Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Hæstv. forseti. Eigi að auka þorskaflaheimildir verulega, sem ég tel vel koma til greina, hlýtur sú aukning að fara að hluta til aflamarksbáta sem hafa farið verst allra út úr samdrætti í þorskveiðum undanfarin ár. Þar sem þessi tillaga gerir ekki ráð fyrir því segi ég nei.

Virðulegi forseti. Þessi tillaga byggir á því að menn miði ekki lengur við banndagakerfið heldur sóknardagakerfi sem verði ákveðið fyrir næsta ár sem verði grunnviðmiðunarár í sóknardagakerfi. Verði þessi tillaga felld hverfa menn aftur til þess megininntaks frv. að miða við banndaga. Þessi tillaga lýtur líka að því að menn hafi frelsi til að velja sér sóknardaga innan ársins án skerðingar. Ég segi já.

Hæstv. forseti. Þær breytingar sem hafa verið samþykktar á frv. eru mjög til bóta flestar hverjar og einkum þó að hér hefur verið ákveðið hvenær róðrardagakerfið tekur gildi. En eftir stendur þó að með samþykkt frv. verður gerð sú grundvallarbreyting á fiskveiðistjórnuninni að krókaleyfisbátar geta farið á aflamark. Ég tel þá breytingu ekki rétta, ég tel að hún muni leiða til aukins brasks, og er nú ekki á það bætandi, og að hún muni leiða til að fiski verði hent í auknum mæli og er heldur ekki á það bætandi. Þess vegna get ég ekki samþykkt þetta frv. og greiði ekki atkvæði.

Virðulegi forseti. Þó það sé vissulega svo að ýmis ákvæði þessa frv. hafi batnað í meðförum þingsins er það engu að síður eftir sem áður meingallað að okkar mati og við erum í raun andvíg ýmsum ákvæðum þess. En kæmi til þess hins vegar að þetta frv. yrði fellt væri það ávísun á að óbreytt banndagakerfi yrðu örlög krókaveiðimanna á næsta fiskveiðiári með öllum þeim þrengingum sem því mundi fylgja. Í ljósi þessara aðstæðna kjósum við að sitja hjá við endanlega afgreiðslu málsins. Í því felst ekki stuðningur við það á nokkurn hátt heldur þvert á móti, með vísan til þess sem ég hef áður sagt, þá teljum við frv. meingallað og væri að mörgu leyti, ef ekki væru uppi þessar aðstæður, eðlilegast að greiða atkvæði gegn því. En við sitjum hjá við endanlega afgreiðslu málsins í ljósi þessara aðstæðna.

Herra forseti. Í samræmi við þá afstöðu okkar að við styðjum aðild að Alþjóðaviðskiptastofnuninni og Úrúgvæ-niðurstöðu GATT-samninganna svo og að við teljum að meginreglur í þessu frv. séu eðlileg fullgilding á okkar skuldbindingum samkvæmt þessum samningum og með hliðsjón af þeim fyrirvara og hjásetu varðandi tollaútreikninga gagnvart lágmarksmarkaðsaðgangi greiðum við frv. atkvæði í þess lokagerð, enda teljum við óhjákvæmilegt að við Íslendingar fullgildum okkar samningsskuldbindingar að þessu leyti. Enn fremur, með vísan til þeirrar yfirlýsingar sem hæstv. forsrh. gaf í dag um endurskoðun málsins og að hæstv. ríkisstjórn muni leggja fyrir Alþingi á haustþingi 1996 greinargerð um framkvæmd málsins, þá hef ég dregið til baka brtt. um endurskoðunarákvæði og í trausti þess að þessari vinnu verði skynsamlega sinnt og hún lögð hér fyrir þingið greiðum við þessu atkvæði.

Hæstv. forseti. Með því frv. sem nú er komið til endanlegrar afgreiðslu er verið að stíga skref í átt til opnari viðskiptahátta með landbúnaðarvörur, skref sem eflaust á eftir að hafa nokkur áhrif á stöðu íslensks landbúnaðar og íslensks viðskiptalífs. Það verður ekki lengur bannað að flytja inn landbúnaðarvörur. En að dómi okkar kvennalistakvenna er þó gengið of langt í tollvernd og girðingasmíði sem mun leiða til afar takmarkaðs innflutnings og þar með koma ekki fram þau áhrif sem til er ætlast með GATT-samningnum. Það er tilgangur þess samnings að ýta undir alþjóðaviðskipti með landbúnaðarvörur og við eigum að standa við þann samning og nýta okkur hann bæði til sóknar og varnar jafnframt því að efla íslenskan landbúnað. Okkur er öllum ljóst að Alþingi verður að ganga frá þessu máli fyrir 1. júlí nk., en frv. er þó þannig útfært, þrátt fyrir breytingar til batnaðar, að ríkisstjórnin verður að bera á því ábyrgð og því munum við kvennalistakonur sitja hjá við afgreiðslu málsins.

Hæstv. forseti. Ég vil láta koma fram við lokaafgreiðslu þessa máls að vissulega markar þessi niðurstaða þáttaskil hér á landi og mun hafa mikil áhrif og hvað sem fullyrðingum líður um að GATT og þau áform nái ekki fram að ganga mun íslenskur landbúnaður nú standa frammi fyrir miklum breytingum og verða að aðlaga sig þeim. Þær breytingar verða margar sársaukafullar. Ég vil þó sérstaklega taka fram hér að ég óttast hag garðyrkjunnar, gróðurhúsanna, við þessar aðstæður. Það gerist nú að sá atvinnuvegur fer heldur illa út úr þessu. Til viðbótar sætti hann því við samninginn um Evrópska efnahagssvæðið að fá þar á sig tollalausan innflutning. Ég vil segja hér og skora á hæstv. landbrh. og ríkisstjórnina að taka málefni garðyrkjubænda sérstaklega til athugunar við þessa niðurstöðu, hvernig hægt er að bæta starfsumhverfi greinarinnar í landinu og gera henni kleift að takast á við þá óhjákvæmilegu samkeppni sem nú blasir við.

Herra forseti. Þó svo að GATT-samningurinn sé eitt merkasta mál undanfarna áratugi er því miður frv. sem við erum að afgreiða hér ekki nægjanlega vel úr garði gert. Þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir okkar til að breyta því og færa það til betri vegar tókst það ekki. Þess vegna kjósum við að sitja hjá við endanlega afgreiðslu þessa máls, en lýsum jafnframt yfir þeirri von okkar að rætist okkar spádómar um lágmarksinnflutning muni ríkisstjórnin hafa um það forgöngu að breyta tollákvæðum á hausti komanda.

Herra forseti. Hér er ekki verið að greiða atkvæði um aðild Íslands að Alþjóðaviðskiptastofnuninni heldur er spurningin sú hvort menn vilja leggja blessun sína yfir þá pólitísku stefnu stjórnarflokkanna sem í frv. felst um útfærslu innan lands. Meginstefnan er sú í raun og veru að útiloka innflutning, að innsigla og festa í sessi óbreytt ástand og afsala þjóðinni þar með því tækifæri sem með samkomulaginu gafst til þess að innleiða nýja tíma, aðhald samkeppni sem hefði orðið bæði bændum og neytendum til góða. Við hörmum þessi mistök og sitjum þess vegna hjá við afgreiðslu málsins og viljum ekki bera ábyrgð á þessu klúðri.

Herra forseti. Ég geri grein fyrir frhnál. meiri hluta hv. sjútvn. og breytingartillögum sem meiri hlutinn leggur nú fram. Fyrir það fyrsta, herra forseti, liggur frammi þskj. 81, brtt. sem er hér með dregin til baka, hún er leiðrétting, efni hennar er nákvæmlega endurtekið í brtt. sem nú hafa komið fram á þskj. 95 og er þar í lið 1, staflið a. Á milli 2. og 3. umr. hefur hv. sjútvn. einkum fjallað um málefni krókabáta og aðrir þættir frv., sem hér liggur fyrir, eru nánast útræddir af hálfu nefndarinnar. Umræða nefndarinnar hefur sérstaklega snúið að því hversu fljótt megi taka upp róðrardagakerfi og um það snúast tillögur okkar stjórnarsinna í nefndinni og væntum við þess að breytingartillögur okkar teljist viðunandi niðurstaða. Við álítum eftir að hafa rætt þær í hópi okkar við aðra nefndarmenn, fleiri þingmenn og þá viðmælendur okkar, sem til okkar hafa komið, að málið sé með þessum breytingum orðið allsæmilegt miðað við þá heildaraðstöðu sem við stöndum frammi fyrir að verða með einhverjum hætti að ná betri stjórn á sókn krókaveiðiflotans og reyna að hemja aflasókn þeirra líkt og gert er á aflamarksskipunum. Í samræmi við þetta höfum við líka fjallað sérstaklega um hugsanlega möguleika þeirra til hagræðingar innan þessa stjórnkerfis og í þeim anda eru brtt. einnig lagðar fram. Herra forseti. Vegna þess sem fram hefur komið fyrr í umræðum um þetta mál, til að mynda við atkvæðagreiðslur eftir 2. umr., verður ekki hjá því komist að við vekjum á því athygli fyrir það fyrsta að með þessu frv. og breytingartillögum er í engu fjallað um ákvæði sem varðar tómstundaveiðar, sjóstangaveiðar eða hugsanlega sjóstangaveiðar sem tengjast ferðaþjónustu. Þessi ákvæði þrengja þau ekki, rýmka þau ekki og snúa ekki að neinu leyti að breytingu á þeim. Við höfum staðið frammi fyrir því að upplýsingar samtaka krókaveiðimanna sýna óyggjandi fram á að fjöldi báta sem stunda veiðarnar reglulega hefur vaxið ár frá ári svo að nemur tugum skipa og flest þeirra sem bætast við flotann á hverju ári eru tiltölulega afkastamikil, tiltölulega vel útbúin og geta farið ferða sinna milli lands og miða miklu fljótar en þeir hinir sem fyrir eru. Undir liggur kapp manna og m.a. vegna þessa var á því ekki vakið máls við okkur frambjóðendur fyrr á þessum vetri. Það stefndi í hættu ef ákvæðum um þessar veiðar yrði ekki breytt frá því sem verið hefur, sérstaklega þegar menn sáu fram á alvöru ákvæðanna um viðbótarbanndaga með tilliti til raunafla. Um þetta hefur okkar viðfangsefni snúist og með tillögum þessum, herra forseti, er endanlega gert ráð fyrir því að róðrardagakerfið sem nefnt er í frv. og breytingartillögum verði tekið í gildi 1. febr. nk. Þeir sem á næsta sumri kynnu að velja þorskaflahámark fá að velja að nýju fyrir næsta fiskveiðiár að ári og geta þá valið sóknardaga eins og hinir. Með þessum tillögum verður mönnum boðið að flytja sóknardaga á milli veiðitímabila innan fiskveiðiársins eftir ákveðnum reglum. Í fyrstu voru þær tillögur þess efnis að eingöngu mætti flytja frá vetrartímabilinu til sumarsins en það verður gagnkvæmt og menn mega flytja á milli tímabila og sjútvrh. falið að semja reglur um slíkan flutning á milli tímabila. Herra forseti. Í umræðu nefndarinnar hefur mikið verið rætt um til hvers þessar tillögur mundu leiða og til að mynda miðað við þær upplýsingar sem fylgdu frv. í fyrstu gerð og meiri hluti nefndarinnar hefur mjög rætt í sinn hóp og telur tillögurnar snúa að því að tryggja að gangi þær áætlanir eftir um afla á þeim veiðitímabilum, sem ekki er lokið á þessu fiskveiðiári, geti menn treyst á niðurstöðu sóknardaga sem hafa verið nefndir, við töluna 86. Er miðað við þær upplýsingar sem menn hafa í höndum um raunafla tveggja tímabila sem þegar eru liðin og áætlaðan afla á þeim tveimur sem eftir eru. Meiri hlutinn vill taka fram að hann hefur í röðum sínum og meðal stjórnarliða á þingi og við ríkisstjórn og ráðherra talið rétt að komi fram að það er ásetningur okkar að ef og þegar unnt verður að ákveða aukinn þorskafla á Íslandsmiðum innan lögsögunnar aukist einnig aflaviðmiðun fyrir krókabáta og þetta á við aflaviðmiðunina 21.500 tonn. Þar með ætti einnig ef unnt væri að auka aflann að fjölga róðrardögum þeirra. Herra forseti. Breytingartillögurnar sem ég geri nú grein fyrir liggja fyrir á þskj. 95 og þar kemur fram í 1. tölul. a-lið það sem ég gerði fyrst að umtalsefni, leiðrétting á tilvísun í málsgreinar sem áður hafði legið frammi á þskj. 81. Í b-lið 1. tölul. er tillaga um að þeir sem nú velja sér þorskaflahámark geti að ári valið að nýju og þá geta þeir valið róðrardaga. Í c-lið 1. tölul. er tillaga um að róðrardagakerfið gangi í gildi 1. febrúar nk. og það dragist alls ekki. Í d-lið er tillaga um að í reiknireglunni um útreikning róðrardaga út frá formúlum, sem þegar eru fyrir í lögunum og hafa skapað mönnum veiðidaga, verði breytt úr 40% í 34% til þess að tryggja að miðað við núverandi upplýsingar og áætlanir verði þessir dagar 86. Í e-lið 1. tölul. er ákvæði um að heimila flutning róðrardaga á milli veiðitímabila. Þar er einkum breyting frá því sem við höfðum áður rætt í hópi nefndarmanna að ráðherra geti á sama hátt og fyrr er kveðið á í þeim lið leyft flutning með reglugerð milli annarra tímabila. Við teljum það vera heimild til að flytja hvort heldur er frá vetri til sumars, frá hausti til sumars eða á hinn veginn, frá sumri til vetrar eða hausts. Í f-lið 1. tölul. er tillaga um að breyta tölunni um krókafjölda og bjóð er samræming við það sem raun er í dag. Í g-lið er tillaga um að ákveða að þeim, sem svara ekki kallinu um að velja, skuli ætlaðir róðrardagar en áður var sá liður þess efnis að þeim skyldi ætlað þorskaflahámark. Í 2. tölul. gerum við svo breytingu, í samræmi við það sem áður er sagt, við bráðabirgðaákvæði III um hvernig skuli setja í gang róðrardagakerfi, sóknardagakerfi og ef fjareftirlit, sem við höfum orðað svo verður ekki reiðubúið, þ.e. eftirlit með fjarskiptibúnaði og með sjálfvirkum hætti, verði öðru eftirliti komið á en róðrardagakerfið mun ekki bíða. Herra forseti. Ljóst er að þetta er síðasta umræða á þessu vorþingi um málefni sjávarútvegs og krókabáta sérstaklega sem hafa fengið mesta athygli og mestan tíma umræðunnar. Ég vil af þessu tilefni þakka þeim sem hafa komið til viðtals við sjútvn. Landssamtök smábátaeigenda og fleiri landshlutasamtök eða landssamtök, sem málið varðar, hafa ævinlega verið reiðubúin að koma til viðtals við nefndina og láta í ljósi skoðanir og álit þó með skömmum fyrirvara sé. Ég þakka starfsmönnum og öðrum þeim sem hafa veitt okkur lið og ég þakka hv. nefndarmönnum sem hafa einnig verið tilbúnir að koma til nefndarfunda og viðræðna nánast hversu oft sem mönnum datt í hug til að gera málið endanlega viðunandi og sæmilega úr garði. Við stjórnarsinnar í hv. sjútvn. væntum þess að eftir þetta muni takast með sjútvn., með sjútvrn. og samtökum krókaveiðimanna sæmilegt samráð til þess að fylgjast sameiginlega með hvernig þessi ákvæði muni reynast í framkvæmd og hvað þarf að gera til að þau verði þjálli í framkvæmd þeirra og þjálli í framkvæmd stjórnarstofnana. Að þessu mæltu, herra forseti, legg ég í hönd þingsins tillögur og álit nefndarinnar.

Herra forseti. Ég hef undir höndum bréf frá Fiskistofu sem er til áhugamanna um sjóstangaveiði þar sem kemur fram að verði krókabátar notaðir á banndögum til sjóstangaveiða sé það óheimilt og einnig að séu kvótabátar notaðir til sjóstangveiða skuli það reiknast til kvóta. Ég vil að gefnu tilefni sem hér kom fram í ræðu hv. þm. Árna R. Árnasonar fá alveg á hreint: Er það ljóst að áhugamönnum um sjóstangaveiðar, sem eru um 450 talsins og veiða um 70--80 tonn, sé frjálst að fara til veiða á banndögum krókabáta og sé heimilt að fara til veiða á aflamarksbátum án þess að það sé reiknað til kvóta?

Herra forseti. Eins og kom fram í máli mínu hefur nefndin kynnt sér sérstaklega efni þess bréfs sem hv. þm. gerði að umtalsefni. Í ljós kemur að ástæða fyrir bréfinu er ekki sú að í þessu frv. eða brtt. sé neitt sem breyti þeim ákvæðum sem gilda um tómstundaveiðar eða sjóstangaveiðar sem heyra til tómstundaveiða þannig að ekki er í neinu í þessum verkum sem við erum hér að gera að breyta þeim atriðum. Telji menn að svo sé eru menn að misskilja og tengja þetta bréf, sem er sent af einhverri annarri ástæðu, við frv. eða brtt. við það.

