Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það er talið, að Njáll bóndi á Bergþórshvoli hafi haft að orðtæki: „Allt orkar tvímælis, þá gert er.“ Má víst oft nota það orðtak, því að ekki eru mörg mál, sem eru þannig úr garði gerð, að þau séu algerlega einsýn, og jafnvel þótt þau virðist vera það, þá geta leynst í þeim hlutir, sem síðar skýra þau á annan veg en manni sýnist, þegar þau eru meðhöndluð. Um þetta mál, sem hér er til umr., heimild fyrir ríkisstj. til þess að veita sjálfskuldarábyrgð á lánum til kaupa á 10 fiskiskipum og síðar með viðauka um að kaupa ferjuskip fyrir Akranes og svo síðar Vestmannaeyjar, hefur orðið mikil umr. hér í hv. Nd., en það gekk hins vegar í gegnum hv. Ed. án nokkurra átaka. Það má um það segja, að það sé kannske ekkert óeðlilegt, þó að sitt sýnist hverjum um þetta mál, og það geti verið svo frá upphafi og þarf ekki endilega að vera bundið við þá þætti, sem síðar hafa komið fram í þessu máli. Það orkar ekki tvímælis, að það hafa verið skiptar skoðanir í sambandi við fiskiskipakaup þau, sem Íslendingar hafa gert nú á tveim árum, hversu réttmæt þau væru. Ekki síst hefur það verið til umr., hversu hyggilegt það væri að kaupa eins mikið af stórvirkum fiskiskipum og gert hefur verið. Og það má með sanni segja, að þar séu til rök bæði með og móti. En reynslan hefur nú sýnt, að eftir því sem við lesum oftar í blöðunum, að togarakaup til þessa og hins staðarins hafi skipt sköpum um atvinnu og afkomumöguleika, þá hafa þær raddir hljóðnað meira, sem talað hafa um óráðsíu í þessum efnum. Ég minnist þess, að þegar búið var að ákveða mikil kaup á togurum og raunverulega búið að ákveða í ríkisstj. að hætta að veita ábyrgð fyrir slíkum skipakaupum í bili, komu til mín tveir skipstjórar, sem voru að ræða um það að kaupa sér skip. Þetta voru skipstjórarnir Páll Guðmundsson og Hrólfur Gunnarsson, sem eiga skipið Guðmund RE, sem frægt er. Þegar þeir höfðu skýrt mér frá erindi sínu, sagði ég þeim frá því, að raunverulega væri búið að ákveða í ríkisstj. að veita ekki ábyrgðir fyrir fleiri skipum í bili. Þeir skýrðu þá málin fyrir mér enn betur, og mér varð að orði, að mér sýndist, af því að ég hafði heyrt, hversu miklir aflamenn þessir skipstjórar voru, að ekki væri nú heppnin með okkur, að þeir skyldu vera þeir fyrstu, sem leituðu á okkar náðir eftir þessa ákvörðun. Það mál var nú endurskoðað, og þeim var veitt aðstoð með ríkisábyrgð, sem að vísu var gerð með því, að Síldarverksmiðjur ríkisins komu þar inn í málið, svo að þeir gátu keypt skipið. Reynslan varð svo sú, að á árinu 1973 öfluðu þeir meiri gjaldeyristekna en kaupverði skipsins nam, svo að í þessu tilfelli getur það orkað tvímælis, hvað gert er, og það sýndi sig nú, að það hefði ekki verið heppileg ákvörðun, ef þessum aflasælu skipstjórum hefði verið neitað um ríkisábyrgðina, sem og ekki var gert. Það hafa komið fleiri tilvik upp í sambandi við skipakaup okkar íslendinga, sem ríkisstj. hefur verið að fjalla um og mönnum hefur ekki sýnst eitt um, og meðal þess eru þeir samningar, sem fyrrv. ríkisstj. gerði um kaupin á Spánartogurunum, sem hafa verið að koma til landsins á þessu ári. Það komu upp í fyrravetur ýmsir vankantar á því, að hægt væri að halda áfram þessari skipasmíði út á Spáni eða réttmætt að halda henni áfram. Það voru sendir menn til Spánar til að kynna sér þetta mál vel og rækilega. Niðurstaðan af þeirri athugun varð sú, að það mundi þrátt fyrir allt vera hyggilegast að halda þessu áfram, því að við héldum þeim samningi, sem búið væri að gera um verð á skipunum, skipaverð færi sífellt hækkandi og mundi því sýna sig, að við fengjum miklu ódýrari skip en ella vegna þessara samningsgerða, ef áfram yrði haldið. Ef út úr samningunum yrði farið, yrði ekki hægt að komast hjá því að verða fyrir fjárhagslegu tjóni. Nú hefur það sýnt sig, að á fyrsta skipinu, sem afhent var frá Spánverjunum, komu upp verulegir gallar. Það hefur hins vegar sýnt sig á þeim skipum, sem síðar hafa komið, sérstaklega þeim síðustu, að þessir gallar hafa ekki komið upp, og nú eru taldar allar líkur til þess, að kaupin á þessum tveimur síðustu skipum verði mjög hagkvæm. Og ekki orkar það tvímælis, að kaupin á þeim skipum, sem við höfum verið að kaupa á undanförnum árum, hafa orðið okkur hagkvæm, ef miðað er við það verðlag, sem er orðið á skipum í dag. Þess vegna er það nú svo með gagnrýni í þessum efnum, að hún getur stundum átt rétt á sér, en ekki alltaf. Þegar kom til tals með kaupin á loðnuskipum þeim, sem voru upphaf þessa frv., var nokkuð um það rætt, hvort ætti að fara í lagaheimild vegna þessara loðnuskipa eða ekki. Þá var líka um það rætt, hvað þessi skip ættu að vera mörg. Það lágu þá fyrir umsóknir um ein 8 skip. Þegar ég ræddi þetta við formenn stjórnarandstöðuflokkanna, skýrði ég þeim frá því, hvað fyrir lægi í þessum efnum. Þá kom fram hjá þeim, að það gæti verið von á fleirum, og allir, sem um fjölluðu, töldu, að það væri sjálfsagt, ef á annað borð væri farið að veita þessar ábyrgðir, að þá yrði ekki hægt að mismuna aðilum, ef þeir á annað borð gætu staðist þau skilyrði, sem um væri að ræða í sambandi við slík skipakaup. Þess vegna var talan 10 ákveðin til þess að ná út yfir það, sem fyrir lá, og þó heldur betur. Það var talið hyggilegt, því að mismunun í þessum efnum væri lítt framkvæmanleg. Hins vegar hefur það sýnt sig, að enn sem komið er munu það bara vera tveir aðilar, sem geta notað sér þessa heimild, ef samþ. verður hér á hv. Alþ. En það er ekki um það að ræða, þó að heimildin sé til í lögum, að það þurfi til hennar að hverfa, nema fyrir liggi beiðni