Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta til l. um eiturefni og hættuleg efni hefur hlotið meðferð og afgreiðslu í Ed. og varð enginn ágreiningur um meðferð málsins þar. Frv. er mjög sérfræðilegs eðlis, og eins og fram kemur í aths. var það að verulegu leyti sniðið eftir tilsvarandi dönskum l., en með breytingum, sem eðlilegt þótti að gera miðað við íslenzkar aðstæður og íslenzka staðhætti, en 1. um eiturefni og hættuleg efni hafa eigi áður gilt hér á landi. Frv. er, eins og segir í grg., árangur af undirbúningsstarfi, er hafið var á árinu 1962 og síðan haldið áfram 1965 og síðan, en Þorkell Jóhannesson læknir hefur haft þetta starf með höndum í umsjá landlæknis, og Erling Edwald, yfirlyfjafræðingur Lyfjaverzlunar ríkisins, verið til aðstoðar við þetta starf. Ég tel eðlilegt, að n., sem hér fær málið til meðferðar, geti fengið þær nánari og sérfræðilegu upplýsingar, sem hún óskar eftir, af hálfu rn. og þeim sérfræðingum, sem um málið hafa fjallað. Ég tel ástæðulaust að fara fleiri orðum um frv. að svo komnu, en vil leyfa mér að leggja til, herra forseti, að því verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og félmn.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir um ráðstafanir vegna flutninga sjósaltaðrar síldar af fjarlægum miðum sumarið 1968, er flutt til staðfestingar brbl., sem út voru gefin 10. maí s.l. Eftir að l. höfðu verið gefin út, var gefin út reglugerð um ráðstafanir vegna flutninga saltaðrar og ísvarinnar síldar af fjarlægum miðum á þessu sumri. Lögin og reglugerðin fjalla um lántökuheimildir, framkvæmd og greiðslu kostnaðar við þessa flutninga. Síldarútvegsnefnd var falið að hafa á hendi framkvæmd flutninga saltaðrar síldar af miðunum til hafna hér á landi á þessu sumri, og var n. falið að taka á leigu flutningaskip í þessu skyni og gera þær aðrar ráðstafanir, sem nauðsynlegar teljast til að tryggja framgang flutninga. Ákveðið var að greiða 130 kr. í flutningastyrk á fiskipakkaða tunnu, til þeirra veiðiskipa og móðurskipa, sem fluttu saltaða síld af fjarlægum miðum til íslenzkra hafna. Enn fremur var heimilað að verja allt að 3 millj. kr. til að styrkja flutninga á ísvarinni síld af fjarlægum miðum. Segja má, að flutningastyrkirnir hafi ótvírætt verið til þess, að meira magn var saltað um borð í veiðiskipunum í vor, en í vor töldu margir, að erfitt mundi reynast að fá sjómenn til að salta. Þótt flutningaskipin hafi flutt lítið magn á land, er það þó álit mjög margra, sem að sjósöltuninni hafa staðið, að aðstoð flutningaskipanna sé meginforsenda þess, að sjósöltunin fór fram. óhikað má segja, að reynslan af þessum tilraunum með flutninga saltaðrar og ísvarinnar síldar í sumar sé mjög mikilvæg. Við ættum að geta undirbúið næstu sumarsíldarvertíð með hliðsjón af þeirri reynslu, sem í sumar fékkst. Þá er á það að líta, að flutningarnir hafa orðið okkur að öðru leyti mjög verðmætir. Talið er, að flutningar þessir hafi stórbætt aðstöðu okkar á sænska, finnska og rússneska markaðinum frá því, sem útlit var fyrir. Við höfum á ný vakið traust kaupenda saltsíldar með því að sýna vilja og getu til að framleiða saltsíld að sumrinu til, þótt engin síld veiddist í námunda við landið á þeim árstíma. Það er einkum mikils virði, að þar sem síldarsöltun í haust hefur verið mjög lítil og komið seint til, hefur sú þróun mála ekki sízt aukið gildi sjósöltunarinnar frá s.l. sumri. Herra forseti. Ég tel óþarft að hafa um frv. fleiri orð nema sérstakt tilefni gefist til, en legg til, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. sjútvn.