Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Jón Kjartansson) Þetta frv. er komið hingað aftur, eftir að hv.Ed. hefir haft það til meðferðar og gert á því nokkrar breytingar, bæði orða- og efnisbreytingar. 1. efnisbreyting háttv.Ed. er við 21. gr. 21. gr. er um framfærslurjettinn. Í frv. upphaflega stendur: „Eftir 16 ára aldur vinnur hver sá, sem hefir íslenskan ríkisborgararjett, sjer framfærslurjett í þeirri sveit, þar sem hann hefir dvalist í 4 ár samfleytt búandi, vistfestur eða haft löglegt heimilisfang, enda hafi hann ekki þegið endurkræfan eða óendurkræfan sveitarstyrk á þeim árum“. En í stað orðanna: „þeim árum“, hefir hv.Ed. sett: síðustu 10 árum. 2.efnisbreyting hv.Ed. er við 43. gr., þar sem hún hefir sett inn nýja málsgrein þess efnis, að ákvörðunum sveitarstjórnar eftir 1. og 2. málsgr. geti styrkþegi eða sveitarstjórnarmaður innan mánaðar skotið til sýslumanns í sveitum, en til atvinnumálaráðherra í kaupstöðum. Brtt. hv.Ed. við 45. gr. er smávægileg. 1 greininni er ákveðið, hvenær sveitarbókin skuli talin sönnun fyrir sveitarskuld. Í upphaflega frv. er það gert, þegar meiri hluti hreppsnefndar eða að minsta kosti oddviti hefir skrifað undir innfærsluna. Hv. Ed. hefir breytt þessu þannig, að meiri hluti hreppsnefndar og styrkþegi, ef hann er innsveitismaður, skuli hafa skrifað undir innfærsluna. Síðasta efnisbreyting hv.Ed. er við 50. gr. Þar er barnsmóður trygður sami rjettur og sveitarstjórn í framfærsluhreppi til að krefjast tryggingar af barnsföðurnum, ef hann fer af landi burt. Þetta eru í fám orðum breytingar hv.Ed. á frv. Þótt sumar þeirra hafi komið til umræðu í allshn.Nd., þegar málið var hjer til meðferðar áður, og hún hafi ekki orðið á eitt sátt um þær, álítur hún ekki rjett að fara að stofna málinu í hættu og leggur því til, að frv. verði samþ. óbreytt eins og það nú er.

Halldór Stefánsson Við fyrri meðferð þessa máls var reynt að koma fram leiðrjettingu á stærstu annmörkum fátækralaganna, eins og t. d. fátækraflutningnum og hinum misþungu álögum, sem landsmenn verða að bera til þessara þarfa, eftir því hvar þeir eru búsettir í landinu. Það var reynt að gera þetta með því að afnema dvöl sem skilyrði fyrir sveitfesti, en það lánaðist ekki, og síst hefir hv.Ed. úr því bætt. Til dæmis álít jeg, að Ed. hafi stigið stórt spor aftur á bak frá því sem nú er, með brtt. sinni við 21. gr., þar sem hún vill setja það að skilyrði fyrir 4 ára sveitfestitíma, að maður hafi ekki þegið sveitarstyrk síðastliðin 10 ár. Framfærsluskyldan er lögð á landsmenn með stjórnarskránni sem almenn útgjaldakvöð, sem vitanlega á að leggja á eftir sömu reglum og skatta og tolla alment, en ekki misþungt eftir því, hvar menn eru búsettir í landinu. Því hefir verið haldið fram við fyrri meðferð þessa máls, bæði af mjer og öðrum, að þessar álögur væru mjög misþungar í hinum ýmsu framfærsluhjeruðum. Jeg hefi reynt að gera mjer ljósari grein fyrir því síðan, hvernig þessu er háttað, en það er erfitt, þar sem ekki er auðsjeð. við hvað á að miða. Jeg hefi tekið fátækraframfærið 1924–'25 og hefi hallast að því að miða við manntal. Manntalið er að vísu ekki alveg rjettur mælikvarði, og fyrir sýslurnar er fátækrakostnaðurinn ekki miðaður við sama ár og manntalið, en jeg hafði ekki aðgang að sundurliðuðu manntali sýslnanna fyrir 1924, og þar sem breytingar á fólksfjölda eru hægfara í sýslunum, þá vænti jeg, að það muni litlu með útreikninginn. Eftir þeim gögnum, sem jeg hefi haft, hefi jeg þá reiknað út fátækraframfæri á mann, þannig: Fátækraframfæri 1924–'25 ámann eftir manntali, í sveitum Fátækraframfæri 1924–'25 ámann eftir manntali, í sveitum 1920, í kaup- stöðum 1924. Hæst Lægst Meðaltal Einstök framfærsluhjeruð. í framf.hjeraði í sýslu. Í Gullbr. og Kjósarsýslu (30.00) 106.00 7.00 22.00 - Borgarfjarðarsýslu . . 13.00 1.00 9.00 - Mýrasýslu 13.00 » » 7.00 - Snæf.n. og Hnappads. 14.50 3.50 9.00 - Dalasýslu 19.00 1.00 9.00 - Ísafjarðars. (báðum) . 17.00 1.00 7.50 - Strandasýslu 11.00 1.50 6.00 - Húnavatnssýslu . . . . 14.50 1.50 7.00 - Skagafjarðarsýslu. . . 10.50 1.50 5.00 - Eyjafjarðarsýslu. . . . 17.00 2.00 7.00 - Þingeyjars. (báðum) . 11.00 1.00 5.00 - N.-Múlasýslu 22.00 2.50 9.00 - S.-Múlasýslu 15.00 2.50 8.00 - A.-Skaftafellssýslu . . 1.50 » » 0.60 - V.-Skaftafellssýslu . . 7.50 2.00 4.50 - Rangárvallasýslu . . . 10.00 3.50 6.50 - Ámessýslu 17.00 2.50 11.50 Kaupstaðir: Í Reykjavík 16.00 - Hafnarfirði 10.00 - Ísafirði 23.50 - Akureyri 9.50 - Siglufirði 13.00 - Seyðisfirði 10.00 - Vestmannaeyjum . . . 12.00 Alt landið (manntal 1924) . . . 10.50 Barðastrandarsýslu vantar. Jeg skal geta þess, að hin háa tala, sem á við Bessastaðahrepp í Gullbringu- og Kjósarsýslu, stafar af alveg sjerstaklega háum kostnaði þetta ár, því að næsta ár var hann t. d. ekki nema rúmar 30 kr. á mann. Mjer hefir dottið í hug, að finna mætti sæmilega rjettan mælikvarða, til dæmis með því að miða við manntalið að 1/3, skuldlausa eign hvers framfærsluhjeraðs að 1/3 og skattskyldar tekjur að 1/3. En þó að notaðir væru þessir stofnar til að miða við, mætti sennilega hafa annað töluhlutfall á milli stofnanna en 1/3. Þó að jeg sje mjög óánægður með afgreiðslu þessa máls og þyki engin úrlausn fengin til rjettingar á mestu agnúunum, hefi jeg ekki sjeð mjer fært að bera nú fram brtt. Engu að síður finst mjer nauðsynlegt að gera einhverja rjettingu á þeim annmörkum, sem eru á fátækralögunum. Til dæmis mætti fara þá leið, að framfærsluhjeruðin sendu þegar eftir uppgjöf ársreikninga ríkisstjórninni yfirlit yfir framfærslukostnað sinn, og hún ljeti síðan athuga, hver mismunur væri í hinum ýmsu framfærsluhjeruðum, og jafnframt væru gerðar einhverjar ráðstafanir til að jafna a. m. k. mesta misrjettið. Samkvæmt framansögðu tel jeg, að þessi endurskoðun fátækralaganna hafi ekki borið viðunandi árangur, því að það er ekki viðunandi lausn á málinu eftir svo ítarlega íhugun, þegar stjórnin hefir haft málið til íhugunar á milli þinga, að hafa ekki gert einhverjar rjettarbætur á átakanlegustu göllunum, sem eru á þessari löggjöf. Jeg vil því gera það að tillögu minni, að málinu verði á ný vísað til stjórnarinnar til frekari rannsóknar og undirbúnings fyrir næsta þing, og verði þá tekið tillit til þess, sem fram hefir komið við meðferð málsins í vetur, og reynt að bæta úr þeim mestu agnúum, sem fundið hefir verið að á þessari löggjöf, frekar en gert er með þessu frv.

