Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Steingrímur Hermannsson, fyrrverandi alþingismaður og ráðherra, lést í gær. Hann var á 82. aldursári. Steingrímur Hermannsson fæddist í Reykjavík 22. júní 1928. Foreldrar hans voru Hermann Jónasson forsætisráðherra og kona hans, Vigdís Steingrímsdóttir húsmóðir. Steingrímur lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1948. Hann fór til framhaldsnáms í Bandaríkjunum, tók B.Sc.-próf í rafmagnsverkfræði í Chicago 1951 og meistarapróf í sömu grein í Pasadena í Kaliforníuríki 1952. Heimkominn starfaði Steingrímur sem verkfræðingur um þriggja ára skeið en hélt þá á ný til Bandaríkjanna. Til Íslands kom hann aftur um ári síðar, varð framkvæmdastjóri Rannsóknaráðs ríkisins og gegndi þeim starfa í tvo áratugi, frá 1957 þar til hann varð ráðherra árið 1978. Sem slíkur var hann aðalfulltrúi Íslands í vísindanefnd Efnahags- og framfarastofnunarinnar í París. Hann átti sæti í fjölda stjórna og nefnda, einkum á sviði orku- og iðnaðarmála. Steingrímur Hermannsson átti ekki langt að sækja áhuga sinn á stjórnmálum því að æskuheimili hans, Ráðherrabústaðurinn við Tjarnargötu, var miðstöð stjórnmála í landinu og forustu Framsóknarflokksins. Bein afskipti hans af stjórnmálum hófust er hann varð formaður Félags ungra framsóknarmanna í Reykjavík 1962, og tveim árum síðar var hann kjörinn í miðstjórn Framsóknarflokksins og sat þar í þrjá áratugi. Er faðir Steingríms lét af þingmennsku 1967 var Steingrímur kvaddur til framboðs í Vestfjarðakjördæmi, varð fyrst varaþingmaður eitt kjörtímabil og sat þá tvívegis á Alþingi. Hann var kjörinn alþingismaður fyrir Vestfjarðakjördæmi í kosningunum 1971 og var þingmaður Vestfirðinga í 16 ár, allt þar til hann fór í framboð í heimakjördæmi sínu á Reykjanesi. Hann var þingmaður Reyknesinga tvö kjörtímabil. Sama árið og Steingrímur varð alþingismaður, árið 1971, var hann kosinn ritari Framsóknarflokksins, og skömmu eftir að hann varð ráðherra var hann kosinn formaður flokksins, vorið 1979. Því embætti gegndi hann til 1994 er hann hvarf af Alþingi. Auk starfa á Alþingi átti Steingrímur sæti í hreppsnefnd Garðahrepps um tíma. Við myndun annars ráðuneytis Ólafs Jóhannessonar eftir alþingiskosningarnar 1978 varð Steingrímur dóms- og kirkjumála- og landbúnaðarráðherra, fram í október árið eftir, og síðar á ný í febrúar 1980 sjávarútvegs- og samgönguráðherra eftir hina sögulegu stjórnarmyndun Gunnars Thoroddsens. Eftir kosningarnar vorið 1983 myndaði Steingrímur Hermannsson ríkisstjórn Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks og gegndi embætti forsætisráðherra að því sinni í fjögur ár. Hann varð utanríkisráðherra í ríkisstjórn Þorsteins Pálssonar í rösklega eitt ár uns hann myndaði nýja ríkisstjórn í september 1988 og varð á ný forsætisráðherra fram í apríl 1991. Eftir að ráðherrastörfum lauk var Steingrímur forustumaður stjórnarandstöðunnar á Alþingi sem alþingismaður þar til hann var skipaður einn af bankastjórum Seðlabankans 1994. Því starfi gegndi hann þangað til hann náði sjötugsaldri. Er Steingrímur Hermannsson kom inn á vettvang íslenskra stjórnmála fylgdi honum ferskur blær. Hann var menntaður erlendis, víðsýnn og nútímalegur í viðhorfum, og menntun hans í verkfræði og störf að rannsókna- og vísindamálum nýttust honum vel í þjóðmálaumræðunni og embættisstörfum. Hann var vinnusamur og tileinkaði sér hina alkunnu kappsemi föður síns. Hann var mikill útivistar- og landverndarmaður og lét umhverfismál mjög til sín taka á síðari árum. Í stjórnmálum varð Steingrímur sigursæll foringi Framsóknarflokksins. Hann jók fylgi flokksins þegar í haustkosningunum 1979 og breytti ásýnd hans að mörgu leyti. Þótt hann ætti til framámanna að telja var stjórnmálastíll hans alþýðlegur, og sú hreinskiptni sem hann tamdi sér og glaðværð hans aflaði honum vinsælda og fylgis. Hann lagði sig fram um að vera í góðum tengslum við kjósendur og þjóðina alla. Samstarfsmenn Steingríms luku á hann lofsorði fyrir lagni og lipurð í samstarfi, en harðfylginn gat hann líka verið þegar honum þótti við þurfa. Mörg erfið viðfangsefni fékkst hann við í forustustarfi á löngum stjórnmálaferli en þau leysti hann jafnan svo að góð sátt ríkti. Á efri árum sínum naut Steingrímur almennrar virðingar og gat hann notið þess góða orðstírs sem hann gat sér. Ég bið þingheim að minnast Steingríms Hermannssonar með því að rísa úr sætum. - 
            

Borist hefur bréf frá þingflokki Sjálfstæðisflokksins með ósk um, í samræmi við 16. gr. þingskapa, sbr. 1. gr. laga nr. 146/2009, að Ragnheiður Ríkharðsdóttir taki sæti Ásbjörns Óttarssonar í nefnd til að fjalla um skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis um aðdraganda og orsakir falls íslensku bankanna 2008 og tengdra atburða. Skoðast þetta samþykkt ef enginn hreyfir andmælum.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson skrifaði grein í Morgunblaðið í gær undir yfirskriftinni „Á fulla ferð í atvinnumálum“. Þar segir hann m.a., með leyfi forseta: „Skynsamleg og sjálfbær orkunýting er forsenda og drifkraftur endurreisnar samfélagsins og eflingar atvinnulífsins. Endurnýjanlegar orkulindir eru sóknarfæri okkar og sérstaða sem þjóðar til þess að fá hingað nauðsynlega erlenda fjárfestingu.“ Ég get verið hv. þingmanni hjartanlega sammála um þetta atriði. Um mitt síðasta ár var gerður svokallaður stöðugleikasáttmáli þar sem segir m.a., með leyfi forseta: „Ríkisstjórnin mun greiða götu stórframkvæmda“ og „ganga til samstarfs við lífeyrissjóði um fjármögnun stórra framkvæmda“ samanber sérstakt minnisblað um verklegar framkvæmdir. Í nýlegri ályktun frá miðstjórn ASÍ segir: „Eftir að horfur í atvinnumálum höfðu farið batnandi sl. sumar og haust hefur atvinnuleysi aftur aukist. Verkalýðshreyfingin hefur ítrekað komið á framfæri við stjórnvöld þeim áhyggjum sínum, að verulegar líkur séu á að atvinnuleysi aukist enn á næstu vikum og mánuðum. […] Í þessu ljósi eru það mikil vonbrigði og í raun grafalvarlegt að ríkisstjórnin hefur sýnt lítinn áhuga á að nýta vilja aðila vinnumarkaðarins og lífeyrissjóðanna til samstarfs um að ýta verklegum framkvæmdum úr vör eins og rætt var um strax sl. sumar. Aldrei hefur verið mikilvægara fyrir landsmenn að sporna gegn auknu atvinnuleysi með sókndjarfri áætlun um verklegar framkvæmdir og almenna endurreisn atvinnulífsins.“ Þá segir einnig: „Það er ástæða til þess að tengja þessa stöðu við gerð og þróun svokallaðs stöðugleikasáttmála frá því í júní á síðasta ári. Með þessum sáttmála tókust sögulegar sættir milli flestallra aðila á vinnumarkaði og stjórnvalda. […] Það má því furðu sæta hversu litla eftirfylgni og í raun lítinn áhuga þessi sáttmáli hefur fengið af hálfu“ stjórnvalda. Í fréttabréfi Samtaka atvinnulífsins segir að ef dráttur verði á áformum um fjárfestingar í atvinnulífinu, virkjunum og orkufrekum iðnaði séu líkur á að það verði enn frekara atvinnuleysi hérlendis. Ég spyr mig, virðulegi forseti, 

Frú forseti. Hv. þingmaður hefði líka getað spurt mig um þýðingu annars úrskurðar umhverfisráðherra fyrir örfáum dögum sem fólst í því að ekki þarf að fara með Suðvesturlínu í mat á umhverfisáhrifum sem skiptir gríðarlega miklu máli fyrir orkunýtinguna. Ég er sannfærður um að orkunýting er leiðin til endurreisnar og skjótvirkra leiða til að fjölga mjög verulega störfum, sérstaklega í mannvirkjageiranum þar sem framkvæmdafallið varð gríðarlegt á síðustu missirum. Framkvæmdin í kringum Suðvesturlínu skipti mjög miklu máli, eins og við vitum, og liggur til grundvallar fyrir byggingu á álveri í Helguvík, gagnaveri á Ásbrú og nokkrum virkjanaáformum uppi á Hellisheiði sem á að nýta í þessu umhverfi. Hv. þingmaður spyr mig um annan úrskurð umhverfiráðherra, út af Þjórsárvirkjunum. Hann hefur hins vegar, eins og kemur fram á bls. 2 í Morgunblaðinu í dag, engin áhrif á verkefni Landsvirkjunar á næstu mánuðum. Þar fyrir utan var væntanlega búið að taka þá orku frá til annarra hluta en að framleiða ál þannig að það hefur ekkert með þetta að gera. Rétt til að varpa ljósi á hversu margt er í deiglunni í orkunýtingu og uppbyggingu í atvinnumálum á allra næstu mánuðum og missirum - og auðvitað skiptir öllu að okkur takist að fjármagna þessar framkvæmdir - nefni ég fimm atriði, gagnaver Vernes Holdings á Reykjanesi, Búðarhálsvirkjun og stækkun Straumsvíkur, endurbyggingu á Suðvesturlínu, álver Norðuráls í Helguvík og við þetta má bæta ýmsu öðru. Gangi þessi áform fram á næstu mánuðum er um að ræða nokkur þúsund störf, allt að 4.000 störf á uppbyggingartíma, í mannvirkjageira, fyrir tæknimenntað og iðnaðarmenntað fólk. Það skiptir gríðarlegu máli að við sköpum það umhverfi að orkufyrirtækjunum og þeim sem ætla að standa á bak við þessar framkvæmdir 

Hæstv. forseti. Við þingmenn á Alþingi Íslendinga höfum margoft óskað skýringa á því hversu langan tíma það hefur tekið hæstv. umhverfisráðherra að afgreiða aðalskipulagstillögu sveitarstjórnarinnar í Flóahreppi og breytingar á aðalskipulagi í Skeiða- og Gnúpverjahreppi. Nú hafa borist fregnir af því að ákvörðun hafi verið tekin og þessum málum verið synjað, þá að þeim hluta sem snýr að þeim virkjunum sem áttu að koma þar inn á aðalskipulag. Mig langar að beina nokkrum spurningum til hv. þm. Róberts Marshalls sem er varaformaður samgöngunefndar, en sveitarstjórnarmálin heyra þar undir. Telur hv. þingmaður að þarna sé með einhverjum hætti reynt að fara bakdyramegin að því að koma í veg fyrir að reistar verði virkjanir í neðri hluta Þjórsár? Telur hv. þingmaður að farið hafi verið að góðum stjórnsýsluháttum við þessa ákvörðun umhverfisráðherra? Telur hv. þingmaður það ásættanlegt fyrir þær sveitarstjórnir sem fara með skipulagsvaldið í landinu að þurfa að bíða svaralaust eftir afgreiðslu umhverfisráðherra án þess að það virðist hafa verið reynt að flýta þessu máli? Í Flóahreppi var ekki í gildi aðalskipulag þannig að þeir aðilar sem ætluðu sér að fara í framkvæmdir þar gátu ekki allan þennan tíma fengið leyfi skipulags- og byggingarnefndar sveitarfélagsins til að fara í framkvæmdir þar sem ekkert gilt aðalskipulag var í gangi. Þetta olli mikili óvissu og endaði með því að fundin var einhver bakdyraleið í umhverfisráðuneytinu til að veita einhverjar undanþágur. Ég tel þessa stjórnsýslu ekki forsvaranlega og óska eftir því að hv. þingmaður deili með okkur skoðunum sínum á þessu máli enda er þingmaðurinn þingmaður Suðurkjördæmis.

Virðulegur forseti. Ég skal deila skoðunum mínum á þessu máli með hv. þingmanni, það er ljúft og skylt. Ég er þeirrar skoðunar að það eigi að vanda til verka þegar stjórnsýslan tekst á við verkefni á borð við þau sem hér um ræðir. Það á ekki að vera neinum vafa undirorpið að farið hafi verið að góðum stjórnsýsluháttum, eins og hv. þingmaður orðar það. Í þessu tilfelli er ákvörðun umhverfisráðherra grundvölluð á úrskurði samgönguráðherra. Þetta þýðir einhverja töf á þessum verkefnum en eins og fram kemur í máli forstjóra Landsvirkjunar segir hann að þessi úrskurður muni ekki hafa áhrif á þau verkefni sem áformuð séu á næstu mánuðum, enda hafi ekki staðið til að ráðast í virkjanir strax. Þá má gera ráð fyrir einhverri töf en það hefur í sjálfu sér engin áhrif á verkefnastöðu hjá Landsvirkjun þannig að fyrst og fremst skiptir máli í þessum efnum að vandað sé til verka. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þessar fyrirspurnir vegna þess að ég tel mjög mikilvægt að yfir þetta mál sé farið og hvet til þess að þingmenn, sérstaklega Suðurkjördæmis, setjist niður með sveitarstjórnarfólkinu. Ég mun beita mér sérstaklega fyrir því að við gerum það á þessu svæði þar sem farið verði yfir þessi mál.

Virðulegi forseti. Ég vil aðeins eiga orðastað við formann umhverfisnefndar, Þórunni Sveinbjarnardóttur, fyrrverandi hæstv. umhverfisráðherra, vegna synjunar núverandi umhverfisráðherra á aðalskipulagi Flóa- og Skeiðahrepps. Það væri áhugavert að heyra um atvinnustefnuna, hvernig ríkisstjórnin og einstakir stjórnarþingmenn og ráðherrar sjá hana fyrir sér á næstu mánuðum í ljósi skilaboða sem eru stöðugt á sama veg sem er seinkun og seinagangur. Mig langar að spyrja fyrrum ráðherra hvað telst eðlileg stjórnsýsla að geyma mál lengi í ráðuneytinu, hvort það sé eðlilegt að geyma þau í 14 mánuði áður en menn taka ákvörðun. Aðalástæðan fyrir að ég vildi ræða við hv. þingmann var sú að síðustu þrjú árin hefur legið fyrir þinginu frumvarp til nýrra skipulagslaga þar sem m.a. er fjallað um að gefa heimild til að þriðji aðili greiði fyrir þann kostnað sem hann veldur sveitarfélögum vegna áforma um framkvæmdir eða eitthvað slíkt, hvort sem það er landeigandi, einhver framkvæmdaraðili, virkjanir, sumarbústaðir eða hvað annað sem mönnum dettur í hug, malargryfjur, sumt hvað sem þýðir litlar tekjur fyrir samfélagið en er kostnaður fyrir sveitarfélagið. Allir hafa verið sammála í mjög langan tíma, sveitarfélög og ráðuneyti, um að þetta ákvæði sé nauðsynlegt í lögunum. Eftir því sem ég best veit var það líka vilji þáverandi ráðherra. Þess vegna velti ég fyrir mér þegar núverandi ráðherra notar einmitt þessa ástæðu fyrir því að synja lögunum hvernig þetta mál sé komið, hvort formaður umhverfisnefndar hyggist taka það út úr skipulagslögunum því að það yrði vægast sagt mikið áfall fyrir sveitarfélögin í landinu ef þessi kostnaðarheimild yrði tekin út úr lögunum.

Frú forseti. Ég mun svara hv. þingmanni á grundvelli gildandi laga þó að auðvitað sé rétt sem hann vísaði í, að frumvarp sem komið er fyrir Alþingi og væntanlega sést hér eftir nokkrar vikur, jafnvel daga, um skipulags- og byggingarlög verður til meðferðar á yfirstandandi þingi. Kjarni þess máls sem vísað er í, þ.e. grundvöllur synjunar hæstv. umhverfisráðherra á breytingu á aðalskipulagi Skeiða- og Gnúpverjahrepps og á þeim hluta aðalskipulags Flóahrepps sem viðvíkur fyrirhugaðri Urriðafossvirkjun, er úrskurður hæstv. samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra frá 31. ágúst sl. Menn eru svolítið að reyna að hengja bakara fyrir smið ef því er að skipta því að þar er kveðið skýrt á um að samkvæmt landslögum eigi að greiða skipulag sveitarfélaga úr sveitarsjóði eða með úthlutun úr svokölluðum skipulagssjóði. Það er ekki gert ráð fyrir neinu öðru. Það eru lögin í landinu, hv. þingmenn, og þetta snýst um það hvort tiltekin fyrirtæki, orkufyrirtæki eða önnur, kannski verktakafyrirtæki, geti eða geti ekki keypt sér skipulagsgerð. Ég ráðlegg hv. þingmönnum að lesa bréfin sem hæstv. umhverfisráðherra sendir sveitarstjórnarmönnum þar sem ítarlega er farið yfir það hvernig þetta hefur farið fram og hvers vegna. Það er alveg ljóst að með synjun sinni fer hæstv. umhverfisráðherra algjörlega eftir lagabókstafnum og úrskurði sveitarstjórnarráðherrans.

Virðulegi forseti. Það hefur vakið athygli mína að á eins árs afmæli ríkisstjórnarinnar sem lagði upp með það að hafa opið stjórnkerfi, allt uppi á borðinu, kemur fram í fréttum Ríkisútvarpsins að ekki hafi verið staðfest að hæstv. forsætisráðherra sé að fara að hitta forráðamenn Evrópusambandsins í Brussel. Hæstv. forsætisráðherra náðist á hlaupum, eins og fréttamaður orðaði það, og vildi ekki upplýsa hverja hún mundi hitta. Það gæti bara vel farið svo að hún mundi hitta eitthvert fólk þarna úti. Því síður vildi hæstv. forsætisráðherra upplýsa hvað yrði rætt á þessum fundum.

Hún gerði það nú.

Virðulegi forseti. Það er staðfest að nú er ríkisstjórnin farin þá leið að loka fyrir upplýsingar, það er ekki staðfest af aðstoðarmanni hvað hæstv. forsætisráðherra er að gera fyrir hönd Íslands í opinberum erindagerðum. Þetta er ríkisstjórnin með opna og gagnsæja stjórnkerfið. 

Ríkisstjórnin sem þú varst í líka.

Virðulegi forseti. Hæstv. ráðherra er a.m.k. farinn að gangast við að hafa verið í fleiri ríkisstjórnum en þessari.  „Ég hef það á stundum á tilfinningunni það sé farið í þetta gagnvart stöðvunum vegna þess að þeir ætli okkur þingmönnum landsbyggðarkjördæmanna að koma færandi hendi með einhverjar fjárfúlgur.“ Virðulegi forseti. Ég held að við þurfum að ræða þetta 

Virðulegi forseti. Það verður fróðlegt að fylgjast með framhaldssögunni um leyndarferðir forsætisráðherra sem við getum væntanlega fengið fréttir af í vikunni. Mig langaði að taka undir þá gagnrýni sem sett hefur verið fram hérna á synjun hæstv. umhverfisráðherra á skipulagsbreytingum sem snúa að virkjunum í neðri Þjórsá. Mér fannst athyglisvert þegar hv. þm. Þórunn Sveinbjarnardóttir svaraði þessari gagnrýni þannig að þetta væri alls ekki umhverfisráðherranum að kenna, það væri hæstv. samgönguráðherra sem hefði í rauninni kveðið upp úr með þennan úrskurð 31. ágúst sl. Hæstv. umhverfisráðherra sagði hins vegar í Fréttablaðinu í morgun að þessi úrskurður hefði verið algjörlega borðleggjandi, vegna þess að lögin væru svona skýr hefði það verið algjörlega borðleggjandi að þetta gæti ekki farið öðruvísi. Þá vil ég spyrja talsmenn ríkisstjórnarinnar í þessari umræðu: Ef þetta var svona borðleggjandi og ef þetta lá fyrir 31. ágúst sl., af hverju í ósköpunum tók hæstv. umhverfisráðherra 14 mánuði í að úrskurða um þetta? Og þó að við miðum bara við nýjustu dagsetninguna í málinu, 31. ágúst, er langt um liðið, núna er 2. febrúar. Ef þetta var svona borðleggjandi, af hverju var ekki búið að koma með úrskurð til að eyða óvissu hjá þessum sveitarfélögum sem eru að gera það sem ríkisstjórnin á að vera að gera, reyna að búa til atvinnutækifæri og skapa verðmæti í þessu landi með því skipulagi sem þau leggja til? Við skulum bara tala hreint út um þetta. Þetta snýst ekkert um hvað er borðleggjandi í skipulagslögum. Þetta snýst um það að Vinstri grænir eru á móti virkjunum í neðri Þjórsá og sumir þingmenn Samfylkingarinnar hafa lýst sig andvíga þeim jafnvel þó að þeir séu ekki andvígir uppbyggingu stóriðju. 

Virðulegi forseti. Á sama tíma og við tölum um að orkunýtingin sé lykillinn að endurreisn og viðreisn í samfélagi okkar vil ég ítreka þær áhyggjur aðila vinnumarkaðarins sem hafa komið fram um atvinnustefnu þessarar ríkisstjórnar, þau brot sem ríkisstjórnin hefur framið á stöðugleikasáttmálanum og alveg ótrúlegar yfirlýsingar frá ASÍ um að ríkisstjórnin hafi hreinlega ekki viljað samstarf við lífeyrissjóðina og aðila vinnumarkaðarins til að koma hlutunum áfram. Hún var áhugaverð, yfirlýsing hæstv. iðnaðarráðherra í síðasta mánuði þegar hún staðfesti, þvert ofan í það sem hún talaði um á þingi fyrir jól, að flótti væri brostinn í þau fyrirtæki og þá erlendu aðila sem iðnaðarráðuneytið átti í viðræðum við. Hún reyndi í þeim þætti að hengja það á Icesave-málið en allir sem hugsa um þessi mál og skoða þau vita að þetta á ekkert skylt við Icesave-málið. 
             Hún talaði fyrir jól um að í iðnaðarráðuneytinu lægi fjöldi tækifæra á borðinu og það væri mjög stutt í að við sæjum mikinn viðsnúning í íslensku atvinnulífi. Nú staðfestir hún hins vegar að flótti er brostinn í þessi fyrirtæki og það er ekkert skrýtið. Ástæðan fyrir því að aðilar vinnumarkaðarins tala með þeim hætti sem þeir gera er nákvæmlega sú, og er tiltekin í umsögnum þeirra, að það er óvissa um framtíðina, það eru háir vextir, það eru gjaldeyrishöft og skattahækkanir. Það er ekki nema von að þetta fari í taugarnar á hæstv. iðnaðarráðherra sem bölvar hér í dyrunum. Það er ekki nema von að þetta komi við kaunin á henni 

Frú forseti. Það er ágætt að taka nokkuð hressilega umræðu um atvinnu- og orkunýtingarmálin. Við skulum samt hafa það alveg á hreinu að stærsta ógnunin við það að þessi verkefni gangi fram er ekki fólgin í stjórnvaldsaðgerðum hérna heima. Við hófum þessa umræðu á að minna á að ákvörðun umhverfisráðherra frá því fyrir helgi um að senda Suðvesturlínu ekki í sameiginlegt mat á umhverfisáhrifum hefur það í för með sér að þau verkefni sem ég las upp áðan geta öll farið af stað takist að fjármagna framkvæmd þeirra. Þar er ógnunin ekki fólgin í neinum skipulags- eða stjórnsýslumálum hérna heima, heldur fyrst og fremst skuldatryggingarálagi upp á 700 punkta á alþjóðlegum lánsfjármörkuðum og ýmsum öðrum flöskuhálsum við að afla fjármagns til ýmissa verkefna heima. Sem betur fer standa mörg góð ráð til boða, t.d. verkefnafjármögnun. Rétt til að tæpa aftur á afleiðingum þeirra verkefna sem ákvörðunin um Suðvesturlínu og tengdar framkvæmdir hefur í för með sér ein og sér: Landsvirkjun undirbýr byggingu Búðarhálsvirkjunar. Á undirbúningstímanum er áætlað að bygging hennar skapi 800 ársverk. Við endurnýjun á framleiðslubúnaði í Straumsvík eru 250 ársverk, 600 á tímanum sem tekur að byggja. Talið er að endurbygging Suðvesturlínu skapi um 255 ársverk á þriggja ára framkvæmdatíma og fari álver Norðuráls í Helguvík af stað er um að ræða yfir 2.000 ársverk á framkvæmdatíma. Gangi þær framkvæmdir eftir sem áætlaðar eru og tengjast beint Suðvesturlínu og framkvæmdum suður með sjó og í Straumsvíkinni erum við að tala um 4.000 ársverk á uppbyggingartíma. Þetta skiptir öllu máli  
            

Frú forseti. Nýlega var upplýst um það í fjölmiðlum að hv. þm. Unnur Brá Konráðsdóttir er einn af stofnendum eignarhaldsfélagsins Fljótshlíðinga og þannig viðskiptafélagi manna á borð við Björn Bjarnason, Óskar Magnússon og Kjartan Gunnarsson. Nú hefur þingmaður upplýst um þessi eignatengsl sín í hagsmunaskráningu Alþingis en frá því var greint í fjölmiðlum fyrir viku að svo væri ekki. Ég vil spyrja hv. þingmann að því hvort hún telji að þessi viðskiptatengsl hafi engin áhrif á störf hennar í nefnd sem fjalla á um rannsóknarskýrslu Alþingis, sér í lagi þar sem í ljós kemur að viðskiptafélagar hv. þingmanns eru fyrrverandi ráðherra í ríkisstjórn Íslands frá því fyrir bankahrun og fyrrverandi stjórnarformaður Landsbanka Íslands.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir þessa spurningu. Það er rétt að árið 2005 lagði ég 300.000 kr. í stofnfé inn í einkahlutafélagið Fljótshlíðinga ehf. en tilgangur félagsins var að festa kaup á gamla skólahúsinu í Fljótshlíð með það fyrir augum að koma þar á fót einhvers konar starfsemi sem mundi styrkja samfélagið. Í þessu verkefni tóku þátt ýmsir landeigendur í Fljótshlíð. Ég veit í sjálfu sér ekki nákvæmlega hverjir þeir eru sem eru með í þessu en það eru tæplega 30 manns að því er mér skilst. Nú eru reglur um hagsmunaskráningu okkar þingmanna á þann veg að mönnum ber ekki skylda til að skrá hluti þar sem verðmæti nema að markaðsvirði minna en 1 millj. kr. Mér bar því í sjálfu sér ekki skylda til að skrá þessi fjárhagslegu tengsl en engu að síður gerði ég það eftir að vakin hafði verið athygli á þessu. Ástæðan fyrir því að mér kom þetta ekki í hug þegar ég var að skrá hagsmunatengsl mín inn á síðuna var sú að þessu svipar meira til átthagafélags en að þarna sé um viðskiptafélag og viðskiptatengsl að ræða milli manna. Ég er úr Rangárvallasýslu. Þar býr mikið af góðu fólki. Sumir eiga viðskiptatengsl mikil, aðrir ekki. Engu að síður tel ég að þetta komi því ekki við hvernig ég komi til með að haga störfum mínum í nefndinni. Það er hins vegar umhugsunarefni hvernig fjallað er um tengsl okkar þingmanna og hvað hafi áhrif á skoðanir okkar og skoðanamyndun. Mér hefur t.d. borist til eyrna að hv. þm. Róbert Marshall spili stundum á gítar og taki að sér veislustjórn á hinum og þessum þorrablótum og skemmtunum hér um byggðir. Þá er kannski rétt að koma því á framfæri að ég hef heyrt athugasemdir um það hvort tengsl sem þessi beri að skrá og hvort þarna komi greiðslur fyrir. Það væri því ágætt ef hv. þingmaður gæti við annað tilefni upplýst þetta. Ég hef áhyggjur af því að menn séu að fetta fingur út í þetta. Ég hef reyndar engar athugasemdir við þetta en engu að síður er alveg ljóst að umræðan sem er að skapast um störf okkar er farin út á þessar brautir og því rétt að allt sé uppi á borðum.

Virðulegi forseti. Ég ætla að halda aðeins áfram með umræðuna um aðalskipulag Flóahrepps og Skeiða- og Gnúpverjahrepps. Mig langaði að þakka hv. þm. Þórunni Sveinbjarnardóttur fyrir það svar sem hún gaf og sneri að núgildandi lögum. Þá er því við að bæta að þessi tvö sveitarfélög standa ólíkt að og það er sérkennilegt að það skuli vera með sama hætti sama afgreiðsla. Í tilviki Flóahrepps er það rétt að samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra úrskurðaði fyrst að ekkert væri athugavert við þennan samning. Síðan var kært aftur, þ.e. samninginn, og þá voru gerðar ákveðnar athugasemdir. Sveitarfélagið brást við því og endurgreiddi Landsvirkjun allar slíkar greiðslur og henti út greinum í samskiptum við Landsvirkjun þar að lútandi og var þar af leiðandi búið að uppfylla núgildandi lagaskyldur, óháð því að ótal fordæmi eru til um það að sveitarfélög láti með einum eða öðrum hætti slíka stóraðila sem eru með framkvæmdir á svæðinu eða áætlanir um framkvæmdir greiða fyrir þann kostnað sem þeir valda sveitarfélaginu enda er það í mörgum tilvikum þannig að samfélagið nýtur einskis af þeim framkvæmdum. Mér finnst það því umhugsunarefni að þetta ákvæði skuli vera notað til þess og ég hef áhyggjur af því. Ég vil ítreka hvort það sé ekki enn vilji núverandi formanns umhverfisnefndar og þáverandi umhverfisráðherra að þetta ákvæði sé sett inn í skipulagslögin sem verða sett, hvort það sé ekki enn mjög virkur og nauðsynlegur áhugi vegna þess að það er mjög mikilvægt að þessi lagarammi sé skýr. Hann hefur verið óskýr og umhverfisráðherra er að notfæra sér það að hann sé óskýr og vísar hvergi til neinna fordæma. Ég ætlaðist ekki til að hér yrði svarað um atvinnustefnu ríkisstjórnarinnar en ég hefði samt líka áhuga á því að heyra við annað tækifæri hvað menn teldu eðlilegt að mál dveldu lengi í ráðuneytum áður en þeim væri synjað, hvort sem það eru borðleggjandi eða flókin mál.

Frú forseti. Ég vil þakka fyrir að fá að komast að aftur í þessari umræðu. Það er auðvitað þannig að úrskurður er endanlegur, það er endanleg stjórnvaldsaðgerð. Þegar hæstv. ráðherra samgöngu- og sveitarstjórnarmála úrskurðar 31. ágúst sl. þá er það um ólögmæti þess að skipulagsgerð sé greidd með öðrum hætti en úr sveitarsjóði eða með tilstyrk skipulagssjóðs. Það liggur fyrir og þá er það í raun og veru punkturinn sem allt hefst á, þegar úrskurður ráðherrans liggur fyrr. Hvað varðar frumvarp til nýrra skipulags- og byggingarlaga, sem ég vona svo sannarlega að sé á leiðinni inn í þingið - ég hef ekki séð drög þess nýlega. Það má vera að þau hafi breyst í meðförum ráðuneytisins síðustu tvö missiri en mér er ekki kunnugt um það. En ég get fullvissað hv. þm. Sigurð Inga Jóhannsson um að við munum að sjálfsögðu taka þetta mál til skoðunar við þær breytingar af því að ég geri mér alveg grein fyrir því að víða um land er þetta mikið vandamál lítilla sveitarfélaga. En vandinn er kannski fyrst og fremst sá að það eru allt of mörg, allt of lítil óburðug sveitarfélög á Íslandi.

Frú forseti. Tekin er til afgreiðslu náttúruverndaráætlun, önnur í röðinni sem gilda á árin 2009–2013. Eins og þingheimur veit er árið 2010 komið og áætlunin svolítið á eftir áætlun. Hún var fyrst lögð fram fyrir 14 mánuðum, hefur hlotið umfjöllun á þremur þingum og nokkrar breytingar verið gerðar á henni, þær helstar að hæstv. umhverfisráðherra hefur tekið friðlýsingu Þjórsárvera og sett í sérstakan farveg og í meðförum nefndarinnar um jólaleytið var ákveðið að draga til baka tillögu um friðlýsingu brekkubobba í Hvannstóði á Reynisfjalli eins og þingheimi er kunnugt um og rætt var ítarlega um í gær. Að auki liggur fyrir glæný breytingartillaga frá hv. Einari Kristni Guðfinnssyni sem ég legg til að þingmenn styðji, auk þess sem ég auðvitað legg til að þingmenn allir styðji náttúruverndaráætlun Íslands.

Forseti. Við í minni hluta umhverfisnefndar leggjum til að málinu verði vísað frá af þeirri ástæðu að við teljum að menn þurfi að ræða betur saman varðandi náttúruverndaráætlun. Það liggur fyrir í gögnum málsins að það er m.a. verið að vinna að gerð rammaáætlunar um nýtingu jarðvarma og vatnsafls. Að minnsta kosti eitt verkefni gengur þvert á þá vinnu. Jafnframt liggur fyrir að það upplýsinga- og samráðsferli sem áskilið er að verði viðhaft við þá vinnu sem hér liggur til grundvallar hefur ekki verið virt og við höfum fengið fjöldann allan af athugasemdum sem mæla gegn því verklagi sem hér er viðhaft. Enn fremur liggur fyrir í gögnum málsins að tillaga sem hér liggur inni í viljayfirlýsingu meiri hluta umhverfisnefndar, sem frágengin var í nefndinni og tekin út 9. desember, gengur þvert á staðfestingu umhverfisráðherra sem gerð var 21. desember á aðalskipulagi Fljótsdalshrepps sem tekur ekki tillit til þeirra athugasemda sem gerðar hafa verið og tillögu um friðlýsingu ákveðinna svæða á Fljótsdalshéraði þannig að þegar er komin fram innbyggð þversögn í þeirri tillögu sem hér liggur fyrir. Ég legg til að henni verði vísað frá og mun að óbreyttu greiða atkvæði gegn áætluninni.

Virðulegi forseti. Hér er enn eitt málið á ferðinni sem ríkisstjórnarflokkarnir eru að þröngva í gegnum þingið, bæði í ósátt við þing og þjóð. Ég bað um að þetta mál yrði tekið af dagskrá þingsins í gær til frekari vinnslu og samráðs við hagsmunaaðila og sveitarstjórnir í landinu. Við því var ekki orðið. Frú forseti. Málið er afar vanreifað og því styður Framsóknarflokkurinn þá tillögu að málinu verði vísað til ríkisstjórnarinnar til frekari sátta við hagsmunaaðila því að málið er óþingtækt eins og það er.

Hæstv. forseti. Ég styð þessa frávísunartillögu. Mér þykir mjög leitt að þurfa að halda uppi gagnrýni í þessu máli af öllum málum vegna þess að það er gríðarlega mikilvægt að við séum með góða og vel unna náttúruverndaráætlun í gildi þar sem hlustað er á hagsmunaaðila, þar sem farið er yfir umsagnir, þar sem farið er að vilja m.a.s. hæstv. umhverfisráðherra að fjallað sé ítarlega um þetta mál í umhverfisnefnd. Það var ekki gert. Mér ofbjóða þessi vinnubrögð og mér ofbýður þegar hv. þingmenn stjórnarliða hafa komið í pontu og gert lítið úr þessum athugasemdum og gera þar með lítið úr því að umhverfismál eigi að fá stóran sess í þinginu, að umhverfismál séu stór og merkilegur málaflokkur sem eigi að fá ítarlega og góða umfjöllun í þinginu. Ég skil einfaldlega ekki hvaða hugarfar er að baki þessum vinnubrögðum ríkisstjórnarflokkanna að þurfa endilega líka að taka náttúruverndaráætlun út úr nefnd í ósátt. Ég skil einfaldlega ekki þessi vinnubrögð. Ég tel að forseti ætti að fara ofan í þetta mál.

Virðulegi forseti. Ef stjórnarliðar fella þessa tillögu er það enn ein ástæðan fyrir því að þessi ríkisstjórn verður kölluð öfugmælastjórnin. Ríkisstjórnin fór af stað með að það ætti að hafa virkt samráð, það átti allt að vera uppi á borðum, opið og lýðræðislegt stjórnkerfi, það átti að virða þingið og það átti að gera umhverfismálum hátt undir höfði. En meira að segja náttúruverndaráætlun er rifin út í ósætti og meira að segja náttúruverndaráætlun er afgreidd þannig að hagsmunaaðilar mega ekki koma fyrir þingnefndina til að tjá hug sinn. Virðulegi forseti. Þarf eitthvað frekari vitnanna við? Þetta er, var og verður öfugmælastjórn.

