Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta, sem hér er á ferðinni, er ekki annað en framlenging á l., sem áður hafa verið samþykkt á fyrri þingum. Fjhn. hefur athugað frv. og sér ekki ástæðu til annars en að verða við því að leggja til, að l. þessi verði framlengd. Hins vegar hefur einn nm., hv. þm. Barð., sett það að skilyrði fyrir fylgi sínu við frv., að á eftir 5. gr. komi ný grein, þar sem ríkisstj. verði gert að láta fara fram endurskoðun á skattalöggjöfinni, sem lokið verði áður en næsta reglulegt Alþingi kemur saman. Meiri hl. fjhn. áleit, að þetta viðbótarákvæði, sem felst í brtt. hv. þm., ætti ekki heima í þessu frv., en væri mál út af fyrir sig. Þess vegna var það, að við í meiri hl. vildum, að frv. yrði samþ. óbreytt, en við erum reiðubúnir að fylgja hv. þm. Barð. um þetta sama atriði, þegar aðstæður eru aðrar. Við höfum orðið sammála um það, að réttara væri að koma þessum fyrirmælum til ríkisstj. með öðrum hætti. Við í meiri hl. leggjum því til, að málið verði samþ. óbreytt. - Einn nefndarmanna (BrB) var fjarstaddur við afgreiðslu málsins.



Herra forseti. Eins og frsm. meiri hl. fjhn. tók fram, er hér um að ræða framlengingu á l., sem framlengd voru á fyrra ári, en var þá látið í veðri vaka, að yrði í síðasta sinn. Það er öllum þm. kunnara en frá þurfi að segja, að er þessi l. voru samþ. í fyrsta sinn, var gert ráð fyrir, að þau giltu í aðeins eitt ár. Var þetta gert í sambandi við verðlagsmálin og var fyrst nefnt verðlækkunarskattur og síðan tekjuskattsviðauki, en síðan hefur þessi liður orðið að föstum tekjustofni ríkissjóðs. Hins vegar tel ég óhæfu, að þessi skattur verði framlengdur í meira en eitt ár nú, og ég er því ósamþykkur, að þetta frv. nái fram að ganga nú, nema trygging verði fyrir því, að skattalögin verði endurskoðuð fyrir næsta reglulegt Alþingi. Ég hef gefið út minnihlutaálit um þetta, sem prentað er á þskj. 446. Mér er það vel ljóst sem form. fjvn., að fjárlögin þola ekki, að þessir tekjustofnar verði teknir út nú, og ég er ekki tilbúinn að benda á nýja tekjustofna. Fylgi mitt við þetta frv. er aftur á móti bundið því, að skattalöggjöfin verði endurskoðuð og niðurstöður og till. þeirrar rannsóknar verði lagðar fyrir næsta þing. Í sambandi við þetta vil ég benda á, að á síðasta þingi bar ég fram brtt. við frv. til l. um breyt. á l. nr. 6 9. jan. 1935, um tekjuskatt og eignarskatt. Lagði ég til, að skattalögin yrðu felld úr gildi frá 1. jan. 1952. Enn á ný hef ég borið fram frv. um sama efni, að skattalögin falli úr gildi um áramót 1952–53, en nefndin hefur ekki viljað fallast á þetta sjónarmið og ekki einu sinni viljað fallast á, að frv. yrði þannig breytt, að ríkisstj. yrði skylt að láta fara fram endurskoðun á skattalögunum. Í þessa sambandi vil ég einnig benda á, að nú liggja fyrir þinginu a.m.k. 7 frv. um breyt. á skattalögunum og leiðréttingar á þeim. Sú mergð af frv. um breyt. á þessum l. ætti að sýna það hvað gleggst, hve brýn nauðsyn það er, að endurskoðun þessarar löggjafar fari fram sem allra fyrst. Þáltill. liggur einnig fyrir þinginu varðandi málið, en þótt hún yrði samþ., þá er hún ekki eins trygg og ef ríkisstj. yrði skylduð með löggjöf að láta endurskoðunina fara fram. Hún kemur því að litlu haldi, nema ráðh. gefi yfirlýsingu um það, að hann láti endurskoðunina fara fram. Ef hæstv. fjmrh. vill nú lýsa því yfir, að hann muni láta þessa endurskoðun fara fram á næsta ári, mundi ég geta fallizt á að taka brtt. mína til baka, m.a. vegna þess ef hægt væri að samræma þær kröfur, sem komið hafa fram hér á Alþ. Ætti þá að vera hægt fyrir hæstv. ríkisstj. að leggja fram till. sínar fyrir næsta Alþingi. Að öðru leyti get ég fylgt þessu máli.



Herra forseti. Eins og minnzt hefur verið á, liggur fyrir þinginu till. til þál. um endurskoðun á skattalöggjöf ríkisins og skattaákvæðum bæjar- og sveitarfélaga. Ég hef áður lýst því yfir, að ég væri samþykkur þessari till. Mér hefur og skilizt, að fylgi væri fyrir því máli. - Varðandi till. hv. þm. Barð., þá legg ég til, að hún verði felld. Vildi ég fara fram á það við hv. þm., að hann taki till. sína til baka, þar sem ég tel, að efni hennar eigi betur heima í þáltill. en lagafrv. - Ég sé ekki ástæðu til þess að fara að kappræða um þetta, en ég er sammála meiri hl. fjhn. varðandi afgreiðslu þessa frv.



Herra forseti. Ég get ekki fallizt á að taka brtt. mína til baka. Hæstv. fjmrh. hefur aðeins lýst yfir, að hann fylgi þáltill. varðandi þá endurskoðun á skattalögunum, sem hér er farið fram á. Hæstv. fjmrh. hefur greitt fé úr ríkissjóði svo tugum þúsunda skiptir án þess að hafa leyfi Alþingis til þess, og býst ég varla við, að hann virði frekar viljayfirlýsingu þingsins varðandi endurskoðun skattalöggjafarinnar um skattaálagningu. Það er misskilningur, að till. mín eigi ekki heima í þessum l. Það er ekkert eðlilegra en að bera till. undir atkv. í sambandi við þetta mál. Og mér er nær að halda, að hæstv. ráðh. vilji ekki láta endurskoða l., ef hann vill ekki láta gera það nú. Till. fer ekki fram á neitt annað en að láta endurskoða l. Ég held, að hæstv. ráðh. geti fallizt á það, nema hann beinlínis ætli sér ekki að hlíta vilja Alþingis. Þess vegna get ég ekki tekið till. mína aftur og óska, að hún komi til atkv.



Það mun liggja fyrir þáltill. í þinginu um að endurskoða skattalöggjöfina, og sé ég því ekki ástæðu til að setja ákvæði um það hér og segi nei.



Með skírskotun til grg. hv. 11. landsk. þm. segi ég nei.



