Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef leyft mér að bera fram spurningar til hæstv. dómsmrh. á þskj. 546. Þessar spurningar varða annars vegar það hvað kostar ríkissjóð að halda úti þeim fangelsum sínum sem tiltæk eru og er þá bæði tekið til beinn rekstrarkostnaður og svo það sem snýr að föngunum, svo sem fæðiskostnaður og laun starfsmanna. Þá er einnig spurt um hvað gert sé ráð fyrir að þörfin fyrir fangelsisrými verði áætluð mikil á næstu árum. Það er mikilsvert fyrir allan almenning að fá skýr svör við þessum spurningum og að þau liggi fyrir og séu tiltæk á hverjum tíma. Umræða um afbrotamál í þjóðfélaginu er með þeim hætti að stefnumörkun stjórnvalda er nauðsynleg þannig að ekki fari á milli mála t.d. hvað átt er við með afplánun. Ég tel t.d. ekki að afplánun sem kemur til framkvæmda að 3-4 árum liðnum eftir að afbrotið var framið nái á neinn hátt tilgangi sínum. Ég rökstyð það með því að í millitíðinni er viðkomandi hugsanlega búinn að eignast fjölskyldu og búinn að leggja nótt við dag til að koma sér og sínum upp húsnæði og er með miklar fjárskuldbindingar á herðunum. Þá kemur kallið og hann verður að fara í fangelsi til að taka út dóm fyrir afbrot sem framið var fyrir 3-4 árum. Það segir sig sjálft að öll tilvera þessarar fjölskyldu og allra vandamanna hrynur og allt útlit fyrir að viðkomandi lendi í hringiðu afbrota á nýjan leik, nokkuð sem honum hafði e.t.v. tekist að koma sér út úr. Ég tel að það sé mjög mikils virði að þannig verði staðið að þessum málaflokki í framtíðinni að stefnumörkun gangi til þeirrar áttar að afplánun, í hverju formi sem henni er ætlað að vera, komi um leið og dómsúrskurður liggur fyrir. Ég vonast þess vegna eftir að fá skýr svör frá hæstv. dómsmrh.



Herra forseti. Á þskj. 546 hefur hv. 1. landsk. þm. beint til mín nokkrum spurningum um fangelsismál. Fyrst er spurt hver sé heildarkostnaður ríkissjóðs við fangelsismál 1983, 1984, 1985. Í þeim tölum sem fara á eftir er tekinn saman heildarkostnaður við fangelsismál samkvæmt ríkisreikningi fyrir viðkomandi ár að meðtöldum kostnaði við skilorðseftirlit ríkisins, fangavarðaskóla og framlag til félagasamtakanna Verndar. Á Akureyri er í tengslum við lögreglustöðina rekin fangelsisdeild fyrir allt að sex fanga. Kostnaður vegna hennar er ekki meðtalinn þar sem hann er í ríkisreikningi ekki aðskilinn frá öðrum löggæslukostnaði á Akureyri. Í fyrstu spurningunni er óskað eftir upplýsingum um hvernig kostnaður við fangelsismál skiptist í a) rekstrar- og húsnæðiskostnað og b) laun fangavarða, fæði og annað. Í svari mínu mun ég styðjast við þá sundurgreiningu sem ríkisreikningur byggir á, þ.e. heildarkostnaður fyrir hvert ár og honum skipt í laun og annan starfsmannakostnað, ýmis rekstrargjöld, annar kostnaður og sértekjur til frádráttar. Árið 1983 var heildarkostnaður ríkissjóðs vegna fangelsismála 45 millj. 