Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. hefur verið sent aftur frá hv. Nd. vegna einnar breyt., sem þar var gerð á því, en það er 7. gr., þar sem ræðir um, að dómsmrh. geti ákveðið breytilegan hámarkshraða. Allshn. þessarar hv. d. hélt fund um málið í gær og leggur einróma til, að það verði samþ. með þessari áorðnu breytingu.



Herra forseti. Fjhn. hefur haft frv. þetta til meðferðar, en eins og nál. þau, sem útbýtt hefur verið, bera með sér, hefur hún ekki getað náð samstöðu um afstöðu til málsins. Við, sem að meirihlutanál. á þskj. 619 stöndum, leggjum til, að það verði samþ. óbreytt, en tveir hv. nm., þeir hv. i. þm. Norðurl. e. og hv. 6. þm. Sunnl., hafa skilað minnihlutaáliti og flutt brtt. við frv. á þskj. 632. Efni þessa frv. er þríþætt. Í fyrsta lagi fjallar það um Framkvæmdasjóð Íslands, sem gert er ráð fyrir að taki við meginhluta þeirra verkefna, sem Framkvæmdabankinn nú hefur með höndum. Í öðru lagi er starfsemi Efnahagsstofnunarinnar lögfest samkv. frv. Og í þriðja lagi eru í frv. ákvæði um stofnun hagráðs. Svo sem hæstv. forsrh. gat um í framsöguræðu sinni við 1. umr. málsins var frá upphafi gert ráð fyrir því, er Framkvæmdabankinn var stofnaður, að starfsemi hans yrði í nánum tengslum við sjálfstæðan seðlabanka, sem þá var gert ráð fyrir að stofna. Sem dæmi um þetta má nefna 20. gr. gildandi l. um Framkvæmdabanka Íslands, sem hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Seðlabankinn annast dagleg afgreiðslustörf fyrir Framkvæmdabankann gegn hæfilegri þóknun.“ En árið 1951 var skipuð milliþn. í bankamálum, sem gera skyldi till. um nýskipan peningamála, m.a. stofnun sjálfstæðs seðlabanka, en aldrei varð samkomulag um lögfestingu þeirra till., sem n. gerði, en hins vegar voru Framkvæmdabankanum falin ýmis verkefni, sem eru eðlilegt verkefni seðlabanka og hlutu því að flytjast til hans, þegar hann var stofnaður með lögum frá 1961. Jafnframt annaðist bankinn þjóðhagsreikningagerð og var ríkisstj. til ráðuneytis í efnahags- og fjárfestingarmálum, en þessi verkefni voru svo síðar falin Efnahagsstofnuninni, sem nú er ráðgert að lögfesta. Sem dæmi um verkefni, sem Framkvæmdabankanum var falið að gegna skv. gildandi l. um hann, má nefna, að í 7. gr. núgildandi I. um Framkvæmdabankann stendur m.a.: „Að efla sparifjársöfnun og verðbréfaviðskipti og stuðla að öðru leyti að þróun heilbrigðs markaðs innanlands fyrir lánsfé til langs tíma.“ Og í öðru lagi stendur í sömu gr. l., þar sem talin eru verkefni bankans: „að afla lánsfjár erlendis til framkvæmda, sem eru í samræmi við tilgang Framkvæmdabankans“ o.s.frv. Hvort tveggja þessara verkefna heyrir eðlilega undir Seðlabankann, þannig að það er ljóst, að frá upphafi var gert ráð fyrir því, að Framkvæmdabankinn yrði í nánum tengslum við Seðlabankann, þó að það kæmi aldrei til framkvæmda. Þannig, að löggjöf sú, sem nú er í gildi um Framkvæmdabankann, er, hvað sem öðru liður, algerlega úrelt og ekki í samræmi við framkvæmd þeirra verkefna, sem honum voru ætluð samkv. löggjöfinni, eins og hún er í dag. Jafnframt þessu frv. hefur svo verið lagt fram frv. um Fiskveiðasjóð Íslands, sem hæstv. sjútvmrh. mælti fyrir áðan, en það gerir ráð fyrir sameiningu Fiskveiðasjóðs og Stofnlánadeildar sjávarútvegsins, og ætti það að vera augljóst, að sameining þessara tveggja fjárfestingalánastofnana sjávarútvegsins í tengslum við þá viðskiptabanka, er aðallega lána til útvegsins, er skynsamleg ráðstöfun, sem ætti að tryggja samræmdari nýtingu þess fjármagns, sem á hverjum tíma er hægt að ráðstafa í þessu skyni, en nú er. Ég fjölyrði svo ekki meira um þann kafla frv., sem fjallar um Framkvæmdasjóð. Ég tek undir það með hæstv. forsrh., að það er raunar smekksatriði, hvort sagt er, að Framkvæmdabankinn sé með þessu lagður niður eða að breytt sé um skipan þeirra verkefna, sem hann nú gegnir. Annar meginkafli þessa frv. fjallar um Efnahagsstofnunina. Það var stofnun, sem umdeild var á þeim tíma, er henni var komið á fót. Þá var því haldið fram af sumum aðilum, að hér væri í rauninni um óþarfa stofnun að ræða, vegna þess að Hagstofa Íslands gæti vel haft með höndum þau verkefni, sem Efnahagsstofnuninni voru falin. Ég tel út af fyrir sig, að þetta hafi verið á misskilningi byggt, því að þau verkefni, sem Hagstofan hefur gengt og er ætlað að gegna, eru talsvert annars eðlis en þau verkefni, sem Efnahagsstofnunin hefur frá upphafi haft með höndum. En hvað sem því líður, hygg ég, að sá ágreiningur, sem upphaflega var um það, hvort Efnahagsstofnunin væri nauðsynleg eða ekki, sé nú úr sögunni, þannig að allir séu í rauninni sammála um, að hún gegni mikilvægu hlutverki, og á hin myndarlega forstaða núv. forstjóra Efnahagsstofnunarinnar, Jónasar Haralz, vafalaust mestan þátt í því. Hef ég ekki orðið var við það í seinni tíð, að sá ágreiningur, sem áður var um nytsemi þessarar stofnunar, væri enn við lýði. Hins vegar virðist samkv. þeim till., sem gerðar hafa verið af hv. minni hl. fjhn. og einnig voru bornar fram í Nd., vera skiptar skoðanir um það, hvernig Efnahagsstofnuninni skuli stjórnað, þannig að í þessum till. er lagt til, að Alþ. kjósi stjórn stofnunarinnar. Að mínu áliti er þessi till. að talsverðu leyti byggð á misskilningi á eðlilegum verkahring þessarar stofnunar, því að starfsmenn þessarar stofnunar geta ekki verið stjórnmálaráðunautar og hlutverk þeirra ekki stjórnmálalegs eðlis. Í rauninni er það þannig, að þau hagfræðilegu viðfangsefni, sem Efnahagsstofnuninni eru falin, eru ekki stjórnmálalegs eðlis. Hagfræðin er í sjálfu sér ekki tengdari stjórnmálum en hvaða vísindagrein önnur, eins og t.d. efnafræði. Hún fjallar um orsakasamhengi efnahagsmálanna, og þekking á því samhengi getur vissulega að