Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. l. minni hl. (Skúti Guðmundsson): Herra forseti. Ég vil enn gera tilraun til að fá nokkrar lagfæringar á þessu frv. um tollskrá. Eg hef flutt hér fáeinar brtt. á þskj. 698. 1. brtt. mín er um það, að tollur af steypustyrktarjárni verði lækkaður úr 35 í 15%. Mundi það þá verða tollað á sama hátt og þakjárn. Þetta er, eins og allir vita, mjög nauðsynlegt byggingarefni. Næst flyt ég allmargar brtt. við 84, kafla tollskrárinnar. Þar er fyrst till. um, að dísilhreyflar færist úr 10% í 4%. Við 2. umr, lagði ég til, að þeir yrðu tollfrjálsir. Þarna er líka um að ræða till. um lækkun á tolli á allmörgum áhöldum og vélum vegna landbúnaðar úr 10% í 4%. Áður hafði ég borið fram till. um að gera þessi tæki tollfrjáls. Með því að ákveða 4% toll á þeim, mundu þau verða tolluð með sama hætti og ýmsar nauðsynjar til sjávarútvegsins, og mér finnst það eðlilegt, að þessir atvinnuvegir sitji við sama borð. Áður hafði ég lagt til, að bæði þessi tæki og eins ýmsar nauðsynjar sjávarútvegsins yrðu gerðar tollfrjálsar. Það var því miður fellt hér í hv. deild. Þarna er einnig um að ræða nokkra tollalækkun á mælitækjum og fleiri slíkum tækjum, nokkru minni lækkun en ég lagði til við 2, umr. Þá er við 85. kafla. Þar legg ég til, að tollur af ýmsum heimilistækjum, rafmagnsknúnum, lækki úr 80 í 60%. Áður hafði ég flutt till. um, að þeir lækkuðu niður í 40%. Ég vil nú gera tilraun til að fá þó þessa leiðréttingu á þessum tolli. Ég hlustaði í gær á útvarpsumr. hér frá Alþingi. Einn hæstv. ráðh., sem þar talaði, stefndi máli sínu einkum til húsmæðra og taldi sig hafa verið mikinn vin þeirra, og manni skildist á taii hans, að hann vildi vera þeim hlýr og góður hér eftir. Mér þótti því rétt að gefa þessum hæstv. ráðh. tækifæri til þess að greiða atkv. með svolítilli lækkun á tolli af ýmsum heimilistækjum, sem húsmæður hafa mikla þörf fyrir. Ég vil vænta þess, að honum verði það ljúft þegar á næsta degi, eftir að hann mælti svo fagurlega til húsmæðranna. Síðasta till. mín er um það að lækka tolla af hjóladráttarvélum úr 10 niður í 4%. Áður hafði ég lagt til, að þær yrðu gerðar tollfrjálsar. Eins og ég hef áður bent á, þurfa nú bændur að láta miklu meira afurðamagn til kaupa á dráttarvél en fyrir 4 árum, þrátt fyrir að búið sé að lækka tolla af vélunum niður í 10%.



