Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Það sem ég ætla að ræða hér er framhald umræðu sem var fjörleg og góð í gær. Efni umræðunnar var þáltill. sem hér liggur fyrir um átak í atvinnumálum á Suðurnesjum og aðgerðir vegna mikils atvinnuleysis kvenna þar. Það verður að segjast eins og er að umræðan í gær var afskaplega fróðleg og hún var eftir atvikum, getum við sagt, gagnleg, ekki síst kannski fyrir nýliða hér á Alþingi vegna þess að hér heyrðum við gert upp við stjórnarstefnur og stjórnarherra undanfarinna a.m.k. tveggja áratuga. Í þessu sambandi var rætt um landhelgismál, um síldarsöltun, um sovéska stjórnmálamenn og sá ættbogi allur veginn og metinn og misléttvægur fundinn, og allt var þetta auðvitað vegna þess að hér erum við að reyna að finna einhverjar leiðir til þess að reyna að bæta úr slæmu atvinnuástandi kvenna á Suðurnesjum. Íslenskir flokksformenn voru mjög plássfrekir í umræðunni í gær og eru greinilega, ef marka má orð þingmanna, miklir þjóðskörungar. Þeir lyfta grettistökum, brjóta blöð og vinna kraftaverk og byggja upp heilu samfélögin liggur við eigin hendi, ef marka má orð þeirra. Hér var sagan og fortíðin skoðuð mjög gaumgæfilega og auðvitað voru menn ekki að leita að neinum sökudólgum, alls ekki. Þingmenn gera það yfirleitt ekki, þeir leita yfirleitt ekki að sökudólgum. Þeir eru að draga lærdóma. Þeir eru að draga lærdóma af mistökum fortíðarinnar og reyna að byggja á þeim nýjar kenningar og koma með nýjar hugmyndir um hvað gera megi. Ég ætla heldur ekki að leita hér að neinum sérstökum sökudólgum. Ég ætla að reyna að velta fyrir mér hvernig á því standi að atvinnuleysið er að verða svo mikið sem raun ber vitni, ekki síst hjá konum og ekki síst hjá konum á Suðurnesjum. Það eru auðvitað margir samverkandi þættir þar að verki. Í fyrsta lagi --- og það fannst mér ekki nógsamlega dregið fram í umræðunni í gær --- eru atvinnuhættir almennt að breytast í landinu, bæði í sjávarútvegi og landbúnaði. Störfum hefur fækkað við þessar breytingar sem eru að hluta til óhjákvæmilegar vegna þess að þær stafa af nýrri tækni sem menn eru farnir að nota í þessum atvinnugreinum og vegna breyttra neysluhátta í samfélaginu almennt, ekki bara hér á landi heldur víða um lönd. Þetta gerir það að verkum að störfum fækkar sem sagt í grundvallargreinum eins og sjávarútvegi og landbúnaði. Ég held að við þurfum t.d. að skoða landbúnaðinn sérstaklega hvað þetta varðar því ég held að það sé mikið og dulið atvinnuleysi meðal kvenna í landbúnaði. Búin eru orðin þannig að þau bera ekki nema eitt stöðugildi og þá er það oft og tíðum þannig að konur hafa ekki tekjur af sinni vinnu á býlunum og hafa ekki heldur atvinnu þar og ekki neitt annað að sækja vegna þess hversu fábreytt atvinnuástandið er í nærsveitum. Þetta er annar meginþátturinn. Hinn þátturinn held ég að sé kannski ekki síst þessi minnkandi verðbólga sem hefur verið á undanförnum árum. Menn hafa verið að kappkosta við að ná verðbólgunni niður, sem er auðvitað mjög gott, en í staðinn höfum við fengið háa raunvexti og samdrátt í framleiðslu og aukið atvinnuleysi. Við höfum þurft að greiða lækkun verðbólgunnar þessu verði og ég ætla svo sem alls ekki að lasta það að reynt sé að ná verðbólgunni niður og það er auðvitað mjög mikilvægt, en þetta hefur þýtt það að á örskömmum tíma hafa Íslendingar farið úr neikvæðum raunvöxtum, bæði heimilin í landinu og atvinnuvegirnir, í mjög háa raunvexti og þetta er gífurleg breyting sem er að eiga sér stað hér á tiltölulega skömmum tíma. Verðbólgan hefur verið skömmuð mikið á undanförnum árum og talin undirrót alls ills en hvað sem um hana má segja, þá var hún samt framkvæmdahvetjandi. Það fylgdi henni vissulega ákveðið happdrættishugarfar en um leið ýtti hún undir frumkvæði og skjótar athafnir fólks, það var um að gera að framkvæma í dag og bíða alls ekki til morguns vegna þess að þá gæti það verið orðið of seint eða fólk verið búið að missa af ákveðinni lest. Spurningin var alltaf sú að skyrpa bara í lófana og framkvæma strax í dag og bíða ekki til morguns. Maður fann þetta mjög vel þegar maður var búsettur á Norðurlöndunum og kom svo hingað heim til Íslands, þennan gífurlega mun á hugarfari. Og ég held að þetta hugarfar hafi að hluta til stafað af verðbólgunni og hún hafi þannig verið framkvæmdahvetjandi. Nú erum við hins vegar að fara inn í tímabil með talsverðu atvinnuleysi og háum raunvöxtum sem er framkvæmdaletjandi hvort tveggja. Það sem ég er að rekja hér er kannski ekki hægt að kenna neinu einu stjórnvaldi um eða neinum einum flokki eins og kannski er ákveðin tilhneiging til en hins vegar er hægt að áfellast stjórnvöld, burt séð frá því hvers flokks þau eru, fyrir að bregðast ekki við þessum breytingum í tíma eða með réttum hætti, fyrir það að vera ekki nógu framsýn og fyrir að vera of einsýn. Ef við tökum Suðurnesin, þá er ljóst að á undanförnum árum hafa menn í atvinnuuppbyggingu á Suðurnesjum fyrst og fremst horft til álvers og talið að það væri allra meina bót. Það mundi skapa ný störf og vera sú innspýting sem Suðurnesin þyrftu á að halda. Það hefur hins vegar margoft verið sagt hér og verður aldrei nógsamlega ítrekað að það er ekki atvinnusköpun fyrir konur. Menn voru að vísu með einhverjar hugmyndir um að það væri hægt að setja einhverja jafnréttisáætlun í álverinu og svo og svo margar konur fengju þar störf. En það er ekki hægt að horfa fram hjá því að vinnumarkaðurinn er kynskiptur og það breytist ekki með einni jafnréttisáætlun í einu álveri. Þess vegna var það líka mjög athyglisvert þegar ljóst var að uppbygging álvers rynni út í sandinn, þá voru viðtöl í sjónvarpinu við fólk á Suðurnesjum. Og það var áberandi í viðtölunum við konurnar að þó að þeim þætti það kannski ekki gott að þessi atvinnuuppbygging kæmi ekki þarna þá var það þeim ekkert stóráfall vegna þess að þær vissu vel að konur fengju ekki þarna vinnu, þetta yrði ekki atvinnusköpun fyrir konur. Þetta var þeim ekkert stóráfall vegna þess að þær höfðu ekki bundið neinar vonir við þetta álver. Þær höfðu ekki verið með neinar væntingar. Í atvinnumálum okkar þarf mjög margt að gerast. Það þurfa margir hlutir að fara af stað samhliða og við verðum að hafa það í huga að það er ekkert of smátt til að gefa því gaum. Konur hafa stundum verið sakaðar um það að hugsa of smátt og þess eru dæmi að konur sem hafa verið að leita sér eftir lánum til þess að byggja upp sína eigin atvinnu hafi fengið synjun vegna þess að það hefur varla þótt taka því að veita þeim lán, hugmyndir þeirra væru ekki nógu stórtækar. En á svona smáum hugmyndum er hægt að byggja upp og auka við þannig að af því skapist nokkur atvinna. Í þessu sambandi langar mig að minna á þáltill. sem Kvennalistinn flutti á síðasta kjörtímabili um að komið yrði upp sérstakri deild í Byggðastofnun til þess að lána konum, ýta undir frumkvæði kvenna í atvinnumálum, veita þeim lán til þess að koma þeim af stað í eigin atvinnurekstri, í eigin atvinnusköpun. Ég held að það sé einmitt þetta sem er svo mikilvægt núna í atvinnumálum okkar, þ.e. að ýta undir frumkvæði þessara fjölmörgu einstaklinga sem eru úti um allt land með hugmyndir en treysta sér kannski ekki af stað með þær vegna þess að þeir vilja ekki taka lán, þeir vilja ekki veðsetja heimilin sín fyrir slíkum lánum og þess vegna verður kannski aldrei neitt úr neinu. Að undanförnu hafa menn mikið talað um erfiðleikana sem eru í íslenskum atvinnumálum og vissulega stöndum við Íslendingar núna á ákveðnum tímamótum og stöndum andspænis ákveðnum erfiðleikum, ekki bara innan lands heldur stöndum við líka á vegamótum í alþjóðlegu samhengi. Allt eru þetta auðvitað hlutir sem við þurfum að takast á við, jafnvel með nýjum hætti en það er ekkert slíkt stóráfall sem hér hefur átt sér stað og ekkert slíkt stóráfall yfirvofandi að það þurfi að drepa allt í dróma og það þurfi að draga kjark úr fólki. --- 

Virðulegi forseti. Þegar umræða um atvinnumál á Íslandi er borin saman við umræður í ýmsum öðrum Evrópulöndum og í Bandaríkjunum þá vekur það strax athygli að hér á Íslandi hafa ráðamenn haldið því mjög fram að hin stóra lausn sé leiðin út úr vandanum. Aftur á móti sýna athuganir í Evrópu og Bandaríkjunum að hagvöxtur og uppbygging atvinnu- og efnahagsþróunar á ákveðnum svæðum byggist fyrst og fremst á tilvist og vexti hinna smáu og meðalstóru fyrirtækja. Ég held ég fari rétt með þær tölur að innan OECD hafi 8 af hverjum 10 nýju störfum á undanförnum árum komið frá smáum og meðalstórum fyrirtækjum. Í Bandaríkjunum hefur það sama verið að gerast á síðustu fimm árum. Hagvöxturinn í því landi er ekki borinn uppi af stóru risunum í bandarísku efnahagslífi. Uppistaðan í hagvextinum eru smáu og meðalstóru fyrirtækin. Sá iðnrh. sem situr nú á Íslandi hefur boðað mönnum núna í nokkur ár fagnaðarerindi hinna stóru lausna. Álverksmiðjan átti að vera sá elexír sem allt átti að lækna. Á árunum 1989--1991 vorum við ýmsir sem vöruðum við því að byggja á slíku. Það væri svo sem gott og blessað ef slík verksmiðja kæmi, en við vöruðum við því að setja hana upp sem forsendu hagvaxtarins bæði fyrir hagkerfið í heild og fyrir Suðurnesin sérstaklega, eftir að búið var að gera það sama í Eyjafirði og það sama á Austfjörðum og allt frumkvæði heimamanna í nokkur ár á Austurlandi, við Eyjafjörð og á Suðurnesjum var bundið, sóað og eytt í þennan draum. Við vöruðum við því og sögðum það væri ekki hægt að byggja árangursríka atvinnustefnu á þann hátt. Ég sagði t.d. á fundi um atvinnumál á Suðurnesjum haustið 1990 að Suðurnesjamenn skyldu búa sig undir það að álverksmiðjan kæmi ekki vegna þess að allur væri varinn góður og það væri reyndar þannig að álverksmiðjan mundi ekki veita konum mjög mörg atvinnutækifæri á Suðurnesjum, en vaxtarbroddurinn í atvinnulífi á Suðurnesjum þyrfti að vera þjónustustörf og að stórum hluta kvennastörf. Hvað var þá sagt? Hv. þm. Karl Steinar Guðnason skrifaði níðgreinar m.a. um þann sem hér stendur fyrir fjandskap okkar í garð Suðurnesja, vegna þess að við værum að stunda róg um hin stóru og miklu atvinnutækifæri sem iðnrh. Jón Sigurðsson var að boða á Suðurnesjum. Því miður trúðu menn á þessa blekkingu. Það voru menn í atvinnulífi á Suðurnesjum sem stofnuðu samtök, héldu fundi, héldu ráðstefnur og trúðu því sem ráðherrann sagði, að þetta mundi gerast. Nú sitja þeir eftir með sárt ennið alveg eins og Austfirðingar, alveg eins og Eyfirðingar og aðrir Norðlendingar sem trúðu kenningunni um hina stóru lausn. Mig minnir að það hafi verið í október eða nóvembermánuði sl. að sveitarstjórnarmenn á Suðurnesjum buðu hæstv. forsrh. og hæstv. iðnrh. í heimsókn á Suðurnes og þeir fóru þangað. Þeir áttu fundi með sveitarstjórnarmönnum á Suðurnesjum til þess að ræða atvinnumálin og þeir fóru þaðan samkvæmt opinberum frásögnum í blöðum með þau fyrirheit á vörunum að þeir mundu taka þessi mál til athugunar. Nú er marsmánuður. Hvað hefur frést af vinnu forsrh. og iðnrh. í þessum málum? Það er synd að þessi ágæta tillaga er hér til umræðu að þeim fjarstöddum og kemur fyllilega til álita að geyma umræðuna og ljúka henni ekki fyrr en þeir eru komnir aftur til landsins svo að hægt sé að spyrja þá, hvað hafa þeir gert á síðustu fjórum til fimm mánuðum? Hv. þm. Árni R. Árnason hefur verið ágætur talsmaður þess að það eigi að ráðast í samgöngubætur Suðurnesjum til hagsbóta. Við höfum stutt þær hugmyndir ýmsir, bæði hér í þingsalnum og eins í blöðum. Hverjir hafa mælt gegn þessum hugmyndum? Það eru ráðherrar þessarar ríkisstjórnar. Hvað ætla stjórnarþingmenn að gera í því þegar þeirra eigin hugmyndir um framfarir á Suðurnesjum eru drepnar af þeirra eigin ráðherrum? Á að halda áfram að lofsyngja slíkt, bæði hér í þingsalnum, opinberlega og á Suðurnesjum þegar það blasir við að iðnrh. Jón Sigurðsson hefur dregið Suðurnesjamenn á tálar hér í tvö til þrjú ár og samgrh. í núv. ríkisstjórn, fjmrh. og aðrir standa gegn því að raunhæf athugun fari fram á því að ráðist sé í umfangsmiklar samgöngubætur Suðurnesjum til hagsbóta á þessu og næsta ári? Ég minni á það t.d. að í tíð síðustu ríkisstjórnar tóku þáv. fjmrh. og þáv. samgrh. mjög vel í hugmyndir manna á Akranesi, í sveitarfélögunum á Vesturlandi og nokkurra stórfyrirtækja um að ráðist yrði í samgöngubætur með göngum undir Hvalfjörð til þess að styrkja atvinnulíf og byggðarlög á Vesturlandi. Við skrifuðum undir samning um slíka athugun. Nú stefnir allt í það að því verði hrint í framkvæmd. Vandinn er auðvitað sá að hér er ríkisstjórn sem ætlar ekki að taka neitt á slíkum vandamálum. Það hefur gerst núna í þessari viku að samtök launafólks og atvinnulífs hafa sent sameiginlegar tillögur, langa skrá af hugmyndum um aðgerðir í atvinnumálum til ríkisstjórnarinnar. Ekkert frumkvæði frá ríkisstjórninni sjálfri, engar hugmyndir, engar aðgerðir, ekkert lífsmark. En það er verkalýðshreyfingin og samtök atvinnulífsins sem sjá sig þá tilknúna til þess að koma með langa og ítarlega skrá um hvað hægt sé að gera í atvinnumálum á Íslandi ef menn hafa dug, kjark, hugmyndaflug og dugnað en eru ekki haldnir annars vegar af bábiljunni um hinar stóru lausnir ráðherrunum sjálfum til dýrðar eða bábiljunni um það að stjórna eigi nútímahagkerfi á þann hátt að ríkisvaldið komi hvergi nálægt því að stuðla að framförum í atvinnulífinu. Það er ekkert land í Vestur-Evrópu þar sem efnahagsþróunin hefur verið með afgerandi hætti þar sem stjórnvöld hafa tíðkað slíka stefnu. Bæði í Bretlandi og í Bandaríkjunum, þar sem hugmyndafræði Ronalds Reagans og Margrétar Thatcher gaf til kynna að kannski ætti að stefna í slíkt, er nú verið að stefna frá því. Bæði John Mayor og George Bush. 

Hún styrkti mig til náms. Ég er henni þakklátur fyrir það.

Styrkti Margrét Thatcher þingmanninn til náms?

Já.

Prívat og persónulega?  En nú er tími minn því miður búinn þannig að ég get ekki haldið áfram að ræða þessar merku upplýsingar 

Virðulegi forseti. Ég var ekki viðstaddur umræðu um þetta mál í gær en ég fagna framkomu þáltill. og tel vakið máls á verðugu viðfangsefni sem ástæða er til að leita lausnar á. Um ástandið á Suðurnesjum var víst ekki mikið rætt í gær. Mér skilst að umræðurnar hafi aðallega snúist um ástandið á landinu öllu. Þess vegna er ugglaust ástæða til að benda á að ef hér í Reykjavík, á Reykjavíkursvæðinu, væri atvinnuleysi slíkt sem er á Suðurnesjum, þ.e. í fullu hlutfalli við það sem þar er, þá væru í Reykjavík eða á höfuðborgarsvæðinu í dag um það bil 6.000 manns atvinnulausir því íbúafjöldi hér á þessu svæði er nánast tífaldur við það sem er á Suðurnesjum og þar eru 600 manns án atvinnu. Meiri hluti þeirra er konur eins og hér er bent á og enn eru réttar upplýsingar að meira en 8% vinnufærra kvenna á Suðurnesjum eru án atvinnu og hafa verið lengi. Þetta ástand er að nálgast eins árs afmæli og ég verð að viðurkenna ásamt þeim sem hér hafa gert þetta að umtalsefni að það er svolítið umhugsunarefni hvaða athygli þetta hefur fengið í fjölmiðlum og hjá stjórnendum landsins. Því miður eru hér ekki viðstaddir umræðuna þeir ráðherrar sem ættu að vera viðstaddir og þess vegna ástæða til að fresta lokum hennar en það verður þó að geta þess að fyrir fáeinum dögum gengu á fund félmrh., sem fer með atvinnumál, konur sem höfðu áhyggjur af sinni atvinnu í Reykjavík. Þær voru ekki atvinnulausar en höfðu áhyggjur af að þar að gæti komið. Ráðherranum þótti sjálfsagt að taka málið inn á fund ríkisstjórnar. Þær voru ámóta margar og þá þegar voru atvinnulausar á Suðurnesjum og höfðu verið um mánaðabil. Ráðherrann hafði ekki tekið það til athugunar. Það er augljóst af þessu að athygli manna er ekki bundin af viðfangsefnunum eða ástæðum til að taka sér viðfangsefni heldur einhverju öðru. Ég er ekki viss um hvað veldur, en ég er þeirrar skoðunar að umræður af þessu tagi í þessum þingsal ættu að beinast að viðfangsefnunum, ekki að fréttamati eða því hverjir koma í viðtalstíma. Vegna þess að minnst var á fund tveggja ráðherra á Suðurnesjum fyrir nokkrum mánuðum þá verð ég að viðurkenna að ég veit að það var að frumkvæði þeirra en ekki heimamanna. Það segir hins vegar ekkert um fundinn eða niðurstöður hans. Ég hygg að þær hafi verið nokkuð raktar, a.m.k. sé ég ekki ástæðu til að bæta úr um þá frásögn en ég vil líka geta þess að það er rangt til getið að Suðurnesjamenn sjálfir hafi talið álver hugsanlega lausn allra mála. Þeirra skoðun hefur verið sú að ef og þegar að slíkri framkvæmd kemur á Keilisnesi, þá sé líklegt að mikill hluti þeirra sem þar muni starfa komi frá Reykjavíkursvæðinu. Það er augljóst þegar litið er á landakortið að það er jafnskammt frá Reykjavíkursvæðinu og frá Suðurnesjum að Keilisnesi og það er alveg ljóst þeim sem ferðast um þessi svæði hvaðan umferðin er greiðari. Um það hvort stórar lausnir eða smáar séu við hæfi verðum við náttúrlega að geta þess að hinar stóru lausnir eru yfirleitt þau verkefni sem leiða til ákveðinnar tækniþróunar og ég hef veitt því athygli að í máli þeirra manna sem mest hafa mælt fyrir því að álver verði reist á Íslandi hefur það verið talið mjög líklegt til þess að leiða fram ákveðna þróun í tæknikunnáttu landsmanna og veita hugsanlega önnur atvinnutækifæri heldur en hér hafa verið mest áberandi. Og þá vel að merkja verðum við að veita því athygli líka að samdráttur hefur verið í sterkasta atvinnuvegi landsmanna, sjávarútveginum, og allar forsendur sem við sjáum um hans rekstrarskilyrði eru slíkar að svo virðist sem sá samdráttur haldi áfram. Hann notar minni mannafla, bæði vegna þróunar og vegna líffræðilegra forsendna. Það verður að viðurkennast að það er ekkert nýtt fólgið í því að það séu aðilar vinnumarkaðarins sem komi fram með frumkvæði í atvinnu- eða efnahagsmálum. Þetta mátti síðasta ríkisstjórn upplifa og hafði þá nýlega talið sín eigin verk tímamótaverk þegar aðilar vinnumarkaðarins komu fram með nýjar hugmyndir, gjörólíkar, og reyndust hafa rétt fyrir sér. Það sýna umræður manna í dag um það hver eru keppikeflin í umræðum um kjaramál. Á Suðurnesjum er sitthvað verið að gera af hálfu heimamanna. Þar á meðal eru verkefni sem lúta sérstaklega að hugsanlegum atvinnutækifærum kvenna. Atvinnuþróunarfélag Suðurnesjamanna, sem er þeirra eigið skilgetið afkvæmi, hefur stöðugt unnið að þessum verkefnum ásamt öðrum heimamönnum en vissulega haft þar tiltekna fjármuni úr ríkissjóði sem félmrn. og Byggðastofnun fer með og hefur veitt í þetta verkefni. Hins vegar eru fleiri mál líkleg til þess að taka til atvinnuþátttöku kvenna. Verið er að undirbúa framkvæmdir sem væntanlega sjá dagsins ljós, þær fyrstu á næstu árum, við Bláa lónið. Flugleiðir hafa þegar hafið byggingu flugskýlis við Keflavíkurflugvöll og þó að byggingarframkvæmdir eða framkoma verktaka við það hafi þótt nokkuð gagnrýniverð og jafnvel ekki allir þeirra viðskiptahættir trausts verðir, þá er alveg ljóst að til Suðurnesja flyst umtalsverður fjöldi af atvinnutækifærum. Hins vegar hefur komið fram við athugun á því að þar er einn sá vinnustaður Íslendinga sem er fjölmennur sem hefur hvað minnst af konum starfandi þó að ekkert segi til um það að þau störf geti ekki verið vel unnin af konum. En það segir mér fólk sem þar hefur starfað að þær séu ekki margar meðal umsækjenda. Það verður að benda á og það er nauðsynlegt að við veitum því athygli að það er samdráttur í starfsemi varnarliðsins. Fyrir þjóðarbúið hafa þær tekjur í raun verið útflutningstekjur. Það hefur verið bent á þegar við ræðum um lífskjör okkar í heild, þjóðfélagsins, að útflutningstekjur okkar, viðskiptin við aðrar þjóðir eru nokkru minni en margra annarra þjóða sem við gjarnan berum okkur saman við, ekki endilega að þær reynist hafa meiri auðlindir til að spila úr, heldur hegða þær sér öðruvísi í viðskiptum og í atvinnustarfsemi. Ég hygg að það sé rétt að stjórnvöld hafi ákveðið frumkvæði, ekki endilega í því að gera hluti svo sem að koma á fót atvinnustarfsemi heldur að beina hugum manna sem mundu starfa í atvinnulífinu að ákveðnum hlutum, að ákveðnum upplýsingum, að ákveðnum hugmyndum. Ég verð að viðurkenna að ég er ekki mjög trúaður á atvinnustarfsemi ríkis eða annarra opinberra aðila, miklu frekar fyrirtækja sem einstaklingar taka sig saman um. Ég tel frumkvæði þeirra miklu eðlilegra. Slíkt fyrirtæki er fljótara að bregðast við breyttum aðstæðum og það hlýtur ævinlega að vinna samkvæmt voninni um hagnað og það er hagnaðurinn sem við síðan í framhaldinu byggjum á næstu framkvæmdir hvort sem það eru ný fyrirtæki, stækkun fyrirtækja eða nýjar framkvæmdir. Við höfum rætt hér alloft um Evrópskt efnahagssvæði, þá samninga sem til þess hafa leitt að það er nú líklegt. 

