Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Fjhn. hefur athugað þetta mál, og eins og nál. á þskj. 161 ber með sér, þá mælir n. með því, að það verði samþ. óbreytt. Frsm. n., hv. þm. Vestm. (JJós), er hér ekki viðstaddur, og kann að vera, að hann hefði gert frekari grein fyrir málinu, ef hann hefði verið hér, en ég sé ekki ástæðu til að fara um þetta mörgum orðum. - Frv. er samhljóða l., sem nú gilda, en falla úr gildi um næstu áramót nema þau verði framlengd, og litur fjhn. svo á, að ríkissjóði muni ekki veita af þeim tekjum, sem hér er gert ráð fyrir, einnig á næsta ári. - Annars skal ég segja það frá mínu brjósti, sem ég hef oft sagt hér í hv. d., þegar rætt hefur verið um mál svipuð þessu, sem framlengd hafa verið ár frá ári og eru orðin nokkurn veginn fastur liður í tekjum ríkissjóðs, að mér virðist það hreinn óþarfi að framlengja þess konar l. aðeins um eitt ár í einu, heldur finnst mér, að frekar ætti að ákveða nú, að þennan skatt skuli innheimta, og svo færi með þetta eins og um önnur l., að þau giltu þangað til öðruvísi yrði ákveðið. Ég hef oft áður látið þessa skoðun mína í ljós, en ekkert verið í þetta tekið, hvorki af hæstv. ríkisstj. eða öðrum, og get ég ekki verið að berjast sérstaklega fyrir þessu, en vildi aðeins benda á þetta.



Herra forseti. - það er auðvitað ekki nema sjálfsagt, að rekstur kvikmyndahúsa borgi allháa skatta til hins opinbera. og það hefur löngum verið svo, að þessi rekstur hefur samkvæmt l. átt að borga allháa skatta. Ég held, að skemmtanaskattur kvikmyndahúsa hafi verið 18–20% af rekstrinum, og á þetta hefur svo bætzt 200% álagning á stríðsárunum. það er vitað, að í Reykjavík og á öðrum stöðum úti um land, þar sem allt fylltist af erlendu herliði, þá margfaldaðist hagnaður kvikmyndahúsanna á þessum stöðum. og efast ég ekki um, að rekstur þeirra gat risið undir þessu 200% álagi þar, en mér er það jafnljóst, að á stöðum, þar sem kvikmyndarekstur var rekinn. en ekkert herlið var, þá gekk þetta mjög nærri þessum fyrirtækjum, þannig að þau gætu borið sig. það er hins vegar enginn vafi á því, að á stöðum úti á landi, þar sem farið er mjög að draga úr fjárhagsgetu manna, sérstaklega á stöðum, þar sem sjávarútvegurinn er sem stendur stöðvaður og allt miðast við afkomu hans, þá verður 200%, álag á skemmtanaskatt kvikmyndahúsanna á þessum stöðum til þess, að rekstur þeirra verður með halla, en það getur aldrei verið tilætlunin með skattaálagningu að ganga svo nærri neinum rekstri. Þetta segi ég ekki af því, að ég telji ekki sjálfsagt að ganga allnærri svona starfsemi í skattaálagningum. en hins vegar ber að taka tillit til þess, þar sem ástandið hefur breytzt og aðstæður eru ólíkar. Ég vil taka undir það með hv. frsm., að eðlilegra væri að ákveða með lagabreyt., hvað skattaálagningin á þennan rekstur ætti að vera, heldur en að framlengja frá ári til árs ákvæði, sem miðuð eru við sérstakt ástand. Ég mundi telja fulla ástæðu til að framlengja þennan skatt í þetta sinn með þeirri breyt. að af kvikmyndahúsum utan Reykjavíkur verði innheimtur skemmtanaskattur með 100% álagi, en af kvikmyndahúsum í Reykjavik með 200% álagi, því að kvikmyndahúsrekstur í Reykjavík hefur sérstöðu fram yfir alla aðra staði landsins.



Herra forseti. Fjhn. hefur athugað þetta mál og er sammála um að mæla með því, enda mun það vera svo, að engu síður er ástæða til þeirrar löggjafar, sem hér um ræðir, heldur en þegar l. voru sett í fyrstu. N. flytur eina brtt. um umorðun á 1. gr. frv., en það er engin efnisbreyting. Í frv. stendur, að l. nr. 98 9. júlí 1941, sbr. l. nr. 118 31. des. 1945, skuli koma í gildi af nýju frá 1. janúar 1947 að telja og gilda til loka þess árs. Þetta er auðvitað rangt orðalag, þar sem þessi l., sem þarna er vitnað til, eru í gildi nú í dag og gilda þar til í lok ársins. Þess vegna er ekki hægt að segja, að þau skuli koma í gildi af nýju, heldur er rétt að segja, að þau skuli gilda til ársloka 1947. Það mun standa svo á þessari villu - eða hvað maður ætti að kalla þetta -, að þegar 1. voru framlengd í fyrstu, var það eftir áramót, og l. hafa fallið úr gildi 1. janúar, og var því rétt að segja þá, að þau skyldu koma í gildi af nýju, og síðan hefur þetta orðalag verið látið haldast í frv. Ef hins vegar afgreiðsla frv. kynni að dragast fram yfir áramót, þá væri að sjálfsögðu rétt að taka þetta orðalag upp aftur.



