Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Ég hef nokkrum sinnum á þessu þingi komið upp og spurst fyrir um þá ályktun mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna um að borga ætti tveimur sjómönnum bætur fyrir að á þeim hefðu verið framin mannréttindabrot og að aðrir hafi verið sviptir atvinnufrelsi og annað í þeim dúr. Nú eru liðnir 14 eða 15 mánuðir síðan mannréttindanefndin sendi ályktunina frá sér og þess vegna spyr ég hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, sem fer með þetta mál fyrir hönd ríkisstjórnarinnar, hvað málinu líði, hvort ekki eigi að ganga til samninga við þessa ágætu menn og ég trúi ekki öðru en við gerum það. Það er ekki stórt mál og ekki erfitt fyrir hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra að semja við hæstv. fjármálaráðherra um að ganga til verksins og borga þessum ágætu sjómönnum bætur, sem ég tel að sé mjög eðlilegt að verði gert. Ekki þarf að fara mörgum orðum um það að þessir menn eiga heiður skilinn fyrir að hafa farið alla leið með þetta og fengið úrskurð. Þetta segir okkur að íslenskt fiskveiðistjórnarkerfi stenst ekki álit mannréttindanefndarinnar og þess vegna spyr ég hæstv. ráðherra: Hvað er verið að vinna í þessum málum við að leiðrétta þetta og stendur ekki til að borga þessum ágætu mönnum bætur?

Herra forseti. Álit mannréttindanefndarinnar er vel þekkt sem og viðbrögð fyrrverandi ríkisstjórnar við því, viðbrögð sem við í mínum flokki vorum ekki alls kostar sátt við. Við lögðum talsverða vinnu í það á sínum tíma að skoða álitið og sömdum ítarlega greinargerð, sem ég geri ráð fyrir að hv. þingmaður viti af, þar sem við fórum rækilega yfir það mál. Afstaða okkar var sú að íslensk stjórnvöld hefðu átt að svara með efnislegri hætti en gert var á sínum tíma og fara í efnislegar rökræður við mannréttindanefndina á ítarlegri nótum en viðbrögð þáverandi ríkisstjórnar buðu upp á. Af málinu er síðan ekki annað að frétta en það að einhver bréf gengu á milli íslenskra stjórnvalda og mannréttindanefndarinnar í tíð fyrri ríkisstjórnar. Rétt í kringum stjórnarskiptin fór bréf til mannréttindanefndarinnar þar sem aðstæður hér voru útskýrðar og rakið hvað á daga Íslendinga hefði drifið frá haustmánuðum, bæði í efnahagslegu tilliti og sömuleiðis upplýst um að stjórnarskipti væru orðin eða væru að verða og nefndin var einfaldlega beðin um að sýna aðstæðunum skilning og því að íslensk stjórnvöld hefðu haft um ýmislegt annað að hugsa og þar með hefði ekki verið mikið unnið í málinu. Það er staðan eins og hún var og í sjálfu sér er. Þetta mál hefur því miður ekki verið efst á lista heldur orðið að víkja fyrir öðrum og kannski brýnni verkefnum sem hafa tengst baráttunni við efnahags- og atvinnumálin og stöðu heimila og fyrirtækja og þar fram eftir götunum. Ég gef hreinskilið svar hvað það varðar að sjálfur hef ég ekki haft aðstöðu til þess að setja mig rækilega inn í málið en það er á verkefnalista mínum og ég mun reyna að koma því að og skoða það með öðrum verkum á næstunni.

Hæstv. forseti. Hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra svarar því til að svo mikið sé að gera að ekki sé hægt að virða mannréttindi á Íslandi eða stuðla að því að setja einn eða tvo menn í það að semja við þessa ágætu menn. En það er hægt að gera ýmislegt annað, m.a. setja peninga í tónlistarhús og svoleiðis sem kostar 14–20 milljarða á sama tíma og við búum við að ekki er hægt að leiðrétta mannréttindabrot á þessum tveimur sjómönnum vestan af fjörðum, sem auðvitað er skammarlegt. Það er sorglegt að vita til þess að þessi ríkisstjórn skuli ekki geta snúið sér að verkum, eins og t.d. að leiðrétta mannréttindabrot, og sjái ekki sóma sinn í því heldur eyði tímanum í eitthvað allt annað. Hluti af því mikla uppgjöri sem þarf að gera á nýju Íslandi er að leiðrétta mannréttindabrot á íslenskum sjómönnum. 

Herra forseti. Ég svaraði því ekki til að ég hefði svo mikið að gera að ég mætti ekki vera að því að virða mannréttindi. Ég frábið mér slíkar ásakanir.  Það er alveg ljóst að úrbætur til að koma til móts við hina efnislegu gagnrýni mannréttindanefndarinnar kalla væntanlega á umfangsmiklar breytingar á fyrirkomulagi fiskveiðistjórnar og lögum um stjórn fiskveiða.

Ég var að spyrja um bæturnar ...

Ef hv. þingmaður vill vera aðeins rólegur, þá lá alveg fyrir að þessi ríkisstjórn mundi ekki setja slík viðfangsefni í forgang á sínum takmarkaða starfstíma og hefði hvorki tíma né aðstöðu til að fara út í grundvallarbreytingar á þeim hlutum. Slík svör voru gefin í þinginu strax í byrjun. Varðandi mögulegar bótagreiðslur þá er það annarra í stjórnkerfinu að fjalla um en sjávarútvegsráðherra. Það fer þá í gegnum, eftir atvikum, ríkislögmann eða 

Herra forseti. Mig langar að beina fyrirspurn til hæstv. samgönguráðherra um hvað líði endurskoðun á tólf ára samgönguáætlun og fjögurra ára samgönguáætlun. Við vitum að miklar breytingar hafa orðið í samfélaginu og búast má við einhverri endurröðun og endurskoðun einmitt á þessum málaflokki. Þar sem hæstv. samgönguráðherra hefur setið frá síðustu kosningum, vorkosningum 2007, hlýtur hann að hafa glögga yfirsýn yfir það og hafa undirbúið einmitt þau mál og geta svarað til um endurskoðun þessara áætlana. Ég vil jafnframt, herra forseti, spyrja ráðherrann að því hvað líði framkvæmdum með Hellisheiðarveg, en í síðustu samgönguáætlun í mars 2007 var samþykkt að fara í tvo plús tvo veg. Þáverandi samgönguráðherra Sturla Böðvarsson ritaði Vegagerð ríkisins bréf í apríl 2007 þar sem Vegagerðinni var falið að hefjast handa með framkvæmdina. Hvernig líður henni? Á hvaða stigi er hún? Má vænta þess að hafist verði handa á yfirstandandi ári?

Hæstv. forseti. Sem svar við þessari spurningu má taka undir það sem kom fram og var aðalatriði í málflutningi hv. þingmanns, að miklar breytingar hafa svo sannarlega átt sér stað í þjóðfélaginu og þær krefjast endurskoðunar og endurröðunar á mjög mörgum sviðum þjóðfélagsins ef ekki öllum, þar á meðal í samgönguáætlun. Hv. þingmaður spyr hvað líður endurskoðun tólf ára samgönguáætlunar, sem hefur ekki verið til og ekki samþykkt. Sú vinna er komin í gang og er verið að vinna á vegum samgönguráðs. Með fjögurra ára áætlunina, gerist það auðvitað líka og er að sjálfsögðu í endurskoðun en hún bíður nýrrar ríkisstjórnar og verður lögð fram fyrir þau ár sem á að bæta við í stuttu áætlunina á komandi haustþingi. Við vinnum nú eftir þeirri áætlun sem er um 2009 og þeim framkvæmdum sem þar voru settar inn. Þó svo að þær nái ekki allar inn vegna þess að, eins og hv. þingmaður man, var framlag til samgöngumála skorið niður um 6 milljarða kr. í tíð fyrrverandi ríkisstjórnar. Við engin verk verður hætt heldur frestast sum og fara aftar m.a. vegna þess að þau eru ekki tilbúin til framkvæmda út af skipulagsmálum og öðru þess háttar. Árið 2008 var mesta framkvæmdaár Íslandssögunnar í vegamálum og árið 2009 verður það næstmesta. Varðandi seinni hluta spurningar hv. þingmanns um - mér heyrðist hann segja - Hellisheiðarveg, sem ég átta mig ekki alveg á hvað er, en geri ráð fyrir að átt sé við Suðurlandsveg allan. Hann spyr hvort líkur séu á að hafist verði handa þar á þessu ári og svarið við því er já.

Herra forseti. Ég fagna því að framkvæmdir við Hellisheiðarveg, sem er í Árnessýslu og er kallaður það í daglegu máli en í þingskjölum Suðurlandsvegur, eigi að hefjast á þessu ári og þá langar mig að spyrja: Hvar verður byrjað? Á hvaða kafla þeirrar löngu leiðar á að byrja? Hvar á að hefjast handa og hvernig er röðunin á framkvæmdaþáttum málsins?

Virðulegi forseti. Á þessari stundu er kannski ekki hægt að segja nákvæmlega til um hvar verður byrjað, á hvaða kafla, en ég hygg að innan viku eða tíu daga verði hægt að svara því. Vinna stendur yfir með mjög margt á Suðurlandsvegi, hvernig skuli fara í það og þess vegna er á þessari stundu ekki hægt að segja nákvæmlega til um hvenær verður boðið út og þá hvaða kaflar. Aðalatriðið er að það verður byrjað á þessu ári.

Herra forseti. Að afstöðnum kosningum verður kominn maí og þá fara menn að huga að fjárlögum fyrir árið 2010 og þarf raunar að leggja línuna nú þegar fyrir þeim fjárlögum. Ég vil spyrja hæstv. fjármálaráðherra hvað þeirri vinnu líður og hvernig menn ætli að ná niður þeim halla á ríkissjóði sem gert er ráð fyrir í samkomulagi við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn, sérstaklega með tilliti til þess að ekki hefur náðst fram sá sparnaður í heilbrigðiskerfinu sem áætlaður var og hæstv. menntamálaráðherra hefur tekið ákvörðun um að byggja tónlistarhús sem kostar mjög mikla peninga. Það eina sem fréttist af hinni nýju ríkisstjórn er í rauninni útgjöld. Spurning mín er sú: Hvernig ætla menn að ná þessum halla niður? Því að halli myndast sem mismunur á tekjum og gjöldum og annaðhvort minnka gjöldin verulega og þá er spurningin: Hvar verður það gert? Eða menn auka tekjurnar og þá er spurningin: Hvernig verður það gert?

Herra forseti. Það er alveg hárrétt hjá hv. þingmanni að það er liðið nokkuð á marsmánuð og það þarf að fara að huga að fjárlagagerð næsta árs. Samkvæmt venju er sú vinna þegar komin í gang. Vinna stendur yfir í fjármálaráðuneytinu nákvæmlega með sama hætti og venjan er á þessum árstíma, að leggja drög að slíku. Reyndar er vinnan tvíþætt núna vegna þess að til viðbótar venjulegri undirbúningsvinnu fyrir fjárlög komandi árs er unnið samkvæmt þeirri áætlun sem hv. þingmaður nefndi og byggir á samstarfinu við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Þar eru líka unnar áætlanir til svokallaðs meðallangs tíma. Menn eru því ekki bara að undirbúa fjárlagaárið 2010 heldur líka reyna að stilla rammann af fyrir árin þar á eftir til meðallangs tíma, þ.e. áranna 2011, 2012 og 2013. Þessi vinna er öll í gangi náttúrlega samhliða ýmsu öðru sem á fjármálaráðuneytinu mæðir um þessar mundir. Það er ekkert leyndarmál að vinnuálag þar er gríðarlegt, enda hafa þung og mörg verkefni bæst á ráðuneytið umfram það sem hefðbundið er. Þar má m.a. nefna að fara með forræði í samningaviðræðum um Icesave, að semja við erlenda seðlabanka um lán, að endurskipuleggja bankakerfið og fara með eignarhald ríkisins í bönkunum og þar fram eftir götunum. En það er reynt að sinna þessu öllu samtímis og ég held að ég geti fullyrt að sú vinna sé á eðlilegu róli og með vorinu verði menn á þeim stað sem venjan er á þeim árstíma, að drög liggi fyrir og ráðuneyti komi með tillögur sínar um aðgerðir og sparnað. Varðandi það sem hv. þingmaður nefndi að núverandi ríkisstjórn hafi eytt meiri peningum eða dregið úr áformum um sparnað þá er það rangt. Í heilbrigðisráðuneytinu var t.d. gefin út reglugerð um lyfjakostnað sem sparar ríkinu peninga umfram það sem fyrri ríkisstjórn hafði áformað og í tilviki tónlistarhúss er ekki verið að lofa einni einustu krónu í framlög frá ríki umfram það sem fyrri ríkisstjórn var búin að skuldbinda í samstarfi við borgina. Það er nákvæmlega sú upphæð sem þar var ráð fyrir gert sem framkvæmdin hvílir á.

Herra forseti. Menn hefðu getað hætt við tónlistarhúsið, það er líka valkostur vegna þess að það brustu allar forsendur fyrir útgjöldum ríkissjóðs en mér sýnist að menn séu að skuldbinda ríkissjóð enn meira en gert var ráð fyrir. Ég spurði ekki að þessu, ég spurði að því hvernig menn ætli að ná niður hallanum. Ætla menn að gera það með því að hækka skatta, auka tekjurnar? Og spurningin er: Hvar eru hin breiðu bök í núverandi þjóðfélagi? Eru það fyrirtækin sem standa sig svo óskaplega vel? Eru það einstaklingar? Þá er það spurningin: Ef ekki á að hækka skatta, kannski í bland, hvar ætla menn að skera niður? Hvernig ætla menn að fara að því að skera niður og það er eiginlega spurningin sem ég beini til hæstv. ráðherra sérstaklega með hliðsjón af því að í heilbrigðiskerfinu hafa menn verið að hverfa frá sparnaðartillögum sem fyrrverandi hæstv. heilbrigðisráðherra var búinn að setja í gang.

Herra forseti. Ég tel rétt að árétta að í tilviki tónlistarhússins hafa engin fyrirheit verið gefin um frekari fjármuni inn í það dæmi en fyrri ríkisstjórn var búin að gefa og samkomulag ríkis og borgar gerði ráð fyrir. Það er á þeim grunni sem málið er hvílt. Það er að sjálfsögðu sjónarmið að það hefði átt að hætta við áframhaldið og láta þennan kumbalda standa eins og hann var á sig kominn en það var mat manna að því mundi fylgja gríðarlegt tjón. Annaðhvort hefði þá orðið að rífa húsið niður og fjarlægja það eða halda áfram með framkvæmdirnar síðar og það hefði haft í för með sér gríðarlegan viðbótarkostnað. Það getur svo auðvitað verið stefna út af fyrir sig að betra sé að hafa þá 600 iðnaðarmenn sem fá þarna vinnu næstu missirin á atvinnuleysisskrá og það er kannski stefna Sjálfstæðisflokksins. Varðandi tæknilegar útfærslur hvað varðar fjárlagagerð og tekjuöflun og sparnað á næsta ári verður það auðvitað fyrst og fremst í hendi nýrrar ríkisstjórnar að framkvæma það. Það liggur í hlutarins eðli. En ætli það sé ekki óhætt að segja að líklega verði farin blönduð leið í því. 

Hæstv. forseti. Það ber svo vel í veiði að hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra er jafnframt fjármálaráðherra þannig að það er hægt að fara eina ferð til að fá svar við þessari spurningu. Erindi mitt hingað er að spyrja hæstv. ráðherra um málefni Landbúnaðarháskólans á Hvanneyri en starfsemi landbúnaðarháskólans er geysilega mikilvæg fyrir íslenskan landbúnað og þess vegna varðar mjög miklu að háskólinn hafi trausta fjárhagslega umgjörð. Nú lá það fyrir við afgreiðslu fjárlaga vegna þessa árs að mun meiri fjármuni þyrfti inn í rekstur skólans en fjárlög gera ráð fyrir vegna þeirra breytinga og nýrra verkefna sem skólanum er ætlað að sinna og aukinna útgjalda þess vegna. Því vil ég beina þeirri spurningu til hæstv. ráðherra hvort hafin sé vinna við að greina vandann og stokka spilin upp í þeim tilgangi að tryggja að Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri fái þá fjármuni sem hann þarf til að geta sinnt því mikilsverða og mikilvæga hlutverki sem hann gegnir í landbúnaðinum á Íslandi, í þeirri stóru atvinnugrein. Það skiptir mjög miklu máli að skólinn þurfi ekki að búa við jafnþröngan kost og fjárlög gera ráð fyrir. Það verður að viðurkennast hér að því miður tókst ekki að ljúka þessari vinnu fyrir afgreiðslu fjárlaga. Þess vegna spyr ég hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og fjármálaráðherra hvort á vettvangi ráðuneytanna, og væntanlega í samstarfi við menntamálaráðuneytið, sé hafin vinna í samstarfi við stjórnendur skólans til að tryggja rekstur og starfsemi skólans. 
             Fyrrverandi hæstv. menntamálaráðherra gaf yfirlýsingu við afgreiðslu fjárlaga um að það yrði gert og þess vegna spyr ég: Hvar stendur málið?

Herra forseti. Ég er alveg til í að hafa klukkuna í ólagi líka og fá aðeins meiri tíma. Það var reyndar þannig að ég var ekki bókaður í þennan fyrirspurnatíma en hljóp í skarðið af því að aðrir ráðherrar forfölluðust og mér sýnist ekki hafa verið vanþörf á því, því ég er að svara þriðju fyrirspurninni. Varðandi fjárhagsleg málefni Hvanneyrar skildi fráfarandi ríkisstjórn því miður við það mál afvelta og þegar málefni landbúnaðarskólanna eru skoðuð var þeirri vinnu ekki lokið sem auðvitað hefði átt að fylgja yfirfærslu þeirra frá landbúnaðarráðuneyti yfir til menntamálaráðuneytisins til að koma traustum grunni undir framtíðarstarfsemi þeirra. Hv. þm. Sturla Böðvarsson, stuðningsmaður fyrrverandi ríkisstjórnar, hittir því svolítið sjálfan sig fyrir þegar hann ber þetta mál upp. Það er hins vegar fullgilt og það er sjálfsagt að svara því. Nú heyra skólarnir undir menntamálaráðherra og því hefur menntamálaráðherra forræði á þessum hlutum og væri kannski eðlilegra að beina fyrirspurninni þangað en það vill svo til að ég er líka kunnugur málinu, bæði sem fjármálaráðherra og landbúnaðarráðherra, og ég get upplýst hv. þingmann um að það er búið að koma þessu máli í farveg. Nefnd þriggja ráðuneyta hóf störf fyrir nokkrum vikum og er að fara yfir stöðu landbúnaðarskólanna, bæði Hvanneyrar og Hóla. Í báðum tilvikum er við mikla erfiðleika að glíma vegna þess að rekstri þeirra hafði ekki verið komið á hreint ef svo má að orði komast eða lagður traustur grunnur að áframhaldandi starfsemi þeirra. Hún er mikilvæg og það verður auðvitað að leita allra leiða til þess að tryggja að sú mikilvæga starfsemi geti haldið áfram. En um leið þekkjum við þær aðstæður sem við búum við hvað fjárhagsleg skilyrði snertir. Það er ekki þannig að það sé í gilda sjóði að fara til að bæta úr eða borga upp þann skuldahala og þau vandamál sem fráfarandi ríkisstjórn eða ríkisstjórnir og ráðherrar sem báru ábyrgð á þessum málaflokkum skildu eftir sig. En það verður reynt að gera það besta úr þeirri erfiðu stöðu.

