arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (SÓÓ): Þetta verður síðasti fundur efri deildar að þessu sinni. Ég vil því nota þetta tækifæri og þakka öllum hv. þdm. fyrir ágæta samvinnu á því þingi, sem nú er að ljúka. Ég vil þakka ykkur fyrir mér veitta aðstoð og hjálp sem forseta. Ekki eiga þessi orð mín sízt við skrifara deildarinnar, því að þeir hafa leyst starf sitt af höndum af skyldurækni og árvekni, svo að segja má, að næstum hafi þeir mætt á hverjum einasta fundi deildarinnar, og er það mikilsvirði. Ég vil einnig færa skrifstofustjóra Alþingis þakkir fyrir ágætt samstarf, sömuleiðis fulltrúum og starfsfólki Alþingis öllu fyrir ágætlega unnin störf. Nú fer sumar í hönd. Við hverfum nú öll hvert til okkar heima. Ég vil óska öllum utanbæjarmönnum góðrar ferðar heim og ánægjulegrar heimkomu. Ég vil óska ykkur öllum ásamt fjölskyldum ykkar gleðilegrar páskahátíðar, gleðilegs sumars og vona svo, að við megum öll hittast heil, þegar Alþingi hefur störf að nýju á næsta hausti.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér fyrir hönd þingdeildarmanna að þakka hæstv. forseta fyrir hans vinsamlegu orð og góðu óskir í okkar garð. Ég vil einnig tjá honum þakkir okkar fyrir forsetastörf hans í vetur, vel unnin og réttlát. Þá vil ég einnig óska honum góðrar heimkomu af þessu þingi og honum og fjölskyldu hans gleðilegrar páskahátíðar og farsæls og góðs þess sumars, sem bráðum fer í hönd. Ég bið ykkur, hv. þingdeildarmenn, að taka undir þessi orð mín með því að rísa úr sætum. - Dm. risu úr sætum.

Forseti (SÓÓ): Ég vil þakka hv. 1. þm. Norðurl. e. fyrir hans góðu óskir í minn garð og fjölskyldu minnar og einnig hv. þdm. fyrir að taka undir þær. Ég vil svo endurtaka óskir mínar til ykkar allra um gleðilegt og farsælt sumar. Fundinum er slitið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (FS): Alþingi það, sem nú er að ljúka störfum, hefur staðið skemmri tíma en oft áður. En svo sem yfirlitið ber með sér, sem ég nú las, hefur það þó haft til meðferðar ærið mörg mál og sum þeirra mjög mikilvæg og vandasöm, enda er ekki fyrir það að synja, að stundum hafi verið veðrasamt í þingsölum, en það er raunar ekki ný saga. Ég tel ekki ástæðu til að rifja upp þessi mál, þau eru öll hv. þingmönnum í fersku minni. Einungis vil ég óska þess, að þau löggjafarmál og aðrar ákvarðanir, sem Alþingi hefur afgreitt á þessu þingi, megi verða þjóðinni til heilla og farsældar, svo sem til er ætlazt. Og í nafni Alþingis óska ég ættjörð vorri og þjóð gæfu og gengis á þessu ári og á ókomnum árum. Að lokum vil ég þakka hæstv, ríkisstj. og hv. þingmönnum fyrir góða samvinnu og umburðarlyndi við mig, og óska ég þeim góðs gengis, og þingmönnum utan af landi óska ég fararheilla heim og góðrar heimkomu. Varaforsetum ber mér sérstaklega að þakka þeirra aðstoð. Þeir hafa gegnt störfum fyrir mig í fjarveru minni fyrri hluta vetrar nokkrar vikur og auk þess hlaupið undir bagga á öðrum tímum eftir þörfum. Skrifurum þingsins vil ég þakka þeirra aðstoð. Starfsfólki þingsins vil ég að lokum þakka fyrir ágæta samvinnu og dyggileg störf. Um leið og ég kveð hv. þingmenn nú, er þessu þingi lýkur, óska ég þeim öllum og fjölskyldum þeirra gleðilegrar páskahátíðar og farsældar á komandi sumri. Ég óska þess, að við hittumst öll heil hér á næsta þingi.



