum sveiflu í efnahagslífinu og það ætti öllum að vera ljóst. Ég tel að íslenskt efnahagskerfi hafi alla burði til að þola þá sveiflu og finnst að stjórnarandstaðan á Alþingi ætti að vera heldur bjartsýnni í samræmi við aðra landsmenn.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. forsætisráðherra fyrir svarið þótt ég sé ekki sammála honum. Ég vil geta þess að ekki minni maður og fjármálaspekúlant en stjórnarformaður KB-banka lýsti því fyrir tæpu ári að það að hækka eiginfjárstöðu bankanna, breyta þeim reglum og nýta þær heimildir sem Fjármálaeftirlitið hefur í þessu sambandi, væri liður í að draga úr hinni óhóflegu þenslu og hinni miklu þörf bankanna fyrir að lána fé, að koma peningunum út. Inn í þetta blandast líka, virðulegi forseti, önnur staða á peningamarkaði. Það var t.d. afar athyglisvert að heyra lýsingu á því hjá forráðamönnum Íbúðalánasjóðs að þegar bindiskylda bankans var minnkuð fyrir einu og hálfu ári síðan fylltust allar peningastofnanir af peningum sem þurfti að koma út á markaðinn. Það skyldi þó ekki vera að einhvers staðar væri brotalöm í þessu kerfi, t.d. með innborgunum til Íbúðalánasjóðs sem hafi haft áhrif á gengisvísitöluna og valdið verðbólguáhrifum í landinu.

Frú forseti. Ég vil spyrja hæstv. forsætisráðherra út í aðgang Alþingis og þingmanna að gögnum og vinnu einkavæðingarnefndar. Það er kunnara en frá þurfi að segja að einkavæðingarnefnd hefur tamið sér ákaflega lokuð vinnubrögð. Skortur á upplýsingum til Alþingis, t.d. á sundurliðun á kostnaði við störf nefndarinnar, hefur áður orðið að hörðu deiluefni á þinginu. Stjórnskipuleg staða einkavæðingarnefndar er óljós sem og í reynd ráðherranefndar um einkavæðingu. Á þetta hafa bæði Ríkisendurskoðun bent og umboðsmaður Alþingis óbeint með spurningum sínum til hæstv. forsætisráðherra. Einkavæðingarnefnd hefur með höndum ráðstöfun mikilla fjármuna. Komið hefur á daginn að hún kaupir sér ráðgjöf fyrir óheyrilegar upphæðir, svo nemur hundruðum milljónum kr., og virðist hafa mikið sjálfdæmi um hvernig hún stendur að verki og, það sem alvarlegra er, hvað eða yfir höfuð hvort hún gerir nokkurn skapaðan hlut með þær ráðleggingar sem hún kaupir dýrum dómum. Frægt er orðið að þóknun Morgan Stanley fyrir sölu Landssímans er hartnær 700 millj. kr., hvort sem farið var að ráðunum eða ekki. Einnig hefur það gerst að fjölmiðlar hafa fengið sér dæmdan aðgang að upplýsingum sem einkavæðingarnefnd hefur haldið leyndum fram að því. Þá kemur á daginn að ýmist hefur ekkert verið gert með sumar hinna dýru ráðlegginga eða jafnvel hið gagnstæða, gert öfugt við það sem lagt var til í þeim ákvörðunum sem menn hafa tekið í einkavæðingarnefnd eða ráðherranefnd um einkavæðingu. Ég tel að hlutur Alþingis og aðkoma að þessum málum sé með öllu óásættanleg. Það gengur ekki að Alþingi og þingmenn séu allra síðastir til að sjá gögn um mikilsverð mál af þessu tagi. Ég vil því spyrja hæstv. forsætisráðherra: Verður séð til þess að alþingismenn fái a.m.k. ekki lakari aðgang að gögnum, skýrslum og öðru slíku frá einkavæðingarnefnd, en fjölmiðlar hafa fengið sér dæmdan á grundvelli úrskurðarnefndar um upplýsingamál?

Frú forseti. Ég vil í upphafi taka fram að framkvæmdanefnd um einkavæðingu hefur leitað tilboða í sambandi við ráðgjöf í þessum málum. Síðan hefur verið unnið úr því hvað rétt væri að gera í því sambandi og fyrirtækið Morgan Stanley varð ofan á í þeim efnum. Mörg önnur alþjóðleg fyrirtæki og innlend fyrirtæki buðu jafnframt fram krafta sína við þá ráðgjöf. Hv. þingmaður sagði að það hefði ekki að öllu verið farið að þessari ráðgjöf. Nú er það ekki þannig, hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, að þegar menn leita eftir ráðgjöf beri að fara að þeirri ráðgjöf í einu og öllu. Er hv. þingmaður að segja að um leið og menn hafa fengið alþjóðlegt fyrirtæki sem ráðgjafa í þeim málum séu menn búnir að binda sig við að fara í einu og öllu eftir því sem það leggur til? Það er eðlilegt að ráðgjöfin sé rædd í framkvæmdanefnd um einkavæðingu og farið yfir það. Hún er rædd við viðkomandi fyrirtæki og komist að niðurstöðu. Að því er varðar upplýsingar til Alþingis þá finnst mér að sjálfsögðu að Alþingi eigi að hafa jafnmikinn aðgang að gögnum og upplýsingum og fjölmiðlar. Hér er farið eftir löggjöf sem Alþingi hefur sett um þessi mál. Komi upp deilur um þessi lög er sérstök nefnd sem fellir úrskurð í því sambandi. Ég veit ekki betur en meðlimir í framkvæmdanefnd um einkavæðingu hafi mætt á fundi hjá þingnefndum til að gefa upplýsingar um þessi mál, hafi verið leitað eftir því.

Frú forseti. Heldur var þessi vörn fátækleg. Að sjálfsögðu er það ekki endilega þannig að menn þurfi að skuldbinda sig fyrir fram til að fara eftir hverju því sem hin dýru ráðgjafarfyrirtæki leggja til. En maður hlýtur þá að spyrja fyrst: Er ástæða til að kaupa hina svakalega dýru ráðgjöf ef menn telja nánast aukaatriði hvort eitthvað er gert með hana eða ekki? Hvað kemur í staðinn ef ekki er farið að tillögum hinna ráðnu ráðgjafa? Er það þá pólitískur geðþótti? Er það niðurstaðan? Ég tel að Alþingi hljóti að þurfa að taka til skoðunar á vettvangi þingnefnda eða þingflokka hvort við það verði unað að Alþingi skuli ekki sjálft hafa greiðari aðgang að upplýsingum um þessi mál og frekari möguleika en reyndin hefur verið, til að halda uppi sjálfstæðu eftirliti með því hvernig farið er með þessa miklu fjármuni, þegar selt er úr eigu þjóðarinnar tugmilljarða eða hátt í 100 milljarða kr. fyrirtæki. Það gengur auðvitað ekki, frú forseti.

Frú forseti. Hv. þingmaður talar um pólitískan geðþótta. Það er væntanlega orðið sem hann notar yfir pólitískar ákvarðanir. Til þess eru stjórnmálamenn kjörnir að taka ákvarðanir á grundvelli þeirra upplýsinga sem þeir hafa í höndum, þar á meðal frá ráðgjöfum. Það má gjarnan kalla það pólitískan geðþótta. En dæmi um slíka ákvörðun er t.d. að ráðgjafarfyrirtækið Morgan Stanley taldi eðlilegt að ekki yrði farið út í að gera kröfu um dreifingu á eignaraðild að því er varðar Símann. Niðurstaðan varð hins vegar sú að gera það. Hv. þingmaður getur haldið því fram að það hafi verið einhver pólitískur geðþótti. En mér leikur forvitni á að vita hvort hann er því sammála eða ekki. Þetta liggur fyrir, hv. þingmaður.

Frú forseti. Þetta rökstyður, enn frekar en hingað til hefur legið fyrir, þörfina á að fram fari ítarleg og tæmandi opinber rannsókn á vinnubrögðunum í öllu þessu einkavæðingarferli. Það æpir allt á það þegar í ljós kemur hvernig að því hefur verið staðið af hálfu hæstv. ríkisstjórnar. Þessi leið er allt frá byrjun vörðuð aðfinnslum frá þeim aðilum sem yfir höfuð hafa komist að málinu eða fengið um það upplýsingar. Það kostaði eftirrekstur og klögumál að fá fyrstu og einu verklagsreglurnar settar, mörgum árum eftir að einkavæðingarferlið hófst. Enn hefur ekki verið settur lagarammi um hvernig farið skuli með þá miklu fjármuni sem menn hafa þar haft handa á milli. Enn vantar skýringar á hver sé stjórnskipuleg staða framkvæmdanefndar um einkavæðingu. Síðast í áliti Ríkisendurskoðunar nú í vetur sem leið er tekið fram að hún sé í lausu lofti. Hið sama má ráða af spurningum umboðsmanns til forsætisráðherra nýverið. Það er von að maður spyrji hvort það sé pólitískur geðþótti sem kemur í staðinn fyrir ráðgjöf fyrirtækjanna þegar það gerist aftur og aftur að annaðhvort er ekkert gert með ráðleggingarnar eða hið gagnstæða er gert, eða heimtaðar nýjar niðurstöður af því að þær fyrstu voru ekki nógu þóknanlegar stjórnarflokkunum.

Frú forseti. Það liggur fyrir að allra dómi að einkavæðing Símans var afskaplega vel heppnuð. Nú veit  Auðvitað hafa verið gerðar athugasemdir í þessum málum. Síðast lagði umboðsmaður Alþingis fram ákveðnar spurningar. Þeim verður að sjálfsögðu svarað og þetta ferli hefur allt saman verið opið og framkvæmdanefnd um einkavæðingu hefur haldið mjög vel utan um málið og þá sérstaklega núna síðast í sambandi við einkavæðingu Símans.

Virðulegur forseti. Það hefur legið fyrir nokkuð lengi að víðtæk sátt er um það í þinginu að lækka beri skatta af matvælum. Fyrir síðustu kosningar fóru allir flokkar fram með margvíslegar tillögur í skattamálum, ýmsar hugmyndir í skattamálum og a.m.k. tveir flokkar voru með þær hugmyndir að það bæri að lækka matarskattinn. Annars vegar Samfylkingin og hins vegar Sjálfstæðisflokkurinn. Síðan hefur það legið í loftinu hér í þinginu að allvíðtækur stuðningur væri við að fara þá leið í skattamálum, m.a. vegna þess að ekki aðeins kemur sú leið vel út fyrir þá sem hafa lágar tekjur eða meðaltekjur, heldur líka er þetta leið sem getur slegið á þensluna. Lækkun matarskattsins um helming getur þýtt að neysluverðsvísitalan lækki um 0,9%. Samfylkingin hefur talað fyrir þessu í þinginu á síðasta ári og einnig á yfirstandandi ári. Síðan kemur í ljós að stuðningur virðist vera við þessa leið í þingflokki Sjálfstæðisflokksins. Þannig var talað við varaformann fjárlaganefndar á Stöð 2 í gærkvöldi um að fara þessa leið í skattamálum núna og hann endurtók það sem hann hefur kannski sagt áður að þetta væri mál sem sjálfstæðismenn hafi verið með, þeir vildu gjarnan lækka matarskattinn, og hann sagði, með leyfi forseta: „Við höfum sagt að við ætlum að reyna að koma því að einhverjum hluta á, á þessu kjörtímabili“ sagði þingmaðurinn Einar Oddur Kristjánsson á Stöð 2 í gær. Það er ekki mikill tími til stefnu. Það er annaðhvort að gera það núna við afgreiðslu fjárlaga að lækka matarskattinn eða að ári. Það er ekki öðrum tímapunktum til að dreifa ef það á að gera þetta á kjörtímabilinu. Því vil ég spyrja hæstv. fjármálaráðherra hvort hann sé tilbúinn til samstarfs um að matarskatturinn verði lækkaður núna við afgreiðslu fjárlaga.

Frú forseti. Það er út af fyrir sig ánægjulegt að rifja upp hvernig þessi mál fóru öll fram í kosningabaráttunni síðast þegar Sjálfstæðisflokkurinn ákvað á landsfundi sínum að setja það í kosningastefnuskrá sína að lækka matarskattinn. Síðan voru aðrir flokkar spurðir út í það af fjölmiðlum og Samfylkingin svaraði nei, hún ætlaði ekki að lækka matarskattinn. Síðan breyttist tónninn reyndar þar og Samfylkingin tók upp þá stefnu og það var út af fyrir sig ekkert við það að athuga. Menn hafa auðvitað leyfi til þess að skipta um skoðun. Sjálfstæðisflokkurinn hefur auðvitað ekkert skipt um skoðun í þessu efni, við höfum enn þá áhuga á því að lækka matarskattinn. Við erum að vinna í því máli með samstarfsflokki okkar og þar höfum við líka heyrt jákvæðar yfirlýsingar í sömu veru. Ég tel hins vegar ekki að það sé skynsamlegt eins og Samfylkingin hefur lagt fram núna að fresta þeim tekjuskattsákvörðunum sem teknar hafa verið til að færa þá fjármuni yfir í matarskattinn á þessu stigi málsins en við munum vinna að þessu áfram á sama hátt og við höfum gert hingað til. Hins vegar er það ekki rétt sem hv. þm. Ingibjörg Sólrún Gísladóttir sagði að það að lækka matarskattinn slái á þensluna. Það breytir hins vegar mælingunni en ef það er þenslan sem menn hafa áhuga á þá mun hún eftir sem áður verða fyrir hendi, mælingunni verður einungis breytt með þessu.

Virðulegur forseti. Ég veit eiginlega ekki alveg hvernig ég á að taka þessu svari hæstv. fjármálaráðherra sem sagði að sjálfstæðismenn væru að vinna að þessu áfram eins og hingað til. Það hefur ekki farið mikið fyrir þeirri vinnu, a.m.k. ekki svo að við sem sitjum á þingi sjáum. Það hefur þá gerst í einhverjum bakherbergjum á bak við luktar dyr að menn hafi verið að reyna að vinna málinu fylgi. Það er ljóst að bæði hjá þingi og þjóð er stuðningur við að lækka matarskattinn. Það er víðtækur stuðningur í þinginu. Mælingar Gallups sýna að mun víðtækari stuðningur er við lækkun matarskattsins en lækkun tekjuskattsins. Ég tel að þegar svo víðtæk pólitísk samstaða er í samfélaginu þá eigi menn að freista þess að fara þá leið og ná saman um málið. Hæstv. fjármálaráðherra segist ekki vilja fórna tekjuskattslækkuninni fyrir matarskattinn. Getur hæstv. fjármálaráðherra bent á aðra leið til að ná fram þessu brýna hagsmunamáli fyrir það fólk sem hefur minnstar tekjur í samfélaginu? Því það er alveg ljóst að þetta er sú leið sem mun ekki síst gagnast því fólki.

Frú forseti. Það liggur greinilega mikið á hjá hv. þm. Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur að ná fram öllum kosningaloforðum Sjálfstæðisflokksins. Kjörtímabilið er ekki nema rétt liðlega hálfnað þannig að við eigum heilmikið eftir að starfa áður en við göngum aftur til kosninga. Við erum þegar búnir að taka ákvarðanir um viðamiklar skattalækkanir sem þegar hafa verið lögfestar og eins og ég segi, ég tel ekki rétt að rífa þær ákvarðanir upp. Við höfum lagt fram aðhaldssöm fjárlög og ef hv. þingmaður vill að við bætum því við að lækka virðisaukaskatt á matvæli inn í þær áætlanir sem við erum þegar búin að gera fyrir næsta ár í ríkisfjármálunum þá er hún einfaldlega að ganga gegn sínum eigin yfirlýsingum og sinna manna um að hún vilji auka aðhaldið. Það er einfaldlega verið að drepa umræðunni á dreif og rugla almenning. Við náum þeim málum fram þegar réttur tími er kominn.

Virðulegur forseti. Ég verð að játa að mér finnst það ekki sæma hæstv. fjármálaráðherra að vera með svona útúrsnúning og hótfyndni í pontunni þegar við erum að ræða skattamál. Samfylkingin hefur sett fram þá stefnu að það beri að fara í lækkun á matarskattinum í stað þess að fara í lækkun á tekjuskattinum. Okkar afstaða í því máli liggur alveg ljós fyrir. Hæstv. fjármálaráðherra sagði í pontu áðan að hann væri ekki tilbúinn að fara þá leið og þá spurði ég einfaldlega: Vill hann fara einhverja aðra leið til að ná fram þessu máli sem víðtæk sátt er um í samfélaginu og á þinginu? Ráðherrann hefur ekki svarað því og segir að nægur tími sé enn eftir af kjörtímabilinu. Ef það gerist ekki núna verður það að gerast næst. Það er engum öðrum tímapunktum til að dreifa. Ég hygg, virðulegur forseti, að það geti vafist fyrir mönnum með þær skattalækkunartillögur og hugmyndir sem uppi eru að ári í tekjuskattinum að fara þá jafnhliða í lækkun á matarskatti ef það vefst fyrir mönnum á þessu ári.

Frú forseti. Ef það að reyna að svara spurningum hv. þingmanns á hreinskilinn hátt er einhver hótfyndni þá er það hennar mat en ekki mitt. Það er auðvitað ekki hv. þm. Ingibjörg Sólrún Gísladóttir sem setur þær áætlanir sem ríkisstjórnin vinnur eftir. Það er þegar búið að lögfesta gríðarmiklar skattalækkanir. Það er þegar verið að vinna í því hvernig nálgast eigi virðisaukaskatt á matvæli. Ég hef sagt að það er talsverður tími eftir fram að næstu kosningum og við höfum góðan tíma til að vinna það og eins og ég segi væri það hvorki í samræmi við stefnu ríkisstjórnarinnar né það sem ég heyri frá Samfylkingunni að þetta ætti að gerast á næsta ári miðað við að ekki verði dregið úr lækkun á tekjuskatti og það er ekki stefna ríkisstjórnarinnar. Að setja málið fram og reyna að útskýra það á þennan hátt er ekki hótfyndni, frú forseti.

Virðulegi forseti. Nýfallinn meiðyrðadómur yfir Íslendingi í Bretlandi er um margt athyglisverður burt séð frá að í hlut eiga tvær ákaflega umdeildar persónur á Íslandi, þeir Jón Ólafsson kaupsýslumaður og Hannes Hólmsteinn Gissurarson, prófessor við Háskóla Íslands. Það sem hlýtur að vekja mesta athygli við dóminn og verða prófmál til framtíðar að mörgu leyti, lýtur að eðli eða inntaki netsins sem fjölmiðils. Það sem hér er undir og hlýtur í framtíðinni að skoðast sem prófmál snýr annars vegar að varnarþingum einstaklinga og hins vegar að netinu sem miðli. Heyra skrif á netinu alltaf undir tjáningarfrelsi eða meiðyrðalöggjöf þess lands sem sá sem birtir skrif á netinu býr í? Eða ræðst það af á hvaða tungu skrifin eru birt ef þau beinast gegn einstaklingi sem býr á því málsvæði sem tungan er töluð á? Í umræddum dómi yfir Hannesi Hólmsteini er um að ræða málssókn gegn Íslendingi á erlendri grund vegna ummæla sem falla á Íslandi. Það sem gerir málið hins vegar snúið er ekki hin háa bótaupphæð í sjálfu sér heldur eðli netsins. Hvar féllu ummælin í rauninni? Hvar höfðu ummælin áhrif? Birti ég t.d. á heimasíðu minni ummæli á ensku sem þykja rógur eða níð um mann sem býr á ensku málsvæði og yrði sóttur til saka af viðkomandi, hvar á að sækja mig til saka? Því hlýtur að mega halda fram með rökum að birting á þeirri tungu geti valdið viðkomandi alvarlegum skaða á því málsvæði öllu, ekki bara á Íslandi, málsvæði sem í þessu tilfelli er ákaflega stórt þar sem um er að ræða enskuna rétt eins og væri rógur borinn á íslenskan mann búsettan í Frakklandi og ummælin birt á íslenskri heimasíðu á frönsku. Um þetta snýst málið. Hvað leyfist manni á internetinu? Því vildi ég beina þeirri fyrirspurn til hæstv. dómsmálaráðherra hvort hann hyggist taka upp einhvers konar endurskoðun á meiðyrðalöggjöfinni í þessu ljósi þannig að menn vissu hvar þeir stæðu gagnvart slíku þar sem um er að ræða fordæmi og fordæmalaust mál að mörgu leyti. Einnig spyr ég um túlkun hans á Lugano-samningi um fullnustu á dómskröfum á milli landa í tilfelli sem þessu og lýtur að meiðyrðalöggjöf og hliðstæðum skrifum á netinu.

Frú forseti. Ég hef ekki velt fyrir mér að taka meiðyrðalöggjöfina upp í tilefni af þessu máli. Málið er fyrir dómstólunum og þeir munu komast að þeirri niðurstöðu sem verður leiðbeinandi fyrir okkur eins og aðra í þjóðfélaginu. Ef menn telja nauðsynlegt að breyta íslenskum lögum í tilefni af þessu máli þá er sjálfsagt að huga að því og það geta fleiri en dómsmálaráðherra hugað að því. Hins vegar varðandi Lugano-samninginn þá liggja skýringar og túlkanir á honum fyrir og voru lagðar fram í þinginu þegar þingið samþykkti fullgildingu hans, mjög ítarlegar leiðbeiningar um hvernig bæri að túlka þann samning. Þær túlkanir er hægt að nálgast á vefsíðu dómsmálaráðuneytisins og kynna sér en hugsanleg niðurstaða í málinu getur verið leiðbeinandi fyrir okkur um það hvernig samningurinn er túlkaður. Ég tel að málið sem er tilefni fyrirspurnarinnar sé fyrir dómstólum og því beri að ljúka fyrir dómstólum og síðan verði að taka mið af því ef þeir telja nauðsynlegt að breyta lögum í ljósi þess dóms sem fellur.

Frú forseti. Það er ástæða til að taka undir það með hæstv. dómsmálaráðherra að hér er um merkilegt mál að ræða sem hlýtur að vekja menn til umhugsunar um meiðyrðalöggjöfina og lagasetninguna alla í kringum þetta þar sem um er að ræða mjög athyglisvert mál sem getur komið upp aftur og aftur. Mikill fjöldi Íslendinga býr á erlendum málsvæðum og því geta tilvik sem þetta komið upp aftur og aftur og því þarf réttarstaða Íslendinga hvað þetta varðar að sjálfsögðu að vera ljós. Í þessu tilfelli er um að ræða verulegar fjárhæðir og hefur dómurinn yfir umræddum prófessor ekki síst vakið athygli fyrir þá háu bótaupphæð sem eru held ég einar 12 millj. kr. sem hann er krafinn um vegna meiðyrða sinna sem talið er að fallið hafi samkvæmt hinum breska dómi og upphæðin orðið til þess að viðkomandi lendir í vandræðum og málið vekur sérstaka athygli út af því. Það hlýtur því að koma upp sú krafa að stjórnvöld endurskoði málið og taki afstöðu til þess hvort við þurfum að endurskoða meiðyrðalöggjöfina sérstaklega með þetta fyrir sjónum.

Virðulegi forseti. Ég kveð mér hljóðs í þessari umræðu vegna þeirrar merku ákvörðunar ríkisstjórnarinnar að leggja til uppbyggingu nýs hátæknisjúkrahúss, og eins og sjálfsagt er fagna ég þeirri ákvörðun mjög. Hún hvílir á þeirri skoðun að verulegum hluta af söluandvirði Símans verði varið í að bæta þjónustu í heilbrigðiskerfinu, styrkja rannsóknar- og þróunarstörf og örva þannig frumkvöðlastarfsemi og nýsköpun í atvinnulífinu, treysta undirstöður byggðar í landinu og skapa jöfn skilyrði til atvinnu með bættum samgöngum og jöfnum aðstæðum landsmanna hvað varðar aðgengi að fjarskiptum. Með þessu öllu er verið að skila þjóðinni aftur þeim verðmætum sem hún skóp með rekstri Símans. Þetta þýðir með öðrum orðum að lagt er til að 18 milljörðum kr. verði varið til uppbyggingar hátæknisjúkrahúss á Landspítalalóðinni á árunum 2008–2012. Með þessu framlagi er unnt að ljúka skipulagsvinnu og undirbúningi svæðisins, byggja aðstöðu fyrir slysa- og bráðaþjónustu og koma upp aðstöðu fyrir rannsóknarstarfsemi. Þetta liggur nú fyrir samkvæmt þeirri undirbúningsvinnu sem hefur verið unnin nú þegar, en mikil undirbúningsvinna hefur verið í gangi á undanförnum árum varðandi þetta stóra verkefni. Á miðvikudag skila fulltrúar þeirra sjö hópa sem valdir voru til að taka þátt í hugmyndasamkeppni um skipulag á Landspítalalóðinni sinni vinnu og þá verða hugmyndirnar kynntar og dómnefnd skilar af sér. Fyrir mig sem heilbrigðisráðherra eru þau tímamót í heilbrigðisþjónustunni sem nú eru í augsýn afar ánægjuleg. Það er þetta sem við höfðum vonast til að samkomulag næðist um og þetta er sá draumur sem við höfum átt í heilbrigðiskerfinu. En þetta er flókin framkvæmd og í fyrirætluninni felst mikil áskorun fyrir heilbrigðisyfirvöld, stjórnendur og alla starfsmenn spítalans. Það verður að vanda mjög þessa framkvæmd og nauðsynlegt að taka með sér farangur fortíðarinnar inn í þá framtíð sem blasir við. Ég ætla ekki að dvelja við fortíðina en sú ákvörðun var tekin af forvera mínum í embætti að sameina spítalana og í því hefur náðst árangur. Einnig hefur náðst árangur í rekstri spítalans og það er ein af skýringunum á víðtækri sátt um að fara þá leið að byggja upp nýjan og glæsilegan spítala við Hringbraut. Í ákvörðuninni felst líka hvatning fyrir okkur öll að halda áfram að gera þjónustuna fjölbreyttari. Í henni felast möguleikar á því að setja ný viðmið í lækningum og hjúkrun og þar skapast enn betri möguleikar á að bera okkur saman við það sem best gerist með öðrum þjóðum í heilbrigðisþjónustunni. Ég vil taka það fram að nýr spítali knýr okkur líka til að hugsa spítalaþjónustu á þessu stigi upp á nýtt. Við þurfum að skilgreina hlutverk hins nýja spítala og ekki síður þá starfsemi og raunar þá heilbrigðisþjónustu sem veitt er í tengslum við eða í námunda við þá stofnun sem þjónar öllum landsmönnum. Þannig er verkefnið sem bíður okkar núna. Það er ekki bara að reisa hús og byggingar. Það er ekki síður að taka ákvarðanir um starfsemina sem á að fara fram á spítalanum og hvað er gert á öðrum sviðum heilbrigðisþjónustunnar. Landspítalinn er, hefur verið og verður meginstoð heilbrigðisþjónustunnar í skilningi lækninga og hjúkrunar svo ekki sé talað um rannsóknir og kennslu. Mikilvægi rannsókna á vísinda- og heilbrigðissviði fer vaxandi og þar gegna einmitt háskólasjúkrahús lykilhlutverki. Ég sé fyrir mér að þetta verði hlutverk hins nýja Landspítala – háskólasjúkrahúss. Ég sé fyrir mér nýjan Landspítala – háskólasjúkrahús sem veitir fyrirtaksþjónustu þar sem unnt er að framkvæma flóknar aðgerðir á sem flestum sviðum. Við erum hér í raun og veru að tala um þekkingarmiðstöð framtíðarinnar á heilbrigðissviði, miðstöð eða háskólaspítala sem allir geta sótt í þekkingu, hátækni og sérfræðiþjónustu. Með ákvörðun um byggingu nýs spítala við Hringbraut, eða tillögunni sem hér liggur fyrir Alþingi, er okkur falið erfitt verkefni. Það er flókið en umfram allt ögrandi og það skiptir okkur sem þjóð miklu máli að okkur takist að leysa það vel af hendi. Eins og áður segir tel ég að sú ákvörðun sem hér hefur verið tekin marki tímamót og muni hafa áhrif á heilbrigðiskerfið á miklu víðara sviði en það er að byggja hús, svo mikil nauðsyn sem það er.

Frú forseti. Hæstv. ráðherra sagðist ekki ætla að dvelja við fortíðina í þessu máli og horfa bara til framtíðar og það er nú rétt hjá hæstv. ráðherra. Ég ætla hins vegar aðeins að leyfa mér að horfa aftur í tímann, um leið og ég óska honum til hamingju með þann áfanga sem felst í því að menn ætla nú að ráðast í byggingu nýs hátæknisjúkrahúss. Ég rifja það upp að sá sem fyrstur hóf máls á því var einmitt hv. þm. Kristján L. Möller. Það var Kristján L. Möller sem tók það mál upp og ruddi því brautina á opinberum vettvangi með grein í Morgunblaðinu og með því að leggja fram þingsályktunartillögu sem nokkrir þingmenn Samfylkingarinnar fluttu. Ég er alveg nógu stór til að koma hingað og segja: Þetta er mikilvægur áfangi og, eins og ég gerði hér áðan í máli mínu, að óska hæstv. ráðherra til hamingju með þetta. En væri ekki bragur að því, frú forseti, ef hæstv. ráðherra þakkaði hv. þm. Kristjáni L. Möller fyrir að hafa átt frumkvæði að þessu góða máli? Ég held að það skipti máli þegar við erum að vega þetta og meta að samstaða skuli ríkja um svona mikilvægan þátt í uppbyggingu heilbrigðiskerfisins. Mig langar líka, frú forseti, að spyrja hæstv. ráðherra nú þegar verið er að, eigum við að segja, endurdreifa til þjóðarinnar þeim miklu verðmætum sem hún átti í Símanum með því að ráðast í ýmis mikilvæg verkefni: Er hann þá ekki hnugginn yfir því að ekki skuli hafa tekist að ákveða að veita fjármagn t.d. til aldraðra í formi þess að ráðast í áfanga varðandi byggingu dvalar- og hjúkrunarheimila? Ég spyr hæstv. ráðherra: Telur hann ekki koma til greina að það verði tekið sérstaklega upp í umfjöllun þingsins vegna þess að mér finnst þeir afskiptur hópur hvað þetta varðar? Þetta fólk hélt jú landinu uppi á meðan Síminn varð að þeirri miklu eign sem hann var þegar hann var seldur.

Virðulegi forseti. Mér er auðvitað ljúft og skylt að þakka Kristjáni Möller, hv. 3. þm. Norðvest., fyrir tillöguflutning hans í þessu máli. Hins vegar finnst mér kannski of mikið sagt að málið hafi ekki verið komið á dagskrá þegar hv. þm. Kristján Möller flutti sína ágætu tillögu. Þetta mál er búið að vera á döfinni í nokkur ár og hefur verið unnið mikið undirbúningsstarf og þess vegna er málið á dagskrá. En ég vil að sjálfsögðu þakka tillöguflutning Samfylkingarinnar og hv. þingmanns í þessu máli. Það sýnir að samstaða er um málið og ég met það mikils. Það er vissulega rétt hjá hv. þingmanni, 1. þm. Reykv. n., að það er þörf á uppbyggingu í hjúkrunarheimilum fyrir aldraða. En það er nú einu sinni svo að þetta var tekið út úr sem verkefni sem ekki er unnt að vinna með hinum venjulega hætti sem við höfum við fjárveitingar. En það gefur þó rými til þess að taka á öðrum málum og ég vona að það gefist rými til að taka á því máli. Ég vil líka taka það mjög skýrt fram, af því að við metum það mjög mikils í heilbrigðisráðuneytinu, að milljarður var settur í búsetumál geðfatlaðra. Þó að það heyri ekki beinlínis undir okkar ráðuneyti þá er þar um okkar skjólstæðinga að ræða. Það met ég afar mikils og lagðist á árarnar með það. En vonandi gefst tækifæri til þess að taka á í hinu málinu.

Frú forseti. Heiður þeim sem heiður ber og ég þakka hæstv. ráðherra fyrir að segja að hann sé þakklátur hv. þm. Kristjáni L. Möller fyrir að hafa átt frumkvæði að því að koma fram með þessa hugmynd. Ég átti ekki við að hv. þingmaður eða Samfylkingin hefði komið fyrst fram með þá hugmynd að reisa einn spítala undir hið sameinaða hátæknisjúkrahús. Ég man ekki eftir því að nokkur maður innan þings eða utan hafi orðað það áður að nota andvirði eða hluta af andvirði við sölu Símans til þess að reisa þetta hús, en það var Kristján L. Möller sem kom fram með þá hugmynd og rökstuddi hana ákaflega vel bæði í ræðu hér og riti annars staðar. Frú forseti. Þegar maður lítur yfir það hvernig símasilfrinu er dreift yfir landið kemst maður ekki hjá því að sjá glögg merki um að þeir fá mest sem eru frekastir, þeir sem eru duglegastir í kjördæmapotinu fá mest. En hver talar fyrir aldraða? Aldraðir hafa verið afskiptur hópur og það er enginn sem er sérstaklega að berjast fyrir þá a.m.k. ekki á sama grunni og þeir sem eru að berjast fyrir sín kjördæmi. Það kemur í ljós að þarna hefði verið tækifæri til að taka myndarlega á í uppbyggingu dvalarheimila og hjúkrunarheimila fyrir þá kynslóð sem byggði upp landið þegar Síminn varð að því stórfyrirtæki sem hann var þegar hann var seldur. Um hana er ekki hugsað. Drottinn minn, ég tek svo sannarlega undir með hæstv. ráðherra. Það er verulegt gleðiefni að þarna var settur milljarður í málefni geðfatlaðra. Það var stórkostlegt og ríkisstjórninni sé þó þökk fyrir að hafa rænu á því. En hitt verð ég að segja að ég er bæði hnugginn og dapur yfir því að í þessu birtist enn og aftur að hæstv. ríkisstjórn gleymir öldruðum og hún verður minnt á þetta aftur og aftur meðan þetta mál er til umræðu í þinginu.

