Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fyrri fsp. á þskj. 374 er um viðskipti eins ákveðins hlutafélags við einn af bönkunum. Mér finnst ástæða til að benda á það nú þegar, að ég tel nokkuð vafasamt, að það muni hafa þýðingu að bera fram eða leyfa hér á Alþ. slíka fsp. Ég skal raunar ekki fullyrða um það, en mér þykir mjög vafasamt, að stjórnendur bankanna telji sér heimilt eða skylt að svara slíkum fsp. um viðskipti einstakra manna, félaga eða stofnana við bankana. Ég held, að það sé rétt munað, að a. m. k. í lögum og reglum sumra bankastofnana er skýrt fram tekið, að stjórnendum þeirra og starfsmönnum öllum sé bannað að gefa upplýsingar um viðskipti einstakra viðskiptaaðila. Ég veit ekki, hvort hv. fyrirspyrjandi hefur gert sér þetta ljóst, þegar hann samdi fsp. sína, og hvort það er álit hans, að við þm. munum geta fengið svalað fróðleiksþrá okkar hér á þingi um viðskipti einstakra manna eða stofnana við bankana með því að bera hér fram fyrirspurnir, en ég verð að draga mjög í efa, að slíkar fsp. muni hafa þýðingu eða það muni fást svör við þeim á Alþingi. Vildi ég beina því til hv. fyrirspyrjanda, 2. þm. Reykv., hvort hann teldi ekki ástæðu til að taka þessa fsp. aftur að sinni eða a. m. k. einhverja liði hennar, sem mjög virðist vafasamt að þýði að gera hér fyrirspurnir um.



Herra forseti. Ég kvaddi mér hljóðs, og er mikið til það sama, sem ég vildi sagt hafa, og hv. síðasti ræðumaður. Ég tel, að þessi fsp. sé alveg óþingleg og eigi þar af leiðandi ekki að leyfast. Og það er eitt, sem er áreiðanlegt og víst, að sé fsp. eins og þessi talin vera þingleg og leyfð, þá mun það draga fleiri dilka á eftir sér í sambandi við starfsemi bankanna. Að öðru leyti vil ég segja það, að ég tel till. sjálfa meinlausa út af fyrir sig í sambandi við Glersteypuna og mætti vel hér í þingi gefa allar þær upplýsingar, sem verið er að spyrja um. Það er ekki það, sem skiptir máli í þessu sambandi, heldur hitt, hvort slíkar fsp. almennt um viðskipti bankanna við fyrirtæki sín séu taldar þannig lagaðar, að rétt sé að leyfa þær og svara þeim á þingi.



Herra forseti. Ég gerði mér ljóst, þegar ég bar fram þessa fsp., að það mundi ekki þýða að bera fram svona fsp. á Alþ. viðvíkjandi neinum öðrum banka en Framkvæmdabankanum. Það er vitanlegt, að allir aðrir bankar eru þannig skipaðir að lögum, að það er gengið út frá þeim sem svo sjálfstæðum stofnunum undir sérstökum ráðum, kosnum margbrotnum kosningum, að það mundi ekki þýða að koma fram með fyrirspurnir viðvíkjandi öðrum bönkum en Framkvæmdabankanum um þetta. Um Framkvæmdabankann gildir hins vegar alveg sérstök aðstaða. Þau lög, sem ríkið hefur sett um Framkvæmdabankann, eru allt öðruvísi en öll önnur lög um alla aðra banka á Íslandi. Raunverulega, og það kom greinilega fram, þegar sá banki var stofnaður, átti hann nánast að vera ríkisstj. til ráðuneytis í fjárfestingarmálum, og bankinn er svo nátengdur ríkisstjórninni og fjmrn., að það, sem ekki er til í neinum öðrum banka á Íslandi, er ákveðið