mínu áliti verið mjög nytsöm og nauðsynleg við lausn ákveðinna raunhæfra viðfangsefna og getur haft sín áhrif á viðhorf manna til slíkra mála, en í rauninni er hagfræðin ekki tengdari stjórnmálunum heldur en t.d. efnafræðin, og væri jafnmikil ástæða til þess, að Alþ. kysi t.d. stjórn efnafræðilegra rannsóknarstofnana, en slíkar till. hafa, svo að mér sé kunnugt um, ekki komið fram. Hins vegar er auðvitað eðlilegt, að stjórnmálaflokkarnir hafi aðstöðu til þess að fylgjast með því, hvernig þau störf, sem unnin eru á þeim vettvangi, séu af hendi leyst, eins og við á um allar mikilvægar, opinberar stofnanir. En það tel ég, að í rauninni sé tryggt með þeim tengslum, sem þetta frv. gerir ráð fyrir, að verði á milli Efnahagsstofnunarinnar og væntanlegs hagráðs, en gert er ráð fyrir því, að allir starfandi stjórnmálaflokkar eigi fulltrúa í hagráði, og mun ég þá að síðustu víkja að III. kafla frv., sem fjallar um hagráð. Hliðstæðum stofnunum hefur verið komið á fót í flestum eða öllum nágrannalöndum okkar, og eru áhrif þeirra á þá stefnu, sem hverju sinni er rekin í efnahagsmálum þar mjög mikil og jafnvel oft raunverulega meiri en löggjafarsamkomu og ríkisstj., þó að að formi til séu þær að vísu yfirleitt aðeins ráðgefandi aðilar. Ekki mun ágreiningur um það, að fyllilega sé tímabært að koma slíkri stofnun á fót hér á landi, en hins vegar hefur það verið gagnrýnt af sumum hv. stjórnarandstæðingum, að störf þau, sem hagráði eru ætluð, séu of laust mótuð í þessu frv. Ég er í hópi þeirra, sem lengi hafa haft mikinn áhuga fyrir því að koma þessari stofnun á fót og tel, að hún geti gegnt mikilvægu hlutverki, ef rétt er á haldið. Mundi ég því sízt vilja gerast dragbítur á neitt, er verða mætti til þess að efla hana. Samt tel ég þá stefnu hyggilega, sem í þessu frv. er mótuð, en hún er sú að fara af stað í þessu efni í smáum stíl og nánast í tilraunaskyni, því að það er grundvallarskilyrði fyrir því, að störf stofnunar af þessu tagi komi að gagni, að fyrir hendi sé vilji hjá forustumönnum þeirra hagsmunasamtaka, sem hlut eiga að máli, að vinna að þeim stéttarlegu sérhagsmunum, sem þeir eru fulltrúar fyrir, á málefnalegan hátt. Það ætlast enginn til þess af stéttarsamtökunum, að þau létti vandanum af því að stjórna landinu af ríkisstj. og þeim þingmeirihl., sem hún styðst við hverju sinni. En til þess að vissulega nauðsynlegt samstarf ríkisstj. og stéttarsamtaka geti borið jákvæðan árangur, þarf það hugarfar að vera ríkjandi hjá stéttarsamtökunum að vilja vinna að hagsmunamálum sínum í samræmi við efnahagslegar staðreyndir í þjóðfélaginu, en ekki í trássi við þær. Þetta hugarfar hefur ekki verið fyrir hendi hér á landi í nægilega ríkum mæli, svo að ekki sé meira sagt. Pólitísk spákaupmennska hefur átt allt of rík ítök innan hinna mikilvægustu stéttarsamtaka, þannig að meiri áherzla hefur verið lögð á það að knýja fram eitthvað, sem gæti skapað stjórnarvöldum vanda og þannig haft áhrif á stjórnmálaþróunina, heldur en hitt, að raunhæft mat sé lagt á þá möguleika, sem fyrir hendi eru hverju sinni, til þess að bæta hag viðkomandi stétta og aðgerðum hagað í samræmi við það. Innan verkalýðshreyfingarinnar hafa hugmyndir, sem svöruðu e.t.v. til þeirra aðstæðna, sem voru fyrir hendi um s.l. aldamót, en ekki eru í samræmi við þjóðfélagslegar aðstæður nú, í allt of ríkum mæli sett svip sinn á kjarabaráttuna. Þetta hefur m.a. komið fram í því, að einblínt hefur gjarnan verið á það að knýja fram sem hæsta kauphækkunarprósentu í þeirri sjálfsblekkingu, að samsvarandi raunhæfar kjarabætur hlytu að nást með slíku. Þetta gat átt við miðað við þær þjóðfélagslegu aðstæður, sem fyrir hendi voru um s.l. aldamót, þegar atvinnurekendur höfðu vegna innlendrar og erlendrar samkeppni ekki aðstöðu til þess að velta kauphækkunum, sem þeir sömdu um, yfir í verðlagið, en urðu að greiða þær af eigin ágóða. Nú eru aðstæður aðrar, svo að árangur af þeirri kjarabaráttu, sem á þessum grundvelli hefur verið ljáð, hefur fyrir verkalýðinn orðið hinn hörmulegasti eins og skýrslur um þróun kaupmáttar launa frá því í lok síðari heimsstyrjaldar, sem oft hafa verið birtar hér í þskj., eru órækt vitni um. Stórfelldar kauphækkanir hafa að vísu oft verið knúðar fram, en þar sem allir endar voru að öðru leyti lausir í þeim kjarasamningum, sem gerðir voru, runnu þeir á fáum vikum út í sandinn, þannig að eini árangurinn varð rýrt verðgildi peninga, en allur herkostnaður verkalýðsins í mynd tapaðra vinnudaga varð fyrir gýg. Vissulega hafa þess sézt merki síðustu missirin, svo sem m.a. kom fram í júnísamkomulaginu 1964, að forustumenn verkalýðsins óháð stjórnmálaafstöðu þeirra séu að átta sig á því, að nýjar leiðir í kjarabaráttunni til samræmis við breyttar þjóðfélagslegar aðstæður séu vænlegri til árangurs en það að hjakka alltaf í sama fari. En sú þróun er þó meira hægfara en æskilegt er. Að ég nefni þetta, sem ég býst að vísu ekki við, að allir hv. þdm. séu mér sammála um, er ekki gert af löngum til þess að fara að hefja hér neinar almennar stjórnmáladeilur, en að mínu áliti er þetta einmitt kjarni málsins í sambandi við ágreining um það, hvað stór verkefni sé hægt og skynsamlegt að fela hagráði að svo stöddu. En hvað sem því líður, má þó að mínu áliti vænta þess, að þær viðræður og málefnaleg athugun, sem gert er ráð fyrir með till. þessa frv. um stofnun hagráðs, megi verða til þess að flýta fyrir því, að sá hugsunarháttur skapist hjá forustumönnum hinna ýmsu stéttasamtaka, sem er skilyrði fyrir því, að slík stofnun geti hér á landi gegnt svipuðu mikilvægu hlutverki og hliðstæðar stofnanir gera í nágrannalöndunum. Í trausti þess leggur meiri hl. fjhn. til, herra forseti, að þessar till. og frv. í heild verði samþ.