Virðulegi forseti. Ég vil ekki taka undir það að ríkisstjórnin gleymi öldruðum. Við höfum verið í sérstöku átaki undanfarin ár við að byggja upp hjúkrunarheimili þó að þurfi að gera betur á því sviði, auka heimahjúkrun og heimaþjónustu. Hér verður utandagskrárumræða á morgun sem hv. 9. þm. Reykv. s., Ögmundur Jónasson, hefur beðið um og mun ég þá gera grein fyrir þessum málum. En varðandi símapeningana þá munu þeir að sjálfsögðu gera það að verkum að rými skapast fyrir önnur verkefni og við getum ekki sinnt öllum verkefnum með þeim peningum. Hluta af þeim var varið til að borga niður skuldir og þegar við borgum niður skuldir skapast rými fyrir ný verkefni. Ég vona svo sannarlega að aldraðir njóti góðs af því. Ég vil einnig taka fram að það stóra verkefni sem ég gerði sérstaklega að umræðuefni og markar tímamót að mínu mati, að auðvitað njóta aldraðir þess eins og aðrir landsmenn vegna þess að aldraðir þurfa eðli málsins samkvæmt mjög mikið á spítalaþjónustu að halda. Þetta er verkefni í þágu allrar þjóðarinnar, þess vegna er það svo mikilvægt og ég vildi gera það sérstaklega að umtalsefni í þessari umræðu.

Virðulegi forseti. Það frumvarp sem við nú ræðum, ráðstöfun á söluandvirði Landssíma Íslands hf., er frumvarp sem ég held að hljóti að vera skynsamlegt þrátt fyrir ýmsar athugasemdir eða skoðanir flokka á því þegar Síminn var seldur, hvort átti að selja hann allan eða að hluta til. Ég get ekki ímyndað mér annað en að menn komist að sameiginlegri niðurstöðu um að hér sé skynsamlega að verki staðið og sett niður. Ég tók reyndar eftir því við 1. umr. að svolítil gagnrýni er á þinglega meðferð málsins, þ.e. að verið sé að ráðstafa fé langt fram í tímann. En eins og fram hefur komið hjá hæstv. utanríkisráðherra, fyrrverandi fjármálaráðherra, lýsti hann því hins vegar hvernig þurfi í hvert og eitt skipti að sækja fjárheimildir, þær sem hér eru boðaðar, til fjárlaga hvers árs fyrir sig. Það er hin eðlilega málsmeðferð. En hér er þetta sem sagt sett svona fram. Þegar hugsað er aftur í tímann til þess tíma þegar ríkisstjórnin efndi til blaðamannafundar til að boða fagnaðarerindið, hvernig þessu skyldi varið, þá blönduðust inn í það aðrir stóratburðir sem voru að ganga í gegn á næstu dögum þar á eftir, þ.e. þegar hæstv. fyrrverandi forsætisráðherra og utanríkisráðherra, Davíð Oddsson, ákvað að draga sig út úr stjórnmálum á Íslandi. Þetta var eitt af hans síðustu verkum. Virðulegi forseti. Þó að alltaf sé hægt að ræða það og skiptast á skoðunum um hvernig þessu sé ráðstafað og hvað sé gert og sitt sýnist hverjum, þá eru samt sem áður hlutir í frumvarpinu sem mikil samstaða er um að fara í, t.d. nýbyggingu við Landspítala, sem stundum er kallað háskólasjúkrahús, Landspítala – háskólasjúkrahús eða hátæknisjúkrahús ætlaði ég frekar að segja sem stundum er notað um þessa byggingu þó svo að skiptar skoðanir séu um hvað felist í hátæknisjúkrahúsi. Kannski er betra að nota annað orð eins og komið hefur hér fram, ég man ekki hvort það var fyrst hjá hæstv. forsætisráðherra, að við erum að tala um byggingu nýs þjóðarsjúkrahúss. Það getur verið að það sé betra. En af því að ég er farinn að ræða það, virðulegi forseti, ætla ég sérstaklega að fagna því sem þarna kemur fram og minnast aðeins á tillögu til þingsályktunar, sem ég var 1. flutningsmaður að ásamt nokkrum öðrum þingmönnum Samfylkingarinnar, sem var lögð fram 3. febr. 2004 og rædd 4. mars og vísað til nefndar og fékk ágætisumsagnir frá þeim aðilum sem málið var sent út til. Í þeirri þingsályktunartillögu, virðulegi forseti, var það nefnt og settur sérstakur fókus á að þegar kæmi til sölu Landssímans yrði stór hluti af söluandvirði Símans notaður til að skapa þjóðarátak, þjóðarsátt og þverpólitíska sátt um Landspítala fyrir Landssíma, eins og sagði í þingsályktunartillögunni. Því hlýt ég, virðulegi forseti, að fagna mjög þeim kafla í frumvarpi þessu þar sem kemur fram að áætlað er að verja 18 milljörðum kr. á næstu árum í þetta þjóðarátak sem ég hygg að verði þverpólitískt og vona að verði þverpólitísk samstaða um að byggja þótt við séum ekki að leggja til fjármuni í að byggja það allt en gott er verkið þegar hafið er og farið er af stað með eins og hér er gert ráð fyrir. Virðulegi forseti. Í máli hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar áðan var rætt um gamla fólkið. Við teljum okkur oft hafa sett fram sterk rök fyrir því að gamla fólkið gleymist oft og við höfum gagnrýnt slíkt. Í áðurnefndri þingsályktunartillögu er það nefnt að skoða ætti hver framtíðarnotkun Borgarspítalans yrði. Það er nefnt, virðulegi forseti, í þingsályktunartillögunni að það verði skoðað alveg sérstaklega hvort nýta megi þá byggingu undir dvalarheimili fyrir aldraða og ég hvet, virðulegi forseti, hæstv. heilbrigðisráðherra til, ef hann heyrir mál mitt, að það verði gert og skoðað vegna þess að mikil þörf er fyrir dvalarheimili fyrir aldraða og hún eykst vegna þess hve þjóðin er að eldast. Jafnframt sagði ég líka, virðulegi forseti, í tillögunni að það mætti hugsanlega kanna hluta af því húsnæði undir sjúkrahótel eða sem kannski er mikilvægara að byggja sjúkrahótelið við væntanlega viðbyggingu eða nýbyggingu Landspítalans sunnan við Hringbraut. Sjúkrahótelið er nefnilega ákaflega mikilvægur liður í rekstri heilbrigðisþjónustunnar og léttir á spítalanum sjálfum og er þar með miklu ódýrari stofnun ef svo má að orði komast. Þess má t.d. geta, virðulegi forseti, að ég hef heyrt sögur af því að Landspítalinn sé yfirfullur núna og margt fullorðið fólk liggi þar sem ekki þarf endilega að liggja á Landspítala – háskólasjúkrahúsi og pláss sé á ýmsum stofnunum úti í bæ en ekki sé hægt að færa það þangað vegna þess að starfsmenn vantar á þær stofnanir sem við köllum stundum dvalarheimili eða elliheimili. Þetta vildi ég láta koma fram í inngangi mínum, virðulegi forseti, um þennan þátt. Ég endurtek og fagna því að þessi hugmynd hafi fengið stuðning ríkisstjórnar. Það var reyndar fyrrverandi forsætisráðherra, Davíð Oddsson, sem setti hana fram á fundi hjá Sjálfstæðisflokknum eftir að hafa legið á Landspítala og ég fagnaði því að sjálfsögðu strax að fá svo öflugan bandamann að tillögu minni. Hvenær bygging hefst ætla ég ekki að eyða tíma í núna. Vonandi verður unnið vel að því verki. Mig minnir að á næstu dögum eigi að skýra frá hugmyndasamkeppni um bygginguna og verður gaman að sjá hvernig hún verður. En grundvallaratriðið er, virðulegi forseti, að þverpólitísk samstaða sé um það á Alþingi að hefja þetta verk og það er vel. Þjóðin fær þá sinn þjóðarspítala fyrir þann mikla auð sem þjóðin sjálf hefur skapað í Póst og síma sem í lokin hét Landssíminn. Gaman er að segja frá því, virðulegi forseti, að í fyrrnefndri þingsályktunartillögu er talað um að það mætti fá 35–40 milljarða fyrir Símann en við það að salan dróst, hætt var við hana á sínum tíma við erfiðar aðstæður í heiminum, þá hækkaði verðgildið og fékkst svo gott verð sem raun ber vitni fyrir Símann þó að ég taki það skýrt fram að um það var að sjálfsögðu ágreiningur á Alþingi. Við í Samfylkingunni töldum t.d. að ekki ætti að selja grunnnetið með. Ég ætla aðeins að koma að einum þætti til viðbótar, virðulegi forseti, þ.e. framkvæmdum í þágu geðfatlaðra. Reiknað er með 1 milljarði á næstu 3–4 árum eða á árunum frá 2005 þar sem veittar eru 200 millj. kr. núna í ár og síðan 200 millj. kr. 2007 og 300 millj. kr. árið 2008 og 2009, samtals 1 milljarður kr. Ég tel mikla þörf á að þetta sé gert og tel að þurfi reyndar að fara miklu hraðar í úrbætur í málefnum geðfatlaðra. Án þess að ég ætli að gera það að umræðuefni hér og nú, þá hef ég fengið - ég veit ekki hvaða orð, virðulegi forseti, ég má nota yfir það - lýsingu frá Íslendingi, þegni í þessu landi sem má búa við að hafa ekki fengið nein úrræði frá kerfinu til að vista einhverfan son sinn, ungling, sem er 16 ára gamall. Og að heyra þá lýsingu, virðulegi forseti, frá þeim aðila hvernig hann lýsir baráttu sinni við kerfið, hvernig hann lýsir því hvað líf hans breytist mikið við að þurfa sjálfur fyrir utan skólagöngu að sjá um þennan son sinn er allsvakalegt. Ég hygg að ef fleiri alþingismenn fengju að heyra þá lýsingu eða lesa um það sem þarna er, þá ættu menn að einhenda sér meira út í að finna úrlausn fyrir geðfatlaða einstaklinga vegna þess að á því er sannarlega mikil þörf. Ég ætla ekki að fara frekar út í það, virðulegi forseti, á þeim stutta tíma sem ég hef. En þetta kom upp í hug minn, virðulegi forseti, þegar ég las tilvitnun í lög um réttindi sjúklinga sem ég setti inn í þingsályktunartillögu mína sem röksemd fyrir þessu, þar sem stendur í 3. gr., með leyfi forseta: „Sjúklingur á rétt á fullkomnustu heilbrigðisþjónustu sem á hverjum tíma er völ á að veita.“ Ég tel það ekki fullkomna heilbrigðisþjónustu, virðulegi forseti, að foreldrar þurfi jafnvel nánast að leggja vinnu sína og einkalíf í rúst við að annast það sem við ætlum samfélaginu að gera í þessum efnum og ekki meira um það hér að sinni. Kem ég þá að öðru áhugamáli mínu. Fram kemur að veita á fé til ýmissa samgöngubóta af þessum símapeningum og ég fagna því að þeir peningar eru viðbótarpeningar. Þeir koma ekki í staðinn fyrir aðrar peningaupphæðir sem koma til Vegagerðarinnar af mörkuðum tekjustofnum hennar eins og af bensíngjaldi og olíugjaldi. Þær verða ekki skertar á næstu árum heldur kemur þetta inn sem viðbót, eins og kom fram í stuttu andsvari hæstv. utanríkisráðherra, fyrrverandi hæstv. fjármálaráðherra, við mig þegar málið var fyrst rætt. Það er auðvitað fagnaðarefni. Við skulum halda því til haga að framkvæmdir í vegamálum verða skornar niður um 6 milljarða kr. á árunum 2004–2006. Hér eru verkefni tekin fyrir sem ég hygg að samstaða sé um eins og framkvæmdir við Sundabraut, sem ég tek skýrt fram og vil ítreka að eru ekki eingöngu mál höfuðborgarsvæðisins og þeirra sem búa hér. Þær eru eins og aðrar samgöngubætur á landinu - fyrir okkur öll. Við sérmerkjum ekki einstakar framkvæmdir sem framkvæmdir fyrir tiltekna íbúa. Sem dæmi má nefna að ég hef aldrei heyrt að Hvalfjarðargöng væru gerð fyrir íbúa Skorradalshrepps, eða hvað hann heitir sá ágæti hreppur sem liggur að þeim göngum. Þau eru fyrir landsmenn alla. Þannig verður auðvitað með allar framkvæmdir, sama hvort það er Sundabraut, framkvæmdir á norðausturhorni landsins eða jarðgöng úti á landi eins og Fáskrúðsfjarðargöng, Almannaskarðsgöng eða Héðinsfjarðargöng, svo að ég nefni eitthvað í þessum efnum. Ég fagna því þeim peningum sem þar eru komnir inn og vona að framkvæmdir við Sundabraut geti hafist sem allra fyrst og málið verði leyst með úrskurði hæstv. umhverfisráðherra um þau mál sem enn er deilt um þannig að hefja megi frekari hönnun og undirbúning framkvæmda en hér er gert ráð fyrir að þær eigi að hefjast árið 2007. Jafnframt eru settar upphæðir í aðra vegi og aðrar framkvæmdir og því skipt niður á kjördæmi landsins. Ég vil halda því til haga að ef maður skiptir upphæðinni allri niður þá sér maður að að meðtöldu þjóðarátakinu, þjóðarsjúkrahúsi fyrir alla Íslendinga sem staðsett verður á höfuðborgarsvæðinu, ásamt öðrum framkvæmdum sem ætla má að ráðist verði í á höfuðborgarsvæðinu, fara 30 milljarðar kr. af þeim 43 milljörðum kr. sem til þessa svæðis. Þetta segi ég, virðulegi forseti, vegna harðrar umræðu sem varð við afgreiðslu samgönguáætlunar þar sem deilt var um framkvæmdir. Þá létu höfuðborgarþingmenn ýmis orð falla. Mig minnir að einn þingmaður hafi sagt að þetta yrði svona núna en landsbyggðarmenn skyldu passa sig næst, án þess að ég nefni nöfn í þeim efnum. Mér virðist, virðulegi forseti, að um 1.800 millj. kr. af þessum peningum komi í hlut Norðvesturkjördæmis, um 1,5 milljarðar kr. til Norðausturkjördæmis og sama í Suðvesturkjördæmi eða um 4,8 milljarðar kr. alls. Óskipt getum við svo sett, í formi nýsköpunar, fjarskipta eða til Landhelgisgæslunnar, um 8 milljarða kr. samtals sem þarna koma. Það er rétt, virðulegi forseti, að þetta komi fram að fram vegna þess að þetta skiptist ekki kannski ekki alveg eftir kjördæmum. En ég vil ítreka það sem hefur komið fram, að þetta liðkar til fyrir fjárveitingum af fjárlögum næstu ára til ýmissa brýnna verkefna. Ég hika ekki við að nefna ýmis brýn verkefni í samgöngumálum á landsbyggðinni sem hljóta að taka til sín töluvert fjármagn á næstu árum. Þar er mikið verk að vinna. Í lokin, varðandi fjarskiptasjóðinn sem á að stofna, á að gefa GSM-samband á flestum þjóðvegum landsins, hringveginum og öðrum vegum þar sem gott er að koma því við. Eins verður hægt að skapa íbúum landsbyggðarinnar, í mörgum dreifðum og smáum byggðarlögum, þau skilyrði að þeir geti fengið háhraðatengingar. Auðvitað ber að fagna því að þetta skuli sett hér inn en ég vil aðeins segja að það var ekki þörf á að selja Símann til að gera þetta þarfa átak. Það er auðvitað mjög alvarlegt að það sé fyrst árið 2006 eða jafnvel árið 2007 að loksins fáist niðurstaða í þau mál. Hún hefði auðvitað átt að vera komin fyrir lifandis löngu. Það að byggðarlög á landinu skuli ekki öll hafa aðgang að háhraðatengingu, t.d. vegna skólastarfs, vegna fjarnáms, er náttúrlega þannig að ekki er annað hægt en að minnast á það og gagnrýna, eins og við höfum oft gert í ræðustól á Alþingi. Ríkisstjórnin hefur verið ótrúlega sinnulaus gagnvart þessum litlu byggðarlögum og þörf fólks fyrir að sitja við sama borð og íbúar stærri staða, bæði á höfuðborgarsvæðinu og landsbyggðinni, sem fengu slíkar tengingar hjá Símanum á sínum tíma. Virðulegi forseti. Þar sem tíma mínum er að ljúka þá ætla ég að ítreka að ég er sérstaklega ánægður með það sem hér kemur fram og ég hef notað mest af tíma mínum til að ræða, þ.e. þá fjármuni sem settir eru í það þjóðarátak, sem við höfum kosið að kalla svo, að byggja nýjan Landspítala. Vonandi verður þverpólitísk samstaða um það, þjóðarátak þar sem þjóðin fær Landspítala fyrir Landssíma.

Frú forseti. Ég hefði gjarnan kosið að hæstv. forsætisráðherra væri viðstaddur þessa umræðu. Um er að ræða óskabarn hans og hann stærir sig af fáu meir þessa dagana en því afreki að selja Símann. Það hefði auðvitað verið æskilegt að hann væri við.

Forsætisráðherra er kominn.

Sem ég segi þetta gengur forsætisráðherra í salinn. Svona á þetta að vera. Ég vil byrja á því að vekja athygli á því, þótt það skipti kannski ekki miklu, að bæði í framsöguræðu hæstv. forsætisráðherra sem og í greinargerð með frumvarpinu byrjar tímatalið ekki fyrr en 2004. Af einhverjum ástæðum velja höfundar greinargerðar frumvarpsins og framsögumaður að minnast ekki einu orði á fyrri tilraunir til að einkavæða Símann. Það hefði sögunnar vegna verið gaman að sjá smásamantekt á því máli, þ.e. hvernig til tókst á árinu 2001. En það passar ekki inn í glansmyndina sem reynt hefur verið að draga upp af því hve einstaklega vel þetta hafi verið heppnað, eins og hæstv. forsætisráðherra komst að orði áðan þegar við áttum orðastað um vinnu einkavæðingarnefndar. Ég verð að segja að þau ummæli sem þá féllu um að einkavæðingarnefnd hefði unnið alveg sérstaklega opið að verkefnum sínum er með meiri öfugmælum sem ég hef heyrt seinni mánuði. Staðreyndin er sú að það hefur þurft að sækja hvert einasta hæti til einkavæðingarnefndar með töngum, draga fram í dagsljósið, annaðhvort í krafti upplýsingarréttar þingmanna eða þá að fjölmiðlar, eins og Fréttablaðið nú síðast, hafa beitt fyrir sig úrskurðarnefnd um upplýsingamál til að draga fram skýrslur og gögn sem skipta máli við að meta vinnubrögðin, þegar menn selja úr hendi hins opinbera milljarðatugaverðmæti. Ef það kemur ekki eitthvað við Alþingi og almenningi, sem á þessar eignir, þá veit ég ekki hverjum það kemur við. Það er ástæða til að halda því til haga, frú forseti, að það að ríkisstjórnin klúðraði því að selja Símann á árinu 2001 hefur skilað þjóðinni a.m.k. 35 milljörðum í tekjur umfram það sem orðið hefði, ef þeim hefði tekist ætlunarverkið á síðari hluta árs 2001, að selja Símann fyrir 42 milljarða kr. Það er nefnilega þannig að síðan það gerðist hefur Síminn greitt í ríkissjóð 11,5 milljarða kr. í arð og hefur aukist að verðmæti um tæpa 25 milljarða, ef bornar eru saman tölurnar. 42 milljarðar voru á verðmiðanum, ef minni mitt svíkur ekki sem var settur á Símann haustið 2001 en endanlegt söluandvirði nú er upp á 66,7 milljarða. Þá eru það 36,2 milljarðar, sé þetta tvennt lagt saman, sem þjóðin hefur hagnast á að snillingunum tókst ekki að selja Símann fyrir fjórum árum. Má þá ekki leyfa sér að álykta að kannski gæti verið býsna góður bisness að eiga hann áfram um aftur nokkur ár? Kannski við yrðum þá enn nokkrum tugum milljörðum króna ríkari. Frú forseti. Það er vert að draga athyglina að því hvernig menn stæra sig af því sem afreki að hafa náð að selja eina verðmætustu sameign þjóðarinnar. Það er svolítið kostulegur málflutningur. Mundi einhver heimilisfaðir koma heim rígmontinn og hælast um við fjölskyldu sína að honum hefði tekist að selja undan fjölskyldunni - ég segi nú kannski ekki húsið en segjum bíllinn - fjölskyldubílinn og nú væri best að fara til útlanda í ærlegt frí. Svo kæmi að vísu fjölskyldan heim nokkrum vikum síðar og ætti þá engan bíl en það gæti verið góð ferð. Halda menn virkilega að almenningur í landinu sé ekki nógu dómbær og skynsamur á þessa hluti til að sjá að það er ekkert sérstakt afrek hjá ráðamönnum, til að ganga um bólgnir af monti yfir að selja úr eigu þjóðarinnar í eitt skipti fyrir öll verðmætar sameignir hennar, sem þar með eru farnar, verða ekki notaðar aftur, gefa ekki af sér frekari arð og vaxa ekki að verðmæti í eigu þjóðarinnar. Mér hefur fundist, frú forseti, þessi málflutningur ótrúlega einfeldningslegur og í raun virðingarleysi við heilbrigða skynsemi fólks að halda að menn slái keilur á því að monta sig af því að selja svona fjölskyldusilfur. Vinstri hreyfingin – grænt framboð hefur verið andvíg einkavæðingu Landssímans af fjórum meginástæðum. Við erum í fyrsta lagi andvíg því að einkavæða almannaþjónustu. Hér skiptir miklu máli hvernig menn nálgast hlutina. Líta menn á fjarskiptin í landinu sem bisness, sem hverja aðra atvinnustarfsemi til að græða á henni, eða líta menn á hana sem mikilvæga almannaþjónustu í samfélaginu, ekki síst í upplýsingasamfélagi nútímans. Í öðru lagi erum við andvíg því að selja fyrirtæki eins og Landssímann með grunnfjarskiptanetinu þegar við blasir að af því hlýst fákeppni og einokun, sambland af þessu. Hvar er hæstv. viðskiptaráðherra, sem samkeppnismál heyra undir? Veltir virkilega enginn því fyrir sér hvað er verið að gera með því að búa til einkavædda einokun og einkavædda grimma fákeppni á þessu mikilvæga sviði viðskipta og þjónustu í landinu? En það er niðurstaðan. Það fá menn út úr þessum breytingum, að tveir fjarskiptaaðilar, annar risi og hinn stubbur, skipta markaðnum algerlega á milli sín. Er það fyrirkomulag sem við teljum eftirsóknarvert, að búa til enn eitt svið þar sem slík hörkufákeppni eða einokun ríkir, ég tala ekki um þegar um náttúrlega einokun er að ræða í þeim skilningi að það er aðeins eitt grunnfjarskiptanet í landinu. Í þriðja lagi erum við andvíg því að ríkið láti úr hendi sinni tækið sem hið opinbera fjarskiptafyrirtæki er og hefur verið til að framkvæma þá stefnu í fjarskiptamálum sem stjórnvöld vilja stuðla að á hverjum tíma. Það verður að vísu að segjast að þar hefðu menn getað gert betur undanfarin ár. En lengi vel stóðu Póstur og sími og síðan Landssíminn sig vel í því að tryggja Íslendingum góð nútímaleg fjarskipti á hagstæðum kjörum, alveg sérlega góð ef haft er í huga hversu hér býr fámenn þjóð í stóru landi. Íslendingar voru t.d. í hópi allra fyrstu þjóða til að taka upp tækninýjungar eins og stafrænan síma, langdræga farsímakerfið og skammdræga farsímakerfið. Það sagði sína sögu um það fyrirkomulag sem við bjuggum við og hafði nýst okkur vel. Í fjórða lagi er ástæða til að hafa miklar efasemdir um þetta ráðslag sem hreina viðskiptaákvörðun. Er það endilega góð ráðstöfun opinberra fjármuna að selja þetta fyrirtæki þótt menn telji sig fá mikla fjármuni fyrir það? Auðvitað eru 66,7 milljarðar heilmiklir peningar en menn eru líka að láta frá sér í eitt skipti fyrir öll gífurlega verðmæta eign sem hefur skilað eiganda sínum, þjóðinni, mjög miklum arði undanfarin ár, svo maður tali ekki um „extraordíner“ arðgreiðsluna í ár, sem var upp á 6.330 millj. kr., sem var í raun útgreiðsla á eigin fé Símans að hluta og yfir öllum venjulegum arðsemismörkum. En tökum bara árin tvö á undan, 2.146 millj. kr. hvort ár. Það er dálaglegt búsílag fyrir ríkissjóð. Það eru allar forsendur til þess að fyrirtækið hefði á komandi árum getað greitt þetta eða meira í ríkissjóð. Það er ekki fráleitt að miða við að 3 milljarða arðgreiðsla, miðað við stærð fyrirtækisins í dag, hefði orðið reglan næstu árin. Og hve lengi er þá Síminn að borga sig aftur og verða skuldlaus eign ríkisins eða þjóðarinnar á nýjan leik? Hann er 15 ár að því, 12–15 ár miðað við 3 milljarða arðgreiðslur á ári og kannski 1–2 milljarða verðmætisauka í fyrirtækinu á ári. Í svari við fyrirspurn frá mér er það rakið, frú forseti, á þskj. 1092 frá síðasta þingi, að Síminn hafi, frá því að hann hóf að greiða eiganda sínum, þ.e. ríkinu fyrir hönd þjóðarinnar, arð - það var reyndar á árinu 1989 í tíð ónefnds samgönguráðherra - greitt 23,8 milljarða í ríkissjóð. Á þessum rúma eina og hálfa áratug hefur Síminn skilað í sjóði okkar, til viðbótar skattgreiðslum eftir að hann varð fyrirtæki sem slíkt, þessari fjárhæð. Það er meiri fjárhæð en hæstv. heilbrigðisráðherra var að gleðjast yfir að fá út úr þessu dæmi til að byggja nýtt hátæknisjúkrahús. Má ég minna hæstv. heilbrigðisráðherra á að það þarf að gera fleira en að byggja sjúkrahús. Það þarf að reka þau líka og það þarf tekjur til þess. Sumum finnst auðvitað dálítið verið að byrja á röngum enda að lofa núna 18 milljörðum í byggingu hátæknisjúkrahúss á sama tíma og rekin er sveltistefna gagnvart rekstri mikilvægustu heilbrigðisstofnana í landinu. Það þarf líka að huga að rekstrinum og ætli menn muni þá ekki sakna vinar í stað þar sem m.a. var Síminn sem skilaði myndarlegum fjárhæðum árlega í sameiginlega sjóði í formi arðgreiðslna? Nú geta menn haft þá pólitík og þá trú að það eigi bara að einkavæða og það er út af fyrir sig sjónarmið. Það getur vel verið að Framsóknarflokkurinn sé alfarið búinn að taka upp þá stefnu að það eigi bara að einkavæða af því bara. Í Noregi hafa t.d. setið hægri stjórnir við völd, hægri miðjustjórn eins og sú síðasta, sem Norðmenn eru að vísu sem betur fer að losna við núna, en hvaða afstöðu hefur hún tekið til eigna ríkisins í verðmætum stórum fyrirtækjum? Hún hefur tekið mjög praktíska afstöðu til þeirra. Það mega þó hægri menn í Noregi eiga að þeir hafa hafið sig upp úr kreddunni og sagt: Hvernig er hagstæðast að halda á þessum hlut hins opinbera í þessum verðmætu fyrirtækjum, símafyrirtæki, banka, olíufyrirtæki. Þar hafa menn sagt: Þetta er að skila ágætum arði til ríkisins, það er bara býsna góð ráðstöfun að ríkið eigi þetta áfram. Ef menn hafa farið út í breytingar hafa þeir trappað niður eignarhald ríkisins mjög rólega og selt í smáum skömmtum út á markaðinn hlut þannig að ríkið dregur sig í rólegheitum til baka eða niður í eign viðkomandi fyrirtækja. Dæmi: ríkisolíufyrirtækið Statoil. Hvað halda menn nú að Norðmenn hafi grætt á því að fara þessa opinberu leið, sem búið er að gera að skammaryrði yfirleitt alls staðar að ríkið komi nálægt nokkru eða félagslegir aðilar, í staðinn fyrir að fara dönsku leiðina? Þegar Norðmenn og Danir stóðu frammi fyrir því að hefja vinnslu á svarta gullinu úr Norðursjó fóru þeir í grundvallaratriðum ólíkar leiðir og það er gaman að bera þetta saman. Norðmenn byggðu upp öflugt ríkisolíufyrirtæki í eigu norsku þjóðarinnar sem er orðið að heimsveldi í dag með viðskipti og stöðvar úti um allan heim og hefur skilað gríðarlegum auðæfum inn í norskt þjóðarbú, er m.a. einn aðalgreiðandinn að hagnaði inn í olíusjóðinn svonefnda. Danir, sem þá voru undir stjórn hægri manna, fóru þá leið að afhenda A.P. Möller olíuvinnslu- og gasvinnsluréttindin í Norðursjó. Jú, A.P. Möller er ágætt fyrirtæki og hefur greitt heilmikla skatta en allur verðmætisaukinn hefur hins vegar farið í þetta einkafyrirtæki sem nú er að hluta til orðið í amerískri eigu. Danir eiga ekkert Statoil í dag, Danir eiga engin milljarðahundruð í formi verðmæts fyrirtækis sem þeir byggðu þarna upp. Það má segja að á sinn hátt hafi Síminn okkar verið dæmi um það að á sínum tíma fóru menn þessa opinberu leið. Það var kannski ekki mikið annað að gera á þeim tíma en nú er hins vegar öldin önnur og nú þykir það afrek, sem mann ganga um og hæla sér af á torgum, að hafa selt þessa verðmætu sameign þjóðarinnar í eitt skipti fyrir öll. Það hefur verið gaman að fylgjast með greinaskrifum fótgönguliðanna úr stjórnarflokkunum, sem nú halda að þeir séu loksins komnir í aðstöðu til að slá keilur og skrifa greinar, þar sem þeir hælast um af þessum glæsilega árangri stjórnarinnar að hafa náð að selja Símann, að hafa afrekað það í annarri tilraun að selja Símann, eins og peningarnir komi bara innan úr brjóstinu á þeim sjálfum af því að ríkisstjórnin seldi Símann. Það er nú ekki þannig. Þetta er verðmæt sameign sem byggst hefur upp gegnum áratugi og notendur hafa í raun og veru byggt upp með gjöldum sínum, hefur verið hagkvæmt og praktískt fyrirkomulag og væri það áfram. Meginástæða þess að ég er í grundvallaratriðum sannfærður um að hér er ekki verið að fara skynsamlega leið tengist hins vegar ekki þessum fjárhagslegu spekúlasjónum og jafnvel ekki því að með þessu er verið að búa til einkavædda fákeppni og einokun. Ég held að það langalvarlegasta sé það sem snýr að framtíðinni og stöðu þessara mála og þjónustu inn í framtíðina, t.d. gagnvart hinum dreifðu byggðum landsins. Þá eigum við engan Síma, við höfum ekkert tæki í okkar höndum þar sem stjórnvöld geta komið fram opinberri fjarskiptastefnu og tryggt með einföldum hætti í reynd að hún sé virk, t.d. í gegnum áframhaldandi fjárfestingar og uppbyggingu í grunnfjarskiptanetinu úti um landið. Hvernig er það mál afgreitt? Fjarskiptasjóður. Það eiga að fara 2,5 milljarðar á einhverjum árum inn í fjarskiptasjóð. Má ég þá spyrja hæstv. forsætisráðherra: Af hverju er það kallað sjóður? Er það ekki eins og hver önnur fjárveiting? Á þetta að verða varanlegu sjóður og hefur hann þá tekjustofna? Eða þornar hann upp um leið og þessum 2,5 milljörðum hefur verið varið? Væru menn að tala um 25 milljarða og að fyrir afraksturinn eða arðinn af þeim fjármunum yrði hægt að tryggja árleg framlög inn í framtíðina til að borga upp þær fjárfestingar sem nauðsynlegar eru ef landsmenn ætla að búa við jafnræði en ekki endilega arðbærar frá sjónarhóli fyrirtækisins, þá værum við að tala um eitthvað sem hægt væri að ræða af viti. En 2,5 milljarðar, sem slett er inn í þetta í eitt skipti og búið, er auðvitað eins og dropi í hafið. Eða vita menn ekki að Landssíminn einn hefur verið að fjárfesta í kerfinu fyrir 3–5 milljarða á ári í mörg, mörg undanfarin ár? Þetta er ekki einu sinni eins árs meðalfjárfesting annars símafyrirtækisins hvað þá meira. Mér finnst því ástæða til að spyrja, fyrir utan það að hér hefur líka verið hreyft spurningum sem eru áhugaverðar, um þá aðferð að leggja fram frumvarp sem eftir sem áður þarf síðan að ganga inn í fjárlög og samgönguáætlun. Hér er ríkisstjórnin auðvitað að búa til sína eigin samgönguáætlun fram hjá þinginu, vel að merkja þessar framkvæmdir sem og yfirleitt allar þær sem hér fá eyrnamerkta fjármuni úr ríkissjóði á komandi árum, og eru meira og minna þarfar og góðar, um það er enginn ágreiningur. Að sjálfsögðu gleðjast menn yfir því að hægt sé að draga upp þá framtíð að miklir fjármunir verði til ráðstöfunar í að byggja upp hátæknisjúkrahús, að hægt sé að ráðast í umtalsverðar samgöngubætur o.s.frv. En sala Landssímans var engin forsenda slíks, ekki á nokkurn hátt. Að sjálfsögðu stóð eignin á móti og óx að verðmæti þó að í þetta hefðu verið lagðir fjármunir úr ríkissjóði með venjulegum hætti eða yfir vegáætlun á komandi árum. Það er eins og hver annar barnaskapur að reyna að telja mönnum trú um að við hefðum ekki haft efni á því að ráðast í þessi verk nema selja Símann þegar staðan verður svo kannski sú að innan 15 ára hefðum við átt hann hvort sem er á nýjan leik í formi arðgreiðslna og aukins verðmætis sem hann hefði skilað okkur bara með því að eiga hann áfram. Það er ósköp einfaldlega þannig. Við fögnum auðvitað líka t.d. því að nú á að setja fjármuni í Nýsköpunarsjóð, þar á meðal einn milljarð í fjáraukalögum á þessu ári, sem er nákvæmlega sú tillaga sem Vinstri hreyfingin – grænt framboð lagði til í frumvarpi í fyrra sem við fluttum hér og töluðum að vísu þá fyrir daufum eyrum og hæstv. viðskiptaráðherra gerði lítið með það. Við lögðum til að þá yrði settur milljarður í Nýsköpunarsjóð sem er fullfjárfestur og það hamlar bersýnilega nýsköpun í landinu. Fyrir utan hin afleitu rekstrarskilyrði útflutnings- og samkeppnisgreina hefur það mjög hamlað hvers kyns atvinnuuppbyggingu í nýjum fyrirtækjum að Nýsköpunarsjóður hefur enga lausa fjármuni haft og áhugi stærri fjárfesta hér á landi er fyrst og fremst bundinn við útlönd eins og kunnugt er. Menn eru að keppast við að sigra heiminn í útlöndum en ekki að fjárfesta á Íslandi. Menn hafa líka haft hér uppi t.d. orðalag af því tagi að með þessari ráðstöfun væri verið að skila þjóðinni aftur eign sinni. Bíddu, var hún einhvern tíma frá henni tekin? Var þetta ekki allt í lagi á meðan þjóðin átti saman þetta fyrirtæki og hafði af því góðan arð og hið opinbera hafði þá í höndum sér tæki til að knýja fram þau markmið sín í fjarskiptamálum sem menn vildu, að því marki sem það var þá yfir höfuð gert og hefði náttúrlega mátt gera betur? Ég held nú ekki. Það er því einnig holt undir þeim málflutningi ef betur er að því gáð. Herra forseti. Það er auðvitað framtíðin og hún ein sem mun síðan dæma um það þegar frá líður hvernig til tókst og hversu gáfuleg og góð þessi ráðstöfun var. Ég ætla auðvitað að vona, úr því sem komið er, að betur takist til hjá okkur en þeim þjóðum mörgum sem hafa anað út í þetta fen og hafa af því mjög blendna reynslu, sums staðar mjög slæma. Ég var í Nýja-Sjálandi fyrir tæpu ári síðan og spurði menn þar rækilega út í það sem ég hafði auðvitað kynnt mér og lesið um, reynsluna af einkavæðingu símans í Nýja-Sjálandi, og þar var mikill meiri hluti þeirra sem ég hitti að máli og ræddi við, að vísu yfirleitt fólk í sveitum og strjálbýli Nýja-Sjálands, á því að þetta hefði verið hin hörmulegasta ráðstöfun hvað það snerti. Menn gætu sennilega unað sæmilega við sinn hlut í höfuðborginni Wellington og stærstu borginni Auckland en þar með væri það upp talið. Nú horfa menn á eftir arðinum af nýsjálenska símanum renna til útlanda og gengu menn þó betur frá því þar en hér var gert að Nýsjálendingar hafi eitthvað um málið að segja jafnvel þó að eignarhaldið lendi á erlendar hendur. Það er ekki einu sinni eitt einasta gullbréf inni í Símanum eða ráðstöfun eða skilyrði eða fyrirvarar af hálfu seljandans, ríkisins, að stjórn þessa fyrirtækis skuli um aldur og ævi vera skipuð að meiri hluta af Íslendingum. Það var þó sett inn í þetta í Nýja-Sjálandi. Í Kanada, í fylkinu Manitoba þar sem við hæstv. forsætisráðherra vorum báðir gestir í sumar, var sömuleiðis farið út á þessa braut og mér heyrðist nú blendin reynslan, svo vægt sé til orða tekið, af því hvernig það hafi komið út.

