Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Guðmundur Ólafsson) Jeg skal ekki fara mörgum orðum um þetta frv.; skal aðeins benda á brtt. frá landbúnaðarnefnd á þskj. 102. Mál þetta var allmikið rætt við 1. umr. og þá ljet jeg í ljósi fyrir nefndarinnar hönd, að hún væri ekki á móti því að taka aftur upp ákvæðið um útsvarsskyldu útvegsmanna, er útræði stunda í öðrum hreppi en þeir eru búsettir í, sem felt er úr eftir frv. háttv. 2. þm. G.-K. (B. K.). Því að það gerir minni breytingu á lögunum en annars hefði orðið. Annað, sem deilt var um frv. þetta við fyrstu umræðu, sá nefndin ekki ástæðu til að taka til greina.

Björn Kristjánsson Jeg hefi eigi annað að segja en jeg felst á brtt.háttv. landbúnaðarnefndar til samkomulags.

Sigurjón Friðjónsson Jeg lagði á móti frv. þessu við fyrstu umræðu; þó ekki fyrir þá sök, að jeg væri á móti því að leggja á laxveiðiafnot. En jeg taldi þetta frv. svo smávægilegt, að það svaraði ekki kostnaði að koma því gegnum þingið. Það má búast við, að brtt. komi fram við frv. ekki síst í háttv.Nd., því altaf er óánægja með ýms ákvæði sveitarstjórnarlaganna og nóg tilhneiging til málalenginga í þinginu, oft engu síður um smámál. Þar sem nú samþykt var í fyrra þingsályktun um að skora á stjórnina að taka sveitarstjórnarlöggjöfina sem fyrst til endurskoðunar, finst mjer rjettast að láta þetta bíða, og nú er vitanlegt, að byrjað er á undirbúningi undir slíka endurskoðun. Hagstofan er þegar byrjuð að senda fyrirspurnir út um land viðvíkjandi fátækralögunum, og virðist rjettast, að þau og sveitarstjórnarlögin sjeu endurskoðuð samtímis, Þó að sjerstaklega þurfi að athuga um tekjustofna sveitarsjóðanna, þá er það margt fleira, sem athuga þarf, t. d. það, hvort ekki sje rjett að breyta reikningsári þeirra og miða það við nýár, í stað þess, að það er nú miðað við fardaga. Þetta mun vera vilji margra sveitarstjórna víða um land. Víða er óánægja með sveitfestistímann og fleira og fleira. Jeg lít svo á, að þingið verði að treysta því, að stjórnin geri sitt besta í þessu efni. Vil jeg því leggja það til, að þessu frv. verði vísað til stjórnarinnar, og leyfi mjer að afhenda hæstv. forseta tillögu til svo hljóðandi rökstuddrar dagskrár: „Í því trausti, að stjórnin leggi fyrir Alþingi næsta, ár, eða svo fljótt sem því verður við komið, ítarlega endurskoðun á allri sveitarstjórnarlöggjöfinni, tekur deildin fyrir mesta mál á dagskrá“.

Jóhannes Jóhannesson Jeg vil leyfa mjer að benda á það, sem jeg sagði við fyrstu umræðu þessa máls um daginn, að jeg teldi ekki gott samræmi á milli niðurlags 1. og 3. málsgr. 1. gr. frumvarpsins. Það lítur ekki út fyrir, að háttv. nefnd hafi skilið, hvað jeg sagði þá. Jeg vil því taka dæmi: Bóndi í Mosfellssveit hefir útibú í Kjósinni. Á hann þá eftir 1. málsgr. 1. gr. frv. að greiða fult útsvar í Mosfellssveitinni eftir öllum efnahag sínum, nema hann hafi haft fast aðsetur annarsstaðar, þá á hann líka að greiða þar útsvar. En ef hann hefir nú dvalið alt árið í Mosfellssveitinni, þó hann hafi haft útibú í Kjósinni, þá á að leggja fult útsvar á öll efni hans í Mosfellssveitinni og líka á útibúið í Kjósinni. En í 3. málsgrein 1. greinar segir, að hreppsnefndin í Kjósinni megi leggja fult útsvar á útibúið þar og að hreppsnefndin í Mosfellssveitinni hafi engan álögurjett á útibúið eða arðinn af því. Jeg sje því eigi annað en að þetta reki sig hjer hvað á annað, og vil jeg bera undir hæstv. atvinnumálaráðherra, hvort jeg fer ekki hjer með rjett mál. Jeg lít líka svo á, að ekkert sje frekar til þess, að almenningur missi alla virðingu fyrir Alþingi en þessi sífelda óvandaða lagasmíði. Þar sem nú þingið er búið að skora á stjórnina að endurskoða öll sveitarstjórnarlögin, finst mjer miklu rjettara að bíða þangað til það er búið heldur en á hverju þingi að vera að samþykkja varhugaverðar lagabreytingar. Mjer er því ómögulegt að greiða atkvæði með þessu frumvarpi, því jeg tel það alls ekki vansalaust fyrir Alþingi að láta það frá sjer fara sem lög.

