Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv., sem hér liggur fyrir er um þrjár breytingar á lögum um rannsóknarlögreglu sem afgreidd voru á síðasta Alþingi. Fyrsta breytingin varðar það, hvar rannsóknarlögregla ríkisins hafi aðalstarfsstöð. Í núgildandi lögum er kveðið svo á að hún hafi heimill og varnarþing í Reykjavík, en þarna er í 1. gr. mælt svo fyrir að rannsóknarlögregla ríkisins hafi aðalstarfsstöð í Reykjavík eða nágrenni o.s.frv. óbreytt. Í 2. gr. felst sú breyting eða nýmæli, að það skuli jafnframt skipaður vararannsóknarlögreglustjóri ríkisins, að einn af þeim fulltrúum væntanlega, sem starfa við embættið, sé skipaður fastur staðgengill rannsóknarlögreglustjóra. Er það áþekk skipun og gildir um saksóknara ríkisins. Þykir eðlilegra að það sé fyrir hendi alveg föst skipun um það hver eigi að koma í stað rannsóknarlögreglustjóra þegar hann er ekki viðlátinn eða á ekki að fara með mál. Í 3. gr. er svo nánara ákvæði um það, hvenær rannsóknarlögreglustjóri eigi ekki að fara með mál, en þar segir svo: „Þegar rannsóknarlögreglustjóri er svo riðinn við mál eða aðila, að hann mætti ekki gegna dómarastörfin í því, skal hann tilkynna það dómsmrh. Þegar ráðh, berst slík tilkynning eða hann fær vitneskju um það með öðrum hætti skipar hann vararannsóknarlögreglustjóra eða annan löghæfan mann til meðferðar þess máls.“ Þetta litla frv. er flutt í samráði við og skv. óskum rannsóknarlögreglustjóra ríkisins. Það atriði í þessum frv., sem gæti þótt umræðuvert og ástæða væri til að hér væri gerð grein fyrir, er staðarvalið. En eins og menn minnast var á sínum tíma nokkuð um það rætt og voru nokkuð skiptar skoðanir um það, hvort þarna væri um heppilegan stað að ræða, og auk þess bent á það, að í lögum væri ákveðið að heimilið skyldi vera í Reykjavík. Það má reyndar segja að það hafi verið vanræksla eða vangá, að þessu ákvæði var ekki breytt strax í lögum um rannsóknarlögreglu í samræmi við þá breytingu sem hv. allshn. Nd. gerði á frv., þ.e.a.s. útvíkkað aðalstarfssvið rannsóknarlögreglunnar Í upphaflega frv. var það bundið við Reykjavík, en þessu var svo breytt, eins og hv. þm. vita, og umdæmið gert stærra. Ég var og er þeirri breytingu samþykkur, að það yrði tekið ákveðið fram um tiltekið stærra svæði sem félli undir rannsóknarlögregluna, enda þótt gert væri ráð fyrir að það væri heimild fyrir dómsmrh, að láta það ná til stærra svæðis, auk þess sem í vissum tilfellum og reyndar mörgum tekur rannsóknarlögreglu ríkisins til landsins alls. Þær raddir, sem komu fram og fólu sumar hverjar í sér gagnrýni á þetta staðarval eða kaup á því húsi sem keypt var til þess að verða aðsetur rannsóknarlögreglu ríkisins a.m.k. fyrst um sinn, þær raddir eru nú þagnaðar, held ég, og menn eru að athuguðu máli nokkuð sammála um að þetta hafi ekki verið illa valinn staður. En það er rétt að ég fari nokkrum orðum um þetta staðarval, hvernig stóð á því að þessi staður var valinn, og um það hús sem keypt var í þessu skyni í Kópavogi, utan lögsagnarumdæmis Reykjavíkur, Það hlaut auðvitað að verða eitt af því fyrsta, sem kom til kasta við undirbúning á því að rannsóknarlögreglan tæki til starfa, að sjá stofnuninni fyrir stað og húsnæði. Var kapp lagt á að það tækist sem fyrst, að rannsóknarlögreglan kæmist í hentugt húsnæði, en núverandi húsnæði og aðsetur rannsóknarlögreglunnar í Reykjavík er að Borgartúni 7 og einnig að Hverfisgötu, í lögreglustöðinni, en staðurinn og húsnæðið, sem rannsóknarlögreglan hefur og hafði að Borgartúni 7, mun nú að flestra dómi talið allsendis ófullnægjandi undir þá starfsemi. Fyrst í stað beindust augu manna að húsi Tryggingar hf. að Skaftahlíð 24 í Reykjavík. Samningaviðræður hófust fljótlega við forráðamenn tryggingafélagsins og leiddu eftir nokkurt þóf til þess, að 15. mars var gert bráðabirgðasamkomulag milli dómsmrn. og Tryggingar hf. um leigu á húsnæðinu. Fjmrh. féllst hins vegar ekki fyrir sitt leyti á efni þess samkomulags, enda voru leigukjör - það verður að játa - skv. því miklum mun óhagstæðari en ríkið hefur átt að venjast í skiptum við leigusala. Þá var reynt til þrautar að ná samkomulagi við Tryggingu hf, sem gæti talist viðunanlegt, en það tókst því miður ekki. Þá var ekki um annað að ræða en að líta á þær húseignir, sem til sölu voru á þeim tíma, og velja úr þá sem best þætti henta rannsóknarlögreglunni og fjmrn. eða hagsýslan gæti sætt sig við. Rannsóknarlögreglustjóri og starfsmenn dóms- og fjmrn. skoðuðu þannig u.þ.b. 10 hús í Reykjavík og Kópavogi, og niðurstaða þeirrar athugunar varð sú, að húseignin að Auðbrekku 61 í Kópavogi væri hentugust af þeim eignum sem í boði voru, enda var það talinn kostur að slík stofnun sem rannsóknarlögreglan gæti verið í eigin húsnæði. Það má segja að það hafi verið fjárlaga- og hagsýsludeild fjmrn. sem vakti athygli á þessu húsnæði, og hafði það komið upp í sambandi við það að hún var þá að leita að húsnæði fyrir bæjarfógetaembættið í Kópavogi og athugaði þetta hús fyrst í því skyni. En þegar til kom þótti það of stórt fyrir það embætti. Hins vegar er rétt að skjóta því hér inn í - milli sviga - til athugunar, að í fjárlagafrv., heimildagrein, hefur slæðst inn svolítil villa, þannig að það er heimild til þess að kaupa bæði þetta hús, Auðbrekku 61, Auðbrekku 59, það stendur í báðum tilfellum fyrir rannsóknarlögreglu ríkisins, en Auðbrekka 59 er keypt fyrir bæjarfógetaembættið í Kópavogi og mun þessi starfsemi þess vegna fara fram hlið við hlið. Þetta leiðréttist sjálfsagt í meðferð hv, fjvn., en þarna hefur átt sér stað prentvilla. Kaupverð þessa húss, sem keypt var að Auðbrekku 61, er 115 millj. kr, sem greiðist þannig skv. samningi dags. 30. mars 1977: a. Við undirskrift samnings 40 millj. kr. b. Hinn 25. jan. 1978 30 millj, kr. c. Með skuldabréfum, er greiða skuli með jöfnum afborgunum á næstu 5 árum og ársvöxtum 14%, 45 millj. kr. Húseignin er keypt eftir að aflétt hefur verið af henni öllum áhvílandi veðskuldum. Húseignin er 1470 m2 á þremur hæðum, en til saman. burðar má geta þess, að húsnæði það, sem rann. sóknarlögreglan hefst nú við í Borgartúni 7 og á Hverfisgötu, mun vera um 500 m2. þannig að aðstaða rannsóknarlögreglunnar breytist mjög til batnaðar þegar gengið hefur verið frá innréttingu þessa húsnæðis og hún getur flutt í það. Arkitektar við það að innrétta þetta hús voru ráðnir Geirharður Þorsteinsson og Hróbjartur Hróbjartsson, og þeir hafa að sjálfsögðu lokið fyrir alllöngu við að gera allar teikningar, bæði að því er varðar húsið sjálft og eins lagfæringu á lóð. Þeir hafa gert eftirfarandi áætlun um kostnað við þessi verk, en sú áætlun er dags. 30. júní 1977 og er auðvitað miðuð við bað verðlag sem þá gilti, þannig að hún er efalaust talsvert hærri nú og verður vafalaust eitthvað hærri. Kostnaður við innréttingu hússins er áætlaður samtals 90.5 millj. kr. Kostnaður við kaup á húsaögnum í þetta nýja húsnæði er að auki áætlaður 24 millj. kr. Kostnaður við lagfæringu lóðar er áætlaður 13.9 millj. kr., en þá er gert ráð fyrir þeim möguleika að á þessari lóð. sem þarna fylgir með og er allstór, megi í framtíðinni og ef á þarf að halda byggja viðbótarbyggingu bak við húsið allt að 1000 m2 að flatarmáli. Sú innrétting, sem þarna er gert ráð fyrir. og allur frágangur á lóð munu að sjálfsögðu auka verðgildi hússins mjög mikið. Framkvæmdir við húsið hafa ekki verið verulegar til þessa, enda þótti rétt að málið kæmi til kasta hv. Alþ. áður en lagt væri í verulegan kostnað við breytingar á húsinu. Ég held að þetta staðarval muni ekki verða umdeilt þegar öll atriði