Virðulegi forseti. Nei, ég sit ekki í umhverfisnefnd, hæstv. fyrrverandi umhverfisráðherra, en ég sat í henni þegar málið var lagt fram í upphafi. Þá var alveg sama gagnrýnin á þetta mál og er í dag. Þetta mál er vanreifað og ef það er eitthvert lykilatriði að leggja fram náttúruverndaráætlun sem á að gilda á árunum 2009–2013 skulum við bara breyta því í 2010–2014, en við skulum vanda til vinnubragða. Þetta er alveg ótrúlegt, hér erum við með mikilvægt mál í höndunum, náttúra Íslands er mikilvægt mál, hvernig við ætlum að hlúa að henni í framtíðinni og hvernig við ætlum að nýta hana. Það liggur ekkert á að keyra þetta í gegn. Aðalatriðið er að málið fái ítarlega umræðu. Margir hagsmunaaðilar hafa gagnrýnt þetta sérstaklega. Þegar málið var lagt fram í haust lofaði hæstv. ráðherra því 

Virðulegi forseti. Þrátt fyrir að verkefni náttúrustofa falli mjög vel að verkefnum þeim sem á að ná utan um með náttúruverndaráætlun var hvorki gert ráð fyrir því í þessari náttúruverndaráætlun þegar hún var lögð fram né í áliti meiri hluta hv. umhverfisnefndar að náttúrustofurnar ættu nokkra aðkomu að því máli. Þess vegna brá ég á það ráð að flytja þá breytingartillögu sem hér er tekin afstaða til og ég fagna því að hér virðist takast nokkurn veginn þverpólitísk samstaða um það mál. 

Virðulegi forseti. Framsóknarflokkurinn styður að sjálfsögðu þessa breytingartillögu því að eðlilegasti hlutur í heimi er að náttúrustofur komi að undirbúningi og framkvæmd náttúruverndaráætlana, en ekki hvað. Einkennilegt að þetta skyldi ekki hafa verið í upphaflegu tillögunni. Þingflokkur Framsóknarflokksins segir já við þessari breytingartillögu.

Frú forseti. Ég verð að segja eins og er að ég er svolítið hugsi yfir afstöðu hv. þingmanna Sjálfstæðisflokksins í þessu máli. Þegar þessi þingsályktunartillaga var lögð fram fyrst, í nóvember eða desember 2008, rann hún í gegnum ríkisstjórn Íslands sem þá var stýrt af Sjálfstæðisflokknum  Frú forseti. Ég segi já.  
            

Virðulegi forseti. Það var mjög gott hjá hv. umhverfisnefnd að fella út ákvæðið um brekkubobba. Það hefði betur verið gert um ýmis önnur mál eins og til að mynda friðun Egilsstaðaskógar og Egilsstaðakletta og nokkur önnur mál er tengjast til að mynda Skaftárhreppi og aðalskipulagsvinnu þar. Það er eðlilegt að taka tillit til sveitarfélaga, heimamanna og landeigenda. Það er engin nauðsyn að fara fram með offorsi í þessu máli og leggja fram náttúruverndaráætlun sem er í mótsögn við aðalskipulag sveitarfélaga og í uppnámi innan þingsins. Þeim hefði verið í lófa lagið að leggja fram náttúruverndaráætlun sem fullkomin sátt væri um. Ekki eru til peningar til að uppfylla gömlu náttúruverndaráætlunina, hvað þá að bæta mörgum friðuðum svæðum við. Þess vegna mun Framsóknarflokkurinn segja nei við þessu þó að honum sé óljúft að segja nei við náttúruverndaráætlunum. 

Heyr, heyr.

Virðulegi forseti. Ég tel að hér liggi fyrir metnaðarfull áætlun um friðlýsingu mikilvægra náttúrufyrirbæra á Íslandi og þá áætlun styð ég. Ég get samt ekki annað en gert athugasemd við þau vinnubrögð sem hafa verið viðhöfð gagnvart þeim svæðum sem ég þekki best til austur á Héraði. Svo virðist sem engin samskipti hafi verið við landeigendur í rannsóknarferli á afar sjaldgæfum fléttugróðri, sú rannsóknarvinna verið unnin í leyni fyrir þeim og þeir frétt af friðlýsingaráformum á landi í þeirra eigu í gegnum vef Alþingis. 

Virðulegi forseti. Ég fagna því að verið er að afgreiða nýja náttúruverndaráætlun frá Alþingi. Ég er hins vegar nokkuð mædd yfir þeim tóni sem hefur einkennt umræðuna. Ég held að það sé afar mikilvægt að við gætum að því að náttúruverndaráætlun er fyrst og fremst stefnuplagg og grundvöllur samkomulags og samtals milli til þess bærra stjórnvalda og sveitarfélaganna. Þetta verður að vinna í sátt, annars næst engin niðurstaða og engar friðlýsingar verða í landinu. Ég vænti þess af fullri einlægni að þeir þingmenn sem greiða atkvæði gegn náttúruverndaráætlun, sem mér finnst dapurlegt að þurfi að gera vegna pólitískra ástæðna sem ég ætla ekki að leggja mat á, verði okkur liðsmenn í því að búa til sátt um þessi dýrmætu svæði á Íslandi í framhaldinu.

Hæstv. forseti. Það er með mikilli sorg í hjarta sem ég kem hingað til að gera grein fyrir atkvæði mínu um það að ég ætli að segja nei við þessari náttúruverndaráætlun. Ég vildi svo sannarlega að vinnubrögðin hefðu verið önnur, ég vildi svo sannarlega að ég gæti stutt þetta mál. Það get ég ekki vegna þess samskiptaleysis sem einkennir það og þess virðingarleysis sem mér finnst að náttúruverndaráætlun sé sýnt með vinnubrögðum meiri hlutans. Ég tek undir orð hæstv. umhverfisráðherra Svandísar Svavarsdóttur um að það sé mikilvægt að við reynum að ná samstöðu í þessum mikilvæga málaflokki og ég skora á hv. þingmenn ríkisstjórnarflokkanna að reyna að læra af þessu vinnulagi. Finnst ykkur skynsamlegt að við afgreiðum þetta mál í þessu ósætti? Ég hrósa sérstaklega hv. þm. Jónínu Rós Guðmundsdóttur fyrir að vera eini þingmaður stjórnarliðsins 

Frú forseti. Hér hefur nokkrum stjórnarliðum orðið það að umtalsefni hver afstaða Sjálfstæðisflokksins er í málinu. Afstaða Sjálfstæðisflokksins byggir á því að það er mikilvægt að sátt náist í landinu, bæði í þingsölum og við þjóðina, um það hvernig við nýtum best landið okkar og hvernig við best getum varið þær náttúruperlur sem skipta svo miklu máli. Það var alveg hárrétt sem kom fram í máli hæstv. umhverfisráðherra, það plagg sem hér er til umræðu á að vera grundvöllur að sátt. Við vitum síðan öll sem hér sitjum inni, hvort sem við erum í umhverfisnefnd eða ekki, að þannig hefur verið haldið á málinu að fremur hefur verið stefnt í ósætti en sátt og að vinnubrögðin hafa verið þannig að þeir aðilar sem hefðu átt að koma á fund nefndarinnar hafa ekki verið kallaðir til. Það hefur verið valtað áfram með málið af ósanngirni og óbilgirni. Það kom m.a. fram í ræðu sem einn hv. þingmaður í liði stjórnarinnar flutti. Þess vegna er dapurlegt að við skulum ekki ná því í þingsölum 

Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir meirihlutanefndaráliti sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar um frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 116/2006, um stjórn fiskveiða, með síðari breytingum. Nefndin hefur fjallað um málið, hún gerði það síðla árs 2009 og fékk á sinn fund Sigurgeir Þorgeirsson, Hrefnu Gísladóttur, Jóhann Guðmundsson og Kristján Frey Helgason frá sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneyti, Árna Múla Jónasson og Auðun Ágústsson frá Fiskistofu, Friðrik J. Arngrímsson frá Landssamband íslenskra útvegsmanna, Örn Pálsson og Arthur Bogason frá Landssambandi smábátaeigenda, Jóhann Sigurjónsson og Þorstein Sigurðsson frá Hafrannsóknastofnun, Hólmgeir Jónsson og Sævar Gunnarsson frá Sjómannasambandinu, Guðmund Ragnarsson frá VM – Félagi vélstjóra og málmtæknimanna, Árna Bjarnason frá Farmanna- og fiskimannasambandinu, Gunnar Tómasson og Guðberg Rúnarsson frá Samtökum fiskvinnslustöðva og Jón Stein Elíasson og Albert Svavarsson frá Samtökum fiskframleiðenda og útflytjenda. Umsagnir bárust frá ýmsum aðilum sem vel eru upptaldir í hinu skriflega nefndaráliti og vísa ég til þess. Í frumvarpinu eru lagðar til átta meginbreytingar á lögum nr. 116/2006, um stjórn fiskveiða, með síðari breytingum. Í fyrsta lagi er um að ræða að heimilað verði að stunda veiðar í atvinnuskyni á sama tímabili og frístundaveiðar eru stundaðar. Í öðru lagi verði dregið úr heimild til að flytja aflamark milli fiskveiðiára úr 33% í 15%. Lagt er til að línuívilnun verði aukin. Í fjórða lagi verði ráðherra heimilt með reglugerð að kveða á um vinnsluskyldu á uppsjávarfiski. Í fimmta lagi er gert ráð fyrir að svokölluð veiðiskylda verði aukin. Í sjötta lagi er lagt til að heimildir til flutnings aflamarks frá skipi verði takmarkaðar í þeim tilgangi að stuðla að því að aflaheimildir séu nýttar til veiða. Í sjöunda og síðasta lagi er í frumvarpinu bráðabirgðaákvæði er lýtur að veiðistjórn á skötusel og gjaldtöku fyrir úthlutun aflamarks. Loks er lagt til að leyfilegum heildarafla í karfa verði skipt upp í gullkarfa og djúpkarfa. Málið fékk umfjöllun á nokkrum fundum fyrir jól en það varð ljóst þegar tveir eða þrír fundir voru afstaðnir um málið að mikill og djúpstæður ágreiningur um pólitísk grundvallaratriði varðandi hið svokallaða skötuselsákvæði var uppi og fyrir vikið klofnaði nefndin í afstöðu sinni. En það var afstaða meiri hlutans að afgreiða málið til 2. umr. í þinginu þar sem ekki væru í raun og veru efni til þess að halda frekari umræðum eða umfjöllun um málið áfram í nefndinni. Þær umræður skiluðu augljóslega ekki neinu. Raunar var það, eins og fram hefur komið, aðeins skötuselsákvæðið sem olli þessum ágreiningi. Það var lítill ágreiningur um önnur atriði frumvarpsins. Til dæmis var ekki ágreiningur um 1. gr. og mat meiri hlutans er að hún sé til þess fallin að renna styrkari stoðum undir útgerð frístundafiskiskipa. Meiri hlutinn telur mikilvægt að huga að þessari atvinnugrein þar sem hún er ný, veiðarnar eru atvinnuskapandi og laða auk þess að ferðamenn og skapa gjaldeyristekjur fyrir þjóðarbúið. Í ljósi þessa leggur meiri hlutinn til þá breytingu að heimila ráðherra á fiskveiðiárunum 2009/2010 og 2010/2011 að ráðstafa allt að 200 lestum af óslægðum botnfiski á hvoru ári. Gegn greiðslu gjalds verði heimilt að ráðstafa aflaheimildum þessum til skipa sem leyfi hafa til frístundaveiða í samræmi við 2. tölul. 4. mgr. 6. gr. laganna, vegna afla sem fenginn er við frístundaveiðar. Nánari útlistun þessa ákvæðis er að finna í breytingartillögum meiri hlutans. Rætt var hvort rétt væri að lækka heimild til að flytja aflamark milli fiskveiðiára úr 33% í 15%. Við umfjöllun nefndarinnar komu fram þau sjónarmið að réttast væri að miða við óbreytta heimild. Meiri hlutinn vekur athygli á því að þessi heimild var hækkuð úr 20% í 33% af aflamarki hverrar botnfisktegundar á þarsíðasta ári, þ.e. 2008. Hlutfallið var meðal annars hækkað þar sem talið var heppilegt að nýta slíka heimild í ýsu þar sem líklegt var að leyfilegur ýsuafli mundi dragast saman á þessu fiskveiðiári. Að athuguðu máli telur meiri hlutinn rétt að heimildin sé lækkuð til að ná því markmiði að auka hagkvæma nýtingu fiskstofna. Gert er ráð fyrir að hafi ráðherra heimild til að hækka þetta hlutfall verði það til að stuðla að betri nýtingu tegundar í samræmi við. b-lið 1. mgr. 2. gr. frumvarpsins og það er mat meiri hlutans að skynsamlegt sé að tryggja nauðsynlegan sveigjanleika í kerfinu á þennan hátt. Jafnframt telur meiri hlutinn að breytingartillögur sem miða að því að auka veiðiskyldu geti stuðlað að aukinni veiði. Að sama skapi telur meiri hlutinn að hugmyndir um að takmarka heimildir til að flytja aflamark milli skipa við 50% ýti undir að aflaheimildir séu nýttar til veiða, auk þess sem þetta ákvæði er til þess fallið að takmarka málamyndagjörninga með aflaheimildir. Töluvert var rætt um að ráðherra fái heimildir til að skylda útgerðir skipa til að vinna hluta aflans. Rædd voru þau sjónarmið hvort réttara væri að hlutaðeigandi aðilar legðu sjálfir mat á vinnsluaðferðir. Niðurstaða meiri hlutans er að á þennan hátt megi best tryggja að hámarksverðmæti fáist við nýtingu stofnanna þannig að fiskur sem vel er hæfur til manneldis endi ekki í bræðslu. Það er mat meiri hlutans að mikilvægt sé að ganga með ábyrgum hætti um nytjastofna sjávar og hlúa að þeirri ímynd sem við höfum og viljum hafa á alþjóðavettvangi sem ábyrg fiskveiðiþjóð. Í frumvarpinu er einnig lögð til breyting á ákvæði laganna sem snýr að línuívilnun. Frumvarpið gerir ráð fyrir að ívilnunin hjá bátum sem nota landbeitta línu verði aukin úr 16% í 20% umfram þann afla sem reiknast til aflamarks. Meiri hlutinn telur þessar breytingar jákvæðar og þess eðlis að skapa fleiri störf í landi. Meiri hlutinn áréttar þó mikilvægi þess að við ákvörðun heildaraflamarks sé tekið mið af áætluðum afla fengnum með línuívilnun svo að sá afli bætist ekki ofan á það magn sem að var stefnt miðað við ráðgjöf. Á fundum nefndarinnar komu fram þau sjónarmið umsagnaraðila að í þessu fælist mismunun þar sem bátar með beitningarvélar fengju ekki línuívilnun. Meiri hlutinn vekur athygli á að beiting með beitningarvélum um borð er ekki til þess fallin að skapa fleiri störf, a.m.k. ekki í landi, en markmiðið með þessari heimild er að skapa störf í landi. Á fundum sínum fjallaði nefndin um aukna úthlutun aflaheimilda í skötusel á fiskveiðiárunum 2009/2010 og 2010/2011. Fram kom að skötuselurinn er ágengur og vaxandi fiskstofn á Íslandsmiðum og hefur hann dreifst mjög hratt. Þegar stofninn var upphaflega settur í kvóta var það ekki að tillögu Hafrannsóknastofnunar. Stofninn stækkaði hratt á tímabilinu 2002–2005 samfara vaxandi útbreiðslu og hefur afli fimmfaldast, úr 500–600 tonnum tímabilið 1973–1996 í 2.300–2.900 tonn á árunum 2004–2008. Hins vegar telur meiri hlutinn að rannsóknir á vexti og viðgangi skötuselsstofnsins skorti og þörf sé á frekari rannsóknum á þessum þáttum sem og áhrifum skötuselsins á vöxt og viðgang annarra nytjastofna. Meiri hlutinn vekur athygli á að hér er um að ræða tímabundið bráðabirgðaákvæði til tveggja ára sem veitir ráðherra heimild til að ráðstafa allt að 2.000 tonnum umfram aflamark. Engu síður telur meiri hlutinn mikilvægt að við úthlutun veiðiheimilda í skötusel hafi ráðherra samráð við Hafrannsóknastofnun. Við umfjöllunina var rætt hvort rétt væri að fjalla fyrst um þessi mál í sáttanefnd sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra um framtíðarskipan í fiskveiðistjórn. Ástæða þess að það kom til umræðu var sú krafa hagsmunaaðila, þá fyrst og fremst LÍÚ, að frumvarpið yrði tekið úr þingnefnd til umsagnar í umræddri viðræðunefnd. Í því samhengi vekur meiri hlutinn athygli á að umdeildasta ákvæðið sem hér er til umræðu er til einungis til bráðabirgða. Frumvarpið gerir ráð fyrir að tekjur af aflaheimildum renni í ríkissjóð og skuli þeim ráðstafað á þann veg að 40% renni í rannsóknarsjóð til að auka verðmæti sjávarfangs en 60% verði varið til byggðaáætlunar. Meiri hlutinn gerir þá breytingartillögu að 60% tekna af aflaheimildum skötusels renni í Átak til atvinnusköpunar í stað byggðaáætlunar, enda er það skjótvirk og skilvirk leið til atvinnueflingar. Meiri hlutinn telur brýnt að flýta skiptingu karfa í djúpkarfa og gullkarfa eins og kostur er. Sú tillaga sem lögð er fram í frumvarpinu er afrakstur vinnu starfshóps á vegum sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra sem var falið að gera tillögur um reglur við framkvæmd skiptingar heildaraflamarks fyrir gullkarfa og djúpkarfa. Meiri hlutinn telur þessa leið skynsamlega og stuðla að betra eftirliti með hvorum stofni fyrir sig. Hann vísar í því samhengi til þess að Hafrannsóknastofnun hefur í nokkur ár lagt til í ráðgjöf sinni að aflamarki í gullkarfa og djúpkarfa verði úthlutað aðskildu. Meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt með breytingum sem koma fram á nefndarálitinu á bls. 3 og fela annars vegar það í sér að í stað orðsins „byggðaáætlun“ í 2. mgr. ákvæðis til bráðabirgða komi: Átak til atvinnusköpunar , og hins vegar að við bætist nýtt ákvæði til bráðabirgða um að ráðherra hafi á yfirstandandi og næsta fiskveiðiári til ráðstöfunar aflaheimildir sem nema allt að 200 lestum af óslægðum botnfiski á hvoru ári. Gegn greiðslu gjalds sé heimilt að ráðstafa þessum aflaheimildum til skipa sem hafa leyfi til frístundaveiða vegna afla sem er fenginn við frístundaveiðar. Verðið skuli vera meðalverð í viðskiptum með aflamark sem birt sé á vef Fiskistofu í lok dags daginn áður en viðskipti fara fram og skuli það greitt Fiskistofu fyrir úthlutun. Undir þetta álit rita Ólína Þorvarðardóttir, varaformaður og starfandi formaður á þeim tíma sem nefndarálitið var gert, Björn Valur Gíslason, Helgi Hjörvar, Róbert Marshall, Ásmundur Einar Daðason og Arndís Soffía Sigurðardóttir, með fyrirvara. Ég vil í örfáum orðum, frú forseti, fá að fylgja þessu nefndaráliti aðeins betur úr hlaði. Eins og fram kom í upphafi máls míns var lítill ágreiningur sem heitið getur um meginatriði þessa frumvarps sem eru átta breytingar á núgildandi fiskveiðistjórnarlögum. Meginágreiningurinn var um hið svokallaða skötuselsákvæði og þó að málamiðlun hafi verið reynd bæði gagnvart hagsmunaaðilum og eins gagnvart fulltrúum minni hlutans í nefndinni tókst ekki að miðla málum. Það voru sett fram óformleg tilboð um breytingar á magntölum varðandi úthlutun skötuselsveiðiheimilda en sú viðleitni náði ekki fram að ganga. Það var því mat okkar að það væri tilgangslaust að þrefa meira um málið í nefndinni og nær að koma því inn í þingið til opinnar umræðu. Menn hafa sagt sem svo að hér væri með skötuselsákvæðinu verið að stíga fyrstu skref til fyrningar, eins og svo er kallað. Ég vil vekja athygli á því í því samhengi að varðandi skötuselinn og eins í sambandi við þær breytingar sem gerðar hafa verið á úthlutun veiðiheimilda vegna frístundaveiða er að sjálfsögðu ekki um neina fyrningu að ræða. Hér er um að ræða viðbótarveiðiheimildir sem ekki eru teknar úr neinum potti, heimildir sem í raun og veru hafa ekki verið til umráða hjá þeim sem núna stunda útgerð í viðkomandi tegundum. Hér er vissulega hins vegar verið að prófa nýtt fyrirkomulag við að úthluta þessum viðbótarheimildum. Það er verið að reyna hér nýjar leiðir til þess að tryggja að gjald fyrir þessar veiðiheimildir renni í ríkissjóð og sé þaðan varið til atvinnuuppbyggingar og annarra þarfra samfélagslegra verkefna. Þetta er mjög mikilvægt grundvallaratriði sem stjórnvöldum og meiri hluta þingsins er annt um og á þessu strandar. Um þetta trúi ég að umræðan muni þar af leiðandi snúast hér á eftir. Að svo mæltu hef ég ekki orð mín fleiri en mun taka þátt í umræðunum eftir því sem þeim vindur fram.

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að hefja almenna umræðu um þetta frumvarp í þessu andsvari enda gefst tækifæri til þess á eftir. Ég vil aðeins vekja athygli á frekar sakleysislegri breytingartillögu sem er eina breytingartillagan frá meiri hluta sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar og lýtur að ráðstöfun þess fjármagns sem ætlunin er að afla með úthlutun eða uppboði á aflaheimildum í skötusel. Í upphaflegu frumvarpi var gert ráð fyrir því að hluti þessa fjármagns rynni til AVS-sjóðsins en hluti ætti síðan að fara inn í byggðaáætlun og eins og greint er frá í athugasemdum frumvarpsins er markmiðið með þessum styrkjum að stuðla að atvinnuþróun og nýsköpun í sjávarbyggðum. Síðan vekur athygli að horfið er frá þessari byggðapólitísku hugsun sem vissulega örlar á í frumvarpinu eins og það var upphaflega lagt fram. Í stað þess að setja þetta inn í byggðaáætlun var hugmyndin sú með breytingartillögum meiri hlutans að leggja þessa fjármuni til sjóðs sem kallast Átak til atvinnusköpunar . Þessi sjóður hefur ekkert með byggðamál að gera. Þessi sjóður á að fjármagna nýsköpunarverkefni og markaðsaðgerðir starfandi frumkvöðla og nýsköpunarfyrirtækja eins og það er skilgreint á heimasíðu þessa sjóðs. Með öðrum orðum er verið að hverfa frá þeirri byggðapólitísku áherslu sem þó örlaði á í þessu frumvarpi og nú er ætlunin að leggja þessa fjármuni til annarra hluta. Ég geri ekki lítið úr verkefnum sem Átak til atvinnusköpunar vinnur að en það vekur óneitanlega mikla athygli að í þessari sakleysislegu breytingartillögu er horfið frá þeirri stefnumótun sem hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra lagði upp með og þess í stað ákveðið að veita þessa fjármuni til annarra hluta. Þegar þessi mál voru kynnt í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd við lokaafgreiðslu málsins var ítrekað leitað eftir skýringum á þessu. Þær skýringar fengust ekki og því spyr ég hv. 

Frú forseti. Ég get ekki veitt neitt annað svar en það svar sem ég veitti þingmanninum í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd þegar þessi fyrirspurn var borin þar upp. Í Átaki til atvinnusköpunar mun liggja fyrir mótuð áætlun sem talið var að væri skjótvirkari leið til að koma tekjum af þessum veiðiheimildum í gagn en með því að verja þeim í byggðaáætlun sem væri þar með kannski seinvirkari leið og tæki lengri tíma að fá þessa peninga, hvort sem þeir eru miklir eða litlir, til að vinna svo ég noti það orðalag. Það er meginskýringin á því að þessi breyting var gerð, að peningarnir færu strax í átak til atvinnusköpunar og nýttust strax í atvinnubótaskyni.

Virðulegi forseti. Ég kannast við þessa skýringu hv. þingmanns en hún heldur ekki vatni vegna þess að ef það hefði verið raunverulegur vilji til þess af hálfu stjórnarliðsins að koma þessum fjármunum til vinnu í þágu byggðamála, í þágu sjávarbyggðanna eins og kveðið er á um í athugasemdum við frumvarpið, hefði verið hægur vandi að setja þessa fjármuni til Byggðastofnunar sem hefur m.a. það lögformlega hlutverk að annast um framkvæmd byggðaáætlunarinnar. Það er hins vegar ekki gert. Hér er um að ræða stefnumarkandi ákvörðun um að færa fjármuni sem upphaflega voru ætlaðir til sjávarbyggðanna til annarra nota og við sem höfum skoðað t.d. styrkina sem hafa runnið frá þessum sjóði, Átaki til atvinnusköpunar , vitum að þeir hafa ekki runnið sérstaklega til sjávarbyggðanna. Þeir hafa ekki síður runnið til annarra byggðarlaga, svo sem eins og hér á höfuðborgarsvæðinu. Ég er ekki að gera lítið úr þörfinni hér, ég er eingöngu að undirstrika að í þessari sakleysislegu breytingartillögu felst byggðapólitísk stefnumótun af hálfu ríkisstjórnarinnar með öfugum formerkjum þar sem í raun og veru er tekin ákvörðun um að falla frá því að veita umtalsverða fjármuni sérstaklega til sjávarbyggðanna þaðan sem þessir peningar eru í rauninni upprunnir. Sjávarbyggðirnar munu borga fyrir þau uppboð sem eiga að fara fram á skötuselnum. Það er rangt að taka þessa peninga sem útgerðirnar, sjómennirnir og aðrir þeir sem koma að þessum málum reiða fram til að geta aflað sér veiðiréttar og úthlutað þessum peningum inn í sjóð sem ekki er ætlað sérstaklega að styrkja sjávarbyggðirnar og stuðla þar að atvinnuþróun og nýsköpun eins og frumvarpið sagði til um. Mér sýnist sem hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hafi verið ofurliði borinn. Önnur pólitísk öfl hafa greinilega tekið völdin. Þetta er ekki stórmál en hins vegar lýsandi fyrir ákveðna afstöðu. Þetta er byggðapólitísk stefnumörkun með öfugum formerkjum.

Frú forseti. Mér þykir hv. þm. Einar K. Guðfinnsson gera mikið mál úr litlu efni. Það er ekkert sem segir að Átak til atvinnusköpunar sé einskorðað við höfuðborgarsvæðið. Átaki til atvinnusköpunar er ætlað til að styðja við frumkvöðlaverkefni og nýsköpun um land allt. 

Virðulegi forseti. Línuflækja er einhver versta flækja sem hendir í veiðarfærum til sjós. Málflutningur hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur er hrein línuflækja. Mig langar að vekja athygli á nokkrum atriðum sem hafa komið fram í máli hennar hér og reyndar í fyrri umræðu. Hvað meinar hv. þingmaður, varaformaður sjávarútvegsnefndar, með því að segja að takmörkun á veiðiskyldu muni auka aflann? Hvað meinar þingmaðurinn? Það væri mjög fróðlegt að fá skýringu því. Það er hægt að fyrirgefa reynsluleysi en það er með ólíkindum að þurfa að hlusta á það reynsluleysi sem marka má af málflutningi hv. þingmanns, varaformanns sjávarútvegsnefndar, sem sagði til að mynda í haust, með leyfi forseta: „Sannleikurinn er sá að skötuselurinn er ný fisktegund á Íslandsmiðum, það eru ekki mörg ár, kannski tveir áratugir, síðan hans fór fyrst að verða vart á íslenskum fiskimiðum.“ Ég endurtek, með leyfi forseta: „Sannleikurinn er sá að skötuselurinn er ný fisktegund á Íslandsmiðum …“ Hvaða bull er þetta? Það var byrjað að veiða skötusel á Íslandsmiðum um 1920. Þá þegar, fyrsta árið, 80 tonn á árabátum og slíku þannig að það er með ólíkindum hvernig þetta reynsluleysi markar þessa umræðu í öllu, tillögugerð og hugmyndum. Þetta er algerlega úr takt við raunveruleikann í byggðum landsins, verstöðvunum um allt land. Í þriðja lagi sagði hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir þegar rætt var um fyrningarleiðina að ef flotinn mundi sigla í land fengju bara aðrir kvótann. Hverjir aðrir? Er einhver annar floti til en íslenski flotinn í dag? Er hv. þingmaður að tala um flota Kínverja, Formósu - eða hverra? Hvaða bull og vitleysa er þetta þegar fjallað er um fjöregg íslensku þjóðarinnar, íslenskan sjávarútveg? Þetta gengur ekki.

Frú forseti. Mér er eiginlega skapi næst að svara ekki  Um þetta „bull“ sem þingmaðurinn kallar svo um að skötuselur sé ný og ágeng fisktegund á Íslandsmiðum bendi ég á að hér liggur fyrir skýrsla frá Hafrannsóknastofnun sem sýnir mætavel hver útbreiðsla skötusels hefur verið á Íslandsmiðum síðustu ár. Hér eru ágætar myndir sem ég skal sýna þingmanninum í rólegheitum sem sýna hvernig þessi fisktegund hefur þróast frá því að vera lítið eða ekkert sjáanleg fyrir sárafáum árum yfir í það að vera orðin allalgeng fyrir öllu sunnan- og vestanverðu landinu og eiginlega á öllum miðum nema úti fyrir Norðurlandi. Varðandi umræðu um fyrningarleiðina og ummæli mín af allt öðru tilefni gagnvart þeirri makalausu hótun útvegsmanna að sigla flotanum í land ef fyrningarleiðin verði farin trúi ég því í fyrsta lagi ekki að menn ætli að láta verða af slíkri hótun enda eru hótanir ekki vel til þess fallnar að halda uppi vitrænni umræðu. Þeir sem hafa í hótunum að fyrra bragði fyrirgera rétti sínum til friðsamlegra samskipta. Þannig er það, því miður. En stjórnvöld hafa alla tíð sýnt útvegsmönnum mikla þolinmæði, sáttahug og samningsvilja sem útvegsmönnum væri nær að virða og ganga til samstarfs 

Virðulegi forseti. Ef það er einhver með hótanir er það hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir sem segir að útvegsmenn séu að fyrirgera rétti til friðsamlegra samskipta með því að benda á með fullum rökum að það sé ástæða til að sigla flotanum í land til að knýja á um að stjórnvöld landsins afnemi þá óvissu sem ríkir með þeim hugmyndum sem eru í umræðu varðandi fyrningarleiðina. Það er þá best að slátra strax en leiða ekki menn marga hringi í kringum sláturhúsið. Það verður að taka afstöðu til þessara mála þannig að menn geti skipulagt vinnuna sína. Það er þannig, hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir, að það er ekki nóg að kunna að babla á bók. Menn þurfa líka að hafa reynslu og taka tillit til þeirra sem hafa reynsluna og eru að sinna verkefnum í landinu. Það er sjávarútvegurinn að gera. Það er gríðarlega flókin atvinnugrein að reka sjávarútveg á Íslandi. Það er ekki bara nóg að fara að veiða, heldur þarf að vinna, markaðssetja o.s.frv. Það er ein órofaheild sem þarf að taka tillit til. Ef hv. þingmaður hefur ekki skilið það sem hún sagði í ræðu sinni get ég ekki útskýrt það frekar, en ræðuna er hægt að hlusta á í gögnum þingsins. Hún sagði að við það að takmarka veiðiskylduna væri hægt að auka aflann. Það er mjög sérkennilegt. Það er nýstárleg hugmynd þó að ég skilji ekki þá ljóðagerð sem þar er að verki. Það er lágmark að fjallað sé um þessi mál af virðingu við sjávarútveginn, byggðir landsins og sjómenn og að þannig sé gengið að verki að það séu engin óvissuatriði að óþörfu í þeim efnum. Það sem er verið að fjalla um í þeim flækjufæti sem hér er til umræðu er ekki af hinu góða.

Frú forseti. Tíðrætt verður hv. þingmanni um orðið virðingu. Hann mætti viðhafa hana sjálfur í máli sínu gagnvart bæði mönnum og málefnum. Ég ætla að vitna orðrétt í nefndarálitið þar sem ég tala um veiðiskyldu og aukna veiði því að ég sagði orðrétt, eins og stendur í álitinu: „Jafnframt telur meiri hlutinn að breytingartillögur sem miða að því að auka veiðiskyldu geti stuðlað að aukinni veiði.“ Þetta voru mín óbreytt orð. Varðandi það að afnema óvissuna og afstöðu útvegsmanna til þeirra áforma stjórnvalda að breyta íslensku fiskveiðistjórnarkerfi þannig að sátt geti verið um fyrirkomulag þess meðal þjóðarinnar er svolítið sérkennilegt þegar menn tala um óvissuna og ætla að sigla flotanum í land í mótmælaskyni - við hvað? Útfærsluna sem kallað er eftir, útfærsluna sem útvegsmenn telja sig ekki vita hver er og enginn þykist vita hvernig verður en þeir eru samt tilbúnir að sigla í land, samt tilbúnir að viðhafa hótanir um viðbrögð sín ef farin verður sú leið sem þeir þó segjast ekki vita hver er. Þessi umræða er alger della og að sjálfsögðu verða menn að taka á þessu máli af lágmarksábyrgð og samfélagslegri ábyrgð því að verkefnið er stórt og verkefnið þarf að vinnast með aðkomu allra sem hlut eiga að máli, bæði útgerðarmanna, stjórnmálamanna og þeirra stjórnvalda sem við lýði eru.

