Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Með frv. þessu er lagt til að gildistöku nýs fasteignamats verði í ár frestað frá 1. des. til 31. des. Slík breyting er nauðsynleg, vegna þess að sýnt er að ekki tekst að ljúka undirbúningi að framreikningi matsverðsins og frummati nýrra eigna fyrir 1. des. Ein meginástæða þessarar tafar er að nokkrum sveitarfélögum hefur reynst erfitt að skila nauðsynlegum gögnum og upplýsingum til Fasteignamats ríkisins á tilsettum tíma. Einungis er lagt til að fresturinn gildi fyrir þetta eina ár, þar sem þess er vænst að byrjunarörðugleikar, sem tengdir eru árlegu fasteignamati, verði yfirstignir á næsta ári. Ég vil svo, herra forseti, leyfa mér að óska eftir því, að þessi hv. þd. geti tekið þetta mál til endanlegrar afgreiðslu á dag, þar sem við erum á síðasta degi nóvembermánaðar, og vonast til að svo geti orðið. Ég leyfi mér að leggja til að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Þetta frv. stefnir að því að færa rjúpnaveiðitímann einn mánuð aftur, hann hefjist ekki eins og nú 15. okt. heldur 15. nóv., og standi þá til 22. jan. í staðinn fyrir 22. des. eins og núna. Það, sem vakir fyrir mér með þessu, er að koma á svolítilli friðun að því er varðar rjúpnastofninn. Með þessari tilfærslu á veiðitímanum mundi styttast sá tími sem skotljóst yrði hvern dag á veiðitímanum. Þetta er í annað sinn sem ég flyt frv. Ég flutti það líka í fyrra og hv. menntmn. d. fjallaði um það og skilaði áliti, þar sem hún lagði til að málinu yrði vísað til ríkisstj., en það er að mínum dómi aðferð sem kalla má að rota mál. Þessi till. n. kom hins vegar ekki til atkvgr. Málið fékk ekki endanlega afgreiðslu hér í deildinni. Í nál. hv. menntmn. er þess getið, að Búnaðarfélag Íslands hafi mælt með samþykkt frv., en Finnur Guðmundsson hins vegar lagst gegn því, og með nál. er birt álit Finns Guðmundssonar og því lýkur á þessa leið, með leyfi forseta: „Ég hafði satt að segja gert mér vonir um, að hæstv. Alþ. þyrfti ekki framar að verja miklu af dýrmætum tíma sínum í deilur um rjúpuna, en svo er Jónasi heitnum Hallgrímssyni (og nafna hans Árnasyni) fyrir að þakka, að þær vonir virðast ekki ætla að rætast.“ Já. fuglafræðingurinn vonaðist til þess, að Alþ. þyrfti ekki að verja „dýrmætum tíma“ sínum í að ræða um rjúpu. Mín skoðun er sú, að tími Alþ. sé ekki svo dýrmætur að það sé goðgá að þm. tali um fugla. Við Íslendingar, sem erum af þeirri tegundinni sem nefnist maður, erum ekki einu Íslendingarnir. Íslendingarnir eru fleiri. Það eru fleiri en við sem hafa tekið ástfóstri við þetta land, líður vel í þessu landi að því er virðist, kunna vel við sig hér, þykir gott að eiga heima í þessu góða landi. Og ég tei að okkur Íslendingunum, sem flokkast undir tegundina maður. beri skylda til þess að taka tillit til hinna íbúanna. Ef við sannfærumst um það, að svo hart sé gengið gegn einhverjum þeirra hinna, að tilvera þeirra sé í hættu, þá ber okkur skylda til að vekja máls á þessu hér á hinu háa Alþ. og benda á leiðir til úrbóta. Ég er ekki í neinum vafa um að rjúpnastofninn er