Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og kunnugt er, eru lög um rétt til fiskveiða í landhelgi frá 1922 mjög ströng, að því er snertir aðgang til kaupa á afla af erlendum skipum, eða rétt erlendra skipa til að landa afla sínum hér á landi. Undanþágu er í raun og veru samkvæmt þeim 1, ekki að fá nema í hreinum neyðartilfellum, og miðast ekki við að erlend fiskiskip geti komizt hér að til sölu á afla, - í venjulegri markaðsleit fyrir aflann, ef svo mætti að orði komast. Þegar þessi lög voru sett, var það eðlilega, eins og þá stóð á, efst í hugum manna, að vernda rétt hinna íslenzku aðila, bæði fiskimanna og fiskverkenda. Það, sem þá þurfti að koma í veg fyrir, var að íslenzkar hafnir væru eins konar verstöðvar fyrir útlendinga, sem sköpuðu sér hér aðstöðu í skemmri eða lengri tíma án nokkurra skyldna við landsfólkið, en aðeins til að hafa not aðstöðunnar um takmarkað árabil. Þetta var reynslan í gamla daga um hvalveiðar og síldveiðar, bæði til söltunar og bræðslu, og við munum eftir sögu þessara verkunarstöðva, sem síðan munu víst allar fallnar úr sögunni, fyrir það, að þær voru aldrei reistar með innlenda hagsmuni í huga, heldur erlenda hagsmuni eigendanna. Þegar þeir buðu þeim ekki lengur að vera um kyrrt, þá fluttu þeir sig eðlilega um set á aðra staði. Nú er svo fyrir að þakka, að á þeim áratugum, sem síðan eru liðnir, hefur margt breytzt til hins betra í þessu landi og sú hætta, sem þá þurfti sérstaklega að varast, er nú engan veginn sú sama, jafnvél orðin hverfandi. Og nú stendur þannig á, að oft og einatt er það einmitt okkur í hag, íslenzku vinnslustöðvunum í hag og íslenzka þjóðfélaginu í heild, að geta tekið við afla erlendra fiskiskipa til frekari verkunar og útflutnings. Menn hafa þegar komizt að þeirri niðurstöðu hér á Alþ. að svona gæti farið, því að á þinginu 1966 voru samþ. l., sem gáfu svipaða heimild þeirri sem nú er farið fram á, en aðeins um tiltekinn tíma. Vegna þess að sú heimild er nú fallin niður, þarf að endurnýja hana, en jafnframt bætist önnur röksemd við nú í dag, og hún er sú, að nú seinustu misserin hafa íslenzku síldveiðiskipin oft þurft að leita til erlendra hafna til að leggja upp afla sinn, og þá ekki aðeins til hinna venjulegu söluhafna í Þýzkalandi og Bretlandi, heldur hafa þau og leitað til hafna í Færeyjum og Noregi, og fengið þar góða fyrirgreiðslu, en ef satt skal segja, ekki alltaf eftirtölulaust, að minnsta kosti ekki frá vissum aðilum í Noregi, sem þarna eiga hagsmuna að gæta. Til þess að auðvelda beiðnir um undanþágur frá ákvæðum, sem gilda á hverjum stað erlendis, um landanir úr íslenzkum fiskiskipum, væri íslenzku ríkisstj. tvímælalaust mikil stoð af því að geta boðið eða minnsta kosti geta gefið undir fótinn um gagnkvæma meðferð gagnvart þegnum þessa lands, sem verið er að leita til hverju sinni. Tel ég það vera mjög aukna ástæðu til þess að samþykkja beri þá heimild, sem farið er fram á með frv., sem við erum nú að ræða hér í hv. deild. Með þessi sjónarmið í huga hefur sjútvn. fallizt á að styðja framgang þessa frv., og vil ég því leggja til, að frumvarpsgreinarnar hljóti samþykki hér í deildinni í dag og að frv. verði vísað til 3. umr.



