Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Jón Auðunn Jónsson) Jeg þarf eigi að vera fjölorður um þetta frv., en skal þó leyfa mjer að bæta fáum orðum við greinargerðina, sem fylgir frv. Samskonar frumvarp og þetta var lagt fyrir Alþingi 1917. Voru þá nokkrar breytingar gerðar á því Ed., og eru þær teknar til greina í frv. því, er hjer liggur fyrir. Með þessum breytingum var svo frv. þá samþykt í Ed. með shlj. atkvæðum, en felt hjer í Nd. Aðalástæðan til þess, að frv. var felt hjer í Nd. þá, mun hafa verið sú, að þm. munu hafa haft fregnir um það, að þá hafi verið á prjónunum áætlun um hafnargerð utan tangans, og var eðlilegt, að þeir, sem kunnugir voru staðháttum, hafi ekki viljað leggja stórfje til þess að gera hafnar- og varnargarð á Ísafirði, eins góða ytri höfn og Ísfirðingar eiga frá náttúrunnar hendi, enda eru Ísfirðingar nú algerlega hættir að hugsa um hafnarvirki utan tangans. En umbætur á Pollinum eru nú orðnar knýjandi. Einkum þarf að gera hafskipabryggjur og fylla upp. Þrengsli eru nú orðin mikil á Eyrinni, en nauðsyn mikil á ýmsum nýbyggingum vegna útgerðarinnar. Tel jeg því sjálfsagt að samþykkja frv. þetta óbreytt, enda hefir stjórnarráðið íhlutunarrjett um allar framkvæmdir, og að sjálfsögðu verður ekki ráðist til framkvæmda, fyr en Alþingi sjer fært að ríkissjóður leggi fram hinn tilskilda styrk. Vona jeg, að frv. fái góðan byr hjer í gegnum þessa háttv. deild og verði að umr. lokinni vísað til sjútvn.

Frsm. (Bjarni Jónsson) Jeg skal vera stuttorður. Trúi jeg ekki öðru en frv. þetta verði samþykt umræðulítið. Ríkið rekur nú námaiðnað í Helgustaðafjalli, en víðar er silfurberg í jörðu hjer en þar, sem einstakir menn ráða yfir. Má því vel fara svo, að ef þessir menn ynnu að námarekstri og seldu svo silfurbergið, að það gæti spilt fyrir rekstri og sölu ríkisins. Tel jeg því nauðsynlegt, að hag ríkissjóðs sje borgið og trúi jeg ekki öðru en þessu sparnaðarþingi verði ljúft að fallast á frv.

Atvinnumálaráðherra (Kl. J.) Í sambandi við ræðu háttv.frsm. (B. J.) vil jeg skýra stuttlega frá því, hvernig málinu nú horfir. Í fyrra var það afráðið í samráði við þingið að reka Helgustaðanámuna á ríkiskostnað og halda rekstrinum aðgreindum út af fyrir sig. Var í þessu skyni fengið loforð fyrir 70000 kr. láni og námaverkfræðingur ráðinn til starfans. Fje þetta er ekki alt notað enn og árangurinn heldur ekki fenginn, því að þegar Helgi Hermann námaverkfræðingur kom austur, vildi hann haga greftinum öðruvísi en Frakkar höfðu gert. Var verkfræðingurinn fyrir austan síðastl. sumar og var unnið þar að námugreftinum og nokkuð í vetur, og nú er hann farinn austur. En vegna þessarar breytingar á rekstrinum hefir lítið eða ekkert verið unnið enn af nothæfu silfurbergi, en hann býst við, að geta fengið það í sumar. Eftirspurnin er gífurlega mikil frá mörgum löndum, meðal annars hafa komið fyrirspurnir frá Japan til stjórnarráðsins, og alstaðar er kvartað um vöntun á því. Hefir stjórnarráðið svarað þessum fyrirspurnum og sagt, að byrjað væri nú á vinnunni, og að það mundi geta fullnægt eftirspurninni á komandi sumri. Helgi Hermann telur, að hægt muni að vinna um 3000 kg. af nothæfu silfurbergi á ári, og varlega áætlað, að verð á kg. sje 12 kr. Verða það 36000 kr., en rekstrarkostnað telur hann að muni verða um 20000 kr. Verður þá tekjuafgangurinn um 16000 kr.

