Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Jóhannes Jóhannesson Jeg vil leyfa mjer að leggja til, að máli þessu verði vísað til fjárhagsnefndar, að umræðunni lokinni.

Jóhannes Jóhannesson Jeg vil leyfa mjer að gera það að till. minni, að málinu verði vísað til fjárhagsnefndar, að þessari umr. lokinni.

Frsm (Jóhannes Jóhannesson) Jeg get að mestu leyti látið mjer nægja að skírskota til aths. við frv. þetta og nál. samvinnunefndar samgöngumála á þgskj. 516, sem jeg vona að hv. deildarmenn hafi lesið og íhugað. 1. gr. frv. hljóðar um breytingu á akbrautalagningu í Húnavatnssýslu. Í aths. við stjórnarfrv. er gerð grein fyrir, hvers vegna þessi breyting er sjálfsögð, og í nál. er skýrt, hvers vegna lögleiða verður breytinguna nú þegar. Að því er 2. gr. frv. snertir, þá liggur nauðsynin á þeirri breytingu, sem hún ræðir um, ekki eins í augum uppi, og hún er áreiðanlega ekki eins brýn. Núverandi landsverkfræðingur hefir ekki rannsakað vegarstæði þau, sem hjer gætu komið til greina, og hann hefir ekki heldur getað gert áætlanir um kostnað á brúm, sem reisa þyrfti í sambandi við breytingu þá á legu þjóðvegarins um sýsluna, sem gr. gerir ráð fyrir, og hann lítur svo á, að þessi breyting megi bíða til næsta þings. Hæstv. atvinnumálaráðherra og háttv. 2. þm. Húnv. (G. Ó.) hafa einnig báðir tjáð sig sammála honum í þessu atriði. Nefndin leyfir sjer því að leggja til, að 1. gr. frv. verði samþ., en 2. gr. feld að þessu sinni.

Atvinnnmálaráðherra (S. J.) Það er að vísu rjett, að núverandi landsverkfræðingur hefir ekki athugað vegarstæði þau, sem 2. gr. frv. ræðir um, en þau hafa margsinnis verið athuguð af herra Jóni Þorlákssyni, fyrv. landsverkfræðingi. Það sjest á skjölum málsins, að ekki er með öllu ágreiningslaust um, hvar helst eigi að leggja þjóðveginn, en jeg get getið þess, af því að jeg er talsvert kunnugur á þessum slóðum, að ákvæði um þjóðveginn þurfa ekki að koma neitt í bága við Hvammstangaveginn. Jeg get því fallist á brtt. nefndarinnar með þeim skilningi, að byrjað verði á brautinni frá Hvammstanga.

Frsm. (Jóhannes Jóhannesson) Í 1. gr. frv. er ákveðið, að akbrautin í Austur-Húnavatnssýslu skuli ekki ná lengra en að Vatnsdalshólum. Nú er brautin hjer um bil fullger þangað alla leið; vantar að eins brú á Hnausakvísl. Í fjárlagafrv. stjórnarinnar fyrir næsta fjárhagstímabil er veitt fje til akbrautar í Húnavatnssýslu. Verði nú ekki hægt að fullgera brúna á komandi sumri, verður ekki hægt að vinna þar neitt að akbrautarlagningu, svo að ekki komi í bága við hina fyrirhuguðu breytingu, nema hún verði þegar ákveðin og hægt verði að byrja á Hvammstangabrautinni, sem liggja á á þjóðveginn, hver leiðin sem valin verður fyrir hann. Hygg jeg því, að eigi geti verið athugavert að fylgja tillögum samgöngumálanefndar, eins og líka hæstv. atvinnumálaráðherra hefir fallist á.

Frsm. (Magnús Torfason) Hv. Nd. hefir breytt frv. þessu nokkuð. Eru sumar breytingarnar til bóta, en aðrar ekki. Að eins ein efnisbreyting hefir verið gerð á frv., sem sje það ákvæði, að ekki sje unt að krefjast sjerstaks yfirmats nema upphæðin, sem um sje að ræða, nemi 10,000 krónum, í stað 2000. Allsherjarnefnd verður að kannast við, að þessi breyting sje rjettmæt, þegar þess er gætt, að ætlast er til, að dómari úr yfirrjettinum taki þátt í matinu. Og þar sem stjórnin hefir tjáð sig þessu sammála, leggur allsherjarnefnd það til, að háttv. deild samþykki frv. óbreytt.

