arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Bráðabirgðalög þessi námu úr gildi bráðabirgðalög frá 19. júlí 1950. Þessi lög ákveða, að húsaleiguliður vísitölu framfærslukostnaðar skuli reiknast án tillits til 5. gr. laga nr. 56 1950, sem ákvað hámarksverð á húsnæði. Enn fremur, að húsaleiguliðurinn skuli miðaður við leigu í húsum, sem fullgerð voru eftir árslok 1945. Enn fremur var svo kauplagsnefnd gert að reikna aftur út vísitölu júlímánaðar, og skyldi sá útreikningur verða grundvöllur fyrir kaupuppbætur til loka þessa árs. Ég leyfi mér að leggja til, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. fjhn.



Herra forseti. Frv. þetta er staðfesting á bráðabirgðalögum, gefnum út í sambandi við gengislögin 1950. Er farið var að athuga um framkvæmd á þessum lögum, kom í ljós, að hún mundi verða örðug, ef þessi breyt. yrði ekki gerð: að skattstjórinn í Rvík beri ábyrgð á skattlagningunni. Hún stefnir sem sagt að því að gera framkvæmdina einfaldari og umsvifaminni en ella mundi. Ég leyfi mér að leggja til, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. fjhn.

Viðskmrh. (Björn Ólafsson) : Herra forseti. Þetta frv. til l. um framkvæmd á viðskiptasamningum við Pólland er aðeins formsins vegna lagt fyrir þingið, en það er varðandi ráðstöfun á svokölluðum verðjöfnunarsjóði Póllandsviðskipta. Þessu máli er lokið, og um það þarf ekki frekar að fjalla. En ég vil leyfa mér að óska þess, að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. fjhn.

Viðskmrh. (Björn Ólafsson) : Herra forseti. Bráðabirgðalög þau, sem hér er um að ræða, voru sett 19. júlí í sumar til þess að ákveða uppbót á laun frá 1. júlí til 31. des. 1950 miðað við vísitöluna 112 stig. Síðan hafa lögin verið numin úr gildi og eru því aðeins lögð fyrir deildina að formi til. Ég leyfi mér að leggja til, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. fjhn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjhn. hefur rætt mál þetta á einum fundi. Ástæðan til þess, að beðið er um að hækka lánveitinguna í 16 millj. kr., er sú, að skipunum hefur ekki enn verið úthlutað, svo að væntanlegir kaupendur hafa ekki enn greitt neitt inn á þau. En byggingu þeirra er nú svo langt komið, að nauðsynlegt er fyrir ríkisstj. að hafa þetta fé handbært, og er því nauðsynlegt að fá þetta samþ., og það er eina leiðin fyrir ríkisstj. að taka lán í þessu skyni, þar til kaupendurnir hafa greitt eitthvað. Hæstv. fjmrh. hefur lýst þessu hér áður og eins í sambandi við fjárl., og sé ég því ekki ástæðu til að ræða þetta frekar, en n. leggur til, að þetta verði samþ. Einn hv. nm., hv. 1. landsk., var ekki á fundi þegar málið var afgreitt, og mun hann að sjálfsögðu gera grein fyrir afstöðu sinni, ef hún er önnur en annarra nm. Ég orðlengi þetta svo ekki meira, en endurtek, að n. mælir með, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Frv., sem var að nokkru leyti samhljóða þessu frv., var flutt hér á síðasta þingi, en náði ekki afgreiðslu þar. Ég þarf því ekki mörg orð til að fylgja því úr hlaði, þar sem um gamlan kunningja er að ræða. Í frv. er gert ráð fyrir örlítilli ívilnun fyrir konur, sem vinna utan heimilisins og mundu lenda í hærri skatti, ef talið væri sameiginlega fram fyrir hjónin, heldur en ef þau teldu fram sitt í hvoru lagi. Og er því gert ráð fyrir, að draga megi frá skattskyldum tekjum upphæð, sem nemur þeim kostnaði, sem af því leiðir að hafa ráðskonu á heimilinu, en þó ekki hærri upphæð en tekjur konunnar nema. Þetta verður ekki mikill kostnaður fyrir ríkissjóð, og ég vona, að þetta nái nú fram að ganga á þessu þingi. - Ég vil svo óska, að frv. verði að þessari umr. lokinni vísað til 2. umr. og hv. fjhn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Að gefnu tilefni, sem fram kom við 2. umr. þessa máls, tók fjhn. málið á ný til athugunar og umræðu. Niðurstaðan af þeim umr. er þó hin sama og áður, að nm. hafa óbreytta afstöðu til málsins. Meiri hl. leggur til, að frv. sé samþ. óbreytt, og sé ég enga ástæðu til að endurtaka rök meiri hl. nú, og skírskota til þess, sem ég sagði við 2. umr. málsins.