Herra forseti. Frv. til l. um brunavarnir og brunamál, 97. mál Alþ., sem er hér til 3. umr. í hæstv. Ed., gerir ráð fyrir breyt. á skipan brunavarna og m.a. skipun brunamálastjóra. 2. gr. frv. fjallar um ráðningu brunamálastjóra, sem hafi verkfræðimenntun með sérþekkingu í brunamálum. Á þskj. 305 hef ég borið fram brtt. svo hljóðandi: „Við 2. gr. 3. málsgr. Í stað orðanna „verkfræðingur með sérþekkingu á brunamálum“ komi: maður með sérþekkingu á brunamálum, er sé annaðhvort verkfræðingur eða tæknifræðingur.“ Samkv. þessari breyt. hefur ráðh. frjálst val milli verkfræðinga og tæknifræðinga, enda hafi þeir þá þekkingu ábrunavörnum,sem frv. gerir ráð fyrir. Með bréfi, dags. 15. febr. 1968, skrifaði Tæknifræðingafélag Íslands hæstv. Alþ. sérstaklega um þetta mál. í bréfi félagsins segir m.a., með leyfi hæstv. forseta: „Tæknifræðingafélag Íslands bendir á, að sú tilhneiging er æði rík að ákveða í lögum verkfræðings- eða arkitektamenntun til að gegna ýmsum störfum og embættum, sem stofnuð eru í þjóðfélaginu og tæknimenntun þarf til. Telur félagið, að í flestum slíkum tilvikum geti tæknifræðingur jafn vel gegnt slíkum störfum. Menntun þeirra er slík, að jafnvel í sumum tilvikum eru þeir betur færir en verkfræðingar til að gegna ýmsum embættum, sem tæknimenntun þarf til.“ Svipuð mál og hér um ræðir, skipun brunamálastjóra, að það sé verkfræðingur, hafa áður verið til meðferðar hér í Alþ. Að gera greinarmun á því í slíkum tilvikum, hvort maðurinn er verkfræðingur eða tæknifræðingur, er arfur frá eldri tíma, sem ekki tilheyrir nútímanum. Segja má, að mismunurinn á milli verkfræðings og tæknifræðings sé oftast sá, að verkfræðingurinn byrjar nám sitt með því að ganga menntaveginn, en tæknifræðingurinn byrjar námsferil sinn oftast með verklegu námi, t.d. iðnnámi. Á seinna stigi námsstigans er það svo oft undir manninum sjálfum komið, hvor reynist færari til starfa, verkfræðingurinn eða tæknifræðingurinn, verkfræðingur, sem hefur lært meira í bóklegum fræðum og erfiðum útreikningum eða tæknifræðingurinn, sem á að hafa lært meira í hinu praktíska lífi og reynslu. Það sýnir sig sérstaklega eftir að Tækniskólinn var stofnaður hér, að þetta form menntunar hentar vel okkar litlu þjóð, þar sem tilgangurinn er ekki aðallega að mennta vísindamenn, heldur menn til praktískra starfa. Ég vænti þess, að hv. þingdeild geti verið mér sammála um, að brtt. mín er til góðs og á rétt á sér. Vænti ég, að hún fái samþykki deildarinnar.



Herra forseti. Frv. það til l. um heimild fyrir ríkisstj. til að selja Hálshreppi í Suður-Þingeyjarsýslu tiltekna landspildu úr prestssetursjörðinni Hálsi í Hálshreppi hefur verið athugáð og samþ. í hv. Nd. Landbn. þessarar hv. d. hefur athugað frv. og kynnt sér þær umsagnir, sem um það hafa borizt, og voru nm. sammála um að leggja til að frv. yrði samþ. óbreytt. Frv. var sent biskupsskrifstofunni, landnámsstjóra og kirkjumálaráðuneytinu til umsagnar. Eins og ég gat um, þá kynnti n. sér þær umsagnir, og er óhætt að segja það, að frv., eins og það liggur hér fyrir þessari hv. d. er mjög í samræmi við þær ábendingar og till., sem settar hafa verið fram hjá öllum þessum aðilum. Ég hygg, að það sé ekki þörf á því að gera frv. frekar að umræðuefni. Grg. og skýringar fylgja frv. sjálfu, sem ég efast ekki um, að þingmenn hafa kynnt sér, og sýndist okkur, að allt mælti með því, að frv. næði fram að ganga. Landbn. leggur sem sagt til að frv. verði samþ.



