Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Ég leyfi mér að kveðja mér hljóðs um störf þingsins og spyrja bæði hæstv. forseta og eins hæstv. forsrh. um vissa þætti í því sambandi. Nú háttar svo til að frídagur er á morgun og ekki verður fundað á föstudag. Í næstu viku er 1. maí og þá er einnig götótt vinnuvika og líður á þann tíma sem þingið hefur til að ljúka störfum miðað við það sem starfsáætlun gerir ráð fyrir. Eftir stendur að til meðferðar í þinginu eru stór mál og þar á meðal ágreiningsmál eins og löggjöf eða frumvörp sem varða vinnumarkaðinn. Í efh.- og viðskn. er verið að vinna með frv. um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna. Því á að tengjast mikið frv., svonefndur bandormur, sem þó er ekki komið fram á þingi. Okkur nefndarmönnum hefur verið kynnt að slíkt frv. sé í smíðum en það bólar ekki á því enn þá og ljóst auðvitað að það verður of seint fram komið og þarf afbrigða við o.s.frv. Ég leyfi mér einnig að fullyrða að eftir yfirferð efh.- og viðskn. á þessu nefnda frv., frv. til laga um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, þá er það enn ljósar en áður að það frv. er á engan hátt þannig unnið eða komið í þann búning að það sé tækt til afgreiðslu hvað sem líður ágreiningi um innihald þess. Ég vil því leyfa mér að beina spurningum bæði til hæstv. forseta og hæstv. forsrh. um það hvenær þessi bandormur kemur fram, ef enn er ætlunin að afgreiða þessi mál á vorþinginu. Hvenær kemur forgangslisti frá hæstv. ríkisstjórn um þau mál sem hæstv. ríkisstjórn telur nauðsynlegt að afgreiða fyrir þinglok? Hvað er áformað nú um þinghaldið og hvenær er stefnt að þinglausnum miðað við það sem nú blasir við?

Herra forseti. Vegna athugasemda hv. 4. þm. Norðurl. e. þá er það rétt að það eru mjög mörg mál enn þá í meðferð í þinginu, bæði í nefndum þingsins og eins bíða mál afgreiðslu og umræðna. Ríkisstjórnin hefur nýlega farið yfir þessa málaskrá og metið þau eftir þýðingu. Það er ljóst að langflest þessara mála, eins og hv. þm. reyndar gat um, eru þess eðlis að um afgreiðslu þeirra ætti að geta verið þokkaleg sátt. En eins og gengur og eðlilegt er á þingi af okkar tagi, er auðvitað ágreiningur um nokkur mál sem ríkisstjórnin leggur áherslu á að séu afgreidd. Ég tel því að út af fyrir sig sé enn þokkalegur tími til þess að koma málum með góðu vinnulagi í gegnum þingið. Mér er ekki kunnugt um að hv. forsætisnefnd hafi rætt um að lengja þinghaldið frá því sem gert er ráð fyrir í starfsáætlun þingsins, en frá mínum bæjardyrum séð kemur slíkt auðvitað til greina ef þingið telur nauðsynlegt, til þess að ljúka málum, að lengja þann tíma sem við höfum gert ráð fyrir að starfa. Ég tel þó að þar þurfi að stilla okkur nokkuð í hóf því að eðlilegt sé að þingið veiti forsetakosningum og nauðsynlegum umræðum um þær eðlilegt svigrúm í þjóðfélagsumræðunni. Þar þurfum við því að kunna okkur hóf. En ég fyrir mitt leyti tel að það komi til greina að lengja starfstímann eitthvað. Vegna bandormsins sem spurt var um sérstaklega, þá geri ég ráð fyrir að honum verði dreift við fyrsta tækifæri eftir þingflokksfundi í dag.

Herra forseti. Þau mál sem fyrir liggja eru mörg og stór og sum afar umdeild. Það er ástæða til þess að nota þetta tækifæri og spyrjast sérstaklega fyrir um áform hæstv. ríkisstjórnar varðandi framgang eins máls, þ.e. stjfrv. sem fram hefur verið lagt um fjármagnstekjuskatt. Um það hafa orðið miklar umræður. Formenn stjórnarandstöðuflokka þriggja hafa lagt fram annað frv. En í umræðum um stjfrv. kom það fram að ýmsir hv. þm. Sjálfstfl. drógu til baka stuðning sinn við málið. Af því tilefni er ástæða til þess að spyrja hæstv. forsrh.: Eru áform ríkisstjórnarinnar óbreytt um að fá það mál afgreitt fyrir þinglok? Bæði er að það skiptir miklu máli varðandi málið sjálft og eins hitt að ef áform ríkisstjórnarinnar eru breytt í því efni, þá hefur það sín áhrif á störf þingsins sem fram undan eru.

Virðulegi forseti. Ég held að það sé nauðsynlegt að láta það koma fram, sem ætti þó að vera öllum ljóst, að mál eru ekki með venjulegum hætti núna. Það er að vísu rétt að það er skammt til þingloka og það er að vísu rétt að það eru mörg mál sem liggja fyrir og það er líka rétt að það er samstaða um sumt en ágreiningur um annað. Það er allt rétt hjá hæstv. forsrh. Auk þess er það rétt að forsetakosningar eru fram undan. En það sem er hins vegar nauðsynlegt að undirstrika hér er það að hluti af þessum málum eru afbrigðilega alvarleg, í raun og veru ágreiningsmál. Og það hefur ekki gerst á undanförnum árum fyrr að ágreiningsmál hafi orðið til með jafnskörpum hætti og liggur núna fyrir, bæði um frumvörpin um breytingu á vinnulöggjöfinni og frv. um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna. Þar er um að ræða mjög alvarlegan ágreining og það er alveg ljóst að það er krafa stjórnarandstöðuflokkanna að þau frv. verði tekin til taka, verði tekin út af borði þingsins. Og það er líka ljóst sem fram hefur komið aftur og aftur að það er ekki að hægt að semja um framgang þingmála með venjulegum hætti meðan ríkisstjórnin heldur fast við það að þessi mál eigi að verða að lögum. Það er grundvallaratriði. Og það er nauðsynlegt að hæstv. forsrh. geri sér grein fyrir því að þessi staða er allt önnur en venjulega gerist á síðustu dögum þingsins. Þetta er alveg meginmál, hæstv. forseti, og ég skora á að hæstv. forsrh. að gera sér grein fyrir því. Hitt er líka nauðsynlegt að átta sig á að starfsáætlun þingsins hefur ekki verið breytt. Breytingar á henni hafa ekki verið ræddar við formenn þingflokkanna og samkvæmt starfsáætlun þingsins á þinginu að ljúka eftir níu daga. Það eru níu starfsdagar eftir af þessu löggjafarþingi ef því verður frestað um sama leyti og gert er ráð fyrir samkvæmt starfsáætlun. Þess vegna er það augljóst mál, hæstv. forseti, að ástandið er þannig að á því verður að taka. Ég skora á hæstv. forseta Alþingis að taka á þessu máli og hæstv. forsrh. að gera sér grein fyrir því að ágreiningurinn um þinghaldið er skarpari og alvarlegri núna en gerst hefur við þinglok um margra ára skeið.

Herra forseti. Ég hlýt að taka undir orð og áhyggjur þeirra sem hér hafa talað og gagnrýnt það vinnulag sem hér er við haft. Mig undrar satt að segja að ekki skuli vera farið að ræða af neinni alvöru og reyna að komast að samkomulagi um skipulag þinghaldsins og þingstarfanna það sem eftir lifir áætlaðs þingtíma. Okkur er deginum ljósara að eitthvað verður undan að láta. Ég minni náttúrlega eins og aðrir á stóru ágreiningsmálin um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna og frv. um vinnulöggjöfina. Við verðum líka að gera okkur grein fyrir því að það háttar svo til að það er misjafnt álag á nefndirnar og það eru mörg, stór og erfið mál og ágreiningsmál sérstaklega í tveimur nefndum þingsins, í efh.- og viðskn. og í allshn. Í efh.- og viðskn. eru komin þessi stóru frv. um fjármagnstekjuskattinn sem menn hljóta að spyrja hvort sé ætlunin að taka fyrir eða ekki. Það verður aldrei hægt að afgreiða nema brot af þessum málum sem fyrir liggja nema ætlunin sé að þingið standi fram á sumar og það held ég að enginn ætli sér, enda kom það fram í máli hæstv. ráðherra áðan. En það eru líka annir í öðrum nefndum og stórmál sem verið er að vinna að. Ég minni þar á formbreytingu Pósts og síma og frv. til laga um náttúruvernd. Það er ýmislegt í fjárln. og það er framhaldsskólafrv. o.fl. sem er eftir að afgreiða þannig að það er nauðsynlegt að fara að koma því á hreint fyrir hverju menn ætla að beita sér. Og þá hljótum við að líta á málin með raunsæi en ekki eintómri óskhyggju.

Herra forseti. Það er eðlilegt að það sé spurt um vinnubrögð hér næstu vikurnar. Það hefur verið upplýst að frv. um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna er langt komið í þingvinnslu á meðan rétt er hafin vinna við frv. um stéttarfélög og vinnudeilur. Það hefur heyrst að ríkisstjórnin ætli sér að knýja fram þessi frv. en ég bendi á afstöðu allra stjórnarandstöðuflokkanna og verkalýðshreyfingarinnar um að þessi mál verði dregin til baka. Það er augljóst að hér er að skerast mjög í odda með mönnum. Ég hef af þessu verulegar áhyggjur, ekki bara vegna efnis málsins sem hér á að fara að lögfesta heldur líka af vinnubrögðum í framtíðinni. Á það hefur verið bent að frv. um réttindi og skyldur fylgir nokkurra sentimetra þykkur bandormur sem ekki er farið að fjalla um og fær þá líklega ekki eðlilega þingmeðferð. Þetta eru vinnubrögð sem eru ekki góð. Það er mjög brýnt að þessar athugasemdir stjórnarandstæðinga um að menn setjist niður og reyni að komast að samkomulagi um hvernig verði unnið að þessum málum verði teknar alvarlega. Ég bendi á það ástand sem er að skapast hér, að öll stéttarfélög í landinu og verkalýðsfélög hafa risið upp til andstöðu við þessi frv. Ég minni á það að 1. maí er í næstu viku og ég vara við afleiðingum þess ef menn ætla að halda fast við þá stefnu sem var upprunalega boðuð. Það er mjög eðlileg krafa, herra forseti, að nú þegar sé kynntur forgangslisti ríkisstjórnarinnar þannig að stjórnarandstaðan sjái hvaða mál það raunverulega eru sem ríkisstjórnin ætlar sér að afgreiða á þessu þingi. Stjórnarandstaðan veit mætavel að ríkisstjórnarflokkarnir hafa meiri hluta á þingi og afgreiða mál í skjóli þess eða með tilstilli meiri hluta síns, lýðræðið er þannig, en það er líka eðlileg krafa af okkar hálfu að fá að vita nákvæmlega um fyrirætlanir ríkisstjórnarinnar, ekki síst með tilliti til þess hve alvarleg mál eru á ferðinni sem hún ætlar sér að knýja í gegn.

Vegna þeirrar spurningar sem varpað var fram í upphafi þessarar umræðu vill forseti láta þess getið að forsætisnefnd hefur að sjálfsögðu rætt um þinghaldið nú á vordögum en engar nýjar ákvarðanir hafa verið teknar enn umfram það sem fram kemur í áætlun um störf þingsins.

Herra forseti. Ég þakka bæði forseta og forsrh. fyrir svörin. Ég er sammála hæstv. forsrh. um að það kemur ekki til mála að unnt sé að lengja þinghaldið að neinu ráði eins og nú stendur á sökum forsetakosninga. Það getur ósköp einfaldlega ekki gengið að Alþingi sé við störf og harðar deilur séu uppi um mál á þeim vettvangi þegar nær dregur forsetakosningum. Hins vegar er staðan í þinghaldinu mjög óvenjuleg. Ég veit ekki hvort menn hafa áttað sig á því og auðvitað er ekki von að þeir sem hafa ekki séð væntanlegan bandorm átti sig á hvers eðlis það eintak er. Við sem starfað höfum um árabil á þingi erum orðin ýmsu vön en mér er til efs að annað eins hafi nokkurn tíma birst í einu frv. eins og þar er í vændum. Þar er verið að breyta stórum hluta lagasafnsins. Flest ráðuneytanna eiga þarna inni 6--10 lagafrumvörp í jafnmörgum eða fleiri greinum og öllu er slengt saman í einn bandorm. Þetta frv. er sem sagt ekki komið fram enn. Því verður dreift í fyrsta lagi eftir næstu helgi. Það er þó óaðskiljanlegur hluti af breytingunni á lögum um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna. Þó svo að það sé rétt hjá hæstv. forsrh. að samkomulag ætti að geta tekist um ýmis mál þá bitnar þessi staða sem orðin er uppi í þinginu á öllum málum. Forgangur hæstv. ríkisstjórnar á skerðingarfrumvörpin gagnvart vinnumarkaðnum er farinn að valda því að önnur mál hafa ekki eðlilegan framgang. Það hófst þá þegar að öllum málum var rutt út af dagskrá til þess að koma þeim málum til nefndar í fyrri viku þannig að það er alveg ljóst að þinghaldið allt verður meira og minna í uppnámi ef hæstv. ríkisstjórn heldur við áform sín um að keyra þessi frumvörp í gegn í andstöðu við allt og alla. Ég hvet því hæstv. forsrh. og hæstv. forseta eindregið til þess að menn fari að ræða saman um þessa stöðu og bjarga því sem bjargað verður af þinghaldinu á þessu vori.

Herra forseti. Út af þeim bandormi sem nefndur var, þingmenn hafa ekki séð hann almennt, er rétt að hann er ansi liðmargur. Þær breytingar sem þar eru nefndar eru allar nánast samkynja og að því leyti er þetta geðslegri bandormur en stundum hefur verið fluttur hér og ýmsir okkar staðið að. En þingmenn fá að sjá hann fljótlega. Þetta eru að vísu breytingar á eitthvað á annað hundrað lögum í einum bandormi en það er nánast endurtekning á milli laga á einstökum atriðum, samræming á milli laga, þannig að þau fara kannski óeðlileg vel í bandormi að þessu sinni. En það munu hv. þm. sjá. Varðandi það sem hv. 9. þm. Reykv. nefndi um fjármagnstekjuskattinn er það ljóst að ríkisstjórnin stefnir að því að það frv. verði að lögum og það ætti að geta orðið þokkaleg sátt um það því að menn þekkja aðdraganda málsins um samstarfið í nefndinni svo gott sem fram á síðustu mínútu og samstarfið við aðila vinnumarkaðarins sem er höfðað til þegar rætt er um önnur mál og afstöðu þeirra í því sambandi. Ég er því ekki í vafa um að það mun nást samstaða um að afgreiða það mál. Það er rétt hjá hv. 8. þm. Reykv. að það eru nokkur grundvallaratriði sem menn þurfa að horfa til. Ég er sammála því að menn þurfa að horfa bæði til stjórnar og stjórnarandstöðu og taka eigi eðlilegt tillit til hvors tveggja en það hlýtur þó að vera grundvallaratriði að stjórnarmeirihlutinn á þinginu njóti sín hverju sinni þannig að niðurstaðan í þingkosningum komi fram við afgreiðslu mála en auðvitað ber að taka eðlilegt og sjálfsagt tillit til stjórnarandstöðunnar. Ríkisstjórnin hefur aldrei legið á þeim áformum sínum að afgreiða þessi tvö mál sem hér hafa helst verið gerð að umtalsefni, mál er varða vinnumarkaðinn, bæði hinn almenna og hin opinbera. Ríkisstjórnin hefur stefnt að því að afgreiða þau mál. En það er rétt að farið verði yfir þessi mál þegar við komum saman eftir þá tvo til þrjá daga sem nú fara í hönd og eru frídagar.