Virðulegi forseti. Full ástæða er til þess að tala nokkuð rækilega um þá stefnu sem hæstv. ríkisstjórn er nú að móta í sambandi við endurskoðunarlög um stjórn fiskveiða. Því var lofað af hálfu ríkisstjórnarinnar í stjórnarsáttmála, af hálfu sjútvrn. í verkefnalista þess ráðuneytis og af hálfu fjölmargra hv. stjórnarþingmanna að eitt af fyrstu verkum þessarar hæstv. ríkisstjórnar mundi verða að endurskoða lög um stjórn fiskveiða. Herra forseti. Það er ekki endurskoðun á lögum um stjórn fiskveiða sem hér fer fram. Ríkisstjórnin og stjórnarþingmenn gáfust upp á því verki, í besta falli hafa þeir frestað því. Það sem hér er verið að ræða er eingöngu spurningin um hvernig eigi að bregðast við vandamálinu krókaleyfismönnum, hvernig eigi að bregðast við því vandamáli að krókaleyfismenn eru einu frjálsu fiskimennirnir sem eru eftir á Íslandi, hvernig eigi að koma þessum mönnum inn í aflamarkskerfið í áföngum ef ekki vill betur til með því að neyða þá til að hverfa frá sínum frjálsu fiskveiðum. Þetta er það eina sem þessi endurskoðun fjallar um. Vonandi eigum við eftir að verða fyrir þeirri lífsreynslu að fá frv. aftur frá hæstv. sjútvrh. á næsta hausti þannig að menn geti þá tekið til við þá endurskoðun sem þá var lofað. En ég á nú satt að segja ekki von á því, herra forseti. Ég býst við því að hæstv. sjútvrh. og hæstv. ríkisstjórn muni gera allt það sem hægt er að koma í veg fyrir það að frv. um breytingu á lögum um stjórn fiskveiða komi aftur fyrir Alþingi. Ég er alveg sannfærður um það að af alkunnri tillitssemi við hæstv. sjútvrh. munu þeir þingmenn sem mestu lofuðu standa með honum í því. Þeir munu kannski vakna þegar nokkrir mánuðir eru til kosninga og koma þá fram með kröfurnar sem þeir lofuðu að koma fram með í upphafi þess þings sem nú er að ljúka en hafa gleymt. Menn hafa gleymt því í umræðunni um kvótakerfið hver var tilgangur þess. Tilgangur þess var tvíþættur: Tilgangur þess var annars vegar að byggja upp fiskstofnana við Ísland og hins vegar að samræma sóknar- og afkastagetu fiskiskipaflotans og afrakstursgetu fiskstofnanna á Íslandsmiðum. Hvorugt þessara markmiða hefur náðst. Þvert á móti hefur stjórnkerfið valdið því að fiskveiðar Íslendinga eru nú í sögulegu lágmarki og þetta stjórnkerfi hefur valdið því að aldrei hefur meira magn af fiski farið til ónýtis á Íslandsmiðum eins og nú. En menn gefa sér ekki tíma til að ræða það. Menn gefa sér ekki tíma til að ræða það að eftir að aflamarkið hefur verið ákveðið lægra og lægra er freistingin ríkari og ríkari til þess að henda fiski sem er ekki í flokki þeirra verðmætustu eins og glögglega mátti lesa í nýlegri úttekt Morgunblaðsins. Menn ræða ekki um það vandamál, það vandamál sem þetta stjórnkerfi hefur skapað varðandi nýtingu íslenskra fiskimiða. Nei, menn ræða hér um vandamálið trillukarlar. Menn ræða um vandamálið því að það er orðið vandamál á Íslandi að við eigum góða fiskimenn og það vandamál verður að leysa. Menn hafa miklu meiri áhuga á því að leysa það vandamál að skera afla niður við trog fremur en að finna leiðir til þess að koma í veg fyrir það að verðmætum sé varpað á glæ. Við skulum hafa það í huga í þessu sambandi að hver 10 þúsund tonn sem þannig fara í sjóinn eru heilsársatvinna 1.500 manna fiskiþorps á landsbyggðinni. Hversu mörgum fiskimannaþorpum á landsbyggðinni skyldi nú vera kastað í sjóinn vegna áhrifa kvótakerfisins? Hvernig stendur á því að hv. þm. gefa sér ekki tíma til að ræða þau áhrif þessa stjórnunarkerfis fiskveiða en eru allir uppteknir af því að við eigum að reyna að koma í veg fyrir það sem byggði Ísland upp á sínum tíma, þ.e. velgengni bátasjómanna? Því fæstar af byggðunum við Íslandsstrendur væru til ef forfeður þessara manna hefðu ekki sótt sjóinn með svipuðum hætti og þeir gera nú og skilað sínu verki. Menn tala um að þessir krókaveiðimenn séu að skapa vandamál. Hvaða vandamál hafa þeir skapað til dæmis í því kjördæmi sem við hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson vorum kjörnir á þing fyrir í síðustu kosningum? Þeir hafa skapað þau vandamál að þar hefur ekki verið atvinnuleysi eins og ella myndi hafa verið frá því í maí og fram í nóvember. Þegar menn tala um málefni trillukarla og krókaleyfismanna þá tala menn gjarnan um afkomumöguleika þeirra og þeirra fjölskyldna. En málið er bara miklu stærra heldur en það. Vegna þess að það eru þessir menn sem hafa séð til þess að heilu landshlutarnir hafa ekki hnigið, þeir geta enn staðið sæmilega traustum fótum. Ef þessir menn hefðu ekki komið til hefði verið fjöldaatvinnuleysi á nær öllum stöðum á Vestfjörðum frá vori til hausts undanfarin ár. Það er afbrot þessara manna að hafa komið í veg fyrir það. Fyrir það afbrot skal nú refsað. Þegar ég var að alast upp vestur á Patreksfirði sem drengur þá unnu menn þar 13.000 tonn af þorski á ári hverju. Á öllu suðursvæði Vestfjarða eru nú til aflaheimildir upp á 3.000 smálestir. Við þær aðstæður hefðu þessi byggðarlög lagst í eyði ef krókaveiðimenn hefðu ekki komið til sögunnar. Þeir hafa bjargað þessum byggðum, fyrir það er nú verið að refsa þeim. Og ég spyr, virðulegur forseti: Það er ekki langt síðan að frambjóðendur fóru á fundi víðs vegar um land. Við Vestfirðingarnir áttum saman 14 framboðsfundi og það sem þar var sagt er enn í fersku minni margra. Ég spyr frambjóðendur stjórnarflokkanna sem þar töluðu: Voru þeir að boða þær breytingar sem verið er að samþykkja nú á Alþingi Íslendinga með þeirra atkvæðum? Var það þetta sem frambjóðendur Sjálfstfl. og frambjóðendur Framsfl. í Vestf. voru að segja ykkur á 14 fundum að þeir ætluðu sér að gera þegar þeir kæmu hingað inn í Alþingi Íslendinga? Hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson sagði að af tillitssemi við hæstv. sjútvrh. greiddi hann atkvæði gegn samvisku sinni. Af tillitssemi við hv. þm. ætla ég ekki að rifja upp ummæli hans á þessum 14 framboðsfundum vestur á fjörðum þar sem við sátum saman við borð.  
             En hvers vegna er þetta vandamál þá komið upp sem varaformaður og framsögumaður meiri hluta stjórnarsinna í sjútvn. lýsti hér áðan, þ.e. að nú þurfi að gera sérstakt átak til að taka á vandamálinu krókaveiði? Ég spyr: Er þetta í samræmi við yfirlýsingar tveggja þingmanna Sjálfstfl. á Vestf. í stjórnarliðinu, eins þingmanns Framsfl. í sama kjördæmi, tveggja þingmanna Framsfl. á Reykn., a.m.k. eins þingmanns Sjálfstfl. í sama kjördæmi, tveggja þingmanna Sjálfstfl. á Vesturl., í samræmi við yfirlýsingu a.m.k. eins þingmanns Framsfl. í sama kjördæmi? Hvernig stendur á því ef menn lesa yfirlýsingar allra þessara hv. þm. frá því fyrir og eftir kosningar að það er þingmeirihluti fyrir þeim tillögum sem hér er verið að leggja til? Ef marka má þeirra eigin orð þá ætti að vera hér ríkur þingmeirihluti fyrir hinu gagnstæða. En hvernig stendur á því að það er þingmeirihluti fyrir þeim breytingum sem hér á að gera ef menn miða við yfirlýsingar þessara hv. þm. sem í sumum tilvikum eru rúmlega eins mánaðar gamlar? Eru allir þessir menn svona tillitssamir við hæstv. sjútvrh. eða eru kannski sumir þessara þingmanna svona tillitsamir við hann, aðrir svona tillitssamir við hæstv. utanrrh., og enn aðrir svona tillitsamir við formann Landssambands íslenskra útvegsmanna? Hvar er þá tillitið til fólksins sem kaus þessa hv. þm. til Alþingis út á þær yfirlýsingar og þau loforð sem þeir gáfu? Virðulegi forseti. Ég ætla þá að víkja aðeins að brtt. sem meiri hluti sjútvn. flytur og brtt. á þskj. 100 sem ég flyt ásamt hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni og Guðnýju Guðbjörnsdóttur. Í fyrsta lagi leyfi ég mér að benda á og vísa þar til c-liðar í 1. tillögu meiri hlutans að eins og frá lögunum er gengið þrátt fyrir þær breytingar sem hér er verið að gera byggist lagatextinn allur á banndagahugtakinu. Sóknardagahugtakið er ekki skýrt út nema í einni einustu setningu og að öðru leyti er öll uppbygging laganna miðuð við banndagahugsunarháttinn og sóknardagarnir reiknaðir þannig út að miðað er við fasta banndaga og viðbótarbanndaga samkvæmt núverandi óbreyttu kerfi og sóknardagarnir síðan fundnir sem 66% af þeim afgangi sem þá lifir. Allur hugsunarhátturinn í frumvarpinu er hugsunarháttur banndagakerfisins og það eru varla nema tvö orð í öllum lögunum þar sem minnst er á sóknardaga. Það er því mikill misskilningur ef einhver heldur að þarna sé verið að gera einhverjar gerbreytingar frá núverandi kerfi. Til þess hefði þurft miklu vandaðri vinnu og orðið að gera viðameiri breytingar en gerðar voru. Í öðru lagi er gert ráð fyrir því að sóknardagarnir svokölluðu geti orðið 86 talsins. Þeir voru 136 á því tímabili sem nú er að líða og tillagan gerð um það að þeim fækki í 86. En ekki nóg með það heldur er gert ráð fyrir því að tímabilaskiptingin gildi gagnvart þessum sóknardögum og þeir sem vilja flytja sóknardagamöguleika sína frá vetri til sumars verði að gjalda fyrir það með því að afsala sér helmingi af þeim sóknardögum sem falla á vetrarmánuðina. Og ekki nóg með það, þeim er bannað að nýta nokkurn þessara sóknardaga sem til falla á vetrarmánuðunum, þeim er uppálagt að tilkynna fyrir fram áður en vetrarmánaðatímabilin hefjast að þeir ætli sér ekki að gera bát sinn út á því tímabili, leggja honum og flytja síðan dagana með 50% refsitolli yfir til sumarsins. Þetta þýðir að sóknarmöguleikar þeirra manna sem ekki ætla að stunda útgerð yfir haust og vetrarmánuðina eru aðeins 60 dagar á ári. Ég verð að leyfa mér að benda á það að einhver tvískinnungur er í afstöðu þessa ráðuneytis sem segir í einu orðinu að fiskgengd á Íslandsmiðum sé nú orðin svo lítil að það þurfi að skera aflamarkið niður í 165.000 tonn og í hinu orðinu að menn eigi að geta lifað af því að stunda atvinnu sína 86 daga á ári. Það má þá ekki vera nein smá fiskgengd á miðunum ef fjölskylda á að geta haft framfærslu sína af því að stunda útgerð í 86 daga á ári. Þarna er einhver rökleysa í málflutningi hæstv. ráðuneytis að halda því fram í öðru orðinu að fiskgengdin sé svo lítil að ekki megi veiða nema 165.000 tonn á árinu en gera því engu að síður skóna að fólk geti framfleytt sér og fjölskyldum sínum með því að stunda veiðar í 86 daga ár ári. Hvað þá heldur gagnvart þeim sem þurfa að sætta sig við 60 sóknardaga. En það er ekki nóg með að með þessum hætti verði kleift að flytja sóknardaga frá vetri til sumars með 50% afföllum, eins og nákvæmlega er útlistað í brtt. meiri hlutans, heldur er sagt í einni setningu: ,,Ráðherra getur á sama hátt með reglugerð leyft flutning milli annarra tímabila.`` Hvernig á hann að gera það? Ég spyr hæstv. ráðherra: Hvernig ætlar hann að gera það? Ætlar hann að nota sömu afsláttarreglur, þ.e. ef sjómaður flytur sóknardaga sína frá vetrartíma yfir til sumartíma þá þarf hann að gjalda fyrir það með því að helminga sóknardaga sína? Á þessi sami maður ef hann flytur sóknardagana til baka frá sumri til vetrar að gjalda líka fyrir það með helmings afslætti af dögum? Það yrði þá lítið eftir þegar búið væri að flytja þessa sóknardaga svo sem tvisvar eða þrisvar á milli tímabila. Það væri kannski ágæt aðferð til að skerða enn frekar frelsi krókaveiðimanna. Við spurðum að þessu í hæstv. nefnd. Það verður að segja eins og er að meirihlutamönnum vafðist tunga um höfuð. En þeir sögðu: Auðvitað á að tvöfalda, auðvitað á að tvöfalda tilfærsluna. Þ.e. ef sjómaður flytur skulum við segja 30 sóknardaga frá vetri til sumars og fær þá 15 sóknardaga fyrir það á sumrinu og flytur síðan þessa 15 sóknardaga til baka til vetrartímans þá tvöfaldast þeir aftur og verði 30. Þetta var svarið sem við fengum í hv. sjútvn. Þá var næst spurt: En hvað þá um sjómanninn sem ekki hefur flutt neina sóknardaga frá vetri til sumars en vill flytja sóknardaga frá sumri til veturs? Og það getur meira en vel verið því á stöðum þar sem gott er að gera út smærri báta yfir vetrarmánuðina gæti það verið freistandi að flytja daga frá sumri til vetrar þegar hæsta fiskverðið er. Hvaða svar kom þá frá hv. þm. Einari Oddi Kristjánssyni: Þá á líka að tvöfalda. Er þetta rétt, hæstv. sjútvrh., á þá líka að tvöfalda? Er þá aðferðin fyrir trillukarlana sú að geta tvöfaldað sóknardagafjölda sinn á hættulegustu mánuðum ársins með því að flytja sóknardaga frá sumri til vetrar og tvöfalda sóknardagana? Ef svo er, virðulegi sjútvrh., hvaða áhrif halda menn að það hafi á áhættusókn þessa flota? Eða er það kannski svo að þetta mál sé óhugsað og hæstv. sjútvrh. geti ekki kveðið upp úr með það hvort fara á þá leið sem hv. forsvarsmaður meiri hlutans sagði okkur frá á fundinum í dag eða þá leið sem hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson sagði okkur frá eða báðar leiðirnar eða hvoruga leiðina? A.m.k. finnst manni það skjóta nokkuð skökku við að taka það mjög stíft fram hvernig skuli fara með ef flytja á sóknardaga frá vetri til sumars en hafa algerlega opna reglugerðarheimild hvernig fara á með ef flytja á þessa sömu veiðidaga til baka. Ég tala nú ekki um ef menn ætla að flytja veiðidaga eða sóknardaga frá sumri til vetrar. Svona eru vinnubrögðin, virðulegi forseti. Menn hafa enga vinnu lagt í þessa hugsun, menn hafa ekki hugmynd um hvað þeir eru að leggja til. Það er ekki ónýtt ef það er niðurstaðan að það sem eigi að gerast og sé hægt að gera sé að tvöfalda sóknardagafjölda sinn yfir vetrarmánuðina með því að flytja þá frá sumri til vetrar. En allt þetta skiptir engu máli, virðulegi forseti, vegna þess að í lögunum stendur að samanlagður afli krókaleyfisbátanna megi ekki fara yfir 21.000 tonn. Þannig að þetta skiptir bara engu máli. Allar þessar tilfærslur eru þýðingarlausar því að miðað við a.m.k. fiskgengdina eins og hún hefur verið núna þá verður krókaleyfisflotinn löngu búinn að reka sig upp undir þakið áður en menn eru búnir að útfæra allar þessar tilfærslur. Svo er það skrýtnasta af öllu saman þetta: Ef menn ætla að flytja sóknardagana sína, við skulum segja frá vetrarmánuðunum yfir á sumarmánuðina þannig að menn fái einhverja sóknardaga þar til viðbótar, þá á að taka þann afla sem menn fá yfir sumartímann, reikna ákveðið hlutfall af honum og bókfæra hann yfir á vetrartímann eins og þeir hefðu verið að veiðum þá. Þ.e. menn verða að gera það upp eftir fiskveiðiárið, það er ekki nóg að menn viti hvað hefur fiskast á hverju tímabili fyrir sig heldur hvað var mikill afli hjá hverjum og einum krókakarli sem fiskaði á viðkomandi veiðitímbilum sem stafaði af því að hann flutti einhverja daga frá einu veiðitímabili til annars og á því að færast úr úr öllu bókhaldinu og fara frá júnímánuði í febrúar. Menn vita þetta ekki fyrr en eftir að fiskveiðiárinu er lokið. Þá standa menn kannski allt í einu uppi með það, menn geta hugsað sér það, að það verði bara ekki nokkur maður sem nýtti sér sóknardagana yfir vetrarmánuðina, svona ,,extreme`` tilvik að allir krókakarlar tækju þá ákvörðun að nú ætlum við ekkert að veiða í vetur, við ætlum að fara með alla sóknardagana yfir á sumarið. Svo kemur allur aflinn á sumarið. En þá reikna menn út á eftir að þrátt fyrir það að enginn hafi farið á sjó allan veturinn þá hafi krókaleyfisflotinn fiskað svona og svona mörg tonn á því tímabili og auðvitað verði að taka tillit til þess þegar sóknardagarnir fyrir það tímabil eru ákvarðaðir eftir heilt ár. Svo segja menn að það sé óleysanlegur vandi að fylgjast með sókn þessa flota. En hvernig halda menn að það verði nú þegar hæstv. sjútvrh. og hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson og Árni R. Árnason þurfa að fara í heimilisbókhaldið hjá hverjum einasta trillukarli til að athuga hvernig eigi að umreikna afla þeirra yfir á tímabil? En allt þetta skiptir engu máli því þessir menn mega ekki veiða nema 21.600 þorsktonn á ári. Þeir veiða nú í ár 31.000--32.000 tonn af þorski á kvótaári í lágmarki. Hæstv. sjútvrh. hefur sagt að síðan séu líkur á því að hægt sé að auka þetta aflamark á næstu árum. En á sama tíma og verið er að auka fyrir flotann í heildina þá á að taka krókaleyfisflotann niður um 10.000 tonn. Ég veit að ykkur var sagt áðan að það komi yfirlýsing frá sjútvrh. að ef hann ákveður að auka aflamarkið t.d. við ákvörðun um aflamark á næsta fiskveiðiári þá muni hann skoða að fjölga sóknardögum og lyfta aflaþakinu. En það getur hann ekki gert vegna þess að þetta er hvort tveggja bundið í lögum. Það eina sem hann getur gert er að leita til Alþingis með tillögu um að breyta þessum lögum. Og hvað, virðulegi forseti, tekur langan tíma að breyta lögum hér á hinu háa Alþingi.  það er verið að telja mönnum trú um það að hann geti gert það sama gagnvart krókabátunum bæði hvað varðar sóknardaga og heildaraflamark þegar hvort tveggja er hins vegar bundið í lög og hann getur hvorugu breytt nema með því að leggja fram frv. á Alþingi Íslendinga, það fari í gegnum þrjár umræður, í gegnum sjútvn., í gegnum umsagnir allra umsagnaraðila. Hvað haldið þið, virðulegu þingmenn, að ágætur maður eins og Kristján Ragnarsson, formaður LÍÚ, gæti nú leikið sér á þeim langa tíma? Ef menn ætla sér að tengja aflahámark krókaveiðiflotans og sóknardagana við ákvarðanir hæstv. ráðherra um heildaraflamark fyrir allan flotann þá verða menn auðvitað að gera það í lögunum, þannig að gert sé ráð fyrir því í lögunum sjálfum að ef hann auki heildaraflamark flotans þá aukist sóknardagarnir og aflamark krókaleyfisflotans um sama hundraðshlutann.

Forseti vildi spyrja hv. þm. um hvort hann eigi mikið eftir af sinni ræðu. Það var gert ráð fyrir að gera matarhlé og komið er að þeim tíma þannig að ef hv. þm. á stutt eftir þá mætti hann ljúka ræðu sinni eða halda áfram að loknu matarhléi.

Þingmaðurinn getur nú talað aftur líka. [Lófatak á þingpöllum.]

Forseti vill biðja ágæta gesti á þingpöllum að gæta stillingar.

Ég skal reyna að stytta mál mitt, virðulegi forseti, við skulum sjá hvað okkur miðar en ég held að ég eigi ekki mjög langt eftir. Þá vík ég að brtt. okkar Össurar Skarphéðinssonar og Guðnýjar Guðbjörnsdóttur. Þar leggjum við einmitt til í fyrstu brtt. okkar að það verði bundið í lög að heildaraflamark krókaveiðiflotans og fjöldi sóknardaga breytist með sömu hlutfallslegri breytingu og heildaraflamark flotans. Þurfa menn þá ekkert að fara í grafgötur með það hvernig framkvæmdin verður eða bíða eftir langvinnri afgreiðslu Alþingis eftir að sú ákvörðun hefur verið tekin. Og þeim hv. þm. sem segjast styðja þetta sjónarmið gefst nú kostur á að greiða atkvæði með því. Greiða atkvæði með tillögu um það að ef hæstv. sjútvrh. eykur heildaraflamagn á næsta fiskveiðiári til að mynda þá aukist veiðiréttur krókaleyfisbátanna um nákvæmlega það sama hlutfallslega bæði hvað varðar fjölda sóknardaga og heildaraflamagn. Og það er ekkert að marka þá menn sem af tillitssemi greiða atkvæði gegn slíkum ákvæðum í lagafrv. en segjast ætla að framkvæma það engu að síður þótt lögin veiti þeim ekki heimild til þess. Það eru tvær aðrar veigamiklar efnisbreytingar sem í þessum brtt. eru fólgnar. Það er í fyrsta lagi að við leggjum til að þessum flóknu útreikningum á fjölda sóknardaga sem miðast við banndagakerfið verði sleppt. Þess í stað verði einfaldlega tilgreint að á fiskveiðiárinu 1995--1996 verði fjöldi sóknardaga hjá þeim krókaveiðimönnum sem velja það kerfi 96, bundnir við þá tölu. Og þeir ráði því síðan sjálfir hvenær á árinu þeir vilja nýta sér þessa sóknardaga. Menn felli niður þessar tímabilsskiptingar, felli niður þessar refsiheimildir ef menn kjósa að veiða fremur á einum árstíma en öðrum en haldi sig við þennan fjölda sóknardaga á árinu 1996, 96 daga, en sé algjörlega frjálst hvenær á tímabilinu þeir nýta sér þá daga. Þetta er önnur efnisbreytingin af þremur. Sú þriðja er að heildaraflakvóti smábátaflotans verði miðaður við 31.500 tonn sem er nánast það sama og þessi floti er að veiða á yfirstandandi fiskveiðiári. Þ.e. að það ár, sem allir eru sammála um að kvótinn er í algeru lágmarki, verði notað sem viðmiðunarár fyrir krókaleyfisflotann þannig að það gerist ekki að á sama tíma og aðrar útgerðir fá aukningu veiðiheimilda, ef hæstv. sjútvrh. tekur ákvörðun þar um, þá skerðist aflaheimildir krókaleyfisflotans. Þetta eru þær þrjár breytingar sem brtt. á þskj. 100 fjalla um: Að menn tengi heildaraflamark krókaveiðiflotans og fjölda sóknardaga við aflamarksákvarðanir hæstv. sjútvrh. til að tryggja að krókaleyfismenn geti fengið að njóta batnandi tíðar í fullu samræmi við aðra veiðimenn. Þetta er tillaga eitt. Tillaga tvö er að menn ákveði fjölda sóknardaga á þessu viðmiðunarári 96 og að menn séu frjálsir að því hvenær á árinu þeir nýta þá. Og í þriðja lagi að menn miði við 31.500 tonn sem aflamark krókaveiðiflotans eins og hann stefnir á í dag með að vísu mun fleiri sóknardögum. Aðrar brtt. á þingskjalinu eru einfaldlega tæknilegs eðlis til að samræma lagatextann eins og hann er nú orðinn þeim tillögum sem ég hef hér mælt fyrir. Virðulegi forseti. Ég ætla nú að ljúka máli mínu í þetta skipti. En ég ítreka það að miðað við yfirlýsingar og loforð sem fjölmargir stjórnarliðar gáfu kjósendum sínum ætti ekki að vera þingmeirihluti fyrir þeim tillögum sem meiri hluti sjútvn. flytur. Þá ætti að vera þingmeirihluti fyrir þeim tillögum sem við flytjum á þskj. 100. Svo er bara að bíða og sjá, virðulegur forseti, hvort ríkir sterkara í hugum hv. þm. tillitssemi við ráðherra eða tillitssemi við kjósendur sína. Ég er sannfærður um það og tala af nokkurri reynslu í þeim efnum að ráðherrar eru mjög fljótir að gleyma slíkri tillitssemi. Það er ekki víst að kjósendur þessara hv. þm. séu jafngleymnir á slíka hluti.

Hæstv. forseti. Hv. þm. Sighvatur Björgvinsson er fljótur að gleyma. Hann er sjáanlega búinn að gleyma þeim umræðum sem urðu um sjávarútvegsmál hér á Alþingi fyrir rúmu ári og þeirri atkvæðagreiðslu sem fram fór í lok þeirrar umræðu en þá voru samþykkt þau lög sem gilda í dag um stjórn fiskveiða. Lögin sem flestir, ekki síst smábátamenn, eru sammála um að séu ómöguleg og verði að breyta. Það fór nefnilega minna fyrir hv. þm., sem þá var reyndar hæstv. ráðherra, í þeirri umræðu en núna. Þá hélt hann ekki hjartnæmar ræður um vandamál trillukarla og þá samþykkti hann með brosi á vör þau ómögulegu lög sem við búum við í dag. En nú er gaman, nú er hv. þm. kominn í stjórnarandstöðu og nú kostar ekkert að vera vinur trillukarlanna og nú er gaman að rifja upp hvað aðrir þingmenn sögðu fyrir kosningar. Ég er sammála hv. þm. um það að menn eiga að segja það sama fyrir og eftir kosningar. En ég vil bæta því við að menn eiga að segja það sama hvort sem þeir eiga aðild að ríkisstjórn eða eru í stjórnarandstöðu.



Virðulegi forseti. Öll lagasetning er barn síns tíma. Þegar við samþykktum breytingar á lögum um stjórn fiskveiða fyrir einu ári þá var það breyting á lögum sem gerði ráð fyrir því að krókaveiðiflotinn yrði tekinn allur undir aflamark og á hann skipt, ef ég man rétt, 5.200 tonnum. Hæstv. sjútvrh. hafði þá lagt til að aflahámarkið yrði miðað við rúmlega 13.000 tonn. Tillagan sem endanlega var gerð eftir að stjórnarflokkarnir höfðu náð um það samkomulagi var að miðað skyldi við aflareynslu síðustu þriggja ára og tekið mið af 21.500 tonnum. Það sem síðan hefur gerst er einfaldlega þetta: Það hefur verið miklu meiri fiskigengd á miðunum ekki síst á hefðbundnum miðum smærri báta heldur en nokkurn óraði fyrir og þeir hafa gert sig samseka um þann glæp, ef glæp skyldi kalla, að taka þeirri fiskgengd og skila aflanum að landi. Það er því alveg ljóst að fiskstofnarnir eru í uppsveiflu og ég man vel eftir því að fyrir einu ári síðan efuðust forsvarsmenn smábátamanna um að miðað við þá 136 sóknardaga sem þá var úthlutað yrði mögulegt að ná 21.500 tonna heildarársafla. En þeim hefur tekist að ná 50% meira vegna þess að það er miklu meiri fiskur í sjónum. Alþingismenn verða auðvitað að beygja sig fyrir staðreyndum og miða við þann tíma og þá reynslu sem fyrir liggur og það erum við að gera með því að taka tillit til aflareynslu krókaveiðiflotans á því fiskveiðiári sem er nú að ljúka með sama hætti og við fyrir ári síðan tókum mið af aflareynslu krókaveiðiflotans á viðmiðunarárunum þar á undan.

