Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta mál, sem er númer eitt á dagskránni, 11. mál, er frv. til l. um breyt. á lögum um Fiskvinnsluskóla. Það er þannig með þetta mál, 11. mál, að því fylgir annað, 24. mál sem er um breyt. á lögum um Framleiðslueftirlit sjávarafurða. Þessi mál hanga þannig saman að þau verður að afgreiða annaðhvort hvorugt eða bæði. Frv. þessa efnis, um breytingu á lögum um Fiskvinnsluskóla og Framleiðslueftirlit sjávarafurða, hefur verið lagt fram hér á Alþingi a. m. k. tvisvar sinnum áður, en ekki hlotið afgreiðslu. Þessu máli var vísað til hv. sjútvn. þó að þetta sé menntamál, ekki veit ég af hverju, nema kannske því, sem manni dettur fyrst í hug, að menn vænti þess, að skjótari og betri afgreiðsla fáist hjá hv. sjútvn. sem er ekki vön að liggja á neinum málum sem til hennar koma. Ég held að það sé varla ástæða til að fjölyrða mikið um þetta frv. Það er í stuttu máli um það að festa í lögum samband milli Fiskvinnsluskólans og Framleiðslueftirlitsins. Það er kveðið á um það að haft skuli samband við Framleiðslueftirlitið varðandi námskeiðahaldið, sem nú flyst allt til Fiskvinnsluskólans, og síðan er gerð breyting á skipun skólanefndar. Sjútvn. hefur rætt þetta frv. á nokkrum fundum sínum, og eins og segir í nál. á þskj. 457 leitaði nefndin álits ýmissa aðila sem eiga hlut að máli; Fiskifélags Íslands og Framleiðslueftirlits sjávarafurða og svo skólastjóra Fiskvinnsluskólans. Við fengum bæði skriflegar umsagnir og eins fengum við þessa menn til okkar á fundi og til að ræða við þá beint. Nefndin setti sig því vel inn í málið eins og sjálfsagt er og skylt, og auk þess höfðum við samband við fulltrúa þeirra sem höfðu útskrifast úr þessum skóla. Nefndin varð sammála um afgreiðslu málsins. Hún leggur til að frv., 11. mál, verði samþykkt með nokkrum breytingum. Breytingarnar eru fólgnar í því, að aðeins er breytt orðalagi þannig: „Skólinn skal hafa samráð við Framleiðslueftirlit sjávarafurða um námskeiðahald fyrir matsmenn“ o. s. frv. Við 2. gr. er lögð til lítils háttar breyting. Í frv, er gert ráð fyrir 11 mánaða skipulagðri starfsþjálfun, en því er breytt í 9 mánuði. Það er ekki gert í því skyni að draga úr kröfum, heldur til þess að þetta falli saman við lengd skólaársins, sem er 9 mánuðir. Þetta er eingöngu praktískt að þessu leyti. Í stað þessarar styttingar gerir nefndin till. um breytingu á frv. um Framleiðslueftirlit sjávarafurða þar sem bætt er við tveggja mánaða verklegri kennslu handa þeim sem útskrifast úr þessum skóla. Það fellur því í rauninni ekkert niður, það eru meira að segja auknar kröfur um verklega þjálfun heldur en hitt, þó að um styttingu sé að ræða á þessum stað. Þá er gerð till. um breytingu á skipun skólanefndarinnar. Skólanefnd þessa skóla hefur verið skipuð fimm mönnum. Till. er gerð um að úr fyrirsögn falli brott vísun til laga nr. 57 frá 21. apríl 1974, um fiskvinnsluskóla, ósköp einfaldlega vegna þess að nefnd lög eru ekki um neitt annað en skólanefnd Fiskvinnsluskólans, og þar sem verið er að breyta skipan þessarar skólanefndar með þessu frv. hlýtur sú grein að falla burt.  Þetta eru, herra forseti, þær brtt. sem við höfum lagt til að gerðar yrðu. Og ég tek það fram einu sinni enn, að nefndin varð sammála í öllum atriðum um meðferð þessa máls.



Herra forseti. Ég sé ástæðu til að þakka hv. sjútvn. fyrir afgreiðsluna á þessu máli. Eins og fram kom í máli frsm. áðan var þessu máli, um Fisvinnsluskólann, sem út af fyrir sig heyrir undir menntmrn. og ætti að öllu eðlilegu eftir okkar venjum að vísa til menntmn., vísað til sjútvn. Voru sérstakar ástæður fyrir því, að sú leið var valin að vísa málinu til sjútvn. Það var eins konar samkomulagsatriði, að þau mál, sem saman hanga, eins og hv. frsm. nefndi hér áðan, þetta og það mál sem er næst á dagskrá í dag, væru tekin fyrir í sömu þingnefnd. Finnst mér ósköp eðlilegt eins og á stendur að þessu máli væri vísað til sjútvn., úr því að samkomulag var um það, og ekkert við það að athuga. Ég vil þakka nefndinni fyrir það, hvernig hún hefur staðið að þessu máli. Hv. frsm. gerði grein fyrir þeim brtt. sem koma frá sjútvn. Brtt. eru af því tagi að ég sé enga ástæðu til að hafa neitt á móti þeim, það er engu verulegu hnikað til í sambandi við efni frv. nema þá hvað varðar skipan skólanefndar. Ég tel till. nefndarinnar vera af því tagi að engin ástæða sé til að fetta fingur út í þær og mun ekki gera það, heldur vænti þess, að þetta mál nái fram að ganga í því horfi sem sjútvn. leggur til.



Herra forseti. Eins og ég gat um áðan í sambandi við fyrsta dagskrárliðinn eru þessi tvö frv., 11. mál og 24. mál, óaðskiljanleg. Það fór eins um meðferð nefndarinnar á þessu máli og hinu, að hún varð honum sammála um afgreiðslu þess. Þannig leggur hún til að frv. verði samþykkt með nokkrum breytingum. Breytingarnar eru settar fram af nefndarinnar hálfu þannig, að tekið er svo til orða að 2. gr. frv. orðist svo, að 2. mgr. 9. gr. laganna orðist eins og þar segir, og eru þá allar breytingarnar inni í textanum. Ef hv. þdm. vilja gera sér grein fyrir því, í hverju breytingarnar eru fólgnar, verða þeir að lesa saman þessa grein í frv. sjálfu annars vegar og hins vegar í brtt. á þskj. 456. Breytingarnar eru svo sem ekki mjög stórkostlegar, en þó nokkrar, þannig að það er líklega rétt að geta þess í hverju þær eru fólgnar. Í fyrsta lagi verður breyting á 1. mgr. Í frv. segir að fiskiðnaðarmenn fái að loknu prófi í Fiskvinnsluskólanum löggildingu sem ferskfisk- og freðfiskmatsmenn. Þessu vill sjútvn. breyta þannig, að nemendur úr skólanum fái löggildingu sem freðfiskmatsmenn, en við teljum eins og fleiri, sem þekkja til í þessum efnum, að þessir nemendur hafi ekki fengið nægilega reynslu úr skólamenntuninni sjálfri til þess að meta ferskfiskinn, til þess þurfi þeir vinnu- og reynslutíma, sem vonandi leiðir til þess í framtíðinni, að mat á fiski verður samræmt eitthvað meira en nú er. Með prófinu fá þeir sem sagt löggildingu sem freðfiskmatsmenn, en þurfa að vinna við ferskfiskmat, eins og segir í næstu málsgr., í tvo mánuði eða 300 vinnustundir minnst með löggiltum matsmanni. Það álítum við raunar allt saman lágmarkstíma og hefðum talið að um þetta þyrfti að setja ákvæði í reglugerð. Í frv. er gert ráð fyrir því, að menn fái löggildingu sem matsmenn við að meta saltfisk og saltsíld og skreið með þeim skilyrðum, að þeir þurfi að vinna allt að tveimur mánuðum eða minnst 300 vinnustundir við að meta saltfisk og saltsíld, en þegar um skreið er að ræða var í frv. aðeins gert ráð fyrir rúmlega hálfum slíkum reynslutíma, þ. e. 170 stundum. Nefndin leggur til að þar þurfi að vera jafnlangur reynslutími, menn þurfi að vinna jafnlangan reynslutíma við að meta skreið og saltfisk og saltsíld. Við komum ekki auga.á það, að unnt sé að sleppa mönnum með miklu styttri tíma við að meta skreið heldur en saltfisk og saltsíld. Ég veit ekki hversu margir hv. þdm. vita hvernig skreið lítur út. Hún er ekki opinn fiskur, heldur lokaður, og til þess að kanna ástand hennar þurfa menn áreiðanlega að venjast því vel að meta hana.  En ég ætla ekki að fjölyrða um þetta. Aðalatriðið er það, að af hálfu nefndarinnar höfum við lagt til að láta nemendur vinna um 300 tíma við að meta þessa fiskframleiðslu til þess að verða löggiltir matsmenn. Ég held að það sé sanngjarnt og rétt að stefna að þessu. Nú er það svo, að það eru fleiri sem meta fisk en nemendur Fiskvinnsluskólans einir. Fjöldi manna um land allt fæst við alls kyns fiskmat. Þeir þurfa auðvitað að fá sína löggildingu eftir að hafa að sjálfsögðu lært til þess verks á námskeiðum sem Fiskvinnsluskólinn heldur. Það er talað um að sjútvrn. löggildi þá matsmenn einnig. Áður voru það lögreglustjórar. Löggildingin fer fram í ráðuneytinu, sem ekki er óeðlilegt, en til þess að unnt sé að löggilda þessa menn þurfa þeir að fá staðfestingu þess, að þeir hafi hlotið nægilega þjálfun til verksins, og þess vegna lét nefndin það fylgja. Það þarf að koma umsögn um það áður en þeir verða löggiltir. Sama er að segja um þá menn sem af einhverjum ástæðum teljast ekki hæfir til starfanna og þarf að svipta þessari löggildingu. Ef til þess kæmi grípur ráðuneytið þar inn í með því að svipta viðkomandi mann löggildingu til þessa starfs, en þá að fenginni umsögn þeirra sem til þekkja. Þess er einnig getið þarna og fannst nefndinni rétt að þetta væri hvort tveggja í frv. Annað er varla umtalsvert, og ég held að það sé varla ástæða til þess, herra forseti, að tíunda það frekar. Nefndin leggur til að frv. verði samþykkt með þessum breytingum og ég vil enn þá leggja áherslu á það, að sem endranær stendur öll nefndin að þessari skynsamlegu lausn málsins.



