Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Jón Pálmason) Herra forseti. - Þetta frv., sem er stjórnarfrv., felur í sér ákvæði um, að skattgreiðendum sé heimilt að draga frá tekjum sínum allt að 10%, sé því fé varið til líknarstarfs eða menningarmála. Frv. hefur legið fyrir fjhn., og leggur n. til, að það verði samþykkt. Ég sé ekki ástæðu til að ræða þetta neitt frekar, nema tilefni gefist, en legg til, að frv. verði samþ. óbreytt.

Sigurður Bjarnason Herra forseti. - Ég vil leyfa mér að beina þeirri fyrirspurn til fjhn., hvort n. lítur svo á, að sú undanþága, sem hér um ræðir, nái til íþróttastarfsemi. Það er að vísu tiltekið „líknar- og menningarmál“, en ég hygg, að engum blandist hugur um, að íþróttastarfsemi er menningarmál. Ef n. lítur hins vegar svo á, að íþróttastarfsemi og íþróttamannvirki heyri ekki hér undir, þá mun ég leggja til, að það sé fram tekið. Ég ætla, að ekki þurfi að rökstyðja það, hverja þýðingu þessi mál hafa, og því eðlilegt, að framlag til þeirra sé skattfrjálst.

Frsm. (Jón Pálmason) Í tilefni af þessari fyrirspurn vil ég svara því, að þetta atriði var ekki sérstaklega rætt í n., og ég tel vafasamt, að það mundi heyra hér undir. Ef til vill hefði verið rétt að einskorða þetta við líknarstarfsemi, en við vildum ekki skjóta loku fyrir, að annað gæti komið til greina. En hins vegar var ekki ætlun okkar með því að hengja á þessa undanþágu meira en eðlilegt og sanngjarnt er.

Sigurður Bjarnason Ég heyri, að hv.n. hefur ekki gert sér grein fyrir, hvort íþróttamál skuli heyra undir menningarmál, enda þótt það virðist augljóst. En þar sem hv.n. hefur þessa skoðun, vil ég leyfa mér að bera fram brtt. þess efnis, að orðið „íþróttastarfsemi“ verði fellt þarna inn í. Ég hygg, fyrst eðlilegt þótti, að ekki væri einungis um að ræða líknarstarfsemi, heldur einnig menningarmál, að þá sé eðlilegt og sjálfsagt að samþ. þessa brtt. Ef n. vill taka þetta til athugunar, er ég fús til að taka till. aftur til 3. umr. Leyfi ég mér svo hér með að afhenda forseta þessa till.

Forseti (SigfS): Hér hefur komið fram skrifleg brtt., og þarf tvöföld afbrigði til að taka hana til umr.

Páll Zóphóníasson Herra forseti. - Mér þykir allundarlegt, að hv.þm. N-Ísf. skuli ekki finna, að íþróttamál eru menningarmál, því að af því hlýtur till. hans að vera fram komin. Hún sker úr um, að hann álítur íþróttamál ekki menningarmál, ella væri hún óþörf. En eftir frv. virðist ljóst, að ráðh. skuli úr því skera, til hvaða menningarmála skuli veitt. Ég er á móti þessu frv., af því að ég lít svo á, að það sé skálkaskjól til að koma undan skatti, því að fullerfitt mun reynast fyrir skattan. að henda reiður á slíkum frádrætti. - Í öðru lagi getur þetta munað ríkissjóð allmiklu, vegna þess að þetta er tekið af toppnum á tekjum manna, og auðvitað verður erfitt að ákveða, hvar draga skuli mörkin í þessu máli. Ég heyrði á hv.frsm., að hann hafði ekki gert sér grein fyrir, hversu langt skal farið í þessu. Og ég álít, að þetta kæmi einatt ekki rétt niður. Við skulum t. d. hugsa okkur, að maður yrði fyrir stórfelldum skaða af eldsvoða eða öðrum orsökum og hafin væru samskot honum til styrktar. Ég tel hæpið, að ráðh. gæti tekið tillit til slíkrar líknarstarfsemi, og er hennar þó full þörf. Þess vegna á ekki að samþ. þetta frv.

