Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Áður en gengið verður til dagskrár vill forseti skýra frá því að honum hefur borist ósk um að gert verði hlé á þessum fundi til kl. 2 að ósk fulltrúa stjórnarandstöðunnar vegna þingflokksfunda. Forseti verður við þeirri beiðni og gerir hlé á þessum fundi til kl. 2. Fundarhlé. --- 13:32

Þessum fundi er enn frestað um hálfa klukkustund eða til klukkan hálfþrjú.

Virðulegi forseti. Við umræður í gær um bráðabirgðalög ríkisstjórnarinnar á verkfall sjómanna kom það í ljós að ekki hafði verið kannað áður en lögin voru sett hvort þingmeirihluti væri fyrir málinu og átti það sérstaklega við um þingmenn Sjálfstfl., sem ekki var haft samband við samkvæmt þeim upplýsingum sem fram komu hjá hæstv. sjútvrh. Þrátt fyrir að ekki séu skilyrði fyrir því við setningu bráðabirgðalaga að áður sé kannaður þingmeirihluti, þá er mjög eðlilegt að það sé gert og raunar móðgun við þingræðið ef svo er ekki. Eftir þær upplýsingar var um það beðið af hálfu stjórnarandstöðuflokka að umræðunni yrði frestað þar til forsrh. gæti verið viðstaddur, en hann er erlendis. Jafnframt var það áréttað að ekkert væri því til fyrirstöðu að vinna að málinu í nefnd þó að 1. umr. væri ekki lokið. Þrátt fyrir ítrekaða beiðni okkar þingmanna stjórnarandstöðunnar um að 1. umr. um málið yrði frestað vildi forseti þingsins ekki verða við því og úrskurðaði að ljúka skyldi umræðunni í nótt, rétt fyrir miðnætti. Þetta tel ég óviðunandi þar sem hér var aðeins um sjálfsagða beiðni að ræða. Það lá ekkert á að ljúka þessari umræðu. Í annan stað er rétt að upplýsa að í gær var fundur í landbn. þar sem farið var yfir nýlegan hæstaréttardóm um innflutning landbúnaðarvara og í framhaldi af því lögð fram drög að frv., sem unnið hefur verið að í fjórum ráðuneytum, um breytingu á búvörulögum. Ekki voru gerðar athugasemdir við það af hálfu nefndarmanna þar sem fyrir lá að frv. yrði lagt fram í gær. Það gerðist hins vegar ekki en fundur hafði verið boðaður í landbn. á hádegi í dag til að halda umræðunni áfram. Við þessar aðstæður töldum við nefndarmenn í minni hluta landbn. að það væri ekki grundvöllur fyrir því að taka málið fyrir, þar sem ekkert frv. væri komið fram og óskuðum eftir að fundi nefndarinnar væri frestað. Því hafnaði formaður landbn. Hér tel ég gengið mjög á réttindi þingmanna og bókstaflega verið að valtra yfir okkur og mótmæli því harðlega slíkum vinnubrögðum sem hér hafa verið viðhöfð.

Herra forseti. Við umræður í gærkvöldi um bráðabirgðalög ríkisstjórnarinnar kom upp sú staða að ljóst varð að ríkisstjórnin hafði sett þessi bráðabirgðalög án þess að hafa samband við þingmenn annars stjórnarflokksins, utan einn eða tvo. Í sjónvarpsviðtali við hæstv. forsrh. kvöldið sem bráðabirgðalögin voru sett lét hann svo ummælt að það hefði verið haft samband við allflesta þingmenn. Það kom auðvitað engum í hug að stjórnarliðar hefðu ekki haft samband við a.m.k. meiri hluta þingsins áður en þessi löggjöf var sett, þó að enginn efist um að ríkisstjórnin hefur lögformlegan rétt til að setja bráðabirgðalögin. Spurningin er um vinnubrögð og umgengni við þingið og umgengni við forseta Íslands. Það var farið fram á frest á umræðunni til að ræða þessi mál við hæstv. forsrh. þegar hann kemur heim, en því var hafnað þrátt fyrir að nú sé aðeins annar dagurinn sem þingið starfar eftir áramót og þetta 1. umr. um málið. Og það rekur engin nauður til að ljúka þessari umræðu, jafnvel þó málið fari til nefndar til vinnslu þar. Þetta eru óhæf vinnubrögð og alveg óhæf umgengni við þingmenn sem ég vil fyrir hönd okkar framsóknarmanna mótmæla mjög harðlega. Og það er auðvitað ekki hægt að greiða atkvæði með því að vísa málinu milli umræðna eins og í pottinn er búið, þó það færi til nefndar.

Hæstv. forseti. Það er mjög alvarlegt mál hvernig hefur verið staðið að stjórn þingsins í sambandi við þessi bráðabirgðalög. Í gærkvöldi var fundi lokið um þetta mál í algjöru ósætti við þingmenn stjórnarandstöðunnar sem voru hér við umræðuna. Forsrh. var ekki við þessa umræðu og ekki staðgengill hans heldur. Það var ákvörðun forseta á sínum tíma að hafa þessa umræðu. Beiðni stjórnarandstöðunnar gekk út á það að umræðan færi fram á undan umræðunni um sjávarútvegsmál, en það var engin krafa um að hún færi fram í gær. Ég tel að það hefði verið affararsælla að menn hefðu gefið sér betri tíma og séð til þess að hér væru þeir viðstaddir umræðuna sem áttu að svara fyrir gerðir ríkisstjórnarinnar í þessu máli, sem eru út af fyrir sig alveg forkastanlegar. Það hefur komið fram við umræðuna að ekki hefur verið gengið úr skugga um að það væri fullur stuðningur við þessi bráðabirgðalög í röðum stjórnarsinna og þar hafa sjálfstæðismenn komið með yfirlýsingar hver á fætur öðrum. Þó þeir muni kannski styðja þessi bráðabirgðalög hafa þeir ekki verið spurðir um og ekki lofað þeim stuðningi áður en þau voru sett. Þannig er auðvitað gjörsamlega óviðundandi að stjórnvöld í þessu landi hagi sér. Forsrh. gaf þetta í raun og veru til kynna í sjónvarpsviðtali eftir að bráðabirgðalögin voru sett því hann tók þannig til orða, það var mjög tvírætt orðalag sem hann viðhafði um það samband sem hefði verið haft við sjálfstæðismenn í þingflokki hans um þessi mál. Og ég verð að segja eins og er að ég botna nú ekki í þessum óskaplega asa sem er allt í einu á þessu máli. Svo gerist það í morgun á fundi sjútvn. að hv. 1. þm. Vestf., sem þar er formaður, ætlaði að taka þetta mál og afgreiða það þar, þ.e. þann hluta þess sem þurfti að afgreiða í sambandi við viðtöl við fulltrúa sjómanna sem þarna voru staddir. Ég held að það væri gott að það kæmu á því skýringar hvers vegna í ósköpunum mönnum liggur svona á að klára þetta mál.

Virðulegi forseti. Ég kem hér upp til að ítreka spurningu sem ég bar fram í gærkvöldi um það hvað líði framlagningu frv. frá ríkisstjórninni um breytingu á búvörulögum. Bæði hæstv. landbrh. og hæstv. forsrh. lýstu því yfir í utandagskrárumræðu á mánudaginn að frv. yrði lagt fram daginn eftir, þ.e. í gær. Það bólar ekkert á frv. og mér sýnist að öll þessi málsmeðferð staðfesti það sem ég sagði í utandagskrárumræðunni á mánudaginn, að málið er það að hér er um að ræða pólitískt úrlausnarefni sem ríkisstjórnin og stjórnarflokkarnir ráða ekki við að leysa. Það endurspeglast í þeim fálmkenndu vinnubrögðum sem eru við alla lagasetningu sem víkur að málinu. Það er í raun alltaf verið að lögfesta pólitískar málamiðlanir, en nú eru þessi frumvarpsdrög alveg týnd og við vitum ekkert. Það er farið að vinna að þessu í landbn. sem við stjórnarandstaðan neitum að sjálfsögðu. Og við vitum ekkert hvar málið er statt. Málið er það að stjórnarsinnarnir, ráðherrarnir, segja eitt hér í ræðustól á Alþingi og fara svo á ríkisstjórnarfundi og framkvæma annað. Ráðherrar ríkisstjórnarinnar sögðu hér á mánudaginn að þeir væru tilbúnir til að vinna eftir þeirri línu að virða það innflutningsbann sem verið hefði. Við ættum að vinna að því að innflutningurinn færi eftir þeim leiðum sem þeir milliríkjasamningar sem við erum aðilar að leyfa. Um þetta hygg ég að sé alger sátt hér á þinginu. Og það er sáraeinfalt að ganga þannig frá því í lögum að hægt sé að vinna á þessum nótum. Málið er bara það að ríkisstjórnin virðist ekki koma sér saman um þetta frekar en nokkuð annað. Og ég ítreka það sem ég sagði hér í upphafi máls míns, að það voru yfirlýsingar tveggja ráðherra um að það væri sátt um þetta mál í ríkisstjórninni og frv. kæmi fram í gær. Það bólar ekki á frv. enn í upphafi fundar í dag og ég hlýt að spyrja starfandi forsrh.:

Ég verð að benda hv. þm. á að ræðutíma hans er lokið.

