Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Eins og sjá má á þessu frv., er hér á ferðinni allstór lagabálkur. sem leiðir af sér ný póstlög. Það er vitað, að lagasetning eins og þessi er nokkuð vandasöm og fyrst og fremst á færi þeirra manna, sem að þessum málum hafa starfað til lengdar og þekkja þau vel. Þetta frv. mun vera samið að mestu leyti af einum dómaranum í hæstarétti, en í nánu samstarfi við póst- og símamálastjórnina. og þá ekki sízt póst- og símamálastjórann. Frv. hefir sérstaklega þrennskonar tilgang. Í fyrsta lagi þann, að færa saman í einn lagabálk öll gildandi póstlagafyrirmæli, sem mun nú vera að finna í allt að 10 árgöngum af Stjórnartíðindunum. Í öðru lagi eru sett inn í þetta frv. reglugerðarákvæði og fyrirmæli stjórnarvalda, sem hefir verið starfað eftir um mismunandi mörg ár, en ekki hafa átt beinlínis stoð í l., vegna þess að póstlögin gefa póststjórninni allvíðtækt vald utan sjálfra póstlaganna. Í 3. lagi er bætt inn í frv. nýjum fyrirmælum, einkanlega eftir fyrirmyndum úr póstlögum Norðurlanda. Því er ekki að leyna, að það eru þó nokkrar breyt. í þessu frv. frá ákvæðum gildandi póstlaga. Má í því sambandi t. d. benda á, að í 13. gr. frv. er svo fyrir mælt, að ráðh. sá, sem fer með póstmál, skuli ákveða gjaldskrá yfir burðargjöld, en þessi gjaldskrá er nú og hefir undanfarið staðið í póstlögunum. Þetta er gert til að gera ramma l. ekki of þröngan, því eðlilega getur þurft að breyta burðargjöldum, t. d. ef gengi peninga breytist. Þá eru t. d. ákvæði í 14. gr. um það, að embættissendingar póst- og símamanna skuli vera burðargjaldsfrjálsar. Þetta er allstór breyt., en þar sem báðar þessar starfsgreinar, póstur og sími, eru nú undir sömu stjórn, hefir þótt rétt að stíga þetta spor, enda kemur það vitanlega út á eitt, því að kostnaðurinn við slíkar sendingar stöðvast að lokum í ríkissjóði. Mér þykir rétt að geta þess, að á fund til samgmn. komu menn frá póstmannafélaginu í Reykjavík, einnig rituðu allmargir slíkir menn n. og bentu á, að þetta ákvæði væri tekjurýrnun fyrir póstmenn, sem stafar af því, að póstmenn hafa 4% sölulaun af frímerkjum, en þessar tekjur falla framvegis niður, ef frv. verður að 1., að því leyti sem til póstsendinga tekur. Samgmn. sá að vísu, að þetta er rétt, en leit á þetta sem hreint launaspursmál þessarar stéttar og virtist það mundi verða þægilegra í framkvæmd að haga þessu eins og frv. gerir ráð fyrir, jafnvel þótt þetta launaspursmál póstmannanna væri til fyrirstöðu frá þeirra sjónarmiði. Samgmn. hefir athugað þetta frv. nokkuð rækilega, en lætur það að mestu leyti vera eins og hún tók við því. Hún hefir að mestu leyti orðið að treysta á þekking þeirra manna, er undirbjuggu frv. Brtt. frá samgmn. eru á þskj. 427 og eru runnar frá uppástungum póst- og símamálastjóra, þó að n. hafi á einstöku stað vikið við orðalagi. Ég þarf ekki að vera langorður um þessar brtt., þær eru aðeins 5 og að langmestu leyti orðabreytingar. A-liður 1. brtt. er aðeins umorðun, að upphafið á d-lið 9. gr. verði þannig: Útgerðarmenn, útgerðarfélög og skipstjórar skipa, sem starfrækja o. s. frv. B-liður sömu brtt. er við e-lið 9. gr. frv. og er aðeins umorðun. Samgmn. hefir í fyrstu orðað upphaf þessarar gr. svo: „Útgerðarmann, skipstjórar og afgreiðslumenn skipa þeirra, er sigla úr íslenzkri höfn eða milli íslenzkra hafna og ekki eru í reglubundnum flutningaferðum, skulu skýra pósthúsinu á höfnum þeim, er skip hefir viðkomu á, frá ferð þess.“ Samgmn. þótti eðlilegra að breytu þessu þannig, að „áætlunarferðum“ kæmi í stað „reglubundnum flutningaferðum“, en þau orð standa innan sviga. Ég býst við, að það megi fella þetta niður, þegar þetta frv. verður prentað í skjalaparti Alþt., en ef það þykir ekki rétt, má bera fram brtt. við 3. umr. - C-liður 1. brtt. er líka aðeins orðabreyt., í stað orðanna „til pósthússins“ í h-lið komi: á pósthúsinu. 2. brtt., við 10. gr., er aðeins um að fella niður orðin „sem afgr. eru úr íslenzkri flughöfn“. Þetta er gert með tilliti til þess, að spurning er, að nokkur íslenzk flughöfn sé til hér á landi, og þótti þess vegna vissara, til að forðast misskilning, að láta orðin falla niður, jafnvel þótt álitamál sé, hvort það svæði á sjó eða á landi, sem flugvélar setjast á, mætti ekki kalla flughöfn. 3. brtt., við 12. gr., er aðeins um að bæta inn í gr. því ákvæði, að hámark á flutningsgjöldum undir póstsendingar megi ekki vera hærra en 10 aurar fyrir hvert kg. nema sérstaklega sé um samið. Þetta ákvæði er einnig sett í frv. samkv. uppástungu póst- og símamálastjóra, með tilliti til þess, að ekki geti orðið óeðlilegur ágreiningur út af flutningsgjaldi á póstsendingum, og l0 aura fyrir hvert kg má telja fullkomlega sanngjarna borgun. 4. brtt., við 23. gr., er aðeins um það, að innheimta megi allar sektir og undandregið burðargjald með aðför, eins og venja er um opinber gjöld. 5. brtt. er um það, að aftan við 27. gr. komi ný gr., er verður 28. gr., svo hljóðandi: „Lög þessi öðlast þegar gildi.“ Ég held, að ég þurfi ekki að tefja fyrir hv. Ed. með því að flytja lengri ræðu um þetta. - Ég legg til, að frv. verði samþ. með þeim breyt., sem samgmn. leggur til á þskj. 427.