Hæstv. forseti. Hæstv. ráðherra brá ekki vana sínum að beita meinbægni og tilraunum til að skjóta sér á bak við það að allt sem á eftir að gera í Stjórnarráðinu sé fyrrverandi ríkisstjórn og stjórnarflokkum að kenna. Ég lít svo á að þeir ráðherrar sem taka við hverju sinni taki við þeim pakka sem fyrir liggur. Auðvitað var margt ógert í þessum ráðuneytum og þar á meðal að ljúka þeirri vinnu sem lá fyrir og allir viðurkenndu að þyrfti að vinna. Það þarf að tryggja fjárhagslegan grundvöll Landbúnaðarháskólans á Hvanneyri sem hafði verið breytt m.a. vegna þess að hann var færður á milli ráðuneyta og ég ætla ekki að kenna fyrrverandi ráðherrum sérstaklega um það. Þarna var í gangi vinna. Mér gengur ekkert annað til en að lýsa yfir vilja til að gera það sem ég get gert á Alþingi í samstarfi við ráðherra, ef um það er að ræða, til að tryggja þessum skólum fjárhagslegan grundvöll, sérstaklega hvað varðar landbúnaðarháskólann á Hvanneyri. Og ég treysti því að þrátt fyrir allt hendi ráðherra sér í þetta verkefni.

Herra forseti. Hv. þingmaður má kalla það meinbægni að fara með staðreyndir. Það er hægt að leggja á borðið staðreyndirnar um það í hvaða stöðu þessir tveir skólar voru við stjórnarskiptin.

Ég gat þess ekki.

Akkúrat, hv. þingmaður viðurkenndi það, nefndi það að þarna hefðu menn skilið eftir óleyst mál og það er úr þeim vanda sem nú er verið að reyna að greiða. Landbúnaðarráðuneytið kemur fyrst og fremst að þessu máli í gegnum rannsóknarsamning sem er alveg frá þeim tíma þegar Rannsóknarstofnun landbúnaðarins rann saman við Hvanneyri. Við höfum verið að fara yfir það að framlengja þann samning og gera á honum breytingar og síðan er að störfum, eins og ég gat um, nefnd fulltrúa þriggja ráðuneyta undir forustu menntamálaráðuneytisins, þ.e. menntamálaráðuneytið, fjármálaráðuneytið og sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytið sem setti fulltrúa í nefnd sem eru að skoða stöðu landbúnaðarskólanna sérstaklega og vonandi kemur afrakstur þeirrar vinnu fram í dagsljósið á næstu vikum.

Virðulegi forseti. Ég beini fyrirspurn minni til hæstv. samgönguráðherra og vil ræða við hann um vegalagningu í Mýrdalnum, svæði sem ég er farin að hafa meiri áhuga á eftir því sem dagarnir líða. Það eru skiptar skoðanir á svæðinu um framtíðarlagningu hringvegarins þar um og deilur hafa sett svip sinn á mannlífið í annars friðsælli sveit vegna þessa máls um nokkurra ára skeið. Þar togast á tvö sjónarmið. Það var vilji fyrir því í stjórnkerfi Mýrdalshrepps að hringvegurinn yrði færður af núverandi stað og lagður í göngum undir Reynisfjall og meðfram Víkurfjöru. Það var þó engin samstaða um málið og bændur og aðrir landeigendur í Reynishverfi, Dyrhólahverfi og fleiri vildu að núverandi vegarstæði yrði haldið og að vegurinn yrði lagfærður. Þessu tengist líka að skiptar skoðanir eru varðandi umhverfismál og svo koma öryggismálin hinum megin frá. Skipulagsnefnd vill leggja hringveginn um Víkurfjöru, í jarðgöngum, um tún og mýrar á mörkum náttúruverndarsvæðis alveg niður við sjóinn og Vegagerðin telur að sú leið kunni að kosta í kringum 3 milljarða. Með jarðgöngum verður talan enn þá hærri. Hin leiðin hefur verið talin kosta samkvæmt áætlun Vegagerðarinnar í kringum milljarð. Nýr vegur er hins vegar ekki á samgönguáætlun og engin vilyrði hafa verið gefin um framkvæmdina. Mér leikur forvitni á að vita og heyra frá hæstv. samgönguráðherra hvort hann hafi tekið afstöðu til þessa máls sem er viðkvæmt þar í sveit og þá hver afstaða hans sé, hvar málið standi hjá Vegagerðinni og hvort þess er að vænta að Vegagerðin geti leyst þennan hnút á einhvern hátt.

Herra forseti. Já, spurt er um framkvæmdir á Suðurlandi af hv. þingmanni og er ekki óeðlilegt miðað við niðurstöðu helgarinnar. Hún nefndi það réttilega að deilur væru innan sveitarfélagsins. Sannarlega hef ég fundið fyrir því. Það hafa komið til mín hópar sem hafa talað fyrir þeim leiðum sem til greina koma og hvernig skipulagsnefnd hefur klárað sín mál og allt það. Ég hef ekki tekið afstöðu til þess vegna þess að heimamenn eru ekki búnir að því og Vegagerðin er ekki búin að því og Siglingastofnun ekki heldur en Siglingastofnun þarf að koma að þessu líka út af grjótvörn. Þess vegna höfum við leitt saman bæði Vegagerð og Siglingastofnun í þá undirbúningsvinnu sem er í gangi við að finna lausnir og hvaða leið skuli valin. En eins og hv. þingmaður fjallaði um þá er þetta ekki inni á samgönguáætlun. Það eru allir þingmenn meðvitaðir um að samgönguáætlun var skorin niður um 6 milljarða af síðustu ríkisstjórn til nýframkvæmda. Nú er verið að vinna að því sem er hægt að bjóða út á árinu 2009. Í svari mínu við fyrirspurn frá hv. þm. Kjartani Ólafssyni, sem jafnframt er á þessu svæði, þá gat ég þess að það bíður næstu ríkisstjórnar að klára fjögurra ára áætlun og 12 ára áætlun og leggja þær fyrir Alþingi næsta haust. Hæstv. forseti. Hv. þingmaður spyr mig beint hvort ég hafi tekið afstöðu og svar mitt er nei, ég hef ekki gert það. Ég hef hins vegar fylgst vel með þessari vinnu og mun gera það áfram. En mig langar kannski til að snúa þessu við og spyrja hv. þingmann hvort hún hafi tekið afstöðu til hvaða leið eigi að fara í Mýrdalnum.

Virðulegi forseti. Nei. Ég get svarað hæstv. ráðherra að ég hef ekki tekið afstöðu til þess máls en ég er að leita mér upplýsinga um það til að kynna mér það. Ég hef skoðað báðar hliðar og mér finnst báðir aðilar hafa nokkuð til síns máls. En það sem skiptir öllu máli er að heimamenn nái farsælli lausn á þessu máli og ég tek undir með ráðherra að ljúka þurfi verkinu þar. Ég er ánægð að heyra að hæstv. ráðherra hefur áhuga á málinu og hann hafi sett í gang alla vega þá skoðun sem hann nefnir af hálfu Vegagerðar og Siglingastofnunar og fleiri aðila sem að þessu máli koma. Ég mun fylgjast með framvindu málsins eftir því sem tíminn líður.

Hæstv. forseti. Það er svo sem ekki miklu við þetta að bæta en ég tek þó undir það sem hv. þingmaður gat um, sem er reyndar grundvallaratriði, að mikilvægt er að reyna að vinna þetta sem mest með heimamönnum og skapa sátt um verkið. Það er aldrei gott þegar deilur verða innan sveitarfélags um hvar vegir skuli liggja. Við höfum fleiri dæmi úr Suðurkjördæmi þar sem því miður er enn þá tekist á um hvar vegur eigi að liggja. Tala ég þar um Hornafjarðarfljót sem ekki hefur komist á framkvæmdaáætlun vegna þess að þar eru deilur. Við skulum vona að okkur takist að vinna málið áfram með samgöngustofnunum, Vegagerð, Siglingastofnun og öðrum sem að því koma. Ég tek undir með hv. þingmanni að ég tel að nauðsynlegt sé að gera það og reyna að skapa sem mesta sátt og vinna þar með heimamönnum. Að því skulum við vinna.

Virðulegi forseti. CreditInfo á Íslandi birti fyrir nokkru spá sína um að allt að 3.500 fyrirtæki gætu lent í örðugleikum eða gjaldþroti á næstu vikum og mánuðum. Um tíu fyrirtæki dag hvern næstu tólf mánuði. Þetta eru ótrúlegar tölur miðað við að 748 fyrirtæki urðu gjaldþrota í fyrra og var þar þó um nýtt met að ræða frá því að mælingar hófust árið 1990. Hvað rauntölur varðar voru 70 fyrirtæki tekin til gjaldþrotaskipta nú í janúar samanborið við 41 fyrirtæki í janúar 2008. Það jafngildir 71% aukningu á milli ára. Flest gjaldþrotin eru í byggingarstarfsemi og mannvirkjagerð, heild- og smásöluverslun og viðgerðum á vélknúnum ökutækjum. Staðan er því mjög alvarleg, sérstaklega í ljósi þess að nú eru rúmlega 17.000 manns á atvinnuleysisskrá og áfram bætist við þá tölu ef fjöldi fyrirtækja verður gjaldþrota. Lykilaðilar í að fjármagna rekstur fyrirtækja hér á landi eru ríkisbankarnir. Þeir hafa í hendi sinni fjöregg íslensku þjóðarinnar, sjálft atvinnulífið, og því skiptir miklu að vita hversu hart bankarnir ganga fram í því að krefjast gjaldþrotaskipta fyrirtækja. Sterkur orðrómur er þess efnis að bankarnir séu farnir að ganga æ harðar fram og að ný fyrirtæki hrúgist inn á fyrirtækjasölur á vegum bankanna. Sem dæmi má nefna að ég hef í höndum tölvupóstssamskipti ríkisbanka við iðnaðarfyrirtæki þar sem starfsmenn bankans bjóða eigendum að bankinn mun greiða kostnað við gjaldþrotabeiðni ef eigandinn er tilbúinn að lýsa fyrirtækið gjaldþrota. Allt til að flýta ferlinu og auðvelda málin, væntanlega fyrir bankann. Í öðrum tilvikum heyrum við fréttir þar sem nýir eigendur fá afskrifaða fleiri milljarða kr. skuldir líkt og í tilviki útgáfufélags Morgunblaðsins . Í einhverjum tilvikum virðist eignum gjaldþrotafélaga hafi verið ráðstafað aftur til fyrri eigenda eins og í tilviki Next og Noa Noa og Humac á Norðurlöndunum. Því ber ég fram eftirfarandi fyrirspurn til hæstv. fjármálaráðherra um meðferð fyrirtækja á vegum ríkisbankanna: Hversu mörg fyrirtæki hafa verið tekin til gjaldþrotaskipta að beiðni nýju bankanna, sundurliðað eftir bönkum? Hver er heildarupphæð afskrifaðra skulda fyrirtækja hjá nýju bönkunum, sundurliðað eftir bönkum? Í hversu mörgum tilvikum hefur eignum fyrirtækja verið ráðstafað aftur til fyrri eigenda eða tengdra aðila?

Herra forseti. Aflað var upplýsinga til að svara þessari fyrirspurn frá bönkunum og er hér byggt á því sem þaðan barst. Í fyrsta lagi er spurt: Hve mörg fyrirtæki hafa verið tekin til gjaldþrotaskipta að beiðni nýju bankanna, sundurliðað eftir bönkum? Því er til að svara að Íslandsbanki hefur óskað eftir því að bú þriggja félaga verði tekin til gjaldþrotaskipta frá því að bankinn tók við eignum úr hendi Glitnis banka þann 14. október síðastliðinn. Nýi Kaupþing banki hf. hefur sent eina gjaldþrotabeiðni vegna gjaldþrots fyrirtækja en ekkert félag hefur verið úrskurðað gjaldþrota að beiðni Landsbankans. Þann 12. mars var áætluð fyrirtaka um gjaldþrotaskipti á hendur einu félagi en svar barst frá Landsbankanum daginn áður, þann 11. mars. Vert er að taka fram að í flestum tilvikum óska stjórnir fyrirtækja sjálfar eftir gjaldþrotaskiptum ef ekki semst um uppgjör á kröfum enda er þeim skylt að gera það lögum samkvæmt eins og kunnugt er. Í öðru lagi er spurt: Hver er heildarupphæð afskrifaðra skulda fyrirtækja hjá nýju bönkunum, sundurliðað eftir bönkum? Íslandsbanki hefur ekki samþykkt endanlega afskrift neinna útlána frá því að bankinn tók við eignum úr hendi Glitnis þann 14. október síðastliðinn. Engin lán bankans verða afskrifuð endanlega fyrr en í fyrsta lagi eftir að verðmat á þeim eignum sem fluttar voru frá Glitni banka yfir í Íslandsbanka og stofnefnahagsreikningur Íslandsbanka liggur fyrir. Sama gildir um nýja Kaupþing. Hins vegar hefur bankaráð Landsbankans samþykkt að afskrifa útlán til fyrirtækja að fjárhæð kr. 1.772.311.655 kr. miðað við síðustu áramót. Í þriðja lagi er spurt: Í hversu mörgum tilvikum hefur eignum fyrirtækja verið ráðstafað aftur til fyrri eigenda eða tengdra aðila? Ekkert tilvik þess efnis er um að ræða hjá Íslandsbanka hf. Einstök uppgjörsmál eru ekki komin á það stig að hægt sé að tala um endanlega úrlausn þessara mála og ráðstafanir til fyrri eigenda eða annarra eigenda hjá nýja Kaupþingi. Bankinn mun vinna eftir nýlega samþykktum reglum varðandi úrlausn útlánavandamála fyrirtækja þegar til þess kemur. Hjá Landsbankanum hefur eignum fyrirtækja ekki verið úthlutað til fyrri eigenda eða tengdra aðila. Hins vegar hefur í nokkrum tilvikum verið samið við hluthafa um að leggja fyrirtækjum til nýtt hlutafé og frysta afborganir lána. Er við það miðað að nýtt hlutafé sé í eðlilegu samræmi við fjárhæð þeirra skulda sem breytt er í hlutafé. Þessar aðgerðir eru í samræmi við stefnu Landsbankans um aðgerðir vegna greiðsluerfiðleika fyrirtækja. Loks vildi Landsbankinn vekja athygli á því að ráðstöfun eigna eftir gjaldþrot er að sjálfsögðu ekki á hendi bankans heldur þess bústjóra eða skiptaráðanda sem skipaður er lögum samkvæmt.

Virðulegi forseti. Fyrirspurn mín hefur kannski ekki verið nægjanlega skýrt orðuð. Ég hefði kannski átt að spyrja nákvæmlega um þau bú sem tengjast viðkomandi bönkum og hafa farið í hendur skiptastjóra. Það eru alla vega þessi tvö dæmi sem ég nefndi í ræðu minni. Fram kemur Landsbankinn hafi keypt lagerverslun Next og Noa Noa og hún var síðan seld til fyrirtækis sem heiti Arev N1 og gátu fyrrum eigendur síðan keypt verslanirnar aftur. Mér skilst að það hafi verið eitthvað svipað ferli varðandi Humac en það er spurning hvort bankinn hafi ekki verið orðinn „nýr“ í því tilviki af því þetta var svo snemma í ferlinu. En þetta er hins vegar mikið áhyggjuefni því að þrátt fyrir þær tölur sem koma fram í svari hæstv. fjármálaráðherra er mjög greinilegt af þeim tölvupóstum og fyrirspurnum að dæma sem þingmönnum berast og í gegnum þær upplýsingar sem ég hef síðan aflað mér beint frá fyrirtækjasölum, að það er eitthvað mikið að gerast í málum fyrirtækja hjá bönkunum. Annaðhvort segjast menn ekki fá neina úrlausn sinna mála eða að verið sé að þrýsta á að þeir óski sjálfir eftir gjaldþroti og að bankinn bjóðist til að borga kostnaðinn við það. Í því tilviki er mjög auðvelt fyrir bankann að segja að ekki hafi verið óskað eftir gjaldþrotaskiptum af hans hálfu heldur að hafi eigandinn gert það en bankinn borgi kostnaðinn við það. Ég bendi á að það er athyglisvert að skoða tölur um þetta þegar það liggur fyrir því að ríkið óskar nú þegar í mörgum tilfellum eftir gjaldþrotaskiptum. 

Herra forseti. Ég hef ekki upplýsingar til að svara nákvæmlega fyrir um þessa þætti mála sem hv. þingmaður nú nefnir. Ég undirbjó mig að sjálfsögðu bara fyrir að svara því sem beint er spurt um í fyrirspurninni og ég treysti því að ég hafi þar borið inn í þingið réttar upplýsingar. En þeirra verður að sjálfsögðu að afla hjá viðkomandi aðilum þannig að ég er milligöngumaður um þær upplýsingar inn í sali Alþingis. Ég er ekki í aðstöðu til að dæma um hvernig samskiptum illa staddra fyrirtækja og bankanna er háttað í einstökum tilvikum og hvort það er fyrir hvatningu frá viðkomandi banka að menn óski eftir gjaldþrotaskiptum eða hvernig það gerist. Lögin eru hins vegar skýr. Stjórnendum ber að óska eftir skiptameðferð ef ekki er rekstrargrundvöllur fyrir fyrirtækjunum og þau eru komin í tiltekna stöðu eins og við þekkjum. Þá hefur það sinn gang samkvæmt lögum og reglum, oft að undangenginni greiðslustöðvun. Varðandi gjaldþrot sem ríkið tengist sem kröfuhafi eða að kröfur frá ríki verða þess valdandi að fyrirtæki fara í gjaldþrot eru það væntanlega innheimtumenn eða aðrir slíkir aðilar sem oftast eiga þá í hlut. Þeir starfa samkvæmt skýrum lagafyrirmælum og reglum og þau mál hafa yfirleitt bara sinn gang. Almennt er held ég ekki um það deilt að fara að leikreglunum og þeim verður að hlíta. Þó að það sé oft erfitt að horfast í augu við þann veruleika sem þá rennur upp fyrir mönnum eru leikreglur okkar þannig að ef fyrirtæki eiga sér ekki framtíðarvon, ef ekki er rekstrargrundvöllur fyrir þeim og ef ekki tekst að endurfjármagna þau eða greiða úr þeirra vandamálum með einhverjum slíkum hætti, endar það í þeim farvegi.