Virðulegi forseti. Mig langar að þakka undirtektir hv. ræðumanns. Vegna þess sem fram kom í hans máli, að hann teldi eðlilegt að þessari umræðu yrði ekki lokið án þess að við hefðum ráðherra hér til staðar til að hafa með í umræðunni, þá hafa fleiri komið fram með slíkar óskir. Ég hef formlega farið þess á leit við hæstv. forseta að þessari fyrri umræðu málsins muni ekki ljúka öðruvísi en svo að við höfum hér ráðherra til þess að ræða við. Hefur hún tekið vel í þá málaleitan þannig að ég vil bara upplýsa það að þessi umræða mun halda áfram þegar þeir eru komnir aftur til starfa.

Virðulegi forseti. Nú er tillaga rædd um átak í atvinnumálum á Suðurnesjum og aðgerðir vegna mikils atvinnuleysis kvenna þar. Ég vil upplýsa það hér að þar eru líka mjög margir karlar atvinnulausir.

Það kom fram í framsöguræðu.

Og ég furða mig á því að þingmenn ætli sér að leysa aðeins atvinnumál annars kynsins. Þykir það mjög merkilegt hvernig á málum er haldið hjá Kvennalistanum. Að öðru leyti finnst mér það undarlegt að í þessari tillögu eru engar hugmyndir um hvers konar átak þetta eigi að vera. Það er hvergi leiðarhnoða um hvað eigi að setja fram eða hvernig og þess vegna er þessi tillaga um sáralítið annað en það að gera átak um eitthvað. A.m.k. hefði ég og mínir félagar, fólkið þarna suður frá gjarnan viljað fá einhverjar upplýsingar, upplýsingar um það hvað annað og meira er hægt að gera heldur en verið er þó að reyna að gera. Það liggur ekki fyrir hér. Það hefði gjarnan þurft að koma fram í þessari tillögu og vera skýrt hvernig tillöguhöfundar ætluðu sér að standa að málum. En kannski á þetta að vera eins konar uppbót frá því þegar það var tilkynnt að ekki kæmi til byggingar álvers, þá kom fulltrúi Kvennalistans fram í sjónvarpi og það hlakkaði í henni yfir því að sú ákvörðun var tekin. Það var köld kveðja til kvenna á Suðurnesjum og það voru margar sem fundu að því. Það var köld kveðja. Það hefur verið upplýst að það var möguleiki á því að allt að 30% af starfandi fólki í nýju álveri gætu orðið konur og það var líka reiknað með því að hvert starfstækifæri í álveri mætti margfalda a.m.k. með fjórum vegna þeirrar þjónustu sem það gæfi af sér. Ég og fleiri og reyndar þeir sem ætluðu sér að byggja álver trúðu því að það yrði gert. Það voru utanaðkomandi ástæður, ófyrirsjáanlegar, sem urðu þess valdandi að álver var ekki byggt. Bygging nýs álvers hefði verið mjög þýðingarmikil fyrir atvinnulífið á Suðurnesjum. En þeir sem hlökkuðu yfir því að það var ekki byggt, una kannski vel sínum hag í dag, en það gera þeir ekki sem atvinnulausir eru. En menn vonast til þess og vænta þess að álver verði byggt og fleira gert til atvinnuuppbyggingar á þessu svæði sem því miður hefur farið mjög illa út úr kvótakerfinu. Þaðan hafa streymt skip, kvóti verið seldur í burtu og þar hefur verið viðvarandi atvinnuleysi í langan tíma. Eins og hér var upplýst áðan eru ýmsar aðgerðir í farvatninu og það er reynt eins og mögulegt er að koma málum þannig fyrir að atvinnuleysi á Suðurnesjum verði upprætt. En ég vil líka upplýsa að gæftaleysi hefur verið mikið þar suður frá og það var síðast í nóvember, það er svo langt síðan, að það gaf fjóra daga á sjó í viku. Því miður sjáum við fram á að í fiskvinnslu verða miklir erfiðleikar vegna þess að það er eins konar þjóðarsátt um það að minnka aflann um 20%. Það hefur mjög alvarleg áhrif sem erfitt er að eiga við, það er alveg öruggt mál. Vegna þess að hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson var með köpuryrði í minn garð þá vil ég geta þess að hann var ráðherra á sínum tíma og á sínum tíma var hann þingflokksformaður Alþb. þegar ríkisstjórn Gunnars Thoroddsens var við lýði. Þá var gerður málefnasamningur og í þeim málefnasamningi var ákveðið að gera átak í atvinnumálum á Suðurnesjum. Og hvar haldið þið að sú grein hafi verið sett í málefnasamninginn? Hún var sett í kaflann um utanríkismál. Þekking þessara manna á tilveru fólksins á Suðurnesjum, atvinnuháttum og atvinnulífi var slík að átakið var sett undir kaflann um utanríkismál. Ég minni á að árið 1987 voru störf í sjávarútvegi í Keflavík einni fleiri en á Höfn í Hornafirði og á Eskifirði og þá eru ótalin Grindavík, Sandgerði, Garður, Njarðvík, Vogar og Hafnir. Ég vona að það takist sem allra fyrst að komast út úr þessum mikla vanda. Vandinn er mikill. En það gerum við ekki með því að gera átak um eitthvað ótilgreint. Menn eru hörðum höndum að reyna að bregðast við þessum vanda. Og ég vona að gæftir munu gefa okkur það að fiskur berist meira á land og ég vænti þess að nýir samningar við Evrópubandalagið verði til þess að vaxtarbroddur sjávarútvegs verði á Suðurnesjum. Ég vænti þess að þá muni rísa upp ýmis mörg smáfyrirtæki sem muni sinna markaðnum í Evrópu og þar muni skapast líflegt atvinnulíf. Ég minni á það að þeir sem tala nú helst gegn slíkum samningum eru einmitt tillöguhöfundar. Ég legg á að áherslu að áfram verði haldið af ríkisstjórn og heimamönnum að freista þess að skapa ný atvinnutækifæri á Suðurnesjum, uppræta atvinnuleysið, atvinnuleysi sem ekki hefur aðeins skapast af erfiðleikum í sjávarútvegi og þjónustu heldur einnig vegna þess að varnarliðið, sem hefur verið stór atvinnuveitandi, hefur verið að draga saman seglin. Það er staðreynd að þaðan hafa horfið um 200 störf á stuttum tíma og ég vona að það takist að útvega því fólki atvinnu sem þannig missir vinnuna vegna samdráttaraðgerða sem ákveðnar eru allt annars staðar en hér á landi. Ég tek heils hugar undir það að það þarf að gera meira. Það þarf að vinna vel að því að uppræta atvinnuleysið en það verður ekki gert með ómarkvissum upphrópunum um eitthvað. Það er með átaki fjöldans í heimabyggðunum með tilstyrk velviljaðrar ríkisstjórnar sem það mun takast.

Virðulegi forseti. Ef hv. þm. hefði látið svo lítið að vera hér í gær þá hefði hann vitað að þessari tillögu var fylgt úr hlaði með því að á hvern hátt best yrði staðið að slíku átaki og ég neyðist til að endurtaka í örstuttu máli að ég tel ekki að það sé ríkisvaldsins að koma með nákvæmar tillögur um hvernig þetta eða hitt svæðið eigi að haga sínum atvinnumálum heldur á í fyrsta lagi að bregðast við þeim skammtímavanda og því skammtímaástandi sem nú er með öllum tiltækum ráðum, t.d. með því að draga úr niðurskurði á opinberri þjónustu. Nú er mjög mikið atvinnuleysi fyrirsjáanlega samfara þeim niðurskurði. Í annan stað að hafa langtímastuðning við frumkvæði heimamanna. Þetta kom fram í ræðu í gær og hefði sparað mér mikið ef hv. þm. hefði getað hlustað á það. Ég hef sérstaklega lagt áherslu á það góða starf sem unnið er hjá Atvinnuþróunarfélagi Suðurnesja. Það þarf stuðning til þess að taka þátt í slíku átaki en hér þarf að vera um sérstakt átak að ræða. Ég ætla ekki að eyða mörgum orðum á þann nýja og breytta tón sem kom inn í umræðuna með ræðu hv. þm. Hann dæmir sig sjálfur. Hér hefur verið rætt málefnalega um atvinnumál, ég segi ekki bara um allt land heldur um allan heim að mér liggur vil að segja, en það hefur verið rætt málefnalega um þessi mál og það er vel. Varðandi álverið hef ég sagt það áður: Mér varð ekki skemmt þegar ekki varð af því, ekki vegna þess að ég harmaði að jafnslæm leið í atvinnumálum væri ekki farin heldur vegna þess að það hefur verið lamandi hönd á atvinnulífi á Suðurnesjum að þetta álver ætti að koma.

Virðulegi forseti. Það er alveg rétt sem hv. síðasti ræðumaður, Anna Ólafsdóttir Björnsson, sagði að þetta var nokkuð nýr tónn hér í umræðu hjá hv. þm. Karli Steinari Guðnasyni, ekki bara vegna þess að þetta var ekki mjög málefnaleg ræða heldur líka vegna þess að það er farinn úr talsmanni Alþfl. gorgeirinn sem hefur einkennt málflutning Alþfl. gagnvart atvinnumálum á Suðurnesjum á síðustu árum. Þar hafa þeir komið og þóst vera hinir stóru frelsandi englar og boðuðu mönnum það að ef Alþfl. fengi brautargengi þá yrðu atvinnumálin tryggð á Suðurnesjum. Við vöruðum margir við þessari falskenningu. Því miður tóku of margir mark á henni fyrir um það bil ári síðan. Mér fannst nú hins vegar frekar ósmekklegt hjá hv. þm. að vera að draga Gunnar heitinn Thoroddsen inn í þessa umræðu og skildi ekki alveg tilganginn í því. 

Virðulegi forseti. Oft hefur verið talað um ófyrirleitni síðasta ræðumanns en ég verð að segja að sjaldan hefur hann komist eins langt og nú. Ríkisstjórn sú sem ég talaði um var ríkisstjórn Gunnars Thoroddsens. Það komu margir að því verki að semja stjórnarsáttmálann. Og ég hef grun um að það hafi einmitt verið þingmaðurinn sem síðast talaði sem réði efnisskipan í þessum efnum og setti atvinnumál á Suðurnesjum undir utanríkismál. Og það hefur verið mjög þekkt, einmitt á Suðurnesjum hver andstaða flokks hans hefur verið við að byggja upp atvinnulíf á Suðurnesjum. Það hefur komið fram í Byggðastofnun, það hefur komið fram í öllum stofnunum sem hafa haft með fjármagn að gera því þeir hafa sagt ásamt öðrum: Þið hafið völlinn. Þótt menn hafi bent á það að það þyrfti að huga að atvinnuuppbyggingu ef breyting yrði þar á þá hafa menn gjarnan sagt þetta aðeins: Þið hafið völlinn. Ég endurtek það sem ég sagði áðan. Það eru ýmsar hugmyndir í gangi um uppbyggingu atvinnulífsins. Það eru mjög miklir erfiðleikar til staðar vegna þess að gæftir eru slæmar og breytingar hafa orðið á atvinnuháttum, breytingar hafa líka orðið hjá varnarliðinu. Þetta er erfitt verkefni en það verður leyst, það verður ekki gert með upphrópunum, slagorðum og útúrsnúningi heldur með markvissu starfi fjöldans og þar mun Alþfl. sem fyrr koma að verki.

Virðulegi forseti. Hún var sérkennileg þessi hylling á Alþfl. í lokaorðum ræðumannsins. Það er langt síðan menn hafa verið að hylla flokka svona eins og gert var í þessum lokaorðum en mér fannst nú för þingmannsins í ræðustólinn ekki bæta um því það eina sem hann hafði fram að færa sem rök fyrir þeim fullyrðingum sem hann færði fram í sinni fyrri ræðu var að hann hefði grun um það að ég hefði orðað texta í málefnasamningi ríkisstjórnar Gunnars Thoroddsens. Þetta voru rökin. Nú er það þannig að Alþfl. kom ekki nálægt myndun ríkisstjórnar Gunnars Thoroddsens. Og sú ríkisstjórn var mynduð á örfáum dögum eins og menn þekkja. Ég sat að vísu einn slíkan viðræðufund tiltölulega snemma í því ferli en að öðru leyti kom ég ekki nálægt viðræðum milli flokka um það og þeir sem þekkja myndun þeirrar ríkisstjórnar vita ósköp vel að Gunnar Thoroddsen annaðist það verk sjálfur að setja saman tillögu um stjórnarsáttmálann, skipa honum í efnisþætti og leggja hann fyrir. 

Virðulegi forseti. Sá stíll sem hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson hefur fært hér inn í umræðuna í þingsölum á síðustu vikum er vægast sagt sérkennilegur svo ekki sé meira sagt. Ég ætla þó ekki að gera það að neinu sérstöku umræðuefni frekar í þessum sölum. Það er hins vegar afar merkilegt þegar hv. þm. Ólafur Ragnar ræðir um atvinnumál á Íslandi og Suðurnesjum sérstaklega að hann talar ævinlega eins og hann hafi aldrei komið nálægt ríkisstjórn. Það er eins og hann beri enga ábyrgð á því sem miður fór í fari síðustu ríkisstjórnar. Þetta er vitaskuld fráleitt. En ég verð hins vegar að segja að mér þykir það skjóta skökku við að heyra hér í fyrri ræðum þingmannsins að honum þykir það miður að Margrét Thatcher, sá mæti stjórnmálaskörungur, skuli þrátt fyrir allt hafa með litlum hætti lagt nokkuð til atvinnumála á Suðurnesjum vegna þess að það hefur hún gert. Það vill nefnilega svo til að sú tilraun sem gerð var í fiskeldi fór fram að verulegu leyti á Reykjanesi ekki síst fyrir tilstilli stórhuga athafnamanna sem þar voru. Það vill svo til að sá sem hér stendur var styrktur til náms af Margréti Thatcher til að læra fiskeldi og ég átti minn litla þátt í því að þeirri atvinnugrein var af stokkum hleypt þannig að Margrét Thatcher hefur með vissum hætti í gegnum þetta komið nálægt atvinnumálum á Suðurnesjum. Það verður líka að segja hv. þm. Ólafi Ragnari Grímssyni til hróss að hann hefur þar lagt gjörva hönd á plóg með Margréti Thatcher því að það var einmitt ríkisstjórn sem hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson studdi sem kom á samningi milli Íslands og Bretlands sem gerði það að verkum að talsverðum fjölda íslenskra námsmanna var hleypt til náms í Bretlandi á styrkjum frá bresku ríkisstjórninni. Þar fyrir utan er auðvitað sérkennilegt að heyra hann tala í nokkrum æsingartón um Margréti Thatcher. Það vill svo til að þingmaðurinn er henni sammála um ýmislegt. Ég ætla ekki að ræða um afstöðu þeirra beggja til Evrópubandalagsins en það vill svo til að Margrét Thathcer hafði ákveðnar hugmyndir um hvernig ætti að styðja atvinnulíf á stöðum þar sem það var verulega illa statt og þær hugmyndir voru ekki verulega fjarri mínum hugmyndum og ekki heldur þeim hugmyndum sem hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson hefur sett fram. Til að mynda um það hvernig eigi að styðja smáfyrirtæki í iðnaði eins og hún gerði í Bretlandi í innborgum þar sem hún beitti sér fyrir lægra orkuverði, beitti sér fyrir því að ríkið greiddi tímabundinn húsaleigukostnað, beitti sér jafnvel fyrir því að hjá nýjum fyrirtækjum greiddi ríkið laun starfsmanna. Þetta þætti sennilega framsóknarmennska í Alþb. í dag en þetta er framsóknarmennska sem mér er mjög vel hugnanleg og ég hygg að Ólafur Ragnar Grímsson geti fyllilega tekið undir. Það slær mig hins vegar þegar formaður Alþb. fer nokkuð hörðum orðum um fjarstaddan iðnrh. og það er mjög ánægjulegt, eins og hefur komið fram að þessari umræðu verður haldið fram síðar, að þá geta þeir sennilega kljást um þetta mál, Ólafur Ragnar Grímsson og hæstv. iðnrh. og ég hygg að það verði létt verk fyrir iðnrh. að reka þessar staðhæfingar ofan í þingmanninn eins og hann hefur gert mörgum sinnum í þessum sölum áður. Staðreyndin er sú að hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson kemur hingað aftur og aftur og talar um einhverja sérstaka patenthyggju Alþfl. í atvinnumálum. Ég veit ekki betur en það hafi komið ný patenthyggja í atvinnumálaumræðu á Íslandi. Og hvaðan kemur hún? Hún kemur, virðulegi forseti, frá forustu Alþb., frá formanni Alþb. Menn þurfa ekki annað en að lesa t.d. áramótagrein hans til þess að skynja hina nýju patenthyggju í íslenskri atvinnumálaumræðu. Hvað er það? Það er tvennt. Það á að flytja út vatn. Jú, og við eigum allt í einu gullstreng, hann talar um gullstreng nýrrar aldar. Hver er sú kvörn sem á að mala gull framtíðarinnar? Þessi ágæti þingmaður vill leggja streng, virðulegi forseti, til Evrópu og selja þar um rafmagn. Það er framtíðin. Ef þetta er ekki patenthyggja þá veit ég ekki hvað er patenthyggja. Það er hins vegar mjög athyglisvert að í þessum umræðum hafa komið fram margar málefnalegar og athyglisverðar hugmyndir þó ekki hafi ég heyrt þær mjög í ræðu hv. þm. Ólafs Ragnars Grímssonar áðan. Þær hugmyndir, sem hafa t.d. komið fram í máli Kvennalistans, eru allrar góðra gjalda verðar. Það er auðvitað staðreynd að til þess að styrkja atvinnulífið á Suðurnesjum og í Reykjaneskjördæmi þarf að efla fiskmarkaðina, það er alveg ljóst. Það er það sem þarf að gera og það er í skjóli þeirra sem þessi litlu fyrirtæki sem hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson taldi með réttu vera kjarnann í þeirri uppbyggingu sem þarf að fara fram á Suðurnesjum. Þau vaxa og dafna í skjóli fiskmarkaða. Og þess vegna verð ég að segja að mér þykir miður að hæstv. sjútvrh. skuli ekki vera staddur hér í dag. Vegna þess að hans ráðuneyti hefur satt að segja ekki staðið sig vel í þessu máli. Nákvæmlega núna erum við að heyra í fjölmiðlum að Færeyingar eru að ná samningum um landanir skipa frá Þýskalandi og telja að það sé veruleg lyftistöng fyrir fiskvinnslu í Færeyjum. Nákvæmlega núna þegar ég stend hér og tala þessi orð þá er skip statt í Hafnarfjarðarhöfn, sem að vísu er ekki á Suðurnesjum en er í kjördæminu eigi að síður, þar er skipið Helen Basse statt, rækjuskip frá Danmörku og fær ekki leyfi til að landa. Það er auðvitað í gegnum svona hluti með því t.d. að auka möguleika erlendra skipa til að landa sínum afla að hægt er að lyfta undir fiskmarkaðina og ég verð að segja að það er furðuleg ósvífni af sjútvrn. miðað við það ástand sem ríkir í atvinnumálum á Suðurnesjum og í Reykjaneskjördæmi að hafna aftur og aftur þessum beiðnum eins og er búið að gera þrisvar sinnum og síðast núna í dag.

Virðulegi forseti. Það er mér sérstök ánægja að verða vitni að því að hv. þm. Össur Skarphéðinsson, þingflokksformaður Alþfl., opinberar það hér að það sé framsóknarmennska sem e.t.v. þurfi til til að vera lyftistöng fyrir okkar atvinnulíf í dag.

Með litlum staf.

Ég verð að segja í framhaldi af því að ég bind vissar vonir við það eftir þessa yfirlýsingu að ferðalagi hv. þm. um flokka stjórnmálakerfisins sé ekki lokið 

Virðulegi forseti. Það sama hvarflaði að mér og hv. þm. Jóhannesi Geir Sigurgeirssyni að hv. þm. Össur Skarphéðinsson væri að undirbúa brottför sína úr Alþfl. en ég skildi ræðuna hins vegar þannig að hann væri að æfa sig í Thatcher-lofsöngnum áður en hann héldi inn í Sjálfstfl. Ég veit að vísu og það voru ýmsir sameiginlegir vinir okkar sem veltu því fyrir sér fyrir ári síðan hvers vegna hv. þm. hefði millilent í Alþfl. því að þeir þóttust kenna hjá honum ýmsar svona rétttrúnaðarkenningar af hægra taginu og þessi lofsöngur um Margréti Thatcher sem hér var fluttur áðan var satt að segja alveg stórbrotinn. British Council er nú búinn að vera til í Bretlandi obbann af þessari öld, löngu áður en Margrét Thatcher komst til valda. Og þótt hv. þm. hafi hlotið einhvern styrk frá British Council sem mér skilst að hafi verið styrktarstofnunin þegar hann nam fiskeldisfræði í Bretlandi, þá er nú ansi langt seilst í lofgerðinni um Margréti Thatcher að eigna henni British Council því að ef ég man rétt, þá held ég einmitt að Margrét Thatcher hafi skorið niður fjármagnið til British Council og hún lagði einmitt mikla steina í götu erlendra stúdenta með því að stórhækka þau námsgjöld sem erlendir stúdentar þurfa að greiða í Bretlandi og þess vegna eru nú mun færri íslenskir stúdentar hlutfallslega við nám í Bretlandi en voru áður. En kannski er það boðberi nýrra tíðinda að hv. þm. Össur Skarphéðinsson er farinn að lofsyngja Margréti Thatcher á þann veg sem hann gerði hér og tók auðvitað Sjálfstfl. langt fram því að það hefur enginn þingmaður Sjálfstfl. leyft sér og þorað að lofsyngja Margréti Thatcher á þann hátt sem þingmaðurinn gerði áðan. Ég fagna því hins vegar að þingmaðurinn er þess hvetjandi að iðnrh. komi inn í þessa umræðu. Ég tek undir það. Hins vegar skil ég ekki alveg þessa árás á sjútvrh. en það er auðvitað athyglisvert í þessari umræðu að Árni R. Árnason réðst sérstaklega á félmrh. Jóhönnu Sigurðardóttur fyrir afskiptaleysi hennar af atvinnumálum á Suðurnesjum. Við tókum öll eftir þeirri árás og hv. þm. Össur Skarphéðinsson kemur hér upp til þess að ráðast sérstaklega á Þorstein Pálsson og gagnrýna hann fyrir afskiptaleysi hans af atvinnumálum í Reykjaneskjördæmi.

Virðulegi forseti. Ég sagði hérna áðan að öllum þingheimi væri það ljóst að sá þingmaður sem talaði áðan, hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson, hefur fært nýjan blæ svo ekki sé meira sagt inn í þann stíl sem hér ríkir. Og ég verð að segja það eftir að hafa hlustað á síðustu ræðu þessa þingmanns þá velti ég því fyrir mér hversu margar atvinnulausar konur og hversu margir atvinnulausir karlmenn á Suðurnesjum kunna að hafa haft eitthvert gagn af því sem hann sagði áðan í sínu síðasta andsvari.

