Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég leyfi mér að vísa til framsöguræðu þeirrar, sem ég flutti fyrir fjárlagafrv., varðandi almennar ástæður fyrir því, að þetta frv. er komið fram. En frv. er um að framlengja lögin um innheimtu söluskatts árið 1954. Ég vil geta þess, að í Nd. voru gerðar á frv. breytingar. Þær breyt. eru í 2. og 3. gr. frv. Þessar breyt., sem gerðar voru í Nd., eru þrjár að efni til. Tvær þeirra eru einvörðungu til þess, að ský rar sé að orði kveðið um tiltekin atriði í löggjöfinni, svo að engum misskilningi geti valdið. En ein breytingin má segja að sé efnisbreyt. að nokkru leyti, en hún er í 2. málsgr. 3. gr. og er svo hljóðandi, með leyfi hæstv. forseta: „Nú kaupir innlendur iðnaðarmaður eða framleiðandi eða fær afhenta vöru til framleiðslu sinnar frá öðrum innlendum iðnaðarmanni eða framleiðanda, sem búið hefur vöruna til eða unnið að henni, og í viðskiptum þeirra er söluskatti bætt við verð eða verðmæti vörunnar, og skal þá endurgreiða söluskattinn vegna þessara viðskipta eftir nánari reglum, settum af fjmrh. Sama gildir um aðvinnslu á vörum, sem innlendur iðnaðarmaður eða framleiðandi fær annan innlendan iðnaðarmann eða framleiðanda til að gera á framleiðsluvöru sinni.“ Þannig hljóðar þessi breyting, sem sett var inn í Nd. Sá er aðdragandi þessa máls, að undan því hefur verið kvartað á undanförnum árum, að söluskatturinn gæti lagzt oftar en einu sinni á inniendar iðnaðarvörur, og var talsvert úr þessu atriði gert, að þetta gæti komið ósanngjarnlega niður. Þegar söluskatturinn var til meðferðar á síðasta Alþ., þá lýsti ég því yfir hér í þessari hv. d., að þetta mál mundi verða framkvæmt þannig framvegis, að ef einhver aðili sýndi fram á, að um tvísköttun eða fleirsköttun gæti verið að ræða með 3% skattinum, þá mundi fjmrn. nota þá heimild, sem það hefur í söluskattslögunum, til þess að undanþiggja vöruna, iðnaðarvöruna, á einhverju stigi eða stigum, og með því yrði komið í veg fyrir slíka fleirsköttun eða margsköttun. Við þessar yfirlýsingar hefur verið staðið, en það hefur aðeins komið fram ein ósk um að fá lagfæringu, svo að þetta atriði virðist nú ekki hafa þrengt að mönnum eða verið eins mikilvægt og látið var í veðri vaka um skeið. En til þess nú að taka af allan vafa í þessu efni, þá er hér sett inn í löggjöfina sjálfa það ákvæði, sem ég áðan greindi, að þessi endurgreiðsla skuli fara fram, ef sýnt er fram á, að um margsköttun sé að ræða. Ég leyfi mér að óska þess, að málinu verði visað til hv. fjhn. að lokinni þessari umr.



Herra forseti. Mér þykir rétt að láta það koma fram nú þegar við þessa umr., að Alþfl. er algerlega andvígur þessu frv. Söluskatturinn var, eins og kunnugt er, álagður til þess beinlínis að afstýra gengisfalli íslenzkrar krónu með því að borga útflutningsuppbætur og gera aðrar ráðstafanir útflutningsatvinnuvegunum til styrktar. Síðan hann var á lagður, hefur svo gengi krónunnar verið fellt fyrst með opinberri skráningu og síðan með bátagjaldeyrisfyrirkomulaginu, eins og kunnugt er. Þrátt fyrir það er haldið áfram innheimtu söluskattsins í sívaxandi mæli, þannig að hann er nú orðinn einn þyngsti skatturinn og óréttlátasti skatturinn, sem á landsmenn er lagður. Ég taldi rétt að láta þetta koma fram nú þegar við 1. umr., en mun að öðru leyti gera grein fyrir afstöðu Alþfl. til málsins undir framhaldi umr. En það, sem alveg sérstaklega vekur athygli í sambandi við enn eina framlengingu á þessum tolli, er það, að á siðasta Alþingi, ætla ég, var skipuð mþn., sem ætlað var að gera till. um gagngerðar breytingar og endurbætur á skatta- og tollakerfi ríkisins og ekki ríkisins eins, heldur einnig tekjuöflun sveitar- og bæjarfélaga. Ég hefði talið, að eitt af því fyrsta, sem þessi mþn. yrði að snúa sér að, væri m.a. athugun söluskattsins, sem á var lagður í því skyni, sem ég áðan sagði, en er hafður enn þrátt fyrir breyttar aðstæður. Ég verð að vænta þess, að hæstv. ríkisstj., sem hefur ráðið skipun þessarar mþn. og segir henni fyrir verkum, hafi enn nægan tíma til að hlutast til um, að tillögur komi fram um aðrar leiðir ti1 fjáröflunar fyrir ríkissjóð heldur en þær, sem felast í þessu frv.



