Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Lagaákvæði þau, sem nú eru í gildi um fuglafriðun, eru orðin gömul. Lög um friðun fugla og eggja eru frá 1913, en önnur lagaákvæði, sem að þessu lúta, felast í tilskipun um veiði frá 1849 og eru því meira en 100 ára gömul. Það er nokkuð síðan vakin var athygli á því hér á hv. Alþingi, að ástæða væri til þess að endurskoða þessi lög. Á þingi 1947 var flutt till., þar sem skorað var á ríkisstj. að hefjast handa um að láta endurskoða lög um fuglaveiðar og fuglafriðun. En um sama leyti og þessu máli var hreyft hér á hv. Alþ., þá kom annað til, sem gerði það nauðsynlegt, að þessi lagaákvæði yrðu tekin til endurskoðunar. Langt er síðan menn komu auga á það, að ekki væri nægilegt að setja ákvæði nm friðun fugla í einu landi, ef heimilt væri að ganga á fuglastofninn í öðru landi, vegna þess að mjög margar fuglategundir eru farfuglar, sem fljúga milli landa og dvelja á sitt hverjum stað eftir árstíma. Það er því orðið langt síðan samvinna hófst á þessu sviði, alþjóðasamvinna um fuglaverndun. Fyrsta samþykkt í því efni var gerð 1902, en alþjóðafuglaverndunarsamband var stofnað 1922, og eru nú þátttakendur í því sambandi 38 ríki. Þegar á stríðsárunum síðustu komu upp raddir um það, að þörf væri á því að endurskoða samþykktína fyrir alþjóðafuglaverndunarsambandið og taka þetta mál allt til nýrrar endurskoðunar, og af því leiddi það, að ný samþykkt var gerð, sem gekk í gildi í okt. 1950. Snemma á þessari öld gerðist Danmörk aðili að þessum alþjóðasamtökum um fuglaverndun, og meðan Ísland var í sambandi við Danmörku, komu danskir aðilar fram fyrir Íslands hönd í þessum alþjóðasamtökum. En eftir að stofnað var lýðveldi á Íslandi og fullur skilnaður átti sér stað milli landanna, þá fannst dönsku ríkisstjórninni, að aðilar frá Danmörku gætu ekki lengur komið fram fyrir hönd Íslands á þessum alþjóðavettvangi. Af því leiddi það, að 1946 barst íslenzku ríkisstj. málaleitun frá Danmörku þess efnis, að Íslendingar gengju í alþjóðafuglaverndunarsambandið. Eftir að íslenzka ríkisstj. hafði kynnt sér þetta mál, ákvað hún á árinn 1948 að skipa nefnd fimm Íslendinga, sem kæmi fram fyrir hönd Íslands í þessum alþjóðasamtökum. Bæði af þessu tilefni og af því tilefni, sem þá gat um áðan, að málinu var hreyft hér á þingi 1947, fól ríkisstj. sömu nefndinni sem á að koma fram fyrir Íslands hönd í alþjóðasamtökunum að taka til rækilegrar endurskoðunar lögin um friðun fugla og eggja og önnur lagaákvæði, sem að því lúta. Árangurinn af því starfi var frv., sem lagt var fram á Alþ. 1951. Menntmn. þessarar hv. d. fékk það frv. til athugunar og kynnti sér það allýtarlega. Það var álit nefndarinnar, að eðlilegt væri, að leitað yrði umsagna sýslunefnda, áður en mál þetta yrði lögfest. Menntmn. lagði því til á þingi 1951, að málið yrði þá afgreitt með svofelldri rökstuddri dagskrá: „Í trausti þess, að ríkisstj. sendi frv. þetta til umsagnar sýslunefnda og bæjarstjórna og leggi það að nýju fyrir Alþingi að fengnum umsögn~um þessara aðila, tekur deildin fyrir næsta mál á dagskrá.“ Þessi till. til rökstuddrar dagskrár kom ekki til atkv. á því þingi, en hæstv. ríkisstj. tók þessa ábendingu n. til greina, og menntmrn. hlutaðist til um það, að málið var sent til umsagnar tel allra sýslunefnda í landinu. Á þeim tíma, sem síðan hefur liðið, hafa rn. borizt svör frá öllum sýslunefndum að undanskildum tveimur. Það eru sýslunefnd Gullbringu- og Kjósarsýslu og sýslunefnd Strandasýslu, sem munu ekki hafa sent svör frá sér um þetta mál. Eftir að svör sýslunefndanna hafa borizt, hafa þau verið tekin til athugunar og frv. frá 1951 endurskoðað með tilliti til þeirra ábendinga, sem þar hafa komið fram. Árangurinn af þeirri endurskoðun er það frv., sem hér liggur fyrir og er í meginatriðum eins og frv., sem