Herra forseti. Ég hef kvatt mér hér hljóðs utan dagskrár til þess að gera að umtalsefni með örfáum orðum einhliða ákvörðun fjmrn. um það að skjóta ágreiningi við Bandalag starfsmanna ríkis og bæja um greiðslu verðlagsuppbótar til sáttasemjara og ákveða, að laun opinberra starfsmanna skuli eftir sem áður, fyrst um sinn a. m. k., greidd samkv. eldri vísitölu. Eins og hv. þdm. er kunnugt, kom frá fjmrh. hæstv. fyrir hönd fjmrn. tilkynning til dagblaða og útvarps þann 27. febrúar, þar sem þessari málsmeðferð, sem ég nú frá greindi, var lýst. Ég hygg, að það sé ekki ofmælt, þó að sagt sé, að þessi málsmeðferð hafi vakið talsverða furðu hjá bæði opinberum starfsmönnum og eins öðrum þeim, sem fylgzt hafa með þessu máli, og það er einfaldlega vegna þess, að í gildi er kjaradómur í kjaradómsmálinu nr. Í frá 1968, sem kveðinn var upp á miðju s. l. ári, 21. júní, en þar segir alveg skýrum stöfum í 2. gr., hver launin eiga að vera. Það er, að verðlagsuppbót samkv. dómi þessum greiðist á grunnlaun fyrir dagvinnu, sem eigi eru hærri en 10.000 kr. á mánuði. Á grunnlaun, er nema allt að 16 þús. á mánuði, skal greiða sömu verðlagsuppbót og á 10 þús. kr. grunnlaun, en verðlagsuppbót þessi skal síðan fara lækkandi á hverju grunnlaunastigi fyrir ofan 16 þús. og skal lækkunin á hverju launastigi nema ½% af viðkomandi grunnlaunum. Þetta skal þó aldrei valda því, að verðlagsuppbót á grunnlaun milli 16 þús. og 17 þús. kr. á mánuði verði lægri en helmingur þess fjár, sem á 10 þús. kr. grunnlaunum er. En í 4. gr. þessa dóms er svo sagt, að 1. maí, 1. ágúst og 1. nóvember 1968, 1. febrúar 1969 og framvegis á þessum tímum reiknar kauplagsnefnd þá hækkun, sem hlutfallslega hefur orðið á framfærslukostnaði í Reykjavík síðan 1. nóvember 1967. Og síðar segir svo: „Frá vísitölunni eins og hún er hverju sinni samkv. þessum útreikningi n., dregur hún 2.34 prósentustig og fæst þá hundraðshluti þeirrar verðlagsuppbótar, er greidd skal á laun frá 1. degi næsta mán. á eftir, í samræmi við ákv. 2. gr. “Verðlagsuppbótin átti að reiknast með tveimur aukastöfum. Það er þess vegna alveg skýrt samkvæmt þessum dómi, sem ég hef hérna vitnað til, að hinn 1. febrúar s. l. átti kauplagsnefnd að reikna út nýja vísitölu framfærslukostnaðar í Reykjavík og fjmrn. átti samkv. sama dómi að greiða laun samkv. þeirri vísitölu frá 1. þ. m. Þetta hefur eigi verið gert, heldur greidd óbreytt laun frá febrúarmánuði, sem ég get ekki talið annað en sé algert brot á þessum kjaradómi. Í 6. gr. þessa dóms er allur vafi tekinn af um það, að hann er enn í gildi. Hann gildir samkv. 6. gr. sinni frá 1. marz 1968 til 31. desember 1969 og gildir jafnframt um þessar reglur ákvæði 7. gr. l. nr. 55 1962, en það eru lögin um kjarasamninga opinberra starfsmanna. Ég vildi þess vegna leyfa mér að beina þeim fsp. til hæstv. fjmrh., hvort það væru nokkrar frekari röksemdir fyrir þessari málsmeðferð heldur en þær, sem fram koma í áðurnefndri grg. rn. frá 27. febrúar. Í öðru lagi vil ég lýsa þeirri skoðun minni, að hér hafi ekki verið staðið rétt að málum með þessari meðferð, og í þriðja lagi vil ég nú leyfa mér að skora á hæstv. fjmrh., að hann beiti sér fyrir því, að farið verði að lögum í þessu máli. Því hefur a. m. k. verið haldið fram í þessu máli, að ekki hafi verið hægt að reikna verðlagsuppbót miðað við 1. febrúar s. l. vegna þess, að tiltekin