Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Hér er um að ræða frv. sem felur í sér framlengingu á skatti á skrifstofu- og verslunarhúsnæði, sem hér hefur verið við lýði um nokkurt árabil og ítarlega verið ræddur hér í hv. deild oftar en einu sinni, bæði á þessu kjörtímabili og hinu fyrra, þannig að það er óþarfi að kynna hv. dm. þær meginröksemdir sem við meirihlutamenn í fjh.- og viðskn. höfum fram að færa þessum skatti til stuðnings nú sem áður. Læt ég því nægja, herra forseti, að mæla með því fyrir hönd meiri hl. fjh.- og viðskn. að frv. verði samþykkt. Við höfum mælt með því áður, þeir sem þennan meiri hl. skipa, að frv. verði samþykkt og gerum það enn.



Herra forseti. Minni hl. fjh.- og viðskn. hefur gefið út svofellt nál. um þetta mál: „Undirritaðir nefndarmenn leggja til að frv. verði fellt.“ Undir þetta rita Lárus Jónsson, Eyjólfur Konráð Jónsson og Kjartan Jóhannsson. Ég vil taka undir orð frsm. meiri hl. hv. n. um að þetta mál nái sem skjótast fram að ganga til Nd.



Herra forseti. Allshn. þessarar hv. deildar hefur fjallað um frv. til l. um þjóðsöng Íslendinga. Nokkrar umr. urðu um þetta frv., þegar það kom til l. umr. í þessari hv. deild, og sýndist mönnum sitt hvað, einkanlega um ágæti 3. gr. frv., en hún hljóðar svo, með leyfi forseta: „Þjóðsönginn skal ekki flytja eða birta í annarri mynd en hinni upphaflegu gerð höfunda hans. Á það jafnt við um ljóð, laggerð, hljómsetningu og hljóðfall þjóðsöngsins.“ Eftir nokkrar umr. í allshn. og samráð m. a. við Jón Þórarinsson tónskáld - hann var kvaddur á fund n. - varð það niðurstaða n. að leggja til að 3. gr. frv. yrði breytt lítillega frá því sem er í upphaflegri gerð og raunar verði sameinaðar 3. og 4. gr. þannig að ný 3. gr. orðist svo, með leyfi forseta: „Þjóðsönginn skal ekki flytja eða birta í annarri mynd en hinni upphaflegu gerð.“ Síðan komi það sem nú er 4. gr.: „Ekki er heimilt að nota þjóðsönginn á nokkurn hátt í viðskipta- eða auglýsingaskyni.“ Um þetta síðastnefnda var enginn ágreiningur, en sú breyting sem nefndin leggur til er sem sé að niður verði felld orðin „á það jafnt við um ljóð, laggerð, hljómsetningu og hljóðfall“. Mönnum þótti óþarfi að tiltaka þetta, það nægði að segja: „Þjóðsönginn skal ekki flytja eða birta í annarri mynd en í upphaflegri gerð höfunda hans.“ Auðvitað nýtur þjóðsöngurinn eins og önnur verk þeirrar réttarverndar sem höfundalög veita, þótt ýmsir séu nú á því að sú vernd hafi í raun reynst næsta haldlítil, en þau ákvæði höfundalaga nr. 73/1972, sem við þetta eiga, eru svohljóðandi, með leyfi forseta: „Óheimilt er að breyta verki höfundar eða birta það með þeim hætti eða í því samhengi að skemmt geti höfundarheiður hans eða höfundarsérkenni.“ Ég ætla ekki, herra forseti, að hafa þessi orð fleiri, en allshn. leggur til að þetta frv. verði samþykkt með þessari breytingu, sem ég hef gert grein fyrir.