115 þús. kr. Launakostnaður var 30 millj. 840 þús. kr., rekstur 16 millj. 672 þús. kr. og annar kostnaður 3 millj. 862 þús. kr. Sértekjur til frádráttar eru 6 millj. 260 þús. kr. Árið 1984 var heildarkostnaður ríkissjóðs vegna fangelsismála 56 millj. 337 þús. kr. Launakostnaður var 36 millj. 999 þús. kr., rekstur 21 millj. 265 þús. kr. og annar kostnaður 4 millj. 904 þús. kr. Sértekjur til frádráttar voru 6 millj. 831 þús. kr. Árið 1985 var heildarkostnaður ríkissjóðs vegna fangelsismála 78 millj. 887 þús. kr. Launakostnaður var 50 millj. 198 þús. kr., rekstur 33 millj. 901 þús. kr., annar kostnaður 1 millj. 109 þús. kr. Sértekjur til frádráttar voru 6 millj. 322 þús. kr. Í öðru lagi er spurt: Hve margir fangar voru í fangelsum landsins árin 1983, 1984 og 1985? Að meðaltali voru 66,25 fangar að afplána dóma á dag árið 1983, 59,16 árið 1984 og 73,25 árið 1985. Til viðbótar má nefna að árið 1986 voru 87,67 fangar í afplánun á degi hverjum. Í gæsluvarðhaldi voru að meðaltali 3,3 fangar árið 1983, 7,5 árið 1984 og 6 árið 1985. Í afplánun á vararefsingu vegna sekta voru 2,4 fangar að meðaltali á dag árið 1983, 2,3 árið 1984 og 1,3 árið 1985. Í geymslu vegna rannsóknar mála á þeim fresti sem lögreglan hefur og eftir að krafa um gæsluvarðhald hefur verið gerð en áður en úrskurður var kveðinn upp voru að meðaltali á dag 0,7 árið 1983, 1,1 árið 1984 og 1,1 árið 1985. Samtals voru því 72,7 fangar að meðaltali á dag árið 1983, 70,2 árið 1984 og 81,7 árið 1985. Í þriðja lagi er spurt hvort dreifing afplánunar dóma hafi verið jöfn yfir allt tímabilið. Ef átt er við hvort jafnmargir óskilorðsbundnir refsivistardómar hafi borist til fullnustu umrædd þrjú ár er svarið að árið 1983 bárust 223 óskilorðsbundnir refsivistardómar til fullnustu og var heildarrefsitími þeirra rúmlega 87 ár. Þar af voru sjö dómar þar sem refsitími var meiri en eitt ár og var refsitími þeirra tæp 39 ár samtals. Árið 1984 barst 201 dómur til fullnustu og var heildarrefsitími 93,5 ár. Þar af voru tólf dómar með lengri refsitíma en eitt ár og var refsitími þeirra rúmlega 44 ár. Árið 1985 bárust 348 dómar til fullnustu og var heildarrefsitíminn tæplega 111 ár. Þar af voru tólf dómar með lengri refsitíma en eitt ár og var refsitími þeirra samtals 24 ár. Til viðbótar má nefna að árið 1986 barst 361 dómur til fullnustu og var refsitími þeirra 147 ár. Þar af voru 18 dómar með lengri refsitíma en eitt ár og var refsitími þeirra samtals rúm 51 ár. Ég á eftir að svara 4. og 5. spurningu og mun gera það í síðari tíma mínum.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. dómsmrh. fyrir þau svör sem fram að þessu hafa borist og hlýt að fara niður úr ræðustól aftur til að fá afganginn af svörunum.



