Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á þskj. 468 er brtt. frá samgn. Nd. við frv. til l. um breyt. á sjómannalögum nr. 67 frá 31. des. 1963, sbr. lög nr. 53 frá 20. maí 1969. Í nál. með þessari brtt. segir að n. hafi rætt málið á átta fundum og leitað álits hagsmunaaðila. Sex nm. leggja til að frv. verði samþ. með brtt., sem flutt er á sérstöku þskj. og þegar hefur verið getið. Valdimar Indriðason var ósamþykkur afgreiðslu n. og skrifar ekki undir nál., en hefur ekki aðstöðu til að gera grein fyrir afstöðu sinni þar eð hann hverfur nú af þingi. Steinþór Gestsson skrifar undir með fyrirvara. - Það skal strax tekið fram, að hér liggur nú frammi brtt. frá hv. þm. Steinþóri Gestssyni sem hann mun væntanlega gera grein fyrir. Hér er á ferðinni mjög flókið og viðámikið mál. N. leitaði umsagnar Landssambands ísl. útvegsmanna, Vinnuveitendasambands Íslands og Vinnumálasambands samvinnufélaga, sem komu fram fyrir hönd Skipadeildar SÍS annars vegar og Eimskipafélags Íslands og annarra farskipafélaga hins vegar. Einnig bárust umsagnir frá Sjómannasambandi Íslands. Fulltrúi Alþýðusambands Íslands sat fund n. og leitað var umsagnar sérfræðings í tryggingamálum, svo að nokkuð sé nefnt af því sem n. gerði til þess að komast til botns í þessu erfiða máli. Það verður að segjast eins og er, að lögð var höfuðáhersla á að ná samkomulagi í n. um frv. þetta. Það tókst á endanum, þó með þeim undantekningum sem ég hef hér nefnt. Ég hét Valdimar Indriðasyni því, að ég mundi gera nokkra grein í framsögu minni fyrir nál. og brtt. fyrir áliti hans á þessu máli. Hann var þeirrar skoðunar, að frv. hefði átt að samþykkja óbreytt eins og það var lagt fram á þinginu, en á tímabili hefði hann getað fellt sig við nokkrar minni háttar brtt. sem fram komu. Hann taldi að í brtt. samgn. væri gengið of langt til móts við kröfur Sjómannasambands Íslands og þar með hefði sjómönnum verið tryggð betri kjör en landverkafólki. Ég tel ekki ástæðu til að fara nánar út í álit hans á þessu, en mér ber skylda til að geta þess, að Landssamband ísl. útvegsmanna hefur, eftir að brtt. voru lagðar fram á þingi, mótmælt þeim mjög harðlega og látið að því liggja að það kynni að torvelda mjög þá kjarasamninga sem fram undan eru við sjómenn ef till. næðu fram að ganga eins og þær eru í brtt. frá samgn. Það et rétt að fara nokkrum orðum um aðdraganda þess frv. sem hér liggur fyrir. Eins og hv. þm. rekur vafalaust minni til var ákveðið með lögum í nóv. 1978 að draga úr hækkun verðbóta á laun frá 1. des. 1978 með sérstökum aðgerðum, einkum á sviði verðlags- og félagsmála. Samráð var haft um þessar aðgerðir við heildarsamtök launafólks, m. a. um að 3% lækkun verðbóta skyldi mætt með úrbótum í félagslegum réttindamálum. Af hálfu sjómannasamtakanna var samþ. ályktun eða kröfugerð á kjaramálaráðstefnu, sem haldin var dagana 8. og 9. des. 1978, og efni þetta kynnt forsrh. á gamlársdag það ár. Málið mun síðan hafa verið tekið fyrir á fundi í ríkisstj. 4. jan. 1979 og þá samþ. að hlutaðeigandi fagráðuneyti skyldi vinna að athugun og framkvæmd einstakra þátta þess. Kröfugerð sjómanna var ákaflega margþætt og málsþættir mjög misjafnlega vaxnir. Það féll í hlut þáv. samgrh., Magnúsar H. Magnússonar, að fjalla um þessi mál, og það var fyrir hans forgöngu að frv. þessa efnis var samið. Þess ber að geta, að sum atriði í þessu frv. eru eða voru ágreiningslaus og tiltölulega kostnaðarlítil framkvæmdaatriði, önnur voru útgjaldasöm fyrir ríkissjóð og nokkur vörðuðu gömul ágreinings- og deiluefni útvegsmanna og sjómanna, þ. e. sá þáttur sem vék að kjaramálum sjómanna áður en þetta frv. kom fram. Það er ástæðulaust að rekja þá þætti félagsmálapakka sjómanna sem þegar eru orðnir að lögum og þeir hafa fengið, en það atriði í brtt., sem kannske á eftir að valda mestum deilum, er sú regla sem þar er og kemur fram í 3. gr. frv. og ég mun koma að síðar. Þetta er svokölluð staðgengisregla. Ég mun ekki hirða um að hafa langt mál um aðdragandann að þessu frv., enda er það fremur í verkahring hæstv. ráðh., sem um þetta mál fjallar, að gera grein fyrir því, hverju sjómannasamtökunum hefur verið lofað og hvernig sá þáttur snýr að útgerðarmönnum. En ég vil geta þess, að samgn. Nd. gerir þær helstar breytingar á frv. að í 2. mgr. er felld úr síðasta setningin þar sem segir: „Laun er þó ekki skylt að greiða í hléum milli veiðitímabila, sem eru hefðbundin og þekkt fyrirfram.“ Þessari niðurfellingu hefur verið mjög harðlega mótmælt af LÍÚ og bent á frá þeirri hlið að hún kunni að valda því að útgerðarmenn verði að gera sérstaka ráðningarsamninga við sjómenn hverju sinni, fyrir hvert einasta tímabil sem þeir eru ráðnir á skip. Sjómannasamband Íslands gerði hins vegar kröfu um að þetta atriði yrði fellt niður úr frv. Ég verð að segja það persónulega, að ég er ekki mjög skilningsríkur á þá kröfu og hefði talið að þessi setning ætti að vera í lögunum. Um það náðist ekki samkomulag og þar við sat. Þá vil ég víkja að 3. mgr. frv., þar sem gerð er mjög umtalsverð breyting. Um miðja 3. mgr. er talað um raunveruleg misskipti yfirmanna og undirmanna á skipum, þ. e. að samkv. staðgengisreglunni eiga yfirmenn, sem eru launahærri menn en undirmennirnir, að njóta tveggja mánaða samkv. staðgengisreglunni á meðan undirmennirnir fá ekki nema einn mánuð. Þetta tel ég vera atriði sem þarf að leiðrétta í frv., enda voru flestir nm. sammála um að strika út þá setningu þar sem segir: „ef um er að ræða stýrimann, vélstjóra, bryta eða loftskeytamann, en einn mánuð, ef skipverji gegnir annarri stöðu á skipinu.