Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forsætisráðherra (J. M.) Það fer nú að líða að þinglokum, og vildi jeg því biðja hæstv. forseta að bera það undir þessa háttv. deild, hvort hún óski, að ráðuneytið beiðist nú lausnar eða ekki. Vildi jeg jafnframt óska þess, að þetta fari fram umræðulaust.

Forseti (G. B): Hæstv. forsætisráðherra hefir afhent mjer skriflega málaleitun sína, og hljóðar hún svo: „Ráðuneytið biður um atkvðagreiðslu um, hverjir óski, að það beiðist lausnar nú, og hverjir ekki“.

Sigurður Eggerz Jeg vil aðeins spyrja um það, hvort meiningin sje sú að greiða um þetta atkvæði nú á þessu augnabliki. Þar sem hjer er um svo verulegt atriði að ræða. leyfi jeg mjer að mælast til þess, að frestur verði tekinn í málinu, svo þingmönnum gefist færi á að tala um þetta mál í þeim flokkum, sem þeir eiga heima í.

Sigurður Eggerz Það er hjer að ræða um traust eða vantraust á hæstv. stjórn, og verð jeg að telja með öllu óforsvaranlegt, að slíkt mál gangi í gegn umræðulaust, og verð jeg því undir öllum kringumstæðum að krefjast þess, að umræður um málið verði leyfðar.

Forsætisráðherra (J. M.) Það einasta, sem hjer er um að ræða, er þetta, hvort háttv. deildarmenn vilji nú, eins og sakir standa á þessu augnabliki, að stjórnin fari frá eða ekki. - Spurningin er afareinföld og ætti að vera skiljanleg hverjum manni.

Sigurður Eggerz Mjer er ómögulegt að skilja þetta öðruvísi en að hjer sje hreint og beint spurt um það, hvort hæstv. stjórn hafi traust þingmanna eða ekki. Að slík atkvæðagreiðsla fari fram, án þess menn fái svo mikið sem að gera grein fyrir atkvæði sínu, það álít jeg hreinustu ósvinnu. Og ef háttv. deild samþykkir slíkt, þá skoða jeg svo, sem ofbeldi sje þar með framið á þeim, sem ræða vilja málið. Jeg vildi aðeins láta þessi orð fylgja þessari fáheyrðu athöfn, og það með, að hjer er nokkuð á ferðinni, sem þjóðin skal fá að heyra og dæma um síðar.

Sigurjón Friðjónsson Jeg lít á þetta aðeins sem bráðabirgðaákvæði.  (S. E.: Bráðabirgðaákvæði!!!)  .

Forsætisráðherra (J. M.) Jeg þakka háttv. deild greið svör og góð. Það hefir ekki tíðkast hjer áður að láta slíka atkvæðagreiðslu sem þessa fara fram umræðulaust, en jeg tel óhugsandi annað en það verði talið gott fordæmi að taka upp þann sið hjer, eins og alsiða er á öðrum þingum, í stað þess að eyða hvað eftir annað mörgum dögum í umræður um traust eða vantraust.  (S. E. : Eru umræður bannaðar þar um málið?)  . Háttv. þm. (S. E.) veit eins vel og jeg, að slík mál eru einatt útkljáð í einum rykk á erlendum þjóðþingum.

Frsm. (Sigurður Hjörleifsson Kvaran) Jeg hefi umboð til þess, fyrir hönd nefndarinnar, að leggja til við hv. deild, að frv. verði samþ. óbreytt, eins og það kom frá Nd.

Fjármálaráðherra (M. G.) Frv. þetta tók mjög litlum breytingum í háttv.Nd., og jeg óska, að það fái eins velviljaða meðferð hjer eins og þar. Þetta frv. kemur að vísu nokkuð seint til þessarar háttv. deildar, en jeg vona, að háttv.fjhn. fái tíma til að athuga það nokkurn veginn, og ætti það að ganga fremur fljótt, því að mjer er kunnugt um, að einn maður úr nefndinni hefir verið kosinn til að fylgjast með gangi þess í Nd., og þótt nú sje áliðið þingtímans, þá vona jeg, að það verði afgreitt frá háttv. deild á þessu þingi, vonandi breytingalítið eða breytingalaust.

