Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér um ræðir, er komið frá hv. Ed. og hlaut þar einróma samþykki. Frv. er ekki mikið að vöxtum, og er nánast flutt til leiðréttingar á því, að með breyt. á l. um sveitarstjórnarkosningar frá 1962, sem samþ. voru þá hér á hv. Alþ., hefur láðst að fella hin eldri lög úr gildi. Það framkallaði aftur þau leiðu mistök, að hin eldri lög eru einnig prentuð í núverandi lagasafni, og gæti valdið misskilningi einmitt nú, þegar verið er að undirbúa bæjar- og sveitarstjórnarkosningar um land allt. Frv. þetta gerir ráð fyrir því, auk þess að fella hin eldri lög úr gildi, að örlítil leiðrétting verði gerð á hinum eldri l.; svo sem 1. gr. frv. ber með sér. Ég tel ekki þörf á því að útskýra tilgang frv. öllu frekar, en legg til, herra forseti, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og félmn. að lokinni þessari umr.



Herra forseti. Frv. þetta er breyt. á l. um ferðamál, nr. 29 20. apríl 1964. Með frv. er lagt til, að í stað orðanna „allt að 20 millj. kr.“ í 2. mgr. 27. gr. l. komi : allt að 40 millj. kr. Samkv. núgildandi l. er ríkisábyrgðarheimild og lántökuheimild fyrir 20 millj. kr., en lán hefur verið tekið að upphæð 13 millj. Ríkisstjórnin telur nauðsynlegt að útvega ferðamálasjóði 10 millj. kr. á þessu ári, og vantar þá 3 millj. kr. til þess, að lántökuheimildin, sem nú er í gildi, nægi. Þar sem vitað er, að nauðsyn ber til að halda áfram að afla ferðamálasjóði fjár, þykir eðlilegt að hækka heimildina að þessu sinni upp í 40 millj. kr., þannig að það gangi þá af 17 millj. kr. frá því, sem notað verður á þessu ári. Síðan lög um ferðamál. ferðamálaráð og ferðamálasjóð tóku gildi 1964, hefur ferðamálaráð starfað og úthlutað lánum, eftir því sem fé hefur verið til. Úthlutað hefur verið lánum að upphæð 11 millj. 370 þús. kr. af þeim 7.3 millj., sem teknar hafa verið að láni. Lánin hafa verið veitt til margra aðila, og þótt ekki sé um hærri upphæð að ræða en þetta, er vitað, að það hefur komið sér vel og orðið til þess að bæta úr móttökuskilyrðum fyrir ferðamenn víðs vegar um landið. En margar umsóknir liggja fyrir hjá ferðamálaráði til úrlausnar, sem ekki hefur enn verið unnt að sinna. Og það er vitað, að verkefnin eru mörg. Það er víða. sem þarf að bæta úr gistihúsaskorti útí um land. og bað er víða, sem þarf að bæta skilyrði til veitinga og greiðasölu. Og þetta er því meiri nauðsyn sem ferðamannastraumurinn verður nú meiri með hverju árinu sem líður. Ferðamálaráð gerir till. til samgmrn. um það, hverjum skuli veita lánin, og hefur enn sem komið er verið farið alveg eftir till. ráðsins. Búnaðarbankinn hefur vörzlu ferðamálasjóðs og kynnir sér veðhæfi fyrir lánunum, og á að vera tryggt, að ekki sé lánað nema gegn tryggu veði. Ég tel ekki ástæðu til að hafa þessi orð að þessu sinni fleiri um þetta frv., en vænti þess, að það fái greiða leið gegnum hv. Alþingi. Herra forseti. Ég legg til, að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2. umr. og hv. samgmn.



Herra forseti. Árið 1961 voru samþ. hér á Alþ. lög, sem heimiluðu ríkisstj. að staðfesta fyrir Íslands hönd alþjóðasamning um varnir gegn óhreinkun sjávar af völdum olíu. Þessi samningur hafði upphaflega verið gerður 1954 og fjöldi ríkja þá og næstu árin á eftir gerzt aðilar að honum. Ísland gerðist þarna aðili vegna þess, að hér eins og víða annars staðar hefur borið verulega á því, að sjór væri mengaður olíu og gerði skaða bæði á fuglalifi og ströndum landsins. Eitt greinilegasta dæmi um þetta hefur orðið, þegar slys hefur borið að höndum, eins og t.d. á Seyðisfirði, þegar olíuskipi var sökkt og olíubrák kom á sjó allan út fjörðinn og ströndin báðum megin fjarðarins var mjög óhrjáleg orðin, eftir að þessi olíuhúð hafði setzt á allar fjörur. En sérstaklega var þetta þó gert af okkar hálfu vegna þess, að víða um land hafði olíubrák á sjó og olíumengun sjávar orðið þess valdandi, að fuglar, sem settust í sjó, sem var á þann hátt mengaður, áttu erfitt um flugtak og gátu ekki hreinsað sig og enduðu oftast nær með ömurlegum dauðdaga. Dýraverndunarfélag Íslands hefur mjög beitt sér fyrir aðild Íslands að þessum samningi og hefur gengið mjög eftir því, að reglum, sem um þetta mál voru settar, væri fylgt. Nú hefur árið 1962 verið gerð nokkur breyting á þessum alþjóðasamningi, sem aðallega gengur í þá átt að stækka þau svæði, þar sem bannað er að hleypa út olíu eða olíumenguðum sjó, og fyrir Íslandsströndum kemur þetta þannig út, að samkv. gamla samningnum mátti ekki hleypa olíu eða olíumenguðum vökvum út á svæði, sem náði 50 mílur frá landi. Nú í þessari breytingu, sem var gerð 1962 á samþykktinni, er gert ráð fyrir, að þetta svæði verði stækkað úr 50 mílum og upp í 100 mílur. Það er raunar það eina atriði, a.m.k. eina verulega atriði, sem okkur snertir. Þetta hefur verið gert líka annars staðar, þar sem samningurinn tekur til, og bannsvæðið þar stækkað, mismunandi að vísu nokkuð eftir staðháttum, en sums staðar líka látið ná enn lengra frá ströndinni en hér hefur verið gert. Þetta er sem sagt eina breytingin, sem nokkru varðar okkur. Aðrar breytingar á samningnum snerta aðra heimshluta. Ég vil þó vekja athygli á því, að í 5. gr. þessa frv. er gert ráð fyrir því, að framvegis megi auglýsa gildistöku breytinga á þessari alþjóðasamþykkt í Stjórnartíðindum og þurfi ekki að fara með hana í hvert skipti fyrir þing. Þar sem um smávægilegar breytingar er að ræða, er óþarflega mikið umstang að gera þetta. Ef alþm. vilja óska þess að halda þessum sama hætti á eins og verið hefur, að í hvert skipti sem breyting verður á samþykktinni, skuli hún borin undir Alþ., er það vitaskuld sjálfsagt, Alþ. ræður því, en ég tel það vera óþarfa umstang, ef um litlar og óverulegar breytingar er að ræða, þó að þær séu æskilegar og nauðsynlegar taldar. Fleira held ég, að sé ekki ástæða til að taka fram í þessu sambandi. Þegar þetta mál var hér síðast til umr., 1961, var því vísað til sjútvn.. sem athugaði það gaumgæfilega, og ég held, að það sé rétt að hafa sama hátt á, og ég leyfi mér, herra forseti, að leggja til, að frv. verði að þessari umr. lokinni vísað til hv. sjútvn.



