Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég býð hv. þdm. velkomna til þings eftir páskaleyfi. - Mér hefur borist svohljóðandi bréf: „Reykjavík, 14. apríl 1982. Samkv. beiðni Eyjólfs Konráðs Jónssonar, 5. landsk. þm., sem farinn er til útlanda í opinberum erindagerðum, leyfi ég mér með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess, að 1. varamaður hans, frú Sigurlaug Bjarnadóttir menntaskólakennari, taki á meðan sæti hans á Alþingi. Virðingarfyllst. F. h. þingflokks sjálfstæðismanna, Þorv. Garðar Kristjánsson.“ Sigurlaug Bjarnadóttir hefur áður átt sæti á Alþingi á þessu kjörtímabili og þarf því eigi að fara fram rannsókn á kjörbréfi hennar. Býð ég hana velkomna til starfa.



Herra forseti. Allshn. hefur fjallað um frv. þetta til l. um veitingu ríkisborgararéttar með hefðbundnum hætti. Þegar ég segi hefðbundnum hætti, þá er átt við það, að svo sem ven ja er til hefur verið samvinna milli allshn. Ed. og Nd. um athugun þessa máls. Hafa tveir fulltrúar hvorrar nefndar ásamt skrifstofustjóra Alþingis farið yfir allar þær umsóknir um íslenskan ríkisborgararétt sem frá dómsmrn. bárust og hér lágu fyrir. Allshn. mælir með samþykkt frv. með þeirri brtt. sem nefndin flytur á sérstöku þskj.