Atv.- og dómsmrh. (Magnús Guðmundsson): Jeg er hræddur um, að það mundi bera mjög lítinn árangur að fara að vísa þessu máli til stjórnarinnar aftur, enda verð jeg að segja, að jeg lít svo á, eftir þeirri meðferð, sem málið hefir fengið í þinginu, að því sje þar með slegið föstu, að meiri hl. þings sje því ekki meðmæltur að hafa alt landið eitt framfærsluhjerað. En jeg skal viðurkenna, að það gæti átt sjer stað, að hlaupið væri undir bagga með ýmsum hjeruðum, sem yrðu sjerstaklega illa úti, en það er alveg eins hægt, þótt þetta frv. verði að lögum. Annars vil jeg benda hv. 1. þm.N.M. (HStef) á það, að það er langt frá því, að ekki sje gert neitt til þess að hlaupa undir bagga með hjeruðum, sem hafa mikinn fátækrakostnað. Þarf ekki að nefna annað en 77. og 78. gr. fátækralaga frá 1905 og samskonar ákvæði í lögum frá 1921. það eru útgjöld, sem ríkissjóður verður að bera og nema 70–80 þús. krónum á ári. Auk þess má nefna berklavarnarkostnað, sem vitanlega mundi hvíla mjög á sveitunum, ef ekki væru sjerstök berklavarnarlög. Í þriðja lagi má benda á, að við erum að streitast við að koma upp geðveikrahæli, og þegar það er komið upp, þá er það vitaskuld, að það ljettir á mörgum sveitarfjelögum bagga, sem er þeim ákaflega þungbær, Jeg held því, að það sje tæpast hægt að segja, að ríkissjóður hafi ekki gert neitt til að ljetta undir með þeim sveitum, sem verða sjerstaklega illa úti vegna fátækraframfæris. En annars vil jeg benda hv. 1. þm.N.-M. á það, að það er ekki fyrirbygt, að mismunandi gjöld hvíli á mönnum fyrir því, þótt þetta gjald viðvíkjandi fátækrastyrknum komi jafnt á alla, því að það eru ýms önnur gjöld, sem hvíla á sveitarsjóðum, sem eru mismunandi eftir staðháttum, og ef á að reyna að gera fullkominn jöfnuð í þessu efni, þá finst mjer, að ástæða væri til þess að taka fleira til athugunar. Þótt fátækraákvæði stjórnarskrárinnar segi það, að fátæklingar eigi að hafa framfæri af almannafje, þá er ekki sagt, að það sje neitt í bága við ákvæði stjórnarskrárinnar, þótt því fyrirkomulagi, sem nú er, sje haldið, eða að andi hennar hafi verið brotinn síðan 1874, enda hefir enginn haldið því fram. En jeg skildi hv.þm. þannig, að hann áliti það ekki brot á stjórnarskránni, en að það gæti ekki samrýmst anda hennar. En þetta ákvæði stjórnarskrárinnar hefir verið skilið þannig frá fyrstu byrjun, og jeg held, að það verði erfitt að sýna fram á, að það sje ekki í samræmi við það, sem meint var með því í byrjun. Enda var þessi hreppaskifting komin á áður en við fengum stjórnarskrána. Jeg vil þess vegna leggja það til, að þetta frv. verði samþykt, því að þó svo sje, að ekki verði allir ánægðir með það, þá er þess að gæta, að það mun seint verða svo, að allir verði sammála. Og jeg get sagt það, eftir því sem fram kom í hv.Ed., að þetta frv. hefir mjög mikið fylgi, og jeg verð að álíta, að með þeim ákvæðum, sem í frv. eru, sje bætt mjög úr þeim göllum, sem áður hefir verið talið að væru á þessari löggjöf. En það, að ekki hefir verið mjög mikið breytt yfirleitt tilhögun eða ákvæðum fátækralaganna, stafar af því, að þau lög hafa reynst svo vel og eru búin að ná svo mikilli festu í framkvæmdinni, að það þykir óhyggilegt að vera að breyta þeim ákvæðum, sem yfirleitt þykja góð og eru nú kominn inn í vitund svo að segja allra sveitarstjórna landsins og búin að fá hefð og festu með fjölda af yfirvaldaúrskurðum. Jeg vona því fastlega, að þetta frv. verði samþykt hjer.