Herra forseti. Þetta frv., sem hér liggur fyrir, eins og fram hefur komið, lýtur að þrennu. í fyrsta lagi því að stofna Framkvæmdasjóð Íslands, sem komi í staðinni fyrir núverandi Framkvæmdabanka, sé undir sérstakri stjórn og í vörzlu Seðlabankans. Í öðru lagi lýtur það að því að skapa lagagrundvöll fyrir störf Efnahagsstofnunarinnar, en lagalegan grundvöll fyrir starfi þeirrar stofnunar hefur fram að þessu skort alveg. Í þriðja lagi er svo gert ráð fyrir stofnun hagráðs, sem kallað er, sem sé vettvangur fulltrúa stjórnarvalda, atvinnuvega og stéttarsamtaka til þess að skiptast á skoðunum um efnahagsmálastefnuna í landinu. Ég þarf ekki að fara mörgum orðum um þetta frv. Við, sem að nál. minni hl. stöndum, álítum, að þessi þrjú lagaatriði, sem ég hef nefnt, séu eðlileg og væntanlega til bóta. En á hinn bóginn eru nokkur einstök atriði frv., sem við teljum, að ætti að breyta, og brtt. um það flytjum við á þskj. 632. Samkv. I. um Framkvæmdabanka Íslands eru föst ákvæði um það, hvernig bankaráðið skuli halda fundi, og um heimildir einstakra bankaráðsmanna til þess að krefjast bankaráðsfunda. Við teljum, að þessi ákvæði séu eðlileg og nauðsynleg og eigi ekki síður við um sjóðsstjórnina, sem tekur við verkefni bankaráðs Framkvæmdabankans, og l. brtt. okkar lýtur að því að taka upp í l. um Framkvæmdasjóð Íslands þessi ákvæði, hliðstæð ákvæði þessum úr 1. um Framkvæmdabanka. Við teljum enn fremur eðlilegt, að í stjórn Efnahagsstofnunarinnar séu fulltrúar frá þingflokkunum til þess að efla samband þingsins við þessa þýðingarmiklu áætlunarstofnun. Hv. frsm. meiri hl. virtist ekki vera okkur sammála um þetta, en eigi að síður lét hann í ljós skoðun, sem að mínum dómi hefði átt að nægja honum til stuðnings við þessa till., því að hann gerði einmitt að umtalsefni nauðsyn þess að skapa traust tengsl á milli stjórnmálaflokkanna eða þingflokkanna og Efnahagsstofnunarinnar. Ég er þeirrar skoðunar, að það verði ekki með öðrum hætti betur gert en með samþykkt þeirrar brtt., sem er 3. tölul. á þskj. 632. Fyrr í vetur fluttum við nokkrir þm. héðan úr Ed. frv. um stofnun framleiðnilánadeildar við Framkvæmdabanka Íslands. Þetta frv. höfðum við flutt áður hér á hv. Alþ., og þá hafði það sofnað í n. Nú virtist allt útlit fyrir það, að það mundi gera það á nýjan leik. Þegar á hinn bóginn liggur nú fyrir frv. um það, að stofna Framkvæmdasjóð Íslands, sem komi í stað Framkvæmdabankans, þykir okkur eðlilegt að gera ráð fyrir því í l. um Framkvæmdasjóðinn, að þessi deild verði til. Og við höfum því tekið upp í 2. tölulið brtt. okkar efnisatriði frv. okkar um framleiðnilánadeildina. Ég geri ráð fyrir, að hv. þdm. sé kunnugt um meginefni þess, og skal ég ekki rekja það. Það var til umr. hér á sínum tíma, en ég vil vekja athygli á því, að fjhn. sendi frv. í vetur til umsagnar ýmissa aðila. Ef ég man rétt, var það sent fjórum aðilum. Það var sent Búnaðarfélagi Íslands, Fiskifélagi Íslands, Iðnaðarmálastofnun Íslands og Seðlabankanum. Umsagnir hafa ekki borizt frá Seðlabankanum né heldur frá Fiskifélaginu, en frá Búnaðarfélagi Íslands og Iðnaðarmálastofnun Íslands hafa borizt umsagnir, sem báðar eru jákvæðar. Í umsögn Búnaðarfélags Íslands segir, að á fundi stjórnar Búnaðarfélagsins þann 12. apríl hafi erindi þetta verið tekið fyrir og gerð um það eftirfarandi bókun: „Lagt fram frá fjhn. Ed. Alþ. frv. til l. um framleiðnilánadeild Framkvæmdabanka Íslands. óskar n. umsagnar Búnaðarfélags Íslands um frv. Stjórn Búnaðarfélags Íslands mælir eindregið með samþykkt frv. þessa og leggur áherzlu á, að efld sé lánastarfsemi landbúnaðarins og annarrar framleiðslustarfsemi.“ Í umsögn Iðnaðarmálastofnunar Íslands, sem líka er jákvæð, segir svo í niðurlaginu, ég skal ekki þreyta hv. þdm. á að lesa það allt, vegna þess að það er líka prentað sem fskj. með áliti okkar í minni hl., en í niðurlaginu segir: „Á því getur vart leikið vafi, að lánastarfsemi, sem hefði þann tilgang að auðvelda stjórnendum hagræðingaraðgerðir í fyrirtækjum sínum, mundi bera árangur. óbeinu áhrifin, sem fólgin væru í hvatningu til stjórnenda um að bæta rekstur sinn, yrðu þar án efa þung á metunum. Að þessu athuguðu virðist æskilegt, að stofnað sé til lánastarfsemi í anda ofangreinds frv.“ Þannig hafa borizt jákvæðar umsagnir um þetta frv. frá Búnaðarfélagi Íslands og Iðnaðarmálastofnun Íslands. Frá Seðlabankanum og Fiskifélaginu hafa ekki borizt umsagnir, og ég skal ekki leiða neinum getum að því, hverjar kunna að vera skoðanir þeirra aðila um þetta efni, en þessar jákvæðu umsagnir, sem ég hér hef gert grein fyrir, styðja með sama hætti að samþykkt þeirra brtt., sem hér liggja fyrir í 2. tölul. á þskj. 632, eins og þær lúta að meðmætum með samþykkt frv., þar sem efnislega er hér um sömu ákvæði að ræða. Að svo mæltu vil ég leyfa mér, herra forseti, að mæla með samþykkt brtt. okkar í minni hl., sem eru á þskj. 632, og með samþykkt frv. svo breytts.



