Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ríkisstjórnin hefur útbýtt til hv. Alþ. till. til þál. þess efnis, að Alþ. skuli láta í ljós vilja sinn um það, hvernig fulltrúar Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum skuli greiða atkv. um till. Danmerkur varðandi stjórnskipulega stöðu Grænlands í framtíðinni. Er fundur þessi áframhald af lokuðum fundi, sem haldinn var í dag, en verður nú haldið áfram sem opnum fundi samkvæmt ósk nokkurra hv. þm. Ég mun nú reyna að ræða mál þetta í stuttu máli. Hinn 5. júní 1953 gekk ný stjórnarskrá í gildi í Danmörku. Ein af breytingum þeim, sem gerð hafði verið frá því, sem áður var, er sú, að Grænland var innlimað í danska ríkið og skal í framtíðinni vera eitt amt í því. Til þessa tíma hafði Grænland verið talið dönsk nýlenda. Samkvæmt stofnskrá Sameinuðu þjóðanna er þeim þátttökuríkjum þeirra, sem hafa á hendi forræði landssvæða, sem hafa ekki öðlazt fullt sjálfstæði, skylt að gefa Sameinuðu þjóðunum upplýsingar um stjórnarfar og afkomu þessara landssvæða svo og taka á móti umkvörtunum íbúanna og rannsaka þær. Danmörk sem þátttökuríki Sameinuðu þjóðanna hefur hingað til orðið að gegna þessari skyldu. Nú, eftir að Grænland hefur verið innlimað í danska ríkið, telur danska ríkisstjórnin, að hún eigi að vera leyst undan þessari kvöð. Hefur hún óskað eftir því, að mál þetta yrði tekið fyrir á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna, er nú situr. Danski utanrrh. hreyfði þessu máli á fundi utanríkisráðherra Norðurlanda, sem haldinn var í Reykjavík í sumar. Svíar og Norðmenn lofuðu Dönum stuðningi, en af Íslands hálfu var ekki lýst yfir neinni afstöðu. Nú hefur mál þetta komið fyrir allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna. Hefur það verið rætt í 4. nefnd eða gæzluverndarnefndinni. Hefur þar verið samþ. till., en efni hennar í aðaldráttunum þannig samkv. símskeyti, sem við höfum fengið frá New York: „Gæzluverndarnefnd hefur kynnt sér skoðun dönsku ríkisstjórnarinnar, að vegna hinnar nýju réttarstöðu Grænlands telji danska ríkisstjórnin, að hætta beri að senda skýrslur varðandi Grænland til gæzluverndarnefndarinnar. Hún hefur kynnt sér, að grænlenzka þjóðin hefur óhindrað notfært sér réttinn til sjálfsákvörðunar, en réttkjörnir fulltrúar ákváðu hina nýju réttarstöðu hennar. Gæzluverndarnefnd lætur þá skoðun í ljós, að samkvæmt framkomnum skjölum og skýringum hafi grænlenzka þjóðin af frjálsum vilja ákveðið innlimun í danska konungsríkið á jafnréttisgrundvelli við aðra hluta danska ríkisins, bæði hvað snertir stjórnskipun og stjórnarfar. Nefndin hefur með ánægju komizt að raun um, að grænlenzka þjóðin hefur öðlazt sjálfstjórn. Nefndin telur því viðeigandi, að hætt sé nú að senda henni skýrslur um Grænland.“ Þannig er aðalefni till. þeirrar, sem samþykkt hefur verið í gæzluverndarráði. Með till. þessari í heild greiddu 34 þjóðir atkv., 4 á móti, en 12 sátu hjá og 10 virðast hafa verið fjarverandi. Mótmæli komu aðallega fram vegna þess, að gæzluverndarnefnd var ekki talin bær um að úrskurða um málið, heldur þing Sameinuðu þjóðanna. Íslenzkur fulltrúi mun hafa mætt á nefndarfundi, en setið hjá við atkvæðagreiðslu. Þótt gæzluverndarnefndin hafi afgreitt málið, er samt ekki frá því gengið, því að ályktun nefndarinnar verður að koma til meðferðar og atkvæðagreiðslu á þingi Sameinuðu þjóðanna. Gert er ráð fyrir, að málið komi fyrir þingið n. k. mánudag. Mun enginn vafi leika á því, hvernig málið verður afgreitt, sem sé eins og Danir óska. Mun það því tæplega skipta nokkru um úrslit málsins, hvernig Ísland greiðir atkvæði. Sú skoðun hefur komið fram og henni verið haldið á lofti af mörgum Íslendingum, að Íslendingar eigi lagalegan rétt til landsréttinda á Grænlandi. Hafa hvað eftir annað legið fyrir hv. Alþ. þáltill., sem hnigið hafa í þá átt. Fyrir síðasta Alþ. lá ein slík till. Ekki náði hún afgreiðslu, heldur dagaði uppi. Hv. Alþ. hefur því ekki enn skorið úr um það. hvort það álíti, að Íslendingar hafi réttarkröfur til Grænlands. og hvort það telji, að kröfu þeirri beri að framfylgja í verki eða ekki. Ég bendi á þessar staðreyndir af því. að atkvæðagreiðsla okkar á þingi Sameinuðu þjóðanna um Grænlandstill. Dana verður að skoða sem yfirlýsingu um afstöðu okkar til meintra réttinda okkar þar. Samþykkjum við dönsku till., samþykkjum við um leið innlimun Grænlands í Danmörku og höfum þar með fallið frá hugsanlegum kröfum. Ef við kjósum á hinn bóginn að tala og greiða atkvæði á móti till., verðum við að lýsa því yfir fyrir öllum heiminum, eða þeim 60 þjóðum, sem saman eru komnar á þingi Sameinuðu þjóðanna, að við höfum landakröfur á hendur Dönum. Þar sem því eins og áður er sagt, hv. Alþ. hefur ekki tekið afstöðu enn í áminnztu Grænlandsmáli, þótt það hafi legið fyrir, þá er það álit ríkisstj., að skylt sé að gefa hv. Alþ. kost á að láta í ljós vilja sinn um það, hvernig fulltrúar Íslands á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna skuli greiða atkvæði á þingi Sameinuðu þjóðanna um till. Dana varðandi Grænland og breytta réttarstöðu þess vegna innlimunar í danska konungsríkið. Fyrir nokkrum árum skipaði þáverandi hæstv. utanrrh. nefnd íslenzkra sérfræðinga til þess að rannsaka meintar kröfur Íslands í Grænlandsmálinu. Niðurstaða hefur verið gefin út á prenti og er öllum hv. alþm. og almenningi kunn. Þessar niðurstöður sérfræðinganna eru síður en svo til stuðnings þeim kröfum, er uppi hafa verið hér á landi í þessu máli. Frá sjónarmiði ríkisstj. eru fjórir möguleikar í þessu máli eða hvernig hægt sé að greiða atkvæði í New York á þingi Sameinuðu þjóðanna. Við getum í fyrsta lagi greitt atkv. á móti og þá á þeim grundvelli, að Íslendingar hafi sögulegan rétt til Grænlands. Við það er að athuga, að hinn sögulegi réttur mundi sjálfsagt verða að víkja fyrir hinum nýju skoðunum, sem uppi hafa verið, a. m. k. síðan Sameinuðu þjóðirnar voru stofnaðar, þ. e. a. s. rétti sjálfsákvörðunarinnar. Því hefur verið haldið fram af Dönum, og á það virðast ekki hafa verið bornar verulegar brigður af gæzluverndarnefndinni. að sjálfsákvörðunarréttur Grænlendinga hafi komið fram og stjórnarfarsleg breyting á högum Grænlands hafi verið í samræmi við það. Það hafa ekki verið bornar brigður á það, að þeir fulltrúar Grænlendinga, sem kosnir hafa verið af þjóðinni, þ. e. af Grænlendingum, hafi verið samþykkir því og fylgjandi því, að þessi háttur verði hafður á um framtíð Grænlands. Annar möguleiki fyrir okkur við atkvæðagreiðsluna er að sitja hjá, en gera fyrirvara og bera fram athugasemdir - gera fyrirvara og bera fram kröfur um réttindi okkar til Grænlands. Mundi þar með sennilega vera fullnægt því skilyrði, að við afsölum okkur ekki neinum rétti. Þriðja leiðin er sú að sitja hjá athugasemdalaust. sem mundi sennilega hafa sömu þýðingu og að við greiddum jákvætt atkvæði með tillögum Dana. Og fjórða leiðin er sú að greiða atkvæði með till., eins og Norðmenn og Svíar gera, og þar með ganga inn á það, að sjónarmið Dana í Grænlandsmálunum séu að öllu leyti réttmæt, og þar með lýsa því yfir, að við höfum ekki neinar kröfur að gera um réttarstöðu Grænlands. Ríkisstj. hefur því borið fram till., sem liggur hér fyrir hv. Sþ. til umr., og er hún þess efnis, að Alþ. samþ., að utanrrh. gefi sendinefnd Íslands á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna fyrirmæli um að sitja hjá við atkvgr. á allsherjarþinginu um ályktun gæzluverndarnefndarinnar varðandi það, að Dönum beri ekki lengur að senda skýrslur um Grænland til Sameinuðu þjóðanna. Þetta er sú till., sem hér liggur fyrir til umr. og ríkisstj. stendur að.



Það hefur verið upplýst í þessu máli af hæstv. utanrrh., að till. Dana um að innlima Grænland í Danmörku skýtur fyrst upp hér á Íslandi á s.l. sumri. Á fundi utanrrh. Norðurlanda, sem haldinn var hér, lagði utanrrh. Dana fram þessa till. Af hálfu Íslendinga var þarna aðeins einn atkvæðisbær fulltrúi, hæstv. utanrrh. Og hæstv. ráðh. hefur nú upplýst um það hér, hvernig atkvgr. á þessum fundi utanríkisráðherranna féll, nefnilega á þá lund, að utanrrh. Noregs og Svíþjóðar greiddu atkv. með þessari till., en fulltrúi Íslendinga sat hjá og lagði þar ekkert til mála. Ég verð að segja, að það er mjög einkennileg afstaða, sem hæstv. ráðh. tekur í þessu máli, með tilliti til aðgerða í þessu máli á undanförnum áratugum. Málið hefur oft verið mjög rætt með íslenzku þjóðinni og verið gerðar um það ályktanir á Alþ., sem voru þess eðlis, að hæstv. ráðh. hafði hina ýtrustu skyldu til þess að gæta þar hagsmuna Íslendinga og gera ágreining um slíka till. sem þessa. Annað er það og, sem ég vil benda á í þessu sambandi, og það er þegar ég á síðasta þingi bar fram till. um Grænlandsmál, sem hljóðaði á þennan veg: „ Alþ. ályktar að skora á ríkisstj. að bera nú þegar fram við ríkisstj. Danmerkur kröfu um, að hún viðurkenni full yfirráð Íslendinga yfir Grænlandi. Ef danska stjórnin fellst ekki á þá kröfu, lýsir Alþ. yfir þeim vilja sínum, að leitað verði um málið úrskurðar alþjóðadómstólsins í Haag.“ Þegar ég sá fram á það í þinglokin, að þessi till. mundi ekki fá afgreiðslu á þann hátt, sem ég hafði lagt til, að hún yrði samþykkt, bar ég fram utan dagskrár fyrirspurn til hæstv. utanrrh. um það, hvort ríkisstj. mundi, á meðan ekki væri tekin endanleg ákvörðun í Grænlandsmálinu, gera nokkra samninga við Dani, er vörðuðu Grænland, sem gætu orðið til þess að gera aðstöðu vora erfiðari í kröfum vorum til réttar á Grænlandi. Hæstv. ráðh. varð mjög fljótt og vel við því að gefa svör við þessari fyrirspurn minni, og þau svör hljóðuðu á þá lund, að ríkisstj. mundi ekki gera eða gerði ekki neina slíka samninga, er gætu veikt rétt vorn til þessarar kröfu. Nú þegar þetta mál ber þannig að, að Íslendingar komast í fyrsta skipti í færi við þetta mál, sem sé á þessum ráðherrafundi, þá lít ég svo á, að það hafi verið í algeru ósamræmi við yfirlýsingu hæstv. ráðh. í þinglokin í fyrra, að hann viðhefur þá aðferð, sem hann hafði þar, að sitja hjá og láta málið afskiptalaust af hálfu Íslendinga. Þetta vil ég taka mjög skýrt fram. Nú hefur þetta haldið þannig áfram. Málið kemur svo fyrir gæzlunefnd allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna, sem nú situr vestur í Ameríku, og fulltrúi Íslendinga í þessari nefnd fetar í fótspor hæstv. ráðh. og situr einnig hjá. Nú er að því komið, að tekin verði endanleg afstaða til þessa máls á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna. Þá er það fyrst, sem ríkisstj. boðar hér til fundar í dag - fyrst lokaðs fundar - og tilkynnir um þetta og leitar eftir áliti Alþ. um það, hvernig ríkisstj. eigi að leggja fyrir fulltrúa vora um atkvgr. um þetta mál á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna. Og nú er á þessum opna fundi, sem nú er að byrja, komin fram till. frá hæstv. ríkisstj. um það, að þessi leikur skuli enda eins og hann byrjaði, að Íslendingar láti málið ekki til sín taka, sitji hjá, sem vitanlega getur þýtt það og ekkert annað, að þeir leggi blessun sína yfir það, að allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna samþykki innlimun Grænlands í Danmörku, að Íslendingar leggi blessun sína yfir þetta með þeim hætti að sitja hjá, sem hæstv. ráðh. hefur sagt að sé alveg það sama og greitt væri atkv. með till. Það hefur nú um langt skeið verið rætt um það hér, að Íslendingar ættu rétt til Grænlands og að oss bæri að hefja baráttu fyrir endurheimt þessa lagalega réttar vors. Að þessu hafa, eins og alkunnugt er, staðið margir þjóðkunnir menn og þ. á m. sumir þeirra manna, sem hafa verið í fararbroddi alla sína tíð í sjálfstæðisbaráttu þessarar þjóðar og sumir átt þátt í að leiða það mál farsællega til fullra lykta. Alþ. hefur gert samþykktir, er taka undir þessar réttarkröfur. Þannig var 1931 samþ. þáltill. frá Jóni heitnum Þorlákssyni, sem hljóðar svo: „ Alþ. ályktar að skora á ríkisstj. að gæta hagsmuna Íslands út af deilu þeirri, sem nú er risin milli stjórna Noregs og Danmerkur um réttindi til yfirráða á Grænlandi.“ Og Jón Þorláksson endaði grg. sína fyrir þessu máli með þessum orðum, með leyfi hæstv. forseta: „Ég hef fyrir mitt leyti ekki ástæðu til að vænta annars en að Íslendingar geti í þessu efni haft góða aðstöðu til þess að halda öllum sínum rétti.“ Þessu máli var þá vísað til utanrmn., sem skipuð var sjö mönnum, þjóðkunnum mönnum, og einn meðal þessara manna var hæstv. forsrh., Ólafur Thors. N. lagði einróma til, að þessi till. væri samþ., og hún var svo eftir till. n. afgreidd frá Alþ. með shlj. atkv. Þannig lýsti Alþ. þá afstöðu sinni til réttarkröfu til Grænlands. Áður hafði á Alþ. verið samþ. till., sem hné mjög í þessa sömu átt og m. a. fól í sér að skipa n. til þess að rannsaka réttarstöðu Grænlands. Málinu hefur oft verið hreyft á Alþ. síðan, og þó að það hafi ekki fengið þar endanlega afgreiðslu, hefur aldrei bólað á neinni till. eða ályktun, sem gengi í öfuga átt við það, sem Alþ. lýsti yfir og ályktaði 1931. Sú n., sem fjallaði um þáltill. þá, sem ég flutti og las hér upp áðan, lagði að vísu ekki til, að till. yrði samþ., heldur að henni yrði vísað til ríkisstj. Það var fjarri því, að í rökstuðningi fyrir því að vísa till. til ríkisstj. fælist nokkur vefenging á þeim vilja, sem fram hafði komið í ályktunum Alþ. í þessu máli áður, heldur blátt áfram viðurkenning á því. Segir svo í þessu nál. m. a., með leyfi hæstv. forseta: „ Alþ. hefur oftar en einu sinni gert ályktanir um þetta mál og aldrei afturkallað þær. Standa þær því enn í fullu gildi. N. sér því ekki, að ný þál. um málið geti haft verulega þýðingu, heldur sé mest undir framkvæmdinni komið,“ þ. e. að framkvæma áður yfirlýstan vilja Alþ. í þessu máli. Á þessum grundvelli er það, sem n. lagði til að málinu yrði vísað til ríkisstj. Ég ætla ekki að fara langt út í að ræða um þetta, en þetta voru atriði í málinu, sem ég tel að alveg sé rétt að komi hér fram til glöggvunar á því, hvernig á þessu máli hefur verið haldið hér að undanförnu. Og þessa mátti hæstv. utanrrh. minnast, þegar hann sat fund hér með Dönum, sem notuðu tækifærið - hér á íslenzkri grund - til þess að fá fyrstu samþykkt á þessari till. sinni. Mátti hann vel minnast þess, að þetta var sá bakhjallur í þessu máli, sem hann átti að taka tillit til og haga sér eftir í þjónustu við sína þjóð. Það er þess vegna fyrst nú, sem þeim selshaus skýtur upp úr gólfinu hér í sölum Alþingis, þegar Danir leita á náðir stofnunar, sem Íslendingar eru líka aðilar að, um, að sú stofnun samþykki, að þeir innlimi Grænland í Danmörku, - það er fyrst þá, sem alveg óvænt og skyndilega bólar á straumhvörfum og stefnuskiptum í þessu máli hér á Alþ. Það byrjar, eins og ég sagði áðan, á þessum fundi norðurlandaráðherra, sem þá var haldinn hér á íslenzkri grund. Og byrjunin er sú, eins og ég hef áður lýst, að fulltrúi Íslendinga situr hjá við atkvgr. um innlimunina og lætur sig málið af hálfu Íslendinga engu skipta. Svo heldur þetta áfram. Nú virðist ríkisstj., eftir því sem ráða má af þeirri till., sem hér liggur fyrir, syngja í kór: Danir eiga allan réttinn. Íslendingar eiga engan rétt. - Og ríkisstj. ætlast til, að Alþ. verði þátttakandi í þessum söngkór. Það er ekki vert að spá neinu um það, hvernig sú atkvgr. fer hér, en ég vil aðeins benda á það, sem ég hef áður sagt, að þá skýtur skökku við þann tón, sem áður hefur kveðið við á Alþ. í þessu máli, ef ályktunin verður nú sú: Danir eiga allan réttinn, Íslendingar engan. Eftir þessari till. að dæma eða orðalagi hennar verður ekki annað séð en að þetta sé hálfgert feimnismál hjá hæstv. ríkisstj., samkv. niðurlagi till., eftir að búið er að tala um, að fyrirmælin héðan að heiman eigi að verða þau að sitja hjá við atkvgr. „um ályktun gæzluverndarnefndar varðandi það, að Dönum beri ekki lengur að senda skýrslur um Grænland til Sameinuðu þjóðanna.“ Það er talað um það, að köttur fari stundum í kringum heitan soðpott. Hér kemur að þessu leyti ákaflega skýrt fram eðli kattarins. Hér er verið að reyna að komast fram hjá því, sem er nakinn og ber sannleikurinn í þessu máli, og það er ekkert annað en það, að hér er farið fram á, að Íslendingar leggi blessun sína yfir innlimun Grænlands í Danmörku, því að vitanleg forsenda þess, að Danir þurfi ekki að gefa neina skýrslu um Grænland, er það, að Grænland sé innlimað í Danmörku. Ég vildi aðeins benda á þetta. Ég skal svo ekki hafa þessi orð öllu fleiri, því að á örlagastundu er það svo, að það veltur ekki yfirleitt á mörgum orðum, heldur því, að menn athugi vel sitt ráð um þá hluti, sem gilda í hverju máli og lengi á að búa að. Ég vil þess vegna leyfa mér að bera hér fram brtt. við till. hæstv. ríkisstj. og leggja hana fram skriflega og biðja hæstv. forseta að koma henni á framfæri við atkvgr. Till. mín er sú, að tillgr. orðist svo: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að leggja fyrir fulltrúa Íslands á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna, er nú situr, að mótmæla með atkvæði sínu innlimun Grænlands í Danmörku.“ Fyrirsögn till. orðist svo: „ Till. til þál. um afstöðu fulltrúa Íslands á þingi Sameinuðu þjóðanna varðandi Grænland.“ Vil ég svo leyfa mér að afhenda hæstv. forseta þessa till. mína til fyrirgreiðslu.



