Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það mál, sem hér liggur fyrir, frv. til l. um breyt. á l. nr. 53 21. apríl 1954, um viðauka við raforkulög, hefur nú þegar verið til meðferðar í hv. Nd., sem afgreiddi það með nokkurri breytingu eða viðauka við fyrirsögn, en staðfesti að öðru leyti efni frv. Í lögunum frá 21. apríl 1954 eru í 3. gr. ákvæði undir nokkrum stafliðum og þ. á m. undir e-lið, er segir: „Með lántökum handa raforkusjóði eða rafmagnsveitum ríkisins.“ Og segir í þeim lögum ekki meira um það. Í forsendunum fyrir þessu frv., sem er flutt af hæstv. ríkisstj., segir: „Í lögunum er ekkert ákvæði um heimild til ríkisábyrgðar á láni þessu, sem raforkusjóður tekur. Að vísu eru í heimildarlögum um einstaka raforkuframkvæmdir ákvæði um ríkisábyrgð og lán til þeirra, en þar virðist átt við lán, sem rafmagnsveiturnar sjálfar taka, og þá þar með lán úr raforkusjóði. Rétt virðist að breyta lögum frá 21. apríl 1954 á þann veg, að þar væri heimild til ríkisábyrgðar á lánum, sem tekin eru samkvæmt e-lið 3. gr.“ Þessi heimild er orðuð þannig í frv., að e-liður 3. gr. orðist svo: „Með lántökum handa raforkusjóði eða rafmagnsveitum ríkisins, og er fjmrh. heimilt að ábyrgjast fyrir hönd ríkissjóðs greiðslu lánanna allt að 200 millj. kr.“ Hv. Nd. hefur talið rétt að gera breytingu á fyrirsögn frv. aðeins. Nú heita lögin, sem breytingin er gerð við, að vísu lög um viðauka við raforkulög nr. 12 2. apríl 1946, en í hv. Nd. hefur verið samþykkt að bæta við fyrirsögnina: nr. 12 2. apríl 1946. Iðnn. hefur kynnt sér þetta mál og ekki álitið þörf á að gera á því breytingar, heldur þvert á móti vill leggja því einróma samþykki. Þess skal getið, að einn nefndarmanna, hv. þm. Str. (HermJ), var fjarstaddur sökum veikinda og er af þeim ástæðum ekki skrifaður undir nál. Ég vil mælast til þess fyrir hönd hv. n., að hv. d. fallist á að samþykkja frv. eins og það nú liggur fyrir.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, var lagt fyrir sáðasta Alþ., en það var á sínum tíma samið af mönnum, sem hæstv. fyrrverandi menntmrh„ Björn Ólafsson, hafði kvatt til þess. Frv. er allmikill bálkur og hefur að geyma ýmis nýmæli og takmarkanir á umráðarétti einstaklinga og almannastofnana yfir eignum þeirra. Enginn efi er á því, að frv. í heild stefnir í rétta átt, þar sem það miðar að því að vernda náttúru landsins og sérstaklega einkennilega og fagra staði, sem segja má að setji svip sinn á umhverfið og séu landinu til prýði, og miðar enn fremur að því að gefa almenningi betra færi til að njóta náttúrunnar en segja má að tryggt hafi verið í lögum fram að þessu. En vegna þess að hér er um nýmæli að ræða, var frv. á síðasta hv. Alþ. afgreitt með svo hljóðandi rökstuddri dagskrá, með leyfi hæstv. forseta: „Í trausti þess, að ríkisstjórnin leiti umsagnar sýslunefnda, bæjarstjórna og Búnaðarfélags Íslands um málið og leggi fyrir næsta þing niðurstöður sínar, að undangenginni endurskoðun á frumvarpinu, tekur deildin fyrir næsta mál á dagskrá.“ Frv. hefur verið sent til þessara aðila, og flestir þeirra hafa sent umsagnir. Á mörgum þeirra er lítið að græða. Í öðrum eru athugasemdir, fæstar veigamiklar. Yfirleitt má segja, að frv. hafi hlotið góðar undirtektir, sumar athugasemdirnar eins og gengur byggðar á misskilningi, aðrar eru réttmætar. Til þessara athugasemda hefur verið tekið tillit í þremur óverulegum breytingum, sem gerðar hafa verið á frv., eins og nánar er rakið í grg. Ég sé ekki ástæðu til þess að fjölyrða frekar um það. Breytingarnar eru nánast til frekari skýringar, eru um efni, sem ekki hafa neina þýðingu fyrir heildarskoðun manna á málinu, og tel ég því ekki ástæðu til að þreyta hv. d. með mælgi um þær eða ýtarlegri skýringum. Ég vonast til þess, að frv. eftir þessa rækilegu athugun, sem það hefur fengið hjá þeim aðilum, er til stóð, hljóti nú greiðan framgang í hv. þingdeild. Leyfi ég mér að leggja til, að það verði samþykkt til 2. umr. og verði vísað til hv. menntmn.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. forseta og d. fyrir að hafa frestað fundi, meðan ég var bundinn í hv. Nd., en þar var til umr. merkilegt löggæzlufrumvarp, sem ég þurfti að segja nokkur orð um, og var því ekki viðlátinn að mæla fyrir þessu frv. Um það frv., sem hér liggur fyrir, er í sjálfu sér ekki mikið að segja. Það er samið í stíl við afgreiðslu þingsins á ríkisborgararéttarlögum undanfarin ár og þá sérstaklega síðasta ár, þegar segja má að komizt hafi á samkomulag innan þingsins um tilteknar reglur, sem fylgt væri. Ég hygg, að frv. sé að öllu leyti samið í samræmi við þær reglur, sem fylgt var á síðasta þingi, og ætti að því leyti ekki að geta orðið deiluefni. Hins vegar er töluvert af umsóknum um ríkisborgararétt, sem ráðuneytinu þótti ekki fært eða ástæða til að taka upp í frv., þar sem það var utan þess ramma, sem Alþ. síðast ákvað. Ég hygg, að í einstökum tilfellum megi segja, að slíkar reglur komi alltaf nokkuð ósanngjarnlega niður, en svo er um allar reglur, að það eru viss vafatilfelli, og verður því að hlíta og er í raun og veru ekki mikið um að segja. Ég tel ekki ástæðu til þess að fjölyrða meira um málið. Hv. n. fær sjálfsagt til meðferðar allar umsóknir, sem rn. hafa borizt, þannig að hún getur þá endurskoðað, hvort frv. sé samið svo sem ætlunin var. Að öðru leyti legg ég til, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. allshn.