Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Hv. frsm. fjhn., hv. 11. landsk. þm., virðist ekki vera hér viðstaddur, og vil ég því sem form. fjhn. gera grein fyrir hennar áliti, sem er það, eins og þskj. 641 ber með sér, að n. leggur til, að frv. verði samþ. Þó hefur einn nm., hv. þm. Barð., boðað í nál., að hann muni flytja brtt. við frv., og liggja þær nú fyrir á þskj. 650. Skal ég ekki ræða um þær að svo stöddu, aðeins geta þess, að það efni, sem brtt. hv. þm. Barð. eru um, er ekki að fullu rætt né rannsakað í n., og geri ég ráð fyrir, að á fundi n. á morgun verði það tekið fyrir á ný. Mundi því sennilega vera hentugt, að hv. þm. tæki þessar brtt. aftur til 3. umr. Annars ræður hann því að sjálfsögðu, hvað hann gerir í því efni. N. flytur tvær brtt. við frv. á þskj. 641. Fyrri brtt. er um að lækka lítils háttar verðtoll á manchettskyrtum, eða úr 50 í 40. Ég tel ekki þessa brtt. mjög veigamikla, en það varð ofan á í n. að mæla með þeirri breyt. Önnur brtt. er aðeins leiðrétting, og mundi hafa verið fært að leiðrétta það í prentun, því að þar sem stendur „tveir nýir stafliðir“ í 3. tölul., þar koma á eftir þrír stafliðir, og er það því auðsjáanlega prentvilla. Það á vitanlega að standa: „þrír nýir stafliðir“. En þar sem önnur brtt. er borin fram af n., og ef hún verður samþ., þá þarf að prenta frv. hvort sem er, þá má auðvitað alveg eins samþ. þessa sjálfsögðu leiðréttingu. Ég sé ekki ástæðu til þess að orðlengja þetta frekar.



Herra forseti. Eins og hv. frsm. gat um, þá boðaði ég í n. sérstaka brtt., sem hefur nú verið útbýtt á þskj. 650. En hún hljóðar svo, að aftan við textann í nr. 85 í 63. kafla bætist: svo og hálfunnar blikkdósir undir niðursuðuvörur. - Ég vil leyfa mér að skýra þetta mál nokkuð fyrir hv. deild. Eins og tollalöggjöfin er nú, er greitt af þessu hálfunna efni, sem að nokkru leyti er þá hráefni og ekki fullunnin vara, 7% í þungatoll og 30% í verðtoll. Ég held, að það sé bezta lýsingin á því, hversu þungur skattur þetta er fyrir þá iðnrekendur í landinu, sem verða að búa við þetta, til varnar fyrir aðra iðnrekendur í landinu, að ég lesi hér upp bréf í sambandi við innflutninginn á einu vörupartíi á s.l. ári. Þar segir svo: „Á s.l. ári fluttum við inn fyrir niðursuðuverksmiðjuna á Bíldudal frá Ameríku 250 þús. hálfunnar eins punds dósir, sem voru lakkaðar innan, til þess að verja matvæli þau, er pakka átti í dósirnar, fyrir hugsanlegum skemmdum af tininu. Dósir þessar kostuðu fob. New York 143.564.43 ísl. krónur. Tollur, þar með talinn vörumagnstollur, verðtollur, söluskattur o.fl., öll aðflutningsgjöld, þ.e.a.s. öll aðflutningsgjöld ríkisins, námu samkv. tollreikningi hreppstjórans 71.965.93 kr., eða réttum 50% af fob.-andvirði dósanna. Flutningsgjald dósanna New York via Reykjavik til Bíldudals 20.394 kr. Umskipunarkostnaður og uppskipun á Bíldudal nam 4.603 kr. Í þessu sambandi er rétt að geta þess, að við fórum fram á það við hæstv. fjmrn., að það lækkaði þessi mjög svo ósanngjörnu aðflutningsgjöld af dósunum að minnsta kosti um helming, þar sem hér væri alls ekki um fullunna vöru að ræða, heldur tæplega hálfunna, eins og kom fram á reikningum frá hinu erlenda firma. Og talsverður kostnaður var að fullvinna dósirnar, þannig að þær séu hæfar til niðursuðu. Með bréfi, dags. 14. nóv. s.l., synjaði rn. þessari beiðni vorri, og höfum við því orðið að greiða fullt gjald af dósunum.“ Nú er þessu máli þannig háttað, að hér í Rvík er fullkomin dósaverksmiðja, sem mun vera eina dósaverksmiðjan á landinu, sem vinnur allar tegundir dósa að fullu. Ef keyptar eru dósir fullunnar frá þessari verksmiðju, eða þær tegundir dósa, sem hér um ræðir, þá er flutningskostnaðurinn frá Reykjavík til hafna úti um land svo að segja jafnmikill og við að flytja dósirnar inn frá útlandinu. Nú er það vitað, að þessi verksmiðja vinnur einnig mjög mikið úr hálfunnu efni, á sama hátt og gert er í hinum öðrum niðursuðuverksmiðjum, og hún verður þar af leiðandi einnig að greiða þennan sama toll. Það væri því síður en svo að íþyngja þessu fyrirtæki, þótt tollinum sé létt af, vegna þess að það mundi verða hagur fyrir þetta fyrirtæki að fá tollinum létt af því magni, sem þeir flytja inn hálfunnið. Þess utan er það upplýst í gegnum margra ára reynslu, að hálfunnu dósirnar eru svo að segja ekkert dýrari en efni, sem er algerlega óunnið. Þess vegna á þetta að sjálfsögðu ekki að koma undir annan tollaflokk, heldur en efnið sjálft. Ég vil í þessu sambandi leyfa mér að benda á, að verksmiðjan hér í Rvík vinnur svo að segja allar dósir fyrir mjólkuriðnaðinn í landinu. Þessi hái tollur er því beinn skattur á bændur landsins, sem framleiða mjólk til niðursuðu. Ég vil einnig í þessu sambandi leyfa mér að upplýsa, að þetta er svo stórkostlegur útgjaldaliður fyrir verksmiðjurnar úti um land, að þær, sem byggja að verulegu leyti á innanlandsmarkaðnum, þola bókstaflega ekki að greiða þennan toll, og reynslan hefur sýnt, að það hefur orðið að hætta starfrækslu, svo sem í Ólafsfirði. Þar hefur alveg orðið að hætta starfrækslu á innlenda markaðnum, m.a. vegna þess, hversu umbúðirnar fyrir innlenda markaðinn eru gífurlega tollaðar. Ég vil taka það fram, að þessi barátta mín fyrir þessu máli snertir ekki mig persónulega, vegna þess að nú orðið hefur fyrirtækið verið selt. En ég get alveg fullyrt það af minni reynslu, að ef ekki væri hægt að laga þessi mál, þá mundi þetta stórkostlega draga úr þeim verkefnum, sem m.a. verksmiðjan á Bíldudal hefur með höndum. En hún hefur undanfarin ár, allt síðan 1938, veitt bæði kvenfólki, unglingum og börnum atvinnu allt árið í kring og einna mest á þeim tíma ársins, þegar minnst hefur verið að gera við önnur verkefni á staðnum. Það yrði því mjög sorglegt, ef verksmiðjan þyrfti að hætta af þeim ástæðum, að ekki væru sanngjarnir tollar á hráefni til hennar eins og á hráefni til annarra verksmiðja í landinu. Ég hef einnig hér undir tölulið 2 borið fram aðra till., þ.e. að endurgreiða verðtoll af hálfunnum dósum, sem fluttar hafa verið inn eftir 1. jan. 1952, að svo miklu leyti sem hann er hærri, en ákveðið er í lögum þessum. Þessi síðari till. fellur að sjálfsögðu niður, ef fyrri till. er ekki samþ., en verði fyrri till. samþ., sem ég vænti fastlega að verði, þá er það eðilleg afleiðing, að endurgreiðsla fari fram á þeim tollum, sem hafa verið teknir þannig á s.l. ári. Ég skal að síðustu leyfa mér að upplýsa, að þessi tollur allur er endurgreiddur, ef um það er að ræða, að umbúðirnar séu fluttar aftur út úr landinu, eins og einnig kom fram í hv. n. Ég sé ekki ástæðu til þess að ræða þetta mál nánar á þessu stigi, en vænti þess, að þessi till. mín verði samþ., en ég vil hins vegar gjarnan verða við tilmælum hv. form. og þykir ekki nema eðlilegt að taka till. aftur til 3. umr. Þá gefst n. tækifæri til þess að ræða við viðkomandi aðila og nánar við tollstjóra og skrifstofustjórann, þetta hafði nú verið rætt við þá raunverulega, meðan þeir voru hjá n., og lýstu þeir raunverulega því báðir yfir, að þessi tollur væri einkum og sérstaklega settur á til verndar þessu ákveðna fyrirtæki hér í Rvík, en það tel ég alveg rangt að setja tollinn á eingöngu til verndar fyrirtæki, en íþyngja jafnframt stórkostlega öðru iðnaðarfyrirtæki. Ég vil því leita allrar samvinnu við n. um að fá þetta mál upplýst og fá samkomulag um málið og skal því gjarnan verða við tilmælum hv. formanns um að taka till. aftur til 3. umr.



Herra forseti. Þetta frv. er ávöxtur af töluverðu starfi til þess að reyna að jafna metin á milli innlends iðnaðar og þeirrar vöru, sem við hann hefur keppt. Ég játa, að það kunni að vera sérstakar ástæður til þess stundum, eins og hv. þm. Barð. hefur bent hér á, að bregða út frá þessu og veita iðnaðinum minni hlunnindi, en honum hafa verið veitt eða ráðgert er að veita í þessu frv. Ef það verður til þess að stöðva atvinnurekstur, eins og hv. þm. bendir á, eða setja annan innlendan atvinnurekstur í stóra hættu, þá er auðvitað ekki hægt að veita hinum innlenda iðnaði slík hlunnindi. Um þetta hljóta menn að vera sammála, þótt ágreiningur geti verið um það, hvernig eigi að meta þetta í einstökum atriðum. En það eru önnur atriði í þessu, sem mér finnst varhugaverðara að breyta til, og ég sé, að hv. n. hefur hér tekið einn lið út úr, manehettskyrtur, og lækkað tollinn á þeim, sem þá verkar sem samsvarandi minni vernd fyrir hinn innlenda iðnað, sem hér á hlut að. Nú vitum við, að það hefur vaxið upp á seinni árum þó nokkur innlendur iðnaður í slíkri skyrtugerð, og mikið af þeirri framleiðslu er vönduð og góð vara og ekki frekar ástæða til þess að ýta undir erlenda samkeppni við þá grein iðnaðarins, heldur en aðrar greinar, sem hér eru taldar upp. Og eins og ég segi, þar sem þetta frv. er að mínu viti og samkv. því, sem fram hefur komið, byggt á allýtarlegri rannsókn sérstakra aðila um það, hvar þyrfti á vernd að halda til þess að koma í veg fyrir óeðlilega útlenda samkeppni, þá finnst mér varhugavert að taka eina slíka grein út úr eins og hér er gert og ætla að minnka hennar vernd. Nú þykist ég auðvitað ekki hafa það vit á skyrtugerð, að ég geti neitt um þetta dæmt, en þar sem ég veit, að frv. er byggt á mikilli vinnu og samstarfi fróðra aðila um þetta efni, þá finnst mér, áður en við breytum slíkum atriðum í frv., að við þurfum að fá frekari grg. en enn hefur komið fram um, af hverju þessi eini liður er hér tekinn út úr og á að veita honum minni vernd heldur en ætlað var við undirbúning málsins að sanngjarnt væri að veita honum.



Herra forseti. Þar sem hv. þm. Barð. hefur nú lýst yfir því, að hann sé fús til að taka sínar till. aftur til 3. umr., þá sé ég ekki ástæðu til þess að fara út í efni þeirra till. frekar. Ég vil þó geta þess, að ég tel það bréf, sem hann las upp, munu gefa nokkuð einhliða upplýsingar í þessu máli. Ég hef síðan n. athugaði þetta - ögn grennslazt um þetta mál, þó að það sé ekki tæmandi enn, og a.m.k. er það fullvíst, að þessi tollur á dósæfni hefur sáralitil áhrif á verð niðursuðuvaranna. Mér er t.d. kunnugt um það, að niðursoðnar grænar baunir, sem eru frá útlöndum komnar í dósum, eru seldar hér miklu hærra verði, heldur en sú vara sams konar, sem framleidd er hér á landi, og þá virðist ekki sá tollur, sem á þessu er, hafa valdið því, að innlendur iðnaður væri ekki á þessu sviði samkeppnisfær við erlendan iðnað. - Ég álít það dálítið hæpið líka, sem hv. þm. Barð. sagði, að niðursuðuverksmiðjan í Ólafsfirði hafi orðið að hætta vegna þessa tolls á dósaefni. Það munu vera allt aðrar aðalástæður a.m.k. til þess, að hún hætti, sem sé þær aðallega, að sá markaður, sem verksmiðjan hafði gert sér von um, brást, og mun tollurinn á dósaefninu hafa valdið þar litlu eða engu um. Út af ræðu hæstv. dómsmrh. út af manchettskyrtunum vil ég nú ekki mikið ræða, því að ef satt skal segja, þá hef ég ekki neitt sterka sannfæringu fyrir því, að það eigi að lækka þennan toll á manchettskyrtum. Þetta varð nú ofan á í n., eins og ég sagði. Vitanlega lækkar þetta fremur, þó að litlu nemi, verð á þessari vöru. Og þeir, sem framleiða manchettskyrtur innanlands, ættu þó að njóta allmikillar verndar af tollinum, þó að verðtollurinn sé lækkaður um 1/5 hluta. Ég geri ráð fyrir, að meiri hl. hv. n. leggi áherzlu á, að þessi till. sé samþ., en ég fyrir mitt leyti mun að vísu greiða atkv. með henni, þar sem ég hef mælt með henni. Ég get ekki verið hér að halda uppi nokkrum deilum henni til varnar.



Herra forseti. Ég verð að biðja velvirðingar á því, að ég var ekki mættur hér nógu snemma. Ég taldi, að deildarfundur hæfist ekki eins fljótt og reyndin hefur á orðið, og var því ekki viðstaddur, þegar mál þetta var tekið fyrir, sem nú er til umr., og vil ekki þess vegna neitt fara að blanda mér inn í deilur þær, sem orðið hafa, eða meiningarmun. Ég vil aðeins taka hér fram um 19. lið 1. gr. frv., að það er þannig tilkomið, að áður voru manchettskyrtur flokkaðar þannig, að goldinn var af þeim vörumagnstollur, hinn sami nú og áður, 20 aurar, en 25% verðtollur. Eftir frv. var hækkaður verðtollur á manehettskyrtum um 25%, eða tvöfaldaður. Það þótti okkur sumum nm. nokkuð hátt og áttum umræðu um þetta við þá menn, sem voru komnir til skrafs og ráðagerða við okkur, tollstjórann og skrifstofustjórann í fjmrn., og virtust þeir vera á þeirri skoðun, að það væri ekki nauðsyn á því að hafa verðtollinn það háan, og varð ofan á, - ég játa það, að ég vildi jafnvel fara niður í 35% verðtoll, - en samkomulag varð hjá n. að sýna meira en fulla sanngirni í þessu máli og hækka ekki tollinn af manchettskyrtunum meira, en um 15%, þ.e. verðtollinn. Þess vegna var það samkv. þessu, að gengið var í þá átt að vernda hinn innlenda iðnað, en þó allt í hófi og veita þeim mönnum, sem vilja kaupa manchettskyrtur, sem þeir telja að séu með betra sniði, en þær innlendu, kost á því að kaupa þær þó við hóflegu verði, þó að þeir yrðu að sæta samt sem áður lakari kosti að krónutali heldur en ef þeir sneru sér að hinum innlenda iðnaði. Við þóttumst á þennan hátt hafa gert hvort tveggja: reynt að sýna sanngirni og vernda hinn innlenda iðnað.



Herra forseti. Ég skal ekki heldur verja neinum tíma í að ræða brtt. mína. Það mun hafa verið rætt í n., eins og hv. form. minntist á. En ég vil aðeins benda á, að ef hægt er að lækka vöruna í landinu um tilsvarandi upphæð eins og tollurinn er, þá er að sjálfsögðu gert hvort tveggja í senn, hvað sem liður hinni erlendu innfluttu vöru, að það lækkar verðlag í landinu, - og það er eitt af því, sem við erum að stríða við annars vegar, - og það skapar miklu meiri möguleika fyrir viðkomandi aðila til að halda áfram rekstrinum, og það er höfuðatriðið. Út af því, sem hæstv. ráðh. sagði í sambandi við till. um lækkun á tolli, þá vil ég taka það fram hér, vegna þess að það hefur ekki komið fram við umr., að það var upplýst hjá n., að efni í skyrtur væri tollað með 20%, og okkur, sem stóðum að þessari till., fannst, að það væri ekki óeðlileg eða ósanngjörn vernd, sem viðkomandi aðilum væri veitt, að þeim væri leyft að hafa þarna 20% álagningu á innfluttar skyrtur til þess að mæta þeim kostnaði, sem þeir kynnu að hafa hér fram yfir framleiðslu annars staðar á slíkri vöru. Nú hefur einn af þessum aðilum rætt við mig í dag og baldið því fram, að á öllum öðrum fatnaði væri 50% álagning, en hér í frv. stendur á bls. 2, tölul. 29, 9c, að allur fatnaður nema skófatnaður sé tollaður með 7 aura vörumagnstolli og 40% verðtolli. Það mun nokkru hafa ráðið hjá n. að gera hér samræmingu á. Nú er þess náttúrlega ekki að vænta, að þn. fari svo í gegnum alla tollskrána, að hún hafi fullvissað sig um það, hvort þar kunni að vera einhverjir aðrir liðir en hér standa, en það kom ekki fram hjá tollstjóra eða hjá skrifstofustjóranum við umr. við þá annað, en að þessar upplýsingar, sem hér eru, væru réttar. Ef hins vegar hitt væri réttara, að allur annar fatnaður væri tollaður hærra, þá geri ég ráð fyrir, að hv. frsm. eða hv. form. n. vildi helzt taka þessa till. til baka til 3. umr. til þess að rannsaka það nánar. En sé það rétt, sem við höfum fengið upplýsingar um, að það sé aðeins á manchettskyrtum þetta hærri tollur fram yfir annan fatnað, þá ætti það sízt að vera ósanngjarnt, að þessi till. væri samþ. - Þetta vildi ég aðeins láta koma fram í sambandi við málið að gefnu tilefni frá hæstv. ráðh.