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir um tollheimtu og tolleftirlit, felur í sér till. um heildarlöggjöf á þessu sviði. Frv. var að meginefni til í þessum búningi lagt fyrir síðasta þing og var þá ekki útrætt. Þar komu fram ýmsar aths. í sambandi við athugun hv. fjhn. á málinu, og nú í sumar hefur frv. verið tekið til athugunar aftur í fjmrn. með hliðsjón af þeim aths., sem fram höfðu komið, og hefur verið haft samráð við ýmsa þá aðila, sem hagsmuna hafa að gæta í sambandi við þessa löggjöf á ýmsum sviðum. Í upphafi grg. frv. er vikið að þeim breytingum, sem gerðar eru á frv. nú frá þeim búningi, sem það var í á s.l. þingi, og vænti ég, að hv. þdm. verði ljóst, hvað þar er um að ræða, því að það er í einstökum atriðum talið rækilega upp, hverjar breytingar þessar séu. Engin þeirra er veigamikil. og ég sé ekki ástæðu til þess að gera þær sérstaklega að umtalsefni, en vænti þess, að þær geti orðið til þess að greiða fyrir gangi málsins nú í gegnum þingið og auðvelda meðferð þess í hv. fjhn. nú. Ég gerði grein fyrir frv., þegar ég lagði það fram í fyrra og sé því ekki ástæðu til að hafa langa framsöguræðu um það nú, enda er grg. þess ítarleg og því ekki þörf á að rekja hana í einstökum atriðum. Efni eða tilorðning málsins er í stuttu máli sú, að fyrir allmörgum árum, eða árið 1962, skipaði þáv. fjmrh. n. til að endurskoða gildandi lög og reglur um tollheimtu og tolleftirlit og gera jafnframt till. um ráðstafanir til þess að koma með sem beztum hætti og tryggustum í veg fyrir það, að vörur væru fluttar inn án tollafgreiðslu, og jafnhliða var ætlazt til þess, að athugað væri, hvernig mætti samræma betur tollgæzlu og löggæzlu í samræmi við ályktun, sem Alþ. gerði um það efni. Á s.l. ári fól ég n. manna að athuga þetta frv., sem hafði ekki verið flutt, og á grundvelli athugunar þessara manna, sem gerðu nokkrar breyt. á upphaflegu frv., var það lagt fyrir Alþ. á s.l. ári. Núgildandi lög um tollheimtu og tolleftirlit eru frá 1956, og í aths. við það frv., þegar það var lagt fyrir Alþ. á árinu 1955, var m.a. vikið að því, að ýmis nýmæli væru í þessu frv. Þar væri að finna nýjan kafla um skipaafgreiðslu, meðferð ótollafgreidds varnings o.fl., þannig að gera mætti ráð fyrir því, að innan tíðar þyrfti að endurskoða l. aftur með hliðsjón af þeirri reynslu, sem þá lægi fyrir. Aðalbreytingarnar einmitt í þessu frv., sem hér liggur fyrir, eru um flutning, meðferð og geymslu ótollafgreiddrar vöru, sem gert var ráð fyrir einmitt, að þyrfti að endurskoða auk ýmissa annarra atriða. Þá kemur það einnig til. að síðan þessi lög voru sett hafa verið sett ýmis ný lög varðandi tollamál, bæði um tollvörugeymslur og auk þess endurskoðuð áður gildandi lög um tollskrá, þannig að einmitt þessi nýja löggjöf veldur því, að nokkur atriði þurfa sérstaklega að takast til meðferðar. Í aths. við frv. um tollheimtu og tolleftirlit, eins og það var flutt á sínum tíma 1955, var gengið út frá því, að það yrði meginstefna, að tollgæzlan sjálf komi upp geymslum fyrir ótollafgreiddar vörur. Nú hefur stefnan í þessum efnum breytzt í samræmi við það, sem orðið hefur reyndin á Norðurlöndum, að heppilegast er talið, að farmflytjandi sjái sér sjálfum fyrir geymslustöðum fyrir ótollafgreiddar vörur, og það hafa skipafélögin gert ráðstafanir til að gera. Það virðist því ljóst, að það verði stefnan hér í náinni framtíð, að undanskildum hinum sérstöku tollvörugeymslum, og að því