Hvað líður þessu máli?

Hæstv. forseti. Það er náttúrlega ljóst mál hvað bráðabirgðalögin varðar að hér er komin upp ný staða. Það hefur kannski þvælst fyrir fótum hæstv. sjútvrh. stundum að hann kann það eitt að segja sannleikann þegar mikið liggur við. Og hann skýrði þinginu frá því í gær, sem grunur var um, að það hefði aðeins verið talað við tvo þingmenn Sjálfstfl. Þannig að nú liggur fyrir að Davíð Oddsson hefur sagt ósatt og sáum við það í sjónvarpi að þegar fréttamaður gekk á hann þá dró hann í land með það að rætt hefði verið við alla þingmenn Sjálfstfl. og bakkaði frá þeirri umræðu. En nú hefur það verið staðfest að forseti Íslands hefur kannski skrifað undir þessi bráðabirgðalög með það að leiðarljósi að það væri algjör samstaða í stjórnarflokkunum um að svo væri. Hvað landbúnaðarmálin varðar er þar nú enn þá komin upp sú einkennilegasta staða sem gerst hefur hér í þinginu. Einhvern tímann var talað um að málum væri lætt í gegn um þingið, en við sáum hér á þriðjudagsmorgun í landbn. drög að væntanlegu frv. Nú hefur þessu blessaða frv. verið stolið. Það finnst hvergi. Það var ekki í jeppum ráðuneytismannanna sem komu í morgun, það var ekki í jeppa aðstoðarmanns landbrh. í sjónvarpsþættinum í gærkvöldi, það er ekki í jeppa hv. þm. Egils á Seljavöllum. Þannig að þetta er stóra spurning dagsins: Hver stal frumvarpinu? En hitt liggur fyrir, og hefur nú verið staðfest í landbn., að enn þá er þetta mál komið í mjög mikinn hnút, nákvæmlega sama hnút og í vor. Það er að stranda í stjórnarflokkunum. Málið, sem búið er fara fram á og átti að greiða úr réttaróvissu, það er að setja allt í hnút.  (Foreti (GunnS) : Forseti vill minna hv. þm. á að ræðutíma hans er lokið.) . . . já, en þá nema eyru hæstv. forseta þau ummæli og við biðjum sem þingmenn Alþingis að forseti hjálpi okkur til að menn standi þá við þau orð og skýri rétt frá.

Virðulegi forseti. Það er með ólíkindum hvað menn geta haldið áfram að teygja lopann hér um þessi bráðabirgðalög og tilurð þeirra. Um það var ítarlega rætt í gærkvöldi. Það er með öllu tilhæfulaust sem hv. síðasti ræðumaður, Guðni Ágústsson, hélt fram, að það væri sannað eða leitt í ljós að forsrh. hefði skrökvað að forseta Íslands. Þetta er algjörlega tilhæfulaus áburður og auðvitað gjörsamlega ósannur. Ég veit ekki hvað þeim fór í milli, forseta Íslands og forsrh., en ég tel mig geta fullyrt að þar var engu skrökvað. Og ef hv. þm. getur fært sönnur á annað þá skora ég á hann að koma hér upp og gera það. Ef hann hefur staðfestingu á því að það hafi verið skrökvað að forseta Íslands þá á hann að koma hér upp og færa sönnur á það. 

Sjútvrh.

Þetta eru getsakir og þetta eru ósannindi af ykkar hálfu.

Sjútvrh. sagði það.

Þetta eru ósannindi af ykkar hálfu, hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson. Hitt er rétt að það var ekki haft samband við alla þingmenn Sjálfstf. Það hefur komið fram . . .

Hvaða tvo?

Þeir voru reyndar ekki tveir, þeir voru fleiri. Það kemur ekki málinu við 

Forseti verður að biðja um að hv. þm. ástundi frið hér í fundarsal.

Herra forseti. Vegna ummæla Jóhannesar Geirs Sigurgeirssonar, 6. þm. Norðurl. e., út af frv. til búvörulaga vil ég taka fram að það er verið að vinna að þessu máli á milli flokkanna og verið að reyna að ná fram frv. sem verði efnislega nákvæmt. Það liggur alveg fyrir og er yfirlýst stefna ríkisstjórnarinnar, var samþykkt á ríkisstjórnarfundi, að með þessu frv. og lagasetningu yrði gengið út frá því að viðhalda því ástandi sem að mínum skilningi á lögum er í landinu, að sú lagasetning sem Alþingi samþykkti 21. des. standi varðandi búvöruliðinn. Ég veit að um þetta eru skiptar skoðanir. Ég veit hvaða skoðun ég hef á þeirri samþykkt Alþingis. Ég tel að beri að skilja hana eftir orðanna hljóðan. Þó það sé ekki beinlínis tekið fram í lögunum sjálfum þá er það nú ein grundvallarreglan í lögskýringum að það beri að skýra lög samkvæmt orðanna hljóðan. Og það er mín skoðun að sú breyting á lögunum fylli upp í það gat sem meiri hluti Hæstaréttar sagði í sínum úrskurði að væri á búvörulögum varðandi bann við innflutningi. Ég tel á hinn bóginn að það sé nauðsynlegt að leysa úr þeirri réttaróvissu sem hæstaréttardómurinn skapaði og af þeim sökum hef ég lagt áherslu á að þetta frv. verði lagt fram. Ég sagði það á fundi ríkisstjórnarinnar á föstudaginn var að það yrði að gerast strax eftir helgi og ég vil vonast til þess að það geti orðið í dag eða á morgun.

Virðulegi forseti. Ég þarf ekki að endurtaka það sem sagt hefur verið hér, annars vegar af hæstv. landbrh., einungis að staðfesta það sem hann hefur sagt. Í umræðum á mánudaginn sagði hæstv. forsrh. að það hefði staðið til að leggja frv. fram í gær. Það tókst ekki vegna þess að tími vannst ekki til þess að fara ofan í örfá tæknileg atriði. Hæstv. umhvrh. sagði að það yrði lagt fram á næstu dögum og ég vil einungis staðfesta það sem kom fram hjá hæstv. landbrh. En ég fagna því að öðru leyti að menn skuli hafa áhuga á því að fá fram það mál því ég held líka eins og aðrir að það sé brýnt. Í öðru lagi vil ég taka mjög sterklega undir það sem hv. 8. þm. Reykv., formaður þingflokks sjálfstæðismanna, sagði áðan og ég held að skipti afar miklu máli fyrir okkur öll sem erum í þessum þingsal og störfum hér nú, það er að hætta þessari leikfimi um það að einhverjir þingmenn, forsrh. eða aðrir ráðherrar, séu að ljúga að forseta Íslands. Það er fyrir neðan virðingu okkar allra að tala með þessum hætti þegar við vitum hvernig formið er á bráðabirgðalögum. Í bráðabirgðalögum á hverjum tíma segir að viðkomandi ráðherra hafi tjáð forseta Íslands. Það er engin skylda að segja forsetanum frá þessu, það er ekki heldur skylda forsetans að spyrja að því og auðvitað hefur nú sem endranær enginn logið að forseta Íslands. Ég ætla að rifja það upp að 1982, þegar þáv. ríkisstjórn sat, lá það fyrir þegar bráðabirgðalög voru gefin út að tveir menn höfðu yfirgefið stjórnina í þeim skilningi að þeir ætluðu ekki að styðja viðkomandi bráðabirgðalög. Stjórnin hafði misst meiri hluta sinn á þingi. Það breytti í engu því að bráðabirgðalöggjafarvaldið var hjá ríkisstjórn þáv. forsrh., Gunnars Thoroddsens, og hún hafði engin lög brotið. Og að halda því fram núna að það sé verið að ljúga að hinum og þessum er fyrir neðan virðingu okkar alþingismanna. Ég hvet til þess að sérstaklega siðvæðingarpostular í pólitík, sem eru nýhreinsaðir af landsfundi sínum fyrir jólin, hætti því að gera öðrum þingmönnum það upp að þeir ljúgi að forseta lýðveldisins.

Þá hafa umræður um störf þingsins staðið í 20 mínútur. Samkvæmt 50. gr. þingskapa mega þær ekki standa lengur og er hér með lokið. Hv. 8. þm. Reykn. óskar eftir að bera af sér sakir.

Virðulegi forseti. Hæstv. fjmrh. og hv. þm. Geir Haarde, sem báðir beittu sér fyrir því í gær að umræður gætu ekki haldið áfram með eðlilegum hætti um bráðabirgðalögin, þannig að hæstv. forsrh. væri viðstaddur og gæti sjálfur talað milliliðalaust í þessu máli, kusu í vörn sinni fyrir óverjanlegan málstað að fara að bera ásakanir á mig og nokkra aðra þingmenn sem hér voru í gærkvöldi. Það var m.a. borið á mig að ég hefði farið með rangt mál. Það er staðreynd, sem þessir tveir talsmenn Sjálfstfl. hér í dag geta ekki breytt, að hæstv. sjútvrh., Þorsteinn Pálsson, lýsti því alveg skýrt í þingsalnum í gær og um það vitna þingtíðindi að hæstv. forsrh., Davíð Oddsson, hefði fullvissað forseta lýðveldisins um það að hann hefði ástæðu til að ætla að það væri meiri hluti fyrir bráðabirgðalögunum.

