Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Menntmn. hefur rætt þá breyt. á þjóðminjalögum, sem hér er til umr., en þessi breyt. miðar að því að stofnaður verði sérstakur húsfriðunarsjóður með jöfnu framlagi ríkis og sveitarfélaga. N. hefur leitað umsagnar hjá stjórn Sambands íslenskra sveitar-félaga og fengið um málið mjög jákvæma umsögn. Stjórn Sambandsins segir í bréfi til menntmn. að hún telji að ákvæði þessu um stofnun húsfriðunarsjóðs séu mjög mikils virði og mælir einróma með samþykkt frv. nú á þessu þingi. Stjórn Sambandsins segir enn fremur að hún telji að samþykkt þessa frv. muni marka tímamót í húsfriðunarmálum hér á landi og að íslendingar minnist þá með stofnun hans á þessu ári á verðugan hátt svokallaðs húsafriðunarárs Evrópu. Stjórn Sambands íslenskra sveitarfélaga er mjög hlynnt þessu máli. Ég vil gera orð hennar að mínum og vænti þess að þetta mál fái greiðan gang í gegnum þessa hv. d. En málið á líka eftir að ræða í Ed., þannig að ég vænti þess, virðulegi forseti, að gert verði allt sem verða má til að hraða afgreiðslu málsins ef svo fer sem líkur benda til að þingi ljúki nú í vikunni.

Frsm. (Ingólfur Jónsson) Hæstv. forseti. Iðnn. þessarar d. hefur tekið málið til meðferðar og mælir með því að frv. verði samþ. Tveir nm. voru fjarverandi þegar málið var afgreitt.



Virðulegi forseti. Þetta frv. til l. um breyt. á l. um Verðjöfnunarsjóð fiskiðnaðarins á að sínu leyti samleið með öðru frv. sem væntanlega kemur til umr. næst á eftir. Frv. fjallar um breyt. á ávöxtun og verðtryggingu Verðjöfnunarsjóðs fiskiðnaðarins. Í ljós kom, þótt menn ætluðu annað, að í l. frá 1969 var ekki fólgin sú gengistrygging, sem menn höfðu ætlað, að Verðjöfnunarsjóður fiskiðnaðarins nyti, þar sem líta varð svo á að gjaldeyrisvarasjóðurinn sjálfur væri baktrygging hans, en sú trygging var úr sögunni um leið og gjaldeyrisvarasjóðurinn var uppurinn. Þetta frv. er sem sagt um ávöxtun og tryggingu Verðjöfnunarsjóðsins og ef á skyldi skorta um tryggingu og ávöxtun af hálfu Seðlabankans er ríkissjóði gert að bæta þar um, svo að sjóðurinn verði að jafnaði að fullu tryggður. N. mælir með samþykkt frv., en hv. þm. Garðar Sigurðsson og Sighvatur Björgvinsson gera grein fyrir afstöðu sinni í sérstöku nál. en þeir hafa í nokkrum atriðum ýmislegt við málið að athuga og afgreiðslu þess í heild. Hv. þm. Pétur Sigurðsson var eini nm. sem var fjarstaddur afgreiðslu málsins.



Virðulegi forseti. Það var um miðjan dag í dag, sem okkur hv. þm. Garðari Sigurðssyni, sem skipum minni hl. sjútvn., var skýrt frá því að meiri hl. n. hefði orðið sammála um álit sem hér hefur verið gert grein fyrir. Við höfum því ekki fengið nema fundarhléið til að ganga frá okkar nál, í þessu máli og svo hart er nú keyrt á síðustu dögum þingsins að það hefur ekki unnist tími til að vélrita handritið. Ég verð því að biðja hv. þm. að hafa nokkra biðlund á um að fá að sjá þetta nál. okkar í minni hl., sem erum sammála um afstöðu okkar til þessa máls. Með lögum nr. 72 frá 23. maí 1969 var stofnaður sjóður, Verðjöfnunarsjóður fiskiðnaðarins, með skylduframlögum aðila í sjávarútvegi. Tilgangur sjóðsins er að tryggja sem jafnast verð á útflutningsafurðum fiskiðnaðarins með því móti að þegar verðlag á þeim afurðum er hátt erlendis á að leggja hluta af tekjum aðila í sjávarútvegi í sjóðinn, en þegar verð erlendis fer lækkandi hleypur sjóðurinn undir bagga með greiðslu verðuppbóta. Það fer ekki á milli mála að atvinnugrein eins og sjávarútvegurinn, sem háður er miklum verðsveiflum á afurðum sínum erlendis, þarf að eiga sér slíkan sjóð sem Verðjöfnunarsjóður fiskiðnaðarins er til að tryggja atvinnugreininni sem jafnastar ytri aðstæður. Hinu hættir mönnum stundum til að gleyma og ég legg áherslu á að menn virðast hafa gleymt því að sumu leyti sem samið hafa þetta frv. að sjóður þessi er myndaður af aðilum í sjávarútvegi eingöngu og er því óskoruð og óvefengjanleg eign þeirra sem við þann atvinnuveg starfa, raunar eins konar geymslufé þeirra. Að því leytinu til nýtur sjóðurinn nokkurrar sérstöðu umfram aðra sjóði og ætti að vera óheimilt að ráðstafa fé úr sjóðnum til greiðslu eða lánveitinga nema þá í þágu þeirra sem sjóðinn eiga og með fullu samþykki þeirra sem að honum standa. Það gefur auðvitað auga leið að sjóður eins og Verðjöfnunarsjóður fiskiðnaðarins, sem myndaður er af geymslufé útflutningsatvinnuvega, verður ávallt að halda verðgildi sínu óbreyttu án tillits til gengisfellinga. Það er raunar forsenda fyrir sjóðnum að það fjármagn, sem rennur til hans sem hluti af gjaldeyristekjum sjávarútvegsins, sé varðveitt í erlendri mynt, enda mun það hafa verið tilgangur þeirra sem sömdu gildandi lög um Verðjöfnunarsjóð fiskiðnaðarins. Undir stjórn núv. hæstv, ríkisstj. skapaðist hins vegar slíkt ófremdarástand í gjaldeyrismálum þjóðarinnar að þegar síðasta gengisbreyting var gerð mátti heita að Seðlabankinn ætti engan erlendan gjaldeyri. Stóð því engin gjaldeyriseign á bak við Verðjöfnunarsjóð fiskiðnaðarins þar sem sú baktrygging sjóðsins hafði gufað upp sem eyðslufé í óstjórninni. Miðað við tilgang sjóðsins mátti því heita að hann væri aðeins til á pappírnum. Seðlabankinn hefur því ekki getað staðið við að gengistryggja sjóðinn og er nú ætlunin með þessu frv. að létta þeirri kvöð af honum og flytja yfir á ríkissjóð. Er með öllu óvitað hve þungan bagga er hér verið að binda ríkissjóði til frambúðar. Auk þessa má einnig benda á að ríkissjóði er aðeins ætlað að taka við skyldunum þar sem Seðlabankanum er hins vegar ætlað að varðveita sjóðinn áfram, svo og er honum falið það nýja verkefni samkvæmt frv. að ávaxta fé sjóðsins með gengistryggðum lánveitingum til banka og annarra lánastofnana. Og ég bendi sérstaklega á að samkvæmt frv. virðist bankinn t.d. allt eins geta lánað þetta geymslufé sjávarútvegsins til annarra aðila en aðila í sjávarútvegi. Hefur Verðjöfnunarsjóður fiskiðnaðarins þar með talsvert fjarlægst upphaflegan tilgang sinn og er í rauninni orðinn fjárfestingarlánasjóður í umsjá Seðlabankans án tillits til þess að þarna er um að ræða fé sem aðilar í sjávarútvegi hafa safnað, sem tekið er af þeim með skylduframlögum og þeir eiga. Verði frv. samþ. óbreytt þá hefur tvennt gerst: 1. Ríkissjóður hefur tekið að sér skuldbindingarnar, þær skuldbindingar að gengistryggja fé sjóðsins. 2. Það er farið að ráðstafa þessari eign aðila í sjávarútvegi af Seðlabankanum til lánveitinga til hinna og þessara fyrirtækja innan sjávarútvegs eða utan, á sama hátt eins og verið væri að fara með venjulega fjárfestingarlánasjóði sem ríkisvaldið legði meginhluta eða a.m.k. stóran hluta af fjármagni til. Það er þess vegna sem ég sagði að menn ættu að hafa það hugfast, sem virðist hafa gleymst nú, hverjir eiga þennan sjóð, hverjir hafa myndað þennan sjóð og í hvaða skyni hann var stofnaður. Minni hl. sjútvn. telur að eignir Verðjöfnunarsjóðs sjávarútvegsins þurfi að varðveita í erlendum gjaldeyri og það hafi átt að gera. Í ljós hefur hins vegar komið að það hefur ekki verið gert. Einnig þessi baktrygging sjóðsins brann til ösku á báli ríkisstj. ásamt öðrum þeim erlenda gjaldeyri sem þjóðin hafði handa á milli. Með frv. þessu er því stefnt að gengistryggingu sjóðsins með öðrum hætti og af öðrum aðilum, Minni hl. n. telur að þær aðferðir séu stórum lakari og umdeildari og mun ekki styðja þær. Ríkisstj. verður sjálf að bera ábyrgð á þeim, eins og hún bar ábyrgð á því stjórnleysi í gjaldeyrismálum þjóðarinnar sem varð til þess að grundvöllur Verðjöfnunarsjóðs fiskiðnaðarins, innistæður í erlendum gjaldeyri fyrir inneign hans, - þessi grundvöllur hrundi. Minni hl. sjútvn. mun sem sagt ekki greiða atkvæði með þessu frv., styður það ekki, gerir sér hins vegar ljóst að það er rík ástæða til þess að gengistryggja fé sjóðsins með einum eða öðrum hætti. Fyrst ríkisstj. telur sér þennan hátt einan færan, eftir að hún hefur gefist upp við að framfylgja þeim hætti sem settur var í gildandi lögum, þá verður hún að bera ábyrgðina.



