Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Svo sem nál. allshn. á þskj. 513 ber með sér, mælir n. einróma með samþykkt frv. Tveir nm. áskilja sér þó rétt til þess að flytja. eða fylgja öðrum brtt., og hefur annar þeirra flutt brtt. á sérstöku þskj. Í hv. Nd. var sú breyt. gerð á upphaflega frv., eins og það var lagt fyrir þá deild, að hækkuð var hlutfallstala þess kostnaðar, sem gert var ráð fyrir að ríkissjóður greiddi af lögreglukostnaði í Reykjavík. En samhliða þeirri breyt. var einnig breytt því upphaflega ákvæði frv., að lögin skyldu að fullu koma til framkvæmda 1. jan. 1965. Allshn. þessarar hv. d. leggur til, að þessu ákvæði verði aftur breytt í hið upphaflega horf, þ.e.a.s. hún fellst á það sjónarmið, að eðlilegt sé, að ríkissjóður greiði þann aukna hluta lögreglukostnaðar í Reykjavík, sem samþ. var í Nd., en hækkunin árlega verði greidd í samræmi við það, sem stóð í upphaflega frv., þannig að fyrsti hluti hækkunarinnar komi til framkvæmda nú þegar á þessu ári, en ekki á næsta ári, og lögin komi að fullu til framkvæmda 1. jan. 1965 í stað 1. jan. 1966, eins og er í frv. nú. Er orsökin fyrst og fremst sú, að þegar frv. upphaflega var lagt fyrir, munu sveitarfélög almennt hafa gert ráð fyrir því, að það yrði hagað kostnaðargreiðslum eins og þar var lagt til, og þykir því óeðlilegt að fara að breyta frá því ákvæði, þótt þessi tili. væri gerð um nokkra hækkun til Reykjavíkur, sem á ekki að hafa þau áhrif, að það réttlæti, að það verði ekkert greitt af þessum aukna kostnaði fyrr en 1964. Vænti ég, að allir hv. þdm. geti fallizt á þessa breytingu. Það er hins vegar önnur breyt., sem n. hefur láðst að gera á frv. og ég vil því leyfa mér að leggja hér fram skrifi., en það er breyt., sem óhjákvæmilegt er að gera á 13. gr. frv., eins og það kemur frá Nd., en í henni segir, að lög þessi öðlist gildi 1. jan. 1964, og er það í samræmi við þá frestun á greiðslu kostnaðar, sem ég gerði áðan grein fyrir. En með hliðsjón af því. að við gerum ekki ráð fyrir að fresta þessum kostnaðargreiðsluákvæðum eins og þau upphaflega voru í frv., þá er nauðsynlegt að breyta þessu aftur í hið fyrra horf, og leggur allshn. til, að 13. gr. verði breytt á þann veg, að í stað orðanna „Lög þessi öðlast gildi 1. janúar 1964“ komi: „Lög þessi öðlast þegar gildi“. Vildi ég mega leyfa mér að afhenda forseta þá till. og biðja hann að leita afbrigða fyrir henni. Á Alþingi 1959 flutti ég ásamt núv. hv. 2. þm. Norðurl. e. till. um endurskoðun l. um lögreglumenn, og var sú till. samþ. ásamt annarri till., sem þá var flutt af hv. þáv. þm. Siglf. um athugun á sameiningu tollgæzlu og löggæzlu. Í till. um endurskoðun l. um lögreglumenn var sérstaklega gerð grein fyrir því í grg., hvaða atriði það væru, sem einkum þörfnuðust endurskoðunar, og var þar fyrst og fremst um að ræða ákvæði þágildandi laga eða núgildandi um greiðslur ríkissjóðs í lögreglukostnaði, sömuleiðis ákvæðin um ríkislögreglumenn og ákvæðin um héraðslögreglu, einnig að við töldum nauðsynlegt að setja í lög um lögreglumenn einhverjar reglur um, hvernig greiða skyldi kostnað við tímabundna löggæzlu í verstöðvum og á öðrum þeim stöðum, þar sem af sérstökum ástæðum væri nauðsynleg tímabundin aukin löggæzla. Það verður að telja, að það frv., sem hér liggur nú fyrir, sé mjög til bóta varðandi þessi ákvæði öli, þó að mönnum kunni að sýnast sitt hvað um einstök ákvæði þess að öðru leyti, því að hér er gert ráð fyrir mjög aukinni hlutdeild ríkissjóðs í lögreglukostnaði, og