Herra forseti. Í fjórða lagi er spurt: "Hve mörg vistunarrými eru alls í fangelsum landsins?" Alls eru 108 fangapláss í landinu, þar af 13 fyrir gæsluvarðhald. Því eru 95 pláss til afplánunar á dómum. Í fimmta lagi er spurt hvort þörf sé á fleiri vistunarrýmum og ef svo er, hversu mörgum og hversu fljótt. Á síðasta ári voru fangelsi landsins nær full allt árið og miðað við þann dómafjölda sem nú er til fullnustu í ráðuneytinu virðist fyrirsjáanlegt að svipað ástand verði þetta ár. Mjög brýnt er að byggja fangelsi í Reykjavík er leysi Hegningarhúsið við Skólavörðustíg og Síðumúlafangelsið af hólmi, en þau eru mjög vanbúin til síns brúks miðað við þær lágmarkskröfur sem eðlilegt er að gera til slíkra stofnana. Minna má á að árið 1978 var steypt plata undir fangelsi upp við Tunguháls, en síðan hafa ekki fengist fjárveitingar til að halda áfram við þá byggingu. Aðstæðum á Litla-Hrauni, sem er stærsta fangelsið með 52 fangapláss, er að mörgu leyti ábótavant. Væri æskilegt að endurskipuleggja það m.a. á þann veg að fangaklefar í elsta hluta hússins væru lagðir niður og sá hluti hússins tekinn undir þjónustuálmu. Auk þess er óæskilegt að ekki sé hægt að aðgreina fanga meira en nú er og fangar sem t.d. eru í fyrstu afplánun þyrftu ekki að afplána með öðrum afbrotamönnum og einnig skapa aðstöðu til að sinna félagslegum þörfum fanga betur. Sem niðurstöðu má segja að fangaplássum á næstu tveim til þrem árum þyrfti að fjölga um tíu til tuttugu, auk þess sem byggja þarf fangelsi sem leysi Hegningarhúsið og fangelsið við Síðumúla af hólmi. Dómsmrn. hefur ítrekað óskað eftir því að fá fjárveitingar til þess að gera endurbætur á fangelsunum með nýbyggingum og viðhaldi. Því miður hefur það ekki fengist fyrr en á fjárlögum þessa árs var veitt nokkur upphæð til viðhalds og endurbóta á þeim og er vonast til þess að á þessu ári verði hægt á þann hátt að raðast í allra brýnustu framkvæmdirnar, en það leysir ekki þann vanda sem Hegningarhúsið á Skólavörðustíg og Síðumúlafangelsið er. Hv. fyrirspyrjandi vék að því að það þyrfti að ljúka fullnustu dóma strax eftir að þeir hafa verið kveðnir upp. Dómsmrn. sendir út kvaðningar um slíkt strax og það hefur fengið dómana til sín þannig að það stendur ekki á því. Hins vegar er það svo að viðkomandi aðilar óska oft eftir því að fá frest á fullnustu vegna margvíslegra aðstæðna hjá þeim og er reynt að verða við því innan ákveðinna takmarka ef færð eru rök fyrir slíku þó ég hafi í slíkum tilvikum lagt áherslu á það við viðkomandi aðila að það sé best fyrir þá að ljúka afplánuninni sem fyrst. Þar er ekki við dómsvaldið eða framkvæmdarvaldið að sakast heldur er það þá að beiðni viðkomandi aðila.



Herra forseti. Ég vildi aðeins, herra forseti, fá að þakka hæstv. dómsmrh. fyrir þessi svör og tel mjög eðlilegt að þessi svör liggi fyrir og sérstaklega í umræðunni um till. sem ég lagði hér fram í haust um hvort endurgjaldslaus vinnuþjónusta gæti komið í stað afplánunar dóma í fangelsi. Þótti mér eðlilegt að svör við þessum spurningum gætu legið fyrir. En þau eru komin fram í dagsljósið núna og hlýt ég að ítreka það að þau koma að góðu haldi í þessari umræðu áfram.