Það mun að vísu vera svo, að fyrir liggi þáltill. í Sþ. um endurskoðun, en mér finnst, að hæstv. ráðh. ætti að vera nokkuð bundinn af vilja þingsins um þetta, og þar sem þessari deild gefst tækifæri til þess að láta uppi sína skoðun, segi ég já.



Ég segi nei með skírskotun til grg. hv. 11. landsk. þm.



Með skírskotun til grg. hv. 11. landsk. þm. segi ég nei.



Herra forseti. Þessu frv., sem er komið frá Nd. og var samþ. þar, var vísað hér í deildinni til samgmn., og varð n. sammála um að samþ. það óbreytt. Ekki er hér um stórvægilegt mál að ræða, heldur má segja, að verið sé að lögfesta það, sem hefur verið látið viðgangast óátalið, þótt heimild hafi ef til vill skort til þess, en það er, að aka megi fólki í skemmtiferðir án þess að greiða af því sérstakt gjald, ef ekki er farið út úr lögsagnarumdæminu, og þurfi þá ekki að sækja um undanþágu. Okkur finnst ekki gengið hér lengra í þessu en góðu hófi gegnir og því ekki ástæða til að spyrna við fótum gegn frv. Um 2. gr. frv. er þáð að segja, að við töldum okkur ekki geta sett okkur gegn því, að hún verði samþ., og leggjum yfirleitt til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Ég á hér 6 brtt., ef hægt er að kalla þær því nafni. Sumar eru ekki nema leiðréttingar. Þegar vegalögin voru hér til umr. á síðasta þingi, flutti ég 16 brtt., hvar af sumar voru leiðréttingar einvörðungu, aðrar um upptöku nýrra vega. Þá sá deildin sér ekki fært að samþ. þær og felldi þær allar. Síðan er búið að leggja marga af þessum vegum, þótt þingið felldi að veita fé til þeirra. Svoleiðis er með veginn frá Ísafirði að Gemlufalli. Það er búið að leggja hann að ferjustaðnum, þótt eigi væri hann í tölu þjóðvega, sem hann þó vitanlega á að vera. Önnur till. er sú að framlengja veginn, sem liggur niður í Þykkvabæinn. Ég lagði til, að hann yrði framlengdur frá Miðkoti. Í fyrra var hann framlengdur að Unhóli. Og ég veit þá ekki, til hvers vegalög eru, ef það á að veita af ríkisfé svona til einhverra vega, sem aldrei hafa verið á vegalög teknir, þegar Alþ. fyrst neitar að taka vegina inn á vegalög, en síðan er veitt fé til þeirra af ríkisfé, eins og það væru þjóðvegir, á sama fjárhagsárinu. En þetta var sjálfsögð breyt., af því að vegurinn var lagður í fyrra samkv. fjárveitingu á Alþ. og eins verður fé greitt til hans aftur. Og ef ekki verður veitt fé til hans á fjárl., legg ég til, að hann verði tekinn út. - Um þetta er a-liður brtt. B-lið vildi ég helzt biðja hv. n. að taka sem leiðréttingu á prentvillu. Það er ekki til neinn vegur á vegal., sem heitir Reykholtsdalsvegur. Vegurinn, sem liggur eftir Reykholtsdal, heitir Borgarfjarðarbraut, og á Borgarfjarðarbraut endar Bæjarsveitarvegur. Sama er að segja um það, að það er ekki til í vegal. neinn vegur, sem heitir Bjarnarfjarðarvegur. Það er svo til tekið í frv., að Kaldrananesvegur eigi að liggja frá Bjarnarfjarðarvegi, en hann er ekki til með því nafni. Ég legg hér til, að vegurinn verði nefndur sínu rétta nafni: Reykjarfjarðarvegur. Þetta hygg ég, að hæstv. forseti geti skoðað aðeins sem leiðréttingu á prentvillu, en þennan lið, e-lið, þarf ekki að mínu áliti að skoða sem brtt. D-liður brtt. er um lengingu á vegi. Slík till. var felld á síðasta þingi eins og a-liður. Vegurinn frá Sauðárkróki inn Hegranesið er nú látinn enda á Ríp, sem er kirkjustaður, og það var eðlilegt út af fyrir sig. En eins og nú er ástatt, tel ég, að vegurinn eigi að liggja fram allt Hegranes. Þar eru lögferjur úr enda Hegranessins, bæði austur yfir og vestur yfir Vötnin. Þarna er um fjögurra km veg að ræða, að ég held, þannig að þetta er lítill kostnaður, og eftir hörðum melum að leggja mestalla leiðina. Með þessu væri þjóðvegurinn tengdur við ferjustaðinn og þar með við sýsluvegina beggja vegna. Ég tel þess vegna, að brtt. sé sjálfsögð. E-lið vildi ég líka mega vona, að hv. þm. skoði sem leiðréttingu á prentvillu, sem þyrfti ekki að skoða beinlínis sem brtt. Vildi ég biðja hæstv. forseta að athuga, hvort hann sæi sér það ekki fært. Vegurinn yfir Lágheiði er í frv. látinn enda í Ólafsfirði. Það er heill fjörður í sjó, sem heitir Ólafsfjörður, og það er heill fjörður á landi, sem heitir Ólafsfjörður. En Ólafsfjarðarkaupstaður er þar, og þangað ætlast allir til, að vegurinn liggi, en ekki bara einhvers staðar í Ólafsfjörð. Þessa till., sem ég flyt um Ólafsfjörð, vildi ég mega vonast eftir, að hv. þm. litu á sem leiðréttingu á prentvillu. Loks er f-liður, sem er nýr vegur og nokkuð langur, líklega um 20 til 24 km, Jökuldalsvegur eystri. Ég tel honum einkum þrennt til gildis, ef hann væri lagður eða þegar hann verður lagður. Fyrst og fremst kemur hann níu bæjum í þjóðvegasamband, sem illa samgöngumöguleika hafa nú, og þurfa sumir þeirra, sem þar búa, að sækja á kláfum yfir Jökulsá. Annað, sem ég tel þessum vegi til gildis, er, að hann yrði liður í Austurlandsveginum, sem styttast mundi við þennan veg um nál. 4 km, ef hann yrði lagður þannig, að farið væri yfir brúna á móti Hjarðarhaga, en ekki brúna við Fossvelli. Og þá mundi, sem er þriðji kosturinn, vegurinn liggja þeim megin dalsins, sem snjóléttara er, þannig að vegurinn upp Jökuldalinn yrði miklu lengur fær. Vegurinn yrði þarna að austanverðu í dalnum miklu lengur upp úr snjó heldur en að vestanverðu. Þessir þrír kostir eru eið það að samþ. þennan veg. Í fyrsta lagi kæmust nokkrir bæir í vegasamband, sem slæmar samgöngur hafa nú. Í öðru lagi yrðu minni snjóþyngsli á þessum vegi en á Jökuldalsvegi vestri, þ.e. Jökuldalsvegi, sem nú er í vegal., og yrði þessi vegur því lengur fær. Og í þriðja lagi styttist Austurlandsvegurinn með þessum vegi um nokkra km. Og með þessu losnaði maður líka við slæmar beygjur við heiðarendann á veginum frá brúnni. Þetta eru þær brtt., sem ég flyt, og ég vænti þess, að hv. n. taki þær til athugunar. Ég tel þær allar, að undantekinni þeirri síðustu, svo lítilvægar, að samþykkt þeirra geti ekki á neinn hátt orðið frv. að falli. Það mætti kannske undanþiggja síðustu brtt. í því sambandi, þ.e.a.s., hún mundi kannske ekki mega teljast eins lítilvæg í því sambandi. Og þó óska ég. að hún verði samþ. líka. Þingið getur ekki verið þekkt fyrir annað en að samþ. a-liðinn. Það er ekki hægt að mínu áliti að hafa það svo, að sama þingið veiti fé til vegarins, en neiti að taka hann í þjóðvegatölu.



