Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég skal virða þau tilmæli að vera stuttorður. Mig langar til þess að minnast hér á mál, þ. e. brtt., sem kemur fram á þskj. 863, var sýnd og skriflega flutt við 2. umr., dregin til baka, en liggur núna fyrir, og vekja athygli á þessu máli. Þar er um að ræða orðalag minni hl. framleiðsluráðslaganefndar og jafnframt um að ræða yfirlýsta stefnu miðstjórnar Alþýðusambands Íslands og stefnu sem hefur fengið viðurkenningu vinnuveitenda um það, hvernig hentugast er að standa að verðákvörðunum í landbúnaði, þannig að að þessu leyti virðist vera óþarfi að efna til beinna samninga milli framleiðenda í landbúnaði annars vegar og ríkisvaldsins hins vegar, þótt það kunni að vera á öðrum sviðum. Með þessu er jafnframt ljóst að þær forsendur, sem liggja til breytingar á þessum ákvæðum, eru úr gildi fallnar. Ég sé ekki ástæðu til að hafa fleiri orð um þetta mál, en vildi fá tækifæri til þess að lýsa þessum sjónarmiðum.



Herra forseti. Á þskj. 857 hafa ásamt mér lagt hér fram brtt. við bráðabirgðaákvæði þessa frv. Lúðvík Jósepsson, Þórarinn Sigurjónsson og Finnur Torfi Stefánsson. Brtt. hljóðar svo: „Við ákvæði til bráðabirgða. Aftan við ákvæðið bætist ný mgr.: Ríkisstj. er heimilt að ábyrgjast lán allt að 3 milljörðum kr. er Framleiðsluráð landbúnaðarins tekur til framkvæmda á tillögum nefndarinnar. Það skilyrði verði á ábyrgð ríkisins að ráðstöfun lánsins gangi fyrst og fremst til að tryggja hag efnaminni bænda og þeirra sem hafa meðalbú eða minna.“ Það hefur komið fram í umr. um þetta mál hér í hv. d., að ef slík ábyrgð verður ekki heimiluð af hv. Alþ. neyðist Framleiðsluráð til að leggja á verðjöfnunargjald nú næstu daga sem mun nema 200 kr. á hvert kg og um 18 kr. á hvern mjólkurlítra. Það er óþarfi að ræða þetta mál frekar því að það hefur verið mikið rætt hér í hv. deild.