Herra forseti. Ég skal að gefnu tilefni af hálfu hv. frsm. menntmn. lýsa yfir eftirfarandi: Það mun ekki að neinu leyti tefja framgang eða framkvæmd tíu ára áætlunarinnar um fjölgun kennaraembætta við háskólann, þótt Alþ. samþykki það ákvæði í þessu frv., sem lýtur að stofnun nýs prófessorsembættis í sögu við heimspekideildina. Sams konar yfirlýsingu gaf ég í Nd. og endurtek hana með ánægju hér. Þá skal ég einnig taka skýrt fram, að embættið mun ekki verða auglýst laust til umsóknar nema að höfðu ýtarlegu samráði við háskólann, þ.e. háskólaráð og heimspekideild. Áður en embættið verður auglýst laust til umsóknar, mun ég hlutast til um, að háskólinn athugi og láti í ljós skoðun sína á starfssviði hins nýja prófessors og afmörkun á rannsóknar- og kennsluverketni hans gagnvart öðrum sagnfræðiprófessorum háskólans. Í embættið verður að sjálfsögðu ekki skipað, nema því aðeins að umsókn frá hæfum manni hafi borizt samkvæmt þeim lagareglum, sem nú gilda um prófessorsembætti við háskólann. Ef svo fer, að ekki berst umsókn frá manni, sem þar til kjörnir aðilar lögum samkvæmt telja hæfan til að gegna embættinu, og ef tilmæli berast um það frá háskólanum, að fjárveiting, sem væntanlega verður tekin í næstu fjárl. til þess að launa þennan nýja prófessor, verði notuð t.d. til þess að styrkja unga menn, sem hug hefðu á því að búa sig undir þetta prófessorsembætti, en líkar óskir hafa borizt frá háskólanum að því er varðar hin þrjú embættin, sem þetta frv. fjallar um, mun ríkisstj. taka þau tilmæli til vinsamlegrar athugunar.



Herra forseti. Frv. það, sem hér um ræðir, er, eins og gerð hefur verið grein fyrir, um nokkra fjölgun prófessorsembætta við Háskóla Íslands. Það var enginn ágreiningur um það í menntmn. þessarar hv. d., að efling háskólans væri nauðsyn, og í rauninni var alger samstaða um málið að öðru leyti en því, að við nokkrir nm. vildum sinna ákveðnum tilmælum, sem fram höfðu komið í sambandi við eitt af þeim embættum, sem ætlunin er að stofna. Upphaflega var þetta frv., að því er ég hygg, í algeru samræmi við þá áætlun, sem háskólaráð hefur samið um eflingu háskólans og fjölgun embætta við háskólann. En svo bar það við, að hv. menntmn. Nd. tók rögg á sig og bætti við einu prófessorsembætti í samtímasögu. Út af fyrir sig verð ég að lýsa því yfir, að ég tel, að þetta beri vott um æskilega hugarfarsbreytingu hjá hv. Alþ., þegar um er að ræða frumkvæði frá því um eflingu háskólans, því að mér hefur virzt, að það hafi heldur borið á hinu allt of lengi, að Alþ. hefur verið í tregara lagi til að efla þessa æðstu menntastofnun þjóðarinnar og sízt farið í því efni fram úr þeim rökstuddu till., sem jafnan hafa legið hér fyrir frá háskólanum sjálfum, og út af fyrir sig ber að fagna því. Hins vegar verð ég að segja, að þetta mál bar að því leyti dálítið einkennilega að, að mér er kunnugt um, að um þessa breytingu var ekkert samráð haft við háskólann eða stofnanir hans, ég hygg ekki við háskólaráð, heimspekideild og örugglega ekki við háskólakennara, sem kenna sögu. Og ég veit, að sá háskólakennari, prófessor Þórhallur Vilmundarson, sem kennir einmitt seinni tíma sögu, frétti um þessa breytingu á skotspónum, ef svo má segja, hann frétti fyrst um það, þegar skýrt var frá þessari breytingu í þingfréttum útvarpsins. Það liggur einnig fyrir, að þetta embætti var ekki á áætlun háskólaráðs um fjölgun prófessorsembætta við háskólann. Þó að þetta mál sé þannig til komið eins og ég lýsti og að vísu með dálítið undarlegum hætti að því leyti til, að það skuli ekki áður eða jafnhliða því, sem það fær meðferð í hv. Nd., vera a.m.k. borið undir þær stofnanir háskólans, sem þar ættu um að fjalla, er þetta allt að einu, að því er ég tel, gleðilegur vottur um það, að alþm. hafi hug á því í ríkara mæli væntanlega en stundum áður að efla þessa bráðnauðsynlegu og mikilvægu menntastofnun. Það hefur nú komið í ljós, eins og kannske var ekki óeðlilegt, að innan háskólans eru nokkuð skiptar skoðanir um það, hvort þetta, sem hér er lagt til í frv., er heppilegasta leiðin til að ná því marki jafnvel, sem að er stefnt með brtt., og hv. frsm. menntmn. hefur gert skýra grein fyrir því, að skoðanir eru þarna skiptar og lesið upp þær álitsgerðir, sem fyrir liggja. En í stuttu máli má segja, að það sé fram komið, að sagnfræðiprófessorarnir báðir, Þórhallur Vilmundarson og Guðni Jónsson, æskja eindregið eftir því, að í stað nýs prófessorsembættis að svo stöddu í samtímasögu verði komið á stofn eða heimspekideild gert kleift að hefja gagnasöfnun og nokkra úrvinnslu í sambandi við þessi efni og þannig gæti komizt upp vísir að sagnfræðistofnun, sem ynni að slíkri heimildasöfnun og heimildakönnun undir stjórn prófessora. Til þess að sinna