Herra forseti. Landbn. hv. d. hefur haft þetta mál til athugunar og varð ekki á eitt sátt um afgreiðslu þess, eins og fram kemur í nál. þeim, sem hér liggja fyrir. Meiri hl. n., 4 nm., leggur til, að það verði samþ. með smávægilegum breytingum. N. ræddi þetta mál á nokkrum fundum. Eins og nál. bera með sér, kom fram eindregin ósk innan n. um það, að leitað yrði umsagnar náttúruverndarráðs og forstöðumanns náttúrugripasafnsins, og enda þótt umsagnir bærust frá báðum þessum aðilum seint á síðasta þingi og mætti segja, að það lægi þess vegna nokkurn veginn fyrir, vildum við nú verða við þessari beiðni, enda bárust umsagnir að nýju frá báðum þessum aðilum. Að vísu var hún þannig frá náttúruverndarráði, að það var vísað í þá umsögn, sem það gaf Alþ. 5. maí s.l. En í stuttu máli lögðu - og leggja - báðar þessar stofnanir á móti samþykkt frv. Við sáum hins vegar ekki ástæðu til, þar sem þetta mál var hér ýtarlega rætt á síðasta þingi og leitað þá umsagnar fleiri aðíla, að vera á ný að fara fram á umsagnirnar, því að það voru ekki líkur fyrir, að afstaðan hefði breytzt. En við höfum í nál. okkar í meiri hl. vitnað í þessar umsagnir, sem voru frá þremur aðilum, þ.e. Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna, veiðistjóra og búnaðarþingi, og eins og við minnum á og af því, er kom fram í nál. meiri hl. á síðasta þingi, voru þessar umsagnir í raun og veru allar jákvæðar, en þó nokkuð misjafnlega jákvæðar. Þar komu fram nokkrar bendingar um æskilegar breytingar, sem n. tók þó ekki upp eða gerði ekki að sinum, enda mátti segja, að þær snertu alveg eins framkvæmd málsins og löggjöfina sjálfa. Ég sé ekki ástæðu til að fara ýtarlega út í þetta mál núna. Þetta var rætt mjög mikið, að segja mátti, á s.l. vetri. Auk þess flutti hv. 1. flm., 2. þm. Norðurl. e., hér ýtarlega framsögu við 1. umr. málsins, þar sem hann rakti höfuðröksemdirnar. En ég vil þó aðeins minna á, að þá vitnaði hann m.a. í álit framkvstj. dönsku loðdýraræktarfélaganna, sem hafði verið hér á ferð s.l. sumar og var þá á leið til Grænlands þeirra erinda. Þessi framkvstj. lét þá í ljós undrun yfir því, að við skyldum ekki hafa hér minkaeldi, þar sem sér virtist, að skilyrði væru hér í bezta lagi. Það hefur sem sagt komið fram í öllum álitum, sem fram hafa komið frá reyndum mönnum í þessu efni í nágrannalöndum okkar, þar sem loðdýraræktin er stunduð, einmitt þetta samhljóða álit, að hér séu skilyrði eða virðist vera í bezta lagi til þessa atvinnurekstrar. Hv. frsm. vitnaði þá einnig í álit veiðistjóra, sem barst n. á síðasta vetri, sem einnig var mjög jákvætt. Ég vil aðeins minna á það hér um leið, að hv. 2. þm. Austf. flutti hér alllanga ræðu við 1. umr. málsins. Ég skal ekki fara mikið út í það mál. Hann var þessu frv. mjög andstæður. Það vildi þannig til núna um helgina, að mér varð hugsað til þess, sem mér var í bernsku innprentað, að lesa gott orð um helgar. Ég kom hingað í Alþ., og mér varð það á að líta yfir ræðu hv. 2. þm. Austf., sem hann flutti hér við 1. umr. málsins. Ég vil aðeins minna þar á eitt atriði, sem kom fram hjá honum. Hann „krítiseraði“ allmjög, að það væri verið að leggja útflutningsgjald á þessa vöru, og honum fannst að vonum ekki gott samræmi í því, þar sem væri nú lítil trú á að margra áliti, að það væri hægt að gera ráð fyrir því, að þessi framleiðslugrein gæti borið útflutningsgjald. Nú má að vísu deila um þetta. En það er alveg rétt, að í byrjun verður þetta reynslutími fyrir þessa atvinnugrein, og það er einmitt ein af þeim brtt., sem við flytjum, meiri hl., við frv., að þetta ákvæði í l. um útflutningsgjaldið falli niður. Það felst ekki í því, að við séum að undirstrika vantrú á þessa atvinnugrein, en hitt má teljast fullkomlega óeðlilegt, á meðan við eru að reyna að prófa okkur áfram, hversu arðvænlegt þetta verður, að við séum að leggja á þessa framleiðslu útflutningsgjöld. Það segir hins vegar ekkert um, hvað síðar verður. En ég minni á þetta hér, af því að ég vænti, að með þessu hafi dregið nokkuð saman með okkur i meiri hl. og hv. 2. þm. Austf. í afstöðunni til þessa máls. Ég vil enn fremur minna á í þessu sambandi, að fyrir nokkru flutti Bjarni Finnbogason ráðunautur í Dölum búnaðarþátt í útvarpið, þar sem hann var að lýsa ferðalagi, sem hann átti um Noreg s.l. sumar og haust. Og hann kom sérstaklega inn á það í þessu erindi, að minkaræktin væri þar mjög vaxandi atvinnugrein og í mörgum byggðarlögum virtist hún setja einna mestan svip á framleiðsluna. Það væru minkarnir, þau húsdýr, eins og hann orðaði það, sem mest hefði fjölgað í Noregi síðustu árin. Hann sagði frá því, að hann hefði séð þar stærsta búið, þar sem hefðu verið 12 þús. dýr og gert ráð fyrir, að þar kæmu 8 þús. til slátrunar. Meðalverðið á skinnunum hefði verið um 100 kr. norskar eða um 600 kr. íslenzkar, en það svarar þá til þess, að framleiðsluverðmæti þessa eina bús væri 4.8 millj. kr. Ég hef talið rétt að láta þetta koma fram hér, af því að ég fylgdi þessu frv. ekki neitt úr hlaði við 1. umr. málsins. En það er aðeins eitt í þeim aths., sem hv. minni hl. brýtur hér upp á við þetta mál, sem hann leggur á móti, sem ég ætla á þessu stigi að gera aðeins að umtalsefni. Þar er verið með bollaleggingar um það, að nú sé kominn áhugi fyrir því að flytja inn chinchillarottur frá Suður-Ameríku, og svo er spurt, hvort það sé ekki með þessu frv. verið að opna leið slíkum innflutningi. Nú vil ég aðeins benda á það, að eins og lög um loðdýrarækt eru nú, er ekki hindraður slíkur innflutningur. Það er eingöngu um að ræða, að minkaeldi sé bannað. Hins vegar með samþykkt þess frv., sem hér liggur fyrir núna, er með bráðabirgðaákvæðinu hindrað um næstu tvö ár, að það verði nokkur önnur loðdýr tekin hér til ræktunar heldur en einmitt minkurinn, þannig að það felst í þessu miklu frekar öryggi gegn því, að þessar chinchillarottur leggi leið sína inn í landið, - einmitt með því að samþykkja það frv., sem hér liggur fyrir. En um þessar brtt., sem við í meiri hl. urðum sammála um, er það að segja, að við 6. gr. var bætt i fyrra við 2. umr. eða 3. umr. málsins í hv. d. ákvæði um það, að leyfi til minkaeldis yrði ekki veitt nema þar, sem villiminksins hefði orðið vart eða hann hefði náð öruggri fótfestu. Við töldum eðlilegra, að þetta ákvæði yrði sett sem bráðabirgðaákvæði, á meðan verið er að sjá, hversu gefst með þennan atvinnuveg og m.a. hvort þær hrakspár, sem mjög eru á lofti af hálfu andstæðinga málsins um það, að hér muni minkurinn streyma út úr búunum, hvort þær hrakspár eiga við rök að styðjast, og þess vegna má segja, að það sé fyllilega réttmætt til að byrja með, að þá sé leyfi þessara 5 búa m.a. bundið við það, að þau séu ekki veitt, þar sem villiminksins hefur ekki orðið vart áður. Annars koma fram bollaleggingar, eins og hv. þm. geta séð, ef þeir lesa álit forstöðumanns náttúrufræðistofnunarinnar, um það, að það muni ýmislegt geta skeð, ef aliminkur fær á ný að blandast við villiminkinn, sem fyrir er í landinu. Ég skal engan dóm leggja á þessar bollaleggingar. En ég vil aðeins minna á, að það er staðreynd, að sú ræktun, sem nú hefur farið fram á aliminkum víða um lönd og t.d. á Norðurlöndum, hefur öll beinzt að því að bæta feldinn, auka verðmæti skinnanna. En jafnhliða hefur þetta í mörgum tilfellum kostað það, að ýmsir aðrir hæflleikar