Virðulegi forseti. Við ræðum frumvarp sem hefur kallað á mikla umræðu, ekki bara innan þings heldur ekki síður utan þess. Það verður auðvitað að segja þá sögu eins og hún er, þetta er frumvarp sem felur í sér ávísun á miklar deilur vegna þess að hér er hreyft við málum sem mikill ágreiningur er um. Það er mjög margt hægt að segja um þetta frumvarp og það er rétt að fara nokkrum efnislegum orðum um meginatriði þess eins og við fulltrúar minni hluta sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar gerum í því nefndaráliti sem við höfum lagt fram og liggur fyrir. Það er auðvitað grundvöllur þess sem ég ætla að segja núna þegar ég fylgi því úr hlaði. Það frumvarp sem hér er fjallað um hefur þann yfirlýsta tilgang að draga úr sveigjanleika og þar með hagkvæmni í sjávarútvegi. Þetta kann að vekja nokkra furðu en það kom hins vegar mjög skýrt fram í ræðu hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra þegar hann fylgdi málinu úr hlaði 13. nóvember sl. Þar vék hæstv. ráðherra að því sem hann taldi ágalla í fiskveiðistjórnarkerfinu og sagði svo, með leyfi virðulegs forseta: „Hluta af ósætti þjóðarinnar má beint rekja til þeirrar stöðugu kröfu útgerða að skapað verði sem mest svigrúm og sveigjanleiki í fiskveiðistjórnarkerfinu.“ Síðar í ræðunni sagði hæstv. ráðherra, með leyfi virðulegs forseta: „En engu að síður er það mín skoðun að of langt hafi verið gengið í ýmsum þessum efnum og næg tilefni séu til að taka skref til baka.“ Það verður að segjast eins og er að hæstv. ráðherra og ríkisstjórnin eru sjálfum sér samkvæm í þessum efnum því að með sanni má segja að með þessu frumvarpi sé ótvírætt stigið skref aftur á bak, dregið úr hagkvæmni, horfið frá ýmsum úrræðum sem gerðu fyrirtækjum í sjávarútvegi kleift að bregðast við sveiflum í heildarafla, fetuð slóðin inn á fyrningarleið þótt í smáu sé og gerðar breytingar á vel heppnaðri línuívilnun sem kemur til með að raska stöðu beitningarvélabáta. Enn fremur felur frumvarpið í sér breytingar á framsali sem munu setja ýmsar einyrkjaútgerðir í uppnám. Síðast en ekki síst, og þetta vil ég undirstrika, er þetta frumvarp rof á þeim griðum sem ríkisstjórnin lofaði að mundu ríkja um sjávarútveginn á meðan tóm gæfist til að fara ofan í helstu álitamálin í sjávarútvegsstefnunni. Þessari vinnu sem ég er hér að vísa til var fundinn vettvangur í sérstakri nefnd sem hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra skipaði og í eiga sæti fulltrúar þingflokka og hagsmunaaðila í sjávarútvegi. Sjálfur er ég þar sem fulltrúi míns flokks. Þetta frumvarp hefur truflað mjög starf nefndarinnar, eins og öllum er kunnugt, sem hafði hafist handa við vinnu sína. Ég get um það borið vitni að tónninn í þessari vinnu var góður og vilji manna til að takast á við þetta vandasama verkefni var ríkur. Ég hygg að það hafi komið fram á þeim fundum sem ég sat að til þess væri einlægur vilji, menn gerðu sér grein fyrir því að þetta var vandasamt verkefni. Við erum að tala um erfið álitamál og mönnum var það ljóst að niðurstaðan hlaut að verða einhvers konar málamiðlun. Væri einhver meining á bak við þá hugsun að reyna að ná pólitískri sátt, sátt innan greinarinnar og sátt greinarinnar við þá sem gagnrýnt hafa fyrirkomulagið sem nú ríkir yrði það að vera einhvers konar málamiðlun þar sem allir yrðu að gefa eftir af sínum hlut. Þannig hygg ég að menn hafi viljað nálgast þetta í upphafi, það var sá tónn sem var sleginn og hv. formaður nefndarinnar, hv. þm. Guðbjartur Hannesson, lagði á það mikla áherslu í nefndarstarfinu í fyrrahaust. Minni hlutinn telur það furðum sæta að stjórnarfrumvarp sem er lagt fram af þeim sama ráðherra og nefndina skipaði sé þannig úr garði gert að það leggi stein í götu þeirrar nefndarvinnu sem er unnin að frumkvæði hæstv. ráðherra. Ég skal ekki fullyrða að þetta tiltæki sé einsdæmi en fádæmi eru það mikil, svo sannarlega, sérstaklega í ljósi þess að ráðherrann sjálfur óskaði sérstaklega eftir því hálfum mánuði áður en hann mælti fyrir frumvarpinu að nefndin fengi starfsfrið. Þetta gerði hann á aðalfundi Landssambands íslenskra útvegsmanna er hann sagði, með leyfi virðulegs forseta: „Eins og þið þekkið þá ákvað ég á grundvelli samstarfsyfirlýsingar þessarar ríkisstjórnar að setja á fót vinnuhóp til þess að fara yfir stóru drættina og álitaefnin í fiskveiðistjórnarkerfinu og koma með tillögur til úrbóta. Meginmarkmiðið með skipan þessa vinnuhóps er að freista þess að ná fram tillögum sem skapa meiri sátt um það meðal þjóðarinnar. Ég vil tiltaka hér sérstaklega að ég hef fyrir löngu“ - og þetta vil ég sérstaklega undirstrika - „ákveðið að gefa vinnuhópnum það svigrúm sem hann þarf. Með þessu á ég við að hann mun fá frið til verka sinna án sérstakrar íhlutunar af minni hálfu. Ég tel mikilvægt að aðrir sem hér eiga hlut að máli haldi þessari sömu stefnu í heiðri.“ Minni hlutinn vekur athygli á að með frumvarpinu er gagnstætt tilgreindum orðum komið í veg fyrir að vinnuhópurinn fái frið til verka sinna án íhlutunar ráðherrans. Allir aðrir fóru að tilmælum hans. Griðin voru rofin af hálfu ríkisstjórnarinnar enda hafa nánast allir hagsmunaaðilar úr sjávarútvegi, þar með talin öll sjómannasamtökin, óskað eftir að frumvarpið yrði dregið til baka. Ég vil bæta við að Alþýðusamband Íslands, heildarsamtök launamanna á almennum markaði, óskaði eftir því að frumvarpið yrði dregið til baka til að skapa starfsfrið í vinnuhópi sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Það er ótrúlegt að hugsa sér að ekki skuli hafa verið brugðist við þessum tilmælum með jákvæðum hætti. Nú hafa margir sagt sem svo: Það að hæstv. ráðherra skipi vinnuhóp kemur auðvitað ekki í veg fyrir að hann leggi fram ýmis mál sem varða sjávarútveginn. Það er rétt. Auðvitað er líka rétt að hæstv. ráðherra hefur það í valdi sínu hvernig hann metur þessi mál. En er þá ekki skynsamlegt þegar ætlunin er, og ég efast ekki um þann góða hug sem þar ríkti að baki, að reyna að ná sátt um og sameiginlegri niðurstöðu í þessum erfiðu álitaefnum að reyna að taka tillit til þeirra sem meta það svo að þetta tiltekna frumvarp skapi ósátt, það þvælist fyrir nefndarvinnunni og sé af þeirri stærðargráðu að eðlilegast væri að flytja sum af þeim verkefnum, sum af þeim álitamálum sem þarna eru borin upp, inn í starf nefndarinnar þannig að hún fái ráðrúm til að ljúka yfirferð um málið og komast að einhverri niðurstöðu? Ef ætlunin er að reyna að ná pólitískri niðurstöðu í þessum efnum sem sæmileg sátt er um væri eðlilegast að haga þannig verkum sínum. Það er hins vegar ekki gert. Ég ætla aðeins að vitna í bréf Alþýðusambands Íslands til sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar frá 16. desember sl. þar sem sett eru fram eftirfarandi sjónarmið, með leyfi virðulegs forseta: „Rétt er að hafa í huga að nú situr að störfum sérstök nefnd með fulltrúum helstu hagsmunasamtaka um heildarendurskoðun á umræddum lögum. Hætt er við að þær breytingar sem frumvarpið leggur til setji þessa vinnu í uppnám enda skiptar skoðanir um þær flestar. Í ljósi þessa telur ASÍ farsælast að nefndin um endurskoðun laga um stjórn fiskveiða fái frið til að ljúka störfum sínum án þeirrar truflunar sem hlýst af því að leggja fram það lagafrumvarp sem hér er til umsagnar.“ Nú veit ég að enginn ætlar það að hér séu að verki fulltrúar einhverra þröngra sérhagsmuna í sjávarútvegi þegar við erum að tala um álit Alþýðusamband Íslands. Alþýðusamband Íslands er eins og allir vita heildarsamtök launafólks á almennum markaði og þau gera sér auðvitað grein fyrir þeirri þýðingu sem það hefur fyrir þjóðfélag okkar og fyrir hagsmuni launafólksins að um þessi mál sé ekki teflt með þeim hætti að það skapi óþarfaóvissu og átök sem hægt er að komast hjá. Ég verð að segja eins og er að það vekur furðu mína að menn skyldu ekki reyna að bregðast við þessum sjálfsögðu tilmælum og reyna að koma málunum í þann farveg að um gæti skapast þetta meiri sátt. Að öðru leyti vil ég segja almennt um þetta frumvarp rétt eins og ég sagði við 1. umr. málsins að það er ákaflega mótsagnakennt. Þar rekur sig hvað á annars horn, eins og hendir graðpening vorn, svo ég vitni líka í séra Jón á Bægisá eins og ég gerði í þeirri ræðu minni. Í öðru orðinu er sagt að brýnt sé að draga úr framsali aflaheimlda og gengur hluti frumvarpsins út á það. Í hinu orðinu er kveðið á um mikilvægi þess að stuðla að auknum leigukvóta og ganga breytingar frumvarpsins í þá átt. Ákvæði um línuívilnun hafa verið umdeild í fiskveiðistjórnarlögunum. Minni hlutinn telur óumdeilt að þau hafi skapað aukinn veiðirétt í mörgum byggðarlögum og orðið þar til að efla útgerð. Yfirlýstur tilgangur þessa fyrirkomulags hefur verið byggðalegur ávinningur jafnframt því að stuðla að aukinni línuútgerð og atvinnusköpun í sjávarbyggðunum. Að mati þeirra sem gera út á línu hefur línuívilnun upp á 16% verið hvetjandi til línuútgerðar en þó ekki komið í veg fyrir að menn nýttu sér beitningavélatækni hafi þeir talið það skynsamlegt. Mat þessara sömu manna er hins vegar það að hækkun prósentunnar nú muni stuðla að því að útgerðarmenn grípi til þess ráðs að taka vélarnar úr bátum sínum og þar með er í raun lagður steinn í götu framþróunar í sjávarútvegi. Það er væntanlega gert með hliðsjón af þeim ásetningi hæstv. ráðherra að draga úr sveigjanleika og hagkvæmni í útgerð. Þetta er auðvitað mjög undarlegt vegna þess að um þetta mál hafði, ég vil ekki segja skapast sátt, en menn höfðu þó a.m.k. viðurkennt tilveru línuívilnunarinnar og gerðu sér grein fyrir því að hún gat þróast þannig að hvort tveggja gat þróast, línuútgerð þar sem var handbeitt í landi og síðan beitningavélaútgerð. Auðvitað þarf hvort tveggja að eiga sér stað. Nú er hins vegar hættan sú að þetta verði ekki þannig í framtíðinni eins og sjá má af fréttum um að menn séu núna í óðaönn að senda iðnaðarmenn um borð í bátana til að taka vélarnar burtu til að fá þessa auknu línuívilnun upp á 20%. Ég vek síðan athygli á því, eins og við gerum í álitinu, að þetta frumvarp felur ekki í sér stækkun á línuívilnunarpottinum í þorski. Sá pottur er lögbundinn upp á 3.000 og eitthvað tonn. Þetta frumvarp mun hins vegar eingöngu hafa þau áhrif að opna fleirum leið inn að ívilnuninni, það verður meiri þrýstingur á línuívilnunarpottinn þar sem þá verður minna til skiptanna fyrir hvern og einn. Það er að vísu rétt að línuívilnunarpotturinn upp á síðkastið með litlar aflaheimildir upp á 150.000–160.000 tonn hefur ekki nýst að fullu en hann mun auðvitað nýtast um leið og það tekst að auka aflakvótann. Eigum við ekki öll að trúa því að þannig verði það innan skamms tíma að við sjáum meiri kvóta í þorski sem gerir það að verkum að þessi 3.000 tonn nýtist? Þau nýttust á þeim tíma þegar aflinn var meiri. 3.000 tonnin voru búin til við ákveðnar forsendur þegar aflinn var yfir 200.000 tonn og þá nýttist þessi pottur. Nú er hins vegar eingöngu verið að opna fleirum leið inn í þetta þannig að hættan er sú að þetta fyrirkomulag gefi eftir og springi alveg eins og við sáum að gerðist á sínum tíma við hina svokölluðu línutvöföldun þegar menn höfðu ekki þrek til að takmarka aðganginn að pottinum en potturinn var hins vegar óbreyttur. Þá birtist í þessu frumvarpi mikil forræðishyggja þar sem leitað er heimilda til handa hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra til að stýra vinnslu á uppsjávarfiski. Hingað til hefur ekki verið talin sérstök ástæða til að stjórn á vinnsluþáttum einstakra fisktegunda fari fram í ráðuneytinu þó að þar vinni ágætisfólk, heldur hefur verið talið eðlilegt að þær ákvarðanir séu í höndum útgerða og fiskvinnslu. Hér er verið að vísa til d-liðar 2. gr. frumvarpsins þar sem gert er ráð fyrir að ráðherra setji reglur um ráðstöfun uppsjávarafla. Með góðu skipulagi veiðanna og miklum tækniframförum á síðustu árum hefur manneldisvinnsla á uppsjávarfiski stóraukist án þess að um það gildi sérstakar vinnureglur sem skrifaðar eru við ráðuneytisborð. Þannig hefur verðmætaaukningin orðið mikil á þessum sviðum ef litið er til þess hráefnismagns sem er til ráðstöfunar. Það er vitaskuld eðlilegast að ákvarðanir um vinnslu á einstökum tegundum séu í höndum þeirra sem standa fyrir rekstri í sjávarútvegi en ekki hjá stjórnsýslunni. Reynslan sýnir okkur líka að fólki í sjávarútvegi, hvort sem það eru stjórnendur eða almennt starfsfólk, er ákaflega vel treystandi til þessa verks. Með því að taka upp fiskveiðistjórn við makrílveiðar, líka þær sem tíðkast við aðrar uppsjávarveiðar, er enginn vafi á því að verðmætaaukning yrði gríðarleg. Nefndar hafa verið tölur upp á allt að 6–8 milljörðum kr. í því sambandi. Sú veiðistjórn sem nú ríkir felur því í sér mikla sóun sem er mikilvægt að hverfa frá. Tilskipanaverk úr ráðuneyti og stofnunum er ekki líklegt til að stuðla að slíku. Þess vegna er skynsamlegast að nýta þann ramma fiskveiðistjórnarlaganna sem vel hefur gefist við uppsjávarveiðarnar og stuðlað að stóraukinni manneldisvinnslu, þar með verðmætasköpun og atvinnuuppbyggingu. Auðvitað greinir enga á um það að við viljum að sem stærstur hluti af þessum afla sé unninn til manneldis. Tökum eftir hvað er núna að gerast í loðnuveiðunum. Það er búið að gefa út 130.000 tonna kvóta. Dettur einhverjum í hug að þeir bátar sem núna eru á loðnuveiðum reyni ekki að hámarka verðmætið? Auðvitað gera þeir það. Það hefur verið sagt frá því að þeir muni margir hverjir ekki fara til veiðanna strax vegna þess að þeir bíða eftir því að geta stundað veiðarnar þegar hrognavinnslan á sér stað. Þetta gerist af sjálfu sér án þess að hæstv. ráðherra taki ákvarðanir um þessa hluti. Fyrir utan það er þetta ákvæði mjög opið. Hæstv. ráðherra getur nokkurn veginn ákveðið þetta eftir „smag og behag“ ef þannig má að orði komast og sletta pínulítið dönsku. Hæstv. ráðherra hefur heimild til að ákveða þetta upp að 70% alveg án tillits til aðstæðna. Þetta fyrirkomulag er ekki við hæfi í nútímaatvinnurekstri og er afturhvarf til mikillar fortíðar og trúar á einhverja pólitíska forræðishyggju í atvinnurekstri sem ég hélt satt að segja að heyrði sögunni til. Við viljum hafa hér almennar leikreglur þannig að menn fari að lögum og menn vinni af ábyrgð en það á ekki að vera þannig að hæstv. ráðherra hafi um það skoðanir á degi hverjum hvernig eigi að vinna afla í einstökum tegundum, hvort sem það er uppsjávarfiskur eða eitthvað annað. Það atriði frumvarpsins sem hefur vakið hvað mesta athygli er ákvæðið um skötuselinn. Það gerir ráð fyrir að aflaheimildir í skötusel verði auknar um allt að 80% umfram ráðleggingar Hafrannsóknastofnunar. Þetta er að sjálfsögðu gert þvert á ráðleggingar vísindamanna og þeirra sem hafa reynt að vinna okkur sess á alþjóðavettvangi sem ábyrgri nýtingarþjóð. Í ákvæðinu er einnig beinlínis fetað inn á braut fyrningar. Það er að vísu gert undir öðrum formerkjum en þarna sjá áhugamenn um fyrningarleið hins vegar fordæmi sem vísa má til. Það kom glöggt fram við 1. umr. þessa máls. Þau rök sem beitt er hljóta að teljast afar hæpin svo ekki sé meira sagt. Það liggur fyrir í fyrsta lagi að veiðin verður langt umfram þau mörk sem eru talin ráðleg og það er alveg ljóst að þótt slíka tilraunastarfsemi megi viðhafa um sinn gengur það ekki til lengdar. Fyrr eða síðar verður að sveigja aflann að ráðlögðu aflamarki. Okkur er þetta auðvitað ljóst. Ef menn eru að veiða ár eftir ár 80% fram úr ráðgjöf Hafrannsóknastofnunar er það annaðhvort þannig að Hafrannsóknastofnun er gjörsamlega úti að aka í ráðleggingum sínum eða þá að það mun hafa áhrif á stofnstærðina. Sumir telja reyndar að það sé gott að minnka skötuselsstofninn. Þá verðum við að horfa framan í þá staðreynd að til ráðstöfunar verða þá ekki 4.500 tonn eins og hér er lagt upp með heldur miklu lægri aflatala. Það kemur líka fram í áliti Hafrannsóknastofnunar og vekur mikla furðu að ekki var leitað sérstaklega eftir áliti Hafrannsóknastofnunar áður en þetta frumvarp var lagt fram. Við borð hæstv. ráðherra var skrifaður texti í þessa veru án þess að leita vísindalegrar ráðgjafar. Það vekur auðvitað mikla furðu, ekki síst á þessum tímum þegar mikilvægt er fyrir okkur að vanda okkur í hvívetna. Í annan stað er vísað til þess að útbreiðslusvæði skötusels hafi aukist. Það er alveg rétt, það vita allir. En það á líka við um aðrar tegundir. Í áliti sem við fengum í hendur frá Hafrannsóknastofnun er t.d. sagt að það sé ljóst að þær breytingar sem hafa orðið í veiðum og útbreiðslu skötusels á undanförnum árum eigi sér hliðstæðu í nokkrum öðrum nytjastofnum. Nefnd eru dæmi af ýsu, ufsa, karfa, blálöngu og gulllaxi. Í áliti okkar er líka vakin athygli á því t.d. að síldin veiðist núna einkanlega fyrir vestan land en áður fyrir austan land. Þá vaknar þessi spurning sem hefur þegar verið borin upp í umræðunni: Verða þessir fiskstofnar sem ég vísaði til, og nefndir eru líka í áliti minni hlutans, teknir sömu tökum og hafin á þeim fyrning með þeim hætti sem hér er verið að gera? Ég vek líka athygli á því í þessu sambandi, af því að ég talaði um ábyrgar veiðar, að Samtök fiskvinnslustöðva sem eru samtök fiskútflytjenda hafa miklar áhyggjur af þessu. Þeir segja, með leyfi virðulegs forseta: „Framlagning frumvarpsins býður heim hættu á að orðspor okkar sem ábyrg fiskveiðiþjóð bíði varanlegan hnekki með tilheyrandi skaða. Líklegt verður að telja að íslenskur skötuselur verði gerður útlægur í okkar helstu mörkuðum fyrir sjávarafurðir komi bráðabirgðaákvæði frumvarpsins til framkvæmda.“ Virðulegi forseti. Hafa menn áttað sig á alvöru þessa máls? Hér eru engir flysjungar að tala. Þetta er ekki fólk sem hefur ekkert vit á málunum. Hér tala útflytjendur sem eru á hverjum einasta degi í samstarfi og sambandi við kaupendur sína á erlendum mörkuðum. Þeir segja að það sé ekki bara mögulegt, það sé ekki bara hugsanlegt, heldur sé það líklegt að íslenskur skötuselur verði gerður útlægur í okkar helstu mörkuðum fyrir sjávarafurðir ef þetta frumvarp verður samþykkt eins og hér er gert ráð fyrir. Á þetta var ekkert hlustað. Það var ekkert gert með þetta. Hæstv. ráðherra hefur greinilega ekki ómakað sig til að tala við þessa menn áður en frumvarpið var lagt fram, ella trúi ég því ekki að hæstv. ráðherra sem er þessa dagana að reyna að fá það viðurkennt að aflaregla sú sem hann beitir í þorski verði tekin út af alþjóðlegum samtökum. Í þessu frumvarpi er gert ráð fyrir mikilli aukningu á veiðiskyldu. Þetta er sannarlega umdeilt mál og það vitum við. Margir hafa talið að mikið framsal veiðiheimilda sé ein helst meinsemd aflamarkskerfisins. Hafa samtök sjómanna og útvegsmanna farið fram á að veiðiskyldan verði aukin til að draga úr leiguviðskiptum með kvóta. Aðrir, þar á meðal margir smábátasjómenn, hafa varað við því að það verði gert án a.m.k. einhvers aðlögunartíma. Bent hefur verið á að aukin veiðiskylda og þar með talið minna framsal dragi úr nýliðun og aðgengi minni útgerða. Sú leið sem við styðjumst við hér styðst við tillögur sem komu fram á sínum tíma frá samtökum sjómanna, Landssambandi íslenskra útvegsmanna, í bréfi til þáverandi hæstv. sjávarútvegsráðherra. Þó er farið nokkru gætilegar í sakirnar og gert ráð fyrir þriggja ára aðlögunartíma til að valda ekki óbærilegri röskun hjá minni útgerðum sem hafa tiltölulega litla aflahlutdeild. Það er sérstök ástæða til að vara alvarlega við áformum sem koma fram í frumvarpinu um að draga úr geymslurétti á fiskveiðiheimildum milli fiskveiðiára. Þetta ákvæði eins og það er í lögunum í dag er gríðarlega þýðingarmikið til að stuðla að skynsamlegri sókn. Það dregur úr sóknartengdum kostnaði, gefur markaðslegan sveigjanleika og jafnar sveiflur á afla. Geymsluréttur hefur verið við lýði í kvótakerfinu frá upphafi og jafnan verið ágreiningslaus. Aukinn geymsluréttur síðustu missirin hefur hins vegar verið gagnrýndur og talið að hann dragi úr leiguframboði á kvóta. Það er þó alröng fullyrðing og það sjáum við einfaldlega með því að skoða þær tölur sem fyrir liggja frá Fiskistofu um hvað var flutt á milli fiskveiðiára. Það sýnir að þessi fullyrðing sem ég vísaði til og við áréttum í þessu nefndaráliti okkar er einfaldlega röng. Kostulegt hlýtur það líka að teljast að í frumvarpi sem er ætlað að stemma stigu við leiguframsali á aflaheimildum og hefur komið fram og er eitt af markmiðunum sem eru tölusett og tilgreind í þessu frumvarpi sé sett inn annað ákvæði, sem ætlunin er að gera að lögum, sem er beinlínis ætlað að auka leiguframsal á kvóta. Það er eins og að vinstri hönd stjórnarmeirihlutans viti ekki hvað sú hægri gjörir. Einu ákvæði í frumvarpinu er stefnt gegn öðru. Ég undirstrika þetta með geymsluréttinn milli ára vegna þess að það skiptir gífurlega miklu máli fyrir okkur, ekki síst þegar við erum að horfa upp á eins og hefur verið að gerast, m.a. vegna breytinga á hitaskilyrðum í hafinu og breytinga á göngumynstri fiskstofna, möguleika til að jafna þessar sveiflur milli ára. Hvernig halda menn t.d. að það hefði gengið ef þessi geymsluréttur hefði ekki verið til staðar þegar ýsustofninn stækkaði fyrst mjög mikið, sérstaklega á grundvelli eins árgangs, 2003-árgangsins, og minnkaði síðan aftur? Hægt var að draga úr sveiflunum með því að menn geymdu aflaheimildir milli ára í einhverjum mæli til að geta síðan svarað kröfunni frá markaðnum um afhendingaröryggi sem er kannski einn meginþátturinn í fiskveiðistjórnarkerfi okkar, það að tryggja markaðsöryggi. Fiskveiðistjórnarkerfið snýst ekki bara um fiskveiðar, það snýst ekki síður um alla þessa keðju í heild sinni. Kannski er þetta þýðingarmesti þáttur þess máls, að tryggja afhendingaröryggið vegna þess sem kaupir af okkur, þess sem ræður verðinu að lokum, þar sem í raun og veru ræðst hver afkoman er í sjávarútvegi. Í frumvarpinu eru líka bráðabirgðaákvæði sem varða skiptingu á úthlutun karfaheimilda í gullkarfa og djúpkarfa. Þetta er í sjálfu sér alveg sjálfsagt mál. Við vitum að það er ekki góð aðferð eins og núna er að úthluta bara í einum bing gullkarfanum og djúpkarfanum. Þetta er eins og nefnt hefur verið álíka gáfulegt og það að úthluta bara í einum kvóta ýsu og þorski. Það er hins vegar nokkur vandi við þetta mál. Sú aðferð sem er lögð til í frumvarpinu mun hafa margs konar óhagræði í för með sér. Menn reyna ekki að átta sig í þessu frumvarpi á hinni raunverulegu veiðireynslu einstakra skipa í hvorri tegund fyrir sig. Við vitum það að einkanlega minni togskipin hafa ekki neina raunverulega veiðireynslu í djúpkarfa, einfaldlega vegna þess að toggeta þeirra hefur ekki gert þeim kleift að veiða þessa tegund. Verði þetta ákvæði frumvarpsins að lögum munu þessi skip hins vegar fá úthlutun í djúpkarfa án þess að geta nýtt sér hana. Það er út af fyrir sig hægt að segja sem svo að þeir geti þá bara farið í það að kaupa og selja hver af öðrum. Við sjáum hins vegar hvaða viðskiptakjör verða í þessum efnum þar sem sá sem hefur engan möguleika á að veiða djúpkarfann hefur kvóta í þeim efnum, þarf að koma til þess sem getur veitt báðar tegundirnar og hefur auðvitað öll ráð í hendi sér. Þetta býður upp á algjörlega óeðlilega samskiptahætti í sjávarútveginum. Þetta býður upp á sóun og hluti sem er hægt að komast hjá. Þessar upplýsingar um raunverulega veðireynslu í hvorri tegund fyrir sig eru reyndar ekki alveg nákvæmar, en það hefði verið hægt að nálgast þær með tiltölulega mikilli nákvæmni með því að skoða afladagbækur, með því að skoða ýmis gögn frá Fiskistofu, skoða gögn frá Hafrannsóknastofnun og að mínu mati hefði verið hægt með lagabreytingu að tryggja að það væri þá gert með því að taka tillit til þessarar skekkju og hún einfaldlega viðurkennd til að ná markmiðinu þó að það tækist ekki að fullu. Því miður ákvað meiri hlutinn í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd að hlusta ekki á þessi sjónarmið sem komu þó ekki sérstaklega og eingöngu frá okkur í minni hlutanum. Það kom fram í almennri umræðu í nefndinni að menn hefðu miklar áhyggjur af þessu fyrirkomulagi. Það kom líka fram hjá fjölmörgum hagsmunaaðilum sem komu til okkar, sendu okkur bréf o.s.frv. að það væri mikilvægt að reyna að gera þetta öðruvísi en gert er ráð fyrir í frumvarpinu. Þess vegna vörum við alveg sérstaklega við því að farin sé þessi leið. Ég undirstrika það hins vegar að að lokum þurfum við auðvitað að úthluta þessum tegundum með aðskildum hætti en þá verður grundvöllurinn að vera þannig að það sé eitthvert vit í þessu. Virðulegi forseti. Það mætti út af fyrir sig hafa ansi mörg orð um þetta frumvarp og ég hef í stórum dráttum rakið helstu atriðin í þeirri efnislegu umfjöllun sem við í minni hluta sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar settum á blað. Ég harma það mjög að gripið skyldi vera til þess úrræðis rétt fyrir jólin að afgreiða þetta mál út úr nefndinni og freista þess ekki að vinna það betur og sérstaklega að taka tillit til þeirra sjónarmiða sem upp komu um að fresta a.m.k. tilteknum ákvæðum í þessu frumvarpi, draga þau út úr frumvarpinu, afgreiða frumvarpið ekki hér og nú á Alþingi og gefa þeirri nefnd allt það svigrúm sem þyrfti og það án sérstakrar íhlutunar eins og hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra lagði svo mikla áherslu á að hún fengi, hvort sem væri frá honum, öðrum stjórnmálamönnum eða hagsmunaaðilum. Því miður kaus nefndin þetta ekki. Hún valdi ófriðinn þó að friður væri í boði. Það er ákaflega sérstakt þegar við skoðum það að við erum að reyna að ná friði og sátt, reyna að ná einhverju samkomulagi um mál sem varðar gríðarlega miklu. Þess vegna urðu það mikil vonbrigði þann 17. desember þegar boðað var til aukafundar í nefndinni til að taka þetta mál út rétt fyrir jólin þó að öllum væri ljóst að mál yrði ekki til umræðu fyrr en síðar, og á þessu ári sem nú er hafið. Ég held að með því að nefndin hefði frestað málinu hefði verið gefið betra tóm til að vinna að þeim málum sem ég hef gert að umræðuefni og eru til umfjöllunar og á dagskrá þeirrar nefndar sem hv. þm. Guðbjartur Hannesson leiðir. Þess vegna tel ég ákaflega brýnt núna að Alþingi segi skoðun sína á þessu máli með þeim hætti að þessu máli verði vísað frá. Af þeim ástæðum höfum við í minni hluta nefndarinnar lagt fram tillögu til frávísunar með rökstuddri dagskrá. Við teljum að þetta frumvarp ógni þeim stöðugleika sem þarf að ríkja í sjávarútvegi. Við teljum að þetta frumvarp geri rekstrarskilyrði sjávarútvegsins verri, það sé verið að feta sig inn á óútfærða fyrningarbraut, það sé ávísun á óábyrgar veiðar, það stórskaði markaðsstörf okkar og að á þessu þurfi þjóðfélag okkar ekki að halda. Við þurfum auðvitað að ræða um sjávarútvegsmálin og við vitum, virðum og skiljum að um þau mál er ágreiningur. Við verðum hins vegar að reyna að vanda okkur þannig í þessari umræðu að það skapi ekki óþarfatogstreitu og skapi ekki þá óvissu sem nú er sannarlega uppi í sjávarútveginum og kemur alls staðar fram, hvar sem maður kemur í sjávarbyggðunum, ekki síst í útgerðunum sem eru hikandi við að takast á hendur fjárskuldbindingar, leggja ekki í að fjárfesta í nýsköpun vegna þess að þau vita ekki hvort þau hafi fjárhagslega getu eða forsendur til að standa undir henni. Þeim er ekki ljóst það rekstrarumhverfi sem þeim verður búið. Þetta frumvarp er vanbúið eins og kemur fram í rökstuddri dagskrá okkar, svo ég vitni til hennar: „Frumvarp þetta er gjörsamlega vanbúið, stefnir í ranga átt auk þess að vera illa úr garði gert og er mikill skaði þegar sjávarútvegurinn þarf mjög á stöðugleika og vissu um framtíðina að halda. Frumvarpið gerir rekstrarskilyrði sjávarútvegsins verri auk þess að vera ávísun á óábyrgar veiðar og stórskaðar það markaðsstarf sem unnið hefur verið. Samkvæmt framansögðu samþykkir Alþingi að vísa málinu frá og taka fyrir næsta mál á dagskrá.“ Undir þetta nefndarálit rita auk mín hv. þm. Jón Gunnarsson og Sigurður Ingi Jóhannsson. Að lokum óska ég eftir því, virðulegi forseti, að þetta frumvarp gangi til sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar á milli umræðna.

Hæstv. forseti. Ég ætla ekki að fara í efnislega umræðu um frumvarpið í smærri atriðum eins og hv. þm. Einar K. Guðfinnsson gerði, heldur langar mig aðeins til að ræða um það sem kemur fram í nefndaráliti minni hlutans, að þetta frumvarp sé rof á griðum og tefji vinnu við samstarfshóp, 18 manna hópinn sem kallaður hefur verið sáttanefnd í sjávarútvegsmálum, hóp sem ég stýri og hv. þingmaður er þátttakandi í. Ég held að okkur sé báðum fyllilega ljóst að það skiptir gríðarlega miklu máli að reyna að ná sátt um þessa grein til lengri tíma. Eitt af því sem er í erindisbréfi starfshópsins er að skilgreina helstu álitaefni og síðan að vinna nauðsynlegar greiningar. Þar er einmitt markmiðið að skapa góð rekstrarskilyrði til langs tíma, fyrir utan það að fiskveiðar verði stundaðar með sjálfbærum hætti og að sem víðtækust sátt náist um fiskveiðistjórnina meðal þjóðarinnar. Það kom fram strax í upphafi vinnu hópsins þegar hæstv. ráðherra Jón Bjarnason mætti á fund nefndarinnar og gerði grein fyrir því að samhliða vinnu nefndarinnar, sem ætti fyrst og fremst að vinna að langtímatillögum og útfærslum til lengri tíma, mundu koma inn mál sem væru til skamms tíma, jafnvel til bráðabirgða þar sem tekið yrði á einstökum málum. Þetta var tilkynnt strax í upphafi þó að starfshópurinn hafi ekkert sérstaklega fjallað um hver þau mál væru. Það kemur mér því á óvart að LÍÚ hafi valið að gera skötuselsmálið að sérstöku úrslitamáli í sambandi við vinnu þessa hóps. Ég lít þannig á að þeir hafi með þeim hætti gert rof á griðunum. Ég tel mjög mikilvægt að þessi samtök komi aftur að borðinu og að við vinnum okkar vinnu með þau markmið sem við höfðum í þeirri vinnu. Ég veit að hv. þingmaður hefur mikinn áhuga á því að þessi vinna haldi áfram og að við reynum að ná þeim markmiðum 

Virðulegi forseti. Ég sagði í ræðu minni áðan að ég gerði út af fyrir sig ekki athugasemd við það þótt hæstv. ráðherra legði fram frumvarp þar sem tekið væri á einstökum málum. Ég hef mætagóðan skilning á því að hæstv. ráðherra þarf að gera það, og ekkert að því. Ég hafði bara gert ráð fyrir því að hæstv. ráðherra flytti ýmis frumvörp í þá veruna. Það kæmi svo á daginn hvort mér litist eitthvað á frumvörpin eður ei, það er önnur saga. Það er út af fyrir sig rétt sem hv. þingmaður sagði, hæstv. ráðherra gerði grein fyrir því að þannig mundi það vera og ég hygg að það hafi ekki komið neinum á óvart. Þá þurfa menn að átta sig á því hvaða mál það geta verið sem undir þetta geta flokkast. Ekki bara LÍÚ, heldur líka öll sjómannasamtökin, hver einustu, og Alþýðusamband Íslands, heildarsamtök launafólks á almennum markaði, hafa metið þetta frumvarp þannig að það sé til þess fallið að rjúfa þessi grið og trufla þessa vinnu, með öðrum orðum sé ekki hægt að fella þetta frumvarp undir það að verið sé að taka á einstökum málum með þeim hætti að trufli ekki starf nefndarinnar. Ég tel þess vegna að það ætti að vera einboðið fyrir stjórnarmeirihlutann að taka tillit til þessa þegar það er mat bæði launafólks, sjómanna og útvegsmanna að það væri heppilegra fyrir framgang málsins. Þá væri skynsamlegast af hálfu hæstv. ráðherra og stjórnarliðsins að kalla þetta mál aftur og reyna að leggja fram mál sem ekki væru til þess fallin að trufla þetta mikilvæga starf. Ég tek undir með hv. þm. Guðbjarti Hannessyni, ég tel að allir eigi að koma að þessu borði. Ég vona svo sannarlega að útvegsmenn verði í þeim hópi. Ég tel að það væri mjög gott og nauðsynlegt fyrir starf nefndarinnar að útvegsmenn kæmu að þessu borði. Ég hef a.m.k. haft fullan vilja, og hef fullan vilja til þess 

Hæstv. forseti. Mér er fyllilega ljóst að deilan snýst kannski fyrst og fremst um það hvaða mál koma fram í þessu frumvarpi. Það er fyrst og fremst skötuselsmálið sem hefur valdið ágreiningi og menn hafa sett þau mörk að það hefði þurft að draga þann hluta frumvarpsins til baka til þess að LÍÚ sæi sér fært að vinna áfram að sáttargjörð í sjávarútvegi. Ég get upplýst hér að það kom fram í umræðunni fyrir jól að menn vildu gjarnan beita sér fyrir því að skötuselsmálinu yrði breytt þannig að þeir sem höfðu haft til ráðstöfunar 3.000 tonn í skötusel og voru skertir niður í 2.500 tonn fengju aftur 500 tonnin þannig að ekki væri verið að kalla inn aflaheimildir af þeim sem hefðu haft þær áður, heldur fengju þeir hluta af aukningunni. Samtímis yrði þá með einhverjum hætti reynt að taka tillit til þess hvernig hægt væri að taka á meðafla, m.a. grásleppuafla á Norðurlandi. Eins var undirstrikað að þarna væri, eins og ég segi, um að ræða tilraun til tveggja ára og starfshópurinn hefði að sjálfsögðu rétt til þess að koma með aðrar tillögur um hvernig haga skyldi framhaldinu. Að þessu öllu saman sögðu verð ég að viðurkenna að það kom mér á óvart að menn skyldu ekki taka í þessa framréttu sáttarhönd stjórnarflokkanna, koma að borðinu og reyna að vinna að málum í takt við það. Það er það sem veldur vonbrigðum vegna þess að það er svo gríðarlega mikið í húfi. Það er líka alvarlegt hversu langan tíma það hefur einmitt tekið að reyna að skera úr um þau mál sem menn hafa talið valda sérstakri óvissu í málinu, þ.e. svokallaða innköllunarleið, en það var einmitt ætlun starfshópsins að vinna hratt og vel að því. Það verður aldrei gert nema allir séu við borðið. Ég lýsi því algjörlega ábyrgð á hendur LÍÚ varðandi það að hafa ekki verið við borðið og bið úr ræðustól Alþingis um að þeir komi að því borði og að við gerum tilraun til að ná sátt í málum varðandi sjávarútveginn til langs tíma. Það verður ekki gert með hótunum eða 

Virðulegi forseti. Ég get mjög vel tekið undir og gert að mínum þann sáttfúsa tón sem kom fram í máli hv. þm. Guðbjarts Hannessonar. Ég veit að þetta er hans einlægi vilji, rétt eins og það er minn einlægi vilji að menn setjist allir að þessu borði til að reyna að finna lausn á þeim mikla vanda sem við erum óneitanlega stödd í núna í þessari sjávarútvegsumræðu. Hún er á mjög óheppilegum nótum að mínu mati. Þessi heitingaumræða er ekki góð fyrir sjávarútveginn og ekki fyrir þjóðfélagið okkar. Við skulum núna bara leggja til hliðar hver er að hóta hverjum. Við segjum í nefndarálitinu að grið hafi verið rofin af hálfu ríkisstjórnarinnar. Hv. þingmaður undirstrikar það, en leggur áherslu á að LÍÚ hafi með óeðlilegum hætti haft hér uppi hótanir. Við skulum ekki rífast um þetta. Ef verkefnið er það og vandinn sem við er að glíma er sá sem fram kemur í frumvarpinu, að útbreiðslusvæði skötuselsins hafi aukist, menn fái hann sem meðafla í miklu meiri mæli en áður, að hér séu ákveðin vandamál uppi af þeim ástæðum, eigum við þá ekki að reyna að sættast á þá lausn, a.m.k. til að byrja með, meðan nefndin er að ná vopnum sínum og komast að niðurstöðu, og hafa til staðar meðaflaákvæði? Það mætti þess vegna vera rúmt meðaflaákvæði sem gerir mönnum sem ekki hafa þessar aflaheimildir það mögulegt að landa skötusel án þess að það teljist til kvóta, hvort sem menn gera það að einhverju leyti eða ekki að neinu leyti. Það er sú leið sem við í minni hlutanum lögðum til vegna þess að við viðurkennum og sjáum auðvitað og skiljum alveg það vandamál sem uppi er í þessari tegund eins og reyndar fleirum þegar svona háttar til, útbreiðslusvæðið hefur verið að breytast og kvótasetningin átti sér stað þegar aðstæðurnar voru öðruvísi. Ég hvet þess vegna til þess að við reynum þá frekar að gera eitthvert samkomulag í þessum dúr sem er einhvers konar málamiðlun sem leysir málin a.m.k. til skamms tíma meðan við erum að festa fangs á viðfangsefninu sem annars bíður okkar.