Virðulegi forseti. Yfirleitt reyna nú stjórnarsinnar að stytta umr. eins og hægt er þegar líður að þinglokum, en svo ofboðslega vitlausar geta þó ræður orðið að það er ekki hægt að sitja undir jafnmikilli vitleysu, og t.d. kom fram hjá hv. síðasta ræðumanni. Hann byrjar mál sitt á því að segja, að núv. ríkisstj. hafi eytt gjaldeyrisforða landsmanna og það hafi ekki verið hægt að gengistryggja Verðjöfnunarsjóð fiskiðnaðarins. Núv. ríkisstj. tekur við 28. ágúst, þá er gjaldeyrisforði landsmanna búinn. Það er eins og pilturinn, sem var að tala, sé að fæðast í dag. Það hafði ekkert verið gengistryggt. Samkv. breyt. á l. Verðjöfnunarsjóðs fiskiðnaðarins frá 1972 var til þess ætlast að hluti af Verðjöfnunarsjóði fiskiðnaðarins væri gengistryggður. Það var ekki gert. Svo kemur þessi þm. og segir núv. ríkisstj. að henni sé um að kenna og hann fær undir þetta plagg sakleysingja úr Vestmannaeyjum, stuðningsmann fyrrv. ríkisstj. og fyrrv. sjútvrh., 5. þm. Sunnl. Og hann bindur fyrir bæði augu og skrifar undir þessa endemis vitleysu. Hugsa sér nú þetta að það skuli vera tveir virðulegir fulltrúar stjórnarandstöðunnar í sjútvn. Nd. sem láta slíkt plagg frá sér fara. Hvað eru þessir menn að hugsa eða hugsa þeir alls ekki neitt? Hvað er svo verið að gera nú með þessu frv.? Það, sem verið er að gera, er að tryggja Verðjöfnunarsjóð fiskiðnaðarins. Gjaldeyrisforði er ekki til, það er ekki um það að ræða. Þess vegna er verið að tryggja hann. Það, sem búið er að gera frá því að gengisbreyt. var gerð í ágústlok, er að það er búið að semja við Seðlabankann að hann greiði vegna hagstæðrar rekstrarafkomu á árinu 1974 400 millj. Svo er annað endemis plagg á borðinu, sem við vorum að fá, sem á að fylgja næsta frv. frá þessum tveimur vitringum. Og ekki er það betra eða skynsamlegra. Þetta eru alveg endemis vinnubrögð. Og ég held að það væri sama hvað þessir menn hefðu langan umhugsunartíma, þeir virðast ekkert skilja hvað þeir eru að gera. Hér er verið að bjarga því sem bjargað varð, eftir að svikist hafði verið um að gengistryggja Verðjöfnunarsjóð fiskiðnaðarins. Ég ráðlegg báðum þessum mönnum, hvort sem þeir vilja vera saman í bekk eða sitt í hvoru lagi, að fara í skóla og kynna sér þessi mál áður en þeir láta svona endemis vitleysu frá sér fara.

Frsm. (Guðmundur H. Garðarsson) Hæstv. forseti. Heilbr.- og trn. hefur fjallað um þetta frv., en frv. um þetta sama efni hafa oft áður verið flutt á Alþ., m.a. á síðasta þingi, en þrátt fyrir góðar undirtektir þingnefnda og áskorun íþróttasamtakanna eigi náð fram að ganga. Hefur barátta fyrir þessum sjálfsögðu réttindum íþróttafólks staðið í marga áratugi. Það er álit n. að tímabært sé að íþróttafólk njóti þeirra trygginga sem frv. gerir ráð fyrir. Íþróttir og íþróttaiðkanir gegna veigamiklu hlutverki í uppeldiskerfi þjóðarinnar. Ber því að hlúa að þessari starfsemi eftir föngum. Heilbr.- og trn. leggur til að frv. verði samþ. óbreytt og nái fram að ganga á þessu þingi.

Ellert B. Schram Hæstv. forseti. Ég sé ástæðu til þess að standa hér upp og þakka n. afgreiðslu málsins eins og frsm. n. hefur lýst henni. Ég ásamt fjórum öðrum hv. þm. stóð að flutningi þessa frv. sem eins og fyrr segir er nokkuð gamalt héðan úr þingsölum að meginefni til. Mér þykir hins vegar miður hversu málið hefur dregist í afgreiðslu n. án þess að ég sé að saka n. um það. En einmitt vegna þess að enginn ágreiningur virðist vera fyrir hendi í n., þá er það miður að það skuli ekki hafa fengið afgreiðslu frá henni fyrr, því að nú er, eins og öllum er ljóst, nokkuð tvísýnt um framgang þess og lögfestingu vegna takmarkaðs tíma. Þetta mál er gamalt baráttumál íþróttasamtakanna og íþróttamanna, og er að þeirra dómi sanngirnismál og það er fagnaðarefni að hv. n. skuli mæla einróma með því. Ég vænti þess eindregið að n. og þingið í heild taki undir þetta álit með því að samþykkja frv. eins og það liggur fyrir.



Herra forseti. Þar sem ég verð mjög stuttorður vil ég víkja því að virðulegum forseta að sjútvrh. er fjarstaddur, en skammt í það kannske að næsta blaðra springi og vafalaust mun hann vilja hlýða á hvellinn. - En þetta frv., sem hér liggur fyrir um breyt. á l. nr. 78 frá 1974, um ráðstafanir vegna ákvörðunar Seðlabanka Íslands um breytingu á gengi íslenskrar krónu, er nokkuð síðbúið, - síðbúið vegna þess að það hefði gjarnan átt að lögfesta á hausti er leið þar sem ríkisstj. lýsti þá yfir að hún mundi haga gjörðum sínum á þann veg sem hér er beðið um lögfestingu á. Þegar í upphafi er ljóst varð að vafi lék á að Verðjöfnunarsjóður fiskiðnaðarins væri tryggður svo sem skyldi, þá þótti bera nauðsyn til þess að ætla af gengishagnaði 400 millj. kr. til að bæta Verðjöfnunarsjóðnum upp skaða sinn. Nú var þetta gert með öðrum hætti, þannig að þeim 400 millj. var ráðstafað til brýnna nauðsynja útvegsins eins og þá þegar eða fljótlega var yfirlýst. Þess vegna er nú nauðsynlegt að lögfesta þetta sem framkvæmt var þótt síðbúið sé, en það er að b-liður 2. gr. tilgreindra laga, þar sem ráðstafað var til verðjöfnunarsjóðsins tilgreindu fé, verði felldur niður. Allir viðstaddir nm. mæltu með samþykkt frv. og ég hélt að með þeirri aðferð hefði sá árangur náðst að sigla hefði mátt fyrir þau sker sem nú virðist mest steyta á. Þetta er sami háttur og var í hv. Ed., að stjórnarandstaðan þar mælti með samþykkt frv., en gerði svo grein fyrir afstöðu sinni í sérstöku nál. En vera kann að hv. frsm. minni hl. feti í fótspor félaga síns, hv. þm. Sighvats Björgvinssonar, sem lýsti því yfir áðan að hann væri andstæður framgangi frv. sem hér var til umr. Kom mér það vissulega á óvart þar sem það varð samkomulag okkar í milli allra að mæla með samþykkt frv. enda þótt þeir teldu ástæðu til að gera sérstaka grein fyrir afstöðu sinni þar sem þeir höfðu ýmsar athugasemdir fram að færa.