Hæstv. forseti. Ég legg eftirfarandi fyrirspurn fyrir hæstv. iðnaðarráðherra: „Hver eru áform ráðherra um stuðning við ferðaþjónustu á Melrakkasléttu?“ Á 133. löggjafarþingi flutti Halldór Blöndal ásamt mér þingsályktunartillögu um úttekt á stöðu og möguleikum á uppbyggingu ferðaþjónustu á Melrakkasléttu og var tillögunni vísað til ríkisstjórnarinnar. Mér leikur forvitni á að vita hvað hafi orðið um þetta mál okkar Halldórs og hvað ráðherra hyggst fyrir þegar kemur að því að styðja ferðaþjónustu á Melrakkasléttu. Hefur t.d. farið fram úttekt á möguleikum á ferðaþjónustu á sléttunni? Mest áríðandi er auðvitað að ljúka veginum til Raufarhafnar, hæstv. ráðherra, en það eru áform um að bjóða það verk út í vor. Hæstv. forseti. Mikil tækifæri eru fólgin í ferðaþjónustu á Melrakkasléttu, svæðið hefur fjöldamörg sérkenni sem hægt er að byggja á og laða ferðamenn jafnt erlenda sem innlenda að því. Má þar nefna sérstaka náttúru Melrakkasléttunnar sem býður upp á endalausa möguleika fyrir ferðamenn, sólina sem skín með sérstökum hætti þar norður frá og hversu afskekkt svæðið er, sem dregur auðvitað fjöldamarga að því. Fuglalífið er einnig með þeim hætti að það býður upp á mikil tækifæri til fuglaskoðunar. Þar hafa komið fram fullmótaðar hugmyndir en fé skortir til að koma þeim í framkvæmd. Heimamenn hafa nú þegar lagt mikið á sig til að byggja upp ferðamannaþjónustu á svæðinu og fjöldamargar frambærilegar hugmyndir hafa komið fram umfram þær sem nú þegar hafa komist til framkvæmda. Hins vegar hafa þó nokkrir aðilar hætt við nýsköpunarverkefni í ferðaþjónustu vegna þeirrar miklu vinnu sem fer í styrkumsóknir ýmiss konar og eftirfylgni við það og auðvitað er það bagalegt. Margt hefur þó verið gert. Er þar rétt að nefna sérstaklega heimskautagerði sem Eiríkur Thoroddsen á Raufarhöfn og fleiri aðilar hafa unnið ötullega að og byggir á samspili þjóðararfsins, m.a. í Völuspá, og sólarganginum. Þarna er merkilegt verkefni á ferðinni og mun gerðið fullgert standa sem minnisvarði um hvernig nýta má hugvitið, söguna og þjóðmenninguna í ferðaþjónustu hér á landi. Í þessum þáttum eru mikil auðæfi fólgin og rétt að nýta. Hafa konur á Raufarhöfn t.d. lagt í það að opna gallerí sem framleiðir minjagripi. Atvinnuþróunarfélag Þingeyinga hefur einnig unnið gott starf, m.a. með verkefni tengt strandmenningu og svokallað GEBRIS-verkefni sem hafa vakið upp hugmyndaauðgi heimamanna og hvatt þá áfram til góðra verka. Slík verkefni þarf að halda áfram með. Að síðustu vil ég nefna fiskveiði í heiðarvötnum sléttunnar, enn önnur hugmynd sem hægt er að byggja á til framtíðar, og í breska blaðinu Evening Standard birtist m.a. grein þar sem hinn virti blaðamaður Neil Collins fór lofsamlegum orðum 

Herra forseti. Svo sannarlega hef ég mikinn áhuga á þessum málum og ég vil þakka hv. þingmanni fyrir áhuga sinn á málinu líka og með hversu skáldlegum hætti hún lýsir þeim möguleikum sem er að finna fyrir ferðaþjónustu á þessu svæði. Ég vil segja frá því að á næstunni mun Nýsköpunarmiðstöð opna starfsstöð á Húsavík og þar verður gengið frá ráðningu starfsfólks í næstu viku og það er m.a. meðal helstu verkefna starfsstöðvarinnar að móta klasa ferðaþjónustufyrirtækja í Þingeyjarsýslum og móta stefnu í svæðisbundinni nýsköpun og heilsutengdri ferðaþjónustu. Ég vil líka nefna það að á grundvelli vaxtarsamnings sem við gerðum við Þingeyinga er nú unnið að stefnumótun í ferðaþjónustu á Norðausturlandi og það má eiginlega segja að það sé í beinu framhaldi af tillögunni sem hv. þingmaður flutti hér á sínum tíma með okkar ágæta fyrrverandi kollega, Halldóri Blöndal. Ég tók þá tillögu svo sannarlega alvarlega, ég tók þátt í umræðu um hana á sínum tíma og lýsti stuðningi við hana, þá í stjórnarandstöðu. Tillagan kom til ríkisstjórnarinnar og ég lagði sérstaka áherslu á einmitt það sem kom fram í þeirri tillögu, þar sem m.a. hluti tillögunnar var að ráðinn yrði sérstakur starfsmaður til að byggja upp ferðaþjónustu á grundvelli fuglaskoðunar á Melrakkasléttu, sem einmitt í tillögu hv. þingmanns og Halldórs Blöndals á sínum tíma voru gerð ákaflega góð skil. Það sem verkefnið snýst um og er núna í vinnu, og alveg gríðarlega góður og efnismikill árangur sem þegar kemur fram í því, er að kortleggja auðlindir ferðaþjónustunnar á svæðinu sem eru auðvitað náttúra og menning og sú grunngerð sem þar er til staðar. Tilgangurinn er sem sagt að skilgreina nýja sýn á ferðaþjónustu en það teljum við að sé forsenda þess að ná bæði hröðum og góðum árangri í þessari grein til að geta boðið upp á vel skilgreindar afurðir og þá skiptir auðvitað höfuðmáli að búa yfir sterkri ímynd. Ég get glatt hv. þingmann með því að núna vinnur að þessu teymi sérfræðinga sem er með víðtæka alþjóðlega reynslu á sviði ferðamála. Það er líka gaman að segja frá því að að þessu vinnuferli kemur líka námsfólk á svæðinu og þannig má kannski segja að verið sé að byggja upp reynslu hjá nýrri kynslóð. Þær afurðir sem þarna er um að véla eru að hluta til það sem minnst var á í þeirri þingsályktunartillögu sem hv. þingmaður flutti á sínum tíma með Halldóri Blöndal, þar er t.d. sérstakur fuglastígur og þar er líka vitastígur. Þessi fuglastígur er í reynd verkefni sem felst í því að byggja upp huglægan stíg sem nær frá Langanesi um Melrakkasléttu, fyrir Tjörnes, fram Aðaldal og Reykjadal og að Mývatni. Á þessari leið geta ferðamenn skoðað fugla af öllum gerðum, þarna er bjargfugl, vaðfugl, mófugl og náttúrlega andirnar sem Halldór Blöndal gerði að umræðuefni í ræðum sínum um þetta. Það er alveg ljóst að Melrakkaslétta gegnir alveg mjög miklu hlutverki í þessu verkefni því að á sléttunni er að finna mjög margar fuglategundir. Þar er t.d. af því að ég gamall sjómaður frá Raufarhöfn, að vísu ekki á Rauðanúp, en þar er einmitt að finna ákaflega gott útsýni yfir súluvarp við Rauðanúp.

Nei, Langanesið.

Við Langanesið, segir hæstv. fjármálaráðherra. Þessu til viðbótar vil ég líka segja frá því að í þessari viku veitti Ferðamálastofa styrki til þriggja verkefna á Melrakkasléttu. Þau eru Gönguleiðir og merkingar vegna vitastígs á Norðausturlandi, Skjálftafélagið á Kópaskeri og Melrakkaslétta – upplýsingar og upplifun. Svo vil ég líka rifja það upp að á sínum tíma þegar fyrrverandi ríkisstjórn veitti styrki til svæða sem urðu illa úti vegna skerðingar á veiðiheimildum hlutu fimm ferðaþjónustuverkefni brautargengi á þessu svæði. Það var Skjálftasetrið á Kópaskeri, Fjölskyldugarðurinn á Þórshöfn, sem hv. þingmaður minntist hér á, lagning göngustíga á Langanesi, þróunarstarf vegna veitingastaðar á Þórshöfn og síðan má ekki gleyma útsýnissiglingum um Bakkaflóa. Ég tek undir með hv. þingmanni að framtíð ferðaþjónustu á þessu svæði á að geta verið björt. Þar þarf hins vegar að vinna ákveðið þróunarstarf. Hv. þingmaður hefur haft ákveðið frumkvæði að því og ríkisstjórnin, iðnaðarráðuneytið, ferðamálaráðherrann reyna að starfa í þeim anda.

Herra forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir að taka þetta mál upp og sömuleiðis hæstv. ráðherra fyrir góð svör. Mér er málið skylt þegar rifjuð eru upp örnefni og aðstæður á mínum heimaslóðum. Ég þakka þann áhuga sem þessu er sýndur að virkja þær vel varðveittu auðlindir sem segja má að norðausturhornið búi yfir í sambandi við ferðaþjónustu, Melrakkasléttu og Langanes, þar sem eru miklir möguleikar sem kannski lítt hafa nýst mönnum enn þá vegna lélegra samgangna og fjarlægða en eru nú að opnast. Þar eru stórfelldir möguleikar þar sem menn geta lagst á bakið og látið fuglinn verpa upp í sig og sett lófann ofan í læk og veitt upp silung eins og lesa mátti um hér í góðum ritgerðum. Svo því sé líka til haga haldið er þar hið stórkostlega náttúrufyrirbæri Stóri-Karl undir utanverðu Skoruvíkurbjargi og þar má liggja á maganum á bjargbrúninni og horfa á eina súluvarp sem hægt er að horfa á af landi á Íslandi, sem er sömuleiðis vel varðveittur gimsteinn og á örugglega eftir að nýtast mönnum vel í að draga að ferðamenn.

Hæstv. forseti. Ég þakka þær undirtektir sem ég fékk hjá hæstv. iðnaðarráðherra og hæstv. fjármálaráðherra líka við þessari fyrirspurn. Ég held að þarna séu mjög mikil tækifæri. Eins og hér hefur komið fram er mikill hugur núna í heimamönnum á Raufarhöfn og reyndar í allri Norður-Þingeyjarsýslu og Öxarfirði og Þistilfirði. Þarna eru gífurlega mikil tækifæri til nýsköpunar í ferðaþjónustu. Þess vegna er mjög brýnt að ríkisstjórnin standi við bakið á því fólki sem er að vinna að þessum málum. Það er mikill akkur í þessu fólki til þess að treysta byggðina á þessum jaðarsvæðum landsins. Nú er unnið að ýmsum merkilegum verkefnum, m.a. er verið að þjálfa upp veiðileiðsögumenn á Melrakkasléttu sem munu starfa með erlendum veiðimönnum. Þeir munu jafnframt safna upplýsingum um vötnin og veiðistaði og samsetningu afla þannig að þarna fer líka fram upplýsingasöfnun um svæðið sem verður síðan hægt að nýta til framtíðar. Hugmyndir eru uppi um að auka aðgengi að sléttunni með því að setja upp nokkur lappatjöld svokölluð og það verði hægt að fara út á vötnin á árabátum. Eins og ráðherra nefndi er verið að skipuleggja gönguleiðir og síðan er auðvitað verið að nýta sjóinn líka með siglingum norður fyrir heimskautsbaug, sjóstangaveiði og fleira slíkt, hestaleigur og ýmislegt sem menn eru að vinna að sem mun efla ferðaþjónustuna. Einna mestur vaxtarbroddur í atvinnulífinu núna er einmitt ferðaþjónustan og þess vegna er gott að heyra að hæstv. ráðherra hefur þennan áhuga.

Herra forseti. Ég deili sannarlega þeim áhuga sem hv. þingmaður hefur sýnt á þessu máli. Það gladdi mig að heyra hæstv. fjármálaráðherra koma hér og taka þátt í þessari umræðu með þeim lýríska hætti sem hann einn getur gert. Einungis eitt af því sem hv. þingmaður nefndi í sinni fyrri tölu er ekki verið að vinna að af hálfu þeirra yfirvalda sem að þessu koma og það er hin sérkennilega sól eins og hún blasir við þeim sem eru staddir á þessum stað á landinu. Einar Ben. skáld vildi selja norðurljósin að sagt var en honum tókst það ekki. Í dag eru menn á þessum slóðum eða í grenndinni að selja norðurljósin. Og eitt af því sem menn eiga auðvitað líka að nota sem sívirkan segul er auðvitað sólin á þessum stað sem er einstök, heimskautasólin, það er óvíða sem menn geta farið og notið hennar. Það er líka rétt sem hv. þingmaður segir að ferðaþjónustan er auðvitað ein af framtíðargreinunum. Menn hafa ekki alltaf gert sér grein fyrir því hvað hún er mikilvæg tekjulind, ekki síst við það að afla gjaldeyris í þjóðarbúið. Nýlega voru lagðir fram þjóðhagsútreikningar á vegum Hagstofunnar sem ferðaþjónustan hafði lengi beðið eftir. Þar kom í ljós svart á hvítu að áður en Fjarðaál t.d. kom inn í stóriðjuna var ferðaþjónustan jafnoki stóriðjunnar við að draga gjaldeyri inn í landið og hún var hálfdrættingur á við okkar forna og trausta atvinnuveg sjávarútveginn. Við vitum líka að það þarf sennilega minnst fjármagn til að skapa hvert starf í ferðaþjónustu ef við tökum flóru atvinnugreinanna. Það sem er gleðilegt er það að hvert starf sem verður til í ferðaþjónustu er líklegt til að skapa fjögur til fimm önnur í afleiddum störfum. Engin önnur grein hefur þá möguleika. Miðað við þá stöðu sem við erum í núna þar sem við þurfum að búa til gjaldeyri og skapa störf verðum við að ýta undir ferðaþjónustu og það er enginn efi í mínum huga að svæðið sem hv. þingmaður er að tala um er eitt af framtíðarsvæðunum.

Virðulegi forseti. Ég hef lagt fyrir hæstv. iðnaðarráðherra tvær spurningar sem lúta að afhendingaröryggi raforku á Vestfjörðum. Þetta er auðvitað mjög brýnt og mikið mál fyrir Vestfirði vegna þess að afhendingaröryggi orku er, eins og menn vita, alls ekki nægjanlegt á þeim slóðum. Það hefur hamlað núverandi atvinnulífi og hefur auðvitað líka áhrif á heimilin. Síðast en ekki síst hefur þetta þau áhrif að á meðan afhendingaröryggið er jafnslakt og raun ber vitni þá hefur það neikvæð áhrif á möguleika okkar á frekari atvinnuuppbyggingu á Vestfjörðum. Þetta er eitt af þeim málum sem mjög er hugað að um þessar mundir fyrir vestan. Menn gera sér grein fyrir því að á meðan þetta ástand varir mun það ekki verða líklegt til þess að laða að ný atvinnutækifæri og hefur að auki slæm áhrif á stöðu atvinnufyrirtækja á Vestfjörðum eins og blasir við öllum. Menn hafa velt mjög mörgu fyrir sér í þessum efnum og beðið hefur verið í ofvæni eftir skýrslu sem ég veit að hefur verið í undirbúningi af hálfu Landsnets, að ég hygg, um afhendingaröryggi og hæstv. iðnaðarráðherra boðaði raunar, í svari við fyrirspurn hv. þm. Sturlu Böðvarssonar, að væri væntanleg á næstu dögum. Það er auðvitað þannig að samfélagslegur kostnaður af því að afhendingaröryggi raforku er jafnlélegt og raun ber vitni - ég hef séð útreikninga sem segja að ef skoðuð eru árin 2004–2008 megi segja að samfélagslegur kostnaður, sem menn verða fyrir vegna slaks afhendingaröryggis, svari til svona 100 millj. kr. á ári. Það má segja að heimilin og fyrirtækin, atvinnulífið á Vestfjörðum, verði fyrir því tjóni með beinum hætti af því að rof verði á afhendingu á orku. Það hefur líka verið reiknað út til lengri tíma hvað þetta þýðir, á t.d. 20 árum, og þeir útreikningar gefa til kynna að samfélagslegur kostnaður á 20 árum fyrir Vestfirði sé yfir 2,5 milljarðar kr. Þetta eru gífurlega háar upphæðir og gefur auga leið að þetta lendir með einum eða öðrum hætti á notendum, hvort sem það eru fyrirtækin eða heimilin. En umfram allt, það vil ég undirstrika, er það að þetta hefur áhrif á möguleika á atvinnuuppbyggingu í framtíðinni. Margir kostir hafa verið skoðaðir í þessu sambandi og ég geri ráð fyrir að iðnaðarráðherra fari yfir það hér á eftir. Það hefur m.a. verið skoðað mjög alvarlega með hvaða hætti mætti auka raforkuöryggi með virkjunum á Vestfjörðum, Hvalárvirkjun, og um það hefur verið flutt þingsályktunartillaga sem hefur verið samþykkt og það er auðvitað mjög spennandi kostur. En það er hins vegar ljóst að til þess að hægt sé að fara í slíka virkjun þyrfti að leggja fram fjármagn til þess að greiða fyrir dreifinguna. Það er kostnaður sem er samfélagslegs eðlis og þyrfti að fara í jafnvel þó að farnar yrðu aðrar leiðir og þess vegna hef ég spurt hæstv. ráðherra spurninga sem lúta að þessu tvennu.