* Frsm. (Erlendur Þorsteinsson): Eins og ég gat um við 2. umr. málsins, átti fjhn. von á því að fá umsögn um þetta frv. frá stjórn stríðstryggingafélags íslenzkra skipshafna og einnig nokkrar brtt. Þær brtt. hafa nú verið bornar fram á þskj. 413, og hefir n. tekið þær til athugunar og samþ. að mæla með því við d., að þær yrðu samþ. Fjhn. hefir engar aðrar till. fram að færa en þær, sem eru á þskj. 413. Um einstakar brtt. er þetta helzt að segja. Viðvíkjandi 2. gr. er það fram tekið, að það áhættufé, sem fram hefir verið lagt, er svo lítið, að það vantar nokkuð á, að félagið geti á eigin áhættu tekið allar tryggingar flutningaskipa. Hinsvegar verður það að teljast bezt, að sem minnst þurfi að endurtryggja hjá erlendum félögum. Það er einnig hagur skipaeigenda, þar sem þeir hafa lagt fram 10% af áhættufénu, að sem minnst þurfi að endurtryggja. Er því lagt til, að þeim sé gefinn kostur á að hækka áhættuframlög sín síðar. Ef skip, sem ekki var tryggingarskylt þegar félagið var stofnað, verður það síðar, þykir rétt að gefa eigendum þess kost á að leggja fram áhættufé á svipaðan hátt og þeim, sem voru tryggingarskyldir, þegar félagið var stofnað. Þá hefir ennfremur verið talið rétt að setja ákvæði um það, að endurgreiða megi skipaeigendum áhættufé, sem þeir hafa lagt fram, ef skip ferst, en mannbjörg verður, eða ef skip er selt út úr landinu. Þó sé þetta því aðeins gert, að fjárbag félagsins verði ekki af þeim ástæðum stofnað í hættu. Þá er brtt. við 4. gr. Í frv. er gert ráð fyrir, að áhættuféð ætti fyrst og fremst að miðast við þá tryggingarupphæð, sem skipið væri tryggt fyrir. Frv. gerir þannig ráð fyrir, að áhættuféð verði fastákveðið. Stríðsslysahættan getur hinsvegar breytzt verulega, bæði minnkað og aukizt. Hefir því þótt rétt, að þetta yrði ákveðið í reglugerð. Brtt. við 5. gr. þarfnast ekki skýringar. Þá er brtt. við 6. gr., um iðgjöldin. Ákvæði 6. gr. um, að iðgjöld megi ekki vera yfir 50%, er fellt burt. Það virðist óhjákvæmilegt að gefa stjórn tryggingafélagsins nokkuð frjálsar hendur um ákvörðun iðgjalda, einmitt af sömu ástæðu, sem ég nefndi áðan, að stríðsáhættan getur verið svo breytileg. Tryggjendur krefjast hinsvegar ódýrra trygginga. Bezta fyrirkomulagið virðist því það, eins og bent er á í till., að ákveða iðgjöldin nokkuð há, svo hægt sé að gera ráð fyrir nokkrum hagnaði af rekstri félagsins, en hinsvegar verður að tryggja, að sá hluti hagnaðarins, sem umfram verður rekstrarkostnaðinn, renni að verulegu leyti til útgerðarinnar aftur. Að þessu miða brtt. við 6. gr. og sömuleiðis brtt. við 8. gr. Ég hygg, að það sé ekki fleira, sem fram þarf að taka, en vil vænta þess, að d. geti samþ. þessar brtt.

Félmrh. (Stefán Jóh. Stefánsson) ; Ég vil bara þakka fjhn. fyrir góða afgreiðslu málsins og það, að hún hefir viljað mæla með þeim brtt. sem ég hefi lagt fram frá þeirri stjórn, sem þegar hefir verið skipuð fyrir stríðstryggingafélag ísl. skipshafna, og vil vænta þess, að frv. nái fram að ganga hér í hv. d.

* Frsm. (Bjarni Snæbjörnsson): Frv. þetta er borið fram af iðnn. í hv. Nd. að tilhlutun hæstv. ríkisstj. og fer fram á það, að gera bæjar- og sveitarfélögum auðveldara með að vinna mó heldur en áður hefir verið. Eins og tekið er fram í 2. gr. þessa frv., eru þar sett nokkur skilyrði fyrir því, hvernig þau megi öðlast þennan rétt, og einnig síðar, í 5. gr. frv., er sagt frá því, hve nærri megi ganga mólandinu, þ. e. a. s. að mótekjunni sé hagað þannig, að nægilegt sé eftir fyrir þann, sem á mólandið. Í grg. frv. stendur, að það skuli vera nægilegt fyrir ábúanda eða eiganda landsins í 100 ár. Í 6. gr. frv. er sagt, að greiðsla fyrir mótakið skuli fara eftir mati tveggja manna, er tilnefndir séu, annar af atvinnumálaráðuneytinu, en hinn af Búnaðarfélagi Íslands, og skuli þessir menn meta greiðslur fyrir mótak um allt landið. Einnig er í sömu gr. ákvæði um það, að yfirmatsn. skuli skipuð af sömu aðilum og þriðja manni, sem er útnefndur af atvmrh., og er hann formaður n. Svo er loks í 9. gr. frv. tekið fram, hve hátt verðlag megi vera á unnum mó, sem sé 10% að viðbættu kostnaðarverði, þegar hann hefir verið tekinn til sölu, og einnig hvernig menn eigi að ganga frá landinu, þar sem mór er tekinn upp. Það á að ganga svo vel frá landinu eftir að mórinn er tekinn upp, að það sé fullbúið til ræktunar. Eins og hv. þdm. er kunnugt, þá er þetta frv. samið í fyrstu af rannsóknarnefnd ríkisins í þágu atvinnuveganna, og er komið fram til þess að spara verulega útlendan gjaldeyri, sem annars færi til kaupa á kolum, og reyna að auka móvinnslu í landinu, þar sem líkur eru til, að hér sé um yfirgnæfandi magn af mó að ræða, er muni nægja landsmönnum í margar aldir. Iðnn. hefir haft þetta frv. til athugunar og hefir ekkert við það að athuga og leggur því til, að það verði samþ. af hv. Ed.

