Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (GilsG): Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 7. apríl 1973. Þar sem ég af heilsufarsástæðum mun ekki geta sótt þingfundi á næstunni, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi og með skírskotun til 183. gr. laga um kosningar til Alþ. að óska þess, að 1. varamaður Framsfl. í Norðurl. e., Jónas Jónsson aðstoðarmaður ráðh., taki sæti á Alþ. í forföllum mínum. Gísli Guðmundsson, 1. þm. Norðurl. e“. Jónas Jónsson hefur áður tekið sæti á þessu þingi, og tekur hann nú sæti, sem 1. þm. Norðurl. e.



Herra forseti. Ég hef kvatt mér hljóðs til þess að gera örstutta athugasemd varðandi það mál, sem hér er til 3. umr. Sú spurning hefur komið upp hjá hlutaðeigandi aðilum, hvort hin breyttu sýslumörk, sem frv. gerir ráð fyrir, geti í nokkru breytt stöðu eða umboði sýslunefndarmanna Garðahrepps og Bessastaðahrepps. N. þótti hins vegar svo sjálfsagt, að umboð þeirra héldist, þótt hrepparnir flyttust í Kjósarsýslu, að hún taldi óþarft að setja ákvæði í frv. þess efnis. Ég hef viljað greina frá þessu hér, til þess að ekki færi milli mála, að þessi væri skilningur nefndarinnar.



Herra forseti. Allshn. hefur orðið ásátt um að leggja til, að frv. verði samþykkt óbreytt. Í sambandi við þetta langar mig aðeins að geta þess, að hæstv. fjmrh. minntist á það, þegar hann mælti fyrir þessu frv. fyrir 2 eða 3 dögum, að Alþ. þyrfti að taka afstöðu til sérstakra atriða í þessu frv., svo sem hvort þessi væntanlegu lög ættu að taka til starfsmanna Alþ. Því miður hefur okkur ekki gefizt tóm til í öllum þessum önnum að athuga það mál nánar, né yfirleitt að kanna ofan í kjölinn margvísleg atriði í þessu frv., eins og kannske hefði átt að vera. Hins vegar er þetta frv. af því taginu, að það er einhvers konar samningur eða samningsgerð milli ríkissjóðs og opinberra starfsmanna eða umboðsmanna þeirra, þannig að eðli málsins er í því fólgið, að það er ástæðulaust að hrófla hér við þeim atriðum, sem þessir aðilar hafa komið sér saman um. Hins vegar hygg ég, að ég mæli fyrir munn nm. allra, að við hefðum talið æskilegt, að okkur hefði gefizt meira tóm til að kanna þarna einstök atriði, svo sem réttarstöðu starfsmanna Alþingis.