Herra forseti. Það frv., sem hér liggur fyrir, er fyrir margra hluta sakir athyglisvert og kannske mest fyrir þá sök að það er atgjörlega óþarft. Það er ekkert ákvæði í þessu frv. sem nauðsynlegt er að setja inn í lög, en á hinn bóginn ber það vitni þess, að hæstv. félmrh. virðist ekki hafa mikið að gera við hagnýt störf og hann virðist vera órólegur út af því, að Alþb. á við mjög alvarleg innanhúsvandamál að stríða, þar sem er sú deild þess sem kennd er við farandverkafólk annars vegar og svo venjulegt verkafólk hins vegar. Vakti raunar undrun mína þegar þetta mál var til umr. áður hér í deildinni, að formaður Verkamannasambands Íslands, Guðmundur J. Guðmundsson, hv. 7. þm. Reykv., skyldi fagna frv. sem gengur út frá þeirri forsendu, að erlent fólk í frystihúsum skuli hafa forréttindi fram fyrir íslenskt verkafólk. En ein grein þessa frv., 3. gr., gerir einmitt ráð fyrir að erlent verkafólk skuli hafa á ýmsan hátt forréttindi gagnvart íslensku verkafólki. Enn fremur get ég ekki séð annað samkv. þessu frv. heldur en hæstv. félmrh. ætli að setja strangari ákvæði gagnvart heilbrigðiseftirliti og um ýmislegt annað þegar erlendir menn eiga í hlut en íslenskir, eins og ég mun víkja nánar að síðar í minni ræðu. Ég vil segja það í fyrsta lagi, að það er eftirtektarvert, að þótt þetta frv. heiti frv. til laga um atvinnuréttindi útlendinga einskorðast það við fólk í frystihúsum, að því er manni virðist. Og þótt ég hafi beðið um upplýsingar um það hjá einum starfsmanni félmrn., hvaða niðurstöður eða hvaða álit hafi fylgt þessu frv. til ráðh., var ég nú satt að segja litlu nær, enda kannske eðlilegt að sem minnst fréttist af því, hvernig unnið var að þessu frv. frá sjónarmiði ráðh., sem allt beinist að því að búa til eitt allsherjarbákn í félmrn. undir því virðulega nafni vinnumálaskrifstofa félmrn. Og vegna þess að hæstv. félmrh. hafði hér um daginn afskaplega mörg orð um einmitt þennan þátt málsins, hversu þýðingarmikil þessi vinnumálaskrifstofa félmrn. væri, vil ég í fyrsta lagi spyrja hann að því, hversu margir menn vinna við vinnumálaskrifstofuna, hvort hann hafi í huga að fjölga starfsfólki þar eða hvernig hann hugsar sér að þessi vinnumálaskrifstofa komist yfir þau verkefni, sem þegar er búið að ákveða henni í lögum, og þau, sem hann auk þess leggur til að hér bætist við. Ég hef ekki getað aflað mér upplýsinga um og veit ekki hvort það er raunar til nein kostnaðaráætlun yfir það, hvað þau auknu verkefni, sem hér er gert ráð fyrir, kosti hið opinbera. Og ég beini þeirri fsp. til hæstv. félmrh., hvort hann hafi látið gera kostnaðaráætlun í tengslum við það frv. sem hér liggur fyrir. Samkvæmt lögum frá 10. apríl 1979, svokölluðum Ólafslögum, var m. a. ákveðið að verkefni vinnumálaskrifstofu félmrn. skyldu vera þessi, með leyfi hæstv. forseta: „1. Að afla og koma á framfæri upplýsingum um atvinnutækifæri á landinu öllu og samræma það starf að vinnumiðlun, sem nú fer fram á vegum sveitarfélaganna.“ Nú er mér algjörlega ókunnugt um það, hvort þessu verki er lokið, hversu langt það er komið og hvaða árangur hefur af því orðið. Í öðru lagi, með leyfi hæstv. forseta: „2. Að beita sér fyrir ráðstöfunum í því skyni að greiða fyrir tilfærslum starfsmanna milli atvinnugreina og landshluta og jafnframt veita öryrkjum og unglingum aðstoð við að finna vinnu við hæfi eftir því sem kostur er.“ Mér er einnig ókunnugt um, hvað hefur verið gert í þessum málum síðan þessi lög voru sett, og vildi fá upplýsingar um það hjá hæstv. félmrh., hvað sérstaklega hafi verið gert í þessum efnum, hvort hann telji að fullnægjandi hafi verið að því unnið eða hversu þessi mál standa. Í þriðja lagi, með leyfi hæstv. forseta: „3. Að bæta og samræma upplýsingasöfnun um atvinnuleysi og birta mánaðarlegar skýrslur um skráð atvinnuleysi á landinu öllu.“ Nú má vera að þarna hafi verið betrumbætt einnig, mér er ekki kunnugt um hvaða þátt félmrn. gæti átt í því. „4. Að kanna ástand og horfur í atvinnumálum og birta niðurstöður sínar ársfjórðungslega.“ Þessi fjórði liður snertir mig auðvitað sérstaklega sem þm. Norðurl. e. Það er t. d. enginn vafi á því, að á Akureyri er núna alvarlegra ástand í atvinnumálum en verið hefur um mjög langt skeið, einkanlega í byggingariðnaðinum, og nær til fleiri greina byggingariðnaðarins þar heldur en annars staðar á landinu. Ein af ástæðunum fyrir þessu er vafalaust sú, að ríkisstj. hefur ekki staðið við fyrirheit sín um fyrirgreiðslu og lánveitingar handa húsbyggjendum. Og ef við hugleiðum niðurstöður þeirrar nefndar, sem nú hefur skilað áliti gagnvart þeim mönnum sem eru í erfiðleikum með að halda húsum sínum, því unga fólki, þá liggur þar fyrir að hugmyndin er sú, að þetta fólk taki verðtryggð lán til 6 eða 8 ára eða þar um bil. Það á sem sagt að framlengja vandann, en ekki veita neina lausn. Það er ekki að sjá að nein bjartsýni ríki á Akureyri hjá húsbyggjendum a. m. k. Eftirspurn hefur ekki aukist þar eftir íbúðum og hæstv. ríkisstj. hefur ekki staðið við fyrirheit sín, sem gefin voru af stjórnvöldum vegna byggingar sjúkrahússins þar, þannig að þeim byggingarframkvæmdum mun ekki miða áfram eins og áður hafði verið ákveðið og heitið hafði verið. Og þannig mætti áfram telja. Hið opinbera hefur ekki staðið við sín fyrirheit og mér er ekki kunnugt um að félmrn. hafi gert neitt sérstakt til þess að kanna ástand og horfur í atvinnumálum fyrir norðan, þar sem það er bágast um þessar mundir. Hvað hefur félmrn. t. d. gert til að kanna ástand og horfum í atvinnuleysismálum á Húsavík, að ég tali ekki um Norður-Þingeyjarsýslu? Við skulum tala um Kópasker. Hefur félmrn. yfirleitt látið til sín heyra um þessi mál? Ef það hefur gert það, þá hefur það a. m. k. ekki látið þm. kjördæmisins vita um það, þannig að hafi félmrn. eitthvað gert í samræmi við þessa klásúlu, 4. tölulið 54. gr. þessara laga, að kanna ástand og horfur í atvinnumálum og birta niðurstöður sínar ársfjórðungslega, þá er mér ókunnugt um það. Ég hygg þvert á móti að tími vinnumálaskrifstofu félmrn. hafi allur farið í það að búa til ný pappírsfrumvörp sem ekkert er að marka, og efast ekki um að hæstv. félmrh. kunni að færa mörg falleg rök fyrir því, hversu nauðsynlegt sé að auka skriffinnskuna, eins og þetta frv., sem hér liggur fyrir, stefnir allt að. En á hinn bóginn er ekki um það að ræða, að hann hafi neinar raunhæfar till. um að bæta úr atvinnuástandi þar sem það er bágast, enda hefur það ekki verið tilgangur þessa manns, síðan hann kom á Alþingi, að flytja neinar till. um að efla. atvinnureksturinn á einum eða öðrum stað, heldur hafa allar till. hans miðað að því að brjóta niður það sem aðrir hafa byggt upp, auka tilkostnaðinn án þess að sjá um það að atvinnureksturinn hafi getað aflað sér nauðsynlegs fjármagns til að fylla upp í skörðin sem þessi vinstri stjórn og tvær á undan henni hafa brotið niður. Herra forseti. Ég óska eftir því að gera hlé á ræðu minni á meðan hæstv. félmrh. er fjarverandi. Ég er reiðubúinn að ljúka ræðu minni á næsta fundi. Ég sá að hæstv. sjútvrh. þurfti að koma máli að þarna. Það má kannske gefa honum tækifæri.  