Frú forseti. Ég vil gera athugasemdir við þann málflutning að þær framkvæmdir sem farið er út í við sölu Símans beri engan arð. Hv. þingmaður heldur því hér fram að við munum missa arðinn af Símanum. Jú, það er rétt, en það fjármagn sem við losum á móti mun að sjálfsögðu bera gífurlegan arð. Í fyrsta lagi munum við borga upp verulegar skuldir hjá ríkinu og losna þar með við vaxtagjöld. Það liggur alveg ljóst fyrir að þær miklu samgönguframkvæmdir sem farið verður út í munu bera mikinn arð og þær framkvæmdir sem farið verður í í heilbrigðismálum munu bera mikinn arð og ég er viss um að þær munu m.a. bjarga mörgum mannslífum. Mér finnst alveg fráleitt þegar hv. þingmaður lítur fram hjá því og heldur því hér fram að við hefðum getað farið í alla þessa hluti án þess að selja ríkiseignir. Ég skil ekki þessa hugmyndafræði, hv. þingmaður. Og mér finnst það beinlínis vera rangtúlkun sem Vinstri grænir eru með að það komi málinu ekkert við að selja Símann, við hefðum bara getað átt hann áfram og farið út í alla þessa hluti. Ég skil hins vegar þann hugmyndalega ágreining sem er milli Vinstri grænna annars vegar og ríkisstjórnarinnar hins vegar um það sem Vinstri grænir halda fram að ríkið eigi að vera í samkeppnisrekstri, það eigi að vera í fjármálaþjónustu, það eigi að vera í fjarskiptaþjónustu jafnvel þótt þar sé komin mikil samkeppni og þar séu einkaaðilar. Það er út af fyrir sig einfaldur hugmyndalegur ágreiningur en ég tel það fjarstæðukennt að ríkið sé almennt í samkeppnisrekstri.

Frú forseti. Það er náttúrlega útúrsnúningur á máli mínu að við teljum að þær framkvæmdir sem hér sé verið að ráðast í á hinn bóginn eða eyrnamerkja fé, séu ekki arðsamar eða góðar. Ég tók það einmitt sérstaklega fram að þetta væru allt saman meira og minna bráðþarfar og góðar framkvæmdir. Það er sjálfstætt ákvörðunaratriði í hverju tilviki ef menn vilja þá yfirleitt meta það reikningslega, t.d. hvað varðar byggingu hátæknisjúkrahúss. Erum við ekki sammála þar um að arðurinn komi fyrst og fremst í betri heilbrigðisþjónustu og vellíðan fólks að því leyti til? Spurningin er þá bara sú: Erum við svo fátæk í dag að við getum ekki ráðist í þessar framkvæmdir, vegaframkvæmdir eða byggingu spítala nema að selja á móti Símann? Ég er að segja að við séum það ekki. Við höfum alla burði til að ráðast í þessar vegaframkvæmdir, byggja hátæknisjúkrahús og vonandi reka það, sérstaklega ef menn verða ekki búnir að rýja ríkissjóð af öllum tekjustofnun með skattalækkunum. Við þurfum ekki að selja frá okkur eign sem sér um sig og skilar góðum arði fái hún að halda áfram í okkar hendi. Það er fullgildur málflutningur og að sjálfsögðu verðurðu alltaf að meta það ef þú ákveður að selja eitthvað úr þinni eigu, sérstaklega ef þú ert í atvinnurekstri, hvort það borgi sig miðað við þann arð og þann verðmætisauka sem þú þar með verður af borið saman við að eiga eignina áfram. Það tel ég að sé ekki vel grundað í þessu dæmi. Auðvitað eru t.d. samgönguframkvæmdirnar, og það vitum við vel, með því allra arðsamasta sem við getum ráðist í, það er yfirleitt ekki um það deilt, og þær eru þar fyrir utan mikilvægt innlegg í byggðapólitísku samhengi, umferðaröryggi og hvað það nú er. Varðandi svo það að ríki eigi eða eigi ekki að vera í samkeppnisrekstri, þá notar hæstv. forsætisráðherra orðið „samkeppnisrekstur“. En erum við hér að tala um samkeppnisrekstur? Má ekki vefengja það? Hvað verður til með einkavæðingu Símans annað en grimmileg, einkavædd fákeppni og einokun? Það er einokun á grunnfjarskiptaneti landsins. Öðrum aðilum er að vísu tryggður þvingaður aðgangur að því en það er aðeins einn aðili sem á það og aðeins einn aðili sem hefur arðinn af starfrækslu þess, grunnfjarskiptanetsins, og nú er það einkaaðili.

Frú forseti. Hv. þingmaður heldur því hér fram að við ættum að fara út í allar þessar framkvæmdir sem við ætlum að fara í vegna sölu Símans með því að stofna til frekari skulda og borga af þeim vexti. Það er það sem hann er að segja. Hann heldur því fram að það sé tryggt að þessi eign, Síminn, komi til með að vaxa að verðmæti í höndum ríkisins. Ég hef miklar efasemdir um það. Hann heldur því fram að ekki sé samkeppnisrekstur hér á landi. Að minnsta kosti eitt annað öflugt fyrirtæki er starfandi á þessu sviði og mörg önnur fyrirtæki eru að byggja upp fjarskiptaþjónustu af ýmsu tagi. Síðan er alþjóðleg samkeppni á þessu sviði. Því skyldum við, eina þjóðin nánast í Vestur-Evrópu, standa í þeim sporum að ríkið haldi áfram þessum rekstri þrátt fyrir við séum á sameiginlegu markaðssvæði í Evrópu? Ég sé engin rök hníga til þess. Það er alveg ljóst, hv. þingmaður, að ef við hefðum ekki farið út í þessa sölu gætum við ekki farið í þær framkvæmdir sem verið er að fara í. Það liggur alveg ljóst fyrir. Að halda öðru fram er í besta falli sjálfsblekking og hv. þingmaður hlýtur að átta sig á því.

Frú forseti. Ég er bara algjörlega ósammála hæstv. forsætisráðherra. Það kemur kannski að því að ég hafi meiri trú á ríkissjóði og möguleikum hans inn í framtíðina en hæstv. ráðherra hefur haft. Ég viðurkenni að vísu að ef menn reita tekjustofnana af ríkissjóði jafnötullega og hæstv. ríkisstjórn gerir með skattalækkunaráformum sínum upp á hátt í 3 tugi milljarða á þremur árum þá munar auðvitað um það og ríkissjóður verður að því marki veikari hvort heldur er til rekstrar eða fjárfestinga á komandi árum. En ég bendi líka á það, frú forseti, að allar þessar stóru framkvæmdir hafa verið í undirbúningi. Við erum að tala hér um samgönguframkvæmdir sem eru nánast án undantekninga inni á vegáætlun. Við erum að tala um hátæknisjúkrahús sem hefur verið til umræðu í mörg ár og í undirbúningi, samanber skipulagsákvarðanir á Landspítalalóð o.s.frv. Það hefur aldrei verið rætt um þessa hluti þannig fyrr en nú að forsenda þess að við gætum ráðist í þær væri að selja eignir ríkisins. Það eru bara heimatilbúin rök ríkisstjórnarinnar til að reyna að láta þennan gjörning líta betur út og reyna að sætta þjóðina við hann sem reyndar sér í gegnum það og er, þrátt fyrir að búið væri að tilkynna um hvernig nota ætti silfrið, að meiri hluta til andvíg einkavæðingu Símans samkvæmt nýjustu skoðanakönnun Gallups þar um. Það hefur ekki gengið betur en svo hjá öllu batteríinu að flytja fram málstað og rök ríkisstjórnarinnar að meiri hluti þjóðarinnar er enn andvígur þessari ráðstöfun samkvæmt mjög marktækum vísbendingum bæði úr eldri og nýjum skoðanakönnunum. Loks endurtek ég að það er eins og hver annar brandari að tala um samkeppnisrekstur af því að hér er verið að búa til einkavædda einokun og fákeppni, setja einn einkaaðila í lykilstöðu til þess að hagnast á náttúrulegri einokum í fjarskiptamálum landsmanna. Þetta hafa aðrar þjóðir m.a. reynt að varast með því að eiga áfram einhvern hlut í stóru opinberu fjarskiptafyrirtækjunum þó að þau hafi að hluta til verið einkavædd. 

Ég bið þingmenn að virða ræðutíma.

Frú forseti. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon sagði að ríkisstjórnin væri að leggja fram samgönguáætlun fram hjá þinginu með þessu frumvarpi. Ég veit ekki betur, frú forseti, en að þingið sé að ræða þessa tillögu þannig að þetta er ekkert fram hjá þinginu, þetta er mál sem liggur fyrir þinginu. Hann hefur margoft sagt að verið sé að selja mjólkurkúna og það er endalaus ólund í hv. þingmanni út af því. Auðvitað erum við að selja eina mjólkurkú og fá aðra sem er miklu nythærri og miklu betri sem felst í því að greiða niður skuldir, greiða niður skuldir ríkissjóðs bæði innan lands og erlendis. Svo hafa menn sagt, og mig langar til þess að spyrja hv. þingmann að því, að Seðlabankinn sé einn á vaktinni gagnvart verðbólgunni. Nú er það svo varðandi þessa sölu og ráðstöfun fjárins að það er eingöngu 2,5 milljörðum af 66,7 ráðstafað á næstu tveimur árum. Restin fer í að greiða niður erlendar skuldir en líka að stórum hluta innlendar skuldir og verður lögð inn hjá Seðlabankanum til frystingar. Er nokkurs staðar önnur aðgerð sem stendur eins mikið gegn þenslu og verðbólgu? Það er líklegt að afgangur á ríkissjóði verði ekki 10 milljarðar, eins og gert var ráð fyrir í fjárlögum fyrir þetta ár, heldur 98 milljarðar, 9–10% af þjóðarframleiðslu. Mig langar til að spyrja hv. þingmann hvort hann þekki nokkurt land í heiminum sem hafi einhvern tíma skilað öðrum eins afgangi á ríkissjóði og hvort ríkisstjórnin sé ekki komin við hliðina á Seðlabankanum í því að standa vörð um verðbólguna en láti hann ekki einan um það.

Frú forseti. Það er tvennt. Hið fyrra varðar samgönguáætlun ríkisstjórnarinnar fram hjá þinginu. Það er ósköp einfaldlega þannig að samkvæmt vegalögum, sem nú heita væntanlega lög um samræmda samgönguáætlun, er gert ráð fyrir ákveðnu vinnuferli þegar samgönguframkvæmdir eru ákvarðaðar. Það gengur út á að samgönguráðherra undirbýr tillögu, ramma, leggur fyrir þingið og þingið ákveður sjálft þær framkvæmdir sem ráðist er í á grundvelli rammans. En hér ákveður ríkisstjórnin sjálf í hvaða vegarspotta nákvæmlega hve margar krónur skuli fara. Þarna er gengið lengra en nokkru sinni fyrr í því að ýta hinu lögbundna vinnuferli til hliðar og að ýta til hliðar hlutverki nefnda þingsins eins og fjárlaganefnd sem gerð er að eins og hverjum öðrum brandara aftur og aftur með slíkum vinnubrögðum, fær að telja baunir frá því í september og fram að jólum, en stóru fjárhæðirnar ákveður ríkisstjórnin á hnjám sér. Og stóru samgönguframkvæmdirnar núna og á næstu árum verða með þessum hætti ákvarðaðar fram hjá því vinnuferli og vinnulagi sem lög um samræmda samgönguáætlun gera nú ráð fyrir, sem ætla m.a. þinginu, samgöngunefnd og þingmannahópum kjördæmanna það hlutverk sem ríkisstjórnin tekur þarna að sér. Sú var tíðin að bæði framsóknarmenn og sjálfstæðismenn gagnrýndu ríkisstjórnir sem þá sátu fyrir að gera einmitt nákvæmlega þetta. Varðandi það sem hv. þingmaður nefnir svo um að það sé alveg einstaklega ábyrgt af ríkisstjórninni að taka ekki alla símapeningana og nota þá strax og þetta sé alveg heimsmet í ábyrgð, þá segi ég nú bara: Þakka skyldi það. Á að fara að hrósa ríkisstjórninni sérstaklega fyrir það að selja Símann og nota ekki alla peningana í hvelli í þenslunni? Bíddu, er það ekki ríkisstjórnin sem er gerandinn með því að selja Símann? Skárra væri það nú þó að hún biti ekki höfuðið af skömminni með því að taka alla peningana og nota þá í hvelli á meðan eldarnir loga sem glaðast í hagkerfinu. Mér finnst það ekki mikið til að hrósa sér af. Þá er hv. þingmaður búinn að gefa sér þá forsendu fyrir fram 

Frú forseti. Ég veit ekki betur en að hæstv. samgönguráðherra sé hluti af hæstv. ríkisstjórn og það sem hann leggur fram þar getur varla verið í andstöðu við það sem hann leggur til annars staðar. Þetta mál liggur fyrir Alþingi og Alþingi er að fjalla um það núna, einmitt núna. Ég sé því ekki að þetta sé gert fram hjá þinginu. Varðandi hvernig fénu er ráðstafað og það notað þá fer stór hluti af því til greiðslu erlendra skulda og það breytir að sjálfsögðu engu um þenslu innan lands. En mjög stór hluti er tekinn út úr atvinnulífinu hér á landi, um 20–30 milljarðar eru teknir út úr atvinnulífinu og frystir. Það þykir góð lenska í því að berjast gegn verðbólgu. Margur hefði gjarnan viljað nota þá peninga til þess að fara í framkvæmdir en það var ekki gert og það finnst mér vera mjög ábyrgt í þessari stöðu. Það þýðir að ríkisstjórnin stendur þétt við hliðina á Seðlabankanum í því að berjast gegn verðbólgu.

Frú forseti. Aftur varðandi samgönguáætlunina þá hvet ég hv. þingmann til að lesa lögin um samræmda samgönguáætlun. Þar er þessu vinnuferli lýst og það talar fyrir sig sjálft. Það má segja að menn hafi sér það til afsökunar hér í því tilviki að yfirleitt eru þessar framkvæmdir á vegáætlun eða langtímaáætlun þannig að það er minna stílbrot en ella væri ef ríkisstjórnin væri þarna, eins og stundum hefur verið gert, að taka inn algerlega nýjar framkvæmdir fram hjá öllu sem áður hefur staðið í vegáætlun. Það hefur gerst, t.d. þegar göng um Almannaskarð skutu allt í einu upp kollinum í sérstakri samgönguáætlun ríkisstjórnarinnar og höfðu aldrei ratað inn á vegáætlun eða langtímaáætlun um vegagerð áður. Þetta er svo sem ekki stórt mál í mínum huga en svona visst prinsippmál og það ætti þá einfaldlega að breyta lögunum um samræmda samgönguáætlun og taka út hlutverk þingsins, þingnefnda og þingmannahópa kjördæmanna ef þetta á að verða vinnulagið eftirleiðis. Varðandi þessa miklu ábyrgð og að ríkisstjórnin standi vaktina við hliðina á Seðlabankanum. Minnstu þensluáhrifin væru auðvitað fólgin í því að selja ekki Símann og hafa það fé áfram bundið í því ágæta fyrirtæki og láta það ávaxtast þar og aukast að verðmætum og þjóna þeim markmiðum hins opinbera í fjarskiptamálum sem menn vilja gera.  Það eru hins vegar ákveðin væntingaáhrif sem myndast með því að lofa þessum miklu fjárveitingum til framkvæmda strax á árinu 2007. Það má líka velta því fyrir sér af því að ekki eru nema 15 mánuðir þangað til hvort fara eigi að taka af þessum sjóði í verulegum mæli, hvort það sé jafnvel ekki fullskammur tími ef út í það er farið, ef við vildum ræða þetta eingöngu út frá þenslurökunum. Almannarómur er nú sá að ríkisstjórnin geri í raun og veru allt vitlaust sem hægt er að gera vitlaust í efnahagsmálum og vinni á móti Seðlabankanum, ég held að flestir viðurkenni það nema ríkisstjórnin sjálf. Það er almannarómur 

Frú forseti. Sala Símans á auðvitað snúast um fjarskipti en það frumvarp sem við ræðum hér um ráðstöfun á söluandvirði Landssímans snýst um áróður og í rauninni mjög ómerkilegan áróður. Ég er hissa á því að stjórnarflokkarnir skuli bera þvílíkt og annað eins á borð og ætlast til að fólk trúi þessu. Það ekki aðeins verið að ráðstafa fé á þessu kjörtímabili eða því næsta heldur líka á þar næsta kjörtímabili. Þetta er með ólíkindum og það er ætlast til þess að fólk gleypi þetta hrátt. Mér finnst þetta vera mjög undarlegt. Hvers vegna er ríkisstjórnin með þetta ómerkilega áróðursplagg sem flestir ættu að sjá í gegnum? Ástæðan er auðvitað sú að hér er um mjög óvinsælt mál að ræða, að selja Símann með grunnnetinu sem hugnast almenningi í landinu ekki og þess vegna er búið til eitthvert ómerkilegt áróðursplagg sem kallast frumvarp til laga um ráðstöfun á söluandvirði Landssíma Íslands. Þetta frumvarp er lítil vegáætlun, lítil heilbrigðisáætlun, lítillega fjallað um Landhelgisgæsluna og nýsköpun. En við sem höfum fylgst með vegáætlun vitum að það er ekkert að marka hana. Ríkisstjórnin hefur margoft boðað sömu framkvæmdirnar og koma fram í þessu frumvarpi, svo sem Suðurstrandarveg og ég man ekki betur en búið sé að lofa honum fjórum sinnum. En nú allt í einu á að lofa honum enn og aftur og veita í hann fé og það er sett í tengslum við söluna á Símanum. Þetta er ómerkilegt. Ég held að allir ættu að taka undir að það er mjög ómerkilegt að bera þetta á borð og ég er alveg hissa á því að stjórnarflokkunum detti þetta í hug og ætlist til að fólk gleypi þetta hrátt. En auðvitað á þetta að snúast um fjarskipti en ekki vegáætlun eða heilbrigðismál. Sá alvarlegi hlutur sem ríkisstjórnin gerði var að selja Símann með grunnnetinu og það er einmitt það sem við í Frjálslynda flokknum vildum alls ekki. Og hvers vegna ekki? Vegna þess að reynslan erlendis frá er ekki góð. Þetta var gert í sumar í Bretlandi og um reynslu Breta á hvernig ástandið var og er þar mátti lesa í Financial Times. Þegar farið er að skoða málin þar kemur upp úr dúrnum að hagnaður þeirra símafyrirtækja sem voru seld með grunnnetinu er gífurlegur og hann er mjög óeðlilegur og ekki nóg með það, þá ráða eftirlitsstofnanir ekki við að veita þessum stóru fyrirtækjum aðhald. Það er ekki einungis að neytendur séu látnir blæða heldur hefur þetta komið í veg fyrir að önnur fyrirtæki geti þrifist í samkeppni við stóru fyrirtækin sem ráða yfir grunnlínunni. Þannig hafa stóru símafyrirtækin einokunarstöðu á þeim sviðum gagnvart öðrum fyrirtækjunum í samkeppninni og það er alvarlegt. Þetta er einmitt það sem við í Frjálslynda flokknum höfum varað við. Það er vert að þingmenn fari nú yfir nefndarálitið sem lá fyrir þegar salan á Símanum var samþykkt vorið 2001. Í því nefndaráliti, sem hv. þáverandi formaður samgöngunefndar Árni Johnsen skrifaði, kemur fram að til þess að eftirlitið yrði virkt þyrfti að bæta við 2–3 störfum hjá Samkeppnisstofnun og síðan hjá Póst- og fjarskiptastofnun.  Síðan er auðvitað í framhaldi af því um að ræða mjög misvísandi skilaboð. Við sjáum að ríkisstjórnin þykist vera að boða aðhald með því að draga úr vegafé um 1 milljarð. Síðan kemur aftur vegafé í gegnum Símann. Það er í rauninni mjög erfitt að átta sig á því hvað menn eru að fara með svona umræðum, í þjóðhagslegu tilliti. Það er verið að skera niður og bæta í á sama árinu. Þetta er mjög undarlegt. Það skiptir einnig máli að fara yfir þessa 2,5 milljarða vegna þess að ég vil að við höldum okkur við fjarskipti, ekki fara að tala um heilbrigðismál og eitt og annað sem kemur fram í þessu máli sem er hreinn áróður. Það væri fróðlegt að fá að heyra hvernig menn ætla að ráðstafa þessum 2,5 milljörðum í fjarskiptasjóði. Er þetta hugsað sem afsláttur fyrir Landssímann eða ætla menn að byggja upp eitthvert mínígrunnlínunet sem allir eiga jafnan aðgang að? Menn hljóta að hafa hugsað það mjög djúpt hvernig á að ráðstafa fénu, milljarði núna og síðan 500 millj. á hverju ári allt til ársins 2009. Menn hljóta að hafa haft einhverja áætlun nema þá auðvitað að þetta sé hreinn áróður, sem ég reikna þó með. En mér finnst að menn ættu að útskýra hvað liggur að baki vegna þess að það er mjög aðkallandi að greiða úr ákveðnum fjarskiptamálum á landsbyggðinni. Við sem förum mikið um vegi landsins þekkjum það að þegar Landssíminn varð hlutafélag þá gerðust mjög undarlegir hlutir, þá dró úr allri GSM-uppbyggingu og það nær stöðvaðist að bæta við sendum á landsbyggðinni. Það væri því mjög fróðlegt að menn gerðu grein fyrir því hvernig þessum 2,5 milljörðum verði varið því menn eru greinilega búnir að hugsa mjög langt og marga leiki fram í tímann, jafnvel til ársins 2009. Í því sambandi er t.d. mjög aðkallandi að bæta ljósleiðarasamband á Vestfjörðum en þar virðast æ ofan í æ verða truflanir og það liggur mjög á að hringtengja ljósleiðarann á Vestfjörðum. Þess vegna væri æskilegt að menn gerðu lítillega grein fyrir því hvernig enn ætla að tryggja aðgang allra að þeirri uppbyggingu sem menn ætla sér allt til ársins 2009. Það er vert að rifja upp í þessu máli að það snýst um fjarskipti og um samkeppni á þeim markaði í framtíðinni og við höfum varað mjög við því að með sölu grunnnetsins verði einmitt komið í veg fyrir samkeppni vegna þess að það er ljóst að menn standa ekki jafnfætis á markaðnum. En Sjálfstæðisflokkurinn virðist hafa haft mjög litlar áhyggjur af því hvort menn stæðu jafnfætis. Það má t.d. rifja upp svör sem fyrrum fjármálaráðherra og núverandi hæstv. utanríkisráðherra gaf varðandi það en þá virtist sem engu máli skipti hvort Landssíminn færi að samkeppnislögum og hvort hann hefði haft rétt við varðandi samkeppni við þau fyrirtæki sem voru á þeim markaði. Það má kannski líta svo á að þetta áróðursplagg sem og sala Landssímans með grunnnetinu lýsi því og festi í sessi að menn hafi e.t.v. engan áhuga á samkeppni á þessum markaði. Þá er einfaldlega réttast að menn segi bara þannig frá og tali hreint út um hlutina. Ég vil enn og aftur og ljúka ræðu minni á því að lýsa því yfir að það er fáheyrt að lofa fjármagni ekki bara á þessu kjörtímabili og því næsta heldur nokkur kjörtímabil fram í tímann. Það sjá allir.