þessa dýrs, ef svo mætti segja, hafa mörg úrkynjazt, m.a. er t.d. eitt slíkt afbrigði, sem gefur einna verðmætust skinn í Noregi, næstum því sjónlaust. Margir, sem ég hef rætt við um þetta, hafa haldið því fram, að hættan í þessu, sem margir tala um, sé tiltölulega mjög lítil, vegna þess að við þessa einhæfu ræktunarstefnu til þess að auka gæði skinnanna hafi ýmsir aðrir eiginleikar þessa dýrs úrkynjazt svo mjög, sem því séu fyrst og fremst nauðsynlegir, ef það á að bjarga sér að eðlilegum hætti eins og rándýr gera. Á hinn bóginn er vitanlega skynsamlegast að spá sem minnstu um þetta. Það er reynslan ein, sem getur skorið úr þessu. Það er þess vegna, sem við höfum viljað fara gætilega í sakirnar, og við getum að öðru leyti, sem höfum trú á þessu máli, tekið undir það, að okkur vanti fullkomlega rök fyrir því, að þetta verði ótvirætt ábatasöm atvinnugrein hér, og þau rök fást ekki að fullu, fyrr en við förum að stunda þessa framleiðslu, en til þess verðum við líka að byrja. Hitt er svo, sem virðist skipta mönnum með og á móti, ekki sízt er það trúin á, hvort það sé ábatasamt að stunda þessa framleiðslu og hvort við Íslendingar munum verða færir um að verða þar hlutgengir á við annarra þjóða menn. Ég hef trú á því, að svo verði. Við leggjum enn fremur til, eins og ég hef áður sagt, í brtt. okkar í meiri hl., að niður falli 8. gr., sem er um útflutningsgjaldið, og að lokum, að það sé heimilt að veita leyfi fyrir einu af þessum 5 búum, sem gert er ráð fyrir að séu sett á stofn í byrjun, í Vestmannaeyjum, þrátt fyrir bráðabirgðaákvæðið, sem við leggjum til að standi, að það þurfi yfirleitt að vera skilyrði, að villiminks hafi orðið vart. En við tókum þessa till. upp m.a. vegna þess, að það var einmitt ein af bendingum dr. Finns Guðmundssonar, sem þrátt fyrir allt leggur á móti málinu. Taldi hann þó, að það kæmi til mála að setja upp eitt bú í Vestmannaeyjum. Og rökin fyrir því eru náttúrlega fyrst og fremst þau, að það er líklega hvergi meiri gnægð hentugra fæðuefna fyrir minkinn. Auk þess telur hann þau rök, að það má telja, að hann sé þar einangraður. En eins og kemur fram í nál. okkar, mælir það hins vegar á móti, að það er yfirleitt talið, að bezti feldurinn fáist, þar sem veðrátta er þurrviðrasöm, og það vita allir, að Vestmannaeyjar uppfylla ekki það skilyrði að sama skapi. Annað skilyrðið sem sagt, hvað fæðuna snertir, er þar mjög hagkvæmt, þetta skilyrði síður. En við töldum rétt, að það væri þó gefinn möguleiki á því, að þarna mætti setja á stofn eitt af þessum 5 búum. Ég sé svo ekki ástæðu til að hafa lengri framsögu, en við leggjum sem sagt til hér 4 nm. i hv. landbn., að frv. verði samþ. með þeim breytingum, sem fram koma á þskj. 303.



Herra forseti. Till. hv. meiri hl. landbn. um að samþykkja loðdýrafrv., ekki einu sinni óbreytt, heldur jafnvel lakara en það var frá upphafi af hendi hv. flm., sannar hið forna máltæki, að lengi geti vont versnað. Í hv. landbn. er einn af flm. frv., og er augljóst, að hann hefur ásamt nokkrum félögum sínum farið fremur spillandi hendi en bætandi um frv., þótt furðulegt megi raunar telja, þar sem öll n. hafði fyrir sér umsögn athugulla og sérfróðra manna um slík mál sem þetta og allir nema einn vöruðu fastlega við, að Alþ. samþykkti frv. Þessi eini maður, sem ekki lagðist beinlínis gegn frv., virðist hafa þá skoðun, að þar sem raunverulega sé aðeins farið fram á leyfi fyrir innflutningi á minkum, sem séu þegar fyrir í villtu ástandi í landinu, sé ekki ástæða til að leggjast gegn frv. eins og það er nú. Um þetta má náttúrlega deila, en það virðist ljóst, að þessi maður, sem hér er um að ræða og hv. þm. geta kynnt sér, hver er, í sambandi við þær upplýsingar, sem hv. minni hl. landbn. birtir með sínum till., virðist þó ekki mæla, ef á að skoða umsögn hans sem meðmæli, nema með innflutningi eins loðdýrs, þ.e. minksins. Hann virðist sem sagt alls ekki taka afstöðu til annars loðdýrainnflutnings, og er það e.t.v. von, því að hv. flm. hafa í ræðu og riti hér breitt vandlega yfir, að fyrir þeim vekti annað en að fá minkinn, og raunar reynt að fela þann tilgang líka. Hv. nefndarmeirihl. skýrir frá því, að dr. Finnur Guðmundsson hafi gert það að till. sinni, að aðeins eitt minkabú, tilraunabú, verði stofnað og það verði til öryggis staðsett í Vestmannaeyjum. Hv. nefndarmeirihl. telur þessa till. dr. Finns fráleita, segir, að í Vestmannaeyjum sé loftslag svo rakt, að þar séu loðdýr ólíkleg til þess að skila af sér góðum skinnum, en það sé eitt af meginskilyrðunum, að slíkt geti átt sér stað, og þess vegna þurfi loðdýrabúin fyrst og fremst að vera þar, sem loftslag er ekki rakt, heldur þurrt og svalt. Mér varð nú á að hugsa sem svo, þegar ég sá þessa röksemd, að þá virðist Suðurland og Suðvesturland vera dæmt úr leik að njóta sælunnar af fyrirhuguðum tilraunabúum. Mætti segja mér, að sumir af hinum áhugasömu loðdýramönnum utan þings í Reykjavík og nágrenni yrðu ekki mjög glaðir yfir þessum úrskurði nefndarmeirihl. Virðist þar með, að öll rök hnigi að því, að Norðlingar geti hlotið happið, eins og sumir þeirra munu óska í þeirri von, að þessi dýr geti bætt úr atvinnuástandinu í fjórðungnum. Meiri hl. landbn. gerir nokkrar brtt. við frv., og vil ég lítils háttar víkja að þeim. Lagt er til, að síðasta mgr. 6. gr. falli niður, en þar er ákvæði um, að ekki megi leyfa dýraeldi í þeim sveitarfélögum, þar sem villiminkurinn hefur ekki náð öruggri fótfestu að dómi veiðistjóra. Það mun mörgum utan þings og innan finnast nokkur óhæfa í því af loðdýramönnum að leyfa sér að leggja til að afnema þetta ákvæði, sem getur þó veitt hlutaðeigandi byggðarlögum nokkra vernd, a.m.k. í bili, fyrir ágengni loðdýramanna og þeim villidýrum, sem þeir hyggjast hafa undir höndum. Þetta ákvæði var á síðasta Alþ. sett inn í frv. samkv. till. gætins manns, sem vildi þó reyna að fá verstu agnúa frv. af sniðna. Ég vil því ekki trúa því, að hv. þd. vilji ekki halda þessu ákvæði, eins og meiri hl. hennar samþykkti s.l. vetur. Hvað í stað þessa ákvæðis á að koma samkv. till. meiri hl., kem ég að síðar. Þá vill hv. meiri hl. fella niður 8. gr. frv., en hún var einnig á s.l. vetri samþ. inn í frv. Hv. frsm. meiri hl. vék að þessari brtt. þeirra og gat þess, að ég hefði snúizt mjög gegn þessum skatti, sem um ræðir í 8. gr., en það er, að aukaálag eða aukatollur sé lagður á útflutt skinn, 4.2%, minnir mig, af fob: verði. Hv. frsm. meiri hl. gerði sér von um og lét þess getið, að hann vænti þess, að nokkuð mundi saman draga með okkur í sambandi við frv., vegna þess að þeir hefðu tekið þessa aths. mína til greina. Þetta er nú ekki alls kostar rétt eftir haft. Ég gerði vissulega aths. við 8. gr. og benti á, að þar væri hugsað að nota það fé, sem inn kæmi, m.a. í sambandi við vísindalega rannsókn á eðli dýranna og þar fram eftir götunum. Ég gerði svo létt grín, ef ég má orða það svo, að þessu ákvæði, en ég hefði óskað þess, að hv. nefndarmeirihl. hefði tekið tillit til einhvers frekar af því, sem ég hef bent á og fann að, heldur en þessa ákvæðis. Ég benti þá á, að ég tryði ekki á gildi þessarar rannsóknar og teldi hana óþarfa. En ég lagðist ekki á móti skattinum í sambandi við það eina, sem ég taldi nokkurs virði í 8. gr., og það væri það, að aflað væri eftir þeirri leið fjár til þess að efla þá vinnu og draga úr þeim opinbera kostnaði, sem þyrfti til að reyna að eyða villiminknum. Og ég verð að segja, að mér finnst það heldur lágkúrulegt af hv. nefndarmeirihl. að reyna að smeygja sér undan þessum skatti með tilliti til þess, að hann mætti verða til þess að stuðla að því, að enn meira yrði gert til útrýmingar þessu villidýri en hægt er með þeim fjárveitingum, sem fyrir liggja frá því opinbera hverju sinni. Því lágkúrulegra er þetta, að frv.