Ég er þess fullviss, að ég hreyfi því, sem býr hv. þingmönnum sameiginlega í hug, þegar ég leyfi mér að flytja hæstv. forseta sameinaðs Alþingis þakkir fyrir þau hlýlegu orð og þær góðu óskir, sem hann mælti til okkar þingmanna. Ég leyfi mér einnig að þakka honum fyrir forsetastörfin, alúðlega rækt. Ég óska honum góðrar ferðar til síns heima og ánægjulegrar heimkomu. Ég árna honum og hans nánustu gleðilegrar páskahátíðar og góðs og gæfuríks komandi sumars. Ég bið ykkur, hv. þingmenn, að taka undir þessi orð mín með því að rísa úr sætum. - 
            

Forseti (FS): Ég þakka hv. 1. þm. Norðurl. e. fyrir vinsamleg orð og góðar óskir í minn garð, og öllum hv. þm. þakka ég fyrir að taka undir þær.



Í dag hefur verið gefið út forsetabréf, sem hljóðar svo: „Forseti Íslands gerir kunnugt: Ég hef ákveðið, að Alþingi, 81. löggjafarþingi, skuli slitið í dag. Mun ég því slíta Alþingi í dag, miðvikudaginn 29. marz 1961. Gert í Reykjavík, 29. marz 1961. Ásgeir Ásgeirsson. Ólafur Thors.“ Samkvæmt þessu bréfi, sem ég nú hef lesið, lýsi ég yfir því, að þessu þingi, sem nú hefur lokið störfum, er slitið. Ég óska þingmönnum velfarnaðar, þjóðinni allra heilla og bið þingmenn að minnast fósturjarðar vorrar, Íslands, með því að rísa úr sætum. Þingheimur stóð upp, og forsrh., Ólafur Thors, mælti: „Heill forseta vorum og fósturjörð. Ísland lifi.“ Tóku þingmenn undir þau orð með ferföldu húrrahrópi. Var síðan af þingi gengið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Dómsmrh. (Jóhann Hafstein) Hæstv. forseti. Frv. samhljóða þessu frv. lá fyrir síðasta þingi, en fékkst þá ekki afgreitt. Hv. þingmönnum er nú kunnugt efni þessa frv., - enda er það ekki nýgræðingur. Frv. til laga um Iðnaðarmálastofnunina var lagt fyrst fyrir þingið 1954. Og Iðnaðarmálastofnunin hefur síðan tekið til starfa og verið að slíta barnsskónum, meðan það hefur vafizt fyrir þinginu að setja henni löggjöf, en hún hefur starfað eftir starfsreglum, sem ráðherra hefur sett. Það virðist hins vegar einsýnt, að rétt sé að setja löggjöf um svo þýðingarmikla stofnun sem þessa, og er þess að vænta, að þetta mál geti náð fram að ganga á þessu þingi. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara fleiri orðum um þetta mál af þeim sökum, sem ég gat, hversu kunnugt það er nú orðið þingmönnum, en vil vekja athygli á því, að frá því að síðasta Alþingi lauk hefur starfsreglum Iðnaðarmálastofnunarinnar verið breytt af ráðherra, þann 5. apríl s.l., og á þann hátt, að Alþýðusambandi Íslands og Vinnuveitendasambandi Íslands var fengin aðild að stjórn stofnunarinnar, eins og gert er ráð fyrir í þessu frv. Ef það yrði samþykkt, er það að því leyti samhljóða þeim starfsreglum, sem nú eru í gildi og starfað er eftir. Ég vil svo leyfa mér að mælast til þess, að frv. að þessi umræðu lokinni verði vísað til hv. iðnn.

Dómsmrh. (Jóhann Hafstein) Hæstv. forseti. Frv. þetta til l. um veitingu ríkisborgararéttar er samið með sama sniði og eftir sömu grundvallarreglum og hliðstæð frv. hafa verið samin á undanförnum árum og í öltum atriðum í samræmi við þær reglur, sem allshn. beggja deilda komu sér saman um 1955 og síðan hefur verið farið eftir við afgreiðslu slíkra mála hér í þinginu. Ég vil leyfa mér að leggja til, að þessu máli verði að umræðu lokinni vísað til hv. allshn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (FS): Þingsköp mæla svo fyrir, að almennar stjórnmálaumræður, eldhúsumræður, fari fram við framhald 1. umr. fjárlaga. Sú regla hefur hins vegar myndazt um allmörg undanfarin ár og um hana verið samkomulag milli þingflokka, að þessum almennu stjórnmálaumræðum hefur verið frestað þar til síðar á þingtímanum. Ráðgert er, að þessari reglu verði enn haldið, og verður nú leitað afbrigða frá þingsköpum, til þess að svo megi verða.