Herra forseti. Þegar l. um innflutning og gjaldeyrismeðferð voru framlengd á síðasta þingi, var sett ákvæði í 9. gr. l. þess efnis, að l. skyldu falla úr gildi 1. des. 1946. Það munu ekki vera skiptar skoðanir um það, að það hefur ekki orðið sú breyting á, frá því l. voru sett 1946, að óhætt sé að leggja niður þá tilhögun, sem verið hefur um innflutnings- og gjaldeyrismeðferð, og það munu heldur ekki skiptar skoðanir um það, að nauðsynlegt sé að halda áfram einhverri stofnun, sem hafi þessi mál til meðferðar. - Að tilhlutun fjmrn. var borið fram frv. í hv. Nd., þar sem lagt var til, að 9. gr. l. yrði felld úr gildi. Afleiðing þessa varð þá sú, að l. voru framlengd óbreytt um óákveðinn tíma. Hv. Nd. vildi ekki fallast á að framlengja l. um ótiltekinn tíma, og er því lagt til, að l. þessi falli úr gildi 1. febr. 1947, og er hugsunin með þessari breytingu sú, að endurskoðun fari fram á 1. fyrir þann tíma. Ég verð að segja það eins og það er, að ég álít það orki mjög tvímælis, hvort ástæða sé til að tímabinda l. að nýju, því að vitanlega hefur hv. Alþ. það í hendi sér að endurskoða l. án tillits til þess, hvort þau eru tímabundin eða ekki, og get ég því tekið undir með hv. 1. þm. Eyf. (BSt), hvað snertir þá tilhögun, sem ríkir í þessum efnum, sem sé, að hún orkar mjög tvímælis. Þau einu rök, sem færð verða fyrir þeirri tilhögun, sem komin er á í þessum efnum, eru þau, að ef lagasetning orkar tvímælis, en ákvæði er í l. um niðurfelling þeirra, þá minnir það hv. Alþ. á árlega endurskoðun þeirra, en ég hef þó enn sem komið er fellt mig við, að l. verði afgreidd á þann veg, sem hv. Nd. hefur gert. - Auk þessara breyt. er svo lagt til, að gerð verði ein smábreyt. á 6. gr. l. Þau ákvæði hafa gilt fram að þessu, að leyfisveitingagjald er greitt, um leið og varan kemur, og innheimt af tollstjóra, um leið og tollur er greiddur. Það hefur borið á því frekar en áður, að menn hafa sótzt eftir að fá gjaldeyrisleyfi, án þess að séð verði, að þeir hafi tryggt sér að fá vöruna keypta og fá útflutningsleyfi fyrir vörunni frá því landi, sem þeir ætla að flytja inn frá. Þetta hefur því orðið til þess, að miklu fleiri gjaldeyrisleyfi eru í umferð heldur en æskilegt væri. Því er hér lagt til, að leyfisveitingagjaldinu verði breytt á þann veg, að það greiðist um leið og leyfi er afhent. Þetta mun verka á þann hátt, að menn munu sækjast síður eftir að fá leyfi, nema þeir hafi nokkuð góðar vonir um að geta fengið vöruna keypta og fengið útflutningsleyfi fyrir henni frá viðkomandi landi. Ég ætla því, að þessi breyt. á l. sé til bóta. - Eins og ég gat um áðan, þá falla l. um innflutning og gjaldeyrismeðferð úr gildi 1. des. næstkomandi. Það má segja, að óþarflega lengi hafi dregizt að koma fram með frv. um framlengingu á l., en ástæðan til þess er, eins og hv. þm. munu renna grun í, að þetta er eitt af þeim málum, sem allmikið hefur verið rætt um í sambandi við stjórnarmyndun, og þótti því ekki ástæða til að bera fram frv. um framlengingu l. þessara, fyrr en séð yrði fyrir endann á því, hvort stjórnarmyndun tækist fyrir mánaðamót, en sem kunnugt er nú, að verður ekki úr fyrir þann tíma. Ég vil því bera fram eindregin tilmæli til hæstv. forseta, að hann setji fund að þessum fundi loknum og taki þá málið fyrir. Ég skal geta þess, að málið hefur verið til athugunar hjá fjhn., og vil ég því mælast til, að málið verði afgreitt, án þess að því sé vísað til n. En ef hv. d. fellst ekki á það, vil ég mælast til, að hv. fjhn. afgreiði málið tafarlaust. En ef hv. d. felist á, að ekki þurfi að vísa málinu til n., vildi ég mælast til þess við hv. forseta, að hann setti fund þegar að þessum loknum og tæki málið á dagskrá, því að nauðsyn er, að l. fái staðfestingu þegar á morgun.



Herra forseti. Það var aðeins lítils háttar fyrirspurn til hæstv. fjmrh. í sambandi víð þetta mál, ef það fer ekki til n. Gert er ráð fyrir, að l. um innflutning og gjaldeyrismeðferð falli úr gildi 1947. Venja hefur það verið í viðskiptaráði, að gjaldeyrisleyfi séu veitt snemma á árinu, jafnvel í janúar, fyrir fyrri helming ársins. Ef á að breyta þessu, vildi ég vita, hvort viðskiptaráðið á að halda umboði til að veita gjaldeyrisleyfi fyrir fyrri helming ársins 1947. Ég vil því spyrja hæstv. fjmrh., hvort hann vilji koma í veg fyrir, að viðskiptaráð veiti þessi leyfi eða ekki, og er undir svari hans komið, hvort ég ber fram brtt. við frv. eða ekki.

Fjmrh. (Pétur Magnússon) : Það er í sjálfu sér ekki auðvelt að svara fyrirspurn hv. þm. Það fer fyrst og fremst eftir óskum þess manns, sem með viðskiptamálin fer á þeim tíma, sem leyfin eru veitt. Viðskiptaráð mundi að sjálfsögðu ekki láta fara fram leyfisveitingu í janúar, nema viðskmrh. væri því samþykkur. Ég mundi ekki láta fara fram úthlutun gjaldeyrisleyfa, fyrr en séð verður, hvaða afgreiðslu mál þetta fær á Alþ., og er mér nær að halda, að flestir mundu gera hið sama, er svo stendur á sem nú. Ég efast um, að það sé rétt hjá hv. þm., að leyfisveitingar hafi farið fram í janúar. Ég held þær hafi oftast dregizt fram í febrúar og jafnvel marz, því að fyrr hefur varla unnizt tími til þess. En hvað sem um það er, hygg ég, að þm. þurfi ekki að bera kvíðboga fyrir því.



Herra forseti. Ég álít reyndar, að lögin um innflutning og gjaldeyrismeðferð þurfi ýmissa breytinga við og endurskoðunar. Ég hef einnig orðið var við, að framkvæmdin á þeim þarf ekki síður endurbótar við en lögin sjálf. Ef þetta frv. hefði verið fyrr borið fram, tel ég víst, að flokkur minn hefði reynt að koma fram ýmsum breyt. við þetta mál, og það verð ég að segja, að ef mætti skilja samþykkt Alþ. á þessu frv. sem yfirlýsingu um, að allt ætti að haldast óbreytt, mundi ég ekki treysta mér til að samþykkja það. En þó að þetta frv. sé samþ., hefur Alþ. það á sínu valdi að gera þær ráðstafanir, sem því þykir henta á hverjum tíma. Ég sé enga bót í, að lögin um innflutning og gjaldeyrismeðferð falli úr gildi 1. des., og get því fallizt á, að sú meðferð sé á höfð, að frv. verði gert að lögum í dag, en það er langt frá því, að ég sé að samþykkja það, að allt skuli haldast í sama formi framvegis.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðh. fyrir svör hans. Auðvitað veit hann ekki, hvað annar maður kynni að gera, en það, sem ég átti við, var, hverjir ættu að veita leyfin, en ég læt mér nægja, samkvæmt upplýsingum hans, að viðskiptaráð mun starfa áfram og veita leyfin, og að því leyti mun ekki um neina breytingu að ræða.



