Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur haft frá því í gær til formlegrar meðhöndlunar frv. til l. um breyt. á l. um tekjuskatt og eignarskatt, en n. hafði áður unnið að þessu máli með fjh.- og viðskn. Ed. Ég hafði hugsað mér að gera nokkra grein fyrir gangi þessara mála, en þar sem allir flokkar hafa hér á Alþ. skipti eftir skipti rætt þetta mál, ekki aðeins við meðhöndlun þessa máls, heldur við meðhöndlun allra annarra mála hér á Alþ., sem að mínum dómi hefur gengið út í miklar öfgar, og menn þrítekið sig og fjórtekið sig í þessum málum, þá ætla ég a. m. k. að reyna að gera mitt fyrir hönd míns flokks til þess að þetta mál geti hlotið afgreiðslu nú helst fyrir kvöldmat - ég á von á því, að allir aðrir flokkar hafi tjáð sig nægilega um málið til þess að hafa komið sjónarmiðum sínum til skila, m. a. í útvarpsumr. En ef það reynist ekki hægt, þá mun ég nota tækifærið síðar í kvöld til þess að gera frekari grein fyrir gangi þessara mála, en vildi aðeins ítreka það, að 1. minni hl. n. leggur til að frv. verði samþ. eins og það liggur nú fyrir frá Ed.



Herra forseti. Hv. 3. þm. Austurl., formaður fjh.- og viðskn., hefur nú lokið máli sínu og hann vék að því, að hann vildi ekki lengja umr. um breytingu á lögum um tekjuskatt og eignarskatt til þess að það næði fram að ganga nú helst fyrir kvöldmat. Hann vék enn fremur að því, að allir stjórnmálaflokkar hefðu nú látið til sín heyra og það væri þess vegna ekki ástæða til þess að fjölyrða um málið svo mjög. Þegar hann hafði sagt þetta var ræðu hans lokið fyrir kvöldmat, sagði hann, og hann áskildi sér rétt eða orðaði það svo, að hann gæti þá komið með viðbótarræðu síðar í kvöld. Það stangaðist aðeins á við það sem hann hafði sagt áður, ef þetta mál hefði fengið afgreiðslu fyrir kvöldmat.  Ég veit ekki hvort von er á nál. frá þessum hv. þm. sem á sæti í fjh.- og viðskn. af hálfu Alþb., flokks hæstv. fjmrh. Ef það er á leiðinni, þá verður því sjálfsagt dreift hér meðan á umr. stendur, þannig að áður en henni lýkur fái þm. tækifæri til þess að sjá afstöðu þessa þm. og þess flokks sem hann er fulltrúi fyrir. Mér fannst rétt að gera þessa aths. og vekja athygli á þessu hér í upphafi, því að það hefur ekkert farið á milli mála að töluverður ágreiningur er um þetta frv., þ. e. breytingu á lögum um tekjuskatt og eignarskatt, og hafa komið fram margs konar upplýsingar, sem eðlilegt er, betri og fyllri upplýsingar eftir því sem fleiri dagar hafa liðið frá því að frv. var flutt. Mætti segja mér, að ef það hefði fengist tækifæri til þess að hafa þetta mál lengur til skoðunar í nefndum þingsins, en nefndir beggja deilda hafa unnið saman í þessu máli, þá hefðu sjálfsagt enn á ný verið komnar upplýsingar sem hefðu getað leiðrétt og lagfært það sem hér hefur verið lagt á borð þm. Það er ekki svo að hér hafi aðeins verið um að ræða upplýsingar sem stjórnarandstaðan taldi rétt að taka tillit til og breyta þess vegna frv. Hér var um að ræða upplýsingar sem sjálf ríkisstj., sjálfur fjmrh. taldi þess eðlis að gera þyrfti lagfæringu á frv. áður en það gæti hlotið endanlega staðfestingu. Sá hv. þm., 7. þm. Reykv. Guðmundur J. Guðmundsson, fulltrúi Alþb. og fulltrúi flokks hæstv. fjmrh., eins og ég gat um áðan, mætti ekki á þeim eina fundi sem fjh.- og viðskn. þessarar hv. d. hafði þetta mál til athugunar, þ. e. í dag, en málinu var vísað til n. í gær. Kannske hefur honum fundist þetta allt of skammur tími til þess að það tæki því yfirleitt að mæta á þessum fundi til að athuga málið. E. t. v, hefur hann ekki talið ástæðu til þess yfirleitt að koma fram neinum leiðréttingum í sambandi við þetta frv.

Auðvitað er maðurinn á móti frv.

Ef það er svo, að þm. er á móti málinu, eins og hv. 6. landsk. þm. lét í ljós, hvers vegna þá ekki að koma á fund og koma í d. til þess að gera grein fyrir skoðunum sínum? Það er miklu oftar sem við heyrum í þm. í þessum ræðustól, þegar þeir eru að andmæla því sem til umr. er, heldur en að langar ræður séu haldnar til þess að mæla með því - þó menn geri það að vísu stundum og vilji þar með undirstrika áhuga sinn á því máli sem er til umr. Þetta mál hefur verið langan tíma til umfjöllunar í hv. Ed. Hins vegar eru aðeins ætlaðir tveir sólarhringar í þessari d. til að afgreiða málið. Hér er að sumu leyti um samkomulag að ræða sem gert var í sambandi við útvarpsumr. og frestun á þessu máli vegna nýrra upplýsinga sem fram komu, og við það samkomulag mun staðið af hálfu okkar sjálfstæðismanna, að þetta frv. geti fengið þinglega meðferð og afgreiðslu út úr þessari d. í kvöld. Hins vegar hefur a. m. k. ekki að okkar dómi nægjanlega margt verið um málið sagt í þessari d. til þess að okkur dugi 4–5 mínútur til að ræða málið. En ég vil undirstrika að við það samkomulag, sem gert var, verður staðið af hálfu okkar sjálfstæðismanna, og ég veit ekki til þess að nein breyting hafi orðið á af hálfu hins stjórnarandstöðuflokksins, þ. e. Alþfl., en þeir Alþfl.-menn gera að sjálfsögðu grein fyrir sínum sjónarmiðum hér á eftir. Ég vil, áður en ég vík að efnisatriðum frv., ræða örlítið um þau vinnubrögð sem við eru höfð í sambandi við þetta frv. - og ekki aðeins þetta frv., heldur fjölmörg önnur frv. sem eru og hafa verið á dagskrá þessa fundar og fundanna í dag. Það er búið að samþykkja fjárlög og það eru settar inn í þau fjárlög tekjumegin ákveðnar tölur, sem eru samkv. lögum um skattheimtu, án þess að fyrir þeim sé lagastoð. Þegar svo fjárlög hafa verið samþykkt standa menn hér uppi í ræðustóli og segja: Fjárlögin hafa verið samþykkt, tölurnar hafa verið settar inn í þau og nú verða þm. að gera svo vel að samþykkja þessi frv. því að ella er ekkert mark takandi á fjárlögunum. - Þetta eru vinnubrögð sem að vísu hafa þekkst á Alþ. áður, en þetta eru vinnubrögð sem hér hafa ekki þekkst þann tíma sem ég hef setið hér nema þegar vinstri stjórn hefur verið í landinu. Þá hafa menn búið til fjárlög nákvæmlega eins og þeim hefur hentað og það hefur engu máli skipt hvernig tölurnar hafa verið fengnar tekjumegin. Það hefur verið búin til gjaldahlið samkv. till. þeirra flokka sem eru í ríkisstj., þ. e. vinstri flokkanna, og eftir það hefur svo stjórnarþm. verið sagt: Nú verður að hækka þessa skattana, nú verður að hækka hina skattana, nú verður að bæta á nýjum sköttum til þess að fjárlagafrv. verði ekki tóm markleysa. Ég sagði áðan, að við værum að ræða hér um tekju- og eignarskatt og flugvallagjald. Eftir páskana var samþykkt hækkun á söluskatti um 11/2%. Það var kallað orkujöfnunargjald. Nú er verið að samþykkja brbl. um hækkun á söluskatti úr 20 upp í 22%. Það var vinstri stjórn Ólafs Jóhannessonar sem setti þennan skatt á með brbl. Alþfl.-stjórnin varð að gefa út ný brbl. því að það vannst ekki tími til þess að afgreiða brbl. ríkisstj. Ólafs Jóhannessonar á þinginu í haust. Svo kemur ný ríkisstj. og leggur til að brbl. verði samþykkt. En allt gerist þetta löngu eftir að fjárlagafrv. hefur verið samþykkt. Sú eðlilega starfsaðferð í sambandi við gerð fjárl. er að Alþ. samþykki þau tekjuöflunarlög sem byggja á tekjuhlið fjárlagafrv. á. Síðan gera menn sér grein fyrir því hvað er til skiptanna, hverju hugsa menn sér að eyða, en fara ekki öfugt að eins og hér er gert: Fjárlagafrv. er samþ. Það er þannig tilbúið, að gjaldahliðin er ákveðin, og síðan finna menn út hvernig þeir nái tekjum til þess að geta staðið við útgjaldahliðina. Hæstv. forsrh. hefur stundum vikið að því þegar hann hefur rætt um fjárlagagerð, - hann er fyrrv. fjmrh. eins og kunnugt er, - að fyrst og fremst verði menn að gera sér grein fyrir því, hver eigi að vera tekjuöflunin, og þá verði menn að setja þak. Þegar hann sem forsrh. stýrir svo í fyrsta skipti fjárlagagerð, þá er ekki aldeilis verið að setja á þak. Það er a. m. k. ekki flatt þak.  Ég minnist þess sérstaklega 1972, hvernig fjárlagagerðin þá var. Fjárl. voru samþ. í des. 1971. En það var ekki fyrr en á útmánuðunum sem breyting á lögum um tekjuskatt var samþ. og þá var sagt: Það verður að samþykkja þessi lög einfaldlega vegna þess að það er búið að samþykkja fjárl., ella verður ekkert mark hægt að taka á þeim. Ég er sannfærður um það, að a. m. k. ýmsir af þm. stjórnarliðsins eru þessum aðferðum ekki samþykkir. Það verður sjálfsagt látið heita svo, að menn þurfi að gera fleira en gott þyki, og með það að leiðarljósi standa menn að því að samþykkja öll þau skattafrv. sem hafa verið og eru til meðferðar hér á hv. Alþ. þessa daga. Mig langar þá til þess að víkja nokkrum orðum að öðrum vinnubrögðum í sambandi við þetta frv. Við erum að flytja og ræða breytingu á nýjum skattalögum. Við gerðum það fyrr á þessu þingi og þá var það frv. flutt hér í hv. Nd. Forustu um afgreiðslu þess máls hafði formaður fjh.- og viðskn., hv. 3. þm. Austurl., og honum tókst að ná fullri samstöðu og samkomulagi um afgreiðslu á því máli. Ég var út af fyrir sig ekkert hissa á því, að honum tækist þetta, bæði vegna þess að hann hafði mikinn kunnugleik á málinu og hafði unnið að því og vegna þeirrar sérþekkingar sem hann hefur á þessum málum. En þetta hvort tveggja hefði ekki dugað, ef hann hefði ekki persónulega lagt sig eftir því að ná þessari samstöðu. Þegar það frv. var hér til meðferðar og samþ. með samkomulagi gerðu menn sér grein fyrir því, að það yrði að flytja annað frv. hér á Alþ. einmitt varðandi skattstigana og áður en því máli í raun og veru væri lokið. Það mátti því búast við því, að frv. um skattstigana yrði flutt í þessari hv. d. og hér yrði unnið með sama hætti og hv. formaður fjh.- og viðskn. hafði unnið að fyrra frv. En því var ekki að heilsa. Hæstv. fjmrh. flytur frv. í Ed., og ég verð að segja að það var að mínum dómi mjög óráðlegt, því að ég hefði trúað hv. 3. þm. Austurl., formanni fjh.- og viðskn., betur til þess að ná samstöðu í þessu máli heldur en gert hefur verið varðandi meðferð þessa máls. Ég er sannfærður um það, að upplýsingar, sem hefði þurft að fá, hefðu komið betur til skila ef þannig hefði verið á málunum haldið, og ég fullyrði að formanni fjh.- og viðskn. Nd. hefði tekist miklu frekar að ná samstöðu í þessu máli - og því er bætt við, að varaformaðurinn í n. er með sama hugarfari. Hins vegar er kannske ekki öll sagan sögð með þessu. Við skulum átta okkur á því, að fjárlagafrv. gerir ráð fyrir ákveðnum tekjum og það frv., sem hér er til umfjöllunar, verður - samkv. því sem hæstv. fjmrh. segir og hæstv. forsrh. líka - að gefa í ríkissjóð þær tekjur sem þar var gert ráð fyrir. En við skulum líta á þær forsendur, sem eru fyrir þessu frv. og því sem þar er um að ræða. Þeim er jafnvel breytt til þess að skila þeirri tölu. Þeim er breytt þannig að það á að hafa í tekjur hærri upphæð en fjárlög gera ráð fyrir. Þeir skattstigar, sem hafa verið samþykktir af hv. Ed., miðað við tekjubreytingu á milli áranna 1978 og 1979, gefa ríkissjóði 2.5 milljörðum, ef ekki 3 milljörðum meiri tekjur en fjárlög gera ráð fyrir. Þetta hefur verið staðfest af Þjóðhagsstofnun sem hefur sent frá sér útreikninga í sambandi við tekjuhlið frv. sem voru birtir með nál. og ég held gerð grein fyrir þeim með nál. 2. minni hl. fjh.- og viðskn. Ed. Gerð var grein fyrir nýrri athugun á þessum atriðum við 3. umr., en hún var gerð eftir úrtökum frá Þjóðhagsstofnun sem sýndu í raun og veru hvernig útkoman hafði verið. Öll eru þessi vinnubrögð með þeim hætti, að ekki getur hjá því farið að hér á Alþ. komi fram gagnrýni og það mikil gagnrýni. Það á öllum að vera ljóst, að fjárlög á að samþykkja með þeim hætti, að tekjur ríkissjóðs, tekjur fjárlaga byggist á þeirri löggjöf sem þá þegar hefur verið samþykkt. Ef gerðar eru hins vegar sérstakar ráðstafanir þegar komið er fram á fjárlagaárið sem krefjast viðbótartekna, þá kemur ríkisstj. að sjálfsögðu til Alþingis og gerir grein fyrir því, og þá eru hin nýju útgjöld háð því að Alþ. samþykki þann tekjuauka sem af þeirri löggjöf leiðir. Ég verð að undirstrika það, að það voru mér vonbrigði að málið skyldi ekki flutt hér í þessari hv. d. og formaður fjh.- og viðskn. þessarar d., sem svo mjög vel og mikið hafði unnið að þessu máli, fengi tækifæri til að ljúka þessu verki. Og ég álít að undir hans forustu hefði e. t. v. verið hægt að ná töluvert víðtækari samstöðu um málið heldur en sýnist vera, a. m. k. þegar litið er á alla minni hlutana sem eru í fjh.- og viðskn. þessarar d. - og minni hl. sem lætur ekki í sér heyra í sambandi við þetta mál. Það frv., sem hér er til umr., er einn þátturinn í stórfelldum auknum skattálögum, sem núv. ríkisstj. og fyrrv. ríkisstj. hafa beitt sér fyrir. Það er vissulega lærdómsríkt að gera sér grein fyrir því, hversu óskaplega mikið skattbyrðin - skatttekjur ríkissjóðs annars vegar og skattbyrði borgaranna í landinu - hefur breyst frá því að vinstri stjórnin tók við 1978 og þar til í dag. Söluskattur hefur verið hækkaður oftar en einu sinni. Vörugjald hefur verið hækkað og gjald á ferðalög, sett hefur verið á nýbyggingagjald, það hefur verið lagður skattur á verslunarhúsnæði, aðlögunargjald, hækkun verðjöfnunargjalds af raforku, bensínið hefur verið hækkað umfram verðlagshækkanir, síðan hefur verið sett á nýtt orku jöfnunargjald og svo hafa markaðir tekjustofnar til ríkissjóðs verið auknir. Þetta skiptir tugum milljarða. Hér er um að ræða upphæðir á milli 25 og 30 milljarða sem fólkið í landinu greiðir meira nú en það gerði á miðju ári 1978. Og það er alveg nákvæmlega sama hvernig menn í ræðustól eða í greinum sínum reyna að útskýra að það hafi ekkert verið hækkaðir skattar á fólkinu í landinu, allar þær tölur, sem notaðar eru til þess að átta sig á stöðu þjóðarbúsins, sýna eitt og aðeins eitt: skattbyrðin hefur verið aukin geysilega mikið. Fyrr í dag tók til máls hv. 4. þm. Suðurl., Garðar Sigurðsson, og gerði örlítinn samanburð í orðum á skattheimtu núv, ríkisstj. og skattheimtu ríkisstj. Geirs Hallgrímssonar, en í þeirri ríkisstj. veitti ég fjmrn. forustu. Af því að ég sé að þessi ágæti þm. er hér ekki langt undan langar mig til að vekja athygli hans á því, hvað tölur Þjóðhagsstofnunar segja í þessum efnum. Ef við skoðum árin 1975, 1976, 1977 og jafnvel árið 1978, sem var að hluta til vinstristjórnarár, þá kemur í ljós að af vergri þjóðarframleiðslu fara 26.8% til ríkisins 1975, 26.2% 1976, 25% 1977, svo stígur það aftur 1978 í 26.4%. Hver er svo talan í dag? Hver er talan sem reiknað er með að ríkissjóðstekjur á árinu 1980 verði sem hlutfall af þjóðarframleiðslu? Það er ekki tuttugu og sex komma eitthvað, það er ekki tuttugu og sjö komma eitthvað. Það er 28.5% af þjóðarframleiðslunni á árinu 1980 sem gert er ráð fyrir að renni til ríkissjóðs. Ef við miðum við meðaltal þessara ára - ekki árið 1977 sem varð lægst, þá er mismunurinn 2.5% af þjóðarframleiðslu, sem er um 1200 milljarðar.  Ef við víkjum svo að einstaklingnum sem slíkum, að skattbyrðinni, hvað kemur þá út úr því dæmi? Er um að ræða útkomu sem er í samræmi við það sem hv. þm. Garðar Sigurðsson sagði? Það er alls ekki svo. Ef við skoðum álagða skatta sem hlutfall af tekjum greiðsluárs - og erum ekkert að rugla dæmið, því að það getur vel verið að þá verði það orðið of flókið fyrir menn og þeir rugli þá öllu saman, þá kemur í ljós að skattbyrðin á árinu 1980 verður nærri 14.5% af tekjum greiðsluárs á móti árinu 1977, þegar fjmrh., sem hv. þm. talaði um í dag, sá um ríkiskassann, þá var dæmið 10.6%, - árið þar á undan 12.5% , árið þar á undan 11.4, en strax og vinstri stjórn var tekin við 1978 og áfram árið 1979 fer þessi tala hægt og hægt að stíga og kemst nú upp í 14.5% á þessu ári. Skatttekjur ríkissjóðs árið 1980 sem hlutfall af þjóðarframleiðslu verða um 28.5%, og ég hugsa að ég sé heldur varkár þegar ég er að halda þessu fram. Skattbyrði einstaklinganna í landinu verður 14.5% á árinu 1980 samkv. því sem Þjóðhagsstofnun segir. Og til hvers leiða þessi vinnubrögð? Það liggur auðvitað í augum uppi. Atvinnuvegirnir eru aldrei eins illa staddir og nú, kaupmátturinn rýrnar og afkoma fólksins versnar. Þessi hv. þm. kallaði það kjósendadekur þegar bent er á þessar staðreyndir, hann kallaði það kjósendadekur og taldi alveg ástæðulaust að vera með slíkt hér á hinu háa Alþingi. Við skulum gera okkur grein fyrir því, hver kaupmáttur kauptaxta er eða hvernig vísitölur þeirra eru. Í upphafi árs - miðað við 100 í ársbyrjun 1977 - er kaupmátturinn um 119 stig, en sígur nú niður á þessu ári og er þegar kominn niður fyrir það sem hann var í upphafi ársins 1978, kaupmáttur kauptaxta er kominn þó nokkuð niður fyrir það í dag. Einhvern tíma heyrðum við í kosningabaráttunni 1978: Samningana í gildi. Kosningar eru kjarabót. - Ég efast ekkert um, að þessi hv. þm. viðhafði þessi orð í sinni kosningabaráttu, og hann hefur sjálfsagt eins og margir af hans samstarfsmönnum og hans flokksbræðrum fengið út á það atkv. Það skyldi þó ekki vera að allar þær orðræður og þær setningar, sem sagðar voru, hafi verið kjósendadekur og þessi hv. þm. hafi því búið í glerhúsi þegar hann brigslaði öðrum um slíkt? Ég hef bent á með tölum að fullyrðingar hans fá ekki staðist. Miklu frekar er hitt, sem við stjórnarandstæðingar höfum haldið fram, að stefna núv. ríkisstj. sé með þeim hætti í skattamálum, að hún lami atvinnulífið, hún minnki kaupgetu almennings og hún geri það að verkum, að landsmenn hafi ekki úr jafnmiklu að spila og þeir höfðu áður.