Herra forseti. Ég ætla hér annars vegar að mæla fyrir brtt. frá sjútvn. á þskj. 89. Sjútvn. hafði til skoðunar nokkur erindi sem nefndinni höfðu borist frá ýmsum aðilum í sjávarútvegi og vörðuðu lagfæringar á atriðum í löggjöf sem viðkomandi aðilar búa við. Varð samkomulag um að taka eina slíka ósk til meðferðar og flytja brtt. Hún er um það að setja inn sambærileg ákvæði varðandi heimildir til að fara fram yfir í úthlutuðu aflamarki úthafsrækju og reyndar einnig innfjarðarrækju. Ákvæðin í gildandi lögum eru þannig að það er heimilt að geyma veiðiheimildir eða aflamark í úthafsrækju en ekki að taka fram fyrir sig eitthvað af væntanlegum veiðiheimildum næsta árs. Þarna er ekki fullt samræmi á milli meðhöndlunar þessarar greinar og annarra kvótabundinna tegunda. Þannig mega menn til að mynda bæði geyma og fara fram yfir í flestum öðrum tegundum sem bundnar eru aflamarki. Þegar þetta hafði verið skoðað sáu menn ekki rök til annars en að það mætti með sambærilegum hætti fara eitthvað fram yfir ef þannig stæði á svo menn gætu lokið veiðiferð og þyrftu ekki að stemma þetta af upp á kíló. Við leggjum til með brtt. á þskj. 89 að 4. mgr. 10. gr. laganna orðist svo: ,,Þá er heimilt að veiða allt að 5% umfram aflamark hverrar botnfisktegundar`` --- það er óbreytt en síðan bætist við --- ,,og úthafsrækju og 3% umfram aflamark innfjarðarrækju, enda dregst sá umframafli frá við úthlutun aflamarks næsta fiskveiðiárs á eftir.`` Ástæðan fyrir því að hér er farið vægar í sakirnar gagnvart innfjarðarrækjunni er sú að af líffræðilegum ástæðum er talið nauðsynlegt að fara þar varlega, þar séu sveiflur meiri og stofnar náttúrlega staðbundnir og rétt að vekja athygli á því að í því tilviki er ekki um heimild að ræða til að geyma ónýttan kvóta milli ára. Um þetta varð sem sagt fullt samkomulag. Það kom reyndar einnig fram síðbúin ósk um að sambærileg breyting yrði gerð hvað varðaði hörpudisk en nefndin hafði ekki aðstöðu til að fara ofan í það mál og verður það að bíða betri tíma, haustsins eða síðar, að athuga það mál. Ýmis önnur erindi bárust nefndinni og var gerð grein fyrir því við 2. umr. málsins. Af ýmsum ástæðum náðist ekki samkomulag um eða var ekki aðstaða til að taka fleiri til greina en þetta sem ég geri hér grein fyrir og er mál með öllu óskylt því sem hér hefur aðallega verið til umræðu og ég ætla nú að koma að en það varðar þetta frv. um breytingu á lögum um stjórn fiskveiða og þær takmarkanir sem þar er verið að gera á sóknarheimildum smábáta eða krókaleyfisbáta. Ég verð að segja það, herra forseti, að ég harma það auðvitað að sú vel útfærða brtt. sem við í minni hlutanum lögðum fram um róðrardagakerfi, sem ég held að hafi í öllum aðalatriðum verið í samræmi við þær hugmyndir sem njóta yfirgnæfandi stuðnings varðandi þá tilhögun, skyldi ekki ná fram að ganga. Ég vísa til þeirrar útfærslu sem þar var lögð til. Þar voru lagðir til 100 róðrardagar hið minnsta miðað við núverandi aflahámark í þorski í landinu, þ.e. þessi u.þ.b. 150.000 tonn, og að þeir róðrardagar byggðu á frjálsu vali innan fiskveiðiársins þannig að mönnum væri í sjálfsvald sett hvernig þeir spiluðu úr þeim möguleikum sem þessi dagafjöldi gæfi mönnum. Stjórnvöld hefðu á hinn bóginn heimildir til að draga úr afköstum ef svo bæri undir og nauðsynlegt þætti til að mynda með því að takmarka möguleika manna til að gera út á línu og beina þá sókninni meira á krókaveiðarnar einar saman. Ég er alveg sannfærður um að með þeim ströngu reglum sem hér er verið að leiða í lög og varða endurnýjun á smábátum og stýritækjum af þessu tagi væri hægur vandi að ná fullnægjandi jafnvægi hvað varðar sóknargetu þessa hluta flotans. Og það mundi ekki færa neitt úr lagi á Íslandsmiðum þó að sókn þessa hluta flotans, sem þá er búið að loka og takmarka, bátafjöldinn getur ekki aukist þvert á móti mun hann væntanlega minnka á næstu árum vegna uppkaupa Þróunarsjóðs og afkastagetan minnka í gegnum endurnýjun með þeim ströngu reglum sem þar er búið að setja inn, hvað sem um þær má svo segja að öðru leyti, þá væri með svona róðrardagakerfi og heimild til að takmarka afköstin í línuveiðunum enginn vandi að hafa þessa hluti í sæmilegu jafnvægi. Ég held að það sé langheppilegasta kerfið að vera ekki að hengja sig í einhvern tonnafjölda upp á kíló eða grömm og láta það einfaldlega ráðast af aflabrögðum og gæftum í bland við þessi stjórntæki hvar á bilinu kannski 18.000--30.000 tonn þessi afli lægi að meðaltali á hverju ári. Það er eðlilegast og í samræmi við þá stýringu sem menn eru að burðast við að hafa á þessum hluta flotans og það er að mörgu leyti ósættanlegar andstæður að byggja á sóknartakmörkunum annars vegar og einhverju föstu aflaþaki hins vegar. Það mun alltaf rekast á með miklum vandræðum eins og reynslan sýnir. Ég held líka að ef menn kæmu þessu þaki út úr myndinni mundi það hafa einn mjög stóran kost í för með sér: Að menn mundu hætta að rífast um það aftur á bak og áfram hvort einhver tonn hefðu verið tekin af einum og færð til annars. Það er ákaflega leiðinlegur sá hugsunarháttur sem hefur fylgt því að taka svona þak inn í stjórnun á sókn þessa hluta flotans sem á þó að nafninu til að geta róið á grundvelli sóknartakmarkana. En því miður reyndist ekki samstaða um það hér á Alþingi eða af einhverjum öðrum ástæðum sem best er að láta liggja milli hluta þá birtist ekki í atkvæðagreiðslum sá meiri hluti sem ætla mátti af yfirlýsingum manna og ræðuhöldum að væri fyrir hendi til að leiða í lög nákvæmlega svona kerfi. En það er jú þetta sem menn hafa talið sig vilja, menn hafa lýst því yfir að þeir vilji beita sér fyrir og ekki síst var á þessu geysilega mikill áhugi rétt fyrir kosningarnar eins og kunnugt er víða. Síðan bárust þær fréttir, herra forseti, í gær og gærkvöldi að nú væri meiri hlutinn að ná saman um enn eina brtt. og þar ætti að leiða í lög róðrardagakerfi frá 1. febr. nk. Ónefndir fjölmiðlafulltrúar meiri hlutans hér á Alþingi eins og hv. þm. Kristján Pálsson tóku það að sér óbeðnir að koma því á framfæri við fjölmiðla að nú væru tímamót að verða í málinu og róðrardagakerfið yrði lögleitt 1. febr. og þar með væri bara sigur unninn í málinu. E.t.v. hefur hv. upplýsingafulltrúi meiri hlutans verið orðinn leiður á því að framsóknarmenn á Suðurnesjum væru að eigna sér eitt og annað í þessu máli og hugsanlega farið að fara í taugarnar á hv. þm. blaðaútgáfa og annað því um líkt sem þar hefur verði á ferðinni. Auðvitað biðum við spennt eftir því að fá upplýsingar um það hvað þetta fæli nú í sér. Hvað ætti að lögfesta frá og með 1. febr. Og vel að merkja er það auðvitað fagnaðarefni í sjálfu sér ef menn eru þó að manna sig upp í það að setja einhverja fasta punkta í þetta mál en hafa það ekki allt saman hangandi í óvissu. En hrifningin minnkaði mjög þegar maður áttaði sig á því hvað það er sem samkvæmt þessum tillögum á að taka gildi 1. febr. því það er róðrardagakerfi í skötulíki. Það er algerlega búið að gelda það fyrirkomulag í raun og veru með þeim þröskuldum og takmörkunum sem inni í því eru samkvæmt tillögum meiri hlutans. Og það læðist að manni sá grunur að höfundarnir eða einhverjir sem hafa komist í það að véla um þetta hafi þetta viljandi eins klúðurslega úr garði gert og nokkur kostur er þannig að þetta verði allt saman meira og minna í skötulíki og halaklippt. Það var stundum farið í orðaleiki í minni sveit, herra forseti, ég veit ekki hvað flokkast undir leyfilega orðanotkun hér að segja að eitthvað sé eins og halaklipptur hundur. Það er náttúrlega orðaleikur því eins og kunnugt er eru hundar ekki með hala. En mér datt það í hug þegar ég fór að skoða útfærsluna á þessu fyrirkomulagi, því miður. Þar kemur náttúrlega til í fyrsta lagi að róðrardagafjöldinn er svo takmarkaður frá byrjun vegna þess hvernig viðmiðunin er útfærð að þetta geta aldrei orðið annað en harmkvæli. Róðrardagarnir byggja á svo mikilli gengisfellingu frá þeim veiðidögum innan banndagakerfisins sem miðað er við að þeir eru frá byrjun stórlega niðurskornir. Og hefur þó meiri hlutinn í dag tekið þeim sönsum að lækka þá viðmiðun eða draga úr gengisfellingunni sem nemur 6%. Upphaflega tillagan og brtt. við 2. umr. gerðu ráð fyrir að róðrardagafjöldinn yrði 60% af veiðidögum sem hefði orðið í óbreyttu banndagakerfi, hvaða vísindi sem lágu nú svo sem á bak við það að þeir væru þetta miklu verðmætari til sóknar en veiðidagar í banndagakerfi. Nú hefur þessu verið breytt í 66%, þ.e. fjöldi róðrardaga verður 66% af því sem veiðidagafjöldinn hefði verið á hverju tímabili í banndagakerfinu. En það er ekki búið með gengisfellingarnar samt því að síðan er róðrardögunum deilt niður á fjögur tímabil sem náttúrlega dregur sjálfkrafa strax í byrjun stórlega úr hagkvæmninni og skynseminni í því að vera yfirleitt með róðrardagakerfið. Ef menn hins vegar ætla að flytja róðrardaga af vetrartímabilunum yfir á sumarið þá eru þeir dagar gengisfelldir um helming. Það hefði þótt þokkalega merkileg gengisfelling þegar verðbólgan var upp á sitt besta. Þetta þýðir til að mynda að trillukarl sem ákveður nú að reyna að gera sér sem mest úr þessum róðrardögum með því að stunda sjó af kappi á sumartímabilunum, 3. og 4. tímabili fiskveiðiársins, og ákveður að leggja sínum bát yfir veturinn og reyna hugsanlega að skapa sér tekjur af einhverju öðru, við skulum segja að hann vinni í loðnubræðslu ef hún er til staðar á hans heimastað yfir vetrartímann og rói svo á sínum bát yfir sumartímann, verður að sæta helmings gengisfellingu á öllum róðrardögum vetrarmánaðanna og fer niður í eða niður fyrir 60 róðrardaga. Og það er ekki orðið merkilegt að nýta sitt atvinnutækifæri, stunda sína vinnu í 60 daga á ári. Ég býst við því að ef róðrardagakerfið hefði verið sæmilega úr garði gert þá hefðu til að mynda margir smábátasjómenn norðan lands valið það að nýta sína róðrardaga fyrst og fremst yfir sumartímann. Sjósókn er mjög erfið frá stöðum um norðan og norðaustanvert landið yfir háveturinn, það þekkja menn. Grímseyingar komust niður í 4 eða 5 daga á sjó á öðru tímabilinu í vetur. Það var öll sóknin sem þeir gátu stundað. Miðað við slíkar ógæftir væri augljóslega hagstætt að leggja bátunum yfir þann tíma og nota róðrardagana á sumrin en þá er mönnum boðið upp á þessa kosti. Þetta eru slumpureikningar. Það liggja engin vísindi, engin sanngirnisrök á bak við það að byrja á því að gengisfella róðrardagana borið saman við veiðidagana í banndagakerfinu um 36% og gengisfella svo þá daga sem fluttir eru af vetrartímabilinu yfir á sumarið um helming. Hver eru rökin? Hvaða mælingar liggja á bak við það til að mynda að þetta komi svipað út varðandi afkastagetu í flotanum eins og banndagakerfið hefði gert? Er þetta byggt á talningu um að menn hafi að meðaltali komist tvo daga af hverjum þremur á sjó eða eitthvað því um líkt? Mér er ekki kunnugt um það. Og það er afar slæmt að vera með ákvörðunaratriði í viðkvæmum hagsmunamálum af þessu tagi sem byggja ekki á betri efnislegum grundvelli en þetta. Það verður ekki annað séð en þarna hafi menn bara skotið algerlega út í loftið og giskað á eitthvað. Þetta væri svona um það bil mátulegt. Eigum við ekki bara að gengisfella þetta um 40% og þetta um 50% o.s.frv. Þetta er ekki mjög trúverðugt, satt best að segja. Auðvitað geta menn sagt að það komi svo í ljós í fyllingu tímans hvort menn hafa hitt á þetta eða ekki og hægt sé að fjölga eða fækka róðrardögum á komandi árum en það tekur þá meira en ár að leiðrétta það aftur. Það gerir það vegna þess hvernig þetta viðmiðunarapparat er úr garði gert. Þetta, herra forseti, held ég að sé afar slæmt og ég trúi ekki öðru en menn séu tilbúnir til þess þó að það verði að gerast síðar, úr því sem komið er að við erum komin að lokaafgreiðslu þessa máls, að skoða þetta eitthvað og velta því fyrir sér: Er ekki hægt að búa þetta betur úr garði? Þarf að leggja svona áþján á menn ofan á allt annað? Er það til að mynda nauðsynlegt að nánast neyða menn til þess að vera við þetta allt árið og reyna þannig að nýta þessa fáu róðrardaga vetrartímabilanna vegna þess að annars séu þeir gengisfelldir um helming? Jafnvel þó að það væri miklu þægilegra og einfaldara fyrir menn að færa þessa róðrardaga saman á tvö tímabil og geta þá verið við þetta af fullum krafti og reynt að sinna einhverju frekar þar fyrir utan. Þetta held ég að sé afar vanhugsað svo að ekki sé meira sagt. Ég skil ekki heldur rökin fyrir því að vera yfir höfuð að stjórna því eða skipta sér af því á hvaða tíma innan fiskveiðaársins menn nýta sína róðrardaga. Hvers vegna má það ekki vera frjálst? Hver eru rökin? Ég bið talsmenn meiri hlutans eða hæstv. sjútvrh. að reyna að útskýra það hér. Ég hef ekki heyrt þau enn þá. Einustu rökin gætu verið þau að menn segðu sem svo að með því að menn gætu hvar á landinu sem er valið sér hagstæðasta tímann til róðra miðað við aflabrögð og möguleika þá verða afköstin eitthvað meiri, segjum 5% eða 10% meiri, og þá breyta menn ósköp einfaldlega því með því að fækka róðrardögunum á næsta ári. Það er ekki nokkurt vandamál en sóknin væri í því munstri sem hagkvæmast væri fyrir alla aðila. Ég sé ekki hvaða tilgangi þetta þjónar og held að það sé slæmt að byrja með þetta reyrt niður í þetta tímabilafar. Ég ætla svo, herra forseti, að ræða aðeins um hið mikla eftirlitsvandamál sem hér var í fyrstu kynnt sem óyfirstíganlegur þröskuldur í sambandi við það að menn mættu sækja á grundvelli róðrardagakerfis og það yrði ekki unnt að taka upp það fyrirkomulag fyrr en gervihnattatæknin hefði náð þvílíkri fullkomnun að hægt væri að fylgjast með mönnum á nóttu sem degi, hvar þeir væru staddir á sínum bát árið um kring og setja upp sérstaka vaktstöð og skrá þetta allt saman jafnóðum og fylgjast með þessu eins og þetta væru herþotur í árásarleiðöngrum eða eitthvað því um líkt. Svo fóru menn að ræða þetta mál og velta því fyrir sér og spá í það hvort ekki væru til einhverjar aðeins auðveldari aðferðir og nú hafa þau stórtíðindi gerst að meiri hlutinn hefur komist að þeirri niðurstöðu og fengið meira að segja efasemdarmanninn mikla, sem þurfti að hlífa af sérstökum ástæðum eins og kunnugt er, hvers viðkvæmu tilfinningar þurfti að gæta, til að fallast á að það sé sennilega í lagi að ákveða bara að taka þetta upp 1. febr. og menn verði þá bara að leysa þetta eftirlitsmál einhvern veginn jafnvel þó svo illa takist til að gervihnattatæknin verði ekki komin í gang 1. febr. Þetta er stórkostleg framför í málinu og sérkennilegt að það skyldi taka menn allan þennan tíma að átta sig á þessu. Og nú er sagt í brtt. meiri hlutans að ráðherrar skuli í kjölfar þess að láta fram fram könnun á þeim kostum sem fyrir hendi eru til fjareftirlits, semja um þetta eftirlit með einhverjum öðrum fullnægjandi hætti þangað til það kemst í gang. Þetta var það sem lá á borðinu að gera strax í byrjun og ég fagna því að þarna hafa orðið sinnaskipti og tekið er undir okkar tillögur í þessum efnum. Síðan vil ég segja það, að ég held að ef menn vilja leita tæknilegra lausna í þessum efnum, þá séu til margar auðveldari og ódýrari aðferðir en þær sem menn hafa verið að hengja sig í í þessu gervihnattaþrugli öllu en það er alveg óskiljanlegt hvernig það komst inn í myndina að ekki væri nokkur leið að hafa eftirlit með þessum þætti atvinnustarfsemi í landinu nema í gegnum gervihnetti af öllum sköpum hlutum. Mér hafa sagt rafeindavirkjar og sérfræðingar í bænum að það sé ekki nokkurt minnsta vandamál að leysa þennan eftirlitsþátt mun ódýrarar og einfaldar en menn hafa hingað til verið að tala um, þ.e. með sambærilegum hætti og ýmsar upplýsingar eru t.d. skráðar í flugvélum í lítinn svartan kassa sem geymdur er um borð í viðkomandi farartækjum. Það sé ekkert því til fyrirstöðu að setja lítinn tölvukubb í hvern bát með minni sem skráir tilteknar upplýsingar og geymir þær og af þeim geti eftirlitsmenn lesið á þriggja mánaða fresti eða eitthvað því um líkt, prentað út á strimil og þannig fái menn skráningu dag frá degi á því hvar viðkomandi bátur var. Þetta mundi einfaldlega byggja á litlum tölvuheila og einhvers konar skynjun um borð í bátnum sem annaðhvort mundi mæla hreyfingar eða mæla með einhverjum öðrum fullnægjandi hætti hvort báturinn væri bundinn í höfn eða á veiðum. Með svona tækni þarf enga gervihnetti, engar landstöðvar, enga vakt, ekkert eftirlit annað en eftirlitsmenn sem færu um hafnir landsins og tækju af og til tékk á því út af heilum viðkomandi báta hvar þeir hefðu verið staddir t.d. undanfarna þrjá mánuði. Það mætti svo bera saman við skýrslu sem menn færðu um sína sókn, landlegur og róðrardaga og stemma það af og hafa með af því þannig eftirlit með því að allt væri með felldu er einfalt og ódýrt. Búnaðurinn þyrfti e.t.v. ekki að kosta nema 25--30 þús. í hvern bát og uppbygging kerfisins og starfræksla væri til muna ódýrari og einfaldari heldur en aðrar hugmyndir sem menn hafa verið að ræða um og allur sá kostnaður í formi búnaðar og starfrækslu félli til innan lands í staðinn fyrir að í hinu fína gervihnattaeftirlitskerfi þarf að flytja inn dýran búnað, það þarf að borga fyrir samskiptin við gervihnöttinn og það fylgir kerfinu umtalsverður rekstrarkostnaður. Þegar maður fær svona upplýsingar og reyndar fleiri sem við höfum fengið í sjútvn. eða einstakir nefndarmenn hafa aflað sér þá undrast maður það satt best að segja að allt þetta rugl um eftirlitið skyldi nokkurn tíma verða borið á borð fyrir menn. Eða var það þannig að menn vissu ekkert hvað þeir voru að tala um, kynntu sér ekki málin, gripu þetta hálmstrá að það væri hægt að fara út í þessa stýringu vegna þess að það skorti eftirlit? Var það bara af því að það hentaði mönnum að segja það? Ég leyfi mér að segja, herra forseti, að vonandi fyrirgefst manni þó að það læðist að manni sá grunur að allar þessar viðbátur, allir þessir óskaplegu erfiðleikar sem menn fundu í þessu sambandi og fundu þessu til foráttu hafi að einhverju leyti sprottið af því að menn voru einfaldlega á móti því að það yrði boðið upp á þetta sem valkost yfir höfuð og ætluðu sér að þvinga það fram meira og minna að þessi floti lenti á aflamarki vegna þess að valkosturinn á móti væri óaðlaðandi banndagakerfi með stórkostlegri fjölgun banndaga. Herra forseti. Ég hef eftir að hafa skoðað eftirlitsþáttinn og fengið um það mál meiri upplýsingar ekki nokkrar minnstu áhyggjur af því að það er bæði tæknilega og praktískt auðvelt verk að ganga þannig frá því máli að það verði ekki til fyrirstöðu upptöku róðrardagakerfis og þó fyrr hefði verið en 1. febr. nk.  Hins vegar er það svo sem þekkt að merkja lifandi fyrirbæri, samanber álftinar sem flugu yfir hafið með gervihnattasenditæki og menn fylgdust með því spenntir hvar þær voru staddar á miðunum. Það var svolítið spaugilegt þegar menn voru að tala um að það vantaði þetta eftirlit og tæknin væri ekki orðin nógu þróuð, þá höfðu menn alveg gleymt álftunum sem þeir fylgdust með og vissu á hvaða þúfu í álftaverinu þær sátu í það og það skiptið. Öll þessi tækni er fyrir hendi og spurningin er fyrst og fremst um val, hvað er praktískast. Í framtíðinni er ekki nokkur vafi á því að best væri að þetta eftirlitskerfi, ef það á þá endilega að vera og þarf að vera, verði samræmt við sjálfvirka tilkynningarskyldu. Það er draumurinn að í framtíðinni verði fyrir hendi sjálfvirk tilkynningarskylda á öllum fiskiskipum sem sendi merki með nægjanlega reglulegri tíðni til þess að unnt sé að fylgjast með því hvar skipin eru af öryggisástæðum. Hvort sem menn nota svo þær upplýsingar til einhverra annarra hluta er annað mál og gæti reyndar orðið viðkvæmt mál hvort það öryggiseftirlitskerfi eigi nokkuð að blandast saman við stjórn fiskveiða og ég tala ekki um til að mynda störf Landhelgisgæslunnar en ekki ætla ég lengra út í þá sálma. En sem sagt, herra forseti, aðalvonbrigðin eru þau að þó að það sé í sjálfu sér gott að meiri hlutinn hefur mannað sig upp í að setja þarna inn fast gildistökuákvæði þá er því miður hið svokallaða róðrardagakerfi sem þá á að taka við allt í skötulíki, bæði hvað útfærsluna snertir og svo líka það að viðmiðunin er frá byrjun mjög óhagstæð. Róðrardagafjöldinn er svo lágur að það mun augljóslega þýða mikil harðindi fyrir þessa útgerð í landinu. Þá, herra forseti, fer nú ekki að verða mikið annað eftir en setja amen á eftir efninu. Ég held að þau sjónarmið sem uppi eru í þessu máli hafi flest komið til skila, a.m.k. af minni hálfu og ég hafi svo sem ekki ýkja mörgu við þetta að bæta fyrir utan einhver almenn orð. Það er auðvitað þannig að þegar maður fer aðeins yfir söguna í sambandi við hlutdeild smábátaútgerðarinnar í öllu þessu ferli, allt frá 1983 þegar kvótinn var tekinn upp og takmarkanir í því formi komu yfir í íslenskan sjávarútveg þá er það með miklum endemum og miklum ólíkindum hvernig það hefur allt saman gengið til og það er ekki nokkur leið fyrir okkur hv. alþingismenn og stjórnmálaflokkana í landinu annað en horfa í eigin barm og axla þá ábyrgð sem menn bera af því hvernig þetta hefur tekist. Þessu hefur meira og minna öllu verið klúðrað. Það er staðreynd. Og ábyrgðin liggur mestmegnis hjá hinu pólitíska valdi og að hluta til á framkvæmdarvaldinu sem farið hefur með þetta á hverjum tíma. Það er alltaf auðvelt að vera vitur eftir á. Það getum við öll verið og sagt að við hefðum betur lokað þessu fyrr og við hefðum betur komið í veg fyrir stjórnlausa fjölgun smábáta og stjórnlausa afkastaaukningu í greininni sem núna leiðir miklar takmarkanir yfir þennan útgerðarflokk, þar með talið þá sem hafa stundað þessa atvinnugrein og haft hana að ævistarfi um árabil eða áratuga skeið sem og auðvitað aðra sem eru yngri í greininni. En við breytum ekki því sem liðið er. Við stöndum frammi fyrir tilteknum aðstæðum og við verðum að gera það besta úr þeim. Okkur ber kannski óvenjurík skylda til að finna færar leiðir í því sambandi vegna þess að stjórnvöld bera mikla ábyrgð á því hvernig komið er. Og hver á þá að vera vinnureglan, hver á að vera viðmiðunin? Hún hlýtur að vera sú að tryggja mönnum afkomu og starfsgrundvöll í þessari grein. Það getur ekki verið þannig að menn ætli að dæma yfir menn aðstæður sem eru ólífvænlegar þannig að menn geti ekki haft afkomu, tekjur, og rekið sína atvinnustarfsemi við þær aðstæður sem þeim eru skammtaðar. Ég held að það hljóti allir að sjá að þegar verið er að dæma menn til þess að nýta ekki sín atvinnutæki og sjálfa sig með nema í 60--80 daga á ári þá eru menn komnir í mikið óefni. Mér er sem ég sæi einhverja aðra grein í landinu una því að mega vinna í 60 daga, verksmiðjueiganda sem mundi sætta sig við að mega ekki starfrækja sína verksmiðju, hafa vélarnar í gangi, nema í 60 daga. Eða verslunareiganda, umboðsmenn hv. þm. Vilhjálms Egilssonar. Ég held að þeir yrðu kátir, kaupmennirnir, ef þeir mættu hafa opið í 60 daga á ári. Ég er hræddur um ekki. Eða bændurnir á Suðurlandi, umbjóðendur hv. þm. Guðna Ágústssonar, ef þeir mættu mjólka kýrnar 60 sinnum á ári. Ég er hræddur um að það þætti ekki gott. Það mundi að vísu skapa ýmis önnur vandamál sem eru ekki skyld þessu máli.

Kýrnar mundu gera uppreisn.

Kýrnar mundu gera uppreisn já, það er rétt. En þetta er auðvitað svona. Menn hljóta að sjá það að hér eru að koma upp aðstæður sem ekki ganga. Við verðum að reyna að komast út úr þessu ástandi og yfir í það fyrirkomulag að menn geti nýtt þessi tæki með eðlilegum hætti og haft af því afkomu að stunda þessa grein. Ég er alveg sannfærður um það að fyrir utan félagsleg og byggðaleg rök þá eru mikilvæg hagkvæmnisrök og líffræðileg rök fyrir því að smábátaútgerð og bátaútgerð eigi að vera drjúgur hluti af útgerðarmunstrinu í landinu. Ég held að það sé ákaflega mikilvægt og verðmætt að varðveita það munstur og þá breidd og fjölbreytni sem í gegnum það skapast í okkar sjávarútvegi. Og ég hef í raun og veru ekki heyrt nokkurn mann tala fyrir öðru en því að þessi hluti af sjósókninni eigi að geta varðveist og viðhaldist. En þá verðum við að gæta þess að aðstæðurnar séu þannig að það geti orðið. Ég óttast það mjög að það muni ganga stórlega á þennan hluta útgerðarinnar á næstu missirum ef mönnum verður gert að starfa við þessar aðstæður. E.t.v. mun á einhverju árabili í gegnum starfrækslu úreldingasjóðs og í gegnum hinar ströngu endurnýjunarreglur draga þannig úr afköstunum að eftir 3, 5 eða 8 ár yrði staða manna á nýjan leik orðin eitthvað skárri, róðrardagarnir komnir upp í 120, 150 eða því um líkt. En er þá víst að þeir sem ætla að þrauka geti lifað það af, beðið eftir því? Ég er ekki viss um það. Að lokum, herra forseti, segir mér svo hugur um að við séum ekki að sjá fyrir endann á þessu máli. Það skyldi ekki fara svo að strax á haustþinginu komi þetta mál upp á nýjan leik með einhverjum hætti ósköp einfaldlega vegna þess að þegar mönnum verður alvara málsins ljós, þegar menn til að mynda sjá hver aflinn verður endanlega á þessu fiskveiðiári og þar með liggur fyrir endanlegur útreikningur á því hvaða róðrardagar koma á hverju tímabili næsta fiskveiðiárs, þá renni á menn tvær grímur að dæma það yfir menn. Þá er rétt að muna eftir því og ágætt að vita af því að lögum er hægt að breyta og það er hægt að taka svona mál aftur til skoðunar og einhvern veginn segir mér svo hugur um að við séum ekki að ræða málefni smábátaútgerðarinnar í síðasta sinn á Alþingi núna.

Forseti vill geta þess að skrá um þá hv. þingmenn sem nú eru á mælendaskrá verður lögð fram hér í hliðarherbergjum og við þingpalla.