Hákon Kristófersson * Það leiðir af sjálfu sjer, eftir því sem jeg leit á þetta frv., þegar það var hjer síðast, að jeg muni ekki vera ánægður með það, þegar það kemur aftur mjög spilt frá hv.Ed. Því get jeg ekki verið hv.frsm. meiri hl. allshn. (JK) samþykkur um það, að það sje ekki að ræða um nema smábreytingar á frv. Jeg tek það fram strax, að jeg álít ekki svo mikla nauðsyn á framgangi þessa frv., að það sje ekki vel hægt að bíða með það enn, og fá frv. þá betur úr garði gert. Þar af leiðandi felst jeg á uppástungu sessunautar míns, hv. 1. þm.N.-M. (HStef), um að vísa málinu aftur til stjórnarinnar. Jeg býst að vísu ekki við, að það sje til neins að fara fram á það, en þó vil jeg styðja þá tillögu, af því að jeg lít svo á frv., eins og það er nú, að í því sjeu ákvæði, er geri það að verkum, að óheppilegt sje að samþykkja það. Háttv. 1. þm.N.-M. (HStef) hefir tekið fram ýmislegt af því, sem jeg vildi sagt hafa, sjerstaklega þar sem hann mintist á niðurlagsákvæði 21. gr., „.... enda hafi hann ekki þegið endurkræfan eða óendurkræfan sveitarstyrk á síðustu 10 árum“. Jeg er hv.þm. (HStef) alveg sammála um það, að þetta er slæm breyting á þeim sveitfestilögum, sem nú eru þegar fyrir hendi. Jeg hefi áður minst á þá skyldu sveitarstjórnanna, sem stendur í upphafi 43. gr., og ætla jeg ekkert að segja um hana að þessu sinni, því að jeg ímynda mjer, að hv. deild sje sama hugar gagnvart henni eins og hún var áður. Þar standa sömu óheppilegu ummælin og áður. En það þýðir ekkert að fara að ræða þau, því að það leiðir af sjálfu sjer, að hv. deild lítur gagnstætt á þau við mig. En þó vil jeg benda á atriði, sem komið hefir inn í þá grein í hv.Ed. Það atriði er á þessa leið: „Ákvörðunum sveitarstjórnar eftir 1. og 2. málsgr. getur styrkþegi eða sveitarstjórnarmaður innan mánaðar skotið til sýslumanns í sveitum, en til atvinnumálaráðherra í kaupstöðum“. En jeg vil nú spyrja: Til hvers? Jeg vil óska eftir því, þar sem mig brestur skilning til að skilja þýðingu þessa ákvæðis, að hv.frsm. meiri hl. (JK) bendi mjer á, að hvaða gagni þetta megi koma, því að það stendur hvergi, að þessi stjórnarvöld eigi að leggja úrskurð sinn á málið. En eftir hvaða úrskurði á þá að fara nema hreppsnefndanna, sem að sjálfsögðu á að vera gildandi í þessu máli? Og þá á ekki að koma til mála, að nein áfrýjun geti átt sjer stað, því að úr því að þeim er gert að skyldu að taka ákvörðun um þetta, þá á sú ákvörðun að standa. En þó að það sje ekki beint sagt í málsgreininni, þá er það þó svo, að sýslumaður eða atvinnumálaráðherra getur ónýtt ákvörðun bæjarstjórnar eða hreppsnefndar, en það er einn liðurinn í þessari mjög óþægilegu skriffinsku, sem er að færast svo mjög í aukana hjer á landi. Þá er enn ein breyting, sem hefir komist inn í frv. í hv.Ed. Það er um sönnunina fyrir skuldinni. Jeg vil nú benda hæstv. stjórn á, að þá sönnun er í sumum tilfellum alveg ómögulegt að fá, því það er oft og einatt, að hreppsnefndir verða að inna af hendi greiðslu á sveitarstyrk án þess að geta náð í styrkþegann. Það þarf auðvitað ekki að geta þess hjer, að það er venja, að hver styrkþegi kvittar fyrir þeim styrk, sem honum er veittur; og svo þegar hreppsreikningar eru gerðir, þá fylgja þær kvittanir með þeim. En það getur oft verið alveg sjálfsagt að framkvæma styrkveitingu, þó að ekki sje hægt að inna þessa skyldu af hendi, að fá kvittun styrkþega, t. d. þegar styrkurinn er greiddur hreppsnefnd í öðrum landshluta. Jeg verð að telja það skemd á lögum, sem eru svo vel úr garði gerð, að sett sjeu inn í þau ákvæði, sem gera þau svo skrumskæld, að þau verði að óframkvæmanlegri löggjöf. En löggjöf eins og þessi á að vera svo hæg í vöfum og svo greinargóð, að þeir, sem framkvæma hana, þurfi ekki að vera í neinum vafa um það, hvernig með á að fara. Jeg hefði nú getað vænst þess, að hv.allshn. hefði sjeð sjer fært að koma með brtt. við þær breytingar, sem frv. hefir fengið í hv.Ed., því að jeg geri ekki ráð fyrir, að hv. nefnd sje þeirrar skoðunar, að breytingar Ed. sjeu heppilegar. Því að jeg geri þá ráð fyrir, að svo glöggskygnir menn hefðu væntanlega komið auga á þau atriði, áður en frv. fór hjeðan úr deildinni. En þó að háttv.Ed. hafi sett þau atriði inn í frv., þá leiðir það af sjálfu sjer, að betra er að láta málið bíða eitt ár heldur en að samþykkja þau atriði frv., sem að mínum dómi og fleiri manna eru með öllu óhafandi í slíkum lögum. Jeg get eins og áður er sagt alls ekki verið hv.frsm. (JK) samþykkur um það, að þessi atriði sjeu þolanleg, t. d. niðurlagsákvæðið í 21. gr. Jeg hefi, satt að segja, ekki borið þessi ákvæði saman við núverandi sveitfestilöggjöf, en sjeu þau ekki í samræmi við hana, þá er þetta merkileg lagaleysa, ef önnur ákvæði kæmu fram í þessum lögum, nema því aðeins, að það væri fram tekið, að ákvæði þeirra laga væru úr gildi feld. Jeg vil því beina þeirri ósk til hv.þdm., að þeir athugi málið mjög vel áður en þeir fallast á að samþykkja það, og um leið benda hv. deild á, að það er engin eyðilegging á þeim tíma, sem lögin eiga væntanlega að gilda, að málinu sje vísað til stjórnarinnar til betri athugunar og að mönnum, sem hjer eiga hlut að máli, gefist kostur á að yfirfara frv. á næsta þingi. * Ræðuhandr. óyfirlesið.

