Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta um breyt. á l. um lax- og silungsveiði, sem eru frá I957, hefur verið lengi í undirbúningi og fyrst að geta, að mþn. fjallaði um þetta mál árin 1968 og 1969 og gerði margháttaðar breyt. við lögin. Síðan var þetta frv., sem nú er til umr., lagt hér fyrir Alþ. í fyrra, seint á þingi, og var ekki útrætt. Það mun aðeins hafa verið höfð um það framsöguræða af hálfu hæstv. landbrh., en lengra komst það ekki, enda var þá þinghald komið mjög að lokum. Síðan var þessu frv. nokkuð breytt í rn. og haft um það samráð við framámenn bæði veiðifélaga og áhugamanna um þessi mál, ófélagsbundinna, og var svo lagt fyrir þingið nú í vetur. Allir, sem til sín hafa látið heyra um þetta mál við landbn., hafa talið mikinn vinning að því, að frv. næði fram að ganga, þó að það séu mjög skiptar skoðanir hins vegar um ýmis atriði í frv. Í frv. eru ýmis atriði, sem flestir eru sammála um, að mikill vinningur sé að verði lögfest. Ég vil sérstaklega nefna þrjú atriði, sem virðist vera alger samstaða um, að horfi til bóta. Gert er ráð fyrir mikilli friðun við árósa frá því, sem verið hefur, og vernda þannig göngufisk, sem er á leið í ósana, frá því að vera tekinn, áður en hann getur gengið inn í árnar. Um þetta er alger samstaða. Þá er kafli í frv. um ráðstafanir vegna fisksjúkdóma, sem mun vera mjög nauðsynlegt að lögfesta sem allra fyrst, og eru, held ég, allir á einu máli um það. Þá er í þriðja lagi gert ráð fyrir því að stofna fiskræktarsjóð, sem standi undir kostnaði við ýmiss konar framkvæmdir á sviði þessara mála, bæði að því er varðar fiskvegi og klak og uppeldi fisks til að sleppa í vötn, og rækta hreinlega upp fisk í veiðivötnum, sem eru fisklítil eða fisklaus. Hins vegar er ekki full samstaða um það hjá þeim, sem um þetta mál hafa fjallað, hvort þarna sé nógu langt gengið, en allir viðurkenna þó, að þarna sé vísir að miklum og nauðsynlegum framkvæmdum, sem sé nauðsynlegt að styðja. Þetta er í 51. gr. þessa frv. Stofna skal sjóð, sem nefnist fiskræktarsjóður, til stuðnings fiskrækt og fiskeldi í landinu. Tekjur sjóðsins eru m.a. fjárveiting úr ríkissjóði, en um þá fjárveitingu hafa ekki verið sett nein föst ákvæði. en þess er að vænta, að þetta verði atriði, sem verulega munar um strax og næstu fjárlög verða samin. Það hefur ekki þótt ráðlegt að tiltaka, hvað þetta eigi að verða mikið, en ég held, að það sé skilningur á því, að þarna þurfi að koma til þó nokkur fjárveiting, ef fiskræktarsjóður á á annað borð að geta staðið undir nafni sínu og hlutverki. Þá er gert ráð fyrir gjaldi af skírum veiðitekjum, er innheimtist af veiðifélögum. Þetta er atriði, sem ekki er nákvæmlega búið að reikna út, hvað muni gilda, en að sjálfsögðu hækka slíkar tekjur, um leið og fiskiárnar eða laxárnar eru leigðar hærra og hærra verði og tekjur veiðiréttareigenda fara vaxandi af hlunnindum. Þá stendur í frv., að taka skuli 2%o af óskírum tekjum, þ.e.a.s. brúttótekjum, vatnsaflsstöðva í landinu, er selja orku til almenningsþarfa. Landbn. hefur leyft sér að gera till. um að hækka þetta upp í 3 0/00. Það er ekki hægt að fullyrða það á þessu stigi, hvað þetta muni gilda mikið, en þó mun það allmikið fé og fer vaxandi, eftir því sem rafstöðvar eða orkuver stækka og þeim fjölgar. Þetta eru þau atriði, sem ég vil benda sérstaklega á, sem eiga að vera til tekjuöflunar fyrir fiskræktarsjóð. Þá má einnig geta þess, að eitt veigamikið atriði er í frv., sem er nýtt. Áður hefur verið heimilt að stofna veiðifélög eða fiskræktarfélög, og hefur raunar nokkuð verið á það ýtt af Veiðimálastofnuninni, en nú er gert ráð fyrir, að það sé skylt að stofna slík veiðifélög, þegar ástæður leyfa það á annað borð heima fyrir. Það er rétt að geta þess, að þetta atriði er nokkuð umdeilt, en eigi að síður verður að ætla, að þetta sé nauðsynlegt til þess að hrinda þessum framkvæmdum áleiðis sem allra fyrst. Um frv. er svo það að segja, að þegar landbn. fékk það til meðferðar, þá sendi hún það strax til umsagnar búnaðarþingi, í öðru lagi Landssambandi veiðifélaga, í þriðja lagi Landssambandi ísl. stangaveiðimanna og í fjórða lagi Félagi áhugamanna um fiskrækt og einnig Veiðimálastofnuninni. Umsagnir bárust frá öllum þessum aðilum, og voru þær að sjálfsögðu mjög ósamhljóða, en fram kom þó að flestallir eða ég held allir, sem svöruðu, töldu mikinn vinning að því, að frv. næði fram að ganga í svipaðri mynd og það nú er, þótt allir þessir aðilar eða flestallir óskuðu eftir meiri breytingum við hin eldri lög, og sum þessi samtök, sérstaklega Landssamband ísl. stangaveiðimanna, óskuðu eftir mjög róttækum breyt., sem n. sá sér ekki fært að verða við. Þá má geta þess, að n. ræddi þetta mál á mörgum fundum og varði í það talsvert miklum tíma til að skoða frv., og enn sem fyrr var það álit n., að vinningur væri að því, að frv. næði fram að ganga í aðalatriðum í því formi, sem það nú er, en hins vegar voru nm. allir með meiri eða minni brtt. við það. Að lokum varð n. sammála um að leggja til nokkrar brtt., sem hún flytur öll sameiginlega, en ég vil geta þess þó, að einn nm. var ekki á fundi, þegar þetta var afgr., Benedikt Gröndal, en hann var hins vegar á flestum öðrum fundum og setti sig vel inn í þetta mál, og ég ætla, að hann sé samþykkur þessum brtt., sem n. telst flytja sameiginlega. Ég vil svo gera örstutta grein fyrir brtt., en það er rétt að geta þess, að engin þeirra er neitt stórvægileg, en við álítum þó, að þær horfi allar til bóta og sumar talsvert mikið til bóta. Við 5. gr. frv. leggjum við til, að inn í hana bætist ákvæði varðandi göngusilung. Þá er brtt. við 7. gr. varðandi flutning fisks á hrygningarsvæði. Er lagt til að bæta inn einum málslið, sem hljóðar svo: „Ráðh. er rétt, eftir till. veiðimálanefndar og veiðimálastjóra, að leyfa veiðifélagi að veiða lax til flutnings á hrygningarstaði. Einnig getur hann leyft, eftir till. veiðimálastjóra og veiðimálanefndar, veiðifélagi að veiða göngulax og flytja hann upp fyrir ólaxgenga fossa eða mannvirki, er hindra fiskför um vötn. Kostnað, er af þessu leiðir, má greiða úr fiskræktarsjóði að 1/3 hluta.