Virðulegi forseti. Sú grein sem verið er að greiða atkvæði um hér fjallar um það að lögfesta skólagjöld í Háskóla Íslands, leggja á nemendaskatta til þess að standa undir almennum rekstri háskólans. Í samræmi við málflutning okkar í gærkvöldi greiðum við atkvæði gegn þessari tillögu og ég bendi á að sams konar mál verður næsta mál á dagskrá þar sem væntanlega verður líka borin upp tillaga frá stjórnarandstöðunni um að fella þessi skólagjöld niður. Fari á sama veg hlýtur atkvæðagreiðslan að fara á sama veg en ég tel að þetta séu mikilvæg kaflaskipti í menntamálastefnu á Íslandi og ég vek athygli á að þetta er fyrsta lagafrv. um skólamál sem hæstv. núv. menntmrh. ýtir á eftir og reynir að gera að lögum. Það er skattur á nemendur. Til hamingju með það, hæstv. ráðherra.

Herra forseti. Bóklegt nám til atvinnuflugsréttinda var um árabil rekið á vegum menntmrn. sem námsbraut í Fjölbrautaskóla Suðurnesja. Árið 1987 var námið flutt til Reykjavíkur en áfram rekið í samræmi við Fjölbrautaskóla Suðurnesja. Þessu fyrirkomulagi var breytt haustið 1991 og var þá Flugmálastjórn falið að annast þetta nám á vegum ráðuneyta menntamála og samgöngumála. Um það leyti var skipuð nefnd á vegum samgrn. til að gera tillögur um hvernig atvinnuflugnámi skyldi háttað til frambúðar. Nefndin skilaði áliti 1992 og lagði til að stofnaður yrði sérstakur skóli til að sinna atvinnuflugnámi. Formaður nefndarinnar var Þórhallur Jósefsson, deildarstjóri í samgrn., en aðrir í nefndinni voru Grétar Óskarsson, framkvæmdastjóri loftferðaeftirlits, Skúli Jón Sigurðsson, deildarstjóri loftferðaeftirlits, Ólafur Arnarson frá menntmrn., Ólafur Finnsson frá Félagi ísl. atvinnuflugmanna og Hjálmar Árnason, skólameistari Fjölbrautaskóla Suðurnesja. Síðan nefndin skilaði áliti hefur verið unnið að undirbúningi frv. til laga um Flugskóla Íslands. Að því starfi hafa komið fjölmargir aðilar auk samgrn., þar á meðal Flugmálastjórn, flugráð, flugrekendur og flugskólar. Frv. er í meginatriðum í samræmi við niðurstöður nefndarinnar. Jafnframt þessu undirbúningsstarfi hefur bóklegu flugnámi verið haldið áfram á vegum samgrn. og hefur Flugmálastjórn annast framkvæmdina. Á undanförnum árum hefur verið vaxandi þörf fyrir að mennta flugmenn til starfa hjá íslenskum flugfélögum. Á árunum 1978--1991 voru útskrifaðir 185 nemendur með atvinnuflugmannsskírteini með blindflugsáritun, þ.e. um 13 flugmenn á ári að meðaltali og á yfirstandandi ári er útlit fyrir að 44 nemendur verði útskrifaðir. Þetta stafar einkum af mjög aukinni eftirspurn eftir flugmönnum. Því er ljóst að þörfin fyrir að koma þessu námi í fastar skorður til frambúðar er brýn. Þetta er þeim mun nauðsynlegra sem á næstu árum munu taka gildi hér á landi nýjar evrópskar reglugerðir sem gera auknar kröfur um menntun og þjálfun atvinnuflugmanna. Í frv. er gert ráð fyrir að veita samgrh. heimild til að beita sér fyrir stofnun hlutafélags um rekstur flugskóla sem nefna skal Flugskóla Íslands hf. Í þessu skyni verði ráðherra heimilt að leggja fram í reiðufé allt að 4 millj. kr. sem hlutafé í hinu nýja félagi og kveðja aðra aðila til samstarfs um stofnun þess. Auk þess verði ráðherra heimilt að leggja félaginu til þann búnað sem Flugmálastjórn hefur nýtt til flugkennslu og verði hann metinn til hlutafjár. Haft var samráð við flugráð og leitað álits starfandi flugskóla og flugrekenda á því hvað þeir teldu vera eðlilegt rekstrarform slíks skóla og hvort áhugi væri af þeirra hálfu á þátttöku í hlutafélagi um skólann. Ljóst er að kostir hlutafélagsformsins eru verulegir umfram ríkisrekstur á þessu sviði. Þar sem loftferðaeftirlit Flugmálastjórnar hefur eftirlit með flugskólum samkvæmt reglugerð og Flugmálastjórn fer með framkvæmd og umsjón prófa og útgáfu atvinnuskírteina er talið rétt að höggva á þau nánu rekstrarlegu tengsl sem verið hafa milli Flugmálastjórnar og skólans með stofnun hlutafélags um Flugskóla Íslands. Hlutafélagsformið gefur aðilum sem hagsmuna eiga að gæta varðandi rekstur skólans kost á að gerast eignaraðilar og hafa þannig áhrif á stefnu skólans og viðgang. Gert er ráð fyrir að skólinn verði í meirihlutaeigu ríkisins og samgrh. fari með eignarhlut þess. Í 6. gr. frv. er miðað við að eignarhlutur ríkisins verði aldrei minni en 51% og að enginn einn aðili annar en ríkissjóður eigi meira en 20% hlutafjár. Hlutverk Flugskóla Íslands hf. verður að veita menntun sem gerir nemendur hæfa til að taka að sér störf í þágu atvinnuflugs í samræmi við ákvæði laga og reglna þar um. Kennsla sú sem skólinn á að veita miðast við öll stig atvinnuflugnáms og að búa nemdendur undir próf loftferðaeftirlits Flugmálastjórnar til öflunar atvinnuflugréttinda. Mikilvægt er að veita nemendum bestu menntun sem völ er á hverju sinni og að nemendur útskrifist með skírteini sem viðurkennd verða af Samtökum loftferðaeftirlita í Evrópu og öðlist þar með réttindi í öllum aðildarríkjum þeirra samtaka en í þeim samtökum eru öll Evrópusambandsríkin og EFTA-ríkin. Þessi samtök vinna að setningu reglna um flugskóla sem eiga að skilgreina hvaða kröfur þeir skulu uppfylla til þess að þessum markmiðum verði náð. Flugskóli Íslands hf. á einnig að leita samvinnu og samstarfs við aðra flugskóla um ákveðna kennsluþætti, einkum þá verklegu. Ekki er gert ráð fyrir að skólinn eigi kennsluvélar heldur semji hann við aðra starfandi flugskóla sem kenna til einkaflugprófs um afnot af flugvélum eða um aðra þjónustu. Ef Flugskóli Íslands hf. ætti að koma sér upp kennsluvélum yrði það afar kostnaðarsamt. Stofnkostnaður við flugvélar, flugskýli og búnað þess er hár, auk þess sem búast má við miklum rekstrarkostnaði. Því er gert ráð fyrir þeim möguleika að skólinn geti samið um afnot á slíkum vélum fyrir hönd nemenda sinna við framangreinda flugskóla, svo og um störf flugkennara. Þar sem nemendur í flugnámi greiða sjálfir kostnað af verklegu námi er talið eðlilegt að þeir eigi kost á að semja sjálfir um flugvélar eða leggja til eigin vélar enda verði skilyrðum skólans að öllu leyti fullnægt. Jafnframt á Flugskóli Íslands hf. að sinna endurmenntun atvinnuflugmanna eftir því sem þörf krefur. Í þessu sambandi er hugsanlegt að skólinn taki að sér kennslu eða þjálfun fyrir flugrekendur og Flugmálastjórn. Herra forseti. Ég legg til að frv. verði vísað til 2. umr. og samgn.

Herra forseti. Hér er á ferðinni merkilegt mál. Það sem mér finnst merkilegast og ég vil vekja eftirtekt á í upphafi þessarar umfjöllunar er að spyrja hæstv. ráðherra: Hvað er það sem rekur ráðherrann, sem lagði niður Skipaútgerð ríkisins, til þess að fara nú út í flugrekstur? Ég satt að segja skil ekki alveg hugmyndafræðina sem er hérna að baki og ætla að fara nokkrum orðum um það. Ég er alveg sammála hæstv. ráðherra í því að það þarf að taka þessi skólamál atvinnuflugmanna föstum tökum. Hæstv. ráðherra hefur rakið það vel hversu fjöldi manna sem útskrifast hefur aukist. Á árunum 1978--1991 útskrifuðust með atvinnuflugmannsréttindi 185 manns eða 13 á ári að meðaltali en einungis á þessu ári munu útskrifast um 44. Þetta er vegna þess að eftirspurn eftir mönnum í þetta nám hefur aukist. Þess vegna þarf að taka það föstum tökum og það þarf að setja upp skóla sem er þannig búinn að það sé ljóst að hann geti menntað menn á öllum stigum atvinnuflugnáms. Hann þarf líka að geta tekið til endurmenntunar fyrir flugmenn. Þetta er allt saman gott og blessað. En hvers vegna er farin sú leið að ríkið setur upp hlutafélag sem það ætlar sér að eiga meiri hlutann í? Ég er þeirrar skoðunar að annaðhvort eigi ríkið að öllu leyti að sjá um þennan skóla. Það er ekkert skrýtið. Það er í samræmi við það að ríkið hefur sérstakan skóla fyrir aðrar atvinnustéttir. Ég bendi á bændaskóla, stýrimannaskóla og fiskvinnsluskóla þannig að enginn stílbrjótur felst í því að ríkið reki líka flugskóla á eigin vegum. Ef menn komast að þeirri niðurstöðu að það sé óheppilegt að ríkið sé með þessum hætti að stýra flugkennslunni, af hverju er þá skrefið ekki stigið til fulls og Flugskóli Íslands hf. að öllu leyti á vegum greinarinnar, hæstv. ráðherra? Ég saknaði þess í máli hins málsnjalla hæstv. ráðherra að finna rökstuðning fyrir þessu undarlega fyrirkomulagi sem er í rauninni ekkert annað en ríkisstyrkt hlutafélag. Það kemur fram í umsögn fjárlagaskrifstofu fjmrn. að gert er ráð fyrir því að á yfirstandandi ári verði lagðar með þessum skóla 10,4 millj. kr. Ég vænti þess að það verði meðgjöfin á næstu árum. Út af fyrir sig er ekkert við það að athuga en hver er rökstuðningurinn, herra forseti, fyrir því að hér eigi að setja upp hlutafélag í kringum flugkennslu þar sem ríkið á samkvæmt lögunum að eiga 51%? Ég skal ekki skjóta loku fyrir það að ég kynni að komast að þessari niðurstöðu ef ráðherrann vildi allra náðarsamlegast gefa mér færi á að hlýða á rökin sem eru að baki þessu. Það kemur fram í greinargerðinni að eina ástæðan fyrir því að hæstv. ráðherra leggur til þetta form er það að hann hefur leitað umsagnar 28 flugskóla og flugrekenda og einn af þeim, aðeins einn af þeim, gerði tillögu um það að skólinn yrði í hlutafélagsformi fremur en að sett sé á stofn ný ríkisstofnun eins og segir í greinargerðinni. Ég sé reyndar ekki mikinn mun á þessu og hjó eftir því í máli hæstv. ráðherra að hann talaði um að hlutafélag eins og þetta væri miklu jákvæðara en ríkisstofnun. Þar er um að ræða hlutafélag þar sem ráðherrann skipar meiri hluta stjórnar samkvæmt frv. og leggur með hlutafélaginu á annan tug milljóna króna á hverju ári þannig að auðvitað er ljóst að þarna er um að ræða niðurgreitt hlutafélag af hálfu ríkisins. Ég sætti mig ekki við það, herra forseti, nema lögð séu til rök fyrir því. Það kemur líka fram í frv. að gert sé ráð fyrir því að Flugskóli Íslands hf. starfi í samkeppni við aðra flugskóla. Það kemur einnig fram að hann eigi að leita samráðs við aðra flugskóla um ýmislegt sem varðar kennslu og fyrirkomulag verklegrar kennslu. Þetta er út af fyrir sig góð fyrirætlan en þeir sem gerst þekkja til þessara mála eru bersýnilega þeirrar skoðunar að það komi aldrei til þessarar samkeppni og samráðið verði óþarft. Hví segi ég þetta, herra forseti? Ég geri það vegna þess að í greinargerðinni kemur fram í umsögn Flugfélags Norðurlands, sem er annar tveggja aðila sem tók afstöðu til rekstrarformsins, að á Íslandi sé markaðurinn fyrir þessa þjónustu svo lítill að það verði í rauninni enginn annar skóli. Það verði of erfitt fyrir aðra einkaaðila að standa í samkeppni við þetta ríkisstyrkta hlutafélag sem hæstv. ráðherra er að setja upp. Flugfélag Norðurlands kveður upp úr með að ekki sé rúm fyrir fleiri en einn slíkan skóla. Þetta segja þeir sem eru starfandi í greininni og sem þekkja það ekki síður, jafnvel betur en hæstv. ráðherra. Þar með held ég að allar forsendur fyrir því að setja upp flugskóla sem á að starfa í samkeppni við einhvern einkamarkað séu brostnar. Ég taldi líka, herra forseti, að það væri úrelt viðhorf að menn væru að setja upp ríkisfyrirtæki sem stæðu beinlínis í samkeppni við einkaaðila. Ég skil þetta frv. þannig og ég skildi mál hæstv. ráðherra þannig að það væri ætlunin að svo yrði en staðreyndin er auðvitað sú að við höfum á síðustu árum í ríkiskerfinu verið að hrinda í gegn breytingum sem miða allar að því að ríkið sé ekki með klær sínar og lúkur í rekstri sem einkaaðilar geta sjálfir séð um. Mér sýnist að hér sé um að ræða slíkt mál. Það er ýmislegt sem mig langar örlítið til þess að drepa á varðandi þetta frv., þ.e. einstök tæknileg atriði. Eins og ég hef sagt skortir röksemdirnar fyrir þessu undarlega rekstrarformi. Einu röksemdirnar eru þær að ráðuneytið ritaði 28 aðilum bréf. Fjórir svöruðu. Tveir tóku afstöðu til rekstrarformsins og einn taldi eðlilegt að skólinn væri í hlutafélagsformi fremur en að ný ríkisstofnun yrði sett á laggirnar. Það er hins vegar ekki hægt að lesa það úr greinargerðinni að þessi aðili sem er stærsta flugfélagið, Flugleiðir hf., telji að þetta eigi að vera ríkisstyrktur flugskóli. Það kemur ekki fram að það hafi verið tillaga Flugleiða að þarna ætti að vera um að ræða hlutafélag þar sem hið opinbera færi samkvæmt lögum með 51% alls hlutafjár. Ég sé hins vegar að í 1. gr. er gert ráð fyrir því að ráðherranum sé heimilt að leggja fram í reiðufé allt að 4 millj. kr. sem á að vera hlutaféð í hinu nýja félagi. Jafnframt kemur fram í greininni að ráðherranum á að vera heimilt að leggja skólanum til allan þann búnað sem Flugmálastjórn hefur nýtt til flugkennslu og hann yrði þá metinn til hlutafjár. Hvað er það mikið, herra forseti? Það er hægt að spá í það í þeirri umsögn sem fjárlagaskrifstofa fjmrn. hefur á bls. 5 í greinargerðinni. Þar kemur fram að þessi búnaður, flughermir og annað smálegt, sé metið til 2 millj. kr. þannig að eignarhlutur ríkisins í þessu nýja félagi á að verða allt að 6 millj. kr. Þá kemst ég að þeirri niðurstöðu, herra forseti, að hlutaféð alls hljóti að verða rétt undir 12 millj. kr. Ef það er niðurstaða ráðuneytisins hlýtur hún að byggjast á einhverjum áætlunum og ég spyr þess vegna hæstv. samgrh. ef hann má vera að því að ljá mér eins og fjórðung eyra örstutta stund: Er einhver áætlun til af hálfu ráðuneytisins sem segir að það þurfi þetta fé? Ég spyr vegna þess að mér finnst vera handahófsbragur á frv. og það sé ekki hugsað í botn. Mig langar að vita hvort menn hafi undirbúið þetta með þeim hætti að það hafi verið gerð nákvæm fjárhagsáætlun. Í öðru lagi, herra forseti, er í 2. gr. talað um að Flugskóli Íslands hf. eigi að leita samvinnu og samstarfs við aðra flugskóla um ákveðna kennsluþætti, einkum þá verklegu. Eins og ég hef rakið, herra forseti, er Ísland sem markaður að öllum líkindum of smátt til þess að það verði einhverjir aðrir flugskólar til. Ég held að hæstv. ráðherra, fulltrúi samkeppninnar og einkaframtaksins sé með þessu að ganga frá þeim smáu flugskólum dauðum sem fyrir eru í landinu. Ég hefði talið að það væri hlutverk ráðherra Sjálfstfl. að reyna að örva þá til samvinnu og að þeir mundu reka hinn nýja flugskóla. En það kemur því miður fram í 6. gr. að eignarhlutur ríkisins verður aldrei minni en 51%. Ég hefði jafnvel getað hugsað mér að ríkið yrði einhvers konar ljósmóðir að þessum skóla og til þess að tryggja honum gott brautargengi í upphafi mundi ríkið eiga meiri hluta og vera þar með sú ungamóðir sem hefði hann undir væng sínum á meðan hann væri að komast á laggirnar fyrstu árin. En að því loknu yrði þess freistað að selja hlutabréf ríkisins í skólunum til einkaaðilanna sem ég held að gætu risið undir þessu, sérstaklega ef þeir fengju svona fararnesti. Það er ekki gert ráð fyrir því. Hinir horsku einkaframtaksmenn í Sjálfstfl. leggja fram frv. þar sem þeir ,,stipúlera`` það í eitt skipti fyrir öll að eignarhlutur ríkisins verði aldrei minni en 51%.