málsins eru skoðuð og þá fyrst og fremst það, að þessi staður er eins miðsvæðis og eiginlega er hægt að hugsa sér í því umdæmi sem rannsóknarlögreglunni er sérstaklega ætlað. En auk þess er það svo, eins og ég sagði áðan, að rannsóknarlögreglunni er eftir atvikum ætlað að ná til landsins alls. Enn fremur er þess að gæta, að gert er ráð fyrir því að rannsóknarlögreglan fáist fyrst og fremst við meiri háttar afbrot, og í þeim málum skiptir nálægð rannsóknarstaðar eða yfirheyrslustaðar við aðila eða þá, sem þarf að ná í, minna máli en þegar um minni háttar brot er að ræða. Auk þess er gert ráð fyrir því, eins og segir í aths. með þessu frv., að rannsóknarlögreglan geti haft að auki starfsstöðvar bæði innan síns aðalsvæðis og eins utan þess, ef þörf þykir vera á því, og ákveðið er að hún skuli hafa með höndum rannsóknir á meiri háttar brotum nálægt svæðinu. Þó að ég verði að segja það, að ég persónulega var heldur óánægður með að það skyldi ekki vera hægt að halda við þá áætlun, sem upphaflega hafði verið stefnt að, að fá húsnæði fyrir rannsóknarlögregluna í húsi Tryggingar hf., þá verð ég að játa, eftir því sem ég hef kynnt mér þetta nánar og skoðað þennan kost, að það leiki ekki á tveimur tungum að hann er í raun og veru hagstæðari, bæði að því leyti til, að ég held að það verði ekki fundið að sjálfu staðarvalinu, og eins hitt, að þetta verður, að ég vona, miklum mun ódýrara en hin leiðin, að leigja húsnæði eins og gert hafði verið ráð fyrir, og þetta verður eign ríkisins og heldur þá væntanlega þar með sínu verði. Herra forseti. Ég taldi rétt að taka fram þessi örfáu atriði varðandi kaupin á þessu húsnæði, hvernig þau eru til komin og hvaða kosti má telja fram til stuðnings þessu staðarvali. Og eins og ég sagði áðan, þó að menn hafi litið í byrjun nokkuð mismunandi augum á þetta, þá held ég að það sé ekki í sjálfu sér neinn ágreiningur um það lengur, a.m.k. er mér ekki kunnugt um að það sé innan rannsóknarlögreglunnar sem á við þetta að búa fyrst og fremst og það er ekki vafamál, að þegar búið verður að koma þessu húsnæði í það horf sem stefnt er að, þá verður aðstaða rannsóknarlögreglunnar afskaplega ólík því, sem hún er nú, og hægt að koma við ýmsum nýjungum og tæknibúnaði í sambandi við þetta. Ég teldi heppilegt ef hv, allshn., sem væntanlega fær þetta frv, til meðferðar, vildi kynna sér það nánar, og þá teldi ég rétt að hún fengi til fundar við sig rannsóknarlögreglustjóra ríkisins og aðstoðarmann minn, Eirík Tómasson, sem mundu geta skýrt þetta mál allt betur og sýnt teikningar af húsinu og innréttingum. Svo væri auðvitað æskilegt, ef nm. hefðu tök á, að fara á vettvang og sjá þá aðstöðu sem þarna er um að ræða. Ég skal svo ekki fjölyrða frekar um þetta, enda tel ég hinar aðrar breytingar, sem um er að ræða, svo augljósar að ekki sé ástæða til að fjölyrða um þær. Menn verða auðvitað að gera það upp við sig, hvort þeir vilja að settur sé þessi sérstaki fasti vararannsóknarlögreglustjóri. Það er sem sagt að ósk rannsóknarlögreglustjóra sem sú brtt. er flutt. Ég leyfi mér að leggja til að frv, verði að lokinni þessari umr, vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Herra forsett. Hér reifa þm. Alþfl. í fimmta sinn á fáum árum mál er varðar eignarráð yfir landinu, gögnum þess og gæðum, að þessu sinni í formi frv. til l, en áður höfðu þeir reifað þetta mál í formi þáltill. í Sþ. Samtímis þessu frv. til l. hefur verið fjallað um hér í deildinni frv. sem við Alþb.-menn flytjum um breytingar í það horf, að ákveðin landssvæði og landsgæði, sem vafi leikur á um nú hver teljast skuli eigandi að, skuli falla til alþjóðar og verða alþjóðareign, og er í grundvallaratriðum býsna frábrugðið því lagafrv. sem hér um ræðir. Þetta þingmál þeirra Alþfl.-manna hefur smám saman tekið breytingum, bæði hið ytra og hið innra, frá því að það var fyrst reifað, þá af hv. þm. Braga Sigurjónssyni upprunalega, öðrum mönnum fremur flutt þá af talsverðri heift í garð bænda í nánum tengslum við illvígt deilumál á Norðurlandi sem hv. þm, vitnaði þá til, bæði í grg. fyrir þáltill, sinni og í ræðum sínum með málinu. Að frv. þessu standa hér í d. tveir valinkunnir sómamenn, þm. Alþfl., Jón Árm. Héðinsson og Eggert G. Þorsteinsson, sem ég hygg að hvorugur verði vændur um að flytja málið af neins konar undirhyggju og enn síður af nokkurs konar rætni í garð bændastéttarinnar né í garð annarra. Ég hygg að það, sem fyrir þeim vaki, sé raunverulega það sem fram kemur í frv. og aths. við einstakar greinar þess, sem með því eru prentaðar, og tilgangurinn sé góður. Þó er frv. með þeim hætti gjört, að ég mun ekki greiða atkv. með því, og kemur ýmislegt til. Hv. frsm., 1. flm., Jón Árm. Héðinsson, gerði að vísu grein fyrir því í framsöguræðu sinni, að nú hefðu þeir félagar kosið að flytja málið í frumvargsformi, en margt væri í frv, sem þeim væri út af fyrir sig ekki í hendi fast að ekki mætti breyta sem til bata horfi. Ég virði þetta sjónarmið hans, en tel þó að æskilegt hefði verið að öllu meiri vinna hefði verið lögð í að semja frv., þar sem í því gætir nokkurrar mótsagnar á milli greinanna. Svo dæmi sé nefnt, þá er kveðið á um það í 1. gr. ljósum orðum, að „landið allt með gögnum þess og gæðum og miðin umhverfis það, svo sem viðtekin efnahags- og fiskveiðilögsaga hverju sinni greinir, sé sameign þjóðarinnar allrar“ - og bætt síðan við: „að svo miklu leyti sem ekki er öðruvísi ákveðið í lögum þessum.“ Síðan kemur 3. gr., þar sem segir: „Þrátt fyrir 1. gr. laga þessara“ - þar sem kveðið er svona afdráttarlaust að orði um það að landið allt skuli vera sameign þjóðarinnar, þá er kveðið á um það í 3. gr., að þrátt fyrir 1. gr. skuli „bændum frjálst ef og meðan þeir svo kjósa, að eiga jarðir til eigin búrekstrar“. Ég vil vekja athygli á því, vegna þess sem fram kom af hálfu ýmissa annarra andmælenda þessa frv. fyrr við umr., að ástæðulaust er, virðist mér af skoðun frv., að mæla gegn því á þeirri forsendu að hér sé verið að gera ráð fyrir því að taka eignarhaldið á bújörðum af bændum. Það er kveðið á um hið gagnstæða í frv., og þótti mér gæta þess hjá ýmsum ræðumanna að þeir hefðu a.m.k. ekki lesið þetta frv, nógu ítarlega og jafnvel að þeir andmæltu nú málinu raunverulega í hinum fyrri formum þess, eins og það hefur borið hér að áður, Ég sakna þess, að hv. þm. Jón G. Sólnes skuli vera fjarverandi umr, um málið í dag þar sem freistandi hefði verið að taka nokkuð til athugunar hugleiðingar hans hér í d. um fullkomleika og gæsku hins upplýsta og frjálsa kapítalisma í beinum tengslum við þetta frv. Væntanlega gefst okkur tækifæri til þess að ræða það heimspekilega viðhorf hans við hann öðru sinni í tengslum við önnur mál sem lúta að eignarréttinum. En ég kemst ekki hjá því við umr. um þetta frv. að vekja athygli á þeirri staðreynd, að einkaeignarréttur á landi á Íslandi hefur verið háður ákaflega mörgum og margvíslegum takmörkunum frá upphafi, með tilliti til alþjóðarheilla og almenningsafnota. Þessar takmarkanir hafa breyst ákaflega mikið frá því að lög voru fyrst skráð á Íslandi og með tilliti til almannahagsmuna. Á þeim tíma þegar Íslendingar voru bændasamfélag nánast eingöngu, þá var fyrst og fremst kveðið á um gagnkvæman afnotarétt af landi, vegna þess að það, sem einn lét í réttindum á sínu landi í þágu alþjóðar, það tók hann þá á landi annars manns. Þessi ákvæði eru ákaflega mörg og varða umferðarrétt, beitarrétt, reka og veiðirétt, rétt til nota hlunninda á landi annars manns. Ég tek undir þau orð, sem hv. þm, Ingi Tryggvason lét falla hér í d. er hann tók