Frsm. minni hl. (Garðar Sigurðsson) Hæstv. forseti. Hér er til umr. nokkuð sérkennilegt frv., þ.e.a.s. frv. til l. um breyt. á l. nr. 78 frá 1974, um ráðstafanir vegna ákvörðunar Seðlabanka Íslands um breytingu á gengi íslenskrar krónu. Eins og hv. þm. heyra er þetta nokkuð hátt laganúmer frá síðasta ári sem bendir til þess að þau lög, sem þarna á og stendur til að breyta með þessu frv., séu ekki orðin ýkjagömul. Enda eru þau lög ekki eldri en svo að þau eru frá 30. ágúst á s.l. ári. Þá þótti núv. hæstv. ríkisstj. bráðnauðsynlegt að leggja frv. fram um þessi lög og samþykkja, og ekki síst nauðsynlegt að samþykkja 2. gr. frv. sem var höfuðefni þess. Nokkrum mánuðum síðar er svo gengið fellt í annað sinn. En nú í lok þings sér hæstv. ríkisstj. ástæðu til þess að ómerkja sín eigin lög. Á þessu sést hver vinnubrögð þessarar hæstv. ríkisstj. eru og á þessu sést einnig að a.m.k. hæstv. sjútvrh. hefði þurft að fara á eitt gott og rækilegt námskeið í sjávarútvegsmálum áður en hann gerðist svo djarfur að taka að sér þennan málaflokk, ekki síst þegar tekið er tillit til þess að þessu embætti hefur sinnt mjög fær maður á undanförnum árum. Og það er sannarlega hörmulegt að hæstv. sjútvrh. skuli gefa mönnum tilefni til þess að bera saman verk hans og fyrrv. sjútvrh. Ég vil ekki núv. hæstv. sjútvrh. svo illt að bera saman vinnubrögð þessara tveggja manna og bera saman árangur af þeirra starfi.  Þegar hæstv. ráðh. var að fjalla hér um mjög alvarlegt mál nú fyrir örstuttu, þá var þessi sami hæstv. ráðh. ánægðastur með það, að allir aðilar í atvinnagreininni, allir sem einn og hver út af fyrir sig, voru óánægðir, allir mótfallnir og enginn gat séð ljósan punkt í þeirri ráðstöfun sem hæstv. sjútvrh. var að beita sér fyrir. Fyrrv. hæstv. sjútvrh., hv. þm. Lúðvík Jósepsson, var ánægðastur með þau málalok þegar sem flestir gátu verið ánægðir. Það voru ekki aðeins allir þeir aðilar sem til var leitað í hlutaðeigandi sjávarútvegsmáli sem voru óánægðir. Það er ekki síður öll þjóðin sem hefur þurft að fá að taka út á verk þessarar hæstv. ríkisstj. og ekki síst vegna þeirra frv. sem hefur verið boðað að væru til lausnar á vandamálum útgerðarinnar, en hafa alls ekki orðið til þess. Allt virðist hafa snúist í höndunum á þessum hæstv. ráðh., og ég held að hann ætti að tala varlega um það að við í minni hl. þessarar hv. n. ættum að fara að læra eitthvað í sjávarútvegsmálum. Ég er ekki frá því að við gætum kennt hæstv. ráðh. allnokkuð í sjávarútvegsmálum, og hann hefur vissulega engin efni á því að vera að taka svo stórt upp í sig hér í þessum efnum. Við í minni hl. n. höfum reynt að sýna ábyrga pólitík í öllum þeim málum sem að okkur hefur verið vikið í n. Og við munum ekki nota tækifærið til þess að halda uppi málþófi og tefja fyrir framgangi mála. Hæstv. ráðh. sagði áðan að stjórnarsinnar reyndu yfirleitt að stytta mál sitt þegar kæmi að þinglokum til þess að auðvelda afgreiðslu mála. Hæstv. ráðh. er oft mjög gamansamur og það er ánægjulegt þegar húmor kemur fram hjá einhverjum hv. þm. hér á Alþ. Og það var svo sannarlega öfugmæli sem hæstv. ráðh. sagði í sambandi við þetta efni, eins og svo margt annað, því að við höfum nú verið að fást við frv. um fæðingarorlof undanfarna daga sem á að fjármagna með skemmtanaskatti eða hvað það nú er og það hefur verið eytt í þetta hverjum deginum af öðrum á alvarlegasta tíma þingsins og haldið uppi málþófi af stjórnarsinnum. Hæstv. ráðh. þótti illu að sér vikið og skoðanabræðrum sínum og meðhjálpurum í hæstv. ríkisstj. þegar við vildum kenna þeim um nokkurn hluta af ábyrgðinni að hafa eytt gjaldeyrisforða þjóðarinnar. Við skulum nú aðeins skoða málið. Hver skyldi hafa komið í veg fyrir að hægt var að halda í þann gjaldeyrisvarasjóð sem fyrir var og var nú býsna myndarlegur um áramótin 1973–1974? Það væri ekki úr vegi að rifja aðeins upp hvernig staðan var þá. Um þau áramót var gjaldeyrisvarasjóðurinn rúmlega 7 200 millj. kr., þær birgðir, sem til voru í landinu, voru um 2 850 millj. kr. og sá útflutningur, sem farið hafði fram, en ekki hafði enn skilað gjaldeyri, hann var að verðmæti um 2 000 millj. kr., þannig að gjaldeyrisvarasjóðurinn var þá, um þau áramót liðlega 12 milljarðar kr. Það var sem sagt yfir 12 milljarða kr. í gjaldeyrisvarasjóði um þau áramót. En hvað skeður um þau áramót? Þá skeður það að sú ríkisstj., sem hafði á stuttum tíma gjörbreytt tryggingakerfi landsmanna til hagsbóta fyrir aldrað fólk og öryrkja og þá sem minnst máttu sín, breytt því í sæmilegt horf frá þeim eymdarkjörum sem viðreisnarstjórnin hafði skammtað þessu fólki, var að ljúka valdaferli sínum, - sú stjórn, sem byggði upp öll atvinnutæki landsmanna frá því að hafa tekið við af viðreisnarstjórninni sem lét atvinnutækin drabbast niður. Þá missti þessi stjórn, hæstv. fyrrv. ríkisstj., raunverulega öll tök á landsmálum. Þá brást einn stjórnarflokkurinn og ríkisstj. hafði engan stjórnhæfan meiri hl. Þessi hæstv. ríkisstj., sem þá sat, kom með till. um lausn vandamálanna, en stjórnarandstaðan, sem þá var í landinu, neitaði alfarið að taka nokkurn þátt í því að afgr. mál, hvort sem þau voru góð eða vond. Það eina sem hún hugsaði um, var að komast í valdastólana. Það eina sem hún hugsaði um var að sú ríkisstj. færi frá. Hvort mál væru góð eða vond skipti engu máli. Á þessum tíma var spákaupmennska mikil í landinu. Það var alltaf verið að prédika það í Mogganum, hæstv. ráðh., að nú væri allt að fara á hausinn, nú væri alltaf verið að gera ráðstafanir. Og allir keyptu fyrir allt sem þeir áttu og tóku lán og bankakerfið hljóp undir bagga og á mjög stuttum tíma var mjög miklu af gjaldeyrisvarasjóðnum eytt, en þó ekki meira en svo að í lok júlímánaðar voru 2 600 millj. eftir af þeim sjóði. Það væri vissulega ástæða til að taka þennan hæstv. ráðh. rækilega til bæna. En eins og ég sagði áðan, þá ætlum við ekki að tefja afgreiðslu mála hér á hv. Alþ. með löngu máli eða málþófi. Við sýnum í þeim efnum eins og öllum öðrum, miklu meiri ábyrgð en stjórnarsinnarnir sjálfir.  Eins og ég gat um í upphafi er þetta frv. til þess að breyta lögum, fyrstu lögum sem núv. hæstv. ríkisstj. setti. Þessi lög voru sett í lok sumarþingsins, 30. ágúst, og voru fylgifiskur gengisfellingarinnar, fyrstu stórgengisfellingar þessarar hæstv. stjórnar og ekki síðustu. Að vanda var gert ráð fyrir því að mynda gengishagnaðarsjóð og síðan sagði í grg. með þessu frv., eins og segir í nál. mínu og hv. þm. Sighvats Björgvinssonar, að áður en þessu gengishagnaðarfé væri ráðstafað til hinna ýmsu greina og sjóða sjávarútvegsins, þá skyldi fyrst greiða þrennt: Í fyrsta lagi hækkanir á flutningskostnaði og öðru og í öðru lagi gengisbætur, eins og skráð er hér í frv., vegna innstæðna Verðjöfnunarsjóðs fiskiðnaðarins. Nú segir í frv. um Verðjöfnunarsjóð, í aths. um það frv., að gjaldeyriseign Seðlabankans hafi ekki verið nema 487 millj. og gengishagnaður af þeirri upphæð hafi ekki dugað til þess að bæta Verðjöfnunarsjóði sitt gengistap. En það var bara miklu meiri gjaldeyrir til en þetta. Það er meiri gjaldeyrir til en gjaldeyriseign Seðlabankans. Það er auðvitað gjaldeyrir til í öllum birgðum sem í landinu liggja, og það er enn gjaldeyrir til í þeim birgðum sem eru fluttar út og ekki hafa verið gerð gjaldeyrisskil fyrir. Þess vegna er eðli málsins samkv. ekki óeðlilegt að Verðjöfnunarsjóði yrði bætt sitt gengistap með í fyrsta lagi gengishagnaði af nettóinneign Seðlabankans og í öðru lagi hluta af gengishagnaði þeirra birgða sem til voru í landinu og fluttar út. Og það var einmitt gripið til þess ráðs með lögunum nr. 78 frá 1974. Það var meiningin að taka þessar 400 millj., sem á skorti, af gengishagnaðarsjóðnum til þess að bæta Verðjöfnunarsjóði sitt tap. En það var ekki liðinn langur tími frá því að þessi lög voru samþ. og þar til fram kom frv. hér á hv. Alþ. um ráðstafanir þessa margnefnda gengishagnaðar. Aðeins nokkrum vikum eftir að þetta frv. hafði verið samþ. voru ákvæði þessara laga sniðgengin. Lögin voru hreinlega brotin. Og það segir í aths. við frv. á þskj. 546: „Með þessu frv. er lagt til að b-liðurinn verði felldur niður. Ástæðan til þess er fyrst og fremst sú að þörfin fyrir stuðning við útveginn er talin svo brýn, að framlög til hans hljóta að ganga fyrir öðru“. Og ekki er ég að andmæla því. En síðan segir: „Enda voru á Alþ. samþ. lög í des. 1974, þar sem við ráðstöfun gengismunarfjár var reiknað með þessari meðferð“ - sem sagt að brjóta nýsett lög, að taka 400 millj., sem áttu að fara í Verðjöfnunarsjóðinn, og setja í útgerðina eða í gengishagnaðarsjóðinn áfram. Það gefur auðvitað auga leið þegar menn skoða og fylgjast með framgangi þessara mála hvílíkt fálm er þarna á ferðinni. Þarna er verið að setja lög í lok ágúst og síðan ákveðið að brjóta þau strax í nóv. Og það er auðvitað ekki það eina sem menn hafa fyrir augunum um vinnubrögð þessarar hæstv. ríkisstj, Allar stjórnarathafnir þessarar hæstv. ríkisstj. eru í svipuðum dúr og þetta. Það er trúlegt að b-liður 2. gr. margnefndra laga nr. 78/1974, hefði ekki haldið vegna þess að þá hefði þurft að breyta lögum um Verðjöfnunarsjóð. Þó getur verið - ég er ekki lögfræðingur - að þau lög hefðu haldið. En alla vega er það hæstv. sjútvrh. sem beitir sér fyrir því að nýsett lög nýinnkominnar stjórnar eru þverbrotin strax á fyrstu vikum stjórnartímabilsins. Það er dálítið athyglisvert að fletta upp í umr. um þetta mál frá sumarþinginu, og það er ekki síður athyglisvert að skoða svör hæstv. forsrh. við ýmsum þeim spurningum sem beint var til hans og bera svo saman hvað hefur gerst í þeim efnum. Það væri líka mjög forvitnilegt fyrir þá hv. þm. sem ekki hafa kynnt sér þetta mál frá grunni og þyrftu kannske líka að fara á námskeið eins og við hv. þm. Sighvatur Björgvinsson og hæstv, ráðh. Ég get nefnt sem dæmi að hæstv. forsrh. var spurður að því hvort það væri gert ráð fyrir vegna þessara laga, að hlutaskiptum sjómanna yrði breytt með lögum. Hæstv. forsrh. svaraði því neitandi og sagði orðrétt, með leyfi forseta: „Það er ekki fyrirhugað.“ En hver varð svo raunin? Hlutaskiptum sjómanna var breytt með því einfaldlega að hækka um 5% það gjald, sem tekið var af óskiptu í Stofnfjársjóð fiskiskipa. Það þýðir það að tekið er af óskiptum afla meira en áður var gert og þar með hlutaskiptunum raskað. Hæstv. forsrh. var einnig spurður að því m.a. hvað hann gerði ráð fyrir að fiskverð hækkaði mikið. Hæstv. forsrh. svaraði því þannig að það væri í höndum Verðlagsráðs sjávarútvegsins, í höndum yfirnefndar. Af þessu svari hæstv. ráðh. hefði mátt ætla að yfirnefnd sjávarútvegsins hefði átt að ákvarða fiskverð eins og hún átti að gera lögum samkv. Hver varð svo raunin? Það voru sett lög um það að fiskverð mætti ekki hækka meira en um 11% Ég nenni ekki að lesa meira úr þessari romsu. Allt er þetta á eina bókina lært. Það er hæstv. ríkisstj. sem brýtur sjálf sín eigin lög. Hún stendur ekki við það sem ráðh. svaraði hér úr ræðustóli. Það gengur á annan veg en þar er sagt. Ég vil að lokum benda á það að við í minni hl. þessarar hv. n. höfum ekki samþykkt að afgreiða þetta mál. Við sögðum einmitt að við tækjum ekki þátt í afgreiðslu málsins og mundum skila séráliti, enda skrifum við ekki undir nál. meiri hl., - við tækjum ekki þátt í afgreiðslu málsins, hvað svo sem stendur þarna á plaggi hv. þm. Sverris Hermannssonar, það er annað mál. Við bendum á það í okkar nál. að þetta mál, sem hér er til meðferðar, er komið til vegna mistaka ríkisstj. og hennar eigin lagabrota og það er ríkisstj. ein sem ber ábyrgð á öllum þeim ráðstöfunum, sem hún hefur gripið til. Hún ber ábyrgð á afleiðingum sinna mistaka og rangra aðferða sem hún hefur beitt frá upphafi og lýsa sér best í því að gengisfellingar ríkisstj. hafa valdið útgerðinni miklu meiri vanda en þær hafa leyst. Og við vísum til hennar allri ábyrgð af málsmeðferð þessari allri og tökum ekki þátt í afgreiðslu þessa máls.



