Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. L. um tilbúning og verzlun með ópíum o.fl. voru samþ. 20. júní 1923. Þessi l. voru byggð á alþjóðasamþykkt, sem gerð var í Haag árið 1912, um meðferð og sölu á ópíum. Á árinu 1968 var gerð breyt. á þessum l. á þann veg, að dómsmrn. getur úrskurðað, að ákvæði l. þessara gildi um öll efni, hvort sem þau eru afleidd af morfíni, kokaíni eða söltum þeirra eða ekki, enda hafi sannazt við vísindalega rannsókn, að misnota megi þau á líkan hátt, eða þau hafi skaðvænleg áhrif sem efni þau, sem nefnd eru í fyrrgreindum l. Ekkert ákvæði er í l. þessum um bann við verzlun eða meðferð lyfja þeirra og efna, sem l. taka til eða úrskurða má, að falli undir ákvæði þeirra, og ólöglega eru innflutt eða framleidd, né heldur hafa þau ákvæði um upptöku slíks varnings eða ágóða af verzlun með hann. Því er talið nauðsynlegt að setja í lögin, að óheimilt sé að hafa undir höndum lyf og efni, sem falla undir l. og ólöglega eru innflutt eða framleidd, og lýsa óheimila hvers konar aðra meðferð slíks varnings. Þá er einnig í gr. ákvæði um upptöku á slíkum varningi til ríkissjóðs svo og hagnaði af verzlun með hann. Í 2. gr. frv. er breyting á sektaákvæðum. Þau eru orðin of lág, því að hámarksrefsing, eins og l. voru upprunalega samþykkt, var að krónutölu ekki nema 10.000 kr. Lagt er til með þessu frv., að þau verði hækkuð upp í 1 milljón kr. Þá er í núgildandi l. aðeins varðhald, þ.e.a.s. fangelsi, í þeim skilningi hegningarlagaákvæða fyrir gildistöku hegningarl. frá 1940, sem nú er verulega breytt. Enn fremur þá er það nýmæli, að það er skilgreint í gr., hvað telst stórfellt brot í l. þessum, en refsiákvæði þetta er í samræmi við refsiákvæði nágrannalandanna við sams konar brotum, en þar hafa slík ákvæði verið sett í l. nú á undanförnum árum, allt fram á síðasta ár. Þessi breyting á l. er því til samræmis við þær breytingar, sem nágrannalöndin hafa verið að gera. Allshn. er sammála um að mæla með samþykkt frv., þó með þeirri breyt. á 2. gr. frv., að í stað orðsins „hóps“ á tveimur stöðum í 1. málsgr. komi „margir“. N. ræddi þetta frv. og þessi mál mjög ítarlega við landlækni og ráðunaut heilbrigðisstjórnarinnar í lyfjamálefnum, og enn fremur óskaði Barnaverndarráð Íslands eftir því að ræða við n. Allir þessir aðilar, sem n. ræddi við, voru á einu máli um það, að brýn nauðsyn sé á því að gera nú þegar þá breyt. á þessum l., sem þetta frv. gerir ráð fyrir. Hins vegar kom það skýrt fram í viðræðum við n. og það er einnig skoðun allra nm., að nauðsyn sé að vinna að heildarlöggjöf um þessi efni, en það tekur svo langan tíma, að við teljum, að þessi breyting sé nauðsynleg og megi Alþ., sem nú situr, ekki ganga fram hjá því að samþykkja þetta frv. Þessi mál eru að verða mjög mikil erfiðleikamál hjá flestum þjóðum, og þau eru líka að verða það hjá okkur Íslendingum. Við verðum því að sameinast um það og taka höndum saman um að setja bæði sterka og ákveðna löggjöf og fylgja henni mjög vel eftir, því að það hlýtur að verða og vera léttara verk fyrir smáþjóð að koma í veg fyrir ofnotkun eiturlyfja en fyrir hinar stærri þjóðir, þar sem þessi mál eru orðin stór plága. En ekki er hægt að ná verulegum árangri, nema þjóðin sameinist í því að vinna ötullega að því að koma í veg fyrir, að þessi vágestur, eiturlyfjanotkunin, verði meiri í okkar landi en þegar er orðið.



Herra forseti. Ég hef leyft mér, ásamt hv. 9. landsk. þm. og hv. 11. landsk. þm., að flytja frv. til I. um heimild fyrir ríkisstj. til að selja Gísla Jónssyni, bónda á Engimýri í Öxnadal, eyðijörðina Fagranes þar í hreppi. Um ástæður þessa máls er það að segja, að Gísli Jónsson, bóndi á Engimýri í Öxnadal, sem einnig er eigandi þeirrar jarðar, hefur óskað eftir því að fá keypta af ríkinu eyðijörðina Fagranes. En þannig stendur á, að Fagranes er löngu komið í eyði, fyrir u. þ. b. 20 árum eða meira, og er næsta jörð við Engimýri, sem er góð bújörð og þar rekinn allmikill og góður búskapur. Bóndinn á Engimýri telur sig hafa þörf fyrir að fá aukið land, og þess vegna hefur hann augastað á því að kaupa Fagranesið. Þess má líka geta, að Engimýrarbændur, bæði sá bóndi, sem bjó áður á Engimýri og svo nú Gísli Jónsson, hafa nytjað þessa jörð nú í meira en 20 ár, þannig að það er út af fyrir sig ekki nýtt, að þeir falist eftir því að hafa nytjar þessarar jarðar, en ýmsir kostir fylgja því að bóndinn eigi jörðina. Þess er líka vert að geta, eins og fram kemur í 1. gr., að til er heimild í lögum um sölu þessarar jarðar frá því 1950, en þá fékk þáverandi ábúandi, Rútur Þorsteinsson, heimild til þess að kaupa jörðina, eða réttara sagt, þá fékk ríkisstj. heimild til að selja Rúti Þorsteinssyni þessa jörð. En af kaupum varð ekki af ástæðum, sem ég kann ekki að greina frá. En nú er verið að ítreka þetta mál og þess óskað, að bóndinn á Engimýri fái Fagranesið keypt. Oddviti Öxnadalshrepps, Sigurður Jónasson, hefur látið svo um mælt í símtali við mig, að hreppsnefnd Öxnadalshrepps sé því meðmælt, að þessi sala fari fram, og hefur lýst yfir, að hann muni votta það í bréfi, ef þess verði óskað. Ég legg til, herra forseti, að þessu máli verði vísað til 2. umr. og til landbn., og geri ráð fyrir, að n. taki þetta mál þeim tökum, sem venja er um jarðasölumál.

