Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frú forseti. Hæstv. heilbrigðisráðherra hefur boðað að til standi að endurskoða fyrirhugaðan niðurskurð í heilbrigðisþjónustu á landsbyggðinni en svo virðist sem þar sé fyrst og fremst um að ræða frestun á hluta niðurskurðarins, þ.e. að til standi að ganga jafnlangt og upphaflega var boðað í fjárlagafrumvarpinu en gera það á væntanlega tveimur árum í stað eins. Í þessu felst að það verði beinlínis stefnubreyting á heilbrigðisþjónustu á landsbyggðinni, það verði með öðrum orðum kerfisbreyting. Það hefur verið gagnrýnt töluvert að menn ætli að ráðast í slíka breytingu í gegnum fjárlög, að í stað þess að ræða kosti og galla ólíks fyrirkomulags svelti menn þessar stofnanir til að breytast. Þá skiptir kannski ekki öllu máli hvort það gerist á einu ári eða tveimur, og jafnvel hafa sumir haft á orði á þessum stöðum þar sem mestur niðurskurður er áformaður að betra sé að strax liggi fyrir til hvers menn ætlast ef þeir ætla ekki að halda úti þeirri þjónustu sem þar hefur verið frekar en að menn dreifi þessu á lengri tíma og viðhaldi varanlegri óvissu. Er það rétt, spyr ég hæstv. heilbrigðisráðherra, að til standi eftir sem áður að ráðast í þann mikla niðurskurð sem í upphafi var boðaður en gera það hins vegar á lengri tíma, þ.e. tveimur árum í stað eins?

Hæstv. forseti. Það er rétt hjá hv. þingmanni að þessar tillögur hafa verið kynntar fyrir forstöðumönnum og í ríkisstjórn, þ.e. um það hvernig eigi að ganga til baka með nokkuð af þeim niðurskurði sem boðaður var í fjárlagafrumvarpinu um heilbrigðisstofnanir. Þar er einkum horft til heilbrigðisstofnana á landsbyggðinni, þ.e. það er ekki verið að tala um breytingar á Landspítala og Fjórðungssjúkrahúsinu á Akureyri nema að hluta til er reiknað með að St. Jósefsspítali og Landspítalinn sameinist. Þeim niðurskurði sem þar er boðaður verður deilt á milli þessara stofnana. Þetta var gert eftir vinnu fimm manna hóps sem fór um landið, heimsótti allar stofnanir og ræddi við heimaaðila plús það að við tókum við fullt af athugasemdum og ábendingum um þessa þætti. Grundvallarhugmyndin gekk út á það að hér í landinu yrði heilsugæslan efld, hér yrðu grunnþjónusta og umdæmissjúkrahús á ákveðnum svæðum og tryggt að stóru spítalarnir gætu gegnt hlutverki sínu. Þetta er ekki ný stefna, það er unnið eftir þessu áfram í þessu ferli öllu saman þannig að engar grundvallarhugmyndir eru um breytingar í niðurskurðinum, heldur farið heildstætt yfir með hvaða hætti við getum rekið stofnanir þannig að þær geti sinnt hlutverki sínu samkvæmt þeim lögum sem gilda um heilbrigðismál. Þetta er sett upp þannig, eins og hefur komið fram, að 3 milljarðar kr. voru áætlaðir í niðurskurð. Þar var hætt við um það bil 1 milljarð kr. beint en öðrum hluta af því frestað og farið úr 3 milljörðum kr. niður í 1.330–1.340 millj. kr. í niðurskurði í staðinn. Þarna eru gefnar til baka um 1.700 millj. kr. Sumt af því er varanlegt, sumt er reiknað með að vinna betur í framhaldinu. Gert er ráð fyrir því 

Frú forseti. Hæstv. ráðherra segir að ætlunin sé sú að gera þetta með því að ríkið geti staðið við skuldbindingar sínar samkvæmt lögum um heilbrigðisþjónustu. En það hefur einmitt komið fram að það sé hreint ekki víst að ríkið sé að því. Það er raunar ólíklegt, a.m.k. miðað við áformin eins og þau voru kynnt í upphafi samkvæmt lögfræðiáliti sem var unnið fyrir Skagfirðinga og Þingeyinga. Jafnframt hljóta menn þá að spyrja sig: Er þessi niðurskurður eitthvað frekar lögum samkvæmt? Eru menn að uppfylla skilyrði laga um heilbrigðisþjónustu ef þeir framkvæma niðurskurðinn ekki allan núna, heldur klára hann á næsta ári? Ég fæ ekki séð það og það eru í rauninni mjög alvarleg tíðindi sem ráðherrann flytur hér, að ríkisstjórnin hafi í engu breytt þeim áformum sínum að draga verulega saman í heilbrigðisþjónustu á landsbyggðinni og ráðast í algjöra kerfisbreytingu í gegnum fjárlög þó að það sé gert á 