Skortur á framsýni ...

Hv. þm. Einar K. Guðfinnsson sem er jafnan fremstur meðal jafningja í sínum flokki kallar fram hvort ég sé að gagnrýna þetta frá sjónarhóli frjálshyggjunnar. Ég er að gagnrýna þetta af sjónarhóli sanngirninnar. Það eru nokkur smá fyrirtæki í landinu sem hafa atvinnu af því að kenna mönnum flug. Það er verið að drepa.  Í 1. gr. segir að ráðherra sé heimilt að kveðja aðra aðila til samstarfs um stofnunina. Honum er það ekki skylt, honum er það heimilt. Það segir ekkert hvaða aðrir aðilar þetta eru og hvort þeir sem tengjast þessari grein sitji allir við sama borð. Eiga þeir allir kost á því að koma til samstarfs um stofnun þessa félags? Hvernig mun hæstv. samgrh. tryggja að öllum hagsmunaaðilum á sviði flugkennslu verði boðin þátttaka í stofnfundi Flugskóla Íslands hf.? Ég spyr líka: Er aðild að hlutafélagi sem þessu, sem er í meirihlutaeign ríkisins, fýsilegur kostur fyrir einkaaðila til þess að fjárfesta í? Ég leyfi mér að efast um það. Ég ætla ekki að halda því fram, herra forseti, að þetta frv. sem hér liggur fyrir af hendi hæstv. samgrh. sé flugslys en skrýtið er það og vantar í það rökstuðninginn fyrir þessu sérkennilega rekstrarformi. Hæstv. ráðherra mun vafalaust halda ræðu á eftir og reyna að leiða mig í allan sannleika um það hvers vegna hans flókna hugsun hefur borið niður í þennan lokastað. Ég er reiðubúnn til þess að æfa lendingu á þeim sama stað með honum ef hann býður mér upp á nægilega lendingarbraut í formi sanngjarnra röksemda. Herra forseti. Að lokum þætti mér vænt um að hæstv. ráðherra svaraði þeim örsmáu spurningum sem ég hef til hans varpað. Sérstaklega hvers vegna hann telur að það sé heppilegt rekstrarform að hafa hlutafélag sem um aldur og ævi á að vera í eigu ríkisins. Ég tel að það hefði verið betra að hafa þetta annaðhvort alfarið á hendi hins opinbera eða stíga skrefið til fulls og athuga hvort þeir vissulega smáu aðilar sem eru í þessari grein með einhvers konar vísa að flugkennslu hefðu ekki getað sameinast um að reka skólann. Í versta falli þá að ríkið hefði gerst ljósmóðir og verið meirihlutaaðili fyrstu árin en þegar ljóst væri hversu hinu nýja fyrirtæki farnaðist mundi hæstv. samgrh. í krafti þess að hann er talsmaður samkeppni og einkaframtaks reyna að koma út hlutabréfum ríkisins á meðal smáu skólanna.

Herra forseti. Ég tek undir með síðasta ræðumanni að þetta er nokkuð sérkennilegt mál. Að öðru leyti verð ég að hafa fyrirvara á um ýmislegt úr ræðu hv. ræðumanns. Ég náði ekki að fylgja honum alltaf eftir á fluginu, ég verð að viðurkenna það. Þó að hann sé vissulega fremstur á meðal jafningja eins og hv. þm. segir stundum um aðra menn, a.m.k. þegar þeir alþýðuflokksmenn standa í beinni línu, þá er hv. þm. fremstur í vissum skilningi. Ég tek hins vegar mjög undir það að málið er sérkennilegt svo ekki sé meira sagt, bæði hvað varðar inntak og rökstuðning sem er fátæklegur og skrýtinn. Hér er sem sagt verið að búa til einhvers konar ,,háeff-skóla``. Ríkið er að stofna ,,háeff-skóla`` um fræðslu á tilteknu sviði. Og það er gert betur en svo. Þótt ríkið eigi stundum samskipti við einkaskóla er mér ekki kunnugt um að það leggi með beinum hætti fram tæki og búnað auk verkefnisins sem slíks, þ.e. að afhenda þessum skóla með samningi fræðslu til atvinnuflugnáms í flugi. Og nú ætlar ríkið að leggja fram peninga í viðbót sem hlutafé í þennan ,,háeff-skóla``. Satt best að segja er þetta afar sérkennileg blanda sem þarna er að verða til, afar sérkennilegur kokkteill. Er þetta einhvers konar neyðarlínusamkrull sem hér á að fara að eiga sér stað? Ég spyr: Hvers vegna í ósköpunum þarf fræðsla á þessu sviði að vera með einhverjum öðrum hætti en á öðrum sambærilegum sviðum? Hvað er það sem gerir nám til atvinnuflugs svo sérstakt eða frábrugðið t.d. fræðslu skipstjórnarmanna? Þeir fá hliðstæð réttindi í tilteknum áföngum í kjölfar náms sem að mörgu leyti er sambærilegt, tæknilegs eðlis o.s.frv. Mér er ekki kunnut um að neinum hafi dottið í hug að það þurfi endilega að vera ,,háeff-skólar`` sem t.d. mennta stýrimenn, vélstjóra eða aðra slíka. Hvers vegna þarf þetta þá að vera með svo sérkennilegum hætti á sviði flugnáms? Ef menn telja, og það er röksemd sem ég er tilbúinn til að ræða, að gera þurfi breytingu á núverandi fyrirkomulagi eru auðvitað margar aðrar leiðir og að mínu mati flestar nærtækari en þær að fara að búa til eitthvert einstakt fyrirbæri, ,,háeff-skóla`` sem ríkið er þó að hluta til aðili að, einhvern bastarð, kynblending. Mér er ekki kunnugt um að slíkt eintak fyrirfinnist í skólakerfi landsmanna. Ég held að hér sé verið að fara út á algerlega nýja braut. Ég tel, herra forseti, að við verðum að sækja hæstv. menntmrh. aftur til þess að ræða við hann um það hvort menntmrn. telur þetta eðlilegt sem hér er að fara að gerast og óska eftir því að það verði kannað hvað hæstv. menntmrh., sem var brosmildur og skemmtilegur í gærkvöldi eins og kunnugt er í umræðum um skólagjöld, geti ekki komið og rætt við okkur menntastefnuna hvað varðar fræðslu á sviði flugmála. Núverandi fyrirkomulag er reyndar ekki gamalt í hettunni. Ef ég man rétt, er nýlega slitnað upp úr því samstarfi eða fallið frá því fyrirkomulagi sem verið hafði um árabil að Fjölbrautaskóli Suðurnesja annaðist þessa fræðslu, bóknámshluta atvinnuflugnámsins. Hvers vegna er þá ekki valin sú leið, ef menn ekki vilja reka sérstakan skóla á þessu sviði, að semja við skóla í höfuðborginni um þessa fræðslu? Ég sæi ýmsa kosti við það. Kannski kann að orka tvímælis að reka sjálfstæðan skóla á sviði flugnáms. Það er e.t.v. fulllítil eining og að mörgu leyti óhagkvæm nema þá sem deild eða í tengslum við Flugmálastjórn. Þar ættu að vera að mörgu leyti hæg heimatökin, þaðan kæmi þá í vissum tilvikum mannskapur. Þar er jafnvel aðstaða fyrir hendi til að kenna þessa hluti, en látum það vera. Við skulum segja að mönnum þætti ekki heppilegt að hafa stýrimannanám inni á Siglingamálastofnun, gott og vel. En það þýðir ekki að þar með verði að stofna einkaskóla um stýrimannafræðsluna. Frá svona aðskilnaðar- og hreinlífissjónarmiðum eru e.t.v. rök fyrir því að skilja á milli skólans og Flugmálastjórnar og kannski sérstaklega loftferðaeftirlitsins sem er hluti af þeirri stofnun. En það er alveg út í hött að nota það sem einhver rök fyrir því að fara út í þau ósköp að búa til þennan sérkennilega kokkteil af einkavæddum skóla en þó með framlagi ríkisins. Og hvað gerist í kjölfarið? Það er augljóst mál að þessi skóli öðlast samstundis einkarétt á kennslu til flugnáms. Það liggur í augum uppi að atvinnuflugnámsþáttinn munu ekki aðrir reyna að starfrækja með tilheyrandi kostnaði, kaupum á tækjum o.s.frv. Mér finnst þetta því mjög sérkennilegt svo ekki sé meira sagt. Það vantar í raun og veru allan rökstuðning í þessum efnum. Flugleiðamenn telja að vísu að ágætt sé að koma þarna upp skóla í hlutafélagaformi, en þeir segja jafnframt: Ríkið á auðvitað að borga þetta nám. Þetta er nám eins og annað nám í landinu og rekstur skólans á að vera greiddur úr ríkissjóði samkvæmt fjárlögum hverju sinni. Í því sambandi er bent á að íslenska ríkið stendur nær alfarið straum af kostnaði við grunnmenntun langflestra starfsstétta og að ekki séu forsendur til að undanskilja bóklegt nám atvinnuflugmanna. Ég tel að það sé með vissum hætti verið að hártoga afstöðu Flugleiða þótt að í þeirra umsögn virðist koma fram að þeir telji hlutafélagaformið sem slíkt geta dugað þarna. Hinn aðilinn sem sýnir þessu máli þó þann sóma að senda inn umsögn rekur kannski einn stærsta og virtasta flugskóla fyrir einkaflugmannsnám, a.m.k. utan höfuðborgarinnar. Þar á ég við Flugfélag Norðurlands. Það hefur langa reynslu af því að kenna mönnum til flugs, er sjálft með umfangsmikinn flugrekstur, ræður flugmenn o.s.frv. Það er með alveg hreina afstöðu í þessu efni og segir: Þetta á auðvitað að vera ríkisskóli. Skólinn á að vera alfarið í eigu ríkisins og rekinn af ríkinu eins og hver annar skóli í landinu. Ísland er svo lítill markaður, segja þeir, að það er afar hæpið að einkaaðili geti skapað nægilega góða kennsluaðstöðu með hæfum kennurum við skólann. Flugfélag Norðurlands telur augljóslega ekki rúm fyrir fleiri en einn slíkan skóla hér á landi, en samkeppni hlýtur að vera forsenda þess að um einkarekstur verði að ræða í þessari grein. Þessu er ég hjartanlega sammála. Ef menn ætla út í einkarekstur og einkavæðingu yrði það að vera á þeim forsendum að það gætu þá fleiri boðið fram þessa þjónustu. Ætlar ríkið þá að sitja uppi með þá stöðu að það hafi lagt einum einkaskóla til heimanmund, tæki, búnað, fé og afhent honum verkefni og ætlast svo kannski til þess að aðrir komi og bjóði upp á þá þjónustu líka? Það gengur ekki upp, það er endileysa. Hvar er hin fræga Samkeppnisstofnun þá með sína endemis úrskurði um það hvað ríkið megi og megi ekki í þessum efnum? Ég held að þetta orki allt mjög tvímælis. Ég spyr líka um það fordæmi sem hér er verið að gefa. Hvers konar fordæmi er verið að gefa hér gagnvart menntakerfinu almennt? Nú er það svo að sumir sérskólar eru ekki undir menntmrn. Mér er nærtækt að taka dæmið af landbúnaðarskólunum. Þeir heyra undir landbrn. Það er vissulega óvenjulegt að fagráðuneyti sé að reka skóla og stjórna menntamálum, en þetta er nú einu sinni svona hjá okkur. Eins og þetta dæmi sannar heyra skólar undir samgrn. og skólar heyra undir landbrn. Hver er orðinn munurinn á því að krefjast þessa og t.d. að búnaðarskólarnir séu bara einfaldlega einkaskólar og reknir í einhverju samkrulli ríkisins og fyrirtækja eða aðila í greininni? Út á hvaða braut eru menn að fara? Ég hvet eindregið til þess að menn fari ekki út í þessa ófæru án þess að athuga málin vel. Miðað við reynsluna af samstarfinu við Fjölbrautaskóla Suðurnesja gekk það í alla staði vel. Nema að einu leyti og það var ósköp einfaldlega staðsetningin. Staðsetningin mætti vaxandi andstöðu. Á köflum voru svo til allir nemendurnir úr Reykjavík og þeim þurfti að aka kvölds og morgna í rútu suður eftir með því óhagræði sem því fylgdi. Það var fyrst og fremst það, ef ég kann hlutina rétt, sem olli erfiðleikum í því samstarfi. Er þá ekki nærtækast að skoða hvort menn leysa ekki slíkt ósköp einfaldlega með því að búa starfseminni stað hér? Ef menn vilja ekki flugskólarekstur í tengslum við Flugmálastjórn eins og verið hefur ætti að kanna hvort ekki sé hagkvæmt, skynsamlegt og álitlegt til frambúðar að koma þessum skóla fyrir í samstarfi við einhverja myndarlega fræðslustofnun á höfuðborgarsvæðinu. Þar gætu fjölbrautaskólar sem eru með öflugar verknámsdeildir komið til sögunnar, en þar gæti t.d. líka Tækniskóli Íslands komið til sögunnar. Ég nefni það sem hugmynd að Tækniskólinn ósköp einfaldlega tæki að sér þetta nám. Ég gæti ímyndað mér að það færi að mörgu leyti vel saman við ýmsa þætti starfseminnar þar og þar er reyndar skóli sem er upp á háskólastig. Það ætti því að gefa mikla möguleika í þeim efnum. Ég held líka að það sé að mörgu leyti mjög æskilegt að það verði til einhvers staðar öflug miðstöð þekkingar í þessum efnum. Hún mætti mjög gjarnan byggjast upp við einhverja rótgróna fræðslustofnun á svæðinu. Ég er ekki viss um að það verði með sama hætti ef þarna verður rekinn lítill, algerlega sérhæfður einkaskóli sem ekki sinnir neinum öðrum verkefnum en bara þessu einu. Þar af leiðandi hlýtur það eðli málsins samkvæmt að verða þannig að kennarar koma úr ýmsum áttum, stundakennarar o.s.frv. Það verður ekki grundvöllur fyrir því að hópur fastráðinna kennara með þekkingu á þessu sviði starfi við stofnun sem gæti byggst upp sem myndarleg þekkingarmiðstöð í þessum efnum. Því mundu fylgja að mínu mati miklir kostir að svo tækist til. Flugið er gífurlega mikivæg atvinnustarfsemi á Íslandi og hefur svo lengi verið. Það eru sennilega fáar þjóðir ef nokkrar í heiminum sem eru bæði jafnháðar flugi um eigin samgöngur og hafa jafnumfangsmikinn flugrekstur með höndum miðað við hina frægu höfðatölureglu eða hvað sem er. Eða t.d. gjaldeyrisöflun. Ætli það séu margar þjóðir sem eru með jafngífurlegar gjaldeyristekjur af flugrekstri einum og sér? Menn taka og flagga auðvitað mikið tölum um heildargjaldeyrissköpun í ferðaþjónustu en staðreyndin er sú að sú tala er m.a. svo há vegna þess að hinn umfangsmikli flugrekstur er allur í okkar höndum, ekki bara vegna fjölda ferðamanna. Lengst af hefur svo til allt flug til og frá Íslandi verið í höndum Íslendinga. Nú er það að vísu aðeins að breytast. Sú tala er eitthvað að lækka en er samt langt yfir 80%, sennilega nær 90% af umsvifunum enn sem komið er. Íslendingar hafa m.a. rekið umfangsmikinn flugrekstur í útlöndum og nægir þar að nefna umfangsmikla starfsemi flugfélagsins Atlanta. Það kallar auðvitað á öfluga menntun starfsstéttanna í fluginu að þessu sé haldið úti. Þess vegna eru menn ekki með eitthvað í höndunum sem skiptir engu máli. Eins og ég segi, herra forseti, þá geta verið rök fyrir því að aðskilja Flugmálastjórn og loftferðaeftirlitið og þennan skólarekstur í og með vegna þess að þau yfirvöld, flugmálayfirvöldin, gefa út réttindin og þau hafa eftirlit með náminu. Það má vel segja að það sé þá óeðlilegt að þau séu að hafa með vissum hætti eftirlit með sjálfum sér. Þá gerum við það. Þá skiljum við þarna á milli. En eru menn endilega að fara í rétta átt með því að taka langstærsta hagsmunaaðilann í flugi í landinu í staðinn inn í skólann, Flugleiðir? Það er það sem er í og með verið að boða hér. Flugleiðir bjóða fram hlutafé og aðild að skólanum. Það er út af fyrir sig gott og vel. Það er eðlilegt úr því að menn eru að hugsa um þessa formúlu. En ég spyr: Er það endilega framför að í staðinn fyrir Flugmálastjórn komi Flugleiðir? Ætli mönnum þyki ekki víða að þeirra olnbogar séu nógu fyrirferðarmiklir í sambandi við flugmál í landinu. Það er staðreynd að það hefur oft og tíðum gengið erfiðlega að manna stjórnir, nefndir og ráð þannig að ekki væru óumflýjanlegir hagsmunaáekstrar þar inni byggðir. Fræg eru dæmin af skipan flugráðs o.s.frv. Með þessu er ekki verið að vega að þeim ágætu mönnum sem þar starfa eða hafa setið. Ég bendi einfaldlega á þá staðreynd að menn eru með svo tiltölulega sérstaka stöðu í þessum efnum þar sem einn aðili er alveg yfirgnæfandi. Það er því oft og tíðum erfitt að forðast aðstæður þar sem menn lenda báðum megin við borðið. Ég held að langskásta lausnin á þessu sé að ríkið hafi þennan þátt með höndum, ríkið reki skólann. Og ég hefði hreinlega sagt í leiðinni: Eigum við ekki að færa hann undir menntmrn.? Er þá ekki eðlilegast að leysa samgrn. undan þessari kvöð og semja við skóla, sem tilheyrir menntakerfinu og er undir menntmrn., um að taka þetta verkefni að sér? Það mætti gera á grundvelli athugunar á því hvar væri heppilegast að koma slíku fyrir. Þá eru engin vandamál samfara því að afhenda tæki, búnað og tól. Þá þarf enga peninga væntanlega að leggja fram. Þá koma þeir á fjárlögum til reksturs skólans þegar þar að kemur. Þá þarf ekki að fara þessa, mér liggur við að segja hallærislegu leið. Meta flugherminn til fjár og leggja hann inn í hlutafélag sem fémæti. Þetta er að mínu mati alger þvæla. --- Fyrirgefðu, herra forseti, ég leyfi mér að orða það svo. Ég finn bara ekki betri orð.