Herra forseti. Það kom nú raunar fram hjá hv. þm. Barð., sem ég vildi sagt hafa, sem sé að leggja til, að þessi brtt., sem ég hef gert að umræðuefni, um skyrturnar yrði tekin aftur til 3. umr. og athuguð betur í samræmi við tollun á öðrum hliðstæðum vörum og eins til samanburðar við þá aðila, sem sömdu þetta frv. Eins og ég sagði áður, þá er frv. ávöxtur, að því er ég bezt veit, af allýtarlegu samstarfi margra aðila til þess að setja reglur, sem gætu komið í veg fyrir óeðlilega samkeppni við innlendan iðnað, og mér finnst þurfa ýtarleg rök til þess, að horfið sé frá þeim reglum, sem þar voru settar. Ef slík rök koma fram, þá er auðvitað sjálfsagt að beygja sig fyrir þeim, en mér finnst rétt, að fengið sé að minnsta kosti álit þeirra manna, sem að þessu hafa unnið, til þess að það sé þá fullt samræmi í því, sem gert er, og að það sé athugað, ef þessu er breytt, hvort af því hljóti þá ekki einnig til samræmis að leiða ýmsar aðrar breyt. á frv. Hitt vitum við öll, sem hér erum, að þetta frv. stefnir að því að veita innlendum iðnaði vernd, sem merkir það að bægja frá erlendum vörum, sem ella mundu verða ódýrari og geta keppt við hinn innlenda iðnað, og það er því ekkert sérstakt um manchettskyrturnar. Það er einungis einn þáttur í þeirri vernd, sem hér er verið að veita. En ég vildi mjög taka undir það, að brtt. yrði tekin aftur til 3. umr., til þess að frekari íhugun málsins gæti átt sér stað.



Herra forseti. Með tilvísun til yfirlýsingar hv. frsm. um, að till. verði ekki tekin aftur, þá vil ég hér með lýsa því yfir, að ég mun á næsta nefndarfundi, sem hv. form. hefur tjáð að yrði á morgun, óska eftir, að þetta mál verði athugað. Og þó að till. verði samþ. nú, þá mun ég, ef það kemur í ljós, að hér sé ósamræmi á milli, bera fram brtt. til samræmis á því síðar. Ég tel það ekki nema sjálfsagt og eðlilegt, að málið sé athugað með hliðsjón af því samræmi.



Herra forseti. Ég vil beina því til forseta, hvort það mundi vera mögulegt, ef till. er samþ. nú, að fella það aftur úr frv. við næstu umr. - Ég vil mjög eindregið beina því enn til hv. n. að fresta málinu til athugunar. Ef það er meiri hl. hér í hv. d. fyrir að athuguðu máli að samþ. þetta, þá er það auðvitað sjálfsagt og engu til spillt, en það er sannað hér, að málið hefur ekki verið athugað. Það byggist á misskilningi, sem sagt er, að þeir tveir ágætu menn, sem nefndir voru, hafi samið þetta frv. Það getur verið, að þeir hafi sett það í formlegan búning, en frv. er byggt á starfi allt annarra manna, sem gerðu þá samanburðarvinnu, sem frv. hvílir á. Þess vegna er eðlilegt, að til þeirra sé leitað um þetta efni, og ég vil nú beina því til hæstv. forseta, hvort hann treysti sér ekki til þess að taka till. aftur til 3. umr. - annað eins hefur nú verið gert - eða þá að fresta umr. eða, ef í það fer, atkvgr. - 

Forseti (BSt): Meiri hl. n. hefur samþ. að taka fyrri till. á þskj. 641 aftur til 3. umr.



Herra forseti. Ég verð að biðja afsökunar; ég er svo hás, að ég get varla látið til mín heyra, og mun nú ekki tala langt mál. En það var undir umr. um þetta frv., við 2. umr. hér í hv. d., óskað eftir því sérstaklega af hv. 4. þm. Reykv., að ég grennslaðist eftir áliti þeirrar sáttanefndar, sem ríkisstj. skipaði í vinnudeilu þeirri, sem átti sér stað fyrir jólin, um það, hvort n. teldi, að það, sem felst í till., sem hér hafa komið fram um það, að sú hækkun á fjölskyldubótum, sem ákveðin er, skuli miðuð við eitthvert ákveðið tekjuhámark, væri talið brigð á þeim samningum, sem gerðir voru milli aðila í vinnudeilunni. Ég lofaði að láta athuga þetta fyrir 3. umr. og bað því sáttanefndina að segja álit sitt um þetta. Þessi sáttanefnd var skipuð 4 mönnum. Formaður hennar var Torfi Hjartarson tollstjóri, sem jafnframt er sáttasemjari ríkisins. Með honum voru í nefndinni Emil Jónsson vitamálastjóri og alþm., Gunnlaugur Briem skrifstofustjóri og Jónatan Hallvarðsson forseti hæstaréttar. Þeir hafa tjáð mér, að vísu munnlega aðeins, en þó leyft mér að hafa það eftir sér, að eftir að hafa athugað þetta atriði geti þeir ekki litið öðruvísi á en að það mætti skoðast sem riftun á samningnum, ef svona ákvæði yrðu lögfest. Eins og gefur að skilja, er hér ekki um neinn bindandi úrskurð að ræða, heldur er hér aðeins um álit sáttan. að tala, sem hún leyfði mér þó að hafa eftir hér á hinu háa Alþ. Ég hef í raun og veru engu við þetta að bæta. Bæði við 1. og 2. umr. málsins hér í hv. d. lýsti ég afstöðu ríkisstj. til þess máls og að hún liti svo á, að ekki væri unnt að breyta efnislega þeim ákvæðum um fjölskyldubæturnar, sem sett voru inn í samninginn. Ríkisstj. er enn algerlega á sama máli um þetta, og styrkir það álit hennar frekar, að sáttan. virðist vera þar algerlega á sama máli. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að tala frekar um það frv., sem hér liggur fyrir. Ég var áður búinn að taka fram allt, er mér virtist máli skipta varðandi frv. og varðandi þær brtt., sem fyrir liggja við það, og sé ég því ekki ástæðu til þess að fara að endurtaka það hér.



Herra forseti. Ég vol þakka hæstv. forsrh. fyrir þær upplýsingar, sem hann gaf hér, og þessar upplýsingar til n. nægilega snemma til þess, að hún gæti rætt málið á fundi, áður en það kom hér til 3. umr. í d. Þessar upplýsingar voru nákvæmlega sams konar eins og voru fluttar frá honum til n., svo að nm. hafa haft nægan tíma til þess að athuga það mál síðan upplýsingarnar lágu fyrir. Það raskar náttúrlega ekki þeirri staðreynd, þó að þessar upplýsingar séu gefnar, að ríkisstj. hefur það enn þá í hendi sér að láta samþ. þær breyt. eða taka á móti þeim breyt., sem fluttar eru fram hér af mér og hv. 7. landsk., því að í fyrsta lagi verða engir þeir aðilar til þess að gera skaðabótakröfu, sem fá hvort sem er fjölskyldubæturnar óskertar, þó að okkar till. yrði samþ. Ég hygg nú, að það verði meginhlutinn af þeim mönnum, sem hafa staðið að samningsgerðinni, og hinir aðilarnir, sem ekki standa að samningsgerðinni, geta engan rétt átt hjá hæstv. ríkisstj., þó að þeir falli ekki undir ákvæði l. Það held ég að við getum verið sammála um, og skal ég nú ekki frekar fara út í það atriði. En það er vegna þessarar niðurstöðu okkar, sem við höldum áfram að bera fram okkar till., í trausti þess, að ríkisstj. vilji taka á sig eða á ríkissjóðinn þá byrði, sem af því kynni að verða að framkvæma till., vegna þess að við teljum það vera nauðsynlegar endurbætur á löggjöfinni eins og hún er nú orðin eftir 2. umr. hér í þessari hv. d. og teljum, að það sé ekki svo stórkostlegt atriði, að það sé hægt að gera hvort tveggja í senn, að uppfylla þessar óskir hér og bæta að fullu þeim, sem kröfur eiga, og þess vegna höldum við fast við okkar till. Við tókum till. okkar til baka til 3. umr., bæði ég mína till. á þskj. 585 og hv. 7. landsk. tók einnig til baka sína till. á þskj. 579. Með því að þessar till. voru svo líkar hvor annarri, þá þótti okkur rétt að bera þær fram sameiginlega eins og þær eru settar fram nú á þskj. 611 og óska þá eftir, að hæstv. forseti láti ganga um þær atkv. nú við þessa umr. Ég skal ekki efnislega ræða þetta mál nú meira en ég hef gert. Það væri að endurtaka að mestu leyti það, sem sagt hefur verið áður, en ég vil þó aðeins segja þetta: Það er nú sýnilegt, að þær breyt., sem þegar hafa verið samþ. á frv., raska mjög verulega þeim grundvelli, sem l. hafa verið byggð á, - því verður ekki mótmælt, - og það svo verulega, að í einstökum atriðum býður tryggingalöggjöfin nú eftir þessa meðferð upp á það, að menn hætti að vinna og fari heldur og láti tryggingarnar sjá fyrir sér. Það er náttúrlega alveg afskapleg og voðaleg stefna í þessu máli. Ég ætla ekki að ræða þetta frekar núna, en þetta er alveg augljóst, enda viðurkennt af hv. heilbr.- og félmn., að það eru nú þau ákvæði og atriði í frv., sem bjóða upp á þetta, að maður, sem er að fullu á tryggingunni, hefur þar betri afkomu undir vissum kringumstæðum heldur en maður, sem þarf að strita fyrir sínu brauði, auk þess sem það getur stuðlað að því, að menn sæju sér stórkostlegan hag í því að gera samkomulag um hjónaskilnað og brjóta þannig niður heimilisfriðinn, og sú löggjöf er ekki lengur orðin það, sem ætlazt var til þess að tryggingalöggjöfin ætti að vera. Það er því alveg sýnilegt, að þó að þetta verði nú samþ. að fullu hér, þá verður hafin ákveðin og sterk sókn af þeim aðilum, sem virkilega vilja hlúa að tryggingamálum í landinu, og það þegar á næsta þingi. Ég óska eftir, að hæstv. forseti láti þessar till. á þskj. 611 koma til atkvæða.



Herra forseti. Eftir þær upplýsingar, sem hæstv. forsrh. gaf hér um umsögn sáttanefndarinnar, þar sem fram kemur, að hún litur svo á, að það væri riftun á samkomulagi, ef breytt yrði ákvæðum um fjölskyldubætur eins og þessi brtt. á þskj. 611 gerir ráð fyrir, þá sé ég mér ekki fært að greiða henni atkv. Ég mun því sitja hjá við atkvgr. um þessa till. En ég vil jafnframt taka það fram, að ég tel heppilegt, að hún er fram komin og bent hefur verið á þessi atriði nú í sambandi við afgreiðslu frv., vegna þess að ég tel, að það muni mjög fljótlega þurfa að gera breytingar á ýmsum efnum í sambandi við þessi ákvæði frv.



Út af orðum hæstv. félmrh. vil ég aðeins segja það, að mér kom að vísu ekki á óvart eftir afstöðu hans, sem kom fram á fundi heilbr.- og félmn. við 2. umr. þessa máls, að nú milli funda hafði hann alls ekki reynt að ná sambandi við eða leita álits þeirra nefnda, sem störfuðu að lausn vinnudeilunnar af hálfu deiluaðila, heldur aðeins spurt sáttanefndina, sáttanefnd ríkisstjórnarinnar sjálfrar í þessari deilu, sem ekki hafði umboð frá neinum nema ríkisstj. sjálfri, þó að það hefði áreiðanlega verið jafnauðvelt að ná sambandi við meiri hluta samninganefndanna, bæði af hálfu verkalýðsfélaganna og atvinnurekenda, en þær eru skipaðar mönnum, sem flestir eru hér í bænum eða í nágrenni hans. Ég heyrði formann samninganefndar verkalýðsfélaganna í þessari deilu, hv. þm. Ísaf., lýsa því yfir í ræðu hér í Sþ. fyrir nokkrum dögum, að samninganefnd verkalýðsfélaganna hefði áreiðanlega verið eins ljúft að fallast á þá tilhögun á greiðslu fjölskyldubótanna, sem lagt er til með þeim brtt., sem við hv. þm. Barð. og ég höfum staðið að, og mundi það koma fram, ef leitað væri til nefndarinnar. Um þá till., sem nú liggur fyrir af okkar hálfu, hef ég það sama að segja og ég tók greinilega fram við 2. umr. þessa máls, að ég hefði kosið, að skerðingarmarkið yrði sett nokkru hærra, t.d. við sjöfaldan til áttfaldan lifeyri, en í brtt. okkar, bæði þeim, sem lágu fyrir við 2. umr., ag þeirri, sem nú liggur fyrir, er gengið út frá þeim samningsgrundvelli, sem fundinn var í n. og upplýst var að 4 nm., það minnsta, hefðu getað sameinazt um, ef ekki hefði komið til andstaða af hálfu ríkisstj. gegn þeirri lausn á málinu. Ég hef því ekki séð ástæðu til að flytja sérstaka brtt., sem sýndi ljósar mínar óskir í þessu máli, heldur hef ég látið nægja að standa með hv. þm. Barð. að þeim grundvelli, sem við gátum til samkomulags fallizt á í nefndinni. Um málið í heild sinni sé ég ekki, ástæðu til að segja nú margt. Með þessu frv. er verið að leggja 8–9 milljóna nýja skatta á þjóðina í formi nefskatta og hækkaðra útsvara, sem sveitarfélögum er gert að leggja á skattþegnana. Þetta er gert til þess, að allir án undantekningar, sem eiga tvö börn eða fleiri, njóti fjárhagsaðstoðar af opinberu fé, sem þannig er aflað, til uppeldis barna. M.ö.o., það er verið að leggja á jafnvel þá tekjulægstu til þess að veita því fé til þeirra, sem hafa vel lifvænlegar tekjur eða meira en nógar tekjur, jafnvel til þeirra tekjuhæstu. Og á sama tíma er verið að framlengja þau ákvæði tryggingalaganna, sem setja skorður við því, að þeir, sem aðeins hafa elli- og örorkulífeyri til að lifa af, megi ekki hafa nema um 12 þús. kr. tekjur umfram lifeyri til þess að vera þá ekki sviptir lífeyrinum með öllu. En eins og kunnugt er, eru í 7. gr. þessa frv. framlengd þau bráðabirgðaákvæði laganna, sem svipta menn elli- og örorkulífeyri, ef þeir hafa tekjur, sem nema þreföldum lífeyri að honum meðtöldum. Þessa stefnu get ég ekki fallizt á og allra sízt eins og nú er ástatt. Öllum er kunnugt um tekjuskiptingu í landinu og afkomu þeirra, sem lægst laun hafa, og ég get ekki séð, að neinn geti með góðum rökum varið þessar ráðstafanir. Ég vil minna á, að jafnvel hæstv. ríkisstj. hefur til skamms tíma ekki virzt vera á þeirri skoðun, að það bæri að leggja á nýja skatta til þess að auka tekjur þeirra, sem hafa vel lífvænlegar tekjur. Í grg. með frv., sem hún lagði fram til breyt. á tryggingalögunum og var afgr. hér fyrir jólin og er aftur tekið upp í þetta frv., sagði hæstv. ríkisstj., að hún teldi það fráleitt að leggja á iðgjaldagreiðendur nú að greiða iðgjaldahækkun vegna lífeyris til manna með lífvænlegar tekjur. Var hér að ræða um skerðingarákvæðin, sem þá voru framlengd, en áttu samkv. l. frá 1946 að falla niður í árslok 1951 og á nú enn að framlengja með þessu frv. Ég mun láta þetta nægja um afstöðu mína til þessa máls að þessu sinni. Ég sé sem sagt ekki ástæðu til að koma fram með frekari brtt. við þessa umr. málsins, sem verður víst síðasta umr. í þessari hv. d., þó að ég telji, að ýmis atriði hefðu mátt koma skýrar fram í þessu frv., en við höfum aðeins gert till. um það, sem vitanlega er aðalatriði þessa máls.



Bernharð Stefánsson segir nei, vegna þeirra upplýsinga, sem fyrir liggja um samning.



Herra forseti. Eins og nál. bera með sér, þá hefur n. klofnað í málinu. Við, ég og hv. þm. Seyðf., leggjum til, að frv. verði samþ. óbreytt, en aðrir vilja ýmist vísa því frá eða breyta því töluvert. Eins og frv. liggur fyrir, fer það fram á það, að þessir nauðsynlegu orkugjafar, steinolían og benzínið, séu seldir með sama verði um land allt, þannig að menn hafi hvað þann útgjaldalið snertir sömu aðstöðu hvar sem er á landinu, bæði til benzínkaupa til bílarekstrar og olíu til útgerðar. Við lítum þannig á, ég og hv. þm. Seyðf., að með því að láta þessar nauðsynlegu vörur vera miklum mun ódýrari á einum stað en öðrum, þá að verið að hlúa að atvinnurekstrinum á þeim stað og vinna að því, að fólkið flytjist á þá staði og atvinnureksturinn einskorðist meira og minna við þá. Það er nú ekki heppilegt eins og atvinnulífi er háttað hér á landi, að allt fólk og atvinnulíf safnist og einskorðist við sárafáa staði eða einn stað á landinu, og þess vegna teljum við, að það sé liður í því að halda fólkinu úti um landið og nota gæði þess og aðstöðu sem bezt að skapa sem allra jafnasta aðstöðu fyrir þá menn, sem atvinnulífið þurfa að stunda, hvar sem þeir eru búsettir. Teljum við þess vegna, að þetta sé spor í rétta átt, og ég tel a. m. k. sjálfur, að það þurfi að fylgja ýmislegt fleira á eftir í svipaða átt. Ég taldi á sínum tíma, þegar var byrjað að leggja hér rafveitur um landið og rafvirkjanir, að hið opinbera ætti að jafna verðinu á svæðin, þannig að það yrði jafnt hjá öllum þeim, sem hefðu bezta aðstöðu til að fá raforku frá einhverju ákveðnu fallvatni. Það voru þá ósköp fáir menn, sem vildu fara inn á þá braut, og það hefur nú haft sínar afleiðingar, sem ég skal ekki fara út í hér, en það er margt fleira, sem þarf að jafna til þess að skapa fólkinu sem líkasta aðstöðu í landinu, og þetta frumvarp er einn liður í þá átt, og þess vegna fylgi ég því og vil láta samþ. það óbreytt.