viðvíkjandi Framkvæmdabankanum, að skrifstofustjóri fjmrn. skuli eiga fast sæti í bankaráði Framkvæmdabankans. Þar að auki er bankaráð Framkvæmdabankans þannig skipað, að þrír menn eru kosnir hlutfallskosningu af Alþingi, sem ekki á sér stað með neitt annað bankaráð. Og það sýnir bezt, hvernig sérstaklega hæstv. fjmrh. og Framsfl. hefur litið á tengsl Alþingis og Framkvæmdabankans, að sjálfur hæstv. fjmrh. er kosinn í bankaráð Framkvæmdabankans af Alþingi, og er ég veit ekki, hvort hann er formaður bankaráðsins, en þá a. m. k. einn valdamesti maðurinn í því. Fjmrh. eru í 14, gr. heimiluð alveg sérstök afskipti af þeim banka. Enn fremur er í 16. gr. ákveðið um Framkvæmdabankann, þveröfugt við alla aðra banka, svo hljóðandi: „Bankaráð hefur umsjón með starfsemi bankans. Það tekur, að fengnum tillögum bankastjóra, ákvörðun um lánveitingar og lántökur svo og um kaup og sölu skuldabréfa og hlutabréfa.“ M. ö. o.: Bankaráð Framkvæmdabankans hefur þarna valdið til þess að taka ákvörðun um lánveitingar, sem ekkert annað bankaráð mér vitanlega hefur í öllum ríkisbönkum Íslands. Þvert á móti er mér ekki annað kunnugt en að bankaráðum séu yfirleitt bönnuð afskipti af lánveitingum og bankastjórarnir hafi slíkt einir. En bankaráð Framkvæmdabankans kosið að meiri hluta af Alþingi, hefur þessa sérstöðu, þannig að það er auðséð að öllu leyti, að hugsun löggjafans, þeirra, sem þessi lög sömdu, er sú, að raunverulega sé Framkvæmdabankinn eins konar deild í stjórnarráðinu. Ég vil þess vegna taka það fram, að ég hefði ekki borið fram svona fsp. viðvíkjandi neinum öðrum banka, og ég tek alveg undir með þeim hv. þm., sem hér hafa talað viðvíkjandi bönkunum almennt, að það mundi ekki þýða að fara fram á svona. Ég skil ákaflega vel, að slíkum fsp. væri neitað. En ég álít, að Framkvæmdabankinn heyri þarna undir allt annað. Hann er raunverulega eins konar ráðuneytisdeild fyrir ríkisstj. og sérstaklega fyrir fjmrn. Og þegar veittar eru, eins og þarna hefur verið gert, a. m. k. á milli 2 og 4 millj. kr. í eitt sérstakt fyrirtæki af þessum Framkvæmdabanka, sem er sérstakur ráðuneytisbanki ríkisstjórnarinnar, þá er ekkert óeðlilegt, þó að við alþm., sem sjálfir höfum barizt á móti þessum lögum, þegar þau voru samþykkt og þegar okkur var sagt, að þessi banki ætti að vera þannig, að þar væri raunverulega bara einn bankastjóri og kannske ein skrifstofustúlka og annars hefði hann ekkert með nein bankalán að gera, komum fram með fyrirspurnir, þar sem slíkir hlutir gerast, eins og nú hafa gerzt viðvíkjandi þessu láni. Ég vil þess vegna taka það fram einmitt út af því, sem hv. 5. þm. Reykv. sagði hér réttilega, að mín fsp. og svar við henni mundi ekki gefa nein fordæmi viðvíkjandi neinum öðrum bönkum og upplýsingum þar. Mín fsp. byggist á þeirri algeru sérstöðu, sem Framkvæmdabankinn hefur, og þess vegna eru allar mínar fsp. þarna settar fram í fyrsta lagi til fjmrh. sem eins konar fulltrúa ríkisins í þessari hálfgerðu stjórnarráðsdeild, sem Framkvæmdabanki Íslands er.