Herra forseti. Það er ærið lítið tóm, sem okkur þm. hefur gefizt til þess að yfirfara það stóra frv. til tollskrárl., sem hér liggur fyrir, og reyndar hef ég fyrir mitt leyti beðið eftir því að sjá, hverjar till. kynnu að koma úr þeirri nefnd, sem þetta frv. fjallaði um, áður en ég hugði til þess að gera þær till., sem mér finnst nauðsynlegar á frv, og ekki hafa komið fram annars staðar frá. Þær eru að vísu ekki margar, till., sem ég geri í þessu efni, en mér þykir sjálfsagt að gera hér till. varðandi einn flokk innflutningsvara, sem tollaðar eru í tollskránni, ýmist með 20% tolli eða 4% tolli samkv. frv. Þetta eru björgunartæki. Björgunartækin eru á þrem stöðum í tollskránni eftir því, hvort um er að ræða björgunartækt úr plasti, björgunartæki úr toggúmmíi eða björgunartæki úr korki, óg það er á fjórða staðnum í tollskránni sérstök tollákvörðun um björgunarbáta. Björgunartækin úr plasti, toggúmmíi og korki eru samkv. frv. tolluð með 20% tolli, en björgunarbátarnir með 4% tolli. Við Íslendingar búum við þær aðstæður, að við þurfum alveg sérstaklega á því að halda að hafa til taks björgunartæki, og ég álít, að íslenzkt þjóðfélag hafi ekki efni á því að láta neins ófreistað um það, að slík tæki séu fáanleg með beztu hugsanlegum kjörum, þar eð skortur á þeim getur kostað okkur meira en svo, að það réttlæti það, þó að hægt sé að taka upp einhverjar krónur í ríkissjóð með tolli á þessar vörur. Þess vegna geri ég till. um, að þessir liðir innflutningsvarningsins verði allir tollfrjálsir og þá væntanlega þeim mun ódýrari í innkaupum. Við höfum að undanförnu séð það í blöðum og orðið þess vör á annan hátt, að stundum kemur það fyrir, að menn, sjálfsagt bæði útgerðarmenn og skipstjórar skipa, freistast til þess að fara á sjó með skipshafnir sínar, án þess að þar séu öll björgunartæki fyrir hendi, af því að þeir hafa ekki eða telja sig ekki hafa fjármuni til þess að kaupa slík tæki eins og til þyrfti. Að sjálfsögðu gæti slíkt einnig komið fyrir, þótt allur tollur væri felldur niður af þessu. En þá er a.m.k. engin afsökun, . að tækin hafi verið gerð dýrari en nauðsynlegt var og þannig af ríkisins hálfu stuðlað að því, að til óhappa gæti dregið, þar sem björgunartæki væru ekki tiltæk. Ég hef að sjálfsögðu ekki haft neinn tíma til þess að afla mér upplýsinga um það hvað það mundi skerða tekjur ríkissjóðs árlega, að till. mín, sú sem prentuð er á þskj. 685, yrði samþ. En ég hef ástæðu til að ætla, að þar mundi vera um smámuni að ræða í tekjurýrnun hjá ríkissjóði, og tel, að sú hlið málsins geti með engu móti skipt neinu verulegu máli í tekjuöflun ríkissjóðs. Nú gæti hugsazt, að einhver segði sem svo, að ef þessar vörur væru gerðar tollfrjálsar í innflutningi, gæti það máske stuðlað að því, að það tollfrelsi yrði misnotað, þ.e.a.s. að þessar vörur yrðu keyptar inn sem björgunarvörur, en notaðar svo með einhverjum öðrum hætti, þar sem eðlilegt væri, að tollur hefði á þær fallið. En við alla þá tollskrárliði, sem till. mín á, er séð við þessum leka með því, að á öllum viðkomandi stöðum í tollskrárfrv. er fjmrn. gefin heimild til þess að ákveða þetta nánar, og eftirfarandi klásúla stendur við hvern og einn þeirra í frv.: „Eftir nánari skilgreiningu og ákvörðun fjmrn.“ - þ.e. um það, hvað teljast skuli björgunartæki. Ég sé ekki ástæðu til þess að hafa orð mín um þessa till. öllu fleiri, en vænti þess, að hv. þm. geti á það fallizt, að hér er um að ræða þess háttar mál, að vart getur orkað tvímælis, að þeir, sem að setningu tollskrár standa, mundu geta haft betri samvizku að henni samþykktri en felldri, og enn fremur, að hér er um það mál að ræða, sem orðið gæti til þess, þótt ekki sé það stórt í sniðum, að einhver mannslíf björguðust, sem ella gætu farið forgörðum um aldur fram.