til máls um frv, á dögunum, að nauðsynlegt er að hafa eignarréttarmálin í sífelldri endurskoðun sífelldri athugun, vegna breyttra aðstæðna. Á síðustu 4–5 áratugunum hefur sú breyting orðið, að mikill meiri hluti þjóðarinnar býr nú ekki lengur í sveit, er ekki eignaraðill að landi í þeirri veru sem áður var, að bújörðum, en á vafalaust rétt til afnota af landinu sínu í heild, - rétt sem nauðsynlegt er að kveða á um í lögum til þess að sneiða hjá óþörfum deilumálum og árekstrum. Ég tel ákaflega æskilegt að bændur sjálfir eigi frumkvæði að þess háttar endurskoðun á löggjöf þeirri sem lýtur að eignarhaldi á landinu, vegna þess að ef þeir eiga ekki sjálfir frumkvæði að endurskoðun slíkra laga ellegar ef þeir eiga ekki beina aðild að endurskoðun slíkra laga, þá kynni hún að verða gerð með minna tilliti til hagsmuna bændastéttarinnar en ella, því að nú er svo komið að mikill meiri hl. atkvæðisbærra manna í landinu býr í bæjunum og er, eins og það er kallað, stundum kannske fullhátíðlega eða fræðilega, landlaust fólk. Að minni hyggju er síður en svo neitt knýjandi, eins og málin standa nú, að svipta bændur eignarrétti yfir jörðum sínum og mörg önnur mál miklu brýnni til athugunar í sambandi við eignarrétt á landi hér, enda - og ég ítreka það - er alls ekki gert ráð fyrir því í þessu frv. í því formi sem það liggur hér fyrir, samkvæmt 3. gr., að bújarðir verði teknar af bændum. Ég hlýt einnig að tilgreina í 5. gr. eitt grundvallaratriði sem gerir það að verkum, að ég get ekki stutt þetta frv., og það er ákvæðið um að veiðiréttur verði tekinn undan jörðunum og settur í ríkiseigu og þá ríkisrekstur. Ég er þeirrar skoðunar að bændurnir, fólkið, sem hefur búsetu við veiðivötnin og veiðiárnar árið um kring og hagsmuna að gæta í sambandi við vernd þessara hlunninda og viðgang þeirra, það eigi að ráða þeim, það sé farsælla. Ég er því miður vonlítill um það, að almenningur í landinu fengi frjálsari aðgang að þessum hlunnindum, einstaklingarnir, þó þau væru undir hatti ráðuneytisstjóra suður í Reykjavík eða fulltrúa hans. Hinu er ekki að leyna, að málin hafa þróast í þá átt á síðari árum, sem óþolandi má raunverulega teljast, að íslenskir þegnar skuli þurfa að keppa við ríkustu menn veraldar með tilboðum í veiðileyfi í ám og vötnum á landi okkar, Þetta er óþolandi ástand. Við verðum að leita annarra leiða til þess að kippa því í lag. Vel má fara svo, að við neyðumst til þess að kveða á um það í lögum beinlínis að íslenskir þegnar hafi úrtakslausan forgang að öllum útivistargæðum landsins og þurfi ekki að keppa við útlendinga með verðtilboðum til þess að halda þeim rétti sínum, og greiðsla fyrir þau gæði eða þau hlunnindi, sem til mála kæmi að taka gjald fyrir, svo sem veiðirétt, mundi þá miðast við lögmál íslenskrar verðmyndunar. Það er laukrétt, sem hv. 1. flm. sagði í framsöguræðu sinni með þessu frv. á sínum tíma, að veiðiréttarhlunnindin hafa valdið truflun í búsetu á landi hér með þeim hætti, að verð ýmissa jarða hefur hækkað óeðlilega vegna veiðihlunninda, þannig að torvelt og nú í sumum tilfellum algjörlega ógerlegt hefur reynst fyrir unga menn, sem vildu setjast að í sveit, að kaupa þessar jarðir eða fá óskertan ábúðarrétt á þeim vegna þess hversu dýrar þær voru orðnar. Það er alkunna að þrátt fyrir lög, sem kveða á um annað, hefur veiðiréttur verið tekinn undan jörðum sem í leigu eru, og hefur reynst erfitt að stemma stiga við því, einfaldlega vegna þess að veiðihlunnindin hafa hækkað verðmæti jarðanna og þar af leiðandi leigugjaldið af jörðunum, sem eigandi hefur þá kosið að taka í því formi að hann hefði afnot og yfirráð yfir veiðirétti. Nú er það svo, að þegar horft er í löggjöfina varðandi byggingu bújarða, varðandi eyðibýli og hvað eina varðandi eignarhald og nytjar af landi, þá kemur í ljós að okkur skortir ekki löggjöf í rauninni til þess að ráða við þessi vandamál. Löggjöfin er fyrir hendi. Það er ýmislegt annað sem á skortir, þ á m. vilja, pólitískan vilja til þess að beita lögunum, og svo vantar fjármagn. Mjög mörg sveitarfélög vantar peninga, aðgang að lánsfé, til þess að geta nýtt sér forkaupsrétt að jörðum, og e.t.v. fyrst og fremst vegna þess að hálfu ríkisvaldsins hefur skort vilja til þess að sjá fyrir þessum fjármunum. Ég var fyrir nokkrum árum að velta því fyrir mér, hvort hugsanlegt væri að stemma stigu við þeim vanda sem stafar af uppkaupum á eyðijörðum, sem hlunnindi fylgja, með þeim hætti að það yrði fest í lög að hlunnindi öll, veiði, varp, reki og námur, féllu til sveitarfélags þar til jörðin byggðist aftur. Við athugun hefur náttúrlega komið í ljós, að með þessum hætti mundum við lenda í andstöðu við ákvæði stjórnarskrár, og enn fleiri vankantar eru á þeirri leið. Einn er sá, að þar leggjum við allt að jöfnu. Við köllum stundum einu nafni þá menn, sem kaupa upp eyðijarðir vegna hlunnindanna, við köllum þá braskara. Þeir eru þó e.t.v., ef grannt er skoðað, misjafnlega miklir braskarar. Í þessum hópi eru menn sem hafa verið að festa peninga í jörðum til þess að ávaxta þá í von um að selja betur aftur seinna. Þar eru einnig menn sem hafa keypt eyðibýli efalítið með fullri umhugsun um sinn eigin fjárhag, en hafa lagt þar út í framkvæmdir, jarðabætur, bætur á veiðiám og fiskklak og hefur sumum hverjum tekist allvel að bæta þessar eignir og gera þær verðmætari, vitaskuld fyrir sjálfa sig, en þá einnig í sömu andránni fyrir fólkið sem býr í landinu. Óhugsandi er að við tökum arðinn af starfi þeirra. Í sumum tilfellum hefur þetta ekki eingöngu verið af fé, sem þeir hafa lagt í þetta, heldur einnig af eigin vinnu, ef við tökum arðinn af þessu starfi þeirra bótalaust. Og enn fleiri vandkvæði eru á því, því miður vil ég segja, því að þessi lausn hefði e.t.v. verið nokkuð góð og nokkuð snjöll. En því miður eru enn fleiri vandkvæði á því að við förum þessa leið sem e.t.v. hefði ella talist sæmileg. Hitt er aftur á móti ljóst, að við gætum á tiltölulega einfaldan hátt, ef fyrir því fengist vilji hér á Alþ., eflt Jarðakaupasjóð svo að hann gerði sveitarfélögunum kleift að neyta forgangsréttar síns þegar þau vilja, þegar eftir slíku er að slægjast. Ég hygg að sá tími sé e.t.v. ekki mjög langt undan, að við neyðumst til þess, að við verðum til þess knúðir að taka þetta mál, eignarráðin yfir landinu með gögnum þess og gæðum, til mjög ítarlegrar athugunar, og er alveg viss um að fyrst og fremst verða það hagsmunir bændanna sjálfra, hagsmunir landbúnaðarins, sem munu knýja okkur til þess að taka þessi mál til alvarlegrar athugunar. Ég er ekki alveg eins viss um það og ýmsir, sem hér hafa talað, að það sé augljós vilji mikils meiri hluta bænda, eftir að þessi mál hafa verið rædd ítarlega, að halda einkaeignarréttinum á bújörðum fremur en að fá rétt sinn til þeirra tryggðan með járnbentum erfðafestum, vegna þess að vandamál, sem eru nú að rísa vegna þess að hlunnindajarðir fara úr ábúð og farið er að nytja þær til annarra hluta heldur en þeirra sem að búskap lúta, og vandamál, sem stafa af skiptingu jarða til útarfa, og önnur slík vandamál eru farin að kreppa að bændum, farin að kreppa að landbúnaðinum. Og svo er loks þetta, að það kynni að koma í ljós þegar gildandi löggjöf er skoðuð ofan í kjölinn, að einkaeignarrétturinn á landi væri nú þegar lögum samkvæmt háður það mörgum skilyrðum, ef framfylgt væri, að eftir stæði kannske aðeins óskertur rétturinn til að selja landið, til að selja jarðirnar. Og einkaréttur bóndans til þess að selja landið sitt er ekki ákaflega mikils virði að minni hyggju fyrir gengi landbúnaðarins í heild.