-mennirnir hafa haldið því mjög á lofti, hve hér sé um mikilvægan og arðsaman atvinnuveg að ræða, og hafa gefið í skyn, að þeim mönnum, sem ynnu að þessum málum og hæfu ræktun þessara dýra, mundu berast strax í hendurnar gull og grænir skógar. Ef þeir hafa trú á þessu, hv. flm. og nefndarmeirihl., þá endurtek ég það, að mér finnst það lágkúrulegt að reyna að smeygja þessum aðilum undan því að leggja fram svolítið fé til þess að útrýma villiminknum og kannske til þess að hjálpa til að drepa þá uppvaxandi villiminkakynslóð, sem kemur frá þeim minkamönnum í framtíðinni. Þessar tvær brtt. ásamt brtt. við bráðabirgðaákvæði frv. eru í raun og veru ógeðfelld tilraun til að fella burt þau litlu ákvæði, sem hv. þd. tókst á síðasta þingi að koma til bóta inn í frv. Ég ætla þá lítils háttar að víkja að því bráðabirgðaákvæði, sem meiri hl. gerir till. um að breyta frá því, sem er f frv. sjálfu. Fyrst er nú það, að ákvæði í frv. um tveggja ára reynslutíma með 5 loðdýrabú er vitanlega lítið annað en sýndarmennska. Allir, sem til þekkja, vita, að það fæst ekki reynsla um eitt eða neitt á tveimur árum, frá því að minkabúin eru stofnuð. Og ég mun þess vegna mjög styðja till. hv. minni hl. landbn. um að færa bráðabirgðaákvæðið um reynslutímann upp, - ég ætla, að sá nefndarhluti sé með 10 ár í staðinn fyrir 2, sem eru nú í frv., og eins mun ég styðja þá brtt. sama nefndarhluta, sem hann ber fram varðandi 6. gr. Hv. meiri hl. landbn. flytur tvær brtt. við bráðabirgðaákvæði frv. Annað þeirra er nánast broslegt. Það er um, að eitt af þessum 5 tilrauna-loðdýrabúum megi staðsetja í Vestmannaeyjum. Þessi till. kemur nú raunar eins og fjandinn úr sauðarleggnum, eftir að þessi nefndarhluti hefur á grundvelli óhagstæðs loftslags í Vestmannaeyjum hafnað till. dr. Finns Guðmundssonar að stofna þar, eins og hann lagði til, eitt tilraunabú, og var vitanlega hugsun og er rökstudd af dr. Finni þannig, að með því að hafa eitt tilraunabú og það staðsett í Vestmannaeyjum, sé ekki eins mikil hætta af tjóni almennt talað, þótt einhver dýr sleppi, heldur en hafa þau á meginlandinu fleiri eða færri samtímis. Ég veit raunar ekki, hvað fyrir hv. meiri hl. landbn. vakir í þessu efni. Er þetta það, sem kallað er á lélegu máli eiga vera sniðugt bragð, tilraun til að blekkja fólkið um það, að það vanti svo sem ekki, að nefndarmeirihluti hafi viljað taka tillit til till. þessa merka fræðimanns, dr. Finns Guðmundssonar - eða hvað? En ekki er hægt að hugsa sér meiri afskræmingu á till. dr. Finns Guðmundssonar en hafa 4 bú í landi og 1 í Vestmannaeyjum. Önnur brtt. þessa nefndarhluta er stórum alvarlegri. Hann leggur til, að í staðinn fyrir síðustu mgr. 6. gr. varðandi bann við því, að menn stofni til loðdýrabúa í héruðum, þar sem villiminkur hefur ekki náð öruggri fótfestu að dómi veiðistjóra, komi líka til breyting, ákvæði til bráðabirgða, þannig: „Leyfi þessi (að sjálfsögðu átt við loðdýraræktarleyfi) má þó aðeins veita í byggðarlögum, þar sem villiminks hefur orðið vart.“ Ég vil spyrja, hvers vegna ákvæðið um takmörkun á leyfi til loðdýraræktar eigi fyrst og fremst að vera í bráðabirgðaákvæði. Telur meiri hl., að ákvæði þetta falli þá niður eftir 2 ár, eins og önnur bráðabirgðaákvæði frv., eða vakir fyrir hv. flm. og meiri hl. n., að það sé þá auðveldara að afnema þetta ákvæði með t.d. reglugerðarákvæði? Mér er enn ríkara í huga hin furðulega mikla efnisbreyting, sem nefndarmeirihlutinn vill að gerð sé á ákvæðinu um skilyrði um stofnun loðdýragarða, og ég vil leyfa mér að biðja hv. þdm. að íhuga, hver er efnismunurinn á að heimila loðdýrarækt í þeim sveitarfélögum, þar sem villiminks hefur orðið vart, - ég endurtek: hefur orðið vart, - eða heimila það sama, þar sem villiminkur hefur náð öruggri fótfestu að dómi veiðistjóra. Sú heimild virðist bundin við, að ekki dugi flækingsminkur, sem kann að verða vart í byggðarlagi eða nágrenni þess, eða jafnvel þótt fleiri minkar væru, til þess að veitt yrði leyfi, öðruvísi en veiðistjóri teldi, að villidýrin væru orðin það mörg í þessu byggðarlagi, að vafasamt eða ómögulegt að hans dómi væri að útrýma honum. Ég hafði satt að segja ekki fyrr athugað það, sem kemur fram í skýrslu, sem fylgir nál. minni hl. landbn., að Múlasýslur eru þær einu að undanskildum Vestmannaeyjum, þar sem hefur ekki enn orðið vart eða ekki verið veiddir villiminkar. Það þrengist því frísvæðið, þannig að mér finnst, að t.d. hv. 3. þm. Austf. sé vorkunnarlaust að sýna þá biðlund um stofnun loðdýrabús, sem ákvæði 6. gr. segir fyrir um, og því sé það óafsakanlegt að reyna að afnema þetta ákvæði 6. gr., ef menn ætla sér að lauma inn í staðinn gagnslausu ákvæði í þessu efni. Og þetta ákvæði, sem flm. vilja að verði samþ. eða meiri hl. landbn., er þannig sem sagt í aðalatriðum og efnislega, að ef villiminks verður vart, er allt opið fyrir loðdýramönnum, hvað sem hver segir, það á sem sagt ekki að þurfa að vera um að ræða nema flækingsmink, sem reikar um heiðalöndin, til þess að það sé hægt að sleppa öllu lausu í hlutaðeigandi byggðarlagi. En ég geri samt ráð fyrir, að hv. meiri hl. landbn. muni geta látið sér detta í hug, að fólkið muni a.m.k. krefjast þess, að meiri sannanir liggi fyrir í sambandi við það að leyfa loðdýrarækt á hlutaðeigandi landssvæði. Það mun varla verða nóg, að t.d. hv. 3. þm. Austf. segi mönnum, að trúverðugur maður hafi sagt mér, að hann hafi séð mink. Segjum svo, að sögumaður haldi því fram, að hann hefði orðið var við villimink í nágrenni eða á Fljótsdalshéraði, en samt mundi sennilega frekari sannana verða krafizt. Það mætti því vel hugsa sér, að sannana yrði leitað á þá lund, að áhugamaður um loðdýrarækt, t.d. eins og hv. 3. þm. Austf., bjóðist til að safna leitarmönnum og vera formaður leitarflokksins. Síðan væri haldið af stað, leitað um heimalönd og heiðar Fljótsdalshéraðs.  En sagan er nú ekki þar með öll. Þá geri ég ráð fyrir, að flokkurinn að lokinni leit flytti líkið með sér til byggða og krefðist verðlauna fyrir að hafa unnið skepnuna. En ég spyr: Hver verða svör hlutaðeigandi ráðamanna á Héraði, ef hv. 3. þm. Austf. framvísar síðan hræinu og segir: „Hér er sönnun fyrir því, að villiminks hafi orðið vart á Fljótsdalshéraði, og ég krefst heimildar til þess að mega stofna loðdýragarð í krafti bráðabirgðaákvæðisins?