Hæstv. forseti. Það kann að vera að hv. þingmaður sem hér er með fyrirspurn eigi við það að rúmlega 50% lækkun á árinu 2011 sé minni háttar breyting. Það kann að vera að hann eigi líka við að 30% lækkun til lengri tíma sé óveruleg breyting. Þar er ég bara ósammála hv. þingmanni. Hvort tveggja eru verulegar breytingar á því sem lagt var fram í frumvarpinu í samræmi við þá skoðun sem hefur átt sér stað og það sem komið hefur fram í umræðunni á milli þeirra aðila sem gert hafa athugasemdir og okkar sem höfum skoðað þetta í ráðuneytinu. Þannig lítur þetta dæmi út, það verður væntanlega lagt fram í fjárlaganefnd í fyrramálið og kynnt þar. Síðan er það þingsins að taka ákvörðun um það hvert framhaldið verður, en ég held að við getum fullyrt að hér sé unnið samkvæmt lögum með heildstæðum tillögum, vandaðri yfirferð og boðað að það verði áfram farið með vönduðum hætti yfir þetta áður en farið er inn í næsta ár, 2012.

Virðulegi forseti. Það er þrennt sem kom fram í helgarútgáfum dagblaðanna sem veldur því að mig langar að beina orðum mínum til hæstv. utanríkisráðherra. Í fyrsta lagi birtist í Morgunblaðinu óvenjuskýr og skilmerkileg grein eftir hv. stjórnarþingmanninn Atla Gíslason. Þessi lögfróði maður kemst að þeirri niðurstöðu að þegar öllu sé á botninn hvolft feli aðlögun Íslands að sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins einfaldlega í sér að við bökkum með fiskveiðilögsöguna aftur í 12 mílur. Í öðru lagi segir Graham Avery, sem titlaður hefur verið hvorki meira né minna en heiðursframkvæmdastjóri ESB, af rausn sinni í viðtali við Fréttablaðið að við þurfum ekkert að vera búin að setja upp nýjan strúktúr í stjórnsýslu áður en við fáum aðild. Hann bætir við, með leyfi forseta: „Í raun er ekki hægt að framfylgja sameiginlegu landbúnaðarstefnunni eða fiskveiðistefnunni áður en þið gerist aðildarríki. ESB vill bara vera öruggt um að þið getið það þegar þar að kemur.“ Í þriðja lagi kemur fram í viðtali við Stefán Hauk Jóhannesson, formann íslensku samninganefndarinnar, í Fréttablaðinu að fyrstu svokölluðu rýnisfundirnir með ESB um sjávarútvegsmál eigi að fara fram 16. og 17. desember. Virðulegi forseti. Í þessu máli virðist bara eitthvað eitt af þrennu geta gerst ef Ísland á að ganga í Evrópusambandið: Ísland bakki með fiskveiðilögsöguna í 12 mílur, Ísland fái varanlegar undanþágur frá sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins sem flestum sérfræðingum ber saman um að sé óhugsandi eða að Evrópusambandið kollvarpi sjávarútvegsstefnunni til að þóknast Íslendingum sem sömu sérfræðingum ber saman um að sé líka óhugsandi. Hvað af þessu þrennu telur hæstv. utanríkisráðherra að muni gerast?

Frú forseti. Hv. þingmaður vísar til þriggja mjög þekktra manna sem komið hafa að sögu Evrópusambandsins og umsóknar okkar, eins kannski minnst en það er sá sem ég tek undir með í þessari umræðu, Avery, þeim sem hv. þingmaður kallaði heiðursformann Evrópusambandsins. Ég geri ráð fyrir því að af þessum þremur heiðursmönnum hafi hann lengsta reynslu af Evrópusambandinu. Hann segir það alveg skýrt í því sem hv. þingmaður las upp að Íslendingar þurfa ekki að vera búnir að ganga frá því með hvaða hætti þeir ætli að laga sig að löggjöf og regluverki Evrópusambandsins. Það er nákvæmlega það sama og ég hef alltaf haldið fram og alltaf sagt að sé stefna Íslendinga. Það liggur fyrir að það er aðallega tvennt sem við munum þurfa að taka á í þessum samningum. Það verður erfitt og ég hef aldrei dregið dul á það, annars vegar þau vandamál sem kunna að koma upp varðandi landbúnað og hins vegar varðandi sjávarútveg. Um þau munum við semja, t.d. varðandi landbúnaðinn þar sem Evrópusambandið hefur sagt það alveg skýrt að það vilji samkvæmt reglum sínum að við setjum upp einar sex stofnanir til að laga okkur að regluverki þeirra. Um þetta verður samið, alveg eins og önnur vandamál sem við vitum að munu koma upp. Það sem við munum leggja rækt við að gera, eins og ég hef marglýst yfir, er að við munum leggja fram áætlanir okkar um það með hvaða hætti við munum síðan útfæra það sem um verður samið. Það verður ekki gert í meginatriðum fyrr en eftir að þjóðin hefur goldið jáyrði sitt við samningnum. Það liggur alveg ljóst fyrir af minni hálfu.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. utanríkisráðherra fyrir svörin en það fór eins og við var að búast, hæstv. utanríkisráðherra svaraði ekki spurningunni. Ég ítreka spurninguna en kannski ætti ég að umorða hana: Er hæstv. utanríkisráðherra enn þá þeirrar skoðunar að sennilega þurfum við engar undanþágur frá sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins?