“ Þetta er nýtt atriði, að veiða megi fisk til að flytja upp fyrir ólaxgenga fossa eða mannvirki, sem hindra fiskför, og er ætlazt til, að ákvæðið nái til orkuvera, t.d. þeirra sem hafa valdið því, að fiskför um vatn hindrast, eða að miklu leyti sé örðugra að gera fiskstiga á því svæði en áður var. Ég held, að þetta sé nauðsynlegt atriði. Þá er við 11. gr. ein breyt., og hún gengur í þá átt, að ef fiskur hefur verið ræktaður upp í á eða vatni, þá megi taka upp lagnir í vatni, þar sem engar voru áður, þar sem svo breytt skilyrði hafa skapazt vegna aðgerða veiðifélaga. Ég hygg, að þetta sé óumflýjanlegt, og ég held, að það hafi verið af vangá í eldri lögum, að þetta virtist ekki vera heimilt, þegar nýjar aðgerðir koma til í vötnum og farið verður að rækta fisk, sem maður vonar, að geti orðið í vaxandi mæli, eftir því sem árin líða, því að það er áreiðanlegt, að það eru miklir möguleikar til fiskræktar hér í vötnum, sem enn eru ónotaðir. Þá er við 19. gr. lagt til, að nokkur orð falli út úr gr., þar sem sú skylda er lögð á veiðifélög að eyða sel og öðrum veiðivargi úr vatni, eins og það er orðað. Það er ákaflega hæpið, að þetta standist, ef ætti að framfylgja því, að veiðifélag geti innt þá skyldu af höndum að veiða t.d. friðaða fugla, sem væru taldir eyða fiski, eða drepa sel. Það hefur komið fram, að þessi ákvæði stangast hreint og beint á við önnur lög. Þar að auki er mikill ágreiningur orðinn um þetta nú, og vaxandi fylgi er við þá skoðun, að hættan, sem stafi af sel í veiðivötnum, sé eigi eins mikil og áður var talin. Sumir halda því jafnvel fram, að selur geti orðið til bóta við árósa. Ekki vil ég fullyrða um það, en ég hef þá skoðun, að jafnvægi í náttúrunni sé yfirleitt þannig, að það sé mjög hættulegt að leggjast á einstakar tegundir dýra og eyða þeim til þess að vernda aðrar. Það geti komið illa í bakseglin. Ég veit til þess, að þetta hefur valdið vandræðum sums staðar. Sumir hafa talið skylt að skjóta toppendur t.d. og lóma á friðunartíma, af því að þessir fuglar væru veiðivargar, og einnig sé sjálfsagt að drepa selinn og útrýma honum hreinlega. Þá er í 20. gr. ein orðalagsbreyting. Það er bara málvöndunarsjónarmið. Sama er að segja um 29. gr., þar sem talað er um fylgifé jarða. Ég vil orða þetta á annan veg, en það er engin efnisbreyting. Og þá er 34. gr. Fyrir: „Hverjum manni er skylt“ í upphafi gr. komi: Skylt er. - Við teljum, að „hverjum manni er skylt“ nái ekki yfir það, sem ætlazt er til, að það nái. Það geta verið fleiri en einstakir menn, sem þarna eiga hlut að máli, t.d. stofnanir. Það er engin efnisbreyting. Þá er í 37. gr. lagt til, að nokkur orð falli úr gr. Þau hljóða þannig: „þá er fé verður til þess veitt á fjárl.“ Þá er 45. gr., það er varðandi ófriðun sels. Við teljum vafasamt að gera mönnum skylt að eyða sel, hvar sem hann fyrirfinnst og viljum gera þetta að heimildarákvæði. Getur þá ráðh. ófriðað selalagnir og látrin eftir till. veiðimálanefndar og veiðimálastjóra, enda sýni mat, að arður af laxveiði eða göngusilungi í ánni sé meiri en arður af selaveiði. Við viljum taka af þetta skýlausa ákvæði um ófriðun sels á þessum svæðum, en hins vegar sé heimilt að ófriða hann. Ráðh. hafi heimild til þess, ef veiðimálastjóri og veiðimálanefnd leggja það til. Það er m.ö.o. verið að draga úr þeim ákvæðum, sem gilt hafa og hafa valdið víða miklum vandræðum og jafnvel málaferlum og skaðabótum. Hæpið er, að ákvæðin um ófriðun sela standist gagnvart öðrum lögum, enda mun það hafa farið svo í dómum um slík mál. Ég held, að það sé eðlilegra, að þetta sé heimild en bein lagaskylda, að ófriða selinn eftir þessum reglum. Sama gildir um 2. málsl. þessarar gr., það er bara til samræmis við hitt. Svo kem ég að því, sem ég nefndi áðan, varðandi fiskræktarsjóðinn. Við leggjum til, að í staðinn fyrir 2 0/00 af brúttótekjum vatnsaflsstöðva komi 3 0/00. Það er rétt að geta þess, að það er prentvilla á þskj., og þar stendur 3%, en það er búið að prenta þskj. upp aftur, svo að það á ekki að valda neinum vandræðum. Þá er aðeins ein brtt. enn, það er við 52. gr., að þar falli niður, þar sem talað er um klakhús og eldisstöðvar, sem geta notið styrks úr fiskeldissjóði, ef þær hafi starfað í þrjú ár. Við leggjum til, að niður falli þetta ákvæði um þriggja ára tímann og það sé á valdi veiðimálastjóra og veiðimálanefndar; hvenær talið sé eðlilegt og rétt að styrkja þessa starfsemi. Þá hef ég ekki fleira um þetta að segja. Það er rétt að geta þess, að einstakir nm. áskilja sér rétt til að flytja fleiri brtt., sem n. hefur ekki orðið sammála um. Við höfum ekki flutt neitt annað en það, sem hún er alveg sammála um. Sumar brtt. munu ekki enn vera komnar fram, en þær mundu þá verða teknar til afgreiðslu við 3. umr.