“ Ég verð að vænta þess, að hv. frsm. meiri hl. gefi greinagóð svör varðandi fsp. mínar og aths. Við 1. umr. þessa máls benti ég á, hversu þetta frv. væri ónákvæmt og laust í reipunum og hve hættuleg fjarstæða það væri að ætla sér með því að skapa almenna lagaheimild fyrir innflutningi hvers konar loðdýra. Nóg væri, ef aftur ætti að heimila mink og minkaeldi, þótt ekki fylgdu í kjölfarið hvers konar önnur meindýr af loðdýrakyni. Það hefur verið vikið að því hér í umr. af meðhaldsmönnum, hvort sem það var hv. frsm. eða ekki, að hér væri aðeins um að ræða minkinn. Ég geri ráð fyrir, að hv. þdm. hafi lesið frv. og séð, að þar er alls ekki verið að ræða um minkinn. Hann er bannorð í frv. Það er verið að ræða um loðdýr og 1. gr. frv. hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Loðdýr nefnast í lögum þessum öll þau dýr, sem ræktuð eru eða alin vegna verðmætis skinna eingöngu eða aðallega“ o.s.frv. Þar er gert ráð fyrir, að það sé hæstv. landbrh., sem, eins og ég gat um við 1. umr., ætti að fara höndum um feld dýranna og úrskurða, hvort þetta væri loðdýr. Ég sé ekki, að hans hlutverk sé annað en þetta. Ég geri nú ekki ráð fyrir, að þeir komi með holdanaut eða eitthvað slíkt dýr til þess að láta hann skoða, en loðinn er nú feldurinn fyrir því. Nei, þetta ónáttúrlega orðalag frv. alls virðist stefna að því að opna almenna lagaheimild fyrir innflutningi hvers konar loðdýra. Í grg. með frv. og raunar að nokkru leyti í bráðabirgðaákvæði frv., eins og það er núna, í grg. og öllum málflutningi, eins og ég hef sagt, verður maður að skilja það svo, bæði mál manna og það, sem prentað er, að hér sé um almenna heimild að ræða til innflutnings á hvers konar loðdýrum. Ég held, að það muni aldrei hafa átt sér stað, að hv. Alþ. hafi samþ. lög um dýrainnflutning nema um eina ákveðna dýrategund í senn, að innflutningsheimild sem þessi muni varla einu sinni hafa verið lögð nokkurn tíma fyrir hv. Alþ., hvað þá að slíkt hafi verið samþ. þar. Ég tel, að það væri fróðlegt, ef hv. frsm. meiri hl. gæti eða vildi upplýsa það, hvað í raun og veru vakir fyrir mönnunum, og segði hreinskilnislega til um það, hvort hér er eingöngu um minkinn að ræða eða önnur fleiri loðdýr. Ég tel þetta orðalag frv. vera hreinan skollaleik og það þýði ekki fyrir hv. flm. og nefndarmeirihl. að afneita efni frv., segja, að það sé allt annað en þar er fram tekið. Ég skal ekki ræða um minkinn nánar, en í sambandi við loðdýr yfirleitt er það vitað, að okkar einu kynni af loðdýrum eru minkurinn, og ættum við að þekkja hann nokkuð. En það er líka vitað, að aðrar loðdýrategundir yrðu sízt hættuminni íslenzku dýralífi en minkurinn. Það hefur auðvitað ekki farið fram hjá neinum hv. alþm., hversu flm. þessa frv. og þá um leið meiri hl. landbn., sem mælir með frv., hafa fullyrt mikið og ábyrgðarlítið og borið á loft hvers konar gyllingar til framdráttar sínu máli, hafa m.a. heitið þeim stórgróða í sambandi við loðdýrarækt, sem við þau mál fengjust, og fullyrt, að ekki ætti að þurfa að óttast, að dýrin slyppu úr gæzlu. Þeir eru nú svolítið farnir að draga inn fullyrðingar sínar í þessu efni, sbr. það, sem hv. frsm. nefndi, að það vissi í raun og veru enginn, þegar til kastanna kemur, hvað væri fram undan í þessu efni. Þessir hv. minka og loðdýramenn ættu þó að vita, og það mun hv. 3. þm. Austf. vita nú a.m.k., það benda hans óvanalega hógværu ummæli á, að hann a.m.k. muni vita, hver er reynslan m.a. á Norðurlöndum, sem þeir vitna þó mjög til, í sambandi við villiminkinn. Er talið, að þar sé að vaxa upp villtur stofn, sem gerir mikið tjón, stofn, sem vaxinn er upp af þeim minkum, sem hlaupið hafa úr búrum. En hver er svo reynsla ýmissa annarra þjóða en Norðurlandaþjóða í þessu efni, í sambandi við mink og eldi minka og annarra loðdýra? Um þetta atriði er ritað í blaðinu Observer frá 6. febr. s.l. Fyrst er þar skýrt frá því, að minkurinn og önnur loðdýrategund hafi fyrir allmörgum árum verið flutt inn til Bretlands og alin þar vegna verðmætis skinnanna. Ég vil nú –með leyfi hæstv. forseta - skýra lauslega frá því, sem blaðið hefur að segja um reynslu Breta í þessu efni. Fyrirsögn blaðsins um minkinn hljóðar þannig í hinu brezka blaði: „Minkurinn er að verða plága í Bretlandi.“ Síðan segir: „Sívaxandi böl af völdum villiminksins víða í Bretlandi er mestmegnis að kenna mönnum, sem haldnir voru hugmyndum um skjótan gróða af minkaeldinu.“ Síðan hefur blað þetta m.a. eftir meindýraveiðistjórum brezka landbrn.: „Þegar minkaræktarmennirnir sáu, að framleiðsla minkaskinna var ekki eins auðveld né arðsöm og þeir héldu í fyrstu, misstu þeir áhugann á starfseminni og gæzlu dýranna.“ Það væri hugsanlegt, að einhverjum dytti í hug, hvort slíkar sögur hefðu ekki átt sér stað á minkaöldinni hér fyrrum. Lýsing brezka blaðsins á eðli og hátterni minksins er auðvitað hin sama og reynsla er fengin fyrir hér á landi. Það er sagt, að kvikindin séu talin óvenjulega blóðþyrst, drepi miklu meira sér til ánægju en fóðurþörfin krefur, leggist mjög á fugla og nytjafiska í ám og vötnum, og fullyrt er, að ef dýrið er hungrað, leggist það á unglömb. Hitt loðdýrið, sem blaðið ræðir um, kann ég varla að nefna, og þekki ég það ekki að neinu, en mér skilst þó, að það muni e.t.v. af þessu fræga rottukyni, sem menn ætla nú að bjarga landinu með á næstunni. En hvað sem um það er, skiptir það ekki máli, heldur hitt, að blaðið telur, að það dýr valdi álíka miklu tjóni í villtu ástandi og minkurinn. Það er skýrt frá því, að reynt hafi verið með ærnum kostnaði að útrýma þessum meindýrum, en með mjög takmörkuðum árangri. Ég geri ekki ráð fyrir, að þessi reynsla Bretanna né annarra þjóða hafi mikil áhrif á minkaeða loðdýramennina hér. En íhugunarverðar mættu þessar upplýsingar ásamt upplýsingum og umsögnum íslenzkra fræðimanna verða fyrir okkur þdm., þegar við tökum ákvörðun um afgreiðslu þessa máls. Ég höfða þar ekki til minkamannanna, því að ég veit það og það sýnir sig enn, m.a. í nál. meiri hl. landbn., að þeir virðast lifa glaðir í sinni trú. Og í lokaorðum þess nefndarhluta stendur klausa, þar sem niðurlagið minnir mig mjög skemmtilega á sjálfsánægju Jóns sterka í Skugga-Sveini, og ég get þess vegna ekki neitað mér um að lesa upp svolitinn kafla, með leyfi hæstv. forseta. Hann hljóðar þannig: „Vér trúum því einnig, að framtak og dugur okkar sjálfra bregðist ekki fremur í þessu efni en á öðrum atvinnusviðum, sem framfarasaga okkar síðustu áratugina vitnar svo vel um.“ Dugir nú þetta sjálfshól og þetta grobb, sem þarna kemur fram? En með þessu er ljóst, að í raun og fyrir löngu reyndar er augljóst, að minka- eða loðdýraræktarmennirnir lifa í trú, en ekki skoðun, fyrst og fremst í þessu máli. Þeir eru eins og aðrir heittrúarmenn, sem ekki virðast vilja hirða um rólega íhugun og mat á málavöxtum né reynslu annarra. Er nú hægt fyrir hv. Alþ. að afgreiða jákvætt slíkt mál sem þetta á grundvelli þess, að trú þessara manna nægi til að verða öruggur varnargarður til að afstýra hugsanlegu tjóni og óhöppum af völdum fyrirhugaðs innflutnings fleiri eða færri villidýra? Getur trú þessara manna slegið ósýnilegan varnargarð um hvert eldisbúr, sem upp á að setja, til varnar gegn því, að dýr sleppi? Og getur þessi trú verið sem hulinn verndarkraftur, sem varðveitir okkar fátæklega, en verðmikla dýralíf fyrir drápskjöftum og klóm þessara villidýra, sem inn á að flytja og vitað er, að verða þessari villtu náttúru okkar, ef má orða það svo, til óbætanlegs tjóns, eins og verið hefur raunar fram að þessu, en þó eingöngu enn þá aðeins af völdum villiminksins. Málflutning þessara loðdýramanna er ekki hægt að taka gildan að mínum dómi, því að trú þeirra stangast gegn allri reynslu og þekktum lögmálum hinnar villtu náttúru. Ég hefði óskað, eins og áður, að þetta frv. væri fellt. En ég get eftir atvikum vel sætt mig við að fá það hæstv. ríkisstj. til frekari varðveizlu.



