Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. allshn. (Jón Helgason) Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir nál. um frv. til laga vegna aðildar Íslands að Evrópusamningi um varnir gegn pyndingum og ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu. Aðdragandi þessa frv. er sá að 26. júní 1987 gerði ráðherranefnd Evrópuráðsins samþykkt um þennan samning og hinn 26. nóv. 1987 var hann síðan undirritaður af Íslands hálfu og af átján öðrum aðildarríkjum Evrópuráðsins. Samningur þessi kveður á um það að stofnsett skuli Evrópunefnd um varnir gegn pyndingum og ómannlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu. Skal nefndin með vitjunum kanna meðferð manna sem sætt hafa frelsissviptingu í því skyni að efla, ef nauðsyn krefur, vernd þeirra gegn pyndingum og ómannlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu. Það er mat dómsmrn. að nauðsynlegt sé að setja sérstök lagaákvæði til að tryggja að öll ákvæði samningsins hafi lagastoð þegar hann verður framkvæmdur hér á landi. Efni þessa frv. er því það að nefndinni, sem þarna er kveðið á um að stofnsetja og í eiga sæti einn fulltrúi frá hverju aðildarríki, skuli vera heimilt að fara í þær stofnanir þar sem frelsissviptur maður er hafður. Gert er ráð fyrir því að tveir nefndarmenn fari í slíkar heimsóknir hverju sinni og að farið verði í hvert land annað hvert ár. Í 4. gr. frv. eru ákvæði í samræmi við 9. gr. samningsins, að ef sérstaklega stendur á skuli vera heimilt að fresta slíkri heimsókn. En það verða að vera mjög ærnar ástæður til að hægt sé að fara fram á slíkt og á alls ekki að koma í veg fyrir að nefndin geti að öllum jafnaði gegnt sínum störfum. Þá er í 5. gr. frv. ákvæði um að nefndarmenn skuli njóta friðhelgi við starfa sinn á svipaðan hátt og sendiráðsstarfsmenn. Á fund allshn. kom Þorsteinn A. Jónsson, deildarstjóri í dómsmrn., og gerði grein fyrir efni samningsins og aðdraganda þessa frv. Að lokinni athugun mælir nefndin einróma með því að frv. verði samþykkt.

Halldór Blöndal (um þingsköp) : Herra forseti. Ég hef mjög ýtt á að umræður gætu haldið áfram um orkuskattinn. Nú hefur það gerst síðan síðast var haldinn fundur í þessari hv. deild að hæstv. iðnrh. hefur þvegið hendur sínar af þessu frv. Hann lýsti því yfir á fundi sameinaðs þings að ráðherrar Alþfl. hefðu lýst sig andvíga því frv. sem hér liggur fyrir. Hann sagði jafnframt að þingflokkur Alþfl. hefði skrifað ríkisstjórninni bréf þar sem hann lýsti því yfir að hann væri andvígur þessu frv. sem hér liggur fyrir. Í grein í Morgunblaðinu í dag skrifar hæstv. viðskipta- og iðnaðarráðherra grein sem mér sýnist eiga að vera svargrein við því sem ég hafði áður skrifað um þennan skatt. Þar talar hann um að ég hafi verið með rangfærslur og aðdróttanir í sinn garð. Aðdróttanirnar voru þær að hæstv. iðnrh. stæði að stjfrv. Þegar hæstv. fjmrh. talaði fyrir þessu frv. hér í deildinni lét hann svo sem öll ríkisstjórnin stæði að þessu máli. Ef við lesum þá grg. sem frv. fylgir kemur hið sama í ljós, enginn fyrirvari er þar gerður um að Alþfl. hafi frá öndverðu lýst sig andvígan þessu frv. og að það hafi komið fram í ríkisstjórninni að hæstv. iðnrh. hafi talið það byggt á röngum grunni, röngum forsendum og raunar á algjörum misskilningi, háð miklum annmörkum. Ég hygg að gömul þinghefð og þingvenja sé fyrir því þegar þannig stendur á að hæstv. forseta deildarinnar þyki eðlilegt að stjórnarandstaðan óski eftir því að hæstv. forsrh., verkstjóri ríkisstjórnarinnar, sé viðstaddur umræðurnar. Og því fremur, hæstv. forseti, sem hæstv. forsrh. lýsti því yfir hinn 30. nóv. 1989, í umræðum um vantraust á ríkisstjórnina, að full samstaða væri innan ríkisstjórnarinnar um það að skattleggja orkufyrirtækin í landinu sem næmi 250 millj. kr. Nú liggur á hinn bóginn fyrir að hæstv. viðskipta- og iðnaðarráðherra telur í sinni grein að hæstv. fjmrh. hafi haft frumkvæði að því, það sé uppástunga hæstv. fjmrh. að orkuskatturinn sé á lagður og telur að þær hugmyndir sem hæstv. fjmrh. sé með varðandi orkuskattinn séu miklum annmörkum háðar, séu byggðar á misskilningi á eðli orkufyrirtækja, því augljóst sé að ekki sé hægt að skattleggja þau með þeim hætti sem í þessu stjfrv. segir. Ég óska eftir því, hæstv. forseti, í fyrsta lagi að viðstaddur hér sé formaður Borgfl., hagstofuráðherra. Hann ber skynbragð á tölur. Í öðru lagi hæstv. forsrh. sem ber ábyrgð á störfum ríkisstjórnarinnar og hlýtur að geta upplýst okkur hér í deildinni um það hvernig á því standi að við höfum fengið misvísandi upplýsingar um það hverjir standi að þessu frv. og hvernig á því standi að þau ummæli sem hann lét sér um munn fara við vantraustsumræðurnar í endaðan nóvember eru ekki á rökum reistar. Annaðhvort algjör ósannindi eða hálfsannleikur. Og ég hygg að það sé enn fremur ljóst, hæstv. forseti, að við hljótum að óska þess að formaður Alþfl., sem sat fundi þann dag sem vantraustsumræðurnar fóru fram, hæstv. utanrrh., sé viðstaddur þessar umræður. Eins og við munum af blaðafréttum hittust formenn flokkanna þennan dag, formaður Framsfl., formaður Alþb., formaður Alþfl. og formaður Borgfl. og ræddu um það hvernig hægt væri að ná efnahagsstefnu ríkisstjórnarinnar saman. Er það ekki rétt munað? Og nú er nauðsynlegt að fá fram hvort það hafi komið fram á þeim fundi, sem formaður Alþfl. sat á þessum tíma með ráðherrum samstarfsflokka sinna, að Alþfl. væri andvígur því að þessi skattur yrði á lagður. Ég sé að hér er hæstv. forsrh. kominn í salinn og af þeim sökum er ekkert því til fyrirstöðu að ég geti haldið áfram umræðu minni um orkuskattinn.

