Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Mál þetta var afgreitt í þessari hv. d. fyrr á þinginu. Þegar það var á síðasta stigi meðferðar í hv. Ed. voru gerðar á því verulegar breytingar. Upphaflega var málið um sölu nokkurra húseigna, en síðan hefur verið bætt við það sölu húseignar á Húsavík, í Kópavogi, prestsseturs í Svarfaðardal, sumarleyfislands fyrir skáta í Skorradal og loks heimild til að veita BSRB 50 ha. land í svonefndum Móadal í Hvalfirði. Fljótlega eftir að mál þetta hafði borizt til menntmn. þessarar d. á nýjan leik, streymdu inn mótmæli gegn þeim breytingum, sem urðu á málinu í Ed. Barst erindi frá KFUM, sem mótmælti vegna nálægðar Móadals við sumarstarf í Vatnaskógi og ótta við truflun af völdum þess, ef BSRB fengi sumarleyfisland á þessum stað. Mótmæli bárust frá sóknarprestinum í Saurbæ gegn því, að kirkjujörðin væri skert. Mótmæli bárust frá biskupnum yfir Íslandi og loks frá oddvita hreppsnefndar Hvalfjarðarstrandarhrepps. Að lokum barst bréf frá BSRB, þar sem bandalagið lýsti sig fúst til þess að falla frá tilkalli til þessa lands, en óskaði eftir öðru í staðinn. Í því bréfi segir m.a. svo, með leyfi hæstv. forseta: „Þar sem heimildar er nú leitað til afhendingar lands til BSRB að Saurbæ, fer bandalagið þess á leit, að hv. menntmn. taki til vinsamlegrar athugunar í samráði við hæstv. kirkjumálaráðherra, hvort eigi sé unnt að láta bæði BSRB og Skátafélag Akraness fá land að Stóru-Drageyri, þannig að allir aðilar geti vel við unað.“ Menntmn. hefur fjallað nokkuð um þetta mál, eins og það horfir við, og á fundi n. var það einróma niðurstaða, að n. treysti sér ekki til að taka afstöðu til þeirra atriða, sem bætzt hafa í frv. í Ed. eða til síðari brtt., sem hér hafa verið fluttar.



Herra forseti. Ég skal ekki verða langorður, en ég þarf að gera stuttlega grein fyrir tveim brtt., sem ég stend að á þskj. 416 og 604. Till. á þskj. 416 flyt ég einn, en till. á þskj. 604 flyt ég ásamt hv. 3. þm. Austf., Jónasi Péturssyni. En það má segja um báðar þessar till., að þær eru dálítið svipaðs eðlis og viðbætur, sem komu inn í frv. í hv. Ed., sem voru um heimildir til þess að láta af hendi spildur úr ríkisjörðum af sérstökum ástæðum. Till. á þskj. 416 er um það að heimila ríkisstj. að afhenda ábúandanum á nýbýlinu Tungunesi í Fnjóskadal til eignarumráða vegna landskemmda af völdum vegagerðar spildu úr landi prestssetursins Háls í nesinu austan Fnjóskár. Þessi till. er orðuð í samráði við landnámsstjóra. Málavextir eru þeir, að nú er í smíðum brú á Fnjóská á nýjum stað og nokkur vegargerð í sambandi við hana, en af þeim ástæðum, vegna brúargerðarinnar og vegagerðarinnar, verður land nýbýlisins vestan árinnar fyrir það miklum skemmdum, að vafasamt er að hægt sé að halda þar áfram búskap. A.m.k. skerðast stórlega ræktunarmöguleikar nýbýlisins, og mönnum hefur hugkvæmzt að bæta úr þessu á þann hátt, að ríkið léti af höndum við nýbýlið litla sneið af landi prestssetursins Háls austan Fnjóskár. Ég skal taka fram, að ég hef rætt um þetta við hæstv. landbrh., sem jafnframt er samgmrh. og þessu máli kunnugur, og held ég, að mér sé óhætt að segja, að till. sé flutt í samráði við hann. Hin till. á þskj. 604 er um það að selja eigendum Ærlækjar í Öxarfirði spildu úr landi Skinnastaða, en ástæðan til þess að farið er fram á þetta er sú, að gert er ráð fyrir, að Ærlækur láti af höndum allstórt land vegna skólans, miðskólans eða héraðsskólans, í Lundi í Öxarfirði. Skólanum er mjög nauðsynlegt að fá þetta land, og það hefur þótt eðlilegt, að Ærlækur, sem illa má við því að láta þetta land af hendi, fái þarna þessa sneið í staðinn, og hefur þetta mál verið til meðferðar og ýtarlegrar athugunar í hreppsnefnd Öxarfjarðarhrepps og liggur fyrir bréf frá henni, sem ég hef sýnt hv. landbn. þessarar d., þar sem hreppsnefndin mælir með því, að þessi heimild verði veitt. Ég vonast eftir, að hv. d. sjái sér fært að samþykkja báðar þessar brtt. við frv., sem mér virðast mjög eðlilegar. Ég skal geta þess, að hæstv. fjmrh., sem eins og kunnugt er er einn af þm. þessa kjördæmis, sem hér á hlut að máli, og kunnugur er þessu máli, hefði gjarnan viljað vera meðflm. till. á þskj. 604, en hann á, eins og kunnugt er, sæti í Ed. Þess vegna er till. flutt af okkur tveimur, hv. 3. þm. Austf. og mér.