mál hafi ekki fengið afgreiðslu hér á Alþ., og er þá fyrst og fremst átt við ný lög um fjölskyldubætur. Ég get ekki séð, að hér sé nein ástæða til þess að fresta útreikningi vísitölunnar. Kauplagsnefnd á að reikna vísitöluna eins og framfærslukostnaðurinn var í Reykjavík þann 1. febrúar s. l., en það getur ekki verið rétt, að kauplagsnefnd sé hindruð í störfum sínum á þeim forsendum, að það sé beðið eftir einu eða öðru, sem síðar kunni að koma frá Alþingi, enda væri þá erfitt og ómögulegt að rækja það starf af hendi. Ég skal ekki níðast á góðvild hæstv. forseta með því að halda hér langa ræðu um þetta, þó að vissulega mætti margt um það segja, en ég vildi ekki láta þetta tækifæri fara framhjá, svo að ekki væri vakin athygli á þessu.



Herra forseti. Ég hef nú ekki ýkja mikið að segja um það mál, sem hv. 11. þm. Reykv. gerði hér að umtalsefni, umfram það, sem komið hefur fram, bæði í opinberri tilkynningu frá fjmrn. og í bréfaskiptum, sem birt hafa verið í blöðum af hálfu Bandalags starfsmanna ríkis og bæja. Það er alveg rétt, að hér hefur verið gripið til ráðstafana, sem eru óvenjulegar, og það var síður en svo löngun mín að þurfa að grípa til slíkra aðgerða og af þeim sökum var það, sem ég ítrekað fór þess á leit við stjórn B.S.R.B., að viðræður yrðu teknar upp um það milli rn. og þeirra, að þeir féllust á fyrst um sinn, að greidd yrði sama vísitala og greidd var 1. febrúar á laun almennt í landinu með hliðsjón af því, að ljóst yrði, að sú vísitala yrði notuð til launaviðmiðunar fyrir allar launastéttir landsins aðrar þann 1. marz. Vitanlega er það rétt, að ég gat strangt tekið ekki krafizt eins né neins af stjórn B.S.R.B. um þetta efni annars en skilnings á þeim vanda, sem við væri að fást, og mér hugkvæmdist ekki að fara fram á, að þeir fórnuðu í einu né neinu þeim rétti, sem opinberir starfsmenn áttu. Hins vegar var það ljóst, að eins og málum er háttað var með öllu óeðlilegt að greiða þessa vísitölu að sinni, og jafnframt einnig sýndist mér ljóst, að málin væru með þeim hætti og yrðu á þann hátt í deiglunni á næstu vikum, að það væri mikilsvert, að strax gætu hafizt milli rn. og ráðamanna opinberra starfsmanna viðræður um það, hvernig ætti að mæta þeim viðfangsefnum og viðhorfum einmitt á þann hátt, að það ekki kæmi niður á opinberum starfsmönnum. Það kom t.d. fyrir á s. l. ári, að opinberir starfsmenn urðu þar mánuði á eftir með sínar vísitöluuppbætur vegna þess, að málum var þannig háttað, að þeir kusu að skjóta til kjaradóms deilu eða ákvörðun um það, hvernig með verðlagsuppbætur til opinberra starfsmanna skyldi þá farið. Það var boðið þá af hálfu rn., að það skyldi með þær farið á alveg sama hátt og gert var varðandi kjarasamninga stéttarfélaganna. Það vildi stjórn B.S.R.B. ekki sætta sig við. Það er hennar mál að meta það og ég er ekki að deila á hana fyrir það, en þetta leiddi hins vegar af sér það, að það féll niður mánaðarvísitala. Með því að hefja viðræður nú þegar var það í mínum huga, að það yrði séð fyrir því, að viðræður hæfust strax milli samningsaðila, sem hefðu átt að geta tryggt það, að ekki hefði orðið um að ræða neinn réttindamissi opinberra starfsmanna og heldur ekki, sem var mitt sjónarmið, að þeir fengju nein óeðlileg réttindi umfram aðra. Ég vil leggja á það áherzlu, að það, sem nú er að gerast í sambandi við opinbera starfsmenn, er ekki það, að