Allir hv. þm., sem hér hafa talað, virðast vera sammála um, að það eigi ekki að taka upp þann sið að bera hér upp á þingi fyrirspurnir um viðskipti einstakra manna við banka landsins eða einstakra fyrirtækja og sé ekki hægt að hugsa sér, að það séu upplýsingar gefnar hér um þess háttar mál. En hv. 2. þm. Reykv. vill þó halda því fram, að fsp. hans sé eðlileg, vegna þess að það gegni allt öðru máli um Framkvæmdabankann og viðskipti einstaklinga við Framkvæmdabankann en nokkurn annan banka í landinu. Þetta er auðvitað fullkomin fjarstæða, eins og bezt kom fram af því, sem hv. 2. þm. Reykv. sagði sjálfur. Hann byggði málflutninginn á því, að það væru nánari tengsl á milli Framkvæmdabankans og Alþ. heldur en annarra banka í landinu. Vitanlegt er, að jafnvel þótt svo væri, að það væru nánari tengsl á milli Alþ. eða ríkisvaldsins og eins banka öðrum fremur, þá mundi það ekki skera neitt úr um þetta. Það mundi ekki vera neitt fremur viðeigandi að fara að gefa upplýsingar um skuldaskipti einstakra manna við hann hér fyrir því. En þetta er það, sem hv. 2. þm. Reykv. vill hengja hatt sinn á. Á þetta verður þó enginn hattur hengdur, ef við athugum málið nánar. Í fyrsta lagi er það um Landsbankann, að öll yfirstjórn hans er kosin af Alþ. Enginn banki landsins er nánar tengdur við Alþ. en Landsbankinn. Landsbankanefndin er kosin af Alþ., hún kýs bankaráðið - og bankaráðið bankastjórana. Alþ. má því heita yfirstjórn Landsbankans, og enginn banki er eins tengdur þessari stofnun og einmitt Landsbankinn. Það er því alger fjarstæða, að hægt sé að segja, að það eigi að gilda aðrar reglur um einhvern annan banka en Landsbankann, af því að hann sé tengdari ríkisvaldinu en Landsbankinn. Um Búnaðarbankann er það að segja, að tveir af bankaráðsmönnum - það munu vera þrír bankaráðsmenn í Búnaðarbankanum - eru kosnir af landbúnaðarnefndum Alþ. og einn skipaður af landbrh. Það er ekki hægt að tengja nokkra stofnun fastari böndum við ríkisvaldið en gert er um þessa stofnun. Mundi þó væntanlega engum manni detta í hug, að það gæfi þingmanni rétt til þess að spyrja, hvað Jón Jónsson skuldaði í Búnaðarbankanum og hvaða ástæða væri til þess, að bankastjóranum þar hefði þótt ástæða til að lána Jóni Jónssyni o. s. frv., o. s. frv. Ég held, að þetta sé alveg nóg til þess að sýna, að þessi fsp. er þannig vaxin, að hana á ekki að leyfa. Verði hún leyfð og verði henni svarað, þá er augljóst mál, að það gefur hvaða þm. sem er rétt til þess að krefjast þess að fá svarað upplýsingum hér á Alþ. um hliðstæð atriði varðandi hvern einstakling eða hvaða fyrirtæki í landinu sem er, í hvaða bankastofnun sem er, a. m. k. þeim bönkum, sem ég hef nefnt.

Einar Olgeirsson Hæstv. fjmrh. var að reyna að verja það hér, að Framkvæmdabankinn hefði ekki nánari afstöðu til Alþ. en aðrir bankar ríkisins. Vitanlegt er, að þegar ríkið á annað borð með lögum skapar sérstaka banka hér í landinu, þá verður það náttúrlega á einn eða annan hátt alltaf undir stjórn Alþ., sem slíkir bankar verða. Það er óhjákvæmilegt, vegna þess að það er Alþ., sem ræður því, að þessir bankar verða til, og skipar þess vegna með einum eða öðrum hætti þeirra stjórn. En hátturinn er mismunandi. Hæstv. fjmrh. segir, að Landsbankinn sé undir beinni yfirstjórn Alþ. Hann er nú ekki vanur að leggja mikla áherzlu á yfirstjórn Alþingis á Landsbankanum. Það er frekar ég, sem hef orðið að minna á það, að Alþ. gæti einhverju ráðið um, hvað Landsbankinn ákvæði á hinum ýmsu tímum. Það, sem ég lagði áherzlu á, var, hvernig tengslin eru. Alþ. kýs bankanefnd 15 manna, er í sex ár að þessu, fimm menn í hvert skipti með tveggja ára fresti. Síðan kýs þessi landsbankanefnd bankaráð, og síðan kýs þetta bankaráð bankastjóra. M. ö o.: Stjórnin á sjálfum Landsbankanum er þannig, að það er fyrst í þriðja lið svo að segja frá Alþingi, sem þeir menn koma til, sem ráða öllum framkvæmdum bankans. Bankaráð í Landsbankanum má, ef ég