Flm. (Björn Pálsson) : Herra forseti. Ég skal nú ekki þreyta d. með langri ræðu. Ég flutti þetta frv. í fyrra ásamt hv. 3. þm. Austf., og við endurflytjum það nú. Það dróst, að við legðum það fram og svo hefur það legið lengi án þess að komast til n., eftir að við lögðum það fram, en það skiptir sennilega ekki miklu máli. Ég geri ekki ráð fyrir, að það verði að l. á þessu þingi, úr því sem komið er. Hins vegar væri það æskilegt, ef landbn. vildi senda það til umsagnar. Ég geri ráð fyrir, að það verði sent til umsagnar til yfirdýralæknis og eins til Búnaðarfélagsins. Raunar hef ég talað bæði við yfirdýralækni og eins við Búnaðarfélagið, og þeir eru því báðir meðmæltir. Frv. þetta veldur ekki miklum breyt. á l. Efnisbreytingar eru ekki aðrar en þær, að það sé leyfilegt að baða í marz og apríl, í stað þess að böðun ætti að vera lokið 1. marz. Og í öðru lagi, að það sé heimilt að baða aðeins þriðja hvert ár, ef yfirdýralæknir álítur það gerlegt eða óhætt. Sú breyting er gerð í samráði við yfirdýralækni. Hann taldi, að það væri ekki ástæða til að baða eins oft og gert væri, ef um engin óþrif í sauðfé væri að ræða. Ástæðan fyrir því, að við flytjum þetta, er fyrst og fremst sú, að við álítum, að það sé í mörgum tilfellum hagkvæmast að baða í mánuðunum marz og apríl. Fyrri hluta vetrar þá er fé ekki víst hjá bændum. Ég var fyrir norðan fyrir fáum dögum og átti tal við oddvita þar. Þá sagði hann, að það væri mikið af lús í fé í sinni sveit, og það væri einfaldlega af því, að það vantaði fé, þegar baðað væri. Það væri venjulega gert fyrri hluta vetrar, en það vantaði alltaf eitthvað. Eðlilega mega þeir sem vilja, baða að haustinu. Það er ekkert því til fyrirstöðu samkv. þessum 1. En þar sem víðlendi er mikið og heiðalönd, eru bændur ekki búnir að heimta fé sitt, ef tíð er góð, fyrr en kemur fram undir áramót. Annað það, að fyrri hluta vetrar þá eru ær ókyrrar í haga og oft illt að ná þeim saman. Náttúrlega geta verið svo harðir vetur, að almennt sé búið að taka fé á gjöf löngu fyrir jól. Og það má vel vera, að í sumum héruðum sé fé yfirleitt tekið inn fyrr, en það er ekki alls staðar. Og t. d. á Breiðafirði þá er fé haft í eyjum, og yfirdýralæknir sagði mér, að það væri eiginlega ógerlegt fyrir þá að baða fyrir jól vegna þess. Það eru því aðallega 2–3 mánuðir, sem bændur geta baðað, eins og l. eru nú, þannig að þeir séu tryggir að hafa féð allt. Það er janúar og febrúar og í sumum tilfellum desember. Þetta er frekar óhentugur tími til að baða sauðfé á, dagurinn er stuttur, og þetta eru frosthörðustu tímar ársins. Nú er með marga, að þeir hafa fé sitt í mjög einföldum húsum, húsum, sem e. t. v. eru að mestu úr járni eða þá steypt með einföldu járnþaki. Þetta er nokkuð misjafnt, þau eru mishlý húsin, og sannleikurinn er sá, að féð þrífst vel í köldum húsum. Og þessi íburður, sem er í fjárhúsabyggingum nú, er óhagkvæmur fjárhagslega séð. Fjárhúsin eru í mörgum tilfellum byggð allt of dýr. En þegar húsin eru köld og frost mikið, þá er alls ekki hættulaust að baða féð, og það er aðalhættan við böðun, að fénu verði kalt. Hér er aðeins rýmkuð heimild um tímann. Það hefur ekki aðra breytingu í för með sér. Enn fremur er rétt að láta þess getið og fyrir því hef ég eigin reynslu, að það fæst meiri ull af fénu, ef það er baðað seint. Reynsla mín er sú, að ég fái allt að þriðjungi meiri ull. Það getur verið talsvert fjárhagslegt atriði fyrir bændur yfirleitt, ef það væri almennt gert, og ullin verður því mun meiri, það gæti munað svona 6–9 millj. kr. yfir allt landið. Það verður farið að vinna úr allri ull. Það gengur ágætlega að selja lopa og fleiri ullarvörur, og þá verður þetta margfalt meira að verðmæti, þegar búið er að vinna það, þannig að það er ekki ólíklegt, að ef ullarmagnið yxi þannig, að það yrði að verðmæti 6–9 millj., þá gæti verðmæti ullarinnar, þegar búið er að vinna hana, orðið svona 20–30 millj. meira. Það fer ekki allt í vasa bændanna, en það fer í vasa fólksins, sem vinnur úr ullinni. Ég vil engan dóm á það leggja, hvort ráðlegt er að baða sjaldnar en gert hefur verið. Það verður að fara eftir því, hvort óþrif koma upp í fénu eða ekki, og dýralæknir á að hafa það í hendi sér samkv. þeim l., sem fyrir eru og verða væntanlega, þá getur hann fyrirskipað tvíböðun, þar sem kláði kemur upp. Þetta er í aðalatriðum ástæðan fyrir því, að við höfum flutt þetta frv. Það er þannig, að þeir, sem hafa fátt fé, geta baðað, hvenær sem er, en þetta er að breytast þannig, að sumir bændur hafa svo að segja eingöngu nautgripi og aðrir nær eingöngu sauðfé. Það eru ýmsir bændur, sem vilja heldur hafa aðra tegundina. Þá verður féð mun fleira. Ég geri ráð fyrir, að búin stækki, og það má búast við því, að það verði margra daga verk fyrir fjárflestu bændurna að baða. Tíð er umhleypingasöm á Íslandi, þannig að þó að byrjað sé í sæmilegri tíð, þá getur verið komin stórhríð daginn eftir, og aldrei er veðrið ótryggara en einmitt um háveturinn. Ég sé satt að segja ekki, hvaða ástæða er til þess að banna mönnum að baða þá mánuði ársins, sem hagkvæmast er að baða, bæði hvað vinnuafl snertir og eins fyrir skepnurnar og afurðirnar. Það er eins og hver önnur fíflska. Og ef menn vilja endilega baða, þegar frostin eru sem mest og dagurinn sem skemmstur, þá er það sjálfsagt að lofa þeim það, enda er ekkert í þessu frv., sem meinar mönnum það. Ég get ómögulega skilið, að það sé ástæða til þess að banna mönnum að baða þá mánuðina, sem hagkvæmast er að baða allra hluta vegna. Og ég veit ekki betur en búnaðarþing hafi samþykkt það í fyrra að fara fram á það, að böðunartíminn yrði lengdur. Hitt má aftur um deila, hversu mikið á að lengja hann. Ég hef reynslu fyrir því, að það er hættulaust að baða um sumarmálin. Meira að segja hef ég baðað ær einum eða tveimur dögum áður en þær báru, og það gerði þeim ekkert til. Ef vel er með féð farið, þá gerir þetta ekkert til, og tíðin er hlý. Hins vegar er alls ekki hættulaust að baða, þegar frost eru mikil. Mannfátt er víða á heimilunum, og menn geta ekki komið því við að framkvæma verkið í skammdeginu, það eru erfiðleikar með vatn og ýmis önnur vandkvæði. Ég hef flutt þetta með hv. 3. þm. Austf., og hann er vanur fjárbóndi og mjög athugull um allt, sem varðar skepnuhirðingu og meðferð þeirra, þannig að ég hygg, að þegar við erum sammála um, að þetta sé hagkvæmt og yfirleitt jákvætt, þá séu afar litlar líkur til þess, að það sé vitleysa.