Virðulegi forseti. Við sem erum í þeim fámenna áhugaklúbbi um pólitíska framtíð Össurar Skarphéðinssonar tókum auðvitað eftir því að hann skrifaði grein í Pressuna í síðustu viku og við veltum því fyrir okkur hvort sú grein væri tilviljun vegna þess að það hefði skort eitthvað krassandi efni fyrir stílæfinguna þann mánuðinn sem þingmaðurinn skrifar í Pressuna. En andsvarið sem hann flutti áðan og reyndar ræðan þar á undan gáfu greinilega til kynna að þetta væri lína, að hv. þm. Össur Skarphéðinsson hafi tekið að sér alveg sérstaka vörn fyrir Davíð Oddsson, hæstv. forsrh. og gengst greinlega upp í því. Ég veit að þingmaðurinn skilur þetta alveg fullkomlega vegna þess að það er samhengið á milli greinarinnar í Pressunni og þeirra tveggja ræðna sem hann hefur flutt að skjóta skildi fyrir forsrh. og verja hann sérstaklega í samskiptum mínum við forsrh. hér á þingi. Þetta er auðvitað allt saman mjög fróðlegt, þessi mikli lofsöngur um Margréti Thatcher hér í umræðunni og þessi sérstaka vörn fyrir forsrh. Davíð Oddsson. Kannski er hv. þm. Gunnlaugur Stefánsson orðinn sá eini sem er í hinum svokallaða vinstra armi þingflokks Alþfl.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir þáltill. sem ég flyt ásamt hv. 4. þm. Reykv. sem hljóðar þannig, með leyfi forseta: ,,Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að láta kanna nú þegar möguleika á því að ljúka uppbyggingu hringvegarins á næstu tveimur árum. Þjóðhagsleg arðsemi framkvæmdarinnar verði könnuð sérstaklega, svo og hagkvæmni þess að vinna verkið nú þegar fyrirsjáanlegur er mikill samdráttur í allri verktakastarfsemi. Þá verði reynt að leggja mat á hvaða ný sóknarfæri skapast í atvinnulífi landsmanna við þessa framkvæmd. Stefnt verði að því að niðurstöður þessarar könnunar liggi fyrir það snemma að hægt verði að hefja framkvæmdir á næsta sumri ef niðurstaða gefur tilefni til.`` Þessi tillaga er komin fram af nokkuð líkum rótum og voru að baki þeirrar umræðu sem var verið að fresta áðan. Grunnhugmyndin á bak við þetta er sú að við þær aðstæður sem við búum við núna, samdrátt í þjóðfélaginu, þá kunni að vera hagkvæmt að ríkið grípi inn í og grípi til framkvæmda sem að flestra mati eru þjóðhagslega hagkvæmar. Það er líka vert að geta þess að nú eru þær aðstæður í okkar þjóðfélagi að við eigum öflug verktakafyrirtæki, stór og smá um allt land sem eiga tækjakostinn til að gera stórátak í vegagerð. Þessi tækjakostur mun að öllum líkindum úreldast lítt notaður á næstu árum ef ekki verður gripið til einhverra slíkra aðgerða auk þess sem það er hagkvæmara fyrir ríkið að fara út í slíkar framkvæmdir á þessum tímum þegar væntanlega er hægt að ná mun hagkvæmari samningum en annars hefði orðið því að allir eru sammála um að hér er um að ræða verkefni sem hlýtur að verða hrundið í framkvæmd á næstu árum. Nú er það svo að það eru fleiri en við flm. þessarar tillögu sem hafa komið auga á og bent á þennan möguleika. Og ég vil benda í þessu sambandi á hluta af niðurstöðum atvinnumálahópsaðila vinnumarkaðarins og ég ætla að lesa upp hluta af ályktun þeirra um vegamál. Þar segja þeir, með leyfi forseta: ,,Höfuðmarkmiðið er að ljúka hringveginum og tengingu helstu kaupstaða landsins með uppbyggingu á bundnu slitlagi og endurnýjun þeirra brúa sem eru svo lélegar að þær þola ekki þennan aukna þunga. Við forgangsröðun þessa verkefnis skal fyrst og fremst litið til arðsemis þeirra. Heildarkostnaður þessara verkefna er áætlaður 4--5 milljarðar kr. til viðbótar við þá fjármuni sem ætlaðir eru til nýframkvæmda í vegamálum á næstu árum. Ljúka þarf þessu verkefni á næstu árum svo að við Íslendingar drögumst ekki um of aftur úr þjóðum Vestur-Evrópu á þessu sviði. Því telur nefndin rétt að athuga hvort ekki sé rétt að flýta þessari þróun m.a. með því að athuga erlendar lántökur í þessu skyni.`` Ég vil í framhaldi af þessu benda á það að öflugar samgöngur eru forsendan fyrir þróun í atvinnulífinu. Þetta er löngu viðurkennt meðal annarra þjóða og ég bendi til að mynda á hlutverk þýsku hraðbrautanna við uppbyggingu atvinnulífs í Þýskalandi eftir seinni heimsstyrjöldina. Við getum litið okkur nær. Ég bendi á að ef ekki hefði verið komin til sú uppbygging vega sem hefur verið á Suðurlandi á síðustu árum þá væri ekki möguleiki á að flytja út Hekluvikur í dag og nýta þar með þá auðlind sem þar er. Ég bendi líka á það að flutningur á eldisfiski frá Silfurstjörnunni í Öxarfirði til flugstöðvarinnar í Keflavík byggir á þeim framkvæmdum sem þó er búið að vinna á hringveginum en meira þarf til. Ég vil líka benda á það að ég tel nokkra hættu á því að með þeirri áherslu sem lögð hefur verið á jarðgangagerð á síðustu árum og er lögð á á næstunni, nú vil ég taka það fram að ég vil á engan hátt draga úr áherslu á nauðsyn slíkra framkvæmda, en það er hætta á því ef við uggum ekki að okkur að þetta verði til þess að hið almenna vegakerfi sitji nokkuð á hakanum á næstu árum og með því mundum við dragast verulega aftur úr öðrum þjóðum hvað samgöngur snertir. Hver skyldi svo vera arðsemi slíkrar framkvæmdar? Tillagan snýst reyndar um að það verði kannað þannig að ég vil ekki fullyrða neitt um það. En ég vil þó benda á að líkur eru á því að arðsemi þessarar framkvæmdar sé veruleg. Í fyrsta lagi eru margir af þeim köflum sem eftir eru á hringveginum með þeim arðsömustu vegaframkvæmdum sem um er að ræða og eftir er að framkvæma í okkar vegakerfi í dag. Ég vil í öðru lagi benda á það að ferðaþjónustan er sú atvinnugrein sem þó hefur gert það að verkum að samdráttur þjóðartekna var ekki meiri en raun bar vitni á síðustu árum. Ég vil nefna það í þessu sambandi að forsenda öflugrar ferðaþjónustu eru góðar samgöngur. Þá ætla ég að nefna að mönnum var tíðrætt í umræðunni fyrr í dag um ný tækifæri í sjávarútvegi. Menn benda á það réttilega að okkar stærsti og næsti markaður, Evrópumarkaðurinn, muni á næstunni m.a. kalla á ferskar matvörur í meira mæli en hefur verið. Til þess að það verði ekki bara suðvesturhorn landsins, svæðið frá Vestmannaeyjum og upp til Akraness sem liggur best við samgöngum til og frá landinu, sem njóti þessarar þróunar þá þurfa að koma til stórbættar samgöngur. Það er m.a. forsenda þess að um allt land geti orðið sú þróun að við hliðina á þeim öflugu sjávarútvegsfyrirtækjum sem eru að byggjast upp geti þrifist og byggst upp smærri fyrirtæki í sérhæfðari vinnslu sem þurfa að leita hráefnis víðar en nú er og hafi möguleika á að koma sínum afurðum á fljótan hátt á markað. Ég mun koma frekar að þessu atriði í lok ræðu minnar. Ég vil þá benda á það að stærsti þröskuldurinn sem enn er og stendur því fyrir þrifum að við getum talað um hringveginn sem alvöruveg eru samgöngurnar milli Norður- og Austurlands þar sem svo háttar til að vegi er ekki haldið opnum nema yfir sumarmánuðina. Ég tel reyndar að það kosti ekki mikla peninga að stíga fyrstu skrefin í bættum samgöngum milli Norður- og Austurlands. Það þurfi raunar ekki annað til en taka ákvörðun um að halda þeim vegi opnum yfir vetrarmánuðina eins og kostur er. Staðreyndin er nefnilega sú þó að mönnum vaxi ferðalag um Hólsfjöll oft í augum að víða er verið að halda opnum miklu snjóþyngri vegum en þarna eru og þrátt fyrir allt er lengsta vegalengd á milli byggðra bóla á leiðinni frá Mývatnssveit og austur á Jökuldal ekki nema 45 km. En hvaða möguleika mundi slíkur vegur opna? Ég ítreka aftur það sem ég sagði áðan varðandi ferðaþjónustuna. Það styttist í það að flugvellir verði bæði á Akureyri og Egilsstöðum sem geti þjónað beinu millilandaflugi og tekið á móti ferðamönnum beint. Ég minni einnig á að höfn Norrænu á Íslandi, þess fyrirtækis sem sér um samgöngur ferðamanna á sjó við önnur lönd, er á Austurlandi. Þetta mundi skapa stóraukna möguleika á samvinnu þessara landshluta í ferðamálum. Ég vil þó í öðru lagi benda á annan þátt og ekki síður mikilvægan sem tengist því sem ég ræddi áður, þ.e. varðandi útflutning á ferskum matvörum og þá kannski fyrst og fremst ferskum sjávarafurðum. Það er nú einu sinni staðreynd að með siglingu frá Austfjörðum er hægt að spara allt að sólarhring. Það tekur sólarhring styttri tíma að koma vörunni til Evrópu. Ef við tökum þetta síðan út frá sjónarmiði Norðlendinga þá mundu greiðar samgöngur við útflutningshöfn á Austurlandi geta sparað allt að öðrum sólarhring sem annars mundi taka að koma vörunni til útskipunarhafnar á Suðurlandi. Ég tel því að þarna liggi miklir möguleikar í þá veru um leið að Mið-Norðurland með því fjölbýli sem þar er og þeirri þjónustu sem þar er geti veitt Austfirðingum nokkra þjónustu sem þeir þurfa að sækja lengra í dag og Austfirðingar geti tekið að sér það hlutverk að verða að nokkru útflutningshöfn fyrir Norðurland. Ég bendi á í þessu sambandi að áhugi íbúa á Norður- og Austurlandi varðandi þetta atriði hefur að undanförnu verið mjög vaxandi. Ég benti á að ég hef fengið undirskriftir allra aðila sem stunda ferðaþjónustu í Mývatnssveit og þeir skora á þingmenn að fylgja þessu máli eftir. Ég nefni samþykkt sveitarstjórna í Fellahreppi og Egilsstaðakaupstað í þessa veru, sömuleiðis átaksverkefnis í atvinnumálum í Mývatnssveit. En nú segir kannski einhver: Höfum við fjárráð til þess að ráðast í framkvæmd sem þessa? Hvernig á að fjármagna verkið? Ég ætla ekki að benda á marga þætti en vil þó benda á nokkra ára gamalt frumkvæði 2. flm. þáltill. um sérstaka happdrættisskuldabréfaútgáfu til vegaframkvæmda við eflingu hringvegarins. Ég tel æskilegt að kanna slíkt aftur. Ég nefni einnig það sem kemur fram hjá vinnuhópi aðila vinnumarkaðarins að líklega er þessi framkvæmd það arðbær að verjanlegt er að taka til hennar sérstök erlend lán. Ég held hins vegar að ef það yrði gert væri æskilegt að áætla á hvern hátt við ætlum að endurgreiða lánið. Ætla má umferðinni að gera það að hluta og bent hefur verið á að hækkun bensíngjalds um eins og 2 kr. gæti staðið undir afborgunum og vöxtum af nokkuð myndarlegu láni til slíkra framkvæmda. Virðulegi forseti. Með sérstöku tilliti til umræðunnar í þjóðfélaginu nú, sem kallar á að gripið verði til einhverra aðgerða vil ég leggja sérstaka áherslu á að þetta máli fái skjóta afgreiðslu í meðförum Alþingis. Um leið legg ég til við hæstv. forseta að þessu máli verði vísað til síðari umr. og hv. samgn.

Herra forseti. Ég vil taka undir tillögu um að ljúka framkvæmdum við hringveginn. Þar er einkum átt við stærsta verkefnið, tenginguna milli Norður- og Austurlands, um Möðrudalsöræfi og Hólsfjöll. Ég tek einnig undir það að æskilegt væri að tillagan fengi skjótan framgang á Alþingi og ég er sannfærður um að hún nýtur víðtæks stuðnings. Það byggi ég á því að í starfsáæltun ríkisstjórnarinnar um samgöngumál sem kemur fram í hinni svokölluðu hvítu bók er þetta eina einstaka vegaframkvæmdin sem minnst er á. Ríkisstjórnin hefur sett sér að framkvæma þetta verk og vona ég svo sannarlega að tillagan fái greiðan framgang á Alþingi því að hún fellur mjög vel að þeim áformum. Það atvinnuástand hefur skapast í landinu, ekki síst í verktakaframkvæmdum, að stór og stórvirk atvinnutæki eru ónotuð. Það ætti því að vera tiltölulega hagkvæmt að ráðast í framkvæmdir um þessar mundir. Þegar vegaframkvæmdir ber á góma er rætt um það í vaxandi mæli hvaða áhrif þær hafi önnur en þau að þægilegra er að keyra nýja og uppbyggða vegi og að þeir eru oftar færir en gömlu vegirnir. Vegaframkvæmdir hafa einnig víðtæk áhrif í atvinnumálum. Í þessu sambandi má benda á að núna er lausnin talin felast í samvinnu og sameiningu fyrirtækja og sveitarfélaga á stærri landsvæðum, að hún veiti mikla hagkvæmni og sé eitt af því sem við eigum að stefna að í sókn okkar til bættra lífskjara. Ég geri ekki lítið úr þessu og tel að það verði að hugsa í stærri heildum en áður var gert og að breyttar samgöngur hafi mjög víðtæk áhrif. Tillagan gerir einmitt ráð fyrir því að við athugun á þjóðhagslegri hagkvæmni framkvæmdarinnar sé athugað hvaða sóknarfæri skapast í atvinnulífinu við þessa framkvæmd. Ég tek undir það að nauðsynlegt er að gera sér grein fyrir því. Framkvæmdinni er ekki lokið vegna þess að aðrar framkvæmdir við tengingu byggða hafa gengið fyrir þessari. Það dregur þó ekki úr því hvað áríðandi er að vinna að þessu verkefni. Þess vegna er ég eindreginn stuðningsmaður tillögunnar. Vegarstæði úr Mývatnssveit og austur á Hérað hefur ekki endanlega verið ákveðið. Töluvert miklar athuganir og skýrsla liggja fyrir um möguleg vegarstæði. Þar koma ýmsar leiðir til greina. Það kemur til greina að fara beint frá Grímsstöðum og austur um Þjóðfell, svo að ég nefni þar kennileiti. Sú leið liggur nokkuð norðarlega og er örugglega nokkuð snjóþung miðað við þá leið sem nú er farin. Að öðru leyti kemur til greina að fara þá leið sem nú er. Það er rétt sem kom fram í ræðu framsögumanns að þessi leið er ekki ýkja snjóþung miðað við það sem gerist á fjallvegum nær ströndinni. Hins vegar geta verið vond veður þarna og langt er á milli bæja. Eigi að síður á að vera mjög viðráðanlegt að halda henni opinni í venjulegu árferði miklu lengur en nú er gert og náttúrlega væri nærtækt að byrja á því. Ég tel heppilegt að leiðin liggi einhvers staðar nálægt því sem hún liggur nú. Það kæmi til greina að fara svokallaðan Langadal og austur í Jökuldalsheiði en gallinn er sá að Möðrudalur fer úr alfaraleið og þá lengist á milli byggðra bóla. En auðvitað er nauðsynlegt að eitthvert athvarf sé á leiðinni eins og hefur verið til þessa. Akstursleiðin milli Egilsstaða og Akureyrar er um 280 km. Á góðum vegi er þetta um þriggja tíma akstur sem er ekki mikið á þeim bifreiðum sem við höfum nú orðið yfir að ráða. Auðvitað mundi þessi framkvæmd því auka mjög og greiða fyrir samskiptum milli Norður- og Austurlands. Hún hefði einnig mikla þýðingu fyrir vaxandi ferðamannaþjónustu á þessu svæði svo ég tali nú ekki um aðra flutninga sem mundu þá koma mjög til greina, t.d. í sambandi við sjávarútveginn eins og hv. frsm. kom inn á í ræðu sinni. Ég ætla ekki að halda lengri ræðu um þetta mál að sinni. Ég er fylgjandi því að athugun fari fram. Eins og ég sagði í upphafi ræðu minnar fellur sú athugun mjög vel að áformum ríkisstjórnarinnar því hún hefur sett sér að flýta þessu verkefni. Tillagan ætti því að hafa greiða leið í gegnum þingið og njóta víðtæks stuðnings á Alþingi.

Herra forseti. Ég vil byrja á að lýsa yfir stuðningi mínum við þá till. sem er til umræðu. Tenging hringvegarins eða lokauppbygging hans á milli Austurlands og Norðurlands er forgangsmál fyrir Austfirðinga auk uppbyggingar Egilsstaðaflugvallar. Það er sannfæring mín að lokauppbygging þessa vegarkafla, svo og hringvegarins suður frá Egilsstöðum, verði undirstaða atvinnuþróunar á Austurlandi í náinni framtíð. Hv. síðasti ræðumaður fór nokkrum orðum m.a. um vegarstæði á þessari leið og víst er um að þar er ýmislegt ókannað. Þegar vegarstæði á milli Norður- og Austurlands yfir Mývatnsöræfi og Möðrudalsfjallgarða verður endanlega ákveðið tel ég nauðsynlegt að kannað verði til hlítar hvort með vegarlagningunni verði með einhverjum hætti hægt að minnka eða rjúfa einangrun Vopnafjarðar, þó hún verði nú kannski aldrei rofin. En möguleikar eru fyrir hendi á að stytta verulega þá leið sem er t.d. á milli Vopnafjarðar og annarra svæða sunnar á Austfjörðum. Þetta atriði hlýtur að koma til athugunar þegar verkið verður unnið. Ég hygg nú samt að Austfirðingar muni ekki deila um þessa hluti ef líkur eru á að framkvæmdir byrji. Þetta er ekki eini kafli hringvegarins sem er ófrágenginn. Hluta hringvegarins á milli Eyjafjarðar og Skagafjarðar er ólokið. Á Austfjörðum er annar kafli er ófrágenginn og hlýtur að koma til athugunar í tengslum við þessa könnun, þ.e. óákveðið er hvaða leið verður farin suður frá Egilsstöðum, hvort þjóðvegi 1 verði fylgt um Breiðdalsheiði, hvort hringvegurinn verður byggður upp með ströndinni frá Reyðarfirði til Breiðdals eða eins og varpað hefur verið fram í umræðunni núna á undanförnum vikum að kanna vegarlagningu yfir Öxi. Ég hef ásamt hv. þm. Jóni Kristjánssyni flutt tillögu sem kemur vonandi til umræðu síðar í vetur um könnun á gerð jarðganga milli Fáskrúðsfjarðar og Reyðarfjarðar. Ég lít svo á að það hljóti að vera hlutur sem kanna verður í þessu samhengi, ekki síst vegna þess að það getur þjónað fleiri markmiðum en nákvæmlega þeim að ljúka gerð hringvegarins. Að mínum dómi gæti það orðið veigamikill þáttur í þeirri byggðaþróun sem líkleg er á næstunni og byggir mikið á því að stytta vegalengdir á milli þéttbýlisstaða og skapa þannig stærri verslunar- og þjónustusvæði, nýjar forsendur í atvinnuuppbyggingu eins og hv. frsm. kom vel að. Möguleikar hinna dreifðu byggða, ekki síst við sjávarsíðuna, munu í framtíðinni byggjast á því hversu auðveldlega við komum afla, sem kemur á land, á markað og hversu vel við liggjum við stærri markaðssvæðum. Ég er að vísu ekki alls kostar trúaður á að hagkvæmni stærðarinnar sé upphaf og endir allra hluta eins og virðist vera í umræðunni í dag varðandi atvinnumál, þar sem leysa á öll vandamál með stækkun fyrirtækja, vandamál sveitarfélaga með sameiningu sveitarfélaga og svo má lengi telja. Ég vil heldur ekki hafna þeim kostum sem þessir möguleikar geta boðið upp á. Þess vegna lít ég svo á að við uppbyggingu samgöngumannvirkja á næstu árum hljóti að verða að kanna arðsemina m.a. út frá því hvaða möguleikar geta skapast í byggðarþróun, í uppbyggingu atvinnulífs og í ódýrari þjónustu opinberra aðila. Ég ítreka stuðning minn við tillöguna og vænti þess að hún nái fram að ganga þannig að á næstu vikum og mánuðum verði hægt að hefja þá könnun sem lögð er til og að hún geti komið sem fyrst til hagsbóta öllum landsmönnum, ekki eingöngu íbúum Norður- og Austurlands.

Herra forseti. Mig langar fyrst að þakka hv. síðasta ræðumanni og raunar líka hv. þm. Jóni Kristjánssyni fyrir stuðning við þetta merka mál. Af því tilefni leyfi ég mér að rifja upp gang málsins eða hluta af því með því að geta um það að hinn 16. maí 1975 var samþykkt endanlega við lokaafgreiðslu í hv. Ed. með 18 shlj. atkv. að setja lög um norðurveg og austurveg. Þingmenn sameinuðust um að láta happdrættisfé renna í þessa framkvæmd og ljúka veginum frá Akureyri til Reykjavíkur og síðan frá Reykjavík til Egilsstaða á 3--4 árum. Ég vil sérstaklega geta þess að Reykvíkingar voru ekki síður áfram um það að þessi vegur yrði lagður en við sem börðumst þá fyrir dreifbýlið og það er rétt, sem komið hefur fram, að þetta er fyrir landið allt í heild. Nú er komið að því að þessu verður að hrinda í framkvæmd. Lögin, sem voru sett, báru aldrei hinn tilætlaða árangur. Fyrst var tekið af þessu fé í Borgarfjarðarbrú sem var sérverkefni og átti ekkert skylt við þetta frv. og síðan var neitað um fjárveitingar með þeim röksemdum að engir peningar væru til. Það er svolítið svipað því sem sagt er enn þann dag í dag: Það verður verðbólga, það verður þetta og það verður hitt ef við leggjum almennilega vegi. Auðvitað eru vegir grundvallarforsenda þess að lífvænlegt sé í landinu. Auðvitað átti vegurinn að vera kominn fyrir meira en áratug. Samkvæmt lögum átti að byrja á honum fyrir 17 árum. Þetta var einróma vilji Alþingis. Enn erum við að biðja um að þessu sé nú loksins lokið. Satt að segja hálfhitnar mér í hamsi við að rifja þessa forsögu upp. Ég er ekki að ásaka neina sérstaka flokka. Minn flokkur var alveg eins og allir aðrir, hann sagði: Það eru engir peningar til. Ísland hefur ekki efni á því að leggja vegi. Ísland hefur ekki efni á að gera þetta og gera hitt. Ég neita að hlusta á slíkan áróður, slíka endaleysu. Peningar eru ávísanir á verðmæti, annað ekki. Ísland á meiri verðmæti nú en nokkru sinni áður og átti miklu meiri en nóg verðmæti eins og sýndi sig í happdrættislánunum. Fólkið keypti bréfin en Alþingi sveikst um að framkvæma þann vilja sinn og fólksins að nota peningana í réttum tilgangi. Síðan var hægt að bjóða skuldabréfin út. Allir vildu kaupa þau. Þau voru með eðlilegum vöxtum og þau voru verðtryggð. Haldið þið að við hefðum ekki grætt á því ef við hefðum klárað þetta verkefni? Við skulum ekki vera að tala um það núna einn ganginn í viðbót. Vegurinn er auðvitað forsenda þess að fólkið um allt land geti unað við hag sinn. Það vill hafa sömu þægindi og Reykvíkingar hafa. Það hefur að sumu leyti meiri þægindi. Það sagði ég þá og það segi ég enn. Ég breyti ekki um skoðun vegna þess að ég sé í þessu kjördæminu eða hinu. Ég er kosinn á Alþingi og ég get sagt allt það sem ég sagði í öllum þeim ræðum sem ég hélt um þessi mál þá af því að auðvitað var það tekið upp á hverju einasta ári og krafist þess að lögunum yrði framfylgt en það var bara ekki gert. En ég vona nú að í þetta skipti verði lögum og ályktunum Alþingis fylgt, þeirri sem núna er t.d. flutt og ég þakka sérstaklega fyrir að hafa fengið að vera meðflutningsmaður að. Ég veit ekki hvort ástæða er til að vera að orðlengja þetta. Þessu verkefni verður að ljúka og auðvitað skiptir ekki nokkru minnsta máli þó að tekið sé fjármagn erlendis frá eða hvaðan sem er. Peningamarkaðurinn er að verða alþjóðlegur nema hér höfum við allt of háa vexti. En annars eru peningar auðvitað notaðir til þess að gera fólk ríkt, þjóðir ríkar. Við tókum peninga til að kaupa alla togara á þessari öld, hvert einasta atvinnutækifæri á þessari öld, fram eftir öldinni. Auðvitað var byggt fyrir lánsfé. Engir peningar voru þá til á Íslandi. Engin verðmæti voru til nema landið sjálft sem er auðvitað aðalverðmætið og það eina sem skiptir máli þegar á heildina er litið og það er auðvitað landið sjálft sem er svo gífurlega verðmætt. Ég held að ég hafi sagt í tveimur ræðum í gær --- sem kannski enginn hefur tekið eftir af því að það voru ekki blaðamenn --- að við værum að eignast stærra yfirborð af jörðinni en öll Evrópa er, öll Mið-Evrópa og Suður-Evrópa og þetta sem sumir hverjir vilja jafnvel fara að gerast aðilar að. Verðmæti okkar þegar við erum búnir að framkvæma það sem við getum gert og eigum að gera samkvæmt hafréttarsáttmálanum að réttindi okkar á Hatton-Rockall svæðinu, 350 mílurnar á Reykjaneshrygg og síðan að loka öllu svæðinu í samvinnu við Norðmenn og Kanadamenn frá Noregs- og Skotlandsströndum yfir til Kanada. Þetta er allt að byrja. Það er leitað til Íslendinga til þess að verja miðin fyrir utan 200 mílur við Kanada. Við þurfum svo sannarlega á Helga Hallvarðssyni að halda til þess að verja mið okkar fyrir utan 200 mílurnar. Við eigum 350 mílur og það vorum meira að segja við í sendinefnd Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum, Benedikt Gröndal, Lúðvík Jósepsson og Þórarinn Þórarinsson frá þingflokkunum og aumingja ég. Við sömdum um það við Rússa af öllum mönnum að á neðansjávarhryggjum skyldi eðlileg framlenging landsins stöðvast vð 350 mílur. Rússarnir sögðu við okkur: Þið ætlið 2.000 mílur suður í höf af því að Ísland er efsti punktur í Norður-Atlantshafi þá er hann ,,national prolongation`` eins og það heitir á enskunni, óslitin framlenging niðri í hafsbotninum. Hún er suður úr öllu og við sögðum nei, nei, við ætlum ekkert að gera slíka kröfu en hvað viljið þið hleypa okkur langt? Rússinn var þá reyndar ekki kominn lengra en með 50 mílur. Seinna skýrðist af hverju það var. Það var Treholt-málið og það allt saman. Norðmennirnir voru dragbítar, t.d. í sambandi við 200 mílurnar en gleymum því. Þá sagði einhver: Þá má bæta a.m.k. við öðrum 200 og þá sagði einhver: Hafið þið það þá 350 í heildina, og það rúllaði í gegnum allan hafréttarsáttmálann. Ekki einn einasti maður á þinginu andmælti þessu. Já, 350. Við eigum þetta. Þetta er fullveldisréttur. Enginn má snerta þennan hafsbotn. Auðvitað þarf að verja hann og hrekja menn í burtu eins og Kanadamenn eru að gera. Kanadamenn eru komnir á undan okkur núna. Þeir voru raunar líka að átta sig á því. Við vorum alltaf með hugann við 200 mílurnar eins og þið getið ímyndað ykkur og við héldum að það væri endir heimsins. Allt í einu komu Kanadamenn upp með það. En það er hafsbotn lengra út og Bandaríkjamenn voru þeir fyrstu sem tóku 200 mílur af hafsbotni en það gerðist 1945 þegar Truman Bandaríkjaforseti lýsti yfir eignarhaldi Bandaríkjanna á 200 mílum og tók sér það. Hann hafði valdið. Auðvitað var þá skrifað í New York Times t.d. --- ég á þann leiðara einhvers staðar --- að það liggi í hlutarins eðli að sá sem eignast hafsbotninni eignist hafið fyrir ofan líka. Þá fóru Suður-Ameríkuþjóðirnar í gang og þá fórum við og aðrir í gang. Þessi saga er ekki endilega til að vera að rifja hana sérstaklega upp, en allt tengist þetta náttúrlega saman. Þessi litla þjóð á auðvitað að reyna að sameinast um það sem máli skiptir og þetta mál er auðvitað lítill angi af því og þó stór.