Herra forseti. Við þessa umr. sér fjvn. ekki ástæðu til þess að gera athugasemdir við málið, en leggur til, að því sé að umr. lokinni vísað til 2. umr.

Forseti (FS): Borizt hefur svo hljóðandi bréf frá forseta efri deildar: „Reykjavík. 17. okt. 1961. Mér hefur í dag borizt svo hljóðandi bréf frá Þorvaldi Garðari Kristjánssyni, framkvæmdastjóra Sjálfstæðisflokksins: „Samkvæmt beiðni Sigurðar Ó. Ólafssonar, 5. þm. Sunnl., sem nú er sjúkur, leyfi ég mér, með skírskotun til 138. gr. l. um kosningar til Alþingis, að óska þess. að varamaður hans, Jón Kjartansson sýslumaður, taki á meðan sæti hans á Alþingi.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fara fram í sameinuðu þingi rannsókn á kjörbréfi varamanns. Eggert G. Þorsteinsson, forseti efri deildar. Til forseta sameinaðs Alþingis.“ Með þessu bréfi fylgir yfirlýsing formanns yfirkjörstjórnar Suðurlandskjördæmis. Hlé verður gert á fundinum, meðan kjörbréfanefnd rannsakar kjörbréfið, og verður hringt aftur til fundar, þegar hann hefst að nýju. - Fundarhlé.



Herra forseti. Þar sem hv. 5. þm. Sunnl., Sigurður Ó. Ólafsson, hefur vikið af þingi um stundarsakir vegna veikinda, hefur verið óskað eftir því, að Jón Kjartansson sýslumaður taki sæti hans á Alþingi, varamaður Sjálfstæðisfl. í Suðurlandskjördæmi. Jón Kjartansson er varamaður í tvennum skilningi, annar varamaður landskjörinna þingmanna Sjálfstfl. og fyrsti varamaður kjördæmakosinna þingmanna Sjálfstfl. í Suðurlandskjördæmi. Kjörbréfanefnd hefur athugað yfirlýsingu frá Torfa Jóhannssyni, formanni yfirkjörstjórnar Suðurlandskjördæmis, sem lýsir yfir því, að kjörbréf hafi verið gefið út til handa honum sem fyrsta varamanni Sjálfstfl. í Suðurlandskjördæmi. Meiri hluti kjörbréfanefndar, 4 af 5, einn greiddi ekki atkv., mælir einróma með því að taka yfirlýsingu formanns yfirkjörstjórnar Suðurlandskjördæmis gilda og leggur til, að kosning Jóns Kjartanssonar verði samþykkt.