Herra forseti. Árið 1960 var svo ákveðið, að hluti af söluskatti skyldi renna til jöfnunarsjóðs sveitarfélaga og því fé varið til þess að skipta milli sveitarfélaganna eftir íbúatöla þeirra. Það var svo ákveðið, að fimmtungur af 3% smásöluskattinum skyldi renna í jöfnunarsjóð og enn fremur fimmtungur af 8% innflutningssöluskattinum. Með tollskránni nýju, sem væntanlega verður afgreidd sem lög nú í dag, er gert ráð fyrir, að einn verðtollur komi í stað þeirra aðflutningsgjalda, sem verið hafa. Af því leiðir, að innflutningssöluskatturinn fellur niður. Eins og tekið er fram i grg. tollskrárfrv. og ég skýrði í framsöguræðu fyrir þessu máli, var nauðsynlegt að gera ráðstafanir til þess að bæta jöfnunarsjóði upp þennan tekjumissi. Þar var um tvennt að ræða: annað, hversu skyldi ráðstafa þessu fyrir árið í ár, og hins vegar til frambúðar. Fyrir árið í ár fær jöfnunarsjóðurinn fimmtung 8% innflutningssöluskattsins fram til 1. maí, þá er gert ráð fyrir, að tollskráin gangi í gildi, en að öðru leyti er svo ákv eðið með bráðabirgðaákvæði eða með ákvæði síðustu gr. tollskrárinnar, að til viðbótar skuli greiða í jöfnunarsjóð það, sem á vantar til þess að náist sú upphæð, sem fjárlög gera ráð fyrir, 104 millj. Varðandi framtíðina, þ.e.a.s. þá skipun, sem skuli taka gildi um næstu áramót og gilda framvegis, voru þrjár leiðir, sem til greina komu: í fyrsta lagi að hækka hluta sveitarfélaganna af smásöluskattinum, í öðru lagi að ákveða hverju sinni í fjárl., hversu stóran hluta jöfnunarsjóðurinn skyldi fá, og í þriðja lagi að ætla honum ákveðinn hundraðshluta af verðtollstekjum ríkissjóðs. Þegar ég lagði tollskrárfrv. fyrir hv. Ed., gerði ég ýtarlega grein fyrir því, að þessar þrjár leiðir kæmu til greina og að á þessu þingi mundi verða lagt fram frv, til frambúðarlausnar ú málinu. Niðurstaðan hefur orðið sú að velja síðastnefndu leiðina, þannig að ákveða vissa prósentu af verðtollstekjum. Ef miðað er við tekjur jöfnunarsjóðs af innflutningssöluskattinum árið 1962, þá reiknast hagstofunni svo til, að samsvarandi upphæð ætti að vera 4.3% af verðtollstekjunum, eins og þær mundu verða samkv. nýju tollskránni miðað við innflutninginn 1962. Rétt hefur þótt að hafa þennan hundraðshluta heldur ríflegri, og er því í þessu frv. gert ráð fyrir, að jöfnunarsjóður skuli hljóta 5% af verðtollstekjum ríkissjóðs, eins og þær verða á hverjum tíma, sem komi i stað fimmtungsins af 8% innflutningssöluskattinum. Ég vænti þess, að um þetta mál verði full samstaða i þessari hv. d., eins og var í Ed. Í Ed. var málið látið ganga áfram, án þess að því væri vísað til n., og geri ég ekki till. um, að því sé vísað til n. í þessari hv. d., legg til, að því sé vísað til 2. umr., og vænti þess, að það fái skjóta afgreiðslu og greiða í þessari d. eins og hinni efri.



Herra forseti. Í frv. þessu, sem hæstv. ráðh. var að mæla fyrir, er till. um, að 5% af verðtollstekjum ríkissjóðs skuli framvegis renna til jöfnunarsjóðs sveitarfélaga. Þessi till. er að heita má samhljóða till., sem við framsóknarmenn fluttum sem brtt. við tollskrárfrv. í báðum d. þings, en þá var ekki á fallizt. Till., sem ég bar fram um þetta, var felld hér í hv. d. í gær. Nú er það gott, að hæstv. stjórn hefur tekið till. upp. Hún ætti eiginlega að gera meira að því að taka upp till. okkar framsóknarmanna og bera þær fram til sigurs. Ég mun að sjálfsögðu greiða atkv. með þessu, eins og ég gerði í gær, og ég vænti þess, að hv. þm. stjórnarflokkarma greiði jafnfúslega atkv. með till. nú í dag eins og þeir greiddu fúslega atkv. gegn henni á fundinum í gær. Annars er ýmislegt skrýtið, sem gerist, eins og stundum er, nú 8 síðustu dögum þingsins. Hér eru á dagskránni efst tvö stjfrv., bæði um breyt. á sömu lögunum. Hefði verið meiri tími til umsvifa, hefði farið betur að sameina þetta í eitt, en ég geri ekki neina till. um það, eins og nú er ástatt.