Herra forseti. Frv. á þskj. 553 er frv. til l. um breyt. á l. nr. 14 15. marz 1965, um launaskatt, sbr. lög nr. 104 31. des. 1972. Ástæðan til þess, að þetta frv. er flutt, er sú, að þegar samið var við sjómenn um kjör þeirra við síðustu áramót, var það einn þáttur í samkomulagi milli þeirra og útgerðarmanna að leggja ekki á launagreiðendur almennan launaskatt af greiddum vinnulaunum, þ. e. hvers konar atvinnutekjum og öðrum tekjum sjómanna lögskráðra á íslenzk fiskiskip, sem aflað er í tengslum við úthald skipa til fiskveiða, og tekjum af landbúnaði, eins og ákveðið er í lögum þessum. Þetta frv. er flutt til að fullnægja þessu, samkomulagi og undanskilja launaskattsgreiðslu þá aðila, sem eru taldir upp í 1. gr. frv. Að öðru leyti er ekki efni frv. annað og yrði að miða við, að gildistaka þess yrði frá 1. jan. s. l. Ég legg til, herra forseti, að, að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Eins og hæstv. fjmrh. tók fram, er hér verið að staðfesta samkomulag, sem gert var í sambandi við fiskverðsákvörðun, sem gildir frá 1. jan. en í athugasemd við 1. gr. þessa frv. segir: „Nær undanþágan einnig til tekna landsmanna, svo framarlega sem landsmenn þessir séu lögskráðir“. Nú má vera, að þetta samkomulag sé þannig orðað, en ég hygg, að á bak við þetta samkomulag sé í raun og veru það að undanskilja launaskatti laun manna, sem vinna á fiskiskipum eða í landi við fiskiskip. Vil ég benda á, að það er mjög almennt, sérstaklega í sambandi við línuútgerð, að það eru ekki fastráðnir landmenn nema að takmörkuðu leyti, og með þessu orðalagi gætu skattayfirvöld krafizt launaskatts af þeim öllum, nema þeir væru lögskráðir. Enn fremur vil ég minna á það, að í sambandi við lögskráningu, er ekki lögum samkv. skylt að lögskrá á báta nema yfir 12 rúmlestir, að mig minnir, og ef á minni báta er ekki lögskráð, sem er ekki skylda, ber þá að líta svo á, að útgerð þeirra verði að greiða launaskatt? Frá sjónarmiði Landsambands ísl. útvegsmanna er eðlilegt, að það hafi eingöngu litið á skip, sem hafa lögskráningarskyldu, því að yfirleitt ná þau samtök ekki til hinna minni báta eða minni útgerðar. Ég vildi því spyrja hæstv. fjmrh. að því, hver hans skilningur er á þessu tvennu, og þá jafnframt, hvort sú n., sem fær þetta frv. til meðferðar, vilji ekki athuga þessar tvær athugasemdir, sem ég hef hér leyft mér að gera. Að öðru leyti tek ég undir orð hæstv. fjmrh. í sambandi við tildrög að flutningi þessa frv, sem er staðfesting á samkomulagi, sem gert var, eins og hann gat réttilega um.



Herra forseti. Út af fyrirspurn hv. 2. þm. Vestf. vil ég segja það, að ég treysti mér ekki til lögskýringar á þeim atriðum, sem hann spurði um. Tel hins vegar eðlilegt, að sú n., sem fær málið til meðferðar, leiti álits ríkisskattstjóra og slíkra aðila, sem um málið fjalla, um lögskýringu á þessu, sem þarna er um að ræða. Frá mínum bæjardyrum séð er þetta bundið við lögskráða menn á skipin, en ég skal ekki skýra það frekar af þeirri ástæðu, sem ég hef þegar greint.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð til viðbótar því, sem hér kom fram hjá hv. 2. þm. Vestf., í sambandi við þá menn, sem ráðnir eru til starfa á bátum án lögskráningar og ekki eru hlutaráðnir, og svo hinna, sem eru á bátum undir 12 tonnum, sem ekki er skylda lögum samkv. að skrá á. Það eru í þeim tilfellum líka um að ræða, a.m.k. hjá okkur á Vestfjörðum, dæmi þess, að fastráðnir landmenn eru ekki lögskráðir, en eru eigi að síður hlutaráðnir. Þá finnst mér, að spurningin ætti líka að vera: Tekur þetta líka til þeirra manna einnig, eða gætu skattyfirvöld heimtað greiðslur samkv. frv. af þessum mönnum líka? Ég vildi aðeins, að þetta kæmi fram, og beini þeim tilmælum til þeirrar n., sem þetta mál fær, að þetta þriðja atriði yrði líka athugað með tilliti til þess, hvernig á það væri litið.