* Frsm. (Ingvar Pálmason) : Frv. það, sem hér liggur fyrir, er komið frá hv. Nd., og er þar gert ráð fyrir þrem breyt. á l. um dragnótaveiðar í landhelgi. Fyrsta brtt. er um það, að dragnótaveiðar megi ekki byrja eins snemma á vorin og nú er leyft. Í gildandi l. er heimilað að byrja dragnótaveiðar í landhelgi 15. maí við vestur- og suðurströnd landsins, en við norður- og austurströndina er ekki heimilað að byrja dragnótaveiðar í landhelgi fyrr en 15. júní. Þetta frv. gerir ráð fyrir, að sú breyt. verði gerð, að dragnótaveiðar í landhelgi megi hvergi við strendur landsins byrja fyrr en 15. júní. Í öðru lagi er samkvæmt gildandi l. bannað að veiða innan íslenzkrar landhelgi á skipum, sem eru stærri en 35 smálestir brúttó, fyrr en 30. sept. En 2. brtt. í þessu frv. fer fram á, að dragnótaveiðar á slíkum skipum innan landhelgi verði bannaðar allt árið. Svo er loks þriðja brtt., sem er um það, að ákvæðum gildandi l. um lengd dráttarlína og möskvastærð verði breytt. Ég vil geta þess, að ástæðan til fyrstu brtt. er sú, að þegar ákvæðin um, hvenær dragnótaveiðar í landhelgi mættu byrja, voru sett í l., var það álit vísindamanna, að ég hygg, að dragnótaveiðar við suður- og vesturströnd landsins mættu byrja mánuði fyrr en við norður- og austurströndina, af þeirri ástæðu, að hrygningartími kolans, sem aðallega er veiddur í dragnætur, væri mánuði fyrr við Suðurland en við Norður- og Austurland. og studdist sú kenning við sjávarhitann. Nú hefir reynslan sýnt, að það er langt frá því, að kolinn sé úthrygndur um 15. maí við suður- og vesturströnd landsins, og það hafa orðið svo mikil brögð að því, að óhrygndur koli hafi veiðzt í dragnætur, að sá fiskur hefir fallið mjög í verði af þeirri ástæðu, og ég hygg, að sanngjarnt sé að leyfa slíka veiði ekki fyrr en 15. júní. En þá ber á hitt að líta, að sú breyt. kemur í nokkrum tilfellum hart niður á þeim, sem hafa stundað kolaveiðar með dragnótum við suður- og vesturströndina undanfarin ár, vegna þess að mjög margir þeirra fiskimanna hafa báta, sem ganga á þorskveiðar á vetrarvertiðinni, en henni er venjulega lokið um 11. maí, og þeir sömu bátar stunda einnig síldveiðar fyrir Norðurlandi yfir síldveiðitímann. Ef nú verður ekki leyft að stunda kolaveiðar fyrr en 15. júní, verður það til þess, að þessir bátar geta ekki stundað veiðar hér á tímabilinu milli vetrarvertíðar og síldarvertíðar, nema þá aðeins að stunda þær einvörðungu utan landhelgi, og það er talið, að það sé mjög miklum erfiðleikum bundið að láta kolaveiðarnar bera sig, ef þær eru einvörðungu stundaðar utan landhelgi. Á þetta ber einnig að líta, og sjútvn. hefir athugað þetta atriði allgaumgæfilega, og leggur n. til, að samþ. verði, að kolaveiðar megi byrja 1. júní. Það eru 2 ástæður fyrir því, að n. leggur þetta til. Fyrri ástæðan virðist vera nokkuð viðsjárverð, að því leyti að loka landhelginni til 15. júní, til þess að veiðiskapur leggist niður hjá öllum fjölda af þeim bátum, sem Íslendingar gera út. Á það ber að líta, að oft hefir verið reynt að veiða í landhelgi og orðið til skaðskemmda án þess að nokkuð hafi veiðzt. Þó að þetta sé ekki fullkomin þekking á lifnaðarháttum og lífsskilyrðum kolans, hefir það sýnt sig, að þeir menn, sem þessum málum eiga að vera kunnugastir, hafa ekki réttar niðurstöður. Heilbrigð skynsemi manna sýnir þeim fram á, að það er nokkuð mismunandi og geta verið áraskipti að því, hvar kolinn gengur. N. lítur svo á, að reynandi væri að færa tímann aftur til baka, þannig að heimildin til að veiða megi byrja 1. júní. En ástæðan er sú, að það er ákaflega óþægilegt, að landhelgin skuli vera opnuð á mismunandi tímum. Sannleikurinn er sá, að þessi svæði, sem opnuð eru 15. maí, liggja að svæðum, sem opnuð eru 15. júní. Ég held, að ef þessu er á annað borð breytt til hagsbóta fyrir þá, sem stunda veiði sunnanlands, verði að hafa allan tímann til 1. júní. Ég held, eins og ég benti áðan á, að það sé erfitt að ákveða eftir vissum mánaðardegi, hvar kolinn er, frekar eftir árferði. Ég álít því skynsamlegt að gera þá breyt., sem n. leggur til, að opna landhelgina 1. júní. - Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um frv. eins og það kom frá 1d. Hinsvegar kann að vera, að meðnm. mínir hafi fleiri aths. fram að færa. En um þessa breyt. vorum við sammála, að 1. júní komi í stað 15. maí. Þá er þess að geta, að fyrir þinginu hefir legið síðan frá fyrri hl. þessa þings, frv. til l. um breyt. á dragnótalögunum. Var sú breyt. flutt af hv. 11. landsk. og mér. Þessi brtt. hefir legið hér hjá sjútvn. allan tímann, vegna þess að n. taldi rétt að láta hana bíða eftir þessu frv. frá Nd. Nú hefir n. tekið upp aðalefni þeirra brtt., sem í frv. fólust. Í frv. er gert ráð fyrir, að löggilt hafnarsvæði verði friðuð allt árið. En meiri hl. n. fannst hér of langt gengið, að bæjarstjórnir gætu friðað svæði. Ég held, að víða hagi svo til hér á landi, að þetta sé sjálfsögð ráðstöfun. Það er til lítilla nytja, að verið sé að skrölta með þessum veiðarfærum inni á höfnum, til óþurftar fyrir þá, sem við höfnina búa. Ég held, að þessar till. fari hóflega í sakirnar með því að gera ráð fyrir, að svo hagi til, þar sem löglegar hafnir eru, að leggja megi þetta undir vald viðkomandi stjórnarvalda. Annars vil ég geta þess, að Íslendingum er mikið áhugamál að fá meiri friðun fyrir fiskistofn sinn. Það hefir verið mikið unnið að því að koma á friðun Faxaflóa, en yfirleitt þyrftum við að sinna, miklu meira en við gerum, uppeldismálum nytjafiska vorra. Ef við erum einhuga um að friða Faxaflóa, þá er áreiðanlegt, að við verðum að taka upp almenna friðun fyrir dragnót. Ég skal játa, að eins og tímarnir eru nú, er þetta mál ekki tímabært. Samt sem áður ættum við að sníða okkur löggjöf með það fyrir augum, að framundan sé það, að afnema allar dragnótaveiðar í landhelgi. Ég sé ekki ástæðu til að fara frekar út í þetta; n., sem þetta mál hafði til meðferðar, hefir leyst það á þann hátt, sem hún taldi æskilegastan.

