Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm allsherjarnefudar Nd. (Þorleifur Jónsson) Jeg skal leyfa mjer að taka það fram, að allsherjarnefnd Nd., sem hafði málið til meðferðar hjer í deildinni, hefir ekki í heild sinni tekið neina ákvörðun eða gert neina ályktun um málið, en mjer er óhætt að segja, að meiri hluti hennar hallast að því að gera ekki ágreining við háttv.Ed. á síðustu stundu. Eins og háttv. Alþingi er kunnugt, þá er breyting háttv.Ed. að eins innifalin í því, að hún bætti við nýrri grein um það, að lögin öðluðust þegar gildi, en hefir ekki haggað við orðalagi frv. að öðru leyti, og stendur því aðalgreinin eins og allsherjarnefnd Nd. lagði til og samþykt var þar við eina umr. Það sýnist því í sjálfu sjer, að hjer geti ekki verið um mikinn ágreining að ræða, þar sem allsherjarnefnd Ed. hefir aftekið það með öllu í álitsskjali sínu, þgskj. 221, að með tímatakmarki sínu, sem hún áður setti (1. júlí), hafi átt að felast nokkur bending um það, hve nær bankastjórinn ætti að fara frá, heldur hafi það átt að vera honum í vil, ef hann vildi beiðast lausnar heldur fyr en síðar. Þessa umsögn háttv. nefndar vil jeg alls ekki leyfa mjer að rengja, og þar sem viðbótin, hin nýja grein í frv., mun eiga að skiljast sem vilkjör fyrir bankastjórann á líka lund, þá finst allsherjarnefnd Nd., að ekki sje veður gerandi út af þeirri breytingu, sem háttv.Ed. hefir gert, þótt ef til vill megi líta svo á, að sú breyting hafi ekki verið beint þörf, með því að fyrri greinin gefur það í skyn, að eftirlaunin verði greidd frá þeim tíma, sem bankastjórinn láti af starfi sínu. En til þess að koma málinu ekki í meira öngþveiti hefir meiri hluti allsherjarnefndar Nd. ekki viljað gera neinn ágreining um það, og vill því leggja til, að frv. verði samþykt eins og það er.

Bjarni Jónsson Nd. og fjárveitinganefnd hennar, að einum manni undanteknum, vildi beinlínis ákveða hvorum þessara manna 400 kr. Og þótt vjer látum nú afskiftalaust, hvernig breytt hefir verið þessari till. í háttv.Ed., þá er það einungis að því tilskildu, að fjenu sje svo varið, sem samþykt var hjer í Nd., að þessir tveir menn fái það, sem áskilið var, sinn helminginn hvor.

