Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Áður en ég kem að tryggingariðgjöldum bifreiða vildi ég víkja örlítið að öðru máli í upphafi. Sá er gjarnan háttur þm. í þessari virðulegu stofnun er þeir bera fram fsp. til viðkomandi ráðherra að þó þeir þakki kurteislega svörin geta þeir þess fremur sem miður fer, en þakka oft ekki sem skyldi viðkomandi ráðherra ef hann er pólitískur andstæðingur. Ég vil bregða út af þessum vana og þakka hæstv. viðskrh. fyrir að stöðva hækkanir á þjónustugjöldum bankanna. Fyrir röskri viku lét ég úr þessum ræðustól undrun mína í ljós á að bankar, ríkisbankar sem aðrir, Alþýðubankinn einn undanskilinn, stórhækkuðu sína þjónustu á sama tíma og ríkisstjórnin hafði nýlega lýst því yfir að hún mundi gera allt sem í hennar valdi stæði til að hindra verðhækkanir. Í máli hæstv. viðskrh. kom fram að bankarnir höfðu ekki haft fyrir því að tilkynna viðskrh. þessar furðulegu hækkanir sínar, hvað þá bankaráðum. Ráðherra lýsti því yfir á þessum þingfundi að hann mundi kynna sér mál þetta og beita sér gegn því. Nú liggur það fyrir að hæstv. viðskrh. hefur gengið í málið með einstökum skörungs- og myndarskap. Eftir japl, jaml og fuður bankastjóra hótaði hann þeim lögum ef þeir færðu ekki þjónustugjöld til fyrra horfs. Og bankastjórar urðu að beygja sig, en það er nokkur nýlunda á landi hér. Hæstv. viðskrh. hefur sýnt í máli þessu reisn og festu og ég veit að ég mæli fyrir þorra almennings í landinu þegar ég færi honum þakkir fyrir skörungsskap í þessari embættisfærslu allri. Og það sýndi sig áðan. Hér var mætt sendinefnd frá Alþýðusambandinu sem færði viðskrh. blómvönd fyrir frammistöðuna og er það nokkur nýlunda, enda mættu aðrir ráðherrar nokkuð af þessu læra. Nú nýlega er upplýst að iðgjöld af tryggingum bifreiða hafi verið hækkuð um 22%. Nú er sú beiðni mín til hæstv. trmrh., sem því miður er ekki viðstaddur, að hann lækki eða afnemi hækkanir þessar á tryggingagjöldum bifreiða. Nú hafa bifreiðar lækkað, allur tilkostnaður lækkað og verðbólgustig allt annað en spáð var. Ég vil ekki fara, þó ástæða væri til, ítarlega út í mál þetta þar sem hæstv. trmrh. er ekki viðstaddur, en ég mundi vilja biðja hæstv. viðskrh. í sínum skörungsskap að segja við hæstv. trmrh.: Enn er eftir yðvarr hlutur.



Það skal upplýst hér að hæstv. heilbr.- og trmrh. átti þess ekki kost að sækja þennan fund. Hæstv. ráðh. var störfum bundinn vegna opinberrar heimsóknar forstöðumanns Evrópusvæðis Alþjóðaheilbrigðisstofnunarinnar.