Frú forseti. Ég ætla ekki að lengja fundinn með því að endurtaka það sem kom fram í máli hv. þm. Guðbjarts Hannessonar, ég tek undir orð hans. Ég kem hér upp í tilefni af aðallega tveimur efnisatriðum sem komu fram í máli hv. þm. Einars Kristins Guðfinnssonar. Hann vísaði til þeirra afleiðinga sem það gæti haft að auka veiðiheimildir í skötusel, að það gæti haft alvarlegar markaðslegar afleiðingar og fullyrti að ekkert hefði verið hlustað á slíkar og þvílíkar viðvaranir við meðferð málsins. Ég mótmæli þessu vegna þess að í nefndaráliti meiri hlutans kemur skýrt fram að áhersla er lögð á það að ráðuneytið hafi samráð við Hafrannsóknastofnun við úthlutun viðbótarveiðiheimilda í skötusel. Auk þess hefur sjávarútvegsráðherra sjálfur brugðið þeim fyrirvara undir við upphaflega smíð frumvarpsins að hér er um að ræða tímabundið bráðabirgðaákvæði sem er fyrst og fremst heimildarákvæði um að ráðstafa allt að 2.000 tonnum umfram aflamark. Það verður ekki annað sagt en að menn hafi bæði við frumvarpssmíðina sjálfa og eins í nefndarálitinu tekið tillit til þess að það þarf auðvitað að hafa lögbundið samráð við Hafrannsóknastofnun og stemma á að ósi.

Virðulegi forseti. Ég hafði auðvitað gert mér grein fyrir þessum orðum í nefndaráliti meiri hlutans. Þetta er hins vegar dálítið sérkennilegt, og erfitt í rauninni að lesa úr þessu nefndaráliti þegar það er borið saman við þann texta sem er í frumvarpinu og meiri hluti sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar gerir engar athugasemdir við. Í texta frumvarpsins er einfaldlega sett ákveðið markmið. Þetta markmið gengur út á að nota allt að 2.000 tonnum og þá er væntanlega ekki verið að tala um 10 eða 20 tonn. Þá er væntanlega verið að tala um einhverjar tölur sem liggja nálægt þessum 2.000 tonnum. Við erum að tala um tilraun til tveggja ára. Menn hafa væntanlega fyrir framan sig einhverjar tölur í þessum efnum. Væntingarnar sem hafa verið búnar til í sambandi við þetta frumvarp ganga allar út á 2.000 tonn eða nálægt þeirri tölu. Ég veit að menn hafa velt fyrir sér að taka 500 tonn, setja þau inn í aflahlutdeildina og úthluta síðan einhverju minna. Þetta er hins vegar allt saman bara fugl í skógi, þetta eru allt saman einhver orð sem enginn veit hvað í raun og veru þýða. Það sem hv. þingmaður sagði þó núna var að farið yrði í þessi mál af mikilli gætni. Mér fannst hv. þingmaður vera að gefa til kynna að ætlunin yrði ekki sú að úthluta þessum 2.000 tonnum, heldur einhverri lægri tölu. Ef eitthvað væri að marka samráð við Hafrannsóknastofnunina sem hefur varað við þessari leið er a.m.k. mjög ólíklegt að niðurstaða hæstv. ráðherra geti orðið sú að hann ætli að úthluta hér 2.000 tonnum af skötusel. Það væri hins vegar fróðlegt að fá fram hvort menn hafi t.d. innan meiri hluta sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar rætt um einhverjar lægri tölur í þessu sambandi. Ég vek athygli á því að þetta voru ekki bara mín orð, ég gerði orð útflytjenda í sjávarafurðum að mínum þegar ég vitnaði til þess að þeir segðu að svo gæti farið að skötuselsafurðir okkar yrðu óseljanlegar á erlendum mörkuðum ef þetta frumvarp yrði samþykkt óbreytt og hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra mundi framkvæma frumvarpið þannig að hann úthlutaði allt að 2.000 tonnum, 

Frú forseti. Ég held einmitt að hugtakið gætni eigi við í allri fiskveiðistjórn eins og hún er framkvæmd í dag. Það er ekki neitt sem ég held að þurfi að brýna frekar, hvorki núverandi stjórnvöld né þau sem verið hafa fram að þessu. Það er annað atriði sem mig langar líka að gera að umtalsefni. Hv. þingmaður segir í nefndaráliti sínu og ræðu að það frumvarp sem núna liggur fyrir sé í fyrsta lagi ógnun við stöðugleika. Ég skil nú ekki alveg hvaða stöðugleika þingmaðurinn á við, hann mætti rökstyðja það betur. Síðan segir hann að það ýti undir óábyrgar veiðar. Þarna fæ ég hreinlega ekki skilið hvað þingmaðurinn á við. Í þessu frumvarpi er lögð til aukin veiðiskylda. Það er verið að leggja til aukna vinnsluskyldu og aukna línuívilnun. Þannig gæti ég áfram talið, með öðrum orðum eru lagðar til breytingar sem fela í sér mun ábyrgari umgengni við auðlind sjávar en verið hefur. Þetta eru hreinar og klárar lagfæringar á þeirri fiskveiðistjórn sem við búum við í dag. Ég kem hingað, frú forseti, fyrst og fremst til að vekja athygli á þessu. Varðandi stöðugleikann er ég tilbúin að ræða það síðar. Mér gefst ekki ráðrúm til þess í stuttum andmælatíma en mér þætti vænt um að heyra samt þingmanninn rökstyðja nánar hvað það er sem hann á við.

Virðulegi forseti. Ég held að það sé nokkurn veginn sama hvaða skoðun menn hafa á Hafrannsóknastofnun, vísindamönnunum eða fiskveiðiráðgjöfinni. Ég held að fæstir mundu láta sér detta í hug að setja það bókstaflega inn í löggjöfina að úthlutað skuli allt að 80% umfram veiðiráðgjöf í einstakri tegund. Þetta, virðulegi forseti, er ekki gætni í fiskveiðistjórn. Þetta er óábyrg fiskveiðistjórn. Það er það sem mun vekja athygli og þetta er það sem fiskútflytjendur eru að vara við þegar þeir senda okkur í nefndinni bréf og tala með þeim hætti sem ég hef gert að umtalsefni. Þetta ýtir undir óábyrgar veiðar. Veiðiskylda hefur ekkert með ábyrgar eða óábyrgar veiðar að gera. Veiðiskylda er ákveðin aðferð við að tryggja að þeir sem fá veiðiheimildirnar nýti þær sjálfir en framselji þær ekki eða taki þátt í leigumiðlun eða sölu með einhverjum hætti. Út á það gengur veiðiskyldan. Varðandi vinnsluskylduna hef ég þegar gert grein fyrir því að það er hægt að ná þeim markmiðum með allt öðrum og eðlilegri hætti en hér er verið að gera. Hér er verið að setja lög um að hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra geti ákveðið það hvernig menn eigi að veiða, hvað menn eigi að veiða mikið og vinna mikið af makríl í tilteknar pakkningar, hvað menn eigi að taka mikið af loðnunni í hrognavinnslu, í heilfrystingu, í bræðslu, hvernig menn eiga að taka á síldinni. Þetta nær auðvitað engri átt. Þetta er afturhvarf, ekki ár aftur í tímann heldur áratugi. Við sjáum nú þegar af reynslunni að útgerðum, fiskvinnslu, starfsfólki og stjórnendum er fullvel treystandi til að reyna að hámarka afraksturinn af auðlindinni og gera það með ábyrgum hætti. Það hefur sýnt sig. Reynslan sýndi það í loðnunni, síldinni, kolmunnanum og er að byrja að sýna það í makrílnum, en við erum þar með óheppilega fiskveiðistjórn 

Frú forseti. Það er mjög kallað eftir því í allri umræðu um efnahagsmál á Íslandi að við stjórnmálamennirnir reynum að gera allt sem í okkar valdi stendur til að tryggja stöðugleika og jafnvægi í efnahagsmálum þjóðarinnar þannig að fyrirtækin og fólkið í landinu eigi möguleika á að vinna þjóðina úr þeirri kreppu sem nú stendur yfir. Þess vegna er mjög mikilvægt að þau frumvörp sem hér eru til umræðu beri þess merki að það sé ríkur vilji á Alþingi til að vinna mál með þeim hætti að ekki sé aukið á óstöðugleika og óvissu í efnahagslífinu. Það frumvarp sem hér liggur fyrir er augljóslega þeirrar gerðar. Þeir sem hafa farið í gegnum þetta frumvarp og velt því fyrir sér hvað hér er boðað sjá í hendi sér að hér er verið að gera breytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu sem eru til þess fallnar að grafa undan greininni og verðmætasköpun í landinu. Því hljótum við þingmenn að bindast um það samtökum að stöðva það að þetta frumvarp nái fram að ganga. Ég hjó eftir því í ræðu hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur fyrr í þessari umræðu að þau ákvæði sem sneru að úthlutun á aflaheimildum í skötusel mætti ekki túlka sem upphaf á fyrningu og reyndar væri, svo litið sé til orða hv. þingmanns, verið að taka úr potti sem aðrir væru ekki að nýta. Grundvallaratriðið í fiskveiðistjórnarlöggjöfinni sem við vinnum eftir er hin svokallaða aflahlutdeild. Það er algjört grundvallaratriði. Og að hverju snýr það grundvallaratriði, frú forseti? Jú, það snýr að því að þeir sem eru í sjávarútvegi og þurfa stundum að sæta því að aflaheimildir séu skornar niður til að tryggja að við nýtum sjávarafla á Íslandi með sem hagkvæmustum og sjálfbærustum hætti geta treyst því að þegar aflaheimildir verða auknar munu þeir hinir sömu njóta þeirrar aukningar. Þess vegna eru menn tilbúnir til að taka á sig skerðingu með slíkum rökum. Margar þjóðir öfunda okkur Íslendinga af því að hafa komið slíku upp vegna þess að þar með er stuðningur hjá þeim sem starfa í sjávarútvegi við það að haga þannig málum að með ábyrgum hætti sé, það sé ekki verið að veiða of mikið. Sú nálgun sem hér er lagt upp með er - hver? Það liggur fyrir að aflamarkið til þeirra sem stunduðu veiðar í skötusel var skert um 500 tonn. Með öðrum orðum hafa þeir nú minna til ráðstöfunar en áður og var það gert m.a. vegna þess að ráðgjöf Hafrannsóknastofnunar var um að það væri hinn eðlilegi afli sem væri hægt að standa við með vísindalegum rökum um það hvernig við ættum að veiða þennan stofn. Það væri ábyrg veiðistjórn. Síðan kemur hæstv. sjávarútvegsráðherra úr flokki vinstri grænna, þeirra sem helst hafa skreytt sig með þeim hugtökum að þeir vilji sjálfbærni í allri nýtingu náttúruauðlinda. Þessi ágæti hæstv. ráðherra leggur til að farið verði langt fram úr þeim tillögum sem Hafrannsóknastofnun hefur sett fram með vísindalegum rökum um það hversu mikið eigi að veiða. Hér er ekki verið að tala um örfá prósent, 5, 6, 7, 8 eða 9%. Nei, frú forseti, hér er verið að tala um tugi prósenta, langt umfram það sem lagt er til. Nú kann vel að vera að hæstv. ráðherra ætli sér ekki að beita þessu, ætli sér ekki að úthluta en hið furðulega - og frávik frá allri þeirri nálgun sem við höfum haft til grundvallar - er að hér er ætlast til þess að Alþingi taki þátt í því með hæstv. sjávarútvegsráðherra að fara fullkomlega og algjörlega á svig við alla skynsamlega ráðstöfun. Síðan virðist lítið ef nokkurt samráð hafa verið haft við Hafrannsóknastofnun um þetta mál. Það væri áhugavert ef hæstv. ráðherra gæti upplýst okkur um það hvort hann hefði fengið mat Hafrannsóknastofnunar á því hvaða áhrif það hefði á skötuselsstofninn ef veiða ætti jafnmikið fram yfir ráðgjöf stofnunarinnar og raun ber vitni og hve mörg ár væri hægt að stunda slíka rányrkju. Það væri áhugavert. Með öðrum orðum er með þessu frumvarpi verið að taka úr sambandi samhengið á milli aflaúthlutunar og aflamarkskerfisins. Það er mjög alvarlegt mál og það skapar alveg gríðarlega óvissu í öllum sjávarútvegi. Enginn í þessari grein getur gengið að því vísu að áfram verði það fyrirkomulag veiðanna sem verið hefur, að menn ráði yfir og hafi yfirráðarétt yfir aflahlutdeild, að þegar skorið verður niður geti menn ekki treyst því að aukið verði við aflahlutdeildina hjá viðkomandi þegar möguleiki er á að auka heildarafla. Enginn getur treyst því. Þess vegna er þetta frumvarp alveg sérstaklega vont. Hitt er líka að sá rökstuðningur sem settur hefur verið fram í frumvarpinu fyrir því að fara þá leið sem hæstv. sjávarútvegsráðherra leggur nú til að Alþingi Íslendinga leggi blessun sína yfir er afskaplega þunnur. Rökstuðningurinn byggir á því að þessi fisktegund hafi breytt um hegðan, hún finnist nú á fleiri stöðum en áður. Nefna má fjölmargar aðrar fisktegundir sem slíkt hið sama á við um. Það er því enn til að vekja óvissu í kerfinu að úr því að þessi rökstuðningur er notaður alveg sérstaklega og að þennan rökstuðning má nota um aðrar tegundir sér það hver maður sem sjá vill að þar með er enn frekar aukið á þá óvissu sem nú er um framtíð þessa fiskveiðistjórnarkerfis. Við 1. umr. um þetta mál beindi ég fyrirspurn í umræðunni til hæstv. sjávarútvegsráðherra. Sú fyrirspurn snýr að þeim ákvæðum og þeim aðferðum sem beita á við úthlutun þessara aflaheimilda. Frú forseti. Í ákvæði til bráðabirgða er gert ráð fyrir því að úthlutunin muni byggja á því að 5 lestum verði hægt að úthluta á hvert skip, Fiskistofa annist úthlutun aflaheimildanna, aflaheimildir sem úthlutað er samkvæmt þessari grein eru ekki framseljanlegar og reiknað er með að innheimt verði ákveðið gjald fyrir þessi kíló sem renni í ríkissjóð. Hæstv. sjávarútvegsráðherra svaraði mér ekki við þá umræðu og ég kalla eftir því að hæstv. ráðherra svari nú spurningunni: Hvernig skal með fara ef fleiri útgerðarmenn sækja um kvóta í skötusel og það er raunverulega ekki nóg fyrir þá sem sækja um? Með öðrum orðum, við hvaða reglur ætlar hæstv. ráðherra að búa til að taka á slíkum vanda? Það má augljóst vera að ef það er hagnaður af þessum veiðum, ef menn geta haft af þessu fé, munu mjög líklega fleiri sækja um en pláss er fyrir. Hvernig nákvæmlega hyggst hæstv. sjávarútvegsráðherra taka á því? Það er mjög mikilvægt að því sé svarað áður en þetta frumvarp verður gert að lögum. Hér hefur verið talað heilmikið um hagkvæmni fiskveiðistjórnarkerfisins og jafnvel látið að því liggja að þær breytingar sem nú er verið að gera séu til þess að auka hagkvæmnina. Það má eiginlega furðulegt heita að hægt sé að komast að þeirri niðurstöðu að það auki hagkvæmni veiðanna að draga svo mjög sem frumvarpið gerir ráð fyrir úr möguleikum á því að leigja til sín eða frá sér aflaheimildir. Ég geri mér fyllilega grein fyrir því, frú forseti, að hér er um að ræða mjög umdeilt mál. Margir hafa haft á orði að þetta sé galli á kerfinu. Þá verða menn að líta til þess að fyrir þá sem vilja hefja útgerð og eru ekki svo heppnir í lífinu að eiga peninga fyrir er þetta besti og jafnframt eini möguleikinn sem menn hafa á að koma inn í greinina án þess að kaupa sér kvóta. Og kvóti kostar peninga. Með öðrum orðum, til að ýta undir og auðvelda mönnum að koma inn í greinina er nauðsynlegt að það sé svigrúm fyrir leigu, að menn geti leigt til sín aflaheimildir og hafið útgerð. Ef menn geta sótt sjóinn af meira viti og meiri skynsemi og meira kappi en aðrir eða gert meira úr þeim afla sem berst að landi og hagnast betur myndast smám saman arður og hagnaður sem síðan er hægt að nota til að kaupa varanlegar aflaheimildir. Þetta er sú leið sem menn hafa til að fara inn í greinina. Með því, frú forseti, að draga svo mjög úr þeim möguleika sem þó er í kerfinu til að leigja aflaheimildir er verið að gera nýliðum erfiðara fyrir að fara inn í greinina. Það sem meira er, það er líka verið að draga úr hagkvæmninni. Það er verið að draga úr möguleikum greinarinnar til að aðlaga sig breytingum. Það segir sig sjálft að með minni aðlögunarmöguleikum eru þar með líka minni möguleikar til þess að skapa auð og mynda arð fyrir íslenska þjóð í þessari mikilvægu atvinnugrein. Hugmyndafræðin um að draga úr möguleikum manna á að færa aflaheimildir til á milli ára sem hefur verið kynnt hér af nokkrum hv. þingmönnum sem ráð til þess að auka möguleika á leigukvóta gengur ekki upp. Ef útgerðarmaður ákveður að geyma sér að veiða eitt tonn í ár þarf hann að veiða það á næsta ári sem þýðir að það er meira magn til á markaði fyrir aflaheimildir á næsta fiskveiðiári. Þetta má vera auðsætt og í stað þess að horfa bara á eitt aflaár geta menn horft á tvö og þá sjá menn auðvitað að niðurstaðan verður nákvæmlega sú sama, sama magn verður veitt þegar menn horfa á tveggja ára tímabil hvort sem meiri eða minni möguleikar eru á því að færa aflaheimildir til á milli ára. Það yfirlýsta markmið sem kemur fram, bæði hér í umræðu og í frumvarpinu, um að það eigi að auka möguleika á leiguframsali með þessari aðgerð, þ.e. að draga úr færsluheimildunum, stenst enga skoðun. Eftir stendur að verði þetta frumvarp að lögum verður erfiðara fyrir nýliða að koma inn í greinina. Við skulum líka hugsa okkur að enginn leigukvóti sé til, að það verði sett 100% veiðiskylda, enginn geti veitt á Íslandsmiðum nema eiga kvóta. Hvað þýðir það? Það þýðir að sá sem ætlar að hefja útgerð verður að kaupa sér kvóta á fullu verði. Það er engin leið fram hjá því. Augljóst má vera, frú forseti, að eftir því sem við aukum veiðiskylduna, því erfiðara verður að komast inn. Því minna framboð sem er á leigukvóta, því hærra verð verður á honum. Ég tel ekki skynsamlegt að haga málum með þessum hætti. Síðan eru mörg önnur athygliverð ákvæði í þessu frumvarpi. Ég tek undir það sem hefur komið fram hjá hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni, ákvæðið um að hæstv. sjávarútvegsráðherra geti hlutast til um það hvernig útgerðir nýti uppsjávarafla sinn, í hvaða vinnsluleiðir aflinn skuli fara, er aldeilis furðulegt. Á hvaða forsendum hyggst hæstv. ráðherra byggja slíkar ákvarðanir? Er hæstv. ráðherra tilbúinn til að birta opinberlega þau viðmið sem hæstv. ráðherra og ráðuneytið hyggjast nota við slíka ákvarðanatöku og með hvaða hætti slík viðmið hæstv. ráðherra telur að séu öðruvísi en þeir útgerðarmenn og þeir sem starfa í greininni nota til að ákveða hvernig skuli farið með þann afla sem veiðist? Hér er talað um uppsjávartegundir. Ég tel að þetta ákvæði eitt og sér væri nóg til þess að menn höfnuðu þessu frumvarpi. Þó er það ekki stærsti gallinn. Það væri miklu nær að koma þeim veiðum sem menn hafa haft áhyggjur af, m.a. í makríl, í annað fyrirkomulag til að tryggja að við vinnum aflann rétt. Ég held að því miður vanti pólitískt afl til að svo verði. Aðalatriðið er að sjávarútvegurinn er grundvallaratvinnuvegur okkar Íslendinga. Hann er hryggjarstykkið í hinum dreifðu byggðum landsins. Þessi ríkisstjórn hefur sýnt sig í því að fara bæði fram með skilningsleysi og kunnáttuleysi í þessari grein og um leið líka með þeim hætti að maður velti því fyrir sér hver sé nákvæmlega tilgangur vegferðar ríkisstjórnarinnar. Hver er t.d. tilgangurinn með því að í stjórnarsáttmála þessarar ríkisstjórnar eru sett ákvæði um þjóðnýtingu aflaheimilda, að ríkið kalli til sín bótalaust aflaheimildir sem eru nú nýttar af útgerðum landsins? Hver er tilgangurinn? Jú, að taka inn í ríkissjóð þá peninga, skapa óvissu og gjaldþrot í helstu atvinnugrein þjóðarinnar. Og hver er niðurstaðan? Jú, niðurstaðan er sú að meðan þessi þjóðnýtingarleið hangir inni í stjórnarsáttmálanum, um að þjóðnýta helstu atvinnugrein landsmanna, færa hana alla inn til ríkisins, ríkir óvissan ein. Svo leggja menn saman við það og til viðbótar það frumvarp sem hér er til umræðu og alla þá óvissu sem það kallar yfir greinina, m.a. hvað varðar aflamarkskerfið sjálft, þ.e. hlutdeildina eins og ég fór yfir áðan, hvað varðar það að verið sé að úthluta langt umfram þær heimildir sem Hafrannsóknastofnun hefur lagt til. Þá er ég enn og aftur ekki að tala um nokkur prósentustig heldur allt að 80% fram yfir heimild. Hér er stórlega dregið úr möguleikum nýliða til að koma inn í greinina og það er verið að færa fjármuni úr sjávarútvegi með því að selja þessar aflaheimildir eins og gera á og draga þær inn í ríkissjóð, taka úr atvinnugrein, með því fororði reyndar sem er alveg merkilegt að heyra hér í umræðu að það eigi að taka úr þessari atvinnugrein, sjávarútvegi, peninga til að setja inn í einhverjar aðrar atvinnugreinar með milligöngu og aðkomu stjórnmálamanna. Við ætlum að taka peninga úr sjávarútveginum, ákveðna peninga á hvert kíló, af því að það á að setja þá í uppbyggingu atvinnugreina. Það á sem sagt að keyra niður eina atvinnugrein til að stjórnmálamenn geti notað peningana til að byggja upp aðrar atvinnugreinar. Það sér hver maður hvert svona lagað stefnir. Það er vont til þess að hugsa að það sé ríkisstjórn hér í landinu sem nálgast þessa grundvallaratvinnugrein þjóðarinnar með þeim hætti sem raun ber vitni. Það er reyndar sama ríkisstjórn, frú forseti, og hefur á undanförnum mánuðum breytt skattkerfi landsmanna þannig að óvissan öll er orðin miklu meiri. Og það er þannig ríkisstjórn sem hefur haldið á hinu svokallaða Icesave-máli að hún hefur rekið sig á bæði þing og þjóð við afgreiðslu þess máls. Þessi ríkisstjórn hefur staðið gegn því að við nýttum þau tækifæri sem við höfum í orkunýtingu og til að byggja upp stóriðju, þessa þætti sem skipta svo miklu máli til þess að við getum unnið okkur út úr þeim efnahagsörðugleikum sem nú steðja að. Þetta frumvarp, verði það að lögum, mun einungis valda því að draga mun úr hagkvæmni í íslenskum sjávarútvegi. Ekkert annað mun gerast. Þeir sem halda að hér sé um að ræða eitthvert aukið réttlæti fara að mínu mati villir vegar. Ekkert réttlæti mun koma úr þessu umfram það sem nú þegar ríkir í þessu kerfi. Auðvitað kann réttlæti eins að vera ranglæti annars og enginn er handhafi hins stóra réttlætis. Skylda okkar er að tryggja að nýting sjávarauðlindarinnar verði sjálfbær en ekki með þeim hætti sem hæstv. sjávarútvegsráðherra leggur upp hér í þessu frumvarpi sem er óábyrgt, ekkert annað en óábyrgt. Það er líka skylda okkar, þingmanna, að tryggja að það séu engar kollsteypur í grundvallaratvinnuvegi þjóðarinnar. Vissulega er ekki búið að finna upp hið fullkomna fiskveiðistjórnarkerfi. Ég hef margsinnis, bæði úr þessum ræðustól og í ræðu og riti á opinberum vettvangi, bent á að það eru ýmsir gallar sem við þurfum að leiðrétta. Það sem hér er á ferðinni er þó engin leiðrétting á göllum. Hér er einungis verið að búa til galla. Ef ég á að finna eitthvert annað frumvarp sem minnir mig á svona tilraun til að búa til galla er það kannski helst frumvarp sem hæstv. sjávarútvegsráðherra kom í gegnum þingið og snýr að strandveiðum. Það er annað dæmi um það hvernig hægt er að grafa undan fiskveiðistjórnarkerfinu og helstu atvinnugrein landsmanna. Það er þessi mynd, því miður, frú forseti, sem blasir við. Þetta er verkefni okkar í þessari umræðu. Vonandi fer þetta mál aftur til nefndar og við þingmenn Sjálfstæðisflokksins munum gera allt sem við getum til að koma í veg fyrir að þetta frumvarp verði að lögum. Það er mikið undir. Um er að ræða meginatvinnustarfsemi og meginatvinnugrein þjóðarinnar.

Frú forseti. Það er af nógu að taka í máli hv. þm. Illuga Gunnarssonar og mér mun ekki vinnast tími til að fara í það allt. Þingmaðurinn heldur því fram að með frumvarpinu sé verið að keyra niður eina atvinnugrein til að færa fjármuni inn í aðra. Hér er um það að ræða að njóta tekna af veiðum sem ætla má að geti orðið arðbærar, taka tekjurnar af þeim veiðum til þess m.a. að styðja við atvinnulíf í landinu. Ég hefði frekar búist við því að hv. þingmaður mundi taka undir slíka viðleitni frekar en að hafa allt á hornum sér varðandi það. Hann hefur ásamt fleiri ræðumönnum líka gert mikið úr þeirri forræðishyggju sem í því felist að ætla að fara að hvetja til vinnslu uppsjávarafla, þá erum við nú kannski fyrst og fremst að hugsa um makrílinn. Þar eins og við vitum hefur gríðarleg auðlindasóun átt sér stað, alveg gríðarleg, þar sem fiskinum er mokað upp úr sjónum og mokað í bræðslu, verðmætum, dýrmætum matfiski. Hvers konar umgengni er það við auðlindir og við náttúrugæði? Stjórnvöld þurfa auðvitað að hafa einhverja nýtingarstefnu. Þegar aðilar sem hafa forræði og njóta þeirra forréttinda að fá tekjur af auðlindinni sýna ekki sjálfir viðleitni í þá átt að fara betur með verðmæti en dæmin sanna, t.d. í sambandi við makrílinn, hljóta stjórnvöld að setja einhverja stefnu. Um það snýst þetta mál.

Frú forseti. Fyrst hvað varðar yfirlýsingu hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur, hún staðfestir að taka eigi peninga úr þessari atvinnugrein til að byggja upp aðrar, með aðkomu stjórnmálamanna, sem eiga að taka þessa peninga, eða fulltrúar þeirra sérstaklega, og ráðstafa þeim með einhverjum betri hætti en menn mundu gera ef þeir væru að starfa í sjávarútvegi. Hv. þingmaður spurði hvers vegna ég vildi ekki vera með í slíku. Það er nákvæmlega af sömu ástæðu og ég mundi alls ekki vilja vera með hv. þingmanni í Samfylkingunni. Það er einmitt þessi hugsun, þessi forræðishyggja, þessi villa, þessi rökvilla, að halda að betra sé að færa peningana til stjórnmálamannanna og þeir fari síðan í að úthluta þeim með skynsamlegum hætti. Það held ég að sé ekki skynsamlegt. Ég held að sú hugsun sé ekki skynsamleg fyrir landsbyggðina að fara að taka peninga úr megin- og höfuðatvinnugrein landsbyggðarinnar og færa hingað til Reykjavíkur fyrir okkur stjórnmálamennina til að sýsla með. Ég held að það sé betra að skilja peningana eftir í heimabyggð, þar sem þeir eru í fyrirtækjunum, til þess að byggja upp atvinnulífið á hverjum stað. Það þarf og það vantar. Síðan er hitt hvað varðar makrílinn. Þetta er nákvæmlega það sem gerist, frú forseti, þegar veiðar eru óheftar, þegar það er sóknarmark, þá gerist þetta. Þetta bjuggum við Íslendingar við í öllum okkar veiðum, í svokölluðu skrapdagakerfi, þangað til við tókum kvótakerfið upp, sem margir hafa nú fundið allt til foráttu. En það var nákvæmlega þetta sem þingmaðurinn var að lýsa sem gerðist í öllum fiskveiðum á Íslandsmiðum þar til kvótakerfið var tekið upp. Það var þess vegna, frú forseti, sem stjórnmálamennirnir og ráðherrarnir voru alltaf að vasast í því hvernig útgerð á Íslandi var háttað. Það var þess vegna sem stanslaus taprekstur var á þessu og það var verið að taka peninga út úr ríkissjóði til að hjálpa útgerðunum. Það var nákvæmlega það sem gerðist af því við vorum einmitt í svona sóknarmarki. Það er það sem er að gerast í þessum veiðum. Hið skynsamlega og eðlilega er að koma á eðlilegu fiskveiðistjórnarkerfi og það er ekki, frú forseti, að fela hæstv. sjávarútvegsráðherra að ákveða hvernig nýta eigi þessa auðlind. Eins og ég kallaði eftir 

Frú forseti. Þegar fjármálakerfið hrundi fyrir rúmu ári var stjórnmálamönnum legið á hálsi fyrir að hafa ekki gripið fyrr í taumana. Þar kristallaðist sá ágreiningur sem við stöndum nú frammi fyrir í sambandi við fiskveiðistjórnarkerfið. Hv. þm. Illugi Gunnarsson segir að menn eigi bara að fá að meðhöndla fiskveiðiauðlindirnar og arðinn af þeim og sýsla með það að eigin vild og án afskipta. Það var nákvæmlega það sem gerðist á íslenskum fjármálamörkuðum og við vitum hvert það leiddi. Stjórnvöld eiga að hafa stefnu og eiga að reyna að tryggja sanngjarnar og gegnsæjar leikreglur við meðferð fjármuna og við meðferð auðlinda. Ég held satt að segja að við séum sammála um það, ég og hv. þm. Illugi Gunnarsson, en okkur greinir á um leiðirnar, það er alveg augljóst, og frekar vil ég vera í þeim flokki sem ég er í en þeim sem hann skipar. Varðandi það að nauðsynlegt sé að hafa svigrúm fyrir leigu vegna nýliðunar, sem hv. þingmaður kom inn á í ræðu sinni, þá get ég alveg tekið undir það. En þá komum við aftur að öðru grundvallaratriði: Hvers vegna er það meira virði fyrir nýliða í atvinnugrein að fá að leigja fiskveiðiheimildirnar á uppsprengdu verði af öðrum handhöfum fiskveiðiheimilda en að leigja þær á sanngjörnu verði af ríkinu, t.d. úr Auðlindasjóði? Um þetta snýst málið og um þetta greinir okkur á. Þau rök halda ekki að það hindri nýliðun í sjávarútvegi þó að við mundum t.d. skipta um fiskveiðistjórnarkerfi, að sjálfsögðu ekki. Spurningin er einmitt sú hvort þeir sem fengið hafa fiskveiðiheimildirnar eigi að njóta tekna af því að leigja þær frá sér eða hvort þeir eigi að skila þeim inn ef þeir þurfa ekki að veiða þær þannig að ríkið geti leigt þær út og tekjur af þeim nýtist til samfélagslegra verkefna.

Herra forseti. Fyrst það sem lýtur að leigunni. Ef mönnum er gert að veiða meira þá gerist það bara að menn munu veiða meira, það verða sem sagt minni leigumöguleikar, minni möguleikar fyrir nýja aðila til að koma inn í greinina, það er alveg augljóst. Það er síðan risastórt mál hvort þær hugmyndir sem Samfylkingin og fleiri hafa haft um að rétt sé að ríkið þjóðnýti aflaheimildirnar og leigi þær út eða selji eða hvað það vill gera, það er önnur og dýpri umræða og mjög merkileg. Ég er í hópi þeirra sem telja að ekki sé skynsamlegt að þjóðnýta íslenskan sjávarútveg, ég tel að honum sé betur komið eins og nú háttar til og sérstaklega vil ég minna á að við vorum einmitt með það kerfi í fiskveiðunum sem sneri að sóknarmarkinu, sem var m.a. skrapdagakerfi, sem er nákvæmlega sami vandi og nú er uppi í makrílveiðunum. Ég vil gera að umræðuefni það sem sagt var hér um hrun íslenska fjármálakerfisins. Það vantar ekki upp á það að alls konar eftirlitsstofnanir og stjórnmálamenn hafi komið að því öllu saman. Þó er sá grundvallarmunur á að hér er um að ræða atvinnutæki og framleiðslu sem ég tel algjörlega einsýnt að sé betur komið í höndum einstaklinga en í höndum ríkisins. Ég held að það verði að segjast eins og er að það lýsi í það minnsta nokkuð sérkennilegum skilningi á því sem er að gerast í íslenskum sjávarútvegi að leggja að jöfnu það hrun sem varð í bankakerfinu og orsakir þess og nota það síðan sem einhvern sérstakan rökstuðning fyrir því að hæstv. sjávarútvegsráðherra, sem ekki situr lengur hér, eigi að taka ákvörðun um það hvort vinna eigi uppsjávarfisk í manneldi eða eitthvað annað. Ég held að það sé nokkuð langt seilst, herra forseti.

Hæstv. forseti. Allt frá því að við Íslendingar fórum að búa í þessu landi okkar höfum við nýtt fiskinn í sjónum, þessa miklu auðlind sem býr í hafinu í kringum landið okkar. Sjávarútvegur er grundvallaratvinnugrein þjóðarinnar og skapar þjóðarbúinu miklar gjaldeyristekjur og fólkinu í landinu mýmörg störf. Sterkur sjávarútvegur er grundvöllur byggðanna hringinn í kringum landið. Í þeim mikla hraða sem einkennt hefur íslenskt samfélag undanfarin ár má segja að hluti þjóðarinnar hafi gleymt þeirri staðreynd að sjávarútvegurinn er grundvallaratvinnugrein þjóðarinnar. Hinn sterki sjávarútvegur er lykillinn að því að við endurreisum efnahag okkar og stóra verkefnið okkar allra felst í því að eyða minna og skapa meiri gjaldeyristekjur og þar kemur sjávarútvegurinn til með að leika lykilhlutverk. Við búum við það að sett hefur verið á kvótakerfi. Tilgangur kerfisins var sá að auka arðsemi og draga úr tapi útgerða. Það tap var komið til vegna allt of mikillar sóknargetu flotans og útgerðarmönnum var þá að sama skapi gert að skera niður flotann, það fylgdi. Það má segja að ekki þurfi kvótakerfi til þess að vernda fiskstofnana, hægt er að setja hámarksafla á hverja tegund og láta menn svo bara veiða þar til kvótinn er búinn. Það yrði þá bara kapphlaup en það er hægt. Ég tel það hins vegar ekki vera skynsamlegt. Kerfið okkar er aftur á móti ekki fullkomið og það má að sjálfsögðu skoða það, sníða af því helstu ágalla og fara yfir það reglulega, helst þannig að reynt sé að leita sátta um það hvað megi betur fara. Margir erlendir aðilar líta á kvótakerfið okkar sem fyrirmynd, sem dæmi um gott kerfi sem hefur gefist vel. Það er hins vegar, eins og ég sagði áðan, ekki gallalaust. Þess vegna var ágætt þegar sett var á fót sérstök nefnd af hálfu sjávarútvegsráðherra að frumkvæði ríkisstjórnarinnar sem átti að fara yfir helstu álitamálin í sjávarútvegsmálunum og skoða hverju þyrfti að breyta. Það vekur því furðu, eins og fram hefur komið í máli fleiri hv. þingmanna hér í dag, að verið sé að rjúfa þá sátt sem skapaðist um að stofna þessa nefnd og þá sátt og þá hvatningu, sem m.a. hefur komið fram frá hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, að þessi nefnd hefði vinnufrið, að þessari nefnd yrðu skapaðar þær starfsaðstæður að ekki yrðu hjaðningavíg í umræðunni og sérstaklega ekki hér á þingi eins og ég skildi það, og ekki yrðu lagðar til stórfelldar breytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu á meðan nefndin væri að störfum. Frumvarpið sem við ræðum í dag gengur þvert á þær yfirlýsingar, gengur þvert á öll þau stóru orð sem fallið hafa í þessu máli í þá áttina að hér skuli skapast sátt. Það er því hálffurðuleg staðreynd að frumvarpið sé komið til umræðu í þinginu. Herra forseti. Svo virðist sem stjórnarflokkarnir séu ekki meðvitaðir um þá þörf sem er knýjandi í samfélaginu að við reynum að ná einhverri sátt um þau mál sem við ræðum á þinginu. Svo virðist alla vega ekki vera á þeim vinnubrögðum sem ástunduð eru hér. Bæði er það varðandi þetta mál og svo málið sem við ræddum fyrr í dag sem snerist um setningu náttúruverndaráætlunar. Það mál var rifið út úr nefnd í ósætti og það sama skilst mér að hafi gerst varðandi þetta mál. Þar sem ég heyri að formaður sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar, hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir, óskar eftir að koma í andsvar við mig langar mig að spyrja hvort það sé einhver meðvituð stefna hjá ríkisstjórnarflokkunum að reyna að skapa þær aðstæður hér í þinginu að málin sé ekki kláruð í nefndum og rædd þar heldur séu þau rifin þaðan út í ósætti. Það væri ágætt að fá svar við þeirri spurningu. Frumvarpið gefur forsmekkinn að því hvaða leið verður farin varðandi fyrningarhugmyndir ríkisstjórnarflokkanna og það birtist í ákvæðinu um skötuselinn. Nú er það svo að fyrningarleiðinni - sem boðuð hefur verið af ríkisstjórnarflokkunum, án þess að hún hafi verið útfærð nokkurs staðar þannig að hönd sé á festandi, nema þá helst með þeirri vísbendingu sem við erum með hér í höndunum - hefur verið mótmælt harðlega hringinn í kringum landið af sveitarstjórnum, af hagsmunaaðilum og ekki síst af hálfu þeirra sem starfa í sjávarútveginum. Ég sat fjölmennan íbúafund og borgarafund í Vestmannaeyjum 21. janúar þar sem saman komu fulltrúar sjómanna, útvegsmanna, sveitarstjórnar og eins voru þar fjölmargir almennir bæjarbúar, en Vestmannaeyjabær og fólkið sem býr þar er dæmi um samfélag sem byggir allan sinn grunn á sterkum sjávarútvegi. Það er gríðarlega slæmt á óvissutímum sem þessum, þegar nóg er af verkefnum til að taka á varðandi efnahagsstjórnina, að verið sé að rugga þeim bát sem sterkasta og mikilvægasta atvinnugrein þjóðarinnar er, sem er sjávarútvegurinn, með því að setja fram þessar fyrningarhugmyndir og þessa fyrningarleið. Til dæmis hefur verið fjallað um þessa hugmynd ríkisstjórnarflokkanna í skýrslu endurskoðunarfyrirtækisins Deloitte frá 2009 og þar er fullyrt að fjöldagjaldþrot verði í atvinnugreininni ef til þess komi að fyrningarleið ríkisstjórnarinnar verði farin.