man rétt, og ég held ég muni það rétt, alls ekki skipta sér af lánveitingum bankans. Það má ákveða hans allsherjarstefnu, en mig minnir, að það megi ekki skipta sér af einstökum lánveitingum. Hér hins vegar háttar allt öðruvísi, og það er ekki þannig um neinn banka. Þó að bankaráð Búnaðarbankans sé að nokkru leyti kosið af nefndum Alþ., þá hefur bankaráð Búnaðarbankans ekki með það að gera að sjá um útlán. En hvað hefur bankaráð Framkvæmdabankans? Það hefur ekki aðeins, eins og stendur í 16. gr., umsjón með starfsemi bankans. Það tekur, að fengnum tillögum bankastjóra, ákvörðun um lánveitingar og lántökur svo og um kaup og sölu skuldabréfa og hlutabréfa. Af hverju er þetta haft svona náið? Af hverju er þetta eina bankaráðið, sem getur tekið ákvörðun um lánveitingar, sem hefur bókstaflega valdið til þess, þar sem þeim er annars bannað það? Af því að þegar þessi lög eru sett, þá er gengið út frá því, að þetta bankaráð sé miklu nátengdara en öll önnur bankaráð ríkisvaldinu, ríkisstjórninni og Alþingi. Þess vegna held ég, að ef svona fsp. hefði verið borin fram fyrir þrem árum, þegar lögin um Framkvæmdabankann voru sett, þá hefði þetta þótt eðlilegt. Þá var nefnilega látið í veðri vaka af þeim, sem fyrir bankanum börðust, að þetta ætti raunverulega fyrst og fremst að vera stofnun til ráðuneytis ríkisstjórninni í fjárfestingarmálum, og það var eiginlega gengið út frá því, að það væri svo að segja engin almenn bankastarfsemi, sem þessi banki hefði með höndum, Landsbankinn mundi afgreiða svo að segja öll málin, var þá sagt. Það átti enginn skrifstofukostnaður að vera og ekki neitt. Það er þess vegna ekkert undarlegt, þó að maður vilji fá úr því skorið, hvernig þessi banki, sem stendur undir sérstakri stjórn fjmrh., sem er tengdur fjmrn. á sérstakan hátt, þessi banki, sem var settur hér í gegn á Alþ. með yfirlýsingum um það, að hann ætti ekki að skipta sér yfirleitt af almennum útlánum, hafi starfað. Það er ekkert undarlegt, þó að við komum fram með fyrirspurnir um slíkt. En mig skal hins vegar ekkert furða, þó að kannske stjórnarliðið hér í hv. Alþ. vilji reyna að hindra upplýsingar um þess háttar. Ég mun þess vegna halda fast við það, að þessari fsp. verði svarað. Það er krafa, sem ég geri í samræmi við þau lög, sem um Framkvæmdabankann voru sett, og þær upplýsingar, sem gefnar voru, þegar hann var stofnaður. Svo verður þingið sjálft að skera úr, hvort það leyfir það eða ekki.



Herra forseti. Það er um þingsköp, af því að deila hefur risið hér upp um það, hvort leyfð skuli fsp. sú, sem hér er til umr. Það er óvanalegt, að slíkur ágreiningur rísi upp um það, hvort fyrirspurnir skuli leyfðar, en það er eðlilegt, að það hvarfli að þingmönnum, að fara skuli varlega í þeim efnum að leyfa fyrirspurnir, sem ganga inn á svið, sem að öllum jafnaði eru talin heyra til einkamála, í þessu tilfelli viðskiptamannanna við þann banka, sem um er að ræða. Ég verð satt að segja að játa það, að mér er þetta ekki eins ljóst og vera skyldi. Ég hef heyrt hv. flytjanda till. mæla fyrir henni, og hef heyrt andmæli hæstv. ráðh. móti henni og fleiri hv. þingmanna. En í þessu sambandi og til þess að gera málið fyrir mitt leyti eitthvað ljósara langar mig til þess að spyrja hæstv. fjmrh., sem er í bankaráði Framkvæmdabankans, tveggja spurninga. Sú fyrri er: Eiga nokkrar lánveitingar sér stað í Framkvæmdabankanum án beinna afskipta bankaráðsins, sem stjórnar þeim banka? Hin spurningin, sem ég ætla að bera fram og ég vona að hæstv. fjmrh. verði svo vingjarnlegur að svara líka, er sú: Er það svo, að t. d. í Landsbankanum fari engar lánveitingar fram án beinna afskipta bankaráðs Landsbankans? Með orðunum beinna afskipta á ég við það, að viðkomandi lánveitingar séu beinlínis bornar undir bankaráð hver fyrir sig. Svarið við þessum spurningum getur haft talsverð áhrif á það, hvaða hugmynd ég get gert mér um það, hvort þessi fyrirspurn eigi rétt á sér eða ekki.