“ Með því að strika þessa setningu út gilda sömu reglur um undirmenn og yfirmenn og þar er ekki farið í neitt manngreinarálit. Ég tel eðlilegt að nokkur launamismunur sé á undir- og yfirmönnum, en þegar kemur að tryggingaþáttum, þar sem allir eiga að vera jafnir fyrir lögunum, tekur það ekki nokkru tali að mínu mati að yfirmenn njóti betri kjara en undirmenn á skipum. Það kann svo að vera ágreiningsatriði hvort þarna ætti að vera einn eða tveir mánuðir. Það skal játað að með breytingunni og brtt., eins og hún liggur nú fyrir, fá sjómenn mánuði lengra veikindafrí en landverkafólk. Það felst m. a. í staðgengisreglunni, sem er kannske eitthver mestu mistök sem orðið hafa í samningagerð hér á landi, þar sem sjómenn njóta fulls hlutar þó að þeir séu veikir í landi, sem m. a. kemur fram í því að togaraskipstjóri á Vestfjörðum eða hvar sem er fær fullan hlut þó að veikur sé í landi og þar með verður útgerðin að borga tvöfaldan launakostnað. Þetta getur náttúrlega komið afskaplega illa við ef um er að ræða rækjubát sem á eru tveir menn. Þessi regla getur riðið útgerðinni að fullu. Þessi breyting hefur verið gerð, en ósk Sjómannasambands Íslands um að tvær síðustu setningar 3. mgr. yrðu felldar niður var ekki tekin til greina. Þá er í 4. mgr. breytt orðunum „þrjú ár“ síðast í fyrstu setningu í: tvö ár, og í síðustu setningu: „fimm ár“ í: fjögur ár. Þarna er stytt það tímabil sem sjómenn þurfa að vinna til að njóta þeirra kjara sem þessi lög eiga að tryggja þeim. Þetta jafngildir því að sjómaður, sem búinn er að vera í fjögurra ára starfi, á rétt á sjö mánaða veikindafríi. Í 5. mgr. er fellt niður orð. Í fyrstu línu stendur aftast: „á beinni leið“ Orðið „beinni“ er fellt út. Þetta orð er hálfgerður hortittur í frv. og þjónar þar engum tilgangi. 6. mgr. frv. er í brtt. felld niður. Þetta er gert samkv. ósk Sjómannasambands Íslands. Persónulega var mér nokkur ami að því að fella þá grein niður, en get fallist á þær röksemdafærslur sem hafðar hafa verið í frammi um að hún sé ekki réttlætanleg í frv. 7. mgr. er óbreytt eins og í frv., en 8. mgr. er breytt til samræmis við lög um landverkafólk. Tel ég það mjög eðlilegt vegna þess að þar er um samræmingaratriði að ræða, en ekki annað. Að öðru leyti hefur n. ekki gert breytingar á lögunum fram yfir það sem ég hef nú talið upp. Ég legg áherslu á að þetta mál nái fram að ganga á þessu þingi, eins og sjómönnum hefur margoft verið lofað, en þeir ávallt verið sviknir um. Ég vil geta þess, að slysatíðni er óvenjulega mikil í þessari atvinnugrein og því er mjög mikils virði að öll tryggingamál sjómannastéttarinnar séu í góðu horfi. Slysatíðnin er þó samkv. skýrslum meiri hjá undirmönnum. Það er m. a. af þeirri ástæðu að n. þótti eðlilegt að gera ekkert úr þeim mun sem gerður hefur verið á undir- og yfirmönnum í samningum á undanförnum árum. Athuganir, sem voru gerðar á vegum Tryggingastofnunar ríkisins, benda til þess, að þótt aðeins 8% starfandi manna stundi sjómennsku verði þeir fyrir um 20% allra vinnuslysa. Auk þess er talið að 80% þeirra sjómanna, sem slasast við vinnu sína, séu undirmenn. Það er því sannarlega tímabært að löggjafinn láti þetta mál til sín taka og tryggi réttindi sjómanna í veikindum og slysum þannig að þjóðinni sé ekki vansi að. Þótt meginefni þessa frv. og tilgangur þess sé að bæta réttarstöðu sjómanna í slysa- og veikindatilfellum til jafns við slík réttindi landverkafólks er þar þó tekið á ýmsum málum öðrum, þar sem úrbóta var talin þörf, og þar byggt nokkuð jöfnum höndum á ábendingum samtaka sjómanna og útvegsmanna. Herra forseti. Ég mun ekki hafa orð mín fleiri um þetta mál, en vil endurtaka það, að sex nm. voru sammála um þá brtt. sem hér er til umr., einn með fyrirvara, sem flutt hefur brtt., og einn nm. skrifaði ekki undir álitið.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja brtt. við þá brtt., sem n. flytur. Ég kýs að gera örstutta grein fyrir þeirri till. sem ég flyt. Frsm. lýsti í nokkru aðdraganda að gerð þessa frv. Það er sem sagt flutt til að fullnægja loforði sem sjómannasamtökunum var heitið að komið yrði fram um aukin félagsleg réttindi sjómanna. Það er, eins og segir í grg. með frv., meginmarkmið frv. að auka annars vegar rétt sjómanna til greiðslu launa í veikinda- og slysatilfellum til samræmis við aukin réttindi landverkafólks á þessu sviði, en hins vegar að tryggja sjómönnum réttmætar kaupgreiðslur eftir að afskráning hefur farið fram. Þegar ég kom til vinnu í samgn., sem hafði þetta frv. til meðferðar, höfðu menn fjallað allmikið um málið og gert nokkrar breytingar við frv., sem flestar eru í þeim brtt. sem lagðar voru fram að lokum. Ég vil ekki gera lítið úr því að sjómönnum sé tryggður sem mestur réttur við sitt starf, jafnáhættusamt og erfitt sem það er. Þeir hafa sérstöðu að því er varðar öll störf manna í þessu landi. En það, sem gerir það að verkum að ég kýs að flytja þá brtt. sem ég hef lagt fram er sú grundvallarskoðun mín, að með lagasetningu eigi ekki að hrófla við samningum sem gerðir hafa verið, - ekki nema í ítrustu neyð. Ég lít þannig á, að sú breyting, sem n. kom sér saman um að gera á 3. mgr. 1. gr. frv., gangi á móti þeim samningum sem gerðir hafa verið við sjómenn. Aftur á móti er frv., eins og það var lagt fram, í samræmi við þá samninga sem í gildi eru. Ég taldi því meira en réttlætanlegt að hafa þá grein innan þess ramma sem frv. setur, þar sem mér er ekki annað kunnugt en að aðilar hafi verið ásáttir um frv. eins og það var lagt fram. Annað hefur ekki komið fram svo ég víti til. Í frv. hefst 3. mgr. með þessum hætti, með leyfi hæstv. forseta: „Ef skipverji verður óvinnufær vegna sjúkdóms eða meiðsla, sem hann verður fyrir meðan á ráðningartíma stendur, skal hann eigi missa neins í af launum sínum, í hverju sem þau eru greidd, svo lengi sem hann er óvinnufær af framangreindum ástæðum, þó ekki lengur en tvo mánuði, ef um er að ræða stýrimann, vélstjóra, bryta eða loftskeytamann, en einn mánuð, ef skipverji gegnir annarri stöðu á skipinu.“ Svona er þetta sett upp í frv. eins og það kom til nefndarinnar. N. hefur aftur á móti gert þá breytingu að orða mgr. á eftirfarandi hátt, með leyfi hæstv. forseta: „Ef skipverji verður óvinnufær vegna sjúkdóms eða meiðsla, sem hann verður fyrir meðan á ráðningartíma stendur, skal hann eigi missa neins í af launum sínum, í hverju sem þau eru greidd, svo lengi sem hann er óvinnufær af framangreindum ástæðum, þó ekki lengur en tvo mánuði.“ Lengra nær ekki mgr. í breytingum nefndarinnar. Eins og ég sagði áðan þótti mér einsýnt að reynt yrði að halda lögunum innan þeirra marka sem samningar hafa gilt um. Ég hef því flutt brtt. sem er á þann hátt - , að í staðinn fyrir orðin „þó ekki lengur en í tvo mánuði“ komi: þó ekki lengur en í einn mánuð, nema um lengri tíma hafi verið samið milli aðila. Með þeim hætti tel ég að orðalag sé í samræmi við þá samninga sem gerðir hafa verið á milli aðila í þessu efni. Ég tel það affarasælast fyrir Alþ. að hrófla sem allra minnst við samningum með lagasetningu. Því flyt ég þessa till. og tel að það sé í samræmi við þá réttlætisvitund, sem við höfum yfirleitt, og virðingu, sem við viljum bera fyrir samningum.