Herra forseti. Ég vildi út af sérstöku tilefni beina lítils háttar fyrirspurn til hæstv. fjmrh. í sambandi við söluskattinn. Mér hefur ásamt einum af hans flokksmönnum verið falið að athuga möguleika á skipasmiðum innanlands. Í þeim viðræðum, sem við höfum sameiginlega átt við fulltrúa iðnaðarins, fulltrúa skipasmiðanna - eða skipasmiðina reyndar og útvegsins, kom í ljós einn af mörgum agnúum á því, að innlendar skipasmiðastöðvar geti keppt við útlent bátaverð. En það eina atriði, sem hérna gæti komið til mála við þessar umr., er einmitt framkvæmd á söluskattsinnheimtu. Nú er það svo, að þingið hefur viðurkennt samkv. síðustu fjárl., að þörf sé á að endurgreiða innlendum skipasmiðastöðvum aðflutningsgjöld, þar með talinn söluskatt af efni í skip og báta, er þær smíða. Af efni í skip og báta, er þær smiða, má miða endurgjaldsgreiðsluna við tiltekna fjárhæð á hverja smálest, sem næst því, er ætla má að svari til þeirra aðflutningsgjalda og söluskatts, er greidd hafa verið af etni til smíðanna. Nú kom í ljós við þessar umræður, að fyrir utan þennan söluskatt, sem þarna er rætt um og hæstv. ráðh. hefur samkv. fjárl. yfirstandandi árs heimild til að endurgreiða, - og ég vil ekki bera neinar brigður á, að hann muni framkvæma það eða hafa framkvæmt, ef til hefur komið, - þá er það, að fyrir utan þetta var fullyrt, að þegar svo skipið væri smíðað, fullbúið og afhent til þess manns, sem ætlar að eiga það, þá sé söluskattur um 2% á því framsali eða transaction, m.ö.o., að hinir innlendu bátar séu skattlagðir með 2% á heildarverðinu frá skipasmiðastöðinni til útvegsmannsins. Og vitaskuld er þetta einn af þeim agnúum, sem þessi iðnaður á við að stríða í samkeppninni við útlendu skipin. Nú stendur hér í þessu frv. á þskj. 189, með leyfi hæstv. forseta: „Nú kaupir innlendur iðnaðarmaður eða framleiðandi eða fær afhent vöru til framleiðslu sinnar frá öðrum innlendum iðnaðarmanni eða framleiðanda, sem búið hefur vöruna til eða unnið að henni, og í viðskiptum þeirra er söluskatti bætt við verð eða verðmæti vörunnar, og skal þá endurgreiða söluskattinn vegna þessara viðskipta eftir nánari reglum, settum af fjmrh.“ Þetta stendur í 3. gr. þess frv., sem hér ræðir um. Og í tilefni af því og hinu, að við erum einmitt að velta þessum málum fyrir okkur á öðrum vettvangi, þá vildi ég leyfa mér að beina þeirri fyrirspurn til hæstv. ráðh., hvort hann muni ekki treysta sér til þess að skilja þessa gr. þannig, að hún heimili eða fyrirskipi endurgreiðslu á þeim söluskatti, sem leggst á fullsmiðaðan bát, smiðaðan hér á landi, við afhendingu til þess, sem kaupa skal, því að skipasmiðurinn er náttúrlega innlendur iðnaðarmaður, - því að ég vildi segja, að kaupandi skipsins, útvegsmaðurinn, er náttúrlega framleiðandi, eins og hér er orðað. Hann fær þarna afhent skip, en ekki vöru, og þess vegna er eftir orðalaginu kannske ekki alveg rígbundið við, að það eigi við skip, þó að mér fyndist öll sanngirni mæla með því, að það nái til fullsmiðaðs skips eins og til annars, sem er kölluð vara eða varningur. Og hér er talað um, að hann fái þessa vöru afhenta frá öðrum innlendum iðnaðarmanni eða framleiðanda, og undir það hugtak getur maður vel sett skipasmíðastöðina. M.ö.o.: Ég hef áhuga fyrir að vita, hvort hæstv. ráðh. lítur þannig á, að þessi grein, ef að lögum verður, fyrirskipi endurgreiðslu á þeim söluskatti, sem ég hef fyrir satt að sé lagður á fullsmiðuð innlend skip, þegar þau eru afhent þeim, er nota skal. Ég vonast til, að hæstv. ráðh. treysti sér að gefa hér jákvæð svör, því að þetta væri hampaminnsta lagfæringin á þessum agnúa viðvíkjandi umræddri iðnaðargrein.