Og svo er í fimmta lagi, með leyfi hæstv. forseta: „Að gera tillögur um úrbætur í atvinnumálum.“ Þetta eru mikil verkefni og þess vegna er ekkert óeðlilegt að maður spyrji: Hversu margir eru starfsmenn vinnumálaskrifstofu félmrn.? Telur hæstv. félmrh. að þeir séu nógu margir til þess að geta annað því sem lagt er til í 54. gr.? Eða hefur hæstv. félmrh. kannske fólk aflögu er anni þessu öllu saman og geti bætt á sig verkum? Er kannske kominn tími til að leggja niður byggðadeild Framkvæmdastofnunarinnar, getur hann tekið þetta allt saman inn á bekk til sín?  En nú þurfa menn náttúrlega ekki að vera í vafa um það, að þótt eitthvað hafi verið kroppað í öll þau margvíslegu og miklu verkefni sem talað er um í 54. gr. Ólafslaga, þá fer því víðs fjarri að nein fullnægjandi skil hafi verið gerð þeim verkefnum sem þar skipta mestu máli, og það er að gera tillögur og ráðstafanir til að byggja aftur upp atvinnulífið í landinu á sama tíma og þjóðartekjur fara minnkandi ár eftir ár, 1979, 1980 og 1981. Það er eitt enn sem rétt er að minnast á í sambandi við þetta frv. Lög um eftirlit með útlendingum eru nánast þýdd úr dönskum lögum. Síðan þau voru sett hefur verið unnið mikið og merkt starf til að samræma norræna löggjöf. Á hinn bóginn skilst mér að þessi lög hér um atvinnuréttindi útlendinga séu algjörlega út í hött, - „skáldskapur þinn er skothent klúður, skakksettum höfuðstöfum með,“ - séu algjörlega út í hött miðað við aðra norræna löggjöf um þessi mál. Og mig langar til að spyrja hæstv. félmrh. af því tilefni, hvort hann telji að það þjóni ekki tilgangi að efla norrænt samstarf á þessu sviði, og vil m. a. vekja athygli á því, að samkvæmt því frv., sem hér liggur fyrir, er hugsanlegt að útlendum manni sé veitt atvinnuleyfi, en þegar hann kemur síðan hingað á Keflavíkurflugvöll kemur í ljós að þessum manni hefur verið vikið brott úr einhverju öðru Norðurlanda, og þá hefur hann ekki landvistarleyfi hér samkvæmt þeim samningum sem um það gilda. Maðurinn getur því setið uppi með atvinnuleyfi í landinu án þess að mega vera í því. Í framhaldi af þessu vekur líka forvitni hvers vegna hæstv. félmrh. var á móti því, að inn í þetta frv. kæmi klásúla þess efnis - eða með leyfi hæstv. forseta, svo ég vitni orðrétt í till. Þorsteins Pálssonar sem birt er sem sérálit með þessu frv.: „Óheimilt er að veita útlendingi atvinnuleyfi, sem ekki hefur dvalarleyfi hér á landi samkv. lögum nr. 45 1965, um eftirlit með útlendingum, eða hefur verið gert að fara af landi brott samkv. þeim lögum.“ Í fyrsta lagi langar mig til þess að spyrja hæstv. félmrh.: Er hann ekki sammála því, að ef einhverjum manni hefur verið gert að fara af landi brott samkvæmt lögum um eftirlit með útlendingum, þá skuli hann ekki fá atvinnuleyfi hér á landi? Má ekki bæta þessu inn? Eigum við ekki bara að útiloka það, að félmrn. geti þannig farið á bak við dómsmrn.? Og af því að hæstv, dómsmrh. situr hér í sínum stól: Er það endilega víst að þau ákvæði, sem eru í þessu frv., séu í samræmi við starfsvenjur, starfsreglur og þau lög sem Útlendingaeftirlitið vinnur eftir? Eða eru þessi lög kannske þvert ofan í þau ákvæði sem þar gilda? Þegar ég bað um að fá í félmrn. þær athugasemdir, sem fylgdu við samningu þessa frv., þá gerði ég satt að segja ráð fyrir því, að leitað hefði verið álits Útlendingaeftirlitsins áður en frv. var samið. En það er greinilegt að ekkert erindi hefur komið þaðan varðandi þetta mál og ekki hefur verið haft samráð við það við samningu þessa frv. Þykir mér það að sönnu að fara aftan að hlutunum og get ekki skilið hvaða nauðsyn bar til þess að viðhafa þvílík vinnubrögð. Í 3. gr. segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Enn fremur skulu vera í ráðningarsamningi ákvæði um flutning viðkomandi frá Íslandi að starfstíma loknum, sé viðkomandi ráðinn erlendis, svo og um greiðslu ferðakostnaðar og heimflutning í veikindum eða við óvænt ráðningarslit, sem starfsmaður á ekki sök á. Í ráðningasamningi sé einnig tilgreint hvernig háttað sé fæði og húsnæði svo og ákveðið hvernig með skuli fara þegar atvinna fellur niður af óviðráðanlegum ástæðum, sbr. 3. gr. laga nr. 19 1979.“ Athygli vekur að þarna er ekki neitt um það fjallað, hvernig með skuli fara ef ráðningarsamningur fellur úr gildi vegna vanefnda þess sem ráðinn er. Á hinn bóginn getur maður ekki betur séð en í þessari grein séu erlendum starfsmönnum veitt miklu meiri réttindi en íslenskum starfsmönnum sem vinna fjarri sínum heimilum. Ekki getur íslenskur starfsmaður gengið út frá því sem gefnu, að í lögum standi að hann skuli fá greiðslu ferðakostnaðar og heimflutning í veikindum eða um það sé ákveðið áður en hann ræður sig til vinnu. Þarna er því verið að gera erlendum mönnum hærra undir höfði en íslenskum, og get ég ekki fallist á að út frá þeirri meginreglu sé gengið við íslenska lagasetningu. En mér er tjáð að í praksís muni þetta koma þannig út. Ég vil spyrja hæstv. ráðh. nánar um skilning hans á þessu ákvæði, hvernig hann hugsi sér þetta. Hér er í 4. tölul. komist svo að orði: „Að vottorð viðkomandi yfirvalda liggi fyrir um að atvinnurekandi hafi hæfilegt húsnæði fyrir erlendan starfsmann meðan ráðningarsamningur er í gildi, ef hinn erlendi starfsmaður hefur ekki slíkt húsnæði sjálfur.“ Einnig þarna eru ákvæði sem gera ekki annað en auka á skriffinnsku. Ég vil aðeins benda á það, að sú nefnd, sem samdi þetta frv., er nú - á vegum félmrn. eða heilbrmrn. kannske öllu frekar - að vinna að reglugerð um verbúðir, starfsmanna- og viðlegubúðir með stoð í heilbrigðislögum. Ég get ekki séð annað en að þar sé sá eðlilegi vettvangur fyrir ákvæði af þessu tagi og get alls ekki skilið að nein ástæða sé til að gera upp á milli innlendra manna og erlendra varðandi heilbrigði og hollustuhætti í verbúðum eða á vinnustöðum. En þetta er náttúrulega bara uppsláttarfrv., pappírsflóð, gagnslaust með öllu, og ekki eitt einasta ákvæði í þessu frv. sem hæstv, ráðh. getur ekki með sama hætti, ef hann hefur áhuga á, komið fram með reglugerð eða hefur ekki nægilegar lagaheimildir fyrir annars staðar. Ef það er eitthvað í þessu frv., sem hann telur sig ekki hafa nægilegar lagaheimildir fyrir nú þegar, þá langar mig að vita hvað það mundi vera. Ef fyrirtæki er í rekstri, ætli það sé þá ekki almennt eftirlit á staðnum varðandi hollustuhætti viðkomandi verbúða? Það ætti að vera það a. m. k. Það á a. m. k. ekki heima í lögum um atvinnuréttindi útlendinga, að það eigi að ganga sæmilega um vistarverur starfsfólks hér uppi á Íslandi. Útlendingar eiga ekki meiri rétt en Íslendingar. Í 4. gr. er svo enn eitt pappírsflóðið: „Með umsókn um atvinnuleyfi skulu vera upplýsingar um vinnustaðinn, tegund vinnu, aðila kjarasamnings og áætlaða lengd daglegs vinnutíma á ráðningartímanum. Í umsókn skal enn fremur færa rök fyrir nauðsyn þess að nota erlent starfsfólk og gera grein fyrir því hvaða tilraunir hafi verið gerðar til þess að ráða innlent starfsfólk í starfið. Áður en atvinnuleyfi er veitt rannsakar vinnumálaskrifstofa félmrn. sjálfstætt atvinnuástand á viðkomandi stað og í nágrenni hans, en hún skal einnig leita til Alþýðusambands Íslands, Farmanna- og fiskimannasambands Íslands, Vinnuveitendasambands Íslands og Vinnumálasambands samvinnufélaganna um almenna stefnumörkun varðandi innflutning erlends starfsfólks, með tilliti til atvinnuástands í landinu á ákveðnum landssvæðum.