Herra forseti. Eins og nál. bera með sér, þá er n. öll í minni hl. um þetta mál, hefur þríklofnað, og þó að ég hafi ekki getað orðið samferða þeim minni hl., sem þegar hefur verið flutt framsaga fyrir, þá er það ekki af því, að ég sé honum ekki sammála um það atriði, sem reyndar er kannske meginefni málsins, að sanngjarnt sé, að þær vörur, sem hér er um að ræða, þ. e. a. s. brennsluolíur og benzín, séu seldar á sama verði sem víðast eða jafnvel kannske alls staðar á landinu. Eins og hv. dm. vafalaust muna, þá flutti ég hér fyrr á þinginu frv. um það, að ríkið eða ríkisstj. f. h. þess gerðist þátttakandi í innflutningi á þessum vörum til landsins með það fyrir augum að gefa landsmönnum yfirleitt kost á því að fá þessar nauðsynjavörur fyrir lægra verð, heldur en nú er á þeim. Og ég þóttist þá færa fram allsterk rök fyrir því, að verðlagið á þessum vörum hér væri allmiklu hærra, en nauðsyn bæri til, ef innflutningur þeirra og verzlun með þær væri miðað við þarfir neytendanna, en ekki eins og nú er gert við gróðasjónarmið þeirra aðila, sem þessa verzlun annast, þ. e. olíufélaganna. Í samræmi við þessa skoðun mína, sem gleggst kom fram í sambandi við flutning þessa frv., sem ég nú nefndi, lít ég svo á, að þá verðjöfnun, sem farið er fram á með þessu frv., sé hægt að framkvæma á kostnað olíufélaganna, sem nú annast innflutning og sölu á þessum vörum, vegna þess að álagning þeirra sé það mikil, að þau geti hæglega tekið á sig þá byrði, sem af því mundi leiða fyrir þau að verðjafna þessar vörur, án þess að hækka útsöluverðið, þar sem það er lægst, þ. e. hér í Reykjavík og hér við Faxaflóa, þ. e. þeim stöðum, sem næstir eru aðalbirgðastöðinni, sem olíunni síðan er dreift frá út um landið. Nú hefur mikið verið um þetta deilt í sambandi við þetta frv. í hv. Nd. og þar verið fluttar till. um að framkvæma þessa verðjöfnun á kostnað olíufélaganna. En fyrir því hefur ekki fengizt nægilegur þingvilji. Og reynslan hefur orðið sú sama við afgreiðslu hv. allshn. þessarar d. á frv., að hún hefur ekki viljað fallast á þetta sjónarmið, og það er fyrst og fremst það, sem greinir á milli mín og 1. minni hl. n., eins og ég gat um þegar í upphafi. Nú hef ég viljað reyna, þó að það fengist nú raunar lítið tækifæri til þess að ræða um það á nefndarfundi, eins konar milliveg í þessu efni, þannig að verðjöfnunin yrði framkvæmd án þess að hækka útsöluverðið á þessum vörum hér í Reykjavík eða á öðrum þeim stöðum, þar sem það er lægst, og að þetta yrði að sumu leyti gert á kostnað olíufélaganna, þ. e. a. s. að því leyti, að þau tækju á sig verðjöfnunargjaldið vegna olíusölunnar, þ. e. sölu á brennsluolíu og gasolíu og slíkum olíum, en að ríkissjóður tæki hins vegar á sig að greiða verðjöfnunargjaldið af seldu benzíni. Með þessu væri létt nokkrum hluta verðjöfnunargjaldsins af olíufélögunum, sem ég held þó að gætu hæglega staðið undir því öllu, en hins vegar komið í veg fyrir það, að þeir notendur olíu og benzíns, sem hafa fengið það við vægustu verði, þurfi að greiða það hærra verði eftir en áður. Ég held, að það sé tiltölulega auðvelt að færa frambærileg rök fyrir því, að ekki sé óeðlilegt, þó að ríkið taki á þennan hátt þátt í því að gefa mönnum úti um land kost á því að fá þessar vörur ódýrari, en verið hefur hingað til, án þess að menn hér á Suðvesturlandi þyrftu þess vegna að greiða þær hærra verði. Ég held, að það sé tiltölulega auðvelt að færa frambærileg rök fyrir þessu, vegna þess að mjög verulegur hluti af verði benzínsins er til orðinn einmitt fyrir tolla og skatta, sem ríkissjóður tekur af þessari vöru og það í stærri stíl, heldur en líklega af nokkurri annarri vöru, sem flutt er til landsins, e. t. v. að undantekinni einhverri lúxusvöru, ég skal ekki fullyrða um það, og þó dreg ég það í efa, en a. m. k. tekur ríkið í þessu tilfelli svo ríflegan hlut af benzínverðinu, að það er hægt að færa mjög frambærileg rök fyrir því, að það ætti að taka á sig þá tiltölulega litlu byrði, sem af því mundi leiða að greiða verðjöfnunargjaldið af því samkvæmt þessu frv. Ég geri ráð fyrir, að hv. þdm. sé að vísu um það kunnugt, hversu mikið þetta er. Þó er ég ekki alveg viss um, að þeir hafi lagt það niður fyrir sér, því að þessar hækkanir hafa verið gerðar stig af stigi og kannske án þess, að menn hafi lagt það mjög nákvæmlega niður fyrir sér, hvað þetta væri orðið mikið, þegar síðasta hækkunin var gerð, en það er hvorki meira né minna en það, að sennilega á milli 40 og 50% af útsöluverði á benzíni hér í Reykjavík er beinlínis vegna tolla, sem á benzínið eru lagðir. Hið svo kallaða sérstaka innflutningsgjald af benzíni nemur 31 eyri á lítra. Síðan er vörumagnstollurinn 20 aurar á lítra, þannig að þar er kominn 51 eyrir. Það, sem við bætist síðan, verðtollinn og söluskattinn, get ég ekki reiknað út nákvæmlega upp á eyri, vegna þess að til þess þyrfti ég að hafa gögn í höndum, sem ég hef ekki, en ég þori að fullyrða, að þetta hvort tveggja er eitthvað yfir 20 aura á lítra, a. m. k. ekki undir 20 aurum, þannig að með þessu móti eru það a. m. k. 70 aurar og sennilega eitthvað nokkuð yfir 70 aurar á lítra, sem ríkissjóður tekur beint af benzínverðinu í innflutningsgjöldum og söluskatti. Nú reikna olíufélögin með því í þeim umsögnum, sem þau hafa sent um þetta frv., að ef verðjöfnun yrði framkvæmd á benzíninu, þá mundi útsöluverð hér þurfa að hækka um 4½ eyri á lítra. Ég held, að það sé nú óhætt að slá því föstu, að bæði þessi áætlun og aðrir útreikningar, sem olíufél. gera um þetta, gangi nú a. m. k. fremur of langt, en of skammt í því að sýna, hversu verðjöfnunargjaldið þyrfti að vera mikið. Það gera olíufélögin vegna þess, að þau eru á móti frv. og vilja ekki fá þessa verðjöfnun fram. En jafnvel þó að reiknað væri með því, að ríkið þyrfti að greiða 4–4½ eyri á lítra í verðjöfnunargjald, þá mundi það samt sem áður ekki nema nema um það bil sextánda hlutanum af þeim tollum, sem ríkið tekur af benzíninu, og ég held, að það sé ekki hægt að segja, að í því fælist nein ósanngirni, þó að ríkið gæfi eftir um það bil sextánda hluta af tollunum á benzíninu til þess að greiða þetta verðjöfnunargjald og stuðla þannig að því, að sá mikli fjöldi manna, sem þarf að nota þessa vöru úti um allt land, gæti fengið hana á sama verði eins og hér í Reykjavík, án þess að aukagjald yrði af þeim sökum lagt á benzínkaupendurna hér. Eins og ég hef áður rætt um, bæði drepið á hér og þó sérstaklega rætt um í sambandi við frv., sem ég flutti hér áður, þá held ég, að olíufélögunum yrði síður en svo ofþyngt með því, þó að þau yrðu látin borga verðjöfnunargjaldið af brennsluolíunum, og teldi ég þá, að í raun og veru ættu allir aðilar að geta sætzt á þá lausn málsins. A. m. k. þykir mér dálítið undarlegt, ef þeir mörgu, - ég held, að það séu 8 flm. að þessu frv., - ef þeir stuðningsmenn stjórnarinnar og aðrir stuðningsmenn hennar, sem þykjast með þessu frv. vera að gæta hagsmuna umbjóðenda sinna úti um land, geta ekki fallizt á slíka lausn sem þessa, og ef þeim væri einhver veruleg alvara með þetta mál, að þeir gætu þá ekki líka náð um það samkomulagi innan stjórnarflokkanna og við þá ríkisstjórn, sem þeir styðja, að leysa málið á þennan hátt, fremur en að demba þeim kostnaði, sem af þessu verður, á neytendurna hér í Reykjavík. Ég held, að ef einhver virkileg alvara væri hjá þeim í þessu efni, þá gætu þeir komið þessu fram og hægt væri að leysa málið á þennan hátt. Þetta segi ég fyrst og fremst til 1. minni hl. allshn., sem leggur til, að þetta frv. verði samþykkt óbreytt eins og það var flutt. Viðvíkjandi afstöðu 3. minni hl., sem birtir hér nál. á þskj. 638 og leggur til að vísa málinu frá, þá tel ég nú í raun og veru ekki sterk rök, sem fyrir því liggja. Hann vísar til þess, að ef frv. væri samþykkt óbreytt, þá mundi felast í því röskun á þeim samningi, sem gerður var til lausnar verkfallinu nú fyrir jólin. Að vísu mætti kannske segja það, ef þetta er framkvæmt á þann hátt, sem frv. nú felur í sér og 1. minni hl. vill láta standa óbreytt. En 3. minni hl. hefði getað komizt fram hjá þessum agnúa með því að fallast á sjónarmið mitt: annaðhvort að láta olíufélögin ein bera kostnaðinn af þessu eða þá að skipta honum á milli olíufélaganna og ríkissjóðsins. Og í áliti 3. minni hl. kemur einmitt fram sú sama hugsun, sem felst í þessari lausn minni, t. d. varðandi verðjöfnunargjaldið á benzíninu, þar sem þeir taka beinlínis fram, eins og hér stendur, með leyfi hæstv. forseta: „Að sjálfsögðu ber að stuðla að því að halda niðri verði á benzíni og olíu svo sem frekast eru tök á og létta undir með þeim, sem við dýrastan flutningskostnað eiga að búa“ - og bæta síðan við: „Slíkt ber að gera með beinni aðstoð hins opinbera og framlögum úr ríkissjóði.“ 3. minni hl, virðist að þessu leyti vera sammála mér um það, að það væri rétt að jafna þennan aðstöðumun þegnanna með því, að ríkissjóður tæki á sig einhverja byrði af þessu. Mér sýnist þess vegna í raun og veru, að ef - eins og ég sagði áðan - hefði verið einhver veruleg alvara í því að leysa þetta mál með samkomulagi, þá hefðu í raun og veru átt að vera möguleikar fyrir hendi til þess að ná samkomulagi um lausn eitthvað svipað því, sem ég legg til í þeirri brtt., sem fylgir hér nál. mínu á þskj. 628 og ég hef nú fært rök fyrir. Ég geri reyndar ráð fyrir því, að eins og venjulega er um afgreiðslu mála í þinglok, þá gefist nú ekki mikið tækifæri til þess að reyna frekari samkomulagstilraunir, en í raun og veru hefði þó verið ástæða til þess, því að sannleikurinn er sá, að það hefur mjög lítið tækifæri gefizt til þess að ræða málið í n. og þessi nál. þess vegna meira gefin á hlaupum heldur en að það hafi verið reynt til þrautar um samkomulag í n. áður en málinu var skilað frá henni, en eftir því var mjög fast rekið, að því yrði skilað án dráttar frá nefndinni. Ég vil sem sagt eindregið mælast til þess, að hv. þdm. vilji taka til alvarlegrar athugunar þá lausn, sem ég hér hef bent á og tel mig hafa fært allsterk rök fyrir.



Herra forseti. Eins og fram kemur í 1. gr. frv. þess, sem hér liggur fyrir til umræðu, þá er tilgangur frv. sá að koma á einu verði á olíu og benzíni um land allt og fyrir því ráð gert, að ekkert tillit sé tekið til þess, hversu mismunandi dreifingarkostnaður er í sambandi við hina ýmsu staði. Það er augljóst mál, að ef að þessu ráði á að hverfa, þá þarf að gera einhverjar ráðstafanir til þess að bera uppi þann mismun, sem er á flutningskostnaði á benzíni og olíum til hinna ýmsu staða á landinu. Þetta frv. hyggst sjá fyrir þeim vanda með því að leggja sérstakan innflutningstoll á benzín og olíur. Þessi innflutningstollur er í frv. nefndur verðjöfnunargjald. Verðjöfnunargjaldi eða innflutningstolli þessum á svo að verja til þess að greiða með þann mismun, sem er á flutningskostnaði til hinna ýmsu staða í landinu. Ef frv. yrði samþykkt eins og það liggur fyrir hér, þá er mjög greinilegt, að verð á benzíni og olíum mundi mjög hækka hér í Reykjavík og við Faxaflóa og nágrenni, en lækka á öðrum stöðum á landinu. Það er talið og ekki dregið í efa, að rétt sé, að benzín mundi t. d. hækka hér í Reykjavík um 4,5 aura lítrinn og mjög svipað í nágrenninu, en lækka úti á landi um 2,5 aura frá benzíngeymum, en 6,5 aura frá benzíndælum. Gasolía mundi hins vegar hækka í Reykjavík um 3 aura lítrinn og 2 aura annars staðar við Faxaflóa, en lækka tiltölulega minna annars staðar á landinu. brennsluolían mundi hækka hér í Reykjavík og nágrenni um 48 kr. tonnið, en lækka annars staðar á landinu sennilega um 52 kr. tonnið. Sést af þessu, að hér er um mjög verulegar upphæðir að ræða, mikla hækkun á benzíni og olíum í Reykjavík og í kringum Faxaflóa, en tilsvarandi lækkun annars staðar á landinu. Meðan þetta frv. var til meðferðar í Nd., þá var það sent til umsagnar til Landssambands íslenzkra útvegsmanna og til allra olíufélaganna, og hafa þessir aðilar látið Alþ. í té mjög ýtarlegar og greinargóðar umsagnir um frv. L. Í. Ú. hefur hvað eftir annað haft tækifæri til þess að taka til athugunar innan sinna vébanda, hvort rétt væri að koma á verðjöfnun á olíum. Málið hefur hvað eftir annað verið tekið fyrir á aðalfundum Landssambandsins, og það hefur jafnan komið í ljós, að yfirgnæfandi meiri hluti þeirra, sem á aðalfundunum hafa verið mættir, hefur verið algerlega andvígur verðjöfnuninni. En til þess að ganga úr skugga um, hvort fyrir væri nokkur almennur áhugi utan Reykjavíkur og Faxaflóa fyrir verðjöfnuninni, þá hefur Landssambandið horfið að því ráði að senda öllum meðlimum Landssambandsins fyrirspurn um það, hvort meðlimirnir óskuðu eftir eða legðu áherzlu á, að komið væri á verðjöfnun. Þessi skoðanakönnun hefur leitt í ljós, að innan Landssambandsins er sáralítill áhugi fyrir slíkri ráðstöfun. Það var aðeins einn af meðlimum Landssambandsins, sem mælti með þessu, það var Félag útvegsmanna á Ísafirði, en meðmæli bárust ekki frá öðrum, og létu menn erindinu yfirleitt ósvarað. Hins vegar komu fram mótmæli frá fjölmennustu samtökum útvegsmanna, en það er í Reykjavík og hér við Faxaflóa. Það er af þessari meðferð útvegsmanna um land allt á málinu alveg ljóst, að innan þeirra samtaka er ekki til að dreifa neinum verulegum áhuga um framgang málsins. Það má telja alveg víst, að ef útvegsmenn hefðu haft áhuga á að koma þessari verðjöfnun á, þá mundu þeir hafa látið þá skoðun í ljós, þegar Landssambandið leitaði eftir umsögn þeirra. Í umsögn þeirri, sem frá L. Í. Ú. kom til hv. Nd. út af þessu máli, eru færð fram ýmis skilmerkileg rök á móti frv., og sé ég ekki ástæðu til að rekja umsagnirnar frekar hér. Ég vil einnig benda á það, að olíufélögin öll, sem hafa látið umsögn í té um málið, virðast vera því mjög eindregið andvíg, og það er sérstaklega athyglisvert úr þeirra umsögn, að þau benda á, að verðjöfnun eins og sú, sem hér er lögð til, muni raunverulega leiða til almennrar hækkunar bæði á benzíni og olíu. Stafar þetta af því, að þegar sama verð væri komið á benzín og olíur um land allt, mundi mjög dregið úr áhuga manna fyrir því að taka þessa vöru þar, sem hún áður var ódýrust, og þar, sem flutningskostnaðurinn er minnstur. Eins og við vitum, þá hafa bæði eigendur bifreiða, sérstaklega langferðabifreiða, sem hafa fjöldamargar aðsetur hér í Reykjavík, og eins eigendur báta utan af landi, sem gjarnan koma hingað til bæjarins, lagt áherzlu á það, að bæði bifreiðarnar og bátarnir séu birgðir upp með benzín og olíur hér í höfuðstaðnum og hér við Faxaflóa, þar sem varan er ódýrust, til þess að spara sér annan flutningskostnað á þessum verðmætum til sinna heimastaða. En ef sama verð væri orðið um allt land á olíum og benzíni, þá er alveg gefið, eins og olíufélögin benda alveg réttilega á, að áhugi þeirra, sem gera bátana og bifreiðarnar út, væri orðinn mjög veiktur fyrir því að taka benzínið hér, og hætt við því, að menn létu sig þá einu gilda, þó að þeir tækju ekki meira af þessum birgðum hér, en þeir þurfa til að komast til sinna heimkynna eða næsta aðaláætlunarstaðar, en tækju svo þar það, sem þeir þyrftu frekar á að halda. Olíufélögin gera skilmerkilega grein fyrir þessu atriði, og hygg ég, að ekki verði með rökum fram hjá því gengið. Af umsögnum þessara aðila, Landssambandsins og olíufélaganna, verður því ekki dregin önnur niðurstaða en sú, að þetta mál sé til óþurftar og eigi ekki rétt á að ná fram að ganga, og þess ber vel að gæta, að hér liggja fyrir umsagnir þeirra aðila, sem mest kynni og mesta þekkingu hafa á meðferð þessara mála og mest eiga við þau að búa. Ég vil líka leyfa mér að henda á, eins og fram kemur í nál. okkar í 3. minni hl. allshn., að þetta frv. verður ekki afgreitt án þess, að hafðir séu í huga þeir atburðir, sem gerðast í sambandi við lausn vinnudeilunnar í s. l desembermánuði. Eins og hv. dm. er kunnugt, þá gerðu verkalýðsfélögin almennar kröfur til kauphækkunar í þeirri vinnudeilu. Að því ráði var horfið til lausnar vinnudeilunni að hækka ekki kaupið, heldur gera ráðstafanir til þess að færa niður vöruverðið, lækka framfærslukostnaðinn, reyna að koma vísitölunni niður og auka kaupmátt peninganna, þannig að menn fengju meira fyrir sín laun, en þeir fengu áður. Í því skyni að koma þessu til leiðar beitti hæstv. ríkisstj. sér fyrir ýmsum veigamiklum aðgerðum. Einn liður í því var sá, að ríkisstj. beitti sér fyrir og lofaði að tryggja 4 aura lækkun á hverjum lítra af olíu og ef ég man rétt sömu lækkun á hverjum lítra af benzíni. Ef þetta frv. yrði samþykkt núna, er alveg gefið mál, að í stað þess, að benzín og olíur lækkuðu hér í Reykjavík og nágrenni, eins og þau eiga að gera samkvæmt því loforði, sem var gefið til lausnar á vinnudeilunni, þá mundi a. m. k. ekki vera um neina lækkun að ræða, heldur miklu frekar jafnvel hækkun. Það var alveg tvímælalaust ákvörðunarástæða hjá mörgum, sem að lausn vinnudeilunnar stóðu, að sú verðlækkun, sem þarna var lofað á benzíni og olíu, fengist. Það er áreiðanlegt, að það var ákvörðunarástæða hjá mörgum, þegar þeir tóku afstöðu með eða móti því tilboði, sem fyrir lá um lausn vinnudeilunnar. Það eru hér t. d. í Reykjavík og við Faxaflóa ótal atvinnufyrirtæki, frystihús og fiskiðjuver og verksmiðjur, sem þurfa mikið að nota olíur og benzín, og það er ekki nokkur vafi á því, að þeim atvinnurekendum, sem með þessi fyrirtæki fara, hefur verið mjög þýðingarmikið atriði í lausn vinnudeilunnar, þegar þeir tóku afstöðu til miðlunartillögunnar, að þeim var þarna lofað lækkun á tilkostnaði í þeirra rekstri. Nákvæmlega sama er að segja um verkafólkið og allan almenning. Það er fjöldi húsa t. d. hér í Reykjavík, sem er upphitaður með olíu, og hér er mikill fjöldi manna, sem þurfa á benzíni að halda, og það er ekki nokkur vafi á því, að sú lækkun, sem þessu fólki var lofað á benzíninu og þar með á framfærslukostnaði og vísitölu, hefur verið þessum aðilum ákvörðunarástæða, þegar þeir tóku afstöðu til miðlunartillögunnar í s. l. desembermánuði. Það eru því hrein brigðmæli á því loforði og því fyrirheiti, sem þessum aðilum var gefið, ef þetta frv. hér á að ná fram að ganga, og ég vil leyfa mér að vekja athygli hv. d. á því, að það eru ekki nema rétt nokkur augnablik síðan d. var að vísa hér frá sér till., sem hún gjarnan hefði viljað samþykkja efnislega, en hún vísaði till. frá sér vegna þess, að samþykkt tillagnanna hefði verið í ósamræmi við það samkomulag, sem lausn vinnudeilunnar byggðist á. Samþykkt þessa frv. hér mundi vera í algeru ósamræmi við það, sem d. var að enda við að gera núna fyrir nokkrum augnablikum í sambandi við almannatryggingalögin. Ég vil einnig leyfa mér að benda á, að í þeim grundvallarútreikningum, sem ríkisstj., L. Í. Ú. og frystihúsaeigendur hafa byggt á, þegar þessir aðilar hafa verið að semja með sér um fiskverðið og ráðstafanir til að tryggja rekstrarafkomu bátanna, er byggt á alveg ákveðnu verði á benzíni og olíu, og allir þeir reikningar og öll sú verðlagning, sem á sér stað í sambandi við þá hluti, byggist á þessu ákveðna verði, en það er það verð, sem nú gildir á þessum vörum. Sú hækkun, sem af þessu frv. leiðir, er alls ekki tekin þar með í reikninginn, en frv. mundi mjög verulega hækka tilkostnað útgerðarinnar, og væri alveg óhjákvæmilegt að gera ráðstafanir til þess að mæta þeim hækkunum, ef þetta frv. ætti að ná fram að ganga. Ég vil líka leyfa mér að benda á það, að almennt er bæði bátaflotinn og togararnir hér í Reykjavík og við Faxaflóa gersamlega óviðbúnir því að taka á sig þá verðhækkun, sem hér mundi í sambandi við samþykkt þessa frv. verða á olíunni. Afkoma þessara útgerðarfyrirtækja er þannig, að endarnir nást ekki saman eins og er, og mundi horfa til enn meiri ófarnaðar, ef farið væri að hækka rekstrarútgjöldin á þessum lið. Ég vil líka vekja alveg sérstaka athygli á því, að ef farið væri að taka upp eitt verð fyrir land allt á olíu og benzíni, þá er ekki nokkur vafi á því og ekki hægt með neinni sanngirni að andmæla því, að fleira mundi á eftir koma, enda tók sá frsm., sem hér talaði fyrstur, það fram, að því er mér skildist, að hann teldi, að þetta jöfnunarverð, sem hér væri talað um, væri aðeins byrjunin á öðru fleira, sem á eftir skyldi koma. Hann minntist í því sambandi á jöfnunarverð á rafmagni fyrir allt landið, en ég spyr: Hvers vegna koma þá ekki kolin á eftir? Hvers vegna ekki matvaran? Og svo mætti lengi telja. Og hvers vegna þá ekki að koma jöfnunarverði á húsaleigu um land allt? Hér er verið að fara inn á braut, sem ómögulegt er að gera sér grein fyrir, hvar mundi enda, og það er ekki með nokkrum rökum hægt að andmæla því, að jöfnunarverð eigi yfirleitt að koma á flesta eða alla hluti, ef byrjað verður á olíum og benzíni. Ég get t. d. ekki séð, að það sé hægt að neita því, eftir að þetta frv. væri samþykkt, ef Reykvíkingar færu að heimta jöfnunarverð á húsaleigu um land allt. Mér er ekki skiljanlegt, hvernig ætti að andmæla slíku, eftir að búið væri að byrja á því að koma á jöfnunarverði á olíu og benzíni. Ég skal þá að lokum aðeins minnast á það, sem kom fram hjá þeim hv. frsm., sem talaði næstur á undan mér. Hann hefur lagt til, að þrátt fyrir þessa verðjöfnun verði benzín og olíur hvergi látið hækka frá því, sem nú er, heldur verði olíufélögin og ríkissjóður látin bera hallann, og hann minntist á það, að í nál. okkar 3. minni hl. n. minnumst við á það að nauðsynlegt sé að halda verði á olíu og benzíni niðri og það geti jafnvel verið nauðsynlegt, að ríkissjóður þurfi að koma til og hjálpa þeim, sem í mestu örðugleikunum eiga. Ég verð að segja það, að það hefði verið mjög æskilegt, að það hefði verið hægt að samþykkja þessar till., sem 2. minni hl. bar fram, en eins og hann benti alveg réttilega á, þá gafst allsherjarnefnd mjög naumur tími til að athuga þetta mál. Það var rekið svo mjög á eftir afgreiðslu þess út úr n., að það fékk hvergi nærri fullnægjandi athugun hjá okkur. Til þess að hægt sé að taka afstöðu til þeirra till., sem hv. 2. minni hl. n. leggur hér fram, þarf maður að fá ýtarlegar upplýsingar um það, hvaða fjárhæðir er hér um að ræða og hvaða bagga er hér verið að binda því opinbera, ef till. hans á að samþykkja. En eins og málið liggur fyrir núna, þá vantar allar upplýsingar, til þess að hægt sé að afgreiða það á þann veg, a. m. k. á þessu stigi málsins. Þess vegna hef ég fyrir mitt leyti ekki séð mér fært að ganga lengra, en að reyna að afstýra því, að þetta frv., eins og það liggur fyrir, nái fram að ganga, hvaða ráðstafanir sem nauðsynlegt kann að vera að gera síðar, þegar fyllri upplýsingar liggja fyrir.