Herra forseti. Ég hafði reiknað með því út af viðtali okkar formanns og frsm. landbn., að þetta mál kæmi ekki hér fyrir fyrr en á fimmtudag. Þess vegna vorum við ekki búnir að koma hér fram með brtt., sem við vorum búnir að ákveða að flytja við þessa umr. Þessar brtt. eru fluttar vegna eindreginna óska allra þeirra landeigenda, sem höfðu viðtal við n. Það voru fyrst og fremst bændur úr Árnes- og Rangárvallasýslu og úr Borgarfirði, og enn fremur kom ósk frá Landssambandi veiðifélaga. Ósk þeirra er sú í fyrsta lagi, að 32. gr. breytist þannig, að í stað 3/5 atkv. komi 2/3 atkv., og í öðru lagi, að 48. gr. falli niður. 48. gr. er um það að breyta veiðimálanefnd, fjölga í henni úr þremur í fimm. Eins og hv. þdm. vita, hefur þetta verið þannig, að það er annars vegar veiðimálanefnd og hins vegar veiðimálastjóri. En veiðimálastjóri er í raun og veru ekki starfsmaður eða framkvstj. veiðimálanefndar. Ég hef alltaf litið þannig á, að þetta fyrirkomulag væri mjög gallað, og ég hugleiddi það, hvort það væri ekki tiltækt að breyta þessu nú í sambandi við endurskoðun á þessum lögum. En þar sem er mjög liðið á þingtímann og í ljós kom, að ef meiri háttar breyt. yrðu gerðar við frv., mundi það ekki ná fram að ganga, þá féll ég frá því, eða við, að þessu sinni að flytja þessar brtt. En með þetta í huga tel ég mjög óeðlilegt, að það sé þá verið að breyta þessari n. á nokkurn hátt, og þar sem það er enn fremur ósk landeigendanna, að það sé ekki gert, þá legg ég töluvert upp úr því, að það sé ekki verið að hreyfa við þessu ákvæði laganna nú. Þetta var rætt töluvert mikið í landbn., og varð ekki samkomulag um, að n. í heild flytti þessa brtt. Hins vegar eru þeir flm. með mér að þessari brtt., hv. 5. þm. Vesturl., Benedikt Gröndal, hv. 5. þm. Austf., Vilhjálmur Hjálmarsson, og hv. 2. þm. Sunnl., Ágúst Þorvaldsson. En þar sem ekki hefur verið hægt að prenta þessar brtt. og ég veit ekki, hvort menn hafa áttað sig nægilega á því, hvað hér er um að ræða, þá mun ég taka þessa till. aftur til 3. umr., þannig að mönnum gefist kostur á því að kynna sér þetta betur, áður en til atkvgr. kemur. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að ræða þetta frekar nú, en mun gera það e.t.v. síðar, ef ástæða þykir til.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að þakka hv. landbn. fyrir það, að hún hefur á tiltölulega stuttum tíma afgr. þetta mál frá sér, þetta mál, sem jafnan vekur deilur, þegar það er til umr. í Alþ. Það kemur ekkert á óvart, sem hv. frsm. sagði hér áðan, að margir af þeim, sem komu á fund n., höfðu ýmsar óskir fram að bera umfram það, sem felst í þessu frv. En það er athyglisvert, að þeir munu allir hafa óskað eftir því, að frv. yrði að lögum á þessu þingi, því að þótt þeir fengju ekki óskir sínar uppfylltar, þá bæri að viðurkenna það, að þetta frv. væri til bóta, það væri betra en gildandi lög. Og ég held, að það sé gott til þess að vita, að allir, sem n. ræddi við, höfðu óskir umfram það, sem í frv. er. Það hefur verið ágreiningur á milli veiðiréttareigenda annars vegar og stangaveiðimanna hins vegar, en það virðist vera nokkurt jafnvægi í þessu, þegar báðir aðilar eru að nokkru leyti óánægðir, en telja þó, að frv., eins og það er, sé til mikilla bóta frá gildandi lögum. Verður þá að ætla, að hér hafi verið farinn meðalvegurinn og sú leiðin, sem farsælust er til þess að lagfæra þessa löggjöf, eftir því sem þörf er á. Þær brtt., sem n. flytur sameiginlega, eru sumar að mínu áliti til bóta. Aðrar eru meinlausar, en ég held, að það megi fullyrða, að engin till. spilli málinu, og ef hv. Alþ. vill fallast á þessar brtt., telur til bóta að samþykkja þær, þá hef ég ekkert við það að athuga. Hins vegar hefur hv. þm. Jónas Pétursson flutt till. í fjórum liðum á þskj. 496. Ég tel ekki ástæðu til þess að lýsa þeim. Þær skýra sig sjálfar á borðum hv. þm. Ég tel þær ekki til bóta, fjórða till. er um að taka gjald af seldum veiðileyfum. Þetta var í frv., þegar það var lagt fram á síðasta þingi, og það fór í nákvæma athugun í rn., og var um það rætt við ýmsa, sem við veiðimál fást, og að athuguðu máli var þetta fellt úr því frv., sem nú er til umr. Ég get þess vegna ekki lýst fylgi mínu við till. þessa hv. þm. á þskj. 496. Þá lýsti hv. 5. þm. Norðurl. e. skriflegri till. áðan, sem nú er til umr., en kemur ekki til atkv. fyrr en við 3. umr. Það er í sambandi við 32. gr. um atkvæðamagnið, hvort það eigi að vera 2/3 eða 3/5. Ég fyrir mitt leyti legg ósköp lítið upp úr þessu, sé enga ástæðu til þess að mæla gegn þessu, ef hv. d. vill heldur hafa það þannig. Ég sé ekki, að þetta geti verið stórt atriði, hvort þarna er um 3/5 að ræða eða 2/3, og satt að segja kemur mér það algerlega á óvart, ef þetta er deilumál. Það verður hver hv. þm. að meta það sjálfur, hvort þarna fer betur á því að hafa 3/5 eða 2/3, og það er ekkert kappsmál frá minni hendi, hvort hlutfallið verður ráðandi. En brtt. við 48. gr. horfir öðruvísi við frá mínu sjónarmiði. Það er óhyggilegt að breyta því. Það þarf að vera samstarf