Þetta er nú að bera á sakir frekar en að bera af sér sakir.

Hæstv. landbrh. hefur nú um nóg að hugsa, um frv. sem er ekki enn þá komið fram og ætti ekki að vera að blanda sér inn í þetta mál sem hann veit ekkert um. --- Síðan hefði það komið fram að hæstv. forsrh. hefði talað við tvo þingmenn Sjálfstfl. Jafnframt var það upplýst hér af hálfu Alþfl., og það var talað við alla þingmenn Alþfl., og af hálfu Framsfl. og Alþb., að sú hefð hefur verið ríkjandi við setningu bráðabirgðalaga, að gengið er úr skugga um það með viðtölum við alla þingmenn sem næst í hvort þeir styðja bráðabirgðalögin eða ekki. Þess vegna er auðvitað alveg nauðsynlegt að fá hæstv. forsrh. hér til umræðunnar beint, því það þarf ekki að útskýra það fyrir þingheimi hvers konar hættur felast í bráðabirgðalagavaldinu sem farið er að beita á þann hátt að forsrh. talar eingöngu við tvo af í kringum 20 þingmönnum Sjálfstfl. sem sitja fyrir utan ríkisstjórnina og ekki hefur verið upplýst að hefur verið talað við. Menn geta rétt gert sér í hugarlund hvernig hægt er að beita bráðabirgðalagavaldi t.d. í maí, með því að tala bara við tvo þingmenn úr stærsta stjórnarflokknum og láta síðan lögin renna efnislega út í september Þess vegna er hér auðvitað af hálfu Davíðs Oddssonar verið að fara inn á nýjar brautir sem eru ótrúlegar og hann á í raun og veru aðeins tvo kosti í þessu máli, hæstv. forsrh. Annaðhvort að sanna það hér í þingsalnum að hann hafi talað við nægilega marga þingmenn stjórnarliðsins til þess að vita það að meiri hluti var fyrir bráðabirgðalögunum eða biðja þingið afsökunar á þessum vinnubrögðum. Hann hefur áður lýst því yfir að honum hafi orðið á mistök við setningu bráðabirgðalaga og hann ætti í þessu máli líka að lýsa því. Og fyrr en hæstv. forsrh. hefur tækifæri til þess að standa hér sjálfur fyrir sínu máli, sem við vildum að hann fengi en hv. þm. Geir Haarde vildi ekki, að hæstv. forsrh. fengi að standa hér fyrir sínu máli strax og þetta mál var við 1. umr., þá ættu þessir ráðherrar og þingmenn Sjálfstfl. ekki að vera að bera á okkur að við förum með rangt mál.

Forseti vill í tilefni af þessari ræðu minna hv. þm. á það að skv. 55. gr. er hv. þm. heimilt að biðja um orðið til þess að bera af sér sakir eða um fundarstjórn forseta eða um atkvæðagreiðslu. Forseti óskar eftir því að hv. þm. haldi sig við efni þingskapagreinarinnar og ef þeir óska eftir að bera af sér sakir þá geri þeir það. Forseti gat ekki heyrt að hv. 8. þm. Reykn. væri að bera af sér sakir heldur ræða allt önnur málefni. Þess vegna óskar forseti eftir því að hv. þm. haldi sig við þingsköp. Hv. 5. þm. Suðurl. óskar eftir að bera af sér sakir.

Hæstv. forseti. Hv. þm. Geir Haarde viðhafði þau ummæli að ég hefði aðeins verið hér með getsakir og ósannindi. Þetta eru ásakanir sem ekki eru réttar. Ég sagði það eitt að ég horfði á hæstv. forsrh., ég var staddur vestur á Patreksfirði þá, eftir þriggja eða fjögurra tíma fund þar sem bráðabirgðalög voru sett og hann var í viðtali við fréttamenn og sagði að það væri búið að tryggja meiri hluta á bak við bráðabirgðalögin og gaf til kynna að haft hefði verið samband símleiðis við alla þingmenn Sjálfstfl. sem náðst hefði í. Þetta viðtal geta fjölmiðlarnir spilað fyrir hv. þm. og munu áreiðanlega gera. Ég velti hins vegar þeirri spurningu fyrir mér, af því að ég veit að þinghaldið er breytt og það var verið að setja bráðabirgðalög við mjög óvenjulegar aðstæður, að forseti Íslands hlyti að hafa viljað hafa það tryggt að það væri þingmeirihluti á bak við þessa bráðabirgðalagasetningu. En ég skal viðurkenna að ég hef ekki hugmynd um hvað fór á milli forseta Íslands og hæstv. forsrh. á þeim tveggja manna fundum. En það eru orð hæstv. sjútvrh., sem er heiðarlegur og sannsögull stjórnmálamaður, sem upplýsir það óvænt hér í gær að það hafi verið haft samband við tvo þingmenn, sem kom síðan í ljós í umræðunum í gær að virtust ekki hafa meira umboð en svo að hér töluðu nokkrir af þingmönnum Sjálfstfl. og gáfu það eindregið til kynna að þeir væru í vafa um hvort þeir mundu greiða bráðabirgðalögunum atkvæði sitt.

Hv. 8. þm. Reykn. óskar eftir að bera af sér sakir öðru sinni.

Virðulegi forseti. Sá forseti sem nú situr á forsetastól kaus að nota vald sitt til þess að kveða upp dóm um það hvort ég hefði verið að bera af mér sakir í ræðu minni áðan. Ég vil segja við fornvin minn, sem nú situr á forsetastól: Nóg fannst mér gjörðin í gærkvöldi, að nota forsetavaldið til að neita ósk frá þremur þingflokkum um að fresta umræðu, sem ég veit ekki til að áður hafi verið gert í þinginu, þó ekki sé verið að ganga þá götu sem forseti er byrjaður á í dag. Það var borið á mig af hæstv. fjmrh. að ég hefði farið með ósatt mál og hv. þm. Geir Haarde tók undir það. Ef það eru ekki sakir þá veit ég ekki hvað eru sakir, hæstv. forseti. Ég rakti það síðan hér, með lýsingu á ummælum í gær, að ég fór ekki með rangt mál. Hæstv. forseti getur haft sínar einkaskoðanir á því, en að úrskurða hér á forsetastól að þar með hafi ég ekki verið að bera af mér sakir eru orð sem ég held að við ættum að gleyma, virðulegi forseti.  
            

Hæstv. fjmrh. óskar eftir að bera af sér sakir.

Virðulegi forseti. Ég skal ræða eingöngu um þær sakir sem hér eru bornar á mig. Þær eru að ég hafi sagt að hv. þm. hafi logið eða sagt ósatt. Það sem ég sagði úr ræðustól var það að hv. þm. og reyndar ekki hann heldur líka aðrir, það hefur komið fram í umræðunni, að það hefði verið sagt að forseta Íslands, forseta lýðveldisins, hefði verið sagt ósatt. Því hefur verið haldið fram og ég vona að hv. þm. staðfesti að því hafi verið haldið fram. Ég taldi mig ekki vera að segja neitt annað heldur en komið hefur fram hjá hv. þm. Það kalla ég ekki að ljúga upp á neinn, að segja þetta sem þeir höfðu áður sagt. En síðan bætti hv. þm. um betur og sagði að ég og hæstv. sjútvrh. hefðum beitt okkur gegn því að málin hefðu náð fram að ganga í gærkvöldi. Ég vil aðeins, vegna þess að ég hef heyrt þetta líka í fjölmiðlum einhvers staðar frá, láta það koma fram að þetta er rangt. Klukkan hálfníu var ég mættur í gærkvöldi sem staðgengill forsrh. Þegar klukkan var langt gengin tólf var gert hlé hér á fundi. Það var hringt í mig þá og ég var beðinn um að koma hingað sem staðgengill forsrh. að ósk hv. þm. Ólafs Ragnars Grímssonar. Ég kom hérna og þegar ég kom í húsið var mér tilkynnt að hv. þm. hefði gengið af fundi og væri farinn heim. Þetta vil ég að komi hér fram af því að því var haldið fram að ég hefði ekki komið aftur og ég hefði beitt mér gegn því að málið hefði fengið framgang. Loks vil ég segja það að það var stjórnarandstaðan, ef ég veit rétt, kannski ekki í heilu lagi heldur einstakir þingmenn sem óskuðu sérstaklega eftir því að umræðan um bráðabirgðalögin færi fram í gær en yrði ekki frestað þar til 

Forseti verður að grípa fram í ræðu hæstv. fjmrh. og minna hann á það að hann er að tala undir 55. gr. þingskapa, um að bera af sér sakir, og minna hann á að halda sig við þær sakir sem á hann hafa verið bornar.

Virðulegi forseti. Ég sé ekki ástæðu til þess að halda máli mínu lengur áfram. Ég hef komið þeim atriðum til skila og tel að það sem hefur komið fram í þessum umræðum í dag sé alveg nægilegt og ég hvet hv. þm. til þess að hægt verði nú að hefja efnislegar umræður um þau mál sem eru á dagskrá þessa fundar.