fjallað var um 1951, en þó hafa verið gerðar á því smávægilegar breytingar. Með því frv., sem hér liggur fyrir, er ákveðið að lögfesta aðild Íslands að alþjóðafuglaverndunarsambandinu, en það er aðeins í samræmi við þá framkvæmd, sem orðin er eftir ákvörðun ríkisstj., þar sem íslenzkir aðilar hafa komið fram í þessum alþjóðasamtökum fyrir hönd íslenzka ríkisins allt frá árinu 1948. Enn fremur er stefnt að því með því frv., sem hér er fjallað um, að samræma íslenzk lagaákvæði um þetta efni hinni alþjóðlegu samþykkt um fuglaverndun. Í þriðja lagi er svo stefnt að því að auka friðun fugla að nokkrum mun frá því, sem ákveðið er samkv. þeim lagaákvæðum, sem nú eru í gildi. En sú stefna að auka friðun fugla er Læði í samræmi við ákvæði alþjóðasamþykktarinnar, í samræmi við sjónarmið þeirra manna, sem undirbúið hafa þetta frv. og kynnt sér málið í heild mjög vel, og enn fremur í samræmi við sjónarmið sýslunefndanna, eftir því sem fram kemur í umsögnum þeirra, sem borizt hafa. Þess ber þó að geta, að með þessu frv., ef að lögum verðum, er ætlazt til þess, að heimilt verði eftir sem áður að nytja fuglabjörg, þar sem skoða má slíka nytjun fugla sem hlunnindi jarða. Undantekningarákvæði, sem að þessu lúta, eru í 10. gr. frv., og munu þau ekki brjóta í bága við ákvæði alþjóðasamþykktarinnar að þessu leyti. Til sönnunar því, sem ég hef nú sagt um stefnu frv., skal ég á það benda, að samkv. frv. verða það aðeins þrjár fuglategundir, sem engrar friðunar njóta hér á landi, en samkv. gildandi lagaákvæðum eru það yfir tuttugu fuglategundir, sem svo er ástatt um. Með frv. er einnig lagt til, að 10 fuglategundir, sem njóta friðunar hluta úr ári, verði nú friðaðar lengri tíma á árinu en heimilt er samkv. gildandi lögum. Til enn fyllri skýringar á þessu vil ég benda hv. þm. á, að á bls. 15 í grg. frv. er skrá yfir 54 fuglategundir, sem eiga að verða alfriðaðar samkv. ákvæðum þessa frv. Ef þetta er borið saman við þau lagaákvæði, sem nú gilda, þá kemur í ljós, að af þessum 54 tegundum er nú alfriðuð 31. Hluta úr ári eru friðaðar 20 fuglategundir. Ein af þeim tegundum, sem nefndar eru hér, er ófriðuð nú, en á samkv. frv. að verða alfriðuð, og um 4 þeirra er þannig ástatt, að þær eru friðaðar samkv. sérstökum lögum um visst árabil. Þegar á þetta er litið, þá verður glöggt, að með frv. er stefnt að því í heild að auka að mun friðun fugla frá því, sem nú er ákveðið. Mér þykir rétt að víkja sérstaklega að ákvæðum frv. um friðun rjúpu. Það hefur hér á undanförnum þingum verið til athugunar, hvort alfriða ætti rjúpuna um vissan tíma eða um langt árabil og á hinn bóginn að leyfa veiði rjúpunnar nokkrar vikur á hverju hausti. Það er álit dr. Finns Guðmundssonar fuglafræðings, sem hann hefur kynnt þingmönnum mjög rækilega, að fækkun á rjúpnastofninum eða þær sveiflur, sem eiga sér stað á rjúpnastofninum, standi ekki í sambandi við aukna veiði, heldur sé þar um að ræða aðrar orsakir. Og fuglafræðingurinn hefur lagt til, að nú um skeið yrði heimilað að veiða rjúpu nokkrar víkur á hverju hausti, og lagt á það áherzlu, að því yrði ekki breytt að svo stöddu, meðan verið væri að ganga úr skugga um, hvort skoðun vísindamanna í þessu efni hefði við rök að styðjast eða ekki. Í þessu frv. er gert ráð fyrir, að þeim ákvæðum um friðun rjúpu verði ekki breytt, heldur lögfest, að heimilt verði að veiða rjúpu frá 15. okt. til 31. des. ár hvert. Menntmn. hefur athugað frv. eins og það liggur nú fyrir, og n. mælir með því, að frv. verði samþ., og hefur ekki lagt fram brtt. víð það, en einstakir nm. áskilja sér þó rétt til þess að flytja brtt. við frv. eða fylgja brtt., sem fram kynnu að koma. Þess skal getið, að einn nm. var fjarstaddur, þegar málið var að lokum afgreitt úr nefndinni, og hefur af þeim ástæðum ekki skrifað undir nefndarálit.



