Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á þskj. 237 hef ég borið fram fsp. um hugmyndir ríkisins um kaup á Borgarspítalanum. Fsp. var borin fram strax og spurðist að ætlunin væri að selja ríkinu Borgarspítalann. Eftir það hafa átt sér stað hörð átök um málið innan Sjálfstfl. Starfslið spítalans hefur mótmælt harðlega og haldnir hafa verið neyðarfundir hver á fætur öðrum í Sjálfstfl. Ekki er ljóst hvernig málið verður afgreitt, stefnan liggur ekki fyrir, en hér er á ferðinni gömul stefna Framsfl. í Reykjavík sem Davíð Oddsson er að pína Sjálfstfl. til að framkvæma. Ég er á móti sölu Borgarspítalans úr hendi Reykvíkinga af eftirfarandi ástæðum: 1. Reykjavík, höfuðborg landsins, á að hafa metnað til þess að reka sjálfstætt sjúkrahús. 2. Borgarspítalinn hefur haft góð áhrif á þróun Landspítalans á undanförnum áratugum. Það er nauðsynlegt fyrir heilbrigðisyfirvöld að geta metið heilbrigðisþjónustu í Reykjavík á tveimur myndarlegum sjúkrahúsum. 3. Því hefur verið haldið fram að Borgarspítalinn sé illa rekinn. Vafalaust má þar margt betur fara en hallinn á rekstri spítalans fyrstu 9 mánuði ársins nam 19,6% af rekstrarútgjöldum, en halli annarra daggjaldaspítala var að meðaltali um 19,4%. Borgarspítalinn er alls ekki lakar rekinn en aðrir spítalar. Hitt er ljóst að mjög hefur sigið á ógæfuhlið í þessu efni á undanförnum árum. Hallinn 1984 var 5%, 1985 16%, 1986 tæp 20%. Það er einnig ljóst að daggjaldakerfið hefur gengið sér til húðar. 4. Því er haldið fram að tekin hafi verið ákvörðun um að færa alla daggjaldaspítala á föst fjárlög. Það er rangt. Alþingi hefur valdið og því hefur ekki verið tekin ákvörðun um að flytja daggjaldaspítala yfir á föst fjárlög. Ég tel eðlilegast að fresta ákvörðun um fjármögnun spítalanna og að undirbúa kerfisbreytingu betur en gert hefur verið í tíð núv. hæstv. heilbrmrh. 5. Því er haldið fram að yfirtaka ríkisins á Borgarspítalanum sé forsenda fyrir betri nýtingu fjármuna heilbrigðisþjónustunnar. Þetta er rangt. Heilbrmrh. hefur allt vald til þess að ákveða verkaskiptingu sjúkrahúsanna í Reykjavík samkvæmt lögum um heilbrigðisþjónustu. 6. Við Borgarspítalann hefur risið B-álma Borgarspítalans sem er byggð fyrir aldraða. Með sölu Borgarspítalans í hendur ríkisins er sú þjónusta í hættu og séu skiptar skoðanir um eignarhald sjúkrahúsanna almennt eru enn skiptari skoðanir um að ríkið reki öldrunar- og hjúkrunardeildir við sjúkrahúsin. Það hefur langoftast verið verkefni sveitarfélaganna að sinna þessum málum. 7. Í Borgarspítalanum er starfrækt slysadeild fyrir allt Reykjavíkursvæðið. Ég vil spyrja hæstv. heilbrmrh.: Telur hún rétt að ríkið reki slíka slysadeild? 8. Því er haldið fram að því hafi verið frestað í fyrra að flytja daggjaldaspítalana á föst fjárlög og þess vegna verði það að gerast í ár. Einnig það er rangt vegna þess að málið hefur verið illa undirbúið eða ekkert undirbúið í tíð hæstv. núv. heilbrmrh. 9. Bent er á að áður hafi sjúkrahús verið flutt á föst fjárlög. Það er rétt en það var þá gert með samkomulagi við forráðamenn spítalanna en ekki í stríði við þá eins og nú. Mín skoðun er því sú að Alþingi eigi að hafna því að flytja spítalana nú á þessu þingi á föst fjárlög. Í annan stað eigi að undirbúa kerfisbreytinguna betur og taka ákvarðanir fyrir þarnæstu áramót. Herra forseti. Sjálfstfl. hefur sagst vera valddreifingarflokkur. Mikið ræðir hann um sjálfstæði sveitarfélaganna. Niðurstaðan í verki er sú að Sjálfstfl. er miðstýringar- og valdaeinokunarflokkur. Það er hinn pólitíski kjarni þessa máls. Borgin hefur ekki óskað eftir því að selja Borgarspítalann. Það hefur hvergi verið samþykkt í stofnunum Reykjavíkurborgar. Davíð Oddsson borgarstjóri hefur ákveðið að selja Borgarspítalann en hann er ekki Reykjavík þó hann haldi það sjálfur. Síðast en ekki síst er sala Borgarspítalans lakari kostur að mínu mati frá sjónarmiði heilbrigðisyfirvalda því á engan hátt er hægt að halda því fram að heilbrigðisþjónustan batni þegar ríkið kaupir Borgarspítalann og það eru þau rök, herra forseti, ein sem heilbrmrh. á að taka mark á. Svo virðist hins vegar sem tillitssemi ráðherrans við kröfur borgarstjórans um valdaeinokun sé meiri en umhyggjan fyrir heilbrigðisþjónustunni og það er slæmt

Heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra (Ragnhildur Helgadóttir): Herra forseti. Spurningar hv. fyrirspyrjanda voru margar sérkennilegar og fullyrðingar fram settar sem alls ekki stóðust. Hin fyrsta fullyrðing sem ekki stenst er sú að ekkert hafi verið undirbúið í tíð þessarar ríkisstjórnar að flytja sjúkrahúsin á svokölluð föst fjárlög. Réttara væri að segja bein fjárlög því að við þekkjum það vel að ef forsendur fjárlaga standast ekki hjá stofnunum ríkisins, þá eru oft og einatt og oftar en ekki afgreiddar aukafjárveitingar til að bæta þann halla. Í fyrra var gert ráð fyrir því í fjárlagafrv. að sjúkrahúsin flyttust af daggjaldakerfi á föst fjárlög. Ég ákvað að beita mér fyrir því að þessu yrði breytt og veittur frestur í eitt ár til að undirbúa þetta mál. Þá fylgdi á eftir þeirri ákvörðun nefndarstarf sem hófst í janúarmánuði og var unnið að undirbúningi með fulltrúum þeirra aðila sem hlut áttu að máli. Þetta nefndarstarf stóð í marga mánuði og fengnir voru til viðtals forsvarsmenn hvers einasta sjúkrahúss sem hér átti hlut að máli. Það var farið ofan í fjármál, rekstur og skipulag hvers einasta sjúkrahúss sem hér átti hlut að máli með þess eigin forráðamönnum þannig að þetta mál hefur verið eins vandlega undirbúið og nokkur kostur var á. Við stöndum andspænis þeirri staðreynd að á daggjaldasjúkrahúsunum er 16% halli að meðaltali. Á fjárlagasjúkrahúsunum, sem svo má nefna, er 46% halli. Það er eðlilegt og sjálfsagt að bæði þeir sem bera ábyrgð á fjármálum ríkisins eins og Alþingi gerir með fjmrh. í broddi fylkingar og fagráðherra, í þessu tilviki heilbrmrh., ásamt líka Alþingi að sjálfsögðu og enn þá fremur, leiði hugann að því hvort hér sé eitthvað hægt að bæta um í rekstrinum. Einfaldasti hluturinn er sá að haga aðferðum með þeim hætti að sjálft kerfið feli í sér hvatningu fyrir stofnanirnar sjálfar til þess að gera raunhæfar áætlanir og fylgja þeim svo vel sem verða má. Það felur fjárlagakerfið í sér. Og það á að vera hægt að ná nákvæmlega eins góðri þjónustu fyrir þá peninga eins og þá peninga sem eru afgreiddir með ákvörðunum daggjaldanefndar. Vitanlega er þetta ekki hlutur sem skiptir máli um afkomu sjúkrahúsa nema þá að allir hlutir ættu að vera greinilegri, bæði áætlanir og framkvæmd þeirra. Í þessu felst aðhald með því að skynsamlega sé rekið, svo að hin besta þjónusta fáist með sem hagkvæmustum hætti. Þetta er númer eitt og löngu ljóst og rækilega undirbúið fyrir fjárlagavinnuna nú í haust. Hafi komið í ljós að þar hafi einhverjar upplýsingar ekki komið fram eða einhverjar forsendur brostið í þeim áætlunum, sem þá voru gerðar, er það vitanlega skoðað núna á milli umræðna en þar mun ekki skakka nema mjög litlu. Hv. þm. spyr hvort heilbrmrh. muni beita sér fyrir því að ríkið kaupi Borgarspítalann. Því er til að svara að það er ekki mín stefna að ríkið kaupi Borgarspítalann. Það liggur ósköp ljóst fyrir að það hefur komið fram ósk af hálfu borgarinnar að ríkið gangi til samninga um þetta efni og endurgreiði borginni þá fjármuni sem hún hefur lagt sjúkrahúsinu til umfram þau 15% sem lögskylt er skv. núgildandi reglum. Um þetta hafa þær viðræður snúist. Ég get hins vegar skýrt frá því að ef hverfa á að þessu ráði tel ég að fyrir slíkri ráðabreytni þurfi að vera ein meginröksemd. Hún er sú að með slíkri breytingu gerist það að fyrirkomulag stjórnunar verði á þann veg að við teljum það hafa aukna hagræðingu í för með sér í þeim tilgangi að hin besta þjónusta náist fyrir fjármuni þar sem ekkert fer forgörðum. Þetta tel ég vera sjálfsagða ábyrgð gagnvart þeim almenningi sem leggur peningana sína í skatta m.a. til að reka stofnanir til að veita þjónustu. Hér er um að ræða afar mikilvægt starf sem komið er til fyrir frumkvæði Reykjavíkurborgar, það starf sem fer fram á Borgarspítalanum, og það er engin ný saga að það þyki sjálfsögð hagkvæmnisrök og sjálfsögð fagleg rök í því að ná betra og nánara samstarfi milli þeirra stórspítala sem hér eiga hlut að máli, annars vegar innan ríkiskerfisins og hins vegar innan borgarkerfisins, enda hefur það á margan veg komist á. Nú stendur svo á, eins og hv. þm. vita, að öll sveitarfélagasjúkrahús landsins eru fjármögnuð, rekstur þeirra, af ríkinu frá 90% og yfirleitt er það langt yfir 90%. Rekstur Borgarspítalans er fjármagnaður af borginni innan við 10%. Það er gamalt og nýtt baráttumál sjálfstæðismanna að fjármagnsábyrgð og rekstrarábyrgð fari saman svo sem verða má. Þess vegna hefur það verið mikil röksemd í máli borgarstjóra að það muni gerast með þeirri breytingu sem við hér ræðum um. Á hinn bóginn er ljóst að það verður að mínu mati og um það erum við sammála- að ganga til móts við þær röksemdir, sem mjög hafa komið fram og að vonum af hálfu starfsmanna Borgarspítalans, að í því kerfi sem við búum við lögum samkvæmt verði að ganga svo frá málum að sjálfstæði Borgarspítalans sé tryggt. Ég held að það sé unnt. Ef af þessu verður mun ég gera það. En ég mun ekki ganga til þessara aðgerða nema að fyrir liggi að ljóst sé með hvaða hætti staðið verður að fyrirkomulagi eftir slíka eignatilfærslu og þá á þann veg að líklegt sé að meiri hagræðing og betri þjónusta fáist með þeirri ráðabreytni. Þetta voru meginatriðin. Ég leyfi mér að bæta því við, herra forseti, að mig undrar það mjög að heyra baráttumann Heilbrigðisstofnunar Íslands tala á þann veg sem hann gerði áðan. Hér er ekki verið að tala um að stofna Heilbrigðisstofnun Íslands.