Magnús Torfason Eins og háttv.þm. er kunnugt, þá var í einu blaði hjer gerð allfrek árás á suma þm., sem sátu á þinginu 1916-17, út af þingfararkaupi þeirra. Þetta er að vísu ekki ný bóla, því að lengi hefir við brunnið, að þingfararkaupið hefir verið notað til þess að kitla lægstu tilfinningar fólksins og til þess að klína því á fulltrúa þjóðarinnar, að þeir noti sjer stöðu sína í eiginhagsmunaskyni. Þar var fyrst og fremst ráðist á mig, og var það eðlilegt, því að það er ekki í fyrsta sinni, að það málgagn gerir árásir á mig, og var greinin vitanlega með því orðalagi, sem samboðið er slíkum skrifum og þeim frámunalega smásálarlega hugsunarhætti, sem slík skrif eru af sprottin. Jeg mundi því ekki hafa hreyft þessu, ef ekki væru sjerstakar ástæður fyrir hendi, sem jeg síðar mun koma að. Það, sem mjer var fundið til foráttu, var það, að jeg hefði átt að reikna mjer of langan þingfarartíma, og finst mjer skylt að skýra það fyrir háttv.þm., og svo einnig til þess, að alþjóð gefist kostur á að sjá, hvernig því var varið. Jeg hafði farið að heiman með Gullfossi 1. desember, en eins og menn muna, var þingið sett 10. desember; seinni ferð var ekki til, og varð jeg að sjálfsögðu að reikna mjer þessa níu daga fyrir þing. Þingi var slitið 10. jan., en til Ísafjarðar var engin skipsferð fyr en Botnía átti að fara í febrúar. Jeg leit því svo á, að mjer væri ekki unt að gera reikning öðruvísi en svo, að reikna mjer þingfararkaup þangað til Botnía væri komin heim til Ísafjarðar, en samt fór jeg til tveggja meðlima ferðareikninganefndarinnar og spurði, hvernig ætti að reikna þingfararkaupið, og töldu þeir, að ekki væri hægt að reikna það öðruvísi, en jafnframt því sagði jeg þeim það, að jeg áskildi mjer að taka sjerstaka ferð til Ísafjarðar, ef hún gæfist, og koma þá með annan reikning síðar, ef kostnaður yrði meiri af því. Var það vegna þess, að mjer lá á að komast sem fyrst til embættis míns, því að reikningar mínir máttu ekki bíða lengur. Sem sagt, þegar jeg gerði reikninginn, hafði jeg enga hugmynd um, að jeg kæmist vestur fyr en með „Botníu“. En nokkru eftir þinglok komst jeg að því, að vjelbátur átti að fara til Patreksfjarðar, og varð það úr, að jeg tók mjer far með honum. Var sú för alls ekki hættulaus, um hávetur í veðrahami, enda kom svo mikill leki að bátnum, að heilan mannsöfnuð þurfti til þess að ausa hann þegar að bryggju kom. Frá Patreksfirði þurfti jeg svo að leigja bát til Ísafjarðar. Geta háttv.þm. getið sjer nærri um, hve ódýrt það hafi verið að fá stóran bát um hávetur til jafnlangrar ferðar. Enda hrökk þingfararkaupið ekki til, og varð jeg að greiða nokkuð úr mínum eigin vasa, en jeg hirti ekki að senda aukareikning fyrir þessum fáu krónum, nenti því blátt áfram ekki. Jeg hygg því, að litil ástæða hafi verið til þess að gera veður út af þessu. Það eru ekki þingmenn af Vestfjörðum, sem bakað hafa þjóðinni kostnað með of háu þingfararkaupi. Við höfum notað allar ferðir, sem okkur hafa boðist, hversu ljelegir sem farkostirnir hafa verið. Þegar jeg kom til þings í fyrra, ljet jeg t. d. hýrast í lest á slordollu einni. Og kunnugt er, hver farkostur okkur var fenginn nú síðast. Því fer fjarri, að jeg hefði þorað að bjóða nokkrum þurfaling eða fanga slíka aðbúð. Jeg skal svo ekki fara fleiri orðum um þetta. En jeg fann ástæðu til þess að minnast á þetta atriði, af því að altalað er hjer í bænum, og haft fyrir satt, að greinin sje ekki skrifuð af venjulegum skúmaskotspilti, heldur sje hún eftir landskunnan mann. Jeg vil nefna nafn hans hjer, ekki af þeirri ástæðu, að jeg trúi því, að hann hafi skrifað greinina, heldur til þess, að honum gefist kostur á að bera þetta aftur. Sá maður, sem til er nefndur, er fyrv. landritari, hr. Klemens Jónsson.

Eggert Pálsson Jeg er sammála háttv.þm. Ísaf. (M. T.) um, að ekki eigi illa við að minnast á þetta atriði í þessu sambandi, þegar verið er að kjósa nefnd til að úrskurða ferðakostnaðarreikninga þingmanna. Ummæli blaðsins „Lögrjettu“ um óhæfilegan ferðakostnað, er ýmsir þm., og á meðal þeirra jeg, hafi gefið reikning fyrir, verða að teljast standa í sambandi við málið, þar sem þau eru jafnframt árásir á ferðakostnaðarnefndina. Því að vitanlega hefir enginn þm. fengið reikning sinn greiddan án þess að nefndin legði samþykki á hann. Jeg ei sammála háttv.þm. Ísaf. (M. T.), að árás þessi hafi verið illa til fundin og órjettmæt. Jeg þarf ekki að rekja efni greinarinnar, hún mun öllum háttv.þm. kunnug. En sýnilegt er, að greinarhöfundur, hvort sem hann er maður sá, er til var nefndur, eða ekki, hefir ekki viljað skilja lögin á þann hátt, sem þm. skilja þau, sem sje á þann hátt, að þm. sje heimilt að hækka ferðakaup sitt, þegar svo sjerstaklega stendur á, að ferðalög eru miklu dýrari en þau voru þegar löggjafinn ákvað ferðakaupið með lögum. Jeg finn ekki ástæðu til þess að gera mikið veður út af árás blaðsins; jeg álít hana fyllilega kveðna niður. Jeg svaraði greininni með nokkrum orðum í sama blaði, og skil ungur minn og ummæli hafa ekki verið hrakin. En þar sem háttv.þm. Ísaf. (M. T.) taldi þessa grein árás á sig sem pólitískan andstæðing blaðsins, þá verð jeg að mótmæla því. Jeg er ekki andstæðingur blaðsins í stjórnmálum, og var þó engu siður ráðist á mig. Jeg lít svo á, blaðið hafi komið fullkomlega „loyalt“ fram í þessu áli; það bauð hverjum þm sem vildi að taka svar af honum. Og jeg veit það, að hefði háttv.þm. (M. T.) viljað hafa fyrir því að svara árásinni á sig, þá hefði blaðið birt svar hans jafnfúslega sem mitt. Það var aðallega þetta, sem jeg vildi geta um. En eins og sjest á svari mínu í blaðinu, er jeg samdóma háttv.þm. (M. T) um það, að árásirnar hafi verið óverðskuldaðar.