Herra forseti. Aðeins örfá orð um þetta frv., sem tveir ágætir þm. hafa flutt og sérfræðingar í búskap eru þeir báðir tveir, og bóndinn á Löngumýri hefur fengið viðurkenningu fyrir dugnað og góðan búskap. En eigi að síður er ég nú alveg ósammála þessu frv., hvað það snertir, að það sé bezt að baða rétt fyrir sauðburðinn. Þegar ég var að alast upp í sveitinni og hugsaði um sauðféð, þá var talið stórhættulegt að hefja baðanir rétt fyrir sauðburðinn. Það gæti orðið til þess, að ærnar misstu lömbin, og þetta sögðu hinir góðu, gömlu og reyndu menn, sem ég legg nú enn þá meira upp úr en þessum hv. flm., þótt ég meti þá mikils. En hv. fyrri flm. sagði hér áðan, að það væri ekki bannað að baða fyrr, menn gætu baðað frá 1. nóv. til 30. apríl. En ég vil ekki hafa það í löggjöfinni, sem getur orðið bændum beinlínis til skaða, ef þeir hafa ekki vit á að sniðganga þessa heimild. Og það er enginn vafi á því, að það er bezt að hefja böðun strax, þegar féð er tekið inn. Ef það er farið að taka það inn í nóvember, vegna þess að veturinn ber snemma að, þá er bezt að baða, strax eftir að það er komið inn í hús, og helzt ekki seinna en í febrúar. Það má oft finna góða daga um miðjan vetur, bæði í desember, janúar og febrúar. Það má velja góða daga til þess að baða. Um þetta, að það fáist þriðjungi meiri ull með því að baða seint, hef ég nú aldrei heyrt fyrr, og það held ég, að geti tæplega staðizt. Og það er alveg rétt, að ef kindin er vel fóðruð, týnir hún aldrei ullinni, og hún ódrýgist ekki. Hitt held ég, að sé meiri hætta á, ef baðað er mjög seint, að ullin færi jafnvel í flóka og yrði ekki eins greið og góð og ef það væri baðað snemma að vetrinum. Þetta finnst mér nú, að þurfi að hafa til nánari athugunar. Ef ullin ætti að drýgjast við það að baða svona seint, þá væri jafnvel alveg rökrétt eða eðlilegt að fullyrða, að ullin yrði enn þá meiri með því að baða árlega. En í þessu frv. er lagt til, að baðað verði aðeins þriðja hvert ár og sagt, að það sé haft í samráði við yfirdýralækni. Ég ætla ekkert að efast um það, að hv. flm. hafi farið rétt með, þegar hann segir, að það hafi verið í samráði við yfirdýralækni. En einhvern veginn finnst mér þetta ekki passa við það, sem hann hefur sagt, þegar við höfum talað um sauðfjárböðun, og ég vil minna á það, að fyrir tveimur árum var einn bóndi, sem hafði þverskallazt við að baða, og það var komið fram í apríl, þegar við fréttum þetta. Og ég ræddi um þetta við yfirdýralækni, og ég spurði hann að því, hvort hann vildi yfirleitt leyfa böðun svona seint, hvort það væri talið heppilegt, hvort það gæti ekki verið, að það kæmi skaðabótakrafa á ríkið, ef bóndanum væri fyrirskipað að baða undir apríllok og af því leiddi lambalát, lambamissi, hvort það gæti ekki verið, að bóndinn kæmi með skaðabótakröfu á hendur ríkinu, enda þótt fyrirskipunin um böðunina væri tilkomin vegna vanrækslu bóndans. Og við vorum í miklum vanda með þetta mál, og yfirdýralæknir var þá alveg sannfærður um, að það gæti mikil hætta af því stafað að baða stuttu fyrir sauðburð. Ég vildi aðeins láta þetta koma fram. Hv. fyrri flm. tók það fram áðan, að þetta frv. yrði ekki að l. á þessu þingi, og það mundi verða sent til umsagnar, og þess vegna gefst tími til þess að athuga þetta nánar.



Herra forseti. Frv. þetta er flutt af tveimur helztu búnaðarfrömuðum þingsins, svo að það er víst betra að tala varlega, en þess skal þó getið, að samkv. l. nr. 19 frá 1938 varð sérhver sauðfjáreigandi skyldugur til þess að baða sauðfé sitt árlega á tímabilinu frá 1. nóvember til 15. janúar. Samkv. l. nr. 23 frá 1959, sem nú gilda, var þessu breytt á þann veg, að heimilt var að baða aðeins annað hvert ár, en á tímabilinu 15. október til 1. marz. Þetta olli allmiklum skoðanaskiptum á þinginu 1959, og komu umsagnir úr ýmsum áttum. Þó var fallizt á að slaka til að þessu leyti og heimila að baða aðeins annað hvert ár, en þó jafnframt með það í huga að fylgja því fastar eftir og einnig að fylgja því eftir, að sauðfjáreigendur böðuðu á þessum ákveðna tíma, því að það er eitt af nauðsynlegum skilyrðum, sem þarf að fullnægja, ef þetta á að bera tilætlaðan árangur, að menn, a. m. k. nágrannar, baði nokkurn veginn á sama tíma, en ekki bara, þegar þeim sýnist. Þetta frv., sem hér liggur fyrir, gengur í þá átt að losa enn um þessi ákvæði, þ. e. a. s. að baðað verði aðeins, eða heimild verði veitt til þess, að baða aðeins þriðja hvert ár og þá á tímabilinu frá 1. nóv. til 1. maí. Frv. þessu fylgir allítarleg grg., glögg, eins og vera ber, og þar er réttilega bent á, að ullariðnaður fari ört vaxandi og sé með álitlegustu iðngreinum. Þar með er auðvitað sagt, að það skipti nokkru máli að hirða ullina og að bændur fái sem mest af henni. En það hef ég heyrt marga bændur segja, að þó að fyrirhafnarsamt sé, kostnaðarsamt og erfitt, að baða árlega, þá borgi það sig, því að það komi aftur í meiri og betri afurðum af kindinni. Þá verð ég að segja, að mér finnst það sæta nokkurri nýlundu, að það sé betra að baða eftir því, sem nær dregur sauðburði. Þetta er alveg nýtt fyrir mig. Þá er hér niðurlag grg., sem segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Rétt er að geta þess, að atriði þessi hafa verið rædd við yfirdýralækni og búnaðarmála- stjóra, og hefur okkur skilizt, að þeir álíti þessar breytingar til bóta.“ Hér er um allþokukennt niðurlag að ræða og vafasamt, þannig að ég vil a. m. k. óska þess, að sú n., sem fær mál þetta til meðferðar, afli ítarlegra umsagna frá þeim aðilum, sem þarna eru nefndir.