Ég verð að vera í neðri deild, þar er mál sem ég er með sem er verið að taka fyrir, því miður.

Ég sé, hæstv. forseti, að þessi umræða er miklum annmörkum háð. En við getum þá tekið til við umræðuna um leið og umræðunni er lokið í neðri deild um nýtt umhverfisráðuneyti, án verkefna að vísu. Það getur ekki talist svo merkilegt mál að það liggi á því. Og ég veit að um leið og umræðunni í neðri deild verður lokið um það og á fundartíma okkar hér í efri deild mun hæstv. forseti sjá til þess að forsrh. sé viðstaddur umræðuna hér og skýri frá sínum bæjardyrum séð hvernig þessi ágreiningur, þessi djúpstæði ágreiningur sem er milli hæstv. fjmrh. og hæstv. viðskrh., er vaxinn. Og ég vil spyrja hvort hæstv. forsrh. hafi verið kunnugt um þessa hvössu gagnrýni, miskunnarlausu gagnrýni hæstv. viðskrh. á fjmrh., en viðskrh. segir að fjmrh. hafi engan skilning á eðli orkufyrirtækja og að frv. eins og það liggi fyrir sé á algjörum misskilningi reist.

Ég vil nú beina því til hv. ræðumanns, sem var í miðri ræðu sinni síðast þegar þetta var á dagskrá hér, hvort hann geti þá ekki haldið eitthvað áfram sinni ræðu þar sem hæstv. viðskrh. er hér mættur og sjá til hvort hæstv. forsrh. getur ekki komið hér þegar hann losnar úr Nd.

Herra forseti. Það liggur fyrir að stjórnarandstaðan er andvíg þessari skattheimtu. Það liggur líka fyrir að ríkisstjórnin er klofin í málinu. Forsendurnar fyrir því að halda umræðunni áfram á sömu nótum og áður eru ekki lengur fyrir hendi. Það sem nauðsynlegt er að fá upplýst nú er: Í fyrsta lagi hvort hæstv. forsrh. sagði vísvitandi ósatt í umræðum um vantraust hinn 30. nóv. sl. Í öðru lagi að fá upplýst hver voru viðbrögð formanns Alþfl. þegar formaður Alþb. gerði það að tillögu sinni í ríkisstjórninni að orkuskatturinn yrði á lagður. Hvort formaður Alþfl. hafi á þeim tíma skýrt sérstöðu Alþfl. Í þriðja lagi er náttúrlega nauðsynlegt að fá að vita hvorum megin hæstv. forsrh. stendur í málinu og svo Borgfl. Hvorki ráðherrar Framsfl. né Borgfl. hafa opnað sinn munn. Það getur verið að hæstv. fjmrh. sé einn, það vilji enginn annar kannast við skattinn. Skilja hann eftir einan á þessu flæðiskeri. Það má vera. En þetta verður að fást upplýst. Stjórnarandstaðan hlýtur að krefjast þess að ríkisstjórnin geri grein fyrir sínu máli. Eins og fram hefur komið þýðir þessi skattur 30% hækkun á heimilistöxtum rafmagns síðari hluta ársins og það er auðvitað óhjákvæmilegt að hæstv. forsrh. verði hér viðstaddur. Ég veit að hæstv. forseti skilur að beiðni mín er í fullu samræmi við þingvenjur og auðvitað mikilsverðara mál sem við erum að tala um hér nú í efri deild, nýja skattlagningu á orkufyrirtæki, en umræðuefnið í neðri deild sem er um það hvenær eigi að opna skrifstofu sem hefur engin verkefni þó svo að skrifstofan eigi að heita umhverfisráðuneyti.

Eiður Guðnason (um þingsköp) : Herra forseti. Hv. 2. þm. Norðurl. e. hafði hér uppi langa tölu um lítið efni, en hann talaði jafnan í nafni stjórnarandstöðunnar. Stjórnarandstaðan krefst, stjórnarandstaðan vill. Því spyr ég hv. þm. Kvennalistans: Talar hv. þm. Halldór Blöndal fyrir þeirra hönd í þessu máli og er þessi málflutningur hans sem hér er hafður uppi með þeirra vitund, vilja og samþykki? Því ég vek athygli á því aftur að þingmaðurinn talaði jafnan í nafni stjórnarandstöðunnar, sagðist gera þessa kröfu og hina í nafni stjórnarandstöðunnar. Ég tel alveg nauðsynlegt að þetta komi hér fram.

Fjármálaráðherra (Ólafur Ragnar Grímsson) (um þingsköp) : Virðulegi forseti. Það frv. sem ég mælti hér fyrir um að orkufyrirtækin væru tekin inn í tekjuskattslögin, líkt og önnur fyrirtæki, er að sjálfsögðu stjfrv. Það leikur enginn vafi á því að hér er um stjfrv. að ræða. Það er líka rangnefni að hér sé um sérstakan orkuskatt að ræða, heldur er þetta frv. sem felur í sér að orkufyrirtækin greiði tekjuskatt eins og önnur fyrirtæki í landinu. Vegna þess að hv. þm. Halldór Blöndal setti hér fram spurningar sem hann taldi nauðsynlegt að væri svarað áður en umræðan gæti haldið áfram tel ég nauðsynlegt að greina frá því að það er ekki og hefur ekki verið neinn ágreiningur innan ríkisstjórnarinnar um að 250 millj. af því dæmi sem sett var upp fyrir fjárlög gildandi árs og í tengslum við skattabreytingar, sem m.a. tengdust breytingum á virðisaukaskattinum, væri aflað með skattlagningu orkufyrirtækja eða hliðstæðum orkuskatti. Það hefur komið fram hvað eftir annað að það er enginn ágreiningur um það af hálfu Alþfl. eða annarra stjórnarflokka að 250 millj. sé aflað með orkuskatti af einu eða öðru tagi. Þess vegna getur þessi umræða haldið áfram því það liggur alveg ljóst fyrir að það er enginn ágreiningur um það af hálfu stjórnarflokkanna. Það sem hefur hins vegar komið fram í málinu er að einstakir ráðherrar og einstakir þingmenn hafa haft ýmsar tæknilegar athugasemdir við þetta frv. fram að færa og einstök orkufyrirtæki hafa fullyrt að frv. mundi gefa miklu meira af sér í tekjum en því er ætlað að gera. Jafnvel Landsvirkjun ein hefur fullyrt að skv. frv. mundu koma um 1800 millj. eða svo frá Landsvirkjun inn í ríkissjóð. Það hefur aldrei verið ætlunin heldur eingöngu miðað við 250 millj. kr. Ég held þess vegna að það muni greiða mjög fyrir skilningi manna á málinu að hér fari fram umræða um málið og menn geti fjallað um það efnislega og skýrt sín sjónarmið. Ég vænti þess að hv. þm. Halldór Blöndal geti fallist á slíkt þannig að við getum haldið umræðunni áfram og fengið að hlýða m.a. á hans athugasemdir og sjónarmið varðandi frv. sem ekki hefur verið tækifæri til að hlýða á enn. Og að aðrir ráðherrar hafi svo tækifæri til þess að koma sínum sjónarmiðum að. Ég vil hins vegar undirstrika það að hér er ekki um frv. fjmrh. sérstaklega að ræða eins og sagt hefur verið heldur er hér um stjfrv. að ræða þar sem einstakir ráðherrar eða einstakir þingmenn hafa tæknilegar athugasemdir við útfærslu frv. að gera. Sú yfirlýsing sem gefin var út í vantraustsumræðunum um að allir stjórnarflokkarnir stæðu að slíkri orkuskattlagningu var rétt og er rétt. Ekkert annað hefur komið fram af hálfu neins stjórnarflokks. Menn geta haft ýmsar skoðanir á því hvernig eigi að afla þessara 250 millj., en það er enginn ágreiningur á milli stjórnarflokkanna um að þeirra beri að afla.