Herra forseti. Ég flyt þrjár brtt. á þskj. 464 við þetta frv., og er fyrsta brtt. við 80. tölul. í B-lið frv. Þar er lagt til, að upphafsorð liðarins breytist á þann veg, að í staðinn fyrir að nú stendur í frv. „Frá Ísafirði“ komi: Frá Engjavegi, Ísafirði. - Þannig stendur á um veginn frá Ísafjarðarkaupstað vestur yfir til Önundarfjarðar og yfir Gemlufallsheiði, að þessi brtt. er eiginlega leiðrétting til þess að fyrirbyggja, að deilt sé um það, hvar hugtakið Ísafjarðarvegur skuli takmarkast, en ósamkomulag nokkuð hefur verið um það. Ég tel eðlilegt, að þessi vegur sé talinn enda við þessi vegamót, eins og gert er ráð fyrir í brtt. Og tel ég, að þessi breyt. geti ekki raskað frv. En ég tel, að nauðsynlegt sé, að svo sé um búið, að ekki sé hægt að deila um, hvar þessi vegur byrji. Ég tel, að næstu brtt. megi skoða nánast sem leiðréttingu á prentvillu. Þar stendur í frv.: „Fjarðarvegur“, en á að vera Fjarðavegur. Það er vegur, sem sennilega í framtíðinni verður lagður frá Seyðisfirði, inn fyrir Hestfjörð, Skötufjörð, Mjóafjörð og Ísafjörð á veginn til Arngerðareyrar. Þriðja brtt. er sjáanlega efnislega þýðingarmest frá mínu sjónarmiði. Fyrir hv. n. lá till. um að taka í þjóðvegatölu veg af Rafnseyrarheiði og suður á Barðastrandarveg á Þingmannaheiði. Í þessari till. felst það að tengja byggðina sunnan Ísafjarðardjúps í nágrenni Ísafjarðarkaupstaðar og við firðina vestur til Arnarfjarðar við þjóðvegakerfið. En hv. n. varð ekki sammála um það og hefur ekki tekið þessar brtt. upp í sínar till. Nú er mér kunnugt um það, að síðan n. lauk störfum hefur þetta mál verið rætt við vegamálastjóra, og hefur vegamálastjóri fallizt á, að það væri ekki óeðlilegt að afgr. breyt. nú á þessu þingi í sambandi við vegalögin á þá leið, sem hér er orðað í brtt., og vil ég taka fram, að orðalagið er vegamálastjórans sjálfs um það, að þessi umbeðni vegur heiti Arnarfjarðarvegur og verði ekki nánar ákveðinn en svo, að hann skuli liggja frá Barðastrandarvegi á Þingmannaheiði norður til Arnarfjarðar í samband við Þingeyrarveg, en hitt látið liggja á milli hluta, hvort hann liggur af háheiðinni eða kannske frá sunnanverðum botni Arnarfjarðar. - Ég vænti þess, að þó að brtt. þessi væri samþ., þá yrði það ekki frv. að fótakefli, þar sem vegamálastjórinn hefur fallizt á, að þetta væri mjög eðlileg leið, en að það færi síðar eftir till. vegamálastjórnarinnar, hvort talið yrði heppilegra að leggja þennan veg inn í Arnarfjarðarbotn eða yfir á Þingeyrarveg á Rafnseyrarheiði. - Það er lögð mjög mikil áherzla ú það af mörgum á Vestfjörðum, að þessi vegur gangi fram og verði tekinn í þjóðvegatölu og þannig gert mögulegt að tengja byggðirnar sunnan Ísafjarðardjúps við þjóðvegakerfið, eins og byggðirnar vestan Arnarfjarðar eru tengdar vegakerfi landsins með vegi frá Patreksfirði til Brjánslækjar og þaðan um Þingmannaheiði áleiðis til Þorskafjarðar.



Herra forseti. Eins og ég gat um við 1. umr. þessa frv. í þessari hv. d., þá afgr. samvinnun. samgöngumála störf sín þannig, að hugsunin var að leggja frv. ekki fram, fyrr en búið væri að fá samkomulag við hv. þingmenn, sem brtt. höfðu flutt við það. Nú eru hér komnar fram brtt. frá tveimur hv. þm. Ég ætla ekki mikið að ræða um þær nú. Ég vil geta þess, að þessar brtt. á þskj. 464, a.m.k. tvær af þeim, lágu fyrir n. og hv. flm. þeirra, 6. landsk. þm., átti tal við n. Og er ekki hægt að segja, að þær væru ekki athugaðar, meðan n. var að starfa að þessu máli.

Aldrei í þessu formi.

Nei, ekki með Glámuveginn. Þó kom það aðeins til orða á síðasta fundi n. að taka þetta einhvern veginn, án þess þó að væri ákveðið um staðinn. En vegamálastjóri var búinn í byrjun að skýra frá því, að þessi leið væri ekki svo fullrannsökuð, að hægt væri að segja um það upp á víst, hvar vegurinn skyldi liggja. Þá eru brtt. á þskj. 463. Þær eru að nokkru leyti leiðréttingar á orðalagi og að nokkru leyti lengingar á vegum. Eftir því sem hv. flm. sagði, gæti það verið svona um 28 km lenging alls, lengingin á báðum þessum vegum. Nú var það svo, að enginn af hv. þm., sem fluttu brtt. við frv., fékk alla sína vegi upp tekna í till. n., og urðu allir að slá af, og varð samkomulag um það, eftir því sem möguleikar voru til. En ef ég man rétt, þá hefur hv. 1. þm. N-M, ekki flutt þetta áður á þessu þingi, meðan n. sat að störfum, en það hefur líklega verið flutt af hv. samþingismanni hans í Nd., og þá liggur það nú ljóst fyrir, að sú till. hefur verið athuguð, en n. ekki séð sér fært að taka þetta upp. En nú kemur hv. 1. þm. N-M. hér aftur í þessari hv. d. með þetta. Og þetta eru 24 km, og var nú horft í minna, þegar verið var að raða þessu niður. - En það, sem ég vildi fara fram á við þessa hv. þm., sem standa að þessum brtt. tveimur, sem hér liggja fyrir, er, að þeir taki þær aftur til 3. umr., því að ég vil gjarnan, að a.m.k. samgmn. þessarar hv. d. athugi þessar brtt. og e.t.v. samvinnunefndinni gefist færi á að athuga þessar till. í heild. Og það væri þá hægt með því að taka þessar brtt. aftur til 3. umr., ef hv. flm. eru fáanlegir til þess.