Gísli Sveinsson Herra forseti. - Ég hafði búizt við, að þetta frv. hefði tekið breyt. nokkrum, er það kæmi frá hæstv.ríkisstj. Eins og þetta nú liggur fyrir, er mönnum opnuð leið til þess að veita tekjum sínum í annan farveg en lög almennt gera ráð fyrir. Þetta væri þó ekki svo athugavert, ef glögg takmörk væru fyrir hendi, sem nú eru ekki. Ég hygg, að engum þm., sem komið hefur við þetta mál, hafi komið til hugar að láta þetta ná nema til líknarstarfsemi. Nú hefur ríkisstj., sem áður var á móti þessu, lagt frv. fyrir svo geysivíðtækt, að ekki verður annað séð en að mönnum sé fært að leggja fé sitt skattfrjálst í hinar margvíslegustu stofnanir og fyrirtæki og þá auðvitað til íþróttamála sem annars. Ég hafði vænzt þess, að hv.n. felldi úr frv. „menningarmál“. Ég legg því til, að hún fái um þetta umhugsunarfrest til 3. umr. Þetta er ekki mælt af neinni andúð til menningarmála, heldur af því, að ég tel, að hér sé komið á svo hála braut, að ég efast um, að Alþ. og ríkisstj. sjái sér þar stætt, ef á reynir. Hins vegar er hér í þessu landi lagt fram meira fé af hálfu hins opinbera til menningarmála en þekkist nokkurs staðar annars staðar í hlutfalli við fólksfjölda. Eigi ráðh. eftir sínu þori og vilja að ákveða, hvað telja skuli menningarmál, þá er það svo vítt svið, að menn munu sjá, að slíkt er alveg ófært. Þar gætu heyrt undir framlög til skóla, fyrirlestra, ritgerða og bóka. Hér er og til félag, sem heitir Mál og menning. Hví skyldi ekki fært fyrir ráðh. að telja allt slíkt til menningarmála? Við því yrði að sjálfsögðu ekkert gert. Ég tel, að mál þetta þurfi nákvæmrar athugunar við, og er tilefnið bæði það, sem fram kom í till. formannsins, og svo ætti n. að fjalla um allar þær till., sem hér kunna fram að koma.

Frsm. (Jón Pálmason) Herra forseti. - Ég vil fyrir hönd fjhn. mælast til þess, að sú skriflega brtt., sem hér hefur verið lögð fram, verði tekin aftur til 3. umr., svo að n. fái tækifæri til þess að athuga það, sem hún fjallar um. Að öðru leyti vil ég geta þess, að það kann að vera eðlilegt, að menn tali um málið á svo breiðum grundvelli sem þeir gera. En það, sem fyrir fjhn. vakir, er að láta þetta ekki ná til annarrar starfsemi en líknar- og menningarmála þeirra, sem ekki njóta opinberra styrkja, og þess vegna kemur mál eins og íþróttastarfsemi og mál, sem eru á opinberum styrkjum, síður til greina.

Það er ekki talað um það neins staðar.

Að öðru leyti skal ég ekki fjölyrða meira um þetta mál. Ég geri ráð fyrir, að menn séu því ekki mótfallnir, að málið gangi til 3. umr., en það þarf að bæta inn í frv. greinilegu ákvæði um það, að ekki sé til þess ætlazt, að þarna heyri undir önnur starfsemi en sú, sem ekki nýtur opinbers fjárstuðnings, t. d. ef öll skólastarfsemi kæmi þarna undir, þá væri þetta of víðtækt.