Frú forseti. Ég er mikill áhugamaður um að það takist að virkja Hvalá og vil leggja mitt af mörkum til þess að það verði hægt í framtíðinni. Það er alveg rétt sem ég sagði hér í svari við fyrirspurn frá hv. þm. Sturlu Böðvarssyni fyrir nokkru að það væri að vænta skýrslu frá Landsneti um þessi efni. Ég held að ég hafi lofað henni í þeirri viku. Raunin varð ekki sú og ég verð því miður að segja það við hv. þm. Einar K. Guðfinnsson að skýrslan liggur ekki fyrir í endanlegri gerð. Hún liggur hins vegar fyrir í drögum og var í gær kynnt iðnaðarráðuneytinu í formi draga og reyndar líka Vesturverki sem er framkvæmdaraðili Hvalárvirkjunar. Ég ætla í sjálfu sér ekki að fara í neinum ítarlegum atriðum á þessu stigi yfir smáatriði varðandi þetta. Ég ætla að svara þeim spurningum sem hv. þingmaður varpaði til mín og beinast fyrst og fremst að því með hvaða hætti hið opinbera, þ.e. samfélagið, geti lagt gjörva hönd á þetta verk. Ég hef þegar svarað fyrstu spurningu hv. þingmanns, hann spyr um það hvenær megi vænta þess að skýrslunni verði lokið, og svarið er sem sagt það að hún verður gefin út í endanlegri mynd á næstu dögum. Hv. þingmaður spyr síðan hvort ég telji koma til álita að styðja sérstaklega við gerð Hvalárvirkjunar til þess að stuðla að auknu raforkuöryggi á Vestfjörðum. Ég hef margsinnis sagt það hér úr þessum ræðustóli að ég tel að það komi til álita. Ég tel að það skipti mjög miklu máli varðandi t.d. möguleika á að fá nýjan iðnað sem mundi henta Vestfjörðum, gagnaver og annað, til að skapa störf. Ég tel að það skipti miklu máli til þess að tryggja afhendingaröryggið á Vestfjörðum sem er miklu verra en annars staðar. Á þetta hef ég lagt mikla áherslu og sömuleiðis að það sé rétt að skoða alla kosti í þessum efnum. Að því er snýr beint að aðkomu ríkisins að Hvalárvirkjun þá hef ég sagt, og ég ítreka það hér, að ég tel að það komi til álita að styðja sérstaklega við gerð virkjunarinnar að því marki sem lög og fjárhagur ríkisins heimila. En ástæðan fyrir þessu er í reynd þau rök sem komu fram hjá hv. þingmanni í framsögu hans fyrir fyrirspurninni. Hún er sú að í Hvalárvirkjun felst bæði ábati fyrir Landsnet, sem meta má á 500 millj. kr., og sömuleiðis samfélagslegur ábati, sem er metinn á yfir 2 milljarða kr., og það verður auðvitað að bera saman aðra kosti sem eru í þessari stöðu. Af því dreg ég þá ályktun að sá skynsamlegi kostur hljóti að koma til greina að Hvalárvirkjun njóti að minnsta kosti góðs af þeim ábata sem mundi fylgja henni sjálfri. Þá verður í þessum vangaveltum að hafa það í huga að framleiðsla og sala á raforku er samkeppnisstarfsemi þannig að það setur því ákveðnar skorður hversu langt er hægt að ganga í beinum stuðningi við virkjunina. Ég hef áður sagt að það þurfi að skoða hvað lög heimila á þessu sviði og það er þannig að svigrúmið til þess að taka tillit til þessa samfélagslega ábata er að mínu mati ekki nægilega vítt. Það þrengir þessa möguleika. Í þeirri endurskoðun sem stendur yfir á raforkulögum tel ég að sérstaklega þurfi að skoða þetta atriði. Ég tel sem sagt að þegar menn standa andspænis þeim möguleika að búa til orku með þessum hætti og spara samfélaginu þannig upphæð þá verði það að vera kleift. En það eru mjög þröngar skorður sem slíkum áformum eru settar samkvæmt núgildandi lögum.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir þessa fyrirspurn og ráðherranum fyrir svör hans. Ég held að það verði seint nógu þung áhersla lögð á það hversu nauðsynlegt það er fyrir þróun byggðar á Vestfjörðum að afhendingaröryggi raforku verði meira en það er nú og hefur verið um margra ára skeið. Til þess að landsvæðið geti haldið velli í samkeppni við aðra landshluta, sérstaklega höfuðborgarsvæðið, þurfa þessir hlutir að vera í góðu lagi. Því miður fer því víðs fjarri að svo sé, fyrst og fremst vegna þess að í fjórðungnum er framleiddur svo lítill hluti af því rafmagni sem þarf að nota og menn treysta um of á rafmagn sem flutt er langar leiðir. Ég vil láta það koma hér fram að hæstv. iðnaðarráðherra hefur margsinnis sagt það hér á Alþingi að hann styðji framgang þessa máls og ég vænti þess að hann hafi fullan stuðning ríkisstjórnar sinnar 

Frú forseti. Ég vil þakka þessa umræðu sem hafin var af hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni og líka fyrir svör hæstv. iðnaðarráðherra sem lýsir yfir miklum vilja sínum og jákvæðni hvað það varðar að Hvalárvirkjun fari í gang og allt sé gert til þess að svo megi verða. Fyrir sex árum eða svo lagði ég fram þingsályktunartillögu um að gerðar yrðu nauðsynlegar forathuganir á hagkvæmni þessarar virkjunar og nú hefur það komið í ljós. Ég er á þeirri skoðun, frú forseti, að við eigum að gera allt til þess að reyna að koma þessari virkjun á laggirnar því eins og fram hefur komið þá er það grundvallaratriði í því að hafa afhendingaröryggi á rafmagni vestur á fjörðum það er bara alls ekki nóg í 

Frú forseti. Ég tek undir orð hæstv. iðnaðarráðherra og hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar um að það sé mjög brýnt að leggja samfélagslegt mat á Hvalárvirkjun og möguleika hennar, bæði til þess að styrkja innviði atvinnulífs og rafmagnsöryggi á Vestfjörðum enda uppfylli það öll umhverfisleg skilyrði. En afhendingaröryggi er líka háð línulögnum innan fjórðungsins og framkvæmdir á því sviði hafa alls ekki fengið þann nauðsynlega framgang sem þörf var á. Áhersla hefur verið lögð á línulagnir fyrir stóriðju vítt og breitt um landið en Vestfirðir orðið útundan á undanförnum árum. Þar þarf að taka til hendinni nú strax. Frú forseti. Ég vil spyrja hæstv. iðnaðarráðherra: Er ekki hægt að beita styrk bæði Rariks og 

Virðulegi forseti. Ég vil þakka þessa umræðu og sérstaklega svör hæstv. iðnaðarráðherra sem mér finnst mjög uppörvandi. Ég veit af hans mikla áhuga á því að styðja við bakið á þessu verki sem við höfum hér verið að tala um. Það er aðalatriðið að við reynum að finna einhverja framtíðarlausn varðandi afhendingaröryggi raforku á Vestfjörðum. Það er auðvitað hægt að hugsa sér alls konar smáskammtalækningar, sem menn hafa verið að ræða um, sem til skamms tíma mundu ef til vill kosta minni peninga. En það er hins vegar engin framtíðarlausn og það mundi ekki fullnægja þeim kröfum og óskum sem uppi eru, bæði af hálfu notenda á Vestfjörðum og eins varðandi þá möguleika sem við þurfum að geta boðið upp á varðandi frekari atvinnuuppbyggingu á Vestfjörðum. Þetta mál skiptir gríðarlega miklu máli fyrir þennan landsfjórðung í þeirri atvinnulegu sókn sem þarf að eiga sér stað þar. Varðandi Hvalárvirkjunina vil ég segja að það er auðvitað mjög spennandi kostur. Við vitum að sú virkjun mun standa og falla með því hvernig okkur tekst að létta tengikostnaðinum af þeirri framkvæmd. Ég tel að full rök mæli með því að tekið sé á því með samfélagslegum hætti. Við vitum það að til þess að tryggja raforkuöryggi og afhendingaröryggi orkunnar mun þurfa að kosta til þess fjármunum. Hlutir eins og það að styrkja vesturlínu eða einhverjar aðrar leiðir eru auðvitað sjálfsagðir en þær munu ekki uppfylla að öllu þær kröfur sem við gerum í þessum efnum. Ég veit að gríðarlegur áhugi hefur verið á þessu máli, t.d. innan vébanda Orkubús Vestfjarða og þeir hafa verið að vinna heilmikið að þessum málum. Það sama á við um einkafélagið Vesturorku sem hefur nú vatnsréttindin varðandi Hvalárvirkjun. En þetta mun allt saman standa og falla með því hvort hægt sé að velta af þessari framkvæmd kostnaðinum við dreifinguna, tengikostnaðinum sjálfum, og um það snýst þetta mál. Ég lít þannig á að yfirlýsingar hæstv. iðnaðarráðherra séu til áréttingar á því að hann telji að þetta eigi að vera samfélagslegt verkefni og ég er honum algjörlega sammála. Þetta er eitt af því sem við þurfum að vinna að í kjölfar þess 

Frú forseti. Ég tel að það sé samfélagslegt verkefni að sjá til þess að allir landshlutar búi við ásættanlegt orkuöryggi og það hefur margsinnis komið fram hjá mér að ég tel að svo sé ekki í tilviki Vestfjarða. Ég tel sömuleiðis að sú staða hamli uppbyggingu nýrra fyrirtækja í tilteknum greinum og ef hægt væri að bæta úr þessum vanda þá mundi það skipta mjög miklu máli fyrir sköpun starfa og fyrir það að efla grunngerð samfélagsins á þessum slóðum. Hv. þingmaður spurði mig áðan um meginatriðin í þessari skýrslu. Í fyrsta lagi er farið þar yfir hinn samfélagslega kostnað vegna straumleysis og í öðru lagi er líka farið yfir þær grunnaðgerðir sem Landsnet er að ráðast í núna. Ég hef margsinnis farið yfir þær, m.a. nýlega, en ég get upplýst það hér að slegið er á að þær kosti um það bil 1 milljarð kr. Sömuleiðis eru þar reifaðar ýmsar aðrar mögulegar viðbótaraðgerðir, aðallega þrjár að því er mér finnst. Það er náttúrlega í fyrsta lagi endurbætt varaafl með því að endurnýja varaaflsstöðvar o.s.frv. Í öðru lagi er það hin hefðbundna styrking flutningskerfisins en þar er það líka reifað, sem sagt tilkoma nýrrar raforkuvinnslu. Þar ræða menn um hugsanlega stækkun Mjólkárvirkjunar. Þar er sömuleiðis drepið á aðra virkjunarkosti en þar eru menn líka að velta fyrir sér þessum möguleika sem felst í Hvalárvirkjun. Ég tel að það yrði mikið heillaspor ef tækist að koma málum svo fyrir að unnt væri að ráðast í þessa framkvæmd. Ég tel að það yrði heillaspor fyrir Vestfirðina og það skiptir líka máli fyrir ríkisstjórnina að geta tryggt að allir íbúar landsins búi við sambærilegt stig hvað varðar orkuöryggi. Mér hefur oft fundist sem menn skilji ekki að afhending orku og flutningur á orku er partur af samfélagsgerðinni og þegar við erum að tala um grunnþættina eigum við líka að beina sjónum okkar að þessum þætti.

Hæstv. forseti. Í landbúnaðinum þrengir að eins og annars staðar og ljóst er að grípa verður til aðgerða til að styðja við atvinnugreinina og er bráðavandinn efni í aðra fyrirspurn um þetta efni. Þær aðstæður sem sköpuðust í haust sýndu mörgum skýrar fram á mikilvægi landbúnaðarins og matvælaöryggið, og er það út af fyrir sig jákvætt. En tækifærin til nýsköpunar leynast víða í greininni og ekki þarf síður að hlúa að því sem fyrir er þannig að það geti þrifist sæmilega áfram. Við þekkjum dæmi um vel heppnaða nýsköpun í landbúnaði sem á að vera okkur mikil hvatning til frekari verka. Þar má nefna kornrækt sem hefur farið vaxandi og í dag er staðan þannig að helmingur alls byggs sem notað er hér á landi er innlend framleiðsla. Skógræktin er annað dæmi um slíkt en skógarbændur gera sig sífellt meira gildandi og afraksturinn af starfi þeirra verður sýnilegri með hverju árinu. Einnig eru fleiri tækifæri sem rétt er að huga að eins og verkefnið Beint frá býli. Ég nefni líka Austfirskar krásir og fleiri verkefni mætti nefna sem tengjast möguleikum í ferðaþjónustu. Hæstv. forseti. Öll nýsköpun og vöruþróun er til lítils ef grunnurinn er ekki traustur. Búreksturinn verður að ganga sæmilega ef menn ætla að færa út kvíarnar og reyna fyrir sér á nýjum slóðum. Þess vegna er brýnt að landbúnaðarráðherra deili með okkur í dag stefnu sinni er varðar stuðning við íslenskan landbúnað til framtíðar. Eru til að mynda einhverjar líkur á því að átt verði við búvörusamningana og undirstöðum þeirra raskað með einhverjum hætti? Geta menn treyst því að ráðherra muni ekki taka upp búvörusamningana og þeir haldi út gildistíma sinn? Nauðsynlegt er fyrir menn að vita að hverju þeir ganga. Haraldur Benediktsson lýsti því í viðtali við Bændablaðið 26. febrúar sl. að hann og fyrrverandi landbúnaðarráðherra, hv. þm. Einar K. Guðfinnsson, hefðu rætt ákveðnar hugmyndir um útfærslu búvörusamninga. Þar lýsir hann því jafnframt að hann hafi kynnt núverandi landbúnaðarráðherra þær hugmyndir og þá spyr ég: Hver er hugur ráðherrans gagnvart þeim hugmyndum? Ekki væri úr vegi að fá þær fram hér. Hvernig ætlar ráðherrann að snúa sér gagnvart bændum í þessu máli? Ég spyr einnig: Hefur ráðherra hugsað sér að fara á undan WTO-samningunum eins og þeir hafa verið að þróast og fara út í grænar greiðslur í meiri mæli en nú tíðkast hér á landi? Grunnspurningin er: Eru stórfelldar breytingar fyrirhugaðar hjá hæstv. ráðherra varðandi undirstöðurnar í landbúnaðinum?

Frú forseti. Ég þakka fyrir þessa fyrirspurn. Því er fljótsvarað að það er ekki á stuttum starfstíma núverandi ríkisstjórnar að vænta einhverra meiri háttar stefnubreytinga í málefnum landbúnaðarins. Nægjanlegt er við að glíma það sem flokka má undir það sem hv. þingmaður kallaði réttilega bráðavanda. Ég tek undir með fyrirspyrjanda að mönnum hefur orðið betur ljóst hvert gildi landbúnaðarins og matvælaiðnaðarins er við þær aðstæður sem hafa barið að dyrum á Íslandi, og það er vel. Sömuleiðis er ég sammála því að mikil tækifæri eru í íslenskum landbúnaði um leið og við umtalsverða erfiðleika er að glíma þar ekki síður en í mörgum öðrum atvinnugreinum. Málefni landbúnaðarins eru kannski umfram flestar og sennilega allar aðrar greinar hvað stefnu stjórnvalda varðar bundin af lögum og samningum. Þau eru í þeim föstu skorðum að á grundvelli laga um framleiðslu, verðlagningu og sölu á búvörum, nr. 99/1993, eru gerðir samningar, svokallaðir búvörusamningar við Bændasamtökin og einstakar greinar þar. Það er sauðfjársamningur um starfsskilyrði sauðfjárræktar. Sá samningur sem nú gildir tók gildi 1. janúar 2008 og gildir til 31. desember 2013 og markmið þess samnings er eins og menn þekkja að efla sauðfjárrækt sem atvinnugrein og bæta afkomu sauðfjárbænda, stuðla að nýliðun og margt fleira má nefna sem má svo sem deila um hversu vel gengur. Í öðru lagi er samningur um starfsskilyrði mjólkurframleiðslunnar sem tók gildi í september 2005 og gildir til 31. ágúst 2012. Í þriðja lagi aðlögunarsamningur um starfsskilyrði framleiðenda garðyrkjuafurða sem tók gildi 1. janúar 2002 og gildir til ársloka 2011. Þá er í gildi svokallaður búnaðarlagasamningur sem undirritaður er af landbúnaðarráðherra og fjármálaráðherra um verkefni samkvæmt búnaðarlögum og hann er í gildi á árabilinu 2006–2010. Stuðningur við loðdýrarækt er í tilteknum farvegi á grundvelli samkomulags ríkisvalds og loðdýrabænda og þannig mætti áfram telja. Landbúnaðarstefnan er því að mjög miklu leyti bundin af hálfu stjórnvalda á grundvelli laga og samninga, löggerninga sem um þetta gilda. Engu að síður hefur svo tekist til að beingreiðslur, samkvæmt þessum sömu búvörusamningum til sauðfjárbænda og mjólkurframleiðenda og reyndar einnig að nokkru leyti stuðningurinn við garðyrkjuna, voru skornar niður í fjárlögum yfirstandandi árs. Ég hef átt viðræður við Bændasamtökin um þá stöðu og þar er mönnum alveg ljóst að ekki eru horfur á að sú skerðing gangi til baka. Fjármunir eru ekki í hendi og engar fjárheimildir til að gefa undir fótinn með slíkt. Engu að síður væri affarasælast fyrir báða aðila ef í anda góðra samskipta þeirra á umliðnum árum tækist að semja um framhald þeirra mála og það er opið af okkar eða minni hálfu sem ráðherra að gera það. Ríkið hefur frá sinni hlið verið að kanna aðeins stöðu sína í málinu, m.a. lagalega í framhaldi af því að Bændasamtökin hafa látið greina stöðu sína og gera lögfræðiálit. Ég hef boðið upp á það, og er með umboð frá ríkisstjórninni til þess, að þegar slík vinna er búin gætu menn í öllu falli hafið eitthvað sem menn kölluðu óformlegar könnunarviðræður í fyrstu umferð, ef til vill ekki formlegar samningaviðræður fyrr en ljóst væri að einhverjir fletir væru á málum. Ég held að allir mundu að sjálfsögðu gleðjast yfir því að hægt væri að koma þessu út úr heiminum með einhvers konar samningum um framhaldið því báðir þessir aðilar eiga mjög mikið undir því að samskiptin haldist í uppbyggilegum farvegi og séu í sátt. Gripið hefur verið til tiltekinna ráðstafana, svo sem eins og þeirra að auðvelda bændum uppgjör virðisaukaskatts. Það var gert í samkomulagi landbúnaðarráðuneytisins og fjármálaráðuneytisins þar sem frestir voru lengdir og vaxtareikningar felldir niður, sem og að þeim tilmælum var beint til skattstjóra að nýta heimildir laga um aukauppgjörsdag á virðisaukaskatti í þágu þeirra sem það hentaði. Í þinginu er frumvarp um breytingu á lögum um Bjargráðasjóð þar sem ætlunin er að nýta í einhverjum mæli fjármuni þess sjóðs til að aðstoða bændur við áburðarkaup í vor. Verkefni er að fara af stað sem ætlað er til að auka starfsemi landshlutabundinna skógræktarverkefna í ár svo ekki komi til tilfinnanlegs samdráttar þar og að jafnvel plöntur fari forgörðum sem ella mundi gerast að óbreyttum fjárveitingum. Ég reikna með að landbúnaðarráðuneytið, Framleiðnisjóður og fleiri aðilar reyni að leggja til einhverja fjármuni í því skyni þannig að það verkefni geti farið af stað og skapað allmörg störf og sömuleiðis hefur verið í skoðun atvinnuátaksverkefni á breiðari grunni á sviði landgræðslu, skógræktar og ýmissa umhverfisverkefna Þannig er ýmislegt verið að reyna að gera, bæði til að aðstoða atvinnugreinina og nýta möguleika innan hennar til að skapa störf og verðmæti.

Virðulegi forseti. Ég fagna þessari umræðu og þakka fyrir að hún skuli vera hafin. Almennt má segja að í landbúnaðinum, þrátt fyrir staðbundna og tímabundna erfiðleika, fari fram fjölbreyttari atvinnusköpun en nokkru sinni fyrr. Ég vil segja almennt um stuðningsfyrirkomulag við landbúnaðinn að ég veit að tiltekin þróun á sér stað á alþjóðlegum vettvangi, WTO, en skoðun mín er sú að við eigum ekki að hverfa frá framleiðslutengingum sem eru núna í stuðningskerfinu við landbúnaðinn. Framleiðslutengingarnar hafa ákveðið hlutverk til að halda uppi atvinnustarfsemi í sveitum og ég held að mjög mikilvægt sé fyrir okkur að reyna að viðhalda því. Almennt talað um búvörusamningana þá fagna ég þeirri yfirlýsingu hæstv. ráðherra að halda áfram þeim viðræðum sem ég hafði hafið við forustumenn Bændasamtakanna um fyrirkomulag búvörusamninga. Ég held að mjög mikilvægt sé að reyna að tryggja það að þeir fjármunir sem eru til staðar varðandi búvörusamninga nýtist bændum sem best og komi að mestu leyti til bændanna, þ.e. að þeir fjármunir nýtist sem best við búreksturinn sjálfan.

