Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Í 24. og 25. gr. laga um almannatryggingar frá 1956 er ákveðið, hvernig tekna skuli aflað til lífeyristrygginganna og hlutföllin á milli þátttökuaðilanna, hversu mikið hver þeirra skuli greiða. Þá er líka í þessum greinum ákveðið, að iðgjöldin skuli ákveðin við hver áramót eða fyrir hver áramót. Nú lá það í loftinu um s.l. áramót, að veruleg breyting yrði gerð á almannatryggingalögunum, þótt ekki væri þá til fulls ráðið, hvernig sú breyting mundi verða. Þetta leiddi til þess, að ekki var hægt á þeirri stundu að ákveða iðgjaldið, eins og l. gera ráð fyrir. Það varð þess vegna að ráði, að gefin voru út brbl., nokkurn veginn í samræmi við það, sem gert var 1958, um að frestað yrði ákvörðun iðgjaldanna, þangað til betur og skýrar lægi fyrir, hvernig þessi viðbót við almannatryggingalögin, sem í ráði var að framkvæma, yrði. Það voru þess vegna gefin út hinn 23. des. s.l. brbl., sem fólu í sér heimild handa ráðherra til að fresta ákvörðun framlaga og iðgjalda til almannatrygginganna á árinu 1960, þar til fjárlög fyrir árið 1960 hafa verið sett. Þetta er alveg hliðstætt ákvæði og í lögum frá 30. des. 1958 og af svipuðum rótum runnið. Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er einungis borið fram til staðfestingar á þessum brbl., og vænti ég þess, að hv. þdm. geti á þetta frv. fallizt. Ég leyfi mér að leggja til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. heilbr.- og félmn.



Herra forseti. Í 21. gr. l. um útsvör, nr. 66 frá 1945, segir, að aðalniðurjöfnun útsvara skuli fara fram á tímabilinu febrúar-maí, að báðum mánuðum meðtöldum, eftir nánari ákvörðun sýslunefnda og bæjarstjórna. Þó geti rn. heimilað hreppsnefnd eftir beiðni hennar að láta aðalniðurjöfnun útsvara fara fram siðar á árinu, ef ríkar ástæður mæla með því. Nú kom það fyrir í einu sveitarfélagi hér nærlendis, Ólafsvíkurhreppi, að árið 1959 leið svo, að ekkert útsvar var lagt á á staðnum. Hverju það er að kenna eða hvernig á þessu stendur, skal ég ekki segja. En þarna var nokkur vandi á höndum, því að hreppsfélagið mátti vitaskuld ekki við því að missa heils árs útsvarstekjur út úr sínum rekstri. Nú var talið, að það væri ekki ótvíræð heimild útsvarsl. til þess að veita hreppsn. heimild til að leggja nýtt útsvar á fyrir árið 1959 eftir lok þess árs, því að eins og ég las upp, stendur í 21. gr. útsvarslaganna, að rn. sé heimilt að veita hreppsnefnd leyfi til þess að láta niðurjöfnun útsvara fara fram síðar á árinu, - og til þess að koma í veg fyrir, að nokkur vafi gæti á því leikið, að útsvarsálagningin væri lögleg, þótt hún færi fram eftir árslokin, þótti nauðsynlegt að gefa út brbl., sem tækju af öll tvímæli um þetta. Þess vegna voru 13. jan. s.l. gefin út brbl., sem fara í þá átt, að orðin í 21. gr., sem ég las, „á árinu“, verði numin burt og að rn. sé þess vegna heimilt að gefa hreppsnefnd leyfi til þess að leggja á útsvar síðar en á reglulegum tíma og þá ekki bundið við árið. Þessi brbl. voru elnungís sett til þess að reyna að bjarga hreppsfélaginu út úr þeim vanda, sem það var komið í með því að láta niður falla útsvarsálagninguna á árinu 1959. Og þetta frv. er borið fram til staðfestingar á þeim brbl. Málið er svo einfalt, að um það þarf ekki að hafa fleiri orð, og ég vil að síðustu leyfa mér að leggja til, að þessu frv. verði að umr. lokinni vísað til hv. heilbr.- og félmn.



Herra forseti. Það eru merkilegar fréttir, sem hingað berast með þessu fáorða frv. Á einum stað á landi voru hafa menn verið í friði fyrir útsvarsálagningum árið sem leið. Þetta er í Ólafsvíkurhreppi vestra. En af þessu mætti draga þá ályktun, að þar væri gott að búa. Því miður bendir þó frv. til þess, að þar verði ekki varanlegur friður, því að nú á að setja lög, sem heimila þeim að leggja á útsvör fyrir árið 1959, þó að komið sé fram á árið 1960. Eins og hæstv. ráðh. gerði grein fyrir, er þetta frv. um það að fella niður tvö orð úr 21. gr. útsvarsl., og mér skilst, að ef þetta verður samþykkt þannig, þá sé um leið komin í lög almenn heimild til þess, að hægt væri fyrir sveitar- og bæjarstjórnir að láta fara fram aðalniðurjöfnun útsvara oftar en einu sinni á sama almanaksárinu. Ég er ekki viss um, að það væri heppilegt, að slíkur siður væri upp tekinn, og þess vegna nokkuð vafasamt, að það sé ástæða til að gefa svo víðtæka heimild sem þetta frv. felur í sér. Það væri auðvelt að verða víð óskum og þörfum sveitarstjórnarinnar í Ólafsvikurhreppi með öðru móti, með því að hafa lögin aðeins um heimild fyrir hana til þess að láta nú fara fram niðurjöfnun fyrir árið 1959, þótt komið væri fram yfir áramótin. - Mér fannst ástæða til að vekja athygli á þessu, áður en máliðfer til n., og vildi beina því til hv. þn., sem fær málið, að íhuga þetta.



Út af orðum hv. 1. þm.. Norðurl. v. skal ég aðeins taka það fram, að vitaskuld verður óhjákvæmilegt, að í Ólafsvíkurhreppi verði lagt á útsvar tvisvar sinnum á árinu 1960, ef allt fer með felldu, og eins hlýtur það sennilega að fara, ef það kæmi fyrir í svipuðum tilfellum annars staðar. En ég skal líka taka fram, að þó að brbl. hafi verið orðuð svona, þá legg ég enga áherzlu á að fá almenna heimild á þennan hátt, því að fyrir vakti einungis að bjarga þessum stað - og þessum stað einum - út úr þessum erfiðleikum, sem þeir voru komnir í. En út af fyrir sig sýnist mér, að í þessu orðalagi, sem hér er á frv. haft, sé ekki falin nein sérstök hætta, vegna þess að það er ákaflega ólíklegt, að þetta komi fyrir, nema kannske einu sinni á öld eða eitthvað þess háttar, að menn njóti útsvarsfríðinda í heilt ár, sem þeir þó hafa ekki notíð, því að sjálfsagt hefur verið eitthvað innheimt fyrir fram, eins og venja er nú orðið að gera. Ég vildi aðeins taka það fram, að ef hv. n. sýndist, að á þessu væri heppilegra að hafa eitthvert annað orðalag og t.d. einskorða lögin við þetta eina tilfellí, þá hef ég út af fyrir sig ekkert á móti því, því að fyrir vakti einungis að finna form til þess að hjálpa þessu sveitarfélagi í þessu einstaka tilfellí. En hitt þótti þá um leið ekki saka, þó að þessi heimild væri til á þennan hátt, sem í brbl. og frv. hér er nú hafður. Sem sagt, ég vil taka undir það með hv. ræðumanni, að sú n., sem fær þetta mál til umsagnar, athugi einnig þessa hlið málsins.