Herra forseti. Ég ætla ekki að ræða mikið efnislega það sem hér er til umr., en ég vil þó segja að ég fagna því að sjálfsögðu að hér er lagt til að hætt verði að fara í manngreinarálit í sambandi við tryggingaleg atriði um borð í fiskiskipum. Hitt et svo annað mál, sem menn velta að sjálfsögðu fyrir sér, að með lögfestingu á tveggja mánaða staðgengisreglunni er verið að ganga lengra en t. d. almennt verkafólk í landinu hefur samið um. Ég er ekki að mæla gegn þessu. Ég held að þetta hljóti að verða hvatning og fordæmi sem löggjafinn muni fylgja eftir með því að réttur verkafólks almennt verði sami og hér er um rætt. Það er óeðlilegt að gera upp á milli einstakra þjóðfélagsþegna og stétta. Hér hlýtur því að vera skapað fordæmi og almennt verkafólk í landi hlýtur af löggjafans hálfu að fá sama rétt og hér er verið að tala um. Það getur vart hjá því farið. Það var ekki ætlan mín að ræða efnislega um þetta mál. Ég kem fyrst og fremst hér upp til að spyrja hæstv. samgrh. 



Herra forseti. Ég vil taka undir það, sem hv. frsm. sagði, að hér er um ákaflega viðkvæmt mál að ræða. Svo er gjarnan þegar með lögum á að skipa svo viðkvæmum málum sem oft reynist erfitt að útkljá í hinum frjálsu samningum. Í raun og veru er allt það mál, sem hér er um að ræða, þess eðlis. Ég skal svara þeirri spurningu, sem hv. þm. Karvel Pálmason beindi til mín, en hafa að henni aðeins aðdraganda. Eins og kom fram í ræðu hv. frsm. var sjómönnum lofað um áramótin 1978–1979 að gerðar yrðu breytingar á tryggingum þeim sem þeir hafa í veikinda- og slysatilfellum. Út af fyrir sig var málið þá ekki nánar skilgreint þó að í viðræðum kæmu fram þau atriði sem þeir lögðu áherslu á. Því verður ekki neitað að þetta mál hefur síðan dregist mjög mikið og allt of mikið. Ástæðan er vitanlega sú, að hér er um ákaflega viðkvæmt mál að ræða. Erfitt reyndist að ná samstöðu með sjómönnum og útvegsmönnum um samningu frv. Að lokum varð fyrrv. samgrh. að skera á hnútinn, getum við sagt, eins og fram kemur í upphaflegu frv. Ég mælti þá fyrir því frv. hér og tók skýrt fram að ég tæki ekki efnislega afstöðu til einstakra atriða frv. Ég hef talið að sumu mætti breyta, en lagði áherslu á að til að tefja ekki málið vildi ég koma því til n. fremur en að flytja nýtt frv., sem tvímælalaust hefði tafið þetta mál miklu meira, og lagði áherslu á að n. fjallaði um málið og hraðaði því. Til mín komu fulltrúar sjómanna og gerðu grein fyrir þeim aths. sem þeir höfðu við þetta frv. að gera. Ég hét þeim því þá að þær aths. skyldu komast til n. og verða um þær fjallað þar, og ég lagði áherslu á það, m. a. í framsöguræðu minni, að um aths. sjómanna yrði vandlega fjallað. Ég lofaði ekki stuðningi við eina fremur en aðra af þessum tillögum þeirra. Hv. þm. spyr jafnframt um það loforð sem hafði verið gefið sjómönnum á Ísafirði, þar sem deilt var. Það liggur fyrir skriflega og þarf ekkert um það að deila og mun hafa verið, að því er ég best veit, lesið upp á samningafundi þar. Orðalag er nokkurn veginn svo, - ég er ekki með það hér, - að ég muni leggja á það áherslu, sem ég get, og beita mér fyrir því að frv. til 1. um breyt. á sjómannalögum - það sem hér er til umr. - verði afgreitt á þessu þingi. Þannig er þetta nokkurn veginn orðrétt, en getur orðið alveg nákvæmt ef þess er óskað. Ég vil jafnframt segja, að ég hef átt viðræður við nm. og vil fagna ágætu samstarfi við n. um þessi mál. Mér hafa sýnst ýmsar brtt. sjómanna eðlilegar, og ég fagna ýmsum af þeim breytingum sem n. flytur. Ég hygg að n. hafi ratað nokkuð hinn gullna meðalveg í því sambandi. Þó vil ég einnig láta það koma hér fram, að formaður LÍÚ hefur komið til mín og andmælt alveg sérstaklega þeirri breytingu sem er í 2. mgr., þar sem felld er niður setningin: „Laun er þó ekki skylt að greiða í hléum milli veiðitímabila, sem eru hefðbundin og þekkt fyrir fram.“ Mér er það fyllilega ljóst að þessi kvöð, sem lögð er t. d. á við skulum segja lítinn rækjubát með ekki allt of mikla veltu, að halda manni á launum í kannske mánuð eða meira á meðan verið er að búa undir aðra veiði, getur verið ansi erfið, og hætt er við því að framkvæmd hjá útvegsmanni með tilliti til þessa verði sú, að maðurinn verði aðeins ráðinn til þess tíma sem vitað er að veiðihlé verði. Út af fyrir sig er því ekki sagt að sjómenn vinni allt með þessu. Þessu fylgir einnig að gera fleiri ráðningarsamninga en nú eru gerðir. Hitt er svo mætavel skiljanlegt frá sjónarmiði sjómannsins að þurfa ekki að vera atvinnulaus kannske alloft á ári, eins og nú er, á meðan breyta þarf frá einni veiði til annarrar. Mér finnst þessi krafa sjómannsins því eðlileg. Ég fyrir mitt leyti styð þetta eins og það er komið fram í frv. Ég vil jafnframt með tilvísan til 3. mgr. segja það, að ég er því fylgjandi að sama sé látið yfir menn á skipinu ganga hvort um er að ræða yfirmenn eða óbreytta sjómenn, þeir eigi sömu tryggingu. Mér er ljóst, eins og kom fram hjá hv. þm. Steinþóri Gestssyni áðan, að þarna er um breytingu á kjarasamningi að ræða. En ég verð að taka undir það, sem kom fram hjá hv. frsm., að það er varla boðlegt að menn á sama skipi búi þannig við ólíka tryggingu, m. a. með tilliti til slysatíðni, eins og kom fram í ræðu hans. Ég tel að þær breytingar, sem gerðar eru á 4. mgr. um árafjölda, séu einnig eðlilegar. Ég vil lýsa því, að ég er jafnframt fylgjandi því að fella ekki niður næstu mgr. á eftir, sem farið var fram á af sjómönnum, þar sem um var að ræða að fara