Á 37. fundi í Ed., fimtudaginn 23. ágúst, var frv. tekið til 3. umr. með fyrirsögninni Frumvarp til laga um stofnun húsmæðraskóla á Norðurlandi (A. 562).

Frsm. (Guðmundur Ólafsson) Jeg vil með nokkrum orðum skýra frá ástæðum þeim, er liggja til þess, að landbúnaðarnefndin ber fram till. þessa. Eins og öllum háttv.þm. hlýtur kunnugt að vera þá byrjaði sláttur venju fremur seint í sumar; var það grasleysi að kenna. Þegar svo loks sláttur byrjaði, voru tún yfirleitt illa sprottin, og sífeld votviðri gengu í flestum hjeruðum landsins, svo að allar líkur eru til þess, að taðan sje lítil, skemd og hrakin víða. En nú hefir tíðarfarið breyst, og eru komnir þurkar og hagstæð heyskapartíð, engi víða orðin dável sprottin, og hey hefir náðst inn. Þegar töðufallið hefir orðið svona lítið og heyannir gengið stirt, þá skiftir það miklu máli, ef hægt væri að lengja sláttinn nokkuð, og eigi hvað síst er þess er gætt, að skortur hefir verið á fólki til heyvinnu. Það eru líka ýmsar ástæður, er liggja til þess, að líkindi eru til, að djarfar verði sett á vetur í haust en oft áður. Heyin lítil, en svo hefir líka engin hrossasala átt sjer stað út úr landinu, og tvísýna mikil á því, hvernig kjötmarkaður verður í haust - alt útlit þó fyrir, að hann verði til muna lakari en undanfarin ár. Jeg veit, að háttv. deild er það ljóst, að af þessu hvorutveggja, engri hrossasölu og verri og minni afsetningu á sláturfje, leiðir það, að nú er, meir en oft áður, brýn nauðsyn mikilla heyja, og þá einnig það að fresta fjallgöngum og rjettum í haust um 1 viku, er, eins og nú stendur á, nauðsynleg bjargráð, bein ófriðarráðstöfun, betri heldur en öll lög og reglur um fóðurbætiskaup. Það er ekki lítið, er heyja má um land alt á einni viku. Það munar um þann fóðurauka. Og auk þess, er jeg hefi nú tekið fram, þá má geta þess, og það er ekki lítið atriði, að vel má það verða, að um það leyti, sem sláturtíð á að byrja í haust, ef rjettum verður ekki frestað, vanti bæði salt og tunnur, og það er bæði vinnutap og skaði á fjenu að smala því af afrjettum löngu fyr en sláturtíð byrjar. Jeg hefi, síðan nefndin kom með till., hreyft þessu við ýmsa bændur, er jeg hefi hitt og talað við í síma, og hafa þeir allir verið á einu máli um það að fýsa þess, að till. næði fram að ganga. Jeg vil geta þess, að það getur leikið nokkur vafi á um það, hvort hægt er að ná tilgangi till. með þeirri leið, sem hjer er farin. Jeg hefi átt tal við hæstv. forsætisráðherra um það, og skildist mjer svo, sem hann teldi ekkert vera því sjerstaklega til fyrirstöðu, að stjórnin gæti annast um framkvæmdir málsins. Jeg leyfi mjer svo að vænta þess, að háttv. deild samþ.till.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Háttv. frsm. (G. Ó.) hefir gert grein fyrir ástæðum háttv. landbúnaðarnefndar fyrir þessari tillögu, og get jeg verið honum samdóma um þær, en jeg hygg, að tillagan fari ef til vill oflangt í einu atriði, þar sem hún segir, að landsstjórnin »geri ráðstafanir til«, því að jeg fæ ekki sjeð, hvernig landsstjórnin á í þessu efni að gera ráðstafanir, sem sveitarstjórnunum er skylt að fara eftir. Jeg hygg, að þetta mál sje algerlega á valdsviði hlutaðeigandi sýslunefnda, og ef sveitarstjórnirnar ættu að vera skyldar að hlýða þessu, þá þyrfti lög um það. En nú er svo liðið á þingtíma, að varla er tími til þess, að nýtt frumvarp næði fram að ganga, og auk þess væru slík lög mikil breyting á grundvelli þeim, sem sveitarstjórnarlögin eru bygð á. Eins og nú hagar fara fjallgöngur sumstaðar fram eftir vikudegi, en annarsstaðar eftir mánaðardegi, og sumstaðar verða sýslufjelög að verða samtaka um fjallgöngurnar. Jeg vil beina því til nefndarinnar, hvort hún vill ekki taka tillöguna út af dagskrá og athuga orðalag hennar nánar, t. d. að í stað »gera ráðstafanir til« kæmi: leitast við að fá framgengt, en víst er um það, að landsstjórnin mun strax og tillagan verður samþykt síma hana til allra sýslumanna landsins, með ósk um, að þeir stuðli að því, að henni verði framgengt. Jeg býst við því, að það mæti eins miklum vinsældum, að farið sje að almenningi með lipurð og lægni, og það verði alt eins heppilegt til framgangs málinu.