“ Þarna eru mörg orð sem hafa marga stafi, en hvert er innihaldið? Áður er í 3. gr. gert að skilyrði nr. eitt fyrir atvinnuleyfi að fyrir liggi umsögn verkalýðsfélags á staðnum í hlutaðeigandi starfsgrein, eða viðkomandi landssambands ef ekki er verkalýðsfélag á staðnum. Svo á í 4. gr. að leita til Alþýðusambandsins, Farmanna- og fiskimannasambandsins, Vinnuveitendasambandsins, Vinnumálasambandsins. Hvers konar umsagnardella er þetta eiginlega? Eigum við Íslendingar ekki að vera í öðru en að gefa hver öðrum umsagnir? Ég hef nú séð hvernig fjórðungssamböndin eru, ekkert nema umsagnir. Hver les allar þessar umsagnir? Í Útlendingaeftirlitinu vinna núna fjórir menn, fyrir 10 árum voru þeir fimm og fyrir 30 árum voru þeir fimm. Þeir eru ekki með alla þessa skriffinnsku, þeir reyna að skipuleggja starf sitt vel. Hvað ætli erlent verkafólk vinni í mörgum frystihúsum? Hvað ætli félmrn. þurfi að athuga sjálfstætt, rannsaka sjálfstætt atvinnuástand á viðkomandi stað víða? Og hvað felst í þessum orðum: að rannsaka sjálfstætt atvinnuástand á viðkomandi stað og í nágrenni hans? Hvers konar rannsókn er hér verið að tala um? Eða eru þetta bara orðaleppar? Það er eðlilegt að útbúa skriflegar upplýsingar og dreifa til sendiráða Íslands, til opinberra vinnumiðlana erlendis og annarra sem þess óska, þar sem greint sé frá almennum launakjörum, vinnutíma, aðbúnaði við vinnu hér á landi, sköttum og öðrum opinberum gjöldum o. s. frv., eins og gert er ráð fyrir í 5. gr., en þessi grein er algjörlega óþörf. Hæstv. ráðh. getur alveg komið þessu í kring án þess að hafa stoð í þessum lögum. Hins vegar má vel vera að hann þurfi að fá fjárveitingu til þess í fjárlögum. En það er algjör misskilningur að halda að setja þurfi ákvæði um þetta inn í lagasafn, - algjör misskilningur. Og 6. gr. hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Hvers konar áróður til þess fallinn að hvetja til innflutnings verkafólks til landsins er óheimill ef hann er villandi eða byggður á röngum og ónógum upplýsingum.“ Nú er orðið áróður í sjálfu sér neikvætt orð og niðrandi að merkingu. Tökum þetta orðalag t. d.: byggður á ónógum upplýsingum. Hvenær er áróður fyrir því að fá fólk til Íslands byggður á nógum upplýsingum?  Þessi 6. gr. er bara orðaleppar. Það er eðli málsins samkvæmt óheimilt að blekkja menn. Það á ekki aðeins við um erlenda menn, það á líka við um íslenska menn. Atvinnurekendum er almennt óheimilt að blekkja menn til að ráða sig í vinnu. Þvílíkur vinnusamningur er ógildur sem reistur er á röngum forsendum og fölskum forsendum og þar sem um vanefndir er að ræða. Það leiðir af sjálfu sér. Þess vegna get ég ekki skilið hvaða tilgangi þetta þjónar. Þetta svo sem skaðar engan og má vel standa þarna. Þetta skiptir engu máli. Það má fylla lagasafnið af alls konar almennum hugleiðingum sem enga þýðingu hafa, og þetta er eitt af því. Ég veit ekki hvað maður á að halda þessu lengi áfram. Það gefur náttúrulega auga leið, að ef farið yrði nákvæmlega eftir ákvæðum 3. gr. eins og þau eru hér, þá mundi það torvelda t. d. fólki, sem á íslenskan maka, að setjast hér að og hefja hér störf. Ef þessum ákvæðum yrði vandlega fylgt varðandi starfsfólk hjá heilbrigðisstofnunum, þá mundi þetta einnig torveldu ráðningu þess svo og alls konar sérfræðinga sem hér vinna. Vegna þess að þessi löggjöf er einvörðungu miðuð við fólk í frystihúsum og tekur þess vegna ekki til ýmissa afbrigða annarra, þá held ég að það sé líka deginum ljósara, að erlent fólk fær ýmis forréttindi samkvæmt þessu frv., eins og raunar ýmsum öðrum lögum sem benda má á. Segjum t. d. að erlendur maður og íslenskur maður vinni saman í frystihúsi og ætli að skjótast til útlanda í sumarleyfi. Þá getur sá erlendi fengið meiri gjaldeyri en sá íslenski og sá íslenski verður að borga 10% meira fyrir gjaldeyrinn en sá erlendi, þar sem er gjaldeyrisskatturinn sem þessi ríkisstj. lagði á, skatturinn á ferðamannagjaldeyri. Í þeim lögum eru einnig forréttindi fyrir erlent fólk sem hér vinnur gagnvart Íslendingum. Og þannig er þetta víðar. Það var því síst ástæða til að bæta þar um. Ég vil svo að lokum ítreka fyrirspurnir mínar til hæstv. félmrh. Í fyrsta lagi: Telur hann að vinnumálastofnunin hafi með sómasamlegum eða fullnægjandi hætti annast þau verkefni sem ég lýsti áðan og um getur í 54. gr. svokallaðra Ólafslaga, sérstaklega varðandi það að koma með tillögur um úrbætur í atvinnumálum þar sem atvinna er stopulust og verst? Ég vil bæta því við í þessu sambandi, hvort vinnumálaskrifstofa félmrn. hafi kannað þær heimildir sem eru í lögum um Atvinnuleysistryggingasjóð, um vaxtalaus lán til þess að bæta úr atvinnuleysi, t. d. í byggingariðnaðinum, með því að flýta fyrir verkefnum. Ég get tekið þar sem dæmi Víðishúsið við Laugaveg, hvort fram hafi farið einhver athugun á vegum félmrn. á því að verða við ósk Múrarafélags Reykjavíkur um að flýta fyrir að ganga frá því húsi að innan og hvort viðræður hafi hafist um það milli félmrn. og fjmrn. Og ég vil jafnframt spyrja hæstv. ráðh. hvort hann hafi rætt um það við Seðlabankann hvort ástæða væri til að reyna nú að reisa húsið sem á að standa neðan við Arnarhól, ljúka því til þess að atvinnulausir byggingarmeistarar fengju þá störf við það, - eða hvaða tillögur aðrar hæstv. félmrh. hefur gert um úrbætur í atvinnumálum. Við vitum að ýmsir byggingariðnaðarmenn fóru fyrir einum 13 árum til annarra Norðurlanda og sóttu þangað vinnu. Þessir menn eru núna ýmist að búa sig undir að hverfa af landi brott, á fyrri slóðir, eða búnir að því vegna atvinnuástandsins. Þess vegna er við því að búast að vinnumálaskrifstofan hafi látið þau mál að einhverju leyti til sín taka. Og í öðru lagi spyr ég hæstv. félmrh: Liggur fyrir jákvæð umsögn um þetta frv. frá dómsmrn. eða undirstofnunum þess, og er þetta frv. samið í samráði við þær ríkisstofnanir sem annast eftirlit með útlendingum og hafa um þau mál að segja lögum samkvæmt?



