Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. meiri hl. (Þórarinn Þórarinsson) Hæstv. forseti. Þetta mál hefur verið til meðferðar í fjh.- og viðskn og í n. varð bæði samkomulag og ósamkomulag. Það varð samkomulag um það að Vegasjóður hefði fulla þörf fyrir þann tekjuauka sem frv. fjallar um, eins og líka kemur fram í nál. hv. minni hl., þar sem segir á þessa leið: „Ljóst er af þeim upplýsingum, sem fyrir liggja, að ekki muni Vegasjóði veita af þeim tekjuauka sem frv. gerir ráð fyrir.“ Um þetta voru sem sagt bæði meiri hl. og minni hl. sammála. Hins vegar náðist ekki samkomulag um tekjuöflunina. Eins og sakir standa nú í stjórnmálum landsins treystir minni hl. sér ekki til að fylgja frv. og mun verða á móti því. Hins vegar er meiri hl. frv, samþykkur og mælir með því að það verði samþ. óbreytt.

Frsm. minni hl. (Lúðvík Jósepsson) Hæstv. forseti. Á þskj. 192 gerum við, sem erum í minni hl. fjh: og viðskn., grein fyrir afstöðu okkar til málsins. Þar kemur fram að við teljum að Vegasjóður þurfi vissulega á auknu fjármagni að halda, eins og hv. frsm. meiri hl. gat um. Hins vegar gat hann auðvitað ekki talað á réttan hátt fyrir okkar áliti því hann hefur sennilega ekki lesið það til loka og varla von. Það stendur nefnilega hvergi þar hjá okkur að við ætlum að vera á móti frv. Það er miklu vissara að þeir tali fyrir málunum, sem flytja þau sjálfir, heldur en það séu einhverjir alveg óviðkomandi menn sem tali fyrir þeim. En hv. frsm, meiri hl. hefði gjarnan mátt lesa allt sem við segjum, því við bendum einmitt þar á að þrátt fyrir þann tekjuauka, sem gert er ráð fyrir að Vegasjóður fái samkvæmt þessu frv., er Vegasjóður stórlega vanhaldinn eigi að síður og getur ekki haldið uppi jafnmiklum vegaframkvæmdum og t.d. voru árið 1974, þarna yrði um verulegan samdrátt að ræða. Af því hef ég m.a. flutt brtt., sem er á þskj. 193, og þar legg ég til að aftan við 1. gr. frv. bætist eins og þar segir: „Söluskattur, sem lagður kann að verða á gjald þetta, skal renna í Vegasjóð:“ Það gjald, sem hér er um að ræða, er bensíngjald sem rennur til Vegasjóðs og verður samkv. þessari 1. gr. frv. frá 1. jan. n.k. 36.50 kr. á lítra eða mun gefa Vegasjóði í tekjur á næsta ári 4460 millj. kr. Nú liggur. fyrir að sá háttur hefur verið hafður á, að ríkissjóður hefur lagt söluskatt á þann hluta bensinverðsins, sem er beint framlag til Vegasjóðs. Það er skoðun mín, að slíkt gjald, sem er innheimt fyrir Vegasjóð, eigi ekki að verða sérstakur tekjustofn fyrir ríkið. Því legg ég til að verði söluskattur lagður á þetta gjald, sem allar líkur benda nú til því sá háttur hefur verið hafður á, þá verði sá söluskattur látinn renna í Vegasjóð. Það mundi þýða að Vegasjóður fengi tæplega 900 millj. kr, til viðbótar þessu fjárframlagi á næsta ári til sinna þarfa. Af því að ég veit mætavel að hv. þm. Þórarinn Þórarinsson, 4. þm. Reykv., finnur til með Vegasjóði og veit hvernig ástatt er fyrir honum og veit hvernig hv, flokksbróður hans liður sem stjórnar þessum málum, hæstv, samgrh., þá vona ég að hann fylgi þessari till. minni um þennan tekjuauka handa Vegasjóði. Ég skal einnig hugga hann með því, að ef hann óttast að þá fari að hallast eitthvað á hjá ríkissjóði, þannig að hann komist í þrot, þá er ég til viðtals við hann um að reyna að ná saman einhverjum nýjum tekjum handa ríkissjóði í staðinn fyrir þessa upphæð. Við ættum að finna einhverjar leiðir til þess. En sem sagt, ég skal ekki hafa þessi orð fleiri. Ég vil gjarnan að fái að reyna á það hið allra fyrsta, hversu næma tilfinningu menn hafa hér fyrir Vegasjóði og hans miklu verkefnum, og vil ég að till. mín komist undir atkv. sem fyrst.