Herra forseti. Ég hefði náttúrlega gjarnan viljað, að fleiri væru hér við, sérstaklega 6. landsk. þm., en það verður nú að hafa það. Ég vil fyrst leyfa mér að benda á það, að þær upplýsingar, sem 3. minni hl. kemur með í sínu nál., þegar hann er að tala um, hvað benzín muni hækka og lækka við það, að sett sé verðjöfnunargjald, eru sýnilega alrangar, hverjum sem það er að kenna. Þetta sjá menn af því, að þeir segja, að það muni hækka benzínverð í Reykjavík um 4,5 aura, en lækka það frá benzíndælum úti um land um 6,5 aura. Ef við athugum nú, að benzínverðið núna er úti um land 15 aurum dýrara fyrir hverja 200 km, sem það er flutt frá höfuðstað, og að það er flutt mest 370 km á þær dælur, sem fjærst eru nú hafnarstað, þá sjáum við í hendi okkar, að það munar um 26 aura hér um bil, sem benzínið er dýrara, þar sem það er dýrast í landinu, heldur en hér í Reykjavík. Og þá ætlar hann að ná jöfnunarverði með því að hækka það á öðrum staðnum um 4,5 aura, en lækka það á hinum um 6,5 aura. Þetta er ekki til í dæminu. Lækkunin á benzíni úti um landið verður misjöfn; ákaflega misjöfn. Það getur vel verið, að hún verði einhvers staðar 6,5 aurar, en það er enginn mælikvarði fyrir því, að hún verði það almennt séð. Hún verður auðvitað misjöfn eftir því, hvar benzínið er, því að það er núna selt 15 aurum dýrara fyrir hverja 200 km, sem þarf að flytja það frá hafnarstað. Þess vegna geta þessar tölur, sem hv. 3. minni hl. er hér með, ekki verið réttar. Þær eru vitlausar. Og líklega er sannleikurinn sá, að þegar á að taka svona verð, eins og þeir taka, bara þrjú verð, þá geta þeir ekki fundið neina tölu, sem er rétt, nema þá kannske fyrstu töluna, hækkunina hér í Reykjavík, og varla hana heldur. Þá vildi hann halda því fram, frsm. 3. minni hl., að það að setja jöfnunarverð á benzín og olíur væri algert brot, - ja, mér skildist helzt á því samkomulagi, sem gert hefði verið til þess að leysa vinnudeiluna, og alveg sérstaklega almennt brot á útgerðarmönnum, því að þeirra olía mundi hækka frá því, sem nú er. Nú vil ég fyrst segja það, að ég hygg, að hæstv. ríkisstj. hafi aldrei haft svo heimska menn við að ákveða fiskverð til íshúsanna, sem rekstur bátanna byggist að mestu leyti á, að þeir hafi ekki reynt að finna meðalverð fyrir landið. Ég hygg, að hún hafi aldrei haft svo heimska menn við að ákveða það, hvað frystihúsin um allt landið eigi að kaupa fiskinn á, svo að útgerðin geti borið sig á þeim stað, að hún hafi tekið einn einasta stað og þá þann stað, sem olían hafi verið lægst á, og miðað við hann einan. En það yrðu þeir að hafa gert, ef þetta á að standast, sem hv. frsm. 3. minni hl. vildi vera láta. Það er alveg útilokað annað, þó að mér sé ekki kunnugt um það, heldur en að miðað hafi verið við meðalrekstrarkostnað, sem var ætlað að gilda fyrir stærra svæði, en fyrir einhvern einstakan stað með einhverju ákveðnu olíuverði. Ef það ekki væri, þá mætti gera ráð fyrir því, að verðið á hraðfrysta fiskinum inn í íshúsin væri misjafnt frá höfn til hafnar um allt landið, eins og olíuverðið er misjafnt frá höfn til hafnar um allt landið. En það hefur ekki verið. Það er látið vera það sama, og það er af því, að tekið er meðalverð. Þess vegna er langt frá því, að nokkrum sé gert rangt með því að láta nú koma til framkvæmda það meðalverð, sem lagt hefur verið til grundvallar við það, þegar talað er um, hvað eigi að borga fyrir fiskinn á hverjum stað til að standa undir rekstrarkostnaði. Það á einmitt að láta koma til framkvæmda það, sem raunverulega hefur verið gert, þegar fiskverð og annað hefur verið ákveðið. Ef hv. þm. hins vegar vill nú halda því fram, að sýnt hafi verið það ranglæti, að allt hafi verið miðað við Faxaflóa einan, fiskverð og annað, og þess vegna sé það mjög ranglátt og brot á þeim samningum, sem gerðir hafa verið, þegar vinnudeilurnar hafa verið leiddar til lykta, þá skulum við bara athuga, hvernig það hefur orðið, þegar vinnudeilurnar voru leystar. Það er þrisvar sinnum búið að ræða um jöfnunarverð á olíum hér á Alþ. Það hefur alltaf haft meiri hl. Það var samþ. í fyrra till. frá hv. þm. Snæf., þáltill. til stjórnarinnar, af því að hæstv. ráðh., Björn Ólafsson, taldi þá, að hann gæti framkvæmt verðjöfnun eftir þeirri till., sem hann svo sá að hann ekki gat, þegar hann átti að fara að framkvæma hana. Þess vegna lá það ljóst fyrir, þegar var verið að tala um þessa vinnudeilu núna og samninga til lausnar henni, að fyrir lá í Alþingi frv. um jöfnunarverð og tillögur um sama efni höfðu haft fylgi þar áður. Þess vegna gátu þeir, ef þeir töldu, að það yrði eitthvað gengið á þeirra rétt með því, slegið þann varnagla að tala um það. Þeir vissu fyrir fram, að það yrði samþ. Þeir sáu, að þáltill. var samþ. í fyrra, að það var þingfylgi fyrir henni þá. Þeir sáu líka, að á þinginu í hittiðfyrra voru hv. þm. V-Húnv. (SkG) og hv. þm. V-Sk. (JG) með frv. um það, þó að það næði þá ekki samþykki, af því að það var talið, að það væri nóg að afgreiða það með rökstuddri dagskrá. Það var komið fram í Alþ. núna, og þeir vissu, hver þingviljinn var áður. Þess vegna máttu þeir vita, að það yrði samþ., og þess vegna áttu þeir, ef þeir að einhverju leyti héldu, að það kæmi í bága við sína hagsmuni hvað þetta snerti og hefði áhrif á vinnudeiluna, að taka tillit til þess og hefðu gert vitanlega, því að einhverjir hafa verið þar svo forsjálir menn, að þeir hafi vitað, hvað þeir voru að gera. Það er ég ekki í neinum vafa um. Þess vegna er það, hvort verðjöfnun komist á eða ekki, ekki á nokkurn hátt vinnudeilunni viðkomandi og að halda því fram byggt á algerum misskilningi. Það hefur engin áhrif á það, hefur aldrei verið um það talað í sambandi við vinnudeiluna, og ef nokkuð væri, þá er verið að framkvæma með verðjöfnuninni á olíunni það atriði, sem hlýtur að liggja til grundvallar, þegar sett var sama fiskverð á öllum hafnarstöðum inn í frystihúsin, hvort sem olían, sem til rekstrarins þarf, kostar mikið eða lítið. Þá lagði frsm. 3. minni hl. töluvert upp úr því, að það yki kostnað að verðjafna olíu og benzín, af því að þá þyrfti að flytja meira, sérstaklega af benzíni, út um land heldur en ella. Mér þótti þetta ómaklega sagt af embættismanni, því að ég ætlast til þess, að allir embættismenn ríkisins séu það þjóðhollir, að þeir hafi hag heildarinnar í huga í öllum sínum gerðum. Og það er hagur heildarinnar, að tilkostnaður við hvað sem er sé eins lítill og hægt er. Það er þess vegna ómaklega sagt af embættismanni að ætla mönnum þá hugsun að því er snertir þá sjálfa, að þá sé þeim sama, hvort þeir kaupi benzínið þar, sem það er dýrt eða ódýrt, ef ríkið eigi í hlut, en ef þeir eigi sjálfir í hlut, þá fari þeir að hugsa um það, og þegar það sé orðið á sama verði, þá fari þeir með tóma bílana úr Reykjavík, fari bara á næstu stöð og fylli bílana þar og svo frá stöð til stöðvar, því að alls staðar kosti það jafnt. Ég ætlast til þess, að allir embættismenn ríkisins hafi þann þegnskap við þjóðfélagið, sem þeir vinna fyrir frekar en aðrir menn, að þeir hugsi ávallt um, hvað sé þjóðarhagur, samhliða því að þeir hugsa um, hvað sé sinn hagur, og þess vegna sé illa mælt og ómaklegt af embættismanni að segja þetta. Hitt kann svo að vera, að einhverjir menn - ekki embættismenn, ég ætla þeim það ekki, - séu þeir sérhagsmunapokar, að þeir skilji ekki þörf heildarinnar og landsins og geri þetta þess vegna; það kann að vera. En einn hlutur er þá, sem vegur þar töluvert á móti, og það er það, að víðast hvar á stöðvunum, sem liggja lengra frá Reykjavík, þarf maður að bíða meira og minna eftir afgreiðslu. Og þegar menn eru komnir af stað í ferðalög út um land á sínum bílum, hvert sem er, þá vilja menn ógjarnan þurfa að bíða og flauta við benzíngeymana, sem standa fyrir utan tún eða þá að þeir standa heima á hlaði, og fólk sé allt inni og fáir heima við og kannske engir, eins og hefur komið fyrir mig á benzínstöð, - þá vilja menn ógjarnan þurfa að bíða og vilja þess vegna fylla bílana og hafa sem mest benzín til ferðarinnar, þegar þeir leggja upp í hana. Þetta vinnur þó dálítið á móti hjá þeim, sem ekki hugsa um hag heildarinnar og reyna að haga sinum framkvæmdum og verkum þannig, að það verði sem ódýrast og heppilegast fyrir heildina, heldur bara um hug og hag sjálfs sín og eigin geðþótta. Þess vegna held ég, að þó að það sé dálítið til í þessu, að það geti orðið til þess, að það verði flutt eitthvað meira - þó ekki nema lítið - af benzíni, sem annars þyrfti ekki að flytja, vegna frv., vegna jöfnunarverðsins, þá geti það aldrei orðið nema lítið. Og ég vildi reyna að vinna með hv. frsm. 3. minni hl. að því að auka þann þegnskap hjá mönnum, að þeir skildu nauðsyn þess að spara, þó að það væru ekki aurar úr sinni eigin buddu, heldur þjóðarheildarinnar, sem væri um að ræða. Ég held þess vegna, að það sé beinlínis áframhald á því, sem gert er, þegar byggt er á meðaltilkostnaði við útgerð á bát á stóru svæði á landinu og ákveðið það fiskverð, sem þeir eigi að fá og frystihúsin eigi að kaupa af þeim á, til þess að útgerðin geti borið sig, - það sé beinlínis áframhald af því að reyna að stuðla að því, að rekstrarkostnaðurinn sé sem jafnastur á öllum þessum stöðum, með því að gera olíuverðið jafnt, og að það hafi verið yfirsjón meira að segja að vera ekki búinn að því að gera það áður. Hv. 2. minni hl. vill láta ríkið borga flutningskostnaðinn á benzíninu og olíunni frá hafnarstað. Hann vill láta benzínverðið vera jafnt um allt land, en ríkið borga brúsann, svo að það verði hvergi dýrara hjá einstaklingunum heldur en það er nú, þar sem það er lægst. Mér finnst þessi till. vera þess verð, að hún sé athuguð. En mér finnst, að eftir að búið er að samþykkja fjárlög og afgreiða þau, þá komi hún ekki til mála. Áður en það hafði verið gert, þá gat vel komið til athugunar, hvort ætti að hækka benzíntollinn í heild sinni um 2 aura og gera benzínverðið jafnt um allt land eða lækka benzíntollinn um 2 aura og spara einhvers staðar annars staðar sem því nam á útgjöldum hjá ríkissjóði, þannig að það gætu náðst rekstrarhallalaus fjárlög. En eftir að búið er að afgr. þau, þá vil ég ekki setja hæstv. ríkisstjórn í þann vanda að taka af henni 2–3 millj., sem hér er um að ræða, og láta hana standa uppi fjárvana fyrir vikið. Þess vegna get ég ekki verið með þessu. En ég skal gjarnan vera með í því á næsta Alþ. að athuga möguleika á að koma því í þetta horf og hvort ekki er hægt að gera það með sparnaði á öðrum sviðum, því að ég álít það meira um vert að reyna að gera aðalrekstrarvörurnar, sem fjöldamargur rekstur í landinu byggist á, sem líkastar alls staðar, þannig að aðstaða manna verði sem jöfnust til að stunda atvinnuna og menn þurfi ekki þess vegna að leita af einum stað, þar sem aðstaðan er erfiðari, og safnist saman þar, sem hið opinbera gerir hana auðveldasta og hægasta. En eins og sakir standa núna get ég ekki á neinn hátt verið með því, af því að fjárl. hafa þegar verið afgr. Annað held ég að ég þurfi nú ekki að segja. Ég sé ekki ástæðu til að hafa þetta miklu meira. Ég vil endurtaka það, sem ég hef sagt, að ég tel það höfuðatriði og skipta ákaflega miklu máli; að aðstaðan til rekstrar sé gerð sem líkust á landinu, og hér er um það að ræða. Ég skal viðurkenna, að það er hægt að fara aðrar leiðir til þess, heldur en hér er um að ræða. En þær liggja lengra undan, og eins og málum nú er komið, þá eru þær alls ekki færar, a. m. k. ekki í bili. En það er sú leið, sem ég hér á við, að það er hægt gegnum misjafnt verð á fasteignum, sem hinn ýmsi atvinnurekstur þarf að nota á hinum ýmsu stöðum á landinu, og skatta á fasteignum að jafna aðstöðumuninn. Skattmat fasteigna er núna frá 1942 og hefur ekki verið breytt síðan, og það á eftir landslögum ekki að breytast fyrr en 1965. Á þessum árum hafa orðið svo miklar og margvíslegar breytingar, að það litla, sem fasteignamatið reyndi að gera í þessa átt áður, er alveg rokið í burtu nú, og ég efast nokkuð um, með þeim venjum og reglum, sem hér á landi hafa ríkt í þessum efnum, að þessum jöfnuði verði náð í gegnum fasteignamat, enda þótt ég viðurkenni, að það sé að ýmsu leyti eðlilegast að ná honum þar.