aftur á full laun í slysatilfellum þegar þeir væru í launalausu fríi. Ég held að það sé of langt gengið og ákaflega vafasamt að leggja slíkt á útgerð sem kannske í langan tíma hefur ráðið mann í plássið. A. m. k. getur minni útgerð vart staðið undir slíku. Mér sýnist því að vel hafi verið að þessu máli unnið og sjómenn geti vel við unað, en e. t. v. nokkuð harðræði gagnvart útvegsmönnum. Ég vil hins vegar segja það almennt um þá þróun, sem nú er, að auka greiðslur atvinnurekenda vegna slysa- og veikindaforfalla, að það er áreiðanlega kominn tími til að leita að öðrum leiðum til að gera mönnum kleift að standa undir slíku en nú eru farnar í beinum greiðslum viðkomandi atvinnurekenda. Ég vek athygli á því, að slík réttindi eru mjög breytileg á milli atvinnugreina og eru sums staðar allt upp í 12 mánuði, t. d. í slysatilfellum, en annars staðar almennt ekki nema líklega 6 mánuðir mest. Þarna er einnig mikill munur á, hvort um veikindi er að ræða eða slysatilfelli. Mér sýnist ljóst að þróunin hljóti að verða í þá átt að menn hljóti auknar tryggingar og ég hygg að nauðsynlegt sé að skoða hvort ekki megi ná þessum árangri gegnum tryggingakerfið. Ég held að satt að segja væri eðlilegast að leita að tryggingum á hinum frjálsa markaði. Ég tel víst að þar sé unnt að fá tryggingar sem dreifi þessum byrðum. Vel kemur til greina, sýnist mér, að bæði atvinnurekendur og launþegar taki þátt í að kaupa slíkar tryggingar og þá til töluvert lengri tíma en er nú í mörgum tilfellum. Þetta held ég að hljóti að vera verulegt umhugsunarefni, því að því verður alls ekki neitað að um verulegar byrðar er að ræða fyrir minni atvinnurekendur og jafnvel svo að þeir geta ekki staðið undir lögboðnum greiðslum og þá er launþeginn litlu nær þótt hann hafi fengið ákvæði í samningi eða jafnvel í lögum um að svo skuli gert. Ég vil svo segja að lokum að ég fagna því, að þetta mál er komið frá n., og ég leyfi mér að vona að það fái afgreiðslu á þessu þingi. Þá hygg ég að sjómenn geti alveg sæmilega við unað og unnt sé að viðurkenna að við loforð hafi verið staðið.



Herra forseti. Ég hef sjaldan séð eins gott mál kynnt úr n. eins vandræðalega og hér hefur verið gert. Það virðist einhvern veginn vera þannig á þessu hinu háa Alþingi að ef eitthvað er lagt fram sem einhver hugmynd er á bak við, einhver nauðsyn til lagfæringar, þá er eins og það verði ævinlega þyngra fyrir fæti að fá það fram. Hér eru menn að leggja fram í gríð og ergi hverja vitleysuna á fætur annarri og allt gengur þetta vel og fallega í gegnum n., en ef á bak við eitthvað af þessu skyldi nú leynast virkileg hugsun fara menn að tafsa. Ég vil segja það strax, að ég vakti athygli á göllunum við þetta frv. þegar það var lagt fram hér í deildinni, og ég fagna því, að það hefur verið tekið til greina og afgreitt og það hefur verið gert vel. Hér hafa menn verið að vandræðast yfir því. Jú, menn fallast á að það sé kannske alveg rétt að yfirmenn og undirmenn skuli hafa jafnlangt veikindaleyfi, en menn eru hræddir við að nú eru sjómenn komnir með lengra veikindaleyfi en verkafólk í landi. Hugsa sér! Skyldi nú ekki vera töluvert erfiðara fyrir sjómann að fara aftur til vinnu sinnar eftir veikindi en manninn sem getur komið heim til sín á kvöldin og talað við lækninn sinn hvenær sem honum sýnist? Hvernig stendur á að menn segja svona vitleysu hér? Auðvitað eiga sjómenn að hafa lengra veikindafrí en annað fólk. Það liggur í hlutarins eðli og það hefur n. sem betur fer skilið - sumir með semingi þó, en í öllu falli sýnist það geta orðið samþykkt hér. Jafnframt eru menn að tala um - og ég er að hugsa hvað hv. þm., félagi Guðmundur J. Guðmundsson, hugsar þegar hann heyrir slíkar fullyrðingar og slíkan vandræðagang - að það sé alltaf hættulegt að vera að blanda lagasetningu í kjarasamninga og félagslegar umbætur eigi að koma í gegnum kjarasamninga. Mikið ansans ári held ég að þær væru stutt komnar ef löggjafinn hefði ekki stundum mannað sig upp og sett lög um félagslegar umbætur. Ég get ekki séð að það geti verið neitt vandamál fyrir útgerðina að greiða sínu fólki veikindafrí rétt eins og öðrum. Það er áreiðanlegt að sjómennirnir okkar færa atvinnurekendum sínum þann auð í bú að það minnsta er að þeir greiði þeim sómasamlegt veikindafrí. Og ég vil ítreka það, sem hv. þm. Árni Gunnarsson sagði áðan, að þótt aðeins 8% starfandi manna séu sjómenn eru 20% vinnuslysa slys á sjómönnum. Þessir menn koma síðan í land eftir 50 ára útivist og fá 140 þús. kr. á mánuði úr lífeyrissjóði sjómanna. Er nú ekki mál til komið að Alþ. manni sig upp og reyni að bæta eitthvað kjör þessara manna? En það er nefnilega með sjómenn eins og fiskinn: Íslendingar hafa alltaf dauðskammast sín fyrir að borða fisk, og það er alveg eins og sjómenn hafi aldrei almennilega komist á blað þegar talað er um félagslegar umbætur. Og að hlusta á hv. 6. landsk. þm. vorkenna útgerðarmönnunum sínum í Bolungarvík. Ætli hann Einar Guðfinnsson telji nokkuð eftir sér að borga þessi veikindaleyfi.  Ég skal ekki lengja mál mitt mikið. Ég fagna þessu fram komna frv. og treysti hæstv. samgrh. að hagga þar ekki staf frá því sem nú er. Ég tel, að frv. sé mikil réttarbót fyrir sjómenn, og hygg, að sjómannastéttin kunni vel að meta ef það gengur í gegnum hið háa Alþingi áður en þinglok verða.



Til máls tekur hv. 5. þm. Suðurl., Vestmanneyingur, sem kannske finnur út hvort hann skammast sín fyrir að borða fisk.

Það átti bara við Reykjavík.