og þeim skilyrðum verði fullnægt, sem sett eru fyrir því, að ríkisábyrgðir séu veittar. - Þetta vildi ég segja um þennan almenna þátt málsins og þann fyrsta þátt, sem hv. alþm. hafa í raun og veru minnst rætt um. Hins vegar hafa hv. alþm. deilt á, að þessum tveim þáttum væri blandað saman, sem út af fyrir sig er að minni hyggju ekki nema formsatriði og skiptir ekki öllu og er algeng regla hér á hv. Alþ. Það kom fram í ræðu eins hv. þm. hér í gær, hv. 3. þm. Norðurl. v., en að þeirri ræðu mun ég víkja síðar, að það ætti ekki að vera að taka erlend lán í góðæri eins og nú væri, heldur ætti að gera það, þegar verr áraði. En ég veit nú ekki, með allri virðingu fyrir hyggindum hans í fjármálum, hversu mikill búhnykkur það hefði verið að draga að kaupa þau skip, sem við höfum nú keypt fyrir erlend lán, eða hversu hagkvæmt það hefði verið að draga þær virkjanir, sem hér hafa verið byggðar á síðustu árum með erlendum lántökum. Ég held, að hv. alþm. mundu ekki telja það mikinn búhnykk, enda hafa þessar ráðstafanir orðið til þess að afla okkur gjaldeyris eða spara okkur gjaldeyri, sem er auðvitað sama, þegar um viðskipti í gjaldeyrismálum er að ræða. Þá kem ég eð þeim þættinum, sem sérstaklega hefur verið hér til umr., og það er samgöngumálaþátturinn. Ekki orkar það tvímælis, að við höfum um margra áratuga skeið sótt fram í samgöngumálum hér á landi, enda er það svo, að eftir því sem viðskiptalífið færist meira í nútímahorf, eru góðar samgöngur nauðsynlegri. Eitt af forustuhéruðum í samgöngumálum hér á landi var Borgarfjörður. Forusta Borgfirðinga í samgöngumálum er um 80 ára gömul, en þá fóru þeir að hefja ferðir milli Reykjavíkur og Borgarness og Akraness. Það var fyrir forustu borgfirskra bænda, sem þetta var gert. Alla tíð síðan hafa samgöngur við Borgarfjörð verið að batna. En þó er það svo á síðari árum, að vegasambandið á Vesturlandi er eitt af verstu vegakerfum landsins nú. Þetta segi ég þrátt fyrir það, að ég sé einn í hópi þeirra þm., sem eru fulltrúar fyrir Vesturland, er reynslan þessi, að vegir á Vesturlandi eru verri en í velflestum öðrum landshlutum, enda hafa verið gerð stórátök í vegasamgöngum bæði á Vestfjörðum í sambandi við Vestfjarðaáætlun, á Suðurlandi með veginum austur að Selfossi, á Norðurlandi og Austurlandi í sambandi við áætlanir þar um, og þannig mætti telja áfram, þótt þetta sé aðalatriðið. Jafnhliða þessu hefur stórum fjárveitingum verið varið á hverju ári til að auka flugsamgöngur við þessa landshluta. Á fjárl. fyrir árið 1974 eru áætlaðar til flugsamgangna um 172 millj. kr. til fjárfestingar eingöngu, og af þeim eru aðeins 5.7 millj. kr. í Vesturlandskjördæmi. Þetta er ég ekki að tíunda hér vegna þess, að mér þyki of mikið til annarra staða veitt, heldur af hinu, að ég vil minna á það, að við Vesturlandsþm. höfum verið fúsir til að leggja öðrum landshlutum lið í þeirra samgöngumálum og munum verða það, enda er það að okkar dómi, flestra eða allra, einn af meginþáttum til eðlilegs viðskipta- og menningarlífs þjóðarinnar. Þróunin í samgöngumálum Borgfirðinga og Vestlendinga hefur, eins og hjá öðrum, færst yfir á landleiðir að meira eða minna leyti. Það var ekki talið hyggilegt að halda áfram rekstri Akraborgar upp í Borgarnes, og var gott samkomulag um það innan hlutafélagsins Skallagríms, þó að borgfirskir bændur, Borgnesingar og meira að segja nokkrir Snæfellingar gætu ráðið algerlega í því félagi. Það var þeirra mat, að það væri eðlilegt, að sjósamgöngur héldu áfram milli Reykjavíkur og Akraness, en Borgarnes félli þar út úr, vegna þess að það er erfitt að fara um Borgarfjörð. Hann er þurr bálfan sólarhringinn, og siglingar inn fjörðinn eru mjög erfiðar. Það datt engum Borgfirðingi, hvorki bændunum né Borgnesingum, í hug að draga sig út úr þessari starfsemi eða henni yrði hætt, þó að Borgnesingar gætu ekki notið hennar. En það, sem skeði og var í raun og veru ekki reiknað með, var, að fólksflutningum á landi frá Akranesi til Reykjavíkur hefur aldrei tekist að keppa við sjóflutningana. Sjóflutningarnir hafa alltaf haft betur og miklu betur, svo að bílaútgerð frá Akranesi datt niður, en fólksflutningar með Akraborginni jukust. Menn geta hér á hv. Alþ. talað um ráp manna í því sambandi, ef þeir hafa löngun til þess að nota þau orð. En reynslan er sú, að þetta hentar Akurnesingum mjög vel, og það hefur sýnt sig, að vaxandi áhugi er einmitt á sjóferðunum. Í því sambandi og í sambandi við það, sem fram kom í ræðu hv. 3. þm. Norðurl. v., þegar hann nefndi knattspyrnuferðir á milli Akraness og Reykjavíkur, vil ég geta þess, að það er ljóst, að Akurnesingar hefðu ekki orðið jafnfrægir knattspyrnumenn og raun ber vitni, ef samgöngurnar á sjó milli Akraness og Reykjavíkur hefðu ekki verið einn þátturinn í því. Og það hefði ekki verið hægt fyrir Akurnesinga að halda uppi sínu íþróttalífi, eins og þeir hafa gert, nema vegna þess að aðsókn Reykvíkinga var margfalt meiri en ella, af því að þeir áttu kost á að komast sjóleiðina, en þurftu ekki að fara í bifreið. Þetta eru staðreyndir, sem ekkert þýðir á móti að mæla. Það er aldrei hægt að mótmæla staðreyndum. Þær standa eftir, hvað sem hver kann að segja. Og að tala um það sem einhverjar vandræðaferðir, þegar ungir og efnilegir menn stunda íþróttir með góðum árangri, þeir menn, sem þannig tala, bera lítið skynbragð á eðlilega þætti í mannlegu lífi. Enda hefur reynslan orðið sú, að Akurnesingar hafa orðið, bæði á heimavelli, hérlendis og erlendis, sér, byggð sinni og landi til sóma og munu verða það um langa framtíð. En einn þátturinn í því eru hinar öru skipaferðir á milli