Björn Kristjánsson Það er mikið kapp, sem lagt er á að drepa þetta frv.; því að strax við fyrstu umræðu kom fram dagskrá um að vísa því frá, og svo nú við aðra umræðu kemur fram önnur sama efnis. Jeg er alveg hissa á þessari mótstöðu, sem frv. fær, þegar þingmenn yfirleitt viðurkenna, að þeir sjeu ekki móti innihaldi þess. Jeg gat að vísu búist við dálítilli mótstöðu á móti frv., því að einn háttv.þm. sagði mjer, að það ætti ekki að fara lifandi út úr deildinni. Háttv. 1. landsk. (S. F.) sagði hið sama, sem áður hefir komið fram hjer í þessari háttv. deild, að það væri ekki ómaksins vert fyrir þingið að vera að breyta þessum lögum nú, af því að gagnger endurskoðun á þeim lægi fyrir dyrum. En mjer finst eigi annað en það sje alveg vansalaust fyrir hið háa Alþingi, þó að það lagi strax þau ákvæði laganna, sem þegar er fyrirsjáanlegt, að þarf að laga, því að ennþá getur liðið alllangur tími þangað til endurskoðun laganna er komin í kring. Þá talaði háttv.þm. um, að þetta væri ekki nema tímatöf, að vera að fást við þetta nú, því að frv. mundi verða breytt í háttv.Nd. En slíkt er ekkert nýtt, og má altaf gera ráð fyrir því, að frv. taki breytingum þegar þau fara á milli deilda. Hvað snertir það, sem háttv.þm. var að tala um, að þegar væri byrjað á undirbúningi undir endurskoðun sveitarstjórnarlaganna, þá er það víst aldrei nema satt. En eins og jeg tók fram áðan, þá geta jafnvel liðið mörg ár þangað til slík endurskoðun er komin í kring. Jeg skil ekki, hversvegna lagt er svona mikið kapp á að drepa þetta frv., þar sem þær breytingar, sem það hefir í sjer fólgnar, koma ekki í bága við skoðun neins háttv.þm. Það hlýtur því eitthvað annað að liggja á bak við, og vil jeg óska, að það komi fram, svo hægt væri að átta sig á því. Annars vænti jeg þess, að hv. deild gefi þessu frv. atkvæði til 3. umr.

Atvinnumálaráðherra (Kl. J.) Það er rjett, sem háttv.þm. Seyðf. (Jóh. Jóh.) sagði, að það virðist við fljótlegt álit vera dálítil mótsögn í niðurlagi 1. og 3. málsgr. 1. gr. frumvarpsins. En jeg lít samt svo á, að þetta megi samríma. Því ef maður, sem á heima í Mosfellssveit og hefir þar aðalbúskap sinn alt árið, hefir líka yfir 3 mánaða atvinnu í Kjósinni, þá má leggja á hann í báðum stöðum, en þó þannig, að draga á þá frá útsvari því, sem lagt er á hann í Mosfellssveit, að tiltölu við þann tíma, sem hann dvaldi í Kjósinni. Þetta er fyrra tilfellið. Hinsvegar er það, að maður rekur arðsama atvinnu í tveimur sveitarfjelögum alt árið; þá á að leggja útsvar á hana alla og óskifta í báðum hreppum. Þetta kemur oft fyrir, t. a. m., að maður hjer í Reykjavík rekur verslun alt árið t. a. m. í Hafnarfirði, og er þar þá goldið alt útsvar af henni þar. Báðar tillögurnar miða að því, að tvö eða fleiri sveitarfjelög geti notið útsvars frá sama manni, og eru því að mínu áliti samrímanlegar. Þó mætti sjálfsagt orða þetta skýrar. Jeg heyri það á sumum háttv. deildarmönnum, að þeir vilja fella þetta frv., af því að búið sje að skora á stjórnina að endurskoða sveitarstjórnarlögin. En slíkt er ekkert áhlaupaverk, og jeg veit það, að örðugt verður fyrir stjórnina að vera búin að undirbúa allar þær breytingar, sem gera þarf á fátækra- og sveitarstjórnarlögunum, fyrir næsta þing. Og þó nú aldrei nema hægt verði fyrir stjórnina að vera búin svo fljótt, að hún geti lagt þessar breytingar fyrir næsta þing, get jeg ekki sjeð, að rjett sje að meina hreppsnefndum að geta t. d. lagt á laxveiðiafnot næsta sumar. Yrði það samt ofan á, að frumvarp þetta verði felt, þá væri þó æskilegast, að því yrði svo fyrirkomið að hreppsnefndir gætu eigi að síður notað þennan tekjurjett sinn.

Forseti (G. B.) Með því að till. sú til rökstuddrar dagskrár, sem fram er komin frá háttv. 1. landsk.varaþm. (S. F.), er sama efnis sem dagskrá sú, er feld var hjer í deildinni við 1. umr. málsins, hlýt jeg að úrskurða, í samræmi við 32. gr. þingskapa, að dagskrártill. sú, sem nú er fram borin, geti eigi undir atkvæði komið.