það sé verið að taka af þeim nein laun, heldur hitt, að þeir fá ekki greidda þá hækkun, sem að öllu óbreyttu hefði orðið á hinum almenna launamarkaði í sambandi við vísitölugreiðslur þann 1. marz. Það er rétt hjá hv. þm. og því hefur ekki verið á móti mælt af hálfu rn., að í gildi væri kjaradómur frá 21. júní 1968, þar sem svo er mælt fyrir, að vísitölubreytingar skuli verða til ársloka 1969. Hitt er jafn víst, að forsendur fyrir þessum kjaradómi eru, eins og nú standa sakir, brostnar. Það er grundvallarregla í lögum um samningsrétt opinberra starfsmanna, að þeir skuli hafa sambærileg laun og aðrar launastéttir, en heldur ekki meira, hvorki meira né minna. Hefði verið byggt á hinum formlegu ákvörðunum kjaradóms nú, hefðu opinberir starfsmenn nú um þessi mánaðamót hlotið launauppbætur, sem engir aðrir launþegar í landinu fá. Ég skal ekkert fara hér að blanda mér út í deilu milli launþegasamtakanna almennt og vinnuveitenda. Hitt eru engu að síður ljóst, að þessar uppbætur hafa ekki verið greiddar, og það mun ekki vera nein deila um það, að það hafi verið fullkomlega lögformlegt að greiða þær ekki, þó að launþegar að sínu leyti hafi mótmælt því og talið sig eiga fullan rétt á þeim. Það er annað mál. Það er rétt, að opinberir starfsmenn standa að því leyti hér traustari fótum, að kjarasamningar þeirra féllu ekki úr gildi 1. marz að forminu til, en hins vegar að efni til féllu þeir úr gildi. Alveg hiklaust fullyrði ég vegna þess, að ef hv. þm. lítur í forsendur fyrir dómi kjaradóms frá því 21. júní, þá er þar komizt svo að orði, að það hefði þótt rétt að byggja kjaradóm þennan á sambærilegum launauppbótum eða vísitöluuppbótum eins og samið var um á hinum almenna vinnumarkaði. Það er því alveg ljóst mál, að ef það hefði verið vitað hvað gerðist 1. marz, hefði dómur kjaradóms orðið með allt öðrum hætti. Hv. þm. sagði, að það væri einstætt, að rn. hefði gripið til þeirrar einhliða ákvörðunar að skjóta deilunni til sáttasemjara. Það er vitanlega ekkert einstætt við það. Ef samningsaðili ekki vill ræða málið, þá er auðvitað ekki um annað að ræða heldur en fylgja þeim reglum, sem l. gera ráð fyrir. Ef ekki næst samkomulag milli aðila án aðstoðar sáttasemjara, þá er til hans leitað, og það er ekkert, sem hindrar það, að annar aðilinn geti gert það, ef hinn neitar, því að það veit ég, að hv. þm. veit sem góður lögfræðingur, að það er auðvitað ekki hægt að stöðva aðgerðir í málum með þeim hætti, að annar aðilinn neiti bara að sitja að samningaborði, þegar um þetta er að ræða. Hann verður a. m. k. að taka afleiðingunum af því og getur ekki hindrað gagnaðilann í því, ef hann telur sig eiga rétt, að leita þá eftir þeim rétti með eðlilegum hætti. Og það mun vissulega verða gert. Hv. þm. vék að vísitölunni og sagði, að það væri auðvitað ekki hægt að stöðva útreikning vísitölunnar, og hefði borið að reikna hana út þann 1. marz eða fyrir 1. marz. Nú veit hv. þm. það, að það er sérstakur aðili, sem reiknar út vísitölu, og kauplagsnefnd hefur ekki fengið nein fyrirmæli frá rn. um það, hvernig hún eigi að haga sínum störfum, heldur gerir hún það l. samkv. Hún hefur birt um það nú nýlega opinbera yfirlýsingu, að hún telji, að það hafi ekki verið auðið að reikna vísitölu fyrir 1. marz vegna þess, að hér hafi verið til meðferðar í Alþ. frv., sem hefur beinlínis áhrif á þá vísitölu. Það er mjög