Herra forseti. Ég vil fyrst leyfa mér að gefa skýringar á fundi utanríkisráðherranna, sem fór fram í Reykjavík í ágústlok. Fundir utanríkisráðherranna eru sérstaks eðlis. Það er engin atkvgr. um málin, heldur aðeins lagðar fram till. þessara fjögurra Norðurlandaþjóða um það, hvernig þær ætli að haga atkvæðagreiðslu á þingi Sameinuðu þjóðanna. Það er ekki leitað neinna atkvæða. Það er ef til vill leitað stuðnings við mál, og Danir leituðu stuðnings annarra skandinavísku þjóðanna um þetta mál sitt hjá Sameinuðu þjóðunum. Við tókum ekki afstöðu til þess og við gáfum þeim ekki loforð um stuðning í málinu, og það er algerlega óréttmætt að bera upp á mig landráðastarfsemi í sambandi við það, að ég hafi sleppt einhverjum rétti Íslendinga. Hv. þm. Borgf. minntist hér á tillögur Jóns Þorlákssonar frá 1931. Jón Þorláksson gerði till. þess eðlis, að Íslendingar skyldu í sambandi við deilu Norðmanna og Dana varðveita allan rétt sinn til Grænlands. En hvað hefur hv. Alþ. gert? Hvað hefur þessi hv. þm. gert, sem er búinn að sitja á þingi í 38 ár? Hverju hefur hann áorkað í þessu máli? Hann var þó a. m. k. í meirihlutaflokki allt fram til 1927, og mér er ekki ljóst, að Alþ. hafi nokkurn tíma tekið „pósitíva“ afstöðu til þessa máls, heldur þvert á móti. Hann las hér upp nál. frá því í fyrra, en las það ekki til enda, af hvaða hvötum sem það er. Nál. hljóðar þannig: „Alþingi hefur oftar en einu sinni gert ályktanir um þetta mál og aldrei afturkallað þær. Standa þær því enn í fullu gildi. Nefndin sér því ekki, að ný þál. um málið geti haft verulega þýðingu, heldur sé mest undir framkvæmdinni komið,“ - hér hætti hv. þm. -„ þ. e. hvað ríkisstj. kann að verða ágengt í samningum við stjórn Danmerkur um réttindi Íslendinga á Grænlandi. Leggur nefndin því til, að till. þessari verði vísað til ríkisstj.“ Þarna höfum við þingviljann. Annars er mér það ekkert áhugamál, að Íslendingar afsali sér nokkrum rétti til Grænlands, en hitt er mér áhugamál, að við stöndum ekki eins og illa gerðir hlutir frammi fyrir almenningsáliti heimsins í þessum málum. Það er búið að þvæla um þetta mál frá því 1931, - og sennilega áður, ég er ekki nógu fróður um það, - og Alþingi Íslendinga hefur aldrei haft hugrekki til þess að taka afstöðu til þess. Það er búið í 23 ár a. m. k., frá því 1931, að hafa tækifæri til þess að höfða mál fyrir alþjóðadómstóli um Grænland, en það hefur alltaf brostið hugrekki til þess. Eini maðurinn, sem eitthvað hefur gert „pósitívt“ í þessu máli, er hæstv. fyrrverandi utanrrh., með því að hann fól beztu sérfræðingum Íslendinga að gera álitsgerð í málinu. Og hvernig er sú álitsgerð? Hún er svo eyðileggjandi fyrir alla þá, sem hafa haldið rétti Íslendinga fram, að við þeim málum er tæplega hægt að hrófla eftir það. Hvers vegna hefur ekki hv. þm. Borgf. borið hreinlega fram kröfu hér um það, að Íslendingar færu í mál við Dani um Grænland? Hvers vegna hefur hann ekki komið því máli fram? Af því að það er greinilegt, að hann er í stórkostlegum minni hluta í þinginu. Og svo ætlar hann að bera það á mig, að ég hafi brugðizt íslenzkum málstað, þar sem ég hreyfði ekki mótmælum við Dani í sumar á lokuðum fundum, þar sem ekki skipti mjög miklu máli, hvaða afstöðu við tókum til þessa máls.



Herra forseti. Ég get verið mjög fáorður um þetta mál. Ég tel, að það séu mjög mörg aukaatriði, sem hægt sé að ræða, en tiltölulega fá aðalatriði, sem skipta máli. Eins og okkur öllum er ljóst, eiga Íslendingar í deilu við margar stórþjóðir um sín stærstu hagsmunamál. Við teljum okkar rétt svo mikinn, að við erum óhræddir við að bera hann undir Haagdóminn að fullnægðum vissum skilyrðum. Í þeim yfirlýsingum okkar liggur auðvitað traustsyfirlýsing til þessa dómstóls, yfirlýsing um það, að það, sem hann segir, skuli vera lög fyrir okkur og fyrir aðra. Nú vill svo til í því máli, sem hér er um að ræða, að þessi sami dómstóll sem Íslendingar vilja sækja skjól til hefur kveðið upp dóm í þessu máli. Við verðum að gera okkur grein fyrir því, að dómur slíks dómstóls, hvort sem hann fellur okkur betur eða miður, hefur úrslitagildi um, hverju er hægt að koma fram í málinu. Þessi dómstóll, Haagdómstóllinn, kvað upp þann dóm 1. apríl 1933, að engir aðrir en Danir ættu tilkall til Grænlands. Þessi dómur var kveðinn upp árið 1933, þ. e. a. s. tveim árum eftir að ýmsir góðir Íslendingar gerðu kröfur til Grænlands, kröfur, sem að sjálfsögðu voru kveðnar niður með téðum dómi, þar eð augljóst er, að eigi Danir einir tilkall til Grænlands, eiga engar aðrar þjóðir slíkan rétt, og þá ekki heldur Íslendingar. Haagdómurinn frá 1933 skar úr um afstöðu flestra okkar, er á þingi 1931 höfðum viljað seilast til yfirráða yfir Grænlandi. Samt sem áður og til þess að leita enn þá frekara álits á þeim skoðunum, sem við höfðum þó fallizt á í hjarta okkar, ákváðum við að bera þetta mál undir dómbærustu og menntuðustu menn Íslands á þessu sviði. Þeir kváðu upp sama dóminn, að Íslendingar ættu engan rétt í þessum efnum. Þrátt fyrir þetta vill hv. þm. Borgf. (PO), að Íslendingar geri nú kröfu til Grænlands. Ég get ekki tekið þátt í þeim skrípaleik. Smáþjóð sem Íslendingar verður að vera vönd að virðingu sinni. Kröfur, sem hún ber fram á erlendum vettvangi, verða að vera rökstuddar. Hrópi hún alltaf: „Úlfur, úlfur“ - verður lítið mark á henni tekið. Þessa skulum við, sem verja eigum rétt Íslands í landhelgismálinu, vera vel minnugir. Af þessu markast afstaða mín í málinu, en ekki tillitssemi gagnvart Dönum, sem ég þó ann góðs. Ég álít einfaldlega, að við eigum engan rétt til Grænlands, og er alveg óhræddur að játa það. Og ég spyr: Með hvaða rökum ætla menn að ganga fram á vettvangi alþjóða og segja, að Íslendingar eigi þennan rétt? Hvert ætla menn að sækja rökin? Hverju ætla menn að svara, þegar þeir verða spurðir, hvort alþjóðadómstóll hafi sagt sitt álit, hverju ætla menn að svara, þegar spurt verður um, hvort íslenzkir sérfræðingar hafi sagt sitt álit, og hverju ætla menn að svara, þegar þeir spyrja sjálfa sig? Hvers vegna halda menn, að jafnskeleggur maður og hv. þm. Borgf. hafi alltaf orðið að lúta því á seinni árum, að þetta mál hefur ekki fengizt afgreitt? Það er vegna þess, að menn hafa fundið, að eigin sannfæring sagði þeim, að hér væri ekki vettvangur til að berjast á. Það er ekki vegna þess, að menn hafi skort skap til að berjast, ekki heldur vegna þess, að menn hafi vantað löngun til að standa á rétti Íslendinga. Það er vegna þess, að menn hefur skort sannfæringu um, að það væri mögulegt, og þetta eiga menn að viðurkenna. Menn eiga að hætta að blekkja sína þjóð með því að halda fram í alþjóðaráheyrn, að menn hafi réttindi, eða vera að gefa í skyn, að menn hafi réttindi, sem menn trúa ekki á. Um þetta hef ég ekki miklu meira að segja. Ég stend að þeirri till., sem borin er fram. Það gerir öll ríkisstj., og við gerum það ekki af neinni vináttu við Dani, þó að okkur beri að vera þeirra vinir. Við gerum það ekki af því, að við séum ekki að verja rétt Íslendinga. Við gerum það af því, að okkur skortir sannfæringu fyrir möguleikanum til að berjast. Okkur skortir sannfæringu fyrir því, að við getum unnið sigurinn, og við viljum játa það, að þetta sé okkar hugarfar. Okkur skortir vilja til að biðja okkar umboðsmenn að koma fram á alþjóðavettvangi og halda fram einhverju öðru en hægt er að rökstyðja með nokkrum hugsanlegum hætti.