Hæstv. forseti. Við ræðum frumvarp til laga um ráðstöfun og söluandvirði Landssíma Íslands hf. Hér hafa verið fluttar ýmsar ræður bæði í dag og eins í síðustu viku þar sem þetta mál hefur verið rætt og ég verð að segja það alveg eins og er eftir að hafa hlustað á umræðuna að það er misgáfulegt sem kemur frá mönnum í henni, því miður. Sumt af því er byggt á pólitískum áróðri sem er út af fyrir sig. Annað er byggt á vanþekkingu nema menn vilji vísvitandi halda fram málum með röngum hætti þó að þeir viti betur. Ég skal ekki um það segja. En svona er þetta nú og mér finnst sumt í þessari umræðu bera keim af því. En varðandi söluna á Landssímanum þá hefur málið auðvitað haft langan aðdraganda eins og við þekkjum en ég tel að framkvæmd sölunnar sem er nýafstaðin hafi tekist mjög vel, verið vel heppnuð og vel að henni staðið og öllum til sóma sem að henni stóðu. Það var lengi deilt um í fyrsta lagi hvort ætti að selja Símann eða ekki og í öðru lagi hvort ætti að selja hann eins og það var gert núna eða ekki. Sumir héldu því fram að það ætti að halda eftir því sem menn kalla grunnnet, ég hef reyndar aldrei fengið botn í hvað menn hafa átt við með grunnneti því það hefur ekki verið mjög skýrt skilgreint í umræðunni. Ég hef alla tíð verið sammála því að það ætti að selja fyrirtæki á þann hátt sem gert var núna þannig að ég fagna því sérstaklega og lýsi ánægju með framkvæmdina. Í frumvarpinu koma fram tillögur frá ríkisstjórninni um hvernig skuli farið með söluandvirðið og mér finnst þær ákaflega skynsamlegar fyrir margra hluta sakir. Þar er m.a. tekið tillit til stöðu í efnahagsmálum um þessar mundir og þar eru gerðar tillögur um ráðstöfun fjármuna á næstu árum, til málefna sem eru öll hvert á sinn hátt ákveðin þjóðþrifamál. Svo við förum aðeins yfir þá hlið sem snýr að efnahagsmálunum þá er gert ráð fyrir því í tillögunni að sá hluti söluandvirðisins sem er greiddur í erlendum gjaldeyri verði nýttur til að greiða niður erlendar skuldir þannig að þeir fjármunir munu ekki koma inn í hagkerfi okkar en að sjálfsögðu njótum við þess að lækka skuldir með þessum hætti og það er auðvitað mjög jákvætt miðað við þær aðstæður sem við búum við í dag. Hins vegar er gert ráð fyrir að hinn hluti söluandvirðisins verði að mestu leyti lagður inn í Seðlabankann til ávöxtunar og það er auðvitað mjög skynsamleg aðgerð við núverandi aðstæður. Á þennan hátt erum við auðvitað að lækka skuldir ríkissjóðs allverulega. Við erum að létta verulega á vaxtabyrðinni á næstu árum og allt er þetta gríðarlega ánægjulegt og ég lýsi sérstakri ánægju með að gert sé ráð fyrir að greiða skuldir ríkissjóðs niður eins og hér er gerð tillaga um. Það blasir auðvitað við að aukið svigrúm verður í fjárlögum allmargra næstu ára til hinna ýmsu málaflokka, velferðarmála, fjárfestinga eða hvað sem er, að því leyti til virkar þetta allt mjög jákvætt. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að fjármunir verði nýttir til fjárfestinga og framkvæmda eftir að mesta þensluskeiði lýkur árið 2007 og þar með er auðvitað verið að beita ríkissjóði til sveiflujöfnunar í hagkerfinu sem er auðvitað mjög skynsamleg ráðstöfun. Í frumvarpinu er gert ráð að 15 milljörðum kr. verði varið til framkvæmda í vegamálum. Sumir hafa kallað þetta samgönguáætlun ríkisstjórnarinnar, gefið þessu hin ýmsu heiti en það er auðvitað ljóst að hér er um að ræða mjög stórar framkvæmdir sem verða fjármagnaðar á þennan hátt og að sjálfsögðu blasir það við að með því skapast meira svigrúm í samgönguáætlun og vegáætlun næstu ára en ella. Í þessari umræðu um sölu Símans hefur mikið verið rætt um að verið sé að selja mjólkurkúna eða ættarsilfrið eða hvernig sem menn hafa orðað það og því er haldið fram sérstaklega af Vinstri grænum að hér sé ekki rétt að farið því að ríkissjóður hafi fengið svo mikinn arð af Símanum undanfarin ár en það er auðvitað eins og m.a. hefur fram komið hjá hæstv. forsætisráðherra að með umræddri ráðstöfun erum við auðvitað að fá miklu meiri arð af þessari eign okkar en ef hún væri bundin áfram í Landssímanum. Þar er ekki bara um að ræða fjárhagslegan arð heldur líka ýmsan annan. Við getum talað um að hér er gert ráð fyrir að kaupa nýtt skip fyrir Landhelgisgæsluna og nýja flugvél, er það ekki arður fyrir þjóðina sem býr við þær áherslur í sjávarútvegi sem við þekkjum, að efla öryggi sjófarenda? Ég kalla það bara stórkostlega mikinn arð ef við leyfum okkur að tala um þetta með þeim hætti og hið sama má segja um sjúkrahús o.s.frv. Þannig að við erum að losa fjármagn sem við ætlum að nýta til tiltekinna hluta sem auðvitað eru stór þjóðþrifamál og ber að fagna. Í umræðunni fyrr í dag kom fram hjá formanni Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs að það væri alveg hægt að fara í þetta allt saman sem hér er gerð tillaga um, þó svo að við seljum ekki Símann. En mér finnst slíkur málflutningur ekki bera vott um mikla ábyrgð hins vegar gæti verið að þarna sannaðist það sem sumir hafa haldið fram að vinstri menn haldi stundum að peningarnir detti hreinlega af himnum ofan og ég skal ekki um það segja. Í þessu máli er auðvitað margt sem væri vert að fara yfir, t.d. að það er svo skrýtið að með þessari sölu ber ríkissjóði að greiða sjálfum sér fjármagnstekjuskatt. Það er bara samkvæmt lögum og út af fyrir sig er verið að færa peninga úr einum vasa í annan. En hvað skyldi þetta hafa í för með sér? Jú þetta hefur það í för með sér að Jöfnunarsjóður sveitarfélaga fær meira framlag úr ríkissjóði fyrir vikið vegna þess að framlög Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga miðast við ákveðið hlutfall af skatttekjum ríkissjóðs. Það sem hér er um að ræða er að ríkið þarf að greiða sjálfu sér fjármagnstekjuskatt, það hækkar skatttekjurnar og færir Jöfnunarsjóði sveitarfélaga aukið framlag. Þannig fá ýmsir ávinning af þessu, arð ef við viljum fara út í það, og þannig fá sveitarfélögin ákveðna hlutdeild í söluandvirðinu. Hæstv. forseti. Ég ætla aðeins að hlaupa á nokkrum atriðum í frumvarpinu. Það er ljóst að við slíkar aðstæður þar sem verið er að leggja fram tillögur um ráðstöfun eins mikilla fjármuna og hér er gert ráð fyrir þá hafa hinir ýmsu aðilar að sjálfsögðu alls konar hugmyndir um hvað gera ætti við þá og það er út af fyrir sig skiljanlegt og alls ekkert óeðlilegt við það. Fyrst varðandi vegaframkvæmdirnar en þar um að ræða 15 milljarða þar sem gerð er tillaga um tilteknar vegaframkvæmdir. Þessar framkvæmdir allar koma hver fyrir sig fram í langtímaáætlun um vegamál sem Alþingi hefur samþykkt þannig að hér er ekki um að ræða neinar nýjar framkvæmdir að því leyti en hins vegar er verið að flýta þeim allverulega, þ.e. stórum framkvæmdum. Ég ætla ekki að fara yfir þær hverja fyrir sig í smáatriðum en þær koma fram í þingskjali og ég lýsi ánægju með það eins og þetta lítur út. Síðan er hér stórt mál sem hefur verið mikið í umræðunni og það er uppbygging Landspítala – háskólasjúkrahúss. Í umræðunni í dag hafa menn m.a. verið að takast aðeins á um hver hafi verið fyrstur að nefna það eða koma með það mál inn í þingið. Ég ætla ekki að taka þátt í því en málið er jafngott fyrir það. Mig langar aðeins, virðulegi forseti, að leggja inn í umræðuna um þjóðarsjúkrahúsið, eins og menn hafa nefnt það, að gert er ráð fyrir að sú uppbygging fari fram á lóð Landspítala – háskólasjúkrahúss við Hringbraut í Reykjavík. Ég hef hins vegar velt því fyrir mér hvort menn hefðu ekki átt að skoða þann möguleika að færa þessa starfsemi vegna þess að mér finnst ekki sjálfgefið og út af fyrir sig að mörgu leyti óeðlilegt að slík starfsemi verði byggð upp á þessu svæði hér rétt við miðborgina. Við vitum hvernig umferðin er hér til og frá og allt í kring. Ég velti því upp hér í umræðunni, og það væri gaman að heyra viðbrögð manna við því, hvort ekki hefði verið skynsamlegt að velja annan stað fyrir þessa stofnun. Það blasir við að eignir sjúkrahússins í Fossvogi verði seldar og jafnframt þau lóðarréttindi sem þar eru og það er gríðarlega mikill húsakostur við Hringbrautina. Með því að selja hann einnig fást gríðarlegir fjármunir til uppbyggingar. Hér er gert ráð fyrir að byggja við gamalt, gamlar byggingar sem sumir telja að þjóni ekki kröfum tímans. En með því að færa þessa starfsemi annað, sem ég ætla út af fyrir sig ekki að gera tillögu um hér nákvæmlega, mætti auðvitað hanna þjóðarsjúkrahús frá grunni sem hlýtur að vera hagkvæmara að mörgu leyti. Sú umræða hefur ekki farið fram, a.m.k. ekki í mín eyru, en ég tel að þegar við ræðum svo stórt og mikið mál sem nær svo langt inn í framtíðina sem raun ber vitni beri okkur að ræða það út frá ýmsum hliðum og komast að niðurstöðu um það. Ýmislegt fleira er í frumvarpinu. Þar er gert ráð fyrir 2,5 milljörðum í svonefndan fjarskiptasjóð sem nýta á samkvæmt ákvæðum í fjarskiptaáætlun sem Alþingi samþykkti síðastliðið vor. Í frumvarpinu kemur fram að hæstv. samgönguráðherra muni fljótlega leggja fram frumvarp um hvernig með þetta skuli farið og það er auðvitað vel. Ég legg áherslu á, og vil þar með taka þátt í þeirri umræðu hver var fyrstur með hvað, að við framsóknarmenn lögðum mikla áherslu á það á sínum tíma þegar ákveðið var að selja Símann að tekið yrði frá verulegt fjármagn í þessu skyni til þess að byggja upp fjarskiptin, sérstaklega úti á landsbyggðinni, og ég fagna því mjög að þetta mál skuli vera hér til umræðu og er sannfærður um að það mun hafa mikið að segja varðandi aðgengi manna að fjarskiptaþjónustunni. Virðulegi forseti. Hægt væri að fara yfir margt fleira í frumvarpinu, mörg einstök atriði, en ég ætla ekki að teygja tímann með því en aðeins taka þátt í umræðunni sem hér hefur farið fram um form málsins. Nokkrir hv. þingmenn hafa velt því fyrir sér hvort eðlilegt sé að leggja málið upp með þessum hætti, þ.e. í frumvarpi til laga, og hér hafa verið haldnar lærðar ræður um það og út af fyrir sig komið margar ágætar ábendingar í því efni. Ég held að það sé ekkert óeðlilegt við það að lagt sé fram frumvarp með þessum hætti vegna þess að það er munur á lögum annars vegar og þingsályktun hins vegar. Og það er eins með þetta mál og öll önnur lög að þingmeirihluti á hverjum tíma getur auðvitað gert breytingar á þeim. Síðan velta menn fyrir sér hvort eðlilegt sé og hægt sé að binda útgjöld svona langt fram í tímann með þessum hætti. Þá er rétt að benda á að við búum við alls konar lög sem gera ráð fyrir starfsemi og útgjöldum langt fram í tímann. Tína mætti til fjölmörg lög í því sambandi en öll hafa þau það sammerkt, þar á meðal þetta frumvarp líka, að leita ber fjárheimilda í fjárlögum hvers árs fyrir viðkomandi starfsemi þannig að það er eins með þetta mál og önnur lög sem við þekkjum. Virðulegur forseti. Ég ætla ekki að hafa mál mitt öllu lengra, ég hef komið á framfæri helstu atriðum sem ég vildi nefna í þessari umræðu en hún er fyrir margt mjög athyglisverð. Menn hafa komið með ýmsar skoðanir á málinu, bæði varðandi sína pólitík og stefnu, um rekstrarform og allt hvaðeina, en hér er auðvitað um að ræða mjög stórt og víðfeðmt mál sem er allrar athygli vert. Ég vil bara segja að lokum, virðulegi forseti, að ég lýsi ánægju með hvernig salan á eignarhlut ríkisins í Landssímanum tókst til. Við sjáum fram á að geta nýtt þessa gríðarlega miklu fjármuni með þeim hætti sem hér er lagt upp með til framtíðar og allt mun þetta skapa okkur aukið svigrúm til annarra hluta einnig. Við horfum fram á það núna að eftir að búið er að greiða niður skuldir á þann hátt sem gert er ráð fyrir m.a. vegna þessa máls, fyrir utan góðan afgang fjárlaga, að þá verði ríkissjóður Íslands með þeim minnst skuldsettu í okkar heimshluta. Því ber auðvitað að fagna og það styrkir stöðu okkar til framtíðar. Við munum lækka vaxtabyrði og vaxtagjöld á næstu árum og allt er þetta, eins og málið í heild sinni, í þágu framtíðarinnar og því ber sérstaklega að fagna. Ætla ég ekki að hafa fleiri orð um málið að sinni, virðulegi forseti.

Hæstv. forseti. Rétt er að taka það fram í upphafi að það var skoðun okkar í Frjálslynda flokknum að ekki hefði átt að selja dreifikerfið með Símanum en það hefur nú verið gert og verður ekki gert meira mál úr því, enda tilgangslaust eftir að salan hefur farið fram. Þá verðum við auðvitað að ræða um hvernig þessir fjármunir verða nýttir og út af fyrir sig geri ég ekki neinn sérstakan ágreining um það hvernig menn setja upp þá áætlun þó að auðvitað megi velta því fyrir sér hvort einstök atriði vanti inn í áætlunina. Ég hef t.d. nefnt og nefndi fljótlega þegar þetta kom upp að gjarnan hefði mátt gera ráð fyrir einhverri lagfæringu á stöðu eldri borgara, m.a. í þessu máli. En eins og formaður fjárlaganefndar sagði áðan þá er e.t.v. meira rými í fjárlagafrumvarpinu til að skoða það og ég legg þann skilning í orð hans án þess að ég sé að gera honum upp skoðanir, hv. þingmaður getur þá leiðrétt það. Hins vegar hvað varðar vegaféð þá sýnist mér þegar maður les fjárlagafrumvarpið og þetta frumvarp um ráðstöfun á söluandvirði Símans saman að það gleymist tæpir 2 milljarðar eða kannski 1,8 milljarðar frá árinu 2004 því það hefur verið niðurskurður á verklegum framkvæmdum um tæpa 6 milljarða miðað við næstkomandi ár, 2006, samkvæmt fjárlagafrumvarpinu sem við erum með í höndunum og ég get ekki séð í því að það eigi að koma til baka nema 4. Ég spyr: Lítur formaður 

Virðulegur forseti. Varðandi vegaféð lít ég svo á, og vísa þar m.a. til svars hæstv. fjármálaráðherra sem kom fram í síðustu viku við umræðuna þá, að tekin hafi verið ákvörðun um að fresta vegaframkvæmdum upp á þá fjármuni sem hv. þingmaður nefnir og gert sé ráð fyrir að þeir komi aftur inn í vegaframkvæmdir á síðari tímum. Ég vísa til þessa svars og hef í sjálfu sér ekkert meira um það að segja. Ég geri ráð fyrir að þetta mál komi til okkar í fjárlaganefnd og þar munum við eflaust fara yfir það hönd í hönd og fá þessar upplýsingar alveg á hreint. Ég hef því í raun ekkert meira um það að segja en það sem fram kom hjá hæstv. fjármálaráðherra í umræðunni að þetta fé komi til baka.

Hæstv. forseti. Varðandi þá spurningu sem hv. þingmaður velti upp í sambandi við staðsetningu hátæknisjúkrahúss, hvort hátæknisjúkrahús ætti endilega að vera staðsett þar sem það er í dag. Ég held að þetta sé mjög áhugaverð spurning, að menn velti þessu vandlega fyrir sér, ekki síst í ljósi þeirrar umræðu sem er um Reykjavíkurflugvöll. Þetta tengist allt saman því að landsmenn horfa auðvitað til hátæknisjúkrahúss sem þeir eigi aðgang að, jafngóðan aðgang og aðrir landsmenn, og að þetta sé sjúkrahús sem geti tekið við verulega slösuðu fólki og mikið sjúku fólki. Ég vil því spyrja hv. þingmann hvort hann hafi m.a. velt því upp þegar hann nefndi að skoða ætti staðsetningu hátæknisjúkrahúss annars staðar en ráð er fyrir gert. Ég held að það komi vel til greina að skoða það í tengslum við ýmislegt annað sem verið er að ræða í þjóðfélaginu.

Virðulegi forseti. Varðandi staðsetningu sjúkrahússins þá vitna ég bara í það sem ég sagði áðan að það hafa auðvitað verið uppi umræður um þetta áður, ef ég man rétt. Þetta er því mál sem ég tel eðlilegt að menn fjalli um í þessu sambandi.

Frú forseti. Ég er þeirrar skoðunar að salan á Símanum hafi tekist að mörgu leyti vel. Ég var hins vegar þeirrar skoðunar að ekki hefði átt að selja dreifikerfið. Það var tekin ákvörðun um það af hálfu ríkisstjórnarinnar. Ég tel að verðið fyrir Símann hafi verið giska gott og ég tel líka að hæstv. ríkisstjórn hafi tekið mið af margvíslegri gagnrýni sem kom fram á fyrri einkavæðingargerninga hennar og þessi sala hafi verið gegnsærri en hinar. Við hv. þm. Magnús Stefánsson vil ég segja þetta: Ræða þín skal vera já, já og nei, nei. Hv. þingmaður kemur hingað og spyr okkur þingmenn hvort við teljum að reisa hefði átt hátæknisjúkrahúsið einhvers staðar annars staðar. Annars staðar hvar? Hv. þingmaður hefur ekki kjark til þess að segja hvar annars staðar hann er að ræða um. Er það kannski innlegg í kosningabaráttu Framsóknarflokksins í Reykjavík að leggja til að það eigi að taka þetta hátæknisjúkrahús sem verið hefur á Reykjavíkursvæðinu og flytja það eitthvert annað? Er það svo? Hv. þingmaður þarf að upplýsa það fyrir okkur til þess að við getum svarað spurningu hans. Ég vil svo segja það, frú forseti, að ég er ánægður með ýmislegt í áformum ríkisstjórnarinnar um að verja þessum peningum. Ég er ánægður með að geðfatlaðir skuli fá milljarð. Ég spyr hins vegar hv. þingmann: Hvernig stendur á því að aldraðir eru algerlega settir hjá í þessu? Við vitum að nú er fram undan nauðsyn á mikilli uppbyggingu dvalarheimila aldraðra og hjúkrunarheimila. Hvernig stendur á því að ekkert er tekið á því í þessu máli? Telur hv. þingmaður, og virðulegur formaður fjárlaganefndar, að það komi til greina í umfjöllun þingsins að skoða breytingar á frumvarpinu eða þingmálinu með þeim hætti að gert verði ráð fyrir fjármagni til þess að byggja upp 

Virðulegi forseti. Fyrst um staðsetningu sjúkrahússins. Mér finnst hv. þm. Össur Skarphéðinsson, sem er oft mjög frjór í hugsun, seilast heldur langt, að ég sé með einhver plott eða leikfléttur um það mál. Ég er einfaldlega að velta því fyrir mér af praktískum ástæðum hvort Hringbrautin sé besta staðsetningin fyrir þjóðarsjúkrahús. Ég leyfi mér að efast um það. Það hlýtur líka að vera praktískt út frá starfsemi svona stórs sjúkrahúss til framtíðar að það sé hannað frá grunni í staðinn fyrir að það sé verið að sauma það við eldri byggingar. Það er fyrst og fremst þetta. Allt varðandi einhverjar kosningar í framtíðinni, það er bara eitthvað sem hv. þingmaður hefur fundið í sínu hugskoti. Varðandi annað sem hann nefndi um aldraðra vísa ég til svars hæstv. heilbrigðisráðherra fyrr í dag í þessari umræðu þar sem hann benti m.a. á að það er unnið að ákveðinni áætlun um uppbyggingu hjúkrunarrýma fyrir aldraða. Hann fór yfir það og ég veit að hv. þingmaður var hér viðstaddur þegar sú umræða fór fram og vísa ég til þess.

Frú forseti. Mér finnst það merkilegt að jafnveigamikill þingmaður og hv. formaður fjárlaganefndar er skuli koma hingað og gagnrýna það frumvarp sem hæstv. heilbrigðisráðherra fyrir sitt leyti á þátt í að leggja hér fram. Hv. formaður fjárlaganefndar gagnrýnir tvennt sem er megineinkenni á þeim hluta frumvarpsins sem lýtur að hæstv. heilbrigðisráðherra. Í fyrsta lagi lýsir hv. þingmaður því yfir að hann hafi efasemdir um að hæstv. heilbrigðisráðherra hafi tekið rétta ákvörðun um staðsetningu sjúkrahússins. Hvað veldur því? Í öðru lagi gagnrýnir hv. formaður fjárlaganefndar þá ákvörðun hæstv. heilbrigðisráðherra að fara þessa leið við að búa til hið sameinaða hátæknisjúkrahús. Ég spyr hv. þingmann: Hefur hann viðrað þessa gagnrýni sína innan þingflokks Framsóknar og er það svo að þingflokkur Framsóknarflokksins sé þá klofinn um þessi tvö grundvallaratriði að því er varðar byggingu hátæknisjúkrahússins?

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður er, eins og ég sagði áðan, oft frjór í hugsun og hefur gaman af því að spinna málin. Það er enginn ágreiningur um þetta mál, þó að ég leyfi mér í þessari umræðu að velta þessu upp með staðsetningu sjúkrahússins. Mér finnst bara eðlilegt að menn ræði það í þessu sambandi og það er engin ástæða til þess að búa til einhverjar samsæriskenningar um annað í þessu máli.

Virðulegi forseti. Ég veit ekki hvort ég á að leiðrétta hv. þm. Magnús Stefánsson, formann fjárlaganefndar, þegar hann sagði að það væru mörg dæmi þess í lögum að verið væri að ráðstafa tekjum á svipaðan eða sambærilegan hátt og hér um ræðir. Það eru engar hliðstæður þess. Hins vegar eru ákvæði í lögum um hvernig skuli ráðstafa framtíðartekjum og þá framtíðargjöldum en það byggist náttúrlega á forsendum hvers árs fyrir sig. Við sjáum því á hverju ári ákvæði sem oftar en ekki byrja á „þrátt fyrir“ vegna þess að forsendur eru breyttar og hv. þingmenn taka ákvörðun um að gera hlutina á annan hátt en upphaflega hugmyndin er. Kjarni málsins er sá að það hefur aldrei áður verið ráðstafað peningum í hendi á þann hátt sem hér um ræðir. Það gerir líka þinginu erfitt um vik í framtíðinni, að minni hyggju, að breyta þessum ákvörðunum. En á móti kemur að ég hef einnig sagt að þetta eru mörg fín verkefni og ég geri ekki neinar athugasemdir við það. Ég vildi aðeins nefna þetta. Megintilefni þess að ég óskaði eftir að veita andsvar er að ég hef ekki náð alveg utan um það ákvæði hvernig menn hugsa þennan fjarskiptasjóð og hvernig menn hugsa þessar framkvæmdir og hvernig menn hugsa það að láta þær frá sér. Erum við í raun og veru að tala um að ríkið ráðist í framkvæmdir og leigi þær fyrir lítið fé, er um einhvers konar niðurgreiðslu að ræða til þeirra símafyrirtækja sem nú starfa eða hvernig er þetta hugsað? Hér er oftar en ekki vísað til þess að hæstv. samgönguráðherra skuli á síðari stigum leggja fram frumvarp sem á einhvern hátt útskýri þetta frekar. En mér finnst ekki mikið þó að í þessari umræðu verði okkur greint frá því hver grunnhugsunin er á bak við þessa leigu og hvernig menn hugsa þetta. Mér finnst það skipta miklu máli í þeirri umræðu sem fram undan er varðandi þennan fjarskiptasjóð að við fáum nokkuð skýra mynd af því hvernig þetta er hugsað.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Lúðvík Bergvinsson spyr eðlilega út í fjarskiptasjóðinn, hvernig hann sé hugsaður. Ég skal fúslega vera ærlegur og viðurkenna það fyrir hv. þingmanni að ég er kannski ekki rétti maðurinn til að svara því í smáatriðum. Það er gert ráð fyrir því að hæstv. samgönguráðherra leggi fram frumvarp um þennan fjarskiptasjóð þannig að það hefði verið eðlilegt að hæstv. samgönguráðherra svaraði því. Síðan er gert ráð fyrir því í grófum dráttum í greinargerð í þessu frumvarpi hvernig þetta er hugsað í útlínum en ég vísa til þess að ráðherra samgöngumála mun leggja fram frumvarp þar sem kveðið verður á um þetta.

Hæstv. forseti. Þetta mál hefur algera sérstöðu hér. Við höfum ekki séð mál sett fram með þessum hætti. Við vitum ekki í raun og veru hvað við eigum að kalla málið. Þetta heitir frumvarp til laga um ráðstöfun á söluandvirði Landssíma Íslands hf. og er í eðli sínu líkt samgönguáætlun eða byggðaálætlun. Menn benda á tiltekna fjármuni, sem eru til staðar vegna sölu Símans, og búa til eins konar áætlun, sem er í lagaformi, um hvernig skuli gera þetta. Þetta virðist vera hugsað til þess að ríkisstjórnin geti lifað eftir sinn dag, hennar ákvarðanir standi inn í framtíðina um það hvernig eigi að ráðstafa þessum fjármunum, líklega vegna þess að þeim finnst að þeir eigi þessa fjármuni, þeir hafi aflað þeirra með ráðstöfunum sínum, svita og tárum á undanförnum árum. Þetta hefur jú tekið langan tíma og mönnum finnst þeir hafa unnið mikil afrek. Ég er mjög ósammála því að svona skuli staðið að málum. Mér finnst allt í lagi að ríkisstjórnin hafi skoðun á því hvað eigi að gera við þessa fjármuni. En mér finnst undarlegt að ekki skuli mega fara með þá með eðlilegum hætti í gegnum fjárlög og vegáætlun. Menn eiga eftir að glíma við það á næstu árum að taka alltaf tillit til þess sem hér hefur verið komið fram eða taka afstöðu til þess að það verði ekki gert því að auðvitað getur þetta „þrátt fyrir“-ákvæði, sem margir þekkja hér og allir, komið til greina gagnvart þessum lögum þegar þar að kemur. Það er nefnilega ýmislegt óljóst í þessu lagafrumvarpi og mér er nær að halda að ýmislegt muni breytast í framtíðinni af því sem þarna stendur. Mér nægir að benda á það sem dæmi að hér er talað um það í sambandi við fjármuni til Landhelgisgæslunnar að þar muni menn kaupa eða leigja fjölnota varðskip, kaupa eða leigja eftirlitsflugvél. Ég hef skilið það þannig að ef menn leigja eitthvað sé það rekstur, ef menn kaupa eitthvað sé það fjárfesting. Ég held að verulegur munur sé á því sem Landhelgisgæslan þarf á hverju ári til reksturs og því sem hún þarf á að halda vegna kaupa á þessum skipum og þeirri flugvél sem hér er talað um. Þess vegna gætum við staðið frammi fyrir því að það yrði allt önnur þörf fyrir fjármuni til Landhelgisgæslunnar árlega eftir því hvort skip eða flugvélar hafa verið tekin á leigu eða keypt. Fleira gæti auðvitað komið upp sem gæti orðið öðruvísi og menn þyrftu að setja „þrátt fyrir“-ákvæði í lög í sambandi við fjárlög á þeim árum sem fram undan eru. En aðalatriðið er að mér finnst það óeðlilegt að menn ráðstafi málum langt fram í tímann löngu eftir sinn dag á ríkisstjórnarbekkjunum. Þetta er samgönguáætlun í sjálfu sér, eins og ég nefndi áðan, og við höfum séð þær margar á ferli þessarar ríkisstjórnar og ferli fyrrverandi ríkisstjórnar aftur í tímann sem ég hef fylgst með. Þá hefur það verið eins og með vorið, annað hvort ár hafa komið einhverjar nýjar ákvarðanir í samgöngumálum sem ríkisstjórnin hefur tekið. Af góðsemi sinni hefur hún útvarpað því til landsmanna að nú hafi hún ákveðið að fara í þennan eða hinn vegspottann eða þessa eða hina framkvæmdina, göngin eða hvað það nú er. Svo hratt gengur þetta fyrir sig að frá því að þetta frumvarp var lagt fyrir hefur ríkisstjórnin tekið ákvörðun um að fara í ný jarðgöng á Vestfjörðum. Ég vil því spyrja hæstv. forsætisráðherra hvort við eigum von á því að sú framkvæmd verði fjármögnuð inni í þessum pakka, inni í þessu lagafrumvarpi, eða með öðrum hætti. Ég fagna því og mér finnst það út af fyrir sig eðlilegt að menn hafi tekið ákvörðun um að fara í framkvæmdir á Vestfjörðunum en ég held að það væri gott að menn fengju að vita hvort nota á í þær aðra fjármuni en þá sem eru til útdeilingar og þá hvernig ríkisstjórnin hugsar sér að fjármagna þau göng. Mér finnst ástæða til að spyrja annarrar spurningar. Ég tók eftir því í fréttum þegar kom að sölu Símans að sett var fram regla sem ég hafði aldrei heyrt um fyrr. Reglan var á þann veg að ef þeir sem buðu í Símann byðu svo nærri hver öðrum, ef tölurnar yrðu það líkar að það væru - ég man ekki hvað það var - 4–5 milljarðar á milli, þá skyldi halda áfram að bjóða fram eftir deginum. Ég fékk aldrei að heyra neina útskýringu á því að þessi regla var höfð þarna með. Það reyndi að vísu ekki á hana vegna þess að sá sem átti hæsta tilboðið í Símann var svo hátt fyrir ofan þann sem næstur kom að ekki kom til þess að ákvæðið yrði notað. En ég tel fulla ástæðu til þess að upplýsa það við umræðuna hver tilgangurinn með þessari reglu var, mér fannst hún ótrúlega undarleg. Mér fannst að hún gæfi þeim sem ætlaði sér að kaupa Símann, þeim sem hafði til þess bestu þekkinguna að gera sér grein fyrir verðmæti hans, þeim sem ætlaði sér að hremma þetta fyrirtæki í þessu útboðsferli, tækifæri til þess að skoða tilboð sitt út frá því. Sá sem ætlaði sér að ná í fyrirtækið með hæsta boði sá fram á að geta lækkað það um þann mismun sem þar væri á ferð. Hann vissi fyrir fram að hann gæti gert tilboð aftur ef fram kæmi tilboð sem væri hærra en hans. Sá sem hafði metið Símann á 72 milljarða hefði getað lækkað tilboð sitt niður í 67 milljarða þar sem hann sá fram á að hann fengi tækifæri til að bjóða aftur ef einhver annar færi upp fyrir þessa tölu. Það er nauðsynlegt að menn viti hvernig þessi regla var hugsuð og hvort hún var tillaga frá þeim aðilum sem gáfu ráðin eða hvort hún kom inn síðar í ferlinu því að einhverja útafbreytni hafa menn nú stundað í sambandi við þá ráðgjöf sem þeir hafa fengið við sölu á ríkisfyrirtækjum á undanförnum árum. Vegaframkvæmdirnar eru stór liður í þeirri ráðstöfun sem hér er á ferð og eru allar hin bestu mál, með fyrirvara um það sem ég hef sagt hér áður um að menn eigi ekki að ráðstafa hlutum með þeim hætti sem hér er gert. En það er eitt sem ég get ekki sætt mig við. Hér er sett fram tillaga um það hvernig Sundabrautin skuli fjármögnuð. Við þá tillögu er hengd, að því er virðist, ákvörðun ríkisstjórnarinnar um að hluti af Sundabraut skuli fjármagnaður í einkaframkvæmd og að gjald skuli innheimt fyrir að nýta þau mannvirki í framtíðinni. Það vill svo til að Sundabrautin tengir höfuðborgarsvæðið norður og vestur um landið, en einmitt á þeirri leið hafa menn þurft að greiða fyrir að fá að fara í gegnum umferðarmannvirki. Menn hafa borgað það mikið fyrir það umferðarmannvirki að ríkið mun eignast það skuldlaust á 20 árum. Samgönguráðherra hefur á undanförnum árum margoft lýst því yfir að einhvers konar stefnumörkun stæði yfir hvað varðar gjaldtöku af umferðarmannvirkjum. En þrátt fyrir að ríkisstjórnin taki nú þessa ákvörðun, og lýsi því í raun og veru yfir að það standi til að byggja hluta af þessari leið vestur og norður um land í framhaldi af Sundabrautinni með einkaframkvæmd og að innheimta þar veggjöld, þá fylgir ekkert með um það hver sú stefnumörkun er. Það liggur beint við að menn álykti sem svo að hugmyndin sé sú að áfram skuli það vera þannig að þeir sem koma að norðan og vestan til höfuðborgarsvæðisins skuli sko borga fyrir aðganginn en þeir sem koma að sunnan og austan skuli ekki gera það. Það er nú ekki eins og það hafi ekki kostað töluvert að byggja umferðarmannvirki sem liggja sunnan og austan að borginni. Það er nú ekki eins og ekki hafi á undanförnum árum verið veitt í það neinum fjármunum að bæta samgöngur til borgarinnar að sunnan og austan. Ég tek þetta hér til umræðu vegna þess að mér finnst það ekki vansalaust að ekkert skuli hafa komið út úr yfirlýsingum hæstv. samgönguráðherra hvað eftir annað um þessa stefnumörkun sem átti að liggja fyrir fyrir meira en ári, líklega tveim árum síðan fyrst, um gjaldtöku af umferðarmannvirkjum, af samgöngum í landinu. Það kann vel að vera að í pokahorni ríkisstjórnarinnar eða samgönguráðherrans séu einhverjar leiðir sem við höfum ekki fengið að sjá, sem tryggja einhvers konar sanngirni hvað varðar innheimtu vegna umferðarmannvirkja. En það er ekki gott að ræða þær þegar þær hafa ekki komið fram. Mér finnst það ekki þolandi að ríkisstjórnin leggi fram tillögu sem er svona stór í sniðum og lýsi því yfir að það eigi að fjármagna þetta í einkaframkvæmd og útskýri það ekki nánar. Menn hljóta að draga þá ályktun að það eigi að borga og að þeir skuli borga sem nýta þessi mannvirki. Sá hópur sem kemur til með að borga þetta mannvirki er því mjög sviplíkur þeim hópi sem hefur verið að greiða Hvalfjarðargöngin. Ég hefði talið ástæðu til þess að menn gerðu grein fyrir því hvað þeir ætla sér, hvort það er eitthvað sem alþingismenn ekki vita, eitthvað sem væri uppi í ermi eða í pokahorni ríkisstjórnarinnar eða hæstv. samgönguráðherra, og það komi þá fram í þessari umræðu. Síðan er það fjarskiptaáætlunin. Ég hefði gjarnan viljað fá að vita svolítið meira um það hvernig menn ætla að standa að því máli. Gert er ráð fyrir því að til verði sérstakur sjóður, fjarskiptasjóður. Hann á að nota til að sjá til þess að bætt verði við fjarskiptakerfið í landinu þannig að fólk á landsbyggðinni sérstaklega fái þá þjónustu sem eðlilegt er að veita og að menn haldi áfram með uppbyggingu þess kerfis sem til þess þarf. Þessari leið ríkisstjórnarinnar fylgir erfiður vandi. Hér er talað um að það eigi að bjóða þessi verkefni út. Það vill bara þannig til að þeir sem keyptu Landssímann hafa séraðstöðu til þess að uppfylla öll þessi verkefni. Það kann að vera að litli samkeppnisaðilinn, hann er kannski ekki beint lítill en hann er mjög lítill í samanburði við Landssímann, geti veitt einhverja samkeppni á einhverjum tilteknum svæðum. En Landssíminn sjálfur er með grunnnetið um allt land og viðbætur við kerfið eru að öllum líkindum miklu auðveldari og ódýrari í framkvæmd og rekstri fyrir Landssímann en fyrir einhverja nýja aðila. Ég get ekki betur séð en að Landssíminn hafi bókstaflega tak á þessum fjarskiptasjóði, geti verðlagt ný verkefni eins og honum sýnist einfaldlega vegna þess að enginn annar aðili eigi möguleika á að bjóða í verkefnin á líkum grunni. Slíkar framkvæmdir gætu því kostað miklu meira en raunvirðið. Ég held að þarna þurfi menn að gá mjög vel að sér og jafnvel að það þurfi að nota einhverjar aðrar leiðir til þess að ná fram hagstæðum tilboðum. Það kann ekki góðri lukku að stýra ef þessi stóri aðili hirðir allar viðbætur á verði sem hann ákveður sjálfur við sitt skrifborð vegna takmarkaðrar samkeppni, því að auðvitað er ekki nóg að bjóða út verkefnin sjálf, það þarf líka að bjóða út rekstur á þeim og þá kemur auðvitað þessi séraðstaða Landssímans til. Menn hafa verið býsna hreyknir af þessu verkefni, að einkavæða Landssímann, og hafa kallað þetta stærstu einkavæðingu sögunnar. Víst eru þetta stórar tölur í okkar augum. Mér finnst aftur á móti að við þurfum að halda til haga gagnrýninni sem hefur verið á þetta mál, fyrst og fremst þeirri einokunaraðstöðu og fákeppnisaðstöðu sem Síminn er í og þeim mikla vanda sem eftirlitsaðilar standa nú frammi fyrir. Auðvitað hafa eftirlitsaðilar alltaf átt við ákveðinn vanda að glíma en hann verður enn meiri nú en áður. Þeir þurfa að sjá til þess að einhvers konar samkeppni ríki á markaði og að þessi stóri aðili geti ekki nýtt sér einokunaraðstöðu sína. Ég held að alþingismenn verði að hafa sérstakt eftirlit með þessu á næstu árum vegna þess að það er ekkert sem bendir til þess að þetta fyrirtæki verði ekki í svipaðri aðstöðu í framtíðinni og það hefur verið í fortíðinni. Og þó að þessi eini aðili sem er burðugur á markaðnum sé eitthvað að stækka þá er fákeppnin oft og tíðum lítið betri en einokunin. Það höfum við séð og við sjáum það á rekstri fyrirtækja sem hafa fákeppnisaðstöðu hér á landi að þau hagnast gríðarlega. Það má t.d. nefna að í byggingarvöruverslun á Íslandi hafa tvö fyrirtæki nánast náð öllum markaðnum. Þeir aðilar sem áttu þessi fyrirtæki á árum áður eru báðir búnir að selja þau fyrirtæki fyrir gríðarlega fjármuni þannig að sá rekstur hefur gefið ótrúlega mikinn arð sem segir bara eina sögu, að samkeppnisumhverfið var ekki í lagi. Þessi fyrirtæki eru líka áfram tvö ein og yfirgnæfandi á þessum markaði og ég er algjörlega sannfærður um að það vantar samkeppni á byggingarvörumarkaðinn. Það er mikill vandi í hinu litla samfélagi okkar að sjá til þess að samkeppnin skili okkur eðlilegu vöruverði. Fákeppnisumhverfi eins og hér er er auðvitað ekki gott. En ég vona að hæstv. forsætisráðherra svari þeim spurningum sem ég lagði fram. Hvort hann gerir það í andsvari við mig núna eða í lok þessarar umræðu kemur í ljós.