Herra forseti. Ég tel að þær miklu hækkanir sem orðið hafa á iðgjöldum bifreiðatrygginga á undanförnum árum kalli á að fyrirkomulag iðgjaldaákvarðana verði allt tekið til rækilegrar endurskoðunar. Frá því var greint í einu dagblaði að iðgjöld hafi á s.l. 12-13 árum hækkað um 900% umfram verðlagsþróun og á þriggja ára tímabili, árin 1983, 1984 og 1985, eða frá því iðgjöld voru gefin frjáls hafi þau hækkað um 206%. Ég tel að það samráð sem tryggingafélögin hafa haft sín á milli frá því að iðgjöldin voru gefin frjáls sé mjög óeðlilegt og að ríkisstj. beri skylda til að grípa í taumana þegar tryggingafélögin hafa slíkt samráð sín á milli til að knýja fram miklar hækkanir á iðgjöldum sínum. Það hefði verið nauðsynlegt að fá fram hjá hæstv. trmrh. við þessa umræðu hver sé afstaða ráðherrans til þessa samráðs tryggingafélaganna og hvort ráðherrann telji að það samræmist eðlilegum tilgangi frjálsrar verðmyndunar að tryggingafélögin hafi samráð sín á milli um iðgjaldaákvarðanir. Þar sem hæstv. trmrh. er ekki viðstaddur þessa umræðu hefði auðvitað verið eðlilegast að fresta henni þannig að trmrh. gæti setið fyrir svörum varðandi þetta mál. Nú veit ég ekki hvort hæstv. viðskrh. gæti svarað þessum spurningum. Þessi málaflokkur fellur að hluta til undir hans málaflokk líka. Ég vil minna á í þessu sambandi að Neytendasamtökin hafa sett fram þá kröfu að iðgjaldaákvarðanir tryggingafélaganna verði settar undir strangt verðlagseftirlit og FÍB hefur hreinlega ósk:að eftir ríkisafskiptum og verðlagseftirlitið ef vátryggingafélögin geti ekki stillt hækkunum sínum í hóf. Ég spyr hæstv. viðskrh., þar sem hann er hér staddur einn ráðherra, hvort hann telji ekki rétt að fella iðgjaldaákvarðanir undir ákvæði laga um verðlag, samkeppnishömlur og óréttmæta viðskiptahætti eða með öðrum hætti að setja iðgjaldaákvarðanir undir strangara verðlagseftirlit, sérstaklega í ljósi þess samráðs sem tryggingafélögin hafa haft um þetta mál. Ég vil einnig við þessa umræðu vekja athygli á því sem fram kom í Helgarpóstinum nýlega, en þar er því haldið fram að útreikningar og gögn sem tryggingafélögin leggi fyrir tryggingaeftirlitið séu vægast sagt mjög vafasöm, en tryggingaeftirlitið metur hækkunarþörf á grundvelli þeirra gagna sem tryggingafélög leggja fram. Við það er m.a. miðað að iðgjöld nægi til að mæta tjónakostnaði, en í Helgarpóstinum er því haldið fram að tjón séu bókfærð með söluskatti sem tryggingafélögin greiði ekki. Mismunur á raunverulegum tjónakostnaði tryggingafélaganna og útreikningum um tjónakostnað sem lagðir eru fyrir tryggingaeftirlitið skipti því árlega tugum milljóna króna og geti haft veruleg áhrif til hækkunar í iðgjaldaákvörðunum. Því hefði auðvitað verið nauðsynlegt að fá fram hjá hæstv. trmrh. í ljósi þessara upplýsinga hvort ráðherrann teldi ekki rétt að láta kanna réttmæti þeirra útreikninga sem tryggingafélögin hafa lagt fram fyrir tryggingaeftirlitið. Ef hæstv. forseti telur að ekki sé fært að fresta þessari umræðu þar til ráðherra hefur tök á því að svara þessum spurningum sem ég hef lagt fram mun ég leggja fram formlega fsp. um þetta efni.



Það skal tekið fram að það er ekkí eðlilegt að fresta utandagskrárumræðum sem skv. þingsköpum geta aðeins staðið í hálftíma. Það verður ekki gert. En hv. 2. landsk. þm. hefur fundið eðlilegasta ráðið í þeirri stöðu sem við stöndum frammi fyrir ef mönnum þykir miður, sem er sjálfsagt miður, að hæstv. heilbr.- og trmrh. er ekki viðstaddur. En það er af gildum ástæðum sem áður hefur verið greint frá.



Herra forseti. Út af orðum hv. 2. landsk. þm., sem hún beindi til mín, get ég ekki á þessari stundu svarað því hvort ég tel eðlilegt að tryggingaiðgjöld verði felld undir lögin um verðlag og viðskiptahætti því að þau byggjast á því að þetta heyrir undir trmrn. og á grundvelli laga um vátryggingastarfsemi er til tryggingaeftirlit sem átti að tryggja hag neytenda og fara yfir þau gögn þannig að í fáum tilfellum gerir löggjafinn ráð fyrir því að vandað sé betur til verðlagningar en á þessum sviðum. Tryggingaeftirlitinu ber lögum samkvæmt að fara mjög náið yfir þetta og vera trmrn. til ráðuneytis. Efnislega vil ég ekki svara neinu fyrir hönd trmrh. , en það er ljóst að trmrh. mun fá þau orð sem hér hafa verið viðhöfð varðandi þá ákvörðun um að hækka iðgjöld bifreiðatrygginga. Hitt má svo telja íhugunarvert hvort það er rétt og hvort það á lengur að viðgangast að tryggingafélögin hafi samráð um breytingu á sínum tekjum og sínum iðgjöldum. Alveg eins og það er bannað í nýjum lögum um viðskiptabanka að þeir hafi samráð sín á milli tel ég ekki síður ástæðu til þess að þar verði sú breyting gerð á. Ég vil svo að síðustu þakka hv. 7. þm. Reykv. fyrir mjög hlý orð í minn garð og sömuleiðis vil ég ekki láta hjá líða að segja það hér að ég fyrir mitt leyti er staðráðinn í því að framfylgja þeirri stefnu, sem mörkuð var með síðustu kjarasamningum, eins og frekast er unnt þannig að almenningur í landinu getur reitt sig á að það hafi verið alvara á báða bóga að koma þessum samningum á og þeirri gjörbreytingu sem þessum samningum er ætlað að hafa á verðlag og efnahagsmál þessarar þjóðar.