Reykjavíkur og Akraness. Eins og ég gat um áðan, sýndi reynslan síðustu árin og sérstaklega s.l. ár, að áhugi á að ferðast með Akraborginni hefur aldrei verið meiri, enda hefur hún aldrei flutt fleiri farþega. En það er líka annað, sem hefur farið árvaxandi, og það er ásókn manna í að flytja bifreiðar með Akraborginni. Það er hins vegar óhentugt, vegna þess að það verður að flytja bílana á þiljum, það verður að taka þá upp með sérstökum tækjum þar til búnum, og það er nokkur hætta fólgin í því, að bílarnir skemmist, bæði þegar verið er að taka þá í skip og úr skipi og einnig þegar þeir eru á leiðinni. Þetta höfðu þeir, sem stjórna hlutafélaginu Skallagrími, til athugunar, og svo það, að Akraborgin er nú nær 20 ára gömul og fram undan er stór klössun á skipinu, sem mundi reynast dýr, ef til kæmi. Það var því á aðalfundi Skallagríms s.l. sumar, að ákveðið var að freista þess að selja Akraborgina op kaupa nýtt skip, og það. sem sérstaklega var lagt upp úr í því sambandi, var að reyna að kaupa skip, sem gæti flutt mikið af bifreiðum. Á þessum fundi munu hafa setið flestir oddvitar í Mýra- og Borgarf jarðarsýslum. Það má hver sem vill hafa þann munnsöfnuð, sem hv. 3. þm. Norðurl. v. viðhafði. Það er ekki ástæða til að skamma þá, sem saklausir eru, heldur hina, sem sekir eru. Það má, ef menn vilja, kalla slíka menn flón eða fífl, en það græðir enginn á því, því að þeir hafa hreint ekki efni á því að kalla þessa myndarbændur slíkum nöfnum. Og þessir menn voru það víðsýnir, að þeir skildu þörfina fyrir breytingarnar og samþykktu þær einróma. Í framhaldi af því var leitað eftir að kaupa nýtt skip til þessara flutninga. Að öðrum kosti, ef ekki væri að því ráði horfið, var það mat þeirra, sem um fjölluðu, að það yrðu þau þáttaskil í samgöngumálum Akurnesinga, að sjóflutningarnir legðust niður. Leit sú eftir því að skipta um skip, sem gerð var, beindist að því skipi, sem hér er til umr. Þegar það mál var lagt fyrir ríkisstj. á sínum tíma, fylgdi því sérstakt vottorð frá skipaskoðunarstjóra, sem hafði skoðað skipið þá. Mér komu því á óvart þær aths., sem voru gerðar hér í gær og hafðar voru eftir skipaskoðunarstjóra, því að þær komu ekki fram í því vottorði, sem þá lá fyrir og undirskrifað var af skipaskoðuninni. Það var mat ríkisstj., að það væri ekki ástæða til þess, að þessum þætti í samgöngusögu þessa byggðarlags yrði ekki sinnt eins og öðrum þáttum samgöngumála. Allir gerðu sér grein fyrir því, að það mundi geta kostað fjármuni að gera þetta átak, en það kosta allir þættir í okkar samgöngumálum, mismunandi mikið, og ekki varð heldur séð, hversu dýr þessi þáttur þurfti að vera. Eitt af því, sem hefur komið inn í þessar umr., er það að koma bílum í skipið, bæði hér og á Akranesi, og það mun að sjálfsögðu kosta sitt að gera það. Það er nú verið að athuga breytingar í sambandi við skipið erlendis vegna löndunar og fermingar á bifreiðum í skipið, og mun verða reynt að gera það þannig, að úr þessum kostnaði verði dregið. Ég hef m.a. rætt þennan þátt við Akurnesinga og einnig við hafnarstjórann hér í Rvík. Hafnarstjórinn í Rvík hefur tekið þessu máli með velvild og skilningi og sagt, að þeir mundu að sjálfsögðu skoða þetta mál án allra hleypidóma, þeir mundu freista þess að gera það eins ódýrt og hægt væri og reyna að finna leiðir til þess að leysa það svo, að það yrði ekki nein ofraun við að fást. Ég efast ekkert um, að hafnarstjórinn í Rvík mun vinna að þessu máli á þennan veg. Eitt af því, sem stjórn Skallagríms hefur gert, er að leita til allra sveitarfélaga og fyrirtækja, sem eiga í Skallagrími, og fara fram á hlutafjáraukningu hjá þeim. Meðal þeirra aðila, sem var leitað til, er Kaupfélag Borgfirðinga, og það hefur nú afgreitt erindið á þann veg að auka hlutaféð meira en farið var fram á eða um 1 millj. kr. Ég geri ráð fyrir því, að öll sveitarfélögin á svæðinu muni auka hlutafé sitt, eins og farið er fram á, og bæjarstjórn Akraness hefur ákveðið að gera það. Það er því ekki hægt að halda því fram hér á hv. Alþingi, að það sé ekki áhugi á þessu máli á Akranesi eða í héraði. Það er fullur skilningur á þessu. Héraðsbúar vita ósköp vel, að það getur farið svo, að leiðin fyrir Hvalfjörð lokist, og þá sé þetta sú leið, sem þeir þurfi að fara, m.a. vegna mjólkurflutninga. Það þarf enginn að halda, að þeir menn, sem hér hafa fjallað um, hafi gert það hugsunarlaust og alveg út í bláinn. Þeir eru, eins og aðrir, að tryggja samgöngur við sín héruð og sín byggðarlög betur en mundi verða gert, ef þessi þáttur samgöngumála Borgfirðinga legðist niður. Og þeim finnst, að það fari ekki vel á því, að þessi 80 ára saga í samgöngumálum þeirra falli niður, á sama tíma og ljóst er, að áhugi á sjósamgöngum fer vaxandi. Þetta vildi ég nú segja hér hv. alþm., þeim, sem vilja hlusta á þessi mál með sanngirni og rökum, eins og ég veit, að hv. alþm, vilja yfirleitt gera. Ég geri mér grein fyrir því, að til einhvers kostnaðar getur komið af þessu. En það er alveg sama, hvaða samgönguþáttur í okkar samgöngukerfi er, fram hjá slíku verður ekki komist. Annar þáttur í umr. þeim, sem fóru fram í gær, var ræða hv. 3. þm. Norðurl. v. Það er ekki nýtt, að hv. 3. þm. Norðurl. v, segi okkur, að hann sé vitur maður og meiri fjármálaspekingur en hinir og við allir hinir þm. séum miklir glópar í þeim efnum. Mér hefur oft dottið í hug í því sambandi, þegar hv. þm. hefur flutt slíkar ræður sem hann gerði í gær, saga ein, sem er sögð af sr. Árna Þórarinssyni. Hann var að lýsa konu og byrjaði lýsinguna á útliti hennar, og sagði: „Hún var guðdómlega fögur. Hún var beinlínis afskræmd af fegurð. Hún var fallegasta kona á jörðinni og þótt víðar sé leitað, það er ég viss um.