slíkum verkefnum mætti ráða um skemmri eða lengri tíma unga efnismenn, einn eða fleiri eftir atvikum og eftir því sem fé hrykki til. Afstaða annarra prófessora í heimspekideild var í stuttu máli sú, að hér væri ekki um neitt val að ræða. Annaðhvort væri að taka því, sem þarna byðist, prófessorsembætti, ellegar að um ekki neitt væri að ræða í staðinn. Það má segja, að háskólaráð æski eftir hvoru tveggja, prófessorsembætti og sagnfræðistofnun, og þó virðist mér, að það komi fram í umsögn háskólaráðs, að sé um tvennt að velja, annars vegar prófessorsembætti og hins vegar aðstöðu til sagnfræðirannsókna með öðrum hætti eða sagnfræðistofnun, hallist það frekar að því að velja sagnfræðistofnunina. Í menntmn. þessarar d. kom það fram, að ýmsir nefndarmanna höfðu verulega tilhneigingu til að styðja það sjónarmið, sem kemur fram í umsögn sagnfræðiprófessoranna, að það liggi nokkurn veginn í augum uppi, að það væri eðlilegra að byrja á því í þessu efni að safna heimildum og gögnum um síðari tíma sögu, síðan kæmi úrvinnsla heimildanna og síðast væri þá að því komið, að skipulögð háskólakennsla gæti farið fram á grundvelli þeirrar heimildasöfnunar og þeirra rannsókna, sem þá lægju fyrir. Enn fremur var á það bent í n., að það er engan veginn vandalaust fyrir þann mann, sem yrði skipaður prófessor í samtímasögu, að gegna því starfi þannig, að ekki stæði um það meiri eða minni styr. Þar er um að ræða svo viðkvæmt mál, að þar verður vissulega að fara mjög varlega, einkum að því er varðar það að fara að leggja út af hlutum, sem eru e.t.v. enn deilumál, jafnvel pólitísk deilumál, og mikið álitamál, meðan þau eru ekki komin í nægan fjarska. Þetta var nm. yfirleitt ljóst, og ég vil eindregið vara við því, að í þessu efni verði gálauslega að farið. Ég geri ráð fyrir því, að ef þetta embætti verður stofnað, verði þetta sjónarmið mjög haft í huga, að þarna er um afar vandasaman og viðkvæman hlut að ræða og mikil spurning, hversu nálægt samtíðinni er hægt að ganga í því að kenna sögu um atburði, sem enn eru mjög umdeildir og umdeilanlegir. Niðurstaða af þessum hugleiðingum okkar þriggja nm. í menntmn. var sú, að við leggjum hér fram brtt. á þskj. 630, sem við teljum að fari mjög svo hóflega millileið milli þess sjónarmiðs, sem mótaði ákvörðun hv. Nd. um nýtt prófessorsembætti í nútímasögu Íslands, og hins sjónarmiðsins, að byrja á hinum endanum, byrja á því að afla heimildanna og gagnanna og fara að vinna úr þeim, áður en prófessorsembætti verði stofnað. Við leggjum sem sagt til, að aftan við frv. komi ákvæði til bráðabirgða, aðeins í heimildarformi, sem heimili að fresta um allt að 5 ára skeið veitingu prófessorsembættis í íslenzkri nútímasögu, en meðan það embætti sé óveitt, fái heimspekideild Háskóla Íslands að verja árlega fjárhæð, sem nemur einum prófessorslaunum, til að láta safna gögnum og efna til rannsókna í íslenzkri nútímasögu. Það kom fram hjá hv. frsm. menntmn., að í rauninni sé hann efnislega sammála þessu ákvæði til bráðabirgða og þeirri millileið, sem þar er farin. En hann lagði áherzlu hins vegar á, að það mætti ekki stefna frv. sjálfu í hættu, og vitanlega skal ég taka undir það, að það er alls ekki vilji okkar fim. þessarar brtt., að það verði gert. Hins vegar get ég ekki látið hjá líða að segja það, að mér finnst þess vera farið að gæta ískyggilega mikið nú á þessum síðustu dögum, að menn risa upp, sérstaklega frsm. nefnda eða meiri hl. nefnda, og lýsa því yfir, að ef farið yrði að lagfæra eitt eða annað í frumvörpum, jafnvel sem allir eru sammála um að væri til bóta að breyta, gæti það stofnað málunum í hættu og þau kunni þá að daga uppi. Þetta er orðið afar hvimleitt, en það kemur nú fyrir í hverju málinu á fætur öðru. Ég fæ ekki séð, að þótt þessi brtt., þessi mjög svo milda millileið, sem er í algeru heimildarformi, yrði samþ. hér í þessari hv. d. og málið þyrfti með þessari litlu breyt. að koma til einnar umr. í hv. Nd., þyrfti það að stofna framgangi þessa máls í hættu. Ég vona að minnsta kosti, að Háskóli Íslands eigi það marga formælendur hér á þingi, að engum detti í hug að bregða fæti fyrir jafnstórt mál og þetta, þó að þessi litla brtt., þar sem mjög svo vægilega er í sakirnar farið, verði samþ. Ég tel, að hér sé um heppilega málamiðlun að ræða og hún hvort tveggja í senn ætti að ná algerlega þeim tilgangi, sem vakti fyrir hv. Nd., með því að ákveða, að stofna skuli prófessorsembætti í samtímasögu, en það verði einnig hægt að koma allverulega til móts við þær mjög svo eðlilegu og ég vil segja skynsamlegu og á allan hátt æskilegu tillögur, sem prófessorarnir í sögu hafa gert í sambandi við þetta mál, þ.e.a.s. að byrja á gagnasöfnuninni, úrvinnslan komi næst, en kennsla í fræðunum komi síðast.