Herra forseti. Hæstv. forsrh. ræddi þetta mál í nokkuð öðrum tón en hefur verið í umr. hingað til, en þetta er nú stundum hans vandi. Hann kom hér með yfirlýsingar, sem ganga miklu lengra í því máli, sem hér er til umr., heldur en mig hefði órað fyrir að hæstv. ríkisstj. væri tilbúin að gera, og ég vil spyrja, hvort hæstv. ríkisstj. stendur öll á bak við þær yfirlýsingar, sem hæstv. forsrh. hefur gefið um engan rétt Íslendinga o. s. frv. í þessu máli. Hæstv. forsrh. kvaðst ætla að leita skjóls hjá alþjóðadómstólnum í Haag í lífsnauðsynjamáli íslenzku þjóðarinnar, landhelgismálinu. Hann hefur sjálfur sagt í opinberum ræðum, að undir úrslitum þessa máls eigi íslenzka þjóðin líf sitt. Hann ætlar með öðrum orðum að leggja líf íslenzku þjóðarinnar undir dóm þessa dómstóls og eiga það á hættu, að hún verði þá dæmd til dauða af þessum dómstóli. Hæstv. forsrh. sagði, að þetta væri sami dómstóllinn og hefði í apríl 1933 kveðið upp dóm í deilumáli Norðmanna og Dana um Grænland. Ég er hissa á, að hæstv. forsrh. skuli ekki vita betur. Alþjóðadómstóllinn í Haag er annar dómstóll og allt öðruvísi skipaður en alþjóðadómstóll Þjóðabandalagsins, sem sat í Haag 1933, og þetta ætti hæstv. forsrh. landsins að vita. En hann hefur komizt áfram hingað til, sá hái, hæstv. herra, án þess að kynna sér nokkuð málin, sem hann talar um. Þetta mál var rætt hér á hv. Alþingi í dag fyrir luktum dyrum, og það hefur áður verið rætt hér, síðan ég kom á hv. Alþingi, einnig fyrir luktum dyrum, en í bæði skiptin án þess, að nokkur ákvörðun væri tekin. Ég hef jafnan, þegar lokaðir fundir hafa verið haldnir í Alþingi, - ef svo á að segja, að það séu fundir í Alþingi, - lýst því yfir og tekið þátt í umr. með þeim fyrirvara, að ég tel, að það geti að vísu verið full nauðsyn á því, að boðað sé til lokaðra funda innan veggja Alþingis, t. d. ef svo stendur á, að ríkisstj. vill kynna þingheimi sérstök mál eða málsatriði, t. d. í utanríkismálum, sem eru þannig vaxin, að það er ekki tímabært að gera þau heyrinkunn með opinberum umr. á Alþingi. En þrátt fyrir ákvæði stjórnarskrár og þingskapa um, að það sé formlega leyfilegt, tel ég ekki rétt nema í ýtrustu nauðsyn, að það sé nokkurn tíma tekin ákvörðun á Alþingi í stórmálum fyrir luktum dyrum. Ég byggi þetta fyrst og fremst á því, að á slíkum fundum eru engar skrifaðar heimildir um afstöðu flokka og manna til þeirra mála, sem ákvörðun er tekin um, en það hefur sýnt sig, að eftir á geta risið deilur um það jafnvel, hver hafi verið afstaða flokka og manna til þeirra stórmála, sem rædd hafa verið og ákvörðun hefur verið tekin um á lokuðum fundum Alþingis, og get ég nefnt dæmi ekki mjög gamalt því til sönnunar. Ég vil því fagna því, að hæstv. forseti Sþ. ákvað í dag á hinum lokaða fundi að boða til opins fundar hér í Sþ. til þess að taka ákvörðun í þessu máli, sem hér er rætt, og vil ég lýsa því yfir, að ég vona, að það verði framvegis regla á hv. Alþingi, að ákvarðanir í stórmálum verði helzt aldrei teknar fyrir luktum dyrum. Ég verð að láta í ljós undrun mína og fullkomna vanþóknun á meðferð þessa máls, sem hér er rætt. Hæstv. utanrrh. upplýsti hér áðan, að utanríkisráðherrar Norðurlanda hefðu í ágúst í sumar átt fund með sér hér í Rvík og á þeim fundi hefði utanríkisráðherra Danmerkur skýrt svo frá, að danska stjórnin ætlaði sér að leggja fyrir allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna nú í haust - það þing, sem nú stendur yfir - ósk eða kröfu um, að réttarstöðu Grænlands yrði breytt, þannig að það yrði tekið af skrá Sameinuðu þjóðanna um þær nýlendur, sem gæzluverndarnefnd Sameinuðu þjóðanna á að hafa eftirlit með, hvernig stjórnað sé. En slík ákvörðun af hálfu Sameinuðu þjóðanna, að strika Grænland út af skrá um nýlendur, þýðir viðurkenningu Sameinuðu þjóðanna á því, sem Danir hafa ákveðið heima fyrir, að innlima Grænland í Danmörku, gera það að einu amti eða héraði í Danmörku, þó að það sé mörgum sinnum stærra en Danmörk og þó að það sé raunar um leið ekki upplýst, hvort það eigi þá eins og önnur héruð Danmerkur að lúta dönskum lögum, það hefur ekki komið fram enn þá af hálfu Dana. Hæstv. utanrrh. vildi á fundi utanríkisráðherranna hér í Rvík í ágústmánuði ekki taka afstöðu í þessu máli. Hann hefur vafalaust haft samráð við hæstv. ríkisstj., sem hann á sæti í, um þessa afstöðu. Hvorki ég né neinn annar þm. hefur veitzt að hæstv. utanrrh. fyrir þetta, fyrir það að vera ekki reiðubúinn til þess að taka afstöðu í þessu máli án samráðs við Alþingi. Ég tel, að hæstv. utanrrh. hafi gert rétt í því, og ég tel, að hæstv. ríkisstj., ef hún hefur átt þar hlut að máli, hafi líka gert rétt í því að heita Dönum engu um fulltingi sitt í þessu máli á þingi Sameinuðu þjóðanna. En ég spyr: Ef hæstv. utanrrh. og hæstv. ríkisstj. vildi í ágúst í sumar ekki taka afstöðu í þessu máli og hefur þá væntanlega ætlað að leggja það fyrir Alþingi til ákvörðunar eins og nú hefur verið gert í dag, hvers vegna hefur það ekki verið gert fyrr? Ég spyr hæstv. utanrrh.: Ef það hefur verið meining hans að leggja þetta mál fyrir hv. Alþingi, hvers vegna hefur hann ekki gert það fyrr en í dag, um leið og hann upplýsir hér, að þetta mál verði tekið til endanlegrar afgreiðslu á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna á mánudaginn? Nú er það föst venja hér á Alþingi, að á laugardögum og sunnudögum eru ekki haldnir reglulegir fundir í Alþ. Hæstv. utanrrh. hefur ekki gert neina grein fyrir því, hvers vegna Alþingi fær ekki meira ráðrúm til þess að hafa umr. og taka ákvörðun um þetta mál, þó að það væri alveg augljóst í ágúst í sumar, að einhverja afstöðu hlyti fulltrúi eða sendinefnd Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum að verða að taka í þessu máli, þar sem Danir tilkynntu þá, að þeir mundu leggja það fyrir. Ég vil ekki gefa í skyn, að það hafi verið meining hæstv. ríkisstj. og hæstv. utanrrh. að leggja þetta mál alls ekki fyrir Alþingi. Það er alkunnugt, að málið hefur oftar en einu sinni verið rætt á Alþingi, og Alþingi hefur einu sinni samþykkt ályktun í því, og ríkisstj. Íslands hefur samkv. þeirri ályktun tilkynnt ríkisstjórn Danmerkur og Noregs og fasta alþjóðadómstólnum í Haag 1931, að Ísland teldi sig samkv. ályktun Alþingis hafa hagsmuna að gæta í þessu máli. Ég vil þess vegna ekki, eins og ég sagði áðan, ætla hæstv. ríkisstj. það, að hún hefði alls ekki viljað bera sig saman við Alþingi í þessu máli, en hitt veit ég, að Danir hefðu helzt kosið að koma þessu máli í gegnum þing Sameinuðu þjóðanna í sem mestum kyrrþey, og ef til vill hefur það verið meiningin, að þetta mál gæti farið gegnum hv. Alþ. hljóðalítið eða hljóðalaust, á lokuðum fundi, þar sem ef til vill færi aðeins fram lausleg skoðanakönnun meðal þingmanna, eins og til stóð hér í dag. Það er vitað af blaðafregnum, bæði sem birzt hafa í íslenzkum blöðum og í erlendum blöðum, sem hingað hafa borizt, hvaða afgreiðslu þetta mál hefur hlotið hjá fjórðu nefnd Sameinuðu þjóðanna, þar sem það hefur verið tekið til afgreiðslu og rætt. Og það er því miður svo, að þær blaðafregnir eru miklu ljósari og nákvæmari en sú skýrsla, sem hæstv. utanrrh. hefur getað gefið hv. Alþ. um afgreiðslu málsins. Í fjórðu nefnd allsherjarþingsins, svokallaðri verndargæzlunefnd, komu, þegar Danir fluttu sitt mál þar, þegar fram raddir margra og áhrifamikilla ríkja um, að það væri algerlega óviðeigandi að samþykkja óbreytta þá till., sem Danir lögðu fram, og þá ósk, sem þeir báru fram, að málið yrði aðeins afgreitt í þessari verndargæzlunefnd. Málið væri þess eðlis, svo þýðingarmikið mál, að það ætti að koma fyrir fullskipaðan fund á allsherjarþinginu, því að eins og nú háttar, er það næsta óvenjulegt, að land, sem til þessa dags hefur verið nýlenda, hætti allt í einu að vera nýlenda með þeim hætti, að hún sé gerð að héraði í móðurlandinu, sem kallað er. Hitt er miklu algengara nú á dögum, að nýlendurnar fái aukna sjálfstjórn og jafnvel fullkomið sjálfstæði. En það, sem hér liggur bak við, og opinber rök Dana fyrir þessu eru þau, að nýlendustjórn Dana á Grænlandi hafi verið til slíkrar fyrirmyndar öllum þjóðum, að þetta sé sjálfsagt mál og þurfi ekki að ræða á þingi Sameinuðu þjóðanna sjálfu, heldur aðeins í nefnd þar. Og til þess að sanna þetta mæta Danir með tvo grænlenzka þingmenn með dönsku nafni, sem báðir heita sama nafni og bera þar vitni, að Grænlendingum liði ágætlega undir stjórn Dana og þess vegna þurfi ekki að ræða það mál meir. En það voru mjög margir fulltrúar ríkja hjá Sameinuðu þjóðunum, sem spurðu: Hefur grænlenzka þjóðin verið spurð? Hefur farið fram þjóðaratkvæðagreiðsla með grænlenzku þjóðinni um þetta mál? Sýnir sú þjóðaratkvæðagreiðsla, að grænlenzka þjóðin óski t. d. alls ekki eftir auknu sjálfstæði eða fullu sjálfstæði? Eru færðar sönnur á, að það séu engar óskir uppi með grænlenzku þjóðinni um að losna undan stjórn Dana? Og það er vegna þessara spurninga, sem málið hlýtur að koma fyrir og á að koma fyrir fund allsherjarþingsins á mánudaginn eða þriðjudaginn. Um hvað snýst svo þetta mál? Það snýst, eins og ég sagði áðan, um það, hvort stjórn Dana á Grænlandi, sem hefur staðið í margar aldir, hafi verið til slíkrar fyrirmyndar, að það sé sjálfsagt mál að gera landið nú að héraði í Danmörku. Þess vegna er það, að samþykkt þessarar kröfu Dana þýðir alveg sérstaka viðurkenningu á nýlendustjórn Dana. En nú stendur svo á, að Íslendingar eru einmitt eina þjóðin á þingi Sameinuðu þjóðanna, sem hefur nokkra þekkingu og reynslu af nýlendustjórn Dana. Það á engin þjóð fulltrúa hjá Sameinuðu þjóðunum, sem veit betur um nýlendustjórn Dana en Íslendingar. Við höfum notið þessarar ágætu nýlendustjórnar um margar aldir eins og Grænlendingar. Og ef til vill hefur engin þjóð heldur betri aðstöðu utan Dana til þess að vita um nýlendustjórn Dana á Grænlandi nú síðustu áratugina eða síðan við Íslendingar hættum að njóta þessara ágætu forráða Dana. Íslendingar gætu líka sagt frá því, að um eitt skeið var það tillaga og krafa Dana einmitt að inniima Ísland með stjórnarskrárbreytingu í Danmörku. Og þá hefðu áreiðanlega fundizt einhverjir hálfdanskir embættismenn, jafnvel íslenzkir embættismenn, jafnvel íslenzkir þingmenn, til þess að samþykkja það og bera um það vitni, að það væri Íslendingum fyrir beztu. Stjórn Dana á Grænlandi er í dag byggð á nákvæmlega sömu stjórnarfarslegum reglum og stjórn Dana á Íslandi var um margar aldir. Grænlandi er stjórnað samkvæmt tilskipunum frá 18. öld, og í skjóli þeirra tilskipana, t. d. einnar tilskipunar frá 1776, er einokunarverzlun á Grænlandi, og það er sú einokunarverzlun, sem raunverulega stjórnar öllum fjárhagsmálum grænlenzku þjóðarinnar. Við höfum sorglega reynslu af þess konar stofnun. En þessi einokunarverzlun Dana á Grænlandi er nákvæmlega sams konar stofnun og einokunarverzlun Dana var á Íslandi. Auk þessa er eitt atriði um stjórn Dana á Grænlandi, sem ég held að eigi sér engin dæmi um nokkra nýlendu annars staðar í heiminum. Það er það, að Grænland er lokað land. Samkvæmt gömlum tilskipunum og samkv. einni tilskipuninni, sem var síðast endurnýjuð 10. maí 1921, er þegnum allra þjóða bannað að sigla til Grænlands og athafna sig í grænlenzkum höfnum. Við þekkjum líka þessa skipun mála úr sögu okkar. Ég held, að það megi fullyrða, að þessi tilskipun Dana sé þvert ofan í allan þjóðarétt, sem nú ríkir. Og ég efast um, að þing Sameinuðu þjóðanna hafi verið upplýst um slíka lokun svo stórs lands sem Grænlands, sem er í raun og veru varla hægt að tala um sem land, heldur er nær því að vera meginland eða álfa, að það er lokað borgurum allra ríkja, nema með sérstöku leyfi einokunarverzlunar Dana á Grænlandi. Íslenzkum fiskiskipum, sem eins og allir vita hafa stundað veiðar undan Grænlandi, bæði austan og vestan, er óheimilt að leita hafnar, jafnvel í lífsnauðsyn, þar sem þau eru stödd. Íslenzkir þegnar mega ekki stíga upp á klappirnar á Grænlandi vegna þessarar tilskipunar. Þessi lokun Grænlands hefur af hálfu Dana verið varin með því, að það þurfi að einangra Grænlendinga frá umheiminum, þeir sem frumstæð þjóð þoli ekki að komast í snertingu við menninguna, þeir mundu hrynja niður úr sjúkdómum, ef það væru almennar samgöngur við Grænland. En í sambandi við heimsókn konungs Dana og ýmiss stórmennis til Grænlands nú fyrir skömmu var nokkuð upplýst af dönskum blaðamönnum um heilbrigðisástandið eins og það er nú í dag á Grænlandi. Um það er ekki öðrum til að dreifa en Dönum. Þeir bera ábyrgð á því. Það er þannig, að helmingur þjóðarinnar er haldinn af berklaveiki og er að hrynja niður úr berklaveiki, stór hluti þjóðarinnar er haldinn kynsjúkdómum og danskir blaðamenn lýsa ástandinu í Grænlandi í þessum efnum og mörgum öðrum svo, að þær taka nærri því út yfir allar lýsingar, sem maður hefur lesið um ástandið í landinu. Það er þetta ástand, sem á nú að ákveða hjá Sameinuðu þjóðunum að sé svo gott og til svo mikillar fyrirmyndar, að nú þurfi ekki einu sinni að telja Grænland nýlendu lengur. Ég vil nú spyrja: Hafa Íslendingar nokkra ástæðu til þess að láta þetta mál til sín taka á þingi Sameinuðu þjóðanna? Það er augljóst, hygg ég, fyrir öllum, að lokun Grænlands snertir hagsmuni Íslendinga. Ef íslenzkir útgerðarmenn og sjómenn væru spurðir um lokun Grænlands, bann dönsku stjórnarinnar við því, að íslenzk fiskiskip megi athafna sig samkv. alþjóðareglum við Grænland, þá hygg ég, að þeir mundu segja, að það skipti allmiklu fyrir íslenzku þjóðina. Má þetta koma fram á þingi Sameinuðu þjóðanna samkv. till. hæstv. ríkisstjórnar? Nei, það má ekki vekja athygli á því á þingi Sameinuðu þjóðanna. Fulltrúi Íslands má ekki vekja athygli á því, að þetta ástand, lokun Grænlands fyrir öllum þjóðum, sé einsdæmi, sem ekki ætti að eiga sér stað, það sé stórkostlegt brot á alþjóðareglum, eins og auðvelt er að sýna fram á, og það sé alþjóðlegt hneyksli, sem það er. Má fulltrúi Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum vekja athygli á því? Ég spyr hæstv. utanrrh.: Mætti fulltrúi Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum, sá valinkunni maður, - við vitum öll, að á hans orð mundi verða hlustað, - vekja athygli á þeirri staðreynd, að íslenzk skip mega ekki athafna sig við grænlenzkar hafnir, jafnvel í lífsnauðsyn? Má hann láta í ljós ósk íslenzku ríkisstj. um það, að þetta ástand hætti? Nei, segir hæstv. ríkisstj. Það er augljóst mál. - Mér þykir það mjög leitt, að hæstv. utanrrh. hefur ekki getað komið því við að hlusta á mál mitt, og vil ég þess vegna endurtaka fyrir hann, það sem ég sagði hér síðast, áður en hann kom inn, en það var það, að ég spurði, hvort það væri á móti vilja hæstv. ríkisstjórnar Íslands, að fulltrúi Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum vekti athygli allsherjarþingsins á þeirri staðreynd, að íslenzk fiskiskip mega ekki á nokkurn hátt athafna sig við Grænland, jafnvel í lífsnauðsyn, vegna þess banns, sem dönsk stjórnarvöld hafa sett við þessu. Mætti fulltrúi Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum vekja athygli á því, að þetta er einsdæmi í heiminum, að þetta er brot á þjóðarétti, á meginreglu þjóðaréttarins, á öllum góðum venjum, sem tíðkast milli þjóða? Og mætti hann vekja athygli á því, að hér er um stórkostlegt hagsmunamál íslenzku þjóðarinnar að ræða? Ég sé, að það er ekki meiningin samkv. till. hæstv. ríkisstj., sem hér liggur fyrir, að fulltrúi Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum megi segja nokkurt orð um þetta mál. Ég skil hana svo. En þá spurði ég hér áðan hæstv. utanrrh., hvort t. d. íslenzkir útgerðarmenn og sjómenn mættu láta í ljós skoðun sína um það, hvort það sé hagsmunamál íslenzku þjóðarinnar, að þetta eindæma og hneykslanlega ástand hætti. Það er augljóst mál, að með viðurkenningu Sameinuðu þjóðanna á því, að Grænland sé ekki lengur nýlenda Dana, heldur hérað, ein af eyjum Danmerkur, þá verður mikil breyting á réttarstöðu Grænlands. Og það er mál, sem mjög margir Íslendingar hafa hugsað um áratugum saman, kynnt sér mikið og rætt og ritað um. Hv. þm. Borgf. minnti á það, að síðan 1920 a. m. k. hafa margir mætustu menn Íslendinga viljað vekja athygli þjóðar sinnar á því, að það er ekki alveg víst, að Danir eigi Grænland, að þeir eigi yfirráðarétt yfir Grænlandi. Þjóðskáldið Einar Benediktsson, hinn nýlátni ágæti þingskörungur Benedikt Sveinsson, Magnús heitinn Sigurðsson bankastjóri og síðast en ekki sízt dr. Jón Dúason hafa fært rök að því, að það kynni að vera svo, að Ísland ætti nokkurt réttartilkall til Grænlands. Þeir hafa byggt það allir á þeirri staðreynd, sem verður ekki mælt í móti, að Grænland var numið af Íslendingum, af mönnum frá Íslandi. Það eru til menn, sem vilja skopast að þeim kenningum, sem þessir menn hafa haldið fram, viljað leitast við að færa rök fyrir og a. m. k. einn þeirra, dr. Jón Dúason, hefur fórnað hálfri ævi sinni til þess að safna gögnum og rökum að. Maður hefur heyrt hæstv. ráðh. spotta mikið þá menn, sem halda þessu fram, og segja: Þeir vilja leggja undir sig Grænland. Þeir eru að krefjast þess, að við leggjum undir okkur Grænland sem nýlendu. - Það geta verið skoðanir þessara hæstv. ráðh., ekki vil ég vefengja það, eins og hæstv. forsrh. lýsti hér af miklum fjálgleik áðan, og sannfæring þeirra, að Íslendingar eigi engan - alls engan rétt til Grænlands. En hann hefði þá ekki átt að vera að samþykkja það 1931, hæstv. forsrh., að Íslendingar kæmu á framfæri þeirri skoðun sinni, að þeir ættu einhvern rétt til Grænlands. En honum er auðvitað leyfilegt að skipta um skoðun. Nú er mjög haft á móti þeim kenningum, að Íslendingar eigi vegna landnáms Íslendinga að fornu á Grænlandi nokkurn rétt til Grænlands. En ég vil benda þeim ágætu mönnum á, að ekki skopaðist alþjóðadómstóllinn í Haag, fasti dómstóllinn í Haag 1933, að sams konar kenningum. Hann byggði þann rétt, sem hann gaf Dönum, fyrst og fremst á landnámi Íslendinga á Grænlandi að fornu. Hann hafði að vísu engar upplýsingar um sögulega stöðu Grænlands gegnum aldirnar nema frá Dönum, því að það fór svo, að Norðmenn vildu ekkert leggja upp úr þeim sögulega rétti. Þeir héldu því fram fyrir dómstólnum, að hinn sögulegi réttur hefði fallið niður við það, að byggðir Íslendinga þar hefðu eyðzt, og síðan hefði Grænland verið „terra nullius“, þ. e. a. s. engra manna eða einskis ríkis land, þangað til það fannst aftur. En þeir héldu því fram, að Danir hefðu þrátt fyrir það ekki fært sönnur á yfirráðarétt sinn til Grænlands, og færðu að því rök, sem voru mjög sterk í augum margra manna, sem vel bera skyn á þjóðarétt, þ. á m. í augum nokkurra af dómendunum sjálfum í dómstólnum, eins og fram kemur í dómnum, ef menn vilja kynna sér hann. Og ég verð að segja, að í mínum augum hafa Danir enn í dag það á tilfinningunni, að þeir hafi ekki alveg fest yfirráðarétt sinn til Grænlands. Og það er einmitt þess vegna, að þeir vilja nú leggja svo mikla áherzlu á að fá það samþykkt í kyrrþey á þingi Sameinuðu þjóðanna, að Grænland sé ekki lengur nýlenda, heldur hluti af Danmörku. Það er mjög auðvelt að sýna fram á það, að Danir hafa ekki, a. m. k. síðustu þrjá áratugina, verið alveg vissir í sinni sök um yfirráð sín yfir Grænlandi að alþjóðarétti. Þeir hafa í opinberum skjölum viðurkennt, að þeir hafi ekki haft bolmagn til þess að fara með yfirráðarétt um allt Grænland, en það var að þjóðarétti nokkuð fram á þessa öld talið ófrávíkjanlegt skilyrði fyrir því, að ríki hefði rétt yfir nýlendu. Skilyrðið var það, að ríkið hefði lagt nýlenduna undir sig, þ. e. a. s. venjulega rænt henni bókstaflega með vopnavaldi, og sýnt vald sitt yfir henni um alllanga hríð. Það var „occupation“, eins og það var kallað og er kallað. Þetta gátu Danir ekki sannað, að þeir hefðu þannig lagt allt Grænland undir sig. Þess vegna gripu þeir til þess ráðs fyrir dómstólnum í Haag að leiða sinn rétt til Grænlands alla leið til landnemanna, sem námu Grænland frá Íslandi, og til þess, eins og kemur fram í forsendum dómsins, sem Sturla Þórðarson segir í Hákonarsögu, að Grænlendingar hafi játað Hákoni gamla skatt. Þetta er frumforsenda og aðalforsenda þessa dóms, sem hæstv. forsrh. og fleiri tala um sem hámark vísdómsins og alveg óvefengjanlegan, endanlegan úrskurð í þessu máli. En látum nú vera, að þetta sé svo. En við vitum vel, allir Íslendingar, eða ættum a. m. k. að vita, að nákvæmlega sama gerðu Íslendingar á 13. öld, milli 1260 og 1264. Þeir játuðu Hákoni gamla skatt. En Jón Sigurðsson og allir forvígismenn Íslendinga í sjálfstæðisbaráttu þeirra héldu fram þeirri kenningu, sem kannske er nú farið að fyrnast yfir í augum hæstvirtra ráðherra, eftir því sem maður heyrir þá tala, að Íslendingar hefðu aðeins samið við persónuna Hákon gamla og alla tíð síðan verið í persónusambandi samkv. frjálsum samningi við konunga Danmerkur og Noregs og síðan Danmerkur. Að þessum kenningum, sem hefur ekki verið hlegið að á Íslandi enn þá, byggðist öll sjálfstæðisbarátta Íslendinga. Og mér hefur skilizt, að þessi kenning Jóns Sigurðssonar og þeirra, sem tóku við af honum, hafi einmitt haft mestu þýðinguna í sjálfstæðisbaráttunni, að við trúðum því, að þjóðin mundi skilja það, að hún hefði sögulegan rétt, sem væri viðurkenndur að alþjóðalögum, hún væri í raun og veru enn þá fullvalda þjóð og hún þyrfti aðeins að lýsa yfir fullveldi sínu. Og það var vegna þessarar kenningar, að Íslendingar tóku aldrei við því góða boði Dana að verða innlimaðir sem hérað í Danmörku og eiga setu á ríkisþingi Dana, eins og Grænlendingum stendur nú til boða. En nú heyri ég menn spotta allar slíkar kenningar um sögulegan rétt. Ég játa, að það kann að vera, að það hafi ekki verið færð óyggjandi lögfræðileg rök og söguleg rök fyrir því, að þessi réttur, réttur Grænlendinga hinna fornu, hafi nú hafnað hjá Íslendingum, eins og dr. Jón Dúason vill halda fram. En ef hann er ekki hjá Íslendingum, þá er hann hjá Grænlendingum sjálfum. Ef Íslendingar eiga ekki Grænland samkv. sögulegum rétti, þá eiga Grænlendingar hann. Og fyrir því má líka færa önnur rök en þau sögulegu rök, því að grænlenzk þjóð, grænlenzkt fólk er til enn í dag, þó að einhverjir vilji kannske hártoga það, að það sé þjóð. Og að vísu er það vitað, að það er orðin mjög blönduð þjóð. Þetta er sem sagt mín niðurstaða: Með fullri tilvísun til niðurstöðu alþjóðadómsins, sem felldur var í apríl 1933 af fasta alþjóðadómstólnum í Haag, sem byggist á sögulegum rétti, séu það samkv. kenningum Íslendinga um sín sjálfstæðismál annaðhvort Íslendingar eða þá Grænlendingar, sem eigi Grænland, en alls ekki Danir. En þetta sjónarmið Íslendinga fékk aldrei að koma fram fyrir alþjóðadómstólinn í Haag á árunum 1931–33, þegar málið var sótt og varið þar, hvernig sem á því hefur nú staðið. Þrátt fyrir það að Alþ. hefði samþ. einróma, að íslenzka ríkisstj. skyldi koma sjónarmiðum Íslendinga og þá vitanlega fyrst og fremst þessum sögulegu sjónarmiðum á framfæri við alþjóðadómstólinn, þá var það ekki gert. En þessi sjónarmið eru til fyrir því. Og ég álít, að það megi vel enn þá á alþjóðavettvangi vekja athygli á því, að á Íslandi séu frammi skoðanir um það, að Íslendingar eigi rétt til Grænlands, um leið og vakin er athygli á því ástandi, sem er á Grænlandi eftir rúmlega tveggja alda stjórn Dana, og á þeim hagsmunum, sem Íslendingar alveg óvefengjanlega eiga að gæta í sambandi við Grænland. Ég veit, að í þessu máli eins og öðrum utanríkismálum fá hvorki að ráða rök né heldur skoðanir þingmanna. Mér kemur það ekkert á óvænt, þó að maður sjái hæstvirta ráðherra reyna að gera sig mjög fyndna, þegar talað er um réttindi Íslendinga til Grænlands, og spotta það. Ég get vel skilið það, að sumir hæstv. ráðh. fara hjá sér yfirleitt, ef minnzt er á landsréttindi, og roðna. En það er nú svo, að það er til mikill fjöldi, stór hópur Íslendinga, sem veit vel af hinum fræðilegu kenningum, sem eru til og hafa verið settar fram um þetta, og það er engin ástæða til að segja, að við Íslendingar þurfum í dag að afneita þessum kenningum á alþjóðavettvangi og afsala okkur öllum rétti og fullyrða, eins og hæstv. forsrh., að við eigum alls engan rétt, það hafi okkar eigin sérfræðingar sýnt fram á. Það er engin ástæða til þess. Það má segja: Það þarf að færa fram skýrari og meiri rök. Það þarf að leggja þessa kenningu betur fyrir. - Og það má segja: Við geymum okkur allan hugsanlegan rétt. - Það mætti segja, að um leið og fulltrúi Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum gæti gert grein fyrir því, að hann treysti sér ekki til að greiða atkvæði með ósk Dana um, að Grænland verði innlimað í Danmörku, þá er honum hægurinn hjá að færa skynsamleg rök fyrir því, án þess að færa fram neina kröfu til Grænlands sem nýlendu. En þó að það yrði ekki gert í dag, þá skulu menn vita, að þjóðaréttur breytist, sem betur fer. Réttarhugmyndirnar þróast líka og breytast. Þær eru ekki þær sömu nú, 1954, eins og þær voru fyrir 20–30 árum. Ég vil meira að segja, segja, að ég efast ekki um, að Danir hefðu fyrir 1918 getað fengið sams konar dóm um Ísland og þeir fengu um Grænland. Vald alþjóðadómstólsins var að vísu ekki til þá, en þeir hefðu getað fengið þjóðréttarfræðinga til þess að kveða upp þann dóm, samkvæmt skilningi manna þá á þjóðaréttinum, að Ísland væri ævinleg nýlenda Danmerkur eins og var slegið föstu um Grænland. En þessar hugmyndir breytast. Og það getur vel komið sá tími, að það verði litið öðruvísi á réttinn til nýlendna heldur en er gert í dag. Það hefur verið bent á það í þessum umræðum, að hæstv. menntmrh., sem nú er, hafi skipað nefnd þriggja sérfróðustu Íslendinga til þess að kveða upp úrskurð um rétt Íslands til Grænlands. Það gefst ekki tími til að fara út í það mál. En ég vil aðeins vekja athygli á því, að svo undarlega brá við, að þó að allir þeir, sem hafa haldið fram þessum rétti Íslands til Grænlands, hafi byggt hann á sögulegum rökum, þá forðaðist þessi hæstv. ráðh. að skipa í þessa sérfræðinganefnd sérfræðing í Íslandssögu. Hann hafði ekki í henni einu sinni einn einasta sögufróðan mann, hann varaðist það. Það eru að vísu valinkunnir lögfræðingar, en það veit enginn til þess, að þeir séu neinir sérfræðingar í sögu Íslands eða Grænlands. Þess vegna verð ég að segja, að þetta sérfræðingaálit hefur ekki sannfært mig og mun ekki sannfæra þá, sem byggja mest á hinum sögulegu rökum, því að þar er svo lélega á haldið, að mig undraði, og er ég þó ekki sérstaklega fróður í Íslandssögunni. En þrátt fyrir þá afstöðu, sem hv. stjórnarflokkar taka nú í dag til þess að láta fulltrúa Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum leggja fullkomna blessun sína yfir innlimun Grænlands í Danmörku, þá mun verða haldið áfram með íslenzku þjóðinni að rannsaka og hugsa um sögu Íslands og Grænlands og sögulegan rétt þjóða yfir landi sínu. Ég ætla ekki að hafa þetta mál mitt öllu lengra, en ég vil að lokum leyfa mér að bera fram brtt. við till. hæstv. ríkisstj., sem er svo hljóðandi, með leyfi hæstv. forseta: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að gefa fulltrúum Íslands á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna nú þegar fyrirmæli um að greiða atkvæði gegn viðurkenningu Sameinuðu þjóðanna á innlimun Grænlands í danska ríkið og bera fram ákveðin mótmæli Íslands gegn þeirri innlimun og lokun Grænlands.“ Þessa till. leyfi ég mér að afhenda forseta.