Herra forseti. Hv. 7. landsk. þm. hefur flutt hér alllanga tölu um þetta mál og komið víða við, þó ekki eins víða núna í þeirri seinni sem hann flutti og þeirri fyrri, þar sem hann ættfærði m. a. forustumenn félags farandverkafólks og rakti feril þeirra bæði í einkalífi og stjórnmálum með næsta rækilegum og óvenjulegum hætti. En það er ekkert nýtt að þessi ágæti þm. komi viða við í ræðum sínum. Hann gætir þess yfirleitt, þegar hann kemst hér í ræðustólinn, að koma aldrei nálægt því efni, sem á dagskránni er, nema sem allra, allra minnst. Í fáeinum tilvikum tókst honum það þó núna. Í fyrri hluta ræðu sinnar ræddi hann um vinnumálaskrifstofu félmrn. Vinnumálaskrifstofa félmrn. var sett á stofn, eins og hann gat um, með lögum nr. 13 frá 1979, svokölluðum Ólafslögum. Í lögunum er ein grein sem kveður á um það, að setja skuli upp við félmrn. sérstaka vinnumálaskrifstofu. Þessi vinnumálaskrifstofa hefur þó nokkur verkefni samkvæmt þessari lagagrein, og hún hefur sinnt þeim að svo miklu leyti sem mögulegt hefur verið, miðað við þann mannafla sem skrifstofan hefur haft. Í fyrsta lagi tel ég að atvinnuleysisskráning af hálfu félmrn. hafi verið bætt frá því að þessi vinnumálaskrifstofa tók til starfa. Yfirlit um atvinnuleysisskráningu eru gefin út reglulega, og þau hafa verið samræmd og eru á ýmsan hátt gleggri en áður var, eins og þeim mönnum er kunnugt um sem hafa nennt að lesa blaðafréttir sem birst hafa undanfarna mánuði um þessi mál. Í öðru lagi hefur vinnumálaskrifstofa félmrn. gefið út reglulegt mat á atvinnuhorfum í landinu öllu, einstökum stöðum, svæðum og landinu í heild. Þessar niðurstöður hafa verið birtar almenningi með fréttatilkynningum til fjölmiðla, sem hafa vafalaust komið misjafnlega skýrt fram eftir blöðum og fjölmiðlum. En við höfum ekki legið á þeim, þær hafa komið fram opinberlega hverju sinni. Í þriðja lagi hefur vinnumálaskrifstofa félmrn. sett á laggirnar samráðsnefnd aðila vinnumarkaðarins um atvinnuhorfur. Þessi samráðsnefnd kemur saman reglulega a. m. k. einu sinni í mánuði. Aðilar að þessari nefnd eru fulltrúar verkalýðssamtakanna og atvinnurekenda. Vinnumálaskrifstofan hefur auk þessa undirbúið sérstaklega að taka á atvinnumálaáætlunum í samvinnu við Framkvæmdastofnun ríkisins og Þjóðhagsstofnun. Þessi starfsemi er nýlega farin af stað, og það er ekki vegna þess að við í félmrn. höfðum ekki ýtt á eftir því, heldur hefur ekki tekist fyrr en núna að koma þessu samstarfi á sem skyldi. En það er komið í gang og á vafalaust eftir að bera einhvern árangur. Það er hins vegar rétt sem hv. þm. gat um áðan, að það eru fleiri aðilar sem eiga að fjalla um atvinnumál í þessu þjóðfélagi en vinnumálaskrifstofa félmrn. Það eru atvinnumálaráðuneytin að sjálfsögðu, það er Framkvæmdastofnun ríkisins, svo ég nefni aðeins dæmi. Þess vegna er það fyrst og fremst hlutverk vinnumálaskrifstofunnar og félmrn. í þessu tilviki að reyna að rýna inn í þróun atvinnumála til lengri tíma og gæta að þeim boðum sem kunna að vera fram undan varðandi alvarlegan samdrátt í atvinnumálum. Hv. þm. spurði: Hversu margir eru starfsmenn vinnumálaskrifstofu félmrn.? Svar: Starfsmennirnir eru einn, það er einn starfsmaður á vinnumálaskrifstofu félmrn. Hv. þm. spurði hvort ráðh. teldi nauðsynlegt að bæta þarna við starfsliði? Svar mitt er jákvætt. Ég tel að það sé óhjákvæmilegt, og þá er ég ekki að hugsa um þetta frv. sem hér er, það er tiltölulega lítilvægt í þeim efnum, heldur tel ég að til þess að sinna þeim verkefnum, sem lögð eru á vinnumálaskrifstofuna samkv. lögum nr. 13 frá 1979, verði að bæta við a. m. k. einum manni. Það er mín skoðun. Það yrðu þá tveir menn starfandi í vinnumálaskrifstofu félmrn., í því mikla bákni sem þar er, ef marka má orð hv. þm. Hv. þm. vék síðan nokkuð að frv. sjálfu, og almennt um hans athugasemdir vil ég segja það, að ef unnt er að ná sama árangri með öðrum hætti og minni fyrirhöfn en gert er ráð fyrir í frv., þá er ég sannfærður um að hv. félmn. deildarinnar tekur slíkar málefnalegar ábendingar til athugunar. Við höfum engar fastar endanlega mótaðar forskriftir um það, hvernig nákvæmlega eigi að þessu að standa, en við teljum að hér sé um að ræða skynsamlegustu og árangursríkustu aðferðina sem hér er sett á blöð. Ef hv. 7. landsk. þm. getur bent á einhverja aðra aðferð til að ná sama árangri, þá er velkomið að hlýða á hans tillögur í þeim efnum. Og ég er viss um að hv. félmn. deildarinnar, sem er skipuð mönnum með góða þekkingu á þessum málum, er reiðubúin að taka fullt tillit til jákvæðra ábendinga þm., sem hann er vafalaust reiðubúinn til að koma á framfæri í sambandi við þetta mál nú eins og mörg önnur mál sem hér hafa verið á dagskrá í deildinni. Það er hins vegar rangt sem hv. þm. sagði, að í þessu frv. væri gert upp á milli íslenskra verkamanna og erlendra. Frv. hefur engan annan tilgang en þann, númer eitt, tvö og þrjú, að tryggja erlendum verkamönnum á Íslandi sömu réttindi, sömu kjör og íslenskir verkamenn hafa. Hér er um að ræða reglu sem er auðvitað sjálfsögð, og í mörgum grannlöndum okkar í Vestur-Evrópu hafa slík ákvæði verið færð í lög fyrir löngu. Það er hins vegar reynsla fyrir því, það hefur verið sýnt fram á það með býsna átakanlegum hætti, að erlent vinnuafl hefur verið flutt inn til nágrannalanda okkar og hefur verið látið búa við kjör sem eru miklu lakari en þarlent verkafólk á við að búa. Í þessum efnum mætti nefna dæmi jafnvel frá grannlöndum okkar hinum næstu, því miður, ég tala nú ekki um þegar lengra er farið, inn í Vestur-Evrópu eða suður eftir Evrópu. Þar er um að ræða alvarleg vandamál sem hafa skapað árekstra milli erlendra verkamanna og innlendra. Þessi lög hafa einmitt þann tilgang - eða þetta frv. ef að lögum verður - að draga úr hættu á þeim alvarlegu árekstrum sem komið hafa upp erlendis milli erlendra og innlendra verkamanna. Að lokum, herra forseti, hef ég eina fsp. til hv. þm. Ber að skilja það svo, að andstaða hans við þetta frv. sé stefna Sjálfstfl? Er sá meiri hluti Sjálfstfl., sem er andstæður ríkisstj., andvígur þessu frv. og mun hann standa gegn því? Ég spyr vegna þess að hv. þm. er eini þm. úr röðum Sjálfstfl. sem hefur talað í þessum umr. Aðrir hafa ekki talið það ómaksins vert, fæstir að vera hér í salnum hvað þá meir. Þess vegna leyfi ég mér að draga þá ályktun, að orð þm. hljóti að vera til marks um það, að í Sjálfstfl. sé veruleg andstaða við þetta frv. Það kæmi að vísu ekkert á óvart þó að svo væri. Það væri að mörgu leyti í góðu samræmi við sögulega fortíð þeirra pólitísku afla sem Sjálfstfl. á rætur að rekja til. Það væri út af fyrir sig ekkert til að verða undrandi á, ekki heldur með tilliti til þess, að þessi hv. þm. hefur í allan vetur í rauninni verið aðaltalsmaður Sjálfstfl. hér í flestöllum málum sem upp hafa komið. Þess vegna er fsp. lögð fram. Ber að líta á orð hv. þm. gegn þessu frv. sem stefnu Sjálfstfl. eða eru þau markleysa, marklaus ómagaorð?