*Sigurjón Á. Ólafsson: Ég tel rétt, að það komi fram við þessa umr., í hverju fyrirvari minn er fólginn. Fyrirvari okkar hv. þm. Hafnf. stafaði af því, að í frv. eins og það er er bann við því, að skip, sem eru 35 smál. brúttó eða stærri, megi stunda dragnótaveiði. Við teljum, að eins og nú er háttað sé þess í fyrsta lagi ekki þörf. Reynslan hefir sýnt, að fá skip, sem stunda þessa veiði, hafa þessa stærð eða þar yfir. Að vísu er verið að ganga á gerða samninga, ef þessi takmörk eru sett. Ég hygg þó, að nú séu ekki mikil líkindi fyrir því, að dönsk skip, hvort þau hafa þessa eða aðra stærð, komi hingað til dragnótaveiða, og lítur út fyrir, að úr þeirri fisksókn dragi. Hinsvegar er leiðinlegt, að á þeim tíma, sem sambandslögin gilda, yrði hægt að segja með réttu, að við hefðum gengið á gerða samninga. Ég æski þess, að ríkisstj. láti sína skoðun í ljós um þetta mál. Þegar það var til umr. s.l. sumar, ákvað mþn. að vísa því til ríkisstj., og væri þess vegna æskilegt að heyra álit hæstv. ráðh. um þetta, hvort hér væri um að ræða brot á sambandslögunum. Ef ekki er svo, fellur minn fyrirvari niður. Í öðru lagi vildi ég taka fram við þessa umr., að um b-lið brtt. frá n. er það að segja, að ég hefi ekki enn átt kost á að kynna mér til hlítar, hvernig slíkt bann myndi verka á veiðar innanlands almennt. Ef til vill myndu þessi takmörk verða óþægileg fyrir okkar veiðimenn. Ég gæti t. d. hugsað mér, að með þessu fyrirkomulagi yrði kannske lokað höfnum við Skagafjörð, á svæðum, þar sem fiskimenn almennt stunda veiðar. Ég hefi gert tilraun til að fá kort hjá vegamálastjóra yfir þau svæði, sem hér koma til greina, en fékk það svar, að slík kort væru ekki til. Ég bendi aðeins á þetta hér til þess að koma í veg fyrir, að frv. hefði óþægilegar afleiðingar, því okkur ber fyrst og fremst að afla þess fiskjar, sem gefur beztan arð. Því má heldur ekki gleyma, að staðreyndir sanna, að saltfiskurinn hefir verið mun minni en undanfarið, og við verðum því að byggja okkar afkomu á frysta fiskinum. Þá er það viðurkennt, að bezt borgar sig að veiða þann fisk, sem dýrastur er á erlendum markaði, og þarf að ganga frá því með aðgæzlu, hvort sú veiði skerðist að miklum mun. Ég hefi ekki getað gengið úr skugga um það við þessa umr., ef Íslendingar taka upp þá reglu að banna með öllu dragnótaveiðar í landhelgi, hvort nægileg rök liggja fyrir um það, að þetta sé réttlátt.

* Atvmrh. (Ólafur Thors) : Ég skal ekki fara mörgum orðum um þetta frv. Það eru aðeins tvö atriði, sem ég ætla að gera að umræðuefni. Annað er um það, að með frv. er styttur sá tími, sem heimilaður er til dragnótaveiða í landhelgi, og gerði frsm. n. grein fyrir því. Ég er nú ekki fremur en hann dómbær um það, hvort nægileg rök liggja að því, að þetta sé nauðsynlegt. Ég trúi því, að frá vissu sjónarmiði sé vit í þessum breytingum. Aftur á móti má líka finna rök til andmæla. Ég sé, að n. hefir breytt þessum ákvæðum frv. þannig, að tíminn er færður fram um hálfan mánuð frá því, sem frv. ætlaðist til. Ég tel þetta til bóta og nær því, sem ég hefði óskað eftir, að lögfest yrði að þessu sinni. Það, sem ég hefi á móti því að gera breytingu á þessum l., er það, að eins og hv. þm. er kunnugt, hefir breyting á þessari löggjöf valdið miklum deilum innan þingsins. Hafa oft staðið þar fremstir hv. þm. Borgf. og hv. þm. Vestm. Nú er það svo, að þessi breyt., sem hér um ræðir, er alveg gagnstæð óskum hv. þm. Vestm. og gegn því fyrirkomulagi, sem hann hefir borið hér fram í umboði kjördæmis sins og barizt fyrir. Nú vill svo illa til, að hann er ekki viðstaddur, dvelur erlendis á vegum ríkisstj. til þess að vinna að hagsmunum alþjóðar. Ef ekki væri svo, myndi hann nú hafa fært mörg rök gegn þessum breytingum, og ég dreg í efa, hvort þær hefðu náð fram að ganga ef hans hefði notið við. Ég skýt þessu fram hér til þeirra, sem vera kynnu í vafa um, hvað rétt sé, hvort ekki væri ástæða til að leggja svo mikið upp úr fjarveru þessa hv. þm., að vert væri að hraða málinu gegnum þingið. Einnig hvort ekki væri rétt að taka tillit til þess við afgreiðslu málanna, hvort þeir hv. þm., sem mest hefðu barizt fyrir þeim á þingi, væru viðstaddir eða ekki. Ég læt nægja að skjóta þessu fram til athugunar. Þá vil ég út af þeim tilmælum, sem hv. 2. landsk. þm. beindi til mín viðvíkjandi niðurlagi fyrri málsgr. 1. gr. laga um bann gegn dragnótaveiði í landhelgi, hjá skipum, sem eru 35 smál. og stærri, leyfa mér að segja, að mitt álit er, að þetta ákvæði sé stílað beint gegn dragnótaveiði Dana hér við land. Þeir eiga með sambandslögunum sama rétt til að veiða og við Íslendingar, en geta ekki hagnýtt sér minni báta en 35 smál. Þetta ákvæði mundi í framtíðinni dæmt sem ekki rétt, vegna þess að hlutur Dana er skertur og þeir ekki látnir njóta sambandslaganna. Ég er þannig skapi farinn, að ég myndi skammast mín fyrir þetta. Með sambandslögunum láta þeir okkur í té annað og meira en við getum nokkurntíma vonazt eftir af öðrum þjóðum. Það er því ekki sæmandi að leita til þeirra annan daginn, en hinn daginn að samþ. breytingar, sem blátt áfram taka fyrir dragnótaveiði þeirra hér við land. Ég álít okkur of mikla menn til að vera með slíkan smásálarskap, sem engu munar fyrir þjóðarbúskapinn. Sjálfsvirðing okkar og höfðingslund er meiri en svo, að við viljum setja þennan blett á okkur, þó að lítill sé. Þetta varðar litlu fyrir okkar þjóðarhagsmuni, en það er ekki laust við, að ég hafi það á tilfinningunni, að þetta sé ekki okkur samboðið. Þess vegna væri æskilegt, að hv. n. flytti við 3. umr. brtt., sem felldi niður þetta ákvæði. Ég vil segja út af brtt. á þskj. 412, að ég geri mér ekki fyllilega grein fyrir við þessa umr., hverjar afleiðingar þær myndu hafa. En ég vil sérstaklega heina þeirri ósk til hv. d., að hún taki til athugunar þetta, sem ég hefi rætt hér, annaðhvort í samráði við n. eða við 3. umr. málsins.