það er jafnframt formlega ákveðið í þessum lögum, að ríkinu sé skylt að greiða eftir tilteknum reglum kostnað við héraðslögreglu. En heimildin til þess að greiða kostnað við þá löggæzlu, sem er hin nauðsynlegasta úti um sveitir landsins, hafði verið mjög vafasöm og afleiðingin orðið sú, að margar lögreglusamþykktir, sem settar höfðu verið úti um héruðin, fengu ekki staðfestingu, þar sem talin var mjög hæpin heimild til þess að greiða þann kostnað. Nú eru í þessu frv. skýr ákvæði um þetta efni, bæði um það, að hlutur ríkissjóðs er stóraukinn í greiðslu lögreglukostnaðar, ákveðið er, eftir hvaða hlutfalli greiða skuli kostnað við héraðslögreglu, og sérstakt ákvæði er um tímabundna löggæzlu. Ég vil láta þá skoðun í ljós sem mitt álit í sambandi við lögreglumálin yfirleitt, að það sé eðlilegt, að ríkið yfirtaki yfirleitt alla löggæzlu í sínar hendur og beri allan kostnað af henni. Það hefur lengi verið skoðun sveitarfélaganna, að það væri eðlilegt, og það virðist í rauninni vera sjálfsagður hlutur, að ríkið sjálft, ekki sízt þar sem það skipar þá embættismenn, sem á hverjum stað hafa yfirstjórn lögreglumálanna, - þó að lögregluþjónarnir séu kastaðir af öðrum aðila, - að ríkið þess vegna greiði allan kostnað við löggæzluna, og það hlýtur að verða smám saman þróunin. Það er hins vegar erfitt að stíga það skref í einu, og þess vegna ber að fagna því, að það er þó gert ráð fyrir, að kostnaðarhluti ríkissjóðs verði mjög aukinn með þessu frv., eins og það liggur hér fyrir. Ég vildi aðeins segja örfá orð um þá brtt., sem fram hefur komið frá einum nm. allshn., hv. 9. þm. Reykv., þar sem hann leggur til, að það verði breytt því ákvæði í 1. gr. frv., að ríkisstj. sé heimilt að fengnum till. sveitarstjórnar að mæla fyrir um lögregluhald í sveitarfélagi, eins og þar segir, og vill, að það sé ekki heimilað, nema fyrir liggi beinlínis samþykki sveitarstjórnarinnar. Það má vafalaust færa fullgild rök fyrir því sjónarmiði. En ég tel hins vegar, og það er skoðun meiri hl. n., að það sé ástæðulaust að breyta þessu ákvæði, m.a. með hliðsjón af því, að það er gert ráð fyrir stóraukinni aðild ríkissjóðs í kostnaði, og ef ríkisstj. ákveður að beita þessari heimild, felur það um leið í sér, að ríkið verður að leggja fram aukin framlög til löggæzlunnar á viðkomandi stað, þannig að það ætti að vexa fullt aðhald um það, að ekki væri að ástæðulausu farið að fjölga löggæzluliði. Hins vegar kann vel svo að fara, að það geti risið ágreiningur milli lögreglustjóra og sveitarstjórnar um það, hvað þessir aðilar telji nauðsynlegt í sambandi við löggæzlu, og ég tel, að það geti verið mjög varhugavert að slá því endilega föstu, að það sé víst, að sveitarstjórn hafi þar á réttu að standa, en ekki lögreglustjóri, sem á að bera ábyrgð á löggæzlunni, og ef svo ólíklega vildi til, að ágreiningur yrði um þetta efni, þá eigi ekki tvímælalaust að ákveða, að það sé sveitarfélagið, sem hafi þar hið afgerandi atkvæði. Ég tel þess vegna þessa till. ekki heppilega til breyt. á þessu ákvæði, einkanlega með hliðsjón, eins og ég sagði áðan, af þeirri meginstefnu, sem hlýtur að verða, að smám saman yfirfærist þessi löggæzlukostnaður og löggæzlustjórnin yfirleitt að öllu leyti yfir á ríkissjóð. Það er því, herra forseti, till. n., að frv. verði afgr. óbreytt að öðru leyti en því, að sú breyt. verði á því gerð, sem segir í nál., og sömuleiðis sú breyt., sem felst í hinni skrifl. brtt., sem ég lýsti og leyfi mér að afhenda hæstv. forseta.