Frú forseti. Ég er sannfærður um að íslenskur landbúnaður, bændur og innlend matvælavinnsla mun leika lykilhlutverk í endurreisn þess atvinnulífs sem við viljum byggja upp á næstu árum. Þar er mjög mikilvægt að breytt sé um stjórnarstefnu frá því sem áður var og hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hefur þegar tekið stór skref í þeim efnum. Ég vil spyrja um það samráð sem hefur verið á milli stjórnvalda og aðila vinnumarkaðarins um aðgerðir í efnahags- og atvinnumálum og aðild Bændasamtakanna að því. Ég man að ég spurði fyrrverandi forsætisráðherra, Geir H. Haarde, um þetta og honum fannst ekki ástæða til að vera að hafa þá með í slíku samráði, en ég spyr hæstv. landbúnaðar- og sjávarútvegsráðherra: Er ekki eðlilegt að bændur og samtök þeirra komi inn á þann samráðsvettvang sem nú tekst á við þau alvarlegu mál sem við stöndum frammi fyrir.

Hæstv. forseti. Ég fagna því að hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hafi hug á að hefja könnunarviðræður við Bændasamtökin og halda áfram því starfi sem fyrrverandi sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra var byrjaður með. Ég fékk ekki alveg svör við því hvort hugsanleg stefnubreyting sé hjá hæstv. ráðherra um að hann hafi hug á að fara meira út í grænar greiðslur. Ástæða þess að ég spyr um þetta er sú að því var gefið undir fótinn í viðtali sem haft var við ráðherrann, a.m.k. á þann hátt að nokkrir bændur hafa haft samband við mig og haft af því áhyggjur að þarna væri einhver stefnubreyting fram undan. Mér þætti vænt um að fá einhver svör við því vegna þess að ég hef orðið vör við að þetta hafi valdið nokkrum óróa meðal bænda, að hugsanlega sé á einhvern hátt verið að kippa fótunum undan því kerfi sem nú hefur með ágætu samráði, samvinnu og samningum komist á varðandi þá samninga sem nú eru í gildi við Bændasamtökin, þ.e. um mjólk, sauðfé og grænmeti. Ég held að mjög mikilvægt sé að við fáum að vita hvort nokkur fótur er fyrir því að hæstv. ráðherra ætli að umbylta þessu kerfi á skömmum tíma þannig að bændur geti ekki verið alveg klárir á því hvar þeir standa með sinn rekstur.

Frú forseti. Ég vona að bændur geti verið sæmilega öruggir um hvar þeir hafa mig. Ég hef öflugt bakland og aðhald, m.a. frá fjölskyldu minni þegar kemur að íslenskum bændum, menn þurfa því ekki að óttast að ég sé ekki sæmilega tengdur þar. Ég geri ráð fyrir að ummæli sem ég lét falla á búnaðarþingi hafi verið tilefni til þessara vangaveltna því þar gaf ég vissulega sterklega til kynna að það væri skoðun mín að í framtíðinni, að sjálfsögðu ekki fyrr en að loknum kosningum og þá í höndum nýrra stjórnvalda, væri ástæða til að hefja stefnumótunarvinnu og horfa lengra fram í tímann. Þá er ég að tala um langt fram yfir gildistíma núverandi búvörusamninga. Ég er að tala um landbúnaðarstefnu til lengri tíma, menn ættu að setjast yfir það verkefni og hafa þá nægan tíma fyrir sér til að leggja línur um framhaldið og ég er áhugasamur um að við þróum kerfi í átt til - já, við getum kallað það grænna greiðslna. Ég hef lengi talið að einhvers konar búsetutengdur grunnstuðningur ætti að vera hluti af stuðningnum við landbúnaðinn til að auðvelda nýliðun í greininni og til að framseljanleg framleiðsluréttindi væru ekki of hár þröskuldur fyrir kynslóðaskiptum, en það þýðir ekki að til standi að fara að hrófla við eða hlaupa frá gildandi samningum. Ég get tekið af allan vafa um að ekkert slíkt er á dagskrá í þeim efnum. Ég vil taka fram, af því ég kom því ekki að í fyrri ræðu minni, að það hefur sömuleiðis verið ákveðið og er í vinnu í ráðuneytinu að fara yfir allt sem lýtur að sölu og markaðssetningu afurða beint frá býli. Ætlunin er að fyrir vorið verði búið að skýra það regluverk og koma betur á framfæri upplýsingum um hvað menn geta og hvað ekki í þeim efnum. Svo virðist vera að margir óttist að þar sé erfiðara regluverk og fleiri þröskuldar en raunverulega eru til staðar þegar málin eru skoðuð og menn kannski verið of hikandi og hræddir við það að ráðast í slíka hluti af því að þeir hafa gefið sér fyrir fram að það væri torveldara en raun er á. Varðandi spurningu um samráð ríkisstjórnar við aðila vinnumarkaðarins og hvort Bændasamtökin eigi ekki að vera þar með, þá er mitt svar jú, alveg hiklaust. Það samráð er í höndum forsætisráðherra sem undirbýr þá fundi og velur þá aðila sem þangað koma. Ég get komið þeim skilaboðum  
            

Hæstv. forseti. Nú kannski sem aldrei fyrr þarf að líta til nýrra verkefna sem eflt gætu atvinnulíf okkar Íslendinga. Kræklingarækt er mikil atvinnugrein í Evrópu, árleg neysla kræklings er mjög mikil og nefnd hefur verið talan 2 milljónir tonna. Nú er hins vegar farið að þrengjast um ræktunarsvæði í Evrópu og því eru meiri líkur á að markaðsaðstæður okkar Íslendinga eflist. Í Kanada hefur líka verið unnið markvisst að eflingu kræklingaræktar sem atvinnugreinar og þar hefur náðst góður árangur. Norður í Eyjafirði og víðar um land hafa einstaklingar lengi reynt að ná tökum á kræklingarækt, margir hafa lagt á sig fórnfúst starf til að ná árangri en framlög hins opinbera hafa hins vegar verið nokkuð takmörkuð í því þróunarferli. Þó hafa verið þróaðar aðferðir við búnað og varnir vegna ræktunarinnar en betur má ef duga skal til að ræktunin geti farið að skila arði og skila okkur störfum. Þess má líka geta að nú er fram undan hjá Hríseyingum að ráða a.m.k. átta manns til vinnu til viðbótar við þá fimm sem þar eru í vinnu hjá Norðurskel. Sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd hefur haft þessi mál til athugunar í vetur. Í fyrrahaust fór nefndin vestur á firði og ræddi við aðila sem hafa stundað rannsóknir þar. Í vetur hafa ræktendur komið til nefndarinnar og nú 5. mars sl. komu rannsóknaraðilar og forsvarsmenn rannsóknarsjóða til nefndarinnar. Það er auðvitað ljóst að ýmislegt er óunnið varðandi atvinnugreinina og er það tilefni spurningar minnar til ráðherra, og ekki síður hvort raunverulegur vilji er til staðar í opinbera kerfinu til að veita þessari atvinnugrein þann ramma sem nauðsynlegur er utan um greinina þannig að hún hafi fast land til að standa á. Það hlýtur því að vera spurning hvort ekki sé komið að því að hið opinbera móti stefnu utan um atvinnugreinina. Nú má segja að það sé komið að nokkrum tímamótum þar sem erlendir aðila hafa sýnt áhuga á að koma og fjárfesta hér í kræklingaræktinni sem atvinnugrein. Ekki hafa allir hjallar verið yfirstignir en margt hefur lærst á löngum tíma og það þarf að gera frekari rannsóknir á ræktunarsvæðum, vöktunarmálum o.fl. Umsóknir um rannsóknarstyrki í samkeppnissjóði virðast ekki hafa hlotið náð fyrir augum rýninefnda þannig að það er ljóst að það þarf að efla rannsóknir við atvinnugreinina. Ég spyr því hæstv. ráðherra: 1. Hver er staða umhverfisvöktunar vegna kræklingaræktar? Þá er ég að horfa á hitastig, fóður, þörungablóma o.fl. 2. Hefur ráðherra áform um að stuðla að eflingu kræklingaræktar?

Frú forseti. Ég held að það sé kannski sanngjarnt að viðurkenna að kræklingaræktin hafi verið svolítið munaðarlítil, ekki alveg munaðarlaus en ekki nægjanlega vel að henni hugað. Ég ásaka ekki einn eða neinn sérstaklega, ég held einfaldlega að það hafi verið ákveðnar efasemdir, ákveðin vantrú á að þessi grein ætti hér góða framtíðarmöguleika. Menn færðu fram rök eins og þau að héðan væri fjarlægð á markaði það mikil o.s.frv. að hún ætti erfitt með að verða samkeppnisfær. Ég vona að það sé að afsannast. Sá árangur sem menn hafa náð er afar athyglisverður, t.d. í Hrísey eða Eyjafirði eins og hv. fyrirspyrjandi nefndi. Þar hefur sömuleiðis náðst mikill árangur í gegnum samstarf við Kanadamenn sem hafa komið með verðmæta þekkingu inn í greinina og menn hafa þar af leiðandi getað stytt sér svolítið leið í því mikla þróunarstarfi og þeirri þekkingaruppbyggingu sem þetta frumkvöðlastarf hefur verið. Hvað varðar umhverfisvöktunina er staðan sú að á undanförnum árum hefur verið ráðstafað á fjárlögum líklega um 3 millj. kr. til rannsókna sem snúa að umhverfisvöktun. Þessar rannsóknir beinast einkum að athugun á mengun, eiturþörungum, þungmálmum og fleiru slíku á fyrirhuguðum ræktunarsvæðum. Matvælastofnun hefur eftirlit með svæðunum og framleiðslunni eftir að heilnæmiskönnun lýkur. Nefnd á vegum ráðuneytisins vinnur nú að tillögugerð um hvernig stofnanir hins opinbera geti stutt best við rannsóknir sem koma greininni til góða og gert er ráð fyrir að nefndarstarfinu ljúki síðar á þessu ári. Það eru átta kræklingaræktarsvæði í heilnæmiskönnun í dag og gert er ráð fyrir að rannsókn á fyrstu svæðunum ljúki nú í sumar þannig að framleiðsla gæti þá hafist á þeim svæðum. Þessi svæði eru einkum á Vesturlandi, Vestfjörðum og Norðurlandi. Í öðru lagi er spurt: Hefur ráðherra áform um að stuðla að eflingu kræklingaræktar? Svarið er já, það er þegar komið vel í gang í ráðuneytinu eftir að ég kom þangað. Það hefur m.a. verið fundað með aðilum og sömuleiðis hefur sjávarútvegsnefnd Alþingis sýnt frumkvæði í því máli og formaðurinn verið í samstarfi í framhaldinu við ráðuneytið. Kræklingaræktin hefur haft mjög takmarkaðan aðgang að fé úr opinberum sjóðum, eitthvað lítils háttar úr AVS-sjóðnum, en nú er orðin dálítil breyting þar á því að skipulag rannsóknanna í heild sinni er nú í vinnslu. Ásamt kræklingaræktendum og opinberum stofnunum er unnið að því og mér er nær að halda að þegar sé búið að ákveða að eyrnamerkja nokkurt fé til þess verkefnis þannig að vonandi geti komist meiri skriður á þessi mál en verið hefur. Ég held að það sé orðið tímabært. Það tilrauna- eða þróunarstarf sem við getum sagt að hetjuleg barátta frumkvöðlanna hafi í eðli sínu verið hefur þegar lagt grunn að því að menn geti farið af stað í þetta sem alvöruatvinnugrein og þá eru möguleikarnir gríðarlegir. Það verða þá væntanlega fyrst og fremst markaðsaðstæðurnar og afkoman sem ráða því í hversu stórum stíl slík ræktun getur farið hér fram. Kræklinginn er hægt að ala mjög víða við landið og aðstæður eru víða ágætar til þess eins og komið hefur í ljós og nógur er sjórinn þannig að við ættum að geta bundið talsverðar vonir við að hér væri að bætast við álitleg stoð í matvælastóriðju okkar sem er samtals sjávarútvegur og landbúnaður hér í landinu og úrvinnsla og framleiðsla matvæla úr þeim greinum, bæði í okkar eigin þágu og til útflutnings.

Herra forseti. Ég fagna því sem fram kemur í máli hæstv. sjávarútvegsráðherra um styrki til þessarar greinar. Mig langar að vekja athygli á því til gamans að þann 20. mars - nú er 18. - árið 2002 lagði ég nákvæmlega sömu fyrirspurnir fyrir þáverandi sjávarútvegsráðherra. 

Virðulegi forseti. Ég verð að minna á að í tíð minni sem sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra setti ég á laggirnar nefnd til að marka stefnu varðandi stuðning við kræklingaeldi og stefnumótun varðandi það. Sú skýrsla hefur legið fyrir, þeirri vinnu lauk á síðasta ári. Það var að mínu mati tímamótavinna þar sem því var m.a. slegið föstu af þeim sérfræðingum sem þar unnu og fólki úr atvinnulífinu að það væru mjög miklir möguleikar í kræklingaræktinni. Fram undir þetta hafði menn greint á um þetta en þarna var sýnt fram á það svart á hvítu. Sömuleiðis var lagt á ráðin um það með hvaða hætti hið opinbera ætti að koma að því að styðja við uppbyggingu kræklingaræktar, svo sem eins og með því að standa fyrir vöktun á kræklingaræktarsvæðum og líka stuðning varðandi það hvernig hægt væri með sem skynsamlegustum hætti að flytja þessar afurðir til markaðslandanna. Þessi vinna var öll hafin í minni tíð og ég beindi sömuleiðis þeim tilmælum til AVS-stjórnarinnar að tekinn yrði upp stuðningur við kræklingaræktina í ljósi þess að búið væri að vinna þessa stefnumótunarvinnu og sýna fram á mikilvægi og notagildi kræklingaræktar. Ég hvet 

Frú forseti. Mér er ánægjuefni að upplýsa það að nýskipuð sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd tók þetta mál föstum tökum á fyrstu tveim fundum nefndarinnar eftir að hún var skipuð. Ný ríkisstjórn tók þessi mál sérstaklega upp að beiðni skelfiskræktenda. Fyrri fundurinn með þeim leiddi til þess að fundur var haldinn með Hafró, ráðuneytinu og AVS-sjóðnum sem stendur fyrir aukið virði sjávarfangs. Það kom mér á óvart að upplifa að þessi grein hefði verið olnbogabarn og fulltrúar skelfiskræktar sögðu farir sínar ekki sléttar. Það var farið í málið, þeir áttu síðan fund í ráðuneytinu, þeir áttu fund með AVS-sjóðnum og þar hefur aukinn styrkur verið veittur, um að ég hygg upp undir 5 millj. kr., til verksins. Svo er fyrirhugaður fundur um málið í ráðuneytinu á föstudagsmorgun. Ríkisstjórnin og hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra munu taka þetta mál föstum tökum og það veitir ekki af. Þarna eru verulega miklir möguleikar og þarna er sprota- og nýsköpunarstarfsemi í gangi.

Frú forseti. Þetta er eitt af því góða sem er í gangi í þjóðfélaginu í dag, það að auka atvinnu í kræklingarækt og afla gjaldeyristekna. Það er þetta sem við þurfum að nýta okkur núna, nýta allar auðlindir til sjávar og lands. Það er samt sorglegt að vita um neikvæðni ráðgjafarnefndar hjá AVS-sjóðnum um þessa atvinnugrein og ráðuneytis og annarra opinberra aðila sem hafa komið að þessu. Ein manneskja hjá Hafrannsóknastofnun virðist jákvæð gagnvart þessu og hefur rannsakað þetta. Frumkvöðlarnir eiga auðvitað heiður skilinn, þeir sem hafa baksað við að gera tilraunir og hafa haldið áfram af litlum efnum en trú á að hægt sé að gera þetta að alvöruatvinnuvegi. Það eigum við að styðja 

Virðulegi forseti. Ég fagna þessari umræðu um kræklingaræktina. Ég held að ég geti sagt að alla mína tíð sem þingmaður, sem er að verða 10 ár, hef ég dáðst að baráttu þeirra norðanmanna í Hrísey, perlu Eyjafjarðar, forsvarsmanna Norðurskeljar og halla ekki á neinn þótt ég nefni Víði Björnsson. Ég hef dáðst að þrautseigju þeirra við þetta, við það að ganga á milli Pontíusar og Pílatusar í kerfinu - fram að þessu. Það hefur verið aðdáunarvert hvað þeir hafa dugað vel í því, en það má líka gagnrýna hve illa var tekið undir með þeim framan af þó að það gangi sem betur fer betur loksins núna. Virðulegi forseti. Þetta er eitt af því sem við áttum auðvitað að vera komin miklu lengra með, ný atvinnugrein, gjaldeyrisskapandi atvinnugrein, og ekki veitir af. Ég fagna umræðunni sem hér hefur farið fram og því hvernig tekið er á þessu máli núna á vegum sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra til að efla þessa starfsemi. Það er það sem við þurfum einmitt 

Hæstv. forseti. Eins og hér hefur komið fram eru mikil tækifæri í þessari atvinnugrein en jafnframt eru ýmsir þröskuldar sem þarf að komast yfir. Ég hvet hæstv. ráðherra til að halda áfram því góða starfi sem hæstv. fyrrverandi ráðherra hafði hafið í þessu efni og því samstarfi sem var komið á við samtök kræklingaræktenda. Þau gegna lykilhlutverki í því að þróa þessa atvinnugrein áfram. Það er margt sem þarf að huga að, það þarf líka að þróa aðferðir til að flytja kræklinginn á markað þannig að sem hæst verð fáist fyrir hann. Það kom m.a. fram í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd að flutningskostnaður er mjög hár miðað við verðmæti kræklingsins og því þarf að þróa betri aðferðir við að koma þessari afurð á markað þannig að hún sé sem ferskust þegar hún kemur til neytenda. Að mínu mati þarf einnig að kortleggja þau svæði þar sem hægt er og skynsamlegt er að ráðast í þessa atvinnustarfsemi. Það er engum í hag að hafin verði ræktun á svæðum sem alls ekki eru til þess fallin. Þess vegna er nauðsynlegt að ráðast í grunnrannsóknir á svæðunum þannig að hægt sé að skipuleggja og hreinlega kortleggja þau svæði við landið þar sem er mögulegt að stunda þessa ræktun. Kræklingarækt svipar kannski meira til landbúnaðar en sjávarútvegs og það þarf að hafa þau svæði nokkuð klár sem eru möguleg til að veita einhverja uppskeru. Það er hugsanlegt að það þurfi að þróa búnaðinn betur. Mér heyrðist það á þeim kræklingaræktendum sem við töluðum við. 