Herra forseti. Hv. allshn. gat þess, að við 1. umr. þessa frv. hefðu orðið nokkrar umr. hér í Ed. Ég tók þátt í þeim umr. og lét þess þá m. a. getið, að ég vissi ekki til að í öðrum löndum, sem sambærileg eru við okkar í þessum efnum, væru sérlög um þjóðsöng þeirra ríkja. Ég benti á þá vernd sem þjóðsöngurinn hefði samkv. 4. gr. höfundalaganna og hv. frsm. n. vék núna að. En þegar talað væri um að veita þjóðsöngnum meiri vernd en hann nú hefur risi upp sú spurning hvort ætti að setja sérlög um það eða breyta höfundalögunum í þá átt. Ég ítreka það sem ég sagði við hina fyrri umr. Ég hallast að því, að það sé rétt að setja sérlög, eins og hér er gert ráð fyrir, frekar en breyta höfundalögunum í þessum tilgangi. En það sem ég varaði sérstaklega við var orðalag 3. gr. frv. Ég benti á að í þeirri upptalningu, um ljóð, laggerð, hljómsetningu og hljóðfall þjóðsöngsins, virtust mér vera of þröng mörk sett, en einmitt til að mæta þessu sjónarmiði virtist mér að væri 5. gr. frv., þar sem gert er ráð fyrir að hægt sé að veita undanþágu frá lögunum. Ég vil segja það nú, eins og ég sagði áður, að ég tel að þetta undanþáguákvæði sé þess eðlis og málið þess eðlis, að ég fæ ekki skilið hvernig á að beita því í raun. En nú mælir hv. allshn. með samþykkt þessa frv. með þeirri breytingu sem gerð er till. um á þskj. 291 og hv. frsm. n. hefur gert grein fyrir. Sú brtt. fer saman við það sjónarmið, sem ég setti fram við 1. umr. málsins. Ég vil því segja það hér, að ég er samþykkur þessari brtt. Þegar 3. gr. frv. hefur verið breytt á þennan veg, eins og n. leggur til, þykir mér sýnt að það sé minni ástæða eða e. t. v. engin ástæða til þess að hafa undanþáguákvæði í 5. gr. Það má kannske segja að það sé meinlaust að láta það standa, eins og gert er ráð fyrir í afgreiðslu allshn., og ég mun ekki við þessa umr. bera brtt. fram um það efni, sem mér hefur komið til hugar, að greinin félli niður. Ég hef ekki gert það upp við mig hvort það er ástæða að gera slíkt og mun hugleiða það uns 3. umr. fer fram. En ég endurtek: Ég er samþykkur brtt. allshn. og mun greiða atkv. með frv.



Herra forseti. Hv. allshn. Ed. hefur orðið sammála um að mæla með samþykkt frv. með brtt. sem hún flytur á þskj. 291. Sú brtt. er á þá lund að fella niður 2. málslið 3. gr. frv. og sameina 3. og 4. gr. Ég er samþykkur þessari brtt. og mæli með því að hún verði samþykkt. Ég vil nota tækifærið til að þakka hv. allshn., og alveg sérstaklega formanni hennar og frsm., hv. 5. þm. Vesturl., Eiði Guðnasyni ágæta afgreiðslu málsins.