Hvað er ráðherrann að tala um?

Hér er verið að tala um nánara samstarf Borgarspítalans sem, ef af kaupum verður, verður ríkisspítali, spítala sem er starfræktur á sömu þúsund fermetrunum og annar stórspítali landsins. Og Borgarspítalinn þjónar landsmönnum öllum. Það skulum við ekkert fara í grafgötur um. Það vita allir. Eða til hvers er þyrluflugvöllurinn fyrir utan Borgarspítalann nema til þess að þjóna allri landsbyggðinni að sjálfsögðu? En því fylgja engin hagkvæmnisrök að hafa sjúkrahús út um sveitir landsins undir sömu samræmingarstjórn og tvo, þrjá eða fjóra ríkisspítala sem nú þegar eru starfræktir innan ríkisspítalakerfisins á höfuðborgarsvæðinu. Þetta vil ég taka fram og mér finnst engin ástæða til að leggja að líku þetta mál, sem við höfum nú fyrir augum, og svo aftur á móti rekstur annarra sjúkrahúsa út um land. Þar fer það saman að staðarþekking og rekstrarábyrgð kemur sér mjög vel og svo verður auðvitað áfram.



Herra forseti. Ég geri mér ljóst að hér er ekki um neina umræðu að ræða heldur eingöngu svar ráðherra við fsp. þingmanns, en ég tel mig engu að síður tilknúinn til að koma í stólinn vegna þess að það er sýnilegt að á þessari stundu getur ekki átt sér stað umræða um þetta mál eins mikilvægt og það er og nauðsynlegt er að ræða um það. Þess vegna vildi ég fá svar við því, annaðhvort hjá forseta eða hæstv. ráðherra, hvort hæstv. heilbr.- og trmrh. verður viðstödd 2. umr. um fjárlög á morgun því að ég tel óhjákvæmilegt að sú umræða fari að nokkru leyti inn á þessa fyrirhuguðu sölu Borgarspítalans og þá um leið hinn hluta málsins sem er spurningin um hvort breyta á daggjaldakerfi í bein fjárlög. Ég tel að ekki hafi komið fram enn þá neinar röksemdir fyrir því að sú aðgerð ein og sér réttlæti yfirtöku ríkisins á þessum spítala. Mér sýnist frekar að hér sé á ferðinni einhver sú spilltasta aðgerð í stjórnsýslu sem maður hefur lengi orðið vitni að þar sem kunningi selur kunningja 1200 manna spítala með manni og mús án þess að ráðgast um það við nokkurn mann.