Ég er viss um að þingmaðurinn sýni nóga kurteisi.

Já, þetta er nú ekki mjög dónalegt orð, hæstv. ráðherra. Við höfum séð það svartara á Norðurlandi en þetta. Herra forseti. Ég vona að hv. nefnd sem fær þetta til umfjöllunar geti gefið sér tíma til að fara yfir þetta. Ef svo er, sem líklegt er nú, að sá tími sé tæpast fyrir hendi á þessu vorþingi, þá er mér ekki kunnugt um að neinar brýnar nauðir reki til að afgreiða þetta nú. Væntanlega er starfsemi skólans eins og stendur þannig háttað að hann getur haldið áfram á meðan þetta mál er í vinnslu. Ég tel einnig nauðsynlegt að hv. menntmn. fái þetta mál til skoðunar því að það er þrátt fyrir allt algert nýmæli ef út á þessa braut yrði farið. Það er eðlilegt að menn staldri við og spyrji sig: Hvaða fordæmi er þá verið að gefa hér út frá áhrifum á önnur sambærileg tilvik sem þá gætu orðið, en einnig út frá því hvort hér sé verið að búa um flugnámið í landinu eins og við teljum heppilegast og farsælast og því til góðs? Því að auðvitað verðum við líka horfa í það að það má ekki kasta þessu á milli sín þannig að það sé endalaust umrót í kringum þetta nám. Það er alveg nóg sem búið er að vera frá því að þetta var fært af Suðurnesjunum og þessi skóli búinn til og svo þessar breytingar sem nú eru boðaðar. Ég held að það sé engum til góðs að vera með svona hluti endurtekið í höndunum. Yrði þetta hlutafélag stofnað, og það yrðu einhverjir að koma inn í það eða fara út úr því og hlutafjáraukningar í gangi, sala einhvers hluta ríkisins aftur o.s.frv., þá held ég að það gæti orðið bölvað rugl og mundi ekki skapa þá festu í þessum efnum sem nauðsynlegt væri. Þannig er nú það, herra forseti. Ég segi að lokum að það er alveg óhjákvæmilegt að skoða þetta mál vandlega. Það á ekki að kasta neitt til höndunum að því að afgreiða þetta. Hæstv. ráðherra hlýtur að gera sér grein fyrir því að með því að málið er svona seint fram komið, þá er ekki sanngjarnt að gera þá kröfu að því sé haskað í gegnum þingið, enda við ýmislegt annað að sýsla eins og kunnugt er. Ég treysti því að þetta fái faglega og vandaða skoðun í hv. samgn. og gangi til umsagnar til menntmn. og verði þannig rækilega unnið áður en það verður afgreitt og þá að mínu mati vonandi og helst í gjörbreyttri mynd.

Herra forseti. Ég fór yfir þetta frv. um Flugskóla Íslands og vonaðist eftir skýringum hjá hæstv. ráðherra á því hvað lægi að baki því að setja þennan skóla á laggirnar. En þar sem ekki kom neinn skýr rökstuðningur hjá hæstv. ráðherra um málið, þá kem ég upp og tek undir þá gagnrýni sem hefur komið fram hjá hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni og Steingrími J. Sigfússyni í þessu máli. Ég spyr hæstv. ráðherra, ég vona að hann heyri til mín þó hann sé í símanum, hvort það sé ekki stefna stjórnvalda að starfsmenntun verði í auknum mæli færð inn í framhaldsskólana. Eins og fram hefur komið í þessari umræðu, var þessi fræðsla í Fjölbrautaskóla Suðurnesja og ef rök hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar eru rétt um það að aðalgallinn við það nám hafi verið staðsetning skólans á Suðurnesjum og flestir nemendur hafi verið úr Reykjavík, þá sé ég ekki annað en það væri hagkvæmara að setja þetta nám á laggirnar í fjölbrautaskóla í Reykjavík. Ef þetta var aðalgallinn og mundi ég gjarnan vilja fá svör frá hæstv. ráðherra sem bæði er að tala í símann og við einhvern annan þarna frammi.  Það kemur einnig fram í greinargerð með frv. að gert er ráð fyrir að í flugskólanum verði aðallega kennsla í bóklegum þáttum atvinnuflugnámsins, en ekki loku fyrir það skotið að skólinn veiti verklega kennslu. Síðan er gert ráð fyrir að skólinn semji við aðra starfandi flugskóla sem kenna til einkaflugmannsprófs um afnot af flugvélum eða aðra þjónustu. Þetta ætti auðvitað að vera hægt að gera í gegnum hinn almenna framhaldsskóla ef bóklega námið væri þá á framhaldsskólastiginu og síðan samið um verklega kennslu. Annars vil ég líka benda á það að ef ætlast er til þess að það verði samið við aðra einkaskóla um verklegu kennsluna, þá tek ég undir það með hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni og það sem kemur reyndar fram í umsögn í greinargerð, að það eru ekki miklar líkur á því að það verði mikið um aðra einkaskóla þegar þessi skóli verður kominn á laggirnar því að það má búast við því að svona ríkisstyrktur einkaskóli muni drepa af sér aðra samkeppni. Það er ýmislegt sem er sérkennilegt í þessu og kallar á skýringar frá hæstv. samgrh. Þetta er auðvitað mál sem ætti að heyra undir menntmrn. þar sem hér er aðallega verið að fjalla um bóklegt nám. Og ég tek undir það að þetta mál ætti að fara til umsagnar í menntmn. þar sem þetta er mál sem ég teldi að ætti að heyra undir menntmrn. eins og önnur menntamál. Ég tel að það ætti að minnka það að sérráðuneytin séu í skólarekstri eins og t.d. samgrn. Ég mun fjalla um þetta mál í nefndinni, þar sem ég á sæti í samgn. og vonast ég til að málið verði þá skýrt þar frekar auk þess sem ráðherrann muni skýra þetta betur fyrir okkur.