beinast ákvæði frv. um meðferð tollafgreiddrar vöru, að þetta verði stefnan hér. Þar má því t.d. nefna, að nauðsynlegt er að sjálfsögðu, að vörugeymslur fái viðurkenningu hjá tollyfirvöldum, að ekki megi flytja vörur að viðurkenndum geymslustað nema með samþykki tollstjóra og annað þess konar. Þá er einnig ákvæði til þess að reyna að auðvelda, hraða eða stuðla að hraðari afgreiðslu á vörum, þannig að þær safnist ekki upp í vörugeymslum og til þess að greiða fyrir því, að innflytjendur leysi fyrr út vörur sínar, er heimild í frv. til þess, að veita megi í vissum tilfellum greiðslufresti á aðflutningsgjöldum, sem ekki er nú gert, gegn því, að þeir tollafgreiði hana innan ákveðins frests og flytji hana burtu úr geymslunum. En það er meginregla í frv., hvað kostnað af tollgæzlu og tolleftirlit snertir, að sjálf varargæzlan, þ.e. ráðstafanir til að koma í veg fyrir ólögmætan innflutning, svo og dagleg almenn afgreiðsla, sé, svo sem er hliðstætt við almenna löggæzlu, greidd úr ríkissjóði, en kostnaður af vörumeðferðinni og eftirlit greiðist að verulegum hluta eða meginstefnan er sú, að það greiðist af farmflytjanda eða vörueiganda. Eins og ég áðan sagði, eru mörg ákvæði l. að sjálfsögðu, þar sem hér er um heildarlöggjöf að ræða, óbreytt frá því, sem er í gildandi l., en nýmæli, sem í frv. eru, byggjast fyrst og fremst á fenginni reynslu, og enn fremur hefur verið höfð mjög náin hliðsjón af sambærilegri löggjöf á Norðurlöndum, þar sem fengin er mjög rækileg reynsla á ýmsum þeim vandamálum, sem við er að fást í þessum efnum, og er vitanlega mjög svipuð hér eins og þar. Rétt er aðeins að vekja athygli á einstökum atriðum, sem ekki taka langan tíma, en sem gera það nauðsynlegt, að þetta frv. geti orðið afgreitt. Ég vék áðan að nýmælinu varðandi skjótari afgreiðslu vöru og heimildum til þess að lána tolla í því sambandi, sem er mjög veigamikið atriði og mundi stuðla að bættri tollafgreiðslu. Þá var það veigamikið atriði í sambandi við undirbúning löggjafarinnar í upphafi að stuðla að auknum sparnaði á þann hátt, að auðið væri að sameina í ríkara mæli tollgæzlu og löggæzlu fyrst og fremst utan höfuðborgarsvæðisins og raunar einnig hér í Reykjavík, að leggja grundvöll að því, að toll- og lögregluyfirvöld hefðu nánari samvinnu. Í l. um lögreglumenn eru sett ákvæði um þetta efni varðandi lögreglumenn, og á sama hátt er nauðsynlegt að setja ákvæði um aukið samstarf á þessu sviði og heimild til að samræma eða sameina þessi verk í löggjöfinni varðandi tollgæzlumennina. Þá eru einnig lögfest hér viss atriði, sem áður hefur aðeins verið praxis, eins og það, að tollstjóranum í Reykjavík eða tollgæzlustjóra í hans umboði er veitt aukið vald til þess að fara með tollgæzlu annars staðar í landinu eða yfirstjórn hennar og ákveða, að heimila megi tollgæzlustjóra eða fela megi honum yfirstjórn allrar tollgæzlu utan Reykjavíkur. Þá er jafnframt lögfest, að upp skuli komið tollskóla. Það er ekki í l. nú, en gert er hins vegar ráð fyrir því í kjaradómi varðandi laun opinberra starfsmanna, að slíkur skóli sé starfandi, sem veitir þá tollmönnum aukin launaréttindi, aukin laun eftir að þeir hafa gengið gegnum slíkan skóla. Þetta er ekki aðeins launaatriði. heldur mikilvægt í sambandi við virka framkvæmd tollgæzlu, að tollverðirnir hafi nauðsynlega þekkingu á þessum málum. Þá er hér lagt til, og tel ég rétt að víkja að því, að lögfesta tollhafnir. Nú er svo raunar, að það er hægt að koma að landi hvar sem er með vörur, en það er auðvitað