Alfreð Gíslason læknir: Herra forseti. Á þskj. 520 flyt ég eina brtt. við þetta frv. til 1. um lögreglumenn. Brtt. snertir 1. gr. frv. og er á þá leið, að í stað orðanna „ríkisstj. er heimilt, að fengnum till. sveitarstjórnar eða sýslunefndar, að ákveða, að í sveitar- eða sýslufélagi" o.s.frv., að í stað þessara orða komi: „ríkisstj. er heimilt að fengnu samþykki sveitarstjórnar eða sýslunefndar“. Ég lít svo á, að það sé réttara að gera ráð fyrir, að samþykki sveitarstjórnar þurfi til varðandi ákvæðið um tölu lögreglumanna á viðkomandi stað. Það eru aðallega tvær ástæður fyrir því, að ég tel rétt að flytja þessa brtt. Fyrri ástæðan er sú, að ég tel það ekki nema sanngjarnt, að þegar tveir aðilar hafa á hendi sameiginlegan rekstur og standa sameiginlega undir kostnaði, þá hafi báðir úrskurðarvald í þeim efnum, sem snerta samstarfið. Þess vegna þykir mér ekki sanngjarnt, að ríkisstj. ein geti ákveðið tölu lögreglumanna í sveitarfélagi, án þess að samþykki sveitarstjórnar liggi fyrir. Það er ríkisstj. eða ríkissjóður og sveitarstjórnin eða sveitarsjóður, sem sameiginlega standa undir kostnaði í sambandi við þessi störf. Aðeins þessi ástæða ein finnst mér nægja til þess, að hér standi í lögum: „að fengnu samþykki sveitarstjórnar“ í stað „að fengnum till. sveitarstjórnar“. En það er einnig önnur ástæða til þess, að ég flyt þessa brtt., og hún er aðstaða sveitarfélagsins í þjóðfélaginu. Mér finnst ég verða var við það á síðari árum, að viss tilhneiging sé til að taka fleiri og fleiri mál úr höndum sveitarstjórna og afhenda þau ríkísvaldinu. Slík þróun er að mínum dómi mjög óheppileg í lýðfrjálsu landi. Það er mikill kostur, að sveitarfélögin hafi visst sjálfsforræði um sín mál og fái að halda því. Hins vegar er skiljanlegt, að tilhneigingin til þess að svipta sveitarfélögin sjálfsforræðinu smátt og smátt sé rík. Ríkisvaldið leitast við að auka sín völd og sín áhrif, og ríkisvaldið hefur sérstaklega góða aðstöðu gegnum löggjafarvaldið að fá sitt fram á kostnað sveitarfélaganna. Hér er eitt dæmi af mörgum um það, að vald, sem að mínum dómi ætti að vera í höndum sveitarstjórnar, skal frá henni tekið. Þetta tel ég óheppilegt, ekki aðeins í þessu tilfelli, heldur yfirleitt þá tilhneigingu, sem þetta er dæmi um, - tel það mjög óheppilegt í okkar lýðfrjálsa landi. Það má segja, að það sé kostur að hafa öflugt ríkisvald, en það er ekki gildandi nema að vissu marki. Mjög öflugt ríkisvald er hættulegt, og það er lýðræði og þjóðræði til tryggingar að dreifa valdinu, eins og gert er ráð fyrir með vissu sjálfsforræði sveitarstjórna. Það eru þannig tvær meginástæður fyrir því, að ég flyt þessa tili., og ég hygg, að enginn sanngjarn maður og réttsýnn geti borið á móti, að þessar ástæður eru báðar veigamiklar, annars vegar sú, að sá, sem ber kostnað, á líka að ráða, og hins vegar sú ástæðan, að hættulegt sé að skerða mjög vald sveitarfélaganna.