Viðskiptaráðherra (Jón Sigurðsson) (um þingsköp) : Virðulegi forseti. Hér hafa orðið nokkrar umræður um það hvers eðlis það frv. sé sem hér er á dagskrá, hvort það sé stjfrv. eða ekki og með hvaða formerkjum það sé hér fram borið. Það er mála sannast að í þingsögunni eru mörg dæmi um stjfrv. sem ekki hefur ríkt um fullkomin eining innan stjórnar.

Þar sem einn stjórnarflokkurinn hefur verið á móti, bæði ráðherrar og þingmenn og þingflokkur? Veit ráðherrann dæmi um það?

Vill hv. 2. þm. Norðurl. e. gefa ræðumanni tóm til að ljúka máli sínu?

Sjálfsagt.

Ég bíð eftir því að hv. 2. þm. Norðurl. e. þagni.

Er ráðherrann ...

Hann mun gera það eins og hans er vandi.

Ekki var það síðast þegar hann talaði um það.

Það var svo. Staða frv. skýrist kannski best með því ef ég læsi bréf sem þingflokkur Alþfl. ritaði fjmrh. 13. des. 1989. Og með leyfi forseta ætla ég að lesa þetta bréf. Hér er líka staddur hv. 3. þm. Vesturl., formaður þingflokksins, sem getur best um málið borið. Bréfið er svona: ,,Þingflokkur Alþfl. fjallaði í dag um frv. til laga um skattskyldu orkufyrirtækja. Miklar umræður urðu um málið og í þingflokknum eru efasemdir um ágæti þess. Gerð frv., sú staðreynd að það er þrjár efnisgreinar og ákvæði til bráðabirgða fylla á þriðju síðu, sýnir afar greinilega hversu tæknilega flókið og erfitt málið er. Fram kom að málið mun þurfa vandaða og ítarlega umfjöllun í nefnd. Það varð hins vegar niðurstaða á þingflokksfundinum að fallast á að frv. verði lagt fram á Alþingi. En skylt er þess að geta að það er með nokkrum semingi gert. Þingmenn áskilja sér rétt til að flytja og fylgja breytingartillögum þegar þar að kemur. Áréttað skal í lokin að með þessu eru þingmenn Alþfl. ekki að skjóta sér undan því að afla þeirra tekna sem þarf vegna prósentulækkunar virðisaukaskatts en hafa hins vegar miklar efasemdir um ágæti þessarar aðferðar. Fyrir hönd þingflokks Alþfl., Eiður Guðnason.`` Svo mörg eru þau orð. Þetta lýsir afstöðu þingflokksins og líka afstöðu minni. Ég hafði reyndar gert rækilega grein fyrir því sem kalla má tæknilega annmarka þeirrar aðferðar sem fjmrn. hefur lagt til að farin verði í málinu með greinargerð innan ríkisstjórnarinnar dögum fyrr. Þetta vil ég láta koma fram. En það breytir engu um það að miklu er skynsamlegra að ræða þetta mál á efnisrökum þess en í marklausri þrætulist af þeirri tegund sem hv. 2. þm. Norðurl. e. hefur hér uppi í nafni allrar stjórnarandstöðunnar. Og ég ítreka spurningu hv. 3. þm. Vesturl. til stjórnarandstöðufulltrúanna í þessari hv. þingdeild: Talar hv. 2. þm. Norðurl. e. fyrir gjörvalla stjórnarandstöðuna?

Þorv. Garðar Kristjánsson (um þingsköp) : Herra forseti. Hæstv. fjmrh. kvaddi sér hér hljóðs áðan um þingsköp. Ég kvaddi mér hljóðs af því tilefni. Hæstv. fjmrh. talaði ekki um þingsköp, hann talaði um efnisatriði þriðja dagskrármálsins. En ég ætla ekki að gera mál úr því, það var annað atriði. Fyrir u.þ.b. einu ári kvaddi hæstv. fjmrh. sér hljóðs um þingsköp í sameinuðu Alþingi. Það kom athugasemd fram við það á þeirri forsendu að hann hefði ekki heimild til að ræða um þingsköp af því að hann væri ekki þingmaður. Hæstv. forseti sameinaðs Alþingis tók þetta mál upp í forsetastóli og kvað upp þann úrskurð að hæstv. fjmrh. hefði ekki heimild til að ræða þingsköp af því að hann væri ekki þingmaður. Og hæstv. forseti sameinaðs þings baðst afsökunar, bað þingið afsökunar á þeim mistökum sem orðið hefðu. Hér var kveðinn upp úrskurður, þýðingarmikill úrskurður um framkvæmd þingskapa. Ég skal taka það fram að ég er andvígur þessum úrskurði og tel að hann sé rangur. En úrskurður forseta stendur þar til honum er breytt. Þetta skeði í sameinuðu þingi. Nú hefur hæstv. fjmrh. hins vegar kvatt sér hljóðs um þingsköp í þessari hv. deild. Ég stóð upp til þess að spyrja hæstv. forseta, sem veitti hæstv. fjmrh. heimild til að tala hér um þingsköp, að því hvort í því felist að hæstv. forseti þessarar deildar ætli að fylgja annarri reglu en hæstv. forseti sameinaðs þings um þetta efni sem hér um ræðir. Þetta er formsatriði, en atriði um framkvæmd þingskapa sem skiptir ákaflega miklu máli. Mín fsp. til forseta þessarar hv. deildar er sú hvort hann telji réttan úrskurð forseta sameinaðs þings um þetta efni og ef svo er hvers vegna hann veitti þá hæstv. fjmrh. heimild til þess að tala um þingsköp eða hvort í þessu efni eigi að líta svo á að hæstv. forseti þessarar deildar sé á annarri skoðun. Ég vil beina þessari fsp. til hæstv. forseta. Ég tek eftir því að annar maður er nú í forsetastóli en sá sem var, aðalforseti deildarinnar, þegar hæstv. fjmrh. var gefið orðið. En þó að ég viti að sá sem nú stýrir fundi í augnablikinu sé mjög vanur og hæfur forseti, þá þykir mér rétt að heyra álit aðalforseta um þetta efni.