Frú forseti. Það hefur aldrei brugðist hingað til þegar ríki hafa sótt um aðild að Evrópusambandinu að Evrópusambandið hefur tekið tillit til þeirra stærstu hagsmuna. Í þessu tilviki er um að ræða sjávarútveg. Ég er þeirrar skoðunar miðað við reynsluna að okkur muni takast að semja um útfærslu sem ekki felur í sér varanlegar undanþágur, það hef ég sagt. Við höfum sömuleiðis bent á það í skriflegri greinargerð sem við lögðum fram í júlí sl. hvaða hugmyndir við höfum í þeim efnum. Þær koma alveg skýrt fram þar og munu koma enn skýrar fram þegar líður á þennan vetur og Íslendingar birta með útfærðari hætti hvernig þeir vilja haga málum sínum. Síðan legg ég áherslu á það sem segir í Íslandsskýrslunni frá því í febrúar. Þar er sagt algerlega skýrt að Evrópusambandið geri ráð fyrir því að sjávarútvegsstefnan muni breytast með inngöngu Íslands í Evrópusambandið.

Frú forseti. Ég hyggst ræða áform Wikileaks um að birta allt að 250 þús. leyndarskjöl sem farið hafa á milli bandarískra yfirvalda í Washington og sendiráða Bandaríkjamanna víða um heim, m.a. frá sendiráði Bandaríkjamanna við Laufásveg sem við ræddum fyrir 2–3 vikum af því tilefni að þeir voru að koma sér upp njósnasveitum til að fylgjast með nágrönnum sínum í Þingholtunum. Fram hefur komið að 290 íslensk skjöl eru í þessum bunka. Það er athyglisverð tala miðað við að það eru aðeins 297 dönsk skjöl. Á fréttavef Spiegels kemur fram að fjögur af þessum íslensku skjölum eru leyndarskjöl sem ekki eru ætluð útlendingum, eitt er flokkað sem leyndarskjal, sjö eru trúnaðarmál, ekki ætluð útlendingum, og 47 eru trúnaðarskjöl, 73 eru óflokkuð og 128 eru eingöngu fyrir starfsmenn utanríkisþjónustunnar. Uppljóstrunin hefur varpað skýru ljósi á starfshætti Bandaríkjastjórnar sem reyndar hefur fordæmt birtingu þeirra og krafist þess að Wikileaks verði lokað. Fram hefur komið að bandarískir stjórnarerindrekar hafa haft samband við stjórnvöld og utanríkisþjónustu víða um heim vegna þess að þeir eru hræddir um að birting skjalanna geti skaðað samstarf viðkomandi ríkja við Bandaríkin. Af þessu tilefni langar mig til að spyrja hæstv. utanríkisráðherra: Hvert er mat hans á þessum skjölum og tilurð þeirra? Hafa bandarísk stjórnvöld eða sendiráðið við Laufásveg haft samband við hann? Hefur sjálfur utanríkisráðherra Bandaríkjanna, frú Hillary Clinton, 

Frú forseti. Sendiherra Bandaríkjanna hefur ekki gengið á minn fund til að tilkynna mér um nein skjöl sem kynnu að varða íslenska stjórnmálamenn eða íslensk trúnaðarmál með þeim hætti að orðið gæti til einhvers skaða. Hins vegar hafði einn af erindrekum sendiráðsins samband við embættismann utanríkisráðuneytisins fyrir nokkrum dögum til að tilkynna að birting á fjölmörgum skjölum væri yfirvofandi. Ég veit ekki hvað er í þessum skjölum og hafði ekki séð þá sundurgreiningu á þeim sem hv. þingmaður fór með áðan. Við höfum þegar haft nasasjón af því hvers eðlis þau skjöl eru sem bandaríska sendiráðið býr til um íslenskt stjórnmálalíf. Í upphafi þessa árs var einmitt í fyrri birtingu hinna svo kölluðu Wikileaks-skjala að finna nokkur skjöl sem tengdust Íslandi. Þar á meðal var skýrsla og mat bandaríska sendiráðsins á þeim sem hér stendur og afstöðu hans til ýmissa mála. Hið sama var í þeim skjölum um hæstv. forsætisráðherra. Sömuleiðis var birt mjög einhliða frásögn embættismanns úr sendiráðinu af fundi sem hann átti með ráðgjafa mínum og ráðuneytisstjóra. Ég legg sérstaka áherslu á orðin „einhliða“ því að þess eðlis eru öll þessi skjöl. Þetta er mat þeirra sem taka niður af hálfu sendiráðsins. Sömuleiðis var þá birtur útdráttur úr samtali starfsmanns utanríkisráðuneytisins við sendiherra okkar í Washington og m.a. birt nokkur ummæli sem síðar hafa orðið næsta fræg um einn af æðstu embættismönnum lýðveldisins. Ég ímynda mér að þessi skjöl séu af álíka toga, að þetta séu einhliða frásagnir af fundum með íslenskum stjórnmálamönnum í ríkisstjórn, hugsanlega í stjórnarandstöðu einnig og diplómötum 