Hæstv. forseti. Það er auðvitað ákaflega ánægjulegt tilefni sem við höfum hér til þess að ræða eitt lítið lagafrumvarp með stóru og miklu innihaldi. Við erum að ræða hér um ráðstöfun söluandvirðis af Landssíma Íslands hf. og það er auðvitað afskaplega ánægjulegt tilefni. Þetta er einkavæðing, stór og mikil einkavæðing, sem skilar sér vel til íbúa landsins og við eigum að vera hreykin af því, og við megum vera hreykin af því, í tilefni af orðum hv. síðasta ræðumanns. Það hefur tekist afskaplega vel til með þessa einkavæðingu og vel var að henni staðið, þess vegna getum við verið mjög ánægð með að geta flutt þetta frumvarp nú. Auðvitað er nauðsynlegt að leggja strax línur um hvernig við ætlum að ráðstafa þessu fé. Hæstv. forseti. Hér er farin ný leið í því hvernig við förum að við þessa ráðstöfun. Hér er farin ný leið, við erum að lögbinda ráðstöfun á þessu tiltekna fé. Við þekkjum það að til eru lögbundin framlög í ýmsum lögum sem eru síðan tekin inn í fjárlög og það er rétt að taka það sérstaklega fram, og hefur komið hér fram í umræðunni, að á fjárlögum hvers árs er gert ráð fyrir þessu fé. Þrátt fyrir að hér skuli vera lagafrumvarp, sem vonandi verður að lögum fljótlega, þarf að gera ráð fyrir því í fjárlögum hvers árs og reyndar er gert ráð fyrir því í fjáraukalögum þessa árs að þessi ráðstöfun komi þar inn hvað varðar árið í ár. Við þekkjum líka að á Alþingi eru samþykktar þingsályktunartillögur um samgönguáætlanir, landgræðsluáætlun, skógræktaráætlun og fleira þannig svo kannski má segja að hér sé brotið í blað að það skuli vera gert með þessum hætti en ég er jafnframt sannfærð um að það var algerlega nauðsynlegt að leggja mjög skýrar línur um hvernig þetta skyldi gert. Samkvæmt fjárreiðulögum er söluandvirðið allt bókfært á þessu ári og því verður mikill eða má eiginlega segja allsvakalegur afgangur af ríkissjóði í ár, árið 2005, og því er enn frekar mikil nauðsyn á að binda í lagafrumvarp hvernig við ætlum að ráðstafa söluandvirðinu og gera grein fyrir hvernig því verður varið. Með þessu frumvarpi er líka hægt að afgreiða það fé sem við fáum inn í ríkissjóð með þessari einkavæðingu frá venjulegu veltufé ríkissjóðs. Þarna kemur líka fram meginstefna ríkisstjórnarinnar í efnahagsmálum, við viljum að hér ríki stöðugleiki og ef ég má vitna í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar þá segir þar, með leyfi forseta: „Að tryggja að jafnvægi og stöðugleiki ríki í efnahagsmálum þjóðarinnar. Með því skapast skilyrði til enn frekari vaxtar þjóðartekna og aukins kaupmáttar almennings. Jafnframt er stöðugleiki í efnahagsmálum forsenda aukinnar samkeppnishæfni íslensks atvinnulífs.“ Af öllum þessum orsökum er að mínu mati mjög nauðsynlegt að í lagafrumvarpinu komi fram hvernig söluandvirðinu verði varið og þá í fyrsta lagi að þetta fé mun ekki koma inn í efnahagslífið nema að litlum hluta í ár, 2,5 milljarðar, annars vegar í undirbúning á uppbyggingu Landspítala – háskólasjúkrahúss og hins vegar í fjarskiptasjóð Nýsköpunarsjóðs og síðan 200 millj. til uppbyggingar á þjónustu- og búsetuúrræðum fyrir geðfatlaða. Það er sem sagt þannig að af söluandvirðinu í heild, rúmum 66 milljörðum, fara 43 milljarðar til að styrkja innviði samfélagsins. Þar er auðvitað horft til ýmissa átta, það er horft til heilbrigðiskerfisins, rannsóknar- og þróunarstarfs og frumkvöðlastarfs og að treysta undirstöðu byggðar í landinu með samgöngubótum og jöfnu aðgengi landsmanna að fjarskiptum. Ég tel skipta alveg gífurlega miklu máli þegar við horfum til byggðamála að þarna er nú þegar hægt að grípa til ráðstafana hvað það varðar að jafna aðgengi landsmanna að fjarskiptum, hvort sem eru háhraðatengingar, stafrænt sjónvarp eða GSM-væðing landsins. Svo skiptir auðvitað miklu máli að við gerum ráð fyrir að erlendar skuldir verði greiddar niður sem hefur þau áhrif að í framtíðinni minnkar endurgreiðslubyrði og vaxtabyrði ríkissjóðs og þegar á þessu ári er gert ráð fyrir að hreinar erlendar skuldir ríkisins nemi einungis 79 millj. kr. Enn og aftur, allt er þetta gert til að eyða óvissunni, að menn hafi stefnuna fyrir framan sig í efnahagsmálum, menn viti það hver stefna Alþingis er varðandi það hvernig fénu verði ráðstafað. Ef horft er til þess hvaða einstök mál eru efst á baugi þá skiptir auðvitað miklu máli að nú er ráðist í vegaframkvæmdir upp á 15 milljarða til viðbótar því sem áður er gert ráð fyrir með því að 8 milljörðum kr. verði varið til gerðar Sundabrautarinnar. Þarna er um mikla og mjög nauðsynlega samgöngubót að ræða hvort sem er fyrir höfuðborgarsvæðið eða landsbyggðina. Þetta er tenging inn til höfuðborgarinnar sem mun skila sér til allra og þá skiptir ekki máli hvort menn horfa til höfuðborgar eða landsbyggðar eins og auðvitað má segja um allar góðar samgönguframkvæmdir. Ég vil setja þessa framkvæmd mjög hátt á þann lista sem hér er upp talinn og ég ætla ekki að fara í, í einstökum atriðum en get þó ekki gert að því að mig langar til að nefna sérstaklega að nú verði séð fyrir endann á uppbyggingu vega til Vestfjarða og á norðausturhorninu. Norðausturvegur fær t.d. 1,5 milljarða og með þeim fjármunum er séð fyrir endann á því að klára vegasamgöngur til Þórshafnar og Raufarhafnar. Það hefur oft og tíðum verið okkur þingmönnum Norðausturkjördæmis mikið áhyggjuefni hvernig ætti að sjá fyrir endann á þeirri stóru, miklu og mikilvægu framkvæmd og auk þess að tengja Vopnafjörð inn á hringveginn. Þetta er stórmál fyrir þessar byggðir ef þær eiga að fá að lifa, dafna og vaxa til framtíðar. Ég vil geta þessa sérstaklega því fyrir utan þær framkvæmdir sem fyrirhugaðar eru á Vestfjörðum, en þar á nákvæmlega það sama við, þá er þarna er um mikið byggðamál að ræða sem er nauðsynlegt fyrir þessar byggðir. Þetta vildi ég segja varðandi vegamálin, hæstv. forseti. Eins og aðrir fagna ég auðvitað byggingu hátæknisjúkrahúss og að við skulum sjá áform um varðskip fyrir Landhelgisgæsluna. Búsetuúrræði fyrir geðfatlaða eru á líka dagskrá en mikil nauðsyn var að ráðast í þau og því fagna ég. Síðan er það auðvitað ánægjulegt að við sjáum fram á að hægt verði að halda sérstaklega upp á afmæli Háskóla Íslands með nýbyggingu fyrir stofnun íslenskra fræða. Ég tel mjög vel við hæfi að ráðist skuli í það af þessu tilefni því þá eru liðin 100 ár frá stofnun Háskóla Íslands og 200 ár frá fæðingu Jóns Sigurðssonar. Það er einmitt í slíkum tilfellum sem við sem þjóð viljum standa vel að svona sérstökum átaksverkefnum. Þarna gefst sérstakt tækifæri og við sjáum fram á að geta staðið að því með myndarbrag. Hæstv. forseti. Að lokum vil ég víkja aðeins að fjarskiptaáætluninni. Hér er lagt til að verja 2,5 milljörðum kr. til uppbyggingar í samræmi við fjarskiptaáætlun sem liggur fyrir og við höfum alltaf rætt það á þeim forsendum að þegar kæmi til einkavæðingar Landssímans mundi vera hægt að ráðast í þær framkvæmdir. Landssíminn er auðvitað fyrirtæki á samkeppnismarkaði og þess vegna hefur ekki verið hægt að skikka hann í ákveðin verkefni. Það er nauðsynlegt að ráðast í verkefni til að sinna dreifðari byggðum landsins þar sem dreifing á síma og háhraðaneti er kannski ekki ábatasöm. En samkvæmt fjarskiptaáætlun er ákveðið að ráðast í það nú sem er auðvitað nauðsynlegt til þess að standa vel að byggðamálum. Síðan er gert ráð fyrir því að stuðla að aukinni útbreiðslu GSM-farsímanetsins í fyrsta lagi við hringveginn og í öðru lagi helstu stofnvegi. Við megum ekki gleyma því, hæstv. forseti, að hér er verið að tala um alla helstu stofnvegi og fjölfarna ferðamannastaði sem auðvitað skiptir mjög miklu máli hvað varðar ferðaþjónustuna. Það er auðvitað svo að fólk er almennt farið að líta á GSM-símann sem öryggistæki og af þeim ástæðum er mjög nauðsynlegt að ráðast í þetta. Við þekkjum það sem ferðumst mikið yfir heiðar og fjöll að þar hittir maður oft fyrir fólk sem ekki hefur gert ráð fyrir því að það sé ekki GSM-samband á öllu þjóðvegakerfinu. Og bæði með tilliti til þess hvað notkun á GSM-símanum er orðin almenn og með tilliti til erlendra ferðamanna þá er algerlega nauðsynlegt að ráðast í þetta. Síðan er það dreifing stafræns sjónvarps. Það er auðvitað nauðsynlegt að tryggja sjófarendum og íbúum í strjálbýli aðgang að stafrænu sjónvarpi og nútíminn kallar eftir því hvar sem er á landinu að hægt sé að ná í þá þjónustu. Að síðustu vildi ég nefna uppbyggingu á háhraðatengingunni á þeim svæðum sem ekki er líklegt að verði þjónað á markaðslegum forsendum. Eins og komið hefur fram í umræðunni er gert ráð fyrir að fjarskiptasjóður verði að veruleika og að hann muni sinna því að hægt verði að koma á háhraðatengingum og hér hefur aðeins verið í umræðunni hvernig staðið verður að því. Eins og ég hef skilið málið, þá mun sú þjónusta verða boðin út með nákvæmlega sama hætti og flugleiðir eru boðnar út eða ferjusiglingar og landsamgöngur, þetta er mjög algengt í samgöngumálum. Þess vegna er þá eðlilegt í þessu tilfelli líka, til þess að ná fram markmiðum stjórnvalda um útbreiðsluna á GSM-símanum og á háhraðatengingunum, að þjónustan verði boðin út og að hægt verði að bregðast við því með fjarskiptasjóði. Þarfagreining um hvar slíkrar þjónustu sé þörf þarf auðvitað að liggja fyrir og hvar markaðslegar forsendur séu ekki fyrir því að hún verði veitt með öðru móti, þannig að ég held að hér sé staðið mjög eðlilega að verki og þetta munum við auðvitað sjá þegar samgönguráðherra leggur fram sérstakt frumvarp um stofnun fjarskiptasjóðs. Hæstv. forseti. Ég held að við megum fagna því sérstaklega að einkavæðing Símans hefur tekist mjög vel. Þarna er staðið vel að verki. Við sjáum fram á verkefni sem verða að veruleika mun fyrr en við höfum gert ráð fyrir áður vegna þess að við höfum þessa fjármuni til ráðstöfunar og þetta eru allt verkefni sem munu styrkja innviði samfélagsins.

Frú forseti. Við heyrum hvern þingmanninn á fætur öðrum lýsa því yfir hve vel hafi tekist til, jafnvel ákaflega vel eða mjög vel, með einkavæðingu Símans. Á ræðumönnum er helst að heyra að aðeins sé um einn mælikvarða að ræða á því hvort vel hafi tekist til eða ekki, þ.e. hve mikið af peningum hafi komið í ríkiskassann fyrir söluna og hve marga aura hæstv. ríkisstjórn fái til þess að deila út í pökkum til kjósenda. Sjálfsagt veitir ekki af að gleðja. En þetta er þó aðeins einn mælikvarði og að mínu áliti alls ekki sá mikilvægasti. Hið mikilvægasta er að skoða hvort íbúum landsins verði þjónað jafn vel eftir einkavæðinguna og áður. Ég tel ástæðu til að setja spurningarmerki við það. Við sjáum að nú þegar hefur verið dregið saman í þjónustu Símans úti á landi. Við sjáum dæmin á Blönduósi og Siglufirði. Aðeins tíminn mun leiða í ljós hvort notendum að þjónustu Símans á þessu svæði verður þjónað jafn vel eftir sem áður. Hv. þingmaður minntist líka áðan á fjarskiptasjóð sem á að standa undir framkvæmdum sem teljast óhagkvæmar fyrir fyrirtækið eftir að búið er að einkavæða vegna fámennis og strjálbýlis. Í dag eiga sér væntanlega ekki stað síðustu tækniframfarir í símamálum. Ætli það komi ekki að því í framtíðinni að fámenn og strjálbýl svæði verði látin sitja á hakanum og verði jafnvel algjörlega afskipt vegna þess að það borgar sig ekki fjárhagslega fyrir einkafyrirtæki að sinna þeim. Ég óttast það, 

Þingmaður hefur kost á að halda máli sínu áfram í öðru andsvari.

Hæstv. forseti. Ég er hörð á þeirri skoðun minni að ákaflega vel hafi tekist til við einkavæðingu Símans, bæði út frá mælikvarða peninganna en einnig út frá því að sett voru ákveðin skilyrði í söluferlinu sem þau fyrirtæki undirgengust sem keyptu. Það er eðlilegt að menn hafi áhyggjur af því að dreifbýlinu verði ekki þjónað nægilega vel. Til þess er einmitt fjarskiptasjóður. Við höfum þau markmið að þjóna dreifbýlinu vel. Það eru markmiðin sem sett eru fram í okkar áætlunum, eins og komið hefur fram í stefnuyfirlýsingum. Fjarskiptasjóðurinn er settur á til þess að hægt sé að bjóða út þá þjónustu, að við getum staðið vel að því að veita þjónustu um landið. Ég á ekki von á öðru en að þar takist vel til. Hv. þingmaður nefndi einnig tæknimálin, að þau eru alltaf að breytast. Tækninni fleygir stöðugt fram og ný tækni er að verða til sem ég held að geri ekki annað en að hjálpa til við að þjóna landsbyggðinni. Ef það gerist ekki á markaðslegum forsendum þá höfum við fjarskiptasjóðinn til þess að leysa úr þeim málum.

Frú forseti. Ég er ekki þess umkomin að dæma um hve vel þessi fjarskiptasjóður dugir en vonandi dugir hann vel og lengi. Ég get ekki látið hjá líða, af því að hv. þingmaður minntist á fé til vegaframkvæmda, að minnast á hvernig því fé sem á að verja í vegaframkvæmdir á landinu er varið. Þar er notuð sú aðferð að setja 1,5 milljarða kr. í hvert dreifbýliskjördæmanna fyrir sig alveg, burt séð frá því hversu mikil þörfin er í viðkomandi kjördæmum. Ég minni á að á Vestfjörðum er langmest eftir í vegaframkvæmdum og dýrustu vegaframkvæmdirnar. Þar sem hæstv. ríkisstjórn er nú örlát og á svo mikinn pening til að spila út fyrir hönd landsmanna allra þá hefði ekki verið úr vegi að leggja aðeins meiri vinnu í að meta þörfina á vegaframkvæmdum en nú er gert. Á norðvesturhorninu er vissulega mikil þörf fyrir framkvæmdir en Vestfirðirnir skera sig algjörlega úr og þar hefði virkilega 

Hæstv. forseti. Við getum verið sammála um að víða er mikil þörf á vegaframkvæmdum um landið. En svo ég haldi því til haga þá eru það 1,8 milljarðar kr. sem fara til Norðvesturkjördæmis, sem sagt 300 millj. kr. meira en í önnur kjördæmi, sem ég held að hv. þingmaður hljóti að fagna sérstaklega. Ef við tíundum það sem þar er gert ráð fyrir þá fara 700 millj. kr. til Vestfjarðavegar, 800 millj. kr. í Arnkötludal og 300 millj. kr. í Þverárfjallsveg. Ég held að hv. þingmaður hljóti að fagna því sérstaklega og geti fagnað því með öðrum hversu vel hefur tekist til í einkavæðingarferlinu og þeim góðu verkefnum sem það leiðir af sér.

Frú forseti. Þegar ég hlýddi á ræðu hv. þingmanns hélt ég að ég væri staddur í miðri byggðaáætlun. En svo var ekki heldur var mikill fögnuður, mikill árangur og engar áhyggjur. En í andsvörum eru komnar eðlilegar áhyggjur og ekki jafnmikill fögnuður þegar hv. þingmaður var spurður um landsbyggðina. Ég get upplýst hv. þingmann um að það ríkir ekki sérstakur fögnuður með sölu Símans á Siglufirði og Blönduósi. Í máli hv. þingmanns kom fram að fjarskiptasjóður ætti að leysa öll vandamál á landsbyggðinni. Þess vegna langar mig að fá upplýsingar um það hjá formanni þingflokks Sjálfstæðisflokksins hvort fjarskiptasjóður eigi að leysa að einhverju leyti þau mál sem komið hafa upp á Siglufirði. Þar var þremur mönnum sagt upp. Kemur til greina að veitt verði fé úr fjarskiptasjóði, af þessum 1.000 millj. kr. sem áttu öllu að redda á landsbyggðinni þannig að menn þyrftu engar áhyggjur að hafa vegna einkavæðingar Símans? Fólk hefur áhyggjur. Það er ekki einungis út af þeim störfum sem talin hafa verið upp í umræðunni, þessum fimm störfum, heldur einnig vegna framtíðarstefnu Símans. Menn óttast að með þessum uppsögnum hafi tónninn verið sleginn. Það er mikil óánægja með að í sömu andrá og Síminn var einkavæddur hafi fólki verið sagt upp á landsbyggðinni. Eiga þessar 1.000 millj. kr. að ganga í að greiða fyrir því að störfin verði áfram unnin á viðkomandi stöðum? Það væri fróðlegt að fá að heyra það hjá hv. þingmanni.

Hæstv. forseti. Ég held að ég hafi nú gert grein fyrir því að fjarskiptasjóði er ætlað að dreifa bæði GSM-símasambandi um landið og háhraðatengingum. Það er ekki gert ráð fyrir, af þessu tilefni, að taka sérstaklega á starfsmannamálum innan Landssímans enda væri það mjög sérkennilega ráðstöfun ef fjarskiptasjóður eða ríkisvaldið hlutaðist til um það hvernig Landssíminn stýrir málum sínum. Við höfum á samkeppnismarkaði þó nokkur fyrirtæki sem sinna þessari þjónustu, sinna fjarskiptaþjónustu á ýmsum sviðum. Að gera ráð fyrir áframhaldandi ríkisrekstri á slíku fyrirtæki er nokkuð sem ég held að við getum verið sammála um að gangi ekki í nútímalegu markaðsvæddu samfélagi. Þess vegna var það náttúrlega, eins og margoft hefur komið fram, nauðsynleg ráðstöfun, að selja Landssímann, þannig að á þeim markaði ættu allir jafna möguleika, allir þeir sem sinna fjarskiptaþjónustu við landsmenn.

Frú forseti. Nú eigum við að gæta að því í umræðunni að ekki megi ræða um Símann eins og hann er núna og starfsmannastefnu hans vegna þess að hann er svo mikið einkafyrirtæki. En á Norðurlandi er annað fyrirtæki sem stjórnarliðar hafa verið að ræða um í sömu viku. Það er skipasmíðastöð á Akureyri. Menn hafa tjáð sig um að hana verði að endurreisa. Það er því sitt hvað sem gildir í þessari umræðu. Fólk hefur áhyggjur. Mér finnst að fyrst að salan hefur gengið svo ákaflega vel fyrir sig og menn eru svona stoltir ættu menn að gera betur grein fyrir því hvernig mál muni þróast á landsbyggðinni. Mundi hv. þingmaður styðja það að Landssíminn gerði að einhverju leyti grein fyrir stefnu sinni. Hv. þingmaður hefur rætt um málið eins og um sé að ræða eitthvert byggðamál þegar fólkið á landsbyggðinni skynjar það 

Hæstv. forseti. Það er mikilvægt að allir íbúar landsins hafi greiðan aðgang að fjarskiptaþjónustu og rafrænum samskiptum. Segja má að fjarskipta- og upplýsingatækni hafi skapað forsendur til að íbúar í öllum landshlutum gætu sótt sér menntun og ekki síður uppbyggingu á atvinnukostum. Ýmsir atvinnukostir hafa skapast við almennilega uppbyggingu á fjarskiptum og þar sjáum við mikla möguleika fram undan, bæði hvað varðar fjarvinnu og ekki síður í því að samkeppnisstaða fyrirtækja sem fyrir eru mun batna gagnvart öðrum fyrirtækjum í landinu. Það er auðvitað þannig 

Frú forseti. Það er margt gott í frumvarpinu sem hér liggur fyrir. Ef menn á annað borð hafa tekið ákvörðun um að verja peningunum með það fyrir augum að endurdreifa andvirði Símans þannig að sem réttlátast sé þá er hægt að sjá margt jákvætt í frumvarpinu. Ég er t.d. ákaflega ánægður með að hæstv. ríkisstjórn og stjórnarliðið skuli hafa tekið svo glæsilega undir tillögu hv. þingmanns Kristjáns L. Möllers varðandi það að nota andvirði Símans til að byggja upp hátæknisjúkrahús. Ég er líka mjög ánægður með að ríkisstjórnin skuli hafa tekið ákvörðun um að setja milljarð í málefni geðfatlaðra. Ef maður skoðar þetta frumvarp kemur í ljós að peningarnir eru nýttir til að stoppa upp í göt. Það var búið að lýsa því yfir, bæði af hálfu formanns Sjálfstæðisflokksins og síðar af hæstv. heilbrigðisráðherra, að gera ætti átak í málefnum geðfatlaðra. Núverandi formaður Sjálfstæðisflokksins, Davíð Oddsson, hefur margsinnis lýst því yfir. Það hefur alltaf skort peninga til þess en nú koma þeir. Það lá fyrir að kaupa þyrfti nýtt varðskip og byggja það en til þess vantaði peninga. Þeir eru teknir þaðan. Gott og vel, ég ætla ekki að deila á það. En það er eitt sem mér finnst sárvanta í þetta frumvarp og það er alúð við aldraða. Aldraðir Íslendingar voru á blómaskeiði og héldu uppi þessu samfélagi þegar Síminn byggðist upp. Af hverju er ekki sett fjármagn í átak til þess að mæta þörfum þeirra fyrir hjúkrunarheimili og dvalarheimili? Við vitum að það er rík þörf á því á næstu árum. Af hverju gleymast þeir? Af hverju gleymdust þeir í togstreitu kjördæmapotaranna þar sem hver reyndi að hrifsa til sín eins og hægt var: vegi hér, vegi þar, varðskip þar, flugvél hérna. Frú forseti. Ég spyr formann þingflokks sjálfstæðismanna: Finnst henni ekki vanta þennan þátt í frumvarpið?

Hæstv. forseti. Hér er verið að taka á nokkrum ágætum verkefnum og við erum sammála um það, heyri ég, hv. þm. Össur Skarphéðinsson og ég, að þetta eru góð verkefni, góð og öflug verkefni sem skipta okkur mjög miklu máli. Og við erum þá ekki að taka út úr fjárlögunum á hverju ári hvað varðar þau verkefni, því að eins og hann sagði hafa fyrirheit verið gefin um mörg af þessum verkefnum. Það er hægt að ráðast í þau fyrr en ella, það er hægt að undirbúa þau betur en ella af því að nú vita menn að þessir fjármunir eru til reiðu. Hann spyr sérstaklega um átak í málefnum aldraðra. Það er alveg ljóst að mikil og vaxandi þörf er á því að byggja upp hjúkrunaraðstöðu fyrir aldraða sem auðvitað kemur. Á því er verið að taka á hverju ári, áætlanir eru hjá heilbrigðisráðherra um það efni. Það er ekki eins og við séum að slaufa hér öllum fjárlögum. Við erum að vinna hér að mörgum góðum málefnum fyrir utan þau ákveðnu verkefni sem við erum að takast á við núna af því að við höfum þetta tækifæri sem skapast við sölu Landssímans. Ég lít svo á að við séum jafnt og þétt að takast á við það verkefni að leysa úr þörfinni, og ég samþykki að hún er víða brýn, hvað varðar hjúkrunarheimili fyrir aldraða og þess sjást auðvitað merki í fjárlögum.

Frú forseti. Ég gleðst yfir því að hv. þingmaður tekur undir það með mér að brýn þörf er á því að setja meira fjármagn í að byggja upp hjúkrunarheimili fyrir aldraða. Hv. þingmaður vísar til þess að áætlanir séu í gangi til þess að mæta þessari brýnu þörf. Það er bara rangt. Þegar við skoðum fjárlögin og berum síðan saman við þær áætlanir sem liggja fyrir í fórum hæstv. heilbirgðisráðherra kemur í ljós að það vantar mikið upp á. Staðreyndin er þessi: Aldraðir gleymdust. Ég held ekki að þingmönnum Framsóknarflokksins eða Sjálfstæðisflokksins sé eitthvað sérstaklega illa við aldraða. Þeir bara gleymdu öldruðum, þetta voru mistök. Ég held að aldraðir gjaldi þess að þeir eiga engan almennilegan málsvara í þessum flokkum. Það er þess vegna sem ég ætla að spyrja hv. þm. Arnbjörgu Sveinsdóttur, formann þingflokks Sjálfstæðisflokksins: Telur hún ekki koma til mála að leiðrétta þetta í meðferð þingsins á þessu málefni?

Hæstv. forseti. Hér liggur frammi mjög ákveðin og skýr áætlun. Ég hef engin áform um að breyta þeirri áætlun. Hitt er annað mál að hún kemur auðvitað til fjárlaganefndar og þar getur það góða fólk sem þar situr fjallað um það hvort þessu sé betur varið á annan hátt en hér er gert ráð fyrir. Ég á ekki von á að það breytist, hv. þingmaður, og ég veit ekki betur en nú nýverið hafi hæstv. heilbrigðisráðherra verið að skrifa undir samninga um hjúkrunarheimili og brugðist við því sem við auðvitað erum öll sammála um. Með því að þjóðin er að eldast þá vex þessi þörf og við eigum að bregðast við því á hverjum tíma eins og nauðsyn ber til og það getum við auðvitað betur, hv. þingmaður, ef þú mátt hlýða á mál mitt, það getum við auðvitað betur af því að hér höfum við ákveðin verkefni sem við erum búin að klára og þarf þá ekki að taka út úr þeim stofnkostnaði sem við höfum í fjárlögunum á hverju ári.

Hæstv. forseti. Menn hafa komið nokkuð víða við í umræðunni og verð ég að játa að frá því að ég settist á þing man ég ekki eftir undarlegri umræðu í þingsal en um þetta mál. Allt er það góðra gjalda vert sem hér hefur verið imprað á. Hvort það sé rétt eða rangt að hluti Sundabrautar sé í einkaframkvæmd. Það er líka þess virði að ræða um Þverárfjallsveg, 200 millj. kr. framlag í hann árið 2007 og 100 millj. kr. árið 2008. Hið sama á við um Landhelgisgæsluna. Er gott eða slæmt að kaupa fjölnota varðskip eða á frekar að leigja það? Og formaður fjárlaganefndar veltir vöngum yfir því hvort heppilegt sé að hátæknisjúkrahús sé reist við Hringbrautina í Reykjavík. Þá hefur einn sérstakan áhuga á því að ræða um fjarskiptasjóð, hvaða hugmyndir liggja að baki honum, hvernig á að skipuleggja hann. Síðan eru það framkvæmdir í þágu geðfatlaðra og aldraðra og að sjálfsögðu nýbygging fyrir Stofnun íslenskra fræða, Árnastofnun. Hér kennir margra grasa. Ég áfellist þá ekki fyrir að gleðjast, forsvarmenn aðskiljanlegrar starfsemi, sem eygja að fá hlutdeild í söluandvirði Símans. Ég áfellist ekki heldur alþingismenn sem vilja stuðla að því að þessir fjármunir verði notaðir á skynsamlegan og réttlátan hátt. En við megum ekki missa sjónar á því sem hér er að gerast, hinni pólitísku gjörð. Hér er ríkisstjórnin og stjórnarmeirihluti að reyna að kaupa sér vinsældir. Það er verið að framkvæma mjög óvinsæla aðgerð, að selja frá þjóðinni Símann sem hefur fært ríkissjóði miklar tekjur á ári hverju. Nú á að búa svo um hnúta að það verði aðrir sem þar njóti góðs af. Í rauninni hafa sjónarmið okkar í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði komið vel fram við þessa umræðu og af þeim sökum ekki ástæða til að halda langar ræður. Hins vegar er allur málatilbúnaður ríkisstjórnarinnar með slíkum endemum og svo óheiðarlegur að þetta ferli má hreinlega ekki falla í gleymskunnar dá, það má ekki gerast. Hv. þm. Arnbjörg Sveinsdóttir sagði hér fyrir stundu að í markaðsvæddu samfélagi gengi ekki að reka stofnun eins og Símann í eigu ríkisins. Ég vil minna á að þegar haldið var út á þessa braut árið 1995 var viðtal við þáverandi samgönguráðherra þar sem hann talaði á allt annan veg. Hann sagði í BSRB-tíðindum í september árið 1995, Halldór Blöndal, hæstv. þáverandi samgönguráðherra, eftirfarandi, með leyfi forseta: „Á hinn bóginn geldur Póstur og sími óneitanlega þess í daglegum viðskiptum og markaðssetningu að vera opinber stofnun sem er rekin eftir fjárlögum. Póstur og sími getur t.d. ekki gerst hluthafi í hlutafélögum þótt í smáu sé nema slík ákvörðun hafi áður verið lögð fyrir Alþingi. Ákvarðanataka með þessum hætti er of þung í vöfum og samræmist ekki nútímaviðskiptaháttum. Þess vegna tel ég óhjákvæmilegt að breyta rekstrarformi Pósts og síma til þess að styrkja samkeppnisstöðu hans og starfsöryggi þess fólks sem þar vinnur. Ég legg áherslu á að í mínum huga kemur ekki annað til greina en að Póstur og sími verði áfram alfarið í eigu ríkisins.“ Síðan er hæstv. þáverandi samgönguráðherra spurður hvort hann sé að tala um að stofnuninni verði breytt í hlutafélag í ríkiseign. Hæstv. fyrrverandi ráðherra svarar eftirfarandi, með leyfi forseta: „Já, ég tel að það rekstrarform sé ákjósanlegt bæði fyrir ríkissjóð, neytendur og starfsmenn Pósts og síma.“ Reyndar segir þáverandi ráðherra einnig á þá leið að hvort sem við hugsum um Póst og síma sem stofnun eða fyrirtæki sé hann ein af stærstu rekstrareiningum landsins með sterka eiginfjárstöðu og flókinn og margbreytilegan rekstur. Þessi orð komu mér í hug þegar ég hlustaði á hv. þm. Arnbjörgu Sveinsdóttur, þingmann Sjálfstæðisflokksins, tala um hlutskipti þess fólks sem hefur verið að missa vinnuna á Blönduósi og Siglufirði, að sjálfsögðu sé það ekki hlutverk ríkisins að amast við þessu, við séum að tala um fyrirtæki á einkamarkaði. En hafa fyrirtæki á einkamarkaði, sérstaklega þegar þau eru rekstrareining af þeirri stærðargráðu sem Síminn er, enga samfélagslega ábyrgð? Hafa slík fyrirtæki enga samfélagslega ábyrgð? Ég spyr. Tvenns konar rök hafa verið færð fyrir því að selja Símann. Annars vegar hafa menn sagt: Það er eðlilegt þegar samfélagið hefur byggt upp þjónustu á tilteknu sviði og hún er farin að ganga vel og skila sínu að þá séu fjármunir losaðir og færðir yfir í ný verkefni, nýja uppbyggingu sem komi til með að skila arði. Þetta er önnur röksemdin sem hefur verið færð fram fyrir sölu á Símanum. Hin röksemdin sem hefur verið færð fyrir sölu Símans er sú að á endanum muni þetta gagnast samfélaginu betur, koma til góða eigendum og notendum. Samkeppni á markaði muni skila þjóðinni árangri þegar til langs tíma er litið. Ég ætla að fara nokkrum orðum um báða þessa þætti. Síminn var seldur fyrir 66,7 milljarða kr. Í fyrra greiddi Síminn í skatta um hálfan milljarð króna. Skatttekjur ríkisins af Símanum blikna hins vegar þegar arðgreiðslurnar eru annars vegar. Hann hefur verið gerður upp með rúmlega 2 milljarða kr. hagnaði undanfarin ár eftir skatta. Síminn hefur því skilað miklu í ríkissjóð, hann hefur greitt 30% arð af liðlega 7 milljarða kr. hlutafé að nafnvirði, sem gerði t.d. á síðasta ári 2.110 millj. kr. og af því fékk ríkið 99%. Á þessu ári námu arðgreiðslurnar rúmum 6 milljörðum eða 6.330 millj. kr., allt peningar sem runnu og renna í ríkissjóð. En þetta segir ekki alla söguna. Það segir kannski enn meiri sögu að Síminn skilaði í rekstri í fyrra tæpum 7.400 millj. kr. Rekstrarhagnaður samstæðunnar fyrir afskriftir voru nákvæmlega 7.381 millj. kr. Veltufé frá rekstri var 6.800 millj. kr. Þarna er því geysileg fjármunamyndun á ferðinni og hrikalegt til þess að hugsa hvaða gullkvörn ríkisstjórnin er að selja frá þjóðinni. Það er skelfilegt að verða vitni að þeim viðbrögðum sem við höfum upplifað hér í dag, þessi samræmda gleðistund, þessi mikla gleði á ráðherrabekknum og hjá stjórnarliðinu þegar verið er að taka þessa gullkvörn frá þjóðinni. Síðan aftur að röksemdinni um að færa peninga frá tilteknu þjónustusviði yfir í annað, þá er að sjálfsögðu ekki saman að jafna Símanum, sem skapar okkur arð og hagnað á hverju einasta ári annars vegar, og hins vegar sjúkrahúsi sem við komum til með að greiða til annaðhvort sem skattgreiðendur eða notendur, vonandi sem skattgreiðendur. Auðvitað skapar góð samfélagsþjónusta, þar með heilsugæsla og heilbrigðisþjónusta arð, hún styrkir innviði samfélagsins vissulega, en að bera þetta tvennt saman er fráleitt, aldeilis fráleitt. Þetta var um að færa fjármuni af einu sviði yfir á annað. Hvað með samkeppnina? Kemur þetta til með að gagnast okkur sem notendum þegar fram líða stundir vegna þess að þjónustan verður betri? Staðreyndin er sú að um miðjan tíunda áratuginn, áður en Síminn var gerður að hlutafélagi, bauð hann upp á ódýrustu innanlandssamtöl í víðri veröld. Ekkert land í heiminum bauð upp á lægri símgjöld, ekkert. Það átti líka við um farsímana. Um þetta eru til ítarlegar rannsóknir. Síminn á Íslandi stóð í fremstu röð í heiminum. Ég minnist þess að ég ræddi einhvern tíma við forsvarsmenn Símans sem höfðu verið í samstarfi við Norðurlandaþjóðirnar og aðrar þjóðir um uppbyggingu innan þessa geira. Þeir sögðu mér hvernig andrúmsloftið hefði breyst á samstarfsfundunum eftir að þessar stofnanir voru gerðar að hlutafélagi og markaðsvæddar. Í stað þess að menn kæmu saman til finna ráð til að styðja hvern annan voru allir komnir með hnífinn uppi í erminni. Nú voru menn orðnir samkeppnisaðilar, ekki samstarfsaðilar. Þetta er það sem er að breytast. Forsenda þess hins vegar að samkeppni komi til með að færa okkur ávinning er sú að hún verði raunverulega fyrir hendi. Ég held að hér á landi stefni í besta falli í fákeppni ef ekki einokun, í besta falli í fákeppni. Það er mjög dýr samkeppni. Við yrðum að borga fyrir tvenns konar yfirbyggingu, auglýsingar og annað slíkt. Skyldi einhver halda að kaupendur Símans séu í góðgerðastarfsemi? Skyldi einhver trúa því að menn hafi bara haft þessa 66,7 milljarða og nú sé lag að láta þá ganga inn í íslenskt samfélag til að styrkja innviði þess? Nei. Til að ná hverri einustu krónu til baka, öllum 66,7 milljörðunum, hverri einustu krónu. Og síðan hagnað þar ofan á á bilinu 15–30%. Hverjir skyldu eiga að borga fyrir það? Það erum við, það er að sjálfsögðu þjóðin, það eru notendur. Hafa fagnendurnir, húrrahrópendurnir hér í salnum hugsað út í þetta? Svo ég víki aftur að fjarskiptasjóðnum þá eiga 2.500 milljónir að fara í hann þegar menn færa sig fram á árið 2009, þá verði það allt komið inn í sjóðinn. Halda menn ekki að þessi uppbygging verði til frambúðar? Henni lýkur aldrei vegna þess að tæknin heldur áfram að þróast. Það sem hins vegar gerist núna er að starfsemi, sem nú er eðlilegur þáttur af rekstri Símans og á að vera það og ætti að vera það, verður á herðum skattborgarans. Það er breytingin. Það eru sem sagt aðrir, nýir eigendur, sem eiga að fá arðinn, sem eiga að mala gullið en það er skattborgarinn sem á að greiða fyrir þetta.  
             Það sem hefur verið gert í dag er að við höfum verið með þetta allt í samfélagslegri eign. Staðreyndin er sú að þegar litið er til baka og horft á Póst og síma á sínum tíma þá var það mjög gott fyrirkomulag. Það hentaði landsbyggðinni afar vel, þetta voru allsterkar litlar einingar á hverjum stað, Póstur og sími, og hugmyndir manna um að þessar stofnanir mundu fjarlægjast hvor aðra eða sú starfsemi sem er innan þeirra hefur ekki reynst vera rétt. Bréfið, símtalið og boðskiptin eru öll að renna saman í eitt. Þetta voru mjög heppilegar og góðar rekstrareiningar fyrir íslenskt umhverfi. Það sem gerðist þarna var að ágóði á einum stað færðist yfir á tap á öðrum. Sá sterki aðstoðaði hinn veikari. Þannig gerðist þetta. Núna á hins vegar að taka ágóðann og færa hann í vasa nýrra eigenda. Allir segja: Þetta hlýtur að vera óskaplega gott vegna þess að samkeppnin verður svo stórkostleg.  Ég sagði í upphafi máls míns að ekki væri þörf á að hafa um þetta langt mál því að þau sjónarmið sem við höfum sett fram hafi komið fram. Ég er hins vegar búinn að hafa lengra mál um þetta en ég ætlaði, og þá ekki síst til að leggja áherslu á að þetta ferli allt saman, óheiðarleikann í yfirlýsingum. Ég er ekki að víkja sérstaklega að - ég vitnaði í fyrrverandi. hæstv. samgönguráðherra, ég er ekki að tala um hann persónulega. Ég er að tala um ríkisstjórnir. Ég trúi því að hann hafi meint þetta á sínum tíma. Auðvitað geta komið upp aðstæður þar sem viðhorf manna breytast, ég er ekki að segja það. Ég er hins vegar að segja að formúlan er alltaf hin sama. Það er einkavætt og því er haldið fram og það staðhæft að til þess eins séu menn að gera þetta að viðkomandi starfsemi geti betur tekist á við vanda sem upp komi í umhverfinu, eins og fram kom í máli hæstv. ráðherra sem ég vitnaði til. En síðan í öllum tilvikum er hlaupið til og selt. Það gerist alltaf. Þetta eru ráðleggingar sem útsmognir spesíalistar og sérfræðingar í einkavæðingarfræðum hafa ráðlagt ríkisstjórnum, að fara varlega og hægt í sakirnar, leggja málin þannig upp að hér sé einvörðungu um að ræða formbreytingu, nauðsynlega formbreytingu, en það standi ekki til að ganga alla leið. Alltaf gerist það hins vegar að áfram er gengið ef - og það er hin mikilvæga forsenda - ef eignin gefur nýjum eigendum arð eða er líkleg til þess.