Út af þessu, sem hv. þm. Vestm. sagði, þá vil ég taka það fram, að söluskattur á fullsmíðuðum bát mundi nú ekki geta komið undir þetta ákvæði, sem hann las upp og ég gat um áðan. En ég vil benda á, að í söluskattslögunum er heimild fyrir fjmrh. til þess að undanþiggja með reglugerð einstakar vörur söluskatti, ef sérstök ástæða þykir til. Og ég er alveg reiðubúinn til þess að taka upp viðræður við þá menn úr stjórnarflokkunum, sem eru að íhuga bátasmiðamálið, um það, hvort ástæða sé til þess að nota þá heimild til þess að undanþiggja söluskatti fullsmíðaða báta. Þetta er hægt að gera eftir lögunum, eins og þau eru nú úr garði gerð, þó að þetta ákvæði, sem við höfum rætt um, taki ekki til þeirra. Ég er nú sjálfur ekki kunnugur því satt að segja, hvort söluskattur er tekinn af bátum, en mér heyrðist á hv. þm. Vestm., að hann vissi um, að svo væri, og þá er það atriði, sem þarf að íhuga í sambandi við þessa endurskoðun á grundvelli fyrir bátasmíðum, sem þeir eru að athuga.



Ég þakka hæstv. ráðh. fyrir þessar undirtektir og veit ekki betur en ég fari með rétt mál um þennan söluskatt, sem um ræðir. Og þar sem hann hefur tjáð sig fúsan til viðræðna um að leysa málið og hefur það í hendi sér, að því er mér skildist, án nýrra lagaákvæða, þá hef ég engu hér við að bæta. Mér datt þetta einmitt í hug, ef slíkt væri ekki fyrir hendi, að það væri kannske mögulegt að nota þessa grein, sem ég minntist á. En að fengnum þeim upplýsingum, sem hæstv. ráðh. hefur látið í té, þá sé ég ekki ástæðu til að orðlengja frekar um þetta að þessu sinni. Við munum svo taka upp þær viðræður, sem hann hefur m.a. til stofnað, og vonum þá að geta fengið þetta lagfært við þær.



Herra forseti. Menntmn. flytur þetta frv. að beiðni hæstv. menntmrh. Þetta frv. er gamall kunningi hér í Alþ., því að það fer ekki fram á annað en það, að framlengdir verði þeir viðaukar á skemmtanaskatti samkv. l. frá 1927, sem gilt hafa undanfarið. Hins vegar er ekki nein breyt. í frv. um það, hvernig skiptingunni á því fé, sem inn kemur samkv. þessum lögum, skuli hagað. Það er venja, þegar nefndir flytja frv. að beiðni ráðh., að í grg. er þess getið, að nm. hafi ábundið atkv. um málið, og fer þá athugun fram í þeirri hinni sömu n., venjulega eftir 1. umr., um það, hvort n. vill raunverulega mæla með málinu eða ekki. Að því er þetta snertir, þá er þess ekki getið í grg., að nm. hafi óbundið atkv., enda er svo ekki. Ég vil taka það fram, að n. hefur þegar tekið ákvörðun um málið, að mæla með því. Þess vegna er ekki að vænta neins sérstaks nál. frá n. um þetta mál. Hins vegar er það auðvitað, að ef brtt. skyldu koma fram frá öðrum hv. þm., mundi n. að sjálfsögðu taka þær til athugunar og segja álit sitt á þeim. Ég sé ekki ástæðu til að orðlengja þetta frekar, en legg til, að frv. gangi óhindrað til 2. umr. og áfram, því að eins og ég sagði áðan mun n. ekki gera frekari tillögur um þetta mál, nema sérstakt tilefni gefist til.