Herra forseti. Ég vil fyrst og fremst þakka hv. form. n. fyrir að gefa þinginu tækifæri til að ræða málið á ný. Eins og hv. frsm. meiri hl. sagði, varð ekki samkomulag, og hef ég ekki hugsað mér að gera brtt. og mun heldur ekki nota þennan tíma til að tefja málið. Ég er óánægður með frv. og mun því greiða atkv. á móti því.



Ég sé, að hæstv. fjmrh. er ekki hér í d., en mig langar til að bera fram fyrirspurn í sambandi við þetta mál. Eins og hv. dm. er kunnugt er tekjuskattur á lagður með þrennu móti: Samkv. l. um tekju- og eignarskatt, samkv. l. um stríðsgróðaskatt og samkv. lögum, sem hér um ræðir. Ég ætla að það sé rétt, að fyrrv. stj. hafi á sínum tíma skipað mþn. til þess að endurskoða skattal. með tilliti til þess, að þessir skattar væru sameinaðir í eitt kerfi. Ég vil því leyfa mér að spyrjast fyrir um það, hvað ríkisstj. hyggst fyrir í þessu efni, hvort hún gerir ekki ráð fyrir að leggja fram frv. í samræmi við þessa endurskoðun, sem gerð hefur verið á tekju- og eignarskattsl. og öðrum l.



Ég er þessu máli ekki kunnugur, það heyrir ekki undir mitt ráðun. og get ég því ekki svarað því, hvað hæstv. fjmrh. hefur í huga varðandi þetta efni, en ég hef ekki orðið þess var, að til stæði að flytja það endurskoðaða frv., sem hv. 4. þm. Reykv. minntist á.



Ég vil leyfa mér að beina því til hv. fjhn., að hún leiti eftir upplýsingum hjá fjmrh., áður en hún afgr. málið, um það, hvað hann hefur í huga í þessu efni.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og nál. fjhn. á þskj. 76 ber með sér, hefur n. orðið á eitt sátt um að mæla með því, að frv. verði samþ. - Eins og tekið er fram í aths. við lagafrv. þetta, er full nauðsyn á að veita ríkisstj. heimild til þessarar lántöku, og sé ég, að óþarft er að fara um það fleiri orðum.



Herra forseti. Það er aðeins eitt atriði, sem mig langar til að fá upplýsingar um hjá hæstv. ríkisstj. í viðbót við það, sem hæstv. fjmrh. gaf við 1. umr. málsins. Mig langar til að fá upplýst, hvort þetta lán, sem nú á að taka, muni verða til langs tíma, og ef svo væri, hvort væntanlegum kaupendum togaranna verði ekki gefinn kostur á að njóta þessa láns á svipaðan hátt og þeir eiga að fá að njóta hins lánsins, sem tekið var samkvæmt ákvörðunum í þeim l., sem hér er verið að gera viðauka við.



