Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég hef leyft mér að koma hér fram með frv. til I. á þskj. 8 um breyt. á vegal. Þó að segja megi að vísu, að hér sé um nokkuð stórvægilegt atriði að ræða, þá má um fram komu þessa máls að vissu leyti líkja því við það, að verið sé að stinga hendi inn í mauraþúfu, því að hvenær sem fitjað er upp á slíku máli sem þessu, þá er uppi fótur og fit. Hver hyggst finna þörf hjá sér til þess að bæta þar einhverju við. Það skal alveg ósagt látið, hversu mikið af því, er fram hefur komið af því tæinu, hefur verið aðkallandi og nauðsynlegt, en hitt er vitað mál, að þörfin á auknu og bættu vegakerfi er mikil og skammt miðar í það horf, er þörf krefur. Vegakerfi landsins hefur á síðustu árum breytzt töluvert að því leyti til, að þeir vegir, sem áður voru mikið til innanhéraðs vegir, eru nú komnir í tölu höfuðvega, og er það með eðlilegum hætti sökum vaxandi ferðalaga og flutninga um landið. En þessir vegir, sem þannig hafa orðið að höfuðvegum, eru þó eftir sem áður utan þjóðvegal. Það er því ekki nema eðlil., að þm. vilji fá þessu og öðru breytt í samræmi við eðlilega þróun og héraðsbúar ýti undir þá að koma þessum lagfæringum í framkvæmd. Það hefur verið svo um þessi mál, vegamálin, hér á Alþingi, að nokkur reipdráttur hefur átt sér stað um þau milli þm., en í raun og veru ætti slíkt eigi að eiga sér stað, og svo vona ég, að verði með þetta frv., það fer eins og öll önnur skyld frv. í eina og sömu skúffuna, þ.e.a.s. til þeirrar n., er þetta mál heyrir undir, til samgmn. - Þar fær frv. sína athugun til að byrja með, - þar fær það sinn álitsdóm n. og þeirra dómbæru og sérfróðu manna, er n. kveður sér til aðstoðar frá því opinbera. Við frv. þetta hafa komið brtt., er myndað hafa eins konar hala við það, og er sjálfsagt ekki fullséð enn, hversu hann verður stór. Við því segi ég ekkert. Mér þykir það einmitt líklegt, að brýn nauðsyn sé einnig fyrir hendi annars staðar en þar, sem um getur í frv. því, er ég er flm. að, og við því er auðvitað ekkert að segja. Breyt. sú, er frv. þetta fer fram á að gerð verði á vegal., er sú, að þrír vegaspottar verði teknir í tölu þjóðvega. Um 1. og 2. lið frv. er það að segja, að öllum mun nú ljóst orðið, að bæði Álftaver og Meðalland eigi að komast í akbrautarsamband við Suðurlandsveginn, höfuðleiðina austur sýsluna, og af þeim framkv., sem undanfarið hafa verið ákvarðaðar, er það brýn nauðsyn, að þetta verði gert og óhjákvæmilegt að taka þá í þjóðvegatölu, enda meiri ástæða til að taka þá vegi frekar í þá tölu en þá vegi, er tengja saman einstakar sveitir. - Um 3. lið er og hið sama að segja, nema e.t.v., að hann gæti talizt öllu meira fyrir framtíðina. Allir þeir, sem til þekkja, vita, að þjóðvegur er að efsta bæ á Landi, og er því ekki nema eðlilegt, er austur kemur, taki og við greiðfær vegur, sem hið opinbera ætti líka að standa að og því einnig að vera í tölu þjóðvega. Að svo komnu máli vil ég eigi hafa orð þessi fleiri, en vil leggja til, að máli þessu verði vísað til 2. umr. og samgmn.



