Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frú forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um virðisaukaskatt er varðar annars vegar innflutning á netþjónum og hins vegar sölu á svokallaðri blandaðri þjónustu til viðskiptavina gagnavera. Jafnframt er lögð til breyting á ákvæði sömu laga sem fjallar um endurgreiðslur á virðisaukaskatti til erlendra fyrirtækja. Um er að ræða tillögur að breytingum sem lúta að því að nema úr gildi ákvæði sem sett voru með lögum nr. 163/2010 og höfðu það að markmiði að bæta samkeppnisstöðu gagnavera hér á landi. Sú lagabreyting var tilkynnt til Eftirlitsstofnunar EFTA, ESA, og hafa íslensk stjórnvöld í framhaldinu af því átt í viðræðum við ESA vegna ákvæðanna, fyrst í svokölluðu fortilkynningarferli en svo í eiginlegu tilkynningarferli. Á haustmánuðum 2012 varð ljóst að ESA teldi verulegan vafa leika á því hvort sá hluti breytinganna sem snýr að blandaðri þjónustu annars vegar og innflutningi á netþjónum og tengdum búnaði hins vegar samrýmdist reglum EES um ríkisaðstoð, þar sem ákvæðin kynnu að teljast sértækar ráðstafanir í skilningi reglnanna. Af þessum sökum er talið heppilegra að afnema þessi ákvæði og leggja þess í stað til breytingu á 3. mgr. 43. gr. laganna um virðisaukaskatt þannig að það ákvæði nái einnig almennt til heimildar erlendra fyrirtækja sem ekki eru með eiginlega starfsemi hér á landi til endurgreiðslu virðisaukaskatts vegna innflutnings á vörum. Breytingin samrýmist því ferli sem endurgreiðslur virðisaukaskatts vegna kaupa á vöru og þjónustu hér á landi hafa verið í um árabil. Þannig verður heimilt að endurgreiða erlendum fyrirtækjum virðisaukaskatt sem fellur til við innflutning á vörum að sömu skilyrðum uppfylltum og gilda um endurgreiðslur við kaup á vöru og þjónustu. Samrýmist þessi heimild þeim almenna tilgangi laga um virðisaukaskatt að um neysluskatt sé að ræða sem borinn verður af endanlegum neytanda viðkomandi vöru eða þjónustu. Þær breytingar sem lagðar eru til með frumvarpi þessu eru þess vegna þrenns konar: Í fyrsta lagi er lagt til að afnumið verði ákvæði er varðar sölu gagnavera á hvers kyns blandaðri þjónustu til kaupenda sem búsettir eru erlendis og hafa ekki fasta starfsstöð hér á landi. Eins og áður segir telur ESA vafa leika á því að þetta ákvæði samrýmist reglum EES um ríkisaðstoð. Í öðru lagi er lagt til að ákvæði 42. gr. A verði fellt brott. Ákvæðið snýr að innflutningi netþjóna og tengds búnaðar þar sem kveðið er á um að innflutningurinn skuli vera undanþeginn virðisaukaskatti. Eins og áður segir telur ESA vafa leika á að þetta ákvæði samrýmist reglum EES um ríkisaðstoð þar sem ákvæðin kynnu að teljast til sértækra ráðstafana í skilningi EES-reglna. Í þriðja lagi er lögð til breyting laganna á þann veg að endurgreiðsluákvæðið nái jafnframt til innflutnings á vöru. Er talið að með þeirri breytingu verði að nokkru eytt þeirri réttaróvissu sem ríkt hefur meðal annars um m.a. viðskiptavini gagnavera sem ekki eru með starfsemi hér á landi. Þá er ákvæðið almenns eðlis og því ekki talið að það geti falið í sér sértækar ráðstafanir í skilningi EES-reglna. Ekki er talið að það muni hafa teljandi áhrif á útgjöld og tekjur ríkissjóðs verði frumvarpið óbreytt að lögum, enda er gert ráð fyrir að beiðnir um endurgreiðslu virðisaukaskatts af innflutningi erlendra fyrirtækja á vörum muni falla að þeim verkferlum sem þegar eru til staðar hjá embætti ríkisskattstjóra og valda óverulegum viðbótarútgjöldum. Virðulegi