Hæstv. forseti. Ég ætla ekki að fjalla hér um landgrunnsmálið þó að það væri vissulega freistandi því að skoðanir mínar og hv. síðasta ræðumanns fara merkilega vel saman í því máli. Hins vegar er freistandi að ræða örlítið um það sem hv. síðasti ræðumaður kom inn á hver afdrif ályktana Alþingis eru yfirleitt og hvernig vilji Alþingis er virtur. Það hefur nefnilega berlega komið í ljós á síðustu árum að hann er oft og tíðum hundsaður og þarf varla að nefna mörg dæmi því til stuðnings. En það er freistandi að nefna nokkur. Ég get nefnt mjög nýlegt dæmi sem er hið svokallaða þyrlumál þar sem vilji Alþingis kom ítrekað fram, bæði í formi samþykktar á þál. sjálfri og einnig með samþykkt lánsfjárlaga. En sá vilji var ekki virtur. Ég get nefnt annað dæmi sem er þál. sem ég ásamt fleirum fékk samþykkta fyrir einum 3--4 árum sem var um neyðarsíma sem átti að setja upp á hættulegum fjallvegum. Þeirri framkvæmd hefur ekki enn verið hrundið í gang þrátt fyrir að tilefni hafi vissulega gefist til og mannslífum hafi meira að segja verið fórnað. Á síðsta þingi var einnig samþykkt þál. um uppsetningu vegriða. Áætlun um það átti að leggja fyrir 1. okt. 1991 en ekkert bólar á henni. Þannig væri lengi hægt að telja og vissulega er áhyggjuefni fyrir okkur sem hér störfum og leggjum vinnu í að búa til þáltill. og berjast fyrir þeim bæði í þingsal og eins í nefndum að þegar þeirri baráttu er loksins lokið og við teljum okkur hafa náð árangri, þá fara þau til ríkisstjórnar og þar fara þau beint í salthauginn. Þarna verða menn að taka til hendi og lemja hnefanum í borðið. Mér þykir athyglisvert þegar tillaga eins og þessi er borin fram, þá situr að ég hygg aðeins einn fulltrúi samgn. í salnum, hv. þm. Jóna Valgerður Kristjánsdóttir, og er það virðingarvert af hennar hálfu. En ég hefði mjög gjarnan viljað sjá fleiri fulltrúa þeirrar nefndar þegar svo stórt mál sem þetta er til umræðu. Ég vil þakka flutningsmönnum þessarar tillögu fyrir framlagningu hennar. Ég tel þetta þarft mál og kem fyrst og fremst upp til þess að taka undir tillöguna, tel sjálfsagt að þessar kannanir sem farið er fram á verði gerðar og stóri draumurinn fái vonandi sem fyrst að rætast þannig að hringveginum verði lokið. Ekki er hægt að segja að neinn frekjutónn ríki í tillögunni. Það er spurningin um að kanna og leggja mat á hluti og ég sé því ekkert til fyrirstöðu að ríkisstjórnin láti slíkt starf fara fram. Ég tek undir að málið verður að fá snögga afgreiðslu ef þetta á að geta orðið að veruleika að framkvæmdir eins og þessi till. gerir ráð fyrir eiga að geta farið fram á þessu ári. Því er mjög brýnt að nefndin vinni hratt að málinu og tefji það ekki frekar en nauðsynlegt er. Auðvitað tek ég undir það í því ástandi sem nú er í þjóðfélaginu að þá þurfum við að leita allra ráða til þess að finna og skapa atvinnutækifæri. Vissulega mundi þetta gera það og ekki veitir af. Þetta mundi jafnframt glæða atvinnulífið í landinu í verslun, í þjónustu, í iðnaði, í sjávarútvegi að ógleymdum ferðamannaiðnaðinum þannig að hér er vissulega um þarft mál að ræða. Mér finnst freistandi að óska eftir því að hv. samgn. láti kanna það jafnframt þegar hún fer yfir málið að möguleikinn á notkun steypu verði kannaður til hlítar. Allt of lítið er gert af því í landinu að nota steypu til vegagerðar og ég tel að nefndin eigi að láta kanna hagkvæmni þess að nota steypu með tilliti til endingar, til þols og að sjálfsögðu með fjárhagslega hagsmuni í huga. Í mínum huga er enginn vafi að steypan er það sem koma skal þannig að ég óska eftir því og ég bið þann eina fulltrúa samgn. sem hér situr að bera þessi skilaboð til nefndarinnar. Þá finnst mér líka freistandi að minna á að þjóðvegur 1, hringvegurinn, er ekki alls staðar aðalbraut. Ég hef reyndar líka flutt tillögu um að hann verði gerður að aðalbraut og fengið þau svör frá sitjandi ráðherrum og Vegagerð að það þyki of dýrt. Ég get ekki tekið undir þau rök, m.a. vegna þess að menn álíta yfir höfuð að þjóðvegur 1 sé aðalbraut og beinlínis þess vegna hafa orðið fjölmörg slys sem ég tel að hægt sé á ódýran hátt að koma í veg fyrir. Ekki þarf að nefna mörg dæmi. Ég get nefnt eitt dæmi sem er þó búið að laga núna, sem betur fer. Á vesturleið koma menn að veg sem liggur að Leirársveitarskóla, Leirársveit, og hann hafði rétt á þjóðveg 1. Menn gerðu sér ekki grein fyrir þessu enda hafa þarna orðið fjölmörg slys. Og svona væri vafalaust hægt að tína upp marga vegarkafla. Hæstv. forseti. Ég kom fyrst og fremst upp til þess að taka undir tillöguna og ég vona að hv. samgn. taki rösklega á málinu og afgreiði það sem allra fyrst.

Herra forseti. Ég held að gjarnan megi skipta umfjöllun þessarar tillögu í tvennt. Annars vegar spurninguna um það hvort álitlegt og rétt sé að auka vegaframkvæmdir og grípa jafnvel til sérstakrar fjáröflunar eða lántöku í því skyni og hins vegar til hvaða framkvæmda í vegakerfinu skynsamlegt væri að líta ef menn taka ákvörðun um að auka vegaframkvæmdir að marki umfram það sem áætlanir gera ráð fyrir. Ég tek það fram strax að ég er og hef lengi verið sammála hinu fyrra. Ég held að það sé tvímælalaust einn allra álitlegasti kostur okkar Íslendinga, þjóðhagslega séð, að leggja fé í uppbyggingu samgöngukerfisins í landinu. Reyndar er það svo að flestar kannanir og útreikninga ber að sama brunni í þeim efnum þ.e. að fáar ef nokkrar framkvæmdir búa yfir jafnmikilli innri arðsemi eins og einmitt samgöngubætur í nútímaþjóðfélögum. Gjarnan er fullyrt að um 10% af innri arðsemi sé fólgin í því að byggja upp nútímasamgöngur á landi í stað lélegri sem fyrir eru eða engra. Ég er því fylgjandi og hef lengi verið, svo ég tali nú ekki um ósköpin við núverandi aðstæður í atvinnu- og efnahagsmálum í landinu, að menn skoði alveg ofan í kjölinn hvort ekki sé með einhverjum hætti hægt að auka framvæmdir og gera meira þar en áformað er. Það er að vísu svolítið öfugsnúið að ræða um tillögu af þessu tagi nokkrum dögum eftir að niðurskurðarþingsályktunartillaga að vegáætlun hefur verið til umfjöllunar og flutt af hæstv. samgrh. Vissulega er svolítið mótsagnakennt að dagskráin skuli raðast þannig upp í þinginu. Að mínu mati breytir það engu um að auðvitað er sjálfsagt mál að taka vel á móti og skoða hugmyndir um að grípa til sérstakra ráðstafana og fjáröflunar til vegaframkvæmda. Varðandi það atriði að beina þeim framkvæmdum að því að byggja upp hringveginn skil ég það svo að menn séu í grófum dráttum að tala um þjóðveg 1. Nú má deila um það, það er skilgreiningaratriði, hvort líta beri alls staðar svo á að þjóðvegur 1 sé hringvegurinn. Ég nefni sem dæmi vegakerfið á Austurlandi þar sem þjóðvegur 1 liggur um Breiðdalsheiði en aðalumferðaræðin liggur veginn með fjörðum. Yfir vetrartímann má því a.m.k. segja að hringvegurinn liggi með ströndinni. Nokkur fleiri dæmi af því tagi má nefna um hringveginn. Eftir því sem uppbyggingu hringvegarins eða þjóðvegar 1 miðar áfram fara menn að skoða þá spotta sem eftir eru. Ég held að ég muni það rétt að í umræðum um langtímaáætlun á þingi fyrir nokkru nefndi ég þann möguleika og álit mitt að innan tveggja til fimm ára hlytu menn að taka þá búta sem eftir væru á hringveginum, segjum þá eins til þriggja ára núna, og skoða það sem sjálfstætt verkefni að ljúka hringveginum. Það er rétt að í þeirri áætlunargerð sem unnið er eftir í vegamálum er hringvegurinn sem ein heildstæð eining óháð kjördæmum og ekki sérstaklega undir þegar skipting vegafjár er ákvörðuð. Þess hefur vissulega gætt í nokkrum mæli að eyður séu á hringveginum á mörkun kjördæma vegna þess að skipting vegafjárins innan hinna einstöku kjördæma hefur meira miðað að því að búa þar til tengingu innan héraðs eða innan fjórðungs. Í því sambandi er sú hugsun, sem liggur að baki þessarar tillögu, skynsamleg að í áætlanagerð verði litið til hringvegarins sérstaklega. Ég vil þó láta það sjónarmið mitt koma hér fram og ég vona að það misskiljist ekki og hvorki tillögumenn né aðrir taki það sem andstöðu við tillöguna að ég held að menn þurfi að fara mjög vandlega í gegnum það áður en þeir taka ákvarðanir um að ráðstafa auknu fjármagni til vegaframkvæmda öðruvísi en sem hluta af hinum almennu vegaframkvæmdum á grundvelli vegáætlunar og langtímaáætlunar sem fyrir liggur. Það er af þeim ósköp einföldu ástæðum að þar hefur mikilvæg áætlanagerð farið fram. Þar hafa margir lagt hönd á plóginn og ekki síst þingmenn kjördæmanna og orðið ásáttir um tiltekna forgangsröðun framkvæmda. Óhjákvæmilega mundu vakna spurningar ef við hefðum 2--3 milljarða til ráðstöfunar aukalega, til viðbótar því vegafé sem er eða horfir til samkvæmt vegáætlun. Ef ákveðið yrði að ráðstafa því öllu í það verkefni að ljúka hringveginum þá mundu örugglega vakna spurningar varðandi einstakar tengingar, hvort þær mættu bíða, t.d. tengingar milli héraða eða þéttbýlissvæða innan héraðs eða milli fjórðunga sem ekki þurfa endilega að liggja á hringveginum. Þetta held ég að liggi í hlutarins eðli og er ekki sagt hér til að varpa neinni rýrð á tillöguna eða þá hugsun sem að baki hennar býr. Þetta er ósköp einfaldlega hinn praktíski veruleiki sem mun blasa við mönnum jafnan þegar þeir fara að skoða þessi mál og ræða forgangsröðun verkefna. Mikið hefur verið rætt um tenginguna milli Norðurlands og Austurlands og lögð mikil áhersla á að það sé brýnt að bæta þar úr. Það er allt rétt sem sagt er um það en það er hins vegar mjög stórt verkefni. Ég hef stundum spurt þingmenn Austfjarðakjördæmis að því hvort þeir telji líklegt að enn um sinn, meðan jafnmikilvæg verkefni eru óunnin varðandi tengingu byggðarlaganna innbyrðis á Austfjörðum, bara af hefðbundinni vegagerð og lagningu bundins slitlags á því svæði, séu menn líklegir til að fallast á að draga úr framkvæmdum á allra næstu árum á Austurlandi. Ég tala ekki um stöðva slíkar framkvæmdir innan fjórðungsins en setja hundruð milljóna kr. í uppbyggingu þess hluta tengingarinnar milli Norðurlands og Austurlands sem kæmi í Austfjarðakjördæmi og er auðvitað stærsti hlutinn. Ég held að það mundi vefjast dálítið fyrir mönnum í því kjördæmi. Það er mín spá og þetta segi ég óskað einfaldlega til að minna menn á þann veruleika sem mun blasa við þeim. Ég er ekki með þessu að draga úr mikilvægi þess að reynt verði að ráðast í þetta verkefni og að sjálfsögðu verður það gert. Hér er eingöngu spurningin um tíma eða forgangsröðun verkefna. Ég fagna því að tillagan er fram komin og vona að hún komist til samgn. og verði tekin inn í þá vinnu sem er þar vegna þess að vegáætlun liggur fyrir þinginu. Ég lýsi almennt mjög jákvæðum sjónarmiðum gagnvart meginefni tillögunnar, að afla aukins fjár til vegagerðar. Ég tel sjálfsagt mál að skoða hringveginn sértaklega í því sambandi, þar með talda tengingu Norðurlands og Austurlands. Hins vegar held ég að þetta verk verði að vinna í samhengi við og sem hluti af vegamálunum í almennu samhengi, þ.e. hvar og hvenær peningum skuli varið á hverjum tíma.

Virðulegi forseti. Ég vil í tilefni af því sem kom fram hjá hv. síðasta ræðumanni rifja upp og vekja athygli á því að býsna stór hluti af því sem er óuppbyggt af veginum á milli Egilsstaða og Reykjahlíðar í Mývatnssveit er í byggð á Austurlandi, þ.e. vegurinn norður frá Egilsstöðum upp Jökuldal og upp fyrir Skjöldólfsstaði. Þótt ég ætli ekki að fara að svara hér fyrir hv. þm. Austfirðinga hef ég samt trú á því að ekki muni vefjast mjög mikið fyrir þeim sá hluti uppbyggingar norðurvegar. Þetta vildi ég aðeins að kæmi fram en að öðru leyti er ég ekki svo mjög ósammála bollaleggingum hv. síðasta ræðumanns.

Herra forseti. Það er mikið rétt sem síðasti ræðumaður sagði áðan, hv. 3. þm. Austurl., að sem betur fer er það svo að verulegur hluti af þessum vegi, Felli og Jökuldal, er í byggð og nýtist sem slíkur innan þess héraðs eða fjórðungs. En það er líka geysilega stórt og mikið verkefni að byggja upp það sem eftir er, úr byggð og upp á kjördæmismörk hvort sem það yrði við Biskupsháls eða annars staðar þar sem vegarendarnir mættust milli Norðurlands og Austurlands. Ég var ósköp einfaldlega að draga inn í umræðuna þennan veruleika sem ég hygg að blasi við mönnum, bæði í einstökum kjördæmum og sérfræðingum Vegagerðarinnar og öðrum sem um þessa hluti fjalla. Ég vil nefna sem dæmi til að skýra enn frekar mál mitt, þá áherslu sem þingmenn Norðurl. e. urðu blessunarlega ásáttir um upp úr 1980 og hafa framfylgt síðan. Þegar menn skoðuðu vegakerfið í því kjördæmi þá var það niðurstaðan að leggja mesta áherslu á tenginguna innan kjördæmis, öxulinn Húasvík, Vaðlaheiði og Leiruveg til Akureyrar og frá Akureyri til Dalvíkur og frá Dalvík til Ólafsfjarðar. Þetta var gert og þessu var framfylgt, unnið var markvisst að því að byggja upp þennan öxul í gegnum kjördæmið en láta hins vegar hringveginn og þar með talda tenginguna frá Akureyri um Hörgárdal og Öxnadal bíða. Hins vegar er núna verið að ráðast í það verkefni og framkvæma það og komið langleiðina að ljúka því. Slíkar ákvarðanir geta menn þurft að taka og eiga að taka af skynsamlegu viti á grundvelli bestu fáanlegra upplýsinga og rökræðna. Það er alveg eins með þetta dæmi sem hér blasir við okkur og önnur af þessu tagi í vegamálunum. Menn þurfa að ræða þau og skoða og taka síðan ákvarðanir. Það er um að gera að vinna þessa hluti eftir einhverri stefnu en hringla ekki með þá ár frá ári. Að sjálfsögðu er það þannig að ef menn taka ákvörðun um að ráðast í tenginguna milli Norðurlands og Austurlands, þá eiga menn að setja fullan kraft í það verkefni. Og þess vegna verða menn að vera tilbúnir til þess að láta aðrar framkvæmdir liggja í láginni eða vera í lágmarki á meðan til þess að vera ekki að dreifa kröftunum út um dal og hól. Þess vegna er það dálítið stór ákvörðun að taka að fara í uppbyggingu á vegakerfinu sem er meira og minna öll leiðin frá vegamótum við Kröfluvirkjun og niður undir Egilsstaði.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka fyrir það að þessi tillaga skuli komin fram og ég þakka þeim flm. sem þar eiga hlut að máli. Ég tel að það sé mjög tímabært og reyndar alltaf tímabært að ræða um það að bæta samgöngur og leggja í þær arðbæru framkvæmdir sem ég tel að vegaframkvæmdir eða bætur á vegakerfinu séu. Það hefur alltaf verið talið hagkvæmt. Vegagerðin telur það hagkvæmt í dag og hefur gert í mörg ár. Miðað við það atvinnuástand sem er í dag, getum við ekki neitað því að það væri atvinnuskapandi, bæði fyrir almenna launamenn og fyrir verktakastarfsemi í landinu. Sú ákvörðun var tekin á sínum tíma, þegar hringveginum var lokið, eins og hér hefur komið fram fyrr í dag, að þá voru boðin út skuldabréf á almennum markaði. Það var einnig gert þegar vegurinn var tengdur um Ísafjarðardjúp, þá voru einnig boðin út skuldabréf og þá sérstaklega innan þess landshluta til þess að ljúka veginum um Ísafjarðardjúp og tengja þar með Ísafjörð um Ísafjarðardjúp við aðra landshluta. Af því að ég er nú farin að ræða um Ísafjarðardjúp og Vestfirði, þá langar mig til að benda hv. alþm. á það að þegar menn ræða um hringveginn um landið, þá er yfirleitt alltaf einn landshluti undan skilinn. Það er talað um hringveg milli Norðurlands, Suðurlands og Austurlands en hringvegurinn um Vestfirði er ekki inni í dæminu. Það er nokkur hugsanavilla þar sem náttúran tók þá ákvörðun að Vestfirðir skyldu ekki vera eyja við landið heldur fasttengdir að þá skuli stjórnvöld hafa tekið þá ákvörðun að hringvegurinn um landið nái ekki til Vestfjarða. Ég held að það hafi valdið því að seinkun hefur orðið á ýmsum vegaframkvæmdum á Vestfjörðum sem hefðu átt að vera komnar fyrir löngu þótt ég sé á engan hátt að vanþakka þær framkvæmdir sem þar eru í gangi í dag. Fyrir nokkrum vikum var rætt mikið um breikkun Reykjanesbrautar til þess að koma til móts við þá verktakastarfsemi í landinu sem horfir fram á atvinnuleysi á næstu mánuðum. Hæstv. ríkisstjórn tók þá ákvörðun að stuðla ekki að því að það verði gert núna. Það er spurning hvort hún tekur jákvæðar í það að ljúka þessum hringvegi með betri tengingu. Að vísu hefur hæstv. samgrh. lýst yfir áhuga sínum á því að bæta tengingu milli Norðurlands og Austurlands en ekkert ákveðið hefur þó enn komið fram um það. Ég hef gagnrýnt áður niðurskurð í breyttri vegáætlun sem nýlega kom fram sem getur verið á bilinu 750--1.000 millj. kr. Það er því ansi hætt við því að ekki verði nægilega vel tekið í þetta átak sem hér er verið að ræða um í samgöngumálum, að ljúka framkvæmdum við hringveginn. Það væri, eins og ég sagði áðan, vissulega þess virði bæði vegna atvinnuástands og annarra atriða. Ég vil taka það sérstaklega fram að þegar við ræðum um samgöngumál, um betri vegi og betri samgöngur á landinu og um byggðastefnu, þá eru það fyrst og fremst samgöngumálin sem skipta máli. Þau eru númer eitt, tvö og þrjú í jákvæðri byggðastefnu. Það er jákvætt að bæta samgöngur vegna þess að þær koma inn á svo marga aðra þætti í opinberri þjónustu, atvinnulífi og félagslífi landsmanna. Allt sem gert er í því skyni að bæta samgöngur og tengja þannig landshlutana betur saman er jákvæð byggðastefna. Ég vil því hvetja til þess, ef nokkur möguleiki er, að hæstv. ríkisstjórn skoði þetta mál í fullri alvöru, miðað við það ástand sem ríkir í þjóðfélaginu, og verði svo stórhuga að hún stuðli að því að þessi tillaga nái fram að ganga.

Virðulegi forseti. Hér er til umræðu nokkuð athyglisverð till. til þál. um átak í vegamálum, að vísu á afmörkuðu sviði. Það kemur fram að að baki tillögunnar liggur ákveðið sjónarmið sem ég vil taka undir. Það er, eins og fram kemur í greinargerð, að afkastamikið samgöngukerfi, eins og kallað er, er talið vera ein meginforsenda öflugs atvinnulífs og að góðar samgöngur séu forsenda þess að unnt sé að nýta um land allt þau tækifæri sem liggja í atvinnugreinum eins og sjávarútvegi. Enn fremur vil ég taka undir það sjónarmið sem fram kemur í greinargerð að réttlætanlegt sé við ákveðin skilyrði að skilgreina verkefni sem sérverkefni og fjármagna þau sérstaklega, jafnvel með lántöku af einhverju tagi. Ég vildi bæta við umræðu um þetta verkefni, sem hér er gerð tillaga um að verði tekið sérstaklega út úr, að það verður í sjálfu sér að líta á þau sérverkefni sem menn ákveða að ráðast í út frá samgöngumálum almennt og þeirri stefnu sem er á hverjum tíma svo um sé að ræða eitthvert samhengi þar á milli. Ég tel að við eigum að nýta okkur þá möguleika og þá getu sem við höfum til að taka lánsfé til þess að fjármagna afmörkuð verkefni og bæta samgöngur þar sem þær eru slæmar og ráðast í stórvirki þar sem þess er þörf, t.d. jarðgangagerð. Ég hef nokkrar efasemdir um að hringvegurinn sé það verkefni sem er brýnast og við ættum að beina kröftum okkar að. Það eru e.t.v. á hringveginum vegarkaflar sem ekki eru nægilega góðir og nauðsynlegt að bæta úr á þeim köflum. En mér finnst það brýnna verkefni að halda áfram þeirri stefnu, sem menn hafa haft, að tengja saman byggðir innbyrðis innan svæða og í öðru lagi að tengja saman landsvæði. Verulega mikið vantar á nægilega hafi skilað fram á veginn í þeim efnum. Ég bendi á að svonefndur hringvegur sniðgengur nánast alveg það kjördæmi þar sem vegalengdir eru hvað mestar, Vestfjarðakjördæmi. Hann sniðgengur líka annað landsvæði þar sem vegasamgöngur eru nokkuð misjafnar og vegakerfið misjafnt. Þar á ég við Snæfellsnes. Ég hygg að það væri mikilvægara að leggja fé, sem menn geta aflað í þessu skyni, til úrbóta á svæðum eins og Vestfjörðum og Austfjörðum. Ég held að það sé ein helsta viðspyrna í þeirri byggðaöfugþróun sem átt hefur sér stað um nokkurt skeið. Að öðru leyti vil ég ítreka að ég er sammála því viðhorfi sem liggur að baki tillögunni þótt ég sé ekki fyllilega sammála þeirri áherslu að þetta verkefni sé það sem beri að taka út úr. Ég get enn fremur látið það koma fram að ég tel það t.d. ekki mjög skynsamlegt að menn taki lán til að bora göng undir Hvalfjörð því sú lánsfjáröflun rýrir vissulega getu okkar til þess að taka lánsfé í önnur verkefni. Menn geta svo sem haft misjafnar skoðanir á því hvað sé brýnast í einstökum verkefnum. En ég vil, virðulegi forseti, taka undir það að ég vonast til þess að tillagan komist til nefndar og fái þar umfjöllun og afgreiðslu. Gott væri ef hún liti þannig út, þegar hún kemur úr nefnd, að þar væri mætt nokkuð þeim sjónarmiðum sem ég hef talað fyrir.