og samvinna á milli stangaveiðimanna og veiðiréttareigenda. Þetta frv. tryggir hlut og það tryggir rétt landeigenda og veiðiréttareigenda. Veiðiréttareigendur og landeigendur eiga að hafa gott samstarf við stangaveiðimenn, og þeir vilja hafa það. En það, sem felst í 48. gr. í sambandi við skipun veiðimálanefndar, er að fjölga úr þremur í fimm og að gefa stangaveiðimönnum rétt á því að tilnefna einn mann af fimm í n. Ég trúi því ekki, að landeigendur yfirleitt séu hræddir við þetta, og ég fullyrði, að það er engin ástæða til þess að vera á móti frv. Og það er óhyggilegt fyrir þá, sem ætla að halda því, sem skiptir mestu máli og er mest virði, að vilja ekki láta eftir það, sem litlu máli skiptir, eða það, sem getur orðið til þess að gera þá menn ánægðari, sem samstarf þarf að hafa við. Hv. þm. hafa tekið eftir því, hvernig lagt er til, að veiðimálanefnd verði skipuð, ef þetta frv. verður að lögum. Í veiðimálanefnd eiga sæti fimm menn. Ráðh. skipar n., einn án tilnefningar, - og varla er gert ráð fyrir því, að ráðh. skipi mann án tilnefningar, sem væri óvinveittur bændum eða vildi ganga á hlut þeirra, einn samkv. tilnefningu Búnaðarfélags Íslands, það verður að ætla, að sá maður verði vinsamlegur veiðiréttareigendum, einn samkv. tilnefningu Hafrannsóknastofnunarinnar, - það verður að ætla, að sá maður verði sanngjarn og vilji hlut beggja jafnt, - einn samkv. tilnefningu Landssambands stangaveiðifélaga og einn samkv. tilnefningu Landssambands veiðifélaga. Ég held, að hagsmunir veiðiréttareigenda ættu að vera tryggðir í n., sem þannig er skipuð, og veiðiréttareigendum eigi ekki að stafa hætta af því, þó að stangaveiðimenn tilnefni einn mann. Ráðh. skipar formann n. Ég sé ekki ástæðu til þess að fjölyrða meira um þessa gr., og ég sé ekki heldur ástæðu til þess að fara að víkja að brtt., sem n. flytur sameiginlega. Hv. frsm. lýsti þeim hér áðan. Ég vil endurtaka þakklæti mitt til n. fyrir það að hafa afgr. málið tiltölulega fljótt, og ég vil leggja áherzlu á það, að þetta mál, sem jafnan er deilumál, verði að lögum á þessu þingi, því að það virðist vera svo, að þetta frv. þóknist öllum að nokkru og að það hafi þegar fengið viðurkenningu um það að vera til bóta frá gildandi lögum.



Herra forseti. Vegna ummæla hæstv. landbrh. vil ég endurtaka það, sem ég sagði áðan, að þessar brtt. okkar eru fluttar eftir eindreginni ósk þeirra landeigenda allra, sem heimsóttu n. og hafa haft samband við okkur, eða a.m.k. mig persónulega, á því tímabili, sem við höfum verið að ræða og athuga þetta frv. Eins og hæstv. landbrh. gat um, er þessi löggjöf tilfinningamál, og hún verður auðvitað aldrei sett þannig, það er okkur ljóst, að allir verði ánægðir. En þegar við fórum að ræða um það við þá menn, sem tóku sér langar ferðir á hendur, bæði ofan úr Borgarfirði, úr Árnessýslu og Rangárvallasýslu, til að tala við okkur, og sögðum þeim frá því, að það væri kannske um tvennt að velja, - það væri að koma með mjög litlar brtt., og þá mundi e.t.v. þetta frv. nást fram á þessu þingi, eða það næðist ekki fram, - og spurðum þá, hvað það væri þá fyrst og fremst, sem þeir legðu áherzlu á, þá var það einmitt það, að óbreytt yrði þessi skipan veiðimálanefndar. Þó að það væri ekkert annað en það, þá lögðu þeir áherzlu á, að við reyndum að breyta þessu ákvæði. Og þegar ég spurði suma af þeim að því, hvort þeir vildu þá frekar, að þetta frv. næði ekki fram að ganga, ef við fengjum ekki þessa breytingu, þá óskuðu a.m.k. sumir þeirra frekar eftir því. Hvort sem þetta er stórt atriði eða ekki, þá líta landeigendur svona á, það er staðreynd. Ég er alveg sammála hæstv. landbrh., að í sambandi við hina brtt. um atkvæðamagnið er það ekki mikið atriði, en það var samt það atriði, sem þeir lögðu mesta áherzlu á, og þess vegna var það tekið með. Eins og ég gat um áðan, telja ýmsir bændur, að stjórn þessara mála ætti að vera á annan veg, eins og ég sagði. Það væri kannske eðlilegast, að þetta væri bara deild í Búnaðarfélaginu og veiðimálastjóri væri nokkurs konar ráðunautur þar. Ég veit, að það verður farið að berjast fyrir þessari breytingu á næstu árum. Ég vil þess vegna vekja athygli á því, hvernig 102. gr. l. er nú, en við leggjum til, að þessu verði ekki breytt. Ég vil, með leyfi forseta, lesa þessa gr. upp: „Í veiðimálanefnd eiga sæti þrír menn. Ráðh. skipar n., einn nm. að fengnum till. Búnaðarfélags Íslands, en annan að fengnum till. Fiskifélags Íslands. Nú verður stofnað landssamband fiskræktarfélaga eða veiðifélaga, og skulu þá tveir nm. skipaðir að fengnum till. þessara sambanda í stað Búnaðarfélagsins og Fiskifélagsins. Í stað nm., sem tilnefndur er af Búnaðarfélaginu, komi maður tilnefndur af landssambandi fiskræktarfélaga, og í stað þess, er Fiskifélagið tilnefnir, komi nm., er landssamband veiðifélaga tilnefnir.“ Þetta er gr. eða sá hluti hennar, sem um er að ræða í þessu sambandi, og þetta er það, sem landeigendurnir leggja til að sé óbreytt. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að ræða þetta frekar.