Herra forseti. Framsóknarmenn hafa ekki tekið endanlega afstöðu í þessu máli. Framsóknarmenn hafa ekki lokað á hugmyndina um yfirtöku ríkisins á rekstri Borgarspítalans sem lið í skipulagsbreytingu í heilbrigðismálum þjóðarinnar, enda er það í samræmi við tillögur nefndar um verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga sem verið hefur að störfum. Í kjölfar yfirtöku á rekstri Borgarspítalans hlýtur náttúrlega að fylgja yfirtaka á rekstri annarra sjúkrahúsa í landinu. Samrekstur Landspítala og Borgarspítala getur leitt til bættrar sjúkrahúsþjónustu með aukinni sérhæfingu og verkaskiptingu á milli sjúkrahúsa. Ef ekki verður um samrekstur að ræða fæ ég ekki séð ávinninginn. Þá dugir ekki að hlaupa til og kaupa bara af því að forsvarsmenn Reykjavíkurborgar eru óánægðir með að Borgarspítalinn fari á föst fjárlög. Endurgreiðsla á útlögðum kostnaði er flókið mál. Yfirtaka á rekstri er allt annað. Ég hélt að ríkissjóður væri tæplega aflögufær þessa dagana að taka við fleiri pinklum. Og fleiri vilja nú útþenslu ríkisbáknsins en ég hugði. Það hefur orðið mikil umræða og hörð viðbrögð hjá starfsfólki Borgarspítalans við þessum hugmyndum. Vilji lækna og starfsfólks er mikilvægur og ber að hafa í heiðri. En náttúrlega eru það hagsmunir sjúklinganna fyrst og fremst sem við þurfum að hugsa um.



Herra forseti. Vegna orða hæstv. ráðh. áðan tel ég nauðsynlegt að fram komi hér örstutt ályktun, gerð af Læknafélagi Austurlands 2. október s.l., sem tengist þessu máli. Hún er svohljóðandi, með leyfi forseta: "Aðalfundur Læknafélags Austurlands, haldinn í Neskaupstað 2. okt. 1986, varar við þeirri breytingu sem í vændum er á rekstrargrunni sjúkrahúsa á landsbyggðinni. Fundurinn bendir á að ekki hefur verið bent á neinn sparnað með þessari breytingu. Endanleg útkoma geti jafnvel orðið aukin heildarútgjöld til heilbrigðismála með auknum flutningum á sjúklingum til Reykjavíkursvæðisins og þar með kröfum um þjónustuaukningu þar á kostnað landsbyggðarinnar. Fundurinn telur rétt að fresta öllum breytingum á rekstrargrunni sjúkrahúsa á landsbyggðinni þar til endanleg könnun hefur verið gerð á kostum og göllum kerfisbreytinganna." Þetta var ályktun Læknafélags Austurlands. Það er ekki hægt, herra forseti, að greina þessi mál í sundur, sölu á Borgarspítalanum til ríkisins og kerfisbreytingu varðandi sjúkrahúsin á landsbyggðinni. Það vil ég alveg sérstaklega undirstrika. Slíkt væri hrein óhæfa að ætla að fara að greina þar á milli. Ég tek undir þær kröfur sem komu fram hjá fyrirspyrjanda um frestun á þessu máli og nánari skilmerkilega athugun. Við höfum heyrt það hér og séð hversu fimur hæstv. heilbrmrh. er í þessu efni og að borgarstjórinn í Reykjavík hefur eignast búktalara á Alþingi.