Herra forseti. Ég vil taka mjög undir orð hv. 7. þm. Reykv. þar sem hann þakkaði viðskrh. röskleg viðbrögð við verðhækkunum. Ég vil jafnframt minna á það að verkalýðssamtökin og vinnuveitendur hafa gert kjarasamninga um eins stafs tölu í kauphækkun, lága eins stafs tölu. Við gerðum kjarasamninga sem stefna að því að verðbólga verði eins stafs tala, lág eins stafs tala. Þess vegna brá okkur mjög í brún þegar sú tilkynning berst nokkrum dögum eftir að við höfðum skrifað undir kjarasamningana að bifreiðatryggingar hækki um tveggja stafa tölu. Ég er í nefnd sem Alþýðusambandið skipaði til þess að fara ofan í þessi mál og við ræddum við tryggingaeftirlitið. Þar kom fram að þeir höfðu sent trmrn. bréf og í því bréfi segir, með leyfi forseta: "Í ljósi nýgerðra kjarasamninga og efnahagsráðstafana í kjölfar þeirra og með tilvísun til símtals um þessi mál við ráðuneytið vill tryggingaeftirlitið hér með kynna niðurstöður sínar varðandi þá hækkun iðgjalda er eftirlitið telur nauðsynlega nú og leita viðbragða ráðuneytisins við þeim niðurstöðum." Því miður voru viðbrögðin þau að samsinna þessu. Ég vænti þess að nýr flötur verði fundinn á því máli og ráðuneytið bregðist hart við. Á þessum fundum kom til viðræðu við okkur fulltrúi samráðsnefndar, sem ég vil gjarnan kalla samtryggingarnefnd, og það kemur fram, sem menn sjálfsagt vita, að öll tryggingafélögin eru með sömu iðgjöld. Tíðkast það nokkurs staðar í heiminum að slík samtryggingarnefnd sé starfandi á vegum tryggingafélaga? Tíðkast það nokkurs staðar í heiminum að iðgjöld tryggingafélaga séu alls staðar eins? Hæstv. ráðherra svaraði þessu að nokkru hér áðan, en mig langar til að vita hvort þetta fyrirbrigði finnist nokkurs staðar. Ég hygg að svo sé ekki og tel að það sé engin hæfa að svona vinnubrögð séu höfð í frammi. Við héldum og fund með forstjórum tryggingafélaganna. Þar voru þau öll samankomin sem í samráðsnefndinni eru - eða samtryggingarnefndinni. Þar voru Samvinnutryggingar, þar var fyrirtæki sveitarfélaganna, Brunabótafélagið, með sinn fulltrúa og allir sungu þeir sama tóninn. En ég vænti þess að viðkomandi ráðuneyti taki til hendinni og lækki þessa hækkun allverulega, a.m.k. niður í lága eins stafs tölu líkt og verið er að tala um í verðbólgu og í kauphækkunum.