Hæstv. forseti. Hv. þingmaður staðhæfði að gamla formið, gamli Póstur og sími hefði hentað landsbyggðinni mjög vel. Af því að hv. þingmaður rifjaði upp orð hæstv. samgönguráðherra, Halldórs Blöndals, á þeim tíma, 1995, að fara yrði í hlutafjárvæðingu á Símanum, vil ég rifja það upp að fyrst og fremst voru nú ekki önnur fyrirtæki á þeim tíma á markaði þannig að ekki var um samkeppnisumhverfi að ræða í því tilfelli. En hins vegar vil ég rifja það upp líka að þegar við landsbyggðarþingmenn töluðum um jöfnun símkostnaðar sögðu einmitt embættismenn gamla Pósts og síma að það væri ekki hægt, það mætti ekki jafna símkostnað í landinu. Það væri á móti öllum reglum, það þyrfti að hafa þetta kostnaðarbundið. Það var sem sagt algjörlega ómögulegt að ná fram því réttlætismáli að jafna símkostnaðinn í landinu. Það er rétt að nefna að það var ekki fyrr en með hlutafjárvæðingu Pósts og síma, þegar Landssíminn varð til, að hægt var að jafna símkostnaðinn í landinu. Það gerðist með þeim hætti, hæstv. forseti. Þarna var það algjörlega nauðsynlegt á byggðarlegum forsendum að hlutafjárvæða Símann því að öðruvísi var ekki hægt að ná þessu fram gegn öllum embættismönnum Pósts og síma sem lögðust á eitt um þá skoðun og man ég vel eftir öllum þeim slag að fá það sjálfsagða réttlætismál að hafa sömu gjaldskrá í landinu öllu hvað varðar símann. Gaman væri að heyra sjónarmið hv. þingmanns 

Hæstv. forseti. Mér finnst það nú fremur slakt að ætla að kenna embættismönnum Símans um það sem úrskeiðis hefur farið. Það sem hins vegar hefur verið að gerast í seinni tíð er að samkvæmt markaðsvæðingarhugsuninni hafa menn verið að hneigjast til þess að skilgreina alla verkþætti á grundvelli kostnaðar. Þetta var að gerast á tíunda áratugnum, það var því við ramman reip að draga gagnvart þeirri hugsun og þetta er náttúrlega sú hugsun sem við þekkjum innan Evrópusambandsins, undanfari markaðsvæðingarinnar. Hins vegar ef fyrir því hefði verið pólitískur vilji og engar alþjóðlegar skuldbindingar staðið í vegi fyrir því þá skal nú enginn sannfæra mig um annað en að þeir ráðamenn sem réðu yfir Símanum hefðu getað fengið þessu framgengt. Þetta er hlutur sem ég mundi vilja kanna nánar en ég hef ekki trú á öðru en að pólitískur vilji hefði þarna náð fram að ganga ef hann hefði verið fyrir hendi. Mér finnst slakt að ætla að kenna embættismönnum þarna um. Varðandi gamla formið á Pósti og síma stend ég við það. Ég tel að það hafi verið mjög hentugt form, hentað okkur vel. Síðan þekkja það náttúrlega allir sem reka héraðsblöð, félagstímarit og annað af því tagi hvað einkavæðing og markaðsvæðing póstþjónustunnar hefur haft í för með sér fyrir þá aðila.

Hæstv. forseti. Ég kenni ekki embættismönnum um neitt. Ég er viss um að þeir hafa talið sig fara eftir bestu samvisku á þeim tíma. Þarna er hins vegar um ríkisstofnun að ræða. Rekstur á ríkisstofnunum verður alltaf þungur og erfiður. Ríkisstofnanir eiga erfitt með að bregðast við í samkeppnisumhverfi og þess vegna eiga þær ekki að standa í samkeppnisrekstri. Ég held að það séu lögmál sem við erum öll farin að læra, jafnvel hv. þm. Ögmundur Jónasson. Það sem gerst hefur eftir allar þær breytingar sem við höfum upplifað á fjarskiptamarkaði er að símgjöld hafa lækkað og öll þessi þjónusta, bæði vegna samkeppninnar og ekki síður vegna tæknibreytinga sem orðið hafa. Nú er boðið upp á ein lægstu símgjöld sem við þekkjast á Íslandi. Það er vel staðið að þeim málum á Íslandi 

Hæstv. forseti. Ég held að rekstur ríkisfyrirtækja sé stundum þunglamalegur og stundum ekki. Stundum er rekstur einkafyrirtækja þunglamalegur, stundum ekki. Hv. þm. Arnbjörg Sveinsdóttir setti þetta hins vegar fram sem lögmál. Ég held að það sé afskaplega vafasamt. Ef við tölum á þeim nótum getum við ekki vænst þess að komast að skynsamlegum niðurstöðum. Stundum á ríkisrekstur við, í öðrum tilvikum á hann ekki við. Stofnanir í ríkiseign hafa ekki átt erfitt sem slíkar með að bregðast við á samkeppnismarkaði. Menn verða að finna orðum sínum stað áður en þeir slengja slíku fram.

Nefna dæmi.

Ég get nefnt fjölmörg dæmi. Varðandi símgjöldin þá skulum við ekki reyna að drepa því á dreif sem ég sagði áðan, að áður en Póstur og sími var gerður að hlutafélagi í ársbyrjun 1996 voru símgjöld á Íslandi, þar með talið farsímagjöld, þau lægstu í heiminum og Síminn stóð í fremstu röð. Síðan væri fróðlegt að gera á því könnun.  Ég held að það væri fróðlegt að láta gera slíkar kannanir að nýju 

Frú forseti. Hv. þingmaður sagði að fyrirtækið hefði fært ríkissjóði miklar tekjur en nú ættu aðrir að njóta góðs af. Þeir borga 67 milljarða fyrir að fá að njóta góðs af. Ríkissjóður mun græða miklu meira með lækkun vaxta af erlendum skuldum og innlendum. Það kom mjög skýrt fram í máli hv. þingmanns, að hann hefur enn þá trú á að hagnaður eins sé annars tap. Þetta er reyndar trú sem Jón Sigurðsson frelsishetja Íslendinga reyndi að útiloka, koma úr hugum manna. En nú nærri 200 árum seinna grasserar hún enn í hugum sumra. Hugsum okkur tvö fyrirtæki, annað er rekið með snilli, skilar alltaf hagnaði og getur borgað há laun. Hitt er illa rekið með tapi öll ár og borgar lág laun. Þau geta verið með nákvæmlega sömu þóknanir, nákvæmlega sama vöruverð o.s.frv. Hvort viljið þið? Er hagnaður vel rekna fyrirtækisins tekinn frá einhverjum? Hann er ekki tekinn frá neinum. Hann verður bara hreinlega til. Þetta hefur sýnt sig í einkavæðingu bankanna, að þeir voru kross á ríkissjóði öll ár og skiluðu engum hagnaði. Það þurfti meira að segja að styðja þá. Nú þegar þeir hafa verið einkavæddir skila þeir myljandi hagnaði þannig að arðgreiðslurnar eða hagnaðurinn sem þeir borga skatt af er farinn að hlaupa á milljörðum. Ég bið hv. þingmann að reyna að komast yfir þessa hugsun, að hagnaður eins sé tap annars. Það er nefnilega þannig í viðskiptum að allir eiga að græða, báðir aðilar sem eiga viðskipti saman. Hann nefndi að hagnaðurinn af þessum 67 milljörðum yrði að vera 15% að lágmarki. Það þýðir 9 milljarða í hagnað. Af því munu menn borga 1,6 milljarða í skatta, með 18% skattprósentu, sem er þreföldun á skattgreiðslum til dagsins í dag. Það er forsendan sem hv. þingmaður gaf sér sjálfur.

Hæstv. forseti. Við erum náttúrlega að tala um peninga sem koma frá okkur, frá þjóðinni. Spurningin er hvort og hve marga milliliði þeir peningar eiga að fara í gegnum. Hv. þingmaður nefndi söluupphæðina, 66,7 milljarða, sem ríkissjóður fær í sinn hlut til að greiða niður skuldir o.s.frv. Ágætt. En við eigum að horfa á þessi mál til mjög langs tíma, ekki til skamms tíma. Hv. þingmaður telur að ég líti svo á að hagnaður eins sé annar tap og ég telji að það sé lögmál, ófrávíkjanleg regla. Það er ekki rétt. Ég segi að í þessu tilviki, þegar við erum að tala um grunnþjónustu í landinu sem mun mala gull til frambúðar, sé óráðlegt að færa hana úr eignarhaldi ríkisins. Varðandi bankana og þá staðhæfingu hv. þm. Péturs H. Blöndals að þeir hafi verið kross á ríkissjóði og ríkið hafi þurft að hlaupa undir bagga þá man ég eftir einu slíku tilviki gagnvart Landsbankanum kringum 1990. Þeir peningar voru greiddir til baka. Þar er því röng staðhæfing hjá hv. þingmanni. Síðan skulum við ræða um það við tækifæri hvað er að gerast í fjármálaheiminum og hvort bankarnir, einkavæddir bankar, sýni þá ábyrgð í fjármála- og efnahagslífi okkar sem við helst vildum. Það skulum við ræða frekar en þar hef ég talsverðar efasemdir.

Frú forseti. Hv. þingmaður svaraði ekki spurningunni um hvort það væri rétt eða rangt að hagnaður eins væri tap annars, sem er mjög mikilvægt. Varðandi það hvort við hugsum til langs tíma eða skamms tíma þá hverfa vaxtagreiðslur ríkissjóðs af þeim erlendu lánum sem greidd eru upp, 32 milljarðar, ekki til skamms tíma. Þær hverfa um alla framtíð. Um alla framtíð mun ríkissjóður ekki borga vexti af þeirri upphæð. Það er því ekki rétt að peningarnir séu einungis nýttir til skamms tíma. Auk þess er fjárfesting í heilsugæslu og ýmsu öðru líka fjárfesting til langframa.

Hæstv. forseti. Það er alveg rétt og má til sanns vegar færa og ég hef jafnan verið talsmaður þess að við styrktum velferðarþjónustuna og innviði samfélagsins, það sem styrkir okkur sem samfélag og sem efnahagseiningu. Varðandi þetta með tapið og hagnaðinn þá er ég fylgjandi blönduðu hagkerfi. Ég vil að á sumum sviðum nýtum við okkur kosti markaðar. Á öðrum sviðum tel ég að við eigum að standa saman að málum. Þar vísa ég í grunnþjónustu samfélagsins. Varðandi þá almennu staðhæfingu að við hljótum alltaf að velja markaðsleiðina þá verð ég að segja það að ég hef fengið nóg af þeirri áráttu og tilhneigingu ríkisstjórnarinnar, og stjórnarmeirihlutans sem hún styðst við, að hlaða undir fjármálamenn á Íslandi sem eru 

Hæstv. forseti. Hv. þm. Ögmundur Jónasson er sjálfum sér samkvæmur. Ég virði skoðun hans og get tekið undir það með honum með að miklar breytingar hafa orðið á ýmsum málum. Jöfnun símkostnaðar var mikið baráttumál og tók mörg ár. Það var ekki fyrr en Alþingi tók á því máli að af því varð. Ég man vel þá tíð að dýrara var að hringja út á land eða utan af landi til Reykjavíkur en innan bæjar. Þar munaði gríðarlega miklu. Ég man líka þá tíð að pósturinn kom þrisvar sinnum í viku með mjólkurbílnum. Vill hv. þingmaður fara aftur til þess tíma? Nú er pósti dreift alla daga vikunnar nema laugardaga og sunnudaga og kemur með góðum skilum. Svo langar mig að spyrja hv. þingmann, varðandi arðgreiðslur frá Símanum, sem hann talaði mjög mikið um. Getur hann upplýst um hve miklar þær hafa verið frá árinu 1996? Ég tel að þær hafi ekki verið miklar þar til nú síðustu tvö ár. En það væri gott ef hv. þm. Ögmundur Jónasson gæti frætt okkur um það.

Hæstv. forseti. Nei, ég er enginn áhugamaður um að pósturinn komi með mjólkurbílnum tvisvar eða þrisvar í viku. Að sjálfsögðu fagna ég öllum breytingum og framförum sem hafa orðið á Íslandi í tímans rás. Mér finnst þetta svolítill útúrsnúningur hjá hv. þingmanni. Ég tel það hins vegar ekki, svo að ég snúi mér efnislega að röksemdum hv. þingmanns, hafa verið forsendu þess að jafna símkostnað að stofnunin yrði gerð að hlutafélagi. Ég var alveg sammála hv. þingmanni um að jafna símkostnaðinn. Ég var í liði með þeim sem vildu uppræta þau tregðulögmál sem þar voru fyrir hendi, hvort sem það var í embættismannakerfi eða í pólitík. Í því verkefni höfum við eflaust verið samherjar. En mér finnst rangt að gefa þá mynd að forsenda þess hafi verið sú að markaðsvæða fyrirtækið. Það er alveg fráleitt. Ég óttast að þegar fram líða stundir eigum við eftir að sjá meira af því sem upp hefur komið á Blönduósi og Siglufirði, þ.e. uppsagnir sem fyrirtæki kalla hagræðingu. Munum við eftir hvað gerðist í strandsiglingunum? Þær eru búnar. Hvers vegna? Vegna þess að nýir eigendur eru komnir annað með peninga sína til að ávaxta þá. Varðandi arðgreiðslurnar þá hafa þær frá árinu 1989 verið tæplega 1,5 milljarðar að meðaltali, eða samtals um 24 milljarðar á þeim tíma, samkvæmt upplýsingum í svari fjármálaráðuneytis frá því í fyrra eða fyrr á þessu ári. Ég hef þetta sundurliðað. Þar hafa geysilegir fjármunir komið inn í ríkissjóð skattborgurum til góða.

Hæstv. forseti. Ég fékk ekki mjög skýr svör varðandi arðgreiðslurnar. Ég held að þær hafi nefnilega verið þetta háar vegna þess að ríkisstjórnin ákvað að taka út arð, 4 milljarða kr., á síðasta ári, en arðgreiðslurnar hafi ekki verið svo miklar áður. Það eru kannski 6 milljarðar kr. í allt. En af því að hv. þingmaður nefndi strandsiglingar og að það væri ríkisstjórninni að kenna að strandsiglingar voru lagðar af þá held ég að strandsiglingar hafi lagst af vegna breytinga í þjóðfélagsgerðinni. Fólk vill fá vörurnar strax og það er fljótlegra að flytja þær með bílum en með skipum hringinn í kringum landið og það hlýtur að vera ódýrara. Þetta er hagkvæmari kostur og þess vegna hefur hann orðið ofan á en það er ekki þannig að ríkisstjórnin hafi ákveðið að strandsiglingar yrðu lagðar af.

Hæstv. forseti. Ég sagði ekki að það væri ríkisstjórnin hefði ákveðið að leggja af strandsiglingar. Hún greip til ráðstafana sem urðu til þess að strandsiglingar lögðust af. Auðvitað vill fólk fá mjólkurvöru með skömmum fyrirvara en sé varan traktor eða jarðýta þá hefði ég talið heppilegra að flytja hana á sjó en á vegum, sem að sjálfsögðu þarf að byggja upp. Ég man eftir ágætri umræðu í þingsal þar sem nánast allir, úr öllum flokkum, voru sammála um kosti þess að efla strandsiglingar vegna þess að það væri þjóðhagslega hagkvæmara. Varðandi arðgreiðslurnar þá er ég með þetta allt sundurliðað og get svarað því mjög nákvæmlega. Árið 1992, svo að ég taki dæmi, voru arðgreiðslurnar 1.408 millj. kr. í ríkissjóð. Árið 1993 1.180 millj. kr. Það var 1 milljarður kr. árið 2002. 

Hæstv. forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um ráðstöfun á söluandvirði Landssíma Íslands hf. Ég fagna því frumvarpi sem liggur fyrir þinginu. Það má eins og alltaf áður að sjálfsögðu deila um hvernig verja beri svo miklum fjármunum sem hér eiga í hlut en ég tel að ríkisstjórnin hafi nálgast þetta verkefni af skynsemi og ábyrgð. Ég tel að við hljótum að geta sameinast um þau þjóðþrifamál sem frumvarpið kveður á um að verði hrint í framkvæmd. Allt eru þetta mál sem vart þarf að deila um. Með þessu er ljóst að einkavæðingin var ekki í þágu fárra heldur í þágu allrar þjóðarinnar. Hún gerir ríkinu kleift að styrkja innviði samfélagsins öllum landsmönnum til hagsbóta og ekki síst komandi kynslóðum. Sala Símans og einkavæðing hans hefur tekist afskaplega vel og hefur verið vel að henni staðið. Miklu hærra verð fékkst fyrir Símann en búist var við og að mínu viti hefur sá ferill allur verið vandaður eins og kom fram hjá hæstv. forsætisráðherra fyrr í dag. Mikið hefur verið rætt um sölu Símans í langan tíma og flestir hafa verið sammála um að fara þessa leið en að sjálfsögðu ekki allir. Það hefur til að mynda komið sterkt fram hjá Vinstri hreyfingunni – grænu framboði, svo að því sé haldið til haga, að þeir eru þessu algjörlega mótfallnir eins og þeir eru mótfallnir sölu á öllum ríkisfyrirtækjum. Við vitum hvar við höfum þá og þeirra skoðun er skýr og það þarf ekkert að deila um það, ég virði þá fyrir það. Svo voru aðrir sem voru ekki mjög bjartsýnir á að þetta gæti gengið upp og mundi takast eins vel og raun varð. En nú er þetta í höfn, það er búið að selja Símann, góð sala, nýir eigendur hafa tekið við þessu ágæta fyrirtæki og það fyrirtæki verður í samkeppni við önnur fyrirtæki á sama markaði. Það má geta þess sérstaklega að fyrirtækið var góð söluvara vegna þess að það hafði verið vel rekið. En sú þörf er ekki lengur fyrir hendi að ríkið sé í þessum rekstri, ríkið á einfaldlega ekki að vera í samkeppnisrekstri. Undanfarin ár hefur ríkið verið að losa sig út úr samkeppnisrekstri með góðum árangri og mikil áhersla hefur verið lögð á að ríkið einbeiti sér að þeim verkefnum sem það á að sinna. Má þar nefna að þjónusta hefur verið efld í mennta- og heilbrigðismálum þar sem miðað er við það besta sem þekkist í heiminum. Staða Íslands er góð, í lífskjarakönnun Sameinuðu þjóðanna er staða Íslands sú næstbesta af þeim löndum sem þar eru og staða Íslands er góð borið saman við önnur ríki í OECD. Hæstv. forseti. Það mikilvægasta af öllu er að nú er verið að losa fjármagn til mikilvægra samfélagsverkefna og um það ættu allir að geta verið sammála. Ráðstöfun söluandvirðisins verður í aðalatriðum tvíþætt samkvæmt frumvarpinu. Annars vegar er lagt til að drjúgum hluta söluandvirðisins verði varið til að greiða niður erlendar skuldir ríkisins. Þetta mun leiða til minni endurgreiðslu og vaxtabyrði fyrir ríkissjóð á komandi árum. Hins vegar er gert ráð fyrir að stærstum hluta söluandvirðisins, þ.e. 43 milljörðum kr., verði varið til þess á næstu árum að styrkja innviði samfélagsins, m.a. til að bæta þjónustu í heilbrigðiskerfinu; efla rannsóknar- og þróunarstörf og örva þannig frumkvöðlastarfsemi og nýsköpun í atvinnulífinu; treysta undirstöðu byggðar í landinu og skapa jöfn skilyrði til atvinnu með bættum samgöngum og jöfnun aðstöðu landsmanna hvað varðar aðgengi að fjarskiptum. Nánast öll landsbyggðarsveitarfélögin sem hafa komið til fjárlaganefndar núna í haust hafa kallað eftir betra aðgengi að fjarskiptum og betra GSM-sambandi og í þessu frumvarpi er ætlunin að styrkja þá innviði samfélagsins. Verður 2,5 milljörðum varið til uppbyggingar í samræmi við fjarskiptaáætlun. Meginmarkmiðið með ráðstöfun fjárins er í fyrsta lagi að auka öryggi vegfarenda og aðgengi að farsímaþjónustu á þjóðvegum landsins en flestir líta orðið á GSM-símana sem algjörlega nauðsynleg tæki og raunar sem tryggingu fyrir því að þeir nái í hjálp ef eitthvað bregður út af. Í öðru lagi er gert ráð fyrir að fjármunum verði varið til að stuðla að dreifingu stafræns sjónvarps um gervihnött með stórbætta þjónustu fyrir sjófarendur og strjálbýli að leiðarljósi. Í þriðja lagi er gert ráð fyrir öflugri uppbyggingu á háhraðatengingum á þeim svæðum sem ekki er líklegt að verði þjónað á markaðslegum forsendum. Upplýsingatækni er leiðandi í hagvexti og atvinnuuppbyggingu í Evrópu og víðast annars staðar, m.a. hér á landi. Áætlað er að stuðla að og hraða þróun upplýsingasamfélagsins svo allir landsmenn sem þess óska geti tengst háhraðaneti og notið hagkvæmrar og öruggrar fjarskiptaþjónustu. Hæstv. forseti. Með því að kveða á um ráðstöfun fjárins til svo langs tíma sem raun ber vitni er verið að eyða óvissu um hvert fjármunir fara og um leið að tryggja að þeir nýtist sem best til þjóðþrifaframkvæmda sem annars yrði ekki kleift að ráðast í. Á árunum 2007–2010 verður 15 milljörðum kr. varið til framkvæmda í vegamálum. Með því er framkvæmdafé til vegagerðar meira en tvöfaldað á tímabilinu. Það er mjög mikilvægt að halda því til haga að aldrei hefur jafnmiklu fjármagni verið varið til vegagerðar og undanfarin ár, aldrei nokkurn tíma í sögu Íslands. Það hafa allir miklar skoðanir í samgöngumálum og einhverjir hefðu viljað sjá aðra vegi í þessu frumvarpi. Það hefur hver sína skoðun á því. Val á vegaframkvæmdum sem fjármagna á af söluandvirði Landssímans hefur trúlega fyrst og fremst ráðist af því hver Vegagerðin hefur talið brýnustu verkefnin í samgöngumálum landsmanna og allt eru þetta verkefni sem koma við sögu á samgönguáætlun og hafa öll verið margrædd hér á háttvirtu Alþingi. Það er eitt sem allir alþingismenn eiga sameiginlegt, þeir hafa allir mjög mikinn áhuga á samgöngubótum í landinu. Ég er fyrir mitt leyti ánægð með hvað kemur í hlut Suðurkjördæmis. Það eru 3,1 milljarður kr. af þessum 15 milljörðum og má fyrst til nefna tvöföldun Reykjanesbrautarinnar. Í hana á að fara 1,6 milljarðar, í hringveginn um Hornafjarðarfljót 800 millj. kr. og það gerir það að verkum að leiðin frá Reykjavík til Hornafjarðar mun styttast um allt að 10 km, sem hlýtur að vera mikið hagsmunamál fyrir Hornfirðinga. Þá er gert ráð fyrir að Bræðratunguvegur um Hvítá fái 300 millj. kr. og er sá vegur ný vegtenging yfir Hvítá í Árnessýslu og mun þar brúa tvö sveitarfélög sem er mjög mikilvægt. Þetta er mikið hagsmunamál fyrir nærliggjandi byggðir og þetta er mál sem hefur verið lengi á döfinni og má segja að það sé núna loksins í höfn og er það vel. 
             Síðan er það Suðurstrandarvegur með 400 millj. kr. og nú þegar er byrjað á Suðurstrandarvegi, það er kaflinn um Festarfjall austan Grindavíkur, og í haust verður næsti áfangi boðinn út sem er stuttur kafli næst Þorlákshöfn. Allt eru þetta vegabætur sem skipta miklu máli. Með þessari ákvörðun verður hægt að leggja miklu meiri áherslu á aðra vegi og vil ég þá nefna Hellisheiðina. Halda þarf áfram þeim góðu samgöngubótum sem þar er nýlokið við, unnið fyrir um 400 millj. kr., þreföldun á vegi og mislæg gatnamót. Þetta verkefni var ekki á vegáætlun og er mjög mikilvægt að ráðist var í það, verður til þess að haldið verður áfram með þann veg þannig að hann verður allur 2+1 alla leið frá Reykjavík og að Hveragerði, og síðan tel ég að það eigi að halda þessu áfram að Þjórsárbrú. Með þessari ákvörðun er framkvæmdafé til vegagerðar meira en tvöfaldað. Og ég vil þá leggja mikla áherslu á að hugað verði að tengi- og safnvegum á landsbyggðinni sem margir hverjir eru gamlir malarvegir, holóttir og nánast ónýtir. Eftir þessum vegum ferðast skólabörn til og frá á hverjum degi og fullorðnir sækja vinnu. Á þessu er mjög brýnt að taka því að æ fleiri kjósa að búa úti á landi og sækja vinnu til Reykjavíkur eða annarra þéttbýlisstaða og það er mjög mikilvægt fyrir byggðina í landinu að þessum vegum sé sinnt. Samkvæmt frumvarpinu eru miklir fjármunir ætlaðir til byggingar á nýju þjóðarsjúkrahúsi og ég held að við það verkefni geti allir verið mjög sáttir, ekki síst þeir sem vinna á Landspítala – háskólasjúkrahúsi. Það munar miklu þegar hægt verður að reka sjúkrahúsið, sem er núna rekið á tveimur stöðum, á einum stað. Ég held að það hljóti að teljast mikið hagsmunamál fyrir alla. Þá er gert ráð fyrir að verja 3 milljörðum kr. til löggæslu- og björgunarstarfa. Mikið hefur verið rætt um það hér á Alþingi að smíða þurfi fullkomið varðskip og björgunarskip, bæði til að þjóna landhelgisgæslu og björgunarstarfi, og nú eru fjármunir ætlaðir í það. Flugvél Landhelgisgæslunnar er líka komin til ára sinna og því var kominn tími til að endurnýja þennan tækjakost allan og er 3 milljörðum vel varið í þennan málaflokk. Í samræmi við það markmið ríkisstjórnarinnar að efla nýsköpun og endurnýjun í atvinnulífinu verður eigið fé Nýsköpunarsjóðs aukið um 2,5 milljarða samkvæmt frumvarpinu. Gert er ráð fyrir að hluta af þessu fjármagni, eða 1,5 milljörðum kr., verði varið með þeim hætti að Nýsköpunarsjóður standi að því ásamt lífeyrissjóðunum og fjármálastofnunum og hugsanlega öðrum fjárfestum að fjárfesta í svokölluðum sprotafyrirtækjum. Gert er ráð fyrir að Nýsköpunarsjóður eigi ekki meira en 50% í slíkum sjóði eða sjóðum. Nú eiga sér stað viðræður við lífeyrissjóðina og fjármálafyrirtæki um þetta mál og hefur það vonandi gengið vel. Þá er lagt til að farið verði í stórátak í uppbyggingu búsetuúrræða og þjónustu fyrir geðfatlaða með því að ráðstafa til málefnisins einum milljarði kr. af söluandvirði Símans. Miðað er við að 150 einstaklingar njóti góðs af þeirri uppbyggingu, einstaklingar sem eru í brýnni þörf. Það var mat manna að það væri ekki síst á þeim vettvangi, þar sem þörfin væri afar mikil, að nauðsynlegt reyndist að koma til móts við einstaklinga og bæta úr þeim aðstæðum sem þeir búa við. Árið 2011 verða 100 ár liðin frá stofnun Háskóla Íslands og 200 ár frá fæðingu Jóns Sigurðssonar og af því tilefni er lagt til að einum milljarði kr. verði varið til að reisa nýtt hús fyrir Stofnun íslenskra fræða, Árnastofnun, en sú stofnun verður til við samruna Örnefnastofnunar, Orðabókar Háskólans, Íslenskrar málstöðvar og Stofnunar Sigurðar Nordals. Hæstv. forseti. Ég tel að söluverði Símans sé vel varið í að greiða niður skuldir, sem skiptir miklu máli, og í að styrkja innviði samfélagsins en þetta frumvarp er nýmæli. Það er nýtt að fara þá leið sem nú er lögð til, þ.e. að lögbinda ráðstöfun á söluandvirði einkavædds fyrirtækis með þessum hætti fram í tímann. En að sjálfsögðu verður gert ráð fyrir því í fjárlögum fyrir hvert ár þegar þar að kemur. Hæstv. forseti, ég hef þá lokið máli mínu.