Herra forseti. Ég hef heyrt hjá þeim þingmönnum sem hér hafa talað að þeir hafi upplýsingar um að það séu einkaskólar hér sem séu óðfúsir að taka að sér það verkefni að veita menntun fyrir atvinnuflug í samræmi við ákvæði laga og reglugerða um skírteini atvinnuflugmanna og í samræmi við þær kröfur sem til slíks náms eru gerðar og í samræmi við hinar nýju reglur sem unnið er að og væntanlegar eru. Mér finnst sjálfsagt að það mál verði betur athugað í nefndinni ef svo er. Nú kannast ég ekki við það að menn hafi sóst eftir því að hafa með höndum þá kennslu sem frv. fjallar um þannig að þetta eru mér algerlega nýjar fréttir. En ég vil mjög mælast til þess við formann samgn. sem fær þetta mál til meðferðar að kanna þessar upplýsingar nákvæmlega því að síst er það vilji minn að fara að drepa einhverja einkaskóla á þessu sviði sem starfandi eru í þjóðfélaginu. Ég er þess vegna mjög ánægður yfir því að þessi mikla gróska skuli komin í flugnámið hér á landi. Ef það er svo að óþarfi er að stofna Flugskóla Íslands hf. og ef það er svo að ríkið þarf þar hvergi nærri að koma, er ég enginn sérstakur áhugamaður um forsjá ríkisins í þessum efnum. Ég er auðvitað ánægður yfir því að hv. þm. Össur Skarphéðinsson, sem er í senn sanngirnismaður og svona þegar vel liggur á honum líka einkarekstrarmaður, sameinar það mjög vel, enda má segja að það séu fyrir því genitískar orsakir, skuli styðja mig einmitt í þessum efnum og fullvissa hv. þingmenn um að ég vilji alls ekki ganga af smáflugskólunum dauðum, alls ekki undir neinum kringumstæðum. Ástæðan fyrir því að frv. er lagt fram er sú að það er verið að reyna að koma atvinnuflugmannsnáminu á fastari grundvöll en verið hefur. Það er eina ástæðan fyrir flutningi þessa frv. Það er alger misskilningur, ef sú skoðun er uppi, að ég sé á móti því að menntmrn. taki sig ábyrgð á þessu námi. Það hefur ekki verið rætt á þeim grundvelli. En á hinn bóginn eru inntökupróf sem gerð eru í Flugskóla Íslands eftir þeim hugmyndum sem hér liggja fyrir, þ.e. þær kröfur sem liggja því til grundvallar að menn fái setu í skólanum það strangar að ég hygg að það sé ósennilegt að þær samrýmist venjulegu framhaldsskólanámi. Ég held að það sé misskilningur. Hér er sem sagt lagt upp með það að reyna að finna Flugskóla Íslands form, reyna að festa í sessi þá kennslu sem nú fer fram á vegum Flugmálastjórnar í þeim fræðum sem atvinnuflugmenn þurfa að tileinka sér og kunna til hlítar. Sú leið sem hér er farin er einfaldlega sú að leita eftir samstarfi við flugfélög og einkarekstraraðila, auðvitað vegna þess að kennsla af þessu tagi er mjög fagleg ef ég má nota það orð og líka vegna þess að kennarar sem kenna í slíkum skóla falla illa að því launakerfi sem er í venjulegum framhaldsskólum. Hér er um mjög sértækt og erfitt nám að ræða og það verður auðvitað að horfast í augu við það. Hitt er líka leið að hugsa sér að ríkið komi þar hvergi nærri og að þetta nám flytjist úr landi. Nú fann ég það á hv. 4. þm. Norðurl. e., Steingrími J. Sigfússyni, forvera mínum í samgrn., að aðalmótbárur hans virðast vera að orðið Flugleiðir stendur í greinargerð með frv. Það má yfirleitt ekki minnast á það ágæta félag við hv. þm. Þó er það svo að með síðustu vél sinni, Sólrúnu sem flýgur til Boston og mun senn fljúga til Halifax, aukast gjaldeyristekjur okkar svona um 1--1,5 milljarða og 125 manns, hátekjufólk, fær þar atvinnu þannig að þetta fyrirtæki er með sínum umsvifum mjög að styrkja efnahagslegar undirstöður ríkisins, samfélagsins, í víðasta skilningi þess orðs. Og það eru einmitt hin auknu umsvif Flugleiða, Atlanta og annarra flugfélaga sem valda því að það er orðið mjög brýnt að reyna að takast á við þetta verkefni. Ég hlýt hins vegar að láta í ljósi ánægju mína yfir því að þeir þingmenn sem hér hafa talað hafa allir lýst því yfir að þeir muni setja sig mjög vel inn í þetta mál, vilji mjög gjarnan takast á við það verkefni. Og vegna sérstakrar fyrirspurnar frá hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni vil ég taka það fram að auðvitað hefur verið gerð rekstraráætlun fyrir hinn nýja skóla sem byggir á reynslu liðinna ára og má með óbeinum hætti lesa það í umsögn fjmrn. Það sem lagt er til grundvallar er að hið bóklega nám verði greitt með framlagi ríkisins, en hins vegar hefur það verið svo og er gert ráð fyrir að það verði svo áfram að nemendur standi sjálfir undir verklega náminu, kosti sjálfir flugtímana. Af þeim sökum er eðlilegt að þeir hafi mikið frjálsræði um það við hverja þeir semja um afnot flugvéla og hvernig þeir vilji ná sér í þann fjölda flugtíma sem áskilinn er. Ég vil ítreka það, herra forseti, að á bak við þessa frumvarpssmíð stendur vilji minn og þeirra sem að málinu hafa komið til þess að treysta grundvöll flugnámsins, ekkert annað og ég vænti þess að samgn. athugi málið vel og gaumgæfilega. Þetta mál heyrir undir samgrn. og öll sérþekking hér að lútandi er auðvitað hjá Flugmálastjórn og sérfræðingum samgrn.

Herra forseti. Ég efast ekki eitt augnablik um að á bak við þetta frv. er góður og einlægur vilji hæstv. ráðherra til þess að efla flugkennsluna eins og kostur er. Ég er algerlega klár á því líka að eitt af því sem hann er að reyna að gera með þessu frv. er að halda þessari kennslu í landinu og koma í veg fyrir að hún flytjist til útlanda. Ég er honum algerlega sammála um þessi markmið. En ég er dálítið ringlaður þegar ég sé þetta frv. vegna þess að mér finnst þetta vera svo ólíkt því sem þessi hæstv. ráðherra hefur verið að segja á síðustu árum. Nú vill svo til að einhvers staðar í hugskoti mínu eru á sveimi gamlar minningar um svipað frv. sem eitt sinn varð til og í því var engin grein eins og sú sem er núna undir heitinu 6. gr. Þar var ekkert talað um að ríkið ætti að eiga slíkt félag að meiri hluta um aldur og ævi. Ég minnist þess ekki en auðvitað er það svo að mér er farið eins og hæstv. ráðherra að ég er tekinn að reskjast. Það kann vel að vera að minni mitt sé líka farið að síga talsvert. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir að hafa svarað nokkuð skilmerkilega mörgum spurningum sem ég varpaði til hans. Það var alls ekki svo að ég væri að reyna að vera með einhvern skæting gagnvart hæstv. ráðherra þegar ég spurði hann út í rekstraráætlunina. Ég reyndar hnýtti við þá athugasemd mína þeim orðum að mér fyndist frv. vera heldur undarlega samansett. Og ég meinti það vegna þess að þetta frv. speglar ekki stefnuna í rekstrarmálum sem hæstv. ráðherra hefur reynt að fylgja á síðustu árum, þvert á móti. Þess vegna spurði ég út í rekstraráætlunina. Það er rétt sem hæstv. ráðherra segir, ég sé það núna. Það má út af fyrir sig draga ályktanir af umsögninni í frv. sem kemur frá fjmrn. um það að einhvers konar rekstraráætlun liggi þarna að baki. Þær upplýsingar koma hins vegar ekki frá fagráðuneytinu. Mér hefði líka þótt eðlilegt, fyrst við erum að fjalla um Flugskólann og rekstur hans í framtíðinni, að hér fylgdu með einhvers konar skýringar á því hvað þetta mál kostar, hversu stór hluti skólagjöldin eru og að hve miklu leyti þau standa undir bóklegum hluta námsins eða verkum. Þetta eru ekki atriði sem skipta neinu höfuðmáli en það hefði verið fróðlegt að sjá þetta og útfærða rekstraráætlun. En gott og vel, ég tek það alveg gott og gilt að hæstv. ráðherra byggir á einhverri slíkri áætlun þegar hann fer fram á að þingið heimili honum að binda allt að 6 millj. kr. í þessu hlutafélagi. Það var ekki jafnlangt á milli mín og hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar eins og mátti ráða af upphafsorðum hv. þm. Ég er a.m.k. sammála honum um að það er betra að reyna að flytja þessa starfsemi til einhvers fjölbrautaskóla eða framhaldsskóla á Reykjavíkursvæðinu en að hafa það með þeim hætti sem hér er lagt til. Herra forseti. Ég er þeirrar skoðunar að ef menn ætla að fara út í að setja upp hlutafélag, þá eigi að reyna að hafa það hreinlega í höndum einkaaðilanna. Ég er ekkert hræddur við Flugleiðir. Flugleiðir er þjóðþrifafyrirtæki og þeir ágætu menn sem þar um véla hafa sýnt hugkvæmni á síðustu árum og allt mun þetta leiða til þess að við fáum meira af dýrmætum gjaldeyri inn í landið. En við þurfum auðvitað að reisa skorður við því að þeir nái ofurtökum hvort sem um markað eða flugkennslu er að ræða. Mér finnst alveg sjálfsagt að Flugleiðir reiði af höndum fé og gerist aðilar að þessum flugskóla. Ég spurði reyndar hæstv. ráðherra hvort það hefði verið óskaði eftir því að starfandi flugskólar tækju að sér þennan rekstur. Mér heyrðist á svari hæstv. ráðherra að hann væri þeirrar skoðunar að það væru engir slíkir flugskólar til. Ég veit að þeir flugskólar sem til eru eru smáir að vöxtum og þeir hafa ekki líkt því þá burði sem svona flugskóli þyrfti að hafa. En það sem ég var að reifa hérna áðan var að það væri kannski meira en einnar messu virði að kanna hvort þessir aðilar vildu þá ekki slá sér saman um rekstur af þessu tagi og fá þá ríkið sem einhvers konar ljósmóður í upphafi um einhverra ára bil til þess að hrinda þessu af stokkum. Síðan yrði þetta hreinlega í höndum markaðarins vegna þess að þetta er það sérstök menntun. Hún er það öðruvísi að ég er ekki jafnhræddur við það og hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon. En mér finnst merkilegt, herra forseti, að sá ráðherra sem gat sér orð fyrir að leggja niður Skipaútgerð ríkisins skuli nú koma auðmjúkur með hatt í hönd og biðja hið háa Alþingi leyfis til þess að setja á stofn nýtt ríkisfyrirtæki um flugskóla. Hvað ætlar hann að gera? Ætlar hann aftur að fá Talnakönnun hf. til að selja þann flugskóla fyrir sig þegar hann er búinn að fá nógu mikla gagnrýni á það innan síns eigin flokks? Ég er sem sagt þeirrar skoðunar að það sé miklu réttara að efla einkaframtakið og létta á umfangsmiklum ríkisrekstri með því að fara aðra leið en hæstv. ráðherra er að gera. Ég skil ekki þessa framsóknarfjötra sem bersýnilega er búið að leggja á ráðherrann. Ég spurði hæstv. ráðherra hvort hann teldi að hlutafélag sem er í meirihlutaeign ríkisins væri fýsilegur kostur fyrir einkaaðila til þess að fjárfesta í. Eðlilega svaraði hæstv. ráðherra því ekki en auðvitað veit hann svarið. Er það ekki rétt, hæstv. ráðherra samgöngumála, að Bílgreinasambandið sé núna að yfirtaka rekstur skóla bílgreina? Er það ekki þróunin? Og er það ekki hæstv. samgrh. sem hefur brosað eins og hinn almáttki faðir yfir þeirri þróun? Svo kemur hann hérna allt í einu og stingur skrúflykli í gangvirki markaðarins með því að vilja byggja upp ríkisstyrkt hlutafélag sem er þess konar bastarður að það skilur það ekki nokkur maður, hvorki ég sem gagnrýni það frá sjónarhóli markaðarins né hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon sem gagnrýnir það á talsvert annarri hátt eða hv. þm. Ásta R. Jóhannesdóttir. Herra forseti. Ég ætla ekki að orðlengja frekar um þetta. Ég ætla ekki einu sinni að biðja hæstv. ráðherra um að endurskoða þetta mál. En kannski var mikilvægustu skýringuna á þessu batteríi sem hann er að leggja til að finna í þeim orðum sem hæstv. ráðherra missti út úr sér undir lok sinnar tölu. Hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni spurði af hverju það væri ekki reynt að hnýta þetta traustum böndum við einhvern framhaldsskólann og færði ágæt rök fyrir því. Þá svaraði hæstv. ráðherra að kennarar í skóla af þessu tagi mundu falla svo illa að launakjörum framhaldsskólanna. Hæstv. ráðherra og hans flokkur hafa með öðrum orðum búið svo illa að launakjörum framhaldsskólakennara að það er ekki hægt að flytja inn í skólakerfið menntun sértækra atvinnugreina eins og flugmanna vegna þess að það mun enginn kennari fást til að kenna flugmönnum framtíðarinnar. Mér þykir þá vera farið að sneiðast allmikið um hólmann í ánni þar sem barist var forðum ef þessi hæstv. ráðherra, sem byrjaði feril sinn í lífinu sem kennari að ég hygg, hefur átt þátt í því að koma því svo fyrir í skólakerfinu að þar eru mönnum borguð svo léleg laun að hann getur ekki sem ráðherra samgöngumála tryggt íslensku þjóðinni menntaða flugmenn nema með því að stofna í kringum það einhvern bastarð hlutafélags þar sem ríkið á meiri hlutann en þarf samt að kalla til einkaaðila. Og það til að hægt sé að borga kennurunum sæmileg laun! Þetta finnst mér afar merkilegt. Kannski er það viss viðurkenning á stöðu sem við berum öll ábyrgð á en það er dapurleg staða eigi að síður. Kannski kann að koma til að við förum síðan að búa til sérstök hlutafélög í kringum Stýrimannaskólann af því að ýmislegt bendir til þess að kennarar sem kenna stýrimannsefnum falli ekki nægilega vel inn í launakjör og launastig framhaldsskólanna. Og svo mætti telja. Þetta er auðvitað afskaplega skrýtin staðhæfing, en er kannski lykillinn að því að hæstv. ráðherra kemur með þetta undarlega frv. sem venjulegum þingmönnum stjórnarandstöðunnar gengur afskaplega illa að átta sig á. Og mér sem gömlum samstarfsmanni hæstv. ráðherra gengur alls ekki neitt að skilja hvað honum gengur til því að þetta er í andstöðu við allt sem hann hefur áður sagt um gang markaðarins.

Herra forseti. Mér þykir vænt um þann mikla metnað sem hv. þm. hefur fyrir mína hönd og ég skal reyna að valda honum ekki vonbrigðum að því leyti til. Ég vil aðeins leggja áherslu á tvö atriði. Annað er að ég sagði að flugnám eins og það er skilgreint, atvinnuflugnám, fellur ekki að framhaldsskólum vegna þess að þar eru kröfur meiri en almennt eru þar gerðar. Eins og við vitum, ég og hv. þm., eru laun og annað auðvitað með öðrum hætti í framhaldsskólum en ef farið er einu stigi ofar eða í háskóla. Í öðru lagi vil ég taka fram, ef ég hef ekki gert það í fyrri ræðum, að gert er ráð fyrir því að skilgreina betur og nákvæmar hvaða kröfur skuli gera í atvinnuflugmannsnámi og er unnið að því af Samtökum loftferðaeftirlita í Evrópu að ná samkomulagi um slíkt. Við Íslendingar höfum ekki verið eftirbátar neinna í sambandi við öryggismál og menntunarkröfur og munum að sjálfsögðu ganga þar feti framar öðrum. Þessi staðreynd víkur líka að því að auðvelt verður fyrir einkaskóla að taka upp kennslu á þessu sviði ef þeir svo kjósa þar sem kröfurnar munu liggja fyrir. Ef einkaaðilar sýna því áhuga að stofna slíkan skóla, Flugskóla Íslands eða jafningja hans, verður það mál auðvitað metið í samgrn.