Ég skal gera það.



Herra forseti. Það eru örfá orð. Ég er vanur því í flestum málum að fylgja vini mínum, hv. 1. þm. N-M., og svo fer enn í þessu máli, að ég vil teygja mig eins langt og mögulegt er til fylgis við hann. Hér liggja fyrir frá honum sex brtt. við vegal., og verður líklega að flokka þær í I. og II. flokk. Þrjár af þeim virðast mér vera aðeins orðabreyt., sem geri í raun og veru ekki mikið til eða frá, hvort orðin standa í l. eins og er í brtt. eða eins og er nú í frv. En skemmtilegra væri, ef hæstv. forseti sæi sér fært að taka þær brtt. aðeins eins og þær væru leiðréttingar, en ekki beint brtt. Á þessu þskj., nr. 463, er því lýst, að Bæjarsveitarvegur eigi að koma á Borgarfjarðarbraut, þar sem þó í frv. er sagt, að þessi vegur eigi að liggja að Reykholtsdalsvegi. Þetta er réttara í brtt. hv. þm., og annars staðar í frv., þar sem þessi vegur er nefndur, sem þarna er nefndur Reykholtsdalsvegur, er hann nefndur sinn rétta nafni, Borgarfjarðarbraut. Ég votta það sem kunnugur maður þarna, að þetta er réttmæt till. Virðist mér mega skoða þessa brtt., b-liðinn, sem leiðréttingu á prentvillu. Í öðru lagi er e-liður brtt. þessarar um, að í stað orðsins „Ólafsfjörður“ komi: Ólafsfjarðarkaupstaður. Þar vitum við allir, að þar hefur verið í frv. meint, að vegurinn eigi að liggja til kaupstaðarins í Ólafsfirði. 
             Í þriðja lagi er e-liður brtt. þessarar, sem mér virðist vera ekki nema orðabreyt. - Annars hefur það stundum komið fyrir þennan hv. þm., 1. þm. N-M., vin minn, að hann hefur viljað undir því yfirskini, að um leiðréttingu væri að ræða, koma því fram að teygja vegi eitthvað lengra með því en annars hefði verið, svo að till. hans þurfa endurskoðunar við, þó að hann þurfi kannske ekki þess eftirlits við nú. - En hann gengur hreint að verki um síðustu brtt. og viðurkennir, að þar er um langan veg að ræða. En hitt eru spottar, sem hann er að reyna að smálengja, annan veginn um 4 km, en hinn um 5 km.

Nei, nei.

En það virðist mér ekki koma til mála að setja frv. í hættu vegna þessara brtt., sem ég síðast nefndi. En það voru nýjar upplýsingar, sem hann var að gefa, að ríkissjóður er nú orðinn svo ör á fé, - hvort sem það er vegna stjórnar okkar ágæta vegamálaráðh., sem við eigum nú, - að hann leggur ótæpt fé í vegi, sem eru ekki taldir með í þjóðvegum eða fjallvegum. Ég tel það góðar upplýsingar, og væri gott fyrir Dalasýslu að fá eitthvert fé á þann hátt. En manni hefur reynzt erfitt að fá fé í hina lögákveðnu þjóðvegi og ekki eins auðvelt að opna lindir ríkissjóðs í því efni eins og ræða hv. 1. þm. N-M. gaf til kynna. En þar sýnast flestar lindir standa opnar þessum hv. þm.

Ég hef í engan veg fengið fé á þann hátt.

Þá minntist hv. 2. þm. Árn. aðeins á brtt. hv. 6. landsk. þm. Og ég get tekið fram, að hv. þm. N-Ísf. sótti það fast í n. að fá það ákvæði inn, að Ísafjarðarvegurinn kæmi frá Engjavegi, samkv. 1. brtt. Þetta lá fyrir hjá n., og virtist manni, að nokkur vegarspotti kæmi í þjóðvegatölu þarna með þessu móti, sem lægi innan kaupstaðarlóðarinnar. Það er nýtt, ef farið er að taka í þjóðvegatölu vegi innan kaupstaðaumdæmistakmarka, og við vildum ekki fara inn á þessa braut. Þess vegna spyrntum við aðeins við í þessu máli. Okkur virtist um prinsip að ræða hér, sem ekki mætti brjóta. - Svo er Glámuvegurinn, sem er aðalefnistill. hv. 6. landsk. þm. Það er nú ekki nema gott að segja um þá vegargerð. En fyrir n. lá það, að leiðin væri ekki nægilega rannsökuð enn. Og það virðist vafasamt að fara að taka í þjóðvegatölu og leggja fram fé í þennan veg að svo órannsökuðu máli um vegarstæðið. En það vil ég segja hv. þm., að ég tel það alveg víst, að ef rannsökuð væri þessi leið með þeim árangri. að leiðin þætti vel fallin til að ryðja hana, þá mundi fást sérstakt fé hjá Alþ. til þess að ryðja þá braut. En mér virðist eiga að rannsaka það mál, og ég er viss um, að hv. form. fjvn. er á sama máli um það og að það muni ekki standa á honum að greiða atkv. með því að veita fé - úr ríkissjóði meina ég - til þessara vega. Og ekki mundi heldur standa á fylgi hv. 6. landsk. þm., sem er og hefur verið í fjvn., við þetta mál. - Þess vegna held ég, að það sé gersamlega óþarft að vera hér að samþ. þessa vegalagabreyt. svona út í bláinn og setja með því aðra vegi í hættu um, að þeir komist fram á þessu þingi. - En ég er sannfærður um, að rannsókn á því, hvort leiðin er vel fallin til að ryðja veg þarna, mun verða framkvæmd, ef þeir hv. fjórir þm. Vestfjarða beita sér fyrir því, og munu þeir vart láta sitt ettir liggja í því efni.



