Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Ég geri grein fyrir nál. meiri hluta sjútvn. og brtt. meiri hlutans sem liggja frammi á þskj. 56 og 57. Ef ég mætti útskýra tillögur meiri hluta nefndarinnar áður en ég vík að nál. þá tek ég fram að um 1. lið tillagnanna, sem fjallar um réttindi skipa sem komu til veiða í atvinnuskyni fyrir 1. jan. 1986, er samstaða í nefndinni. Um aðrar tillögur meiri hlutans ríkir ekki full samstaða eins og koma mun fram í máli annarra nefndarmanna sem hér tala á eftir. Í þeim tillögum koma fram ákvæði sem eiga að gera það kleift að leggja grunn að nýju stjórnkerfi fyrir fiskveiðar krókabáta með því að þeim bjóðist frjáls valkostur sem sambærilegur verði við það valfrelsi sem ríkir um veiðar báta og smærri skipa á aflamarki. Með því móti teljum við flestir nefndarmenn, sem telja þetta viðunandi að þessu sinni, að þeim gefist kostur á að taka þátt með sambærilegum hætti og aðrir sjómenn á Íslandsmiðum í uppbyggingu okkar helsta og mikilvægasta veiðistofns og sitja ekki undir gagnrýni annarra um að þeir fari þar fram með öðrvísi en viðunandi geti talist. Í þessum tillögum koma fram bráðabirgðaákvæði um gildistöku valkostsins sóknardagar en að öðru leyti eðlileg ákvæði um gildistöku annarra atriða, svo sem vegna nýrra og mjög strangra ákvæða um endurnýjun krókabáta. Þau ákvæði sem eru í 1. gr. frv. eru til þess gerð að bregðast við mjög hraðri og mikilli aukningu í sóknargetu þeirra með sífelldri endurnýjun og uppbyggingu. Við teljum nauðsynlegt vegna þeirra sem fyrir eru í greininni að setja hömlur á svo þar geti menn haldið sínu án þess að sífellt aukist hlutur annarra. Herra forseti. Í kosningabaráttunni birtist okkur mjög skýrt miklar og almennar áhyggjur fólks af afkomu og rekstrarmöguleikum allra smærri fiskiskipa, báta og smábáta. Það á bæði við um þá sem fiska í kerfi krókabátanna og hinna smærri sem veiða við stjórn aflamarksins. Um allt land lýstu kjósendur við sjávarsíðuna áhyggjum sínum af þessari útgerð og af framgangi fiskveiða við þær aðstæður sem skapast hafa við mjög skertar veiðiheimildir úr þorskstofninum, okkar helsta nytjastofni. Menn lýstu takmörkuðum möguleikum smárra skipa og báta með litla flutningsgetu og lítið vélarafl til að sækja á ný og jafnvel fjarlæg mið eða beita öðrum veiðarfærum til að nýta aðra veiðistofna. Menn lýstu útkasti fiskjar frá borði, miklum fjárfestingum í litlum bátum og harðnandi sóknarkapphlaupi krókabáta án tillits til burðar þeirra eða sjólags og veðra með sívaxandi hættu fyrir áhafnir og báta. Við þessum áhyggjum, sem menn lýstu fyrir okkur, er verið að bregðast með þeim ákvæðum sem koma fram í frv. og brtt. meiri hluta sjútvn. við frv. sem er til 2. umr. Eins og fram kemur í nál. meiri hlutans leggur meiri hlutinn til að frv. verði samþykkt með þeim breytingum sem koma fram á þskj. 57 og ég hef gert lítillega frekari grein fyrir en er tilbúinn til að gera það frekar í þeim umræðum sem fara fram á eftir ef þess verður óskað.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir áliti minni hluta sjútvn., en hann skipa auk mín Steingrímur J. Sigfússon og Össur Skarphéðinsson auk þess að Guðný Guðbjörnsdóttir, sem er áheyrnarfulltrúi í nefndinni, lýsir yfir stuðningi við nál. og brtt. minni hlutans, á því frv. sem hér liggur fyrir um breytingu á lögum nr. 38/1990, um stjórn fiskveiða, með síðari breytingum. Sameiginleg afstaða minni hluta sjútvn. til þessa frv. kemur annars vegar fram í því nál. sem ég mun gera grein fyrir og hins vegar í þeim brtt. sem undirrituð flytja við frv. eins og það liggur fyrir. Að öðru leyti munu fulltrúar minni hlutans gera grein fyrir afstöðu sinni og flokka sinna eða hreyfinga í umræðum. Frv. gerir skv. 1. gr. ráð fyrir að til að hemja stækkun krókabátaflotans verði settar strangar reglur varðandi endurnýjun slíkra báta. Í sóknarkerfi er stjórn á flotastærð virka stýriaðferðin svo að eðlilegt er að setja slíkar tillögur fram sem lið í breytingum varðandi krókabátana. Hitt er annað mál hvort ástæða sé til að hafa svo stífar reglur sem fram koma í frv. Rétt er að minna á í þessu samhengi að nú á að taka þessa báta inn í Þróunarsjóð ef frv. sem hér liggur fyrir varðandi það efni verður að lögum. Þar með er stefnt að fækkun þeirra á næstu árum. Sérstaklega hlýtur að teljast varhugavert að beita slíkum reglum á endurnýjun minnstu bátanna og telur minni hlutinn að athuga hefði átt að undanskilja báta t.d. undir 3 tonnum vegna endurnýjunar á sams konar báti. Hins vegar eru í frv. settar fram tillögur sem þrengja möguleika aflamarksskipa til endurnýjunar og breytinga. Í aflamarkskerfi er það aflamarkið sem er stýritækið og ætti útgerðarmönnum að vera í sjálfsvald sett með hvaða skipastærð þeir sækja þann afla sem þeim er úthlutað. Meiri hluti nefndarinnar hefur þó kynnt tillögur þar sem fallið er að hluta frá tillögum um að þrengja kosti útgerðar aflamarksskipa og yrði áfram heimilt að breyta skipum byggðum fyrir 1986 eins og verið hefur. Minni hlutinn styður að sjálfsögðu þessa breytingu frá upphaflega frv. Enn eru þó í því tilhneigingar til stjórnunar á sviðum þar sem undirrituð telja að aflamarkið eitt ætti að nægja því að útgerðarmönnum sé best til þess treystandi að ákveða með hvernig skipum sé hagfelldast að sækja þann afla sem þeim er samkvæmt aflamarki heimilt að veiða. En umræðan um sóknarmark, aflamark og þau stjórnkerfi sem menn vilja sjá í framtíðinni á þessum málum bíður annars betri tíma. Meginefni frv. ríksstjórnarinnar fjallar þó um breytingar á veiðistjórnun krókabáta. Breytingartillögur meiri hlutans gera í raun ráð fyrir að veiðar krókabáta verði með þrennu móti: 1. Veiðar með þorskaflahámarki með banndögum skv. 2. og 4. mgr. frv. 2. Veiðar með viðbótarbanndögum skv 5.--9. mgr. frv. 3. Veiðar innan róðrardagakerfis skv. 2. breytingartillögu meiri hlutans. Fyrst um sinn geti krókabátar valið milli kosta 1 og 12 en ráðherra getur síðar ákveðið með reglugerð að þeir sem vilja kost 2 fari undir róðrardagakerfi. Ekki er í frv. eða brtt. meiri hlutans gert ráð fyrir að róðrardagakerfi komist á á komandi fiskveiðiári heldur er sett í vald ráðherra að meta hvenær tæknilegar og fjárhagslegar forsendur leyfa upptöku þess. Það er mat okkar að það sé óeðlilegt að setja það alfarið svo ákveðið í vald ráðherra hvenær tæknilegar eða fjárhagslegar forsendur leyfi upptökur þessa kerfis. Í þessu sambandi er vakin sérstök athygli á því að samkvæmt frumvarpinu er þeim bátum, sem velja þorskaflahámark, ekki heimilt að skipta síðar yfir í róðrardagakerfi. Það er hins vegar í mótsögn við yfirlýsta stefnu sumra stjórnarliða sem standa að baki frv. ríkisstjórnarinnar. Í því sambandi er einnig athyglisvert að skoða þau fylgiskjöl sem fylgja með nál. minni hlutans en þar er vikið að því að þegar svo mjög er þrengt að mönnum eins og frv. ber með sér eru meiri líkur á slysum, að neyðin muni hreinlega villa mönnum sýn og hvetja til óhóflegra róðra í tvísýnu veðri sem menn hefðu ekki ella látið hvarfla að sér að róa í. Í þessu heyrist okkur við nema enduróm af því sem stjórnarliðar hafa sagt í þessum ræðustól þegar þeir hafa verið að undirstrika nauðsyn þess að róðrardagakerfi verði tekið upp. Jafnframt vil ég taka það fram að það hefur ekki tekist að sannfæra þau sem skipa minni hluta sjútvn. að ekki sé unnt að taka upp róðrardagakerfi nú þegar og notast við þau meðöl sem við höfum til þess að fylgjast með veiðunum. Ég vil aftur vísa í þau fylgiskjöl sem eru með nál. þar sem það er ljóslega sýnt hversu geysilega margir banndagar verða fyrir þá sem velja viðbótarbanndaga, hversu fáir dagar það eru sem menn geta róið og vísa þá enn í þau ummæli sem ég las hér áðan. Í umræðu og í umfjöllun nefndarinnar kom fram hjá flestum sem tjáðu sig um 2. gr. frv. eindreginn vilji til að taka upp róðrardagakerfi sem stjórnkerfi fyrir krókabáta. Gegn því var teflt þeirri staðhæfingu að ekki væri mögulegt að taka upp róðrardagakerfi þegar á næsta fiskveiðiári þar eð ekki væru tæknilegar forsendur til að halda uppi nægjanlega öflugu eftirliti með sjósókn bátanna. Við umfjöllun í nefndinni kom hins vegar fram að unnt væri að sinna eftirliti í gegnum hafnarverði og löggilta vigtarmenn uns fjareftirlit um landstöðvar og/eða gervihnetti væri til reiðu, en sérfræðingar, sem á fund nefndarinnar komu, töldu ekki unnt að koma slíku fjareftirliti upp fyrir byrjun næsta fiskveiðiárs. En ég vil endurtaka það að þó svo að þeir sérfræðingar hafi talið að ekki væri unnt að koma fjareftirliti á frá byrjun þá sannfærði það ekki þau sem skipa minni hluta nefndarinnar um að það réttlætti að bíða með upptöku kerfisins. Af þessum sökum er því alfarið vísað á bug að vegna tæknilegra takmarkana sé ekki hægt að taka upp róðrardagakerfi þegar í upphafi næsta fiskveiðiárs. Við leggjum því til brtt. við 2. gr. frv. þar sem lagt er til að róðrardagakerfi verði eina stjórnkerfi krókabáta frá og með næsta fiskveiðiári. Tillagan er svohljóðandi, með leyfi forseta: ,,Bátar minni en 6 brl., sem stundað hafa veiðar með línu og handfærum með dagatakmörkunum, krókabátar, skulu frá og með fiskveiðiárinu sem hefst 1. sept. 1995 stunda veiðar með þeim takmörkunum sem kveðið er á um í 2.--4. mgr. þessarar greinar. Þessum bátum er einungis heimilt að stunda veiðar með handfærum og línu. Þó er sjúvrh. heimilt að veita þeim leyfi til að stunda veiðar á botndýrum með þeim veiðarfærum sem til þarf, svo sem plógum og gildrum og til hrognkelsaveiða í net. Fjöldi róðardaga hjá krókabátum skal vera 100 eftir frjálsu vali innan hvers fiskveiðiárs og taka mið af 150 þús. tonna heildarafla af þorski, sbr. 3. gr. Róðrardögum skal fjölgað eða fækkað í réttu hlutfalli við ákvörðun stjórnvalda á hverju fiskveiðiári um leyfilegan hámarksafla. Veiðar skulu bannaðar í desember og janúar sem og í sjö daga um páska og verslunarmannahelgi samkvæmt nánari ákvörðun ráðherra. Ráðherra getur þó veitt undanþágu frá þessu varðandi veiðar í sérhæfð veiðarfæri samkvæmt lokamálslið 1. mgr. Sé einn maður í áhöfn krókabáts er óheimilt að róa með og eiga í sjó fleiri en 12 bala af línu, en 20 bala séu tveir eða fleiri í áhöfn. Miðað er við að 420 krókar séu á línu í hverjum bala. Stefni í að heildarafli krókaveiðibáta aukist verulega frá því sem verið hefur að meðaltali undanfarin ár, vegna aukinna línuveiða krókabáta, er sjútvrh. heimilt að takmarka þær veiðar sérstaklega umfram það sem getur í þessari málgrein. Heimilt er án sérstaks leyfis að stunda fiskveiðar í tómstundum til eigin neyslu. Slíkar veiðar er einungis heimilt að stunda með handfærum án sjálfvirknibúnaðar. Afla, sem veiddur er samkvæmt heimild í þessari málsgrein, er óheimilt að selja eða fénýta á annan hátt. Ráðherra skal með reglugerð ákveða framkvæmd eftirlits, sbr. 2. mgr. Þangað til tæknilegar forsendur leyfa fjareftirlit um gervihnetti og/eða landstöðvar skal Fiskistofa semja við sveitarfélög um að eftirlit verði framkvæmt af hafnarvörðum og/eða löggiltum vigtarmönnum, eða með öðrum hætti.`` Minni hluti gerir ekki athugasemdir við 3. og 4. gr. frumvarpsins. Brtt. meiri hlutans við 5. gr. er í samræmi við þá breytingu sem sömu aðilar gera tillögu um að verði á 1. gr. og áður hefur verið lýst. Ekki er að sinni gerð athugasemd við ákvæði til bráðabirgða I. Undirrituð flytja hins vegar eftirfarandi brtt. við ákvæði til bráðabirgða II, með leyfi forseta: ,,Ákvæði til bráðabirgða II orðist svo: Árlega er heimilt að ráðstafa með reglugerð allt að 500 lestum af þorski, miðað við óslægðan fisk, til smábáta sem gerðir eru út frá þeim byggðarlögum sem algjörlega eru háð veiði slíkra báta og standa höllum fæti.`` Herra forseti. Hér er gerð tilraun til þess að fylgja eftir þeirri hugsun sem fram kemur í frv. varðandi viðlagaákvæði vegna þeirra byggðarlaga sem algjörlega eru háð veiði smábáta og standa höllum fæti. Hér er hins vegar gerð tillaga um það að Byggðastofnun verði ekki sá aðili sem úthluti þessum veiðileyfum heldur verði það eins og úthlutun annarra veiðileyfa í höndum sjútvrn. Samkvæmt frv. er lagt til að á þessu kjörtímabili skuli Byggðastofnun árlega hafa til ráðstöfunar þorskaflahámark sem nemur 500 lestum. Að kjörtímabilinu loknu virðist samkvæmt frv. aftur óhætt að treysta sjútvrn. fyrir úthlutun þessara tonna og það á sama grundvelli, þ.e. til að ráðstafa til krókabáta eða smábáta sem gerðir eru út frá byggðarlögum sem algjörlega eru háð veiðum slíkra báta og standa höllum fæti. Undirrituð leggjast ekki gegn því að í lögunum um stjórn fiskveiða sé viðlagaákvæði vegna þeirra aðstæðna sem upp kunna að koma og bregðast þarf við á stöðum sem algerlega eru háðir veiðum smábáta. Að okkar mati, og það hefur áður komið fram, er Byggðastofnun hins vegar ekki sá aðili sem á að úthluta veiðiheimildum. Þessi aðferð, að setja úthlutun veiðiheimilda í hendur Byggðastofnunar, er vísasti vegurinn til þess að skapa tortryggni og enn frekari deilur um og gagnrýni á fiskveiðistjórnunina. Sjútvrh. getur hins vegar leitað álits Byggðastofnunar eða annarra varðandi mótun reglugerðar eða úthlutun. Í verkefnaskrá sjútvrn. er boðað að gera eigi úttekt á mismunandi leiðum við fiskveiðistjórnun og bornir saman kostir og gallar ólíkra fiskveiðistjórnunarkerfa. Jafnframt er lýst yfir að niðurstöðurnar eigi að nýta við þróun fiskveiðistjórnunar. Þetta felur í sér þann möguleika að algjör uppstokkun kunni að verða á stjórnun fiskveiða í kjölfar boðaðrar úttektar. Þetta skapar mikla óvissu fyrir greinina í heild og torveldar áætlanagerð til framtíðar. Forustumenn í atvinnulífi, jafnt innan sem utan sjávarútvegsins, tala gjarnan um að skapa þurfi sátt um sjávarútvegsstefnuna og í stefnuræðu forsrh. kom fram að ríkisstjórnin leggur þunga áherslu á að sjávarútvegurinn búi við festu í starfsskilyrðum sínum. Því er nauðsynlegt að treysta starfsumhverfi greinarinnar með því að tímasetja lok boðaðrar endurskoðunar hið fyrsta og með það að markmiði leggur minni hlutinn til bráðabirgðaákvæði um að endurskoðun verði lokið í árslok 1996, en það er svohljóðandi, með leyfi forseta: ,,Lög þessi skal endurskoða fyrir 1. janúar 1997 og skulu fulltrúar allra þingflokka eiga aðild að þeirri endurskoðun.`` Bæði í verkefnaskrá sjútvrn. og í umræðum í þinginu um frv. þetta og stefnuna í málefnum sjávarútvegsins hafa komið fram ýmsar hugmyndir sem farsælast yrði fyrir greinina að menn færu yfir og næðu samstöðu um sem allra fyrst. Þar má nefna, auk framangreindra tillagna sem snúa beint að þeim þætti veiðanna sem frv. ríkisstjórnarinnar fjallar um, hugmyndir um að taka línutvöföldun inn í kvóta, um sveiflujöfnun í sjávarútvegi --- sem fram koma í verkefnaskrá sjútvrn. og um veiðileyfagjald en þær hugmyndir hafa verið kynntar af ýmsum hv. þm. úr þessum ræðustól --- verðmyndun á sjávarafla, en um það er fjallað í verkefnaskrá sjútvrn., og fiskmarkaði --- en þær hugmyndir hafa einnig verið viðraðar úr þessum ræðustól af ýmsum hv. þm. --- umgengni um auðlindir sjávar, en þar eru menn sammála um að taka þurfi til hendi, og ýmislegt fleira. Það er ljóst að í frv. ríkisstjórnarinnar er ekki að finna heildstæða stefnumótun varðandi sjávarútvegsmál og þar er ekki fjallað um þætti sem sem tengjast framangreindum atriðum, heldur einungis um afmarkaðan hluta fiskveiðistjórnunarinnar. Því flytjur minni hlutinn ekki tillögur sem þeim tengjast að sinni.

Forseti vill geta þess að ráð er fyrir því gert að halda þessari umræðu áfram fram eftir kvöldi og ljúka henni. Ekki er á þessu stigi máls heldur gert ráð fyrir því að gert verði á henni hlé en hér niðri í veitingastofunni verður borinn fram matur og forseti gerir ráð fyrir því að menn reyni eftir föngum að hlaupa og fá sér matarbita án þess að gera þurfi formlega hlé á umræðunni.