Herra forseti. Það er alltaf gaman að heyra í hæstv. félmrh. þegar hann er að komast hjá því að svara spurningum. Ég spurði hann beint að því, hvort það frv., sem hér liggur fyrir, væri samið í samráði og samvinnu við aðra þá aðila innan ríkiskerfisins sem fara með málefni útlendinga hér á landi.

Þetta er stjfrv.

Ég nefni sérstaklega til dómsmrn. og Útlendingaeftirlitið. Og þá spyr ég, úr því að hæstv. ráðh. vill svara og grípa fram í: Liggur þá fyrir að hæstv. dómsmrh. sé samþykkur efnisatriðum þess frv. sem hér liggur fyrir? Hæstv, félmrh. greip fram í og sagði að þetta væri stjfrv. Og hann spurði mig að því, hvort sá armur Sjálfstfl., eins og hann sagði, sem ekki styður ríkisstj., væri á móti frv. Ég spyr hann: Er sá hluti Sjálfstfl., sem er í ríkisstj., sammála öllum efnisatriðum þessa frv.?

Þetta er stjfrv.

Hæstv. félmrh. vill ekki svara. Það skyldi þó aldrei vera svo, að hæstv. dómsmrh. væri ekki samþykkur frv. Það er leitt að hann skuli ekki vera hér í salnum til þess að hægt sé að spyrja hann beint að þessu. Það fæst ekki eitt einasta orð um það frá hæstv. félmrh., hvort í fyrsta lagi hann hafi borið þetta frv. undir þá aðila í ríkiskerfinu, sem fara með málefni útlendinga, og í öðru lagi hvort hæstv. dómsmrh. sé samþykkur þessu frv., en hann er yfirmaður Útlendingaeftirlitsins. Við því fékkst ekki heldur svar, sem var eftirtektarvert, hvort hæstv. félmrh. væri sammála því sem ég spurði um áðan, að maður, sem vikið hefði verið úr landi, skyldi ekki fá atvinnuleyfi hér á landi. Við því fékkst ekki svar, sem ekki er von, vegna þess að ríkisstj. hangir á þeim bláþræði að frú Gervasoni haldi áfram stuðningi við hana. Hæstv. félmrh. sagði hér áðan með töluverðum myndugleik, að það væri markmið þessa frv. og annað ekki, að útlendingar skyldu hafa sama rétt og búa við sömu kjör og Íslendingar. Þá spyr ég: Hvernig stóð á því, að hans menn í félmrn. gátu ekki fallist á að þessi setning stæði í frv., sem Vinnuveitendasambandið lagði til, með leyfi hæstv. forseta: „Útlendingar skulu njóta launa og starfskjara sem heimamenn og hafa réttindi og bera skyldur í samræmi við viðkomandi kjarasamning?“ Ef þetta var tilgangurinn, sem lýsir sér í þessari setningu, hvernig stóð þá á því, að hæstv. félmrh. treysti sér ekki til að taka af skarið? Það þurfti ekki í rauninni að segja meira. Og inn á það var ekki heldur komið áðan af hæstv. félmrh., hvort hann ætlaðist til að ákvæði 2. tölul. 3. gr., þar sem fjallað er um ýmis réttindi útlendinga, yrðu skilin á þann veg, að í þeim fælust forréttindi gagnvart íslensku verkafólki. Um það fékkst ekki eitt einasta orð. Svo verð ég nú að segja að ég dáist að þessum eina manni í félmrn., sem er með vinnumálaskrifstofuna, ef hann hefur með sómasamlegum hætti getað gert allt það sem hæstv. ráðh. sagði að hann hefði gert, gengið svo langt meira að segja að rýnt inn í þróun atvinnumála langan tíma, - einn maður sem hefur tekið á sig margvísleg önnur störf. Og hann talar um tvo menn. En það hefur bara ekki verið við það staðið að gera tillögur um úrbætur í atvinnumálum. Þessi hæstv. ráðh. samþykkti það hér, ég man nú ekki hvort það var í Ed. eða Nd., þegar Ólafslögin voru sett, að þessi vinnumálaskrifstofa skyldi gera tillögur um úrbætur í atvinnumálum. Við þetta hefur ekki verið staðið. Það kom fram hjá hæstv. ráðh. áðan. Það hefur ekki heldur verið staðið við það að gera ráðstafanir til að greiða fyrir tilfærslum starfsmanna milli atvinnugreina og landshluta og jafnframt að veita öryrkjum og unglingum aðstoð við að finna vinnu við hæfi, eftir því sem kostur er, sbr. ummæti ráðh. áðan. Það liggur því fyrir, að þessi deild félmrn. rís ekki undir nafni og stendur ekki undir lögum. Og við því er ekki heldur að búast ef hrúgað er upp lögum, en síðan ekki séð um að mannafli sé til þess að hrinda í framkvæmd því sem þar er kveðið á um. Það er afskaplega auðvelt verk að semja lög um hvað eina ef því er síðan ekki fylgt eftir með fjármagni. Svo er t. d. um húsnæðismálalöggjöfina sem hæstv. félmrh. hafði svo mörg orð um að mundi auðvelda mönnum að eignast þak yfir höfuðið. Þar hefur ekki verið staðið við fyrirheitin. Skal ég svo ekki orðlengja það, enda ástæðulaust. Ég hafði á hinn bóginn gaman af því þegar hæstv. ráðh. var að tala um sögulega fortíð þeirra stjórnmálaflokka sem nú eru við völd. Ég held menn muni eftir því, að Sameiningarflokkur alþýðu - Sósíallistaflokkurinn varð fyrst að afli í íslenskum stjórnmálum þegar sett voru gerðardómslög á sjómenn. Og það var einmitt í þeirri bylgju sem á eftir kom sem Sameiningaflokkur alþýðu - Sósíalistaflokkurinn náði undirtökum í Dagsbrún. Og þessi bylgja var nægilega stór til fleyta þáverandi formanni Dagsbrúnar Sigurði Guðnasyni, inn á þing og síðan Eðvarð Sigurðssyni. Og nú er hv. 7. þm. Reykv., Guðmundur J. Guðmundsson, samsvarandi maður hér á hinu háa Alþingi. Það var baráttan á móti gerðardómi á sjómenn sem bjó þetta til. Hins vegar gerðist það svo í fyrsta skipti sem núv. hæstv. félmrh. komst í ríkisstj., hv. 2. þm. Reykv., Svavar Gestsson, að settur var gerðardómur á sjómenn aftur. Og hann beitti sér sérstaklega fyrir því ásamt þeim ráðh. öðrum sem sátu í ríkisstj. Ólafs Jóhannessonar sumarið 1979. En það sýnir hins vegar á hvaða brauðfótum okkar þingræði stendur, að þessi brbl. voru aldrei borin undir Alþingi. Það var hlaupið í það skjólið, að gildistími þeirra væri útrunninn, og þess vegna reyndi ekki á hvort brbl. hefðu þingfylgi. Og það var í skjóli þess, sem hæstv. félmrh. gat talað um það fyrir síðustu kosningar að hann mundi ekki skerða kjarasamninga, þó hann hafi raunar gert það bæði 1. des., 1978 með löggjöfinni sem sett var fyrir 1. des., og síðan með Ólafslögunum. Hann hljóp í þetta skjól. En nú er aftur komið að því að hann bregst sinni sögulegu fortíð með þeim brbl. sem sett voru á gamlársdag, þar sem gert er ráð fyrir að taka 7% af hverri krónu lægst launaða fólksins og fleygja á verðbólgubálið. Þessi ungi og glæsilegi stjórnmálamaður, sem hæst allra hefur talað um að stjórnvöld eigi ekki undir neinum kringumstæðum að grípa inn í kjarasamninga og mest af öllum þm. talar um sögulega fortíð og annað því um líkt með merkissvip; hann er forgöngumaður þess í Alþb. að við liggur að kjarasamningar séu brotnir með lögum, brotnir á bak aftur á messerisfresti og stundum með hverri tunglkomu. Og sá, sem er dyggasti stuðningsmaður hans í þessu, er formaður Verkamannasambandsins og svo sérlegur fulltrúi stjórnar Bandalags starfsmanna ríkis og bæjar, frú Gervasoni.



Herra forseti. Það er annars alveg makalaust þegar ráðh. bera fram fsp. til þm. að þeir skuli ekki svara þeim. Þó það hafi verið gert mjög ítarlega í alllangri ræðu, sem ég flutti hér áðan, og þó að hv. þm. hafi haldið þrjár ræður þegar við þessa 1. umr., þá hefur hann enn ekki komið að því máli sem skiptir þó öllu í þessu sambandi, og það er þetta: Stendur Sjálfstfl. á bak við þann málflutning sem hv. þm. hefur leyft sér að hafa í frammi hér í dag?

Er dómsmrh. með frv.?

Eða eru það aðeins ómerk ómagaorð eins og fyrri daginn sem þm. hefur hér uppi í þessum virðulega ræðustól? Það er líklega að svo sé, eftir síðari ræðu hans að dæma, að það séu ómerk ómagaorð og það sé ekkert að marka þetta uppþot, Sjálfstfl. taki ekki frekar en fyrri daginn mark á þessum hv. þm. Það kæmi mér ekkert á óvart. Varðandi aftur það sem hann spyr nú um í sambandi við hæstv. dómsmrh. og dvalarleyfin, þá vil ég taka það fram, að ég tel að félmn. eigi að athuga með hvaða hætti atvinnuleyfi verða tengd málinu. Það hef ég tekið fram áður við þessa umr. svo og hæstv. dómsmrh. Hins vegar hlustar þessi hv. þm. yfirleitt aldrei á það sem máli skiptir hér á þingi og grípur helst upp setningar úr samhengi og snýr út úr þeim. En það er hans vandi, og vegur hans minnkar stöðugt við hverja ræðu sem hann flytur af því tagi sem hann hefur flutt hér í dag. Vona ég þess vegna að hann flytji þær sem allra flestar.



Herra forseti. Það má vissulega um það deila, hvort á að virða hv. 7. landsk. þm. svars. Í fyrri umferð 1. umr. veitti ég honum nokkrar vítur hér úr ræðustól fyrir að forðast efnisatriði máls og tala um allt milli himins og jarðar. Hitt vekur vægast sagt mikla furðu, maður er oft undrandi á þessum hv. þm., hvernig hann brýst hér um á hæl og hnakka - og út af hverju? Hvað er það sem gengur á, hvaða ósköp eru það sem á að fara að setja hér í lög? Það, sem á að fara að setja hér í lög, eru réttindi erlends verkafólks, að tryggt sé að það hafi ráðningarsamning til tiltekins tíma, ákvæði um flutning þess frá Íslandi að starfstíma loknum sé það ráðið erlendis, greiðsla á ferðakostnaði, ef erlendur maður verður fyrir veikindum á ráðningartímanum eða einhverjum óvæntum óhöppum, sem hann á ekki sök á, þá sé honum tryggður þessi réttur. Hvað er það annað sem er svona refsivert í þessu frv.? Það, sem er svona refsivert að dómi hv. 7. landsk., er að það er upplýsingaskylda til þessa verkafólks. Atvinnurekendur margir hverjir - rangt væri að segja að það væru allir - hafa gefið alrangar upplýsingar þegar það hefur komið hingað og ráðið það á röngum forsendum. Ég endurtek: Það væri ómaklegt að kenna þarna öllum frystihúsaeigendum eða starfsmönnum um. Hvað gengur hér eiginlega á? Það er verið að tryggja þessu erlenda verkafólki, sem við þurfum að grípa til oft á tíðum, einföldustu mannsæmandi réttindi. Hv. 7. þm. landsk. ætlar algjörlega að komast úr sambandi. Þvílíkt og annað eins! Síðan óskapast hann þessi býsn yfir 6. gr., sem ég vildi nú, með leyfi forseta, lesa: „Hvers konar áróður til þess fallinn að hvetja til innflutnings verkafólks til landsins er óheimill ef hann er villandi eða byggður á röngum eða ónógum upplýsingum.“ og þá segir hv. þm.: Þá má hrúga upp lögum. - Að vísu er það rétt hjá hv. þm., að sennilega er allt of mikið að því gert að hrúga upp lögum og mætti Alþingi fara að athuga það í heild sinni. En í sambandi við alla þessa lagamergð, ákaflega lítið af henni fjallar um réttindi verkafólks. Og ef þessi lög eru ofhlaðin, þá held ég að þetta sé það minnsta, vegna þess að aðilar hafa verið staðnir að því að senda verkafólk til Íslands með villandi upplýsingar, án ráðningarsamnings, og þetta fólk hefur staðið hér uppi vegalaust. Það er von að hv. þm. þykist tala fyrir hönd verkafólks og réttlætis í landinu. Það er eðlilegt að hann vitni til sögunnar. Einhver alda átti að hafa skolað, skilst mér, mér og ýmsum forverum mínum inn á Alþingi. Hann fór ekki einu sinni rétt með, söguþekkingin var ekki meiri en það. Það voru einhver lög á sjómenn. Það, sem þm. á örugglega við, eru lög þar sem bannaðar voru almennt kauphækkanir í landinu og samningsréttur tekinn af. Verkföll voru óheimil, kauphækkanir voru óheimilar. Og vitið, þekkingin á því máli sem um er fjallað hér, það er svipað og söguþekkingin. Þarna var allt annað og miklu meira mál á ferðinni, þessi alda sem viðkomandi þm. var að tala um. Það má vel vera, að einhver atriði séu í þessu frv. sem megi breyta. Það má vel vera að einhverjar orðalagsbreytingar séu til hins betra. Það er sjálfsagt að athuga það í nefnd. Það er sjálfsagt að taka á móti till. frá hv. 7. lands. þm. þar að lútandi. En að umturnast hér dag eftir dag í ræðustól yfir því, að verið er að tryggja að erlent verkafólk, sem kemur til landsins, hafi eðlileg réttindi, hafi eðlilegar tryggingar og ákveðnar upplýsingar sé skylt að veita því, - að berjast gegn því er að mínu mati ósæmilegt.