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að spyrja hæstv. landbrh. nokkurra spurninga varðandi veitingu embætta héraðsdýralækna í landinu. Ástæðan fyrir þeim fsp. eru nokkrar endurteknar veitingar þar sem svonefnd starfsaldursregla Dýralæknafélags Íslands hefur verið sniðgengin við röðun umsækjenda og gengið fram hjá þeim mönnum, jafnvel nokkrum, sem haft hafa flesta punkta eða verið efstir í forgangsröðun samkvæmt svonefndri starfsaldursreglu. Starfsaldursregla Dýralæknafélagsins er regla sem þetta félag hefur sett sér og á að þjóna þeim tilgangi fyrst og fremst að tryggja dýralæknaþjónustu í afskekktum og tekjurýrum héruðum með því að umbuna í nokkru þeim mönnum sem þar gegna störfum og styrkja stöðu þeirra til embættaveitinga í feitari héruðum þegar síðar verður. Reglan samanstendur af eftirfarandi þáttum: 1. Raða skal eftir starfsaldri, þar með talið framhaldsnám að loknu embættisprófi. 2. Hvert ár að loknu embættisprófi í starfi skal telja einn punkt. 3. Hvert ár í uppbótarhéraði samkvæmt kjarasamningi, þau héruð eru nú Þórshöfn, Breiðdalsvík, Hólmavík, Ísafjörður og Barðaströnd, telur að auki 1/3 punkt. 4. Í starfi erlendis eru fyrstu tvö árin óskert, þriðja árið og síðari ár teljast 0,66 punktar hvert. Þessi regla, sem félagið hefur sett sér og samstaða er um í Dýralæknafélagi Íslands, á sem sagt að þjóna eins og ég áður sagði þeim tilgangi að tryggja afskekktum og tekjurýrum héruðum þjónustu. Dýralæknar óttast mjög að ef hofið verður alveg frá því að hafa hliðsjón af þessari reglu, eins og stöðuveitingar upp á síðkastið gætu bent til, verði hag þessara héraða stofnað í hættu hvað þessa þjónustu snertir. Því hef ég leyft mér að spyrja hæstv. landbrh. eftirfarandi spurninga: "1. Eftir hvaða reglum velur landbrh. úr hópi umsækjenda um embætti héraðsdýralækna? 2. Hverju sætir að svonefnd starfsaldursregla Dýralæknafélags Íslands hefur margsinnis verið sniðgengin við veitingu embættis héraðsdýralæknis? 3. Hyggst ráðherra grípa til annarra aðgerða til að tryggja afskekktum og tekjurýrum héruðum dýralæknisþjónustu ef fallið verður frá því að hafa hliðsjón af starfsaldursreglu Dýralæknafélagsins?



Herra forseti. Á þskj. 619 spyrst hv. 4. þm. Norðurl. e. fyrir um veitingu dýralæknisembætta. Í fyrsta lagi: "Eftir hvaða reglum velur landbrh. úr hópi umsækjenda um embætti héraðsdýralækna?" Í öðru lagi: "Hverju sætir að svonefnd "starfsaldursregla" Dýralæknafélags Íslands hefur margsinnis verið sniðgengin við veitingu embætta héraðsdýralækna?" Að sjálfsögðu fer landbrh. eftir þeim lögum sem sett eru um héraðsdýralækna. Í 1. gr. laga nr. 71/1981, um dýralækna, segir: "Þeir einir eru í lögum taldir dýralæknar sem lokið hafa prófum úr dýralæknaháskóla sem viðurkenndur er af íslenskum stjórnvöldum og sem hlotið hafa lækningaleyfi hjá landbrn. með þeim skilyrðum og þeim skuldbindingum sem sett kunna að verða í því efni á hverjum tíma og að fengnum meðmælum yfirdýralæknis." Allar umsóknir um laus dýralæknisumdæmi eru sendar til umsagnar yfirdýralæknis. Þegar umsækjendur eru fleiri en einn geta mismunandi aðstæður, jafnvel staðbundnar, komið til mats og álita áður en tillaga er gerð til forseta um það hver skuli skipaður úr hópi þeirra sem teljast hæfir til að gegna starfinu. Að jafnaði er litið til starfsaldurs við veitingu dýralæknaembætta þó hann einn sé ekki látinn ráða niðurstöðum. Lög geyma engin fyrirmæli um að svonefnd starfsaldursregla stöðuveitinganefndar Dýralæknafélags Íslands skuli ráða niðurstöðu um hverjum er veitt staða dýralæknis. Þær reglur munu hafa verið samdar algerlega án nokkurs samráðs við landbrn. Mér er tjáð að slík röðun frá Dýralæknafélaginu muni aldrei hafa legið fyrir áður, né verið farið eftir henni við veitingu dýralæknisembættis. Hins vegar er það svo