Herra forseti. Út af till. hv. 2. þm. Austurl. og þeim hjartnæmu orðum, sem hann mælti hér úr ræðustóli áðan, vil ég geta þess, að svo er nú fyrir komið með þann vegaskattsauka, sem hér er um að ræða, að söluskattur af honum fer ekki í ríkissjóð, heldur í Vegasjóð, Hann er innifalinn í því framlagi sem frá ríkissjóði kemur í vegáætlun nú og meira en það, því hann er lækkaður, þessi skattur, nú við meðferð fjárlaga hér á hv. Alþ., en framlag ríkissjóðs er hins vegar ekki lækkað þrátt fyrir það og er það náttúrlega gleðiefni. Nú verð ég að segja það frá syndum mínum gagnvart vegum, að þegar ég var meira að segja í stjórnarandstöðu, þá var ég jafnhjartnæmur og hv. 2. þm. Austurl. og studdi alla skatta á umferðina. jafnvel þó að söluskatturinn fylgdi þá ekki með. Og það var m.a. af þeim skilningi, að almennir skattar ættu ekki að tilheyra umferðinni, heldur sérskattarnir, og þannig hefur túlkun mín verið á þessu. Ég minnist þess hins vegar þegar hv, 1. þm. Suðurl. var samgrh. 1971, þá varð samkomulag milli okkar, allra þessara ágætu þm., hv, 2. þm. Austurl. og 1. þm. Suðurl. og mín, og fleiri góðra manna um að hækka vegaskattinn, og þá tókum við að okkur í leiðinni að ná söluskattinum af þeirri skatthækkun með. Hafði þáv. samgrh. forustu um það og við fylgdum þar fast eftir. Þeirri reglu fylgjum við núna, og ég gleð hv. 2. þm. Austurl. með þessu. Auðvitað lítum við svo á það, þegar hann leggur til aukna tekjuáætlun eða auknar tekjur, því vafalaust þarf á þeim að halda einhvern tíma síðar.

Frsm. meiri hl. (Þórarinn Þórarinsson) Hæstv. forseti. Ég verð víst að biðjast afsökunar á orðum mínum áðan um afstöðu hv. minni hl. Ég hafði skilið hann svo, að hann mundi verða á móti frv., en nú hefur frsm. hans haldið fram að það sé misskilningur hjá mér. Ég skil það nánast af því sem hann sagði áðan, að ef þessi brtt. hans yrði samþ. eða kæmi efnislega til framkvæmda, þá væri hann frv. samþykkur. Mig langar til að vita hvort það er rétt skilið hjá mér. 