óviðunandi. Takmarkanir um þetta hafa að vísu verið ákveðnar með reglugerð, sem leitazt hefur við að takmarka fjölda þessara hafna, og það er nauðsynlegt að gera það. Ég legg á það áherzlu, að þó að þetta sé meginlínan, verður vitanlega reynt að koma í veg fyrir það, að beinlínis sé hægt að segja, að útilokað sé að flytja vörur til annarra hafna heldur en hér er um að ræða. En ef það á að vera á valdi þeirra, sem að landi koma með vörur, hvar þeir skipa þeim í land, mun þetta að sjálfsögðu hafa í för með sér stórkostlega aukningu tollgæzlu og aukinn kostnað við að halda uppi virku eftirliti. Þá er jafnframt í frv. gert ráð fyrir því að auka rétt tollgæzlumanna til þess að rannsaka vörubirgðir, bæði í verzlunum og vörugeymslum, ef rökstuddur grunur er á því. að þar séu vörur, sem skotið hafi verið undan greiðslu gjalda. Hér er ekki aðeins um að ræða toll á innfluttum vörum, heldur einnig framleiðslugjöld og annað þess konar, sem kemur til mála. Í sambandi við sektir er það að segja, að þær hafa verið hækkaðar verulega, bæði dagsektir og auk þess almennar refsiheimildir í l., sem eðlilegt er, því að þær eru óhæfilega lágar í rauninni í mörgum greinum núgildandi laga. Þá er gerð sú breyting á, sem er veigamikil og verður að teljast sanngjörn, að gert er ráð fyrir því, að leitað verði fullnustu fyrst og fremst hjá sökunaut, sem gerist sekur um brot á tolllöggjöf. Hingað til hefur það verið svo, að fyrst og fremst hvílir ábyrgðin varðandi greiðslu sekta á farmflytjanda eða skipafélögunum, og það hefur því verið gengið að þeim um greiðslu sektanna, þó að þau séu raunar efnislega saklaus í málinu, en þetta þykir ósanngjarnt, og auk þess minnkar aðhaldið að sökunaut og því eðlilegt, að hið opinbera gangi fyrst að honum áður en gerð er aðför hjá farmflytjanda. Þá er það nýmæli í þessu frv., að gert er ráð fyrir, að tollyfirvöld hafi svipaðan rétt og lögregluyfirvöld að því leyti að ákveða sektir á staðnum, ef um minni háttar brot er að ræða og ótvírætt þykir, að brot hafi verið fullframið. Þetta mundi auðvelda mjög og gera skjótari afgreiðslu slíkra mála. Loks er gert ráð fyrir því, að heimilt sé að semja við yfirvöld í öðrum löndum varðandi tollgæzlumál og upplýsingar í þessu sambandi. Það er orðin venja nú og hefur leitt til þess, að það hefur komizt upp um mörg smyglmál hér á Íslandi, að tollyfirvöld í ýmsum löndum hafi með sér náið samstarf, og þar vitanlega verðum við fyrst og fremst þiggjendur í sambandi við þær upplýsingar, því að lítið er um, að héðan séu fluttar vörur þannig, sem þurfi með sama hætti að hafa eftirlit með, og þær vörur, sem héðan eru fluttar, einfaldari í sniðum, og þess vegna er það að sjálfsögðu ákaflega veigamikið fyrir Íslendinga, að þeir geti notið aðstoðar erlendis frá í þessu efni. Ég sé ekki ástæðu til, herra forseti, að hafa um þetta fleiri orð. Ég vonast til þess, að grg. skýri í einstökum atriðum, hvaða breytingar um er að ræða í frv. frá núgildandi l., en ég vildi leyfa mér að vænta þess og beina því til hv. n., að hún reyndi að afgreiða málið nú endanlega, þannig að við getum fengið þessa löggjöf samþykkta á þessu þingi. Það kann að vera, að einhverjar hugleiðingar komi fram um frekari breytingar heldur en ég hef hér greint frá, að rn. við nánari athugun teldi rétt að taka þær inn í frv., og þá er að sjálfsögðu að athuga það, en ég mundi telja mjög æskilegt, að frv. gæti orðið að lögum á þessu þingi. Ég legg til, herra forseti, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjhn.