Herra forseti. Ég vil nú fara nokkrum orðum um þetta mál aftur, þó að hv. síðasti ræðumaður gerði því raunverulega ágæt skil og svaraði gagnrýni hér í d. af hógværð raunverulega fyrir mig, og hefur honum farið mikið fram frá því málið var fyrst flutt, en þá sagði hann að málið væri harla gott, en hann gæti þó ekki fylgt því. Að vísu hafði hann fyrirvara á málinu nú, en fór þó um það mildum höndum og er það vel, því að bæði honum og fleirum hefur skilist að þetta mál er þannig vaxið, að það verður að taka á því fyrr eða síðar, við komumst ekki hjá því. Það mun svo sannast í framtíðinni, að meginhugsun þessa máls verður viðurkennd. En þetta frv. er auðvitað eins og hvert annað frv., það sætir breytingum í meðferð nefnda og umr, á Alþ. Öll frv., sem lögð eru fram, sæta þeim örlögum að þreytast ef meiri hl. alþm. vill það, og það er alveg eins með þetta frv. Svo að ég haldi mér við orð síðasta ræðumanns, þá drap hann á margt sem er mjög mikilvægt í þessu frv. og mikilvægt til lausnar. Hann undirstrikar það sem við segjum í 3. gr., að það er val bændanna, það er val jarðeigandans hvort hann vill áfram um mörg ár hafa óbreyttan hátt á eða ekki. Ég veit ekki hvað margir hlustuðu á þátt um atvinnumál í útvarpinu, í fyrrakvöld held ég að það hafi verið, en þá sagði blaðafulltrúi bænda að stefnan í landbúnaðinum á Íslandi væri sú besta í heiminum, hvorki meira né minna. Það er hraustlega mælt í áheyrn allrar þjóðarinnar. Ég hef ekki þá þekkingu að ég geti dæmt um það. Hitt veit ég, að margir ungir menn, sem vil;ja hefja búskap, eru í vandræðum að geta hafið búskap, og mig langar að fá að vita með hvaða hætti menn hafa betri lausn fyrir ungan mann, t.d. úr þéttbýli, að hefja búskap en frv. gerir ráð fyrir, ef hann á kost á að leigja jörð er ríkið á. Ef hann verður að sæta kaupum á jörð og kaupum á öllum bústofni eða a.m.k. jörðinni og húsnæði, þá er það svo dýrt að ég fæ ekki skilið, með því ástandi sem ríkir í lánamálum landbúnaðarins, að maðurinn geti hafið búskapinn. Það eru svo ágætir fulltrúar bænda hér í d., að þeir geta sagt okkur frá, hvernig þetta mál er í dag. Jafnvel þótt jarðalögin, sem við afgreiddum hér í fyrra og gekk ekki hljóðalaust að fá í gegn, en ég studdi eindregið sem áfanga og skynsamlega löggjöf í þessu efni, þrátt fyrir þá löggjöf mun mörgum reynast erfitt að eignast jörð í dag og hefja búskap ef hann þarf að kaupa jörð og húsnæði á marga tugi millj., ég tala nú ekki um ef jörðinni tilheyra einhver hlunnindi, svo sem veiðihlunnindi, þá tel ég það næstum ókleift nema maðurinn hafi því meira fjármagn á bak við sig. Væri nú svo, eins og frv. gerir ráð fyrir, að ríkið ætti þessa jörð, þá ætti ungur maður, sem væri kominn úr búnaðarskóla og alls ekki fjáður, en hefði áhuga og menntun til að hefja störf í landbúnaði og vildi það og hans fjölskylda öll, - þá ætti hann kost á því. Hann væri ekki þvingaður í aðra starfsemi eða í aðra vinnu, ef frv. nær fram að ganga eða sá andi sem við boðum í frv. Ef Jarðakaupasjóður eflist svo sem ég vona, þá er það eitt af mikilvægum málum í landbúnaðinum og hlýtur að vera hagsmunamál bænda, ég tala nú ekki um gamalla manna sem hafa misst börn sín á mölina, að geta selt jörð sína. Getur þetta verið andúð til bænda? Ég skil ekki slíkan áróður á móti því sem við viljum. Hann er ekki sagður af heilum hug. Hann er sagður af einhverjum öðrum hvötum. Auðvitað þarf mikið fjármagn úr sameiginlegum sjóði þjóðarinnar til þess að efla Jarðakaupasjóð. En höfum við efni á því með núverandi fyrirkomulagi? Svo ég nefni aðeins eitt dæmi, annað mál, en ég vil nefna það dæmi, höfum við efni á því að borga með kjöti því, er flutt er til Norðmanna um 1.5 milljarða, til einnar ríkustu þjóðar í heiminum sem gefur hundruð millj., ef ekki milljarða til annarra þjóða? Þetta tel ég ofrausn. Ég vil miklu heldur að þetta fjármagn renni í Jarðakaupasjóð og hjálpi íslenskum bændum til að halda uppi eðlilegum búrekstri í landinu. Menn kunna að deila um þetta, en þetta er mín skoðun. Við verðum að sæta kaupum frá Norðmönnum á fullu verði á öllum þeirra vörum. Þeir gefa okkur ekki neitt, nema síður sé, og eru einhverjir hörðustu og erfiðustu keppinautar okkar á öllum sviðum sem um er að ræða. Og þó frændur séu taldir, þá hef ég enga samúð með þeim í þessu tilfelli og hef sagt það áður hér á hv. Alþ. Ég vildi miklu fremur sjá þessar krónur komnar í Jarðakaupasjóð eða með öðrum hætti til eflingar íslenskum landbúnaði heldur en til niðurgreiðslna á kindakjöt handa Norðmönnum. Auðvitað er mönnum frjálst að hafa sína skoðun á þessu fyrirkomulagi. Vandamál um veiðiréttinn, menn hafa rætt um það. Það er auðvitað viðkvæmt mál, en er ekkert nýtt, mjög viðkvæmt mál. Það kom fram núna í fréttum af landsfundi stangveiðimanna, að þeir sögðu að um 800 útlendingar hefðu komið hingað til veiða á s.l. ári. Auðvitað er gott að fá þá að vissu marki og tekjur frá þeim hingað. En hitt er alvarlegra mál, að taka aðeins ungann úr tímanum hér, velja bestu árnar og borga fyrir það slíkt stórfé að enginn maður íslenskur getur keppt við þá. Það tel ég alvarlegt mál, þó ekki sé óþolandi ástand, eins og síðasti ræðumaður orðaði það, en það er a.m.k. alvarlegt mál og alvarleg þróun. Hvort breytt form í þessu efni, eins og við leggjum til í frv., gæti betur stjórnað þessum málum, skal ég ósagt láta á þessu stigi. Ég er því ekki nógu kunnugur hvernig þessi framkvæmd á sér stað, en ég tel að þetta sé mjög stórt mál, og ég veit að það yrði mikið mál í Bandaríkjunum ef um 800 þús. útlendingar kæmu þangað í veiðivötn, en það er hliðstæð tala. Eignarréttarformið er viðkvæmt, og það er alltaf talað um að bað sé helgasti réttur okkar. En hvað á verkamaðurinn? Hvað á launþeginn? Hann á sitt sparifé. Hann leggur það inn í ríkisstofnun eða einkastofnun og það á að liggja þar á vöxtum, en verðbólgan er slík að hún rýrir það um nærri þriðjung á hverju einasta ári, og það er auðvitað eignaupptaka með svívirðilegum hætti. Við leggjum þó ekki til hér að það sé neitt offors haft í frammi við þá er vilja eiga jarðir sínar. Þeir velja aðeins á milli. En við viljum einnig tryggja þeim, er selja vilja, að þeir eigi möguleika á því að breyta eign sinni, jafnvel í sparifé þó við erfiðar aðstæður sé miðað við líðandi stund. Það eru því miður allt of mörg dæmi þess, að bóndi getur ekki losnað við jörð sína af því að ekki finnst kaupandi að jörðinni og ungur maður, sem gjarnan vildi búa, hefur hvorki lánsmöguleika né fé til að kaupa jörðina. Ég var ánægður með að heyra það hjá síðasta ræðumanni, hv. 5. þm. Norðurl. e., Stefáni Jónssyni, að hann vildi mjög taka á við að efla Jarðakaupasjóð, og ég trúi ekki öðru en að fleiri talsmenn bænda hér séu á sama máli og við um að það þyrfti að gera sérstakt átak í því efni. Fiskræktarmálin og veiðiræktarmálin hafa oft verið rædd hér á hv. Alþ. Á sínum tíma flutti ég hér þrívegis fyrir mörgum árum till. um 10. millj. kr. framlag þá, sem var allmikið fé, í fiskræktarsjóð til eflingar fiskrækt í landinu. Það var svo undarlegt að það var alltaf drepið, fyrst og fremst af forsvarsmönnum bænda, af hvaða hvötum ætla ég ekki að giska á, en framsýnin var ekki meiri en þetta. Ef menn efast um það sem ég er að segja hér, þá er ekkert hægara en að fletta upp í þingskjölum og umr. um málið. Ég er nefnilega bjartsýnn á að fiskræktin hér í landinu geti orðið stór búgrein og það væri bæði mér og öðrum til sóma að koma því á að hér gætu risið eins og þrjú eða fjögur fiskræktarbú, sitt í hverjum landsfjórðungi, og ákveðin tilraunastarfsemi í þessu efni gæti hafist sem allra fyrst. Það er búið að setja tugi millj., jafnvel hundruð millj., ef við reiknum á verði