Halldór Stefánsson Hæstv. atvrh. þótti ekki rjett, eins og vænta mátti, sú afgreiðsla á frv., sem jeg lagði til, en hinsvegar fór hæstv. ráðh. (MG) þó ekki verulega inn á þær ástæður, sem jeg færði fram fyrir mínu máli, og taldi að það myndi verða árangurslítið að vísa því á ný til hinnar sömu stjórnar, m. a. vegna þess, að hún myndi ekki samþykkja það að hafa landið eitt framfærsluhjerað. En þótt svo væri, að hún fjellist ekki á það, sem er hugsunarlega það rjettasta, þá hefir verið bent á fleiri leiðir, og auk þess gætu fleiri komið til athugunar. Er ekki ólíklegt, að hæstv. stjórn geti dottið einhverjar nýjar leiðir í hug, eða þá tekið tillit til þess, sem hjer hefir komið fram við umr. Hæstv. atvrh. var að tala um, að það væri þegar búið að ljetta allmikið undir með fátækraframfærslu hinna einstöku framfærsluhjeraða, t. d. með ákvæðum sjálfra fátækralaganna frá 1905, þá með berklavarnarlöggjöfinni og loks með þátttöku ríkisins í dvalarkostnaði þurfamanna á geðveikrahæli. Þetta er alveg rjett. Það hefir verið ljett allmiklu af sveitunum á þann hátt, en þrátt fyrir þann ljetti er þó það mikla misrjetti um álögurnar, sem jeg hefi getið um áður. Það var einmitt það, sem jeg talaði um, en ekki álöguþungann, að álögumar þyrftu að geta komið rjettlátlegar og jafnar niður. Jeg vísaði til stjórnarskrárinnar um það, að þetta væru útgjöld, sem væru almenns eðlis og sjálfsagt væri að ætlast til, að ekki kæmu mjög ójafnt niður á landsmenn, aðeins eftir því, hvar þeir væru búsettir í landinu. Jeg býst nú við, að á meðan hjer var það einfalda og reglubundna þjóðlíf, sem var hjer framan af eftir að þessi lög voru sett fyrst, þá hafi þetta misrjetti verið miklu minna. Það er nú fyrst að verða ljóst, hve mikil brögð eru að þessu misrjetti, og það fer líka altaf vaxandi. Þess vegna þyrfti að vinna einhverja bót á því. - Jeg hefi ekki haldið því fram, að það sje beinlínis brotinn bókstafur stjórnarskrárinnar, en jeg fullyrði, að andi hennar sje brotinn, því að jeg get ekki hugsað mjer þá stjórnarskrá, að almennar álögur eigi að koma misjafnlega þungt niður eftir því, hvar menn eru búsettir á landinu, og vil jeg ekki segja það um okkar stjórnarskrá, að það sje tilgangur hennar. Það eru atvikin, sem hafa látið þetta fara svona, en ekki það, að þetta hafi nokkurntíma verið hugsað svo. Hæstv. atvrh. sagði, að það hefði verið bætt úr sumu því, sem hefði þótt vera að lögunum. Jeg skal ekki neita því, að eitthvað hafi verið lagað, en það hafa verið smámunirnir, sem leitast hefir verið við að athuga og laga, en gengið fram hjá stóru agnúunum, auk þess sem jeg tel, að frv. hafi nú spilst mjög við meðferð hv.Ed., eins og jeg hefi áður talað um, og get einnig vísað til þess, er sessunautur minn, hv.þm. Barð. (HK) sagði nú nýlega. Að öðru leyti þykist jeg ekki hafa ástæðu til að fara út í frekari umræður um málið.

Frsm. (Jón Kjartansson) Þessir tveir andmælendur frv., hv. 1. þm.N.-M. (HStef) og hv.þm. Barð. (HK), telja báðir, að frv. hafi spilst hjá hv.Ed. Jeg get nú viðurkent það, að sumar þær breytingar, sem hv.Ed. hefir gert á frv., sjeu ekki til bóta, sjerstaklega verð jeg að viðurkenna það, sem hv.þm. Barð. sagði um breytinguna á 45. gr. Jeg tel hana ekki til bóta, en hún er ekki stórvægileg, og jeg sje ekki, að það saki neitt, þótt hún hafi komist inn. Aftur á móti tel jeg, að ýmsar aðrar breytingar háttv. deildar sjeu tvímælalaust til bóta, t. d. ákvæðið um áfrýjunarrjettinn í 43. gr. Jeg mintist á það áður, þegar þetta mál var til meðferðar hjer í deildinni, að það væri tilætlunin að setja inn svipað ákvæði og þetta, en það fjekst ekki samkomulag um það í nefndinni. Jeg er viss um, að þessi áfrýjunarrjettur er til bóta, og jeg skil ekki, hvers vegna hv.þm. Barð. spyr um það, til hvers hann sje. Það stendur að vísu ekki berum orðum í greininni, að þessir aðiljar, sem eiga að fá málið til endurskoðunar, eigi að úrskurða um það. En það er augljóst, að þessi áfrýjun er gerð í þeim tilgangi, að þeir leggi úrskurð á gerðir sveitarstjórna. þá þykir mjer það undarlegt, að hv. 1. þm.N.-M. skuli nú vera að koma með till. um að vísa málinu til stjórnarinnar.

Jeg var altaf á móti málinu

. Jú, jeg man það, en hv.þm. man það víst líka, að bæði þær brtt., sem hann flutti, og aðrar stórvægilegar brtt., er fram komu í þessari hv. deild við 2. og 3. umr. málsins, voru allar feldar með miklum atkvæðamun og málið afgreitt frá deildinni með atkv. þorra deildarmanna. Jeg tel víst, að hv. deild vilji ekki ganga inn á neinar stórfeldar breytingar, sem bæði þessi hv.þm. og eins hv. 4. þm. Reykv. (HjV) hafa stungið upp á.