Jóhannes Jóhannesson Jeg gæti fallið frá orðinu, eftir að hæstv. atvinnumálaráðherra hefir tekið til máls; jeg ætlaði mjer að eins að leyfa mjer að beina þeirri fyrirspurn til hans, hvort hann telji stjórnina hafa lagaheimild til þess að gera ráðstafanir þær, sem þingsályktunartillaga þessi skorar á landsstjórnina að gera. Fjallgöngur og rjettir eru ákveðnar í fjallskilareglugerðum, sem settar eru af sýslunefndum, eftir sjerstakri lagaheimild, og staðfestar af stjórnarráðinu. Þessum reglugerðum verður ekki breytt eða þær numdar úr gildi á annan hátt en þær eru til orðnar. Sveitarstjórnarlögin heimila stjórninni ekki að breyta þeim, og jeg get ekki heldur fundið neina heimild fyrir hana til þess í lögunum frá 1. febr. þ. á, um heimild fyrir landsstjórnina til ýmsra ráðstafana út af Norðurálfuófriðnum. Ef tilgangur þingsályktunartillögunnar ætti að nást, yrði að mínu áliti að setja sjerstök lög eða heimildarlög um frestun fjallgangna og rjetta. Jeg sje, að hæstv. atvinnumálaráðh. er mjer samdóma um lagahlið ráðstafana þeirra, sem ætlast er til að gerðar verði, og vil jeg styðja till. hans um, að málið verði tekið út af dagskrá og tekið til athugunar á ný í landbúnaðarnefnd.

Frsm. (Guðmundur Ólafsson) Það gladdi mig, að hæstv. atvinnumálaráðherra talaði mjög hlýlega í garð þessarar þingsályktunartillögu og að hann var samþykkur ástæðum nefndarinnar, en sú ástæða er til, að nefndin færði fjallgöngurnar til um viku, að ella gátu rjettir lent á helgum degi, og að eigi munar nema um 1 dag, hvað rjettir verða seinna í haust, þótt frestað verði um 1 viku, miðað við það, sem þær verða að ári, vegna sumaraukans nú. Vegna þess, að jeg gat þess áðan, að jeg hefði átt tal við hæstv. forsætisráðherra um málið, þá vil jeg taka það fram, að það var áður en till. kom fram, svo að vel má vera, að hann sje ekki með öllu samþ. orðalagi till. Að fara nú að vinna að lagasetning um þetta finst mjer ekki vera unt, því að það er liðið svo langt á tímann, að það er varla unt, að sú leið sje fær til framkvæmda. Landbúnaðarnefndinni er ekki kappsmál, hvernig till. er orðuð, og hefir því ekkert á móti því, að málið sje tekið út af dagskrá og umr. frestað til morguns, en henni er kappsmál um, að tilgangi till. verði náð.

