arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Deildina skipuðu þessir þingmenn, og voru þeir allir á fundi: A. Landkjörnir: 1. Sigurður Eggerz, 1. landsk.þm. 2. Sigurður Jónsson. 2. landsk.þm. 3. Hjörtur Snorrason. 3. landsk.þm. 4. Jón Magnússon. 4. landsk.þm. 5. Jónas Jónsson. 5. landsk.þm. 6. Ingibjörg H. Bjarnason. 6. landsk.þm. B. Kjördæmakjörnir: 1. Björn Kristjánsson, 2. þm. G.-K. 2. Einar Árnason. 2. þm. Eyf. 3. Guðmundur Guðfinnsson, 2. þm Rang. 4. Guðmundur Ólafsson. 1. þm. Húnv. 5. Halldór Steinsson. þm. Snæf. 6. Jóhannes Jóhannesson, þm. Seyðf. 7. Karl Einarsson, þm. Vestm. 8. Sigurður Hjörleifsson Kvaran. 2. þm. S.-M. Elsti þingmaður deildarinnar. Sigurður Jónsson, 2. landsk.þm., tók forsetasæti, til þess að gangast fyrir kosningu forseta deildarinnar, og kvaddi sjer til aðstoðar sem skrifara þá Hjört Snorrason. 3. landsk.þm., og Karl Einarsson, þm. Vestm.

Kosningu hlaut: Halldór Steinsson, þm. Snæf., með 7 atkv. Guðmundur Ólafsson hlaut 5 atkv., en 2 seðlar voru auðir. Hinn nýkjörni forseti gekk þá til forsetastóls og mælti á þessa leið: Jeg leyfi mjer að þakka hv. deildarmönnum sóma þann, er þeir hafa mjer sýndan. En það er nú svo, að vandi fylgir vegsemd hverri, og minn vandi er mikill. Því að vjer eigum hjer á bak að sjá úr forsetastóli hinum besta forseta. er verið hefir á síðustu þingum. Því verður mjer starfið erfiðara og hv. deildarmönnum viðbrigðin meiri, en jeg vænti lipurrar samvinnu við hv. deild, svo að alt megi takast sæmilega. Þá ljet forseti ganga til kosninga um fyrri varaforseta. Kosningu hlaut: Guðmundur Ólafsson, 1. þm. Húnv., með 8 atkv. Sigurður Hjörleifsson Kvaran hlaut 5 atkv., einn seðill var auður. Því næst ljet forseti fara fram kosningu annars varaforseta. Kosningin fór svo, að Karl Einarsson hlaut 2 atkv., Sigurður Hjörleifsson Kvaran hlaut 2 atkv., en 10 seðlar voru auðir. Var kosningin því endurtekin. Hlaut þá kosningu Sigurður Hjörleifsson Kvaran, 2. þm. S.-M., með 6 atkv. Karl Einarsson hlaut 2 atkv., en 6 seðlar voru auðir. Þessu næst voru kosnir skrifarar deildarinnar, að viðhafðri hlutfallskosningu. Tveir listar komu fram, og voru á báðum nöfn tveggja sömu manna. eða jafnmargra og kjósa skyldi. Lýsti forseti þá rjett kjörna skrifara deildarinnar, en þeir voru þessir: Hjörtur Snorrason. 3. landsk.þm. og Einar Árnason. 2. þm. Eyf.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Á sama fundi skýrði forseti frá, að lögð væru fyrir deildina af hálfu stjórnarinnar þessi lagafrumvörp: A. Af hálfu dóms- og kirkjumálaráðherra: Frv. til laga um varnir gegn kynsjúkdómum.

Af hálfu fjármálaráðherra: 1. Frv. til laga um ríkisskuldabrjef. 2. - til laga um skiftimynt úr eirnikkel.