Herra forseti. Sjútvn. hefur reynt að vinna að þessu frv. eins og aðstæður hafa leyft undanfarna daga og fengið til viðtals við sig alla helstu hagsmunaaðila sem þessu máli tengjast og aðra þá sem lýst hafa áhuga á því að koma sjónarmiðum á framfæri við nefndina. Auk þess hafa nefndinni borist ýmis erindi sem efni þessara frv. tengjast og önnur óskyld sem varða einstök atriði fiskveiðilöggjafarinnar. Enn er það svo að nokkur slík eru til skoðunar hjá nefndinni og kann svo að fara að sjútvn. flytji sameignlega brtt. annaðhvort síðar við þessa umræðu eða 3. umr. málsins á grundvelli erinda sem henni hafa borist og varða þau lagfæringar á einstökum atriðum sem samstaða er um að betur megi fara. Vil ég þar sérstaklega nefna ákvæði varðandi rækjuveiði og möguleika útgerðaraðila til að geyma með sambærilegum hætti aflamark í rækju milli ára og tíðkast um flestallar aðrar kvótabundnar tegundir. Samkvæmt gildandi lagaákvæðum er það svo að einungis er heimilt að geyma ónýttar veiðiheimildir eða ónýtt aflamark í úthafsrækju milli ára en ekki er heimilt að fara fram yfir í þeirri tegund eins og á við um flestar aðrar. Þetta atriði og nokkur önnur eru enn til skoðunar í nefndinni og verði samstaða um að gera þarna tillögur um breytingar þá verður það, eins og áður sagði, annaðhvort gert síðar við þessa umræðu eða við 3. umr. Það liggur einnig fyrir að það er samstaða í sjútvn. um 1. tölul. brtt. meiri hluta sjútvn. sem lýtur að því að hverfa frá því að þrengja eða breyta endurnýjunarskilmálum fyrir fiskiskip sem byggð eru fyrir árið 1986. Eins og frv. er fram borið gerir það ráð fyrir því að sömu reglur yrðu settar yfir þau skip og gilt hafa um nýrri skip, þ.e. að þeim sé breytt eða afköst þeirra aukin, skipin stækkuð, þurfi að kosta til þess úreldingu. Eins og kunnugt er tóku slíkar reglur gildi á árinu 1986 og þá var valin sú leið að láta þær eingöngu taka til skipa sem byggð væru frá og með þeim tíma og hefur svo verið síðan. Þykir útgerðarmönnum eldri skipa nokkuð óvægilega að sér farið með því að taka nú hartnær áratug síðar upp þetta ákvæði og gera kröfur til þess að ef slík skip, sem eru eðli málsins samkvæmt komin nokkuð til ára sinna, eru að ganga í gegnum breytingar og endurnýjun, skuli þau þurfa að sæta þessum ströngu skilmálum. Kröfur hafa breyst og auðvitað hefur mikil þróun orðið í fiskiskipum á þessum tíma. Má þar nefna bæði aðbúnað manna og umbúnað um vinnslu í skipum og annað því um líkt og eðli málsins samkvæmt þarf orðið meira rými af þessum ástæðum og fleirum. Hertar reglur um meðferð afla kalla stundum á meira rými í skipum. Það er mat okkar að ef slíkar reglur yrðu settar, hertar endurnýjunarreglur, gætu þær beinlínis unnið gegn nauðsynlegri endurnýjun og hagræðingu í fiskiskipaflotanum. Sérstaklega hefur þetta komið til skoðunar varðandi loðnuskipin en sá floti er mestallur gamall og segja má úreltur í þeim skilningi að fæst skipanna í íslenska nótaveiðiflotanum eru útbúin til þess að bera að landi gæðahráefni miðað við þær kröfur sem gerðar eru í dag og bíður þar mikið verkefni ef við ætlum ekki að dragast óðfluga aftur úr öðrum þjóðum varðandi það að geta nýtt sambærilega uppsjávarfiska, loðnu og síld og aðra fiska til manneldis og í svipuðum hlutföllum og nágrannaþjóðirnar. Til þess að svo sé er augljóslega nauðsynlegt að endurnýjun eigi sér stað í þessum hluta flotans og að kæling, einangraðar lestar og annað því um líkt komi til sögunnar. Hætt er við að þessi regla hefði getað hamlað gegn slíkri þróun og því er fagnaðarefni að samstaða hefur orðið um að hverfa frá því að gera þessa breytingu. Að öðru leyti, herra forseti, er eins og þegar hefur komið fram í framsöguræðum meiri hluta og minni hluta ekki um sameiginlega afstöðu nefndarinnar að ræða og vísast um það til nefndarálitanna. Afstaða okkar til einstakra efnisþátta frumvarpanna hefur þegar komið fram í framsögu minni hluta sjútvn. og hef ég þar ekki miklu við að bæta en vil þó koma aðeins nánar inn á nokkur atriði. Í fyrsta lagi er það efni 1. gr. frv. sem varðar úreldingarreglur á skipum og smábátum þar með talið. Við teljum að um leið og það er viðurkennt að nauðsynlegt sé að setja því skorður að um hömlulausa afkastaaukningu geti verið að ræða í þessum hluta flotans eins og segja má að verið hafi á undanförnum árum verði á hinn bóginn að vega og meta hvað sanngjarnt sé að gera strangar kröfur þá þegar þær eru upp teknar. Það að leggja til að á einu bretti sé farið að gera tvöfalt stífari kröfur um úreldingu á móti endurnýjun þegar smábátar eiga í hlut en gert er í öðrum hlutum flotans er auðvitað mjög mikil breyting. Fyrir stærri skip gildir reglan tonn á móti tonni en hér er um tvöfalt stífari kröfu að ræða þar sem einungis má endurbyggja smábáta upp á helming af því sem hverfur úr notkun á móti. Eigandi að sex tonna smábát getur því eingöngu byggt eða endurnýjað fyrir eigin tonn í þriggja tonna bát. Sérstaklega vil ég staldra við þann þátt málsins að þetta ákvæði sé látið ganga niður úr alveg niður til minnstu skelja. Ég held að það hljóti að orka mjög tvímælis að gera eiganda smábáta, segjum þriggja tonna smábáts, sem hefur engin önnur áform í huga en þau að endurnýja í sams konar skip, jafnerfitt fyrir og raun ber vitni. Spurningar vakna hvort réttlætanlegt sé að mismuna mönnum jafnaugljóslega og þarna er gert eftir því hvaða stærð fiskiskips á í hlut. Að sjálfsögðu er eðlilegt að menn horfi til þess að stöðva þá miklu afkastaaukningu sem menn eru sammála um að hefur verið í gangi gegnum það að hæggeng og miklu lakari útbúin skip hafa verið að hverfa úr notkun og í staðinn komið mjög hraðgengir og afkastamiklir bátar, stærri og öflugri á allan hátt, en þarna er mikill munur á hvort slíkt sé stöðvað með einhverjum hætti og yfir í hitt að gera svona stífar kröfur. Ég hefði a.m.k. talið eðlilegt að athuga hvort ekki væri rétt að setja þarna einhver neðri mörk og heimila endurnýjun í sambærilegum bátum undir einhverjum tilteknum stærðarmörkum. Ég spái því að ef svo verði ekki gert þá muni því miður eiga eftir að koma upp umræða um öryggisþátt þessa máls ef sú verður þróun í sömu tilvikum að bátarnir smækka vegna þessarar reglu. Við minnum einnig á í nefndaráliti okkar að samtímis er verið að taka þá ákvörðun ef tillögur meiri hlutans ná fram að ganga eða ákvæði frv. að í þessu frv. og frv. til laga um breytingu á lögum um Þróunarsjóð að taka krókaveiðibátaflotann inn í Þróunarsjóðinn þannig að á grundvelli starfsemi sjóðsins má reikna með því að bátunum fækki á næstu árum. Minnkunin eða samdrátturinn á þessari tegund útgerðar gæti þar af leiðandi orðið mjög hraður á næstu árum í gegnum annars vegar helmings afkastaminnkun í allri endurnýjun og hins vegar uppkaup Þróunarsjóðs. Mér er ekki kunnugt um að nein sérstök stefnumörkun liggi þar á bak við að það beri að beina kröftunum sérstaklega að því að minnka afköstin í þessum hluta flotans önnur en þau að menn vilji nota þá aðferð til að ná á nýjan leik niður þeirri hlutdeild í veiðum sem þessi hluti flotans er að taka. En ýmsar spurningar hljóta að vakna um sanngirni í þessu sambandi. Varðandi 2. gr. frv. og þá miklu umræðu, sem orðið hefur um það aðalefni málsins, að segja má, þ.e. ákvæði sem gildi um takmörkun eða sókn á veiðum þessa hluta smábátaflotans, er það að segja að í grófum dráttum felst í tillögum meiri hluta sjútvn. að halda sig við óbreytt efnisatriði frv. eins og það var fram borið þó að segja megi að styrkt séu með vissum hætti ákvæðin um mögulega upptöku róðrardagakerfis í framtíðinni með því að færa þau inn í 2. mgr. Eftir sem áður stendur að ekki er gert ráð fyrir því að róðrardagakerfið verði tekið upp á næsta fiskveiðiári. Það er óvissu undirorpið hvernig eða hvenær það verður gert. Breytingartillögur meiri hlutans breyta þar í raun og veru mjög litlu um að öðru leyti en einu og það virðist vera að þar sé ákveðin eða mörkuð sú stefna að þótt róðrardagakerfið komi til söpgunnar skuli hólfað niður í tímabil innan ársins eins og gilt hefur um gildandi banndagakerfi. Þar má segja að sé ákveðin stefnumörkun á ferð varðandi framtíðarfyrirkomulag róðrardagakerfisins, sem lá ekki ljóst fyrir áður og ég vil lýsa þeirri skoðun minni að ég er óánægður með þá tillögu. Ég tel að sóknardagakerfið eða róðrardagakerfið nái langbest tilgangi sínum ef menn mættu velja þá róðrardaga frjálst innan ársins. Nú liggur alveg ljóst fyrir að í vændum er mikil fjölgun annaðhvort banndaganna eða þá fáir, hlutfallslega mjög fáir róðrardagar, þegar og ef það kerfi kemur til sögunnar, og þeim mun óhagkvæmara er augljóslega að þeim dögum sé dreift yfir allt árið. Við getum hugsað okkur þá stöðu ef róðrardagarnir eru komnir niður fyrir eða um 100, að ekki er í sjálfu sér mikil hagkvæmni eða skynsemi fólgin í því að þvinga menn til þess með reglum að dreifa þeim fáu sóknardögum eða róðrardögum á allt árið þannig að menn þurfi að vera bundnir við útgerð sína allt árið og megi þá skreppa af og til á sjó innan ársins. Þannig er þetta á grundvelli núgildandi banndagakerfis. Menn hafa bundið vonir við og ekki er vafi á því að óskir smábátamanna eru þær að komi róðrardagakerfið til sögunnar, verði um að ræða mikið svigrúm og helst frjálst val á róðrardögunum innan ársins. Fyrir því eru að mínu mati einnig augljós hagkvæmnisrök. Að vísu má segja að það þýði væntanlega að sóknin muni þjappast saman yfir vor-, sumar- og hausttímann en á móti má spyrja: Er það ekki heppilegast af ýmsum ástæðum, frá öryggissjónarmiðum o.s.frv.? Það hlýtur að orka tvímælis að vera með kerfi í gangi sem að einhverju leyti þrýstir sókninni á minnstu skipum flotans yfir á vetrartímann þótt í gildi sé stopp yfir svartasta skammdegið. Langalvarlegasti hlutinn, sem felst í afgreiðslu málsins, eins og brtt. meiri hlutans og frv. gera ráð fyrir, er auðvitað það dagatal banndaga sem blasir nú við og hefur verið reiknað út og sjútvn. fékk í dag unnið af Landssambandi smábátaeigenda. Ég held að ástæða sé til þess að hvetja hv. þm. þó þeir séu ekki orðnir mjög margir eftir í þingsalnum að fletta upp á fskj. með nefndaráliti minni hluta sjúvn. og líta aðeins á þetta dagatal, setja sig nú --- og gekk nú fyrrv. sjútvrh. á dyr samstundis því að þetta var sagt --- og líta aðeins á það hvaða framtíð blasir við mönnum, þeim sem á grundvelli lítillar aflareynslu undanfarin ár kjósa að velja áframhaldandi banndagakerfi og/eða róðrardaga þegar þar að kemur. Meðan þetta banndagafyrirkomulag verður áfram við lýði, og má margt um það segja og forsendur og bakgrunn þess máls, er þetta myndin sem blasir við mönnum. Þetta er það svigrúm sem menn hafa þá til þessarar atvinnustarfsemi á næsta fiskveiðiári. Það er til að mynda þannig að þegar kemur fram á vetrar- og vormánuði næsta árs og banndögum hefur fjölgað gríðarlega vegna mikillar veiði á sambærilegu tímabili á árinu koma menn til með að mega róa í 10--12 daga marga bestu mánuði ársins sem verið hefur samkvæmt venju um smábátaveiðar. Svo við lítum aðeins á þetta, hæstv. forseti, yrði þetta þannig í febrúar á næsta ári að mönnum væri bönnuð sjósókn dagana 1. til og með 11. febr. á árinu 1996. Menn mættu róa 12., 13., 14., 15. og 16. febr., yrðu síðan að vera í landi 17. og 18. Menn mættu róa 19. febr. ef viðraði. Síðan yrðu menn að vera í landi 20.--25. febr. og mættu svo róa dagana 26., 27., 28. og 29. febr. Ég sé að það hlýtur að vera hlaupár á næsta ári. Þannig er nú það. Þetta eru 10 dagar og það eru ekki bara einhverjir 10 dagar í febrúar. Nei, það eru nákvæmlega þessir 10 dagar og ef ekki viðrar á sjó 19. febr. 1996 er sá dagur farinn. Þar sem um einn dag á þessu 10 daga tímabili er að ræða ætli það freisti þá ekki ýmissa að reyna að komast eitthvað út. Þannig er það. Sama má segja t.d. um vor- og sumarmánuði, sem er auðvitað alveg svakalegt, að sóknin í júní og ágúst verður bundin við tiltekna 10 daga í hvorum mánuði. Þetta er orðið mjög hæpið verð ég að segja. Spurningin er í raun og veru hvort nokkur glóra er þá lengur í kerfi sem tekur á sig þessa mynd. Vissulega er vandinn óbreyttur þó að við reynum að finna aðrar aðferðir í sambandi við málið, þ.e. stýra sókninni öðruvísi. Í því sambandi held ég að einasta svarið annað en að leyfa bátunum meira svigrúm til veiða en menn eru hér að tala um sé að hverfa frá banndagakerfinu yfir í að leyfa mönnum þó að hafa einhvern tiltekinn dagafjölda til þess að sækja sjó og ráða tiltölulega mikið og helst alveg sjálfir hvenær ársins það er. Hæstv. forseti. Í ljósi þessarar myndar og í ljósi umræðunnar, sem varð við 1. umr., urðu mikil vonbrigði að ekki náðist samstaða um það í sjútvn. að velja þá leið að útfæra nothæft og sanngjarnt róðrardagakerfi og hverfa að því sem stýritæki í þessu sambandi. Það er sú leið sem við í minni hlutanum viljum fara og til að sýna að okkur er alvara í þeim efnum leggjum við fram brtt. um útfærslu á slíku kerfi sem kæmi þá í stað 2. gr. frv. eins og hún er nú og í stað breytinganna sem meiri hlutinn leggur til á þeirri grein. Frsm. minni hlutans hefur gert grein fyrir þessum ákvæðum og ég þarf ekki að fara betur yfir það en ég vil undirstrika að það er sannfæring mín að langbesta niðurstaðan úr því sem komið er í málinu væri eitt róðrardagakerfi fyrir allan krókaveiðiflotann. Ég held að engin stórfelld séu vandkvæði á því í fyrsta lagi að útfæra það kerfi, í öðru lagi að hafa fullnægjandi eftirlit með því nú þegar eða frá og með haustinu þegar það tæki gildi og í þriðja lagi að hafa hemil á sókninni eða veiðunum í því kerfi þannig að þessi hluti flotans væri ekki að auka með ósanngjörnum hætti hlut sinn. Ég fullyrði þetta þrennt. Hvað það fyrsta varðar vísa ég í brtt. á þskj. 61. Ég held að það sé mjög auðvelt að setja upp slíkt kerfi með tilteknum föstum stoppum en að öðru leyti frjálsu vali róðrardaga að byggja þar á tilteknum fjölda róðrardaga miðað við núverandi aflaúthlutun, þau 150 þúsund tonn eða þar um bil af þorski sem úthlutað er, og hafa aðrar tegundir þar frjálsar eins og verið hefur. Síðan mætti hreyfa til eða endurskoða þennan dagafjölda í ljósi þess hvernig aflamark eða veiðiúthlutun á þorski þróast á komandi árum. Það er alveg ljóst að afkastaveiðiaukningin í krókaveiðunum undanfarin ár er fyrst og fremst vegna stóraukinna veiða á línu. Þess vegna er nærtækt og eðlilegt að horft sé til þess ef nauðsyn krefur að takmarka einhvern veginn enn frekar en þá til að mynda með 100 róðrardögum á allan flotann, sóknina eða aflann hjá þessum hluta flotans og gera það með því að setja sérstök takmörk á þennan þátt veiðanna sem mest hefur aukið aflann og afköstin, þ.e. línuveiðarnar. Hér eru lagðar til annars vegar takmarkanir á línumagni hjá hverjum báti en hins vegar að ráðherra geti sérstaklega takmarkað línuveiðarnar yfir heildina ef heildarafli krókaveiðibáta stefnir í að aukast með ósanngjörnum hætti miðað við það sem verið hefur yfir síðastgengin ár. Þá er eðlilegt að líta ekki aðeins til þess mikla afla, sem er að verða á þessu fiskveiðiári og er mun meiri heldur en nokkur átti von á, heldur einhverjar eðlilegarar viðmiðunar einhver ár aftur í tímann fyrir þennan hluta flotans. Ég fullyrði að með slíkum aðferðum má finna sanngjarna viðmiðun og hafa varastýritæki til viðbótar við róðrardagafjöldann sem ætti að geta orðið alveg fullnægjandi. Ég held að að ekki eigi að vera að hugsa sókn þessa hluta flotans, þessara minnstu skipa sem eingöngu veiða á króka út frá því að það skipti höfuðmáli hvort hún er á einu ári 19 þús., 21 þús. eða 23 þús. tonn eða eitthvað þar um bil. Það er ekki stóra málið. Allir vita að það er nauðsynlegt og sanngjarnt að halda þessari sókn innan einhverra marka og auðvitað er ekki hægt að búa við að einhver einn hluti útgerðarinnar í landinu geti stanslaust aukið hlut sinn, það gengur ekki, um það hljóta allir að verða sammála. Það liggur í eðli sjósóknarinnar að hún er og verður sveiflukennd, bæði vegna aflabragða, mismundandi tíðarfars o.s.frv. og þó að reikna mætti með því að eitthvað meiri stöðugleiki kæmi í útgerðina með tilkomu róðrardagakerfis af augljósum ástæðum held ég að á móti mætti auðveldlega beita aðferðum eins og þeim að takmarka þá að einhverju leyti notkun afkastamesta veiðarfærisins eða þess veiðarfæris sem afkastameira er, þ.e. línunnar frekar en færaveiðanna. Fyrir því eru líka þau hagkvæmnisrök að línuveiðiútgerðin er að sjálfsögðu mun dýrari og margir telja að sá afli, sem ýmsir af krókabátunum eru að ná og mikið hefur verið umtalaður, þ.e. hjá þeim bátum sem jafnvel hafa veitt sem nemur um hundruðum tonna, sé á köflum býsna dýru verði keyptur þegar sótt er fast á litlu skipi með dýrri útgerð eins og línuútgerð er. Það er því spurning hvort það þyrfti að koma svo mjög við þessa staði og útgerðirnar ef á móti kæmi róðrardagakerfi með sanngjörnum dagafjölda. Ég er ekki í neinum vafa um að betra væri að lenda málinu með einhverjum slíkum hætti og losna við það að þurfa að þvinga fram val af því tagi sem nú stendur til milli krókaveiða með aflahámarki annars vegar eða hins vegar krókaveiða með mun fleiri banndaga eða þá í framtíðinni einhvern tíma róðrardaga. Ég ítreka að það eru vonbrigði að ekki skyldi nást samstaða um slíkar breytingar. Mér er nær að halda að það sem fyrst og fremst hafi skort í þeim efnum sé meiri tími. Ég er bjartsýnismaður að eðlisfari og er trúaður á að skynsemin hefði ráðið að lokum ef maður hefði haft tíma til að vinna betur í málinu og skoða þetta betur. Það er afar bagalegt að þurfa að afgreiða þetta frá þinginu á jafnlitlum tíma og til stefnu er. Ég vil líka láta sjónarmið mitt koma fram í sambandi við fiskveiðistjórnina gagnvart minnstu bátunum að í framhaldi af því að útfæra eitt sameiginlegt róðrardagakerfi fyrir allan krókaveiðiflotann, alla báta undir sex tonnum, sem stunda krókaveiðar, teldi ég eðlilegt að smábátum á aflamarki undir sex tonnum yrði jafnframt gert á nýjan leik kleift að velja hvort þeir vildu hverfa inn í það kerfi róðrardaga og verða hluti af þeirri stjórnun eða búa áfram við það aflamark, sem þeir hafa, og áfram við þá skertu aflareynslu sem margir þeirra búa við, þ.e. þeir sem eftir eru. Af sjálfu leiðir að þeir tækju þá aflareynslu sína með tilteknum hætti inn í þann pott og þar af leiðandi ætti sú breyting ekki að þurfa að hafa mikil áhrif. Með því væri verið að reyna að einfalda stjórnkerfið með því að flækja það. Með því væri hugsanlega eða vonandi verið að nálgast þá framtíð að innan ekki langs tíma væri mestallur og jafnvel svo til allur smábátaflotinn undir sex tonnum meðhöndlaður eins, allir sættu sams konar fiskveiðistjórnun. Ég er sannfærður um að sú stjórnun sem þar hentar best eru sóknartakmarkanir af því tagi sem gætu einmitt falist í tilteknum fjölda róðrardaga og þá að einhverju leyti takmörkunum á notkun krókaveiðarfæranna. Þá vil ég, hæstv. forseti, aðeins gera að umtalsefni ákvæði til bráðabirgða II sem fjallar um viðlagasjóðinn sem farið er að kalla svo. Það þarf alltaf að finna nýtt nafn á hvern einasta sjóð. Ef við segjum að þetta sé einhvers konar viðlagasjóður, þ.e. 500 lestir af þorski sem heimilt sé að ráðstafa til byggðarlaga sem eru algerlega háð veiði smábáta og standa höllum fæti. Ég er þeirrar skoðunar að eins og ákvæðið er útfært í frumvarpstextanum sé það afar gallað og mér er ekki alveg ljóst hvernig menn ætla í sjálfu sér að útskýra að ákvæðið nái að óbreyttu tilgangi sínum. Það er þannig úr garði gert, hæstv. forseti, að gert er ráð fyrir að þessum 500 lestum megi einungis úthluta til krókaveiðibáta og þá væntanlega þeirra sem veiðar stunda á grundvelli aflahámarks, þ.e. þeirra sem valið hafa aflahámark því að engin ástæða er til að úthluta öðrum bátum aflamarki en þeim sem sæta takmörkunum á slíkum grundvelli nema umreikna eigi aflamark yfir í róðrardaga eða fækkun banndaga hjá þeim hluta krókaveiðiflotans sem velur það kerfi. Ég hef spurt að því, hvað ætla Danir að gera ef enginn bátur velur aflahámarksleiðina. Hvernig á þá að koma pottinum út? Ég held að þetta sé mjög vanhugsað auk þess sem það er auðvitað engin trygging, það liggur engin trygging eða athugun fyrir um það að þeir staðir sem mest kynnu að þurfa á slíkum stuðningi að halda sé hlutfall krókaveiðibáta, ég tala nú ekki um þeirra báta sem velja aflahámark það mikið að þeir skipti sköpum. Þar getur alveg eins hugsast að uppistaðan séu smábátar á aflamarki. Hvað ætla menn þá að gera samkvæmt ákvæðinu eins og það er útfært er ekki heimilt að úthluta þessu til þeirra heldur er þetta bundið við krókaveiðibáta? Ég held að þetta sé mjög vanhugsað og þarna ætti að hafa ákvæðin rýmri, þ.e. þarna væri um að ræða varasjóð sem heimilt væri að ráðstafa í aðalatriðum fyrst og fremst til þessara byggðarlaga með þeim hætti sem best nýttist atvinnulífinu á viðkomandi stöðum og a.m.k. væri það að einhverju leyti opið að úthluta þessu til smábáta á staðnum, ekki bara krókaleyfisbáta og í öllu falli ekki bara sumra krókaleyfisbáta. Ég skil þetta ekki almennilega og það eru mikil vonbrigði ekki skuli hafa verið reynt að lagfæra þetta ákvæði þrátt fyrir umræður og ábendingar þar um við 1. umr. og fyrirspurnir í sjútvn. E.t.v. liggur einhver dýpri hugsun á bak við sem á eftir að koma fram og ég lýsi þá eftir henni. Við leggjum til í brtt. minni hlutans að horfið verði frá því ráði að láta Byggðastofnun úthluta þessu og fyrir því eru ýmis rök. Það er að sjálfsögðu ekki frumskylda Byggðastofnunar að fara að blanda sér inn í stjórn fiskveiða og ráðstöfun aflaheimilda og er náttúrlega nokkuð frumleg hugsun að láta sér detta það í hug. Hitt hefði verið miklu eðlilegri framsetningarmáti að sjútvrn. færi með þessar veiðiheimildir eins og aðrar en leitaði þá álits og tillagna þeirra aðila, þar á meðal sérfróðra aðila um byggðamál og stöðu byggðarlaganna sem tilefni væru til. Ég vil láta það sjónarmið mitt koma fram að ég teldi eðlilegt samanber brtt. okkar í minni hlutanum að sjútvrn. leitaði um ráðstöfun þessara aflaheimildar eða þessa potts á hverjum tíma tillagna og samráðs við Byggðastofnun og sjútvn. Alþingis og úthlutaði þessu svo eftir þörfum þegar og ef svo bæri undir. Hugsuninni er ég hins vegar sammála. Ég er orðinn þeirrar skoðunar að það verði í raun aldrei viðunandi niðurstaða í þessum efnum fyrr en menn fást til þess að taka í einhverjum mæli tillit til algerrar sérstöðu nokkurra byggðarlaga hvað þetta snertir. Við erum með nokkur byggðarlög í landinu sem eru algerlega háð sókn smábáta og þar sem smábátaútgerð er undirstaða atvinnulífs og undirstaða byggðar og reyndar eru mörg þessara byggðarlaga landfræðilega mjög einangruð. Mörg þeirra búa við þannig hafnarskilyrði að þar er ekki möguleg útgerð stærri skipa, hafnirnar eru einfaldlega svo litlar og grunnar að þaðan verða ekki gerðir út annað en bátar. Þar af leiðandi er sérstaða þeirra alveg skýrt afmörkuð, landfræðilega og hvað alla aðstöðu snertir og verður svo væntanlega um langa hríð. Ég geri ekki ráð fyrir því á næstu árum og þykist þar tala af nokkurri þekkingu að ráðist verði í hafnargerð fyrir stór skip, togara eða stór skip í Grímsey, á Bakkafirði, Borgarfirði eystra o.s.frv. Fyrir því eru líka ýmis slík rök sem má tína til ef menn telja sig vera fátæka af rökum til þess yfirleitt að hafa slíkt úrræði til þess að koma til móts við byggðarlög í sérstökum erfiðleikum. Hér er auðvitað gamalkunnug hugsun á ferðinni. Þetta er að mörgu leyti sambærilegt ákvæði og var í lögunum um Hagræðingarsjóð sjávarútvegsins á sínum tíma áður en hann var eyðilagður en þar var einmitt gert ráð fyrir því að Hagræðingarsjóður gæti í fyrstu umferð selt eða ráðstafað byggðarlögum fyrir endurgjald í veiðiheimildum til byggðarlaga sem ættu í erfiðleikum og hefðu misst frá sér veiðiheimildir en ef enginn kaupandi fyndist að veiðiheimildum á staðnum og ekki væru önnur úrræði gerðu þau ákvæði ráð fyrir því að Hagræðingarsjóði væri að endingu heimilt að útdeila slíkum veiðiheimildum án endurgjalds til byggðarlaga. Hér er í raun alveg sambærileg hugsun á ferð bara með þessum sérstaka og frumlega hætti að Byggðastofnun var og er ætlað að fara með þetta úthlutunarvald algerlega án allra fyrirmæla eða afmörkunar um það hvenær og hvernig því skuli beitt. Spurt var um hvaða staðir væru hafðir hér sérstaklega í huga og við því voru fá svör önnur en þau að mæta með einn helsta sérfræðing Byggðastofnunar á fund í sjútvn. sem vel að merkja höfðu aldrei af ákvæðinu heyrt þegar þeir voru beðnir að mæta fyrir nefndina svo þess að það upplýsist að þessi snilld var sett inn í frv. án þess að um það væri haft hið minnsta samráð við Byggðastofnun. Spyrja má hvort það séu eðlileg vinnubrögð. Afstaða okkar er sem sagt sú að eðlilegast sé að sjútvrn. fari með veiðiheimildirnar en leiti þá samráðs og tillagna frá aðilum eins og Byggðastofnun eftir því sem ástæða þykir til. Að síðustu um endurskoðunarákvæði laganna. Við leggjum til úr því að boðuð er endurskoðun laga um stjórn fiskveiða og fleiri málefna sjávarútvegsins á annað borð í stjórnarsáttmála ríkisstjórnar verði það afgreitt nú með hvaða hætti menn hugsa sér að sú endurskoðun fari fram og hve langan tíma hún taki. Á það hefur verið margoft bent að ekki er æskilegt að endalaust sé verið með slík ákvæði uppi og það skapi óvissu og óöryggi í greininni hvað sé í vændum. Við leggjum þess vegna til að endurskoðuninni verði afmarkaður ákveðinn tímarammi og jafnframt verði bundið í lögum að fulltrúar allra þingflokka eigi aðild að þeirri endurskoðun. Þá verði tekið upp á nýjan leik eldra vinnulag, sem tíðkaðist allt fram að síðasta kjörtímabili, að fulltrúar allra þingflokka ásamt með þá eftir atvikum hagsmunaaðilum áttu aðild að slíkri vinnu. Ég spurði hæstv. sjútvrh. eftir því við 1. umr. hvað væri að frétta af slíkum málum og mér þætti fróðlegt að fjallað yrði um það hér á eftir og hann lýsti viðhorfum sínum í þeim efnum. Það virðast vera eitthvað mismunandi sjónarmið uppi hjá stjórnarliðinu um hversu mikið sé í vændum að þessu leyti. Sumir hv. þm. stjórnarliðsins tala um að stórátökin bíði haustsins og sé aldeilis í vændum að taka sjávarútvegsmálunum tak en af máli annarra, þar með talið stundum hæstv. sjútvrh., virðist helst mega ráða að ekki sé mikið fyrirhugað annað en það sem hér er á ferðinni. Að öðru leyti eigi að mestu að ríkja óbreytt ástand á þessu sviði þjóðlífsins eins og væntanlega mörgum fleirum í tíð þessarar kyrrstæðu ríkisstjórnar. Hæstv. forseti. Að þessu sögðu er ekki tilefni til að hafa um þetta öllu fleiri orð af minni hálfu. Það er alveg ljóst að hér er ekki á ferðinni tímamótaafgreiðsla á málefnum sjávarútvegsins, einhver heildstæð stefnumörkun eða annað því um líkt sem ástæða sé til að staldra við og fagna nema síður sé. Það örlar hvergi á slíku hjá hæstv. ríkisstjórn. Stjórnarsáttmáli og verkáætlun eru að þessu leytinu til afar fátækleg og ekki virðist mikils að vænta í þeim efnum á kjörtímabilinu. Hér eru fyrst og fremst á ferðinni aðgerðir gagnvart smábátum og minnsta hluta útgerðarinnar. Það er alveg ljóst að þetta sem er á ferðinni mun koma mjög víða við, sérstaklega ef það nær óbreytt fram að ganga eins og frv. og brtt. meiri hlutans gera ráð fyrir. Ég veit að það verða smábátasjómönnum um allt land mikil vonbrigði ef ekki næst betri niðurstaða en hér er boðuð og held ég þó að í þeim hópi hafi öllum verið ljóst að til einhvers konar takmarkana umfram það sem nú er á þessu ári hlyti að koma. Að búa áfram við algerlega óbreytt ástand var ekki heldur ásættanlegur kostur. Það sýnir okkur dagatalið ljóta sem í vændum er að óbreyttu banndagakerfi. Þess vegna ber að leita einhverra annarra viðunandi leiða til þess að gera mönnum eftir sem áður sæmilega lífvænlegt að stunda sjósókn á þessum hluta flotans og hafandi þá líka í huga þær kringumstæður sem menn búa þarna við, öryggisþátt málsins og annað því um líkt sem hér hefur verið nefnt til sögunnar. Ég vil líka nefna að mér finnst ástæða til að hafa í huga þegar þessi mál eru til skoðunar að er þetta sú umgengni um lífríkið að flestra dómi sem hvað vinsamlegust er. Ég hef að vísu orðið fyrir því að enda í rökræðum við menn sem halda jafnvel gagnstæðum hlutum fram og fullyrða að þarna eigi sér fyrst og fremst stað veiði á smáfiski og það megi færa fyrir því rök að það sé jafnvel heppilegra að taka aflann í stórvirk veiðarfæri á annan hátt. Ég held að því sé samt ekki á móti mælt að krókarnir drepa þó í öllu falli ekki meira en það sem á þeim lendir og ef ekki er um aflamarkstakmarkanir að ræða er ekki fyrir hendi sá hvati til úrskasts sem er í öðrum tilvikum að flestra dómi og viðurkennt er sem stórfellt vandamál. Ég er eftir sem áður sannfærður um það að flest rök hnígi til þess að það sé að breyttu breytanda heldur vinsamlegt lífríkinu að sjósókn sé stunduð með þessum hætti. Mér er líka nokkurt umhugsunarefni hvort það er að verða svo að við Íslendingar séum að lenda í fiskveiðistjórnunarfarvegi sem eigi með öllu að klippa á öll samtímaskilaboð frá lífríkinu. Það er eins og enginn taki það sem neina stærð inn í þetta samhengi sem menn þurfa að hugsa um hvað aflabrögðin hafa aukist einmitt á smábátunum undanfarna mánuði og missiri. Hvers vegna er það? Eru það ekki einhverjar fréttir úr lífríkinu sem ástæða er til að taka a.m.k. eitthvert mark á og hugleiða? Getur það ekki einmitt verið vegna þess að það sé mikil fiskgengd á þeirri slóð sem þessi hluti flotans sækir á? Er það þá eitthvað sem kemur okkur ekki við og við eigum sem sagt að klippa á slík skilaboð með því að fiskveiðistjórnunarkerfið sé ónæmt fyrir þeim upplýsingum og þar gildi einhver fyrir fram ákveðin föst magntala, þök eða kvóti sem sé ekki næm á slíkt? Ég hef efasemdir um það að við séum á réttri braut varðandi þá hlið málsins að reyna að nálgast nýtingu lífrænna auðlinda á grundvelli næmni og þekkingar á eðli og eiginleikum þeirra. Ég á afar erfitt með að sjá að frá þessum forsendum sé sá afli sem tekinn er á smábát á Íslandi eitthvert stórfellt vandamál. Hinu er auðvitað ekki nokkur leið að mótmæla að það skapar óánægju og úlfúð ef einhver einn hluti flotans eykur mjög hlutdeild sína og sérstaklega ef það er á kostnað annarra og á sama tíma og aðrir fá minna. Um það má margt segja. Eitt er ljóst í því sambandi að möguleikar smábátanna eru ekki þeir sömu og annarra til að bæta sér upp t.d. minni veiði á þorski með sókn í aðrar tegundir og önnur mið. Það hefur a.m.k. hluta stærri skipanna tekist að gera. Stóru úthafsveiðiskipin hafa þar mikla möguleika og hafa sýnt að þau geta það. En það er kannski bátaflotinn að öðru leyti og einkum og sér í lagi vertíðarbátaflotinn eða netabátarnir sem hafa ekki átt sömu möguleika. Í mínum huga er út frá sanngirnisrökum innbyrðisstaða smábátaútgerðarinnar og útkoma mismunandi hópa þar frá réttlætissjónarmiði séð meira vandamál en endilega samanburður þessara báta við stóru skipin. Markmiðið hlýtur auðvitað að vera að reyna að finna einhverja fiskveiðistjórnun og verkaskiptingu sem skapar öllum möguleika til að komast af. Það hlýtur að vera keppikefli og markmið okkar allra að reyna að haga málum þannig að allir geti haft verkefni, allir geti haft afkomu. Í því sambandi ber auðvitað að fagna sérstaklega þeirri þróun í átt til aukinna veiða á úthafinu og veiða á vannýttum tegundum, sem hefur þó orðið undanfarin ár, og þarf ekki að fjölyrða um hvernig staða okkar væri ef slíkt hefði komið til sögunnar, t.d. stórauknar veiðar á rækju, veiðar í Barentshafi, á Reykjaneshrygg, á Flæmska hatti, nýtilkomnar veiðar á síld o.s.frv. En við erum ekki að fjalla um þau mál hér heldur fyrst og síðast þau mál sem snúa að smábátunum og ég verð því miður að segja að niðurstaðan eins og hún er hér lögð fram af hálfu meiri hlutans er mér vonbrigði. Ég hafði bundið vonir við að samstaða gæti tekist um útfærslu á þessum málum sem ég hafði ástæðu til að ætla að gæti orðið farsælli en þetta.