Herra forseti. Allshn. þessarar hv. d. hefur fjallað um þetta frv., sem til hennar var vísað fyrir nokkru. Efni þess er aðallega fjórþætt: Í fyrsta lagi sjálfsagðar leiðréttingar á vissum atriðum laga þeirra, sem nú gilda um meðferð einkamála í héraði, í það horf, sem nú á við, svo sem að í stað „lögmaður“ komi: borgardómari - á nokkrum stöðum, í stað „konungur“ komi: forseti. - Í öðru lagi breyt. á ýmsum sektarákvæðum l. í nútímahorf. Í þriðja lagi breyt. á úreltum ákvæðum l. um þóknun til þingvotta, vitna, matsmanna, sáttanefndarmanna og sjó- og verslunardómsmanna. Og í fjórða lagi breyt. á ákvæði núgildandi l., að sáttanefndir skuli hafa heimild til að úrskurða fjárhæðir allt að 5000 kr. í stað 500 kr., sem lögin ákveða nú. Þessar breytingar eru ekki aðeins skynsamlegar, heldur má segja, að þær séu nauðsynlegar. Allshn, leggur einróma til, að frv. verði samþ. Ég vil benda á það, að í 18. gr. frv, er prentvilla. Þar stendur: „Sektarfjárhæðir allar í 1. mgr. 187. gr. falli niður“ - á að vera: 188. gr.



Herra forseti. Frv. það, sem hér um ræðir, frv. til l. um breyt. á siglingalögum, nr. 56 30. nóv. 1914, á sömu forsögu og frv. um sjómannalögin. Það er byggt upp af n., sem skipuð var af Emil Jónssyni 1958, en hann var þá siglingamálaráðherra. Mál þetta var sent til umsagnar ýmsum aðilum, og hafa þeir allir mælt með samþykkt frv. Einn þeirra, Íslenzk endurtrygging, benti þó á eina brtt. varðandi vátryggingafé, um greiðsluskyldu og tímafrest í því sambandi. Við afgreiðslu málsins í Nd. var fallizt á þá breytingu ásamt nokkurri breyt. á 12. gr. frv., sbr. þskj. 270, en sú breyt. tekur til sjáveðréttar í skipi, farmgjaldi og fyrir launakröfum og þóknun samkv. 2. tölul. 216 gr., um bótakröfu fyrir eignir skipverja, þær er farizt hafa við sjóslys o.s.frv., eins og þar segir. Að öðru leyti er frv. óbreytt. Hér gegnir sama máli varðandi störf hinnar stjórnskipuðu n., sem undirbjó frv., og fram kom um sjómannalögin, að hún beið átekta, þar sem hliðstæð löggjöf var til endurskoðunar á hinum Norðurlöndunum. Í grg. fyrir frv. varðandi undirbúning þess segir m.a. svo, með leyfi forseta: „Frá því á síðari hluta 19. aldar hafa ýmsar þjóðir haft með sér samstarf um samræmingu siglingalöggjafar. Siglingar eru svo alþjóðleg starfsemi, einkum að því er tekur til kaupskipa, að oft veldur óhagræði, þegar réttarreglur um þær eru mjög mismunandi í þeim löndum, sem mest samskipti hafa sín á milli á því sviði. Nokkru fyrir síðustu aldamót settu Norðurlandaríkin Danmörk, Noregur og Svíþjóð sér siglingalög, sem sameiginleg nefnd frá þessum löndum hafði undirbúið, enda höfðu lögin sams konar ákvæði að geyma í öllum meginatriðum. Íslenzku siglingalögin nr. 56 30. nóv. 1914 eiga rót sína að rekja til þessara no:rænu laga og eru að mestu shlj. þeim. Síðan hafa Norðurlandaþjóðirnar þrjár, sem nefndar voru, gert mikilvægar breytingar á siglingalögum sínum og þó aðallega þeim köflum þeirra, sem fjalla um skipshöfn, flutningssamninga, ábyrgð útgerðarmanna og sjóveð. Á árunum 1922 og 1923 tóku Danmörk, Noregur og Svíþjóð kaflann um skipshöfn út úr siglíngalögum sínum og settu í stað hans sérstök sjómannalög, sbr., í Svíþjóð sjömanalag 15. júní 1922, í Noregi sjómannslov 16. febr. 1923 og í Danmörku sömandslov 1. maí sama ár. Með sænskum lögum 18. maí 1928, dönskum lögum 27. maí 1929 og norskum lögum 31. maí sama ár var kaflinn um sjóveð umsaminn og bætt við nýjum kafla um takmarkaða ábyrgð útgerðarmanna. Tilefni