Herra forseti. Ég tek undir það sem hér hefur verið sagt að þær hækkanir sem orðið hafa á iðgjöldum vegna bifreiðatrygginga á undanförnum árum eru í fyllsta máta óeðlilegar og úr hófi. Í stað þess að keppast við að bjóða viðskiptavinum sínum þjónustu og reyndar að keppa hvert við annað um viðskiptavini hafa tryggingafélögin samráð sín á milli um verðhækkanir sem eru beinlínis í óhag viðskiptavina, í þessu tilfelli bifreiðaeigenda. Samt hlýtur hlutur tryggingafélaganna að vera nokkur góður í þessum efnum þegar hugsað er til þess að Íslendingar eru næstríkasta þjóð í heimi hvað varðar bifreiðaeign á íbúa. Ég vil enn fremur taka undir það að nauðsynlegt er að endurskoða ákvæðin um iðgjöld sem þessi, og tel það mjög til athugunar að færa þau undir lög um verðlag og óréttmæta viðskiptahætti. Jafnframt vil ég taka það fram að það er brýnt að taka þessa umræðu upp hér aftur þegar hæstv. heilbr.- og trmrh. getur verið viðstödd því að vitanlega þarf hún að geta svarað í þessu máli.



Herra forseti. Ég þykist muna það rétt að þegar þessi mál bar fyrst á góma hafi hæstv. heilbr.- og trmrh. látíð þess getið að hann gæti nú eiginlega ekkert í þessu gert. Hér væru komnar tölur og ef hann gæti ekki fundið reikniskekkju, þá gæti hann ekkert gert annað en láta þetta yfir okkur ganga. Það verður að teljast nokkuð hart, en í þessu sambandi vil ég spyrja að því hvort þetta mál hafi virkilega ekki verið tekið fyrir í ríkisstj. vegna þess að aðstæður allar eru svo sérkennilegar að manni þykir mjög einkennilegt að það skuli virkilega þurfa að hækka tryggingariðgjöldin svo mikið sem hér er gert ráð fyrir. Við erum að tala um að það verði 8% verðbólga. Bílar eru að lækka í verði um upp undir 30% og samt segja menn að iðgjöldin þurfi að hækka um 22%. Mín spurning er í rauninni sú: Hafa menn sannfærst um það í ríkisstj. að hér sé í raun og sannleika um réttan útreikning að ræða eða hafa menn ekki tekið þetta til umræðu þar svo alvarlegt sem það er? Ég skal ekki fara út í aðra sálma í þessu sambandi, en get auðvitað ekki stillt mig um að benda á það og ítreka það sem hér hefur komið fram hvers konar ægilegar hækkanir hafa yfir okkur gengið í þessu kerfi, kerfi sem greinilega einkennist af einokun. Og það má kannske verða okkur til nokkurrar leiðsagnar á ýmsum öðrum sviðum líka.



Herra forseti. Hér gerast æðistórir atburðir. Ég kveð mér hljóðs til þess að vekja á því athygli. Ég hef lengi verið viðloðandi þetta þing, fyrst sem varaþm. og síðar sem alþm., en ég minnist þess ekki að atburður á borð við þennan hafi hér gerst, að stjórn Alþýðusambands Íslands færi einum höfuðandstæðingi þeirra flestra, a.m.k. sem í stjórninni eru, 
            

Þetta er rangt.