Herra forseti. Ég dáist að bjartsýni hæstv. ráðherra. Hann lítur alltaf vonglöðum augum til framtíðarinnar. Nú sér hann allt í einu hilla undir framtíð þar sem verður ekki bara Flugskóli Íslands hf. þar sem hann skipar meiri hluta stjórnar, heldur verður auðug flóra annarra flugskóla í samkeppni við Flugskóla Íslands og jafnvel verða þeir kvaddir til samráðs um hitt og þetta eins og segir í frv. Hann gleymir bara einu. Hann gleymir því að hæstv. ráðherra hefur ekki jafngott vit á þessu og ýmsir aðrir úr kjördæmi hans. Þá er ég að tala sérstaklega um forsvarsmenn Flugfélags Norðurlands. Hvað sögðu þeir, hæstv. ráðherra, í svari sínu við fyrirspurn ráðuneytisins? Þeir sögðu að íslenski markaðurinn bæri ekki nema einn flugskóla. Ég hygg því að þrátt fyrir að hinn vonglaði og vorglaði hæstv. ráðherra sjái hilla undir marga flugskóla, muni eigi að síður þegar upp verður staðið staðreyndin verða sú að sveitungar hans að norðan höfðu rétt fyrir sér en hann ekki. Það verður enginn flugskóli annar en Flugskóli Íslands vegna þess að talsmaður samkeppninnar og einkaframtaksins, hæstv. samgrh. Halldór Blöndal, verður búinn að drepa hina af sér. Og hefur þá afrekað það sem maður taldi að forustumaður í Sjálfstfl. mundi hvorki leggja sig eftir né takast og aldrei líðast af sínum eigin flokksmönnum.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti allshn. sem liggur frammi á þskj. 741. Eins og þar kemur fram fékk nefndin málið til umfjöllunar á milli 1. og 2. umr. og þótt hún hafi flutt málið eftir talsverða umræðu kynnti hún sér þau sjónarmið og rök sem fram komu við 1. umr. um málið og hefur að umræðu lokinni fallist á þau sjónarmið sem þar komu fram og flytur brtt. sem kemur fram á þskj. um að 2. málsl. efnismgr. 3. gr. frv. falli brott og að orðin ,,í samræmi við niðurstöðu nefndarinnar`` í 3. málsl. 3. gr. falli einnig brott sem eru helstu efnisatriði þeirra tillagna sem fram komu við 1. umr. um málið. Undir nefndarálitið rita allir nefndarmenn og enginn með fyrirvara, herra forseti.

Herra forseti. Eins og fram kom í máli hv. þm. Árna R. Árnasonar segir í nefndaráliti frá allshn., sem allir nefndarmenn skrifa undir án fyrirvara, þar á meðal fulltrúi Alþb. og óháðra í nefndinni, hv. þm. Ögmundur Jónasson, er lagt til að gerðar verði tilteknar breytingar á fyrirliggjandi frv. til breytinga á skaðabótalögum. Þessar breytingar eru að mestu leyti í samræmi við brtt. sem þrír hv. þingmenn lögðu fram við 1. umr., þeir Svavar Gestsson, Kristín Ástgeirsdóttir og sú sem hér stendur. Efnislega felur brtt. okkar í sér að gerðar eru breytingar á ákvæði til bráðabirgða en þær miða að því að leggja minni hömlur á þá nefnd sem samkvæmt ákvæðinu er falið að endurskoða skaðabótalögin. Eins og ákvæðið liggur fyrir er nefndinni nánast uppálagt að komast að tiltekinni niðurstöðu eða eins og það er orðað í ákvæðinu: ,,með hliðsjón af þeim tillögum sem allshn. lét vinna fyrir sig á 120. löggjafarþingi og þeim athugasemdum sem fram hafa komið í hv. allshn.`` Slíkar hömlur eru að mati þeirra sem lögðu fram brtt. við 1. umr. óeðlilegar. Einkum er óeðlilegt að leggja fyrir sérstaklega skipaða nefnd að taka tillit til athugasemda sem e.t.v. voru aðeins munnlegar og komu fram á fundum hv. allshn. Hv. allshn. hefur tekið tillit til þessara tveggja athugasemda af þremur og lagt til að frv. verði breytt í þá veru og fagna ég því. Þriðja efnislega tillagan í brtt. okkar þremenninganna snýst um gildistökuákvæði lagabreytinganna sem samkvæmt frv. er miðað við 1. júlí 1996. Í brtt. okkar þremenninganna er lagt til að lögin öðlist þegar gildi og er sú tillaga rökstudd með því að þarna sé verið að leiðrétta viðurkennda skekkju í núgildandi lögum og slíka leiðréttingu eigi að gera strax. Við 1. umr. er fram fór um miðjan mars gagnrýndi ég ásamt fleirum gildistökuákvæðið harðlega. Nú er svo komið að nokkur tími hefur liðið og óðum styttist í 1. júlí og með tilliti til jákvæðra viðbragða við öðrum efnisatriðum í brtt. okkar og þess sem hér hefur verið rakið munum við þremenningarnir draga breytingartillögur okkar til baka. Ég vil þó fyrir mig árétta þá afstöðu sem ég gerði grein fyrir í 1. umr. málsins að ég tel það miður að ekki skuli hafa verið gengið lengra í endurskoðun skaðabótalaganna að sinni en hér er gert eftir svo viðamiklar úttektir færustu sérfræðinga okkar á sviðinu sem fyrir liggja. Málinu er enn einu sinni skotið á frest í stað þess að hið háa Alþingi taki af myndugleik á því ófremdarástandi sem ríkt hefur á sviði skaðabótaréttarins. Þar hefur verið háð styrjöld um innihald reglna um skaðabætur og eins og rakið var í 1. umr. er sú saga löng og á rætur að rekja allt til þess tíma er tryggingafélögin settu sér verklagsreglur árið 1991, reglur sem voru í andstöðu við þágildandi óskráðar reglur um skaðabætur. Tryggingafélögin sýndu fádæma ósvífni með þessu framferði sínu. Tjón voru aðeins gerð upp við þá sem vildu una verklagsreglunum en þeir sem kröfðust hins lagalega réttar síns að fullu þurftu að sækja mál sín fyrir dómstólum. Það vita allir sem þekkja til slíkra mála að þau eru óvenjutímafrek, ekki aðeins vegna hugsanlegra tafa í dómskerfinu heldur ekki síður vegna eðlis málanna. Það tekur oft langan tíma að sannreyna tjónið og sönnun er oft erfið. Hverjir fóru illa út úr þessu stríðsástandi sem tryggingafélögin stofnuðu til? Það voru tjónþolarnir, þeir sem höfðu orðið fyrir slysum og höfðu misst starfsorku sína. Ég minni á þessa forsögu málsins hér og reyndar hafa tryggingafélögin komið að málum síðar í tengslum við lagasetningu. Árið 1993 voru sett skaðabótalög og margir telja að þar sé hallað á tjónþola í þágu tryggingafélaganna og sú breyting sem verið er að gera hér er í raun og veru viðurkenning á slíkri skekkju. Við undirbúning að breytingum á lögunum hafa tryggingafélögin haft sig mikið í frammi og nánast hótað því að þau munu hækka iðgjöldin ef þessi eða hin breytingin verði gerð. Ég ítreka að slík framkoma er ólíðandi af þjónustustofnunum á borð við tryggingafélögin. Þeirra hlutverk er að þjónusta fólk á grundvelli landslaga, óskráðra eða skráðra og ef sú verður raunin að þau þurfi að hækka iðgjöld í kjölfar breytinganna gera þau það og eiga það síðan við viðskiptavini sína. Það er ekki hlutverk löggjafarsamkundunnar að haga lögum í samræmi við slíkar hótanir því að hlutverk hennar er fyrst og fremst það að uppfylla meginmarkmið reglna um skaðabætur. Og hvert er það? Meginmarkmið skaðabótaréttar er að bæta fólki það tjón sem því ber að fá bætt samkvæmt lögum þar um. Fyrir hvaða prís tryggingafélögin selja þessa þjónustu verða þau að eiga við sína viðskiptavini. Að lokum, herra forseti. Frv. með þeim breytingum sem nú liggja fyrir frá hv. allshn. er til bóta fyrir tjónþola þótt það gangi skemur en ég hefði óskað. Það er í rétta átt og því mun ég styðja það en ég vil jafnframt ítreka nauðsyn þess að heildarendurskoðun á skaðabótalögunum fari fram hið fyrsta. Það er ekkert að vanbúnaði að móta nýjar tillögur. Það er hægt að gera það á grundvelli þeirrar vinnu sem þegar hefur verið unnin og frekari skoðunar tel ég ekki vera þörf á því sviði. Ég vil einungis ítreka það í lokin að slík endurskoðun má ekki taka of langan tíma. Tjónþolar hafa þurft að bíða nógu lengi eftir að fá leiðréttingu mála sinna sem eru viðurkenndar að hluta til með þeim breytingum sem hér er verið að gera og eru því til bóta en það hefði mátt ganga mun lengra nú þegar.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti hv. allshn. á þskj. 744. Þar kemur fram að nefndin hefur fjallað um málið og fengið á fund til sín Þórhall Ólafsson og Ólaf W. Stefánsson frá dómsmrn. Einnig bárust nefndinni umsagnir ýmissa aðila um málið. Eftir umfjöllun gerir nefndin þá tillögu til breytingar, sem fram kemur á þskj., að í stað fjárhæðarinnar ,,50.000 kr.`` í 2. efnismgr. 1. gr. komi: 25.000 kr. Herra forseti. Þetta er eina tillaga nefndarinnar. Undir nefndarálitið rita allir nefndarmenn en tveir þeirra, Margrét Frímannsdóttir og Sighvatur Björgvinsson, með fyrirvara.

Virðulegi forseti. Hér er vissulega á ferðinni mál sem er ekki eitt af stærstu málum þingsins en þó nokkurt umhugsunarefni. Hér er gert ráð fyrir því að það megi koma á bíla svokölluðum einkamerkjum, þ.e. ef menn vilja láta vita af því að þeir séu á ferðinni geta þeir merkt sína bíla með sérstökum hætti. 1. efnismgr. frv. hæstv. dómsmrh. hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,Dómsmálaráðherra getur sett reglur um heimild eiganda ökutækis til að velja tiltekna bókstafi og tölustafi á skráningarmerki ökutækis (einkamerki).`` 2. efnismgr. hljóðar svo: ,,Fyrir rétt til einkamerkis skal greiða 50.000 kr., auk gjalds fyrir skráningu og skráningarmerki. Fyrir skráningu á flutningi einkamerkis af einu ökutæki á annað í samræmi við reglur sem settar eru samkvæmt 1. mgr. skal greiða sama gjald og fyrir skráningu eigendaskipta að ökutæki. Gjaldið renni til Umferðarráðs.`` Svo kemur brtt. frá hv. allshn. Ég verð að segja alveg eins og er, ég á í miklum vandræðum með að samþykkja þá brtt. því að hún gerir ráð fyrir því að lækka þetta gjald. Það var gert ráð fyrir því í upphafi að það væri 50 þús. kr. sem menn þyrftu að borga fyrir að hafa svona einkamerki, t.d. ef menn vildu láta standa á bílnum sínum Árni Johnsen svo að ég nefni nú dæmi þá hefðu menn getað fengið það fyrir 50 þús. kr. en núna á að lækka það niður í 25 þús. kr. Mér finnst alveg lágmark ef menn vilja vera með svona sérvisku í sambandi við merkingar á bílum, þá borgi þeir fyrir það og tekjur af því renni til Umferðarráðs. Í nefndarálitinu er út af fyrir sig fjallað nokkuð um þetta mál og þar segir svo, með leyfi forseta: ,,Nefndin leggur áherslu á að samkvæmt skriflegum upplýsingum sem henni bárust frá dómsmrn. er ekki verið að innleiða tvöfalt skráningarkerfi á ný með þessari breytingu heldur er þvert á móti ætlunin að eldri skráningarmerkin, þ.e. þau sem notuð voru fyrir tíð fastnúmerakerfisins, hverfi endanlega úr umferð fyrir árslok 1997. Einkamerki eiga að verða að öllu leyti eins og núverandi skráningarmerki nema hvað varðar röðun bókstafa og tölustafa á merkinu. Bifreið með einkamerki mun einnig fá fast númer sem fylgir bifreiðinni þar til hún verður afskráð. Ef ætlunin er að selja bifreið sem ber einkamerki þarf eigandi að setja fastnúmeramerki á og ber hann af því allan kostnað. Nefndin gerir athugasemd við eitt atriði í frv. og það er að gjaldið, sem mönnum er ætlað að greiða fyrir réttinn að einkamerkjum, sé of hátt og leggur hún til að frv. verði samþykkt með breytingu.`` Hæstv. forseti. Ég tel að þetta mál verðskuldi nokkra umræðu vegna þess að hér er bersýnilega um það að ræða að menn eru að ýta undir það að tekið verði upp tvöfalt bifreiðanúmerakerfi. Það er alveg augjóst mál ef það yrði útbreitt og ég tala nú ekki um ef það kæmist í tísku að kaupa sér einkamerki á bíla segir það sig náttúrlega sjálft að allmargir mundu gera það, þ.e. þeir sem eiga 25 þús. kr. Mér er sem ég sjái Alþingi Íslendinga standast þá pressu sem kæmi áður en varir á það að almenningur í landinu gæti líka merkt bílana sína með einkamerkjum og þess vegna yrði gjaldið lækkað kannski bara niður í 5 þús. kr. eða 500 kr. eða eitthvað því um líkt. Eins og menn vita eru það alveg furðulegustu hlutir sem verða fyrir barðinu á jafnréttisráráttu sumra þingmanna eins og menn þekkja, eins og kemur fram í dagskrármáli sem er seinna á dagskrá sem heitir ,,Mannanafnalög`` þar sem gert er ráð fyrir því að menn geti tekið upp millinöfn úr því að þeir hafi engin ættarnöfn, vesalingarnir. Hér er sem sagt gert ráð fyrir því að menn fái að taka upp einkamerki og þeir sem hafa einkanúmer og ættarnafn eru mjög vel settir og staða þeirra í þjóðfélaginu athyglisverð eins og hv. hugmyndasmiður að þessu máli sem stendur ekki allfjarri mér í þessum sal og keyrir stundum um landið allhratt eins og kunnugt er. Ég vil þess vegna, hæstv. forseti, fá nánari rökstuðning frá formanni nefndarinnar fyrir nauðsyn þess að taka upp tvöfalt númerakerfi. Hvað á það að þýða? Var ekki verið að taka í gegnum þingið mjög umdeild lög fyrir nokkrum árum um það að taka upp sama númerakerfi fyrir alla bíla í landinu? Var ekki verið að því? Ég man ekki betur en hv. þm. Skúli Alexandersson héldi alveg gríðarlegar ræður á móti því kerfi vegna þess að hann óttaðist það að þá þekkti hann ekki Reykvíkinga sem væru á ferð úti á landi eins og hann hafði áður gert og vildi halda sínu gamla númeri. En nú eru menn sem sagt að fara inn í þetta mál bakdyramegin með þeim hætti sem hér er gert og mér líst ekki vel á það. Ég hefði viljað biðja talsmann hv. allshn. um að gera grein fyrir því hvaða nauður rekur dómsmrn. til að fara að breyta fastnúmerakerfinu vegna þess að í raun er verið að taka upp allt annað kerfi. Hitt efnisatriði þessa máls sem nauðsynlegt er að ræða dálítið er af hverju menn eru að lækka þessa tölu. Ég skil hana ekki. Við erum að reyna að halda utan um tekjur ríkissjóðs og tekjur opinberra aðila eins og við getum. Það er mikill vandi víða í fjárhag stofnana eins og Umferðarráðs. Ég man ekki betur en það væri verið að taka í gegnum þingið í vetur lög um sérstakt gjald til Umferðarráðs. Nú er ætlunin að þetta gjald renni til Umferðarráðs og þess vegna finnst mér sjálfsagt mál að það verði ekki lækkað heldur haldið við upphaflega tillögu dómsmrh. Ég vil einnig spyrja talsmann allshn. hverju það sætir að það er verið að lækka þetta gjald. Það er ekki svo oft sem ráðuneytin koma með tillögur af þessu tagi. Hitt þykir mér enn þá verra að það skuli vera þannig að hv. formaður fjárln. skuli ekki tjá sig um þetta mál þegar verið er að svipta samneysluna fjármunum með þeim hætti sem hér er gert í tillögu hv. allshn. og þykir mér lítið leggjast fyrir vin minn, hv. formann fjárln., ef hann ætlar ekki að bera af sér þessar hugmyndir sem hér eru uppi um að skerða tekjur samneyslunnar. Þess vegna skora ég á hann að standa ... 