Virðulegi forseti. Ég ætla nú ekki að svara þessari gagnmerku tímamótaræðu sem hv. þm. var að flytja. Hann var að ná sér aðeins á strik. Það verð ég að virða við hann að hann skammaðist sín nokkuð fyrir frumhlaupið áðan og hann er ekkert minni maður fyrir það. En það, sem ég hef að segja hér, er beint út af frv. sem liggur fyrir. Þegar frv. um ráðstafanir vegna breytts gengis Seðlabanka Íslands var hér til meðferðar var b-liður 2. gr. þannig að leggja fram gengisbætur vegna innstæðna Verðjöfnunarsjóðs fiskiðnaðarins. Þetta tekur Seðlabankinn inn og ríkisstj. og Alþ. og enginn aðili ræðst gegn því hér. Hins vegar kemur það fljótt í ljós þegar farið er að kanna ráðstöfun gengishagnaðarins og undirbúa brbl., sem gefin voru út, hvað skert er sú upphæð sem gengishagnaðurinn átti að nema, og þá er farið að kanna til hlítar hvernig háttað var gengistryggingu Verðjöfnunarsjóðsins. Þá kemur í ljós að Verðjöfnunarsjóðurinn hafði ekki verið gengistryggður þrátt fyrir ákvæði laga um breyt. á lögunum um Verðjöfnunarsjóð fiskiðnaðarins frá 1972, en það frv. var flutt af nokkrum þm. Sjálfstfl. og fyrsti flm. þess máls var, að ég örugglega man rétt, 3. þm. Sunnl. Þegar þetta kemur í ljós hefjast viðræður á milli ríkisstj. og Seðlabankans og ég skal játa að ég átti mikinn þátt í þeim viðræðum. Ég taldi að þarna hefði átt að gengistryggja samkv. lögunum frá 1972 Verðjöfnunarsjóðinn, sem ekki var gert, og því taldi ég ótækt að ganga þannig á ráðstöfunarfé sem sjávarútvegurinn ella ætti rétt á. Og þegar brbl. eru hér til umr. á hv. Alþ., þá er ekki einn einasti þm. sem gagnrýnir það að fram hjá þessum b-lið er gengið. Því er lýst yfir að ríkisstj. muni flytja frv. um að afnema b-lið þessara laga og allir eru ánægðir, allir aðilar í fiskiðnaði og engin óánægjurödd hér á Alþ., að þessu fé sé ráðstafað til sjávarútvegsins, en ekki tekið af gengishagnaði til að verðbæta Verðjöfnunarsjóð fiskiðnaðarins. Það halda áfram margvíslegar umr. og viðræður við Seðlabankann. Úrslit þeirra viðræðna eru þau að Seðlabankinn fellst á að greiða þessar 400 millj. af eigin fé bankans til Verðjöfnunarsjóðs fiskiðnaðarins. Það hélt ég að allir þm. væru mjög ásáttir með og ánægðir að sú lausn fékkst. Og þessum 400 millj. var skipt hér á þingi í des. til ráðstöfunar í sjávarútvegi án þess að nokkur maður mælti gegn því. Ef ríkisstj. hefur brotið lög, þá hafa allir þm. brotið þessi lög sem hv. þm. var að tala um, enginn mótmælti þessu lagabroti. Og sá dýrlegi maður, fyrirrennari minn, sjútvrh., sem hv. ræðumaður hneigði sig fyrir, þegar hann nefndi hann hér í ræðustólnum, hann gagnrýndi einmitt alveg sérstaklega þetta atriði svo að nú er hann orðinn honum algjörlega ósammála. Nú vill þessi hv. þm. endilega fría Seðlabankann við að borga þessar 400 millj., en taka þær af sjávarútveginum. Mér finnst þetta alveg óskiljanlegur hringsnúningur. Það getur vel verið að það henti sumum að snúa svona sitt á hvað, en ég tel að hér hafi náðst ákaflega góðir og skynsamlegir samningar og fullt samkomulag við Seðlabankann, sem var höfuðatriði þessa máls, og þar með var þetta mál afgr. á þennan hátt. Mér datt ekki í hug að það væri einn einasti þm. sem setti sig upp á móti því að b-liður þessarar gr. frá því í haust væri felldur niður. En það getur verið að þessum hv. þm, sé meira umhugað um góða útkomu og gróða Seðlabankans heldur en að bæta sjávarútveginum þetta tap.



Virðulegi forseti. Við afgreiðslu þessa máls í hv. Ed. skilaði meiri hl. sjútvn. svo hljóðandi áliti: „Nefndin mælir með samþykkt frv., en Jón Árm. Héðinsson og Stefán Jónsson munu gera í sérstöku nál. grein fyrir afstöðu sinni.“ Ég sýndi hv. þm. Garðari Sigurðssyni og hv. þm. Sighvati Björgvinssyni þennan afgreiðslumáta í hv. Ed. og þeir samþykktu hann, og þegar hv. þm. Garðar Sigurðsson segir að þeir hv. minnihlutamenn beri ekki ábyrgð á og standi ekki að afgreiðslu þessa máls, hvað svo sem standi í nál. frá Sverri Hermannssyni, þá er það álíka mikið að marka eins og allt annað sem hann sagði í ræðu sinni.