þessara breytinga voru tvær alþjóðasamþykktir, sem gerðar höfðu verið í Brüssel 25. ágúst 1924 og 10. apríl 1926. Þá var og kafli laganna um flutningssamninga umsaminn í heild með sænskum lögum 5. júní 1936, dönskum lögum 7. maí 1937 og norskum lögum 4. febr. 1938. Höfðu Danmörk, Noregur og Svíþjóð þá gerzt aðilar að alþjóðasamþykkt um farmskírteini, sem gerð var í Brüssel 25. ágúst 1924. Hér á landi var kaflinn um skipshöfn tekinn til endurskoðunar og gerður að sérstökum 1., þ.e. sjómannalögunum, nr. 41 19. maí 1930. Var þá stuðzt við norrænu sjómannalögin. Við samningu þessa frv. hafa norrænu siglingalögin einnig verið lögð til grundvallar í öllum meginatriðum, sérstaklega að því er varðar kaflana um flutningssamninga, takmarkaða ábyrgð útgerðarmanna og sjóveð. Hefur n. talið nauðsynlegt, að á þessu sviði, sem snertir svo mjög millilandaviðskipti, haldist samræmi í löggjöf Norðurlandaþjóða, enda hafa Norðurlandalögin hlotið mjög vandaðan undirbúning. Að öðru leyti hafa breytingar á núgildandi siglingalögum einkum verið miðaðar við að færa til nútíðarhorfs ákvæði, sem sett voru með annað fyrirkomulag fyrir augum en nú tíðkast, og þá jafnframt felld niður ákvæði, sem telja má úrelt eða óþörf.“ Hér gegnir sama máli varðandi störf hinnar stjórnskipuðu nefndar, sem undirbjó frv. og ég áður hef um getið. Og eins og fyrr segir, hefur mál þetta verið alllengi í meðförum þingsins, og er því þm. að sjálfsögðu kunnugt um efni þess. Ég tel ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um frv. Siglingar eru alþjóðleg starfsemi, og er því að allra dómi ákjósanlegt, að löggjöf þjóða, sem siglingar stunda, sé í sem allra mestu samræmi. Með þessu frv. er að því horfið að samræma íslenzk lög sams konar löggjöf annarra þjóða og þá fyrst og fremst okkar nágrannaþjóða. Að öðru leyti vil ég vísa til grg. fyrir frv. og þeirra skýringa, sem þar er að finna. Ég vil að svo mæltu fyrir hönd sjútvn. leyfa mér að mæla með því, að frv. þetta verði samþykkt.



Herra forseti. Frv. það, sem hér um ræðir, hefur tvisvar áður verið lagt fyrir Alþingi án þess að ná fram að ganga. Að þessu sinni er það flutt af sjútvn. Nd., sem gerði á því smávægilegar breytingar, eftir að n. hafði leitað umsagnar um málið frá ýmsum aðilum. Sjútvn. þessarar hv. d. hefur haft mál þetta til athugunar og kynnt sér efni þess eftir föngum. Aðdragandi frv. er, eins og fram kemur í grg., orðinn alllangur. Árið 1948 fól þáv. samgmrh., Emil Jónsson, nefnd manna að endurskoða bæði sjómanna- og siglingalögin. Þegar n. hóf starf sitt og leitaði umsagna um siglingalöggjöf ýmissa erlendra þjóða, m.a. á Norðurlöndum, kom í ljós, að þá voru starfandi n. á öllum hinum Norðurlöndunum til þess að endurskoða tiltekin atriði í siglinga og sjómannalöggjöf þessara þjóða. Með hliðsjón af því mun íslenzka n. hafa talið rétt að fresta afgreiðslu málsins um sinn, en fylgjast hins vegar með framvindu þessara mála á hinum Norðurlöndunum. Eftir að víðtæk endurskoðun hafði átt sér stað á sjómannalögum hinna Norðurlandanna, hafa þau öll sett ný sjómannalög, Danir og Svíar 1952 og Norðmenn 1953. Samkv. upplýsingum íslenzku n. höfðu þessar þjóðir allar með sér samstarf og samráð um þær breytingar, sem gerðar voru á eldri sjómannalögum þeirra. Hér á landi hefur lengst af verið sama löggjöfin, sem náð hefur yfir hvort tveggja, sjómanna- og siglingalög. Það er fyrst 1930, sem þetta er aðskilið með sérstökum lögum, og var þá fylgt fordæmi hinna