Herra forseti. Hér er um mjög merkilegt og óvenjulegt mál að ræða og þess vegna mjög miður farið, að það skuli hafa komið fyrir, sem lýst var yfir af einum stuðningsmanni þessa frv., hv. frsm., 4. landsk. þm., að ekki hafi enzt tími til að athuga málið í n. og að það hafi eiginlega verið nánast á hlaupum, sem menn hafa afgreitt það. Ég verð að telja þetta mjög miður farið, því að hér er vissulega um slíkt mál að ræða, að ekki hefði veitt af, að n. hefði setið lengi og vel á rökstólum til þess að finna á því rétta lausn, og greinilegt er, að þær till., sem hér hafa fram komið um afgreiðslu málsins á þann veg, að frv. verði samþ. - án breyt. eða með breyt. - eru byggðar á mjög lítilli íhugun. Þess gætti t. d. mjög hjá hv. þm. N-M., frsm. eins minni hl., að hann hafði í frammi ákaflega hæpnar fullyrðingar um marga hluti. Svo að tekið sé eitt af síðustu dæmunum úr ræðu hans, einungis til þess að sanna, á hversu veikum fótum öll hans rökfærsla stendur, þá er það, að þm. sagði, að það færi betur á því að samþ. brtt. hv. 4. landsk. eða a. m. k. væri hann til með að athuga það. En hann sagðist ekki vilja gera það á þessu þingi, en hét því, að hann skyldi gera það á næsta þingi. Það var alveg skýlaus yfirlýsing frá hv. þm.

Athuga það.

- Já, athuga það. Nú stendur þannig á, að komið gæti fyrir, að hv. þm. héldi nú ekki heilsu sinni eða lifði, því að komið gæti fyrir, sem við skulum vona að ekki verði um þennan ágæta hv. þm., að maður hátt á sjötugsaldri hefði annaðhvort verið kallaður heim til feðra sinna á fund drottins á þeim mánuðum, sem líða til næsta þings, eða að hann yrði svo heilsulaus, að þó að hann vildi bjóða sig fram, þá gæti hann það ekki. Það er enn fremur alveg óvíst, að hv. þm. bjóði sig fram við þær kosningar, sem eiga að öllu forfallalausu að fara fram fyrir næsta þing. 

Það er misskilningur.

Nei, það er enginn misskilningur, það er fyllilega rétt, nema hv. þm. hafi tekið sér vald æðra mannlegu valdi, og þó að við vitum, að hann sé nú mikils háttar og mjög vel virður, þá hefur hann nú ekki enn þá komizt til slíks máttar frekar en aðrar mannlegar verur. Ég vek aðeins athygli á því vegna þess, að þetta er einkennandi um þau loforð og fullyrðingar, sem eru hafðar í frammi í sambandi við þetta mál. Hv. þm. taldi einnig, að það væri mjög að ástæðulausu, að nú væri vitnað til lausnar vinnudeilunnar fyrir jólin til ábendingar um það, að óheppilegt væri að afgreiða þetta frv. Og hann hélt því fram, að allir hefðu mátt sjá, að frv. mundi verða samþ. Nú veit ég ekki um það, hvert fylgi þetta frv. hefur í d., en greinilegt er það, að tveir þm., sinn úr hvorum flokki, hafa nú þegar lagt til, að frv. verði vísað frá. Ég er nú þriðji þm., sem stendur upp til þess að leggja á móti frv., og ég hygg, að svo sé um fleiri hv. þm., að þeir sýnist óráðnir eða beinlínis andvígir frv. Það kann að vera, að hv. þm. N-M. hafi ætlað sér að vera með frv. og að það hafi verið kunnugt, - ég veit ekki um það. En við þekkjum nú af reynslunni, að jafnvel þó að hv. þm. hafi í nál. og í mörgum ýtarlegum ræðum lagt til, að ákveðin afgreiðsla máls ætti sér stað hér í hv. þd., þá hefur hann ekki alls fyrir löngu hlaupið frá því, þegar til atkvgr. kom, svo að það, að hv. þm. sé þekktur að því að vera með máli á vissu stigi, kynni allt eins að benda til þess, að hann yrði á móti því, þegar kæmi að atkvgr. Þegar allt þetta er athugað, þá sjá menn, að í þessu eru svo mörg óviss atriði, að það var engin von til þess, að menn gætu búizt við því, þegar vinnudeilan var leyst, að þetta óskapnaðarfrv. yrði afgreitt á þessu þingi. Hv. þm. vitnar að vísu til þess, að málið hafi verið fyrir fyrri þingum, en það er einmitt eftirtektarvert, að þó að þá hefði í lófa legið, ef meiri hl. var með því, eins og hv. þm. segir, að afgreiða málið á þinglegan hátt, þá hefur það einmitt ekki verið gert. Það er ekki fyrr en nú, að gerð er tilraun til þess, sem ef til vill tekst, ef til vill tekst ekki, að afgreiða málið með lögum, eins og ætíð hefur verið ljóst að nauðsynlegt var að gera, ef það átti að ná fram að ganga. Þetta er slíkt atriði, að það var auðvitað með öllu ómögulegt fyrir ríkisstj. að gefa um það fyrirmæli án þess að hafa við lagabókstaf að styðjast, og það var beinlínis óviðeigandi meðferð, sem málið hlaut á síðasta þingi, þegar það var gefið í skyn í þál. eða sagt berum orðum, að ef stj. teldi sig ekki hafa næga heimild án laga, þá ætti hún að gefa út um það bráðabirgðalög. Sannleikurinn er sá, að Alþ. á aldrei á slíkan veg að vísa stj., á brbl. varðandi tiltekna úrlausn tiltekins máls. Ef Alþ. telur, að um þetta þurfi að setja löggjöf eða að það sé vissara að setja um það löggjöf, þá á Alþ. sjálft vitanlega að setja löggjöf um málið. Og það, að 1öggjöfin var ekki sett á síðasta þingi, var ekki hægt að skilja á annan veg en þann, að það væri ekki full alvara hjá þeim hv. þm., sem í orði kveðnu beittu sér fyrir þessu máli, að ef þeir hefðu í raun og veru ætlazt til þess, að lög yrðu um þetta sett, þá áttu þeir ekki að vísa því til stj., heldur áttu vitanlega að gera það meðan þingið sat, og þingið hafði vissulega nógan tíma til þess, enda ef meiri hl. var málinu fylgjandi, þá gat hann hlutazt til um það, að þingi yrði ekki slitið fyrr, en lögleg meðferð hefði átt sér stað í málinu. Sú meðferð varð þess vegna þinginu sízt til sæmdar. Og þó að einhver meiri hl. hafi greitt atkv. með slíkri þál., þá er það auðvitað með öllu óvíst, að lagafrv. geti fengið samþykkt Alþ. eða þurfi að fá samþykkt Alþ., þó að meiri hl. sé fyrir máli í Sþ. Það kynni val svo að vera, að allir stuðningsmenn málsins eða flestir væru í Nd., en yfirleitt andstöðumennirnir, þótt þeir væru færri, væru í Ed., en með þeim hætti, að þeir hefðu fullkomlega þinglegan, löglegan og stjórnskipulegan rétt til þess að fella málið. Hvernig sem á er litið, verður því að segjast eins og er, að málið hefur ekki hlotið skemmtilega meðferð á undanförnum þingum, og það var vitanlega fráleitt að ætlast til þess af útgerðarmönnum eða atvinnurekendum, þegar þeir gerðu samninginn í desember, að þeir teldu það alveg víst, að þetta lagafrv. yrði samþykkt. Það er einnig mjög eftirtektarvert, að því er haldið fram, að þetta frv. sé mikið nauðsynjamál fyrir útgerðarmenn landsins, en þrátt fyrir það hafa þeir ekki fengizt til þess að veita málinu stuðning. Það hefur verið rakið áður, að málið hefur verið sent til félaga innan Landssambands ísl. útvegsmanna, flest félaganna hafi ekki virt málið þess að gera um það neina samþykkt, aðeins eitt eða örfá hafa mælt með því og önnur hafa mælt eindregið á móti frv. Ef frv. væri slíkt hagsmunamál útvegsmanna og þá sérstaklega útvegsmanna úti um land eins og hér er látið, þá mundu þeir að sjálfsögðu hafa haft sig í frammi og a. m. k. með fundarhaldi og atkvgr. á fundi sýnt, að þeir vildu styðja að framgangi málsins. Þetta hafa þeir látið undan fallast, og það verður eins og á stendur ekki skilið á neinn annan veg en þann, að þeir séu málinu andvígir. Það er einnig ljóst, að ávinningur manna úti um land við þetta frv. er miklu minni, en í fljótu bragði virðist. Það kann að vera nokkurra aura munur á olíu og benzíni, hvað þetta sé hærra víðs vegar úti um land heldur en hér, en þegar jöfnunarverð kemur á þetta, þá verður sá ávinningur, sem menn á hinum strjálbýlli stöðum hafa af þessu, svo litill, að engan veginn samsvarar öllu því umstangi og þjóðhagslega óhagræði, sem þessari breytingu er samfara. Ef menn heyra nefndan mun á þessari vöru, annars vegar í Reykjavík og hins vegar einhvers staðar úti á landi, þá hugsa þeir, sem eru úti á landi: Ja, það væri gott, ef við gætum farið niður í það, sem Reykvíkingurinn hefur. - Það er vissulega gott frá þeirra sjónarmiði, en raunin verður alls ekki sú, að þeir lækki svo mikið, heldur aðeins einhvern lítinn hluta af þeim mismun, sem þarna er um að ræða. Málið er þess vegna engan veginn eins mikið hagsmunamál fyrir þessa aðila og sumir vilja láta líta út. Hinu get ég ekki stillt mig um að finna að, að svo varfærinn maður og orðvar eins og hv. 1. þm. N-M. skyldi gera það að sérstöku árásarefni á hv. 6. landsk. þm., að hann hefði bent á, að það kynni svo að fara, að þetta yrði til þess að gera olíuna dýrari fyrir heildina en ella. Hv. þm. taldi, að það væri ósæmilegt fyrir opinberan starfsmann eða embættismann að láta þetta uppi, þar sem vitað væri, að ætlazt væri til þess, að slíkir menn væru mjög óeigingjarnir og hugsuðu ætíð um hag heildarinnar, en ekki sjálfra sin. Látum það nú vera sem almennt boðorð, og vissulega eigum við allir því að fylgja og reynum sjálfsagt að gera það hver eftir beztu getu, þó að það þyki nú hafa tekizt misjafnlega hjá sumum, eins og dæmin sanna. En látum það vera. Hv. 6. landsk. sagði ekkert, sem gæfi tilefni til þess að bera honum slíkar getsakir á brýn, hann benti einungis á það, hver sú almenna hætta væri í þessu sambandi, og jafnvel hv. 1. þm. N-M. komst ekki hjá því að játa, að það væri mikið ti1, í því, sem hv. 6. landsk. sagði um þá almennu hættu, svo að ef það hefur lýst ljótum hugsunarhætti hjá hv. 6. landsk. að gera sér grein fyrir þessari almennu hættu, þá er sá ljóti hugsunarháttur alveg eins til staðar hjá hv. 1. þm. N-M., sem að vísu kemur engum á óvart, en vert er að vekja athygli á engu að síður vegna hans rökfærslu hér. Um það verður hins vegar alls ekki deilt, að þetta frv. hlýtur að hafa í för með sér margs konar aukinn kostnað fyrir heildina. Það liggur alveg í augum uppi, að þar sem menn nú bæði á bílum og skipum hafa beina hagsmuni af því að taka vöruna þar, sem hún er ódýrust, þá hverfa þeir hagsmunir alveg, þegar það kerfi er komið á, sem hv. 1. þm. N-M. vill hafa. Þá lendir margs konar kostnaður, sem áður hefur sparazt, á heildinni, og allir verða að standa undir. Þetta gefur auga leið, og jafnvel hv. 1. þm. N-M. komst ekki hjá því að játa þetta. Hann vildi að vísu taka að sér almenna fræðslustarfsemi til þess að venja menn á óeigingirni og annað slíkt. Þó að ég meti mikils hans orð og viti, að hann sé áhrifaríkur kennari frá fornu fari, þá held ég, að hann á sínum efri árum geti litlu áorkað miðað við það, sem hans lífsferill kann að hafa sýnt mönnum um það, hvernig menn eigi að hegða sér í þessum efnum. Ég held, að það verði það áhrifaríkasta, sem hann leggur til í þeim efnum, og met þess vegna hitt fyrirheitið ekki ákaflega mikils í þessu sambandi. En það sýnir í raun og veru, hversu langt þarf að sækja til raka fyrir þessu máli, að hv. þm. skuli telja það vera eiginlega forsendu fyrir því, að menn geti samþ. þetta frv., að þeir treysti á það, að hann taki að sér slíka kennslu í óeigingirni og umhugsun um heildina fram yfir einstaklingana. En það er ekki nóg með það, að þetta muni á ýmsan veg orka til þess, að menn nota ekki sömu hyggindi um öflun vörunnar eins og þeir áður hafa gert, heldur hlýtur þessi verðjöfnun, sem hér á að taka upp, að leiða beinlínis til mikils aukins kostnaðar. Þessu hlýtur að vera samfara stórkostleg skriffinnska til viðbótar allri þeirri skriffinnsku og fargani, sem hér á landi er áður í þeim efnum og menn stundum tala um að sé orðið svo magnað, að fullkomin ástæða sé til þess að losa sig eitthvað undan því. Þessu er helzt jafnandi við skömmtunarskrifstofu eða eitthvað slíkt. Ég skal ekki segja, hvort það þarf marga tugi manna til þess að reikna þetta allt út, en það er a. m. k. óreynt, hversu mikill fjöldi það þarf að vera, sem á að inna þetta starf af höndum, ef vel á að fara. Og það hlýtur að vera ákaflega flókið verk að dæma um til hlítar flutningskostnað og dreifingarkostnað á hverja einustu benzíndælu og hvern einasta olíutank um allt landið, og mér skilst jafnvel, að hér eigi að reikna út heimkeyrslukostnað olíunnar, a. m. k. úti um þær dreifðu byggðir landsins, ef ekki heim á heimili í kaupstöðum. Ef þetta á að vera gert samvizkusamlega og á þann veg, sem lögin segja til um, þá eru menn vissulega að hleypa sér út í þá kostnaðar- og skriffinnskuófæru, að önnur verri hefur naumast þekkzt hér á landi. Það má auðvitað endalaust deila um það, hvort sanngjarnt sé og að hve miklu leyti sanngjarnt sé að gera ráðstafanir til þess að bæta hag hinna strjálbýlli héraða og íbúanna þar til jafns við þéttbýlið. Að meginstefnu til og að svo miklu leyti sem hægt er að gera þetta með almennum ráðstöfunum, þá horfir þetta vitanlega í rétta átt. Það er að sjálfsögðu þjóðarnauðsyn, að gert sé mögulegt að halda uppi byggð úti um allar sveitir Íslands og strendur, eftir því sem þar eru lífsmöguleikar til. Okkar land yrði minna og fátækara og íslenzk menning svipminni og í raun og veru mergsogin, ef þannig yrði á málum haldið, að allt fólk flyttist til nokkurra þéttbýlla staða. Þetta er vissulega rétt, og þetta þarf mjög að brýna fyrir mönnum og haga löggjöf eftir því með almennum ráðstöfunum svo sem við verður komið. En þetta leiðir engan veginn til þess, að í einstökum tilfellum eigi að gera svo óhagkvæmar ráðstafanir eins og þessa, vegna þess að það legg ég höfuðáherzlu á, að þessi ráðstöfun út af fyrir sig er í eðli sínu mjög óhagkvæm og hlýtur, eins og ég segi, að leiða til óhyggilegri aðferða um flutning vörunnar út um land heldur en áður hefur verið og til mikils kostnaðar af skrifstofubákni og jöfnun á kostnaðinum. En það er líka á það að líta, sérstaklega varðandi útgerðina, sem hér skiptir mestu máli, þótt þetta varði einnig aðra aðila, að útgerðin t. d. hér í Reykjavík á við aukinn kostnað nú þegar að búa við það, sem er úti um land. Þetta er orðið mönnum ljóst. Við sáum það síðast við lausn þess verkfalls, sem var á skipunum og fyrst fékkst aflétt fyrir fáum dögum, að þá var jafnvel krafizt meiri kostnaðar fyrir útvegsmenn við laun og kaupgreiðslur til skipverja hér í bænum heldur en í nágrannahöfnunum. Til þessa verkfalls, sem hér stóð, hefði aldrei komið, ef skipverjar hefðu viljað sætta sig við sömu kjör hér í Reykjavík eins og t. d. á Suðurnesjum og Akranesi. Það var vegna þess, að þeir heimtuðu hærra kaup hér heldur en á hinum stöðunum, sem þetta verkfall hófst og stóð í nokkrar vikur. En af þessu leiðir vitanlega aukinn kostnað fyrir útvegsmenn, sem er aðeins eitt dæmi þess, hvernig aðstaðan er misjöfn. Nú kemst hv. 1. þm. N-M. og hans sálubræður og sálusystkini í þessu máli ekki hjá því að svara því. Vilja þau þá gera ráðstafanir til þess að létta af þeim aukakostnaði, sem hvílir á útvegsmönnum hér í bænum umfram þann kostnað, sem útvegsmenn úti á landi víðs vegar verða að bera? Vilja þeir láta ríkið taka að sér miðlun í þessum efnum, t. d. með því, að það verði tekið beint á ríkið, eins og hv. þm. virtist vilja „athuga á næsta þingi“ varðandi kostnaðinn af benzíninu? Vill hann þá athuga það og gefa fyrirheit um það, að hann vilji láta ríkið taka á sig að borga þann mismun, sem kemur af hærra kaupgjaldi til skipverja hér í Reykjavík heldur en annars staðar? Vill hann ekki hafa góð orð um þetta, og góð orð af hans hálfu eru jafnmikils virði eins og fullkomin yfirlýsing, þ. e. a. s. hvorugt er allsendis að marka, þó að ekki sé alveg að engu hafandi? En hann verður að láta sem sagt hið sama gilda í þessum efnum, ef hann vill ekki verða ber að rangindum. Vonandi gefst þm. færi á að svara þessu, þó að auðsjáanlega sé ætlunin að drífa þetta frv. hér í gegn með óhæfilegum hraða og án þess að mönnum gefist færi á því að athuga þetta mikla vandamál eins og skyldi. Þá er einnig að líta á það, svo að við tökum annað dæmi, varðandi óhagræði útvegsmanna hér, miðað við það, sem er annars staðar, að þeir verða að borga miklu meiri húsaleigu til síns rekstrar hér í Reykjavík heldur en ef þeir hafa rekstur víðast hvar úti á landi. Og Alþ. hefur beinlínis sjálft gert ráðstafanir til þess að koma slíku misrétti á með því að fyrirskipa ýmis gjöld af fasteignum eftir hærri skattstigum hér í Reykjavík, heldur en annars staðar. Hér mun vera miðað við fasteignamat sex- eða sjöfalt. Víða úti um land er það aðeins fjórfalt, að því er ég hygg, sums staðar tvö- eða þrefalt. Hv. þm. með sitt góða töluminni kann vafalaust skýrslur um þetta, enda er hann sjálfur í ríkisskattanefnd og starfaði mikið að fasteignamati á sinni tíð. En hann verður, ef hann vill koma á þessum jöfnuði um atvinnureksturinn, að tryggja útvegsmönnum hér jafnrétti í þessum efnum, ekki síður, en útvegsmönnunum úti á landi jafnrétti varðandi verðið á olíunni. En ég spái því, að töluverð bið verði á í þessum efnum. Ég vil nú mjög beina því til hv. nefndar, ef þetta frv. kemst áleiðis, sem ég vona að ekki verði, að þá yrði bætt inn í það við 3. umr. ákvæðum til jöfnunar í þá átt, sem ég hef hér víkið að, og það er raunar mjög athugandi, hvort ekki á að hafa þann hátt á, sem hv. 6. landsk. þm. benti til í sinni ágætu ræðu, að taka einnig upp nú þegar jöfnun á húsaleigu um allt land. Og mér er næst skapi, að það væri nauðsynlegt að breyta þessu frv. við 3. umr. í slíka almenna heimild. En það er ákaflega einkennilegt, að Alþ. skuli gera slíkar ráðstafanir til þess að knýja fram jöfnun á einni vörutegund á sama degi þingsins og samþ. er hér í deildinni frv. varðandi alþýðutryggingarnar, þar sem er gert ráð fyrir beinlínis ólíkum verðlagssvæðum á landinu. Af hverju skyldi vera gert ráð fyrir þessum ólíku verðlagssvæðum á landinu og gert ráð fyrir því, að tilkostnaður allur sé meiri einmitt hér í Reykjavík og á nokkrum öðrum stöðum, heldur en í strjálbýlinu? Ástæðan til þess, að þetta er gert, er eingöngu sú, að kostnaður margs konar er minni, þegar á heildina er litið, úti um land heldur en hér í Reykjavík og á öðrum stöðum í þéttbýlinu. Ef Alþ. telur, að breyting sé orðin á þessu frá því, sem verið hefur, og ég skal játa, að ég geri ráð fyrir, að þessi mismunur sé nú óréttlætanlegur, þá hefði verið sjálfsagt að nota færið nú við þá breyt. á alþýðutryggingalögunum, sem fyrir liggur, til þess að afnema þennan sérstaka mun. Nei, því fer fjarri, að hann sé afnuminn, hann er látinn halda áfram einnig varðandi þau auknu hlunnindi, sem nú á að veita með breytingunum á alþýðutryggingalögunum. En þetta dæmi sýnir, eins og þau önnur, sem ég hef tekið, hversu þetta mál er aðeins hluti af miklu stærra og margþættara máli, máli, sem þarf að athuga miklu gaumgæfilegar, en gert hefur verið og allsendis er óverjandi að taka eitt út af fyrir sig og ætla að afgr. á þann veg, sem einn minni hl. nefndarinnar leggur til, og það er sannast sagt ákaflega einkennilegt, að hv. 1. þm. N-M. skuli nota þetta tækifæri til þess að halda hér prédikun um óeigingirni og það, að menn verði að setja hag heildarinnar fram fyrir hag einstaklinganna, taki einmitt þetta mál til dæmis um það, mál, sem alllr vita að byggist eingöngu á því, að vissir landshlutar vilja nota sína styrku aðstöðu hér á Alþ. til þess að taka fé af samborgurum sínum, meiri hluta manna í landinu, sem hafa ekki þinglegan styrk vegna rangrar kjördæmaskipunar á við þá. Þetta dæmi er þess vegna einstakt dæmi um það, hvernig menn misnota þann trúnað, sem þjóðin í heild hefur veitt þeim, til framdráttar fyrir sérstaka hagsmuni á kostnað heildarinnar.