Forseti (FS): Eins og hv. þingmenn hafa heyrt, leggur meiri hl. kjörbréfanefndar til, að kosning Jóns Kjartanssonar sem varamanns og kjörbréf hans sem slíks verði tekið gilt. Verður sú tillaga borin undir atkvæði
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Sjútvmrh. (Emil Jónsson) Hæstv. forseti. Árið 1955 gerðu Norðurlöndin öll, Ísland, Danmörk, Finnland, Noregur og Svíþjóð, með sér samning um félagslegt öryggi. Aðalatriðið í þeim samningi eða sú meginregla, sem þar var staðfest, var, að ríkisborgarar hvers samningsríkis fengju rétt til að njóta sams konar aðstöðu til almannatrygginga í dvalarlandi sínu, hvar sem það væri, eins og heimamenn þess lands. Ásamt með bótagreiðslum almannatrygginganna njóta þeir fyrirgreiðslu í sambandi við framfærslu, greiðslu meðlaga af hálfu hins opinbera og nokkur atriði önnur. Það kom í ljós, eftir að þessi samningur hafði verið í gildi nokkurn tíma, að það gátu komið fyrir tilvik, þar sem borgarar, sem fluttust á milli landa, náðu samt sem áður ekki fyllilega þeirri sömu aðstöðu og borgarar dvalarlandsins. Það var þegar skilyrði voru um dvalartíma manna í landinu, áður en þeir ættu rétt til þessara bóta. Í þessum löndum er nefnilega þannig ákveðið, að til þess að njóta ellilífeyris þarf lífeyrisþeginn að hafa dvalizt í landinu samfleytt a.m.k. fimm síðustu árin, áður en umsókn um ellilífeyri er lögð fram. Þegar þess vegna maður flyzt á milli landa, sem annaðhvort er að ná þeim aldri, þegar hann á rétt til lífeyris, eða hann er búinn að ná honum í heimalandi sínu, sem hann flytur frá, þá verður að líða fimm ára tími, til þess að hann öðlist réttindin í því landi, sem hann flyzt til, og þar sem bótagreiðslur heimalandsins falla niður, um leið og hann flytur í burtu, verður þarna millibilsástand, sem hann fær engan lífeyri greiddan. Þetta mál hefur verið tekið upp af félagsmálanefnd Norðurlandaráðs og hún komið sér saman um að gera tillögur til breytinga á samningnum að því er þetta varðar. Meginhugsunin í þessum brtt., sem hér er leitað staðfestingar á, er sú, að menn haldi áfram að njóta bótagreiðslnanna í heimalandinu, þó að þeir flytjist burt, þangað til þeir öðlast réttindin í því landi, sem þeir dveljast í, og ætti þess vegna ekki að þurfa að verða neitt tímabil, þar sem þessar greiðslur falla alveg niður frá báðum aðilum, bæði heimalandi og dvalarlandi. Um þetta hefur svo verið gerður samningur, sem við undirskrifuðum allir, félagsmálaráðherrar Norðurlanda, á fundi, sem við héldum um þetta mál og önnur í Finnlandi nú fyrir rúmum mánuði, eða 13. sept. s.l. Efni málsins er ákaflega einfalt og raunverulega ekki annað en það, sem ég hef nú skýrt frá, og tel ég mig þess vegna ekki þurfa að fara fleiri orðum um frv. Ég leyfi mér að leggja til, að því verði vísað til hv. heilbr.- og félmn. að þessari umr. lokinni.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. hetta frv. er nú orðið gamall kunningi hér á hv. Alþingi og þess vegna ekki þörf á því að vera að skýra það sérstaklega. En hitt er aftur augljóst mál, og á það vil ég nokkuð minnast, að með hverju árinu, sem hefur liðið, frá því að frv. var flutt um kornrækt fyrst á Alþingi, þá hefur kornræktin farið vaxandi. Það hefur fullkomlega sýnt sig, að kornyrkjan hefur rétt á sér, að hér er ekki um neitt hégómamál að ræða. Áratugastarf tilraunastjórans á Sámsstöðum er nú sem óðast að rætast og á vafalaust eftir að rætast enn betur á komandi árum. Það eru allmargir aðilar, sem hafa byrjað á kornrækt síðustu árin og þó einkum í ár og það í mjög stórum stíl, og mun hafa verið sáð korni í samfellt land í því sem næst 80 hektara alls, og er það allstór og víðáttumikill akur. Og margir einstaklingar hafa sáð í marga hektara á jörðum sínum, svo að hér virðist vera að