Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (JörB): Ég vil geta þess, að allshn. leggur til, að þetta mál sé samþ. óbreytt. Ég vil mega vænta þess, að hv. þdm. geti fallizt á, að það þurfi ekki frekari umr. um málið.



Um þetta frv. gat n. ekki orðið að öllu sammála, en meiri hluti n., 4 þm. að tölu, hefur skilað áliti, sem er á þskj. 937, þar sem þessi meiri hluti leggur til, að frv. verði samþ. óbreytt. Einn nm., hv. 2. þm. N.-M., gat því miður ekki orðið sammála að öllu leyti og skilar því öðru áliti fyrir sig á þskj. 929. Þetta frv., sem fram er komið að tilstuðlan bæjarstjórnar Reykjavíkur og heilbrigðisstjórnar bæjarfélagsins, hefur fyrst og fremst það nýmæli að geyma, að gert er að skyldu, að rottueyðing skuli fara fram um land allt, og í öðru lagi, að ríkissjóði beri að leggja fram 1/3 kostnaðar af eiturlyfjum. Hér er um algert nýmæli að ræða hér á landi, þó að þetta þekkist í öðrum löndum, því að bæjar- og sveitarfélögin hafa undanfarið orðið að bera allan kostnað af því, og hitt er enn þá merkilegra, sem ég fyrir mína parta legg mest upp úr, og það er, að hér er í fyrsta skipti lagt til, að eitthvert skipulag verði á eyðingu rottu. Það er ekki nóg, að eitt og eitt bæjar- og sveitarfélag leggi í kostnaðarsamt útrýmingu á þessu óþarfa dýri, ef sveitarfélagið við hliðina á skirrist við því, því að þótt það heppnist í bili, þá ber það lítinn árangur, þar sem rotturnar í hinu ósnerta héraði við hliðina á geta strax hlaupið yfir í hið eydda svæði aftur. Ef menn hugsa á annað borð til þess að útrýma þessu skaðlega dýri, er ekki um annað að gera en koma einhverju skipulagi á, og ég hygg, að mér sé óhætt að segja fyrir hönd meiri hluta d., að hann sé sammála um, að mikið sé upp úr því leggjandi, að rottueyðing skuli fara fram um allt land. Ég sé, að hv. minni hluti leggur alveg á móti þessu og gerir eiginlega það að ástæðu, að ekki muni vera rottur hér á landi nema á sem svari helming af byggðu landi. Ég hygg, að hann hafi litla tryggingu fyrir því, að þessi staðhæfing sé rétt. Sönnu nær er, að rottugangur sé í öllum kaupstöðum hringinn í kringum landið, og út frá kauptúnunum hefur rottugangur þessi teygt sig upp í sveitirnar, kannske ekki upp í alla dali, en þó veit ég, að þar, sem ég þekki bezt til, á Norðurlandi og sérstaklega í Eyjafirði, að þar koma rotturnar meira og minna upp um alla dali, þó að þær séu að vísu ekki komnar á öll heimili. Enn fremur segir minni hlutinn, að sums staðar geri rottur lítinn óskunda. Það tel ég mjög hæpið, því að rottur gera víst alls staðar óskunda, þar sem þær eru á annað borð, t.d. á sveitaheimilum, þar sem torfbæir eru eða hús byggð úr torfi, eru rottur einhver versti óþarfagestur, sem hugsazt getur, þær grafa alla veggi í sundur, og eru ósköp að sjá hamaganginn í þessum skepnum. Rottur eru sennilega víðast hvar um landið, og þar, sem þær eru ekki komnar, munu þær sennilega koma á næstunni, því að þær eru þeim eiginleika gæddar, að þær hafa ákaflega öra tímgun og fjölgunarhæfileikar þeirra eru framúrskarandi. Af einum rottuhjónum geta á 3 árum komið milljón afkvæmi, svo að þá getur maður nokkurn veginn gizkað á, hvað verður, ef ekkert er gert til útrýmingar. Ég þarf ekki drepa á yfirlýsingu meiri hlutans frekar, en við leggjum sem sé til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. - Ég hef talið, að ekki bæri að samþ. þetta frv. óbreytt. Í fyrsta lagi tel ég vafaatriði, hvort þörf er á að fyrirskipa með l. allsherjareyðingu á rottum um allt landið, og í öðru lagi finnst mér engin sanngirni í því að láta menn, sem aldrei hafa rottu séð, borga hluta í kostnaðinum af eyðingu hjá hinum. Þess vegna finnst mér, að undir öllum kringumstæðum eigi að breyta frv. í það horf, að þau ákvæði, sem fyrirskipa, að þriðjungur kostnaðar skuli greiðast úr ríkissjóði, falli burtu og að viðkomandi bæjar- og sveitarfélög, sem þurfa að eyða rottum og gera ráðstafanir til þess, greiði kostnaðinn sjálf. Hins vegar skal ég ekki standa á móti því, að samþykkt sé gerð um þetta mál, til þess að styðja að því, að menn standi betur saman að eyðingunni. Þess vegna vil ég ekki leggja til, að frv. verði fellt, heldur breytt á þann hátt, að hvert sveitarfélag sé látið bera sinn kostnað. Ég reyndi að afla mér upplýsinga um, hver kostnaðurinn mundi verða, en það var ekki hægt. Þessi bæjarfélög, sem hafa við rottur að stríða og telja mesta þörf á eyðingu þeirra, hafa aldrei lagt skipulega í að eyða rottum, eins og gert er ráð fyrir í þessum l., og geta ekki gefið upplýsingar um kostnaðinn. Þau geta sagt, hver útgjöldin hafi verið við eyðingu á rottum þetta og þetta ár, því að venjan hefur verið, að þeir, sem hafa orðið varir við rottur, gæfu sig fram við ákveðinn mann, sem þá kom og eitraði. Hvað þessar kákráðstafanir kosta, liggur fyrir, en hvað skipulögð útrýming mundi kosta, það getur enginn gefið upplýsingar um, og það hefur ekki heldur verið reynt að láta gefa upplýsingar um það. Það er ævinlega hægast að koma yfir á ríkissjóð útgjöldum, þegar ekki liggja fyrir upplýsingar um, hve mikil þau eru. Ég legg þess vegna til, að gerðar séu á þessu frv. 3 breyt., tvær við 2. gr. og ein við 6. gr., sem sé, að felld séu burtu úr þeim þau ákvæði, að ríkið taki þátt í kostnaðinum. Fyrst og fremst geri ég það vegna þess, að ég tel ekki rétt að skylda þá menn, sem ekki þurfa að leggja í neinn kostnað til þess arna, af því að engar rottur eru í þeirra sýslu, til að taka þátt í kostnaðinum, - alveg eins og ég teldi ekki rétt að fara að skylda einhverja menn héðan úr Reykjavík til þess að taka þátt í einhverjum kostnaði, sem lægi einhvers staðar allt annars staðar hjá öðrum mönnum og ekki væri til sambærilegur kostnaðarliður og væri talað um, að þeir tækju þátt í að standa undir. Það er fyrir sig, þó að menn séu látnir standa undir sameiginlegum kostnaði, þegar allir þurfa að taka þátt í honum og þegar allir finna, að ástæða sé til þess að leggja í kostnaðinn, en þegar mikill hluti þjóðarinnar þekkir ekki það, sem á að fara að útrýma með þessum aðgerðum, þá er alveg ástæðulaust að leggja kostnaðinn af þessu á þá.