Þetta er rangt.

Þetta er rétt og þetta kom fram í þessari skýrslu, hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir fær sinn tíma til að tala hér á eftir. Áhrif slíks á byggðirnar hringinn í kringum landið verða umfangsmikil. Ég hef áhyggjur af því að menn skuli ekki sjá að sér og taka þessar hugmyndir einfaldlega út af borðinu. Framtíðarsýn okkar í sjávarútvegi gæti verið björt vegna þess að gengið er hagstætt þeirri grundvallaratvinnugrein eins og staðan er í dag. Þess heldur er ástæða til að hlúa að þeirri grein og styrkja undirstöðurnar í stað þess að ráðast að grunni hennar eins og hér er verið að gera. Herra forseti. Aflamarkskerfið er ekki bara til fyrir sjávarútveginn heldur fyrir alla þjóðina, af þeim ástæðum sem ég talaði um hér áðan. Hagræðing fylgdi í kjölfar þessara breytinga. Ég held að enginn geti mótmælt því að með kvótakerfinu kom til miklu meiri hagræðing í greininni. Það eru milli fimm og sex þúsund sjómenn sem hafa atvinnu af sjávarútvegi og góða afkomu eins og staðan er í dag og það er stöðugleiki í fiskvinnslunni og það hafa verið miklar tækniframfarir. Vissulega finnur maður fyrir þeim óróa sem er ekki síst hjá fiskverkafólki vegna þessara hugmynda ríkisstjórnarflokkanna. Ég vil einfaldlega hvetja þá hv. þingmenn stjórnarflokkanna sem hlýða á mál mitt að skoða hug sinn og ræða við fólkið sem starfar í þessari grein, bæði þá sem starfa á sjónum og eins landverkafólkið. Ég tel að það væri til fyrirmyndar ef hv. þingmenn mundu gera það og enn meiri bragur væri að því ef ríkisstjórnarflokkarnir gæfu nefndinni, sem þeir sjálfir skipuðu til að fara yfir þessi mál, vinnufrið. Ég mundi telja að það besta sem hægt væri að gera í stöðunni í dag væri að taka frumvarpið einfaldlega út úr þinginu, fresta þessari umræðu og gefa nefndinni færi á því að vinna í friði. Skötuselsmálið, svo að ég snúi mér aðeins að því, er vísbending um það hvernig úthlutunaraðferðir gætu orðið ef af fyrningu verður. Það má eiginlega segja að með þessum fyrningarhugmyndum öllum sé verið að ríkisvæða kvótann, það er í rauninni það sem er verið að gera. Og svo maður tali meira um skötuselsákvæðið er það eiginlega það furðulegasta í þessu öllu að það virðist eiga að leyfa gegndarlausar veiðar á þessari tegund. Ég skil einfaldlega ekki hvers vegna sjávarútvegsráðherra leggur þetta fram, það er algjörlega óábyrgt. Ég tel að fá þurfi frekari skýringar á því hvers vegna menn leyfa sér að gera þetta. Ekki virðist vera hlustað á þær áhyggjuraddir sem ég ræddi um og koma bæði fram hjá sveitarstjórnarmönnum og eins fólkinu sem starfar í greininni. Ekki virðist vera brugðist við og ekki reynt að leita neinna sátta. Það veldur mér áhyggjum og maður spyr sig hvort um skilningsleysi sé að ræða eða hvort einfaldlega sé um það að ræða að til valda er komið fólk sem hefur beðið mjög lengi eftir því að komast til valda og fer ekki betur með vald sitt en reynslan sýnir. Ég hef áhyggjur af því og ég vona að svo sé ekki. Ég vona að þetta sé einfaldlega hugsunarleysi og að mönnum hafi hlaupið kapp í kinn og farið hraðar í hlutina en þeir hefðu ella gert og hafi ekki hugsað málin til enda. Ég spyr enn og aftur: Hvers vegna er nefndinni ekki veittur sá starfsfriður sem henni ber? Hvers vegna er talað um að leita sátta í orði en þegar horft er á verkin á borði er það ekki það sem er verið að gera. Og þessi aðferðafræði ríkisstjórnarflokkanna birtist ekki eingöngu í þessu máli heldur virðist hún poppa upp í hverju einasta máli sem rætt er í þinginu og ég hef áhyggjur af því. Er þetta verkstjórnarvaldið sem menn kepptust við að koma hér á með því að steypa ríkisstjórn Samfylkingar og Sjálfstæðisflokk? Er það þetta sem menn vildu? Ég leyfi mér að efast um það. Ég leyfi mér að efast um það að í hjarta sínu séu margir stjórnarþingmenn ánægðir með þessi vinnubrögð. Þetta er ríkisstjórn sem segir eitt í orði en gerir allt annað á borði.

Herra forseti. Fyrst langar mig til að víkja að þeirri fullyrðingu hv. þingmanns að það hafi verið undirliggjandi og legið fyrir þegar viðræðunefnd sú sem sjávarútvegsráðherra skipaði með hagsmunaaðilum og fulltrúum stjórnmálaflokkanna um fiskveiðistjórnarkerfið var sett af stað, að ekki yrðu gerðar stórfelldar breytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu á meðan nefndin væri að störfum. Þetta held ég að sjávarútvegsráðherra og stjórnarmeirihlutinn hafi staðið við. Þær breytingar sem eru til umræðu í þessu frumvarpi eru tímabundnar og skammvinnar, lagfæringar á þáttum sem eru til staðar nú þegar í núverandi fiskveiðistjórnarkerfi. Eina raunverulega breytingin sem um er að ræða er sú hvernig fara skuli með viðbótarveiðiheimildir á skötusel og þær breytingar sem þar eru lagðar til eru svo sannarlega hófsamar og varkárar og alls ekki til þess fallnar að marka nein örlagatímamót í íslenskri fiskveiðistjórn, en hins vegar gæti verið mjög fróðlegt að sjá hvort tilraunin gengur upp. Þingmaðurinn spyr hvort það sé stefna ríkisstjórnarinnar og stjórnarmeirihlutans að rífa mál órædd út úr nefndum. Það er það að sjálfsögðu ekki, svo sannarlega ekki, enda fékk þetta mál sína umfjöllun og umræðu í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd, en þar sem ljóst var að sú umræða mundi ekki leiða neitt vegna grundvallarágreinings var málinu vísað til 2. umr. og er hér til umræðu og engar hömlur eru á þeirri umræðu. Þannig er nú það.

Hæstv. forseti. Ég fagna því að hv. formaður sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar getur rökstutt hvernig málið fór í gegnum nefnd og ég fagna því að það sé hægt í þessu tilfelli, vegna þess að það var ekki hægt í umræðunni í dag um náttúruverndaráætlunina. Varðandi þá minni háttar breytingu sem felst í bráðabirgðaákvæðinu um skötusel er ekki um neinar minni háttar breytingar að ræða. Hér sjáum við í fyrsta skipti vísbendingu um það hvernig fyrningarleiðin verður útfærð. Ég tel að full ástæða sé til að vekja athygli á því og ræða málið út í hörgul, sérstaklega í ljósi þeirra miklu deilna og athugasemda og fjölmörgu ályktana sem hafa heyrst frá bæjarfélögum, frá hagsmunaaðilum í sjávarútvegi, hringinn í kringum landið. Ég er þess fullviss að hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir sé sammála mér um það. Mér finnst talsvert lítið gert úr þessari breytingu af hálfu hv. þingmanns. Ég er einfaldlega ekki sammála því og tel, herra forseti, að þótt við, ég og hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir, töluðum í allan dag og töluðum okkur bláar í framan yrðum við aldrei sammála í þessu máli.

Herra forseti. Ég held að ég og hv. þm. Unnur Brá Konráðsdóttir séum sammála um að það sé þarft verkefni og mikilvægt að hlúa að og styrkja íslenskan sjávarútveg svo hann geti starfað við eðlileg og góð rekstrarskilyrði. Þingmaðurinn nefndi sérstaklega Deloitte-skýrsluna margumtöluðu, þar sem ætla má af efnistökum að það kalli hrun yfir sjávarútveginn ef fyrningarleið er farin. Ég hef borið þessa skýrslu undir hagfræðinga og þeir eru sammála um það að í skýrslunni séu ekki eðlilegar forsendur til að komast að þeim niðurstöðum sem gefnar eru. Það er eins og gengið sé út frá því að með fyrningarleiðinni verði til nýr kostnaðarliður sem muni hvorki hafa áhrif til hækkunar né lækkunar á aðra kostnaðarliði. En fyrir þessari aðferðafræði skýrsluhöfunda eru ekki færð nein rök, þannig að ekki verður annað séð en að höfundum skýrslunnar séu ekki kunn þau áhrif sem inngrip á borð við t.d. nýja skattlagningu eða aðrar umgjarðarbreytingar hefðu á markaðsverð framleiðsluþátta og aðfanga. Þetta er ákveðinn grundvöllur sem þarf að liggja fyrir áður en menn draga frekari ályktanir. Þannig að í raun og veru eru engin haldbær hagfræðileg rök fyrir þeirri fullyrðingu sem höfð hefur verið á orði í krafti skýrslunnar, að fyrningarleiðin muni leiða til einhvers hruns í íslenskum sjávarútvegi. Þessi skýrsla gefur ekki á nokkurn hátt mynd af áhrifum hinnar svokölluðu fyrningarleiðar á íslenskan sjávarútveg. Fyrningarleiðarinnar, sem ég vil nú miklu frekar kalla áætlun um innköllun 

Hæstv. forseti. Það væri gott að vita hvaða hagfræðilegu greiningar er verið að vísa til og hvort þetta sé tveggja manna tal eða opinber gögn, vegna þess að ég er hér með viðtal úr Morgunblaðinu við Þorvarð Gunnarsson, framkvæmdastjóra Deloitte, frá því 4. júní 2009, en hann talaði um auðlindanýtingu á fundi í Vestmannaeyjum þann sama dag. Hér segir, með leyfi forseta: „Þorvarður sagði fyrningarleiðina dæmda til þess að gera sjávarútvegsfyrirtæki óstarfhæf. Stærsti vandinn væri þó ríkisbankanna.“ - Jafnframt sagði hann: „Hendið þessari hugmynd og byrjið að bjarga þjóðinni.“ Það eru skilaboðin frá þessum fræðimanni. Jafnframt langar mig að vekja athygli á því að þessi almenni baráttufundur íbúa í Vestmannaeyjum, sem ég vísað til hér áðan, samþykkti ályktun á fundi sínum og þrátt fyrir að hægt sé að vísa til ummæla og atriða sem hagfræðingar hafa metið, er engu að síður ljóst að það ber jafnframt að skoða það hvað menn segja sem starfa í greininni. Í þessari ályktun segir m.a., með leyfi forseta: „Almennur baráttufundur íbúa í Vestmannaeyjum, 21. janúar 2010, krefst þess að stjórnvöld falli þegar í stað frá áformum um svokallaða fyrningarleið í sjávarútvegi, enda er hún í eðli sínu aðför að starfsgrundvelli fyrirtækja í sjávarútvegi og þar með að lífskjörum og atvinnuöryggi fólks sem í atvinnugreininni starfar.“ Þetta eru engin smáorð og þetta er einfaldlega mat þeirra aðila sem byggja lífsviðurværi sitt á þessari mikilvægu atvinnugrein og á þessi sjónarmið verður að hlusta. Það þýðir ekki að loka eyrunum og hlusta bara á hagfræðinga og prófessora ofan úr háskóla, en sumir innan Samfylkingarinnar virðast hafa stærri eyru fyrir mörgum sem þaðan tala en fólkinu í landinu, miðað við viðbrögðin við áköllum og ályktunum víðs vegar að af landinu. Ég hef áhyggjur af því að menn vilji ekki hlusta á þessi varnaðarorð.

Virðulegur forseti. Nokkur orð um þetta ágæta mál. Ég vil byrja á því að þakka hv. framsögumanni nefndarinnar, Ólínu Þorvarðardóttur, fyrir að gera vel grein fyrir áliti okkar í meiri hlutanum við 2. umræðu og þakka fyrir þá vinnu sem hefur verið í nefndinni, þó að henni yrði auðvitað að ljúka með því að málið væri afgreitt út úr henni. Einnig fyrir þær umræður sem fram fóru hér á haustþinginu. Um leið þykir mér það vera orðinn nokkur plagsiður hér í þinginu að það er eins og stjórnarmeirihlutinn megi ekki fara fram með hin sjálfsögðustu stefnumál sín, um fremur óverulega hagsmuni, eins og margt í þessu máli er í hinu stóra samhengi hlutanna, til að mynda skötuselurinn, án þess að hér sé tekinn upp söngurinn um griðrof og óvissuna og stríð af hálfu stjórnarinnar og að ekki megi vinna málið lengra og þar fram eftir götunum. Ég held að hv. alþingismenn eigi að hugsa sinn gang nokkuð í þeim málflutningi, því það er nú svo að hingað eru þjóðkjörnir menn og konur komin til að fylgja þeim stefnumálum sem þau hafa kynnt í lýðræðislegum kosningum og fengið stuðning til að mynda hér ýmist meiri hluta eða minni hluta. Ég held að það sé algerlega fjarri lagi að í þessu máli séu einhver stórkostleg efnisatriði sem ekki eru í samræmi við málflutning þeirra flokka sem fara með meiri hluta og skipuðu ríkisstjórn eftir síðustu kosningar, í samræmi við yfirlýstan vilja í stjórnarsáttmála stjórnarinnar og sannarlega einfaldlega ákvarðanir sem eðlilegt og skylt er að taka á þingi. Alþingismenn eru í miklum mæli að kalla eftir því að þingið ræði ekki mál og fjalli ekki um mál og afgreiði ekki mál, vegna þess að starfandi séu hópar utan þingsins sem ræða svipuð mál eða sambærileg, hugsanlega í öðru samhengi. Það held ég að kunni sannarlega ekki góðri lukku að stýra, því hér er auðvitað fyrst og fremst um afmarkaðar breytingar í sjávarútveginum að ræða, sem ég tel að sé fullkomlega eðlilegt að hæstv. ráðherra hafi flutt um stjórnarfrumvarp. Ég held að það hafi fengið góða umfjöllun. Hér hefur verið kallað eftir umsögnum og málið vegið og metið af nefndarmönnum og það afgreitt þaðan út. Það er auðvitað svolítið eins og að heyra storminn hrópa eftir logni að heyra hv. þm. Einar K. Guðfinnsson kalla eftir sérstökum friði í þessum málaflokki. Það veit auðvitað hver maður að þeir flokkar sem tala hæst um frið og grið settu hér á og höfðu forustu um kerfi sem aldrei hefur verið nokkur friður um og engin grið eiga sérstök að vera um.  Auðvitað eru það umtalsverðir hagsmunir fyrir þá sem í hlut eiga, ég dreg enga dul á það og auðvitað er hér brotið í blað. Vissulega verður áhugavert að fylgjast með því hvernig reynslan af þessu verður. Vonandi getum við lært af henni og hún haft víðtækari áhrif síðar meir í sjávarútveginum sem heild, en þær tillögur sem hér liggja fyrir eru ekki með þeim hætti að þær eigi að kalla á stóryrði sem þessi. Hér hefur verið talað um sáttanefndina. Það er rétt að sú nefnd hefur verið starfandi og formaður hennar kom upp í umræðuna og hafði engar athugasemdir við það að þetta mál væri til afgreiðslu, heldur stendur eins og við stjórnarliðar aðrir bara að afgreiðslu út úr nefnd og stuðningi við málið sem slíkt. Enda er það auðvitað svo og hefur lengi legið fyrir að í stjórnarsáttmálanum eru tilteknar stefnuyfirlýsingar þeirra flokka sem fengu fylgi til þess að gera hér ákveðnar breytingar í samfélaginu í framhaldi af hruninu og það lá þá þegar fyrir að ætlun okkar væri að hrinda fram breytingum sem taka ættu gildi haustið 2010 og það í miklu stærri atriðum en um ræðir í þessu tiltekna máli, þannig að í febrúarmánuði árið 2010, nærri ári eftir að ríkisstjórnin tók við, er þetta mál til afgreiðslu. Þótt strandveiðifrumvarpið á síðasta ári hafi verið afgreitt með miklum harmkvælum og sams konar harmkvælum og hér eru uppi af hálfu Sjálfstæðisflokksins, þá rúmast þær ákvarðanir vel innan þess kerfis sem verið er að vinna í og menn eiga auðvitað að geta rætt um framtíð kerfisins í heild sinni í sáttanefnd þar fyrir utan. Ég get ekki með nokkru móti séð að þetta mál spilli fyrir því. Ég held ekki að nokkur málefnaleg rök hafi verið færð fyrir því. Það er auðvitað eftir því kallað að almenningur njóti arðsins og sannarlega er verið að stíga lítið skref í þá átt í þessu máli, og því er gert ráð fyrir því að ef ráðherrann nýtir þær heimildir sem honum eru veittar, auðvitað í góðu samráði við Hafró, það er engum blöðum um það að fletta að hann mun hafa gott samráð við vísindamenn okkar á þessu sviði áður en hann tekur ákvarðanir um það, þá muni leigutekjur af hluta þeirra aflaheimilda sem úthlutað er renna til ákveðinna félagslegra verkefna. Hver eru þessi félagslegu verkefni? Þessi félagslegu verkefni eru annars vegar aukið virði sjávarfangs, sem er auðvitað gríðarlegt hagsmunamál, bæði fyrir almenning og greinina sjálfa, að hún sé efld og styrkt með rannsóknum og tilraunum af ýmsu tagi og slík verkefni styrkt og fjármögnuð til að auka þau verðmæti sem við erum að fá úr sjávarafla okkar. Hins vegar átak til atvinnusköpunar. Hverjir standa nú hér og tala hve hæst gegn því? Það eru þeir hinir sömu og í upphafi hvers fundar kalla eftir aðgerðum í atvinnumálum. Menn mega ekki heyra minnst á að reistir séu tekjustofnar til að verja til átaks í atvinnusköpun og óhætt er að segja að þá er nú málflutningurinn farinn að rekast býsna mikið á eigin horn þegar menn hefja þingfundina á því að kalla eftir aðgerðum til atvinnusköpunar, en leggjast síðan gegn því þegar kemur fram á fundinn að nokkrar tekjur af aflaheimildum kunni að renna til slíkra verkefna. Það væri ágætt út af fyrir sig ef einhver þeirra sem flutt hefur bæði sjónarmiðin í senn gæti rökstutt þá afstöðu hér við umræðuna. Nei, ég held að þær breytingar sem hér eru lagðar til séu sannarlega margar þarfar og einfaldlega innan þeirra marka sem eðlilegt er að hæstv. ráðherra þurfi að láta til sín taka frá einu þingi til annars. Hann gerir ekki neinar þær grundvallarbreytingar á sjálfu kerfinu að þurfa eigi að segja sundur frið fyrir einum eða neinum. Hér eru líka ýmsar aðrar breytingar en þær sem varða skötuselinn sem ég held að út af fyrir sig eigi að geta verið góð samstaða um. Aðgreining til að mynda á karfanum held ég að sé sannarlega orðin tímabær fyrir nokkru og þótt skiptar skoðanir kunni að vera um veiðiskylduna, þá hefur mjög verið eftir því kallað að draga úr þeim heimildum. Ég verð að játa að ég undraðist nokkuð ræðu talsmanns Sjálfstæðisflokksins í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd, hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar, hér áðan, hvað laut að vinnsluskyldunni, að þeirri heimild sem hér er verið að veita ráðherra fyrir vinnsluskyldu og þeim orðum að hér væri í atvinnumálum einhvers konar gamaldags forræðishyggja á ferð. Ég verð að játa að mér þóttu orð hv. þingmanns fremur lýsa gamaldags og úreltri frjálshyggju í því að engar heimildir mætti veita framkvæmdarvaldinu til að hafa aðhald með þeirri grein sem hér á í hlut. Með fullri virðingu fyrir því góða fólki sem starfar í sjávarútveginum og er auðvitað best til þess bært að taka þær ákvarðanir frá degi til dags, þá er auðvitað bara eðlilegt og sjálfsagt að hæstv. ráðherra hafi heimild til þess ef fyrir því skapast málefnalegar ástæður að kalla eftir því að afli sé unninn til manneldis, að úr honum séu fengin sem mest verðmæti fyrir þjóðarbúið og kostur er. Sérkennilegt er ef Alþingi má ekki veita hæstv. ráðherra slíka heimild. Nú er það auðvitað svo að slíkar heimildir eru ekki veittar til þess að þær séu notaðar í tíma og ótíma. Þær eru auðvitað fyrst og fremst veittar til að þær séu til staðar ef á þarf að halda, en alla jafna hljótum við að ganga út frá því að það þurfi ekki að beita þeim, en ég held að við höfum engin sérstök málefnaleg sjónarmið fyrir því að veita ekki hæstv. ráðherra þessa heimild ef slíkar aðstæður skapast. Sé um það ágreiningur, þá eru þingmenn auðvitað fullfærir um að taka slíkan ágreining upp við hæstv. ráðherra og veita honum aðhald við þær aðstæður, sem þessu þjóðþingi er ætlað með framkvæmdarvaldinu.

Virðulegi forseti. Það hefur margoft komið fram í þessari umræðu, m.a. í ræðu minni áðan, að það sé mjög eðlilegt að hæstv. sjávarútvegsráðherra leggi fram tiltekin mál á málefnasviði sínu, hvort sem það er í sjávarútvegs- eða landbúnaðarmálum. En við skulum ekki gleyma því að ríkisstjórnin ákvað tiltekið verklag í þessum efnum. Inn í stjórnarsáttmálann var sett tiltekið ákvæði um það að setja ætti á laggirnar nefnd sem í ættu sæti fulltrúar hagsmunaaðila og ólíkra pólitískra sjónarmiða og það var sjálfur hæstv. ráðherra sem lagði áherslu á að þessi nefnd fengi vinnufrið. Nú má alltaf deila um hvers eðlis mál eru, hvort þau eru stór eða lítil, en hitt er algjörlega óumdeilanlegt að öll samtök sjómanna, Alþýðusamband Íslands, útvegsmenn og fleiri hafa bent á að það frumvarp sem við ræðum hér sé af þeirri gerð að það rjúfi þennan frið, það sé til þess fallið að trufla starf nefndarinnar sem ríkisstjórnin sjálf lagði upp með og skrifaði inn í stjórnarsáttmála sinn. Það er því alveg ljóst að það er ríkisstjórnin sem er að rjúfa griðin eins og ég sagði áðan. Það er rétt að allt of lengi hefur ríkt ófriður um fiskveiðimálin og mjög mikilvægt er að reyna að setja þann ófrið niður og skapa meiri sátt um málið. Það hefur oft verið reynt og það er verkefni nefndarinnar sem við erum að tala um. En er það líklegt til að auka friðinn í sjávarútveginum að hefja stríð við sjálfa atvinnugreinina eins og verið er að gera með þessu frumvarpi og með þeim áformum sem uppi hafa verið varðandi fyrningarleiðina? Auðvitað er það engin frjálshyggja þegar því er haldið fram að hafa eigi þau eðlilegu vinnubrögð að menn í atvinnugreininni sjálfri ráði því í hvaða pakkningar þeir velja fiskinn sem verið er að vinna hverju sinni. Það á ekki að vera á ríkisstjórnarborði eða Stjórnarráðsborði að taka þær ákvarðanir. Ég er undrandi á því að svo frjálslyndur 

Virðulegur forseti. Illt er ef satt er, hv. þingmaður. En nokkur atriði um þetta. Í fyrsta lagi, hv. þingmaður, hljótum við alþingismenn sjálfir að þurfa að meta hvaða efnisatriði eru með þeim hætti að þau séu tæk til afgreiðslu þingsins og lúti að þeim brýnu aðgerðum sem hæstv. ráðherra þarf að grípa til og hver varða framtíð sjávarútvegsins og framtíðarskipan með þeim hætti að óhjákvæmilegt sé að hafa undir í langtímastefnumótun. Ég heyri á hv. þingmanni að hann reynir ekki einu sinni að halda sjálfur við þau rök eða styðja sjálfur við það sjónarmið að hér sé á ferðinni eitthvert það stórmál að það setji langtímastefnumótun í sjávarútvegi í uppnám, enda veit hann sem er að það er ekki hægt að færa nein efnisrök fyrir því. Hann vísar hins vegar til þess að það sé sjónarmið ýmissa ágætra aðila utan þingsins, hann vísar til sjómannasamtaka, atvinnurekendasamtaka og Alþýðusambands Íslands, allt saman samtök sem eru góðra gjalda verð. En það er okkar hér að meta það og vega hvernig þessum málum er háttað. Ég hygg að hv. þingmaður hljóti að vera mér sammála um það að hér eru ekki á ferðinni neinar þær grundvallarbreytingar sem óhjákvæmilegt sé að séu undir í langtímastefnumörkun í sjávarútvegi. Hvað varðar friðinn, þá er það eins og ég sagði áðan að um þessa skipan í sjávarútvegi hefur ekki verið neinn friður frá því að henni var komið á. Það er vandinn en ekki þetta litla mál sem hér er, heldur sá viðvarandi ófriður og ósætti sem verið hefur um skipanina í aldarfjórðung og er orðið algerlega óhjákvæmilegt að taka á. Því mun þessi ríkisstjórn taka á 

Virðulegi forseti. Við hv. þingmaður getum þráttað um það lengi dags hvort við ræðum hér um stórt mál eða lítið. Hér var sagt í 1. umr. málsins, og vitnað til sjálfs Neil Armstrongs, að þetta væri lítið skref í einu en stórt skref fyrir mannkynið. Og þá var náttúrlega upplifunin sú að þetta væri fordæmisgefandi. Þetta er hins vegar ekki aðalmálið, það er ekki aðalmálið hvort við þráttum um þetta, við hv. þm. Helgi Hjörvar. Ég var einfaldlega að vísa til þess að þeir aðilar sem hafa það hlutverk að véla um þessi mál, hagsmunasamtökin í sjávarútveginum, heildarsamtök launafólks á almennum markaði, séu þeirrar skoðunar að þetta mál trufli það mikilvæga sáttaferli sem hæstv. ríkisstjórn hafði komið málinu í og ég studdi heils hugar og tók með heilum hug þátt í. Það er auðvitað kjarni málsins. Ég er ekki að skjóta mér undan að færa fyrir því rök, ég er einfaldlega að segja að okkur getur greint á um þetta. Hitt er hins vegar óumdeilt að þetta er sjónarmið þeirra manna sem eiga að koma að þessum málum og er þá ekki eðlilegt að reyna að taka tillit til þeirra sjónarmiða til að reyna að stuðla að því að við komumst að skynsamlegri niðurstöðu? Það er alveg rétt, það er ekki búandi við þann ófrið sem hefur verið í sjávarútveginum og við þurfum að leggja okkur fram um að skapa meiri frið um þetta, en þá er það ekki góð eða björguleg byrjun að efna til ófriðar við sjávarútveginn sjálfan eins og verið er að gera í þessum efnum. Það er ekki gott, hv. þingmaður, þegar menn standa frammi fyrir eldsvoðanum að byrja á því að skvetta á hann olíu.

Virðulegur forseti. Lítið skref, sagði hv. þingmaður og kannski réttilega. Fordæmi, sagði hv. þingmaður líka. Og um hvað er hv. þingmaður þá að tala? Hann er að tala um það fordæmi að verði aflaheimildir auknar nýtist tekjur af því eða nokkur arður af þeim veiðum til að standa fyrir gríðarlega brýnum verkefnum í íslensku samfélagi, auknu virði sjávarafurða og fyrir átaki í atvinnusköpun, í stað þess að það renni til þeirra sem eiga aflaheimildirnar. Ég verð að segja að það er sannarlega lítið skref, af því að hér er ekki um miklar aflaheimildir að ræða og aðeins eina tegund, en það er sannarlega gott skref og sannarlega gott og verðugt fordæmi. Eitthvert mikilvægasta verkefnið í þessu er auðvitað að skapa sátt um arðinn og hvert hann rennur af þessari starfsemi og með hvaða hætti. Ég á æ erfiðara með að skilja þingmenn sem, eins og ég sagði áðan, stíga upp í upphafi þingfunda og tala eindregið fyrir því að hér þurfi og verði að ráðast í frekari aðgerðir í atvinnumálum en stíga svo upp um kaffihléið og leggjast eindregið gegn því að arður sé með þessum hætti látinn renna til átaks í atvinnusköpun í landinu.

Herra forseti. Það sem hér greinir á í grundvallaratriðum er sú skoðun okkar sjálfstæðismanna að betra sé að skilja peningana eftir í atvinnugreininni og hún byggi sig upp, sérstaklega í sjávarútvegi sem er hryggjarstykki í allri landsbyggðinni og hinum dreifðu byggðum. Ekki sé skynsamlegt að fara fram með umframskatta á þá atvinnugrein umfram aðrar til að taka síðan í atvinnuuppbyggingu sem á að gera með þeim hætti að stjórnmálamenn og embættismenn ákveði hvernig eigi að ráðstafa þeim peningum. Það er því engin þversögn fólgin í því að kalla eftir eðlilegum efnahagsaðgerðum sem eiga að koma í veg fyrir hrun í atvinnulífinu og því að standa fast gegn því að lagðir séu auknir skattar og álögur á eina helstu grundvallaratvinnugrein þjóðarinnar. Það sem ég vil nefna, herra forseti, af því að hér hefur verið rætt hvort um sé að ræða einhverjar grundvallarbreytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu, er að í fyrsta lagi er hér um þá grundvallarbreytingu að ræða að taka á úr sambandi það mikilvæga samband sem er á milli aflahlutdeildarinnar og aflamarksins, þ.e. að þeir sem ráða yfir aflahlutdeildinni geti treyst því að þegar veiðin er skorin niður og er aukin síðar muni þeir njóta aukningarinnar. Með frumvarpinu er verið að skera á þessi mikilvægu tengsl. Það er grundvallarbreyting frá því sem verið hefur. Í öðru lagi er lagt til að með lögum verði ákveðið að heimila sjávarútvegsráðherra að fara 2.000 tonn fram úr ráðgjöf Hafrannsóknastofnunar sem þýðir u.þ.b. 80% framúrkeyrslu. Þetta eru grundvallaratriði og um þetta getur ekki og á ekki að verða sátt, herra forseti. Þess vegna höfum við gert svo veigamiklar athugasemdir við frumvarpið, það er óskynsamlegt og það eykur á óvissu í grundvallaratvinnuvegi þjóðarinnar.

Virðulegur forseti. Ég hafði þegar farið yfir það sem lýtur að Hafrannsóknastofnun. Sú skylda hvílir auðvitað á ráðherranum að hegða þeim aðgerðum sem hann grípur til með þeim hætti að þær séu unnar eftir samráð við stofnunina. Það er alveg rétt að í þessari tegund er verið að skera á þau mikilvægu tengsl sem hv. þingmaður nefnir. Þau ólíku sjónarmið sem við þar færum fram lýsa mun á grundvallarafstöðu okkar í málinu, en að það sé að segja sundur einhvern frið er fjarri lagi. Ég veit ekki betur en að flokkur hv. þingmanns hafi til að mynda komið með nær alla þjóðina á móti þessu kerfi og tekið engu að síður nýjar tegundir inn í kvótakerfið, nýjar tegundir sem þó allur þorri almennings var á móti. Ekki kallaði Sjálfstæðisflokkurinn það að segja sundur friðinn eða hafði uppi slík stóryrði. Ég held að þetta tal um að skilja peninga eftir í greininni hafi dæmt sig sjálft hér í hruninu. Ég held að menn hafi einmitt hlaupið út úr greininni með fangið fullt af fé sem þeim var fært á silfurfati og skilið skuldirnar eftir á greininni og byggðunum. Að þetta tal hefur sannarlega ekki ræst, að með því að fara þessa leið yrði féð skilið eftir í byggðunum - það var alls ekki þannig. Því var nefnilega þvert á móti, því miður í allnokkrum tilfellum og ég veit að hv. þingmaður þekkir sum, sópað burt úr þeim og þessi grein skilin eftir vafin skuldum eins og við höfum auðvitað fengið að kynnast vel í hruninu og eftirleik þess. Það er í þeim 

Herra forseti. Það er alveg hárrétt hjá hv. þm. Helga Hjörvar, það eru deilur um íslenska fiskveiðistjórnarkerfið. En það verður að segjast eins og er að hún er ekki góð, lausnin sem fram er borin hér til þess að ná sátt um arðinn af greininni, að búa svo um hnútana að alltaf verði til minni og minni arður, að það verði sátt um að hafa bara engan arð. Þetta frumvarp er skref í þá átt. Það er óskynsamlegt og það dregur úr verðmætasköpun. Við hljótum að geta verið sammála um að við eigum ekki að fara með íslenskan sjávarútveg í þá átt, hvað svo sem mönnum finnst síðan um spurninguna um hvar eignarhaldið eigi að liggja. Það að taka úr sambandi þetta mikilvæga samhengi sem ég nefndi áðan á milli aflahlutdeildarinnar og hámarksaflans er mjög óskynsamlegt og færir okkur nær því kerfi sem m.a. Evrópubúar á meginlandinu búa við. Það hefur sýnt sig æ ofan í æ að það er endalaus krafa sjómanna um að veiða miklu meira en raunverulega er hægt að gera af því að menn hafa engan hag af því að fara skynsamlega fram. Í öðru lagi, hvað varðar þetta heimildarákvæði sem er í lögunum, varðandi hversu mjög menn ætla að geta keyrt fram úr þeirri ráðgjöf sem Hafrannsóknastofnun setur fram, bara það eitt að segja að ráðherrann hafi heimild frá Alþingi til að fara 80% fram úr ráðgjöfinni er grundvallarbreyting á þeirri nálgun sem við höfum haft um það hvernig eigi að nýta fiskimiðin með sjálfbærum hætti. Ef það er ekki að rjúfa í sundur frið veit ég ekki hvað það er fyrir utan það sem ég fór yfir í ræðu minni um hversu óskynsamlegt ég tel það vera að gera nýliðum það erfiðara að koma inn í greinina, en það gerist óhjákvæmilega og óumflýjanlega þegar veiðiskyldan er aukin. Þar með eru minni möguleikar einfaldlega vegna þess að minna magn er til á leigumarkaði. Svo vil ég benda á eitt, það var alveg sérstaklega tekið fram í stöðugleikasáttmála sem ríkisstjórnin gerði við Samtök atvinnulífsins og Alþýðusambandið að hvað varðar endurskoðun á fiskveiðistjórnarkerfinu skyldi þeirri endurskoðun vera haldið í þeim sáttafarvegi sem var settur upp. Um þetta var samkomulag. 