Hæstv. forseti. Hv. 4. þm. Vestf. er mjög kunnugur þingsköpum og stjórn funda. Ég heyrði því miður ekki allt hans mál þannig að ég veit ekki hvort hans álit á þessu atriði kom fram. Hins vegar hefur hæstv. fjmrh. oft rætt um þingsköp í sameinuðu þingi og ég lít svo á að þetta sé í samræmi við þau ákvæði að ráðherra sem ekki er alþingismaður hafi sambærilegan rétt og þingmenn, að öðru leyti en því að hann hefur að sjálfsögðu ekki atkvæðisrétt. En hann hefur málfrelsi hér í hv. Ed. eins og annars staðar á Alþingi og ég tel að því hljóti honum að vera leyfilegt að taka til máls hvaða form sem er á umræðu.

Þorv. Garðar Kristjánsson (um þingsköp) : Herra forseti. Hv. 2. þm. Suðurl., hæstv. forseti þessarar deildar, hefur sagt sitt álit um það efni sem ég færði í tal varðandi hæstv. fjmrh. Og þó að það væri sagt úr ræðustól en ekki úr forsetastóli lít ég svo á að það sé skýr vilji eða skoðun hæstv. forseta í þessum efnum. Hann sagðist, hæstv. forseti, ekki hafa tekið eftir öllu sem ég sagði. Þá vil ég ítreka að ég sagði að ég væri ósammála úrskurði forseta sameinaðs Alþingis og ég er sammála því sem hæstv. forseti þessarar deildar, hv. 2. þm. Suðurl., sagði hér. Ég er sammála honum. Hæstv. forseti sagði hins vegar, og við það vil ég gera athugasemd, að hæstv. fjmrh. hefði oft talað um þingsköp. Ég minnist þess ekki. Ég hygg að þetta sé misminni. Ég minnist ekki þess að hæstv. fjmrh. hafi, ég hef ekki heyrt það sjálfur, talað um þingsköp síðan að úrskurður hæstv. forseta sameinaðs þings var gefinn fyrir u.þ.b. ári síðan. Og hæstv. forseti sameinaðs þings bað afsökunar á sínum mistökum að hafa veitt hæstv. fjmrh. heimild til þess að ræða um þingsköp. Og það ber að virða það við hæstv. fjmrh. að hann hefur í þessu efni hlýtt úrskurði forseta sameinaðs þings.