Vegna þess, sem hv. 2. þm. Reykv. sagði, vil ég taka það fram, að það er ekki rétt, sem hann sagði, að Framkvæmdabankinn standi undir sérstakri stjórn fjmrh. Stjórn þessa banka er þannig sett upp, að það eru þrír kosnir af Alþingi í bankaráðið, einn frá Landsbankanum og loks skrifstofustjórinn í fjmrn. Ástæðan til þess, að ég á sæti í bankaráði Framkvæmdabankans, er sú, að ég hef verið kosinn hér á Alþingi, einn af þremur til þess að eiga sæti í bankaráðinu. Ég sýndi fram á það hér áðan, að bæði Landsbankinn og Búnaðarbankinn standa beint undir Alþingi og Alþingi kýs beinlínis stjórn beggja þessara stofnana, og þær ráða svo bankastjórana, og hvort sem bankastjórarnir taka ákvarðanir um einstök lán eða bankaráðin, þá er það víst, að með þessu bera þessar stjórnir, sem Alþingi hefur kosið, ábyrgð á málefnum bankanna. Hv. 2. þm. Reykv. sagði, að hér væri nokkur munur á, þar sem bankaráði Framkvæmdabankans væri ætlað að taka ákvarðanir um sjálfar lánveitingarnar, og það er rétt, og þar með vil ég svara hv. þm. Vestm. (JJós). Eins og lögin segja, ákveður bankaráðið lánveitingarnar. Það er venjan, að bankastjórinn gerir till., og þær eru samþykktar eða felldar í bankaráðinu. Bankaráðið hefur síðasta orðið. Þannig er það ekki í Landsbankanum, og það hélt ég nú sannast að segja, að hv. þm. vissi. En þetta breytir vitanlega ekki neinu um eðli þessa máls, hvort þm. eigi að geta spurt um viðskipti einstakra manna við bankana. Hvers konar hugsanagrautur væri það, ef það ætti að vera ástæða til þess að spyrja og svara um lánsviðskipti einstakra manna við banka, ef menn ákveða lánin, sem kallaðir eru bankaráðsmenn, en ekki við aðra banka, af því að þeir, sem ákvæðu lánin, eru kallaðir bankastjórar, en samt kosnir af bankaráði, sem kosið er af Alþ? Þetta er eins og hver annar heilagrautur, sem er vitaskuld ekki frambærilegur, enda vitum við, að undirrótin að þessari fyrirspurn er ekkert annað en illkvittni af hendi hv. 2. þm. Reykv., sem hefur setið um öll tækifæri til þess að ala á tortryggni í garð Framkvæmdabankans. Hann sagði það líka í raun og veru sjálfur áðan berum orðum, því að hann sagði: Er nokkuð einkennilegt við það, að þm., sem voru á móti því að stofna bankann, spyrji um starfrækslu hans? Það er því alveg augljóst mál, að ef Alþ. leyfir þessa fyrirspurn og henni verður svarað, þá kemur ekki til mála annað en að svara fyrirspurnum um lánveitingar í öðrum bönkum, a. m. k. bönkum, sem eru á vegum ríkisins.