Þar sem þetta frv. er komið frá n. og fer ekki til n., vildi ég beina fyrirspurn til hæstv. ráðh. Samkv. 1. gr. skal viðskiptaráð skipað 5 mönnum og 5 til vara, eins og í lögunum stendur, og skal svo vera til 1. febr. Nú vil ég vita, hvort þetta er hugsað svo, að sömu menn sitji í ráðinu sem þar eru. Mér er kunnugt um það, að allfast hefur verið sótt á ríkisstj. frá útgerðarmönnum að fá mann í viðskiptaráð. Að ekki hefur verið fastar eftir þessu sótt, stafar af því, að þeim var ljóst, að l. féllu úr gildi 1. des. En þeir munu ekki sætta sig við, að l. séu framlengd til 1. febr., án þess að kröfum þeirra sé sinnt. Þetta er réttlætiskrafa. Því að útgerðin skapar 80% af útflutningsverðmætum þjóðarinnar. Í 2. gr. eru ákvæði um, að ráðh. geti ákveðið um það, hvaða vörur og frá hvaða löndum skuli þurfa leyfi eftir tillögum frá Sambandi íslenzkra samvinnufélaga og Verzlunarráði Íslands. Við þetta mun ég bera fram brtt. um, að Landssambandi ísl. útvegsmanna verði bætt hér við, nema ráðh. lýsi yfir, að hann muni leita álits þeirra jafnframt, þegar um slíkt er að ræða. Það er vitað mál, að sjávarafurðir má selja háu verði í ýmsum löndum gegn því, að vörur þaðan séu keyptar í staðinn, og getur þetta haft mjög mikið að segja. Þannig má t. d. selja þunnildi til Ítalíu fyrir um 1 millj. kr., ef vörur þaðan eru keyptar í staðinn, og þá vöru er hvergi hægt að selja annars staðar, og sjá allir, hvaða þýðingu þetta getur haft fyrir sjávarútveginn. Og þannig er með ýmsar vörur. Inn á þessa braut var farið fyrir stríð, t. d. með viðskipti við Þýzkaland. Það er því nauðsynlegt, að þeir menn, sem starfa að framleiðslu fisks, hafi hér ítök. Ég mun því bera fram brtt. við 1. gr. um skipun ráðsins, nema ráðh. lýsi því yfir, að tekið verði fullt tillit til óska útvegsmanna, og svo við 2. gr., svo sem ég gat um. Ég vil benda á, hvort ekki sé rétt að sameina þau ráð. sem hafa með út- og innflutning að gera, og vil benda fjhn. á að afgreiða ekki þann lið, fyrr en séð verður, hvort ekki getur orðið úr þessari samræmingu. Þessar nefndir eru nú þrjár, viðskiptaráð, nýbyggingarráð og samninganefnd utanríkisviðskipta, og til þessara starfa rennur enn þó nokkuð þungt gjald frá útveginum, án þess að séð verði, að til þess liggi bein nauðsyn. Ég vildi spyrja hæstv. fjmrh., hvort ekki sé hægt að leggja samninganefnd utanríkisviðskipta niður og hvernig fjárhag hennar sé nú háttað. Varðandi brtt. frá Nd. vil ég benda á, að ef þetta er samþ. óbreytt, er nauðsynlegt að bæta inn nýju ákvæði. Ákvæðunum um endurgreiðslu á leyfisgjöldum, sem eigi eru notuð, þarf að breyta. Það er ekkert réttlæti að taka gjald af leyfum, sem af ófyrirsjáanlegum ástæðum geta ekki komið að notum, svo að endurnýja þarf leyfið, og að viðskiptaráð hafi þá leyfi til að neita um endurnýjun, en halda gjaldinu. Ég tel ekki ástæðu til að taka gjald af leyfum jafnhliða því, sem þau eru veitt, og mun ég bera fram brtt. varðandi það ákvæði, nema hæstv. ráðh. gefi þær upplýsingar, sem ég get sætt mig við. Ég er ekki á sama máli og hv. 1. þm. Eyf. og hæstv. fjmrh., að ekki sé rétt að tímabinda l. Hæstv. ráðh., sagði, að það væri til þess að minna menn á l. Ég vil benda á, að ef þau eru ótímabundin, geta þau staðið áfram í gildi, án þess að hægt sé að fá þeim breytt, því til þess þarf meiri hluta í Alþ. Ég vil minna á, að á síðasta fundi í þessari hv. d. var brtt., sem var bæði réttlát og sanngjörn, felld með jöfnum atkv. En séu l. tímabundin, er þessi hætta að sjálfsögðu minni.



Herra forseti. Þetta frv. er borið fram af fjhn., Nd., og hæstv. ráðh. bar fram þau tilmæli, að málinu yrði ekki vísað til n. og afgreitt helzt í dag. Sem fulltrúi Alþfl. í fjhn. vildi ég taka fram, að vel má verða við þessum tilmælum hæstv. ráðh., og liggja til þess tvær orsakir. Í fyrsta lagi, að málið er svo einfalt, að af þeim ástæðum er ekki ástæða til að tefja það, og í öðru lagi, að nú standa yfir samningar um myndun ríkisstj., og verða þessi mál vafalaust tekin þar til rækilegrar meðferðar. Tel ég því ekki rétt að gera breytingar neinar á lögunum nú, en þær munu verða gerðar í samningunum um stjórnarmyndun. Ég vil geta þess út af ummælum hv. þm. Barð., að ef á að fara að breyta frv., mun ég áskilja mér rétt til að leggja til, að málið verði ekki afgreitt í dag, en vísað til n. til athugunar fyrir 3. umr.