Frú forseti. Ég þakka hæstv. utanríkisráðherra fyrir þessi svör og fyrir að upplýsa að utanríkisráðuneytið hefur fengið tilkynningu um það formlega að birting þessara skjala væri yfirvofandi. Mig langar til að spyrja hæstv. utanríkisráðherra hvort hann telji þetta eðlileg vinnubrögð, þ.e. hvernig stjórnarerindrekar sem starfa í viðkomandi löndum undir sérstakri vernd viðkomandi stjórnvalda hafa tekið að sér hlutverk njósnarans og skila skýrslum um hvaðeina sem þeir verða áskynja í trúnaðarsamtölum við bæði almenning, svo sem eins og blaðamenn, eins og fram hefur komið í þessum gögnum, og hvort starfsemi af þessu tagi tíðkist kannski í íslensku utanríkisþjónustunni, hvort álíka minnisblöð séu skrifuð þar. Það verður athyglisvert að sjá þessi skjöl því að á þeim tíma, 2005–2009, sem þau 

Frú forseti. Það tíðkast í utanríkisþjónustunni að þegar fundir eru eru teknar niður fundargerðir - 

Virðulegi forseti. Nú berast fréttir af því að fjármálastofnanir séu óðum að hækka áhættuálag sitt á íslenskt atvinnulíf. Ég er með dæmi um mann sem rekur ekki stórt fyrirtæki en skuldar einhver hundruð milljóna. Hann hefur staðið algerlega í skilum með allar sínar skuldbindingar þrátt fyrir að hafa verið með erlent gengislán sem hækkaði og stökkbreyttist eins og við þekkjum öll. Hann hefur staðið í skilum með það. Nú bar svo við að bankinn hans tilkynnti honum að hann mundi hækka vaxtaálagið hjá honum um 300–400 punkta. Það varð til þess að þessi góði maður hætti að geta staðið í skilum, leitaði til bankans og bað um að lánið yrði að hluta afskrifað. Annað dæmi er ég með af fyrirtæki sem er í viðskiptum við góðan sparisjóð. Þar var áhættuálagið hækkað um 500 punkta og á nákvæmlega sama hátt var um að ræða fyrirtæki sem hafði staðið í skilum. Það er ljóst að verið er að ýta atvinnulífinu, litlu og meðalstóru fyrirtækjunum, yfir í vanskil sem mun leiða til enn frekari vandamála á þessu sviði. Það mun minnka fjárfestingu og atvinnu. Því langar mig til að spyrja hæstv. efnahagsráðherra hvort ráðuneyti hans hafi metið þau áhrif sem þetta mun hafa á fjárfestingu og hvernig það mun síðan leiða til frekara 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Mér er ekki kunnugt um að aðgerðir af þeim toga sem hann nefnir í fyrirspurn sinni séu samræmdar eða með einhverjum hætti skipulagðar af hálfu lánastofnana. Líklega er þarna um að ræða einhvers konar mat lánastofnana á áhættu eða þetta endurspeglar fjármögnunarkjör þeirra. Reyndar á ég erfitt með að sjá rökin, sama hvor ástæðan liggur að baki. Þau dæmi sem hv. þingmaður nefnir undirstrika mikilvægi þess að við tökum hratt og örugglega á skuldavanda fyrirtækjanna. Við höfum unnið með hagsmunasamtökum í atvinnulífi, Samtökum atvinnulífsins og Samtökum fjármálafyrirtækja, að einfaldri aðferðafræði til að ná miklum árangri í skuldahreinsun lítilla og meðalstórra fyrirtækja á næstu mánuðum. Það verkefni er núna á lokastigi og er til lokafrágangs í Samkeppniseftirlitinu og við vonum að Samkeppniseftirlitið afgreiði það frá sér á hverri stundu. Þá er okkur ekki neitt að vanbúnaði að blása til mikillar sóknar í þessum efnum. Eins og fram kom í svari mínu við fyrirspurn hv. þm. Ásbjörns Óttarssonar keyptu bankarnir lánasöfn fyrirtækjanna á um 40% af kröfuvirði og þeir hafa svigrúm til að mæta þörfum fyrirtækjanna með afskriftum upp á vel á annað þúsund milljarða króna. Það er mjög mikilvægt að fyrirtækin í landinu fái þessa lækkun skuldabyrði sinnar svo þau geti risið undir því að skapa fleiri störf, ráðast í meiri fjárfestingu og bæta aðstæður í efnahagslífinu.