*Magnús Jónsson: Ég skal ekki tala mikið um þetta mikið rædda mál. Ég játa, að það er fullkomlega fyrir utan minn verkahring, en hefi samt tekið afstöðu til þessara mála hér í d. á undanförnum árum. Ég er andvígur of mikilli þrengingu að þessum atvinnurekstri. Mér finnst koma fram í frv. nokkurskonar þrenging, með því að stytta þann tíma, sem ætlaður er til dragnótaveiða í landhelgi. En það, sem kom mér til þess að standa upp og ég get talsvert dæmt um, sökum setu minnar í dansk-íslenzku ráðgjafarnefndinni, er hitt atriðið, um takmörk á stærð skipanna. Mér þótti vænt um ummæli hæstv. atvmrh. og hv. 2. landsk. um það atriði. Að vísu má segja, að með þessu frv., þó að lögum yrði, væri ekki sköpuð sú fyrsta óánægja, sem hér um ræðir. Eftir að rætt var ákvæði í l. 1937, kom þessi óánægja upp og Danir kvörtuðu undan því, að þeim væri ekki leyft að veiða á þeim bátum, sem komu upp til landsins í okt. og nóv. mánuðum, og það sé sama sem að eyðileggja þeirra veiði. Þeir fóru fram á, að það yrði lengt um einn mánuð, þannig að bátar 35 smál. eða stærri fengju að veiða frá 1. sept. til 1. des. Þetta spursmál var ekki tekið upp í nefnd þeirri, sem hafði með þessi mál að gera hér á þinginu, og ekki þær ástæður, sem færðar eru fram móti þessu. Bannið er sett jafnt á Íslendinga og Dani, og hæstv. ráðh. túlkaði rétt tilfinningar okkar allra í dansk-íslenzku ráðgjafarn., því að okkur þótti skömm að þessu. Það er tilraun til að fara í kringum gerða samninga. Fyrst eru gerðir samningar um fullkomið jafnrétti beggja þjóðanna til þessarar atvinnu, en svo eru sett ákvæði um að útiloka hinn aðilann, en ekki Ísland sjálft. Sambandsþjóðin getur ekki sótt yfir hafið til þess að nota þessa veiði. Það er óhætt að segja, að nefndarmennirnir íslenzku hafa verið sammála um þetta þjóðarspursmál. Í dansk-íslenzku n. hefir verið farið að þessum málum af mikilli gætni. Þeir hafa engan veginn verið að heimta það, að þeirra hagsmuna sé gætt, heldur aðeins farið fram á, að þeirra bátar, sem hingað til hafa stundað þessa veiði, fái framvegis að stunda hana. Ég verð að segja, að ég hefi ekki kjark í mér til að standa á móti svo sanngjörnum óskum. Það má alltaf segja, hvað það stoði danska þjóðarbúskapinn að fá að veiða hér á þessum fáu bátum, - ég held, að þeir séu 12, þar af 3 frá Færeyjum, - og alltaf heltist eitthvað af þeim úr lestinni, bátarnir ganga úr sér eða skipta um eigendur. En þótt þetta sé lítið atriði í danska þjóðarbúskapnum sem heild, þá segja þeir sem svo, að þetta geti verið aðalatriði í búskap þeirra þegna danska ríkisins, sem þessar veiðar stunda. Þetta kemur út eins og verið sé að reyna að koma sér hjá að efna þau loforð, sem felast í danskíslenzka samningnum, og sem mikið hefir verið deilt um, en úr því að hann er til, þá álít ég þetta óheppilegt. Ég get að mestu sparað mér umr. um þetta efni; hæstv. atvmrh. tók fram það, sem segja þurfti. Ég býst ekki við, að þetta hafi nein áhrif á viðskipti milli þjóðanna, og auðvitað verður aldrei farið að gera neitt aðalatriði út úr svona smámunum, en ég segi fyrir mitt leyti, að ég vil ekki, að farið verði að þrengja enn meira að þessu, og þótt við megum e. t. v. vera ánægðir yfir, að þessi veiði verði ekki leyfð nema 2 mánuði ársins, þá þykir mér þetta leiðinlegt svar við svo hógværum kröfum af Dana hálfu að banna þeim veiðarnar alveg, en það er gert með þessu frv. Ég mun því stuðla að því fyrir mitt leyti, að þetta ákvæði nái ekki fram að ganga. Hinsvegar geri ég ráð fyrir, að þar sem málinu var vísað til ríkisstjórnanna síðast, en hæstv. ráðh. gaf ekki um það neina skýrslu, þá muni því alls ekki hafa verið hreyft milli ríkisstjórnanna. Má líka vel vera, að fyrir stjórnarvöldin hafi þetta mál enga þýðingu, en það má líka segja, að fyrir okkur sé leiðinlegt að sýna ekki vilja okkar, að halda uppi sæmd okkar í þessu máli.

*Magnús Gíslason: Ég er hv. n. þakklátur fyrir það, að hún hefir tekið þetta litla frv., sem ég og hv. 2. þm. S.-M. bárum fram, upp í frv. það, sem borið var fram í Nd. Enda þótt hv. n. hafi gert dálitla breyt. á því, tel ég ekki, að það muni þess vegna síður ná tilgangi þeim, sem tilætlunin var að ná með frv. Eftir því, sem ég þekki til, og þá aðallega á Austfjörðum, þá er almennur vilji fyrir því að fá hafnarsvæðin friðuð, og tel ég sjálfsagt, að hlutaðeigandi sýslumenn myndu veita slíkar heimildir. Ég vil aðeins geta þess, eins og ég minntist á áður, að þar sem ég þekki bezt til, er það almennur vilji manna að fá sett lög um það, að dragnótaveiðar séu bannaðar inni á höfnum. Þarna er að vísu ekki stór veiði, aðallega smákoli, sem leggst þarna upp og þykir ágæt fæða, enda veiddur um langt skeið í flestum kaupstöðunum. Síðan dragnótaveiðin fór að tíðkast, hafa bátar - oft úr öðrum landsfjórðungum - komið inn á hafnirnar og veitt þar nokkra tíma eða heilan dag, og hefir þá ekki fengizt bein úr sjó í marga daga á eftir. Einnig segja þeir menn, sem stundað hafa síldveiði inni á höfnunum, að dragnótaveiðin hafi orðið til þess að spilla mjög síldveiðinni, einkum þegar hún er lítil og síldin er að ganga; þá hefir það stundum orðið til þess, að hún hefir alveg horfið. Af þessari síldveiði inni á. höfnunum hefir oft verið mikil björg; menn hafa veitt þar í beitu, þegar lítið hefir verið um slíkt, og hefir það oft komið sér mjög vel. Almennt halda sjómenn því fram fyrir austan, að síldin hafi horfið þar af höfnunum eftir að farið var að skafa þær með þessum verkfærum. Með því að ákveða þessa heimild, tel ég að sýslunefndir á hverjum stað geti ráðið fram úr því, hvort hér sé verið að vinna tjón dragnótaveiðinni við landið, og því get ég samþ. brtt. Um 1. gr. frv. skal ég taka það fram, að mig brestur kunnugleika til að dæma um, hvort það sé heppilegt eða rétt að banna dragnótaveiðar hér við land, en ég hygg, að það hafi á sínum tíma verið gert eftir till. færustu manna í þeirri grein. Hvað hina hlið málsins snertir, þá get ég tekið undir með hæstv. atvmrh. og hv. 1. þm. Reykv., að ég tel ekki rétt að setja slíkt ákvæði út frá þeim forsendum, sem nú hafa upplýstst hér.