Herra forseti. Við höfum til umræðu frv. til laga um breytingu á lögum, nr. 38/1990, um stjórn fiskeiða, með síðari breytingum. Efnið sem liggur fyrir snýr aðallega að einum flokki útgerðar, þ.e. að smábátum. Ég segi aðallega vegna þess að frá upphaflegum hugmyndum eru allar heimildir varðandi stærri báta, varðandi úreldingu, skerðingu eða flota rýmkaðar. Ég gerði mér satt að segja vonir um annað þegar ég heyrði öll loforðin eða fyrirheit þingmanna mjög víða á landinu, ekki síst af Vesturlandi og Vestfjörðum og frá frambjóðendum á Reykjanesi. Þau fyrirheit, sem gefin voru, kveiktu vonir hjá mér um að nú mundi nást samstaða um aðalvandamál varðandi fiskveiðistjórnunina. En því er ekki að heilsa. Þau fyrirheit, sem þessir ágætu menn sem nú eru stjórnarliðar, hv. þingmenn víða að af landinu gáfu, standast í engu. Ég tel að aðeins sé verið að klóra í bakkann og ég tel að það sem hér er lagt fram sé hálfgerð sýndarmennska enda segir Landssamband smábátaeigenda varðandi það sem hér liggur fyrir, með leyfi forseta, að það leiki enginn vafi á því að verði frv. þetta að lögum séu eigendum krókabáta settir þvílíkir afarkostir að mjög stór hluti þeirra muni ekki sjá nokkra glufu til að nýta atvinnutæki sín sér til viðurværis. Hér er mikið sagt. Ég hygg að færa megi rök að þessu öllu saman sem hér er sagt í þessari setningu. Þá er auðvitað rétt að ítreka þær spurningar sem þeir setja fram í bréfi sínu til hv. þingmanna og væri rétt að inna eftir því hjá hæstv. sjútvrh. hvort hann getur gefið svör við eftirfarandi spurningum sem ég leyfi mér að vitna til, með leyfi forseta: ,,1. Stenst sú framkvæmd ákvæði laga um jafnræði að gera í einni sviphendingu hluta krókaflotans að verðmiklum eignum á sama tíma og hinn hlutinn er gerður verðlaus? 2. Stenst frv. ákvæði stjórnarskrár um atvinnufrelsi og eignarrétt? 3. Er frv. í samræmi við samþykktir sem Íslendingar hafa skrifað undir á alþjóðavettvangi, svo sem Ríó-sáttmálann? 4. Hafa stjórnvöld sýnt fram á að þau hafi undir höndum nægilega traust vísindaleg gögn sem réttlæta lagasetningu á borð við fram komið frv.?`` Herra forseti. Ég tel að hér sé um mjög alvarlegar spurningar að ræða sem skylt sé að svara og ég vonast til þess að hæstv. sjútvrh. svari þeim og svari því þá þannig að menn fái þar vitneskju um það efni sem þeir eru að leita eftir svörum við. Ég vil taka það fram að Landssamband smábátaeigenda mótmælir harðlega frv. eins og það var og það mótmælir einnig þeim breytingartillögum sem fram eru settar. Á sama tíma og rætt er um að það þurfi að laga stærri skipin, gúanó-skipin, sem við getum verið hálfhrygg yfir að nýtist aðeins fyrir gúanófisk, það þurfi að að laga þau og koma í þau kælitönkum, þegar menn átta sig á því að þeir búa við þetta þá er strax rýmkað til. Ég virði hæstv. sjútvn. fyrir það að koma á móti þessu erfiða sjónarmiði. En hv. alþm. sem sitja í sjútvn. gleyma því að það er verið að gera auknar kröfur til þeirra manna sem eru á litlu bátunum um það að sá afli sem þeir draga á land fái miklu betri meðferð heldur en var hér áður fyrr þegar menn komu með ókúttaðan afla að landi og ókældan. Nú er ekki pláss í þessum smærri bátum til þess að fara með afla á þann hátt sem við þurfum að gera ráð fyrir. Það er ekki páss í þeim. Og hvað er þá gert? Þeir, sem ekki hafa nú þegar skrifað undir samning um það að þeir ætli að stækka bátana, eygja ekki nokkurn möguleika á að laga þá til. Það er ekkert samræmi í því hvað menn eru að gera gagnvart smáum bátum og stærri bátum. Ég viðurkenni þann vanda sem er í þessu kerfi. Ég viðurkenni alveg að það er við mikinn vanda að fást og gæti hugsað mér að koma með ýmsar tillögur sem lytu að því hvernig ætti að leysa þetta þannig að um það yrði sátt. Og úr því að menn gerðu ekki meira varðandi stjórnun fiskveiða en að leggja þetta frv. fram, þá tel ég að menn ættu heldur að láta það liggja en að keyra það í gegnum þingið, sennilega gegn vilja töluverðs hluta stjórnarmeirihlutans. Mig langar að ræða um það sem ég hef áður vakið máls á, helsta vanda fiskveiðistjórnunarkerfis á Íslandi. Ég hef m.a. verið með í því að flytja frv. til laga varðandi meðafla. Helsti annmarki þess kerfis sem notaður er til stjórnunar fiskveiða á Íslandi er að kerfið er með innbyggðan hvata, innbyggðan hvata til að henda fiski í stórum stíl ef ekki fást út úr honum hámarksverðmæti. Þetta leiðir beint til þess að veiðar eru miklu meiri en það sem skilar sér til vinnslu í landi og oft á tíðum miklu meiri heldur en það sem fer til vinnslu á hafi úti. Það má leiða að því líkur að alls sé hent í sjóinn 80--110 þús. tonnum samtals af fiski af öllum tegundum á ári hverju þar sem aflasamsetningin er óhagkvæm vegna þess að veiðarfæri eru þannig búin að hver fiskur sem í þau kemur sleppur ekki. Það er kannski rétt að taka sýnidæmi því sjón er auðvitað sögu ríkari. Ef menn telja að möskvastærð skipti miklu máli í þessu tilliti, t.d. í trollum, þá tel ég að það sé rangt því það fer eftir því hvernig togað er í möskva í trollum hvernig hann er opinn. Ef togað er á þennan veg í möskvann þá er möskvinn, nákvæmlega sama hvað hann er stór, næstum alltaf lokaður. Ef togað er á legg, sem gert er, þá er möskvinn vel opinn og þá er verið að hlífa smáfiskinum. Þetta er rétt að sýna mönnum hvað um er að ræða. Ég þekki vel til þess að í vængjum trolla er þannig háttað að það er togað á legg og möskvinn er þannig opinn. En almennt held ég að möskvinn sé lokaður. Reyndar má sjá á myndum sem hafa verið teknar neðan sjávar af trolli á veiðum að fiskurinn fælist jú straumiðuna frá trollnetinu þannig að kannski hefur möskvastærð minni áhrif heldur en menn hafa haldið fram. Ég held að það þurfi ekki að fara í grafgötur með það að á togurum er hent miklu af smáfiski og hann sleppur ekki lifandi. Þetta vita allir þeir sem togveiðar hafa stundað. Sjómaður sem ég talaði við skýrði málið á eftirfarandi hátt: ,,Við erum sendir á sjó til að koma með afla að landi og okkur ber að koma með sem mest verðmæti í takmörkuðum kvóta.`` Og hann sagði einnig: ,,Menn hugsa fyrst og fremst um að lifa daginn af áður en þeir fara að hugsa tíu ár fram í tímann.`` Þetta hef ég beint eftir sjómanni á þekktu aflaskipi. Það er líka hægt að ræða um það að eftir slæm veður, þegar bátar hafa ekki getað vitjað neta, er miklu magni hent í sjóinn vegna þess að kvótinn er svo skertur að ef menn ætla að reyna að bjargast þá koma þeir eingöngu með verðmætasta fiskinn að landi. Ég tel enn rétt að vitna í grein Sigfúsar Schopka frá 16. des. sl., þar sem raunverulega má lesa á milli línanna að fiskverndunin hafi brugðist. Og fiskvernduninni má kannski líkja við nýju fötin keisarans. Ég held að fiskverndunin sé mjög takmörkuð og seiða- og smáfiskadráp sé geysimikið. Ég vil meina að það sé með ólíkindum hversu mikil blindni hafi ríkt að það er varla hægt að tala um þessi mál án þess að minnast á hversu lítinn trúnað hæstv. sjútvrh. lagði á að tugum þúsunda tonna af fiski hafi verið hent í sjóinn, samanber umræðu á síðasta þingi. Þó ber svo við að í ár hefur hann viðurkennt á fiskiþingi að miklu magni sé hent þó ekki sé tiltekið hversu miklu. Ég sagði að viðurkennt sé að miklu magni af meðafla hafi verið hent sem hefði getað skapað fjölda starfa í landi og þar með minnkað atvinnuleysi og bætt þjóðarhag. Enn er bætt við nú með því að reglugerð um að allur smáfiskur sem undanþeginn var kvóta skuli teljast til kvótans. Ég trúi því ekki að menn viti ekki og hafi ekki skynjað það og áttað sig á því núna frá áramótum hvað þetta þýðir. Þetta þýðir að á mörkuðunum er enginn smáfiskur boðinn fram. Það voru vinnslur hér um allt land með smáfisk sem lögðust af vegna þess að þessi fiskur er ekki lengur á markaði. Og hvað þýðir þetta? Halda menn að þessum fiski sé sleppt lifandi í sjóinn ef hann er tekinn af kannski 30 faðma dýpi? Þessi fiskur er sprunginn. Ég segi að hann er sprunginn ef hann er tekinn fyrir neðan 20 metra dýpi. Flugfiskvinnslan sem var í þessu, þ.e. fiskur sem var fluttur í neyslu á erlendan markað með flugvélum, lagðist öll af. Það væri gaman að fá að vita það hversu margar fiskvinnslur eru eftir sem voru starfandi um áramót sem unnu eingöngu við smáfisk. Ég legg til að hv. sjútvn. kanni hvernig þessu máli er varið --- og hefði átt að gera það með fyrirspurnum varðandi þetta mál --- hvernig því er varið með smáfiskinn, hvort það er ekki rétt sem ég er að segja að smáfiskur sést ekki í afla á mörkuðum núna. Fiskistofu er gert að áætla hversu mikill afli þorsks kemur í net þegar veidd er ýsa á einhverju svæði. Ég vona að menn hafi tekið eftir því þegar sett var fram frv. um eftirlit með veiðum og auðlindinni. Ég held að menn ættu að vita að þorskurinn gengur jafnt í ýsunet eins og ýsa í þorskanet ef ýsan á annað borð festist en þorskurinn festist í smáriðnum möskvum ýsuneta. Það er vitað mál, menn hafa sagt frá því sjálfir að þegar þeir hafa verið að reyna að særa upp það litla magn --- eða mikla eftir atvikum sem þeir hafa af ýsu þá hafa þeir lent í því að fá kannski allt að 2--3 tonn af þorski í ýsutrossurnar og orðið að henda þeim í sjó vegna þess að þeir hafa ekki aflaheimild fyrir því. Þetta hefði ég allt saman viljað taka til umræðu frekar en að ráðast, eins og ég tel að sé gert, að smábátunum. Ég tek undir þær aðgerðir sem reynt var að grípa til, þ.e. að seiðaskiljur séu settar á troll a.m.k. á rækjutrollin. En ég tel að það þurfi seiðaskiljur og sé hægt að koma þeim fyrir á öllum trollum. Og a.m.k. þar sem verið er að veiða í svokölluðum hlýjum sjó þar þarf skiljur vegna þess að í hlýjum sjó er uppfæðingurinn. Ég vil geta þess að fyrir nokkrum árum síðan var gerð seiðatalning á bátaflota við rækjuveiðar á Húnaflóa. Það kom í ljós að seiðafjöldinn nam sem svaraði öllum leyfðum afla við Ísland, á átta klukkustunda fresti. Þetta gerðu menn á einum báti. Þarna var heill floti en þetta var bara á einum báti sem þessi fjöldi smáfiska, seiða, kom í trollið. Þetta er það sem menn ættu að kanna. Og ég held að menn hafi ekkert átt að verða hissa á því að afli hafi tregðast við Ísland. Eins og ég sagði áðan tel ég að það verði að breyta togstefnu á möskva þannig að hann sé opinn, það sé togað á legg í eins miklum mæli og hægt er, ekki á möskvann. Ég hef talað um það hér áður að það þurfi að gera samkomulag á milli togaraflotans og smábátaflotans og vertíðarflotans um það hvar hver á að veiða vegna þess að getan og hæfileiki skipanna til að stunda veiðar á dýpri miðum er mjög mismunandi. Ég vil gjarnan að gerð verði úttekt á stærð báta sem eru við krókaveiði með línu og á handfærum og ég hefði líka viljað vita um skiptinguna á milli þessara veiðarfæra. Það væri auðvitað rétt að taka inn í dæmið að það er ekki sama hvort landað er 100 tonnum af þorski á Suðurnesjum eða 100 tonnum af þorski í Grímsey. Það getur munað allt að 1,2 millj. á þessum 100 tonnum. Það liggur hreinlega í því að menn hafa ekki komið fiski á markað í Grímsey.  Ég hóf ræðu mína á því að fjalla um þær tillögur sem liggja fyrir um breytingar á lögunum. Ég held að tillögurnar ómerki hreinlega orð stjórnarliða sem margir töluðu mjög fjálglega fyrir kosningar. Og ég spyr: Hvar ber að leita áhrifa tillagna framsóknarmanna af Suðurnesjum? Hvar er umtalsverða aukningin sem hv. þm. Magnús Stefánsson, sem nú er illa fjarri, marglofaði kvótabátum og mönnum á Vesturlandi? Hvar er hið aukna frelsi til fiskveiða með krókum sem einnig var lofað? Og hvar eru stóru orðin hv. þingmanna fjarstaddra, Einars og Einars, eða Einars Guðfinnssonar og Einars Kristjánssonar, af Vestfjörðum? Það vekur athygli mína, herra forseti, að þeir aðilar af Vestfjörðum, hv. þm. Einar Guðfinnsson og hv. þm. Einar Kristjánsson, eru hvorugur viðstaddir í salnum þegar verið er að ræða um þessi mikilsverðu mál.  
             Og enn vil ég spyrja: Hvar eru efndir fyrirheita sjálfstæðismanna á Vesturlandi sem ekki eingöngu gáfu kvótamönnum á smábátum og hefðbundnum vertíðarbátum fyrirheit um verulega úrbætur þeim til handa? Þeir gáfu þeim líka í skyn að líkur væru engar á áframhaldandi stjórn fiskveiða frá LÍÚ í gegnum hæstv. dóms- og kirkjumálaráðherra, Þorstein Pálsson. Það er í takmörkuðum mæli í þeirra tillögum að finna sjónarmið sem koma á móti þörfum þeirra og ákvörðunarrétti til sóknar sem hafa krókaveiðar að aðalatvinnu. Herra forseti. Ég hef nokkrum sinnum lýst því hvílík hörmung það er fyrir sjómenn og útgerðir að verða að henda veiddum fiski aftur í hafið. Ég sagði áðan að hæstv. sjútvrh. hefði þagað þunnu hljóði og ekki svarað spurningum, hvorki á síðasta þingi né þinginu 1993 sem til hans var beint um þetta efni, heldur sendi hann skósvein sinn, hv. 5. þm. Norðurl. v. til að segja eitthvað um þetta alvarlega mál. En ég verð þó að viðurkenna að nokkuð hefur breyst undanfarið ár því að hæstv. ráðherra hefur m.a. á fiskiþingi viðurkennt að um grafalvarlegt mál sé að ræða, enda er hann einnig æðsti maður grafarmála. Herra forseti. Hverjar eru svo aðgerðirnar sem gripið hefur verið til? Á vordögum leigðu fiskistofumenn sér Sómabát og þeir þóttust vera við veiðar og þeir njósnuðu um sjómenn sem vegna kvótakerfisins eða laga um stjórn fiskveiða urðu að henda fiski í sjóinn, þeir urðu að henda fiski í sjóinn, annars var þeim refsað. Ég segi að leiguliðasægreifakerfið er með þessum ágöllum að það neyðir menn til að koma ekki að landi nema með verðmætasta aflann og þetta eru hreinlega einfaldar og ómótmælalegar staðreyndir. Og það eru einnig ómótmælanlegar staðreyndir að það er alls ekkert sem liggur fyrir í þessum tillögum sem hér eru til umfjöllunar til lagfæringar á þessum ósóma. Herra forseti. Það er ekki nóg að tala bara um það sem að er. Ég vil því beina orðum mínum að því sem ég tel að sé unnt að gera til bóta og ég vil biðja hæstv. sjútvrh. að hlýða á það sem ég ætla að reyna að setja fram í þessu sem hugmyndir og taka til athugunar. Ég tel að það eigi að verðmætatengja allar fiskveiðiheimildir. Það á að meta þessi 450 þús. tonna þorskígildi til fjármuna fyrir fram og það á að gera það að skilyrði að tekjuöflun ríkisins yrði t.d. 4,5 milljarðar af þessum úthlutuðu verðmætum. Ég tel að þessi tekjuöflun gæti létt verulega skattbyrði borgaranna sem nú eru að sögn margra sjálfstæðismanna þrautpíndir. Þessi tekjuöflun í ríkissjóð gæti bætt stöðu rannsókna á lífríki hafsins, en þegar á hólminn kemur gera menn ekkert í því. Ég segi það að ef úthlutun afla eða veiðiheimilda væri verðmætatengd, þ.e. heimild til að fiska fyrir ákveðið margar krónur, þá kæmi allur fiskur á land, ekki eingöngu sá verðmætasti. Og ég spyr þá: Hvað vinnst með þessu? Ég segi það að fiskverndun yrði raunveruleg. Það kæmi allur heimilaður afli á land. Það yrði miklu meiri verðmætasköpun. Það yrði miklu meiri festa og stöðugleiki hvað varðar fiskverð og það er klárt mál að veiðistofninn mundi byggjast upp allt að helmingi hraðar. Ég tel að framsal og brask með veiðiheimildir mundu takmarkast mjög eða verða úr sögunni. Ákvæðið um sameign þjóðarinnar í 1. gr. fiskveiðistjórnarlaganna yrði raunverulegt. Og ég er sannfærður um það að hagkvæmni veiðanna yrði miklu meiri og þá gætu menn e.t.v. náð hámarksafrakstri af auðlindinni sem menn hafa verið að ræða um og dreymt um. Herra forseti. Ég nefndi stöðugleika, ég nefndi verðmætasköpun og ég nefndi margt fleira. Reyndar má segja að það sem sætt hefur mestu ámæli í þessu stjórnarkerfi sem við höfum búið við, þ.e. kvótabraskið, hyrfi því að það yrði afmarkað að þær útgerðir sem ekki gætu náð sínum úthlutuðu verðmætum gætu ekki framselt þær. Mér er ljóst að það er ekki unnt að lækna núverandi heimildakerfi á svipstundu, en hugtakið ,,verðmæti í stað tonna`` gæti skipt mjög miklu. Þessi breyting krefðist meiri sveigjanleika en núverandi kerfi býður upp á því að 450 þús. tonna þorskígildin eru sett saman úr mörgum fisktegundum og það mundi krefjast allt að 20% sveigjanleika milli fisktegunda í verðmætakerfi ef tilgangurinn sem er að vernda fiskstofnana og að allur afli komi á land á að nást. Ég er líka sannfærður um að það eru margir sem munu rísa gegn þessum hugmyndum. En það er líka mín trú að með varfærni sé unnt að ná meiri og betri samstöðu um stjórn fiskveiða innan svona kerfis. Menn munu auðvitað benda á að útgerð og fiskverkandi geti í upphafi vertíðar samið um hversu mörgum tonnum útgerðin á að skila í land fyrir t.d. úthlutaðar milljónir til báts eða skips og að unnt verði að stinga undan eins og gert er frá hlutaskiptum þegar tonn á móti tonni er fiskað. Í ljósi reynslunnar og þess sem verkfall sjómanna sem nú stendur yfir byggist á, þá tel ég að það sé ekki þörf að hafa stórar áhyggjur af undanskotsleiðum þó að ávallt megi reikna með því að reynt verði að finna smugur því að það er jú þjóðaríþróttin. Auðvitað er hægt að hafa nýtingarprósentu til viðmiðunar fyrir hverja fisktegund. Það er vel þekkt og þess vegna er óþarfi annað en að bera saman innveginn afla og vinnsluskýrslur hvers dags fyrir sig, þá muni koma í ljós hvort um framhjáskot er að ræða. Það er líka vitað að hvert þorskígildistonn skilar um 150 þús. kr. verðmætum í gegnum vinnslu og einhver slík viðmiðun gæti verið notuð við ákvörðun verðmætatengingar. Herra forseti. Mér er ljóst að það er endalaust hægt að finna mótbárur gegn breytingum. En þessari hugmynd er fyrst og fremst komið á framfæri til að reyna að koma í veg fyrir að 80--110 þús. tonnum af veiddum fiski af öllum fisktegundum sé fleygt aftur dauðum í sjóinn. Ég er að reyna að koma á framfæri nýju viðhorfi varðandi stjórn fiskveiða eða fiskverndun. Ég nefndi aukna verðmætasköpun með verðmætatengingu. Með hæfilegum sveigjanleika mundi allur veiddur fiskur koma á land. Það er ljóst að tonnin yrðu fleiri. Vinnsla smáfisks færi aftur af stað en hún lagðist af þegar allur smáfiskur var felldur inn í kvóta og síðan, eins og ég sagði áðan, er enginn smáfiskur seldur á markaði. Það er tímabært, virðulegur forseti, að aðgreina flotann í úthafsveiðiflota, loðnu- og síldveiðiflota, rækjuveiðiskip fyrir úthafsveiðar og rækjubáta, smábáta og vertíðarbáta. Gagnvart kjarasamningum er mikil nauðsyn að koma slíkri flokkun á. E.t.v. væri rétt að koma á verðmætatengingu hjá vertíðar- og smábátum. Ég vil minna á það að öll okkar fullvinnsluskip gefa upp aflaverðmæti en ekki tonnafjölda og það hlýtur að vera unnt að gefa upp verðmæti upp úr sjó eins og eftir vinnslu. Munurinn er bara sá að allur afli báta sem á land kemur nýtist að fullu, en aflaúrgangi nær allra vinnsluskipa er fleygt aftur í sjó, þar með talinn of stór og smár fiskur sem ekki hentar í vinnsluvélar. Ég trúi ekki öðru heldur en menn vilji ljá máls á að skoða slíkar breytingar sem ég er hér að tala um. Ef ekki, þá felst það í því að menn vilja viðhalda þeirri eyðingarstefnu sem felst í að fleygja veiddum fiski aftur í sjóinn vegna stjórnunarkerfis sem ekki má hreyfa við. Ég hef ekki mikið talað um krókabáta og brottkastaðan fisk. En auðvitað getur komið að því að þegar takmarkanir gagnvart krókabátum fara fyrir alvöru að virka þá sjái menn að það er verið að gera þeim að koma aðeins með verðmætasta fiskinn að landi. Ef aflinn er ekki verðmætatengdur, þá gerist þetta á þennan veg. Það er þó kannski bót í máli að þeir einu sem ég held að geti sleppt veiddum lifandi fiski í sjóinn eru krókabátar. Ég gæti nefnt fjölmargt um það sem nauðsyn væri að gera varðandi stöðu fiskirannsókna og eftirlit. Það er t.d. algjör óhæfa að sá aðili sem fer með hrygningarrannsóknir á þorski á Hafró skuli þurfa að eyða 5/12 af árinu í að semja skýrslur og setja fram rök til að ná peningum til þessara rannsókna. Þetta tel ég að sé óhæfa. Ég held líka að það sé mjög slæmt hversu seint kerfið bregst við ýmsum ábendingum sjómanna, t.d. bréfi sem undirritað var af humarbátaskipstjórum fyrir fjórum árum um humarveiðislóðir sem væru að eyðileggjast á sóknarslóðum Suðurnesjabáta. Það voru engin viðbrögð við þessu bréfi humarbátaskipstjóranna fyrr en Sólmundur Einarsson fiskifræðingur skrifaði grein nú fyrir örskömmu síðan um eyðileggingu veiðislóðarinnar fyrir humar. Herra forseti. Ég held að það sé bráðnauðsynlegt að vekja athygli á því sem stendur í ritinu Vísbendingu og styður það mál sem ég var að flytja um verðmætatengingu og eðlilegan hlut til ríkisins af þeim verðmætum. Á árinu 1993--1994, ef þessi viðskipti væru metin á verðlagi þessa kvótaárs, þá væru viðskiptin í braskinu 9,4 milljarðar. Finnst mönnum þetta ekki alvarlegt? Finnst mönnum ekki alvarlegt að það skuli vera braskað á þessu ári fyrir 9,4 milljarða miðað við það magn sem fór milli manna 1993--1994? Viðskipti sem voru með varanlegan kvóta á kvótaárinu 1993--1994 voru 4 milljarðar röskir og ég vil benda mönnum á að líta á þessa grein sem fjallar um veltu í kvótaviðskiptum. Herra forseti. Ég viðurkenni það að ég fór nokkuð langt frá því frv. sem hér liggur fyrir til umræðu. Ég viðurkenni það að menn standa frammi fyrir miklum vanda þegar þeir ætla að leysa slík mál sem þessi á örskömmum tíma. Það verður handarbakavinna út úr því. Ég held að það væri réttast að fresta öllum breytingum á framkvæmd þessara laga til haustsins og að menn gæfu sér tíma og næðu sáttum, ekki einvörðungu við LÍÚ heldur við smáútgerðarmenn, smábátakarla, og þá sem eru í útgerð víðs vegar um landið til þess að bærileg sátt geti ríkt um stjórnun fiskveiða. Herra forseti. Ég hef í nokkrum orðum talað um hvernig fiskveiðistjórnunin hefur brugðist. Ég er hér með safn greina sem ég gæti endalaust lesið upp þar sem talað er um að færa allan fiskinn á land. Þarf meiri ofstjórn af fyllsta ábyrgðarleysi? Ég gæti vitnað í greinar þar sem hv. þingmenn af Vestfjörðum segja: Við getum ekki, munum ekki og viljum ekki, eftirminnilegar greinar. Rétt væri að vitna í grein úr Morgunblaðinu ritaða af hv. þm. Kristjáni Pálssyni og væri gaman að bera hana saman við frv. til laga sem hér liggur fyrir, hvað er sammerkt með þeim hugmyndum sem hv. þm. var með og því sem hér er fyrir okkur á borðunum. Herra forseti. Ég hefði viljað beina einni spurningu til viðbótar til hæstv. sjútvrh. Er unnt að fá hann í salinn að nýju? Á meðan er rétt að vitna í greinar frá hv. 1. þm. Vestf. þar sem hann krefst tafarlausrar breytingar á fiskveiðistjórnuninni. Ekki liggur það fyrir hér, herra forseti. Rétt á meðan verið er að bíða eftir hæstv. sjútvrh. í salinn.

Forseti vill láta þess getið að það er verið að gera ráðstafanir til þess að fá hæstv. sjútvrh. í sal.

Þá er rétt, með leyfi forseta, að vitna í orðaskipti sem eru í ljósvakahandriti frá 18. apríl 1995 frá Ríkisútvarpinu/sjónvarpi. Þar er verið að ræða við hæstv. forsrh. og kemur fram að Einar Kristinn Guðfinnsson, hv. 1. þm. Vestf., hafi sagt að hann vilji sjá breytingar á fiskveiðistjórnun og fiskveiðistefnu. Þá segir hæstv. forsrh. að hann haldi að hann sé ekki að tala þar um grundvallarbreytingar á þessu stigi máls. Herra forseti. Það er með ólíkindum hvað menn leyfa sér að segja fyrir kosningar og hvað kemur svo fram þegar verið er að ræða um málin. Ég þakka hæstv. sjútvrh. fyrir að koma í salinn. Ég vil spyrja hann til viðbótar þeim fjórum spurningum sem ég lagði fyrir hann: Telur hæstv. sjútvrh. að unnt sé að koma á verðmætatengingu við úthlutun aflaheimilda á einhverjum slíkum grundvelli sem ég var að reyna að fjalla um mest í mínu máli?

Virðulegur forseti. Hér flutti hv. þm. Gísli Einarsson athyglisverða ræðu þar sem m.a. var ákveðin fræðsla um fiskveiðar, um beitingu veiðarfæra o.s.frv. Það er af hinu góða að fá upprifjun í því. En annað vakti athygli mína af því sem hv. þm. nefndi. Það var að sá sem hér stendur hafi lofað smábátamönnum  Varðandi aflamarksbáta nefni ég það í ræðum mínum að aflamarksbátar, smábátar, hafi svo litlar veiðiheimildir að það þurfi að rétta þeirra hlut. Ég vil vekja athygli á því í frv. sem liggur fyrir að er gert ráð fyrir því að úthluta 5 þús. lestum af þorski til aflamarksbáta, einmitt til þessa bátaflokks. Í frv. er gert ráð fyrir því að smæstu bátar muni fá hlutfallslega mest í sinn hlut. Þarna er því orðið við þessu fyrirheiti sem hv. þm. nefnir. Ég talaði einnig um krókaleyfisbáta og nefndi að á banndagakerfinu sem er í gildi þurfi að gera lagfæringar og finna lausn á málum þessa bátaflokks. Ég vek athygli á að í frv. sem liggur fyrir er einmitt gert ráð fyrir að tekið verði upp róðrardagakerfi, reyndar ekki strax en um leið og því verður við komið og hæstv. sjútvrh. gefinn kostur á því með ákveðnum hætti. Ég vil einnig vekja athygli á því að í stefnuyfirlýsingu hæstv. ríkisstjórnar í kaflanum um sjávarútvegsmál stendur, með leyfi forseta ,,að mest verði byggt á aflahlutdeildarkerfi í sjávarútvegi, en banndagakerfi svonefndra krókabáta verði tekið til endurskoðunar, skapað verði svigrúm til að rétta hlut þeirra aflamarksbáta sem harðast hafa orðið úti vegna minnkandi þorskafla``. Ég tel að þarna sé akkúrat verið að tala sama máli og ég talaði fyrir kosningar þannig að fyrirheitin sem hv. þm. nefnir eru komin í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar.

Herra forseti. Ég lýsti því áðan að hv. þm. Framsfl. hefðu marggefið fyrirheit um aukna hlutdeild og aukið frelsi til krókabáta og við það stend ég. Ef hv. þm. Magnús Stefánsson telur að í frv. sem liggur fyrir sé um að ræða aukið frelsi til krókaveiðibáta þá hefur hv. þm. einhvers staðar lært að skilja ritað mál á einhvern annan hátt en ég.