Herra forseti. Í fjarveru hæstv. dómsmrh. vil ég fara um þetta mál örfáum orðum. Í morgun hafði ég samráð við dómsmrn. um það, hvort það teldi skaðlaust, að málið dagaði uppi, eins og mér skildist helzt vera líkur til samkv. afstöðu hv. n., en ráðuneytisstjórinn þar tjáði mér, að það mundi koma sér mjög illa, ef ekki yrði veitt heimild fyrir sölu á þeim fasteignum, sem hér eru taldar, og þó aðallega húseignunum, sem ég skal ekki fara að lesa hér upp. Eins var búið að taka ákvörðun um að selja Setberg í Eyrarsveit og deila um það áður hér í d. Ráðgert hafði verið að ráðstafa andvirði a.m.k. sumra þessara fasteigna til annarra eignakaupa og mundi þá skorta fé til þeirra ráðstafana, ef málið drægist nú á langinn, svo að ég verð að láta það koma fram, að ég mundi telja það miður farið, ef frv. dagaði uppi eða fengi ekki afgreiðslu, hvað þá ef það yrði fellt, þó að hér sé að sjálfsögðu ekki um neitt verulegt stórmál að ræða. Um mótmælin gegn því að land verði látið af landi Saurbæjar á Hvalfjarðarströnd til Bandalags starfsmanna ríkis og hæja, þá er rétt að rifja það upp, að það er búið að ráðstafa þessu landi. Með samþykki allra þingflokka var þessum samtökum í fyrra fyrir rúmu ári tilkynnt þessi ráðstöfun sem gjöf í tilefni af stórafmæli, sem samtökin áttu. Nú hefur það að vísu komið upp eftir á, að samtökin eru fús til þess eða a.m.k. fáanleg til að taka annað land í staðinn. Það er allt annað mál, en ég hygg, að sú hugmynd, að þeir geti fengið land í Stóru-Drageyrarlandi, sem mér hefur skilizt að hafi komið upp, sé fráleit, það sé búið að athuga hana og það þyki ekki fært. Hér er því einungis um að ræða staðfestingu á því, sem búið er að ákveða með vitund og samþykki alls þingheims í fyrra. Einungis þótti formlega nauðsynlegt að fá þessa heimild og ég fæ ekki séð, að það fái staðizt að neita um hana nú. Þá sé þingið eða þm. réttara sagt að ganga á bak orða sinna, hverfa frá því umboði, sem stjórninni í fyrra var veitt til þess að gera þessa ráðstöfun. Ef hins vegar verður samkomulag um það við BSRB að skipta á landi og einhvers staðar annars staðar fæst annað land, þá er auðvitað sjálfsagt að taka það til athugunar, en sú heimild, sem hér er verið að fara fram á, er engu að síður nauðsynleg til þess að hægt sé að standa við það loforð, sem gefið var og ég fullyrði, að í fyrra var gefið, eftir að samráð hafði verið haft við alla þingflokka um málið, og að því er mér er sagt, var það rætt í flokkunum og komu hvergi mótmæli fram. Ég held því, að þessi mótmæli og aths. séu of síðla fram komin, enda fær það ekki staðizt, að þótt við viljum allt gera fyrir KFUM, þá megi ekki veita öðrum mönnum einhver réttindi í námunda við þann félagsskap. Það er ekki verið að tala um að taka neitt af KFUM, heldur einungis verið að tala um að standa nú við loforð, sem gefið var, áður en þessar aths. voru fram bornar, aths., sem eins og ég segi, mér sýnist ekki fá staðizt. Ég mundi þess vegna leggja til, að frv. yrði samþ. hér og beini því hins vegar til þeirra, sem hafa flutt brtt., hvort ekki megi láta þær heimildir bíða til næsta þings. Mér skilst, að sumir séu varbúnir að taka til þess afstöðu nú og telji, að málið sé þegar búið að fá þær viðbætur, að þær séu ærnar á þessu þingi og þess vegna væri eðlilegast, að málið væri nú afgreitt óbreytt í deildinni.



Herra forseti. Þetta frv. hefur heldur en ekki tekið breytingum frá því að það var borið fram hér í hv. d. fyrir löngu síðan. Þá var farið fram á heimild fyrir ríkisstj. til þess að selja fjórar eignir: Setberg í Eyrarsveit, Tómasarhaga 15 í Reykjavík, Brekkugötu 18 í Hafnarfirði og Vesturbraut 2 í Grindavík. Það varð að vísu ekki algert samkomulag í menntmn. í upphafi um sumar af þessum eignum, en það fór nú samt svo, að hv. d. samþykkti frv. með þeirri einu breytingu að taka Melrakkaeyju undan Setbergi, að öðru leyti var frv. samþ. óbreytt. Síðan fer frv. til hv. Ed. og þar tekur það þeim breytingum, að í frv. er bætt prestsseturshúsi á Húsavík, sem á að heimila að selja, húseigninni Melgerði 10 í Kópavogi og prestssetursjörðinni Völlum í Svarfaðardal. Þannig var það samþ. við 2. umr. í Ed. Síðan gerist það við síðustu umr. í hv. Ed., að bætt er inn í þetta frv. heimild fyrir ríkisstj. til þess að fá Skátafélagi Akraness til umráða með nánar tilteknum skilmálum spildu úr landi kirkjujarðarinnar Stóru-Drageyrar í Skorradal Og ríkisstj. Er heimilað að afhenda Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja 50 ha. lands í svokölluðum Móadal í landi prestssetursjarðarinnar Saurbæjar á Hvalfjarðarströnd. Þegar þetta gerist, að þessu er bætt við á síðustu stundu í hv. Ed., þá drífa að mótmælin. Og það er ekkert óeðlilegt við það, þó að þessi mótmæli komi ekki fram fyrr, því að þessi viðbót við frv. kom ekki fyrr en við síðustu umr. í Ed., og ég veit ekki einu sinni, hvort hv. n., sem mun hafa verið landbn. þeirrar d., hefur athugað þessi ákvæði nokkuð sérstaklega. Þannig kemur þá frv. til hv. Nd. aftur til einnar umr. og þá koma fram tvær brtt. hér í hv. d., svo að frv. er í raun og veru orðið allt annað en það var eða að miklu leyti allt annað en það var. Og það er þannig úr garði gert núna, þetta frv., að sum atriði í því hafa aldrei verið athuguð að neinu gagni í n. d., að ég nú ekki tali um þær tvær brtt., sem nú liggja fyrir. Þó að menntmn. þessarar hv. d. hafi nú tekið málið til athugunar á ný, þá hafði hún engan tíma og ekkert tækifæri til að leita umsagnar eða upplýsinga neins staðar að um þær till. Þannig liggur málið fyrir. Ég verð því að segja það, að mér sýnist ekki vera mikil nauðsyn á því að hraða málinu gegnum þingið næstsíðasta dag þess, eins og allt er