í dag, í Kollafjarðarstöðina, og ég tel að það sé tími til kominn að við reynum praktískan búskap, raunhæfan búskap í fiskræktarefnum eða uppeldisefnum á laxfiski eða öðrum ferskvatnsfiski. Ég ætla ekki að fara að ræða um hinn upplýsta sjálfseignarbónda. Það var alveg rétt á sínum tíma. Það var markmið margra manna að gerast sjálfseignarbændur og þeim sé vel, og það var kappsmál margra ungra manna að eignast jörð og búa einn að sínu og vera bjargálna. Þeir sóttu þá lítið í landssjóð okkar nema lán til að byrja með, voru harðduglegir menn og björguðu sér. Margir höfðu vinnuhjú, og gömul venja var það á Íslandi að vinnuhjú hafði aðeins í sig og á. Þetta eru liðnir tímar og munu fáir óska að þeir komi aftur á Íslandi, svo ég held við ættum ekki að vera að rifja upp þennan þátt í íslenskum landbúnaði. Ég held að fólkið á mölinni geti þá sagt: Búi þá hver að sínu og haldi þá hver á sínu á móti. - Og þá mundi margt breytast einnig. Ég held það sé best að fólkið í þéttbýlinu styðji einnig fólkið í dreifbýlinu og fólkið í dreifbýlinu styðji einnig möguleika á því að fólkið í þéttbýlinu geti notið landsins. Ég lofa hv. 6. þm. Suðurl. fyrir þá framsýni, sem ég held ég fari rétt með, að beita sér fyrir því, að í hans hreppi væri tekið til stórt landssvæði er gæfi mönnum kost á því að eiga þar sumarbústað. Þetta tel ég til slíkrar fyrirmyndar að vel má greina frá. Og það er einmitt einn þáttur í frv. sem gerir ráð fyrir að þetta sé gert. Auðvitað væri skemmtilegt ef fleiri menn í landinu hefðu slíka framsýni, en raunin sýnir að hún er yfirleitt ekki fyrir hendi. Það eru sárafáir sem bera gæfu til að taka slíkt skref. Kannske er ekki sagt frá þessu máli nægilega mikið. En hér er bæði verulega gott fordæmi og góð lausn á ferðinni. Ef almennt væri í hreppum landsins eða sýslum tekið á þessu máli eins og frv. gerir ráð fyrir og einnig er gert í umsjá þessa hv. þm., 6. þm. Suðurl., Steinþórs Gestssonar, væri þessi grein frv. raunverulega óþörf. En meðan ekki er tekið á þessu sem heild tel ég eðlilegt að löggjöf sé sett um málið. Kannske með því að hreyfa þessu hér á Alþ. og kannske með fordæmi höfum við báðir komið til móts við þarfir fólksins í þéttbýlinu að eiga kost á hentugum sumarbústöðum, og þá er stórmerkum áfanga náð. Sjálfsagt verðum við aldrei sammála um veiðiréttinn, því eins og einn forsvarsmaður landbúnaðar hefur sagt væru veiðimálin á Íslandi í góðri lausn ef Árnessýsla yrði undanskilin, svo hart hefur verið deilt á því svæði um veiðimálin og veiðiréttarmálin. En ég vona að það heyri hinum liðna tíma til og menn bæði þar og annars staðar sjái hvað er heppilegast í framtíðinni til þess að tryggja sem mesta og hesta veiði hér á landi, bæði fyrir veiðiréttareigendur og þá er veiðileyfin kaupa. Hv. 2. þm. Reykn., Oddur Ólafsson, kom aðeins inn á það, að ríkið ætti 900 jarðir, og taldi nóg að gert í því efni. Það kann vel að vera að það sé nægilegt. En frv. gefur mönnum val á því að eiga jörð áfram eða að Jarðakaupasjóður sé svo sterkur að hann hafi möguleika á því að kaupa jörð, ef menn óska eftir því. Annað atriði, sem hann kom inn á, voru hitavatnsréttindin. Ég tel að það sé ekki hægt að komast hjá því að setja löggjöf um þetta mjög mikilvæga mál, og ég nefni eitt dæmi. Segjum svo að t.d. verði borað á ákveðnum stað þar sem ríkið á land og vatnið þverri í nálægð, á bújörð eða annars staðar. Á þá bóndinn, sem telur sig eiga vatnsréttinn á þessari jörð, að fá bætur eða ekki? Ef allir skulu halda sínu, þá vil ég segja að hann á ekki möguleika á nokkrum sköpuðum hlut. Ef hins vegar verður farið að anda þess frv. sem við erum hér að tala fyrir, þá tel ég að ríkisvaldið eigi að bæta manninum tjón sem hann kann að sýna fram á vegna þess að opinberir aðilar boruðu - segjum í 500 m fjarlægð eða 1 km fjarlægð - og vegna áhrifa frá þeirri borun þvarr vatn á hans landareign eða í húsum hans. Þetta dæmi kann að koma upp og hefur komið upp og verður að finna lausn á. Það fer ekki saman að menn heimti allt annars vegar og ef eitthvað fari úrskeiðis hjá þeim sjálfum, þá skuli tjónið bætt af hálfu ríkisins, en annars ágóði falla til þeirra einhliða ef allt tekst með ágætum á einkajörð. Meðan ríkisvaldið verður að skila óhemjufjármagni til baka í landbúnaðinn, sem ég er út af fyrir sig ekkert að sjá eftir, þá verðum við að reyna að finna lausn á þeim vanda sem fram undan er. Ég tek það fram, að sjálfsagt má orða sumt í þessu frv. betur en við gerum. En ég held það hljóti að skiljast, það sem við erum að mælast til að verði sett í lög, og það sé ekki gild mótbára að ekki sé hægt að samþ. frv. af því að það sé ekki nægilega skýrt orðað. Þá koma menn aðeins með betra orðalag eða betri lausn á málinu. Ég nefndi sem dæmi í minni framsögu að 11 jarðir væru nú til sölu í blómlegum dal hér, í blómlegri byggð, og ég tel mjög alvarlegt mál ef enginn ábúandi hefur nokkurn minnsta möguleika til að kaupa neina af þessum jörðum. Ef svo fer fram sem ég hef fregnir af, hvort sem þær eru réttar eða ekki, þá er málið mjög vaxandi og alvarlegt. Ég tel því eitt af brýnustu verkefnum hér á Alþ. að tryggja Jarðakaupasjóði aukið fjármagn svo að heilar sveitir leggist ekki í auðn út af því að mönnum sé ekki vært að búa á jörðunum vegna verðhækkunar frá utanaðkomandi hlunnindum, hlunnindin verði metin svo hátt að það geti enginn nýtt jarðirnar nema þann þátt sem tilheyrir veiðiskap og þá fyrst og fremst laxveiði. Þetta er mjög alvarlegt mál og stefnir í óefni, eins og hv. þm. Stefán Jónsson drap mjög réttilega á og þekkir miklu betur en ég. Ég læt mér svo í léttu rúmi liggja hvað félagi minn og góður samstarfsmaður í bæjarfélagi segir um að hér sé draugagangur á ferðinni. Það er alveg ástæðulaust að óttast það, að hér sé um alvarlegan draugagang að ræða. Hins vegar er oft nauðsynlegt að hafa uppí nokkurn hávaða til að vekja athygli á málum og þá oftar en einu sinni og oftar en tvisvar, því jafnvel hinir ágætustu menn, eins og hv. 19. landsk., verða að gera sér grein fyrir því, að þó að margt hafi farið vel í landbúnaði hér undanfarið, þá eru svo breyttir þjóðarhagir nú og fram undan einnig svo mikil breyting hjá okkur Íslendingum, að við komumst ekki hjá því að fjalla um þessi mál í náinni framtíð. Það hafa verið lagðar fram miklar skýrslur sem ýmsir vísindamenn í landbúnaðinum hafa unnið að, og þeir segja blákalt að búum muni fækka hér á Íslandi. Ég vil ekki fortakslaust taka undir þá skoðun. Ég tel að við getum haldið við núverandi byggð með því að taka á þessu vandamáli með raunsæi og við þurfum ekki að óttast að 10–20 jarðir, að 50 jarðir fari í eyði árlega og margar hverjar seljist ekki og þeir, sem hafa nýtt þetta land, bókstaflega geti ekkert gert og eigi ekki einu sinni fyrir lélegri og lítilli íbúð hér á þéttbýlissvæðinu. Ég tel þetta alvarlegt mál. ég get ekki að því gert, og við flm. Ég hef ekki heyrt þær mótbárur gegn þessu frv. að önnur lausn sé betri en frv, gerir ráð fyrir. Og ég vil, ef menn halda áfram umr. um þetta mál nú, að þeir bendi þá á aðra lausn, því haldi það áfram, sem verið hefur undanfarin ár, að jarðir leggist í eyði jafnt og þétt á hverju einasta ári, og ef að líkum lætur, eins og þeir segja í landbúnaðarskýrslunni, þessir spöku vísindamenn, að býlum muni fækka mikið á annað þúsund á næstu árum, þá er málið orðið miklu alvarlegra en ég geri ráð fyrir og miklu brýnni nauðsyn að tryggja Jarðakaupasjóði öruggt fjármagn eða notkun á þessu landi, - miklu meira stórmál en ég hafði gert mér grein fyrir. Þá á frv. sannarlega miklu meira erindi hér og ekkert í líkingu við neinn draugagang, heldur eitt af mikilvægustu málum sem við fjöllum um hér á hv. Alþingi.