Herra forseti. Allshn. þessarar hv. deildar hefur fjallað um frv. til l. um breytingu á almennum hegningarlögum og um breytingu á sektarmörkum nokkurra laga. Í sem skemmstu máli hefur frv. það, sem hér um ræðir, í för með sér að sektarmörk hækka allverulega frá því sem hefur verið, enda hefur verið svo um langan tíma að sektir hafa ekki fylgt þeirri verðlagsþróun sem hér hefur verið, þeirri óðaverðbólgu. Þetta hefur haft þær afleiðingar að sektir, sem leyfilegt hefur verið að beita sem viðurlögum við ýmiss konar refsiverðu athæfi, hafa á stundum verið hlægilega lágar. Nægir að minna á það er nokkrir erlendir vágestir, liggur mér við að segja, urðu á s.l. ári uppvísir að því að ræna hér eggjum og ungum og hlutu eitthvað í kringum 1000 gkr. í sekt, ef mig misminnir ekki. Megintilgangur þessa frv. er sem sagt að lagfæra þetta þannig að sektir geti gegnt því hlutverki sem þeim væntanlega er ætlað, að koma í veg fyrir eða hindra að menn brjóti lög. Nefndin fékk til fundar við sig Jón Thors deildarstjóra í dómsmrn. Einnig kannaði nefndin afstöðu Sambands ísl. sveitarfélaga til þeirra atriða þessa frv. er kunna að varða sveitarfélögin, einkum það atriði að nú er gert ráð fyrir að sektir renni alfarið í ríkissjóð en ekki sumar hverjar í bæjar- eða sýslusjóði. Afstaða Sambands ísl. sveitarfélaga til þessa máls var könnuð og kom þá í ljós að hér hefur verið um mjög lítilvægt atriði að ræða. Það hefur ekki verið hægt að segja að sektir hafi verið tekjuliður sveitarfélaga eða sýslufélaga, fjarri því. Eðlilegt er sömuleiðis, þegar ríkið stendur undir öllum löggæslukostnaði, að sektir renni þá jafnframt til ríkisins. Af hálfu Sambands ísl. sveitarfélaga og talsmanna þess kom í munnlegum viðræðum ekki fram nein mótbára gegn þessu, heldur töldu menn þetta fyrst og fremst eðlilegt ákvæði. Allshn. leggur sem sagt samhljóða til að frv. þetta verði samþykkt.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir um skipan dómsvalds í héraði, lögreglustjórn, tollstjórn, o.fl., felur fyrst og fremst í sér þá breytingu frá gildandi lögum að breyta skipan á lögreglustjórn í hreppum Kjósarsýslu austan Reykjavíkur og á seltjarnarnesi þannig að hún falli undir lögreglustjórann í Reykjavík. Skipulag löggæslu í Reykjavík og nágrenni, þ.e. Garðakaupstað, Hafnarfirði, Kópavogi, Seltjarnarnesi og Kjósarsýslu, hefur á undanförnum árum verið til nokkurrar umræðu og athugunar. Byggð á þessu svæði hefur þést og er orðin samofin heild með tilliti til búsetu, atvinnu, viðskipta og þjónustu. Þróun byggðarlaganna hefur mótast af nábýli við Reykjavík, einkum að því er varðar atvinnu. Mörk milli sveitarfélaga eru hins vegar víða óglögg og óregluleg og oft óheppileg sem mörk löggæsluumdæma. Þetta leiðir til óþæginda við starfsskiptingu þar sem hvert lögreglulið starfar að jafnaði aðeins innan marka síns umdæmis, en þarf e.t.v. að fara um annað umdæmi þegar sinnt er verkefnum í sjálfu umdæminu. Því mælir margt með því, að löggæslu á þessu svæði verði skipað undir eina stjórn. Segja má að stofnun Rannsóknarlögreglu ríkisins á árinu 1977 hafi verið fyrsti vísir að samhæfingu löggæslu á höfuðborgarsvæðinu. Rannsóknarlögregla ríkisins annast lögreglurannsókn meiri háttar brotamála í Reykjavík, Kópavogi, Seltjarnaneskaupstað, Garðakaupstað, Hafnarfirði og Kjósarsýslu, auk þess sem hún getur veitt lögreglustjórum aðstoð við rannsókn brotamála eða farið með slíka rannsókn hvar sem er á landinu eftir ákvörðun rannsóknarlögreglustjóra eða ríkissaksóknara. Á undanförnum árum hefur í dómsmrn. verið unnið að athugun þess, hvort rétt væri að leggja lögreglustjórn á öllu svæðinu undir eina stjórn, undir stjórn lögreglustjórans í Reykjavík. Tóku starfsmenn rn. saman álitsgerð um þetta efni á árunum 1978 og 1979 þar sem fjallað er um hvaða afleiðingar sameining löggæslunnar hefði og hvernig að henni mætti standa. Enda þótt margt mæli með því að koma þessari skipan á fyrir allt þetta svæði þykir að svo stöddu ekki tímabært að leggja fram tillögur í þá átt. Hins vegar hefur sameining löggæslu í hreppum Kjósarsýslu austan Reykjavíkur og á Seltjarnarnesi og löggæslu í Reykjavík augljósa kosti. Umdæmi þessi lúta nú lögreglustjórn bæjarfógeta og sýslumanns með aðsetri í Hafnarfirði. En milli umdæma þessara og aðsetursins er um tvö lögsagnarumdæmi, Kópavog og Reykjavík, að fara. Með frv. því, sem hér liggur fyrir, er lagt til að ákveðið verði að Kjalarneshreppur, Kjósarhreppur og Mosfellshreppur í Kjósarsýslu og Seltjarnarneskaupstaður teljist til umdæmis Reykjavíkur að því er lögreglustjórn varðar og lúti stjórn lögreglustjórans í Reykjavík. Hins vegar er gert ráð fyrir að dómsstörf öll og önnur stjórnsýsla, svo sem innheimta skatta og tolla, tollgæsla, umboð almannatrygginga og fleira lúti áfram embætti bæjarfógeta og sýslumanns í Hafnarfirði. Breyting þessi mun naumast hafa í för með sér beinan sparnað fyrir ríkissjóð, en hins vegar aukið hagræði vegna skemmri vegalengda við ferðir lögreglumanna og samskipti íbúa við stjórnendur löggæslunnar, auk hagræðis við stjórn löggæslu á svæðinu og þar af leiðandi - leyfi ég mér að segja - allmikinn óbeinan sparnað. Að því er starfslið varðar hefur skipulagsbreytingin einungis í för með sér að þeir lögreglumenn, sem nú starfa á Seltjarnarnesi, munu flytjast undir stjórn lögreglustjórans í Reykjavík. Ég hef í stuttu máli gert grein fyrir meginefni frv. þess sem hér er til umr. og fram kemur í 11. gr. frv. Að því er varðar efni frv. að öðru leyti skal það tekið fram, svo sem fram kemur í aths„ að þar er fyrst og fremst um að ræða nokkrar breytingar á skipulagi lögreglustjóraembættisins í Reykjavík. Þá er um að ræða nokkrar breytingar til samræmis við breytta löggjöf. Og loks er lagt til í 7. gr. að heimilt verði að stofna embætti héraðsdómara við embætti bæjarfógeta og sýslumanns á Selfossi vegna fjölda dómsmála þar. Herra forseti. Ég ætla ekki að fjölyrða frekar um frv. þetta á þessu stigi. Hér er um það að ræða að koma hagræðingu á skipulag löggæslu í nágrannabyggðum Reykjavíkur fyrir íbúa byggðanna, lögreglulið og stjórn löggæslunnar. Ég vænti þess, að frv. hljóti góðar undirtektir þdm., og legg til að því verði að umr. lokinni vísað til hv. allshn.