Frú forseti. Það er svo sem ekki miklu við þetta að bæta. Ég held að það hafi komið ágætlega fram í umræðunni hver staða málsins er. Ég þakka hv. þingmönnum sem hafa lagt orð í belg, þar á meðal formanni sjávarútvegsnefndar sem hefur upplýst hvernig sjávarútvegsnefnd hefur beitt sér í málinu frá stjórnarskiptum.

Frá því fyrir stjórnarskiptin.

Já, já, örugglega líka þar, mér finnst ekki aðalatriðið að menn merki sér hluti. Þeim er það mjög tamt í munni, þingmönnum Sjálfstæðisflokksins, að menn eigi að halda áfram því góða starfi sem þeir unnu og ég get fúslega sagt það að að því marki sem að þessu var unnið í tíð fyrri ríkisstjórnar er það gott og ég mun halda því áfram. Því miður er starfið ekki allt jafngott annars staðar, ég geri ekki ráð fyrir að menn séu að leggja til að við höldum áfram því góða starfi sem Sjálfstæðisflokkurinn vann á sviði efnahags- og bankamála svo eitthvað sé nefnt. 
             Það er enginn vafi á því að á sviði skelfisks eru miklir möguleikar og ég vil leyfa mér að nefna hér, þótt það sé annað mál, annað mikið þróunarstarf sem hefur kostað blóð, svita og tár, það að veiða kúfisk og markaðssetja hann. Heimamenn á Þórshöfn hafa þurft að kosta nánast að öllu leyti allt þróunar- og rannsóknastarf. Það er umhugsunarefni að það verði hlutskipti sumra nýsköpunaratvinnugreina að þurfa í miklu ríkara mæli að kosta grunnrannsóknir sínar sjálfar en á við um ýmsar aðrar greinar. Það er umhugsunarefni fyrir okkur að þannig skuli þessu vera fyrir komið, því miður, en sá er veruleikinn. Hvað varðar gæðaprófanir, mengunarmælingar o.fl. hafa menn í slíkum tilvikum oft þurft að bera þar kostnað sjálfir sem aðrar greinar atvinnulífsins eða jafnvel sjávarútvegsins fá að mestu leyti í gegnum hinar almennu rannsóknir sem kostaðar eru að uppistöðu til af ríkinu. Þarna eru auðvitað þröskuldar og erfiðleikar. Einn af þeim er fjárbindingin í framleiðslu af því tagi þar sem ferlið er nokkuð langt. Þá kem ég enn að einu áhugamáli mínu sem eru vextirnir. Það mundi t.d. fátt koma nýsköpunarstarfi og þróun af þessu tagi betur en að fjármagnskostnaður lækkaði. Það er mikil fjárbinding í því að kaupa búnað og setja hann niður og bíða síðan eftir því að 

Hæstv. forseti. Í fyrsta tölublaði Framkvæmdafrétta Vegagerðarinnar í ár, sem gefið var út þann 26. janúar, birtist grein eftir vegamálastjóra undir heitinu Útboð hefjast að nýju. Þar segir hann frá því að 5 milljarða vanti upp á fjárheimildir ársins til að hægt verði að standa við núgildandi samgönguáætlun hvað nýframkvæmdir varðar. Tilmæli séu um að fyrst og fremst verði farið í verkefni á suðvesturhorninu og að um helmingi fjárheimilda til nýframkvæmda á árinu verði veitt til verkefna á því svæði en afgangurinn dreifist um landið. Þetta staðfesti samgönguráðherra nokkrum dögum síðar í grein í Morgunblaðinu, sem birtist föstudaginn 30. janúar. Þar segir hann að 6–7 milljarðar verði veittir til nýrra samgönguframkvæmda á árinu og einnig, með leyfi forseta: „Við val á verkum hef ég lagt aukna áherslu á suðvesturhorn landsins og á samgöngubætur sem krefjast mikils mannafla. Er í fyrstunni miðað við að um helmingur af þeim 6–7 milljörðum króna sem til ráðstöfunar eru fari í verkefni á Suðvesturlandi og hinn helmingurinn skiptist á önnur landsvæði.“ Það er rétt hjá hæstv. ráðherra að nauðsynlegt er að miða við það að mannaflsþörf þeirra verkefna sem ráðist er í sé sem allra mest vegna þess ástands sem nú er í atvinnumálum þjóðarinnar. Ég er hins vegar ekki sammála þegar kemur að forgangsröðun verkefna. Ég sé enga ástæðu til að ýta verkefnum á suðvesturhorni landsins framar í röðina. Ég sé engin rök sem hníga sérstaklega að því. Ég bendi á að starfsemi verktaka er ekki svæðisbundin. Verktakar eru færanlegir á milli landsvæða og mannskapurinn einnig. Ég nefni dæmi um Suðurverk á Hólmahálsi, Vopnafirði og Landeyjahöfn en höfuðstöðvar þess eru í Kópavogi. Ég nefni einnig að á Egilsstöðum eru öflug verktakafyrirtæki og Héraðsverk vinnur t.d. í Skagafirði og á Sléttu þannig að verktakarnir eru ekki staðbundnir. Það er sem sagt engin nauðsyn sem rekur til þess að beint samband sé á milli svæðisskiptingar framkvæmda og atvinnuástands á svæðunum. Vinnuaflið er færanlegt, ekki síst í þessum geira þar sem oftar en ekki er unnið á vöktum og úthöldum, og það eitt og sér að vegur sé lagður á svæðið þar sem atvinnuástand er bagalegt er engin trygging fyrir því að það batni. Það eru kannski nokkrar líkur á að slíkt vinnuafl megi nýta til verkefna annars staðar á landinu. Ég spyr því ráðherrann hvort nokkur þörf sé fyrir aðrar viðmiðanir við úthlutun vegafjár nú en í venjulegu árferði? Hvort ekki sé réttara að miða áfram við það að samgönguframkvæmdir stytti leiðir, auki öryggi og færi byggðir í nánara samband en að þær séu staðsettar í einu kjördæmi frekar en öðru. Ég bið ráðherrann um að reifa fyrir þinginu þau sjónarmið sem liggja að baki ákvörðuninni. Að auki tel ég brýnt að hann upplýsi okkur um það hvaða sjónarmið gildi í þetta skipti við ákvörðun 

Hæstv. forseti. Hv. þm. Arnbjörg Sveinsdóttir hefur beint til mín þessari spurningu: „Hvaða sjónarmið búa að baki þeirri ákvörðun ráðherra að veita einungis tæplega helmingi ráðstöfunarfjár til nýrra samgönguframkvæmda á þessu ári til verkefna í landsbyggðarkjördæmum?“ Ekki er hægt að gefa fullnægjandi svar fyrr en við sjáum betur niðurstöður útboða. En þetta er ekki eins og hér er talað um. Hvert hlutfallið verður kemur í ljós þegar tilboð hafa verið opnuð og útboð hafa öll farið fram og hvort við sjáum þá góðan meiri hluta í þessu, raunverulegan helming, tvo þriðju eða eitthvað annað. Það á eftir að koma í ljós og kemur ekki í ljós, virðulegi forseti, fyrr en útboðin hafa öll verið könnuð. Þá er það líka spurning um hvað eigi að taka til höfuðborgarsvæðisins. Hin hefðbundna skýring, sem hefur verið hingað til, er að það séu Reykjavíkurkjördæmin bæði og Suðvesturkjördæmið. Við getum spurt okkur að því hvort framkvæmdir, eins og t.d. við Suðurlandsveg eða Vesturlandsveg, hér í næsta nágrenni teljist ekki til höfuðborgarsvæðisins. Þá kemur aftur upp spurning um hvaða hlutfall kemur út úr því. En líka er rétt að hafa í huga, virðulegi forseti, að á árinu 2009 verðum við með töluvert mikið af uppgjörum við þau verk sem hafa verið í gangi, þau verk sem tekin voru fram fyrir og sett í flýtiframkvæmdir af fyrrverandi ríkisstjórn 10. júlí 2007, ef ég man rétt, vegna skertra aflaheimilda í þorskveiðum á árinu. Þess vegna, virðulegi forseti, hafa jafnmiklar framkvæmdir verið á landsbyggðinni og raun ber vitni. Líka er rétt að hafa í huga, virðulegi forseti, að einn þáttur kemur auðvitað inn í þetta líka sem er það að aðeins - þótt það séu kannski umferðarmestu æðarnar - 3,5% af lengd þessara vega, þ.e. stofn- og tengivega, eru á hinu hefðbundna og skilgreinda höfuðborgarsvæði. En ansi margar framkvæmdir hafa verið í undirbúningi og eru að fara í framkvæmd á höfuðborgarsvæðinu og dettur mér helst í hug hringvegurinn í Mosfellsbæ, Álftanesvegur sem er í útboði, Arnarnesvegur og hringvegur milli Bæjarháls og Vesturlandsvegar, en gert er ráð fyrir tvöföldun þar. Auk þess verða á höfuðborgarsvæðinu boðin út mörg smærri verk, sem unnið hefur verið að að setja í gang, sem eru eingöngu og kannski fyrst og fremst til að bæta umferðarflæði á svæðinu auk þess sem sum þeirra hafa það að markmiði að greiða sérstaklega fyrir almenningssamgöngum. Virðulegi forseti. Þess vegna ítreka ég enn og aftur og spyr hvernig skilgreina eigi höfuðborgarsvæðið til að ekki sé sífelld togstreita á milli höfuðborgarbúa og landsbyggðarbúa um hvað sé verið að gera. En ég ítreka það sem ég sagði áðan um hver niðurstaðan verður. Ég er alveg sannfærður um að það verður töluvert meira en helmingur. Útboð standa yfir á Vopnafjarðarheiði og svokallaður Raufarhafnarleggur verður auglýstur í næstu viku sem og Bræðratunguvegur með nýrri brú yfir Hvítá. Tilboð hafa verið opnuð í fyrsta kafla á Vestfjarðavegi og þar á líka að bjóða út framkvæmdir á Haffjarðará og ég minni á framkvæmdir við Landeyjahöfn. Auk þess vil ég geta þess, virðulegi forseti, að nánast allar framkvæmdir siglingamála eru í landsbyggðarkjördæmunum þremur og eina stóra framkvæmdin í flugmálum að svo stöddu, lenging Akureyrarflugvallar, er í landsbyggðarkjördæmi. Vonandi stendur það til bóta með byggingu samgöngumiðstöðvar við Reykjavíkurflugvöll. Í öðru lagi spurði hv. þingmaður: „Hvernig hyggst ráðherra tryggja það að markmið gildandi samgönguáætlunar komi til framkvæmda í ljósi fyrrgreindrar ákvörðunar?“ Þá vísa ég í svar við fyrri spurningunni, fjármálaástandið leiddi til mikils niðurskurðar á fé til samgöngumála og eins og kunnugt er getur samgönguráðherra ekki tryggt að unnt verði að standa við öll fyrirhuguð markmið samgönguáætlunar árið 2009. Ég hef áður sagt að ekki verður hætt við neitt heldur frestast ýmislegt af sjálfu sér, eins og t.d. vegna skipulagsmála þar sem við höfum ekki leyfi til að fara af stað, jafnvel þó að peningar væru til. Frú forseti. Ekki hefur að öllu leyti verið ákveðið hvaða vegagerðarverkefni verður unnt að bjóða út árið 2009. Heildarfjárveiting til vegamála liggur fyrir á fjárlögum en þróun verðlags hefur haft töluverð áhrif á þau verk sem þegar eru í gangi og þar með á það rými sem verður til nýrra verkefna. Þá munu niðurstöðutölur úr útboðum ársins einnig hafa áhrif á það hvaða fjármagn verður til ráðstöfunar, eins og ég gat um áðan. Þannig að eiginlega má segja, 

Frú forseti. Ég vil bara árétta hversu mikilvægt er að bæði stofnframkvæmdum og viðhaldsverkefnum í vegamálum verði dreift sem best um landið. Ég minnist yfirlýsingar frá hæstv. samgönguráðherra um að þótt að þrengdi yrði samt að standa vörð um þau verkefni sem væru úti á landi. Þessi minni verkefni væru mannaflsfrek og hentuðu vel fyrir minni staðbundna verktaka. Ég legg áherslu á að við það verði staðið og treysti hæstv. samgönguráðherra til þess. Því í góðærinu 2006 og 2007 voru vegaframkvæmdir einmitt skornar niður úti á landi vegna þenslu og vegaframkvæmdir voru aldrei minni en árið 2006. Það er ansi hart 

Hæstv. forseti. Tilefni fyrirspurnar minnar var einmitt yfirlýsing hæstv. ráðherra um að færa ætti áherslurnar frá landsbyggðinni til höfuðborgarsvæðisins og vísað í það að ráðast þyrfti í mannaflsfrekar framkvæmdir á höfuðborgarsvæðinu vegna atvinnuástandsins þar. Ég vil þá enn þá ítreka að það er auðvitað þannig í vegaframkvæmdum að sá mannafli sem nýtist til vegaframkvæmda er ekki bundinn við þau svæði þar sem framkvæmdirnar fara fram. Af þeirri ástæðu er ekki nauðsyn á því að flytja til verkefni enda held ég að þá væri hægt að horfa til atvinnuástands á fleiri stöðum en á höfuðborgarsvæðinu. Því auðvitað þarf víða að huga að því og ég nefni t.d. Héraðið og Egilsstaði en þar er byggt mjög á verktakastarfsemi og öflugir verktakar þaðan hafa verið að vinna um allt land. Nú er slæmt atvinnuástand á Egilsstöðum og er þá ekki rétt að horfa til þess? Meginmálið er: Er hæstv. ráðherra, eins og kemur fram í yfirlýsingum hans, að breyta um stefnu? Ætlar hann að hverfa frá meginmarkmiðum samgönguáætlunar eingöngu til að framkvæmdirnar geti farið fram í Reykjavíkurkjördæmunum og Suðvesturkjördæmi? Ég held að það sé rangt og áfram eigi að byggja á því að vegaframkvæmdir séu til að stytta leiðir og verið sé að auka umferðaröryggi og færa byggðir í nánara 

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir fyrirspurnina og þingmanninum sem tók þátt í umræðunni. Það er alveg rétt sem hér hefur komið fram um hinar mannaflsfreku framkvæmdir og að við efnahagshrunið og það að missa 6 milljarða út úr samgönguáætlun hafi þurft að endurskoða alla áætlunina. Því er heldur ekki að leyna, virðulegi forseti, og ég ætla að ítreka það sem ég sagði áðan, að stærstu óvinir samgönguframkvæmda í dag eru verðbólga, háir vextir og lágt gengi. Þetta kemur verulega í bakið á okkur og tekur töluvert fé. Mörg verk sem eru í gangi verða dýrari en ætlað var. Mörg verk sem við erum að fara að bjóða út hafa hækkað mikið. En á móti kemur að við erum að fá mjög góð tilboð - og 60% tilboð sem við höfum verið að fá núna. Það má segja það að sá sem hér stendur bíður spenntur eftir 24. mars þegar opnuð verða tilboð í Vopnafjarðarheiði, stórt og mikið verk, sem ég veit að margir verktakar hafa tekið útboðsgögn um og munu bjóða í. Virðulegi forseti. Ég held að sem betur fer séum við öll sammála á hinu háa Alþingi um það stórátak sem hefur staðið yfir í samgöngumálum bæði 2008 og nú 2009. Áður hefur komið fram að við erum að vinna í bundnum verkum fyrir 15 milljarða á þessu ári og 6 milljarðar bætast við. Áherslurnar á það hvað verið er að gera eru dálítið óvissar. Við þekkjum það í landsbyggðakjördæmunum þar sem menn tala um að búa til veg. Spurningin þar er í raun og veru hvort menn komast milli A og B yfir höfuð ef ófærð er af snjó eða drullu. En hér á höfuðborgarsvæðinu er spurt á hvaða tíma komast menn á milli A og B. Það hefur verið stórt og 

Hæstv. forseti. Ég vil spyrja hæstv. samgönguráðherra út í ferjusiglingar yfir Breiðafjörð. Fyrir stuttu, þ.e. í lok janúar sl., barst þingmönnum Norðvesturkjördæmis og samgöngunefnd Alþingis ályktun frá bæjarráði Vesturbyggðar þar sem því er harðlega mótmælt að áform séu uppi um að leggja af ferjusiglingar milli Stykkishólms og Brjánslækjar vegna niðurskurðar á ríkisútgjöldum. Samkvæmt upplýsingum frá Sæferðum ehf. varðandi siglingar ferjunnar Baldurs yfir Breiðafjörð telur Vegagerðin að hún geti ekki gengið til samninga við Sæferðir um framlengingu á samningum milli þessara aðila. Frá árinu 2001 hefur ríkissjóður styrkt ferðir Baldurs með sérstökum samningi við rekstraraðila ferjunnar. Þegar samningurinn var framlengdur árið 2005 var gert ráð fyrir að stuðningi ríkisins mundi ljúka í lok árs 2009 en samkvæmt samningnum var dregið úr stuðningi í fyrrasumar og forsendurnar voru stiglækkandi stuðningur við ferjusiglingar. Samningurinn var sá að vegabætur hefðu orðið á sunnanverðum Vestfjörðum en tafir hafa orðið á þeim úrbótum og eins og við vitum hefur það oft komið fram í umræðunni á Alþingi. Hinn 24. febrúar sl. voru opnuð tilboð í endurgerð á tæplega 16 km kafla á Vestfjarðavegi frá Þverá í Kjálkafirði að slitlagsenda við Þingmannaá í Vatnsfirði en því verki á að vera að fullu lokið 30. nóvember 2010. Það er því fyrirsjáanlegt að vegaframkvæmdum á þessari leið verður ekki lokið þegar samningnum við Sæferðir lýkur um næstu áramót. Samkvæmt því bréfi sem þingmönnum barst kemur fram, ef ég má vitna, með leyfi forseta, í það bréf: „Mikil hætta er á að ferjunni verði fundin önnur verkefni ef ekki næst að endurnýja samninginn við Vegagerðina. Bæjarráð Vesturbyggðar fer fram á að framlengdur verði samningur milli Vegagerðarinnar og Sæferða ehf. um ferjusiglingar yfir Breiðafjörð og að fjöldi ferða verði færður til þess fyrirkomulags sem var við lýði á árinu 2007.“ Það yrði afturför ef siglingar legðust af nú þegar þörf er á að efla ferðaþjónustuna í landinu. Siglingar ferjunnar Baldurs eru gríðarlega mikilvægar fyrir íbúa og ekki síður fyrirtæki á þessu svæði og þá sérstaklega fyrir sjávarútvegsfyrirtæki sem þurfa nauðsynlega að koma afurðum sínum á markað Skiptir þá oft sköpum að koma afurðum sjóleiðina en ferjan hefur tryggt heilsárssamgöngur við sunnanverða Vestfirði undanfarin ár. Því spyr ég hæstv. samgönguráðherra hvort ekki sé þörf á að ganga til endurnýjunar á samningnum við Sæferðir ehf. og hver afstaða hans sé í þessu máli. Þá lít ég líka til ferðaþjónustunnar í landinu því að íbúar á þessu svæði vilja fá svör, og það skýr svör. Þess vegna spyr ég hæstv. ráðherra  Telur ráðherra koma til greina að endurnýja samning Vegagerðarinnar og Sæferða ehf. um siglingar yfir Breiðafjörð þegar núgildandi samningur rennur út um næstu áramót?