Herra forseti. - Við 2. umr. þessa máls tók ég aftur aðra brtt. mína á þskj. 933. Mér skildist þá, að það væri aðallega orðalag hennar, sem vekti andstöðu, og því hef ég nú hér breytt orðalaginu, þó að efnið sé það sama, með þeirri brtt., sem ég nú flyt á þskj. 963. Þetta orðalag, sem ég hef nú hér við þennan lið í frv., er nákvæmlega eins og þetta var í l. frá 1940. En til þess að taka af öll tvímæli, þá hef ég sett inn í till., að þetta gildi aðeins e- og f-liðina. En eins og ég tók fram við 2. umr., þá á þetta aðeins við innheimtu eldri útsvara. Ég hygg, að ég hafi gert nokkuð ljósa grein fyrir því, hvað fyrir mér vakti um það, að þetta ákvæði heldur áfram að standa í l.; og þó að það sé gert nokkru þrengra en áður, vænti ég, að ég þurfi ekki að endurtaka neitt af því, sem ég sagði við 2. umr. málsins, og vænti þess, að hv. þd. geti fallizt á brtt. eins og hún nú er orðuð.



Herra forseti. Frv. það, sem ég flyt ásamt hv. 5. landsk. þm., um lendingarbætur í Grunnavík, er flutt samkv. ósk hreppsnefndar Grunnavíkurhrepps. Í Grunnavík hefur verið nokkur vélbátaútgerð um alllangt skeið, án þess þó, að þar hafi verið gerðar lendingarbætur, nema lítil steinbryggja. Nú mun það vera svo, að þessar lendingarbætur þurfi að fullkomna og bæta nokkuð. Og þess vegna hefur hreppsnefndin þar falið okkur flm. þessa frv. að leita heimildar hjá hæstv. Alþ. til handa ríkisstj. til þess að ábyrgjast, fyrir hönd ríkissjóðs lán allt að 15 þús. kr. til framkvæmda í þessu skyni. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara um þetta frv. mörgum fleiri orðum. Þær upphæðir, sem teknar eru í 1. og 2. gr. þess, eru teknar upp í samráði við vitamálastjóra, sem hefur miðað þær við þær framkvæmdir, sem hreppsbúar hyggjast að gera að lendingarbótum þarna á komandi sumri. Það skal tekið fram, að fyrir liggja 15 þús. kr. óeyddar, sem Grunnavíkurhreppur á, af því fé, sem þegar hefur verið veitt til þessara lendingarbóta á fjárl. Það, sem því er meginkjarni þessa frv., er, að aflað verði ríkisábyrgðar fyrir láni, sem Grunnavíkurhreppur þarf að taka til þess að geta lagt fé fram á móti þessum 15 þús. kr. frá ríkissjóði. Við flm. höfum, til þess að greiða fyrir afgreiðslu málsins á þessu þingi, aflað okkur umsagnar vitamálastjóra, sem fylgir þessu frv. sem fylgiskjal. - Það er ætlan okkar og eindregin tilmæli hreppsnefndar Grunnavíkurhrepps, að þetta mál geti fengið afgreiðslu nú á þessu þingi. Ég vil þess vegna mjög mega mælast til þess við hv. sjútvn., að hún hraði afgreiðslu þessa máls svo sem verða má, þannig að hægt verði að ljúka afgreiðslu þess á þessu þingi. Leyfi ég mér svo að óska þess, að málinu verði, að lokinni þessari umr., vísað til 2. umr. og sjútvn.