Herra forseti. Ég vildi byrja á því að spyrja hvort hv. þm. Kristján Pálsson er í húsi og ef svo er hvort hægt væri að fá flutning á honum hingað inn í þingsal. Herra forseti. Þessi umræða hefur nú staðið með talsvert daufara móti af hálfu hv. stjórnarliða en ég taldi. Í þeirri fyrri umræðu sem hérna fór fram má heita, með örfáum undantekningum þó, að hver einasti stjórnarliði sem talaði hefði gefið fyrirheit um það að á milli umræðna yrði reynt að breyta frv. sem liggur fyrir frá hæstv. sjútvrh. í þá veru að þeir bátar sem voru örlítið til umræðu í andsvörum millum tveggja síðustu ræðumanna fengju aukinn slaka. Ég minni sérstaklega á afskaplega góða ræðu hjá hv. þm. Guðjóni Guðmundssyni sem nánast tætti með mikilli rökfimi í sundur lið fyrir lið flest það í frv. ríkisstjórnarinnar sem lýtur að takmörkun á veiðum krókabáta. Ekkert af þessu tel ég að hafi séð ljós í þeim breytingartillögum sem fæddust eftir umfjöllun nefndarinnar. Herra forseti. Ég tók eftir því að hv. þm. Kristján Pálsson gægðist inn um dyr. Hann er einn þeirra manna sem höfðu ýmsar yfirlýsingar uppi fyrir síðustu kosningar en hann var þó ekki einn af þeim sem hafði hvað mest uppi af gylliboðum. Ýmsar þær greinar sem ég hef séð eftir hv. þm. bera þess hins vegar merki að hann er skarpskyggn og glöggskyggn á þá menn sem hann er nú með í ríkisstjórn. Herra forseti. Þegar hv. þm. Kristján Pálsson vaknaði einn morguninn og renndi augum yfir blaðið Víkurfréttir, þá sá hann þar stefnu hv. núv. þingmanna Framsfl. á Suðurnesjum. Stefnu sem hann hafði reyndar margoft lent í rökræðum um á fundum og hann brá sér á bak Pegasusi og skrifaði grein. Og þessi ágæta grein heitir ,,Framsóknarmenn á Reykjanesi í blekkingarleik``. Ég vil hrósa hv. þm. fyrir hvað hann er glöggur því að flest af því sem hann segir þar get ég tekið undir. Þar segir m.a. í þessari grein, með leyfi forseta: ,,Það er ótrúlegt að sá flokkur sem einna mestan þátt á í niðurnjörvun á kvótakerfinu skuli leyfa sér að leggja fram mismunandi tillögur í sjávarútvegsmálum í hinum ýmsu kjördæmum málsins.`` Hér á hv. þm. auðvitað við þær tillögur sem hv. þm. Siv Friðleifsdóttir og hv. þm. Hjálmar Árnason riðu á út alla kosningabaráttuna og vöktu mikla athygli. Síðan segir, herra forseti: ,,Tillögur þeirra framsóknarmanna á Reykjanesi eru hiklaust lagðar fram á fundum í nafni flokksins og þar sagt fullum fetum að formaðurinn hafi samþykkt þær. Síðan kemur Halldór Ásgrímsson fram á sjónarsviðið og segir tillögurnar ekki samrýmast sínum hugmyndum. Virðist sú yfirlýsing ekki skipta frambjóðendur flokksins í Reykjanesi nokkru máli og áfram er rullan flutt um breytta stefnu Framsfl. í sjávarútvegsmálum.`` Svo heldur áfram, með leyfi hæstv. forseta: ,,Þvílíkur skollaleikur. Í lýðræðisríkjum er þetta kallað lýðskrum og blekkingarleikur af verstu gerð.`` Herra forseti. Ég vildi gjarnan úr því að hv. þm. Kristján Pálsson sýnir okkur þann sóma að vera við þessa umræðu andstætt ýmsum stjórnarliðum af Suðurnesjum að hann tjáði þingheimi hér á eftir í ræðu þá skoðun sem hann hefur á efndum þeirra loforða sem hann af svona mikilli skarpskyggni skilgreindi fyrir kosningar. Hann kallaði loforð þeirra manna sem hann situr nú með í ríkisstjórn blekkingarleik, skollaleik, lýðskrum. Herra forseti. Nú liggur það fyrir hvað það er sem þeir hv. þm. af Suðurnesjum ætla sér að samþykkja eftir meðhöndlun sjútvn. Af því að þessi grein hv. þm. Kristjáns Pálssonar gefur tilefni til að ætla að hann sé með allra skörpustu mönnum í þessum þingsal þá vildi ég spyrja hann hvort hann sé ekki enn þá sama sinnis og fyrir kosningar. Ef hann er ekki enn þá sama sinnis þá vildi ég gjarnan leita liðsinnis hans við að skýra fyrir mér hvað það er í þeim frumvörpum og tillögum sem nú koma frá hv. þm. meiri hlutans í sjútvn. sem er í samræmi við þau gífurlegu yfirboð sem hv. þm. Framsfl. á Suðurnesjum lýstu yfir fyrir kosningar. Ég veit að hv. þm. er hjálpsamur maður. Ég veit að hann mun veita mér þessa aðstoð. 
             Herra forseti. Hv. þm. Egill Jónsson er hissa á því að ég skuli leita liðsinnis glöggra manna til þess að skilja hugsanir Framsfl. Ég sé það á öllu látæði, fasi og frammíköllum hv. þm. Egils Jónssonar að hann telur að það sé borin von að nokkur maður finnist á jarðríki sem geti skilið það sem býr innra með framsóknarmönnum. Herra forseti. Ég vil ekki taka svo djúpt í árinni en vil þó gera þann fyrirvara að ég þekki ekki framsóknarmenn jafn vel og hv. þm. Egill Jónsson. Herra forseti. Það gladdi mig óumræðilega að hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson stakk hér inn nefi en er jafnskjótt farinn. Ég tók líka eftir því að hv. þm. Einar Kristinn Guðfinnsson er ekki lengur á meðal vor í þessum þingsal. Þess er þó að vænta að hann snúi einhvern tíma til baka og þá er kominn í þingsalinn sá maður sem ég vildi gjarnan eiga orðastað við með leyfi hæstv. forseta. Hv. þm. Guðjón A. Kristjánsson er yfirlýstur andstæðingur kvótakerfisins. Fáir menn hafa af jafnmikilli rökfimi bent á ágalla kvótakerfisins og á veikum stundum hafa jafnvel þeir sem eru traustir á velli eins og hv. þm. verið að falli komnir fyrir þeim rökum. Hv. þm. lýsti því yfir í kosningabaráttunni fyrir sína hönd og annarra vandamanna í Sjálfstfl. á Vestfjörðum að hann væri algerlega andstæður þeirri stefnu sem hæstv. sjútvrh. hefur uppi í sjávarútvegsmálum og hann hafnaði henni fyrir hönd allra manna á listanum. Nú hefur það komið fram, herra forseti, í fyrri umræðu um þetta mál að þeir eru skjótir að skipta um skoðun, Einararnir, hv. þm. Sjálfstfl. á Vestfjörðum, og bogna þá jafnvel þau tré sem menn töldu traustust áður. Lengi er þó von í einum og í DV mánudaginn 3. apríl er það haft eftir hv. þm. að hann hafni algerlega stefnu Þorsteins Pálssonar sjútvrh. Ég tel nauðsynlegt að það komi fram við þessa umræðu hvort þessi afstaða hv. þm. sé breytt. Styður hv. þm. stefnu hæstv. sjútvrh. Þorsteins Pálssonar? Ef hann gerir það þá vildi ég gjarnan fá að sjá rökin fyrir því, einkum og sér í lagi tína fram það sem er að finna í frumvörpum hæstv. ríkisstjórnar sem nú eru til umfjöllunar sem gera það að verkum að hann treystir sér eftir allt það sem hann hefur áður sagt við sína kjósendur til þess að styðja þau. Úr því að hv. þm. Guðjón A. Kristjánsson er á mælendaskrá þá mun hann væntanlega lýsa afstöðu sinni til frumvarpanna. Sérstaklega tel ég mikinn feng sökum þeirrar reynslu sem hv. þm. býr yfir að hann skýri út fyrir okkur, ef hann ætlar að lýsa yfir stuðningi við frv., hvernig hann getur rökstutt stuðning við þá grein tillagnanna sem lýtur að breytingum á krókakerfinu. Hvernig hann kemur því heim og saman við fyrri yfirlýsingar sínar. Herra forseti. Ég er ekki einn af þeim mönnum sem leggja það í vana sinn að tefja fyrir afgreiðslu þingmála og ég ætla ekki að hafa hér langt mál. Mig langar aðeins að drepa á þeim frumvörpum sem við erum að véla hér um. Hv. þm. stjórnarandstöðunnar og sjútvn. hafa gert glögga grein fyrir megindráttum þeirrar afstöðu sem minni hlutinn hefur og lýst þeim tillögum sem við flytjum til breytinga á frv. Herra forseti. Ég hef áður í þessum ræðustól lýst því yfir að mér þykir í lagi að með einhverjum hætti sé reynt að stemma stigu við aukinni afkastagetu smábáta. Eins og þingheimur veit þá hafa smábátamenn sjálfir tekið undir nauðsyn þess. Ég verð hins vegar að segja það í fullri vinsemd, herra forseti, að mér finnst að það sé tekið ansi grimmúðlega á krókaflotanum í 1. gr. þess frv. sem hér liggur fyrir. Ég á erfitt með að fallast á það að um svo brattan úreldingarstuðul sé að ræða, þ.e. að í hvert skipti sem menn ætla að úrelda bát, þá þurfi þeir að kaupa annan bát eða jafnmörg tonn og þeir ætla að úrelda. Herra forseti. Þetta mun væntanlega leiða til þess að verð á krókabátum mun hækka. Það kann að vera að það sé jákvætt í sjálfu sér en það er líklegt að fáir verði til þess að selja vegna þess að hæstv. sjútvrh. hefur gefið mönnum góðar væntingar um það að árferði fari nú batnandi í sjónum og innan skamms, raunar svo fljótt sem fiskveiðiárið 1997--1998 muni kvóti aukast. Það er því líklegt að menn muni reyna að halda sínum bátum. Afleiðingin verður sú að annað tveggja mun gerast, að á tiltölulega skömmum tíma, kannski 11--15 árum mun krókabátum fækka um 50% eða meðalstærð krókabátanna mun minnka um helming. Ég lít svo á, herra forseti, að með 1. gr. frv. sé í rauninni verið að löggilda aðferð til þess að eyða krókaflotanum. Ég er alveg sannfærður um að fæstir hv. þm. taka undir það. Ég er jafnsannfærður um það að hæstv. sjútvrh. lítur á það sem jákvæða þróun og ég er fullviss um það að sá sem stundum er kallaður skuggaráðherra í sjútvrh., þ.e. Kristján Ragnarsson, forstjóri LÍÚ, mun hoppa hæð sína af fögnuði þegar þingheimur samþykkir þetta að lokum vegna þess að með þessu er loksins náð fram því langþráða og margyfirlýsta markmiði LÍÚ og stórútgerðarinnar að skrúfa fyrir krókaveiðar. Þeir hafa vitaskuld sín rök. Ég er þeim fullkomlega andstæður. Herra forseti. Í verkefnaskrá ríkisstjórnarinnar er jafnframt að finna ákvæði sem bendir til þess að á næstu missirum eigi að vinda sér í það verk að breyta reglum og herða reglur um úreldingar annarra skipa sem eru innan aflamarkskerfisins. Í nefndaráliti minni hluta sjútvn. er lagst gegn slíkum fyrirætlunum. Það er hins vegar vert að geta þess að sú breyting sem meiri hlutinn gerir við 1. gr. er framfaraspor sem vert er að styðja. En ég verð, herra forseti, þó það kunni að hljóma skrýtilega úr mínum munni eftir að hafa undið mér í Kristján Ragnarsson, forstjóra LÍÚ, að taka undir með honum að því leyti til að ég held ekki að hið opinbera, framkvæmdarvaldið, eigi að vera að vasast með sínar miðstýrðu hendur í aflamarksskipunum. Þau eiga að ráða því sjálf hvernig þau taka þann afla sem þeim er úthlutað. Ég vil líka taka undir það sem fram hefur komið hjá Kristjáni Ragnarssyni og LÍÚ að ef slík ákvæði hefðu verið í gildi, sem ýmsir í hópi hv. þingmanna stjórnarliðsins hafa verið að tala um, þá hefði sennilega aldrei orðið til neinn úthafsveiðifloti og við hefðum ekki í dag verið að sækja þann auð sem við öflum í Smugunni eða á útmiðum Reykjaneshryggjar. Herra forseti. Það er eitt smáatriði í frv. sem mér finnst í rauninni lýsa vel þeirri miðstýringaráráttu kvótasinnanna sem öllu vilja ráða og öllu stjórna úr ráðuneyti. Það er að finna í athugasemdum um 2. gr. á bls. 8 þar sem segir: ,,Er líklegt að nauðsynlegt verði í framtíðinni að binda rauðmagaveiðar tilteknum skilyrðum.`` Ég spyr, herra forseti. Er það kannski líka á verkefnaskrá hæstv. ríkisstjórnar að setja kvóta á rauðmagann? Virðulegi forseti. Annað smáatriði sem er mér líka fleinn í holdi er að finna í 2. gr. frv. Þar segir, með leyfi forseta: ,,Á banndögum eru allar veiðar óheimilar.`` Ég hef áður rakið í umræðunni að krókaveiðisjómenn, á Vestfjörðum raunar telja, að þeir hafi lagastoð til þess að fara á banndögum og veiða utankvótategundir. Ég rifja það upp, herra forseti, sérstaklega fyrir hv. þm. Guðjóni A. Kristjánssyni, að þeir létu á þetta reyna rétt fyrir kosningar og þá var því fagnað af sumum þeirra sem nú eru í hópi hv. þingmanna Vestfjarðaliðsins, sjálfstæðismanna, og sumir þeirra tóku á móti flotanum þegar hann kom. Í rauninni fól það ekki í sér neitt annað gagnvart okkur sem sáum þennan gjörning í sjónvarpi en yfirlýsingu um stuðning við þetta. Þess vegna spyr ég: Hvernig í ósköpunum stendur á því að jafnvel svona smáatriði er enn þá að finna í frv.? Hafa hv. þingmenn Sjálfstfl. á Vestfjörðum enga sjálfsvirðingu? Láta þeir bjóða sér hvað sem er, meira að segja þetta litla smáatriði? Á ég eftir að líða þá nauð að horfa á þessa hv. þm., sem ég lít á sem félaga mína, jafnvel láta valtra yfir sig í svona smámáli? Hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson er skroppinn fram á gang og þolir ekki að heyra hér örfá vinsamleg orð sem tjá þær skoðanir sem ég hef á háttsemi hv. þm. Ég er dapur í bragði yfir því sem mér finnast vera brigð hans á sínum eigin yfirlýsingum, líka varðandi þetta örsmáa atriði þó litlu máli skipti auðvitað. Hins vegar óska ég honum til hamingju með það að honum er að takast að ná rauðmaganum undir kvótann líka. Herra forseti. Meginefni frv. er 2. gr. sem lýtur að því að herða kjör krókabáta. Eins og ég sagði áðan er ég þeirrar skoðunar að það eigi einhvern veginn að koma böndum á afkastagetu krókabáta, draga úr henni ef kleift er. Það verður að gera með mildum hætti. Ég tel að í frv. hæstv. sjútvrh. um Þróunarsjóðinn séu einmitt þessi mildu tök. Þar er gert ráð fyrir því að krókabátarnir séu settir undir Þróunarsjóðinn, borgi þróunarsjóðsgjald og þeir krókamenn sem vilja úrelda sína báta geti gert það. Það kæmi vel til greina að örva til þess með því að beita einhvers konar yfirstuðlum við úreldingarstyrkinn sjálfan til þess að hvetja þá til þess að úrelda. Væri það ekki miklu mildari aðferð og væri hún ekki líka í anda þess frjálslyndis sem hv. þingmenn Sjálfstfl., ekki síst á Vestfjörðum, hafa jafnan? Ég held að það eigi fremur að beita markaðslögmálum til þess að gera þetta í staðinn fyrir að framkvæmdarvaldið láti sinn þunga hramm ríða á þeim. Allt stafar þetta af því að krókabátarnir hafa veitt allt of mikinn þorsk að dómi margra. Nú er það alveg rétt að afkastageta krókaflotans hefur aukist. Er það þeim að kenna? Að einhverju leyti. Það er ekki síst að kenna þessum ágæta manni sem þarna er kominn í gættina, hæstv. sjútvrh., vegna þess að hann hefur brugðist í því að framfylgja lögunum um úreldingu. Hann hefur látið það viðgangast að þegar menn hafa úrelt bát og keypt sér nýjan þá hefur ekki verið fylgt því ákvæði laganna sem kveður skýrt á um að það á að vera sambærilegt skip. Menn hafa verið að taka eitthvert horn, eins og einn ónafngreindur hv. þm. sagði, einhvern gamlan bát uppi í flæðarmáli með úrelta bensínvél og kaupa nýtísku hraðfiskibát eins og þeir segja hjá LÍÚ og í sjútvrn. Er hægt að álasa mönnum fyrir að gera svona þegar hæstv. sjútvrh., vafalaust af misskilinni góðsemi á sínum tíma, leyfir þetta? Ég held ekki. Ég held að það sé hægt að deila þessari sök á tvo aðila, þ.e. á framkvæmdarvaldið og væntanlega krókakarlana sjálfa. Þess vegna þykir mér ekki sanngjarnt að refsivöndurinn ríði bara á hrygglengju sjómannanna. Mér þykir það ekki sanngjarnt, herra forseti.  ,,Settar verði sömu reglur um endurnýjun báta undir 10 brl. og eru á bátum yfir 10 brl. Fylgst verði grannt með því að lögunum verði framfylgt og á það einnig við um innflutning nýrra báta. En menn virðast eiga furðu auðvelt með slíkan innflutning.`` Menn virðast eiga furðu auðvelt með slíkan innflutning. Hver er það sem greiddi fyrir þessum innflutningi og gerði hann furðu auðveldan? Hann heitir Þorsteinn Pálsson, hæstv. sjútvrh. Það sem ég er að draga fram hérna er það að á undanförnum árum og fyrir hartnær áratug voru það krókakarlar sjálfir sem lögðu fram tillögu að það yrði ekki jafnauðvelt og þá var að auka afkastagetu flotans. Við því var ekki orðið. Ef menn hefðu ekki daufheyrst við þessu þá þá er líklegt að við værum ekki í dag í þeim erfiða vanda sem við erum. Herra forseti. Því er haldið fram, með nokkrum rökum vafalaust, að þorskafli krókaflotans hafi aukist allt of mikið. Við í sjútvn. fengum í dag töflu um þessa þróun. Þar kemur vissulega fram að frá árinu 1984 hefur hlutfallslegur afli smábátaflotans af heildarveiði í þorski aukist úr 5,89 og árið 1994 var hann kominn upp í 25,56%. En það veiðist fleira í sjónum en þorskur einn. Og á þessum tíma hefur heildaraflamark í þorskígildum talið stóraukist. Menn hafa sótt á ný mið, menn hafa farið að veiða nýjar tegundir. Menn hafa stóraukið afla sinn í loðnu, rækju, blálöngu og úthafskarfa, djúpkarfa. Það mætti vafalaust tína til einhverjar fleiri tegundir. Þegar allt þetta er saman talið þá kemur í ljós að hlutur smábátaflotans hefur frá 1984 aukist frá því að vera 5,66% af heildaraflamarki í þorskígildum talið í einungis 8,67%. Þetta er ekki jafnmikil aukning og menn eru alltaf að básúna. Það vill hins vegar svo til að hún liggur að mestu leyti í þorski. Á þessu sama tímabili, herra forseti, hefur hins vegar smábátum fjölgað alveg gríðarlega, úr 893 árið 1984 í 1.523 árið 1994, þ.e. um 70,5%. En aflaaukningin er í engu samræmi við þessa miklu aukningu í fjölda smábáta. Og ég ítreka það aftur, herra forseti, að þessi aukning var gerleg vegna þess að stjórnvöld settu engar hömlur á hana. Herra forseti. Við lukum 1. umr. eftir snarpar ræður hjá mörgum hv. stjórnarliða, eftir glæsilega jómfrúrræðu hv. þm. Einars Odds Kristjánssonar, þar sem hann tók sterklega undir sjónarmið þeirra sem vildu setja upp róðrardagakerfi sem fyrst. Og það var erfitt að skilja mál hv. þm. öðruvísi en svo að hann sæi ekki mikla örðugleika á að gera það. Ég skildi mál hans þannig að jafnvel þó að einhverjar tæknilegar forsendur, sem felast í miklum áhuga hans á gervihnöttum, væru ekki fyrir hendi þá væri hægt að gera það með öðrum hætti. Herra forseti. Í umræðunni kom sama viðhorfið fram hjá mjög mörgum þingmönnum stjórnarliðsins og í sjútvn. var farið yfir þetta og þar kom fram að tækninni er í sjálfu sér ekkert áfátt. Það vantar tíma til þess að setja upp búnaðinn. Það kom fram hjá þeim sem hafa verið að þróa tæknina að þá skortir fjármagn. Það kom t.d. fram hjá þeim að hæstv. samgrh. hefði lofað fjármagni á aðalfundi Slysavarnafélagsins í maí í fyrra. Það var ekkert gert úr því. Ef hæstv. samgrh. hefði staðið við það sem hann lofaði væru engir annmarkar á því að setja upp það tæknivædda fjareftirlit sem margir telja eiginlega forsendu þess að setja strax á róðrardagakerfi. Það kom hins vegar fram, herra forseti, í umfjöllun nefndarinnar að það er hægur vandi að setja upp þetta eftirlit með handvirkum hætti með því að láta löggilta vigtarmenn og hafnarverði sinna því. Gegn þessu töldu menn einkum að það væri kannski auðvelt að svindla á kerfinu. Og hvaða kerfi er ekki hægt að svindla á í dag? Ég verð að segja það, herra forseti, að ég sé ekkert sem kemur í veg fyrir að það sé hægt að fara í róðrardagakerfið. Það liggur fyrir a.m.k. í orði, það vilja nánast allir þeir hv. þm. stjórnarliðsins sem hér taka stundum til máls um sjávarútveg að það kerfi verði sett upp sem fyrst. Þess vegna verð ég að lýsa því með nokkurri hryggð, herra forseti, að ég tel að þetta sé sýndarmennska, blekkingaleikur og gylliboð, svo ég noti þau orð sem hv. þm. Kristján Pálsson notaði um stefnu Framsfl. á Reykjanesi. Ég tel að það megi nota sömu orðin yfir það þegar hv. þm. ætla í kvöld eða á morgun að fara að samþykkja tillögu sem felur það í sér að hæstv. sjútvrh. er réttur óútfylltur tékki, honum er veitt heimild til þess að ráða því sjálfur hvenær róðrardagakerfið verður sett upp vegna þess að það er hann sem á að meta hvenær tæknilegar forsendur eru til þess og það er líka hann sem á að meta hvenær fjárhagslegar forsendur eru fyrir því. Nú hefur ekkert komið fram, hvorki hjá meiri hlutanum né hæstv. sjútvrh. hvaða fjárhagslegu forsendur t.d er verið að tala um. Er verið að tala um kostnað ríkisins? Er verið að tala um kostnað krókakarlanna eða skipanna? Eru það einhver sérstök mörk sem menn ætla að reyna að vinna sig niður fyrir? Hvað er það? Svona hlutir hefðu þurft að koma fram í umfjöllun nefndarinnar en, herra forseti, það vannst enginn tími til þess. Það fór nánast engin efnisleg umræða fram. Ég er í sjálfu sér ekkert að ásaka meiri hlutann fyrir það. Kannski var ég bara sá bjáni að óska ekki eftir því að fá nánari útlistun á nákvæmlega þessu. Það kom hins vegar fram hjá nokkrum þeim sérfræðingum sem voru kallaðir á fund nefndarinnar, að verðið á þessu lækkar óðfluga og tæknin er fyrir hendi. Tæknilega ætti að vera hægt að ljúka þessu fyrir upphaf þarnæsta fiskveiðiárs. Hvað hefur gerst síðan? Mér sýnist að hv. þm. stjórnarliðsins sem hafa lofað hátt og í hljóði gildi og gæði róðrardagakerfisins ætli allir að ganga á bak þeirra yfirlýsinga sem þeir hafa gefið í kosningabaráttu og hér í þessum sal og annars staðar og samþykkja á morgun frv. sem gerir ráð fyrir því að hæstv. sjútvrh. hafi þetta í hendi sér þó að það sé alveg klárt að það er hægt að koma á kerfinu nú þegar. Og svo þegar hæstv. sjútvrh. metur það e.t.v. þannig að rétt sé að koma á róðrardagakerfinu, ef stoltið skyldi nú aftur koma upp í hálsinn á hv. þm. sem eru að borða það á þessu kvöldi, sitt eigið stolt, kannski mundu þeir veita honum nægan þrýsting til þess að einhvern tímann á kjörtímabilinu tæki hann þetta upp. Það hefur ýmislegt gerst, herra forseti. T.d. hefur það gerst að krókakarlar standa frammi fyrir því vali að stunda veiðar með hertum banndögum, með viðbótarbanndögum eða fara eftir kvóta. Það er líklegt að þegar menn standa andspænis slíkum afarkostum sem nánast fela í sér nauðungarflutning inn í kvótakerfið fyrir suma þar sem þvingunar- og þumalskrúfan er hert banndagakerfi, þá munu ákveðnir aðilar fara þangað. Hverjir munu það vera? Það munu vera þeir sem hafa dágóða aflareynslu. Ekki þeir sem síðustu árin eða síðustu mánuði hafa verið að fjárfesta í nýjum bátum út á loforð hv. þingmanna. Það eru þeir sem hafa bærilega aflareynslu. Og ef maður reynir að horfa yfir sviðið og athuga hverjir það eru sem eru líklegastir til þess að fara þarna inn, þá eru það líklega þeir sem hafa þorskkvóta yfir 30 tonnum, 24 tonnum af óslægðum þorski. Hvað eru þeir margir? Þeir eru 256. Hvað hafa þeir mikinn part af samanlögðum aflanum sem krókaflotinn má veiða samkvæmt þessu kerfi? 56%, í kringum 11 þúsund tonn. Afgangurinn, 824 bátar, verða að slást um þau 10 þúsund tonn sem eru eftir með hertu banndagakerfi. Og hvað þýðir það? Það þýðir auðvitað stórtherta sókn. Það þýðir stóraukna hættu á slysum. Og ég veit að það er ekki það sem hv. þm. stjórnarliðsins vilja. Það er allt annað. Það voru einmitt rök hv. þm. Einars Odds Kristjánssonar að kerfið sem hann vildi koma upp drægi úr slysahættu. Ætlar hv. þm. þá að fara að samþykkja annars konar kerfi? Ætla aðrir hv. þm. að gera það? Ég veit að þeir hafa ekki viljann til þess og ég segi að það eru forsendur til þess að taka upp róðrardagakerfið með öðrum hætti. Ég vek líka eftirtekt á því, herra forseti, að það er líklegt að margir einstaklingar hafi fjárfest miklar upphæðir í nýjum bátum sem hafa litla aflareynslu. Hvað verður um þá? Það var úttekt í Morgunblaðinu á þessu máli og þar kom í ljós að a.m.k. einhverjir munu einfaldlega verða gjaldþrota, þeir munu einfaldlega fara á vonarvöl. Herra forseti. Það hefur komið fram í skjali sem sjútvn. barst frá Landssambandi smábátaeigenda að það væri líklegt að allt að 400--450 sjómenn mundu missa atvinnuna ef þessar breytingar ná fram að ganga. Kostnaður ríkissjóðs af því þegar stuðst er við tölur Þjóðhagsstofnunar er í kringum 600 millj. á ári. Þetta hlýtur að skipta máli. Það hlýtur líka að skipta máli, herra forseti, sá afli sem krókabátarnir bera á land. Það er verðmætasta hráefnið, það er besta hráefnið, það er ferskasta hráefnið og það er einmitt þetta hráefni sem í hinum dreifðu byggðum stendur undir því sem ég kalla virka byggðastefnu. Ég kalla það virka byggðastefnu að reyna að efla krókaútgerðina. Gervallir Suðurfirðir, byggðarlög á Austurlandi, Grímsey, ég gæti haldið áfram, þau standa og falla með krókaveiðum og ég ber nokkurn kvíðboga fyrir afdrifum þessara byggðarlaga. Herra forseti. Bráðabirgðaákvæði I í því frv. sem hér liggur fyrir er mjög til góða og ég styð það. Það er rétt sem hv. þm. Magnús Stefánsson sagði hér áðan og hv. þm. Hjálmar Árnason hefur áður rakið að auðvitað er þarna um að ræða skref í átt til efnda á þeim góðu orðum sem féllu í kosningabaráttunni. Það má deila um hvort það er nógu stórt. Ég tel það ekki nógu stórt, ég viðurkenni það, að því er varðar þann hóp flotans sem sennilega er verst staddur, en það er verið að gera þarna nokkra bót á. Ég lýsti því hér áður, herra forseti, að mér er það nokkurt þorn í auga að sjá ísfisktogarana líka fá úr þessum potti. Mér var bent á það af hv. þm. Hjálmari Árnasyni að hagur þeirra væri ekki mjög góður, þeir væru reknir með 4--5% tapi. Það er alveg hárrétt. Það vill svo til, hv. þm. Hjálmar Árnason, að bátaflotinn á milli 20--200 tonn er rekinn með 8,5% tapi. Hann var rekinn með 5% tapi í fyrra. Hann þarf enn meir á þessu að halda. Og aðeins til þess að ég dveljist við þessi ummæli, af því að mér þótti ræða hv. þm. Hjálmars Árnasonar við 1. umr. málefnaleg og góð, öll sú mikla áhersla sem hann lagði á ísfisktogarana þegar hann var að verja einmitt þennan þátt þessa ákvæðis var í sjálfu sér jákvæð, en var ekki það sem hv. þm. sagði í kosningabaráttunni. Þar var nákvæmlega talað um það að færa afla frá ísfisktogurunum yfir á bátana. Það var talað um það að togaraflotinn ætti einungis að fá 15% af þorskkvóta, þetta er allt annað. Þótt að öðru leyti megi finna rök í því sem hv. þm. sagði um ísfisktogarana þá var það bara annað sem hann sagði fyrir kosningar. Áhersla hans og hv. þm. Framsfl. á Suðurnesjum lá á bátaflotanum. Þannig var það nú. Herra forseti. Í þessari umræðu hefur verið innt eftir því hvort einhver í hópi hv. þm. telji í lagi að auka aflamark í þorski til þess að leysa það tímabundna vandamál sem kæmi upp við breytingar úr því gallaða banndagakerfi sem við búum við núna yfir í róðrardagakerfið. Í grein eftir hv. þm. Einar Kristin Guðfinnsson sem birtist í Morgunblaðinu var því haldið fram að enginn þingmaður hefði vogað sér að taka sér slík orð í munn. Eigi að síður, herra forseti, gerði ég í það þeirri umræðu og ég ætla að gera það aftur núna. Það er svo að sem betur fer er góðæri í sjónum. Við höfum séð það undanfarin ár í mörgum tegundum og við sjáum það alveg sérstaklega í þorskinum. Það er engin tilviljun að það er aukin þorskgengd á grunnslóð og ég hef mínar ákveðnu skoðanir á því af hverju það stafar. Ég sagði við 1. umr. að ég teldi að það væri í lagi að slaka örlítið á þarna, mig minnir að ég hafi tekið það fram, herra forseti, að ég teldi að undir þann örlitla slaka féllu þau 10 þús. tonn sem hæstv. forsrh. að mínu áliti a.m.k. gaf krókamönnum á bátaflotanum sterkar væntingar um. Mig langar aðeins að skýra það í örlitlu máli af hverju ég tel að þetta sé hægt. Það er til skýrsla sem heitir ,,Hagkvæm nýting auðlinda``. Sú skýrsla er merkileg vegna þess að hún er fóturinn undir öllu því sem hæstv. sjútvrh. er að gera núna varðandi svokallaða vísindalega stjórnun þorskstofnsins. Það er merkileg skýrsla. Ég er að vísu vanur að bryðja erfiðar skýrslur um efnafræði og annað slíkt og ég hef þaullesið þessa skýrslu en verð að viðurkenna það að efni hennar er fram sett með þeim hætti að mér tókst ekki að rekja mig til sömu niðurstöðu og höfundar skýrslunnar. En það skiptir ekki miklu máli. Ég vænti þess að hæstv. sjútvrh. hafi skilið hvert einasta orð og viti hvers vegna hann byggir núna stjórn þorskstofnsins á aflareglu sem miðast við 25% veiðar. Ég gat ekki fundið þá tölu í þeirri skýrslu. Það er önnur saga. Herra forseti. Í þessari skýrslu er greint frá niðurstöðum flókinna útreikninga og þar er sagt, með leyfi forseta, að reikningarnir bentu einnig til að miðað við 175 þús. tonna afla væri líklegt að hrygningarstofninn héldist óbreyttur og sýndi engin batamerki á allra næstu árum. Af hermireikningunum mátti þó ætla að líkur á hruni væru litlar og stofninn rétti smám saman við þegar til lengri tíma væri litið. Hættumörkin eru sem sagt 175 þús. tonn og ef þeim er fylgt, þá væri líklegt að hrygningarstofninn héldist óbreyttur og sýndi lítil batamerki, veiðistofninn ekki heldur nema þegar til lengri tíma er litið. Þetta er skýrsla sem kom fram í fyrra sem hæstv. sjútvrh. byggir aflareglur sínar á. En hvernig er staðan núna? Herra forseti. Staðan er nákvæmlega þannig að hrygningarstofninn sem átti ekki að sýna nein batamerki á allra næstu árum, um hvað hefur hann stækkað? Hann hefur stækkað úr spá um 235 þús. tonn upp í 300 þús. tonn og veiðistofninn sem samkvæmt sama ferli átti á þessu ári að minnka niður í 510 þús. tonn er kominn í 560 þús. tonn. Með öðrum orðum hefur veiðistofninn sannarlega aukist um 10%. Af þessu má draga margar ályktanir. Ég dreg eina. Ég segi: Ef veiðistofninn hefur aukist um 10%, þá hlýtur líka að vera hægt að hækka hættumarkið, þ.e. þakið um 10%, þ.e. hækka 175 þús. tonnin um 10%. Samt, hv. þm., er ekki lagt til að það verði veidd 175 þús. tonn, ekki heldur 175+17,5 þús. tonn. Það er lagt til að það verði veidd 150 þús. tonn. Því segi ég að það eru ekki fiskifræðileg rök sem mæla gegn því að það verði eitthvað slakað til í aflaheimildum. Það er hins vegar hægt að finna önnur rök, efnahagsleg rök, ég fellst fúslega á það. Ég hef á hinn bóginn saknað þeirra raka úr þeirri umræðu sem áhugamenn um fiskveiðistjórnun hafa reynt að byggja upp við sjútvrh. og raunar hef ég líka saknað þess af hendi sérfræðinga hans þegar menn eiga orðastað með rökum við þá og benda á veikleika, að þeir skuli þá ekki sjálfir tína til þau fiskifræðilegu rök sem einhver eru, sem mæla gegn slíku. Auðvitað er það rétt að innstæðan í sjóðnum gefur betri rentu en Landsbankinn. Það er rétt. En ég bendi á það, herra forseti, að í þessari skýrslu sem er grunnur fiskveiðistjórnunar hæstv. sjútvrh., er skýrt tekið fram að þegar menn ætla síðan að ákveða aflamarkið þá eigi líka að taka tillit til annarra félagslegra þátta eins og atvinnu og annarra hluta. Ég gæti líka, herra forseti, tínt til ýmislegt annað úr skýrslum Hafrannsóknastofnunar sem bendir til þess að þetta sé allt í hinu allra besta lagi með örlítinn slaka, ég tek það fram. En ég vil líka taka það fram að um leið og ég segi að það séu ekki fiskifræðileg rök gegn því að leyfa slíkan slaka, þá viðurkenni ég að það eru pólitísk og efnahagsleg rök sem hægt er að tefla gegn þessu. Herra forseti. Fyrst ég er aðeins farinn að ræða hér stjórn fiskveiða, þá langar mig að benda á svolítið annað. Í þessari skýrslu sem hæstv. sjútvrh. byggir aflareglu sína á, er margt fróðlegt að finna. Sérfræðingar skýrslunnar reiknuðu sig fram að því að það megi veiða 21,5%. Ég veit ekki hvernig ráðherrann fór að því að hækka það upp í 25%, en það er svona heppileg nálgun, er það ekki? Ef menn, herra forseti, beittu svipaðri nálgunarfræði á kvótann, þá mætti segja að það væri líka heppileg nálgun að í staðinn fyrir að veiða 150 að veiða 170 þús. tonn með nákvæmlega sömu rökum. Og aflareglan sem hæstv. sjútvrh. notar til þess að sveipa vísindalegum hjúp um sína fiskveiðistjórnun byggir líka á því að það megi þá aldrei veiða minna en 150 þús. tonn. Þetta fann ég ekki í hinni vísindalegu skýrslu. Ég er þeirrar skoðunar að ef menn ætla að stjórna fiskstofnum, þá eigi þeir að sjálfsögðu að draga úr veiðinni þegar ástand stofnanna er sannanlega lítið og vont. Hvað mundi til að mynda gerast ef sá kaldi sjór sem nú dvelur við Norðurland mundi teygja sig lengra suður og umlykja landið um nokkurra ára bil? Það hefði voveifleg áhrif að sjálfsögðu á ástand þorsksins hér við Ísland. Það mundi fara fyrir honum alveg eins og við Austur- og Vestur-Grænland, þar sem stofninn hrundi upp úr 1960, ekki bara vegna ofveiði heldur vegna þess að sjórinn kólnaði. Hvað ætlaði þá hæstv. sjútvrh. að gera? Ætlaði hann samt að nota aflaregluna sína og leyfa að veiða 150 þús. tonn? Nei, vegna þess að þetta eru ekki vísindi og ekki nándar nærri eins góð vísindi og t.d. aflareglan sem beitt er á loðnustofninn. Það eru vísindi. Herra forseti. Í þessari skýrslu segir á einum stað eftir að fjöldi varnagla hefur verið sleginn um spárnar, með leyfi forseta: ,,Rétt er að vekja athygli á því að útreikningar að baki þessum leiðum eru flóknir og margs konar fyrirvara þarf að hafa á þeim.`` Síðar fjalla skýrsluhöfundar um afskaplega umdeildan þátt í fiskveiðistjórnun og útreikningum á stofnstærð, þ.e. hinn náttúrlega dánarstuðul og þar segir einfaldlega, með leyfi forseta: ,,Áhrif þátta utan líkansins eru flest í þá veru að auka óvissu í niðurstöðum þannig að líkur aukast á frávikum frá meðaltölum. Nefna má náttúrulegan dánarstuðul sem dæmi. Hann er festur við 18% í reikningum.`` Og síðan kemur, herra forseti, sem er mergur þessa máls sem ég er nákvæmlega að flytja núna: ,,Ef hann væri gerður breytilegur innan þeirra marka sem raunhæf geta talist, þá aukast líkur á mjög hraðri uppbyggingu og einnig líkur á hruni.`` Hvenær er nú líklegt að náttúruleg dánartíðni minnki í sjónum? Ég tel að það sé þegar ríkir góðæri, þegar er mikil áta eins og er jafnvel í kalda sjónum núna úti fyrir Norðurlandi, jafnvel þegar stofninn er lítill og samkeppni því minni en ella milli fiska um rými og fæðu. Og við þessar aðstæður er líklegt að náttúrlegi dánarstuðullinn sé mun minni heldur en í erfiðu árferði. Eins og skýrslan segir þá aukast líkur á hraðri uppbyggingu. Hvað erum við að sjá núna í sjónum? Við erum að sjá aukna þorskgengd á grunnslóð og smábátaeigendur segja að það sé meiri fiskur í sjónum. Þessu hefur hæstv. sjútvrh. eðlilega ekki viljað trúa því að honum ber að fara að ráðum sinna sérfræðinga og þeir hafa ekki viljað trúa því, þangað til síðasta skýrsla Hafrannsóknastofnunar kom fram. Þá kemur það fram eins og ég hef rakið að veiðistofninn hefur stækkað um 10%. Og hvar liggur þessi stækkun? Hún liggur í fiski sem þeir vissu ekki að væri til í fyrra. Núna, 5--6 árum eftir að árgangarnir 1989 og 1990 klöktust út, þá finna þessir ágætu menn allt í einu að það eru 30 millj. fleiri þorskar af 89-árganginum en þeir höfðu áður talið og 25 millj. fleiri af árganginum 1990 heldur en þeir höfðu áður talið. Herra forseti. Þetta er fiskurinn sem krókabátarnir eru að taka á sína öngla á grunnslóðinni. Hann er til. Þetta var bara ekki upplifun eða tilbúningur hjá þeim. Hvers vegna kemur hann ekki nema að litlu leyti fram í togararallinu? Það er erfitt að segja. En ef ég man rétt þá held ég að í rökræðum við sérfræðinga Hafró í sjútvn. hafi komið fram að það kunni að stafa af því að kynþroska fiskur kemur ekki fram með sama hætti og ókynþroska fiskur og svona ungur fiskur er ekki jafnkynþroska og eldri fiskur. Með öðrum orðum er þessi fiskur til en hann kemur ekki jafnsterkt fram í togararallinu og eldri fiskur. Í framhjáhlaupi, herra forseti. Það kom mér ekki á óvart að sjá það að árgangurinn frá 1990 var talsvert stærri heldur en sérfræðingar Hafró höfðu áður reiknað með. Hvers vegna ekki? Vegna þess að ég hef það mér til gamans á dapurlegum síðkvöldum að lesa skýrslur Hafrannsóknastofnunar. Og mér þótti dálítið merkilegt að bera saman tvær skýrslur þar sem í annarri skýrslunni var verið að spá fyrir um hlutdeild í fjölda þriggja ára þorsks árið 1993. Spáin var 8%. Raunverulegar aflatölur reyndust vera 24%. Ef maður reiknaði það saman út úr töflum þá komst maður að því að það höfðu verið veidd 28 þús. tonn af þriggja ára fiski sem samkvæmt skilgreiningu er ekki enn orðinn hluti af veiðistofni, allt saman tekið á togurunum. En maður velti því fyrir sér ef afli var 28 þús. tonn, hvað hentu þeir miklu af þessum smáþorski? Það er athyglisvert að velta því fyrir sér. En punkturinn er þessi: Strax 1993 veiddist svo mikið af þessum fiski þá þegar þriggja ára að það gaf fullt tilefni til að ætla að árgangurinn frá 1990 væri talsvert stærri heldur en metinn var eins og kom síðan á daginn í núverandi skýrslu. Ég er ekki að segja þetta, herra forseti, til þess að varpa vondu ljósi á sérfræðinga Hafrannsóknastofnunarinnar. Ég nefni þetta hins vegar til þess að sýna svart á hvítu hvað þessi vísindi eru ónákvæm. Ég verð að segja það að ég er fullkomlega sammála hæstv. forsrh. þegar hann sagði á fundinum á Húsavík að hann teldi að 10 þúsund tonn til eða frá skiptu ekki meginmáli fyrir uppbyggingu stofnsins, skiptu engu máli. En ef þau urðu kannski 50--60 þús., þá skipti það máli. Og það er ekki hægt að reikna út stærð fiska með þessum hætti, svona nákvæmlega.