“ Ég skil eiginlega ekkert í hógværð og lítillæti þessa hv. þm., að hann skuli láta sér nægja að bera gáfur sínar og fjármálakænsku saman við okkur þessa 59, sem hann segir svo flón þar að auki. Hann á að segja: „Ég er vitrasti og mesti fjármálasnillingur heimsins, og jafnvel þótt viðar sé leitað.“ Hann á að vera dálítið orðhagur, taka dálitið djúpt í árinni eins og séra Árni, svo að menn taki eftir þessu, en ekki vera með svona gutl, eins og hann sé skárri en flónin, sem sitja hér á þingbekkjunum. Það er ekkert varið í það fyrir slíkan mann. En ég má til með að segja þessum hv. þm. það, að þá rak mig í rogastans, þegar ég hafði sannar fregnir af því í fyrra, að einn merkur borgari þessa lands hafði gert athugun um stærð búa hjá bændum víðs vegar um landið, hafði tekið alla bændastéttina og valdi úr 40 stærstu bændurna. En viti menn, hv. 3. þm. Norðurl. v., Björn bóndi á Löngumýri, var ekki í hópnum. Hann náði því ekki að vera einn af þessum 40 stærstu. Þetta er staðreynd. En hv. 2. þm. Sunnl., bóndinn á Brúnastöðum, Ágúst Þorvaldsson, og hv. 3. þm. Norðurl. e., Stefán Valgeirsson, voru í hópnum. En þeir hafa ekki haldið ræður hér á Alþingi um vitsmuni sína eða fjármálakænsku, enda hafa þeir kannske annars staðar notað tímann til þess að vinna sig upp í það, sem þeir eru orðnir. Ég verð nú að segja hv. 3. þm. Norðurl. v. það, að ég dreg í efa, með allri virðingu fyrir vitsmunum og fjármálahæfileikum hans, að hann sé meiri bóndi en Magnús bóndi í Norðtungu, sem situr í stjórn Skallagríms og hefur tekið ákvörðun um þetta, eða Magnús bóndi á Gilsbakka, sem situr í stjórn Kaupfélags Borgfirðinga og samþykkti þar hlutafjáraukninguna, eða Gunnar á Hjarðarfelli, sem er form. Stéttarsambands bænda og gerði það líka. Ég dreg í efa, að þessir menn þurfi nokkuð til hv. 3. þm. Norðurl. v. að sækja. Ég verð líka að segja það, að það var ekki smekklegt af hv. 3. þm. Norðurl. v., þegar hann gaf okkur þm. Vesturl. þá einkunn, að eitt væri ágætt með okkur, að við værum allir jafnvitlausir, að fara að taka í þann hóp þá þm., sem ekki eru í þessari hv. d. Það var allt í lagi að skamma okkur hina, sem höfðum aðstöðu til að svara fyrir okkur. En ég verð að segja það, að það er nú svo, að íslenskir bændur treysta betur hv. 1. þm. Vesturl., Ásgeiri bónda í Ásgarði, til þess að skipa veglegasta sess í félagsmálum bændastéttarinnar á Íslandi, vera form. Búnaðarfélags Íslands, heldur en hv. 3. þm. Norðurl. v. Ég vil líka segja það, að ég mundi hvergi, þó að hv. 2. þm. Vesturl., Jón Árnason, sé pólitískur andstæðingur minn og keppinautur í kosningum og við reynum auðvitað að ná atkvæðum hvor frá öðrum, - ég mundi hvergi leyfa nokkrum manni að bera slíkar svívirðingar á hann sem hv. þm. Norðurl. v. gerði í gær án þess að mótmæla, og ég geri það hér með. Hv. 3. þm. Norðurl. v., hafði engin rök fyrir þeim ummælum, sem hann hafði um hv. 2. þm. Vesturl. Það var allt út í bláinn sagt, það voru tómir sleggjudómar og ekkert annað. Og þannig orðræður eiga hv. þm. ekki að leyfa sér. Það er kannske af því, að hv. þm. hafði ekki rök að mæla í þessu máli, að til þess arna var gripið. Ég skal nú, herra forseti, fara að stytta mál mitt, en vil þó, áður en ég lýk því, mótmæla ummælum hv. 3. þm. Norðurl. v. um þá aðila, sem ég hef hér nefnt, um stjórn Skallagríms, um bæjarstjórn Akraness, um oddvitana í Mýra- og Borgarfjarðarsýslu og aðra þá í Borgarfjarðarhéraði, sem hv. þm. talaði sérstaklega um, en um þessi mál fjallaði hann í ræðu sinni hér í gær. Það eru menn, sem geta staðið fyrir sínu, og þurfa ekkert til þessa hv. þm. að sækja, hvorki um vitsmuni né fjármuni. Ég vil að lokum segja það, að auðvitað er ekki nema eðlilegt, að menn geti haft skiptar skoðanir á þessu máli, það er svo, um öll mál, og auðvitað getur okkur, sem að þessu máli vinnum, yfirsést í einhverjum atriðum. Hins vegar held ég, að það væri spor aftur á bak í samgöngusögu þessarar þjóðar, ef sjósamgöngum milli Akraness og Reykjavíkur væri hætt. Ég er sannfærður um, að það munu þm. yfirleitt ekki vilja styðja og niðurstaðan verði því á annan veg. Ég hef heldur enga ástæðu til að ætla annað en að þeir menn, sem hafa kynnt sér þessi mál og unnið hafa mest að þeim, hafi meiri möguleika til að meta þau en við hv. alþm. getum gert, þó að sumir hafi farið á veitingahús til að fá sér þar fréttir af slíkum málum. Þær fréttir, sem menn fá á veitingahúsum, geta oft verið hæpnar. Ég hafði satt að segja ekki gert ráð fyrir því, að þetta mál væri með þeim hætti, að menn yrðu ausnir hér svívirðingum og öðru slíku, eins og gert hefur verið af hálfu hv. 3. þm. Norðurl. v. í sambandi við þetta mál. Það verður auðvitað að vera mat hvers manns, hv. þm. einnig, hvernig hann vill haga málflutningi sínum. Mestu máli skiptir um þetta mál, að það nái í höfn og því fylgi sú hamingja, að það skip, sem keypt verður, verði happafleyta og reynist til þess hlutverks fallið, sem það er keypt til. Ég get sagt það, að ég vona, að svo verði, og ég held, að það fari nú svo í þessu sem öðru, að þeim, sem mestu stóryrðin nota, fari eins og stráknum, sem átti að tollera, og til þess að verja sig, greip hann til þess að hlaupa í fjóshauginn og ausa þaðan á þá, sem hann hélt að mundu tollera sig. Hann gætti ekki að sér, og áður en varði var hann sokkinn í hauginn upp undir hendur, en þeir, sem fyrir utan stóðu, urðu ekki fyrir neinu kasti. Þannig varð það hann einn, sem sat eftir með óhreinindin, en ekki þeir, sem ausa átti á.



