Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Svo sem hv. þm. mun kunnugt, gerðust Íslendingar aðilar að Alþjóðagjaldeyrissjóðnum og Alþjóðabankanum, þegar þessum stofnunum var komið á fót 1945. Þátttaka eða hlutdeild Íslendinga í stofnfé stofnananna var þá ákveðin eins lítil og leyfilegt var, þ. e. 1 millj. dollara í hvorri stofnuninni um sig. Um framlagið til Alþjóðabankans er þó það að segja, að stofnféð var og er ábyrgðarfé, sem ekki hefur þurft að greiða fram til þessa. Síðan þessum stofnunum var komið á fót, hefur starfsemi þeirra vaxið mjög. Að því er Alþjóðagjaldeyrissjóðinn varðar, hafa alþjóðaviðskipti aukizt mjög stórlega frá stríðslokum, þegar upphaflegu framlögin voru ákveðin og sömuleiðis hafa útlán Alþjóðabankans jafnt og þétt aukizt síðan. Hefur því verið á döfinni undanfarin ár að auka stofnfé þessara stofnana beggja. Á aðalfundi þeirra, sem haldinn var í Nýju-Delhi á Indlandi á s. l. hausti, var samþykkt till. um, að stofnanirnar athuguðu, hvort ekki fengist samkomulag um að auka framlög þátttökuríkjanna til þeirra. Síðan hefur samþykkt aðalfundarins verið borin undir aðildarríkin öll og verið samþykkt. Aukningin, sem hefur verið samþykkt, er um 50% hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum og um 100% hjá Alþjóðabankanum. Ber því Íslandi að auka hlutdeild sína í stofnfé Alþjóðagjaldeyrissjóðsins um ½millj. dollara og samkv. reglum, sem um það hafa verið settar, þarf að greiða ¼ aukningarinnar eða 125 þús. dollara til sjóðsins sjálfs í gjaldeyri, en 3/4 hluta eða jafnvirði 375 þús. dollara á eða má greiða í ísl. kr. í reikning sjóðsins í seðlabankanum. Um aukninguna á hlutdeild Íslands í stofnfé Alþjóðabankans er það hins vegar að segja, að sömu reglur gilda um aukninguna og stofnfjártillagið sjálft, að þar er um ábyrgðarfé að ræða eða hlutafjárloforð, sem ekki þarf að greiðast. Í þessu frv. er lagt til, að ríkisstj, sé heimilt að taka innanríkislán, er jafngildi allt að 3.5 millj. dollara, þ. e. þeim upphæðum, sem gert er ráð fyrir að stofnhlutur Íslands í þessum tveimur alþjóðafjármálastofnunum aukist um samkv. þeim samþykktum, sem þegar hafa verið gerðar með atkvæði Íslands í þessum stofnunum. Ég vil leyfa mér að leggja til, að að lokinni umr, verði frv. vísað til 2. umr. og hv. fjhn.



Herra forseti. Þegar Greiðslubandalagi Evrópu var komið á fót árið 1950, gerðist Ísland aðili að því, enda hafði Ísland árið áður gerzt aðili að Efnahagssamvinnustofnun Evrópu. Með stofnun þessa greiðslubandalags var komið á marghlíða greiðslujöfnunarkerfi milli aðildarríkjanna að Efnahagssamvinnustofnuninni í því skyni að auðvelda greiðslur milli landanna. Tilgangur þessarar stofnunar náðist mjög fljótlega. Hún reyndist koma að mjög miklu gagni við að auðvelda greiðslur og viðskipti milli þeirra ríkja, sem stofnuðu Efnahagssamvinnustofnun Evrópu. Eftir að stofnunin hafði starfað í nokkur ár, hófust umræður um að auka enn verksvið stofnunarinnar og gera henni enn kleifara að sinna markmiði sínu. Þeim umr. lauk þannig, að árið 1955 var gerður nýr samningur um gjaldeyrismál milli þeirra ríkja, sem eru aðilar að Efnahagssamvinnustofnun Evrópu. Var sá samningur nefndur Gjaldeyrissamningur Evrópu. Var gert ráð fyrir, að Greiðslubandalag Evrópu hætti störfum, þegar fyrrnefndur samningur hefði verið staðfestur af öllum aðildarríkjum stofnunarinnar. Það hefur nú verið gert, og hefur Gjaldeyrissamningur Evrópu nú tekið gildi. Ísland hafði mikið hagræði af aðild sinni að Greiðslubandalagi Evrópu. Þar var um að ræða sjálfkrafa yfirdráttarheimildir eftir vissum reglum, og voru þær m. a. þannig, að ¼ hluti yfirdráttarins