að við veitingu á tveimur embættum sem ég hef veitt kom slíkur listi og í bæði skiptin var tekinn umsækjandi sem var í hópi þeirra efstu sem voru á listanum en ekki sá efsti. Í þriðja lagi er spurt: "Hyggst ráðherra grípa til annarra aðgerða til að tryggja afskekktum og tekjurýrum héruðum dýralæknisþjónustu ef fallið verður frá því að hafa hliðsjón af "starfsaldursreglu" Dýralæknafélagsins? Eins og ég sagði áður hygg ég að það muni enginn dýralæknir í landinu sitja í embætti þar sem byggt er á starfsaldursreglu Dýralæknafélags Íslands þannig að hún hefur ekki tryggt einu einasta héraði setu dýralæknis. Ég á því dálítið erfitt með að skilja þessa spurningu og hvort hv. fyrirspyrjandi er að gefa í skyn að ef eftir þessari reglu er ekki farið muni hún koma í veg fyrir þetta. Ég skil ekki almennilega þessa spurningu. Eins og ég sagði fer landbrh. eftir þeim lögum sem fyrir liggja eða eru í gildi. Ef Alþingi breytir lögum og kveður á um það að í staðinn fyrir að landbrh. skuli veita stöðuna skuli það vera Dýralæknafélag Íslands sem gerir það verður að sjálfsögðu farið eftir því. Því væri eðlilegt, ef hv. fyrirspyrjandi vildi það, að hann flytti frv. um slíkt hér á hv. Alþingi.



Herra forseti. Ég hef vissulega hugleitt að flytja frv. til breytinga á dýralæknalögum og setja þar inn skýrari ákvæði um veitingu dýralæknisembætta og ég hef mjög styrkst í þeirri trú að það sé rétt eftir að hafa hlustað á hæstv. landbrh. lopa upp úr sér svari sem ég að öðru leyti þakka honum fyrir eins og venja er. Það eru mér engar fréttir að hæstv. landbrh. fari að lögum þegar hann veitir dýralæknisembætti. Að sjálfsögðu gerir hann það, enda er það einfalt og auðvelt því lögin eru ákaflega opin hvað þetta varðar. Ég tel að það hljóti að koma til skoðunar, m.a. í framhaldi af þessari umræðu, að breyta lögunum þannig að inn í þau komi bundin ákvæði um starfsveitinganefnd með aðild Dýralæknafélagsins a.m.k. sem fari yfir og hafi lögbundinn umsagnarrétt um umsækjendur til embætta héraðsdýralækna. Ég mótmæli því að svonefnd starfsaldursregla hafi ekki haft nein áhrif hvað varðar það að menn hafi komið heim úr námi til að taka að sér dýralæknisstörf í afskekktum héruðum. Ég fullyrði að það hefur hún gert. Það hefur verið skilningur þessa fagfélags, Dýralæknafélags Íslands, að með því að hún væri höfð til hliðsjónar væri viss trygging fyrir því að þeir menn sem legðu á sig að þjóna í afskekkt um og tekjurýrum héruðum hefðu betri möguleika en ella til að færa sig um set í auðveldari og betri embætti þegar þeir hefðu þjónað um nokkurra ára bil í slíkum héruðum. Þess vegna er mjög alvarlegt að mínu mati þegar það hefur gerst að þessi regla hefur algerlega verið sniðgengin og tekinn umsækjandi sem var einna lægstur í uppröðun Dýralæknafélagsins úr hópi nokkurra manna og gengið fram hjá mönnum með umtalsverða starfsreynslu, hæfum dýralæknum með umtalsverða starfsreynslu í afskekktum héruðum sem búnir eru að vinna þar við erfið skilyrði og leggja þar á sig ýmiss konar óhagræði og eiga það að sjálfsögðu öðrum fremur skilið að komast í hæ ari embætti. Það er það sem er þarna alvarlegt. Ég óttast að þó jafnvel ekki komi til uppsagna vegna þess fordæmis sem hér hefur verið gefið verði það til þess að þeir sem eiga möguleika á störfum í öðrum löndum t.d. komi síður heim til að leggja á sig að þjóna í erfiðum og afskekktum héruðum. Það er einmitt þetta sem ég veit að forráðamenn Dýralæknafélags Íslands hafa miklar áhyggjur af.