Virðulegi forseti. Hæstv. efnahagsráðherra, þetta var kannski ekki alveg það sem ég spurði um. Þetta er allt saman satt og rétt sem hæstv. ráðherra rakti en ég var að spyrja beint hvort metin hefðu verið áhrif af því að verið væri að hækka vexti á þau fyrirtæki sem hafa hingað til staðið í skilum í bankakerfinu, sem mun hugsanlega leiða út í gjaldþrot þessara fyrirtækja eða a.m.k. þarf að afskrifa hluta skulda þeirra þrátt fyrir að það hefði ekki þurft ef vaxtakjörin hefðu verið eins og þau ættu eðlilega að vera. Þetta er ekki vegna fjármögnunarkostnaðar. Bankarnir eru ekki að fjármagna sig erlendis. En til að gera þetta enn þá skýrara: Hvað ætlar hæstv. 

Virðulegi forseti. Til að reyna að svara spurningunni er auðvitað ljóst að stórfelldar vaxtahækkanir á lítil og meðalstór fyrirtæki munu hafa skelfileg áhrif á stöðu þeirra og stöðu efnahagslífsins í landinu. Það er ekki heldur eðlilegt að halda til streitu kröfum sem eru umfram greiðslugetu fyrirtækjanna eins og verið er að gera í allt of mörgum tilvikum. Staðreyndirnar tala sínu máli. Það er nýbúið að birta skýrslu Seðlabankans um fjármálastöðugleika þar sem fram kemur að 40% af heildarútlánum bankakerfisins eru ekki í skilum. Það segir sig sjálft að við slíkt ástand verður ekki unað.  
            

Frú forseti. Í síðustu viku birti Skipulagsstofnun skýrslu sína um sameiginlegt mat vegna atvinnuuppbyggingar á norðausturhorni landsins, þ.e. virkjun við Kröflu II og Þeistareyki ásamt uppbyggingu álvers á Bakka við Húsavík og tengdra mannvirkja. Þá er ég að tala um flutningsmannvirki. Álvershlutinn fékk ágæta einkunn í þessari úttekt en aftur á móti er talað um að nokkur áhrif verði af virkjanaframkvæmdum og flutningslínum vegna þessara framkvæmda. Það hefur svo sem alltaf legið fyrir þegar við höfum rætt um þetta mál að einhver áhrif yrðu á íslenska náttúru samfara þessu. Nú vil ég spyrja hæstv. ráðherra, í kjölfar þess að skýrslan er komin fram og einbeittur vilji heimamanna, og meiri hluta þingmanna að ég held, er að halda þessu verkefni áfram, hver skoðun hæstv. ráðherra er gagnvart áframhaldi af þessu verkefni. Það er búið að verja mörgum milljörðum króna í að rannsaka og finna orkuna á þessu svæði og eins og ég sagði hérna áðan tel ég meiri hluta á vettvangi þingsins fyrir því að virkja þessa orku til góðra verka, til atvinnuuppbyggingar og atvinnusköpunar á þessu svæði. Við höfum þurft að bíða lengi eftir þessu sameiginlega mati, í heil tvö ár og fjóra mánuði, þannig að seinkun hefur verið vegna aðgerða stjórnvalda hvað þessi mál varðar. Við gætum verið komin lengra áfram í ferlinu. Þess vegna er mikilvægt að heyra hvað hæstv. ráðherra ætlar sér á næstunni. Hyggst hæstv. ráðherra vinna áfram með heimamönnum að þessari atvinnuuppbyggingu þannig að við getum fjölgað störfum í þessu samfélagi, minnkað atvinnuleysi og horft á atvinnuuppbyggingu á þessu svæði og síðast en ekki síst aukið hag og velsæld íslensku þjóðarinnar?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þessa fyrirspurn. Það eru 28 mánuðir eins og hv. þingmaður kom inn á síðan úrskurðað var um þetta mat. Gríðarlega margt hefur breyst á þeim tíma í verkefninu sjálfu. Það sem hefur gerst á þessum tíma er að þær sviðsmyndir sem unnið hefur verið með, bæði af hálfu þeirra sem eru að hugsa um að kaupa orkuna og líka þeirra sem eru að fara að framleiða þessa orku, hafa breyst það mikið að þær eru orðnar talsvert fjarri því sem matið gengur út frá, þ.e. að 350 þús. tonna álver hefur ekki verið uppi á borði í þó nokkurn tíma. Þar að auki er alveg skýrt að framkvæmdaraðilinn, Landsvirkjun sem þarf að sækja þessa orku, er núna orðinn 93% eigandi auðlindanna á þessu svæði, ætlar sér auðvitað að ráðast þarna í sjálfbæra nýtingu og hefur sagt að ekki komi annað til greina en að selja orkuna í takt við það sem þarna kemur upp og á þeim hraða sem svæðið þolir. Virðulegi forseti. Við erum mjög ánægð með að þetta mat sé komið. Þá liggur það fyrir og við getum haldið áfram með verkefnið. Þetta á ekki að setja þá stöðu sem við erum með verkefnið í núna neitt úr skorðum. Verkefnisstjórnin fyrir norðan er áfram starfandi, hún hefur skipt með sér verkum. Það eru fleiri mögulegir kaupendur komnir að borðinu en fyrir 28 mánuðum og af fleiri gerðum en eingöngu álframleiðendur. Núna hefur verkefnisstjórnin skipt með sér verkum þannig að orkuframleiðandinn, þ.e. Landsvirkjun, er kominn með samningamálin í sínar hendur og þarf að fá rými til að ganga til þeirra. Á meðan erum við hin, stjórnmálamennirnir og fólkið af svæðinu, að vinna að því að undirbúa samfélagið fyrir mikla atvinnuuppbyggingu og sömuleiðis að fara yfir möguleika á ívilnunum til handa þeim aðilum sem tilbúnir eru að 