Herra forseti. Til landbn. hefur verið vísað tveim frv. um sölu jarða í opinberri eigu. Annað frv. er flutt hér í hv. d., það er 66. mál þingsins, en hitt er komið frá hv. Ed. og er 78. mál þingsins. Auk þessara frv. hefur n. haft til athugunar brtt. á þskj. 358 við frv. það, sem komið er frá hv. Ed. Sömuleiðis hafa n. borizt erindi um kaup jarða, svo sem nánar er tilgreint í nál. á þskj. 447, og hefur hún einnig tekið þessi erindi til athugunar, þó að þau hafi ekki verið flutt í þinginu. Um þessi mál hefur n. leitað umsagnar þeirra aðila, sem venjulegt er að spyrja um álit í slíkum málum sem þessum. Fengin hefur verið umsögn hjá hlutaðeigandi ráðuneyti, og fengnar hafa verið umsagnir frá landnámsstjóra, og sum þessara mála hafa verið borin undir biskupinn. Um sum þessara mála hafa n. einnig borizt sérstök erindi frá hlutaðeigandi aðilum, bæði skrifleg og munnleg. Eftir að n. nú hafði athugað þessar umsagnir, sem ég hef áður nefnt, og önnur gögn, sem hún hafði í höndum, þá varð það niðurstaðan, að hún leggur til, að frv., sem komið er frá hv. Ed., verði afgreitt með þeirri breytingu, sem felst í till. n. á þskj. 448. Verði sú brtt. samþ., er um að ræða sölu þriggja jarða, en þær eru Grísará í Hrafnagilshreppi í Eyjafjarðarsýslu, Betanía (Kot) í Mosvallahreppi í Vestur-Ísafjarðarsýslu og Mosvellir í sama hreppi í sömu sýslu. Um aðrar jarðir, sem lagt hefur verið til að seldar yrðu, er það að segja, að n. treystist ekki til þess að svo stöddu að mæla með sölu þeirra. Vil ég í því sambandi fyrir hönd n. vitna til þeirra umsagna, sem ég hef áður nefnt. Það er um þær jarðir allar að segja, að ágreiningur er meiri eða minni um sölu þeirra milli þeirra, sem hér eiga hlut að máli, en hins vegar má segja, að sala þeirra þriggja jarða, sem nefndin leggur til að seldar verði, sé nokkurn veginn ágreiningslaus. Þó að n. leggi ekki til að sinni, að seldar verði nema þessar þrjár jarðir, þá má vel vera, að síðar kynnu að koma fram gögn varðandi einhverjar af hinum, sem hefðu þau áhrif, að niður félli ágreiningur um sölu þeirra. En eins og sakir standa, þá hefur n. talið rétt að taka þá afstöðu sem ég nú hef lýst. Varðandi það frv. sérstaklega, sem flutt var hér í hv. d., 66. mál, þá sér n. ekki ástæðu til þess að afgreiða það, að fengnum upplýsingum um, að ekki muni gerast þörf lagasetningar um sölu þeirrar jarðar, en það er framkvæmdaratriði hjá rn., hvort sú jörð verður seld eða ekki. Hv. 3. landsk. skrifar undir nál. með fyrirvara.



