Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Á 9. fundi í Ed., 2. nóv., utan dagskrár, mælti Ólafur Jóhannesson: Herra forseti. Ég vil leyfa mér að gera hér stutta athugasemd við óheppileg vinnubrögð þingsins og þá sérstaklega þessarar hv. d., sem hæstv. forseti á að vísu ekki sök á, en ég tel mega rekja til starfshátta hæstv. ríkisstj. Það, sem ég á hér við, er sú misskipting, sem á sér stað á framlagningu stjórnarfrv. í deildum þingsins. Á þeim þremur vikum, sem nú eru liðnar frá þingsetningu, hafa, að ég ætla, verið lögð fram í Nd. 11 eða 12 stjfrv., sum viðamikil, en hér í þessari hv. d. hafa aðeins fram að deginum í dag verið lögð fram tvö og nú í dag það þriðja. Þessi tvö, sem áður hafa verið lögð fram, eru mjög einföld og ekki líkleg til þess að vekja miklar umr. eða valda deilum, enda er annað frv. þegar afgreitt frá þessari deild til Nd. Og nú í dag er lagt fram hér þriðja stjfrv. í Ed., og þá liggur ekki meir af málum fyrir þessari hv. d. en það, að það er óskað eftir afbrigðum og leyfi deildarmanna, til þess að þetta frv. megi takast fyrir strax í dag, áður en þm. hefur gefizt kostur á því að lesa það og er hér þó um allmikinn lagabálk að ræða. Það mætti segja, að það væri ekki ástæða til þess að sakast um þetta, ef þetta væri eitthvað alveg nýtt og hefði ekki komið til greina áður. En sannleikurinn er sá, að þessi vinnubrögð hafa viðgengizt nokkuð mikið á undanförnum þingum, þó að ég minnist þess ekki, að það hafi verið gengið jafnlangt í þessu nokkru sinni eins og nú. Afleiðingin af þessu hefur verið sú, að þegar málin hafa komið í þessa hv. d., þá hefur oft og einatt lítill tími unnizt til þess að athuga þau. Málin hafa verið keyrð áfram, ég vil segja stundum með óeðlilegum hraða. Það segir sig sjálft, að þetta eru ákaflega óheppileg vinnubrögð. Og maður getur ekki séð, hvaða ástæða liggur til þess, að hæstv. ríkisstj. misskiptir svo frv. á milli d. sem raun ber vitni. Það er að vísu svo að, að ýmissa álíti er þessi hv. þd., Ed., eins konar yfirdeild, sem á að yfirskoða og endurskoða gerðir hv. Nd. En það er þó ekki í raun og veru rétt á litið, heldur eru báðar d. jafnréttháar. En ég tel það miklu heppilegri vinnubrögð að skipta málunum nokkurn veginn jafnt, - þeim stjórnar- frv., sem um er að tefla, - milli deildanna, þannig að þær hafi báðar við nokkuð að vera. En eins og við allir vitum, dm., sem sitjum í þessari d., þá hefur þessi hv. d. sannast sagna haft heldur lítil verkefni þann tíma, sem af er þingtímanum, eins og sést bezt á þeim vinnubrögðum, sem á að viðhafa hér í dag, þar sem ekki væri fundarfært, vegna þess að verkefni lægju ekki fyrir, ef ekki ætti að taka þetta mál fyrir með afbrigðum. Ég segi fyrir mig, að ég mun alls ekki greiða því atkv. Ég er á móti því, að mál séu tekin svona fyrir með afbrigðum og til 1. umr., án þess að þm. gefist kostur á að athuga þau. Auðvitað á ekki sama ætíð við, - mál geta verið svo einföld og þeim getur legið svo mikið á, að slíkt sé réttlætanlegt. Ég hef sem sagt viljað nota þetta tækifæri til þess að láta þessa athugasemd koma fram opinberlega og láta þingtíðindin geyma hana, því að ég sé ekki annað, en að þessi vinnubrögð séu mjög óheppileg og óskynsamleg, ekki aðeins gagnvart stjórnarandstöðunni, heldur bitnar þetta á svipaðan hátt á stuðningsmönnum stjórnarinnar, þó að þeirra aðstaða sé að vísu alltaf nokkuð á aðra lund, þar sem þeim hefur áður oftast nær sjálfsagt gefizt tími til þess að athuga þau mál, sem um er fjallað á þinginu, áður í stjórnarflokkunum. Eins og ég sagði áðan, þá dettur mér ekki í hug að saka hér hæstv. forseta um. En ég vil mælast til þess við hann, að hann ásamt og í samvinnu við aðra forseta þingsins hlutist til um það við hæstv. ríkisstj., að eftirleiðis verði haldið öðruvísi á þessum málum en hingað til.



