Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Hæstvirtur forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um breyting á lögum nr. 73 frá 9. okt. 1968, um rétt manna til að kalla sig verkfræðinga, húsameistara, tæknifræðinga eða byggingafræðinga. Með frv. er lagt til að starfsheitið húsgagna- og innanhússhönnuður verði lögverndað með sama hætti og er um fyrrgreindar starfsstéttir. Í upphafi er rétt að taka fram að tilgangur laganna er sá að tryggja þeim mönnum, sem hafa aflað sér tiltekinnar menntunar á sérsviði, einkarétt til starfsheitis. Með þessu er það tryggt að þeir einir, sem aflað hafa sér tiltekinnar menntunar, fái leyfi ráðherra til að nota lögverndað starfsheiti. Með lögunum er jafnframt öðrum bannað að nota hið lögverndaða starfsheiti. Þeir sem skipti eiga við þær starfsstéttir, sem hafa lögverndað starfsheiti, geta þar með treyst því að þær hafi aflað sér þeirrar lágmarksmenntunar sem tilskilin er í lögum. f lögunum er viðkomandi starfsstéttum, sem rétt eiga til starfsheitis, ekki jafnframt veittur einkaréttur til starfa á viðkomandi sviði. Rétturinn til starfsheitis tryggir þá, sem hafa aflað sér tilskilinnar lágmarksmenntunar, gegn ágangi á starfsheitið án þess að þeim sé jafnframt tryggður réttur, hvað þá einkaréttur, til viðkomandi starfs. Rétt þykir að ítreka þetta hér í upphafi þar sem viss misskilnings hefur gætt um eðli þessara laga. Hvað varðar efni þessa frv. um húsgagna- og innanhússhönnuði er rétt að minna á að frv. sama efnis var áður flutt á 94. löggjafarþingi 1973, mál nr. 16, en það frv. náði einnig til auglýsingateiknara. Frv. náði þá ekki fram að ganga vegna ákveðinnar andstöðu við lögverndun starfsheitisins auglýsingateiknari. Árið 1955 stofnuðu húsgagnaarkitektar með sér félag undir nafninu Félag húsgagnaarkitekta. Nafni félagsins var síðar breytt í Félag húsgagna- og innanhússarkitekta og hefur það starfað undir því nafni síðan. Í félaginu eru nú um 60 félagar. Ástæður fyrir því að nú er lagt til að breyta nafni stéttarinnar í húsgagna- og innanhússhönnuðir eru eftirfarandi: Í fyrsta lagi bendir ýmislegt til að starfsheitið "arkitekt" fáist ekki lögverndað undir íslenskum lögum, hvort sem það stendur eitt sér eða í samsetningu. Þannig hafa t.d. félagar í Arkitektafélagi Íslands hið lögverndaða starfsheiti "húsameistarar". Í öðru lagi. Þegar Félag húsgagnaarkitekta var stofnað var ekki í almennri notkun á Íslandi hugtak sem nægjanlega vel þótti taka yfir hið erlenda hugtak "design". Auk þess voru félagsmenn, og eru enn, útskrifaðir úr námi sínu, sem flestir sóttu til Norðurlanda, sem "möbel-arkitekt". Á síðari árum hefur námið verið sótt í nokkrum mæli til landa þar sem "designer" er starfsheiti stéttanna. Íslenska hugtakið "hönnun" er nú almennt notað í sömu merkingu og "design". Búast má við enn aukinni notkun þess í íslensku máli á komandi árum. Í ljósi þessa þykir rétt að taka upp hið íslenska heiti "hönnuður" sem starfsheiti. Frv. þetta er flutt að tilmælum Félags húsgagna- og innanhússarkitekta og hefur verið haft fullt samráð við stjórn þess um efni frv. Vernd starfsheita á verkfræði- og tæknisviði á sér nokkra sögu hér á landi. Sérstök lög um rétt verkfræðinga, húsameistara eða iðnfræðinga til starfsheitis voru fyrst sett 13. júní 1937, nr. 24. Þeim lögum var svo breytt með lögum nr. 44 3. apríl 1963 og var aðalbreytingin á þann veg að starfsheitið "iðnfræðingur" var fellt niður og heitið "tæknifræðingur" tekið upp í staðinn. Á næstu árum kom í ljós að vissir agnúar voru á að láta það starfsheiti gilda fyrir þá sem lokið höfðu prófi frá byggingafræðiskólum í Noregi eða Danmörku og hliðstæðum skólum. Var því horfið að því ráði að breyta lögunum á ný og tekið inn starfsheitið byggingafræðingur á ný og núgildandi lög þess efnis gefin út, nr. 73 9. okt. 1968. Í þessu sambandi er rétt að vekja athygli á aukinni þýðingu iðnhönnunar fyrir þróun iðnaðar hér á landi. Nýjar framleiðslugreinar geta sprottið af góðri hönnun tiltekinna húsgagna eða annarra muna, svo sem nýleg dæmi sanna. Eðlilegt er að styðja þessa starfsgrein og efla starfsskilyrði hennar. Tengt þessu máli er enn fremur aukin réttarvernd hugverka á sviði iðnaðar. Í iðnrn. er nú verið að vinna að gerð frv. um mynsturvernd, er varðar réttarvernd fyrst og fremst á iðnhönnun. Enn fremur er verið að athuga möguleika á vernd svokallaðra smáeinkaleyfa, en það er vernd á notagildi tiltekinnar hönnunar, og að því leyti ólíkt beinum einkaleyfum. Vonast ég til að geta lagt fyrir Alþingi það sem nú situr nánari grg. um aukna réttarvernd á hugverkum á sviði iðnaðar. Ekki er ástæða til að fjölyrða nánar um efni þessa frv. Því fylgja ýmis skjöl er varpa ljósi á það. Að lokinni þessari umræðu, hæstv. forseti, legg ég til að frv. verði vísað til hv. iðnn. deildarinnar.