Herra forseti. Það er langt frá því, að ég sé að rengja hv. 5. þm. Norðurl. e. um það, að þeir hv. og ágætu menn, sem hann ræddi við og eru veiðiréttareigendur, hafi borið þessa ósk fram. Ég rengi það ekki neitt. En hitt er annað mál, að ég tel að það sé ástæðulaust fyrir þá að leggja svona mikla áherzlu á þetta, og ég tel það óhyggilegt, og þess vegna er ég á móti því að fella þetta niður. Það er að yfirlögðu ráði, sem lagt var til að skipa veiðimálanefnd á þennan veg. Það var reynt að taka tillit til sem flestra sjónarmiða. Þetta er þáttur í því að sætta hin stríðandi öfl, sem hafa verið sundurleit í veiðimálunum, en gera það þó þannig, að það verði bændum eða veiðiréttareigendum ekki til skaða, og veiðiréttareigendur hafa viðurkennt það, að þetta frv. tryggir þeirra rétt og þeirra hlut, en það hefur sumum fundizt, að hlutur stangaveiðimanna í þessu frv. væri fyrir borð borinn. En mér finnst eðlilegt, að hlutur þeirra, sem eiga veiðirétt og veiðilönd, sé tryggður með þessari löggjöf. Í því felst að viðurkenna eignarréttinn samkv. stjórnarskránni, en bændur þurfa að hafa samskipti og viðskipti við aðra til þess að geta notið þessara verðmæta og hafa vinsamleg viðskipti. Og þess vegna er eðlilegt að láta nokkuð eftir þessum viðskiptamönnum, stangaveiðimönnunum, sérstaklega ef það er veiðiréttareigendum að kostnaðarlausu. Og það er þetta sjónarmið, sem ræður afstöðu minni í þessu máli, og ég tel það varasamt og beinlínis óhyggilegt að fella þetta ákvæði burt, að stangaveiðimenn megi eiga einn mann í veiðimálanefnd af fimm.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð út af lokaorðum hv. 5. þm. Norðurl. e., þar sem hann var að segja d. frá þeim umr., sem landbn. átti við ýmsa menn og fulltrúa frá samtökum í sambandi við þetta mál. Það er alveg rétt, sem hann sagði, að það komu mjög eindregnar óskir frá veiðiréttareigendum, að það væri ekki fjölgað í veiðimálanefnd á þennan hátt, eins og frv. gerir ráð fyrir. Hins vegar kom það líka fram hjá samtökum stangaveiðimanna, að þeir lögðu mjög mikla áherzlu á það, að þessi skipun héldist. Ég tel eðlilegt, að þessi sjónarmið séu líka dregin fram, úr því að sjónarmið hinna voru þarna dregin sérstaklega fram. Það komu sendinefndir til okkar í n. frá samtökum í Borgarfirði og samtökum í Árnes- og Rangárvallasýslu, en aðeins bréf frá Landssambandi veiðifélaga. Það kom líka sendinefnd frá samtökum stangaveiðimanna, og eitt með öðru, sem hún lagði sérstaka áherzlu á, var einmitt það, að þetta atriði héldist, og ég sagði öllum þeim mönnum, sem ræddu þetta við mig af hálfu veiðiréttareigenda, að mér fyndist persónulega, að þetta væri sanngjörn skipun á nefndinni, að þarna hefðu báðir þessir aðilar fulltrúa, því að það væri eðlilegt, að þeir ynnu saman, án þess að til ágreinings kæmi. Sum stangaveiðisamtökin hafa lagt mikið fé í ræktun á fiski í einstökum ám. Og þar sem ég gekk inn á þetta sjónarmið í mþn., að eðlilegt væri, að þessi veiðimálanefnd væri skipuð á þennan hátt, þá hef ég lýst yfir því við marga laxveiðiréttareigendur, að ég mundi ekki flytja till. um að breyta þessu. Sama viðhorf var hjá öðrum í n., t.d. Þóri Steinþórssyni. Þetta vildi ég að kæmi fram, vegna þess að það var verið að draga hér inn í umr. viðhorf einstakra samtaka, sem hefðu komið á fund n. Er því rétt að segja söguna alla, en segja ekki hluta af henni.



Herra forseti. Það var aðeins vegna ummæla síðasta ræðumanns, hv. frsm. n., en hann gat þess ekki, að ég var bundinn á öðrum fundi, þegar einmitt sendinefnd frá stangaveiðimönnum kom til n., og þar sem nál. er líka þannig úr garði gert hjá hæstv. frsm., að ekki er getið í því umsagna þeirra, sem sendu bréflegar umsagnir, eða þess, sem kom fram frá þessum sendinefndum, þá var mér alveg ókunnugt um þetta viðhorf þessarar sendinefndar stangaveiðimanna og gat því ekki hér rætt um það, sem ég hafði ekki hugmynd um. Þar sem þetta kom ekki fram hjá hv. ræðumanni, þá vil ég leiðrétta þetta. Hins vegar var ósk landeigendanna ekki á þá leið, að þetta væri alveg óbreytt, heldur að maður Fiskifélagsins félli út og þeirra maður kæmi þar í þess stað. En við sýndum þeim fram á, að það væri óhugsandi, að við gætum lagt slíkt fram hér á hv. Alþ., og þess vegna mundum við fara þessa leið, sem þeir féllust á.