Herra forseti. Það er rétt hjá hv. 3. þm. Norðurl. v., að flest þeirra stjfrv., sem lögð hafa verið fyrir þetta Alþingi, hafa verið lögð fyrir Nd. Ég er honum einnig sammála um, að þetta eru óheppileg vinnubrögð og þarf að skipta jafnar milli deilda og er það öllum í hag, bæði Alþingi í heild, deildunum báðum, stjórnarandstöðu og stjórnarsinnum og munu verða gerðar ráðstafanir til þess að kippa þessu í lag.



Herra forseti. Það er ekki ástæða til að blanda sér mikið inn í þessar umr., en ég vil þó taka undir það, sem hér hefur komið fram af gagnrýni í þessa átt. Yfirleitt hefur það verið svo, að það eru eingöngu þau mál, sem hæstv. fjmrh. hefur flutt, sem hafa verið lögð fram í Ed., en öll önnur mál verið lögð fram í Nd. af hálfu ríkisstj. Þetta er ekkert sérstakt nú. Þetta hefur oft gerzt áður. Að vísu hef ég ekki skoðað, hvernig það dæmi lítur út. En það er eitt, sem er ástæða til fyrir Ed.-menn að gagnrýna, ekki eingöngu út af því, að vinnubrögð verði með óeðlilegum hætti á þennan hátt, heldur einnig annað, að yfirleitt vill það brenna mjög við, að þegar lögð eru fram meiri háttar frv., þá flytja ráðh. um þau ýtarlegar framsöguræður, en það vill æðioft brenna við, að framsöguræður fyrir þeim í seinni d. séu miklu viðaminni og þá oft látið nægja jafnvel að vísa til þess, sem sagt er í fyrri d. Þetta hlýtur að leiða til þess, ef það yrði að staðaldri haft þannig, að frv. yrðu lögð fyrir aðra deildina, að það væri þá jafnvel ætlazt til þess, að þm. hinnar d. ættu að fylgjast með umr. í Nd., sem ég tel ekki sérstakan virðingarauka fyrir Ed., að við þurfum að gera, þó að ekki beri að lasta þá ágætu Nd. En í byrjun þings finnst mér það ákaflega óviðkunnanlegt a.m.k. að þurfa að halda þingfund á þann veg, að þurfa að taka fyrir mál með afbrigðum. Ég veit, að hæstv. forseti mun ræða þetta mál við sina kollega og einnig veit ég og er vel kunnugt um það, að hæstv. fjmrh., sem hér á sæti í þessari d. og einnig hæstv. utanrrh., þeir muni taka það til athugunar við sína meðráðh., að það verði reynt að finna á þessu eðlilegri skipan upp á starfshætti þingsins alla. En ég vil mega leggja til á þessu stigi, af því að mér finnst það óeðlilegt að þurfa í byrjun þings að fara að taka til 1. umr. mál með afbrigðum, nema það sé mál, sem af sérstökum ástæðum þurfi að hraða gegnum þingið, að þá yrði þetta mál nú tekið út af dagskrá.

Forseti (SÓÓ): Ég vil í tilefni þessara umr., sem eiga fyllilega rétt á sér, taka það fram, að ég mun taka þetta til athugunar og hlutast til um að fá fram breyt. á því.