Herra forseti. Ég held, að ég hafi við 1. umr. þessa máls gert í stuttu máli allýtarlega grein fyrir ástæðunum fyrir því, að við flm. töldum rétt að heimila að nýju minkaeldi hér á landi. Það væri því endurtekning ofan í alllangar umr., ef ég færi nú á nýjan leik við þessa umr. að rekja það, sem ég sagði þá. Ég held, að bæði meðmælendur frv. og andmælendur þess, og þá á ég við minni hl. hv. landbn., hafi rætt þetta mál af hófsemi og ég vil segja skynsemi. Hins vegar er e.t.v. tæpast unnt að segja það um hv. 2. þm. Austf. Við að hlusta á málflutning hans hér í hv. d. kemst maður ekki hjá því að láta sér detta það í hug, að á bak við alla hans ræðumennsku sé harla misskilin tilfinningasemi. Að vísu benti hann hér áðan á eitt atriðl, sem má segja að væri athyglisvert, og það er grein í merku blaði, Observer, í Englandi, þar sem á það er drepið, að minkaeldi sé nú að verða plága þar í landi. Ég hef ekki séð þessa grein, en þarna skýtur þó nokkuð skökku við reynslu í öðrum löndum. Það liggja ekki fyrir áreiðanlegar upplýsingar um það, að minkarækt hafi stofnað til vandræða á Norðurlöndum, og því tel ég, að það sé harla hæpið, að minkarækt eða loðdýrarækt sé nú skyndilega að verða landplága í Bretlandi. En það gefur auga leið, og út frá því höfum við flm. jafnan gengið, að í þessu sem öðru, þar sem viss hætta er á ferðinni, verður að gæta fullkominnar varfærni og vanda til þess, sem gert er. Það er alveg rétt, eins og fram kemur í nál. minni hl., að það megi jafnan búast við því, að eitthvað kunni að sleppa út af dýrum. Að sjálfsögðu fer það þá eftir því, hversu vandlega er um minkabúin búið. Ég sá um daginn blað, þar sem voru upplýsingar um nýtízku minkabú. Þar var, að því er mig minnir, mynd af einu slíku búi. Ef farið væri eftir öllum þeim ráðstöfunum, sem þar er gert ráð fyrir að gerðar verði, þykir mér harla ólíklegt, að þessi dýr geti sloppið út úr slíkum búum. Það kemur einnig fram í nál. minni hl., að hér á landi hafi á árunum 1963 og 1964 verið undir 5143 minkar. Ég spyr nú: Væri það svo óskaplega hættulegt, þó að svo illa til tækist, segjum fyrst í stað, að örfá dýr slyppu út? Nú þegar liggja fyrir upplýsingar um það, að á síðustu tveimur árum, sem skýrslur eru fyrir hendi um, hafi verið unnir hér á landi yfir 5 þús. minkar. Ég mundi segja, að þetta mál lægi allt öðruvísi fyrir, ef enginn minkur væri til í landinu. Á það er einnig bent í nál., að það liggja ekki fyrir ýtarlegar upplýsingar um það, hvort minkaeldi komi til með að verða gróðavegur hér á landi. Því er til að svara, að það eru nú allmörg ár síðan minkarækt var stunduð hér. En við höfum upplýsingar um reynslu annarra þjóða, Norðurlanda og raunar margra annarra þjóða, þar sem greinilega kemur í ljós, að um hagstæðan atvinnurekstur er að ræða, atvinnurekstur, sem sífellt hefur gefið meiri og meiri arð, vegna þess að eftirspurn eftir þessari framleiðsluvöru, minkaskinnunum, virðist stöðugt hafa farið vaxandi. Hér á landi eru óvenjugóð skilyrði fyrir minkaeldi. Hér er nægur fiskúrgangur, loftslag sennilega hentugt, og ef fyllstu aðgæzlu er gætt og skynsemi látin ráða, má búast við því, að um blómlegan atvinnurekstur geti verið að ræða. Ég sé svo ekki ástæðu til þess, herra forseti, að hafa þessi orð mín fleiri, en ég vil aðeins ljúka ræðu minni með því að þakka meiri hl. hv. landbn. fyrir afgreiðslu hennar á málinu, og eftir atvikum get ég fyrir mítt leyti sætt mig við þær brtt., sem hún leggur til að gerðar verði við frv.