Herra forseti. Það er misskilningur hjá hv. þm., að þessi tvö frv. séu stjfrv. Annað er stjfrv., það sem ég mælti fyrir, hitt er ekki flutt af ríkisstj., heldur n. í Ed. Varðandi þessi 5% í jöfnunarsjóð af verðtollstekjum, þá er það líka alger misskilningur hjá hv. þm., að slíkt ákvæði eigi heima í sjálfri tollskránni, því þó að nauðsynlegt væri að setja í tollskrána bráðabirgðaákvæði varðandi þetta ár, sem nú stendur yfir, þá er það með öllu óeðlilegt, að í tollskrárl. sjálfum sé verið að ráðstafa hluta af verðtollstekjum ríkisins til frambúðar. Þess vegna var auðvitað ljóst, að þetta þurfti að koma sem breyt. á l. um jöfnunarsjóð, eins og ég gerði ráð fyrir strax, þegar málið var lagt fyrir, svo að ég held, að þessi hv. þm. geti ekki helgað sér neinn eignarrétt að þessu né höfundarrétt.



Herra forseti. Þetta frv. á þskj. 499 felur það í sér, að Rafni Kolssyni, sem er norskrar ættar, en hefur hlotið íslenzkan ríkisborgararétt, verði veitt íslenzk skipstjórnarréttindi út á próf frá sjómannaskólanum í Fredrikstad, sem hann tók 1937, og út á siglingatíma á erlendum skipum. Sjútvn. hefur athugað frv. og með tilliti til þess, að um nokkur fordæmi er að ræða, þegar svipað hefur staðið á, leggur n. til, að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Þetta frv, á þskj. 563 var flutt í Ed. af hv. 5. þm. Sunnl., Sigurði Ó. Ólafssyni, og það fékk í þeirri hv. d. einróma jákvæða afgreiðslu. Það liggur fyrir umsögn jarðeignadeildar ríkisins, þar sem mælt er með því, að frv. nái fram að ganga. Landbn. þessarar hv. d. hefur tekið málið til athugunar og mælir eindregið með því, að frv. verði samþ. Nál. landbn. er prentað á þskj. 695. Ég leyfi mér að leggja til, að málinu verði vísað til 3. umr.



Herra forseti. Þó að ég geri varla ráð fyrir, að frv. það, sem hér liggur fyrir á þskj. 674, verði að lögum á þessu þingi, þykir mér þ6 rétt að fara um það nokkrum orðum, áður en því verður vísað til þeirrar n., sem það sjálfsagt mun fá athugun í. Ég er sammála flm. eða því, sem fram kemur í grg. frv. frá honum, um það, að Íslendingum beri að sjálfsögðu að gæta þess mjög, að hrygningarsvæði og uppeldisstöðvar nytjafisks okkar séu ekki eyðilögð með ofveiði eða rányrkju. Í þessu tilfelli kemur ekkert fram um það í áliti Fiskifélagsins eða fiskideildarinnar, að því svæði, sem hér er um að ræða, Faxaflóa, stafi bein hætta enn þá af dragnótaveiði, og tel ég því ekki tímabært, að þær veiðar séu þar frekar en annars staðar bannaðar, meðan ekkert liggur fyrir um það, að þær hafi valdið þar eða komi til með að valda þar tjóni. Ef það álit fiskifræðinga lægi fyrir, að svo væri, mundi afstaða mín til þessa máls að sjálfsögðu vera önnur, þar sem ég hef áður vakið máls á því hér á hv. Alþingi og flutt um það till., að mjög þurfi að gæta þess að vernda fiskstofnana og uppeldissvæðin og uppeldisstöðvar okkar nytjafiska. Í meirihlutaáliti hv. sjútvn. Ed. á þskj. 447 kemur fram og er reyndar aðalrökstuðningur fyrir þessu máli, að ýsuveiðar hafi mjög færzt saman og ýsuafli mjög dregizt saman á vissum svæðum í Garðsjó hér við Reykjanes, og