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að lengja þessa umræðu mikið. Það virðist vera orðið hlutskipti mitt á þessum fallega degi að taka undir með framsóknarmönnum. Það er auðvitað svo að um efni þeirrar tillögu sem hér er lögð fram er farið nokkrum orðum í hinni merku hvítbók sem ég veit að flutningsmenn hafa lesið út og inn. Þar er sérstaklega tekið fram að hraða eigi lagningu bundins slitlags á hringveginn og vinna að tengingu milli landshluta. Ég verð að segja að ég fagna því að Framsfl. skuli með þessum hætti leggjast á sveif með okkur en auðvitað er hér um að ræða mál sem allir geta tekið undir. Þessi tillaga gengur fyrst og fremst út á það að láta kanna möguleikana á því að ljúka uppbyggingu hringvegarins, jafnframt að könnuð verði þjóðhagsleg arðsemi þess og athugað verði samhliða hvaða ný sóknarfæri skapist. Ég segi það fyrir hönd Alþfl. að við erum því hlynnt að þessi könnun fari fram. Ég tel að miðað við þær aðstæður sem nú hafa skapast í íslensku þjóðlífi sé sérstaklega brýnt að athuga arðsemi framkvæmda sem þessara. Það er alveg ljóst, m.a. vegna þess að okkur tókst ekki að lenda hér álveri sem gerir það að verkum að við blasa verulegir erfiðleikar í verktakastarfsemi í landinu. Einmitt þess vegna eru framkvæmdir af þessu tagi e.t.v. áhugaverðari en áður. Ég vil samt sem áður ekki draga úr mikilvægi þess að hringveginum verði lokið. Ég tek undir margvíslegar röksemdir sem koma fram í greinargerðinni og þá sérstaklega þær að með tilliti til breytinga sem væntanlega munu verða á næstunni í sjávarútvegi er þetta enn brýnna en áður. Það er alveg ljóst að þegar sjávarútvegurinn mun á næstunni breytast þannig að flutningur á ferskum afurðum til útlanda verður miklu mikilvægari en áður er þetta brýnna en fyrr. Þess vegna segi ég það fyrir hönd Alþfl. að við teljum að sú könnun, sem hér er lagt til að verði gerð, sé afar jákvæð og lýsi þess vegna ánægju minni með hugmyndina. Ég vænti þess að hv. þm. Jóhannes Geir muni í þessum efnum sem öðrum taka undir það sem stendur í hinni hvítu bók ríkisstjórnarinnar.

Virðulegi forseti. Hv. 17. þm. Reykv. vitnaði í hina hvítu bók til að finna stefnu Alþfl. í samgöngumálum. Í þeirri merku bók stendur að breikka skuli aðfærsluæðarnar inn á höfuðborgarsvæðið. Það er samgöngustefna Alþfl.

Virðulegi forseti. Ég vil lýsa ánægju minni með þáltill. sem liggur hér frammi og lýsi stuðningi við hana og greinargerða sem henni fylgir. Það var gaman að hlusta á hv. þm. Eyjólf Konráð Jónsson rifja upp gamla sögu um það stórátak í vegaframkvæmdum sem var gert hér á árunum áður. Ræðan hans var skemmtileg alveg þar til hann kom að kaflanum um útfærslu landhelginnar. Þar var dálítið langt seilst í umræðum um vegagerð. En hann minnti okkur á að það þarf sérstaka fjárveitingu í svona stór verkefni og með tilliti til þess niðurskurðar sem hefur verið núna í vegaframkvæmdum, þá rúmar sú fjárveiting varla jafnstórt átak og verið er að tala um hér. Því þarf sérstaka fjárveitingu í þetta, annaðhvort með þeim hætti sem Eyjólfur vitnaði til áðan eða með lántöku. Hvað varðar vegarstæðin sjálf, þegar verið er að tala um hringveginn, þá þarf að endurskoða ýmsa kafla hans sem eftir eru, m.a. frá Mývatni að Héraði með tilliti til tengingar Vopnafjarðar inn á það vegarstæði. Því vil ég skora á ríkisstjórnina að skoða þessa þáltill. vel og standa myndarlega að þessu verkefni.

Herra forseti. Það er rétt sem hefur komið fram í máli allra hv. þm. að hér er brýnt mál á ferðinni enda hefur það verið svo í vetur að vegamálin hafa komið oft til umræðu. Það er líka rétt sem hv. 6. þm. Vestf. sagði að í raun erum við að ræða um grundvöll sjálfrar byggðastefnunnar. Ég vil samt í þessari umræðu benda á að fleiri vegir eru til í landinu en hringvegurinn. Það er gott og rétt að við reynum að ljúka gerð hringvegarins eins fljótt og kostur er með því að leggja á hann bundið slitlag og tengja saman þá landshluta sem enn eru lokaðir stærstan hluta ársins. En ég vil vekja sérstaka athygli á því að þótt við gerum mikið fyrir hringveginn megum við ekki gleyma þeim byggðum sem ekki liggja að hringveginum sjálfum. Það eru kannski þær byggðir sem við þurfum fyrst og fremst að huga að núna og tengja betur inn í hið almenna samgöngukerfi þjóðarinnar. Þetta eru kannski þær byggðir sem eru að berjast fyrir tilveru sinni, fólkið sem er að berjast fyrir búsetu sinni. Þetta eru byggðir á Norðausturlandi, á Austurlandi, á Vestfjörðum og á Ströndum. Við leysum vanda þess ekki með því að ljúka hringveginum. Við getum auðvitað tengt þessar byggðir betur inn í samgöngukerfið með því að gera átak með hringveginn en slík tenging leysir ekki vanda þessara byggða. Þessu langar mig til að koma á framfæri í þessu sambandi. Ég get ekki orða bundist. Fyrsti flm. þessarar tillögu, hv. þm. Jóhannes Geir Sigurgeirsson úr Framsfl., flytur þetta merka mál. Framsfl. er búinn að eiga aðild að ríkisstjórn í 20 ár. Framsfl. hefur gumað af því, alla vega í kjördæmunum, að hann hafi sérstakan áhuga á byggðamálum og byggðastefnu. Nú er þessu stjórnarseturstímabili lokið. Þá er þessi till. til þál. flutt í þinginu um að kanna nú þegar möguleika á því að ljúka uppbyggingu hringvegarins á næstu tveimur árum. Var ekki hægt að leggja þá áherslu á málið fyrr, ef það er svo brýnt í augum framsóknarmanna, svo að því hefði verið lokið í lok 20 ára stjórnarsetu þessa flokks? Það hefur verið mál manna hér í þinginu í öll þessi ár að þetta sé eitt brýnasta hagsmunamál landsbyggðarinnar. Það hefur líka komið fram að áður hafa verið samþykktar tillögur þess efnis að ljúka ætti gerð hringvegarins og gera sérstakt átak í vegamálum. En batnandi flokki er best að lifa. Þetta vitnar kannski betur en margt annað um að Framsfl. þurfti að komast í stjórnarandstöðu til þess að geta fundið sína eigin byggðastefnu og séð betur hvað var ógert og komast að því hvað fólkið í landinu vill og hvað fólkið í landinu þarf. Það má líka minna á að árin 1983--1987 var Framsfl. líka í ríkisstjórn, annar af tveimur flokkum. Þá var forgangsverkefni í samgöngumálum þjóðarinnar að byggja flugstöð suður á Keflavíkurflugvelli fyrir marga milljarða króna. Þeir milljarðar hefðu dugað til að gera verulegt átak í vegamálum. Þá væri hv. þm. Jóhannes Geir Sigurgeirsson ekki að flytja svona tillögu núna vegna þess að þá væri hringveginum lokið. Enn er flugstöðin á Keflavíkurflugvelli vandamál vegna þess að hún er í skuld.

Er ekki hægt að selja hana?

Kannski náum við samkomulagi um það, hv. 4. þm. Norðurl. e., að selja þessa flugstöð ef við finnum kaupendur sem við treystum til þess að reka hana. Ég er tilbúinn til að athuga það.

Einkavæða hana.

Hv. 5. þm. Vestf. vill einkavæða flugstöðina. Það er rétt að það komi hér fram og skráist í þingtíðindi að hv. 5. þm. Vestf. vill endilega fara þá leið að einkavæða starfsemina í flugstöðinni. En þá verður hann líka að athuga það með okkur hv. 4. þm. Norðurl. e. að finna kaupanda sem við treystum til þess að reka flugstöðina. Ekki trúi ég því að flokksbræðurnir í Alþb. vilji einkavæða t.d. hringveginn til þess að ljúka þeim áformum sem hv. þm. Jóhannes Geir Sigurgeirsson vill að lokið verði á tveimur árum af því að það tókst ekki á 20 árum Framsfl. í ríkisstjórn.

Virðulegi forseti. Mér heyrðist hv. 5. þm. Austurl. ekki vera að tala fyrir þáltill. heldur reyna að draga úr málinu og standa í raun og veru í vegi fyrir því að farið sé í þetta átak. Með því að blanda þessu átaki saman við framkvæmdir í almennri vegagerð á landinu er verið að drepa málið niður. Hann hefði frekar átt að mótmæla niðurskurði á fé til vegaframkvæmda og standa þannig að því máli sem hann var að tala hér fyrir áðan.

Herra forseti. Það er eitt að lýsa góðum vilja með fallegum orðum. Annað er að standa við orðin með verkum og með því að láta verkin tala. Ég vakti athygli á þessu hér vegna þess að svo lengi hefur fólki verið boðið upp á umræður um þessi mál án þess að við orðin stóru hafi verið staðið. Hér er um spurningu um almenna forgangsröð verkefna að ræða. Ég var að benda á að þegar kemur að því að ákveða þessa forgangsröð hefði t.d. Framsfl. tekið þetta verkefni, milljarða króna verkefni, í flugstöðina á Keflavíkurflugvelli fram yfir þau verkefni sem við hefðum vænst af Framsfl. í sambandi við vegamál úti á landsbyggðinni ef við hefðum tekið mark á þeim orðum sem Framsfl. hefur haft uppi fyrir kosningar hverju sinni. Ég var að vekja athygli á þessu þannig að við hefðum þá sögu í huga þegar við ræðum um vegamál. Við getum þá horft til þess tíma að verkin munu opinbera þennan vilja og verða að veruleika. Þetta vil ég benda á og þess vegna vakti ég athygli á þessari sögu enda er það rétt og ég skil þessa tillögu svo frá hv. þm. Jóhannesi Geir Sigurgeirssyni að nú treysti hann ríkisstjórninni til að gera betur en sínum eigin flokki í 20 ár í ríkisstjórn.

Virðulegi forseti. Ég held að öll almenn rök mæli með samþykkt þessarar þáltill. og mér finnst persónulega sjálfsagt að láta framkvæma þessa könnun. En ég verð að segja það í ljósi þess að við höfum takmarkað ráðstöfunarfé til vegaframkvæmda og í rauninni skert vegafé til framkvæmda sem nauðsynlegar eru úti um landsbyggðina, þá hljótum við, eins og fram hefur komið m.a. hjá hæstv. fyrrv. samgrh. Steingrími J. Sigfússyni í umræðunni, að viðhafa ákveðna forgangsröð í ljósi þess hversu naumt fjármagn við höfum. Mín skoðun er sú að brýnast í slíkri forgangsröð, brýnna en að tengja saman kjördæmi, hljóti að vera það að tengja saman byggðarkjarna, ekki síst í ljósi þeirra aðstæðna sem nú ríkja víða úti á landsbyggðinni. Við eigum að nýta þessa takmörkuðu fjármuni frekar í að tengja saman byggðarkjarna en kjördæmi ef svo má að orði komast. Helstu rök fyrir því hljóta að vera þær aðstæður sem ríkja hjá mörgum sveitarfélögum. Þau sjá hag sínum best borgið í náinni framtíð, á næstu árum, jafnvel á næstu missirum, í því að sameinast með einum eða öðrum hætti annaðhvort formlega eða fjölga samstarfsverkefnum, samnýta þjónustukjarna sína sjálfum sér og öðrum til hagræðingar. Þess vegna held ég, eins og dæmi eru til um, að brýnast sé að ráðstafa mjög takmörkuðum fjármunum í að tengja saman byggðarkjarna þar sem það þykir hagkvæmt, m.a. með rökum heimamanna ef þeir þá vilja það sjálfir. Dæmi um slíkt svæði er einmitt norðanvert Snæfellsnes þaðan sem ég kem og þekki best til. Þar eru fjórir þéttbýliskjarnar þar sem stutt er á milli. Tveir þeirra eru tengdir með afbragðs góðum vegum sem eru Hellissandur og Ólafsvík. Það dæmi sýnir öðrum Snæfellingum og sannar hvers megnugir við værum ef við gætum tengt hina tvo byggðarkjarnana við þessa tvo þannig að úr yrði 4--5 þúsund manna þéttbýliskjarni, svæði sem væri megnugra að annast sín verkefni og sína þjónustu en það er við óbreyttar aðstæður.

Herra forseti. Ég var að vonast til þess eftir að hafa hlýtt á umræður hv. þm. hér að um þetta mál væri nokkuð góð eining. Nú ætla ég ekki að fara að bera blak af þeim framsóknarmönnum.  Ég fagna því að hv. þm. Össur Skarphéðinsson, þingflokksformaður Alþfl., lýsti yfir eindregnum stuðningi við þetta merka mál sem er hér til umræðu. Ég vonast til þess að það endurspegli álit hv. þm. Alþfl. til málefnisins. Vitaskuld geta menn velt vöngum yfir þessu stóra og alvarlega vandamáli sem alltaf er þegar kemur að uppbyggingu samgöngumannvirkja, þ.e. peningunum. Ég get ekki annað en tekið undir það með hv. þm. Gunnlaugi Stefánssyni að þegar farið er að bera saman framkvæmdir í samgöngum á milli landshluta, þá hallar nú dálítið á. Ég veit ekki hvort það er skynsamlegt eins og virtist koma fram í frammíköllum hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar og Kristins H. Gunnarssonar að einkavæða þessi samgöngumannvirki en sjálfstæðismenn munu vafalaust ekki standa gegn því að það verði kannað til hlítar.  Ég kem hér upp á nýjan leik til þess að leggja áherslu á að sú góða samstaða haldist sem endurspeglaðist framan af í umræðunum og málinu verði ýtt fram. Vel er hægt að skilja athugasemdir þeirra sem óttast að með stórátaki í lúkningu hringvegarins sitji aðrar mikilvægar samgönguframkvæmdir á hakanum. Hér hefur verið minnst á Snæfellsnes, byggðirnar á Norður- og Norðausturlandi, á Vestfjörðum og Ströndum. Allt er þetta satt og rétt. Ég held að við verðum að taka á þessu máli með öðrum hætti og til hliðar við hina almennu uppbyggingu vegakerfisins. Hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson rifjaði upp hvernig menn leystu þessi mál á sínum tíma með því að efna til happdrættis. Ýmsar leiðir eru vafalaust til ef skilningur er á því að þetta sé arðsöm aðgerð. Menn tala um að tengingin á milli Norður- og Austurlands falli ekki að tengingu byggðarlaga. En nú vill svo til að einmitt sú tenging mundi virka á þann veg að ekki minni byggðarlög en Akureyri og Egilsstaðir kæmust væntanlega í ársvegasamband sem mundi greiða verulega fyrir viðskiptum, bæði verslun og þjónustu, milli þessara staða og verða til hagsbóta ekki einasta þeim sem búa á þarna heldur öllum þeim sem búa á Norður- og Austurlandi. Ég vil enda mál mitt með því sem ég gerði í fyrri ræðu minni að ég lít ekki svo á að þetta sé málefni Austfirðinga og Norðlendinga einna. Þetta er málefni íslensku þjóðarinnar og við verðum að skilja að uppbygging samgangna og uppbygging byggða vítt og breitt um landið er ekkert einkamál þess fólks sem þar býr. Það er málefni þjóðarinnar og þannig verðum við að líta á það í lengd og bráð.

Herra forseti. Það er létt yfir þessari umræðu sem er til mikilla bóta og menn láta ýmislegt fljúga og er ég síst að gera athugasemdir við það. En svona sögunnar vegna held ég að nauðsynlegt sé að ég komi hv. 3. þm. Austurl. til hjálpar og eyði öllum misskilningi varðandi afstöðu mína til einkarekstrar eða einkavæðingar í samgöngukerfinu. Ég er almennt séð ekki mjög hlynnur slíku. Þó er ég að mínu mati mjög fordómalaus í þeim efnum og hef verið tilbúinn til að skoða það þar sem það getur átt við eins og dæmin sanna, samanber þá vinnu sem fór fram í samgrn. í minni tíð og tengist hugsanlegum jarðgöngum undir Hvalfjörð. Ég er hins vegar þeirrar skoðunar, og er eiginlega alveg viss um að hv. 3 þm. Austurl. er mér alveg sammála um það, að við þurfum að gæta okkar mjög á því áður en við hleypum einkarekstri í ágóðaskyni inn í samgöngukerfið í of ríkum mæli af þeirri ósköp einföldu ástæðu að ég held að þá verði mjög erfitt um vik að tryggja jafnrétti allra landsmanna með þeim hætti sem núv. sameiginleg tekjuöflun í einn sjóð og síðan framkvæmdir á grundvelli þess um allt land gerir. Og ég sagði það í umræðunum um vegáætlun fyrir nokkrum dögum að þetta ætti að vera nákvæmlega eins og það er í dag að öll umferðin í landinu væri skattlögð í einn sameiginlegan sjóð sem stæði undir framkvæmdunum og síðan ættu landsmenn allir, án tillits til þess hvar þeir búa, samgöngukerfið í landinu. Þannig á það að vera að mínu mati. Það geta verið aðstæður fyrir hendi eins og t.d. ef menn stytta sér leið með jarðgöngum undir Hvalfjörð þar sem ég tel sjálfsagt mál að skoða hvort hægt er að búa til fyrirtæki úr slíku. Að lokum er það svo rétt sem dregið var inn í umræðuna að suður á Miðnesheiði liggja 3 milljarðar í skuldum vegna óráðsíu og sukks sem þar fór fram á sínum tíma þegar byggð var þessi montflugstöð sem aldrei skyldi verið hafa. M.a. varð samstarf við herinn okkur dýrt í þeim efnum og við hefðum að sjálfsögðu getað komið þeim milljörðum fyrir með þægilegum hætti t.d. í vegakerfinu og værum þá betur stödd sem því nemur ef sú óráðsía hefði ekki átt sér stað.

Virðulegi forseti. Það verður að virða hv. 3. þm. Austurl. það til vorkunnar að vera ekki vel að sér í sögunni, alla vega ekki sögu Sjálfstfl. þar sem hann hefur dvalið í fortíðinni ansi mikið fjarri honum og er meira að segja útskrifaður úr tveimur flokkum ef ég man rétt. Það sem ég vildi gera athugasemdir við eru þau sjónarmið sem hann gerir mér upp gagnvart einkavæðingu. Það er þannig með þessa ríkisstjórn að það er sáluhjálparatriði að leysa skal allt með því sem kallað er einkavæðing. Meira að segja bankastarfsemi og jafnvel Póst og síma svo að ekki sé minnst á fleiri fyrirtæki á að selja og afhenda athafnamönnum eins og það heitir með stóru a-i. Það er hins vegar rétt að halda því til haga að Sjálfstfl. hefur verið öðrum flokkum duglegri við það að fara ofan í sjóði skattborgaranna og moka úr þeim í gæluverkefni sín. Þar nægir að nefna flugstöðina sem varð montverkefni íhaldsins og milljörðum króna var sóað þar að þarflausu. Það má líka nefna Perluna í Reykjavík þar sem menn eru að moka milljörðum úr sameiginlegum sjóðum borgarbúa í verkefni sem engu skilar öðru en menn geta snúist þar í hring án þess að snúa stólnum. Þetta eru afrek Sjálfstfl. í þessu máli og tvískinnungshátturinn varðandi einkavæðingu er sá að það sem menn tala um í öðru orðinu og framkvæma í hinu er misvísandi eins og sagan kennir okkur.

Herra forseti. Ég vil aðeins að það komi fram í tilefni af ummælum hv. þm. Kristins Gunnarssonar að því fer víðs fjarri að ég skammist mín fyrir minn pólitíska feril. Ég lít þvert á móti þannig á að hann sé merki um það að ég sé á þroskabraut sem er reyndar ekki hægt að segja um alla hv. þm. sem ættu að vera komnir til þess aldurs að þeir hefðu séð að stefnan sem á sínum tíma var mörkuð af þeim sálugu félögum Lenin og Marx er gengin sér til húðar. En hins vegar hlýt ég að rifja það upp fyrir hv. þm. að tala gætilega um það að fara á milli flokka. Hann gæti hugsanlega stigið ofan á tærnar á einhverjum sem honum standa nær í hans eigin flokki. Það er einu sinni þannig að það er til bóta í okkar íslenska þjóðfélagi að einstaklingar eru ekki bundnir á klafa einhverra einstakra skoðana frá vöggu til grafar. Þetta er okkar stóra lán og fyrir það eigum við að kunna að þakka. Svo aðeins, af því að hv. þm. vék að myndarlegum framkvæmdum sem m.a. Sjálfstfl. hefur staðið að hér í Reykjavík, þá er það nú einu sinni þannig að ég hef ekki litið svo á að það væri nema að takmörkuðu leyti verkefni hv. þm. að vera að skipta sér af framkvæmdum sveitarfélaga eins og t.d. Reykjavíkurborgar. Ég hygg að það hafi verið tekin um það ákvörðun með lögmætum hætti í borgarstjórn Reykjavíkur að framkvæma það sem borgarbúum og landsmönnum öllum er til ánægju uppi á Öskjuhlíðinni og á eftir að halda hróðri okkar á lofti um langa framtíð, miklu lengur heldur en Alþb. verður munað.

Virðulegi forseti. Auðvitað hafa ákvarðanir borgarstjórnar um áherslur og ráðstöfun fjármagns áhrif út um allt samfélagið. Þær koma fram í því hversu mikið menn verja til annarra málaflokka eða hversu lítið eins og félagsmála og samhjálparmála. Þegar of lítið er veitt til þeirra málaflokka, þá lendir það á öðrum að hlaupa undir bagga. Og ég vil minna hv. þm. á það að ríkissjóður greiðir fyrir verkefni sem Reykjavíkurborg á að sinna samkvæmt lögum, þ.e. rekstur dagvistarheimila og leikskóla við sjúkrahús í Reykjavík.