í pottinn búið. Hæstv. forsrh. vék að því hér áðan, að hann hefði borið sig saman við ráðuneytisstjóra kirkjumrn. út af þessu máli og hann hafi talið það valda einhverjum óþægindum, ef ekki væri hægt að selja þessar húseignir á þessu sumri. Það kann vel að vera, en ágreiningsatriðin þyrfti þó ekki að samþykkja. Ég hef ekki á móti því, að sá hluti frv. væri afgreiddur, sem snertir þessar eignir, sem enginn ágreiningur er um, það ég veit til. En hinn hlutann, sem aðalágreiningur er um og hann ekki lítill, finnst mér fremur hart að þurfa að samþykkja bara til að koma fram einhverjum öðrum atriðum, sem ekki er ágreiningur um. Ég veit ekki, hvort hv. þm. hafa kynnt sér þau mótmæli, sem hafa komið fram við þetta frv. eins og það er nú. Hæstv. forsrh. vék að þeim ágreiningi hér áðan, og hann segir, að hér sé um land að ræða, þ.e.a.s. ágreiningurinn sé um það, hvort afhenda skuli BSRB það land í Saurbæjarlandi, sem um er rætt. Hann segir, að þetta land sé búið að afhenda þeim, og það er alveg rétt. Það er búið að gefa það, þ.e.a.s. gefa BSRB afnotarétt á landinu. Það hefur rn. gert og með fullu samþykki þingflokka, að ég ætla, og það er heldur enginn ágreiningur út af því. Rn. var þarna í fullum rétti að mínum dómi, og það er ekkert við þetta að athuga, og bandalagið hefur tekið við þessari gjöf með fullu þakklæti. En þegar rísa slík mótmæli, eins og fram hafa komið, vill bandalagið forðast árekstra og ágreining, sem kannske getur verið varanlegur út af þessu máli, og óskar þess vegna eftir því, að hæstv. rn. taki það til athugunar, hvort ekki sé þá hægt að skipta á landinu fyrir eitthvað annað og nefnir t.d. Stóru-Drageyri. Vel getur komið til greina eitthvert annað land í staðinn. Það, sem fyrir BSRB vakir, er ekkert annað en það að búa þarna eða hafa sína starfsemi þar árekstralaust og ágreiningslaust. Það langar náttúrlega ekkert sérstaklega til þess að setjast þarna að með sína sumarstarfsemi í óþökk og jafnvél fullum fjandskap nágrannanna, þ.á.m. prestsins í Saurbæ. Bandalagið er því að reyna að fá málið leyst þannig, að allir geti vel við unað og enginn ágreiningur verði varanlegur út af þessu. Það er það eina, sem fyrir því vakir. Og ég er þeirrar skoðunar, að ef hæstv. kirkjumrh. væri hér á landinu og hefði þar af leiðandi getað tekið þetta mál til athugunar og samkomulags, hefði þetta verið gert. En það vildi svo illa til, að hann þurfti að fara af landi brott og kemur ekki fyrir þingslit. Nú heyrist mér á hæstv. forsrh., að það sé útilokað, að skipt verði á þessu landi og öðru í landi Stóru-Drageyrar. Það var menntmn. alveg ókunnugt um, að svo væri ástatt, og hún hafði ekki fengið neinar slíkar upplýsingar, þegar hún var að ræða málið fyrir nokkrum dögum. Fyrir menntmn. hefur legið afrit af bréfi biskupsins yfir Íslandi til dóms- og kirkjumrn. út af því, að þetta land skyldi afhent án sinnar íhlutunar eða samþykkis. Ég sé ekki ástæðu til að lesa það upp sérstaklega, þar sem það mál er nú um garð gengið og með fullum heimildum; að mínum dómi, að afhenda bandalaginu þetta land. Aftur á móti snertir þáð mjög BSRB, hvað KFUM segir um þetta mál, því að það er næsti nágranninn. KFUM hefur haft starfsemi í Vatnaskógi, sem þetta land, Móadalur, liggur að, og hefur haft þá starfsemi um langa tíð, og því tel ég rétt, að hv. alþm. fái að heyra, hvað KFUM segir um þetta mál, með leyfi hæstv. forseta. Það er bréf, sem er dags. 26. marz s.l., og hljóðar svo „Í tilefni af frv., sem fram hefur komið á Alþ. um sölu á prestssetursjörðinni Setbergi o.fl. skv. þskj. 410, þ. á m. um afhendingu 50 ha. úr svonefndum Móadal í landi Saurbæjar á Hvalfjarðarströnd, leyfi ég mér í umboði stjórnar KFUM, vegna sumarbúða félagsins í Vatnaskógi, að vekja athygli hv. alþm. á eftirfarandi og bera fram eindregin tilmæli um, að tekið verði tillit til sumarstarfs félagsins og sjónarmið forráðamanna þess virt við afgreiðslu frv. Eins og kunnugt er, hefur KFUM í Reykjavík um 45 ára skeið starfrækt sumarbúðir fyrir drengi og unglinga í Vatnaskógi, í landi Saurbæjar. Hefur félagið reist þar margar byggingar og gert íþróttasvæði með meiru fyrir starfsemi þessa. Dveljast þar talsvert á annað þúsund unglingar um lengri eða skemmri tíma hvert sumar. Hefur reynzt mikilvægt, að starf þetta hefur til þessa ekki verið torveldað af utanaðkomandi umferð eða að því þrengt með öðrum hætti. Nú blasir sú hætta hins vegar við. Félagið hefur áður haft spurnir af, að komið hafi til orða að afhenda BSRB svonefndan Móadal til byggingar sumarbústaða fyrir félagsmenn þessara fjölmennu samtaka, og hefur fulltrúi stjórnar KFUM vakið máls á því við hæstv: kirkjumrh., hvern vanda myndi leiða af þessari ráðstöfun fyrir sumarhúðir félagsins. Um skeið virtist, að málið myndi leysast á þann veg, að fyrrgreindum félagasamtökum yrði fenginn annar staður til byggingar sumarbúða sinna, og höfum við því ekki talið nauðsynlegt að hafast frekar að. En með tilkomu þessa frv. eða breyt. þeirrar, sem gerð hefur verið á því, virðist þessi hætta ekki liðin hjá. Með þessari ráðstöfun myndi fljótlega rísa upp þyrping sumarbústaða fyrir tugi og jafnvel hundruð fjölskyldna í næsta nágrenni sumarbúðanna í Vatnaskógi, í 800-1000 m fjarlægð myndi það eiga að vera. Sú umferð, sem óhjákvæmilega fylgdi slíku nábýli, mundi valda óviðeigandi truflunum á sumarstarfi félagsins og verða mikill hnekkir fyrir áratuga uppbyggingu starfseminnar. Getum við því ekki látið hjá líða að vekja athygli hv. alþm. á þessu atriði áður en lengra er haldið. Leyfum við oss því hér með að beina þeim eindregnu tilmælum til hv. alþm., að fellt verði úr frv., að Móadalur verði látinn af hendi í þessu skyni, en félagssamtökum