Herra forseti. Nei, ég held að við skömmumst okkar ekki fyrir að borða fisk í Vestmannaeyjum. Það vantar mikið á. Hv. síðasti ræðumaður sagði að það væri verið að tala um mismunandi langan tíma í veikindum. Það er ekki um það sem málið snýst, heldur hitt, hvort eigi að borga mismunandi lengi eftir staðgengisreglu. Hv. 2. þm. Suðurl. taldi að allir hefðu verið ásáttir um þetta frv. Ekki passar það nú alveg. Sjómenn vildu fá meira, og útgerðarmenn vildu ekki ganga svona langt. Hitt er annað mál, að það var búið að gera eins mikið og hægt var til að ná samstöðu. Það var búið að nota mikinn tíma í það og vantaði ekki mikið á að sú samstaða næðist. Undirbúningur þessa frv. var að mínu mati mjög vandaður. Það var haft samband við fjölda aðila og suma margoft og reynt var að sameina sem flest sjónarmið til að freista þess að málið fengi greiðan gang í gegnum hið háa Alþingi. Ég get sjálfur mjög vel fallist á flestar brtt. hv. samgn. sem hér liggja fyrir. Flestar, segi ég, en ég er svolítið þenkjandi út af tveimur þeirra. Það er í fyrsta lagi staðgengisreglan. Ég tek þá undir það, sem hv. 6. landsk. þm. sagði, að ef við ætlum að samþykkja staðgengisregluna fyrir sjómenn í tvo mánuði hlýtur að leiða af sjálfu sér að sú regla kemur einnig fyrir allt landverkafólk. Aftur á móti tel ég að staðgengisreglan sé ekki rétt regla og það beri að hafa fleiri mánuðina, en ekki eftir staðgengisreglu, fjölga fremur mánuðunum mjög verulega, en láta staðgengisregluna sem slíka eiga sig. Nú er það þannig, af því að við erum að tala um misskiptin, að yfirmennirnir hafa staðgengisregluna og hún verkar þannig, að ef skipstjóri verður veikur á togbát t. d. í Vestmannaeyjum er bátnum lagt. Það er ekkert annað hægt að gera því að útgerðin þolir ekki að greiða tvo skipstjórahluti. Það má segja að gallinn sé kominn af því að skipstjórarnir hafa þetta. Aftur á móti hafa undirmennirnir, hásetarnir á þessum sama bát, ekki nema tvo daga eftir staðgengisreglu og tólf samkv. kauptryggingu, þannig að þeir hafa raunverulega ekki nú nema hálfan mánuð. Þessi mismunun milli undir- og yfirmanna er í samningum og hún er líka í gömlu sjómannalögunum þótt merkilegt sé. Ég er mjög ánægður með þá till. n. að það falli niður. Ef menn eru sammála þessu og ef menn eru sammála því að þessi réttarbót nái til landverkafólksins líka er auðvitað ekki nema gott um það að segja. Hitt atriðið, sem ég er svolítið hræddur við, er hvað á að gera milli veiðitímabila. Hæstv. samgrh. kom vel inn á það. Það, sem skeður, er einfaldlega það, eins og á flugvélunum, að mönnum er sagt upp sama daginn og þeir eru ráðnir þannig að það verða stanslausar uppsagnir og ráðningar í gangi allan tímann ef vitað er um hvenær veiðitímabili lýkur. Það var líka talað heilmikið um veiðistöðvarnar sem kæmu snögglega fyrir tilverknað opinberra aðila, en það mál var leyst þannig að lögum um Aflatryggingasjóð var breytt þannig að hann kemur inn í þá mynd. Hugsanlega gæti hann komið inn í þá mynd líka, sem við erum hér að tala um, en það er ekki sérstaklega gengið út frá því í þessu frv. Ég vek athygli á því, að lagafrv., sem við erum að tala um núna, geymir að sjálfsögðu í sér lágmarksfyrirmæli, lágmarksatriði. Það er enginn sem bannar einum eða neinum að semja um betri kjör. Að lokum vil ég svo taka undir með hæstv. samgrh. að ég vonast til þess að þetta frv. verði að lögum á þessu þingi.



Herra forseti. Ég vil taka það fram fyrst, að það er út af fyrir sig fagnaðarefni að nú eig loksins að gera tilraun til að standa við það að sjómenn fái eitthvað út úr félagsmálapakkanum. Þeim var lofað ýmsu af þeirri ríkisstj. sem hæstv. núv. utanrrh. myndaði á sínum tíma, en hins vegar hefur lítið orðið úr efndunum fram að þessu og er satt að segja ekki undarlegt þótt ýmsir í þeirri stétt séu orðnir nokkuð langeygir eftir þessum hluta, ekki síst þeir sem lögbann var sett á á s. l. ári. Má segja að það sé eitt með öðru í sambandi við þingræðisreglur og þingræðishefðir okkar að menn skuli geta sett lögbann á heilar stéttir með brbl. án þess að málin fáist rædd á Alþ. og þeir menn, sem að því stóðu, geri þannig grein fyrir sínu máli. - Ég sakna þess vissulega að ekki skuli vera hægt að eiga nokkur orðaskipti við þá þm. Alþb. í sambandi við þessi áður nefndu gerðardómslög - þessi þrælalög á sjómenn sem sett voru fyrir ári eða svo. Ég vil segja það annars í sambandi við þær brtt., sem hér liggja fyrir, að eftir þeim upplýsingum, sem fram komu í n. og hægt var að átta sig á, eru þær innan þess ramma sem ríkisstj. taldi að sjómenn hefðu í þeim viðræðum sem fram fóru fyrir vestan í tengslum við deiluna fyrir vestan. Það kom raunar fram í máli hæstv. sjútvrh. áðan, að hann telur að þessar breytingar séu allar til bóta, og geri ég ráð fyrir að það tákni að hann hafi áður verið búinn að lýsa hugmyndum sínum við aðila vinnumarkaðarins í þessum efnum. Ég vil taka undir það, því að ég tel að menn eigi í veikindum allir að hafa sama rétt til veikindaorlofs á launum, sömu tímalengd, og gat illa fellt mig við það orðalag að sumir skyldu fá einn mánuð greiddan, en aðrir tvo. Þetta hefur nú fengist lagfært. En ég vil segja um leið, að ég saknaði þess mjög og þótti mjög illt til þess að vita hversu skamman tíma n. hafði til að athuga þessi mál og hversu illa það var í rauninni búið í hendur hennar. Það er augljóst mál, að sú regla, sem hér er sett fram um tvo mánuði, skapar fordæmi gagnvart landverkafólki og ég geri ráð fyrir að aukinn þrýstingur verði á meira öryggi fyrir það í veikindum en áður. Þessi sjónarmið voru einmitt rædd í nefndinni. Ég vil taka undir orð hæstv. ráðh. um að nauðsynlegt sé að taka þessi mál, öryggismál bæði sjómanna og annarra, til ítarlegrar meðferðar, vinna þau mál upp alveg frá grunni þannig að atvinnurekendur og launþegar geti komist að samkomulagi um hvernig best verði að þessu staðið. Það er alveg augljóst mál að illt eða nær ógerningur er að hafa eftirlit með því, hvort veikindatilkynningar hafi í öllum tilvikum við rök að styðjast. Ég vil jafnframt taka það fram, að ég hefði talið eðlilegt að síðasta mgr., eins og hún var í frv. varðandi tilkynningarskyldu skipverja til útgerðar, hefði staðið óbreytt, en það fékkst ekki fram í n. Ég tel að það sé engum til góðs að slakað sé á í þeim efnum að mönnum sé gert að gera grein fyrir veikindum ef til verulegra forfalla kemur af þeim sökum. Ég vil svo að lokum segja það, að ég hafði örlítið gaman af því að heyra hv. 8. landsk. þm., Guðrúnu Helgadóttur, ræða þessi mál. Það er leitt til þess að vita ef hún er ekki viðstödd. Það hefur oft borið við á þessu þingi að kjaramál opinberra starfsmanna hefur borið á góma. Hún á sæti í stjórn Bandalags starfsmanna ríkis og bæja, og þótt fram hafi komið æ ofan í æ að einstakir hæstv. ráðh. hafi ekki svarað einföldum og sanngjörnum fsp. í sambandi við þá samningagerð hefur þessi hv. þm. ekki sagt eitt einasta orð og ekki látið til sín heyra og ekki haft vit á því að skreppa vestur á Snæfellsnes, eins og formaður Verkamannasambandsins þegar skattalögin voru hér til umr. Ég segi að það væri meiri alvara í málflutningi hennar í sambandi við kjaramál almennt ef hún reyndi að halda sig við það í framtíðinni að berjast fyrir betri kjörum þessa fólks, sem hefur kosið hana til forustu í launþegasamtökum sínum, og sýndi það í verki á Alþ. að hún vildi og þyrði að ganga á móti þessari hæstv. ríkisstj. þegar hagsmunir þessa fólks krefðust, því að það er vissulega oft. Ég vil að gefnu tilefni, vegna ummælanna sem hæstv. samgrh. hafði áðan, spyrja ráðh. hvort hann sé reiðubúinn til að beita sér fyrir því, að opinberir starfsmenn fái sams konar réttindi gagnvart ríkinu og felast í þessu frv. og brtt. n. handa sjómönnum gagnvart útgerðinni. 