forseti. Með þessu frumvarpi erum við að bregðast hratt við svo hinn vaxandi gagnaveraiðnaður á Íslandi þurfi ekki að búa við langvarandi óvissu um skattumhverfi erlendra viðskiptavina sinna á meðan á formlegri rannsókn ESA stendur. Við erum líka að standa við þá yfirlýstu stefnu stjórnvalda að tryggja þessum iðnaði sambærileg samkeppnisskilyrði og keppinautum í Evrópu. Hér er ekki um að ræða neinar ívilnanir eða afslætti heldur erum við þvert á móti að færa meðferð á virðisaukaskatti sem erlendir viðskiptavinir greiða til samræmis við meginregluna í íslenskum virðisaukaskattslögum. Málið var unnið í mjög góðu samstarfi og samráði við Samtök gagnavera og með óformlegum samskiptum við sérfræðinga hjá ESA. Lausnin er byggð á norskri fyrirmynd, þ.e. á gildandi ákvæði í norsku virðisaukaskattslögunum sem eru hliðstæð hinum íslensku og hefur verið í gildi án athugasemda. Við erum að breyta fyrirkomulaginu þannig að við náum því markmiði að jafna samkeppnisstöðu okkar hvað varðar gagnaveravæðinguna hér á landi. Að þessu sögðu legg ég til að frumvarpi þessu verði vísað til hv. efnahags- og viðskiptanefndar og til 2. umr. að aflokinni þessari.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka ráðherra fyrir hennar innlegg hér en langar að spyrja: Hvert er mat hennar á þeim breytingum sem hún er að leiða hér fram og hvaða áhrif hafa þessar breytingar á stöðu gagnaveranna hér á landi? Við höfum staðið í þeirri baráttu hér á vettvangi þingsins að gefa íslenskum gagnaverum sambærilega stöðu og þau gagnaver hafa sem starfa á þeirra helsta samkeppnismarkaði, þ.e. innan Evrópusambandsins. Að því marki stefndum við að ná með breytingum á skattalögum sem hér voru leidd fram á þingi fyrir rúmu einu ári síðan. Nú kemur ráðherra með ákveðnar breytingar í þessum efnum. Mér finnst skipta mestu máli og mér þætti vænt um ef ráðherrann gæti gefið skýr fyrirheit um það hver staða gagnaveraiðnaðarins er út frá þeim breytingum sem ráðherra leggur hér til. Ég legg á það áherslu að þetta er mikill og vaxandi iðnaður sem við eigum að geta stutt vel við, bæði hvað snertir ytri aðbúnað fyrirtækjanna og ekki síst í gegnum skattstefnu ríkisstjórnarinnar. Því er mikilvægt að við áttum okkur fullkomlega á því þegar við hefjum þessa umræðu og þessa umfjöllun hér á þinginu hver staða gagnaveraiðnaðarins verður að þessum breytingum innleiddum.

Frú forseti. Í raun og veru sú sama og ef ekki hefðu verið gerðar athugasemdir við þær ákvarðanir sem við tókum hér árið 2010 með lagabreytingunum af hálfu ESA. Aðferðafræðin er sú að í staðinn fyrir að fara sértæka leið og ívilna gagnaverunum, þ.e. að gera þau undanþegin, setjum við þau inn í almennt ferli um endurgreiðslur á virðisaukaskatti. Í mjög einfaldaðri mynd er þetta svona. Við förum að norskri fyrirmynd í þessu og ég tel að í staðinn fyrir að bíða núna eftir löngu ferli hjá ESA, sem hefur opnað formlega rannsókn á löggjöfinni frá 2010, ættum við að geta eytt óvissunni fyrr með því að fara þessa leið. Miðað við alla þá skoðun sem við höfum lagst í í þessu máli á staða gagnavera að vera betri að þessum breytingum samþykktum og það er von mín að svo verði. Eins og ég segi erum við ekki að finna upp hjólið og við erum að jafna samkeppnisstöðu gagnavera hér á landi gagnvart stöðu þeirra í öðrum ríkjum. Það er von mín að loksins getum við farið að sjá helstu hnúta hnýtta hvað varðar lagaumhverfið þannig að gagnaveravæðingin geti farið að hefjast hér fyrir alvöru.