Forseti (JörB): Ég vil mjög gjarnan óska eftir því, að menn þreyti ekki mjög lengi úr þessu umræður um þetta þingskapaatriði. Ég hygg, að úr þessu græðist ekki svo mjög á því. Hvað þessa fyrirspurn áhrærir, þá get ég búizt við því, að þó að leyfð yrði, þá mundi sá hæstv. ráðh., sem henni bæri að svara, einskorða svar sitt í þessu máli við það, sem hann áliti að ástæða væri til. Viðvíkjandi fyrirspurnum yfirleitt má gera ráð fyrir, að það kunni að henda, að í þeim felist atriði, sem ráðh. telur sér ekki fært að svara og eigi ekki að svara, og þá vitaskuld lætur hann það vera, og um það verður hann að ráða. Hann verður að hafa það á sínu valdi. Hins vegar geta verið atriði í sömu fyrirspurninni, sem eru þess eðlis, að hægt er að svara, og þá er ekki svo auðvelt fyrir fram að úrskurða slíkt mál frá. Til dæmis álít ég, að forseti geti undir slíkum kringumstæðum ekki vísað máli frá, svo framarlega sem fyrirspurnirnar í heild eru ekki þess eðlis, að ekki er fært að hans dómi að svara þeim. Þetta verður þess vegna að vera matsatriði. En Alþ. hefur það í sinni hendi, þegar borið er undir atkvæði, hvort fyrirspurn skuli leyfð eða ekki, hvernig það greiðir atkvæði um slíkt mál. Þar verður hver einstakur hv. þm. að dæma um frá sínu sjónarmiði, hvort fsp. og þá helzt annaðhvort mikið til eða kannske jafnvel í heild er þess eðlis, að ekki sé hægt að svara henni nema brjóta að einhverju leyti í bága við þær reglur eða venjur, sem gilda um það efni, sem fsp. hljóðar um. Þess vegna hef ég sett þetta mál á dagskrá og mun leita atkvæða um þessa fsp., sem gerð hefur verið hér að umtalsefni. En í sambandi við þau fáu orð, sem ég hef sagt um það, skal ég geta þess, að ég get búizt við eftir þeirri venju og þeim reglum, sem gilda um það efni, sem fsp. fjallar um, að það sé ekki nema eitt einasta atriði í henni, sem talið væri rétt og skylt að svara, og það er undir 6. lið, þar sem spurt er um, hvernig standi á því, að kaupgjald til verkamanna fyrirtækisins sé ekki greitt lögum samkvæmt. Gera mætti ráð fyrir, að þessi umkvörtun eða þetta mál kynni að komast út á víðara svið, en vitaskuld hefur ráðh. það í sinni hendi, hvort hann teldi þetta atriði vera þess eðlis, að hann gæti svarað því.



Ég er satt að segja ekkert óvanur því, að ráðh. kinoki sér stundum við að svara mínum fyrirspurnum. Það hefur komið fyrir hérna áður, að bornar hafa verið fram fyrirspurnir, sem Alþ. hefur samþykkt og enginn hefur borið brigður á að væri sjálfsagt að svara, og ráðherrarnir hafa látið sig hafa það að svara þeim samt ekki. Hæstv. fjmrh. vildi segja, að Framkvæmdabankinn heyrði ekki sérstaklega undir fjmrh., hann væri rétt eins og aðrir bankar. Ég ætla að leyfa mér að upplýsa hæstv. fjmrh. um það, ef hann hefur ekki vitað það fram að þessu, að aðrir bankar ríkisins heyra undir bankamálaráðherra, hans sessunaut, að þegar skipt er sér af bönkunum af hálfu ráðherranna, þá er það sérstakur ráðherra, sem hefur með bankana að gera, Landsbankann, hlutabréfin í Útvegsbankanum og annað slíkt, sem er bankamálaráðherra. En í l. um Framkvæmdabankann er sérstaklega fram tekið, að fjmrh. skuli hafa afskipti af honum. Í fyrsta lagi stendur í 14. gr.: „Fjmrh. skipar varamann fyrir skrifstofustjóra fjármálaráðuneytisins. Fjmrh. ákveður þóknun til bankaráðsmanna.