Herra forseti. Hv. þm. spyr hvers vegna nefndin geri þá brtt. sem fram kemur í nefndaráliti hennar. Frá því er rétt að greina að nefndin fékk þær upplýsingar að miðað við þá tillögu sem fram kom í frv. sjálfu yrði hugsanlegt að ekki yrði úr miklum tekjum af þessum merkjum. En með því gjaldi sem nefndin gerði tillögu um væri líklegt að þær yrðu nokkrar og meira að segja nokkrar umfram tilkostnað og þar með rynni meira fé til Umferðarráðs en við gætum gert ráð fyrir án þessa. Um önnur atriði sem fram komu í máli hv. þm. ætla ég ekki að fjalla. Ég vil þó svara því hvers vegna menn vildu leggja þetta til. Það var að vísu efni 1. umr. en ég get tekið fram hver mín skoðun er: Ég tel nauðsynlegt að við getum gert lífið á Íslandi svolítið skemmtilegra. Í því felst að menn fái að gæla svolítið við kenndir sínar og sérvisku, m.a. með því að auðkenna farartæki með þeim hætti sem hér er lagt til.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. talsmanni allshn. fyrir greinargóð svör við spurningum mínum. Hann brást vel við og á þakkir skildar. En ég vildi spyrja hv. talsmann allshn. að því hver hafi spáð því að tekjurnar yrðu litlar ef þetta yrði 50.000 kr. Hvaða spámaður var það sem spáði því? Var það Þjóðhagsstofnun eða var það Umferðarráð eða hver? Hver lagði þennan kvarða á borð allshn. sem sýndi nákvæmlega hver væri, eins og það heitir á hagfræðimáli, teygni eftirspurnarinnar eftir númerum á þessu sviði? Hver lagði fram þennan teygnikvarða eftirspurnar varðandi einkanúmer á bílum? Mér þætti vænt um ef hv. þm. gæti svarað mér því vegna þess að ég tel að þetta hljóti að vera meira og minna skot út í loftið eins og einu sinni var sagt um ákveðið hús í bænum þegar talið var það hefði farið fram úr áætlun vegna þess að menn skutu út í loftið til að byrja með. Hv. þm. nefndi að hann teldi að málið hefði alveg sérstakt skemmtigildi. Það fannst mér athyglisvert. Ég verð að segja það, hæstv. forseti, að mér þykir vænt um að þingmenn skuli hugsa um skemmtigildi þingmála. Það er ekki algengt. Oft eru þetta alveg ótrúlega leiðinlegir doðrantar sem við erum með fyrir framan okkur. En hérna er flutt mál sem er eingöngu flutt með þeim rökum samkvæmt hv. þm. að málið er brandari, frv. til laga um fyndni. Það er fínt og veitir ekki af þessa dagana að segja eitt og annað skemmtilegt í þessari stofnun. Ég sé fyrir mér þegar farið verður að framkvæma þau skemmtiatriði úti á þjóðvegunum sem hv. þm. vill beita sér fyrir, þar sem menn eru með þau merki á bílum sínum sem þeim sýnist. Þannig yrði þetta miklu fjölbreytilegra, frelsið mikið meira og annað eftir því. Skráningin sæist hvergi utan á bílunum, hin opinbera skráning, hún væri kannski bara mótormerki undir vélarhlífinni og enginn þyrfti að sjá hana. Ég vil því þakka hv. þm. fyrir að flytja þetta fyrst og fremst af því að það er brandari. En ég verð að segja alveg eins og er að það nægir mér ekki til stuðnings við málið.

Herra forseti. Minn stuðningur við þetta mál helgaðist af því að ég var sannfærður um það í meðförum allshn. að þetta væri forgangsmál á Alþingi og væri brýnt að afgreiða það í vor. Ég lét til leiðast. Annars áleit ég þegar ég byrjaði á þessari vinnu að þetta væri ekki beinlínis forgangsmál hér, en svo virðist vera. Ég lét einnig sannfærast af þeim rökum að lægra launað fólk í landinu væri svo gríðarlega áfjátt í að fá einkanúmer að það yrði miklu meiri eftirspurn eftir þeim ef þau kostuðu 25.000 kr. og því meiri fjármunir kæmu í kassann. Slíkt er mér áhugamál og það eru mín rök í þessu máli. Ef málið er skemmtilegt er það bara betra. Það er gaman að koma út á bílastæði á heimferð. Maður getur þá horft á þá skrautlegu flóru einkanúmera sem verður úti á stæði. Þetta eru rökin fyrir því að ég skrifa undir þetta nefndarálit án fyrirvara. Ég geri það af hreinum bisnissástæðum hvað gjaldtökuna snertir.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. formanni fjárln. skörulegt svar. Hann bætti mikilvægum upplýsingum í það röksemdasafn sem komið er fram í þessu máli. Áður hefur það komið fram að frv. er aðallega flutt af því að það er svo fyndið, það er brandari. Út af fyrir sig á ekki að vanmeta það að hv. þingmenn ríkisstjórnarinnar vilji láta eitthvað skemmtilegt af sér leiða. Ekki veitir af miðað við þau ósköp sem þeir láta yfir þjóðina dynja. Svo bætti formaður fjárln. um betur með því að lýsa því yfir að þessi brtt. væri eiginlega láglaunauppbætur. Það mundi hjálpa láglaunafólki svo mikið ef þetta væri lækkað úr 50.000 kr. í 25.000 kr. Það gæti þá fyrr safnað fyrir því að einkamerkja druslurnar sínar, Lödurnar sínar, ryðkláfana sína. 25.000 kall. Það er mun auðveldara en 50.000 kr. Ég skildi hv. formann fjárln. þannig að einkanúmerin væru sérstök 1. maíkveðja ríkisstjórnarinnar til alþýðunnar á Íslandi. Það er alveg ótrúlegt að hæstv. ríkisstjórn skyldi ekki koma þessu á framfæri þegar hún var að ræða við verkalýðshreyfinguna úr því að hún taldi að þetta væru sérstakar láglaunauppbætur og 1. maíkveðja. Ég legg til að hv. formaður fjárln. verði látinn aka fremstur í kröfugöngu verkalýðsins 1. maí í Reykjavík á einkamerktum bíl. Það væri eðlilegt í framhaldi af þeim miklu tíðindum um láglaunauppbætur til fátæklinga Íslands sem þetta frv., sem er að öðru leyti aðallega fyndið að sögn flm., felur í sér.

Herra forseti. Ég hafði ekki hugmyndaflug til að leggja þetta mál upp sem sérstakar láglaunabætur. Og ég hef ekki hug á að útleggja það sem slíkt. Ég hef heldur ekki hug á að aka í bíl með einkanúmeri, hvorki 1. maí né aðra daga. Ég studdi það á sínum tíma að tekið yrði upp það númerakerfi sem nú er við lýði. Þetta mál telst ekki til helstu áhugamála minna í þingstörfum eins og kom fram í ræðu minni áðan. Hins vegar tel ég þetta í fullri alvöru talað meinlaust mál. Hvort menn hafa gaman af því, það verður hver og einn að gera upp við sjálfan sig. En ég held að það ætti ekki að blanda þessu saman við verkalýðsbaráttuna í landinu. Ég held að þar sé dálítið langt seilst þótt hv. þingmenn fari hér um víðan völl í umræðum.

Ég þakka, hæstv. forseti, hv. 2. þm. Austurl. svör hans og tel mikilvægt að hann hefur í raun dregið til baka að hann líti á málið eins og ég kaus að túlka það í framhaldi af fyrra andsvari hans. Raunar lá beint við að túlka það með þeim hætti sem ég gerði. Auðvitað getur þetta ekki heitið stórmál en það er dálítið sérkennilegt að vera að opna fyrir tvöfalt númerakerfi á bílum þegar nýlega er búið að taka upp fastnúmerakerfið eftir mjög miklar umræður í þessari stofnun. Ég verð því að segja eins og er að ég átta mig ekki alveg á því hvaða nauðsyn rekur Alþingi og ríkisstjórnina til að opna fyrir tvöfalt númerakerfi á bílum. Ég held að það ýti ekki undir aukið öryggi í umferðinni og ég átta mig ekki á því hvað það er sem ýtir á eftir því að menn vilja taka upp tvöfalt númerakerfi.

Forseti gerir sér vonir um að ljúka megi umræðu um þetta dagskrármál, 15. dagskrármálið, og 16. dagskrármálið, Innflutning dýra. 17. og 18. dagskrármál koma ekki til umfjöllunar á þessum fundi vegna sérstakra óska og eru hér með tekin út af dagskrá. Forseti hyggst svo að lokinni umræðu um þessi mál freista þess að ná atkvæðagreiðslum um 13.--16. dagskrármálin.