Frú forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um breytingu á lögum um virðisaukaskatt og þetta eru eiginlega mjög ferskar breytingar sem er verið að breyta til baka. Það er engan veginn heppilegt að svona skyndibreytingar þurfi að gera og sýnir kannski að hv. efnahags- og viðskiptanefnd þarf að íhuga betur þær breytingar sem hún leggur til. Menn mættu kannski flýta sér örlítið hægar og ég legg til í þessu máli að það verði skoðað nokkuð vandlega. Spurningin er náttúrlega hvort virðisaukaskatturinn sé ekki orðinn of hár og flækjustigið of mikið, það sé orðið of mikið af undanþágum. Það er búið að vera að prjóna alls konar undanþágur við virðisaukaskattinn, ég minni á Allir vinna og allt það sem menn hafa gert til að flækja kerfið. Svo ætla ég nú ekki að tala um hvernig þetta er í Evrópusambandinu gagnvart gagnaverum. Ég verð að viðurkenna það, frú forseti, að ég bara skil það alls ekki, þannig er nú það. Ég ætla að vona að ég geti fengið einhvern skilning þegar þetta verður rætt í efnahags- og viðskiptanefnd því hættan er sú að ef maður skilur ekki hlutina þá verða gerð mistök. Aðalvandinn í þessu máli er sá að hérna einu sinni var til þorskur og hey og kindur og svoleiðis, eitthvað efnislegt sem hægt var að taka á. Það var kolamoli, það var hægt að taka á honum og halda á honum, en svo fóru að koma óefnislegar tekjur og eignir. Góð stjórnun í fyrirtæki er óefnisleg eign, getur hækkað verð á hlutabréfum einhver lifandis býsn af því að það er góð stjórnun, en hún sést hvergi. Ef maður horfir á hana, reynir að taka á henni, halda á henni og vigta hana þá er það ekki hægt. Svo fóru að koma forrit frá Microsoft og öðrum sem streyma yfir rafmagnslínur. Þau eru bara elektrónur sem eru á fleygiferð og eru óefnislegar eignir og óefnislegar tekjur. Ef ég kaupi forrit á ég alltaf eitthvað sem er óefnislegt. Það er höfundarréttur á því o.s.frv. Það gerir þetta frumvarp að vanda, vegna þess að gagnaverin eru að vinna með óefnislegar eignir og óefnislegar tekjur sem eru fluttar í gegnum ljósleiðara með miklum hraða og geymdar hér á landi. En til þess að geyma þær þarf efnislegar eignir, þ.e. tölvur og diska og alls konar dót og það þarf að tolla það þegar það kemur inn og borga í virðisaukaskatt o.s.frv. Þetta er eiginlega vandinn í hnotskurn sýnist mér, að við erum með efnislegar eignir í bland við óefnislegar og þær óefnislegu eru miklu, miklu meiri en þessar efnislegu. Ég held að skattyfirvöld heimsins eigi eftir að glíma við ýmislegt í þessu sambandi svo ég tali nú ekki um þau ósköp sem streyma hingað yfir hafið á hverri sekúndu í hlutabréfaviðskiptum, skuldabréfaviðskiptum og framvirkum samningum o.s.frv. Menn eru að reyna að taka á því í Evrópusambandinu með því að setja á Tobin-skatt eða jafnvel setja á ákvæði um að það skuli fresta þessum flutningum um svo sem eins og 1/10 úr sekúndu til þess að hægja á viðskiptunum svo að þau geti ekki orðið eins svakalega hröð. Þessi tilflutningur á óefnislegum eignum og tekjum á eftir að valda skattyfirvöldum um allan heim miklum höfuðverk, svo maður tali nú ekki um hluti eins og ef ég sem forritari skrái mig inn á tölvu í Bandaríkjunum og er að vinna þar í bandarísku forriti í bandarísku fyrirtæki þá er spurningin: Hvar er ég eiginlega að vinna? Er ég að vinna á Íslandi eða er ég að vinna í Bandaríkjunum? Þetta er vaxandi vandamál, t.d. eru mörg hugbúnaðarfyrirtæki sem hafa ráðið Indverja í vinnu hjá sér og þeir starfa á Indlandi. Þá er spurningin: Eru þeir að starfa í Bandaríkjunum eða eru þeir að starfa á Indlandi? Hvar borga þeir skatta af þessari óefnislegu vinnu, sem er ekkert annað en hugsun, menntun, sem er breytt yfir í verðmæti? Ég vonast til að þetta fái tíma til að gerjast í hv. efnahags- og viðskiptanefnd, verði sent til umsagnar og menn skoði þetta, þannig að við þurfum ekki að breyta þessu aftur eftir tíu mánuði.