Herra forseti. Því miður þurfti ég að víkja aðeins frá þessari umræðu og hef því ekki hlýtt á mál allra ræðumanna sem hér hafa talað. En þessi ágæta tillaga sem hér um ræðir hefur fengið mikla umfjöllun og menn hafa farið nokkuð víða, heyrist mér, núna upp á síðkastið. Ég vil koma aftur að tillögunni og koma inn á eitt atriði sem ég heyrði að kom fram í ræðum sumra þeirra hv. þm. sem talað hafa. Þeir óttast og kannski eðlilega að þær framkvæmdir sem tillagan gerir ráð fyrir, ef í verður ráðist, dragi áhersluna frá öðrum nauðsynlegum vegaframkvæmdum í tengingu byggða. Ég get alveg skilið þessar áhyggjur og mitt fylgi við þessa tillögu byggist á því að hér sé um sérstakt átak að ræða í vegamálum sem komi til viðbótar við þau áform sem uppi eru samkvæmt þeirri vegáætlun sem til umfjöllunar er í hv. Alþingi. Undir merkjum vegáætlunar er unnið að ýmsum bráðnauðsynlegum verkefnum í tenginu byggða hér á landi og auðvitað eru þær framkvæmdir allar mjög nauðsynlegar. En þessi tillaga gerir ráð fyrir því að það verði gert sérstakt átak í uppbyggingu vega sem tengist m.a. því atvinnuástandi sem er núna og vannýttum tækjakosti sem er í landinu sem er upplagður til þess að ráðast í svo stór verkefni sem hér um ræðir. Það er visst hlé núna í stórframkvæmdum. Auðvitað kemur það niður á atvinnuástandinu í landinu og það væri æskilegt að hægt væri að beita þeim tækjum og mannafla að arðvænlegum verkefnum. Það er einmitt það sem tillagan gerir ráð fyrir. Ég vildi undirstrika það að ég tel að þessi tillaga eigi ekki að breyta áherslum í vegamálum. Hún gerir að vísu ráð fyrir að verði ráðist í sérverkefni vegna þess að vegáætlun gerir ekki ráð fyrir slíkum sérverkefnum. Það hefur verið viss stefnubreyting varðandi núv. vegáætlun. Þau stórverkefni sem voru að nokkru leyti utan vegáætlunar áður eru nú dregin inn í vegáætlunina og fjármögnuð af vegafé. Það er í sjálfu sér aðferð og ég ætla ekki að orðlengja um það en það er viss stefnubreyting frá því sem áður var þegar var áformað t.d. að fjármagna hluta af gerð Vestfjarðaganga með lánsfé utan vegáætlunar. Þessi tillaga gerir ráð fyrir slíku verkefni og það er á þeim forsendum sem ég styð hana. Ég skil ákaflega vel að ýmsir hv. þm. vilji ekki hverfa frá þeim áherslum sem hafa verið í tengingu byggða og eru alveg bráðnauðsynlegar. Við höfum t.d. mikið af slíkum verkefnum ólokið á Austurlandi þannig að ég skil mætavel að hv. þm. vilji leggja áherslu á að halda dampinum uppi í vegamálum.

Virðulegi forseti. Ég þakka þessar góðu umræður sem tillaga okkar hv. 4. þm. Reykv. hefur fengið og ég vil ítreka það að hún fái hraða meðferð þannig að hæstv. samgrh. geti fengið það berlega í ljós hver er vilji Alþingis og stuðningur Alþingis við þau áform að ljúka versta þröskuldinum á hringveginum. Örfá orð varðandi ræðu hv. 5. þm. Austurl. Gunnlaugs Stefánssonar. Hann eyddi öllu púðrinu á framsóknarmenn og skildi ekki hvers vegna ég væri að leggja það til nú loksins, að loknum 20 ára stjórnarferli Framsóknar, að ljúka hringveginum. En ég vil þó benda hv. þm. á að forsenda þess að hægt væri að ljúka hringveginum á til þess að gera skömmum tíma eru þær framkvæmdir sem unnar hafa verið í samgöngubótum á landinu síðustu 20 ár. Ég vil bara biðja hv. þm. að fara svo sem 20 ár aftur í tímann og kanna það hvernig var háttað samgöngumálum okkar og hvaða stórvirki í vegaframkvæmdum hafa verið unnin í stjórnartíma Alþfl. meðan viðreisnarstjórnin sat við völd. Nú vil ég bara í mestu vinsemd biðja hann að kanna þetta. Ég er nokkuð viss um hv. þm. mundi þá komast að því að þau stórvirki sem hafa verið unnin í samgöngum á landi á okkar landi hafa flestöll verið gerð í stjórnartíð Framsfl. þannig að ég vil biðja hann í mestu vinsemd að skoða þetta. Í öðru lagi lít ég þannig á að hans ræða áðan hafi verið dauð og ómerk þar sem formaður þingflokks Alþfl. talaði næstur á undan honum og lýsti þar ekki bara sinni stefnu heldur stefnu og skoðun þingflokks Alþfl. á því máli sem hér liggur fyrir þannig að það er það sem ég tel að hv. samgn. eigi að hafa sem veganesti þegar þessi tillaga verður tekin til umfjöllunar.

Herra forseti. Ég mæli hér fyrir till. til þál. til eflingar Akureyrar og Eyjafjarðarsvæðis sem miðstöðvar fræðslu á sviði sjávarútvegs. Það er 152. mál á þskj. 164. Fyrir það fyrsta, herra forseti, hefði ég gjarnan kosið að hæstv. sjútvrh. og jafnvel hæstv. menntmrh. hefðu verið viðstaddir. Það er umræðuvert að hér er tekið fyrir hvert málið á fætur öðru og um þau hafa orðið ágætar málefnalegar umræður, kannski betri vegna þess að hæstv. ráðherrar eru í burtu, en engu að síður er það slæmt að ekki skuli vera a.m.k. einn fulltrúi hæstv. ríkisstjórnar viðstaddur þegar hvert þingmálið á fætur öðru fær hér meðferð. Þetta mál er endurflutningur á tillögu sem var lögð fram á 113. löggjafarþingi. Þá flutt af Birni Val Gíslasyni, varaþingmanni Alþb. úr Norðurl. e. Tillögugreinin sjálf er nú flutt nær óbreytt og lítils háttar aukið við greinargerð. Tillögugreinin sjálf er einföld, hún hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,Alþingi ályktar að á Akureyri og Eyjafjarðarsvæðinu skuli byggja upp miðstöð fræðslu og rannsókna á sviði sjávarútvegs. Alþingi felur því ríkisstjórninni að láta gera tímasetta áætlun sem miði að uppbyggingu sjávarútvegsbrautar Háskólans á Akureyri og sjávarútvegsbrautarinnar á Dalvík og eflingu hvers kyns rannsókna- og þróunarstarfsemi á svæðinu.`` Það er rétt að taka fram að flm. ásamt mér eru hv. þm. Guðmundur Bjarnason, Sigbjörn Gunnarsson, Jóna Valgerður Kristjánsdóttir, Jón Kristjánsson, Össur Skarphéðinsson, Kristín Ástgeirsdóttir og Jóhann Ársælsson. Þannig standa að tillögunni tveir þingmenn allra flokka, nema Sjálfstfl. Eins og fram kemur í greinargerð kom fram þegar leitað var til þingmanna Sjálfstfl. um meðflutning að þeir hefðu skylt mál í undirbúningi. Að baki tillögunni liggur sú hugmynd að með þessum aðgerðum megi slá a.m.k. tvær flugur í einu höggi, það er að sækja fram á sviði sjávarútvegsins til aukinnar þekkingar og þróunar í þessari höfuðatvinnugrein landsmanna. Jafnframt megi með þessu efla byggð og styrkja uppbyggingu háskólanáms og rannsókna í miðstöð slíkrar starfsemi á landsbyggðinni. Þetta tvennt eitt og sér er nú ærið að mínu mati, herra forseti, og réttlætir, þótt ekki kæmi fleira til, að taka þetta mál til gaumgæfilegrar athugunar. Ég hygg að nánast sé óþarfi að rökstyðja fyrir hv. þm. hvers vegna menn horfa til Akureyrar og Eyjafjarðarsvæðisins í þessu efni. Þar stendur sjávarútvegur mjög sterkum fótum og hefur verið í sókn á undanförnum árum. Þar eru rekin nokkur af öflugustu sjávarútvegsfyrirtækjum landsins. Þau hafa um margt verið í fararbroddi hvað snertir nýsköpun og þróun á sviði sjávarútvegs. Útgerð og fiskvinnsla við Eyjafjörð eru mjög fjölbreytt. Þaðan er gerður út öflugur togarafloti 20 til 30 skipa sem hefur farið ört vaxandi á undanförnum árum. Það er einnig gerður út floti nóta- og rækjuskipa auk mikils fjölda annarra báta. Samanlagt skapar allur þessi floti og vinnsla sem honum tengist mjög fjölbreytta sjávarútvegsstarfsemi á svæðinu. Þar eru öflug hefðbundin vinnslufyrirtæki. Þar eru vinnslufyrirtæki sem hafa á undanförnum árum sérhæft sig í vinnslu á afurðum í neytendapakkningar. Síðan er rétt að líta til allrar þeirrar þjónustustarfsemi sem byggst hefur upp kringum sjávarútveginn á Eyjafjarðarsvæðinu og er tvímælalaust sú öflugasta í landinu. Þar nægir að nefna Slippstöðina hf. á Akureyri sem í áratugi hefur verið leiðandi aðili í skipasmíðum, viðgerðum og þjónustu við skipastólinn í landinu. Þar má nefna fyrirtæki eins og Sæplast á Dalvík sem er eitt öflugasta og kröftugasta útflutningsfyrirtæki á framleiðsluvörum, eða vörum fyrir sjávarútveg. Það hefur vaxið ört á undanförnum árum og má heita ævintýri hvernig fyrirtækið hefur á skömmum tíma náð firna sterkri stöðu á markaði hér innan lands og einnig erlendis. Á þessu ári er talið að um helmingur allrar framleiðslu fyrirtækisins fari beint til útflutnings. Þar er staðan þannig í dag að fyrirtækið hefur verið rekið með dágóðum hagnaði undanfarin ár og tveggja vikna afgreiðslufrestur er á afgreiðsluvörum fyrirtækisins það ég best veit í dag, framleiðslan er sem sagt seld jafnóðum. Þá má nefna fyrirtæki eins og Fiskmiðlun Norðurlands sem hefur verið að taka sölumál og fleira í sínar hendur á þessu svæði. Nefna má fyrirtæki eins og DNG, sem framleiðir færarúllur og reyndar fleiri vörur fyrir sjávarútveg, og það má nefna hið merka framtak Fiskeldi Eyjafjarðar sem hér var til umræðu á hv. Alþingi í gær, þar sem verið er að brjóta blað í grunnrannsóknum og nýsköpun á þessu sviði. Margt fleira mætti tína til sem tengist ýmiss konar þjónustu og umsvifum við sjávarútveg á Eyjafjarðarsvæðinu. Ég hygg að þetta nægi til að rökstyðja að þarna eru einhverjar allra heppilegustu aðstæður á einum stað á landinu til að byggja upp slíka miðstöð. Þá er að nefna sjálfan skólaþáttinn eða rannsókna- og fræðsluþáttinn. Þar vil ég fyrst nefna að á Eyjafjarðarsvæðinu er skipstjórnarnám við skipstjórnarbrautina á Dalvík og þar hafa þeir einmitt verið að fá heimildir ráðuneytisins til frekara náms en áður hefur verið. Ég nefni Fiskvinnsluskólann sem er nýlega tekin til starfa á Dalvík. Það er eini skóli sinnar tegundar utan Reykjavíkursvæðisins. Ég nefni svo síðast en ekki síst sjávarútvegsbrautina við Háskólann á Akureyri sem miklar vonir eru bundnar við, ekki bara á því svæði heldur almennt innan atvinnugreinarinnar. Þar hafa ýmis nýmæli verið tekin upp í kennslu og er það fyrsta og eina sérhæfða kennslan í sjávarútvegsfræðum á háskólastigi í landinu. Ég nefni til viðbótar það sem unnið hefur verið í samstarfi háskólans og fyrirtækja á sviði gæðamála, gæðastjórnunarbrautina sem háskólanum var heimilað að taka upp núna fyrir skömmu. Til meðferðar hér á Alþingi eru ný lög á um Háskólann á Akureyri og það var samdóma álit hv. alþm. í umræðum um það frv. hér á þingi á dögnum að þessi lög mundu styrkja Háskólann á Akureyri mjög í sessi sem fullburða rannsóknastofnun, fullburða akademíu. Þar með væri Háskólinn á Akureyri kominn á fastan framtíðargrunn, þ.e. með setningu þeirra laga. Þá ber enn að nefna að starfsemi helstu rannsóknastofnana sjávarútvegsins fer nú fram í samstarfi og samvinnu við Háskólann á Akureyri og undir sama þaki. Þar er bæði á ferðinni útibú Hafrannsóknastofnunar og auk þess er Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins með starfsemi á sama stað. Það er ljóst að samstarf þessara aðila, Hafrannsóknastofnunar, Rannsóknastofnunar fiskiðnaðarins og Háskólans á Akureyri er að mynda kjarna faglegrar þekkingar og rannsókna á þessu sviði sem fyrirfinnst ekki annars staðar í landinu. Ég hvet menn eindregið til þess, sem til þess hafa aðstöðu og eru áhugasamir um málefni sjávarútvegsins, að heimsækja þennan stað. Ég veit og treysti því að þar verði mönnum tekið opnum örmum. Það er ákaflega fróðlegt að skoða húsakynni sjávarútvegsbrautarinnar og fylgjast með og fræðast um það ágæta samstarf rannsóknastofnananna og háskólans sem þarna er að vaxa úr grasi. Allt þetta ber að sama brunni, herra forseti, ég tel að á Akureyri og á Eyjafjarðarsvæðinu séu nánast kjöraðstæður fyrir hendi til þess að byggja upp þá rannsókna- og fræðamiðstöð á sviði sjávarútvegsins sem er okkur Íslendingum auðvitað til vansa að hafa ekki fyrir löngu komið á fót. Það verður að heita með ólíkindum að nú fyrst á síðustu árum skuli skipulögð háskólakennsla í málefnum höfuðatvinnugreinar landsmanna vera að líta dagsins ljós. Það var viðtal við framkvæmdastjóra fiskvinnslufyrirtækis og útgerðarfyrirtækis í sjónvarpinu fyrir nokkrum dögum, Finnboga Jónsson í Neskaupstað, og hann leyfði sér að nefna það þeim orðum að í raun og veru hefði Háskóli Íslands, með fullri og mikilli virðingu fyrir honum sem nemendum hans er skylt að bera eins og mér, hefði fyrst og fremst verið fram eftir öldinni að mennta embættismenn í hefðbundnum stíl, lækna, lögfræðinga og presta. Og má til sanns vegar færa. Það er ekki við Háskóla Íslands að sakast heldur fyrst og fremst þá sem ráðið hafa mennta- og atvinnumálum þjóðarinnar á undanförnum áratugum, þar á meðal hv. alþm., að þessum málum skuli ekki hafa verið betur sinnt fyrr en nú. En betra er seint en aldrei og ég tel að næsta skref í uppbyggingu þessara mála eigi að vera stefnumörkun og ákvarðanataka af því tagi sem hér um ræðir, sem sagt ákvörðun um að á þessu svæði byggist upp slík miðstöð rannsókna og fræða. Enginn vafi er á því að möguleikar okkar Íslendinga til verðmætasköpunar og velsældar á næstu árum eru sem fyrr að verulegu leyti bundnir við frekari verðmætasköpun sem á rót sína að rekja til sjávarútvegsins. Það hefur jafnan reynst svo að þessi grein hefur þurft að standa undir aukinni velmegun og verðmætasköpun í landinu jafnvel þótt um áratugaskeið hafi fullyrðingar verið á lofti um að nú sé sjávarútvegurinn kominn að sínum endimörkum og þaðan verði ekki meiri verðmætasköpunar að vænta. Þessa klisju er búið að syngja lengi, hún var sungin þegar verið var að selja mönnum hugmyndina um fyrstu erlendu stóriðjuna á sjöunda og áttunda áratugnum og hefur verið sungin jafnt og þétt fram að þessu. Engu að síður er það svo að heimsókn í nokkur fyrirtæki á Eyjafjarðarsvæðinu mundi fljótt færa mönnum heim sanninn um það að enn þann dag í dag er í gangi þróun sem er að skila okkur stórauknum verðmætum í þjóðarbúið. Ég nefni þar sem dæmi fullvinnslu afurða í neytendapakkningar frá fiskvinnslufyrirtækjum á Eyjafjarðarsvæðinu. Upplýst er að einingaverð sé orðið um 600 kr. á kg þegar fiskurinn fullunnin er kominn í smáar neyslupakkningar. Herra forseti. Ég leyfi mér að vona að tillagan fái hér málefnalega og þinglega meðferð og helst afgreiðslu. Ég held að því verði ekki á móti mælt að tímabært er að taka á þessum hlutum og nauðsynlegt að marka stefnu af þessu tagi til að styðjast við í uppbyggingu á þessu sviði á komandi árum. Annað er óþolandi en að til grundvallar liggi einhver markviss og meðvituð stefna um það hvernig að þessari starfsemi skuli hlúð og hún byggð upp á næstu árum. Á því er brýn og rík þörf. Ég er sannfærður um að það væri skynsamlega og vel valið að taka ákvörðun um að setja slíka miðstöð niður og byggja hana upp á því svæði sem hér um ræðir. Ég held að það sé óþarfi að rökstyðja frekar gildi þess að til verði slík fagleg miðstöð fræðslu og rannsókna á þessu sviði. Það er óþarfi að rökstyðja mikilvægi sjávarútvegsins fyrir landsmönnum, það hljóta allir hv. alþm. að þekkja. Ég tel mig hafa sýnt fram á að á Akureyri og á Eyjafjarðarsvæðinu séu ákjósanlegar aðstæður, kjöraðstæður, fyrir þessa hluti og þar eigi þeir að byggjast upp. Að lokum, herra forseti, velti ég því fyrir mér hvar væri eðlilegast að vista þessa tillögu í skipulagi þingsins hvað vinnu snertir. Ég hneigist að því að eðlilegast sé að sjútvn. fái tillöguna til meðferðar þótt sannarlega megi færa að því rök að menntmn. ætti einnig að koma að því máli. Er vonandi að með samvinnu þessara nefnda væri hægt að leysa úr þeim málum. Óumdeilanlega er þetta hagsmunamál sjávarútvegsins sem atvinnugreinar og málefni þeirrar greinar heyra undir sjútvn. Sömuleiðis eru á verksviði sjávarútvegsins og heyra undir sjútvrh. sumar af þeim stofnunum sem hér eiga í hlut, þ.e. rannsóknastofnanirnar þó svo að rannsóknamálefni almennt og að sjálfsögðu málefni menntastofnananna heyri undir menntmn. og menntmrh. Ég vil því að lokum, herra forseti, að lokinni þessari umræðu, sem ég vona að verði málefnaleg og málinu til framdráttar, jafnframt því að ég harma að hæstv. ráðherrar sem þyrftu að vera viðstaddir skuli ekki vera það, leyfa mér að leggja til að málinu verði vísað til hv. sjútvn. með óskum um að eftir því sem aðstæður leyfa og ástæða þykir til verði haft samráð við menntmn. um framgang málsins.

Virðulegi forseti. Segja má að stjórnmál á Íslandi snúist æði oft um málefni sem snerta skammtímasjónarmið og lausn á aðsteðjandi vanda. Við erum mjög upptekin af því hér í þessari samkundu að skilgreina vanda sem steðjar að okkur hér og nú og fáum því miður allt of sjaldan tækifæri til þess að líta til framtíðarinnar og leggja grundvöll að velmegun Íslendinga í framtíðinni, leggja grundvöll að bættri samkeppnishæfni íslenskra atvinnuvega. Það mál sem hér er lagt fram er þess efnis og eðlis að það er líklegt til þess, ef það fer í réttan farveg, að leggja í framtíðinni grundvöll að bættri samkeppnisstöðu Íslendinga og efla þannig hagvöxt hér á landi þegar til lengri tíma er litið. Ég er efnislega mjög sammála þessari tillögu Fyrsti flm. tillögunnar skýrði mjög greinilega frá því hvernig á því stendur að sjálfstæðismenn eru ekki meðflutningsmenn þessarar ágætu og þörfu tillögu. Þegar hún var komin á lokastig voru sjálfstæðismenn, með Vilhjálm Egilsson í fararboroddi, búnir að leggja drög að till. til þál. sem var mjög svipaðs efnis þótt þar væru áherslur kannski örlítið aðrar. Því varð það sameiginleg niðurstaða að rétt væri að leggja þáltill. báðar fram. Þessi þáltill. miðar að því, eins og ég sagði áðan, að bæta og styrkja samkeppnishæfni íslensks atvinnulífs og þá einkum og sér í lagi þeirrar greinar sem er mikilvægust í íslensku atvinnulífi, sjávarútvegsins. Ég er mjög sammála flm., hv. 4. þm. Norðurl. e., Steingrími J. Sigfússyni, að því fer víðs fjarri að við höfum fullnýtt okkar sjávarauðlind. Við eigum eftir að nýta hana mikið. Við eigum að líta svo á að nýting auðlindarinnar gangi bæði til þess að nýta sem best aflann sem úr hafinu fæst og ekki síður til þess að nýta aðstöðu okkar til að framleiða það sem þarf til að ná fiskinum úr sjónum, þ.e. eiga ríkari þátt í því að framleiða fjárfestingarvörur sjávarútvegsins og allan búnað sem hann þarf til að sjávarútvegur gangi vel. Hvernig getum við til lengri tíma lagt drýgstan og bestan grunn að því að auka samkeppnishæfni íslensks sjávarútvegs? Ég held að við gerum það með því að skapa eins konar deiglu fyrir framfarir. Afskipti ríkisvaldsins af atvinnulífinu geta verið með ýmsum hætti. Allt of oft eru afskipti ríkisvaldsins af atvinnulífinu hérlendis í því formi að það grípur beint inn í starfsemi fyrirtækjanna, eins konar björgunaraðgerðir sem eru iðulega í gangi. Og ég skal ekki neita því að oft hefur aðstaðan verið slík að það kann að vera að mönnum hafi fundist nærtækast að grípa með beinum hætti inn í rekstur fyrirtækja með sértækum aðgerðum. Ég er hins vegar þeirrar skoðunar að það besta sem ríkisvaldið getur gert fyrir atvinnulífið sé að skapa skilyrði fyrir samstarf atvinnufyrirtækja og rannsóknastofnana. Skapa deiglu fyrir framfarir. Ég held að það sem mestu skiptir fyrir samkeppnishæfni þjóða sé fyrst og fremst að efla með þeim hæfileika til aðlögunar. Þar með er myndaður grundvöllur til sóknar og nýsköpunar í atvinnulífinu. Þjóðir eiga að tefla fram á alþjóðlegu viðskiptasviði í krafti sérstöðu sinna og sérstaða okkar Íslendinga er að finna í gjöfulum fiskimiðum, þessari náttúruauðlind sem einkennir atvinnulíf okkar, og það er á þessu sviði sem við eigum að styrkja okkar samkeppnisstöðu öðru fremur. Þessi tillaga miðar að því að byggja upp þekkingu, vísindalega þekkingu og tæknilega færni, á svæði sem gefur mjög mikla möguleika til þess. Það er lagt til í tillögunni að efla Akureyri og Eyjafjarðarsvæðið sem miðstöð fræðslu og rannsókna á sviði sjávarútvegs í krafti þeirrar aðstöðu sem er fyrir hendi á Eyjafjarðarsvæðinu, í krafti þess að þar eru öflug sjávarútvegsfyrirtæki á mjög mörgum sviðum. Þar eru margar tegundir af sjávarútvegsfyrirtækjum reknar og þar er einnig nokkuð öflugur þjónustuiðnaður við sjávarútveginn. Þarna er sem sagt verið að leggja grundvöll að því að stefna saman þeirri reynslu sem er í atvinnurekstrinum og þeirri tæknilegu færni sem þar er, vísindalegri þekkingu, hagfræðilegum upplýsingum sem eru innan fræðastofnana, og er ég þá fyrst og fremst að tala um Háskólann á Akureyri, og þjónustu sem sinnir báðum þessum greinum atvinnulífsins. Ég vil nota þetta tækifæri hér í upphafi umræðunnar um þessa þáltill. til þess að lýsa ánægju minni með tillöguna og vænti þess að hún fái jákvæðar undirtektir hér. Ég held að með henni og öðru frumkvæði í þessa átt sé verið að leggja grundvöll að styrku atvinnulífi og við séum þar með að leggja verulegan skerf til framtíðaruppbyggingar íslensks atvinnulífs og bættrar stöðu Íslendinga.