Herra forseti. Frv. þetta er komið frá Ed. og er flutt til breyt. á 4. gr. laga um atvinnuleysistryggingar. Lög um atvinnuleysistryggingar hafa verið svo til óbreytt hvað snertir ákvæði um réttindi og þau ákvæði, sem þetta frv. fjallar um, frá því að þau voru sett á árinu 1956. Á s. l. þingi var þó gerð allveruleg breyting á þessum lögum hvað snertir bótarétt atvinnulausra manna. Það hefur komið í ljós, að það er ýmislegt í þessum lögum, sem gjarnan mætti vera á annan veg. Reynsla af framkvæmd þeirra hefur fyrst og fremst orðið á s. l. 2 árum, þegar hér í fjölmenninu sérstaklega varð allverulegt atvinnuleysi og einnig í landshlutum, sem atvinnuleysi hefur ekki áður snert um áraraðir. Ég ætla ekki að ræða almennt um lögin en vil aðeins geta þess, að þær breytingar, sem samþ. voru á þinginu í fyrra, voru undirbúnar af sérstakri nefnd, sem fékk það verkefni, að endurskoða lögin einmitt í ljósi þeirrar reynslu, sem á framkvæmd þeirra var komin. Þessi nefnd skilaði aðeins hluta af sínu verkefni í fyrra. Hún hefur nú í vetur haldið áfram störfum sínum. Það má kannske segja, að það sé viðkvæmari og vandasamari hluti laganna, sem hún hefur fjallað um nú í vetur, en engu að síður eru þó ýmis atriði, sem náðst hefur nokkurn veginn samkomulag um, að breytt verði. Þar á meðal er það ákvæði, sem hér um ræðir. Í 1. gr. þessa frv. segir, að ákvæði laganna skuli taka til atvinnurekenda, verkalýðsfélaga og meðlima þeirra í kaupstöðum og kauptúnum með 300 íbúum og fleiri, svo og til atvinnurekenda og meðlima verkalýðsfélaga í kauptúnum, sem fámennari eru, ef þar er starfandi verkalýðsfélag, sem nær til kaupstaða eða kauptúna, sem telja 300 íbúa eða fleiri. Hér er verið að koma til móts við nokkurn vanda, sem orðið hefur á framkvæmd laganna. En að mínum dómi leysir þetta mjög lítinn hluta þess vanda, sem um er að ræða. Það er svo, að lögin taka nú til kaupstaða og kauptúna með 300 íbúum eða fleiri, og síðan geta kaupstaðir eða kauptún, sem fámennari eru, ef þau uppfylla viss skilyrði, fengið sérstakt leyfi ráðh. til þess, að lögin nái líka til þeirra. En vandinn, sem við hefur verið að etja, er sá, að hvort heldur sem um er að ræða kaupstaði, og þar með talin Reykjavík, eða kauptún með fleiri eða færri íbúa en 300, þá liggja yfirleitt sveitahreppar að þessum stöðum, þar sem er vinnandi fólk, fólk sem er í verkalýðsfélögunum í viðkomandi kaupstað eða kauptúni, en á engin réttindi nema því aðeins að atvinnurekendur á þessu svæði, viðkomandi sveitarstjórn og verkalýðsfélag hafi óskað eftir, að þau næðu einnig til þessara sveitahreppa. Ég gæti nefnt fjölmörg dæmi, þar sem þessi vandi hefur komið upp. Þetta frv. gerir aðeins ráð fyrir því að leysa þann vandann, sem snýr að því, að þetta skuli einnig ná til kauptúna, sem fámennari eru, ef þar er starfandi verkalýðsfélag, sem nær til kaupstaða eða kauptúna, sem telja 300 íbúa eða fleiri. Þetta leysir sem sagt ekki nema mjög lítinn hluta þess vandamáls, sem við er að eiga. Sú nefnd, sem ég áðan gat um og hefur haft lögin til endurskoðunar í vetur, hefur gjarnan viljað líta nokkurn annan veg á þetta mál. Ekki vil ég þó fullyrða, að það sé fullt samkomulag um það að afnema þau mörk, sem eru í lögunum, með öllu og láta þau ná til allra, sem á annað borð vinna þau störf, sem tryggingarskyld eru; fá sem sagt að fella niður þessar takmarkanir, sem í lögunum hafa verið. Þetta mundi að litlu leyti bæta um. Ég vildi geta þessa, áður en þetta frv. fer til n., en að mínum dómi leysir þetta ekki nema sáralítið af þeim vanda, sem mér skilst raunar að hafi verið ætlunin að það ætti að leysa. Um 2. gr. frv. vil ég út af fyrir sig ekki segja mikið, en bendi á það, að það eru ýmsar aðrar starfsgreinar, þar sem svipað er ástatt um menn og þá, sem stunda sjósókn á eigin fari hluta af árinu. Þessi nefnd, sem ég gat um, hefur einnig haft þetta mál til meðferðar, og gert sér sínar hugmyndir um lausn þess. Þær eru að ýmsu leyti svipaðar því sem hér um ræðir, en ekki er endanlega gengið frá því, og ekki heldur öðrum atriðum. Ég vildi gjarnan óska þess, að sú n., sem fær þetta mál til meðferðar, kynnti sér betur þann vanda, sem við er að eiga, og þær hugsanlegu lausnir, sem að mínum dómi er í raun og veru samkomulag um, að gætu orðið.