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti efnahags- og viðskiptanefndar um frumvarp til laga um útgáfu og meðferð rafeyris. Í frumvarpinu er lagt til að innleidd verði í íslenskan rétt tilskipan Evrópuþingsins og Evrópuráðsins frá árinu 2009 um stofnun og rekstur rafeyrisfyrirtækja. Frumvarpið gerir ráð fyrir að ákvæði löggjafar um rafeyri verði færð úr lögum um fjármálafyrirtæki, nr. 161/2002, og komi þess í stað fram í heildstæðum lagabálki. Í frumvarpinu er lagt til að tekin verði upp í íslenskan rétt reglugerð Evrópuþingsins og Evrópuráðsins um greiðslur yfir landamæri er tengjast framangreindum tilskipunum PSD og EMDII og enn fremur lögum, nr. 146/2004, um greiðslur yfir landamæri í evrum, ásamt því að hér sé kominn heildstæður lagabálkur um rafeyri. Í athugasemdum frumvarpsins er á það bent að greiðslumiðlun og greiðslukerfi séu undirstöður hagkerfisins sem sjá um tilflutning fjármagns í eigu einstaklinga, fyrirtækja, stofnana og ríkja en lög um greiðsluþjónustu skilgreina greiðslukerfi sem kerfi sem notað er til að yfirfæra fjármuni með formlegu og stöðluðu fyrirkomulagi og sameiginlegum reglum um meðferð, greiðslujöfnun og uppgjör greiðslna. Löggjöfin gerir ráð fyrir að greiðslukerfi sé að meginstofni til þrenns konar. Það er annars vegar kerfislega þýðingarmikil greiðslukerfi en lög um þau eru nr. 90/1999, í öðru lagi innanhússgreiðslukerfi, samanber leiðbeinandi tilmæli Fjármálaeftirlitsins frá árinu 2005, en þetta eru til dæmis afgreiðslu- og netbankakerfi einstakra fjármálafyrirtækja eða samstæðna og svo í þriðja lagi önnur greiðslukerfi sem falla undir 7. gr. laga um greiðsluþjónustu en það er til dæmis debetkortakerfi Reiknistofu bankanna. Frumvarpið gerir ráð fyrir að með rafeyri sé átt við peningaleg verðmæti í formi kröfu á útgefanda sem geymd er í rafrænum miðli, þá með tali á segulformi, gefin út í skiptum fyrir fjármuni í þeim tilgangi að framkvæma greiðslur og samþykkt er sem slík af öðrum aðilum en útgefendum sjálfum. Með greiðsluþjónustu er einkum átt við hefðbundin banka- og kortaviðskipti, þ.e. aðgerðir er tengjast rekstri greiðslureikninga sem gera mögulegt að framkvæma greiðslu. Rafeyrir er aftur á móti andlag rafrænnar greiðslumiðlunar, þ.e. fjármuna, og er í því sambandi lögð áhersla á það hugtaksskilyrði að hann sé greiddur fyrir fram. Rafeyrisfyrirtæki hafa þrengri starfsheimildir en venjuleg fjármálafyrirtæki þar sem þeim er heimilt að hafa með höndum útgáfu rafeyris og greiðsluþjónustu en einn megintilgangur laga um greiðsluþjónustu var að jafna samkeppnisskilyrði á sviði greiðslukortaviðskipta. Því frumvarpi sem hér er til umfjöllunar er með sambærilegum hætti ætlað að styðja við samkeppni á rafeyrismarkaði og bæta samkeppnisstöðu rafeyrisfyrirtækja sem vegna þrengri starfsheimilda hafa almennt ekki þörf fyrir jafnkostnaðarsama yfirbyggingu og hefðbundin fjármálafyrirtæki. Sem dæmi um misjafnar kröfur