er það tekið fram, að þar sé miðað við afla á togtíma 1959 og aftur 1962. Ég tel þetta engin rök, því að það vita allir, sem nokkuð þekkja til þessara mála, að afli hinna einstöku fisktegunda getur verið mjög misjafn á hverjum stað, þó að um sama árstíma sé að ræða, og geta ekki verið nein rök eða úrslit um það, hvort ætti að banna eða leyfa veiðar þær, sem hér er um rætt. Það, sem ég tel miklu nær því, að menn geti gert sér grein fyrir, hvort dragnótaveiðar hafi haft áhrif á ýsustofninn og ýsuveiðarnar, er það, sem kemur fram í skýrslum Fiskifélags Íslands, sem út eru gefnar og útgerðarmönnum og almenningi er að sjálfsögðu ljóst, þeim sem þær skýrslur lesa og hafa áhuga á að fylgjast með. Samkv. þessum skýrslum var heildarafli á þessari fisktegund miðað við vetrarvertíð 1959, eða frá 1. jan. til 31. maí 1959, 10239 tonn; á vetrarvertíð 1960, sama tíma, frá 1. jan. til 31. maí, 17167 tonn, eða samtals þessi 2 ár 27406 tonn. Meðaltal af ýsuveiðum þessi tvö ár á vetrarvertið var 13700 tonn. Ef við svo aftur berum saman árin 1961 og 1962, þann tíma, sem dragnótaveiði var leyfð hér við land og stunduð víða mjög mikið, sýna skýrslur Fiskifélags Íslands, að ýsustofninn hefur síður en svo dregizt saman. Dragnótaveiðarnar virðast ekki hafa haft nein áhrif á hann, ef miðað er við það, sem fram kemur í skýrslum Fiskifélags Íslands um þessar veiðar og aflamagn á þessum sama tíma. Frá 1. jan. til 31. maí 1961 er heildarveiði þessa fisks 15836 tonn og 1962, vetrarvertíðina, er hann 14447 tonn, eða samtals þessi tvö ár, sem dragnótaveiðarnar voru stundaðar að sumri til, 30283 tonn, eða að meðaltali hvort ár 15140 tonn. Aukning á afla þessarar fisktegundar er 10,5% þau tvö ár, miðað við 1959 og 1960, eftir að dragnótaveiðar voru stundaðar árið 1961 og 1962. Ég tel, að þetta sé mjög eðlilegur mælikvarði, ef menn vilja gera sér grein fyrir, hvort þessar veiðar, sem hér um ræðir, hafi valdið tjóni eða ekki, þ.e. að miða við heildarmagnið, eins og það var, vetrarvertíðina eftir að þessar veiðar voru stundaðar og vetrarvertíðina áður en þær voru stundaðar. Samkv. skýrslum Fiskifélags Íslands hafa veiðzt í dragnót þau 3 ár, 1960–1962, sem þær hafa verið leyfðar og stundaðar, samtals um 43795 tonn. Eftir fisktegundum í stórum dráttum skiptist þetta þannig, að flatfiskur er 11337 tonn, ýsa 14636 tonn og annar bolfiskur 17816 tonn. Skýrslur Fiskifélags Íslands eru mjög glöggar og greinargóðar yfir þetta. Þar er tiltekið hvert veiðisvæði og aflamagn hverrar fisktegundar, sem í dragnót hefur veiðzt, þannig að það er mjög hægt fyrir fiskifræðinga og þá, sem við fiskideildina starfa, að gera sér grein fyrir þeim afla, sem á land kemur, og hvaða áhrif veiðarnar kynnu að hafa. Af þessum heildarafla veiddust árið 1960 4872 tonn hér á Faxaflóasvæðinu og að heita má nákvæmlega sama aflamagn sumarið 1961. Þegar dragnótaveiðarnar voru leyfðar með lögum frá 1960, var að sjálfsögðu mjög um þau deilt, eins og vitað er, og við, sem að því frv. stóðum, héldum því fram, að það mundi ekki aðeins mjög auka útflutningstekjur þjóðarinnar, heldur