Herra forseti. Ég skal ekki efnislega fara að ræða þetta mál, enda þótt ég sé persónulega mjög lítið hrifinn af þeirri breytingu, sem var gerð á stjórnarfrv. varðandi prófessorafjölgun, þar eð ég tel, að það eigi að fara að tillögum háskólans um þetta efni. En það, sem ég vildi aðeins upplýsa hér, er, að þessi brtt. fær ekki staðizt, vegna þess að heimspekideild háskólans hefur að sjálfsögðu ekkert fjárveitingavald og það er ekki hægt að heimila henni að veita fé til ákveðinna hluta, hvorki henni né neinni annarri stofnun. Hefði þetta átt að gerast, hefði það orðið að vera heimild til handa ríkisstj., og þá kemur það enn til viðbótar, að það er að sjálfsögðu ástæðulaust og óeðlilegt að hafa í frv. sem þessu, vegna þess að það er fjárlagamál, og er eðlilegt, að gert verði upp það dæmi, þegar fjárlög verða afgreidd, hvort Alþ. þykir heppilegt að fara þá leið, sem hv. flm. þessarar till. telja rétt að fara. Ég skal ekkert fetta fingur út í þeirra rök eða efnislegan málflutning varðandi það atriði, að það geti verið heppilegra að hafa þennan hátt á, að verja fé til rannsókna heldur en að skipa prófessor. En ég tel nauðsynlegt, að þetta komi fram hér, þar eð mér sýnist, að till. sé þess eðlis að þessu leyti til, að það sé gersamlega útilokað á þinglegan hátt að samþykkja hana.



Herra forseti. Það eru aðeins fáein orð, sem ég ætlaði að segja í sambandi við þetta mál. Ég var meðal þeirra, sem fögnuðu þeim áhuga, sem hv. menntmn. Nd. sýndi málefnum háskólans, þegar hún fjallaði um þetta frv. Eins og segir í nál. frá þessari hv. n., hefur hún ekki aðeins rætt um fjölgun embætta við háskólann, heldur hefur hún og fjallað um stöðu skólans almennt og framtíð hans. Það er einnig sagt frá því, að hæstv. menntmrh. og háskólarektor hafi mætt á fundum n. og tekið þátt í umr. þar. Kom fram, að því er segir í nál., mikill áhugi n. fyrir því að bæta aðstöðu háskólans og kennsluhætti alla og að efla vísindastarfsemi innan hans. Það er í tilefni af þessu, að ég stend hér upp og leyfi mér, fyrst hæstv. menntmrh. er nú staddur hér í þessari d., að beina til hans einni spurningu sérstaklega. Við vitum, að það er ekki nægilegt að fjölga embættum við skólann. Það þarf einnig að skapa kennurunum aðstöðu til þess að sinna störfum þar með sóma. Einstakar deildir háskólans eru áreiðanlega misjafnlega settar hvað þetta snertir, en það er ein deild, eða hluti úr deild kannske réttara sagt, sem er sérstaklega illa sett í þessu efni, svo illa sett, að það er naumast, eins og sakir standa, nokkur grundvöllur til kennslu. Ég á hér við tannlæknadeildina. Eins og hv. þdm. muna, var það mál lítillega rætt í Sþ. á s.l. hausti, en þá vildi það til, að loka varð algerlega þessari deild fyrir nýstúdentum. Nú er mér ekki kunnugt um annað en að ástandið hvað þetta snertir í háskólanum sé nákvæmlega það sama enn í dag og að við blasi, að enn verði á hausti komanda að loka deildinni fyrir nýjum nemendum. Það er þess vegna, að ég leyfi mér að standa upp og ræða þetta mál háskólans sérstaklega, því að ég tel þetta ekki aðeins eitt af brýnustu vandamálum hans, heldur að nokkru leyti einnig vandamál þjóðarinnar allrar, vegna tannlæknaskortsins, sem ríkir hér á landi. Það er ekki nóg, að þessari deild, tannlæknadeildinni, hafi á s.l. hausti verið lokað og að útlit sé fyrir, að henni muni verða lokað enn um óákveðinn tíma, heldur veit ég ekki betur en ástandið sé svo slæmt, að nokkrir nemendur, sem nú eru í miðju námi þar, verði að hrökklast úr deildinni. Þeim mun að vísu hafa verið útveguð vist við útlenda háskóla. En það er ekki nóg að útvega nemendum vist, þeir verða að hafa efni á að dveljast við slíka háskóla erlendis. Og ég held, að á því hafi strandað og strandi hjá þessum ungu mönnum, sem eru við nám í Háskóla Íslands og verða, að því er ég bezt veit, að hrökklast þaðan. Þeim er vísað í útlegð, en hafa þar litla möguleika til að lifa. Þetta vildi ég láta koma fram og beina þeirri spurningu til hæstv. menntmrh., hvort þetta vandamál háskólans hafi verið rætt í hv. menntmn. Nd. og hvort nokkur ákvörðun hafi verið tekin þar um þetta mikla vandamál.



Herra forseti. Það vandamál tannlæknadeildar, sem upp kom á s.l. hausti, hefur verið til athugunar í háskólanum og menntmrn. í vetur, og ég lít þannig á, að full lausn hafi fengizt á þeim vanda, sem við var að etja á s.l. hausti. Tannlæknadeildin tók þá að vísu ekki við neinum nýjum nemendum að forminu til, en þeir stunduðu hins vegar nám í læknadeildinni í þeim greinum, sem eru kenndar á fyrsta ári í tannlæknadeild, og sama fjölda og að meðaltali hefur verið tekinn í deildina undanfarin ár mun verða veitt formleg innganga í tannlæknadeildina nú einhverja næstu daga, þannig að þeir munu geta haldið áfram reglulegu tannlæknanámi á næsta hausti. Þeim nemendum, sem augljóst var, að ekki yrði hægt að sjá fyrir síðari hluta kennslu í tannlæknadeildinni, en eru þar nú, hefur öllum verið útveguð námsvist erlendis, þannig að þeir geta haldið áfram námi sínu algerlega ótruflaðir, og auk þess hafa verið gerðar ráðstafanir til þess, að þeir fái sérstaklega fjárhagslega fyrirgreiðslu, þannig að þeim verði unnt að stunda námið.