Frú forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um ráðstöfun á söluandvirði Landssíma Íslands. Þann 6. september 2005 var kaupverðið greitt, 66,7 milljarðar, 66.700 millj. kr. Þar af voru greiddir 32 milljarðar í erlendri mynt, staðgreitt. Þeir peningar fóru til greiðslu á erlendum skuldum ríkissjóðs sama dag. Það gladdi hjarta mitt því að ég sé fyrir mér að vaxtagreiðslur ríkissjóðs muni lækka um alla framtíð og sú ráðstöfun hefur engin áhrif á innlent efnahagslíf. Afgangurinn, 35 milljarðar kr., var staðgreiddur með íslenskum krónum sem voru lagðar inn á reikning ríkissjóðs í Seðlabankanum. Þeir peningar, 35 milljarðar kr., voru þannig dregnir úr efnahagslífinu, frú forseti, og hafa annaðhvort verið teknir að láni, verið eigið fé viðkomandi fyrirtækja eða fluttir inn frá útlöndum. Í þessu tilfelli var því um að ræða aðgerð sem dregur verulega úr þenslu. Síðan er gert ráð fyrir því í frumvarpinu að 2,5 milljörðum kr. verði ráðstafað til ýmissa verkefna á þessu ári. Sú ráðstöfun fer í gang núna og gengur hægt og rólega og fer jafnvel yfir á næsta ár því að það tekst ekki að eyða peningunum fyrir áramót. Stærsti hlutinn af kaupverðinu er því dreginn út úr efnahagslífinu, það sem ekki fer til greiðslu á erlendum skuldum. Þetta er mjög gott og dregur stórlega úr þenslu enda verður afgangur á ríkissjóði sennilega 8–9% af landsframleiðslu á þessu ári, sem er með eindæmum eins og ég gat um fyrr í umræðunni. Ég efast um að nokkurt land sé með annan eins afgang. Afganginn af peningunum, söluverðinu, á svo að nota til framkvæmda eftir 2007 og síðar, miklu síðar, þannig að þetta er mjög góð aðgerð til að draga úr þenslu. Varðandi ráðstöfun fjárins þá er gert ráð fyrir að í vegaframkvæmdir fari 15 milljarðar kr., í spítala 18 milljarðar kr. og í minni liði 10 milljarðar kr., samtals 43 milljarðar kr. Afganginum, 24 milljörðum kr., verður varið til varanlegar lækkunar á skuldum ríkissjóðs. Sumir hafa sagt að þeir sakni tiltekinna liða, að sjálfsögðu, eins og gengur, til aldraðra o.s.frv. Þar hafa menn aðallega nefnt aldraða. Ég sakna líka liðarins skattalækkunar. Ég hefði viljað sjá að skattgreiðendur, þ.e. borgarar þessa lands, hinn vinnandi maður, fengju hluta af þessu fjármagni til að ráðstafa í eigin þágu til sparnaðar eða til kaupa á hlutabréfum í Landssímanum.

Ekki veitir af þegar gullkýrin er tekin frá þeim.

Ekki veitir af þegar gullkýrin er tekin frá þeim, frú forseti. Ég hef margoft heyrt að menn hafi selt bestu kusuna í fjósinu. Ég held að það sé ekki þannig. Við erum að selja eina kusu og fá aðra miklu nythærri því að sú gamla mjólkaði ekki sérstaklega vel. Nýja kusan er niðurgreiðsla á erlendum skuldum. Það hefur verið íslenska ríkinu afskaplega þungbært að borga vexti, sérstaklega þegar vextir hafa verið hærri en þeir eru einmitt núna. Líklega kemur sú staða aftur upp á heimsmarkaði að vextir verði ekki svo óskaplega lágir. Menn hafa rætt um einstakar framkvæmdir, t.d. 8 milljarða kr. í Sundabraut. Það er mjög jákvætt, finnst mér sem þingmanni Reykjavíkur. Svo hafa menn rætt um spítalann. Ég tek undir það sem hér hefur komið fram, að það mætti skoða betur staðarvalið. Það er ekki þar með sagt að ég sé kominn í stjórnarandstöðu, frú forseti, eins og menn gjarnan vilja túlka það. Ég bendi einfaldlega á að hugsanlega megi finna betri lausn á staðarvalinu með tilliti til þess að Landspítalalóðin er ekki lengur í miðju Reykjavíkursvæðisins, heldur er hún eiginlega komin út úr. Hugsum okkur mann með hjartaáfall uppi Breiðholti, að það þarf að keyra hann alla leið vestur í bæ í gegnum þunga umferð. Þá væri betra að hafa Landspítalann nær miðju svæðisins. En að sjálfsögðu tekur maður afstöðu til slíks þegar staðarvalið er ákveðið. Það er líka neikvætt að byggja við hliðina á gömlum spítala því að þá er alltaf hugsanlegt að menn reyni að nýta eitthvað af gamla spítalanum, sem er ávallt slæmt. Svo vil ég endilega leggja til, ef menn ætla að byggja nýjan spítala, að þeir flytji inn teikningar af spítala sem hefur verið teiknaður erlendis, t.d. norskum spítala, þannig að við gerum ekki sömu mistökin og með flugstöðina, að við verðum að hanna allt upp á nýtt og kannski ekki á bestan hátt.

Þetta er mjög markviss umræða.

Varðandi aðra liði þá er það eina sem ég er ekki beint sáttur við þar framlag í Nýsköpunarsjóð. Ég hef enga trú á því og hef margoft sagt að opinberir starfsmenn geta ekki stundað nýsköpun, stutt hana eða staðið í fjárfestingu á nýsköpun. Mér sýnist reynslan hafa sýnt það. Nýsköpunarsjóður er illa settur. Ég vil ekki ljúka ræðu minni án þess að lýsa því yfir ég er afskaplega ánægður með söluna sem slíka, að Landssíminn hafi verið seldur, sem hefur lengi verið draumur minn, og fyrir hann hafi fengist óskaplega hátt verð. Þetta er óskaplega hátt verð og miklu hærra en ég átti von á. Það nota menn síðan til að greiða niður skuldir og draga fjármagn út úr atvinnulífinu, það er mjög ánægjulegt. Nú er lítið orðið eftir að selja, frú forseti, nema kannski Landsvirkjun. 

Hæstv. forseti. Ég óska eftir því að hv. þm. Pétur H. Blöndal skýri aðdróttanir sínar í garð opinberra starfsmanna. Hann heldur því fram í ræðustól á Alþingi að opinberir starfsmenn geti ekki staðið fyrir nýsköpun. Hvers konar staðhæfing og bull er þetta eiginlega? Þetta er ekki aðeins aulaleg yfirlýsing, hún er líka mjög alvarlegs eðlis og slæmur vitnisburður um hv. þingmann.

Frú forseti. Þetta segir ekkert um opinbera starfsmenn nema að þeir séu kannski ekki best hæfir til að taka áhættu. Þeir hafa valið sér starf hjá ríkinu vegna þess öryggis sem ríkið veitir og tryggingar á starfsöryggi og öðru slíku. Þeir geta verið mjög hæfir og góðir starfsmenn. Flestir opinberir starfsmenn eru mjög hæfir starfsmenn sem sinna starfi sínu en hafa kosið öryggi. Það fólk er alla jafna ekki tilbúið að taka þá áhættu sem fylgir því að fara út í áhætturekstur og nýsköpun. Það er mín skoðun. Þeir sem standa í áhætturekstri er áhættuglatt fólk og það vinnur helst ekki hjá ríkinu. Það er munurinn og segir ekkert um það hvort opinberir starfsmenn séu verri eða betri en annað fólk. En ég tel að hjá hinu opinbera starfi menn sem sækjast í öryggi og vinna af staðfestu með jöfnu framlagi alla daga og skili vissulega góðu starfi í því umhverfi, t.d. á spítölum, í háskólum og öðrum skólum eða hvar sem er. Þar skila þeir góðu starfi. En ég hef ekki trú á opinberum starfsmönnum í nýsköpun. Nýsköpun krefst þess að menn taki mikla áhættu og jafnvel tapi einhverju og alloft tapa menn á nýsköpun. Sumir tapa og aðrir græða. Að mínu mati þarf til þess aðra tegund af fólki en opinbera starfsmenn.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þm. Pétri H. Blöndal fyrir þetta svar. Ég er heldur sáttari við hann eftir svarið en eftir yfirlýsingar hans áðan. Ég er hins vegar ósammála hv. þingmanni. Ég tel að framfarir verði ekki einvörðungu vegna áhættu sem menn eru reiðubúnir að taka. Það á við í einhverjum tilvikum, það er alveg rétt, en í miklu fleiri tilvikum verða framfarirnar vegna samvinnu manna í milli. Það á við um framfarir á 20. öld, á sviði vísinda og í læknavísindum. Þar sem við höfum verið að ræða um Póst og síma þá urðu geysilegar framfarir á sviði fjarskipta, einnig hér á landi, innan ríkisrekins Pósts og síma.

Frú forseti. Það hafa orðið miklar framfarir, t.d. í menntakerfinu, þar sem menn vinna með öryggi ríkisstarfsmannsins að leiðarljósi. Það sem ég sagði hefur ekkert með það að gera. Samvinna og öryggi geta verið góð á vissum sviðum og í rólegra umhverfi. Hins vegar er nýsköpun í atvinnulífinu alltaf áhættusöm. Ég hef ekki kynnst þeirri nýsköpun sem er örugg því að þá væri það varla nýsköpun. Þegar menn fara út í nýsköpun eru þeir að búa til nýtt fyrirbæri, nýtt fyrirtæki sem enginn veit hvort muni standast tímans tönn, enda sýnir það sig að mörg og eiginlega flest nýsköpunarfyrirtæki fara á hausinn. Það er bara hluti af eðli nýsköpunar. Talið er að tvö af hverjum tíu fyrirtækjum standi upp úr og eitt af þeim skili virkilega góðum hagnaði til að borga fyrir öll tíu. Þetta er áhætta sem ég tel að henti ekki endilega opinberum starfsmönnum enda hefur það sýnt sig að þeir starfsmenn sem vinna hjá Nýsköpunarsjóði eru helst í öruggum fjárfestingum, öndvert við einstaklingana sem þora að taka áhættu til að græða mikið eða tapa ella.

Frú forseti. Fyrst menn á annað borð tóku ákvörðun um að selja Símann verð ég að láta í ljós þá skoðun mína að mér finnst sem ágætlega hafi tekist til með þá sölu. Ég held að verðið sem fékkst fyrir Símann hafi verið mjög hátt og ekki sýti ég það að þeir sem keyptu voru dugmiklir íslenskir athafnamenn. Hins vegar var ég því algerlega andsnúinn, eins og minn flokkur Samfylkingin, að dreifikerfið skyldi vera selt með Símanum. Ég er líka algerlega mótfallinn þeim rökum sem hefur verið teflt gegn því viðhorfi okkar að ekki hafi annarra kosta verið völ af tæknilegum orsökum. Ég held að nýjar upplýsingar um framvindu tækninnar hafi sýnt þetta alveg ótvírætt. Ég held líka að sjálf meðferð sölunnar að þessu sinni hafi tekist vel. Ég held að sú gagnrýni sem stjórnarandstaðan lagði fram á fyrri einkavæðingar hafi haft áhrif. Ég nefni alveg sérstaklega fyrri sölulotu þessa fyrirtækis sem tókst hraksmánarlega illa. Ríkisstjórninni tókst þar ákaflega illa upp og braut margvísleg prinsipp við þann gjörning. En í tengslum við þessa sölu sáust engin skuggaleg verk í gangi. Því miður er að koma á daginn að hægt er að viðhafa slík orð um t.d. sölu bankanna þar sem bæði hæstv. forsætisráðherra og fyrrverandi forsætisráðherra voru með ósæmilegum hætti með puttana í sölunni. Ég rifja það upp, frú forseti, þegar virtur sjálfstæðismaður í einkavæðingarnefnd forsætisráðherra, ríkisstjórnarinnar, Steingrímur Ari Arason, sagði af sér á sínum tíma og vildi ekki tilgreina neinar ástæður. Nú held ég að það liggi alveg ljóst fyrir eftir síðustu upplýsingar um þau efni hvers vegna hann gerði það. Frú forseti. Þó að ég hafi verið mótfallinn því að dreifikerfið væri selt með þá tel ég að salan hafi að flestu leyti tekist vel. Nú ræðum við það með hvaða hætti á að verja andvirði þessa mikilvæga ríkisfyrirtækis. Hér hafa ýmsar hugmyndir verið ræddar og studdar rökum og margar góðar. Margt af því sem hefur komið fram í umræðunni er jákvætt. Ég er t.d. alveg sérstaklega ánægður með að verja eigi drjúgum hluta af andvirði Símans til þess að byggja nýtt hátæknisjúkrahús. Ég tel að það sé mikilvægt, bæði fyrir þróun heilbrigðiskerfisins og til þess að vel takist að lokum til með sameiningu spítalanna tveggja. Ég geri engar athugasemdir við staðsetningu hátæknisjúkrahússins. Ég held að hæstv. heilbrigðisráðherra hafi valið því prýðilegan stað og að því leyti til er ég á öndverðri skoðun við hv. þingmann og virðulegan formann fjárlaganefndar, Magnús Stefánsson, sem hefur haft uppi hugsanlega léttvægar efasemdir, en eigi að síður efasemdir, um að staðarvalið sé rétt. Að því leyti til treysti ég hæstv. heilbrigðisráðherra betur en formaður fjárlaganefndar virðist gera. Ég er ekki á því að ekki sé heppilegt að nota þau húsakynni sem hugsanlega er hægt að nota inn í hinn nýja spítala, eins og mér virðast þeir tvílembingar hv. formaður fjárlaganefndar og hv. formaður efnahags- og viðskiptanefndar vera sammála um. Ég treysti hæstv. heilbrigðisráðherra betur en þeir. Þá fannst mér mannsbragur á því hjá hæstv. heilbrigðisráðherra fyrr í dag þegar hann þakkaði hv. þm. Kristjáni L. Möller fyrir það frumkvæði sem hann átti að því að tvinna þetta tvennt saman, annars vegar sölu Símans og hins vegar byggingu hátæknisjúkrahússins. Ég rifja það upp, frú forseti, að þó að hugmyndir hafi að sjálfsögðu verið á kreiki um margra ára skeið um að byggja nýtt hátæknisjúkrahús þá veit ég ekki betur en hv. þm. Kristján L. Möller hafi verið sá fyrsti sem tengdi þetta tvennt. Hann gerði það fyrst í grein í Morgunblaðinu og síðan með þingmáli sem hann flutti um málið og hafi hann þökk fyrir. Hæstv. heilbrigðisráðherra, sá góði drengur, á auðvitað heiður skilið fyrir að þakka honum með þeim hætti sem hann gerði í ræðu sinni í dag. - Ég sé að hv. þm. Ögmundur Jónasson hlær við fót með heldur óviðurkvæmilegum hætti. Ég hafna þeirri ásökun sem felst í þeim hlátri, að sú yfirlýsing hæstv. heilbrigðisráðherra hafi verið dregin upp úr honum með töngum. Það var ekki svo. Þar var um frjálsan og fúsan vilja hæstv. ráðherra að ræða. Hins vegar er því ekki að leyna að ég tel að það sé hæstv. ríkisstjórn heldur til álösunar þegar maður skoðar með hvaða hætti á að verja fénu að öðru leyti. Þar sjáum við auðvitað kjördæmapotið ná hámarki. Ég man ekki eftir því áður að hafa séð svona háar upphæðir sáldrast í gegnum greipar þeirra sem mest hafa sig í frammi í kjördæmapotinu. Það má segja með vissum hætti að þessi dagur sé eins konar uppskeruhátíð fyrir þá sem berjast harðast og grimmast fyrir sín kjördæmi. Ekki er ég í hópi þeirra, eins og hv. þingmenn landsbyggðarinnar vita, sem hafa verið að agnúast yfir því að fé sé lagt til samgöngubóta á landsbyggðinni, nema síður væri. Ég og hæstv. forsætisráðherra erum til að mynda báðir sammála um nauðsyn og gagnsemd Héðinsfjarðarganga sem hafa þó mjög verið gagnrýnd af kjósendum í okkar ágæta kjördæmi. Ég tel sem sagt að það sé heppilegt og gott að verja fjármagni til að bæta samgöngur á landinu. En við erum auðvitað eldri en tvævetur, við sem í þessum sal sitjum. Og þegar maður skoðar tillögurnar sem hér liggja fyrir um hvernig eigi að verja þessu fjármagni þá sér maður auðvitað að þeir gripu mest í hnakktöskuna heim í héruð til að afla sér atkvæða sem riðu harðast yfir. Maður þarf ekki annað en lesa í hófförin sem liggja um allt yfir þetta frumvarp. Ég sé það t.d. að hæstv. iðnaðar- og viðskiptaráðherra, sem ég hef reyndar nýlega lýst aðdáun minni á í mínum örlitla miðli, heimasíðu minni, kemur langbest út úr þessu og fær í kringum 3 milljarða þar sem heitir Nýsköpunarsjóður og hv. formaður efnahags- og viðskiptanefndar var að lýsa algeru frati á. Ég vil hins vegar gleðja hæstv. forsætisráðherra með því að hann á í því máli betri stuðningsmann í mér en í hv. þm. Pétri Blöndal, formanni efnahags- og viðskiptanefndar, sem var að lýsa því yfir að þessu fé væri nánast sóað vegna þess að opinberir starfsmenn sem ynnu að nýsköpunarmálum væru svo illa hæfir til þess að fara með það að það væri með engu móti hægt að verja það. Þetta eru orð hv. þm. Péturs H. Blöndal. Ég get ekki annað en tekið undir með hv. þm. Ögmundi Jónassyni sem fór hörðum og verðskulduðum orðum um þau ummæli Péturs H. Blöndals. Þegar maður kemur að öðrum framsóknarmönnum sér maður að hæstv. landbúnaðarráðherra, varaformaður Framsóknarflokksins, hefur verið óvenjulega ódrjúgur í sókninni til símasilfursins. Hann fær einungis í sinn hlut brú yfir Hvítá, kennda við Bræðratungu. Það er út af fyrir sig vel við hæfi að sú brú skuli kennd við þann stað sem maður Snæfríðar Íslandssólar bjó á, þeirrar sem sagði: Heldur þann versta en þann næstbesta. Mér finnst sem Guðni hafi ekki staðið sig nægilega vel í þessu en sjálfstæðismennirnir voru miklu harðari. Einar K. Guðfinnsson, sem í kjölfar þessarar ákvörðunar hófst til ráðherravegsemdar, verðskuldaðrar líka, sýndi það hins vegar að hann er líklegur til að verða aflakóngur á Vestfjarðamiðum. Hann fékk tvo fína vegi, veginn um Þverárhlíðarfjall og veginn um Arnkötludal. Varaformaður fjárlaganefndar hefur oft verið harðsækinn, sá góði maður, en hann fékk ekki nema vegarspotta á milli Bjarkalundar og Flókalundar og að vísu yfir í fjörð feðra minna, Dýrafjörð. Það má kannski segja að fráfarandi forseti þingsins, Halldór Blöndal, sem margir héldu að væri hættur að sækja á miðin, hafi verið aflakóngur dagsins. Hann sló Einari Oddi algerlega við og fékk veg á milli Öxarfjarðar og Þistilfjarðar og alla leið yfir í Vopnafjörð og meira að segja með sérstökum slitlagsenda við Brunahvammsháls. Frú forseti. Við sem höfum verið hér í nokkur ár þekkjum þetta. Við þekkjum þessa menn. Við vitum að þetta eru málin sem þeir hafa verið að berjast fyrir árum saman en hvað var það svo sem hv. formaður þingflokks framsóknarmanna, stoð og stytta hæstv. forsætisráðherra, fékk í sinn hlut? Illa sýnist mér sem hæstv. forsætisráðherra hafi þar launað góðan stuðning. Hann fékk ekkert nema Suðurstrandarveg. Ef hæstv. forsætisráðherra vildi vera svo elskulegur að rifja það upp fyrir mér þá mundi hann kannski segja þingheimi það hér á eftir: Í hvaða sinn er hv. þm. Hjálmar Árnason að fá það loforð? Ég gæti svarað því fyrir hæstv. forsætisráðherra: Í fjórða sinn. Ég kom ungur maður inn á þing árið 1991. Skömmu upp úr því fóru menn að lofa íbúum í því kjördæmi Suðurstrandarvegi. Og ég minnist þess að þegar verið var að véla um síðustu kjördæmabreytingu, og búa til eitt kjördæmi úr Reykjaneskjördæmi hinu gamla og Suðurlandskjördæmi, þá var Suðurstrandarvegi lofað til þess að gera þá breytingu lystugri í munn kjósenda í þeim tveimur kjördæmum. Svo var það svikið strax eftir kosningar og nú kemur hæstv. forsætisráðherra með einn til reiðar, hv. þm. Hjálmar Árnason, og lofar Suðurstrandarvegi enn einu sinni. Nú ætla ég að vísu að leyfa mér þann munað að trúa því að Suðurstrandarvegur verði að veruleika, hið fornkveðna segir jú: Fullreynt er í fjórða sinn. Ég er líka giskaglaður yfir því, sem þingmaður Reykvíkinga, að leggja eigi drjúga upphæð í Sundabraut. Ég hef hins vegar tekið eftir því að þegar hæstv. forsætisráðherra hefur tjáð sig um það mál, og hefur verið inntur eftir því með hvaða hætti á að ganga frá fjármögnun þeirrar framkvæmdar, hefur hann talað á þann veg að hugsanlega verði vegtollar teknir þar upp. Ég fæ a.m.k. ekki séð það, heyrt og skilið á annan hátt. Mig langar því, af því að svo vel ber í veiði að hæstv. forsætisráðherra heiðrar okkur með nærveru sinni þegar við ræðum þetta merkilega frumvarp hans, að spyrja hann hvort það sé mögulegt að gert sé ráð fyrir því að vegtollar verði í framtíðinni teknir upp til þess að fjármagna afganginn af Sundabrautinni. Það er mikilvægt að það komi fram. Síðan vil ég segja það hæstv. forsætisráðherra og stjórnarliðum til hróss að ég er mjög ánægður með að þeir skuli hafa tekið ákvörðun um að verja 1 milljarði til málefna geðfatlaðra. Geðfatlaðir eru afgangshópur í samfélaginu sem á ekki nema örfáa góða hugsjónarmenn, eins og hv. þm. Ögmund Jónasson og nokkra í þessum sal, sér til varnar og stuðnings. Þetta er hópur sem hefur ekki mikla þrýstigetu og því hafa þeir oft setið á hakanum. En þetta er þakkarvert, þó að það hafi kannski ekki komið algerlega á óvart. Hæstv. félagsmálaráðherra hefur verið með það í pípunum og hefur verið að boða áætlun um búsetuúrræði fyrir geðfatlaða. Hann boðaði slíka áætlun fyrir tveimur árum og þá biðu menn í ár en hún kom ekki. Loksins kom hún og sannarlega er þar horft til framtíðar en þá vantaði peninga og nú koma þeir þannig að þar er verið að fylla upp í ákveðna holu. Ekki ætla ég að lasta það. En það er eitt sem brennur á mér þegar ég horfi yfir þetta svið, sé hvert peningarnir fara og sé hverjir hafa verið grimmastir í því að fá fjármagn til sinna kjördæma, til sinna umbjóðenda. Þá staldra ég auðvitað við það að hæstv. forsætisráðherra hefur margsinnis sagt að það væri réttlátt að Síminn yrði seldur og andvirðinu veitt aftur til þjóðarinnar, til þeirra sem áttu Símann. Ef það er eitthvert réttlæti í því máli þá hlýtur að koma til álita að sérstaklega verði tekið á þörfum þeirrar kynslóðar sem var á sínum sokkabandsárum, sem var í blóma lífsins, sem byggði þetta land og stóð undir því á meðan Síminn var að vaxa og verða að því verðmæta fyrirtæki sem hann varð. Þetta eru þeir sem núna teljast aldraðir. Ég ætla mér ekki að leggja það til að fjármunir sem verða til við sölu á ríkisfyrirtæki verði settir í að standa undir einhvers konar rekstri á vegum ríkisins eða þjónustu. En þarna er hins vegar verið að verja peningum í framkvæmdir og ég hef talið upp ýmislegt sem mér hefur fundist jákvætt. Ég hef fundið að aðferðum við að dreifa þessum fjármunum og ég velti því fyrir mér: Af hverju er ekki álitleg upphæð sett til aldraðra Íslendinga, til að uppfylla þörf fyrir hjúkrunarheimili fyrir aldraða og dvalarheimili fyrir aldraða? Í skúffu eða á skrifborði hæstv. heilbrigðisráðherra liggja áætlanir um þá þörf til næstu ára. Við vitum það öll að þjóðin er að eldast, okkur fer að fjölga á næstu árum sem þurfum á þessari þjónustu að halda og sennilega höfum við öll í þessum sal átt foreldra sem sannarlega hafa þurft á slíkri þjónustu að halda. Er einhver skilningur á þessu í frumvarpi hæstv. forsætisráðherra? Nei. Það er ekki. Ég tel ekki, eins og ég hef áður sagt, að hv. þingmenn stjórnarliðsins séu svo illa gerðir að þeir vilji ekki ráðast í sérstakt átak fyrir þennan hóp. Ég held að menn hafi gleymt öldruðum. Ríkisstjórnin gleymdi öldruðum og það er að mínu mati alvarlegt mál. Mér finnst því að við meðferð þessa máls í þinginu eigi menn að skoða þann möguleika að frumvarpinu verði breytt með einhverjum hætti þannig að tekin verði upp sérstök upphæð og hún verði sett til þessa verkefnis. Þá getum við sagt að ákveðnu réttlæti hafi verið fullnægt og mig langar til að spyrja hæstv. forsætisráðherra: Kemur það ekki til greina að sérstakt átak verði gert í þessu fyrir hluta af andvirði Símans? Ég ætla að biðja hæstv. forsætisráðherra að gera mér það ekki að koma hér upp og segja að með því að setja peninga hingað og þangað skapist aukið svigrúm í framtíðinni vegna þess að þá þurfi ekki að setja peninga í þau verkefni og þá verði hugsanlega til einhver skerfur sem hægt sé að taka til aldraðra. Ég frábið mér slíkar skýringar. Ég er bara með einfalda spurningu: Kemur það til greina á vegferð þessa máls í gegnum þingið að menn skoði hvort unnt sé að breyta málinu með einhverjum hætti þannig að sérstök fjárveiting fari til þessa málaflokks?

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmanni fyrir að hrósa framkvæmd á einkavæðingu Símans og mér finnst það drengskapur hjá honum að koma hér upp og segja að þarna hafi verið vel að verki staðið. Ég var hins vegar ekki alveg jafnánægð með að mér fannst hann tala óvirðulega um vegaframkvæmdir á landsbyggðinni en hann kallaði þær kjördæmapot. Mér finnst þetta óvirðulega talað um nauðsynlegar framkvæmdir sem við þurfum auðvitað að ráðast í. Af því að hv. þingmaður fékk mikinn og góðan stuðning á landsbyggðinni í formannskjöri í flokki sínum þá veit ég að hann á eftir að koma upp og draga þessi orð til baka því hér er verið að tala um lífsnauðsynlegar framkvæmdir á landsbyggðinni. Þrátt fyrir að hv. þingmaður frábiðji sér að talað sé um að þessar framkvæmdir rýmki til fyrir öðrum framkvæmdum þá er það auðvitað svo að við erum með fjárlög í gildi og mikla fjármuni og þeim erum við að ráðstafa til margra góðra verka, þar á meðal til byggingar hjúkrunarrýma fyrir aldraða. Ég vil líka minna hv. þingmann á að fyrir tveimur árum var gerður samningur við aldraða og unnið hefur verið eftir áætlunum varðandi það að byggja upp hjúkrunarrými og einungis fyrir nokkrum dögum síðan var gerður samningur um 120 ný hjúkrunarrými í Reykjavík. Ég held að hv. þingmaður hljóti að fagna þessu framtaki sem bara nú nýverið er eitt af þessum dæmum. En auðvitað eru mörg verkefni sem eru í gangi og sífellt verið að ræða um og gera áætlanir um ný hjúkrunarrými.

Frú forseti. Hv. þingmaður þarf ekkert að þakka mér að hafa farið tiltölulega jákvæðum orðum um aðferðina við sölu Símans. Ég hef fylgst með þessu máli. Ég var mjög ósáttur þegar farið var um þetta hið fyrra sinni. Ég hef lýst fyrirvörum mínum. Ég er á móti því að dreifikerfið hafi verið selt. En staðreyndin er bara sú að ríkisstjórnin tók ákvörðun um að selja. Ég vildi að það hefði verið staðið öðruvísi að því en ég hef hins vegar ekki séð neina sérstaka hnökra á sölunni og ég er ánægður með verðið. Ef ég man rétt er verðið 10 millj. meira en ég og aðrir töldu að mundi fást fyrir þetta og við gripum þá tölu ekki út úr loftinu heldur leituðum til manna, svo ég er ánægður með það. Ég er ánægður með margvíslegar framkvæmdir sem á að nota þetta fé í. Ég hef verið hér í allan dag og lýst ánægju minni t.d. sérstaklega með milljarðinn til geðfatlaðra. Það er tiltölulega flott mál. Ég skal hins vegar segja hv. þingmanni það alveg hreint út að ég vil heldur draga úr vegaframkvæmdum sem eru ákvarðaðar með framkvæmd frumvarpsins og setja í framkvæmdir vegna aldraðra. Það er bara mín ærleg og einlæg sannfæring. En ég á við sama reip og draga og aðrir sem tala svona. Ég ímynda mér að jafnvel þó ég mætti ráða því sjálfur væri það erfitt innan míns eigin flokks vegna þess að þar ríkja sömu lögmál og ég er ekkert að draga dul á það. Ég hika hins vegar ekki við að segja að auðvitað sé ég fingraför, kjördæmapot er á þessu. Hvers vegna segi ég það? Vegna þess að ég hlusta. Ég sit í þessum sal og ég hlusta og er búinn að gera það árum saman. Ég veit um óskir ykkar. Ég veit hver gæluverkefnin ykkar eru. Ég þekki þetta allt saman og ég sé það bara að þeir sem ég tel vera þyngsta og frekasta í stjórnarliðinu, kjördæmi þeirra fá mest. Það er svo einfalt mál. Ég ítreka það aftur að hv. þingmaður hefði frekar átt að berjast svolítið fyrir því að aldraðir fengju rúma fjárveitingu til þess að byggja dvalarheimili og hjúkrunarheimili.

Hæstv. forseti. Það er svo ótrúlegt að ef er verið að tala um framkvæmdir á landsbyggðinni þá heitir það kjördæmapot. Hv. þingmaður talar t.d. heldur jákvætt um Sundabraut. Er það af því að annar endi hennar eða sennilega öll brautin liggur innan hans kjördæmis?  Ég vil líka benda á að til Framkvæmdasjóðs aldraðra fara í því fjárlagafrumvarpi sem við erum að fjalla um nú haustdögum 1 milljarður kr., nánar tiltekið 1.002 millj. En auðvitað er verið að vinna í uppbyggingu hjúkrunarheimila fyrir aldraða með mjög ábyrgum og góðum hætti. Það er verið að efla heimahjúkrunina og heimaþjónustuna sem skiptir auðvitað mjög miklu máli því að það er nú einu sinni svo að hér á landi er stofnanauppbyggingin meiri en annars staðar þekkist og það hefur orðið sú stefnubreyting að menn vilja frekar veita öldruðum þjónustu heima fyrir sem lengst en auðvitað eigum við að standa vel að því að byggja upp þau hjúkrunarrými sem þörf er á og ég ítreka að það er verið að gera. Það er verið að gera í Hlíð á Akureyri, á Hrafnistu, á Droplaugarstöðum og eins og ég sagði áðan, fyrir örfáum dögum síðan var skrifað undir samning um 120 ný hjúkrunarrými í Reykjavík. Hér er verið að vinna að mörgum góðum verkefnum sem er auðvitað mjög nauðsynlegt og við getum verið sammála um það en þar er unnið samkvæmt áætlun.