Hæstv. forseti. Ég kveð mér hljóðs undir þessum lið einfaldlega vegna þess að í síðustu ræðu sinni hér sagði hæstv. fjmrh. að við hefðum beðið um þá stjórn á fundum þingsins að það yrði rætt í gær um bráðabirgðalögin. Að stjórnarandstaðan hefði borið fram þá kröfu og bón. Þetta er ekki rétt. Við fórum fram á það margir hér í þinginu að þetta mál yrði rætt á undan frv. til laga um breytingar á lögunum um stjórn fiskveiða. Það var engin krafa um það að umræðurnar færu fram í gær. Ef forseti hefði kosið að haga því þannig þá hefðu þær umræður getað farið fram síðar. Og ég held að það sé mjög nauðsynlegt að það komist skýrt til skila að það var ekki vegna kröfu stjórnarandstöðunnar að umræðurnar fóru fram og voru settar á þennan tíma, þ.e. í gær og það þyrfti þess vegna til þess afbrigði. Hins vegar féllumst við á það vegna þess að það var komið til móts við okkur í því að ræða það mál á undan breytingalögunum um stjórn fiskveiða.

Virðulegi forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um að vísa málinu til 2. umr. þannig að hér er ekki um efnislega afstöðu til frv. sjálfs sem slíks og því segi ég já.

Hæstv. forseti. Vegna þeirrar málsmeðferðar sem hér hefur verið, þ.e. að það var ekki orðið við beiðni stjórnarandstöðunnar um það að þessari umræðu yrði frestað í gærkvöldi og það væri hægt að hafa orðastað við forsrh. og eftir atvikum fleiri sjálfstæðismenn sérstaklega um það með hvaða hætti þessir hlutir hefðu borið að og til þess að þessi umræða hefði getað gengið til enda eins og hún hefði þurft að gera og eins og umræðurnar í dag hafa sýnt að hún hefði þurft að gera, þá vil ég til að mótmæla þessari málsmeðferð taka þann kost að greiða ekki atkvæði, sem er út af fyrir sig mjög óvenjulegt og yfirleitt ætti maður ekki að þurfa að bregðast við með þeim hætti þegar verið er að greiða atkvæði um það að vísa máli til 2. umr. eins og hér er verið að gera.

Virðulegi forseti. Hér er að gerast sá einstaki atburður að bráðabirgðalög, sem upplýst hefur verið að hafa verið sett með afar vafasömum og óvenjulegum hætti, eiga núna að fara til nefndar að lokinni 1. umr. og neitað hefur verið ósk frá þremur þingflokkum um að 1. umr. verði haldið áfram til að hægt sé að ræða við forsrh. beint og milliliðalaust um aðferð hans við setningu þessara bráðabirgðalaga. Þetta er auðvitað fullkomið gerræði af hálfu stjórnar þingsins og því ber að mótmæla mjög harðlega. Það er líka mjög athyglisvert að Sjálfstfl. á fjóra þingmenn í sjútvn., þeir hafa allir verið hér á þingfundum í dag. Þrír þeirra, Matthías Bjarnason, Vilhjálmur Egilsson og Árni R. Árnason hafa hins vegar kosið að vera fyrir utan þingsalinn í þessari atkvæðagreiðslu og sá eini sem er eftir, Guðmundur Hallvarðsson, lýsir því yfir að þar sem ekki sé um efnisatkvæðagreiðslu um málið þá sé hann að vísu sammála því að 2. umr. fari fram. Þessi staðreynd sýnir náttúrlega til viðbótar við framgöngu forsrh. og það gerræði sem forseti þingsins beitt hér í nótt hvernig þetta bráðabirgðamál er statt. Ég sit því hjá og greiði því ekki atkvæði að vísa þessu máli til 2. umr.

Virðulegur forseti. Við 1. umr. málsins í gær var óskað eftir því að umræðunni yrði frestað þar til forsrh. gæti verið viðstaddur og gefið skýringu á þeim ummælum sínum að hann hefði rökstudda ástæðu til að ætla að þingmeirihluti væri fyrir setningu bráðabirgðalaganna. Hins vegar kom það í ljós í umræðunum að aðeins hafði verið talað við tvo þingmenn Sjálfstfl. utan ráðherra flokksins. Með þessum vinnubrögðum er brotin sú hefð sem myndast hefur við setningu bráðabirgðalaga að ætíð sé gengið úr skugga um að öruggur þingmeirihluti sé fyrir setningu slíkra laga. Vegna þessa sitjum við þingmenn Framsfl. hjá við afgreiðslu málsins.

Hæstv. forseti. Þegar lögum um þingsköp Alþingis var breytt og það skipulag tekið upp að Alþingi starfaði í einni málstofu þá var fyrst á eftir þá breytingu talsvert rætt um það að nauðsynlegt væri af þeim sökum að umferðum frv. hefði þá fækkað úr sex í þrjár hér í þinginu að tryggja það með ýmsum hætti, bæði með lögum og hefðum og starfsvenjum að málum væri ekki hraðað þannig í gegnum umræður og á milli umræðna að öruggt væri að nægjanlegur tími gæfist til að skoða þau. Það er af þeim sökum einnig margfalt alvarlegra en ella þegar forseti fer með vald sitt með þeim hætti sem gerðist í gærkvöldi. Það var gengið út frá því að í kjölfar þessarar breytingar yrði meiri sanngirni sýnd gagnvart réttmætum óskum um það að umræðum yrði frestað og mál skoðuð eða þau send til nefndar, t.d. milli 2. og 3. umr. ef um slíkt væri að ræða. Ég tel að framkoma forseta í gærkvöldi sé algert stílbrot í þessum efnum auk þess sem málsmeðferðin er að öllu leyti mjög óeðlileg af hálfu meiri hlutans á þinginu. Ég vil því nota þetta tækifæri og mótmæla þessum framgangi og þessu sérstaka ofbeldi sem forseti sýndi við fundarstjórnina með því að sitja hjá við þessa atkvæðagreiðslu. Ég greiði ekki atkvæði.

Virðulegi forseti. Ég tel að óeðlilegt hafi verið að ljúka umræðunni í gær með þeim hætti sem gert var. Í fyrsta lagi vegna þess að ég sýndi fram á í umræðunni í gær að lögskráning á skip hófst á vegum opinberra aðila nokkrum klukkutímum áður en bráðabirgðalögin voru sett. Þar með voru lögskráningarstofur þátttakendur í því að reyna að brjóta verkfallið niður því að verkfallið var löglegt. Þetta var lögbrot undir skjóli yfirvalda. Þetta vildi hæstv. dómsmrh. ekki ræða í gærkvöld. Í öðru lagi tel ég að umræðan hefði þurft að vera lengri vegna þess að það bendir allt til þess eftir upplýsingar frá hæstv. sjútvrh. að hæstv. forsrh. hafi veitt forseta Íslands ófullnægjandi upplýsingar um stöðu mála í þingliði stjórnarinnar þegar bráðabirgðalögin voru sett. Í þriðja lagi vil ég, með því að sitja hjá við þessa atkvæðagreiðslu, mótmæla einstökum vinnubrögðum forseta þess sem nú situr, gerræðislegum og ólýðræðislegum vinnubrögðum og fullyrði að í langan tíma hefur stjórnarandstöðu ekki verið sýndur annar eins dónaskapur . . .

Forseti verður að minna hv. þm. á að ræðutíma hans er lokið.

. . . og hæstv. núv. forseti sýndi stjórnarandstöðunni í gærkvöldi.

Herra forseti. Það er mjög til fyrirmyndar að sá forseti sem nú situr í stólnum hefur lesið þingsköpin og vitnar í þau. Fyrirspurn mín til forseta er hvort jafnræðis sé gætti með virðingu gagnvart greinum en 53. gr. kemur á undan þeirri 55. og hvort hæstv. forseti hafi gætt jafnræðis í virðingu sinni fyrir þessum tveimur greinum miðað við þá atkvæðatölu sem hér kom út áðan.

Forseti vill segja aftur frá því að atkvæðagreiðslan fór þannig að já sögðu 22, 19 greiddu ekki atkvæði og fjarstaddir voru 22. Samþykkt er að vísa málinu til 2. umr. og ef engin hreyfir andmælum verði 1. dagskrármálinu vísað til sjútvn.

Það þarf að greiða atkvæði um það.

Það er óskað eftir að fram fari atkvæðagreiðsla um að vísa 1. dagskrármálinu, stöðvun verkfalls fiskimanna, til sjútvn. Við því verður orðið.