Herra forseti. Hv. 3. þm. Norðurl. v. og hv. 3. þm. Austf. hafa flutt hér frv., sem er nú alveg shlj. frv., sem var flutt á síðasta þingi, en ég man ekki, hvort það kom nokkurn tíma til n. En í þessu máli urðu dálitlar umr. í sambandi við þetta mál. Breytingin er sú eina, að í fyrra var hv. 3. þm. Austf. fyrri flm., það er eina breytingin, en nú er þetta öfugt, nú er það hv. 3. þm. Norðurl. v. Ein af höfuðrökunum, sem flm. hafði fyrir því að bera þetta fram, var, að með því að baða seint fengist meiri ull af fénu, og mundi verðmæti ullarinnar aukast að miklum mun. Ég álít, að eins fróður og skynsamur maður og flm. hefði fylgzt með því, að eitt af mestu vandamálum ullariðnaðarins eru einmitt flókarnir. Og það er álit bæði ullarfræðinga og annarra, að eftir því sem seinna er baðað, því meira verði af flókum í ullinni, og í sjálfu sér ætti aldrei að baða eftir miðjan vetur. Eftir það kemur skil á ullina. Það er vaxandi hluti af ullinni, sem hefur farið í flóka, og er nú orðinn milli 10 og 20%, og þessi ull er verðlaus. Sannleikurinn er sá, að þó að kannske einhverjir fái meiri ull, þá er verið að skemma þetta verðmæti, ullina, ekki einungis fyrir þeim sjálfum, heldur fyrir öllum bændunum í landinu, vegna þess að yfirleitt er þetta meðalverð, sem menn fá út úr ullinni. Af þessum ástæðum náttúrlega ætti alls ekki að baða seint, þannig að þessi rök eru nú dálítið hæpin, held ég. Flm. gat um það einnig, að það væri betra og hagkvæmara að baða seinni part vetrar. Allir vita það, að eftir því sem líður á veturinn, því er sauðkindinni hættara við því, að hún fari illa út úr öllu hnjaski, og eftir því sem líður á veturinn, verður að fara betur með hana, og jafnvel þótt veðráttan væri verri fyrri part vetrar, þá mundi hún þola bæði miklu meiri kulda og meira hnjask á þeim tíma en er á veturinn líður. Og eins og hæstv. landbrh. gat réttilega hér um áðan, hefur það komið fyrir, - ég man eftir því, - þegar kláðaböðunin var hér í gamla daga, að það var stór hluti af ánum, sem létu lömbunum í sambandi við þá böðun, en auðvitað var hún framkvæmd á allt annan hátt en nú, það skal viðurkennt. Ég held, að það væri bezt, að þetta frv. fengi afgreiðslu núna í n., því að ég er sannfærður um það, að það verður þá ekki flutt á næsta þingi, ef það yrði, því að ég vil ekki trúa því, að landbn. afgreiði þetta þannig, að hún samþykki að mæla með framgangi þess. Ég sé nú ekki ástæðu til þess að ræða þetta frekar. Ég held nefnilega, að þessi rökstuðningur, sem er fyrir frv., sé á þann veg, að þegar hann er athugaður, sjáist það betur, að þetta frv. er ekki til bóta, og að stytta tímabilið á haustin, frá 15. okt. til 1. nóv., þegar bezt er að baða, það er náttúrlega líka mikil breyting til hins verra, og þó að menn séu ekki búnir að ná öllu fé fyrri part vetrar, þá er það náttúrlega slóðaskapur að taka ekki það fé, sem kemur, og baða það, þegar það kemur. Það er hverjum og einum í sjálfsvald sett, því að flestir hafa féð í girðingum að haustinu og fyrri part vetrar. Það er ekki fyrr en farið er að taka það í hús, sem þeir hleypa því í heimalöndin, a. m. k. er það svo þar, sem ég þekki til. En ég held, að það væri mjög gott, ef þetta frv. yrði afgreitt nú á þessu þingi, svo að við værum ekki að glíma hér við svona mál þing eftir þing.



Herra forseti. Ég geri ráð fyrir, að d. sé orðið það ljóst, að þetta er rétt mál, sem við flytjum hér, ég og hv. 3. þm. Austf., því að nú eru þeir orðnir sammála, hæstv. landbrh. og 5. þm. Norðurl. e. Þeir hafa yfirleitt ekki verið það, og það er ekki líklegt, að þeir verði það um mál, sem eru skynsamleg, svo að ég hygg, að það sé nokkuð tryggt, að við höfum rétt fyrir okkur, ég og hv. 3. þm. Austf. Viðvíkjandi því, að ær láti lömbum, eins og mér heyrðist á hæstv. landbrh., frekar, ef baðað er seint, þá hef ég nú reynslu fyrir þessu, því að ég hef eiginlega aldrei baðað nema á þessum tíma. Hæstv. ráðh. lét liggja að því, að ég hefði skrökvað því, að ég hefði talað við dýralækni um þetta. Það lá í orðunum, að það væri vafasamt, að ég segði satt. En það er ekki, ég talaði um þetta við dýralækni. Ég fullyrði ekki meira en ég geri í grg., það er bezt, ef maður talar í orða stað annarra, að leggja ekki allt of mikla áherzlu á hlutina. Það var hann, sem færði það í tal, að það væri réttara að hafa heimildina þannig, að það mætti baða þriðja hvert ár, og hann hafði ekkert við það að athuga, þótt tíminn yrði lengdur, og hvatti mig til að flytja frv. Viðvíkjandi þessu lambaláti, sem sé svo ákaflega hættulegt, þá hef ég ekki trú á, að dýralæknir hafi mikla trú á því. Ég veit ekki betur en undir sumarmál í 17 gráðu frosti og hríðarveðri, þá skipaði hann mér að baða rollurnar, og ráðh. skrifaði með eigin hendi undir það valdboð hjá mér. Raunar komu þeir aldrei, því að ég sagði, að þeir skyldu verða látnir í kerið eins og ærnar og þeir fengju engan mann til þess. En það var ekki þeirra dyggð að þakka. Ég vildi ekki baða í 17 gráðu frosti og hríð. En hræðslan var nú ekki meiri hjá honum en þetta, og þetta gerði nú þessi ágæti yfirdýralæknir okkar. Og var ekki þeirra dyggð að þakka, að ég drap ekki féð, þannig að hann var a. m. k. ekki hræddur um lambalát þá. Ég hef vanalega baðað í apríl. Ég er ekki að anza þessum vitlausu l. Þeir geta ekkert gert annað en sekta mann um 5000 kr., og það á að renna til sveitarsjóðsins, og auðvitað dytti engum manni í hug að innheimta þá sekt hjá mér, þannig að ég hef reynslu fyrir þessu. Við höfum verið fjármargir, við Jónas og höfum reynslu fyrir þessu. Hv. 5. þm. Norðurl. e. hefur haft eitthvert fjárbú og víst baðað um miðjan vetur, en þeir hafa ekki stór fjárbú þarna fyrir norðan og gefa rollunum inni meira en hálft árið og eru ekki lengi að dýfa þessum fáu skjátum sínum í, fara vel með þær og gefa inni, en við beitum meira fyrir vestan. Ef um smitandi lambalát er að ræða, væri sennilega ekkert betra ráð en að baða til að drepa bakteríuna, bæði í húsunum og á kindunum. Annað hvort er að baða eða láta liggja við opið. Viðvíkjandi því, sem kom fram hjá hv. 4. þm. Vesturl., að bændur hefðu sagt þessum hv. þm., að þeir fengju meiri og betri ullarafurðir, ef þeir baða seint, þá er það nákvæmlega það sama, sem ég var að halda fram. Þetta er reynsla bænda, að kindin týnir þá síður. Ég hef talað um þessa flóka, sem hv. 5. þm. Norðurl. e. var að tala um. Ég hef talað um þá við þá í Álafossi, og þeir töldu, að það væri á engan hátt skaðlegt, þó að það væri baðað seinna. Það gerði ullinni ekkert til. Það er ýmislegt annað, sem kemur til greina, að það séu flókar, og þeir töldu einna verst, að ær væru í tveimur reyfum. Og húsavistin slæm, ullin sífellt blaut og féð að