Halldór Blöndal (frh.) : Herra forseti. Ég er þakklátur hæstv. forsrh. fyrir að hann skuli hafa komið hér í deildina til að vera viðstaddur umræður um frv. til laga um skattskyldu orkufyrirtækja. Óhjákvæmilegt er að hann, sem verkstjóri þessarar ríkisstjórnar, sá sem á að samstilla kraftana, gefi deildinni nokkra skýringu á því hvernig á því megi standa að hér liggur fyrir í deildinni frv. til laga um skattskyldu orkufyrirtækja sem lagt er fram án fyrirvara, og að í ríkisstjórn virðast einungis fjórir stjórnarflokkar af fimm standa að því. Ég hef að vísu ekki neitt fyrir mér í því að hv. þm. Stefán Valgeirsson sé sammála þeirri skattheimtu sem hér er lögð til. Ég hef ekkert fyrir mér heldur, hæstv. forsrh., um það hvort Borgfl. stendur að þessu frv. og þaðan af síður hef ég nokkuð fyrir mér um það hvort Framsfl. stendur að þessu frv. Á síðasta fundi sem haldinn var hér í deildinni kom til orðaskipta milli mín og eins af þingmönnum Framsfl. og sá þingmaður var ekki reiðubúinn til að lýsa því yfir að hann styddi það frv. sem hér liggur fyrir. Ég hlýt fyrst, herra forseti, að víkja orðum mínum að hæstv. viðskrh. Hann sagði hér áðan að það væru mörg dæmi þess að stjfrv. hefðu verið lögð fram á Alþingi sem einstakir þingmenn hefðu lýst andstöðu við eða lýst yfir að þeir mundu hafa frjálsar hendur með afgreiðslu þeirra. Ég hygg að ég geti rifjað upp mörg slík frv. Ég get meira að segja rifjað upp að einu sinni kom það fyrir í viðreisnarstjórninni að einn af ráðherrum Alþfl. greiddi atkvæði gegn frv. sem þáv. viðreisnarstjórn flutti, hæstv. ráðherra Eggert Þorsteinsson, eins og við munum á meðan hann var ráðherra. Ég segi á hinn bóginn að ég veit ekkert dæmi þess að stjfrv. hafi verið lagt fram eftir að fyrir liggur að einn þeirra flokka sem standa að ríkisstjórninni hefur lýst andstöðu sinni við það frv. og við þá aðferð sem þar er beitt. Og ég spyr hæstv. viðskrh. hvort hann sé reiðubúinn til þess --- líka vegna þess að hann kallaði mig ósannindamann áðan héðan úr þessum ræðustól, hvort hann sé reiðubúinn til að nefna dæmi þess að stjfrv. hafi verið lagt fram á Alþingi, þegar fyrir lá að ráðherrar eins stjórnarflokksins í ríkisstjórninni höfðu lýst andstöðu sinni við efnisatriði frv., eftir að fyrir lá að þingflokkur viðkomandi stjórnarflokks hafði lýst andstöðu við efnisatriði frv. og að það hafi jafnframt gerst að ekki hafi verið minnst einu einasta orði á þennan ágreining í þeirri grg. sem slíku stjfrv. fylgir. Og eftir að fyrir liggur að sá ráðherra sem gerði grein fyrir frv. hér á Alþingi minntist ekki einu einasta orði á ágreininginn í sinni framsöguræðu fyrir málinu hér á Alþingi. Það er auðvitað nauðsynlegt, líka til þess að við vitum, hæstv. forseti, um fordæmin í þingsögunni, að hæstv. viðskrh. eða iðnrh., þegar hann kemst að, upplýsi þingheim um það hvaða fjölmörgu eða einstöku frv. það eru sem hann veit um þar sem þetta þrennt á við. Allir ráðherrar eins stjórnarflokksins, allir þingmenn eins stjórnarflokksins hafa lýst andstöðu við skattlagningu eins og hún liggur fyrir án þess að á það sé minnst einu einasta orði, hvorki í grg. með stjfrv. né af þeim hæstv. ráðherrum sem gera grein fyrir málinu á Alþingi. Ég fullyrði, herra forseti, að hæstv. iðnrh. muni reynast erfitt að finna þessi fordæmi. En af því, eins og hann sagði einu sinni, að hann væri betur að sér en ég þegar hann var staddur hér í þessum ræðustól, þá efast ég ekki um að hann muni upplýsa deildina um það hvaða sérstöku frv. hann hafði í huga þegar hann lét þessi orð falla hér áðan. Því ekki verður því trúað að hann hafi þar farið með ágiskanir einar eða getsakir þegar hann í sömu andránni hefur uppi þau orð um annan þingmann sem efast um réttmæti orðanna að hann sé ósannindamaður. Það má vera að hæstv. ráðherra finnist þetta smámál, smáatriði, sem ég er nú að tala um, en mér finnst þetta atriði þungt á metunum vegna þess að ég ætlast til þess að ráðherra fari rétt með grundvallaratriði í sambandi við stjórnskipan landsins, þingvenjur og annað. Ég get á hinn bóginn rifjað upp að frv. sem ágreiningur var um í ríkisstjórn hafa verið lögð fram m.a. sem þmfrv. þegar ekki vildi betur til. Ég vil í annan stað, herra forseti, áður en ég vík orðum mínum að hæstv. forsrh., til gamans leggja út af þessum orðum, sem ég hef nú eftir, í bréfi þingflokks Alþfl. frá 13. des. Þar segir, með leyfi hæstv. forseta: ,,Gerð frv., sú staðreynd að það er þrjár efnisgreinar og ákvæði til bráðabirgða fylla á þriðju síðu, sýnir afar greinilega hversu tæknilega flókið og erfitt málið er.`` Svo mörg voru þau orð. Matthías Jochumsson segir frá því í Söguköflum af sjálfum sér, þegar hann er að tala um samskipti sín við Grím Thomsen, að hann hafi ekki ort um Grím nema eina óþægilega vísu. Og blessað þjóðskáldið okkar var nú að hugga sig við það að vísan hefði ekki verið nema ein. En hvernig var vísan? Í gráum frakka Grímur fylgdi gamla Jóni, hreysiköttur konungsljóni. Þessi vísa hefur lifað á tungu þjóðarinnar æ síðan og síður en svo var þessi staka Grími Thomsen til neinnar ánægju, þó að ekki væri nema tvær línur. Eins má segja um texta. Hann getur verið langur og ógreinilegur, illa orðaður og þó eru efnisatriði í rauninni mjög skýr og einföld. Þess vegna segir þessi setning ekki neitt, er einhvers konar yfirklór þegar viðkomandi hafa ekki mátt né vilja til þess að skýra staðfastlega frá sínum skoðunum. En nú er komið að því, hæstv. forsrh., að nauðsynlegt er að fá glögg svör frá hæstv. forsrh. um nokkur atriði. Og það er þá í fyrsta lagi þetta: Hvaða stjórnarflokkar eru sammála efnisatriðum frv. um skattlagningu orkufyrirtækja eins og það liggur nú fyrir á þskj. 323? Með öðrum orðum: Er Framsfl. sammála frv. eins og það liggur fyrir? Er Borgfl. sammála frv. eins og það liggur fyrir? Ég veit ekki hvort ástæða sé til að spyrja hvaða afstöðu hv. þm. Stefán Valgeirsson hafi til þessa frv. en flokkur hans er einn af þeim flokkum sem standa að núv. ríkisstjórn. Þetta er nú í fyrsta lagi. Í öðru lagi. Í ræðu hæstv. forsrh. hinn 30. nóv. 1989 segir svo, með leyfi hæstv. forseta: ,,Þá var ákveðið að orkufyrirtæki greiði tekjuskatt eins og bankar og fyrirtæki í landinu almennt gera og er áætlað að það þýði 250 millj. kr. tekjur.