Herra forseti. Ég hafði ekki ætlað mér að taka þátt í þessum umr., en það var einn kafli í ræðu hv. 2. þm. Austf., sem gaf mér tilefni til að standa upp. Hann hélt því fram, að á það væri lögð mikil áherzla af okkur „minkamönnum“, sem hann kallar svo, að þetta mál, minkaræktin, mundi strax gefa af sér gull og græna skóga, eins og hann orðaði það, og verða hinn mesti gróðavegur þegar í stað. Ég vil af þessu tilefni taka það fram, að ég tel, að hér sé mjög hallað máli í málflutningi þessa hv. þm. Ég held, að við, sem að þessu máli stöndum, höfum allir gert okkur grein fyrir því, að hér er fyrst og fremst um að ræða framtíðaratvinnuveg, sem getur þróazt úr litlu og orðið mikill og náð mikilvægri stöðu í íslenzku efnahags- og athafnalífi. En það er síður en svo, að við því sé að búast, að hér verði um nokkur snögg umskipti að ræða í efnahagslífinu, þó að þetta frv. yrði samþ. Á þetta vil ég leggja hina mestu áherzlu. Ég tel, að hér geti orðið um mikilvæga búgrein að ræða í landinu, - búgrein, sem hefur framtíðargildi, - og allt okkar frv. og ég held allur okkar málflutningur bendir til þess, að við reiknum með því, að svo verði, að hér eigi að fara stillt af stað, en sækja í sig veðrið, eftir því sem reynslan kennir okkur. Þá hefur mikið verið úr því gert hér, að reynslan af minkarækt hér á landi hafi verið mjög vond. Ég skal ekki draga úr því, að hún sé ákaflega misjöfn, og það er margt, sem bendir til þess, að það sé ekki glæsilegt að leggja út í þennan atvinnuveg. En þarna gera andstæðingar þessa máls þó meira úr en þörf er á. Ég var undir þessum umr. að leita að viðtali við mann norðan úr Eyjafirði, Sigfús Þorleifsson á Dalvík, en Morgunblaðið átti í haust viðtal við hann, og hann segir þar frá reynslu sinni af minkaeldi, meðan hann hafði með það að gera um nokkuð margra ára skeið á sínum tíma. Það hefði verið gott að hafa það hér og gagnlegt að lesa það fyrir þingheim. En það var reynsla Sigfúsar Þorleifssonar á Dalvík, að minkaeldið hafi gefið góða raun, og það var einmitt lokað fyrir starfsemi hans rétt um það bil, sem þeir minkaeldismenn á Dalvík og raunar viðar við Eyjafjörð voru búnir að læra tökin á þessu starfi. Ég held, að það sé því ofmælt, þegar sagt er, að reynslan af minkaeldi hér á landi hafi verið mjög slæm. Um villiminkinn er það einnig að segja, að hann er staðreynd hér í landinu, og það er einmitt það, sem gerir það að verkum, að við erum margir, sem fylgjum þessu máli, þ.e. að villiminkurinn er þegar staðreynd og það breytir engu um tilvist hans, hvort hér er leyft minkaeldi í búrum eða ekki. Og það er höfuðatriði í þessu máli. Ég held, að það sé meira byggt á ímyndun heldur en staðreyndum, þegar menn gera mikið úr því atriði, að þetta verði til þess að auka hér á villiminkapláguna, og skal ég þó engan veginn gera lítið úr henni. En ég vil heldur ekki gera of mikið úr henni, eins og sumum hættir til. Ég held, að við gerum sannarlega ekki of lítið úr villiminkaplágunni eða þeir, sem hér tala mest gegn minkunum. Sem betur fer hefur villiminknum ekki enn þá tekizt að gera slíkt tjón í landinu, að það valdi neinum aldahvörfum, hvorki í íslenzku náttúrulífi né fyrir búskap landsmanna. Það er ýmislegt fleira, sem hefur orðið til þess m.a. að eyðileggja hlunnindi hér, við skulum segja eggver og slík hlunnindi. Það er margt annað en villiminkurinn. Þróunin hefur því miður orðið sú, að menn hafa vanrækt t.d. æðarvörpin. Menn hafa vanrækt þau. Og það er ekki villiminkurinn einn, sem hefur lagzt á þau og gert þar tjón. Þar hefur líka önnur þróun verið að verki, og það er sorgarsaga út af fyrir sig. En sem sagt, ég gat ekki orða bundizt, þegar hv. 2. þm. Austf. var að tala hér áðan og gera okkur flm., þ. á m. mér, upp skoðanir, sem ég hef alls ekki og ég hygg að enginn okkar hafi, sem að þessu máli stöndum.



Herra forseti. Ég hafði nú ekki séð ástæðu framan af þessum umr. að taka til máls í þessu máli, en satt að segja vekur málflutningur hv. 2. þm. Austf. svo mikla furðu mína, ekki aðeins í þessu málí, heldur og öðrum, þar sem hann tekur til máls, að annaðhvort verð ég svo hlessa og hneykslaður, að ég geng úr hv. þd., eða ég sit, að því er virðist, agndofa yfir þeim röksemdum, sem hann ber á borð fyrir okkur þdm. Sumt af þeim röksemdum, sem hann kom með, voru reyndar fram komnar áður hjá frsm. minni hl. hv. landbn., og það má þá vera, að mér auðnist að lýsa skoðunum mínum og þeirra, sem flytja þetta frv., gagnvart málflutningi þeirra beggja. Mér þykir það eftirtektarvert, að þeir báðir leggja mikla áherzlu á það, að minkarækt hafi verið þrautreynd hér á landi áður fyrr og misheppnazt. Nú er eftirtektarvert fyrir þessa menn að fá á það bent, að margt af því, sem hefur kannske orðið okkur hér á Íslandi, íslenzku þjóðinni, fyrir hvað beztu og valdið mestum framförum í okkar framleiðslu, framleiðni og framförum, eru m.a. tæki og aðferðir, sem misheppnuðust í byrjun, á frumstigi. Má ég þar t.d. benda á kraftblökkina, hringnótina, síldardælurnar, bæði til þess að dæla úr nót og í land o.s.frv. Það tók árabil að samræma þessa hluti og sýna fram á, að þetta passaði fyrir okkar aðstæður. Þegar hér er farið út í minkarækt á sínum tíma, er það gert á sömu árunum og verið er að hefja þessa ræktun á Norðurlöndum, og að vísu verðum við fyrr varir við þann skaða, sem gáleysi og kæruleysi olli á sínum tíma í meðferð minksins. En við getum líka hins vegar núna, ef Alþ, ber gæfu til að samþykkja þetta frv., ef við hefjum minkarækt á ný, lært af þeirri miklu reynslu, sem Norðurlandaþjóðirnar búa við í dag i þessu máli. Og þegar þessir hv. þm. tala um, að það sé ekki meiri gróðavegur í dag en á þeim árum, þegar heimurinn var að lenda á barmi heimsstyrjaldar og allur auður þjóðanna beindist að því að hervæða löndin og þjóðirnar, að það sé ekki meiri gróðavegur í dag, þegar það er svo hjá a.m.k. allflestum þjóðum, að almenningur allur hefur meira fé til umráða til þess að eyða fyrir sjálfan sig og þ. á m. til þess að búa sig betur til þess að eignast loðskinn utan á sjálfan sig heldur en nokkurn tíma áður, þá þykir mér harla einkennilegt að heyra þær röksemdir þornar fram hér, að það sé minni gróðavegur en þá fyrir okkur að rækta loðdýr. Mér finnst alveg sjálfsagt að taka undir það með þeim þm., sem hér hafa talað á móti frv., eins og öðrum, sem tala með því, að auðvitað ber okkur að nota þá sérþekkingu, sem til er, þegar við setjum upp slík bú, enda finnst mér, að í frv., sem flutt er, sé reynt að gæta þess, að það sé farið af stað með þetta sem tilraunastarfsemi, þar sem allrar varkárni er gætt. Við höfum lesið um það í blöðum að undanförnu, að þeir menn, sem hafa virkilega viljað fara af stað með slíka ræktun og boðizt til þess að leggja fjármuni fram til slíks, hafa sjálfir lagt fram ákveðnar till. um það, hvernig beri að gæta búra í dag, til þess að dýr sleppi ekki út. Hitt hefur komið fram hjá þeim, sem andmæla frv., það hefur komið fram, að því sé slegið föstu hjá flm. eða a.m.k. hjá þeim, sem mæla fyrir því, að dýr muni sleppa út. Mér finnst rétt að gera þetta. Auðvitað geta alltaf komið fyrir þau tilfelli, að dýr sleppi út. Það geta fallið snjóskriður og tekið burt búr. Það geta komið óvandaðir menn og hreinlega sprengt búrin í loft upp. Við höfum dæmi fyrir okkur héðan úr Reykjavík, að listaverk hafi verið sprengt í loft upp. Það má vel vera, að það hafi verið sérstakir andstæðingar þessa ákveðna listaverks. Það getur vel verið, að hv. skoðanabræður snoðinskinna, hv. 2. þm. Austf., komi og sprengi í loft upp tilraunabú, sem verður einhvers staðar staðsett á Norður- eða Vesturlandi, til þess að sýna fram á, að þetta sé ræktun, sem alls ekki eigi að eiga sér stað hér á Íslandi. Þar sem þeir hafa verið að tala um