Guðjón Guðlaugsson Mjer finst það vera illa farið, ef þessi till. getur ekki komist til framkvæmdar; mjer finst hjer vera að ræða um bráðnauðsynlega, sanngjarna og heppilega dýrtíðarráðstöfun, og eins og hv.frsm. (G. Ó.) tók fram, að hún mundi að miklum mun auka heyfeng manna og með því að nokkru koma í veg fyrir tjón og skaða þann, er dýrtíð veldur. Hæstv. atvinnumálaráðherra tók það fram, að sumstaðar færu fjallgöngur fram eftir mánaðardegi, en jeg þekki þess hvergi dæmi. Alstaðar þar, sem jeg þekki til, fara fjallgöngur fram eftir vikudegi, og í sumar er sumarauki, svo að fjallgöngur fara nú sex dögum fyr fram en að ári. Ef það væri því óráðlegt að seinka rjettum nú um viku, vegna slæmrar veðráttu, þá væri óráðlegt að hafa þær svo seint að ári, og ætti því að flytja þær þá fram um eina viku. Eftir því, sem jeg hefi litið til í svip, þá fara fjallgöngur í haust fram, þar sem jeg þekki til, 17. september, en ef till. okkar í landbúnaðarnefndinni væri samþ. og framkvæmd, færu þær fram 23. september, en að ári eiga þær að fara fram 22. september. Það mega því allir sjá, að tillaga þessi er í alla staði rjettmæt, og það er óheppilegt, að fjallgöngur hefjist fyr en þörf er á; það tefur menn frá heyskap, og eftir reynslu er það hið sama og að menn hætti þá heyafla sínum. Það verður ætíð lítið úr heyvinnu - og oftast ekkert - eftir fjallgöngur. Það má vel vera, að orðalag tillögunnar mætti vera betra; það er ekkert aðalatriði; hitt er aðalatriði, að fjallgöngur byrji nú viku síðar en fjallskilareglugerðir mæla fyrir um; það er nauðsynjamál og svo sjálfsagt, að það á að gerast eins og hver önnur dýrtíðarráðstöfun, sem gerð er nú í tilefni af dýrtíð þeirri, er stríðið veldur. Jeg hefi því ekkert á móti því, að tillagan sje tekin út af dagskrá nú, með því móti, að hún verði sett á dagskrá aftur á morgun, því að það er nauðsyn að hraða málinu sem mest.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Það gleður mig, hversu góðar undirtektir það fær hjá landbúnaðarnefndinni að taka tillöguna út af dagskrá, en jeg lít svo á, að breyting sú, sem jeg óska, sje ekki eingöngu orðabreyting, heldur líka efnisbreyting. Annars álít jeg, að það væri æskilegt, ef nefndin vildi bera ráð sín um tillögu þessa saman við landsstjórnina í heild sinni. Jeg geri ráð fyrir, að það væri heppilegast fyrir framgang málsins.

Frsm. (Magnús Torfason) Við síðustu umræðu þessa máls kom það í ljós, að hv. deild fanst frv. fara ofdjúpt í landssjóðsvasann. Samkvæmt þeim bendingum hefir meiri hluti allsherjarnefndar leyft sjer að koma fram með brtt., sem eiga að verða til þess að nema þennan geig burt. Jeg hafði hugsað mjer, að þau ákvæði, sem brtt. setja, hefðu verið sett í fjárlögin. En þar sem hv. deild óskaði fremur, að þau væru beint tekin fram í lögunum, sá nefndin ekki ástæðu til að leggjast á móti því. Öðru hefi jeg ekki við að bæta fyrri ræður mínar og nefndarálit meiri hluta allsherjarnefndar, en vænti þess, að frv. verði vel tekið, eins og það nú er orðað.