Herra forseti. Ég var ekki á fundi, þegar n. gekk frá þessu máli, en skrifaði undir nál. með fyrirvara. Fyrirvari mína er þess efnis, að ég er yfirleitt andvígur því, að ríkis- og kirkjujarðir séu seldar einstaklingum, nema einhverjar knýjandi ástæður liggi til. Ég tel þann stóra ókost fylgja einstaklingseign á jörðum, að vandkvæðið af því að greiða andvirði jarðarinnar fylgir þá hverri kynslóð, ungur maður þarf sífellt að greiða út andvirði jarðarinnar, stendur oft í skuldabasli út af því, langt fram eftir sínum búskaparárum, og svo þegar hann hefur kannske komizt úr skuldafjötrunum, þá eiga hans börn, eitthvert þeirra eða fleiri, eða vandalausir að taka við að nýju og brjótast um í sama skuldafeninu, alltaf hafin ný barátta um sömu erfiðleikana.. Fram hjá þessum, vandkvæðum er hægt að komast með einu móti og aðeins einu móti, með því að ríkið eigi jarðirnar og láti þá, sem jarðarafnotin hafa, - og það er í raun og veru jafngildi eignarréttarins, - hafa jarðirnar með eins vægu afgjaldi og hugsazt getur, og þá geta jarðirnar rentað sig með mjög lágu jarðarafgjaldi. Hitt er svo annað mál, að það þyrfti að búa betur að því, að ríkið tæki þátt í að byggja þær jarðir sæmilega. Ég hef ekki fengið vitneskju um það, að nein knýjandi nauðsyn lægi fyrir að selja einstaklingi kirkjujörðina Mosvelli í Mosvallahreppi í Önundarfirði eða jörðina Kot í sama hreppi. Ég held, að það væri ábúendunum affarasælast, það hvíli á þeim minni byrði með því jarðarafgjaldi, sem þeir nú þurfa að borga árlega til ríkisins, heldur en með því að taka á sig að þurfa að ávaxta kaupverð, með því, sem svo fylgir þar af fyrir þá, sem síðar verða að kaupa slíkar jarðir af. þessum einstaklingum. Kirkjujörðin Selárdalur í Suðureyrarhreppi er eyðijörð, og held ég, að hún sé langbezt komin í eigu ríkisins, en ekki í eign einstaklinga, þannig að hún fari að ganga kaupum og sölum til einstaklinga.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir til nýrra brúalaga, er samið af vegamálastjóra. Samgmn. beggja þd. hafa athugað það sameiginlega og orðið sammála um flutning þess. Hefur sá háttur verið á hafður undanfarin ár, þegar brúa- og vegalög hafa verið endurskoðuð, að samgmn. beggja d. hafa unnið sameiginlega að afgreiðslu þeirra. Hefur það sparað vinnu og þótt gefast vel. Þetta frv. er lagt fram eins og það kom frá vegamálastjóra. Þýðir það að sjálfsögðu ekki, að engar breytingar sé á því hægt að gera. Hafa nm. í samgmn. óbundnar hendur um að flytja brtt. við það og fylgja brtt., sem fram kunna að koma. En það er skoðun n. í heild, að til þess að endurskoðun brúalaga fari sem bezt úr hendi, sé í aðalatriðum rétt að fylgja tillögum vegamálastjóra. Á það má einnig benda, að þótt brýr yfir einstakar ár á þjóðvegunum séu ekki teknar upp í brúalög, er engin hætta á því, að það tefji framkvæmdir. Þegar vegur er að þeim kominn, er brúin oftast nær byggð, án þess að hún hafi verið tekin upp í brúalög. Brúalög voru síðast endurskoðuð árið 1947. Sjö ár eru því liðin frá því að þeim var síðast breytt. Er því ekki óeðlilegt, að endurskoðun þeirra fari nú fram. Af þeim 285 brúm, sem nú eru taldar í brúalögum, hafa 206 verið byggðar, en 68 ár eru taldar óbrúaðar. Þar við má bæta 11 ám, sem byggðar hafa verið á bráðabirgðabrýr, þannig að samtals eru 79 af þessum 285 fyrirhuguðu brúm á núgildandi brúalögum óbyggðar. Í frv. er hins vegar lagt til, að 135 brýr, yfir 10 metra haf og lengri, verði teknar upp í ný brúalög. Bætast því samkv. frv. 56 nýjar brýr inn á brúalög. Samkv. upplýsingum, sem vegamálastjóri gefur í grg., sem fylgir frv., hafa samtals á tímabilinu 1890, er fyrsta brúin var byggð, til ársloka 1953 verið byggðar 467 brýr lengri en 10 metrar á þjóðvegum. Enn fremur hafa verið byggðar 260 brýr, sem eru af lengdinni 4–10 metrar. Samtals hafa á þessu 63 ára tímabili þannig verið