Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Allshn. hefur athugað þetta frv. og hefur gert að till. sinni, að bætt verði við nokkrum mönnum inn á frv. Allir hafa þeir tilskilin réttindi, sem venja er að séu látin gilda fyrir veitingu ríkisborgararéttar. Umsóknir þessara manna bárust svo seint þinginu, að hv. Ed. gat ekki tekið þær til meðferðar. Um aðrar umsóknir, sem fyrir þinginu liggja, heldur en þær, sem hér eru á þessu frv. og þskj. 624, er það að segja, að umsækjendurnir uppfylla ekki þau skilyrði, sem gerð hafa verið til veitingar ríkisborgararéttar. - Ég sé svo ekki ástæðu til þess að fjölyrða um málið.



Herra forseti. Það hefur ekki unnizt tími til þess að halda fund í fjhn. um þetta mál í dag sökum margvíslegra annarra anna þingsins, og liggur því ekki fyrir enn þá neitt nál. Það hefur verið útbýtt brtt. í málinu, þar sem blandað er inn í þetta mál öðrum mjög mikilvægum málum og óskyldum, og er það mín skoðun, að það að taka upp umr. um það núna að fella þær inn í þetta mál sé sama sem af ásetningi að reyna að koma þessu máli fyrir kattarnef á þessu þingi. Eins og nú er komið, þegar við erum á næstsíðasta degi þingsins, tel ég allt annað en að samþykkja þetta frv. óbreytt eða með sáralitlum breytingum sama sem að stefna málinu í voða. Ég fyrir mitt leyti legg mikla áherzlu á, að málið nái fram að ganga, og hef gert ráðstafanir til þess fyrir mína hönd og hv. þm. A-Húnv. (JPálm) eftir viðræður okkar í dag að gefa út nál. um það og leggja til, að frv. verði samþ. óbreytt. En eins og ég segi, þá er ekki enn vitað um það, hvaða afstöðu aðrir nm. kunna að hafa til slíkra till., þar sem tími hefur ekki unnizt til fundar í fjhn.



Herra forseti. Eins og hv. 5. þm. Reykv. (JóhH) tók fram, hefur ekki unnizt tími til að halda fund i fjhn. í dag, vegna þess að fundir hafa verið tíðir og staðið lengi, bæði í Sþ. og deildinni, en hins vegar er ákveðinn fundur í fjhn. í fyrramálið, og mun þá þetta mál verða tekið fyrir. Vil ég fara fram á, að umr. verði frestað, þar til n. hefur haft tækifæri til að athuga málið og skila áliti.

Forseti (SB): Ég vil benda hv. þdm. á það, að fundartími er mjög takmarkaður, en eins og hv. þd. er kunnugt, lagði hæstv. forsrh. áherzlu á það, þegar hann lagði þetta mál fyrir, að því yrði lokið á þessu þingi. Ég hef þess vegna tekið málið á dagskrá í kvöld, enda þótt hv. fjhn. hafi ekki, a.m.k. ekki allri, gefizt tími til þess að afgreiða málið. Ég óttast það, að tóm gefist naumast til þess á morgun að ljúka afgreiðslu málsins, ef ekki verður hægt að ljúka 2. umr. í kvöld.



Herra forseti. Ég vil í upphafi máls míns leyfa mér að taka undir þá ósk form. fjhn. þessarar d., að málinu verði frestað, þar sem það hefur ekki enn þá verið tekið fyrir í fjhn. En þar sem forseti hefur ekki séð sér fært að verða við þeim tilmælum, þá verð ég þrátt fyrir alla þá annmarka, sem kunna að vera á tíma þessa þings, að leyfa mér að mæla fyrir þeim brtt., sem ég ásamt þrem öðrum þm. hef lagt hér fram varðandi þetta mál.

Ég vil leyfa mér að benda hv. þm. á, að hv. d. hefur aðeins tíma til kl. hálf tíu, þannig að ég vil beina þeim tilmælum til hans að ljúka framsögu sinni fyrir þessum till., ef hann treystir sér til, að sjálfsögðu án þess að fresta ræðu sinni, en það þýðir auðvitað það, að málið verður ekki afgreitt í kvöld og ef til vill ekki á morgun.