sem gerðar eru til fjármálafyrirtækja annars vegar og rafeyrisfyrirtækja hins vegar er stofnfé viðskiptabanka, lánafyrirtækja og sparisjóða og rafeyrisfyrirtækja en frumvarpsgreinin gerir ráð fyrir, það er 11. gr. þessa frumvarps, að stofnfé rafeyrisfyrirtækis skuli á hverjum tíma nema að lágmarki jafnvirði 350 þús. evra í íslenskum krónum. Markaður rafrænnar greiðslumiðlunar hefur farið sívaxandi á liðnum árum, meðal annars fyrir tilstilli tækniframfara og aukinnar alþjóðavæðingar og samfara hafa áhyggjur opinberra aðila af þessari þróun mála farið vaxandi. Meðal annars í ljósi skipulagðrar glæpastarfsemi sem ýtir undir þörf á virku eftirliti með rafeyrisfyrirtækjum og greiðslustofnunum. Vinsældir rafeyris eru meðal annars skýrðar með vísan til þess að viðskiptin geti verið hagkvæmari en hefðbundin kortaviðskipti. Fjármálafyrirtæki, rafeyrisfyrirtæki og greiðslustofnanir munu verða starfsleyfis- og eftirlitsskyld hjá Fjármálaeftirlitinu. Í athugasemdum frumvarpsins kemur fram að ekkert rafeyrisfyrirtæki muni hafa verið starfandi á Íslandi frá setningu laga um fjármálafyrirtæki en til marks um aukinn áhuga hefur verið vísað til þess að Fjármálaeftirlitinu hafi nú þegar borist tilkynningar frá um 100 evrópskum greiðslustofnunum um fyrirhugaða veitingu rafrænnar þjónustu yfir landamæri. Ef ég fer aðeins í gegnum efni frumvarpsins og fjalla þá í fyrsta lagi um almenn ákvæði þá er sem sagt frumvarpinu ætlað að gilda um útgáfu og meðferð rafeyris en í a-lið 2. gr. er mikilvæg undanþága frá gildissviðinu en ákvæðið gerir að meginstefnu ráð fyrir að tilgreind peningaleg verðmæti, sem geymd eru á miðlum, sem aðeins er unnt að nota innan lokaðs kerfis, falli ekki undir gildissvið laganna ef sú fjárhæð sem geymd er á miðlinum á hverjum tíma fer ekki yfir 100 þúsund krónur. Sem dæmi um slíka undanþágu eru nefnd ýmiss konar fyrirframgreidd kort, svo sem bensínkort og gjafakort, sem aðeins er hægt að nota innan afmarkaðs þjónustukerfis, það er tiltekins þjónustuveitanda eða fyrirtækis eða þá fyrir takmarkað svið vara og þjónustu, þ.e. svokallaðs lokaðs kerfis. Við umfjöllun nefndarinnar kom fram hjá Samtökum fjármálafyrirtækja að gjafakort eða vildarkort sem tilheyra lokuðu kerfi væru oft og tíðum yfir umræddum mörkum og að í sumum tilvikum hefðu útgefendur endurhlaðanlegra miðla takmarkaðar forsendur til þess að hafa stjórn á því hversu háar fjárhæðir berast inn á miðilinn. Minnisblað frá atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneyti til nefndarinnar 12. desember tók á þessu máli og lagði til, með hliðsjón af sjónarmiðum Samtaka fjármálafyrirtækja og að höfðu samráði ráðuneytisins við framkvæmdastjórn ESB, að fjárhæðarmörkin verði felld brott en fram kemur að á vettvangi framkvæmdastjórnarinnar hafi verið unnið að skilgreiningu hugtaksins „lokað kerfi“ og að endurskoðun á gildissviði frumvarpsins muni fara fram þegar niðurstaða þeirrar vinnu liggur fyrir. Nefndin fellst á að fjárhæðarmörkin falli á brott og leggur til breytingu þar að lútandi. Í II. kafla frumvarpsins er fjallað um útgáfu rafeyris og möguleika á innlausn en þar er fjallað um ákvæði um útgáfu og möguleika á innlausn er varðar til dæmis rétt handhafa rafeyris til innlausnar án tafar og á nafnverði. Skilyrði innlausnar verða að eiga sér stoð í samningi á milli útgefanda og handhafa og verða að vera kynnt handhafa fyrir samningsgerð. Upplýst var