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til l. um þýðingarsjóð á þskj. 469, sem við höfum leyft okkur að flytja, hv. þm. Ingólfur Guðnason og ég. Frv. þetta fjallar um sjóð sem styrkt geti útgefendur til útgáfu þýðinga á erlendum bókmenntum. Það er talinn einn af hornsteinum menningar okkar, að íslenska þjóðin eigi aðgang að fjölbreytilegum bókakosti, bæði fræðiritum og fagurbókmenntum. Í samræmi við þetta sjónarmið svo og það grundvallarsjónarmið, að réttur manna til menntunar og menningar skuli vera sem jafnastur, eru rekin almenningsbókasöfn í landinu til þess að gera þann bókakost, sem fyrir hendi er nú á íslensku, sem aðgengilegastan almenningi. Jafnframt er reynt að hafa á boðstólum nokkurt úrval bóka á erlendum málum, eftir því sem fjárframlög leyfa. Það er ljóst, að bækur á erlendum málum nýtast ekki nema takmörkuðum hluta landsmanna vegna þess að því fer fjarri að öll þjóðin sé læs á erlendar tungur. Sá hluti landsmanna, sem þannig er farið um, er því algjörlega háður þeim bókakosti sem til er á móðurmálinu, og er auðsætt að hér er um að ræða mikinn mun á aðstöðu einstaklinga til þess að kynna sér það sem hugsað er og skrifa á erlendum tungum. Þennan aðstöðumun er að sjálfsögðu aldrei hægt að jafna fullkomlega. En mikið mætti gera til úrbóta með því að auka verulega útgáfu á íslenskum þýðingum þeirra erlendra skáldrita og fræðirita sem umræddust eru á hverjum tíma. Á slíka útgáfu hefur verulega skort á undanförnum árum vegna þess að við val þýddra rita til útgáfu ráða oftast nær markaðslögmálin ein og aðeins eru valin rit sem talin eru líkleg til vinsælda og sölu. Er þá yfirleitt um að ræða svokallaðar afþreyingarbækur, sem að vísu geta verið ágætar til síns brúks, en auka litlu við reynslu eða þekkingu lesandans og gefa litla hugmynd um það úrval sem fyrir hendi er, þar sem þær samtíðarbókmenntir, sem mikilsverðastar eru taldar, verða nær algjörlega út undan. Hið sama gildir um sígild bókmenntaverk sem öllum menningarþjóðum þykir sjálfsagt og nauðsynlegt að eiga í vönduðum þýðingum á eigin tungu. Stór hópur landsmanna á því mjög takmarkaðan aðgang að slíkum ritum. Þess má einnig geta, að vandaðar þýðingar á góðum bókmenntum eru mikilsverður þáttur í bókmenntastarfi hverrar þjóðar. Bókmenntum okkar er þörf áhrifa og strauma erlendis frá, og slíkir straumar verða sterkari og nákomnari ef þeir koma í gegnum íslenskar þýðingar. Auk þess eflist tungan að sveigjanleik og tjáningarhæfni í glímunni við að orða merkilegar hugsanir á okkar eigin tungu. Þarf þessu til stuðnings ekki annað en að nefna það mikla gildi sem snilldarþýðingar manna eins og Jóns Þorlákssonar, Sveinbjarnar Egilssonar, Magnúsar Ásgeirssonar og Helga Hálfdanarsonar hafa haft fyrir íslenskar bókmenntir. Vissulega var ekki unnt að sækja um neina styrki handa þessum mönnum. En þá var öldin önnur, menn höfðu ekki þær fjárhagskvaðir sem nútímamenn hafa, og hrædd er ég um að þeir nútíma Íslendingar verði ekki margir sem vinna það starf sem þarna var unnið, þó að vissulega sé þar okkar ágæti Helgi Hálfdanarson undantekning. Við lauslega athugun á íslenskri bókaskrá kemur í ljós að af u. þ. b. 100 erlendum bókum, sem þýddar eru árlega á íslensku, eru innan við tíu ritverk sem almennar viðurkenningar njóta, og að tala slíkra ritverka útgefinna á íslensku hefur lítið breyst á síðustu áratugum meðan fjöldi hinna léttvægari bóka hefur aukist í réttu hlutfalli við aukna efnalega velmegun þjóðarinnar. Þýðing góðra bóka er erfitt og tímafrekt starf. Væri það greitt í réttu hlutfalli við tíma og erfiði yrði þýðingarkostnaður mikilsverðra bókmennta mun hærra hlutfall útgáfukostnaðar en þýðingarkostnaður afþreyingarbókmennta. Þetta er vafalaust ein af ástæðunum fyrir því, hve lítið er gefið út af góðum þýddum bókum, bókum á Íslandi. Væru útgefendur styrktir til þess að greiða þýðendum sómasamleg laun fyrir slík störf, líkt og Þýðingarsjóður Norðurlandaráðs styrkir þýðingar af einu Norðurlandamáli á annað, væri vafalaust unnt að auka mikið fjölbreytni og gæði þeirra bóka sem allur þorri manna á aðgang að. Með því væri tvímælalaust stigið skref fram á við í jafnréttismálum og hornsteinar menningar okkar og bókmennta til muna styrktir. Nú er mér ljóst að fjölmargir hv, þm. setja spurningarmerki við þegar farið er að tala um markaða tekjustofna. Og vissulega get ég verið sammála því, að það er e. t. v. ekki æskilegt að allt of stór hluti fjárlaga hverju sinni sé bundinn í mörkuðum tekjustofnum. Hitt er hins vegar jafnljóst, að oftlega þarf markaðan tekjustofn til að slík mál sem þessi lognist ekki út af. Ég held að hér sé um að ræða mál sem hver einasti þm. hv. deildar hlýtur að geta verið sammála um. Við tölum um jafnrétti, við tölum um jafnrétti karla og kvenna, við tölum um jafnrétti manna til atvinnu. Ég held að við megum ekki gleyma - mitt í allri þeirri umræðu - mikilvægi þess að allir Íslendingar geti tesið nokkuð af því merkilegasta sem hugsað er og skrifað í heiminum á hverjum tíma. Ég vil því leyfa mér að skora á hv. deildarþingmenn að taka þetta mál alvarlega og veita því brautargengi þannig að það verði afgreitt á þessu þingi.



Herra forseti. Efni þessa frv. er óneitanlega mjög athyglisvert og mikilvægt, og það minnir mig á gamla daga, á fyrri þingár mín, ef svo má segja. Þá flutti ég frv. til l. um mjög svipað efni, sem ég held að ég hafi kallað frv. um fjárhagsstuðning við útgáfu erlendra öndvegisrita, en ekki man ég nú lengur hversu háar upphæðir voru nefndar í því frv. En það vil ég taka fram, að þetta er mjög mikilvægt mál og ég held að nauðsynlegt sé að taka það gaumgæfilega til athugunar. Það er rétt, sem fram kemur í grg. og kom fram í ræðu fyrri flm. áðan, að þýðingar erlendra bókmennta, erlendra öndvegisrita, eru mjög mikilvægar fyrir íslenskar bókmenntir. Og það hefur kannske aldrei verið gerð á því náin úttekt, hversu mikilvægar ýmsar þýðingar, sem gerðar hafa verið í aldanna rás, hafa verið fyrir bókmenntir Íslendinga og fyrir málþróunina á Íslandi. En ég hygg þó að sýna mætti fram á það, að slíkar þýðingar hafi haft úrslitaþýðingu um bókmenntaþróun og um málþróun á Íslandi. Að þessu leyti get ég sannarlega tekið heils hugar undir mikilvægi þess, að unnið sé sem skipulegast að því að þýða slík erlend öndvegisrit á íslensku og í miklu ríkara mæli en verið hefur. Og það verður að segjast sem er, að því miður eru Íslendingar heldur fátækir af slíkum ritum á eigin máli, og það kann að hafa sín áhrif á þekkingarheim okkar og hvernig við öflum okkur menntunar. Ég held líka að það sé augljóst mál, að Íslendingar hafa töngum verið kunnir að því að vilja fylgjast vel með í ýmsum fræðum og menntum og sjálfsmenntun hefur verið talin mjög mikil á Íslandi. Ég held að enn sé fyrir hendi þörf fyrir að gera mönnum kleift að afla sér sjálfsmenntunar á sem auðveldastan hátt. Og það er alveg áreiðanlegt að mínum dómi, að ef á íslensku væru til ýmis erlend öndvegisrit, sem markað hafa spor í sögu mannsandans, bókmenntanna og fræðanna yfirleitt, þá mundi það hafa mjög veruleg áhrif á þekkingarheim Íslendinga. Nú er auðvitað af svo miklu að taka í þessu efni að það er dálítið erfitt að ætla sér að leysa þetta stóra verkefni í einu vetfangi. Hins vegar tel ég að stefnt sé í rétta átt með þeirri hugsun, sem kemur fram í þessu frv., að hafa tiltækt fjármagn til að greiða þýðendum, hæfum þýðendum, fyrir að þýða á íslensku vönduð rit, bæði fræðileg rit og bókmenntarit, sem mjög brýnt er eða a. m. k. æskilegt að Íslendingar eigi aðgang að á eigin máli. Með tilliti til þessa get ég tekið mjög undir efni þessa frv. Ég áskil mér þó allan rétt í sambandi við tölur, sem hér eru nefndar, 500 þús. kr. á ári, til þessara hluta. Ég held að ég geri hvorki að játa né neita að það sé eðlileg tala. En efnislega get ég vel fellt mig við þetta frv. og tek undir þá skoðun sem í frv. kemur fram, að mikilvægt sé að á íslensku séu til þýðingar erlendra öndvegisrita, bæði ýmissa rita, sem eldri höfundar hafa skrifað og haft hafa áhrif á gang sögunnar, mest menningarsögunnar, og einnig rita, sem hæst ber í heiminum á hverri tíð og þannig hafa bein áhrif á samtímann. Hvort tveggja þetta hlýtur að koma til greina að mínum dómi, og ég get fallist á að það sé að vissu leyti eyða í okkar bókmenntir að ekki skuli vera til meira af slíkum ritum. Og ég get með góðri samvisku sagt að ég vildi geta stuðlað að því fyrir mitt leyti að fleiri slík rit yrðu til á íslensku.