Virðulegi forseti. Í gærkvöld lögðum við þingmenn stjórnarandstöðunnar og þingflokkar stjórnarandstæðinga mikla áherslu á það að umræðunni um bráðabirgðarlögin yrði haldið áfram. Á mínum þingferli man ég aldrei eftir því að stjórnarandstöðuþingflokkum hafi verið neitað um framhald fundar og framhald umræðu með þeim hætti sem gerðist í gærkvöld nema auðvitað við lok þingsins eða rétt fyrir hátíðar. En í upphafi þings á fyrsta eða öðrum umræðudegi mála hygg ég að þess séu engin dæmi. Ég tel því að það að kalla þetta gerræði sé síst of í lagt miðað við þá reynslu sem við höfum af störfum Alþingis á undanförnum árum. Hitt er þó kannski sýnu verra að í umræðunni í gærkvöld bar hæstv. sjútvrh. í þrígang lygar og ósannindi á þann sem hér stendur. Hann hélt því fram að þær upplýsingar sem ég hefði um lögskráningu sjómanna í aðdraganda setningar bráðabirgðalaganna væru ósannar. Nú vill svo til að strax og þessari umræðu lauk í gærkvöld þá hafði ég samband við forustumenn Farmanna- og fiskimannasambands Íslands, formann reyndar, formann Sjómannasambands Íslands og formann Sjómannafélagsins í Vestmannaeyjum. Og samkvæmt upplýsingum sem ég fékk í hendurnar skriflega frá þessum aðilum í morgun þá kemur það fram að lögskráning í Vestmannaeyjum . . .

Forseti verður að trufla mál hv. þm. og biðja hann um að koma að efni málsins sem fjallar um fundarstjórn forseta.

Já, nákvæmlega. Ég finn að því, hæstv. forseti, að forsetinn skuli ekki hafa lagst á sveif með lýðræðinu til að halda þeim umræðum áfram sem ég er hér að hefja á ný vegna þess áburðar sem á mig hefur verið borinn. Ég tel að forseti eigi ekki aðeins að vera forseti meiri hlutans og ríkisstjórnarinnar heldur okkar líka. Ég er hér með í höndum, hæstv. forseti, upplýsingar frá lögskráningunni í Vestmannaeyjum, sem kom á faxi frá Sjómannafélaginu Jötni til verkfallsnefndar sjómannasamtakanna kl. 17.00, um lögskráningu á tiltekið skip mörgum klukkustundum áður en bráðabirgðalögin voru sett. Og ég er hér, hæstv. forseti, með upplýsingar um lögskráningu á Ófeig VE 324 sem kom líka á faxi frá Sjómannafélaginu Jötni í Vestmannaeyjum kl. 18.00 til verkfallsnefndar sjómannasamtakanna eða mörgum klukkustundum áður en bráðabirgðalögin voru sett. Ég tel, hæstv. forseti, að þessar upplýsingar hafi verið rök fyrir því að halda málinu áfram því að þarna er í skjóli dómsmrn. eða embættismanna þess eða lögskráningarskrifstofanna verið að framkvæma verkfallsbrot. Það er verið að brjóta á bak aftur áður en bráðabirgðalögin eru sett löglegt verkfall. Ég mótmæli þessum vinnubrögðum og ég skora á hæstv. dómsmrh. að svara nú fyrir sig og biðja þann þingmann sem hér stendur afsökunar á lygabrigslunum sem hann flutti úr þessum ræðustól í gærkvöldi.

Forseti verður að biðja hv. þm. að virða ræðutíma og einnig það efni sem þeir óska eftir að ræða um samkvæmt þingsköpum. Hæstv. sjútvrh. óskar að bera af sér sakir.

Herra forseti. Í umræðunum hér í gær beindi hv. 9. þm. Reykv. þeirri fyrirspurn til mín hvort ég hefði beitt mér fyrir því eða gefið fyrirmæli um að lögskráningarskrifstofur yrðu opnaðar áður en lögin um stöðvun verkfallsins voru gefin út. Síðar í umræðunni bar hann á mig þá ásökun að ég hefði gefið þau fyrirmæli út. Ég kom hér upp og fullyrti eins og satt er og rétt að ég gaf engin slík fyrirmæli. Þrátt fyrir þá yfirlýsingu mína sem er sönn og rétt,  Ég hef aldrei í þessum umræðum fjallað um það hvort þessar lögskráningarskrifstofur voru opnaðar. Fyrirspurnin sem var borin fram laut að því hvort ég hefði gefið slík fyrirmæli og ásökunin sem síðan var borin fram áður en ég fékk tækifæri til að svara fyrirspurninni var sú að ég hefði gefið fyrirmælin. Og eftir að ég hafði upplýst að svo var ekki þá var ásökunin borin fram aftur og aftur og því haldið fram að það yrði gert hversu oft sem sannleikurinn yrði sagður í málinu. Þetta er nú staðreynd málsins og ég ítreka enn og aftur að það er ekki hv. 9. þm. Reykv. til sóma að bera málflutning af þessu tagi á borð hér og ég minni svo á að 

Hv. 9. þm. Reykv. óskar að bera af sér sakir samkvæmt 55. gr. þingskapa.

Virðulegi forseti. Það er auðvitað þekkt vandamál hér á Alþingi að þegar menn eru í kastþröng, þegar menn eiga vondan málstað að verja þá grípa þeir til stóryrða og fúkyrða. Hins vegar hygg ég, hæstv. forseti, að það sé sjaldgæft að ráðherrar ráðist að einstökum þingmönnum með orðbragði af því tagi sem hæstv. sjútvrh. gerði áðan. Það er honum ekki til sóma en hann er reiður og sár. Það er auðvitað fyrir neðan allar hellur, hæstv. forseti, ef ætlunin er að skiptast á skoðunum um alvarleg mál að maður eigi von á því að fá ekki rök og ekki gagnrök heldur öskur þar sem ræður þingmanna eru kallaðar rógur og lygi án frekari útskýringa þegar það liggur fyrir að lögskráning á skipin hófst mörgum klukkustundum áður en bráðabirgðalögin voru sett. Lögskráning á skipin hófst með öðrum orðum, meðan verkfallið stóð yfir, í Vestmannaeyjum samkvæmt þessu skjali hér á tvö skip, og reyndar víðar. Hæstv. dómsmrh. hefur eins og kunnugt er ágætt samband við hæstv. sjútvrh. og spurningarnar sem vakna eru vitaskuld þær í fyrsta lagi: Gaf hæstv. dómsmrh. þessi fyrirmæli? Hann segir nei. Gáfu embættismenn hans í ráðuneytinu þessi fyrirmæli? Hann segir nei. Hver gaf fyrirmælin? Hver gaf fyrirmælin til lögskráningarstofanna um að hefja lögskráningu í yfirtíð utan venjulegs skrifstofutíma fram eftir öllu kvöldi það kvöld sem einmitt átti að setja bráðabirgðalögin?

Hver borgar laun fyrir það?

Hver tekur ákvörðun um þær greiðslur? Þegar málið liggur líka þannig að það liggur svo mikið á að ganga frá lögskráningunni að þeir sem kvitta fyrir lögskráningar þessar á tvö skip eru ekki sjómennirnir sjálfir heldur eiginkonur þeirra og makar. Hér er því bersýnilega um að ræða skipulega athöfn til þess að brjóta niður hugsanlega mótstöðu sjómannasamtakanna. Sjútvrh. sem er svo blindur á sjómannasamtökin að kalla það róg og lygi þegar skjölin eru framreidd með þessum hætti ætti að helga sig aðallega störfum í hinu ráðuneytinu sem fæst við annað en sjóinn og sjómenn. Sjútvrh. sem ræðst á sjómenn með þessum hætti ætti að reyna að tala frekar við annað fólk í landinu.

Hæstv. sjútvrh. óskar að bera af sér sakir.

Herra forseti. Ég held að hv. 9. þm. Reykv. ætti að líta svolítið í eigin barm þegar hann talar um þingmenn sem beita röddinni. Ég ítreka það enn og aftur og það kemur mjög skýrt fram í máli hv. þm. að nú ber hann á nýjan leik fram í fyrirspurnarformi hvort ég hafi gefið þessi fyrirmæli. Áður var hann ítrekað búinn að bera þær ásakanir á mig að ég hafi gefið fyrirmælin. Og það er það sem ég tel vera ámælisvert og það er um þá athöfn hv. þm. sem ég var að fjalla um og ég var að gagnrýna.

Ráðherrann ber ábyrgðina.

Það er alkunna að í orðræðum þegar menn komast í blindgötu í efnislegri umræðu eða með rök fyrir sínu máli að menn reyna að snúa upp á sig með því að bera sakir á aðra og reyna að koma þeim í þá stöðu að þeir þurfi að sanna sakleysi sitt. Hv. þm. hefur sýnt fimi sína í þeirri tegund ræðulistar.

Hv. 9. þm. Reykv. óskar að bera af sér sakir.

Virðulegur forseti. Þetta mál snýst ekki um það að einstakir þingmenn sýni fimi sína í málflutningi til eða frá. Það snýst um þá alvarlegu staðreynd að opinberar skrifstofur, lögskráningarskrifstofurnar, í landinu voru notaðar í skjóli yfirvalda til að brjóta niður verkfall sjómannasamtakanna. Það snýst um það. Það er alvarleg staðreynd. Og ég skora á hæstv. sjútvrh. að reyna að koma sér í aðrar stellingar áður en mikið lengra er haldið með þetta mál. Vegna þess að það er augljóst mál að sjómannasamtökin geta ekki treyst ráðherra sem misbýður trúnaði þeirra og réttum leikreglum í vinnudeilum með þeim hætti sem hæstv. sjútvrh. hefur gert. Þessi dónaskapur, þessi framkoma við sjómannasamtökin er með eindæmum, hæstv. forseti.