Herra forseti. Fyrst eru það örfá orð um Engjaveginn. Hv. n. hefur skeikað þar um prinsipmálin, því að þetta getur ekkert prinsipmál verið. Þjóðvegurinn frá Ísafirði - eins og þetta hefur verið praktíserað nú - hefur alls ekki verið látinn byrja á landamörkum kaupstaðarumdæmisins. Þetta er byggt á misskilningi hjá n. Hins vegar er hér um það að ræða, hvort á að slá föstu, að Ísafjarðarvegur sé látinn byrja einhvers staðar á Seljalandsvegi eða við kaupstaðartakmörkin. Þessu hefur n. neitað, þó að hún hafi fengið góðar upplýsingar um þetta frá hv. þm. Barð. Svona á n. ekki að starfa, á móti gefnum upplýsingum og margstaðfestum. Hins vegar hefur ágreiningur verið og er um þetta, en honum er hægt að eyða með því að miða þarna við ákveðinn punkt. Svo er það viðvíkjandi Arnarfjarðarveginum. Ég upplýsti, að eftir að n. lauk störfum hefði verið rætt við vegamálastjóra, og hæstv. fjmrh. ræddi við hann og hv. þdm. hér voru viðstaddir þetta samtal, einnig hv. þm. S-Þ., ef ég man rétt. Og vegamálastjóri taldi gerlegt að setja þetta á vegalög, ef ákveðið orðalag væri haft, þannig að opið lægi fyrir að velja um það, hvort vegurinn væri lagður á Rafnseyrarheiði eða í Arnarfjarðarbotni. Þetta er orðalag vegamálastjóra, sem er á till. um þetta.

Það er rétt.

Hann taldi ekki óeðlilegt, að afgreiðslu málsins væri frestað nú, og ef nefndin tekur þetta ekki trúanlegt, þá legg ég til, að meðferð þess verði nú frestað og hún athugi það á meðan í því hléi, sem þá verður. Hv. 11. landsk. þm. talaði um, að það væri óþarfi að tala um að taka þessa vegi í þjóðvegatölu. Ef það er, þá er óþarfi að vera að tala um að taka ýmsa aðra vegi í þjóðvegatölu. Menn hafa þó hingað til sótzt eftir því, og það kemur til af því, að fá fæst þó frekar fé í þá, og ég er ekki viss um, hvernig það gengi að fá fé í þá, ef þeir verða ekki teknir í tölu þeirra nú. Hins vegar hefur engu verið slegið föstu um, hve miklu verði varið í þá nú, og yrði það að sjálfsögðu borið undir vegamálastjórnina, hve mikið yrði til þeirra lagt. Það er Arnarfjarðarvegurinn, sem mest kappsmál er lagt á af öllum Vestfirðingum að verði tekinn inn, og í viðræðum við vegamálastjóra hafði hann góð orð um, að það væri eðlilegt, að það næði fram að ganga.

Forseti (BSt): Út af þeim ummælum að fresta þessari umr. þá vil ég benda á það, að líkur eru til, að þingi verði slitið mjög bráðlega, og getur þessi frestun þá ráðið afdrifum málsins.

Ég tek þessar till. til baka þangað til við 3. umr.



Herra forseti. Ég skal ekki fara að blanda mér í þetta mál, en ég vil aðeins segja það, að ef þessar till. verða teknar aftur nú, þá mun ég taka þær upp aftur óbreyttar, því að það er óverjandi að láta þær niður falla nú, eins og málið er undirbúið, en þar hefur nefndin komið sér saman um, hvaða vegir skuli komast inn og hvaða ekki. En ef á að fresta svo mörgum till. til 3. umr., verður það bindandi um of. Ég sé mér ekki annað fært en að flytja brtt. um vegi í Barðastrandarsýslu, ef þessar till. verða samþ., en ég mun ekki gera það, ef þessar till. verða felldar við 2. umr. Þess vegna óska ég eftir því, að þessar till. verði látnar ganga til atkv. nú. - Hitt skiptir miklu meira máli en flesta grunar, hvert orðalag er haft á Arnarfjarðarveginum, og hallast ég mest að þeirri stefnu að taka hann að Þingmannaheiði að Botni og á Rafnseyrarveg og að Borg út með byggðinni. - Ég mun þess vegna ekki geta greitt atkv. með þessum till.



Herra forseti. Það hafa breytzt mikið viðhorf í þessu máli við þessa ræðu hv. þm. Barð., þar sem hann lýsti því yfir, að hann muni taka upp þessar till. við þessa umr., þó að flm. þeirra taki þær til baka til 3. umr. Mér þykir þess vegna hlýða, að n. athugi þessar till., og legg þess vegna til, að þessari umr. verði frestað, og mun ég reyna að ná saman nefndarfundi um þær í kvöld eða á morgun.



Herra forseti. Ég vil bendu nefndinni á, að þingið getur ekki verið þekkt fyrir það að fella að taka inn vegi, sem liggja héraða á milli og eru þar mikilvægir fyrir samgöngur fleiri byggðarlaga, en annars staðar er látið viðgangast, að smáspottar séu teknir inn, sem hafa engu hlutverki að gegna nema fyrir fáa bæi.

Forseti (BSt): Ég sagði, að ég mundi ekki fresta þessari umr., nema n. óskaði þess. Nú hefur frsm. n. óskað þess. Þetta mál er því tekið af dagskrá í dag, en verður tekið upp aftur strax á morgun.