Frsm. minni hl. (Garðar Sigurðsson) Hæstv. forseti. Það virðist ekki vera nóg fyrir hæstv. ráðh. að hann þurfi að fara á námskeið til þess að læra eitthvað í sjávarútvegsmálum. Ég sé því miður ekki annað en að hæstv. ráðh. þurfi líka að fara í heyrnarmælingu. Mér líkar það ekki þegar hv. þm. hlæja að því, því að það er ekki gaman að því þegar skynfæri manna fara að bila. Ég sagði ekkert um það í ræðu minni áðan að ég hefði mótmælt því að þetta fé hefði farið í gengishagnaðarsjóðinn og verið útbýtt til útgerðarinnar. Ég sagði það aldrei. Og hæstv. ráðh. getur flett upp á því sem ég sagði hér, en ég talaði alllangt mál í sambandi við ráðstöfun gengishagnaðar í haust, ég vék hvergi að því orði. Hitt vil ég taka fram, að ég efast um að nokkrum þm. hafi þá verið ljóst hvaðan allir þessir peningar komu. Það var talað bara um gengishagnað, og ég er nokkurn veginn viss um að þeir, sem sáu þann lista, hafi hvergi nokkurs staðar getað séð að þarna hafi verið laumað inn 400 millj. kr. viðbót. Ég segi fyrir mig að ég var auðvitað hlynntur því að sem mest kæmi í þennan sjóð og sem mest yrði gert fyrir útgerðina á því stigi. Hins vegar voru menn ekki sammála um aðferðina, hvernig ætti að fara að því að útbýta þessum peningum. Við vorum ekki sammála því á þeim tíma að taka 400 eða 600 millj. í að breyta stuttum lánum og vanskilaskuldum í 2–3 ára lán. Við gerðum ýmsar aðrar athugasemdir við það hvernig þessum peningum var útbýtt. Og fyrst og fremst beindust athugasemdir okkar að því að við vildum ekki fela allt vald í hendur hæstv. ráðh. Við vildum ekki láta hann hafa allar þessar upphæðir upp á 1600 millj. kr. eða hvað það nú var til útbýtingar úr eigin vasa að því er virtist. Það var málsmeðferðin og ýmsir liðir í því frv. sem við deildum á, en ekki það hversu miklir peningar voru þarna til ráðstöfunar. Það er rangt hjá hæstv. ráðh. eins og flest annað sem hann sagði hér varðandi mitt mál. Hæstv. ráðh. sagði áðan að nokkrum vikum eftir að þeir samþ. þessi lög, blessuð ríkisstj., hæstv. ríkisstj., um að skerða gengishagnaðarsjóð um 400 millj. til þess að bæta upp Verðjöfnunarsjóðinn sem átti að vera gengistryggður öðruvísi, - þegar þeir fóru að undirbúa brbl. og farið var að kanna til hlítar þessi mál, þá var Verðjöfnunarsjóður ekki gengistryggður. Þetta sýnir nú vinnubrögðin, að þeir skyldu ekki hugsa þetta svolítið fyrr, og það, sem er staðreynd í þessu máli og við deilum helst á, eru vinnubrögð hæstv. ríkisstj. Þeir samþykkja lög í ágúst og sept. og breyta þeim svo aftur í maí. Það eru þessar fálmkenndu aðferðir þessarar hæstv. stjórnar og stjórnleysi og klaufaskapur sem verið er að deila á hæstv. ríkisstj. fyrir. En ég hef aldrei sagt að ég vildi heldur að Seðlabankinn gæti hirt þarna 400 millj. en að þær færu í sjávarútveginn. Það er hreinlega útúrsnúningur hjá hæstv. ráðh., hreinn útúrsnúningur.



Virðulegi forseti. Það eru aðeins örfá orð. - Hv. þm. Sverrir Hermannsson, frsm. meiri hl. sjútvn., segist ekki skilja í því að það standi í áliti meiri hl. n. að við hv. þm. Garðar Sigurðsson samþykkjum að styðja þetta frv. sem hér er lagt fram, en hins vegar komi það fram frá okkur að við munum ekki styðja þessar ráðstafanir, ekki greiða þeim atkv. þó að við munum ekki greiða þeim mótatkvæði. Það er nú svo með þetta plagg sem hv. þm. hefur tvisvar sinnum komið upp til þess að geta um að það er ekki öruggara en það og ekki haldbetri heimild en það, þetta plagg frá meiri hl. sjútvn., að ef hann les plaggið, þá mun hv. frsm. komast að raun um að af 4 svokölluðum nm., sem eiga að skrifa þar undir, er einn maður sem ekki er í n. Það stendur undir þessu plaggi: „Alþingi 12. maí 1975, Jón Skaftason varaform., Sverrir Hermannsson fundaskr., frsm., Tómas Árnason, Gylfi Þ. Gíslason.“ Gylfi Þ. Gíslason á ekki sæti í sjútvn. Nd. Hv. frsm. n., sem segir að þetta plagg sé einhver merkasta sögulega heimild um afstöðu okkar minnihlutamanna sem um getur, hefur ekki einu sinni veitt því athygli, þessi hv. þm., að plaggið er ekki öruggari heimild en svo að það er ekki einu sinni sagt rétt frá því hverjir skipa meiri hl. hv. n. Hv. þm. er nú búinn að koma tvívegis upp í ræðustólinn og hefur í hvorugt skiptið gert athugasemdir við þetta, e.t.v. hefur hann ekki lesið, hv. þm., sína eigin samningu öllu betur en við minnihlutamenn. Það er rangt hjá hv. frsm. n. að á fundi n. í dag hafi komið fram og verið samþ. að mæla með þessu frv. Á fundi n., sem haldinn var rétt eftir hádegið í dag, var samþ. að halda annan fund. Það var eina samþykktin sem var formlega gerð á þessum fundi sem haldinn var í sjútvn. Nd, í dag. Hins vegar var þessi fundur ekki haldinn. Hv. frsm. n. kom hins vegar að máli við nm., hvern í sínu lagi, og spurði þá að því hvort það mætti ekki ganga frá þessu máli svona og svona. Hann spurði okkur m.a. að því í minni hl. n. hvort það mætti ekki láta þess getið, eins og í nál. sjútvn. Ed., að við mundum gera sérstaka grein fyrir afstöðu okkar í sérstöku nál. og við sögðum að sjálfsögðu já við því. Hins vegar var þetta aldrei borið upp á fundi n., aldrei gerð samþykkt um þetta formlega á fundi n. Síðasta samþykkt, sem gerð var um þetta mál á síðasta fundi þessarar n., var samþykkt um að halda annan fund. Og þetta margumrædda plagg er ekki öruggari heimild en svo, eins og ég hef áður bent á, að það eru taldir þarna upp 4 nm. í meiri hl. sjútvn. og þar af einn sem ekki er í n., og hv. frsm. meiri hl., sem hefur komið tvívegis hingað upp í ræðustól, hefur ekki einu sinni haft fyrir því að lesa sitt eigið nál. því að þá hefði hann væntanlega orðið þessa var. Hitt liggur svo auðvitað í augum uppi, að ef menn mæla með samþykkt einhverrar ákveðinnar till. eða einhvers ákveðins frv., þá gera þeir það vegna þess að þeir eru reiðubúnir til að greiða því atkv. Menn mæla ekki með því að samþykkja frv. eða till. nema menn séu fúsir til að greiða atkv. með þeim. Við greiðum ekki atkv. með þessu frv., því að við mælum ekki með því að frv. verði samþ. Það gefur auga leið að svona háttur er ekki á hafður, að mæla með frv., till. eða frambjóðanda og greiða honum síðan ekki atkv., nema ef vera skyldi á Austfjörðum. Mér er ekki kunnugt um það hvort sá háttur sé hafður uppi þar, en ég ætla að hann sé ekki hafður uppi í öðrum kjördæmum landsins. Hæstv. sjútvrh. - það er orðinn fastur liður hjá honum þegar sjávarútvegsmál eru til umr., a.m.k. í þessari hv. d., að hlaupa upp í stól og segja að það hafi engir vit á sjávarútvegsmálum nema hann. Minni hl. sjútvn. hefur að sjálfsögðu ekkert vit á þessum málum. Aðilar í sjávarútvegi, sem alltaf eru að mótmæla því sem ráðh. er að gera, hafa að sjálfsögðu ekkert vit á þeim málum. Og viskan virðist einna helst vera fólgin í því að komast að þeirri niðurstöðu að þá fyrst sé verk vel af höndum leyst þegar allir séu óánægðir með það, eins og hæstv. ráðh. hefur tekið fram og hrósað sér af. Hæstv. ráðh. virtist vera að bjóða okkur hv. þm. Garðari Sigurðssyni í eins konar sjóvinnunámskeið hjá sér hér í ræðustól áðan. Það er nú svo með það sjóvinnunámskeið, sem hæstv. ráðh. hefur haldið s.l. vetur, þann eina og fyrsta vetur sem hann hefur gegnt embætti, að þangað hefur hann, ef svo má segja, „sjanghajað“ alla aðila í sjávarútvegi og þeir hafa varla gert annað síðan þeir komu á það námskeið en að óska bæði hátt og í hljóði eftir því að sleppa þaðan aftur vegna þess að staðreyndin er sú að hæstv. sjútvrh. kann að vísu að hnýta hnúta, en hann á ákaflega erfitt með að leysa þá aftur, eins og komið hefur í ljós í sambandi við þær ráðstafanir sem hæstv. ráðh. hefur gert t.d. í sambandi við sjóðakerfi sjávarútvegsins. Hann hefur lofað því bæði leynt og ljóst að starfa ötullega að því að leggja þetta óeðlilega millifærslukerfi niður, að leysa hnútinn, en hann hefur haldið áfram að flækja sig og flækja sig í garninu, bæta fleiri og fleiri og fleiri hnútum á reipisspottann, svo að nú er svo komið málum að stuðningsmenn hans í meiri hl. sjútvn. Nd. hrópa hver á annan um að koma nú með hníf og skæri til þess að reyna að brjóta sér brautina út úr allri flækjunni. Ég held því að við mundum ekki verða miklu fróðari í sjávarútvegsmálum, sem skipum minni hl. n., þó að við færum á sjóvinnunámskeið hjá hæstv. sjútvrh.