Frú forseti. Ég er ekki sérstakur talsmaður löggildingar starfsheita og tel að ríkisvald eða löggjafi eigi í sjálfu sér ekki neinu stóru hlutverki þarna að gegna þar sem slík löggilding þjónar yfirleitt aldrei því markmiði að vernda hag einhverrar stórrar heildar, t.d. viðskiptavina viðkomandi hóps, hver sem hann er, heldur miðar slík löggjöf yfirleitt fyrst og fremst að því að þrengja aðgang manna að starfi í viðkomandi starfsgrein. En nú er það einu sinni þannig að hér hefur þessi leið verið farin á undanförnum áratugum, að löggilda starfsheiti ýmissa sérfræðinga og þá með tilliti til þess að jöfnuður ríki milli þeirra. Ég tel ekki hægt að hafa neitt á móti því að þessi atvinnustétt fái löggildingu síns starfsheitis eins og aðrar, og þess þá heldur að stjórn viðkomandi félaga hefur sótt þetta nokkuð stíft undanfarin ár en ekki fengið það liðsinni sem skyldi fyrr en núna, að ráðherra mælir fyrir þessu frv. Því mun ég styðja það.



Virðulegi forseti. Sjútvn. þessarar hv. deildar hefur fjallað um frv. það er hér liggur fyrir um sérstakan kostnaðarhlut útgerðar. Frv. þetta, sem er stjfrv., var flutt vegna þeirra breytinga, sem gerðar voru á hlutaskiptum við síðustu verðlagsákvörðun um fiskverð, sem gilda á fyrir tímabilið 1. febr. til 31. mars 1986. Fiskverðsákvörðunin tók mið af því að svokallaður kostnaðarhlutur útgerðar utan skipta lækkaði um 21/2% við landanir innanlands og um 1% við sölu afla erlendis og hlutir sjómanna hækkuðu sem því nemur. Hið svokallaða kostnaðarhlutfall er í gildandi lögum 29% og svo verður áfram. Þessi 29% greiðir fiskkaupandi ofan á það fiskverð sem ákveðið er af Verðlagsráði sjávarútvegsins. Með þessum lögum er gert ráð fyrir því að 61/2% af þessum 29 komi til hlutaskipta og aflaverðlauna til skipverja á fiskiskipum sem eru yfir 240 brúttórúmlestir, en 221/2% ekki. Í gildandi lögum eru það 4% sem koma til skipta. Á sama hátt er ákveðið í þessum lögum að 101/2% skuli koma til skipta á skipum sem eru 240 brúttórúmlestir eða minni. Í gildandi lögum er þetta 8%. Á sama hátt ákveða þessi lög að þegar fiskiskip selur afla erlendis skuli auk frádráttartölu kjarasamninga og stofnfjársjóðsgjalds draga 6%, sem sérstakan kostnaðarhlut útgerðar, frá heildarsöluverðmæti við ákvörðun aflaverðlauna, aukaaflaverðlauna og hlutar samkvæmt kjarasamningum. Í gildandi lögum eru þetta 7%. Eins og fram kemur í nál. sjútvn. á þskj. 579 kallaði sjútvn. á sinn fund fulltrúa samningsaðila frá Landssambandi ísl. útvegsmanna og frá farmanna- og sjómannasamtökunum og höfðu þeir ekkert við þetta að athuga, enda var þetta samningsákvæði sem þeir gerðu sín á milli þegar fiskverð var ákveðið. Nefndin er því öll sammála um að þetta frv. verði samþykkt. Þær tölur, sem ég hef farið með og um er getið í frv., virðast vera hálfgert torf þegar maður les þetta yfir, en þessu til viðbótar vil ég aðeins geta þess að núna er að störfum nefnd sem var fengin til að endurskoða svokallað sjóðakerfi sjávarútvegsins. Hún hefur haldið þrjá fundi eftir áramót og er komin vel á veg að takast á við það verkefni, en þarna liggja allt of margir hlutir í þessum millifærsluleiðum sem er farið að fara nokkuð í taugarnar á mönnum og þeir vilja takast á við að leiðrétta. Það er of snemmt að segja um árangur af þeirri endurskoðun en þegar það verður og ef það verður, sem þar er að stefnt, þá munu t.d. lög sem þessi að sjálfsögðu niður falla. En þau eru nauðsynleg á þessu stigi máls svo að hægt sé að vinna eftir því sem gert var samkomulag um við síðustu fiskverðsákvörðun.



Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir áliti fjh.- og viðskn. um frv. til laga um breyting á lögum nr. 18, um veð. Ég mæli fyrir þessu nál. í forföllum formanns nefndarinnar, hv. 4. þm. Norðurl. v., sem er fjarverandi í dag eins og fram kom í máli hæstv. forseta. Þetta frv. fjallar um það að heimilt verði að veðsetja eldisfisk og er það til að greiða fyrir þróun í fiskeldi sem þykir álitlegt um þessar mundir. Ég þarf ekki að orðlengja um þetta nál., það er eins stutt og það getur verið. Nefndin hefur rætt málið og mælir einróma með samþykkt frv. og undir þetta skrifa allir nefndarmenn.