byggðar 727 brýr í landinu. Það er mjög fróðlegt að sjá, hvernig brúarbyggingarnar skiptast niður á hina einstöku áratugi. Þannig eru byggðar 11 brýr á tímabilinu 1890–1910, 40 brýr á tímabilinu 1911–1920, 106 brýr á tímabilinu 1921–1930 og jafnmargar á tímabilinu 1931–1940. Á tímabilinu 1951–1953 eru byggðar samtals 64 brýr yfir 10 m á lengd. Það er þannig auðsætt, að því lengra sem líður á tímabilið, því meiri verður hraðinn í þessum nauðsynlegu framkvæmdum fyrir samgöngur þjóðarinnar. Ég sé nú ekki ástæðu til þess að fjölyrða frekar um þetta frv. á þessu stigi þess. Ég leyfi mér að vísa til hinnar ýtarlegu grg., sem fylgir því af hálfu vegamálastjóra. Af henni verður það ljóst, að mikil verkefni eru fram undan á sviði brúarframkvæmda í landinu. Enda þótt mikið hafi áunnizt þar síðastliðin ár, eru margar ár og lækir enn þá farartálmar á vegum þjóðarinnar. Að því verður að vinna af fyrirhyggju og ráðdeild að útrýma þeim. Nefndin mun svo á milli umræðna taka málið í heild til frekari athugunar, en eins og ég sagði í upphafi, þá er það skoðun nm. beggja samgmn. þingsins í heild, að bezt fari á því, að tillögum vegamálastjóra verði í aðalatriðum fylgt. Hins vegar er eðlilegt að gera smávægilegar leiðréttingar og að sjálfsögðu einnig til athugunar að taka upp brtt. frá einstökum þm. Ég leyfi mér svo að óska þess, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr.



Herra forseti. Sá hv. þm., sem mælti fyrir þessu frv. af hálfu samgmn., gat þess, að í frv. fælist það meðal annars, að taka ætti inn á brúalög 56 brýr, sem þar væru ekki nú. Ég geri ráð fyrir því, að þar sé þá að ræða um allar tegundir brúa, nema þá það, sem um er fjallað í III. lið 2. gr. Nú er það auðvitað svo, að þess er enn mikil þörf að byggja brýr hér á landi, og er þá ekki eingöngu um það að ræða að byggja brýr þar, sem engar eru, heldur er nú líka svo komið, að ýmsar af elztu brúnum eru orðnar það ótraustar, að full þörf er á að endurbyggja þær sem fyrst, og sumar þeirra svo ótraustar að dómi þeirra manna, er til þekkja, að af þeim stafar áreiðanlega eða getur stafað allalvarleg slysahætta í sambandi við umferð um þær. Það er því ekki að ófyrirsynju, að flutt sé nú að tilhlutun vegamálastjóra frv. til nýrra brúalaga. En um þetta vil ég þó segja það, að ekki skipti meginmáli, hvort brú stendur einhvers staðar í brúalögum eða ekki, ef ekki er jafnframt séð fyrir einhverju fé til framkvæmdanna. Nú vil ég spyrjast fyrir um það hjá hv. samgmn., sem stendur að flutningi þessa frv., og beina þeirri fyrirspurn til hv. frsm., hvort n. geri í sambandi við þetta mál ráð fyrir því að leggja til, að um einhverja nýja fjáröflun verði að ræða til brúa. Og í því sambandi vil ég minna á það, að ég hef nú fyrir nokkru leyft mér að flytja hér í hv. deild frv., sem varðar þetta mál og er um það að lögfesta sérstaka tekjuöflun til ákveðinna framkvæmda í brúamálum, þ. e. a. s. til þess að endurbyggja þær brýr, sem bein slysahætta stafar af, vegna þess að þær eru orðnar ótraustar. Ég er þeirrar skoðunar, að það sé nú e. t. v. sá þáttur þessara mála, sem fyrst og fremst beri að gefa gaum að, - það eru þessar brýr, sem beint geta valdið slysum. Því frv., sem ég hef áður nefnt og ég flutti hér í hv. d., var fyrir nokkuð löngu vísað til hv. samgmn., og frá henni hefur ekkert álit enn komið um það. Hins vegar virðist hún mjög í sama mund sem hún fékk það mál til meðferðar hafa fengið áhuga fyrir því að koma fram á þinginu nýjum brúalögum. Ég vil nú, eins og ég sagði, spyrjast fyrir um það hjá hv. samgmn., hvað hún hefði í huga varðandi fjáröflun til brúabygginga, og þá sér í lagi - því að ég vona, að það verði ekki talið koma í bága við þingsköp - spyrjast fyrir um það, hvað liði afgreiðslu hennar á þessu frv., sem ég hef flutt um sérstaka tekjuöflun til að endurbyggja brýr, sem slysahætta stafar af.