fyrir nefndinni að almennur fyrningarfrestur kröfuréttinda væri fjögur ár, samanber 3. gr. laga nr. 150/2007, en að krafa vegna innláns eða verðmæta sem lögð hafa verið inn hjá fjármálafyrirtæki, opinberum sjóði eða öðrum aðila sem hefur heimild að lögum til að taka við innlánum frá almenningi fyrnist á 20 árum frá þeim degi sem verðmætin eru lögð inn það er, fyrning innlána er 20 ár. Sumir álitu að þörf væri á að skilgreina nánar þann tíma sem handhafi hefur til þess að innleysa rafeyri eftir lok samnings við útgefanda. Tekið var dæmi; að liðnum 12 mánaða gildistíma gjafakorts mætti handhafi ekki nota kortið til greiðslu heldur gæti hann óskað innlausnar gjafakortsins við útgefanda með það fyrir augum að fá til baka peningaleg verðmæti sín. Samtök fjármálafyrirtækja lögðu til við nefndina að innlausnartími rafeyris eftir samningslok yrði sex ár og undir þá tillögu var tekið af hálfu ráðuneytisins sem telur að almennur fjögurra ára fyrningarfrestur muni að óbreyttu eiga við í umræddum tilvikum. Á það féllst nefndin hins vegar ekki og telur nær að um fyrningu fari eftir hliðstæðri reglu og gildir um innlán sem fyrnast á 20 árum en með þeim blæbrigðamun að upphaf fyrningar í tilviki rafeyris miðist almennt við lok samnings eins og að framan greinir. III. kafli frumvarpsins fjallar um rafeyrisfyrirtækin sjálf og samkvæmt 6. tölulið 4. gr. er gert ráð fyrir að útgefendur rafeyris geti verið rafeyrisfyrirtæki, fjármálafyrirtæki með starfsheimildir viðskiptabanka, sparisjóða eða lánafyrirtækis, seðlabankar og opinber yfirvöld, að greindum skilyrðum. Þessir aðilar, að frátöldum rafeyrisfyrirtækjum, þurfa ekki að sækja sérstaklega um starfsleyfi á grundvelli III. kafla frumvarpsins en fullt starfsleyfi veitir heimild til útgáfu rafeyris í öllum ríkjum Evrópska efnahagssvæðisins en takmarkað starfsleyfi gildir aðeins hér á landi. Það er Fjármálaeftirlitið sem veitir starfsleyfi ef umsækjandi sýnir fram á að stjórnun hans sé skýr, traust og varfærin og háð fullnægjandi eftirliti samkvæmt reglum sem eftirlitið setur. Leyfiskröfur til umsækjanda eiga að taka mið af eðli og umfangi þeirrar þjónustu sem fyrirhugað er að veita en í aðdraganda leyfisveitingar er Fjármálaeftirlitinu heimilt að leita ráðgjafar Seðlabanka Íslands og annarra viðeigandi opinberra stofnana. Samkvæmt 25. gr. frumvarpsins eiga rafeyrisfyrirtækin að varðveita tryggilega fjármuni sem mótteknir hafa verið í skiptum fyrir rafeyri og halda þeim skýrt aðgreindum frá eigin fé sínu og við gjaldþrot standa þeir fjármunir utan skuldaraðar að því gefnu að eigandi fjármunanna sýni fram á eignarrétt sinn. Í IV. kafla frumvarpsins er fjallað um eftirlit, réttarúrræði og viðurlög en almennt gildir sú regla að hyggist rafeyrisfyrirtæki veita þjónustu yfir landamæri með eða án stofnunar útibús eða í gegnum umboðsaðila skal Fjármálaeftirliti tilkynnt um það fyrir fram. Í 41. gr. er kveðið á um rétt handhafa rafeyris til að skjóta ágreiningi er varðar fjárhagslegar kröfur og einkaréttarlega hagsmuni til úrskurðarnefndar um viðskipti við fjármálafyrirtæki. Úrskurðarnefndin starfar á grundvelli samkomulags stjórnvalda, Samtaka fjármálafyrirtækja, Sambands íslenskra sparisjóða og Neytendasamtaka. Nokkrar áhyggjur komu fram af því að umrætt samkomulag er frá júní 2000 og af orðalagi þess að dæma virðist það fyrst og fremst varða kvartanir viðskiptavina fjármálafyrirtækja en