Frú forseti. Ég fagna því að hæstv. ráðherra ætli að halda áfram að vinna að þessu mikilvæga verkefni en ég vil leiðrétta það að menn bíði í röðum eftir því að kaupa þessa orku. Við höfum verið í samskiptum við heimamenn og þannig er veröldin einfaldlega ekki. Ég get tekið undir það með hæstv. ráðherra að við getum farið í þessa vinnu og unnið markvisst að þessu, áfangaskipt þessari atvinnuuppbyggingu, en það er vilji hjá Alcoa og heimamönnum, og meiri hluta alþingismanna fullyrði ég, að standa á bak við þessa uppbyggingu. Það er kominn tími til að við aukum arðsemi í íslensku samfélagi og fjölgum störfum. Þetta mundi hafa gríðarlega jákvæð áhrif á atvinnuuppbyggingu í Þingeyjarsýslum, í Eyjafirði og austur á landi. Síðast en ekki síst mundi þetta bæta kjör þjóðarinnar í heild sinni og ég fagna þess vegna því að hæstv. ráðherra ætlar að vinna áfram með heimamönnum og meiri hluta þingmanna að því að koma þessu verkefni í gang því að fólk á þessu svæði hefur beðið nógu lengi eftir því 

Virðulegi forseti. Sem betur fer fer hv. þingmaður með rangt mál hér vegna þess að a.m.k. fleiri en einn hefur áhuga á að kaupa þessa orku og er í aktífum viðræðum við Landsvirkjun um kaup á henni. Það er komin samkeppni um kaup á þessari orku.

Ef tveir eru …

Það hlýtur að vera fagnaðarefni fyrir okkur sem hér erum inni og ég held að það sé ekki stjórnmálamanna að skipa sér í fylkingar að baki einstaka fyrirtækjum. Ég tel að þetta verði á endanum viðskiptalegar ákvarðanir 

Virðulegi forseti. Það eru fáir dagar eftir fyrir jólahlé og fáir fyrirspurnatímar eftir fram að þinghléi. Ég kem hér upp í allri vinsemd, frú forseti, til að gera athugasemdir við það að í þessum fyrirspurnatíma, sem nú var að ljúka, var hvorugur oddviti ríkisstjórnarinnar við umræðuna. Mér skilst að hæstv. fjármálaráðherra sé ekki á landinu þannig að hann er löglega forfallaður en ég spyr hæstv. forseta hvort ekki hefði verið möguleiki að fá hæstv. forsætisráðherra til að svara vegna þess að við erum að fara að greiða atkvæði um fjáraukalagafrumvarpið rétt á eftir og ég geri ráð fyrir að hún ætli að vera hér. Ég tek líka eftir því að hún er með fyrstu fyrirspurn í undirbúnum fyrirspurnatíma að loknum þessum óundirbúna fyrirspurnatíma. Það eru fjölmörg atriði sem forsætisráðherra gæti upplýst okkur þingmenn milliliðalaust, t.d. um hvað líði  Ég veit að þingmenn hefðu líka haft áhuga á að fá viðbrögð hennar við nýafstöðnum stjórnlagaþingskosningum þar sem við höfum saknað þess að fá þær fréttir í gegnum fjölmiðlana. Því geri ég þessa athugasemd, frú forseti.