Skúli Guðmundsson Herra forseti. - Eins og sést á nál.fjhn., skrifaði ég undir það með fyrirvara, og var það vegna þess, að ég vildi hafa rétt til þess að taka málið til nánari athugunar, flytja brtt. eða fylgja brtt., sem fram kunna að koma. Ég er sammála öðrum, sem hér hafa talað, um það, að athuga þurfi málið betur, og sé, að ekki er heppilegt að samþ. frv. óbreytt eins og það liggur hér fyrir. Mér skildist á hv.þm. A.-Húnv., að hann einnig telji málið þurfa nánari athugunar við. Vænti ég, að því verði frestað að sinni, og sé því ekki ástæðu til að hafa um þetta fleiri orð að svo stöddu.

Sigurður Bjarnason Herra forseti. - Ég vil verða við þeim tilmælum frá form. fjhn. að taka till. mína aftur til 3. umr., þannig að n. geti tekið hana til athugunar að lokinni þessari umr. Ég sé ekki ástæðu til að gera mál hv. 2. þm.N.-M. að umræðuefni, en ég vil þó benda honum á, að það er misskilningur hjá honum, að þessi till. mín beri vott um, að ég telji íþróttir ekki til menningarmála. Ég færði áður í ræðu minni rök fyrir því, að íþróttastarfsemi væri menningarmál. En till. mín er borin fram vegna þeirrar yfirlýsingar, sem formaður n. gaf, nefnilega þeirrar yfirlýsingar, að til þess væri síður ætlazt, að það væri tilgangur n., að íþróttastarfsemi kæmi undir þetta frv. Það er vegna þessa, að ég vil fá úr því skorið, hvort íþróttastarfsemi falli undir menningarmál. Í mínum huga skolast það ekki neitt, að íþróttastarfsemin er eitt mesta menningarmál okkar þjóðar á þessum tímum. Hitt sýnir dálítið einkennilegt hugarfar hjá hv. 2. þm.N.-M. um það, hvað menning er, þegar hann talar um það, að meginkjarni þessa frv. sé að gera menningarmálin að skálkaskjóli skattsvikaranna. Það er nú meira skálkaskjólið, ef menn gefa 10 þús. kr. til menningarstarfsemi í landinu, svo að æskan geti iðkað íþróttir. Sér er nú hver glæpurinn, sem menn þá drýgja. Þannig er mat hv. 2. þm.N.-M. á því, hvað til menningarmála heyrir. Ég læt svo útrætt um þetta mál, en vænti þess, að fjhn. sjái sér fært að koma til móts við þá brtt., sem ég hef flutt og lýtur að því, að heimild sú, sem frv. fer fram á, nái einnig til gjafa til eflingar íþróttalífinu í landinu.

Páll Zóphóníasson Herra forseti. - Ég skil það, að ef hv.þm.N.-Ísf. kemur íþróttastarfseminni þarna inn á eftir líknarstarfsemi, en að öðru leyti er gr. óbreytt, eins og forseti sagði úr forsetastóli  Ég þekki það marga menn, sem reyna að nota happadrætti Háskólans, þegar þeir komast í vandræði með skattaframtöl sín, að ég veit, að margir mundu telja fram gjafir til ýmiss konar starfsemi, sem ekki yrði hægt að kontrólera, til að útskýra framtöl sín. Þetta þekki ég af eigin raun. Það hefur oft verið hægt að kontrólera tekjur manna af happadrætti Háskólans, en þetta verður erfiðara viðfangs með gjafir til alls konar menningarmála. Ég vildi gjarnan, að n. athugaði málið betur, og tel víst, að þá kæmist hún að raun um, að þetta frv. á engan tilverurétt. Það opnar svo vítt svið fyrir starfsemi, sem hægt er að telja til líknarstarfsemi, að það er ekkert vit í því. Og þó að hæstv. ráðh. reyni að bremsa það með reglugerð, þá getur hann það ekki, svo að skynsamlegt sé, því að til ýmiss konar líknarstarfsemi, sem rétt væri að hafa skattfrjálsa, væri önnur höfð það, getur hann ekki náð með reglugerð. Þess vegna er það eina rétta með þetta frv. að fella það.