mundi það og veita mjög mikla aukna atvinnu á þeim stöðum, sem dragnótaveiðar væru stundaðar frá. Ég hef nú ekki við höndina neinar opinberar skýrslur um það, hve mikið útflutningsverðmæti sá afli, sem veiðzt hefur undanfarin 3 ár í þetta veiðarfæri, hefur gefið, en eftir því sem ég hef fengið út úr þeim könnunum, sem ég hef á þessu haft, geri ég ráð fyrir, að það sé ekki undir 400–450 millj. kr. Vinnulaun við nýtingu þessa afla í landi geri ég vart ráð fyrir að séu undir 100 millj. Ég tel ekki, að þjóðarbúið hafi efni á því, og sé ekki nokkra ástæðu til þess að draga í land með þessar veiðar eða banna þær, hvorki á einum stað né öðrum, meðan ekki liggur fyrir um það frá okkar fiskifræðingum, sem við hljótum að treysta mikið á í þessum efnum, að þær hafi skaðleg áhrif á veiðarnar á öðrum tíma árs eða einstaka fiskstofna. Eins og ég benti á, liggur það ljóst fyrir samkv. skýrslum Fiskifélags Íslands, að dragnótaveiðarnar virðast ekki hafa haft nein áhrif á aflamagn þeirra fisktegunda, sem meiri hl. sjútvn. Ed. gerir ráð fyrir eða heldur fram að mjög hafi dregizt saman. Aflamagn ýsunnar hefur aukizt samkv. skýrslum Fiskifélagsins 1961 og 1962, miðað við árin 1959–1960, en ekki dregizt saman. Mitt álit er, að það mundi vera rangt að fara inn á þá braut að banna þessar veiðar, það mundi vera til tjóns, ekki einungis fyrir þá aðila, sem þær stunda, þá sjómenn og útgerðarmenn, sem að þeim standa, heldur mundi það einnig mjög draga úr atvinnu þess fólks, sem í fiskiðjuverunum vinnur á þeim stöðum, sem veiðarnar eru stundaðar frá. Þessi afli kemur á land að sumrinu til, þegar kannske minnst er um aflamagn og örugglega minnst er um aflamagn af öðrum fisktegundum, og hefur, að mér er kunnugt um, haldið sumum fiskvinnslustöðvum gangandi með fullum vinnukrafti yfir þá sumarmánuði, sem áður var mjög erfitt að hafa næga vinnu handa því fólki, sem annars byggði afkomu sína þar á, a.m.k. að vetrarvertiðinni til.



Herra forseti. Af því að nú stendur svo á, eins og kunnugt er, að komið er að því að slita Alþingi, þá er ekki tækifæri til þess að koma því í kring að breyta þessu frv. í viðtækara horf, sem þó væri mikil þörf á. Ég mun þess vegna ekki leggja í það að gera við það brtt., því að því ber náttúrlega að fagna, að það sé byrjað á því að samþykkja spor í rétta átt, sem þetta frv. tvímælalaust er. Út af því, sem hv. síðasti ræðumaður var að lýsa um tekjurnar af dragnótaveiðum á undanförnum tveimur árum, þá er það náttúrlega ekkert undarlegt, að af þeim séu miklar tekjur og árangur, á meðan verið er að eyðileggja fyrir framtiðinni þau verðmæti, sem um er að ræða uppi undir landssteinum, og það er sannarlega ekki nein sönnun fyrir því, að þessar veiðar eigi rétt á sér. Ég ætla ekkert að ræða um þetta meira, en vildi taka þetta fram, að ef þetta frv. hefði verið hér fyrr á ferðinni og ég hefði átt hér sæti, þá hefði ég flutt við það brtt. um að gera það miklu víðtækara en það er. En eins og nú standa sakir, megum við náttúrlega þakka fyrir það, að þetta frv. verði þó samþykkt, því að það er sannarlega spor í rétta átt.