Herra forseti. Ég lýsi yfir andstöðu þm. Kvennalistans við sölu Borgarspítalans til ríkisins. Ég vil enn fremur nota tækifærið til að átelja þau vinnubrögð sem höfð hafa verið í frammi í þessu máli. Það voru engin samráð höfð við starfsfólk Borgarspítalans né heldur við fulltrúa í borgarstjórn þegar tilkynnt var að fyrir lægi sala spítalans, en vitað er að mikil og kröftug andstaða starfsfólks hefur komið í ljós gegn þessari ráðstöfun. Það var heldur ekki leitað álits Reykvíkinga áður en ákvörðun um þessa kerfisbreytingu var tilkynnt. Ég undirstrika að hvað efni málsins varðar hefur ekkert komið fram í máli hæstv. heilbrrh. né annarra sem rennir stoðum undir fullyrðingar um aukna hagkvæmni í rekstri ef ríkið tæki yfir stjórnun og rekstur spítalans. Hagræðingu í samstarfi sjúkrahúsa á Reykjavíkursvæðinu er nauðsynlegt að gera, en slíkt er hægt án þess að ríkið kaupi Borgarspítalann. Hvað varðar neytendur - því það er annað mikilvægt atriði - er líklegt að þjónusta við sjúklinga verði minni en áður vegna niðurskurðar sem fylgir því að spítalinn fer á föst fjárlög. Það er ekki meiri halli á rekstri Borgarspítalans en á öðrum daggjaldaspítölum landsins. Og ég vil leggja sérstaka áherslu á að sjúkrahús eru líknarstofnanir og þjónustustofnanir en ekki framleiðslufyrirtæki og arðsemi þeirra verður ekki metin á hefðbundinn hátt. Til að meta þá arðsemi þarf breytt verðmætamat. Síðasta atriði í máli mínu er að hagræðing í rekstri sjúkrahúsa og sú stefnubreyting sem þarf að verða í átt frá dýrri viðgerðarþjónustu yfir í fyrirbyggjandi heilsuvernd verður ekki farin í einu stökki. Hins vegar, ef hægt er að losa 6-700 milljónir úr ríkissjóði í þágu heilbrigðismála, á að verja þeim öðruvísi en að kaupa Borgarspítalann.



Herra forseti. Ég skal reyna að hafa athugasemdina stutta og aðeins bæta nokkrum punktum við það sem áður hefur verið sagt. Ég lýsi andstöðu minni við að hlaupið sé að þessu máli eins og til stendur og óska eftir því að tími verði tekinn í að athuga hvernig hagræða megi þessum hlutum. Undirbúningur þessa máls hefur verið forkastanlegur. Dæmi um það er að málið var ekki rætt á borgarráðsfundum áður en borgarráðsmenn sáu það í blöðunum. Verkhagræðing og verkaskipting er í lagi milli Borgarspítala og Landspítala. Nægir að nefna að Landspítalinn annast kvensjúkdómalækningar, fæðingarhjálp, hjartaskurðlækningar o.fl., Borgarspítalinn annast slysadeild, heilaskurðlækningar o.fl. Á Landakoti höfum við ágætis augnlækningadeild. Sem dæmi um ágætt samstarf milli þessara tveggja stofnana, Landspítala og Borgarspítala, er bráðaþjónusta fyrir geðsjúka sem hófst 1983 og hefur verið til mestu fyrirmyndar og valdið gerbyltingu í þeim efnum hér í bæ. Á Borgarspítalanum hafa verið unnin vísindaafrek, sérstaklega varðandi slysalækningar, sem vakið hafa athygli ekki einungis hérlendis heldur einnig erlendis. Sem dæmi um skjót úrræði og liðlega stjórnun er deild sú er annast nú ráðgjöf varðandi eyðni sem Borgarspítalinn hafði frumkvæði um. Mér er til efs að það hefði getað átt sér stað ef um það hefði orðið að fjalla í stærri einingu. Herra forseti. Borgin vill losna við Borgarspítalann. Það kostar auðvitað peninga að reka Borgarspítalann. Vill ekki borgin líka selja þjónustuíbúðir fyrir aldraða og væntanlega þá hina öldruðu með? Ráðherrann sagði: Fjármagnsábyrgð og rekstrarábyrgð fari saman. Ég spyr hæstv. ráðh.: Er starfsfólk Borgarspítalans ekki hvort tveggja í senn Reykvíkingar og Íslendingar?