Af hálfu atvinnumálaráðherra: 1. Frv. til laga um vatnsorkusjerleyfi. 2. - til vatnalaga. 3. - til laga um samþyktir um sýsluvegasjóði. 4. - til hjúalaga. 5. - til laga um breyting á fátækralögum frá 10. nóv. 1905.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forsætisráðherra (SE): Þetta frv. er samið að tilhlutun Læknafjelags Íslands, og tel jeg lofsvert, að fjelagið skuli hafa beitt sjer fyrir þetta þýðingarmikla heilbrigðismál. Sjúkdómar þeir, er hjer ræðir um, eru í stórbæjum annarsstaðar hin mesta landplága, og svo mjög kveður að því, að tíundi hver maður er sýktur. Hjer á landi hefir þessara sjúkdóma lítið gætt til þessa, en eins og athugasemdirnar við frv. bera með sjer, eru þeir þó fremur að útbreiðast, og er því hin mesta nauðsyn á að veita þessum óhappagesti viðnám eins fljótt og unt er, og ekki síst af því, að sjúkdómar þessir eru mjög oft valdir að úrkynjun ættanna. Í frv. eru sett ýms ákvæði til þess að varna útbreiðslu sjúkdóma þessara og auka þekkingu á þeim. Sjeð er fjelitlum mönnum fyrir ókeypis læknishjálp og ókeypis sjúkravist, og það á að færa skrá yfir sjúklingana, en um leið ákveðið, að leynd sje höfð á þeim, svo hræðslan við að almenningur viti um, hverjir sjúkir eru, aftri mönnum ekki frá að fara til læknis. Jeg vona, að háttv. deild taki vel í málið og láti það fá greiðan gang. Að endingu vil jeg leggja til, að málinu verði, að lokinni umræðunni, vísað til allshn.

Jón Magnússon Jeg vona, að hæstv. forseti finni ekki að því, þó að jeg segi nokkur orð utan við málefnið. Jeg vildi bera upp þá fyrirspurn til hæstv. forsætisráðherra (SE), hvort ekki megi vænta, að stjórnin leggi innan skamms fyrir þingið frv. um lögfylgjur hjónabands, sem hjer var á ferðinni í fyrra. Með því frv. er lokið við að gera rjett kvenna og karla jafnan í einkamálum. Ef stjórnin gæti ekki fallist á frv., þá gæti hún lagt það fram með athugasemdum, en ef hún sjer sjer það ekki fært, þá mun jeg taka það til athugunar að flytja frv. sjálfur og reyna ef til vill að fá með mjer háttv. 6. landsk.þm. (IHB). En jeg vildi heldur komast hjá því að flytja frv., því að jeg tel í rauninni rjettara, að það kæmi frá hæstv. stjórn. Þá langar mig til að spyrja um annað frv., og það af persónulegum ástæðum, því jeg hafði gefið loforð viðvíkjandi því. Það er um nokkra kennara, sjerstaklega kennara mentaskólans og stýrimannaskólans, sem eru fastir landssjóðsmenn, en ekki er til lagaheimild fyrir því. Þetta er þeim mjög óþægilegt. Jeg ætla ekki að skýra þetta frekar. Jeg veit, að hæstv.forsrh. (SE) kannast við það. Hann er vitanlega ekki skyldur að svara mjer, en jeg vona þó, að hann geri það innan skamms.

Forsætisráðherra (SE): Jeg mun svara málaleitun háttv. 4. landsk.þm. (JM ) eftir fáa daga. Annars geri jeg ekki ráð fyrir, að neitt verði því til fyrirstöðu, að stjórnin leggi frv. um lögfylgjur hjónabands fyrir háttv. deild. Um kennarafrv. er það að segja, að jeg afhenti það á síðasta þingi háttv. mentamálanefnd Nd. og veit ekki, hvað um það er orðið síðan, en væntanlega er það geymt einhversstaðar í skjölum þingsins.