Í sambandi við þessa úrslitakosti forseta verð ég að lýsa því yfir, að mér nægja alls ekki þær mínútur, sem eftir eru til kl. hálf tíu, til mínnar framsöguræðu, og ítreka enn ósk mína um, að málinu verði frestað. - Þar sem svör fást ekki við því, leyfi ég mér að byrja ræðu mína, enda þótt það sé vonlaust, að henni geti verið lokið á þessum ákveðna tíma. Málið, sem hér liggur fyrir, er um ráðstafanir til að stuðla að jafnvægi í byggð landsins. Við 1. umr. þess var að því vikið, að málið er undirbúið af nefnd, sem setið hefur á rökstólum fram undir tvö ár, en ástæðan til þess, að sú nefnd varð til, var samþykkt á till., sem gerð var hér á þingi fyrir þremur árum. Jafnvægisfrv. sem slíkt gerir ráð fyrir, að ríkisvaldið eigi að stuðla að því, að þeirri óheillavænlegu og öru þróun, sem átt hefur sér stað að undanförnu, þannig að fólk hefur flutzt mjög úr þremur landsfjórðungum yfir til Suðvesturlands, geti að einhverju leyti lokið eða a.m.k. dregið úr þeim öra fólksstraumi, sem í þessa átt hefur legið að undanförnu. Þær ráðstafanir, sem gera á samkvæmt frv., eru einkum þær að kjósa hér nefnd, jafnvægisnefnd fimm manna, sem á jafnframt að stjórna sjóði, jafnvægissjóði. Tekjur þess sjóðs eru ætlaðar vextir af skuldum, sem ríkið á útistandandi og út hafa verið lánaðar á undanförnum árum til atvinnubóta, en allir ræðumenn hafa yfirleitt reiknað með, að ekki væru innheimtanlegar nema þá að mjög óverulegu leyti og vextir ekki heldur af þeim. Skuldirnar sjálfar eiga einnig að verða tekjustofn í jafnvægissjóð, en á þessu ári á sjóðurinn eða sjóðsstjórnin ekki að hafa yfir öðrum tekjum til úthlutunar í þessu skyni að ráða. Þegar frv. var upphaflega lagt fram, var þó gert ráð fyrir, að væntanleg jafnvægisnefnd ráðstafaði og úthlutaði þeim 5 millj. kr., sem fjárlög yfirstandandi árs gera ráð fyrir að varið verði í þessu skyni. En við þá meðferð, sem málið hefur þegar fengið í Alþingi, er nú búið að draga undan þessa 5 millj. kr. greiðslu, og verða þá væntanlega ekki til ráðstöfunar neinir teljandi fjármunir í þessu skyni fyrr en á næsta ári, og er mér það þess vegna fullkomin ráðgáta, hvers vegna þeir, sem stjórna vinnubrögðum hér á hv. Alþ., leggja á það slíkt ofurkapp að fá frv. samþykkt einmitt nú, þar sem sýnilegt er, að sú jafnvægisnefnd, sem á að kjósa, mundi engan veginn geta sinnt því hlutverki, sem henni er samkvæmt l. ætlað, á þessu ári. Það er sannarlega engin ástæða til að brjóta allar þingvenjur til þess að koma slíku máli í gegn, sem í reyndinni yrði fullkomlega haldlaust og gagnslaust á þessu ári. Enn fremur er frv. þannig úr garði gert, að jafnvel þegar það gæti komið til fullra framkvæmda, einhvern tíma væntanlega á árinu 1957, vegna þess að þá hefðu fallið til í jafnvægissjóð þær tekjur, sem honum eru ætlaðar, eru þær ráðstafanir, sem gera á, allsendis ófullnægjandi til þess að sinna að nokkru því að skapa jafnvægi í byggð landsins. Ein helzta ráðstöfunin, sem gera á i þessu sambandi, er sú, að það á að veita jafnvægisnefndinni rétt til þess að greiða fargjöld fyrir það fólk, sem flytur burt úr þorpum eða kaupstöðum, þar sem lítið er um atvinnu. Ekki verður sú ráðstöfun neitt sérstaklega líkleg til þess að valda straumhvörfum í þessum málum. Það er hins vegar augsýnilegt, að til þess að eitthvert jafnvægi geti komizt á í byggð landsins, þarf fyrst og fremst ráðstafanir, sem tryggja fólki stöðuga atvinnu i sínu heimahéraði, og það þarf að tryggja landsmönnum yfirleitt, að þeir njóti eitthvað svipaðrar aðstöðu til þess að nota þegnréttindi þau, sem þjóðfélagsborgararnir eiga, en svo er alls ekki eins og nú háttar. Það, sem ég og hv. 11. landsk. þm., hv. 3. landsk. þm. og hv. 4. landsk. þm. leggjum til að gert verði til þess að koma á raunverulega einhverjum aðgerðum, sem verkað gætu í þá átt, sem annars er látið í veðri vaka að tilgangurinn sé með frv., er, að við leggjum til á þskj. 604, að gerðar verði breyt. á frv. í þá átt, að inn í það séu teknir tveir nýir kaflar, annar, sem fjallar sérstaklega um ráðstafanir til atvinnujöfnunar, og hinn, sem fjallar sérstaklega um ráðstafanir til aðstöðujöfnunar. [Frh.]