Norðurlandanna, sem þá höfðu nokkru fyrr, eða 1922–23, komið þeirri skipan á hjá sér. Í grg. fyrir frv. segir m.a., að ekki séu gerðar neinar veigamiklar breytingar á réttarstöðu skipshafna, hér sé fremur um að ræða lagfæringar, ýmist til að nema burt úrelt ákvæði og setja önnur viðeigandi í staðinn eða til að feila fyrirmæli laganna betur að reglum almennrar atvinnulöggjafar. Það mun álit flestra, að rétt sé og æskilegt, að sem mest samræmi sé í siglinga- og sjómannalögum allra Norðurlandanna. Og með þessu frv. telur n., að stefnt sé að því, að slíkt samræmi rofni ekki. Þó er það svo, að í nokkrum atriðum hefur n. sýnzt réttara að víkja frá ákvæðum annarra sjómannalaga, þar sem það hefur sýnt sig, að það þótti betur við eiga með tilliti til íslenzkra atvinnuhátta og sérstöðu. Ég sé ekki ástæðu, til að ræða ýtarlega einstök atriði frv. Málið ætti og að vera þm. allkunnugt, þar sem það hefur verið svo langan tíma í meðförum þingsins. Sjútvn. Nd. sendi frv. til umsagnar ýmsum þeim aðilum, sem hér eiga mestra hagsmuna að gæta. Að fenginni umsögn þeirra og með hliðsjón af þeim ábendingum, sem þar komu fram, flutti n. síðan nokkrar brtt. við frv., og er þær að finna á þskj. 300. Voru þær samþykktar í Nd., en að öðru leyti er frv. óbreytt frá því, sem það var lagt fram. Eins og fram kemur í nál. á þskj. 530 mælir sjútvn. með samþykkt frv. Ég tel óþarft að fara ýtarlega út í einstaka liði þess, en vil aðeins drepa á það helzta, sem ég tel mestu máli skipta. Þá er það fyrst 4. gr. Í 2. gr. núgildandi l. er mælt, að skipstjóri skuli ráðgast við yfirvélstjóra um ráðningu manna, sem vinna við vélgæzluna. Er það látið haldast, en því nú bætt við, að skipstjóri skuli einnig ráðgast við bryta um ráðningu aðstoðarmanna hans og fyrsta stýrimann um ráðningu annarra skipverja. Er þessi breyting í samræmi við ákvæði annarra norrænna sjómannalaga. Í 7. gr. er um allverulega breytingu að ræða hvað uppsagnarfrest snertir á skiprúmssamningum. Samkv. núgildandi lögum er uppsagnarfrestur hjá stýrimönnum, vélstjórum og loftskeytamönnum einn mánuður og hjá öðrum skipverjum 7 dagar, nema á íslenzkum fiskiskipum aðeins einn sólarhringur. Í þessu frv. er sú breyting, að uppsagnarfresturinn hjá stýrimanni, vélstjóra, bryta og loftskeytamanni skal vera 3 mánuðir, en einn mánuður á öðrum skiprúmssamningum, nema á íslenzkum fiskiskipum sjö dagar. Segja má, að uppsagnarfresturinn á skipaflotanum hafi verið of stuttur og þá sérstaklega á fiskiskipaflotanum, þar sem fyrirvarinn var aðeins einn sólarhringur, og tel ég, að sú breyting, sem hér er, þótt ekki sé meiri, sé til mikilla bóta. 10. gr. frv. felur í sér nokkrar breytingar á 18. gr. l. Er það aðallega varðandi sjúkleika eða meiðsli skipverja. Er í sumum tilfellum verulega aukin byrði útgerðarinnar með auknum greiðslum í þessu sambandi, og stafar af því, að bótatíminn verður nú lengdur. Ýmsar smærri breytingar á sjómannalögun. um felur þetta frv. í sér. Má glöggt sjá, hvert efni þeirra er, í skýringum og grg., sem frv. fylgja. Eru þær flestar, eins og ég áður hef sagt, í því fólgnar að koma á lagfæringum, ýmist til að nema í burtu úrelt ákvæði og setja önnur, sem við eiga, í staðinn eða til að fella fyrirmæli laganna betur að reglum almennrar atvinnulöggjafar og samræma í heild íslenzk sjómannalög við hliðstæð lög annarra nágrannaþjóða. Ég sé svo ekki ástæðu til að orðlengja frekar um málið, en mæli með því, að það verði samþ. og því vísað til 3. umr.