Frú forseti. Ég hef fullan skilning á því að hv. formaður þingflokks Sjálfstæðisflokksins vilji eiga orðastað við hæstv. forsætisráðherra undir liðnum um óundirbúnar fyrirspurnir en það lá fyrir að hæstv. forsætisráðherra gæti ekki verið hér nákvæmlega á þeim tíma, í óundirbúna fyrirspurnatímanum. Um það var rætt og frá því greint á fundi með þingflokksformönnum og forseta Alþingis í morgun. Þannig verður ekki við allt ráðið en ég er viss um að hæstv. forsætisráðherra er tilbúin til þess að ræða með einum eða öðrum hætti um allt það sem þingmaðurinn vill ræða við hana undir öðrum liðum eða síðar í þinghaldinu þessa vikuna.

Virðulegi forseti. Hér koma til atkvæða breytingartillögur um fjáraukalög fyrir árið 2010. Því miður hafa komið fram fjölmörg dæmi um að ráðherrar hafi gert samkomulag eða gefið út yfirlýsingar sem fela í sér útgjaldaskuldbindingar án þess að ráð hafi verið gert fyrir þeim í fjárheimildum fjárlaga. Þetta er því miður þvert gegn eigin fyrirmælum ríkisstjórnarinnar sem birtast í langtímaáætlun um jöfnuð í ríkisfjármálum fyrir árin 2009–2013. Sá sem hér stendur harmar að ríkisstjórnin skuli ekki vera komin lengra á veg við að breyta starfinu og koma á meiri aga í ríkisfjármálum. Þingflokkur Framsóknarflokksins mun sitja hjá 

Forseti. Af því tilefni sem ég tek til máls hér má ráða að það frumvarp sem hér liggur fyrir til atkvæðagreiðslu er í rauninni þannig úr garði gert að illt er að eiga við það í þeirri mynd sem það birtist okkur. Hér er þingið að taka til afgreiðslu ráðstafanir sem ríkisstjórnin hefur þegar gripið til og eru löngu liðnar í tíma að megninu til, 11 mánuðir liðnir af árinu og stærstur hluti þeirra ráðstafana sem hér er lagt til að þingið staðfesti er óbreytanlegar aðgerðir af hálfu framkvæmdarvaldsins. Við hljótum af þessu tilefni, í ljósi þeirra tíma sem við lifum núna, að knýja frekar á um það að ríkisstjórn Íslands sæki fyrir fram um heimildir til þingsins áður en ráðist er til aðgerða og framkvæmdarvaldið grípi sér heimildir sem það hefur ekki að lögum. Við sjálfstæðismenn vísum allri ábyrgðinni af þeim tillögum sem hér liggja fyrir 

Virðulegi forseti. Ég beini því til hv. Alþingis að þeim vinnubrögðum sem voru viðhöfð núna við gerð fjáraukalagafrumvarpsins verði breytt fyrir næstu fjáraukalagagerð. Í fyrsta lagi kemur framkvæmdarvaldið með margar og stórar breytingartillögur inn á síðustu stundu fyrir gerð frumvarpsins og í öðru lagi tel ég t.d. þær millifærslur sem hafa átt sér stað í bótaflokkunum upp á rúma 6 milljarða kr. sem þýðir að útgjöld ríkisins lækka um 4 milljarða kr., þ.e. það er skert um 4 milljarða kr. til ellilífeyrisþega og öryrkja, meira en ráð var fyrir gert. Það þarf að skoða alveg sérstaklega. Síðan tek ég undir með hv. þm. Kristjáni Þór Júlíussyni, það er mjög til lítils að fjalla hér um tillögur frá framkvæmdarvaldinu þegar búið er að ráðstafa peningunum og eyða þeim. Þessu verklagi verður að breyta.

Heyr.

Forseti. Hér er verið að gera breytingar á tekjugrein fjárlaga og þar sést ágætlega hvað ber í rauninni þann bata uppi sem óhjákvæmilega leiðir af þessum tillögum. Þetta eru einskiptisaðgerðir. Fyrst og fremst er hér um að ræða tvo þætti, annars vegar eignasölu á skuldabréfum í Landsbankanum í Lúxemborg og hins vegar er verið að selja sendiráðsbústaði. Frávikin í tekjunum stafa fyrst og fremst af þessu tvennu. Við sjáum skatta á tekjur og hagnað gefa eftir frá áætlun fjárlaga og sýnir það ágætlega og staðfestir að þær skattbreytingar sem varað var við að ráðist yrði í skila ekki því sem til var ætlast. Burðurinn í tekjuþættinum hér inni varðandi skattana er í virðisaukaskatti og það stafar af því fyrst og fremst að inn á árið 2010 eru færðar tekjur af virðisaukaskatti sem urðu til á árinu 2009.