Frsm. meiri hl. (Friðjón Þórðarson) : Herra forseti. Heilbr.- og félmn. hefur haft þetta mál til athugunar, en ekki orðið sammála um afgreiðslu þess. Meiri hl., sem skipaður er 5 mönnum, leggur til, að frv. verði samþ. óbreytt, eins og Ed. samþ. það, en minni hl., tveir menn, leggja til, að frv. verði vísað frá með rökstuddri dagskrá. Meginefni þessa frv. er að sameina Loðmundarfjarðarhrepp í N.-Múlasýslu lögsagnarumdæmi og bæjarfélagi Seyðisfjarðarkaupstaðar, og er talin full þörf á því, þar sem Loðmundarfjarðarhreppur getur ekki fámennari orðið. Þar er aðeins einn íbúi, bóndinn að Sævarenda. Því var það, að á aukafundi sýslunefndar N.-Múlasýslu, sem haldinn var 3. júlí 1969, var samþ. svohljóðandi till. eða ályktun: „Með því að Loðmundarfjarðarhreppur er nú orðinn allt of fámennur til að geta rækt þær skyldur við íbúa sína, sem sveitarfélagi ber að rækja, mælist sýslunefnd N-Múlasýslu til þess við félmrn., að gerðar verði ráðstafanir til að sameina hreppinn öðru sveitarfélagi.“ Þetta er ástæðan fyrir því, að frv. þetta er flutt. Enn fremur liggur fyrir samþykkt frá bæjarstjórn Seyðisfjarðarkaupstaðar, þar sem hún lýsir sig reiðubúna að taka við þessu hreppsfélagi. Í áliti minni hl. kemur fram, að frv. þetta hafi ekki verið sent til umsagnar sýslunefndar N.-Múlasýslu og virðist það vera aðalástæðan fyrir því, að þeir hv. alþm. leggja til, að frv. verði vísað frá. Það mun að vísu rétt vera, að frv. í núverandi mynd hefur ekki verið sent sýslunefnd til umsagnar. Á hitt ber að líta, að frv. þetta er beinlínis borið fram vegna óska umræddrar sýslunefndar, og mér er kunnugt um það, að bæði núverandi oddviti sýslunefndar, bæjarfógeti Seyðisfjarðarkaupstaðar og sýslumaðurinn í N.-Múlasýslu, og fyrrverandi oddviti sýslunefndarinnar, ráðuneytisstjóri félmrn. mæla eindregið með samþykkt þess. Ég hygg því, að litlu hefði breytt, þó að frv. hefði verið sent til umsagnar sýslunefndar. Alkunna er, þegar slík mál berast, sem oddvita sýslun. er fullkunnugt um afstöðu nefndarmanna til, að þá lætur hann nægja að senda eigin umsögn, sem staðfest verður síðan á næsta sýslufundi, í stað þess að kalla saman sýslufund að vetrarlagi, sem oft getur reynzt mjög erfitt. Nú getur komið til álita að sameina þennan hrepp öðrum sveitarfélögum, og ef við athugum, hvaða sveitarfélög koma þá helzt til greina, má nefna Seyðisfjarðarhrepp. Að sögn oddvita hefur hreppsnefnd Seyðisfjarðarhrepps beinlínis lýst því yfir, að hún vildi ekki sinna málinu. Þá gæti e. t. v. komið til athugunar að sameina hreppinn Borgarfjarðarhreppi eða Hjaltastaðahreppi, en mér er ekki kunnugt um, að þeir hreppar hafi neitt látið til sín heyra eða hafi áhuga á þessu. Eins og ég sagði áðan, þá var frv. í núverandi mynd ekki sent til umsagnar sýslunefndar, en á hinn bóginn er mér kunnugt um það, að oddviti fékk það til umsagnar og gerði á því nokkrar breytingar til bóta, sem teknar voru til greina. Ég sé ekki annað en að full ástæða sé til að afgreiða þetta mál. Hvenær er ástæða til að sameina sveitarfélag öðru, ef ekki, þegar íbúar þess eru komnir í það lágmark, sem orðið getur? Ég vil einnig benda á, að það er ekki víst, að nágrannasveitarfélög séu alltaf reiðubúin eða verði reiðubúin í framtíðinni til þess að taka við sveitarfélögum, sem svona er komið fyrir. Því tel ég fyllstu ástæðu til þess að grípa tækifærið nú og samþykkja frv.

Frsm. minni hl. (Jón Kjartansson) : Herra forseti. Eins og fram kom í ræðu hv. síðasta alþm., sem var frsm. meiri hl. n., þá var heilbr- og félmn. ekki sammála um afgreiðslu þessa máls og við tveir í minni hl., Hannibal Valdimarsson og ég, leggjum til að þetta mál verði afgr. með rökstuddri dagskrá, sem hljóðar svo, með leyfi herra forseta: „Með því að eigi þykir rétt að stofna til þeirra breytinga á umdæmistakmörkum N.-Múlasýslu, sem 1. gr. frv. gerir ráð fyrir, án þess að sýslunefndinni sé veittur kostur þess að tjá sig um efni gr., tekur deildin fyrir næsta mál á dagskrá.“ Rökstuðningur okkar fyrir þessari dagskrá er einfaldlega sá, að við teljum réttara, að fyrir liggi hjá Alþ. ákveðið álit sýslun. um þetta frv. Að vísu er það rétt, að hér hefur verið vitnað í samþykkt sýslunefndar N.-Múlasýslu um þetta mál, en í þeirri samþykkt er ekki vitnað neitt í þetta frv. og ekki endilega samþykkt að sameina Loðmundarfjörð Seyðisfirði. Ég vil upplýsa það, að það hefur verið boðaður sýslufundur í N.-Múlasýslu 25. þ. m., og með því að allar líkur benda til, að Alþ. verði ekki lokið, þegar að þeim degi kemur, þá ætti að vera hægt að leysa þetta mál með því að fresta málinu, og ég segi fyrir mitt leyti, að ef sýslunefndin samþykkir það einróma, að þetta skuli sameinast á þann veg, sem frv. gerir ráð fyrir, þá mundi ég verða því fylgjandi. Ég og við báðir, sem flytjum þessa rökstuddu dagskrá, erum í prinsippinu á móti því, að breytingar fari fram á umdæmismörkum sýslna, án þess að fyrir liggi skýr ákvæði sýslunefndanna um vilja þeirra í þeim efnum.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. Það er fjarri því, að ég sé andvígur því, að sveitarfélög séu sameinuð, þegar svo er komið sem hér, að því er varðar Loðmundarfjarðarhrepp. Það er sjálfsagt mál, að það þarf að gera slíka ráðstöfun, en eins og raunar kom fram hjá síðasta hv. alþm., er ég andvígur því, að þetta sé nokkurn tíma gert, án þess að sýslunefnd sé spurð álits um málið. Einnig þó að svona sé komið. Sérstaklega er ég andvígur því, að sveitarfélag sé fært úr einu sýslufélagi í annað, án þess að stjórn sýslufélagsins sé að spurð. Þess vegna tel ég alveg sjálfsagðan hlut, að sýslunefndin eigi þess kost, að láta í ljós álit sitt á málinu. Auk þess kemur líka fram, að Seyðisfjarðarkaupstaður gefur aðeins kost á sameiningunni með þeim skilyrðum, sem ég held að öllu auðveldara væri að framkvæma af N.-Múlasýslu, varðandi fjallskil og annað, en í samstöðu við kaupstaðinn Seyðisfjörð. Ég sem sé fer ekki fram á annað. Það er enginn ágreiningur efnislega um, að þarna þurfi að sameina Loðmundarfjarðarhrepp einhverju sveitarfélagi. Eðlilegast tel ég, að það væri eitthvert sveitarfélag í sömu sýslu, og um það mundi ég vilja sérstaklega fá umsögn sýslunefndar N.-Múlasýslu, áður en málið er afgr. á Alþ. Ég er yfirleitt andvígur því, að slík mál sem þessi séu afgreidd, án þess að fyrir liggi umsögn sýslunefndar.