nudda sig. Hitt veit ég ósköp vel, að ef kindin er alin, þá týnir hún ekki ull, nema það sé hennar kynferði. Sumar kindur týna alltaf ull, nema helzt ef þær eru baðaðar seint. En aðrar týna aldrei ull, þannig að þetta eru heldur veigalitlar mótbárur, sem hafa komið fram. Það þýðir ekki að vera að segja okkur, sem höfum búið alla okkar ævi og haft tiltölulega margt fé, einhverja hluti, ef við höfum reynslu fyrir allt öðru. Það er reynslan, sem sker úr þessu. Við lærum nú af reynslunni, enginn er fæddur alvitur. Að stór hluti af ám léti lömbum, þegar verið var að baða hér kláðaböðin einhvern tíma áður, þetta er bara eins og hver önnur vitleysa. Það getur skeð, að einhverjir glópar hafi farið svo illa með kindur, þegar þeir notuðu trékör, að einhverjar rollur hafi látið. Ég hef baðað tvisvar seint í apríl, og engin ær lét hjá mér fyrra árið, svo að ég vissi, en það lét ein rolla í fyrra, en það gat verið af allt öðrum ástæðum. Að það sé slóðaskapur að vera ekki búinn að baða um miðjan vetur, það má vel vera, en menn þurfa aðstöðu og vinnuafl til þess. Ég veit, að hv. 5. þm. Norðurl. e. er hirðu- og dugnaðarmaður og allt í lagi hjá honum, en það er munur, hvort það þarf að baða fáar kindur eða margar. Það má kannske segja, að allt sé slóðaskapur, ef allt er ekki gert á einhverjum ákveðnum tíma. Hv. 5. þm. Norðurl. e. var einnig að tala um 15. okt. Ég skil nú ekki í, að nokkrum manni detti í hug að byrja böðun þá, því að það er verið að slátra fénu og á eftir að slátra mörgu víðast hvar. Ég veit ekki, hvenær þeir eru búnir í Eyjafirðinum, þeir eru kannske fljótir að slátra. Ég veit, að það er eftir að slátra hjá okkur í Húnavatnssýslunni, svo að það skiptir þúsundum fjár 15. okt., þannig að það þýðir ekkert að tala um þannig hluti. Það er ekki hægt að baða fyrr en komið er fram í nóv. í fyrsta lagi, og þá næst ekki féð, nema það sé því verri tíð. Annars vona ég, að þetta verði sent til umsagnar, og ég veit, að það fær jákvæðar undirtektir, bæði hjá Búnaðarfélaginu og eins hjá yfirdýralækni. Svo getið þið haldið því fram, að þeir hafi ekkert vit á þessum hlutum, en ég hygg, að það sé nú ekki. Og á búnaðarþingi var einmitt lagt til að lengja tímabilið til þess að baða, og það þýðir ekkert fyrir þm., sem ekki hafa rekið búskap, að koma svo og segja, að þessir menn hafi ekkert vit á þessu, þetta sé bara vitleysa. Það er engin vitleysa.



Herra forseti. Það frv., sem hér liggur fyrir til umr., er að sjálfsögðu ekkert stórmál, og ekki er ástæða til að hafa um það mjög mörg orð. Ég vil þó hér taka undir það, sem fram kom hjá einum hv. ræðumanni, að æskilegt væri að afgreiða þetta frv. á þessu þingi. Eins tek ég undir það með hv. flm., að ekki sé rétt að hafa heimild í l. til þess að baða í okt. vegna þess, að bæði er, eins og hann gat um, sláturtíð þá naumast lokið og fjárheimtur þá ekki orðnar með þeim hætti, að líklegt sé, að fullnægjandi böðun náist. Um hitt meginefni frv. að heimila það, að böðun fari fram allt til loka aprílmánaðar, þá er ég flm. mjög ósammála og get tekið undir margt af því, sem hér hefur verið sagt til andmæla. En ég hygg þó, að stærsta hættan, sem í þessari heimild kunni að felast, sé sú, að það séu trassarnir meðal bænda, - það hefur verið nokkuð rætt um trassaskap hér í ræðum manna, - sem falli í þá gryfju að nota sér þessa heimild að framkvæma ekki böðun á þeim tíma, sem það er æskilegt og hagkvæmast, og láta það dragast allt til loka þess tímabils, sem heimild þessi nær yfir. Ef svo fer og þá kemur upp, að e. t. v. eru óþrif í fénu, sem kæmi í ljós við þá skoðun, sem samfara er böðun, og væri komið allt til loka aprílmánaðar, kynni svo að fara, að naumast væri hægt að koma við tvíböðun á fénu fyrir þær sakir, að það rækist á við sauðburð. Því það vita allir, sem við sauðfjárbúskap hafa fengizt, að tæpast er hægt að baða sauðfé á sauðburði, vegna þess að hætt er við, að erfiðlega gangi að láta ærnar taka lömbin, eftir að öll lömb eru orðin löðrandi í baðlegi. Ég ætla nú ekki að víkja hér mikið að ræðu 1. flm. frv. Hann hefur vitaskuld sagt hér margt skemmtilegt, m. a. það, að hann hafi helzt aldrei baðað fyrr en í kringum sumarmál, og það lýsir þá m. a. því, að hann hafi æ ofan í æ gerzt brotlegur við lög, sem um þetta fjalla, og hann sagði jafnframt, að engum manni mundi vitaskuld detta í hug að innheimta sektir þess vegna hjá sér. Um áhrif baðs á gæði og magn ullarinnar finnst mér nú þær tölur, sem hv. flm. hefur nefnt, næsta fullyrðingakenndar og mótsagnakenndar, þar sem annars vegar er í frv. lagt til, að heimilað sé að baða aðeins þriðja hvert ár, því að baðlyf ár hvert muni í landinu kosta 2–3 millj., en svo segir hann í hinu orðinu, að ef baðað sé seint eða nálægt sumarmálum, þá muni það auka verðgildi ullarinnar um 20–30 millj. Þetta eru mótsagnakenndar og að mér sýnist, fjarstæðukenndar fullyrðingar. Mér er það kunnugt af minni reynslu, að ef um sauðfjárbúskap er að ræða, þar sem fé er sæmilega fóðrað, þá týnir það yfirleitt ekki ull. Og ég hygg, að enda þótt hv. flm. hafi lagt inn mikið magn ullar hjá Álafossi s. l. haust, þá munu þeir bændur finnast, þó að ekkert hafi baðað það ár, sem gætu lagt inn jafnmikið magn ullar miðað við fjárfjölda og hann hefur gert að þessu sinni. Um það atriði, að ullin þófni ekki við bað, þá kann svo að vera, ef ullin er gisin og lítil, eins og stundum vill vera, þar sem fé er beitt mikið. En ef um innistöðufé er að ræða, fé, sem vel er alið og mikið ullað, sem fengi á sig bað undir lok aprílmánaðar, þá yrði sú ull tvímælalaust mjög flókin og afleit vinnsluvara. Ég hef reynslu fyrir því að baða um þetta leyti. Það var fjárskiptaárið hjá okkur í Húnavatnssýslum. Þá voru tvíböðuð öll lömb um haustið, eftir að fénu hafði verið skipt, og fannst þá kláði í nokkrum hluta þeirra. Síðar, þegar nálgaðist sumarmál, fannst kláði í einum hrút hjá mér, svo að ekki hafði dugað hið fyrra kláðabað, og ég neyddist því til að baða um þetta leyti. Ég fullyrði, að það bað varð mér mjög óhagkvæmt í afurðum fjárins, þótt ekki stafaði af því mikið lambalát. Öllum, sem til þekkja, er vitanlegt, að hætt er við, að ekki einasta hnjaskið á fénu, heldur einnig áhrif baðsins á féð hafi mjög verulegar verkanir á þrif og afurðahæfni þess, þegar svo langt er liðið á meðgöngutíma ánna. “ Ég ætla svo ekki að hafa um þetta fleiri orð. Ég aðeins endurtek það, að ég tel æskilegt, að frv. sé skoðað og það fái afgreiðslu á þessu þingi. Ég reikna ekki með því, eins og hv. flm. sagði hér áðan, að hv. þdm. allir séu komnir á þá skoðun, að þetta sé skynsamlegt frv., en e. t. v. eru þó punktar í því, sem laga má að gildandi l., og afgreiða ætti frv. þannig á þessu þingi.