Herra forseti. Ég vil eins og hæstv. menntmrh. taka mjög eindregið undir þá meginhugsun, sem í þessu frv. til l. felst, og m. a. þann málatilbúnað allan, að það er æskilegt að erlend öndvegisrit séu til þýdd á okkar þjóðartungu. Og auðvitað væri æskilegt að vel væri hægt að gera við slíka starfsemi. Hins vegar eru hér auðvitað ákveðin vandkvæði, eins og hv. flm. gat raunar um. Við vitum að það eru vandræði í okkar hagstjórn allri. Þessir svokölluðu mörkuðu tekjustofnar festa niður fjármagn úti um hagkerfið allt með þeim afleiðingum að hagstjórn verður æ erfiðari með hverju árinu sem líður. Í 2. gr. frv. er gert ráð fyrir að festa 500 þús. nýkr. með þessum hætti og gera það um langan tíma væntanlega. Og það gildir auðvitað þarna, að hversu háleitt sem markmiðið er sem í frv. felst, þá er það nú einu sinni svo, að markmiðin eru misjafnlega háleit, og sennilega leggjum við á það mælikvarða eftir því hvaða áhugamál við höfum fyrst og fremst. Það eru þessar almennu athugasemdir sem ég vil gera við þetta frv. Þegar þetta frv. var í smíðum og hv. flm. sýndi mér það og ræddi efni málsins og stakk ég upp á því, hvort ekki gæti verið skynsamlegt, - og vil varpa því fram hér til umhugsunar fyrir menntmn., sem síðan fær þetta frv. til meðferðar - hvort það væri skynsamlegra um frv. af þessu tagi að láta gilda um það svofellda reglu, að lög þessi öðlist gildi en falli síðan úr gildi eftir tiltekinn árafjölda, t. d. eftir þrjú ár. Það er auðvitað rétt, sem fram kemur hjá flm., að stundum verður ekki hjá því komist að binda tekjustofna um einhvern tíma. En e. t. v. gæti orðið auðveldara fyrir hv. alþm. að meðtaka efni svona frv. ef því væri aðeins ætlað að gilda í þrjú ár og falla síðan sjálfkrafa úr gildi. Menn yrðu þá að rétta upp höndina upp á nýtt ef þeir vildu framlengja efni þess. Þessi aðferð hefur verið farin víða erlendis þar sem menn hafa haft áhyggjur af að binda fjármagn til langs tíma í lögum. Og þessi aðferð, sem er á engilsaxnesku kölluð sólarlagsaðferðin, hefur þótt gefa góða raun. Menn hafa komið af stað þýðingarmiklum verkefnum og menn hafa ekki eins horft í það að binda fjármagn þegar það er aðeins gert til skamms tíma í einu. Þessu er varpað fram hér til umhugsunar. Í annan stað má gera athugasemdir við að í 1. gr. frv. er menntmrn. gert að setja reglugerð um framkvæmd þessara laga. Fyrir vikið er þessi lagabálkur, eins og honum er ætlað að koma frá Alþingi, mjög svo opinn. Hugleiða mætti hvort ekki væri skynsamlegt, ef af þessu yrði, að hafa þetta með einhverjum hætti nákvæmar bundið í lögum. Þriðju hugmyndinni má varpa fram um þetta, hvort æskilegt sé að hér sé einvörðungu og að öllu leyti um styrki að ræða, hvort ekki mætti hugsa sér að hluti af þessu fjármagni yrði lánaður og yrði þar með endurgreitt eftir einhvern tíma. Við vitum það um mikla útgáfustarfsemi, að oft er það fyrsta fjármagn sem vantar. Það skilar sér svo inn síðar. Spurningin er hvort ekki mætti ná þeim virðulegu markmiðum, sem hér er auðvitað verið að fjalla um, og hvort ekki væri hægt að fara betur með fjármagn og gera fleirum kleift að stunda þessa starfsemi með því að hugsa sér að t. d. hluti af því, sem úr þessum sjóði rynni, yrði að lánsfé. Auðvitað er skiljanlegur áhugi allra hv. alþm. á því að fá sérleg áhugamál sín fest í lög. Og að engum skyldi hvarfla að gera lítið úr slíkum áhuga. En þegar við stöndum frammi fyrir því, að ríkisfjármálum er nánast ekki stjórnandi vegna þess hvað á undanförnum árum og áratugum er búið að gera mikið af þessu - og yfir allt sjónarsviðið, ekki bara í menningarmálum eins og hér er verið að fjalla um, heldur í vegagerðarmálum og framkvæmdamálum hvers konar,-þá er það auðvitað þarna sem menn staldra við og spyrja: Er ekki hægt að fara einhverja aðra leið, einhverja leið sem er minna bindandi, til að ná svipuðum árangri, þó að um skamman tíma væri. Þessu frv. verður væntanlega vísað til menntmn. þar sem ég meðal annarra á sæti, og ég vil aðeins lýsa þeirri skoðun minni, að auðvitað ber að skoða þetta frv. af mikill í virðingu. En það eru nokkur ljón þarna í veginum sem ég vona þó að með einhverjum hætti megi vinna bug á.



Herra forseti. Ég vil ekki láta hjá líða að lýsa stuðningi mínum við þetta mál. Ég hef ekki kynnt mér það vandlega, en við skjóta yfirsýn sýnist mér hér á ferðinni ágætt mál og mál sem við ættum að taka mjög föstum tökum. Það getur verið ágreiningsatriði, eins og hv. síðasti ræðumaður benti á, hverjar tekjur þessa sjóðs ættu að vera. Og oft hefur það leitt huga minn að reglu sem franskir þingmenn hafa þegar þeir leggja fram svokölluð eyðslumál, að þeir leggja á móti einhverja hugmynd um tekjustofna, ekki eingöngu það að greitt sé úr ríkiskassanum. Ég vil geta þess, að hingað til lands eru flutt á hverju ári ógrynni af erlendum tímaritum og léttbókmenntum svokölluðum, og mér dettur í hug svona í skjótri svipan, hvort ekki mætti leggja eitthvert tiltekið gjald á þessar bókmenntir, sem við erum að flytja hingað inn fyrir tugi ef ekki hundruð milljóna á hverju ári, og er þá kannske einfaldast að minnast á dönsk kvennablöð sem hingað koma í stórum bunkum, og að tekjur af því, hvort sem við kölluðum það skatt eða eitthvað annað, rynnu í sjóð af þessu tagi. Nú veit ég ekki hvort þessi leið er fær, ég viðurkenni það strax. En ég vil minna á það í sambandi við þetta frv., að til er norrænn þýðingarsjóður sem gegnt hefur mjög mikilvægu hlutverki á milli Norðurlandanna í þá veru að færa bókmenntir einnar þjóðar til annarrar. Af þeim sjóði höfum við Íslendingar notið góðs á undanförnum árum og hann mun verða mjög þýðingarmikill áfram. Ég geri ráð fyrir því, að þetta mál verði tekið til gaumgæfilegrar athugunar, en ég tek undir með síðasta ræðumanni: Við Alþfl.-menn höfum ekki verið mjög hlynntir því að binda tekjustofn eða binda útgjöld af þessu tagi í langan tíma. Ég tel að það væri fullkomin ástæða til þess að athuga hvort ekki væri hægt að leita einhverra annarra leiða til þess að fjármagna þennan sjóð. En málið styð ég eins og það liggur fyrir að því leyti, að tilgangurinn er góður og hann er réttmætur. En hvort ekki er nauðsynlegt að gera ýmsar breytingar á þessu frv., það skal ég ósagt láta, en tel þó í fljótu bragði að það verði að gera.



Herra forseti. Ég skal ekki bæta miklu við þetta. Ég vil aðeins þakka jákvæðar undirtektir undir þetta frv. okkar hv. þm. Ingólfs Guðnasonar. Mér er ljóst að auðvitað getur vel verið að líta þurfi betur á þetta frv. og gera á því einhverjar breytingar til bóta. Persónulega held ég þó eftir töluverða athugun einmitt á 2. gr. frv., að við hljótum að hafa efni á því að hafa markaðan tekjustofn til þessara hluta. Ég held að fá mál séu, þegar öllu er á botninn hvolft, þýðingarmeiri en það að við viðhöldum tungu okkar. Ég held að það þurfi að þýða töluvert mikið af því, sem út er gefið í heiminum í dag, í þeirri hröðu þróun sem á sér stað, til þess að tungan haldi í við erlend mál. Og eftir töluverða umhugsun fannst mér að það væri varla ofverk Alþingis Íslendinga að hafa þann tekjustofn markaðan. Ég er hins vegar alveg sammála því, að það veldur vissulega erfiðleikum fyrir hv. fjvn. hversu margir hinir mörkuðu tekjustofnar eru. En þar sem fundartíminn er úti vil ég þakka enn á ný vinsamlegar undirtektir við þetta mál og leyfa mér að leggja til að því verði vísað til hv. menntmn. deildarinnar.