Herra forseti. Ég vil fyrst leyfa mér að undirstrika það, sem hv. frsm. 3. minni hl. vakti athygli á hér áðan í framsöguræðu sinni, en það er það loforð, sem hæstv. ríkisstj. gaf í sambandi við lausn vinnudeilunnar hér um jólin og mjög hefur verið á lofti haldið í sambandi við afgreiðslu annars máls hér í d., þ. e. a. s. afgreiðslu á frv. til breyt. á almannatryggingalögunum. Ég býst við, að hv. þm. og hæstv. ríkisstjórn séu ekki búin að gleyma því, að í þeim samningi, sem gerður var til lausnar vinnudeilunni, var eitt af loforðunum það, að verð á benzíni skyldi lækkað um 4 aura á lítra og á olíu sömuleiðis um 4 aura, og ég hygg, að þetta hafi þegar komið til framkvæmda, a. m. k. er það svo um benzínið. Nú vil ég spyrja þá hv. þdm. og þá hæstv. ráðh., sem í sambandi við afgreiðslu almannatrygginganna þvertóku fyrir það, að hægt væri að hagga nokkuð bókstaf þessa samnings, jafnvel þó að það væri í fullu samræmi við anda þess samnings, sem gerður var, hvernig þeir ætli þá að réttlæta það, ef þessum samningi verður breytt með því að samþ. þetta frv., sem hér liggur fyrir og ég fæ ekki betur séð, en mundi leiða til þess, að tekin yrði til baka þessi lækkun á verði bæði olíunnar og benzínsins, samkv. þeim útreikningum, sem liggja fyrir hér í umsögnum olíufélaganna. Ég lagði að vísu ekki sérstaklega mikið upp úr því í sambandi við afgreiðslu almannatrygginganna, þó að fjölskyldubótunum væri hagrætt á þann hátt, sem fluttar voru till. um, vegna þess að þótt það væri ekki í fullu samræmi við bókstaf samningsins, þá taldi ég það í miklu meira samræmi við anda hans, ef þannig hefði verið fært til, en það þótti samt sem áður ekki fært vegna loforðanna, og þeir af stuðningsmönnum stj., sem risu hér upp hver á fætur öðrum og töldu sig samþykka þessum aðgerðum, ef þær brytu ekki í bága við þetta, treystu sér þó ekki til þess að greiða atkv. með þeim vegna þessa loforðs, sem ríkisstj. hefði gefið. Nú vil ég spyrja: Hvernig ætla þessir sömu hv. þm. að stuðla að því með atkv. sínu, að tekin verði til baka sú verðlækkun, sem framkvæmd hefur verið á benzíni og olíu til uppfyllingar á þessum samningi? Eða ætlar ríkisstj. og með hverjum hætti ætlar hún þá að tryggja það, að engin verðhækkun verði á benzíni og olíu hér í Reykjavík þrátt fyrir samþykkt þessa frv. eins og það nú liggur fyrir, ef það verður afgreitt óbreytt? Ég vildi gjarnan óska eftir því, að skýr svör kæmu hér fram viðvíkjandi þessum spurningum. Annars þarf ég ekki að kvarta yfir því, að þeirri till., sem ég flyt hér um breyt. á þessu frv., hafi verið illa tekið. Báðir frsm., bæði 1. minni hl. og 3. minni hl., hafa eiginlega tekið mjög vel undir hana. Hv. 6. landsk., frsm. 3. minni hl., taldi, að það væri út af fyrir sig mjög æskilegt, ef hægt væri að samþ. till., en virtist hins vegar hafa áhyggjur af því, að það mundi kosta svo mikið fyrir ríkissjóðinn, að ef til vill væri það ekki hægt þess vegna. Frsm. 1. minni hl., hv. 1. þm. N-M., sagði einnig, að þessi till. væri þess verð að taka hana mjög til athugunar, og lofaði að vinna að því seinna, að það yrði gert, en taldi hins vegar, að vegna þess að búið væri að afgreiða fjárlög, þá væri ekki hægt að koma þessu í kring eins og sakir stæðu. Ég hef nú í tilefni af þessum ummælum beggja þessara hv. frsm. leitað mér upplýsinga um það, hvað þetta mundi kosta ríkissjóð. Samkv. upplýsingum frá hagstofunni hefur innflutningur á benzíni 3 s. l. ár verið eins og hér segir: Árið 1950 var hann 24.983 tonn, árið 1951 17.181 tonn og árið 1952, þ. e. síðastl. ár, 24.810 tonn. Þetta gerir samtals 66.974 tonn, eða að meðaltali er innflutningurinn þessi þrjú s. l. ár 22.324 tonn. Nú er að vísu ekki sama tonn og lítri í þessu tilfelli, en sú verðhækkun, sem olíufélögin tala um hér, er miðuð við lítra. En ef þessu er breytt í lítra samkv. þeim aðferðum, sem olíufélögin nota um þyngd lítrans, þá mundi þetta meðaltal gera 29.725.900 lítra á ári. Ef verðjöfnunargjaldið á benzínlítra yrði 4,5 aurar, eins og olíufélögin tala um, en ég álít að sé í raun og veru fullhátt áætlað, mundi vera fullkomlega nóg að reikna með 4 aurum, en ef reiknað er með 4½ eyri á lítra, þá mundi þetta gera samkv. þessu ársmeðaltali 1.337.665.50 kr. Það er nú allt og sumt. Nú gæti að vísu farið svo, að innflutningur á benzíni, t. d. í ár, yrði eitthvað meiri, en þetta meðaltal, - það er ekki hægt að fullyrða um það, en það mundi muna ca. 60 þús. kr. fyrir hver þúsund tonn, sem flutt yrðu inn meira eða minna, svo að jafnvel þó að innflutningurinn yrði - við skulum segja - 3 þús. tonnum meiri á þessu ári, en ég álít ekki líklegt, að hann yrði öllu meiri en það, þá yrði það nálægt 1½ millj. kr., sem þetta verðjöfnunargjald á kostnað ríkisins mundi nema. Nú bar hv. 1. þm. N-M. því að vísu við, að það væri ekki hægt að taka gjöld af ríkissjóði, vegna þess að búið væri að afgreiða fjárlög, og mundi sennilega telja það eins, þó að ekki sé um stórkostlegri upphæð að ræða en þetta. En í sambandi við það vil ég leyfa mér að benda á, að á þeim fjárl., sem nú eru nýafgreidd, er áætlað innflutningsgjald af benzíni 9.2 millj. kr., en árið 1950, sem er síðasta ár, sem við höfum fengið í hendur ríkisreikning yfir, hefur innflutningsgjaldið af benzíni orðið ekki 9.2 millj. kr., heldur 12.411.128.32 kr., og ef reiknað er með því, að innflutningur benzíns fari heldur vaxandi og verði meiri á þessu ári, eins og ég gerði ráð fyrir áðan að hann gæti orðið, þ. e. meiri en þetta meðaltal og meiri en hann var árið 1950, þá mundu tekjur af innflutningsgjaldinu líka hækka samkv. því. Ég held þess vegna, að með því að samþ. það, að ríkissjóður greiddi þetta verðjöfnunargjald af benzíninu, sem mundi kosta hann 1.3 millj. kr., kannske upp í 1½ millj. kr., og það dragist frá þeim tekjum, sem hann fær samkv. fjárlögunum af innflutningsgjaldi af benzíni, þá mundi sá liður samt sem áður gera meira en að standast áætlun. Hann mundi eftir sem áður fara fram úr áætlun, þannig að ég held, að ef einhver vilji væri fyrir hendi í þessu efni, þá ætti að vera hægt að ráða fram úr því á þennan hátt. Ummæli beggja frsm., bæði 1. og 3. minni hl., sem ég nú hef minnzt á, benda til þess, að það sé rétt, sem ég sagði í fyrri ræðu minni, að ef það hefði gefizt eitthvert tóm til þess að ræða málið í n., þá hefði líka sennilega verið fyrir hendi einhver samkomulagsgrundvöllur, þar sem þeir báðir hafa tekið undir þessa till. mína á þann hátt, sem þeir hafa gert. Og ég hef eiginlega ástæðu til eftir það, sem fram er komið, að óska eftir því, að umr. yrði frestað og n. fengi tækifæri til þess að ræða þetta frekar en orðið er, áður en 2. umr. lýkur, og sjá þá til fulls, í fyrsta lagi, hvort þeir hv. nm., sem í ræðum sínum hér hafa tekið undir till. mína, með vissum fyrirvara að vísu, vilja reyna samkomulag, og þar sem a. m. k. annar þeirra er nú stjórnarstuðningsmaður og stjórnarstuðningsmenn eru að sjálfsögðu í meiri hl. í n., hvort þeir vildu þá ekki um leið gera tilraun til þess að ná um það samkomulagi við þá stj., sem þeir styðja, að ríkissjóður taki á sig þessa tiltölulega litlu upphæð, sem farið er fram á í till. minni, þrátt fyrir það þó að búið sé að afgreiða fjárlög, og þannig væri hægt að leysa þetta mál án þess að íþyngja þeim mikla fjölda manna, sem búa hér í Reykjavík og á Suðvesturlandi og mundu, ef frv. yrði samþ. óbreytt, verða að taka á sig verðhækkanir, og þar með íþyngja bæði einstaklingum og atvinnufyrirtækjum á mjög tilfinnanlegan hátt. Ég sem sagt vildi gjarnan óska eftir því, að það yrði reynt enn til hlítar, hvort ekki er hægt að leysa þetta á þann hátt, sem ég hef lagt til, eða á einhvern annan sambærilegan hátt, sem hefði það í för með sér, að þetta kæmi ekki niður sem verðhækkanir á þeim vörum, sem um er að ræða.