Herra forseti. Það eru aðeins nokkur orð í tilefni þeirra ummæla sem féllu áðan hjá hv. síðasta ræðumanni. Svo vildi til á fundi sjútvn. í dag að form. n. var forfallaður og ég stjórnaði þeim fundi sem varaform. hennar. Á þeim fundi voru 6 nm., og þegar atkv. var leitað um frv. sem hér er verið að ræða, þá voru á þeirri stundu, milli kl. 11 og 12 í dag, ekki nema 3 af viðstöddum nm. tilbúnir til þess að mæla með samþykkt frv. Einn hv. þm. úr stjórnarliðinu, Guðlaugur Gíslason, óskaði eftir fresti til þess að staðreyna nokkur atriði sem hann vildi ganga úr skugga um áður en hann tæki endanlega afstöðu til þess. Því var afgreiðslu málsins frestað á þeim fundi og ákveðið að bíða þess að hv. þm. Guðlaugi Gíslasyni gæfist tími til að skoða þessi atriði. Hann tilkynnti mér síðan rétt eftir hádegið, um tvö leytið í dag, að hann væri reiðubúinn til að standa að afgreiðslu meiri hl. n. um að mæla með frv. Þegar af þeirri ástæðu hafði ég samband við þá minnihlutamenn tvo, hv. þm. Garðar Sigurðsson og hv. þm. Sighvat Björgvinsson, og skýrði þeim frá þessu og spurði þá sérstaklega hvort þeir teldu ástæðu til þess að hafa annan fund í n., það lægi ljóst fyrir að það væri meiri hl., sem mælti með frv., og þeir minnihlutamenn mundu væntanlega gefa út sitt nál. Hvorugur þessara nm. óskaði eftir því að kvatt yrði til sérstaks fundar í n. út af þessu. Ég tel rétt að þetta komi fram vegna þeirra ummæla sem hv. þm. hafði hér áðan. Ég hjó eftir einu atriði í ræðu Garðars Sigurðssonar, hv. þm., sem mér finnst gæta nokkurs misskilnings um, og þótt ég vilji ekki verða til þess að lengja þessar umr. mikið, þá finnst mér rétt að vekja athygli á þeim, því að ég hygg þar sé um meiri háttar misskilning að ræða. En ég skildi hv. þm. þannig þegar hann var að fjalla um það að gjaldeyriseign Seðlabankans um það leyti sem gengisfellingin var framkvæmd, þ.e.a.s. um mánaðamótin ágústseptember, hefði ekki verið nægileg til þess að verðtryggja Verðjöfnunarsjóð fiskiðnaðarins, að þá hefði átt að bæta við þá gjaldeyriseign, sem bankinn sjálfur átti, gjaldeyrisverðmæti útflutningsvörubirgða, sem þá voru til í landinu, og þess útflutnings, sem sendur hafði verið út úr landinu, en ekki greiddur. Ég hygg að hv. þm. hafi með þessu átt við að í raun og veru hafi gjaldeyriseign Seðlabankans verið þessum mun stærri en upplýsingar er að finna um í grg. En þarna gætir þess mikla misskilnings að gengishagnaði af vörubirgðum, sem til voru um mánaðamótin ágúst–september og gengishagnaði af útfluttum vörum, sem ógreiddar voru á sama tíma, var einmitt varið til þess að greiða alls konar greiðslur til sjávarútvegsins, þannig að þessum gengishagnaði var ráðstafað með frv. um ráðstöfun gengismunar sem samþ. var hér eftir mánaðamótin ágúst–september. Í þessum efnum gat hvorki Alþ. né raunar nokkrir aðrir gert hvort tveggja í senn, að éta sömu kökuna og eiga hana heila eftir.



Herra forseti. Hv. þm. Garðar Sigurðsson og Sighvatur Björgvinsson þyrftu að athuga það betur að orð skulu standa. Ég er alveg sannfærður um að öllum sem til þekkja, dettur ekki lífandi í hug að ég hafi misfarið með eitt eða neitt í þessu sambandi, að það, sem segir í nál., var vitanlega samþ. af þeim. Þetta liggur alveg ljóst fyrir. Ég hafði í höndum þskj. 690, þar sem einvörðungu voru á nm, sjútvn., hv. þm, Jón Skaftason, hv. þm. Guðlaugur Gíslason og hv. þm. Tómas Árnason, ásamt mér. Ég veit ekkert og þekki það ekki hvaða forgangs hv. þm. Sighvatur Björgvinsson nýtur í því að fá útbýtt til sín vitlausum þskj.



Herra forseti. Ég skal aðeins hafa þetta örfá orð. Það er vegna ummæla hv. þm. Jóns Skaftasonar, að þarna hafi verið um misskilning minn að ræða þegar ég talaði um að það hefði verið meiri gjaldeyrir til. Ég hélt því ekki fram að Seðlabankinn hefði átt þennan gjaldeyri, við vissum báðir hversu há sú upphæð var, hún var, að því er mig minnir, 474 millj. kr. Hann hélt því einnig fram að ég hefði haft þá skoðun eða mælt með því að það hefði átt að fara að eins og lögin sem ríkisstj. samþykkti, gerðu ráð fyrir. Það er misskilningur. Ég var einmitt að lýsa því hvernig ríkisstj. leit á málið. Hún vildi taka einnig tillit til þessa og láta Verðjöfnunarsjóð njóta hluta af gengishagnaðarsjóði. Aðalatriðið í þeim ádeilum, sem ég hef beint að ríkisstj. í þessum efnum - ég sé að hæstv. ráðh. er auðvitað farinn úr salnum um leið og farið er að fjalla um þessi mál, hann tyllir sér hérna niður eins og kría á stein - 



Herra forseti. Þetta frv. er hið venjulega frv. um veitingu ríkisborgararéttar sem liggur fyrir hverju Alþ. Það hefur nú gengið í gegnum hv. Ed. og tekið þar að venju nokkrum breyt., þ.e.a.s. á það hefur verið bætt þeim nöfnum manna sem taldir eru fullnægja þeim skilyrðum sem sett eru fyrir veitingu ríkisborgararéttar í þeim ályktunum sem um það efni hafa verið gerðar. Ég hygg að báðar allshn. hafi unnið að þessu nokkuð samtímis, eins og venja hefur verið, og þess vegna geti þetta frv. fengið skjóta afgreiðslu hjá hv. allshn. Nd. nú. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta, en leyfi mér að leggja til að frv. verði vísað til 2. umr. að þessari lokinni og til hv. allshn. og vil mælast til þess, ef mögulegt er að málið fái afgreiðslu, vegna þess að það er æskilegt að þeir, sem ríkisborgararéttinn eiga að fá, þurfi ekki að bíða til næsta Alþ.



Herra forseti. Heilbr: og trn. hefur haft til athugunar og meðferðar frv. til l. um breyt. á l. nr. 56 frá 1973, um heilbrigðisþjónustu, sem er 203. mál þessa þings. N. mælir samhljóða með því á þskj. 681 að frv. verði vísað til ríkisstj. í trausti þess að sérstök athugun fari fram á milli þinga á óskum þeirra sveitarfélaga, sem æskja eftir heilsugæslustöðvum, og frv. þar um verði lagt fyrir næsta þing.



Herra forseti. Þetta frv. til l. er flutt af allshn. að beiðni Hagstofu Íslands. Ákvæði þessa frv. er tiltölulega einfalt, miðar að því að auka svigrúm Hagstofunnar til að ljúka árlegri framfærslu þjóðskrár fyrir áramót. Gert er ráð fyrir að þeir, sem hafa í hyggju að flytja á tímabilinu frá 16. nóv. til 1. des. á ári hverju, skuli tilkynna það eigi síðar en 15. nóv., enda liggi þá fyrir hvert menn flytja. Með þessu mundi lokaátak til árlegrar framfærslu þjóðskrár geta hafist þegar um miðjan nóv. eða tveimur vikum fyrr en hingað til. Af þessu leiddi að unnt yrði að draga verulega úr yfirvinnu við framfærslu þjóðskrár í nóv. og des. Annar ávinningur af þessari breyttu tilhögun er sá að með henni ættu vinnuóhöpp á Hagstofunni, sem alltaf eru möguleg, ekki að geta leitt til þess að þjóðskráin verði of seint tilbúin til nauðsynlegrar skattvinnslu í janúarmánuði. Frv. felur ekki í sér neina nýja kvöð á almenning, en tilgangurinn með breyt. er sá einn að heimila að lokað verði fyrir árlega móttöku aðseturstilkynninga um miðjan nóv. í stað þess að halda henni áfram til 1. des. eins og skylt hefur verið að gera hingað til. Það skal tekið fram að nm. hafa óbundnar hendur um afgreiðslu málsins. Ég legg til, herra forseti, að málinu verði vísað til 2. umr.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja þáltill., þótt mjög sé orðið áliðið þings, þess efnis að Alþ. skori á ríkisstj, að undirbúa ráðstafanir til þess að auka hjálparstofnanir fyrir vangefna og fjölfatlaða svo og hjúkrunarrými fyrir þá sem haldnir eru þessum vanheilindum á mjög háu stigi. Ég skal skýra frá því strax að tilefni þessarar till. er ákveðið mál sem vakin var athygli á í fjölmiðlum nú ekki alls fyrir löngu. Svo er mál með vexti, eins og hv. þm. er kunnugt, að farið var í skaðabótamál gagnvart ríkinu af hálfu konu sem fætt hafði mjög vanheilt barn sem hún hafði gengið með er hún hafði fengið rauða hunda í faraldri sem þá gekk yfir landið. Nú ætla ég alls ekki að fara að ræða rök með og móti þeim margumrædda hæstaréttardómi sem féll í þessu máli. Tilefni þess, að þessi till. er flutt, eru hins vegar þeir möguleikar sem börn, vanheil eins og þetta barn, hafa í okkar þjóðfélagi. Það hefur sem sé komið á daginn að foreldrar þessa barns hafa reynt að fá ýmiss konar fyrirgreiðslu, kennslu og umönnun við þess hæfi, en sannleikurinn er sá að fötlun þess er svo saman sett, ef svo má að orði kveða, að það virðist ekki beinlínis eiga heima á neinni stofnun sem til er í þjóðfélagi okkar. Þetta hljómar ákaflega ótrúlega og undarlega. En sagan af baráttu þessara foreldra fyrir því að fá viðeigandi umönnun og aðhlynningu fyrir barn sitt hlýtur að vekja mann til umhugsunar um að það er veruleg þörf á því að auka rými á hjálparstofnunum fyrir foreldra barna eins og þarna um ræðir. Í raun er hér um að ræða að það vantar stórlega aðstoð við þá foreldra sem hafa vanheil börn á heimilum sínum. Það er alkunna að foreldrar leggja mikið á sig til þess að annast slík börn sjálfir. En hversu mikil umhyggja sem þeim er í té látin og hversu mikla ást sem þessir foreldrar bera til barna sinna, þá er það svo að þreki þeirra verður stundum ofboðið og þá er ekki um annað að ræða en að leita til vistheimila þeirra sem þjóðfélagið hefur að bjóða. Það er ein lausn í þessu máli sem gæti orðið verulega til að létta undir með slíku fólki, en það er að til væri staður í landinu þar sem hægt væri að vista slík vanheil börn um skamman tíma í senn til þess að létta á því álagi sem foreldrarnir hafa af þessari umönnun og raunar heimili þeirra yfirleitt. Þó ekki væru nema nokkrir dagar í senn sem slíkt heimili gæti tekið við vanheilu barni þá mundi það í mörgum tilvikum afstýra því að foreldrar, sem annast vanheil börn sín heima, gæfust hreinlega upp. Þetta er mér vel kunnugt af upplýsingum foreldra sem svona er ástatt um, þótt að sönnu sé það ótrúlegt hve mikið erfiði þetta fólk getur á sig lagt til þess að hjálpa börnum sínum til nokkurs þroska. Þetta var önnur hlið þessa máls. Hin hliðin er sú að það er þó nokkuð til af einstaklingum, sem eru svo geysilega fatlaðir, auk þess að vera vangefnir, að það eru ekki til hjúkrunarrými í vistheimilum vangefinna sem geta fullnægt þörfum þessa fólks. Það geta verið til einstaklingar sem bæði eru vangefnir og lamaðir, auk þess ef til vill mállausir eða heyrnarlausir eða blindir, allt saman. Þetta fólk þarf svo flókna og mikla hjúkrun að það er ekki hægt að komast hjá því að mínum dómi að sinna þörfum þessa hóps með því að auka nokkuð það rými sem til er í landinu fyrir slíkt fólk. Ég held að þetta sé mjög aðkallandi verkefni sem af einhverjum ástæðum hefur tæpast verið vakin nægilega mikil athygli á. Ég held að ríkisstj. vilji vissulega gera allt hið besta í þessu máli, en þó sýnist mér vera fyllsta þörf á því að Alþ. veiti líka aðhald í þessu máli að þarna verði nokkuð um bætt. Mér er alveg ljóst að það er mjög hæpið að mál þetta fái í báðum deildum algjörlega þinglega meðferð, en ég vil freista þess og óska að því verði vísað til n. og að það komist a.m.k. í gegnum þessa hv. d. ef n. sýnist svo. Alla vega tel ég tímabært að vakin sé athygli á þessum sérstaka vanda hér á Alþ. í þeirri von að hv. þm. hafi það í huga næst þegar unnt reynist að stuðla að því að möguleikar á þessu sviði verði bættir. Ég leyfi mér að leggja til, herra forseti, að umr. um málið verði frestað og því vísað til heilbr: og trn.