Virðulegi forseti. Já, samgönguráðherra telur vel koma til greina að endurnýja samning um siglingar yfir Breiðafjörð og er í því sambandi vísað í viljayfirlýsingu Vegagerðarinnar sem ég undirritaði sjálfur, dags. 24. febrúar 2009, um að samningur við Sæferðir ehf. um styrki til ferjusiglinga á Breiðafirði verði framlengdur til loka maí 2011. Endurnýjun samnings um þennan tíma byggist á því að ekki verður unnt að tryggja umferð þungra bíla á Vestfjarðavegi í Barðastrandarsýslu allt árið um kring vegna takmarkana á öxulþunga fyrr en framkvæmdum er lokið á veginum um Þorskafjörð, Djúpafjörð og Gufufjörð annars vegar og frá Kjálkafirði til Vatnsfjarðar hins vegar. Síðarnefndu framkvæmdirnar hafa þegar verið boðnar út en óvissa er enn um framkvæmdir í Þorskafirði vegna málaferla um vegagerð í Teigsskógi. Að loknum þessum framkvæmdum verður að gera ráð fyrir að ekki verði frekari styrkir til ferjusiglinga yfir Breiðafjörð. Þess má geta, virðulegi forseti, að á árinu 2008 fór Baldur 348 ferðir milli Stykkishólms og Brjánslækjar og flutti tæpa 50.000 farþega. Skipið flutti 11.868 fólksbíla og 851 flutningabíl. Ég vil ítreka það sem ég hef hér sagt í þessu svari, virðulegi forseti, að þær samgöngur sem Sæferðir hafa innt af hendi um ferjusiglingar á Breiðafirði eru mikilvægar fyrir byggð á sunnanverðum Vestfjörðum og meðan okkur gengur ekki betur og við getum ekki klárað þessar umræddu vegaframkvæmdir þurfum við að halda uppi ríkisstyrktum ferjusiglingum á þessu svæði.

Frú forseti. Ég þakka þessar umræður og sérstaklega gladdist ég við svar hæstv. samgönguráðherra þar sem hann segir að búið sé að gera samning og þetta eigi að vera í góðum málum til 2011. Líka hefur komið fram að það hafi verið tafir á vegaframkvæmdum þarna og ég held að það sé rétt að halda því til haga að það er ekki vegna þess að samgönguráðuneytið eða hæstv. samgönguráðherra hafi staðið í vegi fyrir því, heldur hafa verið málaferli út af vegalagningu yfir Gufufjörð og Djúpafjörð. Ég vona að það verði lagað sem allra fyrst og það fari að komast á hreint. Engu að síður langar mig til að segja, frú forseti, að ég held að í framtíðinni þegar koma harðir vetur og erfiðir, þó að það sé búið að leggja góða vegi, 

Frú forseti. Ég tek undir með hv. síðasta ræðumanni og þakka það sem hæstv. ráðherra lýsti hér yfir, að hann hefði undirritað viljayfirlýsingu hinn 24. febrúar sl. um að gengið yrði til samninga um að framlengja samninginn við Sæferðir um styrki til siglinga Baldurs yfir Breiðafjörð. Ég skildi svar hæstv. ráðherra svo að það væri ekki búið að gera þennan samning. Ég fagna þessu, það hefur dregist úr hömlu hjá ráðuneytinu að viðurkenna þá staðreynd að vegaframkvæmdum verður ekki lokið áður en samningurinn rennur út og þar með hefur orðið algjör forsendubrestur í samningnum. Ég ítreka það sem hér var kynnt frá bæjarráði Vesturbyggðar, að ekki einungis sé nóg að framlengja þennan samning, þ.e. forsendurnar í framlengingunni, miðað við fjölda ferða, að þær sé óbreyttar frá árinu 2007, þ.e. áður en byrjað var að skera niður vegna þessara samgöngubóta sem 

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir þá fyrirspurn sem hér er borin fram og svör hæstv. ráðherra, sem eru ánægjuleg að mörgu leyti. Þó vil ég segja að ég tel þurfa að gera betur í þessum efnum, bæði hvað varðar að tryggja siglingarnar til lengri tíma en út maí 2011 - það er fyrirsjáanlegt að vegabótum verður ekki lokið á þessari leið á þeim tíma - og hins vegar þurfa að vera fleiri ferðir til að þjónusta og aðkoma að þessu svæði sé með þeim hætti sem fólk vill hafa um þessar mundir. Það þurfa að vera ferðir kvölds og morgna, bæði hvað varðar flug inn á svæðið og áætlunarferðir Baldurs, til þess að vel sé. Mér er ljóst að auðvitað kostar það töluvert fé úr ríkissjóði en ég held að það sé það sem raunverulega þarf til að styrkja svæðið og gera það samkeppnishæfara.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. málshefjanda, Herdísi Þórðardóttur, fyrir að vekja máls á þessu og sömuleiðis fagna ég þeirri yfirlýsingu hæstv. samgönguráðherra sem hann flutti hér áðan. Þó vil ég segja að það er alveg ljóst að það verður auðvitað að framlengja þennan samning enn þá lengur. Það hafa orðið algjörlega óafsakanlegar tafir á vegauppbyggingu við sunnanverða Vestfirði og það er einfaldlega ekki líðandi eins og þetta er. Vegasambandið þarna er með því allra versta sem þekkist í landinu við þéttbýlisstaði af þessari stærð og þeir vegir sem þarna er ekið um standa einfaldlega ekki undir því nafni að geta kallast vegir, fyrir utan það að fjarskiptasamband á þessari leið er óviðunandi þar að auki. Það er alveg ljóst að við verðum að herða á þessu og það verður að herða á þessum framkvæmdum. Að vísu er að hluta til hægt að afsaka þetta með þeim töfum sem hafa orðið út af, að mínu mati, tilefnislausum málaferlum 

Frú forseti. Við getum verið sammála um góð orð í þessum efnum, en framkvæmdirnar hafa ekki gengið eftir með sama hætti. Ferjusiglingar Baldurs eru ein af lífæðum samgangna milli landshluta, milli Vestfjarða yfir Breiðafjörð, Snæfellsnes og aðra landshluta. Ég nefni skólamálin. Það var mikið framfaraspor þegar hægt var að stofna framhaldsskóladeild aftur á sunnanverðum Vestfjörðum í tengslum við framhaldsskólanám á Snæfellsnesi, í Grundarfirði. Það samstarf er háð því að þessar samgöngur gangi upp og séu í lagi. Sama á við um ferðaþjónustuna og flutning á fiski eins og hér hefur verið sagt. Ég spyr ráðherra: Hvers vegna er þá ekki gengið þegar í stað til samninga um ferjusiglingarnar úr því að hann er búinn að gefa skipun um það? Við höfum rætt þetta oft, þetta er þriðja, fjórða eða fimmta skiptið á Alþingi, og ekkert gerist. 
             Einnig er allt of skammt að þetta sé bara til 2011. Það er framtíðarþörf sem við eigum að horfa til.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. samgönguráðherra fyrir svör hans. Það var ánægjulegt að fá þær fréttir að þessi viljayfirlýsing skuli hafa verið undirrituð en eins og aðrir sem hafa hér tekið til máls segja er þetta náttúrlega til 2011 og tímasetningin til loka maí, þegar sumarvertíðin er að hefjast, er náttúrlega ekki góð ef við horfum á það. Hæstv. forseti. Ég tók þetta mál hér upp út af þeim málum sem við íslenska þjóðin erum stödd í í dag í þessari efnahagskreppu. Hvað eigum við að gera til að forgangsraða hlutunum? Við búum hér við erfiðar aðstæður eins og íbúar á sunnan- og norðanverðum Vestfjörðum hafa þurft að búa við, slæma vegi ár eftir ár. Ég man í kosningabaráttunni 2007 þegar ég fór sunnanverða Vestfirði hafði ég farið þessa leið 10 árum áður og ekki var þá orðin mikil bragarbót á vegunum frá því fyrir 10 árum. Ég tel jafnframt mjög brýnt að ríkisvaldið styðji við ferjusiglingar eins og málum er komið í dag og komi þannig til móts við ferðaþjónustu og atvinnufyrirtæki á þessu svæði. Ég veit að það er heimild í lögum um stuðning við ferjusiglingar vegna ferðaþjónustu. Þess vegna segi ég að það er ekki þungbært fyrir ríkissjóð að styrkja og standa við bakið á ferjusiglingum. Ég hvet hæstv. samgönguráðherra til þess að Vegagerðin gangi 

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir þá umræðu sem hér er um ferjusiglingar um Breiðafjörð. Við skulum hafa það í huga sem kom fram í ræðu hv. fyrirspyrjanda að samningurinn sem var gerður 2005 var niðurtröppunarsamningur af hálfu þeirrar ríkisstjórnar sem sat 2003–2007, sem átti að ljúka 31.12.2009. Það er auðvitað það verk sem við þurfum að framlengja og það er það sem ég hef gefið leyfi til að verði framlengt. Síðan getum við aftur haft skoðanir á því hvað á að framlengja þetta til langs tíma. Þarna er sett maí 2011. Við skulum bara vona að okkur takist að vinna hratt í þeim vegaframkvæmdum sem við erum að gera hér að umtalsefni og ég er mjög hlynntur. Ég bendi á það, virðulegi forseti, að fyrsta útboðsverkið hjá Vegagerðinni eftir útboðsstoppið, eftir að við máttum fara að bjóða út á ný, var verkefnið Kjálkafjörður – Vatnsfjörður og fylgir því frá þeim sem hér stendur ákveðin yfirlýsing um mikilvægi þessa verks. Ég hef áður sagt það, virðulegi forseti, að ástand vega á sunnanverðum Vestfjörðum er okkur Íslendingum ekki til sóma og þarna þarf verulega að taka á. Þess vegna er ég ákaflega ánægður með að þetta verkefni skuli hafa verið fyrsta verkefnið sem var boðið út. Viðræður standa nú yfir við verktaka og verður vonandi undirritaður verksamningur sem allra fyrst. Þá stöndum við aftur frammi fyrir þverun Djúpafjarðar og Gufufjarðar og veginum í Teigsskógi. Það mál bíður því miður hjá Hæstarétti. Hvort það verður tekið fyrir fyrir dómhlé eða eftir veit ég ekki um, ég óttast að það verði eftir, og þá hafa þessar tafir orðið á því. Af minni hálfu er enginn bilbugur á þeirri framkvæmd, hún á að halda áfram. En málið er sem sagt hjá Hæstarétti og bíður þar þessa æðsta dómstóls sem fjallar um öll verk sem deilur eru um. Það er sárgrætilegt að það skuli vera  Að lokum, virðulegi forseti,  
            

Frú forseti. 17. mars árið 2007 var samþykkt á Alþingi þingsályktun þar sem hæstv. þáverandi heilbrigðisráðherra var falið að hefja undirbúning að skimun fyrir krabbameini í ristli og endaþarmi og skyldi leitin hefjast á árinu 2008. Þessi samþykkt þingsins átti sér nokkurn aðdraganda. 1. flutningsmaður var Drífa Hjartardóttir, fyrrverandi þingmaður Sjálfstæðisflokksins á Suðurlandi, en frá árinu 2000 hafði þingmaðurinn Árni Ragnar Árnason heitinn lagt þessu máli lið og flutti hann m.a. ásamt 17 öðrum þingmönnum úr öllum flokkum þingsályktunartillögu sem var samþykkt á árinu 2002 um að gerðar skyldu tillögur um hvernig staðið skyldi að forvörnum og leitarstarfi að krabbameini. Þegar ákveðið var á Alþingi að hefja þessa leit á árinu 2008 var byggt á skýrslu landlæknisembættis og var þá miðað við að hefja skyldi leit hjá 50 ára og eldri, bæði körlum og konum og á tveggja ára fresti. Ég spurðist sérstaklega fyrir um það hér á síðasta ári, 6. febrúar 2008, hvað þessu máli liði, þ.e. undirbúningi að skimun fyrir krabbameini í ristli og endaþarmi. Ég fékk þau svör frá hæstv. þáverandi ráðherra að ekki væri fyrirhugað að hefja þessa skimun fyrr en í ársbyrjun á þessu ári sem nú er nýbyrjað, á árinu 2009, og olli það nokkrum vonbrigðum miðað við samþykkt Alþingis sem var eins og ég sagði mjög skýr frá árinu 2007, 17. mars, um að hefja skyldi skimun á árinu 2008. En það var einnig á orðum hæstv. þáverandi ráðherra að skilja að búið væri að þrengja hópinn verulega frá því sem landlæknir hafði mælt með og nú skyldi byrjað á skimun hjá 60–69 ára. Frú forseti. Ég ætla ekki að hafa mörg orð um það hversu mikill árangur hefur orðið af hópleit til að mynda að brjóstakrabbameini og hversu mikið er í húfi þegar við erum að ræða um að 134 Íslendingar, karlar og konur, greinast með ristil- og endaþarmskrabbamein á ári hverju en það leggur árlega 55 einstaklinga að velli. Ég hef því spurt hæstv. heilbrigðisráðherra hvað þessu máli líði og hvernig 20 millj. kr. fjárveitingu á síðasta ári var varið í þessu skyni. En ég hef líka spurt hvort fyrirhugað sé að skima fyrir krabbameini í blöðruhálskirtli hjá þeim hópi karla sem boðaður er til leitarinnar því að blöðruhálskirtilskrabbamein leggur mun fleiri karla að velli en ristilkrabbameinið.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þm. Álfheiði Ingadóttur fyrir að vekja máls á þessu mikilvæga máli og beina spurningum til mín. Hv. þingmaður spyr fyrst hvað líði undirbúningi að skimun fyrir krabbameini í ristli og endaþarmi sem hefjast átti í ársbyrjun 2009 og vísar m.a. til ályktunar Alþingis frá 17. mars 2007. Þess má geta að sá sem hér talar átti aðild að þeirri þingsályktunartillögu en samkvæmt henni var gert ráð fyrir því að þessi skimun hæfist 1. júlí það ár en síðan kom síðari dagsetningin til sögunnar sem hv. þingmaður vísar til. Hér er um að ræða umfangsmikla aðgerð sem snertir fjölda fólks en forveri minn í starfi heilbrigðisráðherra skipaði ráðgjafahóp á miðju síðasta ári undir formennsku sóttvarnalæknis til að sinna þessu verkefni. Í ráðgjafahópnum sátu enn fremur helstu talsmenn skimunar fyrir ristilkrabbameini auk heilsuhagfræðings og prófessors í faraldsfræði við Háskóla Íslands, yfirlæknis heilbrigðisráðuneytisins, formanns sóttvarnaráðs og fleiri. Hópurinn skilaði tillögum í nóvember sl. og lagði til að hafin yrði skimun fyrir ristil- og endaþarmskrabbameini meðal fólks á aldrinum 60–69 ára þar sem því yrði boðið að skila hægðasýnum annað hvert ár og í sýnunum leitað að blóði. Þeim sem reyndust hafa blóð hægðum yrði boðið til ristilspeglunar. Jafnframt var lagt til að sú reynsla sem fengist af þessari skimun yrði lögð til grundvallar á frekari útvíkkun í framtíðinni. Gert var ráð fyrir að kostnaður af þessari skimun yrði um 60 millj. kr. árlega miðað við verðlag á miðju árinu 2008. Hópurinn veitti einnig ráð um aðrar skimanir og bólusetningar. Alþingi hafði veitt 20 millj. kr. til undirbúnings leitar fyrir krabbameini í ristli og endaþarmi. Ekki hefur verið greitt fyrir vinnu þessa ráðgjafahóps og er þessi fjárhæð því á safnlið hjá ráðuneytinu þar til ljóst verður að frekari fjárveiting liggi fyrir til að hefja þessa leit. Svo sem kunnugt er hefur engu fé enn þá verið veitt til þessarar skimunar af hálfu Alþingis. Hv. þingmaður spyr enn fremur hvort fyrirhugað sé að skima fyrir krabbameini í blöðruhálskirtli hjá þeim hópi karla sem boðaðir verða til hópleitar fyrir ristilkrabbameini. Svarið við þessu er neitandi. Engin alþjóðlega samþykkt aðferð er til að mati sérfræðinga heilbrigðisráðuneytisins, og vísa þeir í skýrslur þar að lútandi, sem er nægjanlega nákvæm og markviss til að réttlæta slíka hópleit. Af hálfu ráðuneytisins er vel fylgst með allri umræðu um þennan þátt, þ.e. leit að krabbameini í blöðruhálskirtli karla sem er algengasta krabbamein þeirra. Mikil umræða á sér stað um þetta mál, bæði hérlendis og erlendis. Ágallar þeirra aðferða sem helst koma til greina eru það miklir að mati sérfræðinga ráðuneytisins að hvorki heilbrigðisyfirvöld í nágrannalöndum okkar né Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin mæla með að slík skimun sé hafin. Þetta eru svör við spurningum hv. þm. Álfheiðar Ingadóttur. Ég tek undir málflutning hennar og áherslur, ég er sammála því að við þurfum að beina sjónum okkar að forvarnastarfi eftir því sem kostur er. Deila má um hvort um slíkt forvarnastarf er að ræða í þeim tillögum sem fram komu hjá sérfræðingahópnum sem vísað er til því þarna er í rauninni um það að ræða að ráðast í rannsókn þegar sjúkdómurinn er farinn að gera vart við sig. Það hafa líka komið fram tillögur frá sérfræðingum eða læknum og þrýstingur í þá veru að einstaklingar á bilinu 50–55 ára fari í speglun. Í báðum tilvikum værum við að tala um gríðarháar upphæðir. En þetta eru sem sagt þau svör sem núna liggja fyrir.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina og hæstv. ráðherra fyrir svörin. Ég er ánægður að heyra að hæstv. ráðherra hafi þessar áherslur. Forvarnaáherslur eru afskaplega mikilvægar og eins og hér kom fram unnum við ákveðna vinnu í tengslum við þetta. En sá vinnuhópur sem hæstv. ráðherra vísar til forgangsraðar líka þeim forvarnaaðgerðum sem ráðgjafahópur um bólusetningar og skimun leggur til og mælist til að fyrst verði hafin almenn bólusetning gegn pneumókokkasýkingum meðal barna. Ég get ekki í svo stuttri ræðu farið yfir vinnuna en hvet þingmenn til að kynna sér hana. Það komu ráðleggingar um nokkra þætti, HPV-bóluefni fyrir 12 ára stúlkur, bólusetningar gegn pneumókokkasýkingum, skimun fyrir ristil- og endaþarmskrabbameini og skimun fyrir streptókokkasýkingum. Sem betur fer er ekki búið að nýta þessar 20 milljónir en þær duga hins vegar skammt þegar farið er í þessi verkefni en mikilvægt er að við reynum að vera áfram í fremstu röð hvað þetta varðar.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka fyrirspyrjanda hv. þm. Álfheiði Ingadóttur fyrir þessa spurningu. Ég er sammála því sem hv. þingmaður gat hér um að við þurfum að fara í mikla forvarnavinnu í sambandi við skimun á ristil- og endaþarmskrabbameini sem leggur þetta marga að velli, 134 einstaklinga á ári. Það er náttúrlega hræðilegt að horfa upp á það. Jafnframt vil ég koma inn á blöðruhálskrabbameinið og að það verði skylda hjá karlmönnum frá 60–69 ára að fara í ristil- og blöðruhálsskoðun, alveg eins og er hjá konum með leghálsskoðun, og það verði gert árlega á þessum aldri. Ég tel þetta mjög brýnt mál og þess vegna þakka ég hv. þm. Álfheiði Ingadóttur fyrir þessa spurningu.