Herra forseti. Ég hafði í raun og veru ekki hugsað mér að taka til máls við þessa umr., og er það fyrst og fremst vegna þess að ég hef lagt drög fyrir upplýsingar sem ég taldi mig þurfa að hafa í höndunum til þess að ræða málið fyrst og fremst eða m.a. frá þeim sjónarhóli sem ég vildi fjalla um, en það eru eignarráð á afréttum. Ég gerði það lítils háttar að umræðuefni fyrir nokkru í þessari hv. d. vegna hliðstæðs máls eða till. sem flutt var af þm. Alþb. En það verður að bíða, því það hefur vafist meira fyrir mér en ég ætlaði að ná þeim upplýsingum sem ég átti von á og á von á að fá. En umr., sem orðið hafa um þetta mál hér, leiða til þess, að ég tel rétt að koma fram með fáeinar ábendingar. Ég vil þá í fyrsta lagi minnast á það ákvæði 4. gr. frv., að ríkinu skuli vera skylt að kaupa bújarðir af bændum ef þeir óska, en ég sé ekki í frv. að ríkið sé skyldugt að kaupa af öðrum en bændum. Það er að vísu sagt að landið skuli vera eign ríkisins, en ég sé ekki að það sé hugleitt að það eru fleiri landeigendur í landinu en bændur, og ég er ekki í vafa um að ef menn óttast að eigendur jarðanna torveldi almenn not af landinu, þá eru það fyrst og fremst þeir, sem búa ekki á jörðunum, sem torvelda afnot annarra af landinu, og þess vegna væri það vissulega meira til þess að þjóna þeirri bugmynd, sem að baki þessa frv. liggur, að gera það fyrst og fremst að skyldu að kaupa þær bújarðir sem eru ekki í sjálfsábúð. Þetta er mín meining, og þetta vildi ég láta koma fram við þessa umr. Ég held að það verði ekki heldur hægt að ganga fram hjá því, að þær kvaðir, sem með þessu frv. eru lagðar á ríkið, eru það miklar, að ég hygg að það verði torvelt að sinna þeim miðað við getu ríkisins til þess að sinna því sem um er beðið. Það er að vísu eitt allgott ráð sem bent er á í 5. gr„ og það er að það megi láta það vera t.d. að kaupa upp veiðiréttinn með því að lofa manni að nota hann í 20 ár og éta hann út, þá kosti það ekkert fyrir ríkið á eftir því að verðmætið minnki um 1/20 á ári. Hvernig fer maður með þessi réttindi, ef hann má nota þau í 20 ár og fær svo ekkert fyrir þau þegar hann stendur upp? Hafa flm. hugleitt það, ef ríkið er skyldugt til að kaupa þennan rétt, hvað það muni kosta og hvernig muni ganga að afla þess fjármagns sem til þess þarf? Ég efast um að það hafi verið hugsað til enda. Ég gat um það áðan að mig vantaði enn þau gögn sem ég ættaði mér að hafa í höndunum þegar ég ræddi um ákvæði 7. gr. þessa frv. Ég ætla því að sleppa því að koma að því núna. E.t.v. gefst tækifæri til þess síðar. Þá vil ég aðeins víkja að þeim ákvæðum, sem eru í 8. gr. frv., þar sem gert er ráð fyrir að ríkið sé skyldað til að anna eftirspurn þéttbýlisbúa eftir leigulóðum undir sumarbústaði og láta skipuleggja slík bústaðahverfi. Ég er að sjálfsögðu þakklátur fyrir viðurkenningu og hrósyrði sem ég fæ hér, aumur maður, fyrir það sem ég hef gert í þessum málum. En vegna þess að ég hef haft afskipti af þessu, þá er mér ljóst að það að gefa kost á slíku kostar peninga. Þetta, sem við höfum staðið að í Gnúpverjahreppi, að skipuleggja sumarbústaðalönd, er ekki stórt mál. Það hverfi mundi spanna yfir, ef ég man rétt, 24 sumarbústaði. En það kostar allmikið að girða land af í einu lagi, leggja um það vegi til þess að það geti verið nothæft fyrir þá sem ætla að njóta þess, og ég tel að ef slíkir staðir eru á annað borð skipulagðir þurfi að ganga frá vissum þáttum félagslega eða sameiginlega fyrir þá sem eiga að njóta þeirra. En þetta kostar allmikið fé, og ég held að það verði ekki hægt að fjármagna allt það, sem gera á í þessu efni, með því að fella niður útflutningsbætur og nota þær til Jarðakaupasjóðs og annarra hluta. Ég vil einnig benda á það, vegna þess að 1. flm. frv. kom inn á það áðan að það væri hollara að greiða fjármuni í Jarðakaupasjóð heldur en að greiða Norðmönnum fyrir að borða okkar kjöt, að það er ekki það sem við erum að gera. Með útflutningsbótunum er ekki verið að gera neitt annað en að gera tilraun til þess að tryggja bændum að þeir fái laun fyrir sína vinnu. Við getum deilt um það, hvort sú aðferð sé rétt eða röng, en þeir fjármunir, sem til þess þarf, verða ekki notaðir til annars. Ég á ekki von á því, að með því einu að kaupa eignir af bændum, sem fyrir einhverra hluta sakir vilja losna við eign sína, annaðhvort vegna þess að þeir hafa komist illa af eða þeir eru orðnir fullorðnir menn og þurfa, að hætta búskap, - ég á ekki von á því, að það verði launatrygging til þeirra þó að það sé hægt að kaupa af þeim jarðirnar, og þess vegna ekki réttlætanlegt að tala um það í sömu andránni að fella niður útflutningsbæturnar og nota þær í þessu efni. Það var um það fjallað hér áðan eða kom fram í ræðu síðasta hv. ræðumanns, 1. landsk. þm., að veiðimálin væru erfið viðfangs og mundu sjálfsagt verða auðveldari í höndum ríkisins en í höndum margra veiðiréttareigenda, og á það bent í sömu andrá að fyrst og fremst stæði hér á Árnessýslu, sumir hefðu sagt, að ef ekki væri um veiðiréttareigendur að ræða í Árnessýslu, þá mundi þetta vera í himnalagi yfir allt landið. Það má vel vera að svo sé. En Árnessýslu verður ekki kúplað út úr þessum málum. Það eru mikil veiðihlunnindi, en þau eru sérstæð og það þarf vissulega bæði samkomulagsvilja og skipulag til þess að þau geti verið í lagi. Það hefur verið torvelt að koma því á. En þó svo að ríkið ætti þennan veiðirétt, þá mundi trúlega ekki verða þess fyrsta verk að fleygja burt öllu fólki af árbökkunum. Ég er alveg viss um það, að á meðan menn búa meðfram ánum, þá verður alveg jafnvandasamt að fást við það að sameina menn um viss átök í veiðiréttar- og fiskræktarmálum þó að veiðieigandinn sé einn, því það er nú einhvern veginn þannig, að mannvistin sjálf veldur oft mestu og torleystustu verkefnunum þegar skipuleggja á hlutina. Ég hef lítið undirbúið þetta mál mitt af þeim sökum sem ég greindi frá áðan. En ég er búinn að lesa þetta frv. nægilega vel til þess að ég get ekki fallist á efni þess eða stutt það.



Herra forseti. Þetta frv. um niðurfellingu útflutningsgjalda á kolmunna- og spærlingsafurðum á árinu 1977 er flutt til staðfestingar á brbl. um sama efni sem út voru gefin 15. júlí á s.l. sumri. Þetta var einn þáttur í því að draga verulega úr veiðum á þeim fisktegundum, sem eru ofveiddar um þessar mundir, og leggja þess í stað kapp á að auka veiðar á öðrum tegundum og þá sérstaklega á kolmunna og spærlingi. En til þess að greiða fyrir og auka áhuga manna á þessum veiðum var talið nauðsynlegt að leggja til að útflutningsgjald af þessum afurðum yrði fellt niður á þessu ári. Þrátt fyrir það að þetta útflutningsgjald var fellt niður, sem gerði það að verkum að þessar afurðir til útgerðar og sjómanna hækkuðu um nálega 1.10 kr. hvert kg, bar árangurinn ekki að sama skapi, því kolmunnaveiði var mun minni en ráð var fyrir gert. Þessar veiðar byrjuðu við Færeyjar skv. samningi milli Færeyinga og Íslendinga og þar veiddust tæpar 5200 lestir af kolmunna, en við Austurland veiddust um 3150 lestir, sem eitt einasta skip, Börkur frá Neskaupstað, veiddi. Hann hélt því miður ekki áfram þessum veiðum, en hann var einn af þátttakendunum í veiðunum við Færeyjar. Önnur veiði á kolmunna hefur verið fram til þessa um 725 tonn. Samtals nam kolmunnaveiðin 950 tonnum. Á vegum sjútvrn. og í nánu samstarfi við Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins og Hafrannsóknastofnunina var tekinn á leigu togarinn Runólfur frá Grundarfirði og aflaði hann um 125 lestir. Þar af voru heilfrystar hjá ýmsum frystihúsum um 50 lestir. Sömuleiðis voru unnar í marning í frystihúsi í Sandgerði og heilfrystar, slægðar og hausaðar af Fiskvinnsluskólanum í Hafnarfirði liðlega 20 lestir á hvorum stað, en Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins hefur unnið úr afla Runólfs í Gerðum u.þ.b. 150 lestir í skreið eða til þurrkunar, og er það stærsta tilraun sem hefur verið gerð á þessu sviði á þessu ári. Þessar tilraunir héldu áfram og var tekinn á leigu annar togari þegar Runólfur hætti, togarinn Guðmundur Jónsson frá Sandgerði, sem leigður var um mánaðartíma til þessara veiða og þá sérstaklega á Dohrnbanka, og átti hann bæði að leggja upp kolmunna til vinnslu í verksmiðjum og eins halda þessum þurrkunartilraunum áfram á vegum Rannsóknastofnunar fiskiðnaðarins. Þessar veiðar gengu mjög illa og leigutíma er lokið fyrir nokkrum dögum. Þar var sérstaklega um að kenna mjög slæmu tíðarfari sem varð þess valdandi að það voru tiltölulega mjög fáir dagar sem þetta skip gat verið við veiðar á þessum slóðum. Spærlingsveiðarnar hafa einnig verið mun minni en menn gerðu sér vonir um á s.l. vori. Það hefur verið landað mest í Vestmannaeyjum, um 11200 tonnum, í Þorlákshöfn rúmlega 640 tonnum og í Grindavík og víðar um 12 þús. tonnum, eða samtals eitthvað um 18 800 tonnum. En þrátt fyrir það að almennur áhugi er ekki hjá útgerðarmönnum á kolmunnaveiðum og kolmunnavinnslu, þá tel ég að hafi verið nauðsynlegt að gefa út þessi brbl. og nauðsynlegt að staðfesta þau á hv. Alþingi. Ég vil lýsa því hér yfir, að þó að þessi lög séu aðeins um niðurfellingu útflutningsgjalda á þessu ári, þá sagði ég, þegar ég fylgdi þessu frv. úr hlaði í Nd., að ég teldi að það kæmi mjög til greina að framlengja þessi ákvæði, og við afgreiðslu málsins í Nd. var gerð sú breyting að minni tillögu, að sjútvrh. er heimilt að fella sömu útflutningsgjöld niður á árinu 1978. Var sú till. og þetta frv. samþ. þar samhljóða. Ég tel ekki ástæðu til á þessu stigi að lengja frekar umr. um þetta, en legg til, herra forseti, að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til hv. sjútvn.