Fjmrh. (Pétur Magnússon) : Herra forseti. Hv. þm. Barð. beindi þeirri fyrirspurn til mín, ef að l. yrðu framlengd, hvort viðskiptaráð ætti að vera eins skipað og áður, þ. e. sömu mönnum. Einnig gat hv. þm. þess, að útgerðarmenn sæktu nú allfast á að fá fulltrúa í ráðið sér til tryggingar. Mér virtist hv. þm. leggja þann skilning í þetta, að einhverjar stofnanir tilnefndu menn í ráðið, en svo er ekki. Ríkisstj. skipar það, en auðvitað eftir samkomulagi innan hennar, en engin stofnun hefur tillögurétt um mannaval í ráðið. Mér er að vísu kunnugt um þessar kröfur útgerðarmanna, en við þeim er ekki hægt að verða, og þó að ég hafi gefið vilyrði um að skipa nýjan mann í ráðið, sem vel kann rétt að vera, vil ég ekki kannast við, að útgerðarmenn hafi neinn rétt til að ráða um mannaval í ráðinu. En segja má, að laust sé eitt sæti í ráðinu, síðan Sveinbjörn Finnsson verðlagsstjóri hætti þeim störfum, en verðlagsstjóri á jafnframt sæti í viðskiptaráði. En í verðlagsstjóraembættið var skipaður maður úr viðskiptaráði, en enginn skipaður fyrir hann í ráðið, og þar við situr nú. En ég hef, aðeins gefið vilyrði um, að nýr maður yrði skipaður í ráðið, sem útvegsmenn gætu sætt sig við, en við rétt þeirra vil ég ekki kannast. Hv. þm. Barð. lagði áherzlu á þær kröfur útgerðarmanna, að þeir ættu rétt á að fá mann í viðskiptaráð. Þetta get ég engan veginn fallizt á. Ég veit ekki betur - að minnsta kosti síðan ég varð viðskiptamrh. - heldur en að allar sanngjarnar kröfur útgerðarmanna hafi verið teknar að fullu til greina. Þeir fóru fram á það t. d. á öndverðu þessu ári, að innkaupastofnun, sent þeir höfðu sjálfir stofnað, fengi innkaupaheimild fyrir því, sem þeir þyrftu sjálfir til útgerðarinnar. Þetta braut í bága við kvótareglurnar. En eftir að rætt hafði verið við viðskiptaráð, var þetta leyfi veitt, eins og farið hafði verið fram á. Hins vegar geta útgerðarmenn ekki búizt við að fá leyfi til innflutnings á hvaða vörum sem þeim sýnist, og allra sízt á vörum, sem nota á til annarra hluta en útgerðar, né vörum sem bannaður er innflutningur á til landsins. Hv. þm. Barð. minntist á viðskiptin við Ítalíu, sem nú eru að hefjast, og mér skildist á honum, að hann teldi, að útgerðarmönnum stöfuðu einhver vandkvæði af viðskiptaráði í sambandi við þau viðskipti. Ég kannast ekki við það. Það hefur verið gert allt, sem unnt hefur verið að gera til þess að greiða fyrir þessum viðskiptum, bæði viðkomandi saltfiski og hraðfrystum flökum. Hins vegar hefur ekki verið unnt að fallast á, að útgerðarmenn fengju ráðstafað þessum gjaldeyri, sem þeir afla, að eigin vild. Það hefur verið gert ráð fyrir því, að vissir innflytjendur taki við gjaldeyrinum og annist um innkaup á vörum, sem þeim þykir heppilegast að fá inn í landið, jafnóðum og gjaldeyririnn kæmi inn. Annað eða meira en þetta get ég ekki séð, að útgerðarmenn eigi réttlætiskröfu á. Rétt er að minnast á annað atriði í þessu sambandi, af því að ég hef oftar en einu sinni heyrt bæjartal um, að viðskiptaráð hafi torveldað viðskipti við sum af þeim löndum, sem tekin hafa verið upp viðskipti við nú og reynt að selja vörur til, eins og Tékkóslóvakíu, þannig að torvelduð hafi verið í sambandi við gjaldeyrisleyfi vörukaup frá þessum löndum. Strax er samningur var gerður við Tékkóslóvakíu, skrifaði viðskmrh. viðskiptaráði, verzlunarráði og Sambandi íslenzkra samvinnufélaga og lagði fyrir viðskiptaráð að greiða fyrir þessum viðskiptum, svo sem unnt væri, þar með veitingu gjaldeyrisleyfa. Og ég vil segja, að gjaldeyrisleyfi hafi verið veitt til innkaupa þaðan frjálslegar kannske heldur en til nokkurs annars lands. Og til verzlunarráðs og sambands íslenzkra samvinnufélaga voru gerð tilmæli um, að innflutningsviðskiptum væri beint, svo sem auðið væri, til þessa lands. Ég hygg, að allar þessar stofnanir hafi gert allt, sem í þeirra valdi hefur staðið, til þess að auka innflutning frá þessu landi til þess aftur, að hægt væri að örva útflutning þangað. En það hefur torveldað þetta, að það hefur reynzt erfitt að fá vörur, og sérstaklega heppilegar vörur, frá Tékkóslóvakíu. Mér er kunnugt um, að fyrir sumum vörum, svo sem skófatnaði, hafa verið veitt há gjaldeyrisleyfi, svo hægt væri að flytja þær þaðan, en innkaup þó orðið sáralítil, af því að ekki hefur verið hægt að fá vörurnar. Þetta er ekki hægt að kenna viðskiptaráði. Hitt er annað mál, að viðskiptaráð hefur eftirlit með því, jafnt viðkomandi viðskiptum við þetta land sem önnur, að einhver skynsemd sé höfð í viðskiptunum. Þegar t. d. tvær umsóknir koma um innflutning á sama vörumagni af sömu vöru og annað tilboðið sýnir sig að vera á, um helmingi dýrari vöru heldur en hitt og ef ekki er hægt að veita bæði leyfin, þá er veitt það leyfið, sem hagkvæmara þykir, og synjað um hitt. Þessari fyrstu fyrirspurn hv. þm. Barð. get ég því ekki svarað á annan hátt heldur en þann, að framlenging l. hefur engin áhrif á það, hvort nýr maður kynni að verða skipaður í viðskiptaráð eða ekki, í það sæti, sem að forminu til að minnsta kosti má telja, að sé nú autt. Og framlenging þessara l., þetta nýja frv., sem hér liggur fyrir, breytir vitanlega engu um það. Þá spurðist hv. þm. Barð. einnig fyrir um það, hvaða reglur mundu verða látnar gilda í framtíðinni um það, hvaða vörur væru óháðar innflutningsleyfum  