Frsm. (Bjarni Jónsson) Jeg vil aðeins leyfa mjer að gera örstutta aths. við ræðu hæstv. atvrh. (Kl. J.). Jeg geri sem sje ráð fyrir miklu hærri sölu heldur en áætlun sú, er hann kom með, gerir ráð fyrir. Af því leiðir, að ágóðinn verður miklu meiri.

Atvinnumálaráðherra (Kl. J.) Jeg skal út úr þessu bæta við örstuttri aths. Verkfræðingurinn vildi ekki gera sína áætlun of glæsilega, og þess vegna slepti jeg henni, en jeg skal geta þess, að hann tekur skýrt fram, að kg. af silfurbergi fyrsta flokks, sem áður hefir selst fyrir 300 kr., megi nú selja fyrir 500 kr. Og einnig að þar sem áður var hægt að selja 50 kg. á ári, megi nú selja 100 kg., og verður þá útkoman alt önnur.

Frsm. meiri hl. (Jón Þorláksson) Eins og nál. meiri hl. á þskj. 90 ber með sjer, eru allir nefndarmenn samþykkir efni frv. En meiri hl. þykir ekki þörf á að afgreiða það nú, því að það mundi þá líklega verða numið úr gildi aftur á næsta þingi við endurskoðun allrar löggjafar um bæjarmálefni Reykjavíkur. Eins og getið er um í nál., þá er það mál alt til undirbúnings í bæjarstjórninni, og á þeim undirbúningi að vera lokið á næsta hausti, svo að lagabálkur um það verði lagður fyrir næsta Alþingi. Það skiftir engu, hvort þessi breyting kemst í lög nú eða á næsta þingi, því að fastanefndir innan bæjarstjórnarinnar eru kosnar annaðhvert ár, og á næst að kjósa þær 1924. Að öðru leyti hefi jeg engu við að bæta, nema því, að meiri hl. vill vera með því að lögleiða þetta ákvæði sjerstaklega á næsta þingi, ef svo skyldi takast til, að þessi lagabálkur yrði ekki lagður fyrir það þing.

Frsm. minni hl. (Gunnar Sigurðsson) Jeg hefi hvorki heyrt nje sjeð neina ástæðu gegn þessu frv. Og þar sem allir eru sammála um efni þess, hví þá ekki að láta það ganga fram? Sú mótbára hv.frsm. meiri hl. (J. Þ.), að nú sje þegar kosið í fastar nefndir, er einskis virði, því að oft þarf að kjósa lausanefndir, og þá kemur þetta að notum. Ekki er endurskoðunin væntanlega neitt veigameiri. Hún getur dregist lengur en gert er ráð fyrir, og þá þyrfti að taka þetta upp aftur á næsta þingi, og sje jeg ekki annað en að það væri óþarfur kostnaðarauki og tímatöf, því að nú er þó búið að prenta frv. og ræða það í nefnd. Háttv. meiri hl. hefir gert mjer þann greiða að prenta brjef borgarstjóra í nál. sínu. Það brjef sýnir sem sje mjög vel, að þetta er flokksmál og komið til fyrir stífni meiri hl. í bæjarstjórn. En Alþingi á að vera hafið yfir slíkt. En annars vil jeg leyfa mjer að spyrja háttv.frsm. meiri hl. (J. Þ.), hvort hann mundi vera á móti þessu, ef það væri flutt að ósk Borgaraflokksins í bæjarstjórn. Jeg vona, að háttv. deild líti ekki á annað en rjettlætið í þessu máli og felli dagskrána á þskj. 90, en samþykki frv.