Halldór Steinsson Það hafa verið gerðar talsverðar bætur á frv., og var þess sannarlega ekki vanþörf. Því að, eins og frv. kom fram, var það svo úr garði gert, að engum gat dottið í hug, að góður og glöggur lögfræðingur hefði unnið að smíðum þess. Eins og frv. var orðað upphaflega hefði stjórnin getað þurausið landssjóð til þess að framfylgja því, án þess, að hægt hefði verið að koma fram ábyrgð á hendur henni. Orðin í 1. gr. frv. „.... eftir því sem þörf krefur“, gáfu stjórninni alveg óbundnar hendur. Við 1. umr. lýsti hv.flm. (M.T.) yfir því, að í frv. væri að eins átt við þá fjárupphæð, 10000 kr., sem stjórnin fór fram á í fjárlagafrv. sínu að veittar yrðu til gæslu og eftirlits bannlaganna. En þá er mjer spurn, hvers vegna þurfti þá frv. þetta að koma fram? Var það til þess að fá þetta eftirlit lögfest, eða þótti öruggara að bera þetta upp í frumvarpsformi heldur en að eiga undir því, að þingið samþykti þennan lið í fjárlögunum? En ef svo hefði verið, þá hefði átt að taka fram í frv. tilganginn, og hve miklu fje skyldi verja í því skyni, í stað þess að láta frv. koma fram grímuklætt. Nú hefir hv.flm. (M. T.) lýst yfir því, að frv. væri aðallega ætlað til gæslu bannlaganna, og þakka jeg fyrir þá yfirlýsingu, því að nú vita menn, hvað um er að ræða. Jeg skoða frv. í sinni upphaflegu mynd vera sjálfdautt. Mun jeg því að eins athuga brtt. meiri hluta nefndarinnar. 1. brtt. er sjálfsögð, ef nokkurt vit á að vera í frv., sem sje að fella í burt orðin: „eftir því sem þörf krefur“. Þá er 2. brtt., sem er eiginlega mergurinn málsins. Hún fer í þá átt, að skipa skuli löggæslumenn í kaupstöðunum utan Reykjavíkur og í Vestmannaeyjum. Laun þeirra skuli vera 1500 kr. árlega, auk dagpeninga og ferðakostnaðar eftir reikningi. Raunar er ekki gert ráð fyrir eftirlaunum. Það á, með öðrum orðum, að stofna 5 ný embætti með 1500 króna árslaunum, auk ferðakostnaðar og dagpeninga. Fyrst er nú við þetta að athuga, að þótt þörfin sje mikil á löggæslu á þessum stöðum, og jafnvel meiri en annarsstaðar, þá er þess að gæta, að kaupstaðirnir eru þegar betur settir með löggæslu en önnur kauptún. Þar er lögreglustjóri og einn eða fleiri lögregluþjónar. Það er t. d. ólíku saman að jafna, hve Seyðisfjörður er betur settur en Norðfjörður með löggæslu, eða Ísafjörður heldur en aðrir stærstu verslunarstaðirnir. Því hefði átt að byrja þar, sem löggæslunnar er mest þörf. Jeg skil það vel, að það gæti verið þægilegt fyrir lögreglustjórana að fá skipaða undirmenn til vika. En sje það satt, sem jeg hefi heyrt fleygt, og hefi nokkra ástæðu til að trúa, að lögregluþjónar hafi störf sín sumstaðar í hjáverkum, þá álít jeg, að þessu fje sje á glæ kastað. Það lítur ofurmeinleysislega út, að löggæslumenn skuli, auk fastra árslauna, hafa dagpeninga og fá goldinn ferðakostnað eftir reikningi, en jeg hygg, að hv.flm. (M. T.) hafi eigi gert sjer ljóst, hversu athugavert og ísjárvert þetta ákvæði er. Tökum t. d., að lögreglustjóri á Ísafirði hafi njósn af, að nokkrum pokum með áfengi hafi verið sökt á Dýrafirði eða við Hornstrandir. Hann þarf að manna vjelbát til þess að leita áfengisins. Slík ferð getur orðið fulldýr, og þegar við bætist ferðakostnaður löggæslumanns og dagpeningar, er hætt við, að þessi útgjöld yrðu hærri á ári en laun þeirra allra til samans. Þó að það sje fjarri mjer að sporna á móti því, að landslaga sje gætt, þá álít jeg hyggilegra að fara gætilega og byggja á reynslu á minni sviðum heldur en að fálma út í loftið og fleygja fje út í bláinn. Nú er á leiðinni frv. um sjerstaka tollgæslu í Reykjavík, og allar líkur til, að það verði samþykt. Ef það sýndi sig, að aukin tollgæsla og bannlagavernd bæri nokkurn árangur í Reykjavík, þá væri nægur tími að færa sig upp á skaftið á næsta þingi og auka þá löggæsluna víðar. En þá þarf að stinga þar á kýlinu, sem útferðar er að vænta, eða setja löggæslumenn þar, sem brýnust er þörf, en það gerir ekki þetta frv., og því get jeg ekki verið því fylgjandi.