Herra forseti. Ég vakti athygli á 53. gr. þingskapanna í gær við þann forseta sem þá sat. Ég spurði núv. hæstv. forseta að því hvort jafnræði væri milli greina í þingsköpunum. Ég tel að ef forseti telur sér ekki skylt að virða eina grein þingskapanna sé þingmönnum ekki skylt að virða næstu grein þingskapanna. Og það verður þá að reyna á það hvort svo sé komið málum að forsetinn einn hafi rétt til að brjóta þingsköpin. Ég gerði mjög alvarlega athugasemd fyrir kvöldmat í gærkvöldi. Það er kvartað yfir því að þingmenn stjórnarandstöðunnar hafi yfirgefið fund eftir að hafa setið hér lengur en nokkrir aðrir. Að sjálfsögðu yfirgáfu ekki aðrir þetta hús en þeir sem voru í því. Og það gengur ekki að halda hér kvöldfundi upp á það að þá séu stjórnarandstæðingar einir skyldugir að vera í húsinu. 53. gr. þingskapanna er jafnmikil alvara, hæstv. forseti, og hinar greinarnar. Og telji forseti sér ekki skylt að virða þá grein þá þarf hann ekki að láta sér detta í hug að ummæli og bjölluhljómur fyrir hinum greinunum verði virtur frekar. Hins vegar blasir það við að hæstv. fjmrh. skuldar þjóðinni í dag skýringar á því hver gaf fyrirmælin um að heimila lögskráningu á sjómenn meðan verkfall stóð. Það mál er alvarlegra en svo að það sé hægt að láta þær upplýsingar liggja. Ekki skjóta byssurnar sjálfar nema skipað sé. Því trúum við ekki. Við munum óska eftir að fá svör við því þó síðar verði.

Vegna fyrirspurnar hv. þm. vill forseti taka fram að sá forseti sem hér situr og aðrir sem gegna forsetastörfum hafa reynt að stjórna fundum á grundvelli þingskapa og góðrar fundarreglu og gæta þar samkvæmni í öllum háttum. Hv. þm. á við þá setningu í 53. gr. er hljóðar svo: ,,Skylt er þingmönnum að sækja alla þingfundi nema nauðsyn banni.`` --- Ég lít svo á að forsetar hafi lagt allt sem í þeirra valdi stendur af mörkum til þess að þessari grein megi framfylgja og muni gera það hér eftir sem hingað til eins og við að fylgja öðrum greinum þingskapanna og gæta fyllsta samræmis.

Hæstv. forseti. Ég vil vegna þeirra upplýsinga sem hér hafa komið fram fara fram á það við forseta að hann gangist fyrir því að athuga hvort ekki er unnt að fá þessi mál tekin upp á þinginu í formi utandagskrárumræðu með einhverjum öðrum hætti þannig að svigrúm gefist til að ræða þetta mál efnislega og ítarlega. Hér eru auðvitað grafalvarlegar upplýsingar á ferð og hæstv. sjútvrh. hefur engar skýringar gefið aðrar en þær að neita því að hann hafi gefið fyrirmæli um þetta verkfallsbrot og hreyta svo fúkyrðum í þá þingmenn sem dregið hafa upplýsingar um þetta fram í dagsljósið. Við þetta er ekki hægt að una. Ég held að það sé algerlega óhjákvæmilegt að hér gefist tími fyrir umræður um þetta mál ekki seinna en á morgun og hæstv. sjútvrh. komist ekki upp með annað en að leggja spilin á borðið úr því hann fæst ekki til að gefa um þetta neinar upplýsingar hér og nú. Það er ljóst að þessi starfsemi er á ábyrgð hæstv. ráðherra sem dómsmrh. og það hlýtur að skipta máli hvort það var a.m.k. með vitund hans sem þessi verkfallsbrot fóru fram. Það er munur á því annars vegar að gefa bein fyrirmæli um að lögskráningarskrifstofur skuli vera opnaðar utan venjulegs vinnutíma og hinu að vita af því að slíkt sé gert. Ég vænti þess að það sé fremur óvenjulegt að slíkt sé gert og þess vegna spurning hvort slík ákvörðun væri tekin nema þá a.m.k. að höfðu samráði við ráðuneytið eða yfirvöld þessara mála. Ef hæstv. sjútvrh. treystir sér ekki til að standa sig betur í að veita upplýsingar um þetta mál en hann hefur hingað til gert þá er algerlega óhjákvæmilegt að taka það upp og að fram fari opinber rannsókn á því hvað hefur skeð. Það vill svo til að strax í umræðunni í gærdag þá vakti ég athygli á þessu máli og lagði spurningar fyrir ráðherrann þannig að honum hefði átt að vera í lófa lagið að afla upplýsinga um það frá sínu ráðuneyti hvernig þetta væri í pottinn búið. En frammistaða hans er, eins og raun ber vitni, að svara illu einu. Það er fyrst og fremst til marks um vondan málstað vænti ég og þá þarf það að koma allt saman í ljós hvernig í pottinn er búið. Mín ósk, hæstv. forseti, og athugasemd um stjórn fundarins er því sú að ég held að það væri okkur fyrir bestu ef við gætum náð samkomulagi um það hvernig með þetta mál verður farið á næstunni. Ég sé ekki annað eins og það stendur nú en óhjákvæmilegt sé að fá tíma til frekari umræðna um það.

Herra forseti. Vegna þess sem fram kom í ræðu hv. 4. þm. Norðurl. e. vil ég minna hann á að hv. 9. þm. Reykv., sem er forustumaður í hans flokki, hefur borið á mig hér þær sakir í þinginu, ekki einu sinni ekki tvisvar heldur mörgum sinnum, að ég hafi gefið fyrirmæli um að lögskráningin væri opnuð áður en bráðabirgðalögin voru gefin út. Ekki einasta að ég hafi haft vitund um að það færi fram heldur að ég hafi beinlínis gefið um það fyrirskipanir. Þessar sakir hafa verið bornar á mig af forustumanni Alþb.

Það leiðir af sjálfu sér.

Það er ekkert smáræði.

Ráðherrann er ábyrgur.

Það er ekkert smáræði að bera slíkar sakir fram. En hafi þessi lögskráning farið fram eins og hv. þm. vitnar til með lestri úr lögskráningarskjölum þá er meira en sjálfsagt að afla allra upplýsinga um það hver hafi óskað eftir að lögskráningarskrifstofan yrði opnuð og hver hafi tekið um það ákvarðanir. Það er að sjálfsögðu rétt að afla þeirra upplýsinga og gefa þær. Ég vil upplýsa það að mér er ekki kunnugt um að sjómannasamtökin hafi kvartað við dómsmrn. Það kann þó að vera en mér er ekki kunnugt um að svo hafi verið. En það er meira en sjálfsagt að veita þær upplýsingar, bæði þeim alþingismönnum sem um það spyrja og eins sjómannasamtökunum. Það dregur ekki úr hinu með hvaða hætti hv. 9. þm. Reykv. hefur borið fram sínar ásakanir. Og ég þykist vita að þær séu ekki bornar fram með þeim hætti að það sé gert í umboði eða þökk þeirra sjómanna sem hlut eiga að máli en það er sjálfgefið að veita þær upplýsingar sem að er spurt. En orðræður hv. 9. þm. Reykv. hafa ekki lotið í þá veru heldur að bera fram órökstuddar ásakanir.

Virðulegur forseti. Ég vil endilega taka undir orð hv. 4. þm. Norðurl. e. áðan og m.a. í framhaldi af yfirlýsingu hæstv. sjútvrh. núna áðan að það fari fram umræða um þessi mál utan dagskrár hið allra fyrsta. M.a. til þess að hægt verði að brjóta þau mál til mergjar sem hæstv. sjútvrh. fullyrti að væru af minni hálfu ekki aðeins lygi heldur líka rógur um hans embættisathafnir. Hæstv. ráðherra hefur kosið að biðja mig ekki afsökunar á þessum ummælum sem ég þó geri enn kröfu um að hann geri. Hann væri maður að meiri fyrir vikið. En ég hvet hæstv. forseta til að halda þannig á málum að það verði tími í dagskrá þingsins hið fyrsta til að fara mjög nákvæmlega yfir þessi lögskráningarmál. Hver ber ábyrgð í einstökum atriðum og getur það verið að byssurnar skjóti sjálfar? Svo vil ég segja það við hæstv. forseta að ég þakka honum fyrir hvernig hann hefur stýrt þessari umræðu núna. Það hefur ekki verið einfalt. Ég bendi honum og öðrum á það til umhugsunar hvort ekki er nauðsynlegt að búa til einn farveg enn til þess að menn geti fyrirvaralítið skipst á skoðunum um brýn mál án þess að menn séu ævinlega á jaðrinum í þeim þingskapaákvæðum sem menn eru að fjalla um.