Jón Baldvinsson Þegar kosið var í fastar nefndir hjer í háttv. deild í þingbyrjun, komu fram tveir listar, og fjekk annar 13 atkv., en hinn 12. Ef hlutfallskosningu hefði ekki verið beitt, gátu þessir 13 þm. ráðið algerlega nefndaskipun deildarinnar. Og þótt þeir, vegna þingskapa, hefðu ekki getað fullskipað þær eingöngu sínum mönnum, hefðu þeir þó getað ráðið því, hverjir af minni hlutanum væru í hverri nefnd, og þannig gert að engu áhrif minni hlutans í nefndunum. Því að það er nú svo, þótt þm. sjeu vel færir menn og gáfaðir, þá eru þeir þó ekki jafnvígir á alt. Einum lætur betur þetta, öðrum hitt. Jeg segi þetta til þess að benda á það, hve ranglátt það getur orðið að láta einfaldan meiri hl., jafnvel eins atkvæðis, ráða skilyrðislaust, svo sem verður, ef hlutfallskosningu er ekki beitt. En alt ranglæti hefnir sín. Þess vegna gerir það stjórnarfyrirkomulag, sem vjer búum við, ráð fyrir því, að minni hlutinn vinni með og taki þátt í löggjöfinni, og hafi yfirleitt áhrif á stjórnarstefnu landsins. Annars væri líka mikil hætta á þingræðisfyrirkomulaginu. Þá myndi það vera sem næst bylting í hvert sinn sem flokkaskifting breytist svo, að minni hluti kemst í meiri hluta. En ef minni hluti fær hlutdeild í störfunum, þá gætir áhrifa hans að því skapi, sem hann vex, og þegar hann kemst í meiri hluta, verður aðeins áframhaldandi breyting, en ekkert stökk. Þetta frv. miðar til þess að fyrirbyggja það, að meiri hlutinn geti beitt minni hlutann þess háttar ranglæti í bæjarstjórn Reykjavíkur, svo sem verið hefir nú tvisvar undanfarið við kosningu fastra nefnda. - Sjálfri er bæjarstjórninni það áreiðanlega hollast, að þvílíku ranglæti sje ekki beitt, og má benda þar á reynsluna í bæjarstjórnarstörfum. Deilur verða langhelst út af gerðum þeirra nefnda, sem minni hlutinn á ekki mann í. Og það er skiljanlegt. Menn tortryggja hverjir aðra, þegar þeir vita ekki allar ástæður, jafnvel þótt óþarft kynni að vera, og margt getur það verið, sem upplýsa má í nefnd, þó ekki sje fært að bera það fram á opnum fundi. En ef minni hlutinn ætti mann í hverri nefnd, gæti hann skýrt flokksmönnum sínum frá, og sparað þannig deilur. Jeg heyri sagt, að meiri hluti allsherjarnefndar sje með þessu í hjarta sínu, en vilji láta það bíða eftir væntanlegri endurskoðun tilskipunarinnar frá 1872 og allra þeirra lagaákvæða, sem gilda um stjórn kaupstaðarins Reykjavíkur. Sú endurskoðun verður nú ekkert smáræðisverk; skattalög bæjarins og margt fleira blandast þar inn í, og jeg geri ráð fyrir, að það yrði allþykk bók, þegar komið væri í eitt, ásamt skýringum og tillögum til breytingar eða kerfunar. Þótt bæjarstjórninni ynnist nú tími til þessa fyrir næsta þing, og það efast jeg stórlega um, þá virðist mjer ekki líklegt, að Alþingi sæi sjer fært að reka þetta bákn af á einu þingi. Þau hafa stundum tekið fleiri en eitt þing málin, þótt smærri væru. Þá mundi það kosta miklu meira fje og tíma að þurfa að taka þetta upp úr syrpunni á næsta þingi og lögleiða það sjerstaklega, eins og háttv.frsm. meiri hl. (J. Þ.) sagði, heldur en að láta það ná fram að ganga nú þegar. Fordæmi skortir ekki. Þegar bæjarstjórninni þykir liggja á, tekur hún sjerstök atriði út úr og óskar lagasetningar um, enda þótt von sje á heildarendurskoðun. Svo er t. d. um frv. til laga um að leggja Ártún, Árbæ og fleiri jarðir undir lögsagnarumdæmi Reykjavíkur. Jeg ætla að hlífa háttv. deild við því að fara út í deilur, sem um þetta mál hafa orðið í bæjarstjórninni, enda þótt brjef það frá borgarstjóranum í Reykjavík, sem hv. meiri hl. allshn. prentar í nál. sínu, gefi vinsamlega tilefni til þess. Vona jeg, að háttv. deild skoði sig hafna yfir alt slíkt og líti eingöngu á sanngirnina og samþykki þetta litla frv.