Það hafa farið fram umleitanir um þetta efni, og hefur árangurinn orðið sá, að hægt er að fá lán til stutts tíma, þannig að byrjað verður á að taka lánið til stutts tíma, en athugað áfram, hvort ekki sé hægt að koma þessu öðruvísi fyrir, sem mér þykir mjög líklegt. Ef það tekst að fá lán til langs tíma, sem mikill akkur væri í fyrir hina væntanlegu kaupendur að styðjast við, yrði það notað til að greiða fyrir þeim, en eins og stendur er aðeins um stutt lán að ræða.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það til l. um sveitarstjóra, sem borið er fram á þskj. 83, er ekki nýr gestur hér á Alþ. Með þáltill., sem samþ. var á Alþ. 1949, var félmrn. falið að semja frv. um þetta efni, og í samræmi við það var á síðasta Alþ. borið fram frv. til l. um sveitarráðsmenn. Frv. þetta náði ekki samþykki Alþ., en hraktist milli d. og dagaði loks uppi. Félmrn. lítur svo á, að þingvilji muni vera fyrir því, að frv. í þessa átt verði samþ. hér á Alþ., og því hefur rn. látið endurskoða frv. það, sem lá fyrir í fyrra, og gert á því nokkrar breyt. í samræmi við þann vilja, sem þá kom fram á þinginu um málið. Er frv. nú borið fram í þessari nýju mynd, og leyfi ég mér að vænta þess, að það fáist samþ. á þessu þingi sem næst því, sem það er hér borið fram. Ég vil taka fram, að ég er fús til að ræða málið við þá n., sem fær það til athugunar, en ég hygg, að í meginatriðum sé gengið til móts við þær óskir, sem sérstaklega stóðu í vegi fyrir, að frv. næði samþykki í fyrra. Ég sé ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um málið við þessa umr., þar sem það er nokkuð kunnugt hv. þm. og ýtarleg grg. fylgir frv., og leyfi ég mér að leggja til, að því verði vísað til hv. heilbr.- og félmn, að lokinni þessari umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það á þskj. 82, sem hér er lagt fram, er samið af félmrn., þar sem full ástæða er til að setja lög um þetta efni. Til þessa hafa aðeins komið til framkvæmda lög um hitaveitu Reykjavíkur, enda er hún sú eina hitaveita, sem hefur starfað um nokkurt skeið. En nú er farið að starfrækja hitaveitur a. m. k. á tveimur öðrum stöðum á landinu og í undirbúningi á nokkrum stöðum öðrum og því full ástæða til, að sett sé löggjöf um þetta efni. Það gat komið til álita, hvort bæri að láta löggjöf um þetta efni ná yfir allar hitaveitur eða aðeins hitaveitur utan Reykjavíkur. Var horfið að því ráði, að hún tæki aðeins yfir hitaveitur utan Reykjavíkur, þar sem löggjöf er þegar í gildi um hana, sem yrði jafnframt notuð til hliðsjónar við samningu þessarar löggjafar. Meginefni þessara laga er, að sveitarstjórnir skuli hafa einkarétt til byggingar hitaveitna, eins og ákveðið hefur verið í lögum um hitaveitu Reykjavíkur frá 1940, og er þó þessi réttur framseljanlegur, og eru í lögum þessum ýmis ákvæði, sem talið er að geti gilt almennt, ef til framkvæmda kemur. Þar sem hér er um frumsmíð að ræða, má vænta breytinga og lagfæringa, og er ég fús til samstarfs við þá nefnd, sem um málið fjallar. Ég tel fulla ástæðu til að ætla, að þetta þing afgreiði lög um þetta efni, og vonast til, að þessu máli verði að lokinni umr. vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og félmn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (SB): Hv. dm. eru beðnir um að hinkra við, áður en málið er tekið fyrir, vegna þess að hæstv. menntmrh. er upptekinn við umr. í Ed. - Fundarhlé.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. er flutt af ríkisstj. til staðfestingar bráðabirgðalögum, sem gefin voru út s.l. sumar til þess að greiða fyrir því, að síldarútgerðarmenn eða skipstjórar gætu fengið úttekt á vistum til skipa sinna, vegna þess, hve illa gekk síldveiðin. N. hefur athugað frv. og leggur til, að það verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Fjhn. hefur athugað þetta frv. og leggur til, að það verði samþ. Það er samhljóða bráðabirgðalögum, sem út voru gefin 30. júlí s.l.