* Frsm. (Ingvar Pálmason) : Mér skildist á hæstv. atvmrh., að vegna fjarveru hv. þm. Vestm. væri þingið ekki fært um að dæma um þetta mál, eða að það væri ekki rétt að afgreiða málið af því, að hann væri ekki við. Ég verð að segja það, með allri virðingu fyrir hv. þm. Vestm., að ég tel þetta ekki hafa við rök að styðjast, því þótt hann sé áhrifamikill og greinagóður maður, þá verð ég að telja, að illa sé komið fyrir útvegsmálum þjóðarinnar yfirleitt, ef þeir 48 þm., sem hér eiga að sitja að honum frágengnum, væru ekki færir um að dæma í þessu máli. Ég veit að vísu, að sérhagsmunir Vestmannaeyja koma hér til greina, en samt ekki frekar en hagsmunir kjósenda hæstv. atvmrh., og ég held, án þess að ég ætli nokkurt óverðskuldað hól að bera á hæstv. atvmrh., að hann sé fær um að gera grein fyrir því, sem hans kjósendum er hagkvæmt. Ég tel þetta, sem sagt, enga ástæðu til þess að láta málið daga uppi. Hitt er annað mál, að það fer alltaf svo, að menn deili á um lausn þess. Þetta mál hefir verið mikið umdeilt á Alþingi undanfarið, og má segja, að menn hafi skipzt í nokkuð harðvítugar andstöður, annarsvegar hafa verið þeir, sem kalla má lokunarmenn, en hinsvegar opnunarmenn. Ég skal ekki draga dul á, að ég hefi haft tilhneigingu til að standa með lokunarmönnum, en ég játa, að þeir tímar, sem nú standa yfir, gera það að verkum, að ekki má með lögákvæðum girða fyrir, að landsmenn geti notað sér þau hlunnindi, sem til eru. Um það, hvort opna á alveg landhelgina, verð ég að segja, að þar er um mikið velferðarmál að ræða. Þessi fiskur - kolinn - er ákaflega verðmæt vara, og við höfum komizt upp á lag með að búa hann þannig út, að hann er fullkomlega neyzlufær vara þegar hann fer frá okkur. Við höfum tekið upp þá verkunaraðferð að flokka kolann og búa um hann eftir flokkun á viðunandi hátt, og yfirleitt tel ég, að það sé stefna, sem eigi að hlúa að. Það hafa komið fram kvartanir síðastl. 2 ár frá þeim, sem kaupa kolann af skipunum, að hann sé slæmur fyrstu daga veiðitímans vegna þess, að þá sé kolinn ekki úthrygndur, og hefir það reynzt rétt. Það eru allir sammála um, að í þessum efnum eigi fremur að líta á hag heildarinnar með vöruvöndun heldur en á stundarhagsmuni einstakra manna, sem kunna að stunda þessa veiði. Enn sem komið er er þekking manna svo lítil á þessu sviði, að erfitt er að ákveða, hvort á að banna að veiða þennan fisk eins lengi og nú er gert, til að spilla ekki markaðinum. Þá hefi ég heyrt suma menn halda því fram, að þetta sé breytilegt frá ári til árs. Nú er svo með þessa veiði, að mjög er torvelt að greina úr við móttöku fiskjarins, hvaða koli er úthrygndur eða ekki. Ég býst við, að afleiðingin verði sú, að frystihúsin sjái sér ekki fært að taka á móti kola fyrir fullt verð fyrr en á einhverjum vissum tíma, og verði það þá til þess að fella blautan fisk í verði. Það er fengin reynsla fyrir því, að öruggt er að veiða kolann eftir að komið er fram um 20. júní. Að vísu er ekki einsýnt, að hann sé þá allur úthrygndur, en hann þá orðinn svo feitur, að hann er virkilega góð vara. Ég er viss um, að um þetta geta hv. þdm. fengið upplýsingar hjá fiskimálanefnd, sem hefir haft eftirlit og forustu um verkun þessa fiskjar og verið þar brautryðjandi, hvað hún hefir leyst mjög sómasamlega af hendi. Þess vegna tel ég það fyllilega þess vert, að gerð sé tilraun með að færa veiðitímann til. Mér er það að vísu ekkert kappsmál, því ég er viss um, að ef ekki verður gerð nein breyt. á l., þá verða þeir, sem hafa með höndum verkun og sölu á fiskinum, að taka til sinna ráða, til þess geta haldið við fullkominni vöruvöndun. Að því er snertir þá breyt., er komst inn í frv. í hv. Nd., um að banna að veiða á 35 smál. bátum eða stærri allt árið, þá þykir mér kenna misskilnings hjá hæstv. atvmrh. og hv. 1. þm. Reykv. Hæstv. atvmrh. sagðist skammast sín fyrir, að slík till. væri komin fram, einvörðungu til þess að útiloka Dani. Þetta er misskilningur. Það er stórt atriði og mörgum sjómönnum áhugamál, að hægt sé að stunda þessa veiði, einkum að hægt sé að nota til hennar þá báta, sem eru útilokaðir frá því að geta stundað síldveiði, og með það fyrir augum eru settar þessar takmarkanir í l., að veiðar þessar megi ekki stunda á bátum; sem eru 35 smál. eða stærri. Mér er vel kunnugt, að þetta er aðalástæðan, en ekki það, að útiloka Dani. Hitt er annað mál, að þetta ákvæði útilokar Dani vegna þess, að þeir nota svo stóra báta til þessara veiða, en ég kann illa við það, þegar ríkisstjórnin, í öðru eins máli og þessu, sér ekki annað en Dani. Ég hefi alls ekki á móti því, að komið sé mjög vingjarnlega fram við Dani, en þegar gengið er svo langt, að ekki má gera tilraunir með að tryggja smáútveginum meiri arð með þessum veiðiaðferðum vegna þess, að þá sé komið við hagsmuni Dana, þá tel ég það of mikla viðkvæmni. Auk þess hefir komið fram við umr. í sambandslagan., að Danir segja sjálfir, að þetta sé umdeilt mál í Danmörku af því, að Danir hafa vissan „kvóta“ í Englandi fyrir þennan fisk, og dönsku fiskimennirnir vilja láta banna Dönum að sækja fisk til Íslands, þar sem þeir segjast eiga að sitja að sölunni sjálfir. Spurningin er, hvort á að meta meira, hógværa áleitni Dana um að þeir séu jafnréttháir á Íslandi og Íslendingar, eða það, sem komið hefir fram við umr. í sambandslagan., um vilja dönsku sjómannanna sjálfra, það er alveg sama og fyrir okkur vakti þegar við bönnuðum 35 smál. bátum og stærri að stunda þessar veiðar, við viljum með því greiða götuna fyrir því, að veiðarnar komi mest þeim til góða, sem hafa þess mesta þörf. Ég held, að það sé óþarfa viðkvæmni hjá hæstv. atvmrh. og hv. 1. þm. Reykv., að telja, að við þurfum að skammast okkar fyrir að setja þau lög, sem við teljum að komi sjómönnunum okkar að mestu gagni. Ég fæ ekki séð, að það þurfi að spilla því góða samstarfi, sem á sér stað, bæði í sambandslagan. og á milli ríkisstjórna landanna, né viðskiptalífinu á milli þjóðanna vegna þess, að báðir dönsku fulltrúarnir í sambandslagan., sem til máls tóku þegar málið var til umr., viðurkenndu, að þetta væri fullkomlega réttur Íslendinga, en alveg eins og Íslendingum, sem eiga stærri báta en 35 smál., er bægt frá veiðinni, þá treysta Danir sér ekki að stunda hana vegna þess, að þeir treysta sér ekki til að flytja aflann heim á svo litlum bátum. Mér fellur illa að heyra talað um, að það sé niðrandi fyrir Alþingi, að þar komi fram till., sem álitið er, að séu til hagsbóta fyrir smærri útgerðina. Ég sé enga ástæðu fyrir mig eða aðra að skammast okkar fyrir það vegna þess, að eitthvað sé þar komið við hagsmuni Dana. Mér þykir þar of langt gengið. Annars get ég látið mér það í léttu rúmi liggja, hvernig málið fer. Ég álít, að ef þessu fæst ekki breytt með lagaákvæði, þá verði að fara aðrar leiðir til að tryggja viðgang þessarar markaðsvöru, sem er í vaxandi áliti á erlendum markaði, og ég hygg, að fyllilega verði hægt að ná því takmarki gegnum aðrar leiðir. Ég þarf ekki að minnast á brtt., sem snertir hafnarsvæðin, hv. 11. landsk. tók af mér ómakið að mestu leyti, en ég verð þó að segja það, að mér finnst gengið í öfuga átt, ef hæstv. Alþingi fæst ekki til að gera svo mikið fyrir uppeldi þessa nytjafiskjar að friða innstu botna fjarðanna, en þess er engin vanþörf, þar sem farið er með þessi veiðitæki innst inn í firðina. Ég held, að það sé mjög vafasamt fyrir Alþingi að fella þessa hógværu brtt., sem fer fram á, að bæjarstjórnum og sýslunefndum sé heimilt að veita þetta leyfi, og ég held, að ekki hefði verið nein vanvirða að því, þótt hér hefði komizt inn í frv. algert bann við dragnótaveiði á stærri bátum, þótt það hefði snert hagsmuni Dana.