Herra forseti. Það getur vel verið tillaga frá hv. þm. um að dýralæknar eigi að fara að kjósa um menn í stöður í staðinn fyrir að ráðherrar veita, en það væri dálítið fráhvarf frá því sem nú er verið að ræða um í sambandi við prestskosningar. Ég minni á að dýralæknaembættin eru ekki eingöngu fyrir dýralæknana. Þau eru líka fyrir þá sem þeirra eiga að njóta. Ef það á að fara að taka upp kosningafyrirkomulag í þessu skyni held ég að það væri eðlilegt að líta eitthvað til þeirra. En það sem kom mér fyrst og fremst til að standa upp var að hv. fyrirspyrjandi sagði að það hefðu verið teknir umsækjendur úr hópi þeirra lægstu sem dýralæknar hefðu raðað á sinn lista. Maður getur þá vissulega ekki borið mikla virðingu fyrir talnaþekkingu hv. þm. því í öðru tilfellinu var það fjórði af fimmtán eða sextán umsækjendum sem var tekinn, enda sagði ég að hann væri tekinn úr hópi þeirra efstu og í hinu tilfellinu var það sjötti af sextán eða sautján þannig að því miður er ekki nokkur sannleikur í því sem hv. fyrirspyrjandi heldur fram.



Herra forseti. Hæstv. ráðh. er nú bara með útúrsnúninga. Ég nefndi kosningar aldrei á nafn í mínu máli og ég veit ekki hvað í ósköpunum gaf honum tilefni til að ætla það að ég ætlaðist til þess að Dýralæknafélag Íslands færi að kjósa um menn í þessum efnum. Ég tel koma til greina að breyta dýralæknalögunum, t.d. í samræmi við heilbrigðislög og önnur slík þar sem fagaðilar hafa lögbundinn umsagnarrétt eða jafnvel tillögurétt til þess ráðherra eða þess yfirvalds sem veitir tilteknar stöður. Og ég teldi það mjög æskilegt. Ég veit það, hæstv. ráðh., að dýralæknaembætti eru ekki bara fyrir dýralækna. Þeir fara til mannalæknis eins og aðrar mannlegar verur sem veikjast. Það eru auðvitað dýrin og landbúnaðurinn sem á að njóta dýralæknaþjónustunnar. Það er alveg rétt, hæstv. ráðh. Við skulum hafa dýralæknaþjónustuna í huga þegar við ræðum þessi mál vegna þess að ég óttast að ef þessi starfsaldursregla verði með öllu sniðgengin og ekkert annað gert í staðinn leiði það til þess að ákveðin erfið og tekjurýr héruð sitji uppi dýralæknislaus og þess vegna er þessi fsp. fram borin þó að hæstv. landbrh. virðist ekki hafa áttað sig á því enn þá.