Virðulegi forseti. Mín skoðun er sú að lögin um stjórn fiskveiða snúist um svo grafalvarlega hluti, hvorki meira né minna en afkomu ekki bara einstakra krókakarla og fjölskyldna þeirra eða heilla byggðarlaga heldur heillar þjóðar, að allar breytingar á þeim lögum þurfi að ígrunda vel og þær þurfi að byggjast bæði á öruggri þekkingu og heildarsýn. En ég óttast að það sem hv. þm. Sighvatur Björgvinsson gat um hér áðan, að málið væri e.t.v. óhugsað, sé rétt. Hér liggja nú fyrir brtt. við lögin um stjórn fiskveiða frá stjórnarliðum og þær snúa alfarið að 2. gr. þess frv. sem ríkisstjórnin lagði fram eða 6. gr. laganna sjálfra. Hér liggur einnig fyrir tillaga að nýju ákvæði til bráðabirgða sem þeirri grein tengist. Við 1. umr. og í umfjöllun hv. sjútvn. kom fram hjá flestum sem tjáðu sig um 2. gr. frv. eindreginn vilji til að taka upp róðrardagakerfið sem stjórnkerfi fyrir krókabáta. Sá sami vilji kom skýrt fram einnig við 2. umr. og atkvæðagreiðslu um þær brtt. sem þá komu til atkvæða, svo sem tillögu minni hlutans um að róðrardagakerfi yrði tekið upp strax í upphafi næsta fiskveiðiárs. En sú tillaga var felld, ekki hvað síst á þeim forsendum að ekki væri mögulegt að taka upp róðrardagakerfi þar sem ekki yrðu á þeim tíma forsendur til að halda uppi nægjanlega öflugu eftirliti með sjósókn bátanna. En samkvæmt þeim brtt. sem nú liggja fyrir af hálfu meiri hlutans er það hins vegar ekki lengur forsenda fyrir því að kerfið verði tekið upp, því að eins og segir í brtt. meiri hlutans varðandi upptöku kerfisins, með leyfi forseta: ,,Skal að því stefnt að kerfi er hafi virkt eftirlit með nýtingu sóknardaga báta sem krókaveiðar stunda verði komið á fyrir 1. febr. 1996. Takist það ekki skal ráðherra með reglugerð kveða á um tilkynningarskyldu og eftirlit með þessum veiðum með öðrum hætti sem hann telur fullnægjandi.`` Hér er sem sagt vikið frá þeirri forsendu sem menn höfðu fyrir því að ekki væri hægt að koma róðrardagakerfi á strax í upphafi næsta fiskveiðiárs. Þetta þýðir með öðrum orðum að meiri hlutinn er búinn að ákveða að taka róðrardagakerfið upp 1. febr. án tillits til þess hvort eftirlitstæknin leyfir eftirlit eða ekki. Þá hlýt ég að spyrja: Af hverju er það þá ekki tekið upp strax við upphaf fiskveiðiársins eins og minni hlutinn lagði til ef menn eru hvort eð er horfnir frá því sem grundvallaratriði að fjareftirlit þurfi til? Samkvæmt þeim tillögum, sem nú liggja fyrir er mönnum gert að byrja í banndagakerfi og flytjast síðan yfir í róðrardagakerfið 1. febr. nema þeim sem velja aflahámarkið og mega endurvelja næsta sumar. Einfaldara og viðurhlutaminna væri að menn veldu bara róðrardaga strax í upphafi næsta fiskveiðiárs. Og í ljósi þeirra nýju viðhorfa meiri hlutans að fjareftirlitið sé ekki lengur grunnforsendan hefði það auðvitað verið rökréttara. Sömuleiðis er í brtt. meiri hlutans reynt að mæta þeim vilja sem fram hefur komið og almennt var gengið út frá í upphafi umræðunnar um róðrardaga og fram kom í brtt. minni hlutans sem felld var við 2. umr., að menn gætu sjálfir valið sína róðrardaga. Þar er þó gengið afskaplega skammt því að einungis er gert ráð fyrir því að menn geti flutt frá 1. og 2. tímabili yfir á 3. og 4. tímabil, þ.e. frá hausti og vetri yfir á vor og sumar. Þýðir það þá jafnframt 50% skerðingu á dagafjölda og menn verða að flytja alla dagana. Reyndar er jafnframt lagt til að ráðherra geti með reglugerð leyft flutning milli annarra veiðitímabila en varðandi það er allt afskaplega óljóst. Það er ekki á hreinu hver hugsunin er varðandi það hvort þeir dagar sem fluttir verða frá sumri og yfir á vetur, ef einhver kýs svo, verða gengisfelldir eða hvort þeir verða margfaldaðir. Það er ekki ljóst hvort það verða allir dagarnir sem menn verða þá að flytja eða einungis einhverjir þeirra þannig að ýmsum spurningum er ósvarað. En það verður ekki séð að það breyti miklu fyrir fiskvernd eða veiðistjórnun þó að menn ættu þess einnig kost að flytja daga frá vori og sumri til hausts og veturs ef þeir eru þannig í sveit settir að það hentaði betur eða að þeir flyttu hluta af dögum sínum. En eins og kunnugt er var það talinn hvað síst tilgangur róðrardagakerfisins og talinn til sérstaks gildis að menn gætu lagað sóknina að því sem passaði með tilliti til aðstæðna. Hér virðist þess viðhorfs gæta í allt of ríkum mæli, virðulegi forseti: Af hverju að hafa hlutina einfalda ef hægt er að hafa þá flókna? Það er vond löggjöf sem þannig er saman sett. Eigi að síður er það svo að flest af því sem lagt er til er þó til bóta í málinu eins og það stóð eftir 2. umr. og hefur meiri hlutinn þannig nálgast viðhorf minni hluta sem því nemur og er það vel svo langt sem það nær. Þó vakir enn sá ótti minn að ýmis þau ákvæði sem hér þyrftu betri skoðunar við muni reynast þess háttar viðbót við lögin um stjórn fiskveiða að þau verði aftur komin inn á borð hv. sjútvn. í haust. Þrátt fyrir góðan vilja hæstv. sjútvrh. varðandi framkvæmd þessara ákvæða ef þau verða að lögum. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon rifjaði áðan upp þær tillögur minni hlutans sem sú sem hér stendur var aðili að og voru fluttar við 2. umr. og allar felldar. Hér liggja enn fyrir tillögur mikið til í sömu veru frá þingmönnum sem eru í stjórnarandstöðu. Um þær er ýmislegt ágætt að segja og til þeirra mun verða tekin afstaða við atkvæðagreiðslu. Þær eru að sumu leyti mjög í anda þeirra tillagna sem hér voru felldar við 2. umr. og ég óttast að þeirra bíði sömu örlög, en það verður að segjast eins og er að hv. þm. er þó með þeim tillöguflutningi gefinn kostur á að endurskoða hug sinn til þeirra atriða sem þar koma fram og það mun sjást, virðulegi forseti, við atkvæðagreiðslu um þær tillögur sem hér liggja fyrir.

Herra forseti. Ég mun ekki verða mjög langorður við þessa umræðu. Það væri að vísu ástæða til að mæla þessa umræðu ekki í klukkutímum heldur í dögum, svo mikilvægt er málið, en mér er ljóst að þrátt fyrir að ég telji að það sé verulegur meirihlutavilji í þinginu fyrir breytingartillögum sem hv. stjórnarandstöðuþingmenn hafa núna lagt fyrir, þá geri ég mér ljóst að meiri hlutinn, fylgjandi stjórn, ætlar sér að valta yfir minni hlutann þannig að ég sé ekki ástæðu til að vera með mjög langa ræðu. Í dag og undanfarna daga hafa komið mótmæli krókakarla og smábátaeigenda í metravís á faxi og í bréfum t.d. eins og þetta, með leyfi forseta: ,,Stykkishólmi, 14. júní. Fundur í smábátafélaginu Ægi í Stykkishólmi með bæjarstjórn Stykkishólms skorar á þingmenn að samþykkja ekki fiskveiðistjórnarkerfi yfir okkur sem gerir okkur ókleift að stunda sjómennsku á bátum okkar sem aðalstarf. Við viljum að tekið verði upp eitt kerfi en ekki tvö til að stjórna sókn þessara báta og eigum þar við róðrardagakerfi. Minnum við þingmenn Vesturlands sérstaklega á loforð þeirra fyrir kosningar í vor varðandi smábáta. Smábátafélagið Ægir.`` Slíkar ályktanir og samþykktir smábátafélaganna út um allt land hafa verið að berast þingmönnum undanfarna daga. Símakvaðningar hafa verið nærri stöðugar til þingmanna sem reynt er að brýna til að fella fyrirliggjandi tillögur um málefni smábáta. Samt liggur það fyrir, herra forseti, nú í dag, í kvöld eða í nótt að komið er að úrslitastund varðandi fyrirliggjandi frv. sem við ræðum núna. Við 2. umr. taldi ég að rétt væri að fresta öllu málinu til haustþings. Ég er enn á þeirri skoðun. Og menn hefðu átt að vanda sig við vinnuna í sumar fram í október ef einhver meining er til staðar hjá hv. þingmönnum stjórnarmeirihlutans sem boðuðu marktækar breytingar í stjórnunarkerfi fiskveiða og sitja nú beygðir undir ofurvaldi kvótaflokkanna, framsóknar og íhalds. Herra forseti. Ég vil nota þetta tækifæri til að draga til baka ummæli mín frá 2. umr. um hv. þm. Magnús Stefánsson, að hann hafi í kosningabaráttunni marglofað aukningu til aflamarksbáta. Auðvitað var það ekki svo samkvæmt orðanna hjóðan. Þau voru þannig sett fram að það mátti skilja hv. þm. á þann veg, en auðvitað var aðeins um ádrátt að ræða en ekki viljayfirlýsingu eða neina meiningu. Tillögur meiri hluta sjútvn. hafa reyndar breyst örlítið til betri vegar í meðförum hv. sjútvn. og koma þær nú örlítið í átt til þeirra fyrirheita sem gefin voru við 2. umr. En ég ætla, með leyfi forseta, að vitna til hv. þm. Kristjáns Pálssonar sem sagði í grein í Morgunblaðinu 8. apríl sl., með leyfi forseta, eftirfarandi: ,,Í núverandi lögum um stjórn fiskveiða eru ekki margar leiðir til að koma til móts við erfiða stöðu landróðrabáta og vinnslunnar í landi. Sú leið sem helst kæmi þar til greina er að mínu mati að úthluta til landróðrabáta aflaheimildum Jöfnunarsjóðs (áður Hagræðingarsjóðs), sem ræður yfir um 12 þúsund þorskígildum sem sjútvrh. getur ráðstafað.`` --- Og í framhaldi af þessu: ,,Stefna Sjálfstfl. er að endurskoða núverandi lög um stjórn fiskveiða þannig að hún tryggi ávallt heildarhagsmuni þjóðarinnar í veiðum, vinnslu og markaðsmálum.`` Hvar getur að líta í fyrirliggjandi frv. áhrif hv. þm.? Ég segi það að annað liggur ekki fyrir en yfirklór í frumvarpsformi og það sem vitnað er til. Ef svo er, þá vorkenni ég hv. þm. vesöldina við að koma sínum skoðunum á framfæri. Mér þykir, herra forseti, lítt leggjast fyrir kappana sem telja sig vera að bylta fiskveiðistjórnunarkerfi hæstv. ráðherra Þorsteins Pálssonar og Halldórs Ásgrímssonar. Með leyfi forseta vil ég vitna til eftirfarandi orða hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar í DV 3. apríl sl., en því miður er þingmaðurinn fjarverandi. En svo segir í þessari grein, með leyfi forseta: ,,,,Við setjum fram þau skilyrði fyrir stuðningi við ríkisstjórn að komið verði til móts við kröfur okkar um breytta fiskveiðistjórnun. Við setjum þessa stefnu fram af fullum heilindum og það væri fullkomið ábyrgðarleysi að fylgja þessu máli ekki eftir,`` segir Einar K. Guðfinnsson, alþingismaður og efsti maður á lista Sjálfstfl. á Vestfjörðum. Fjórir efstu menn á listanum hafa sett fram kröfu um að tekin verði upp sóknar- og flotastýring. Í framhaldi af því hafa þeir lýst því yfir að þeir muni ekki styðja þá ríkisstjórn sem standi að óbreyttu kvótakerfi.`` Menn geta svarað þeirri spurningu sem vaknaði á þessum tíma um hvort þetta væri kosningabomba sjálfir í dag. Hann svarar sjálfur á þann veg 3. apríl sl.: ,,Okkur er dauðans alvara með þetta mál. Við getum ekki, munum ekki og viljum ekki styðja þá stjórn sem ekki breytir þessu kerfi.`` Ég spyr: Hver er að finna fyrirheit í frv. og í tillögum stjórnarliða sem lúta þessum háleitu markmiðum hv. þm., því miður fjarverandi, Einars K. Guðfinnssonar? Ég vil enn vitna til orða úr þessari sömu grein, með leyfi forseta: ,,Þessi mál verða gerð upp á vettvangi Sjálfstfl. og það fer auðvitað eftir pólitískum styrk okkar hvernig til tekst``, segir hv. þm. Einar Kristinn Guðfinnsson. Og ég spyr hv. þm. sem vilja hugleiða málið: Er eitthvað í fyrirliggjandi tillögum sem lýtur að þeim háleitu markmiðum sem hv. þm. setti hér fram? Enn fremur og áfram, með leyfi forseta: ,,Á sameiginlegum fundi frambjóðenda á Vestfjörðum, sem haldinn var í Bolungarvík á dögunum, lýsti Guðjón A. Kristjánsson, 4. maður á lista sjálfstæðismanna``, nú hv. 1. þm. á lista sjálfstæðismanna á Vestfjörðum, ,,því yfir að hann og aðrir frambjóðendur listans höfnuðu stefnu Þorsteins Pálssonar sjútvrh. og samstarf við Framsfl. væri óæskilegt eftir kosningar.`` Hver er svo staðreyndin, hv. þm.? Staðreyndin er sú að það sem ég hef verið að vitna til er ekki annað en kosningabombur, fyrirheit sem ekki hefur verið staðið við og ekki hefur litið dagsins ljós á neinn hátt enn. Virðulegur forseti. Ég óskaði svara frá hæstv. sjútvrh. við spurningum við 2. umr. um fyrirliggjandi frv. Þeim var ekki svarað. Æskilegt væri, herra forseti, að hæstv. sjútvrh. hlýddi enn á þær spurningar sem ég ætla enn að brýna hann á og biðja hann um að svara og ég vonast til þess að herra forseti geti gert ráðstafanir til að hæstv. sjútvrh. hlýði a.m.k. á spurningarnar þó að ég geti ekki gert mér væntingar um að hann svari frekar en vant er þegar til hans er beint spurningum í umræðum.

Forseti mun gera ráðstafanir og gengur þá hæstv. sjútvrh. í salinn.

Ég þakka hæstv. sjútvrh. fyrir að koma í salinn og hlýða enn á þær spurningar sem ég hyggst leggja fyrir hann sem eru og blasa við á brésefni Landssambands smábátaeigenda og ég vil gera að mínum, með leyfi forseta: 1. Stenst sú framkvæmd ákvæði laga um jafnræði að gera í einni sviphendingu hluta krókaflotans að verðmiklum eignum á sama tíma og hinn hlutinn er gerður verðlaus? Ég segi nei. En hvað segir hæstv. sjútvrh.? 2. Stenst frv. ákvæði stjórnarskrár um atvinnufrelsi og eignarrétt? Ég segi nei. En hvað segir hæstv. sjútvrh.? 3. Er frv. í samræmi við samþykktir sem Íslendingar hafa skrifað undir á alþjóðavettvangi, svo sem Ríó-sáttmálans? Ég segi nei. Hvað segir hæstv. sjútvrh.? 4. Hafa stjórnvöld sýnt fram á að þau hafi undir höndum nægilega traust vísindaleg gögn sem réttlæta lagasetningu á borð við fram komið frv.? Ég segi nei. En hvað segir hæstv. sjútvrh.? Ég endurtek að því miður er það ekki háttur hæstv. sjútvrh. að svara spurningum sem til hans er beint í umræðum. Herra forseti. Ég leyfi mér að skora á alla viðstadda þingmenn að styðja brtt. hv. þm. Sighvats Björgvinssonar, Össurar Skarphéðinssonar og Guðnýjar Guðbjörnsdóttur. Þær eru það sem ég hef trú á að um 70% þingheims geti fylgt ef menn greiddu atkvæði eftir sannfæringu sinni en ekki af tillitssemi við hæstv. sjútvrh. Það eina sem ég held að menn gætu sætt sig við er að þessir 86 dagar, sem er hámarkaður fjöldi sóknardaga, yrðu til frjálsrar ráðstöfunar. Um þetta mundi nást sátt í þinginu. Um þetta held ég að við ættum að gera verið sammála öll ef sjútvn. gæti komið sér saman um slíkt. Ég legg því til, herra forseti, að hv. sjútvn. verði gefið færi á að gera þessar breytingar, að 86 dagar verði til frjálsrar ráðstöfunar fyrir krókakarla, og þá er ég með og ég er sannfærður um að 70--80% af þingheimi munu styðja slíka tillögu.

Herra forseti. Síðasti ræðumaður, hv. alþm. af Akranesi og Vesturlandi, spurði sérstaklega í ræðu sinni um samkvæmni þeirra tillagna sem koma fram í frv. sem hér er til umræðu og brtt. stjórnarsinna í hv. sjútvn. við þau ákvæði sem við Íslendingar höfum undirgengist samkvæmt Ríó-sáttmálanum. Sá sáttmáli fjallar um nýtingu náttúrlegra og lifandi auðlinda innan þeirra marka að þær komist ekki í útrýmingarhættu og geti haldið áfram að skila afrakstri. Þess vegna vil ég spyrja hv. þm. vegna þess að hann skoraði á hv. þm. að fylgja brtt. nokkurra félaga hans við frv.: Ef svo færi eftir að tillagan yrði samþykkt og þeir flyttu sambærilegar tillögur um samsvarandi aukna hlutdeild fyrir aðra báta sem veiða í íslenskri lögsögu, skyldi það verða í samræmi við þær skuldbindingar sem við höfum undirgengist samkvæmt Ríó-sáttmálanum um að lifandi auðlindir fái að skila afrakstri, fái að vaxa en þeim verði ekki útrýmt?

Herra forseti. Í Morgunblaðinu um helgina, á sjómannadeginum, voru 10 síður um þann fisk sem bátaflotinn er að kasta í sjóinn og um þann afla sem menn bera ekki að landi. Í Morgunblaðinu í gær, hv. þm. Árni R. Árnason, er önnur grein sem heitir ,,Græðgi í norðri``. Í þessu blaði tekur eyfirskur sjómaður mynd af um það bil 70 tonnum sem eru á floti í hafinu. Um leið og hv. þm. getur tryggt að umgengnin um auðlindina verði á annan hátt en hún hefur verið, þá eigum við samleið. Ég hef, hv. þm., í löngu máli reifað allítarlega á hvern hátt ég tel mögulegt að auka afkastagetu auðlindarinnar. Ég hef sagt: Með verðmætatengingu alls aflans eða þessara 450 þús. þorskígilda er unnt að fá allan afla að landi sem veiðist. Og það er það sem málið snýst um. Ég sagði að ég óskaði eftir því að hv. sjútvn. yrði kölluð saman og hún kannaði hvort ekki væri vilji fyrir því að veiðidagar yrðu 86 frjálsir að eigin vali fyrir krókakarla og við það stend ég að ég tel að það sé 70--80% vilji í þinginu fyrir því. Og það er nægjanlegt svar, hv. þm. Árni R. Árnason.

Ég vænti þess að áheyrendur á pöllum hafi áttað sig á því þegar að það er bannað að láta viðbrögð í ljós.

Virðulegi forseti. Hér á sér stað ákaflega merkileg umræða. Það hriktir í stoðum fiskveiðistjórnunar Þorsteins Pálssonar. Í stefnu Kvennalistans í sjávarútvegsmálum er m.a. lögð áhersla á að 1. gr. laganna um stjórnun fiskveiða sé virk, nefnilega að þjóðin eigi nytjastofnana, og að skylt sé að koma með allan afla að landi og tryggja með öllum ráðum að afla sé ekki hent í sjóinn. Einnig viljum við skipta fiskimiðunum í grunnsjávarmið og djúpsjávarmið og að grunnsjávarmiðin séu fyrst og fremst nýtt af íbúum nærliggjandi svæða. Við viljum að skip yfir ákveðnum stærðarmörkum veiði ekki á grunnsjávarmiðum. Á meðan ekki er tekið á þeim tveimur meginágöllum aflamarkskerfisins sem snerta ofannefnda þætti, þ.e. að fiskveiðiheimildir, þau gífurlegu verðmæti, eru færðar á æ færri og færri hendur á silfurfati án endurgjalds og að brottkast fisks er jafnmikið hér og annars staðar þar sem aflamark er notað við stjórnun fiskveiða, þá stríðir núverandi fiskveiðistjórnunarkerfi í grundvallaratriðum gegn stefnu Kvennalistans. Þær aðferðir í fiskveiðistjórnun sem beitt hefur verið hafa hvorki náð þeim tilgangi að stuðla að verndun og uppbyggingu fiskstofnanna né að minnka fiskiskipastól landsmanna sem reyndar skiptir ekki meginmáli fyrir þá sem eru á aflamarki. Með tilliti til þessa annmarka á núverandi fiskveiðistjórnunarkerfi er óhjákvæmilegt að endurmeta stjórnunaraðferðirnar með langtímasjónarmið í huga þar sem horft er til sjálfbærrar þróunar. Kvennalistinn leggur til róttæka endurskoðun á núverandi fiskveiðistjórnun til að ná þeim markmiðum að þjóðin öll njóti afraksturs auðlindarinnar, tryggð sé verndun og uppbygging fiskstofnanna og fiskiskipastóllinn verði rekinn á sem hagkvæmastan hátt. Kvennalistinn hefur lengi haft þá stefnu að tengja beri veiðiheimildir byggðarlögum þannig að auk þjóðarhagsmuna verði tekið mið af byggðasjónarmiðum við úthlutun veiðiheimilda. Með því að efla veiðar krókabáta eins og gert er í þeim brtt. sem ég studdi við 2. umr. og flutt er af minni hluta sjútvn. og þeim brtt. sem ég flyt nú ásamt þeim Össuri Skarphéðinssyni og Sighvati Björgvinssyni, þá er verið að efla veiðar með vistvænum veiðarfærum og það er verið að auka líkurnar á því að grunnsjávarmiðin séu nýtt af íbúum nærliggjandi byggðarlaga. Ég ætla ekki að endurtaka allt það sem þegar hefur komið fram um þær brtt. sem ég stend hér að, en meginefni þeirra er: 1. Að sóknardagar verði 95 og að heimilt verði að flytja þá á milli árshluta að vild. Þetta ætti að gera þessar veiðar bæði hagkvæmari, skemmtilegri og öruggari en annars og gefa veiðimanninum það frelsi sem hann hlýtur að sækjast eftir. 2. Þá leggjum við til að ef heildaraflamarki hvers árs er breytt samkvæmt ákvörðun sjútvrh., þá skuli fjöldi sóknardaga krókabáta taka hlutfallslega sömu breytingum. Við kvennalistakonur viljum sem sagt efla þessar vistvænu veiðar og þess vegna finnst okkur mjög sanngjarnt að þeir njóti þarna sama bata og aðrir og taki þá væntanlega líka á sig sömu skerðingar. 3. Þá leggjum við til að aflahámark krókaveiðibáta verði hækkað úr 21 þúsund tonni í 31.500 tonn. Og hvers vegna? Er eitthvert réttlæti í því eða hef ég kannski bara orðið fyrir þrýstingi frá þeim ágætu gestum sem hafa verið á pöllunum núna þessa dagana og eru hér nú? Nei, 31.500 tonn er sá afli sem þeir hafa veitt í ár og um leið og ég styð það að efla vistvænar krókaveiðar, þá bendi ég á að þau skip sem eru á aflamarki eru mörg hver mun stærri en krókaveiðibátarnir og þau hafa því mun meiri möguleika en krókaveiðibátarnir til að veiða utan lögsögunnar. Því tel ég fullkomlega réttlætanlegt að tekið sé mið af því að ekki hefur tekist að fækka krókaveiðibátum og að nauðsynlegt sé að horfast í augu við ástandið eins og það er. Með þessu er ég því að velja vistvæn veiðarfæri umfram önnur. Þó að krókaveiðikarlarnir á pöllunum hafi vafalaust haft einhver áhrif á mín sjónarmið í þessu máli, þá legg ég áherslu á að það sem ég hef fyrst og fremst lært af þeim með því að hlusta á þeirra sjónarmið er hversu margbreytilegur hópur krókaveiðisjómenn eru. Þeir eru á mjög misstórum bátum með mismörg og mismunandi veiðarfæri, þeir eru frá mismunandi landshlutum og hafa því mjög skiptar skoðanir. Ég er því enn þá sannfærðari en áður að stefna Kvennalistans um byggðakvóta sem yrði úthlutað af kjörnum fulltrúum viðkomandi byggðarlaga er mun eðlilegri stefna en að miðstýra öllu héðan frá Reykjavík eða frá Alþingi eða ráðuneytinu. Ég legg áherslu á að ég styð ofannefndar brtt. vegna þess að ég tel að það sé bæði þjóðarheill og í samræmi við stefnu Kvennalistans. Ég hef haft aðstöðu til að kynna mér alþjóðlega umræðu um stjórnun fiskveiða á undanförnum mánuðum og sannfærist æ betur um réttmæti byggðakvóta og um annmarka kvótakerfisins sem er byggt á mjög vafasömum og umdeildum arðsemishugtökum hagfræðinga. M.a. er ég hérna með skýrslu um brottkast, alþjóðlega rannsókn á því, og þetta er fylgifiskur aflamarks út um allan heim og við verðum að taka á þessum vanda. Kvótakerfið er nú æ víðar gagnrýnt, ekki síst vegna þess hversu miklum afla er kastað. Það má vera að það sé hagkvæmast út frá einhverjum ákveðnum sjónarmiðum, en það þjónar hagsmunum æ færri aðila og því verður aldrei sátt um það kerfi fyrr en krókaveiðar verða stundaðar af meira frelsi og veiðileyfagjaldi verði komið á. Að því mun ég stefna á komandi kjörtímabili.