Hentar hv. þm. fljótlega að gera hlé á ræðu sinni?

Já, herra forseti. Það hentar nú þegar ef forseta sýnist svo. [Frh.]



Umræðu verður nú frestað, en ég minni á að stjórnarliðar og stjórnarandstaða gerðu samkomulag um að mál þetta næði fullnaðarafgreiðslu í hv. d. á þessum degi. Því ætla ég að biðja um samvinnu við hv. þdm. um að það nái fram að ganga og ætla nú að gera tilraun til þess og bið um aðstoð að svo megi verða að ákveða, að atkvgr. fari fram um málið kl. 11, enda hefur þá umr. um málið staðið yfir í þrjá tíma, án þess þó að ég kjósi nema í neyð að fara að beita ákvæðum 38. gr. þingskapa um niðurskurð umr. Þetta bið ég hv. þdm. að athuga sérstaklega. - Fundarhlé.



Herra forseti. Þegar ég lauk ræðu minni rétt fyrir kl. 7 var minni hluti ræðunnar eftir og ég mun að sjálfsögðu, eins og ég gat um í upphafi ræðu minnar, virða það samkomulag sem gert var um afgreiðslu þessa máls. Eins og fram kemur í nál. á þskj. 384, sem er flutt af stærsta minni hl. fjh.- og viðskn., þremur sjálfstæðismönnum, er þar gerð grein fyrir þeim sjónarmiðum og skírskotað til nál. sem frá sjálfstæðismönnum í hv. fjh.- og viðskn. Ed. kom. Þær till., sem þeir þar fluttu, brtt. við 3. umr., eru fluttar af 2. minni hl. á sérstöku þskj., þskj. 380, og mun ég gera nokkra grein fyrir þeim, að vísu ekki eftir númeraröð, heldur efni. Í fyrsta lagi er gerð till. um breytingu á skattstiganum. Það er ljóst mál og kemur fram í dæmum sem lögð hafa verið fram og birt sem fskj. með nál., að sá skattstigi, sem ríkisstj. hyggst beita við álagningu skatta árið 1980 fyrir tekjuárið 1979, þyngir mjög skatta á fólki í landinu, sem að sjálfsögðu kemur mest við þá sem lægstu launin hafa. Við gerum till. um breytingu á skattstiganum til þess að koma í veg fyrir þetta. Að vísu voru þessar till. felldar í hv. Ed., en við væntum þess, að þegar nú fer fram atkvgr. um málið hér í Nd. hafi menn áttað sig á því, að enn er mikil skekkja í þeim útreikningum sem ríkisstj. hefur gert varðandi skattstigana, ef hún hugsar sér að koma fram skattalækkunum. Það var öllum ljóst að það yrði tilfærsla í sambandi við skattana vegna þeirrar skattkerfisbreytingar sem lög nr. 40/1978 gera ráð fyrir. En að ríkisstj. mundi nota þetta tækifæri og koma með slíka skattstiga, að skattar mundu hækka almennt á fólki, datt engum í hug. Við gerum því með brtt. okkar tilraun til þess að ná fram réttlæti í þessu máli og að tekjur ríkissjóðs af þessum skattalögum, miðað við rétta tekjubreytingu á árunum 1978–1979, ekki 45% heldur 47.5%, verði með þeim hætti að vinstristjórnarskattarnir falli niður. Auk þessa eru brtt. fluttar á þessu þskj. varðandi námsmenn, en með lögum nr. 40/1978 var gerð breyting sem horfið var frá aftur að hluta til með breytingunni á skattalögunum sem gerð var fyrr á þessu þingi. Sú breyting náði ekki að öllu leyti til þess sem áður hafði verið fellt út og til samræmis og með tilliti til eðlis málsins leggjum við til að þeir námsmenn, sem ekki geta nýtt sér námsfrádráttinn eins og hann er ákvarðaður, geti geymt hann þar til þeir hafa lokið námi og nýtt hann þá, miðað við þá verðlagsþróun sem átt hefur sér stað frá þeim tíma, sem þeim bar námsfrádrátturinn, þar til þeir hafa lokið námi og geta nýtt hann. Þá er einnig gerð till. um að þeir, sem hafa lágar tekjur, geti ekki aðeins nýtt persónuafslátt til greiðslu á útsvörum, heldur einnig til greiðslu sóknargjalda og kirkjugarðsgjalda. Þetta þýðir að sjálfsögðu lægri útgjöld þess fólks sem lægstu launin hefur. Þá er í þriðja lagi lagt til að sparifé og spariskírteini verði alfarið undanþegin eignarskatti, en í lögunum, eins og þau gilda í dag, er það að frádregnum skuldum. Frá því að lögin voru samþykkt hafa orðið það miklar breytingar í sambandi við verðtryggingu og vexti, að okkur flm. sýnist eðlilegt og rétt að þeir, sem hafa safnað sparifé, geti verið öruggir um að það verði ekki eignarskattsskylt. Þetta eru í stórum dráttum þær brtt. sem við leggjum til. Við leggjum til að skattstigarnir verði af fyrstu 2.5 millj. kr. 20%, af næstu 3 millj. 30% og af tekjuskattsstofni yfir 5.5 millj. 40% og að persónufrádrátturinn verði 525 þús. kr. Ég hef gert grein fyrir sjónarmiðum stærsta minni hl. fjh.- og viðskn., 2. minni hl., bæði um vinnubrögð varðandi þetta frv. svo og um skattbyrðina sem slíka. Þar fer ekkert á milli mála, eins og ég vék að, samkv. þeim gögnum sem óhlutdræg stofnun, Þjóðhagstofnun, hefur látið frá sér fara. Ég vék að því líka í upphafi, að það væri ekki komið fram nál. frá öllum nm. fjh.- og viðskn. þessarar d., það væri ekki komið nál. frá fulltrúa Alþb., flokks hæstv. fjmrh. En þegar frv. var flutt fyrr á þessu þingi um breytingar á lögum um tekjuskatt og eignarskatt kom einmitt þessi ágæti hv. þm. hér upp í ræðustól og sagði að þessar breytingar allar saman væru þess eðlis, að hann hefði það á tilfinningunni að hann hefði farið heljarstökk út í náttmyrkrið og vissi ekki hvar hann kæmi niður. Má vel vera að heljarstökki hans sé enn ekki lokið og hann sé ekki kominn niður og þess vegna ekki tilbúinn að láta frá sér heyra í þessu máli. En sjálfstæðismenn hafa í nál. gert grein fyrir afstöðu sinni.