Herra forseti. Frv. þetta er flutt að beiðni bæjarstjórnar Akureyrar, og er tilgangurinn sá að koma gleggri skipun en verið hefur á lóða- og fasteignamál bæjarfélagsins. Eftir því sem bærinn hefur stækkað, hefur þörfin aukizt á því að hafa sem beztar heimildir um lóðir og lönd í bænum og eignarrétt á þeim. Í frv. er gert ráð fyrir, að bæjarstjórnin láti mæla allar lóðir og lönd innan takmarka kaupstaðarlóðar Akureyrar og gera nákvæman uppdrátt af þeim. Skal uppdrátturinn sýna greinilega takmörk hverrar lóðar og afstöðu til nágrannalóða og grunnflöt húsa þeirra og mannvirkja, sem á lóðinni eru. Síðan eru nánari fyrirmæli um, hvernig þetta verk skuli unnið. Árið 1914 voru sett l. um mælingu og skrásetningu lóða í lögsagnarumdæmi Reykjavíkur, og er þetta frv. að mestu leyti samið eftir þeim lögum. Þó eru gerðar allmiklar breyt. í þessu frv. um skipun merkjadóms, og er aðalbreyt. sú, að bæjarfógeti Akureyrar skuli skipa forsæti í dóminum. Er gengið út frá í frv., að mál fyrir merkjadómi sæti sömu meðferð og einkamál í héraði. Að sjálfsögðu verður fylgt þeirri venju, sem skapazt hefur um meðferð merkjadómsmála í Reykjavík. Á þessu stigi tel ég ekki ástæðu til að fara frekar út í frv. og tilgang þess, en legg til, að því verði vísað til 2. umr. og allshn.



Herra forseti. Ég flyt ásamt hv. þm. V-Sk. þetta frv. um breyt. á l. um búfjárrækt. Það er lagt til, að eftir 37. gr. komi ný gr., sem hljóðar eins og getið er í frv. Frv. skýrir sig að mestu sjálft. Það er um, að ríkissjóður styrki hrossaræktarfélög, sem fyrirhugað er að stofna víðs vegar um land á sambandssvæðum búnaðarsambandanna sunnanlands. Hrossaræktarráðunautur Búnaðarfélags Íslands telur, að ef árangur á að nást í hrossarækt, þá verði þessi sambönd að komast á sem víðast á landinu, en þessari starfsemi hlýtur að fylgja nokkur kostnaður. Er því gert ráð fyrir í frv., að ríkissjóður greiði nokkurn styrk í þessu skyni, en þó ekki meira en kemur frá héruðunum í hlutaðeigandi félögum. Má því gera ráð fyrir, að það verði aldrei stór upphæð, sem um er að ræða í þessu sambandi, vegna þess að héruðin verða sjálf að leggja jafnmikið á móti. Við leggjum til, að þetta frv. fari til landbn. og hrossaræktarráðunauti Búnaðarfélags Íslands verði gefinn kostur á að ræða við n., þegar hún tekur málið fyrir, og er því síður ástæða til, að ég sé að reifa málið við þessa umr., þar sem ráðunauturinn mun gefa allar upplýsingar og skýringar, sem n. vill fá um þetta mál og nauðsynlegt er að fá. Ég legg til, að frv. verði vísað til 2. umr. og landbn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér er lagt fram um veitingu ríkisborgararéttar, er sniðið eftir þeirri reglu, að veita þeim réttinn, sem annaðhvort eru af íslenzku eða norrænu bergi brotnir. Það hefur orðið að samkomulagi að sneiða hjá fólki af öðru þjóðerni. Ég hygg, að það sé skoðun manna, að ekki sé til góðs, að frv. verði eins og það var orðið í Nd. í fyrra, og sú meðferð sýni, að ekki sé alls kostar heppilegt að fara út í víðtæka veitingu slíks réttar sem þessa, eins og nú standa sakir. Og þegar út í slíkt er farið, er um svo marga vafasama aðila að ræða, að erfitt er að gera upp á milli þeirra eða ákveða, hvar takmörkin skuli vera. Ég held því, að það eina rétta sé að halda sig við menn af íslenzkum og norrænum uppruna. Öðrum, sem hér dvelja, er enginn óréttur gerður, og fólk, sem er í fastri atvinnu og hefur verið hér lengi, á ekki á neinni hættu að verða rekið úr landi. En það er erfitt að gera upp á milli þessa fólks, ef lengra er farið en hér er gert, og í fyrra var farið út í miklar öfgar í Nd., og ber að varast slíkt í framtíðinni. - Ég vænti þess, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og allshn.