þeim, sem hér eiga hlut að máli, fundinn annar staður fyrir sumarbúðir sínar. Ýmsir kynnu að telja ótta um aukna umferð og truflun á starfi félagsins ástæðulausa eða óverulega, en vér erum hins vegar sannfærðir um, að svo er ekki, og teljum það mikið óheillaspor, sem ekki yrði tekið til baka, ef úr slíku nábýli yrði. Nægir að benda á, að veiði í Eyrarvatni er alleftirsótt, og með kaupum á veiðirétti gætu félagasamtök eins og þau, er hér um ræðir, tryggt sér umferðarrétt um Vatnaskóg og athafnasvið á Eyrarvatni til mikilla óþæginda fyrir sumarbúðastarfið. Í trausti þess, að unnt reynist að leysa mál bandalagsins á annan hátt; ítrekum við óskir félagasamtaka vorra um að þau fái óhindrað að halda áfram starfsemi sinn: fyrir íslenzka æsku, án þess að eiga á hættu átroðning af þéttbýli sem þessu. Með mikilli virðingu. Í umboði stjórnar KFUM í Reykjavík Árni Sigurjónsson, formaður sumarstarfs KFUM. Til menntmn. Nd. Alþingis.“ En það eru fleiri, sem hafa sitthvað við þetta að athuga. M.a. hefur borizt bréf frá oddvitanum í Hvalfjarðarstrandarhreppi, og honum farast þannig orð, með leyfi hæstv. forseta: „Að gefnu tilefni sér hreppsnefnd Hvalfjarðarstrandarhrepps sig knúða til að mótmæla til hins háa rn. hvers konar skerðingu á landi Saurbæjar á Hvalfjarðarströnd. Mótmæli okkar rökstyðjum við þannig: Árið 1914 var u.þ.b. helmingur beitilands jarðarinnar tekinn undan til skógræktar, og sem bújörð þolir jörðin alls ekki frekari skerðingu. Af hálfu skógræktarinnar munu þau rök vera færð fram fyrir ásælni hennar, að það land, sem hér er um að ræða, sé að blása upp. Hins vegar teljum við, að birkigróður sé í meiri grósku innan þessa landsvæðis en í Vatnaskógi, þar sem skógræktin hefur haft umráð í fullan aldarhelming. Einnig teljum við fullkomið ósamræmi í því, að land þetta teljist tekið til friðunar um leið og á það er veitt þeim átroðningi, sem sumarbústöðum BSRB hlýtur að fylgja. Í Vatnaskógi eru, eins og kunnugt er, reknar á vegum KFUM sumarbúðir fyrir unga pilta úr þéttbýlinu. Starfsemi KFUM þar er þjóðarprýði, og óskum við þess, að þeirri starfsemi verði ekki raskað með óæskilegum sumarbústaðabyggingum í stórum stíl, þar í næsta nágrenni. Um leið og við óskúm góðra málalykta í þessu máli, viljum við geta þess, að Magnús Thorlacius, hdl., mun gæta réttar okkar í þessu máli og vera talsmaður okkar í Reykjavík, ef þörf krefur. Gert að Hrafnabjörgum 23. jan. 1967. F.h. hreppsnefndar Hvalfjarðarstrandarhr. Guðmundur Brynjólfsson, oddviti.“ Þetta er afrit af bréfi til dóms- og kirkjumrn. Loks er hér bréf frá sóknarprestinum í Saurbæ. Þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Ég undirritaður, sóknarprestur í Saurbæjarprestakalli í Borgarfjarðarprófastsdæmi, leyfi mér hér með að mótmæla þeirri landskerðingu og jarðníðslu, sem fyrirhuguð er í landi Saurbæjar, sem lögum skv. er prestssetur og kirkjueign. Einnig vil ég mótmæla þeirri málsmeðferð, sem viðhöfð hefur verið í máli þessu, þar eð eigi hefur verið leitað álits eða umsagnar neinna aðila hér í byggðinni, hvorki sóknarprests, sóknarnefndar eða sveitarstjórnar, sem þó eiga bæði lagalegan og siðferðilegan rétt til að fjalla um þetta mál. Skógræktarstjóri ríkisins mun hafa farið þess á leit að fá því nær allt beitiland Saurbæjar til skógræktar. Kvað hann styðja það þeim rökum, að hér sé um verulegan uppblástur að ræða. Um þessa málaleitan skal það tekið fram, að skv. bréfabókum Saurbæjarprestakalls fékk Skógrækt ríkisins um þáð bil helminginn af útlandi Saurbæjar til skógræktar árið 1914. Nú er það hins vegar staðreynd, og öllum kunnugt, er til þekkja, að í þessi 53 ár hefur skógræktin næsta lítinn skóg ræktað á umgetnu landi, og girðingin, sem umhverfis landið liggur, er að falli komin og því ólögleg, skv. 16. gr. skógræktarlaganna frá 1955. Það má ljóst vera öllum sannsýnum mönnum, að Skógrækt ríkisins hlýtur að standa það nær að hirða betur og rækta fyrir skóg á því landi, sem hún hefur haft til umráða yfir hálfa öld, áður en gerðar eru kröfur til að fá nær allt, sem eftir er af landi þessarar jarðar og leggja hana þar með í eyði. Hvað uppblásturinn áhrærir er það álit óvilhallra manna, þeirra er gerst þekkja, að hann sé enginn eða a.m.k. mjög lítill á því landi, sem skógræktarstjóri hefur leitað eftir, og gróður þar sé nú miklu meiri og blómlegri en hann var fyrir nokkrum áratugum síðan. Frá sjónarmiði þessarar sveitar og þessara staða hlýtur það að skipta höfuðmáli, að verði allt beitiland jarðarinnar tekið undan, þá verður eigi hægt að reka hér neinn búskap, og hlýtur því jörðin að leggjast í eyði. Af þessum ástæðum vil ég, allra náðarsamlegast, leyfa mér að leggja til við hv. rn., að það synji beiðni skógræktarstjóra um frekari umráð yfir Saurbæjarlandi. Ég leyfi mér að vekja athygli rn. á því, að Saurbær á Hvalfjarðarströnd er einn af helgustu reitum íslenzkrar kristni og íslenzkrar þjóðar. Oss ber því bæði trúarleg, menningarleg og þjóðernisleg skylda til að halda þessum stað í byggð, og því verður eigi trúað, að rn. vilji beinlínis stuðla að því að leggja hann í auðn. Það skal tekið fram, að á nútímavísu er Saurbær fremur rýrt brauð. Enginn varð til að sækja um það, er það losnaði á s.l. hausti. Mér býður í grun, að ef af fyrirhugaðri landskerðingu og jarðníðslu verður, muni það stuðla að því, að Saurbær leggist niður sem prestssetur. Ég tel hæpið, að nokkur prestur vilji taka á sig þá ábyrgð að nytja þær landsleifar, sem eftir yrðu, og viðhalda þeirri ræktun og þeim útihúsum, sem hér eru og metin eru á aðra milljón kr. En það er ekki einvörðungu Skógrækt ríkisins, sem hér á í hlut, heldur mun einnig fyrirhugað að úthluta BSRB hluta af Saurbæjarlandi