Herra forseti. Það er nú ekki að sjá að hæstv. ráðh. hafi mikinn áhuga á að fylgjast með framgangi þessa máls. Þeir eru sjálfsagt ánægðir yfir þeirri staðreynd, að þeim ætli kannske að takast það á síðustu mínútum þessa sólarhrings að gera þetta frv. að lögum, svo þokkalegt sem það þá yrði að því er varðar komandi dag, sem er hátíðis- og frídagur verkamanna. Það er engu líkara en hæstv. ráðh. - og raunar stjórnarliðar allir - hafi svarið þess dýran eið, að enginn mannlegur máttur skyldi koma í veg fyrir að þeim takist að koma þessu máli í gegn fyrir 1. maí, og það hafi verið aðaltakmarkið, fyrir þann tíma sem verkalýðshreyfingin í landinu hlýtur að láta til sín heyra um stöðuna í samningamálunum. Ég held að ég hafi orðað það svo í gær við 1. umr. þessa máls hér í d., að nú væri að ljúka nálega fimm vikna þrauta- og sálarstríði hæstv. fjmrh., pólitísku sálarstríði út af þessu máli. En það yrði aðeins stundarfriður. Aðalatriðið mundi að sjálfsögðu skella á þegar öllum almenningi í landinu birtast skattseðlar, væntanlega um mitt sumar, og það er engin spurning í mínum huga, þó að hæstv. fjmrh., sem fyrst og fremst ber ábyrgð á þessu frv., telji sig hafa unnið þessa lotuna með því að koma málinu hér í gegnum Alþ., - þá er enginn vafi á því að hann mun tapa hinu síðara stríði. Ég held ég hafi orðað það svo hér í gær, að mér kæmu í hug í sambandi við þennan stundarsigur í stríði hæstv. fjmrh. hin gullfallegu orð í upphafi sálmsins: „Þegar ég leystur verð þrautunum frá“, en mér kemur enn í hug, þegar ég hugsa til lokastríðsins, hvort þar gæti ekki átt við um pólitískt líf hæstv. núv. ríkisstj. upphaf sálmsins þar sem segir: „Kallið er komið, komin er nú stundin.“ Það skyldi nú ekki verá að ýmsum kæmi það í hug, þegar almenningur í landinu - og þá kannske fyrst og fremst launafólk - fær að sjá í reynd iðjusemi þessara stjórnarherra við að auka álögur á almenning í landinu? Það hefur orðið æ ljósara, eftir því sem menn hafa fengið betri tíma til að skoða þetta mál, að með þessa frv. eru lagðar geigvænlega miklar viðbótarálögur á almenning. En samfara því, að flestum hefur orðið þetta ljóst, hafa hæstv. ráðh. orðið æ gírugri í að keyra málið í gegnum þingið og ljúka afgreiðslu þess þannig að það yrði að lögum fyrir morgundaginn. Það virðist nokkuð ljóst t. d., að frv., eins og það var afgreitt af stjórnarliðum í Ed., felur í sér í kringum 18% hækkun tekjuskatts miðað við framreikning gamla skattakerfisins. Það er því engin furða þó að menn vilji reyna alveg fram á síðustu stund að spyrna við fótum og gera a. rn. k. tilraun til að koma í veg fyrir að slíkt axarskaft sem hæstv. ríkisstj. er hér að fremja nái fram að ganga. Því að þetta er ekki bara spurning um það að hækka stórkostlega álögur á almenning í landinu með þessu frv. Það er líka spurning um það - sem allt virðist benda til að verði - að hæstv. ríkisstj. spilli með þessum framgangsmáta svo fyrir hugsanlegri lausn samningamála á vinnumarkaðinum að til stórátaka geti komið og það fyrr en síðar - fyrst og fremst vegna aðgerða hæstv. ríkisstj. Og það er ekki síður alvarleg hlið á þessu máli. Hv. þm. Matthías Á. Mathiesen minntist á það áðan, að enn væri ekki vitað um afstöðu fulltrúa Alþb., þ. e. annars stjórnarflokksins í fjh.- og viðskn., til þessa máls. Það er kannske í raun og veru ekkert vitað enn á þessari stundu hvort þessi hv. fulltrúi Alþb. og fjmrh. í viðkomandi nefnd hér á Alþ. ætlar sér að taka þátt í afgreiðslu málsins. Það getur alveg eins hugsast að hann ætli sér að mótmæla þessum vinnubrögðum og þessum álögum, þessari aðför að launafólki í landinu, með því að taka ekki þátt í afgreiðslu málsins með hæstv. ríkisstj. Og það yrði vissulega eftir því tekið, ef sá fulltrúi einn í þingflokki Alþb., sem enn sýnir merki þess að hann beri hag launafólks fyrir brjósti, tæki þessa afstöðu á lokastigi málsins. Hitt mun öllum ljóst, hver afstaða fulltrúa gáfumannadeildarinnar í Alþb. mun verða. Það skyld í nú ekki vera, að afstaða formanns Verkamannasambandsins, Guðmundar J. Guðmundssonar, kunni að ráða úrslitum um það hvort þetta verður að lögum um eða eftir miðnætti, hvort það verður að lögum nokkrum mínútum áður en frídagur verkamanna rennur upp eða hvort hæstv. ríkisstj. tekst að haga svo málum hér í þinginu að sjálfur baráttu- og frídagur verkamanna verði til þess notaður, að ríkisvaldið reki launafólki þennan löðrung. Allt þetta á eftir að koma í ljós. Þess hefur orðið vart hér síðari hluta dags, að mikils óróa hefur gætt í sumum hópum stuðningsliðs hæstv. ríkisstj. Þó að um margt megi nú segja, að sérkennileg staða hafi verið hér á Alþ. í raun og veru allt frá því að hæstv. ríkisstj. tók við völdum, þá er það þó sérkennileg staða að ekki skuli vera um að vitað tveimur, þremur klukkustundum áður en gengið er til lokaafgreiðslu á stjfrv., hvort slíkt frv. nýtur meirihluta fylgis hér á Alþingi. Um þetta er ekkert vitað. Frekar bendir það til þess að frv. hafi ekki meirihlutafylgi hér í deildinni. Það er út af fyrir sig rétt sem hv. frsm. - nú má ekki segja þeirra stjórnarliða hér á Alþ., það er ekki um það vitað enn - en hv. þm. Halldór Ásgrímsson, frsm. 1. minni hl., sagði í upphafi þessarar umr. í kvöld, að svo margt væri búið um þetta mál að tala að raunar væri engu við það að bæta. Það má til sanns vegar færa að svo sé. En þó er að ég hygg æðimikið sem enn mætti upplýsa og gæti orðið til þess að opna augu enn fleiri hv. stuðningsmanna ríkisstj. hér á Alþ., þannig að innra með þeim fari að hrærast eitthvað svipað og hjá hv. þm. Guðmundi J. Guðmundssyni. Ef sá árangur næðist, þá væri það albesta gjöfin sem hægt væri að færa íslenskri verkalýðshreyfingu og launþegum á komandi degi. Væri hægt að koma í veg fyrir að þessi hnefi hæstv. ríkisstj. yrði látinn lenda á launafólki að morgni, þá væri það sannarlega góð gjöf, ekki hvað síst láglaunafólkinu í landinu til handa. Í umr. um þetta mál hefur verið gerð grein fyrir afstöðu Alþfl. til málsins. Á það hefur verið bent og það er staðreynd, að vegna áhrifa Alþfl. í Ed. þingsins hafði hæstv. fjmrh. af hólmi og gerðist ekki eins djarfur í skattheimtu við suma þjóðfélagsþegna og hann ætlaði sér í upphafi með frv. Það var ljóst og hæstv. ráðh. sannfærðist um það eftir ítrekaðar ábendingar Alþfl. við umr. í Ed., að þó að vissulega væri við því að búast af honum að hann seildist sem dýpst í vasa skattgreiðenda, þá væri hann um of gírugur í tillögum sínum um skattlagningu þeirra tekjulágu og einhleyps fólks og einstæðra foreldra. Úr þessu var dregið, sem betur fer, en þrátt fyrir þetta er frv. - eins og það hefur verið afgreitt af stjórnarliðum í Ed. - þess eðlis að af því leiðir stórkostlega íþyngjandi skattheimtu á öllu launafólki í landinu og þá fyrst og fremst því fólki sem ætti hvað mest að hlífa. Margoft hefur verið á það bent, og nú síðast ítrekað af Verkamannasambandi Íslands, að líklega væri eina raunhæfa leiðin til þess að rétta hlut láglaunafólksins og komast með skaplegum hætti frá þeirri samningsgerð, sem nú stendur yfir, að lækka skatta, fyrst og fremst á lágtekjufólki. Þetta er auðvitað aðalatriðið, ef menn vilja í raun og veru horfast í augu við þær staðreyndir sem við blasa í þjóðfélaginu. Alþfl. telur að þessi skattahækkunarstefna hæstv. ríkisstj. sé bæði röng og skaðleg, og að miklu fremur nú en oftast áður beri nauðsyn til þess að draga úr skattheimtu til að vernda raunkjör í landinu og þá fyrst og fremst kjör lágtekjufólks. Og þetta er að sjálfsögðu hægt ef stjórnvöld vilja fara þessa leið. Eins og hér hefur komið fram fluttu fulltrúar Alþfl. í Ed., bæði við 2. og 3. umr. málsins þar, brtt. sem miðuðu að því að nálgast það stefnumark að snúa af braut stórkostlegrar skattahækkunar til þess að lækka skatta og um leið að vinna með raunhæfum hætti að lausn kjaradeilna - og að því markmiði hæstv. ríkisstj., sem hún hefur í orði og á blaði, en ekki í verki, að minnka verðbólguna í þessu landi, sem í raun og veru er kannske mesta og besta kjarabótin til handa láglaunafólkinu. Þessu er ekki sinnt og virðist augljóst að hæstv, ríkisstj. ætlar að keyra þessa skattahækkunarstefnu í gegnum þingið. Þá verður hún að taka afleiðingum af þeim gerðum sínum. Enn verður þess freistað af hálfu Alþfl. við umr. þessa máls hér í Nd. af ná fram breytingu á þessari skattastefnu hæstv. ríkisstj. Um það flyt ég till., brtt. á þskj. 386, sem eru í sjálfu sér einfaldar og þarfnast ekki skýringa, en þó er kannske rétt að víkja að þeim örfáum orðum. Hér er um að ræða brtt. um skattstiga. Samkv. frv., eins og það var afgreitt frá Ed., er gert ráð fyrir að af fyrstu 3 millj. af tekjuskattsstofni eigi að reiknast 25% tekjuskattur og af næstu 4 millj. af tekjuskattsstofni skuli reiknast 35% tekjuskattur. Af tekjuskattsstofni, sem er yfir 7 millj., á að reiknast 50% tekjuskattur samkv. því sem stjórnarliðar samþykktu í Ed. Brtt. á þskj. 386 gerir ráð fyrir að af fyrstu 2.5 millj. greiðist einvörðungu 16% tekjuskattur, af næstu 3.5 millj. reiknist 32% og af yfir 6 millj. reiknist 48% skattur. Hér er um að ræða tilraun til að hlífa fólki í landinu sem verst er sett og með engum hætti getur tekið á sig auknar skattbyrðar, það ætti mönnum að vera ljóst. Síðan er gert ráð fyrir í brtt. á þskj. 386 að persónuafsláttur manna verði 425 þús. kr., en í frv., eins og það var afgreitt frá Ed., er hann 505 þús. Í fskj. með nál. 3. minni hl. fjh.- og viðskn. á þskj. 385 er gerð grein fyrir því, hvað þetta í raun og veru þýðir til lækkunar á skattheimtu miðað við hin ýmsu tekjubil, annars vegar með skattstigum þeim, sem Alþfl. gerir till. um, og hins vegar þeim skattstigum, sem hæstv. ríkisstj. ætlar að lögleiða. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara yfir þær tölur, þær skýra sig sjálfar og er ekki ástæða til þess að eyða tíma í það. En ég undirstrika að þessar brtt. Alþfl. eru í samræmi við þá stefnu sem launþegasamtökin í landinu hafa lagt til að farin yrði, miðað við þær kringumstæður sem í þjóðfélaginu eru. Ríkisstj. eins og núv. hæstv. ríkisstj., sem lýst hefur því yfir, ráðh. eftir ráðh. og margoft hver um sig, að eitt af höfuðmarkmiðum hennar sé náið samstarf og samvinna við verkalýðshreyfinguna og launþegasamlökin til að leysa aðsteðjandi vandamál, - ríkisstj., sem hefur þetta á vörunum, en allt annað í framkvæmd, vinnur ekki traust verkalýðshreyfingarinnar eða launþega í landinu. Hún slær á framrétta hönd þessara aðila til að leysa þau vandamál sem uppi eru, og hún gerir kannske meira en það. Hún heldur þannig á málum, að allt bendir til að hún stefni öllu í bál og brand á vinnumarkaðinum ef fram heldur sem horfir. Og það er vissulega þung ábyrgð sem hæstv. ráðh. taka á sig með þeim vinnubrögðum. Ég skal ekki, herra forseti, eyða öllu lengri tíma í að ræða þetta mál. En það er von mín og það er von Alþfl. og það er von launþegahreytingarinnar í landinu, að það takist - þó ekki væri nema að örlitlu leyti - að snúa hæstv. ríkisstj. af villu síns vegar í þessu máli til að komast megi hjá þeim illvígu deilum sem augsýnilega verða ef hæstv. ríkisstj. ætlar að halda því striki sem hún hefur nú tekið. Fari hins vegar svo, mót von Alþfl. og mót von láglaunafólksins í landinu, að stjórnarliðar á Alþ. haldi fram þeirri skattpíningarstefnu sem þeir hafa markað, þá er það enn eitt dæmið um þá forheimskun sem hæstv. ráðh.., ríkisstj. og stjórnarliðarnir hér á Alþ. - allir sem einn, kannske að einum undanteknum - virðast vera haldnir.  En það verður líka tekið eftir því - og það ættu hv. stjórnarliðar að muna, það verður líka tekið eftir því á morgun á meðal launafólks, hvort þeir nota fyrstu mínútur eða klukkustundir 1. maí til þess að reiða þetta hnefahögg að andliti launafólks í landinu með því að keyra þetta mál í gegnum þingið í algeru trássi við og gegn mótmælum allra launþegasamtaka í landinu og nota til þess baráttu- og frídag verkamanna. Eftir því verður tekið á morgun um allt land, hversu margir og hverjir stjórnarliðar það verða sem reiða það hnefahögg í andlit launafólks 1. maí.



Herra forseti. Það er fróðlegt og athyglisvert að fylgjast með því hér á hv. Alþ., með hverjum hætti þm. stjórnarflokkanna ætla að efna kosningaloforð sín. Þessir hv. þm., sem hér hafa innan þessarar stofnunar bakað saman það skattpíningarfrv. sem hér er til umræðu, eru á einkennilegan hátt, vægast sagt, að efna loforð sín við hv. kjósendur í þessu landi. Ef ég man rétt hafa sumir stuðningsmenn þessarar hæstv. ríkisstj. og talsmenn þeirrar skattbólgustefnu, sem hér er rætt um, talið sig ákafa og einlæga verndara láglaunafólks í þessu landi. Verndunarstefnan virðist þó fyrst og fremst fólgin í árásum á kjör launafólks, m. a. með því frv. sem hér er til umr. Þingmenn Framsfl. og Alþb. og nokkrir aðrir hv. þm. með óvissar stjórnmálaskoðanir eru hér og nú að neyða upp á láglaunafólk í landinu mesta skattpíningarfrv. sem komið hefur til umræðu á Alþ. Já, það er ekkert annað. Það verður athyglisvert að sjá, þegar gengið verður til atkv. að umr. þessari lokinni, að heyra og sjá hvort sjálfskírðir láglaunafólksverndarar samþykkja að hver fimm manna fjölskylda í landinu skuli greiða að meðaltali 650 þús. kr. hærri skatta á þessu ári en því síðasta. Þessi skattpíning er nú fyrirhuguð af fulltrúum þeirra stjórnmálaflokka hér á hinu háa Alþingi sem hétu því fyrir síðustu alþingiskosningar að standa vörð um kjör launafólks á Íslandi. Og það eru bág örlög, sem þeir hv. þm. hafa búið sjálfum sér, sem með þessum hætti launa verkafólki á Íslandi það umburðarlyndi sem það hefur sýnt hæstv. valdhöfum á síðustu misserum óverðskuldað. Nú stefnir í 15–20 milljarða halla á viðskiptajöfnuði við útlönd. Greiðslubyrði vaxta og afborgana af erlendum lánum á þessu ári mun nema 16–17% af útflutningstekjum og mun þyngjast samkv. nýjum útreikningum Seðlabankans. Gert er ráð fyrir að á þessu ári verði tekin ný erlend lán að upphæð 90–100 milljarðar kr. Áætlanir Þjóðhagsstofnunar benda til þess, að framfærsluvísitala hækki um 13% I. maí, um 9% 1. ágúst og ekki undir 10% 1. nóvember. Þetta þýðir tvöfalt meiri verðbólgu en núverandi hæstv. ríkisstj. þykist stefna að. Ég vil ekki óska þeim til hamingju með ákvarðanatöku sína sem telja sig fulltrúa launafólks hér á hv. Alþ. og greiða atkvæði með því skattpíningarfrv. sem hér er lagt fram. Íslenskir launþegar munu á morgun, 1. maí, á baráttudegi verkalýðsins, vita hverjir það eru hér á Alþ. sem stuðla að allt að 20% kaupmáttarskerðingu hjá lág- og millitekjufólki í landinu í stað þeirrar kaupmáttartryggingar sem þeir lofuðu hv. kjósendum fyrir síðustu alþingskosningar. Það verður gjörla fylgst með því, hverjir ljá hæstv. ríkisstj. lið í þessu kaupránsmáli við afgreiðslu hér á Alþ. í kvöld. Ég vil að lokum segja það, að ég trúi því ekki að fulltrúar launafólks hér á hv. Alþ., þm. sem telja sig fulltrúa launafólks og eru það í raun og veru á borði, en ekki bara í orði, muni greiða þessu frv. atkv. Ég á ekki von á að sjá þá gera það og trúi því ekki að það traust, sem verkalýðshreyfingin hefur sýnt þeim, verði launað með þeim hætti. En það kunna að vera til þm. sem fórna hugsjónum sínum fyrir æðstu embætti, hafa gert það og eru að gera það. En ég á ekki von á því, að fulltrúar innan samtaka verkalýðshreyfingarinnar muni lúta svo lágt. Mér virðist því miður meiri áhugi hjá ýmsum innan hæstv. ríkisstj. nú á því að telja ýmsa liðsmenn sína á að fylgja sér - trega þó í þessu máli - en að bæta kjör þess fólks sem engan veginn lifir í dag af launum sínum fyrir dag- og yfirvinnu. Verkafólk á Íslandi í dag, sem með samanlögðum dagvinnu- og yfirvinnutekjum vinnur naumlega fyrir brýnustu lífsnauðsynjum, hefur sýnt hæstv. ríkisstj. trúnað eða umburðarlyndi með því að gera ekki óhóflegar kröfur, heldur sanngjarnar kröfur. Og það hefur ekki verið farið út í átök á vinnumarkaðnum. En verkafólk þolir ekki þetta ástand lengur, einfaldlega vegna þess að það getur ekki lifað af launum sinum eins og þau eru í dag.