Frsm. meiri hl. (Jón Þorláksson) Jeg vildi ekki vekja langar umræður um þetta mál. Það er svo smátt og ómerkilegt mál, að jeg held, að langar umræður um það hljóti að þreyta háttv. deild. Hjer er sem sje ekki um annað að ræða en það, hvort nú eigi að setja lög, sem ekki geta staðið nema til næsta þings og koma að engum notum á þeim tíma. Auk þess er það formlega atriði gegn framgangi málsins, að þetta er mál, sem snertir eingöngu Reykjavíkurbæ, en bæjarstjórnin vill ekki afgreiða það. Þegar svo stendur á, er óviðkunnanlegt, að minni hl. hlaupi þegar í stað til Alþingis. Hv. frsm. minni hl. (Gunn. S.) furðaði sig á, að þetta frv. skyldi ekki hafa fyr komið fram. Jeg skal segja honum af hverju það er. Það er af því, að meiri hlutinn í bæjarstjórninni hefir aldrei beitt minni hlutann rangindum. Í flestum nefndum sitja tveir bæjarfulltrúar með borgarstjóra, en í sumum fjórir. Í flestum þriggja manna nefndum er einn frá minni hl. Ef það væri í öllum, þá væru þeir betur settir en þeir ættu tiltölu á. Það er ekki rjett, sem háttv.flm. (J. B.) sagði, að það hefði komið tvisvar fyrir, að meiri hlutinn beitti minni hluta ranglæti. Aðeins einn bæjarfulltrúi hefir orðið lítilsháttar útundan, að því er mælt er, núna við seinustu nefndaskipunina, hvort sem það er vegna þess, að búast má við, að hann verði nokkuð forfallaður, eða af öðrum ástæðum. Jeg skal svo ekki þreyta háttv. deild á lengra máli og vona, að ekki þyki ósanngjarnt að samþykkja rökstuddu dagskrána á þskj. 90.

Bjarni Jónsson Mjer er óskiljanlegt, hvers vegna verið er að tala um að fresta þessu frv. til næsta þings og halda um það langar ræður, úr því að allir vilja samþykkjast efni frv. Ef engin slík tillaga um frestun hefði komið fram, þá hefði frv. gengið umræðulaust gegnum báðar deildir og kostað minni tíma en hjer hefir nú verið eytt. Þótt settur verði lagabálkur um bæjarmálefni Reykjavíkur innan skamms, þá verður þessu atriði ekki breytt aftur, heldur fellur það þar inn í. Jeg hygg því rjett að fallast á þetta og koma svo í veg fyrir að tefjist framkvæmdir í bæjarstjórn og öll störf gangi þar ver vegna þess, að ranglæti er beitt. Því að ef það er satt, sem háttv. 2. þm. Reykv. (J. B.) sagði, þá er þetta alls ekki smámál. Það er um rjettlæti eða ranglæti að ræða, og í mínum augum er rjett og rangt engin smáatriði nje hjegómamál. Það liggur í augum uppi, að minni hluti á ekki fremur að vera órjetti beittur í bæjarstjórn en á þingi. Jeg segi þetta án þess að blanda mjer neitt í þær deilur, sem kunna að hafa orðið um þetta áður en það var borið hjer fram. Og þar sem þetta frv. gerir áreiðanlega engum rangt, en getur komið í veg fyrir ranglæti, þá vona jeg, að háttv. deild leyfi því að ganga áfram.

Frsm. minni hl. (Gunnar Sigurðsson) Háttv. þm. Dala. (B. J.) tók af mjer ómakið að svara, enda hafa engar ástæður af viti komið fram móti því, að frv. nái fram að ganga, eins og vitanlegt var. Þetta mál er spurning um rjett eða rangt og er svo einfalt og augljóst, að háttv.þdm. er alveg óhætt að láta rjettlætistilfinninguna ráða. Og jeg vil minna háttv.þm. á, að hvar sem órjettur er framinn og Alþingi getur bætt úr, þar ber því skylda til að taka í taumana.