Þá spurðist hv. þm. Barð. fyrir um það, hver ætlun væri um það að sameina útflutning og innflutning, þ. e. a. s. að setja undir einn hatt, ef svo má segja, innflutningsverzlunina og útflutningsverzlunina. Ég get náttúrlega illa svarað því, hvaða ráðagerðir eru um það. Ég hef heyrt þessu hreyft nú. Og það hafa komið fram uppástungur í þessa átt í sambandi við umr. um stjórnarmyndun. En hvað úr því verður, get ég náttúrlega ekki sagt. Það má vel vera, að það sé ýmislegt, sem mælir með því að hafa þetta hvort tveggja undir einni og sömu stofnun. En hins vegar hygg ég þó, að ýmis vandkvæði yrðu á því. Það mundi verða erfitt, að minnsta kosti með því að hafa nefndirnar ekki fjölskipaðri heldur en þær eru nú, að láta þær ráða yfir þeirri þekkingu, sem nauðsynleg er til þess að standa fyrir hvorum tveggja málunum. Þar fyrir vil ég alls ekki fullyrða, að þetta væri ókleift. Þessi hv. þm. spurðist einnig fyrir um það í sambandi við samninganefnd utanríkisviðskipta, hvort ætlunin væri að halda henni áfram starfandi og hvernig fjárhagur hennar væri. Því er ekki að neita, að verksvið samninganefndar utanríkisviðskipta hefur færzt mjög mikið saman. Þessi nefnd hafði um eitt skeið á hendi samninga um meginhlutann af útflutningsvörum okkar, seldi hann eða annaðist um sölu á honum, og yfirleitt þær ráðstafanir, sem nauðsynlegar eru í sambandi við utanríkisverzlunina, þ. á m. veitingu útflutningsleyfa. Og það verk hefur hún enn þá að veita útflutningsleyfi að talsvert miklu leyti. En nú er annars mjög breytt um starf þessarar nefndar. Bæði hefur ríkið sjálft með sérstökum samningum selt allmikið af framleiðslu þessa árs að minnsta kosti og annazt um sölu á öðru með sérstökum samninganefndum. Og innflutningur og útflutningur einstaklinga fer nokkuð vaxandi. Hins vegar er það svo, að einhver stofnun verður að hafa á hendi eftirlit með útflutningnum og einhverri stofnun verður að vera falið að veita útflutningsleyfi. Og í sambandi við veitingu útflutningsleyfa er nauðsynlegt að rannsaka verðlag á þeim vörum, sem sótt er um útflutning á. og fylgjast með, hvert verð má telja hæfilegt á þeim útfluttu vörum. Ég held, að það væri naumast fært, að minnsta kosti eins og viðskmrn. er nú skipað, því að þar er mjög lítið starfslið, að láta það ráðuneyti hafa þetta starf með höndum, sem samninganefnd utanríkisviðskipta hefur haft. Einhverjum yrði að fela störf nefndarinnar. En mér skilst, að það eina, sem orðið gæti til þess að láta samninganefnd utanríkisviðskipta hætta störfum - en um þetta get ég ekkert sagt á þessum tíma - sé það, að sameinuð yrði stjórn útflutnings- og innflutningsverzlunarinnar. Þá gæti vitanlega mjög vel komið til mála og væri jafnvel sennilegt, að þeirri stofnun, sem með þau mál færi, eða þeim sömu mönnum, væri einnig falið að taka við störfum samninganefndar utanríkisviðskipta. Um fjárhag þessarar stofnunar get ég ekki upplýst nú. Ég hef ekki grennslazt eftir því, hvernig ástatt er um hann. En sennilegt er, að sjóður stofnunarinnar hafi heldur vaxið heldur en minnkað, því að kostnaður hygg ég, að hafi talsvert minnkað á þessu ári. Þá gerði hv. þm. Barð. þá aths. við 2. málsgr. 1. gr., að hann sagði, að ekki væru nein ákvæði um endurgreiðslu á leyfisbréfagjöldum, ef leyfin eru ekki notuð. Ég er á annarri skoðun en hv. þm. viðkomandi þessu atriði. Þetta ákvæði er sett í frv. í því skyni að koma í veg fyrir, að menn séu að leika sér með innflutningsleyfin, til þess, að menn séu ekki að biðja um að fá innflutningsleyfi til þess að spekúlera með þau án þess að vita, hvort þeir geta fengið vörur eða ekki. Ef þeir vita nokkurn veginn, hvort þeir geta fengið keyptar vörur til innflutnings, þá er engin hætta hjá þeim í sambandi við að hafa greitt leyfisbréfagjaldið. Og ég held, að jafnan hafi verið veitt framlenging á leyfum, þegar menn hafa sýnt fram á, að þeir geti fengið keyptar vörur, og ef leyfi eru framlengd, er ekkert aukagjald fyrir þau. En það er öðru máli að gegna undir þeim kringumstæðum. þegar menn geta ekki notað leyfin. En ég er sannfærður um það, að það er nauðsynlegt að setja þennan hemil, að leyfisbréfagjöldin séu greidd við móttöku, á það, að menn séu að biðja um innflutningsleyfi út í loftið. Því að ég er sannfærður um, að sú óánægja, sem jafnan hefur verið út af þessum leyfisveitingum - og sjálfsagt mun jafnan verða einhver óánægja út af þeim málum, sem kannske hefur þó sjaldan verið minni en einmitt nú, frá því þessi tilhögun hefur verið tekin upp hér á landi - en sú óánægja, sem nú er út af þessum málum, stafar ekki sízt af þessu, að synjað hefur verið oft um innflutningsleyfi fyrir vörum, af því að búið hefur verið að veita innflutningsleyfi fyrir svo miklu af vörum, en vörurnar svo ekki komið. Þeir, sem geta fengið keyptar vörur, eru svo óánægðir og segja: Ég fæ ekki að kaupa inn vörur, af því að einhverjir angurgapar, sem ekkert vita, hvað þeir eru að gera, eru búnir að fá leyfi áður. - Mér finnst vorkunn, þó að mönnum þyki þetta ekki gott. En þó að tafir verði á flutningi á vörum, t. d. vegna verkfalla, þá stafar innflytjendum engin hætta af því. Ef menn sýna fram á, að þeir muni geta fengið vörur keyptar og útflutningsleyfi fyrir þeim, þá fá þeir innflutningsleyfi, ef æskilegt þykir að fá vörurnar til landsins.