Herra forseti. Ég á hér nokkrar brtt., sem ég ætla að gera grein fyrir með nokkrum orðum. Nokkrar þeirra byggjast á bréfi frá séra Jakob Einarssyni á Hofi í Vopnafirði, sem mér hefur borizt og ég vil leyfa mér að lesa hér upp, með leyfi forseta: „Norður-Múlaprófastsdæmi, p. t. Reykjavík, 10. des. 1951. Mér hefur borizt til eyrna, að allmiklar breytingar séu áætlaðar á frv. prestakallanefndar, hvað snertir Norður-Múlaprófastsdæmi. Er ætlazt til samkvæmt þeim breytingum, að Möðrudalssókn verði lögð til Hofs, Hjaltastaðarsókn undir Desjarmýri, Eiðar undir Vallanes og Kirkjubær verði prestssetur, en ekki Hofteigur. Hér er með öðrum orðum öllu umturnað. Skv. frv. áttu Eiðar, Hjaltastaður og Kirkjubær að vera prestakall sér með prestssetri á Eiðum og Hofteigs-, Eiríksstaða-, Möðrudals- og Sleðbrjótssóknir prestakall sér með prestssetri í Hofteigi. Héraðsfundur Norður-Múlaprófastsdæmis í sumar var þessari skipan samþykkur, nema hann lagði til, að Möðrudalur yrði lagður til Skútustaða, en að öðru leyti haldist sú skipan, er prestakallanefnd hafði lagt til. Ég leyfi mér að benda hv. Ed. á till. og grg. héraðsfundarins. Þær getið þér séð, hvort sem þér viljið heldur leita til biskupsskrifstofunnar eða til 2. þm. Norðmýlinga, er ég afhenti afrit af tillögunum, ásamt greinargerðinni, áður en hann fór á þing í haust. Mig furðar satt að segja á breytingum þessum, einkum að því er snertir ráðstöfun Möðrudals. Milli Hofs og Möðrudals er langur fjallvegur fær bílum að vísu mánuðina júlí–sept., en þó ekki ævinlega þann tíma, en líka stundum einhverjum vikum lengur. Aðra tíma er hann feikna snjósæll og engar vörður á honum. Aftur er, hvort sem Möðrudalur verður í sambandi við Hofteig eða Skútustaði, ágætlega varðað með símalínunni, og síðan brúin kom á Jökulsá hjá Grímsstöðum, er langskást að þjóna þessum stað frá Skútustöðum, því að sú leið er yfirleitt snjóminnst. Hvað snertir Hjaltastað stendur líkt á. Þar er vondur fjallgarður milli Desjarmýrar og Hjaltastaðar. Það kvað að vísu koma vegur í framtíðinni yfir hann, en hann verður ekki fær bílum nema lítinn tíma þrjá sumarmánuðina, eins og vegurinn milli Hofs og Möðrudals. En það er ekki um sumarmánuðina, sem vandinn er að komast um veginn á hestum okkar eða bilum, eða hvernig sem er, það eru vor-, vetrar- og haustmánuðirnir, og þá 9 mánuði þurfum við ekki síður að fara nauðsynlegar embættisferðir en hina þrjá. Þykir mér undarlegt, að yfir höfuð skuli vera verið að nefna bílvegi yfir fjallgarðana milli Desjarmýrar og Hjaltastaðar eða Hofs og Möðrudals í þessu sambandi. Lægi miklu nær, ef ekki á að halda við þá skipun, sem frumvarpið gerir ráð fyrir, að leggja Hjaltastað til Vallaness, þótt það sé langur vegur, heldur en til Desjarmýrar. Annars get ég ekki annað séð en að skipun sú, sem prestakallanefnd leggur til, sé hin bezta. Og verði Hofteigur prestssetur áfram, eins og þar er ætlazt til, er auðvitað engin brýn nauðsyn á að leggja Möðrudal til Skútustaða. Það er bara langléttast að þjóna honum þaðan, eins og sjá má af greinargerðinni, er fylgdi tillögum héraðsfundarins. 1. þm. Norðmýlinga, Páll Zóphóníasson, sagði við mig áðan, er tilrætt varð milli okkar um þetta í síma, að það, sem einkum réði því, að hann legði með Kirkjubæ sem prestssetri áfram, væri það, að þá þyrfti ekki að byggja nema á einum stað, en annars á tveim (Hofteigi og Eiðum). En fyrir mér vakir aftur það eitt, hversu þessum málum má bezt skipa, þannig að sem mestu gagni megi koma fyrir kristilegt starf í viðkomandi prestaköllum í framtíðinni, og þá má ekki horfa um of í kostnaðinn. Ég er fæddur og uppalinn á Kirkjubæ og vildi sannarlega geta lagt til, að hann yrði áfram prestssetrið, eins og verið hefur. En mér dylst ekki, hversu illa hann er nú orðinn í sveit settur sem prestssetur. Og ég þekki of vel landslagið í Tungu, til þess að mér dyljist það, hversu oft og lengi vegir þar hljóta að verða ófærir bílum fyrir snjó. Annars væri svo sem mögulegt, ef menn endilega vilja hafa Kirkjubæ fyrir prestssetur áfram, að breyta um og setja Kirkjubæ í stað Eiða inn í frumvarpið. Það hljóta bara allir að sjá, sem vilja líta óvilhallt á þetta mál, hversu miklu skynsamlegra er að hafa prestssetrið á Eiðum frá sjónarmiði prestsþjónustunnar (sbr. greinargerð héraðsfundarins). Ég vil svo biðja hv. Ed. að endurskoða afstöðu sína til þessa máls til 3. umr. Greinargerðin með till. héraðsfundarins ásamt tillögunum sjálfum var samin af mér og borin undir séra Sigurjón á Kirkjubæ, áður en hún var lögð fyrir héraðsfundinn. Var hann í alla staði samþykkur hvoru tveggja. Vil ég ætla, að aðrir séu ekki kunnugri staðháttum þar eystra, a. m. k. á Úthéraði, en við, hvort sem er sumar eða vetur. Virðingarfyllst, Jakob Einarsson.“ Ég hef þá lesið þetta bréf frá þessum merka kennimanni, sem mun vera eins kunnugur á þessum slóðum og hv. 1. þm. N-M., og ég hef samið mínar brtt. um prestakallaskipun eftir þeim till., sem hann færir fram, miðað við þær breytingar, sem urðu á frv. við 2. umr. Það má telja vitanlegt, að ekki munu allir geta fallizt á þessar till. En hér eru bornar fram till. einhvers merkasta kennimanns kirkjunnar, og ég vona, að hv. þm. geti fallizt á þær, og ef ekki, þá á varatill., sem ég hef borið fram, ef svo skyldi fara, að menn gætu ekki fallizt á hinar. Þá hef ég einnig borið fram brtt. um, að prestssetrið Tjörn á Vatnsnesi verði látið vera áfram, en útlit er fyrir, að það eigi að leggja niður eftir frv., eins og það er eftir 2. umr. Þetta er gamalt prestssetur, og sóknarfólkinu er umhugað um, að það verði látið vera óbreytt áfram. Og miðað við prestssetrafjölda í öðrum sveitum, þá er ekki ástæða til að leggja það niður. Mér fannst eðlilegt, að hv. deild fengi að endurskoða hug sinn um þetta. Þá mun ég, með leyfi hæstv. forseta, bera fram skriflega brtt., sem hljóðar svo: „Á eftir 6. gr. komi ný grein, svo hljóðandi: Biskup ræður einn prest, aðstoðarprest, til þess að gegna þjónustu í forföllum sóknarprests um stundarsakir og til annarra starfa í þjónustu kirkjunnar, þar sem hann telur mesta þörf hverju sinni. Prestur þessi skal hafa sömu laun og sóknarprestar, en ferðakostnaður greiðist honum samkvæmt reikningi, er kirkjustjórn úrskurðar.“ Þessi till. er samhljóða þeirri till., sem var felld við 2. umr., að öðru leyti en því, að hér er um að ræða einu prest í stað tveggja, sem þar voru. Ég vonast til, að hv. d. falli þessi betur, og þar sem þarna er um tilraun að ræða, er bezt, að þar sé ekki nema einn. Þessi till. er þess vegna allt önnur en sú, sem var felld. Ég skal geta þess, að við 2. umr. kom fram mjög skynsamleg till. frá hv. þm. Barð. um að fresta efnismeðferð þessa máls að sinni, en láta þau lög, sem samþ. voru á síðasta þingi, ekki koma til framkvæmda. - Það eru nú horfur á því, að þetta þing muni standa lengur en bæði ég og aðrir vonuðumst til, þegar þetta mál var tekið fyrir fyrst, og í öðru lagi eru margir af kirkjunnar mönnum andvígir þessari afgreiðslu málsins. Enn fremur tel ég ósennilegt, að það hljóti ekki einhverjar breytingar í Nd. Ég tel þess vegna ekki séð enn þá, hvernig því reiðir af. Ég tel þess vegna, þar sem horfur eru á, að þetta þing standi lengur en ráð var fyrir gert, ekki rétt að fresta afgreiðslu málsins að sinni, en leyfi mér að leggja fyrir forseta þessa skriflegu brtt. mína.