Herra forseti. Hv. þm. Karvel Pálmason hefur þegar gert grein fyrir brtt. þeim sem hann flytur í nafni Alþfl. við þessa umr., og tel ég þarflaust að fara frekar út í þá sálma, enda gerði hv. þm. rækilega grein fyrir þeim, auk þess sem þær eru mjög vandlega skýrðar í nál. hans, sem liggur frammi sem prentað þskj. á borðum þdm. Ég vil aðeins leyfa mér að vekja athygli á því, að eftir því sem fram hefur komið, bæði nú á síðustu dögum og eins þegar gengið var til kosninga hér í haust, þá á hæstv. ríkisstj. ekki að hafa þingmeirihluta fyrir þessu skattstigafrv. sínu hér í Nd. Alþingis. Ég held að það séu nú liðnar rétt um þrjár vikur síðan hv. þm. Guðmundur J. Guðmundsson kvaddi sér hljóðs, þegar var verið að afgreiða söluskattshækkun frá þessari hv. d., til þess að lýsa því yfir að hæstv. ríkisstj., sem hann styður, hefði ekki lengur sinn stuðning við frekari aðgerðir til þess að hækka skatta. Hv. þm. ítrekaði þetta á Alþ. í ræðu sinni nokkrum dögum síðar og hefur látið það koma ótvírætt í ljós í viðtölum við blöð og aðra fjölmiðla á undanförnum dögum, þannig að ef marka má orð hv. þm. - og ég dreg þau ekki í efa - þá hefur hæstv. ríkisstj. ekki atfylgi hans til þeirra athafna sem hún er að framkvæma. Hv, þm. Guðmundur J. Guðmundsson hefur lýst því yfir, að hann fylgi ríkisstj. ekki í frekari hækkun skatta en hún hefur þegar fengið afgreidda á Alþ. og hér er um að ræða skattahækkun. Þá liggur það einnig ljóst fyrir, að a. m. k. þrír yfirlýstir stuðningsmenn hæstv. ríkisstj., núv. hæstv. ráðh., gáfu um það fyrirheit þegar þeir voru kjörnir til þings og leituðu eftir atkvæðum frá kjósendum sínum til þess að ná kosningu til þings, að þeir mundu ekki aðeins sporna við frekari skattahækkunum, heldur jafnframt afnema þá skatta sem ríkisstj. Ólafs Jóhannessonar lagði á á s. l. vetri. Þessir ráðh. eru að sjálfsögðu hæstv. forsrh. Gunnar Thoroddsen, hæstv. landbrh. Pálmi Jónsson og hæstv. dómsmrh. Friðjón Þórðarson. Þetta loforð þeirra hæstv. ráðh. liggur fyrir, bæði munnlegt á framboðsfundum í kjördæmum þeirra og skriflegt á síðum þeirra blaða sem þeir skrifuðu í eða gáfu út fyrir kosningar. Greiði þessir hæstv. ráðh, atkvæði með því skattstigafrv., sem hér er til meðferðar, eru þeir því að ganga á bak orða sinna, og ég held að það væri engum ætlandi, a. m. k. ekki þessum hæstv. ráðh., að gera slíkt fyrr en þeir þá sýna það hér með handauppréttingu á hinu háa Alþingi, að það séu ekki liðnar nema nokkrar vikur frá því að þeir gáfu tiltekin loforð þar til þeir síðan svíkja þau við fyrsta tækifæri. Aðrir hv. þm., eins og hv. þm. Eggert Haukdal, sem hafa verið orðaðir við þessa ríkisstj., hafa líka náð kjöri til Alþingis út á loforð um sama efni, út á loforð um að standa gegn frekari skattahækkunum, - og ekki aðeins að standa gegn frekari skattahækkunum, - heldur að afnema þá skatta sem lagðir voru á á s. l. ári. Það mun því liggja alveg ljóst fyrir, að ef þessir hæstv. ráðh. og hv. þm. Eggert Haukdal greiða atkv. með þessu skattstigafrv., þá eru þeir að ganga á bak orða sinna við það fólk sem veitti þeim traust í síðustu alþingiskosningum. Ég held að þessir hæstv. ráðh. og hv. þm. ættu a. m. k. að skoða hug sinn tvisvar áður en þeir gerast svo mjög brotlegir við yfirlýsingar sínar frá því í kosningabaráttunni að þeir ekki aðeins láti það vera að afnema þá skatta, sem lagðir voru á af ríkisstj. Ólafs Jóhannessonar, heldur bæti um betur. Ég þarf ekki að ræða um hv. þm. Albert Guðmundsson, því ég hef ekki litið svo á um nokkra hríð, að hann væri stuðningsmaður ríkisstj., hvernig svo sem því máli hefur verið farið á fyrstu dögum ríkisstj. hér á Alþingi. Ræðutími minn getur ekki orðið langur að þessu sinni vegna þess að við höfum gefið ríkisstj. fyrirheit um það, að hún geti fyrir 1. maí, baráttudag verkalýðshreyfingarinnar, afhent henni þá gjöf í tilefni dagsins sem hún telur við hæfi. Mun ég því ekki gerast mjög langorður, en láta mér nægja að drepa á nokkur atriði sem komið hafa fram í ræðum hæstv. ráðh. á undanförnum dögum varðandi skattamálin. Í fyrsta lagi liggur það nú fyrir, að hækkun á tekjum milli ára verður ekki 45%, eins og gengið er út frá við áætlun um það hvað þessi skattstigi ríkisstj. gefur, heldur er talið líklegt samkv. nýjustu gögnum að tekjur á milli ára muni hækka um 47%. Verði sú raunin á, sem niðurstöður úrtakskannana á framtölum einstaklinga hafa bent til, mun sá skattstigi, sem hér er til meðferðar, skila a. m. k. tveimur milljörðum kr. í ríkissjóð umfram það sem látið er í veðri vaka. Ég hef heyrt það, m. a. hjá hv. þm. Guðmundi Bjarnasyni, að það er reynt að komast fram hjá þessu með því að láta í veðri vaka að þetta úrtak sé ekki marktækt þar sem það nái aðeins til framteljenda sem ekki hafa tekjur af eigin atvinnurekstri, þ. e. framteljenda sem þiggja laun sín hjá öðrum. Hv. þm. Guðmundur Bjarnason hefur haldið því fram, að þetta úrtak sé ekki marktækt vegna þess að upplýsingar skorti um þá aðila sem hafa tekjur af eigin atvinnurekstri. Þessi viðbára er hreinasta bull og algjörlega út í loftið. Í fyrsta lagi eru þeir framteljendur, sem aðeins hafa tekjur af eigin atvinnurekstri og eru að skila framtölum sínum nú um þessar mundir, aðeins 10% af heildarhópnum, þannig að til þess að mjög verulegt frávik yrði frá þeirri 47% tekjuaukningu milli ára, sem Þjóðhagsstofnun áætlar á grundvelli úrtaks úr þeim framtölum einstaklinga sem þegar eru fram komin, þyrfti mjög verulegt frávik að verða niður á við frá þeim framtölum einstaklinga, sem þegar liggja fyrir, og til framtala þeirra einstaklinga sem hafa tekjur af eigin atvinnurekstri, en þau eru að berast til skattstofanna um þessar mundir. Hópurinn er svo lítill, að til þess að mjög veruleg frávik gætu orðið þyrfti tekjuaukabilið á milli þeirra, sem hafa tekjur af eigin atvinnurekstri, og hinna, sem hafa tekjur sem launatekjur, að vera mjög mikið til þess að færa 47% tekjuaukningu niður í 45%, eins og reiknað er með í áætlun hæstv. ríkisstj. Í sambandi við þetta skattstigafrv. mættu tekjur einstaklinga, sem hafa tekjur af eigin atvinnurekstri, þannig ekki hafa hækkað á milli ára um meira en 30%. Og það sér auðvitað hver heilvita maður, að það getur ekki gerst, að á sama tíma og tekjur einstaklinga í landinu, sem eru launþegar, hækka á milli ára um 47%, þá hækki tekjur þeirra, sem hafa tekjur af eigin atvinnurekstri, aðeins um 30%. Þessi viðbára er sem sé hreint bull og algjörlega út í loftið. Í öðru lagi er því til að svara við þessari röksemd þeirra stjórnarsinna, að tekið hafa gildi nýjar reglur um hvernig skattleggja skuli þá einstaklinga sem hafa tekjur af eigin atvinnurekstri. Þar er nú í fyrsta sinn búið að setja ákveðið lágmark sem er þess eðlis, að áætla skuli þessum aðilum tekjur sem eru a. m. k. jafnmiklar og ætla má að þeir hefðu fengið ef þeir hefðu verið launþegar hjá öðrum. Þetta þýðir að sjálfsögðu að þarna er verið að setja ákveðið lágmark um skatttekjur þessara tilteknu einstaklinga og lágmarkið er sami tekjuauki og aðrir hafa fengið í sinn hlut, sem vinna sambærileg störf, en taka fyrir það laun hjá öðrum. Það er því alveg sama hvernig maður skoðar þessa viðbáru þeirra stjórnarliða, hún er algjörlega út í loftið. Það eru miklu meiri líkur á því, vegna þessara nýju reglna, að tekjur þeirra einstaklinga, sem hafa tekjur af eigin atvinnurekstri, hafi hækkað meira á milli ára en hinna. Samkv. þessu eru meiri líkur á því, þegar heildarhópurinn verður skoðaður, þegar allir hafa talið fram, að tekjuaukningin milli ára verði meiri en 47% en að hún verði minni. Ég vil aðeins taka það fram - og ég vænti þess að hv. þm. Guðmundur J. Guðmundsson gæti staðfest þær upplýsingar mínar ef hann væri hér staddur - að athuganir, sem gerðar hafa verið á vegum Verkamannasambands Íslands og aðildarfélaga þess á inngreiðslum í orlofs- og sjúkrasjóði á árinu 1979 benda til að tekjuaukning milli áranna 1978 og 1979 hafi orðið 47.5–48%. Reynslan undanfarin ár af þessum útreikningum Verkamannasambandsfélaganna bendir til þess, að þær séu mjög nálægt sanni. Allar þær upplýsingar, sem fyrir liggja, benda í þá átt að ekki sé rétt að miða við 45% tekjuaukningu milli ára, eins og hæstv. ríkisstj. gerir í áætlunum sínum um hvað hún fái í sinn hlut af þessum skattstiga, heldur sé nær að miða við 47 eða jafnvel 48% tekjuaukningu milli ára. Það mun auka tekjur ríkisins af þessum skattstiga og þar með skattbyrðina í landinu um milli 2 og 3 milljarða kr. Út af fyrir sig er ekkert við því að segja og það er alkunnugt hagfræðilegt lögmál, að ráð til þess að draga úr þenslu og spennu í þjóðfélaginu sé að hækka skatta til að minnka ráðstöfunarfé fjölskyldnanna svo þær hafi úr minna að spila. Þetta er alkunnugt skólabókarráð úr hagfræðivísindum. Ef hæstv. ríkisstj. hefði ætlað sér að gera þetta, hefði ætlað sér með skattstiga sínum að hækka tekjuskattinn meira en hím telur sig þurfa til að ná endum saman í ríkisfjármálunum, að beita skattstiganum með þessum hætti til að rýra ráðstöfunartekjur heimila og draga þannig úr þenslu í þjóðfélaginu, þá ætti ríkisstj. að sjálfsögðu að hafa hug til að segja frá því undanbragðalaust, en láta ekki líta út fyrir að hún sé að taka minna fé af skattborgurunum með skattstiga sínum en allar líkur benda til. Og það er alveg fáránlegt að halda áfram að miða alla útreikninga við 45% tekjuhækkun á milli ára þegar fyrir liggur eftir öllum fáanlegum lýsingum, að sú tekjuspá sé allt of lág. Það er svipað og þegar hæstv. ríkisstj. var að afgreiða hér á dögunum fjárlagafrv. sitt, miðað við 31% verðbólguþróun á árinu, þegar fyrir lá að verðbólgan mundi vaxa um a. m. k. 47 55% á árinu, eftir því hvort menn nota viðmiðunina frá upphafi til loka árs eða samanburðinn á meðalverðhækkun ársins 1980 miðað við meðalverðhækkun ársins 1979. Þá hefur hæstv, ríkisstj. haldið því fram, að með þessum skattstiga væri hún ekki að hækka skatta. Við skulum láta vera að ræða frekar um það en gert hefur verið, því að það er ekki langt þangað til skattseðlar verða sendir út til hvers og eins, og ætli sé ekki best að láta skattseðlana dæma og skera úr í þessu deilumáli stjórnar og stjórnarandstöðu. Hitt er alveg ljóst, og það liggur fyrir í upplýsingum Þjóðhagsstofnunar, að þessi skattstigi og skattaáform ríkisstj. í sambandi við tekjuskattinn munu auka skattbyrðina í hlutfalli af tekjum greiðsluárs úr 13.4%, eins og skattbyrðin var á árinu 1979, í 14.2–14.6% af tekjum, eins og talið er að skattbyrðin muni verða á árinu 1980, og að halda því fram frammi fyrir þessum tölum, sem kynntar eru Alþingi af ríkisstj. sjálfri, að ekki sé um skattahækkun að ræða, er að sjálfsögðu að berja höfðinu við steininn. Þá liggur það jafnframt fyrir samkv. upplýsingum þessa sama ráðunautar ríkisstj., Þjóðhagsstofnunar, að áhrif þessarar skattbyrðaraukningar úr 13.4% af tekjum greiðsluárs í 14.2–14.6% muni ein út af fyrir sig rýra kaupmátt launþega á árinu 1980 um 1.6%. Þetta eru einnig upplýsingar sem hafa verið sendar Alþ. af hæstv. ríkisstj. og fyrir milligöngu hennar, og þegar fyrir liggur samkv. þessum upplýsingum, sem alþm. hafa í höndum frá sérfræðingum og ráðunautum ríkisstj. sjálfrar, að skattbyrðin milli ára muni aukast úr 13.4% af tekjum í 14.2–14.6% og sem afleiðing af því muni kaupmáttur rýrna um 1.6% á árinu, hvernig í ósköpunum geta stjórnarsinnar og hæstv. ríkisstj. haldið því þá fram að hér sé ekki um skattaaukningu að ræða? Slíkt er að sjálfsögðu alveg fráleitt og þar stangast yfirlýsingar hæstv. ríkisstj. á við upplýsingar sem hæstv. ríkisstj. gefur þm. og starfsnefndum þingsins. Það liggur auðvitað ljóst fyrir, og ég held að um það þurfi ekki að deila, að til eru þau áföll sem íslenska þjóðarbúið verður fyrir, eins og áföll vegna versnandi viðskiptakjara og olíuverðhækkana erlendis, sem hljóta óhjákvæmilega að hafa í för með sér kjararýrnun. Hæstv. ríkisstj. áætlaði í fjárlagafrv. sínu, og setti það fram sem eina meginforsendu fjárlagagerðar sinnar, sem allar tölur fjárlaganna grundvallast á, að kaupmáttur launþega muni á árinu 1980 rýrna um 4.5%. Hæstv. ríkisstj. tók það sérstaklega fram í aths. með fjárlagafrv., að það byggðist á þeirri forsendu, að á sama tíma og verðlag mundi hækka í landinu um 46.5% ætti kaupmáttur ekki að vaxa um nema 42%. Þetta var ein af meginforsendum fjárlagafrv. hæstv. ríkisstj. Þessi meginforsenda þýðir það auðvitað, að í fjárlagafrv. sínu gerir hæstv. ríkisstj. ráð fyrir að kaupmáttur í landinu skerðist á árinu 1980 um 4.5%. Á sama tíma óskar hæstv. ríkisstj. eftir því, að launþegar sýni biðlund og þolinmæði og fari ekki fram á kauphækkanir eða aukinn kaupmátt þrátt fyrir þessar staðreyndir. Hvað gæti ríkisstj. hugsanlega gert til að tryggja það, að launþegasamtökin tækju vel í þessi tilmæli hennar? Að sjálfsögðu hefði ríkisstj. átt, eins og við Alþfl.-menn lögðum til, að reyna að taka á þessu máli með þeim hætti að beita ríkisfjármálum og skattamálum á móti þessari kaupmáttarrýrnun sem hæstv. ríkisstj. taldi óhjákvæmilega vegna ytri aðstæðna. En hæstv. ríkisstj. hefur ekki gert þetta. Hún hefur ekki reynt að beita skattamálum og ríkisfjármálum gegn þeirri kaupmáttarskerðingu sem hún telur að muni hljótast af versnandi viðskiptakjörum. Þvert á móti hafa allar ráðstafanir hæstv. ríkisstj. miðað að því að auka enn á kaupmáttarrýrnunina frá því sem hún sjálf taldi óhjákvæmilegt. Aðgerðir hæstv. ríkisstj. hafa miðast við það að bæta ofan á kaupmáttarskerðinguna, en ekki reyna að draga úr henni. Þannig áætlar Þjóðhagsstofnun að áhrifin af hækkun útsvars, sem nýlega hefur verið samþykkt hér á hinu háa Alþingi, muni ein út af fyrir sig rýra kaupmátt á árinu 1980 um 0.9%. Sennilega mun þessi aðgerð rýra kaupmátt launa nokkru meira, þar sem líklegt er að tólfta prósentið verði notað af fleiri sveitarfélögum en gert var ráð fyrir þegar Þjóðhagsstofnun áætlaði kaupmáttarskerðingaráhrif útsvarshækkunarinnar. Sennilega lætur nærri að áhrif útsvarshækkunarinnar til að rýra kaupmátt verði frekar 1% en 0.9%. Eins og ég sagði áðan telur Þjóðhagsstofnun að kaupskerðingaráhrif þeirrar tekjuskattshækkunar, sem hér er ráðgerð, muni á árinu 1980 nema 1.6%. Þjóðhagsstofnun áætlar að kaupmáttarskerðingaráhrif þeirrar 8% gengisfellingar, sem ríkisstj. ákvað í sambandi við fiskverð, muni rýra kaupmátt launa á árinu um 0.2–0.3%. Og þegar inn í dæmið er síðan reiknaður hækkaður söluskattur, hækkað flugvallagjald og fleiri smásporslur hér og þar, þar sem ríkisstj. hæstv. hefur verið að teygja sig í meira fé úr vösum hins almenna launamanns, þá lætur nærri að áhrifin af aðgerðum ríkisstj. ein út af fyrir sig til að rýra kaupmátt nemi 3.5–4%. Þetta bætist ofan á þá kaupmáttarrýrnun sem hæstv. ríkisstj. boðaði í fjárlagafrv. sínu, þannig að samanlagt er hæstv. ríkisstj. að boða kaupmáttarskerðingu á árinu 1980 um 8–8.5%. Þannig kemur ríkisstj. ekki til liðs við verkalýðinn og verkalýðshreyfinguna, heldur til liðs við verðbólguna með athöfnum sínum. Hún dregur ekki úr kaupmáttarskerðingu sem verður af óviðráðanlegum ytri aðstæðum og versnandi viðskiptakjörum, heldur bætir hún við og eykur kaupmáttarskerðinguna úr 4.5%, eins og hún hefði orðið ef ríkisstj. hefði hvergi komið nálægt, hvorki til né frá, - eykur þá kaupmáttarskerðingu úr 4.5% í 8–8.5%. Og það er kannske nokkuð vel við hæfi, að stærstu einstöku kaupmáttarskerðinguna samkv. áætlun Þjóðhagsstofnunar, tekjuskattshækkun sem rýrir almennan kaupmátt í landinu um 1.6%, ætli Alþb., flokkur fjmrh., flokkur félmrh. og flokkur iðnrh. og flokkur hv. þm. Ólafs Ragnars Grímssonar, að afgreiða kl. rúmlega 12 á miðnætti, þegar baráttudagur verkalýðshreyfingarinnar er runninn upp. Þá held ég að væri við hæfi, þegar kröfur verkalýðshreyfingarinnar verða kynntar síðar þann dag, þ. á m. krafan um kjarabætur í formi skattalækkana, að það kröfuspjald bæru hv. þm. Guðrún Helgadóttir og hv. þm. Guðmundur J. Guðmundsson í kröfugöngu verkalýðshreyfingarinnar hér í Reykjavík og stæðu sitt undir hvorum enda. Hins vegar gætu þessir tveir hv, þm. að sjálfsögðu bundið fyrir augun, svo að þeir þyrftu a. m. k. ekki að horfast í augu við félagsmenn sína í verkalýðshreyfingunni um leið og þeir ganga undir því kröfuspjaldi utan dyra Alþingis sem þeir snúa baki við innan sala þingsins. Ég er ansi hræddur um að ýmsum kjósendum hv. þm. Guðrúnar Helgadóttur þætti lítið leggjast fyrir kappann, þegar hv. þm. gerir sér lítið fyrir hér innan veggja Alþingis og greiðir með hægri hendi atkvæði með skattahækkunum og kaupmáttarrýrnun á móti félögum sínum sem hún þykist styðja með þeirri vinstri í kröfugöngu verkalýðshreyfingarinnar á morgun, nokkrum klst. eftir að hv. þm. er búinn að samþykkja hér á Alþ. að rýra kaupmátt láglaunafólksins, þ. á m. félagsmanna sinna í BSRB, um 1.6%. Þetta kallar maður nú að bera kápuna á báðum öxlum, og ég er sannfærður um að ef samviska hv. þm. Guðrúnar Helgadóttur svæfi ekki fastar en samviska hv. þm. Guðmundar J. Guðmundssonar, þá hefði hún líka verið heima í dag. Svo verður víst hver að liggja sem hann hefur um sig búið, en það er nokkuð fróðlegt að vita að einn og sami maðurinn skuli geta varið það fyrir samvisku sinni að ganga hér um innan veggja Alþingis og greiða atkv. með skattahækkunum og kaupmáttarrýrnun nokkrum klukkutímum áður en sami einstaklingur býr sig undir að taka þátt í kröfugöngu Alþýðusambandsins og BSRB á morgun, þar sem krafan er lægri skattar, hærri laun.