Herra forseti. Í sambandi við þetta mál hefur komið til mála í n., að æskilegt væri að athuga annað atriði í þessum lögum, þ.e. lögum um sveitarstjórnarkosningar. Þetta atriði er nú til athugunar, og ég vil beina ósk til hæstv. forseta um, að málinu verði nú frestað, og mun þessari athugun verða lokið nú fyrir helgi.

Forseti (BSt): Ég verð að sjálfsögðu við þessum tilmælum, í trausti þess, að málið geti legið fyrir næsta fundi, því að það er ekki gott að afgreiða ekki mál, sem liggja fyrir tilbúin. Frsm. (Rannveig Þorsteinsdóttir): Herra forseti. Eftir að frv. þetta hafði verið hér til 2. umr., var vakin athygli n. á því, að það væri galli á l. um sveitarstjórnarkosningar, sem kemur fram í því, að það getur auðveldlega farið svo og fer oft svo, að menn fá hvergi að kjósa við sveitarstjórnarkosningar. Nefndin athugaði þetta nokkuð, en komst að lokum að þeirri niðurstöðu, að þrátt fyrir það, að mjög æskilegt væri og nauðsynlegt, að lögunum yrði breytt þannig, að þessir gallar yrðu lagaðir, þá taldi n. ekki fært fyrir þingnefnd að vinna þetta svo, að í lagi væri, af því að það þyrfti nánari athugun. Og mun allshn. því ekki bera fram neinar brtt. við frv.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Viðskmrh. (Björn Ólafsson) : Herra forseti. Það er ekki venja að mæla á móti því, að fyrirspurnir séu teknar á dagskrá, og geri ég það ekki nú, því að ég álít, að hv. þm. eigi að geta spurt eins og þeir vilja, skynsamlega eða óskynsamlega, en það er ýmislegt í þessari fyrirspurn, sem erfitt er að svara, eða mundi a. m. k. taka langan undirbúningstíma, ef ætti að svara því. Fyrir hv. fyrirspyrjanda virðist helzt vaka að fá efni í blað sitt, en allt um það mæli ég þó ekki á móti því, að fyrirspurnin komi fyrir. Fsp. leyfð með 19:1 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: ÁS, EOl, FRV, GÞG, HV, HelgJ, IngJ, JS, MK, LJós, PZ, PÞ, RÞ, SG, SkG, ErlÞ, ÁkJ, ÁB, JPálm. nei: JJós. BSt, GJ, JG, JörB, StSt, IF greiddu ekki atkv. 26 þm. (BÁ, BBen, BÓ, BrB, EE, EmJ, EystJ, FJ, GG, GTh, HÁ, HG, HermJ, JóhH, JR, KK, KS, LJóh, ÓTh, P0, SÁ, SB, StgrA, StgrSt, VH, ÁÁ) fjarstaddir.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Það hefur komið fram við nánari athugun á frv., að það fellur ekki inn í lögin rétt, eins og það er orðað, og vil ég því leggja fram örlitla breytingu. Er hún um það, að þar sem stendur í frv. nú: „Hafi enn fremur 3 ár samtals verið alþingismaður, skrifstofustjóri Alþingis eða fulltrúi í skrifstofu þess, skrifstofustjóri eða fulltrúi í stjórnarráðinu, fulltrúi héraðsdómara, þar á meðal borgardómara, borgarfógeta og sakadómara í Reykjavík, eða fulltrúi lögreglustjórans þar, lögreglustjóri eða bæjarstjóri, ritari forseta Íslands“, bætist nú við: bankastjóri - o.s.frv. Leyfi ég mér að leggja fram þessa brtt. til forseta.



Herra forseti. Aðaltilgangur frv. þessa er að tryggja með lögum skipulagsgjald af nýbyggingum, og skal gjaldið reiknast af brunabótaverði nýbygginganna. - Heilbr.- og félmn. hefur rætt frv. þetta á fundi og mælir með, að það verði samþ.