Herra forseti. Efni þessa frv. er það að heimilla ríkisstj. að taka allt 12 millj. kr. lán, sem verði endurlánað bæjarstjórn Vestmannaeyjakaupstaðar til vatnsveituframkvæmda. Fjhn. hefur haft þetta frv. til athugunar, og eins og álit hennar á þskj. 505 ber með sér, mælir hún einróma með því, að það verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Frv. þetta um heimild handa siglingamálaráðh. til að veita Rafni Kolssyni skipstjóraskírteini á íslenzkum skipum er flutt af sjútvn. Ed. eftir beiðni samgmrn. Í grg. fyrir frv. segir svo m.a., með leyfi forseta: „Rafn Kolsson (áður Reydar Kolsöe) er fæddur í Noregi 28. sept. 1902. Hann öðlaðist íslenzkan ríkisborgararétt með l. nr. 43 1955. Hann lauk skipstjóraprófi við sjómannaskólann í Fredrikstad í Noregi 1937 og hefur öðlazt norskt skírteini til skipstjórnar á skipum af ótakmarkaðri stærð og siglt árum saman, bæði sem stýrimaður og skipstjóri, á ýmsum skipum allt að 18 þús. rúmlestum að stærð, og hefur ham fært sönnur á, að hann fullnægi skilyrðum laga um siglingatíma til að öðlast skipstjóraréttindi þau, er hér um ræðir.“ Skólastjóri stýrimannaskólans í Reykjavík hefur kynnt sér skjöl þau, er fylgja frv. þessu, og önnur skjöl málið varðandi, og telur hann, að skipstjórapróf frá sjómannaskólanum í Fredrikstad jafnist fyllilega á við farmannapróf frá stýrimannaskólanum í Reykjavík og sé eðlilegt að veita Rafni réttindi, enda leggi hann fram vottorð samkv. e-lið 14. gr. l. nr. 66 1946, og hefur því skilyrði þegar verið fullnægt. Þá er það bréf, fskj. I. sem hljóðar svo, með leyfi forseta: „Ég undirritaður, Rafn Kolsson skipstjóri, Goðheimum 4 í Reykjavík, leyfi mér hér með að sækja til hins háa ráðuneytis um réttindi til skipsstjórnar hér á landi, bæði í utan- og innanlandssiglingum, sbr. 14. gr. l. nr. 66 1946. Ég lauk skipstjóraprófi við sjómannaskólann í Fredrikstad í Noregi árið 1937 og sigldi síðan sem stýrimaður og skipstjóri á ýmsum skipum allt að 18 þús. lestum, og þ. á m. á olíuflutningaskipum Bandaríkjamanna. Í ófriðnum glataðist hið fyrra skipstjóraskírteini mitt, er skipi mínu var sökkt, og fékk ég því nýtt skírteini árið 1949. Í stríðslokin var ég skipstjóri fyrir ameríska sjóherinn, sem hafði bækístöð í Hvalfirði, og sigldi ég sem skipstjóri með 15 þús. tonna olíuskip, sem var í förum milli Rússlands og Íslands, auk þess sem ég annaðist olíuflutninga til herskipa á hafi úti, en umboðsmaður þess skips á þeim tíma var Eimskipafélag Íslands h/f. Ég öðlaðist íslenzkan ríkisborgararétt með l. nr. 43 frá 1955, en þá láðist mér að sækja jafnframt um skipsstjórnarréttindi á Íslandi. Umsókn þessari fylgir vottorð dómsmrn, um ríkisborgararétt minn, svo og prófskírteini mitt og skipstjóraskírteini.“ Þá er í öðru lagi bréf frá skólastjóra stýrimannaskólans hér, þar sem hann telur, eins og ég áður hef sagt, að eðlilegt sé að veita Rafni Kolssyni umbeðin réttindi. Sjútvn., sem hefur haft mál þetta til athugunar, mælir með því, að frv. verði samþykkt.