Virðulegi forseti. Þær tvær stærstu breytur sem koma fram í tekjugrein frumvarpsins eru annars vegar sala eigna og hins vegar skatttekjur almennt. Ég verð þó að lýsa sérstökum áhyggjum yfir því að tekjuskattur á einstaklinga dregst saman um 5,1 milljarð kr. sem undirstrikar að það er ekki hægt að skattpína þjóðina út úr þessum vanda. Ég vona að hv. stjórnarþingmenn fari nú loksins að kveikja á því. Það er alveg kristaltært. Ef þetta gefur þeim ekki algjörlega skýr skilaboð um það er lítil von um að menn opni augun og viðurkenni staðreyndir. Í öðru lagi kemur líka fram að það sem ber uppi tekjuhlutann er annars vegar sala eigna, svokallað Avens-samkomulag á jöklabréfum við Seðlabankann í Lúxemborg, og hins vegar sala á sendiherrabústað. Ég tel mjög mikilvægt að hv. alþingismenn geri sér grein fyrir því hvað veldur þessum viðsnúningi því að ekki tóku þeir svo margir þátt í umræðunni um fjáraukalögin þegar hún fór fram.

Forseti. Sú breytingartillaga sem hér liggur fyrir er til viðbótar fyrri breytingartillögum sem komu fram í frumvarpinu sem lagt var fram af ríkisstjórninni. Hér er sömuleiðis um að ræða töluvert mikil frávik frá upphaflegri áætlun fjárlaga og þrátt fyrir allt tal um bætta áætlanagerð held ég að draga megi þá ályktun af þeirri niðurstöðu sem hér birtist að slembilukka ráði meiru en vönduð vinna við áætlanagerð fyrir ríkisbókhaldið. Bótaliðir í almannatryggingum eru hér færðir til og frá eins og kom fram í máli hv. þm. Ásbjörns Óttarssonar áðan. Þegar leitað er eftir skýringum á þeim tilfærslum sem þar er verið að gera fást engin svör þannig að það má draga þá ályktun að Alþingi hafi ekki haft hugmynd um hvað það var að gera við ákvörðun fjárveitingar í fjárlögum ársins 2010 til þessara mikilvægu málaflokka. Það er mjög miður 

Virðulegi forseti. Í fjárlögum var gert ráð fyrir því að heildargjöld A-hluta ríkissjóðs á tímabilinu janúar til ágúst 2010 yrðu 379 milljarðar kr. Raunin varð 354 milljarðar kr. sem er 25 milljörðum kr. undir áætlun tímabilsins. Hið hagstæða frávik skýrist að verulegu leyti af lægri vaxtagjöldum en gert var ráð fyrir í fjárlögum. Við erum að tala um að áætlunum ríkisstjórnarinnar skeikaði um eina 24 milljarða kr. hvað vaxtagjöld áhrærir. Það má skýra að einhverju leyti með því að gert er ráð fyrir minni lántökum frá samstarfsþjóðum í efnahagsáætlun Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Framsóknarflokkurinn vill árétta að ríkisstjórnin þarf að taka sig á í áætlanagerð en fagnar um leið að minni lán séu tekin 

Virðulegi forseti. Hér er um að ræða fjárveitingu til Hólaskóla, Háskólans á Hólum, upp á 5,5 millj. kr. til að mæta fjárhagslegu tjóni sem skólinn varð fyrir vegna hestaveikinnar sem geisaði í fyrra eins og við munum öll. Er hið besta mál að það sé gert. Ástæðurnar sem taldar eru upp eru að aflýsa hafi þurft sumarskóla og það hafi þurft að hugsa um veik hross. Eins ég segi er það hið besta mál en ég verð að viðurkenna að ég á mjög erfitt með að greiða þessari tillögu atkvæði mitt og hef því ákveðið að sitja hjá vegna þess að hér er ríkið í samkeppnisrekstri við heila atvinnugrein sem var tekjulaus svo mánuðum skipti vegna þessarar umræddu pestar með afar takmörkuðum stuðningi. Mér finnst þetta óeðlilegt og hef því ákveðið að sitja hjá.

Forseti. Ég hef efasemdir um þetta undarlega og snúna mál sem snýr að Barnaverndarstofu. Það hefur ekki tekist að eyða þeim efasemdum hér við 2. umr. Ég vona að það gerist á einhvern veg við 3. umr. en kýs að sitja hjá um þetta að sinni.

Virðulegi forseti. Ég hef líka athugasemdir við hvernig þetta mál hefur verið afgreitt af framkvæmdarvaldinu. Ég tel þetta einstakt mál sem hefði verið auðvelt að gera þingheimi grein fyrir að væri í burðarliðnum þegar það var á ferðinni. Þetta eru ekki háar upphæðir en vinnubrögðin skipta máli og ég kýs þess vegna að sitja hjá.