Fjármálaráðherra (M. G.) Eins og kunnugt er, kom það til mála í háttv.Nd. að framlengja stimpilgjaldslögin óbreytt og þar með 1% stimpilgjald af útfluttum vörum. En háttv.fjhn. þeirrar deildar fjelst á, að það mundi vera verra, því að í þessu frv. eru ýms skjöl stimpilskyld, sem ekki voru það áður, og nemur það eftir áætlun um 150–200 þús. kr. tekjuauka á ári. Jeg get fullyrt, að frv. er vel undirbúið. Umboðsmaður okkar í Kaupmannahöfn, J. Krabbe, hefir lesið frv. yfir og gert lítilfjörlegar athugasemdir við það, og voru þær teknar til greina í háttv.Nd., eins og sjá má á brjefi frá honum.

Karl Einarsson Það er aðeins stutt athugasemd. Ef þessu frv. verður vísað til allshn., þá vil jeg beina þeirri beiðni til hennar, að hún sameini þetta frv. við næsta frv. á undan.

Fjármálaráðherra (M. G.). Jeg veit ekki vel, hvað háttv.þm. (K. E.) á við. (K. E.: Útflutningsgjaldið). Jeg held, að það sje ekki gott að sameina þessi tvö frv. því að útflutningsgjaldið er aðeins til bráðabirgða og getur fallið niður strax næsta ár. Það á heldur ekki við samkvæmt eðli sínu og sætti mótspyrnu í Nd. að hafa útflutningsgjaldið með stimpilgjaldinu. Það er líka sparnaður að taka ekki útflutningsgjaldið með stimpilgjaldinu, því að þá losnar ríkissjóður við að greiða 2% í innheimtulaun.

Frsm. (Sigurjón Friðjónsson) Jeg sagði það um þetta mál við 2. umr., sem jeg áleit þörf á, og ef engin mótmæli koma fram, þá sje jeg ekki ástæðu til að fjölyrða um það nú. Mæli jeg með því, fyrir nefndarinnar hönd, að frv. fái að halda áfram, og verði samþ. hjer í þessari háttv. deild.

Karl Einarsson Jeg er á móti því, að þetta frv. verði nú samþ. Tel jeg undirbúning málsins ekki ngilegan. Mótmæli jeg því, að mál, sem hefir fengið jafnmikla mótspyrnu á undanfarandi þingum og þetta, verði nú afgreitt svo hvatvíslega.

Frsm. (Karl Einarsson) Jeg get algerlega vísað til þess, sem sagt er í greinargerðinni á þskj. 533 um þetta mál. Þar er tekið fram, hvað ber á milli sjútvn. og Nd. Er það ekki annað en nefndin vill orða frv. skýrar en Nd. hefir gert.

Karl Einarsson Um leið og jeg samþykki, að mál þetta gangi nefndarlaust fram til 2. umr., vil jeg samt beina því til háttv. allsherjarnefndar að athuga, hvort maður sá, er hjer ræðir um, hefir ríkisborgararjett í Noregi eða ekki.

Fjármálaráðherra (M. G.) Mál þetta er flutt af fjárhagsnefnd Nd., samkvæmt minni beiðni. Ástæður til þess voru þær, að svo mikið er víst, eftir hækkun gjaldahliðar fjárlagafrv. og af meðferð tekjufrv. stjórnarinnar, að fyrirsjáanlegur er tekjuhalli 1922, og átti þetta að vega nokkuð á móti. Háttv. deild er kunnugt um, að útflutningsgjaldsfrv. var ekki meðal tekjufrv. stjórnarinnar, og var það af því, að hún er mótfallin þessu gjaldi, nema bráðnauðsynlegt sje, til að halda jafnvægi gjalda og tekna eða draga úr tekjuhalla, og nú er einmitt sú nauðsyn fyrir hendi; og jeg vona, að háttv. deild verði eins vel við þessari nauðsyn og háttv.Nd. Ef þess er ekki kostur að láta þetta mál ganga fram nema það fari til nefndar, þá óska jeg, að það gangi til fjárhagsnefndar.

Frsm. (Sigurjón Friðjónsson) Þetta frv. var flutt í hv.Nd. af hv. 1. þm. Eyf. (St. St.). Tók frv. þeim breytingum í þeirri hv. deild, að kaupstaðarlóðin skyldi undanskilin sölunni. Þó hafði meiri hl. allshn. lagt til, að frv. yrði samþ. óbreytt, enda hafði það fengið meðmæli bæði ríkisstjórnar og kirkjustjórnar. Allshn. þessarar deildar hefir komist að sömu niðurstöðu og meiri hluti allshn.Nd., að engin ástæða sje til að undanskilja kaupstaðarlóðina, heldur sje sanngjarnt og í samræmi við það, er áður hefir viðgengist, að hún sje með í sölunni. Þess vegna hefir nefndin gert brtt. í þá átt á þskj. 535, og leggur til, að deildin samþ. frv. með þeirri breytingu.