Herra forseti. Ég gat þess, er frv. var afgr. í n., að ég vildi hafa óbundnar hendur með að leggja fram brtt. við það. Ég hef þó ekki gert það, vegna þess að ég varð var við, að skipulagsstjóri hefði hug á að koma fram með breytingu. Veit ég til þess, að hann hafi nú gert það, og býst ég við, að n. athugi þær einhvern daginn, en frsm. lét þess ekki getið. Ég er samþykkur frv. svo langt sem það nær. En gjaldið leggst aðeins á nýbyggð hús og með sívaxandi þunga fyrir þá, sem byggja, og í annan stað er þetta ótryggur tekjustofn. Þetta hygg ég, að skipulagsstjóra sé ljóst, og því vill hann fá breytingar á frv. Ég mælist til, að það verði athugað að nýju í n. í samráði við skipulagsstjóra, og áskil ég mér rétt til þess að flytja brtt. við frv. við 3. umr.



Herra forseti. Frv. þetta var samið í samráði við skipulagsstjóra. En er n. hafði gengið frá áliti sínu, komu skilaboð um það frá skrifstofu hans, að hann ætlaði að athuga þetta nánar, og sagði ég þá, að tími væri til þess milli 2. og 3. umr., og geng ég út frá því, að þetta verði svo. - Ég sá ekki ástæðu til þess að geta þess nú, en hvað sem kemur nýtt fram í málinu, verður tekið til athugunar milli 2. og 3. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (JPálm) : Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf frá forseta efri deildar: „Reykjavík, 16. nóv. 1950. Haraldur Guðmundsson, 4. þm. Reykv., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Með því að ég er á förum til útlanda í nauðsynjaerindum og verð væntanlega fjarverandi h. u. b. tvær vikur, leyfi ég mér hér með að óska þess, að varamaður minn, frú Soffía Ingvarsdóttir, Reykjavík, taki sæti mitt á Alþingi frá og með 17. þ. m., samkvæmt ákvæðum 144. gr. laga um kosningar til Alþingis.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að kjörbréf þessa varaþingmanns verði tekið til rannsóknar á væntanlegum fundi sameinaðs Alþingis á morgun. Bernharð Stefánsson. Til forseta sameinaðs Alþingis.“ Samkvæmt þessu hefur kjörbréfan. haldið fund til þess að athuga kjörbréf þessa varaþm., og tekur frsm. n., hv. 8. þm. Reykv., til máls.

Frsm. (Rannveig Þorsteinadóttir) : Herra forseti. Kjörbréfan. hefur á fundi sínum í dag athugað kjörbréf frú Soffíu Ingvarsdóttur, sem er varamaður fyrir Alþfl. í Reykjavík. N. hefur ekkert að athuga við kjörbréfið og leggur einróma til, að það verði tekið gilt.

Forseti (JPálm) : Þá hefur frú Soffía Ingvarsdóttir undirritað drengskaparheit sitt, og tekur hún nú sæti Haralds Guðmundssonar. Ég vil leyfa mér að bjóða hana velkomna til starfa.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það er um meðferð málsins. Hér er á ferðinni frv., sem raskar mjög gömlum lögum og venjum og er mikið tilfinningamál fyrir viðkomandi aðila. Óska ég því, að hæstv. forseti taki málið út af dagskrá, þar til hæstv. ráðh. hefur tækifæri til að gera grein fyrir því í venjulegri framsögu.



Herra forseti. Ég vil taka undir þau orð hv. þm. Barð., að mér þykir óviðkunnanlegt að taka þetta mál fyrir án framsögu, eins og raunar öll önnur mál, en þetta þó því fremur sem hér á að afnema prestaköll, sem prestar eru í, en láta önnur halda sér, sem ómögulegt hefur verið að fá prest í síðastliðin 20–30 ár. Enn fremur vil ég beina því til hv. n., sem málið fær til meðferðar, að nauðsynlegt er að semja frv. alveg um. Það er flutt sem breyt. við l. frá 1907, en er einnig breyt. á breyt., sem gerðar hafa verið á þeim l. síðan, og held ég, að semja ætti upp l. frá 1907 og fella gömlu l. úr gildi, en eins og málsmeðferð er nú háttað, er mjög erfitt að átta sig á þessu, nema að hafa a.m.k. ein fern lög fyrir framan sig. Ég endurtek, að ég óska eindregið eftir framsöguræðu frá hæstv. ráðh.