Herra forseti. Ég vildi gjarnan segja hér fáein orð um málið, en ekki vera langorður. Það hefur verið vitnað nokkuð til þess, einkum af hv. þm. Borgf. (PO) og nokkuð af hv. síðasta ræðumanni, 6. landsk. þm. (FRV), hvað Alþ. hefur áður ályktað um hið svokallaða Grænlandsmál. Hv. þm. Borgf. vildi túlka þær samþykktir þannig, að á undanförnum árum hefði verið hrein afstaða hv. Alþ. í málinu og þá sú, að Íslendingar ættu rétt til yfirráða á Grænlandi. Ég geri fastlega ráð fyrir því, að það, sem hv. þm. vitnar til, sé það, sem lengst gengur í þessa átt. Ég geng þess ekki dulinn, að hv. þm. mundi ekki leyna neinu, sem lengra gengur í þá stefnu, sem hann vill halda í málinu, en það, sem hann greindi hér í umr. Hann vitnaði fyrst til þáltill., sem flutt var hér af Jóni heitnum Þorlákssyni og samþykkt. Efni hennar er: „ Alþ. ályktar að skora á ríkisstj. að gæta hagsmuna Íslands út af deilu þeirri, sem nú er risin milli stjórna Noregs og Danmerkur um réttindi til yfirráða á Grænlandi.“ Þessi tillaga var samþykkt í sambandi við þau átök, sem þá voru í uppsiglingu á milli Dana og Norðmanna um þetta mál. En hvað var svo gert út af þessari þáltill.? Mér vitanlega ekki annað en það, sem hv. landsk. þm., sem talaði hér næst á undan mér, greindi frá, sem sé yfirlýsing birt í þá átt, að Íslendingar teldu sig hafa hagsmuna að gæta í sambandi við það, hvað ofan á yrði um Grænlandsmálin. Engin afskipti hygg ég að hafi farið fram samkvæmt þessari þáltill. af málflutningnum fyrir Haagdómstólnum né yfirleitt nokkurt innlegg lagt fram í málið út af henni, og vissulega engin krafa gerð um Grænland. Það mun hafa orðið niðurstaða þeirra manna, sem athuguðu málið út af þáltill., að það væri ekki grundvöllur af Íslands hendi til þess að gera slíkt. Þá vitnaði hv. þm. næst til þess, að hann hefði á síðasta þingi borið fram þáltill., sem að vísu hlaut ekki afgreiðslu, en allshn. þingsins fjallaði um og skilaði áliti um. Þegar þessi þáltill. var flutt, höfðu Danir alveg nýlega innlimað Grænland, alveg nýlega sameinað Grænland Danmörku með nýrri stjórnarskrá. Það hefði því sannarlega verið ástæða til fyrir hv. Alþ., ef það hefði verið sömu skoðunar og hv. þm. Borgf., að afgreiða þáltill. hans jákvætt, en fresta henni ekki. En hvað gerðist á Alþ. þá? Allshn. skilaði áliti, eins og ég sagði áðan, lagði til að vísa till. til ríkisstj. með þeim rökstuðningi nánast, að allt ylti á því, hvernig haldið væri á málinu í samningum við Dani. Með þessum rökstuðningi stóð til að vísa málinu til ríkisstj., en málið hlaut ekki afgreiðslu. Ekki var gert tilkall til Grænlands með þessari afgreiðslu. Hér liggur fyrir þáltill. frá ríkisstj. um, að Alþ. samþykki, að fulltrúar Íslands sitji hjá við atkvæðagreiðslu varðandi Grænland, sem fyrir dyrum stendur á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna. Hér liggja nú einnig fyrir tvær brtt. frá mönnum, sem eru annarrar skoðunar. Önnur þeirra er frá þeim manni, sem fastast hefur haldið því fram hér á hv. Alþ., að Íslendingar ættu yfirráðarétt á Grænlandi. Hin er frá þeim hv. þm., sem talaði hér áðan, öðrum þræði mjög ákveðið í sömu stefnu. Um hvað eru svo þessar brtt.? Við hefðum mátt vænta þess, að brtt. væru um það að nota nú tækifærið á þingi Sameinuðu þjóðanna til þess að bera fram kröfuna til Grænlands, til þess að láta segja það sama þar, sem þessir hv. þm. hafa sagt hér í þingsölunum: að Íslendingar ættu rétt til þess að ráða yfir Grænlandi og þá auðvitað án tillits til þess, hvað Grænlendingum sjálfum kynni að sýnast. En nú bregður svo einkennilega við, að brtt. eru alls ekki um þetta. Þær eru um það eitt að greiða atkvæði gegn viðurkenningu Sameinuðu þjóðanna á innlimun Grænlands í danska ríkið. En þessir skeleggu bardagamenn fyrir réttindum Íslendinga til Grænlands leggja það ekki til, að lagt sé fyrir okkar menn á þingi Sameinuðu þjóðanna að flytja þar það, sem þeir kalla okkar rétt. Af hverju er þetta? Við skiljum ákaflega vel, af hverju þetta er. Það er vitanlega í raun og veru svo, að þegar til kemur, þá kinoka þessir hv. þm. sér við - og það er ekkert undarlegt - að láta leggja það fyrir fulltrúa Íslands á þingi Sameinuðu þjóðanna að standa þar upp og halda því fram, að við eigum rétt til þess að ráða yfir Grænlandi án tillits til þess, hvað íbúar þess vilja. Þeir kinoka sér við að leggja þetta til, og það er ekki nema eðlilegt. Ég er ekki að lasta það. En þessar brtt. bera það alveg greinilega með sér, að þannig er þetta vaxið. Þegar til á að taka hika menn við að senda menn út með þennan boðskap. Við vitum á hinn bóginn ákaflega vel, til hvers þessar brtt. eru fluttar, hverju þær eiga að þjóna. Þær eru til heimabrúks. Þær eru til þess, að hv. þm. geti lagt þær út og haldið því fram hér heima fyrir, að þeir séu sérstaklega þjóðhollir og vilji standa fast á rétti Íslands, en hinir, sem hreinskilnislega segja í heyranda hljóði, að við getum ekki gert kröfu til þess að ráða yfir Grænlandi, séu aftur á móti ekki jafnþjóðhollir og séu til þess búnir að afsala réttindum Íslands til yfirráða á Grænlandi. Þannig er þetta og þannig hefur verið og verður haldið á þessu máli. Við heyrðum hljóðið í hv. síðasta ræðumanni, og kem ég ofur lítið nánar að hans ræðu, því að hún var satt að segja í mesta máta undarleg. Þar kemur þessi tvískinnungur, þetta alvöruleysi í málinu mjög glöggt fram og miklu gleggra en hjá hv. þm. Borgf. (PO). Þessi hv. þm. (FRV) flutti fyrst langa ræðu um sjálfsákvörðunarrétt þjóðanna, hvað hann væri þýðingarmikill, og hann brýndi raustina og sagði: Hefur grænlenzka þjóðin verið spurð að því, hvort hún vildi verða hluti af danska ríkinu? Hefur grænlenzka þjóðin verið spurð? sagði hv. þm. Síðari hluti ræðu hv. þm. var aftur á móti allt annars eðlis. Hann var röksemdafærsla fyrir því, að við mundum eiga rétt til þess að ráða yfir Grænlandi. Þegar þar var komið ræðu hv. þm., var hann sem sé algerlega búinn að gleyma grænlenzku þjóðinni, sem hann talaði svo fjálglega um í fyrri hluta ræðunnar. Hvar var grænlenzka þjóðin með sjálfsákvörðunarréttinn, þegar þessi hv. þm. var að bollaleggja um, að Íslendingar ættu að gera kröfu til þess, að þeirra sögulegi réttur til Grænlands væri virtur, sem vel gæti verið þannig vaxinn, að þeir ættu fulla heimtingu á því að ráða yfir landinu. Er nú ekki hollast fyrir þennan hv. þm. og okkur alla að gera okkur grein fyrir því og játa í fullri hreinskilni, að allt þetta tal um réttinn til þess að ráða yfir landi, sem annað fólk byggir, - allt þetta tal samrýmist alls ekki afstöðu þeirri, sem Íslendingar hafa um sjálfsákvörðunarrétt þjóðanna? Það er ekki hægt að gera hvort tveggja: halda því fram, að allar þjóðir eigi heilagan rétt til sjálfsákvörðunar í málum sínum öllum, og svo hinu í sömu andránni, að við eigum rétt til þess að taka undir okkur Grænland, alveg án tillits til þess, hvað íbúunum þar kynni að sýnast. Það er furðulegt, þegar þeir hv. þm., svo sem síðasti ræðumaður (FRV), sem halda þessu fram samtímis, eru að tala um tvískinnung og að aðrir fari hjá sér í málinu eða annað álíka smekklegt. Hv. þm. Borgf. hefur það fram yfir, að hann hefur þó alltaf haldið sér við nýlendusjónarmiðið eitt, að við ættum rétt til þess að ráða yfir Grænlandi, en hefur ekki gert tilraun til þess að leika svo tveim skjöldum sem hv. síðasti ræðumaður. Þó leggur hann nú ekki til beinlínis, að þetta sjónarmið sé flutt á þingi Sameinuðu þjóðanna. Ég sagði áðan, að við vissum, hverju ætti nú að halda fram hér heima fyrir. Ég sagði, að þessar brtt. væru ætlaðar til heimabrúks, og við það stend ég. Þær bera það alveg greinilega með sér og yfirleitt öll málsmeðferð varðandi Grænlandsmálið lengi undanfarið af hendi þessara aðila. Ef vér ætlum að snúast gegn till. á þingi Sameinuðu þjóðanna út frá sjónarmiði þeirra, sem halda því fram, að við eigum Grænland, þá yrðum við að láta okkar menn hjá Sameinuðu þjóðunum bera fram kröfu til landsins eða halda því fram þar, að við eigum rétt til þess að ráða yfir Grænlandi, annaðhvort með því að halda Grænlandi sem nýlendu eða innlima Grænland í íslenzka ríkið. Nú hefur ein höfuðröksemd okkar Íslendinga í frelsisbaráttunni verið sjálfsákvörðunarréttur okkar sem annarra þjóða. Höfuðregla Sameinuðu þjóðanna er sjálfsákvörðunarréttur þjóðanna, og auðvitað er ekkert smáþjóðum jafndýrmætt og þessi regla, sé hún höfð í heiðri. Ætti nú að fara eftir því, sem hv. flm. brtt. halda fram hér heima fyrir, yrði minnsta þjóðin innan samtaka Sameinuðu þjóðanna að láta fulltrúa sína rísa upp og gera landakröfur, sem ganga í bága við sjálfsákvörðunarréttinn, kröfur um að ráða yfir landi annarra manna, að þeim gersamlega forspurðum. Ég get ekki hugsað mér, að Íslendingar vilji gera sig að undri í augum heimsins með því að halda þessu fram á vettvangi Sameinuðu þjóðanna. Ég vil að minnsta kosti ekki ljá mitt fulltingi til þess og óska, að það komi hér alveg hreinlega fram. Ef við gerðum fyrirvara í þessa stefnu eða greiddum atkv. á móti till. þeirri, sem á að leggjast fyrir, með því að impra á landakröfum á hendur Grænlendingum, þá göngum við beint á móti einu grundvallaratriði í samstarfi Sameinuðu þjóðanna og skipum okkur í hóp þeirra þjóða, sem krefjast þess að fá að sitja yfir annarra hlut. Það eru svo aðrir þættir í þessu máli, sem sumum kynni að sýnast sem máli mundu skipta: 1) Að Haagdómurinn hefur dæmt Dönum yfirráð á Grænlandi, án þess að Íslendingar gerðu þá kröfu til landsins, þótt grundvöllur fyrir slíkri kröfu væri þá gaumgæfilega athugaður hér samkv. þál. þeirri, sem hér hefur verið dregin inn í umr. 2) Að Íslendingar hafa mótmælalaust séð Dani sameina Grænland danska ríkinu. 3) Að landakröfur Íslendinga ættu að byggjast á mörg hundruð ára gömlum samskiptum Grænlendinga og Íslendinga. 4) Að valdir lögfræðingar íslenzkir hafa komizt að þeirri niðurstöðu, að Íslendingar eigi ekki kröfu til Grænlands. 5) Að enginn hefur fært vott af rökum fyrir því, að Íslendingar hefðu möguleika á því að sjá sómasamlega fyrir málefnum Grænlendinga eins og nú stendur, ef þeir gerðu kröfu um, að Grænland yrði undir Íslendinga lagt, og sú krafa yrði tekin alvarlega og okkur afhent landið og þjóðin, sem býr á landinu. Væntanlega ætlast menn ekki til þess, að Grænlendingum verði sópað út af landinu, um leið og það yrði afhent Íslendingum? En við skulum sleppa þessu, þó að þetta séu auðvitað engin smáatriði. Við skulum til hægðarauka halda okkur við það eitt, að Íslendingar létu sína menn á þingi Sameinuðu þjóðanna halda því fram, að Ísland ætti rétt til yfirráða á Grænlandi, rétt til Grænlands. Það gæti ekki þýtt annað en að Íslendingar gerðu kröfur til þess, að Grænlandi væri ráðstafað til þeirra, hvað sem Grænlendingar segðu. Hvernig gæti þjóð með okkar sögu látið fulltrúa sína í alþjóðasamtökum halda slíku fram án þess að bíða stórfelldan álitshnekki og tjón á sálu sinni? Þetta er blátt áfram ekki hægt, að mínu viti. Undir slíku mundum við aldrei rísa, og af því mundum við hljóta varanlegan álitshnekki og skaða. Það hefur verið imprað á því, þó að það hafi ekki verið gert hér í síðustu ræðum, að við ættum að hafa einhvers konar fyrirvara um ótiltekinn eða óútskýrðan rétt í Grænlandi til landsafnota, - rétt, sem við gætum tekið okkur, krafizt okkur til handa, án tillits til þess, hvað Grænlendingar vildu. En við skulum gæta vel að því, hvað við værum að gera með því að halda þessu fram á alþjóðavettvangi. Fáar þjóðir hafa meiri hagsmuna að gæta í þessu sambandi en einmitt við Íslendingar. Fáar þjóðir eiga meira undir því en við, að það sé skilyrðislaust viðurkennt, að engin þjóð eigi af hagsmunaástæðum eða vegna hefðar nokkurn minnsta rétt í landi annarrar þjóðar eða til sjávargagns við strendur annarrar þjóðar. Tilvera okkar sem sjálfstæðrar þjóðar byggist að mínu áliti bókstaflega á því, að þessi meginregla sé viðurkennd og höfð í heiðri, og á því byggist afstaða okkar í landhelgismálinu m. a., að þessi regla sé í heiðri höfð. Allra sízt sæti því á okkur að gera nokkuð það, sem veikt gæti þessa reglu og baráttu okkar fyrir henni.



Herra forseti. Þetta mál er að öllu leyti þannig vaxið, að mér virðist full ástæða til að ræða það rólega. Það má raunar segja að hæstv. fjmrh. hafi gert, - sá ráðherrann, sem síðast talaði hér á undan, en sumir hæstv. ráðh. virðast hafa verið á annarri skoðun, og þá alveg sérstaklega hæstv. forsrh., sem talaði hér í kvöld og viðhafði, að mér fannst, ólíkt meiri hávaða en röksemdir í ræðu sinni. En það hefur nú að vísu stundum komið fyrir áður. Ég verð að segja það, að mér finnst sú till., sem hæstv. ríkisstj. hefur lagt hér fyrir, ekki sérstaklega stórmannleg. Þetta mál hefur þegar verið skýrt allmikið, svo að það liggur nú nokkuð ljóst fyrir þm., og mér virðist það þannig vaxið, að vel sé hægt að taka afstöðu með eða móti, - vel sé hægt fyrir Alþ. og ríkisstj. að mæla svo fyrir við fulltrúa ríkisins hjá Sameinuðu þjóðunum að gera annað tveggja, viðurkenna það, sem Danir fara fram á, eða neita að viðurkenna það. Hæstv. utanrrh. hefur lýst því yfir, að sú afstaða, sem ríkisstj. leggur til, að sitja hjá án allra fyrirvara eða grg. muni verða túlkuð sem stuðningur við málið, og það hefur komið allmjög fram í ræðum hæstv. ráðh., að þeir telji, að það sé eðlilegt og rétt, að Íslendingar fallist á þann skilning, sem Danir halda fram. En þó á nú ekki að gera það á þann hátt að greiða atkv. með þeim, heldur með því að sitja hjá, þar sem það verði þó skoðað sem óbein samstaða eða samþykki. Mér fannst þess vegna, þegar tekið er tillit til þessa, að hæstv. utanrrh. hefði ekki þurft að vera að tala um skort á hugrekki. Hann virtist beina þeim orðum alveg sérstaklega til hv. þm. Borgf. (PO). Ég held, að þau orð hafi ekki komið í réttan stað niður. Verði sú till. samþ., sem hæstv. ríkisstj. hefur lagt hér fram, að fela fulltrúum okkar á þingi Sameinuðu þjóðanna að sitja hjá við atkvgr. um það, hvort eftirlit með Grænlandi skuli ekki lengur haft með höndum af verndargæzlunefnd Sameinuðu þjóðanna, þá er þar með af Íslands hálfu stigið mjög mikilvægt spor og að mínum dómi ærið varhugavert. Slík afstaða, án allrar grg. eða fyrirvara, mundi verða skoðuð sem viðurkenning á eftirfarandi atriðum: 1) Að Íslendingar telji sig ekkert tilkall hafa til Grænlands og einskis réttar að gæta í sambandi við þjóðréttarlega stöðu þess. 2) Að Íslendingar viðurkenni rétt Dana til að innlima Grænland í danska ríkið og fallist á, að það hafi verið gert með lýðræðislegum og eðlilegum hætti. 3) Að Íslendingar leggi með þessu móti eins konar blessun yfir stjórn Dana á Grænlandi og telji ástæðulaust, að með henni sé lengur haft nokkurt alþjóðlegt eftirlit. Ég vil nú fara örfáum orðum um þessi atriði hvert um sig, en skal þó takmarka mál mitt. Flokkur minn lítur þannig á, að tímar nýlenduvelda séu nú liðnir eða að minnsta kosti að verða liðnir hjá. Stefnan hlýtur því að verða sú og á að verða sú, að hver einasta þjóð ráði sjálf sínu landi, á sama hátt og við Íslendingar viljum ráða okkar landi. Þess vegna ber að stefna að því að okkar dómi, og við Íslendingar eigum áð leggja ekkar lóð á vogarskál til þess, hvenær sem færi gefst, að Grænlendingar geti eflzt svo, að þeir verði færir um að stjórna sjálfir landi sínu, og það á ekkert að gera, sem torveldar þeim þetta. Þó að ég sé þannig þeirrar skoðunar, að við Íslendingar eigum ekki að hefja nýlendupólitík, þá finnst mér engin ástæða til þess að hrapa að því nú, þegar þetta mál liggur fyrir á alþjóðavettvangi, að afsala okkur og niðjum okkar um aldur og ævi öllum hugsanlegum rétti í sambandi við Grænland. Þó að við teljum, að tímar nýlendupólitíkur séu liðnir, þá er ekki þar með sagt, að við eigum að afsala okkur þessum hugsanlega rétti, því að við þurfum að sjálfsögðu ekki að hagnýta okkur þann rétt, þótt við ættum hann, til þess að gera Grænland að nýlendu okkar. Varðandi annað atriðið, sem ég minntist á, vil ég segja þetta, og leggja á það verulega áherzlu: Það er engin ástæða til að viðurkenna innlimun Grænlands í danska ríkið og þar með lokun landsins. Sízt af öllu er það skynsamlegt, þegar þess er gætt, að þessi innlimun hefur engan veginn farið fram með þeim hætti, sem yfirleitt mun nú talið sjálfsagt að sé á hafður, þegar slíkar mikilvægar ákvarðanir eru teknar um breytingu á réttarstöðu heilla landa. Grænlenzka þjóðin hefur aldrei verið að því spurð með almennri þjóðaratkvgr., hvað hún vilji í þessum efnum. Þetta atriði hefur ekki legið fyllilega skýrt fyrir, og ég vissi ekki nákvæmlega um það, fyrr en nú síðdegis í dag. að ég fékk glöggar upplýsingar um þetta. Það kom fram, strax þegar Danir fóru fram á það í verndargæzluráðinu fyrir einum 10–11 dögum að fá samþykki þess fyrir því, að það væri ekki lengur á Grænland litið sem nýlendu, að það var vefengt af nokkrum ríkjum, einum fjórum eða fimm, að Danir hefðu gengið þannig frá þessu máli, að Grænlendingar hefðu fengið að segja um það sitt álit með allsherjaratkvgr., hvort þeir vildu sjálfir þessa breytingu á stöðu sinni, hvort þeir vildu einhverja aðra breytingu, hvort þeir vildu verða sjálfstæðir o. s. frv. Um þetta hef ég nú aflað mér upplýsinga, og þær eru á þá leið, að það er langur vegur frá því, að þetta hafi verið lagt fyrir grænlenzku þjóðina á fullkomlega lýðræðislegan hátt, svo sem gera verður þá kröfu til, þegar slík meginbreyting er gerð. Breytingin á stöðu Grænlands, sem gerð var með samþykkt hinna nýju grundvallarlaga Dana 5. júní 1953, var aldrei borin undir þjóðaratkv. í Grænlandi. Hins vegar var grundvallarlagafrv. borið undir stofnun, sem kallast grænlenzka landsráðið eða „landsraad“ og í þessari stofnun var breytingin samþ. einróma. En hvernig er nú þessi stofnun upp byggð? Við vitum það, að hér er ekki um löggjafarþing að ræða. En er hér um að ræða fulltrúaþing, kosið með almennum kosningum, og hefur verið kosið til þessa þings til þess að taka ákvarðanir um þetta stóra mál? Þessu mun vera þannig háttað, og ég hygg, að þær upplýsingar séu algerlega réttar, að þessi stofnun, landsráðið, sé þannig upp byggð eða hafi verið, þegar þessi ákvörðun var tekin í því, að hver hreppsnefnd í Grænlandi hafi kosið úr sínum hópi einn fulltrúa í þetta landsráð, en landfógetinn hafi verið formaður ráðsins. Landfógetinn var skipaður af dönsku ríkisstj. Þetta landsráð var aðeins ráðgefandi, og þess munu mjög mörg dæmi, að ekki hefur verið gert meira með álit þess og tillögur en það, að danska stjórnin og Grænlandsstjórnin danska hafa ekki virt þau að neinu í rumum tilfellum. Varðandi þriðja atriðið, sem ég nefndi hér áðan, er það að segja í sem allra stytztu máli, að nýlendusaga Dana er ekki á þann veg, svo að maður hafi ekki sterk orð, né stjórn Dana á Grænlandi á liðnum tímum, að það sé ástæða til að leggja sérstaka blessun yfir þá frammistöðu. Hv. 6. landsk. þm., sem talaði hér áðan, lýsti þessum atriðum allrækilega, og skal ég ekki fara lengra út í það. Hér eru fram komnar tvær brtt. við till. frá hæstv. ríkisstj., till. frá hv. þm. Borgf. og till. frá hv. 6. landsk. þm. Ég get fyrir mitt leyti fallizt á þessar till. hvora um sig, svo langt sem þær ná, en okkur þjóðvarnarmönnum þykir þó það á vanta, að hvorugri þessari till. fylgir rökstuðningur fyrir því, hvers vegna fulltrúi Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum skuli samkv. till. greiða atkv. gegn því að viðurkenna innlimun Grænlands í Danmörku. Hæstv. fjmrh. sagði að vísu í ræðu sinni hér áðan, að það væri í raun og veru ekki nema einn rökstuðningur til fyrir því að vilja greiða atkv. gegn vilja Dana í þessu máli hjá Sameinuðu þjóðunum, og sá rökstuðningur væri sá, að við Íslendingar lýstum því jafnframt yfir, að við gerðum landakröfur til Grænlands, við teldum það nýlendu Íslands. En ég lít þannig á, að þessu sé alls ekki svo varið, heldur megi og eigi að rökstyðja þá afstöðu að greiða atkv. gegn till. Dana með öðrum hætti. Ég vil því leyfa mér fyrir hönd okkar þjóðvarnarmanna að leggja hér fram brtt. við þáltill. hæstv. ríkisstj. Þessi till. er skrifleg og hljóðar þannig, með leyfi hæstv. forseta: „ Tillgr. orðist svo: Alþingi samþ., að utanrrh. gefi sendinefnd Íslands á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna fyrirmæli um að greiða atkv. gegn því að viðurkenna innlimun Grænlands í danska ríkið með því að leysa Dani undan þeirri skyldu að gera gæzluverndarnefnd Sameinuðu þjóðanna grein fyrir stjórn sinni á Grænlandi. Ályktar Alþingi að fela sendinefnd Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum að rökstyðja þessa afstöðu með því að lýsa yfir: 1) Að Íslendingar viðurkenni ekki rétt neinnar þjóðar til að gera aðra þjóð að hluta af sinni þjóð og land hennar að hluta af sínu landi. 2) Að Íslendingar vefengi, að við innlimun Grænlands í danska ríkið hafi Grænlendingar verið spurðir um vilja sinn á fullkomlega lýðræðislegan hátt. 3) Að ekkert hafi komið fram í þessu máli, sem réttlæti það, að Danir séu leystir undan þeirri skyldu að gera gæzluverndarnefnd Sameinuðu þjóðanna grein fyrir stjórn sinni á Grænlandi, sízt af öllu ef tillit er tekið til þess, að Grænland er enn raunverulega lokað land.“