Herra forseti. Við 1. umr. um frv. þetta til l. um þjóðsöng Íslendinga lét ég í ljós með svipuðum hætti og hv. þm. Þorv. Garðar Kristjánsson efasemdir um nauðsyn þess að setja sérstök lög um þjóðsönginn og var, svo sem fleiri nm. allshn., efins um að þótt sett væru slík lög væri rétt að kveða svo strangt að orði tæknilega eins og gert var í 3. gr. lagafrv. Ég er aftur á móti þeirrar skoðunar, að með brottfalli ákvæðanna, og á það jafnt við um ljóð, laggerð, hljómsetningu og hljóðfall þjóðsöngsins, sé alls ekki skaði skeður með því að kveða á um það í lögum, sem rétt er í vitund langflestra Íslendinga, að lofsöngurinn „Ó, guð vors lands“ sé þjóðsöngur okkar. Ég tel að með brottfalli niðurlags 3. gr. og sameiningu við 4. gr. verði 7. gr., um viðurlög vegna brota, okkur ekki til vansa eða athlægis, svo sem ella kynni að verða. Það sannast enn hér í Ed., sem menn hafa lengi vitað, að því betur sem greindir og góðgjarnir formenn nefnda íhuga málið, því betur vinnast þau. Hv. þm. Eiður Guðnason, formaður allshn., veitti því athygli undir ræðu hv. þm. Þorv. Garðars Kristjánssonar að niðurlag 5. gr. á ekki lengur við eftir þessa breytingu. Ég er honum sammála um það og flyt hér í fullu samráði við hann og samkv. ábendingu hans þá brtt. að niðurlag 5. gr. falli niður. Þar standi aðeins: „Nú rís ágreiningur um rétta notkun þjóðsöngsins og sker þá forsrh. úr“, en niður falli: „Getur ráðh. veitt undanþágu frá ákvæðum 3. gr., þegar sérstaklega stendur á.“ Ég mun bera þessa brtt. fram skriflega og þarf að vísu afbrigði til þess að taka hana fyrir. Fleira hef ég ekki um málið að segja. 



Herra forseti. Þegar ég hér rétt áðan talaði um að ég áskildi mér rétt við 3. umr. til að bera fram brtt. á þá lund sem hv. 4. þm. Norðurl. e. lýsti hér um 5. gr. frv., þá var það ætlun mín að ræða þetta við nm. En nú hef ég heyrt af ræðu hv. 4. þm. Norðurl. e. og hv. 5. þm. Vesturl., formaður n., hefur þegar tjáð mér, að ætlun þeirra sé að gera það sama og ég var með í huga, og fagna ég því.



Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til l. um skipulag á fólksflutningum með langferðabifreiðum. Lög þau, sem nú eru í gildi um skipulag á fólksflutningum með bifreiðum, eru að stofni til frá árinu 1935, en voru endurskoðuð allverulega 1966. Ég hygg að ljóst megi vera að á þessum tíma hafi orðið miklar breytingar, við getum jafnvel sagt gerbylting, á þessu sviði bifreiðasamgangna á Íslandi, og hefur því fyrir löngu sýnst aðkallandi að endurskoða þessi lög. Reyndar hafa verið gerðar tilraunir til þess, skipaðar nefndir til að endurskoða lögin, þótt ekki hafi slíkar breytingar náð fram að ganga. Ein ástæðan fyrir því að mér þótti nauðsynlegt að ráðast í þessa endurskoðun enn á ný voru mjög háværar kvartanir hópferðaleyfishafa út af því að þeir hafa ekki átt mann í skipulagsnefnd fólksflutninga, sem þó úthlutar m. a. leyfum til hópferða. Mér sýndist réttlætismál að þessir aðilar fengju fulltrúa í nefndina. Því skipaði ég með bréfi dags. 16. okt. 1981 nefnd til að endurskoða lög um fólksflutninga. Í nefndinni áttu sæti Ólafur S. Valdimarsson skrifstofustjóri, og var hann formaður nefndarinnar, Ágúst Hafberg framkvæmdastjóri, Einar Ögmundsson forstöðumaður, Leifur Karlsson bifreiðastjóri, Skarphéðinn Eyþórsson framkvæmdastjóri og Ölvir