Forseti (BSt): Mér hefur borizt svo hljóðandi skrifleg brtt. frá hæstv. dómsmrh.: [Sjá þskj. 481).

Forseti (BSt): Út af þeirri brtt., sem hæstv. ráðh. minntist á, að hv. þm. Barð. hefði borið fram við 2. umr., en var þá tekin til baka, vil ég geta þess, að láðst hefur að bera hana fram við þessa umr. 
            



Herra forseti. Ég skal ekki vera langorður, en víkja nokkrum orðum að þeim till., sem hæstv. dómsmrh. mælti með. Ég skal viðurkenna, að það getur verið erfiðara að þjóna frá Desjarmýri en Vallanesi, og fyrst presturinn getur ekki hugsað sér, að Möðrudal verði þjónað frá Hofi, þá má eins vel gera það frá Skútustöðum. Aftur á móti vil ég mótmæla b-lið till. hans, að láta Tjörn á Vatnsnesi vera prestssetur áfram. Það væri að gera ósamræmi í störfum nefndarinnar, ef það væri gert. Ef litið er á það, að nú er kominn vegur hringinn í kringum Vatnsnesið og annexíuleiðin að Tjörn er ekki nema 33 km og meðfram sjó að fara, þar sem snjólétt er, og fjöldi sóknarbarna með því fyrirkomulagi ekki nema um 400 manns, en hins vegar ef Tjörn verður höfð sem prestssetur áfram, þá verða ekki nema 143, og ef það á að fara að hafa prest yfir þeim, eftir að kominn er akfær vegur heim á hvern einasta bæ, þá sé ég ekki, að það sé nein ástæða til þess, borið saman við ýmsa aðra staði á landinn. - Hvað viðvíkur prestssetrinu á Kirkjubæ, þá er fyrirhugað, að hann komist í vegasamband, og þegar það verður orðið, verður ekki nema 4 km leið yfir Tunguna að Kirkjubæ, og þá verður presturinn þar ekki illa settur. - Ég mun líka greiða atkv. með einum aðstoðarpresti hjá hæstv. ráðh. Ég var með þessum prestum, en vildi láta fækka meira, svo að það yrði þörf fyrir þá. Til dæmis er það svo um einn góðan kunningja minn, prestinn á Hofi, sem hæstv. dómsmrh. las bréfið frá, að hann er búinn að vera til heilsubótar síðan í haust hér í Reykjavík, og þá hefur presturinn á Skeggjastöðum orðið að þjóna fyrir hann í vetur. Meðan svona er ástatt, er hægt að láta nágrannaprest þjóna, af því að ekki er meira að gera, og er þá ekki bein þörf fyrir marga aðstoðarpresta. En þó er ég með því að hafa einn aðstoðarprest. Þá á ég hér tvær brtt. Önnur þeirra er um það, að hið nýja prestakall, sem er í frv. kallað Hríseyjarprestakall og prestinum ætlað að sitja í Hrísey, verði kallað Stærra-Árskógsprestakall og prestinum ætlað að sitja í Stærra-Árskógi. Það er kirkjustaður í landi og ein kirkja úti í Hrísey. Stærri-Árskógur er eign ríkisins. Það er búið að byggja þar upp, þar í túnfætinum er heimavistarbarnaskóli, og bóndinn, sem þar hefur búið, dó í sumar, og ekkja hans, sem getur setið í ábúðinni áfram, hugsar sér að vera þar næsta ár, en börnin vilja ekki búa áfram á jörðinni, og losnar hún þess vegna úr ábúð 1953, svoleiðis að það er alveg sjálfsagt að láta prestinn fá þessa jörð til ábúðar, en ekki að fara að láta hann vera í Hrísey. Það sparast ekki bygging með þessu. Byggingin í Stærra-Árskógi er gömul baðstofa, torfbygging, sæmilegt hús. Þetta er því bygging, sem presturinn mundi ekki sætta sig við, svo að þar þarf að byggja fljótt. En það er líka í Hrísey, svo að ekki er munur á því. En hann er þar í þjóbraut og að öllu leyti betur settur en í Hrísey. - Hin brtt. er afleiðing af því, sem samþ. var hér áður, þ. e. að fella Mjóafjörð niður sem prestakall, og þá er ekki hægt að láta það standa eftir sem prestakall í annarri grein, og má skoða það sem leiðréttingu. Ég geri þessar tvær brtt. við frv. nú og aðrar ekki. Ég gekk inn á það á sínum tíma í milliþn. að flytja ekki aðrar brtt. en þær, sem ég er kominn með, og á hví er minn fyrirvari byggður. Ég teldi æskilegt að flytja margar aðrar brtt., en kem ekki með þær, því að inn á það gekk ég. - Ég vil svo leggja áherzlu á, að varatill. hæstv. dómsmrh. verði samþ.