Herra forseti. Það er kunnara en frá þurfi að segja hvernig launakjör manna eru ákveðin hér á Íslandi. Almenna reglan er sú að stéttarfélög semji sín á milli um kaup og kjör, samtök launþega semji við samtök vinnuveitenda um það hvert skuli vera kaup og hver kjör launþega sem í þágu vinnuveitenda vinna. Launþegar hafa lögverndaðan verkfallsrétt og vinnuveitendur hafa lögverndaðan verkbannsrétt. Þó að þetta sé grundvallarreglan um það hvernig kaup og kjör séu ákveðin eru samt frá þessu mjög mikilvægar undantekningar og á það í fyrsta lagi við um opinbera starfsmenn, um starfsmenn íslenska ríkisins. Lengst af gilti sú regla að laun opinberra starfsmanna voru ákveðin með lagasetningu á Alþ. Þessu var breytt fyrir rúmum áratug. Það mun hafa verið árið 1962 sem þáv. hæstv. fjmrh. og núv. hæstv. iðnrh., Gunnar Thoroddsen, beitti sér fyrir lagasetningu um samningsrétt opinberra starfsmanna þar sem horfið var frá þeirri reglu að Alþ. ákvæði laun opinberra starfsmanna með lögum, en samtökum opinberra starfsmanna veittur samningsréttur við vinnuveitenda sinn, ríkisvaldið. Þó var opinberum starfsmönnum ekki veittur verkfallsréttur, en það ákvæði sett í lög, sem enn gildir, að náist ekki samkomulag milli opinberra starfsmanna annars vegar og ríkisvaldsins hins vegar, þá skuli sérstök stofnun, kjaradómur, kveða upp úrskurð, bindandi úrskurð um það hver skuli vera kjör opinberra starfsmanna. Eftir að þessari stofnun hafði verið komið á fót, kjaradómi, sem nokkrum sinnum hefur fellt mikilvæga úrskurði varðandi launakjör opinberra starfsmanna, hefur honum einnig verið falið það verkefni að kveða á um launakjör tveggja starfshópa í þjóðfélaginu, að vísu fámennra, en starfshópa sem gegna mjög mikilvægum embættum, þ.e.a.s. annars vegar ráðh. og hins vegar hæstaréttardómara. Þetta eru þær almennu reglur sem gilda um þá starfsmenn sem vinna í þágu einkafyrirtækja, samvinnufélaga og hins opinbera, að einum hópi manna undanþegnum, en það eru alþingismenn. Um alþm. hefur gilt sú regla að þeir ákvæðu laun sin sjálfir, eða réttara sagt þingnefnd, sem starfar samkv. þingsköpum, þingfararkaupsnefnd, ákveði laun þeirra og annað sem nauðsynlegt er að ákveða í því sambandi. Fyrir 4 árum var gerð mikilvæg breyting á löggjöfinni um þingfararkaup alþm. Með þeim lögum, sem sett voru 1971, var svo kveðið á að alþm. skyldu vera í sérstökum, ákveðnum launaflokki, en þó voru ákvæði þessara laga ekki endanleg því að í 8. gr. laganna segir, með leyfi hæstv. forseta: „Ef almennar breytingar verða á launum starfsmanna ríkisins er þfkn. heimilt að hækka eða lækka árslaun samkv. 1. gr. að sama skapi.“ M.ö.o.: það er þfkn., það er nefnd þm. sjálfra sem hefur úrslitaorð um það samkv. gildandi lögum hver skuli vera laun alþm. Sömuleiðis ákveður þfkn. hvernig meta skuli húsnæðiskostnað, dvalarkostnað og ferðakostnað. Því mun ekki hafa verið hreyft fyrstu árin eftir að lagaákvæðin voru sett um kjaradóm fyrir 13 árum að eðlilegt væri að kjaradómur fjallaði um laun annarra en opinberra starfsmanna ef ágreiningur yrði milli samtaka þeirra annars vegar og ríkisvaldsins hins vegar um launin. En eins og ég gat um áðan hefur kjaradómi síðar verið falið að ákveða laun ráðh. og hæstaréttardómara. Í framhaldi af því komu þær hugmyndir upp að eðlilegt væri að láta hið sama gilda um laun alþm., það væri ástæðulaust að láta þann 60 manna hóp, sem skipar Alþ., vera eina hópinn í íslensku þjóðfélagi sem kvæði í reynd sjálfur á um eigin laun, fyrst kjaradómur væri komin til skjalanna og fjallaði um laun opinberra starfsmanna ásamt launum ráðh. og hæstaréttardómara væri eðlilegt að fela honum einnig það verkefni að kveða á um laun alþm. og önnur atriði sem náskyld eru launagreiðslum til þeirra. Þegar verið var að undirbúa löggjöfina frá 1971 var þessi hugmynd sett fram, að eðlilegt væri að í væntanlegri lagasetningu yrði það ákvæði að kjaradómur skyldi kveða á um kaup og kjör alþm. Ég fyrir mitt leyti var því hlynntur og hefði talið það vera mjög skynsamlegt að sú ákvörðun hefði verið tekin, að sá kaleikur hefði verið tekinn frá alþm. sjálfum eða ákveðinni þn. að kveða á um sín eigin laun, heldur skyldi það gert í kjaradómi sem var þá orðinn næstum áratugsgömul stofnun og hafði til að bera mikla þekkingu og reynslu í þessum efnum. Hefði þá mátt setja almenn ákvæði um að kjaradómur skyldi ákveða laun alþm. í samræmi við þau önnur hliðstæð störf sem unnin væru af hálfu opinberra starfsmanna eða trúnaðarmanna. Ýmsir þm. voru þessu sjónarmiði þá fylgjandi. Ég minnist þess alveg sérstaklega að hæstv. núv. landbrh. var þeirri skoðun mjög fylgjandi að þetta yrði gert. Ég nefni hann sérstaklega til vegna þess að hann tók skömmu síðar við hinu mikilvæga embætti fjmrh. En þeir voru fleiri en við tveir sem voru á þessari skoðun, að þetta hefði verið rétt að gera á sínum tíma. En það kom í ljós við undirbúning málsins að þessi afstaða átti ekki nægilegt fylgi og þá taldi a.m.k. ég fyrir mitt leyti ekki rétt að bera fram till. um þetta efni til þess að verða ekki til þess að rjúfa þá samstöðu sem orðin var í þeirri n. sem undirbjó það frv. sem síðan var samþ. með shlj. atkv. á hinu háa Alþ. Ég tel hins vegar þau ár, sem liðið hafa síðan, og umr., sem fram hafa farið um þetta mál síðan, hafa staðfest að það hefði verið heppilegra fyrir Alþ. og alþm., að ákvæðin hefðu orðið þessi, að kjaradómur tæki ákvörðun um kaupið og kjörin, en ekki alþm. sjálfir í reynd. Það er þess vegna sem ég hef leyft mér að flytja þetta frv. ásamt hv. 11. þm. Reykv., Ellert B. Schram. Þegar þetta mál var undirbúið og í umr. í sambandi við það bar annað mál á góma, í raun og veru launamálinu náskylt, og það var spurningin um það hvort miða eigi launakjör og starfsaðstöðu alþm. yfirleitt við það að þeir gegni einvörðungu þingmannsstörfum eða hvort eðlilegt sé að þeir geti einnig gegnt öðrum störfum í þjóðfélaginu. Um þetta var mikill ágreiningur og fóru fram miklar umr. um hvort eðlilegt væri að þm. yrðu atvinnustjórnmálamenn - og þá væntanlega ekki aðeins þm. einir, heldur einnig þeir sem kepptu eftir þingmennsku. Þessu sjónarmiði var mjög fast haldið fram af þáv. formanni þingflokks Framsfl. og síðar forseta Sþ., Eysteini Jónssyni. Þessu sjónarmiði var hins vegar fastast andmælt og með mestum og að mínu viti gleggstum rökum af hálfu þáv. forsrh., Bjarna Benediktssonar. Ég tók ekki þátt í þeim umr, sem um þetta fóru fram og voru ítarlegar, en mér er engin launung á því að það var þá mín skoðun og er enn ákveðnari skoðun mín nú að það væri mjög óeðlilegt að miða störf Alþ. og alla skipun þess, þ. á m. launakjör, við það að menn sinntu ekki öðrum störfum en þeim að vera alþm. eða hefðu ekki annað starf en að keppa að því að verða alþm. Ég tel vera mjög óheppilegt ef hér skapaðist starfsstétt stjórnmálamanna, hvort sem þeir hefðu náð þeim árangri að ná kjöri á Alþ. eða ekki. Ég tel að það mundi vera hættulegt spor aftur á bak ef það færi ekki lengur saman að maður gæti verið alþm. og bóndi, að maður gæti verið alþm. og skipstjóri og maður gæti verið alþm. og kaupmaður, alþm. og kennari og þar fram eftir götunum. Ég tel að það, sem við megum einna síst við að. missa nú, séu tengsl milli þeirra manna, sem starfa að stjórnmálum á Alþ. eða í sambandi við þá baráttu sem kostar að verða kjörinn til Alþ., annars vegar og milli hins, að taka þátt í störfum í atvinnulífinu hvort sem það er einkarekstur eða annar rekstur eða að vera einhvers konar opinber starfsmaður. Ég hygg satt að segja að aðskilnaðurinn á milli stjórnmálamanna annars vegar og starfandi fólks í landinu hins vegar sé orðinn meiri en góðu hófi gegnir og eigi ekki á að bæta, heldur eigi þvert á móti að stuðla að því í ríkara mæli en tilhneiging hefur verið til á síðustu árum að menn helguðu sig ekki eingöngu eða svo að segja eingöngu stjórnmálum og tengsl losnuðu á milli stjórnmálamanna annars vegar og þeirra, sem vinna nauðsynleg störf í atvinnulífi eða inna af hendi nauðsynlega opinbera þjónustu, hins vegar. Vegna þess, hve þetta mál bar mikið á góma í sambandi við umr, um þau lög sem við hv. þm. Ellert B. Schram leggjum til að breytt verði, vildi ég láta þessa skoðun mína persónulega koma fram, ásamt þeirri skoðun að ég tel óeðlilegt að það sé til einn, að vísu mjög mikilvægur, starfshópur í landinu, en aðeins einn sem hefur sjálfdæmi um eigin launakjör. Þetta eru meginrökin fyrir því að þetta einfalda frv. er fram borið, en efni þess er 3 línur í 1. gr. sem hljóða þannig: „Launakjör alþm., að meðtöldum húsnæðiskostnaði, dvalarkostnaði og ferðakostnaði, skulu ákveðin af Kjaradómi að fengnum till. þfkn.“ Í þessu felst enginn dómur um það að í lögunum sjálfum eða ákvörðunum þfkn. felist það að alþm. hafi verið ákveðin of há laun eða gert hafi verið ráð fyrir óeðlilegum reglum í sambandi við húsnæðiskostnað, dvalarkostnað og ferðakostnað. Um slík mál felli ég engan dóm og ræði ekki. Það er ekki efni málsins hvort núgildandi laun eða núgildandi kjör í heild séu óeðlilega há eða óeðlilega lág. Fyrir mér og okkur flm. báðum vakir það grundvallaratriði að alþm. eigi ekki að vera eini hópurinn í þjóðfélaginu sem ákveður eigin kjör, heldur sé eðlilegt að sú stofnun, sem er orðin meira en áratugsgömul, inni þetta verk af höndum, ekki hvað síst af því að hún ákveður kaup og kjör annarra starfshópa sem einna helst má telja hlíðstæða alþm., þ.e.a.s. ráðh. og hæstaréttardómara. Mér finnst satt að segja - og það skulu vera síðustu orð mín - að alþm. ættu að vera fegnir því að sá kaleikur sé frá þeim tekinn að þurfa að taka ákvarðanir um jafnviðkvæmt mál og laun þeirra sjálfra hljóta að vera í augum þeirra sjálfra og í augum alþjóðar. Það segja ýmsir, hæstv. forseti Nd. sagði það í ágætri ræðu áðan, að svo virtist komið að nokkuð skorti á að nægilegur trúnaður væri á milli almennings í landinu annars vegar og þm. eða stjórnmálamannanna yfirleitt hins vegar. Ég tel að samþykkt þessa frv. mundi vera mjög vel til þess fallin að auka trúnað almennings á Alþ. og alþm., á stjórnmálamönnum yfir höfuð að tala. Ég held að sú breyting, sem felst í þessu frv. mundi bæta andrúmsloftið milli alþm. og stjórnmálamanna yfir höfuð að tala og alls almennings í landinu. Að svo mæltu leyfi ég mér, hæstv. forseti, að leggja til að þessu frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og fjh: og viðskn.