Frsm. (Jón Pálmason.): Herra forseti. - Hv. þm. hafa sjálfsagt gert sér grein fyrir því, að þetta frv. er staðfesting á brbl., sem gefin voru út af fyrrverandi ríkisstjórn á s. l. vori, og fjalla þau um heimild til að breyta fresti þeim, sem settur er varðandi skattaframtöl, og er frv. þess vegna búið að gera sitt gagn. En vegna formshliðarinnar þarf að samþ. það hér á Alþ. Ég sé ekki ástæðu til að fara um þetta fleiri orðum.

Flm. (Þorsteinn Þorsteinsson) Herra forseti. - Þetta frv. er ekki nýr gestur hér á Alþ., því að sams konar frv. hefur legið hér nokkrum sinnum fyrir áður, og er málið því þrautrætt. Ég gæti og látið nægja að vísa til grg. frv., því að þar er tekið fram það, sem helzt er að segja um þetta mál. Ég geri ráð fyrir því, að ekki verði miklar umr. um þetta mál nú við 1. umr., en það gæti verið, að það yrði rætt meira, er búið er að athuga það í n. Ég mun því gera mitt til þess að lengja ekki umr. nú, en til viðbótar því, sem segir í grg., vil ég aðeins geta þess, að nú horfir þetta mál öðruvísi við með tilliti til búnaðarþings en það gerði, er það lá hér síðast fyrir í d. Þetta mál var þá til athugunar í n. í búnaðarþingi, en hún var ekki búin að segja álit sitt á frv., er það var afgreitt með dagskrá hér frá d., en álit þessarar n. búnaðarþings liggur nú fyrir í þingtíðindum þess, og vil ég nú, með leyfi hæstv. forseta, lesa hér upp till. búnaðarþings í þessu máli, en þar segir svo: „Þar sem búnaðarþingið er þeirrar skoðunar, að leið sú, sem farin var með ákvæðum 17. gr. jarðræktarlaganna og ákvæðum byggingar- og landnámssjóðsjarðanna um fylgifé jarða, muni ekki ná upphaflega fyrirhuguðu marki, að halda niðri söluverði jarða, ályktar búnaðarþingið að fela milliþinganefnd þess í landbúnaðarmálum að athuga jarðasölumálið og leggja fram tillögur um, hvernig hægt sé að halda jarðaverði við hóf í náinni framtíð.“ Þannig ber þessi till. með sér, að búnaðarþing hefur horfið frá þeirri leið, sem fara átti með 17. gr. jarðræktarl. til þess að halda niðri jarðaverði, og það hefur lagt til, að leitazt verði við að fara aðra leið til þess að ná því marki. Ég bendi á þetta hér vegna þess, að er þetta mál lá hér síðast fyrir d., þá var lagt mikið upp úr áliti búnaðarþings og frv. vísað frá með tilliti til þess, að slíkt álit lægi ekki fyrir. Ég mun svo ekki lengja umr. um þetta nú, en legg til, að frv. verði vísað til 2. umr. og landbn.

Haraldur Guðmundsson Herra forseti. - Ég er ekki mótfallinn því, að þetta frv. fái að ganga til n., og mun ég því ekki greiða atkv. á móti því nú við 1. umr., en mér þykir rétt að taka það fram, að ég er andvígur efni frv. Hins vegar get ég talið, að ástæða sé til þess að athuga betur, hvort þeim tilgangi, sem 17. gr. jarðræktarl. er ætlað að ná, verði ekki náð betur með einhverju öðru móti. Ég vil því beina því til þeirrar hv.n., sem fær málið til meðferðar, að hún athugi sérstaklega þessa hlið málsins.