Herra forseti. Hæstv. fjmrh. hélt hér ræðu áðan, og ég held, þó að margt sé sagt undarlegt og ljótt stundum hér í þinginu, að þá sé sú ræða einsdæmi um hræsni og blindni, og ég ætla að leyfa mér að taka þessa ræðu ofur lítið í gegn. Hann talaði um það, að stjórnarskrá Dana hefði verið samþykkt fyrir nokkru og við hefðum ekki mótmælt henni. Hann virðist ekki skilja það, að núna er einmitt stundin og staðurinn til þess að mótmæla henni. Nú fyrst er það, sem hún á að koma í gildi á alþjóðavettvangi. Nú fyrst er það, sem hún á að koma í gildi hvað Grænland snertir og hvað snertir innlimunina á Grænlandi undir danska ríkið. Hæstv. fjmrh. talaði eins og það væri ein einasta hætta, sem í dag vofði yfir Grænlendingum, ein einasta hætta, sem gæti orðið þeim til niðurdreps og útrýmingar og missis sjálfstæðis; það væri það, að Íslendingar gerðu kröfu til Grænlands. Það væri engin önnur hætta, sem yfir þeim vofði, og það var eins og hann einbeitti sér að því að reyna að egna það fram, að einhver slík tillaga kæmi fram, og þannig talaði hann. Hann gáði þess ekki um leið, að í hvert einasta skipti, sem hann var að höggva í slíkar till., sem hann var að biðja um, þá var hann að höggva gegn því valdi, sem Danir hafa nú yfir Grænlandi og þeir misbeita þar. Fyrst nokkur orð viðvíkjandi því, sem hann var að tala um sögulegan rétt. Við Íslendingar höfum meiri sögulegan rétt en Danir, ef á að fara að dæma eftir sögulegum rétti, og Danir hafa ekki byggt yfirráð sín á Grænlandi á öðru en þeim sögulega rétti, eins og hér hefur þegar verið sýnt fram á. Við höfum hins vegar ekki gert okkar sögulega rétt til Grænlands gildandi til þess að hagnýta Grænland fyrir okkur eða til þess að gera Grænland að nýlendu, eins og Danir gera og eins og hæstv. fjmrh. og hans ríkisstj. er að hjálpa þeim til. Við höfum stundum komið fram með þennan sögulega rétt, en við höfum gert það í því skyni að geta komið fram sjálfsákvörðunarrétti Grænlendinga í veröld, sem enn þá lítur eingöngu á valdið og sögulega réttinn, en viðurkennir enn sem komið er ekki nema í orði kveðnu sjálfsákvörðunarrétt þjóðanna. Við getum rætt um þessa tvo rétti og talað um þá. Við skulum ræða um þá hvorn út af fyrir sig, og það er ekki til neins fyrir hæstv. fjmrh. að ætla að fara að reyna að koma þeim þannig í mótsetningu hvorum við annan. Réttur Dana samkv. Haagdómstólnum yfir Grænlandi byggist á þeirra sögulega rétti, eða réttara sagt á okkar Íslendinga sögulega rétti, á landnámi víkinganna í Grænlandi, eins og stendur í forsendum Haagdómstólsins. Ef við þess vegna ætlum að viðurkenna, að þessi réttur eigi að gilda í heiminum, - og það er hann sem dæmt er eftir, - þá mundi sá sögulegi réttur koma fram þegar við sæktum okkar mál. Við álítum hins vegar, að annar réttur ætti að gilda, og það er sjálfsákvörðunarrétturinn, og við berjumst fyrir því, að sá réttur nái fram að ganga. En hvað vill hæstv. ríkisstj. og fjmrh. gera? Fjmrh. er að tala hérna um mótsetningarnar og það ósamrýmanlega milli þessara tveggja rétta. Hæstv. fjmrh. er sjálfur að beygja sig fyrir sögulegum rétti Dana og fyrir valdbeitingu þeirra, en um leið að svíkja af Grænlendingum þeirra sjálfsákvörðunarrétt. Í því fólst hræsnin, mótsögnin og tvískinnungurinn í allri hans ræðu. Hvernig höfum við Íslendingar hagað okkur sjálfir í þessum málum? Hæstv. fjmrh. talaði eins og hann hefði ekki hugmynd um sögu Íslands. Við höfum einmitt byggt á okkar eigin sögulega rétti til okkar eigin lands, meira að segja á eldgömlum sögulegum heimildum í því sambandi, á eldgömlum samskiptum, og Jón Sigurðsson skammaðist sín aldrei fyrir að byggja á þeim. Við höfðum svo að segja sem varaskeifu - næstum því - sjálfsákvörðunarréttinn. Auðvitað ætluðum við aldrei, þó að einhverjir forfeður okkar hefðu verið jafnblindir og núverandi valdamenn Íslands eru, - sem þeir aldrei voru á okkar mesta niðurlægingartíma, - þó að þeir hefðu einhvern tíma samið af okkur réttinn til þessa lands, þá hefðum við sagt, að við hefðum hann samt, en þá hefðum við orðið að sækja hann og taka hann öðruvísi en við gátum núna. Hæstv. fjmrh. sagði, að við værum að gera okkur að undri með því að heimta rétt einnar þjóðar, sem sé Íslendinga, til þess að ráða Grænlandi. Hann sagði, að við værum að gera okkur að undri frammi fyrir heiminum. En hvað er það, sem hann og hæstv. ríkisstj. er að gera núna? Hún er einmitt að gera Íslendinga að undri frammi fyrir öllum heiminum með því að ætla að samþykkja með hjásetunni rétt einnar þjóðar, sem sé Dana, til þess að ráða yfir Grænlandi og til þess að innlima Grænland. Hann gáir ekki að því, að þegar hann er að tala svona skelegglega á móti þessum ímynduðu nýlendukröfum Íslendinga, sem hann er að búa til, þá er hann að höggva í Dani, höggva einmitt í þann málstað, sem hann er sjálfur að verja hérna. Hann er að segja, að Íslendingar, m. ö. o. ein þjóð, hafi engan rétt til þess að heimta það að eiga að fara að ráða yfir annarri þjóð eða öðru landi eins og Grænlandi en hann er um leið að gerast hér málsvari einnar þjóðar, sem sé Dana, til þess að mega ráða yfir Grænlandi og til þess að mega innlima Grænland í sitt eigið ríki. Hvers konar hræsni er þetta? Hvers konar blindni er þetta í sókn og vörn fyrir einu máli að geta ekki séð þetta? Hann talaði um, að rökin hljóti að vera sjálfsákvörðunarréttur þjóðanna, og hvað er það, sem hér er verið að ræða um? Það er verið að ræða um, hvort við eigum að standa með því, að Danir innlimi Grænland í danska ríkið og innlimi Grænlendinga í dönsku þjóðina. Hann segir, að þá skipum við okkur í hóp þeirra þjóða, sem sitja yfir rétti annarra. Það er einmitt það, sem tillaga hans og ríkisstj. gengur út á, að við skinum okkur í hóp þeirra þjóða, sem sitja yfir rétti annarra, að við skipum okkur í hóp með Dönum til þess að sitja yfir rétti Grænlendinga. Og svo talar þessi sami hæstv. ráðh. með fyrirlitningu um, að það sé verið að vitna í einhver gömul samskipti. Við Íslendingar byggðum á gömlum samskiptum í allri okkar sjálfstæðisbaráttu, og Danir byggja við Haagdómstólinn og forsendurnar fyrir honum á landnámi víkinganna í Grænlandi, sem sé á þeim gömlu samskiptum, sem raunar voru Íslendinga; það voru Íslendingarnir, sem námu Grænland. þó að Danir hafi þagað um það fyrir Haagdómstólnum. Allt, sem hæstv. fjmrh. var að tala um að við ættum að halda heilagt og við ættum að vernda sjálfsákvörðunarrétt þjóðanna er einmitt það. sem hann er að svíkja, þegar í hlut á minni þjóð en við, - þjóð, sem á engan málsvara hjá Sameinuðu þjóðunum, og þjóð, sem á siðferðislega rétt til þess að heimta það, að einmitt minnsta þjóðin, Íslendingar, muni eftir henni, ekki sízt vegna þess, að þetta eru næstu nábúar okkar, þetta er náungi okkar, ef við notuðum það kristilega hugtak, og þetta er þar að auki þjóð, sem er okkur sögulega tengdari en jafnvel nokkur önnur þjóð.

Hvers vegna vill þá þm. ásælast til hennar?

Ég er ekki að ásælast þeirra land. Ég er að reyna að hindra það, að Danir innlimi þeirra land og drepi þeirra þjóð, en það er þjóðarmorð, sem hæstv. ráðh. og hæstv. ríkisstj. ætlar að gera sig seka í og ég skal koma inn á, hvers konar plagg það er, sem er lagt hérna fyrir okkur núna, ég skal nú koma inn á það plagg, sem hæstv. utanrrh. leggur hér fyrir og á að byggja á alla röksemdaleiðsluna í þessu máli, og það er yfirlýsing verndargæzluráðsins eða meiri hlutans í því. Og við skulum nú taka það fyrir lið fyrir lið til þess að sjá, hvernig þær upplýsingar eru fengnar, sem hér eru lagðar fyrir Alþingi Íslendinga af ríkisstj. og við eigum að dæma í þessu máli eftir. Meiri hluti verndargæzluráðsins segir, ég hef það orðrétt eftir hæstv. utanrrh.: „Hún, þ. e. verndargæzlunefndin, hefur kynnt sér, að grænlenzka þjóðin hefur óhindrað notfært sér réttinn til sjálfsákvörðunar, er réttkjörnir fulltrúar hennar ákváðu hina nýju réttarstöðu hennar.“ - Við skulum fyrst athuga orðið ,óhindrað“ og leggja fram þá spurningu, hvort Grænlendingar hafi framkvæmt þennan sjálfsákvörðunarrétt óhindrað. Ég skal þá upplýsa það hér. - það væri nú viðkunnanlegt ef hæstv. ríkisstj. eða einhver úr henni væri hérna inni á meðan þau plögg, sem þeir leggja fyrir Alþingi til þess að byggja á úrslitaákvarðanir, jafnvel fyrir næstu tíma, eru tekin í gegn. Og ég vil þá um leið beina fyrirspurnum til hæstv. ríkisstj. Ég ætla að lýsa því hér yfir, að Grænlendingar á Norður-Grænlandi og Austur-Grænlandi hafa aldrei verið spurðir um neitt í þessum málum, aldrei verið látnir greiða atkv. um neitt í þessum málum, aldrei verið látnir kjósa neinn mann, hvorki til sveitarstjórnar. landsráðs né þings Dana, og ég vil skora á hæstv. ríkisstj. að mótmæla þessu hér, ef hún getur. Þeir hafa aldrei verið spurðir um neitt, látnir greiða atkv. um neitt né kjósa neitt, ekki einu sinni þessa þm., sem koma fram, þessa frændurna Lynge, sem koma fram fyrir þeirra hönd í New York núna. Á Vestur-Grænlandi hefur hins vegar verið látið kjósa í sveitarstjórnir og í sýslunefndir, en þeir, sem hafa fengið að kjósa í sveitarstjórnir og sýslunefndir, hafa ekki heldur verið spurðir að því, hvort þeir vildu verða hluti af Danmörku. Það hefur aldrei farið fram nein þjóðaratkvæðagreiðsla í þessum hluta. í Vestur-Grænlandi. um stjórnarskrána dönsku. Hverjir eru það, sem hafa verið spurðir? Það er landsráðið, sem er skipað ofan frá ýmsum mönnum úr hreppsnefndunum í Vestur-Grænlandi; það er það sem hefur verið spurt. Formaður þess er Dani. Það er eins og lélegri nefnd en embættismannanefndin fyrir 100 árum hefði verið spurð hér á Íslandi um, hver ætti að vera staða Íslands. Og hvað svo um þessa fáu Grænlendinga, sem á eftir hafa fengið að greiða atkv. og fengið að kjósa, hvernig er hindrunin, sem lögð hefur verið í veg fyrir þá? Þeir fáu Grænlendingar, sem hafa fengið að kjósa, hafa verið hindraðir í því að skapa sér skoðanir á þessum málum, þeir hafa verið hindraðir í því að gefa út bækur á sínu máli, þeir hafa verið hindraðir í því að gefa út blöð á sínu máli, það hefur verið hindrað allt pólitískt frelsi í Grænlandi á þessum litla hluta, sem hefur fengið að kjósa, og þeir menn af dönsku bergi brotnir, sem hafa verið settir þar sem embættismenn af dönsku stjórninni og hafa sýnt sig í því að vilja stuðla að, grænlenzkri menningu, eflingu bókmenningar hjá Grænlendingum, útgáfu blaða og bóka á grænlenzku um þeirra sjálfstæðismál, hafa verið reknir burt af Grænlandi og sviptir sínum embættum. Það eru kannske einhverjir Íslendingar, sem muna eftir því, að menn, sem hafa barizt fyrir okkar réttindum hér á Íslandi áður fyrr, hafa verið beittir því sama af danskri stjórn. Svona hefur verið farið að. Þetta er það, sem meiri hluti verndargæzluráðsins kallar „óhindrað“, og þetta er það, sem ríkisstj. leggur fyrir Alþingi Íslendinga. Það eru ósannindi. Þá skulum við koma næst að því, að réttkjörnir fulltrúar hafi ákveðið hina nýju réttarstöðu og þeir hafi notfært sér réttinn til sjálfsákvörðunar. Réttkjörnir fulltrúar hafa aldrei ákveðið neina nýja réttarstöðu. Þessi nýja réttarstaða hefur aldrei verið undir þá borin, þeir hafa aldrei verið látnir greiða atkv. um dönsku stjórnarskrána. Þeir hafa á litlum hluta Grænlands, Vestur-Grænlandi, verið látnir kjósa eftir stjórnarskránni, eftir að hún hefur verið sett. Stjórnarskráin var ákveðin án þess að spyrja grænlenzku þjóðina, ákveðin af dönsku ríkisstj. Er enginn hér, sem man eftir því, að það átti að gera slíkt gagnvart Íslendingum? Er enginn, sem man eftir því, að dönsk stjórn hafi einhvern tíma haft tilhneigingar til þess að ætla að setja íslenzkri þjóð stjórnarskrá ofan í vilja hennar? Ég býst við, að menn muni eftir, hvernig því hefur verið mætt hér. En við eigum að styðja Dani, þegar þeir ætla að neyða slíku upp á Grænlendinga, sem standa varnarlausir að vígi. Það er því svo fjarri, að grænlenzka þjóðin hafi „óhindrað notfært sér réttinn til sjálfsákvörðunar, er réttkjörnir fulltrúar ákváðu hina nýju réttarstöðu hennar“, eins og stendur í plagginu, að það er ekkert einasta orð satt í þessu. Þá er haldið áfram í plagginu frá ríkisstj.: „Gæzluverndarnefnd lætur þá skoðun í ljós, að samkv. framkomnum skjölum og skýringum hafi grænlenzka þjóðin af frjálsum vilja ákveðið innlimun í danska konungsríkið.“ Af frjálsum vilja innlimun! Hvað hefur nú gengið á undan, áður en þessi innlimun er framkvæmd, svo að við tölum ekki um frjálsa viljann? Í fyrsta lagi: Það hefur enginn vilji komið fram, hvorki frjáls né ófrjáls, á Norður-Grænlandi né Austur-Grænlandi. Þeir hafa aldrei verið spurðir og aldrei neitt verið látið í ljós. Það hefur komið fram á Vestur-Grænlandi vilji. Hvernig er búið að búa að þarna á Vestur-Grænlandi? Hvernig er umhorfið, þegar sá vilji er kveðinn upp, sem nú er túlkaður af þeim, sem kalla sig fulltrúa Grænlendinga? Það er vitað, að í þessum þorpum í Vestur-Grænlandi er mestmegnis töluð danska. M. ö. o.: Það er búið að troða það mikið niður tungu Grænlendinganna sjálfra, að það er búið að koma danskri tungu á, þannig að hún er orðin það almenna mál í þessum þorpum. Það er verið að stefna að því að útrýma þannig grænlenzkunni. Þyrfti það út af fyrir sig að þýða, að grænlenzkt þjóðerni ætti sér ekki viðreisnar von? Sá maður, sem hrifnastur var af íslenzkri tungu af öllum Dönum, sem uppi hafa verið, Rasmus Kristján Rask, og sá Dani, sem okkur hefur hjálpað bezt til þess að reisa okkur sjálfa við úr niðurlægingunni, sem við vorum komnir í, var sjálfur svo hræddur um örlög íslenzkrar tungu, eftir að hann hafði kynnt sér ástandið hér, að hann óttaðist að hún yrði útdauð eftir 100–200 ár, og við vitum ósköp vel, hvað danskan var orðin algeng t. d. hér í Reykjavík. Engu að síður vitum við, hvað okkur hefur tekizt, og þó að búið sé að leika Grænlendinga verr en við vorum nokkurn tíma leiknir, þá er engin ástæða til þess að örvænta um, að þeirra þjóðerni mætti reisa við, ef þeim væri hjálpað til þess. En það, að danska skuli raunverulega vera það mál, sem fyrst og fremst var talað á þessum hluta Grænlands, í Vestur-Grænlandi, sýnir okkur samt, hvert þarna er stefnt. Við vitum, að Grænlendingar á þessu svæði eru orðnir mjög blandaðir Dönum. Við vitum, að Danir hafa flutt þarna inn, eru bókstaflega að yfirtaka landið og að þessir bæir eru hálfdanskir. Reykjavík var fyrir rúmum 100 árum líka talin hálfdanskur bær, og það þótti þá að vísu djarft, en ekki ófært, að reyna að gera hana að íslenzkri höfuðborg og aðsetri Alþingis. Það er þess vegna aðeins að slá fastri staðreynd, hve danska sé orðin útbreidd og hve blandaðir Eskimóarnir eða Grænlendingarnir séu orðnir Dönum á þessu svæði og bæirnir hálfdanskir. Það sýnir áhrif Dana í þessum hluta Grænlands, en það sannar ekki, að það væri ekki hægt að hjálpa grænlenzku þjóðinni enn sem komið er. En hvert stefnir, ef haldið er áfram eins og gert hefur verið undanfarið? Hæstv. fjmrh. talaði um það hérna áðan, þegar hann var að þykjast hafa á móti kröfum Íslendinga til Grænlands, hvort það ætti máske að sópa Eskimóum út. Hefur hæstv. fjmrh. athugað, hvað er verið að gera í Grænlandi? Ef hann hefur ekki athugað það, þá skal ég lofa honum að heyra, hvað hans eigið blað segir, og ef Eysteinn Jónsson er ekki hræddur við Tímann, þá væri gott, að hann kæmi inn. Ég skal lofa honum að heyra, hvað hans eigið blað segir um, hvort sé verið að sópa Eskimóum út úr Grænlandi og hverjir séu að gera það. Þegar konungur Dana kom til Grænlands 1952, fengu blaðamenn að fara með honum, og þá kom margt í ljós, sem danska þjóðin og aðrar þjóðir höfðu ekki búizt við, og Tíminn, blað hæstv. fjmrh., birti nokkru eftir konungsheimsóknina, þann 31. ágúst 1952, grein með þriggja dálka fyrirsögn, sem hljóðaði svo: „Berklar og kynsjúkdómar eru að útrýma grænlenzkum kynstofni.“ Og í undirfyrirsögn: „segir Gunnar Larsen, fréttamaður við Dagbladet í Osló, eftir Grænlandsheimsókn.“ Berklar og kynsjúkdómar eru að útrýma grænlenzkum kynstofni. Þetta er fyrirsögn úr blaði hæstv. fjmrh., Tímanum, 31. ágúst 1952, og síðan kemur löng og greinileg frásögn á eftir, eftir sjónarvott í Grænlandi. Hann segir þar m. a., með leyfi hæstv. forseta: „Hinn nakti, bitri veruleiki: Eftir því sem líður á konungsheimsóknina í Grænlandi komumst við betur að raun um það, að bæði heimsóknin og allt, sem henni fylgir, er aðeins glitábreiða. Jafnvel hin hreinskilnu og góðviljuðu konungshjón geta ekki með öllu dulizt þessari bitru staðreynd. Hér í Grænlandi höfðu Grænlendingar málað öll húsin rauð að utan í tilefni af konungskomunni. En það var aðeins að utan, sem húsin voru litfögur ásýndum. Inni í þröngum kytrunum blasti við önnur og ófögur sýn. Þar lágu fjölskyldurnar, oft langt leiddar af berklaveiki, og þar var óþefurinn og óhreinindin ólýsanleg. Margir sjúkir lágu oft saman í rúmgarmi, sem komið var fyrir úti í horni á köldu moldargólfinu.“ - Síðan er haldið áfram að lýsa berklunum, kynsjúkdómunum og sagt: „Þessir sjúkdómar höggva mikil skörð í kynstofninn, og það hefur hent, að heilir árgangar nýfæddra barna þurrkast út af völdum sveltisjúkdóma. Hin fáu sjúkrahús eru magnþrota í þessari baráttu. Héraðslæknirinn sagði mér, að eina ráðið til að bjarga kynstofninum frá algerri útrýmingu væri að flytja mikinn hluta æskunnar til Danmerkur, þar sem hægt yrði að veita henni sómasamlega læknishjálp. En það virðist undarlegt, að maður ekki segi vitfirring, að mitt í allri þessari neyð í þessum aumkunarverða bæ, þar sem fólk liggur á moldargólfum í heilsuspillandi húsum, eru byggð ágæt starfsmannahús úr tré, þótt þetta sé í trélausu landi, handa dönskum starfsmönnum.“ Og það er haldið áfram í blaði fjmrh. að lýsa ástandinu í Grænlandi. Og það er birt mynd með, sem skýringarnar við a. m. k. eru frá eigin brjósti Tímans eða Framsfl., eftir því sem mér hefur skilizt. Það er birt mynd af nokkrum ungmennum í Grænlandi, og þetta stendur til skýringar myndinni, hæstv. fjmrh.: „Grænlenzkt æskufólk í Góðvon: Fáir eru kátari og lífsglaðari en ungir Grænlendingar, meðan heilsan er góð, nóg veiði og efnt til hátíða. Fátækrahverfið eða helzta Eskimóahverfið í Góðvon heitir Íslandsdalur, og þar á fólkið lítið annað en fataræflana, er það stendur í. Æðsti draumur unglingsdrengjanna þar er að eignast hvítan ananak,“ held ég, að það eigi að vera; illa prentað. Tekur hæstv. fjmrh. eftir, hvað þarna er sagt, líklega frá eigin brjósti Tímans? Fátækrahverfið eða helzta Eskimóahverfið í Góðvon, það er samnefnari. Það er það sama: fátækrahverfið og helzta Eskimóahverfið. Að vera fátækur, það er sama sem að vera Eskimói. Að vera Eskimói, það er sama sem að vera fátækur. Og þar sem helzta Eskimóahverfið er, heitir Íslandsdalur. Hvað er það, sem er að gerast þarna? Það er, að Eskimóarnir sem undirþjóð eru látnir búa við fátækt og sjúkdóma og það er verið að útrýma þeirra kynstofni. Þetta er það, sem er að gerast. Og þetta er það, sem hæstv. fjmrh. vill að sé þagað um. Við Íslendingar, sem vorum komnir nærri útrýmingu, - við, sem næstum var búið að útrýma fyrir 160–170 árum, ættum að skilja þá þjóð, sem er í sömu aðstöðu nú. Okkur þótti vænt um það, þegar við áttum bágast, að það voru til menn úti í heimi, sem tóku okkar málstað, að það voru menn í Englandi, Þýzkalandi, Svíþjóð og annars staðar, sem tóku okkar málstað, þegar við vorum úthrópaðir sem Eskimóar út um allan heim, m. a. af harðvítugum afturhaldsmönnum í Danmörku. Og við ættum að sýna þá drenglund að taka málstað þeirra manna, sem nú hafa ekki tækifæri til þess að bera hönd fyrir höfuð sér, þeirra manna í Grænlandi, sem eru bæði fátækir og Eskimóar, en það þykir nokkurn veginn það sama. Við ættum ekki að leggjast á sveif með þeim, sem nú ætla að gera endanlega út af við þennan kynstofn, sem berklarnir og aðrir sjúkdómar hafa verið að útrýma, með því að innlima þá nú í framandi ríki og framandi þjóð. Það væri kannske ekki úr vegi, að við athuguðum svo um leið, hverjir það eru nú, sem þykjast tala fyrir hönd Grænlendinga, hverjir það eru nú, sem eru samherjar hæstv. ríkisstj. og hæstv. fjmrh. og standa með þeirri till., sem lögð var fram í verndargæzluráðinu og ríkisstj. vill nú styðja með hjásetu sinni. Hverjir eru heimildarmennirnir fyrir meiri hluta verndargæzluráðs, heimildarmenn fyrir plagginu, sem ég var að vitna í hér áðan, plagginu, sem ríkisstj. hefur lagt hér fyrir okkur? Hverjir eru það, sem eru forsvarar innlimunarinnar eins og hæstv. fjmrh.? Það eru danskir Grænlendingar eða Danir í Grænlandi. Það var vitnað í orðin, sem þeir hefðu sagt, í danska blaðinu Politiken. Eitt, sem þessir grænlenzku þm. höfðu sagt, var, að Grænland væri „óaðskiljanlegur hluti danska ríkisins“, - já, óaðskiljanlegur hluti danska ríkisins. Könnumst við við orðalagið? Höfum við nokkurn tíma heyrt þetta áður: „Óaðskiljanlegur hluti danska ríkisins“? Og hverjir voru það, sem héldu því fram? Það voru Danir og danskir Íslendingar eða fulltrúar Dana á Íslandi, sem héldu því einu sinni fram, að við værum „óaðskiljanlegur hluti danska ríkisins“. Og hverjir eru það, sem halda þessu fram núna á vettvangi Sameinuðu þjóðanna? Það eru danskir Grænlendingar, Danir í Grænlandi, yfirþjóð, sem er smátt og smátt að útrýma þjóðerni undirþjóðarinnar. Þessir sömu menn, eins og var vitnað í í Politiken, höfðu sagt, að þeir vildu „sameinast móðurlandinu“. Þekkjum við þetta orðalag? Könnumst við, við þetta? Höfum við einhvern tíma heyrt þetta hérna hjá okkur? Hverjir eru það, sem nota þetta orðalag? Það eru varla aðrir en þeir, sem sjálfir eru innfluttir Danir, eða börn þeirra, sem skoða sig dönsk. Fyrir þá er þetta eðlilega sameining við móðurlandið, og þó efast ég nú um, að það sé móðurland, það er nú líklega föðurlandið venjulega, sem þeir eiga við. Nöfnin benda a. m. k. til þess, að það séu feðurnir, sem séu danskir, en mæðurnar þá frekar grænlenzkar, ef þeir eru þá að einhverju leyti grænlenzkir. Okkur var sagt það lengi, að við ættum að una vel í faðmi „móðurlandsins“, og meira að segja þegar samvinnuhreyfingin var að byrja á Íslandi, þá var talað um það norður á Akureyri, að það væru landráð við „móðurlandið“ að kaupa ekki vörur í „móðurlandinu“, heldur í Englandi. Þessi sami grænlenzki þm. sagði fyrir verndargæzlunefndinni og var haft eftir honum í Politiken, að engum manni í Grænlandi hefði dottið í hug sjálfstæði. Nei, það er einmitt. „Það hefði engum dottið í hug sjálfstæði þarna.“ Milli hvers voru þeir þá að velja, þessir menn, sem aldrei hafði dottið í hug sjálfstæði? Og af hverju hafði þeim eftir hans meiningu aldrei dottið í hug sjálfstæði? Af því að enginn maður hafði nokkurn tíma fengið að komast upp með það að minnast á rétt Grænlendinga til síns eigin lands og vinna fyrir slíkum rétti. Það var sá tími, að það var líka bannað að gefa út blöð hér á Íslandi, að dönsk yfirvöld bönnuðu það eins og þau hafa gert í Grænlandi. Það var sá tími, að það var dönsk einokunarverzlun, sem réð hér á Íslandi, eins og hún gerir enn í Grænlandi með „lýðræðinu“, sem talað er um að eigi að ríkja í Grænlandi núna. M. ö. o.: Þessi þm. Grænlendinga viðurkennir, að þeim hafi aldrei dottið í hug sjálfstæði. Þeir hafa ekki einu sinni þekkt réttinn til sjálfsákvörðunar og þess vegna ekki getað hagnýtt hann. Þessi þjóð hafi aldrei verið upplýst um það, að sem þjóð, sem sérstakt þjóðerni, hafi hún rétt, óafsakanlegan rétt, til þess að fá að vera sjálfstæð og mannúðarkröfu til þeirra þjóða; sem langt eru komnar á menningarbrautinni, að þær hjálpi henni til þess, en innlimi hana ekki í sig og eyðileggi hana og útrými henni. Þessir menn, sem kalla sig fulltrúa Grænlendinga, viðurkenna, að þeim hafi aldrei dottið í hug sjálfstæði. Þeir viðurkenna, að Grænlendingar hafi aldrei haft aðstöðu til þess að hagnýta neinn sjálfsákvörðunarrétt. Og svo er verið að tala um í plagginu, sem ríkisstj. leggur fyrir, að grænlenzka þjóðin hafi af frjálsum vilja ákveðið innlimun í danska konungsríkið. Hvers konar endalaus þvæla, mótsagnir og ósannindi eru þetta, sem saman er hrúgað þarna? Það, sem er að gerast, er, að það er smátt og smátt verið að útrýma íbúunum af grænlenzku kyni. Það er verið að gera landið danskt. Og það er auðséð, að eftir nokkra áratugi verður þetta orðið danskt land, byggt Dönum, og þjóðinni, sem var þar fyrir, er útrýmt. Það, sem Danir fara fram á við Íslendinga í dag, er: Verið þið ekki að heimta, að það sé haft neitt eftirlit með þeim aðferðum, sem við notum til þess að ná því að gera Grænland danskt. Fallið þið frá því að greiða atkv. gegn því hjá Sameinuðu þjóðunum, að það sé haft eftirlit, að danskri stjórn sé gert að skyldu að leggja skýrslu fyrir Sameinuðu þjóðirnar um, hvað hún aðhefst í Grænlandi. - Og þetta heimta menn, sem sjálfir loka Grænlandi, - menn, sem krossbregður sjálfum við, þegar þeir heyra lýsingarnar frá Græniandi, þegar þeim verður á að senda óvart kónginn þangað og fréttamenn fá að fara með honum. Og þetta er það, sem ríkisstj. fer fram á hér í dag, að við eigum að vera samsekir um, að yfirþjóðin í Grænlandi útrými undirþjóðinni smátt og smátt. Það er það, sem er að gerast. Það má vera, að grænlenzku þjóðerni verði ekki bjargað. En það er a. m. k. ekki okkar að stjaka við þeim, þegar þeir standa erfiðast. Ef til vill gæti það eitthvað hjálpað, að það væri haft eftirlit með þeim aðferðum, sem beitt er í Grænlandi, Og meiri manndómur hefði verið í því af Alþ. Íslendinga og ríkisstj. að sjá um, að það væru sendar nokkrar íslenzkar nefndir til Grænlands, m. a. máske nokkrar þingmannanefndir, til þess að athuga ástandið þar, ef þeim hefði þá ekki verið neitað um það. Þá er haldið áfram í plagginu: „af frjálsum vilja ákveðin innlimun í danska konungsríkið á jafnréttisgrundvelli við aðra hluta danska ríkisins“. Hvað á nú þetta þvaður að þýða? Það er yfirlýst, að Grænland sé gert að amti úr Danmörku, að óaðskiljanlegum hluta danska ríkisins. Hvaða jafnréttisgrundvöllur er þetta? Er það einhver jafnréttisgrundvöllur t. d. við Færeyinga? Nei, ekki einu sinni það. Þeir eru bara amt. eins og átti að gera okkur að einu sinni. Það er m. ö. o. enn þvaðrað. Og svo, ef við tökum það fyrir, hvað er þá þessi jafnréttisgrundvöllur? Er réttur mannanna í Grænlandi í dag jafn og danskra borgara á Sjálandi eða Fjóni? Nei, hann er ekki jafn. Þeir verða að lúta um alla sína verzlun, allar sínar andlegu og líkamlegu nauðsynjar forsjá danskrar einokunarverzlunar. Grænland er lokað land. Grænlendingum er bannað að hafa samgöngur við aðra menn. Við getum farið þegar við viljum til Danmerkur. Við getum stigið á land í Danmörku, þegar okkur þóknast. Því er haldið fram við okkur í dag, að Grænland sé Danmörk, en við megum ekki fara til þess hluta í Danmörku og stíga þar á land: Ykkur er bannað það. Þessum mönnum er bannað að gefa út rit um sín mál, og það er bannað að gefa út rit og senda þeim. Þeir eru sviptir réttindum, sem allir aðrir menn í þjóðfélögum, sem telja sig svo, eins og danska þjóðfélagið, hafa, og þeir eru sviptir réttindum, sem allir Danir hafa. Þeir hafa engan jafnréttisgrundvöll, ekki einu sinni þessir menn í Vestur-Grænlandi, ekki einu sinni þessir, sem eru þó orðnir meira eða minna hálfdanskir. Og þeir, sem eru í Norður-Grænlandi, Thule, eða þeir, sem eru hér fyrir norðan okkur í Austur-Grænlandi, hafa alls engan rétt. Það minnsta, sem hægt var fyrir Dani að gera í sambandi við ákvörðun um þessi mál. var að setja inn í sína stjórnarskrá ákvörðun um, að grænlenzka þjóðin og íbúar Grænlands hefðu hvenær sem þeir vildu rétt til aðskilnaðar og sjálfstæðis, þegar þeir krefðust þess sjálfir. Ekkert slíkt er gert. Þeir eru sviptir öllum slíkum rétti, einmitt sviptir þeim rétti, sem þeir eðli málsins samkvæmt hefðu haft sem nýlenduþjóð, vegna þess að það er litið þannig á nýlendu, að þar væri raunverulega þjóð, sem ætti siðferðislega kröfu til þess að verða frjáls, en hefði annaðhvort ekki haft vald eða þroska til þess að verða það enn þá. Einmitt þessu átti að svipta þá með því að innlima þá, og þessi innlimun er náttúrlega aðferð, sem hvert einasta slíkt stórveldi getur viðhaft, ef það vill láta hætta eftirlitinu með þessu. Þá segir áfram í plagginu: „Nefndin hefur með ánægju komizt að raun um, að grænlenzka þjóðin hefur öðlazt sjálfsstjórn.“ Nú verð ég að segja eitt: Annaðhvort skilur ekki ríkisstj. ensku eða þá, og því trúi ég ekki, að hún þýðir allt þetta plagg hringlandi vitlaust, eða þá, að það, sem í þessu plaggi stendur, er sú mesta endileysa, sem nokkurn tíma hefur sézt í stjórnmálaplaggi. Plaggið byrjar með því, að það sé lýst yfir, að grænlenzka þjóðin hafi af frjálsum vilja ákveðið innlimun í danska konungsríkið, og síðan lýsir nefndin ánægju sinni yfir því, að grænlenzka þjóðin hafi öðlazt sjálfstjórn. M. ö. o.: „sjálfstjórn“ og „innlimun í danska ríkið“. Þetta er rökfræði! Þetta er danska rökfræðin í New York frammi fyrir verndargæzluráðinu! Og þetta á Alþingi Íslendinga eftir 600 ára reynslu af því að vera nýlenda Noregs og Danmerkur í rauninni, þó að við værum það aldrei samkvæmt réttinum, svo að fara að leggja samþykki á! Svona endemis plagg er það eina, sem er lagt fyrir Alþingi Íslendinga, sem við eigum að fallast á, þar sem upphafið stangast á móti endinum og þar sem allt, sem í því er þar á milli, er tóm hringavitleysa. Nei, við eigum ekki að ljá svona plaggi okkar lið. Við eigum að hafa manndóm í okkur til að greiða atkv. á móti því, á móti allri þessari forsendu, sem meiri hluti verndargæzluráðsins nú setur fram sem þá ályktun, sem ætlazt er til að allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna samþykki. Að síðustu, svo að ég aðeins minni á það, sem ég kom inn á í upphafi og ráðh. hafa hér verið að tala um: Ef um sögulegan rétt er að ræða, þá er sögulegur réttur Dana minni en vor. Ef um siðferðislegan rétt er að ræða, þá er siðferðislegur réttur Dana til að ráða Grænlandi enginn frekar en okkar. Sjálfsákvörðunarrétt hafa Grænlendingar aldrei haft og aldrei fengið að nota. Og viðvíkjandi því, sem hæstv. forsrh. sagði, svo að ég lykti með því, þá vil ég taka undir þau mótmæli, sem þegar hafa komið fram gegn þeirri skoðun hans, að við ættum að vera reiðubúnir til að leggja okkar landhelgismál og annað slíkt - ég vil taka undir það, sem hv. 6. landsk. þm. (FRV) sagði um það - undir alþjóðadómstól. Það er hættuleg skoðun, hættuleg fyrir líf og framtíð Íslendinga. Hvað snertir afstöðuna um deilu Norðmanna og Dana, sem lögð var fyrir Haagdómstólinn á sínum tíma, þá hefur enginn dómur kveðið neitt upp um rétt Íslendinga í þeim efnum. Hins vegar sækjum við ekki þann rétt, hvorki til dómstólsins, sem nú er í Haag, né annarra, við sækjum þann rétt, sem verður að skapa í þessum efnum, á vettvangi alþjóða. Við sækjum hann með okkar málafylgju, með réttri málafylgju, málafylgju, sem tekur tillit bæði til þess veruleika, sem er og aðrar þjóðir viðurkenna, og til þess siðferðislega réttar, sem við viljum að komist á. Sá réttur, sem við krefjumst, er réttur grænlenzku þjóðarinnar til hennar eigin lands, til sjálfstæðis hennar í framtíðinni, og meðan sá siðferðislegi réttur er ekki viðurkenndur í reyndinni og framkvæmdur, þá er engin ástæða til þess að farga þeim sögulega rétti, sem Íslendingar kynnu að eiga fram yfir þann sögulega rétt, sem Danir byggja sín völd á, ef okkar sögulegi réttur mætti verða Grænlendingum til hjálpar til þess að öðlast sjálfsákvörðunarrétt og sjálfstæði. Þess vegna lýsi ég mig eindregið fylgjandi þeirri till., sem hv. 6. landsk. þm. hefur hér borið fram, og álit, að okkar heiður liggi við, að hún verði samþykkt.