Á 4. fundi í Ed, fimtudaginn 22. febr., skýrði form. allshn. (JM) frá, að nefndin hefði bætt við sig tveim mönnum, þeim Hirti Snorrasyni og Guðmundi Ólafssyni, til þess að eiga hlut í meðferð vatnamálanna, en að öðru leyti tækju þeir ekki þátt í störfum nefndarinnar.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fjármálaráðherra (MagnJ): Það er tekið fram í athugasemdunum við frv., í hvaða tilgangi það er komið fram. Þar er minst á þá þýðingu, sem það hefir fyrir hvert land, hvernig lánum þess er fyrir komið, sjerstaklega hvort þau eru útlend eða innlend, í erlendum gjaldeyri eða ekki. Ástandið í þessu efni er varhugavert sem stendur hjer á landi og það er heldur of lint en of hart tekið til orða í athugasemdunum við frv., þar sem sagt er, að af tekjum landsins fari í vexti og afborganir. Því þó að tekjurnar teljist 8 miljónir kr., þá eru þær það ekki í raun og veru. Ýmsir tekjuliðir hverfa alveg í samskonar gjöld, eins og t. d. póst- og símatekjur. Þar er ekki um afgang að ræða. Tekjurnar eru því varla meira en 61/2 milj. kr., en vextir og afborganir af lánum um 2 milj. kr. Af þeim er rúmur 1/3 af vöxtum og tæpur 1/3 af afborgunum í innlendum lánum. Í þessu efni er nú komið sem komið er, en það er hægt að reyna framvegis að hafa þau lán, sem tekin verða, innlend. Þetta getur þó ekki átt við nema smærri lán, eins og t. d. til síma, brúagerða, vegalagninga o. s. frv.; yfirleitt til smærri verklegra framkvæmda. Komið getur fyrir, að taka þurfi svo stór lán, að eigi sje hægt að fá þau hjer innanlands. Þarf þá sjerstaka lagaheimild fyrir því, og ganga þá vitanlega þau sjerstöku lög fyrir þeim almennu ákvæðum, sem þetta frv. inniheldur. Frv. bendir aðeins á aðalleiðina, en utan þess geta ýms sjerlög komið til greina. Tilhögun sú, sem frv. fer fram á að höfð sje á skuldabrjefunum, er meðal annars gerð með hliðsjón af því, að þau keppi ekki við veðdeildarbrjefin. Það er altaf svo, að betur sjá augu en auga, og er jeg fús til að taka til greina uppástungur til umbóta á fyrirkomulaginu, ef þær koma fram. Jeg leyfi mjer að leggja til, að frv. að þessari umr. lokinni verði vísað til fjárhagsnefndar.

Fjármálaráðherra (MagnJ): Þetta frv. er lagt fyrir samkv. 23. gr. stjórnarskrárinnar. Á þinginu í fyrra var samþykt þingsályktun um skiftimynt, og þegar sú till. var framkvæmd, voru gefin út bráðabirgðalög til þess að löggilda þennan gjaldeyri. Þetta frv. er samhljóða þeim lögum og samhljóða samskonar lögum, sem sett hafa verið á Norðurlöndum, þar sem slík mynt hefir verið tekin upp. Jeg legg það til, að frv. verði vísað til fjárhagsnefndar.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Magnús Jónsson) Jeg skal lofa hinni háttv. deild því að tefja hana eigi lengi. Það, sem þetta frv. ræðir um, mun eigi verða talið til stórmálanna, er fyrir þessu þingi liggja. Flestir, er hafa verið við upptalningu atkvæða eftir hlutfallskosningar - og háttv. þingmenn hafa meðal annars heyrt slíkan upplestur hjer inni - hafa sjálfsagt veitt því eftirtekt, hversu óheppilegt það er að merkja listana með fyrstu bókstöfum í stafrófinu sökum hljóðlíkinga, sjerstaklega stafanna B - C - D og E. Þegar einhver af þessum stöfum er kallaður upp, er mönnum oft ómögulegt að heyra, hver þeirra það er. Menn eru því sífelt að hvá, og enda þótt leiðrjett sje, vita menn eigi með vissu, hvort verið er að leiðrjetta, eða kalla upp nýtt atkvæði. Úr þessum galla er auðsætt að bæta, með því að nefna listana með tölustöfum. Hvort heldur kallað er upp: einn, tveir, þrír, eða fyrsti, annar, þriðji o. s. frv., þá er engin hætta á, að áheyrendur ruglist á því. A, B, C, o. s. frv. er að vísu handhæg nöfn á listum, en það er ekki sá kostur, að taki að vera að halda í bókstafina þess vegna, enda verða tölustafirnir sjálfsagt munntamir strax við venjuna. Jeg orðlengi þetta ekki meir, en óska, að hv. deild vísi frv. til 2. umr. og síðan í nefnd, og þá sjálfsagt allsherjarnefnd.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Guðmundur Guðfinnsson) Frv. hefir verið vel tekið, og sje jeg ekki ástæðu til að fjölyrða um það; óska aðeins, að það verði afgreitt frá deildinni.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Jónas Jónsson) Þessu frv. var vísað til fjvn., og hún hefir komist að þeirri niðurstöðu, að rjett sje að mæla með frv. með nokkrum breytingum. Jeg álít þær til bóta, og jeg er þakklátur hv.þm. Seyðf. (JóhJóh), sem á mikinn þátt í því að samræma frv. við eldri lög um verðlaun fyrir útflutt rjómabúasmjör. Jeg hefi áður gert grein fyrir frv., og breytingarnar fara allar í þá átt að tryggja það, að landssjóður greiði ekki þessi verðlaun nema undirbúningur verði nægilegur. Sú breyting, að lögin eigi að gilda til 2 ára, er miðuð við það, að þá mun fullreynt, hvort ostagerðin getur borið sig eða ekki. Það er næstum því óhugsandi, að starfað verði nema á einum stað þessi 2 ár, en ef reynslan sýnir, að þessi atvinnuvegur getur borið sig, þá er líklegt, að hann verði rekinn víðar, því að ostabúið hefir haft 4–5 manns til náms, sem síðar geta starfað við ný bú. En meðan alt er í óvissu, er ekki hyggilegt að byrja víðar að sinni.