Herra forseti. Það eru að vísu ekki miklar líkur til þess, að þetta frv. hljóti afgreiðslu á Alþingi héðan af, úr því að það kemur svo seint til meðferðar í þessari hv. d. Eigi að síður þykir mér rétt að láta um það falla nokkur orð, áður en það fer til n., ef ske kynni, að af afgreiðslu yrði. Í 1. gr. l. nr. 40 frá 9. júní 1960 er ákvæði um það, að ráðh. geti samkv. till. fiskideildar atvinnudeildar háskólans og Fiskifélags Íslands ákveðið fyrir eitt ár í senn, að dragnótaveiði sé heimil á tilteknu svæði eða svæðum á tímabilinu 15. júní til 31. okt. eða skemmri tíma, eftir því sem nánar er ákveðið í l. Síðan segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Áður en gerðar eru till. um opnun einstakra veiðisvæða, skal Fiskifélag Íslands leita álits sveitarstjórna og annarra aðila, sem hagsmuna hafa að gæta á viðkomandi veiðisvæði. Berist álitsgerðir, skal ráðh. óheimilt að opna veiðisvæði eða hluta þess, nema álitsgerðirnar styðji almennt þá framkvæmd. Ef sveitarstjórnir, samtök útvegsmanna, sjómanna eða verkamanna leiða rök að því, að hagkvæmara sé að stunda aðrar veiðar en dragnótaveiðar á tilteknum hlutum veiðisvæðis, og bera fram óskir um, að þeir hlutar svæðanna verði friðaðir sérstaklega fyrir dragnótaveiði, þá skal ráðh. í samráði við Fiskifélag Íslands verða við þeirri ósk.“ Það, sem í þessu felst, er það, að hin almenna regla er sú, að fiskveiðilandhelgin sé friðuð fyrir dragnót. En ráðh. getur veitt leyfi til dragnótaveiða, þó aðeins fyrir eitt ár í senn. En þessi leyfi má ekki veita fyrr en leitað hefur verið álits hlutaðeigandi aðila í þeim landshlutum, sem hér er um að ræða, og ekki gegn vilja þeirra. Og sömuleiðis er gert ráð fyrir því, að þó að eitthvert svæði hafi verið opnað fyrir dragnót, þá sé samt hægt að loka einhverjum hluta svæðisins, ef fram kemur sérstök ósk um það frá hlutaðeigendum. Nú var það svo, ég ætla á árinu 1960, eftir að lögin voru gengin í gildi, að þá var leitað álits sveitarstjórna og annarra aðila samkv. lögum þessum víða um land. Og varð þá niðurstaðan, að landhelgin var opnuð fyrir dragnót á allmörgum stöðum, aðallega við Suðvesturland, en að einhverju leyti fyrir Austfjörðum og Vestfjörðum. Hins vegar var hvergi opnað fyrir Norðurlandi, og var það vegna þess, að ég ætla, að hvergi var óskað eftir, að landhelgin yrði opnuð þar fyrir þessi veiðarfæri, heldur því alls staðar andmælt af hlutaðeigendum eða meiri hl. þeirra, sem íhlutunarrétt eiga um þetta mál, og þannig ætla ég, að það sé enn, að á Norðurlandi sé mjög almennt álit manna, að ekki eigi að opna norðlenzka fiskveiðilandhelgi fyrir þessu veiðarfæri. Nú er það hins vegar svo, að samkv. l. má gera ráð fyrir því, að ár hvert leitist stjórnarvöld við að kanna það, hver vilji manna sé í þessu máli í einstökum landshlutum, hvort hann hafi breytzt frá því, sem áður var. En að því er miðin fyrir Norðurlandi varðar, þá virðist mér, að það muni óþarfi fyrir yfirvöld að vera að gera sér þá fyrirhöfn árlega að leita eftir því, hvort breyting hafi orðið á áliti manna. Ég ætla, að það sé þannig almenningsálit í þeim landsfjórðungi, að dragnótarinnar verði ekki óskað eða henni hleypt þar inn á miðin með vilja hlutaðeigandi aðila í náinni framtíð. Þess vegna er það, að við tveir þm. kjördæmanna á Norðurlandi, við hv. 1. þm. Norðurl. v., höfum rætt um það okkar á milli að bera fram brtt. við þetta frv. þess efnis, að ákvæðin í frv., sem undanskilja heimildarákvæði l. Faxaflóa og Patreksfjarðarflóa, nái einnig til Norðurlands. Þó að áliðið sé þings og trúlegt, að málið hljóti ekki fullnaðarafgreiðslu, þá er það þó ekki útilokað, að svo kunni að fara, og því vil ég leyfa mér að bera fram og afhenda forseta hér fyrir okkar hönd skrifl. brtt. þess efnis, og vona, að hv. n. væntanleg athugi hana ásamt frv., ef hún tekur málið til meðferðar.