Herra forseti. Frv. þetta er nánast leiðrétting á gjaldi sem tekið hefur verið af útfluttum söltuðum matarhrognum eftir breytingu sem gerð var á s.l. ári. Með breytingu, sem gerð var á s.l. ári, var ákveðið að taka 3% af fob.-verði saltaðra matarhrogna og frystra þorskhrogna í Þróunarsjóð lagmetis. Var þá jafnframt gert ráð fyrir að hið venjulega útflutningsgjald, sem er samtals 5.5%, lækkaði að sama skapi. Hins vegar láðist að breyta lögum til að tryggja það og hefur því útflutningsgjald af söltuðum matarhrognum og frystum þorskhrognum nú orðið samtals 8.5%, sem aldrei var ætlunin þegar um þessa breytingu og þessa tilfærslu á gjaldi af söltuðum matarhrognum yfir í Þróunarsjóð lagmetis var samið. Hér er því um að ræða breytingu á lögum um útflutningsgjald af sjávarafurðum sem lækkar útflutningsgjald af þessum nefndu afurðum til samræmis við það gjald sem af þeim er nú greitt í Þróunarsjóð. Jafnframt er gert ráð fyrir að söltuð matarhrogn og fryst þorskhrogn njóti sömu kjara í sambandi við útflutningsgjaldaákvörðun og söltuð síld, þ.e. að tunnuverð sé frádregið þegar útflutningsgjaldið er reiknað, enda eru þær umbúðir tiltölulega miklu stærri hluti af útflutningsverðmæti þessara afurða en almennt gerist. Því er gert ráð fyrir að sú heimild, sem nú er í lögum fyrir ráðh. til að fella niður gjald af slíkum umbúðum þegar um síldarafurðir er að ræða, verði einnig látin ná til saltaðra matarhrogna. Þetta mál hygg ég að skýri sig vel sjálft. Um það var fjallað í hv. Nd. og í sjútvn. þar að sjálfsögðu, sem lagði til að frv. yrði samþykkt óbreytt. Ég vil að lokinni þessari stuttu framsöguræðu, herra forseti, leggja til að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2. umr. og hv. sjútvn.



Herra forseti. Það frv., sem hér um ræðir, er í raun um tvö atriði og er tvær efnisgreinar. Fyrri greinin er um að heimila rýmkun á eignarnámsheimildum vegna framkvæmda o.fl. í þágu flugmála. Höfum við, sem skrifum undir sérálit í þessu máli, ekkert við þá grein að athuga. 2. gr. frv. er um það að flytja heimildir til handa ráðh. um veitingu flugrekstrarleyfa úr lögum um stjórn flugmála. Við teljum ástæðu til að gera athugasemd við þessa grein og höfum því gefið út svofellt nál.: „2. gr. þessa frv. fjallar um að flytja ákvæði laga nr. 119 frá 28. des. 1950, um stjórn flugmála, inn í loftferðalög. Hér er um að ræða heimildarákvæði fyrir samgrh. um veitingu flugrekstrarleyfa. Við teljum að núv. samgrh. hafi notað þessa heimild á þann hátt, að löggjafinn ætti að endurskoða þessi ákvæði og hafa bein eða óbein áhrif á ákvarðanir um veitingu þessara leyfa. Til þess að undirstrika þessa skoðun okkar munum við greiða atkv. gegn því að setja þetta ákvæði í loftferðalög.“ Ég tel, herra forseti, ekki ástæðu til að fjalla nánar um þetta mál, þar sem segja má að þarna sé um tæknilegt, atriði að ræða, að flytja þessi ákvæði inn í loftferðalög, en samt sem áður vildum við að þessi skoðun okkar kæmi fram.



Herra forseti. Eins og fram kom í máli frsm. meiri hl. samgn. varð nefndin ekki alveg á sama máli um afgreiðslu þessa frv., frv. til l. um breytingu á loftferðalögum. Ástæðan kom fram í máli hans. Hér er ekki verið að setja í lög nýjar reglur um skipulag þessara mála, heldur að færa þetta inn í lögin um loftferðir sem ég held að menn séu út af fyrir sig sammála um. Sá ágreiningur, sem þarna kom fram, er af öðrum toga spunninn, eins og fram kom í máli hv. frsm. meiri hl., og þar sem við í minni hl. teljum að þar sé um algerlega haldlaus rök að ræða getum við ekki fallist á þau sjónarmið og leggjum til að frv. verði samþykkt óbreytt.