Suður-Ameríku-rottur, þá tel ég, að það sé fyrir utan það mál, sem við ræðum hér. Við ræðum hér um loðdýr, og það hefur ekkert farið á milli mála hjá þeim, sem flutt hafa frv., að þetta frv. er fram komið vegna þess, að við æskjum eftir því, að það verði gerð tilrann hér á landi aftur til þess að rækta mink, en ekki neinar rottur, og það má vel vera, að hv. 2. þm. Austf. finni það út, að það verður þá að koma einhver sérstök heimild til landbrh. til þess að veita leyfi til innflutnings á nagdýrum, en ekki loðdýrum. Má vel vera, að það komi hér á eftir hjá honum. Eitt af því, sem ég rak mig á í málflutningi þessara manna, eða sérstaklega hjá hv. 2. þm. Austf., voru ummæli hans um þá brtt., sem kemur fram hjá meiri hl. um heimild til þess að veita leyfi fyrir 1 af 5 búum í Vestmannaeyjum. Hann taldi þetta hina mestu fásinnu eftir það, að hann hafði talið það hina mestu fásinnu af meiri hl. n. að taka til greina það, sem hann hafði kallað hér í fyrri umr. um þetta mál létt grín frá sér. Nú veit ég það, að bæði mér og öðrum hv. þm. verður erfitt að gera greinarmun á því af vörum þessa hv. þm., hvað er grín og ekki grín, því að maðurinn er nú einu sinni þannig gerður. En í sambandi við till. okkar um búið í Vestmannaeyjum vil ég undirstrika það, sem ég sagði í umr. þá, sem var á þá leið, að rakastig í Vestmannaeyjum væri þannig, að það væri á öllu Norðurlandi og öllu Vesturlandi eftir upplýsingum veðurstofunnar hér á Íslandi betra að hafa minkabú þar heldur en í Vestmannaeyjum. Hins vegar er ekki þar með sagt, að það sé ekki heppilegt og ekki hagkvæmt að hafa minkabú þar. En það eru tvö atriði í áliti minni hl., sem ég vildi aðeins fara nokkrum orðum um og hef reyndar gert það að nokkru. Það er í fyrsta lagi í töluatriðum þeim, sem þeir taka fram, og í töluatriði 1, þar sem þeir segja, að það sé almennt viðurkennt, að minkar muni alltaf sleppa úr haldi, hversu vel sem um er búið. Þetta er því miður staðreynd á Norðurlöndum, og þó, eftir því sem mér er sagt, hefur þessari hættu hér um bil verið eytt nú á síðari árum með nýjum reglugerðum og betri umbúnaði búra en áður þekktist. Og eftir því sem við höfum heyrt hér talað um í blöðum og fréttatilkynningum útvarps, er útbúnaður búra þannig orðinn nú, að þessi hætta á að vera hverfandi lítil. Hins vegar, eins og ég tók fram áðan, getur þessi hætta verið fyrir hendi. En hitt, að það sé slík vá fyrir dyrum, þótt nokkur dýr bættust við þann stóra stofn, sem hér er villtur í landinu í dag, ég tel það hina mestu fjarstæðu, að hér sé einhver vá fyrir dyrum, þótt svo sé. Eins tala þeir um sem sína aðra og helztu röksemd þetta, sem ég minntist á áðan, að það liggi ekki fyrir þinginu nein gögn í dag, sem styðji skoðun okkar flm. um það, að minkaeldi sé líklegra til að verða gróðavegur en það var áður. Ég vitna þá enn til þeirra orða, sem ég viðhafði hér áðan um það, að það eru tveir ólíkir heimar, sem við lifum í þá og í dag, kaupgeta almennings um allan þann heim, sem býr við frjálsa verzlun, er allt önnur og miklu meiri en hún var á þeim árum, þegar við vorum að feta okkur áfram með minkana hér á landi, og ég mundi segja, að við fetuðum okkur áfram og urðum að búa við okkar eigin reynslu, höfðum ekki reynslu neinna annarra til þess að byggja á, eins og við höfum i dag. Og þegar hv. 2. þm. Austf. dregur inn í þessar umr. reynslu, að hann telur, frá Englandi, er nákvæmlega sama þar upp á teningnum og var hjá okkur á sínum tíma. Þetta er sú reynsla, sem þeir fengu, eins og við fengum á sínum tíma. Við bönnuðum alla minkarækt, þeir halda áfram með sína og hirða arðinn af henni, meðan við höldum bara skaðanum. Og eins og hefur komið fram hjá okkur flm. þessa frv., viljum við sérstaklega undirstrika það, að villiminkurinn hér á Íslandi er staðreynd og hann verður staðreynd, þótt hann spígspori aldrei um anddyri Búnaðarbankans á Egilsstöðum, að við skyldum vona. En hann er staðreynd á Íslandi, og við eigum ekki bara að hafa skaðann, við eigum að ná arðinum líka, og það veit ég, að hv. bankastjóri á Egilsstöðum tekur undir með mér.



Herra forseti. Það væri æskilegt að hafa svolítið meiri tíma til að tala við hv. 7. þm. Reykv., því að þótt ég þoli hann nú kannske ekki öllu betur en hann mig, geng ég þó aldrei úr d., þegar hann talar, en ég skyldi þá sem oftast tala, ef það réði því, að hann væri sem oftast utan deildar. Hv. 5. þm. Norðurl. e. fann að því, að ég og fleiri andstæðingar þessa minkafrv. hefðu borið þeim flm. á brýn, að þeir hefðu lofað gulli og grænum skógum eða sem sagt stórgróða. Já, ég mun hafa sagt þetta, skal ekki orðlengja meira um það. En ég vil bara spyrja hv. ræðumann um það, sem hér stendur í grg. frv., að bannið við minkaeldinu hafi valdið stórtjóni. Hvað er þá andstæðan við stórtjón? Er það ekki stórgróði? Hv. 7. þm. Reykv. var nú svo smekklegur, eins og hans er von og vísa, að fara að tala um útibúið á Egilsstöðum og minkinn þar að Egilsstöðum, og ég veit, að honum er mjög annt um að fá mink þangað og hann mundi frekar koma að Egilsstöðum og kunna betur við sig, ef hann hefði þar yfir einhverjum minkum að segja. Hv. þm. eins og frsm. ætlaði að gera sér svolítinn mat úr þeim orðum, sem ég lét falla við 1. umr., þar sem ég gerði létt grín, eins og ég orðaði það, að vissum ákvæðum í 8. gr. frv., ekki allri gr., heldur því, að það ætti að kosta fé til þess að rannsaka eðli dýranna, sem væri Íslendingum að fullu kunnugt. En ég gerði aldrei grín að því ákvæði þessarar gr. í frv., sem stefndi að því að létta útrýmingu minksins, svo að það þýðir ekki fyrir hv. 7. þm. Reykv. eða annan slíkan að ætla sér að snúa út úr því, sem ég sagði, og ef hann hefur ekki betri málstað, er honum reyndar velkomið að halda slíkri sókn uppi. Hann segir, hv. þm., að þeir hafi talað um, að það mætti búast við því, að ég og kannske einhverjir stuðningsmenn mínir mundu koma og sprengja hér upp minkabúin um Suðvesturland eða á Suðurlandi. Ég skil nú álitsgerð n. þannig, að það komi ekki til annað en búið sé að dæma Suðvesturland og Suðurland, hv. þm. til mikillar hryggðar, úr leik vegna þess, hve hér er rakt loftslag. En svo get ég fullvissað og friðað hv. þm. með því, að ég held, að ef um það væri að ræða, væri ekki síður hætt við því, að einhverjir spellvirkjar þrifust nær honum en mér. Hv. þm. getur ekki varið það heldur eða afsakað það gönuskeið að koma með, eins og ég orðaði það: eins og fjandann úr sauðarleggnum að hafa eitt minkabú í Vestmannaeyjum, eftir að vera búinn að dæma þann stað áður úr leik og þar með að hafa að engu till. dr. Finns Guðmundssonar um að leyfa aðeins eitt tilraunabú og hafa það í Vestmannaeyjum. Ég held, að það sé nú ekki ástæða til að þreyta hvorki þingheim né hæstv. forseta á frekari orðaskiptum. Það lítur út fyrir, að hér sé tíma vant og það þurfi að hraða málinu, og væri gott, að hægt væri að kveða þetta óþrifnaðarmál sem fyrst niður.



Herra forseti. Ég ætla ekki að blanda mér hér í þær deilur, sem fram hafa farið um minkinn. En ég ætla aðeins að gera í einni setningu grein fyrir afstöðu minni til þessa máls, eins og það liggur hér fyrir hv. d. Ég er út af fyrir sig hlynntur því, að það verði opnaðar leiðir til þess, að hægt verði að taka upp minkaeldi hér á landi á ný. Ég tel það ekki vansalaust fyrir okkur að láta þá möguleika ónotaða, sem fólgnir eru í minkaeldinu. Hins vegar er ég þeirrar skoðunar, að frv. það, sem hér liggur fyrir, sé ekki nægilega vel úr garði gert, og er þess vegna samþykkur þeirri till. minni hl. landbn., að málinu verði vísað til ríkisstj., en á þeirri forsendu, að það verði þar ekki látið kyrrt liggja, heldur tekið upp á ný á næsta þingi og þá lagt fyrir þingið nýtt frv., sem verði betur unnið en það frv., sem hér liggur fyrir.