Herra forseti. Hæstv. dómsmrh. endaði sína ræðu hér áðan þannig, að fylgi við þetta frv. væri sönnun þess, hversu menn misnotuðu trúnað sinn sem fulltrúar þjóðarinnar til þess að taka ranglega af samborgurum sínum fé. Ég verð að segja það, að ég fyrir mína parta mótmæli algerlega slíkum fullyrðingum. Ég hef á hverju þingi, sem þetta mál hefur verið til umr., lýst eindregnu fylgi mínu við málið, og ég vil á engan hátt láta dæma mig þannig, að ég sé með því að taka ranglega fé af samborgurum í þessu þjóðfélagi. Satt að segja varð ég alveg undrandi yfir því, að hæstv. dómsmrh., sá ágæti maður, skyldi láta þessi orð falla hér um þingbræður sína. Það er sýnilegt, að þetta mál er ekki hjá neinum neitt flokksmál, þetta er hagsmunamál fyrir hin ýmsu héruð í landinu, sem vilja krefjast þess, að þeirra fulltrúar berjist fyrir því, að málið nái fram að ganga, eins og fulltrúar hér í kringum Faxaflóa og Reykjavík berjast fyrir því, að málið nái ekki fram að ganga. Þar er um fulltrúaskipti hvers aðila fyrir sig að ræða, en alls ekki undir neinum kringumstæðum brot á trúnaði í sambandi við málið. Ég tek það engan veginn illa upp hjá hæstv. dómsmrh., þótt hann beiti sínum ágætu rökum og skynsemi til þess að færa rök fyrir því, að hann hafi á réttu að standa. Honum ber skylda til þess að sjálfsögðu sem fulltrúa fyrir þá menn hér í Reykjavík, sem þykir það vera óhagnaður fyrir sig, að málið nái fram að ganga. En að brigzla okkur hinum fyrir að standa á verði fyrir hagsmuni okkar fulltrúa, það er sannarlega óverðuglega mælt af jafnágætum manni. Í sambandi við þetta vil ég leyfa mér að benda á, hvernig þetta mál var afgr. hér á síðasta Alþingi. Hæstv. ráðh. talar um, að það hafi ekki verið þinginu til sóma að afgr. það eins og gert var. Ég ætla nú ekki út í þær deilur, hvað er þinginu til sóma nú orðið og hvað er til ósóma. Við höfum rætt það í sambandi við önnur mál. Og ég þyrði að leggja það undir dóm óvilhallra manna, að meðferðin og afgreiðslan á þessu máli á síðasta þingi er ekki meira þinginu til ósóma heldur en sumt, sem hefur verið afgr. hér nú. Skal ég ekki fara frekar út í það. En það var samþ. hér till. með miklum meiri hl. atkvæða á Alþingi um að skora á hæstv. ríkisstj. að láta fara fram verðjöfnun á olíu um allt land. Hæstv. ráðh., sem átti að taka við þál., framkvæmdi aldrei þessa þál. og taldi sig - kannske réttilega - ekki geta gert það, nema um þetta væri gerð sérstök löggjöf. Ég ætla ekkert að álasa honum fyrir það út af fyrir sig, þótt mér hefði nú þótt eðlilegra, að hann hefði verið hér til viðræðna í dag um þetta mál, sem er svo mjög vel sótt og varið af báðum aðilum. En þó að hann hafi ekki getað það út af fyrir sig, og þó að það sé alveg rétt, sem hæstv. dómsmrh. segir hér, að það hefði verið ófyrirgefanlegt og ósæmandi fyrir hæstv. ríkisstj. að gefa út bráðábirgðalöggjöf, svo að hægt væri að uppfylla þingviljann, þá er eitt þó alveg víst, að hæstv. ráðh. ekki einungis gat, heldur bar honum beinlínis skylda til að láta undirbúa þetta mál í frumvarpsformi fyrir samkomudag þessa þings, sem nú er að líða. En það var bara ekki gert. Hann þurfti enga bráðabirgðalöggjöf til þess að undirbúa málið þannig, að fyrir lægi að vel athuguðu máli löggjöf um þetta atriði. Það var búið að ræða málið hér á mörgum þingum, og hann var búinn að vita um fylgi meiri hl. alþm., að þeir vildu hafa þessi mál þannig, og þá var ekkert eðlilegra, en að gera þá kröfu til hæstv. viðskmrh., að hann léti undirbúa frv. um málið og það á þann viturlegasta hátt og bezta, sem hann taldi hægt að gera. En af hverju er þetta ekki gert? Það er af því, að viðkomandi ráðh. hafði ekki einungis engan áhuga á málinu, heldur var beinlínis á móti málinu. En þar er hann að bregðast meira sínum skyldum, heldur en við erum að gera, sem höldum á þessum rétti fyrir okkar umbjóðendur. Stundum verða menn í ábyrgðarstöðum að gera fleira, en þeim þykir gott sjálfum. Þess vegna hefði verið langeðlilegast, að hann hefði lagt fyrir þingið löggjöf um þetta atriði, byggt m. a. á rannsókn, hvernig þetta er starfrækt í öðrum löndum. Ég þekki ekki eitt einasta land, sem ég hef farið um, þar sem benzín er ekki jafndýrt, hvar sem maður kemur að, á hvaða stað, hvort það er heldur við strönd í stórum bæjum, smábæjum eða jafnvel upp til fjalla. Og ég hefði gaman af að heyra, hvort þeir menn, sem eru andstæðir þessu frv., gætu bent á eitt einasta tilfelli, þar sem það hefur skeð. En hvernig fara þá olíusalar og olíufélög og þjóðfélög þeirra landa að hafa þetta skipulag á? Það væri ákaflega upplýsandi í þessu máli að fá að vita um það. Ég þekki heldur ekkert land, þar sem brennsluolía er með mismunandi verði, nema í einstöku stöðum, þar sem um mjög stóra tankforða eða olíugeyma er að ræða og sérstök aðstaða er til að leggja olíu á land, og þá jafnan, að þaðan sé selt í stórum stíl, en ekki smásölu. Alls staðar annars staðar, sem ég þekki til, er hráolía seld á sama verði. Og mér skilst, að þær upplýsingar liggi fyrir bæði frá Norðurlöndum og sumum öðrum löndum í sambandi við þetta mál, að þannig sé þessu fyrir komið alls staðar. Og þá er spurningin þessi: Hverjir bera dreifingarkostnaðinn? Það eru sannarlega ekki ríkissjóðir þessara landa, sem gera það. Það eru olíufélögin sjálf, sem gera það. Hæstv. ráðh. sagði hér áðan, að ef þetta frv. yrði samþ., þá væri nauðsynlegt að gera ýmsan jöfnuð á öðru verðlagi í landinu. Minntist hann m. a. hér á húsaleigu, laun manna o. fl. o. fl. Ég skal í sambandi við það leyfa mér að benda á, að það hafa komið, sem eðlilegt er, mjög róttækar kröfur undanfarin ár um að gera jöfnunarverð á rafmagni um allt land. Og ég held, ef það er athugað, að þá sé síður en svo, að það sé nokkur fjarstæða. Hæstv. ráðh. veit vel, að það er fyrir styrkleika þeirra manna, sem hafa ráðið hér í þessu landi undanfarin ár, að þéttbýlið hefur verið látið ganga fyrir um alla raforku. Hann veit, að það hafa verið teknir tugir milljóna til þess að fjárfesta í þessum orkuverum og hinir hafa orðið að bíða eftir sams konar gæðum um mörg ár og munu þurfa að bíða eftir þessu fjöldamörg ár enn. Þegar ofan á þetta á síðan að koma, að þessir menn verða að reka olíustöðvar, framleiða raforku með olíuvélum og fá ekki einu sinni aðstöðu til þess að hafa olíu með sama verði eins og hér er í Rvík, þá finnst mér nú, að það sé nú beitt nokkuð mikilli hörku í sambandi við þessi mál yfirleitt. Við afgreiðslu fjárlaganna lá hér fyrir till. um það frá raforkumálastjóra að leggja fram fyrir dreifbýlið úti á landinu, sem neitað hefur verið um vatnsraforkuver, vegna þess að þéttbýlið varð að ganga fyrir, 1½ millj. kr. í sérstakan sjóð til þess að lána þessum mönnum, á sama hátt og þeir menn fá úr raforkusjóði, sem hafa fengið öll fríðindi um forgang í raforkumálunum, því að ekki eitt einasta raforkuver hér hefur getað staðið undir sér fyrstu árin og orðið að fá milljónir úr raforkusjóði að láni, sem teknar eru einnig af fólkinu úti á landinu, til þess að standa undir sínu tapi, þar til búið er að selja svo mikið af orku, að línurnar eru farnar að standa sjálfar undir kostnaðinum. Þessi miðlun hefur verið tekin hér á öðrum sviðum, en hún hefur bara ekki náð út fyrir þéttbýlið hér í kringum Reykjavík og í kringum Akureyri; lengra má hún ekki undir neinum kringumstæðum ná. Mér skildist nú á hæstv. ráðh. áðan, að þetta snerti aðeins og eingöngu útgerðarmenn, en þetta er mesti misskilningur. Þetta mál snertir sannarlega engu síður bókstaflega alla þegna umhverfis landið. Það er alltaf meira og meira verið að ýta kolanotkun út og taka inn olíunotkun, jafnvel hjá hverju einasta heimili í landinu. Sumpart eru notaðar dieselvélar til þess að framleiða ljós og orku fyrir heimilið eða það er verið að setja upp olíukyntar eldavélar eða olíukynt hitunartæki í svo að segja hvert heimili umhverfis landið. Þetta snertir sannarlega meira en útvegsmenn á viðkomandi stöðum. Þetta er orðið svo stórkostlegt atriði í hinn daglega lífi svo að segja hvers einasta manns umhverfis landið, að það er svo sem ekki furða, þótt þeir knýi á sína fulltrúa um að fylgja þessu máli fast fram. Og það er sannarlega engan veginn sanngirni að kasta því svo fram hér á Alþingi, að við séum að brjóta okkar trúnað með því að bera fram og koma hér lögum í gegn í Alþingi til þess að tryggja, að það sé ekki gengið áframhaldandi á rétt þessara manna. Hæstv. ráðh. sagði, að hér heimtuðu sjómenn hærri laun, en sjómenn í öðrum landshlutum, og spurði, hvort við vildum láta ríkið taka að sér að greiða þann mismun, sem útvegsmenn hafa af þessum kostnaði. Ég vil svara þessari spurningu með því að spyrja: Vill hæstv. ríkisstj. taka að sér að láta ríkissjóð greiða þann mismun, sem menn úti á byggðinni verða að borga meira fyrir svo að segja hverja vörutegund, sem til þeirra er flutt? Ég veit ekki betur en olía, kol, matur, byggingarefni og hver og ein einasta vörutegund kosti miklu meira úti á landinu, á sama tíma sem laun eru að þokast úti á landinu upp í það sama sem sett er hér í Rvík. Hvernig hafa þá einmitt atvinnutækin aðstöðu til þess að reka atvinnu úti á landinu, samanborið við Rvík? Þau standa þannig, að þau hrynja hvert af öðru niður. Þau geta ekki annað. Launin eru orðin svo að segja þau sömu. Allur kostnaður við flutning á hráefni að og frá er orðinn margfalt meiri en var. Ég vil í sambandi við þetta af eigin reynslu leyfa mér að upplýsa, að í okkar mjög litlu verksmiðju, sem framleiddi fyrir um tæpar 2 millj. kr. á ári niðursuðuvörur, kostaði yfir 80 þús. kr. flutningurinn á hrávörunni til verksmiðjunnar og varan aftur flutt hingað til Rvíkur. Þetta er hlutur, sem verður að greiðast af framleiðslunni og ekki hægt að greiða af neinum öðrum. Fyrir stríð var þetta allt öðruvísi. Þá var það þannig, að menn fengu miklu minni laun úti á landinu. Þá voru launakjörin ekki þvinguð eins upp og nú er, og það var beinlínis vegna þess, að innlenda framleiðslan, kjöt og fiskur, garðávextir og mjólk, var miklu ódýrari úti á landinu, en þá var í Rvík. Nú er þessu snúið alveg við. Nú er fiskur og kjöt í nákvæmlega sama verði, hvar sem er á landinu, en allar innfluttar vörur miklu dýrari en í Rvík, svo að þessir menn standa miklu verr í lífsbaráttunni en hér í Rvík. Þetta er sannleikurinn í málinu. Hæstv. ráðh. sagði einnig hér: Hvers vegna var þá ekki tryggingalöggjöfinni breytt hér, og hvers vegna er þá verið enn þá að halda tveimur verðlagssvæðum? Ég skal gjarnan svara því. Ég þarf ekki að eyða mörgum orðum um það, hvers vegna þessu var ekki breytt. Það veit hæstv. ráðh. Því var nú ekki breytt vegna þess, að það var fyrirskipað af hæstv. ríkisstjórn, að þar skyldi engum staf breytt. Það var meginástæðan fyrir því. En alveg burt séð frá því, þá eru tekin tvö verðlagssvæði nú vegna þess, að það kostar ríkissjóðinn ákveðna tugi milljóna króna að gefa fólkinu úti á landi sama rétt og var upphaflega gefinn hér í Rvík. Vitanlega á fólkið kröfu á þessu, og það kemur að því, að það verði gert, því að það er náttúrlega engin sanngirni í því, að maður úti á landinu skuli aðeins fá 80% af bótum á móts við mann, sem býr í kaupstað. Það er engin sanngirni í því, og það getur ekki gengið lengi. Það gat aðeins gengið, á meðan þessi verðmismunur var, eins og ég sagði, á þeim neyzluvörum, sem notaðar voru áður, en þegar hann er enginn eða hann er heldur óhagstæður þeim, sem búa úti á landinu, þá er ekki hægt að halda þessu lengur áfram. Hins vegar hefur þetta verið þolað af fólki úti á landi, m. a. vegna þess, að þeir greiða þá ekki heldur nema 80% af iðgjöldum á móts við þá, sem búa á 1. verðlagssvæði. Ef þeir væru nú látnir greiða sömu iðgjöld og þeir greiða á 1. verðlagssvæði, þá væri náttúrlega gersamlega óþolandi, að þeir fengju ekki sömu bætur, svo að það er ekki hægt að bera þetta nákvæmlega saman. Hins vegar ber ekkert lítið á því nú orðið, að menn notfæri sér þetta, greiði 20% lægra iðgjald, á meðan þeir eru úti á landsbyggðinni, og feti sig síðan yfir á 1. verðlagssvæði til þess að fá 20% hærri bætur. Ef þessir möguleikar væru ekki fyrir hendi, þá mundi fólkið úti á landi rísa upp og neita að lúta þessum ákvæðum trygginganna, svo að ég veit, að hæstv. ráðh., þegar hann athugar nú þessi mál, sér, að þetta er engan veginn sambærilegt. Hæstv. ráðh. sagði hér áðan, að það hefði ekki verið hægt að líta öðruvísi á, en að afgreiðslan á þessu máli á síðasta þingi hefði ekki verið alvörumál fyrir þá, sem að því stóðu. Ég held, að það sé alveg misskilningur hjá hæstv. ráðh. Ég get upplýst hæstv. ráðh. um það, að á 11 fundum, sem ég hafði í mínu kjördæmi á s. l. sumri, þá var þetta eitt af allra mestu áhugamálunum á hverjum og einum einasta fundi. Það var hvað eftir annað gerð fyrirspurn til mín um það, hvort ég vildi ekki taka upp baráttu fyrir því, að þessi löggjöf kæmist á, og það er af þeim ástæðum, sem ég þegar hef lýst, svo að það er síður en svo, að hér sé ekki um alvörumál að ræða fyrir þá aðila, enda er það alveg skiljanlegt, að ef það er áhugamál fyrir Reykvíkinga og þá, sem búa við Faxaflóa, að þetta frv. nái ekki fram að ganga, þá er það alveg jafnmikið áhugamál fyrir hina, sem eru fyrir utan þetta svæði, að frv. nái fram að ganga. Í þessu liggur ekki nein ásökun til hæstv. ráðherra eða þeirra manna, sem fylgja því að torvelda framgang frv., síður en svo. Ég skil ákaflega vel þeirra skyldur í þessu máli. En þeir verða þá líka að skilja aðstöðu okkar hinna. Svo sagði hæstv. ráðh., að þetta mál hefði ekki fengið skemmtilega meðferð á undanförnum þínum. Ég veit nú ekki, hvað hæstv. ráðh. á við með því. Var það ekki fullkomlega þingleg meðferð og skemmtileg meðferð, að meiri hluti hv. alþm. gerir í venjulegri þál. áskorun til hæstv. ríkisstj., sem hann styður og treystir, að koma þessum málum í framkvæmd? Ég sé ekki annað en það sé fullkomlega eðlileg meðferð á málinu. Hitt tel ég miklu óskemmtilegri aðferð í máli, sem við höfum orðið að horfa upp á nú undanfarna daga, að semja um þingmál fyrir utan þingsalina, á meðan þingið situr, og það um stórkostlega viðkvæm mál, eins og gert hefur verið, og geta svo ekki vegna þeirra samninga breytt einum einasta stafkrók í þeim frv., eins og hefur sýnt sig hér undanfarna daga. Ég tel, að þetta sé miklu óskemmtilegri meðferð. Ég er ekki að ásaka hæstv. ráðh. fyrir að hafa verið í því. Ég þekki ákaflega vel þá erfiðleika, sem hann og hæstv. ríkisstj. áttu við að stríða í þessu máli, og dettur ekki í hug að vera að ásaka hana fyrir það. En ég segi bara, að ef afgreiðslan á þessu máli var leiðinleg eða óþingleg eða óskemmtileg á síðasta ári, hvernig hefur þá verið um þau mál, sem hér hafa verið afgr. á undanförnum dögum? Ég veit bara ekki, hvort við, sem erum fulltrúar fyrir þessa menn úti á landinu, eigum bókstaflega nokkuð hægara með að láta vera að halda uppi baráttu fyrir því, að þetta frv. nái fram að ganga, heldur en hæstv. ríkisstj. átti í samningum um þau mál, sem hún var að semja um. Svo mikið áhugamál er þetta fyrir menn úti á landinu. Þá sagði hæstv. ráðherra, að útvegsmenn væru á móti þessu. Við þurfum nú ekki að þekkja mikið hér til L. Í. Ú. og til þeirra mála, sem það hefur haft með höndum hér undanfarin ár, til þess að vita, að þar ræður nú mergðin hér í kringum Faxaflóa, en ekki mergðin umhverfis landið. Í hverju máli, sem hér hefur verið rætt um og tekin afstaða til undanfarin ár, eru það þeir, sem hafa ráðið, en ekki mennirnir utan af landinu. Það kann að vera af því, að þeir hafa ekki verið nægilega duglegir að senda sína fulltrúa, en það kann líka eitthvað að skapast af því, að þeir menn, sem eru hér við Faxaflóa, hafa miklu sterkari aðstöðu til þess að ráða í þessum málum. Þeir eiga miklu hægara með að koma á þessa fundi. Þeir eru miklu sterkari yfirleitt og mannfleiri og hafa þar af leiðandi getað ráðið málum miklu frekar, en hinir úti á landinu, auk þess sem, eins og ég tók fram áðan, þetta snertir miklu fleiri menn, en útgerðarmennina. Þá sagði hæstv. ráðh., að hér mundi þurfa að setja upp ákaflega mikið skrifstofubákn í sambandi við framkvæmd þessara laga. Ég er nú sammála hæstv. ráðh. um það, að ég álít, að þessi hv. d. hafi allt of lítinn tíma til umráða í svona miklu máli. Um þetta get ég verið sammála hæstv. ráðh., og mér þykir leitt, að hv. Nd. skuli hafa haldið málinu svo lengi sem hún gerði og ekki gefið þessari hv. d. tækifæri til þess að vinna betur að því í nefnd, því að hér er ekki um neitt smámál að ræða. Hitt á ég bara ómögulegt með að skilja, að það sé þörf á því að ganga þannig frá málunum, að það þurfi að skapa þetta skrifstofubákn, sem hæstv. ráðh. talaði um. Og meðal annars vil ég vísa í það, sem ég sagði hér áðan, að ekki er þetta í öðrum löndum. Þar er ekkert skrifstofubákn í sambandi við þessi mál. Þar er þessu þannig komið fyrir, - hvort það er með lögum, skal ég ekkert segja um, eða hvort það er samkomulag við viðkomandi aðila, - en því er komið þannig fyrir, að olían kostar jafnmikið hvar sem er í landinu og benzín jafnmikið hvar sem er í landinu. Þess vegna hygg ég að meginástæðan fyrir því, að allar þessar upplýsingar um það, hvernig sé hægt að koma þessu hagkvæmlega fyrir, liggja ekki fyrir, sé hreint og beint sök hæstv. viðskmrh., því að eftir að ham var búinn að taka við þeirri þál., sem samþ. var í fyrra, þá bar honum áreiðanlega skylda til þess að láta a. m. k. allar upplýsingar liggja fyrir hv. Alþ. um þetta mál og helzt að bera fram stjórnarfrv. í sambandi við málið, hvort sem hann persónulega var sjálfur með málinu eða á móti. Ég hefði kosið, að nokkrar breyt. hefðu verið gerðar á frv., en það er alveg sýnilegt, að ef á að fara að gera á því breyt. nú, þá mun það ekki komast í gegnum þingið, nema því aðeins að nægilega sterkur þingvilji sé fyrir því að stöðva alla þingmenn hér á þingi og framlengja þingið, þangað til þetta mál er til lykta leitt. Það verður náttúrlega ákaflega erfitt að gera það á móti vilja hæstv. ríkisstj., ef hún er raunverulega á móti því, að málið nái fram að ganga. Þó að þingið þyrfti að sitja yfir málinu nokkra daga eða jafnvel víkur, þá er það áreiðanlega þess virði, að það væri vel til vinnandi. En eins og ég tók fram áðan, þá er ákaflega erfitt að gera það á móti vilja hæstv. ríkisstjórnar. Ég get svo að síðustu aðeins sagt það, að ég get á engan hátt samþ. þær till., sem eru lagðar fram hér frá hv. 4. landsk. Ég vil ekki, að ríkissjóður taki á sig neina fjárhagslega byrði í sambandi við verð á benzíni. Við vitum t. d. nú, að ríkið fær til þess að sinna ákveðnum verkefnum, eins og til að byggja brýr, ákveðinn hluta af benzínskattinum. Og ef hægt er að taka stærri hluta af benzínskammtinum til eins eða annars, þá á sá hluti fyrst og fremst að fara til þess að efla brúasjóðinn, því að svo mikil þörf er á því máli. Það þekki ég frá öllum þeim gögnum, sem hafa komið til Alþ. undanfarin ár, að svo mikil þörf er á að koma þar fram víðtækari og meiri framkvæmdum í þeim málum, að ég gæti aldrei fylgt því, að einn einasti eyrir af benzíntollinum, sem ríkissjóður annars gæti af misst, færi í neitt annað, en í þann sjóð. Það er stórkostleg þörf á að auka það, og það hefur verið sótt mjög á frá vegamálastjóra að auka tekjur hans, annaðhvort hækka benzínskattinn eða fá stærri hluta af benzínskattinum inn í brúasjóðinn. Það eru svo stórkostleg verkefni, sem þar liggja fyrir óunnin til hagsbóta fyrir dreifbýlið, uð ég gæti aldrei undir neinum kringumstæðum samþ. það, að hvorki hálf önnur millj. né neitt annað yrði tekið frá þeim málum, og ég sé ekki að það þurfi að gera. Ég hygg, að ef þetta mál væri athugað gaumgæfilega, þá væri hægt að gera þetta með samkomulagi eða fyrirskipun um, að olíufélögin sjálf skyldu annast þessa dreifingu. Og það er það, sem á að gera. Það hefur sannarlega ekki enn þá verið rannsakað um það, hvort þeim sé það um megn. Síður en svo. Ég hygg, að þeirra ágóði sé enn þá allverulegur, miklu meiri en dreifingin kostar. Að vísu kynni það að ganga nokkuð út á þá möguleika hjá Reykjavík að leggja hærri útsvör á þessa aðila, ef þeirra ágóði minnkar. En Reykjavík má þá ekki heldur eingöngu hugsa um sinn hag í því máli. Nú er það líka alveg vitað, að Reykjavík hefur ekkert lítinn hag af því, að dreifbýlið eða hinir ýmsu staðir úti á landinu geti bæði haft framleiðslu og rekið þar eðlilega atvinnu. Það veit nú hæstv. ráðherra, því að svo mjög hefur hann lagt því lið, að hægt væri að halda uppi atvinnu í þeim landshlutum. M. a. gengur ákaflega mikið af vöruframleiðslunni frá þeim landshlutum hér í gegnum höfuðborgina, þeir borga hér skatt til höfuðborgarinnar í hafnargjöldum og veita vinnu o. s. frv. við umskipun hér á vörunum, svo að það er siður en svo, að það sé nokkurt böl fyrir Reykjavík, að þessir staðir geti lifað, síður en svo. Auk þess sýnir það sig nú í sambandi við húsnæðismálin í Keflavík, að ef í einn stað streymir óeðlilega mikið fólk á óeðlilega skömmum tíma, þá skapast þar slíkt vandamál, m. a. í sambandi við húsnæðismálin, þar sem talið er, að hvert rúmstæði kosti nú í Keflavík um 200 krónur á mánuði. Það ber því að líta á þetta frá fleiri en einni hlið, og ég veit nú, að hæstv. ráðh. er svo sanngjarn og svo viti borinn maður, að þegar hann fer að athuga þessi mál, þá er ýmislegt, sem styður það, að það sé fullkomlega eðlilegt og sjálfsagt fyrir okkur, sem erum fulltrúar fyrir menn utan af landinu, að halda fast á þessum málum.