til orlofsheimila eða sumarbústaða. Hvað þá hugmynd áhrærir, skal það tekið fram, að ef af því verður, verður það gert í algerri óþökk allra hér í byggðinni. Sú ráðstöfun mundi eigi verða þessari sveit til þurftar og kirkjunni til einskis ávinnings. Það gefur auga leið, að slíku sumarþorpi, sem byggt yrði á 60 eða jafnvel 100 ha. lands, mundi fylgja nokkurt ónæði og ófriður, svo hætta er á, að spillast kynni sú náttúrufegurð og það varpland, sem hér er. Þá vil ég leyfa mér að benda á, að bygging sumarbústaða á svo gífurlega stóru landi, sem farið hefur verið fram á, mundi kosta verulegt jarðrask og jarðníðslu og gjöreyða skógi á stórum svæðum. Einnig vil ég leyfa mér að vekja athygli á því, að í næsta nágrenni við hið fyrirhugaða sumarbústaðaland standa sumarbúðir KFUM og hafa verið reknar þar með miklum ágætum í yfir 40 ár. Hætt er við, að þessi gróðrarvin íslenzkrar kristni mundi bíða nokkurn hnekki, ef af fyrirhugaðri sumarbústaðabyggingu verður. Af þessum ástæðum og fleirum, vil ég af fullri einurð leyfa mér að leggja til við hið háa rn., að það hverfi frá því að úthluta BSRB sumarbústaðalandi hér í Saurbæ. Að lokum vil ég minna á, að Saurbær er fyrst og fremst kirkjueign og heilagt vé íslenzkrar kristni. Sem embættismaður og þjónn kirkju Jesú Krists á Íslandi tel ég mér skylt að mótmæla hvers konar skerðingu á réttindum og eignum kirkjunnar. Ég tel mér skylt að halda vörð um réttindi kirkjunnar og rækja skyldur við sóknarbörn mín. Ég mun því hvorki nú né síðar láta það afskiptalaust, að gengið sé á rétt heilagrar kirkju. Með þetta í huga eru þessi mótmæli fram borin og vænti ég þess, að þau verði einhvers virði. Virðingarfyllst Jón Einarsson sóknarprestur. Til dóms.- og kirkjumrn. Reykjavík.“ Þetta er afrit, sem menntmn. barst. Eins og hér kemur glögglega fram, eru andmælin mörg og mjög hörð gegn þessari ráðstöfun. Þó er hinu ekki að leyna, að hæstv. ríkisstj. hefur að mínum dómi haft fulla heimild til þessarar ráðstöfunar, sem gerð var í samráði við þingflokkana. Og BSRB tók þessu með þakklæti, eins og ég hef áður sagt. En eftir að þessi mótmæli koma fram, óskar bandalagið eftir því, að landinu verði nú skipt fyrir eitthvert annað land, og nefnir Drageyri. Það er þess vegna, sem ég vil mælast til þess, að reynt verði að leysa þennan vanda, áður en frekari árekstrar verða. Ef þetta frv. verður samþ. óbreytt, eins og það liggur fyrir, er sýnilegt, að hér kunna að skapast vandræði, sem virðist vera hægt að sigla hjá, ef eitthvert tóm gæfist til þess að ná samkomulagi um makaskipti á landi, en mér sýnast öll tormerki á því, að slíkt verði gert, ef þetta verður keyrt í gegnum þingið, eins og nú standa sakir.



Herra forseti. Það má e.t.v. segja, að tilgangslítið sé að vera að ræða þessi mál hér yfir næstum tómum sal. Engu að síður vil ég benda á, að þetta frv. er til marks um heldur slæleg vinnubrögð á hinu háa Alþ. Þetta mál kom upphaflega til n. þeirrar, sem ég á sæti í menntmn., og þá fjallaði það um þau fjögur atriði, sem fyrst eru talin í 1. gr., prestssetursjörðina Setberg í Eyrarsveit, Tómasarhaga 15 í Reykjavík, Brekkugötu 18 í Hafnarfirði og Vesturbraut 2 í Grindavík. Með frv. fylgdi þá grg., þar sem færð voru rök fyrir því, hvers vegna lagt var til að selja þessar eignir, og í n. beitti form. n. sér fyrir því að afla þeirra upplýsinga, sem um var beðið þar til viðbótar, þannig að við nm. áttum þess kost að gera okkur fulla grein fyrir málavöxtum og mynda okkur um þá skoðanir, og síðan gerðum við tilteknar till. til d. Nú er þetta frv. komið hér aftur til okkar, og þá hafa bætzt við það fimm nýir liðir. Og nú bregður svo við, að maður fær ekki nokkra vitneskju um þá liði, sem við hafa bætzt. Þegar málið var rætt á einum fundi í menntmn., var þar ekki neina vitneskju að fá um prestsseturshús á Húsavík, húseignina Melgerði 10 í Kópavogi og prestssetursjörðina Velli í Svarfaðardal. Um þessi mál var engin vitneskja látin uppi í n., og ég get ekki séð, að nm. hafi nokkur tök á að gera till. til hv. d. um, hvernig eigi að bregðast við þessum till. Og hvernig er hægt að ætlast til, að alþm. taki ákvarðanir með atkvæði sínu um mál, sem þeir hafa ekki vitneskju um. Mér virðast svona vinnubrögð vera gersamlega ótæk. Efalaust hafa þessi mál verið rædd og rakin í þeirri n., sem hafði málið til athugunar í hv. Ed., en að stoðar okkur því miður ekki í þessari d. Í Ed. gerðist svo það við 3. umr. málsins, að bætt var við tveimur liðum í viðbót, þessum síðustu tveimur heimildarákvæðum, annars vegar um, að Skátafélag Akraness fái spildu úr landi kirkjujarðarinnar Stóru-Drageyrar í Skorradal, og hins vegar, að ríkisstj. heimilist að afhenda BSRB allt að 50 ha. úr svonefndum Móadal úr landi Saurbæjar á Hvalfjarðarströnd. Þessi till. var flutt af hæstv. kirkjumrh. við 3. umr. og um hana var aldrei fjallað í þeirri n., sem hafði málið til meðferðar í Ed. Þess vegna fékk Ed. enga vitneskju um þá annmarka, sem eru á síðasta liðnum, og sem hv. síðasti ræðumaður rakti hér ýtarlega áðan. Ed. fékk enga vitneskju um það, að flestallir aðilar, sem þarna eiga hlut að máli, hreppsnefndin og KFUM, biðjast mjög undan þessu nábýli við BSRB, sem þarna er gert ráð fyrir, með þeim margvíslegu rökum, sem við fengum að heyra áðan. Þess vegna kemur þetta atriði ekki til fyrr en núna við þessa umr. í Nd. Þetta eru auðvitað fjarskalega slæm vinnubrögð, svo að aðeins sé rætt um þá hlið á málinu. Ég verð einnig að segja það, að mér finnst það einkennileg aðferð hjá hæstv. ríkisstj. að hengja þessa gjöf til BSRB aftan í frv. um algerlega óskyld atriði. Þessi gjöf var hugsuð sem sérstakur heiður og viðurkenning frá ríkisstj. til samtaka