Það eru allir sammála þessu í BSRB.

Stjórn BSRB gaf út álit, mjög harðort, þegar hér var til afgreiðslu á Alþingi hækkun söluskatts um 1.5%. Hv. þm. Guðrún Helgadóttir á sæti í þeirri stjórn sem gerði þá samþykkt. Ég hef ekki enn þá fengið upplýst hvort hv. stjórnarmaður í BSRB og hv. þm. Guðrún Helgadóttir var á þeim stjórnarfundi eða ekki. Hafi hv. stjórnarmaður í BSRB og hv. þm. Guðrún Helgadóttir verið á þessum fundi, þá veit ég ekki betur en hún hafi greitt atkv. gegn þeirri afstöðu sem hún tók síðar hér í þingsölunum, vegna þess að álit stjórnar BSRB var samþykkt samhljóða. Hafi hins vegar hv. þm. ekki setið stjórnarfund þann sem afgreiddi viðkomandi umsögn, þá hlýtur hv. þm. að vera andvíg umsögninni sem kom frá BSRB og mótmælunum við því athæfi sem hv. þm. síðan gerði sig seka um í atkvgr. hér á Alþingi. Og þá held ég nú að hv. þm. Guðrún Helgadóttir skuldi félögum sínum og samstarfsmönnum í BSRB a. m. k. að gera þeim opinberlega grein fyrir afstöðu sinni, en það hefur verið mjög einkennandi hér í umr. um kauplækkunaráform hæstv. ríkisstj., að einn af helstu verkalýðsforingjum Alþb. að eigin mati, stjórnarmaður í BSRB, hv. þm. Guðrún Helgadóttir, hefur ekki sagt eitt einasta aukatekið orð um þau mál og hefur ekkert haft til þeirra mála að leggja.

Veit þm. ekki hvaða mál við erum að tala um?

Jú, jú, ég veit það.  Hinu held ég að menn verði að gera sér grein fyrir um leið og þeir ræða þessi skattamál, að eins og mál standa á Íslandi í dag er ekki - eins og hæstv. fjmrh. hefur raunar tekið fram - grundvöllur fyrir því að veita öllum launþegum almennar kauphækkanir. Og til þess að vernda kaupmátt þeirra lægst launuðu er aðeins eitt ráð til. Það er ráðið sem Verkamannasambandið og hv. þm. Guðmundur J. Guðmundsson hafa bent á, að ríkisvaldið komi þar til skjalanna og reyni m. a. með skattalækkun að koma til móts við láglaunafólkið og verja það með þeim hætti fyrir kaupmáttarskerðingu sem það ella yrði fyrir. Auðvitað hefur þetta það í för með sér að ríkisvaldið verður að sníða sér stakk eftir vexti. Ríkisstj. verður að skilja að hún verður að kunna og þora að segja nei. Hún verður að kunna og þora að láta á milli sér í eyðslunni. En það er mjög athyglisvert, að þeim till., sem Alþfl.gerði í fjárlagafrv. því sem lagt var fram fyrr í vetur um 7 milljarða kr. sparnað í ríkisrekstrinum, hafnaði núv. hæstv. ríkisstj. flestöllum, en skildi þó tvær eftir, sparnað á vettvangi Landhelgisgæslu og sparnað á vettvangi Hafrannsóknastofnunar. Hæstv. fjmrh. hrósaði sér síðan af því í útvarpsumr. á dögunum, að þetta væri til dæmis um þann sparnað sem ríkisstj. viðhefði við afgreiðslu fjárlaga. Bæði þessi atriði voru hins vegar beint tekin upp úr fjárlagafrv. Alþfl., og þó að við köllum ekki eftir höfundarréttinum, Alþfl.-menn, þá hefði þó verið ástæða til þess að hæstv. fjmrh. léti þess getið, að þarna væri hann að samþykkja tvær till. um aðhald í ríkisrekstrinum frá okkur komnar, þó ekki skili þær umtalsverðum peningum til sparnaðar. Hæstv. forsrh. hefur hvað eftir annað haldið því fram í umr. hér á Alþ., að ýmsar þær kjaraskerðingaraðgerðir, sem hæstv. ríkisstj. hefur orðið að grípa til að undanförnu, hafi stafað af aðgerðaleysi ríkisstj. Alþfl., á tímabili ríkisstj. Alþfl. hafi hlaðist bak við mikla stíflu óafgreidd mál sem hafi síðan dunið yfir þjóðina af illri nauðsyn eftir að ríkisstj. Alþfl. fór frá. Í Alþýðublaðinu í morgun gerir formaður Alþfl. nokkra grein fyrir úttekt sem gerð var á vegum Þjóðhagsstofnunar að beiðni þingflokks Alþfl. á starfstímabili minnihlutastjórnar Alþfl., hvernig mál þá stóðu og hvaða mál voru þá afgreidd. Ég vil aðeins í örstuttu máli drepa á nokkur þau atriði. Í fyrsta lagi hækkaði framfærsluvísitalan frá októberbyrjun 1979 til febrúarloka 1980, í starfstíð minnihlutastjórnar Alþfl., aðeins um 16–17%, þannig að verðbólgan á eins árs grundvelli, hefði þeirri stefnu verið fylgt lengri tíma, hefði aðeins orðið 45% . Jafnlangan tíma áður, frá maíbyrjun til septemberloka 1979, hækkaði verðbólgan hins vegar um 27%, sem samsvarar 80% verðbólgu í landinu á ári. Á þessum tíma, frá okt. 1979 til febrúarloka 1980, hafði sem sé tekist að breyta 80% verðbólgu í 45% verðbólgu með samræmdum aðgerðum. Niðurtalningin var sem sé hafin í okt.–febr., en þeirri niðurtalningu hefur síðan verið breytt í upptalningu, eins og allir vita. Síðustu þrjá mánuði af starfstímabili minnihlutastjórnar Alþfl. varð verðbólgan um 2% kúnni en búist var við að hún yrði. Á fyrstu þremur mánuðum núv. hæstv. ríkisstj. varð verðbólgan hins vegar 2% meiri en búist var við að hún yrði. Þannig hefur núv. hæstv. ríkisstj. byrjað að telja verðbólguna upp þegar ríkisstj. Alþfl. taldi hins vegar verðbólguna niður. Frá okt. 1979 til febr. 1980 námu gengisbreytingar aðeins ígildi 15% gengislækkunar íslensku krónunnar. Mánuðina þar áður, júní–okt. 1979, námu gengisbreytingar hins vegar sem samsvaraði 33% gengislækkun íslensku krónunnar. Gengisbreytingar í tíð minnihlutastjórnar Alþfl. voru því helmingi minni en á jafnlöngum tíma þar á undan. Gengisbreytingarnar á s. l. þremur mánuðum hafa numið yfir 11%, þannig að einnig á þessu sviði hefur ríkisstj. byrjað að telja upp. Hún er einnig byrjuð að telja gengislækkunina upp, ef svo er hægt að segja. Það kemur fjöldamargt annað fróðlegt fram í þeirri úttekt sem Þjóðhagsstofnun gerði að beiðni Alþfl., t. d. í sambandi við gjaldeyrisstöðuna og afkomu ríkissjóðs. Afkoma ríkissjóðs varð á tímabilinu okt. 1979 - febr. 1980 hagstæð um 7.9 milljarða kr., en var einu ári áður yfir sömu mánuði óhagstæð um 7.2 milljarða kr. Þessi úttekt, sem Þjóðhagsstofnun vann, og samanburður, sem hún hefur gert annars vegar á fjögurra mánaða valdatíð minnihlutastjórnar Alþfl. og hins vegar á næstu fjórum mánuðum á undan og eftir í gengismálum, í verðlagsmálum, í afkomu ríkissjóðs, í vaxta- og lánskjaramálum, í gjaldeyrisstöðu og í vöruskiptajöfnuði, sýnir svo að ekki verður um villst að niðurtalning verðbólgunnar hófst í okt. 7 979, en henni lauk 6. febr. 1980 þegar núv. hæstv. ríkisstj. tók við völdum. Þá mun einnig liggja fyrir í viðskrn. - og eiga þar að vera hæg heimatökin fyrir hæstv. ráðh. - listi yfir allar verðhækkunarbeiðnir, sem bárust minnihlutastjórn Alþfl. á þeim tíma sem hún sat, og jafnframt listi yfir hvernig þessar verðhækkunarbeiðnir voru afgreiddar. Mundi ég gjarnan vilja óska eftir því, ef hæstv. viðskrh. væri hér, að hann legði þennan lista fyrir Alþingi svo menn gætu séð hvað það var sem Alþfl. átti ekki að hafa afgreitt í þessu sambandi. Fram kemur af þessum listum að þær verðhækkunarbeiðnir, sem borist höfðu til ríkisstj. á þessu tímabili, höfðu verið afgreiddar eftir ákveðnum reglum sem ríkisstj. hafði sett sér. Þær höfðu að sjálfsögðu ekki verið afgreiddar þannig, að menn segðu já við öllum beiðnum frá opinberum stofnunum og einstaklingum um verðhækkanir, enda er það ekki leið til að telja niður verðbólgu. Þær höfðu hins vegar allar fengið afgreiðslu eftir tilteknum reglum sem ríkisstj. hafði búið sér til, þannig að það er hrein fölsun, sem er vonandi byggð á ókunnugleika, en ekki vísvitandi ósannindum, að verðhækkunarbeiðnir, sem bárust til ríkisstj. mánuðina okt. 1979–febr. 1980, hafi ekki verið afgreiddar og einhver langur listi af slíkum beiðnum hafi beðið óafgreiddur í rn. Þetta er ósatt, þetta eru helber ósannindi, og ég skora á hæstv. viðskrh. að staðfesta þau orð mín með því að leggja fram listann sem til er í viðskrn. um þær verðhækkunarbeiðnir sem bárust á þessum mánuðum, leggja jafnframt fram samþykktina, sem ríkisstj. gerði um það, eftir hvaða reglum skyldi starfað við afgreiðslu þessara beiðna, og jafnframt lista, ef hann skyldi vera til, yfir hvaða mál voru óafgreidd af þessu tagi þegar ríkisstj. Alþfl. fór frá 6. febr. s. l. Ég held að ég fari ekki öllu lengra út í þessa sálma nú. Ég vil aðeins vekja athygli á mjög athyglisverðri og eftirtektarverðri þróun þau tíu ár sem kennd hafa verið við Framsfl. og kölluð framsóknaráratugurinn. Árið 1971, þegar Framsfl. komst til valda á Íslandi eftir 12 ára útlegð með Alþb. í eftirdragi, var söluskattur hér 7%. Núna, tíu árum síðar, er söluskattur 23.5% . Það skal fram tekið í þessu sambandi, að nokkur hluti þessarar söluskattshækkunar stafar af þeim tollalækkunum sem gerðar voru samkv. samningunum við EFTA og síðar samkomulaginu við Efnahagsbandalag Evrópu og þær þjóðir sem að því standa. Hins vegar skýrist ekki nema brot af þessari söluskattshækkun með þessum tollalækkunum. Og það er mjög athyglisvert, að vorið 1971, þegar þáv. ríkisstj. sá fram á að líklega væri óhjákvæmilegt að hækka söluskatt eitthvað á næstu árum vegna þessara tollalækkana, þá lagði sú ríkisstj. fram hér á Alþ. till. um breyt. á innheimtukerfi söluskatts, þannig að innheimta söluskatts á síðasta stigi viðskipta yrði lögð niður, en þess í stað tekinn upp virðisaukaskattur, sem er miklu betri í framkvæmd, ekki síst þegar söluskattur er orðinn svona hár, og auk þess miklu auðveldari tekjustofn fyrir ríkissjóð. Það er harmsefni, að á s. l. 10 árum þegar söluskattur hefur undir forustu Framsfl. verið hækkaður úr 7% í 23.5%, skuli engar umbætur hafa verið gerðar á söluskattskerfinu til þess að tryggja það og festa það betur í sessi sem réttlátan tekjustofn fyrir ríkissjóð. Það er líka athyglisvert að gefa því gaum, að árið 1970 voru skatttekjur hins opinbera sem hlutfall af vergri þjóðarframleiðslu 22.5%, en nú tíu árum síðar eru skatttekjur hins opinbera, mældar á sama mælikvarða, 30%. Meginhlutinn af þessari hækkun hefur orðið vegna tekjuþarfa ríkissjóðs, því að hluti sveitarfélaganna í þessari skattlagningu hefur minnkað og hlutur ríkissjóðs vaxið að sama skapi. Árið 1970 var skattbyrði beinna skatta í prósentum af tekjum greiðsluárs 13.3%. Árið 1980, tíu árum síðar, mun skattbyrði í prósentum af tekjum greiðsluárs nema 15.5%, þegar búið er að taka tillit til þeirrar kerfisbreytingar sem gerð hefur verið í millitíðinni, að fjölskyldubæturnar voru felldar niður sem sérstaklega útgreiddar bætur, en teknar inn í skattakerfið. Þá er einnig vert að hugleiða að árið 1968, eftir að Íslendingar höfðu misst 40% af útflutningstekjum sínum svo til á einni nóttu, var greiðslubyrði þjóðarinnar vegna erlendra skulda aðeins 16% af gjaldeyristekjunum þó að gjaldeyristekjurnar hefðu minnkað um 40%. Núna, eftir tíu ára framsóknarforustu, mun greiðslubyrði erlendra skulda nema um eða yfir 16% af útflutningstekjum. Og ímyndið ykkur þá hvað yrði hér á Íslandi ef eitthvað svipað áfall dyndi yfir okkur á árinn 1981 eins og gerðist árið 1968 þegar 40% af gjaldeyristekjum þjóðarinnar hurfu á einni nóttu. Þá er ég hræddur um að ömurlegt yrði um að lítast í atvinnulífi landsmanna. Þegar greiðslubyrðin er orðin um eða yfir 18% af gjaldeyristekjunum miðað við blómlegasta árferði, hvað halda menn þá að mundi gerast ef svipað áfall dyndi yfir íslensku þjóðina árið 1981 og gerðist árið 1968? Í hvað hafa svo þessar auknu skatttekjur farið, sem ég var að lýsa hér áðan? Hafa þær farið í að auka almannatryggingar og tekjutilfærslur fyrir milligöngu almannatrygginga á þeim áratug sem Framsfl. og Alþb. hafa ráðið ferðinni í stjórnmálum hér á Íslandi? Nei, millifærslur samkv. almannatryggingakerfinu eru ekki meiri á árinu 1980 en þær voru árið 1970. Hin aukna skattbyrði hefur því ekki farið í að jafna tekjur manna hér á landi fyrir tilverknað aukinna framlaga í tryggingakerfið. Hafa þessar auknu skatttekjur ríkisins þá farið til þess að auka opinberar framkvæmdir? Nei, opinberar framkvæmdir, kostaðar úr ríkissjóði, eru ekki meiri á árinu 1980 en þær voru á árinu 1970. Hins vegar hafa hinar stórauknu erlendu lántökur að mjög verulegu leyti farið til aukinna framkvæmda, en þar hefur engra skynsamlegra arðsemissjónarmiða verið gætt, eins og best sést af hinni mjög umtöluðu Kröfluframkvæmd, sem er nokkurs konar einkabarn núv. hæstv. ríkisstj., því að Kröflunefndarráðherrann er forsrh., Kröflunefndarvaraformaðurinn er æðsti yfirmaður vísindarannsókna á Íslandi, og Kröflunefndarmaðurinn Ragnar Arnalds er æðsti yfirmaður fjármála íslenska lýðveldisins. Og þessi mikla framkvæmd, kostuð af erlendu lánsfé, skilar þjóðinni engum arði, en kostar þjóðarbúið árlega álíka útgjöld og ríkissjóður þarf að leggja til rekstrar Háskóla Íslands. Og það sem kannske er langalvarlegast við þennan svokallaða framsóknaráratug er sú staðreynd, að kaupmáttur launa eftir þessi tíu ár er nákvæmlega 10% minni en hann hefði verið ef fylgt hefði verið áfram þeirri jafnvægisstefnu í efnahagsmálum sem ríkti á sjöunda áratugnum. Ýmsir þóttust ekki sjá mikið gott við stefnu viðreisnarstjórnarinnar, fundu á henni marga annmarka. Og vissulega er það rétt, að margt mátti þar betur fara. En hvílík óskapleg óstjórn er það þá ekki hjá framsóknarmönnum og Alþb., sem gagnrýndu viðreisnarstjórnina og viðreisnarstefnuna, að sumu leyti með réttu,-hvílík óskapleg óstjórn er það þá ekki hjá þessum tveimur flokkum að skila eftir áratuginn 10% lakari kaupmætti en orðið hefði ef fylgt hefði verið hinni voðalegu viðreisnarstefnu. Hversu miklu verri er þá ekki framsóknarkommúnismi áttunda áratugarins heldur en viðreisnarstefna sjöunda áratugarins. Og það er nokkuð einkennandi, að einmitt á þessum tímamótum þegar verið er að gera upp þennan áratug og þegar þrír ágætir sjálfstæðismenn - kannske eru þeir fleiri - hafa tekið að sér að ganga undir það ok, sem aðrir fengust ekki til eftir þessa tíu ára reynslu hér á Alþ., að framlengja þessa framsóknarkomma - óstjórn, þá er mjög lærdómsríkt fyrir þm. og þjóðina að sá maður, sem enn hefur einhver tengsl við hina gömlu hugsjónastefnu Alþb., einasti verkalýðssinni og verkalýðsforustumaður í þingflokki Alþb., Guðmundur J. Guðmundsson, hann sést ekki hér í þingsölum. Hann er sjöundi maður í fjh.- og viðskn. þessarar hv. d. og er þar fulltrúi flokks síns. Á þeim fundum að undanförnu, þar sem skattstigafrv. hefur verið til umr., hefur hv. þm. ekki mætt. Á fundi n., þegar málið var afgreitt frá n. og nál. voru skrifuð, var hv. þm. ekki viðstaddur. Þó var hann sama dag á ferð hér í Alþingishúsinu, svo að það voru ekki veikindaforföll sem töfðu hann frá setu í n. Það var annað sem kom til. Hv. þm., fulltrúi Alþb. í fjh.-og viðskn. þessarar d., vill ekki taka þátt í að afgreiða málið, hvorki frá n. sem hann á sæti í, né hér í þingdeildinni í dag, því að hv. þm. hefur ekki heldur sést í sæti sínu í þessari þingdeild í dag eftir að málið var þar tekið fyrir. Og flokkur hans, Alþb., á engan málsvara í fjh.- og viðskn. í þessu máli hér í deildinni í dag. Það væri kannske ástæða til þess að spyrja formann fjh.- og viðskn. Nd., hv. þm. Halldór Ásgrímsson, hvort ekki megi gera ráð fyrir því, að sjöundi fulltrúinn í fjh.- og viðskn. hafi eitthvað til málanna að leggja. Er hv. þm., formanni fjh.- og viðskn., kunnugt um að það sé ekki fjórða nál. á leiðinni? Hefur hv. formaður fjh.- og viðskn. kynnt sér það hjá þeim sjöunda nm., sem ekki hefur skilað áliti, hvort verið geti að hann hafi hug á að skila slíku áliti? Ég tel nauðsynlegt að fá að vita þetta, og það er auðvitað formaður fjh. og viðskn. sem á að ganga eftir þessu áður en málið verður afgreitt hér, til þess að ekki sé verið að afgreiða mál út úr Alþ. án þess að nm. í fjh.- og viðskn. hafi aðstöðu til að koma túlkun sinni á framfæri við þd. Vill nú ekki hv. þm. Halldór Ásgrímsson vera svo góður að kanna það hjá nm. sínum, hv. þm. Guðmundi J. Guðmundssyni, hvort sá nm. í fjh.- og viðskn. Nd. hefur í hyggju að skrifa undir eitthvert þeirra nál. sem fram eru komin, skila sjálfur séráliti eða láta það vera að koma nálægt afgreiðslu málsins með einum eða öðrum hætti? Herra forseti. Ég fékk upphringingu um kvöldmatarleytið í kvöld. Það var kunningi minn, gamall sósíalisti, sem hefur allt sitt líf ekki kosið annað en fyrst Sameiningarflokk alþýðu sósíalistaflokkinn og svo Alþb. Og hann hefur ekkert mjög mikið álit á krötum frekar en svo fjölmargir aðrir, þessi ágæti kunningi minn, þó okkur sé vel til vina. En hann bað mig að koma skilaboðum á framfæri við hv. þm. Guðmund J. Guðmundsson, ef hann skyldi mæta til þings hér í kvöld. Það gerir hv. þm. hins vegar ekki og ég hef því miður ekki komist að honum til að flytja honum skilaboðin, þó ég hefði feginn viljað, því að hv. þm. hefur ekki sést hér í allan dag. En skilaboðin voru þau, að nú væri hv. þm. Guðmundur J. Guðmundsson staddur á krossgötum. Nú yrði hann að gera það upp við sig, hvort hann vildi halda tryggð við sinn gamla flokk og sínar gömlu hugsjónir eða labba yfir á hinn breiða veginn og taka undir með þeirri nýju stétt sem komið hefur til valda í þeim ágæta flokki Alþb. og metur meira aðstöðu og völd en hugsjónir og stefnu.