             Ég held að það sé með býsna mismunandi hætti sem opinberir starfsmenn eru ráðnir, - við skulum segja þá starfsfólk hjá ríkinu. Mér er kunnugt um að sá háttur var tekinn upp þegar síðasta vinstri stjórn sat að völdum að fólk, sem vann hjá ríkinu, fékk ekki einu sinni að vera í lífeyrissjóðum. Það var byrjað að lausráða fólk sem var réttindalaust, og ég held að það fólk, sem vinnur hjá ríkinu, sé á afskaplega mismunandi kjörum eftir því við hvað það starfar. Það hefur m. a. komið í ljós að gangastúlkur í sjúkrahúsum verða að una því að hafa misjöfn kjör eftir því í hvaða stéttarfélagi þær eru. 



Herra forseti. Fyrst er þess að geta að orðið hefur prentvilla í prentun á brtt. frá samgn. Hún er um miðbik brtt. í grein sem hefst svo: „Hafi skipverji verið ráðinn á sama skip eða hjá sama útgerðarmanni í tvö ár samfellt skal hann, auk þess sem í 3. mgr. segir, halda föstu kaupi, kauptryggingu eða sérlega umsömdu veikindakaupi í allt að einn mánuð, en í allt að tvo mánuði eftir fjögurra“ - þarna á að koma: ára - „samfellda ráðningu hjá sama útgerðarmanni.“ Ég vænti þess að forseti sjái sér fært að koma þessari leiðréttingu á framfæri. Mér þykir afleitt að hv. þm. Guðrún Helgadóttur skuli ekki vera hér í salnum.  (Gripið frem í: Það má ná í hana.)  Væri afskaplega gott, ef hún væri í húsinu, að fá hana hingað inn, því að ég held að hún hafi ekki kynnt sér nægilega vandlega hvernig n. þingsins starfa. Hún lét þau orð falla hér, að sér væri ami að því þegar mál væru kynnt jafnvandræðalega, eins og hún orðaði það, og sú brtt. sem nú kemur fram frá samgn. Það, sem hv. þm. á við með þessu, er einfaldlega það, að ég leyfði mér sem frsm. n. að koma á framfæri skoðunum beggja hagsmunaaðila, sem ég taldi skyldu mína í þessu máli. Ég tel það skyldu allra þeirra manna, sem fara með formennsku í n. og eru frsm. fyrir málum, að láta sjónarmið beggja aðila koma fram. Það heitir ekki að kynna mál vandræðalega. Það eru þinghefðir fyrir því, að þm. ber að taka mark á skoðunum beggja hagsmunaaðila þegar um jafnveigamikil mál er að ræða og þessi. Ég held að hv. þm. Guðrún Helgadóttir ætti að hafa þessa lýðræðisreglu í heiðri. Hún gildir um frsm. n. og um formenn n., sem leita álits hjá fjölmörgum hagsmunasamtökum í jafnviðkvæmu máli og hér um ræðir. Ég hafði, áður en hv. fyrrv. þm. Valdimar Indriðason fót út af þingi, heitið honum því að gera grein fyrir afstöðu hans og afstöðu LÍÚ til þessa máls. Til þess að halda uppi þessum þingræðisreglum ætla ég að leyfa mér að lesa bréf, sem hingað hefur borist frá LÍÚ og kom fyrir nokkrum mínútum, sem í felast nokkur mótmæli við brtt. sem hér liggur frammi. Ég tel það ekki að kynna mál vandræðalega þó að það sé gert. Athugasemdir LÍÚ eru á þessa leið og þá er vísað til 2. mgr. brtt. og ég geri þetta með leyfi hæstv. forseta. Í fyrsta lagi: „Útvegsmönnum er gert skylt að greiða sjómönnum kaup þótt skip hafi hætt veiðum og sjómenn verið afskráðir með löglegum hætti, þótt í kjarasamningum segi að kaup skuli greitt fyrir þann tíma sem skipverjar eru lögskráðir. Kaupgreiðslu virðist einnig eiga að inna af hendi þótt skipi hafi verið bannað að veiða af yfirvöldum í þeim tilgangi að takmarka fiskveiðar.“ Hér kemur að því atriði 2. mgr. brtt. sem fellur út úr frv.: „Laun er þó ekki skylt að greiða í hléum milli veiðitímabila, sem eru hefðbundin og þekkt fyrir fram.“ Þetta er mjög umdeilanlegt atriði, þ. e. hvort þetta eru hagsbætur fyrir sjómenn eða ekki, og það var einfaldlega vegna þess að ég tók þetta atriði sérstaklega fram í framsögu minni. Sjómenn verða að búa við það framvegis, að þessari setningu felldri úr frv., að þurfa að gera ráðningarsamning hverju sinni fyrir hvert einasta veiðitímabil og vera sagt upp um leið og samningurinn er gerður. Þeir standa kannske frammi fyrir mun meiri vanda en ef þessi setning hefði verið í frv. - Ég vil endilega að hv. þm. Guðrún Helgadóttir átti sig á því að það eru tvær hliðar og oft fleiri en tvær á hverju einasta máli. Þá segir í grg. frá LÍÚ: „Staðgengisregla, sem gilt hefur í einn mánuð, er lengd í tvo mánuði. Breytingar þær, sem lögfestar voru vegna aukins réttar verkafólks, fólu ekki í sér lengingu á staðgengisreglu.“ Hvergi er staðgengisregla ósanngjarnari fyrir vinnuveitanda en þegar um er að ræða hlut. Þrátt fyrir þetta er staðgengisreglan lengd í umfjöllun nefndarinnar. Það fer ekkert á milli mála, að staðgengisreglan er mjög umdeilanleg. Þarna er ekki um að ræða beint sjúkraleyfi. Þarna er um að ræða að skipverji á skipi, sem veikist, fær fullan aflahlut á meðan hann er í landi. Og ég nefndi sem dæmi í framsögu minni, að það jafngilti því að t. d. skipstjóri á skuttogara á Ísafirði, ef við tökum það sem dæmi, fær fullan aflahlut, við skulum segja 6 millj., fyrir mánuðinn sem hann er veikur í landi.  Þá segir í athugasemdum LÍÚ: „Skilyrði fyrir auknum launagreiðslum eru takmörkuð við tvö ár og fjögur ár í þjónustu sama útgerðarmanns, þegar skilyrði fyrir auknum launagreiðslum verkafólks eru miðuð við þrjú ár til fimm ár.“ Þetta er hárrétt athugasemd. Þarna kemur vissulega fram mismunun á þessum tveimur starfshópum, sjómönnum og landverkafólki. Þá segir í fjórða lagi: „Með tillögum nefndarinnar eru sjómönnum tryggð sjö mánaða laun eftir fjögurra ára starf þegar verkafólki eru tryggð laun í sex mánuði eftir fimm ára starf. Ef þetta verður að lögum virðist augljóst að verkafólk mun óska samræmingar við þessar breytingar.