Herra forseti. Aðalefni þessa frv. er það að framlengja l. um innflutning og gjaldeyrismeðferð. Svo er í frv. eitt ákvæði, sem ekki beinlínis snertir þetta og raunverulega hefði ekki átt að vera í þessu frv., vegna þess að tilgangurinn með því er aðeins sá að framlengja l., en ekki að endurskoða þau. Ég álít, að það séu aðeins tveir kostir fyrir hendi í þessu máli. Annar er sá, að samþykkja frv. eins og það liggur fyrir, m. ö. o. samþykkja framlengingu á þessum l., sem sennilega flestir eru sammála um, að sé nauðsynlegt. Hinn kosturinn er sá að taka l. um innflutning og gjaldeyrismeðferð til endurskoðunar. Og ef það er gert, er hætt við, að fleira komi til greina heldur en það eitt, sem hv. þm. Barð. gerði hér að umtalsefni, aðstaða útvegsmanna. Það líta margir svo á í landinu - það er áreiðanlegt -, að meðferð þessara mála sé ekki réttlát, og að það sé að sumu leyti l. að kenna og að sumu leyti framkvæmdinni á þeim, t. d. að gjaldeyrisfyrirkomulagið skapi eins konar einokunaraðstöðu þeirra, sem innflutninginn hafa haft, og útþenslumöguleikar nýrra fyrirtækja og reyndar annarra séu hindraðir. Ef það á á annað borð að fara að taka l. sjálf til meðferðar og endurskoðunar, þá er ég hræddur um, að það veiti ekkert af því að vísa frv. til n. Og ég held meira að segja, að það veiti ekkert af því, að n. hafi nokkurn tíma til umráða til þess að starfa að athugun frv. Og gæti þá svo farið, að l., sem nú gilda og hér er stefnt að að framlengja, féllu úr gildi núna í vikunni, og þessi mál yrðu sem sagt þar með stjórnlaus, sem ég hugsa að enginn óski eftir. - Og ég segi það, að ef hv. þm. Barð. eða aðrir fara að bera fram brtt. um að breyta l. sjálfum, þá mun ég óska eftir, að þeirri umr., sem þær brtt. eru bornar fram við, verði frestað og málinu vísað til n. Ég álít, hvort sem þessar brtt. eiga rétt á sér eða ekki, að það sé óforsvaranlegt að fara að bera fram brtt., sem þýða breyt. á l. sjálfum, við frv., sem í raun og veru er ekki um annað en að framlengja ákveðin l., og ætlast svo til, að frá því verði gengið á skyndifundi á einum degi. - Ég og mínir flokksmenn munu greiða atkv. með frv. eins og það liggur fyrir, því að við álítum þessa framlengingu l. nauðsynlega. En það eru margar breyt., sem við óskum eftir, að gerðar verði á þessum l. í heild sinni, alveg eins þýðingarmiklar eins og þær, sem hv. þm. Barð. er hér að orða. En hvað bíður síns tíma. Og það er ekki á nokkurn hátt hindrað, þó að þetta frv. verði samþykkt óbreytt og verði að 1., að menn geti borið fram frv. um breyt. gjaldeyrisl. eða alveg frv. um ný gjaldeyrlsl. Því að þó að svo standi í þessu frv., að l. skuli framlengd, þá er það auðvitað mál, að það bindur ekki þingið á nokkurn hátt, þannig að það geti ekki alveg eins sett nýja löggjöf um þessi mál, ef þinginu svo sýnist. - Þetta vildi ég nú biðja hv. þm. Barð. að athuga, að breyt. nú á l. sjálfum, ef samþykki næðu, hljóta að trufla gang þessa máls og gera það hæpið, að l. verði framlengd fyrir 1. des. n. k.



Herra forseti. Í tilefni af ræðu hv. 1. þm. Eyf. vil ég benda á það, að ég vonast þá til þess, að sá hv. þm. fylgi mér að málum í því að fella niður 1. gr. frv. alveg, ef ég ber ekki fram brtt. við frv. Getur verið, að ég sættist á það að bera engar brtt. fram við frv., ef sú gr. verður felld niður, og alveg sérstaklega eftir yfirlýsingu hæstv. ráðh. Ég tel það algerlega óviðeigandi að setja þessa meginbreyt. í l. á þessu stigi málsins, ef ekki má breyta l. á öðrum sviðum. Ég er ekki viss um, að menn geri sér ljóst, hvaða áhrif þessi breyt. hefur, nefnilega þau, að fjársterkustu fyrirtækin á landinu eru öruggust um það að geta flutt inn vörurnar. Og í sambandi við það vil ég benda á, að mér er tjáð, sem ég hygg rétt, að á þessu ári hafi verið veitt mjög mikil timbur-innflutningsleyfi á Svíþjóð, en sem fyrst um sinn koma eingöngu til hagnaðar fyrir alveg ákveðin fyrirtæki, sem var fyrir það, að útflutningur fékkst ekki frá Svíþjóð til annarra fyrirtækja íslenzkra en þeirra, sem fyrst og fremst gætu símað til útflytjendanna sænsku númer á sínum leyfum og í öðru lagi gætu tryggt flutning á timbrinu hingað, sem vitanlega gátu hinir fjársterkustu aðilar. En margir aðilar, sem fengu innflutningsleyfi fyrir sænsku timbri, urðu því að sæta þeim neyðarkjörum að taka innflutning á timbri frá Rússlandi, en síðar hafa þeir svo fengið aðstöðu til að nota innflutningsleyfið á Svíþjóð, sem var hagkvæmara. Þeir hafa því orðið að láta innflutninginn frá Svíþjóð falla niður eða fá innflutning frá báðum þessum stöðum. En þessi fyrirtæki, sem fjársterk voru, voru búin að hlaða skipin í Svíþjóð, áður en hægt var að gefa út hér heima til hinna smærri númer á innflutningsleyfum þeirra fyrir timbri. Ég hef ekki þá sögu að segja af viðskiptaráði, að ég treysti því eins og Guði almáttugum. Síður en svo. Og ég vil síður en svo gera vald þeirra meira, sem í því eru, þannig að þeir geti beitt ákvæði 1. gr. þessa frv. samkv. þeirri aðferð, sem hæstv. ráðh. gerði grein fyrir. Og ef hv. þd. samþykkir þessa breyt., sem felst í 1. gr. frv., tel ég, að ég hafi óbundnar hendur til þess að koma með till. um hverja þá breyt. á l., sem ég teldi nauðsynlega, við 2. eða 3. umr. þessa máls. En ef samkomulag verður um það að breyta engu í l. sjálfum, heldur aðeins að framlengja l. til ákveðins tíma, liggur málið öðruvísi fyrir. Þá get ég fallið frá því að bera fram brtt. við frv. í trausti þess, að hæstv. ráðh. taki þessi mál til rækilegrar athugunar, sem ég veit, að hann hefur vilja á að gera. Ég