í mikilli hættu. Þetta byggi ég á samtölum við bændur og aðra sem eru í nánum tengslum við náttúruna og fylgjast vel með ástandi rjúpnastofnsins. Raunar byggi ég þetta álit mitt líka að nokkru á eigin reynslu. Ég man þá tíð, að þegar maður gekk úti í náttúrunni á sumrin. þá var það ekki fátítt að maður yrði þeirrar gleði aðnjótandi að sjá rjúpnahreiður eða, seinna á sumri, heilu rjúpnahópana, rjúpnamæður með 8 eða 10 eða kannske 12 unga, og varð af þessu talsvert mikil gleði fyrir mann. Þetta er góður félagsskapur, rjúpan, og mikil náttúruprýði. Nú hins vegar seinni árin eða áratugina er þetta orðið næsta sjaldgæft. Ég fer æðimikið upp um holt og hæðir í Borgarfirði, og það er orðið mjög fátítt að maður fái að njóta þess góða félagsskapar. Að heyra karra ropa, það er orðið sjaldgæf músík í Borgarfirði, jafnvel sjaldgæfari en sinfóníutónleikar í Logalandi. Með öðrum orðum: Það er sannfæring mín að nauðsynlegt sé að gera hér einhverjar ráðstafanir en helst að alfriða rjúpuna. En eins og segir í grg. með frv., þá sýnist mér það vonlaust, og ástæðan er sú, að Finnur Guðmundsson er mjög andvígur slíku. Ég legg ekki í að stíga stærra skref en þetta í þetta sinn. Að sjálfsögðu mætti tala langt mál um þær athuganir sem Finnur Guðmundsson hefur unnið að nú um tveggja áratuga skeið, en takmark hans er, eins og kemur fram í áðurnefndu áliti, að sýna fram á það, með leyfi forseta, „að ef Íslendingar veiddu nógu mikið af rjúpu, þá mundu hinar alkunnu stofnsveiflur hverfa, þ.e.a.s. hámörk og lágmörk, sem hingað til hafa skipst á, mundu hverfa, en í stað þess mundi koma jöfn og árviss veiði, sem mundi nægja eftirspurn innanlands.“ Menn taki eftir því, að það er afskaplega mikið um viðtengingarhátt í þessum bollalengingum. Þó að þessi „experiment“ hafi staðið í eina tvo áratugi, þá hefur enn ekki fengist þessi niðurstaða, þ.e.a.s. að alltaf megi ganga út frá því sem vísu, að í landinu sé nógu mikið af rjúpu til þess að það passi í jólamatinn handa okkur. Ég veit ekki hvað mönnum kann að virðast að þessar tilraunir eða athuganir eigi að standa lengi, en mér sýnist að hugsanlegt sé að endanleg niðurstaða fáist ekki fyrr en þessi „experiment“ hafa staðið svo lengi, að þegar búið verði með hámörkin og lágmörkin, þá verði líka búið með rjúpnastofninn. Eftir að ég lagði frv. fram nú öðru sinni hef ég hitt að máli menn sem láta sig þessi mál varða, og margir þeirra hafa gert þá aths. við þetta frv., að það feli ekki í sér styttingu veiðitímans. Þeir segja: „Þú áttir að leggja til að veiðitíminn yrði styttur um helming“ - m.ö.o. að hann hæfist, eins og lagt er til í frv., 15. nóv., en svo lyki honum 22. des., tekinn af seinni mánuðurinn. Ég tek alveg undir þetta og beini því til þeirrar n., sem fær málið til athugunar, - það er reiðilaust af hálfu flm. frv. að þessi till. sé tekin til greina og veiðitíminn styttur um helming. Ég vona að menntmn. beri gæfu til þess að mæla með þessu frv. þegar það kemur nú fram í annað sinn. Hún er nú orðin einu árinu eldri, hv. nefnd, og þá væntanlega líka að sama skapi vitrari.