Frsm. (Magnús Torfason) Jeg bjóst ætíð við því, að slíkan þef mundi kenna frá háttv.þm. Snæf. (H. St.), sem raun er á orðin. Jeg skil ekki háttv.þm. Snæf. (H. St.), er hann talar um, að jeg sem flm. ætli að binda landssjóði nýjar stórbyrðar. Jeg tók þó skýrt fram þegar við 1. umr., að jeg ætlaðist til, að til þessarar löggæslu væri varið þeim 10,000 kr., sem stjórnin fer fram á í fjárlagafrv. sínu að veittar verði til eftirlits og gæslu bannlaganna.  (H. St.: Það stóð ekki í frv.)  . Að vísu, en jeg tók það fram í flutningsræðu minni  (H. St.: Umræður hafa ekkert lagagildi)  . Hv. þm. Snæf. (H. St.) spurði, hvers vegna jeg vildi ekki ákveða þetta í fjárlögunum, heldur koma með það í lagaformi. Jeg hugði, að hver háttv. þingm. hefði getað sagt sjer það sjálfur, ef hann hefði viljað lesa frv. með athygli og taka eftir því, sem þar stendur. Þar segir, að stjórnarráðið setji reglugerð fyrir þessa menn og ákveði laun þeirra og starfssvið. Þetta er ekki venja að taka fram í fjárlögunum, og mjer er óhætt að segja, að slíkt ákvæði finst ekki í neinum fjárlögum. Þegar af þessari ástæðu var því sjálfsagt að bera fram málið í frv.formi. Annara hneykslaði það háttv.þm. Snæf. (H. St.), að frv. fór fram á löggæslu hjer á landi, eftir því sem þörf krefur. Því trúi jeg mæta vel, að það hneyksli hann. Jeg veit vei, að hann vill helst enga löggæslu. Hann vill, að fólkið geti fengið pytlurnar brotalaust heim til sín. Það liggur nú bak við alt hans skraf í þessu máli. Enda hefir hann blandað máli þessu saman við bannlögin og eigi sjeð annað en bannlagagæslu í frv. Hann hefir leyft sjer að halda því fram, að bannlögin komi ekki tollgæslu við. En sannleikurinn er sá, að bannlagabrot fara svo að segja alveg eftir tollgæslunni. Háttv. þm. Snæf. (H. St.) fann að fyrirkomulagi löggæslunnar samkv. brtt., fann að því, að löggæslumenn skyldu fyrst skipaðir í kaupstöðunum. Um það vil jeg vísa til 1. gr. frv., sem ákveður, að löggæslumenn skuli setja í kauptúnum, þangað sem siglingar frá útlöndum eru mestar. Og þær eru vitanlega mestar til kaupstaðanna, sem von er; það leiðir af sjálfu sjer, að miklar siglingar til og frá útlöndum bera aðallega kaupstaðina uppi. Er því brtt. í samræmi við 1. gr. frv. Það er ekki svo að skilja, að þessum mönnum sje að eins ætlað að rækja starf sitt í kaupstöðunum. Stjórnarráðið ákveður starfssvið þeirra og getur ákveðið, að þeir eigi ekki að eins að aðstoða lögreglustjórann í sjálfum kaupstöðunum, heldur og í öllu þeirra umdæmi. Og það eftirlit fást kaupstaðirnir aldrei til að kosta. Jeg get ekki kannast við, að menn þurfi að hræðast, að ferðakostnaðurinn verði gífurlegur. Menn geta ekki sagt, að lögreglustjórar hafi farið djúpt í vasa landssjóðs nje varið miklu í ferðakostnað handa sjer og öðrum. Það er sáralítið, oftast fáein hundruð króna á ári. Aftur á móti afla þeir oft landssjóði drjúgum tekna með löggæslu sinni, oft tugi þúsunda með litlum tilkostnaði. Einn lögreglustjóri aflaði eitt sinn landssjóði 28,000 kr. á einu sumri, en fjekk þó aldrei sæmilegan ferðakostnað endurgoldinn, alls að eins nálægt 1000 kr. Það voru þakkirnar fyrir góða löggæslu. Óhætt mun að byggja á því, að lögreglustjórar muni ekki láta nota meira fje í ferðakostnað en hæfilegt er. Enda hefir stjórnarráðið eftirlit með því. Þessi hræðsla er annars vantraust á stjórninni. Nú höfum við þó fengið þá 3, ráðherrana, og vald þeirra gagnvart embættismönnum hefir verið styrkt; ætti því ferðakostnaðurinn ekki að vera sú grýla, er fældi menn frá frv. Háttv. þm. Snæf. (H. St.) gat þess og, að lögregluþjónar hefðu víða starf sitt sem aukaverk. Þetta getur vel verið, þótt ekki sje mjer um það kunnugt. Á Ísafirði hafa lögregluþjónslaunin verið einar 1000 kr. Það er ekki nein von til þess, að maður verji öllum sínum kröftum í starf, sem er launað með einum 1000 kr. Og svo verður að gá að því, að bæjarstjórnir hafa tekið upp á því að láta lögregluþjóna vinna ýmislegt í bæjarins þarfir, t. d. innheimta fyrir hann gjöld. Jeg hygg því óþarfa fyrir þingið að draga úr löggæslu hjer á landi, og sjerstaklega að halda í við lögreglustjórana. Væri miklu frekar ástæða til að uppörfa þá. Öðru sje jeg ekki ástæðu til að svara háttv.þm. Snæf. (H. St.). Það þýðir ekki fyrir okkur að þræta meir um þetta mál, úr því að bannlögunum hefir verið blandað inn í það. Skoðanir okkar á því máli eru svo sundurleitar, að engin von er til þess, að við getum nokkurntíma orðið sammála í því.