Hver er tillaga þingmannsins?

Um?

Um aukna veiði.

Herra forseti. Spurt er hver sé tillaga mín um aukna veiði. Ef hv. þm. Egill Jónsson vildi stuðla að því að ég yrði gerður að sjútvrh. sem fyrst þá væri ég til í að kalla á hann og taka á kné mér og ráðgast við hann um það. Og þar sem menn hafa bent á að það kynni að vera erfitt að skipta um þessi kerfi þá hef ég einungis sagt það að ef nauðsynlegt er á yfirgangstímanum að slaka til um aflaheimildir, þá tel ég að það sé hægt að gefa örlítinn slaka. Ég tel 10 þús. tonn örlítinn slaka. Ég tel að það væri hægt að fara ofar þess vegna. Ég gæti fært skýrari og ítarlegri rök fyrir því en ég tel ekki að það hafi nein veruleg áhrif á uppbyggingu þorskstofnsins. Ég gæti svo sem rökstutt það með ítarlegra máli en ég ætla ekki að gera það. Herra forseti. Mér hefur dvalist nokkuð við umræður um stjórn fiskveiða. Að lokum vildi ég ræða sérstaklega eitt ákvæði í þeim brtt. sem minni hlutinn leggur til við þetta frv. Það er ákvæði til bráðabirgða þar sem lagt er til að lögin verði endurskoðuð fyrir ákveðinn tíma, þ.e. fyrir árslok 1996. Það má velta því fyrir sér, hvers vegna þetta er lagt til. Ég er alveg sammála þeim sem halda því fram að það sé nauðsynlegt að það ríki festa um starfsskilyrði atvinnugreinarinnar, sjávarútvegs og reyndar allra atvinnugreina. En það er hins vegar svo að sú verkefnaskrá sem ríkisstjórnin hefur lagt fram og hæstv. sjútvrh. á að fylgja á næstu árum leiðir ekki til þess að festa aukist, hún leiðir ekki til þess að það skapist meiri kyrrð í kringum greinina. Það segir, herra forseti, í verkefnaskránni: ,,Gerð verði úttekt á mismunandi leiðum við fiskveiðistjórnun og bornir saman kostir og gallar ólíkra fiskveiðistjórnunarkerfa. Niðurstöðurnar verði nýttar við þróun fiskveiðistjórnunar.`` Hér er það sagt berum orðum að það eigi að bera saman kosti og galla sóknarmarkskerfisins og aflamarkskerfisins. Ég þekki, herra forseti, mátt þeirrar rökfimi sem hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson kann að beita og ég útiloka það ekki að honum takist svo vel upp að honum jafnvel takist að sannfæra hæstv. sjútvrh. um að aflamarkskerfið væri verra heldur en sóknarmarkið. Ég a.m.k. gef mér það ekki að hæstv. sjútvrh., sem er maður alvörugefinn eins og þingheimur veit og gerir ekki að gamni sínu að óþörfu, ég geri ekki ráð fyrir því að hann sé að setja ákvæði eins og þetta inn í sína verkefnaskrá nema af því að honum er dauðans alvara. Hann ætlar að láta þennan samanburð eiga sér stað. Hann ætlar að hlíta niðurstöðunni og lýsir því yfir í verkefnaskránni að niðurstöðuna eigi að nota til að þróa áfram fiskveiðistjórnina. Þar með er sá möguleiki uppi, herra forseti, að niðurstaðan verði sú að aflamarkskerfið sé ekki hið æskilegasta og það sé nauðsynlegt að taka upp annað kerfi og þar með er með einu hnífsbragði sprett upp öllu kvótakerfinu. Það er ekki góð framtíð fyrir þá sem eiga afkomu sína undir því að búa við slíkt óöryggi. Til þess að reyna að setja endapunkt aftan við það teljum við nauðsynlegt að festa lok þessarar endurskoðunar og það er þess vegna sem þessi umræða er flutt. Til þess að skapa aukið jafnvægi og meiri festu í atvinnugreininni teljum við að það sé nauðsynlegt að hún viti hvenær niðurstaða þessarar úttektar liggur fyrir. Ég veit að hæstv. sjútvrh. er raunsær maður og hann skilur að það er rétt að samþykkja þetta. Herra forseti. Eitt af því sem er mér mikið hjartans mál varðandi breytingar á fiskveiðistjórnuninni er örlítið ákvæði. Það skiptir engu meginmáli um heildarlínur kerfisins en það varðar heimild hæstv. sjútvrh. til þess að breyta aflamarki í þorski. Hæstv. utanrrh. lét svo ummælt í dagblaði í síðasta mánuði að hann teldi að það væri örlítið svigrúm til þess að auka þorskkvótann. Ég var auðvitað sammála hæstv. utanrrh. aldrei þessu vant. En réttilega benti hæstv. sjútvrh. á það í Morgunblaðinu degi síðar að það gæti hann ekki vegna þess að eitt af ákvæðum gildandi laga um stjórn fiskveiða bannar ráðherranum að hreyfa úthlutun eftir 15. apríl. Þetta er sérstakt ákvæði vegna þess að í öllum öðrum tegundum getur hæstv. ráðherra, ef ég man rétt, breytt úthlutun. Jafnvel þó hægt væri að telja hæstv. sjútvrh. trú um það og fá hann til þess að fallast á rök þá getur hann ekki þó hann væri allur af vilja gerður breytt úthlutun í þorskaflamarki eins og hann kvartaði um í Morgunblaðinu. Það er ekki bara af sérstakri vinsemd við hæstv. sjútvrh. sem ég tel rétt að þessu væri breytt. Ég tel að það sé rökrétt. Hvers vegna? Vegna þess að hæstv. sjútvrh. fær ráðgjöf Hafrannsóknastofnunarinnar aldrei fyrr en í lok maí, svo að segja upp á nákvæmlega sama dag ár hvert. Sama dag ár hvert er honum afhent ráðgjöf Hafrannsóknastofnunar. Og ef þjóðin er heppin og vinnur í lottói hafsins og þorskurinn hefur aukist og það dytti nú í hæstv. sjútvrh. að auka þorskvótann, þá getur hann það ekki. Ég tel að það væri mjög jákvætt, herra forseti, ef þingheimur aðstoðaði hæstv. sjútvrh. og hjálpaði honum til þess að gera góðverk, hjálpaði honum til þess að veita örlítinn slaka í úthlutun þorskaflamarks með því að afnema þetta. Í framtíðinni getur hann breytt því þegar stofninn fer að hækka, eins og hann hefur sjálfur spáð fyrir um eftir að hafa kíkt í kristalskúlu þeirra valva sem ráða ríkjum í Hafrannsóknastofnun. Hann hefur lýst því yfir að stofninn muni stækka. Stofninn er þegar farinn að stækka og ef það gengur eftir að árferðið í sjónum batnar áfram, þá gerist það sem ég var að lesa áðan upp úr skýrslu nefndar um nýtingu auðlinda hafsins, þá verður uppbygging stofnsins miklu hraðari. Þá kann það að gerast að það verði borð fyrir báru og það verði hægt að úthluta meiru, en þá getur ráðherrann það ekki. Og svona aðeins til gamans af því að ég veit að hæstv. sjútvrh. hefur óskaplega gaman að hlusta á ræður mínar um stjórn fiskveiða, þá vil ég líka benda honum á það að í skýrslu Hafrannsóknastofnunar árið 1990 settu menn fram skemmtilegar spár um göngur þorsks af miðum við Grænland. Þessi þorskur átti að koma 1991, 25 millj. þorska og 36 millj. árið 1992, 7 og 8 ára gamall þorskur. Hann kom auðvitað aldrei vegna þess að þorskurinn við Grænland neitaði að hlýða vilja sérfræðinga Hafrannsóknastofnunarinnar og hann gekk fyrr. Hann gekk hingað 1990. Segjum svo að í framtíðinni mundi seiðarek frá Íslandi aftur byggja upp þorskstofn við Grænland og hann færi að ganga hingað til baka og sérfræðingarnir gerðu aftur þessi mistök, þá gæti hæstv. sjútvrh. ekki brugðist rétt við og úthlutað auknu aflamarki í þorski vegna þess að lögin banna það nema hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson taki höndum saman við sinn góða félaga í Alþfl. og breyti þessu. Herra forseti. Ég hygg að mál sé að linni.

Herra forseti. Ég hef jafnmiklar efasemdir um ágæti banndagakerfisins sem svo er nefnt eins og hv. 15. þm. Reykv. en eins og kunnugt er er hann höfuðsmiður þess kerfis.  Þær breytingar sem hv. sjútvn. hefur gert á frv. gera það að verkum að róðrardagakerfið er alveg skýr valkostur en það hlýtur að vera eðlilegt sjónarmið að ráðuneytið sem ber ábyrgð á framkvæmd þessara mála geti verið fullvisst um að framkvæmdin verði með öruggum hætti og það mun ráðuneytið ganga í. Það er reyndar þegar hafinn undirbúningur að því að tryggja nauðsynlegt eftirlit í þessu efni og sú vinna er farin af stað. En ég vil aðeins fullvissa hv. 15. þm. Reykv. og reyndar aðra hv. þm. um að það er kappsmál ráðuneytisins að þessi breyting nái fram sem allra fyrst og þess vegna er það svo að hér er um alveg skýran valkost að ræða eftir að þær breytingar hafa verið gerðar sem meiri hluti hv. sjútvn. hefur mælt fyrir um í dag.

Herra forseti. Ég tel að hæstv. sjútvrh. ætti að skoða hug sinn til róðrardagakerfisins betur vegna þess að ég fullyrði að það er rangt að hann sé mér sammála um ágæti þess. Ef hann væri mér sammála um ágæti þess, þá hefði hann ekki sett upp kerfi þar sem róðrardagarnir eru settir niður á tímabil vegna þess að það ryður burt þeim gæðum og þeim ávinningi af kerfinu sem hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson hefur rakið svo vel hérna. Það gefur sjómönnum einfaldlega ekki færi á því að velja eins og þeir vilja þá daga sem heppilegastir eru til róðra, gefur þeim heldur ekki nógu gott færi, herra forseti, á því að forðast þá tíð þegar slysahættan er mest. Og þarna finnst mér að hæstv. sjútvrh. hafi illilega skjöplast þó afar skýr sé því það er eins og hann skilji ekki að kerfið sem hann hefur sett upp þjónar ekki þessum markmiðum. Það þjónar ekki þeim markmiðum að draga úr slysahættunni, a.m.k. ekki jafn vel og ef hann hefði ekki haft þessa tímabilaskiptingu.

Herra forseti. Það er alveg ljóst að róðrardagakerfið er engin allsherjarlausn sem m.a. sést af því að róðrardagar eftir frjálsu vali verða færri heldur en þegar þeir koma út sem afleiðing af fyrir fram ákveðnum banndögum. Þess vegna er m.a. gert ráð fyrir þessum valkosti í því frv. sem hér liggur fyrir, að menn geti valið á milli þaks í þorski eða aflahámarks varðandi þorskveiðar og svo róðrardagakerfis. Auðvitað geta mörg sjónarmið komið fram varðandi það hvernig á að dreifa takmörkuðum fjölda róðrardaga og því miður eru þeir allt of fáir vegna fjölda báta. En eitt af þeim sjónarmiðum sem ég tel eðlilegt að hafa í huga er það að menn geti dreift veiðunum yfir lengri tímabil en bara yfir hásumarið, m.a. vegna þess að það er löng hefð fyrir því í mörgum byggðum sem byggja að talsverðu leyti á afla þessara báta og það yfir lengri tíma en bara sumarmánuðina. Þess vegna er ekki óeðlilegt að tekið sé tillit til slíkra sjónarmiða og auðvitað verða menn í umfjöllun um þetta að horfa á mörg sjónarmið. Ég get tekið undir það með hv. þm. að það er ekkert algilt svar og enginn einn algildur sannleikur í þessu efni en ég held að það fari ekki fram hjá neinum að menn hafa verið að reyna að horfa á fjölbreytta og fjölþætta hagsmuni við útfærslu á mjög vandasömu viðfangsefni.

Herra forseti. Miðað við vitsmuni hæstv. ráðherra ríkisstjórnarinnar þá er ég bara þingmaður með slaka meðalgreind. Ég er þess vegna auðblekktur. Ég tek það trúanlegt þegar hæstv. sjútvrh. segir að hann sé mér sammála um það að róðrardagakerfið hafi yfirburði yfir annað sem við höfum verið að ræða hér. Því spyr ég hann: Fyrst honum er svo annt um róðrardagakerfið, hvers vegna hafa þá ekki þeir bátar sem velja þorskaflahámark með banndögum möguleika á því að fara inn í róðrardagakerfið, sem honum þykir svo gott, þegar hann er loksins búinn að koma því á?

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þm. Össur Skarphéðinssyni fyrir þau fallegu ummæli sem hann lét falla um þá ræðu sem ég flutti við 1. umr. um þetta frv. Ég hafði satt að segja ekki gert mér grein fyrir að sú ræða hafi verið jafnafburðasnjöll og hann lýsti en fyrst hv. þm. segir svo þá freistast ég til að trúa því. Hv. þm. nefndi það að þeir stjórnarliðar sem töluðu við 1. umr. hafi gefið fyrirheit um að frv. yrði lagfært af hv. sjútvn. milli 1. og 2. umr. Ég gaf reyndar engin slík fyrirheit en ég vonaði og trúði að hv. sjútvn. mundi gera jákvæðar breytingar á frv. milli umræðna. Það hefur því miður ekki orðið og því er frv. jafnómögulegt og það var við 1. umr. fyrir viku. Þess vegna eiga allar þær athugasemdir sem ég gerði þá við frv. jafnt við nú við 2. umr. Þær voru helstar að ég er óánægður með það hvernig á að úthluta þeim 5.000 tonnum sem á að bæta við kvóta aflamarksflotans á þessu fiskveiðiári. Ég er óánægður með fyrirhugaða kvótasetningu krókaleyfisbátana. Ég tel að það eigi að stjórna veiðum þeirra með róðrardögum frá og með næsta fiskveiðiári 1. sept. Ég tel það ekki vandamál að hafa eftirlit með sjóferðum þessara báta frá höfnum landsins eins og ég gat um í ræðu minni við 1. umr. og ég tel hægt að koma í veg fyrir að menn svindli á því kerfi með því að beita ströngum viðurlögum. Allar þessar athugasemdir eiga jafnt við við 2. umr. og 1. umr.

Hæstv. forseti. Sannast það nú sem ég hef jafnan sagt fyrr að þegar hv. þm. Guðjón Guðmundsson talar um sjávarútvegsmál þá talar hann af skyggnara mannviti en flestir flokksfélagar hans. Það átti bæði við um þá gagnrýni sem kom fram í örstuttu og kjarnyrtu máli hans varðandi frv. flokksfélaga hans, hæstv. sjútvrh., sem þá ágætu ræðu sem hann flutti við 1. umr. Hitt er rangt hjá hv. þm. að hann hafi ekki gefið fyrirheit um að þessu yrði breytt. A.m.k. gaf hann fyrirheit um það að hann mundi stuðla að því. Hvers vegna, herra forseti? Vegna þess að hann lýsti sinni sannfæringu mjög vel og stjórnarskráin segir að hv. þingmenn eigi að fara eftir sannfæringu sinni. Þess vegna ber hv. þm. Guðjóni Guðmundssyni að sýna þann trúnað við sjálfan sig og stjórnarskrána og það málefni sem hann berst fyrir að styðja þær brtt. sem hér eru fluttar og hann er í hjarta sínu nákvæmlega jafnsammála og ég er vegna þess að hann hefur þegar lýst því yfir.

Hæstv. forseti. Mig langar að fara nokkrum orðum um það sem hér hefur verið rætt í dag. Ég hafði ákaflega gaman af því að hlusta á ræðu hv. þm. Össurs Skarphéðinssonar. Ég er mjög sammála honum um mjög margt sem hann sagði varðandi fiskstofnana og kvótakerfið og þær afleiðingar sem það hefur haft. Reyndar lýsti hann sumu um kvótakerfið ef ég hef skilið hans mál rétt sem fer ekki alveg saman við mínar skoðanir, en um fiskstofnana og nýtingu þorskstofnsins og hvernig það mál hefur allt þróast held ég að við séum mjög sammála. Það er kannski rétt að draga fram upplýsingar sem hafa ekki komið fram hér í dag. Eins og allir vita höfum við verið með kvótakerfi í tíu ár eða rúmlega það. Hvaða trú hafa menn haft á því að kvótakerfið byggði upp þorskstofninn í raun og veru ef við skoðum það mjög gaumgæfilega? Í raun og sannleika hefur trú manna á því að kvótakerfið sem slíkt byggði upp þorskstofninn ekki verið nein og það sést best á því hvaða aðferðir við höfum tekið upp undanfarin 2--3 ár. Við höfum tekið upp þá aðferð til þess að byggja upp þorskstofninn að loka stórum svæðum fyrir Norðurlandi. Það var gert í kjölfar þess að menn urðu varir við mikið af smáfiski á togurunum 1993. Þá var öllu Strandagrunninu lokað, stórum svæðum fyrir Norðurlandi, og ég veit það að ef Össur Skarphéðinsson hefur skoðað það þá sér hann að sókn togara í þorsk fyrir Norðurlandi svo til horfin. Það er ástæða þess að þorskstofninn er í dag mun stærri en menn hafa þorað að setja fram í skýrslum. Það er vandamál sem við eigum við að glíma að ég tel að það sé ekki auðvelt fyrir fiskifræðinga að komast út úr þeirri fullyrðingu sem sett hefur verið fram af Hafrannsóknastofnun á undanförnum árum um það við ættum við ekki von á auknum afla í þorski fyrr en undir aldamót. Það er mín skoðun að við hefðum átt að vera að veiða núna um 200 þús. tonn af þorski á næsta fiskveiðiári, alveg tvímælalaust. Við erum með kvótakerfi og kvótakerfi er því verra sem aflaheimildirnar eru minni. Það er staðreynd. Ég held að enginn geti mælt á móti því. Þegar menn eru með litlar aflaheimildir í blönduðu kvótakerfi, ég kalla það blandað kvótakerfi þegar við erum með kvótakerfi sem er að stjórna veiðum á mörgum fisktegundum samtímis, eins og er í botnfiskveiðikerfinu okkar. Kvótakerfið gengur ágætlega upp í loðnu, síld og ýmsum fleiri tegundum. En það gengur afar illa upp í blandaðri botnfiskveiði og því verr sem aflaheimildirnar eru minni og því meiri sóun sem aflaheimildirnar eru minni. Þetta hljóta allir þingmenn að vita þó að þeir vilji kannski ekki tala um það. Þetta er innbyggt í kvótakerfið. Ef við værum að veiða núna 400 þús. tonn af þorski þá væri engin sóun í kvótakerfinu en það er mikil sóun í því í dag með ýmsum hætti. Ég ætla ekki að eyða löngu máli í það. Mig langar aðeins að víkja að því sem ég tel að eigi að vera grunninntak þess þegar Alþingi ætlar að setja lög um atvinnu manna. Í þessu tilviki erum við að fjalla um lög sem snúa að stærstum hluta að veiðum krókabátanna og reyndar líka viðbótarafla fyrir þau skip sem hafa farið verst út úr þorskskerðingunni. Það á að vera hlutverk Alþingis, ef ég hef skilið það hlutverk rétt sem ég vona að ég hafi gert, og okkar allra sem erum hér að störfum að setja lög sem gera þegnana jafnsetta. Hvernig förum við að því að setja lög sem gera þegnana jafnsetta? Við hljótum að gera það þannig að við tökum mið af því hvernig landshagir eru í landinu, hvernig hagar til á landsvæðunum og hvernig þarf að gera lögin úr garði þannig að menn séu jafnsettir. Það er ekki hægt með því að setja niður banndagakerfi eins og það hefur verið útfært fyrir krókabátana. Það er alveg útilokað. Það getur ekki annað en mismunað mönnum vegna þess að það er allt annað að stunda sjósókn fyrir Norðurlandi en Suðurlandi. Þess vegna er það innbyggt í kerfi sem er svona fram sett að sjósókn fyrir sunnan nýtist mun betur að öllu jöfnu en fyrir Norðurlandi. Þess vegna er innbyggð mismunun í kerfið og það eina sem getur lagfært slíka mismunun er að kerfið sé þannig útbúið að það séu sjódagar sem menn geta valið sér og þá hafa allir sömu möguleika til þess að nýta sér dagana þegar gefur til sjávar. Þess vegna þótti mér í sjálfu sér mjög vænt um þá yfirlýsingu sem hæstv. sjútvrh. gaf áðan að það væri markmið hans að setja upp sóknardagakerfið fyrir smábátana. En þá skil ég heldur ekki hvers vegna ekki er hægt að sameina tillögur minni hlutans og taka þá stefnumörkun sem þar er um það að taka upp beina róðrardaga á næsta fiskveiðiári. Ef ekki er nægur tími miðað við næstu fiskveiðiáramót þá mætti auðveldlega taka það upp um næstu áramót eða t.d. í febrúar. Það liggur í því sem þingmenn geta séð á þessu blaði. Það má búa við kerfið, eins og það á að vera þegar kemur fram í september, október og nóvember næsta haust ef menn þurfa meiri tíma til að komast inn í sóknarstýringuna. Síðan koma bannmánuðirnir. Ég held að sé ekki ágreiningur um að vera ekki að halda úti sókn smábáta yfir svartasta skammdegið, og síðan gæti kerfið tekið við. Um þetta held ég að þingmenn ættu að reyna að sameinast. Eins og framsetningin er nú á tillögum meiri hlutans þá mun ég ekki fylgja því ákvæði sem snýr að því að skammta sóknina eins og þar er upp sett. Ég tel að tillaga minni hlutans sé mun betri í þessu atriði, ég tala alveg skýrt um það. Og ég held að við eigum að bera gæfu til þess að ganga þannig frá lögum á Alþingi að við getum nokkurn veginn varið það fyrir fólkinu sem á að búa við lögin að það sé jafnsett að því leyti. Það er hlutverk okkar að setja lög sem ekki mismuna þegnunum og hafa lögin þannig úr garði gerð að við þau megi búa. Við eigum ekki að setja upp kerfi sem leiðir til þess að hætta er á því að við drepum fólk. Það mætti svo sem margt fleira um þessi mál segja en ég vil víkja að einu. Hv. þm. Össur Skarphéðinsson minntist á stuðning minn við viðhorf krókaleyfisbáta til steinbítsveiði eða annarrar utankvótaveiði. Það eru fleiri tegundir sem ekki eru í kvóta sem betur fer heldur en steinbíturinn þó að hann eigi aðallega heima fyrir vestan. Ég tel að þær tegundir sem ekki eru í kvótakerfi eigi að vera frjálsar öllum til veiða og þannig eigi þær líka að vera frjálsar þeim mönnum sem stunda veiðar með krókum. Það á að vera markmið okkar að útfæra veiðikerfið fyrir smábátana þannig að það megi við það búa. Við eigum ekki að setja af stað nýja hringferð í sölu kvótans. Við gerðum það fyrir nokkrum árum og er kannski rétt að rifja það aðeins upp. Þeir sem áttu 11 tonna bátana þegar var krókaleyfi á bátum undir 10 tonn seldu kvótann á skipastærðinni 10 og upp í 20 tonn. Og hvað gerðu þeir? Þeir keyptu sér báta undir 10 tonnum. Síðan settum við kvóta á báta milli 6 og 10 tonn. Hvað gerðu þessir menn sem ekki vildu una því að vinna eftir þeirri reglu? Þeir seldu líka þann kvóta og jafnvel bátinn og keyptu sér krókabáta undir 6 tonnum. Það hefur verið gagnrýni á það einmitt hjá krókamönnunum sjálfum að það væri allt of mikil keppni hjá sumum mönnum í krókaveiðiskerfinu og þar væru menn að gera út með tveimur áhöfnum. Til hvers? Til þess að búa til betri pott ef e.t.v. kæmi kvóti. Og við erum að sumu leyti að leggja það hér til. Að vísu þak sem menn geta farið upp í en ég tel hætt við því að ef farið verður að veiða eftir þeirri reglu, sem ég vona að verði ekki, þá verði innan skamms tíma kvóti sem þeir krefjast að hafa sama rétt með og í kvótakerfinu, geta selt hann fram og til baka, og þá muni þeir selja hann og fara aftur inn í krókakerfið. Þá eru menn búnir að selja þrisvar. Menn eru þegar búnir að selja kvótareynslu sína, sumir, tvisvar. Ég held að við eigum ekki að halda áfram á þessari braut. Við eigum að marka eðlilegt, réttlátt og skynsamlegt sóknardagakerfið fyrir smábátana og koma því á sem allra fyrst. Ef sjútvrh. meinar að hægt sé að koma því á og minni hlutinn getur fallist á að því verði komið á í upphafi næsta árs þá held ég að menn ættu að bera gæfu til að sameinast um þann málflutning, gera hann að sínum í Alþingi og fylgja honum eftir.