Virðulegi forseti. Það vorar seint á Íslandi nú. Það segja mér ágætir hv. þm. úr landbn. að svo seint komi vorið að sumir bændur hafi ekki náð að hleypa kúm úr fjósi, þeir hafi ekki náð að upplifa þá skemmtilegu stund þegar kúm er í fyrsta sinn á vori hleypt út og horfa á þær skvetta og hamast. En það vorar hjá krötum á Íslandi nokkuð snemma. Mér komu í hug þessar íslensku kýr eftir að hafa hlustað á ágæta og virðulega þingmenn Alþfl. fara stórum hér í ræðustóli í kvöld líkt og kýrnar á vorin. Þeir hafa blásið af mikilli innlifun og látið hátt og talað skemmtilega og mikinn  Forsendan í tali hv. þm., einkum hv. þm. Sighvats Björgvinssonar, er sú að núverandi kerfi, svokallað banndagakerfi, sé óalandi, óferjandi og jafnvel drepandi. Það er forsendan og málflutningurinn snýst í kringum þá forsendu. Hv. þm. fjallaði um ferskt minni sitt frá framboðsfundum, en talaði minna um ferskt minni sitt úr ráðherratíð. Mér þykir ástæða til þess að spyrja í framhaldi af þeirri ræðu: Hver ber ábyrgð á því banndagakerfi sem hér hefur verið, hver ber ábyrgð á því? Það hefur komið fram í yfirlýsingum frá hæstv. sjútvrh. að það er ekki síst fyrir þrýsting frá hv. þm. Alþfl. sem banndagakerfinu var komið á. Og skilji ég það rétt var það hv. þm. Sighvatur Björgvinsson sem greiddi atkvæði með hámarki á afla fyrir krókabáta, jafnvel um aldur og ævi, 21 þúsund tonn. Í átta ár bar hv. þm. Sighvatur Björgvinsson sem aðrir hv. alþýðuflokksþingmenn fulla ábyrgð og höfðu stjórn á þessu kerfi sem þeir andmæla svo hressilega og stundum skemmtilega nú þegar þeir eru komnir í stjórnarandstöðu. Ég tel tal af þessum toga vera með eindæmum. Ég tel það líka vera með eindæmum að hv. þm. Sighvatur Björgvinsson skuli koma hér og saka hv. samþingmenn sína um litla vinnu, fljótfærnisleg vinnubrögð þegar honum sjálfum hefur skolað hér inn á þingið fyrir um það bil tveimur dögum og á þessum tveimur dögum hefur hann afrekað m.a. það að skanna hversu stórir fiskstofnar á Íslandi eru og treystir sér til að koma hér og lýsa stærð þeirra. Þar kunna að leynast þau vísindalegu gögn sem hv. þm. Gísli Einarsson auglýsti eftir áðan. Á þessum tveimur dögum hefur hann og í stund milli stríða eftir hádegi í dag náð að smíða eins og eitt frv. um fiskveiðistjórnun og hann hefur náð að slumpa á einhvers konar útfærslu þess. Ég segi fullum fetum: Ég tel þetta ábyrgðarlaust tal. Ég tel þetta ekki vönduð vinnubrögð. Mig langar að víkja að því sem fram kom í ræðu hv. þm. Sighvats Björgvinssonar þar sem hann nefnir að veiðar séu nú í sögulegu lágmarki og dregur einfalda ályktun og skýra: Því má um kenna kvótakerfi. Hv. þm. gat þess ekki að á Nýfundnalandi hafa fiskstofnar hrunið, hann gat þess ekki að hið sama hefur gerst við Færeyjar, við Eystrasalt og þannig má áfram telja. Hv. þm. gat þess ekki að fiskifræðingar spá því að jafnvel innan tveggja ára verði óhætt að veiða um það bil 200 þúsund lestir af þorski. Hann gat þess ekki. Og hvers vegna skyldi þorskstofninn vera aftur á uppleið? Það gæti verið vegna þess að togveiðar á landgrunni hafa minnkað, það gæti verið. Það gæti verið vegna kvótakerfis. Það gæti verið vegna þess að náttúrlegur dauðdagi fiskstofna er minni en reiknað var með og þannig má áfram halda. Það eru að sjálfsögðu margar ástæður sem liggja fyrir því að veiði er í sögulegu lágmarki um þessar mundir og ég tel það vera fyrir neðan virðingu hv. þm. að draga svo einfaldar ályktanir. En þrátt fyrir að veiðar séu nú í sögulegu lágmarki vegna kvótakerfis, þá kemur fram í síðari hluta ræðu hv. þm. Sighvats Björgvinssonar að það sé samt landburður af fiski. Þetta eru mótsagnir og mér finnst það ekki við hæfi í umræðum um jafnviðkvæm og mikilvæg mál. Ég tel það líka verið nokkuð sögulegt og athyglisvert að hv. þm. Sighvatur Björgvinsson eftir að hafa starfað með hæstv. sjútvrh. í átta ár, skuli lýsa nú yfir vantrausti á þennan fyrrum félaga sinn með því að lýsa því yfir hér úr ræðustól að hann dragi í efa að nokkuð meira muni verða gert í fiskveiðistjórnarmálum þrátt fyrir verkefnalista hæstv. ríkisstjórnar. Hv. þm. sem voru í síðustu tveimur stjórnum, þar á meðal tveir fyrrv. hæstv. ráðherrar, bera fulla ábyrgð á því banndagakerfi sem nú er svo mjög fjargviðrast yfir og menn eru almennt sammála um að sé óalandi og óferjandi. En þeir skulu bera fulla ábyrgð á þeim ákvörðunum sínum. Forsendur hafa ekki breyst nema þá að því leytinu til að þessir sömu hv. þm. eru nú í stjórnarandstöðu. Víkjum þá að því frv. og þeim breytingum sem hér hafa verið kynntar. Þá vil ég geta þess sem ég hef saknað úr umræðunni að hún snýst ekki einungis um krókabáta. Það er líka verið að fjalla um aukningu aflamarksbáta, þeirra sem hafa orðið fyrir mestri skerðingu. Það er einmitt sett 10 tonna hámark til að koma meira til móts við þarfir smábátaeigenda. Það er rétt að vekja athygli á því. Sú umræða má heldur ekki hverfa. Það er líka verið að taka á því sem eigendur smábáta og aðrir hafa fjallað um lengi og viljað draga úr þeirri aukningu sem hefur verið í smábátaflotanum. Vissulega hefði verið full ástæða til þess að bregðast fyrr við en það er þó gert núna. Betra seint en aldrei. En það eru banndagarnir, sem fyrrverandi stjórnarliðar bera fulla ábyrgð á, sem mesta umræðu hafa fengið. Og það er rétt að undirstrika að með þeim brtt. sem fram hafa komið, þá er verið að lögfesta róðrardaga. Það hefur verið baráttumál smábátaeigenda um langa hríð og frv. felur það í sér að nú skulu þeir lögfestir. Sem og við allar aðrar breytingar, allar kerfisbreytingar, þá mun yfirgangstími, breytingartíminn, að sjálfsögðu valda erfiðleikum og af því hljóta menn að hafa áhyggjur. En meginatriðið er að hér eru róðrardagar lögfestir. Ég vil líka vekja athygli á þeirri breytingu að þegar rætt er um 21 þúsund lestir, þá er verið að tala um 21 þúsund lestir af þorski, ekki þorskígildi. Krókakarlar hafa einmitt kvartað undan því að ýsa og ufsi séu nokkuð dýru verði keypt á kostnað þorskmöguleika og það er verið að svara þessum sjónarmiðum og gefa veiðar á öðrum tegundum frjálsar. Mér þykir líka ástæða til að benda á yfirlýsingu talsmanns meiri hluta stjórnarliða úr hv. sjútvn., að þegar --- og guð gefi --- aukning verður í heildarafla, þá treystum við því að bátasjómenn, krókakarlar, muni njóta góðs af. Það er líka vert að minna á þátt öryggis. Með róðrarkerfinu eykst öryggi trillukarla, þá geta þeir betur sjálfir valið sér veður, valið sér daga til róðra heldur en ákveða brælu fyrir fram ár fram í tímann á dagatali. Það eitt felur í sér öryggi. En langtímamarkmið frv. felur líka í sér öryggi, fjareftirlitið, og ég vil vara við talsmáta eins og hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon gerði sig sekan um að tala um gervihnattarugl. Það hefur lengi verið baráttumál sjómanna að koma slíku öryggis- og eftirlitskerfi upp. Og við eygjum nú möguleika á því að koma slíku kerfi upp og því hljótum við að fagna þó að þar séu slegnar tvær flugur í einu höggi. Það er öryggisþáttur sjómanna sem þetta felur í sér sem langtímamarkmið. Það má lengi teygja og toga frumvörp um jafnviðamikil og viðkvæm mál. Þau munu aldrei verða fullkomin og um þau mun aldrei ríkja alger sátt. En ég tel, hæstv. forseti, að hér sé gengið mjög til móts við smábátaeigendur og á þá ekki síst við róðrardagakerfið og sannarlega von um hlutdeild í aflaaukningum í náinni framtíð. Það er fullur vilji til að tryggja þeirra hagsmuni sem annarra þeirra sem stunda það göfuga starf, sjómennskuna. Og það er okkar brýnasta mál að ná sátt um það við alla aðila. Ég tel að það sé eitt meginverkefni kjörtímabilsins að gera það með málefnalegum hætti þannig að sátt náist.

Herra forseti. Út af orðum hv. síðasta ræðumanns, Hjálmars Árnasonar, sem ég tel að sé farinn að styðja þetta mál fyrirvaralaust á nýjan leik, þá stend ég við það sem ég sagði bæði við 2. umr. og núna í kvöld um gervihnattaruglið í sambandi við þetta mál. Með því er ég ekki að gera lítið úr því að gervihnettir eru góðir til síns brúks og gætu orðið hluti af sjálfvirkri tilkynningarskyldu í öryggisskyni fyrir skipaflotann einhvern tíma í fyllingu tímans eins og útvarpsstjóri mundi orða það. En eins og þetta hefur verið borð á borð fyrir okkur í sambandi við afgreiðslu þessa máls, að það væri alger og óumflýjanleg forsenda þess að hægt væri að taka upp róðrardagakerfi að hægt væri að fylgjast með smábátununum í gegnum gervihnött, þá er það rugl, fyrir það fyrsta vegna þess að yfirgnæfandi líkur eru á því að það séu til aðrar og miklu einfaldari tæknilegar lausnir á fjareftirliti fyrir smábáta, byggðar annaðhvort á landstöðvum sem eru ódýrari og draga nægilega langt út á miðin fyrir alla venjulega sókn smábáta eða hitt, sem er sennilega langheppilegast, að byggja þetta á litlum síritum um borð í bátunum sjálfum sem geyma í minni sínu upplýsingar um það hvar bátarnir hafa verið á hverjum tíma og svo sé lesið af því með tilteknu millibili. Niðurstaðan af skoðun á þessu máli eins og sjútvn. fór í gegnum það og hv. þm. er kunnugt, m.a. með að fá til viðtals við sig alla helstu tækniaðila í landinu um þetta mál, er sú að málflutningurinn eins og hann var á borð borinn í upphafi var rugl. Og það er það sem ég á við með gervihnattarugli og ég stend við það.

Herra forseti. Mér er kunnugt um að hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson er staddur í þinghúsinu. Mér þætti vænt um ef það væri hægt að fá flutning á honum hingað í þingsal. Herra forseti. Það var ekki örgrannt um það þegar við gengum til þessa vorþings að í brjósti mér bærðist örlítil samúðartilfinning gagnvart hæstv. sjútvrh. Ástæða þess var sú að upp var risinn í liði stjórnarinnar nýju flokkur uppreisnarmanna sem höfðu fyrir kosningar haft uppi allt aðra stefnu en hæstv. sjútvrh. Margir þeirra höfðu gengið fram fyrir skjöldu, barið sér á brjóst og sagt: Ef við komum inn á þing, þá munum við gera allt sem við getum til að brjóta á bak aftur stefnu hæstv. sjútvrh. Einn af þeim var einmitt sá hv. þm. sem nú gengur í salinn, Einar Oddur Kristjánsson, og reisir hönd í kveðjuskyni, enda glaður og reifur á þessu kvöldi.

Risinn.

Herra forseti. Það voru ýmsir aðrir en hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson, sem fær nú vænni bita af minni ræðu þegar fram á kvöldið sækir, sem lofuðu ekki bara upp í aðra ermina heldur báðar og sennilega skálmarnar líka. Þeir þingmenn sem lofuðu hvað mestu voru kannski ekki þeir hv. þm. Sjálfstfl. á Vestfjörðum sem mestum árásum hafa sætt í þessari umræðu og af hálfu vina sinna krókakarla. Þeir sem mestu lofuðu voru nú e.t.v. hv. þm. Framsfl. á Suðurnesjum.  enn þá. Hv. þm. Hjálmar Árnason fór stórum í ræðu sinni áðan og réðst að mér þótti með frekar óvanalegum hætti á hv. þm. Sighvat Björgvinsson m.a. fyrir óvönduð vinnubrögð og óvanaleg vinnubrögð. Hann talaði um að hv. þm. Sighvatur Björgvinsson hefði ekki verið nema tvo daga á þessu þingi og væri strax farinn að reifa það að menn hefðu ekki nægilega góð vinnubrögð uppi í hv. sjútvn. Það kann vel að vera að hv. þm. Sighvatur Björgvinsson hafi bara verið tvo daga á þessu vorþingi. En eitt vil ég segja þér, hv. þm. Hjálmar Árnason, að hv. þm. Sighvatur Björgvinsson skilur þó þær tillögur sem hann hefur samið og sett fram. Það er meira en hægt er að segja um ykkur hv. þm. í meiri hluta sjútvn. því að það var ekki hægt að hefja þessa umræðu vegna þess að menn stóðu yfir ykkur, talsmenn og starfsmenn hæstv. sjútvrh., og voru að reyna að láta ykkur skilja þær tillögur sem þið eruð að flytja hér í kvöld fyrir hæstv. sjútvrh. Ég taldi að þegar hæstv. sjútvrh. kom til þings mundi hann þegar í stað verða ofurliði borinn. Hér væri kominn vargur í vé hæstv. sjútvrh., menn sem höfðu sagt það fullum fetum að þeir höfnuðu stefnu hæstv. sjútvrh. En ég sá að mér hafði skjöplast því ég sé nú að ekki þurfti að vorkenna hæstv. sjútvrh. Það kom í ljós að þeir sem hæst höfðu fyrir kosningarnar fylltust þeirri sömu samúð gagnvart hæstv. sjútvrh. og ég fékk snert af á vordögum. Hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson gaf þá yfirlýsngu á þinginu, herra forseti, að hann væri á móti þeirri stefnu sem hæstv. sjútvrh. var að flytja. En vegna þess að hann vissi að hæstv. sjútvrh. hefði viðkvæmt sálartötur, þá vildi hann af einstakri tillitssemi við hæstv. sjútvrh. ekki ganga gegn honum. Hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson vildi miklu frekar ganga gegn þeim mönnum sem kusu hann, mönnum úr öllum stjórnmálaflokkum sem skrifuðu upp á stuðningsyfirlýsingu við hv. þm. Einar Odd Kristjánsson. Hvers vegna? Vegna þess að hann gaf loforð. Hann lýsti því einfaldlega yfir að hann ætlaði að breyta stjórnkerfi fiskveiða og hann lýsti því sérstaklega yfir að hann ætlaði að rétta hlut krókakarlanna. Það voru orðin, hv. þm. En af tillitssemi við hæstv. sjútvrh. liggur nú krókaflotinn á Vestfjörðum í valnum, en sá sem uppréttur dansar á tætlunum af stefnu hv. þm. Einars Odds Kristjánssonar situr hérna í sæti sínu svalur og svellkaldur í kvöld. Svona geta hlutirnir nú snúist við, herra forseti. Svo ég víki aðeins að stefnu framsóknarmanna á Suðurnesjum, þá var það svo að þeir lofuðu því að það yrðu teknir tugir þúsunda tonna af þorskaflaheimildum af togaraflotanum og settir yfir í bátaflotann. Er þetta ekki rétt, hv. þm. Hjálmar Árnason? Var ekki sagt að torgaraflotinn ætti einungis að fá 15% af þorskaflaheimildum? Það er nákvæmlega það sem sagt var. Og ég veit ekki í hvaða veröld hv. þm. Hjálmar Árnason lifir. Það eru örfáir dagar síðan hann gaf út blað  Ég vil jafnframt ræða frekar það sem hann sagði um tilurð banndagakerfisins og hlutverk Alþfl. í þeirri fæðingu. Það er alveg hárrétt hjá hv. þm. að það má segja að það hafi verið tvær ljósmæður við þá fæðingu, annars vegar ég og hins vegar hæstv. sjútvrh. Þá var staðan þannig að ef ekkert hefði verið gert, þá var samkvæmt orðanna hljóðan í þágildandi lögum ljóst að hlutdeild krókaflotans hefði farið niður í 2.800 tonn. Það var það sem menn stóðu frammi fyrir þá og það var þess vegna sem menn fóru í þetta banndagakerfi. 21.500 tonn var einfaldlega aflinn sem menn töldu að þá mundi duga. Annað er komið í ljós og þá er það skylda þessa þings að reyna að breyta því. Hv. þm. Hjálmar Árnason sagði að ekkert hefði breyst, þetta kerfi hefði bara verið vitlaust. En það er tvennt sem hefur breyst. Í fyrsta lagi hefur það komið fram að togaraflotinn er ekki jafnháður þorskveiðum á heimamiðum og áður. Togaraflotinn hefur sótt upp í 50 þúsund tonn á fjarlæg úthafsmið og hann hefur líka í vaxandi mæli sótt á Reykjaneshrygg til þess að veiða úthafskarfa. Með öðrum orðum, togaraflotinn hefur haft sína afkomu í miklu ríkari mæli en áður af veiðum utan kvóta og veiðum utan efnahagslögsögunnar. Þetta hefur gerst. En það er líka annað sem hefur gerst. Og hv. þm., af því að hann er skynugur piltur, drap áðan óbeint á það og benti á þá staðreynd að árferði í sjónum er miklu betra en áður. Og hann er kannski einn af örfáum þingmönnum í þessum sal sem hafa pælt í þessum málum og komist að þeirri niðurstöðu að árferðið skiptir máli. Það getur til að mynda dregið úr dánartíðni. Hann minntist á það og hv. þm., það er nákvæmlega þetta sem hefur gerst. Það sem hefur líka breyst er að það er meiri þorskgengd á grunnslóð. Fyrir nokkrum mánuðum sögðu menn að þetta væri hégilja, þegar krókakarlarnir og aðrir bátasjómenn voru að halda þessu fram. Það er ekki fyrr en á þessu vori sem sérfræðingarnir, sem hæstv. sjútvrh. byggir allt sitt traust á, eru búnir að viðurkenna það og það veit hv. þm. Hjálmar Árnason vegna þess að ég hef rakið þetta fyrir honum einu sinni áður en ég skal gera það aftur. Staðreyndin er sú að það er aukin þorskgengd á grunnslóð. Það hefur komið í ljós að sérfræðingar Hafrannsóknastofnunarinnar vanmátu einfaldlega stórlega tvo mikilvæga árganga sem nú eru fimm og sex ára og það eru þeir árgangar sem eru uppistaðan í veiðinni. Þetta eru fiskarnir sem hafa síðustu missiri verið að vaxa upp í veiðistofninn á grunnslóðinni. Af árganginum 1989 eru þetta 30 millj. þorska. Af árganginum 1990 eru þetta 25 millj. þorska í veiðinni. Miðað við þær forsendur sem Hafró gefur sér þýðir þetta í viðbótarafla 80--90 þús. tonn og þetta er fiskur, hv. þm., sem Hafró viðurkenndi ekki að væri til í fyrra. Þetta er það sem hefur breyst og það er þess vegna sem krókabátarnir eru að taka miklu meiri afla en áður og þá veltum við því fyrir okkur: Ef það er svona miklu meiri afli á grunnslóð, hver á að taka hann? Ég hef bent á að togararnir eru ekki jafnháðir þessum veiðum á grunnslóðinni og þeir voru áður og ég benti líka á annað, sem hv. þm. Hjálmar Árnason var mér a.m.k. sammála um í kosningabaráttunni, og það er þetta: Bátarnir eiga sögulegan hefðarrétt á því að nýta grunnslóðina. Og annar meginþátturinn í kosningastefnu framsóknarmanna á Suðurnesjum byggðist einmitt á þessu. Hann byggðist á að ýta togurunum út af grunnslóðinni vegna þess að þessi hv. þm. og starfssystir hans af Suðurnesjum sögðu: Þeir eiga hefðbundinn nýtingarrétt, þeir eiga sögulegan rétt til að nýta þetta. Og þannig hefur Ísland byggst upp. Það er alveg hárrétt hjá þeim. Hins vegar er þegar hv. þm. kemur til þings allt annað uppi. Þá kemur hann og ræðst á hv. þm. Sighvat Björgvinsson fyrir að fylgja sinni sannfæringu í þessu máli eins og hann hefur alltaf gert og talar um óvönduð vinnubrögð. Herra forseti. Mig langar að benda á það sem ég kalla óvönduð vinnubrögð hjá hv. þm. Hjálmari Árnasyni. Það vill svo til, herra forseti, að hann lenti í svolitlum deilum við hv. þm. Steingrím J. Sigfússon hérna rétt áðan vegna þess að honum varð talsvert tíðrætt um nauðsyn þess að setja upp fjareftirlit. Hvað er það sem segir í þessari grein um það sem hann vill? Hvaða eftirlitskerfi vill hann? Ég ætla að rifja upp fyrir hv. þm. alveg eins og hann rifjar stundum upp fyrir sínum skólanemendum í Fjölbrautaskólanum á Suðurnesjum það sem rétt er. Þar segir hv. þm. þegar hann er að tala um eftirlitið, með leyfi forseta: ,,Uppi eru hugmyndir um að eftirlit með róðrum verði með tæki sem skyldað verði að hafa í öllum bátum og skrái ferðir þeirra sjálfkrafa.`` --- Ég er enn að tala um fjareftirlitið. --- Svo segir, með leyfi virðulegs forseta, og er hann að tala fyrir sjálfan sig og hv. þm. Siv Friðleifsdóttur. Hann segir: ,,Okkur líst betur á að taka upp skylduskráningu á legudögum bátanna í landi þar sem t.d. hafnarverðir staðfesta landleguna á sérstökum eyðublöðum.`` Þarna var það nú fjareftirlitið sem var svo nauðsynlegt, hv. þm. Hjálmar Árnason, þó að þín ræða eða sá partur hennar sem snerist um eftirlitskerfið hafi verið á allt öðrum grunni en þú skrifar fyrir þína kjósendur á Suðurnesjum. Þetta, hv. þm., kalla ég óvönduð vinnubrögð. Herra forseti. Það kann vel að vera að mér og mínum flokki hafi margoft orðið sundurorða við hæstv. sjútvrh. og allir vita að hv. þm. Sighvatur Björgvinsson hefur allt aðra stefnu í sjávarútvegsmálum en hæstv. sjútvrh. Það þýðir ekki að við berum eitthvert sérstakt vantraust til hæstv. sjútvrh. Við höfum til að mynda aldrei sett honum þá úrslitakosti að hann færi burt eins og sumir aðrir hv. þm. Hitt er annað, herra forseti, að í þeirri brtt. sem hér liggur fyrir frá meiri hlutanum og hv. þm. Hjálmar Árnason stendur að án þess að hafa nokkurn fyrirvara aldrei þessu vant, þar er að finna vantraust á hæstv. sjútvrh. Muna menn hvernig hin upprunalega gerð tillögunnar um sóknarkerfið var? Þar var að selt í hendur hæstv. sjútvrh. að meta hvenær tæknilegar og fjárhagslegar forsendur væru fyrir hendi. Það kom fram í umræðum af hálfu stjórnarandstæðinga, engra annarra, að sumir þeirra treystu ekki hæstv. sjútvrh. fyrir þessu. Nú er það svo að það er komið í ljós að meiri hlutinn í sjútvn. treystir heldur ekki hæstv. sjútvrh. Hann telur að hann sé þarna að leggja á einhvers konar flótta í málinu og ætli sér aldrei að taka upp róðrardagakerfi. Og það er þess vegna sem eina verulega breytingin í þessum brtt. sem fyrir liggja er nákvæmlega sú að honum er fyrirskipað að setja upp þetta kerfi. Það er vegna þess að hans eigin stuðningsmenn, hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson og aðrir fleiri sem sýna mikið tillit gagnvart ráðherranum, treysta honum einfaldlega ekki og þetta er eina breytingin sem er verulega róttæk frá hinu fyrra formi tillögunnar. Með öðrum orðum, herra forseti, kemur í ljós að þegar hinn óflekkaði hv. þm. af Suðurnesjum, Hjálmar Árnason, skammar hv. þm. Sighvat Björgvinsson fyrir að vantreysta hæstv. sjútvrh., þá er skjalfest hérna á borðum alls þingheims að það er hv. þm. Hjálmar Árnason og Framsfl. sérstaklega sem ekki treysti hæstv. sjútvrh. í þessu máli og það er búið að skrifa um það heila grein í blað framsóknarmanna á Suðurnesjunum. Þannig er það nú. Herra forseti. Hæstv. sjútvrh. hefur verið sjálfum sér samkvæmur í þessu máli frá upphafi og það má rekja aftur á síðasta kjörtímabil. Það er alveg rétt sem hv. þm. Hjálmar Árnason segir. Auðvitað ber ég mikla ábyrgð á banndagakerfinu og ég hef aldrei skorast undan henni. Ég hef hins vegar margoft sagt að kerfið gekk einfaldlega ekki upp, tók undir með hv. þm. Einari Kristni Guðfinnssyni sem lýsti því hversu hrikalega það hefði brugðist. Það er alveg hárrétt. En menn voru á þeim tíma einfaldlega að bregðast við aðstæðum. Ég verð hins vegar að segja að það form sem hér liggur fyrir, sú útfærsla sem liggur fyrir á róðrardagakerfinu er varla mönnum bjóðandi, herra forseti. Hún er alls ekki bjóðandi framsóknarmönnum á Suðurnesjum vegna þess að hún er svo víðs fjarri því sem þeir sögðu fyrir kosningar, og ég verð auðvitað að segja það, hv. þm. Hjálmar Árnason, að það er ekki hægt að gera svona hluti og allra síst er hægt að bjóða okkur það frá manni sem hefur sína atvinnu af því að innræta æsku landsins trúna á góð og gömul gildi. Það er ekki samræmi á milli þess annars vegar, hv. þm., og þess að koma hér með tillögur sem eru víðs fjarri öllum þeim kosningaloforðum sem framsóknarmenn á Suðurnesjum gáfu. Auðvitað voru það fleiri en framsóknarmenn á Suðurnesjum sem gáfu loforð. Einn ágætur hv. þm. Sjálfstfl. gaf líka loforð. Það er hv. þm. Kristján Pálsson, sá sem ég tel einna glöggskyggnasta manninn í liði Sjálfstfl. Hvers vegna? Vegna þess að hann skilgreindi fyrir kosningar stefnu Framsfl. á Suðurnesjum í sjávarútvegsmálum og niðurstaða hans varð þessi: Lýðskrum, blekkingar, yfirboð, gylliboð. Og ég tek hatt minn hvenær sem er ofan fyrir honum og mundi jafnvel borða hann fyrir hv. þm. ef ég ætti hatt. En líka þessi hv. þm. gaf sín loforð. Hann má þó eiga það, herra forseti, að hann gerði það ekki fyrir kosningar heldur eftir kosningar og það er öllu meiri mannsbragur að því, en þá eru líka gerðar meiri kröfur. Eitt af því sem hv. þm. sagði í grein sem hann birti föstudaginn 6. maí er eftirfarandi, með leyfi forseta: ,,Lagt er til að 10 þúsund tonnum af þorski verði bætt við kvóta krókabáta á yfirstandandi fiskveiðiári sem verði til að fækka banndögum.`` Herra forseti. Þarna leggur einn af hv. þm. Sjálfstfl. til að kvóti krókabátanna verði aukinn um 10 þús. tonn. Þetta þykir mér góð tillaga. Hún er í stíl við það sem hæstv. forsrh. sagði fyrir kosningarnar. Hvað sagði hann fyrir kosningarnar? Hann var á fundi á Hótel Húsavík og þar spurðu krókakarlar hann hvort hann væri ekki til í að slaka út eins og 10 þúsund tonnum. Og frá þessu var sagt í Morgunblaðinu með svofelldum orðum, herra forseti: ,,Sagðist Davíð ekki vera sérfræðingur í fræðum fiskifræðinga, en hann teldi að það gæti ekki skipt sköpum fyrir uppbyggingu þorskstofnsins þótt trillukörlum yrði leyft að veiða 10 þúsund tonnum meira á handfærum en fiskifræðingar ráðlegðu.`` Herra forseti. Ég er sammála fiskifræði hæstv. forsrh. Ég tel að hún sé miklu betri en hæstv. sjútvrh. Ég tel að það skipti engum sköpum fyrir uppbyggingu þorskstofnsins þó að það sé slakað út 10 þúsund tonnum. En ég tel líka annað. Ég tel að þegar maður sem gegnir stöðu forsrh. lætur svona frá sér rétt fyrir kosningar, þá jafngildi það nánast loforði. Menn geta deilt um það við mig, en það er mín skoðun og ég verð var við það að krókakarlar úti um allt land litu þannig á málið. Þeir töldu að í þessu fælist nánast yfirlýsing um að ef þeir tryggðu hæstv. forsrh. embættið áfram mundi hann gera þetta. En hann gerði það ekki. Hv. þm. Kristján Pálsson lagði þetta hins vegar til og þess vegna vænti ég þess, herra forseti, vegna þess að ég veit að hv. þm. Kristján Pálsson á sér marga skoðanabræður, þá muni sú tillaga sem ég flyt hér ásamt hv. þm. Sighvati Björgvinssyni og hv. þm. Guðnýju Guðbjörnsdóttur hljóta brautargengi héðan í kvöld. Hv. þm. Kristján Pálsson getur ekki annað, eftir að hafa sett þetta niður á prenti, en stutt sína eigin tillögu nema vera maður að minni. Það hefur komið í ljós, herra forseti, að það er talið óábyrgt að vilja að þorskaflamarkið verði aukið. En ég segi: Það eru engin fiskifræðileg rök sem mæla gegn því. Ég minni á að það hefur skyndilega komið í ljós að veiðistofninn hefur stækkað um 10%, herra forseti. Og það væri hægt að færa mörg rök fyrir því af hverju þetta væri í lagi. Hæstv. sjútvrh. sveipar jafnan sína stjórnun á fiskveiðum Íslendinga vísindalegum hjúp og einkum og sér í lagi á þessu ári. Nú er hann búinn að finna upp aflareglu og samkvæmt þessari aflareglu má einungis veiða 25% af veiðistofninum og hann styður hana vísindalegum útreikningum. Hann getur þó ekki bent á neitt, ekkert, ekkert plagg sem hefur komið frá nokkrum sérfræðingi þar sem segir nákvæmlega að það sé í lagi að veiða 25%. En hann getur bent á skýrslu þar sem er að finna útreikninga sem leiða að þeirri niðurstöðu að það megi veiða 21,5%. Það er talsverður munur á 21,5% og 25%. Er það ekki 16% munur? Ég held það. Ef maður mundi beita þessum 16% á aflahámarkið væri það í kringum 25 þúsund tonn. Það væri aldeilis búbót, hæstv. sjútvrh., fyrir bátaflotann. Það mættu allir una vel við ánægðir. En þó er það eitt sem ég vil nefna sérstaklega, herra forseti. --- Herra forseti. Hér kemur vísa sem hv. þm. var að stinga að mér: Einar braut af sér oddinn, upphefð hlaut ekki neina. Kaldur þykir þeim koddinn sem kúra til fóta hjá Steina. Herra forseti. Í þeirri skýrslu sem ég var að rekja nokkur atriði úr kemur fram eftirfarandi: ,,Reikningarnir bentu einnig til að miðað við 175 þús. tonna afla væri líklegt að hrygningarstofninn héldist óbreyttur og sýndi engin batamerki á allra næstu árum. Af hermireikningum mátti þó ætla að líkur á hruni væru litlar og stofninn rétti smám saman við sér þegar til lengri tíma væri litið.`` Herra forseti. Þetta var skrifað í fyrra. Í dag er það svo að hrygningarstofninn sem átti að haldast óbreyttur og ekki sýna nein batamerki á allra næstu árum er í staðinn fyrir að vera 235 þús. tonn orðinn 300 þús. tonn. Veiðistofninn sem átti bara að rétta smám saman úr sér þegar til lengri tíma væri litið hefur þegar stækkað um 10%. Því spyr ég: Ef veiðistofninn hefur stækkað um 10% er þá ekki hægt að álykta að það megi lyfta þessu þaki, 175 þús. tonnum, um svo sem eins og 10%? Stofninum væri engin hætta búin. Væri þá ekki hægt að auka þorskaflahámarkið um 10 þúsund tonn? Auðvitað væri það hægt. Það væri í stíl við það sem einstakir hv. þm. Sjálfstfl. hafa sagt og það væri í stíl við það sem hæstv. forsrh. var að gefa mönnum væntingar um fyrir kosningar. Og það eru engin fiskifræðileg rök sem mæla gegn því. Það er hins vegar hægt að tína til pólitísk og efnahagsleg rök og ég virði það, en ég fullyrði að þó að heildarþorskaflinn væri aukinn um 10 þúsund tonn mundi það einungis hafa afskaplega lítil áhrif á uppbyggingu þorskstofnsins. Það er hins vegar athyglisvert að í hvert einasta skipti sem reynt er að beita á hæstv. sjútvrh. fiskifræðilegum rökum svarar hann engu þó að hann hafi heilan her sérfræðinga. Herra forseti. Þetta er ástæðan fyrir því að ég tel í lagi að hækka þorskaflahámarkið um 10 þúsund tonn. Það voru fleiri í þessum sal sem töldu það í lagi. Þegar við vorum hér við 2. umr. gerðist það að hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson kom í pontu og hann skoraði á mig, gersamlega að tilefnislausu því að ég er friðsamur maður, að flytja með sér tillögu um að auka þorskafla krókabáta um 10 þúsund tonn. Illt er að eggja óbilgjarnan. Ég kom hér upp, herra forseti, og ég tók þessari áskorun og þessa tillögu lagði ég fyrir hv. þm. Einar Odd Kristjánsson. Ég stóð í þeirri trú að hann ætlaði að standa við sín frýjunarorð og flytja tillöguna með mér, ekki síst vegna þess að hann kaus DV á mánudaginn sem leið til þess að endurtaka þessa áskorun.