Virðulegur forseti. Ég tek undir varfærnissjónarmið hv. þingmanns hvað varðar Hafrannsóknastofnun, en þó er nokkuð skemmtilegt að heyra þau færð fram hér í dag. Ef litið er nokkuð neðar á dagskrána hygg ég að jafnvel séu uppi einhverjar hugmyndir í þinginu um að fara ekki nokkur hundruð tonn fram úr ráðgjöf Hafrannsóknastofnunar heldur tugþúsundir tonna. Um arðinn fæ ég ekki séð að orð hv. þingmanns fái staðist, að frumvarpið sé til þess fallið að draga úr arði í greininni. Bæði er, eins og þingmaðurinn nefndi, gert ráð fyrir auknum aflaheimildum sem auðsjáanlega auka verðmætin í greininni, a.m.k. á þeim árum sem frumvarpið nær til, og sömuleiðis er gert ráð fyrir því að hæstv. ráðherra geti sett á vinnsluskyldu til að hámarka þau verðmæti sem við fáum úr afla í sjó. Enn fremur er verið að ráðstafa fjármunum í verkefnið Aukið virði sjávarafurð a sem sannarlega hefur skilað okkur ágætum árangri mörg undanfarin ár. Ég held að allt þetta sé til þess fallið að auka arðinn í greininni. Auðvitað er það ekki þannig að við í þinginu skiptumst í tvo flokka, um það að vera með eða á móti arði, það er sannarlega ekki svo. Við erum sannarlega að fjalla um það með hvaða hætti eigi að ráðstafa honum og það er það sem sáttanefndin svokallaða hefur haft á sínu borði. Það verður að vekja athygli á því að það var gert ráð fyrir því að sú nefnd hefði þegar lokið störfum þegar hér væri komið. Sá tímarammi sem sú nefnd hafði var löngu útrunninn. Sá tímarammi hefur verið framlengdur, en það er ekki hægt að bíða endalaust eftir 

Virðulegi forseti. Um það verður ekki deilt að á Íslandi er rekinn einhver hagkvæmasti sjávarútvegur í heimi. Það segir kannski í fáum orðum allt sem þarf að segja um það fiskveiðistjórnarkerfi sem við höfum búið við, jafnvel þó að það sé umdeilt. Ef við berum þetta saman við t.d. stöðuna í Evrópusambandinu, hjá þeim löndum sem eru þar í sjávarútvegi, er þar allt annað upp á teningnum. Þar er um gríðarlega styrki að ræða. Ef við byggjum við sambærileg kjör og sjávarútvegur í þeim löndum mætti reikna með að hér þyrfti sennilega að styrkja sjávarútveg um meira en 200 milljarða kr. á ári. Við getum tekið Frakkland sem dæmi þar sem eru allt of margir sjómenn, allt of stór floti. Það eru tífalt fleiri sjómenn, margfalt fleiri fiskiskip, en þau veiða minna af fiski en við. Íbúar í þessum löndum eru í sjálfu sér sáttir við þá skattlagningu sem felst í styrkjaumhverfinu þar vegna þess að af heildarmyndinni í þeim löndum skiptir þetta ekki eins miklu máli og á Íslandi þar sem við erum að tala um grundvallaratvinnuveg þjóðarinnar. Afkoma hans skiptir þetta þjóðarbú öllu máli. Markmið fiskveiðistjórnar eru alveg kristaltær, að auka hagkvæmni, þ.e. að það verði ódýrara að veiða hvert tonn og að hún stuðli að sjálfbærri nýtingu fiskstofna, það verði ekki gengið um of á auðlindina þannig að hún komi til með að nýtast um aldur og ævi. Það er mjög mikilvægt að við horfum til þess að það verði sátt í samfélaginu um sjávarútveg og það verði mjög mikil sátt í samfélaginu um að sjávarútvegur skili arði, það verði hagnaður af sjávarútvegsfyrirtækjum. Það er nokkuð sem hlýtur að eiga að vera sameiginlegt markmið okkar. Við munum mörg þau ár áður en fiskveiðistjórnarkerfið kom til og jafnvel eftir það, meðan málin voru að breytast, að hér var stórkostlegt tap í sjávarútvegi oft og tíðum og varð að vera að leiðrétta fyrir því með alvarlegum afleiðingum fyrir samfélagið í heild sinni. Við höfum svo sem þá skyldu hér að reyna að haga málflutningi okkar með þeim hætti að ábyrgur sé og gera þjóðinni grein fyrir því hversu mikilvægt er að fara varlega þegar við fjöllum um málefni sjávarútvegs, að við séum ekki að leita neinna byltingarleiða þegar um breytingar er að ræða á kerfi sem hefur þó skilað þessum árangri sem þetta kerfi hefur skilað, einum hagkvæmasta sjávarútvegi í heimi. Sjávarútvegsmál hafa í gegnum tíðina verið gerð að kosningamáli. Þannig hefur þjóðin oft talað og menn hafa farið fram með hugmyndir um róttækar breytingar á því kerfi en niðurstaða kosninga hefur ekki verið í þá átt að meiri hluti hafi fengist til að fara þær leiðir. Reglurnar sem voru á sínum tíma kannski umdeildastar í þessu kerfi eru um framsalið. Þær voru settar í tíð ríkisstjórnar Alþýðuflokks, Alþýðubandalags og Framsóknarflokks. Frá því að þessir flokkar samþykktu upp úr 1990 það fiskveiðistjórnarkerfi og þær breytingar sem þá voru gerðar hafa þeir verið í andstöðu við eigin gerðir. Það má segja að núverandi útvegsmenn, stórir og smáir, litlar og stórar útgerðir, fjölskyldufyrirtæki úti um allt land, og stærri fyrirtæki sem hafa náð að eflast, hafi í raun ekkert gert annað en að spila bara eftir settum reglum og auðvitað í trausti þess að leikreglurnar héldu, að áfram yrði gefið og að hægt væri að treysta. Fyrirtækin hafa fjárfest í þessum iðnaði til uppbyggingar, bæði í frekari fiskveiðiheimildum og í tækjum og búnaði. Það má heldur ekki gleyma því að Hagfræðistofnun Háskóla Íslands hefur ítrekað gefið það út að hún telji framsalið hornstein í hagkvæmni kerfisins. Hún varar mjög við róttækum breytingum í því. Það ítrekar hversu varlega við verðum að fara með þetta fjöregg þegar við fjöllum um breytingar á þessum vettvangi. Það er líka ágætt að rifja upp, og kannski alveg sérstaklega út af ummælum hv. þm. Helga Hjörvars hér áðan um að ósætti hafi ríkt um kvótakerfið frá byrjun, að það er heilmikið til í því. Það ósætti hefur síðustu árin kannski helst verið keyrt áfram af þeim flokkum sem áttu stóra ágreiningsefnið skuldlaust í þessu kerfi, framsalið, þ.e. af þingmönnum Samfylkingar og Vinstri grænna. Ósættið í byrjun var hjá útvegsmönnum, hjá þeim sem voru í sjávarútvegi, sjómönnum, fiskvinnslustöðvum og útvegsmönnum. Það var verið að skerða rétt þeirra til að stunda þá atvinnu sem þeir höfðu stundað um árabil. Ósættið er búið að vera frá byrjun en það var af þeirra hálfu fyrstu árin á meðan verið var að koma þessu í þann farveg sem nú er. Við sjálfstæðismenn höfum sagt að við erum tilbúnir til að vinna að breytingum sem geta stuðlað að frekari sátt en við leggjum áherslu á að vörður verði staðinn um stöðugleika í sjávarútvegi okkar, að við förum ekki einhverjar byltingarkenndar leiðir eins og boðaðar hafa verið af hálfu þessarar ríkisstjórnar. Þar er ég að vitna í fyrningarleiðina. Það verður að fara varlega, skoða málin og hugsanlegar afleiðingar slíkra breytinga ofan í kjölinn. Fá eða engin mál í sjávarútvegi hafa hlotið þó eins mikla samstöðu og andstaðan gegn fyrningarleiðinni. Það segir mjög mikið um hana, það er alveg sama hvort í hlut eiga sjómenn, útgerðarmenn, fiskvinnslustöðvar eða sjávarbyggðir; enginn hefur mælt þessu bót. Því var í sjálfu sér ánægjulegt að sjávarútvegsráðherra skyldi setja á laggirnar sáttanefnd sem skipuð er öllum hagsmunaaðilum og fulltrúum allra stjórnmálaflokka sem hafa lýst yfir vilja til að koma að þessu borði og finna einhverja sáttaleið. Þá kemur hæstv. sjávarútvegsráðherra fram með þetta frumvarp sem við fjöllum um hér í dag sem er ekkert annað en brot á þeim friði sem ríkisstjórnin lofaði að mundi ríkja um vinnu í þessu máli og það rúm sem átti að gefa til að fara í þessa vinnu. Það er alveg magnað að við skulum enn og aftur horfa á aðgerðir þessarar ríkisstjórnar kalla á eins mikla andstöðu hjá hagsmunaaðilum og raun ber vitni og hve lítið þessi ríkisstjórn sem vill kenna sig við lýðræði, gegnsæi og breytt vinnubrögð hlustar á allar þær athugasemdir sem koma fram. Það er ekki hægt að segja neitt annað en að með þessu ósætti sé ríkisstjórnin enn og aftur að setja stöðugleikasáttmálann, þann tímamótasáttmála sem náðist milli aðila vinnumarkaðarins og ríkisstjórnarinnar um mitt síðastliðið ár, í uppnám út af enn einu málinu hér. Nefndarstarfið er komið í uppnám, það nefndarstarf sem ég held að flestir hafi bundið ákveðnar vonir við, vegna vinnubragða ríkisstjórnarinnar. Það er mjög sérstakt í ljósi þeirra ummæla sem sjávarútvegsráðherra hafði á LÍÚ-þingi þar sem hann ítrekaði að hann mundi sérstaklega taka tillit til þess að gefa vinnuhópnum það svigrúm sem hann þyrfti til að ljúka sinni vinnu. Það er eiginlega ekki hægt að horfa fram hjá því að vinnubrögð ríkisstjórnarinnar virðast vera með þeim hætti í atvinnumálum landsins að það sé eitthvert markmið að setja hlutina í uppnám. Við sjáum það ekki bara gagnvart sjávarútvegi þar sem afleiðingarnar eru í raun alveg skelfilegar. Við sjáum hvernig sjávarútvegur víða í sjávarbyggðum landsins höktir, fyrst og fremst vegna yfirvofandi ógnana af hálfu ríkisstjórnarinnar. Fyrirtæki eru að hætta að fjárfesta, það er lítil nýfjárfesting í greininni, viðhald er skorið niður, fyrirtæki sem þjónusta sjávarútveginn eru farin að missa verk og farin að segja upp fólki. Við sjáum þetta líka í orkufrekum iðnaði. Við sáum þetta þegar náttúruverndaráætlun var keyrð í gegnum þingið í dag í algjörri andstöðu við umsagnaraðila þrátt fyrir ítrekuð loforð ríkisstjórnarinnar og hæstv. umhverfisráðherra þegar mælt var fyrir þessu í haust um að nú yrði gefið gott ráðrúm til að fara vel yfir þessi mál. Ríkisstjórninni virðist ekki vera sjálfrátt í þessum efnum. Það er alltaf eins og hún sé að reyna að draga hér upp einhver mál til þess að breiða yfir þá miklu óáran sem er í allri atvinnustefnu hennar. Með þessu frumvarpi má ótvírætt segja að stigið sé skref til baka og dregið úr hagkvæmni. Fyrir því hafa verið færð rök og fyrir því eru færð góð rök í áliti minni hlutans í þessu máli. Leið nýliða inn í þessa grein hefur verið í gegnum framsalið. Þar hafa menn getað keypt sér kvóta, hafið útgerð og leigt með til þess að byggja sig hægt og bítandi upp eins og gjarnan gerist í öðrum greinum atvinnulífsins. Menn kaupa sér fyrirtæki og fara af stað. Framsalið hefur verið leiðin að þessu. Það er því gríðarlega mikilvægt þegar farið er að hreyfa við framsalinu sem hefur verið eitt aðalágreiningsmálið að reyna að vanda til verka og láta engar byltingarkenndar hugmyndir ráða þar ferðinni. Með stórstígum skrefum í framsalsbreytingunum væri verið að kippa rekstrargrundvelli undan fjölda smærri útgerða úti um allt land og skilja fólk eftir í sárum. Það væri verið að setja fjöldamörg fyrirtæki í þrot. Það er það sem er að gerast með þeirri ógn sem vomir yfir. Allar þessar aðgerðir hafa síðan þau áhrif að hrekja héðan erlenda aðila sem hafa áhuga á að fjárfesta í íslensku atvinnulífi á öðrum vettvangi. Það er þessi óstöðugleiki sem þetta skapar. Það má segja að með þeim breytingum sem gerðar eru á tillögum um veiðar á skötusel sé botninum náð. Það er farið 80% umfram veiðiráðgjöf Hafrannsóknastofnunar og það á sér engin fordæmi í nokkurri tegund. Stjórnarþingmenn hafa komið hér og reynt að gera lítið úr þessari breytingu. Það hefur verið talað um að þetta sé bara heimild til ráðherra. En hvað gerir ráðherra með svona heimild? Það er náttúrlega skýrt að hann muni nýta sér þessa heimild. Þá er talað um að þetta sé lítið mál ef talað er um heildarmyndina í sjávarútvegi. Það er alveg rétt. Skötuselur vigtar ekki stórt í sjávarútvegsmálum okkar en það er þessi stefna sem skiptir öllu máli. Það kom ítrekað fram hjá gestum sem komu fyrir sjávarútvegsnefnd út af þessu máli að það væri verið að setja markaðsstarf í uppnám, ekki bara á skötusel heldur jafnvel á öðrum tegundum, vegna þess að það væri verið að setja mjög svartan blett á sjávarútvegsstefnu og þá vistvænu stefnu sem hér hefur verið keyrð í sjávarútvegsmálum. Ef við mundum fara þessa leið í þorski settum við á kvóta í þorski sem væri vel á þriðja hundrað þúsund tonn. Það að reyna að réttlæta það með að þetta sé bara einhver heimild sýnir algjört skilningsleysi, að þetta sé bara svo lítil mynd af heildarmyndinni að þetta skipti ekki máli sýnir skilningsleysi hv. þingmanna á málinu. Aðilar eru líka farnir að fjárfesta út á þetta. Það liggur fyrir. Menn eru farnir að kaupa veiðarfæri og jafnvel báta og ætla sér að fara að gera alveg sérstaklega út á þessar heimildir. Frumvarpið er til þess fallið að auka á óstöðugleika í greininni sem við máttum ekki við frekar en orðið er og er í raun ekkert annað en skref að þessari óraunhæfu fyrningarleið sem ríkisstjórnin hefur kynnt og forsætisráðherra hótar ítrekað að verði keyrð í gegn á þessu fiskveiðiári og taki gildi í byrjun næsta fiskveiðiárs, síðar á þessu ári. Það er í ósátt við flesta eða alla hagsmunaaðila að keyra þetta í gegn með þessum hætti. Það er alvarlegt þegar hv. þingmenn tala hér um að þetta hafi síðan engin áhrif. Það sýnir skilningsleysi manna og enn og aftur verðum við vitni að því að hv. þingmenn ríkisstjórnarflokkanna og hæstv. ríkisstjórn gera sér ekki grein fyrir því aðgerðaleysi og þeim skemmdarverkum sem þau eru að vinna íslensku atvinnulífi með þeim ákvörðunum sem verið er að taka.

Virðulegur forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um breytingu á lögum um stjórn fiskveiða. Það er ekki í fyrsta sinn sem það kemur í þingsal, ætli ekki hafi verið lagðar til rúmlega 50 breytingar eða þar um bil. Það er því ekki eins og ríkt hafi mikil sátt um það eða að menn hafi ekki verið að reyna að púsla í kringum þetta enda er það kannski eðlilegt þegar um takmarkaða auðlind er að ræða að ekki verði allir sáttir við það hvernig henni er úthlutað til ýmissa aðila. Hér hafa margir hlutir verið ræddir ítarlega en ég vildi kannski koma að örfáum hlutum, fyrir utan þau efnisatriði sem eru í frumvarpinu. Mér finnst frumvarpið vera því sama marki brennt og allt of mörg önnur mál sem koma inn í þingið. Hér er með litlum meiri hluta þings verið að troða málum í gegn, gegn vilja allra annarra í þinginu og jafnvel gegn vilja stórs hluta samfélagsins. Stjórn fiskveiða er mjög umdeilt mál í samfélaginu og æskilegast hefði verið að reyna að leita leiða - í stað þess sem því miður gerist í svo mörgum málum, og við horfðum upp á í dag með náttúruverndaráætlun sem er keyrð í gegn í ósætti - til að fá 70–80% af íbúum lands og hagsmunaaðilum á bak við breytingar en þær eru frekar keyrðar í gegn með minnsta mögulega meiri hluta. Þetta er ekki í anda hins norræna velferðarsamfélags og samfélags norrænna lýðræðisþjóða en sú ágæta ríkisstjórn sem við búum við stærir sig oft af því að hún sé að reyna að leika þann leik eftir. Þegar um slík stórmál er að ræða þar, og það er m.a. vegna þeirrar hefðar sem þar er fyrir minnihlutastjórnum, hafa menn leitað sátta í samfélögunum áður en þeir keyra slíkar breytingar í gegn. Það er miklu vænlegra til árangurs og miklu betra fyrir samfélag að taka stórar breytingar í málum sem varða hagsmuni margra slíkum tökum í stað þeirra vinnubragða sem við horfum upp á hér. Það má velta því fyrir sér hvort frumvarpið hefði ekki mátt bíða nánast í heild sinni. Það má kannski nefna 1. gr., fyrstu breytinguna, sem hefði í sjálfu sér verið í lagi að taka til og jafnvel einhverjar aðrar þeirra, en í sjálfu sér er kannski engin sérstök ástæða til að keyra þetta í gegn, einfaldlega vegna þess að nú er verið að reyna, og það er jákvætt, að skapa vettvang með samráðsnefnd allra aðila. Það var hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra sem skipaði þá nefnd og í henni eiga sæti fulltrúar allra þingflokka og hagsmunaaðila. Meginmarkmiðið með skipan þessa vinnuhóps var að freista þess að ná fram tillögum til að skapa meiri sátt meðal þjóðarinnar. Ef það tækist, ef 60–70% þjóðarinnar stæðu þar að baki, mættu menn koma í kjölfarið og leggja fram lagabreytingar til að uppfylla niðurstöðu slíkrar nefndar. Í stað þess er stokkið til að breyta ýmsum hlutum, ýjað að stærri breytingum seinna, óvissa er sköpuð í stað þess að ná sáttum, hvíla málið á meðan starfshópurinn fær frið til að vinna sín verk án íhlutunar ráðherra eða stjórnarmeirihluta. Við í minni hlutanum, ég á aðild að nefndaráliti minni hlutans, hefðum talið að það væri æskilegri leið. Ef við víkjum að einstökum efnisatriðum frumvarpsins þá hjó ég eftir því í framsöguræðu hv. starfandi formanns sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar, hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur, að fyrsta breytingin, um frístundaveiðarnar, hefði verið ágreiningslaus. Ég er sammála því að nauðsynlegt var að skapa meiri festu í kringum þær veiðar og það var m.a. gert með því að taka 200 lestir af óslægðum þorski til nota á næstu tveimur fiskveiðiárum. En ég er ekki sammála formanninum í því að aðrir liðir hafi verið ágreiningslausir fyrir utan skötuselinn. Mér fannst nánast að ákveðinn ágreiningur væri um alla liðina, það var auðvitað mismunandi. Stundum var ágreiningurinn innbyrðis meðal hagsmunaaðila sjávarútvegsins en stundum voru hagsmunaaðilar sjávarútvegsins nokkuð sammála en voru fullir efasemda um þær breytingar sem hér eru lagðar fram. Ef við rennum hratt yfir þetta var í öðru lagi fjallað um heimild til að flytja aflamark á milli ára, sem sagt úr 33% niður í 15%, eða gefa ráðherra heimild til þess. Um þetta var verulegur ágreiningur og margir hafa bent á að þetta sé nauðsynlegur sveigjanleiki, m.a. til að geta geymt verðmæti í sjó af markaðslegum ástæðum, og að þetta hafi neikvæð áhrif á það. Hin hliðin er auðvitað sú, og það er vilji meiri hlutans, ég skildi hann alla vega þannig í mörgum af þeim greinum sem þeir fjölluðu um, veiðiskyldu og 50% takmörkun á milli skipa o.s.frv., að minnka möguleikana á að verslun væri með fisk og leigu, sem er út af fyrir sig rétt, þannig að bátarnir veiði, en það skapar hins vegar líka ákveðna galla í sveigjanleikanum og þar af leiðandi möguleikanum á að ná hámarksnýtingu. Það verður að fylgja með í orðræðunni. Um það var ágreiningur. Eins var ágreiningur um línuívilnunina. Þar voru bátar sem vildu geta nýtt tæknina en fá engu að síður þessa aukningu. En þarna er verið að ganga þá leið að reyna að auka vinnu í landi við það að nýta vinnukraft manna frekar en nota ekki þekkta tækni. Annars vegar er það jákvætt að auka atvinnu en það er svolítið sérkennilegt að minnka hagkvæmni og afköst í leiðinni. Þetta stangast svolítið á og rekst hvað á annars horn. Varðandi vinnsluskylduna á uppsjávarfiski, eins og makríl til að mynda, verð ég að taka undir það, eins og kemur fram í ágætri umsögn minni hlutans, að um óþarfa forsjárhyggju sé að ræða. Hins vegar er það rétt að þau fyrirtæki sem hafa verið á þessum markaði hafa gjarnan bent á að eðlilegt væri að setja á þetta hefðbundin aflamarkskerfi, menn mundu þá fara að veiða þetta með meiri skynsemi. Í staðinn fyrir að moka þessu upp og fara í bræðslu mundu menn sjá meiri möguleika á að nýta það til manneldis og hafa menn jafnvel nefnt tölur eins og 6–8 milljarða í því sambandi. Ég held að það sé hins vegar óþörf forsjárhyggja að færa þetta vald til ráðherra. Ágætlega hefur verið farið yfir 5. og 6. liðinn, sem talinn er upp í meirihlutaálitinu, um að auka veiðiskylduna og einungis um 50% megi færa á milli skipa. Þetta þýðir að minni markaður verður á leigumarkaði og þar af leiðandi verður aðgengi verra fyrir þá sem vilja fara nýir inn í greinina, telja sig hafa getu til þess, eða fyrir þá sem hafa hingað til haft atvinnu og viðurværi sitt af þeim markaði. Það kom reyndar fram hjá þó nokkrum af þeim sem komu fyrir nefndina að þetta væri eitt af því sem væri æskilegt að auka. Þarna togast því svolítið á það annars vegar að menn hafa mikinn áhuga á því að minnka verslun með þetta, að menn geti leigt frá sér réttinn, og ég tek fyllilega undir það að það er æskilegt. En í leiðinni verða menn að átta sig á því að það geti takmarkað framboð á leigumarkaði og minnkað nýliðun og jafnvel tekið möguleikana frá fyrirtækjum sem nú þegar hafa starfað á þessum markaði með því að leigja til sín aflaheimildir. Um veiðistjórnina á skötuselnum má segja margt og þar hefur svo sem margt verið sagt. Það er kannski auðveldast að fjalla um að þetta er ekki í anda þess sem Hafrannsóknastofnun hefur ráðlagt, þetta eru um 80% umfram það. Það er kannski svolítið merkilegt við vinnsluskylduna, sem ég nefndi hér áðan í sambandi við uppsjávarfiskinn, og kemur það fram í meirihlutaálitinu, ef ég má vitna í það beint, frú forseti: „Það er mat meiri hlutans að mikilvægt sé að ganga með ábyrgum hætti um nytjastofna sjávar og hlúa að þeirri ímynd sem við höfum á alþjóðavettvangi sem ábyrg fiskveiðiþjóð.“ Ég tek fyllilega undir þetta. Það kom fram, og við höfum rætt það í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd, að þessi alþjóðavottun - við erum búin að lýsa yfir að við ætlum að vera með ákveðna prósentu af veiði næstu fimm árin, eða 20% regla, að það er óásættanlegt að við ætlum að fara að rugga þeim bát út af þessari einu nytjategund. Það er merkilegt að velta því fyrir sér, í ljósi þess að ef við fjöllum um skötuselinn annars vegar - að taka þessa setningu sem ég las hér upp áðan um vinnsluskylduna, að ekki skulu sömu rökin gilda um þetta. En í meirihlutaálitinu kemur fram, og það kom fram í ræðum, að þetta sé bara bráðabirgðaákvæði og skipti engu máli. Er þetta eitt dæmið um það að ríkisstjórnin sé að reyna að sýna fram á að hún sé að breyta einhverju til þess að geta breytt, breytinganna vegna, en ekki skipti eins miklu máli hvernig það fer. Jafnvel hefur það verið sagt hér að til þessa komi ekki ef Hafrannsóknastofnun lýsi því yfir að þetta sé hæpið. Í því sambandi er kannski rétt að vitna til bréfs sem var lagt fram í nefndinni, og var svarbréf Hafrannsóknastofnunar til Landssambands íslenskra útvegsmanna. Með leyfi virðulegs forseta, langar mig að vitna til þess: „Miðað við nýliðun undanfarinna ára og útbreiðslu stofnsins telur Hafrannsóknastofnun að um 2.500 tonna ársafli úr skötusel verði nálægt hámarksafrakstursgetu stofnsins. Þó ekki liggi fyrir nákvæmt afrakstursmat miðað við þá nýliðun mun aukning afla í 2.500 tonn á næstu árum því að öllum líkindum leiða til þess að mjög gangi á uppvaxandi árganga og að stofninn fari hratt minnkandi. Eins og venja er með ráðgjöf stofnunarinnar miðast hún við ástand og stærð stofnsins á hverjum tíma og tillögur um hámarksafla verða því lægri við slíka veiði en ella yrði.“ Það er ljóst að hér er sterklega varað við að ganga svona langt og að stofninn þoli ekki þá veiði. Það hefur líka verið fjallað hér um að ástæðan fyrir þessu sé m.a. ný og meiri útbreiðsla og á nýjum svæðum og bent hefur verið á að það gildir um aðrar tegundir líka. Vegna þeirrar fyrirspurnar svarar Hafrannsóknastofnun, með leyfi forseta: „Af þessu er ljóst að þær breytingar sem orðið hafa í veiðum og útbreiðslu skötusels á undanförnum árum eiga sér hliðstæðu í a.m.k. nokkrum tegundum nytjastofna, svo sem ýsu, ufsa, karfa, blálöngu og gulllaxi.“ Það má velta því fyrir sér hvort sömu rök eiga að gilda um úthlutun aflaheimilda í þessum tegundum líka. Ég ætla ekki að lengja mál hér meira í dag en orðið er, ég enda kannski á gullkarfanum og djúpkarfanum, sem var 8. breytingin af því sem er í frumvarpinu. Þar förum við yfir það í minni hlutanum að út af fyrir sig er sjálfsagt mál - og m.a. vegna alþjóðlegrar skuldbindingar hafa menn bent á að það sé nauðsynlegt, og nú vil ég aftur vitna til þess sem ég var að tala um skötuselinn og línuívilnunina, það þarf að vera einhver lógík í þessu, einhver önnur en hundalógík. Það eru aftur á móti ákveðnir gallar sem fylgja þessari skiptingu. Annars vegar hefur reynst erfitt að þekkja muninn og hins vegar eru sum skip sem ekki munu geta nýtt sér þær heimildir. Væntanlega gerist það að leiga mun aftur færast í vöxt og framsal og kaup og sala, þannig að enn og aftur tekur fer frumvarpið í ýmsar áttir í þessu máli. Ég ætla að ljúka máli mínu á því að leggja það til, eins og kemur fram í áliti minni hlutans, að þessu máli verði vísað frá og næsta mál tekið fyrir. Rökstuðningurinn er sá sami og ég nefndi hér í upphafi, ég held að það væri eðlilegast að bíða eftir sátt og sáttagjörð sem ég vænti mikils af og ég hef trú á að geti orðið. Þrátt fyrir að vissulega megi kenna öllum aðilum um, bæði LÍÚ og ríkisstjórninni, að fara harkalega inn í sína hagsmunabaráttu eða í tilfelli ríkisstjórnarinnar harkalega inn í sínar breytingarhugmyndir, tel ég langskynsamlegast að menn dragi það allt til lands, allar þær yfirlýsingar á báðum vígstöðvum, setjist niður í þessari sáttanefnd, finni þær niðurstöður sem menn geta orðið ásáttir um og reyni síðan að koma með frumvarp sem byggist á því hér inn í þingið. Ég vænti þess að þá mundu ekki einhver 45–55% þjóðarinnar vera sátt við það sem í gangi er á hverjum tíma eða jafnvel minna heldur mundum við kannski sjá töluna fara upp í 70%. Þá gæti þessi mjög svo mikilvæga atvinnugrein okkar búið við rekstraröryggi lengur en á milli kosninga.

Frú forseti. Ég ætla ekki að hafa mörg orð um margt sem kom fram í máli hv. þm. Sigurðar Inga Jóhannssonar en það voru lokaorðin sem ráku mig hingað upp. Ég get ekki tekið undir það með hv. þingmanni að stjórnvöld séu að ganga fram af einhverri hörku með því frumvarpi sem hér liggur fyrir þar sem við erum að tala um tímabundið bráðabirgðaákvæði. Ég sé ekki betur en hér sé verið að stíga mjög varlega til jarðar, sem er reyndar háttur núverandi hæstv. sjávarútvegsráðherra að gera. Hann er gætinn maður í framgöngu allri og stjórnsýslu. Það er heldur ekki rétt að túlka þau ummæli okkar sem styðjum frumvarpið þannig að bráðabirgðaákvæði um úthlutun veiðiheimilda í skötusel sé eitthvað sem skipti ekki máli. Þetta skiptir einmitt heilmiklu máli. Þetta er ekki stórt skref en þetta getur verið þýðingarmikið skref. Hins vegar verður þetta auðvitað að vera þannig að nefnd sem skipuð er til að semja um framtíðarskipan fiskveiðistjórnar hlýtur að geta unnið sitt starf þó svo sjávarútvegsráðuneytið stígi hófsöm skref til að máta hugmyndir og nýbreytni við fiskveiðistjórn. Ég sé ekkert sem kemur í veg fyrir að þetta tvennt geti farið saman. Aðalatriðið er náttúrlega að menn gangi með kyrrum huga til þeirra verka sem fram undan eru, hvort sem það er að vinna sitt verk í viðræðunefndinni eða að leggja fram tillögur í þinginu um tímabundnar breytingar á fiskveiðistjórninni.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur fyrir að gefa mér tækifæri til að koma upp aftur og dýpka kannski aðeins þá pælingu sem ég var með áðan. Það má vel vera og ég get verið sammála þingmanninum um að í frumvarpinu er í sjálfu sér ekki gengið fram af neinni hörku og að sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra geri það ekki, enda frekar ljúfur maður, ég get alveg tekið undir það. Aftur á móti hafa yfirlýsingar margra um til að mynda fyrningarleið sem margir tengja þessu frumvarpi - þó að ég ætli ekkert endilega að gera það en það hefur verið gert í umræðunni - og telja að þar sé ekki stigið varlega til jarðar og gengið sé fram í orðræðu sums staðar, ekkert endilega í þingsal en sums staðar og kemur m.a. fram í fjölmiðlum, af nokkurri hörku og nokkurri óbilgirni og það sé sérkennilegt á þeim sama tíma og menn eru að vinna að sáttagjörð á öðrum stað, á öðrum fundi úti í bæ. Ég hefði talið og það voru bara mín orð og ég var að reyna að tala fyrir því að kannski hefði verið skynsamlegast af ríkisstjórninni í þessu tilviki að setja ekki fram þessa hluti sem eru í sumum tilvikum að rugga bátum, í sumum tilvikum aðeins óvissa og í sumum tilvikum hugsanlega fyrstu skref, hvort sem þau eru þýðingarmikil eður ei, að breytingum sem valda ókyrrð hjá hagsmunaaðilum í sjávarútvegi. En á sama hátt, og ég var reyndar að reyna að segja það í minni orðræðu líka, þurfa hagsmunaaðilar í sjávarútvegi, og kannski ekki síst LÍÚ, að gæta sín í sínum orðum. Það er líklegra til að ná sátt í samfélaginu um þessa mikilvægu 

Frú forseti. Þá heyrist mér sem við hv. þm. Sigurður Ingi Jóhannsson séum sammála. Við erum sammála um að það er farsælast að menn gangi fram af rósemi og ábyrgð í þessari umræðu. Þær yfirlýsingar sem þingmaðurinn vísar til sem hafa verið tengdar þessari skötuselsumræðu eru í raun og veru um grundvallarstefnumótun. Það er allt önnur umræða, það er í raun og veru umræða um framtíðarskipan fiskveiðistjórnar, mál sem varðar stefnuna sem stjórnarflokkarnir báru fram í síðustu kosningum, lofuðu að yrði framfylgt og fengu umboð til. Það er náttúrlega þörf umræða, en hún er á öðrum vettvangi og á að vera á öðrum vettvangi. Ég tek líka undir það með þingmanninum að harkan í umræðunni hefur verið allt of mikil. Þar hafa náttúrlega leikið sitt hlutverk hótanirnar sem fram hafa verið bornar af LÍÚ, t.d. formleg ályktun stjórnar LÍÚ um að sigla flotanum í land, formlegar ákvarðanir um að fara í áróðursherferð með blaðaskrifum, kynningarritum o.fl. Þarna er harkan. Og ókyrrðin er þarna. Það væri gott ef menn gætu lagst á eitt og stjórnmálamenn gætu kannski aðstoðað við að kyrra þessa umræðu aðeins með því að leggja gott til í henni og hvetja menn til að ganga fram af meiri ábyrgð en verið hefur.

Virðulegur forseti. Ég get tekið undir það að stjórnmálamenn geta lagt sitt til til að kyrra umræðuna, um það getum við verið sammála. Ein leiðin til þess, og það sem ég var að reyna að tala hér um, væri að þetta frumvarp hefði ekki komið fram á þessum tíma þó að það sé ekki stórvægilegt. Ég veit að við erum ósammála um það. Ég sagði í upphafi ræðu minnar áðan að ég teldi erfitt að menn geti á sama tíma boðað til samráðs. Það er ríkisstjórnin að gera, hún leggur fram kröfu um verulega breytingu á samkomulagi sínu um stjórnarsamning - ég man ekki hvað það hét, það var a.m.k. ekki sáttmáli - um það hvernig eigi að breyta reglum í þessari stóru og mikilvægu atvinnugrein. Ég held að það sé ekki líklegt til að kyrra umræðuna og róa aðilana sem vinna í þessari atvinnugrein. Ég held að það hafi verið mjög óskynsamlegt. Ég held að við verðum þar af leiðandi ósammála um það. Ég verð að segja alveg eins og er að ég skil ekki alveg af hverju menn eru ekki hreinlega tilbúnir til að lýsa því yfir að fyrningarleiðin sé ein þeirra leiða sem menn vilja skoða og setja síðan inn í þennan samráðshóp með þeim breytingum sem hér koma fram. Af hverju segja menn ekki: Það er talsverður ágreiningur um þetta, við skulum hinkra með þetta og setjum þetta inn í samráðshópinn? Þegar þeirri vinnu lyki, sem stóð til að yrði í vetur, væri hægt að leggja fram frumvarp, jafnvel á vorþingi, í síðasta lagi annars næsta haust. Þó að breytingarnar kæmu til kasta okkar einu ári síðar mundi þá vonandi ríkja 60–70% meiri sátt í samfélaginu í stað þeirrar óvissu og ósættis sem er í dag. Þá held ég að ríkisstjórnin hefði unnið eins og norræn velferðarstjórn á að vinna, eins og við ætlum að vinna í framtíðinni. En mér finnst ríkisstjórnin ekki vera að 