Það eru til aðrar leiðir

. Já, en þær hafa ekki legið fyrir hjer, og þótt kær kunni að vera hugsanlegar, þá býst jeg við, að þær eigi nokkuð langt í land, og því ekkert því til fyrirstöðu að afgreiða þetta mál nú. Eins og jeg hefi áður tekið fram, eru í þessu frv. margar mikilsverðar rjettarbætur, sem jeg er viss um, að verður vel tekið hjá þjóðinni. En það er með þetta mál eins og svo mörg önnur, að það er rjettara að þreifa sig áfram, til þess að tryggja það, að ekki verði hlaupið á sig með of stórfeldum breytingum. Það getur ekki verið til bóta, þótt hægt væri að ljetta fátækrakostnaðinum af einstökum hjeruðum, ef hann fyrir það legðist með ennþá meiri þunga á ríkið. En jeg get hugsað mjer, að sú mundi afleiðingin verða, ef sumar þær tillögur, sem hjer hafa legið fyrir, yrðu að lögum. Jeg tel það alveg ástæðulaust að hafa á móti málinu, eins og það liggur hjer fyrir, og vil jeg því hvetja hv. deild til þess að fella tillögu hv. 1. þm.N.-M. og samþykkja frv. eins og það liggur fyrir.

Jörundur Brynjólfsson * Jeg ætla nú ekki að lengja mikið umr.Hv. frsm. (JK) hefir gert grein fyrir þeim ástæðum, sem nefndin hafði til þess að leggja til, að frv. yrði samþ., þó að því hefði verið eitthvað breytt í Ed. Mjer þykir ekkert kynlegt, þó að þessir tveir hv.þm. (HStef og HK) andmæltu málinu nú og vildu koma því fyrir kattarnef. Þeir hafa báðir haft sjerstöðu í því og álitið, að það væri ekki nægilega undirbúið. Mig minnir ekki betur en að hv.þm. Barð. (HK) hafi verið andvígur frv., er það var hjer í deildinni.

Eins og það er

. Já, eins og það er. Og hv. 1. þm.N.-M. (HStef) var því einnig mjög mótfallinn. Hinsvegar nær þetta ekki til okkar, sem vorum frv. fylgjandi, og breytingar hv.Ed. voru ekki þannig, að þær gætu valdið skoðanaskiftum í þeim sökum, þannig að við hefðum snúist gegn málinu. Ákvæðið í 21. gr., sem Ed. setti inn, um það, að menn vinni sjer framfærslurjett í sveit, er þeir hafa dvalið þar í 4 ár, enda hafi þeir ekki þegið sveitarstyrk á síðustu 10 árum, það þykir mjer í rauninni fulllangur tími. Mjer hefði þótt hæfilegt að hafa það 7–8 ár, en 10 ár eru nú svo lítið lengri tími, að það er ekki vert að vera að hrekja málið á milli deilda fyrir það eitt. Tryggingin er í því fólgin, að það nægir nú ekki það eitt að hafa dvalið 4 ár í einhverri sveit. Ef maður hefir þegið styrk innan þessara 10 ára, þá hefir hann, þó að hann hafi flutt í aðra sveit og sje búinn að dvelja þar í 4 ár, rjett á hjálp frá sinni gömlu sveit. Aðeins dvölin ein þennan stutta tíma nægir ekki til þess að vinna sjer þar framfærslusveit. Ákvæðið í 43. gr. kom til umr. hjer og innan nefndarinnar, þó að það yrði ekki samþ. þá, og getum við því fallist á það. Jeg verð loks að segja það, að þegar jafnmikilsvarðandi mál og þetta hefir verið hjer við 3 umr. og samþ. með miklum meiri hluta atkv. út úr deildinni, og síðan verið til meðferðar í hv.Ed. og sætt þar litlum breytingum, -  * Ræðuhandr. óyfirlesið.

Halldór Stefánsson Jeg hjelt, að hv.þm. V.-Sk. (JK) þyrfti ekki að undra afstaða mín til frv., miðað við fyrri framkomu mína, enda furðaði hv. samnefndarmann hans (JörB) ekki á því. Þessir tveir hv.þm. mintust á ákvæðið í 21. gr., um það, að menn þyrftu að hafa verið 4 ár í sömu sveitinni og ekki þegið sveitarstyrk síðustu 10 árin, til þess að öðlast þar sveitfesti, og þetta telja þeir litla breytingu. Jeg er þeim nú ekki sammála um það. Það getur auðvitað verið, að þeir álíti þessa breytingu spor í rjetta átt, en þrátt fyrir það er þetta ekki lítil breyting. Þetta er í mörgum tilfellum sama og að kippa burt þeirri styttingu sveitfestitímans, sem gerð var 1923, og er afturkast frá þeirri stefnu að stytta hann sem mest og fer því í öfuga átt við mína skoðun. Jeg hefði kannske getað sætt mig við frv. eins og það fór til hv.Ed., því að þá voru ekki fram komin nein spjöll á núverandi löggjöf, en eins og það er nú, þá er lögunum stórspilt. Að illa sje farið með tíma þingsins, þó að málið verði ekki samþ. eftir að hafa fengið rækilega meðferð, get jeg ekki viðurkent. Málið er ekki komið í það horf, að rjett sje að samþykkja það. Frv. bætir ekki úr þeim annmörkum á fátækramálunum, sem mest hefir verið rætt og kvartað um: hrakningum þeim, sem fátæku fólki og þurfamönnum stendur af sveitfestiákvæðunum, eins og þau eru og hafa verið, og því mikla misrjetti, sem kemur fram í misþungum álögum á gjaldþegna ríkisins, eftir því hvar menn eru búsettir. Þetta hefir ekki verið athugað nægilega.  (Atvrh. MG: Meinar hv.þm. fátækraflutninginn?)  . Já, hrakninga fátækra manna og þurfamanna yfir höfuð. Jeg vantreysti ekki stjórninni svo, enda þótt jeg sje stjórnarandstæðingur, að jeg telji ekki, að hún geti, ef hún hugsar sig vel um, komist að rjettari niðurstöðu í málinu en enn er orðið. Og þó að hún geti ekki fallist á þær leiðir, sem þegar hefir verið bent á af ýmsum þm. og fram hafa komið í brtt. þeirra, eða á þá nýju leið, sem jeg benti á í fyrstu ræðu minni, þó að sú uppástunga sje nú ekki í upphafi frá mjer, þá geri jeg ekki ráð fyrir, að stjórnin sje svo óhugkvæm, að henni geti ekki dottið eitthvað nýtt í hug. Það er miklu rjettara að fresta málinu um eitt ár, ef maður er óánægður með það, í von um, að rjettarbót fáist framgengt. Og þó að við ættum að búa enn eitt ár við þá löggjöf, sem nú er, þá er það ekki svo voðalegt.