Herra forseti. Ég er hérna með fsp. til samgrh. um símaþjónustu. Það hefur mikið verið um það talað og skrifað í blöðum að breytingar hafi átt sér stað á því gjaldi sem tekið væri af símanotendum, bæði daggjaldi og helgidaga. Ég vildi þess vegna gjarnan fá að heyra um það hvaða breytingar hefðu orðið á því. Eins hefur líka verið rætt um erfiðleika, eins og við þekkjum, að stundum hafi verið erfitt að ná á milli ýmissa staða. Það eru viss svæði sem hefur verið mjög erfitt að ná til, sérstaklega á álagstímum. Það hefur verið rætt um að bæta úr þessum þáttum og það er nauðsynlegt að fá að heyra líka um það. Svo er það sem felst kannske líka í þessum spurningum en það er hvaða áætlanir eru gerðar um lagfæringar á símakerfinu sem er ákaflega þýðingarmikið öryggistæki eins og allir vita. Spurningarnar hljóða svona: "1. Hvaða breytingar hafa orðið á afnotagjaldi síma á síðustu fjórum árum? 2. Hvaða breytingar hafa verið gerðar á skrefatalningu: á dagtaxta, á nætur- og helgidagataxta? 3. Hvað hefur verið gert til úrbóta á þeim svæðum þar sem síminn verður óvirkur vegna of mikils álags? 4. Hver er áætlun um lagfæringu svo að síminn geti verið það öryggistæki sem honum hefur verið ætlað?"



Herra forseti. Svar við fyrstu spurningu er að 1. febr. 1983 var afnotagjald fyrir síma 387 kr., 11. maí sama ár 484 og 1. ágúst 1983 575, 1. júlí 1985 530 kr. og 1. janúar 1987 585 kr. Þetta er allt án söluskatts. Afnotagjald síma hefur því aðeins hækkað um 1,7% frá 1. ágúst 1983 eða í rúma 42 mánuði. Frá 1. ágúst 1983 hefur verð á hverju teljaraskrefi hins vegar lækkað úr 1,35 kr. í 1,32 kr. eða um 2,3%. Svar við annarri spurningu: 1. janúar s.l. var byrjað að breyta gjaldflokki 1 úr 60 sekúndum í skrefi að degi til og 120 sekúndum um kvöld og helgar í 360 sekúndur allan sólarhringinn en það er sama og gjaldflokkur 0 að degi til. Þessu verki var lokið í janúar s.l. og frá sama tíma var afslætti á nætur- og helgartaxta í langlínuumferð breytt úr 50% í 33% miðað við dagtaxta. Á undanförnum árum hafa fjölmargar lækkanir verið gerðar á töxtum milli ákveðinna staða og skal ég aðeins nefna örfá dæmi tímans vegna. Gjöld milli Egilsstaða, Eiða og Lagarfoss lækkuð úr gjaldflokki 1, 60 sekúndum, í gjaldflokk 0, 6 mínútur. Símstöðin Ásgarður í Sogi lögð niður og notendur tengdir til Selfoss, þ.e. lækkun úr gjaldflokki 1, 60 sekúndum, í gjaldflokk 0, 6 mínútur. Gjöld milli Hvolsvallar og Hellu lækkuð úr gjaldflokki 1, 60 sekúndum, í gjaldflokk 0, 6 mínútur. Gjöld milli Keflavíkur, Garðs, Grindavíkur, Keflavíkurflugvallar, Sandgerðis og Voga lækkuð úr gjaldflokki 1, 60 sekúndum, í gjaldflokk 0, 6 mínútur. Símstöðin Árnes lögð niður og notendurnir tengdir til Flúða, þ.e. lækkun úr gjaldflokki 1, 60 sekúndum í gjaldflokk 0, 6 mínútur. Bráðlega verður Víkurhnútur felldur undir Hvolsvallarhnút og við það breytist gjaldið milli Víkur og Kirkjubæjarklausturs annars vegar og Hvolsvallar, Búrfells, Hellu, Laugalands og Steina hins vegar úr gjaldflokki 2, 18 sekúndur, í gjaldflokk 1, 60 sekúndur. Svar við 3. spurningu: Á undanförnum fjórum árum hafa verið settar upp sjálfvirkar símstöðvar af nýrri og tæknilega fullkomnari tegund, stafrænar símstöðvar. Fyrsta stöð þessarar tegundar var tekin í notkun