Frsm. (Karl Einarsson) Í nál. er tekin fram afstaða nefndarinnar og frv. fylgdi ítarleg greinargerð, og er því óþarfi að ræða það. Jeg vona, að frv. fái að ganga gegnum deildina.

Fjármálaráðherra (MagnJ): Jeg þakka nefndinni meðferð frv. og held, að gott hafi verið, að það var athugað þar, þó ekki hafi verið ástæða til að breyta því. Jeg vil sjerstaklega taka undir með nefndinni um, að svo beri að líta á, sem stjórnin hafi heimild til að gefa út meira af slíkum peningum, ef þess gerist þörf, sem þó varla þarf að búast við fyrst um sinn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Sigurður Jónsson Jeg man ekki, hvort þetta frv. var sett í nefnd í hv.Nd. eða ekki, en samskonar mál var hjer á ferðinni í fyrra og fjekk þá góðan byr, og því vil jeg leggja til, að frv. verði látið ganga nefndarlaust gegnum þessa háttv. deild.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Jóhannes Jóhannesson) Á þessu stigi málsins get jeg látið nægja að vísa til greinargerðar þeirrar, sem frv. fylgir, og jeg leyfi mjer að leggja til, að því verði vísað til allsherjarnefndar, að umr. lokinni.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forsætisráðherra (SE): Jeg leyfi mjer að leggja fyrir þessa háttv. deild.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Jón Magnússon) Við athugun á samskonar ákvæðum í lögum annara kaupstaða sá nefndin, að gert er ráð fyrir hlutfallskosningu, er bæjarstjórn kýs endurskoðendur reikninga sinna. Svo er það t. d. á Siglufirði, og hygg jeg, að svo muni vera í flestum kaupstöðum, þar sem bæjarstjórn kýs endurskoðendur sína. Býst jeg við, að það sje meining bæjarstjórnar Seyðisfjarðar að hafa hlutfallskosningu, og því leggur nefndin til, að frv. verði samþykt með þessari breytingu á þskj. 215.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forsætisráðherra (SE): Jeg leyfi mjer að leggja fyrir þessa háttv. deild. Frv. til laga um tilbúning og verslun með ópíum o. fl.