Herra forseti. Ég hef leyft mér ásamt hv, þm. Ragnari Arnalds að endurflytja frv. sem við fluttum í lok síðasta þings um breyt, á l. nr. 10/1960, um söluskatt, með síðari breytingum, en 1. gr. frv. er þannig að 1. tölul. 7, gr. laganna orðist svo: „Vinna við húsbyggingar og aðra mannvirkjagerð, sem unnin er á byggingarstað svo og í verksmiðju, á verkstæði eða starfsstöð. Sama gildir um vinnu við endurbætur og viðhald slíkra mannvirkja.“ Hér er um það að ræða, að undanþága frá söluskatti er nú miðuð við húsbyggingar og aðra mannvirkjagerð sem unnin er á byggingarstað, en ekki varðandi þá vinnu sem unnin er í verksmiðju, á verkstæði eða starfsstöð, eins og segir í lögunum. Söluskattsinnheimtunni er sem sagt þannig háttað, að við hinar svokölluðu einingabyggingar, sem nú færast æ meira í vöxt, er söluskattur innheimtur af nákvæmlega sams konar verkþáttum og um er að ræða á byggingarstað við venjulegar húsbyggingar. Mig langar til að fara nm húsnæðismálin örfáum orðum í tilefni af þessu frv., áður en ég kem að efni þess, en eins og við vitum eru húsnæðismálin einn snarasti þátturinn í okkar félagslegu þjónustu, þ.e.a.s. aðstoð við húsbyggjendur til að koma þaki yfir höfuð sér. Þar er um að ræða aðalhlutverk Húsnæðismálastofnunar ríkisins og þetta hlutverk hefur einnig færst yfir á lífeyrissjóði í landinu. Það er þó staðreynd að þó að margt hafi verið í þessu vel gert, þá er aðstoð okkar við húsbyggjendur hér á landi mun minni en í öðrum löndum í nágrenni okkar. Við erum að vísu með nokkra flokka íbúða þar sem um verulega lánsupphæð er að ræða eða verulega lánsprósentu, þar sem eru verkamannabústaðirnir, leigu- eða söluíbúðir, útrýming heilsuspillandi húsnæðis, þar sem um er að ræða allt að 80% lána, en þá eru vaxtakjörin slík í okkar verðbólgu, með þeirri verðtryggingu sem er á þessum lánum, að það reynist illkleift fyrir venjulegt fólk að standa undir afborgunum og vöxtum af þessum lánum. Mér er t.d. sagt í sambandi við þessar söluíbúðir á vegum sveitarfélaganna, að þar sé upphæðin í vöxtunum og verðtryggingunni milli 800 og 900 þús. kr. á ári og sjá menn þá sína sæng upp reidda varðandi það að hinn venjulegi maður geti við það ráðið. Viðbótarverkefni eru auðvitað ýmis, en sannleikurinn er sá, að að þeim hefur verið enn verr staðið. Þar á ég við lán til kaupa á eldri íbúðum. Til þeirra eru mjög lág lán, og það veldur því aftur að margar þokkalegar íbúðir eru ekki seldar. Þær grotna niður. Hér á það einnig við að endurbóta- og viðgerðalán þau, sem áður voru nokkur um tíma, hafa nú verið felld niður og ekkert komið í þeirra stað. Þessi nauðsyn varðandi eldri íbúðirnar og endurbyggingu og viðgerðir á þeim, þessi þáttur hefur sem sagt verið sorglega vanræktur af þeim ástæðum að þarna hefur verið um mjög lágar upphæðir að ræða og endurbyggingar- eða viðgerðalán hafa aðeins verið til öryrkja þó að það hljóti auðvitað að teljast mikil bót - aldraðra og öryrkja. Ég var hér einu sinni á þingi með till. um að a.m.k. 10% af ráðstöfunarfé Húsnæðismálastofnunarinnar rynnu til þess að lána til kaupa á eldri íbúðum, og einnig var ég með vissa tillögu hvað snertir viðgerðir og endurbætur á húsum. Þetta náði þá ekki fram að ganga. En því var þá lýst yfir jafnframt, að við endurskoðun á húsnæðismálalöggjöfinni í heild mundu þessi atriði bæði verða tekin inn. Og ég man eftir því, að í fyrra var flutt í Nd., að mig minnir, frv. af framsóknarmönnum þar um ákveðin endurbóta- og viðgerðalán. En þegar svona er staðið að þessum þáttum hlýtur að skipta máli að leggja höfuðáherslu á það við byggingarnar að þær séu sem ódýrastar. Ég veit vel um erfiðleikana af því að við gerum miklar kröfur, of miklar kröfur að mínu mati, til húsnæðis, bæði hvað stærð og íburð snertir, og virðast fæstir kunna sér þar hóf þótt margra ára skuldabaggi sé á bak bundinn með því ráðslagi. Annað er það svo, að hér á landi þarf af ýmsum orsökum að gera meiri kröfur til vandaðra og sterkra bygginga og alls ytri búnaðar húsa en víða þarf að gera. Í 3. gr. laga um Húsnæðismálastofnun ríkisins eru stofnuninni lagðar vissar skyldur á herðar, og ein af þeim, sem fyrst er upp talin, er einmitt að vinna að umbótum á byggingaraðferðum og vinna að lækkun byggingarkostnaðar. Síðan kemur löng upptalning á hinum ýmsu þáttum sem inn þar koma til greina. Ég efa ekki að eitthvað hefur verið gert, en þó áreiðanlega minna en skyldi. Ég lít sem sagt á það sem höfuðhlutverk þessarar stofnunar að skipuleggja sem best byggingar í landinu, með langtímaáætlunum að svo miklu leyti sem unnt er og með góðri yfirsýn og áætlun um það sem viðkemur nánustu verkefnum, með beinum tilraunum í byggingarstarfsemi með hagkvæmni sem aðalmarkmið og með því að beina fjármagni stofnunarinnar til þeirra þátta sem mest þörf er á á hverjum tíma, þ.e.a.s. ekki aðeins að vera sá úthlutunar- og eftirlitsaðili sem stofnunin er í dag að yfirgnæfandi hluta. Að vísu er gott eitt um það að segja svo langt sem það nær, einkum hvað snertir nauðsynlegt aðhald og eftirlit, þannig að innan skynsamlegra marka sé verið og ekki lánað til bygginga sem eru langi umfram alla þörf, svo sem þó eru um ótalin dæmi. En af þessari upptalningu, sem kemur fram í lögum um Húsnæðismálastofnun ríkisins, er þó þýðingarmest að mínu viti að stuðla að hagkvæmni og sparnaði í húsbyggingum, gera þær eins ódýrar og unnt er án þess í nokkru að skerða nauðsynleg gæði. Þá er ekki síður nauðsyn að stuðla að því að byggingartími verði sem stystur, að sem stystur tími liði frá því að húsbygging er hafin þar til viðkomandi aðili getur flutt inn í nýtt húsnæði fyrir sig og sína. Þó að hvergi skuli vanmetið starf ýmissa aðila, sem hafa að þessu stefnt, einkum byggingarsamvinnufélaga ýmiss konar þar sem alls konar samhjálp og samstarf margra hefur auðveldað verkið og sparað mikla fjármuni, gert þetta mikla átak léttara æðimörgum húsbyggjanda, þá er það skoðun okkar flm., að merkustu tilraunir til hagkvæmni og sparnaðar hafi komið fram í því sem einingarverksmiðjurnar hafa verið að gera að undanförnu hér á landi, þótt langt í frá hafi verið þar nógu vel að staðið, hvorki um uppbyggingu, fjármagn í upphafi né nauðsynlegt rekstrarfé, hvað þá nauðsynleg lágmarksafköst til þess að verulegur sparnaður geti af orðið. Flest hefur verið af vanefnum gert og allt of lítill stuðningur fylgt af hálfu þeirra aðila sem best ættu hér að vinna að, svo sem Húsnæðismálastofnunar og lánsfjáraðila þeirra sem stofnframlögum ráða. Engu að síður er hér um umtalsverðan árangur að ræða, einkum hvað snertir hagkvæmni ýmiss konar og eins varðandi styttingu byggingartíma, og á ég þar sér í lagi við timburhúsin. Væri hér um fullkomnari aðstoð að ræða, raunverulega húsaverksmiðju með t.d. 100 húsa ársframleiðslu með fullkomnum vélbúnaði, þá er ljóst að um mjög umtalsverðan sparnað yrði að ræða fyrir húsbyggjendur, jafnvel um 10–15% lækkun kostnaðar, miðað við það sem ég hef séð í skýrslum sem ekki hafa verið vefengdar af þeim sem gerst þekkja til í byggingarmálum. Það er hins vegar leiður kapítuli í öllu því, sem gert hefur verið hingað til í þessum efnum, að vera með verksmiðjubyggð hús í einni eða annarri mynd, að ég tel