Herra forseti. Ég skal reyna að hafa þetta stutta athugasemd, en ég mótmæli því, sem kom fram hjá ráðherra, að sama ætti ekki að gilda um öll sjúkrahús í landinu ef verið er að breyta lagagildi, þ.e. ríkið greiði nú upp í 85% fyrir Borgarsjúkrahúsið, en áður fyrr voru skiptin 40 og 60%. Nú eru sjúkrahús víðs vegar um landið þar sem hreppsfélögin greiddu 40% og ríki 60% og ef ríkið er núna svo efnað að það getur keypt mismuninn af borginni ætti það að geta keypt alls staðar um landið. Eftir þeim lögum sem gilda eru ekki undir stjórn ríkisins þær hjúkrunarstofnanir og sjúkrastofnanir sem ríkið borgar 85% í þannig að hér hefur ekki komið fram nein skýring á hvers vegna borgin vill selja Borgarsjúkrahúsið. Þetta er í mínum huga einungis spurning um tilfærslu á fjármunum og hvernig borgin getur náð í meira fjármagn til framkvæmda. Þetta er mjög eðlilegt þegar fjárhagsstaða sveitarfélaga er mjög þröng, en mjög óeðlilegt ef á að mismuna landsmönnum með því að eitt sveitarfélag geti selt gömul tæki og steinsteypu, en önnur sveitarfélög á landinu sem reka sjúkrahús megi sitja með sárt ennið og jafnvel úrelt tæki en ríkið komi þar ekki inn í og greiði mismuninn á þeim prósentum sem nú eru í gildi og þeim sem voru í gildi þegar sjúkrastofnanirnar voru byggðar. Ég tel að það sé mjög mikilvægt að þetta verði rætt við 2. umr. fjárlaga því að það eru tólf aðrar stofnanir sem fara líka á föst fjárlög og ég tel það blekkingu í fjölmiðlum að tala um að þetta sé einhver spurning um föst fjárlög eða daggjaldakerfi.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. forseta fyrir að hann skyldi skapa hér aðstæður til þess að þessi umræða gæti farið fram í dag. Það var óhjákvæmilegt vegna þess að þetta mál er að ganga yfir einmitt þessa dagana hjá þeim sem telja sig hafa valdið í þessu máli, þ.e. fjmrh., heilbrmrh. og borgarstjóranum í Reykjavík. Ég fagna því, sem fram kom í ræðu hæstv. heilbrmrh., að það væri ekki hennar stefna að kaupa Borgarspítalann. Það væri hins vegar þannig ástatt að borgin vildi selja hann. Þetta er misskilningur hjá hæstv. heilbrmrh. Borgin hefur ekki gert neinar samþykktir um að selja Borgarspítalann. Borgarráð hefur ekki samþykkt það, borgarstjórn hefur ekki samþykkt það, stjórn sjúkrastofnana Reykjavíkur hefur ekki gert samþykkt um það, heilbrigðismálaráð Reykjavíkur ekki heldur, starfsfólk Borgarspítalans ekki heldur. Það er rangt að Reykjavíkurborg hafi óskað eftir því að selja Borgarspítalann. Hins vegar er hugsanlegt að borgarstjórnarflokkur Sjálfstfl. hafi samþykkt að selja Borgarspítalann, en sú stofnun er ekki stofnun Reykjavíkurborgar, rétt til að leiðrétta misskilning. Mér þætti vænt um ef hæstv. heilbrmrh. gæti staðið fast á sinni stefnu í þessu efni og þá gegn þeim tilraunum sem Davíð Oddsson hefur í frammi hér til að kúga upp á ríkið þennan spítala. Ég vil einnig mótmæla þeim almennu röksemdum sem hæstv. heilbrmrh. hefur í þessu máli. Samkvæmt hennar röksemdum er eðlilegt, ef maður tekur þær hátíðlega, að ríkið yfirtaki rekstur allra heilbrigðisstofnana í landinu, elliheimila, sjúkrahúsa, heilsugæslustöðva, og samkvæmt hennar röksemdafærslu auðvitað skólana líka vegna þess að þar er um það að ræða að ríkið greiðir nokkurn kostnað, en sveitarfélögin hafa með reksturinn að gera. Hér er kominn miðstýringarmálflutningur sem á engan sinn líka í þessum ræðustól. Og það er sérkennilegt, eins og hv. þm. Páll Pétursson sagði, að þessi miðstýringarmálflutningur skuli hafður uppi af talsmönnum Sjálfstfl. sem reyna að fá kjósendur til að kjósa sig fyrir annað fyrir kosningar. Ég held að það sé ójákvæmilegt í þessum efnum líka að mótmæla því sérstaklega, sem hæstv. heilbrmrh. var hér með áðan, að uppi hafi verið tillögur á mínum vegum um Heilbrigðisstofnun Íslands. Það er rangt. Ég hef ævinlega verið andvígur því og er það að ríkið stjórni öllum heilbrigðisstofnunum þannig að það hafi eignarhald þeirra og rekstur á sinni hendi. Ég tel að það sé til bóta fyrir heilbrigðisþjónustuna að um mismunandi eignarhald sé að ræða í þessu efni. En ég vil hins vegar í framhaldi af þeim upplýsingum og yfirlýsingum sem fram hafa komið vekja athygli á: Ef önnur sjúkrahús nú koma til hæstv. heilbrmrh. og segja: Góðan daginn, við viljum að ríkið kaupi þessa spítala, hvar ætlar heilbrmrh. að setja mörkin? Hvaða spítala á að kaupa og hverja ekki? Á að miða við hallann á spítulunum á þessu ári? Hvernig er hann? Sjúkrahúsið á Akranesi 28% halli á fyrstu níu mánuðum ársins, sjúkrahúsið á Patreksfirði 27%, Sauðárkróki 27,1%, Selfossi 25,7%, Keflavík 26,9, Gistiheimili Rauða krossins 23,4%, Hjúkrunarheimilið Fellsenda 29,9, Hlíðabær, Flókagötu 35,4%. Er það ætlunin hjá hæstv. heilbrmrh. að svara því játandi ef forráðamenn þessara stofnana biðja ríkið um að kaupa þær? Auðvitað getur það ekki verið. Auðvitað getur staða ríkissjóðs ekki verið þannig að menn telji þar að það sé rétt að fara að eyða stórfé í að kaupa stofnanir sem þegar er búið að byggja. Hér er um fjarstæðumálflutning af ræða af hálfu hæstv. ráðh. Það eru engin rök sem hafa komið fram, ekki hagkvæmnirök, en umfram allt ekki rök yfirmanns heilbrigðisþjónustunnar sem á númer eitt og tvö og þrjú að spyrja: Verður þjónustan betri við sjúklingana? Það er hlutverk heilbrmrh. númer eitt og tvö og þrjú í þessu efni,