Virðulegi forseti. Sem áheyrnarfulltrúi í sjútvn. hef ég fylgst með umræðunni þar og tek fram að ég er sammála áliti minni hluta sjútvn. sem hv. þm. Svanfríður Jónasdóttir gerði grein fyrir og fram kemur á þskj. 60. Við kvennalistakonur munum því styðja brtt. minni hlutans sem eru í fyrsta lagi að við viljum að róðrardagakerfi verði eina stjórnkerfi krókabáta frá og með næsta fiskveiðiári, fyrirkomulag sem ýmis rök mæla með, m.a. óskir viðkomandi krókaveiðimanna og ýmis öryggissjónarmið eins og hér hafa komið fram. Í öðru lagi er gerð athugasemd við ákvæði til bráðabirgða II í frv. sem er um það að Byggðastofnun eigi að ráðstafa 500 lestum af þorski til krókabáta sem gerðir eru út frá byggðarlögum sem eru algerlega háð slíkum bátum og standa höllum fæti. Í brtt. minni hlutans er lagt til að þessi úthlutun verði gerð með reglugerð frá sjútvrn. strax á næsta fiskveiðiári en ekki aðeins frá árinu 1999, eins og frv. gerir ráð fyrir. Það á alls ekki að líðast að úthlutun fjármuna af þessu tagi sé í höndum Byggðastofnunar heldur á slíkt að vera hjá framkvæmdarvaldinu. Það hefur vissulega verið athyglisverð reynsla fyrir mig sem nýjan þingmann að fylgjast með umræðunum í sjútvn. og þeim gífurlega hita sem er í þeim hagsmunaaðilum sem hlut eiga að máli enda mjög miklir hagsmunir í húfi og oft um lifibrauð fólks að tefla. Það er ekki síst mikill hiti í krókaveiðikörlunum sjálfum sem verulega finnst að sér þrengt með þessu frv. Í þessum hópi hagsmunaaðila saknaði ég hagsmuna almennings og þar á ég ekki síst við þá sem eiga auðlindina sem bitist er um. Það reyndist varla tími til að hafa samráð við fulltrúa almennings í eigin samtökum vegna hraðans sem var á afgreiðslu málsins, hvað þá að geta rætt við fleiri aðila út um borg og bæ. Eins og ég sagði við 1. umr. þessa máls saknaði ég allrar grundvallarumræðu um stjórnun fiskveiða í nefndinni. Í stað hennar mætti ætla að stjórnarliðar setji á svið moldrok um útfærsluatriði en láti meginatriðin og allt það sem máli skiptir ósnert. Svo að ég beri þetta saman við svið sem ég þekki mun betur, menntamálin, þá er umræðan eins og þegar skólamenn fara í hár saman út af því hvort sé betra bekkjarkerfi eða áfangakerfi þó að meginmeinið sé það að niðurskurður til skólamála hefur verið með ólíkindum undanfarin ár þannig að menntun margra kynslóða hefur verið stefnt í voða. Með þessari samlíkingu er ég alls ekki að gera lítið úr mikilvægi þessa máls heldur er ég að benda á að við erum með aðferðir við stjórnun fiskveiða sem ekki ríkir sátt um og þá virðist vera mikilvægt að geta hleypt reiðinni úr fólki með átökum um eitthvað þó að meginvandinn sé ósnertur. Það er því von mín að þau vinnubrögð að hraða málum án almennilegrar umræðu út úr nefndinni verði ekki dæmigerð fyrir starf hv. sjútvn. á kjörtímabilinu sem fram undan er og að þessi mikilvægu lög komi sem fyrst aftur til grundvallarumræðu um aðalatriði fiskveiðistjórnarinnar. Það er löngu tímabært að taka á þeim meginókostum aflamarkskerfisins, sem eru að mínu mati brottkast fisks og kvótabraskið, og tryggja að 1. gr. laganna um stjórnun fiskveiða verði virk, að fiskimiðin séu nýtt í þágu allra þeirra sem eiga auðlindina, nefnilega í þágu allrar þjóðarinnar. Það er ekki gert nú að mínu mati og því verður að breyta ef ætlunin er að láta þá grein standa óbreytta í lögunum. Ég tala ekki um ef raunverulegur vilji er fyrir því hjá stjórnarflokkunum að lögfesta þá grein í stjórnarskrá. Það er réttilega hlustað á hagsmunaaðila í sjávarútvegi en það er einnig mikilvægt að hlusta á þjóðarsálina í heild sem á auðlindina. Sjómenn eru enn þá í verkfalli vegna þess að það ríkir ekki sátt um þetta kerfi og það ríkir ekki sátt um aðalatriði eins og hlutaskiptakerfi sjómanna. Það á rætur sínar að rekja til kvótabrasksins eins og allir vita. Á þessu verður að taka og það sem allra fyrst og helst á þann hátt að sæmilegur friður ríki, a.m.k. vinnufriður fyrir sjómennina sjálfa því að án þeirra er auðlindin einskis virði.

Herra forseti. Mig langar í upphafi að víkja að þeim orðum sem fallið hafa frá nokkrum hv. þingmönnum um aukna fiskigengd á yfirstandandi veiðiári. Ég vil vara mjög við kæruleysislegu tali um aukna fiskigengd. Hér hafa komið fram ýmsar skýringar á því, m.a. frá hv. þm. Guðjóni A. Kristjánssyni, þar sem hann gefur þá skýringu að aukna fiskigengd þorsks megi rekja til minnkandi togveiða. Við höfum líka heyrt þær skýringar frá öðrum að aukna fiskigengd þorsks á landgrunn megi rekja til kalds sjávar fyrir Norður- og Austurlandi. Við höfum líka heyrt þá skýringu að í reiknilíkönum fiskifræðinga við spár um stærð fiskstofna sé gert ráð fyrir ákveðnu hlutfalli af náttúrulegum dauðdaga þorsksins. Sé þetta hlutfall of hátt og fært niður þó ekki sé nema um örfá prósentustig þá geti þorskurinn í sjónum verið nokkur hundruð þúsundum tonnum meiri en gert er ráð fyrir í dag. Ég nefni þetta til að undirstrika það að óvissan um stærð fiskstofna er mikil. Það væri óskandi að menn hefðu rétt fyrir sér þegar þeir tala um að fiskurinn í sjónum sé mun meiri nú en áður. En ég held að með tilliti til framtíðarhagsmuna þjóðarinnar verðum við að láta þorskinn njóta vafans því að ofveiði verður aldrei tekin aftur. Þá langar mig aðeins til þess að víkja að orðum hv. þm. Gísla Einarssonar þar sem hann lagði til, að vísu óformlega, að frv. um breytingar á lögum um fiskveiðistjórnun yrði frestað til haustsins. Ég er dálítið undrandi á þeim hugmyndum vegna þess að vandinn er mikill og standi lögin óbreytt þá vegna blessunarlega mikillar veiði á síðustu árum og yfirstandandi ári blasir í rauninni gjaldþrot við öllum krókabátum verði ekkert að gert og það er það sem menn reyna að gera núna, að ná lendingu. Ég tek undir vonbrigði hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar um að ekki skuli hafa náðst samstaða um þetta viðkvæma en mikilvæga mál og tek jafnframt undir með hv. þm. um að líklega megi kenna um tímaskorti. Hér hafa komið fram skiptar skoðanir og kemur í sjálfum sér engum á óvart. Mikið hefur verið rætt um það hvað hver sagði við hvern og hverju var lofað fyrir kosningar. Ég tel þá hv. þm. sem hafa gert það að aðalatriði vera á villigötum. Það er ekki meginatriði málsins í dag. Meginatriði málsins er að ná samstöðu þannig að hagur sem flestra verði tryggður. En það þýðir ekki og er ábyrgðarleysi að ganga margar vikur aftur í tímann og velta sér upp úr því hvað hver einstakur maður sagði. Við vitum það að þegar stjórn hefur verið mynduð, þegar menn hafa skipað sér í fylkingar, þá koma menn úr ólíkum áttum og hver reynir að berjast fyrir sínum sjónarmiðum og menn ná einhvers staðar saman. Um það snýst málið núna. Málið snýst e.t.v. fyrst og fremst um það hvaða afstöðu þeir taka til krókabáta og þeirra atriða frv. sem þar koma fram. Ég skal fúslega lýsa því yfir að um sumt er ég ánægður með frv. en um aðra þætti lýsi ég mikilli óánægju með. Það er einkum það sem snýr að krókabátum. Í umræðunni hefur komið fram að menn óttast að þeir um það bil 1.000 krókabátar sem til eru hér í landi kunni að koma af fullum sóknarþunga inn á miðin og þar liggi ákveðin hætta. Og til þess að verjast þeirri hættu eru margir leiðir og það er þar sem hnífur stendur í kúnni. Menn hafa m.a. rætt um það, bæði í sjútvn. og hér í þingsölum, að skoða sérstaklega þá sem hafa beina atvinnu af krókaveiðum. Það hefur gengið heldur illa að finna hverjir eru hinir eiginlegu atvinnumenn. Sumir giska á að um það bil þriðjungur og ríflega það af hinum 1.000 bátum séu bátar sem stunda þetta sem fasta atvinnu eða eru í eigu slíkra manna. Ég reyni að horfa á þann hluta frv. jákvæðum augum þegar ég segi að í því ágæta plaggi sem Guðjón A. Kristjánsson hélt hér á lofti, þ.e. útfærsla Sambands smábátaeigenda á frv. eins og það lítur út núna, tel ég að sé komið nokkuð til móts við þá sem eru atvinnumenn og hafa það að aðalatvinnu að vera krókamenn, að vera krókakarlar og eru stoltir af og eiga að vera. Samkvæmt þessari útfærslu verður erfitt fyrir þá sem hafa aðra atvinnu en stunda krókaveiðar að sumri til að sækja af jafnmiklum krafti inn í þennan takmarkaða krókakvóta sem um er að ræða, þessi 21.500 tonn. Þetta segi ég til þess að reyna að velta upp jákvæðri hlið á þessu viðkvæma máli. Þetta snýst líka um það að skapa öryggi og vissulega munu sumir krókakarlar velja aflamarkið og telja sig hafa fengið meira rekstrarlegt öryggi en þeir hafa í dag, en um það verða ekki allir sáttir. Ætla má að þeir sem velja aflamarkið séu svo lánsamir að hafa verið í hópi hinna aflahæstu. En ég lýsi ótta um þá þróun sem kann að verða í framhaldinu ef --- og ég undirstrika --- ef margir velja aflamarkið sem þó er ekki víst. Ég tel þó vera til bóta það ákvæði þar sem tekið er skýrt fram að aflaheimildir eru ekki framseljanlegar. En það segi ég og tek undir með hv. þm. Guðjóni Guðmundssyni að mesta trú hef ég á róðrardögum og ég hygg að flestir hv. þingmenn séu þeirrar skoðunar einfaldlega vegna þess að í því felst mest öryggi. Það hefur komið fram hjá hæstv. sjútvrh. að hann muni hraða útfærslu á eftirlitskerfi sem er í rauninni ágreiningsatriðið um það hvort róðrardögum verði komið á strax eða ekki. Ég vil brýna hæstv. sjútvrh. til þess að flýta þessu og lýsi því yfir að að sjálfsögðu treysti ég hæstv. sjútvrh. til þess. Ég vil að auki lýsa yfir áhyggjum mínum. Fari margir krókabátar yfir á aflamark mun það auka smáfiskadráp. Þá munu þeir bátar frá og með þeim degi að þeir hefja sókn á aflamarki hætta að veiða smáfisk. Við vitum að smáfiski er hent í dag hjá þeim bátum sem eru á aflamarki og er ekki á bætandi. Ég lýsi líka óánægju minni með það ákvæði 1. gr. frv. þess efnis að þegar bátur er endurnýjaður skuli hann vera helmingi minni en sá sem fargað er. Ég hef talið eðlilegt að setja gólf eins og fram hefur komið fyrr í kvöld hjá nokkrum hv. þm., gólf miðað við t.d. þrjár smálestir eða svo. Að öðrum kosti kunni menn að sitja uppi með litlar skektur sem lítið duga til róðra. En ég vil líka lýsa yfir ánægju minni með fyrsta bráðabirgðaákvæðið um útdeilingu 5.000 lesta til aflamarksbáta, þeirra sem hafa orðið fyrir mestri skerðingu og með þeirri framsetningu sem fram kemur í frv. er einmitt komið til móts við þarfir minni báta. Þeir munu njóta best af enda hygg ég að almenn samstaða sé um þetta ákvæði. Ég tel það líka vera veigamikið atriði að verja um það bil 500 smálestum til þess að verja þær byggðir sem háðar eru krókabátum eingöngu og ég tel það vera bitamun en ekki fjár hvort sú úthlutun fer fram á vegum sjútvrn. eða Byggðastofnunar. Meginatriðið, herra forseti, er það að menn greinir á um eftirlitskerfið til að koma á róðrardögum. Um leið og ég árétta að ég er ánægður um sumt með frv. en hef lýst óánægju minni með aðra þætti ítreka ég þá brýningu mína til hæstv. sjútvrh. að koma á eftirlitskerfi, flýta því með öllum mögulegum hætti þannig að sátt megi nást í þessu viðkvæma máli.

Virðulegi forseti. Ég hlustaði með athygli á ræðu hv. þm. Hjálmars Árnasonar og fannst fróðlegt að heyra hann lýsa afstöðu sinni til einstakra efnisþátta frv. En mér fannst vanta að hann skýrði hvernig hann ætlar að greiða atkvæði. Ég vil því spyrja hann í fyrsta lagi: Mun hann styðja tillögur meiri hluta sjútvn. eða mun hann greiða atkvæði gegn þeim? Í öðru lagi: Mun hann styðja 1. gr. frv. um yfirstuðla úreldingu eða mun hann greiða atkvæði gegn þeirri tillögu? Hann lýsti afstöðu sinni þannig að hann væri í raun á móti henni nema sett væri gólf í yfirstuðulinn sem ekki er í tillögunni og þar af leiðandi geti hann ekki greitt atkvæði með frumvarpsgreininni eins og hún er nema vera ósammála sjálfum sér. Í þriðja lagi spyr ég þingmanninn hvort hann miði afstöðu sína til frv. varðandi hagsmuni krókabáta við að stjórnkerfið skili því að sá floti veiði minna eða sé undir þeim hámörkum, sem honum er ætlað, eða hvort hann er í raun að tala um að krókaflotinn fái að veiða meira en þau 20 þúsund tonn sem honum er ætluð samkvæmt núgildandi lögum og þetta frv. byggir á.

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Kristni H. Gunnarssyni fyrir að hafa hlýtt með athygli á rök mín og ég hef lýst afstöðu minni til einstakra þátta. Þar hefur komið fram svo að ég nefni það aftur að um sumt er ég ánægður, um annað er ég ekki sáttur. Ég lít svo á að málið sé ekki á lokastigi núna og ég mun skoða hvað gerist milli umræðna. Ég mun hugsa þetta vandlega og ég verð að halda hv. þm. í þeirri eftirvæntingu að fylgjast með og treysti því að hann muni fylgjast með hvernig ég greiði atkvæði. Ég lít hins vegar svo á að miðað við þær forsendur, sem eru gefnar við heildarafla, sé verið að ræða um heildarafla til krókabáta sem nemur 21.500 lestum.

Virðulegi forseti. Ég þakka þingmanninum svörin sem voru að nokkru leyti skýrari en ræðan áðan. Hann vildi að vísu ekki upplýsa hvernig hann hyggst greiða atkvæði þegar atkvæði ganga um tillögur þær sem hér liggja fyrir og kemur þá í ljós þá hvort hann greiðir atkvæði samkvæmt lýsingu sinni eða því sem ég hélt að væri, þ.e. að frv. væri lagt fram með samþykki og stuðningi hans. Ég get ekki skilið ræðu hans og andsvar öðruvísi en svo að hann hafi fyrirvara við þetta stjfrv. og hafi skýrt samstarfsflokknum frá því að hann muni ekki styðja að óbreyttu ákveðin atriði frv. Það kemur mér á óvart, einkum og sér í lagi sé haft í huga hvernig aðdragandi málsins var, en hann var þannig að Framsfl. náði fram breytingum á frv. eins og það lá fyrir þá og féllst á að frv. yrði lagt fram sem stjfrv. Nú virðist hins vegar koma í ljós að einstakir þingmenn Framsfl. hafa fyrirvara við sum efnisatriði frv. og þau ekki veigalítil.

Herra forseti. Hv. þm. Hjálmar Árnason lauk ræðu sinni á því að brýna hæstv. sjútvrh. til dáða, þ.e. hann brýndi hann til þess að vinda bráðan bug að því að taka upp það tæknivædda eftirlit sem hann telur að þurfi með róðrardagakerfinu. Nú er það svo, herra forseti, að hv. þm. hefur um langt skeið haft atvinnu af því að kenna ungu fólki á Suðurnesjum að greina hismið frá kjarnanum. Hv. þm. á sæti með mér í sjútvn. og þar fengum við á fund okkar fjölda manna til að ræða við þá um eftirlitskerfið. Er það virkilega svo að hv. þm. hafi ekki við þá umfjöllun greint hismið frá kjarnanum eða á ég að trúa því að honum hafi ekki verið ljóst þegar þeirri umfjöllun var lokið að það er hægur leikur samkvæmt áliti manna sem komu að máli við nefndina að koma upp handvirku eftirliti í gegnum t.d. hafnarverði.

Herra forseti. Hv. þm. Össur Skarphéðinsson vitnaði til umræðna úr sjútvn. og ræðu minnar fyrr í kvöld. Ég brýndi hæstv. sjútvrh. til dáða um eftirlitskerfi. Orðið ,,tæknilegt`` var ekki notað.

Herra forseti. Ég get ekki skilið orð hv. þm. Hjálmars Árnasonar öðruvísi en svo að honum sé fullljóst að hægt sé að taka upp eftirlitskerfið í gegnum hafnarverði. Ef svo er þá eru brostnar allar forsendur af hans hálfu fyrir því að greiða atkvæði með þeirri tillögu sem núna liggur frá meiri hlutanum, þar með töldum honum sjálfum. Ég vil áminna hv. þm. Hjálmar Árnason um það að hann hefur ákveðna sannfæringu í þessum málum sem hefur komið fram, og honum ber skylda til þess samkvæmt stjórnarskránni að fylgja henni en ekki þeirri línu sem kann að leka úr penna hæstv. utanrrh. og formanns Framsfl.

Hæstv. forseti. Í þessum umræðum hafa komið fram frásagnir af gangi mála frá því að 1. umr. átti sér stað og af eðlilegum ástæðum hefur umræðan fyrst og fremst snúist um 2. gr. sem er til umfjöllunar. Við sjálfstæðismenn á Vestfjörðum höfðum uppi málflutning í vetur fyrir kosningarnar um margþættar breytingar á fiskveiðistjórnuninni en fengum bágt fyrir hjá mörgum eins og gengur. Eitt af því sem við vorum að berjast fyrir og töldum mjög brýnt var að hverfa frá banndagakerfinu og koma á róðrar- eða sjódagakerfi í staðinn sem væri til muna bærilegra fyrir alla sem að þessum veiðum stæðu. Nú hafa mál þróast svo vel þessa dagana að ég tel liggja fyrir að nær allur þingheimur, a.m.k. þeir sem ég þekki og hef talað við, er orðinn mjög sammála um það að þetta sé leiðin sem eigi að fara. Þetta er mikið fagnaðarefni, herra forseti, vegna þess að lögin sem við búum við í dag eru rétt eins árs gömul. Ekki var ég hér þá, herra forseti, en einhverjir hljóta að hafa samþykkt lögin. Hér hlýtur að hafa verið fullt af mönnum. Ég er alveg viss um að þetta var stjfrv., örugglega stutt af þáv. stjórn og ég efast ekki um af þáv. ráðherrum. Þessi barátta hefur þegar skilað verulegum árangri og ég fagna því. Í umræðum í sjútvn. var farið yfir þá möguleika að hverfa nú þegar frá banndagakerfinu og snúa sér að róðrarkerfinu og þá voru margir menn kallaðir til vitnisburðar. Eftir þá yfirheyrslu taldi ég ljóst að allar forsendur væru fyrir því að gera þetta nú þegar 1. september þegar nýtt fiskveiðiár byrjar. Ég tel líka að nefndin hafi verið ákaflega sammála í megindráttum. Að vísu voru menn kannski ekki alveg sammála og ýmsir hnökrar á því hvað menn vildu helst leggja áherslu á o.s.frv. en í megindráttum voru menn þessu sammála og vildu stuðla að þessu. Á tímabili meðan nefndin starfaði gerði ég mér m.a. vonir um að hún gæti kannski skilað sameiginlegu áliti, sameiginlegum brtt. Svo var nú ekki eins og allir þekkja. Nú liggur fyrir ágætt álit minni hlutans, mjög gott álit minni hlutans í flestum atriðum, svo og álit okkar sem skipum meiri hluta nefndarinnar. Nú kemur að því, hv. 15. þm. Reykv., að ég tel rétt og skylt að skýra frá því hvers vegna ég skrifa undir þá brtt. Það er vegna þess að það kom mjög skýrt fram í afstöðu hæstv. sjútvrh., Þorsteins Pálssonar, að þrátt fyrir að flestir nefndarmenn hefðu fyrir því góð rök og mikla sannfæringu að hægt væri og ætti að hverfa að þessu róðrardagakerfi 1. sept. þá taldi hann sig ekki hafa fyrir því vissu og sannfæringu. Það var sjónarmið hans að það væri óbærilegt fyrir starfandi sjútvrh. að láta samþykkja í stjfrv. ákvæði sem hann sem ráðherra teldi sig ekki hafa fyrir sannfæringu og vissu að væri framkvæmanlegt. Það var af tillitsemi við hæstv. sjútvrh. sem ég ákvað að styðja álit meiri hlutans og sjónarmið hans. En ég geri það í fullvissu þess að þá þegar hann skoðar þessa hluti jafngrannt og við höfum gert í sjútvn. sjái hann jafnskýrt og ég tel mig sjálfan sjá að þetta eru mjög auðveldlega framkvæmanlegir hlutir og þarf ekki að óttast um það. Enda tel ég, herra forseti, mjög knýjandi fyrir viðkomandi ráðherra nú þegar haustar að koma þessari skipan á. Hið skelfilega banndagakerfi með þeim viðbótarbanndögum sem annars mundi öðlast gildi er óbærilegt bæði fyrir sjómenn sem ætla að stunda þessa róðra svo og fyrir þann sem á að stjórna og bera ábyrgð á þessum hlutum. Þess vegna er ég þess fullviss að ráðherrann stendur við það sem hann hefur sagt í pontunni að hann ætli af mikilli alvöru að beita öllum sínum mætti til þess að þetta nái fram. Svo þekki ég ekki hið óorðna frekar en aðrir hér inni. Komi síðan í ljós að menn treysti sér ekki til að gera þetta þá er það skelfilegt fyrir okkur öll. Miðað við allar aðstæður og við það sem við erum að glíma við tel ég og það er mín vissa að við fengjum þetta ekki fram með öðrum hætti. Það er mjög brýnt fyrir okkur öll að fá þetta fram og það er aðalatriði málsins að við náum þessu fram efnislega. Svo geta menn deilt um það, hælt sér af því eða skammað aðra hverjum það sé meira að þakka eða minna. Það sem kemur fram í frv. er merkilegt að því leyti að núna er verið að taka á vanda þessara báta sem við hefur blasað í tíu ár og allir hafa vitað og séð en um leið hefur löggjafinn og allir aðrir látið fram hjá sér fara. Það máttu allir vita fyrir meira en tíu árum að sóknarmark þessara skipa væri að aukast. Frá því að núgildandi lög voru samþykkt hafa á milli 40 og 50 mjög afkastamiklir slíkir bátar komið inn í kerfið þannig að allir máttu allan tímann vita að við vorum að stefna í óefni og einhverjir hljóta að bera ábyrgð á því. Nú ætla ég ekki að deila um það heldur tel réttara að benda á að betra er seint en aldrei, nú erum við að reyna að taka á þessu og það skiptir öllu máli. Það skiptir öllu máli að við getum séð í tiltölulega náinni framtíð að við höfum vald á málinu þannig að þeir menn sem hafa atvinnu sína og líf af þessari vinnu geti nokkurn veginn stundað hana þokkalega. En eins og þetta var áður þegar afkastagetan var sífellt að aukast stefndi ævinlega í meiri vandræði með hverju árinu. Nú er það svo að miklar fréttir af afla á grunnslóð vekja hroll hjá sumum. Þetta eru hin skelfilegustu tíðindi. Aflinn er svo mikill að menn vita ekki hvað á næst að gera. Þetta er nú eitthvað annað en einhvern tímann áður á Íslandi þegar ekki hefðu aðrar fréttir þótt meira fagnaðarefni en mikill fiskur við grunnslóðina. Menn hafa rætt töluvert um fiskveiðistjórnun og hvernig við skulum standa að þessum málum og ekki óeðlilegt að menn hafi ólíkar skoðanir. Ég hef margsinnis lýst því yfir á undanförnum vikum, mánuðum og árum að ég hef fyrir því mikla sannfæringu að hvort veitt er einhverjum 10 eða 20 þús. tonnum meira eða minna við strendur landsins á þessa krókabáta getur ekki skipt nokkrum sköpum fyrir lífríkið hér í kring. Þrátt fyrir að menn þykist margir hverjir kaþólskari en páfinn og hafa uppi stór orð um að það sé mikið ábyrgðarleysi hvert tonn sem fram yfir einhverjar reglur fari efast ég nú um að öllum sé þetta svo heilagt, a.m.k. hafa menn látið þetta viðgangast. Nú erum við að fiska að ég ætla yfir 20 þús. tonn á krókabátana meira en löggjöfin gerir ráð fyrir og allir vita í hjarta sínu að varla stafar nein hætta af þessu. Ég held að það væri betra fyrir menn, betra fyrir þingheim allan, að huga að hinum alvarlegri hlutum sem eru að gerast og það er sóunin sem fer fram við strendur landsins. Það er þó skárra til þess að vita að einhver tonn, 10,15 eða 20 þús. tonn, komi að landi til að efla vinnu og bágan efnahag landsins en vita af öðrum eins fiski og jafnvel meira sem er kastað í sjóinn vegna rangra stjórnunarhátta. Það væri nær af hafa af því áhyggjur. Hv. 15. þm. Reykv. hefur nú í kvöld svo og við fyrri umræðu málsins sýnt mér þau vinarhót að vilja hvetja mig til dáða. Haft uppi ljóð eftir góðskáldin og vakið aðdáun mína og annarra. Nú er það svo, herra forseti, því hann má heyra mál mitt, að aðalefni sem krókaveiðimenn eiga við að stríða í dag er það að í lögum um stjórn fiskveiða er gert ráð fyrir að veiðidagar þeirra séu ákveðnir miðað við 21.500 tonn af þorski. Sama hvernig við röðuðum þessum dögum, með núgildandi ákvæði mundi þetta alltaf verða þeim til mikilla vandræða á komandi fiskveiðiári því við eigum langt í land að draga svo úr flotanum að þeir geti miðað við þá fiskgengd sem er við landið lifað við þetta. Og nú er það spurningin: Treysta menn sér raunverulega til að koma á móts við þessa menn? Það liggur alveg fyrir að hver sá sem kemur með tillögur um það og segir opinberlega að ekki skipti meginmáli hvort þeir veiði 10 þús. tonnunum meira eða minna verður fordæmdur af mjög mörgum sem segja: ábyrgðarlausir menn.

Ég þori þó að segja . . . Davíð sagði þetta.