Virðulegi forseti. Ég hef orðið þess var, að sú ákvörðun, sem tekin var hér við atkvgr. í hv. Nd. í gær, þegar gengið var til atkv. um ákvæði til bráðabirgða sem till. hafði komið um frá hv. landbn., hefur orðið til þess, að menn fóru þegar í stað á stúfana til þess að reyna að breyta efnisinntaki þeirra ákvarðana sem hv. d. tók í gær í atkvgr. Mér finnst ekki rétt að láta atkvgr. ganga aðeins um það eina afmarkaða atriði, hvort rétt sé að komið verði með einhverjum hætti til móts við vanda landbúnaðarins vegna offramleiðslu, sem öllum er ljóst að orðið hefur af ýmsum ástæðum. Ég vil gjarnan, að fram geti komið afstaða til málsins í heild, og hef því flutt á þskj. 864 svo hljóðandi brtt., með leyfi hæstv. forseta: „Framleiðsluráð landbúnaðarins skal eins fljótt og við verður komið láta Sexmannanefnd í té sem nákvæmastar upplýsingar um vanda þann, sem skapast hefur sökum þess að framleiðsla landbúnaðarafurða hefur orðið meiri en svo að verðábyrgð ríkissjóðs sökum útflutnings á framleiðslu umfram innanlandsþarfir nægi. Í upplýsingum þessum komi m. a. fram hvert verða muni líklegt tekjutap bænda, verði ekkert að gert, svo og hvaða kostnað þurfi að greiða sökum umframframleiðslunnar öðrum en framleiðendum sjálfum, svo sem vinnslu-, sölu- og geymslukostnað. Sexmannanefnd skal gera till. til ríkisstj. um hvernig bregðast megi við þessum vanda þannig að takist að draga úr áhrifum tekjutapsins hjá framleiðendum, einkum þeim tekjulægstu, m. a. með þátttöku vinnslu- og sölusamtaka landbúnaðarins í þeirri lausn. Till. þessar verði lagðar fyrir ríkisstj. svo tímanlega að færi gefist á að taka afstöðu til hugsanlegrar fjárhagslegrar fyrirgreiðslu í þessu skyni við afgreiðslu fjárlaga og lánsfjáráætlunar á næsta reglulegu Alþingi.“ Ég vil sem sagt gjarnan að atkv. geti gengið um þá afstöðu sem í þessari tillgr. kemur fram, en till. er sem sé sú, að ákvæði til bráðabirgða verði orðað upp með þessum hætti. Þarna kemur fram í fyrsta lagi vilji til þess að fá úr því skorið, hvaða tekjutap sé fyrirsjáanlegt hjá framleiðendum landbúnaðarafurða, ef þeir þurfa í einu vetfangi að taka á sig afleiðingarnar af þeirri miklu umframframleiðslu sem orðið hefur í landbúnaði að undanförnu. Í öðru tagi er í till. lýst þeirri afstöðu, að það þurfi einnig að afla upplýsinga um hvaða kostnaður sé á þessa umframframleiðslu fallinn og hverjir það séu sem muni fá þennan kostnað að fullu eða mestu greiddan, úr ríkissjóði væntanlega, ef sá háttur yrði á hafður við afgreiðslu þessa vanda sem hefur verið á hafður til þessa, þ. e. að ríkissjóður borgi brúsann. Í þriðja lagi finnst mér eðlilegt, sem flyt þessa till., að þegar um það er að ræða að þarna er talsverður vandi sem við blasir í landbúnaðarmálunum, þá sé hann ekki alfarið færður á reikning framleiðendanna, eins og gert hefur verið í öllum umr. um málið, þar sem ávallt hefur verið látið í það skína að hér sé aðeins um að ræða vanda bænda, á sama tíma og aðrir, sem hafa hag af þessari umframframleiðslu með einum eða öðrum hætti, hafa ávallt sitt á þurru. Ég tel eðlilegt að allir þessir aðilar taki þátt í lausn vandans, bændur og ekki síður sölusamtök þeirra og vinnslustöðvar. Í fjórða lagi finnst mér svo sjálfsagt að till. verði lagðar fyrir ríkisstj. svo tímanlega að henni gefist færi á að taka afstöðu til hugsanlegrar fjárhagslegrar fyrirgreiðslu, sem að sjálfsögðu getur verið með mörgu móti. Ég tel mjög óeðlilegt að Alþ. sé að veita lánsfjárheimild núna, eða heimild til ábyrgðar ríkissjóðs, án þess að hafa hugmynd um hvers konar fyrirgreiðsla er höfð í huga eða hvernig menn hyggist greiða það lán sem e. t. v. yrði tekið. Ég vil að þetta sé fyrst ljóst, áður en ákvörðunin er tekin, en ákvörðunin sé ekki tekin fyrst og síðan séu allar gáttir opnar til framkvæmda á eftir. Ég vil einnig minna á að hæstv. ríkisstj. náði samkomulagi um ramma lánsfjáröflunar á yfirstandandi ári, og og tel mjög varhugavert og raunar hreint ábyrgðarleysi að ætla að sprengja þann ramma um svo miklar fjárhæðir sem hér um ræðir.



Herra forseti. Það er með þessa till. eins og þá sem var felld hér í gær, að ég get ekki greitt atkv. með lántöku að upphæð 3 milljarðar kr., sem ríkissjóður tekur ábyrgð á fyrir hönd Framleiðsluráðs landbúnaðarins, þar sem ekki liggur fyrir að Framleiðsluráð hafi getu eða tekjur til að endurgreiða þetta lán, og því segi ég nei.