`` Svo mörg eru þau orð. Eftir orðanna hljóðan virðist frv. sem hér liggur fyrir vera í samræmi við þau ummæli sem hæstv. forsrh. hefur á þessum stað. En í grg. frv. er einmitt sama skírskotun til banka og sparisjóða og hæstv. fjmrh. vék að sama samanburði í sinni ræðu og ekki verður annað séð en frv., eins og það liggur fyrir, sé byggt á þessum forsendum sem hæstv. forsrh. talar hér um. Hæstv. forsrh. segir síðar í sinni ræðu í lok þess kafla þar sem hann talar um tekjuöflunarfrv. ríkisstjórnarinnar, með leyfi hæstv. forseta: ,,Um þetta ríkir að sjálfsögðu full samstaða innan stjórnarflokkanna.`` Það er raunar í samræmi við það sem hæstv. fjmrh. sagði hér áðan í athugasemdum sínum við fundarsköp að á þessum tíma, hinn 30. nóv., hafi formaður Alþfl., Jón Baldvin Hannibalsson, í viðræðum við formann Framsfl.,  Nú hefur það að vísu flogið fyrir, hæstv. forsrh., að upphafsmaðurinn að orkuskattinum sé ekki fjmrh. þó að ég hafi verið að gantast með það hér áðan og þó svo að hæstv. fjmrh. hafi ekki gefið undir fótinn með að málin kynnu að vera öðruvísi. Nú hefur það flogið fyrir að hugmyndin að orkuskattinum sé komin frá öðrum stjórnmálaflokki en Alþb. Og nú væri auðvitað mjög fróðlegt að fá um það upplýsingar, án þess að hæstv. forsrh. sé til þess skyldugur, hvaða stjórnmálaflokkur hafi átt hugmyndina að orkuskattinum. Ég skal ekki fullyrða hvaða stjórnmálaflokkur það er, en ekki trúi ég öðru en að hæstv. forsrh. sé reiðubúinn til þess að skýra frá því. Að öðrum kosti hljótum við, almennir þingmenn, að líta svo á að það hafi verið Alþb. sem átti hugmyndina að skattinum. Ekki vil ég trúa því að hæstv. forsrh. láti Alþb. liggja undir fölskum ásökunum að þessu leyti. Þá vil ég í þriðja lagi, hæstv. forsrh., vekja athygli á ummælum sem hæstv. viðskipta- og iðnrh. skrifar í Morgunblaðið í dag, en þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta: ,,Annars vegar hef ég bent á að þjónusta orkufyrirtækja hefur nokkra sérstöðu í samanburði við flest önnur þjónustufyrirtæki og í því sambandi minnt á að þau eru yfirleitt í eigu opinberra aðila. Þá er þjónusta hitaveitna og vatnsveitna náskyld að eðli og í sumum sveitarfélögum eru raunar vatns- og hitaveitur sama fyrirtækið. Það orkar því tvímælis að skattleggja orkufyrirtæki með þessum hætti en undanskilja ýmis önnur þjónustufyrirtæki sveitarfélaga.`` Svo mörg eru þau orð. Þessi ummæli eins og þau standa hér þýða á mæltu máli að í huga hæstv. iðnaðar- og viðskrh., þegar hann skrifar þetta, er að skattleggja vatnsveiturnar í landinu og ýmis önnur þjónustufyrirtæki sveitarfélaganna. Það er auðvitað óhjákvæmilegt, líka í tengslum við þessi mál, að fá það upplýst hjá hæstv. forsrh. hvort uppi séu hugmyndir um það hjá hæstv. ríkisstjórn að skattleggja önnur þjónustufyrirtæki sveitarfélaganna en orkufyrirtækin. Hvort hugmyndir séu uppi um það að skattleggja t.d. vatnsveiturnar og önnur þjónustufyrirtæki. Ég var að tala í dag að gamni mínu við einn af forustumönnum merks bæjarfélags fyrir norðan og sagði við hann svona að gamni mínu hvort ekki væri nú kominn tími til þess að sveitarfélagið færi að skattleggja eitthvað af umsvifum ríkisins norður í landi, hvort þeir fyrir norðan, sveitarfélögin, gætu ekki lagt t.d. fasteignaskatta á opinber fyrirtæki? En þá var einn hængur á. Með lögum bannar ríkið sveitarfélögunum að skattleggja sig nema mjög takmarkað. En á sama tíma og gengið var frá því hér á sl. vori að endurskipuleggja verkefna- og tekjuskiptingu ríkis og sveitarfélaga hefur ríkisstjórnin, á meðan verið er að vinna að þessu og á meðan ekki er einu sinni hægt að standa við það í sambandi við þann þáttinn sem veit að menningarmálunum og skólamálunum að greiða fjórðung af skuldunum út á þessu ári sem út af standa, verið að skattleggja sveitarfélögin með nýjum hætti, ekki undir milljarði er mér sagt í sambandi við aðstöðugjöldin. Og nú er hæstv. iðnrh. að gera því skóna að ástæða sé til að skattleggja ekki aðeins orkufyrirtæki, ekki aðeins vatnsveitur sveitarfélaga, heldur ýmis önnur þjónustufyrirtæki sveitarfélaganna til viðbótar. Ég óska eftir því, hæstv. forsrh., að fram komi hvort þessar hugmyndir hafi verið ræddar í ríkisstjórninni og hvort það standi kannski til núna, til þess að reyna að fylla upp í gatið hjá ríkissjóði, að breikka grunn skattheimtunnar sem felst í þessu frv. sem við erum hér að tala um, hvort á bak við orð þessara tveggja ráðherra, hæstv. fjmrh. og hæstv. viðskrh., um að nauðsynlegt sé að skiptast á skoðunum um orkuskattinn, liggi að ríkisstjórnin hafi í huga að skattleggja vatnsveiturnar og að skattleggja kannski ýmis önnur þjónustufyrirtæki sveitarfélaganna. Það er auðvitað nauðsynlegt að þetta komi fram. Ég sagði í sameinuðu þingi fyrir skömmu að ef þetta frv. yrði að lögum mundi það þýða það að heimilistaxtar á rafmagni yrðu að hækka um 30%. Hæstv. orkuráðherra, hæstv. iðnrh., sagði að það væri fjarri öllum sanni í ræðu sem hann flutti síðar. Nú sætti ég mig ekki við það, herra forseti, að hæstv. iðnrh. geti í krafti síns embættis komið með slíkar fullyrðingar án þess að við það séu gerðar harðar og strangar athugasemdir. Ummæli mín voru reist á þeirri staðreynd að yfirlýsing hefur borist frá Landsvirkjun um að verði frv. að lögum þurfi verð til almenningsveitna að hækka um 46%. Í viðtali við Morgunblaðið hinn 26. jan. 1990 er haft eftir Eiríki Briem, sem er fjármálastjóri Rafmagnsveitna ríkisins, að vísu ekki orðrétt, en í fréttinni segir svo, með leyfi hæstv. forseta: ,,Honum taldist svo til að yrði raforkuverð Landsvirkjunar til almenningsveitna hækkað um 46% yrði RARIK að hækka verðið til almennings um 30%. ,,Frv., eins og það liggur fyrir, er gjörsamlega ónothæft að okkar mati,,, sagði Eiríkur.