verði frumvarpið samþykkt munu rafeyrisfyrirtæki með sama hætti og greiðslustofnanir ekki lengur teljast til fjármálafyrirtækja. Í minnisblaði atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytisins frá desember er aftur á móti áréttað að í umræddri grein frumvarpsins er úrskurðarnefndinni veitt lögsaga til að úrskurða í samræmi við samþykktir sínar um ágreining á milli handhafa rafeyris og rafeyrisfyrirtæki með starfsleyfi hér á landi. Ráðuneytið vekur einnig athygli á því inni í minnisblaðinu að vinna við endurskoðun á samþykktum nefndarinnar hafi staðið í nokkurn tíma og það leggi áherslu á að henni ljúki sem fyrst. Við meðferð málsins bárust nefndinni umsagnir frá Fjármálaeftirliti, Seðlabanka og Samtökum fjármálafyrirtækja og atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytið tók afstöðu til þessara athugasemda í minnisblaði til nefndarinnar eins og áður greinir dagsett 12. desember síðastliðinn. Með hliðsjón af þessum athugasemdum og viðbrögðum við þeim gerði nefndin fjölmargar breytingartillögur við frumvarpið sem ég ætla ekki að rekja hér en gerð er grein fyrir í sérstöku blaði sem liggur fyrir. Alls eru þær 18 og hinir ýmsu töluliðir undir þeim 18 stóru breytingum sem nefndin leggur til. Nefndin leggur sem sagt til að frumvarpið verði samþykkt með þeim breytingum sem gerð er tillaga um í sérstöku þingskjali. Nefndarmennirnir Eygló Harðardóttir og Lilja Mósesdóttir skrifa undir álitið með fyrirvara. Fyrirvari Eyglóar er almennur en fyrirvari Lilju lýtur að afmörkun á gildissviði frumvarpsins. Þingmennirnir Lilja Rafney Magnúsdóttir, Árni Þór Sigurðsson og Guðlaugur Þór Þórðarson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins sem átti sér stað 16. janúar síðastliðinn. Undir þetta nefndarálit rita Helgi Hjörvar, formaður nefndarinnar, Magnús Orri Schram, Skúli Helgason, Pétur H. Blöndal og svo áðurnefndir þingmenn, með fyrirvara: Eygló Harðardóttir og Lilja Mósesdóttir.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu um afskaplega áhugavert mál. Ég vildi spyrja hann um fyrninguna sem var bent á að væri ekki í samræmi við fyrningu innlána, en þetta væri á margan hátt innlán vegna þess að því er haldið sérgreindu utan við rekstur viðkomandi fyrirtækis og tapast til dæmis ekki við gjaldþrot og menn eiga rétt á að fá þetta endurgreitt hvenær sem þeir vilja samkvæmt samningi þar um. Það sem ég vil spyrja hv. þingmann um er hvort hann telji eðlilegt að venjuleg innlán fyrnist á 20 árum í 2,5% verðbólgu. Af því að innlánin sem fyrnast eru án vaxta þá rýrnar upphæðin í 2,5% verðbólgu í 20 ár um 40%, þ.e. hún verður ekki nema 61% af upphaflegu upphæð að verðgildi. Þá er ég að tala um 2,5% verðbólgu, frú forseti, sem aldrei hefur náðst hér á landi. Ef gengið er út frá 5% verðbólgu í 20 ár þá rýrnar upphæðin um 63%, fer niður í 37%. Er í rauninni verið að gefa bönkunum þessar innstæður með því að hafa þær vaxtalausar í þetta langan tíma? Væri ekki miklu skynsamlegra að stytta þennan tíma hjá bönkunum, eins og hjá rafeyrisfyrirtækjunum, og hafa hann skikkanlegan, sex ár eða eitthvað slíkt, og að viðkomandi stofnun tilkynni eiganda innstæðunnar sem á að liggja fyrir hver er að innstæðan hafi ekki verið hreyfð í sex ár og spyrji hvort hann óski eftir því að hún haldi áfram að vera óhreyfð eða hvort hann vilji fá hana greidda í staðinn fyrir að innlánsstofnanirnar hirði hana eftir 20 ár?