“ Það stendur í 19. gr., að fjmrh. skuli skipa endurskoðanda. Það stendur í 9. gr., að fjmrh. sé heimilt að ábyrgjast lán og svoleiðis nokkuð og hafa allt samband við bankann viðvíkjandi þeim málum. Það stendur í 11. gr., að Framkvæmdabankinn skuli, ef fjmrh. óskar þess, annast ákveðna hluti fyrir ríkissjóð. Það stendur í 23. gr., að fjmrh. skuli gefa út reglugerð. M. ö. o.: Þessi banki heyrir undir fjmrh., þveröfugt við alla aðra banka ríkisins, sem heyra undir bankamálaráðherra. Svo vill hæstv. fjmrh. halda því áfram að segja, að þessi banki hafi enga sérstöðu og að það sé tóm illkvittni, ef það sé farið að spyrja, - ja, það væri líklega illkvittni, ef ég færi að spyrja og biðja um upplýsingar um það, hvernig vissu fé væri varið úr fjmrn. Ég verð að segja honum það, að það er ekki til neins að koma fram og slá svona hlutum fram. Þó að ég hafi verið á móti þessum einkabanka fjmrh., þegar hann var settur, þá hef ég sama rétt og aðrir þm. til þess að fylgjast með því og heimta upplýsingar, ef mér finnst það nauðsynlegt, um rekstur þessarar sérstöku stjórnarráðsdeildar. Það má vel vera, að hann og hans lið geti fellt hér að taka þessa fsp., en það eru aðrir möguleikar til, sem ég get þá tekið upp. Alþ. hefur sinn möguleika, deildir þess, að setja rannsóknarnefndir til þess að rannsaka svona hluti, rannsaka allan rekstur Framkvæmdabankans, ef hæstv. fjmrh. finnst það betra, og það getur vel verið, að það verði gripið til þess. Ég vona, að hæstv. forsrh. sé ekki hræddur um, að við förum að rannsaka fleiri banka. Og yfirleitt vildi ég óska þess, að hæstv. ríkisstj. væri ofur lítið rólegri. Þó að hún sé að falla, þá þarf hún ekki að láta bera svona mikið á því. Svo vil ég að síðustu minna á, að í 31. gr. þingskapanna stendur, að eftir að búið sé að útbýta þskj., eigi forseti á næsta fundi Sþ. að bera undir atkvæði umræðulaust, hvort fsp. á listanum skuli leyfð eða ekki. Hér hafa nú orðið umræður, sem hæstv. forseti hefur leyft að vera utan þingskapa, en það er ekki til þess ætlazt.

Fjmrh. (Eysteinn Jónsson) Hv. 2. þm. Reykv. (EOl) sagði áðan, að Framkvæmdabankinn væri undir sérstakri stjórn fjmrh. Ég sagði, að þetta væri ekki, því að ég væri í bankaráðinu sem kosinn fulltrúi Alþ. Hv. 2. þm. Reykv. sagði þetta til þess að færa rök að því, að eðlilegt væri að gefa upplýsingar um lánveitingar úr honum, en ekki öðrum bönkum. Það var einn liður röksemdafærslu hjá honum, að af því að þessi banki væri undir sérstakri stjórn fjmrh., væri hann tengdari ríkisvaldinu en aðrir bankar og því ástæða til að gefa upplýsingar um lán úr honum, þótt ekki væri því sama til að dreifa með lánveitingar úr öðrum bönkum. Það er alveg sama heilasúpan enn. Ef bankinn heyrir undir fjmrh., þá er sjálfsagt að gefa upplýsingar um lánveitingar úr honum, en ef hann heyrir undir bankamálaráðherra, þá kemur slíkt ekki til mála. Þetta er hugsanagangur þessa hv. þm. Það eru ekki tengsl við ríkisvaldið, ef bankinn heyrir stjórnskipulega skoðað undir bankamálaráðherra, að dómi hv. þm., og gefur ekki neina ástæðu til þess, að það megi spyrja um einstakar lánveitingar, heldur aðeins ef bankinn heyrir undir stjórn fjmrh. Það er auðvitað engin heil brú til í þessu. Ef á að gefa upplýsingar um lánveitingar til einstakra manna úr einum ríkisbanka, þá verður vitanlega að gera það sama um lánveitingar úr öðrum ríkisbönkum. Það er alveg sama, hvernig hv. 2. þm. Reykv. reynir að komast í kringum þetta, það er ekki hægt. Það er ómögulegt að komast í kringum það.