glæðast allmikið áhuginn fyrir kornræktinni. Og kornræktin nýtur líka miklu meiri tækni en vitað var um fyrir nokkrum árum, svo að á þann hátt er hægt að auðvelda kornyrkjuna. T.d. þurrkun kornsins, sem hefur verið eitt af mestu vandamálum kornyrkjunnar, virðist mega takast á fremur auðveldan hátt með súgþurrkun, en hún kostar mikið, hvort heldur um er að ræða korn- eða heyþurrkun. Það er því ekki að ástæðulausu, þótt við flm. þessa frv, förum fram á það, að sú tækni, sem til kornyrkjunnar þarf, njóti stuðnings hins opinbera. Og mun það líka verða þess valdandi, að það innlenda korn, sem verður á boðstólum, kemur til með að verða á miklu viðráðanlegra verði en ella yrði. Það er talið, að við Íslendingar notum bygg sem svarar 3000 lestum í fóðurblöndur árlega. Og til þess að afla þessa korns innanlands þurfum við að auka kornræktina allverulega frá því, sem nú er, á komandi árum. Og það er enginn vafi, að þegar menn hafa betur lært kornyrkju en nú er almennt, þá verður uppskerumagnið af hverjum hektara meira en nú er. Það er talið, að á þessu hausti hafi uppskeran verið nálægt 2 lestum af hektara, en þegar tímar líða og allt er komið í fullan gang og menn orðnir nokkuð vanir kornyrkjunni, megi rúmlega tvöfalda þessa uppskeru í meðalári. En árið í ár mun vera frekar óhagstætt kornyrkju, að því er kunnugir menn telja. Ég veit, að þeir, sem unna íslenzkum landbúnaði og vilja honum vel og vilja, að íslenzka þjóðin verði sjálfri sér nóg með þær framleiðslugreinar, sem kostur er að stunda hér á landi, munu styðja þetta frv, heils hugar. Þess vegna geri ég mér vonir um, að það verði auðsóttara mál að fá samþykkt þess nú en verið hefur á undanförnum árum. Ég vil leggja til, að frv. verði að þessari umr. lokinni vísað til hv. landbn. og til 2, umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (FS): Það hefur borizt svofellt bréf frá forseta neðri deildar: „Reykjavík. 3. nóv. 1961. Mér hefur í dag borizt svo hljóðandi bréf frá Lúðvík Jósefssyni, formanni þingflokks Alþýðubandalagsins: „Þar sem Eðvarð Sigurðsson, 2. landsk. þm., verður fjarverandi erlendis um tveggja vikna tíma, leyfi ég mér samkv. beiðni hans. með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis, að óska þess, að 1. varamaður landskjörinna þingmanna Alþýðubandalagsins, Páll Kristjánsson aðalbókari, Húsavík, taki sæti hans á Alþingi. meðan hann er fjarverandi.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt. Ragnhildur Helgadóttir, forseti neðri deildar.“ Samkvæmt þessu tekur Páll Kristjánsson sæti á Alþingi sem varaþm., enda hefur kjörbréf hans áður verið rannsakað og samþykkt. Þá hefur borizt hér annað bréf frá forseta neðri deildar, á þessa leið: ,.Mér hefur í dag borizt svo hljóðandi bréf frá Lúðvík Jósefssyni, formanni þingflokks Alþýðubandalagsins: „Þar sem Hannibal Valdimarsson, 4. landsk. þm., verður fjarverandi erlendis um tveggja vikna tíma, leyfi ég mér samkv. beiðni hans, með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis, að óska þess, að 2. varamaður landskjörinna þingmanna Alþýðuhandalagsins, Ingi R. Helgason lögfræðingur, taki sæti hans á Alþingi, meðan hann er fjarverandi.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fara fram í sameinuðu þingi rannsókn á kjörbréfi varamanns. Ragnhildur Helgadóttir, forseti neðri deildar.“ Með bréfi þessu fylgir kjörbréf, gefið út af landskjörstjórn hinn 9. nóv. 1959. Gert verður hlé á fundinum, meðan kjörbréfanefnd rannsakar kjörbréfið, og verður hringt til fundar, þegar hann hefst að nýju. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur athugað kjörbréf Inga R. Helgasonar héraðsdómslögmanns, en hann hlaut annað varauppbótarþingsæti Alþb. Nefndin mælir með, að kosningin verði tekin gild og kjörbréfið samþykkt.