sjaldgæft, að það séu til meðferðar frv. í Alþ., sem hafa þannig áhrif aftur fyrir sig, ef segja má. En það er í þessu tilfelli vegna þess, að það er gert ráð fyrir, að fjölskyldubæturnar taki gildi aftur í tímann og mundu þar af leiðandi hafa verkað á vísitöluna 1. marz, þannig að kauplagsnefnd hefur formlega lýst því yfir, að hún telji sig ekki hafa með neinu móti getað reiknað út vísitöluna 1. marz og var þá heldur ekki ljóst, við hvað ætti að miða launaútreikning. Nú má auðvitað segja, að það sé hægt að finna út vísitölu til að greiða eftir, en það er allt annað mál. Það er hins vegar ekki aðalatriði þessa máls, heldur hitt, að með því að greiða launauppbætur frá 1. marz hefðu opinberir starfsmenn verið að fá kjör, sem aðrar launastéttir í landinu ekki hafa. Og ég tek það skýrt fram, að ef það yrði niðurstaðan, að aðrar launastéttir fengju sömu kjör og hér er um að ræða eða héldu þeim eða að því marki, sem þær standa að þeim, þá hefur rn. ekki hugkvæmzt annað en opinberir starfsmenn fengju slík kjör. Það eina, sem hér er um að ræða, er, að hér verði um biðtíma að ræða, þar til séð verður, hver kjörin verða á hinum almenna markaði, og þá reynir að sjálfsögðu á það, hvort samningar takast milli rn. og opinberra starfsmanna eða ekki. En það er ekki ætlunin að brjóta á þeim rétt að einu né neinu leyti. Ég hefði talið það ákaflega æskilegt, ef stjórn B.S.R.B. hefði viljað á það fallast að forða slíkum leiðindum, sem alltaf hljóta af því að verða, þegar þarf að grípa til aðgerða sem þessara. Hér er um að ræða samtök vinnuveitenda, sem hafa mjög nána samvinnu sín á milli, í raun og veru stjórnsýslukerfið, og ber vissulega að harma það, ef þeir aðilar ekki vilja líta á vandamálin eins og þau liggja fyrir. Ég skal að öðru leyti ekki fara að deila á stjórn B.S.R.B. að einu né neinu leyti. Hún hefur hér engan sérstakan málsvara og því tel ég það ekki viðeigandi. Hún verður að velja sína starfshætti og rn. verður þá að sjálfsögðu að velja sína. Ég sé ekki ástæðu til, herra forseti, að segja um þetta fleiri orð. Þetta mál mun ganga sinn gang. Það er opin leið að sjálfsögðu fyrir aðila, eins og gert er ráð fyrir í lögum, að gæta sinna hagsmuna, og vissulega mun rn. ekki og hefur enga löngun til að setja fótinn fyrir það, að opinberir starfsmenn geti gert það. En ég efast stórkostlega um, að það hefði verið að neinu leyti í þágu opinberra starfsmanna, að greidd hefði verið nú vísitala, sem svo e. t. v. hefði verið af þeim krafin aftur síðar, þegar samið hefði verið, ef um semst á hinum almenna vinnumarkaði, að vísitala verði greidd með öðrum hætti heldur en kröfur launþegasamtakanna standa til, og um það efni stendur einmitt allur ágreiningurinn nú. Það er vísitalan, sem um er deilt. Ég vil aðeins að lokum, að það komi skýrt fram, að ég harma það, að það hafi þurft að grípa til þessara aðgerða. Ég get hins vegar ekki séð, og röksemdir, sem fram hafa komið, hafa ekki sannfært mig um það, að það hafi verið hægt að grípa til annarra aðgerða, og ég sé ekki, að það sé á neinn hátt í þágu opinberra starfsmanna, að það sé verið að blása í herlúðra út af þessu máli. Það er ekki ætlunin að ganga á rétt þeirra að einu né neinu leyti og rn. hefur aldrei hugsað sér það að fara að beita þá neinum fantatökum, heldur aðeins að það skuldi gilda sem eðli málsins og lögum samkv. á að gilda, að þeir á hverjum tíma fái laun greidd í samræmi við ákvæði laganna um, að opinberir starfsmenn skuli laun fá með hliðsjón af kjörum annarra stétta.