Einar Árnason Það er síður en svo, að jeg sje á móti till., og jeg býst við, að henni verði tekið vel, en jeg held, að þessari hv. deild sje eigi vel kunnugt, hvað á bak við till. felst nje hver drög til hennar liggja. Því álít jeg rjettast, að málið verði athugað í nefnd, svo hún fái tækifæri til að skýra það fyrir hv. deildarmönnum. Það er því till. mín, að málinu verði frestað og því vísað til landbúnaðarnefndar.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Guðmundur Ólafsson Jeg ætla mjer eigi að tala langt mál um till. mína á þskj. 357. Í frv. er gert ráð fyrir því, að sá, sem vottorðið gefur, ráði því, hver veiti hinum sjúka aðstoð við kosninguna. Álít jeg eigi heppilegt að láta það komið undir einum óviðkomandi manni, hver aðstoðar, án þess að hinn sjúki hafi rjett til að hluast til um það. Þykir mjer því betra, að hinn sjúki sjálfur tilnefni aðstoðarmann sinn, og þá einna helst einhvern úr kjörstjórninni. Mundi sá kostnaður, sem af því leiddi, auðvitað greiddur af kjósanda.

Frsm. (Sigurður Hjörleifsson Kvaran) Eins og háttv. deild mun kunnugt, þá hefir brtt. þessi komið fram fyrst nú í dag, og hefi jeg því eigi getað borið mig saman við samnefndarmenn mína. En jeg álít, að oft standi svo á, að ef brtt. yrði samþykt, þá þyrfti að flytja einhvern úr kjörstjórninni, til að aðstoða hinn sjúka, og getur það valdið miklum óþægindum, enda eigi víst, að hentugra væri fyrir þann mann að veita aðstoðina en t. d. sýslumann eða hreppstjóra. Annars skal jeg taka það fram, að jeg legg hvorki með nje móti brtt.

Jón Magnússon Jeg vildi leyfa mjer að skjóta því til háttv.flm., hvort hann álíti eigi betra að orða breytinguna t. d. þannig: og skal hann þá fá aðstoð manns, er kjörstjórn tilnefnir, nema hann óski að fá aðstoð einhvers úr kjörstjórn. Nú er oft örðugt að ná í aðstoð kjörstjórnar og stundum ómögulegt, t. d. á skipum. Ef málið væri tekið nú af dagskrá, þá mætti máske breyta frv. svo, að háttv. 1. þm. Húnv. (GÓ) væri ánægður með það.

Karl Einarsson Það var aðeins örstutt athugasemd. Held jeg, að ef kjósandi er staddur á skipi, þá hafi þetta eigi svo mikla þýðingu eins og háttv. 4. landsk.þm. (JM) heldur fram. Þar sem gert er ráð fyrir, að ef skipið er statt í kjördæminu, þá kjósi kjósandinn þar, en ef það er utan kjördæmisins, þá má kjósa um borð eftir kosningalögunum. Ætti að vera hægt fyrir hreppstjóra að komast um borð í skip innan kjördæmisins. Jeg tel þó tillögu háttv. 4. landsk.þm. rjetta eftir atvikum.

Guðmundur Ólafsson Jeg get fallist á, að það sje betra eins og háttv. 4. landsk.þm. (JM) vildi orða till., þó að jeg hins vegar geti eigi fallist á, að hún geri neitt til, að því er snertir kosningu á skipum. Annars hefi jeg ekkert á móti því, að málið verði tekið af dagskrá nú.

Frsm. (Jón Magnússon) Jeg ætla mjer eigi að lengja umr., en nefndin hefir haft mál þetta til athugunar úr hv.Nd., og þar sem yfirlýsing hæstv. atvrh. (KIJ) er til um það, að eigi liggi á þessu máli nú sem stendur, þá leggur nefndin til, að frv. verði felt. Má altaf taka málið upp aftur, þegar nauðsyn er fyrir hendi.

Forsætisráðherra (SE): Jeg vildi aðeins leyfa mjer að mælast til þess við hæstv. forseta, að hann taki málið af dagskrá, þar eð hæstv. atvrh. (KIJ) er eigi viðstaddur.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forsætisráðherra (SE): Jeg skal leyfa mjer að leggja fyrir háttv. deild þessi stjórnarfrumvörp: 1. Frv. til laga um breyting á 182. gr. hinna almennu hegningarlaga frá 25. júní 1869. 2. - til laga um blöndun ilmvatna o. fl. með kolokvintextrakt.