Herra forseti. Það hafa bara orðið furðu fjörugar umr. um þetta litla frv. okkar Björns Pálssonar. Það mun vera rétt hjá hv. 5. þm. Norðurl. e., að við fluttum þetta sama eða líkt frv. á síðasta þingi, og ég hafi verið þá fyrri flm. Mig rekur nú minni til þess, að ég hafi mælt fyrir því þá. Ég ætla ekki að blanda mér að neinu ráði í þessar umr., sem hér hafa farið fram. En ég vil aðeins vekja athygli á því, að það, sem í þessu felst, er í raun og veru ósköp einfalt. Það mætti kannske segja, að það væri skynsamlegast að hafa löggjöfina þannig, að það væru engin tímatakmörk, það mætti baða, hvenær sem væri á árinu. Ég veit til þess, að það hefur verið baðað nýrúið fé, og þeir, sem það gerðu, töldu það mjög hentugt. M. a. felst í því, að það fer miklu minni baðlögur. En ég vil aðeins láta það koma fram hér, að ég hef stundað sauðfjárbúskap í tveimur landshlutum, fyrst í Eyjafirði og síðan á Austurlandi. Og ég er sannfærður um það, að ég var líkrar skoðunar og hv. þm., Stefán Valgeirsson, meðan ég bjó í Eyjafirði. En ég breytti þessari skoðun verulega, eftir að ég kynntist búskap og bjó sjálfur á Austurlandi, og þá fann ég það, að það urðu að vera nokkuð rýmri ákvæði til þess að gera ekki fleiri og færri að lögbrjótum, og það án þess, að þeir beinlínis óski eftir því. Ég fellst alveg á það, að það er heppilegast að geta baðað fé t. d. í nóv. eða þá aftur í jan. eða febr. En það er nú bara einu sinni svona, að aðstæður eru oft misjafnar, og ég man það, að ég lagði áherzlu á það einmitt s. l. ár, að núna í seinni tíð er í langflestum tilfellum svo, að fjárhúsin eru orðin mjög köld. Það eru einföld steinhús með einföldu járnþaki, og þegar samfara þessu fara, eins og nú hefur verið um allmörg ár, í raun og veru síkólnandi vetur, þá getur verið mikil áhætta oft og tíðum að baða fé annaðhvort í janúar eða febrúar. Það hagar nú þannig til víða, að fé gengur sjálfala, eins og það er kallað, a. m. k. í nóv. og oft fram í des. Og jafnvel þó að það sé tekið á þeim tíma, þá vantar oft nokkuð af fénu. Og meðan svo er, þá vilja menn ógjarnan fara að baða. Yfir hátíðarnar er það sjaldan gert eða á meðan á fengitíð stendur. Menn eru venjulega svo uppteknir af þeirri aukavinnu, sem því fylgir, að því verður tæpast komið við. Svo er það tíðarfarið í jan. og febr., sem ræður því, hvort þetta er framkvæmanlegt. Ég er alls ekki að halda því fram, að það sé skynsamlegt að draga það fram undir sauðburð að baða, en ég vil bara vekja athygli á þessu, að það, sem fyrir mér vakir m. a., er það að fyrirbyggja það, að það verði margt af lögbrjótum, - eins og hv. samflm. mínum að þessu frv., - en hann hefur lýst yfir, að hann hafi oft ekki baðað, fyrr en eftir að þau tímamörk væru liðin, sem það átti að hafa verið framkvæmt. Ég held, að það sé ákaflega mikill misskilningur, að þetta sé eitthvert hættulegt mál. Ég er nú yfirleitt þannig gerður, að ég treysti bezt á bændurna sjálfa að meta, hvenær hægt er að framkvæma slíkan hlut eins og að baða féð, en ég er mótfallinn því að gera þá að lögbrjótum að óþörfu, því að ég veit, að þær aðstæður geta skapazt í einstaka tilfellum, að þetta geti a. m. k. dregizt fram í marz. Það bættist við í þetta frv. ein breyt. frá því, sem var s. l. ár. Það er um það, að heimilt sé að baða aðeins þriðja hvert ár. Ég er þessari heimild mjög fylgjandi, því að með þessum nýju lyfjum, sem fengizt hafa til sauðfjárbaðana, hefur öll þessi aðstaða gerbreytzt. Þetta eru svo áhrifamikil baðlyf, að ég tel það vera hreinan búskussahátt að hafa lús á fé sínu, og það eru mörg ár, síðan ég hef heyrt talað um kláða í mínu umhverfi fyrir austan. Hvað ullina snertir, þá legg ég nú ekki mikið upp úr því atriði, eins og hv. samflm. minn, að við fáum meiri ull. Ég veit, að þetta getur verið tilfellið stundum, en það er þá oft vegna þess, að fé er ekki vel fóðrað og týnir þá meira, en böðunin kemur í veg fyrir það, að fé týni. En að öðru leyti er það vegna þess, að ullin flóknar. Það er alveg rétt, hún þarf ekki að flókna svo illa, að hún verði beinir flókar, en að sumu leyti stafar þetta af því, en það eru margir fleiri en Björn Pálsson, sem halda því fram, að menn fái meiri ull af fénu með því að baða frekar seint. Ég vil nú taka undir það með fleirum en einum, sem hér hafa talað, að það sé nú kannske rétt að afgreiða þetta mál, og ég mun, svo sem að líkum lætur, beita mér fyrir því, þar sem ég á sæti í landbn. hv. d., að hún afgreiði þetta frv. jákvætt frá sér.