Frú forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðherra svarið en vil lýsa mjög miklum vonbrigðum með það. Greinilegt er að allt síðasta ár hefur ekkert verið að gert til að tryggja framgang samþykktar Alþingis og nota þær 20 milljónir sem voru sérstaklega ætlaðar til að undirbúa þetta framtak. Í orðum hæstv. ráðherra kom fram að í nóvember hafi komið fram tillaga frá tilteknum ráðgjafahópi ráðuneytisins að ráðast í þetta verkefni fyrir aldurinn 60–69 ára. Hvergi var á það minnst í máli hæstv. ráðherra hvenær þetta ætti að hefjast og af því má ráða - og það veit ég hafandi verið hér fyrir áramótin - að engin tillaga var til fjárveitinga á fjárlögum í þessu skyni. Ég verð líka að segja að í svari þáverandi hæstv. heilbrigðisráðherra í febrúar á síðasta ári var ætlunin að hefja undirbúningsvinnuna innan skamms og kalla til helstu aðila sem málinu tengdust, svo sem fulltrúa frá landlækni, Lýðheilsustöð, Krabbameinsfélagi Íslands o.s.frv. og síðan átti að haga undirbúningnum þannig að formleg skimun gæti hafist í byrjun árs 2009. Ég verð að endurtaka það sem ég segi. Þarna var um allt annan hóp að ræða en þann sem hæstv. ráðherra nú lýsti og verkefnin allt önnur. Ég vil vekja athygli á bæklingi um karlmenn og krabbamein og verð að segja að dapurlegt er að ekki skuli vera meiri metnaður í þessu efni vegna þess að árangurinn getur orðið umtalsverður. 
             Frú forseti. Ég verð að leiðrétta eina tölu sem síðasti 

Virðulegur forseti. Þeir sem hlusta á þetta hljóta að komast að þeirri niðurstöðu að hv. þingmaður sem talaði hér á undan hafi farið með rétt mál. Því fer víðs fjarri og ég fer fram á að hæstv. ráðherra leiðrétti fullyrðingarnar sem hér hafa komið fram um að ekkert hafi verið gert til að undirbúa þetta mál. Eins og allir vita urðu miklar breytingar á fjárlögum á síðasta ári. Við þurftum að skera niður um hvorki meira né minna en 6.700 millj. og hæstv. ráðherra fór yfir að þrátt fyrir þetta allt saman hafi verið unnin mjög mikil og góð vinna sem nú er grundvöllur þess að menn hafi eitthvað til að byggja á fyrir þessi mikilvægu verkefni.

Forseti vill minna á að liðurinn Um fundarstjórn forseta er um fundarstjórn forseta. Ég minni hv. þingmann á það.

Hæstv. forseti. Ég ætla fyrst og fremst að þakka fyrir umræðuna. Mjög mikilvægt er að halda henni á lofti, mikilvægi forvarnastarfs verður aldrei of oft til umræðu í þinginu og vil ég þakka hv. þm. Álfheiði Ingadóttur fyrir að vekja máls á þessu. Ég hef vísað til undirbúningsstarfs sem unnið hefur verið á vegum heilbrigðisráðuneytisins og hér hefur komið fram að nefnd, sem ég vísaði til, hefur reitt fram skýrslu um forvarnaverkefni og hugsanlega forgangsröðun í þeim efnum og ég vil geta þess að ég mun eiga fund með sóttvarnalækni, Haraldi Briem, fyrir vikulokin til að fara yfir þessi mál. Það er rétt sem fram kemur hjá hv. þm. Álfheiði Ingadóttur, eða liggur í orðum hennar, að erfitt er að jafna saman stöðu mála á síðasta ári og því sem nú er uppi við efnahagsþrengingarnar sem við stöndum nú frammi fyrir og þeim niðurskurði sem við þurfum að sæta. En mjög mikilvægt er að við látum ekki hjá líða að sinna forvarnastarfi, því að þegar allt kemur til alls er mestur sparnaður fólginn í því að sinna slíku starfi vel.

Virðulegi forseti. Ég held að allir landsmenn viti, hvort sem þeir hafa þurft á þjónustu Landspítalans að halda eða þekkja til þar, að afskaplega mikilvægt er fyrir okkur að bæta húsakost háskólasjúkrahússins. Við vitum að það er eitt stærsta verkefni Íslandssögunnar og mikilvægt að vanda til verksins og einhverjum gæti komið til hugar að við þær aðstæður sem nú eru væri skynsamlegt að fresta slíku. Ég er algerlega ósammála því sjónarmiði, af mörgum ástæðum. Í fyrsta lagi er um dæmigert verkefni að ræða sem mikilvægt er að ráðast í við aðstæður eins og þessar. Það er mannaflsfrekt og nú er afskaplega hagkvæmt að fara út í aðgerðir sem hefði verið dýrara að gera fyrir nokkrum árum. Einnig er áætlað að þetta spari rekstrarkostnað á Landspítalanum um sem nemur 3–5 milljörðum á ári 2009–2030. Hins vegar er afskaplega mikilvægt að gera þetta með eins hagkvæmum hætti og mögulegt er og því fól ég, virðulegi forseti, forstjóra Landspítalans - og ég ætla að lesa bréf sem ég sendi henni í janúarmánuði og það hljómar svo, með leyfi forseta: „Í framhaldi af viðræðum ráðuneytisins og nýs forstjóra Landspítalans, sem tók við starfi í október 2008, um undirbúningsvinnu vegna byggingar nýs háskólasjúkrahúss og með vísan til bréfs Landspítalans, dagsetts þann 6. janúar 2009, vill ráðuneytið taka eftirfarandi fram: Til að tryggja að undirbúningsvinnan verði sem best og hagkvæmust, með það að markmiði að draga úr kostnaði og tryggja að allur undirbúningur verði skilvirkur fellst ráðuneytið á beiðni Landspítalans sem felur í sér eftirfarandi: 1. Landspítalinn nýti meira eigin krafta til allrar vinnu. 2. Landspítali fari yfir stöðuna hvað varðar framkvæmdir og kostnað. 3. Landspítali geri samanburð á núllanalýsu sem Landspítali gerði í nóvember/desember 2008 þar sem engin slík analýsa lá fyrir á þeirri vinnu sem unnin hefur verið. 4. Landspítali komi með a.m.k. tvo möguleika til viðbótar við það sem þegar liggur fyrir, þar sem sýnt er fram á minni kostnað, og framkvæmdaáætlun sem mun tryggja byggingu nýs háskólasjúkrahúss. Ráðuneytið mun skipa samráðsnefnd um þetta málefni með beinni aðkomu Háskóla Íslands en fellst að öðru leyti á framangreint að því tilskildu að tillögum samkvæmt 4. tölulið verði skilað til ráðuneytisins í lok mars 2009. Landspítalinn skal árlega leggja framkvæmda- og fjárhagsáætlun fyrir ráðuneytið og gera ráðuneytinu reglulega grein fyrir framvindu verksins. Skal undirbúningsvinna spítalans vera í samræmi við stefnu heilbrigðisráðherra og ákvörðun hans um byggingu nýs háskólasjúkrahúss. Að lokum felur samþykkt ráðuneytisins á færslu framhaldsverkefna til Landspítala það í sér að spítalinn leitist við að tryggja góða samvinnu við samtök sjúklinga og aðstandenda og geri tillögu til ráðuneytisins um aðkomu þeirra að undirbúningi og skipulagningu verksins.“ Virðulegur forseti. Málið er einfalt. Ég vil kanna hvort hæstv. ráðherra hafi ekki sama áhuga á verkefninu og sá sem hér stendur, og á ég frekar von á því, og kanna hvar málið stendur 

Hæstv. forseti. Spurt er hvað líði áformum um nýtt háskólasjúkrahús. Þess er að geta að undirbúningur nýs háskólasjúkrahúss hefur verið fluttur til stjórnenda Landspítala, eins og fram kom í máli hv. þm. Guðlaugs Þórs Þórðarsonar. Það var gert að frumkvæði forsvarsmanna Landspítalans og samkvæmt tillögu þeirra en á vegum Landspítala og í samráði við Háskóla Íslands er nú unnið ötullega að því að leita leiða til að koma fram með tillögur sem geta auðveldað framgang þessa nauðsynlega verkefnis. Unnið er með norskum sérfræðingum í starfsemi sjúkrahúsa að greiningu verkefnisins og að setja fram valkosti fyrir uppbyggingu og áfangaskiptingu. Markmiðið með þeirri vinnu er að leita leiða til að draga úr fjárfestingu og hafa áfangaskiptingu þannig að ávinningur skili sér sem fyrst. Þessari undirbúningsvinnu á að vera lokið um næstu mánaðamót og vil ég geta þess að í gær átti ég fund með forstjóra Landspítala – háskólasjúkrahúss og lækningaforstjóra og fleiri aðilum sem koma að hönnun mannvirkisins og var þar farið yfir málið. Spurt er hvort stefnubreyting hafi orðið hvað þetta málefni snertir. Því er til að svara að svo er ekki. Uppbygging nýs Landspítala er verkefni sem tekur langan tíma og við megum ekki láta tímabundna erfiðleika í fjármálum þjóðarinnar villa okkur sýn. Það má draga saman nauðsyn uppbyggingar nýs Landspítala í fjórum meginpunktum, en sum áhersluatriðin komu einmitt fram í máli hv. þingmanns. Við blasir að við Íslendingar drögumst aftur úr öðrum þjóðum og fjarlægjumst ár frá ári skýr markmið laga um heilbrigðisþjónustu, að allir landsmenn eigi kost á fullkomnustu heilbrigðisþjónustu sem á hverjum tíma eru tök á að veita til verndar andlegu, líkamlegu og félagslegu heilbrigði, svo vitnað sé í lögin frá 2007. Það er mat sérfræðinga að núverandi húsakostur standist illa kröfur um nútímasjúkrahúsarekstur. Í öðru lagi er bent á að nauðsynleg endurnýjun tækja sé erfiðleikum háð eða jafnvel ekki gerleg í núverandi húsakynnum spítalans. Í þriðja lagi er bent á að sífellt erfiðara verði að fá sérmenntað fagfólk heim frá námi eða starfi í útlöndum ef ekki verður boðið upp á nútímalegt umhverfi og starfsaðstæður á háskólasjúkrahúsi okkar. Þetta eru áherslur sem fram koma hjá stjórnendum Landspítalans. Síðan er bent á að Landspítalinn þjóni landsmönnum öllum og hafi við þá skyldur sem sífellt erfiðara verði að standa við á tímum þegar auknar kröfur eru gerðar til heilbrigðisþjónustu á sama tíma og þjóðin eflist hlutfallslega. Nútímalegt háskólasjúkrahús er eins konar móðurskip heilbrigðisþjónustunnar og nauðsynlegt sem slíkt, en önnur sjúkrahús hafa hlutverki að gegna í héraði og gegna skilgreindum hlutverkum í heilbrigðiskerfinu í heild. Landspítali er eina háskólasjúkrahús landsins og hefur skyldur sem slíkt samkvæmt heilbrigðislögum en getur illa eða ekki staðið undir þeim án verulegra úrbóta í húsnæðismálum. Einnig þetta er áhersluatriði sem fram kemur hjá forsvarsmönnum Landspítala – háskólasjúkrahúss. Vísað er til öryggis sjúklinga og að tryggja þurfi það eins vel og kostur er og þar skiptir umgjörðin að sjálfsögðu mjög miklu máli. Vísað er til þess að smitvarnir séu ófullnægjandi í núverandi húsnæði og sem dæmi megi nefna að margir sjúklingar samnýti snyrtiaðstöðu á legudeildum. Þá er bent á að sjúklingar verði að óbreyttu sendir í auknum mæli til útlanda til greiningar og meðferðar með tilheyrandi óþægindum, áhættu og kostnaði fyrir samfélagið ef ekki verði ráðin bót á húsnæðismálunum. Í þessu sambandi hefur verið tekinn sem dæmi svokallaður PET-skanni sem orðinn er sjálfsagður hluti af tæknibúnaði sjúkrahúsa á borð við Landspítalann og notaður t.d. við að greina umfang krabbameinsæxla og finna meinvörp fyrr en mögulegt er með öðrum aðferðum. Það er bent á að hvergi er hægt að finna slíku tæki stað í núverandi húsakynnum Landspítalans. Í fjórða lagi segir að þá fyrst sé unnt að ná fram til fulls hagræðingu og sparnaði í rekstri sem sóst var eftir á sínum tíma við sameiningu Landspítala og Sjúkrahúss Reykjavíkur, og nemur 3–5 milljörðum kr. á ári. Þetta er atriði sem bent hefur verið á af stjórnendum Landspítala – háskólasjúkrahúss 

Frú forseti. Ég vil fagna þessari umræðu og þakka hv. þm. Guðlaugi Þór Þórðarsyni fyrir að vekja máls á byggingaráformum nýs háskólasjúkrahúss og ég vil að sama skapi fagna svörum hæstv. heilbrigðismálaráðherra um að áfram sé unnið að framkvæmdum og undirbúningi þeirra, sem mörg rök hníga að, eins og hann rakti í máli sínu. Ég verð að játa að mér brá nokkuð við þegar fréttir bárust af því að byggingarnefnd háskólasjúkrahússins hefði verið lögð niður og það kemur mér í sjálfu sér á óvart að þetta sé komið í hendur á Landspítalanum og Háskóla Íslands, ég hafði ekki heyrt af því. Auðvitað er nauðsynlegt fyrir okkur að draga saman seglin eins og nú árar. Ég vil minna á að peningarnir fyrir einkavæðingu Símans áttu að borga þessa framkvæmd en þeir hafa, eins og margt annað, trúlega horfið í hítina. 

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. heilbrigðisráðherra fyrir svörin sem gefin voru hér. Það er alveg ljóst að bygging nýs háskólasjúkrahúss er mjög mikilvæg framkvæmd og ekki hefur alltaf ríkt samstaða um þessa framkvæmd. Ég hef stundum heyrt á mæli einstakra þingmanna að þeir telji að það eigi ekki að fara í þessa framkvæmd en ég tel að það skuli gera og heyri að hæstv. ráðherra er að vinna áfram að þessu máli. Ég undirstrika að reiknað er með upp undir 15% hagræðingu þegar nýja húsið er komið í gagnið þannig að það er eftir miklu að sækjast með því að koma hér upp nýju háskólasjúkrahúsi. Þetta er framkvæmd sem við skulum reyna að halda áfram með eins og getum. Þrátt fyrir að árferðið sé erfitt varðandi fjármál landsins hef ég fundið fyrir velvilja, alla vega hjá þeim sem hafa haft með heilbrigðismál að gera í landinu og við framsóknarmenn höfum lagt mikla áherslu á að þessu verki verði lokið, 

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin og lýsi sérstakri ánægju með þau og að ekki sé um stefnubreytingu að ræða. Það er hárrétt sem fram kemur hjá hæstv. ráðherra að það er dýrt að gera ekki neitt. Menn verða að átta sig á því að ef niðurstaðan verður sú að ekki eigi að fara í þessa framkvæmd þurfa menn að gera eitthvað annað, það er alveg ljóst. Það er alveg ófyrirséð hvað slíkt mundi kosta og er algjörlega ljóst að menn mundu ekki ná þeim hagræðingarþætti sem næst með því að hafa þetta á einum stað. Þegar sérfræðingarnir frá Noregi verða búnir að meta þessa hluti í lok mars, ef ekkert hefur breyst, koma þeir hugsanlega með hugmyndir, með nýjar og hagkvæmari lausnir, ef svo ber undir. Það er ekkert leyndarmál að það hefur haft áhrif að fá nýjan forstjóra á Landspítalann sem hefur komið að þessum verkefnum annars staðar, nánar tiltekið hjá vinum okkar Norðmönnum, og ég tel að það hjálpi til. Ég held að það skipti máli fyrir okkur að líta út fyrir landsteinana þegar um slík verkefni og önnur heilbrigðistengd mál er að ræða. Þegar menn fara af stað í verkið þýðir það að hér skapast vinna fyrir 80 arkitekta og verkfræðinga í 18 mánuði. Þeir verða íslenskir. Af hverju? Vegna þess að fyrri nefnd um aðstöðu, undir forustu Ingu Jónu Þórðardóttur, var svo framsýn að sjá til þess að öll útboðsgögn og tungumál verkefnisins yrðu á íslensku, sem skiptir gríðarlega miklu máli vegna þess að þetta er útboðsskylt á hinu Evrópska efnahagssvæði. Það var því mjög framsýn ákvörðun. Við skulum ekki byrgja okkur sýn þó að það séu tímabundnir erfiðleikar hjá íslensku þjóðfélagi. Við skulum ekki gleyma því að við byggðum Háskóla Íslands, Landspítalann og ýmis fleiri stórar byggingar, skóla og annað slíkt, í erfiðu árferði. Þetta er einmitt verkefni sem við eigum að 

Hæstv. forseti. Ég held að það hafi verið mjög góð hugmynd hjá forsvarsmönnum Landspítalans að fá teikningarnar inn á sitt borð og endurmeta þær. Betur sjá augu en auga, segir máltækið. Ég held að það hafi verið góður kostur að fá ferska sýn á málið með hjálp erlendra arkitekta og er þá alls ekki verið að kasta rýrð á starf þeirra sem áður hafa komi að þessum málum. Áætlaður framkvæmdakostnaður við nýjan Landspítala hefur verið nefndur 70 milljarðar kr. á verðlagi í febrúar 2009 en þá er þess að geta að tekjur af sölu núverandi eigna kæmu að einhverju leyti upp á móti. Núna er, samkvæmt aðgerðaáætluninni, unnið að því að lækka kostnaðinn og áfangaskipta honum og gera framkvæmdina gerlega miðað við þær erfiðu forsendur sem við byggjum á núna. Þá hefur verið nefnt að endurnýja þurfi tæki og húsbúnað fyrir nýjan Landspítala en þess jafnframt látið getið af hálfu þeirra sem til þessara mála þekkja að það þurfi að gera hvort sem er. Tæki og búnaður eru í stöðugri endurnýjun þannig að það er tilkostnaður sem metinn er á 12 milljarða kr. og þyrfti að koma óháð því hvort ráðist yrði í nýja byggingu. Sem sagt samandregið hefur ekki orðið nein stefnubreyting í þessu máli. Það er einvörðungu verið að leita leiða til að áfangaskipta verkinu og gera það gerlegt við þær aðstæður sem við nú búum við.