Hákon Kristófersson * Það eru aðeins örfá orð, sem jeg vildi sagt hafa. Mjer þykir vænt um, að hv.frsm. (JK) er sammála mjer, að minsta kosti að því er snertir brtt. við 45. gr., þegar rjettdæmi hans kemur til greina og fær notið sín, en ekki í þrályndi hans og viljaleysi. Mjer þykir það nokkuð einkennilegt, og má jeg til að minna á það í þessu sambandi og vona, að hæstv. forseti taki það ekki illa upp, þó að jeg fari ofurlítið út fyrir dagskrána, að mennirnir á varðskipunum skuli verða að hlíta úrskurði eins manns, en geta ekki áfrýjað til ráðherra, en í 43. gr. þessa frv. er aftur á móti gert ráð fyrir því, að úrskurðum sveitar- og bæjarstjórna, sem eiga að beita fylstu sanngirni gagnvart öllum, skuli mega áfrýja til sýslumanna og ráðherra. - Eru þá hreppsnefndir og bæjarstjórnir slíkir vandræðagripir, að menn geri ráð fyrir því, að rjettdæmi þeirra sje á þeim villuvegi, að nauðsyn sje á æðri rjettarvernd.

Þetta er miklu stórvægilegra mál

. Já, jeg held nú það! En jeg vil benda á það, að í fjölmennri sveit getur kannske einn maður, þó að allir sjeu á sama máli nema hann, áfrýjað til æðri rjettarvalda. Er nú nokkurt samræmi milli þessa hjá nefndinni og svo hins, sem jeg nefndi áðan? Nei, það er furðu lítið, sýnist mjer. Jeg vil endurtaka það, að jeg tel síður en svo þá nauðsyn á því að samþ. þetta mál nú, að því sje ekki óhætt að bíða til næsta þings. Fyrir mjer vakir þó ekki, að landið eigi að verða eitt framfærsluhjerað. Fyrir mjer vakir aðeins að laga það, sem jeg tel óheppilegt í frv. Mig furðar annars á því, sem kom fram hjá hv. 2. þm. Árn. (JörB), að það sje illa farið með tíma þingsins, ef frv. verður ekki samþykt, hver svo sem afstaða manna hefir verið til þess. En það ætti nú að vera svo um hin stóru mál, eins og t. d. þetta, sem tekur bæði til sveitarfjelaga og einstaklinga, að þau ættu að vera hugsuð og rædd á meira en einu þingi, þó að samþyktin drægist. Jeg er viss um, að útsvarslögin, sem samþ. voru á þinginu í fyrra, hefðu ekki skemst neitt, þó að það hefði dregist að samþ. þau þangað til nú. Það væri verra, ef frv. þessu, sem stendur í nokkru sambandi við þau lög, ætti að flaustra af líka, af því að það hefir verið tekið til mikillar og rækilegrar meðferðar í þinginu. Jeg geng út frá því, að jeg geti sagt um þetta eins og stendur í vísunni: „Svo voru net úr garði gerð, að gegnum smugu fáir“. Jeg vil ekki samþykkja frv. og vona, að jeg hafi gert mitt til þess, að sú breyting nái ekki fram að ganga, sem hjer er á ferðinni. Jeg álít hana bæði óheppilega og ekki framkvæmanlega. * Ræðuhandr. óyfirlesið.

Atv.- og dómsmrh. (Magnús Guðmundsson): Jeg verð að taka undir það með hv. meiri hl. nefndarinnar, að breytingarnar, sem gerðar voru á frv. í hv.Ed., voru ekki stórvægilegar. Og þar sem frv. var samþ. hjer við 3. umr. með miklum meiri hl. atkv., þá álít jeg það misbrúkun á tíma þingsins, eins og háttv. 2. þm. Árn. (JörB) tók rjettilega fram, ef það verður ekki samþykt nú og endanlega afgreitt. Það kom fram svo sterkur vilji hjá þinginu með þessu máli, að það væri undarlegt, ef ekki yrði nú frá því gengið að fullu. Um breytinguna á 21. gr. er rjett að geta þess, að Ed. setti þar aðeins inn orðin „á síðustu 10 árum“, og var það gert eftir ákveðnum beiðnum þm. úr sveitakjördæmum, sjerstaklega háttv.þm. A.-Húnv. (GÓ), sem áleit það mikla nauðsyn að fá þetta. Einnig var hv. 1. þm. Eyf. (EÁ) því mjög fylgjandi. Það er kunnugt, að víða hafa komið fram kvartanir út af þessu, og get jeg í því efni vitnað til hv.þm. V.-Ísf. (ÁÁ). Hjer hefir því ekki verið annað gert en að ráða bót á aðfinslum, sem komið hafa utan af landi viðvíkjandi því, hve stuttur væri tíminn, sem þyrfti til sveitfesti, sem sje 4 ár. Að því er snertir ákvæðið um sveitarstyrkinn, hvort hann er afturkræfur eða ekki, og áfrýjunarrjettinn í því sambandi, þá vil jeg benda á það, að það er gert til þess að tryggja rjettaröryggi þess manns, sem hlut á að máli, þannig að hann verði ekki fyrir misrjetti. Nýjar upplýsingar geta komið til greina, sem hefðu getað gert það að verkum, að úrskurðurinn hefði orðið öðruvísi, ef hann hefði verið feldur eftir að upplýsingarnar voru gefnar. Og það er sama meiningin með þessu og öðrum málsskotum, sem sje að gefa mönnum rjett til þess að fá af öðrum stjórnarvöldum prófuð úrslitin hjá hinum. Jeg get því sagt hv.þm. Barð. (HK) það, að í þessu felst ekkert vantraust á hreppsnefndunum, ekki frekar en það er vantraust á sýslumanni eða bæjarfógeta, að dómi hans er skotið til hæstarjettar.

Það er ekki um dóm eins manns að ræða, eins og hjá hásetunum

. Jú, einmitt í þeim orðum, sem hv.þm. (HK) vildi niður fella, en það var málsskot þeirra til stjórnarinnar. Í lögunum, eins og þau nú eru, þá verður skipstjóri að skjóta málinu til ráðherra, ef hann víkur einhverjum skipverja frá. Viðvíkjandi 45. gr., sem er um það, að það þurfi undirskrift styrkþega og meiri hluta hreppsnefndar til þess að það sje full sönnun fyrir skuldinni, þá verð jeg að segja það, að það er ekkert undarlegt ákvæði, þar sem vitanlegt er, að eins manns undirskrift nægir ekki sem fylsta lögsönnun. Það er vitaskuld, að ef oddviti hefir tekið kvittun af styrkþega, þá er sú undirskrift fullgild, nema styrkþegi synji fyrir það með eiði. Hv. 1. þm.N.-M. (HStef) sagði, að stjórnin hefði ekki athugað hrakningana á þurfamönnum, en það er fjarri því, að þetta sje rjett. Jeg vil minna hv.þm. (HStef) á það, að ákvæðinu um það efni var breytt frá því, sem stjórnin lagði til, svo að nú verður fátækraflutningurinn tíðari en áður.