Mér er ljóst, að það stappar nærri yfirgangi að kveðja sér hljóðs nú á undan sumum þeim hv. þm., sem eru á mælendaskrá, en ég hef mér það til afsökunar, að ég mun tala hér örstutt, aðeins örfáar setningar af tilefni þess, sem hv. 2. þm. Reykv. (EOl) sagði. Það hefur farið mjög í fínu taugar þessa hv. þm., að ég benti hér á ósamræmið í afstöðu talsmanns sósíalista í þessu máli, sem var fullkomlega með fádæmum. Við vitum vel, hvers vegna þessi tvísöngur var í ræðu hv. þm. Hann er hugsaður þannig, að ef hann hittir mann, sem hefur sérstakan áhuga fyrir því, að Íslendingar hafi rétt til Grænlands, þá ætlar þm. að segja við hann: Jú, það var einmitt þetta, sem ég hélt fram á Alþ., að Íslendingar ættu slíkan rétt og ættu þess vegna ekki að greiða atkv. með till. um Grænland á þingi Sameinuðu þjóðanna. - Ef hann svo hittir annan, sem hefur sérstakan áhuga fyrir sjálfsákvörðunarrétti þjóðanna, þá á þessi hv. þm. og allir sósíalistar að geta sagt: Jú, við vorum einmitt sérstakir talsmenn þess á Alþ., í sambandi við Grænlandsmálið, að það væri virtur sjálfsákvörðunarréttur þjóðanna. Það var einmitt það, sem við kröfðumst. - Svona á þessi söngur að vera. Og það var ekkert undarlegt, þó að hv. 2. þm. Reykv. yrði gramur, þegar á þetta var bent. Ef nokkur heil brú væri til í afstöðu hv. 2. þm. Reykv. og kommúnista í þessu máli, þá ætti brtt. þeirra hér að vera um það, að Íslendingar greiddu atkv. á móti till. á þingi Sameinuðu þjóðanna, af því að þeir teldu meðferð Grænlandsmálsins af Dana hendi ekki vera í samræmi við sjálfsákvörðunarrétt þjóðanna. Þetta geta þeir ekki sagt, því að þá geta þeir ekki lengur leikið tveimur skjöldum. Þeir verða að hafa nýlendurýtinginn í erminni. Þeir eru sem sagi talsmenn þess alveg annað veifið, að Íslendingar geri kröfu til þess að ráða Grænlandi, hvað sem grænlenzka þjóðin segir. Það er öll ást þeirra á frelsi og sjálfsákvörðunarrétti.