Jón Baldvinsson Jeg vil leiðrjetta eitt atriði í ræðu háttv. samþingismanns míns, frsm. meiri hl. allshn. (J. Þ.). Hann sagði, að jeg hefði ekki skýrt rjett frá því, að meiri hlutinn hefði tvisvar beitt bolmagni við nefndaskipun í bæjarstjórn. Hann kvað það aðeins hafa skeð einusinni, og það var í vetur. En það skeði líka 1920, þegar skipað var í fastar nefndir. Þá var háttv.þm. (J. Þ.) ekki á fundi, og getur því ekkert um þetta fullyrt. Mjer gramdist satt að segja þetta tiltæki allmjög í fyrstu, en þegar allir meiri hluta fulltrúarnir tóku að afsaka sig á eftir og kváðu þetta aldrei skyldu koma fyrir aftur, hjelt jeg, að það væri alvara. Fyrir því hætti jeg við að flytja frv. um þetta efni í fyrra í góðri trú. Auk þess lít jeg svo á, að enda þótt tilsk. frá 20. apríl 1872 hafi auðvitað ekki haft hlutfallskosningar fyrir augum, þá sje hún samt svo orðuð, að hún leyfi bæjarstjórninni það að ráða fundarsköpum sínum, og hæpin held jeg að sú röksemd sje, að bæjarstjórnin geti þetta ekki, og margir lögfræðingar munu vera á því, að hún hafi vald til þess. En um þetta þýðir nú ekki að fást, þar eð úrskurður hefir fallið í bæjarstjórninni á þá leið, að hún geti það ekki. Finst mjer, að ekki verði tekið til greina, hvað meiri hlutinn vill í þessu máli, því að sannað er, að hann hefir beitt minni hlutann ofríki. Ekki er heldur mikið mark takandi á umsögn borgarstjórans, því að hann stendur einn að henni, en bæjarlaganefndin hefir ekki tjáð sig mótfallna frv.

Frsm. (Jón Þorláksson) Það er svipað að segja um þetta frv. og hið fyrra, að efni þess er til athugunar hjá bæjarstjórninni í Reykjavík og hefir verið vísað þar til nefndar, en nefndin hefir ekki skilað nál. enn, því að tími sá, er hún hafði, er enn ekki liðinn. Þetta eitt var nú nægilegt til þess, að meiri hl. allshn. sá enga þörf á því að afgreiða þetta frv. nú, enda sýnist fara best á því, að bæjarstjórnin fái að undirbúa þau lög, sem hana varða, áður en þau eru borin undir Alþingi. En auk þess voru allir nefndarmenn ósamþykkir um efni frv., sem gerir allmiklar breytingar á núgildandi lögum. Nefnd manna í bæjarstjórninni var falið að semja frv. um kosningarrjett og kjörgengi til bæjarstjórnar, en frv. þetta náði ekki samþ. bæjarstjórnarinnar, en af því má ráða, hvernig meiri hl. nefndarinnar leit á þetta mál. Aðalatriðið var það, að kosningarrjettarskilyrðin væru hin sömu og til Alþingis. Hefir þetta allmikla þýðingu og mikil þægindi í för með sjer. Nægir þá að semja eina kjörskrá á hverju ári, og er það til talsverðs sparnaðar og mikill vinnuljettir, því að samning kjörskrár er erfitt verk, einkum ef kosningarrjettarskilyrðin eru mjög mismunandi. Nefndin hefir öll verið sammála í því að leggjast gegn frv., en einn af nefndarmönnum hefir skrifað undir með fyrirvara, vegna einstakra atriða. Jeg finn ekki ástæðu til að ræða um hvert kosningarrjettarskilyrði nú, og geri það ekki nema einhverjir gefi mjer tilefni til þess.