Herra forseti. Ég held að það sé alveg rétt hjá hæstv. heilbrmrh. að það er mjög skynsamlegt í svona málum að kynna sér þau rækilega og fara yfir málin og ég held að það hafi kannske ekki verið nægilega vel gert, að menn hafi ekki kynnt sér málið nægilega vel. Það hafa engar röksemdir verið fluttar hérna um að heilbrigðisþjónustan batni. Það hafa engar röksemdir verið fluttar um að hagkvæmnin verði meiri. Er þá ekki málið tæmt? Nei, það er ekki tæmt vegna þess að borgarstjórinn í Reykjavík, hans hátign, hefur komist að þeirri niðurstöðu að það sé rétt að selja Borgarspítalann. Það er í raun og veru sá veruleiki sem hæstv. heilbrmrh. virðist ætla að taka tillit til. En þá er þess að geta að borgarstjórinn í Reykjavík hafði ekkert umboð til að selja Borgarspítalann og hefur það ekki enn þá. Borgin hefur ekki samþykkt það, borgarstjórn hefur ekki samþykkt það, borgarráð ekki, stjórn sjúkrastofnana ekki, heilbrigðismálaráð borgarinnar ekki. Borgarstjórinn í Reykjavík hefur ekkert umboð til að ganga frá þessu máli og það er meira að segja ástæða til að ætla að það sé ekki öruggur meiri hluti í borgarstjórn Reykjavíkur vegna þess að einstakir borgarfulltrúar Sjálfstfl. í stjórn sjúkrastofnana og heilbrigðisráðs Reykjavíkur hafa lýst efasemdum og andstöðu við þessar hugmyndir.

Og fulltrúaráð Sjálfstfl.

Fyrir nú utan þá mektugu stofnun, fulltrúaráð Sjálfstfl. Maður skyldi nú ætla að einhvern tíma væri hlustað á þá sjoppu á þessum bæ. Síðan vil ég benda á það, af því að hæstv. heilbrmrh. var að vitna í Landakot og Fjórðungssjúkrahúsið á Akureyri, að það er rétt að ég átti hlut að því að þau voru flutt á bein fjárlög á sínum tíma. Það gekk mjög vel. Það var gerður samningur við stjórnir þessara stofnana og þær samþykktu þetta á sínum tíma og hafa verið ánægðar með fyrirkomulagið æ síðan. Hæstv. heilbrmrh. segir aftur á móti nú að þessi flutningur hafi verið vel undirbúinn. Það er misskilningur. Það hefur greinilega ekki verið vel undirbúið vegna þess að Davíð Oddsson hefur komist að þeirri niðurstöðu að ef þetta gerist verði hann að bjóða Borgarspítalann til sölu. Vitnið um að þetta sé illa undirbúið af hæstv. núv. heilbrmrh. heitir Davíð Oddsson. Þannig standa þau mál, herra forseti.