Herra forseti. Margt hefur verið sagt um það frv. sem hér er til umr., bæði í þessari hv. d. og þá ekki síður og reyndar miklu fremur í hv. Ed. Hef ég þar litlu við að bæta, enda búið að semja um afgreiðslu málsins í þessari hv. d. nú í kvöld og vil ég síst af öllu verða til þess að bregða fæti fyrir það samkomulag. Ég get þó ekki látið hjá líða að mótmæla þeirri fullyrðingu hæstv. fjmrh. og hæstv. ríkisstj., að ekki sé um að ræða tekjuskattshækkanir frá því sem orðið hefði að óbreyttum lögum. Nú liggur það fyrir, að hækkun tekna einstaklinga milli ára 1978 og 1979 var u. þ. b. 47%, og kom það mjög skýrt fram í máli hv. þm. Sighvats Björgvinssonar áðan. Ef vægi tekjuskatts ætti að vera óbreytt frá síðasta ári hefði skattvísitala samkv. eldra kerfi því orðið að hækka um 47%. Ef tekjuskattur einstaklinga frá fjárlögum síðasta árs er framreiknaður á þennan hátt, þ. e. miðað við 47% hækkun skattvísitölu, hefði skatturinn átt að verða að óbreyttum skattþunga á einstaklinga 34 milljarðar kr., en er samkv. núgildandi fjárlögum 38.2 milljarðar, eða 23% hærri en hefði orðið að óbreyttum lögum. Ef borið er saman við fjárlagafrv. í fyrra er um að ræða 18% hækkun, eins og kom fram hjá hv. þm. Karvel Pálmasyni. Ef tekjuskattur einstaklinga samkv. fjárlögum síðasta árs er borinn saman við núgildandi fjárlög er hækkunin, eins og ég sagði áðan, 23% umfram framreiknaðan tekjuskatt einstaklinga samkv. eldri lögum. Tekjuskattur félaga samkv. fjárlögum er aftur á móti stórlækkaður miðað við síðasta ár. Þessi 18% eða 23% - hvort sem við hugsum okkur að nota - hækkun á tekjuskatti einstaklinga hlýtur auðvitað að koma einhvers staðar fram, eða réttara sagt hún kemur alls staðar fram. Við skulum taka örfá dæmi. Einhleypingur með 4 millj. kr. brúttótekjur - og er þá reiknað með að hann notfæri sér 10% afsláttarregluna hefði fengið samkv. eldri lögum 334 200 kr., en fær samkv. þessu frv. 410 þús. kr. eða 22.7% hækkun. Ef við förum neðar, ef maðurinn hefði haft 3 millj. brúttó, þá hefði hækkunin orðið 49% hjá þessum sama manni. Maðurinn sem er með 250 þús. kr. á mánuði á síðasta ári, fær 50% hækkun á sínum tekjuskatti milli ára. Ef við aftur á móti berum saman hjón með tvö börn þar sem annað hjónanna vinnur fyrir öllum tekjunum, þá er hækkunin óveruleg, en nokkur þó. Hjá hjónum, þar sem annað hjónanna vinnur fyrir'Is teknanna og hitt fyrir 2/3 og tekjurnar hafa samanlagt verið 8 millj. brúttó, hækkar skatturinn úr 349 200 kr. í 540 þús. eða um 54.6%. Ef þessi hjón hefðu haft 7 millj. kr. tekjur yrði hækkunin 47%. Í öllum þessum dæmum er reiknað með hjónum með 2 börn, þar sem annað barnið er undir 7 ára aldri. Ef við tökum hjón sem hafa 8 millj. í brúttótekjur á s. l. ári og tekjurnar skiptast jafnt, hefðu þau eftir gömlu lögunum fengið 148 200 kr. í tekjuskatt, en þau fá núna 480 þús. kr. tekjuskatt, m. ö. o. 224% hækkun. Herra forseti. Það liggur ljóst fyrir og hefur lengi legið ljóst fyrir, að hæstv. núv. ríkisstj. treystir sér hvergi í umtalsverðan niðurskurð á ríkisútgjöldum. Það er því eðlilegt og skiljanlegt að reynt sé að afla tekna á móti gjöldum. Hitt er ótækt með öllu, að reyna að telja sjálfum sér og öðrum trú um að ekki sé um skattahækkun að ræða frá fyrra ári. Það er ekki aðeins um skattahækkanir að ræða, heldur mjög verulegar skattahækkanir. Og það sem verst er, þær eru mestar hlutfallslega á lægstu tekjunum.