Herra forseti. Sú till., sem hér liggur fyrir frá hæstv. ríkisstj., er þess efnis, að lagt verði fyrir sendinefnd Íslands á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna að sitja hjá við atkvgr. um það, hvort Dönum beri lengur að senda skýrslu til Sameinuðu þjóðanna um Grænland. Mér þykir þessi till. næsta furðuleg. Ég mundi nú almennt álykta svo, að þögn væri í þessu máli sama og samþykki, og hæstv. utanrrh. lét þau orð falla í umr. hér fyrr, að fyrirvaralaus hjáseta þýddi sama og samþykki. Jafnframt upplýsti hann, að samþykki við till. gæzluverndarnefndarinnar þýddi í raun og veru það sama og það, að Íslendingar afsöluðu sér öllum hugsanlegum réttindum, sem þeir kynnu að eiga í Grænlandi, og jafnframt, skilst mér einnig, staðfestu, að leitað hefði verið eftir vilja grænlenzku þjóðarinnar í þessu máli, þannig að fullnægjandi upplýsingar hefðu fengizt um, hver hann væri. Með hjásetunni án skýringa, án grg., var því í raun og veru játað till. og um leið afsalað um tíma og eilífð, um aldur og ævi, þeim réttindum, sem hugsanlegt kynni að vera að Íslendingar hefðu til áhrifa á Grænlandi og á grænlenzk mál. Þetta finnst mér alveg furðuleg afstaða. Hæstv. ráðh. sagði, að fulltrúar Íslands á þingi Sameinuðu þjóðanna mundu standa eins og illa gerður hlutur, ef þeir ættu að bera fram rökstuðning fyrir afstöðu sinni og nefna það, að hér á Alþ. væru uppi þær skoðanir, að Íslendingar hefðu sögulegan rétt til Grænlands. Ég álít, að þetta sé fjarri lagi, en hitt hygg ég að sé alveg réttmæli, að fulltrúar Íslands standa eins og illa gerður hlutur á þingi Sameinuðu þjóðanna, ef þeir sitja hjá án þess að gera nokkra minnstu grein fyrir því, hvers vegna þeir sitja hjá, en segja ekki annaðhvort já eða nei. Á hv. Alþ., sem við sitjum hér á, er það einmitt venja, a. m. k. í stærri málum, að þegar menn hvorki greiða atkv. með né á móti, þá gera þeir grein fyrir því, hvers vegna þeir neyti ekki atkvæðisréttar síns. Það eiga íslenzku fulltrúarnir á þingi Sameinuðu þjóðanna alls ekki að gera. Grænlandsmálið hefur oftsinnis verið til meðferðar hér á þingi og jafnan án þess, að endanlegur úrskurður þingsins félli í því máli. Ég man eftir því tvisvar sinnum, síðan lýðveldið var stofnað. Í hvorugt skiptið fékkst nokkur endanlegur úrskurður um málið hér á Alþ. Nú á á skyndifundi, sem boðað er til án fyrirvara og stendur hluta úr degi, að knýja fram afstöðu Alþ. til þessa máls undir því yfirskini, að það þurfi að svara því, hvort Danir eigi áfram að leggja fyrir Sameinuðu þjóðirnar skýrslur um ástandið í Grænlandi. Mér finnst þetta furðuleg málsmeðferð, furðuleg á allan hátt, að nota þessa átyllu til þess að láta knýja fram án nokkurs undirbúnings afstöðu til máls, sem hér hefur þrásinnis verið til meðferðar í þinginu, án þess að skorið væri úr, hver væri vilji þingsins í þessu efni. Að nota þessa átyllu til þess að knýja fram úrskurðaratkvgr. er óþinglegt á allan hátt. Ég skal ekki ræða mikið um Grænlandsmálið. Ég hef sagt mína skoðun á því fyrr. Að minni hyggju hefur Grænlandsmálið tvær hliðar í augum flestra Íslendinga. Annað er sá sögulegi og lagalegi réttur, sem ýmsir telja að Íslendingar eigi til Grænlands. Hin hliðin er: Hver er réttur grænlenzku þjóðarinnar sjálfrar og hvernig verður hann bezt tryggður? Því er haldið fram hér af hæstv. ráðherrum, að ekki sé hægt að taka tillit til þessa hvors tveggja í senn, því að þetta stangist. Þetta er vissulega hin mesta fjarstæða. Ég hef sjálfur margsinnis látið í ljós þá skoðun, að réttur Íslendinga til Grænlands væri mjög vafasamur og mjög vafasamt væri, hvort við gætum hagnýtt þann rétt og tekið á okkur þær skuldbindingar, sem því væru samfara að gera hann gildandi. En ég hef jafnan lagt áherzlu á hitt, að hvað sem kynni að líða sögulegum rétti Íslendinga, þá bæri að virða siðferðislegan rétt Grænlendinga, jafnskjótt og þeir hefðu þroska til þess sjálfir að taka málin í sínar hendur. Og ég fæ ekki betur séð en einmitt það að falla ekki frá þeim sögulega rétti, sem við kynnum að halda, mætti verða til þess, að þegar málið yrði gert upp, þá væri kannske aðstaða Grænlendinga önnur en hún kann að vera í dag til þess í alvöru að skapa sér skoðun á þessu máli. Það síðasta, sem Alþ. afgreiddi viðvíkjandi Grænlandsmálinu, var ályktun sú, sem drepið hefur verið hér á nokkrum sinnum, fyrir liðlega ári. Þá var málinu vísað til ríkisstj., án þess að Alþ. segði sitt álit um, hversu með það skyldi fara, en jafnframt var á það bent og lagt fyrir ríkisstj. að gæta hagsmuna Íslendinga í sambandi við samninga, sem kynnu upp að koma í sambandi við þetta mál. Skýrt var nú ekki mælt, en mér skildist, að meiningin með þessu væri sú, að ýmsir íslenzkir aðilar hefðu hug á því að fá aukin fiskveiðiréttindi og aðstöðu til að stunda fiskveiðar við Grænland, og talið væri nauðsynlegt, að leitt væri til lykta, áður en gengið yrði til slíkra samninga, hvað Íslendingar teldu rétt sinn til Grænlandsmiða. Ég legg ekki neinn dóm á þessa skoðun, sem þarna kemur fram, en á það skal ég benda, að ef það er ætlun hæstv. ríkisstj. að taka upp samninga um þessi mál, fiskveiðaréttindi við Grænland og aðstöðu þar, þá er það áreiðanlega mjög óhyggilegt, áður en farið er að taka upp slíka samninga, að vera fyrir fram búinn að lýsa því yfir, að réttur okkar Íslendinga til aðstöðu þar í landi sé enginn, alls enginn. Það mundi ekki bæta okkar aðstöðu til slíkra samningsviðræðna, ef upp verða teknar. Að því er snertir till. sjálfa, þá er það upplýst af hæstv. ráðh., að það að sitja hjá við afgreiðslu hennar jafngildi samþykki, og það samþykki innibindi afsal á hugsanlegum réttindum Íslendinga á Grænlandi um tíma og eilífð, um aldur og ævi. Ég verð að segja, að það er nokkuð fljótráðið að ætla að flaustra slíku máli af á skyndifundi, eins og ég áðan sagði. Þar við bætist svo það, að þær upplýsingar, sem fyrir liggja um vilja grænlenzku þjóðarinnar í þessu efni, eru gersamlega ófullnægjandi. Ég hef spurt að því, hvort leitað hafi verið þjóðaratkvæðagreiðslu með Grænlendingum. Ég hef engin svör fengið við því. Ég hef fengið upplýst síðan á annan veg, að hún hefur ekki farið fram. Það hefur verið upplýst hér í ræðum, með hverjum hætti álits hefur verið leitað, og að minni hyggju segir það ekkert til um vilja grænlenzku þjóðarinnar í þessu efni. Mér þykir rétt í sambandi við ummæli, sem hafa fallið hér, að taka það fram, að ég tel enga ástæðu til þess að bera illmæli á Dani í sambandi við þetta mál, eins og það, að þeir hafi í huga að drepa grænlenzku þjóðina, þ. e. a. s. sem þjóð, og kenna þeim einum um berklaveikina og afleiðingar hennar. Er skylt að minnast þess, að einmitt núna seinustu árin hefur danska stjórnin gert mjög myndarlegt átak til þess að hefja baráttu gegn berklaveikinni ekki til þess að útrýma þjóðinni með berklum, eins og sagt var, heldur til þess að reyna að útrýma berklaveikinni í Grænlandi, og það er skylt að viðurkenna það, sem vel er gert og rétt að stefnt í því efni. Hins vegar hafa þeir einnig gert ráðstafanir til að bæta híbýlakost Dana og skapa þeim betri atvinnumöguleika en verið hefur til þessa, en þetta snertir ekki kjarna málsins. - Ég segi þetta aðeins af því, að hér hafa verið sögð óviðurkvæmileg orð um meðferð Dana nú á Grænlendingum. Þeirri spurningu hefur verið varpað fram hér, hversu lengi sé hægt að geyma vafasaman rétt Íslendinga til Grænlands. Því get ég ekki svarað þannig að taka til ákveðinn tíma. En ég skal minna á það í þessu sambandi, að þau 10 ár a. m. k., sem liðin eru síðan íslenzka lýðveldið var stofnað, hefur Alþingi jafnan forðazt að gera nokkuð það, sem gæti rýrt þann hugsanlega rétt, sem við höfum þar og margir telja nokkurs virði. Mér skildist á hæstv. fjmrh. og hæstv. forsrh., að þeir teldu engan minnsta vafa á því, að réttur Íslendinga til afskipta af málum Grænlendinga eða þar í landi væri alls enginn. Hvers vegna á þá, að þeirra eigin till., íslenzki fulltrúinn að sitja hjá við atkvgr.? Er ekki rökrétt afleiðing af þessari skoðun þeirra, að hann eigi að segja já, hreinlega? Hvers vegna á hann ekki að segja já? Það er af því, að hæstv. ríkisstj. sjálf finnur annaðhvort hjá sjálfri sér eða hjá sínum flokksmönnum skort á sannfæringu í því, að hér sé alls ekki um neinn hugsanlegan rétt að ræða, og það get ég skilið. Ég mótmæli því, að Alþ. sé knúið til að taka afstöðu til Grænlandsmálsins í heild á slíkum skyndifundi sem þessi er, boðuðum á þann hátt, sem hann er boðaður, og undir því yfirskini, sem hér er notað við afgreiðslu málsins. Því hefur verið haldið fram af þessum tveimur hæstv. ráðh., að ekki væri nema um tvær leiðir að ræða í Grænlandsmálinu: Önnur væri sú að falla bókstaflega frá öllum hugsanlegum sögulegum og lagalegum rétti til afskipta af málum Grænlands, og það virðist vera þeirra skoðun, og hin að gera nú þegar ráðstafanir til þess að krefjast úrskurðar Haagdómstólsins í málinu. Ég mótmæli því algerlega, að ekki sé nema um þessar tvær leiðir að ræða. Þriðja leiðin er til, og það er sú leiðin, sem við eigum að fara. Við eigum að taka afstöðu til þess, hvort létt sé af Dönum skýrsluskyldunni, - það er ekkert við því að segja, - en við eigum að taka það greinilega fram, að við geymum okkur allan þann rétt, sem við kunnum að eiga, til að hafa afskipti af málum Grænlands, þar til við teljum hentugan tíma til að gera það. Þessi er afstaða mín í málinu og afstaða Alþfl. Samkvæmt þessu leyfi ég mér að leggja fram brtt., sem hljóðar þannig, með leyfi hæstv. forseta: „Þar eð Alþingi hefur ekki tekið afstöðu til Grænlandsmálsins í heild, leggur þingið fyrir sendinefnd Íslands á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna að taka ekki þátt í atkvæðagreiðslu um ályktun gæzluverndarnefndarinnar varðandi það, að Dönum beri ekki lengur skylda til að senda skýrslu um Grænland til Sameinuðu þjóðanna, og taki hún jafnframt fram, að Íslendingar telji afgreiðslu málsins ekki þjóðréttarlega bindandi.“ Ég sé enga ástæðu til þess að væna Dani um það, að þeir muni láta Grænlendinga sæta illri meðferð, og þess vegna ekki ástæðu til að berjast gegn því á þingi Sameinuðu þjóðanna, að létt sé af þeim skyldu til að gefa reglulega skýrslu til þeirra um ástandið í Grænlandi, enda hægt að fá upplýsingar um það á marga aðra vegu. En ég vil ekki, að með því að láta slíkt mál afskiptalaust sé hægt að segja, að Íslendingar falli frá öllum sínum sögulega eða lagalega rétti til afskipta af málum Grænlands og Grænlandi sjálfu.



Herra forseti. Það voru aðeins örfá orð til andsvara hv. 4. þm. Reykv. Hann fullyrti, að Alþ. hefði ekkert gert til þess að rýra rétt Íslendinga til Grænlands. Ég vil nú spyrja hann: Álítur hann, ef jafnþýðingarmikið mál og réttur Íslendinga til Grænlands er látið liggja aðgerðalaust áratug eftir áratug, að það sé ekki að rýra rétt Íslendinga til Grænlands? Eða heldur hann, að hægt sé að geyma réttar endalaust í jafnþýðingarmiklu máli og landakröfur eru, ef ekki er neitt aðhafzt? Annars verð ég að segja, að öll ræða hv. þm. var fullkomin árás á þær stjórnir, sem nú sitja við völd í Skandinavíu. Hann hefur á allan hátt dregið í efa heiðarleik dönsku stjórnarinnar og stjórnar Noregs og Svíþjóðar, sem hafa gengið fram fyrir skjöldu bæði hér í Reykjavík og annars staðar að styðja Dani í þessu máli. Álítur hann, að þessar stjórnir mundu verja kúgun og ranglæti Dana í Grænlandi, ef um það væri að ræða? Og hver er trú hans á heiðarleik þeirra flokka, sem nú fara með stjórn í Skandinavíu, ef hann álítur, að slíkt geti komið fyrir? Honum finnst, að við göngum ekki hreint til verks, þar sem ríkisstjórnin hefur lagt til með till., að setið verði hjá í New York. Ég skal játa það hreinskilnislega, að ég hefði heldur kosið, að það hefði verið greitt jákvætt atkvæði, og ég tók það fram í ræðu minni, að mér hefði fundizt það á allan hátt mennilegra. En sumum fannst, að ýmsir formgallar hefðu verið á framkomu Dana í þessu máli, og vildu e. t. v. láta koma fram einhvers konar vott af mótmælum um það, hvernig málin hefðu verið lögð fyrir Sameinuðu þjóðirnar.



Ríkisstjórnin hefur nú gengið rösklega fram í því að verja þetta afkvæmi sitt, sem hún hefur lagt hér fram nú alskapað frá sinni hendi fyrir okkur þm., og það er ekki nema í samræmi við það, að móðurástin er alltaf sterk, og ekkert við því að segja. Ég vildi gjarnan, að athugað yrði, hvort hæstv. forsrh. væri hér staddur. Ég hefði helzt viljað byrja á sjálfu höfðinu í svarræðu minni.

Það er nú verið að aðgæta, hvort hæstv. forsrh. er hér nærstaddur.

Já, hæstv. forseti mundi þá máske álíta rétt, að ég sneri mér að einhverjum öðrum á meðan sú athugun færi fram.

Ég tel það mjög æskilegt.

Ég skal þá verða við því. Hæstv. utanrrh. fór hjá sér, sem eðlilegt var, þegar ég minnti hann á afstöðu hans á fundi utanrrh. hér í Reykjavík. Og ég skal ekkert lá honum, þó að hann gerði það. Ég veit, að hann viðurkennir það alveg fullkomlega, að út frá mínu sjónarmiði hafi hann þar farið öðruvísi að en honum bar að gera, því að verði sú afstaða ofan á í þessu máli, sem hann mótaði á þessum fundi hér og ríkisstj. hefur nú lagt drög að með till. sinni hér á Alþ., þá er lokað öllum leiðum fyrir Íslendinga til þess að nota sinn lagalega og sögulega rétt til Grænlands. Með því er ríkisstjórn Íslands og Alþingi búið að leggja blessun sína yfir innlimun Grænlands í Danmörku. Þetta er það raunverulega í þessu máli. Eftir að svo er komið, er sá réttur, sem við erum búnir að varðveita í margar aldir og getum varðveitt meðan við gerum ekki gagnstæðar ályktanir, úr okkar höndum fallinn. Danir geta þá óáreittir af okkur setið að sinum feng þar fyrir vestan Íslandsála. Það er hæstv. ráðh., sem leggur með framkomu sinni á fundinum hér grundvöllinn að þessari sorglegu og hörmulegu niðurstöðu okkar Íslendinga. Þetta fann ég mér skylt að átelja út frá mínu sjónarmiði, og ég veit, að hæstv. ráðh. telur það ekki nema eðlilegt, að ég liti þannig á þetta mál. Hæstv. utanrrh. vildi halda því fram, að ástæðan til þess, að ég las ekki til enda nefndarálit allshn. frá síðasta þingi, hefði verið sú, að ég vildi draga eitthvað undan. Það var fjarri því; það, sem kom á eftir því, sem ég las, var ekki í neinu ósamræmi við það, sem ég hafði áður lesið og vildi vekja athygli á. Í till. mínum um þetta mál hef ég ekki farið fram á annað en það, að Dönum væri gefið færi á því að láta af hendi við Íslendinga réttinn til Grænlands, áður en hann væri sóttur í þeirra hendur með úrskurði dámstóla. Þetta hefði hæstv. ráðh. átt að geta vitað, m. a. af því, að ég las upp orðalag till. minnar í byrjun minnar ræðu. Hæstv. ráðh. vildi leggja mér það út til kjarkleysis, að ég hefði ekki lagt til, að farið yrði í mál við Dani, eins og hann hefur orðað það. Ég hef hvað eftir annað lagt til, að farið yrði í mál við Dani, og mín till. inniheldur það, að ef Danir verði ekki við réttarkröfum okkar, þá verði leitað úrskurðar alþjóðadómstólsins í Haag. Ég hef hvað eftir annað lagt þetta til, að það yrði farið í mál við Dani og við sæktum okkar rétt eftir lagaleiðum. Ég held, að ég hafi leiðrétt hér hinn leiða misskilning, sem mér virtist koma fram hjá hæstv. ráðh. í því, að ég hefði sýnt eitthvert kjarkleysi eða undanhald í þessu máli. Ég hef haft í því fulla sókn, þó að hún hafi ekki leitt til þeirra úrslita hér á Alþ., sem ég hefði kosið. Hinu gerði ég svo fulla grein fyrir, hvaða andi hefði svifið yfir vötnunum hér á Alþ. í þessu máli, því að ekki verður annað séð af þeim ályktunum, sem gerðar hafa verið, en að talið væri, að Ísland ætti rétt til Grænlands. Nú hefur hæstv. utanrrh. og ríkisstjórnin í heild lagt hér fram till. til samþykktar, sem tekur þennan rétt varanlega af Íslendingum, ef hún verður samþykkt. Eftir að slík till. hefur verið samþykkt, þýðir ekki fyrir. Íslendinga að hreyfa legg né lið til að krefjast sögulegs og lagalegs réttar til Grænlands. En í dag stöndum vér þannig, að vér getum krafizt þessa réttar, ef vér bara höfum manndóm til að gera það. Ég spurði um hæstv. forsrh. Hann kvað vera vikinn af fundi, en af því að ég geri ráð fyrir, að umræðum um þetta mál verði lokið hér í nótt, þá get ég ekki látið niður falla með öllu að svara ræðu hans. Ég hef verið að velta því fyrir mér síðan áðan, hvað það hefði getað verið í minni ræðu, sem hleypti slíkri ólgu í hæstv. forsrh. Það var engu líkara en verið væri að bera sápu í Geysi og að hann yrði vel við, slík viðbrögð voru hjá hæstv. forsrh. Og hvað var það svo í minni ræðu, sem gat snert hann á þennan veg? Ég minnti hann á það, hver afstaða hans var hér á Alþ. 1931, þegar hann fjallaði um till. Jóns Þorlákssonar um Grænlandsmálið og lagði til, að hún yrði samþykkt. Nú hefur, eins og kunnugt er, hæstv. ráðh. haft aðra afstöðu til málsins. Í stað þess að hann áleit þá, eins og Alþingi allt, að Íslendingar hefðu nokkurn rétt til Grænlands, er hann og ríkisstjórnin komin á þá bylgjulengd nú, eftir því sem marka má, að Danir einir eigi þennan rétt, en Íslendingar engan. Þetta eru mjög óhagstæð skoðanaskipti fyrir Íslendinga. Og það, sem gefur mér alveg sérstakt tilefni til að svara ræðu hans. sem ég hefði máske annars getað látið niður falla, af því að hann er hér ekki við, eru þau rök, sem hann færir fyrir þessum skoðanaskiptum sínum. Hæstv. ráðh. segir, að síðan hafi fallið dómur í Grænlandsmálinu. Það er alveg rétt, það hefur fallið dómur í Grænlandsmáli. Sá dómur féll í sambandi við það, að Norðmenn vildu slá eign sinni á óbyggð svæði í Austur-Grænlandi á þeim grundvelli, að þessi svæði væru óbyggð og ekki notuð af neinum. Á því var sú afstaða Norðmanna byggð að slá eign sinni á þessi svæði. Um þetta féll dómurinn. Í dómsniðurstöðum Haagdómstólsins um þetta mál er ekki sagt, að Danir hafi yfirráð Grænlands, heldur eru Norðmenn dæmdir frá yfirráðum á þessu umdeilda svæði. En í forsendum dómsins er að því vikið, að í þessu efni sé réttur Dana þó ríkari en Norðmanna. Þessi dómur gefur því enga bendingu um það, hvernig alþjóðadómstóll mundi dæma um kröfu Íslendinga til Grænlands. Danir notuðu t. d. í sínum málflutningi gegn Norðmönnum það, að Grænland hefði byggzt frá Íslandi, en ekki frá Noregi, og hafi þetta verið vatn á myllu Dana í deilunni, hversu mundi þá ekki verða ríkari réttur Íslendinga í þessu efni en Dana, sem ekki koma hér við sögu fyrr en mörgum öldum síðar? Það er þess vegna á algerum misskilningi byggt hjá hæstv. forsrh., að þessi dómur hafi á nokkurn hátt skert réttaraðstöðu Íslendinga til Grænlands. Og vægast sagt má segja það, að rök hans um þetta atriði - eða réttara sagt rakaleysi - hafi verið í miklu ósamræmi við þann mikla myndugleik, sem hann vildi láta felast í sinum orðum um þetta atriði málsins. Hæstv. fjmrh. hélt því fram hér, að við, sem bærum fram þessar kröfur, gerðum það til þess að teljast vera þjóðhollir menn; það væri ekkert annað en yfirskinsástæða hjá okkur, að við værum með þessar kröfur; það væri ekkert annað en að við værum að reyna að blekkja landslýðinn með því að bera fram þessar kröfur og halda á þessum rétti. Ég skal nú ekkert fara frekar út í það. Hæstv. ráðh. friðar sína samvizku máske með þessu. En það var líka auðfundið á honum, að honum fannst, að ástæða væri til að bera nokkuð í bætifláka fyrir þessa nýju afstöðu. Hann vildi gera lítið úr því, sem felst í samþykktum Alþingis að undanförnu í þessu máli, og þess vegna væri ekki úr háum söðli að detta. Það skal fullkomlega viðurkennt af mér, að Alþingi hefur engan veginn verið svo skeleggt í þessu máli sem því hefði borið að vera. Hins vegar hefur í meðferð þessa máls frá því fyrsta allt til þessa dags - eða raunar dagsins í gær, því að það er víst komið fram yfir miðnætti - ekkert það komið fram, sem hefur gengið í þá átt, að Íslendingar hefðu hér engan rétt. Allt, sem til þessa dags - eða dagsins í gær - hefur gerzt í þessu máli, er mótað af því, að Íslendingar hefðu rétt. Hæstv. ráðh. sagði, að það bæri beztan vottinn um alvöruleysið hjá mér í þessu máli og þeim, sem að því standa á sama veg, að við bærum ekki fram neinar till. um að endurheimta þennan rétt. En ég skal segja hæstv. ráðherra það, að ef hann nú vill bæta ráð sitt, - og ég veit, að hæstv. ráðherra viðurkennir réttmætt frá mínu sjónarmiði, að ég viðhafi þau orð um afstöðu hans til málsins nú, - þá skal ekki á mér standa að bera enn einu sinni fram till. um að heimta þennan rétt. En Sameinuðu þjóðirnar eru ekki sá aðili, sem við í því efni eigum að snúa okkur til; það er hinn almenni dómstóll, það er Haagdómstóllinn. Að því leyti höfum við hér á Alþingi verið á réttri leið með þetta vald, að ef málið ynnist ekki með samkomulagi við Dani, þá yrði því skotið til úrskurðar Haagdómstólsins; það er sá réttur, sem á um það að fjalla. En það er náttúrlega, eins og ég hef áður lýst, tómt mál að tala um það, eftir að búið væri að samþykkja slíka till. sem þá, er hæstv. ríkisstj. hefur nú borið hér fram á Alþingi. Þá getum við alveg sparað okkur allt ómak við að gera tilraunir til að endurheimta þennan rétt, því að þá er búið að búa svo rækilega um þá hnúta, að við erum orðnir réttlausir, og það er það, sem hæstv. ríkisstj. ætlast til að Alþingi samþ. og gefi yfirlýsingu um með þessari till., sem hér er borin fram, að Íslendingar hafi um alla eilífð engan rétt framar til Grænlands. Í samþykkt hennar felst það skýrt og ótvírætt.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. - Hv. þm. Borgf. hélt því fram, að við hefðum varðveitt rétt okkar í aldir til Grænlands. Ég vil nú spyrja: Á hvaða hátt höfum við varðveitt okkar rétt? Með aðgerðaleysi? Heldur hv. þm. Borgf., sem er góður og gegn bóndi, ef hann væri í landamerkjamáli við nágranna sinn, að hann gæti alltaf skotið því á frest að láta skera úr því?

Meðan ekki er skorið úr því, þá er það þó óútkljáð.

Það eru áreiðanlega takmörk fyrir því, hve lengi er hægt að draga eitt mál, án þess að sé skorið úr því. Hv. þm. veit það, ef hann vill tala um málið af alvöru og hreinskilni, að það hefur alltaf vantað meiri hluta fyrir þessu máli hér í þinginu. Þess vegna er komið eins og komið er. Menn hafa farið hjá sér hér í þinginu, þegar þetta mál hefur verið flutt, því að þeim hefur fundizt það svo mikil fjarstæða. Þess vegna hefur þingið alltaf kosið þá leið að hafa undanbrögð í þingsályktunum eða láta málið daga uppi. Ef það hefði verið nokkur alvara í þessu máli, þá væri fyrir löngu búið að fara þá leið, sem hv. þm. Borgf. hefur bent á, að fara í mál. En þetta hefur ekki verið gert. Og það er alveg ótækt og fráleitt að hugsa sér, að það sé hægt að draga það í áratugi að koma fram með kröfu og gera hana gildandi. Ég skil ekki það réttarfar. Hv. þm. leyfði sér að segja, að ég hefði lagt grundvöll að því, að við töpuðum rétti til Grænlands. Þetta finnst mér nokkuð stór orð: Þessari skoðun hans mótmæli ég harðlega. Hann hefur enga ástæðu til þess að bera þetta á mig. Og þar sem hann minntist aftur á afstöðu mína á fundi utanríkisráðherranna, þá þarf ég ekki að fara að endurtaka það, sem ég sagði áðan. Það sanna í málinu er það, að hv. þm. og fáeinir menn aðrir hafa einstaka sinnum verið háværir um þetta mál, en ekki fylgi því eftir: Nú þegar að því er komið, að hv. Alþ. taki afstöðu til málsins í alvöru, þá virðast þeir fara upp af hjörunum. Hann lýsti því yfir, að hann hefði haft fulla sókn í þessu máli, en ekkert orðið ágengt, en það er af því, að hann hefur alltaf verið í stórum minni hluta hér á þinginu.