Virðulegi forseti. Ég vil nota tækifærið til að þakka flm. fyrir þessa ágætu þáltill. og ég get tekið undir með hv. 5. þm. Norðurl. e. að það er mjög ánægjulegt að hér sé flutt mál sem miðar að því fyrst og fremst að byggja upp og skapa fremur en að bjarga fyrirtækjum sem eiga í erfiðleikum. Hér erum við vissulega að koma í veg fyrir erfiðleika og stefnum til nývinninga. Og ég vil kannski nota tækifærið líka til að þakka flm. á þskj. nr. 171 um sama mál fyrir þeirra þátt í málinu því að það eru auðvitað mjög skyld mál sem þarna eru um að ræða og þau stefna nákvæmlega að því sama. Ég er sammála flutningsmanni um að við höfum auðvitað lifað á sjávarútvegi hér í landinu um alllangt skeið, kannski allt frá upphafi og ég er líka sammála því að við munum a.m.k. í fyrirsjáanlegri framtíð lifa á sjávarútvegi fyrst og fremst þó að auðvitað komi aðrir hlutir til. Þess vegna er mjög mikilvægt að við hlúum vel að þessum atvinnuvegi og sköpum okkur sóknarfæri þar. Ég held að þó að ég vilji að sjálfsögðu styrkja öll góð mál í öðrum atvinnugreinum megum við ekki hverfa frá því sem við þegar höfum. Það má segja að hér gildi á vissan hátt hið fornkveðna að betri er einn fugl í hendi en tveir í skógi. Og sjávarútveginn höfum við og þá möguleika höfum við, á því er enginn vafi. Þegar menn tala um sjávarútveg er mjög oft talað um að þar sé um að ræða fiskveiðar og síðan ákveðna frumvinnslu og útflutning á þessum afurðum. En það er einmitt það sem hér er verið að ræða um að þurfi að breyta. Það hefur auðvitað breyst mjög mikið undanfarin ár en það þarf að breytast enn meira. Hér var sagt áðan að verið væri að leggja grundvöll að miklu og merku starfi. Ég held að búið sé að leggja grundvöllinn að því. Nú er að nýta sér þann grundvöll sem þegar liggur fyrir. Þó að hér kæmi fram í gær í umræðum að þeir menn sem flyttu út á land yrðu ,,lókalpatríotar``, þá fullyrði ég og ég held að flestir geti tekið undir það að einmitt á Eyjafjarðarsvæðinu hefur grundvöllur að merku starfi á sviði sjávarútvegs verið lagður og hann er fyrir hendi. Það er auðvitað hið öfluga atvinnulíf í sjávarútvegi sem þar leggur grunninn svo og þau framleiðslu- og þjónustufyrirtæki sem við bætast sem fullkomna myndina. Við þurfum auðvitað að auka verðmæti þess afla sem við drögum úr sjó, á því er enginn vafi. Það gerum við með því að vinna aflann betur og auka verðmætið og afla þannig þjóðarbúinu meiri tekna. Við þurfum auðvitað að gera meira og ég get tekið undir það að einkennilegt er að ekki skuli hafa verið hafin æðri menntun í sjávarútvegi fyrr en nú á allra síðustu árum. Það er í rauninni einkennilegt að við, þessi mikla fiskveiðiþjóð sem hefur í rauninni hrærst í og lifað af fiski frá örófi alda, skulum ekki hafa náð að flytja þekkingu okkar og verkmenntun meira út og gera hana að tekjulind en verið hefur. Ég held að það gerist að við munum þróa fiskveiðar okkar og vinnslu en við munum jafnframt með slíkri sjávarútvegsmiðstöð þar sem allt kemur saman, menntun, verksvit og önnur þekking, tækni og kannski fjármagn, geta aukið sókn, ekki síst á þessum sviðum. Við getum að miklu meira leyti en verið hefur orðið leiðandi afl á alþjóðavettvangi. Við getum orðið miðstöð sem aðrar þjóðir sækja í þekkingu og þannig skapað okkur bæði auðsæld og styrkt okkar stöðu til framtíðar. Þess vegna held ég að hér sé mjög stórt mál á ferðinni og að mjög nauðsynlegt sé að kraftar sem eru í íslenskum sjávarútvegi verði sameinaðir betur en verið hefur. Það er auðvitað samtakamátturinn hér eins og svo víða annars staðar sem fyrst og fremst ræður úrslitum. Ég held líka að það mál sem hér er flutt sé eðlilegt framhald af því sem gert hefur verið undanfarin ár. Ég tel mjög óeðlilegt ef einhver framvinda af þessu tagi verður ekki til að fylgja eftir stofnun Háskólans á Akureyri og sjávarútvegsbrautarinnar þar. Ég vil ekki segja að hún verði ómark ef þetta verður ekki en væri vissulega mjög órökrétt ef málinu verður ekki fylgt eftir með einhverjum þessum hætti vegna þess að hún, ásamt mörgu öðru, skapar einmitt þær aðstæður sem nú hafa orðið og hér er verið að leggja til að byggt verði á. Ég vil að lokum ítreka ánægju mína og þakklæti til flutningsmanna fyrir þessa ágætu tillögu og ég vona að hún fái góðan framgang hér í þinginu og verði að veruleika svo að þetta mál geti haldið áfram í þeim farvegi sem það hefur verið í og eðlilegur er.

Virðulegi forseti. Tillagan sem hér er liggur fyrir gengur í þá átt að efla Akureyrarsvæðið og sérstaklega sjávarútvegsbraut Háskólans á Akureyri. Þar sem ég er meðflutningsmaður tillögunnar þá tel ég mér skylt að segja nokkur orð um mína skoðun á málinu. Ég tel að það sé stefnumarkandi, bæði fyrir þá ágætu stofnun, Háskólann á Akureyri, og einnig sé þarna um að ræða stuðning við hagnýtar rannsóknir í sjávarútveginum. Á Akureyri hefur vöxtur sjávarútvegsfyrirtækjanna, eins og segir í greinargerð, verið með mesta móti og ætti háskólinn þar því að vera betur í stakk búinn til að leggja sitt af mörkum til að auka fjölbreytni í þeim störfum. Haldast þarf í hendur uppbygging sjávarútvegsbrautar við Háskólann á Akureyri og hagnýtar rannsóknir sem nýtast þá til atvinnuuppbyggingar. Ég tel að þessi tillaga sé í þá átt, að hún sé stefnumótandi til framtíðar og er þess vegna mjög hlynnt því að hún nái fram að ganga. Nýhafin er kennsla við Háskólann á Akureyri í sjávarútvegsfræðum og er eina sjávarútvegsháskólabrautin hér á landi, tvö ár síðan hún var stofnuð held ég að komi fram hér. Hingað til hafa þeir sem hafa viljað mennta sig í sjávarútvegsfræðum yfirleitt orðið að leita til nágrannalandanna og mjög margir sjávarútvegsfræðingar, sem hér starfa í dag, hafa menntað sig til þeirra starfa í Tromsö í Noregi. Það þarf vissulega að huga að því að standa vel að uppbyggingu sjávarútvegsbrautarinnar sem hér er komin af stað og ég held að þessi tillaga sé spor í þá átt. Mér er sagt að komin sé fram önnur tillaga. Ég hef ekki séð hana en vel getur verið að manni sjáist yfir einhverjar af þeim tillögum sem hér liggja frammi. Mig langar einnig til að segja frá því að á Vestfjörðum er í bígerð stofnun þróunarseturs í sjávarútvegsfræðum. Ég tel að það væri mjög heppilegt að byggja upp sjávarútvegsbrautina við Háskólann á Akureyri en stofna jafnframt slík þróunarsetur, t.d. eitt í hverjum landshluta. Það mætti hugsa sér eitt á Vestfjörðum og annað á Austfjörðum og e.t.v. á Suðausturlandinu líka. Þróunarsetrið sem nú er í bígerð að stofna á Vestfjörðum hefur verið lengi í undirbúningi. Að því var stefnt í byrjun febrúar að halda um það stofnfund fljótlega. Það byrjaði með því að settur var á stofn samstarfshópur sem hafði það hlutverk að samræma sjónarmið atvinnufyrirtækja og Menntaskólans á Ísafirði. Þær stofnanir sem stóðu að þessum vinnuhópi voru Byggðastofnun, atvinnufulltrúi, Hafrannsóknastofnun, Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins og fleiri aðilar lýstu áhuga sínum á því að auka samstarf við þessar stofnanir. Þar á meðal voru bæði Háskóli Íslands og Háskólinn á Akureyri auk Tækniskóla Íslands og Búnaðarfélags Íslands. Þessi starfshópur hefur starfað síðan í fyrrasumar og hefur lagt fram drög að stofnsamningi og ætlar að bjóða til stofnfundar núna á næstunni. Tilgangur þessa þróunarseturs í sjávarútvegsfræðum er fjórþættur. Í fyrsta lagi að vinna að því að þekking og reynsla á sviði sjávarútvegs á Vestfjörðum nýtist til þróunar og nýsköpunar. Í öðru lagi að skapa vettvang þar sem hugmyndir og frumkvæði heimamanna fái umfjöllun og stuðning. Í þriðja lagi að tryggja að fullt tillit sé tekið til óska fyrirtækja á svæðinu varðandi verkefnaval stofnananna og að verkefnin séu að öllu leyti unnin í samráði og samvinnu við fyrirtækin. Og í fjórða lagi að styrkja stöðu rannsóknaraðila á Vestfjörðum og stuðla þannig að því að verkefni og fjármagn til rannsókna flytjist í meira mæli til landsbyggðarinnar en hingað til. Ég vil ítreka að þetta tel ég mjög jákvætt og væri æskilegt að slík þróunarsetur gætu verið staðsett í öllum landshlutum og á það alls ekki að koma í veg fyrir uppbyggingu sjávarútvegsbrautar við Háskólann á Akureyri. Þau væru þá tengd sjávarútvegsbraut Háskólans á Akureyri og þar færi fram stefnumótun og samvinna við önnur þróunarsetur í sjávarútvegi. Ég ætla þá í lokin að lýsa yfir stuðningi við það að tillagan nái fram að ganga og þakka flutningsmanni sem hér er að endurtaka tillögu sem flutt var á 113. löggjafarþingi. Ég vænti þess að hún fáist útrædd núna.

Virðulegur forseti. Ég leyfi mér í upphafi máls míns að segja að á mínum stutta þingtíma, þessari viku sem er að líða hér, þá er þetta þskj., að öllum öðrum málum ólöstuðum, eitt það markverðasta sem ég hef barið augum á þessum dögum. Það skýrist kannski af því að ég kem sjálfur úr svipuðu umhverfi og vísað er til í þessari tillögu, þar sem ég starfa m.a. að fræðslumálum í sjávarútvegsbyggð þar sem allt snýst um sjávarútveg, veiðar og vinnslu. En einmitt í þeim skóla, í Ólafsvík, höfum við fylgst með farsælli uppbyggingu fræðslustarfs á Dalvík um sjávarútvegsmál, m.a. til þess að hafa til hliðsjónar við skipulagningu svipaðs náms í okkar skóla, þ.e. í námi vélstjóra og skipstjórnarmanna. Okkur er líka ljós þörfin á þess háttar stofnun í atvinnugreininni sem vísað er til í tillögunni og greinargerðinni sem henni fylgir. Ég tel því heimamenn verðuga þess háttar miðstöðvar sem hér er verið að ræða, enda er þörfin á slíkri stofnun mjög brýn ef við eigum að ná einhverri framþróun í þessum mikilverðasta atvinnuþætti okkar. Ég held að heimamenn eigi að njóta frumkvæðis, þekkingar og reynslu sinnar. Auk þess er ég fylgjandi uppbyggingu opinberra stofnana atvinnulífsins úti á landi. Mitt mat er því að þar fari rétt stofnun, á réttum stað og á réttum tíma.

Virðulegur forseti. Hér er verið að hreyfa mjög þörfu máli að mínu viti og vonum seinna að menn fari að taka betur og myndarlegar á menntunarmálum sjávarútvegsins. Það er nánast furðulegt að þessi þjóð sem byggir á sjávarútvegi með þeim hætti sem hún gerir skuli ekki hafa stuðlað að betri menntun fyrir alla þá sem koma að sjávarútveginum, bæði til lands og sjávar. Það er kannski merkilegt að bera saman hvernig staðið hefur verið að menntunarmálum í sjávarútveginum og t.d. í landbúnaði þar sem allt öðruvísi og miklu skipulegar og ákveðnar hefur verið gengið til verks en í sjávarútvegi. Við sjáum að það er eins og fiskvinnsluskólinn, sem er ekki gamall skóli, og ég veit að það finnst örugglega fleirum en mér, hafi verið til hliðar í menntakerfinu og svona mætti halda áfram að telja. Það hefur ekki verið staðið myndarlega að neinu sem tilheyrir menntun í sjávarútveginum nema því sem snýr að menntun sjómannanna sjálfra. Þar hefur að mínu viti verið staðið vel að málum. En hér ætla menn að brjóta blað með því að efla miðstöð sjávarútvegsfræðanna á Akureyri og ég held að það sé rétt stefna. Út af fyrir sig ætla ég samt ekki að halda því fram að þar eigi eina hreiðrið að vera. Ég tel að það væri við hæfi að Háskóli Íslands taki nú við sér og taki á málum líka. Alla vega þykjast menn þar á bæ hafa vit á því hvernig eigi að stjórna sjávarútveginum þó að þeir hafi ekki a.m.k. að mínu viti þá þekkingu á öllum þeim málum sem snúa að sjávarútveginum sem þarf að hafa til þess að geta gert sér grein fyrir því hvernig best er að stjórna málefnum sjávarútvegsins í grundvallaratriðunum. Það er nefnilega þannig að það er svo ótal margt sem eftir er að rannsaka til að menn geti gert sér grein fyrir því hvers konar ákvarðanir á að taka vegna hinna stóru mála sjávarútvegsins. Það nægir að benda á að ekki eru til neinar rannsóknir t.d. á þjóðhagslegri hagkvæmni fiskiskipaflotans, mismunandi útgerðarforma og mismunandi nýtingar á fiskimiðunum. Nú fyrst eru að fara af stað svokallaðar fjölstofnarannsóknir. Það eru ekki til neinar rannsóknir sem geta gefið okkur til kynna hvaða áhrif veiðarfærin, sem eru þó dregin um öll höf hér í kringum landið, hafa á lífríkið í sjónum. Við erum með stórvirkustu veiðitæki sem eru til í heiminum á ferð um allar fiskislóðir og við höfum ekki hugmynd um hvaða áhrif það hefur á lífríkið. Við vitum ekkert hvaða veiðarfæri t.d. mundu henta best ef við værum að hugsa um áhrifin á lífríkið. Sjálfsagt eru það margar tegundir. Þannig er auðvitað hægt að fara yfir allt sviðið og velta því fyrir sér hvað það er sem við höfum gert rangt eða hvort það er einfaldlega bara þekkingarskorturinn sem stendur í vegi fyrir okkur. Eru kannski fiskstofnanir of smáir af einhverjum allt öðrum ástæðum en menn hafa verið að gera skóna fram að þessu? Það fást engin svör við svona spurningum nema með því að efla menntun, efla rannsóknir og ég tel að við þurfum að breiða út það sem við erum að gera. Við þurfum að koma sem flestum stöðum á landinu inn í okkar menntakerfi. Hér er hreyft máli þar sem verið er að tala um hina æðri menntun og það er vel. Mér finnst þetta eiga mjög vel heima á því svæði sem þarna er. Því hefur verið lýst hér og ég er þeim lýsingum sammála. Þarna er verið að fjalla um alla hluti sem verið er að gera í sjávarútvegi nánast á Íslandi og þess vegna tel ég að það sé út af fyrir sig mjög vel til fundið. Þarna er líka næststærsti bær landsins og auðveldara af þeim ástæðum að byggja upp svona menntunarstofnun eins og þarna er verið að tala um. Ég vona að öflug starfsemi Háskólans á Akureyri í sjávarútvegsfræðum komist í gang og það gerist hratt og ég vona að skilningur á þeim rannsóknum sem þurfa að fara fram í þjóðfélaginu aukist a.m.k. jafnhratt og að Akureyringar fái sem fyrst í hendur eitthvert af þeim stóru verkefnum, sem ég er svo sem ekkert að segja að Hafrannsóknastofnun geti ekki unnið mörg hver, en ef hv. Alþingi Íslendinga tæki á sig rögg og ákvæði að þær rannsóknir sem hafa verið trassaðar í gegnum árin í sjávarútvegsmálunum færu nú í gang þá fyndist mér að að gæti vel farið saman við aukna starfsemi á Akureyri, þ.e. að þangað yrði vísað verkefnum sem lytu að því að gera rannsóknir á þessum sviðum sem ég var að lýsa hér áðan.

Forseti. Ég vil bara lýsa ánægju minni yfir þessari framkomnu þáltill. um að gera skuli áætlun sem miði að uppbyggingu sjávarútvegsbrautar Háskólans á Akureyri. Ég vil koma með þá tillögu að höfð verði í huga uppbygging sem miði að því að sá háskóli verði á alþjóðlegum mælikvarða. Mér líst mjög vel á að Akureyri geti orðið miðstöð sjávarútvegsfræða og ekki bara hérlendis heldur meðal sjávarútvegsþjóða. Ég vil leyfa mér að fullyrða að við séum fremst í framleiðslu tækja og tækni sem varðar sjávarútveginn og við vitum að sú framleiðsla okkar hefur virkilega slegið í gegn, ef svo má segja á erlendum mörkuðum. Mér finnst þess vegna að við ættum að stefna að því að á Akureyri verði háskóli sem standi undir því að verða á alþjóðlegum mælikvarða og þannig að við munum laða að okkur erlenda stúdenta frá sjávarútvegsþjóðum og verða áfram fremst í öllu sem varðar þekkingu á því sviði. Við erum fremst í því sem varðar tæknilega sérþekkingu á nýtingu sjávarafla. Við eigum bestu tækin og því eigum við að snúa vörn í sókn á þessum erfiðu tímum og sýna forustu meðal sjávarútvegsþjóða, bæði hvað varðar tækni, rannsóknir og þekkingu og ekki síst útbreiðslu þeirrar þekkingar sem við búum yfir.

Virðulegi forseti. Ég kem einungis til þess að lýsa í stuttu máli ánægju minni með þessa þáltill. sem hv. þm. Steingrímur Jóhann hefur haft frumkvæði að því að flytja ásamt nokkrum öðrum þingmönnum. Það sem mér finnst liggja einkum til grundvallar því að efla Akureyri og svæðið í kring sem miðstöð fræðslu og rannsókna er sú staðreynd að nú þegar er komið mjög gott rannsóknarumhverfi á Akureyri og á svæðinu þar í kring. Þar hefur þegar skapast vísir að því rétta andrúmslofti og þeim réttu kringumstæðum sem þarf til þess að búa til góða rannsóknamiðstöð og í senn góða fræðslumiðstöð. Við höfum í fyrsta lagi hina nýju sjávarútvegsbraut Háskólans á Akureyri sem er mjög að eflast og sem hefur fengið til liðs við sig afskaplega gott fólk og það er alveg ljóst á því tiltölulega takmarkaða efni sem þegar er byrjað að streyma út úr þeim skóla að þar er á ferðinni mannval sem kann vel til verka. Það er auðvitað viss hefð fyrir því að menn efli menntasetur á þessu sviði og jafnframt nýja tækni og nýjar rannsóknir á þessu svæði. Ég minni á það til að mynda að það voru Eyfirðingar sem höfðu frumkvæði að þeim miklu og ábatasömu veiðum á úthafsrækju sem hófust einmitt upp úr 1970 og mig minnir að um nokkurra ára skeið hafi það einkum verið Eyfirðingar sem héldu þeim uppi. Nú er þetta orðin mjög úbreidd og arðsöm iðja. Það er líka alveg ljóst að þarna hefur annars konar framþróun átt sér stað eða er að eiga sér stað að því er varðar einmitt lúðueldi sem tekist hefur nokkuð vel hjá Eyfirðingum og þar er auðvitað á ferðinni þáttur sem skiptir verulega miklu máli. Og ég vænti þess auðvitað að ef hægt væri með einhverjum hætti að efla þarna góða rannsóknamiðstöð þá mundi það ekki síst verða lyftistöng undir ýmsar greinar þeirrar atvinnugreinar sem ég ber hvað mest fyrir brjósti og ekki á mjög auðvelt uppdráttar núna, þ.e. fiskeldisins. Það væri út af fyrir sig fagnaðarefni ef tækist með einhverjum hætti að þætta þær rannsóknir inn í þá miðstöð sem væntanlega verður þarna reist. En það sem ég vildi undirstrika líka er að við höfum þarna allt til staðar. Við höfum sjávarútvegsdeildina á Akureyri, við höfum líka ágæta sjómenntabraut á Dalvík, bæði skipstjórnarbraut og fiskvinnslubraut sem ég hygg að jafnist alveg á við til að mynda mun eldri fiskvinnslubraut sem rekin er í Hafnarfirði. Við höfum ýmiss konar smærri fyrirtæki sem hafa í skjóli þessa umhverfis tekist að vinna ýmiss konar framleiðslu tryggan sess. Ég nefni bara fyrirtæki eins og DNG. Ég minni líka á það að í nokkuð brösóttri sögu niðurlagningariðnaðar á Íslandi hefur þetta svæði skipt nokkru máli og ég minni bara á litla hluti eins og hina nýju smápakkalínu sem verið er að þróa á Dalvík sem er nú orðin ein aðaluppistaðan í frystihúsi á staðnum og er með framleiðslu sem er stöðugt að vinna sér betri sess á erlendum mörkuðum. Þetta skiptir allt saman máli en það sem vantar raunverulega inn í til þess að lyfta Akureyri og Eyjafjarðarsvæðinu sem öflugri fræðslu- og rannsóknamiðstöð er viðbót við þá rannsóknastarfsemi sem er að finna við háskólann og þess vegna tel ég að hluti af þeirri könnun sem ætti að fara fram, verði þessi tillaga samþykkt, hljóti að felast í því hvort ekki sé kominn tími til að stjórnvöld íhugi það í fullri alvöru að flytja Hafrannsóknastofnun til Akureyrar. Ég hygg að hvarvetna þar sem menn hafa séð sama umhverfi eins og þarna er, þ.e. öflugan iðnað, öflugan sjávarútveg og þann vísi að góðum rannsóknamiðstöðvum sem þarna er og ef menn fengju e.t.v. þá miklu viðbót sem fælist í því að flytja Hafrannsóknastofnun þarna á svæðið, þá held ég að við værum búin að byggja alþjóðlega miðstöð rannsókna og fræðslu á sviði sjávarútvegs sem mundi innan einhverra áratuga standa öllum á sporði.

Virðulegi forseti. Ég lýsi yfir stuðingi mínum við þessa tillögu. Það sem ég ætlaði fyrst og fremst að koma að er að mér hefur fundist það koma svolítið fram í þessari umræðu að menn hafa talað eins og ekkert hafi verið gert á Akureyri. Það væri ástæða til að koma slíkri stofnun þar upp. En það kom hins vegar vel fram í máli síðasta ræðumanns að þarna er grundvöllurinn til staðar, þarna er komin sjávarútvegsbraut og þarna er kominn vísir að rannsóknastarfsemi, bæði á vegum Hafrannsóknastofnunar og Rannsóknastofnunar fiskiðnaðarins. Þetta var unnið í góðri samvinnu margra aðila en þó hygg ég að á engan sé hallað þó að ég nefni fyrrv. sjútvrh. Halldór Ásgrímsson sem hafði að því verulegt frumkvæði að þessu var hleypt af stokkunum, þ.e. rannsóknarstarfseminni, þar sem hann skildi mjög vel nauðsyn þess að Háskólinn á Akureyri tengdist strax í upphafi rannsóknum. Ég vil þess vegna benda á að það eru tækifæri til að halda þessari þróun áfram strax á næstu vikum og mánuðum ef vilji er fyrir hendi. Ég nefni þar tvennt. Síðasti ræðumaður benti á að það ætti að flytja Hafrannsóknastofnun norður. Ekki ætla ég að draga úr því en ég tel reyndar að það gerist ekki öðruvísi en í vissum áföngum og þar væri út af fyrir sig eðlilegt að útgerð og rekstur skipa Hafrannsóknastofnunar yrði flutt til Akureyri sem næsta skref. Í öðru lagi vísa ég til umræðna sem verið hafa í fjölmiðlum að undanförnu þar sem er boðuð framlagning frv. á Alþingi um nýja stofnun í sjávarútvegi, sem hefur í umfjöllun ráðuneytisins fengið nafnið fiskistofa, þar sem á að sameina þó nokkra þætti í þjónustu og eftirliti sem hafa verið á vegum nokkurra stofnana fram að þessu. Af viðræðum við starfsmenn sjútvrn. hef ég fengið það upplýst að þarna sé um að ræða stofnun sem hugsanlega hefði allt að því 60 manna starfslið. Stærsti hlutinn af því eru veiðieftirlitsmennirnir en þar er líka menntað fólk á sviði sjávarútvegsins. Það væri ákveðið að fiskistofan yrði á Akureyri, starfaði þar við hliðina á öðrum sjávarútvegsstofnunum og mundi geta styrkt staðinn sem slíkan, m.a. með samnýtingu starfsfólks. Þetta eru hvort tveggja atriði sem geta verið einföld ákvörðunaratriði stjórnvalda á hverjum tíma og ég skora á viðkomandi stjórnvöld að hrinda þessu í framkvæmd. Ég vil að lokum taka undir það sem fram hefur komið um að sjávarútvegurinn hefur ekki gengið sína braut til enda varðandi þróun og möguleika. Þar eru margvíslegir möguleikar. Áðan var bent á smápakkalínuna sem er komin upp á Dalvík og er kannski talandi dæmi um að það er ekki sama hvernig staðið er að hlutunum. Hlutirnir þurfa að vera í sínu rétta umhverfi. Þessi lína var ekki flutt beint til Dalvíkur eða keypt þangað inn. Það var búið að gera tilraun með rekstur hennar í Hafnarfirði. Það gekk ekki upp, menn náðu ekki tökum á því en með því að setja hana inn í vel þróað frystihús, sem hefur verið í stöðugri þróun, þá hefur mönnum tekist að búa þannig um hnútana á tæplega tveimur árum að það stefnir að því að 40% af framleiðslu frystihússins á Dalvík fari í þessar pakkningar nú í ár. Þetta eru þau atriði sem ég vil koma inn í þessa umræðu.