Herra forseti. Þar sem ég veit, að hv. þm. Barð. þarf senn að víkja af fundi, þá vil ég, áður en hann færi, nota tækifærið til þess að svara honum nokkrum orðum. Okkur greinir alls ekki á um það, mig og hv. þm. Barð., að það sé nauðsynlegt að gera ráðstafanir til þess að halda uppi hagsmunum strjálbýlisins, þannig að sveitir landsins og sjávarpláss leggist ekki í auðn. Þetta hef ég reynt að sýna með skiptum mínum af almenningsmálum og tók mjög glögglega fram í ræðu minni áðan, og hv. þm. hefur mjög beitt sér í þessum efnum sjálfur, svo að okkur greinir ekki á um það. Það, sem okkur kemur ekki saman um í þessum efnum, er hitt, hvort þessi tiltekna ráðstöfun út af fyrir sig sé heppileg eða ekki, bæði í þessu sérstaka skyni og svo hvort hún sé ekki beinlínis ósanngjörn gagnvart öðrum, vegna þess að annað er, hvort menn vilja gera almennar ráðstafanir, sem miða að tilteknum tilgangi, eða hvort menn vilja beinlínis ganga á rétt tiltekins hóps manna öðrum til hags. Þetta er gerólíkt. Og ég held því eindregið fram, að þær till., sem felast í þessu frv., séu þess eðlis, eins og ég sagði, að þar séu þm. frá strjálbýlinu að nota meirihlutavald sitt hér á þingi til þess að ganga á hag hinna. Hv. þm. fannst ég fara um þetta of hörðum orðum. Það kann nú að vera um okkur báða, hv. þm. og mig, að við kveðum stundum fastar að orði, en ætlunin sé, og er þá sætt í því sameiginlegt skipbrot, en efni málsins er óhaggað, hvað sem orðalagi líður, og það var í raun og veru játað af hv. þm. Barð., að hér er um að ræða hreina hagsmunatogstreitu. Það er um það að ræða, að tiltekinn hópur þm. vill nota sitt þinglega vald til þess að hafa fé af tilteknum borgurum sínum kjósendum til framdráttar. Þetta er óhagganleg staðreynd, sem ekki verður fram hjá komizt. Það má segja, að þetta sé gert í ýmsum öðrum tilfellum, en það er gert með óhagkvæmari hætti í þessu tilfelli, en víðast hvar annars staðar. Það er farið óhyggilegar að, og ránið, ef svo má segja, er enn þá bersýnilegra og þar með illþolanlegra hér heldur en almennt gerist. Og þessi aðferð hlýtur að leiða til svo margra annarra hliðstæðra aðferða, að það verður að skoða allar afleiðingarnar, áður en menn geta samþykkt þessa einu ráðstöfun, enda er það mjög athyglisvert, að bæði hv. þm. Barð. og hv. 4. landsk. þm. leggja á það mjög ríka áherzlu í sinum málflutningi, að þetta mál hafi engan veginn fengið þá meðferð, sem því beri, og þurfi að athugast miklu betur, en enn hefur gefizt kostur á, og það er mjög athyglisvert, að úr því að jafnvel fyrirsvarsmönnum frv. finnst þetta, þá er ekki óeðlilegt, að við hinir, sem sjáum enn þá fleiri annmarka á málinu, séum á sömu skoðun. Þess vegna virðist mér allt hníga að því, að það sé eðlilegt og raunar óhjákvæmilegt að fresta meðferð þessa máls á þessu þingi og láta þá næsta þing um að gefa sér tíma til þess að íhuga allt þetta mál í öllum sínum margháttaða vanda, áður en löggjöf verður um það sett. - Það er líka á það að líta, sem hv. þm. Barð. svo réttilega bendir á, að það er allsendis ósannað, jafnvel þótt menn vilji koma á slíku jafnaðarverði, sem hér er um talað, að þá sé hagkvæmasta aðferðin sú að setja upp stórt skrifstofubákn, meira og minna á almennings vegum, hvort það er ekki miklu hyggilegra að gera einhverjar ráðstafanir til þess, að olíufélögin sjálf komi á slíkri verðjöfnun, án þess að ríkið hafi slík náin afskipti af málinu eins og þetta frv. vill gera ráð fyrir. Hitt verð ég að segja út frá því, sem hv. þm. Barð. vildi halda fram, að olíufélögin græddu svo mikið, að þau gætu af gróða sínum tekið á sig þessa verðjöfnun, að það hygg ég sé algerlega ofmælt og á fullum misskilningi byggt. Í sambandi við lausn vinnudeilunnar á dögunum áttu sér stað viðræður við fulltrúa olíufélaganna, og þar kom fram það, sem ég hygg að ekki verði vefengt, að þessi félög hafa alls ekki svo mikinn gróða sem ýmsir vilja telja sér trú um, og að svo miklu leyti sem um gróða hefur verið að ræða, þá hefur hann verið lagður í ný mannvirki til þess að gefa almenningi kost á því að fá vöruna með hagkvæmari kjörum. Það er mjög eftirtektarvert í þessu sambandi, þegar menn eru að tala um þennan mikla gróða olíufélaganna, og rétt að rifja það upp fyrir sér, þegar fyrst voru reistir olíugeymar hér á landi af Shellfélaginu fyrir um það bil 25 árum. Ýmsir héldu því fram, að bygging olíugeymanna við Skerjafjörð væri mjög þjóðhættulegt fyrirtæki. Því var haldið fram, að það væri nánast einhvers konar landsafsal í hendur Bretum. Gauragangurinn út af því máli minnti mest á þann hamagang, sem vissir menn hér á landi nú viðhafa út af því, að komið er upp eðlilegum vörnum í landinu, og mátti segja, að sú herferð á hendur þessu Shellfélagi væri eins konar forboði þess, sem síðar hefur orðið í annarri baráttu kommúnista hér. Nú sjá allir, að það fjármagn, sem þarna var lagt í þessa olíugeyma, hefur orðið til þess að gera olíuna stórkostlega miklu ódýrari fyrir alla landsmenn, en áður var, og þessi bygging olíufélaganna, fyrst á olíugeymum hér í Reykjavík, í nánd við Reykjavík og síðan smám saman úti um landið, er eitt mesta framfaraspor, sem hér hefur verið stigið í þessum efnum, og það að gera félögunum kleift að gera slíkar ráðstafanir, er auðvitað miklu hagkvæmara fyrir allan almenning til lækkunar á verðinu, heldur en slík opinber íhlutun, sem hér er verið að gera ráðstafanir til. Þar fyrir utan kom í ljós í þessum viðræðum, sem menn áttu við olíufélögin, að a. m. k. tvö þeirra hafa ekki borgað arð svo að árum skiptir, og var ljóst, að a. m. k. eitt - af sérstökum ástæðum að vísu - mundi þurfa að taka á sig verulegt tap vegna þeirrar verðlækkunar, sem samþykkt fékkst í sambandi við lausn vinnudeilunnar. Það var gerð alveg grein fyrir því, og menn áttuðu sig á því, í hverju það lá, að aðilar vildu eftir atvikum taka það á sig, en það sýndi þeirra góða vilja til þess að leysa þann vanda, sem menn þá voru staddir í, en er vitanlega engu að síður staðreynd, að þannig gengur misjafnlega fyrir þessum atvinnurekstri eins og öllum öðrum. Eina olíufélagið hér, sem hefur verulegan gróða, er Olíufélagið, sem hefur veruleg millilandaviðskipti á Keflavíkurflugvelli, en í þeim viðskiptum, sem félögin hafa við landsmenn, mun ekki vera meira en svo, að sá rekstur standi undir öllum þeim útgjöldum, sem á honum hvíla, og þar með nauðsynlegri endurnýjun og aukningu tækja til þess að gera þeim fært að starfa. Ég vildi, að þessi leiðrétting kæmist hér að, úr því að hv. þm. Barð. fór að tala um þennan mikla gróða olíufélaganna, sem raunar hv. 4. landsk. þm. hafði áður vikið að og byggir till. sínar í málinu á. Hv. þm. Barð. vildi ekki viðurkenna, að það stæði eins á um verðlagssvæðin í tryggingunum eins og varðandi þau efni, sem við ræðum hér um. Það er auðvitað svo um allt, sem tekið er til samanburðar, að það er viss mismunur, vegna þess að atvik eru ólík, - það játa ég, - en ég verð þó eindregið að halda því fram, að samtímis því, sem menn ákveða að halda þessum mismun áfram varðandi tryggingasvæðin, þá sé ákaflega óeðlilegt að gera slíka jöfnunarráðstöfun sem hér er um að ræða, og það samrýmist alls ekki að gera svo gagnstæðar ályktanir sama daginn. Hv. þm. segir: Ja, þessu með verðlagssvæðin, því verður ekki breytt, vegna þess að stjórnin hafði gert ákveðinn samning, sem menn eru bundnir við. - Nú geri ég ráð fyrir, að það hefði að vísu alls ekki brotið á móti þeim samningi, sem menn tala um, þó að fólki úti um land hefðu verið veitt aukin hlunnindi frá því, sem í samningnum var um að ræða, þannig að sú röksemd heldur ekki í þessu sambandi. Að samningunum skal ég koma frekar á eftir. En það, sem hv. þm. sagði að væri aðalástæðan, var, að ef þessi munur væri afnuminn, þá mundi það muna ríkissjóð tugum milljóna og menn væru ekki reiðubúnir til þess að taka þann bagga á ríkissjóðinn. En ég spyr nú: Ef það munar ríkissjóð tugum milljóna að taka þann bagga á sig, þá verður það ekki gert nema með því að taka skatta af borgurunum aftur, þannig að sú skattgreiðsla hlyti að jafnast niður á borgarana og þá ekki sízt á þá, sem mesta skattana greiða, þ. e. a. s. fólkið í Reykjavík og hér í nágrenninu, og það telur hv. þm. á þessu stigi málsins vera óframkvæmanlegt og ekki hægt að gera. Ef hann og aðrir hefðu talið það verjanlegt að gera það á þessu stigi málsins, þá hefðu þeir vitanlega einhvern tíma fyrr á þinginu, en nú á þessum síðustu dögum, og í sambandi við þetta síðasta tryggingalagafrv. tekið þá hugmynd upp. Nei, þeir telja, að eins og sakir standi sé ósanngjarnt og óhóflegt að breyta lögunum frá því, sem verið hefur; það er eina skýringin á þeirra atferli. En það er alveg það sama, sem þessir hv. þm. ætla að gera varðandi það mál, sem hér um ræðir. Það er ekkert annað, sem hér um ræðir, heldur en það, að það er verið að leggja skatt á neytendurna í Reykjavík, stundum útgerðarmennina, stundum neytendurna beint, og jafnvel þótt það sé lagt á útgerðina fyrst, þá lendir það á almenningi áður en lýkur. Það er verið að leggja skatt á almenning hér í Reykjavík og við Faxaflóa fólkinu úti um land til hags. Það má segja, að þetta sé gert í ýmsum tilfellum, og það má ætíð deila um það, hvað eigi að ganga langt í þessa átt. Að vissu leyti er þetta eðlilegt og sanngjarnt, en það verða þó að vera ráðstafanir, sem í eðli sínu eru þjóðhagslega hyggilegar, en ekki þegar þær leiða til þess, eins og í þessu tilfelli, að verið er að efna til nýs og óþarfs skrifstofubákns og til þess, að aukinn kostnaður, aukið óhagkvæmi og ráðleysi verður tekið upp í stað sparnaðar og hygginda áður, og það er það, sem mestu máli skiptir í þessu efni. Það er nógu erfitt fyrir fólkið í þéttbýlinu að borga slíkar álögur og skatta, sem hér er um að ræða, ef það fer til nytsamlegra hluta, við skulum segja brúabygginga, jarðræktarstyrkja, símalagninga og ýmissa slíkra framkvæmda, sem eru nauðsynlegar og hollar. En ef það fer til þess að auka á kostnað við vörudreifingu, til þess að á almenningi lendi kostnaður, sem ella hefði með eðlilegum hætti verið borinn uppi af aðilum sjálfum, þeim raunverulega að kostnaðarlausu, er það óhyggileg og óverjandi ráðstöfun, en það er það, sem verið er að gera með þessu frv., og þess vegna er þetta frv. út af fyrir sig ákaflega óhyggilegt, ósanngjarnt og þarfnast miklu rækilegri athugunar við en hægt er að gera á þeim fáu dögum þingsins, sem eftir eru. Ég skal nú ljúka máli mínu. Ég veit, að hv. þm. Barð. er viðbundinn, og ég vil ekki halda honum hér lengur en vert er, hvort sem menn vilja halda fundinum áfram eða ekki. En ég vil aðeins segja örfá orð út af því, sem hv. þm. Barð. talar um, að það hafi verið gerður samningur á bak við þingið, sem mönnum nú eftir á sé sagt að standa við, varðandi tryggingarnar. Það má auðvitað deila um það, hvað sé samningur í þessum efnum og hvað menn þurfi að standa við af því, sem aðrir hafi gert. Ég vil hins vegar fullyrða, án þess að bera nokkuð á móti því, sem hv. þm. hefur sagt, að varðandi meginatriði þeirrar lausnar vinnudeilunnar, sem varð, þá var það gert í samráði við stuðningsflokka ríkisstj. um meginatriðin. Auðvitað er ekki hægt að ætlast til þess, að einstakir þm. á því stigi málsins gætu athugað til hlítar, hvað fólst í einstökum atriðum þess, sem þeim var sagt frá, - það ætlast enginn til þess, - en eftir því sem atvik stóðu til og mögulegt var, þá var haft fullt samráð við hv. alþm. um lausn þess máls.

Forseti (BSt): Það eru nú tveir menn enn á mælendaskrá, tveir af frsm. hv. n. Auk þess kom nú fram ósk um það, að n. gæti komið saman, og í þriðja lagi er mér kunnugt um það, að allmargir hv. þdm. þurfa að víkja af fundi, og verður því ekki hægt að halda málinu lengur áfram, en ég vil vænta þess, að hv. n. noti þá næsta morgun til að koma saman, því að málið verður á dagskrá aftur á morgun. Er umr. frestað og málið tekið af dagskrá.