Kristinn Daníelsson Jeg vil að eins gera örstutta athugasemd við ræðu háttv.þm. Snæf. (H. St.). Hv. þm. (H. St.) sagði, að jeg og hv, flm. (M. T.) ætluðumst til, að þessi löggæsla væri til verndar bannlögunum. Orð mín við 2. umr. fjellu á þá leið, að jeg kvaðst vera drengur, er við gengi, og að gæsla bannlaganna hefði meðal annars knúið mig til þess að vera frv. fylgjandi. En það er alt annað en að bannlögin ein hafi vakað fyrir mjer. Jeg gat þess og þá, að þjóðin hefði krafist þess á mörgum þingmálafundum, að eftirlit með bannlögunum yrði aukið og að þeirri kröfu vildi jeg fylgja fram. Þetta er eini vegurinn til þess. Að minni hyggju er bannmálið eitt af bestu málum þjóðarinnar, og á það skilið öflugan stuðning löggjafarvaldsins. Mjer er löggæsla annars ekki eins kunn, en þó hygg jeg, að frv. geti miðað til betri tollgæslu, og jafnvel verið til hagnaðar fyrir landssjóð, eins og hv.flm. (M, T.) tók fram. Hitt hafði jeg eigi hugleitt nánar, hvort þeim áðurnefndu 10000 kr. skyldi varið í þessu skyni. Það gat og hugsast, að sá liður yrði feldur, enda veit jeg ekki betur en að fjárveitinganefnd Nd. hafi orðið sammála um að fella hann úr fjárlögunum. En þá hugði jeg, að þessi ráðstöfun, með víðtækari verkahring, gæti ef til vill náð fram að ganga. Mjer finst ferðakostnaðargrýlan vera ástæðulaus, og dæmið, sem hv.þm. Snæf. (H. St.) tók, um flöskurnar í pokanum, sem sökt væri hjá Hornströndum, vera fjarstæða. Þannig löguð dæmi má altaf setja upp, Jeg ætla svo ekki að fjölyrða frekar um málið. Er jeg ekki vonlaus um, að það hafi töluvert fylgi hjer í hv. deild.

Halldór Steinsson Jeg vil að eins gera örstutta athugasemd, í tilefni af ræðu hv.þm. Ísaf. (M. T.). Honum þótti eigi góður þefur sá, er lagði frá Snæfellsnesi, og fæ jeg það vel skilið, að honum þyki gola sú ekki góð, því að hún blæs móti því, að hann fái vikapilt þann, er hann vill fá með frv. Hv. þm. Ísaf. (M. T.) sagði, að löggæsla hneykslaði mig, en jeg vil mótmæla því, að jeg hafi svo mælt, eða nokkuð það, er gæfi ástæðu til þeirra ummæla.  (M. T.: Bara ræðan öll)  . Það er ekki rjett. Hv. þm. (M. T.) vildi gera lítið úr ferðakostnaðinum og sagði, að landsstjórnin endurskoðaði reikninga. Jeg býst við því, að það sje ekki hægt að leggja mikið upp úr þeirri endurskoðun, því að stjórnin yrði í flestum tilfellum að fara þar eftir tillögum lögreglustjóranna, og ætli lögreglustjórarnir yrðu ekki óánægðir, ef þeir yrðu sjálfir að leggja fram fje - jafnvel stórar upphæðir - í þessu skyni? Jeg býst við því. Það er einkennilegt um þennan hv.þm. (M. T ), að við aðra umr. viðurkendi hann, að ætlunin með þessu frv. væri að vernda betur bannlögin, en nú er eins og hann sje hálffeiminn að viðurkenna það  (M. T.: Langt frá því)  og segir, að það sje aðallega almenn tollgæsla.  (Jóh. Jóh.: Ummælunum er snúið við)  .