Virðulegi forseti. Ég vil leyfa mér að taka undir með hv. þingmanni þar sem hann vekur athygli á þeirri stöðu sem innlánseigendur eru í. Maður þekkir það sjálfur af persónulegri reynslu að eiga einhverja sparireikninga frá því að maður var í sumarvinnu fyrir einhverjum árum síðan og maður er kannski ekki alveg með á hreinu hvar reikningarnir liggja o.s.frv. Þetta eru nú ekki stórar upphæðir, kannski hluti af einhverri sumarhýru. Ég tel að við ættum að gera ríkari kröfur á bankastofnanir um að vekja athygli innlánseigenda á til dæmis rýrnun á stöðu reikninga. Fjölmargir finna sig í þeim sporum að hafa ekki heildaryfirlit yfir þá bókarlausu sparireikninga sem þeir eiga eða hafa ekki gætt að því þegar þeir flytja sig á milli banka að loka öllum þeim reikningum sem þeir hafa átt á einhverjum tímapunkti. Ég þakka þingmanninum fyrir að vekja athygli á þessu. Hvað mig snertir tek ég hjartanlega undir með honum um að við ættum að leggja ríkari kröfur á innlánsstofnanir um að vekja athygli innlánseigenda á þeirri stöðu sem þeir búa við, eins og þeirri stöðu sem verðbólgan setur innlánseigendur í.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að taka undir þessa hugmynd. Ég vildi gjarnan að hún yrði rædd í nefndinni sem við sitjum báðir í, hv. efnahags- og viðskiptanefnd. Eftir að bankarnir fóru að skrá á skattframtöl allar innstæður má segja að upplýsingaskyldunni sé fullnægt, þ.e. skattþegninn fær að vita að hann eigi þarna innstæðu en hann er ekki varaður við þegar þessi 20 ár líða ef hann hreyfir ekki innstæðuna á þeim tíma. Segjum að eldra fólk eigi innstæðu, þá getur hún bara allt í einu horfið eftir 20 ár og birtist ekki lengur á skattframtalinu.

Frú forseti. Við Íslendingar, sem og allur heimurinn, höfum upplifað alveg gífurlega byltingu í bankaviðskiptum. Það var einu sinni sú tíð að hér voru bankaútibú með gjaldkerum og þangað fór fólk alltaf um mánaðamót að borga reikningana sína o.s.frv. Þetta er nánast alveg horfið. Nú vinna menn heima hjá sér á kvöldin eða jafnvel í vinnunni, ef gefst hlé, og millifæra og fleira í bankanum sínum. Þessi þróun er mjög hröð og mjög ör. Það liggur við að hvert árið breyti stöðunni til hins betra, finnst mér. Auðvitað koma upp ákveðnar hættur en þægindin eru ótrúleg. Þægindi eru líka fólgin í því að viðskiptavinurinn, þ.e. ég, er farinn að vinna fyrir bankann við að millifæra og slíkt. Þar af leiðandi verður reksturinn miklu ódýrari. Það sem við ræðum hér í dag um rafeyri er framhald af þessari þróun. Þess vegna finnst mér þetta mjög spennandi mál, þetta er eiginlega morgundagurinn. Við erum þó enn með seðla í veskinu okkar. Við borgum reyndar mikið með debet- og kreditkortum og seðlarnir hafa sífellt minna og minna vægi, en við viljum gjarnan borga vissar smotterísupphæðir með seðlum í stað þess að fá þær inn á yfirlitið yfir debetkortin eða kreditkortin þannig að við getum losnað við slíkar færslur - þegar maður fer til rakara, tekur leigubíl eða kaupir kleinu í bakaríi eða eitthvað svoleiðis. Rafeyririnn er akkúrat til þess. Í stað þess að vera með seðla í veskinu er maður með kort sem 20 þús. kr. eru til dæmis á í upphafi, svo tappar maður bara af því og getur jafnvel séð jafnóðum þegar maður borgar hver staðan var og hvað hún hefur lækkað mikið og hver hún er. Þannig getur maður fylgst með því sem er á kortinu. Svo þegar það er tómt getur maður hugsanlega endurhlaðið það, fengið viðbót gegnum síma. Þetta mun hugsanlega leysa okkur undan seðlum í veskinu og gera það að verkum að erfiðara verður að ræna menn, alla vega seðlunum. Menn geta svo sem rænt rafeyriskorti en það má setja inn á það ákveðið lykilorð þannig að tryggt sé að það verði ekki misnotað. Þetta mál er mjög áhugavert. Þó að hér séu enn engin starfandi rafeyrisfyrirtæki og við séum dálítið aftarlega á merinni í þeim efnum þá hef ég fulla trú á því að innan ekki margra mánaða, frú forseti, verði þau orðin nokkur sem við getum lagt pening inn á og tappað af í smágreiðslum eins og þegar maður fer í strætó, borgar bílastæðagjöld, hundrað kall þar, eða hvað sem er, og menn geti borgað með einföldum hætti. Ég hugsa að þetta muni losa okkur undan því oki að vera með seðla sem krumpast í veskinu.