Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Eins og fram kom við 2. umræðu þessa máls óskaði utanrrn. eftir að koma inn leiðréttingum á fskj. frv. Þessar leiðréttingar eru orðalagsbreytingar til þess að textinn samrýmist betur frumtextum reglnanna. Við komum saman í allshn. og fjölluðum um þessar tillögur og urðum sammála um að taka þær til greina. Þær liggja fyrir á þskj. 550 í formi brtt. Ég vil undirstrika að hér er aðeins um leiðréttingar á fskj. frv. að ræða en frv. er sjálft óbreytt og leggjum við til að það verði samþykkt með þessum breytingum á fskj. sem hér liggja fyrir.



Virðulegi forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, felur í sér breytingu á veðlögum nr. 18/1887 og er ætlað að taka af allan vafa um að eldisfiskur geti talist afli eða afurð fyrir slátrun, sbr. 4. málsgr. 4. gr. laganna, og geti þannig verið hæft andlag veðsetningar. Í frv. er jafnframt gert ráð fyrir að framleiðendum eldisfisks verði heimilt að veðsetja fiskinn til lengri tíma en eins árs í senn. Frv. þetta er flutt nú þar sem ríkisstj. hefur borist áfangaskýrsla nefndar um fiskeldismál, en þar eru m.a. gerðar tillögur um tilhögun á rekstrar- og afurðalánum til fiskeldisfyrirtækja. Eins og kunnugt er var þessi nefnd skipuð af forsrh. 1. ágúst 1985 og er henni ætlað að vera ríkisstj. til ráðuneytis um fiskeldismál. Í skýrslu nefndarinnar kemur fram að ein helsta fyrirstaða þess að unnt sé að veita afurðalán til fiskeldisfyrirtækja sé skortur á veðum. Skiptir þar mestu máli að skv. gildandi veðlögum er álitamál hvort eldisfiskur er hæft andlag veðsetningar fyrir slátrun. Fiskeldisstarfsemi er nefnilega þannig háttað að oft er mun meira verðmæti fólgið í þeim fiski, sem verið er að ala, en í fastafjármunum fiskeldisstöðvanna sjálfra. Þetta hlutfall er þó breytanlegt en þess finnast dæmi að fiskur, sem alinn er í eldiskerum í sjó, nái allt að tíföldu verðmæti kvíanna sjálfra. Skv. veðlögum er það meginregla að mönnum sé óheimilt "að setja að sjálfsvörsluveði safn af munum, sem eru samkynja eða ætlaðir til samkynja notkunar, og einkenndir eru einu almennu nafni". Á hinn bóginn hefur löggjafinn veitt ýmsar undanþágur frá þessari meginreglu, eins og nánar er rakið í athugasemdum með þessu frv. Sú undanþága, sem lagt er til að lögleidd verði í þessu frv., er hliðstæð þeim undanþágum sem löggjafinn hefur þegar heimilað og sýnist eldisfiskur engan veginn vera ótryggara andlag sjálfsvörsluveðsetningar en þær afurðir sem núgildandi undanþágur taka til. Jafnframt er nauðsynlegt að heimilt sé að veðsetja eldisfisk til lengri tíma en eins árs í senn þar sem fiskurinn er alinn lengur en eitt ár í kerum eða kvíum. Má í þessu sambandi minna á að tryggingafélög bjóða nú tryggingar á lifandi fiski í eldisstöðvum. Virðulegi forseti. Ég tel ekki nauðsyn bera til að hafa fleiri orð um frv. sem hér liggur fyrir. Það skal aðeins undirstrikað að hér er um breytingu að ræða sem er til þess fallin að ryðja úr vegi hindrun sem getur staðið rekstri fiskeldisstöðva hér á landi fyrir þrifum. Ég legg til að að lokinni þessari umræðu verði frv. vísað til 2. umræðu og hv. fjh.- og viðskn.