Herra forseti. Í 7. gr. þessa frv. eru ákvæði þau um tollhafnir, aðaltollhafnir og aðrar tollhafnir, sem hæstv. ráðh. vék að áðan í framsögu sinni. Í þessari gr. segir, að aðaltollhöfn sé höfn, þar sem för í utanlandsferðum eiga að fá fyrstu og síðustu afgreiðslu hér á landi og þar sem hvers konar tollmeðferð vöru má fara fram. Síðan eru taldar í gr. þær hafnir. sem vera skulu aðaltollhafnir, og eru þær tólf talsins. Því næst segir, að tollhafnir séu hafnir, þar sem ferma má og afferma ótollafgreiddar vörur og geyma má og tollafgreiða slíkar vörur án sérstakrar heimildar. Þar fer á eftir upptalning þeirra hafna, sem teljast tollhafnir, þar sem ferma má og afferma ótollafgreiddar vörur, en eru ekki aðaltollhafnir. Og þessar tollhafnir, sem ekki eru aðaltollhafnir, eru 21, þannig að aðaltollhafnir eru samtals 33 á öllu landinu. Af þessu geta menn séð það, að það eru mjög margar hafnir og þar með verzlunarstaðir, sem ekki eru tollhafnir samkv. þessu frv., hvorki aðaltollhafnir né almennar tollhafnir. En um þá staði, sem ekki eru tollhafnir samkv. þessari gr., segir svo í gr.: „Þegar sérstaklega stendur á, geta viðkomandi tollstjórar í samráði við tollgæzlustjóra veitt til þess leyfi hverju sinni, að ferma megi og afferma vörur úr fari utan tollhafna,“ þ.e.a.s. á öðrum höfnum en tollhöfnum samkv. frv. „Þeim, sem slíkt leyfi fær, er skylt að hlíta þeim skilyrðum, sem tollstjórar setja fyrir undanþágunni, og greiða allan kostnað, sem af henni leiðir.“ Ég vil leyfa mér að beina því til þeirrar hv. n., sem væntanlega fær þetta mál til meðferðar, að hún athugi gaumgæfilega þessa gr. Ég veiti því athygli, að hér vantar í tollhafnaskrána verzlunarstaði, þar sem búið er að reka verzlun mjög lengi og sem eru verzlunarstaðir margra sveitarfélaga. Enda liggur það í augum uppi, þegar maður ber saman tollhafnaskrána hér í frv. og þær tölur, sem kunnar eru um helztu verzlunarstaði við sjó hér á landi, að þessar hafnir, sem ekki eru taldar tollhafnir. eru nokkuð margar. Og mér sýnist við fljóta athugun, að sumar af þeim höfnum, sem samkv. frv. eru ekki tollhafnir og eiga því undir högg að sækja um að fá skip frá útlöndum, séu mjög sambærilegar að því er vörumagn og verzlunarsvæði varðar, við hafnir, sem tilgreindar eru hér sem tollhafnir. Mér sýnist þarna vera um málefni að ræða, sem þurfi gaumgæfilegrar athugunar við, og vil sem sé beina því til hv. n., að hún athugi sérstaklega þessa gr. Að öðru leyti ætla ég ekki að ræða þetta langa frv., sem hér liggur fyrir, hef heldur ekki kynnt mér það svo, að ég hafi aðstöðu til þess að svo stöddu.



Herra forseti. Það voru aðeins örfá orð út af aths. hv. 1. þm. Norðurl. e. varðandi tollhafnirnar. Ég vék einmitt sérstaklega að þessu atriði í ræðu minni áðan, vegna þess að ég gerði mér grein fyrir, að það mundu væntanlega koma einhverjar slíkar aths., og það er út af fyrir sig rétt, að þarna er takmörkun á tollafgreiðslu á einstökum stöðum á landinu, og eins og ég vék að áðan, er hér aðeins að gera það upp við sig, hvað menn vilja ganga langt í þessu efni og hvort menn vilja leggja í aukinn kostnað eða ekki. Þetta er vitanlega það atriði, sem alltaf kemur upp, að það er erfitt um vik að gera ráðstafanir til þess að draga úr kostnaði, vegna þess að menn heimta fullkomna þjónustu hvar sem er á landinu, jafnvel þó að sé um að ræða ákaflega lítinn grundvöll til þess að halda þar uppi slíkri starfsemi sem þessari, t.d. á stöðum, þar sem koma kannske vörusendingar einu sinni eða tvisvar á ári, að hafa þar skipulagða tollgæzlu, er auðvitað ákaflega dýrt og erfitt. Þetta kemur allt til álita, og ég vil á engan hátt vera að gagnrýna þá skoðun, sem kom fram hjá hv. þm. Hún er efnislega rétt, að þetta getur leitt til erfiðleika á vissum verzlunarstöðum. Ég tel hins vegar með öllu útilokað að fara að taka hvern einasta verzlunarstað á landinu inn í þetta og gera að tollhöfn. Það mundi leiða af sér svo mikinn kostnað við þetta, að það er ófært. Ástæðan til þess, að ekki eru taldir upp staðir, sem hv. þm. segir, að séu sambærilegir þeim, sem upp eru taldir, er sú, að það hefur verið lögð til grundvallar við ákvörðun tollhafnanna reynslan af innflutningi á þessa staði, og þegar valið var, hvaða hafnir yrðu tollhafnir, hafa þeir staðir verið valdir, þar sem mestur innflutningur var samkv. fenginni reynslu, og þeir staðir, sem ekki eru taldir upp sem tollhafnir, eru staðir, þar sem innflutningur hefur verið svo sáralítill, að ekki hefur verið talið mögulegt að halda þar uppi tollgæzlu að staðaldri. Þetta er ástæðan til þess, að ekki er að finna verzlunarstaði, þar sem mönnum annars í fljótu bragði mundi sýnast, að væri hliðstætt ástatt eins og er í þeim höfnum í frv., sem er gert ráð fyrir, að verði tollhafnir. Þetta kemur að sjálfsögðu til athugunar, þegar hv. n. fær þetta til meðferðar, og má þá vitanlega skoða það og eðlilegt, að það sé skoðað, hvort það sé ástæða til þess að bæta við einhverjum fleiri höfnum, en ég legg aðeins áherzlu á það, að þetta gerist að sjálfsögðu á þann hátt, að það leiðir til aukins kostnaðar, a.m.k. ef menn vilja hverfa frá því ákvæði, sem er í 7. gr., að gert sé ráð fyrir, þegar svona sérstaklega stendur á. að þeir, sem hlut eiga að máli, greiði kostnaðinn við þessa aukafyrirhöfn, sem hér er um að ræða.