`` Í þessu blaði er líka viðtal við Aðalstein Guðjohnsen, rafmagnsveitustjóra í Reykjavík. Hann sagði að yrði frv. að lögum óbreytt yrði það sama upp á teningnum hjá Rafmagnsveitunni og hjá RARIK, að rafmagnið mundi hækka um 30%. En hæstv. iðnrh. hefur sagt á fundi sameinaðs þings að þessi ummæli Aðalsteins Guðjohnsens og þessi ummæli Eiríks Briem, fjármálastjóra Rafmagnsveitna ríkisins, séu fjarri öllum sanni. Nú gæti það út af fyrir sig verið skýring á ummælum hæstv. iðnrh. að hann hefði ekki sett sig inn í málið. Að honum væru ókunnar þær forsendur sem Landsvirkjun hefði fyrir sínum fullyrðingum og þær forsendur sem RARIK hefði fyrir sínum fullyrðingum og þær forsendur sem Rafmagnsveita Reykjavíkur hefur fyrir sínum fullyrðingum. En það er nú ekki svo. Þvert á móti liggur það fyrir að hæstv. iðnrh. hefur verið að safna upplýsingum og gögnum bæði frá Landsvirkjun, frá einstökum orkuveitum, m.a. þessum fyrirtækjum báðum og frá fleiri aðilum. Honum var því fullkunnugt um á hvaða rökum fullyrðingar Aðalsteins Guðjohnsens og fullyrðingar Eiríks Briem og fullyrðingar Halldórs Jónatanssonar voru reistar, en lætur sig samt sem áður hafa það að lýsa því yfir að niðurstöður þessara mætu þjóðkunnu manna, þessara vönduðu embættismanna sem hvergi koma nálægt pólitík og ekki mega vamm sitt vita, heiðarlegir embættismenn --- lætur sig hafa að segja að sú niðurstaða sem þessir menn komast að með hjálp löggiltra endurskoðenda séu staðlausir stafir, út í hött. Það er auðvitað algjör misskilningur hjá hæstv. iðnrh. ef hann heldur að málið sé búið með þessu þó svo að þetta frv. verði aldrei að lögum. Því að auðvitað verður séð um það þegar málið kemur til fjh.- og viðskn. að Ríkisendurskoðun reikni nákvæmlega út hver skattbyrðin af þessu frv., eins og það liggur fyrir hér, verður með hliðsjón af þeim áætlunum sem fyrir liggja um tekjur og gjöld þessara orkuveitufyrirtækja sem ég hef talað um út frá þeim forsendum sem reiknað var út frá í sambandi við verðlagsþróun, gengisþróun og aðra hluti, þannig að við fáum úr því skorið, þegar frv. kemur til 2. umr., hvort það er hæstv. iðnrh. sem segir satt, þegar hann segir að ummæli þessara grandvöru embættismanna séu út í hött, eða hvort í ljós kemur að þessir grandvöru embættismenn hafa rétt fyrir sér. Mér dettur ekki í hug að vera endanlegur dómari í því máli. Ég minni hins vegar á það að Ríkisendurskoðun starfar nú undir Alþingi, er þess vegna ekki lengur háð húsbóndavaldi ráðherra eins og áður var og auðvitað munum við af þeim sökum fá niðurstöður í þessu máli. Það má þó blaðafulltrúi fjmrn. eiga, Mörður Árnason, að hann gengst drengilega við því í Morgunblaðinu þann hinn sama dag að sennilega hafi fjmrn. skjátlast og sennilega gefi skatturinn af sér miklu meiri tekjur en ella mundi. Nú er það svo, hæstv. forsrh., og ég held að nauðsynlegt sé að fá upplýsingar um það líka, að í ljós kemur að þessi skattur hefði ekki skilað af sér einni einustu krónu í tekjuskatt ef miðað hefði verið við rekstrarárið 1989. Á þessu vakti ég athygli hér við fyrri umræðu málsins, í fyrri hluta ræðu minnar. Það byggist á því hvernig verðlagsþróun og gengisþróun var í landinu á þeim tíma og þarf ekki að rekja það fyrir einstökum ráðherrum hvernig það mál er vaxið. Á hinn bóginn er fundið upp á þeirri undarlegu reglu að heimta fyrirframgreiðslu af tekjuskatti vegna rekstrarniðurstöðu á yfirstandandi ári til að knýja þannig fram skattheimtu strax í ár. Það er athyglisvert að hæstv. iðnrh. og Alþfl. gerðu ekki athugasemd við þetta atriði. Þeim fannst þetta ekki óeðlilegt, hvorki honum né þingflokknum eins og bréfið hljóðaði sem hér var lesið upp áðan. Og þess vegna skil ég það svo, hæstv. forsrh., að innan ríkisstjórnarinnar sé fullkomin samstaða um að viðhafa þau undarlegu vinnubrögð nú að heimta svokallaða fyrirframgreiðslu á skatti af Landsvirkjun og orkufyrirtækjum á þessu ári en líta ekki á rekstrarstöðu sl. árs vegna þess að þá lægi ljóst fyrir að þessi fyrirtæki þyrftu ekki að greiða eina einustu krónu í tekjuskatt. Þetta er málið, fengju þvert á móti uppsafnað tap sem gæti orðið þeim ávinningur síðar meir. Þarna kemur berlega fram sá undarlegi þankagangur sem einstakir ráðherrar hafa haft í þessu máli. Og svo að lokum, herra forseti, aðeins vegna þess að hæstv. fjmrh. hefur talað um að Landsvirkjun, Hitaveitan hér í Reykjavík og ýmis önnur fyrirtæki Reykjavíkurborgar og fyrirtæki ýmissa annarra sveitarfélaga eins og t.d. hitaveitan á Dalvík og fleiri stöðum hafi skilað einhverjum tekjum í bæjarsjóð og fundið mjög að því, vil ég rifja upp að það er alveg óþarfi að láta afnotagjaldið af símanum, af hinum almenna heimilissíma, venjulegum síma einstaklinga og fyrirtækja, láta afnotagjaldið af símanum fara upp í Póst og síma, fara í þær fjárhirslur. Það væri miklu betra að bæta bara afnotagjaldinu við á skattseðil ríkisstjórnarinnar því að hver einasta króna sem innheimt er í afnotagjald rennur í ríkissjóð en ekki til Pósts og síma eins og gjaldskráin er núna og eins og áætlanir eru núna uppi um gjaldtöku ríkissjóðs af Pósti og síma. En þó varð mér á núna, herra forseti, ég verð nú að leiðrétta mig, ég fór ekki alveg rétt með. Það er ekki hver einasta króna, það er gert ráð fyrir því að 500 millj. fari í ríkissjóð en tekjurnar munu að vísu vera 546 millj. sem áætlaðar eru af afnotagjöldum hins almenna heimilissíma. En í grófum dráttum er þetta svona. Og svo er hæstv. fjmrh. að býsnast yfir því að einhver önnur fyrirtæki séu blóðmjólkuð þegar sannleikurinn liggur fyrir með þessum hætti.