Frsm. minni hl. (Lúðvík Jósepsson) Hæstv. forseti. Ég sé nú að hv. 4. þm. Reykv., Þórarinn Þórarinsson, er orðinn enn ruglaðri en ég hafði búist við. Ég finn sárt til þess, að mér finnst hann ekki tala svo í málum eins og hann gerði hér áður fyrr, eins og ég þekkti hann. Þá fannst mér hann fylgjast talsvert vel með, en nú sýnist mér hann alveg hættur að fylgjast með. Sú athugasemd, sem hæstv. samgrh. gerði hér, var á þá leið að hann teldi að segja mætti. að Vegasjóður fengi sem næmi söluskatti af þeirri hækkun sem nú væri verið að samþ. á gjöldum til Vegasjóðs, vegna þess að í fjárlagafrv. væri að finna ákveðið framlag til Vegasjóðs þar sem væri um hækkun að ræða. Till. mín er ekki um að söluskatturinn aðeins af þessari hækkun, sem nú er að fara fram, eigi að renna í Vegasjóð, heldur söluskatturinn af öllu gjaldinu, einnig því sem fyrir var. Sá söluskattur nemur tæpum 900 millj. kr. og framlag ríkisins er hvergi nærri svo hátt. En það er ekki nóg með það. Sú athugasemd, sem hæstv. samgrh. kom hér með, dugar auðvitað ekki heldur fyrir það sem hann ætlaðist til. Það hefur nefnilega verið þannig um áraraðir, að ríkið hefur lagt Vegasjóði meira og minna fjármagn til framkvæmda. Og þó að það megi finna nú á þessu fjárlagafrv. ákveðna fjárhæð. sem gert er ráð fyrir að ríkissjóður leggi Vegasjóði, er það ekki nema eins og gert hefur verið áður, en hlutfallslega minna að magni en oft hefur verið Þetta var m.a.þannig þegar við áttum hlut að máli í sambandi við framkvæmdir á vegum Vegasjóðs, ég og hæstv. samgrh., Halldór E. Sigurðsson, á árunum 1973 og 1974. Þá urðu framkvæmdir í vegamálum miklum mun meiri að magni en hægt verður með þeim tekjuauka sem gert er þó ráð fyrir nú. Það var auðvitað vegna þess að Vegasjóður naut þá ákveðinna tekna og ákveðinna framlaga frá ríkinu. Það er auðvitað ekkert annað en smávegis skollaleikur hjá hæstv. samgrh. að segja að nú renni sem nemi söluskatti af þessari hækkun til Vegasjóðs vegna þess að ríkissjóður leggur Vegasjóði til nokkurt fjármagn. Eftir sem áður á að halda sér við það, að ríkissjóður geti gert gjaldið til Vegasjóðs að tekjustofni, þegar sem sagt á að hækka gjaldið til Vegasjóðs til að styrkja hann, þá geti ríkissjóður notað það aukna gjald til Vegasjóðs sem tekjustofn og lagt 20% söluskatt á þetta framlag. Ég er eins og áður andvígur þessari aðferð. Ég tel hana ranga. Það er búið að gera þetta allt of lengi og það ber að hverfa frá því, ekki síst eins og ástatt er nú um fjármál Vegasjóðs. Ég tók líka eftir því, að hæstv. samgrh. var að tala um að hann hefði verið á þeirri skoðun, að sérgjöld af umferðinni í landinu ættu gjarnan að renna til Vegasjóðs, en hins vegar almenn skattlagning, það var ekki óeðlilegt að hún færi þá aftur í ríkissjóð. En núna renna í stríðum straumum tekjur til ríkissjóðs af umferðinni í landinu, þar sem um er að ræða sérskatta á umferðina. Ef við lítum t.d. á fjárlagafrv., þá mun þar vera gert ráð fyrir tekjum hjá ríkinu upp á 2 milljarða og 300 millj. aðeins í innflutningsgjald af bifreiðum, aukagjald á innflutning þessara ökutækja umfram venjuleg innflutningsgjöld af vörum, svo ríkissjóður tekur þetta til sín í ríkum mæli.  Það þarf ekki að efa það, ég a.m.k. efast ekkert um það, að hæstv. samgrh. mundi gleðjast ef till. mín yrði samþykkt. Hann fengi þá úr talsverðu að spila. Þá fyrst gætu menn farið að gera eitthvað í vegamálum. Þá væri líklega hvort tveggja hægt að gera: að gleðja þá, sem hafa verið að flytja till. í vetur um að byggja þjóðvegi landsins upp úr snjó, eins og sagt hefur verið, og einnig hina, sem ætla að malbera olíu það sem eftir er af óolíumalbornum vegum í landinu. Ég treysti á það, að ég fái nú góðan stuðning hjá báðum þessum hópum, þeim sem ætla að byggja vegi upp úr snjó og einnig frá hinum hópnum, sem ætlar að olíumalbera. Hér eru peningarnir. Við reynum allir að sjá um ríkissjóð verði till. samþykkt.

Frsm. meiri hl. (Þórarinn Þórarinsson) Hæstv. forseti. Hv. frsm, minni hl. var að bera mér á brýn að ég væri heldur þekkingarlítill í þessum málum. Það kann vel að vera, og ég geri það yfirleitt ekki að státa mig af þekkingu, hvorki í þessu máli né öðrum. Mér virðist hins vegar liggja nokkurn veginn ljóst fyrir, að þekking hans er ekki meiri en mín, ef hann heldur að það framlag, sem ríkissjóður lætur vegagerðinni í té umfram það sem þetta frv. fjallar um, sé ekki meira en nemi söluskattinum að þessari tekjuöflun. Í fjárlagafrv., sem nú liggur fyrir, er gert ráð fyrir að verja 9.6 milljörðum kr. til vegagerðarinnar. Eins og kemur fram í nál. hans sjálfs, þ.e. í nál. minni hl. fjh- og viðskn. í þessu máli, þá er reiknað með að tekjur af þessu frv., ef samþykkt verður, heildartekjur, verði ekki nema 5.6 milljarðar. Þarna munar hvorki meira né minna en 4 milljörðum. Og ég held að það sé gersamlega útilokað fyrir hv. þm. að reikna það út, að 20% söluskattur af þessu gjaldi nemi 4 milljörðum kr. Það liggur þannig ljóst fyrir, að ríkissjóður greiðir miklu meira til vegagerðarinnar umfram þennan tekjustofn heldur en nemur söluskattinum af þeirri tekjuöflun sem felst í þessu frv. Ég hygg að þegar hv. þm. kynnir sér þessi mál betur, þá sjái hann að hann hefur vaðið hér reyk og það er rétt niðurstaða sem kom fram hjá mér, að ríkið ver til vegagerðarinnar umfram það, sem felst í þessu frv., miklu meira fé en umræddur söluskattur nemur.



Virðulegi forseti. Þar sem samþykkt till. þýddi minna fjármagn til Vegasjóðs, segi ég nei.

Tómas Árnason Hæstv. forseti. Mér sýnist að till. sé flutt af grófum misskilningi og sé því óþörf og segi nei.