Frú forseti. Á að gilda eitthvað annað um aldraða en vegi? Þarf sérstakar fjárveitingar til þess að ýta undir vegagerð á landsbyggðinni, með ýmsum rökum, sem er síðan ekki hægt að nota gagnvart öldruðum vegna þess að þar er verið að vinna samkvæmt áætlun? Má ég minna hv. þingmann á að þar var verið að vinna samkvæmt alveg prýðilegri áætlun um samgöngubætur á Íslandi. Það er ekki svo að ég hafi verið að segja að það sé eitthvað sérstaklega illa staðið að því að þróa aðhlynningu aldraðra en það er einfaldlega þannig að þegar menn eru ábyrgir fyrir því að reka ríki þá þurfa þeir að taka tillit til margra sjónarmiða. Það er vægi sjónarmiðanna sem veldur endanlegri niðurstöðu. Ég er ekki að halda því fram og ekki sérstaklega á seinni árum að þá hafi menn ekki haft augun á þörfum aldraðra. Ég er hins vegar að segja eftirfarandi: Það eru sérstakar aðstæður, við stöndum með potta úr silfri í höndunum og erum að velta því fyrir okkur hvernig eigi að verja því og menn hafa tekið ákvörðun um það. Ég er einfaldlega að segja að ég hefði viljað sjá ákvarðanirnar teknar með svolítið öðrum hætti. Ég hefði viljað sjá sérstakar fjárveitingar settar til að þjónusta betur framtíðarþarfir aldraðra vegna þess að við munum ekki aftur standa með þennan silfurpott í fanginu, það er bara núna. Það eru rök mín. Í því felst ekki endilega að ég sé að setja fram harða gagnrýni á aðbúnað aldraðra í landinu. Mér er mætavel kunnugt um að það hefur verið stöðug framför hvað varðar aðhlynningu aldraðra, heimahjúkrun og heimaþjónustu. Ég er alveg sammála því þótt ég telji að þar sé í flestum tilvikum miklu frekar sveitarfélögum að þakka en ríkinu. Ég vil ekki deila við hv. þingmann um það. Ég er bara að segja að núna stöndum við frammi fyrir því að endurdreifa til þeirra sem byggðu upp Símann á sínum tíma og þá finnst mér sú kynslóð vera afskipt. Það er sjónarmið mitt.

Frú forseti. Hv. þingmaður talaði um kjördæmapotara og nafngreindi ýmsa landsbyggðarþingmenn, þá sem væru þyngstir og frekastir. Nú vill svo til þegar maður horfir á þessi útgjöld þá er Sundabraut og Landspítalinn hvort tveggja í Reykjavíkurkjördæmi norður. Ég hef alltaf talið mig vera þingmann allrar Reykjavíkur og alls landsins reyndar og er á móti því að vera að skipta þessu niður á kjördæmi. Ég hef notað vegi um allt land og spítala og annað slíkt. En nú vill svo til að hv. þingmaður er 1. þm. Reykv. n. Er hann þá ekki mesti potarinn? Er hann ekki að fá 26 milljarða af 60 í sitt kjördæmi, þ.e. 60% af allri upphæðinni og ekkert fer til Reykjavíkurkjördæmis suður?

Frú forseti. Mér þykir auðvitað vænt um að hv. þm. Pétur Blöndal álíti pólitíska vigt mína og áhrif mjög mikil. Mér þykir auðvitað vænt um að hann komi hingað og geri því skóna að ég eigi ósmáan þátt í því að 26 milljarðar fari í mitt kjördæmi. Nú er það svo að það er ekkert sérstaklega kalt á milli mín og ríkisstjórnarinnar en ég verð samt að trúa hv. þingmanni fyrir því að áhrif mín á ríkisstjórn Íslands ná ekki svo langt að ég hafi getað haft þessi áhrif. Sannast sagna hef ég því miður ekki haft nokkur áhrif á þetta frumvarp sem við höfum nú til umræðu. Ég lít heldur ekki svo á að þessar framkvæmdir, hátæknisjúkrahúsið og Sundabrautina megi sérstaklega setja á reikning höfuðborgarinnar eða færa henni sérstaklega til eignar, og alls ekki öðru kjördæminu af þeim tveimur sem saman mynda höfuðborgina. Ég tel að hátæknisjúkrahúsið sé eitthvað sem gagnist allri landsbyggðinni og ég held að það séu rökin fyrir því að menn treysta sér til að setja svona stóran hluta í það. Ég held sömuleiðis að Sundabrautin sé ekki mál Reykvíkinga sérstaklega. Hv. þm. Pétur H. Blöndal hefur ekki misst sjónar á þeirri staðreynd að menn aka ekki bara út úr Reykjavík heldur koma til baka og þeir sem búa á landsbyggðinni aka til Reykjavíkur og síðan fara þeir sína leið aftur til baka þannig að þetta er samgöngubót sem gagnast öllum. Það er ekki ég sem held því fram endilega. Þeir sem hafa verið hvað skeleggastir í röksemdafærslunni fyrir því eru hv. þingmenn landsbyggðarinnar sem hafa tekið undir nauðsyn þeirrar samgöngubótar. 

Frú forseti. Hv. þingmaður skildi greinilega ekki hæðnina sem fólst í þessum orðum mínum þannig að ég þarf sennilega að fara að setja gæsalappir utan um þetta. Auðvitað var ég að hæðast. Ég sagði sjálfur að ég notaði alla vegi landsins og nú langar mig til að spyrja hv. þingmann: Getur það verið eða vill hann lofa því að hann muni ekki nota Suðurstrandarveginn eða Þverárfjallsveginn? Getur hann lofað því? Allir vegir landsins eru notaðir af öllum landsmönnum í báðar áttir að sjálfsögðu og ég hef margoft lagt áherslu á það og ég er á móti því að menn séu að skipta landinu upp í kjördæmi varðandi framkvæmdir. Auðvitað verður háskólasjúkrahúsið notað af öllum landsmönnum. Auðvitað verður Sundabraut notuð af landsbyggðafólki eins og öðrum. Það vill svo til að við erum með eitt land og við erum löggjafarsamkunda fyrir allt landið.

Frú forseti. Ég vil fullvissa hv. þm. Pétur H. Blöndal um að mér eru allir vegir færir. Það er hins vegar ekki víst að ég notfæri mér þá alla ef það verður hlutskipti hæstv. forsætisráðherra að setja einhverja ofurtolla á ferðalög mín og annarra Íslendinga, t.d. á þeirri leið eða hluta þeirrar leiðar sem við höfum rætt um. En því svarar væntanlega hæstv. forsætisráðherra á eftir. Ég vil líka biðja hv. þm. Pétur H. Blöndal afsökunar á því ef ég hef ekki svo næman húmorískan sans að ég skilji hans djúpu fyndni. Svona er ég bara gerður og það getur enginn afsakað nema sá sem skapaði mig. Kannski er ég bara ekki nægilega mikill húmoristi til að skilja þessa íhaldsbrandara sem hv. þingmaður flytur hér úr ræðustól. Málflutningur hv. þingmanns er oft þannig að hann vekur manni hlátur án þess að hann sé endilega mjög fyndinn en það er svo önnur saga af hverju það kynni að stafa. Ég er þeirrar skoðunar að í þessu frumvarpi sjáist gleggri merki um kjördæmapot en ég hef áður séð. Það er mín skoðun. Ég hef marga fjöruna sopið á þingi, stundum í liði með Sjálfstæðisflokknum og stundum ekki. Ég veit auðvitað að margt sem gengur á í stjórnmálunum og alls konar ákvarðanir teknar, hugsanlega þar sem þær ættu ekki að vera teknar. En herra trúr, ég hef aldrei séð svona stórfelldan gjörning sem hægt er að fella undir þetta hið heldur loðna hugtak „kjördæmapot“. Víst er að fingraför þeirra sem eru harðastir til fjörsins og sprettbestir á reiðinni í þinginu eru um allt á þessu frumvarpi. Það vita þeir sem hér hafa setið árum saman, eins og ég hef gert, og hlustað og muna.

Frú forseti. Ég vil þakka fyrir umræðuna og fagna því að allgóð samstaða virðist um ráðstöfun þess fjármagns sem frumvarp þetta fjallar um. Ég fagna því einnig að almennt hafa menn lýst því yfir að sala Símans hafi tekist vel. Ég geri mér grein fyrir því að það var ágreiningur um það mál. Ýmsir aðilar á Alþingi vildu ekki selja Símann en aðrir á Alþingi vildu selja Símann með einhverjum allt öðrum hætti, þ.e. að aðskilja grunnnetið, sem var farið rækilega í gegnum og lá fyrir af hálfu ríkisstjórnarinnar og stuðningsmanna hennar að væri aðferð sem gengi ekki upp. Sú aðferð hefur ekki verið notuð í öðrum löndum þegar sambærileg sala hefur átt sér stað, svo einfalt er það mál. Þess í stað var farin sú leið að tryggja aðkomu samkeppnisaðila að grunnnetinu eins og gert hefur verið í öðrum löndum. Þetta hefur margoft verið rætt og ég ætla ekki að fara yfir það nú. Niðurstaðan er sú að þessi sala hefur farið fram og að það hefur fengist gott verð fyrir Símann. Það verður til þess að við getum farið í ýmis mál sem við hefðum annars ekki getað sinnt. Það hefði verið fráleitt að ætla sér í þau verkefni með lántökum og taka t.d. lán erlendis við þær aðstæður sem eru í íslensku þjóðfélagi núna og á næstu árum og veita út í efnahagslífið. Salan átti sér þannig stað að 30 milljarðar kr. voru greiddir með erlendum gjaldeyri. Það fjármagn var ekki tekið hingað heim. 37 milljarðar kr. voru greiddir með innlendu fé. Kaupin eru að því leyti fjármögnuð innan lands. Sá hluti andvirðisins er þar með tekinn út úr íslensku efnahagslífi, kemur þaðan, eins fjármagn sem gengur til ríkisins, hvort sem það er með skattlagningu eða á annan hátt. Það væri því ekki sambærilegt að fara út í sömu framkvæmdir fyrir lánsfé. Ég undrast að að það skuli hafa verið rætt með þeim hætti sem gert var fyrr í dag. En nóg um það. Það má að sjálfsögðu lengi deila um hvernig slíku fjármagni skuli ráðstafað og hvaða verkefni njóti þar forgangs. Ég verð að segja um ræðu hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar, varðandi að hann sæi fingraför kjördæmapotsins um allt ...

Og hófför líka.

Ég botna ekkert í þeim fundi hv. þingmanns og hvernig í ósköpunum hann fer að því að finna það út. Ef við tökum vegaframkvæmdirnar fyrst þá liggur fyrir að það eru allt vegaframkvæmdir sem eru á áætlunum en höfðu ekki verið fjármagnaðar. Menn fóru þá einföldu leið að biðja Vegagerðina um lista yfir þær framkvæmdir á vegáætlun sem ekki hefðu verið fjármagnaðar og þær voru teknar inn. Þetta er nú allt kjördæmapotið. Hv. þingmaður þóttist sjá för ýmissa þingmanna í þessu máli. Auðvitað eru för ýmissa þingmanna á þessu máli vegna þess að sem betur fer hafa hv. þingmenn á undanförnum árum rætt um öll þessi mál á Alþingi. Það hefur komið glöggt fram í máli margra alþingismanna hve mikilvægar framkvæmdirnar væru. Þar má líka nefna Sundabrautina sem til er varið 8 milljörðum kr. sem nægir til að leggja þá braut upp í Grafarvog. Síðan er að sjálfsögðu mikilvægt að ljúka þeim vegi alla leið upp á Kjalarnes þannig að hann nýtist að fullu. Þar er gert ráð fyrir því að fara út í svokallaða einkaframkvæmd. Það liggur hins vegar ekki fyrir á þessari stundu hvernig farið verður í endurgreiðslu þess fjármagns. Það er einfaldlega í vinnslu. Hugsanlega verður það að einhverju leyti gert með veggjaldi. Það kemur vissulega til greina. Ég bendi á að veggjald vegna Hvalfjarðarganganna fer lækkandi og mun fara lækkandi á næstu árum. Það er vel hugsanlegt að fjármagna eftirstöðvar þeirra skulda á lengri tíma. Við skulum bara ganga til þess máls. En ég vænti þess að það verði ekki til þess að þingmenn Samfylkingarinnar leggist gegn málinu. Ég vænti þess að þingmenn Samfylkingarinnar séu sammála því að mikilvægt sé að sjá lagningu þess vegar til enda. Ég treysti því að um það sé hægt að ná góðri samstöðu. Hér hafa menn því ekki unnið sérstaklega með ákveðin kjördæmi í huga heldur mikilvægar framkvæmdir um allt land sem áður höfðu verið ræddar á Alþingi. Síðan kemur spurningin um hvort einhverjir verði sérstaklega út undan í sambandi við ráðstöfun þessa fjármagns. Hv. þm. Össur Skarphéðinsson nefndi sérstaklega eldri borgara í því sambandi. Reyndin er sú að við ráðstöfun þessa fjármagns eru aldurshópar ekki hafðir sérstaklega í huga. Það liggur alveg ljóst fyrir að sjúkrahús gagnast öllum landsmönnum hvort sem þeir eru yngri eða eldri. Ég tel ekki rétt að fara út í slíka skiptingu við ráðstöfun fjármagnsins. Unnið er að mörgum framkvæmdum sem tengjast eldri borgurum, t.d. á höfuðborgarsvæðinu. Hér kom fram að nýbúið er að gera samning um hjúkrunarheimili í Sogamýrinni þar sem eru 110 hjúkrunarrými. Áætlanir eru uppi um 90 hjúkrunarrými á svokallaðri Lýsislóð. Eins eru áætlanir um stækkun á Sóltúni. Það eru áætlanir uppi um hjúkrunarrými víða um land og í gangi hafa verið viðræður milli ríkisstjórnarinnar og Félags eldri borgara um þessi mál. Þau mál eru í eðlilegum farvegi. Auðvitað komum við ekki til með að leysa öll mál með sölu þessa fyrirtækis en það er hins vegar alveg rétt hjá hv. þingmanni að með fjármagninu rýmkast um, hvort sem honum líkar það betur eða verr. Ég hlýt að endurtaka orð hans um að auðvitað rýmkast um í fjármálum ríkisins. Við getum ekki komið öllu að í þessu sambandi en það er ekki óeðlilegt að sérstaklega verði spurt um málefni eldri borgara eins og hann gerði, að spyrjast fyrir um hvort þeim verði ekki sinnt áfram með eðlilegum hætti. Ég fullyrði að svo verður. Hins vegar er það rétt sem hann kom inn á, að málefni geðfatlaðra hafa mikla sérstöðu. Menn höfðu ekki séð fyrir endann á því að fjármagna það mál. Þess vegna þótti rétt að gera það með þessu frumvarpi og ég heyri að hv. þingmaður er því algjörlega sammála. Síðan er gengið í önnur mál eins og nýsköpunina. Ég vænti þess að allir hv. þingmenn leggi áherslu á nýsköpun.  Ég hef heyrt það frá háttvirtri stjórnarandstöðu á undanförnum árum að núverandi ríkisstjórn legði allt of mikið upp úr svokallaðri stóriðju. Sumir hafa jafnvel gengið svo langt að segja að banna ætti þá atvinnugrein, a.m.k. næstu tíu árin. Það er fáheyrt að slík tillaga hafi komið fram í heiminum. Með þessu hefði ég því haldið að það yrðu mikil fagnaðarlæti í stjórnarandstöðunni, að nú ætti að leggja meira upp úr öðrum atvinnugreinum, sem ríkisstjórnin hefur gert en aldrei lagt fram jafnviðamiklar áætlanir um að sinna nýsköpun í framtíðinni. Ég hef ekki heyrt betur á undanförnum árum en að allir leggi mikið upp úr því að setja fjármagn í að styrkja fjarskiptin. Ef þetta er kjördæmapot, sem ég veit ekki alveg hvað þýðir, þá er það að því leyti rétt að hlustað hefur verið á raddir Alþingis við þessa tillögugerð. Á ekki að gera það, hv. þingmaður? Verðum við ekki að líta svo á að Alþingi endurspegli raddir landsmanna og áherslur fólksins í landinu? Hafi verið framin einhver stórkostleg afglöp eða allt að því mistök þá eru þau í því fólgin að hafa hlustað á þær raddir. 
             Frú forseti. Ég held að aðalatriðið í þessu máli, þrátt fyrir alla forsöguna, sé að góð sátt virðist um þá ráðstöfun sem hér er lögð til. Einhverjir gætu hugsað sér að ráðstafa fjármagninu í önnur mál. Það kemur ekki á óvart. Hins vegar verður þetta ekki gert svo öllum líki og öll mál leyst. Ég held að það sé rangt að flokka ráðstöfunina eftir aldri eða landshlutum. Hér hefur verið farið í mál sem snerta þjóðina alla og menn hafa haft það að leiðarljósi. Ég vænti þess að þingheimur allur geti sameinast um frumvarpið þegar upp verður staðið.

Hæstv. forseti. Ég ætla að leiða það hjá mér þótt hæstv. forsætisráðherra hafi notað lokaorð sín til að gefa stjórnmálamönnum og stjórnmálaflokkum einkunnir í samræmi við afstöðu þeirra til stóriðju og stóriðjuáforma stjórnvalda. Sumar þær hugmyndir, tillögur og ákvæði sem er að finna í þessu frumvarpi eiga án efa eftir að koma til umfjöllunar á Alþingi síðar, ekki síst þær sem lúta að fjárveitingum til framkvæmda á næsta og jafnvel þar næsta kjörtímabili. En hinu vil ég halda til haga að þó að hæstv. forsætisráðherra hafi vissulega sagt að ekki hafi allir verið á einu máli um þessi mál á Alþingi, að Vinstri hreyfingin – grænt framboð hafi t.d. verið andvíg því að selja Símann, að markaðsvæða hann og selja hann, andvíg þeirri ráðstöfun á öllum stigum máls, þá er andstaðan gegn þessari gjörð miklu víðtækari en nemur þessari andstöðu innan veggja Alþingis. Gerðar hafa verið nokkrar kannanir á meðal þjóðarinnar um afstöðu hennar til markaðsvæðingar og sölu Símans. Allar hafa þær verið á sama veg. Þjóðin hefur verið því andvíg. Hvað grípur ríkisstjórnin þá til ráðs? Hún reynir að kaupa sér vinsældir. Við höfum orðið vitni að því í dag hvernig fjármunir fyrir sölu á Símanum eru eyrnamerktir umfram aðra fjármuni sem koma inn í ríkissjóð til þess að kaupa þessari aumu ríkisstjórn vinsældir og þess vegna er höfðað til geðfatlaðra, til sjúkra o.s.frv. 

Frú forseti. Ég var eiginlega hikandi við að standa upp eftir að hafa hlustað á hv. þingmann því mér finnst málflutningur hans vera með slíkum eindæmum. Ég veit ekki hvað honum gengur til að halda því fram að verið sé að kaupa menn til fylgis. Er ekki eðlilegt þegar tækifæri gefst til að nota það tækifæri til að koma mikilvægum málum í framkvæmd? Og enda þótt hv. þingmaður hafi verið algerlega á móti því að skapa það tækifæri á sínum tíma fyndist mér það vera honum til sóma að standa að því að ráðstafa þessum fjármunum skynsamlega til mála sem hann hefur m.a. lagt áherslu á hér. Að halda því fram að þeir sem að þessu máli standa geri það til að kaupa menn til fylgis og að einhverjar skoðanakannanir sem gerðar voru um þessi mál fyrir einhverjum mánuðum eigi að vera ráðandi um hvað menn geri - það er alveg nýtt fyrir mér ef Vinstri hreyfingin – grænt framboð vill í einu og öllu láta skoðanakannanir ráða gerðum sínum. Ég er ekki viss um að flokkurinn væri til ef leitað hefði verið eftir skoðanakönnunum um það. Ég efast um að flokkurinn hefði nokkurn tíma orðið til. Þessi málflutningur um skoðanakannanir í þessu sambandi er sá auðvirðilegasti sem ég hef heyrt.

Hæstv. forseti. Skoðanakannanir stjórna ekki skoðunum mínum. Ég bendi hins vegar á þá staðreynd að skoðanakannanir gefa til kynna að sala Símans sé óvinsæl með þjóðinni. Ég vil taka þátt í því að ráðstafa fjármunum sem koma inn í ríkissjóð en þegar það gerist að þessir peningar eru sérstaklega eyrnamerktir umfram aðra peninga sem koma inn í ríkissjóð - þessar krónur eru ekkert öðruvísi en peningarnir sem við greiðum í skatt inn í ríkissjóð - og þetta er að ganga upp hjá ríkisstjórninni að hún kaupi sér vinsældir með því að eyrnamerkja þetta fjármagn, mér finnst það auðvirðilegur málatilbúnaður.

Frú forseti. Ég heyri á hv. þingmanni að honum finnst mjög slæmt að það sem ríkisstjórnin gerir skuli falla almenningi í geð. Ég skil vel að hv. þingmanni líði illa yfir því að eitthvað skuli heppnast hjá ríkisstjórninni. Ég heyrði það á hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni að það var allt annar málflutningur hjá honum. Hann á það þó til að hrósa því sem vel er gert þó að hann sé andstæðingur ríkisstjórnarinnar. Ég heyri það á hv. þingmanni að hann virðist ekki einu sinni geta glaðst yfir því að við getum núna ráðist í að byggja upp sjúkrahús fyrir alla landsmenn sem ekki hefði verið hægt með þessum hætti ef Síminn hefði ekki verið seldur og farið eftir því sem Vinstri grænir vilja.

Frú forseti. Ég hafði gaman af því og mér fannst skondið þegar hæstv. ráðherra sagði að í tilteknu efni sem hann ræddi hér sérstaklega hefði verið hlustað á Alþingi og hvort ekki ætti að fara eftir því sem Alþingi segði. Það er reynsla mín af þessari ríkisstjórn að aldrei fyrr hefur drottnun framkvæmdarvaldsins yfir löggjafarvaldinu verið jafnmikil og einmitt á þessum síðustu árum. Ég nefni ekki hrikalegustu dæmin en ég gæti nefnt eitt sem ég ætla að ræða við hæstv. ráðherra á morgun. Það sem mér þykir þó merkilegast í máli hæstv. ráðherra er að hann lýsti því yfir að til skoðunar væri að taka upp veggjald til þess að fjármagna seinni áfanga Sundabrautar. Það sem hæstv. ráðherra sagði um möguleika á því að lengja lán vegna Hvalfjarðarganganna skaut auðvitað stoðum undir það. Mér finnst mikilvægt að það komi fram að Framsóknarflokkurinn er að velta því fyrir sér og reyndar ríkisstjórnin að leggja sérstakan toll á þá sem munu notfæra sér þessa framkvæmd í framtíðinni. Ég held að það sé mikilvægt innlegg í málið og ég verð að upplýsa hæstv. forsætisráðherra um að ég hef miklar efasemdir um það. Síðan varpaði ég spurningu til hæstv. forsætisráðherra um aldraða og þakka honum fyrir að hafa svarað því skilmerkilega. Svar hans var eftirfarandi: Það er sjálfsagt að flýta vegum sem allir voru á áætlun en þó að það sé líka á áætlun að reisa hjúkrunarheimili fyrir aldraða þá gegnir allt öðru máli um það. Það er þess vegna sem ég leyfi mér að draga þá ályktun, af því að ég veit að hv. stjórnarþingmenn eru ekkert illa gerðir, þeim er ekkert illa við aldraða, að þeir hafa gleymt öldruðum í þessu dæmi. Það er þess vegna sem ég varpaði þeirri fyrirspurn til hans: Kemur til mála að breyta þessu frumvarpi með það fyrir augum að taka sérstaklega á þessum málum? Svarið er nei.

Frú forseti. Hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni er alveg einstaklega lagið að leggja öðrum orð í munn og fara vitlaust með. Ég sagði ekkert um að ekki ætti að sinna málefnum aldraða. Ég var einmitt að tala um að áætlanir væru um það og það er verið að vinna í þeim málum. Ég sagði líka að ekki væri hægt að reikna með að öll mál sem uppi væru yrðu leyst með þessu máli. Þetta var sérstaklega rætt, hv. þingmaður. Þetta var ekki gleymt. Það var farið yfir það. Menn töldu hins vegar á vettvangi félags- og velferðarmála að eitt mál stæði sérstaklega upp úr og það væri málefni geðfatlaðra. Það var ákveðið að taka það hér inn. Við gerðum okkur hins vegar grein fyrir að það væri ekki ólíklegt að málefni aldraðra kæmu sérstaklega til umræðu eða hugsanlega málefni námsmanna, stúdentagarðar og ýmislegt annað. Það var farið yfir þetta hv. þingmaður. Ég vildi bara að það lægi fyrir. Þetta varð niðurstaðan og ég heyri að hv. þingmanni finnst hún allgóð en auðvitað er eðlilegt að hann nefni ýmsa aðra málaflokka í þessu sambandi. Að því er varðar hugsanlegt veggjald þá skulum við fara yfir það en við skulum ekki leggja orð í munn manna út af því. Það er einfaldlega ekki komin niðurstaða í það en menn verða að hafa úthald í að fara í gegnum þá umræðu.

Frú forseti. Nú finnst mér sem málstaður hæstv. forsætisráðherra sé virkilega farinn að versna. Það kemur upp úr kafinu að það hefur verið rætt hvort flýta ætti framkvæmdum sem eru á áætlun varðandi aldraða og niðurstaðan var að gera það ekki. Það var rætt hvort flýta ætti framkvæmdum vegna vega sem eru á áætlun og niðurstaðan var að gera það. Hvaða ályktun getur maður dregið af þessu? Að hæstv. ríkisstjórn er annara um steypu, malbik og asfalt en að byggja dvalarheimili fyrir aldraða. Ekki er hægt að draga aðra ályktun en nákvæmlega þetta. Það gegnir öðru máli um vegi en aldraða. Ég get ekki dregið aðra ályktun af þessu. Ég segi það alveg ærlega að mér finnst þetta ranglátt, það er mín pólitíska skoðun. Ég er þeirrar skoðunar að það hefði verið í lagi að klípa af vegaframkvæmdum, líka í mínu kjördæmi, til þess að sinna þörfum aldraðra. Það er bara skoðun mín og ég get ekki sagt annað en hana.

Frú forseti. Þingmanninum er að sjálfsögðu heimilt að hafa þá skoðun. Mér heyrðist hann vera að leggja til að tekið yrði fé af Sundabrautinni og flutt í önnur mál. Það liggur fyrir að þessi áfangi Sundabrautar kostar um 8 milljarða þannig að við verðum þá að taka ákvörðun um að hafa ekki nægilegt fjármagn í það verk. Það er ekki flóknara en það.

Og hækka bara vegtollinn?

Ég bið hv. þingmann að reyna að taka þessi mál alvarlega, að henda ekki bara gaman að þessu. Ég veit að þingmanninum er það lagið og hann er oft mjög sniðugur en þetta eru þrátt fyrir allt nokkuð alvarleg mál, hv. þingmaður. 

Hæstv. forseti. Hæstv. forsætisráðherra sagði að þeir í ríkisstjórninni hefðu hlustað á raddir og þá hefur hæstv. forsætisráðherra örugglega heyrt þær raddir að ekki sé eðlilegt að menn hafi þann háttinn á að innheimta vegtoll öðrum megin að borginni, að hafa skattland fyrir norðan og vestan en ekki fyrir sunnan og austan. Ég tel að hæstv. forsætisráðherra og ríkisstjórnin þurfi að leita annarra leiða til þess að fjármagna þann hluta Sundabrautar sem þarna er talað um. Mér finnst ekki vansalaust að menn skuli koma með þetta mál inn í þingið án þess að hafa hugsað það betur því að nógur hefur tíminn verið til þess. Það liggur fyrir að hæstv. samgönguráðherra hefur verið með nefnd í málinu og ríkisstjórnin hlýtur að hafa rætt þetta margoft. Niðurstaðan er sú að koma hingað með þetta mál svona án þess að geta svarað spurningunum um hvernig eigi að gera þessa hluti. Ég spurði hæstv. ráðherra í ræðu minni fyrr í dag - hann hefur líklega ekki heyrt það. Af því að hann talaði í ræðu sinni fyrr í dag um að reglurnar hefðu verið gegnsæjar í þessu útboði þá spurði ég um undarlegt ákvæði sem var í útboðsskilmálunum sem gekk út á það að ef tilboð lægju það nálægt hvert öðru þegar fyrir lægi hvernig boðið hefði verið í Símann þá skyldi boðið aftur í það fram eftir deginum. Það hefur aldrei verið útskýrt hvaða markmiði menn ætluðu að ná með þessu og ég bið hæstv. ráðherra að útskýra það fyrir a.m.k. mér.

Forseti. Ég tel að það þurfi ekki að útskýra þetta sérstaklega. Mér finnst þetta skýra sig sjálft. Farið var að ráðgjöf þeirra sem komu að þessu máli og mér fannst þetta ágæt ákvörðun. Út af þessu með vegtollinn þá finnst mér stórkostlegt að hlusta á málflutning Samfylkingarinnar í skattamálum síðustu daga. Fyrir nokkrum dögum heyrði ég tillögu frá hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur um að lækka gjöld á bensín og olíu. Svo heyrði ég í fréttum nýlega tillögu frá Samfylkingunni um að hætt yrði við allar skattalækkanir. Nú er nefnt veggjald sem hugsanlegt úrræði í stað þess að hækka skattlagningu á eldsneyti og þá er það líka ómögulegt. Hver er eiginlega stefna þessa flokks í skattamálum?  Það voru gerð göng undir Hvalfjörð. Það var leyst með veggjaldi. Var það rangt? Kemur þá aldrei aftur til álita að hugleiða þá aðferð eða fara yfir það?

Það þarf þá að liggja fyrir.

Liggja fyrir, nú liggur aðallega fyrir tillöguflutningur frá Samfylkingunni um að skoða hitt og þetta, Evrópusambandið, evruna og skoða 

Hæstv. forseti. Því brá fyrir sem oft gerist, að þegar menn hafa ekki svör við spurningunum þá fara þeir að tala um eitthvað annað. Við vorum að tala um veggjald og ég setti út á að ríkisstjórnin skyldi mæta í þingsal með þetta frumvarp eins og það er, setja það fram að það skuli fjármagnað í einkaframkvæmd og hafa ekki svörin við því hvernig eigi að fjármagna það í framtíðinni. Við höfum fyrir okkur dæmið. Það lítur þannig út, og hefur ekki enn þá verið útskýrt nógu vel fyrir okkur ef það er ekki þannig, að selja eigi aðgang að borginni ef menn ætla að keyra norður og vestur en ekki ef þeir fara út úr eða að borginni austur eða suður. Er hægt að bjóða upp á það áratugum saman að menn borgi veggjald að borginni með slíkum hætti? Það er ekki eins og það þurfi ekki umferðarmannvirki að henni báðum megin.

Frú forseti. Þetta er í fyrsta skipti sem ég heyri það kallað að selja aðgang að borginni að innheimta veggjald um Hvalfjarðargöng. Ég veit ekki betur en að hv. þingmaður hafi staðið að því og stutt það. Svo kemur hann upp og fordæmir að komið geti til álita að hið sama gildi í öðrum tilvikum þegar um það er að ræða að menn geti valið aðrar leiðir. Ég hélt satt að segja að hv. þingmaður væri áhugamaður um að ljúka Sundabrautinni. En það virðist ekki vera. Hann virðist bara vilja leggja hana hálfa leið upp í Grafarvog og síðan eigi að hætta. Hann vill ekki einu sinni ræða fjármögnun seinni hlutans.

Ég er að því.

Hann krefst þess að ríkisstjórnin komi með svör en hefur engin svör sjálfur. Ég hef svarað því fyrir hönd ríkisstjórnarinnar að við erum að fara yfir þessi mál. 

Hæstv. forseti. Ég kveð mér hljóðs og flyt aðra ræðu fyrst og fremst til að kveða niður útúrsnúninga hæstv. forsætisráðherra. Það vita allir sem vilja vita að Vinstri hreyfingin – grænt framboð vill styrkja velferðarþjónustuna í landinu og styrkja innra stoðkerfi samfélagsins. Við vitum líka að það er eitt að reisa byggingar og mannvirki, að það getur kostað mikið fé. En við þurfum líka að hugsa til langs tíma. Það þarf að reka þá starfsemi sem fram fer innan þeirra stofnana. Þannig viljum við hugsa og það var á þeim forsendum sem við vöruðum við skattalækkunaráformum ríkisstjórnarflokkanna, og reyndar fleiri flokka einnig, fyrir síðustu alþingiskosningar. Við stöndum nú frammi fyrir skattalækkunaráformum sem koma til með að nema á milli 20 og 30 milljörðum kr. þegar upp er staðið, í lok kjörtímabilsins. Þetta er nokkuð sem við höfum varað við vegna þess að við viljum hafa fjármuni til ráðstöfunar í rekstur velferðarþjónustunnar í landinu og innra stoðkerfis. Það var á þeim sömu forsendum að við vöruðum við því að Síminn yrði seldur úr eign þjóðarinnar. Við höfum fært rök fyrir því að hann malaði þjóðinni gull. Hann færði okkur mikinn arð og við teljum þetta vera skammtímalausn þótt menn sjái að sjálfsögðu að tímabundið koma umtalsverðir fjármunir í ríkissjóð. Ég gagnrýni hins vegar að búin séu til sérstök fjárlög, eins konar einkavæðingarfjárlög, til að réttlæta nokkuð sem ég tel óvinsæla gjörð. Á einkavæðingarfjárlögum ríkisstjórnarinnar er ekki framlag til NATO. Á einkavæðingarfjárlögum ríkisstjórnarinnar er ekki framlag til sendiráða sem sum hver - ég vil ekki alhæfa um utanríkisþjónustuna - eru nokkuð umdeild. Á einkavæðingarfjárlögum ríkisstjórnarinnar eru ekki kaup á sæti í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna. Nei, á einkavæðingarfjárlögum ríkisstjórnarinnar er einvörðungu að finna mál og málefni sem eru talin líkleg til vinsælda. En staðreyndin er sú að krónurnar sem koma í ríkissjóð fyrir sölu Símans eru nákvæmlega eins að eðli til og krónurnar sem þangað koma sem skattgreiðslur frá einstaklingum eða fyrirtækjum. Þetta eru sömu peningarnir. Hvers vegna skyldu vera búin til sérstök einkavæðingarfjárlög? Það er til þess að réttlæta óvinsæla ráðagjörð. Þetta vildi ég gagnrýna.