Virðulegi forseti. Það er ekki vansalaust að enn á ný skulum við ræða stórmál sem þetta í fyrirspurnatíma en allir vita að fyrirspurnatími er mjög takmarkaður að því leytinu til að þm. hafa í raun, aðrir en ráðherra og fyrirspyrjandi, ekki leyfi til að gera nema eina örstutta athugasemd. Ég lýsi því hér þeirri skoðun minni að ég tel að það sé kominn tími til að við þm. setjumst niður og skoðum aftur þetta ákvæði þingskapalaganna. En ég kom í ræðustól núna til að koma á framfæri tveimur leiðréttingum og einni upplýsingu og ég vona að það samrýmist þingsköpum, herra forseti. Í máli hv. þm. Ólafs Þ. Þórðarsonar kom fram að aðeins brot af Reykvíkingum sæki þjónustu Borgarspítalans. Það er ekki rétt. 75% af sjúklingum Borgarspítalans eru Reykvíkingar. Í öðru lagi hefur hér verið talað um hallarekstur Borgarspítalans, en það hefur enginn minnst á að Borgarspítalinn hefur með höndum umfangsmestu slysaþjónustu sem sjúkrastofnanir hér á landi sinna og að slysalækningar eru einhverjar dýrustu lækningar sem um getur. Þess vegna mætti búast við því að hallarekstur Borgarspítalans væri mun meiri en annarra sjúkrahúsa og mun meiri en hann er í dag. Í þriðja lagi, og það er leiðrétting og sú síðasta sem ég vil koma á framfæri, herra forseti, og það er vegna orða hæstv. ráðh. áðan þess efnis að hún hafi ekki talið sér skylt að bera mál þetta undir þm. Kvennalistans á því stigi sem það væri núna. Ég vil upplýsa hæstv. ráðh. um að þm. Kvennalistans hafa ekki farið fram á að ráðherra bæri þetta mál undir þann þingflokk fyrstan af öllum. Hins vegar höfum við látið í ljós þá skoðun að sjálfsagt, nauðsynlegt og eðlilegt hefði verið að hafa samráð við starfsfólk Borgarspítalans um þetta mál. Að það skuli ekki hafa verið gert lýsir í rauninni vel öllu verklagi í þessu máli.

Heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra (Ragnhildur Helgadóttir): Herra forseti. Það er aðeins athugasemd í tilefni af þeirri fullyrðingu hv. 3. þm. Reykv. að betur hafi verið staðið að málum þegar Landakot og Fjórðungssjúkrahúsið á Akureyri hafi verið sett á föst fjárlög. Þá hefði nefnilega verið gerður sérstakur samningur. En eigum við aðeins að upplýsa staðreyndir. Þessi sjúkrahús vissu um þessa ákvörðun sama daginn og fjárlagafrv. var lagt fram. Landakot vissi um þessa ákvörðun tveim klukkustundum áður en fjárlagafrv. var lagt fram. Þetta eru staðreyndirnar í málinu og það er óþarft að vera að halda slíkum firrum fram í þessu máli. Það sýnir bara hve litla trú hv. þm. hefur á þeim fáu rökum sem hann hefur reynt að tína hér fram að tína upp svona vitleysu.

Þetta er nú pex, hæstv. ráðh.

Já, það er sjónarmið hv. þm. að það sé pex að hafa staðreyndirnar réttar sem verið er að tala um, að tala um staðreyndir en ekki um rangfærslur. Þetta er þinglegur mórall sem ég veit ekki hvort menn kunna við, en það er smekksatriði.

Það er forsetans að dæma um þinglegan móral.

Það var kannske ekki stórt atriði og sennilega alveg óvart sem það kom fram, atriði sem er nauðsynlegt að leiðrétta og ég geri ráð fyrir að hv. 3. landsk. þm. hafi ætlað að leiðrétta áðan þegar hún bað um orðið. Það var að í máli hv. 10. landsk. þm. kom fram dæmi um ýmiss konar starfsemi sem aðeins væri á Borgarspítalanum, ekki á Landspítalanum. Það er rétt að mikilvæg verkaskipting er í ýmsum greinum milli þessara stofnana, en ráðgjöf um eyðni er í Landspítalanum en ekki í Borgarspítalanum. Hins vegar er afar mikilvægt samstarf lækna á báðum þessum spítölum um það efni og m.a. viðbúnaður í sjúkrahúsunum. Þetta vildi ég láta fram koma.



Herra forseti. Ég skal ekki meta hversu áríðandi þetta er, en ég bar fram eina litla spurningu áðan í máli mínu og vísaði henni annaðhvort til forseta eða til ráðherra. Þar sem ráðherra er ekki enn farinn úr húsinu datt mér í hug að ítreka hana því að sýnt er að umræða um þetta mál, sem hér var borin fram fsp. um, mun verða þó nokkuð mikil við fjárlagaumræðuna á morgun. Það er spurningin hvort ráðherrann verður viðstödd þessa umræðu.

Heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra (Ragnhildur Helgadóttir): Herra forseti. Ég vil skýra frá því að ég er að reyna að breyta þeirri fyrirætlan sem verið hafði um morgundaginn, en sannleikurinn er sá að það hefur verið mjög rækilega undirbúin athöfn austur á Seyðisfirði vegna opnunar heilbrigðisstofnunar þar og ætlunin var að þar yrðu meira að segja fleiri ráðherrar viðstaddir vegna stofnana á þeirra vegum. En ég sé ekki betur en það sé óhjákvæmilegt að endurskoða þá ákvörðun þegar 2. umr. fjárlaga fer fram og þessi ráðuneyti fara með jafnstóran hlut af ríkisfjárlögunum sem raun ber vitni og það er stefnt að því.