Herra forseti. Hv. þm. N-Þ. (GíslG) beindi þeirri fsp. til samgmn., hvort n. hygðist leggja til nýja fjáröflun í sambandi við þá endurskoðun brúalaga, sem nú er fyrirhuguð. Spurðist hann í þessu sambandi einnig sérstaklega fyrir um afgreiðslu frv. þess, sem hann hefur flutt hér í hv. þd. um brúagjald af benzíni og legið hefur hjá samgmn. deildarinnar. Ég vil fyrst svara beint fsp. hans um það, hvort n. hefði af sjálfsdáðum í hyggju að leggja fram einhverja nýja tilhögun á fjáröflun, þannig, að n. hefur ekki sem heild haft það til athugunar. Hins vegar hefur hún fjallað um frv. hv. þm., sent það til umsagnar vegamálastjóra og fengið um það hans umsögn, þar sem fallizt er í aðalatriðum á hans hugmynd, að tvöfaldaðar verði tekjur brúasjóðs. Hins vegar er vegamálastjóri andvígur því í þessari umsögn sinni, að þessi fimm aura hækkun á benzínskatti verði látin renna í sérstakan sjóð. Hann vill, að það renni beint í brúasjóð og verði varið eins og segir í lögunum. Ég vil taka það fram, að n. hefur ekki tekið afstöðu til þessa máls. Í henni ríkir fullur skilningur á þörfinni í þessum efnum, en hins vegar kemst n. ekki fram hjá því, að þarna er um nýja tollahækkun að ræða, sem getur haft veruleg áhrif á flutningskostnað í landinu. Áður en n. tekur endanlega afstöðu til þess, sem ýmsir nm. hafa töluverða hneigð til að vilja, hafði hún ákveðið að ræða við ríkisstj. um málið. Og ég vil segja það sem mína persónulegu skoðun, að þó að ég hafi mikinn áhuga fyrir því að fá aukið fjármagn í brúasjóð eða til byggingar stórbrúa eða endurnýjunar eldri brúa, þá tel ég ekki ráðlegt að samþykkja hækkanir á benzínskattinum og stofna sérstaka sjóði með þeirri hækkun, án þess að hafa samráð við ríkisstj. um það. Ég get lofað hv. þm. því, að n. mun afgreiða þetta mál fljótlega. Hún hefur fullan skilning á því máli, sem hann hefur flutt, en telur sig þurfa að ráðgast um það við hæstv. ríkisstj., hverja afstöðu skuli taka til þessa máls.