Herra forseti. Það er að mörgu leyti erfitt að flytja ræðu eftir að hafa hlustað á þriggja kortera ræðu hæstv. fjmrh. Rúmlega helmingur ræðunnar var fluttur í landsföðurstíl yfir þm. og þeim sagt að vera skynsamari í afstöðu til ýmissa mála en þeir oftast hafa verið, en seinni hluta ræðunnar var ferlegur reiðilestur yfir flokksbróður hans, hv. 3. þm. Norðurl. v. Það er ekki mitt að kveða upp dóm um ástandið á milli þessara ágætu fjármálamanna og greindu manna í Framsfl., en ég hygg, að það hefði verið skemmtilegra fyrir þá að gera upp þessa reikninga í einrúmi, en ekki hér á hv. Alþingi. Þegar allt kemur til alls, hygg ég, að báðir hefðu kosið, að margt hefði verið ósagt af því, sem nú hefur verið sagt. Hv. 5. þm. Austf., form. fjh.- og viðskn., mælti fyrir nál. í þessu máli. Undir þetta nál. rita 6. nm., einn var fjarstaddur erlendis, þegar málið var afgreitt. Þetta nál. er að mörgu leyti mjög sérkennilegt og sérstætt í þingsögunni. Það lýsa allir nm. yfir stuðningi og samþykki við frv., eins og það var upprunalega flutt í Ed. Meiri hl. n. lýsir sig andvígan þeim vinnubrögðum, sem tekin voru upp í Ed. í sambandi við þetta mál, og framhaldi þeirra vinnubragða í fjhn. Nd. Og 4 nm. skrifa undir nál. með fyrirvara, 4 af 6. Og þeir 2, sem skrifa undir nál. fyrirvaralaust, eru báðir hundóánægðir með málsmeðferðina. En það verð ég að segja hv. form. fjh.- og viðskn. til lofs, vitandi það, hvaða afstöðu hann hefur í þessum málum og í sambandi við alla málsmeðferð, að honum tókst alveg sérstaklega vel í sinni ræðu að fara bæði í kringum sjálfan sig og aðra, alveg sérstaklega vel, og það út af fyrir sig er lofsvert undir þeim miklu Erfiðleikum, sem hann átti í að mæla fyrir vinnubrögðunum í sambandi við þetta mál. Tveir nm. lýsa yfir andstöðu við þá breytingu, sem gerð var á frv. í Ed., en styðja frv. eins og það var upprunalega flutt. Hæstv. fjmrh. byrjaði sína landsföðurlegu ræðu hér áðan á að skýra frá því, hvað mikið hefði verið keypt af fiskiskipum að undanförnu og nauðsyn þess að kaupa bæði skip og annað, því að verðbólgan héldi áfram, og eftir því sem við gætum keypt meira og byggt hraðar upp, væri það ódýrara. Rétt er það, að einstaklingur, sem hefði viljað byggja hús fyrir 10 árum eða jafnvel 5 árum, hefði auðvitað átt að fá lán til þess að byggja húsið, því að það er orðið margfalt dýrara að byggja það nú. Slíkar skoðanir geta menn haft í fjármálum, að þegar verðbólga er, þá sé nauðsynlegt að kaupa allt og gera allt, komast yfir allt, sem nöfnum tjáir að nefna, vegna þess að það hækkar í verði á næstu árum. En ef hver einstaklingna í þjóðfélaginu hagar sér þannig, hvað verður þá um það þjóðfélag, þegar til lengdar lætur? Verður ekki hver og einn að haga fjárfestingu sinni eftir því, sem hann telur, að tekjur hans fái staðið undir að greiða niður og greiða vexti af hverju sinni. Mér finnst þessi stefna hæstv. fjmrh. vera hættuleg. Ef almenningur tæki mark á því og vildi þræða þennan sama veg og hann er að láta í veðri vaka, að hann vilji fara, er ég hræddur um, að það verði erfitt að stjórna þessu landi, ef á að líta á þetta sem einhverja sérstaka fjármálaspeki. Þá vil ég heldur biðja um fjármálaspeki flokksbróður hans, 3. þm. Norðurl, v., en þessa. Um frv., eins og það var upprumalega lagt fram í Ed., var samkomulag á milli stjórnarflokka og stjórnarandstöðu. Hæstv. fjmrh. ræddi við form. stjórnarandstöðuflokkanna, og þeir ræddu við þingflokkana þessi mál og minn þingflokkur samþykkti að styðja þetta frv. Ég var að vísu ekki á þeim fundi, þegar það var samþykkt, því að ég þurfti að skreppa aðeins frá í 3–4 daga, en skoðun mín er sú, að ríkisstj. og Alþingi eigi að fara varlega í að veita sjálfskuldarábyrgðir á lánum, jafnvel þótt það sé til kaupa á fiskiskipum. Þetta mál er ekki ágreiningsatriði, vegna þess að búið var að samþ. það fyrir fram. Það var búið að binda hvern flokk fyrir sig til þess að styðja þetta nál, enda væri þetta frv. fyrir löngu orðið að lögum, ef hæstv. fjmrh. hefði ekki fundið upp á því snjallræði að fara að prjóna við þetta frv., en hann hefur verið stöðugt að prjóna við það síðan í nóv. Hitt vil ég segja, að það eru takmörk fyrir því, hvernig á að veita ábyrgðir ríkissjóðs, með hvaða hætti, og líka þarf að hafa í huga, að það er verið að mismuna mönnum eftir stærð skipa, eins og hér er verið að gera. Skip, sem keypt eru til landsins og eru undir þessu marki, fá ekki 80% ríkisábyrgð. Þau fá aðeins 67% lán ár Fiskveiðasjóði, verða fyrst að taka erlend lán, sem hann innleysir svo á tilteknum árafjölda. En hér er aftur verið að ganga lengra eða upp í 80%, eins og frv. gerir ráð fyrir. Þetta álít ég, að sé að mismuna mönnum, og það er hættulegt að gera. Það er líka annar mismunur, sem á sér stað, þegar við förum að ræða prjónverk fjmrh. við frv. Þar er mismunurinn kannske enn þá geigvænlegri og hættulegri og í hróplegri mótsögn við fyrirheit ríkisstj. í margumræddum málefnasamningi hennar, þegar hún talar um að efla og styrkja byggðir landsins, minnka aðstöðumuninn, sem hún taldi vera og er mikill. Hér er ekki verið að starfa í þeim anda eftir þessu prjónverki fjmrh. við þetta frv. En áður en ég kem að því, vil ég ræða nokkuð efnismeðferð þessa máls. Hvort sem ég er með þeim málum, sem búið er að bæta við þetta frv. eða móti, þá er ég andvígur þessum vinnubrögðum á Alþ. Hér er flutt frv. um heimild fyrir ríkisstj. að veita sjálfskuldarábyrgð á lánum til kaupa á 10 fiskiskipum yfir 300 lestir. Það er því óskylt mál að veita ábyrgð til kaupa á sérstakri bílaferju, sem á að ganga á milli Reykjavíkur og Akraness, og sérstakri bílaferju, flutninga- og