Herra forseti. Þetta er auðvitað ekkert stórmál, en mér virðist það eðlileg uppástunga, sem hv. frsm. minni hl. bar hér fram. Úr því að sýslunefndin ætlar að halda fund 25. apríl og það er ljóst, að þingi verður aldrei slitið fyrr en nokkrum dögum síðar, varla fyrr en í apríllok, er þá ekki ráðið að taka aftur hina rökstuddu dagskrá nú og afgreiða málið til 3. umr. og láta hana bíða, þangað til n. hefur látið uppi sitt álit?



Herra forseti. Þetta virðist ætla að verða eitthvað flóknara mál en við höfðum gert okkur grein fyrir í heilbr.- og félmn., þegar við afgr. málið þar. Okkur fannst þetta liggja ákaflega ljóst fyrir, og ég vil taka það fram, að ég hef síður en svo nokkuð við það að athuga, að málið verði ekki endanlega afgr. úr þinginu, fyrr en álit sýslunefndar N.-Múlasýslu liggur fyrir, þó að ég hins vegar telji það eðlilegt, að það verði afgr. hér við 2. umr., eins og lagt hefur verið til í nál. meiri hl. Það skal þó á það bent, að eins og frsm. meiri hl. n. réttilega benti á, hefur sýslunefnd N.- Múlasýslu vissulega haft málið til meðferðar hjá sér og mælir með því, eins og fram kemur í aths. við frv., að þetta sveitarfélag verði sameinað öðru sveitarfélagi. Ég geri alveg ráð fyrir því, að í þeim umr., sem hafa orðið í sýslunefndinni hafi komið til greina, hvaða sveitarfélagi þessir hreppar ættu að sameinast, en einhvern veginn er það svo, að sýslunefndin hefur ekki séð ástæðu til þess að marka þar neina stefnu. Það má vera, að hún hafi ekki óskað að blanda sér í málið að því leyti, a. m. k. kemur það þar fram, að hún hefur ekki markað þar neina stefnu né sett fram neitt sjónarmið um, hvaða sveitarfélögum hún teldi eðlilegast, að þetta sveitarfélag yrði sameinað. Þær umræður, sem hér hafa orðið og ábendingar, sem fram hafa komið, hljóta að koma til athugunar í sambandi við þau mál önnur, sem nú liggja fyrir þessari hv. d., þ. e. stjfrv. um sameiningu sveitarfélaga og einnig frv., sem hér hefur verið borið fram af hv. 9. landsk. þm.; um stækkun lögsagnarumdæmis Húsavíkurkaupstaðar. Í því frv. er gert ráð fyrir, að Flatey í Flateyjarhreppi verði lögð undir lögsagnarumdæmi Húsavíkurkaupstaðar. Nú liggur það einnig fyrir, að sýslunefndin, sem þessi hreppur heyrir undir, er því andvíg, að þessi hluti Flateyjarhrepps verði lagður undir Húsavík, enda þótt enginn íbúi sé í Flatey í dag. Þegar svo er komið, að það mætir andstöðu hjá sýslunefndum og kostar nokkrar umr. hér á Alþ. að sameina hreppa eða sveitarfélög, hvað verður þá með hið stóra mál, að stefna að því að stækka sveitarfélögin, þó að ekki sé farið lengra í því máli en að þar komi til greina sameining á öðrum sveitarfélögum en þeim, sem hafa færri en 50 íbúa. Ég held, að Alþ. verði að marka sér ákveðna stefnu í þessu máli. Það þýðir ekki að láta ráðamenn einstakra sveitarfélaga eða einstakar sýslunefndir marka stefnuna. Ég tel, að Alþ. sjálft verði að taka einu sinni af skarið í þessum málum og afgreiða málið eftir því, sem rök mæla með, að eðlilegast sé, að það sé afgr. Ég vildi benda á þetta hér í sambandi við þessa umræðu, að fyrir hv. heilbr.og félmn. liggja þessi tvö frv. einnig, sem ég ætlast til, að n. afgreiði nú á þessu þingi, og þá kemur vissulega til þess, að þingið verði að marka einhverja ákveðna stefnu, en ekki endilega að fara eftir umsögnum manna, sem þarna munu kannske standa næst, því það er vitað, að þetta er mjög viðkvæmt mál og mikið sárindamál í einstökum sveitarfélögum, hvernig með sveitarfélög fer. Þegar svo er komið, að einn íbúi er orðinn í sveitarfélagi og enginn í öðru, og frv. liggur fyrir þinginu að sameina þau öðrum, þá hélt ég nú satt að segja, að það væri full ástæða til þess að afgreiða slík mál.

Fram. minni hl. (Jón Kjartansson) : Herra forseti. Ég kem bara í ræðustólinn til að lýsa því yfir, að við tökum dagskrártill. til baka til 3. umr., og vona ég, að málinu verði frestað og það afgr., eftir að sýslunefndin hefur haldið sinn fund. Þá verður þetta stóra mál að litlu máli, áður en þingi lýkur.

Frsm. meiri hl. (Friðjón Þórðarson) : Herra forseti. Ég vil aðeins nota tækifærið til þess að þakka öllum hv. dm., sem hér hafa talað, fyrir þá miklu umhyggju og virðingu, sem þeir bera fyrir sýslunefndum, og skal ég að sjálfsögðu fyrstur manna taka undir það, því að maður fær oftar að heyra ýmsa gagnrýni á sýslunefndir en hitt, að þeim séu þökkuð góð verk, svo sem vera ber. Hins vegar taldi ég vel fyrir þessu atriði séð, þar sem þetta frv. er beinlínis til orðið samkvæmt ósk Norður-Múlasýslu, og mér var kunnugt um, að oddviti óskaði eftir því, að það næði fram að ganga sem fyrst. Það staðfesti hann í símtali við mig í gærmorgun. Á hinn bóginn minntist hann ekkert á þennan fund, sem hér hefur verið upplýst, að haldinn verði í sýslunefnd. Rengi ég það ekki, að hann hafi verið boðaður, eftir að við áttum tal saman, þannig að ég fagna því og skal með ánægju hlusta á það, sem sýslunefndin hefur fram að færa, en ég vænti þess, að það geti fengið sinn eðlilega gang áfram hér á þessu þingi.