Herra forseti. Í síðustu mgr. till. minnar sagði, með leyfi forseta: „Tillögur þessar verði lagðar fyrir ríkisstj. svo tímanlega að færi gefist á að taka afstöðu til hugsanlegrar fjárhagslegrar fyrirgreiðslu í þessu skyni við afgreiðslu fjárlaga og lánsfjáráætlunar á næsta reglulegu Alþingi.“ Þetta var fyrst samþ. af þessari hv. d. Síðan samþykkir hún viðbótarályktun við þetta, sem stangast gersamlega á við niðurlag ákvæðisins sem hún hafði áður samþykkt, sem mælir fyrir um, að þá ákvörðun sem er tekin með þessum hætti, eigi ekki að taka fyrr en á næsta þingi. Þetta er mjög óeðlileg meðferð máls. Ég mótmæli þessum aðferðum. mjög harkalega. Ég segi nei við þeirri afgreiðslu, sem hér fer fram, og við þeirri till., sem hér er samþ.; og geng úr þingsal þangað til þetta mál verður útkljáð, ef það verða þá nægilega margir eftir til þess að hægt sé að gera það.



Herra forseti. Ég hafði hugsað mér að gera grein fyrir atkv. mínu, en ég þarf ekki að hafa um það ítarlegt mál, ég get látið nægja að vísa til grg. hv. þm. Sighvats Björgvinssonar. Það er augljóst, að þessi afgreiðsla málanna stenst ekki. Það var búið að taka ákvörðun um það, með hvaða hætti skyldi unnið að tillögugerð og síðan með hvaða hætti till. skyldu lagðar fyrir um fjárhagslega fyrirgreiðslu í því skyni sem hér um ræðir. Þess vegna stóðst auðvitað engan veginn sá afgreiðslumáti sem hér var hafður í frammi. Þetta er endileysa. Ég segi nei við þessu bráðabirgðaákvæði í heild sinni



Herra forseti. Forseti d. hefur augljóslega tekið ranga ákvörðun og misnotað aðstöðu sína sem forseti þessarar virðulegu d. Með sömu rökum og hv. þm. Sighvatur Björgvinsson legg ég áherslu á að til svona misnotkunar á ekki að koma. Slíkt stenst augljóslega ekki, og forseta ber að endurskoða þau vinnubrögð sem hann hér er að reyna að viðhafa. Ég segi nei.



Herra forseti. Mér er ekki nokkur leið að skilja hvernig á því stendur, að þrátt fyrir það að spurningar eru ítrekað lagðar fyrir hæstv. landbrh. um það, hvernig það lán, sem hér er verið að samþykkja að taka skuli, eigi að endurgreiðast, fást engin svör. Ég tel það vera lítilsvirðingu við þingheim og þm. þegar ráðherrar skjóta sér undan að svara spurningum, og ég óska eftir því nú við þessa atkvgr., ef hæstv. ráðh. hefur ekki þegar greitt atkv., að hann geri þingheimi grein fyrir því, hvernig á að endurgreiða þetta 3 milljarða kr. lán. Ég hef það á tilfinningunni, að það sé ekki önnur leið en að bæta þessu á vöruverð, og því segi ég nei.



Herra forseti. Ég get ekki stillt mig um að hafa hér nokkur orð um þessa atkvgr. Sú aðferð, sem er viðhöfð við þessa atkvgr., er tvímælalaust óþingræðisleg. Ég held að hér hafi verið höfð í frammi bolabrögð sem ekki hafa sést hér á þingi um margra ára skeið. Ég mótmæli harðlega þeirri aðferð, sem hér er viðhöfð, og tel hana ekki í anda þess þings sem við störfum í. Ég segi nei.



Ég vil enn endurtaka það, að ég tel að þessi atkvgr. hafi farið rétt fram og að þessi till. geti staðið alveg sjálfstætt, eins og ég hef hér lýst og borið mig saman við kunnáttumann á vegum þingsins í því efni. Ég tel að það sé ekkert því til fyrirstöðu að þetta fari saman, og ég mómæli því, að hér hafi nokkur bolabrögð verið höfð í frammi eða að ég hafi á nokkurn hátt staðið óeðlilega að þessari atkvgr. Hv. þd. hefur með þátttöku sinni í atkvgr. staðfest það, sem ég hef hér gert, og ákveðið sjálf hvernig fara skuli með.