Herra forseti. Þetta frv. hefur verið margflutt og margskýrt, svo að ég sé ekki ástæðu til að rekja nákvæmlega efni þess, enda er efni þess ósköp einfalt og auðskilið, þ. e. að stofnaður verði félagsmálaskóli verkalýðssamtakanna. Frv. nálega samhljóða þessu hefur verið margoft flutt af ýmsum, en að þessu sinni er málið flutt af hv. 10. þm. Reykv. og mér. Ég held, að það orki ekki tvímælis, að samningsgerðir verkalýðsfélaganna og atvinnurekenda um laun og kjör og vinnuskilyrði eru nú fremur en áður orðnar mjög vandasamt verkefni, sem krefst mikillar þekkingar, jafnvel sérþekkingar, bæði á högum þeirra, sem samningsgerðirnar snerta hverju sinni, sem líka og félagsmálalöggjöf þjóðarinnar, skattalöggjöf, rekstri atvinnuveganna og jafnvel þjóðarbúskaparins í heild. Þetta verkefni er í höndum mörg hundruð stjórnarmeðlima í verkalýðsfélögunum og enn þá fleiri trúnaðarmanna verkalýðsfélaganna á vinnustöðum víðs vegar um landið, og á það ekki sízt við um framkvæmdina á gerðum samningum, sem er mikilsverður þáttur í samskiptum aðilanna á vinnumarkaðinum. Meðferð þessara mála krefst sérstakrar fræðslu. Þótt forystumenn verkalýðsfélaganna hafi fram að þessu orðið að afla sér þessarar þekkingar í reynslu, þá virðist það svo, að það sé erfitt orðið að afla sér hennar með þeim hætti, og þurfi kennsla og bókstafleg skólafræðsla að koma til. Okkur flm. virðist öll rök mæla með því, að ríkið viðurkenni og kosti slíkan skóla að öllu leyti á líkan hátt og margir skólar annarra stétta eru kostaðir af ríkinu, og má þar nefna bændaskóla, sjómannaskóla, skóla veitingaþjóna og framreiðslumanna o. s. frv. Okkur finnst rökrétt afleiðing af þessu, að hið opinbera viðurkenni skólahald á kostnað ríkisins fyrir fjölmennustu stétt þjóðarinnar, verkalýðsstéttina. Við flytjum þetta frv. enn þá einu sinni í fullu trausti þess, að að því komi þó að lokum, að Alþ. viðurkenni þessa fræðsluþörf og samþykki frv. sem þetta. Svo er komið, að verkalýðsfélögin hafa ekki getað beðið lengur með það að koma upp vísi að fræðslustofnun. Á s. l. hausti var komið á fót fræðslu- og menningarsambandi verkalýðssamtakanna, og það hóf þegar að koma á fót námskeiðum, sem nú hafa verið haldin tvö á þessum vetri, við svo mikla aðsókn, að ekki hefur verið við ráðið, og margir bíða eftir að komast að. Húsrými er af skornum skammti, og við getum ekki haldið nema örstutt námskeið til þess að koma sem flestum að. En byrjunin er gerð á kostnað verkalýðssamtakanna, en hins vegar verður að viðurkenna það, að fjárhagur verkalýðssamtakanna er ekki svo sterkur, að við getum risið undir því skólahaldi, sem þörf og nauðsyn krefur, og þess vegna leitum við til ríkisins um það, að það kosti slíka fræðslu í formi formlegs skólahalds. Ég tel ekki ástæðu til að hafa fleiri orð um þetta margflutta, en bráðnauðsynlega frv. og vænti nú, að skilningur sé fenginn á því, að slíks skóla sem félagsmálaskóla verkalýðsfélaganna sé þörf, og að frv. beri því að samþykkja. Ég legg til, herra forseti, að þegar umr. þessari lýkur, þá verði málinu vísað til heilbr.- og félmn.

Flm. (Hannibal Valdimarsson) : Herra forseti. Þetta frv. er örstutt, það er um það eitt að fella orðin „umfram 7 daga“ niður úr f-lið 49. gr. l. um almannatryggingar, og hljóði þá þessi stafl. gr. þannig: „Dvöl vegna fæðingar í sjúkrahúsi eða fæðingarstofnun.“ En orðin „umfram 7 daga“, sem nú eru í þessari gr., falli niður. Þetta er þó meiri breyting á almannatryggingalöggjöfinni en ætla mætti út frá orðanna hljóðan, því að þetta mundi þýða það, að dvöl fæðandi konu á sjúkrahúsi eða fæðingarstofnun yrði greidd af tryggingunum þá 7 daga, sem nú eru undanþegnir greiðsluskyldu trygginganna, en venjulega tekur fæðing, ef hana ber að með eðlilegum hætti, ekki nema 7 daga, og er með þessu furðulega orðalagi komizt hjá því af tryggingunum að taka þátt í sængurlegukostnaði á sjúkrahúsi. Í 49. gr. 1. um almannatryggingar er margsinnis tekið fram, að sjúkrasamlög, héraðasamlög og sjúkratryggingadeild Tryggingastofnunarinnar tryggi ókeypis sjúkrahúsvist að læknisráði. Í upphafi 49. gr. segir svo, orðrétt: „Sjúkrasamlög kaupstaðanna og héraðasamlögin tryggja ókeypis vist í sjúkrahúsi að ráði samlagslæknis, sem samið hefur verið við.“ Ég hygg, að enginn geti af orðalagi þessarar málsgr. dregið aðra ályktun en þá, að öll sjúkrahúsvist sé greidd af tryggingunum. Ef einhver skyldi vera í vafa um það, þá er þó hert betur á í 2. málsgr. sömu gr., því að þar segir: „Sjúkratryggingadeild Tryggingastofnunarinnar tryggir samlagsmönnum sjúkrasamlaga nauðsynlega sjúkrahúsvist.“ Og enn er vikið að þessu sama síðar í 49. gr., því að þar er því hátíðlega lýst yfir, að sjúkratryggingadeild tryggi ókeypis alla nauðsynlega sjúkrahúsvist ásamt með hjúkrun, læknishjálp, lyfjum vegna ellikramar og langvinnra sjúkdóma, en eftir þessa ítarlegu réttindaupptalningu kemur þó, að fávitar séu undanskildir, og skyldi maður þá ætla, að þá væru undantekningarnar þar með upptaldar, en það er ekki. Með þessu haglega orðalagi, „umfram 7 daga“, eru einmitt allar sængurkonur, sem dveljast í 7 daga á sjúkrahúsi undanskildar því, að tryggingarnar greiði fyrir þær, og þær verða að bera kostnaðinn sjálfar, þ. e. a. s. í langflestum tilfellum. Þessu er svona fyrir komið í tryggingalöggjöfinni, að það er inngangur að gr., að í samþykktum sjúkrasamlaga skuli tekið fram, hverra réttinda samlagsmenn njóti. Og svo kemur auk þeirra réttinda, sem um ræðir í 1. málsgr. þessarar gr.: „Skal sjúkrasamlag þó ætíð veita þá hjálp, sem hér er talin“ - ætíð. Og svo eru þessi viðbótarréttindi talin upp í stafl. frá a til h, en í f-liðnum segir: „Dvöl umfram 7 daga vegna fæðingar á sjúkrahúsi eða fæðingarstofnun skal greidd,“ en af þessari greiðslu verður ekki, nema orðin „umfram 7 daga“ verði felld niður, og það er efni þessa frv. Þá yrði fæðing á sjúkrahúsi að læknisráði greidd af tryggingunum, en fyrr ekki. Ég fæ ekki annað séð en upphafið geri ráð fyrir auknum réttindum samkv. þeim stafl., sem koma í gr. En þessi gr. er þó um sviptingu réttinda, hún er um sviptingu réttinda. Hún er um það að undanþiggja fyrstu 7 daga sjúkrahúsdvalar fæðandi konu og leggur þannig greiðsluna yfir á sængurkonuna, sem á sjúkrahúsinu liggur. Mér finnst það vera stórlýti á tryggingalöggjöfinni, að sjúkrahúsvist vegna fæðingar nýs samfélagsborgara skuli heyra til hinna fágætu undantekninga frá því, að sjúkrahúsvist sé greidd af tryggingunum, og óviðunandi missmíði. Þess vegna legg ég til, að orðin „umfram 7 daga“ í f-lið 49. gr. almannatryggingal. séu felld niður, og þannig verði greiðsluskyldan við fæðingu þjóðfélagsþegns færð yfir á tryggingarnar. Þetta virðist, eins og ég sagði áðan, vera smávægileg orðabreyting, en þetta er, og það vil ég að hv. þm. geri sér ljóst, veruleg efnisbreyting á tryggingalöggjöfinni og mundi snerta marga í landinu og verða til mikilla bóta og aukins réttlætis. Ég legg til, herra forseti, að málinu verði að umr. lokinni vísað til hv. heilbr.- og félmn.