“ Við það hef ég ekkert að athuga og ég óska þess innilega að verkafólk fái þessa lagfæringu þegar kemur að samningum þess. Þá segir í fimmta lagi: „Felld eru niður ákvæði um vinnuskyldu þegar sjómenn komast ekki til skips, en eru vinnufærir á ný vegna fyrri veikinda.“ Ég tók það fram í framsögu minni, að ég væri persónulega mótfallinn því að fella niður þessa grein, en til að ná samkomulagi um málið sættist ég á að taka þessa grein út. Ég vildi hafa hana inni. Ég tel harla undarlegt ef sjómaður, t. d. á farskipi, sem á að fara í tveggja mánaða túr, en er veikur í 2–3 daga eða þá daga þegar skipið leggur frá landi, getur ekki unnið einhverja landvinnu ef hann verður frískur að tveimur dögum liðnum eftir að skip fer frá. Það er þetta einfalda atriði sem við verðum að horfast í augu við. Það hefði t. d. mátt hugsa sér að þarna kæmu ákvæði um menn sem eru á togurum, að þeir ynnu t. d. að netaviðgerðum. Hins vegar urðu menn sammála um að það væri mög erfitt að koma slíkum breytingum við vegna þess að störf á sjó væru það sérhæfð að það væri í fáum tilvikum hæ~t að koma mönnum í sambærileg störf í landi. Í sjötta lagi segir LÍÚ: „Felld eru niður ákvæði um tilkynningarskyldu í veikindatilfellum og réttindamissi ef vanrækt er að skila læknisvottorði.“ Ég heyrði á hv. þm. Magnúsi H. Magnússyni að hann tók undir þetta - eða var það hv. þm. Halldór Blöndal, það var hann líklega, sem tók undir það, að sér þætti óeðlilegt að sjómönnum bæri ekki skylda til að gera grein fyrir veikindum sínum og að trúnaðarlæknir t. d, útgerðarfélags gæti ekki farið til sjómanns og kannað eða sannreynt að hann væri í raun og veru veikur. Síðan segir LÍÚ: „Allar þessar breytingar eru svo íþyngjandi fyrir útgerðina að ekki er viðunandi, og ef þessar breytingar ná fram að ganga er stefnt til stórfelldra átaka í kjarasamningum útvegsmanna og sjómanna með ófyrirsjáanlegum afleiðingum.“ Þetta hef ég heyrt áður. Ég held að það megi segja að nær undantekningarlaust fyrir hverja einustu kjarasamninga, sem hafa farið fram, hafa orð eitthvað þessu lík fallið. Þá segir að lokum í bréfinu: „Eins og nú er komið virðist eðlilegt að máli þessu verði frestað til hausts og leitað verði eftir samkomulagi milli útvegsmanna og sjómanna um lausn þess. Með tilvísun til framanritaðs leyfum vér oss að óska eftir að hæstv. samgn. beiti sér fyrir frestun málsins til þess að komið verði í veg fyrir átök um mál sem sanngjörn lausn ætti að geta fundist á. Að öðru leyti leyfum vér oss að vísa til bréfs vors, dags. 28. apríl s. l., þar sem vér gerðum tillögur um breytingar á umræddu frv.“ Herra forseti. Ég man ekki hafa fleiri orð um þetta. Ég lýsti því í upphafsorðum mínum hér að ég vildi að þær breytingar, sem í frv. felast og brtt., næðu fram að ganga. Um brtt. hv. þm. Steinþórs Gestssonar vil ég aðeins segja og hún er orðuð ögn öðruvísi en sama setning og vísað er til í frv., en hún hefur raunverulega sama gildi vegna þess að í samningum, sem nú eru í gildi, hafa yfirmenn þessa tvo mánuði, en undirmenn ekki, þannig að hún leiddi eingöngu til þess að þessi þáttur frv. yrði óbreyttur áfram.



Herra forseti. Þegar þetta frv. var lagt fram í deildinni kvaddi ég mér hljóðs og gagnrýndi að yfirmönnum og undirmönnum skyldi ætlaður misjafn réttur í veikinda- og slysatilfellum. Ég fagna því, að n. hefur tekið þetta mál upp á sína arma og gert á því þær breytingar sem í ljós hefur komið að mikill meiri hl. þm. er hlynntur. Hins vegar vil ég alfarið mótmæla þeirri fullyrðingu, sem kom fram hjá 8. landsk. þm., að með þessu sé sjómönnum tryggður meiri réttur en öðrum í veikinda- og slysatilfellum. Það er að vísu rétt gagnvart landverkafólki, en það eru stórir hópar í þessu þjóðfélagi sem hafa meiri rétt í slysa- og veikindatilfellum. Það hlýtur hv. 8. landsk. þm. að vera fullkomlega ljóst. Ég vil undirstrika það alveg sérstaklega, af því að menn hafa gert hér aflahlutinn að umræðuefni, að það hefur fallið dómur í máli á milli Þjóðleikhússins og starfsmanns þess um hvort starfsmaðurinn ætti rétt á að fá greidda yfirvinnu í veikindum. Dómurinn féll á þann veg, að starfsmaðurinn fékk yfirvinnuna greidda. Þetta hef ég trú á að 8. landsk. þm. hafi einnig vitað því að þetta var prófmál á sínum tíma, en yfirvinnan er mjög sambærileg við aflahlutinn. Þess vegna vil ég undirstrika að það er ekki með þessu verið að færa sjómönnum nein forréttindi í þessu þjóðfélagi. Þeir hafa ekki náð fullum rétti miðað við þær stéttir sem hafa best kjörin. Ég vil taka undir það, sem kom fram hjá hv. 6. landsk. þm., því að ég lít svo á að með þessu sé verið að brjóta í blað og veita visst fordæmi, en ég tel að það fordæmi eigi fullkomlega rétt á sér. Það hefur verið rætt um það hér allmikið, að með þessu væri hinum smærri útgerðarfélögum skapaður stór vandi. Ef ekki verður farið í samtryggingu hjá útgerðarmönnum, þ. e. að þeir myndi annaðhvort sameiginlegan sjóð, sem þeir greiði í allir að staðaldri, eða tryggi sig hjá tryggingafélagi fyrir hluta af þeim greiðslum, sem við þetta geta skapast, er vissulega rétt að hinum smærri útgerðarfélögum getur stafað hætta af þessu. En ég tel alveg fráleitt að gera ráð fyrir að þeir bregðist við á annan hátt en þann að standa sameiginlega að því að bera uppi þann kostnað sem af þessu hlýst. Með því móti tel ég ákaflega skoplegt að halda því fram að þarna sé verið að gera eitt eða neitt sem geti verið hættulegt útgerð í þessu landi.