Forsætisráðherra (Steingrímur Hermannsson) Herra forseti. Í stuttu máli skal ég leitast við að svara þeim spurningum sem beint var til mín. Í fyrsta lagi var spurt að því hvaða stjórnarflokkar standa að þessu frv. Þeir gera það allir. Mér sýnist nauðsynlegt að hafa örfá orð um það hvernig samþykkt stjfrv. fer fram. Þau eru lögð fram af viðkomandi ráðherra í ríkisstjórn. Ef ríkisstjórnin samþykkir eru þau send til allra þingflokka til meðferðar og síðan er greint frá því í ríkisstjórn og bókað í ríkisstjórn ef þingflokkar hafa allir samþykkt að frv. verði lagt fram og þá er það lagt fram sem stjfrv. Nákvæmlega þannig var farið með þetta frv. og á engan annan máta. Það hefur stundum komið fyrir að málsvarar eins flokks hafa greint frá því að einstakir þingmenn hafi fyrirvara um einhver ákvæði. Allan þann tíma sem ég hef verið í ríkisstjórn hafa ætíð komið upp slík mál. Og ef ég man rétt í þessu máli var sérstaklega greint frá því af hálfu Alþfl. að menn teldu að skoða þyrfti ákvæði til bráðabirgða nánar og það væru sem sagt fyrirvarar í því sambandi. En frv. væri samþykkt sem stjfrv. og lagt fram sem stjfrv. Ég þarf ekki að rekja aðdraganda þessa frv. Eftir að ákveðið var að draga úr skatttekjum ríkissjóðs í gegnum virðisaukaskattinn urðu miklar umræður um skattlagningu í staðinn og ég greindi m.a. frá því hér á Alþingi í ræðu og þar varð líka samkomulag í grundvallaratriðum um að fara þessa leið, að leggja skatt á orku með þessu móti. Spurt er að því hvaða flokkar eigi upphafið að því að skattleggja orkufyrirtæki. Ég á því miður ekki svar við því. Mig minnir að ég hafi lengi heyrt hér á þinginu að samræma þurfi skattheimtu á atvinnurekstur í landinu, fyrirtæki í landinu. Sjálfstæðismenn hafa auðvitað talað æðioft um samvinnufélög og hlutafélög í þessu sambandi og hv. sjálfstæðismenn hafa vitanlega sýnt að þeir eru ekki hlynntir ríkisrekstri o.s.frv. En að einhver einn flokkur eigi upphafshugmyndina að því að skattleggja sérstaklega orkufyrirtækin, ef Framsfl. á hana, þá getur það vel verið, ég er ekkert að neita því en ég segi eins og er að ég get ekki svarað þeirri spurningu hver á þá hugmynd. Ég vil hins vegar segja það að ég tel persónulega afar mikilvægt að samræma skattheimtu á atvinnurekstur í landinu. Ég tel ekki óeðlilegt að fyrirtæki sem bera arð greiði í sameiginlegan sjóð. Bankarnir greiða tekjuskatt. Nú eru a.m.k. enn þá tveir ríkisbankar og þeir greiða tekjuskatt. Þessu var mjög andmælt af ýmsum aðilum hér á hinu háa Alþingi þegar það var tekið upp á sínum tíma. En ég hef ekki orðið var við andmæli við því síðan. Ég tel ekki óeðlilegt að þau orkufyrirtæki sem bera arð greiði af því skatta. Hv. þm. spurði hvort það væru aðrar hugmyndir í ríkisstjórninni um skattlagningu á orkufyrirtæki, eða þjónustufyrirtæki réttara sagt. Svo er ekki. Allar þær hugmyndir sem eru í ríkisstjórninni um skattlagningu hafa verið nákvæmlega tíundaðar, þær hafa verið taldar fram og m.a. afhentar aðilum vinnumarkaðarins í nýgerðum samningum og ég mun greina frá þeim hér á eftir í sameinuðu Alþingi. Þannig að ekki eru aðrar hugmyndir þar. Af því að hér hefur verið rætt um uppgjörsmál og skattlagningu Landsvirkjunar viðurkenni ég að mér þótti það sem ég náði í og las eftir þá virtu endurskoðendur og ágætu sem hér hefur verið vísað til, um skatta á Landsvirkjun, hið furðulegasta plagg. Ég viðurkenni að ég er ekki sérstaklega bókhaldsfróður maður, en ég varð það eiginlega enn síður eftir að ég hafði lesið það rit. Þar segir beinlínis að samkvæmt reikningsvenjum Landsvirkjunar geti skattur þar orðið allt að 2 milljarðar. Þetta er nú satt að segja nokkurt alvörumál. En mér skilst að samkvæmt öðrum reikningsvenjum gæti hann orðið núll. Þetta er alvörumál og hlýtur að koma til athugunar hvort reikningsvenjur eigi ekki að vera þær sömu fyrir öll fyrirtæki í landinu. Í þessu riti, sem ég er nú ekki með hér fyrir framan mig en ég held að ég muni það úr því, leggjast þeir gegn því að reikningsvenjum Landsvirkjunar verði breytt. Ég er algerlega sammála hv. þm. Vitanlega á nefndin, þegar hún fær þetta til meðferðar, að láta rannsaka þetta mjög vandlega og vitanlega á Ríkisendurskoðun að skoða þetta mál. Það nær ekki nokkurri átt að eitt fyrirtæki, sem er opinbert fyrirtæki, hafi aðrar reikningsvenjur en önnur fyrirtæki í landinu. Kannski eru reikningsvenjur Landsvirkjunar miklu betri en annarra fyrirtækja, ég vil ekkert segja um það. Þetta verður náttúrlega rannsakað og ég treysti því að hv. þm. beiti sér fyrir því. Og ég spyr líka: Er ekki eðlilegt að Landsvirkjun komi undir Ríkisendurskoðun? Þetta er opinbert fyrirtæki og er það ekki ágætishugmynd, einmitt til að samræma þessa hluti, að fella Landsvirkjun undir Ríkisendurskoðun? Á Landsvirkjun að vera eins og eitthvert ríki í ríkinu? En ég ætla ekki að fara að hætta mér út í umræður um það hér, en ég vona að ég hafi svarað þessum spurningum fyrst og fremst. Þetta er stjfrv., samþykkt þannig af öllum flokkunum.

Frumvarpstextinn sjálfur var samþykktur af öllum en ekki bráðabirgðaákvæðið.

Fyrirvari var við það að bráðabirgðaákvæðin þyrftu að athugast nánar á þingi og í nefndinni.

En um frumvarpstextann sjálfan voru menn sammála?

Það var ekki nefnt eitt einasta atriði sem ég man eftir með frumvarpstextann.

Forseti (Jón Helgason) Það er samkomulag milli þingflokka að fundur hefjist nú í Sþ. og er því þessari umræðu frestað og málið tekið út af dagskrá. Til næsta fundar er boðað með dagskrá kl. 3 á morgun.