færi þeim - fyrrverandi skulum við segja, en þetta er ekki grínmál, þvert á móti. Og að einn aðalforustumaður í verkalýðshreyfingunni og pólitískur andstæðingur minn og pólitískur andstæðingur hæstv. viðskrh. skuli hér koma til að færa honum þakkir. Hann á þær þakkir skildar. Það sem gerðist í Garðastræti voru merkilegir atburðir. Menn hafa verið að gantast með það að þetta hafi gerst í Garðastræti rétt eins og okkur sjálfstæðismenn mundi svíða undan því. Hví skyldi ekki sáttfýsi, frjáls lyndi og sanngirni einmitt hafa komið úr húsi Ólafs Thors? Það getur vel verið að það sé tilviljun, en það hryggir engan sjálfstæðismann. Það er núna loks eftir 15 ára vandræði, verðbólgu og erfiðleika að undir það hillir að hér takist að koma á svipuðu heilbrigðu þjóðskipulagi og nágrannaþjóðirnar hafa getað byggt upp. En það verður ekki nema atburðir eins og þeir sem gerðust við hækkun trygginganna verði teknir til umræðu og skoðunar. Og það eru fullkomin rök að þegar bifreiðar lækka í verði þá hljóti tilkostnaður, viðgerðir, að lækka og þess vegna er það vel að um þetta skuli vera rætt. Ef atvinnureksturinn, einkaframtakið, félagsreksturinn bregst þannig við nú að dengja yfir hækkunum, þá er vissulega illa komið í þessu þjóðfélagi. Hlutur verkalýðsins liggur ekki eftir. En hlutur atvinnurekendanna gerir það ekki heldur, þeir eiga að lækka. En það sem verst er af öllu er að það liggur eftir að losa um peninga úr bankakerfinu. Þar sem peningar eru frystir og eignir manna verða við það svo verðlitlar að þær standa ekki fyrir lántökum og menn hafa tapað gífurlegum fjármunum. Það liggur eftir og það er á valdi hæstv. viðskrh. að gera þar á bragarbót. Hann þarf ekki annað en segja þeim í bankakerfinu að gefa út nægilega peninga, þannig að hér verði ekki okurvextir. Það gengur nefnilega ekki upp að hafa frjálsa vexti og enga peninga í umferð. Það er um að ræða tvær gagnstæðar stefnur og við höfum sopið af því seyðið, sérstaklega unga fólkið sem hefur verið að byggja. Það verður að losa um íslenska peninga og hætta að taka stöðugt erlend lán. Peningar eru ekkert annað en ávísanir á verðmæti. Þeir voru áður ávísanir á gull, sem er einskis virði, hringurinn minn gæti t.d. alveg eins verið úr einhverjum allt öðrum málmi. Peningar eru ávísanir á þjóðarauð og þjóðarauður Íslendinga hefur aldrei verið meiri en nú. Þarna þarf að taka til hendinni og þá verður verðbólgan kveðin algerlega niður og þá munu atvinnuvegirnir blómgast og þá munu launin hækka mikið, ég segi að þau þurfi að hækka gífurlega mikið vegna þess að Ísland er láglaunaland.



Herra forseti. Ég hef ekki talið mig viðkvæman mann en ég nærri táraðist undir ræðu fyrsta hv. ræðumanns sem talaði hér áðan. En eigi að síður tek ég mjög undir hans orð og þeirra sem hafa flutt viðskrh. þakkir, enda fulI ástæða til þess því að við þurfum auðvitað menn sem þora og duga til þess að stjórna. Það skyggir á þessa umræðu að hæstv. heilbr.- og trmrh. skuli ekki vera viðstaddur hér, en auðvitað hljóta skilaboð þingsins til hæstv. heilbr.- og trmrh. að vera þau að fara í kjölfar samninganna, gera eins og hæstv. viðskrh. hefur gert og taka fram fyrir hendur á tryggingafélögunum og lækka það sem nú hefur verið gert. Það hljóta að vera skilaboð þingsins til viðkomandi ráðherra þó að hann geti ekki verið hér sjálfur og tekið við þeim skilaboðum beint. Ég ítreka það. Við hljótum að krefjast þess af hæstv. ráðh. að hann taki hér í taumana og lækki þau gjöld sem hafa nú verið hækkuð af bifreiðatryggingum hér í landinu. Við hljótum að krefjast þess.



Herra forseti. Það er vissulega miður að hæstv. trmrh. skuli ekki vera viðstaddur þessa umræðu. En þetta mál er tvíþætt. Annars vegar er það að tryggingafélögin hafa ákveðið 22% hækkun sem þm. eru sammála um, þeir sem hér hafa talað, að sé of mikil í ljósi allra aðstæðna. Hinn flöturinn á málinu er sá að tryggingafélögin hafa haft samráð um þessa hækkun. Þau hafa öll sömu iðgjöldin og þau ákveða þetta í bróðerni. Úr öðrum stjórnarflokknum, þeim sem kennir sig mest við frjálsa samkeppni, koma ráðherra viðskiptamála og ráðherra tryggingamála. Það sem hefur gerst hér er alveg öfugt við frjálsa samkeppni. T.d. í Bandaríkjunum, því landi frjálsrar samkeppni, hygg ég að forstjórar tryggingafélaga gengju ekki lausir ef þeir hegðuðu sér svona. Dómstólar þar mundu taka á þessum málum - og hafa gert það þegar haft er svona samráð Nú vil ég beina þeirri spurningu til hæstv. viðskrh. og varaformanns Sjálfstfl.: Ætla þeir að beita sér fyrir því að gerðar verði ráðstafanir til að þessu samsæri tryggingafélaganna gegn neytendum linni? Því þetta er ekkert annað en samsæri þeirra sem ráða markaðnum um að hafa þar öll ráð neytenda í hendi sér. Hér var gerð tilraun fyrir fáeinum árum, sennilega einum 15 árum, til að stofna tryggingafélag. Þá ofbauð félögum í Félagi ísl. bifreiðaeigenda þetta samsæri tryggingafélaganna og þeir stofnuðu eigið tryggingafélag, Hagtryggingu. Ég var einn þeirra sem var svo vitlaus að trúa þessu og keypti hlutabréf í þessu fyrirtæki fyrir svo sem eins og hálft mánaðarkaup á þeim tíma. Hvað hefur gerst núna? Sjóvátryggingarfélagið er búið að éta þetta tryggingafélag. Og samsærið hefur haldið áfram öll árin. Það er þetta sem er að. Og ég spyr hæstv. viðskrh. og varaformann Sjálfstfl.: Ætla þeir að heita sér fyrir því að á þessu sviði verði frjáls samkeppni?