Herra forseti. Ég tel, að frv. á þskj. 674 sé á margan hátt mjög athyglisvert. Ég tel, eins og nú er komið málum, að fyllsta ástæða sé til þess að viðhafa fyllstu varasemi um það að leyfa dragnótaveiðar jafnlítt takmarkaðar og verið hefur að undanförnu. Það er óvefengjanleg staðreynd, sem ekki verður fram hjá komizt, að dragnótaveiðarnar hafa m.a. orsakað það, að sú mikla fiskigengd, sem komin var í Faxaflóa á hverju ári, hefur nú síðustu árin mjög mikið minnkað. Margir menn hér við Faxaflóa höfðu keypt sér litla báta og stunduðu á þeim þorskveiðar, en mér er sagt af kunnugum mönnum, að eins og nú sé komið megi heita, að það sé alger tilviljun, að á þessa báta fáist svo að segja nokkur afli. Ég skal viðurkenna það, að hér koma fram tvenns konar sjónarmið, og það, sem mig undrar einna mest, er það, að okkar ágætu fiskifræðingar virðast í hvoruga löppina þora að stíga í málinu, og verður það að teljast alveg furðulegt, að sérfræðingar, sem hafa kynnt sér þessi mál, skuli ekki geta sagt af eða á í málinu. Á Norðurlandi t.d. fullyrði ég það, að langflestir smábátaútvegsmenn eru algerlega á móti dragnótaveiðunum. Á meðan dragnótaveiðarnar voru stundaðar af jafnmiklu kappi og menn vita, voru stundaðar svo að segja alveg óhindrað, varð útkoman vitanlega sú, að fiskurinn hvarf að mestu leyti af grunnmiðunum fyrir Norðurlandi. Ég er ekki að segja, að það hafi allt verið vegna dragnótaveiðanna einna saman. Þar kom vitanlega líka til greina hin mikla ásókn togara á fiskimið úti fyrir Norðurlandi. En hin ótakmarkaða og takmarkalausa dragnótaveiði, sem þar var stunduð, jafnvel inni á höfnum, hefur örugglega gert sitt til að eyðileggja fiskimiðin og draga úr aflabrögðum. Ég tel, að það frv., sem hér liggur fyrir, eigi fyllsta rétt á sér, þó að ég hins vegar viðurkenni, að það nær ekki nægilega langt. Það skal þó viðurkennt, að eftir dómi sérfræðinga er Faxaflói talinn vera uppeldisstöð fyrir fisk miklu frekar en flestir aðrir firðir og flóar á landinu. Það má vel vera, að ef farið yrði inn á þá braut að banna dragnótaveiðar, þá gæti það á einhvern hátt orðið til þess að draga úr atvinnu hér við flóann. En við skulum bara hafa það í huga, að slík rányrkja eins og dragnótin er er í alla staði ákaflega hættuleg fyrir fiskstofninn. Það, sem gerir hana einna alvarlegasta, er það, að hún tekur bæði stóra og smáa fiska. Þó að smáfiskunum sé sleppt, þá vitum við það vel, sem höfum verið til sjós, að það er alveg undantekningarlaust, að fiskur, sem kemur á þilfar og er aftur fleygt út, er dauður. Þetta er svo ljóst mál, að það þarf ekkert um að deila. Ég er ekki að halda því fram, að það sé alveg nauðsynlegt að banna dragnótaveiðar undir öllum kringumstæðum og alls staðar. En ég tel, að vissir firðir séu svo þýðingarmiklir sem uppeldisstöðvar fyrir okkar ágætu fiskimið, að það sé beinlínis ábyrgðarleysi að leyfa áfram dragnótaveiði á þessum stöðum, og má þar til nefna sérstaklega Faxaflóa, Breiðafjörð og firðina á Norðurlandi. Ég er meðmæltur þessu frv. og því, að bætt yrði þar inn í m.a. Breiðafirði og flóum og fjörðum á Norðurlandi og víðar, ef þurfa þykir. Ég vildi aðeins láta þetta koma fram, vegna þess að við mig hefur talað fjöldi manna, sem hafa lýst því yfir sem sínu áliti, að dragnótaveiðar hér í Faxaflóa þýði ekkert annað en gereyðingu á þeim fiskstofni, sem hrygnir á þessum stöðum, og endar náttúrlega með því, að sú fiskgengd, sem var um tíma hér í flóanum, hlýtur að ganga til þurrðar fyrr eða síðar.