Hann var ekki afnuminn

. Nei, en það var meiri hl. þingsins, sem gerði hann eins og hann nú er í frv. á móti till. stjórnarinnar. Hv. þm. (HStef) stendur víst einn uppi meðal bænda með þá skoðun, að það sje einungis til ills að flytja menn fátækraflutningi. Sá flutningur er venjulegast úr kaupstöðunum og bæjunum upp í sveitirnar, þar sem fátæklingum yfirleitt líður betur.

Þetta kemur ekki við því, sem jeg hefi sagt

. Jú, það kemur vissulega því við, því að hv.þm. (HStef) var að tala um hrakningana, og þar er ekki um annað að ræða en fátækraflutning. - Jeg geri nú ráð fyrir, að hv.þm. vilji hafa sem stystar umr., og ætla jeg því ekki að segja meira.

Pjetur Þórðarson Út af ummælum mínum við 3. umr. þessa máls hjer í deildinni ljet hv.frsm. (JK) í ljós óánægju yfir því, að jeg skyldi þá fara að andmæla frv., og þótti honum það ómakleg árás á málið. Í sambandi við þetta finst mjer ekki ótilhlýðilegt að láta þess getið, að síðan þetta skeði, þá hefi jeg sannfærst enn betur um það, að í frv. þessu felast ekki svo miklar rjettarbætur, að leggjandi sje kapp á að koma því fram nú, og ekki síst eftir þær breytingar, sem það hefir fengið í hv.Ed., og sem verið hafa umræðuefni hjer. Jeg ætla ekki að fara að endurtaka það, sem sagt hefir verið til andmæla um þær, en jeg vil, að það komi fram, og tel það bót í máli, að til eru menn í þinginu, sem óánægðir eru með svonefndar umbætur, sem í frv. felast, og vilja ekki láta það svo búið verða að lögum. Þeir háttv.þm. Barð. og háttv. 1. þm.N.-M. hafa glögglega sýnt fram á, hve ófullnægjandi frv. er, og var þess ekki síst þörf, þegar útlit er fyrir, að meiri hl. þings sje því fylgjandi. Það eru mörg atriði í málinu, sem standa til bóta, og jeg verð að vera þeim mönnum samdóma, sem telja það vel viðeigandi að fresta málinu, sjerstaklega þar sem kosningar standa nú fyrir dyrum og nauðsynlegt er að vekja athygli kjósenda á því. Jeg býst því við, að ef málið verður afgreitt nú, þá verði erfiðara að koma að breytingum við það á næstunni. Jeg ætla ekki að lengja umr. í von um, að jeg hafi nokkur áhrif á það, hvort frv. verður samþ. eða ekki, því að jeg álít, að ekki þurfi að óttast það, að andmæli gegn frv. muni snúa hugum þeirra hv.þm., sem ekki taka neinum sönsum eða kannast við galla þá, sem aðrir þykjast sjá á frv. Jeg vildi aðeins vekja athygli á því, að þeir menn hafa á rjettu að standa, sem vilja fá málinu frestað nú. Þegar háttv.frsm. sagði, að málið ætti rjett á sjer vegna þeirra rjettarbóta, sem það hefði tekið í hv.Ed., þá varð mjer að orði: Hverjar eru þær? Jeg get ekki kannast við, að verulegar rjettarbætur felist í frv. umfram það, sem nú er í lögum, og þó eitthvað sáralítið í þá átt megi finna þar, get jeg ekki sjeð, að það sje mikils virði.

Frsm. (Jón Kjartansson) Það er óþarfi fyrir mig að fara að telja upp þær rjettarbætur, sem þetta frv. hefir í för með sjer; það hefir áður verið talað um þær. Það nægir í þessu efni að vísa til 43. gr. frv. Þar er mönnum opnaður möguleiki til þess að þiggja styrk af sveit, án þess að það hafi nokkurn rjettindamissi í för með sjer. Í þessu er fólgin hin mesta rjettarbót. Ef hv.þm. leggja ekkert upp úr þessu, þá held jeg, að ekki sje mikið mark takandi á hjali þeirra um misrjetti það, sem hafi átt sjer stað að undanförnu. Jeg vil ekki tefja tímann með lengri ræðu. Jeg vil mælast til, að hv.þm. annaðhvort samþykki eða felli þetta frv., en vísi því ekki frá undir því yfirskini, að þeir vilji meiri rjettarbætur, sem þeir svo eru hræddir við sjálfir, þegar á herðir. Slík afgreiðsla er aðeins til þess að sýnast.