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. fjmrh. fyrir það, sem hann sagði hér áðan, og lofa því að lengja ekki þessar umr., sem fara hér fram utan dagskrár og á kostnað hins eiginlega fundarefnis. En ég kemst ekki hjá því að endurtaka það hér vegna þess, sem hæstv. ráðh. sagði, að mér finnst hér vera um grundvallarágreining að ræða milli þess, sem ég sagði, og þess, sem hæstv. fjmrh. sagði, þegar hann talar stöðugt um samning, um að það þurfi að taka upp samningaviðræður við B.S.R.B. og það verði gerður nýr samningur, þegar verkalýðsstéttirnar eru búnar að koma sínum málum fyrir. Ég álít hins vegar, að hér sé um að ræða dóm, þann dóm, sem ég áðan vitnaði í. Það var reynt að semja og málinu vísað til kjaradóms. Kjaradómur kvað upp þennan skýlausa dóm, sem ég vitnaði í áðan. Samkv. honum á að reikna nýja vísitölu á grundvelli framfærslukostnaðar í Reykjavík 1. febrúar og greiða laun samkv. henni 1. marz. Ég hef lesið forsendur þessa dóms, eins og hæstv. ráðh. ráðlagði mér. Og ég veit, að í þeim er miðað við, að launin séu sambærileg við það, sem samið var um við aðrar stéttir í marzmánuði í fyrra. En það er bara hvergi tekið fram í dómnum, að það skuli vera samband þarna á milli. Dómurinn er alveg skýlaus og ekki skilyrtur á nokkurn hátt. Það er þess vegna að mínum dómi verið að taka af opinberum starfsmönnum laun, sem þeir samkv. kjaradómi áttu að fá hinn 1. marz s. l. Ég veit ekki, hve mikið. Það hefur ekki verið reiknuð vísitalan enn þá, en augljóst er og ekki verður það deiluatriði, að hún hlýtur að hækka talsvert. Ég skal ekki orðlengja um þetta. Ég bara undirstrika þennan mismun, sem er á skilningi okkar, mín og hæstv. fjmrh. á þessu, og ég hygg nú, að opinberir starfsmenn a. m. k. skilji kjaradóm þeim skilningi, sem ég hef hér verið .að draga fram. Ég vil svo aðeins, af því að ég var eitthvað óskýr í máli þarna áðan, taka það fram, að ég er ekki að kenna hæstv. fjmrn. um það, að vísitalan var ekki reiknuð. Það er vitanlega annar aðili, sem það gerir, eins og hæstv. ráðh. undirstrikaði. Ég fellst ekki á neitt af þeim rökum, sem komu fram í yfirlýsingu þeirrar n., sem á að reikna vísitöluna vegna þess, að í fyrsta lagi var um stjórnarfrv. að ræða, sem venjulega fá nú hér greiða afgreiðslu á hv. Alþ. Það er nú komið fram nál. frá hv. heilbr.- og félmn. Ed. shlj. um að mæla með frv., svoleiðis að ef einungis stóð á því að vita, hverjar þessar fjölskyldubætur yrðu í framtíð, mátti nú treysta á, að þetta frv. yrði samþ., og í öðru lagi tel ég víst, að frv. hefði getað fengið hér framgang í þinginu með meiri hraða eins og mörg önnur mál, sem minni samstaða hefur verið um, ef eftir því hefði verið leitað. Og svo í þriðja lagi það, að samkv, lögum á að reikna vísitöluna samkv. þeim framfærslukostnaði, sem er fyrir hendi á hverjum tíma, svo að ég tel þetta nú vera fyrirslátt frekar heldur en rök. En ég skal ekki orðlengja frekar um þetta. Ég sem sagt bara endurtek það að lokum, að þessi kjaradómur er alveg skýr og það er ekki í sjálfum kjaradómi neins staðar tengt saman, hvað opinberir starfsmenn eiga að fá í laun og svo aðrar stéttir, sem það semja um. Það er hins vegar getið um það í forsendunum. Það er alveg rétt hjá hæstv. fjmrh.