Frsm.1. minni hl. (Halldór Ásgrímsson): Herra forseti. Ég hef ekki ætlað mér að lengja þessa umr., en koma hér með nokkrar aths. varðandi það sem hér hefur komið fram. Grundvallaratriðið fyrir þeim skattstiga, sem hér er lagður fram, er sú staðreynd, að ríkisstjórnarflokkarnir komu sér saman um það í upphafi að standa að svipaðri skattheimtu og var árið áður í formi tekjuskatts. Tekin höfðu verið í gildi ný skattalög sem veruleg óvissa ríkti um. Þessi skattalög fólu að sjálfsögðu í sér, sem alltaf var vitað, allverulega breytingu á skattbyrði einstakra skattþegna. Á sumum hækkaði hún, en lækkaði á öðrum. Lagður var fram skattstigi sem gerði ráð fyrir að lægsta skattþrep væri 20% og hæsta skattþrep 50%. Við nánari athugun kom í ljós að ýmsir voru óánægðir með þennan skattstiga. Í fyrsta lagi fannst mönnum vera of mikið bil á milli hæsta skattþreps og hins lægsta. Það væri of mikill munur á því, hvort hjónanna aflaði teknanna. Ef þessi munur er minnkaður og persónuafsláttur hækkaður á móti hlýtur það að koma við skatta einstaklinga. Þetta er út af fyrir sig ekkert flókið mál. Það leiðir af eðli málsins að svo hlýtur að verða. Eins er það líka ljóst, að við það að taka upp hinn svokallaða 10% frádrátt verður um allverulegan tilflutning að ræða milli þeirra, sem engan frádrátt höfðu áður, og þeirra, sem verulegan frádrátt höfðu. Hér er því um margs konar breytingar að ræða sem verka sumpart til lækkunar og sumpart til hækkunar. Það hefur einkennt þá umr., sem orðið hefur undanfarið um þessi mál, að mikið hefur verið gumað af alls konar dæmum um það þegar um hækkun er að ræða, en lítið talað um að einnig geti orðið lækkun. Ég skal ekkert um það fullyrða, hvað menn hafa í huga, þegar menn leggja aðaláherslu á slíkan málflutning. Ég ætla þó að vona - því að ég veit að mál eru viðkvæm á vinnumarkaði - að það sé a. m. k. ekki hugmynd hv. stjórnarandstæðinga að reyna að gera sitt til að efna þar til mikilla átaka, eins og gerðist á Alþ. fyrir nokkrum árum, að menn notuðu hvert tækifæri til þess að reyna að ýta undir slík átök. Sú umr., sem hér hefur verið að undanförnu, bendir í mínum huga til þess, að það séu ýmsir hér inni sem vilji hafa slíkt í frammi. En ég hélt satt best að segja að menn hefðu lært það mikið af þeirri reynslu sem þjóðin fékk af slíkum vinnubrögðum, að menn mundu ekki leika sér að slíku nú. Auðvitað er skattheimta aldrei vinsæl hjá þeim aðilum sem eiga að greiða skattana. Og við verðum vör við það, að þeir, sem þurfa að greiða þessa skatta, heimta einnig aukin framlög af hendi ríkisins. Við fengum síðast fyrir tveimur dögum bréf frá Félagi ísl. bifreiðaeigenda - sem eru út af fyrir sig ágæt samtök og ég er félagi í - sem er eitt það ósvífnasta sem við höfum fengið hér á Alþ., þar sem við erum krafðir sagna um skoðanir okkar á alls konar málum. Þetta er dæmigert kröfugerðarbréf sem alþm. fá og ég fyrir mitt leyti ætla mér ekki að svara, og ég vænti þess að flestir hv. þm. séu sömu skoðunar. En þarna rekst ýmislegt á og það fer eftir því, frá hvaða sjónarhorni maður lítur á skattheimtuna, hvort mönnum þykir hún of mikil eða of lítil. Ég þykist vita að flestir séu sammála um að skattheimtan sé ekki svo mikil, að þjónustan, sem veitt er á móti, sé of mikil. Ég held að flestir geti út af fyrir sig samþykkt það. Og ég held að menn geti líka samþykkt það, að það er frekar á þann veg að of miklar framkvæmdir eru fjármagnaðar með lánsfé fremur en að fjármagna þær með skattheimtufé. Hvaða vit er í því að fjármagna t. d. þjóðarbókhlöðu með erlendum lánum? Mér finnst það a. m. k. ekki skynsamlegt, og ég veit að fleiri eru á því máli. Slíkar framkvæmdir á að sjálfsögðu að fjármagna með skattheimtu. Ekkert bendir því til þess, að skattheimtan vegna þessa sé of mikil. Hins vegar geta allir verið sammála um það, að skattheimtan rýrir að sjálfsögðu ráðstöfunarfé heimilanna og er að því leyti of mikil. En þá útreikninga, sem hv. þm. Sighvatur Björgvinsson lagði hér á borð áðan um skerðingu ráðstöfunartekna, vil ég leyfa mér að draga mjög í efa. Ég veit að vísu að gert er ráð fyrir því í þjóðhagsspá, að einkaneysla dragist saman á árinu 1980 um 1.5%. En það er jafnframt gert ráð fyrir að samneyslan aukist um 2%. Þessi tilfærsla er að því leyti ekki skynsamleg, að hún getur orðið til þess að spilla eitthvað fyrir kjarasamningum, vegna þess að það er reynsla áranna að menn eru ekki tilbúnir að meta það mikils sem gert er í samneyslunni. Ég ætla hins vegar að leyfa mér að vona að slíkt leiði ekki til átaka hér í þjóðfélaginu sem ekki yrðu til annars en að eyðileggja fyrir öllum þjóðfélagsþegnum. Það, sem hefur fyrst og fremst orðið til aukningar, er að sjálfsögðu útsvarsbreytingin, eða heimildin til að auka útsvarið úr 11% í 12.1%, og síðan söluskattshækkunin. En ég fellst ekki á það, að um sé að ræða hækkun á tekjuskatti milli ára. Hv. þm. Sighvatur Björgvinsson sagði áðan að það væri hreint bull sem hv. þm. Guðmundur Bjarnason hefði sagt um þau mál. Ég ætla mér ekki að kalla það sem hv. þm. Sighvatur Björgvinsson sagði hér áðan bull, mér finnst það út af fyrir sig ekki vera viðeigandi. Hins vegar má vel vera að ýmsir hefðu tilhneigingu til þess að kalla margt af því, sem hann sagði, þvílíku nafni. Það liggur að vísu fyrir frá Þjóðhagsstofnun, að breyting atvinnutekna á milli ára sé sennilega um 46–47%, en það kemur einnig fram í þessu áliti Þjóðhagsstofnunar, að hún hefur ekki treyst sér til að gera grein fyrir því, hvaða breyting yrði á skattstofninum. Það er t. d. vitað mál, að 10% frádráttarreglan verður til þess að skattskyldar tekjur verða lægri en atvinnutekjur, og það kemur skýrt fram í bréfi Þjóðhagsstofnunar, að hún hefur eingöngu reynt að meta breytingu atvinnutekna. Það kom fram hjá hv. þm. Sighvati Björgvinssyni, að afkoma atvinnuveganna eða þeirra aðila, sem atvinnurekstur stunda, væri síst verri á árinu 1979 en á árinu 1978. Það má t. d. nefna, að það voru lagðir á ýmsir skattar á árinu 1979. Aðstöðugjald var hækkað í sveitarfélögum, það var lagður á skattur á skrifstofu- og verslunarhúsnæði og ýmislegt fleira sem gaf tekjur á því ári. En þessi skattlagning gerir það að sjálfsögðu að verkum, að tekjuskattur lækkar árið á eftir, því að þessi gjöld eru frádráttarbær. Hækkun aðstöðugjalds í Reykjavík á árinu 1979 leiðir að sjálfsögðu til lækkunar tekjuskatts hjá ríkinu árið eftir, og ég er þess fullviss að þetta hefur nokkur áhrif. Það liggur einnig fyrir að afkoma bænda var mjög góð á árinu 1978 miðað við það sem oft hefur áður verið. Hins vegar er afkoma bænda mun lakari á árinu 1979 og tekjuskattur þessara aðila mun lækka verulega. Það er því mjög mikil óvissa í kringum tekjubreytinguna milli ára, enda segir í lok umsagnar Þjóðhagsstofnunar: „Hér er enn um áætlun að ræða, sem að vísu er studd úrtaksathugun á nokkrum stöðum, sem yfirleitt hefur gefið nokkuð góða raun.“ Ég get ekki séð ástæðu til þess, að menn byggi miklu frekar á þessum 47% en 45%. Það stendur hér að þetta hafi yfirleitt gefið nokkuð góða raun. En við erum komin með allt önnur skattalög, allt annað skattkerfi, við höfum enga reynslu af því. Samt vilja menn rjúka til og taka þessar prósentur sem einhverja heilaga tölu. Ég ætla mér ekki að fullyrða að 45% tekjubreyting á milli ára sé það eina rétta. Þetta er nokkuð sem verður að koma í ljós, eins og alltaf hefur verið. Þarna hefur alltaf verið um áætlun að ræða, og það hefur brugðið til beggja vona. Það hefur yfirleitt verið nokkru hærra en gert var ráð fyrir. Hitt er svo annað mál, að ég veit ekki dæmi þess, að það hafi orðið til þess að um afgang hafi verið að ræða hjá ríkissjóði sem hafi valdið verulegum erfiðleikum. Hv. þm. Matthías Á. Mathiesen sagði að þessi tekjuskattur gæfi 2.5 milljörðum meira en gert væri ráð fyrir í fjárlögum, og það er náttúrlega miðað við það að tekjubreytingin verði 47%. Það hefur einnig farið fram samanburður hér á skattinum sem hlutfalli af brúttótekjum heimilanna. En það kemur fram í áætlun Þjóðhagsstofnunar, að þetta muni verða um 14.2% af tekjum greiðsluárs, miðað við það að helmingurinn af útsvarsheimildinni verði notaður. Og þess hefur verið getið hér, að þetta hafi verið 10.6% 1977. Nú verða menn einnig að gæta þess, að þessi tala fyrir árið í ár er að sjálfsögðu áætluð, en talan fyrir 1977 og 1978 er raunveruleg niðurstaða. Þessar áætlunartölur hafa ávallt verið hærri en raunveruleg niðurstaða af þeirri einföldu ástæðu að á undanförnum árum höfum við reiknað með því í upphafi árs, að verðbólgan yrði mun minni en raun ber vitni, vegna þess að ásetningur okkar - eða hvernig skal orða það: það, sem menn hafa ætlað sér, hefur mönnum ekki tekist að standa við, þannig að þegar þessar tölur eru bornar saman, eins og gert var af hv. sjálfstæðismönnum, og reiknuð út hækkun upp á 25 milljarða, þá er það langt frá því að vera sanngjarn samanburður. Það ætti þá a. m. k. að nota áætluðu töluna fyrir fyrri ár miðað við áætluðu töluna fyrir árið í ár. Það munar ekki nema eins og 10–12–13 milljörðum hvort sem menn nota þetta eða eitthvað annað. Þess vegna spyr ég: Mönnum gengur vonandi ekkert illt til þegar menn eru að stunda þessar reikningskúnstir hér á Alþ. Ég ætla ekki að biðjast undan því að menn beri þetta saman og reikni það rétt út. En mér finnst það vera lágmarkskrafa að menn geri það eftir sambærilegum forsendum. Það hefur verið sagt hér, sérstaklega af þeim Alþfl. mönnum, að þeir hafi viljað létta tekjuskatti af almenningi um 7.2 milljarða. Og rétt er það, þeir gerðu till. um slíkt. En þeir gerðu líka till. um að ýmislegt kæmi þar á móti sem þeir hafa kallað niðurskurð, og það gæti verið að eitthvað af þeim niðurskurði mundi rýra kaupmátt tekna almennings. Niðurskurður á niðurgreiðslum um 3.4 milljarða hefur t. d. væntanlega einhver áhrif á kaupmátt almennings. Menn vita að niðurgreiðslur um 3000 millj. vega sama og 1% í kaupgjaldsvísitölu. Og niðurskurður á Lánasjóði ísl. námsmanna um 2 milljarða mundi náttúrlega breyta eitthvað kaupmætti þess fólks. Og það mætti telja upp fleiri liði. Þessar niðurskurðartillögur eru því ekki alveg eins saklausar og menn vilja vera láta hér í ræðustól. Menn skyldu gera launþegum grein fyrir því einnig í sínu máli á morgun, hv. þm. Karvel Pálmason, að þetta hafi verið með í pokanum í þessum niðurskurðartillögum.

Að sjálfsögðu.

Það þykir mér vænt um að heyra. Herra forseti. Ég ætla að verða við þeim tilmælum að hafa hér ekki langt mál, enda hefur forseti hlustað hér á mál manna af einstakri þolinmæði. En ég veit að hann hyggst ekki gera það lengi nætur og þess vegna vil ég verða við tilmælum hans. Ég vil aðeins ítreka það, að veruleg óvissa er í kringum alla tekjuskattsálagninguna, sem nú er fram undan. Sérstaklega er það varðandi félögin. Menn vita alls ekki hvað þar kemur út. Í fyrsta lagi valda því breytt skattalög og í öðru lagi virðist afkoma atvinnuveganna vera verri á árinu 1979 en hún var á árinu 1978. Allt þetta hefur að sjálfsögðu mikil áhrif. Og það er að mínu mati ekki rétt að auka þessa óvissu enn meir með því að fara að reikna með t. d. 47% tekjuhækkun milli ára, sem menn hafa enga vissu fyrir, enda er Þjóðhagsstofnun með alla fyrirvara varðandi það og það er hrein rangtúlkun að taka það sem hreina og beina skoðun Þjóðhagsstofnunar. Þjóðhagsstofnun er ráðgjafarstofnun ríkisstj. og Alþingis, en því miður ber mikið á því, þegar þessi stofnun lætur eitthvað frá sér fara með alls konar fyrirvörum, að þess er ekki getið hér á Alþ. Menn taka þetta sem bókstaflega tölu, sem getur að sjálfsögðu brugðist eins og allt annað, og það er hrein rangtúlkun á þessum upplýsingum Þjóðhagsstofnunar að taka þessa tölu svona bókstaflega.