Herra forseti. Ég ætla aðeins að veita nokkrar upplýsingar um það atriði, sem hér hefur verið rætt. Það er í fyrsta lagi, að lögskráningarskyldan er miðuð við 6 rúmlestir, en ekki 12, og hefur verið þannig í langan tíma. Auk þess er það, að hér er um launaskatt að ræða, og hann er aðeins greiddur af launum þeirra, sem vinna hjá öðrum. Það er ekki innheimtur launaskattur af þeim, sem vinna hjá sjálfum sér á smæstu bátum. En séu þeir hlutaráðnir á þessum bátum hjá öðrum, er greiddur af þeim launaskattur. Ég tel engan vafa leika á því, að það er ekki samkvæmt þessu heimilt að innheimta launaskatt af þeim, sem eru lögskráðir á fiskiskipin, hvort sem þeir starfa einvörðungu í landi eða á sjó, en þá, sem eru ráðnir á fastan aflahlut, ber skylda til þess að lögskrá. Undan því verður ekki vikizt, nema með því að brjóta lög. Hins vegar er það rétt, að það er algengt, að það starfi við skip menn í landi, sem ekki eru lögskráðir á skipin, en þá eru þeir ráðnir upp á önnur launakjör. Það hefur ekki verið gert samkomulag um það að sleppa útgerðinni við að borga launaskatt af þeim. Hér er aðeins um það að ræða, af hverjum útgerðin sjálf á að sleppa við að borga launaskatt, og hún hefur aftur gert samninga á þessum grundvelli. Ég tel hins vegar alveg sjálfsagt, að þetta mál sé athugað í n., og ef þarna ber eitthvað á milli, sem verður að teljast, að óeðlilega sé fallið niður, þá sé það leiðrétt. Ég vænti, að frv. sé í fullu samræmi við kröfur útvegsmanna í þessum efnum, sem gengið var að, að hér sé aðeins verið að lögfesta það, sem þeir gerðu kröfur um. En sé þarna um það að ræða, að eitthvað falli niður á milli, er sjálfsagt að athuga það. En ég held sem sagt, að það sé ekki ástæða fyrir þeim ótta, sem hér kom upp, af því að framkvæmdin sé hér önnur en gert var ráð fyrir.



Herra forseti. Það getur vel verið að það sé misminni hjá mér um lögskráningarskylduna, að það séu 6 rúmlestir, en ekki 12, en mér gafst ekki tími til að fletta upp á því í lögum. Þar er auðvitað hægt að finna það, en mig minnir þetta samt. Í sambandi við það, sem hæstv. sjútvrh. sagði, að það þyrfti að lögskrá, annað væri lögbrot, þá veit hann það sem gamall útgerðarmaður og maður, sem er mjög vel kunnugur í útgerðarbæjum, að þegar maður forfallast á síðustu stundu og bátur er að fara á sjóinn, er kannske ekki alltaf hægt að ná í skráningaryfirvöld á viðkomandi stöðum. Þá tíðkast það vafalaust í 99 tilfellum af 100, að maðurinn fer óskráður á sjóinn, það veit ég, að hæstv. ráðh. veit. Á þá útgerðin að gjalda þess í slíkum tilfellum og borga af slíkum forfallamönnum launaskatt, en ekki af öðrum. Það er það sem er um að ræða. Í hinu tilfellinu skiptir þetta aðeins eina tegund veiða mjög verulegu máli, línuútgerðina. Það hefur farið mjög í vöxt, að einstaka bátar geta ráðið fastan mannskap, aðrir bátar ekki. Er það talið eðlilegt og sanngjarnt í sambandi við fiskverð, að fella niður launaskatt af launum áhafnar báts, sem er með 11 manna áhöfn á línuveiðum, bæði á sjó og landi, alla fastráðna, en ekki áhafnar annars báts, sem er með bækistöð í næsta skúr fyrir sína línuútgerð og er með jafnmarga menn á sjó og hinn, en e.t.v. með aðeins einn fastráðinn mann í landi, hitt eru allt hinir svokölluðu ákvæðisbeitningarmenn? Á þá útgerð þess báts samkv. þessu að greiða launaskatt af öllum nema þessum eina, sem er fastráðinn? Það var þessi athugasemd, sem ég gerði í sambandi við frv. og mæltist til, að væri tekin til athugunar. Og hæstv. fjmrh. tók undir, að þetta væri athugað. Hitt má kannske segja, að sé í rétt, að sjálft samkomulagið er gert við samtök útvegsins, sem ná ekki til minnstu bátanna. Ég var að gera þessa aths. til þess, að þeir væru ekki útilokaðir vegna þess, að þeir væru ekki innan Landssambands ísl. útvegsmanna. Þetta er auðvitað tiltölulega lítill hluti af þessum heildarlaunum. Það er aðeins þetta, sem ég er að fara fram á að verði athugað í fullri vinsemd.