Forseti (FS): Ingi R. Helgason hefur nú undirritað eiðstaf, og býð ég hann hér með velkominn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (FS): Frá forseta neðri deildar hefur borizt svofellt bréf: „Reykjavík, 9. nóv. 1961. Einar Ingimundarson, 4. þm. Norðurl. v., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Með því að ég er á förum til útlanda til að sitja þingmannafund Norður-Atlantshafsbandalagsríkja í París og verð þar um a.m.k. tveggja vikna skeið, leyfi ég mér að óska þess, að fyrsti varamaður Sjálfstfl. í Norðurlandskjördæmi vestra, Jón Pálmason bóndi, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni: Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt. Ragnhildur Helgadóttir, forseti neðri deildar.“ Samkvæmt þessu tekur Jón Pálmason nú sæti á Alþingi. Kjörbréf hans hefur áður verið rannsakað og samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Matthías Á. Mathiesen) Hæstv. forseti. Menntmn. hefur athugað frv. það, sem liggur fyrir á þskj. 12, og eins og nál. á þskj. 87 ber með sér, mælir n. með því, að frv. verði samþykkt og því vísað til 3. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta um breyt. á l. nr. 49 frá 29. maí 1957, um Tunnuverksmiðjur ríkisins, hef ég leyft mér að flytja á þskj. 130. Sú breyting, sem hér um ræðir, er í því fólgin, að ríkisstj. er heimilt að byggja og starfrækja tunnuverksmiðju á Akranesi, ef hún telur, að þörf sé á því. Með hliðsjón af því er svo lántökuheimildin til handa ríkisstj. í þessu skyni hækkuð í 6. gr. laganna, þannig að í staðinn fyrir 5 millj. komi 8 millj. kr. Tunnuverksmiðjur ríkisins hafa nú um allmörg ár starfrækt tvær tunnuverksmiðjur, aðra á Siglufirði og hina á Akureyri. auk þess er heimild til þess að stofnsetja eina verksmiðju til viðbótar, og skal hún staðsett á Norður- eða Austurlandi. Eins og nú er komið, er mikill hluti af sumarsaltsíldarframleiðslunni framleiddur víðs vegar á Austurlandi. Það virðist því liggja í augum uppi, að rétt sé að stofnsetja þar eina tunnuverksmiðju, en fyrir því er heimild í gildandi lögum um Tunnuverksmiðjur ríkisins, Um verksvið tunnuverksmiðjanna segir svo í lögunum: „Stefnt skal að því, að allar tunnur, sem saltsíldarframleiðslan þarfnast, séu smíðaðar í Tunnuverksmiðjum ríkisins. En auk þess er ráðgert, að þar séu smíðaðar tunnur fyrir saltkjötsframleiðslu landsmanna og aðrar framleiðsluvörur, eftir því sem henta þykir. Einn stærsti vöruflokkurinn, sem er ekki sérstaklega tilgreindur í lögunum, er salthrognin. Í meðalári mun sú framleiðsla vera um 30 þús. tunnur, og er það svo til allt framleitt hér sunnanlands. Meðalframleiðsla Faxaflóa- eða Suðvesturlandssíldarinnar hefur reynzt s.l. 10 ár vera rúmlega 811/2 þús. tunnur að meðaltali á ári. Framleiðslumagn Tunnuverksmiðja ríkisins hefur verið nokkuð mismunandi á undanförnum árum, en t.d. s.l. ár voru framleiddar 86 þús. tunnur á Siglufirði og um 57 þús. tunnur á Akureyri. Samtals er þetta lítið eitt yfir meðallag. Það verður ekki annað séð en að þessi iðnaður, tunnuframleiðslan, eigi fullkomlega rétt á sér og geti staðizt erlenda samkeppni. Á þessum tiltölulega fáu árum, sem verksmiðjurnar hafa verið starfræktar, hafa þær lagt í varasjóð allverulega fjárupphæð, eða kr. 4350521.14. Tel ég, að það tali sínu máli um afkomu fyrirtækisins. Með hliðsjón af því, sem ég hef nú þegar sagt, tel ég augljóst mál, að hér er um ærið verkefni að ræða, sem ég vænti að hv. alþingismenn geti verið mér sammála um. Ég vil svo leyfa mér, herra forseti, að óska þess, að málinu verði að þessari umr. lokinni vísað til 2. umr. og hv. sjútvn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. Þetta, sem