Herra forseti. Ég vil þakka hv. þm. N-Ísf. (SB) fyrir þau svör, sem hann veitti varðandi starfsemi hv. samgmn. En þar sem frv. um brúagjald af benzíni er ekki á dagskránni, mun ég ekki reyna á þolinmæði hæstv. forseta með því að fara að ræða það, þó að ummæli, sem hv. þm. N-Ísf. lét falla um sum atriði í því sambandi, hefðu e. t. v. gefið tilefni til þess, að ég hefði farið um það nokkrum orðum. Ég vil þakka honum þau svör, sem hann veitti um það, sem n. hefur aðhafzt eða ekki aðhafzt, og vil ég svo aðeins vænta þess, úr því að n. hefur fengið áhuga á brúamálunum, sem sýnilegt virðist nú vera af því frv., sem hér hefur verið lagt fyrir í dag, að ekki liði langt þangað til hún lætur uppi álit sitt á því frv., sem ég hef flutt. Annað fer ég ekki fram á á þessu stigi málsins.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að þakka hv. heilbr.- og félmn. fyrir það að hafa einróma lagt til, að þetta frv. verði samþ. Ég get að vísu sagt, að ég hefði vonazt eftir því, að hv. n. hefði skilað þessn miklu fyrr, vegna þess að þetta mál hefur verið ágreiningslaust hér í hv. deild, en um það er ekki að sakast, og væntanlega verður tækifæri til þess að fá það í gegn. Mér er kunnugt um það, að dráttur nefndarinnar stafar af því, að það hefur svona af og til verið von á allsherjarbreytingu á læknaskipuninni. En varðandi þá brtt., sem frsm. hefur lagt hér fram, þá er hún náttúrlega alveg eðlileg, því að frv. var lagt svo snemma fram, að það var gert ráð fyrir, að það gæti tekið gildi, ef samþ. yrði, um síðustu áramót, og þar sem nú er komið langt fram yfir þau, þá er sjálfsagt og eðlilegt að samþykkja þessa brtt.



Herra forseti. Með lögum, sem sett voru 1944, voru tvö læknishéruð á Fljótsdalshéraði sameinuð í eitt, en það var gert með því skilyrði, að aðstoðarlæknir yrði þar til staðar og gegndi störfum á þessu svæði jafnframt héraðslækninum. Ýmsir, sem búsetu eiga í þessum landshluta, voru þegar í stað óánægðir með þessa breytingu og bentu á það, að aukalæknirinn eða aðstoðarlæknirinn mundi ekki starfa þarna að staðaldri, þar sem um sífelld mannaskipti yrði að ræða. Þetta hefur orðið svo í reyndinni, að suma tíma árs hefur aðstoðarlæknir ekki verið til staðar á Egilsstöðum og þar af leiðandi aðeins einn læknir, sem hefur verið þar til læknisstarfa á mjög stóru svæði. Út af þessu hafa fundir oddvita í Múlasýslum gert áskoranir um það, að á þessu yrði ráðin bót á þann hátt, að læknishéraðinu yrði skipt, eins og lagt er til í frv. því, sem hér liggur fyrir. Heilbr.- og félmn. hefur fjallað um þetta frv., og meiri hl. n. leggur til, að það verði samþ. með lítils háttar breyt. við 4. gr. frv., sem er eðlileg og sjálfsögð vegna þess, hve lengi hefur dregizt að afgr. þetta frv. hér á þingi. En minni hl. n. hefur skilað sérstöku áliti og leggur til, að málið verði afgr. með rökst. dagskrá, eins og prentað er á þskj. 435.



Herra forseti. Ég vil þakka meiri hl. heilbr.- og félmn. fyrir afgreiðslu þessa máls. - Í tilefni af minnihlutaáliti hv. 1. landsk. (GÞG) tel ég mig hafa haft ástæðu og nokkra löngun til að ræða við hann, en þar sem hann er hér ekki staddur, sé ég ekki ástæðu til að lengja mál mitt, og aðeins jafnframt, að ég flyt meiri hl. n. þakkir, vænti ég þess, að hv. þdm. sýni nú sem fyrr skilning í þessu máli og afgreiði það eins og meiri hl. n. leggur til.



Herra forseti. Heilbr.- og félmn. hefur athugað frv., og leggur n. einróma til, að það verði samþykkt. Það láðist að vísu að geta um það í nál., að breyta ætti 2. gr. frv. þannig, að lögin öðluðust þegar í stað gildi í stað 1. jan. 1954. En ég leyfi mér að leggja fram skriflega brtt. þess efnis. Frv., þessu samhljóða, var flutt á síðasta þingi af heilbr.- og félmn. neðri deildar, og var það þá flutt í samráði við heilbrigðisstjórnina. Frv. þessu fylgdi þá allýtarleg grg., svo að það mun vera þarflaust að gera nánar grein fyrir tilgangi frv. En ég leyfi mér að leggja fram skriflega brtt. við 2. gr., þess efnis, að lögin öðlist þegar í stað gildi, og óska svo eftir, að frv. verði vísað til 3. umr.