Herra forseti. Hér er rætt um frv. til l. um breyt. á l. um fuglaveiðar og fuglafriðun að því er rjúpuna varðar. Frv. þetta virðist flutt af ást á rjúpunni. Er ekki nema gott eitt um það að segja. En þegar málið er nánar skoðað, þá virðist nokkurs tvískinnungs gæta í þessu. Það er að vísu lagt til að veiðitíminn hefjist síðar á hausti en verið hefur, en hann er jafnframt framlengdur fram á nýtt ár. Það er sagt hér í grg.: „Hér er lagt til að rjúpnaskyttum verði uppálagt að hafa hemil ú sér einum mánuði lengur en hingað til, rjúpnaveiðar hefjist ekki fyrr en 15. nóv., en standi svo til 22. jan. í staðinn fyrir 22. des., eins og kveðið er á í núgildandi lögum. Þannig mundi veiðitíminn færast dýpra inn í skammdegið og styttist sá tími sem skotljóst yrði dag hvern. Þetta yrði nokkur friðun. Ekki veitir af.“ - Þetta er mjög vafasamt. Ég veit að hv. flm., sem hér lauk máli sínu, veit mætavel hvenær skammdegið er dimmast á Íslandi. Ég get út af fyrir sig fallist á að stytta veiðitímann og auka friðunina, en ég held að þetta frv. horfi ekki í þá átt. Þetta er fyrst og fremst tilfærsla „ veiðitíma. Það er alveg rétt, að það er engin goðgá að Alþ. tali um fugla, síður en svo. Og eins og ég sagði áðan, þá verður að ætla að frv. sé flutt af ást á rjúpunni. En þá skýtur nokkuð skökku við að benda á þá leið að létta ekki skothríðinni á þennan fugl fyrir Þorláksmessu, eins og nú er lögákveðið heldur halda henni áfram um jólin, milli jóla og nýárs, kveðja gamla árið með skotum á rjúpnastofninn og hefja það nýja á sama hátt. 



Herra forseti. Mér virðist að hv. hm. Friðjón Þórðarson sé, jafnvel í máli eins og þessu, farinn að temja sér háttu hinna æfðu stjórnmálamanna. Ég spyr hv. þm.: Eru þeir nokkru nær um það, hver er afstaða hans til þessa máls, eftir ræðu hans hér áðan? Hv. þm. slær úr og í. Í stuttri ræðu tekst honum að slá býsna mikið úr og í. Þess vegna kom é g nú hér upp í ræðustól aftur. Mig langaði að vita hver væri afstaða hans til friðunar rjúpunnar eða þessa máls yfirleitt. Væri t.d. von til þess, að hann flytti með mér hér frv. um það að alfriða rjúpuna? „Ást á rjúpunni.“ Kannske má nota það orð um þetta. Manni er ekki alveg sama hvort einhverjar tegundir dýra eða fugla hverfa úr náttúrunni, sannarlega ekki alveg sama um það, og mætti e.t.v. nefna það ást. En kannske ræður hér meiru um afstöðu mína það, að mér virðist að rjúpnaveiðar og sérstaklega þegar þær eru stundaðar sem „sport“, séu að ýmsu leyti athugunarverðar. Það mætti sannarlega velta því fyrir sér, hve mikið „sport“ sé í því fólgið að skjóta rjúpur, þennan gæfa fugl, oft á tíðum eru þetta einstaklingar sem hafa skriðið úr eggjum rétt í túnfæti einhvers bóndans og alist þar upp í nábýli við mennina og eru orðnir mannelskir. Þetta er hænsnafuglategund, og hænsnfuglategundir margar eru mannelskar, eins og við vitum. Og eftir því sem ég kemst næst, þá er þannig háttað þessari veiði iðulega, að menn ganga fram á hópinn, sem á sér einskis ills von, treystir manninum, að hann fari nú ekki að gera neitt illt af sér, þrátt fyrir allt og allt, og svo er skotið á þetta, og sportið virðist vera svona álíka eins og menn færu með byssu að einhverjum hænsnakofanum og pilluðu þar niður hænurnar. Þetta er reyndar annað mál, og þó ekki annað mái, vegna þess að þessi fugl er að sjálfsögðu í þeim mun meiri hættu sem hann er gæfari og stundum næstum að segja hændur að manninum.