opinberra starfsmanna. Ég var viðstaddur, þegar þessi gjöf var afhent, það gerðist á mjög hátíðlegan hátt. Mér hefði fundizt það vera í meira samræmi við þann hátíðleik, sem þar var, að ríkisstj. hefði flutt sérstaka till. um þetta og ekki hengt það á þennan hátt aftan í gersamlega óskyld mál. Ég verð einnig að segja það, að þegar við erum að gefa gjöf, hlýtur okkur að vera annt um það, að sú gjöf nái tilætluðum árangri og að henni fylgi sú ánægja og hlýja, sem hlýtur að hafa verið tilgangur gefendanna. En nú er komið í ljós, að svo er ekki. Þarna eru risin upp vandkvæði, sem eru það mikil, að BSRB hefur látið uppi ósk um að fá að flytja sig á annan stað. Mér finnst, að það sé algerlega óhjákvæmilegt fyrir Alþ. og ríkisstj. að hugleiða það mjög gaumgæfilega, hvort ekki er hægt að verða við þessari ósk BSRB. Aðeins á þann hátt erum við að uppfylla þann tilgang, sem hlýtur að hafa falizt í gjöfinni upphaflega. Mér er því ómögulegt að sjá, að nokkur ástæða sé til að hraða þessu atriði í gegnum þingið. Ég held, að það væri miklu skynsamlegra, að hæstv. ríkisstj. hefði ráðrúm til þess í sumar að athuga, hvort ekki er hægt að leysa þetta mál þannig, að allir verði ánægðir og síðan gæti hún lagt þetta atriði fyrir þing, þegar það kemur saman í haust. Hæstv. forsrh. taldi áðan, að sala á þeim fasteignum, sem þarna eru taldar, mætti hins vegar ekki dragast. Ég held þó varla, að það mundi valda ýkja alvarlegum vandamálum, þótt ákvörðun um þau viðskipti yrði ekki tekin fyrr en í haust; ég geri ráð fyrir, að ríkisstj. hefði tök á því að leysa þá fjármunatilfærslu, sem nauðsynleg væri í því sambandi. En hvað sem því líður, ætti hitt a.m.k. að vera ákaflega auðvelt að fella aftan af þau tvö heimildarákvæði, sem þarna eru. Það er ekkert, sem rekur á eftir því, að þau séu samþ. núna. Og þegar BSRB fer fram á að það sé alvarlega athugað, hvort ekki sé hægt að breyta um stað, finnst mér algerlega óhjákvæmilegt að verða við þeirri beiðni. Hæstv. forsrh. sagði, að hugmyndin um, að BSRB fengi hluta af þeirri spildu, sem talað er um úr landi kirkjujarðarinnar Stóru-Drageyrar í Skorradal, fengi ekki staðizt. Ég er ekki svo kunnugur staðháttum þarna, að ég sé dómbær á það. Hins vegar væri fróðlegt, ef hæstv. ráðh. hefði skýrt okkur frá því, hvernig á því stendur. Hitt þætti mér einnig býsna fróðlegt, ef hann vildi greina mér frá því, hvernig því er háttað lögfræðilega með afhendingu landsvæðis frá slíkum kirkjujörðum. Þarna virðist þurfa heimildir til þess að afhenda Skátafélagi Akraness og BSRB landnæði til afnota. Nú er mér kunnugt um það, að í landi Stóru-Drageyrar í Skorradal hefur verið afhent land undir fimm sumarbústaði, og mér er spurn: Er ekki nauðsynlegt, að einnig sé leitað heimildar Alþ. til þess að afhenda land undir sumarbústaði einstaklinga? Ég spyr um þetta vegna þess, að ég hef heyrt því fleygt, að einmitt þessi sumarbústaðaúthlutun valdi því, að erfitt sé talið að verða við óskum BSRB um land í landi Stóru-Drageyrar í Skorradal. Ef svo er, þá fara sumarbústaðavandamálin að verða býsna fjölþætt og einkennileg hér á Íslandi. Hitt held ég, að sé algerlega öruggt, að þessir sumarbústaðir hafa þegar verið heimilaðir, og ég vænti þess, að hæstv. ráðh. geri grein fyrir lagahliðinni á þeirri ráðstöfun í sambandi við það, sem farið er fram á í þessum lögum. En ég vildi svo að lokum aðeins ítreka það, að mér finnst, að það sé alveg sjálfsögð afstaða hjá hæstv. ríkisstj. og Alþ. að reyna að halda þannig á þeirri gjöf, sem gefin var til að heiðra BSRB, að allir aðilar verði sem ánægðastir. Það er auðvitað alveg rétt, sem hæstv. ráðh. sagði áðan, að það var búið að taka um þetta ákvarðanir, þingflokkarnir búnir að samþykkja það fyrir sitt leyti, en ég sé engin vandkvæði á, að menn endurskoði slíkar ákvarðanir. þegar í ljós kemur, að þarna er um að ræða annmarka, sem skerða þann tilgang, sem gjöfinni var ætlaður í upphafi.



Herra forseti. Eins og ég tók fram áðan, hef ég ekki sérstaklega fylgzt með einstökum atriðum þessa máls og er ekki kunnugur því, hvaða upplýsingar hafa legið fyrir hv. Ed., en ég veit, að þar hafði hæstv. dómsmrh. sjálfur afskipti af málinu. En ég hef kynnt mér, að um prestsseturshúsið á Húsavík stendur svo, að það er hætt að nota það í þeim tilgangi, og það er talið, að það þurfi nú mikillar viðgerðar við og sé óhagkvæmt af ríkinu að leggja í þá viðgerð og eðlilegra að selja húsið í því ástandi, sem það er nú, vegna þess að annars murti það grotna niður. Nokkuð svipuðu máli gegnir um Melgerði 10 í Kópavogi, að það er talið þurfa mikillar viðgerðar við og þess vegna eðlilegt að selja það. Það var hugsað sem bústaður bæjarfógeta. Hann hefur ekki búið í því, mun hafa hug á því að fá það til umráða, en með hliðsjón af l. um embættisbústaði og því, að húsið þarfnast viðgerðar, er talið eðlilegra að selja það í stað þess að ríkið taki að sér viðhald og láti það embættismanninum í té, eins og heimilt hefur verið eftir þeim l., sem hingað til hafa gilt. Um prestssetursjörðina Velli í Svarfaðardal stendur svo, að það var prestssetur þar, en nú er presturinn fluttur í kaupstaðinn, svo að húsið að Völlum er ekki lengur notað í þessu skyni - eða jörðin, og þess vegna ætlazt til, að hún verði seld og hreppurinn fái forkaupsrétt. Það er alveg rétt, að það verður enginn héraðsbrestur, þó að þetta mál verði ekki afgr. nú, eða fái ekki samþykki þingsins, en það sýnist með öllu ástæðulaust að fresta þessum atriðum. Hitt er annað mál, að ef menn telja einhver tiltekin atriði málsins vera þannig, að það sé í þeirra huga eðlilegra að þau bíði, er ekkert því til fyrirstöðu að flytja brtt. um þau og láta atkv. ganga um það hér í d.