Herra forseti. Ég vildi bara vekja athygli þd. á, að það er ekki nein smávægileg orðalagsbreyting, sem hér er lögð til. Eins og allir vita, sem hafa fjallað um almannatryggingar og eitthvað við þær starfað, þá hefur það verið frá upphafi svo, að fæðingarstyrkurinn hefur verið greiddur til kvenna, sem börn ala, hvort sem það er í heimahúsum eða á sjúkrahúsi. En sökum breyttra tíma þá hefur það alltaf farið meira og meira í þá átt, að konan hefur kosið að ala barn sitt fremur á sjúkrahúsi en í heimahúsum. Till. Hannibals fjallar í raun og veru um það, að sjúkrasamlögin greiði kostnaðinn á sjúkrahúsunum og fæðingarstyrkurinn sé greiddur að auki áfram. Þetta þýðir 30–35 millj. kr. aukin útgjöld hjá tryggingunum á ári. Og það er ekkert í frv., sem bendir á það, á hvern hátt flm. hugsar sér, að þessum auknu útgjöldum sé mætt. Svona löguð frv. á enginn þm. að leyfa sér að bera fram, þegar búið er að ganga frá fjárl. Þetta er eintóm sýndarmennska, sem menn eiga ekki að leyfa sér. Annað, sem ég vildi vekja athygli á, sem var blekkjandi í málflutningi flm. Það var, að fávitar væru undanskildir því að fá greiðslu, ef þeir færu inn á sjúkrahús. Þetta er tekið fram í tryggingunum, vegna þess að áður voru þeir undir ríkisframfærslunni, en hún hefur verið nú með breyttum almannatryggingal. tekin einnig undir almannatryggingarnar. Ég vil, að það komi skýrt fram, að auðvitað fái fávitar eins og aðrir, sem þurfa að dveljast á sjúkrahúsi nú, greitt af hálfu hins opinbera, þ. e. a. s. nú í gegnum tryggingarnar, áður var þetta í gegnum ríkisframfærslu.

Flm. (Hannibal Valdimarsson) : Herra forseti. Skemmtilegt er það nú ekki fyrir fyrrv. Alþýðuflokksmann að heyra Alþýðuflokksmann fara hér upp í ræðustól og segja, að frv. til bóta, stórbóta, á almannatryggingunum ætti enginn þm. að leyfa sér að bera fram, frv., sem nær þó til réttindabóta, að því er hann telur, sem nemur 35 millj. kr. Hann er mér bersýnilega ekki sammála um það, að það sé til lýta á tryggingalöggjöfinni í landinu, að sængurkonur, fæðandi nýja borgara, séu nálega einar undanskildar því að fá sjúkrahúsvist greidda. Ég tel það vera ósæmandi og þá leiðréttingu verði að gera á tryggingalöggjöfinni. Það er rétt hjá honum, það ætti að gera það strax eða gera það núna á þessu þingi. Það hefur verið um þetta búið þannig, að menn hafa yfirleitt haldið því fram, að öll sjúkrahúsvist væri greidd á Íslandi. En það er fjarri því, að svo sé. Meira að segja, ef sjúkrahúsdvöl vegna fæðingar stendur lengur en 7 daga, en áður voru þetta 9 dagar, og t. d. þarf stórkostlegar læknisaðgerðir í sambandi við fæðinguna, við skulum segja keisaraskurð, þá fær konan samt að bera 7 daga kostnaðinn. Þannig er framkvæmdin, þótt sjúkrahúsvistin sökum fæðingarinnar verði alllöng, og það gerir málið enn verra. Það var hér beitt þeim rökum um daginn, þegar annað mál var á dagskrá snertandi þessi efnisatriði, að þetta, að greiða ekki sjúkrahúskostnað vegna fæðingar, byggðist á þeirri skilgreiningu, að fæðing væri ekki sjúkdómur. En fæðing er líkamsástand, sem læknar ráðleggja konum að leggjast á sjúkrahús vegna. Varðandi það, að fávitar væru undanskildir og þar væri um að ræða breytingu frá því, að ríkisframfærsla var lögð niður, þá hafði ég um það engin orð. Ég las bara þann hluta 49. gr. orðréttan og bætti þar engu við. Þar segir, að fávitar séu undanskildir. Og þá sagði ég í framhaldi af því, að þetta virtist þá vera eina undantekningin, en með þessu dulda orðalagi í réttindagr., að undanskildum 7 dögum, þá væru sængurkonur undanskildar líka. Og það er svo sannarlega satt og rétt. Það bíður núna hér afgreiðslu á hv. Alþ. fjöldi af frv. til lagfæringar á tryggingalöggjöfinni, og sennilega öll þau frv. fjalla um útgjaldaaukningu trygginganna. Það eru þá fleiri en ég svo ábyrgðarlausir að leyfa sér að bera fram breyt. á tryggingalöggjöfinni, en eftir skilningi hv. 9. landsk. þm., þá virðist ekki vera leyfilegt að flytja hér frv. til breyt. á tryggingalöggjöfinni nema til að skemma hana, eftir að fjárl. hafa verið afgreidd á hverju þingi. En hvar skyldu nú vera rök að finna fyrir því? Nei, velviljuð ríkisstj., sem vildi gera slíka breyt. á tryggingalöggjöfinni, hvort sem málið væri flutt snemma eða seint á þingi,mundi áreiðanlega hafa einhver úrræði með það að standa undir þessum útgjöldum síðari hluta ársins, þar til næstu fjárl. væru afgreidd og gert væri ráð fyrir þessum útgjaldalið, svo að það er sannarlega ekki hægt að tala um, að það sé neitt hneyksli að flytja slík mál. Menn verða bara að líta á það, hvort efni frv. sé í réttlætisátt, hvort það sé sanngjarnt að gera þessa breytingu eða hvort það sé jafnvel nauðsynlegt, og það hygg ég, að við verðum flestir sammála um, að þarna er um stórlýti að ræða á tryggingalöggjöfinni, sem ber að nema af henni hið fyrsta, þegar á það er bent.