Herra forseti. Ég vil nú taka undir þau ummæli, sem hv. síðasti ræðumaður viðhafði hér áðan, að mönnum ber að varast að taka upplýsingar frá Þjóðhagsstofnun of hátíðlega vegna þess að í sumum dæmum er þar um hreinar ágiskanir og áætlanir að ræða, sem hvorki styðjast við nógu sterk né gild rök, þótt hinar þýðingarmestu ákvarðanir séu á slíkum áætlunum byggðar. Er í þeim efnum skemmst að minnast ýmissa ákvarðana sem teknar hafa verið í sambandi við atvinnuvegina, því að við vitum að það, sem Þjóðhagsstofnun hefur t. d. sagt um stöðu ullariðnaðarins og annað því líkt, er byggt á hreinum ágiskunartölum og er ekkert raunhæft í þeim efnum. Og það er einmitt eitt af þeim málum sem ég tel hvað þýðingarmest að átta sig á, eftir hvaða leiðum verður við komið að afla gleggri og betri upplýsinga um stöðu atvinnuveganna á hverjum tíma og hvernig að slíkum upplýsingum skyldi unnið. Ég hef grun um það, að Þjóðhagsstofnun mundi kjósa að hafa meira bolmagn til þess að vinna úr slíkum plöggum fyrr en reynslan sýnir að gert hefur verið á undanförnum árum. Það kom margt mjög athyglisvert fram í ræðu hv. 3. þm. Austurl., Halldórs Ásgrímssonar, enda er hann manna kunnugastur skattamálum og vel að sér í þeim, þótt á hinn bóginn kæmi jafnan fram að hann væri að verja vondan málstað, og greip í þeim efnum stöku sinnum til samanburðar sem hann sjálfur veit að ekki var réttur. Þannig getum við t. d. tekið þá fullyrðingu hans, að hann segist algerlega hafna því að um skattahækkanir sé að ræða núna, og spurt hann út í það, á hverju hann byggi slíka fullyrðingu. Það er náttúrlega viðurkennt og við vitum öll að þegar um skattkerfisbreytingu er að ræða, eins og núna, þá hlýtur skatturinn að koma öðruvísi niður en áður. Og vandinn við að taka einstök dæmi er einmitt í því fólginn, að einstök dæmi geta gefið villandi mynd af skattbyrðinni eins og hún verður. Þess vegna er ekki um annað að ræða en að taka þá heildarinnheimtu sem ríkissjóður ætlar sér að fá í sinn hlut. Ef við nú berum tekjuskatt einstaklinga, sem er í fjárlögum þessa árs, fyrir árið 1980, saman við það sem var í fjárlögum ársins 1979, þá kemur í ljós að ríkissjóður ætlar sér tæplega 5 milljörðum meira þótt aðeins sé reiknað með þeirri 45% tekjubreytingu milli ára sem hv. þm. taldi hámark að reikna með til þess að eðlilegur samanburður gæti orðið milli ára. Jafnvel þó við notum hans eigin tölur, þá er þarna um tæplega 5 milljarða viðbót að ræða, viðbótarskattheimtu miðað við það sem var á s. l. ári, og þessi skattheimta yrði 50% meiri eða 7.5 milljarðar, ef reiknað er út frá tölunni 47.5% hækkun skattgjaldstekna milli ára. Nú get ég alveg tekið undir það með hv. þm., að auðvitað er tekjuskattshugtakið - eftir þeim skattalögum, sem hér er gert ráð fyrir - hjá einstaklingum ekki sambærilegt við það sem áður var, vegna þess að þar er ýmsu sleppt, bæði tekju- og gjaldamegin, svo sem eigin húsaleigu teknamegin, en aftur til frádráttar er sleppt liðum eins og fyrningum á eigin húsnæði, fasteignagjöldum, húseigendatryggingu, viðhaldi o. s. frv. Ég þori að fullyrða það, að þegar þetta dæmi er gert upp í heild út frá tekjuöflunarsjónarmiðum ríkissjóðs, þá hagnast ríkissjóður á þessari breytingu, eins og menn geta rétt séð á svipstundu, með því að sá frádráttur, sem húseigendur höfðu af viðhaldi á sínu eigin húsnæði, kom að mestu leyti fram í lækkun á hæsta skattþrepinu, þar sem mest munaði um það. Þess vegna er enginn vafi á því, að þessi breyting hefur a. m. k. ekki svipt ríkissjóð miklu í teknalegu tilliti. Miklu fremur gæti ég trúað hinu, ef þetta dæmi væri gert upp, að ríkissjóður hagnaðist heldur á þessari breytingu. Það er líka annað atriði í þessu sambandi, sem menn skyldu gæta að. Það er náttúrlega gott að geta talað um það, að launþegar græði á 10% frádrætti frá tekjuskattsstofni þar sem ekki var um slíkan fastan frádrátt að ræða á s. l. ári. En til þess að svara þessu hefur hæstv. ríkisstj. hækkað skattþrepin um 5% til þess að ná þessu öllu til baka og meiru til. Eins og ég hef áður sagt hér í þessari d., þá er fastur frádráttur launamanna 4% í lífeyrissjóð og 1% félagsgjald, þannig að hver einasti launamaður í landinu hefur a. m. k. 5% frádrátt, svo að þessi 5% sem til viðbótar koma eru náttúrlega, eins og ég hef áður sagt, gagnvart meðallaunamanni rétt eins og hann skuldaði hálfa milljón yfir árið. Það er nú ekki meira, auk þess sem þessi frádráttur er notaður sem réttlæting fyrir því að hækka tekjuskattsþrepið um 5%. Þá kem ég að einu atriði, sem ég vildi ræða örlítið við hæstv. forsrh. úr því að hann gerði deildinni þann heiður að koma hér í kvöld. Hann sagði í sjónvarpsviðtali í gærkvöld að tekjuskattur mundi lækka, sérstaklega hjá þeim sem hefðu almennar launatekjur og lægri. Nú hef ég fengið um það upplýsingar hjá kjararannsóknarnefnd,hverjarvorumeðalatvinnutekjurverkamannsáárunum 1978, 1979 og 1980. Ég hef á hverju einasta ári reiknað þessar atvinnutekjur eftir þeim skattstigum sem hafa verið í gildi á viðkomandi árum, bæði hjá kvæntum verkamönnum og ókvæntum, og niðurstaðan af þessu dæmi er sú, að hlutfallslega hafa beinir skattar hækkað á árinu 1979 frá því sem var á árinu 1978 og á árinu 1980 eftir þessum lögum frá því sem var í fyrra, gagnstætt því sem þessi hæstv. ráðh. sagði hér á Alþ. fyrir hálfum mánuði og gagnstætt því sem hann sagði í sjónvarpinu í gærkvöld. Eða hvernig ber að skilja orðið almennar launatekjur? Væri ósanngirni að reikna sem svo, að þarna væri átt við meðalatvinnutekjur verkamanns? Hið sama kæmi raunar út úr dæminu þótt við tækjum meðalatvinnutekjur iðnaðarmanns, meðalatvinnutekjur verslunarmanns. Hér er sem sagt um blekkingar að ræða, enda er það augljóst af því, að innheimtur tekjuskattur hjá ríkinu, það sem ríkið ætlar í sinn hlut af tekjuskatti, það hækkar meira en nemur verðbólgunni milli ára. Hv. stuðningsmenn þessarar ríkisstj. hafa reynt að verja sig með því, að tekjuskatturinn sé þannig upp byggður að ef menn hafi litlar launatekjur, þá greiði ríkið fyrir menn útsvar og sjúkratryggingagjald og þar fram eftir götunum. Þetta á náttúrulega við í algerum undantekningartilvikum og ekki um það sem maður kallar almennar atvinnutekjur, en sleppum því. Sú tala um tekjuskattinn, sem er í fjárl., er nettótala. Þá er búið að taka þetta allt til greina þannig að þegar við berum skattbyrðina saman, það sem ríkisstj. ætlar sér að ná út úr þessum tekjuskatti, þá skiptir þetta ekki máli. Skattbyrði tekjuskattsins birtist í fjárl. Svo einfalt er það. Og enginn annar samanburður getur verið réttur en sá einn að bera saman þessa heildarniðurstöðu. Og allra síst eftir að fyrir liggur, m. a. frá hæstv. forsrh. og hæstv. fjmrh., að þeir viti nánast ekkert um hvernig þetta nýja skattkerfi kemur út í einstökum tilvikum, hvorki gagnvart launafólki né atvinnurekstrinum. Þá er það heildarskattheimtan sem gefur besta mynd. Ég sakna þess að hv. 8. landsk. þm., Guðrún Helgadóttir, skuli ekki vera hér inni, en það kom fram hér áðan - hér er hv. þm. kominn og það er mjög gott, - það kom fram áðan í framíkalli hennar við ummælum hv. 3. þm. Vestf., Sighvats Björgvinssonar, framíkalli sem ég vissi nú raunar ekki hvort átti að vera léleg fyndni eða hvernig átti að skilja það, að Bandalag starfsmanna ríkis og bæja væri sammála því skattafrv. sem hér liggur fyrir. Er það rétt skilið? Hún kinkar kolli, ég skil að það þýði já, þó að okkar hugsunarháttur sé 6líkur. Þó getur verið að þetta þýði nei, ég þori ekki að ábyrgjast það. En nú hef ég fyrir því örugga vitneskju, að þetta skattafrv. hefur að vísu verið rætt innan stjórnar BSBR, en því fer víðs fjarri að þar hafi verið gefið grænt ljós á samþykki þess. Hitt liggur hins vegar ljóst fyrir, að stjórn BSRB hefur ekki einungis mótmælt þeirri skatthækkun, sem fólst í hækkun söluskattsins, heldur hefur stjórn BSRB einnig mótmælt hækkun útsvarsins, þeirri hækkun beinna skatta sem þar kom fram. Og augljóst er að sjálfsögðu að hið sama gildir um þær skattahækkanir sem hér eru boðaðar. Í þessu sambandi er einnig nauðsynlegt að hafa það í huga, að alveg síðan á fyrri hluta þessa áratugs, síðan 1973 eða 1974 eða þar um bil, hefur það verið rauður þráður í sambandi við alla samningagerð verkalýðshreyfingarinnar að reyna að knýja á um það við ríkisvaldið að skattheimtan minnkaði. Og það á náttúrlega ekki hvað síst við núna þegar beinir skattar eru komnir upp í nær 65%. Menn gera sér náttúrlega grein fyrir því, að það eru ólíkt meiri kjarabætur í því fólgnar að fá hreinan hagnað í lækkun skattanna heldur en þótt tekjurnar hækki lítils háttar og 65% af þeim séu svo teknar til baka í ríkishítina. Ég verð nú að segja það í sambandi við þessi kjaramál almennt, að það kom mér afskaplega mikið á óvart þegar ég hlustaði á það í sjónvarpinu í gær hjá hæstv. forsrh., að hann leit svo á að 1% grunnkaupshækkun mundi innan árs jafngilda 1% hækkun verðbólgunnar. Þetta er gagnstætt þeim kenningum sem ég hef heyrt um þetta mál, og væri fróðlegt að fá upplýsingar um það frá hæstv. fjmrh. Ég sakna þess að hann er ekki hér inni, en ég get geymt mér þessa spurningu, ef hann skyldi birtast. En ég sé að formaður Framsfl. er hér viðstaddur og það væri gaman að spyrja hann einnig að því, hvort það sé hans skoðun að 1% hækkun láglaunatekna, 1% grunnkaupshækkun, þýði 1% hækkun verðbólgunnar. Við skulum gá að því, að verkalýðshreyfingin hefur sýnt mikla hógværð nú við þessa samningsgerð. Ég hygg að þess séu fá eða engin dæmi, svo mjög sem kaupmáttur almennra launatekna hefur verið skertur á síðari helmingi ársins 1979 og það sem af er þessu ári. Ætli það megi ekki reikna með því, að kjaraskerðingin bara frá áramótum sé í kringum 2–3% og eitthvað svipuð á síðari helmingi s. l. árs? Það er náttúrlega mjög undarlegt og ég verð að segja að það sé mjög mikil hógværð sem verkalýðshreyfingin sýnir með því að fara eingöngu fram á 5% grunnkaupshækkanir af þeim mönnum sem sjálfir boðuðu samningana í gildi fyrir tveim árum. Og maður verður líka að hafa það í huga og það er skiljanlegt, að ekkert gagntilboð skuli enn hafa borist opinberum starfsmönnum eftir óratíma, ef skilningur ríkisstj. allrar er sá að 1% grunnkaupshækkun handa almennum launþegum í landinu jafngildi 1% verðbólguhækkun. Það er náttúrlega ekki eðlilegt, að menn með slíkan hugsunarhátt sýni þeim mönnum kurteisi sem vinna hjá þeim við hinar opinberu stofnanir né flýti sér að svara þeim, komi með gagntilboð í þeirri vinnudeilu sem þar stendur yfir. En ég leyfi mér að fullyrða að afturhaldsmálflutningur af þessu tagi er aftan úr grárri forneskju og að þvílík ummæli hafa ekki heyrst eftir stjórnmálamönnum í nokkra áratugi, eins og þau að 1% hækkun grunnkaups jafngildi 1% hækkun verðbólgunnar. Og að þetta skuli gerast á sama tíma og Alþb. er valdamesti flokkurinn í ríkisstj. er svo sem eftir öðru í þessu stjórnarsamstarfi. Ég tek undir það, sem hv. síðasti ræðumaður, Halldór Ásgrímsson, sagði, og vil ítreka það, að það er náttúrlega til lítils að vera með alls konar talnaleik í sambandi við það frv. sem hér liggur fyrir. Eftir þeim viðræðum, sem ég hef átt bæði við endurskoðendur og starfsmenn á skattstofum, þá eru þeir mjög uggandi um þá niðurstöðu sem verður út úr þessu skattafrv. eins og það liggur fyrir. Og ýmsir hafa haft við orð að meðal launþega muni verða mikil ólga þegar skattskrárnar verða lagðar fram, enda næsta spaugilegt þegar hæstv. fjmrh. var að gefa það í skyn hér í gær, að allir muni verða ánægðir með gjöldin sín í sumar. Það er eftirtektarvert, að í þeim upplýsingum, sem borist hafa frá Þjóðhagsstofnun, er gert ráð fyrir að á þessu ári minnki þjóðartekjur á mann um 1% á árinu. Ég hef ekki orðið þess var hér á Alþ. að ríkisstj. hafi af þessum sökum boðað neinar sérstakar aðgerðir til eflingar atvinnurekstrinum. Þvert á móti hafa klyfjarnar á hann verið þyngdar. Það er ekki að sjá að bjart sé fram undan í sumum greinum, meira að segja um stöðnun að ræða, og menn óttast atvinnuleysi í sumum greinum. En á sama tíma og þjóðartekjur á mann minnka um 1%, þá eykst samneyslan um 2%. Á sama tíma og hver einstakur hefur minna til skiptanna tekur ríkissjóður meira til sin. Það er náttúrlega ekki við því að búast við þvílíkar aðstæður að greiðlega gangi að ná samstöðu eða samningum á vinnumarkaðinum, allra síst þegar viljaleysi ríkisstj. til þess að mæta sanngjörnum kröfum launafólks er jafnafgerandi og raun ber vitni.



Herra forseti. Ég óskaði eftir nafnakalli um þessa till. aðeins til þess að leiða það í ljós, að till. þessi er flutt af fulltrúum þingmanna Sjálfstfl. í fjh.- og viðskn. Nd. og ef hún fellur, till. fulltrúa þingflokks Sjálfstfl., þá fellur hún á atkvæðum sjálfstæðismanna sem eru í þessum sama þingflokki. Þetta er mjög athyglisvert ástand, einkennilegt og hörmulegt, að í einum og sama flokki skuli menn vera að leika sér með svona hluti. Herra forseti. Ég segi já.



Herra forseti. Ég vek athygli á því, að hv. þm. Guðmundur J. Guðmundsson, sem neitaði að taka þátt í störfum fjh.- og viðskn. þessarar deildar þegar þetta mál var afgreitt, neitaði að taka þátt í þingstörfum hér í deildinni þegar málið var til umr., hann neitar einnig nú að taka þátt í þessari atkvgr. þó hann hafi ekki fjarvistarleyfi. Málið væri því fallið e,f ekki hefði komið til liðsinni þm. Sjálfstfl., og skoðast því Sjálfstfl. bera allverulega ábyrgð á þeim skattstiga sem hér er verið að ákveða. Ég segi nei.



Herra forseti. Ég vil vekja á því athygli, að klofningurinn í Sjálfstfl. hefur tekið á sig nokkuð nýja mynd þegar þess er gætt, að skattpíningarstefnunni hefur bæst liðsauki. Það er hinn nýi varaþingmaður, hv. þm. Valdimar Indriðason, sem ber auðvitað að fullu, eins og atkvæðaskiptingin er hér í kvöld, ábyrgð á því að ný skattastefna er að ganga yfir þjóðina. Ég tel rétt að vekja á því athygli að það hafa bæst upplýsingar við þær upplýsingar sem við höfðum um klofninginn í Sjálfstfl. Ég segi nei.

Friðrik Sophusson Herra forseti. Við hv. þm. í Nd. höfum orðið vitni að allmerkilegri atkvgr. hér í kvöld. þegar senn líður að 1. maí. Þannig er að mál komast ekki í gegn fyrr en eftir síendurteknar atkvgr. og þá upplýsir hæstv. forseti okkur um að mál hafi gengið þannig að þau séu samþykkt með 20:1 atkv. Ég hef reynt að skima hér í kringum mig og hvergi séð hægri hönd á lofti, en samkv. þingsköpum mun það vera skylda til þess að atkv, teljist gilt. Mig langar til þess að fara fram á það við hæstv. forseta, að hann skýri hvernig á því standi að þetta eina atkv. kemur alltaf fram.



Það vill þannig til að forseti hefur atkvæðisrétt. Sú er skýringin.



Herra forseti. Ég leyfi mér að vekja athygli á því, að hér fer hver skattahækkunin af annarri í gegn á atkvæðum sjálfstæðismanna, og vil benda á að Sjálfstfl. hlýtur að bera ábyrgð á eigin gerðum. Ég segi nei.



Til þess að forðast misskilning vil ég benda hv. þdm. á að forseti hlaut að beita nafnakallsaðferð ef ekki hefði viljað betur til, ef menn undrast eitthvað um atkvæðagreiðslur hér.

Valdimar Indriðason Hæstv. forseti. Ágæta þingdeild. Ég hef ekki fyrr staðið upp hér á hv. Alþ. og bjóst ekki við því að þurfa að koma hingað upp við þessar aðstæður. En ég vil í fyrsta lagi afþakka kennslu Vilmundar Gylfasonar í því, hvernig ég á að greiða atkv. Þar er ég frjáls maður og hann kannske veit það manna best. Eigi að setja mig hér upp við vegg í atkvgr., þá er ég það lífsreyndur maður orðinn í gegnum mína pólitík í bæjarmálum og öðru, að ég veit alveg hvað snýr upp og niður á hlutunum. Ég veit alveg hvað þarf að gera í slíkum efnum, og hann veit manna best hver er staða mín hér í þd. í dag, þannig að hann þarf ekki að leiðbeina mér. Forseti. Ég ætla ekki að hafa orð mín fleiri nú að sinni, en ég segi já.



Herra forseti. Það liggur ljóst fyrir að þingflokkur sjálfstæðismanna hefur samþykkt að standa gegn frekari skattaálögum á þjóðina, hvort sem felst í þessu gjaldi, sem við erum nú að greiða atkv. um, eða hækkuðum tekjuskattsstiga. Þau orð, sem hér hafa fallið af hálfu Alþfl.-manna, eru merkileg að því leyti til, að forsaga þeirra er 25–35 milljarða kr. skattahækkun á þjóðina. Eftirfari þeirrar skattahækkunar er 25–30 milljarða kr. skattahækkun núv. vinstri stjórnar sem tók við af þeirri vinstri stjórn sem Alþfl. veitti lífshjálp í 13 mánuði. Það liggur ljóst fyrir, að Sjálfstfl. vill ekki bera ábyrgð á aukinni skattaálagningu á þjóðina, og með tilvísun til þess segi ég nei.



Herra forseti. Eins og aðrir frambjóðendur Sjálfstfl. bauð ég mig fram undir því kjörorði, að vinstri skattarnir skyldu felldir niður, og naut leiðbeiningar varaformanns Sjálfstfl. í þeim efnum. Þar sem ég vil standa við gefin loforð í þessum efnum segi ég nei. Frv. samþ. sem lög frá Alþingi (þskj. 400).