Jón Baldvinsson Jeg hefi borið fram nokkrar brtt. í því skyni að bæta úr verstu göllum þessa frv. Sú fyrsta er á þá leið, að orðin „nema hrefnur“ í 1. línu 1. gr. falli niður. Þessi breyting þýðir það, að allir skíðishvalir skuli friðaðir í landhelgi. Í 1. gr. er sýslunefndum heimilað að banna með samþyktum hrefnuveiðar í landhelgi, en eins og menn þekkja, gefast slíkar sýslusamþyktir misjafnlega, og í þessu tilfelli gæti árangurinn orðið æði broslegur. Samkvæmt þessari heimild gæti vel farið svo, að tvær reglur giltu þar sem tvær sýslur liggja að sama firði. Tökum t. d. Eyjafjörð. Að honum liggur Þingeyjarsýsla öðrumegin, og kunnugir vita, að Þingeyingar mundu samþ. hjá sjer friðun. Hinsvegar er talið, að Eyfirðingar, sem búa hinumegin fjarðarins, vilji hafa hrefnuna ófriðaða. Sýslunefndarsamþyktir mundu því verka þarna ærið skringilega. Í 2. gr. er gert ráð fyrir, að hafa megi flotstöðvar í landhelgi. Jeg tel ekki rjett, að leyfa flotstöðvar, þó sjerleyfi sje veitt, og vil, að þetta sje felt niður. Svo gæti farið, að hvalveiðin þætti ekki borga sig nema 1–2 sumur, og yrði þá flotstöð frekar flutt burt heldur en föst stöð í landi. Í samræmi við þetta eru brtt. mínar við 2. gr. á þskj. 567, a. og b. liður. Það er beinlínis tekið fram í brtt., að ekki megi veita sjerleyfi til að nota flotstöðvar, er geri sama gagn og stöðvar í landi. Í sömu átt fer brtt. við 3. gr. a-liður, að orðin „í landi“ falli niður. Þá þykir mjer það broslega lítið, sem gert er ráð fyrir, að greitt skuli af hverju hvalveiðaskipi. Þetta er stór atvinnuvegur hjá Norðmönnum, svo að það lítur nokkuð einkennilega út, að taka aðeins 500 kr. af skipi. Jeg ber því fram brtt. um, að í stað 500 komi 1000. Þá þykir mjer rjett, ef þetta kemur til framkvæmda, að svo sje fyrir mælt, að hvalveiðastöðvar og hvalveiðaskip noti innlenda menn, bæði á skipunum og í landi, meðan menn fást, sem kunna starfið. Síðasti liður brtt. við 3. gr., c. 2, er á þá leið, að ríkissjóði skuli heimilt, hvenær sem er á sjerleyfistímanum, að kaupa hvalveiðastöðvar og hvalveiðaskip fyrir verð, er dómkvaddir menn meta, ef samkomulag um kaupin nást ekki á annan hátt. Jeg álít, að þessi brtt. sje nauðsynleg fyrir ríkið, af því að útlendingar eiga í hlut, sem farið gætu burtu með skip og önnur áhöld fyrirvaralaust, ef þeir álitu frekar fengs von annarsstaðar, t. d. í suðurhöfum. Starfsfólk gæti þannig skyndilega mist atvinnu og orðið illa statt. Jeg geri þessa brtt. að svo miklu kappsmáli, að jeg mun ekki undir neinum kringumstæðum geta greitt frv. atkv., ef hún verður feld, og raunar vafasamt, að jeg geti það, þó að hún verði samþ.

Frsm. (Jóhann Jósefsson) Meiri hl. sjútv. flytur till. þess efnis, að það skuli tekið fram í sjerleyfinu, að leyfishafa sje skylt að selja innanlands, ef þess er óskað, kjarnfóður og áburðarmjöl við ekki hærra verði en markaðsverði þessara vörutegunda á útlendum markaði, að frádregnum flutningskostnaði til útlanda. Þessi till. er til mikilla bóta, því að ef úr rekstri verður, leiðir af henni það, að sveitabændur geta fengið þessar vörur þeim mun ódýrari, sem flutningsgjaldinu frá útlöndum nemur, en það er tiltölulega hár liður á þessum vörum. Býst jeg við, að hv. deild geti samþ. þessa till. Hv. 5. landsk. (JBald) hefir borið fram ýmsar brtt., en lýst því jafnframt yfir, að vafasamt væri, hvort hann gæti fylgt frv., þó að sú tillagan, sem hann leggur mest upp úr, væri samþ. Meiri hl. sjútvn. hefir athugað þessar till., og getur hún fallist á sumar þeirra, en sumar ekki. Hún getur ekki fallist á að friða hrefnuna, eins og hv. 5. landsk. vill. Meiri hl. nefndarinnar álítur þessa hrefnuveiði svo ábatasama fyrir þá, sem njóta hennar, að hann vill ekki spilla atvinnuvegi þeirra, enda kæmi það illa niður á mönnum, sem búnir eru að afla sjer dýrra tækja til að stunda þessa veiði. Síst af öllu vill meiri hl. á þessum örðugu tímum skerða rjett manna til að leita sjer bjargar, en það væri gert með því að samþ. þessa brtt. Hrefnukjöt er talið af þeim, sem til þekkja, góð og ódýr fæða, og getur orðið mörgum til töluverðrar bjargar. Hv. þm. (JBald) mintist á, að fiskiveiðasamþyktir sýslunefnda hefðu gefist misjafnlega, en jeg sje ekki ástæðu til að breyta þessu ákvæði þess vegna. Brtt., sem fara í þá átt, að koma í veg fyrir, að flotstöðvar sjeu settar upp í landhelgi, getur meiri hl. aðhylst, því að honum er ljóst, að stöðvar á landi eru fólkinu miklu líklegri til nytja, bæði að því er snertir atvinnu o. fl. Hann vill því fúslega samþ. þessa brtt. Skipagjaldið vill meiri hl. ekki gera að deiluefni. Hann er þó þeirrar skoðunar, að ríkissjóður eigi aðallega að fá tekjur sínar af þessum fyrirtækjum óbeint, bæði í útflutnings- og innflutningsgjöldum. Hann hefir óbundin atkvæði um þetta atriði. Meiri hl. er ekki mótfallinn því, að haft sje í lögunum, að innlendir menn skuli sitja fyrir vinnu við þessi fyrirtæki, en hann gengur út frá því, að stjórnin hafi vakandi auga á þessum efnum og tryggi innlendum mönnum atvinnu við þetta, eftir því sem hægt er. Yfirleitt er ómögulegt að tína upp í lögin öll atriði, sem fram þarf að taka, og verður að treysta stjórninni til að búa svo um hnútana sem þarf, þegar sjerleyfi er veitt. Þá er síðasti liður 3. brtt., um heimild handa ríkissjóði til að kaupa skip og stöðvar eftir mati. Þó að alment sje álitið, að þessi atvinnurekstur borgi sig vel nú hjá Norðmönnum, vill meiri hl. nefndarinnar ekki hvetja til þess, að ríkissjóður fari að reka hvalveiðar. Hann mundi standa æði miklu ver að vígi en þrautreyndir „fag“-menn, og ekki líklegt, að mikill gróði yrði að. Við teljum ekki heldur rjett að setja ákvæði um, að ríkið yfirtaki þessar stöðvar. Hv. þm. (JBald) sagði, að þetta væri nauðsynlegt, af því að hvalveiðamennirnir gætu flutt burtu, ef þeim sýndist. En þeir mundu ekki flytja burtu af öðru en því, að atvinnureksturinn borgaði sig ekki, og þá væri lítið bjargræði í því fyrir ríkissjóð, að kaupa skipin og stöðvarnar, til þess að láta það liggja ónotað eða reka það sjer í skaða. Meiri hl. nefndarinnar er því eindregið á móti þessari brtt. Skal jeg svo ekki orðlengja þetta frekar, enda höfum við þegar rætt þessar till. í nefndinni og borið okkur saman um þær.