þakka hæstv. viðskmrh. fyrir hans greinagóðu svör. Ég þurfti ekki upplýsingar um það að vísu út af fyrir sig, að engin væri sú stofnun til, sem gæti tilnefnt menn í viðskiptaráð. Mér var það ljóst. En það er deilt um það, hvaða rétt útvegsmenn eigi að eiga til þess að eiga fulltrúa í viðskiptaráði, og þar erum við, hæstv. ráðh. og ég, ekki alveg á sama máli. Ég vil ekki viðurkenna, að verzlunarstéttin - með allri virðingu fyrir þeirri stétt - á nokkurn hátt geti átt hálfan rétt á móts við þá aðila, sem framleiða gjaldeyrinn, til þess að eiga fulltrúa eða ráðgjafa til að ráða um það nokkru, hvernig gjaldeyrinum er varið, sem útgerðarmenn afla  Hins vegar finnst mér ekki, að fyrir það þurfi að þakka alveg sérstaklega, þó að útvegsmönnum sé ekki synjað um gjaldeyrisleyfi til innflutnings á nauðsynlegum vörum til síns atvinnurekstrar. Þó finnst mér, að mönnum, sem í viðskiptaráði eru, finnist, að það sé eitthvert náðarbrauð, sem þeir velta. Ég minnist þess frá árunum 1930–1939, þegar allur gjaldeyririnn var tekinn af útgerðarmönnum og þeim var neitað um gjaldeyri til þess að endurnýja sín útgerðartæki. Og ég þekki vel, að það var þó þeirra verk, útgerðarmannanna, að það var þó töluvert aukin á því tímabili gjaldeyrisgeta þjóðarinnar, þrátt fyrir alla rangsleitni, sem útvegsmenn voru beittir á þeim árum. Og ég held, að þjóðinni væri ekki hollt að fara inn á þá braut aftur. Hæstv. viðskmrh. taldi, að það mundi sennilega verða erfitt að fá menn með nægilega þekkingu, ef ætti að steypa saman stjórn eða eftirliti með innflutningnum og útflutningnum og setja undir eitt og sama ráðið. Ég verð að segja, að mér finnst, að sumir aðilar, sem valdir hafa verið á öllum tímum í viðskiptaráð og viðskiptanefndir, hafi ekki verið algerlega valdir með það fyrir augum, að þeir hefðu þekkingu á málunum, sem þeir hafa átt um að fjalla. Ég vil ekki benda á neinar persónur í því sambandi. En ég er ekki einn um það að segja, að þar hafi fyrst og fremst verið önnur sjónarmið, sem farið hafi verið eftir, heldur en að þeir menn væru sem færastir um sitt starf. Mér þykir nauðsyn bera til þess, að þessi mál öll verði tekin til rækilegrar athugunar síðar og að reynt verði að sameina þessar stofnanir, sem hér er um að ræða, eins og hér hefur verið minnzt á. Skal ég svo ekki halda uppi frekari umr. um þetta mál, nema tilefni gefist til.

Fjmrh. (Pétur Magnússon) : Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð út af þessari síðari ræðu hv. þm. Barð. Hann talaði um það sem höfuðbreyt. á 1., sem þetta frv. er um framlengingu á, að lagt er til, að leyfisgjaldið vegna innflutningsleyfa skuli vera innheimt um leið og leyfi er gefið út, en ekki um leið og varan kemur hingað. Ég játa, að ef ég hefði litið svo á, að hér væri um höfuðbreyt. að ræða á l., þá hefði mér ekki dottið í hug að bera þetta fram. En þetta er borið fram af því, að gert var ráð fyrir, að enginn maður hefði neitt við það að athuga, að þessi leiðrétting færi fram á l., um leið og l. voru framlengd. Hér er verið að reyna að koma í veg fyrir ósið, sem komizt hefur á í þessu efni. Það er verið að reyna að bæta úr ágalla, sem fram hefur komið, að er á l., og það er ekki hægt að sjá, að það geti orðið til tjóns fyrir nokkra aðra heldur en þá, sem - svo maður taki sér í munn venjulegt orðtak - eru að braska með innflutningsleyfin. Það er verið að reyna að koma í veg fyrir þetta oft kallaða brask, og hér er um ekkert annað að ræða, sem sé tilgangurinn með þessari breyt. Það er því alls ekki verið að reyna að ná sér niðri á þeim mönnum, sem reka innflutningsverzlun á eðlilegan og heilbrigðan hátt. En það sjá allir, að það er ótækt, að menn séu að verzla með innflutningsleyfin, kannske árum saman, án þess að fá nokkurn tíma að taka vörur út á þau, og hindra á þann hátt, að aðrir menn, sem hafa miklu betri rétt til innflutnings, sem geta veitt þá þjónustu, sem þjóðfélagið óskar eftir, fái að rækja sitt starf. Ég get ekki skilið, að þessi breyt. geti orðið til gagns fyrir fjársterkustu fyrirtækin, enda þótt hv. þm. Barð. talaði hér í umr. um einhverja séraðstöðu þeirra fyrirtækja, eins og þau nytu einhverra forréttinda á einhvern hátt, og vitnaði hann í timburkaup frá Svíþjóð og Rússlandi. Það gildir hið sama um timburkaup frá Rússlandi og Svíþjóð, að borga þarf vöruna frá þessum báðum löndum, áður en henni er skipað um borð, og það er misskilningur hjá hv. þm., ef hann heldur, að aðstöðumunur manna um innkaup frá þessum löndum á timbri stafi af einhverri ástæðu í sambandi við veitingu innflutningsleyfa. Ástæðan er sú, að menn, sem fá lítil innflutningsleyfi, eiga óhægara með að fá vöruna innflutta, nema þeir sameini sig um flutning á henni til landsins eða fái þá stóru til þess að taka hana með í sín skip, og þessir erfiðleikar koma jafnt til greina, hvort sem leyfisgjaldsgreiðsla fer fram um leið og innflutningsleyfi er veitt eða eftir á. Það er vitanlegt, og hv. þm. Barð. veit það kannske betur heldur en margir aðrir, hve mikill aðstöðumunur er yfirleitt á milli þess að reka viðskipti í stórum stíl eða smáum stíl. Ég þarf ekki mörgu við það að bæta, sem ég áður sagði viðvíkjandi kröfum þeim, sem hv. þm. Barð. ber fram um rétt útvegsmanna til þess að fá fulltrúa í viðskiptaráð. Ég skal fúslega játa, að langtum æskilegra væri, að viðskiptaráð væri þannig skipað, að það væri einhver sá maður í viðskiptaráði, sem útvegsmenn treystu sérstaklega til að sjá fyrir hagsmunum þeirra. En hv. þm. verður að gera sér það ljóst, að ef sú leið væri valin að