Herra forseti. Frv. það, sem hér er til umr., er um tímabundinn greiðslufrest á skuldum bænda og vinnslustöðva landbúnaðarins. Flm. með mér eru hv. 5. þm. Austf., hv. 2. þm. Sunnl. og hv. 5. þm. Norðurl. v. Ég mun nú lesa frv., það er örstutt, og grg., með leyfi forseta: „1. gr. Bændur og vinnslustöðvar landbúnaðarafurða skulu hafa greiðslufrest til 1. maí 1969 á öllum afborgunum og vöxtum af þeim skuldum, sem þessir aðilar hafa stofnað til fyrir 1. sept. 1968 vegna framkvæmda eða framleiðslu og vinnslu landbúnaðarafurða. Tímabilið frá gildistöku þessara laga til 1. maí 1969 telst ekki með fyrningartíma skulda, sem greiðslufrestur er veittur á, víxilréttar né neinna réttargerða. 2. gr. Í reglugerð, sem ráðh. setur, skal kveða nánar á um framkvæmd á ákvæðum 1. gr.“ Grg. er svo hljóðandi: „Bændur og vinnslustöðvar landbúnaðarafurða hafa aukið skuldir sínar stórkostlega á undanförnum árum. Ýmsar ástæður valda þessu. Árferði hefur verið mjög óhagstætt landbúnaði í sumum landshlutum að undanförnu, m. a. stórfelldur grasbrestur í sumum sveltum vegna kals í túnum. Af því leiddi, að óhjákvæmilegt var fyrir allmarga bændur að verja miklu fé til fóðurkaupa til þess að skerða bústofninn ekki um of. Á sama tíma hafa orðið miklar verðhækkanir á rekstrarvörum landbúnaðarins, m. a. af völdum gengisbreytinga. Um þessar mundir er gerð athugun á því, hve skuldir bænda eru miklar. Þessi athugun fer fram á vegum nefndar þeirrar, sem hefur fengið það verkefni að kynna sér hag og aðstöðu bænda og gera till. um ráðstafanir vegna harðæris. Flm. þessa frv. telja það óhjákvæmilegt að ákveða með 1. tímabundinn greiðslufrest á afborgunum og vöxtum af þeim skuldum, sem bændur og vinnslustöðvar landbúnaðarins hafa stofnað til fyrir 1. sept. 1968 vegna framkvæmda eða framleiðslu og vinnslu landbúnaðarafurða. Slíkan tímabundinn greiðslufrest ber að veita, meðan unnið er að athugun og yfirliti um skuldir bændastéttarinnar og meðan á Alþ. er fjallað um frv. um breytingar á lausaskuldum bænda í föst lán.“ Herra forseti. Þar sem ég mun nú beina máli mínu fyrst og fremst til hæstv. viðskmrh. og hæstv. landbrh. og ég sé, að þeir eru ekki hér í salnum, þykir mér það ekki viðeigandi, að ég flytji mál mitt að þeim fjarverandi, og óska eftir því, að það verði gerðar ráðstafanir til þess, að þeir komi hér í salinn, og mun gera hlé á máli mínu, þar til þeir koma í salinn.