Ég á brtt. á þskj. 14 við frv. það, er hér um ræðir, þ.e.a.s. um breyt. á vegal. - En það er ekki ætlun mín á þessu stigi málsins að fara að ræða þessa brtt., heldur að viðhafa nokkur orð um þetta mál almennt, þar sem það kemur nú til kasta samgmn. að ræða málið og hafa það til meðferðar. Ef við athugum vegal., hvernig þau eru byggð upp, þá komumst við ekki hjá því að verða varir við, að þar er um ósamræmi að ræða og skort á skipulagi. Það, sem skort hefur á, er að laga l. til eftir almennri þörf landsbúa, og miða við það framkvæmdir og breyt. vegal. En í stað þessa hefur vegamálum okkar miðað áfram aðallega fyrir atbeina duglegra þm., sem fyrst og fremst hafa verið að hugsa um þörfina í kjördæmi sínu. En vissulega er því ekki að leyna, að mikið hefur vegakerfið farið batnandi frá því, sem áður var. Það er eitt í þessu sambandi, sem ástæða er til að drepa á, en það er tilhneiging sú, er fram kemur víða að gera sýsluvegi að þjóðvegum, en við það hefur einmitt borið á því, að það hafi orðið til þess að draga úr vegagerð, og hún hafi jafnvel horfið um skeið. Það er því nokkur ástæða fyrir því, að þetta sé athugað og hvað langt eigi að ganga í því að gera sýsluvegi að þjóðvegum og hvort ekki sé rétt, að tekin sé upp önnur stefna en verið hefur í þessum málum. Í þessu sambandi dettur mér í hug, hvort ekki væri hægt og gerlegt að hafa þá vegi, sem kynnu að vera mitt á milli þess að teljast þjóðvegir eða sýsluvegir, að hafa þá vegi í sérstökum flokki og láta ríkið leggja meira hlutfallslega til þeirra vega en venjulegra sýsluvega. Þessu vil ég skjóta til samgmn., sem nú á að fara að leggja á ráðin, hvernig með þessi mál skuli farið, - skjóta því til hennar að hún gæti hins fyllsta samræmis í því, hvað skuli teljast þjóðvegir og hvað ekki, og sömu reglu sé gætt, þegar úr því á að skera, hvort þessi og þessi vegur skuli tekinn í tölu þjóðvega eða ekki. Þetta sem ég hefi nú sagt vildi ég að samgmn. hefði í huga, er hún tekur til starfa.

Pétur Ottesen Hv. 2. þm. S.-M, hann hefur látið falla hér nokkur orð, er hann hefur beint til samgmn., og felst í þeim orðum bending um, að rétt væri að breyta um stefnu í vegamálum okkar frá því, sem verið hefur til þessa. Ég finn ástæðu til þess, þar sem þessi skoðun kom fram hjá síðasta ræðum., þá vil ég, að fram komi hér rödd, sem fer í aðra átt og telur, að sú stefna sem fylgt hefur verið í þeim málum hafi verið rétt og í samræmi við eðlilega þróun. Í þessu sambandi vil ég geta þess, að vegir, sem áður vöru miðaðir við þarfir einstakra sveita, hafa nú breytzt í það að verða alfaravegir, sem almenningur ferðast um, sem svo aftur stafar af útvíkkun á vegakerfinu og breyttum lifnaðarháttum t.d., ef bara er athugaður allur sá fólksstraumur og ferðalög, sem kaupstaðarbúar fara út um sveitir landsins. - Af þessu leiðir svo eðlilega það, að auka verður fjárframlög til vegamálanna. - Sú breyting, sem hefur orðið á samgöngum okkar Íslendinga, er því ekkert annað en eðlilegur grundvöllur og raunhæfur að þróun vegamálanna, að sýsluvegir og hreppsvegir hafa verið teknir í tölu þjóðvega. Hv. þm. minntist á það, að þessi þróun væri óeðlileg og gagnstætt því sem hún ætti að vera og vildi benda á það því til sönnunar, að vegaframkvæmdir hafi víða fallið niður og úr þeim hafi dregið nokkuð upp á síðkastið. - En til þessa liggja aðrar og eðlilegar ástæður a.m.k. í ár. Að slíkt hefur átt sér stað, stafar af því, að það hefur ekki verið hægt að fá það vinnuafl, sem þurfti til að halda við vegalagningu svo sem skyldi. - Atvinnuástandið í tvö undanfarin ár, hefur verið orsök þessa, sem hv. þm. S.-M. vildi kenna þeirri stefnu um, er höfð hefur verið í þessum málum. - Frá þeirri stefnu á hvergi að hvika. Ég vildi hér aðeins láta þessa skoðun koma fram til varnaðar og ábendingar. - Þótt mikið hafi unnizt í þessum málum okkar, þá er öllum ljóst, að mikið er enn óunnið. En það verðum við um fram allt að hafa hugfast, að ekkert má gera, er staðið getur í veginum fyrir þessu nauðsynlega og aðkallandi framtíðarmáli þjóðarinnar.