Atvinnumálaráðherra (KlJ): Fyrir hönd atvinnumálaráðuneytisins hefi jeg þann heiður að leggja fyrir þessa háttv. deild þessi þrjú stjórnarfrumvörp: 1. Frv. til laga um mælitæki og vogaráhöld. 2. - til vegalaga. 3. Frv. til laga um breyting á lögum nr. 62, 28. nóv. 1919, um brúargerðir.

Á 1. fundi í Ed., laugardaginn 16. febr., var útbýtt: Frv. til laga um blöndun ilmvatna o. fl. með kolokvintextrakt (stjfrv., A. 14).
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Á 2. fundi í Ed., mánudaginn 18. febr., og á 2. fundi í Nd., s. d., skýrðu forsetar frá, að ráðnir væru af forsetum öllum í sameiningu þessir starfsmenn Alþingis: Skrifstofan og prófarkalestur: Pjetur Lárusson, Einar E. Sæmundsen, Theódóra Thoroddsen, Helgi Hjörvar (til aðstoðar). Skjalavarsla og afgreiðsla: Kristján Kristjánsson. Lestrarsalsgæsla: Ólafía Einarsdóttir, Pjetrína Jónsdóttir. Innanþingsskrifarar: Í efri deild: Jóhann Hjörleifsson, Tómas Jónsson, Sigurður Grímsson, Jón Hallvarðsson, Helgi Tryggvason, Lúðvík Guðmundsson. Í neðri deild: Pjetur Sigurðsson, Magnús Björnsson, Tómas Guðmundsson, Pjetur Magnússon, Gunnar Árnason, Þorkell Jóhannesson, Guðmundur Gíslason Hagalín, Magnús Ásgeirsson. Ræðuskriftir í sameinuðu þingi annist fyrst og fremst skrifararnir í efri deild, en jafnframt er það tekið fram, að allir skrifarar verða að hlíta ákvæðum forseta og skrifstofustjóra um skriftir annarsstaðar en í þeirri deild, sem þeir eru sjerstaklega ráðnir í. Verða t. d. neðri deildar skrifarar að taka kafla í sameinuðu þingi, ef svo ber undir, og jafnvel í efri deild, og skrifarar í efri deild hinsvegar að fara í neðri deild, ef á því verður talin þörf.

Dyra- og pallavarsla: Árni Bjarnason, Þorlákur Davíðsson, Páll Óskar Lárusson, Halldór Þórðarson. Símavarsla: Ingibjörg Jónsdóttir, Ingibjörg Pjetursdóttir. Þingsveinar: Bogi Magnússon, Júlíus Bernburg, Magnús Sigurðsson, Sigurgeir Sigurjónsson, Axel L. Sveins.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forsætisráðherra (SE): Á síðasta Alþingi, þegar rætt var um frv. um varnir gegn kynsjúkdómum, hjet stjórnin því að bera þetta frv. fram. Í lögum um varnir gegn kynsjúkdómum er gert ráð fyrir þrem tegundum kynsjúkdóma, syfilis, lekanda og linsæri, en hegningarlögin gera aðeins ráð fyrir einni: fransós. En nú er sjálfsagt að láta hegninguna ná yfir öll þrjú tilfellin, og því er frv. þetta fram komið. Vænti jeg þess, að það fái góðar móttökur og verði að þessari umræðu lokinni vísað til allshn.