er um heimild fyrir ríkisstj. til að staðfesta fyrir Íslands hönd alþjóðasamþykkt um að fyrirbyggja óhreinkun sjávar af völdum olíu og enn fremur að setja reglur um frekari varnir gegn slíkri óhreinkun sjávarins, er að mestu leyti samhljóða alþjóðasamþykkt, sem gerð var í London hinn 12. maí 1954. Auk þess er með frv. Þessu, ef að lögum verður, veitt víðtækari heimild um frekari varnir hér við land en alþjóðasamþykktin nær til, og kemur það fram í 3. gr. frv. Alþjóðasamþykktin nær hvorki til skipa, sem eru undir 500 brúttórúmlestum, né olíustöðva á landi. Mál þetta hefur um árabil verið til meðferðar og athugunar hér á landi af nefnd, sem til þess var kjörin hinn 6. apríl 1956 af þáv. siglingamálaráðherra, Ólafi Thors. Skilaði nefndin áliti sínu til rn. í desembermánuði s.l. Með þeirri ört vaxandi notkun olíu, sem átt hefur sér stað á undanförnum áratugum um allan heim, hefur komið í ljós, að nauðsyn ber til þess, að settar verði skorður eða lög, sem fyrirbyggja óhreinkun sjávar af völdum olíu. Það er álit nefndarinnar, að höfuðorsök fyrir þeirri óhreinkun sjávar, sem nú á sér stað, megi rekja til hinna stóru olíuflutningaskipa, sem hreinsa geyma sína með gufu og dæla síðan olíumenguðu vatninu og botnfallssora úr tönkum skipanna í sjóinn. Auk þess er vitað, að hér veldur miklu kjölfestuvatnið, sem dælt er í sjóinn úr öllum skipum, bæði stórum og smáum. Skaðlegustu afleiðingarnar af óhreinkun sjávarins af völdum olíunnar eru taldar þessar: Í fyrsta lagi óþrif baðstranda og hafnarmannvirkja. Í öðru lagi mikill sjófugladauði. Og í þriðja lagi er talið ekki ólíklegt, að olíumengunin geti haft skaðleg áhrif á allt dýralíf og gróður sjávarins. Það er ekki að efa, að hér er um stórt hagsmunamál að ræða. Hæstv. siglingamálaráðh. fylgdi máli þessu úr hlaði við 1. umr. hér í hv. deild með allýtarlegri ræðu, og tel ég því ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um málið. Hins vegar má á það benda, eins og ég hef reyndar þegar gert, að með frv. Þessu er gert ráð fyrir að ganga allmiklu lengra en alþjóðasamþykktin gerir um frekari varnir, og nær það sérstaklega til þess, að gert er ráð fyrir, að sett verði reglugerð, sem nær til smærri skipa, og enn fremur um meðferð olíu í olíustöðvum í landi. Svo sem fram kemur í nál. sjútvn. á þskj. 150, mælir nefndin einróma með samþykkt frv. óbreytts. Vil ég því leyfa mér, herra forseti, að mæla með því, að frv. verði samþykkt óbreytt.

forseti (SÓÓ): Í dag eru liðin rétt 100 ár frá fæðingu Hannesar Hafsteins ráðherra. Ég ætla ekki í tilefni þessa 100 ára afmælis að rekja æviatriði þessa merka stjórnmálaskörungs okkar Íslendinga og fyrsta innlenda ráðherra okkar, það hefur þegar verið gert á öðrum vettvangi. En mér þykir hlýða að minnast þessa afmælis hér á þessum stað og vil mælast til þess við hv. þdm., að þeir heiðri minningu hans með því að rísa úr sætum. - Dm. risu úr sætum.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. er um heimild fyrir ríkisstj. til þess að staðfesta fyrir Íslands hönd samning milli Íslands, Danmerkur, Finnlands, Noregs og Svíþjóðar um breytingar á samningi milli sömu ríkja frá 15. sept. 1955, um félagslegt öryggi. Heilbr.- og félmn. hefur tekið þetta frv. til meðferðar. Á fundi voru að vísu aðeins þrír nm., þeir Guðlaugur Gíslason og Hannibal Valdimarsson voru fjarverandi, en það var sammála álit þeirra að leggja til, að þetta frv. yrði staðfest. Þetta er aðeins leiðrétting á nokkru misræmi, sem hefur verið í ákvæðum þessa samnings, og nefndin taldi þetta sanngirnis- og réttlætismál. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara um það fleiri orðum.