Herra forseti. Ég ætla ekkert að fara að minnast hér á bankamál í þessu sambandi, heldur aðeins segja örfá orð um þingsköp. Þannig er, að allar götur síðan sú regla var upp tekin hér á Alþ. að bera upp fyrirspurnir, hafa allar fyrirspurnir, sem bornar hafa verið fram, verið leyfðar, og hafa þó oft komið fram mjög víðtækar fyrirspurnir, bæði á þessu þingi og áður, sem vafasamt gæti verið um. Ég fæ ekki séð, að í þessari fsp. sé neitt það, sem geri það óheimilt, að Alþ. samþ. að leyfa þessa fsp. En þó að Alþ. leyfi eina fsp., þá er þar með ekki neitt um það sagt, hvernig ráðh, eða stjórnin svarar viðkomandi fsp. Ráðherrann eða ríkisstj., hver sem talar fyrir hennar hönd, hefur það auðvitað á valdi sínu. Það er á hans ábyrgð, hvernig hann svarar fyrirspurninni, og ef það er eitthvað ólöglegt við það, sem spurt er um, þá auðvitað sneiðir ráðherrann hjá því, eins og þráfaldlega hefur komið fram, að svara því atriði. Það er á hans ábyrgð. Hitt hefur verið alveg föst regla hér fram að þessu að leyfa allar þær fyrirspurnir, sem fram hafa verið bornar.



Herra forseti. Mér hefur aldrei áskotnazt sá heiður að komast í forsetastól á Alþ. og á það víst ekki eftir, en mér þykir hlutur Alþ. nokkuð lítill gerður af hæstv. núverandi forseta Sþ. og hæstv. fyrrverandi forseta Sþ. Alþ. er ætlað það hlutverk, að það sem viljalaust verkfæri leyfi sérhvern þann ósóma, sem það er beðið um. En svo á ráðherra, sem hv. þm. A-Húnv. (JPálm) a. m. k. ber ekki ofurtraust til, þegar hann er að tala við mig, að ráða, hvernig velsæmi Alþ. fer úr höndum, þegar Alþ. er búið að afsala sér réttinum. Og það verð ég að segja, að hér er ekki bara verið að tala um það, hvort einum banka beri skylda til að segja já eða nei eða gefa upplýsingar eða ekki, hver hans skylda sé í þessum efnum, heldur hver sé réttur þjóðfélagsþegnsins og af hverju þjóðfélagsþegnsins réttur sé minni, þó að hann sé viðskiptavinur Framkvæmdabankans, en viðskiptavina Landsbankans eða annarra banka. Ég segi þess vegna, að ég tel þessa fsp. ósæmilega, og tel ósæmilegt af Alþ. að afgreiða hana jákvætt, og þakka svo að öðru leyti hæstv. forsetum báðum fyrir verndina, sem þeir gefa okkur hér á Alþ., og traustið, sem þeir sýna, og virðinguna, sem þeir bera fyrir Sþ. Sérstaklega þykir mér gleðilegt að heyra hv. þm. A-Húnv. treysta miklu betur réttdæmi hæstv. fjmrh. en okkar, sem erum hans flokksbræður á þingi.

Forseti (JörB): Það er gleðilegt að heyra, að hæstv. forsrh. ætlar að gæta sæmdar bæði ríkisstj. og Alþ. og vera á verði fyrir því. Það er sízt, að ég vilji lasta það. Hitt hefði ég talið að heyrði forsetum líka til að gæta í nokkru réttdæmis og hrifsa ekki valdið í sínar hendur, án þess að það komi til úrskurðar alþm., þegar það liggur fyrir, að hans skuli leitað. Um þetta og mörg önnur atriði hygg ég að kunni að vera álitamál, og er þá gott að hafa þann háttinn á, að menn geti notið sín og síns réttdæmis við afgreiðslu slíkra mála. Hvorki ummæli mín né það, sem fram kom í ræðu hv. þm. A-Húnv. (JPálm), var þannig lagað, að hæstv. ríkisstj. mætti ekki vel við una, því að við skírskotuðum til þess, að sá ráðh., sem svara ætti, hlyti að haga sínum svörum eftir eðli málsins; hvort nokkru væri svarað eða litlu, það yrði hann að meta, og tel ég, að það eigi betur við en að forseti, hver sem hann er, á hæpnum forsendum taki í sínar hendur til fulls afgreiðslu mála.  Nú hefur einn maður kvatt sér hljóðs, en ég vil biðja menn mjög um að hætta þessum umræðum, því að á þeim græðist ekki meira, en atkvgr. fer fram. Ef hv. 1. landsk. (GÞG) sættir sig við að taka ekki til máls, þá hefði ég gjarnan kosið það, en annars vil ég ekki brjóta þingmannsrétt á honum, ef hann vill segja nokkur orð.