gat orðið lán til langs tíma. Þegar Greiðslubandalag Evrópu hætti störfum um s. l. áramót, skulduðu Íslendingar í bandalaginu 7.2 millj. dollara. Í hinum nýja Gjaldeyrissamningi Evrópu er gert ráð fyrir því, að svokallaður Evrópusjóður, sem komið hefur verið á fót, fái mun meira stofnfé en Greiðslubandalag Evrópu hafði yfir að ráða. Það er gert ráð fyrir, að stofnfé hins nýja Evrópusjóðs verði 600 millj. dollarar, en gamli stofnsjóður greiðslubandalagsins nam 272 millj. dollara, og er því um mikla aukningu stofnfjárins að ræða eða nokkuð á fjórða hundrað millj. dollara, sem gert er ráð fyrir að aðildarríkin leggi fram. Framlag Íslands í þennan nýja Evrópusjóð er 1 millj. dollara, og er í frv. lagt til, að ríkisstj. sé heimilað að leggja fram 1 millj. dollara sem stofnframlag í þennan sjóð og taka að láni innanlands samsvarandi fjárhæð vegna aðildar Íslands að Gjaldeyrissamningi Evrópu. Hagræðið af því að taka þátt í hinum nýja Evrópusjóði mun verða svipað og hagræðið af því að taka þátt í Greiðslubandalagi Evrópu, og þó ekki eins mikið, þar eð ekki er nú í hinum nýja gjaldeyrissamningi gert ráð fyrir jafnsjálfkrafa yfirdráttarheimildum og reglur höfðu gilt um í Greiðslubandalagi Evrópu. Engu að síður er gert ráð fyrir því, að gjaldeyrissjóðurinn annist marghliða greiðslukerfi milli aðildarríkja Efnahagssamvinnustofnunarinnar með nokkurri yfirdráttarheimild, þannig að að því er augljós hagnaður fyrir Ísland að vera áfram aðili að þessum nýja samningi, sem í raun og veru er fyrst og fremst framhald af Greiðslubandalagi Evrópu. Samningar standa nú yfir um greiðslu þeirra skulda, sem Ísland var í við Greiðslubandalag Evrópu, þ. e. þeirra 7.2 millj. dollara, sem ég nefndi áðan. Er gert ráð fyrir því, að aðild Íslands að hinum nýja greiðslusamningi geti gert Íslendingum kleift að greiða þessa gömlu skuld með hagkvæmum hætti, og standa vonir til, að samningar náist um greiðslu skuldarinnar á allt að 7 árum. Í þessu frv. er m. ö. o. ekki gert ráð fyrir annarri lántökuheimild til handa ríkisstj. en þeirri, sem nauðsynleg er til þess að leggja fram stofnfé í hinn nýja gjaldeyrissjóð, og lántökuheimild í sjóðnum til að greiða gömlu skuldina við Greiðslubandalagið. Ég vil leyfa mér að leggja til, herra forseti, að málinu verði vísað til 2, umr. og hv. fjhn.



Herra forseti. Frv. þetta er flutt samkv. ósk stjórnar Búnaðarfélags Íslands og er breyt. á l. um ítölu, sem voru sett á árinu 1943. Þau lög eru heimildarlög og komu ekki til framkvæmda fyrr, en á s.l. ári, en þá kom fram beiðni um ítölu í einum hreppi. En þegar átti að fara að hefjast handa um ítölumatið, kom í ljós, að lögin voru að nokkru leyti orðin úrelt vegna breyt., sem hér hafa orðið, síðan lögin voru sett, og að í þau vantaði nauðsynleg ákvæði miðað við núverandi aðstæður. Þeir, sem áttu að framkvæma ítölumatið, treystu sér þess vegna ekki til þess af þessum ástæðum, og liggur þannig það verk enn þá fyrir. Af þessu leiddi, að hinu umbeðna ítölumati var frestað, þar til áðurgreind vansmíði á gildandi lögum fengjust lagfærð. Búnaðarfélag Íslands lét því endurskoða gildandi lagaákvæði um ítölu með það fyrir augum að ráða bót á þessum ágöllum. Sú endurskoðun var lögð fyrir síðasta búnaðarþing, sem gekk frá frv. ágreiningslaust í þeirri mynd, sem landbn. hefur nú lagt það fyrir Alþingi. Hér er um nauðsynlega ráðstöfun að ræða, lagfæringu, sem þarf að gera á þessu þingi, svo að löggjöfin um þetta efni verði nothæf og geti komið til framkvæmda. Þar sem frv. er flutt af n., þarf að sjálfsögðu ekki að vísa því til n., en landbn. mun athuga frv. gaumgæfilega að lokinni þessari umræðu.