Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Mér þykja þetta í meira lagi einkennileg vinnubrögð. Í fyrsta lagi er hér um stjfrv. að ræða, en þó fylgir enginn ráðh. því úr hlaði né gerir grein fyrir efni þess. Þetta er að vísu ekki nýtt hér, það hefur endurtekið sig hvað eftir annað, að ráðh. sýndu svo mikla fyrirlitningu á þeim málum, sem þeir eiga að flytja, að þeim hefur ekki dottið í hug að gera grein fyrir þeim hér í deildinni. Hvað eftir annað koma þeir hér með frumvörp og láta svo ekki sjá sig þegar þau eru tekin til umræðu. Varðandi það frv., sem hér liggur fyrir, hefur reynslan þar að auki sýnt, eins og ég hef margsagt, að það er sama, þegar þing er byrjað að haustinu, hve gleiðgosalega talað er um, að fjárl. verði samþ. fyrir áramót, þau ganga alltaf langt fram á það ár, sem þau eiga að gilda fyrir. Nú ætlaðist þó hæstv. ríkisstj. til þess, að þingið hefði tímann fyrir sér frá 1. okt. til áramóta til að ganga frá fjárl. En þm. í Nd. þótti svo gaman að láta vera fjárlagalaust, að þeir færðu þetta aftur, svo að lengdist sá tími, sem fjárlagalaust er, og er það til skammar, hve þingið hefur dregizt. Og samkomudaginn vilja þeir hafa sunnudag, sjálfsagt til þess að þurfa ekki sérstaklega að greiða fyrir messugerð. Svo liggur þessu máli hér svo á, að engu líkara er en slíta eigi þingi á morgun, eins og engin leið eða frestur sé til að athuga það eins og önnur mál, heldur hespa það í gegn athugunarlaust og án þess að það gangi til n. Nýtt þing ætti að vísu að byrja 15. febr., en ekki fyrr. Þetta er í hæsta máta óverjandi, og vil ég ekki taka þátt í því. Ég tel, að þetta mál. eins og önnur, eigi að sæta þinglegri meðferð, og ætli það yrði ekki nóg að afgreiða það endanlega á föstudag eða laugardag, ætli það verði búið að slíta þingi þá? Ég skil ekki þessa meðferð. Hafi ríkisstj. verið ákaflega umhugað um að koma þessu máli áfram, þá hefði hún átt að koma því í gegnum Nd. án þess að víka liði á milli umræðna. Þetta er að öllu leyti langt fyrir neðan það, sem sæmilegt má teljast af ríkisstj. og Alþ.

Forseti (BSt): Ég bendi á, að hverjum dm. var að sjálfsögðu heimilt að gera till. um það við 1. umr. þessa máls að vísa því til n., það átti hver kost á því, sem vildi. En það lá ekki fyrir nein till. um það, og leitaði ég því að sjálfsögðu aðeins atkvæða um að vísa málinu til 2. umr., en ekki um að vísa því til n., þar sem ekki lá nein till. fyrir um það. Viðvíkjandi því, hvað málinu liggur á, er það að segja, að það verður að vera búið að samþykkja þetta frv. fyrir 15. febr., því að þá á nýtt þing að hefjast samkvæmt stjskr., ef því hefur ekki áður verið frestað með lögum.



Herra forseti. Það má til sanns vegar færa, að viðkunnanlegra hefði verið að fylgja þessu frv. úr hlaði, en bæði er það, að hæstv. forsrh. er staddur erlendis, en undir hann heyrir málið, og svo er málið ákaflega einfalt. Nýtt þing á að hefjast 15. febr., og verður að vera búið að slíta þessu þingi fyrir þann tíma, en öllum er ljóst, að þess er enginn kostur, og síðan fyrir jól hafa allir búizt við, að setja þyrfti þessi lög. Það er rétt, að Nd. færði samkomudaginn aftur um 10 daga, þó þannig, að ríkisstj. getur kallað þingið saman áður, et henni sýnist svo. Mér hefur skilizt, að bændur utan af landi, sem sæti eiga í Nd., leggi töluverða áherzlu á, að þingið verði ekki kvatt saman fyrr en 10. okt., því að það henti þeim betur varðandi réttir og slátrun og fleiri annir að haustinu. Hitt er að vísu greinilegt, að ef líkur eru til, að unnt sé að ljúka þingi fyrir jól með því að byrja þinghald 10 dögum fyrr, eða 1. okt., þá er það á valdi ríkisstj. að kveðja það saman á þeim tíma, og ég tel víst, að hún geri það, ef hún telur það muna því, að með því móti verði unnt að ljúka þingi fyrir jól. Hitt er eðlilegt, að þm., sem jafnframt eru bændur, vilji vera heima yfir mesta annatíma haustsins, ef það er ekki talið óheppilegt fyrir þinghaldið, og er engin ástæða til þess fyrir bæjarþm. að fjandskapast við þá hugmynd. Ég held, að rétt sé, að málið gangi til allshn., því að nægur tími er samt til að afgreiða það fyrir 15. febr., og ég geri því að till. minni, að því verði vísað til allshn. að lokinni þessari umr. Hv. 2. þm. N-M. var með aðfinningar í sambandi við það, að ríkisstj. fylgdi ekki frv. sínum hér úr hlaði, en ég held, að það sé ekki rétt nema um þau frv., sem borin hafa verið fram í Nd. Hitt veit hann sem mér eldri þm., að það er ákaflega tvíbent með það, hvort frv. er fylgt úr hlaði í seinni d. eða ekki. Það er aftur verra, þegar ekki er gerð grein fyrir frv., þegar þau koma fram í fyrri d. eða eru borin fram í fyrsta skipti, eins og henti mig hér áðan, þegar frv. til l. um ákvörðun fésekta var tekið fyrir, en þá var ég bundinn við annað mál í Nd., og bið ég hv. dm. hér velvirðingar á þessu. Ég játa, að það á að gera grein fyrir málum, sem koma fram, annað á ekki að eiga sér stað.