Herra forseti. Út af því, sem hæstv. samgrh. sagði áðan, er að hann hefur einungis lofað sjómannasamtökunum því að frv. yrði afgreitt á þessu þingi. Hann lýsti því alveg sérstaklega yfir, að frv., sem lagt var fram af hálfu Alþfl.-stjórnarinnar, yrði afgreitt á þessu þingi. Hann bætti hins vegar við, að hann teldi að sjómenn mættu vel við una. Ég skil hann því svo, að það sé yfirlýst álit hans að hann telji að hér sé fullnægt - með frv. og þeim brtt. sem samgn. leggur til - því sem lofað hefur verið sjómannasamtökunum. Hins vegar er kannske rétt að bæta því við, að það var ráðh. Alþfl., sem lagði frv. fram, og hv. Alþfl.-þm. Árni Gunnarsson sem formaður samgn. á kannske mestan veg og vanda af því að málið er komið þann veg sem það nú stendur og vonandi fer í gegn hér í þinginu. En nóg um það. Þá er það hv. þm. Guðrún Helgadóttir. Það væri ástæða til þess hér og nú að ræða allítarlega við hv. þm. Ég held að ég hafi sagt það hér einhvern tíma nýlega, og það hafa fleiri sagt en ég, að komin væri upp sérstök deild í Alþb. sem gengi undir nafninu „gáfumannadeildin“. Einhvern veginn fannst mér á málflutningi hv. þm. að allt benti til þess, bæði í málflutningi og öllu látbragði, að hv. þm. tilheyrði „gáfumannadeildinni“ innan Alþb.  Hv. þm. Guðrún Helgadóttir sagði að ég hefði áðan, og það mætti ekki heyrast út fyrir þessa veggi mín vegna, verið að vorkenna Einari Guðfinnssyni í Bolungarvík að þurfa nú að borga þetta. Hvað á svona málflutningur að þýða? Ég skírskota til allra þm., sem hér voru inni þegar ég talaði áðan, annarra en Guðrúnar Helgadóttur, og spyr, hvort ég hafi talað á þann veg að ég væri að vorkenna Einari Guðfinnssyni eða öðrum útgerðarmönnum að þurfa að borga þetta. Ég sagði orðrétt að ég fagnaði því, að með brtt. samgn. væri verið að afnema það að farið væri í manngreinarálit, en ég benti hins vegar eðlilega á það, sem hv. þm. Guðrún Helgadóttir virðist ekki skilja, - eðlilega segi ég líka, - að hér væri af hálfu Alþingis verið að veita fordæmi og t. d. landverkafólk hlyti að fá þennan sama rétt. Það virðist hv. þm. Guðrún Helgadóttir ekki skilja.  En af hverju segir hv. þm. Guðrún Helgadóttir þetta? Hún sagði efnislega áðan: Það er í lagi - og það er athyglisvert að heyra fulltrúa Alþb. á Alþ. segja þau orð - að almennt verkafólk, sem er verst sett, hafi ekki sömu réttarbætur tryggingalega séð og sjómenn. Það er ekki nauðsynlegt, sagði hún orðrétt, að landverkafólk hafi sömu skilyrði í þessum efnum og sjómenn. Sjómenn eiga að hafa meira. En hvað hefur hv. þm. sjálfur, hvað hefur hann í þessum efnum? Hvað hafa opinberir starfsmenn? Eða gildir á þessum bæ að það sé allt í lagi ef ég hef það gott, þá megi aðrir eiga sig? Það vill nefnilega svo til, að hv. þm. hefur sem opinber starfsmaður, samkv. þeim réttindum sem þeir hafa, rétt til þriggja mánaða veikindagreiðslu á fullum launum eftir eitt ár og til viðbótar því aðra þrjá mánuði á hálfum launum, þ. e. hann hefur rétt - í þessu tilfelli hv. þm. Guðrún Helgadóttir - til þriggja mánaða greiðslu á fullum launum plús aðra þrjá mánuði á hálfum launum. Svo kemur hv. þm. hér upp og telur úr því, að verkafólk njóti þeirra sjálfsögðu kjararéttinda að eiga sambærilegan rétt í þessu tilfelli og sjómönnum er hér vonandi verið að veita, þ. e. öðrum en yfirmönnum á bátaflotanum sem höfðu þetta fyrir. Þetta er athyglisvert að heyra frá þm. Alþb.-verkalýðsflokksins sem alltaf er að kalla sig svo.  Hún fór hér að tala um að þetta væri ekki of gott fyrir sjómenn sem kæmu í land eftir 50 ára útivíst, þá væri þessum tiltekna einstaklingi ekki of gott að fá þetta. Hvað á svona lagaður málflutningur á Alþ. að þýða? Þetta er bara til að hlæja að. - Ég óska eftir að fá að lesa ræðuna áður en henni verður breytt hjá hv. þm. ef hún ætlar að halda því fram að hér sé eitthvað ofsagt, frekar vansagt kannske.  En hér kemur það enn einu sinni og enn betur í ljós hvers konar tvískinnungur er í sumum hverjum þm. Alþb. þegar þeir þykjast vera að fórna öllu til að verja hag þeirra sem verst eru settir í þjóðfélaginu. Það eru innan vébanda þess flokks - það skal viðurkennast - ærið margir einstaklingar sem í raun og veru vilja gera þetta, vilja fórna sér, en þeir eru að verða allt of margir sem alls ekki kæra sig um það nema í orði og við hátíðleg tækifæri, en neyta síðan hvers tækifæris til að brjóta á bak aftur sjálfsagða réttindabaráttu þeirra einstaklinga sem þeir þykjast vera að berjast fyrir. Það væri full ástæða til að halda hér miklu lengri ræðu um þennan hv. þm. og vonandi gefst til þess tækifæri síðar. En ég skal ekki verða til þess nú nema að frekara gefnu tilefni, ef það skyldi bjóðast í áframhaldi af þessu.



Herra forseti. Samgn. Nd. hefur fjallað um frv. um lögskráningu sjómanna og mælir með því að það verði samþ. með áorðnum breytingum í umfjöllun þingsins sem komnar eru fram. Undir þetta rita allir nm., en fjarverandi var Friðjón Þórðarson.