Davíð Aðalsteinsson Hæstv. forseti. Ég fagna þessu frv. og tel að það sé mjög þarft. Það er laukrétt, sem hæstv. ráðh. kom inn á, að það hefur mjög skort á að þessi svo mjög mikilsverðu fyrirtæki fengju þá fyrirgreiðslu sem full þörf er á. Það er alveg ljóst að samkvæmt því sem hér er lagt til er gert ráð fyrir að það verði engar tímaskorður. Frv. gerir ekki ráð fyrir neinum tímaskorðum varðandi veðsetningu eins og gildir um aðrar þær afurðir sem vikið er að í umræddri 4. málsgr. 4. gr. laganna. Mig langaði aðeins að víkja að því og spyrja þá hæstv. ráðh. hvort ekki hefði verið eðlilegt að þarna hefðu einhverjar tímaskorður verið settar einfaldlega til þess að ekki yrði nein óvissa um þessi efni og/eða togstreita á milli lántakenda og lánveitenda. Ég veit til þess að lánastofnanir leggja mjög ríka áherslu á að lán, sem veitt verða á þessum grundvelli, verði tryggð. Það er að því vikið í athugasemdum með frv. að tryggingafélög bjóði tryggingar í þessu skyni. Nú kann það vel að vera hreinn óþarfi að taka slíkt fram í lögum og kannske beinlínis óhæfa frá lagatæknilegu sjónarmiði en þá kem ég aftur að þeirri óvissu sem kann að ríkja á milli lántakanda og lánveitanda, hvort eðlilegt væri að setja skýrari reglur í þeim efnum, þ.e. að skýrt yrði fram tekið í lögum að núverandi og væntanleg verðmæti yrðu tryggð hjá tryggingafélagi svo að þau yrðu veðhæf. Ég vil ekkert fullyrða um þetta en mér þætti vænt um ef hæstv. ráðh. viki að þessu einhverjum orðum. Ég veit að hann og hans menn hafa út í þetta hugsað. Það er ljóst að hér er í raun um hvort tveggja, rekstrar- og afurðalán að ræða. Ég geri ekki ráð fyrir öðru en því að lánin nái jafnframt að hluta til yfir þann tíma sem þessar afurðir kunna að vera í sölumeðferð. Sé það ekki svo hef ég skilið frv. með röngum hætti. Að öðru leyti ætla ég ekki að víkja að þessu frv. Eins og ég sagði í upphafi fagna ég því að það skuli hér fram komið og tel fulla þörf á að auka þessum heimildum við umrædd lög.



Virðulegur forseti. Ég vil út af þessum fsp. hv. 5. þm. Vesturl. taka það fram að við töldum ekki rétt að setja ákveðinn lánstíma inn í lög. Hérna er fyrst og fremst verið að taka af öll tvímæli um að eldisfiskur er veðhæfur eins og fiskur sem hefur verið dreginn úr sjó og er í fiskverkunarstöðvum annaðhvort fullunninn eða að einhverju leyti unninn. Þetta er gert til að tryggja eðlilegan viðgang þessarar ungu atvinnugreinar og upprennandi. Ég tel sjálfsagt að lánastofnanir skapi fyllri reglur um þessi útlán og fylgi þeim eftir. Ég tel líka eðlilegt að lánastofnun geri það að skilyrði að eigendur eldisfiskjar tryggi þessar afurðir sínar því að ef eitthvað kemur fyrir, sem alltaf getur átt sér stað, verða bankar að hafa þar einhverja tryggingu. En þetta er að mínum dómi óþarfi að setja í lög. Þetta eru reglur sem hægt er að skapa og er sjálfsagt að skapa, enda er slík trygging ekki nema af því góða fyrir alla aðila. Það verður aldrei lánað að fullu og öllu út á þessa afurð. Eigendur koma því alltaf til með að hætta mjög miklu sjálfir svo að eðlilegt er að slík trygging sé tekin. Eftir því sem maður hefur fregnað og séð eru þessar tryggingar nú boðnar með mjög skaplegum hætti að ég tel. En framhald þeirrar tryggingastarfsemi ræðst af því hversu víðtæk og mikil tjónin verða. Ef þau verða lítil verða iðgjöldin lág. Hins vegar vitum við að tryggingafélögin eru ekki rekin sem góðgerðastofnanir heldur til að standa fyrir þeim tryggingum sem hjá þeim eru teknar. En ég tel að með þessu frv. sé verið að taka af öll tvímæli um að lánastofnanir eigi að lána út á þessar afurðir eins og aðrar.