Herra forseti. Út af þeirri brtt., sem hv. 5. þm. Reykn. og tveir aðrir hv. þdm. flytja hér, vil ég taka fram, að ég hef í sjálfu sér tilhneigingu til þess að fylgja þeirri brtt. og tel hana á margan hátt eðlilega, ekki hvað sízt þegar tillit er tekið til þess, með hvaða hætti til þess embættis var stofnað, sem hér er um að ræða. En samt sem áður tel ég mér ekki fært að fylgja henni og mun greiða atkv. á móti henni, og það er af þeirri ástæðu, að ég tel mig hafa ástæðu til þess að ætla það, að ef sú brtt. yrði hér samþ. og málið þess vegna þyrfti að fara til Nd., væri því teflt í tvísýnu, og það tel ég raunar hafa komið fram og fengið hér nokkra staðfestingu í ummælum þeim, sem hæstv. fjmrh. hafði hér áðan. Ég tel líka, að með yfirlýsingu hæstv. menntmrh. sé tryggt, að þetta embætti verði ekki auglýst nema að höfðu samráði við háskólaráð og heimspekideild og að áður en það kemur til framkvæmda fari fram gagnger athugun á verksviði prófessors þessa. Ég tel raunar, að þrátt fyrir þá ráðagerð, sem fram kemur í nál. frá hv. menntmn. Nd., hljóti háskólaráð og hver deild að hafa mjög mikið svigrúm til þess að skipta verkefnum á milli prófessora og breyta verkefnum þeirra eftir því, sem aðstæður breytast og þörf kallar á, vegna þess að svo er yfirleitt til hagað um embætti prófessora við Háskóla Íslands, a.m.k. í heimspekideild og lagadeild og að ég hygg í guðfræðideild, að þar eru embættin í lögunum ekki bundin við ákveðnar kennslugreinar, heldur er það á valdi háskólaráðs og deilda að haga því með þeim hætti, sem bezt þykir henta. Ég mun þess vegna, úr því sem komið er, greiða þessu frv., eins og það nú liggur fyrir, atkv. mitt, en verð því miður að greiða atkv. á móti þessari brtt., enda þótt ég geti fyllilega tekið undir það, sem kom fram hjá hv. 5. þm. Reykn., að það er náttúrlega nokkuð óeðlileg aðferð og óvenjuleg og einkennileg í garð þess prófessors, sem hér á nánast hlut að máli, að fara að samþykkja slíkt nýtt prófessorsembætti á hans tiltekna kennslusviði, án þess að hafa nokkurt samráð við hann. Ég býst við, að hver og einn geti séð sjálfan sig með það, að honum mundi þykja nokkuð nærri sér höggvið, ef þannig væri að farið.

Frsm. (Ólafur Björnsson) Hæstv. menntmrh. gaf yfirlýsingu um það í fyrsta lagi, að stofnun þessa embættis mundi á engan hátt verða til þess að tefja framgang 10 ára áætlunar háskólans. Í öðru lagi gaf hann yfirlýsingu um það, að þetta embætti yrði ekki auglýst og í það skipað, nema að höfðu samráði við háskólaráð og heimspekideild. Þetta voru þau tvö atriði, sem ég lagði megináherzlu á í framsöguræðu minni áðan. Enn fremur lýsti hann því yfir, að hann mundi styðja að því, að fé því, sem sparaðist, meðan embættið væri óveitt, yrði að einhverju meira eða minna leyti varið til undirbúnings stofnunar embættisins, svo sem að styrkja efnilegan mann til að búa sig undir það. Ég hefði kannske óskað, að slík yfirlýsing yrði fyllri, en ég vænti þess og treysti því, að í því efni verði fullt tillit tekið til óska háskólans, heimspekideildar og sérstaklega söguprófessora hans, þegar að því kemur. Með tilliti til þessa mun ég, samkv. áður sögðu, ekki sjá mér fært að styðja þá brtt., sem hér hefur verið borin fram. Ég sagði að vísu áðan, og ég lít þannig á, að kjarni till. hafi verið þess efnis, að ég væri henni sammála að efni til. Hitt er alveg rétt, sem hæstv. fjmrh. benti á, að á henni er formgalli, og að mínu áliti er hún of þröng. Og með tilliti til þess, að ég tel, að málinu væri stofnað í allt of mikla hættu að senda málið aftur til Nd., þá verð ég, - og í því efni tek ég undir með hv. 3. þm. Norðurl. v., en ég var raunar öllu sammála, sem hann sagði, - því miður að greiða atkv. gegn þessari till. og tel það í rauninni miður farið, að hv. flm. hafa ekki talið sér fært að verða við tilmælum mínum um að taka till. aftur, því að það, að till. verði felld, þó að það sé á þeim grundvelli, sem fram hefur komið bæði hjá mér og hv. 3. þm. Norðurl. v., torveldar það frekar en hitt einmitt, að fært verði að koma til móts við óskir söguprófessoranna í þessu efni.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð í tilefni af þeim ummælum hæstv. fjmrh., að brtt. okkar þremenninganna á þskj. 630 fái ekki staðizt, vegna þess að á henni sé formgalli. Ég á nú að vísu örðugt með að deila við hinn lögfróða mann um þetta, en mér sýnist þó, að till. geti örugglega staðizt. Það sé í rauninni ekki um annað að ræða í henni en að það séu lagafyrirmæli um, að ríkisstj., menntmrh. eða menntmrn., skuli sjá um annað tveggja, að þetta embætti verði stofnað ellegar þá að heimildarákvæðin verði hagnýtt á þann veg, að fjárveiting, sem svarar einum prófessorslaunum, meðan embættið er óveitt, verði tekin upp á fjárlög, rn. hefði þá þetta ákvæði til bráðabirgða á bak við sig, og þá sæi ég ekki annað en hæstv. fjmrh. yrði að gera svo vel, hann kæmist ekki upp með neitt múður, þar sem menntmrh. hefði þessa lagagrein að baki sér, hann yrði að taka upp einar 240 þús. kr. á næstu fjárlög og gera svo vel að reiða það fé af hendi. En ef mönnum hins vegar sýnist nú svo, að það sé vegna formgalla, að ekki sé hægt að samþ. þetta bráðabirgðaákvæði, þá er auðvitað hægurinn hjá að breyta þarna lítils háttar orðalagi. Mér skilst, að það væri þá helzt þannig, að menntmrn. heimilaðist að fengnum till. heimspekideildar háskólans að verja o.s.frv., þannig að vegna þessa atriðis, spurningarinnar um form, sýnist mér, að það þurfi ekki að stranda á því, að menn geti fylgt þessari till.