Virðulegi forseti. Við ræðum frumvarp til laga um breytingu á lögum um stjórn fiskveiða, svokallað skötuselsfrumvarp eins og það hefur oft verið kallað hér. Áður en ég fer að ræða efnislega um frumvarpið vil ég segja að eftir ummæli hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur áðan þar sem hún sagði að stjórnarflokkarnir hefðu fengið umboð til að fara í ákveðnar breytingar á stjórn fiskveiða og út af þeim fengið kosningu langar mig að árétta það að stjórnarflokkarnir fengu líka kosningu út á það að slá skjaldborg um heimilin. Ég hefði frekar viljað standa núna í þessum sporum og ræða vandamál heimilanna í landinu því að mikil vá er þar fyrir dyrum, fólk er búið að missa vinnuna sína, fólk er að tapa eignum sínum og fjölskyldur að flosna upp. Forgangsröðunin í að efna þessi kosningaloforð er að mínu viti kolröng. En nóg um það. Virðulegi forseti. Okkur hættir oft til þess þegar við förum að ræða sjávarútvegsmálin að ræða þau dálítið yfirborðskennt og ekki nógu mikið út frá öllum hliðum málanna. Ég ætla hins vegar að reyna að nálgast þessa umræðu núna út frá bæði því jákvæða og neikvæða sem ég sé í þessum breytingum hér. Í fyrsta lagi tel ég ekki þörf á þessu frumvarpi núna við þessi skilyrði og hefði frekar talið að menn hefðu átt að útfæra hugsanlega í sáttanefndinni þær hugmyndir sem koma fram í frumvarpinu. Ég geri hins vegar ekki athugasemdir við það og ætlast ekki til þess að hæstv. sjávarútvegsráðherra geti ekki lagt fram neinar breytingartillögur á stjórn fiskveiða. Spurningin er hins vegar sú hvort mönnum finnist viðbrögðin of hörð eða of lin. Menn hafa ugglaust skiptar skoðanir um það en eigi að síður hefur framlagning á þessu frumvarpi sett þessa vinnu í loft upp. Ef við ræðum þá efnislegu þætti sem hér koma fram er í fyrsta lagi verið að ræða um að breyta framsali á milli ára, þ.e. að minnka framsalið úr því sem það er í núna, 33%, niður í 15%. Hins vegar er heimildarákvæði í lögunum um að á yfirstandandi fiskveiðiári, þ.e. 2009–2010, verði geymslurétturinn svokallaði einungis 10%. Hugsunina að baki þessu ætla ég hv. stjórnarþingmönnum þá að reyna að færa veiðina á þessum tegundum á þessu kvótaári sannarlega inn í það ástand sem er núna. Ég ætla að benda á að það er líka ákvæði í lögunum um að menn megi veiða 5% umfram af næsta ári á því ári sem er að líða núna, þ.e. núverandi fiskveiðiári. Þegar sú breyting var gerð að mega færa það sem má færa á milli ára úr 20% í 33% var það gert eftir að menn höfðu bætt við þorskkvótann seint á árinu. Við verðum að átta okkur á því að hugsunin á bak við þetta er líka, og það hefur komið fram í ræðum í dag, hinn svokallaði markaðslegi þáttur, þ.e. fyrirtæki sem eru að gera samninga um sölu á fiski geta gert það með þeim hætti að þau hafa ákveðnar veiðiheimildir og geta tryggt ákveðna afhendingu. Hugsunin er fyrst og fremst sú. Eigi að síður eru ekki bara kostir við þetta enda sýnir reynslan okkur að breyting á þessum lögum, um hvað má geyma milli ára, þ.e. minnka það úr 33% niður í 15%, storkar í raun og veru ekki því sem við erum að gera í dag. Reynslan er sú að við erum ekkert að flytja þetta aflamark í þessu magni milli ára. Það er verið að færa aflamarkið í flestöllum tilfellum innan þessarar tölu. Ég sé ekki fyrir mér að það muni á neinn hátt kollvarpa sjávarútveginum. Mér hefur lengi fundist þessi heimild allt of rúm og hef sagt það margoft, bæði eftir að ég kom á Alþingi og áður. Það er allt í lagi að minnka hana. Það skiptir ekki höfuðmáli hvort mér finnist hún eiga að vera 20% eða 15% eða 10%, niðurstaðan er að þessi breyting ruggar ekki neinu núna við þessar aðstæður. Staðreyndin er að það er sveigjanleiki í kerfinu en við megum hins vegar ekki gleyma hugsuninni á bak við það. Hugsunin er ekki sú að menn geymi veiðiheimildir til að geta hækkað verðið og þar fram eftir götunum. Hugsunin er markaðslegar forsendur. Þá verðum við líka að gera okkur grein fyrir því að það muni hugsanlega hafa neikvæð áhrif í þann enda. Við skulum bara ræða það út frá því sjónarhorni sem eru klárlega staðreyndir í málinu. Breytingin ein og sér ruglar engu kerfi. Það hefði ekki þurft að setja neina vinnu í loft upp hvað það varðar, það er alveg klárt í mínum huga. Síðan vil ég koma næst inn á svokallaða línuívilnun þar sem breytingarnar eru gerðar. Nú er línuívilnunin hækkuð úr 16% í 20% sem þýðir í stuttu máli að þeir sem landa ákveðnu aflamagni í þorski og ýsu fá þetta frádrag frá aflanum. Það er staðreynd og þess vegna sagði ég áðan að við færum oft ekki nógu djúpt inn í umræðuna. Þegar þetta var sett fyrir mörgum árum var ég einn af þeim sem töluðu fyrir því að þetta yrði gert þó að ég starfaði ekki þá við línuveiðar sem ég geri í dag. Ég taldi þetta skynsamlegt út frá því sjónarmiði sem margoft hefur verið bent á, að þetta væri atvinnuskapandi og gæfi líka ákveðið svigrúm fyrir þá sem vildu koma nýir inn í greinina, þeir gætu keypt sér lítið af veiðiheimildum, leigt til sín gagnvart framsalinu og fengið þessa línuívilnun. Þetta væri í raun og veru skref í þá átt að létta nýliðum að koma inn í greinina. Enginn kemur nýr inn í greinina og kaupir sér frystitogara. Þarna hefur leiðin inn í greinina verið fyrir þá sem hefja þessa útgerð. Nýliðun er oft og tíðum rædd út frá mjög sérkennilegu sjónarhorni vegna þess að auðvitað er fullt af nýliðun í greininni, áhafnirnar koma og fara, ungir menn koma og gamlir hætta. Við erum alltaf föst í að tala um nýliðun bara hjá þeim sem stýra og hafa umráðarétt yfir veiðiréttinum. Auðvitað er fullt af nýliðun í greininni. Þess vegna talaði ég fyrir þessu þegar það kom upp á sínum tíma, en þá verðum við líka að taka það til greina að þeir sem gera út á línu í dag fá 16% í línuívilnun. Síðan er slægingarstuðullinn fastur við 16%. Það vita allir, eða a.m.k. mjög margir og ég hef náttúrlega vitað það lengi, að slægingarstuðullinn gagnvart línufiski er rangur. Inni í línufiski er kannski á bilinu 7–11%. Í raun og veru má segja að við þær aðstæður sem við erum í núna er línuívilnun 24%. Þegar menn kaupa fiskinn á markaðnum, línufisk, vita þeir að þeir kaupa hann óslægðan og að slægingarstuðullinn er vitlaus. Þeir sem gera út á línu fá þar af leiðandi hærra verð, það gefur augaleið að það er með þeim hætti að menn fá klárlega ein 24% í ívilnun í dag. Til viðbótar er verið að hækka hana upp í kannski 28%. Menn verða líka að horfa á þetta út frá þessum hliðum. Eitt sem ég benti á þegar menn töluðu um þetta hér fyrst snýr að öryggismálum sjómanna. Nú verða menn að njóta línuívilnunar með því að landa í sömu höfn og þeir róa frá. Því miður hefur reynslan sýnt okkur að það hefur kostað okkur fórnir. Það sjá allir að menn reyna í öllum tilfellum að komast til baka í sömu höfn. Þess vegna benti ég á hvort ekki væri skynsamlegra að breyta því ákvæði af því að þeir verða að landa innan sólarhringsins og gera ekki kröfur um að þurfa að landa í sömu höfn. Þetta fjallar um öryggismál sjómanna. Það hefði verið skynsamlegra að taka það inn í þessa umræðu. Síðan komum við að svokallaðri vinnsluskyldu á uppsjávarveiðum. Ekki er ég mikill forræðishyggjumaður fyrir aðra en hins vegar verður ekki fram hjá því litið að á síðasta ári var miklum verðmætum sóað. Við erum búin að henda frá okkur mörgum milljörðum. Það er engin skynsemi í því. Það segir okkur að núna eru aðstæðurnar þannig að uppsjávarskipin sem veiða makrílinn og moka honum í bræðslu hugsa oft og tíðum allt of mikið um að búa sér til svokallaða veiðireynslu til að geta farið síðan fram á að þau fái úthlutað miðað við hana. Og þá er hugsunin ekki sú að skapa nógu mikil verðmæti, heldur það að vera með veiðireynsluna og síðan þegar þeir eru búnir að fá úthlutað munu þeir fara að sýna ábyrgar veiðar eins og er gert í aflamarkskerfinu, að gera sem mesta verðmætið úr auðlindinni. Ég hef ekki gert og mun ekki gera athugasemdir við það heimildarákvæði til ráðherra að bregðast við þessu vegna þess að þarna á sér stað sóun og hana verðum við að stoppa. Það er bara þannig. Því miður. Og við getum ekki haldið svona áfram. Það eru mörg önnur skip sem gætu hugsanlega farið að veiða inn í uppsjávarveiðina og búið til miklu meiri verðmæti. Á meðan menn eru ekki búnir að úthluta eftir þessari veiðireynslu eiga menn að gera kröfur til þeirra um að ganga með ábyrgum hætti um auðlindina. Það er alveg klárt í mínum huga. Þess vegna er þetta að mínu viti skynsamlegt. Þetta er einn þeirra hluta sem menn hefðu getað tekið inn í strax gagnvart þessu frekar en að fara, sem ég kem að seinna, gagnvart því sem mér finnst mjög neikvætt í þessu frumvarpi. Þá ætla ég að koma næst að þeim þætti í þessu frumvarpi sem snýr að breytingu á úthlutun á karfa, þ.e. djúpkarfa og gullkarfa. Eins og þetta er í dag er úthlutað 50.000 tonnum af karfa, svo landa bara allir inn í þennan pott og fá, alveg sama hvort það er djúpkarfi eða gullkarfi. Núna á að gera breytingu sem menn hafa talað um í mörg ár, að skilgreina 35.000 tonn sem djúpkarfa, 15.000 tonn sem gullkarfa. Þetta þýðir eins og þetta er að fullt af skipum í dag og sérstaklega litlum togskipum munu fá um 30% af aflanum sínum úthlutað í djúpkarfa. Það er dálítið á skjön við það sem margir hv. stjórnarþingmenn hafa sagt í ræðustól, hér er verið að úthluta veiðiheimildum sem útgerðin getur sannarlega ekki veitt. Þeir sem gera út þessi minni togskip geta ekki veitt djúpkarfa, það er ekki hægt. Þessi krafa hefur lengi verið frá, eins og við segjum, stórútgerðum í landinu þar sem þær vilja skipta þessu svona upp. Það gefur alveg augaleið að þegar menn þurfa að skipta síðan við þá sem hafa gullkarfann sem þeir geta eingöngu veitt munu þeir þurfa að skipta við þá sem hafa veiðigetuna á miklu lægra hlutfalli. Það er mjög óskynsamlegt að gera þetta svona. Þetta benti ég á líka við 1. umr. um þetta mál. Því miður hefur ekki verið tekið tillit til þess í meðförum nefndarinnar. Vestur á Snæfellsnesi er t.d. eitt fyrirtæki sem er búið að sérhæfa sig í karfavinnslu og -veiðum. Það er með 1.000 tonna karfakvóta. Núna mun það fá úthlutað, ef þetta verður niðurstaðan, 300 tonnum af djúpkarfa sem það hefur engin tök á að veiða. Um það þarf ekkert að deila. Það mun ekki geta veitt þessi 300 tonn af djúpkarfa. Það er mjög bagalegt ef menn úthluta veiðiheimildum sem er algjörlega útilokað fyrir viðkomandi útgerðarfyrirtæki að nýta sér. Síðan ætla ég að koma að þessari breytingu sem snýr að skötuselnum. Það er alveg rétt að það sem hefur gerst við hlýnun sjávar er að skötuselurinn breiðir úr sér, það er mjög einfalt. Menn geta tekið þau gröf sem til eru sem sýna hver breytingin á sjávarhita hefur orðið. Hitinn hefur færst norður með landinu og þá dreifir skötuselurinn úr sér. Hins vegar er alveg ljóst að við aðstæður hafa komið upp ákveðin vandamál, þ.e. að menn hafa farið að veiða skötusel á þeim svæðum sem hann veiddist ekki áður og veiddist ekki þegar menn settu hann í kvóta. Þetta hefur skapað vandræði. Ég hef hins vegar sagt og mín skoðun er sú að þessi leið hér sé óskynsamleg vegna þess að í raun og veru fara menn að úthluta kannski einu sinni eða tvisvar. Við vitum að nokkur hundruð grásleppubátar munu geta nýtt sér að taka skötuselinn af því að þeir fá hann sem meðafla. Staðreyndin hefur verið sú að þeir sem gera út á grásleppu hafa þurft að skera þetta allt saman um borð, selja á veitingastaði, fylla allar frystikistur og þar fram eftir götunum. Þess vegna hef ég talið eðlilegra að setja svokallaða meðaflareglu einmitt gagnvart öðrum veiðum, eins og til að mynda gagnvart þeim sem eru ekki á beinum skötuselsveiðum, að þeir fengju að vera með ákveðna prósentu í sínum afla þannig að þeir gætu brugðist við með þessum hætti. Það er reyndar þannig í dag með krókaaflamarkskerfið að þeir sem stunda það fá sjálfkrafa færðar inn frá Fiskistofu tegundir eins og skötusel, kola, sólkola, skarkola og þar fram eftir götunum sem þeir hafa ekki heimildir fyrir. Það hefði verið nær að færa þetta bara upp, setja einhverja prósentu og síðan gætu menn tekið umræðu um það hver prósentan ætti að vera. Ætti hún að vera 2% eða 1% eða 3%, eitthvað í þeim dúr, jafnvel hærri? Síðan miðuðu menn við að ef þeir tækju þetta inn í grásleppuveiðarnar yrði það að sjálfsögðu að vera miklu hærri prósenta vegna þess að menn eru þar eingöngu að landa hrognum. Menn yrðu að vega þetta og meta út frá þessu. Skötuselurinn var allur við suðurströndina og synti ekki allur norður. Nú veiðist enn þá fullt af skötusel við suðurströndina. Það hefur aldrei komið fram í umræðunni hvernig stendur á því að þeir sem gera út á því svæði, þ.e. menn sem vilja hefja útgerð, vera í skötuselsveiðum frá Hornafirði, Þorlákshöfn eða Grindavík, eru útilokaðir úr þessu kerfi á heimasvæði sínu, þ.e. þeir verða að fara inn á eitthvert annað svæði til að geta tekið út úr þessu. Það finnst mér ekki réttlátt. Þó að viðmiðunin hafi verið til á þessu ákveðna svæði hefði verið langeðlilegast að þessum mönnum væri gefinn kostur á því að fara inn í þennan pott vegna þess að þeir hefðu aldrei verið á veiðum á meðan viðmiðunarárin voru og þeir fengju líka aðgang að þessum potti. Eins og sagt er hefur stofninn stækkað og þar fram eftir götunum. Það hefði verið mjög skynsamlegt að gera þetta. Mér finnst halla á rétt þeirra manna sem gera út frá þessum stöðum. Svo vantar líka inn í umræðuna hvað það þýðir í raun og veru í umgengninni. Það er hvorki tekið á því í þessu frumvarpi né nefndarálitinu. Hvað þýðir það og hvernig eru veiðarfærin sem skötuselsbátar eru með? Þeir draga einu sinni til tvisvar í viku. Hefðbundinn stór vertíðarbátur er með skötuselsnet upp á 40 kílómetra að lengd. Hvað þýðir það ef menn leggja slík net? Það verður mikil hætta á ákveðnum sóðaskap. Nú er ég ekki að fullyrða að svo yrði, en hættan er fyrir hendi. Síðan er líka annað mjög mikilvægt sem menn hafa ekki rætt - eða ég ætla ekki að fullyrða að það hafi ekki verið rætt, en það kemur a.m.k. ekki hér fram - á hvaða tímabili erum við tilbúin að leyfa þeim sem stunda skötuselsveiðar að vera með netin í sjó? Nú er það algjörlega klár skoðun mín að það væri algjört brjálæði að leyfa t.d. skötuselsveiðar í Breiðafirði og jafnvel alveg suður undir Garðskaga, jafnvel sunnar, ég þekki það ekki eins vel, en a.m.k. í Breiðafirði og suður í Faxaflóa væri algjört brjálæði að leyfa bátum að stunda skötuselsveiðar frá u.þ.b. 15. desember til u.þ.b. 15. maí. Þeir sem hafa prófað þetta á þessum tíma og lagt netin sín þegar göngufiskurinn er að koma upp til hrygningar hafa lent í því að netin fyllast af stórum þorski. Hvað þýðir það, virðulegi forseti? Það þýðir einfaldlega sóðaskap vegna þess að þessi net eru ekki dregin eins og þorskanet. Þau eru ekki dregin einu sinni á dag. Ef spáir illa eru þau dregin um borð. Kosturinn við það hjá þeim mönnum sem hafa stundað skötuselsveiðar við eðlilegar aðstæður er að þeir hafa alltaf getað haft veiðarfærin í sjó, þ.e. þeir þurfa ekki að draga nema einu sinni í viku. Ef kemur góð veiði draga þeir hugsanlega tvisvar í viku. Þeir eru með svo ofboðslegan netafjölda. Akkúrat við þau skilyrði þegar menn draga upp þorskanetin, það spáir brælu, vont veður, taka menn netin í land. Það er óvissa hvort þeir komist í þau, fiskurinn lemst í botninn og skemmist. Akkúrat við þau skilyrði hreyfir skötuselurinn sig. Alltaf eftir brælur er mesta veiðin. Ef það gerir brælu í þrjá daga, mikla kviku, veiðist skötuselurinn vel á eftir. Þess vegna er að mínu viti til að mynda algjört brjálæði að leyfa skötuselsveiðar á þessu svæði sem ég nefndi áðan, í Breiðafirði og langt suður í Faxaflóa, á þeim tíma þegar hrygningarfiskur er á slóðinni því að þar munu menn hugsanlega lenda illa í því af því að þetta er enginn smá netafjöldi. Menn geta lent í því að fá þarna tugi tonna af stórþorski sem er ónýtur þegar menn fara að draga netin vegna þess að þau liggja svo lengi. Það er akkúrat þetta sem ég talaði um í upphafi, virðulegi forseti, við þurfum að ræða þessa hluti miklu dýpra en við gerum oft. Við erum oft í yfirborðskenndri umræðu, förum ekki alveg yfir staðreyndir og lendum í því, hvort heldur stjórnarliðar eða stjórnarandstæðingar, að hlusta ekki hver á rök annars. Það er nokkuð sem við verðum að taka sjávarútvegsumræðuna upp úr eins og alla umræðu hér á Alþingi.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir málefnalega ræðu og afskaplega fróðlega, sérstaklega varðandi það hvenær skötuselurinn fer af stað og hreyfir sig. En mig langar til að spyrja hv. þingmann um makrílinn. Hann segist hafa skilning á því að ríkisstjórnin fari þá leið að ætla að stýra því hvernig menn verka þetta. Hefði ekki verið miklu nær að hæstv. sjávarútvegsráðherra hefði gefið út yfirlýsingu um að veiðireynsla í makríl yrði miðuð við verðmæti en ekki magn? Ef hann hefði gefið þá yfirlýsingu strax hefðu menn reynt að fá eins mikil verðmæti fyrir fiskinn og hægt var því að það er einmitt aðall aflamarkskerfisins versus sóknarmarkskerfi að menn reyna að fá eins mikil verðmæti fyrir fiskinn og hægt er en ekki endilega að veiða mikið. Varðandi djúpkarfann og gullkarfann og hvort ekki sé eðlilegt að menn fái bara úthlutaða þeim tegundum sem þeir hafa veitt, að þeir sem hafa veitt mikið af djúpkarfa fái aflahlutdeild í þeirri tegund og þeir sem hafa veitt mikið í gullkarfa fái hlutdeild í þeirri tegund, þannig að það komi ekki upp þetta misræmi að menn fái að veiða fisk sem þeir geta ekki veitt.

Virðulegi forseti. Fyrst það sem ég kom inn á og hv. þingmaður spurði mig um í sambandi við verðmætin á makríl. Þetta var eitt af því sem ég nefndi í framsögu minni þegar við ræddum málið í 1. umr. að það væri mjög skynsamlegt að gefa það út að menn mundu miða veiðireynsluna við verðmæti en ekki tonn. Þetta er alveg hárrétt ábending frá hv. þingmanni. Eins og ég sagði í ræðu minni áðan eru þeir tímar uppi í dag og hvort heldur það er núna eða einhvern tíma annars staðar verðum við að ganga um auðlindina með ábyrgum hætti. Við erum að sóa verðmætum í dag og það megum við ekki gera, það er algerlega útilokað að mínu viti að menn gangi þannig um auðlindina. En ástæðan er fyrst og fremst sú að menn eru að keppast við búa sér til veiðireynslu til að fá úthlutað og ætla svo í raun og veru að fara í þetta ábyrga kerfi eins og aflamarkskerfið er. Um það er ekki deilt. Þess vegna sagði ég í ræðu minni að ég gerði ekki stórar athugasemdir við þá forsjárhyggju hjá hæstv. ráðherra að stýra því inn í þennan farveg. Þar sem hv. þingmaður spyr líka um þetta í sambandi við djúpkarfann og gullkarfann, er það alveg klárt í mínum huga að ef menn fara þá leið að úthluta þessu svona, þ.e. veiðiheimildum sem menn eru að fá í dag, fengju menn miðað við 35.000 tonn u.þ.b. einn þriðja í djúpkarfa og tvo þriðju í gullkarfa og það eru margar útgerðir sem munu ekki geta nýtt það. Þess vegna kallaði ég eftir því í 1. umr. að menn mundu, af því að nú eru til afladagbækur og hvernig þetta er skráð og það liggur alveg klárt fyrir hvaða aðilar hafa stundað veiðar á gullkarfa og hafa ekki getað veitt djúpkarfann, bara fá veiðiheimildir sínar í gullkarfa. En það sem liggur að baki þessu er að Hafrannsóknastofnun hefur viljað gera greinarmun á því hve mikið er verið að veiða úr hverjum stofni fyrir sig en það gefur augaleið að þarna er verið að úthluta veiðiheimildum til skipa sem geta ekki nýtt þær. Það er hlutur sem við eigum ekki að gera og ég tek undir með hv. þingmanni að við eigum að gera þetta með þeim hætti að menn fái veiðireynslu miðað við þær aflaheimildir sem þeir hafa verið veiða.

Frú forseti. Mér finnst liggja í orðum hv. þingmanns töluvert mikil ádeila á sjávarútvegsráðuneytið um að það beiti þessu ekki skynsamlega og af hyggindum. Ef það er svo að menn eru að veiða makríl villt og galið af því að þeir treysta á að fá veiðireynslu á kíló en ekki verðmæti, sýnir það að þetta eru ekki nægileg hyggindi. Að sjálfsögðu átti ráðuneytið að gefa það út eða ríkisstjórnin eða þeir sem um þetta véla að veiðireynslan yrði miðuð við verðmæti og þá er þessi vandi leystur. Ég held að aflamarkskerfið leiði alltaf til þess að menn nýti aflann skynsamlega og gæti þess að sóa ekki verðmætum af því að þeir megi ekki veiða nema ákveðinn fjölda af kílóum. En varðandi djúpkarfann og gullkarfann, ég held að þetta sé sérstakt tilefni til þess að hv. sjávarútvegsnefnd komi saman aftur og fari í gegnum þetta, af því að það liggur í augum uppi að þetta er ósköp venjuleg skynsemi og ekkert annað.

Virðulegi forseti. Þar sem hv. þingmaður talar um makríl þá er þetta ekki alveg svona einfalt vegna þess að makríll er deilistofn og við þurfum að ná niðurstöðu við aðrar þjóðir um það hversu hár hlutur okkar er í þeim stofni gagnvart hinum. Þess vegna er þetta kannski ekki einfalt, en hins vegar setur ráðuneytið hámarksaflamark sem má veiða úr því sem þeir telja að þeir eigi að gera, og ekki hefur náðst niðurstaða í því, eins og t.d. með grálúðuna, sem er deilistofn þannig að menn eru þarna á þessu svæði. En ég er algerlega sammála því, ég hef sagt það hér og sagði það margoft í sumar, að þarna væri verið að sólunda verðmætum og það má ekki af því að menn eru í kapphlaupi að búa sér til veiðireynslu í staðinn fyrir að nýta auðlindina skynsamlega. Auðvitað er þetta hlutur sem verður að bregðast við og það hefði verið hægt með mjög einfaldri aðgerð, eins og ég nefndi í ræðu minni í sumar og hv. þingmaður rifjaði upp, þ.e. að menn hefðu gefið út þá skipun að veiðireynslan yrði miðuð við verðmæti. Það hefði að sjálfsögðu verið eðlilegasta niðurstaðan. Hvað varðar djúpkarfann og gullkarfann þá tek ég heils hugar undir með hv. þingmanni að það veldur mér áhyggjum að menn skyldu ekki klára það mál til enda og segja: Við höfum gögn sem sýna fram á að viðkomandi skip hafa aldrei landað nema gullkarfa. Þá er mjög skynsamlegt að þau skip fái úthlutun á sínum gullkarfa vegna þess að þau munu ekki geta veitt djúpkarfann. Þetta eru fyrirtæki sem hafa sérhæft sig í karfaveiðum, karfavinnslu og markaðssetningu á honum og hafa gert ákveðna samninga, það er mjög skynsamlegt. Það kemur líka fram í nefndaráliti minni hlutans þar sem menn benda á að þetta eru hlutir sem verður að skoða betur, að menn setji ekki rekstur þessara fyrirtækja í loft upp. Það er mjög óeðlilegt að úthluta aflaheimildum til einhverra sem geta sannarlega ekki nýtt þær.

Frú forseti. Hér er til umræðu frumvarp til laga um breytingu á lögum um stjórn fiskveiða. Ég kem sérstaklega upp til að fagna því frumvarpi og jafnframt lýsa yfir ánægju með þá umræðu sem hér hefur farið fram, a.m.k. síðasta einn og hálfan tímann frá því að ég kom inn í þingsal. Hv. þm. Ásbjörn Óttarsson flutti gagnmerka og innihaldsríka ræðu um frumvarpið sem var málefnaleg og byggð á mikilli þekkingu hans á þessum málaflokki. Sá sem hér stendur kynntist skötuselsveiðum fyrir tveimur árum á hinu svokallaða Háadýpi suður með landinu í troll og svo óbeint með grásleppuveiðum á Breiðafirði síðasta sumar þar sem gríðarlegt magn er af skötusel. Þar hefur mikil sóun átt sér stað vegna þess að þar hafa veiðiheimildir ekki verið fyrir hendi til að koma með þann afla að landi. Menn þurftu að kaupa þær eftir á ef þær hafa þá á annað borð fengist. Það er, eins og hv. þingmaður benti á, hlýnun sjávar sem veldur því. En jafnánægður og ég var með ræðu hv. þingmanns var ég fyrir miklum vonbrigðum með ræðu hv. þm. Illuga Gunnarssonar sem talaði fyrr í dag, og ég fylgdist með, vegna þess að hún einkenndist öll af þeim upphrópunum sem hafa verið svo áberandi í allri þessari umræðu um að hér væri verið að búa til óvissu sem væri að grafa undan undirstöðuatvinnuvegi þjóðarinnar. Ég held að hún sé í ætt við það plan sem margir hafa talað um með tilliti til fyrningarleiðarinnar án þess þó að það liggi nákvæmlega fyrir hvernig hún verði útfærð og í raun og veru talað um hana sem sjálfstætt fiskveiðistjórnarkerfi sem hún er að sjálfsögðu ekki. Á undanförnu ári hefur geisað mikið áróðursstríð í landinu af hálfu sumra útvegsmanna og þeirra sem vilja engar breytingar á fiskveiðistjórninni og tala mikið um óvissuna sem fyrirhugaðar breytingar hafa í för með sér, enginn fjárfesti þessa dagana og verið sé að grafa undan þessum undirstöðuatvinnuvegi þjóðarinnar. Sú óvissa sem rætt er um er auðvitað komin til vegna þess að í síðustu alþingiskosningum buðu fram tveir stjórnmálaflokkar með þá stefnu að breyta skyldi í grundvallaratriðum fiskveiðistjórnarkerfinu.  Nauðsynlegt er að halda því fram í umræðunni að Landssamband íslenskra útvegsmanna, það ágæta félag, er ekki baráttusamtök fyrir landsbyggðina, þau eru ekki baráttusamtök fyrir sjómenn eða fiskvinnslufólk. Það er mjög nauðsynlegt að fram komi að með breytingum á lögum um stjórn fiskveiða er ekki verið að uppræta þá atvinnugrein í landinu, eins og stundum er haldið fram. Það er nauðsynlegt líka að því sé haldið fram að það er ekki fiskvinnslufólk og sjómenn sem hagnast á því að selja eða leigja veiðiheimildir. Það eru eingöngu handhafar veiðiheimilda sem það gera. Það verður eftir sem áður stundaður sjórinn og unnið í fiski þó að sumir talsmenn Sjálfstæðisflokksins vilji halda öðru fram. Síðasta útspil hagsmunasamtakanna, hótunin um að sigla flotanum í land, sýnir í raun væntumþykjuna um hagsmuni landsbyggðarinnar, um hagsmuni fiskvinnslufólks og sjómanna. Var það fólk spurt um þessa ákvörðun? Voru sjómenn spurðir að því og kusu þeir forustu LÍÚ til að vinna fyrir sig og sína hagsmuni? Hvernig hafa stjórnvöld brugðist við í allri þessari umræðu og áróðursstríði? Jú, skipuð hefur verið sérstök sáttanefnd með öllum hagsmunaaðilum til að fara yfir þessi mál þrátt fyrir yfirlýsingar um að verið væri að leggja atvinnugreinina á hliðina, þrátt fyrir fyrir fram gefnar yfirlýsingar um að aldrei muni nást sátt um breytingar. Það verður aldrei sátt um breytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu. Það verður aldrei sátt um fyrningarleiðina. Það er það sjónarmið sem blasað hefur við stjórnvöldum í þessum efnum og það er miður að svo sé, vegna þess að það er gríðarlega mikilvægt að það náist eins mikil sátt um fiskveiðistjórnina á Íslandi og nokkur kostur er. Það hefur verið gríðarleg óánægja með þetta kerfi lengi vel, alveg burt séð frá því hverjum það er að kenna eða hverjir gerðu þær breytingar sem óvinsælastar eru, hvað það er í kerfinu sem leiddi til óvinsældanna. Það er fyrst og fremst það óöryggi sem landsbyggðin hefur horft upp á í þessu kerfi sem veldur óvinsældum þess. Það hvernig veiðiheimildir hafa verið seldar í burtu, hvernig fyrirtæki hafa flutt annað, skip og útgerðir, án þess að íbúar sjávarþorpa eða fiskvinnslubæja hafi haft nokkuð um það að segja. Sú hætta blasti við í heimabæ mínum, Vestmannaeyjum, fyrir 2–3 árum að stór hluti aflaheimilda þar væri í hættu og hætta væri á því að hann yrði fluttur í burtu. Það er þetta sem veldur mestu óvissunni í kerfinu. Ég hef verið talsmaður þess að fara nokkuð hratt í breytingar á þessu kerfi vegna þess að mér hefur fundist það vera sambærilegt því að rífa plástur snögglega af heldur en gera það hægt og rólega. Það er oft sársaukaminna þegar það er gert með þeim hætti. En ég hlýt að fallast á það eins og allir aðrir hljóta að gera að nauðsynlegt er að gera málamiðlun í þessu máli. Það verður aldrei sátt um útfærslu mína í málinu. Það er ljóst, mér er það ljóst á umræðunni sem orðið hefur. Ég þarf að nálgast þá sem eru á öndverðri skoðun. Ég get ekki haldið því fram einn og sér að ég muni aldrei sættast við sjónarmið annarra í þessu máli, ég ætla ekki að gera það fyrir fram. Það verður að nást eins mikil sátt um málið og hægt er. Um flest þau atriði í frumvarpinu ættu allir að geta orðið sammála þótt deildar meiningar séu kannski einna helst um ákvæðið um skötuselinn. En menn voru reiðubúnir til að ræða breytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu í þarsíðustu ríkisstjórn þegar Samfylkingin stjórnaði ásamt Sjálfstæðisflokki. Þá stóð til að gera sérstaka úttekt á áhrifum kvótakerfisins á byggðir landsins og bregðast við í kjölfar þess. Það sjónarmið hlýtur enn að vera til staðar innan Sjálfstæðisflokksins. Það hlýtur enn vera höfðað til þess sjónarmiðs og ég bið talsmenn þess flokks um að rifja það upp og koma til samstarfs við ríkisstjórnina. Ég skora á stjórnarandstöðuna að gera það, að breyta um vinnubrögð. Ég skora líka á LÍÚ að gera það, að breyta um vinnubrögð. Það verður að gera þær breytingar á lögum um fiskveiðistjórn með eða án útgerðarmanna, en þjóðin hefur ekki lengur efni - sérstaklega á þeim tímum sem við lifum núna - á átökum, á smámunasemi, á flokkapólitík og skotgröfum. Það hefur verið boðið upp á sátt, sérstaka sáttanefnd í þessu máli þar sem hlustað er á öll sjónarmið en það þýðir ekki að menn séu búnir að afsala sér forræði yfir málaflokknum. Það getur aldrei verið svo, en það þýðir að menn hlusta á sjónarmið og reyna að ná eins mikilli sátt og mögulegt er. Þess vegna verður að hvetja menn, sérstaklega talsmenn Sjálfstæðisflokksins, til að fara eftir yfirskrift fundarherferðar sinnar, Stöndum saman. Þannig getum við horf til framtíðar til þessarar undirstöðuatvinnugreinar þjóðarinnar, skipulagt íslenskan sjávarútveg út úr gríðarlega erfiðri skuldastöðu og orðið í fremstu röð, einbeita okkur að því í sameiningu að búa svo um hnútana að við getum selt um allan heim ferskan fisk á háu verði. Við getum orðið til fyrirmyndar um sjálfbæra nýtingu sem yrði öðrum þjóðum til fyrirmyndar í umgengni við auðlindir sínar, orðið að mestu og bestu fiskveiðiþjóð heimsins. En til að svo megi verða verða allir sem að málinu koma að vera reiðubúnir til þess að slá af sjónarmiðum sínum og nálgast. Það þýðir ekki að rjúka af fundum, það þýðir ekki að segja: Það næst aldrei sátt um þína leið. Finnum þá nýja leið saman.

Virðulegi forseti. Ég ætla að byrja á að þakka hv. þm. Róberti Marshall fyrir ræðu hans. Eins og von er á er ég kannski ekki alls kostar sammála honum í greiningu hans en ég er þó sammála honum um að það verður að ná eins konar sátt. Einn helsti ljóður á núverandi kvótakerfi er að ekki ríkir sátt um það. Svo virðist vera sem þeir í þéttbýlinu, sérstaklega í Reykjavík eða í kringum Reykjavík og kannski kringum Akureyri að einhverju leyti, hafi aðrar skoðanir á því hvernig á að nýta fiskstofnana og hvernig á að gera sem mest úr þeim, heldur en þeir sem búa í sjávarbyggðunum um landið. Ekki er hægt að skýra það með því að það búi bara sjálfstæðismenn í sjávarbyggðum. Það verður að skýra það einhvern veginn öðruvísi. Ef menn bera brigður á þessa greiningu mína geta menn farið hringinn í kringum landið þar sem öll sveitarfélög í sjávarbyggðunum hafa ályktað um að þau leggist á móti þessari fyrningarleið vegna þess að það setji afkomu sjávarútvegs í hættu í byggðarlögunum og þar af leiðandi tilveru sveitarfélaganna. Mig langar til að spyrja: Ef þetta eru sameiginlegir hagsmunir okkar allra hvernig stendur þá á því að öll sveitarfélögin við ströndina hafa ályktað gegn fyrningarleiðinni. Við gefum okkur þá forsendu að það búi ekki bara sjálfstæðismenn úti á landi.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni þessa spurningu vegna þess að þarna snertir hann á mjög mikilvægum punkti sem ég kom inn á í upphafi míns máls en skýrði kannski ekki nægilega vel. Fyrningarleiðin hefur í sjálfu sér aldrei verið útfærð neitt sérstaklega. Eini útreikningurinn sem ég hef séð á útfærslunni kemur, held ég, úr skýrslu sem unnin var fyrir Vinnslustöðina í Vestmannaeyjum á því herrans ári 2003, eða fyrir 7 árum, og byggir á ákveðnum forsendum sem eru víðs fjarri þeim forsendum sem ég hef séð fyrir mér við framkvæmd fyrningarleiðarinnar. Þau mótmæli eru því einfaldlega byggð á misskilningi. Það sem boðið hefur verið upp á, í hinni svokölluðu sáttanefnd, og það sem útvegsmönnum hefur boðist þar, er að óháður aðili hefur verið fenginn til þess verks ásamt með þessari nefnd að reikna sig að niðurstöðu þannig að við færum í útfærslu á fyrningarleiðinni sem væri alveg tryggt að mundi ekki leggja eitt einasta fiskvinnslufyrirtæki á hliðina. Það er tilboð sem liggur á borðinu og ég held að nauðsynlegt sé að gera það. Ég held að það væri algert feigðarflan að fara að gera breytingar á kerfinu sem setti fyrirtæki á hausinn. Það hefur enginn áhuga á því - sameiginlegur útreikningur sem lægi til grundvallar þannig að menn gætu tekið ákvarðanir um skref sameiginlega í kjölfar þess.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka þetta ágæta svar. Ég er algerlega sammála hv. þm. Róberti Marshall um það að æskilegt væri að fram færi einhvers konar útreikningur þar sem menn kæmu sér saman um reiknimeistarann. Þessi sáttanefnd væri t.d. góður vettvangur til þess. Það er því mjög bagalegt að útvegsmenn hafi séð sig til knúna til að hverfa af þeim vettvangi vegna þess að verið væri að fikta í kerfinu meðan verið væri að ræða um hvort eigi að breyta einhverju. Þetta með útfærslu á fyrningarleiðinni, það liggur algerlega ljóst fyrir að í plöggum Samfylkingarinnar stendur að afskrifa eigi um 5% á ári, sem sagt að taka kvótann til baka á 20 árum. Það er ekkert flókin útfærsla ef hv. þingmaður mundi kannski tjá sig um það.

Virðulegi forseti. Það er rétt að það eru til útfærslur, bæði í fórum Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs og Samfylkingarinnar, í þessum efnum. En ég tel mjög mikilvægt að menn horfi einfaldlega á innköllun og endurráðstöfun veiðiheimilda sem meginprinsipp í þessari umræðu, ekki endilega þær útfærslur sem kynntar hafa verið til sögunnar af þessum stjórnmálaflokkum. Eins og ég sagði í ræðu minni er mjög ólíklegt að sátt verði um það eitt og sér þrátt fyrir að rúmur helmingur þjóðarinnar hafi verið tilbúinn til að fallast á þá leið. Ég er einfaldlega að segja: Komumst að sameiginlegri niðurstöðu sem flestir geta verið sáttir við. Þó að aldrei náist að sjálfsögðu fullkomin sátt í þessum efnum þá ætti sameiginlegur útreikningur - og ég nefni t.d. stofnun á borð við Háskólann á Akureyri sem gæti komið að þeirri vinnu - að geta orðið góður grundvöllur til þess að menn gætu þokað málinu áfram og upp úr þeim skotgröfum sem það hefur verið í allt of lengi.

Virðulegi forseti. Guð láti gott á vita. Það er ánægjulegt að heyra að hv. þm. Róbert Marshall er að átta sig á því að fyrningarleiðin er hugmynd sem mikil brotalöm er í. Ef hægt er að framfylgja þessari fyrningarleið á þann veg að engin hætta sé á því að fyrirtæki sem stundi rekstur í sjávarútvegi fari fyrir borð þá er það vel. Það er bara ekki hugmyndin sem hefur verið kynnt af hálfu stjórnvalda með fyrningarleiðinni. Það er nýtt að heyra hv. þingmann fjalla um þetta á þessum nótum en kemur svo sem ekkert á óvart hjá gamalreyndum Eyjapeyja og sjómanni því að auðvitað opna menn augun áður en í skafla er dregið. Nú er vinnuhópur á vegum hæstv. ráðherra að vinna í þessum málum og hann ætti að fá frið til að gera það án þess að menn séu að blanda sér inn í þá umræðu á þessu stigi málsins. Það er fáránlegt að vera að rugga bátnum á meðan 18 manna hópur hagsmunaaðila og embættismanna er að brjóta til mergjar möguleikana á því að gera ákveðnar breytingar. Ákveðnar breytingar eru sjálfsagðar, svo sem eins og aukin veiðiskylda. Hvar hún endar skiptir hins vegar máli en framsalsrétturinn er lykillinn að kerfinu öllu. Hann má svo sem skerða og losa við alls konar biskupsbraskara og slíkt, sem verið hafa í kerfinu, en það þarf að smúla drekkið á þann hátt að það skaði ekki rekstur sjávarútvegsins sem er fjöregg þjóðarinnar, gefur einu tekjurnar sem eru klárar, 60% þjóðarteknanna. Svo ætla menn að fara að leika sér með þetta. Það gengur auðvitað ekki.