Virðulegi forseti. Ég vil óska eftir því að hv. þm. Egill Jónsson sé kallaður í salinn. Ég óskaði eftir því að hann yrði hér í salnum. Hann vissi að ég ætlaði að biðja um orðið. Hann gekk út fyrir fáeinum mínútum og ég óska eftir að hann sé einnig kallaður hér í salinn. Samkvæmt 18. gr. þingskapa þá er forseta ætlað að skipuleggja starfshætti nefnda í samráði við nefndaformenn og gera áætlun um afgreiðslu mála. Ég vil þess vegna spyrja hæstv. forseta að því hvort honum finnist eðlilegt að formaður landbn. ákvað í dag að taka fyrir frv. sem ekki hefur verið lagt fram þótt nefndarmenn mótmæltu því að tekið væri fyrir í nefndinni frv. sem ekki hefði verið lagt fram og sem landbrh. upplýsir hér og nú að sé ekki til? Hæstv. landbrh. hefur upplýst það hér í dag að ríkisstjórnarflokkarnir hafi vegna ágreinings ekki lokið umfjöllun sinni um það landbúnaðarfrv. sem tíðrætt hefur verið um hér síðustu daga. Engu að síður þótt frv. hafi ekki verið lagt fram og landbrh. upplýsi að það sé ekki til ákveður formaður landbn., Egill Jónsson, gegn mótmælum stjórnarandstöðuflokkanna að taka málið fyrir. Með skýrum hætti, virðulegur forseti, eru þingmál tekin fyrir í þinginu og það fer fram atkvæðagreiðsla um að vísa málum til nefndar. Hér er um að ræða mál sem hefur ekki einu sinni verið lagt fram, er ekki til prentað í endanlegri gerð og hefur ekki komið inn í þingið. Því er mótmælt að formaður landbn. taki málið fyrir í nefndinni en engu að síður tekur hann það fyrir. Ég vil þess vegna spyrja virðulegan forseta hvort þessi framganga formanns landbn. sé ekki ótvírætt brot á þingsköpum og hvort forseta beri ekki skylda til skv. 18. gr. þingskapanna að ávíta formann landbn., Egil Jónsson, fyrir að taka fyrir þingmál, sem ekki er til, gegn mótmælum nefndarmanna. Hvert eru menn eiginlega komnir í störfum þingsins þegar farið er að setja bráðabirgðalög án þess að kanna hvort þau hafi stuðning, neitað er að fresta umræðu þegar þrír þingflokkar biðja um það og tekin er fyrir í landbn. frv. sem ekki er til þótt nefndarmenn mótmæli því að það sé tekið fyrir? Ætlar virðulegur forseti að láta það viðgangast að formenn í nefndum þingsins gegn mótmælum taki fyrir frv. sem ekki eru til hvað þá heldur að þau hafi verið lögð fram í þinginu? Ég óska eftir úrskurði forseta á forsetastól hvort formanni landbn. hafi verið heimilt að taka fyrir frv. í nefndinni sem ekki er til. Þetta er þannig mál að það veður að liggja fyrir alveg skýr úrskurður forsetans um það hvort svona vinnubrögð séu í lagi eða ekki. Ef þau eru í lagi þá geta formenn í þingnefndum farið að taka fyrir hin og þessi mál sem eru í vinnslu í ríkisstjórninni eða eru jafnvel varla til og allt í lagi með það. En ef forseti hins vegar telur, sem ég tel einsýnt, að þetta hafi verið brot á þingsköpum þá ber að ávíta formann landbn., Egil Jónsson, fyrir þessi vinnubrögð.

Vegna fyrirspurnar hv. 8. þm. Reykn. um það hvort heimilt sé að taka upp önnur mál í hv. þingnefndum en þingið hefur vísað til þeirra þá vil ég vekja athygli hv. þm. á 26. gr. þingskapa. Þar segir: ,,Heimilt er nefnd að eigin frumkvæði að fjalla um önnur mál en þau sem þingið vísar til hennar. Um slík mál getur nefnd gefið þinginu skýrslu, sbr. 31. gr.`` --- Og þar er síðan nánar gerð grein fyrir því í hverju það ákvæði er fólgið. Það má því ljóst vera af þessari grein að hv. þingnefnd er heimilt að taka fyrir önnur þau mál en þingið hefur vísað beint til hennar.

Virðulegi forseti. Á föstudaginn í síðust viku tók ég þá ákvörðun að landbn. myndi hefja störf þegar á mánudagsmorgun með því að fjalla um þá stöðu sem komin er upp að því er varðar innflutning á landbúnaðarvörum með dómi Hæstaréttar. Eftir því var þá leitað af formanni þingflokks Alþfl. að þessum fundi yrði frestað með því að fulltrúi Alþfl., varaformaður í landbn., var ekki á landinu. Ég bauðst til þess að fresta þessum fundi þar til klukkan 11 þann dag og þegar það dugði ekki ákvað ég að halda fundinn eftir sem áður þrátt fyrir þessa ósk. Eins var með fund sem haldinn var á venjulegum fundartíma í gærmorgun. Þar hafði Alþfl. ekki aðstöðu til þess að senda fulltrúa og hélt ég fundinn eftir sem áður. Það gegnir því alveg sama með þá ósk sem mér barst í morgun. M.a. með tilliti til þess að ég hafði hafnað sams konar tilmælum þá sá ég enga ástæðu til þess að hafna ekki þessum tilmælum. Ég vil vekja athygli á því að landbn. hefur haldið fjölmarga fundi, kannski alveg eins marga fundi, út af málum sem hún hefur tekið upp af eigin ákvörðun og þá náttúrlega fyrst og fremst vegna ákvörðunar formanns nefndarinnar, þó ekki hafi legið fyrir frumvörp. Á fundinum í morgun var fyrst og fremst verið að upplýsa þetta mál og sérstaklega rætt um tvær greinar í búvörulögunum, 52. gr. og 72. gr. með tilliti til hæstaréttardómsins. Það var ekki fjallað um neitt frv. í morgun af þessu tilefni. Landbn. braut því engar venjur frá sínum fyrri störfum í morgun nema síður væri. Það var haldinn mjög góður og gagnlegur fundur. Ég reyndar sagði það við formann þingflokks Alþfl. að ég skyldi sjá til þess að Alþfl. fengi þær upplýsingar sem kæmu fram á þessum tveimur fundum sem ég hef tilgreint. 

Hæstv. forseti. Ég held að það sé alveg nauðsynlegt að forseti fái frekari upplýsingar um þessa óvenjulegu málsmeðferð sem hér er á ferðinni því hún er í öllu falli, besta falli liggur mér við að segja, óvenjuleg og á grundvelli þess ákvæði sem hér var vísað til um forustu hæstv. forseta varðandi starf nefnda þá held ég að það sé óhjákvæmilegt að gefa fyllri upplýsingar um hvernig þetta hefur gengið til fyrir sig. Í grófum dráttum er það þannig að á reglulegum fundi landbn. í gær var dreift drögum að frv. og ég hygg að allir nefndarmenn hafi verið í þeirri trú að þetta væri það frv. sem lagt yrði fram á þingi síðar sama dag og af þeim sökum væri ekki óeðlilegt að hafa það til hliðsjónar umræðunni sem fram fór um málið. Það var í því ljósi sem menn á fundi landbn. í gær gerðu ekki athugasemdir við að boðaður yrði fundur í hádeginu í dag enda gengu menn út frá því að frv. yrði fram komið og því hefði verið dreift á þinginu í gærdag. Svo gerast þau tíðindi að ekkert frv. birtist. Það er ekki til eða því hefur verið stolið eins og kunnugt er nema ef vera skyldi ætlunin að lauma því svo leynilega í gegnum þingið að það verði allan tímann ósýnilegt. Það væri eftir öðru. Síðan berast af því fréttir í fjölmiðlum að það sé meira en bara að frv. hafi ekki komið fram. Um það sé enn þá efnislegur ágreiningur í ríkisstjórn. Þetta er svo staðfest af landbrh. fyrr á þessum fundi þar sem hann talar í véfréttastíl um það að hann vonist til þess að samkomulag náist um málið á næstu dögum og frv. komist fram. Það voru þess vegna að mati okkar minni hlutans í landbn. strax í gærkvöldi og ekki síður í morgun brostnar forsendur fyrir því að halda þennan fund og fulltrúar stjórnarandstöðunnar töluðu saman um það og komu þeim skilaboðum til formanns. Ég hlýt þess vegna að harma það að formaður skyldi ekki taka viturlegri kostinn og fresta fundinum. Ég leyfi mér að halda því fram að þetta hafi ekki verið góður og gagnlegur fundur þegar vantaði a.m.k. helming nefndarmanna. Ég tel það mikinn galla á fundi í öllu falli. E.t.v. er formaður mér ekki sammála um það. E.t.v. vill hann hafa fundi þannig að þar mæli allir einum rómi og séu helst allir úr sama flokki en ég er honum í öllu falli ekki sammála. Til þess að fundir nefnda Alþingis séu góðir og gagnlegir tel ég að fulltrúar allra þingflokka þurfi að vera viðstaddir. Ég sé í sjálfu sér, hæstv. forseti, ekki ástæðu til að hafa um þetta fleiri orð en ég held að mönnum hljóti að vera ljóst að allar undanþágur og frávik frá venjubundinni málsmeðferð hljóta að kalla á það að um slíkt sé samkomulag og það ríki góður andi samvinnu og samkomulags í störfum þingsins en það hefur ekki verið síðasta sólahring. 27. gr. þingskapanna um nefndarstarfið hefst á þessum orðum, með leyfi forseta: ,,Þegar máli hefur verið vísað til nefndar til athugunar tekur hún ákvörðun um málsmeðferð`` o.s.frv. Máli sem ekki er til er í öllu falli ekki búið að vísa til þingnefndar og þaðan af síður tilefni til þess að nefndin hittist og fari að ræða um málsmeðferðina og sérstaklega ekki ef um þingstörfin er bullandi ósamkomulag eins og nú er.