Hann var bara að grínast að þér.

Herra forseti. Það kann að vera að það sé hlegið hér að einhverjum þingmönnum en ég vona að það verði ekki hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson þegar þessi dagur er úti. Herra forseti. Ég vil láta koma fram að þrátt fyrir að hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson hafi frammi fyrir allri þjóðinni skorað á mig að flytja með sér tillögu um að auka þorskaflahámark krókabáta um 10 þúsund tonn, þá hefur hann nú fallið frá því. Hann hefur gengið á bak orða sinna. Annað er ekki hægt að kalla það, hv. þm., og mér þykir það afskaplega miður að þurfa að segja þetta vegna þess að ég átti von á allt öðru. Ég átti ekki von á því að Vestfirðingar kiknuðu svona í hnjánum í hvert einasta skipti sem hæstv. sjútvrh. hvessir á þá augun.

Þú veist betur.

Og það sem mér þykir verst, herra forseti, er að hv. þm. segir að ég viti betur. Ég veit betur. Og hvað veit ég? Ég veit að í tillögunni sem hv. þm. stendur að er talað um að aflamarkið eigi að vera 21.500 tonn, það er svo einfalt. Og ef hv. þm. hefur einhverja aðra skoðun á því, þá er hann með aðra tillögu en var lögð fyrir mig í þingsalnum. Ef hann hefur aðra skýringu á því er rétt hún komi fram. Ef t.d. hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson telur að í þeim tillögum sem hér liggja fyrir felist eitthvað annað en 21 þúsund tonna aflahámark ber honum skylda til þess að láta það koma hérna fram. Svo einfalt er það. Það er bara þannig, herra forseti, að stjórnarskráin býður mönnum, hún býður þeim bókstaflega að fara eftir sannfæringu sinni. Og það hefur komið fram margoft í þessum sal að hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson hefur allt aðra sannfæringu en þá sem hann er að flytja hér í kvöld. Það er svo einfalt. Herra forseti. Þegar núv. ríkisstjórn hóf sína göngu lagði hún fram verkefnaskrá sem hæstv. sjútvrh. samdi og lagði til að samþykkt yrði í ríkisstjórninni og þar var talað um m.a. að tryggja stöðu þeirra sem hafa haft lífsviðurværi af krókaveiðum. Þar var talað um að leita leiða við stjórnun krókaveiða annarra heldur en að fjölga banndögum. Staðan er þessi, herra forseti, alveg sama hvað þingmenn segja og alveg sama hvað þingmenn eru mikið á móti banndagakerfinu; það kerfi er enn þá lykillinn að öllum þessu ,,biksi`` vegna þess að það er á grundvelli viðbótarbanndaga sem sóknardagarnir eru reiknaðir út. Og þegar hv. þm. Hjálmar Árnason gerði með skörulegum hætti grein fyrir atkvæði sínu við 2. umr., þá talaði hann einmitt um að það væri forsendan fyrir því að hann mundi greiða þessu atkvæði við 3. umr. að þetta banndagabiks væri farið út. En það er enn þá lykillinn að öllu saman. Svo einfalt er það. Herra forseti. Þá skrifaði hv. þm. Einar K. Guðfinnsson grein í Morgunblaðið. Hann er því miður illa fjarri góðu gamni en hefur fullkomlega löglegar ástæður til þess. Þar er hann að túlka verkefnaskrá ríkisstjórnarinnar og talar um krókabátana og segir, með leyfi forseta: ,,Hér er sérstaklega gert ráð fyrir því að hlutur þeirra sé bættur.`` Ég er viss um að hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson er sammála því. En herra forseti. Mér er ómögulegt að skilja hvernig hv. þm. Vestfirðinga geta tekið svona til orða og síðan fylgt þeim tillögum sem hér liggja fyrir. Hér hef ég samþykkt frá Suðureyrarhreppi þar sem segir, herra forseti, með leyfi hæstv. forseta: ,,Hver verða áhrifin af hinum nýju tillögum þingflokka sjálfstæðismanna og framsóknarmanna? Skerðing á þorskveiði krókabáta á Suðureyri er um 40%. Það er í tonnum talið um það bil 450 tonn eða sem nemur tveimur mánuðum í vinnu í sveitarfélaginu. Það þýðir fjölgun atvinnuleysisdaga upp á fjölda daga á ári bara á Suðureyri.`` Hv. þm. Sjálfstfl. á Vestfjörðum hljóta að vera á allt öðru máli en Suðureyrarhreppur því að ella gætu þeir varla samþykkt slíka tillögu eins og hér liggur fyrir. Hér er ályktun gegn frv. frá sveitarstjórn Vesturbyggðar, frá Verkalýðs- og sjómannafélagi Patreksfjarðar, frá hreppsnefnd Tálknafjarðarhrepps, frá fundi íbúa smábátaeigenda á Barðaströnd og hér er listi með 350 undirskriftum frá Patreksfirði. Öll þessi mótmæli eiga uppruna sinn í Vestfjarðakjördæmi, herra forseti. Það er skoðun mín að það frv. sem án efa verður samþykkt hér þegar líður á nóttina sé fyrsta skrefið að því að útrýma krókabátum á Íslandi. Ég er á móti því af pólitískum ástæðum, af efnahagslegum ástæðum og líka af rómantískum ástæðum. Það eru svona veiðar sem voru upphaf flestallra byggðarlaga á Íslandi og það eru þessar veiðar sem halda uppi fjölmörgum byggðarlögum. Og ef þetta frv. verður að veruleika, þá mun það leiða til þess að fjölmargir sjómenn munu missa sína atvinnu og líka fjölmargt fiskverkafólk í landi. Ég tel að sú klásúla sem þegar er búið að samþykkja um úreldingu feli það í sér að þar með sé búið að löggilda aðferð til þess að helminga krókabátaflotann á tiltölulega skömmum tíma. Og til langs tíma litið felur hún það í sér í rauninni að hann muni hverfa nema hv. þm. muni síðar taka á því og breyta þessum lögum aftur. Eitt sanngirnismál vil ég nefna. Það liggur fyrir að hæstv. sjútvrh. ætlar sér samkvæmt yfirlýsingum að auka heildarafla í þorski upp í 200 þúsund tonn innan tveggja til þriggja ára. Þetta er 33% aukning. Er þá ekki sanngjarnt að krókabátar muni samkvæmt því sem liggur fyrir líka fá aukningu á fjölda róðrarbáta um 33%? Ég held að allir sem hér eru inni að frátöldum hæstv. sjútvrh. séu þeirrar skoðunar. Hv. þm. Hjálmar Árnason lýsti því í sinni ræðu áðan að hann treysti því að svo yrði það í framtíðinni. Hv. þm. Árni R. Árnason sagði að svo yrði það í framtíðinni og þá spyr ég hv. þm. stjórnarliðsins, sérstaklega þessa tvo: Ef mönnum finnst vera sanngirnisatriði að fjöldi róðrardaga aukist í takt við vöxt þorskstofnsins, hvers vegna er það ekki í þessum lögum? Það er nánast enginn hv. þm. í þessum sal sem er á móti þessu utan einn, og það er hæstv. sjútvrh. Og, herra forseti. Nákvæmlega í þessu atriði speglast þau miklu tök sem hæstv. sjútvrh. hefur á stjórnarliðinu. Það er alveg ljóst að hér er fjöldi manna sem í hjarta sínu er á móti meginefni þeirra tillagna sem hér liggja fyrir eins og kristallast í því að allir hv. þm. sem hafa tjáð sig um málið eru þeirrar skoðunar að það eigi að fjölga sóknardögum þegar þorskstofninn vex og þegar kvóti verður aukinn um 33% eftir tvö ár. Þeir eru allir þeirrar skoðunar. Og ég spyr: Hvernig í ósköpum stendur á því að þeir hafa ekki burði í sér til þess að lögfesta það, hvers vegna láta þeir hæstv. sjútvrh. í nánast öllum málum sem tengjast þessu frv. beygja sig aftur og aftur og aftur. Og ég spyr að síðustu, herra forseti: Hvar er nú stolt Vestfirðinga?

Ég verð að áminna gesti okkar um það að fagnaðarlæti eru ekki leyfð í húsinu.

Herra forseti. Hv. 15. þm. Reykv. veit betur. Hann veit það vel að við 2. umr. sagði ég að ég harmaði mjög að það hefði enn ekki tekist að fá lögfestingu á róðrardagakerfinu. Ég sagði því í þeirri ræðu að ef það yrði ekki, úr því að banndagakerfið ætti að vera áfram, þá sæi ég ekki annað fært en að flytja tillögur um það að auka þennan afla hvað sem tautaði og raulaði. Hann fylgdist með því mjög vel og vissi að ég reyndi allt sem ég gat þessa dagana að ná samningum um að róðrardagakerfð yrði lögfest. Hann fylgdist með því og hann vissi að ef það tækist, þá ætluðum við ekki að flytja þessa tillögu. Hann vissi það allan tímann. Ég lét hann fylgjast mjög vel með því. Það tókst. Það tókst að koma því inn í frv. að það skyldi lögfest. Fimm ára baráttu samtaka smábáta. 

Herra forseti. Hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson lýsti því skörulega héðan úr ræðustól að eitt það versta við róðrardagakerfi væri einmitt að því væri skipt í sóknartímabil vegna þess að það var hans skoðun að slíkt mundi auka slysahættu. Honum tókst ekki að koma því út. Honum tókst heldur ekki að koma út þeirri staðreynd að þetta kerfi byggir í raun á viðbótarbanndögum sem eru grunnur útreikninga á fjölda róðrardaga og það skiptir heldur engu máli. Staðreyndin er einfaldlega þessi: Úr þessum ræðustól bauð hann mér að fylgja tillögu frá sér, sem ég taldi að hann ætlaði að búa til, um að auka heildaraflamark krókabátaflotans um 10 þúsund tonn. Ekki nóg með það, herra forseti, hann hafði við mig samband og bað mig að aðstoða sig við að gera þessa tillögu sem ég gerði. Ég sé ekkert sem réttlætir að hann heykist á því að flytja þessa tillögu. Hins vegar veit ég að hann er drengur góður og hefur stórt hjarta og hann sér það nú að ég á kannski við ofurefli að etja hér í kvöld varðandi þá tillögu og þess vegna bið ég hann um að flytja þessa tillögu með mér. Þorir hann það?

Herra forseti. Þessi barátta öll snýst um að afnema þau þrælalög sem þessir hv. þm. stóðu að að setja fyrir rúmu ári. Það er ekki annað.

Áttu frumkvæði að.

Var stoltur af og fleiri hans vinir og bræður. Það lá fyrir, hv. 15. þm. Reykv., og þú vissir það allan tímann að ég vildi og reyndi eins og ég gat að fá þetta róðrardagakerfi lögfest og þú fylgdist með því frá klukkutíma til klukkutíma að ég ætlaði mér að reyna allt til þess að ná þessu og það tókst og ég tók það fram við þig og taldi það skipta öllu máli. Og mér tókst líka að fá það samþykkt og okkur í nefndinni, meiri hlutanum, að það var opnað milli tímabila. Það er rangt hjá þér sem þú sagðir. Herra forseti, það er rangt hjá hv. þm. Það tókst sem við ætluðum okkur og við tókum það fram yfir. Það veistu.

Ég minni hv. þm. á að ávörp úr ræðustól eiga ekki að vera í 2. persónu.

Herra forseti. Ég hef aldrei litið svo á að hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson væri 2. persóna. En ég vil segja að það sem kom þó fram í þessu andsvari hjá hv. þm. Einari Oddi Kristjánssyni er nákvæmlega það að hann er hæstánægður með það sem hér liggur fyrir. Hann er hreykinn af því að það er hægt að svissa svolítið til sóknardögum á milli tímabila. Hann veit hins vegar ekkert hvernig útfærslan er á því, nákvæmlega ekki neitt. En það skiptir ekki meginmáli. Kerfið sem við höfum öll verið að gagnrýna, þ.e. banndagakerfi í núverandi formi, er þrælakerfi, það er rétt hjá hv. þm. Einari Oddi Kristjánssyni. Ég segi það hins vegar: Það sem hann býður hér upp á í dag er engu síður þrælakerfi, kerfi sem er þannig að það er verið að þvinga þá sem hafa bærilega veiðireynslu inn undir kvóta sem mun leiða til þess að 250 smábátar sem hafa aflareynslu upp á svona 24 tonn í slægðum þorski munu taka það. Það eru 56% af heildarpottinum. Þá eru eftir 10 þúsund tonn og um það eiga að slást 825 krókabátar á því sóknardagakerfi sem hv. þm. stærir sig af hérna. Hvað halda menn að það þýði? Auðvitað þýðir það ekkert annað en fjöldagjaldþrot, atvinnuleysi og það sem er allra vest, stóraukna slysahættu.

Herra forseti. Ég vil við þessa umræðu minna á að við atkvæðagreiðslu um að vísa frv. til 3. umr. tók ég sérstaklega fram að við 3. umr. teldi ég mig ekki skuldbundinn til þess að styðja það frv. sem lægi hér frammi nema búið væri að dagsetja það róðrarkerfi sem verið hefði til umræðu að lögfesta en ekki var búið að dagsetja. Ég vil einungis rifja þetta hér upp til þess að það sé ljóst og klárt að þar sem lögin gera ráð fyrir því að dagsetningin sé klár, þá mun ég styðja það frv. sem hér er lagt fram. Ég vil einnig að það komi fram vegna orða hv. þm. Gísla Einarssonar og hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar um það sem ég hef skrifað um sjávarútveg á liðnum vikum að það er rétt hjá þeim að ég lagði til að ef banndagakerfið yrði áfram við lýði, þá væri ekki verjandi að setja það á vetur öðruvísi en bæta við það a.m.k. 10 þúsund tonnum. 
             Ég get ekki séð annað en að með því að slátra því banndagakerfi sem allir hafa hræðst í þessum þingsal, þá séum við í raun búnir að gefa það svigrúm og afstýra þeirri hættu sem af banndagakerfinu hefur stafað, þ.e. þá fyrst og fremst þeirri hættu að Alþingi Íslendinga var hér að ákveða að menn ættu að róa á mánudögum yfir alla vormánuðina, menn ættu að róa á ákveðnum vikudegi óháð veðrum. Sem gamall sjómaður hef ég aldrei getað skilið að nokkur maður gæti róið eftir lögum frá Alþingi upp á dag ár fram í tímann. Ég hef aldrei getað skilið það og í mínu sveitarfélagi og í mínum uppeldisstöðvum vestur á fjörðum var meira að segja talið óheillamerki að róa yfirleitt á mánudögum. Ég held að með því frv. sem hér liggur fyrir hafi menn afstýrt hættunni af því kerfi sem hv. alþm. samþykktu fyrir 2--3 árum og við getum leyft okkur að standa að því frv. sem hér liggur fyrir. Vegna orða Gísla Einarssonar um það hver mín áhrif væru í þessu frv. vil ég bara benda honum á að lesa þær greinar, sem ég hef skrifað, betur því að í þeim hef ég minnst sérstaklega á að það ætti að auka við aflamarksbátana um ákveðinn fjölda tonna eða um 5 þúsund tonn sem yrði dreift á þá báta. Ég hef líka talað um að svokölluð 100% regla ætti að falla niður. Hún er eitt af því sem kemur fram í þessum lögum að verður breytt við gildistöku þeirra. Ýmislegt annað er þarna inni sem bæði ég og fleiri höfum haft áhrif á, enda erum við sem hér erum inni að setja lög, en lög eru bræðrasættir og það nær enginn fram öllu sínu og allra síst á fyrstu dögum þingsins. Ég veit ekki hvað hv. þm. Gísli Einarsson kom mörgum loforðum fram af sínum loforðalista fyrir kosningarnar síðustu eða þar áður. Hann hefur ekki upplýst um það, en ég get alla vega sagt það að á þeim fjórum árum sem ég á eftir að sitja hér á þingi þangað til næstu kosningar verða mun ég reyna að standa við þau loforð sem ég hef gefið og það er enginn vafi á því að fleiri atriði sem þarna hafa verið munu ná fram í tillöguformi þó síðar verði. Ég vil svo minna á að það róðrardagakerfi sem núna er lögleitt hér er ein aðal og stærsta krafa krókakarla á undanförnum vikum. Ég minni á það sem Arthur Bogason, forustumaður trillukarla, sagði við Davíð Oddsson fyrir tveimur dögum, með leyfi forseta: ,,Krafa trillukarla er skýr. Við viljum að sett sé á róðrardagakerfi þar sem menn hafa frjálst val um sóknardaga sína hvenær sem er á árinu.`` Hann segir einnig í bréfi frá 31. maí: ,,Landssambandið hefur í langan tíma barist fyrir því að sett verði á svokallað leyfisdagakerfi þar sem eigendur bátanna geti sjálfir valið sína sóknardaga. Hingað til hefur því verið haldið fram að slíkt kerfi sé ekki hægt að setja í gagnið strax.`` Hann segir í Ríkisútvarpinu, með leyfi forseta: ,,Við höfum einmitt bent á að á sínum tíma þegar banndagakerfið var sett á í fyrsta skipti, þá voru uppi alls konar raddir um að það væri ekki nokkur einasta leið að hafa með því eftirlit hvort einhver trillukarl væri á sjó á banndegi.`` Nú heyrast þessar raddir ekki og ástæðan er ósköp einföld. Menn hafa hlýtt þessum lögum og það yrði nákvæmlega eins með þetta, ekki síst með það í huga að þeir eru sáttir við róðrardagakerfið en hafa ekki verið sáttir við banndagakerfið. Ég vil einnig minna á yfirlýsingu sem kom frá almennum fundi smábátaeigenda og annarra íbúa á Barðaströnd sem haldinn var á sjómannadaginn 1995, með leyfi forseta. Þar skora þeir á þingmenn og aðra þá sem um málið hafa að segja að sjá til þess að frv. það sem nú liggur fyrir Alþingi um breytingar á stjórnun fiskveiða nái ekki óbreytt fram að ganga. Áhersla sé lögð á að ekki verði settur kvóti á handfæraveiðar og krókaleyfisbátar fái sjálfir að velja róðrardaga. Þetta kemur einnig fram í bréfi frá stjórninni 10. júní og allar þær yfirlýsingar sem ég hef í höndunum ber að sama brunni, þ.e. að koma í veg fyrir þetta svarta kerfi sem hv. Alþingi kaus yfir sig fyrir þremur árum. Ég held, ef eitthvað er að marka allar þessar yfirlýsingar, að við séum að fara að ýtrustu óskum forustumanna trillukarla um að gefa þeim kost á því að velja sjálfir hvenær þeir fara á sjó. Ég viðurkenni að þessu er skipt niður á ákveðin tímabil, en eigi að síður er enginn sem þarf að lúta því að fara á sjó í vitlausu veðri. Það er hann einn sem ber ábyrgð á því hvenær hann fer á sjó en það er ekki ákveðið með lögum frá Alþingi. Það er að sjálfsögðu ekki allt með þeim hætti í þessum lögum sem öðrum að menn sjái allt fyrir. En við vitum að það eru ýmsar brotalamir í stjórnun á veiðunum í dag sem þarf að lagfæra og ég held að það geri sér allir grein fyrir því að á næstu mánuðum, eins og hv. þm. Árni Ragnar Árnason sagði, verði þetta mál tekið aftur upp eða á næsta ári. Þá eru atriði eins og stærðarmælingar báta og sífellt aukin sóknargeta báta mjög alvarlegt mál fyrir þá krókabáta sem eru þarna í dag. Við sjáum það á myndum sem okkur berast eins og einni sem ég er hér með af nýjum bát sem heitir Gáski 900. Þessi bátur er samkvæmt brúttórúmlestamælingu, sem er sú mæling sem er í gildi samkvæmt fiskveiðistjórnunarlögunum, 5,91 tonn. Ef þessi bátur er aftur á móti mældur eftir lögum um mælingar skipa er hann allt í einu mældur eftir brúttótonnum og þá er hann orðinn 17,3 tonn. Auðvitað er þetta mikið vandamál og hlýtur að þurfa að skoða, því að við erum ekki lengur að tala um trillubáta. Við erum farnir að tala um vertíðarbáta. Það er einmitt þessi feiknarlega sókn sem hefur verið að sprengja krókakerfið og koma kannski í veg fyrir að menn næðu í alvöru utan um það. Og ég er ansi hræddur um að við náum aldrei í alvöru utan um það fyrr en við erum búnir að ná utan um þessa gríðarlegu sóknareiningu og að menn samræmi þau lög sem eiga að gilda um fiskveiðar annars vegar og svo mælingar skipa hins vegar.