Jón Baldvinsson Í fyrra lá hjer fyrir þinginu frv. um þetta efni. Var það samþ. í deildinni, en þó raunar mikið breytt frá því, sem það var, er það var lagt fyrir þingið, þannig, að það tók til alls landsins, í stað þess, að þetta frv. snertir að eins Reykjavík eina. Breytingarnar, sem frv. gerir á núgildandi lögum, eru talsverðar. Fyrst er það, að aldurstakmarkið er fært niður í 21 ár. Bendir margt á, að löggjafinn telji menn þá hafa náð sæmilegum þroska, því að þá eru menn orðnir fjárráðir, mega kvongast og geta tekið að sjer kenslu samkvæmt fræðslulögunum. Sýnist því engin ástæða til þess að meina mönnum að þessu leyti að taka þátt í meðferð opinberra mála. Önnur breytingin er sú, að eftir frv. sviftir veittur sveitarstyrkur manninn ekki kosningarrjetti. Löggjafinn hefir nú líka áður viðurkent þetta, bæði með berklavarnalögunum frá síðasta þingi og breytingu þeirri á fátækralögunum, sem þá var gerð, en þetta nær að eins til nokkurra manna, en ekki nærri því til allra, sem nú eru sviftir þessum rjetti, t. d. þeirra, sem missa hann sökum elli, vanheilsu og ómegðar. Veit jeg, að flestir hv.þm. eru samþ. breytingum í þá átt, sem frv. fer fram á, að eins ef hægt er að búa nógu hyggilega og tryggilega um. Þá hefir einnig verið feld niður klausan, sem nú stendur í öllum kosningalögum, að þeir skuli ekki hafa kosningarrjett, sem sekir hafi orðið um verk, sem svívirðilegt er að almenningsáliti. Hv. allshn. hefir nú skýrt þessi orð svo, að þá sje óspilt mannorð ekki lengur kosningarrjettarskilyrði. Má vel vera, að þessi skýring sje lögfræðilega rjett, en allur almenningur á bágt með að gera sjer fulla grein þessarar skýringar. Alþýða manna áfellir oft þá, sem ekki hafa verið dæmdir af dómurum landsins, og þeir eru líka oft sýknaðir af almenningsálitinu, sem dæmdir hafa verið af yfirvöldunum, svo að það virðist ákaflega erfitt, frá almennings sjónarmiði, að gera sjer grein fyrir, hve nær menn ættu að missa borgaraleg rjettindi eftir þessum ákvæðum kosningalaganna. Mætti rekja hjer til mörg dæmi og sýna og sanna, hversu heimskuleg þessi ákvæði eru. Um skattgjald til bæjarsjóðs er það að segja, að það er að vísu skilyrði fyrir kosningarrjetti nú sem stendur, að mönnum sje gert að greiða skattgjald til bæjarsjóðs. En það sýnist fullkomlega sanngjarnt, að þetta skilyrði sje felt niður, bæði sökum þess, að ekkert gjald er heimtað sem skilyrði kosningarrjettar til Alþingis, og oft getur líka staðið svo á, að gamlir og góðir borgarar, sem mikið hafa goldið til bæjarsjóðs, verði ófærir til þess að bera útsvar vegna fátæktar. Á þá ástæðu hv.allshn., að frv. sje flutt gegn vilja meiri hl. bæjarstjórnar, get jeg alls ekki fallist. Jeg sje ekki, að jeg sem þm. sje á neinn hátt bundinn við vilja bæjarstjórnarinnar í þessu máli. Og út af brjefi borgarstjóra, viðvíkjandi hinu frv., sem hjer var áðan til umr., skal jeg geta þess, að jeg læt ekki borgarstjóra fyrirskipa mjer, hvað jeg skuli gera í málum, er snerta Reykjavík, heldur fer þar eftir sannfæringu minni. Skal jeg svo láta þetta nægja, en legg áherslu á það, að hjer er um rjettlætiskröfu að ræða, sem á engan hátt á að bíða uns lokið er væntanlegri endurskoðun á löggjöf Reykjavíkur.

Gunnar Sigurðsson Jeg skrifaði undir nál. með fyrirvara. Er afstaða mín sú til máls þessa, að menn eigi ekki að missa kosningarrjett sinn, þó að ósjálfbjarga verði sökum elli eða veikinda. Um óflekkaða mannorðið skal jeg ekki ræða að þessu sinni. Enn vil jeg láta þess getið, að jeg tel engu skifta, hvort meiri hl. bæjarstjórnar er með málinu eða móti, en jeg er á móti þessu frv. nú vegna þess, að jeg treysti bæjarstjórninni til að koma með betur undirbúið frv. fyrir næsta Alþingi.

Frsm. (Jón Þorláksson) Jeg hefi litlu við að bæta það, sem jeg hefi áður sagt, og finn ekki ástæðu til þess að gera miklar athugasemdir við ræðu hv. 2. þm. Reykv. (J. B.), en þó vil jeg gera þá leiðrjettingu við greinargerð hans, að frv. þessu er á alt annan veg farið en frv. því, sem bæjarstjórnin flutti. Hvað 21 árs aldurinn snertir, vil jeg láta þess getið, að till. um hann var feld í bæjarstjórninni í fyrra. Mun jeg svo láta útrætt um málið.

Jakob Möller Jeg vil geta þess, að hv.flm. (M. P.), sem er veikur og getur því eigi verið viðstaddur, óskar eftir því, að hv. deild vísi þessu máli til 2. umr. og allshn.

Jón Baldvinsson Jeg sleppi aths. nú, þar sem háttv.flm. (M. P.) er ekki á fundi.