Herra forseti. Það er aðeins eitt atriði, sem hv. 11. þm. Reykv. gerði hér að umtalsefni í seinni ræðu sinni og sem ég vildi víkja örfáum orðum að. Hann taldi, að það væri efnismunur á því, hvað væri samningur annars vegar og dómur hins vegar. Á þessu er vitanlega enginn efnismunur að því leyti, að samkv. reglunum um laun opinberra starfsmanna getur að sjálfsögðu B.S.R.B. samið um annað, ef það kýs, en dómur segir til um. Það er í fyrsta lagi. Í öðru lagi er nauðsynlegt, að það komi fram, að kjaradómi hefur hvað eftir annað verið breytt, þannig að þó að það hafi verið ákveðið svo, að kjaradómur skyldi gilda ákveðinn tíma, hefur jafnan kjaradómur verið endurskoðaður, ef breytingar hafa farið fram á samningstímabilinu. Og einmitt sá kjaradómur, sem vitnað er í af hv. þm., er breyting á eldri kjaradómi, og þessi breyting kom til vegna þess, að það voru sérstök vísitöluákvæði sett á s. l. ári. Hefði það ekki verið ákveðið með kjaradómi, hefðu þær greiðslur væntanlega orðið með öðrum hætti. Vitanlega hugkvæmdist rn. ekki að bera það fyrir sig, að það væri í gildi kjaradómur og þar af leiddi, að það ætti ekki að borga þessa vísitölu. Það kom mér aldrei til hugar. Þannig að hér er verið að hengja sig í algjörlegar formlegar ástæður hjá hinni ágætu stjórn B.S.R.B., sem að vísu er skiljanlegt vegna þess, að kjaradómur nú er í þeirra þágu, en kjaradómur í fyrra, sem var breytt, var andstæður þeirra hagsmunum. Þetta er einungis spurning um mat hagsmuna og mismunandi viðhorf af þessum sökum, en þetta taldi ég aðeins rétt að kæmi fram vegna þess, að það er ekkert óeðlilegt, þetta erum við stöðugt að gera, að breyta kjaradómi, honum hefur bara hingað til verið breytt í aðra átt. Nú hefur það komið til, að það hefur verið óskað, a. m. k. að sinni, að breyta honum í hina áttina, fara hina leiðina, en það hafa hinir ágætu menn, sem að því máli standa, ekki viljað fallast á. Þetta er í rauninni það eina efnislega, sem hér er um að ræða.

forseti (JónÁ): Svo hljóðandi bréf hefur borizt frá Karli Guðjónssyni, 6. þm. Sunnl.: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og mun því ekki geta sótt þingfundi næstu vikur, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi og, með skírskotun til 138. gr. l. um kosningar til Alþingis, að óska þess, að 1. varamaður Alþb. í Suðurlandskjördæmi, Björgvin Salómonsson skólastjóri, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni.“ Kjörbréf Björgvins Salómonssonar hefur áður verið rannsakað, og tekur hann því sæti hér í hv. d. samkv. þessu bréfi. Ég býð hann velkominn til starfa.