farþegaskipi, sem á að ganga milli Vestmannaeyja og Þorlákshafnar og Reykjavíkur. Þetta eru óskyld mál. Þm. Sunnl., allir með tölu, fluttu till. til þál. hér í vetur um byggingu skips til Vestmannaeyjaferða, þess efnis, að Alþingi ályktaði að skora á ríkisstj. að ákveða nú þegar að láta byggja nýtt skip til Vestmannaeyjaferða og leita tilboða í smíði þess á grundvelli till. stjórnskipaðrar nefndar um samgöngumál Vestmanneyinga, sem fram kemur í álitsgerð n. til samgrn. Þetta er ósköp eðlileg till. og eðlileg og rétt málsmeðferð. Flm. þessarar till. mæltu fyrir henni, og henni var vísað til fjvn. Fjvn, tók hana fyrir á fundi, litlu eftir að henni var vísað til n., og leitaði umsagnar um till. En þetta var það nærri jólafríi, að það var auðvitað ekki við því að búast, að umsagnir lægju fyrir, fyrr en þing kæmi saman eftir nýár. Nú liggja umsagnir fyrir um þessa till., og nú er auðvitað ekkert annað um að ræða en að fjvn. gangi frá og afgreiði þessa till. til Alþingis. En flm. þessarar till. grípa auðvitað fegins hendi prjónverk fjmrh. og segja, að hann geti nú prjónað eina till. til viðbótar við sjálfskuldarábyrgð til kaupa á 10 fiskiskipum. Þegar hann prjónar þetta við og læðir því inn á fund fjhn: og viðskn. Ed., sem skrifar undir prjónverkið, allir með tölu, og Ed, samþykkir málið þannig breytt og það kemur hingað til Nd., þá gerist það, að frv. er tekið fyrir hér í d. og það fylgir því enginn maður úr hlaði. Fjmrh. fylgir því ekki úr hlaði, og hann hafði þá afsökun, að hann hefði verið upptekinn við umr. í Ed. við að mæla fyrir öðrum málum. Ég tel þá afsökun mjög léttvæga, því að það hefur gilt þau ár, sem ég hef verið á þingi, að ráðh. hafa beðið forseta að bíða með mál, þegar þannig hefur staðið á hjá þeim. Það var því auðvelt verk og hefði verið auðsótt við hæstv. forseta Nd. að biða andartak með málið, á meðan hæstv. fjmrh. var upptekinn við umr. í Ed. En það, sem skeður, er það, að 3. þm. Norðurl. v. er ekki alveg dús við þetta mál eða þessa breytingu, og hann biður um orðið, annars hefði frv. með prjónverkinu verið sent þegjandi og hljóðalaust til n. Þá spinnast allmiklar umr. hér í hv. þd. út af þessari málsmeðferð sem eðlilegt er. Ég var einn þeirra, sem voru ekki ánægðir með slík vinnubrögð, og talaði um þau hér í d. og gerði aths. um efnishlið málsins. Svo segir hv. formaður fjh: og viðskn., að hann telji, að það hafi oft átt sér stað að skeyta óskyldum málum aftan við lagafrv., bæði í tíð þessarar stjórnar og fyrri stjórna. Ég spyr hann að því, hvort hann sé ánægður með það, að menn flytji mál í þingi, því sé vísað til n., eins og till. þm. Sunnl., og svo þegar þeir sjá, að það er hægt að prjóna mál sín við frv., sem eru komin nokkuð á leið, þá gripa þeir fegins hendi slíka beitu. Ég spyr hann: Er hann ánægður með svona vinnubrögð á Alþingi. Er þetta ekki dæmigerð aðferð til þess að taka alls ekki tillit til þess, að það eigi réttur gangur að vera á störfum Alþingis? Er ekki líka eitt dæmi þess, að þegar menn geta ekki beðið með fsp. sínar til fyrirspurnatíma, þá nota þeir fljótvirku aðferðina að biðja um orðið utan dagskrár. Það eru þessi vinnubrögð, sem eru alltaf að verða meira og meira áberandi vegna þess, hvernig háttur þingsins er í sambandi við afgreiðslu mála, og þegar menn segja að þetta sé allt gott og gilt, þá tökum við almennt upp þau vinnubrögð að fara ekki eftir venjulegum þingvenjum. Við förum þá bara þá leið, sem er handhægust í hverju máli. Fyrirmyndin er sótt til ríkisstj. hvað þennan ósið varðar eins og svo margan annan. Þessar athugasemdir mínar hafa engin áhrif á efnislega afstöðu mína til þessara brtt., sem liggja fyrir við þetta frv. Þetta er aðeins skoðun mín á vinnubrögðum Alþingis, og þessum vinnubrögðum leyfi ég mér að mótmæla einu sinni enn. Og ég harma það, að form. fjh.- og viðskn. skyldi reyna að verja þessi leiðindavinnubrögð í þessu máli í ræðu sinni, þar sem hann fór, eins og ég sagði áðan, margoft í gegnum sjálfan sig og aðra til þess að koma þessu máli áleiðis. Það kom mér nokkuð á óvart, þegar hæstv. fjmrh. í sinni föðurlegu ræðu hérna áðan fór að tala um það, hvað kjördæmi hans væri í raun og veru mjög illa sett með framlög til vegamála og ekkert til flugmála og hvað eftir öðru. Þetta var eiginlega olnbogabarn í þjóðfélaginu, Vesturlandskjördæmi, og jafnvel hörðustu menn viknuðu, þegar þeir hlustuðu á þetta barlómstal hv. þm. Vesturl. Mér finnst þetta ekki bera vott um, að þessi hv. þm. hafi sinnt sérstaklega vel málefnum sins kjördæmis og þá aðrir þm. um leið í því kjördæmi, ef ætti að taka mark á orðum hæstv. ráðh. En ég verð þó að segja það, að ég þekkti hæstv. fjmrh. mjög vel fyrir nokkrum árum í fjvn., og þar var hann ólatur potari fyrir sitt kjördæmi, og ég held, að hann hafi enga ástæðu til að bera sig svona aumlega út af fjárveitingum til Vesturl. Ég vil t.d. benda honum á það, að í nál. samvn. samgm., þar sem stórvinur hans og flokksbróðir, hv. 3. þm. Norðurl. v., er formaður, fer Vesturl. ekki illa út úr því. Það fær af fjárveitingum til flóabáta, snjóbíla og vöruflutninga 17 700 090 kr. af 38,5 millj. kr., það fær upp undir helming. Kannske er skýringin á því, að kjördæmið sé alveg vegalaust og þurfi svo mjög á sjósamgöngum að halda. En þá er það eitt, sem ég skil ekki, af því að ég er einn af þessum 59, - ég skil ekki, hvernig svona vegalaust kjördæmi lætur svo til alla sína vöruflutninga fara fram á landi, en notar ekki sjóinn til vöruflutninga. Og nú langar mig til þess að spyrja hæstv. fjmrh., hvernig á þessu standi. Eitt af því, sem sagt er í sambandi við þessa væntanlegu bílaferju, er, að það muni spara mikið slit á vegum að flytja fólksbílana með ferjunni. En þungu vörubílarnir eiga að keyra vegleysuna, en nota ekki ferjuna, og engar vörur eiga að fara með ferjunni. Þetta er það, sem ég skil ekki og langar mikið til að fá upplýsingar um, áður en þessum merkilegu umræðum lýkur. Í nál. fjh.