Herra forseti. Ég vil fagna niðurstöðu allshn. í því máli sem hér er til umræðu. Ég fagna samstöðu nefndarinnar og mér finnst ástæða til að fjalla um nokkur atriði, ekki síst til að minna hv. þm. Svavar Gestsson á það að hann er alveg úti að aka í þessum málflutningi sínum um einkanúmerakerfið. Ég ætla mér að benda hv. þm. á nokkur atriði sem munu leiða hann frá villu síns vegar því þrátt fyrir allt er hv. þm. Svavar Gestsson á réttri leið þótt fráhvarfseinkenni miðstýringarinnar grípi hann stundum heljartökum eins og í þessu dæmi. Ég vil líka fagna því að hv. þm. Margrét Frímannsdóttir, formaður Alþb., var ein af þeim sem tóku vel undir þetta mál í allshn. og barðist m.a. vel fyrir því að gjaldtakan yrði lækkuð, öndvert við það sem hv. þm. Svavar Gestsson vill. Í fyrsta lagi spurði hv. þm. hvort tvöfalt númerakerfi mundi auka öryggi í umferð landsins. Það má spyrja á móti: Eru einhverjar líkur á að tvöfalt númerakerfi ógni umferðaröryggi í lanindinu? Ég held ekki. Það eru nokkur missiri síðan sá er hér stendur flutti þáltill. um einkanúmerakerfið. Ég fagna því hvað það hefur gengið fljótt að koma því á koppinn og fá niðurstöðu í málinu. Um langt árabil hefur númerakerfi bifreiða á Íslandi verið allpersónulegt kerfi. Það hefur verið bundið við staði eða landsvæði og það hefur líka verið bundið við persónur. Og það er kannski það sem er skemmtilegast við þetta meinlausa mál, eins og hv. þm. Jón Kristjánsson orðaði það, að það gefur færi á því að rækta í okkar þjóðfélagi hluti sem eru persónulegir, persónulegt samband og persónuleg vitneskja. Það er okkur mikils virði og verður vonandi á vettvangi okkar sem smáþjóðar í búgarði stórþjóðanna. Þetta er það fyrsta sem ætti að vera samdóma grunnáliti hv. þm. Svavars Gestssonar, að rækta garðinn okkar í eigin ranni og stuðla að okkar eigin kerfi. Það skýtur líka skökku við að hv. þm. Svavar Gestsson skuli finna að því að tekið sé að þessu leytinu til fram fyrir hendurnar á fastnúmerakerfinu því að það er gegn íslenskri málvitund. Hv. þm. hefur verið þekktari fyrir annað en að berjast gegn íslenskri málvitund. Uppsetning fastnúmerakerfisins með q-um, z-um og ýmsum samsetningum er gegn íslenskri málvitund og er eina sýnilega skekkjan sem við sjáum að því leyti í íslensku samfélagi. Það brýtur meira í bága við íslenska málvitund og málmeðferð en til að mynda erlend nöfn sem eru á skiltum fyrirtækja og stofnana sem eru umboðsaðilar fyrir erlend fyrirtæki og að þessu leytinu til er ruglað með íslenskt mál og sýn fólks í þeim efnum er bjöguð. Þetta er það sem mér finnst ljótast við fastnúmerakerfið. Fastnúmerakerfið er dauður hlutur og er tölvuskráningaratriði tengt málmum sem standast ekki endalaust tímans tönn en einkanúmerakerfið ræktar þá sérstöðu Íslendinga að vilja hafa persónuleg einkenni. Það er ósköp þægilegt fyrir þá sem vilja að Íslendingar hverfi inn í haf stórþjóðanna, hverfi inn í sameiginlegan búskap Efnahagsbandalags Evrópu og annarra stórþjóða og láti okkur týna einkennum okkar. Auðvitað er þetta smámál. En það er samt mál. Þarna er eðlilegt að sé valfrelsi og menn hafi færi á því að velja sér sjálfir það sem þeir vilja, ég tala ekki um ef menn borga fyrir það og það allnokkuð háu verði. Þetta er grunnatriðið að fastnúmerakerfið í daglegri umferð á tugþúsundum bíla bjagar íslenska málkennd. Þó ekki væri nema þess vegna væri ástæða til þess að breyta því kerfi aftur. Ekkert mælir á móti því að það sé tvöfalt skráningarkerfi, þ.e. að það séu tvö númer sem fylgi hverjum bíl. Fastnúmerið sem fylgir bílnum og einkanúmerið sem fylgir manninum sem á bílinn svo fremi hann vilji það. Það er ekkert á móti því. Þeir sem þurfa að tilkynna eða láta vita af ferðum bíls eða af einhverjum ástæðum að öðru leyti að skipta sér af umferðinni, grípa það númer sem er á spjöldum bílsins, það er skráð í tölvukerfi lögreglunnar og truflar ekkert að hægt sé að hafa eðlilegt eftirlit eða fylgjast með því að öllu leyti. Það er svo að til að mynda í Svíþjóð og Danmörku er bæði fastnúmerakerfi og einkanúmerakerfi og einkanúmerakerfið í Svíþjóð og Damörku er mjög dýrt. Þar kosta einkanúmerin um 100 þús. kr. Þar er mikið um það að ríkisbubbar, eigendur stóru jeppanna og stórfyrirtækjanna séu með þessi númer og mér finnst líka skjóta skökku við að hv. þm. Svavar Gestsson skuli tala máli þeirra á Íslandi en ekki hins almenna Íslendings og launamanns sem á auðvitað að hafa sömu möguleika og hver annar í þjóðfélaginu til þess að hafa einkanúmer ef honum sýnist svo. Það skýtur skökku við þegar hv. þm. Svavar Gestsson vill stéttskipta íslensku þjóðfélagi á þennan hátt og ekki síst þegar hann gerist talsmaður þeirra ríkari. Þetta er annað atriðið sem brýtur í bága við það sem ég met grunnhugsun hv. þm. Svavars Gestssonar sem er á góðu módeli. Þá má nefna að það er svolítið einkennilegt þegar menn eru að krefjast þess að gjaldtaka sé hækkuð verulega án þess að það séu nokkur sérstök rök fyrir því. Það getur verið ill nauðsyn að hækka gjöld og yfirleitt reyna menn að hafa það í lágmarki, en þegar menn krefjast þess að sem mest sé tekið af þeim sem eiga valkostinn, eiga völina og kvölina, þá er það eitthvað sem er ekki mjög trúverðugt. Það er líka hægt að spyrja hvort þeir sem séu á móti þessu umframgjaldi sem er tekið fyrir réttinn á einkanúmerinu, 25 þús. kr., séu á móti aukinni umferðarfræðslu. Ég býst við að þegar að er gáð séu flestir sammála um að ástæða sé til að auka umferðarfræðslu og auka umferðarmenningu og bæta þannig úr mjög slæmu ástandi sem er sannarlega á Íslandi í allt of mörgum alvarlegum umferðarslysum og mannsköðum. Ég fagna því að hv. allshn. sá að sér og lækkaði þetta gjald úr 50 þús. kr. sem engin rök voru fyrir. Þau voru einfaldlega geðþóttaákvörðun. Í þeirri þáltill. sem ég og fleiri þingmenn lögðum fram á sínum tíma var gert ráð fyrir að einkanúmerarétturinn yrði seldur á tvö- þreföldu skráningarverði. Venjulegt skráningarverð á bíl er 3.700 kr. eða þar um bil þannig að 10--12 þús. kr. hefði kannski verið eðlilegt gjald til þess að afla fjár til verkefnis sem stax í upphafi þessa máls var nefnt að væri ástæða til þess að styrkja, þ.e. aukna umferðarfræðslu. Ég er sannfærður um að ef menn hefðu viljað markaðssetja númerin með það fyrir augum að afla fjár til þessa þáttar í þjóðfélagi okkar hefði verið klókara að hafa verðið lægra. Það hefðu fleiri keypt það og það hefðu komið meiri tekjur í heildina. Ég er líka alveg sannfærður um að ef gjaldið hefði verið 50 þús. kr., ég tala nú ekki um meira, eitthvað í líkingu við það sem er í Danmörku og Svíþjóð, hefðu engar tekjur náðst til þess að auka umferðarfræðslu á Íslandi á þennan hátt með þátttöku þeirra sem eru í umferðinni. Þá hefði málið í rauninni dagað uppi af sjálfu sér með þessari háu verðlagningu en þó má segja að það sé kannski ásættanlegt að verðið sé um 25 þús. kr. þó að mér finnist það tvímælalaust í hærri kantinum. Ég hefði talið miklu eðlilegra að það væri 50% lægra. Þá væri líka hægt að tala um að það væri mjög auðvelt fyrir alla Íslendinga, bæði hálaunamenn og láglaunamenn, að ganga að þessu kerfi og mundi kannski ekki trufla mikið í þessum efnum ef menn hefðu áhuga á því á annað borð. Þess má einnig geta að það hafa þrívegis verið gerðar breytingar á númerakerfinu á Íslandi á þessari öld. Það er skemmtilegt við einkanúmerakerfið að það gerir ráð fyrir því að hægt sé að taka upp aftur númer á svokölluðum fornbílum, þ.e. bílum frá skömmu eftir 1930 og fyrir 1947. Það er ekkert stórmál en það er skemmtilegt. Menn eru í óðaönn að keppast um að byggja upp gömul hús hér og þar um landið, vanda til þess og reyna að gera þau sem upprunalegust og vönduðust og í takt við það sem var á þeim tíma þegar þau voru byggð. Þó að fornbílarnir séu ekki nema nokkur hundruð þá setja þeir svip á umferðina, setja svip á landið, eru eins konar mublur í umferðinni og þess vegna er skemmtilegt að það sé hægt að bjóða upp á sams konar númeragerð og var á þeim tíma sem þau tæki voru og hétu. Margt í þessu mælir með því að taka upp einkanúmerakerfið. Það skemmir ekkert. Það meiðir engan en það gefur valkost og valfrelsi og það setur persónulegri svip á umferðina og þjóðlíf okkar og það er af hinu góða. Enginn vafi er á því að mínu mati að það væru hlunnindi fyrir landsmenn ef hv. þm. Svavar Gestsson hefði þekkt einkanúmer á sínum bíl, færi um landið og fólk vissi að þarna færi Svavar Gestsson og það gæti notið þess að vita að þarna færi maður sem skynjaði brúnaljósin brúnu og yndisleikann í tilverunni eins og menn setja upp líkingar á mismunandi hátt í ræðu og riti. Eitt vildi ég líka nefna í sambandi við nefndarálitið sem er til umræðu hjá hv. allshn. Þar segir að ekki sé verið að innleiða tvöfalt skráningarkerfi á ný með þessari breytingu heldur er þvert á móti ætlunin að eldri skráningarmerkin, þ.e. þau sem notuð voru fyrir tíð fastnúmerakerfisins, hverfi endanlega úr umferð fyrir árslok 1997. Þrátt fyrir það er auðvitað verið að stilla upp tvöföldu kerfi þannig að ég skil ekki rökfærsluna hjá hv. allshn. Auðvitað eru tvö númer skráð í tölvuskráningu lögregluyfirvalda þar sem einkanúmer er annars vegar og fastnúmer hins vegar. En það skiptir engu máli þótt númeraspjöldin séu aðgreind og ekki hægt að setja einkanúmer með sama fyrirkomulagi, þ.e. tveimur bókstöfum og þremur tölustöfum á sama átt og er í fastnúmerakerfinu.

Forseti vill spyrja hv. ræðumann hvort hann eigi langt eftir af ræðu sinni því að nú líður að þingflokksfundatíma og forseti hugðist ljúka umfjöllun um þetta mál.

Ræðumaður á langt eftir af ræðu sinni en þar sem ræðumaður er mjög samningslipur að eðli og upplagi lýkur hann máli sínu hér með.

Það gleður forseta. Takk fyrir.

Herra forseti. Hér hafa farið fram grafalvarlegar umræður um þetta mikilvæga mál sem er náttúrlega þess eðlis að það ryður öllum öðrum málum frá. Ég skildi ekki tilgang þessa máls í upphafi en nú hef ég fengið margar góðar skýringar á því. Ein sú besta er auðvitað hjá hv. þm. Árna Johnsen sem heldur því fram að fastnúmerakerfið sé í rauninni aðför að íslenskri tungu. Hann er því ekki bara að gera lífið svolítið skemmtilegt heldur er hann að bjarga ástkæra, ylhýra málinu líka. Með vissum hætti hefur hv. þm. rétt fyrir sér. Hann sagði líka eins og hv. þm. Jón Kristjánsson að þetta væri meinlaust mál. Ég er ekki viss um að þetta sé rétt vegna þess að í þriðja lagi sagði hann að þetta væri til þess að undirstrika persónulegt samband. Það held ég að geti ekki verið mjög meinlaust í öllum tilvikum. Við gætum t.d. sett upp þannig veröld að hv. þm. Árni Johnsen fer á sinni rennireið um landið og er búinn að koma upp einkanúmeri sem á stendur: Eggert. Mundi það ekki valda írafári í umferðinni og jafnvel geta orðið til þess að einhvers konar slys hlytust af? Eða ef við tökum hið ágæta persónulega samband fyrrv. formanns Alþb., hv. þm. Svavars Gestssonar, við þann sem af honum tók, hv. þm. Ólaf Ragnar Grímsson. Ef hv. þm. Svavar vildi undirstrika sitt persónulega samband við hann með því að hafa númeraplötu með sérnúmerinu ÓRG, mundu margir, sér í lagi alþýðubandalagsmenn, reka upp stór augu og aldrei að vita hvað mundi gerast í umferðinni þann dag. En mér þótti merkilegt að hv. þm. Jón Kristjánsson lýsti því yfir að hann hefði fallist á að lækka verðið úr 50.000 kr. niður í 25.000 kr. vegna þess að eftir því sem verðið yrði lægra mundi ríkissjóður græða meira. Þá verður mér hugsað til þess, herra forseti, að andspænis Alþingishúsinu er skemmtileg verslun sem selur góðan vökva á flöskum. Margir kvarta undan því að hann sé allt of hátt verðlagður og ég er viss um að ef við notuðum þetta nýja efnahagslögmál formanns fjárln. og lækkuðum verðið mundu menn selja miklu meira. Afleiðingarnar kynnu hins vegar að verða dálítið drastískar þegar fram í sækti. Ég tek hins vegar undir með hv. þm. Árna Johnsen að ef menn eru að fara í svona breytingu á ekki að vera með svona há gjöld. Svo að maður tali hreint út þá nærir þetta vissar kenndir hjá fólki sem sumir mundu kenna við snobb. Það er í lagi. Menn mega vera snobbaðir ef þeir vilja. En það á að gera öllum kleift að vera jafnsnobbaðir. Ef menn vilja setja upp sérnúmer til þess að skera sig frá öðrum eiga menn líka að eiga kost á því án tillits til þess hvort þeir eru ríkir eða fátækir. Þess vegna er ég sammála hv. þm. Árna Johnsen um það að 50.000 kr. er allt of hátt verð og 25.000 kr. er það líka. Þá kem ég að þætti hv. þm. Svavars Gestssonar. Það er sá þingmaður sem hér í sölum hins háa Alþingis hefur barist hvað harðast fyrir rétti lítilmagnans, rétti þeirra sem ekki hafa mikið umleikis. Hann vill að þeir eigi að njóta allra lífsins gæða til jafns við aðra. Nú hefur það komið fram að þetta er sérlega eftirsóknarvert sem hér er verið að lögfesta. Það gerir lífið skemmtilegt, sagði hv. þm. Árni R. Árnason og undir það tók annar gleðigjafi í þessum sölum, hv. þm. Jón Kristjánsson. Þá spyr ég hin fjarstadda hv. þm. Svavar Gestsson: Hvernig í ósköpunum stendur á því að hann ætlar að meina þeim sem hafa lítið umleikis að verða sér úti um þessa saklausu skemmtun með því að vera fastur í því að fjárhæðin eigi að vera 50.000 kr. eða jafnvel meira? Ég vil ekki segja að það eigi að gera það í tilefni af 1. maí, en ég held að það væri rétt að fella niður öll sérstök gjöld af þessu tilefni. Að lokum þetta: Þótt hin háa allshn. sé að reyna að blekkja sjálfa sig og aðra með því að það sé ekki verið að setja upp tvöfalt skrásetningarkerfi, er mergurinn málsins nákvæmlega það sem hv. þm. Árni Johnsen sagði hér áðan: Það er verið að setja upp tvöfalt kerfi og menn eiga ekkert að vera að reyna að fela það. En þetta hefur skemmtigildi og þótt það kosti að það verði sett upp tvöfalt eða þrefalt númerakerfi er það allt í lagi. Eins og komið hefur fram á lífið á að vera skemmtilegt. Um það geta allir þingmenn orðið sammála á þessum góða degi.

Herra forseti. Ég fagna undirtektum hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar varðandi sanngirnismeðferð á þessu máli og að menn eigi að sitja þar við sama borð. Sumir líta á ákveðnar sérmerkingar sem snobb. Ég hef aldrei gert það. Ég þekki ekki slíkt og hef heldur aldrei lagt í að fara í manngreinarálit. Mín reynsla er sú að það séu ekki rök fyrir því. Þegar upp er staðið munar kannski ekki einum sálminum til eða frá og því óþarfi að fara út í slíkt. En þetta er til margra hluta nytsamlegt. Eins og hv. þm. minntist t.d. á er Eggert fallegt nafn og væri falleg merking á bíl. Svo má nýta þetta á annan hátt. Ég minnist þess að einu sinni var ég á ferð með fyrrv. hv. þm. Friðjóni Þórðarsyni í bíl hans um Vesturland og hann veifaði, ekki öllum bílum en sumum. Eftir nokkurn tíma spurði ég Friðjón Þórðarson hvort hann þekkti þetta fólk sem hann hafði veifað. Nei, sagði hann, en það var P-merki á bílnum. Þetta var svona persónulegt samband og kannski er þetta bara hluti af þeirri litlu tilveru sem við fjöllum um hér. Þetta er íslenskt fyrirbæri sem hefur verið á Íslandi alla þessa öld. Þótt við höfum farið út af sporinu í einhverju Evrópusamstarfskjaftæði fyrir tveimur árum, er ástæða til að kippa sér á rétta leið aftur og taka upp gamla stílinn í þessum efnum.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti landbn. á þskj. 754 um frv. til laga um breytingu á lögum um innflutning dýra, nr. 54/1990. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Jón Höskuldsson skrifstofustjóra í landbrn. Frv. var lagt fram þar sem í ljós hefur komið að í lögum um innflutning dýra skortir ótvíræða heimild til gjaldtöku vegna vistunar dýra í einangrunarstöðinni í Hrísey. Í nefndinni var lögð rík áhersla á að gjöldin yrðu ekki hærri en þörf krefði. Nefndin leggur til að frv. verði samþykkt óbreytt. Hjálmar Jónsson, Magnús Stefánsson og Lúðvík Bergvinsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins en undir nefndarálitið rita Guðni Ágústsson, Egill Jónsson, Árni M. Mathiesen, Guðjón Guðmundsson, Ágúst Einarsson og Margrét Frímannsdóttir.