Því spyr ég héðan úr pontunni hv. 15. þm. Reykv., þú sem óttast svo mjög um minn kjark, eða kjarkleysi eftir atvikum: Ef þér er mikil alvara með þinni miklu og löngu ræðu og hvatningum þá átt þú kost á því við 3. umr. málsins að standa við hlið vinar þíns, sem hér stendur, og flytja tillögu um það, ákvæði til bráðabirgða, að næstu tvö, þrjú eða fjögur árin eða hvað sem við kæmum okkur saman um væri dagafjöldi krókabáta miðaður við hærri tonnatölu en í lögum kveður. Við þurfum báðir til þess kjark en ef ekki skortir kjark þinn, herra forseti, hjá hv. 15. þm. þá mun minn ekki bresta. Þingheimur tekur eftir því að ég er að reyna að læra og fara eftir settum reglum hér, legg mig fram og fæ ábyggilega eitthvað fyrir viðleitni. Nú veit ég að hv. 15. þm. Reykv. tekur þetta til athugunar og við eigum þá völina og kvölina saman. En þessi mál öll eru hin minni mál. Ákveðið var að taka þau fyrir núna í þessum vorönnum. Hin meiri mál bíða og það er stjórn fiskveiða. Ég held að hið háa Alþingi geri fátt betra en að hugleiða á hverjum tíma hversu óskaplega brýnt þjóðinni er að varðveita þá miklu rentu sem sjávarútvegurinn getur gefið henni og mun gefa henni ef við höldum rétt á málum. Því er þetta ekki eins og kom fram í ræðu einhvers að menn séu að valda óstöðugleika með því að taka þau mál á dagskrá. Þau mál verða alltaf að vera á dagskrá og við verðum alltaf að vera reiðubúin til að gera betur og betur, bæði við fiskveiðistjórnunina svo og að hugleiða opnum huga hvernig við metum og förum með þá fiskveiðiráðgjöf sem við eigum kost á á hverjum tíma. Þetta eru stóru málin. Til þeirra mála skulum við hugsa og vera reiðubúnir til að koma vaskir með hausti. Takk fyrir.

Herra forseti. Hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson fær 10 fyrir viðleitni og hann fær líka 10 fyrir hreinskilni vegna þess að það er afar sjaldgæft að menn tali eins opinskátt og hv. þm. gerði hér áðan. Hv. þm. lýsti því af einlægni hjarta síns að félagar hans í sjútvn. hefðu góða sannfæringu fyrir því að það væri hægt að taka upp eftirlit þegar í stað með róðrardagakerfinu. Hann lýsti því jafnframt að hann sjálfur hefði sannfæringu fyrir því að það væri hægt að gera það þegar í stað. En hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson hefur gott hjarta og stórt. Hann veit að í nærveru viðkvæmra sála bera að sýna aðgát. Svo vill til að í þessum þingsal er ein slík sál. Sem nú er að kæla sig með því að drekka vatn úr glasi. Og hv. þm. lýsir því yfir að af einskærri skilningssemi við hæstv. sjútvrh., svo ég noti orð hv. þm., sem telur þá tilhugsun óbærilega að slíkt kerfi yrði samþykkt núna, þá ætlar hann að greiða atkvæði með frv. hæstv. sjútvrh. en gegn þeirri tillögu sem honum þykir þó betri, tillögu minni hlutans í nefndinni. Herra forseti. Hér er fallega mælt og ekki dreg ég í efa að góður og drenglyndur vilji liggur á bak við. En mig langar að spyrja hv. þm: Hvað með tillitið við fólkið sem hann lofaði allt öðru fyrir kosningarnar? Hvað með tillitið og trúnaðinn við sjálfan sig og sín eigin orð? Hv. þm. lýsti því í kjarnyrtu máli hversu slæmt banndagakerfið er. Ég er sammála því. Hann lýsti því af mikilli rökfimi hvaða óskaplegu afleiðingar það hefði fyrir smábátasjómenn í hans eigin kjördæmi. En hv. þm. ætlar af tillitssemi við hina viðkvæmu sál, sem enn er á meðal vor, að greiða atkvæði gegn hagsmunum sinna eigin umbjóðenda sem hann lofaði svo miklu af því, herra forseti, að hann vill sýna hæstv. sjútvrh. tillitssemi. Hvers konar tillit er þetta, hv. þm.? Er það ekki nóg fyrir hæstv. sjútvrh. allt það tillit og jafnvel augnatillit Kristjáns Ragnarssonar stöðugt í hnakkanum? Er það ekki nóg? Fær hann ekki nógan stuðning þar? Þarf hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson, ekki bara að brjóta odd af sínu oflæti heldur brjóta sín eigin orð til þess að sýna hæstv. sjútvrh. tillitssemi? Það þætti mér svakalegt.

Herra forseti. Ég lýsti því áðan að í kosningabaráttunni hefðum við lagt áherslu á að berjast fyrir breyttri skipan róðra hjá smábátum. Taka upp róðrardaga í staðinn fyrir hið hörmulega banndagakerfi sem var endurnýjað hér fyrir rúmu ári fyrir tilstilli einhverra ónefndra manna. Ég lýsti því líka að það væri sannfæring mín að með því að flytja þessa tillögu í sæmilegri sátt við hæstv. sjútvrh. þá værum við í raun að vinna að þessu máli eins hratt og mögulegt væri. Ég sagðist líka vera um það sannfærður að okkur tækist að ná þessu núna í haust eða í síðasta lagi fyrir veturnætur eða um áramót. Ég geri það í fullkomnu trausti þess af því að ég þykist þekkja um hvaða atriði er að ræða og við höfum kynnt okkur það vel. Það er tillitssemi við þá umbjóðendur sem hagsmuna hafa að gæta. Það er líka af tillitssemi við þá umbjóðendur sem eiga allt sitt undir því hve margir dagar koma til skipta þeirra sem ég gerði það að skora á hv. 15. þm. Reykv. ef hann brysti ekki kjark að standa með mér við 3. umr. og rýmka hag þessa fólks.

Herra forseti. Illt er að eggja óbilgjarnan. Ég er þó þrátt fyrir allt eini þingmaðurinn sem hefur fært að því rök að það er í lagi frá fiskifræðilegu sjónarmiði að slaka út þessu magni sem hann er að tala um. Það er alveg ljóst, herra forseti, að ef hv. þm. Einari Oddi verða á þau glöp að samþykkja þá tillögu sem hann hefur ekki sannfæringu fyrir þá mun ég að sjálfsögðu æskja hans sem meðflm. að því að hækka þetta mark um 10.000 tonn. Þá kemur hins vegar spurningin, herra forseti: Mun ekki hæstv. sjútvrh. þykja það óbærilegt? Verður þá ekki hv. þm. Einar Oddur enn einu sinni beygður í duftið til þess að sýna hæstv. sjútvrh. tillitssemi vegna þess að þetta gengur þvert gegn þeim hagsmunum sem umbjóðandi hans, hæstv. sjútvrh., hefur? Ég fagna því, herra forseti, að hv. þm. hefur lýst því yfir að hann muni við 3. umr., að frv. sjútvrh. samþykktu við 2. umr., flytja með mér tillögu um að auka aflamarkið. Vill hann þá ekki líka, herra forseti, flytja með mér tillögu nú þegar við 2. umr. um að svipta burtu þeirri málsgrein núgildandi laga sem bannar hæstv. sjútvrh. að auka þorskaflahámark eftir 15. apríl? Herra forseti. Skýr maður er hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson en á einni skötu skriplar hann og það er þetta: Hann var ekki kosinn hingað af hæstv. sjútvrh. Hann var kosinn af Vestfirðingum og hann var meira að segja kosinn í krafti yfirlýsinga um að reyna að hnika til því viðbótarbanndagakerfi sem hann sjálfur hefur lýst sem óþolandi. Ég er honum sammála um það. Hvers vegna tekur hann þá ekki þátt í því núna og gerist örlítið djarftækur til hinnar viðkvæmu sálar hæstv. sjútvrh. og flytur með okkur eða samþykkir þá tillögu sem stendur hjarta hans næst? Þá er hann að fara að því sem hann hefur sagt, þá er hann að fylgja sinni sannfæringu. Herra forseti. Ég skora á hv. þm. Einar Odd Kristjánsson að fylgja sinni eigin sannfæringu og enginn í þessum sal sem hefur hlýtt á hv. þm. gengur þess dulinn hver hún er. Sannfæring hans felst í því að taka upp róðrardagakerfi þegar í haust með handvirku eftirliti sem hann hefur fulla trú á. Það á hann að gera, þá er hann maður að meiri, góður Vestfirðingur.

Herra forseti. Það vill þannig til að í umræðum milli mín og hv. 15. þm. Reykv. um það hvernig hefði staðið á því að hann hefði verið einn af þeim sem samþykktu þessi hörmulegu lög um banndagakerfið þá tjáði hann mér á sínum tíma að það hefði verið af tillitssemi við sjútvrh. Ég er því ekki sá eini sem er með svona stórt hjarta. Hann stóð að þessu en sagði mér líka að hann hefði barist hetjubaráttu svo lengi sem stætt var. Veit ég að þetta er allt satt og rétt. Hitt þykir mér verra ef hann er að hvika frá því sem ég skoraði á hann að við skyldum koma við 3. umr. . . .

Ég hvika ekkert frá því, ég lýsti því yfir að ég mundi taka . . .

Nú jæja, þá lítur þetta vel út fyrir krókaleyfismenn því við munum sjá þá á þinginu hvort við eigum einhverja stuðningsmenn eða hvort meiri hlutinn mun fordæma okkur. Það verður þá að reyna á það. Hitt er annað mál að ég er alveg tilbúinn til þess að styðja það að taka þetta ákvæði út sem hamlar því að sjútvrh. geti á hverjum tíma gripið til viðkomandi aðgerða ef ráðgjöfin er slík. Það held ég að hafi verið mistök en enginn hefur rætt það þessu sinni og einhvern tímann getum við komið að því. Ég er alveg sammála honum. Ég hef verið að berjast fyrir því að fá annað róðrarkerfi fyrir smábátamenn en samþykkt var hér fyrir ári. Ég sé núna mikla möguleika á að það verði að veruleika innan tíðar.

Herra forseti. Umræða um stjórn fiskveiða er tímafrek eins og gefur að skilja þar sem um mesta hagsmunamál þjóðarinnar er að ræða og skiljanlegt að menn hafi skiptar skoðanir. Þær umræður sem hér hafa farið fram eru að mörgu leyti keimlíkar þeim sem fóru fram við 1. umr. frv. Ég hygg að allir þeir sem mæltu hér þá hafi kannski ekki séð allt það rætast í þessu frv. sem þeir óskuðu eftir. Ég er einn af þeim sem lögðu mjög mikla áherslu á það við 1. umr. frv. að lending hv. sjútvn. yrði sú að róðrardagakerfi væri sá kostur sem menn fyndu út að væri fær. Því miður hefur í meðförum nefndarinnar ekki náðst fram sú sannfæring sem menn töldu að væri til fyrir því að menn gætu farið þá leið. Ég verð að lýsa því yfir að ég harma það að það skyldi ekki hafa tekist og lýsi því yfir að að mínu viti sé mjög erfitt og, svo ég segi ekki hættulegt, að fara með stóran hluta af smábátunum inn í svokallað banndagakerfi. Ég tek undir það sem kom fram hjá hv. þm. Vestf., Guðjóni A. Kristjánssyni, þegar hann lýsti því yfir að miðað við það blað sem liggur hér fyrir um banndaga sé út af fyrir sig hægt að sjá að hægt væri að nota kerfið fram að áramótum eða jafnvel fram að mánaðamótunum janúar/febrúar. Eftir það má segja að kerfið sé svo þétt að verið sé að bjóða mönnum upp á það að róa jafnvel einn dag í viku. Það er t.d. verið að tala um það að í febrúar megi róa í vikunni 18.--24. bara á mánudeginum 19. Í mars er t.d. í fyrstu vikunni einungis leyft að veiða einn dag og það er mánudaginn 4. Ég hef aldrei getað skilið það hvernig Alþingi getur ákveðið það fyrir sjómenn hvenær þeir eiga að fara á sjó, hvort þeir eiga að fara á sjó á mánudegi eða þriðjudegi algjörlega óháð því hvernig veður er eða hvernig aðstæður eru að öðru leyti. Þess vegna held ég og tek undir með öllum þeim sem hafa gagnrýnt þetta banndagakerfi að það er nánast óverjandi, hefur verið það og verður enn frekar með þessum auknu banndögum sem núna eru. Ég held að þeir þingmenn sem samþykktu þetta á sínum tíma hafi kannski aldrei gert sér grein fyrir því hvernig þessi þróun gæti orðið. Þess vegna verð ég að taka undir með þeim mönnum sem hafa miklar áhyggjur af því ef þetta kerfi mundi ganga veturinn. Ég lýsi því aftur á móti yfir að ég treysti sjútvrh. og hans orðum um að hann af fullum heilindum mundi vinna að því að róðrardagakerfi yrði komið á og það yrði ekki neinn dráttur af því af hans hálfu. Við sem höfum kannað þá leið erum búnir að sjá að það á ekki að þurfa að taka svo langan tíma að koma þessu kerfi fyrir ef menn setja í það mannafla og peninga. Ég er sannfærður um það að við eigum að geta gert þetta fyrir þann tíma sem ég hef lýst hér. Hv. 15. þm. Reykv., Össur Skarphéðinsson, mærði mig og fleiri þingmenn áðan og las upp úr greinum sem skrifaðar voru í kosningabaráttunni. Hann er að biðja mig um að útskýra stefnu Framsfl. í sjávarútvegsmálum eða tillögur framsóknarmenna í Reykjanesi. Að sjálfsögðu getur þingmaður ekki ætlast til þess að ég sé að skýra út fyrir honum hverjar tillögur framsóknarmanna eru, þeir eru á þingi til þess að útskýra sínar eigin tillögur og þeir hljóta að standa undir þeim brýningum þar til sú skýring kemur sem hv. 15. þm. Reykv., Össur Skarphéðinsson, telur gilda. Þó svo að slegið hafi í brýnu með okkur framsóknarmönnum og sjálfstæðismönnum í kosningabaráttunni þá er ekki þar með sagt að við getum ekki samræmt okkar sjávarútvegsstefnur þegar kemur að því að vinna saman í ríkisstjórn. Ég ber fullt traust til framsóknarmanna í þessu samstarfi og vil bara minna á það að þrátt fyrir að menn hafi greint á í þessu máli í báðum þingflokkum þá verður það að sjálfsögðu endirinn að við náum þeirri lendingu sem allir --- og ég tek fram allir, í þingflokkum beggja flokkanna eru sammála um að stýra þessu sjávarútvegskerfi þannig að krókabátum, trillukörlum og öllum þeim sem í kerfinu þurfa að vinna stafi sem minnst hætta af og náttúrlega að sem bestur árangur náist af þeirra störfum. Ég ætla ekki að tala mjög mikið um þau atriði sem eru annars staðar í frv., ég hef áður gert það í þeim umræðum sem hafa farið fram, en ég vil ítreka þá skoðun mína að þetta mál allt saman kemur inn á stutt vorþing en er gríðarlega viðamikið mál og skiptir afkomu þúsunda manna mjög miklu máli. Þess vegna hefði ég óskað þess að þetta mál hefði fengið meiri tíma og hefði kannski frekar átt heima í umræðu á haustþingi eða þegar menn hefðu meiri tíma til að skoða alla þá hugsanlegu möguleika sem eru í stöðunni þannig að við þyrftum ekki að standa uppi með einhvers konar bráðabirgðakerfi. Ég velti því fyrir mér á milli umræðna hvort hægt sé með einhverju móti að koma því inn í hvernig menn muni vinna að framtíðarlausn í sumar þannig að menn geti kynnt hana þegar haustþing byrjar þegar væntanlega verður aftur umræða um sjávarútvegsmál sem munu alltaf verða þau mál sem heitast brenna á landsmönnum. Þetta eru þau mál sem íslenskir alþingismenn ráða alfarið hvernig eru þróuð. Þetta er ekkert EES-mál sem kemur utan úr heimi, þetta er okkar mál. Þess vegna er svo afskaplega mikilvægt að að þessum málum sé þannig staðið að sátt sé um þau í þjóðfélaginu og allir þingmenn geti verið sannfærðir um að rétt sé að þeim staðið.

Herra forseti. Þetta frv. sem hér er til umræðu er ekki efnismikið. Það eru litlar breytingar í því og einungis tekið á örfáum þáttum í fiskveiðistjórnunni. Það eru kannski tvö atriði sem eru eðlileg í þessu frv. miðað við núgildandi kerfi, þ.e. tvöföldun kvaða við endurnýjun er ekki óeðlilegt fyrirkomulag þegar menn ræða um sóknarmarkskerfi eins og er á þessum afmarkaða hluta flotans. Sömuleiðis að það eru tekin út fyrir sviga 5.000 tonn, aðallega til báta. Þetta er hugmynd sem við í Þjóðvaka lögðum til í kosningabaráttunni. Ég hefði kosið að þessu hefði verið betur komið til smærri báta en gert er ráð fyrir í tillögum meiri hlutans. En það sem er aðalefni þessa frv. eru róðrardagarnir. Það er almennt viðurkennt og það á enginn einkarétt á þeirri hugmynd, að það er mun betra að hafa róðrardaga eða sóknardaga en banndaga ef menn búa á annað borð við sóknarmark. Ég hef ekki heyrt ágreining um það efni hjá neinum af þingflokkunum. Eftirlitsþátturinn er mikilvægastur á þeim vettvangi og eins og við sjáum í minnihlutaáliti sjútvn. þá eru færð sterk rök fyrir því að þessu er hægt að koma á nú þegar. Það er hægt að hugsa sér útfærsluna á því að hluti flotans færi strax á slíkt kerfi til reynslu eða ef tæknilegir möguleikar eru fyrir hendi að það gerist eins og lagt er til í tillögu minni hlutans. Meiri hlutinn vill hins vegar ekki í reynd taka á þessu máli heldur felur sjútvrh. allar heimildir til að meta þetta fyrirkomulag og koma því á þegar honum sýnist. Eitt atriði enn í frv. er satt best að segja til skammar fyrir hæstv. ríkisstjórn, að leggja til að sérstök 500 tonn séu tekin út fyrir sviga og ætla að láta Byggðastofnun úthluta slíkum kvóta. Seljavallasjóður hefur þetta verið nefnt og er þetta fullkomlega óeðlileg meðferð á aflaheimildum. Í tillögum minni hlutans segir að þær aðstæður geti vitaskuld komið upp að það þurfi að úthluta við sérstakar aðstæður en þá sé eðlilegt að sjútvrh. standi að því. Annar þáttur í þessu frv. sem ekki er tekið á og fjölmargir smábátamenn hafa vakið athygli á er að ef þeir eiga kost á því að velja aflahámark, af hverju eiga þeir ekki kost á því líka að bæta við sig aflahámarki, að það sé framseljanlegt innan hópsins? Jafnframt væri hægt að hugsa sér það að menn gætu bætt líka við róðrardögum. Það er ekki tekið neitt á slíkum hugmyndum og engir möguleikar opnaðir fyrir slíkt í frv. Það sem er hins vegar sérstök ástæða til að vekja athygli á í umræðu um þetta mál eru þær áherslur sem ýmsir núv. stjórnarþingmenn lögðu fyrir kosningar. Hér hefur verið gert að umtalsefni m.a. framganga Framsfl. á Reykjanesi og ég hef hér allar þær greinar og hugmyndir sem þeir lögðu fram í kosningabaráttunni. Það voru fjögur atriði sem þeir lögðu aðaláherslu á. Það var í fyrsta lagi að ýta togurum utar og ekki nær heldur en sem nemur 200 m dýpi. Í öðru lagi að botnfiskkvóti togara yrði 15% af heildarafla. Í þriðja lagi að flottroll yrði takmarkað verulega og í fjórða lagi að framsal aflaheimilda yrði takmarkað verulega. Nokkrir aðrir þættir voru í þeirra hugmyndum en þeir lögðu sjálfir mesta áherslu á þetta. Nú ætla ég ekkert að ræða í sjálfu sér þessar hugmyndir. Þeir eiga rétt á að hafa allar þær skoðanir á þessum málum sem þeim henta en ég vil vekja athygli á því að ekkert af þessum hugmyndum er í frv. sem hér er verið að afgreiða. Hér er einfaldlega eina ferðina enn staðfest sem almenningur í landinu segir oft: Kosningaloforð eru til að svíkja þau. Þetta sést mjög vel á núv. þingmönnum Framsfl. í Reykn. Því það voru fjölmargir sem kusu þá út á þessar hugmyndir og út á þeirra sannfæringu að þetta væri það sem þeir mundu berjast fyrir og þeir mundu standa og falla með þessum hugmyndum. Þannig töluðu þeir í kosningabaráttunni en þetta er nú allt gleymt. Því má líka bæta við að það sem mér blöskraði sérstaklega hér var að heyra hv. þm. Hjálmar Árnason, sem er fulltrúi í sjútvn. og stendur að þeim tillögum sem hér eru til umræðu, gefa yfirlýsingar um að það sé matsatriði, hann ætli að hugsa sig um á milli 2. og 3. umr. hvort hann styður þetta mál. Ég minnist þess ekki, það verða þá að segja mér reyndari menn, hvort það sé hefð fyrir því að nefndarmenn standi að tillögugerð til Alþingis um afgreiðslu máls og lýsi því yfir að þeir standi ekki að þeim tillögum, alla vega sé það vafasamt. Auðvitað spyr ég: Hvað er að marka nefndarálit meiri hluta sjútvn. ef þannig er málum háttað? Það er annar hópur þingmanna sem ekki hefur betri stöðu í þessu máli og það eru þingmenn Sjálfstfl. á Vestf. Þeir lögðu upp með mjög miklar tillögur í sjávarútvegsmálum, voru að hluta til kosnir út á það og gáfu mjög harðorðar yfirlýsingar fyrir kosningar og ég vil vitna, með leyfi hæstv. forseta, í ummæli sem hv. þm., Einar Kristinn Guðfinnsson hafði viku fyrir kosningar í Ríkisútvarpinu. Þar var hann spurður hvort hann styddi ríkisstjórn eftir kosningar sem ekki beitt sér fyrir breytingum á kvótakerfinu. Þá svarar Einar Guðfinnsson orðrétt: ,,Nei, það get ég alls ekki gert vegna þess að ég er auðvitað þeirrar skoðunar að það sé nauðsynlegt að breyta þessari fiskveiðistjórnun sem við höfum búið við undanfarin ár.`` Hér var skýrt talað, heiðarlega talað. Þarna voru menn sem mættu fyrir sína kjósendur, sögðu hvað þeir vildu og sögðu líka að þeir ætluðu að standa og falla með sínum sjónarmiðum. Tillögum Vestfirðinga má skipta í fernt. Í fyrsta lagi lögðu þeir til að endurnýjunarstuðlar yrðu hækkaðir. Það er gert í núv. frv. gagnvart smábátunum. Það er ekki tekið tillit til annarra þátta sem þeir vöktu athygli á; vélarstærð, veiðarfæragerð og fleira. Í öðru lagi lögðu þeir til að stækka sóknarmarkið, að öll skip undir 10 tonnum færu á krókaleyfi og síðan í áföngum öll skip undir 100 tonnum. Í þriðja lagi lögðu þeir til að það yrði sóknarmark á rækju, loðnu og skel. Í fjórða lagi að allir mundu verða á sóknarmarki með svæðisstýringu og banndögum. Þetta voru tillögur Vestfirðinga. Það er ekkert af þessum tillögum í frv. sem við erum að afgreiða hér. Það er ekkert af þessum tillögum sem þeir lögðu fyrir þessar kosningar og má viðhafa sömu ummæli um þessa þingmenn og ég sagði um þingmenn Framsfl. á Reykn. Orðin fyrir kosningar eru býsna létt þegar menn eru komnir í ríkisstjórn. Ég er viss um að framganga þessara þingmanna gleymist ekki. Það er mjög óvanalegt hvað menn eru fljótir að gleyma sannfæringu sinni þegar þeir eru komnir í ríkisstjórn og þurfa að standa við bakið á sínum ráðherrum. Í sjálfu sér finn ég til með þessum þingmönnum, hv. þm. Siv Friðleifsdóttur, hv. þm. Hjálmari Árnasyni, hv. þm. Einari Kristni Guðfinnssyni og ekki hvað síst hv. þm. Einari Oddi Kristjánssyni. Ég finn til með þessum þingmönnum að þurfa að standa í þessum sporum í dag, tala jafnvel gegn sinni sannfæringu. Að heyra úr ræðustól að afstaða eins þessara hv. þm. byggðist á tillitssemi við ráðherra en ekki af tillitssemi og þeirri skyldu að standa við eigin sannfæringu fannst mér dapurlegt. Ég heyrði heldur ekki betur en hv. þm. Guðjón A. Kristjánsson væri fúsastur til að styðja tillögu minni hlutans varðandi róðrardaga. Sömu sjónarmið komu líka fram hjá hv. þm. Kristjáni Pálssyni. Ég vil skora á þessa þingmenn að styðja tillögu minni hlutans um að taka nú þegar upp róðrardagakerfið. Satt best að segja er það það minnsta sem þeir gætu gert í þessari stöðu. Hv. þm. verða að hafa það í huga því margir af þessum þingmönnum eiga eftir að vera áfram í pólitík og fara aftur í kosningabaráttu að orð verða að standa. Það er ekki hægt að tala eins og þessir fjórir þingmenn gerðu fyrir kosningar og standa síðan á engan hátt við orðin horfandi upp á það að ekkert af þeirra sjónarmiðum nær fram að ganga. Það er augljóst að þeir sem unnu sigur í þessu máli voru hæstv. sjútvrh. Þorsteinn Pálsson og hæstv. utanrrh. Halldór Ásgrímsson. Það eru þeirra grundvallarsjónarmið sem koma fram í þessu frv. og í allri málsmeðferð. Það er tekið hér á afmörkuðum þætti og gerðar lítifjörlegar breytingar og það var einmitt það sem þessir hæstv. ráðherrar vildu. Það er fjölmargt sem vantar inn í þetta frv. Það er ekkert tekið á fiskmörkuðum eða verðlagskerfinu en flotinn hefur verið bundinn núna í nokkurn tíma vegna þess að menn vilja ekki með opnum huga skoða m.a. þær tillögur sem þingflokkur Þjóðvaka hefur lagt áherslu á að allur afli fari á fiskmarkaði. Það er ekkert tekið á þessu í frv. og það er í reynd ekkert tekið á þessu í verkefnaskrá sjútvrn. sem er léttvæg yfirlýsing um stefnu ríkisstjórnarinnar. Það er ekkert tekið á hugmyndinni um veiðileyfagjald, hvorki í frv., í athugasemdum við það né hægt að lesa nokkuð út úr verkefnaskrá eða stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar um að taka það mál. Það er ekkert fjallað um í þessu frv. brottkast á afla sem er alvarlegt mál í fiskveiðistjórnuninni og það þarf að taka á því máli. Hér ríkir algjör þögn. Niðurstaðan í málinu við þessa umræðu um frv. er að hér er fjallað um sárafá atriði í fiskveiðistjórnun og hér sést best stefna ríkisstjórnarinnar. Og stefna stjórnarþingmannanna kemur fram í því nál. sem menn standa að. Ekki í einhverjum frómum óskum í ræðustól hvað þeir hefðu viljað sjá öðruvísi. Þeirra stefna liggur ljós fyrir í þeirri afgreiðslu sem þingnefndin hefur kosið að gera í þessu máli. En stefna ríkisstjórnarinnar sést vel í þessu máli. Það skal sem allra minnstu breytt, það er þeirra metnaður.