Forseti (BSt): Ég veit nú ekki, hvort hæstv. ráðh. hefur verið svo forfallaður, að hann hefði ekki getað haldið framsöguræðu, a.m.k. hefur hann ekki boðað forföll, og ég get ekki lofað, að hann geri grein fyrir stjórnarfrv. við 1. umr., enda hefur slíkt oft fallið niður, en þar sem 2 hv. þdm. óska eindregið eftir því, að málið verði tekið af dagskrá, skal ég verða við því í þetta sinn, en næst þegar það verður á dagskrá, sé ég mér ekki fært að fresta því af sömu ástæðum og nú, enda fær hæstv. ráðh. dagskrána, eins og aðrir hv. þm., en sem sagt, umr. er frestað og málið tekið af dagskrá.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (JPálm): Það hefur verið um það talað milli forustumanna þingflokkanna, að eldhúsdagsumr. verði frestað til 3. umr. En fyrir því þarf afbrigði frá þingsköpum, sem ég hér með leita.



Herra forseti. Ég vil fyrir hönd fjvn. leggja til, að frv. á þskj. 1, ásamt framkomnum brtt., verði vísað til 2. umr., að þessari umr. lokinni.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. forseta fyrir að taka þetta mál á dagskrá, svo að hægt sé að koma því áleiðis til n. Eins og menn muna, voru 1948 sett l. um, að menn þyrftu að ganga undir sérstakt próf til þess að fá réttindi til bifreiðakennslu. Ekki hefur samt orðið úr því, að þessum l. væri framfylgt til hlítar, vegna þess að þeir bifreiðastjórar, sem meira próf höfðu, risu mjög eindregið upp til andmæla og bentu á, að það væru einsdæmi, að með lagaákvæðum væru tekin af mönnum réttindi, sem þeir hefðu þegar öðlazt, og þar sem þeir hefðu haft réttindi til bifreiðakennslu, væri óverjandi að taka þau réttindi af þeim. Annað mál væri það, að héðan í frá væri krafizt sérstaks prófs af þeim, sem vilja taka að sér bifreiðakennslu. Ríkisstj. taldi vera nokkuð til í þessu, en benti á, að þá yrðu þeir of hart úti, sem þegar hafa innt af hendi allhátt gjald til þess að gerast ökukennarar. Hins vegar er ljóst, að óhæft er, að l. séu í gildi, en ekki fylgt til hins ýtrasta. - Til þess að koma skipan á þetta mál er frv. þetta flutt. Samkvæmt því er gert ráð fyrir, að þeir, sem hafa tekið meira próf fyrir lok þessa árs, haldi réttindum sínum til bifreiðakennslu, en hins vegar þurfi þeir að endurnýja réttindi sín á sama hátt og þeir, sem öðlast réttindin með sérstöku ökukennaraprófi. Með þessu virðist ekki á meiraprófsmenn hallað, en hins vegar ekki hægt að láta þá njóta meiri réttar en þá, sem innt hafa af höndum sérstakt próf, og virðist því frv. vera sanngjörn millileið. - Ég vil að lokum leggja til, að frv. verði vísað til hv. allshn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (BSt): Mér er kunnugt um það, að von er á nál. frá minni hlutum n., sem þetta mál hefur til meðferðar. 



Herra forseti. Þegar þetta mál var til síðustu umr. hér í d., var því lofað fyrir n. hönd að taka til athugunar brtt. þær, sem fyrir liggja. En vegna þess, að á fundi n. í morgun var til athugunar stórt mál, frv. til l. um skipun prestakalla, sem tók allan tíma n., gafst ekki tími til að taka þessar till. til athugunar sem skyldi, og vildi ég því vona, að málinu yrði frestað, en get lofað, að þetta taki ekki lengri tíma en svo, að málið fái afgreiðslu þegar á næsta fundi.