Virðulegur forseti. Það er rétt hjá hv. þm. Árna Johnsen að ég hef áttað mig á því að þetta mál gengur aldrei nema eins mikil sátt náist um það og mögulegt er. Ég hef líka áttað mig á því að sú staða sem íslensk þjóð er í á þessum tímamótum leyfir ekki lengur þá pólitík sem stunduð hefur verið í þessum efnum. Það er liðinn tími að við getum leyft okkur þann munað að rífast út frá flokkspólitískum skoðunum hvað þetta varðar. Menn verða einfaldlega að reyna að nálgast hver annan í þessu máli. Það er svo mikið hagsmunamál fyrir þjóðina. Ég sagði líka í ræðu minni að það að menn skipi sáttanefnd um útfærslu á þessu grundvallaratriði þýðir ekki að menn framselji yfirráð yfir greininni frá sér meðan á því stendur. Enda er það svo að í því frumvarpi sem hér er til umræðu eru 8 atriði sem ég held að allir geti verið sammála um og hægt verði að ná einhverri samstöðu um með útfærslum nema e.t.v. skötuselinn, og það kom fram í framsögu hv. varaformanns sjávarútvegsnefndar að ákveðið tilboð hefði verið á borðum varðandi skötuselinn sem hefði verið hafnað af útvegsmönnum. Ég held samt sem áður að hægt sé að ná samstöðu um það. Ég ítreka þá skoðun mína að það að vinna að málinu í sáttaferli þýðir ekki að menn breyti engu meðan á því stendur í ráðuneyti sjávarútvegsmála. Það gengur ekki. En hins vegar er allt til umræðu í þessum efnum og ég held að sú umræða sem hefur farið fram í dag sýni hverjir möguleikarnir eru. Þeir eru miklir.

Virðulegi forseti. Það er alveg rétt hjá hv. þingmanni að skynsemin á að ráða í allri meðferð málsins, ekki flokkadrættir eða flokkapot. Það er skynsemin. Skynsemin hlýtur að byggjast á reynslu íslenskra sjómanna og útvegsmanna og það eru þeir sem fyrst og fremst koma að þessum þáttum. Það á að meta reynslu sjómannanna a.m.k. til jafns við reynslu fiskifræðinga. Það er lærdómur að vera sjómaður og skipstjórnarmaður á fiskimiðum Íslands. Það skiptir því miklu máli að menn opni þetta með björtum vilja og huga en ég vil mótmæla því að verið sé að ráðast á útvegsmenn fyrir það að telja að ástæða sé til að kalla flotann í land til að knýja á um að óörygginu sem fylgi þessum vangaveltum um fyrningarleiðina sé fylgt eftir. 

Virðulegur forseti. Ég hef í sjálfu sér ekki meiru við mitt mál að bæta í þessum orðaskiptum við hv. þingmann. Ég held að við séum sammála um að hægt sé að ná einhverri sæmilegri niðurstöðu í þessu máli, sérstaklega ef það kemur fram að menn séu tilbúnir til að reikna sig sameiginlega að niðurstöðu þannig að tekið sé mið af skuldastöðu útgerðarinnar. Ég held að það sé algert lykilatriði. En varðandi það sem ég sagði, um þá ákvörðun útvegsmanna að sigla flotanum í land, þá held ég að það hafi verið mistök hjá útvegsmönnum enda kom það í ljós, sérstaklega varðandi þann fund sem haldinn var í Vestmannaeyjum á dögunum, að flestöll skipin sem sigldu í land vegna þess fundar voru hvort eð er á leiðinni í land.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ræðu hans. Ég verð þó að segja að ég er býsna ósammála henni að flestu ef ekki öllu leyti. Þó var ég sammála hv. þingmanni um eitt: Það er nauðsynleg forsenda að við náum sátt. En það hvernig hv. þingmaður nálgast það að sú sátt náist er mjög undarlegt svo að ekki sé sterkara að orði kveðið. Hann heldur því fram að stjórnvöld hafi brugðist við þeirri óvissu sem ósættið um fiskveiðistjórnarkerfið valdi með því að skipa sáttanefnd þrátt fyrir að búið sé að lýsa yfir að ekki sé hægt að ná um þetta sátt, og það er alfarið rangt. Stjórnvöld skipuðu þessa sáttanefnd, með aðild allra þessara aðila, en undirliggjandi var hótun um það að reyna ætti að ná sátt um fyrningarleiðina. Fyrningarleiðin er eitthvað sem ekki bara útgerðarmenn og ekki bara Sjálfstæðisflokkurinn, ekki bara þeir sem eiga einhverra hagsmuna að gæta, heldur mjög margt annað skynsamt fólk út um allt land, sveitarfélög, hagsmunasamtök, hafa sett sig alfarið á móti. Þess vegna er ekki hægt að ná sátt um einhverja ákveðna niðurstöðu. Þingmaðurinn var með áskoranir á hendur stjórnarandstöðu og okkar sjálfstæðismanna en ég skora á hv. þingmann að taka þátt í sátt. Að leggja þessar hugmyndir til hliðar vegna þess að þær eru greinilega, og þingmaðurinn sagðist vera í sáttahug, hvað sem þingmanninum finnst um það, ekki til þess fallnar að skapa sátt. 

Hv. þingmenn verða að virða ræðutíma.

Virðulegi forseti. Í ræðu síðasta hv. þingmanns birtist vandi þessa máls í hnotskurn og sú umræða sem verið hefur. Önnur hliðin hefur verið tilbúin til að ná sátt um málið ef hin hliðin er tilbúin til að leggja stefnumál sín til hliðar. Það mun aldrei nást nokkur sátt með þeim hætti. Ef við erum einfaldlega tilbúin til að falla frá áformum okkar um fyrningarleiðina þá getum við talað saman. En þannig virka hlutirnir ekki, hv. þingmaður. Ég hef í sjálfu sér engu við það að bæta. Við verðum að reyna að nálgast hvort annað og ekki er hægt að gera þá kröfu að við hættum að tala um stefnumál okkar frá því í síðustu kosningum og föllum frá því og ákveðum að nálgast málið út frá sátt sem Sjálfstæðisflokkurinn er tilbúinn til að skilgreina að sé óbreytt kerfi.

Frú forseti. Þetta eru algerar hártoganir. Ég sagði og ég tek undir með hv. þm. Sigurði Inga Jóhannssyni sem sagði áðan: Ef einhver vilji er til þess að ná sátt, tökum þá fyrningarleiðina og setjum hana sem eina leið í nefndarstarfinu. Það er ekki eins og hv. þingmaður leggur upp með að það hafi verið kosið sérstaklega um að fara fyrningarleiðina. Ég vil segja þetta við hv. þingmann: Ég held að stjórnarflokkarnir hafi verið kosnir þrátt fyrir fyrningarleiðina og að ástæða þess að þessir tveir flokkar náðu meiri hluta á Alþingi hafi ekki verið stefna þeirra í sjávarútvegsmálum, heldur að það varð hrun í bankakerfinu sem gerðist á okkar vakt og það var verið að refsa Sjálfstæðisflokknum fyrir það. Merkilegt nokk var Samfylkingunni ekki refsað fyrir það sem var þó á sömu vakt. Það var verið að kjósa um það fyrst og síðast og skjaldborg um heimilin og það að koma atvinnulífi og efnahagslífi á koppinn aftur. 

Virðulegur forseti. Ég hef reynt að temja mér það að ræða þetta mál í ró og yfirvegun á þessum þingfundi og ætla að halda því áfram þó að sumum virðist vera dálítið heitt í hamsi yfir þessu máli. Ég ítreka það sem ég hef sagt áður. Til þess að íslenskur sjávarútvegur geti sótt fram og orðið meðal þeirra fremstu í heiminum 

Ekki ákveða niðurstöðuna fyrir fram.

Það er enginn að ákveða niðurstöðuna fyrir fram, hv. þingmaður.

Frú forseti. Ég vil koma aðeins inn í umræðuna um þetta ágæta frumvarp sem er til 2. umr. í dag. Ég vil fyrst þakka hv. sjávarútvegsnefnd fyrir þá vinnu sem hún hefur lagt í málið til að skila því inn í þingið. Ég vil sérstaklega þakka varaformanni nefndarinnar, sem mælti fyrir nefndarálitinu fyrr í dag, hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur, fyrir vinnu hennar og nefndarmönnum öllum bæði stjórnar og stjórnarandstöðu þakka ég fyrir það hvernig þau skila þessu máli til 2. umr. Ég ætla ekki að fara í öll þau efnisatriði sem hér hefur verið fjallað um, enda hefur það verið gert mjög ítarlega bæði af hv. nefndarmönnum stjórnarmeirihluta í sjávarútvegsnefnd en einnig af hv. nefndarmönnum sem skipa þar minni hluta og hafa skilað minnihlutaáliti. Farið hefur verið mjög vítt og breitt og ítarlega yfir þau atriði sem frumvarpið fjallar um og þó að þar geti sýnst sitt hverjum hefur umræðan verið mjög breið og víða komið við. Ég vil í fyrsta lagi minna á og ítreka að í umfjöllun um sjávarútvegsmál verðum við að hafa í huga á hverju lagagrunnurinn byggist. Segja má að lögin um stjórn fiskveiða byggist í rauninni á 1. gr. í lögunum þar sem stendur, með leyfi forseta: „Nytjastofnar á Íslandsmiðum eru sameign íslensku þjóðarinnar. Markmið laga þessara er að stuðla að verndun og hagkvæmri nýtingu þeirra og tryggja með því trausta atvinnu og byggð í landinu. Úthlutun veiðiheimilda samkvæmt lögum þessum myndar ekki eignarrétt eða óafturkallanlegt forræði einstakra aðila yfir veiðiheimildum.“ Mér finnst mjög mikilvægt að þetta sé ávallt haft í huga þegar fjallað er um þessi mál. Þetta er einnig það sem er grunnurinn í samstarfsyfirlýsingu þeirra flokka sem nú skipa ríkisstjórn, þ.e. Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs og Samfylkingarinnar, þar er lögð áhersla á þetta. Í upphafskaflanum um fiskveiða er einmitt kveðið svo á um í samstarfsyfirlýsingunni, með leyfi forseta: „Markmið sjávarútvegsstefnu ríkisstjórnarinnar er að fiskveiðar umhverfis landið séu hagkvæmar og skapi verðmæti og störf en séu jafnframt sjálfbærar og vistvænar og í samræmi við alþjóðlegar skuldbindingar um verndun vistkerfa, lífríkis og hafsbotns. Veiðiheimildir skulu ákvarðast af nýtingarstefnu sem byggist á aflareglu hverju sinni. Íslenskur sjávarútvegur mun gegna lykilhlutverki við þá endurreisn atvinnulífsins sem fram undan er. Það er því afar mikilvægt að skapa greininni bestu rekstrarskilyrði sem völ er á og treysta þannig rekstrargrundvöllinn til langs tíma, en jafnframt verði leitað sátta um stjórn fiskveiða.“ Í samstarfsyfirlýsingunni er kveðið á um að það verði undirstrikað að fiskstofnar umhverfis landið séu sameign þjóðarinnar og 1. gr. laga um stjórn fiskveiða áréttuð eins og ég gerði áðan. Samstarfsyfirlýsingunni er skipt upp í tvo flokka, annars vegar þau verkefni sem kölluð eru „brýnar aðgerðir“. Þar er kveðið á um að knýja eigi á um frekari fullvinnslu aflans hérlendis, sem hefur verið unnið að á undanförnum mánuðum og vikum, með því að skoða hóflegt útflutningsálag á fisk og/eða að óunninn afli verði settur á innlendan markað. Að þessu hefur verið unnið og vonandi næst árangur þar, en það er mjög mikilvægt að sá fiskur sem veiddur er á Íslandsmiðum geti orðið þjóðhagslega til ábata og verðmætasköpun innan lands sé eins og nokkur kostur er, þó svo að það þurfi líka að tryggja jafnræði fiskvinnslunnar að þeim fiski sem veiddur er og íslensk fiskvinnsla njóti þar a.m.k. jafnræðis og margir hafa krafist þess að hún njóti þar forgangs. Síðan er tíundað í þessum brýnu aðgerðum að takmarka framsal á aflaheimildum, auka veiðiskyldu og endurskoða tilfærslur og heimildina milli ára. Þetta er tíundað í samstarfsyfirlýsingu flokkanna sem brýnar aðgerðir og birtast í því frumvarpi sem hér hefur verið til umfjöllunar. Síðan er kveðið á um fleiri atriði eins og stofnun auðlindasjóðs og að arður af rekstri sjóðsins renni til atvinnuuppbyggingar. Vísir að því er nefndur í umræddu skötuselsákvæði sem hér hefur verið. Að vernda grunnslóð, sem er tíundað hér, og að heimila handfrjálsar handfæraveiðar smábáta yfir sumarmánuðina eða þær strandveiðar sem voru leyfðar á síðasta ári og stefnt er að því að áframhald verði á. Þannig voru tíunduð í samstarfsyfirlýsingunni þau verkefni sem ráðist yrði í strax og öllum voru ljós og hins vegar það sem laut að því að lög um stjórn fiskveiða yrðu endurskoðuð í heild með langtímamarkmið í huga út frá þeirri stefnu sem ég rakti í upphafi og að endurskoðunin, eins og stendur í samstarfsyfirlýsingunni, muni verða unnin í samráði við hagsmunaaðila í sjávarútvegi og miðað við að áætlun um innköllun og endurráðstöfun afla taki gildi í upphafi fiskveiðiárs 1. september 2010. Og síðan eru tíunduð frekari atriði sem þessi samráðshópur fáist við eins og hvernig menn sjá skipan fiskveiðistjórnarkerfisins til lengri tíma. Í framhaldi af þessu var síðan skipaður eins og hér hefur verið rætt um samstarfshópur til endurskoðunar á fyrirkomulagi fiskveiðistjórnar og þar er tíundað í erindisbréfinu, með leyfi forseta: „Verkefni starfshópsins verður að skilgreina helstu álitaefni sem fyrir hendi eru í löggjöfinni og lýsa þeim. Hann láti vinna nauðsynlegar greiningar og setji að því loknu fram valkosti um leiðir til úrbóta, þannig að greininni verði sköpuð góð rekstrarskilyrði til langs tíma, fiskveiðar verði stundaðar með sjálfbærum hætti og sem víðtækust sátt náist um fiskveiðistjórnina meðal þjóðarinnar. Starfshópnum er gert að hafa sem víðtækast samráð við aðra aðila, t.d. með viðtölum, viðtöku álitsgerða og á veraldarvefnum. Honum er gert að skila af sér álitsgerð fyrir 1. nóvember nk. [þ.e. núna árið 2009.] Á grundvelli vinnu starfshópsins og þeirra valkosta sem hann bendir á, mun ráðherra ákveða frekari tilhögun við endurskoðun fiskveiðilöggjafarinnar.“ Þetta var það erindisbréf sem hópurinn fékk. Það er hárrétt sem hér hefur komið fram að af ýmsum ástæðum náði hópurinn ekki að skila þessu verki af sér fyrir 1. nóvember, en ég legg áherslu á að þessi starfshópur starfi sem hraðast nú og ef nauðsyn krefur muni verða að setja honum tímamörk í þeim efnum. Þetta var það sem ég vildi segja hér til að skýra hvernig þessi mál eru, annars vegar á milli þessa starfshóps og hins vegar þau verkefni sem ráðuneytið vinnur beint að og við höfum séð í því frumvarpi sem hér er til umræðu. Ég vil í sjálfu sér ekki fara mjög mikið inn í einstök efnisatriði í frumvarpinu, það er búið að gera það mjög ítarlega. Það er þó skylt að koma inn á málið sem hefur verið sérstaklega rætt, þ.e. varðandi skötuselinn, og það að þarna er lögð til tímabundin aðgerð við ráðstöfun á aflaheimildum í skötusel, þ.e. fari svo að heimiluð verði eða ráðherra leggi til meiri veiði en nú er og var gefin út sem voru 2.500 tonn við upphaf fiskveiðiársins. Varðandi skötuselinn vil ég benda á að þegar gefin var út ákvörðun um leyfilegan hámarksafla fyrir fiskveiðiárið 2009/2010 hinn 10. júlí sl. fylgdi þeirri ákvörðun allítarleg greinargerð og þar stóð, og vil ég vitna til þess, með leyfi forseta: „Varðandi skötusel skal það tiltekið að sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hefur ákveðið aflahámark er svarar til 2.500 tonna sem er í samræmi við tillögur Hafrannsóknastofnunarinnar. Ráðherra tekur þó fram að hann hefur í hyggju að skoða aðrar leiðir til viðbótar varðandi fiskveiðistjórn í skötusel. Veruleg breyting hefur orðið á útbreiðslu skötusels hér við land á þessum áratug. Veiðislóðin var í áratugi aðallega við mið- og austurhluta suðurstrandarinnar og á þeim grunni var upphafsaflahlutdeild úthlutað. Nú hefur þessi veiðislóð í vaxandi mæli færst á vesturmið og jafnvel norður. Þetta hefur jafnframt þýtt að skötuselur hefur í vaxandi mæli komið fram sem meðafli við grásleppuveiðar á grunnsævi í Breiðafirði og Ísafjarðardjúpi. Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra mun vegna þessa leggja fram frumvarp til breytinga á lögum um stjórn fiskveiða á haustþingi þar sem á þessum atriðum og fleirum verður tekið með almennum hætti. Jafnframt hefur ráðherra í hyggju að setja reglugerð um umgengni við þennan stofn þar sem að tekið verður fyrir fjöldi neta á bát, vitjunartími neta og fleira því skylt.“ Þessi atriði voru kynnt strax 10. júlí sl. þannig að þetta var svo sem öllum ljóst. Ég vil geta þessa og hérna hefur verið rakin ítarlega í umræðunni hin hraða útbreiðsla á skötusel og breyting á hegðun hans er mjög sérstök. Þó að menn hafi nefnt aðrar fisktegundir í því sambandi komast þær ekki nálægt þeim breytingum og hraða þeirra breytinga sem hefur orðið á skötusel á síðustu árum. Menn hafa verið að velta fyrir sér aflamagni í skötusel. Mig minnir að heildaraflamagn á skötusel á síðasta fiskveiðiári hafi verið rétt innan við 4.000 tonn, 3.800 eða eitthvað í þá veruna, og það er umtalað eins og kom fram í ræðum a.m.k. nokkurra hv. þingmanna að veiðin gæti hafa verið allnokkru meiri vegna þess að menn voru að fá skötusel í veiðarfæri sem höfðu ekki heimildir fyrir honum og því muni jafnvel hafa orðið meiri veiði en þarna er tilgreind. Menn hafa jafnvel nefnt að veiðin gæti hafa farið yfir 4.000 tonn á síðasta ári. Þetta er staðreyndin varðandi skötuselinn. Hitt að ráðherra skuli með heimild í þessu lagafrumvarpi leggja til að geta ráðstafað allt að 2.000 tonnum af skötusel með þeim hætti sem þar var tilgreint, þýðir ekki að þar með eigi að fara að setja þessar veiðar og öryggi þessa stofns í uppnám, alls ekki, heldur að horft verði til þess hvað hann muni þola í þeim efnum. Mér þykir samt rétt að nefna að þetta er raunveruleiki sem var á síðasta ári. Í nýlegu erindi sem ég heyrði eða úr greinargerð um einmitt áframhaldandi útbreiðslu skötusels er gert ráð fyrir að útbreiðsla hans muni að óbreyttu hitafari í sjónum aukast enn meir og stofninn gæti þess vegna vaxið enn hraðar eða haldið áfram að vaxa með líkum hraða og hann hefur gert á undanförnum árum. Með þessu verður vandlega fylgst en eins og hefur komið fram í umræðunni hafa rannsóknir á útbreiðslu makríls og skötusels ekki getað fylgt eftir þeirri þróun sem hefur verið á þessum stofnum. En það er alveg klárt að þær heimildir sem hér er verið að sækja byggjast náttúrlega á því að farið verði með þær af varúð. Ég vildi bara nefna þetta hér. Varðandi önnur atriði sem væri ágætt að koma aðeins inn á og menn hafa nefnt hér, er í fyrsta lagi að strandveiðar sem hófust í fyrrasumar þar sem sjómönnum eða þeim sem áttu bát og uppfylltu tiltekin skilyrði var gert mögulegt að fara á sjó og veiða tiltekið magn af botnfiski án þess að hafa til þess sérstakar aflaheimildir, fóru í gang á síðastliðnu sumri og verður að segjast að það gekk mjög vel. Unnin var skýrsla um það efni af hálfu Háskólaseturs Vestfjarða og þó að ýmsir hnökrar hafi komið upp gekk það í heild sinni mjög vel. Í morgun var afgreitt í ríkisstjórn til þingflokka frumvarp um strandveiðar sem byggja á líkum hætti og var á síðasta sumri og á þeirri reynslu sem þá varð. Vona ég að það frumvarp komi fljótt inn í þingið. Hitt sem nefnt hefur verið hér er makríllinn og það er svo sannarlega ánægjulegt ef makríllinn heldur áfram að koma inn með líkum hætti og hann gerði á síðastliðnu ári, en hann er ekkert að koma í kurteisisheimsókn, hann er að koma hérna til að éta og fitna. Þetta er deilistofn og ekki er búið að ná samningum um hann en gefnar hafa verið út veiðiheimildir upp á 130.000 tonn af makríl. Það hefur líka gerst að Íslendingar fá að koma að samningaborðinu um makrílinn og hvernig aflaheimildum í honum verður ráðstafað með þeim þjóðum sem þar eiga hlut að máli. Ég vona að fundur um það verði núna á útmánuðum en meðan staðan er svona er engin leið að vera með neina varanlega úthlutun á aflaheimildum í makríl. Engu að síður er mjög spennandi að vita hvernig við getum staðið sem best að veiðum á makríl þannig að sem mestur þjóðhagslegur ábati verði af veiðunum og jafnframt líka sem fjölþættast veiðimunstur. Því hef ég ákveðið, af því að þetta er nýr fiskur á þessum veiðislóðum, að við munum svo fljótt sem verða má, vonandi innan tveggja, þriggja vikna, halda ráðstefnu um makrílinn og hvernig því verður best fyrir komið að stunda þær veiðar og vinnslu og setja reglur og þá umgjörð sem væri best í kringum makrílveiðar hér á landi þannig að það skapi sem mestan þjóðhagslegan ábata og jafnframt sem fjölþættastar veiðar sem komi sem flestum landsmönnum að gagni og þeir geti komið þar að. Ég tel að það sé mjög mikilvægt að við byrjum þessa vegferð með makrílinn á þennan hátt. Frú forseti. Ég sé að tíminn er að verða búinn. Það var líka mjög ánægjulegt að loðnan skyldi koma upp og að hægt var að gefa út aflaheimildir á 130.000 tonnum af loðnu og þó svo að hluti af þeirri loðnu fari til annarra þjóða samkvæmt samningum þar um eru kannski um 90.000 tonn af þessu magni sem íslensk skip geta veitt og er því mjög gleðilegt að loðnan skuli vera að koma upp með þessum hætti og við vonum að þar verði framhald á. Frú forseti. Tíminn er búinn. Ég vona að við getum haldið áfram að vinna í þessum málum, bæði þar sem við horfum til skemmri tíma og einnig til lengri tíma.

Virðulegi forseti. Í ljósi þess að þetta er stutt andsvar og hæstv. ráðherra hefur eingöngu tvær mínútur til að svara ætla ég að spyrja hann tveggja afmarkaðra skýrra spurninga sem ég vænti að hann geti svarað á eftir. Í ræðu sinni lagði hæstv. ráðherra mikla áherslu á þá varúðarnálgun sem kemur fram í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar varðandi nýtingu fiskimiðanna. Þetta er þekkt sjónarmið. Þess vegna kom mjög á óvart að hæstv. ráðherra legði fram frumvarp sem fól í sér heimild eða nánast sagt tilskipun þjóðþingsins um að hann færi með aflaheimildir í skötusel upp um 80% umfram ráðleggingu Hafrannsóknastofnunarinnar. Nú hefur það gerst að meiri hluti nefndarinnar hefur sagt að þetta megi ekki gera nema í nánu samráði við Hafrannsóknastofnun sem mundi að sjálfsögðu leggjast gegn öllum slíkum áformum. Þess vegna spyr ég hæstv. ráðherra: Hvaða áform hefur hann uppi í þessum efnum? Það er búið að reyna að tala þetta niður og segja sem svo: Þetta er bara heimild, ráðherra mun auðvitað aldrei nýta sér það að fara með skötuselinn við þessar aðstæður upp um 2.000 tonn í ljósi fiskveiðiráðgjafarinnar, í ljósi þess að hann aðhyllist varúðarnálgun við fiskveiðar. Þess vegna spyr ég hæstv. ráðherra og ég trúi ekki öðru en að hann hafi velt fyrir sér hvað hann hyggist fara hátt með þessa viðbótarúthlutun í skötusel. Í öðru lagi vakti það mikla athygli mína að eina breytingartillagan sem meiri hluti sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar lagði fram varðandi ráðstöfun þess fjármagns sem á að fást við uppboð á skötuselnum var að hverfa frá því að hluti þess fjármagns rynni sérstaklega til byggðamála, sjávarbyggðanna eins og stendur í athugasemdum við frumvarp hæstv. ráðherra og ráðherra hefur sjálfur skrifað þar með. Það er horfið frá þessu og þetta á núna að fara í þennan sjóð í iðnaðarráðuneytinu, Átak til atvinnusköpunar , þar sem ekki er gert ráð fyrir að slíkir peningar fari sérstaklega til byggðanna heldur til annarra hluta. Ég spyr hæstv. ráðherra: Hvers vegna var þetta gert? Var þetta gert með vitund og vilja hans? Er þetta til marks 

Frú forseti. Fyrir það fyrsta, þegar ráðherra hefur skilað af sér máli til þingsins og það er farið til nefndar er það í sjálfu sér á forsjá þingsins og nefndarinnar eins og hv. þingmaður veit. Það er alveg rétt að ég hafði í frumvarpi mínu gert ráð fyrir því að þetta fjármagn færi annars vegar í AVS-sjóðinn til rannsókna og hafði þá líka hugsað mér, ég held að það standi í greinargerðinni, að það væri horft til skötuselsrannsókna. Mig minnir það. Hins vegar átti það að renna til byggðaáætlunar. Síðan geri ég ráð fyrir að sá ráðherra sem fer með byggðamál komi sjónarmiðum sínum varðandi þetta á framfæri við nefndina, a.m.k. var þessu breytt og í sjálfu sér ber nefndin ábyrgð á því. Hér hefur verið sagt að þetta renni til átaksverkefna og það er hægt að stýra því. Varðandi síðan skötuselinn vil ég bara minna á hver staðan er. Ég held að það sé búið að veiða núna yfir 80% af þeim 2.500 tonnum af skötusel sem voru heimiluð á þessu fiskveiðiári. Enn er það rétt hálfnað. Þetta sýnir stöðuna og ég vakti líka athygli á því að veiðin á skötusel mun hafa verið einhvers staðar um 4.000 tonn. Að minnsta kosti var skráð veiði tæp 4.000 tonn, mig minnir 3.800 tonn. Ég mun að sjálfsögðu taka upp viðræður við Hafrannsóknastofnun um að við förum yfir þessi mál og metum þau, en eins og hv. þingmaður veit ber ráðherra síðan endanlega ábyrgð á þeirri ákvörðun sem tekin er, bæði varðandi þennan stofn og aðra. En hann verður þá að geta rökstutt ákvörðun sína 

Virðulegi forseti. Þetta frumvarp er á forræði hæstv. ráðherra. Það er ráðherra sem leggur það fram, það er ráðherra sem mótar þá stefnu að hluti af því fjármagni sem átti að fást við uppboð á skötuselsheimildunum átti að renna til byggðalegra aðgerða. Nú upplýsir hæstv. ráðherra að líklega hafi hæstv. iðnaðarráðherra komist með puttana í þetta mál, dregið þessa peninga úr byggðaaðgerðunum og ákveðið að setja þá í annan sjóð - eru nógir sjóðirnir í iðnaðaráðuneytinu - til allt annars konar ráðstöfunar en þeirrar sem hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hafði lagt upp með. Ég verð að segja að mér finnst ótrúlega veikt af hæstv. ráðherra að láta það gerast að tekin sé um það ákvörðun, stórpólitísk byggðaleg ákvörðun, að hverfa frá því að þessir fjármunir renni til byggðalegra aðgerða og þeim sé þess í stað beint í allt aðrar áttir. Þetta er örugglega hinn merkasti sjóður, Átak til atvinnusköpunar , ég geri ekki lítið úr því. Það er hins vegar ljóst að verkefni hans eru ekki af byggðalegum toga. Ríkisstjórnin og ríkisstjórnarflokkarnir eru núna að beygja af leið. Þeir eru að hverfa frá þessum byggðalega vinkli af því að Samfylkingin ákvað það, greinilega án þess að hafa nokkurt samráð við hæstv. ráðherra sem flutti málið. Það er ótrúlegt að verða vitni að þessu. Hæstv. ráðherra svaraði síðan ekki spurningunni um það hvaða áform hann hefði uppi um það hversu miklu hann ætlaði að úthluta til viðbótar í skötuselnum. Hann sagðist ætla að taka upp viðræður við Hafrannsóknastofnun. Hafrannsóknastofnun hefur sagt álit sitt. Hafrannsóknastofnun segir að það eigi ekki að úthluta meira en 2.500 tonnum. Ég spurði hæstv. ráðherra einfaldrar spurningar sem er þessi: Hver er hans skoðun, hver eru hans áform? Hvernig ætlar hann að bregðast við? Við vitum hvert svar Hafró er, það þarf ekki einu sinni að halda fund um það, það er bara að opna skýrsluna frá því í júní í fyrra. Þar stendur hvað Hafró vill gera í þessum efnum. En hvað vill ráðherrann gera? Ætlar hann að úthluta 2.000 tonnum, 

Frú forseti. Ég veit af þessari umræðu í nefndinni. Henni voru líka mjög vel ljósar hinar pólitísku áherslur varðandi þetta fjármagn, að það skyldi renna til sjávarbyggðanna en það gæti komið ef heimildirnar yrðu nýttar í skötusel. Ef hér hafa komið rök sem hefur verið gerð grein fyrir í umræðunni, að það kæmi fljótvirkar og betur með þessum hætti, get ég í sjálfu sér ekkert sagt við því. Ég get að öðru leyti tekið undir þær áherslur sem hv. þingmaður lýsti, að þetta fjármagn rynni til sjávarbyggðanna fljótt og örugglega. Það er óbreytt afstaða mín, hvort sem menn hefðu síðan getað fundið einhverja aðra leið sem væri betri. Það er þá þingnefndarinnar að bera ábyrgð á henni en ég veit af þessari umræðu. Varðandi síðan skötuselinn minni ég á að það er vitað að hann er í útbreiðslu, hann er vaxandi og við munum fara yfir þau mál. Við erum núna komin út á mitt þetta fiskveiðiár þannig að ég hef enga trú á því, eða get a.m.k. ekki séð það að óbreyttum forsendum, að einhverjum hafi verið úthlutað 2.000 tonnum til viðbótar. Ég get ekki séð það en við förum yfir þessi mál. Þetta er gert í tilraunaskyni, þetta er bráðabirgðaákvæði til tveggja ára, og við munum að sjálfsögðu fara mjög varlega í að nýta þessar heimildir. Ég get bara sagt það.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir ræðuna sem var ákaflega fróðlegt að hlusta á. Mikið hefur verið rætt um sátt og að nauðsynlegt sé að ná sátt um fiskveiðistjórnarkerfið. Ég er alveg sammála því. Í ræðu hæstv. ráðherra á aðalfundi LÍÚ í haust sagði hann þegar hann fór yfir skipan sáttanefndarinnar svokölluðu, með leyfi forseta: „Meginmarkmiðið með skipan þessa vinnuhóps er að freista þess að ná fram tillögum sem skapa meiri sátt um það meðal þjóðarinnar. Ég vil tiltaka hér sérstaklega að ég hef fyrir löngu ákveðið að gefa vinnuhópnum það svigrúm sem hann þarf. Með þessu á ég við að hann mun fá frið til verka sinna án sérstakrar íhlutunar af minni hálfu. Ég tel mikilvægt að aðrir sem hér eiga hlut að máli haldi þessari sömu stefnu í heiðri.“ Í ljósi þess að velflestir umsagnaraðilar, þar á meðal öll sjómannasamtökin, ASÍ og Samtök atvinnulífsins, telja og segja í umsögnum sínum að það frumvarp sem við ræðum hér rjúfi þá sátt og þann frið sem ríkisstjórnin og hæstv. ráðherra boðaði með þeim ummælum sem ég vitnaði í, í ljósi þess að allir þessir aðilar óska eftir og fara fram á það að hæstv. ríkisstjórn dragi þetta frumvarp til baka til að einhver möguleiki sé á því að ná sátt um fiskveiðistjórnarkerfið og þá vinnu sem fram fer í nefndinni, spyr ég: Hefur hæstv. ráðherra íhugað að draga þetta frumvarp til baka? Gæti hæstv. ráðherra hugsað sér að koma með það útspil til að tryggja að sú vinna sem hann lofaði í ræðu og er vitnað í 

Frú forseti. Þetta frumvarp er í meðförum þingsins og á forsjá þess og í sjálfu sér stýrir ráðherra því ekki. Ég ítreka það sem ég sagði, það sem er í frumvarpinu er nákvæmlega það sem hefur verið greint frá í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar um hvað verði fyrst ráðist í sem eru brýnar aðgerðir. Ég rakti þessar tímabundnu aðgerðir í skötusel. Það var greint frá því snemma í sumar þegar starfshópurinn tók til starfa. Í erindisbréfi hans var líka kveðið á um að hann hefur skilgreind verkefni sem lúta að framtíðarfyrirkomulagi þessara mála. Síðan verður í framhaldi af vinnu hans lagasetning sem hefur bæði áhrif á það sem er í þessu frumvarpi og aðra þætti í fiskveiðistjórnarlögunum. Þegar slík ný lög verða samþykkt á Alþingi yfirtaka þau þá þætti sem þau ná til. Svo einfalt er það. Það verða mér mikil vonbrigði ef aðilar treysta sér ekki til að vinna að þessum málum á þann hátt sem hefur verið tilgreint í verkefni þessa starfshóps og axli ekki þá ábyrgð sem þar er óskað eftir og þeim er boðið að taka þátt í. Ég legg áherslu á það, frú forseti.

Frú forseti. Það er rétt hjá hæstv. ráðherra að þetta frumvarp er nú á forsjá þingsins en ég hlýt að spyrja hæstv. ráðherra hvort hann hafi íhugað að beita sér fyrir því að frumvarpið verði lagt til hliðar. Ég tel næsta víst, eins og Bjarni Fel. mundi segja, að ef ráðherra mundi beita sér í anda þess að ætla að ná sátt um þetta kerfi fengi hann það fram. Ég hef það mikla trú á hæstv. ráðherra. Það er annað sem vakti athygli mína í svari hæstv. ráðherra. Hann talar um að verkefni nefndarinnar sé að útfæra ýmis atriði sem fram koma í stefnu ríkisstjórnarinnar og þá spyr ég hæstv. ráðherra beint: Er það ekki verkefni nefndarinnar, eins og hæstv. ráðherra sagði í þessari ræðu hjá LÍÚ, að setja á fót vinnuhóp til að fara yfir stóru drættina og álitaefnin í fiskveiðistjórnarkerfinu og koma með tillögur til úrbóta? Er það núna ætlun hæstv. ráðherra að þessum starfshópi verði falið að útfæra stefnu ríkisstjórnarinnar sem þetta fólk sem þarna hefur til valist getur verið sammála eða ósammála eftir atvikum? Meiri hluti þeirra sem gefa umsagnir um þetta frumvarp hefur lýst sig ósammála að mörgu leyti þeim atriðum sem hér koma fram. Mér fannst liggja í orðum hæstv. ráðherra að starfshópnum væri ætlað að útfæra stefnu ríkisstjórnarinnar. Er það misskilningur hjá mér? Ég þyrfti að fá skýrt svar við þessu frá hæstv. ráðherra og ég ítreka þá spurningu mína hvort hæstv. ráðherra íhugi í nafni sáttar að draga þetta frumvarp til baka, leggja það til hliðar, í það minnsta þar til niðurstaða starfshópsins er klár. 
            

Frú forseti. Það er alveg hægt að gefa það klára svar að það er alveg fráleitt að ráðherra leggi til við þingið að þetta frumvarp verði dregið til baka. Málið er í höndum þingsins og þetta er hið besta mál. Varðandi verkefni starfshópsins ítreka ég að honum er ætlað, eins og kveðið er á um í erindisbréfi hans, að skilgreina helstu álitaefni sem fyrir hendi eru í löggjöfinni og lýsa þeim og láta vinna nauðsynlegar greiningar, setja fram valkosti um leiðir til úrbóta þannig að greininni verði sköpuð góð rekstrarskilyrði til langs tíma, fiskveiðar verði stundaðar með sjálfbærum hætti  Eins og stendur í erindisbréfinu er starfshópnum gert að skila af sér fyrir tiltekinn tíma, reyndar var miðað við 1. nóvember sem er liðinn. Á grundvelli vinnu starfshópsins og þeirra valkosta sem hann bendir á mun ráðherra ákveða frekari tilhögun við endurskoðun fiskveiðilöggjafarinnar. Þetta er búið að standa í þessu erindisbréfi allan tímann þannig að ég skora á þá aðila sem þarna er boðið að borði að þeir haldi áfram og axli þá ábyrgð sem erindisbréfið kveður á um.