Herra forseti. Áður en ég mæli fyrir þeim till., sem ég á hér, vildi ég segja nokkur orð í sambandi við ummæli, sem féllu við síðustu umr. og ég gat þá ekki svarað, í þá átt, að ég hafi í mínum ræðum um þessi mái mjög svívirt mþn. og þó einkum prófessor Ásmund Guðmundsson, vegna þess að ég hafi ekki talið hann vera umboðsmann fólksins í landinu. Ég hef rætt þetta við viðkomandi prófessor, sem er allt annarrar skoðunar. Hins vegar upplýsti prófessorinn, að hann hefði barizt fyrir því í n., að ekki væru lögð niður nein prestaköll og prestum ekki fækkað í sveitum; hann hefði aðeins gert þetta til að mæta öðrum till. og fá samkomulag um málið, m. a. við hv. 1. þm. N-M., sem þá hafði skuldbundið sig til að gera engar aðrar breyt. til fækkunar en gert var í n., og honum hefði aldrei dottið í hug að skila ágreiningslausu nál., ef það hefði ekki legið á bak við, að ekki skyldi gengið lengra. Ég tek orð prófessorsins fullgild eins og þessara tveggja þm., sem rætt hafa um þessi mál. Prófessorinn var undrandi yfir þeirri framkomu hv. 1. þm. N-M. að hafa á þinginu beitt sér allt öðruvísi fyrir málinu en samkomulag var um í n. - Ég vildi aðeins láta þetta koma fram, að ég hef ekki verið að svívirða n. í sambandi við mínar umr. Að öðru leyti skal ég ekki ræða mikið um frv., það væru aðeins endurtekningar. Ég skal aðeins fara nokkrum orðum um þær brtt., sem ég geri hér í sambandi við þetta mál nú, eftir að því hefur verið breytt við 2. umr. Ég skal fyrst koma að brtt. 337, sem ég leyfi mér að bera fram sem skriflega brtt., en ég tók hana aftur til 3. umr. og legg hana hér fram nú og vænti þess, að hún verði samþ. við 3. umr. - Það hefur komið í ljós í sambandi við umr., að málið er engan veginn undirbúið eins og skyldi, og mesta sönnunargagnið var ræða hæstv. dómsmrh. og þau gögn, sem hann lagði fram, þar sem hann ber fram brtt., sem fara að nokkru í þá átt að breyta frv. aftur eins og það var, með upplýsingum frá viðkomandi aðilum um það, að þeir geti ekki fellt sig við það, sem gert er í d. Því hefur einnig verið haldið fram, að margir prestar, sem undirskrifað hafa áskoranir til Alþ. um að samþ. frv. óbreytt, vilji ekki láta lögin frá síðasta þingi koma til framkvæmda 1. jan. n. k. Margir prestar hafa sagt mér, að þannig beri að skilja þeirra undirskrift. Ég tel því eðlilegt og rétt, að mín till., sem ég ber fram aftur og var á þskj. 337, verði samþ. og þannig verði gefinn ársfrestur til að athuga þetta mál og heyra raddir frá fólkinu og taka tillit til þeirra. Ég óska þess vegna eftir, að sú till. verði borin upp, og vænti þess, að hún verði samþ. Verði sú till. ekki samþ., þá flyt ég till. á þskj. 411. Það er fyrst till. um, að síðasta málsgr. við III. 15 falli niður, en það er: „Heimilt er kirkjustjórninni að selja Sandfell og flytja prestssetrið á hentugri stað.“ Ég álít óverjandi að heimila sölu á kirkjujörðum í þessu frv. Ef frv. nær fram að ganga, þá er nægur tími til þess að taka ákvörðun um það, að þessi jörð verði seld, ef hún verður ekki prestssetur, og seld eftir sérstökum l. Hér er ekkert sagt um það, hvort á að selja jarðirnar á opinberum markaði eða selja þær samkvæmt gildandi l. um sölu opinberra jarða eða neitt annað, en aðeins gefin heimild til að selja jarðirnar, og það er það, sem ég hef haldið fram, að til þess er frv. sett að geta selt þessar jarðir, og ég tel alveg óverjandi að gefa þessa heimild, eins og gert er í frv. Því hef ég lagt til, að þessi liður falli niður. 2. brtt. mín er við VII. 36, þ. e., að fyrir „Lágafells-, Viðeyjar- og Þingvallasóknir“ komi: Lágafells- og Viðeyjarsóknir. - Ég vildi spyrja hæstv. forseta, hvort hann sæi sér ekki fært að bera fyrst upp 2. brtt. á sama þskj. um Þingvallaprest. Ef þessi till. verður samþ., þá er nauðsynlegt að gera brtt. við VII. 36, vegna þess að Þingvellir heyra ekki til Mosfellssóknar. Ef þessi till. verður ekki samþ., brtt. 2, þá er sjálfsagt að taka hina brtt. aftur. En um till. 2 vil ég segja þetta: Mér finnst tæplega sæmandi að hafa þann kirkjustað prestslausan, þar sem kristni var lögtekin. Mér finnst þess utan tæplega sæmandi að hafa búsetu í Þingvallabænum af hvaða manni sem vera skal, hvort sem hann hefur nokkra þekkingu á sögu Þingvalla eða möguleika til að geta umgengizt og leiðbeint innlendum eða útlendum gestum, sem þangað er boðið, eða ekki. Ég segi þetta ekki vegna þess manns, sem nú er þar, en ef þar er ekki settur prestur, þá er undir hælinn lagt, hver situr þar og hver á að taka á móti og umgangast þá aðila, sem þangað eru boðnir og vænta að fá þar upplýsingar og móttökur eins og það væri hjá menntaðri þjóð. Það er alls ekki sama, hvort þar situr ómenntaður maður eða menntaður maður. Þess utan vil ég benda á, að ef það sæti prestur á Þingvöllum, þá mundi verða miklu stærri sá hópur á Þingvöllum, sem sækti þar kirkju á sumrin; þar eru um 80 sumarbústaðir, og margt af því fólki, sem þar býr, mundi einnig hlýða messu, ef þar væri prestur. Ég ætlast til þess, að þetta sé ekki kjörprestur, heldur skipaður að fengnum till. biskups og guðfræðideildar. Þetta embætti mætti einnig veita presti yfir aldurstakmark, ef það þætti hentugra. Ég sé ekki, að þetta þyrfti raunverulega að kosta ríkissjóð neitt, þar sem þessu er nú skipt á milli tveggja presta, annars vegar Mosfellsprests í Mosfellssveit og hins vegar Mosfellsprests í Grímsnesi, og mundi þá að sjálfsögðu verða tekið undan þeim, þar sem þeir fá ekki nein laun fyrir að þjóna þeim, en það mundu þeir fá, þótt þetta frv. væri samþ., meðan þeir sitja í þessum embættum. Á Þingvöllum þarf ekki að byggja, þótt þar sæti prestur.

Hvernig stendur á því, að þeir fá aukaþóknun fyrir að þjóna þessu prestakalli?

Það hefur verið vanrækt af biskupi að auglýsa þetta prestakall laust og setja þangað prest, en þessu hefur verið ráðstafað þannig í meira en 10 ár, síðan séra Guðmundur Einarsson fór þaðan, og ekki verið auglýst, svo að þetta ætti ekki að kosta neina peninga. Það hefur einnig verið upplýst, að Þingvallanefnd fengi Gjábakka til afnota fyrir Þingvöll, og það hefur verið rætt um það við skógræktarstjóra, að sú jörð yrði notuð fyrir skógarvörð og vörð í þjóðgarðinum í framtíðinni, og væri þá eðlilegra, að hann væri þar, heldur en í Þingvallabænum, sem ætlaður er til að taka á móti tignum gestum, erlendum og innlendum. Þess vegna hef ég borið fram þessa brtt. C-liður 1. till. er um það, að síðasta málsgr. í XII. 61, þ. e. heimild fyrir kirkjustjórnina til að selja Hvol, falli niður. Hef ég gert grein fyrir, hvers vegna ég ber fram till. um það. Hið sama er að segja um d-lið, við XV. 75, það er einnig sams konar heimild, og þarf ég ekki að ræða það. Þá er 3. brtt., að 7. gr. falli niður. Það er afleiðing af því, sem ég hef lagt til. - Ég sé svo ekki ástæðu til að ræða frekar um þetta mál.