Herra forseti. Ég reikna ekki með að hv. þm. Sjálfstfl. á Reykjanesi, fyrrv. bæjarstjóri í Ólafsvík og fyrrv. bæjarstjóri í Njarðvík, hafi verið að brigsla mér um einhver svik varðandi loforð sem ég hef gefið. Minn starfsháttur er sá að segja til um að hverju ég ætla að vinna án loforða. En auðvitað þekkir ekki hv. þm. hvernig það er. En varðandi hans eigin orð um banndagana, þá segir hv. þm. í sömu grein og ég vitnaði til áðan og geri enn, með leyfi forseta, laugardaginn 8. apríl 1995 í Morgunblaðinu, í B-blaðinu á síðu 7: ,,Sú leið var farin að auka aflahlutdeild krókaleyfisbáta úr um það bil 2.900 tonnum árið 1990 í 21 þús. tonn í ár. Það hefur því verið komið til móts við krókaleyfisbáta með afgerandi hætti við erfiðar aðstæður.`` 8. apríl sl. hafði hv. þm. ekki hugkvæmst að það væri til eitthvað sem héti róðrardagar eða sóknardagar. Það kom löngu seinna sem tillöguflutningurinn og tillögugerðin bera vitni um á þessum 4--5 dögum sem málið hefur verið í umfjöllun í þinginu því að þá liggja fyrir einar fjórar brtt. frá hv. meiri hluta sjútvn.

Herra forseti. Mér finnst hv. þm. Gísli Einarsson afskaplega viðkvæmur í kvöld og ef hann skilur þau orð sem eru látin falla til hans í fullri vinsemd sem einhver brigsl, þá er það mikill misskilningur og ég bið þig að stilla þig, hv. þm.

Ég vil bara minna hv. þm. á að eins og við erum að reyna að gera, að þegar þingmenn ávarpa aðra þingmenn úr ræðustól ber að gera það í 3. persónu en ekki í 2. persónu.

Ég þakka fyrir, herra forseti. Ég vil aftur á móti segja í lokin að það róðrardagakerfi sem nú er að koma inn í lög er í rauninni engin hugsmíð á þinginu. Það er fyrst og fremst hugsmíð þeirra smábátaeigenda sem hafa fjallað um þetta mál á undanförnum árum og kom hingað að ég best veit sem tillaga frá þeim. Og það finnst mér einmitt vera leiðin. Og ég vona sannarlega að það geti orðið niðurstaðan að samstarf og samvinna þingsins og samtaka krókaleyfiskarla verði með þeim hætti að úrbætur og breytingar til batnaðar á þessu kerfi komi í sátt og samlyndi við þessa aðila því svo sannarlega veit enginn betur en þeir hvernig best er að laga það sem gerist í þeirra eigin málum.

Herra forseti. Það frv. sem liggur fyrir er flutt og samið til að breyta rúmlega ársgömlum lögum, lögum sem sett voru í fyrravor og þjónuðu þeim tilgangi að stýra krókaleyfisflotanum. Það hefur öllum verið það ljóst lengi að þau lög voru mjög misheppnuð. Heima á Vestfjörðum og víða kringum landið gerðu menn sér strax grein fyrir því að þetta gæti ekki gengið svona, það væri hreinn voði ef þau gengju fram þegar viðbótarbanndagakerfið hæfist 1. sept. nk. Fyrir síðustu kosningar var rætt mikið um sjávarútvegsmálin, mjög mikið á svæði eins og Vestfjörðum og fleiri stöðum. Ég var í þeirri kosningabaráttu og það fór ekki á milli mála hverju ég lofaði kjósendum þar. Það er því rangt hjá hv. 4. þm. Vestf. að það sé tillitssemi við mig að rifja það ekki upp. Ég lofaði því fyrir kosningar að ég skyldi gera allt sem í mínu valdi stæði til að berjast fyrir því að þessum lögum yrði breytt. Ég lofaði því hvar sem var, hvenær sem var og síðan eftir kosningar frá því að þing kom saman tel ég að ég hafi ekki dregið af mér í þeirri baráttu. Sjútvn. hefur fjallað um þessi mál og lagt sig mjög fram um það allan tíma að ná sáttum um það og reyna að ná sem mestri og víðtækastri sátt. Það hefur að sumu leyti verið erfitt en í annan stað ánægjulegt. Það eina sem skyggir á það starf kannski, herra forseti, er að enginn Sighvatur var þar. Við höfum reynt að leggja okkur fram um þetta, við höfum talað um ýmsa tæknimenn, ýmsa menn í stjórnsýslunni, við ráðuneytið o.s.frv. Ég tel að við höfum náð árangri. Enginn Sighvatur var þar heldur, herra forseti, þó að hann hafi allt í einu birst, þessi virðulegi hv. þm., fyrir þrem dögum alheill og orðinn nýr og heldur nú ræður um að menn séu að flytja hér brtt. og setja lög í refsingarskyni við krókaleyfismenn til að traðka á hagsmunum Vestfirðinga og annarra útnesjamanna. Þessi hv. þm. stóð sjálfur að því að setja þessi vandræðalög sem við erum að reyna að losa okkur úr. Hann stóð að því ásamt flokksbróður sínum hv. 15. þm. Reykv., Össuri Skarphéðinssyni. Þeir kannast ekkert við það í dag. Það virðist ekki vera.

Það er rangt.

Það er gott ef einhver gerir það núna. Það var og er höfuðnauðsyn og nú eygjum við það að við erum lausir við banndagakerfið. Í fimm ár að ég held hefur það verið baráttumál smábátaeigenda að koma á róðrardagakerfi. Hvernig það má vera að það hefur ekki tekist veit ég ekki. Ég var ekki hér. Hv. þm. Sighvatur Björgvinsson hefur verið hér í 20 ár. Hvað hann aðhafðist í þessu máli veit ég ekki. Ég setti ekki þessi lög, enda var ég ekki hér. En síðan ég kom hingað hef ég verið að reyna það. Vandamálið sem við er að stríða er náttúrlega það að í tíu ár hefur enginn viljað hlusta á þær viðvaranir að þessi floti væri alltaf að stækka og mundi þess vegna alltaf minnka rými þeirra sem væru að vinna þar. 1987 veit ég að samband smábátaeigenda eða félag gerði fyrst kröfur um það til stjórnvalda að stoppa innstreymið, stoppa afkastaaukninguna. Því var ekki sinnt. Árum saman hafa þeir endurtekið þá beiðni. Því hefur ekki verið sinnt. Ég veit ekki, herra forseti, hvar Sighvatur Björgvinsson, hv. þm. Vestfjarða, var þessi ár. Því hefur ekki verið sinnt að horfa til þess að við yrðum að hætta að fara aftur á bak, við yrðum að reyna að finna varanlega lausn á þessum hlutum. Núna hafa verið lögð fram frumvörp sem takmarka þennan aðgang verulega þannig að við getum þá byrjað að fara áfram. Það hafa líka verið lögð fram frumvörp um að úrelda þessa báta eins og önnur skip. Það mun hjálpa okkur í þeirri baráttu þannig að menn geti náð jafnvægi einhvern tíma í framtíðinni.

Minnka flotann um 50%

Hann var um 890 skip þegar þetta kvótakerfi byrjaði, hann var mest um 1.800 skip fyrir þrem árum en er núna 1.500. Það eru allir sem ég þekki sammála um að það er afkastaaukningin í honum á undanförnum árum sem er að valda þeim sjómönnum sem stunda þetta vandræðum. Ég veit um engan sem er því ósammála. Því er rétt að gera þetta þannig að þessir menn geti þá lifað í framtíðinni í einhverjum friði. Og það er mikið nauðsynjamál fyrir alla landshluta og alla þá sem af þessu hafa atvinnu og ekki síður landverkafólk hringinn í kringum landið. Ef við höldum svona áfram vita það allir að það eru ný og ný vandræði. Það er því mjög mikil skammsýni að hneykslast á því að nú eigi að loka þessu. Krókaleyfismenn hafa sjálfir beðið um í átta ár að loka búðinni, gerðu það fyrst 1987. Það er alveg rétt, sem hér hefur komið fram, að það eru margir vankantar á þessu frv., mjög margir, og ég þekki engan sem segir að það sé eins og hann vilji hafa það, mjög margir. En um það verður þó ekki neitt verra sagt en það sem hv. þm. Sighvatur Björgvinsson sagði um frv. sitt frá því í fyrra, að það hefði bara verið barn síns tíma. Ætli þetta verði þá ekki bráðum barn síns tíma? En það getur bjargað heilmiklu og það mun gera það því að menn eru ekki að ráðast hér á eða fótumtroða krókaleyfismenn heldur er hér verið að finna lausn sem getur bjargað einhverju í þó nokkurn tíma sem varðar verulega miklu. Það ættu mjög margir að geta lifað við þetta svona þó það sé hart og þó það skerði hlut margra. Ég hef engan heyrt þessar þrjár vikur sem við höfum verið að vinna að þessu máli raunverulega koma með neina aðra tillögu. Það er skiljanlegt í lok umræðunnar að stjórnarandstaðan komi með brtt. þar sem þetta er gert heldur betra, stærra og til að auka þetta miðað við það sem við erum að leggja til. Það er eins og gengur. Þessir menn hafa líka setið í stjórn og það fyrir skömmu. Menn ættu að spyrja að því hvernig stóð á því að þeir unnu ekki þessi afrek þá, meðan þeir höfðu þessi völd. Það vita það allir sem vilja vita það að menn breyta ekki þessum lögum nema með vilja þeirrar ríkisstjórnar sem við völd er hverju sinni. Það er alveg sama hvað menn hrópa í stjórnarandstöðu. Engu verður breytt nema með vilja stjórnarinnar. Herra forseti. Þetta vita allir. Þess vegna vita allir að í síðustu umræðu, þegar menn koma með yfirboð yfir það sem við erum þó búnir að semja um þá er það bara til þess að sýnast meiri en þeir sem hafa verið að reyna að búa þetta til. Ég er sannfærður um að frv. er ekki til skaða fyrir íslenska landsbyggð. Þetta frv. mun bjarga verulega miklu og á að vera til þess að við getum viðhaldið þessari útgerð enn um sinn. Ég geri mér grein fyrir því að það er von fólgin í því og ég vil þess vegna taka undir þau orð sem hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon sagði: Það er verk að vinna hér í Alþingi að fá stjórnvöld, fá þingheim inn á þá skoðun að krókaleyfið verður að fá að lifa í friði. Og það er rétt sem hv. þm. sagði hér. Það á ekki að tengja þessi tvö kerfi saman. Það gengur misjafnlega að fiska frá einu árinu til annars. Aflabrögð eru mismunandi og þó að afli krókabáta sveiflist þetta til og frá, 5--10 þúsund tonn, á það ekki að koma á sök. Þess vegna er ég sammála honum eins og reyndar flestum í sjútvn., þegar við höfum verið að ræða þetta á um liðnum vikum, um að það væri hið æskilega, sem við skulum reyna að stefna að, að það væri ekki þak á krókaleyfunum heldur hitt að þeir reyndu að vinna innan einhvers sveigjanlegs marks. En til þess að svo geti orðið verðum við að stoppa innstreymið á afkastagetunni. Við erum að stíga fyrstu skrefin til þess núna. Það er kannski ekki nægjanlegt, en við erum að stíga fyrstu skrefin, nokkuð sem menn hafa látið undir höfuð leggjast að gera í tíu ár. Betra seint en aldrei, herra forseti. Það er kannski ekki nægjanlegt sem gert hefur verið, en það er þó byrjað á að vinna það. Þannig hef ég trú á því, miðað við starf sjútvn. undanfarnar þrjár vikur, að það sé mikill vilji í þinginu og einlægur fyrir því að finna leiðir í alvöru til þess að krókaleyfi og smábátarnir geti lifað í friði. Það er því ástæðulaust fyrir einhverja menn að efna til þess ófriðar að hér sé eitthvað á ferðinni, eitthvert níðhögg í garð þessarar útgerðar. Það er alveg öfugmæli. Það er ekki verið að gera það. Það er verið að finna henni frið, að vísu ekki varanlegan, ég viðurkenni það, en það er verið að finna henni frið og það var lífsnauðsynlegt að gera það á þessu vorþingi vegna þess að það þoldi enga bið. Þetta var það sem ég lofaði, herra forseti. Ég lofaði að beita mér af öllu afli nú þegar fyrir því að þetta gæti gengið 

Dylgjur?

Það eru hreinar dylgjur þegar hv. þm. Sighvatur Björgvinsson segist ætla að hlífa mér við að rifja upp mín kosningaloforð. Það þarf ekki að hlífa mér við því. Hann getur komið með þau öll hér. Það er engin hlífð í því. Ég þoli að heyra þau. Þau standast. Ég hef ekki svikið eitt einasta loforð. Það er mikilvægt að klára þetta mál núna. Við sjáum fyrir endann á því. Við sjáum fyrir endann á baráttunni fyrir því að fá róðrardagakerfið í gegn. Það er ekki eins og allir vildu, það er ekki eins og ég vildi, það er ekki eins og Félag smábátaeigenda vildi, en það er samt að líta dagsins ljós. Við höfum tíma til þess á næstu árum að þróa það og gera það betra.

Herra forseti. Í 2. umr. um þetta mál var tekist á um stefnu stjórnar og stjórnarandstöðu. Allar tillögur stjórnarandstöðunnar voru felldar eða að þær fengu ekki nægjanlegan styrk innan sjútvn. Þær hefðu þó horft til verulegra bóta fyrir þetta frv. sem við erum hér að ræða um. En niðurstaðan var að þær voru felldar og í þessu frv. og brtt. meiri hlutans sem hér liggja fyrir kemur afstaða stjórnarþingmannanna til smábátaútgerðar fram. Það var einkum tekist á um hvenær róðrardagakerfið yrði tekið upp. Stjórnarandstaðan vildi gera það strax í haust. Stjórnarþingmenn vildu láta eftir mati hæstv. sjútvrh. Nú leggja stjórnarþingmenn fram tillögu um gildistöku 1. febrúar. Það er betra en áður, en það er margt við brtt. meiri hlutans að athuga. Og ég vil taka fram að það er enginn þingflokkur á Alþingi sem vill ekki róðrardagakerfi. Það hafa allir þingflokkar alltaf viljað róðrardaga. Það er alltaf betra í sóknarmarki, sama hvers eðlis það er, að hafa sóknardaga en banndaga. Það hefur aldrei í sjálfu sér ríkt ágreiningur um þetta efni. Ágreiningurinn sem var hér í umræðunni var um hina tæknilegu útfærslu þó svo ýmsir stjórnarþingmenn hafi kosið að gera róðrardagana, sóknardagana að aðalatriði þessa máls. Þeir hafa í sjálfu sér aldrei verið það. En það er ýmislegt við brtt. meiri hlutans að athuga. Það er ekki heimilt að flytja sóknardaga frá 3. og 4. veiðitímabili yfir á 1. og 2. Það er einungis hægt að færa í aðra áttina. Það er ekki sanngjart að svona skuli með farið. Það er sömuleiðis í þessu að ef menn vilja flytja milli tímabila, þá verða þeir að sleppa alveg því tímabili sem þeir flytja frá. Þetta er heldur ekki sanngjarnt gagnvart þeim mönnum sem þurfa að vinna undir þessu kerfi. Þetta er ósveigjanlegt og ósanngjarnt. Þess er hins vegar getið í brtt. meiri hlutans að ráðherra skal með reglugerð kveða nánar á um fyrirkomulag sóknardaga, eftirlit með þeim og hvernig tilkynnt skuli um flutning á sóknardögum. Ráðherra getur á sama hátt með reglugerð leyft flutning á milli annarra tímabila. Af hverju fela menn ráðherra allt það vald að útfæra þessa hluti? Af hverju setja þeir þetta ekki skýrt í texta frv. eða treysta þeir svo vel reglugerðarvaldi hæstv. sjútvrh.? Ég fæ ekki séð heldur í þessu frv. að lendi menn í alvarlegum vélarbilunum t.d. á sínum róðrardögum og raskist verulega útgerðarhættir manna, hvernig með skuli vera farið, hvort menn eigi einhvern rétt í því sambandi. Ég fæ ekki séð út úr þessu frv. að það sé nokkuð tekið á þessum þætti. Þetta frv. fjallar í sjálfu sér mjög lítið um fiskveiðistjórnun. Það eru afmarkaðir þættir sem eru teknir hér upp og frv. verður afgreitt hér eins og meiri hlutinn leggur fyrir. Minni hlutinn hefur barist fyrir ákveðnum endurbótum og er enn að því, en niðurstaðan breytist ekki, Það er lögmál lýðræðisins hér á Alþingi að menn skiptist í stjórn og stjórnarandstöðu og í þessu máli munu stjórnarþingmenn standa saman að þessum brtt. Það er þó alvarlegust í sambandi við þetta mál, alla málsmeðferðina, sú blekking ýmissa hv. þm. þegar nýliðin kosningabarátta er höfð í huga. Þingmenn Framsfl. í Reykjaneskjördæmi mótuðu eigin sjávarútvegsstefnu og sögðu fyrir kosningar m.a. að togararnir ættu að fá 15% hluta af botnfiskaflanum og bátaflotinn 85%. Togarar ættu að færast utar, flottroll takmarkað verulega, framsal aflaheimilda takmarkað verulega. Það voru margir kjósendur á Reykjanesi sem kusu Framsfl. út á þessi loforð þeirra sem síðar urðu þingmenn. Það voru margir kjósendur sem tóku þessa frambjóðendur trúanlega í sínum málflutningi. Það er allt í lagi að hafa haft þessi sjónarmið í kosningabaráttunni og það er eðlilegt að tekist sé á um hugmyndir. En eins og þær voru lagðar fram í kosningabaráttunni hafa kosningaloforð sjaldan verið svikin jafnhrottalega og gert var af þessum hv. þm. Framsfl. á Reykjanesi. Ég hugsa að þessarar umræðu verði minnst nokkuð lengi í stjórnmálasögunni því þetta er óvenjulegur málflutningur sem hluti af stjórnarþingmönnunum gekk í gegnum í kosningabaráttunni. Og það er lítið betri raunasaga vestfirsku sjálfstæðismannanna. Þeir fóru mikinn fyrir kosningar. Þeir boðuðu sóknarmark og flotastýringu. Það átti að koma sóknarmark á öll skip undir 10 tonnum, síðan á öll skip undir 100 tonnum og síðan sóknarmark á allan flotann. Ég geri ekki lítið úr þessum hugmyndum, síður en svo. Og svo háttar til að við hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson höfum skipst á skoðunum um öll mál, þar á meðal fiskveiðistjórnunarmál, um 15 ára skeið. Við gerþekkjum skoðanir hvors annars. Það er ekkert að þessum skoðunum í sjálfu sér, menn geta talað fyrir þeim. En það er ekkert af þessum hugmyndum þeirra í þessu frv., ekkert. Hv. þm. Einar Kristinn Guðfinnsson lýsti því yfir að hann styddi ekki ríkisstjórn sem ekki gerbreytti fiskveiðistjórnuninni. Hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson gaf engar slíkar yfirlýsingar þótt hann hafi sagt ýmislegt annað í hita leiksins, sérstaklega hina síðustu daga. Mér finnst vera dapurlegt hlutskipti manna að þurfa að standa hér og fylgja þessu litla frv. sem er til umræðu. Þar stendur ekki steinn yfir steini af yfirlýsingum þessara hv. þm. Það verður að taka frv. eða löggjöfina um fiskveiðistjórnun aftur upp í haust. Það er augljóst að það eru alvarlegir gallar á þessu frv. sem stjórnarmeirihlutinn ætlar að knýja í gegn og komið hefur fram í umræðum. Þetta er illa gert frv. með mikilli óvissu og of miklum heimildum fyrir ráðherra. Og það er ekki tekið á mikilvægum þáttum í fiskveiðistjórnuninni. Ríkisstjórnin hefur enga stefnu í þessu frv. um brottkast afla, veiðileyfagjald, línutvöföldun eða að allur afli fari á fiskmarkaði svo að fátt eitt sé nefnt. Stefnuleysi stjórnarþingmannanna í þessu máli er algert.

Herra forseti. Í ræðu minni áðan láðist mér að geta þess, af því að mér var tíðrætt um ýmislegt annað, að ég hef jafnframt lagt fram brtt. á þskj. 105. Hún er flutt í framhaldi af því að til fundar við hv. sjútvn. komu fulltrúar línubáta sem óskuðu eftir því að línutvöföldun yrði afnumin og tekin inn sem viðbótaraflahlutdeild. Jafnframt var af þeirra hálfu lagt fram skjal þar sem flestallar línuútgerðir á landinu lýstu sig fylgjandi þessu. Ég hef þess vegna flutt þessa brtt. Þar er lagt til að niður verði felld sú regla að fiskur sem veiðist í mánuðunum frá nóvember til febrúar verði aðeins að hálfu talinn til aflamarks innan tiltekins hámarks, en ákvæði þessa efnis hafa verið í gildi allt frá árinu 1984 og hafa jafnan verið umdeild. Þess er að minnast, herra forseti, að fræg tvíhöfða nefnd lagði m.a. til að þetta tvöföldunartímabil á línuveiðum yrði fellt niður. Þá náðist ekki samstaða um að afnema ákvæðin þegar frv. var flutt á 117. löggjafarþingi í framhaldi af tillögu nefndarinnar. Þess í stað var lagt til að lögbundið yrði hámark þessarar línutvöföldunar og sú tillaga náði fram að ganga. Þetta er til þess fallið, telja margir sem hafa reynslu af línuútgerðum, að leiða til aukins kapps um sókn í línuveiðar án tillits til kostnaðar. Ég tel jafnframt að það séu augljós rök fyrir því að láta útgerðir einstakra skipa meta hvaða veiðarfæri og veiðitími eru hagstæðust en reyna ekki að stýra þessum þáttum með valdboði. Þess vegna legg ég þessa breytingu til, herra forseti. Ég legg jafnframt til að þessari viðbótaraflahlutdeild verði skipt milli línuskipanna í hlutfalli við línuafla þeirra á síðustu þremur vetrum, en það er ákveðin hefð fyrir því að miða við þriggja ára tímabil við úthlutun veiðiheimilda.