*Fjmrh. (Jakob Möller): Hv. 2. þm. S.-M. hefir eiginlega tekið af mér ómakið. Ég kvaddi mér hljóðs af því, að ég kunni ekki við, að það stæði óleiðréttur sá misskilningur, sem kom fram hjá hæstv. atvmrh., hv. 1. þm. Reykv. og einnig að nokkru leyti hjá hv. 11. landsk., sem sé, að takmörkuninni á stærð þeirra báta, sem stunda mega kolaveiðar, væri beint gegn Dönum, til þess að hafa af þeim réttindi, sem þeir hafa hér sem sambandsþjóð okkar. Þetta er misskilningur - till. er fram komin af sömu ástæðu og óskirnar um að opna landhelgina fyrir dragnótaveiði, svo að fiskimenn landsins geti orðið aðnjótandi þeirrar veiði, sem þar er að fá. Þetta hefir ekki þótt fært, og því hefir skapazt þetta samkomulag á milli þeirra aðila, sem hér eiga hlut að máli. Um þetta mál, sem nú liggur fyrir, er einnig til samkomulagsmöguleiki, sem sé, hvað mikið af landhelginni eigi að opna og hvað mörgum skipum eigi að leyfa að veiða. Takmarkanir á stærð skipanna eru ekki annað en takmarkanir á fjölda þeirra og er eins réttlát og takmörkun þess tíma, sem veiða má á. Það liggur í augum uppi, að ef þessi veiðiskapur er arðberandi, þá myndu landsmenn sjálfir stunda hann jafnt á stórum skipum og smáum, svo veiðin er ekki takmörkuð vegna þess, að stóru skipin eru dönsk. Því er hér fullkomið jafnrétti á milli Dana og Íslendinga að þessu leyti. Að sjálfsögðu geta Danir ekki notið fullkomins jafnréttis á við Íslendinga hér á landi, en sama máli gegnir um Íslendinga í Danmörku; þeir njóta ekki fulls jafnréttis við landsmenn þar. Þessi löggjöf verður ekkert skarð í þau réttindi, sem Danir eiga hér samkv. sambandslögunum, og slíkur misskilningur má ekki vera ríkjandi.

* Atvmrh. (Ólafur Thors) : Það er misskilningur hjá hv. frsm. n., að ég hafi sagt, að vegna fjarveru hv. þm. Vestm. væri þingið ekki fært um að afgreiða þetta mál. Ég sagði, að ef menn, vegna skorts á þekkingu væru í vafa um, hvort ætti að afgreiða þetta mál, - eins og hv. frsm. sagði vera um sig -, þá skyldu menn frekar taka þann kost að bíða þess manns, sem þarna þarf að verja rétt kjósenda sinna, og láta þá ráðast að fresta málinu. En hv. þm. Vestm. er einn þeirra hv. dm., sem og hv. frsm. n., sem hefir gert sér far um að kynna sér sjávarútvegsmál. Hann hefir sagt eins og aðrir, að afarerfitt sé að ákveða, hvað af landhelginni eigi að opna fyrir dragnótaveiðar, en við erum sammála um, að það væri gott að loka landhelginni alveg fyrir þeim, en ekki þótt fært að ganga svo á þarfir landsmanna. Ég sagði, að ef menn væru í vafa um réttlætið í þessum efnum, þá mætti um það taka til greina þann mann, sem nú er fjarverandi, og ekki getur við notið á þinginu vegna þess, að hann dvelur erlendis í þjónustu ríkisins. Hv. frsm. n. lýsti sig akorta þekkingu á þessum efnum. Út af ummælum hæstv. fjmrh og háttv. frsm. n. um bannið í niðurlagi frv., þá hafði hæstv. ráðherra eðlileg rök að mæla, en það raskar þó ekki þeirri staðreynd, að með því verður Dönum bægt frá því að vera hér. Það eru Danir, sem verða fyrir því, ef ákvæðið verður samþ., því að ég heyri það sagt af kunnugum mönnum, að ekki muni vera nokkur íslenzkur bátur, er láti sér detta í hug að stunda þessar veiðar úr Reykjavík. Því þá að vera með þessa smámunasemi? Og þótt íslenzkir bátar ættu hér jafnan hlut að máli sem danskir, þá vildi ég samt heldur troða í bág við okkar eigin hagsmuni en að sambandsþjóð okkar fengi ástæðu til að láta sér finnast, að við brjótum lög á henni. En við brjótum lög á henni, við. brjótum 6. gr. sambandslaganna, ef við samþ. ákvæði þessa frv. Hitt er annað mál, að ég hefi jafnan talið 6. gr. sambandslaganna mjög varhugaverða. Ég hefi jafnan álitið það hættulegt, að 30 sinnum fjölmennari þjóð en Íslendingar hefðu jafnan rétt til atvinnurekstrar hér á landi sem landsmenn sjálfir. En þetta eru lög nú sem stendur, og þeim verður ekki haggað þessa stundina. Og því tel ég það ekki eftirbreytnisvert að ganga fast fram gagnvart Dönum rétt áður en sambandslögin ganga úr gildi. Ég tel það óhyggilegt að ganga á rétt Dana og samþ. lagaákvæði, sem eru til að bægja Dönum frá atvinnurekstri hér við land, sem þeim er heimilað að lögum. Hv. frsm. talaði um það, að menn í Danmörku væru ekki á einu máli um gagnsemi þessara veiða Dana hér við land. En því vil ég svara, að mig varðar ekkert um, hvort danskir sjómenn vilji þetta eða hitt, hvort þessi veiði eða önnur borgi sig betur fyrir þá, hvort þeir fullnægi þeim kvótaskilyrðum, sem sett hafa verið á sölu fiskjar þeirra í Englandi, eða ekki. Afstaða mín er eingöngu sú, að við höldum virðingu okkar óskertri, að við höldum orð okkar rekistefnulaust, hiklaust og án eftirgangsmuna. Rök þau, er hæstv. fjmrh. og hv. frsm. hafa fært fram sínu máli til stuðnings, eru að vísu frambærileg, en raska í engu því, sem ég hefi sagt. Það er Íslendinga sjálfra vegna, en ekki Dana, að ég vil