Forsætisráðherra (SE): Það hefir komið í ljós, að þær vörur, sem hjer um ræðir, hafa verið notaðar til drykkjar, og hefir því verið stungið upp á því að blanda þær með kolokvintextrakt og þar með gera þær ódrekkandi. Mönnum til viðvörunar er í frv. ætlast til, að límdur verði miði á umbúðir þessara vara, sem segi til um blöndunina. Þessi aðferð mun víða höfð, t. d. í Danmörku. Leyfi jeg mjer að vænta þess, að frv. þessu verði vísað til allshn., að lokinni þessari umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forsætisráðherra (SE): Eins og kunnugt er, eru þeim ekki margir vegir færir, er ófærir verða til að greiða skuldir sínar. Beinasta leiðin er gjaldþrot, ef ekki verður náð samkomulagi við skuldheimtumenn, en til þess að það geti orðið, þarf nú samþykki þeirra allra. Þriðja leiðin, sem að vísu er engin leið, er að láta alt reka á reiðanum. Til þess að bæta úr þessu er frv. þetta fram komið. En eftir því getur skuldari, sumpart eftir að skiftarjettur hefir tekið bú hans til meðferðar og sumpart áður, samið við lögmætan meiri hluta skuldheimtumanna þannig, að bindandi sje fyrir hina. Eru slík ákvæði mjög nauðsynleg, enda alsiða erlendis. Stjórnin hefir notið aðstoðar prófessors Einars Arnórssonar við samning frv. þessa, og er jeg honum mjög þakklátur fyrir. Vona jeg, að frv. verði að lokinni umr. vísað til allshn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Atvinnumálaráðherra (KlJ): Þetta frv. er að vísu borið fram af allshn., en eins og tekið er fram í greinargerðinni, er það borið fram eftir tilmælum mínum. Stendur mjer því næst að gera hjer grein fyrir því. Eins og hv.þm., sem áttu sæti í deildinni í fyrra, muna, kom þá fram frá hv. 5. landsk. frv. um nokkurskonar yfirbygginganefnd. Þessu frv. var þá vísað til stjórnarinnar, og sendi hún það til húsameistara ríkisins og beiddist álits hans og væntanlegra brtt., er hann kynni að óska að gera á því. Varð húsameistari við þessum óskum stjórnarinnar og sendi stjórninni umsögn sína um þetta mál, en gat þess í greinargerðinni, að hann hefði í smíðum nýtt frv. til byggingalaga fyrir kaupstaði utan Reykjavíkur. Sendi hann stjórninni frv. þetta nú nokkru eftir nýár, og lagði hún það síðan undir álit skiplagsnefndar kaupstaðanna. Hefir hún rætt það á 16 fundum og gert við það smávægilegar breytingar. Hefir nefndin samið greinargerð við það og segir þar í, að hún telji lög þessi mjög nauðsynleg og mæli með því, að frv. verði lagt fyrir þingið. En þar eð frv. þetta var svo umfangsmikið, taldi jeg ómögulegt að síma það alt til konungs, og taldi heldur ekki fært að bíða með það eins lengi og þurft hefði, ef það hefði verið sent út til konungs til þess að fá samþykki hans til að leggja það fyrir þingið. Snjeri jeg mjer til allshn. og bað hana um að bera málið fram, og varð hún vel við því. Mig brestur þekkingu í þessu máli til þess að dæma um það, og veit jeg, að svipað er ástatt um flesta hv.þm. En þar sem málið hefir verið svo óvenjulega vel undirbúið og íhugað af skipulagsnefnd, sem er skipuð hinum færustu mönnum á þessu sviði, tel jeg það a. m. k. í öllum aðalatriðum mjög vel fallið til þess að verða að lögum. Jeg tel víst, að með þessu frv. muni nást tilgangur frv. í fyrra á þskj. 316. - Þetta frv. nær ekki til Reykjavíkur, heldur aðeins til annara kaupstaða landsins, sem hafa 500 íbúa eða fleiri. Að vísu eru til lög frá 1905 um byggingarsamþyktir, og samkv. þeim hafa verið gefnar út nokkrar reglugerðir fyrir einstaka kauptún, sem nú falla úr gildi. Gilda því þessi lög fyrir alla kaupstaði og sjávarþorp, sem hafa tiltekinn mannfjölda. Vil jeg ekki fjölyrða frekar um þetta, en er ekki kunnugt, hvort allshn. hefir athugað frv. nógu vel, eða hvort hún muni óska þess, að því verði aftur vísað til sín.

Jón Magnússon Jeg vil lýsa yfir því fyrir hönd allshn., að hún óskar þess, að frv. sje aftur vísað til sín til athugunar.

Atvinnumálaráðherra (KlJ): Jeg legg til, að frv. verði vísað til allshn., að þessari umr. lokinni.