í Reykjavík í ársbyrjun 1984 og var strax farið að tengja beinar línur frá henni út um allt land. Auk þess að vera notendasímstöð nýtist hún einnig sem langlínusímstöð. Nú hafa verið teknar í notkun stöðvar af þessari tegund á Keflavíkurflugvelli, Sauðárkrókssvæði, Hvolsvallarsvæði og Húsavíkursvæði og hafa langlínumöguleikar þessara svæða verið stórbættir um leið. Búið er að panta svona stöðvar fyrir Egilsstaðasvæði og Borgarnessvæði og verða þær teknar í notkun á þessu ári. Á öðrum svæðum landsins hefur stofnunin endurnotað það símaefni sem losnað hefur vegna útskiptingar yfir í þessar nýju stöðvar og einnig hefur verið keypt viðbótarefni til fjölgunar langlínusambanda milli stöðva af eldri tegundum. Á höfuðborgarsvæðinu hafa verið lagðir ljósleiðarar sem flutt geta mikinn fjölda símarása samtímis. Nú þegar er farið að nota þessi sambönd á milli stafrænu stöðvanna á höfuðborgarsvæðinu. Á síðasta ári var lagður ljósleiðarastrengur milli Reykjavíkur, Selfoss og Hvolsvallar og verður hann tekinn í notkun bráðlega. Á þessu ári verður lagður fyrri áfangi ljósleiðarasambands milli Reykjavíkur og Akureyrar. Er fyrirhugað að ljúka þeirri framkvæmd á næsta ári. Gæði sambanda um ljósleiðara eru miklu meiri en á eldri gerðum sambanda. Að lokum skal á það bent að mesti álagstími langlínusambanda var eftir kl. 19 á kvöldin en lækkun afsláttar að kvöldi til, eins og fram kemur í svari við 2. spurningu, var m.a. sett á í þeim tilgangi að liðka fyrir símaumferð á þessum tíma með því að beina hluta hennar yfir á aðra tíma sólarhringsins. Svar við 4. spurningu: Í ágúst 1986 voru síðustu handvirku símarnir gerðir sjálfvirkir og fengu þeir þar með sólarhringsþjónustu. Var þetta verk unnið samkvæmt sérstökum lögum þar um. Í handvirka kerfinu var val milli símstöðva takmarkað við opnunartíma þeirra. Niðurfelling aðflutningsgjalda og sölugjalds síðustu árin af framkvæmdaefni fyrir sjálfvirkar símstöðvar og sambönd hefur átt stóran þátt í hraðri uppbyggingu sjálfvirka kerfisins. Þetta ásamt tilkomu sjálfvirka farsímakerfisins, sem opnað var 3. júlí á s.l. ári, hefur stóraukið gildi símans sem öryggistækis. Samkvæmt fyrirliggjandi fjárlögum mun sjálfvirka farsímakerfið ná að mestu leyti um allt landið í lok þessa árs. Skip nálægt landi hafa auk þess mikil not af farsímakerfinu til viðbótar við önnur fjarskipti þeirra og eykur það þar með öryggi sjófarenda.



Forseti. Ég þakka samgrh. fyrir hans svör. Það kemur greinilega fram að mikið verk hefur verið unnið til bóta á símakerfi landsins og það er ánægjulegt að heyra það. Maður hefur aftur séð um það skrifað í blöðum og heyrt talað um það að síminn sé dýr en ég held að maður geti sagt að það hafi þá verið í þá áttina að hann hafi verið lækkandi. Þetta tæki er bara svo gífurlega mikið notað orðið. Ég held að einnig sé mjög nauðsynlegt að gera eins mikið að því og mögulegt er að jafna símakostnaðinn milli allra landshluta og væntanlega verður það næsta sporið. Þetta er fyrst og fremst geysilega mikið öryggistæki sem ekki heldur má klikka. Það er afskaplega stór þáttur að síminn sé alltaf virkur og tiltækur þegar á þarf að halda. Þess vegna er að mínum dómi unnið rétt að og hefur mikið áunnist í því eftir því sem fram kom hjá ráðherranum.