veita útgerðarmönnum með l. rétt til þess að fá fulltrúa í viðskiptaráð, mundu aðrar stéttir koma, sem þættust hafa ekki minni rétt heldur en útgerðarmenn í þessum efnum, - og ekki sízt fyrir það, að ég hygg, að útgerðarmenn séu sú stétt landsins, sem sízt þarf að kvarta um það að hafa ekki fengið uppfylltar sínar óskir um innflutning. Það hefur orðið að takmarka mjög verulega innflutningsbeiðnir, sem komið hafa frá flestum eða öllum öðrum stéttum þjóðfélagsins. En ég hygg, að það muni vera erfitt að finna dæmi þess, að útgerðarmönnum hafi verið neitað um innflutning á vörum, sem þeir hafa þurft vegna atvinnu sinnar. - Heldur hv. þm. t. d., ef útgerðarmenn fengju þessum kröfum hans framgengt, að það liði á löngu, þangað til kannske fullt eins háværar kröfur um hið sama kæmu frá iðnaðinum um að fá fulltrúa í viðskiptaráð? Ég nefni þessa stétt, en það mundu áreiðanlega fleiri stéttir koma með sömu kröfu einnig, að ég ekki tali um, hvaða kröfur verzlunarstéttin sjálf mundi gera í þessu efni. Hún mundi, og vafalaust með nokkrum rökum, geta sagt. að innflutningurinn skipti hana sem stétt ekki minna máli heldur en aðrar stéttir í þjóðfélaginu. - Ég lít svo á, að það væri ekki vel farið, að nokkur sérstök stétt hefði fulltrúa í viðskiptaráði. Ég held, að heppilegra sé, að þeir, sem í því ráði eru, líti á sjálfa sig sem embættismenn, sem eigi að koma algerlega hlutlaust fram og eigi að líta á málin frá hagsmunasjónarmiði þjóðfélagsins í heild sinni, en ekki frá stéttarhagsmunasjónarmiðum, hvorki einnar stéttar né annarrar, og heldur ekki þeirrar stéttar, sem kannske er tilhneiging til að hlynna sérstaklega að, eins og útvegsmannastéttinni. Ég held, að heildarsvipur viðskiptaráðs verði einna skemmtilegastur með því, að það líti á sig sem sagt í þjónustu þjóðfélagsins í heild, en ekki í þjónustu stéttanna í þjóðfélaginu. Hv. þm. Barð. talaði um það, að á árunum 1930–1939 hefði verið illa búið að útgerðarmönnum og að þeir hefðu þá ekki getað fengið innflutning á þeim tækjum, sem þeim voru nauðsynleg. Það þýðir náttúrlega ekki að fara að ræða um þetta mál nú. En ég held áreiðanlega, að ekki sé ástæða til að brigzla því viðskiptaráði, sem hefur haft þessi mál með höndum nú undanfarin ár, að það hafi fetað í fótspor fyrirrennara sinna, ef það er rétt, sem hv. þm. Barð. segir um það viðkomandi þessum árum, 1930–1939. (BSt: Það er nú mikið efamál? Já, ég býst líka við, að það sé nú. Hv. þm. Barð. talaði um, að ekki væri hægt að sjá, að þessir menn, sem farið hafa með innflutningsmálin, hefðu neina sérþekkingu á viðskiptamálum þjóðarinnar. Um þetta má náttúrlega deila til eilífðar. En ég held, að ef hv. þm. Barð. rennir augum yfir þá menn, sem nú eru í viðskiptaráði, þá hljóti hann að komast að þeirri niðurstöðu, að yfirleitt hafi þeir menn fengið þann undirbúning fyrir sitt starf þar, að þeir hafi þá þekkingu á viðskiptamálum þjóðarinnar, sem nauðsynleg er til þess að geta innt þessi störf af hendi sómasamlega. Hitt verður alltaf ágreiningur um, hvernig þetta tekst. Og vitað er, að stjórn innflutningsmálanna er eitthvert vanþakklátasta verk, sem unnið hefur verið í þessu þjóðfélagi. Þessir menn, sem hafa haft þessi störf með höndum, hafa verið taldir vargar í véum, og jafnvel þó að þeir hafi rækt sín störf eftir beztu samvizku.



Ég vil í sambandi við þetta leyfa mér að benda hæstv. viðskmrh. á, að ég tel reginmun á því, hvort teknar eru til greina óskir og kröfur frá mönnum í þessu efni, sem um hefur verið rætt hér, sem skapa gjaldeyri eða hins vegar frá öðrum, sem eyða honum. Og það er það, sem viðskiptaráð - ekki aðeins það, sem má er, heldur einnig, og kannske miklu frekar, þeir sem með viðskiptamálin hafa farið í þessu efni, áður en viðskiptaráð það starfaði, sem nú situr - lokuðu augunum fyrir. Og við höfum enga tryggingu fyrir, að þeir, sem starfa eftir þeim 1., sem við nú eigum að framlengja, verði þeirrar skoðunar, að það beri að hlynna að þeim mönnum um gjaldeyri, sem skapa nýjan gjaldeyri, sem þjóðarbúið fær og viðskiptaráð á að hafa með að gera. Það dæmi er til frá undanförnum árum, að útgerðarmönnum var neitað um að nota timbur, sem þeir höfðu fengið innflutning á, til þess að byggja frystihús, sem síðan hefur flutt út fyrir tvær til þrjár millj. kr. á ári. Og þeir, sem stóðu að byggingu þess, urðu að fara alls konar krókaleiðir til þess að geta fengið það, sem þeir þurftu til byggingarinnar. Og ég óska ekki eftir, að slík vinnubrögð verði ríkjandi hjá viðskiptaráði. Stundum hefur kannske ekki verið nógur gjaldeyrir til að veita innflutningsleyfi út á. En stundum hefur hann verið nógur, en samt neitað um nauðsynlegan innflutning, og við það hefur oft orðið að búa, síðan viðskiptaráð var stofnað. Ég ætla ekki að ræða um neinar sérstakar persónur hér í þessu sambandi, en gæti vel bent á nóg til sönnunar því, að það hafa síðan l. voru sett um viðskiptaráð, verið valdir í það margir menn þannig, að ekki hefur verið litið fyrst og fremst á það, hvort þeir hefðu þekkingu á þeim málum, sem þeir áttu þar að starfa að.

Fjmrh. (Pétur Magnússon) : Ég vildi aðeins benda hv. þm. Barð. á, að þessi skoðun, sem kemur nú fram hjá honum, um það, að erlendi gjaldeyririnn sé einhvers konar einkaeign útflytjandans, er orðin algerlega úrelt. Einkaeign hans eru þeir fjármunir, sem hann fær innanlands fyrir sínar útfluttu afurðir. En erlendi gjaldeyririnn, sem skapast fyrir útflutninginn, á ekki að skapa útgerðarmönnum nokkra sérstöðu eða sérréttindi, heldur koma til nota þjóðfélaginu í heild sinni.