Herra forseti. Ég geri mér það að sjálfsögðu ljóst, að hægt er að flytja brtt. og láta ganga atkv. um þessi atriði, sem ég var að tala um áðan. Hins vegar var ég einmitt að leggja áherzlu á það, að við ættum að reyna að leysa þetta mál með góðu samkomulagi, bæði hér innan þings og í samskiptum okkar við BSRB. Hér er um að ræða gjöf, sem gefin var í tilefni af 25 ára afmæli, og ég skil ekki, að nokkur maður geti haft á því áhuga, að einhver leiðindi fylgi þeirri gjöf. Mér finnst, að hæstv. forsrh. gæti mætavel fallizt á það, að þetta mál fái að vera til athugunar yfir sumarmánuðina, svo að í ljós kæmi, hvort ekki er hægt að finna á þessu lausn, sem allir yndu prýðilega við að lokum. Mér finnst hæstv. ráðh. taka þessu sjónarmiði mínu á fullkuldalegan hátt, einmitt vegna þess, að hér var um að ræða sérstaka heiðursgjöf frá ríkisstj. sjálfri. Ég bað hæstv. ráðh. áðan að gefa mér smávægilegar lögfræðilegar upplýsingar um muninn á landi, sem afhent er undir sumarbústaði einstaklinga þarna uppfrá, og því landi, sem talað er um að afhenda félagasamtökum, hvers vegna talið er þurfa heimildar Alþ., þegar afhent er félagasamtökum, en ekki undir sumarbústaði fyrir einstaklinga. Mér þætti afar vænt um, ef hæstv. ráðh. vildi skýra þetta mál fyrir mér.



Herra forseti. Varðandi fsp. hv. þm. gleymdi ég henni áðan og biðst afsökunar á því. Ég tel víst, að ástæðan til þess, að ekki hefur verið talin þörf á því að leita samþykkis þingsins á ráðstöfun sumarbústaða, sem mér er annars alveg ókunnugt um, hvernig fram hefur farið, sé sú, að þar sé um tímabundinn og takmarkaðan leigurétt að ræða, sem sé samrýmanlegur venjulegum ráðstöfunarrétti yfir jörðinni. Hins vegar er hér, varðandi bæði ráðstöfunina til skáta og til BSRB, um miklu víðtækari ráðstöfun að ræða, slíka, að eftir fyrirmælum stjórnarskrárinnar verður ætlað, að þar þurfi atbeina Alþ. til. Um hina ráðstöfunina er það svo, ekki einungis varðandi þessa jörð, heldur ótalmargar aðrar, að þetta hefur verið talið rúmast innan venjulegs ráðstöfunarréttar að veita heimild til sumarbústaðabyggingar og nokkur landsafnot, en þá eru það að sjálfsögðu, eins og ég segi, tímabundin og takmörkuð réttindi. Hitt er svo allt annað mál, sem ég tek ekki afstöðu til, hvort þessi tiltekna ráðstöfun hafi verið æskileg eða ekki. Ég tel, að víða hafi verið gengið of langt í að ráðstafa slíkum ríkiseignum til sumarbústaða og ekki ætíð haft nægt eftirlit með því. En það er annað mál. Að mestu leyti gengur það fyrir sig innan Stjórnarráðsins sem hreint afgreiðslumál í rn., án þess að ráðh. hafi þar skipti af eða komi nærri, þó að hann auðvitað geti þar látið til sín taka, ef svo vill verkast, en það mun yfirleitt ekki hafa verið venjan. En út af þeirri aths., sem hv. þm. gerði áðan, að hér væri blandað saman óskyldum málum, er það misskilningur, vegna þess að það er sama ákvæði stjórnarskrárinnar, sem gerir atbeina Alþ. að málinu í öllum tilfellum nauðsynlegan að mati stjórnarinnar. Nú er hér nokkurt áhorfsmál að vísu, og þess vegna var ekki strax í fyrra leitað formlegs samþykkis hjá Alþ. fyrir ráðstöfun þessara réttinda til starfsmanna ríkis og bæja, en að betur athuguðu máli var það eitt talið rétt að fá þá heimild. Þótt heimildin sé veitt, kemur auðvitað ekki til mála, að henni verði beitt gagnvart starfsmönnum ríkis og bæja, að þeim nauðugum. Ef þeir frábiðja sér þessa gjöf, þá er auðvitað sjálfsagt að taka því með skilningi og athuga, hvort hægt er að leysa þeirra vanda á annan veg. Ég skil ekki, að hér þurfi að koma nokkur tortryggni eða illindi manna milli út af þessu atriði. Og eins og ég segi, þá er það algjörlega þykkjulaust af minni hálfu, gjörsamlega kuldalaust, ef þingið vill, eða dm. vilja fella þetta úr frv. til þess að athuga þetta atriði nánar. Ég tel, að það sé eðlilegt, að heimildin sé veitt, en ef móttakandi gjafarinnar óskar að betur athuguðu máli að þarna verði höfð skipti á, þá getur engum komið til hugar að fara að halda gjöfinni að honum, þó að hún hafi verið ákveðin á sínum tíma í samráði við hann. Menn eru ekki hér að bekkjast til við neinn, heldur einungis að framfylgja því heitorði, sem gefið var. Síðan verður auðvitað að fara með þetta með venjulegri skynsemd og lipurð, eins og tíðkast í viðskiptum manna á milli og ekki sízt, þegar gefa á gjöf einhverjum aðila til heiðurs. Hitt held ég, að sé óhagganlegt, sem ég sagði, að það er búið að kanna það, og að mati rn., - ég hef ekki átt þátt í því mati og þekki það ekki í einstökum atriðum, - að mati rn. var talið, að það væri hægt að láta starfsmennina fá réttindi yfir hluta af Stóru-Drageyrarlandi. Hitt vitum við svo, að okkar land er stórt, og ég trúi því vart, að það sé ekki hægt að finna eitthvert annað land heldur en þarna niðri við Hvalfjörð, ef menn óska og vilja raunverulega að athuguðu máli hafa þar breytingu á, og þá er hægt að fá heimild fyrir því á seinna stigi málsins. Eins og ég segi, þá er hægt að fella þessa heimild nú úr, ef mönnum svo sýnist. Þá þarf málið auðvitað að fara til Ed. og þar með eru fallin burtu þau mótmæli, sem ég hafði gegn þeim smátill., sem hv. 1. þm. Norðurl. e. bar hér fram áðan og mér sýnist efnislega með öllu saklausar og skal afturkalla mín andmæli gegn, ef sem andmæli mátti skilja. Ef menn telja rétt að blanda því inn í þetta mál, hef ég út af fyrir sig ekki á móti því. Hitt legg ég áherzlu á, að það er æskilegt, það er æskilegt, ég bið menn að taka það trúanlegt, að fá nú þegar heimild til þess að ráðstafa þeim eignum, sem óumdeilanlegt er, að ráðstafa þarf. Og ekki ætla ég að fara að deila á n. fyrir afgreiðslu hennar á málinu, en ég vil upplýsa, að hér liggur fyrir í plöggum Ed.-nefndarinnar, sem Nd.