Herra forseti. Ég held að í þessum efnum hafi komið fram dálítill misskilningur í umræðunum. varðandi tryggingafélögin. Í fyrsta lagi er það þannig að tryggingaeftirlitið hefur það hlutverk að fara yfir stöðu tryggingafélaganna og ganga þannig frá málum að fólk geti með sæmilega öruggum hætti tryggt sína bíla eða sínar eigur hjá tryggingafélögunum. Það er hlutverk tryggingaeftirlitsins. Það er ekki ákvörðunarefni tryggingaeftirlitsins síðan hver iðgjöldin eiga að vera. Það er ákvörðunarefni ráðherra út af fyrir sig. Og ég hygg að það hafi fleiri menn en ég í starfi heilbr.- og trmrh. aftur og aftur skorið niður hækkunartölur tryggingaeftirlitsins. Hvað eftir annað hefur það verið gert. Ég hygg að hæstv núv. viðskrh. hafi m.a. beitt sér með þeim hætti á sínum tíma hvað eftir annað. Hins vegar er ljóst, og við þurfum að taka tillit til þess, að það er fleira í bifreiðaiðgjöldum en bifreiðakostnaður sem slíkur. Hérna er líka um að ræða slysabóta- og líftryggingarþátt sem vegur mjög þungt í þessum málum öllum og þarf að taka tillit til líka. Þetta nefni ég til þess að menn hafi alla myndina. Hitt málið er svo samráðið um tryggingariðgjöldin. Það hygg ég að stangist tvímælalaust á við lögin um verðlag, samkeppnishömlur og óréttmæta viðskiptahætti. Þau lög heyra undir viðskrn. og viðskrh. og þess vegna er það á réttum stað að gera þá kröfu til hæstv. viðskrh. að hann taki á þessu máli á grundvelli verðlagslaganna. Undir þá kröfu, sem hér hefur komið fram, vil ég sérstaklega taka. Ég vil svo fagna því að hæstv. ríkisstj. skuli hafa snúið af stefnu sinni í verðlagsmálum. Stefna hinnar frjálsu álagningar á öllum sviðum gengur bersýnilega ekki upp. Ef menn ætla sér að veita hér eitthvert verðlagsaðhald þá verður að koma til önnur stefna í verðlagsmálum. Það er sú stefna sem hæstv. viðskrh. er nú að framkvæma, en það er allt önnur stefna en ríkisstj. hafði fram til þess tíma að kjarasamningarnir voru gerðir verið að framkvæma. Þess vegna lýsi ég sérstakri ánægju með það, herra forseti, að hæstv. viðskrh. skuli hafa tekið ákvörðun um að framkvæma aðra stefnu í verðlagsmálum en þá sem núv. ríkisstj. setti sér í öndverðu.