- og viðskn. Ed. segir: „ N. hefur athugað frv. Borist hefur bréf frá fjmrn., þar sem óskað er eftir því, að inn í frv. verði tekin ný gr., sem heimili sjálfskuldarábyrgð ríkissjóðs fyrir allt að 80% af kaupverði ferjuskips til siglinga milli Akraness og Reykjavíkur.“ Þá vitum við, hver á barnið. Það er hæstv. fjmrh., sem á þetta barn, og það er hann, sem biður nm. í fjh- og viðskn. Ed. að hjálpa sér að koma þessu á framfæri. Það eru góðir menn í þeirri n., og þeir voru mjög fljótir að afgreiða málið, að vísu voru 2 þeirra fjarstaddir, og annar sá fjarstaddi var sjálfur hæstv. samgrh. Nú spyr ég hæstv. fjmrh.: Telur hann versta ástandið í samgöngumálum landsmanna og í samgöngum á sjó vera ástandið í ferðunum milli Reykjavíkur og Akraness? Er þetta mál þá númer eitt í hans huga og þá ríkisstj. í heild? Er þetta málið, sem liggur mest á að framkvæma: að kaupa ferju til landsins, sem getur flutt 50 bíla á milli Reykjavíkur og Akraness og 400 farþega eða svo? Er ástandið á öðrum stöðum á landinu svona miklu betra, að þetta mál á að vera númer eitt? Nú skal ég taka fram til þess að fyrirhyggja allan misskilning, að ég er stuðningsmaður þess, að haldið verði uppi sjóflutningum milli Reykjavíkur og Akraness, og ég tel, að þessir staðir, Akranes og Borgarfjörður, eigi fullan rétt á því að haldið sé uppi samgöngum á sjó. Hitt er svo matsatriði, hvort þetta ferjuskip er það, sem hæfir best í þessum efnum, um hitt get ég ekki verið sammála hæstv, fjmrh. og hæstv. ríkisstj., sem hefur lagt blessun sína yfir þetta mál, að þetta mál eigi að hafa forgang fram yfir önnur. Við skulum líta á ástandið; sem er í strandferðum til þeirra héraða, sem eru ekki í nokkru akvegasambandi við Reykjavík eða þéttbýlið hér við Faxaflóa meira en helming á árinu. Hvernig er ástandið á Austfjörðum, hvernig er ástandið á Norðausturlandi, og hvernig er ástandið á Vestfjörðum? Hvernig er skipakostur Skipaútgerðar ríkisins? Hvernig eru þær ferðir, sem þessir landshlutar eiga nú við að búa? Það er versnandi ástand, stórversnandi ástand, með strandferðirnar til þessara staða. Til þess liggja margar ástæður. Ástæðurnar eru þær, að það eru tvö skip, sem halda þessum ferðum uppi. Ferðunum er haldið uppi með þeim hætti, að skipin fara hringinn í kringum landið. Það hefur lengi verið talið af mér og öðrum, að það væri óhagstætt frá hendi Skipaútgerðar ríkisins að halda þessum hringferðum uppi, heldur ætti að breyta ferðunum á þann veg að fara ferð til Austfjarða og snúa við á Norðausturlandinu og til Vestfjarða og snúa við á Ísafirði, það muni nýta betur þann flutningamátt sem þessi skip hafa, og ferðirnar yrðu tíðari. En þó að þetta væri gert, er það engan veginn nóg, vörur liggja hér tímum saman, það er ekki hægt að taka á móti vörum til flutnings, vegna þess að skipin eru yfirfull. Ástandið var þannig á Ísafirði um jólin, að það vantaði margar nauðþurftir um langan tíma. Allt upp í 10 daga var kartöflulaust, vegna þess að það voru engar ferðir. 14, 15 upp í 20 dagar líða á milli ferða til þessara staða. Það vantaði fjölda af vörutegundum í verslanir á þessum stað. Og sama er að segja um Austfirði og Norðausturlandið, þar er ástandið ekki hætishót betra. Á sama tíma og þetta á sér stað, eru engir farþegaflutningar á sjó til þessara staða. Það er haldið uppi flugsamgöngum, og það er kostnaður við flugsamgöngur, sagði hæstv. fjmrh. En veðrið hamlar oft flugferðum. Það hefur nýlega átt sér stað, að ekki voru flugferðir til staðar eins og Ísafjarðar í sex daga og engar ferðir þar með, ekki nokkrar samgöngur á sjó, fólk kemst ekki leiðar sinnar tímum saman. Og svo er komið og sagt við fjh: og viðskn. Ed.: Gjörið þið svo vel og veitið heimild til ábyrgðar fyrir ferju, sem getur flutt 50 bíla á milli Reykjavíkur og Akraness og 400 farþega. Og fjh: og viðskn. Ed. sagði já á stundinni. Ég segi fyrir mitt leyti, að á sama tíma og þetta ástand er ríkjandi á þeim stöðum á landinu, sem hafa engar samgöngur, þá tel ég ekki réttlætismál að afgreiða þetta mál með þessum hætti. Það verður að fylgja, ef hugur fylgir máli hjá hv. ríkisstj., að bæta úr því ófremdarástandi, sem er ríkjandi í þessum efnum. Hvað ætli yrði sagt á Akranesi, ef það væri engin ferð, væri ekki hægt að komast leiðar sinnar, hvorki á sjó, landi né í lofti í sex daga? Ég er hræddur um, að það þætti tíðindum sæta þar í sveit, sem eðlilegt er. Svo segja þessir menn: Við erum vegalausir. Guð almáttugur hjálpi þessum mönnum, hvernig þeir leyfa sér að tala. Það eru ekki margir dagar síðan maður varð að fara í stórorustu við kerfið til að fá mokaðan veg á milli Tálknafjarðar og Bíldudals, þegar lokað hafði verið þar í heila viku, og á áttunda degi fékkst ekki vegurinn mokaður, og það var ekki hægt að koma neinum nauðþurftum á milli staða. Þetta þykir allt gott og blessað. Það er svo dýrt að moka snjó, segja þeir, það má ekki, en fólk má vera einangrað og læknislaust og allslaust dögum saman. Þetta þykir góð latína á heimili hæstv. ríkisstjórnar. Það var ekki skemmtileg lýsing, sem hv. 7. landsk. gaf við þessar umr. hér í gær á ástandinu í samgöngumálum Vestfjarða, og hann er einn af stuðningsmönnum ríkisstj., en ofbýður nú alveg, að þetta mál sé tekið fram yfir öll önnur, og finnst mér það ánægjulegt, en allt sem