Fram. (Karvel Pálmason) Hæstv. forseti. Frv. það, sem hér um ræðir, er á þskj. 117 og er efnislega um að breyta núv. 11. gr. almannatryggingalaga í þá átt að þeir, sem stundað hafa sjómennsku að ævistarfi og stundað hana í 35 ár eða lengur frá 16–67 ára, fái hærri ellilífeyri en hin almenna regla gildir um. Einnig er hér um að ræða breyt. í þá átt að ellilífeyrir til ekkna verði miðaður við 60 ára aldur og þeir, sem hafa stundað sjómennsku í 40 ár sem aðalstarf, fái tvöfaldan ellilífeyri. Heilbr.- og trn. hefur rætt þetta mál, sendi það til umsagnar þriggja aðila, þ.e. til Landssambands ísl. útvegsmanna, Tryggingastofnunar ríkisins og Sjómannasambands Íslands. Umsagnir bárust frá tveimur þessara aðila, þ.e.a.s. frá Landssambandi ísl. útvegsmanna og Tryggingastofnuninni. En það sem vekur a.m.k. furðu mína er að Sjómannasamband Íslands skuli ekki skila umsögn að beiðni um mál sem er þessa eðlis. Mér finnst það vera athyglisvert þegar leitað er til stéttarsamtaka, heildarsamtaka sjómanna, eins og Sjómannasamband Íslands er, og leitað umsagnar þess um mál sem varðar mjög mikið sjómannastéttina, að þá skuli það ekki láta í té umsögn um málið. Mér þykir það miður og vænti þess að það verði ekki lengi svo að sjómannasamtökin eða önnur heildarsamtök launafólks í landinu virði að vettugi beiðni sem kemur frá Alþ. um umsögn um hin einstöku mál. Landssamband ísl. útvegsmanna sendi jákvæða umsögn um málið. Að vísu tók það fram að það teldi að athuga bæri hvort réttlætanlegt væri að hafa tvöfaldan ellilífeyri með aðeins fimm ára bili, þ.e.a.s. að þeir, sem væru með 35 ár, hefðu einfaldan, en þeir, sem væru með 40 ára starfstíma sem sjómenn, fengju tvöfaldan. Þetta er vissulega athugunarefni. Í umsögn Tryggingastofnunar ríkisins var bent á ýmislegt sem hún taldi að þyrfti frekari umræðu og athugunar við til samræmingar við aðrar bætur sem til greina koma í þessu efni. Heilbr.- og trn. er um það sammála, eins og fram kemur á þskj. 497, að leggja til að málinu verði vísað til ríkisstj. í trausti þess að málið fái þar frekari athugun sem leiði til jákvæðrar niðurstöðu þess. Ég tel að með þessari afgreiðslu heilbr.- og trn. sé hún búin að tjá vilja sinn til málsins, en það sé þess eðlis að það þurfi frekari athugunar við og því verði þannig vísað til ríkisstj. Nú er orðið mjög áliðið þessa þings. Ég vænti þess að þar sem ekki er ágreiningur um þetta mál fái það afgreiðslu þó að fáir dagar séu eftir til þingloka, og vænti ég þess að það geti orðið niðurstaða, sem heilbr.- og trn. leggur til, og við getum þá vænst þess að fá málið frá ríkisstj. í frv.-formi, sem sé í átt til þess sem þetta frv. gerir ráð fyrir. Ég skal ekki hafa um þetta fleiri orð, en vænti þess að málið fái afgreiðslu eins og hér er lagt til áður en þingi lýkur.

Iðnrh. (Gunnar Thoroddsen) Hæstv. forseti. Í gildandi lögum er veitt heimild til þess fyrir húsnæðismálastjórn að veita lán út á notaðar íbúðir eða íbúðir sem eru ekki nýjar. Þó má hámark þeirra lána ekki vera meira en 80 millj. kr. á ári. Þessi upphæð hefur staðið óbreytt ífáein ár og er nú brýn þörf á að breyta henni. Eftirspurn og þörf er mikil til þess að greiða betur en nú er unnt fyrir því að menn geti keypt og fengið lán út á slíkar íbúðir. Í þessu frv. er gert ráð fyrir að hækka þessa fjárhæð úr 80 millj. kr. upp í 160 millj. Frv. var lagt fyrir hv. Ed. og samþ. þar. Ég legg til að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. félmn.