Herra forseti. Ég vil þakka þær umræður sem hafa orðið um þessa tillögu. Ekki færri en átta alþingismenn, ef ég hef talið rétt, úr öllum flokkum hafa lýst áliti sínu á þessari tillögu. Ég endurtek að það var nokkur skaði að hæstv. sjútvrh. og jafnvel hæstv. menntmrh. skyldu ekki vera viðstaddir og heyra þessar undirtektir þingmanna. Við fögnum að sjálfsögðu komu hæstv. fjmrh. sem er fyrsti af þessari tegund sem við höfum séð í dag, ef ég veit rétt, á þessum þingfundi. Margar ágætar röksemdir og athugasemdir komu fram. Hv. 5. þm. Norðurl. e. lagði út af því, eins og ég gerði í mínu máli, að mikir möguleikar væru til aukinnar verðmætasköpunar úr þessari auðlind, sjónum, og öllu sem hann gæti gefið af sér og ekki síst í því ljósi ætti að haga uppbyggingu á þessu sviði og væri nú þörf á að sækja þarna fram. Ég tek svo sannarlega undir það. Það var einmitt mjög ánægjulegt að heyra það hljóð í mjög mörgum ræðumanna að leggja út af þessu með hliðsjón af framtíðarmöguleikum í greininni, þróunar- og sóknarmöguleikum innan sjávarútvegsins. Hv. 1. þm. Norðurl. e. benti á það, eins og reyndar fleiri, að ekki skyldi vanmeta þann grundvöll sem þegar væri fyrir hendi á þessu svæði og það tek ég undir og fór reyndar nokkuð yfir í minni framsögu þó svo að ýmsu mætti við bæta og var reyndar gert af ræðumönnum, svo sem að minna á vægi niðursuðuiðnaðarins á þessu svæði. Hv. 6. þm. Vestf. minnti réttilega á að víðar á landinu hafa menn auðvitað áhuga á því að sinna verkefnum af þessu tagi. Hún nefndi áform eða hugmyndir um að setja á fót þróunarsetur á sviði sjávarútvegs á Vestfjörðum. Það eru að vísu hugmyndir sem ég er ekki kunnugur og var að heyra í fyrsta sinn. En þær hljóma vel í mínum eyrum og ég vil í því sambandi minna á að Háskólinn á Akureyri með sínum nánu tengslum við atvinnulífið hugsar sér einmitt að reyna að eiga samstarf við fyrirtæki og byggðarlög sem víðast. Hann á reyndar þegar í ákveðnu samstarfi við t.d. fyrirtæki og menn á Vestfjörðum þar sem er námskeið eða kennsla í veiðitækni. Ég man ekki hvort það er Netagerð Vestfjarða sem fyrirtæki eða starfsmenn þar sem leggja sitt af mörkum í sambandi við kennslu á þessu sviði. Þannig er tvímælalaust sú hugsun sem liggur til grundvallar Háskólanum á Akureyri og þessa starfs hér að byggja upp og efla rannsókna- og fræðslumiðstöð í nánum tengslum við atvinnulífið í mjög góðu samræmi við þá hugsun að slíkt starf geti dreifst víða um byggðarlögin þar sem sjávarútvegur er stundaður. Nefna má annað dæmi um samstarf háskólans við fyrirtæki í fjarlægum byggðarlögum þar sem eru gæðastjórnunarverkefni. Þar er einn af þátttakendunum Síldarvinnslan í Neskaupstað, fyrirtæki á Austfjörðum. Segja má að nú þegar teygi þessi starfsemi samvinnuanga sína í marga landshluta. Þá talaði hv. 3. þm. Vesurl. og nefndi sem dæmi það starf sem hefur verið byggt upp í Ólafsvík eða er verið að byggja upp á sviði fræðslu. Þar hafa menn m.a. sótt fyrirmynd til Dalvíkur að þeirri uppbyggingu sem þar hefur átt sér stað. Ég tek undir með honum að þar hefur verið með ákaflega farsælum hætti byggt upp ár frá ári. Hv. 3. þm. Vesturl. nefndi að verkefnin væru fjölmörg sem óunnin eru á þessu svið og það tek ég undir. Fjölmörg rannsóknaverkefni af ýmsum toga bíða. Þess vegna er það síður en svo út í loftið að tala um frekari uppbyggingu á þessu sviði. Þvert á móti æpir þörfin á að svo verði gert. Þá þakka ég hv. 1. þm. Reykn. sem hér kom með þann áhugaverða punkt inn í umræðuna að á þessu sviði ættum við ekki Íslendingar að hafa neitt lægri metnað en þann að háskólastarfið á Akureyri gæti orðið á alþjóðlegan mælikvarða og þar gæti orðið slík miðstöð fræðslu og rannsókna að aðrar þjóðir sæju ástæðu til að njóta góðs af og sækja sér þangað þekkingu og fræðslu. Þetta tek ég sannarlega undir. Ég er þeirrar skoðunar og mörg okkar að margt sem best er gert í íslenskum sjávarútvegi sé í fremstu röð í heiminum. Ég hygg að það verði tæplega um það deilt að á margan hátt rekum við árangursríkasta sjávarútveg heimsins enda stenst íslenskur sjávarútvegur þrátt fyrir allt, að vísu með hliðsjón af þeim erfiðleikum sem hann oft hefur mætt og á nú í, samkeppni við sjávarútveg sem í flestum öðrum byggðum bólum heimsins nýtur verulegra styrkja og jafnvel umfangsmikilla styrkja af ýmsu tagi eins og á sér stað í nágrannalöndunum. Það er til marks um það hversu margt er vel gert í íslenskum sjávarútvegi og/eða aðstæður um margt hagstæðar að við náum þrátt fyrir allt að reka þessa grein við þær aðstæður. Sannarlega er það á sínum stað að hafa ekki rislægri metnað í þessum efnum en þann að okkar háskólastofnun á þessu sviði verði fullkomlega frambærileg á alþjóðlegan mælikvarða. Hv. 17. þm. Reykv. talaði svo hér og kom með ýmislegt áhugavert í viðbót inn í þessa umræðu. Hann benti á það, sem reyndar kom fram í framsögu minni, að Akureyri og svæðið þar í kringum sé um margt ákjósanlegt rannsókna- og fræðsluumhverfi. Þar njóti menn í senn bæði þess öfluga starfs sem er þar fyrir hendi í fyrirtækjum af ýmsu tagi en jafnframt þeirrar nálægðar sem byggðarlag af þessari stærðargráðu býður upp á og er ákjósanlegt og sem flestir vísindamenn eru sammála um að sé af hinu góða. Þau nánu samskipti atvinnulífsins og rannsóknafólksins eða þeirra sem annast fræðslu sem myndast geta við slíkar aðstæður eru nú þegar fyrir hendi í verulegum mæli. Þá nefndi hann ýmiss konar frumkvæði sem hefur átt sér stað í sjávarútvegi á þessu svæði og ég tek undir það svo sem sókn í úthafsrækju. Það má segja að vagga þeirrar greinar standi á Dalvík og að Snorri Snorrason skipstjóri þar hafi fyrstur manna gert veiðar á úthafsrækju frá Íslandi að atvinnugrein og komist á spjöld sögunnar með því að uppgötva sennilega fengsælustu rækjumið heimsins, a.m.k. á okkar slóðum. Einnig var lúðueldið nefnt hér og margt fleira sem áður hefur borið á góma. Þeirri spurningu hefur verið velt upp hvort menn eigi e.t.v. að taka inn í þessa umræðu stærri áfanga eins og þann að flytja eða stefna að því að flytja Hafrannsóknastofnun norður í þetta umhverfi. Ekki ætla ég að draga kjarkinn úr mönnum í þeim efnum, menn eiga að vera sæmilega brattir í því að dreifa þessari þjónustu og opinberum stofnunum um landið. Það sæti síst á mér en ég minni þó á að fleira getur flokkast undir árangur en fullnaðarsigurinn einn í fyrstu lotu. Það að dreifa þessum verkefnum, flytja tiltekin rannsóknaverkefni, flytja t.d. skipaútgerðina og síðar ákveðin rannsóknarverkefni og svo stofnunina e.t.v. alla í fyllingu tímans er líka aðferð. Þá nefndi hv. 6. þm. Norðurl. þá fiskistofnun sem boðað hefur verið að á döfinni sé að setja á fót með lögum og gæti orðið umfangsmikil stofnun sem tæki við mörgum af núv. verkefnum bæði úr ráðuneyti, frá Fiskifélagi og fleirum ef ég hef heyrt rétt. Það er sömuleiðis á sínum stað að nefna það í þessari umræðu að henni væru auðvitað vel valinn staður í þessu umhverfi. Herra forseti. Með hliðsjón af þeim undirtektum sem hér hafa komið fram og eru nánast alfarið jákvæðar í máli þeirra átta hv. þm. sem hér hafa talað úr öllum flokkum, þá er svo komið að ég leyfi mér að vera bærilega bjartsýnn á framgang þessarar tillögu og bind við það vissar vonir að yfirstandandi þing marki þessa stefnu af myndarskap. Að hv. sjútvn. taki tillöguna til umfjöllunar og þá tillögu aðra sem hér verður væntanlega fljótlega á dagskrá og er náskyld þessari og vinni úr þeim þannig að hér verði síðan fyrir þinglausnir í vor afgreidd ein stefnumarkandi tillaga á þessu sviði. Þetta er að mínu mati ekki eitthvert smámál eða málefni sem á að leggja í ís með því að vísa því til ríkisstjórnar með mátulega kraftmikilli umsögn. Þvert á móti á Alþingi sjálft að hafa frumkvæðið og móta stefnuna, fela síðan framkvæmdarvaldinu að vinna samkvæmt henni. Hér er á ferðinni undirstöðuatvinnuvegur þjóðarinnar og hér er á ferðinni stórt og stefnumarkandi mál sem lýtur að skipulagi og uppbyggingu á þessu sviði. Svo sannarlega er þeim tíma vel varið af hálfu virðulegs Alþingis sem fer í að leiða þetta mál farsællega til lykta. Ég vil nefna til viðbótar að það er sem betur fer verið að huga að ýmsum stórum og spennandi verkefnum á þessu sviði, á sviði rannsókna og fræðslu sem tengjast sjávarútvegi. Það eru verkefni á sviði grunnrannsókna og hagnýtra rannsókna. Það eru að fara af stað verkefni á sviði fjölstofnarannsókna og rannsókna á hryggleysingjum. Nauðsynlega þarf að fara í ýmsar rannsóknir sem tengjast eldi og klaki fiska, sjávarfiska ekki síður en annarra. Á sviði hagnýtra rannsókna bíða og hafa beðið vegna fjárskorts stór verkefni sem lúta að ýmiss konar fullnýtingarmöguleikum afurðanna, lúta að geymsluþoli og geymsluaðferðum og margt fleira af því tagi mætti nefna en gefst ekki tími til hér. Ég vil enn fremur láta það sjónarmið mitt koma fram og tala þar út frá þeirri reynslu sem fengist hefur að menn þurfa ekki að óttast það, verði þessari starfsemi með skipulögðum hætti valinn staður á Akureyri og Eyjafjarðarsvæðinu, að heimaaðilar á því svæði muni ekki leggja sitt af mörkum til að greiða götu slíkrar uppbyggingar. Það hafa heimamenn þegar sýnt með myndarlegu framlagi af ýmsu tagi til uppbyggingar þess náms sem þarna á sér stað. Ég nefni framlag sem fámennt sveitarfélag á Dalvík hefur lagt af mörkum til fræðslu á sviði sjávarútvegsins með því að leggja verulega af eigin fé, t.d. séð fyrir húsnæði. Sama má segja um Háskólann á Akureyri. Þar hefur fyrirtæki á svæðinu, Kaupfélag Eyfirðinga, sýnt það í verki með mjög myndarlegum hætti þegar leyst var úr húsnæðismálum sjávarútvegsbrautarinnar að menn eru tilbúnir til að láta ekki sitja við orðin tóm í þessum efnum heldur beinlínis leggja sitt af mörkum, jafnvel umfram það sem ætlast mætti til á grundvelli hefðbundinnar kostnaðarskiptingar milli ríkis og sveitarfélaga og annarra aðila í svona tilvikum. Ég held að ég geti fyrir hönd allra á þessu svæði fullvissað menn um að það mun ekki standa á því að myndarlega verði tekið á málinu af hálfu heimamanna ef stjórnvöld, Alþingi og ríkisstjórn vilja fyrir sitt leyti stuðla að því að svona uppbygging eigi sér stað á þessu svæði. Herra forseti. Ég hef þessi orð mín ekki fleiri. Ég þakka hv. alþm. fyrir þær undirtektir sem tillagan hefur fengið og ég ítreka það að ég er bjartsýnn á að hún muni nú hljóta hér fullnægjandi brautargengi á þinginu í vetur.

Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja hér frv. til laga um breytingu á lögum nr. 10/1990, um laun forseta Íslands. Frv. er lítið að sniðum, aðeins tvær greinar og hljóðar fyrri greinin svo, með leyfi forseta: ,,Orðin ,,og er undanþeginn öllum opinberum gjöldum og sköttum`` í 2. gr. laganna falli brott.`` 2. gr. hljóðar svo: ,,Lög þessi öðlast gildi 1. ágúst 1992.`` Verði þetta frv. að lögum mun 2. gr. laganna hljóða svo með leyfi forseta: ,,Forseti hefur ókeypis bústað, ljós og hita.`` Það sem kemur þar á eftir í núgildandi lögum er þá fellt brott. Ég tel að í raun sé hér fyrst og fremst verið að samræma launakjör forsetans þeim viðhorfum sem ríkja í okkar samtíð um það hvernig beri að standa að greiðslum til forsetans. Þessi lagabreyting, ef að lögum verður, hefur engin áhrif á það hver laun forsetans verða í framtíðinni. Þau verða ákveðin af kjaradómi eins og þingmenn vita. Þetta gerir aftur á móti þann stóra mun að hverjum manni er ljóst hver launin eru og eins hitt að með ráðstöfun fjárins hefur forseti sömu möguleika og aðrir þegnar þessa lands til að nýta sína fjármuni vel en getur aftur á móti ekki spilað á það kerfi að sumir hlutir eru hátollavara hér á landi og aðrir ekki og margföldunaráhrif með því að verja fjármununum til kaupa t.d. á áfengi, eins og þekkst hefur, yrði úr sögunni. Ég segi þetta vegna þess að mér finnst að ákvæðið hafi orðið eftir fyrir misskilning. Það er komið úr fortíðinni. Eins og allir vita var aðallinn skattlaus og kóngar sömuleiðis en í því lýðræðisríki, Bandaríkjunum, þar sem ég tel að vagga lýðræðisins hafi staðið föstustum fótum greiðir forsetinn skatta og skyldur eins og aðrir þegnar. Ég vil taka það skýrt fram að sá tímapunktur að flytja þetta nú helgast af því að ég tel að eðlilegt sé að það sé gert þegar dregur að forsetakosningum en ekki sé verið að ræða þessi mál á þeim tíma þegar forseti hefur verið kjörinn. Það er eðlilegt að þá séu engar breytingar gerðar á hans högum á einn eða neinn veg. Ég vil taka það fram að ekki er öllum ljóst hvað felst í því að forseti sé undanþeginn öllum opinberum gjöldum. Það þýðir að sjálfsögðu það að hver þau gjöld sem ríkið leggur á og þegnarnir þurfa að greiða eru ekki greiðsluskyld af hálfu forsetans. Það gildir að sjálfsögðu jafnt um virðisaukaskatt sem aðra skatta. Ég vil undirstrika að í Bretlandi hefur átt sér stað veruleg umræða um það hvort rétt sé að konungsfjölskyldan þar sé undanþegin sköttum og verulega háværar kröfur hafa verið uppi um það að hún greiði skatta eins og aðrir. Það virðist ekki óeðlilegt séð út frá því að fyrirtæki í eigu krúnunnar standa í sjálfu sér miklu sterkar að vígi en önnur fyrirtæki vegna þess að eignir konungsfjölskyldunnar halda áfram að aukast. Ég ætla þó ekki að blanda því inn í þetta mál en vænti þess að því verði að þessari umræðu lokinni vísað til allshn. eða efh.- og viðskn. ef hæstv. forseti telur það skynsamlegra. Ég mun hlíta leiðbeiningum hæstv. forseta hvað það varðar. Ég hef ekki ætlað mér að flytja langt mál um frv. Ég tel að það sé fyrst og fremst eitt af því sem knýr menn til að leiða hugann að grundvallaratriðum. Ég vænti þess að Alþingi Íslendinga taki afstöðu til frv., þ.e. að það komist til nefndar og úr nefnd og hér verði greidd atkvæði um það hvort meiri hluti þingmanna er hlynntur þeirri breytingu sem hér er lögð til.

Virðulegi forseti. Hér er hreyft máli sem er mikilvægt og jafnframt viðkvæmt vegna friðhelgi forseta Íslands og þarf að fjalla um án tillits til þess hver gegnir því embætti og taka verður afstöðu til málsins á efnislegum forsendum. Ég vil í upphafi taka undir þá tillögu hv. flm. að þetta mál fari til allshn. Ég held að það eigi þar heima vegna eðlis þess þótt það fjalli um skattamál og gjöld. Ég tel að það eigi heima í allshn. og sjálfsagt væri fyrir þá nefnd að leita álits ef ástæða þætti til hjá efh.- og viðskn. En ég held að forræði málsins ætti að vera í höndum allshn. og fjalla ætti um það á þeim forsendum sem liggja þar til grundvallar. Ég vil varðandi það sem fram kemur kemur í greinargerð með frv. lýsa því að ég er því ekki endilega sammála að það að forseti Íslands sé skattfrjáls sé í ósamræmi við 78. gr. stjórnarskrárinnar. Þar held ég að þau sjónarmið búi ekki að baki að þetta sé tengt lögtign eða sérréttindum sem byggjast á þeim atriðum sem getið er í 78. gr. stjórnarskrárinnar. Á hinn bóginn er ég þeirrar skoðunar, sem einnig kemur fram í greinargerð með frv., að þetta skattfrelsi sé tímaskekkja. Ég held að það eigi að skoða þetta og sé nauðsynlegt úr því að frv. er komið hér fram. Það þarf að skoða mjög gaumgæfilega í þingnefnd og kanna hvernig þessum málum er háttað annars staðar. Frv. þarf að fá góða efnislega meðferð hjá nefndinni. Hv. flm. er m.a. með samanburð við það sem tíðkast í Bandaríkjunum. Mér finnst að það ætti að kanna hvernig þessum málum er háttað í öðrum lýðveldum í Evrópu. Um það er engum blöðum að fletta að kjör og laun æðstu embættismanna íslenska ríkisins eru mjög undir smásjá almennings og m.a. vegna þess hvernig málum er háttað í okkar þjóðfélagi, þá er það ótvírætt að þessi laun hafa dregist aftur úr ef miðað er við sambærileg ábyrgðarstörf hjá einkaaðila. Það er mikið vandamál, held ég, fyrir íslenska stjórnsýslu hvernig sú þróun öll hefur verið og nauðsynlegt að taka á því máli sérstaklega og skoða án þess að það sé gert í tengslum við þetta frv. til laga. Ég held að menn verði að hafa það í huga að laun og kjör forseta Íslands eru tæplega samboðin því háa embætti. En mér finnst að það eigi ekki að fjalla um þau mál með skattfrelsi í huga heldur eigi forsetinn að njóta sama réttar og aðrir eða vera undir sömu skyldur settur og aðrir varðandi skattgreiðslur. En þá þarf að líta á hvernig launum hans og kjörum er háttað að öðru leyti og hafa þau með sanngjörnum hætti. Ég held að þar hafi ekki verið staðið að málum með þeim hætti að sæmandi sé hinu háa forsetaembætti og það eigi við um fleiri embætti og trúnaðarstörf íslenska ríkisins. Eins og ég sagði er um mjög vandasamt og viðkvæmt mál að ræða. Ég lít ekki þannig á að verði skattfrelsi forseta afnumið og réttur hans til þess að greiða ekki tolla eigi það að leiða til þess að kjör hans rýrni heldur sé með því verið að stuðla að því að allir borgarar landsins búi við sömu kjör gagnvart skattalögunum. Ég er þeirrar skoðunar að þetta mál eigi að fá hér framgang og fara til þingnefndar. Þar eigi það að fá ítarlega skoðun og málefnalega athugun. Úr því að þetta frv. er komið fram er nauðsynlegt að þingmenn leggi á sig töluverða vinnu til að upplýsa alla þætti málsins og síðan komi nefndin með tillögur sínar að þeirri athugun lokinni. Alþingi er eini aðilinn í okkar þjóðfélagi sem getur skoðað málið á hlutlægan hátt og það á að gera vandlega á grundvelli þeirrar tillögu sem hér er fram komin. Síðan verða menn að meta eftir athugun í nefnd hvernig að málinu verði staðið. En ég ítreka að frv. á heima í allshn. þingsins.

Virðulegi forseti. Ég vil í upphafi máls míns þakka flutningsmanni tillögunnar fyrir að koma með málið inn í þingið. Að mínum dómi er hér á ferðinni ein af þeim grundvallarspurningum sem við eigum að glíma við, þ.e. hvort allir séu jafnir fyrir lögunum og hvort allir eigi að vera jafnir fyrir lögum hvort sem þar er um að ræða skattalög eða önnur lög. Ég vil lýsa því hér að ég er sammála þeirri meginhugsun, sem fram kemur í tillögunni, að forseti Íslands á ekki að vera undanþeginn sköttum og skyldum heldur eiga að gilda um hann sömu reglur og aðra. En ég skil tillögu Ólafs Þ. Þórðarsonar, 2. þm. Vestf., þannig að ekki sé á neinn hátt um það að ræða að rýra kjör forseta heldur fyrst og fremst að allir séu jafnir fyrir lögunum. Ég get tekið undir með síðasta ræðumanni að það þarf að endurskoða launakjör forseta Íslands. Ég tel að ekki sé nægilega vel búið að því embætti, m.a. býr forseti okkar við það núna að þurfa að útvega sér eigið húsnæði. Eins getum við spurt okkur spurninga varðandi öryggisgæslu forseta Íslands sem ég tel að sé alls ekki nægilega góð. En ég er ekki sammála síðasta ræðumanni hvað varðar þá nefnd sem þetta mál heyrir undir. Ég er ekki að segja þetta í eiginhagsmunaskyni vegna þess að ég sit í efh.- og viðskn. og þyki þetta afar spennandi mál heldur er hér um skattamál að ræða og ég tel að málið eigi heima í efh.- og viðskn. Ég tek undir það að mér finnst málið mjög spennandi og grundvallarspurningar hér á ferðinni. Ég vona að það hljóti góða afgreiðslu og að ítarlega verði farið í það í nefndinni sem það fer til. Það kemur greinilega í hlut forseta að skera úr um hvar málið eigi heima.

Hæstv. forseti. Ég þakka þær undirtektir sem málið hefur fengið hér og ætla ekki að ræða það eina ágreiningsefni sem hugsanlegt væri varðandi stjórnarskrána. Mér er ljóst að full rök eru fyrir því sem hv. þm. Björn Bjarnason sagði í þeim efnum þar sem þetta ákvæði í íslensku stjórnarskránni er fengið frá Dönum og spurning hvort sambærilegt hugtak sé til á Íslandi eins og þar er um að ræða. Varðandi hitt atriðið, til hvaða nefndar málið eigi að fara, þá hef ég lýst því að ég tel að það eigi að fara til allshn. en ég legg það í dóm forseta hvað hann gerir í þeim efnum. Ég hef áður sagt að þingmenn eigi ekki að kjósa sér nefndir heldur er það forsetans að leiðbeina í þessum efnum. Ég treysti hæstv. forseta fullkomlega til að gera það í þessu máli.

Hæstv. forseti. Ég ætla ekki að ræða þetta mál efnislega hér. Hins vegar vil ég koma inn á það til hvorrar nefndarinnar beri að vísa málinu. Það er ekki í eiginhagsmunaskyni vegna þess að ég sit í báðum nefndunum. En ég tel engan vafa að þessu máli beri að vísa til efh.- og viðskn. þar sem hér er um skattamál að ræða. Í mínum huga er enginn vafi þar á ferðinni.

Varðandi það hvert eigi að vísa þessu máli verður forseti að viðurkenna að henni fannst eðlilegt að það fari til allshn. Hins vegar hafa menn nokkuð til síns máls þegar sagt er að hér sé um skattamál að ræða og þess vegna ætti það að fara til efh.- og viðskn. Það verða engar atkvæðagreiðslur í dag og forseti mun taka sér tíma til að komast að niðurstöðu í góðu samráði við flm. frv. þannig að það liggi fyrir hver tillagan verður þegar málið verður tekið aftur á dagskrá.