Karlsson oddviti. Ritari nefndarinnar var Birgir Guðjónsson deildarstjóri. Þarna eru fulltrúar allra hagsmunaaðila, sem að þessu máli koma, a. m. k. þeirra helstu. Megintilgangurinn með breytingunum, sem ég mun lýsa hér á eftir og eru reyndar saman dregnar í almennri greinargerð, er að sjálfsögðu að stuðla að sem bestum og hagkvæmustum fólksflutningum með almenningsbifreiðum, jafnt í dreifbýli sem þéttbýli. Enginn dregur í efa þýðingu þessarar flutningagreinar og þá ekki einungis fyrir íbúa landsins vegna ýmissa erinda sem þeir eiga í þéttbýli eða dreifbýli, heldur einnig fyrir almennt ferðafólk. Með lögum þessum var ætlað að skipuleggja þessa flutningagrein sem best, annars vegar með tilliti til þess að hagkvæmni ríki í rekstri og að sem minnst verði um árekstra að ræða á milli flutningaaðila og hins vegar til þess að þjónusta flutningsaðila við neytendur verði sem best. Nefndin gerir ráð fyrir að sett verði ítarleg reglugerð til frekari skýringar og fyllingar á einstökum lagagreinum. Það yrði verkefni skipulagsnefndar fólksflutninga og umferðardeildar að semja tillögur að slíkri reglugerð, sem síðan yrði sett af samgrh. Nefndinni hefur þótt rétt að ætla fastákveðinn tíma til samningar á reglugerð eða sex mánuði, eins og kemur fram í 12. gr. frv. Í reglugerðinni þurfa m. a. að vera ítarleg ákvæði um verksvið skipulagsnefndar fólksflutninga, verksvið umferðarmáladeildar svo og um samstarf þessara tveggja aðila og stöðu þeirra gagnvart samgrh. Segja má að helstu breytingarnar, sem fram koma í frv., séu átta, og skal ég fara yfir þær. 1. Þær tegundir fólksflutninga, sem fjallað er um í lögunum, eru skilgreindar frekar en verið hefur, sbr. 1. og 2. gr. Sérstök skilgreining er gerð á sætaferðum og fjallað um þær sérstaklega í lögunum (9. gr.), en ekkert er fjallað um sætaferðir í gildandi lögum. 2. Úthlutun hópferðaleyfa er breytt á þann veg, að leyfin eru veitt til fimm ára í stað eins árs, eins og er í gildandi lögum, nema þau leyfi sem veitt eru í fyrsta sinn. Eðlilegt er að gildistími leyfanna sé lengdur verulega frá því sem nú er, þar sem hér er um dýr atvinnufyrirtæki að ræða og óeðlilegt að fá aðeins tryggingu fyrir starfrækslu fyrir svo skamman tíma í einu eins og nú er raunin. 3. Numin eru úr gildandi lögum ýmis skilyrði, sem sett eru fyrir veitingu sérleyfa og nefndin telur vera úrelt. 4. Felld er niður heimild samgrn. til þess að taka í sínar hendur afgreiðslu sérleyfisbifreiða. 5. Felld er niður heimild samgrh. til að fela póststjórninni eða annarri stofnun að hafa með höndum yfirumsjón og eftirlit með fólksflutningum með bifreiðum, er sérleyfi, undanþágu eða réttindi til hópferðaaksturs þarf til, en ákveðið er í frv. að umferðarmáladeild skuli hafa þessa umsjón og eftirlit með höndum. Þessi skipan hefur raunar gilt nú um hríð samkv. reglugerðarbreytingu, en verður með þessum tillögum lögfest. 6. Fjölgað er um tvo fulltrúa í skipulagsnefnd fólksflutninga. Annar þeirra skal vera frá Félagi hópferðaleyfishafa, en félagið er tilkomið eftir að gilandi lög voru sett og löngu orðið aðkallandi að það ætti fulltrúa í nefndinni. Sama gildir um hinn fulltrúann, sem skal vera frá Sambandi ísl. sveitarfélaga. Það skal tekið fram í þessu sambandi, að nokkuð var um það rætt hvort ætti að fella úr nefndinni fulltrúa frá Búnaðarfélagi Íslands og Alþýðusambandi Íslands og þá gert ráð fyrir því að fulltrúi Sambands ísl. sveitarfélaga kæmi þar í staðinn, en niðurstaðan varð sú, að þessir aðilar eiga báðir áfram fulltrúa í nefndinni. 