Herra forseti. Þær umræður sem hér hafa farið fram hafa um mest verið málefnalegar, en um leið lýst þeim vanda sem mönnum er á höndum varðandi það úrlausnarefni sem til umræðu er. Ég þakka málefnalegar umræður og eins vil ég sérstaklega færa sjávarútvegsnefndarmönnum þakkir fyrir það mikla starf sem þeir hafa unnið varðandi meðferð málsins í þinginu. Öll meðferð þess ber þess merki að hér er verið að fjalla um mjög vandmeðfarið mál og mál sem er erfitt úrlausnar. Það snýst um mikla og viðkvæma hagsmuni og niðurstaðan og umfjöllunin öll hlýtur að bera keim þar af. Hér hefur verið á það minnst af einum hv. þm. að nú sé sérstaklega verið að refsa krókaveiðimönnum með því að ákveða heildaraflamark fyrir veiði þessara báta. Nú er það svo að það hefur átt sér stað nokkur saga varðandi þróun þessara veiða. Það er ekki lengra síðan en árið 1990 að sett voru lög sem skipuðu veiðum þessara báta með ákveðnum hætti. Þá áttu sæti í ríkisstjórn Framsfl., Alþb. og Alþfl. Þá var ákveðið að veiði þessara báta skyldi vera innan við 3 þúsund lestir og hún skyldi, ef hún ykist á tilteknu tímabili um meira en 25%, breytast yfir í aflahlutdeildarkerfi. Á síðasta ári kom svo aftur til endurskoðunar á þeim lögum og eins og hér hefur verið rifjað upp voru lagðar fram tillögur af svokallaðri tvíhöfða nefnd um að rýmka mjög verulega þau lagaákvæði sem ákveðin voru á vordögum 1990. Fyrstu tillögur um það voru bornar fram af svokallaðri tvíhöfða nefnd, sem laut forustu hv. 5. þm. Norðurl. v. og aðstoðarmanns þáv. hæstv. utanrrh., formanns Alþfl., og fólu í sér að aflamarkið færðist upp í 13 þús. lestir. Í umfjöllun um málið varð niðurstaðan hins vegar sú að miðað var við afla þessara báta á árunum 1992 og 1993 þannig að aflamarkið var sett við 21.500 lestir. Það var ekki vegna þess að menn hafi fundið það út að þar væru þau mörk sem setja ætti vegna þarfar sem fyrir hendi væru heldur með skírskotun til þessarar veiðireynslu. Það er deginum ljósara að 1.100 bátar sem þurfa að sæta því takmarki búa við mjög þröngan kost. Hér er um að ræða um það bil 20 lestir á bát að meðaltali og af því má glöggt sjá að sumir mega veiða býsna lítið til þess að aðrir geti veitt með viðunandi hætti til að hafa af því lífsviðurværi. Þar komum við raunverulega að kjarna þessa máls, vandanum sem við stöndum frammi fyrir, að hér er um að ræða mjög marga báta og takmarkaðan afla. Það er jafnerfitt núna og fyrir ári fyrir þennan fjölda báta að lifa af 21.500 lesta veiði í þorski. Það hefur ekkert breyst að því leyti á einu ári og þess vegna mjög erfitt um vik að halda því fram í þessari umræðu að nú sé verið að refsa með því að staðfesta þetta aflamark, en það hafi ekki verið raunin á síðasta ári þegar þessi ákvörðun var tekin. Þetta er nauðsynlegt að rifja upp vegna þess að sannleikurinn er sá að allir flokkar í þinginu hafa á að skipa þingmönnum sem hafa tekið ábyrgð á þróun þessara veiða og þeirra lagareglna sem um þær hafa verið settar á undanförnum árum utan Kvennalistinn sem einn hefur enga sögulega ábyrgð í þessu máli. Þetta er ég ekki að rifja upp til þess að gagnrýna þá sem hér hafa talað og eru núna lausir undan ábyrgð en hafa setið uppi með ábyrgðina áður. Ég held að það sé hins vegar nauðsynlegt að við gerum okkur grein fyrir því að hér er um vandasamt úrlausnarefni að ræða og það sést best þegar litið er til baka og ákvarðanir þeirra sem mest belgja sig í þessari umræðu eru bornar saman við þær ákvarðanir sem þeir tóku meðan þeir höfðu ábyrgð. Það sýnir best að vandinn og úrlausnarefnið er ekkert einfalt. Hv. 6. þm. Norðurl. e. sagði í umræðunni að frv. eins og það væri orðið væri býsna flókið og ég verð að taka undir þá gagnrýni sem hv. þm. bar fram með mjög málefnalegum hætti um þetta atriði. Því verður ekkert á móti mælt að þau lagaákvæði sem hér eru sett fram eru orðin mjög flókin. Þau bera þess merki að á undanförnum vikum hafa farið fram samningaviðræður sem mótast af ýmsum aðstæðum, af mismunandi hagsmunum innan hóps krókabátamanna, af mismunandi aðstæðum á milli krókabáta og annarra og ýmsum sjónarmiðum sem fram hafa komið í þeim umræðum. Þetta á við bæði efnislega um reglurnar sjálfar og fyrir þá sem eiga að vinna eftir þeim, bæði stjórnvöld og eins fiskimennina sjálfa. Og þetta á auðvitað líka við út frá beinu lagatæknilegu sjónarmiði. Ég held að það væri mikið keppikefli að menn reyndu þegar meiri ró færist yfir umræður að finna einfaldari lausnir á útfærslu þessara leikreglna. Ég er fyrir mitt leyti reiðubúinn til þess að eiga samstarf við Landssamband smábátaeigenda um slíkar athuganir því að ég held að þær séu öllum nauðsynlegar og ef vilji er fyrir hendi er sjútvrn. tilbúið til þess að skoða málin út frá þeim sjónarhóli því að það er ekki hægt annað en viðurkenna að sú gagnrýni á við rök að styðjast að frv. er orðið býsna flókið. Ég er þeirrar skoðunar að við höfum smám saman verið að bæta stöðu þessa útgerðarhóps. Það er enginn vafi á því að lögin sem voru sett í fyrra voru mikil bót frá lögunum sem sett voru 1990 og það skref sem hér er verið að stíga er bót frá banndagakerfinu sem samþykkt var fyrir ári. En ég ætla ekki að halda því fram að hér sé endanleg lausn á þeim vanda sem við stöndum frammi fyrir í þessu efni sem eru mjög margir bátar miðað við takmarkaða aflamöguleika. Róðrardagarnir eru framför, en þeir fela líka í sér að þeim dögum fækkar sem menn geta verið að frá því sem er í banndagakerfinu, en menn hafa meira frelsi til þess að velja það. En sá böggull fylgir skammrifi að þeir eru færri. Hér eru engar allsherjarlausnir, en alveg með ótvíræðum hætti er verið að bæta stöðuna frá því sem verið hefði ef lögin frá því í fyrra hefðu verið óbreytt. Hér hefur verið fjallað um hvort hækka ætti þetta aflamark. Þegar það var sett fyrir ári voru sjónarmiðin á bak við það þau að miða við aflareynslu bátanna á árunum 1992 og 1993 og menn komust að þeirri niðurstöðu að það væri sanngjarnt að miða við veiðireynslu þeirra ára, að skerða ekki veiðireynslu þessara báta. Á sama tíma höfðu stærri skipin þurft að sæta skerðingu og þess vegna var það að menn settu þetta aflamark fast, að menn sögðu sem svo: Fyrst þessi hópur þarf ekki að sæta skerðingu miðað við veiðireynslu á sama tíma og aðrir gera það er eðlilegt að það festist. Nú erum við vonandi að horfa fram á það, þó að það verði ekki á þessu ári eða næsta fiskveiðiári, að aflaheimildir í þorskveiðum geti aukist á nýjan leik og þá tek ég undir með hv. frsm. sjútvn. að þá er eðlilegt að endurskoða hvort þetta aflamark geti ekki orðið að aflahlutdeild og færst til upp á við í réttu hlutfalli við aukningu á heildarafla. Því miður er ekki að þessu komið, en sem betur fer þá sjáum við fram á þá tíð að það geti orðið fyrr en við ætluðum fyrir ekki löngu. Og jafnvel þó að það gerist höfum við ekki leyst allan þann vanda sem krókabátamenn standa frammi fyrir, jafnvel þó að það gerist. Og við skulum heldur ekki gleyma því að það er allur fiskiskipafloti okkar sem á við vanda að etja. Jafnvel þó að hluti hans hafi getað sótt afla á önnur mið utan landhelginnar sem vissulega hefur létt undir, þá er það svo að það á ekki við um nærri allan þann flota sem er á aflamarki. Þess vegna brýni ég fyrir mönnum enn og aftur að reyna að horfa á viðfangsefnin í sjávarútveginum út frá heildarhagsmunum. Það þjónar engum tilgangi þegar útgerðarmenn stærri skipa eru að bölsótast út í krókaveiðimenn og það þjónar heldur engum tilgangi fyrir þá að halda því fram að við höfum litla eða enga þörf fyrir veiðiskap með stærri skipum. Sannleikurinn er sá að við þurfum á þessum fjölbreytta veiðiskap að halda. Við þurfum á krókaveiðum að halda. Við þurfum á afla smábátanna að halda. Við nýtum ekki okkar fiskimið með skynsamlegum hætti nema við höfum öfluga smábátaútgerð, en það vitum við líka að við nýtum ekki þessa auðlind og tryggjum ekki stöðuga atvinnu nema við stöndum vel að öðrum útgerðarrekstri samtímis. Og þess vegna eigum við ekki að vera að ala á sundurþykkju milli þessara hópa. Við eigum miklu fremur að leitast við að tengja þessa hagsmuni saman og skynja að íslenskt þjóðfélag þarf á öllum þessum mönnum að halda og það eru sameiginlegir hagsmunir okkar að styrkja sjávarútveginn í heild sinni. Ég ætla ekki, herra forseti, að lengja þessa umræðu frekar. Ég vil aðeins ítreka þakklæti mitt til hv. þm. sem hér hafa talað fyrir málefnalega umræðu, til nefndarmanna í hv. sjútvn. fyrir góð störf og vona að við getum sameinast um að hér sé stigið skref fram á við þó að það sé alls ekki gallalaust og feli alls ekki í sér neina endanlega lausn þessara mála. En þá er með ótvíræðum hætti verið að bæta nokkuð úr aðstöðu smábáta sem vissulega búa við þröngan kost og erfiðar aðstæður eins og sakir standa. Herra forseti. Það er rétt að ég svari fyrirspurnum sem hv. 5. þm. Vesturl. beindi til mín. Um þær vil ég aðeins segja að hvorki ég né þingmenn stjórnarflokkanna hefðum staðið að tillögugerð um þessi efni með þessum hætti ef við hefðum verið þeirrar skoðunar að þær stönguðust á við stjórnarskrá eða alþjóðlega sáttmála sem Íslendingar eru aðilar að. Og því aðeins stöndum við að þessum tillögum að við teljum að þær samrýmist bæði stjórnarskrá og alþjóðlegum sáttmálum.

Virðulegi forseti. Utanrmn. hefur haft til meðferðar þá tillögu sem hér er til umræðu um staðfestingu samnings milli Íslands og Færeyja um stjórn veiða úr norsk-íslenska síldarstofninum á árinu 1995. Nefndin hefur fjallað um þessa tillögu og það er mat hennar að rétt sé að tillagan verði samþykkt. Þrír nefndarmanna hafa hins vegar skrifað undir nefndarálitið með fyrirvara og munu væntanlega gera grein fyrir honum, en að öðru leyti liggur mál þetta ljóst fyrir og nefndin gerir tillögu um að tillagan verði samþykkt.

Virðulegi forseti. Þegar fyrri umr. fór fram um þessa tillögu komu fram ítarleg sjónarmið hjá fulltrúum stjórnarandstöðuflokkanna við umræðuna. Þau sjónarmið fólu í sér nokkra gagnrýni á meðferð málsins og jafnframt ósk um að í framhaldi verði hugað rækilega að því að náið samráð verði haft við utanrmn. um þá kröfugerð og stefnumótun sem hæstv. ráðherrar setja fram í formlegum eða óformlegum viðræðum við Norðmenn. Ég tel mikilvægt, herra forseti, að hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni og Jóhönnu Sigurðardóttur verði gert aðvart um að þessi umræða sé hafin vegna þess að þau rituðu undir þetta nefndarálit með fyrirvara og það er ekki alveg víst að þau hafi áttað sig á því að hún sé hafin, en mér er kunnugt um að a.m.k. annað þeirra ef ekki bæði vildu gera stutta grein fyrir sínum fyrirvara. Sá fyrirvari sem við höfum varðandi þessa afgreiðslu snýr fyrst og fremst að því magni sem tilgreint er í samningnum. Við höfum verulegar efasemdir um að sú tala sé rétt og teljum þess vegna að mikilvægt sé að árétta rækilega eins og reyndar er gert í samningstextanum og greinargerðinni og í framsögu utanrrh. á sínum tíma hér í þinginu að þessi samningur hafi á engan hátt fordæmisgildi varðandi frekari viðræður milli þeirra þjóða sem hagsmuna hafa að gæta og réttindi eiga gagnvart veiðum úr norsk-íslenska síldarstofninum. Við höfum bæði í umræðunni og eins á fundum utanrmn. gert rækilega grein fyrir þeim rökum sem við flytjum fyrir þessari skoðun okkar og ég tel í sjálfu sér ekki nauðsynlegt að rekja það ítarlega hér, en tel að hæstv. ráðherrum sem og öðrum nefndarmönnum sé nú orðið vel kunnugt um þær röksemdafærslur. Ég held einnig að það sé mjög mikilvægt að sá stefnugrunnur sem hæstv. sjútvrh. og hæstv. utanrrh. hafa að leiðarljósi í samskiptum sínum sérstaklega við Norðmenn í þessu máli sé byggður á traustum rökum sem eiga víðtækan hljómgrunn í landinu. Þess vegna kom það sjónarmið fram í nefndinni sem rétt er að árétta hér að það er nauðsynlegt að það fari fram ítarlegar viðræður á næstunni milli viðkomandi ráðherra og nefndarinnar til þess að treysta efnisgrundvöll þeirra röksemda sem samningamenn af Íslands hálfu og einstakir ráðherrar færa fram í viðræðum við erlenda aðila um þetta efni. Ég ætla í sjálfu sér ekki að lýsa nánar hvers vegna við teljum að það sé þörf á slíkri samstillingu, en það er mikilvægt að hún sé áréttuð hér. Þess vegna teljum við að í nefndinni hafi verið gefið það fyrirheit að í framhaldi málsins verði náið samráð haft við utanrmn. um kröfugerð Íslendinga, þau sjónarmið sem fram eru sett í bæði óformlegum og formlegum viðræðum við fulltrúa annarra ríkja um þetta efni. Við treystum því að þau fyrirheit sem gefin voru á vettvangi utanrmn. um náið samráð, bæði áður en slíkar viðræður fara fram, meðan þær eiga sér stað og sérstaklega áður en ákveðin niðurstaða er fengin, verði efnd í verki. Það er ríkur vilji af hálfu okkar, sem undirritum þetta nefndarálit með fyrirvara, að hafa traust og náið samráð við fulltrúa ríkisstjórnarinnar um stefnumótum Íslendinga í þessum viðræðum og við treystum því að eftir þær umræður sem fram hafa farið á Alþingi sé það gagnkvæmt. Virðulegi forseti. Norsk-íslenski síldarstofninn er ein af mikilvægustu auðlindum sem okkar þjóð hefur getað hagnýtt sér á ýmsu tímaskeiði á þessari öld. Og ef við hyggjum að auðlindum Íslands í náinni framtíð er alveg ljóst að norsk-íslenski síldarstofninn er þar mjög mikilvægur þáttur. Það hefur oft á undanförnum árum verið eytt mikilli orku í stjórnkerfinu í að efna til viðræðna við erlenda aðila um að byggja stóriðjuver eða verksmiðjur á Íslandi með miklum tilkostnaði í þeim efnum og mikilli orku ráðherra, ríkisstjórna, sérfræðinga, stofnana o.s.frv. Ég fullyrði hins vegar að norsk-íslenski síldarstofninn er hvað hagsmuni Íslands snertir á við a.m.k. meðalverksmiðju af því tagi sem menn hafa rætt um og gert sér vonir um í samvinnu við erlenda aðila hvað stóriðnað snertir. Það hefur hins vegar ekki verið varið mikilli orku stjórnsýslustofnana, rannsóknarstofnana eða annarra aðila hér heima í að undirbyggja málflutning Íslands í þessu mikilvæga máli. T.d. er það módel sem íslenskir ráðherrar hafa vísað til sem meginrök okkar í málinu ekki ættað frá íslenskum vísindamönnum heldur öðrum. Ég tel þess vegna að það sé mjög mikilvægt að á vettvangi stjórnkerfisins, sérfræðistofnana og annarra, sé gengið þannig frá því að við sinnum þessu máli vel, undirbyggjum okkar rök bæði fræðilega og sögulega og getum þess vegna gengið á vit þeirrar óvissu, sem því miður Norðmenn sérstaklega hafa búið okkur í þessu máli, með traustan málstað. Að lokum vil ég árétta það, virðulegi forseti, að það hlýtur að vera meginsjónarmið Íslendinga að þær þjóðir sem hagsmuna hafa að gæta, við, Færeyingar, Norðmenn og Rússar, nái samkomulagi um nýtingu þessarar sameiginlegu auðlindar. Það er satt að segja mjög alvarlegt mál ef Norðmenn halda þannig á málum að þeir komi í veg fyrir að þessar fjórar þjóðir geti náð sameiginlegu samkomulagi um nýtingu þessa stofns og opnað þannig möguleika á því að ýmsar aðrar þjóðir sem eiga þar hvorki sögulegan né siðferðilegan rétt geti reynt að afla sér hans á næstu árum í skjóli þess að þessar fjórar þjóðir hafa ekki getað komið sér saman. Þess vegna er mjög mikilvægt að af hálfu Alþingis sé í umræðum hér og í afstöðu utanrmn., eins og fram kom í nefndinni, lýst eindreginni kröfu til Norðmanna og annarra um að gengið verði til samninga um nýtingu þessarar auðlindar á næstu mánuðum og missirum. Virðulegi forseti. Ég tel mig í örstuttu máli hafa gert mér grein fyrir helstu þáttum þess fyrirvara sem fylgir stuðningi mínum og míns flokks við þann samning sem hér er til afgreiðslu, en tel brýnt að þingið að öðru leyti sameinist um afgreiðslu málsins.

Herra forseti. Ég er samþykkur nefndarálitinu sem liggur fyrir og tel að það sé nauðsynlegt að þingið fyrir sitt leyti staðfesti þennan samning milli Íslands og Færeyja um stjórn veiða úr norsk-íslenska síldarstofninum. Ég hef hins vegar fyrirvara og tel rétt að skýra hann. Nú er það svo að eins og fram kom í máli hv. þm. Ólafs Ragnars Grímssonar felast gríðarmiklir framtíðarhagsmunir í vexti og viðgangi norsk-íslenska síldarstofnsins. Það var gífurlegt áfall fyrir íslenskt þjóðarbú þegar stofninn hrundi seint á 7. áratugnum og það er algerlega nauðsynlegt að það komi skýrt fram og ekki síst að hæstv. ríkisstjórn geri sér glögga grein fyrir því að ábyrgðin á hruni stofnsins er alfarið Norðmanna. Það er ekki með nokkru móti hægt að koma með sannfærandi rök fyrir því að Íslendingar hafi með ofveiði drepið þennan stofn. Það liggja fyrir staðreyndir sem því miður allt of fáir virðast vera meðvitaðir um og þær felast í eftirfarandi, herra forseti: Allar götur frá 1950, a.m.k. frá árinu 1951, stunduðu Norðmenn stórfelldar sveiðar á smásíld. Það voru þessar smásíldarveiðar sem leiddu til hruns stofnsins. Átta sinnum frá árinu 1951 til ársins 1968 veiddu þeir svo mikið af síld sem flokka má undir ungsíld, á aldrinum frá 0--4 ára, að innan við 10% af nýliðuninni komst upp og sameinaðist fullorðna hrygningarstofninum. Það kom jafnvel fyrir einu sinni að einungis eitt prómill komst upp og þetta var það sem norskir fræðimenn sögðu sjálfir árið 1980 að hefði leitt til hruns stofnsins. Norðmenn og þá norsk stjórnvöld sérstaklega hafa reynt að færa rök að því að það hafi verið stórsíldarveiðar Íslendinga norðan og norðaustan Íslands sem leiddu til hrunsins. Það er mjög orðum aukið svo að ekki sé meira sagt. Ég hef áður rakið þetta hér í ræðu. Ég bendi á að það komu ár þar sem Norðmenn voru að taka tugi milljarða smásílda á meðan Íslendingar tóku einungis um 6 milljarða sílda á mesta aflaárinu 1967. Ég tel þess vegna að Íslendingar eigi heimtingu á afskaplega drjúgri hlutdeild úr stofninum. Stofninn er í vexti. Þegar hann var hvað stærstur var hann 10 millj. tonna. Fræðimenn hafa sýnt fram á það með góðum rökum að þegar stofninn er kominn yfir 2,5 millj. tonna er líklegt að góðir árgangar klekist undan slíkum stofni. Nú er stofninn kominn í 3 millj. tonna þannig að það er ljóst að hann er kominn yfir hinn krítíska þröskuld. Það hefur líka tekist, m.a. fyrir tilstyrk og þrýsting íslenskra vísindamanna, að hefta allar veiðar Norðmanna á smásíld. Þess vegna tel ég líklegt að á næstu árum muni stofninn stækka mjög mikið og ekki síst vegna þess að árferði í sjónum er gott og mikil áta. Þarna er því um mikla hagsmuni að tefla. Ég vek eftirtekt á því, herra forseti, að á öllum síldarárunum miklu, allar götur frá 1950 og til þess tíma þegar veiðum var hætt, þegar stofninn hrundi, þá voru einungis tveir árgangar sem stóðu undir allri þessari gríðarlegu síldveiði, árgangurinn frá 1950 og 1959. Allir hinir voru ofveiddir á unga aldri þannig að þeir komust ekki upp til þess að styrkja stóra stofninn. Til að mynda vek ég eftirtekt á því að svo langt sem árið 1964 var það árgangurinn frá 1950 sem stóð enn undir 65% af veiðinni. Nú blasir það við að tekist hefur að hefta veiðar Norðmanna á smásíld. Hrygningarstofninn er kominn í drjúga stærð, það er að vænta góðra árganga undan síldinni og það sem mest er um vert: nú liggur það fyrir að síldin hefur tekið upp sitt fyrra göngumunstur. Fréttir frá því í gær herma að færeysk skip hefðu fundið síld á Rauða torginu svokallaða sem voru vetursetustöðvar síldarinnar áður. Þegar síldin hefur tekið upp þetta göngumunstur blasa við eftirfarandi staðreyndir: Fullorðin hrygningarsíld úr þessum stofni dvelur einungis í norskri lögsögu tvo mánuði á ári. Hún mun dvelja í eða í grennd við íslensku efnahagslögsöguna 7--8 mánuði á ári. Þar með er alveg ljóst samkvæmt þessu að við hljótum að geta krafist verulegrar hlutdeildar úr stofninum, ekki síst vegna þess að það er á ætisslóðinni norðan og norðaustan Íslands sem síldin fitar sig og það er sú íslenska fita sem gerir síldina miklu verðmeiri eftir dvölina að sumrinu til við Ísland. Ég segi þess vegna, herra forseti, ég tel ekki hægt að láta Norðmenn skammta okkur úr hnefa. Og ég hef áður lýst þeirri skoðun minni að hvað sem hæstv. ráðherrar segja um geysileg vonbrigði þeirra yfir því sem Norðmenn buðu hef ég efasemdir um að þeir hafi haft uppi rétta samningatækni og ég fullyrði að þeir létu Norðmenn skammta sér úr hnefa. Þrátt fyrir yfirlýsingar þeirra um annað. Það liggur fyrir að kvótinn sem talið er ráðlegt að veiða úr þessum stofni í dag er í kringum 900 þúsund tonn. Norðmenn tóku 650 þús. tonn. Eftir eru því 250 þúsund tonn. Og hvað var það sem Íslendingar gerðu sér að góðu? Það voru 250 þús. tonn. Ég get ekki dregið aðra ályktun en þá að okkur hafi verið skammtað úr hnefa af Norðmönnum. Það er að vísu svo að í 6. gr. samningsins sem við leggjum til í utanrmn. að verði staðfestur er tekið fram að þessi samningur hafi ekkert fordæmisgildi. Ég vil ekki hafa mörg orð um það. En ég þekki engan samning sem gerður hefur verið nokkru sinni í sögu mannkynsins sem ekki hefur haft fordæmisgildi inn í framtíðina. Herra forseti. Ég hef fyrirvara um þann tonnafjölda sem getið er um í samningnum og hef leitt rök að því hvers vegna ég er ekki ánægður með þá tölu, en ég tel að miðað við allar aðstæður sé rétt að þessi samningur verði staðfestur og mæli með því.

Virðulegi forseti. Hæstv. sjútvrh. hefur lýst því yfir að hann hafi hug á því að ef aflamark verði hækkað í almennum veiðum njóti krókaleyfisbátar þess líka í sömu eða í sambærilegri aukningu sóknardaga og aflamarki. Þetta er aðferðin til að tryggja það. Vilji menn ekki samþykkja þessa tillögu vilja menn ekki tryggja það í reynd heldur eiga um það eftirmál. Ég vil aðeins að það komi fram, virðulegi forseti, að á fundi sem þingmenn Vestfjarða áttu með trillukörlum af vestursvæði Vestfjarða var þess sérstaklega óskað að þingmennirnir styddu þessar tillögur þó ekki væru þær fleiri. Ég segi já.

Virðulegur forseti. Þetta er tilraun til að tryggja að þó að sóknardagar smábátaflotans verði skertir úr 136 dögum í 86 daga, ef tillögur stjórnarmeirihlutans ná fram að ganga, eigi menn möguleika á því að ná sama afla á næsta fiskveiðiári og þeir hafa náð eða munu ná á því fiskveiðiári sem nú er senn að ljúka. Þetta er sú tillaga sem hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson bað Össur Skarphéðinsson að standa með sér að og semja fyrir sína hönd. Ég segi já.