Herra forseti. Það er af tilefni ummæla, sem hæstv. utanrrh. lét falla hér áðan, sem ég bið um orðið, og tekur það mig væntanlega stuttan tíma að leiðrétta þau. Hæstv. ráðh. spurði fyrst: Er það ekki að rýra rétt Íslendinga að láta málin liggja áratug eftir áratug án þess að taka um þau fullnaðarákvörðun? Ja, þessu getur hæstv. ráðh. svarað jafnvel og ég. Meðan ekki eru gerðar ályktanir um að falla frá einhverjum rétti, sem til er, þá er enginn réttur rýrður. Þær ályktanir, sem Alþ. hefur gert í þessu, eru öllum opinberar, líka sendiherrum þeirra ríkja, sem hafa hug á að kynna sér afstöðu Alþ. til málsins. Þyki hæstv. ráðh. ekki, að þetta hafi verið nóg til þess að halda þeim rétti, sem Ísland kann að eiga í þessum efnum, þá gefst nú tilefni til þess á þingi Sameinuðu þjóðanna að minna á, hvað Alþ. hefur um þetta sagt fyrr og síðar. Og það tilefni tel ég að eigi að nota. Þá lét hæstv. ráðh. þau ummæli falla, að ég hefði vænt stjórnir Noregs og Svíþjóðar um óheiðarleik í þessu máli. Ég skora á hæstv. ráðh. að segja, við hvað hann á með þessu. Hvaða ummæli hafði ég við, sem gefa honum tilefni til að segja slíkt? Hann bætti því við, að ég hefði látið í það skína, að Danir beittu kúgun á Grænlandi. Þetta eru rakalausar fullyrðingar. Það er ekki nokkurt minnsta tilefni til slíkra ummæla, og mig furðar, að hæstv. ráðh. skuli taka sér slíkt í munn, ef hann hefur hlustað á ræðu mína. Ég sagði ekki eitt orð um Dani eða Svía og þeirra afstöðu til þessa máls. Norðmenn hafa að sjálfsögðu beygt sig fyrir Haagdóminum, enda gekk hann í þeirra máli við Dani, þó að hann skæri ekki úr um rétt Íslendinga í málinu, þar sem því var ekki hreyft. Svíar hafa aldrei talið sig hafa nokkurn rétt til Grænlands, svo að mér sé kunnugt um. Afstaða þeirra er því öll önnur en okkar Íslendinga og fullkomlega eðlileg og skiljanleg. Að ég hafi sagt, að Danir beittu Grænlendinga kúgun, er hið fyllsta ranghermi, sem hægt er að hugsa sér. Ég átaldi þau ummæli, sem höfðu fallið hér í garð Dana í þessu efni, og ég tók það fram, að það væri ekki nokkur minnsta ástæða til þess að væna Dani um það, að þeir mundu beita illri meðferð gagnvart Grænlendingum, enda ber till. mín það með sér, því að þar er beinlínis gert ráð fyrir því, að Íslendingar greiði ekki atkv. á móti því, að létt sé af Dönum skyldu um að gefa skýrslu til Sameinuðu þjóðanna um Grænland, eins og ég tók fram í ræðu minni. Það er ekki lagt til, að Íslendingar greiði atkv. gegn því, að þessari skyldu sé létt af Dönum, einmitt af því, að ég tel, að það sé engin ástæða til þess að væna Dani um misbeitingu eða kúgun gagnvart Grænlendingum. Hins vegar er því mótmælt og þess krafizt, að það komi fram á þingi Sameinuðu þjóðanna, að þó að við greiðum ekki atkv. gegn því, að létt sé af Dönum skyldunni til að gefa skýrslu um þetta efni, þá felist í því nokkur viðurkenning á því, að réttur Íslendinga til afskipta af málum Grænlands, sem vera kann fyrir hendi, falli niður. Það er einmitt það, sem tilætlunin er með till. okkar að komi berlega og skýrlega fram. Ég endurnýja tilmæli mín til ráðh. að benda á, hvaða ummæli það voru í ræðu minni áðan, sem hann taldi, að í fælist aðdróttun til stjórna Noregs og Danmerkur um óheiðarleik í þessu máli.



Herra forseti. Það er nú þegar orðið áliðið, og hér hafa farið fram alllangar umræður um þetta mál, svo að það er ef til vill ekki rétt og ekki ástæða til að lengja þær mjög, og býst ég ekki við að gera það. Hér liggja nú fyrir fjórar brtt. við till. hæstv. ríkisstj. um þá afstöðu, sem fulltrúum Íslands á þingi Sameinuðu þjóðanna verði falið að taka til þeirrar till., sem liggur fyrir þinginu og á að afgreiða n. k. mánudag. Það er vitanlegt, að þetta tækifæri til þess að láta í ljós afstöðu Íslands til Grænlands, bæði að því er snertir réttarstöðu þess og að því er snertir hagsmuni Íslendinga vegna lokunar Grænlands, verður ef til vill síðasta tækifærið og eina tækifærið, sem til þess gefst á vettvangi Sameinuðu þjóðanna, því að till. Dana felur það í sér, að Grænland verði tekið af skrá Sameinuðu þjóðanna sem nýlenda. Og eins og hefur verið bent á af hv. þm. Borgf. (PO), er þing Sameinuðu þjóðanna að vísu ekki vettvangur til þess að kveða á um réttarstöðu Grænlands. En það er vettvangur til þess að kveða á um stöðu Grænlands, hvort það sé fullkomin ástæða eftir þeim upplýsingum, sem allsherjarþinginu hafa verið gefnar, til þess að afskrifa Grænland sem nýlendu Dana og viðurkenna það sem ævinlegan hluta Danmerkur. Nú lýsir hæstv. ríkisstj. því yfir, að fulltrúi Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum eigi að sitja hjá um þetta mál og hann eigi enga grein að gera fyrir þeirri afstöðu, því að ég get ekki skilið öðruvísi þögn hæstv. utanrrh. og annarra hæstv. ráðh., sem hér hafa talað um þetta mál, við þeim spurningum, sem bæði ég og t. d. hv. 4. þm. Reykv. bárum fram um það, hvort fulltrúa Íslands sé ætlað samkv. till. ríkisstj. að gera nokkra grein fyrir hjásetu sinni. Ég get ekki skilið hana öðruvísi en svo, að honum beri að gera alls enga grein fyrir henni og þegja sem fastast, eða með öðrum orðum að lýsa því yfir með þögninni, að Ísland hafi ekkert að segja, hvorki að því er snertir hagsmuni þess vegna lokunar Grænlands né vegna réttarstöðu Grænlands. Hæstv. ráðh. hafa gefið stórorðar yfirlýsingar. Hæstv. utanrrh. lýsir því t. d. yfir, að það, að fulltrúi Íslands sitji hjá, sé alveg sama og hann segi já. Hæstv. ráðh. mega gæta þess, að þær yfirlýsingar, sem þeir gefa í umræðum um þetta mál, eru geymdar og þær hafa þýðingu í framtíðinni. Hæstv. fjmrh. varð hér helzt fyrir svörum, en yfirleitt hafa hæstv. ráðh. forðazt að svara með rökum, eins og þeirra er siður og venja, þegar rætt er um utanríkismál hér á hv. Alþ. En hæstv. fjmrh. talaði um, að í mínum málflutningi og annarra væri stórkostlegur tvískinnungur, við værum með rýtinginn í erminni o. s. frv. í þessu máli. Hv. 2. þm. Reykv. og hv. 4. þm. Reykv. hafa ágætlega svarað þessum rökum hæstv. fjmrh., ef rök skyldi kalla. En hans rökfræði yfirleitt í umræðum er alveg sérstaks eðlis. Hún er venjulega það, sem er kallað „hundalogik“ á slæmri íslenzku. Og svo er það í þessu máli. Blað þessa hæstv. ráðh. hefur allra blaða mest birt greinar dr. Jóns Dúasonar um réttarkröfur Íslands til Grænlands. Það hefur enn fremur birt lýsingar erlendra blaðamanna á því ástandi, sem ríkir í Grænlandi undir nýlendustjórn Dana, eins og hv. 2. þm. Reykv. las hér upp til þess að minna hæstv. ráðh. á. En hér á hv. Alþ. lýsir þessi talsmaður Framsfl., hæstv. fjmrh., því yfir, að við höfum hvorki neinar réttarkröfur til Grænlands né höfum við nokkurt leyfi til þess að vefengja, að sjálfsákvörðunarréttur þjóðanna, grænlenzku þjóðarinnar í þessu tilfelli, hafi verið sniðgenginn. Hann segir: Það á að virða sjálfsákvörðunarrétt þjóðanna. - Það hefur verið upplýst hér og hefur líka verið upplýst á þingi Sameinuðu þjóðanna, að það hefur engin þjóðaratkvgr. farið fram í Grænlandi. Grænlenzka þjóðin hefur alls ekki verið spurð um afstöðu sína til innlimunar í Danmörku. Er þetta að virða sjálfsákvörðunarrétt þjóðanna? Er með þeirri till., sem liggur fyrir þingi Sameinuðu þjóðanna og Danir hafa haft áhrif á, virtur sjálfsákvörðunarréttur þjóðanna? Eða hefur hæstv. fjmrh. á hinn bóginn gengið alveg úr skugga um það, að þær kenningar, sem hefur verið haldið fram af mörgum ágætum Íslendingum um rétt Íslendinga til Grænlands, séu allar tóm vitleysa? Hann hefur ekki fært rök fyrir því hér á hv. Alþ. En hann og hæstv. utanrrh. og ríkisstj. öll hafa nú lagt til, að Íslendingar slái því föstu með afstöðu sinni við það tækifæri, sem þeir fá við endanlega afgreiðslu málsins nú á mánudaginn kemur hjá Sameinuðu þjóðunum, að Íslendingar hafi ekkert að segja, hvorki um réttarstöðu Grænlands, sjálfsákvörðunarrétt grænlenzku þjóðarinnar né hafi þeir heldur neitt að segja um hagsmuni Íslendinga vegna innlimunar og lokunar Dana á Grænlandi. Hæstv. utanrrh. sagði, að það hefði ráðið um þá ákvörðun ríkisstj., að fulltrúi Íslands skyldi sitja hjá við atkvgr. um málið hjá Sameinuðu þjóðunum, að einhverjir hefðu haldið því fram, að það væru vissir formgallar á framkomu Dana í þessu máli hjá Sameinuðu þjóðunum. Hverjir eru þessir formgallar? Eru þeir ef til vill þeir, að sú ályktun, sem liggur fyrir og hæstv. utanrrh. hefur lýst og hv. 2. þm. Reykv. tók svo rækilega til meðferðar, sé helber firra, hreinasta firra, eins og allir Íslendingar vita. Það vita allir, að það hefur engin þjóðaratkvgr. farið fram með Grænlendingum. Sjálfsákvörðunarréttur þeirra hefur ekki verið virtur. Og við Íslendingar vitum líka miklu fleira og meira en flestar eða allar þjóðir aðrar en Danir og Norðurlandabúar um stöðu Grænlands, og við vitum meira um stöðu Grænlands í sögunni en þeir. En þessu tækifæri til þess að skýra það, sem allir Íslendingar vita um landnám Grænlands og stöðu Grænlands gegnum aldirnar, og líka það, sem allir Íslendingar vita um hagsmuni Íslendinga vegna fiskveiða við Grænland, er sleppt, allt þetta verður nú fulltrúa Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum skipað af hálfu íslenzku ríkisstj. að þegja um. Ef meiri tími væri til þess að fjalla um þetta mál hér á hv. Alþ., þá væri til dæmis fróðlegt að fá að vita afstöðu íslenzkra útgerðarmanna til þess, hvort þeir telja rétt að fella hér á Alþ. till. um það, að lokun Grænlands, eins og hún hefur verið framkvæmd, verði ekki hagað í framtíðinni gagnvart Íslendingum eins og gert hefur verið. En ef brtt. mín, sem það felst í, að ekki aðeins innlimun Grænlands, heldur einnig lokun Grænlands sé mótmælt af hálfu Íslendinga, er felld, þá þýðir það, að á það megi ekki minnast á þingi Sameinuðu þjóðanna. Ég er hins vegar persónulega sannfærður um, að það þyrfti ekki meira til þess að opna Grænland fyrir þeim viðskiptum við aðrar þjóðir, sem eru sjálfsögð meginregla þjóðaréttarins, heldur en það, að Íslendingar vektu á þingi Sameinuðu þjóðanna athygli á hinni ólöglegu lokun Grænlands af hálfu Dana. En ég vil spyrja: Að felldri þessari till. um það, að lokun Grænlands sé mótmælt á vettvangi Sameinuðu þjóðanna, ætlar þá hæstv. ríkisstj. næst að leita samninga við Dani um aðstöðu handa Íslendingum á Grænlandi? Ég verð að líta svo á, að með þeirri afstöðu, sem fulltrúa Íslands verður fyrirskipuð með samþykkt till. ríkisstj., sé ekki aðeins verið að reyna að girða fyrir, að haldið verði fram í framtíðinni sögulegum réttarkröfum til Grænlands, heldur verði einnig viðurkenndur réttur Dana til að loka Grænlandi. Ég tel víst, að í þessu máli sem öðrum hafi hæstv. ríkisstj. handjárnað sína þm. til þess að fylgja fram þeirri till., sem hún hefur lagt hér fram. Ég lýsi ábyrgðinni á því á hendur hæstv. ríkisstj., að ef Alþ. Íslendinga fellir það, að vakið sé máls á hinni ólöglegu lokun Grænlands, þá hefur íslenzka ríkisstj. heldur lítinn grundvöll til þess að krefja Dani um aðstöðu handa íslenzkum fiskiskipum við Grænland. Hún verður að fara bónarveg að Dönum um það. Ég geri ekki ráð fyrir, að það hafi mikla þýðingu að færa fleiri og lengri rök fyrir þeim brtt., sem hér eru bornar fram við till. hæstv. ríkisstj. Við höfum reynsluna af því, að hæstv. ríkisstj. og hv. stuðningsmenn hennar hér á þingi flestir eru alveg pottheldir fyrir öllum rökum, jafnvel í hinum stærstu málum. En það vil ég segja hæstv. ríkisstj. að lokum, að það verður haldið áfram bæði að rannsaka sögulega stöðu Grænlands og hæstv. ríkisstj. mun ekki geta girt fyrir það, að það verði færð sterk rök og frambærileg fyrir þeim sjónarmiðum, sem þegar hafa verið sett fram í þeim málum. Og það verður líka haldið áfram að vekja athygli á þeirri meðferð, sem grænlenzka þjóðin hefur sætt og sætir með því, að fram hjá hennar rétti er gengið í þessum málum. Og það verður líka haldið áfram að benda á þá hagsmuni Íslendinga vegna lokunar Grænlands, sem ríkisstj. er nú að reyna að gera að engu með samþykkt þeirrar till., sem hún hefur lagt hér fram.



Herra forseti. Það eru aðeins fá orð. Mér fannst, að hv. 6. landsk. teldi það óvirðulegt af Íslendingum að sitja hjá við atkvæðagreiðsluna hjá Sameinuðu þjóðunum um Grænland. Ég vil bara benda honum á, að það er mjög algengt, að fulltrúar sitji hjá við atkvæðagreiðslu um mál hjá Sameinuðu þjóðunum. T. d. þegar Grænlandsmálið var afgreitt í 4. nefndinni, þá sátu hvorki meira né minna en 12 þjóðir hjá og 10 mættu ekki, en,það er oft talið sama og hjáseta; sumir kjósa heldur að mæta ekki.  Hv. þm. taldi, að með þessari yfirlýsingu hefðum við ekkert meira um Grænland að segja. Ég mótmæli því. Við erum einn af 60 meðlimum Sameinuðu þjóðanna og höfum jafnrétthátt atkvæði um Grænland og önnur mál þar eins og hver önnur þjóð. Hv. þm. tæpti á því, hvort við mundum ætla að leita samninga við Dani um einhver fríðindi við Grænland. Ég minntist á það í framsöguræðu minni, að ég teldi það ekkert fráleitt. Þegar Norðmenn töpuðu sinni deilu við Dani, þá sýndu Danir drengskap mikinn við Norðmenn og sömdu við Norðmenn um ýmis réttindi í Grænlandi. En hvernig hefur málið verið nú undanfarið? Íslendingar hafa alltaf horfið frá því að semja við Dani um Grænland, vegna þess að vissir menn hafa látið það koma fram eða látið það á sér skilja, að það mundi þýða, að við afsöluðum okkur kröfuréttindum til Grænlands, ef við semdum við Dani og viðurkenndum þar með eignarrétt þeirra á Grænlandi. Ég vildi aðeins benda á þetta atriði. Hv. 4. þm. Reykv. fannst mér vera svolítið móðgaður við mig, af því að mér fannst hann tala heldur óvirðulega um skandinavísku þjóðirnar, okkar bræðraþjóðir, út af því, að þær hafi heitt einhverjum bolabrögðum í Grænlandsmálinu. Hann dró það mjög í efa, að Danir hefðu varðveitt sjálfsákvörðunarrétt Grænlendinga, en þær þjóðir eða þeir fulltrúar, sem hafa um málið fjallað hjá Sameinuðu þjóðunum, hafa lýst því yfir, að bæði svör og skýringar frá flytjendum tillögunnar hafi verið talin fullnægjandi. Meira vil ég ekki um það segja.

Forseti (JörB): Þá hafa ekki fleiri kvatt sér hljóðs, og er umr. lokið.

Það eru tilmæli um, að umr. verði frestað og málinu vísað til utanrmn.

Það hefði nú verið mjög svo æskilegt, ef það hefur vakað fyrir hv. þingmönnum, að það hefði komið fram fyrst í umræðunni.

Ég er búinn áður að gera þá till. til forseta, og ég óska eftir, að hún sé borin upp.

Það hefur hv. þm. ekki gert. Hann hefur alveg nú í þessu haft orð á því, að það væri réttast að fresta þessari umr., en það getur maður ekki tekið sem fullgilda kröfu. Nú er því einnig yfir lýst, að það þarf að fá afgreiðslu málsins það fljótt, að unnt sé að koma skeytum til sendimanna Íslands í Ameríku, svo að það er ekki hægt að skjóta afgreiðslu þessa máls á frest.

Eitt orð um þingsköp, forseti.

Að sjálfsögðu skal ég veita hv. 2. þm. Reykv. það, en það mun ekki raska að neinu þeirri ákvörðun, að umr. er lokið.



Herra forseti. Ég gerði það að minni till., fyrst við forseta persónulega með því að ganga til hans og síðan úr sæti mínu, að þessu máli væri vísað til utanrmn., og mér finnst það ekki óeðlilegt, að slíkt mál fái þá meðferð. Nú tilkynnir hæstv. forseti, að það liggi svo mikið a að afgreiða málið, að það þurfi að koma ályktunum ríkisstj. og Alþingis til New York fyrir mánudag. Ég vil nú leyfa mér að spyrja: Fyrst atkvgr. á ekki að fara fram nú í nótt um þetta mál, hvenær á þá fundur að verða um þetta mál? Vakir það ef til vill fyrir hæstv. ríkisstj. að hafa ekki atkvgr. um þetta mál fyrr en á mánudag? Er meiningin að fresta málinu til mánudags, þannig að það verði ekki hægt að koma til New York öllum þeim skilaboðum frá Alþingi Íslendinga, sem t. d. utanrmn. við góða rannsókn málsins og þm. við frekari íhugun þess kynnu að komast að niðurstöðu um? Með fundi á mánudag um þetta mál er girt fyrir það, að það væri tími lengur til að skýra og senda til New York þær ályktanir, sem Alþingi Íslendinga kynni að gera í þessu máli. Við skulum segja, að Alþingi Íslendinga kynni t. d. að álykta að senda svo og svo mikið af gögnum um málið, upplýsingum, sem fram hafa komið, en þá væri ekki lengur orðinn tími til þess að koma öllum þeim gögnum. M. ö. o. á að hindra Alþingi Íslendinga í því að geta látið Sameinuðu þjóðirnar vita allan sannleikann í málinu. Það er sem sé samsæri þarna hjá ríkisstj. með Dönum um að koma í veg fyrir, að raddir Íslands heyrist í New York viðvíkjandi þessu; vegna þess að svo framarlega sem utanrmn. kynni að vitkast eitthvað dálítið við rannsókn á málinu og Alþ. að samþykkja eitthvað annað en ríkisstj. vill, þá er búið að girða fyrir það með því að halda áfram fundi á mánudag. Ég skal taka þetta allt aftur, sem ég hef sagt, ef fundurinn á að vera á morgun - allt saman. En nú ætla ég að biðja hæstv. forseta að upplýsa mig, af því að ég varð var við þessa tilhneigingu í dag hjá hæstv. forsrh. að vilja helzt ekki hafa þennan fund í kvöld, heldur að vilja hafa fundinn á mánudag og byrja á mánudagsmorgun, geta skorið niður umræðurnar nógu snemma, haft nógu skamman tíma til þess, ef Alþ. skyldi samþykkja eitthvað annað en ríkisstj. vill, að þá kæmi ekki sá vilji fram.  Það á sem sé að koma í veg fyrir það, ef það á ekki að verða fundur fyrr en á mánudag, að nokkuð, sem Alþ. kynni að samþykkja og vildi senda og vildi leggja fyrir fulltrúa Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum að bera fram, gæti komizt þangað. En eins og ég sagði áðan, skal ég gjarnan taka það aftur, sem ég nú hef sagt, ef það er meiningin, að við höldum áfram á morgun. En ef það er meiningin að halda áfram á mánudag, þá vil ég ítreka mína tillögu, að málinu sé vísað til utanrmn., því að þá hefur hún sannarlega nógan tíma til þess að starfa, og ég vil óska eftir, að sú till. sé borin upp.

Forseti (JörB): Hv. 2. þm. Reykv. vildi ég mega segja það, að það mun verða reynt að sjá svo um, að afgreiðsla þessa máls fari það tímanlega fram. að vitneskja geti borizt sendimönnum Íslands til Ameríku um úrslit málsins.