hann sagði í þessum efnum, er satt og rétt, því verður ekki neitað. Og mér finnst í sannleika sagt, að þó að menn vilji vera tryggir og trúir hæstv. ríkisstj., vera takmörk fyrir því, hvað þeir, sem koma úr byggðarlögum, þar sem slíkt ástand er ríkjandi, mega vera hlýðnir við ríkisstj. sína og bíða og bíða eftir úrbótum. Jafnvel það verður að hafa sin takmörk. Þetta er fyrst og fremst það, hæstv. fjmrh., sem ég hef út á þessi mál að setja. Það liggur ekkert fyrir frá hendi ríkisstj. til úrbóta í strandferðum um landið, en þetta er tekið fram fyrir allt. Ég spyr hæstv. ríkisstj.: Ætlar hún virkilega að halda áfram á þessari braut, ætlar hún virkilega að bjóða fólki, sem býr úti um land, það ástand, sem er ríkjandi? Þeim hefur alltaf verið að fækka, ferðum strandferðaskipanna, á liðnum árum, þær eru komnar niður fyrir 50 viðkomur á ári, ca. 25 ferðir frá Reykjavík til þessara staða. Á sama tíma eru 3 ferðir á dag á milli Reykjavíkur og Akraness og vegurinn alltaf fær, meira að segja þessi stórhættulegi Hvalfjörður, það eru kannske tveir-þrír dagar á ári. Vestmannaeyjar hafa miklu betri samgöngur en þetta, og Vestmanneyingar nefna nú og þm. Sunnl. sem rök fyrir sínu máli, að Vestmannaeyjar séu eyja, sem hafi þar af leiðandi engar samgöngur á landi og verði að treysta á stopult flug, eins og aðrir. Þetta er auðvitað alveg hárrétt, Vestmanneyingar hafa sérstöðu, og þeir þurfa á betra skipi að halda. En Vestmanneyingar hafa miklu tíðari og betri ferðir með Herjólfi heldur en Vestfirðingar og Austfirðingar hafa. Í sjálfu sér er enginn vegur frá Vestfjörðum til Suðurlands og frá meginhluta Austfjarða og Norðausturlands meira en hálft árið, vegna þess að hann er lokaður. Þess vegna er ástandið eins og það er. Þess vegna leyfir maður sér að vera mjög argur út af þessum málum, og ég tel, að við höfum fulla heimild til þess. Eins og ég sagði áðan, þá er ég hlynntur því, að Akranes og Borgfirðingar hafi samgöngur á sjó. En það er eins með þetta og öll önnur mál, að það verður að skoða málin gaumgæfilega og meta það hverju sinni, hvar þarfirnar eru brýnastar, hvar er mest nauðsyn á að byrja og hvernig eigi að raða niður. Ef við höfum ráð á því og getum farið að bæta úr þessum málum öllum þegar í stað, þá er sjálfsagt að gera það, en ef það á að kosta það, að ekkert skuli gert í sambandi við þau héruð, sem svo hörmulega eru sett og ég hef lítillega minnst á, þá segi ég hiklaust: Það á að taka þau mál á undan. Ég skal alveg hiklaust játa, að þó að það snerti mig eða það kjördæmi, sem ég er fulltrúi fyrir, ef eitthvað er búið að gera þar umfram það, sem aðrir hafa, þá held ég, að við verðum að bíða, á meðan verið er að bæta öðrum upp. Sama held ég, að eigi að ríkja hér í þessum efnum. Það liggur ekkert fyrir í sambandi við úrbætur strandferðanna, og það verður ekki þolað. Það er alveg sama, hvaða menn eða flokkar eru í ríkisstj., það er ekki hægt að bjóða fólki úti um land þær samgöngur, sem það nú verður við að búa. Og það þýðir ekki fyrir þá, sem eru senn að fá allt teppalagt til sín, að segja, að þeir séu einhver olnbogabörn. Það þýðir ekki, jafnvel þó að það sé jafnsannleikselskandi maður og hæstv. fjmrh., að segja það, hvorki við mig né aðra. Ég hefði talið, að það hefði verið miklu skemmtilegra og eðlilegra í alla staði, að draga þetta prjónverk út úr upprunalega frv. og ríkisstj. hefði flutt frv. um kaup og ábyrgð fyrir þessum skipum og byggingu nýs strandferðaskips fyrir landsbyggðina, og það hefði átt að geta farið í gegnum þingið umræðulítið á örfáum dögum og hefðu verið miklu eðlilegri og skemmtilegri vinnubrögð. Ég lýsti því yfir í n., að ég teldi, að Vestmanneyingar hefðu algera sérstöðu og ég væri mjög hlynntur því að verða við þeirra óskum. En það verður að verra með þá eins og alla aðra, að þetta litla þjóðfélag verður að sníða sér stakk eftir vexti og það verður að fara alltaf eftir því, hvað er hagkvæmt, en ekki óhóflegt. Mín skoðun er sú, að ég tel, að það skip, sem hefur verið fest kaup á til ferða milli Reykjavíkur og Akraness, það sé of glannaleg fjárfesting og við þurfum ekki að leggja svo upp úr því að flytja í hverri ferð upp undir 50 bíla eða hafa rúm fyrir 50 bíla á þessari leið, sem hægt er að aka á hálfum öðrum klukkutíma og fer sífellt batnandi með hverju árinu sem líður. Og þó að það sé ekki farið að steypa eða malbika þjóðvegi í Vesturlandskjördæmi, hafa Vestlendingrar, Vestfirðingar, Norðlendingar og Austfirðingar tækifæri til að keyra hér þann ágæta veg, og við njótum hans allir, þó að hann sé ekki kominn enn þá út úr Reykjaneskjördæmi. Þessi vegur er ekki eingöngu fyrir þá, sem í Reykjaneskjördæmi búa, hann er fyrir okkur ulla landsmenn, sem þurfum um þennan veg að fara og verðum þennan veg að fara. Og það er mjög ánægjuleg sú þróun, sem átt hefur sér stað. Þessi leið er alltaf, sem betur fer, að verða betri. Hvalfjörður hefur tekið miklum stakkaskiptum á liðnum árum, og ég tel, að það verði í framtíðinni mikið áhorfsmál. hvort menn, sem þurfa að fara þessa leið, fari með bíla sína með ferju eða aki þessa stuttu vegalengd. En þetta er eins og hæstv. fjmrh. sagði, þetta er matsatriði hjá hverjum og einum. Ég endurtek, ég er ekki andstæðingur þess að halda uppi sjóflutningum á milli Reykjavíkur og Akraness, tel eðlilegt, að þessar byggðir njóti sjóflutninga, eins og þær hafa gert. En ég er ekki á sama máli og þeir þm. Vesturl. í sambandi við kaup á þessu skipi. En það er aukaatriði. Hitt er aðalatriðið, hvernig ástandið er annrars staðar og hvað er verið að gera hér mikinn mismun á í sambandi við samgöngur í okkar landi.