Hæstv. forseti. Þetta hefur verið nokkuð athyglisverð umræða sem hér hefur farið fram svo sem vænta mátti. Sérstaklega tel ég athyglisverðar ýmsar ræður sem stjórnarsinnar, stuðningsmenn hæstv. ríkisstjórnar, hafa flutt hér. Ég á þar til að mynda við ræður eins og þær sem fluttar voru hér af hv. 1. þm. Vestf. og hv. 3. þm. Vestf. og hv. 10. þm. Reykn., Kristjáni Pálssyni, þar sem lýst var miklum og afdráttarlausum stuðningi við það að fiskveiðistjórnun gagnvart krókaleyfisbátum ætti að byggja á róðrardagakerfi. Hv. 10. þm. Reykn. gekk svo langt að harma það að sjútvn. hefði ekki náð að lenda því máli með sameiginlegri niðurstöðu, leggja það til hér og lögfesta það. Ég vil segja við hv. 10. þm. Reykn. að það strandar ekki á sjútvn. í þeim efnum sem slíkri, sem stofnun, að vinna það verk ef vilji er til þess og meiri hluti er fyrir því hér. Við skulum ekki láta það slys henda að við afgreiðum eitthvað annað en það sem meiri hlutinn á Alþingi vill. Við skulum ekki gera það. Þannig að ef það er svo útbreiddur stuðningur meðal stjórnarþingmanna við það að hér verði tekið upp og lögfest róðrardagakerfi strax þá skulum við gera það því stjórnarandstaðan sameiginlega leggur það til. Það er ekki hægt að láta þessa umræðu ganga þannig til og henni ljúka þannig að allmargir stjórnarþingmenn komi upp og lýsi stuðningi við þetta mál, sumir gangi svo langt að harma að sjútvn. skuli ekki hafa náð saman um að leggja það til án þess að farið sé í að kanna hver er hinn raunverulegi vilji meiri hluta Alþingis. Og raunverulegur vilji meiri hluta Alþingis á ekki að stjórnast af tillitssemi við einhvern einstakan hæstv. ráðherra þó ég sé ekkert að lasta það að menn sýni ráðherrum nærgætni að breyttu breytanda. Þeir eru auðvitað mannlegar verur eins og aðrir og eiga skilið sinn skammt af hlýju og nærgætni en æskilegt er að þeir hafi þann skráp að þeir þoli það sem starfinu fylgir. Auðvitað er það það sem þingræðið snýst um að vilji meiri hlutans nái fram að ganga og ef það er meirihlutastuðningur við það hér á þingi að taka upp róðrardagakerfi nú, lögfesta það og reikna með að á grundvelli þess verði sókn krókaveiðibáta stýrt frá og með haustinu, eða þess vegna frá og með áramótum, þá er það það sem á að gera. Hæstv. forseti. Ég vil þess vegna í framhaldi af þessum ræðum og orðaskiptum hér láta það koma alveg skýrt fram að það er vilji til þess af okkar hálfu í stjórnarandstöðunni að vinna þetta mál áfram. Okkur er það væntanlega ekki fast í hendi að halda til streitu tillögu okkar við atkvæðagreiðslu eftir 2. umr. málsins. Ég mundi þá leggja það til að við byðum upp á það til að auðvelda frekari vinnu í málinu að draga þá tillögu til baka þannig að ekki komi til þess að hún verði felld í atkvæðagreiðslu ef fyrirkomulag af þessu tagi er raunverulega það sem menn vilja þannig að það þvælist þá ekki fyrir mönnum að búið að sé fella slíka tillögu áður. Það má þá kalla hana aftur eins og sagt er til 3. umr. Æskilegt væri að mörgu leyti að meiri hlutinn gerði þá slíkt hið sama með þann þátt sinna brtt. sem lýtur að sama atriði og menn gætu skoðað það betur yfir helgina hvort hér er raunverulegur meiri hluti og meirihlutavilji til þess að ganga í það að lögfesta breytingar af þessu tagi. Það eina sem mér sýnist vera hugsanlega óútkljáð og eitthvert vandamál í þessu sambandi er spurningin um eftirlitsþáttinn. Auðvitað látum við ekki málið verða úti hér, lenda í einhverri útideilu út af því einu heldur göngum þá frá því þannig að það sé skilyrt gildistökuákvæði eða heimild til frestunar eða einhver annar slíkur frágangur sem fullnægir málinu. Mér finnst þetta, hæstv. forseti, ekki ásættanleg niðurstaða út úr umræðunni eftir þann mikla stuðning sem kom fram við þetta í 1. umr. og þegar það svo gerist hér þrátt fyrir brtt. og nál. meiri hlutans að fjölmargir stjórnarþingmenn lýsa stuðningi við þetta sama fyrirkomulag að afgreiða þá málið við þær aðstæður, eins og nú horfir til, að brtt. minni hlutans um róðrardagakerfið verði þá væntanlega felld og málinu lokið á grundvelli tillögu meiri hlutans sem ekki virðist vera nein ánægja með og jafnvel minnihlutastuðningur standa á bak við. Það eru ekki vinnubrögð, ekki efnisleg niðurstaða af því tagi sem við getum látið menn horfa upp á eða horfa framan í. Vitandi svo af þeim afleiðingum sem menn hafa bent á og dregið upp af því banndagakerfið sem þá tekur við og verður hlutskipti manna að sækja eftir, enginn veit í raun og veru hve lengi, hve stóran hluta næsta fiskveiðiárs eða jafnvel allt næsta fiskveiðiár. Hæstv. forseti. Ég vil því láta þetta koma hér fram. Við sem minni hlutann skipum höfum út af fyrir sig ekki rætt það en ég leyfi mér að trúa því að um það gæti orðið fullkomin samstaða af okkar hálfu að draga þessar brtt. okkar til baka og bjóða upp á það að nefndin starfaði áfram að málinu, t.d. yfir helgina. Ég vil ekki láta sjútvn. liggja óbætta hjá garði sem slíka, að það sé vegna þess að hún hafi ekki klárað þetta verkefni að málið sé ekki í þeim búningi sem menn geti afgreitt eins og ráða mátti til að mynda af ræðu hv. 10. þm. Reykn., Kristjáns Pálssonar. Það er misskilningur hjá þeim hv. þm. að málið strandi þar, þar sé flöskuhálsinn eða erfiðleikarnir liggi þar. Þeir liggja frekar í hinu, því miður, enn sem komið er, að þrátt fyrir fögur orð og mikinn vilja margra stjórnarþingmanna þá hafa menn einhvern veginn ekki náð utan um það að láta hann birtast í verki í stuðningi við og afgreiðslu á róðrardagakerfi ef það er vilji manna. Kannski yrðu menn með einhverjum hætti að mætast í málamiðlun og að niðurstaðan yrði lögfesting valkosta en þar sem þó a.m.k. róðrardagakerfið, útfært og lögfest, væri annar helmingurinn en ekki það sambland sem hér er á ferðinni samkvæmt tillögum meiri hlutans. Að öðru leyti, herra forseti, ætla ég ekki að blanda mér í sjálfu sér í þá að mörgu leyti ágætu umræðu sem hér hefur farið fram og orðaskipti stjórnarandstæðinga og stjórnarsinna. Eðli málsins samkvæmt þá hafa orð og yfirlýsingar manna í kosningabaráttunni nokkuð verið dregin inn í umræðuna og allt í lagi með það. En ég kýs að halda mig við efnisþætti málsins sem hér liggja til afgreiðslu, tel að hv. 15. þm. Reykv. hafi gert hinum þættinum fullnægjandi skil í orðaskiptum sínum við hv. þm., ekki síst þingmenn Reyknesinga og Vestfirðinga og þar verði svo sem engu við bætt. Að þessu leytinu til þá tel ég ástæðu til að málin lægju skýrar fyrir en þau gera enn þá og það geti ekki verið boðlegur grundvöllur afgreiðslu málsins að menn hafi fallið á tíma við að ljúka mikilvægu verkefni eins og því að fræða endanlega upp og setja í búning efnislega samstöðu sem liggi í loftinu um mál af þessu tagi. Það eru bara ekki boðleg vinnubrögð, það er ekki boðleg frammistaða af okkar hálfu sem löggjafa að ætla að ljúka málinu þannig og þvo hendur okkar með einhverjum slíkum hætti eða bera fyrir okkur tillitssemi við hæstv. ráðherra. Ég held að hæstv. ráðherra sé að sjálfsögðu ekkert að vanbúnaði að sæta niðurstöðu meirihlutavilja Alþingis frekar en annarra manna í landinu. Það er einu sinni svo að þegnum landsins er ætlað að búa við það sem er vilji meiri hluta löggjafans, ekki satt? Hverjum og einum og öllum í senn og þar með talið einnig hæstv. ráðherra. Þeim er ekki vandara um en til að mynda þolendunum, í þessu tilviki smábátasjómönnum, eða hvað? Það held ég ekki. Herra forseti. Ég lýsi þessum sjónarmiðum og áskil okkur rétt til þess að haga okkar framgöngu í málinu með hliðsjón af þessu án þess að um það þurfi að taka ákvörðun hér og nú hvort við köllum okkar brtt. til baka. Ef þannig er í pottinn búið og það er að verða ljóst í þessari umræðu eða eftir hana að landið liggi öðruvísi en við ætluðum þegar niðurstaða virtist fengin í það að ekki gæti orðið samkomulag um afgreiðslu málsins frá sjútvn. og meiri hlutinn treysti sér ekki til að víkja frá efni upphaflega frv. í frekari mæli en brtt. bera með sér, ef annað er uppi á teningnum, ef annað er mögulegt, ef hægt er að þræða hér upp, ganga frá og setja í búning efnislega samstöðu um þetta róðrardagakerfi sem virðist liggja í loftinu og hlýtur að verða niðurstaða manna af því að hafa fylgst með umræðunum þá ber auðvitað að gera það.

Herra forseti. Ég kann hv. 4. þm. Norðurl. e. bestu þakkir fyrir það boð sem hann gerir stjórnarsinnum í umræðunni en verð um það að segja að ég er þeirrar skoðunar að með þeim ákvæðum sem eru í frv. og í brtt. stjórnarsinna í sjútvn. séu krókaveiðimönnum boðnar fleiri valkostir en með tillögu minni hluta nefndarinnar sem hv. 4. þm. Norðurl. e. vék að í sinni ræðu. Ég er þeirrar skoðunar að þegar sóknardagar, eins og þeir eru orðaðir í brtt. okkar stjórnarsinna í nefndinni, verða komnir til framkvæmda sem við höfum heyrt í umræðunni er fyrirhyggja ráðherra að verði án nokkurs tafa þó ekki sé sýnt að það takist fyrir upphaf næsta fiskveiðiárs og með tveimur kostum, sóknardögum og þorskaflahámarki þá bjóðist þeim fleiri en einn. Hins vegar gerir tillaga þeirra stjórnarandstæðinga í nefndinni ráð fyrir aðeins einum kosti. Ég er þeirrar skoðunar að við náum því fram að krókaveiðimönnum bjóðist fleiri valkostir og ég býð stjórnarandstæðingum til þátttöku um þá leið.

Hæstv. forseti. Vandinn er sá að málflutningur stjórnarliða er ekki mjög samstilltur, svo ákaflega kurteislega og vægt sé til orða tekið. Það verð ég að segja í framhaldi af þessari síðustu ræðu að það sem við höfum verið að hlusta á og það sem ég var að vekja athygli á áðan voru ræður ekki færri en þriggja eða fjögurra stjórnarþingmanna með stuttu millibili, hv. þm. Einars Odds Kristjánssonar, Kristjáns Pálssonar, Guðjóns A. Kristjánssonar og jafnvel hv. þm. Hjálmars Árnasonar. Ætli þurfi að nefna fleiri dæmi? Það var út frá þeim ræðum sem hér voru fluttar sem ég lét mín orð falla af því að ég tek mark á því sem menn eru að segja. Þegar menn ítreka jafnvel við 2. umr. máls það sem þeir sögðu við þá 1. að þeirra vilji standi til þess að taka upp tiltekið fyrirkomulag og ganga frá því og það sem fyrst þá sé ástæða til að taka mark á því. Varðandi það sem hv. þm. sagði að tillaga meiri hlutans opni krókaveiðimönnum fleiri valkosti þá benti ég á þann möguleika að það mætti hugsanlega sameina það með því annars vegar að taka þessa aflahámarksleið með ef það er mönnum keppikefli að halda henni inni og koma einhverjum hluta af flotanum undir það, eða bjóða mönnum a.m.k. upp á að velja það, en hafa hinn valkostinn, það sem allir eru sammála um að þeir vilji. Það liggur alveg fyrir afstaða sjómanna sjálfra í því efni, þeir vilja róðrardagakerfi. Það liggur fyrir afstaða minni hlutans, við viljum róðrardagakerfi. Og það virðist liggja hér fyrir afstaða fjölmargra stjórnarþingmanna að þeir vilji róðrardagakerfið. Hvers vegna gera menn það þá ekki ef það er það sem menn meira og minna allir vilja?  Þessi orð voru látin falla í fullri alvöru og ég ítreka það að ég tel að það eigi í ljósi umræðunnar, ef menn vilja taka eitthvað mark á því sem hér er sagt og hafa orð manna að einhverju, að skoða þetta mál betur og lýsi yfir vilja til að sjútvn. geri það milli 2. og 3. umr.

Herra forseti. Nú er kominn sá tími árs sem segir um í Konungsskuggsjá: ,,Nú skemmist nótt en tognar dagur``. Nóttin er ung, herra forseti, og ég tel að þegar menn ræða annað eins þjóðþrifamál og stjórn fiskveiða þá sé það minnsta sem við getum gert að leggja undir okkur nóttina fyrir þetta góða mál. Herra forseti. Ég ætla þó ekki að halda langa ræðu en það er ýmislegt sem mér finnst nauðsynlegt að fram komi. Ég segi það til að mynda, herra forseti, að ég sakna þess að hér skuli ekki vera staddir sumir þeirra hv. þm. sem mest hafa haft sig í frammi varðandi sjávarútvegsmál í nýliðinni kosningabaráttu. Til að mynda er hv. þm. Einar K. Guðfinnsson ekki hér en hins vegar virði ég það að hann hefur réttmæta afsökun vegna þess að hann hvarf af þingi af persónulegum ástæðum. Ég verð hins vegar að segja það, herra forseti, og vil láta það koma hér fram að ég sakna þess að hv. þm. Siv Friðleifsdóttir, sem fjöldi þingmanna í 1. umr. og við 2. umr. beindi orðum sínum til og vildi fá ákveðnar skýringar á afstöðu hv. þm., er ekki hér. Ég tel það vera afskaplega miður. Ég tel mikilvægt að hennar afstaða til þessara frv. komi fram í umræðunni og jafnframt þau rök sem sú afstaða byggir á vegna þess að enginn allra þeirra 63 hv. þm. sem hér hafa fastan dvalarstað á kristilegum tíma a.m.k. lofaði jafnmiklu gagnvart þeim hluta flotans sem hér er til umræðu og einmitt hún. En ég ætla þó ekki að fjölyrða um fjarveru, herra forseti. Ég vil hins vegar segja það að ég tek undir með hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni sem skyggnu mannviti stýrir störfum sjútvn. Hann var í sinni ræðu áðan að reyna aðeins að skýra niðurstöður umræðunnar og þær eru ekki mjög flóknar. Það liggur fyrir að nánast allir þeir sem hafa talað hér hafa lýst fylgi við róðrardagakerfið. Menn greinir hins vegar á um hvort það sé hægt að taka það upp af tæknilegum forsendum. Ég taldi eftir umræður í sjútvn. að það væri afskaplega hægur vandi. Ég hegg eftir því að hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson er á sama máli. Hann hefur hins vegar sýnt þá gæsku hjartans sem fáir aðrir hv. þm. búa yfir að hann er reiðubúinn að slá af sínum ýtrustu kröfum af stakri nærfærni við viðkvæmt sálarlíf hæstv. sjútvrh. Ég virði það. Ég þurfti líka stundum að gera það einmitt af nákvæmlega sömu ástæðum vegna þess að ég veit að það þarf að hafa aðgát í nærveru sálar og sérstaklega ef hún er viðkvæm. Ég ímynda mér að sálarfar hv. þm. Sjálfstfl. sé dálítið viðkvæmt um þessar mundir. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, formaður sjútvn., leggur til að við reynum að leggjast á eitt um að skoða þessi mál milli 2. og 3. umr., býður það fyrir hönd minni hlutans að tillögur hans í málinu verði dregnar til baka. Mér finnst að það væri skynsamlegt og í þágu þess málstaðar sem við flest virðumst bera fyrir brjósti að það verði gert. Er það ekki svo, hv. þm., að það er gerlegt að ná samstöðu um þetta mál? Mér sýnist að ekki sé svo langt á milli manna. Það er eingöngu spurningin um eftirlitið og það hefur enginn sem hér hefur talað í kvöld mælt gegn því nema einn að það sé hægt að leysa þetta vandamál með handvirku eftirliti. Ef það er ekki heldur hægt að ganga frá því fyrir upphaf næsta fiskveiðiárs þá segi ég fyrir mína parta að ég er reiðubúinn að ná einhverju samkomulagi ef það yrði gert fyrir lok ársins af þeirri einföldu ástæðu að það skiptir krókaveiðiflotann ekki svo mjög miklu eins og kom fram í máli hv. þm. Guðjóns A. Kristjánssonar. Hann dró einfaldlega hér upp plagg þar sem búið var að merkja inn á viðbótarbanndagana og það kemur í ljós að það eru sárafáir dagar sem menn fá að sækja á eftir að líður fram yfir 1. sept. Þannig að það eru fletir á þessu máli, það verð ég að segja. Síðan, herra forseti, vil ég aðeins ræða það sem kemur fram í frv. og brtt. við það varðandi hinar tæknilegu forsendur fyrir því að taka upp þetta fjareftirlit. Ég vil segja það strax að ég virði skoðanir hæstv. sjútvrh. Ég túlka hans mál núna og á fyrra kjörtímabili þannig að hann vilji miklu frekar sjá þennan krókabátaflota hverfa. Ég veit að hann mun e.t.v. koma hér á eftir og mótmæla þessu en öll hans stefna virðist mér hníga að því og það á að selja framtíð róðrardagakerfisins í hendur honum. Hann er sá sem á að meta fjárhagslegar og tæknilegar forsendur. Muna hv. þm. sem eru í sjútvn. eftir því hvað a.m.k. tveir þeirra sérfræðinga sem til okkar komu, annars vegar til að skýra svokallað landstöðvakerfi og hins vegar þess sem voru sérfræðingar um Inmarsat-gervihnöttinn, bentu á? Þeir bentu á að í báðum kerfunum eru ákveðnir tæknilegir annmarkar. Þeir töluðu um að í djúpum fjörðum vörpuðu há fjöll ákveðnum skuggum sem kæmu í veg fyrir að þessi kerfi virkuðu í öllum tilvikum. Mönnum er í lófa lagið að túlka það svo um langa hríð að það séu einfaldlega ekki tæknilegar forsendur fyrir hendi fyrr en búið er að vinna bug á þessu og það gæti kostað mikla fjármuni og það gæti kostað miklu lengri tíma. Þannig að ég segi einfaldlega: Hvers vegna að vera að setja málið í þá hættu? Hvers vegna ekki að byrja það með þessu handvirka eftirliti? Ég ítreka það, herra forseti, að það virðist vera samstaða og skilningur á því að það er hægt. Hv. þm. Árni Ragnar Árnason talaði áðan eins og góðum frjálslyndum sjálfstæðismanni ber að tala. Hann var að tala um valkosti. Hann sagði að hann vildi frekar gefa krókakörlunum kost á að velja á milli. Nú er það svo að ef krókakarlarnir velja veiðar með þorskaflahámarki og viðbótarbanndögum þá er þeirra vali lokið. Þeir komast ekki til baka inn í róðrardagakerfið þegar og ef því verður komið á. Finnst honum ekki skynsamlegt í anda þess valkvæðis sem hann jafnan stendur fyrir og er mjög í stíl við þær frjálslyndu stjórnmálastefnur sem hv. þm. hefur jafnan fylgt að breyta frv. þannig að slíkir menn gætu átt þess kost að fara inn í róðrardagakerfið? Ef menn líta á þá tillögu sem liggur fyrir af hendi meiri hluta og hæstv. sjútvrh. um róðrardagakerfið þá verð ég líka að segja að hún er stórkostlega löskuð ef maður lítur á hana frá þeim sjónarhóli sem a.m.k. sumir hv. þm. hafa viljað sjá hið ,,ídeala`` róðrardagakerfi. Þar er gert ráð fyrir tímabilum. Einfaldlega þau og þau ein gera það að verkum að sá kostur og ávinningur af róðrardagakerfinu sem hv. þm. Einar Oddur t.d. hefur rætt talsvert um í þessum sal, þ.e. að það dragi úr slysahættu, er varpað fyrir björg með þessu vegna þess að valið er svo takmarkað. Annað finnst mér líka merkilegt. Þessi tillaga sem liggur fyrir er næsta óljós. Ef ég mundi spyrja hæstv. sjútvrh. um það hvernig þessum róðrardögum á að vera fyrir komið, að ég tali nú ekki um hv. þm. Árna R. Árnason sem vill leyfa mönnum að velja, ef ég spyr hann á hverju val manna á að byggjast þá mun hann ekki geta svarað því af því að hann veit ekkert um það, ekki frekar en ég eða hæstv. sjútvrh. vegna þess að það liggur ekkert á borðinu um það. Það er einfaldlega hæstv. sjútvrh. sem á að setja reglugerð. Ég held að það væri hægt að vísa í einhver álit frá umboðsmanni Alþingis um það að slíkar reglur beri miklu frekar að setja í lög. Þá er engum vafa undirorpið hvað það er sem menn ganga að. Það er líka annað, herra forseti, sem ég vildi nefna hér. Sökum þess tímaskorts sem við bjuggum við í sjútvn. þá gafst ekki tóm til þess að skoða hvernig róðrardagakerfið kæmi almennilega út miðað við alla þá viðbótarbanndaga sem það á að taka mið af. Herra herra forseti. Eins og mér sýnist það koma út þá dreg ég í efa að það sé mikill akkur fyrir menn að vera á slíku róðrardagakerfi eða jafnvel á því viðbótarbanndagakerfi sem við búum við í dag. Ég er ekki viss um að ef menn ættu val þá mundu allir velja það. Ég dreg það í efa. Ég fullyrði hins vegar að um það hefur engin efnisleg umræða farið fram, a.m.k. ekki í sjútvn., og ég hef ekki orðið var við það að meiri hlutinn í nefndinni hafi einhverjar sérstakar skoðanir á þessu einfaldlega vegna þess að honum hefur ekki frekar en okkur gefist tóm til þess að skoða útfærsluna á þessu. Ég veit að hv. þm. Einari Oddi Kristjánssyni gengur einungis gott eitt til þegar hann heldur hér innblásnar ræður um kosti róðrardagakerfisins. Í hvert skipti fellur maður kylliflatur fyrir þeim rökum sem hann hefur fram að færa. En hann hefur ekki skoðað raunveruleikann sem birtist í þeim tillögum sem hann er aðili að af mikilli nærfærni við hæstv. sjútvrh. eins og fram hefur komið. Ég er því hræddur um að honum brygði talsvert í brún ef hann sæi útfærsluna. Ég er ekki viss um það að sú niðurstaða sem hann telur sig vera búinn að fá a.m.k. vilyrði fyrir í framtíðinni sé jafnhallkvæm þeim mönnum sem hann vill gera vel og hann telur sjálfur. Hv. þm. gat þess að vísu réttilega að hann brysti hæfileikann að sjá fyrir um óorðna hluti. Ég er seldur undir sömu sök en ég þykist samt sjá að það kerfi sem blasir við á pappírunum frá meiri hlutanum í dag boðar ekki smábátamönnum á krókaleyfum góða framtíð. Ef ég má bregða mér í gervi völvunnar og spá inn í framtíðina þá held ég að viðbrögð þeirra verði þannig, herra forseti, að það boði heldur ekki glæsta framtíð fyrir hinn ágæta hv. þm. Einar Odd Kristjánsson á Vestfjörðum.

Herra forseti. Varðandi orð hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar og Össurar Skarphéðinssonar um þau orð sem ég lét falla um þær tillögur sem hér eru frammi, að við hefðum miklar efasemdir og værum jafnvel komnir á band þeirra minnihlutamanna varðandi úrlausnir þeirra og það helst ekki seinna en strax, vil ég bara segja að það sjávarútvegskerfi sem er til umræðu og hefur verið við lýði síðustu tvö árin er hannað af þeim sömu mönnum sem hér gagnrýna okkur fyrir það að hlaupa ekki frá því sem nú er til umræðu og yfir í alveg nýtt kerfi sem að mati sjútvrn. getur ekki tekið gildi fyrir næsta fiskveiðiár svo þeir treysti sér til að fylgja því eftir að lögum. Ég sagði áðan að þó svo að ég hefði efasemdir um það að hugmyndirnar gengju alveg nógu langt þá er ég samt sem áður fyllilega sannfærður um það að hæstv. sjútvrh. talar þar af þekkingu og samkvæmt ráðum sinna bestu manna um það að róðrardagakerfið geti ekki komist á fyrir 1. sept. Ég treysti því líka og lýsti því yfir að ég mun styðja það frv. sem hefur verið lagt hér fram og mun að sjálfsögðu beita mér fyrir aðgerðum sem nauðsynlegar eru með sjútvrn. þannig að róðrardagakerfið komist á sem allra fyrst og þá náttúrlega með þeim aðferðum og þeim lausnum sem hæstv. sjútvrh. finnur í sambandi við sína reglugerð og útgáfu reglugerðar þegar þar að kemur. Ég vil ekki að menn fari neinar grafgötur með það að ég styð þær aðgerðir sem ríkisstjórnin og hæstv. sjútvrh. hefur lagt hér til.

Herra forseti. Þetta verður alltaf skrautlegra hjá okkur í kvöld. Hv. þm. Kristján Pálsson lýsir því yfir alveg blákalt að hann styðji það frv. sem hæstv. sjútvrh. hefur lagt til. En hann hefur haldið fleiri ræður í kvöld og þá vill hann allt aðra hluti. Hann er sem sagt enn einn af hv. þm. Sjálfstfl. sem hefur allt aðra sannfæringu en þeir ætla að fylgja í atkvæðagreiðslu á morgun og það þykir mér miður. Það eru líka staðleysur hjá hv. þm. Kristjáni Pálssyni að það hafi verið bestu menn hæstv. sjútvrh. sem segja honum það að sé af tæknilegum forsendum ekki hægt að setja upp þetta eftirlitskerfi, það er einfaldlega rangt. Hans bestu menn eru staddir hér í salnum í kvöld þó að þessi ræðumaður sé ekki hér í hópi þeirra. Hans bestu menn eru hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson og Kristján Pálsson og fleiri góðir slíkir. Allir hinna bestu manna hæstv. sjútvrh. hafa lýst því yfir að þeir telji gerlegt að koma þessu kerfi á, ef ekki fyrir upphaf næsta fiskveiðiárs þá fyrir lok ársins. En það er af einhverjum allt öðrum orsökum sem hæstv. sjútvrh. kýs að fara ekki að þeirra innblásnu sannfæringu. Hann vill miklu fremur fá lagalega stoð til að að meta sjálfur hvenær róðrardagakerfið á að koma á, hvenær honum þykir það fjárhagslega kleift og tæknilega kleift. Af einhverjum ástæðum sem hæstv. sjútvrh. hefur forðast eins og köttur graut, sem er sjóðandi heitur, þá hefur hann ekki enn þá skýrt fyrir okkur hvers vegna er ekki hægt að taka upp þetta handvirka kerfi. Auðvitað er það svo að hæstv. sjútvrh. er búinn að berja niður sitt lið. Hann er búinn að beygja sannfæringu fjölda góðra manna í salnum og hann bíður þess eins að þessari umræðu ljúki og hann geti farið heim að sofa og komið svo hingað á morgun og séð þessa menn greiða atkvæði með frv. sem þeir eru í hjarta sínu langt frá því sammála.

Herra forseti. Það var tvennt í máli hv. 15. þm. Reykv. sem ég ætla aðeins að gera athugasemdir við. Í umræðunni um tæknilegu hlutina er það ekki rétt sem kom fram að það væru svo miklir annmarkar á þessu. Það er vegna þess að gagnvart ,,shadow-lightinu`` höfum við verið að nota austurtunglið og það gefur skugga á Vestfjörðum en færum við yfir á vesturtunglið mun þetta allt saman verða mjög skýrt eins og menn ætla að það verði. Hæstv. ráðherra mun komast að því að það eru ekki tæknileg vandamál í sambandi við þetta. það eru aðeins spurningar um nokkra daga. Hinu vil ég vekja athygli hv. þm. á að þó ég hafi ekki kannað til hlítar hver áhrif banndaganna verða á róðrana býður mér samt í grun að sama hvernig umræðan og lögin verða sett verði allir kostir hörmulegir fyrir sjómenn í þessu kerfi nema til komi það sem við félagarnir, ég og hv. 15. þm. Reykv., höfum boðað að við ætlum að flytja hér brtt. við 3. umr. um að rýmka þetta í nokkur ár þannig að þetta verði bærilegt fyrir þessa sjómenn. Það er aðalatriði málsins að þetta verði rýmkað. Öðruvísi verður róðrardagakerfið eða banndagakerfið óbærilegt.

Herra forseti. Nú er ég ekki svo kunnugur þeim reikistjörnum og mánum sem hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson gat um hérna og ég veit lítið um hvar austurtunglið eða vesturtunglið varpa sínum skuggum. Hitt veit ég að sú afstaða sem hann er að boða varpar löngum og varanlegum skugga á hv. þm. Einar Odd Kristjánsson því að ég get ekki skilið annað en svo að þrátt fyrir allt sem hann er búinn að segja um sína eigin sannfæringu ætli hann samt að fylgja því frv. sem hæstv. ráðherra hefur lagt fram og það þótt hv. þm. sé nánast búinn að segja það berum orðum að hann sé á móti því. Látum það vera. Annað kom fram í máli hv. þm. og það er þetta: Hann er ekki fremur en ég búinn að gera sér grein fyrir því hvernig róðrardagakerfið muni koma út en honum býður í grun að það komi betur út en viðbótarbanndagakerfið. Þetta felur það í sér, herra forseti, að hv. þm. er ekki viss. Hann er með öðrum orðum ekki viss hvort sú niðurstaða, sem hann er að leiða fram, sé hin farsælasta fyrir umbjóðendur hans. Öðruvísi gat ég ekki skilið mál hv. þm. Það þykir mér auðvitað slæmt og það eru ekki góð vinnubrögð. Ég er ekki að ásaka hann um það frekar en sjálfan mig en ég vek athygli á því, herra forseti, að ég gat þess fyrr í kvöld að sökum skorts á tíma tókst okkur ekki að fara svo glöggt yfir málið. Herra forseti. Gerir þetta ekki það að verkum að það er í rauninni nauðsynlegt að taka því góða boði sem hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon J. Sigfússon, formaður sjútvn., setti fram áðan að menn reyni í sameiningu að skoða þetta milli 2. og 3. umr. í því augnamiði að ná farsælli sátt sem við getum öll verið sátt við?

Herra forseti. Ég vona að það sé óvart sem hv. 15. þm. Reykv. misskilur mig. Það liggur alveg fyrir í mínum huga að róðrardagakerfið hefur óteljandi marga kosti umfram banndagakerfið. En ég sagði að miðað við þá banndaga eða róðrardaga, sem núgildandi lög gera ráð fyrir, býður mér í grun að hvort tveggja verði óbærilegt fyrir krókaleyfiskarla. Þess vegna er svo brýnt að við rýmkum heimildina í nokkur ár þangað til jafnvægi hefur náðst. Þó að við verðum fordæmdir af einhverjum og sagt að við séum ábyrgðarlausir þá vitum við að við erum það ekki.

Herra forseti. Það sem mér fannst ekki koma nægilega skýrt fram í annars ágætri ræðu hv. þm. er að það er ólíku saman að jafna því róðrardagakerfi sem menn hafa verið að tala um og almennur stuðningur hefur verið við sem og sú útfærsla sem kemur fram í brtt. minni hlutans annars vegar og þeim tillögum sem meiri hlutinn flytur brtt. um hins vegar. Á því þarf að gera skýran greinarmun. Það er sérstaklega af tveimur ástæðum. Það er vegna þess að annars vegar er um að ræða verulega ólíkan fjölda sóknardaga. Þó að af því verði að hægt verði að taka upp það kerfi, sem boðað er í tillögum meiri hlutans, og fyrirætlanir eru um að sögn af hálfu hæstv. sjútvrh. er þar á ferðinni kerfi sem gerir ráð fyrir að sóknardagarnir verði 40% færri en banndagarnir verða að óbreyttu á næsta fiskveiðiári á hverju tímabili. Hvað þýðir það? Það þýðir að miðað við að banndagar verði 234 á næsta fiskveiðiári, það skilur þá væntanlega eftir 131 sóknardag sem menn mega fara á sjó nema um hlaupár verði að ræða, nú man ég það ekki, gott ef ekki er, 132 þá og 0,6 sinnum það eru 78,6 dagar, þó við hækkum það upp í 79 daga. En þessum dögum verður skipt niður á fjögur tímabil og það þrengir mjög valkosti manna til að nota þá þannig að hér er um ósambærilega hluti að ræða. Það róðrardagakerfi, sem við erum að leggja hér til og sem almennur stuðningur hefur komið fram við, er með einhverjum tilteknum lágmarksfjölda daga og með miklu frjálsræði og helst fullkomnu frjálsræði til að velja róðrardagana innan ársins. Þetta tvennt er alveg nauðsynlegt að menn hafi í huga og geri skýran greinarmun á.