Magnús Kristjánsson Það mun vera nokkuð óvenjulegt, að miklar umr. eigi sjer stað við slík tækifæri sem þetta. En þar sem umræður hafa verið hafnar á annað borð, finn jeg ástæðu til þess að segja nokkur orð. Málið snertir mig að nokkru leyti, þar sem jeg átti sæti í ferðakostnaðarnefndinni. En það kom mjer þó ekki til þess að taka til máls, heldur hitt, að jafnvel þótt ummæli háttv.þm. Ísaf. (M. T.) um árásir blaðsins hafi verið rjettmæt, þá hefði hann ekki átt að taka jafndjúpt í árinni um farkost þm. nú síðast eins og hann gerði. Mjer finst það nokkuð öfgakent, að háttv.þm. (M. T.) hefði ekki komið til hugar að bjóða neinum hreppsómaga þá aðbúð, er hann hafi orðið að sæta. Slíkt eru öfgar, sem ekki eiga sjer neinn stað. Jeg læt þetta til mín taka fyrir þá sök, að landsversluninni var falið að sjá þingmönnum fyrir farkosti, og gerði hún það svo vel, sem kostur var á. Og hafi háttv.þm. (M. T.) gert sjer að góðu að hýrast í „slordollu frá Ísafirði“, eins og hann komst að orði, þá hygg jeg, að honum hafi ekki verið misboðið með þessu skipi. En hitt er annað mál, að háttv.þm. (M. T.) hafi ekki liðið vel á leiðinni, þar sem ofveður, eða jafnvel manndrápsveður, skall á. Jeg álít, að ummæli háttv.þm. (M. T.) hafi gengið of langt, Mjer finst þau vera móðgun í garð stjórnarinnar og annara, er útveguðu skipið. Og allir vita, að jafndýrum farmi sem háttv.þm. (M. T.) mundu menn ekki vilja hætta út á neina fleytu, og var því fenginn til hinn besti farkostur, sem völ var á, enda óvíst, hversu vel hefði ráðist um þetta ferðalag, ef ekki hefði fengist jafngott skip eins og hjer átti sjer stað.

Magnús Torfason Jeg kemst ekki hjá því að svara háttv.þm. Ak. (M. K.) fáeinum orðum. Jeg hafði ekki hugmynd um, að hv.þm. (M. K.) þyrfti sjerstaklega að taka þetta til sín. Jeg fann ekki að skipinu í sjálfu sjer, heldur að aðbúnaðinum. Jeg vil t. d. benda á það, að enginn ofn var í skipinu, er það fór frá Reykjavík. Hann var fyrst settur í skipið í Stykkishólmi, og jeg get bætt því við, að hann var ekki múraður niður fyr en á Ísafirði. Það getur vel verið, að þetta hafi verið gert að ráðstöfun landsverslverslunarinnar. Nú vildi svo til um ofninn, að hann rauk, og var þá annaðhvort fyrir okkur, að drepast úr kulda, eða láta svæla okkur sem melrakka í greni. Kusum við, sem synir lands vors, fyrri kostinn, vildum heldur kveljast í kulda en reyk. Jeg skal líka taka það fram, að skipið var seglfestulaust, og þegar það reyndist ófært af þeirri ástæðu, þá var það með mestu herkjum og eftirgangsmunum, að við gátum fengið skipstjóra til þess að taka seglfestu á Patreksfirði. Jeg verð að telja það alt annað en sæmilega aðbúð, að menn á sjötugsaldri, sem vanir eru ofnhita, skuli verða að dvelja dag og nótt í ísuðu skipi - ís var á milli þilja í svefnklefunum, og lagði svo mikinn kulda af honum, að varla var þar vært. En þó að jeg hafi ferðast með slordalli í júnímánuði, þá er þess að gæta, að alt annað er að ferðast með ljelegu skipi á besta tíma ársins heldur en í apríl, þegar oft viðrar hvað verst. Loks vil jeg ekki láta þess ógetið, að hefði jeg verið beðinn að útvega skip í vor til Reykjavíkur, hefði jeg getað fengið miklu betra skip og ódýrara en þetta.

Magnús Kristjánsson Jafnvel þótt jeg búist við, að háttv.þm. Ísaf. (M. T.) vilji hafa síðasta orðið, ætla jeg þó að svara honum örfáum orðum. Það var ekki rjett, sem háttv.þm. (M. T.) sagði, að eldstæði hafi ekki verið til í skipinu. Það var til, en hvort það hafi reynst fullnægjandi í því aftakaveðri, sem þá skall á, skal jeg ekki segja um. Þegar komið getur fyrir, að þing verði kallað saman á hvaða tíma árs sem er þá er ekki sanngjarnt að gera kröfur um allra þægilegustu flutningatæki, því að þau eru oft ófáanleg, og svo var í þetta sinn, sem hjer er um að ræða Þeir þingmenn, sem ekki þola nema bestu aðbúð, ættu helst ekki að gefa kost á sjer til þingsetu.