Það er fyrirhugað að ljúka þessum fundi klukkan fjögur. Nú er klukkan fjögur. Enn óska tveir hv. þm. eftir að ræða fundarstjórn forseta. Áður en þeir taka til máls vil ég vekja athygli hv. þm. á því að það er ekki ætlast til þess samkvæmt þingsköpum að fjallað sé um störf þingsins þegar óskað er eftir að ræða fundarstjórn forseta. Í 50. gr. er fjallað um hvernig heimilt er að ræða störf þingsins og það gerðum við í upphafi fundar samkvæmt þingsköpum. Því óska ég eftir því að hv. þm. virði þingsköpin og ræði um fundarstjórn forseta ef þeir óska eftir að taka til máls á grundvelli þess ákvæðis. Hv. 3. þm. Austurl. óskar að bera af sér sakir.

Virðulegi forseti. Fyrir það fyrsta voru sex þingmenn mættir á fundi landbn. í morgun. Út af því sem hér hefur sérstaklega komið fram dreifði ég þessu frv., fékk leyfi til að útbýta því í nefndinni vegna þess að ég hafði verið spurður á mánudagsfundinum hvort eitthvert slíkt frv. væri á ferð. Ég gat þess alveg sérstaklega að það væri ekki búið að ganga frá frv. Það ætti eftir að fara nánar yfir tollskrána og meta það hvort þar yrðu breytingar á. Ég tók það alveg sérstaklega fram. Ég vil enn fremur geta þess að á þriðjudagsfundinum, fundinum í gær, var gengið frá dagskrá. Þá var ákveðið hvað ætti að fara fram á fundinum í dag og þeirri dagskrá fylgt. Hún var ákveðin af landbn. á fundi í gær og henni fylgt í dag. Um fundarboðunina var því samkomulag í gær og samkomulag um dagskrá fundarins eins og hann fór fram í dag. Þetta er alveg nauðsynlegt að komi fram í þessari umræðu.

Hæstv. forseti. Þessi umræða fór fram undir þeim lið. Ég vil koma inn í þessa umræðu vegna þess að ég einn úr stjórnarandstöðuliðinu sat þennan fund landbn. í hádeginu. Það gerði ég vegna þess að við höfðum hist mánudag og þriðjudag og rætt um vinnubrögð og vorum í trausti þess að það sem haft var á orði í þessum þingsal, bæði af hálfu formanns landbn. og hæstv. landbrh., um að frv. um búvörulögin mundi koma inn í þingið. Hins vegar kom það ekki í gær og ekki í morgun. Ég bað hv. þm. Egil Jónsson um að fresta fundinum. Hann gat ekki orðið við því sem hann hefur rakið hér. Ég kvaðst þá skyldi vera sá drengur að standa við það sem ég hafði sagt deginum áður, sækja þennan fund og sitja hann  Þess vegna er staðan sú, hæstv. forseti, að þinghaldið er komið á nákvæmlega sama punkt og gerðist í fyrravor. Ríkisstjórnarflokkarnir ráða ekki við að eyða réttaróvissunni um innflutning á landbúnaðarvörum. Þeir ná ekki saman um málið. Hæstv. landbrh. sér að þau drög að frv. sem nú eru komin fram eyða ekki réttaróvissunni. Það er búið að fara með þetta frv. í gegnum þingflokkana. Það er jafnónýtt og lögin sem samþykkt voru fyrir jól þannig að stjórnarflokkarnir eru hér í verulegum vanda. En við hljótum sem þingmenn, stjórnarandstaðan og vonandi fleiri, að vilja leggja fram frv. og reyna að eyða þessari réttaróvissu. Ég hygg að allir í þessu þjóðfélagi séu sammála um það að að þessi lög þurfa að vera skýr og afdráttarlaus svo þjóðin viti hver er vilji þingsins. Hér hefur það margoft komið fram að vilji þingsins er einn í þessum efnum eða meiri hlutinn er sammála um að þessari réttaróvissu verði að eyða og við getum ekki liðið það á Alþingi Íslendinga að einn hæstv. ráðherra sem heitir Jón Baldvin Hannibalsson . . .

Ég vek athygli hv. þm. á því að ræðutíma hans er lokið og bið hann að ljúka máli sínu.

Hann getur ekki, hæstv. forseti, þessi eini hæstv. ráðherra haldið 62 alþingismönnum í heljargreipum og viðhaldið þeirri réttaróvissu sem þetta mál er statt í um þessar mundir. Því verður að linna og þess vegna verðum við 

Virðulegi forseti. Forseti vitnaði áðan til 26. gr. þingskapa þar sem segir að heimilt sé nefnd að eigin frumkvæði að fjalla um önnur mál en þau sem þingið vísar til hennar. Um þetta hefur einnig talað hv. þm. Egill Jónsson. Ég vil spyrja hæstv. forseta að því hvort nefnd sem tekur fyrir mál og ákveður það að eigin frumkvæði þurfi ekki að vera sammála um það hvort ekki þurfi að fara fram atkvæðagreiðsla um það í nefndinni og hvort heimilt sé að taka fyrir mál í nefnd sem 1 / 3 hluti þingmanna í nefndinni hefur óskað eftir að væri frestað.

Forseti vill aftur vekja athygli á 26. gr. þingskapa sem hann hefur áður vitnað til vegna fyrirspurnar þar að lútandi og einnig benda á að þar hlýtur að gilda sú almenna regla um meiri hluta hv. þm. að baki þess að mál sé tekið upp í nefndinni og hvernig um það er fjallað.

Virðulegi forseti. Í fyrsta lagi vil ég segja það við virðulegan forseta að þegar óskað er eftir úrskurði forseta þá er ekki endilega nauðsynlegt fyrir forseta að hugsa sig ekki um. Þegar ég var að biðja forseta um úrskurð í því flókna máli sem hér hefur verið til umræðu þá hefði hann getað tekið sér frest og kynnt sér málið og komið svo næsta dag og kveðið upp úrskurð. Það hefur oft gerst áður. Það er satt að segja ekki mjög gáfulegt hjá forseta að sitja á forsetastól, vita lítið um málið sem verið er að fjalla um, vera svo í hvíslingum við einhvern embættismann þingsins og rjúka upp og kveða upp úrskurð. Þess vegna vil ég beina því til forseta að hann gaumgæfi vinnubrögð sín. Því það er alveg ljóst að sú grein sem hann á við og hefur vitnað til, 26. gr., er ekki það sem verið er að tala um. Í þingsköpunum er gerður alveg skýr greinarmunur á því hvað er mál og hvað er frv. 26. gr. fjallar vissulega um það að þingnefnd geti tekið upp mál en það vita það allir í þessum sal að landbn. hefur verið að fjalla um tiltekið frv. sem lýst var yfir að yrði lagt fram í gær eða í dag. Forseti verður auðvitað að gera greinarmun á því hvort nefndin er að fjalla um frv. eða um almennt mál sem hún síðan gefur þinginu skýrslu um. Þess vegna vil ég biðja virðulegan forseta að taka úrskurð sinn til endurskoðunar og gera hann nákvæmari því það var alls ekki umfjöllunin um mál sem ég var að tala um. Það er t.d. alveg óljóst, virðulegi forseti, eftir þessa umræðu hér og eftir svör formanns landbn. hvort landbn. er almennt að fjalla um innflutning á búvörum, m.a. í ljósi hæstaréttardómsins, spjalla um það fram og aftur, og allt í lagi með það eða hvort landbn. er að fjalla um frv. um þetta efni. Það hefur verið upplýst hér að í gær hafi hún verið að fjalla um frv. Það hefur alls ekki komið fram með skýrum hætti hvort hún var að því í dag eða ekki.

Eða hvort hún á að búa til frv.

Eða hvort hún ætlar að búa sér til frv. Það vita allir að það mál er sérstaklega mikilvægt vegna þess að í því máli gengur klukkan. Verslunaraðilar hér hafa ákveðið að flytja inn búvöru og hún er á leið til landsins. Því hefur verið lýst yfir af hálfu ríkisstjórnarinnar að málið sé brýnt og þurfi að taka fyrir. Hún hefur ekki getað leyst málið og lagt hér fram frv. þrátt fyrir yfirlýsingar og hv. formaður landbn., Egill Jónsson, hefur ekki getað svarað því í dag: Er hann að búa landbn. undir það að flytja frv. um málið eða ekki? Ætlar landbn. ekki að fjalla um neitt frv. fyrr en það er komið frá ríkisstjórninni? Þetta eru auðvitað algjörlega