Herra forseti. Frv. þetta um Fiskveiðasjóð Íslands hefur nú alllengi verið til meðferðar hjá hv. Nd. og hafa verið gerðar á því nokkrar breyt., svo sem þskj. 587 ber með sér, en um þær breyt., sem þar voru ákveðnar, var samkomulag í d., þó að um önnur atriði væri ágreiningur þar. Frv. þetta er, eins og áður hefur komið fram í umr. um Framkvæmdasjóð Íslands og Seðlabanka Íslands, nátengt þeim frv. og að nokkru leyti afleiðing af þeirri stefnu, sem þar var upp tekin. Með frv. því, sem hér er lagt fram, og frv. til I. um Framkvæmdasjóð Íslands, Efnahagsstofnun og Hagráð, er stefnt að því að gera skipulag á starfsemi fjárfestingarlánasjóða einfaldara og hagkvæmara en verið hefur, en í athugun hefur verið á vegum ríkisstj., hvernig samræma megi fjárfestingarlánastarfsemina almennt. Í frv. þessu er lagt til, að Fiskveiðasjóður Íslands og Stofnlánadeild sjávarútvegsins sameinist í nýjan sjóð, sem heitir Fiskveiðasjóður Íslands. Jafnframt sameinast skuldaskilasjóður útvegsmanna skv. l. nr. 120 frá 1950 hinum nýja sjóði. Sjóðurinn verður, ef frv. þetta verður að l., undir sérstakri sameiginlegri stjórn Seðlabanka Íslands, Landsbanka Íslands og Útvegsbanka Íslands. Sjóðurinn verður í umsjá Útvegsbanka Íslands með aðskildum fjárhag og bókhaldi. Eins og kunnugt er, hefur sjávarútvegurinn á undanförnum áratugum þarfnazt mikils fjármagns til uppbyggingar, að því er snertir byggingu veiðiskipa og byggingu fiskvinnslustöðva og iðjuvera í landi. Sameining tveggja stærstu lánasjóða sjávarútvegsins, þ.e. Fiskveiðasjóðs og Stofnlánadeildar sjávarútvegsins, í einn öflugan sjóð hefur í för með sér, að auðveldara verður að koma við hagkvæmari skiptingu ráðstöfunarfjárins milli hinna ýmsu greina sjávarútvegsins, en þarfir þeirra breytast frá ári til árs. Meira samræmi í útlánum ætti að nást og vonir standa til, að það náist og eftirlit með notkun lánsfjárins ætti að verða virkara. Auk þess ætti sameiningin að hafa í för með sér sparnað - nokkurn sparnað í rekstri og fleira hagræði. Með sameiningu Fiskveiðasjóðs og Stofnlánadeildar sjávarútvegsins munu stofalánasjóðir sjávarútvegsins eflast, og mun það einkum leiða til aukinna lána til fiskiðnaðarins. Það má segja, að mál þetta eigi sér nokkurn aðdraganda, því hugmyndin um sameiningu þessara sjóða hefur lengi verið á döfinni. Á árinu 1961 var stigið spor í þessa átt með samstarfi því, sem tekið var upp á milli Seðlabankans, Landsbankans og Útvegsbankans að lánamálum sjávarútvegsins, er lausaskuldum sjávarútvegsins var breytt í löng lán á vegum Stofnlánadeildarinnar. Frá útvegsmönnum hafa komið fram óskir í þessa átt. Hinn 22. apríl 1964 samþ. Alþ. þál. um athugun á hagkvæmari skipan og aukningu stofnlánasjóðs sjávarútvegsins, en með þál. þessari var samþ. að fela ríkisstj. að láta rannsaka möguleika á nánara samstarfi þessara aðila. Um sögu Fiskveiðasjóðs get ég verið fáorður. Hin 60 ára saga hans er nokkuð skýrt rakin í greinargerð frv. og ætti þess vegna að vera óþarfi að rifja hana upp nú, nema sérstakt tilefni gefist til. Stofnlánadeild sjávarútvegsins var stofnuð með l. nr. 41/1946 til að veita lán til nýsköpunar sjávarútvegsins. Segja má, að deildin hafi ekki fengizt við annað hlutverk fram til ársins 1961, er nýir lánaflokkar við deildina voru stofnaðir með l. nr. 48/1961, en þá var stigið nýtt spor í sögu deildarinnar. Ný lán úr deildinni voru veitt gegn veði í framleiðslutækjum, allt að 70% af matsverði, er miðast við endurkræft verð eignanna, að frádregnum eðlilegum afskriftum. Hámarkslánstími var 10–20 ár, eftir því, hvort um var að ræða veð í vélum, skipum eða fasteignum og vextir 61/2%. Með reglugerð frá 27. febr. 1965 var svo opnaður nýr lánaflokkur í Stofnlánadeildinni í þeim tilgangi að auka framleiðslu og framleiðni í fiskiðnaði og skyldri starfsemi. Það var gerður samningur milli Seðlabankans, Landsbankans og Útvegsbankans um þetta efni og var byrjað að verulegu leyti að láta fjármagn frá þessum bönkum, sem bundið hafði verið í útlánum frá 1961, ganga til nýrri lána í hinum nýja lánaflokki. Lagafrv. það, sem hér er lagt fram, er að mestu leyti sniðið eftir þeirri framkvæmd þessara mála, sem þegar hefur verið lýst hér að framan. Er hinum nýja Fiskveiðasjóði ætlað að taka við hlutverki áðurgreindra sjóða og stofnana, og hlýtur sjóðurinn að mótast af því skipulagi, er þegar hefur myndazt í lánamálum sjávarútvegsins. Hlutverk sjóðsins er að vinna að þeim verkefnum, sem Fiskveiðasjóður og Stofnlánadeildin höfðu, þ.e. að efla framleiðslu og framleiðni í fiskveiðum og fiskiðnaði bæði á sjó og í landi og veita stofnlán, auk þess sem gert er ráð fyrir að veita lán til þjónustustöðva sjávarútvegsins. Ég hirði ekki um, nema tilefni gefist til, að rekja í einstökum greinum efni frv. frekar en þegar hefur verið gert á hinn almenna hátt, en lagafrv. þetta felur í stuttu máli það í sér, að sameinuð og samræmd verði starfsemi þeirra stofnana, er veita sjávarútveginum stofnlán. Er með því vænzt, að komið verði á hagkvæmari skipan þessara lánsfjármála, sem stuðlað geti að heilbrigðri þróun þessa undirstöðuatvinnuvegs landsmanna. Með því að setja á stofn einn sjóð, sem, eins og frv. gerir ráð fyrir, á að sjá fyrir lánum til fiskiskipa og fasteigna í sjávarútvegi, ætti að fást betri yfirsýn og stjórn í þessum málum, en þó einkum hagkvæmari skipting þess fjár, er til ráðstöfunar er hverju sinni. Herra forseti. Ég legg til, að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og hv. sjútvn.



Herra forseti. Sjútvn. hefur komið saman og rætt þessar brtt., sem gerðar voru á þessu frv. í Nd. Hún er sammála um að leggja til, að frv. nái fram að ganga og að d. samþ. þessa breyt. í heild.