Iðnrh. (Albert Guðmundsson) Hæstv. forseti. Ég verð að taka undir þá athugasemd sem fram hefur komið í málflutningi hv. fyrirspyrjanda. Ég held að mér hafi brugðið eins og flestum sem fengu reikninga frá tryggingafélögunum nýlega. Mér varð ekki um sel þegar ég sá þá miklu hækkun og ég gat ekki með nokkru móti skilið hvernig í ósköpunum það gæti átt sér stað að iðgjöld hækkuðu um 23-25% á sama tíma og bílar lækka um 30%. Ég leitaði mér smáupplýsinga og mér var sagt að varahlutir lækki ekki. Tjón og aðrar bætur vegna slysa væru mikil og tryggingafélögin hefðu verið svelt. Ég verð að trúa þessu. Ég get ekki annað fyrr en búið er að rannsaka málið. Og það held ég að sé nauðsynlegt að gera. Ég hefði gjarnan viljað láta kanna og bera saman hvert sé hlutfall trygginga í andvirði bifreiða miðað við verð bifreiða hér á landi borið saman við t.d. á hinum Norðurlöndunum. Þá ættu menn að geta komist að raun um það hvort við erum að borga óeðlilega háar tryggingar eða ekki. Ég held að svo sé. En ég vil svo að lokum segja að að sjálfsögðu stendur Sjálfstfl. teinréttur og horfir beint framan í hvern sem er og þarf ekki að skammast sín fyrir þá stefnu sem hann hefur, hefur haft og mun alltaf hafa, og það er frjáls samkeppni á sem flestum sviðum. En hitt er annað mál að Sjálfstfl. hefur aldrei staðið að samtökum um álagningu eða samtökum um verðmyndun á neinu sviði til að koma í veg fyrir eðlilega samkeppni. Ef það er rétt að tryggingafélögin hafi myndað með sér eins konar "cartel", eins og það er kallað á erlendu máli, auðhring til að gæta hagsmuna sinna, halda uppi verði, frekar en samkeppni, þá er það andstætt hugsjónum Sjálfstfl. og að sjálfsögðu ber okkur sjálfstæðismönnum að kanna hvort svo sé og berjasf þá á móti slíku. En ég verð bara að viðurkenna, eftir að hafa verið fulltrúi Alþingis sem bankaráðsformaður Útvegsbankans, að varla er hægt að taka ákvörðun í Útvegsbankanum fyrir "cartel" eða Sambandi viðskiptabanka. Það er búið að viðgangast í langan tíma og ég veit ekki betur en það eigi að halda áfram að viðgangast. En í lögum bankanna segir að þeir skuli vera algerlega frjálsar og óháðar stofnanir. Það er kannske á fleiri sviðum sem þarf að taka til hendi en í tryggingamálum.



Herra forseti. Ég vil svara spurningu hv. 5. landsk. þm. á þann veg að ég tel óeðlilegt að það séu samtök tryggingafélaga sem hafi samráð um tekjur sínar. Hins vegar getur verið nauðsynlegt að hafa samráð um ýmsa aðra hluti sem eiga að koma alveg jafnt viðskiptamönnum til góða sem tryggingafélögum. Ég er ekki sammála hv. 3. þm. Reykv. um það að samkeppni og frjálsræði sé eiginlega af hinu illa. Við getum nefnt fjölmörg dæmi þess að samkeppnin sem leiðir af frjálsræði í viðskiptum hefur haft það sér til ágætis að verðlag hefur í mörgum tilfellum lækkað. En þegar frjálsræðið er notað til þess að hækka og ganga fram fyrir það sem stjórnvöld á hverjum tíma ættast til og góðu hófi gegnir, þá verður eðlilega að taka í taumana. Ég er ekki meiri kerfismaður en svo - eða með einhverjar sérstakar trúarjátningar - að ég vilji ekki aðhyllast svona blandað kerfi og nota sér það sem er best í því á hverjum tíma. Í sambandi við bifreiðatryggingarnar vil ég segja að það er rétt hjá hv. 3. þm. Reykv. að inn í þessar bætur kemur margt annað en viðgerð á bílum. Einn stærsti liðurinn er sjúkra- og lífeyrisbætur og því miður eru allt of mörg dauðsföll í umferðinni. Þar verða tryggingafélögin, og hvaða aðili sem er, að hafa þann rekstur á þeim hlutum að viðkomandi geti treyst því að þau standi við sínar bætur á hverjum tíma, þannig að ekki má ganga það nærri tryggingafélögunum að þau geti ekki staðið við sínar skuldbindingar gagnvart þeim sem skipta við þau. Ég sé ekki ástæðu til að hafa þessi orð fleiri en það er sjálfsagt að þessi mál verði tekin upp. Ég minnist þess ekki að tryggingariðgjöld bifreiða hafi núna komið fyrir ríkisstjórnarfund. Ef það er misminni mun ég leiðrétta það síðar, en ég man ekki eftir því að þau mál hafi komið fyrir ríkisstjórnarfund. En þau voru á döfinni um það leyti sem Norðurlandaþingið var haldið og þá voru allmiklar fjarvistir, bæði í ríkisstjórn og víðar.