7. Í stað þrenns konar gjalda, þ. e. farmiðagjalds á sérleyfisleiðum, hópferðaréttindagjalds og gjalds af hópferðaleyfum, leggur nefndin til að eitt gjald skuli lagt á leyfisskyldar bifreiðar. Gjald þetta skal greitt árlega af hverju farþegasæti. Þó þótti nefndinni rétt að heimilað yrði að gjaldstofninn yrði annar, ef skipulagsnefnd fólksflutninga legði það til. Um gjaldstofninn, innheimtu og önnur atriði varðandi gjaldið þurfa að koma nánari ákvæði í reglugerð. 8. Með tillögum sínum stefnir nefndin að því, að skipulagsnefnd fólksflutninga geti orðið virkari í störfum sínum en unnt er samkv. gildandi lögum. Herra forseti. Ég hef nú rakið aðdraganda þessarar frv.-gerðar og sömuleiðis helstu breytingar, sem gert er ráð fyrir í frv., og sé ekki ástæðu til að fara ítarlegar orðum um málið. Ég vil leggja á það áherslu, að samstaða náðist með fulltrúum þessara hagsmunaaðila, sem hafa alloft deilt um úthlutun leyfa á undanförnum árum. Þetta tel ég ákaflega mikilvægt. Ég kaus því að leggja frv. fram óbreytt frá því samkomulagi sem varð í nefndinni. Ég geri mér vonir um að með þeim breytingum, sem hér er lagt til að gerðar verði, megi nást betri samstaða í viðkvæmu máli, þ. e. úthlutun sérleyfa og hópferðaleyfa. Ég vil svo leyfa mér að leggja til að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2. umr. og hv. samgn.



Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til l. um notkun fasteignamats til viðmiðunar eignarskatts á árinu 1983. Samkv. auglýsingu um nýtt fasteignamat, sem tók gildi 1. des. 1982, hækkar matsverð fasteigna almennt um 65%. Matsverð íbúðarhúsnæðis á höfuðborgarsvæðinu hækkar hins vegar um 78%. Þessi hækkun fasteignamats er langt umfram almennar tekjubreytingar milli ára. Eftir að þessi niðurstaða lá fyrir og þar sem um er að ræða æðsta úrskurðarvald í málinu, yfirfasteignamatsnefnd, sem hafði komist að þessari niðurstöðu, var það rætt í ríkisstj. að koma yrði í veg fyrir að fasteignaskattar hér á höfuðborgarsvæðinu hækkuðu svo mjög sem þessi mikla hækkun á matinu felur í sér. Þess vegna var ákveðið að flytja hér frv. sem takmarkaði hækkun fasteignaskatta við þá almennu hækkun fasteigna sem orðið hefur í landinu eða um 65%. Jafnhliða því að frv. þetta var flutt þótti þá eðlilegt að flytja frv. um takmörkun á hækkun fasteigna til viðmiðunar eignarskatts á árinu 1983. Þannig er þetta frv. tilkomið, þar sem óbreyttar álagningarheimildir hefðu leitt til gjaldtöku sem hefði orðið mun þyngri fyrir gjaldendur á höfuðborgarsvæðinu en annars staðar á landinu, ef ekkert yrði að gert. Nú hefur það að vísu gerst, að Alþingi hefur hafnað hugmyndum ríkisstj. um takmörkun á heimildum til hækkunar á fasteignaskatti, og varð ljóst skömmu fyrir áramót að Alþingi vildi ekki fallast á þá takmörkun. Kemur þá til álita hvort þetta frv. hverfur úr sögunni, úr því að Alþingi tók þá afstöðu gagnvart fasteignaskattinum. Á þetta verður að sjálfsögðu að reyna og er því eðlilegt að málið fái umfjöllun í nefnd. Ég vil leyfa mér að leggja til að að lokinni þessari umr. verði máli þessu vísað til fjh.- og viðskn.