-nefndin hefur meira að segja getað aflað sér upplýsinga um, grg. fyrir því, af hverju lagt er til að fá þessa söluheimild á prestsseturshúsi á Húsavík, húseigninni Melgerði 10 í Kópavogi og prestssetursjörðinni Völlum í Svarfaðardal. „Um þessar fyrirhuguðu sölur skal upplýst eftirfarandi,“ segir í þessu bréfi, sem er dags. 26. jan. s.l.: „Nýtt prestsseturshús hefur verið keypt á Húsavík, þar sem ekki var talið hagkvæmt að kosta til viðgerðar á gamla húsinu. Fyrirhugað er, að ekki verði framvegis embættisbústaður í Kópavogi, og er því óskað heimildar til sölu á þeirri húseign, en hún hefur reynzt talsvert gölluð og viðgerðarkostnaður fyrirsjáanlega mjög mikill. Prestshús er í byggingu á Dalvík og verður prestssetur flutt þangað frá Völlum í Svarfaðardal, er prestssetrið á Dalvík verður tekið í notkun á þessu ári, og er þá æskilegt, að jörðinni verði ráðstafað, en húsakostur á henni er mjög lélegur.“ Ég get ekki séð annað en þessar upplýsingar séu alveg fullnægjandi, og þær hafa legið fyrir og eins og ég segi, mér skilst, að það sé með öllu hættulaust að samþykkja þær heimildir, sem í frv. eru, og ég get lýst því yfir af hálfu stjórnarinnar, að það kemur ekki til mála að halda því að BSRB nauðugu að þiggja þessa gjöf, slíkt hefur engum manni dottið í hug. En það er búið að tilkynna hana hátíðlega og þess vegna er eðlilegt, að menn vilji fá þá formlegu heimild, sem má lasta stjórnina fyrir, að hún aflaði sér ekki þegar í fyrra. Nú, en ef þingið vill skilja það frá, þá er það allt í lagi með það. Ég tel það ástæðulaust, og síður en svo er ég þess letjandi, að um það verði flutt brtt. af þeim, sem finnst eðlilegt að láta það mál bíða og þá e.t.v. mál skátanna líka. Ég veit ekki, hvort menn vilja fresta því, en ég sé ekki ástæðu til þess. að það eigi að verða til þess að fresta hinu, að ráðstafað sé eignum, sem sumpart liggja undir skemmdum og eðlilegt er, að seldar séu sem fyrst, og að nokkru leyti þarf á fénu að halda til annarrar ráðstöfunar og hefur verið tengt við aðrar ráðstafanir. En það er auðvitað, eins og ég sagði áðan og endurtek, það er enginn héraðsbrestur, þó að málið allt frestaðist.



Herra forseti. Það er út af orðum, sem féllu hjá hæstv. forsrh., sem ég vil vekja athygli sérstaklega á því, að BSRB er alls ekki að frábiðja sér þessa gjöf. Það er öðru nær. Enda hefur það komið fram áður, að bandalagið er mjög þakklátt fyrir þessa gjöf. Ástæðan fyrir því, að bandalagið fer nú fram á makaskipti er alls ekki sú, að það hafi neitt út á gjöfina að setja, eins og hún var fram reidd, þvert á móti, heldur eingöngu fyrir það, að eftir að það hefur tekið við gjöfinni, koma fram svo sterk andmæli, sem ég hef nú rækilega bent á, frá aðilunum þarna uppfrá, hinum væntanlegu nágrönnum, ég vil segja sambýlismönnum. BSRB telur það fyrir alla aðila heppilegra að fá nú annað land, til þess að enginn ágreiningur verði. Þetta er eina ástæðan og engin önnur. Ég get vel skilið þá afstöðu hæstv. forsrh., að honum þyki slæmt að fresta öllu málinu til þess að þessu atriði verði frestað. Það er út af fyrir sig alveg rétt. Ekki hef ég á móti því, að málið gangi fram að öðru leyti, að undantekinni þeirri sérstöðu, sem ég hafði um Setberg, sem ekki er til umr. nú. Þess vegna er það slæmt, að Alþ. verði eiginlega hálfnauðugt að styðja að áframhaldandi ágreiningi og óánægju út af þessu máli. Hæstv. ráðh. segir, að hann hafi ekkert við það að athuga, þó að Alþ. felli þetta, þessar málsgr. Ég segi fyrir mig, að ég vil alls ekki fella þær. Það yrði skilið þannig, að hæstv. ríkisstj. hefði ekki haft neina heimild til þess að afhenda landið. Ég er alveg þvert á móti þeirrar skoðunar, þó að ég sé enginn lögfræðingur, að ríkisstj. hafi fulla heimild til þess að gefa þessa gjöf og mér er eiginlega hálfóskiljanlegt enn, að hún skuli vera að óska eftir lagaheimild. Hæstv. forsrh. hefur að vísu skýrt þetta svo núna, að það sé meira afnotaréttur en venjuleg leiga, þessi gjöf. Ekki er bandalaginu gefið landið. Því er bara veittur afnotaréttur af því. Ég skil það svo. En um lögfræðileg atriði ætla ég ekki að fara að deila, en er samt þeirrar skoðunar, að hæstv. ríkisstj. hafi alls ekki þurft að óska eftir lagaheimild fyrir þessu. Hún hafi gert rétt, þegar hún afhenti landið og hafi ekki þurft að óska eftir sérstakri heimild hjá Alþ. Ef nú á að leysa þennan vanda, losa málið úr þessari klípu, sem það er óneitanlega komið í, þá sé ég enga leið aðra en þá, að hæstv. forsrh. fallist á það að fresta þessum lið, þessum 2 málsgr. úr frv., með því að flytja um það sjálfur brtt. Auðvitað fær hæstv. ríkisstj. undir eins á næsta þingi þá heimild, sem hún vill, til þess að afhenda þetta land, eða annað í þess stað. Það stendur ekkert á því. Og áhugi okkar er enginn annar en sá að afstýra erfiðleikum, sem að okkar dómi er auðvelt að afstýra, ef eitthvert tóm gæfist til þess. T.d. má fresta því til næsta þings, þá yrði ágreiningi afstýrt. Ég hef hins vegar enga trú á, að það þýði neitt fyrir mig né aðra að fara að flytja um það brtt. að fella niður þessar 2 málsgr. Það yrði skoðað sem andstaða gegn sjálfri gjöfinni og það kæri ég mig ekkert um. Ef aftur á móti hæstv. ríkisstj. teldi sér fært að gera það á þeirri forsendu, að það væri til þess að leysa vandann þangað til í haust, teldi ég það mjög æskilega lausn.



Herra forseti. Ég sé nú ekki ástæðu til að flytja um þetta brtt., því að hér er einungis um heimild að ræða. En eins og ég segi, þá finnst mér alveg saklaust, að það sé flutt hrtt. af þeim, sem vilja láta athuga málið nánar, og það getur ekki komið illa við BSRB þó að slík till. sé flutt eða yrði samþykkt eftir þær yfirlýsingar, sem hv. síðasti ræðumaður gaf, að þetta er gert í góðu skyni og til þess að greiða fyrir málinu, miðað við hans skilning. En það er eðlilegt, að þeir flytji brtt., sem telja hana til bóta, en ekki hinir, sem telja hana með öllu óþarfa.