nokkuð hafa á skort um nauðsynlegt samstarf á milli byggingaraðila og húsnæðismálastofnunar. Oft hefur myndast þar misskilningur og tortryggni og má eflaust kenna báðum um þar sem þessi hefur orðið raunin. Sums staðar hefur jafnvel verið um hálfgildings kalt stríð að ræða, m.a. um gæðakröfur og lánshæfni. Nýjasta dæmi þessa er þegar Húsnæðismálastofnun ríkisins ákvað, sem ég taldi mikla framför, að greiða 2/3 hluta láns út á íbúðarhús gegn ákveðnum skilyrðum um hve langt þessi einingahús þyrftu að vera á veg komin, þ.e.a.s. greiða 2/3 láns út við fokheldni. Þetta var ótvírætt hagræði fyrir báða aðila, bæði húskaupanda og söluaðila. En þrátt fyrir þessa ákvörðun og reglugerð þar um hefur þó einhver hnútur myndast þarna, svo að afgreiðsla eftir þessum nýju reglum um 2/3 hluta láns við fokheldni í sambandi við einingahúsin hefur ekki enn farið fram og þarna ganga klögumálin á víxl. Segja þeir, sem eru að selja þessi hús, að um þetta gildi of strangar reglur hjá Húsnæðismálastofnun. Hins vegar segir Húsnæðismálastofnunin að það sé ekki nógu langt gengið eða vel fyrir öllu séð hjá þessum aðilum. Um þetta vil ég ekki neitt dæma, en það er ljóst að þetta mikilvæga atriði næst ekki fram meðan ekki ríkir betra samstarf og samvinna á milli þessara aðila. Það er þó ljóst, að það er skylda stjórnvalda að ýta hér undir og auðvitað tryggja þá um leið sambærileg gæði þessara húsa, hjálpa til við uppbygginguna og gæta þess alveg sérstaklega að íþyngja ekki þessu merka framtaki umfram aðrar húsbyggingar. Þá er komið að aðalefni frv. okkar, sem sé því misrétti sem hér viðgengst og tæpast verður við unað, sem ég vék að áðan, að ekki er innheimtur söluskattur af vinnu við húsbyggingu sé hún framkvæmd á byggingarstað, en hins vegar af sömu vinnu ef hún fer fram í verksmiðju við svokallaðar einingabyggingar. Með síhækkandi söluskatti, sem eflaust sér enn ekki fyrir endann á, er hér um síaukna mismunun að ræða sem hlýtur að vera bæði óeðlileg og ranglát í senn. Hér hlýtur það að eiga að gilda, að hið sama gangi yfir í skattheimtu hvort sem hús eru byggð á byggingarstað eða í verksmiðju. Ég spurði um þetta mál á Alþ. í fyrravor, hvort líkur væru á breytingu. Margir þeir, sem hér að standa nú eða hyggja á hreyfingu varðandi einingahús og hugðu gott til að þessu yrði aflétt, töldu sig jafnvel hafa um það vilyrði. Því var um þetta spurt. En svar ráðh. var algerlega neikvætt. Hann lýsti réttilega þeim mikla vanda sem hvers kyns undanþágur varðandi söluskattinn sköpuðu, og það er rétt að slíkum undanþágum fylgir ætíð viss misnotkunarhætta. En þó skal það undirstrikað, að ekki er hún meiri á nokkurn hátt hvað þetta snertir en annað, nema síður sé, því að hér er um mjög hreina verkþætti að ræða og algerlega sambærilega þeim sem í dag eru hvort sem er undanþegnir söluskatti. Það má hins vegar vel vera að um þetta þurfi skýrara orðalag en er í frv. okkar, þannig að ekki fari á milli mála að við ætlum hér að taka inn í undanþáguna aðeins fyllilega sambærilega verkþætti og nú eru unnir á byggingarstað, en erum á engan hátt með aðra frekari útfærslu á þessari undanþágu - aðeins það að þessar byggingar njóti fulls jafnréttis við aðrar í landinu. Nýleg skýrsla Iðnþróunarsjóðs sýnir okkur að hér er um vaxandi starfsemi að ræða. Allmargir aðilar eru þegar í dag við byggingu þessara einingahúsa, ýmist í sambandi við steyptar einingar eða timbureiningar: Húseiningar á Siglufirði, Húsasmiðjan hér í Reykjavík, trésmiðaverkstæði á Selfossi, Trésmiðja Fljótsdalshéraðs á Hlöðum, og eins er um verksmiðju í Kópavogi. Og alls staðar virðist samkv. þessari skýrslu að um verulega aukningu og sums staðar margföldun sé að ræða. Sú er líka raunin, eins og ég kom inn á áðan, að hér þarf að verða um allmikla fjöldaframleiðslu að ræða ef takast á að ná því höfuðmarkmiði að lækka byggingarkostnað verulega, eins og þá ætti að vera unnt. Á mínum heimastað hafa verið uppi hugmyndin í þessa átt, og bendir allt til þess samkv. þeim tölum sem við höfum þar og ekki hafa verið beint vefengdar, að unnt verði að ná byggingarkostnaðinum mjög niður. Ef þær áætlanir standa sem þar hafa verið gerðar, og þó að þær stæðust ekki að öllu leyti, þá mundi vera um verulega lækkun á byggingarkostnaði að ræða. Hins vegar hefur þessi hugmynd mætt, vægast sagt, tómlæti og enn er þar allt á huldu um framhald. En af þeim athugunum og áætlunum, sem þar hafa farið fram, og í viðræðum við fjölda aðila um þessi mál hef ég sannfærst æ betur um réttmæti þessa byggingarforms. Raunar ættu allir aðilar að taka fagnandi á þessu máli og styðja hér við, þar sem unnið er að þessu af alvöru, auðvitað með sjálfsagðri gát og gagnrýni, en jákvæðu hugarfari. á það hefur mér of víða þótt skorta. En ríkið sjálft hlýtur þó a.m.k. að standa þannig að, að ekki verði um aukningu á skattheimtu að ræða miðað við aðrar byggingar, ekki beina mismunun á öfugan veg til þess eða þeirra aðila sem eru hér að ryðja brautina. Það segja mér færustu menn í þessum efnum, hvort sem þeir eru jákvæðir gagnvart þessum framkvæmdum beint í dag eða ekki, að í þessu liggi framtíðin varðandi okkar byggingarmál. Í fyrra var gerð aths., að mínu viti réttilega, ég hygg frá hv. 5. þm. Austurl., að við værum þarna að fara út á nokkuð hálan ís í sambandi við orðalagið „í verksmiðju, á verkstaði eða starfsstöð. Þetta er tekið beint eftir núgildandi orðalagi, þar sem tekið er fram að undanþágan nær ekki til þessarar vinnu: í verksmiðjum, á verkstæðum eða starfsstöð. Ég segi það fyrir mig, að ég hefði gjarnan viljað hafa þetta skýrara og miða við verksmiðjur einar, svo sem er raunar ætlunin. Hins vegar er það nú svo með a.m.k. einn eða tvo, kannske fleiri af þessum einingaframleiðendum, að vægast sagt er hæpið að tala um verksmiðjur. Það á reyndar enn við um þá alla, að það er varla hægt að tala um verksmiðjur, nema þá Húseiningar á Siglufirði, og því er orðalag þetta notað. En vafalaust mætti þarna standa eins í verksmiðju, ef það væri tekið skýrt fram í reglugerð eða grg., sem fylgdi þessu, við hvað þá væri átt og það ætti við einingabyggingarnar yfirleitt. Þetta vildi ég í lokin taka fram, en aðeins segja það, að byggingarmáti framtíðarinnar verður án efa ekki við eina aðferð miðaður. Þó er ljóst af reynslu nágranna okkar að einingahúsin hljóta að verða mjög verulegur þáttur í húsbyggingum hjá okkur á næstunni, bæði ef framsýni ræður og viðunandi aðstaða verður sköpuð þessum aðilum til handa beinlínis til þess að gera húsin ódýrari og auka hagkvæmni í heild. Að þessu hljóta stjórnvöld að hlynna í stað þess að láta reka á reiðanum og eins og er í þessu tilfelli beinlínis Leggja stein í götu með þeirri mismunun sem hér er lagt til að leiðrétt verði. Af fjölmörgum þáttum til úrbóta, a.m.k. í dag, þykir mér þessi þáttur hvað tilfinnanlegastur vegna þess óréttlætis sem mér þykir að hér sé sýnt. Því er lagt til að jafnrétti ríki milli einingahúsa og annarra íbúðarhúsbygginga við söluskattsinnheimtu. Í raun og veru er ekki farið fram á annað varðandi þetta frv. Ég vil svo, herra forseti, leyfa mér að óska þess að að lokinni þessari umr. verði frv, vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.