leyfa þeim að stunda þessar veiðar. Ég þjóna ekki dönskum mönnum eða dönskum yfirvöldum, heldur ber ég virðingu Íslendinga fyrir brjósti. Rök hæstv. fjmrh. og hv. frsm. liggja því fyrir utan þann ramma, sem ég hefi rætt málið á. Spursmálið er þetta: Hvort eiga Íslendingar að verða til þess að útiloka Dani frá veiðum við landið eða standa við gerða samninga? Á hinn bóginn þykir mér málið ekki svo mikilvægt, að hv. Alþingi eyði miklum tíma í að ræða það. Ég er í vafa um það, hvort danskir bátar stundi veiðar hér við land í sumar. En ef tilhneiging kemur fram til að meina Dönum að neyta þess réttar, sem 6. gr. sambandslaganna heimilar þeim, þá álít ég, að slíkar skoðanir eigi að hverfa af Alþingi Íslendinga. Danir hafa til þessa ekki fært sér jafnréttisákvæði sambandslaganna í nyt að neinu ráði. Þeir hafa gert það í miklu minna mæli en aðrar þjóðir hefðu gert í þeirra sporum. Það er því enn minni ástæða til að liggja undir því ámæli, að við gerum ráðstafanir til að rýra rétt þeirra.

*Magnús Jónsson: Hæstv. atvmrh. hefir tekið af mér ómakið og sagt það, sem ég vildi sagt hafa. Það hefir komið í ljós við umr., að menn eru mismunandi viðkvæmir fyrir því, hve nærri sé gengið gerðum samningum. Ég get gengið inn á rök hæstv. fjmrh., að innlendar ástæður hafi ráðið því, að bannaðar verði dragnótaveiðar, til að fækka þeim bátum, er veiðar þessar stunda. Mál þetta var dregið fram í dansk-íslenzku ráðgjafanefndinni. Hinum dönsku nefndarmönnum var þetta nokkuð viðkvæmt atriði. Þeim fannst Danir vera útilokaðir frá veiðum, og þótt Íslendingar hefðu lagalegan rétt til að setja þessi ákvæði, þá hafi þeir þó farið í kringum samninginn. Og um það er ekki að efast, að við höfum rétt til að setja svona lög. En lagamenn, sem halda fast við bókstafinn, refjamennirnir, standa einmitt alltaf á grundvelli laganna. Þeir brjóta aldrei beinlínis lögin, en þeir fara bara í kringum þau. Ég vil nú ekki líkja okkur við refjamenn, en við ættum ekki að beita rétti okkar til lagaskipunar í þessu efni meira en góðu hófi gegnir. En reynandi er að komast að samningum um það, hvort ekki mætti leyfa þeim mönnum, sem gert hafa út báta á þessar veiðar, heimild til að stunda þessar veiðar áfram. Ég fæ ekki séð neina ástæðu til að óttast þessa báta. Þau 4 ár, sem eftir eru unz sambandslögin ganga úr gildi, eru ekki langur tími. Það er einnig vitanlegt, að bátum þeim, sem stundað hafa þessa veiði, hefir fækkað frá 14 niður í 8, og því varla ástæða til að ætla, að þeir geti gert mikinn usla. Við í sambandslagan. höfum rætt þessi atriði og afgr. þau til stj., en ég veit ekki, hvort till. n. hafi verið læstar niður í skúffu þar eða hvað orðið hefir um þær. Því var í sambandslaganefndinni haldið fram af Dana hálfu og við ísl. nm. gengum inn á, að skjóta bæri þessu máli til ríkisstjórna beggja landanna. Og mér dettur ekki í hug að ætla, að tvær ríkisstjórnir séu svo þvermóðskufullar, að þær geti ekki komið sér saman um þetta mál.

* Atvmrh. (Ólafur Thors): Ég vil vekja athygli deildarinnar á því, að inn í frv. er komið ákvæði um, að enginn fastur starfsmaður, sem vinni við fyrirtæki, er koma undir þessi lög, megi hafa yfir 10 þús. kr. hámarkslaun. Þegar stóð á samningum um stjórnarsamvinnu í fyrra, var samskonar ákvæði sett í lögin um gengisbreytingu, en fellt niður aftur af því að samkomulag náðist ekki um það, og þar með samþ., að slíkt ákvæði skyldi ekki lögfest, enda mjög tilgangslítið og ekki skiljanlegt, hvað vakir fyrir þeim mönnum, sem halda fram þessu ákvæði. Ég vil vekja athygli á því, að ef þetta atriði verður lögfest, þá eru sviknir samningarnir um þjóðstjórnarmyndun, þótt í litlu sé. Og þótt ég í sjálfu sér telji einskis virði, hvort þetta atriði stendur í lögunum eða ekki, get ég ekki látið vera að krefjast þess, að samningurinn sé haldinn, því ef byrjað er að svíkja hann í smáu, má eins gera það í stóru. Óska ég, að nefndin, sem fær þetta mál til meðferðar, grennslist eftir því, hvort það er ekki rétt, sem ég hefi sagt um samninginn. Vil ég einnig sérstaklega vísa um þetta atriði til hæstv. forsrh., sem ég man mjög vel eftir, að var við þetta riðinn á sínum tíma. Að öðru leyti finnst mér frv. vera réttmætt. Það hefir nú þegar verið lögleitt, að stórútgerðarfyrirtæki njóti vissra ívilnana um skattgreiðslu undir vissum kringumstæðum, og ég sé enga ástæðu til að láta þau ein njóta þessara fríðinda, þar sem vitað er, að þörf smærri útgerðarfyrirtækjanna er engu minni í þessu efni. Ég er því meðmæltur, að frv. nái fram að ganga. Vil ég beina því til hæstv. forseta, hvort ekki væri rétt að vísa því til fjhn.

Félmrh. (Stefán Jóh. Stefánsson) : Ég vildi mælast til þess við hæstv. forseta, að málið yrði tekið út af dagskrá. Ég veit um brtt., sem hefir verið til athugunar í n., og væri eðlilegra, að hún kæmi til atkv. áður en málið verður afgr. héðan.