Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Gísli Sveinsson Eins og háttv. þingm. mun kunnugt, þá er frv. þetta komið frá háttv.Ed., í sama horfinu og það var fyrst afgreitt þaðan. Hjeðan var það afgreitt nokkuð á annan veg. Jeg leyfði mjer þá að óska þess, að hæstv. stjórn ljeti í ljós álit sitt um það, hvað í hófi væri, ef breytingar væru gjörðar við frv., og vil jeg nú endurtaka þá ósk mína til hæstv. stjórnar, að hún láti í ljós skoðun sína á því, hvað það gjörði til, þótt breytt væri 1. gr. frv., þar eð enn er komin brtt. við þá gr., sem fer í sömu áttina og sú, er samþ. var hjer, þegar málið var afgreitt síðast. Ef nú svo er, að brtt. þessi, sem fer fram á að skatturinn til landssjóðs verði hækkaður úr 2% í 3%, verður til þess, að bankinn hætti við að nota heimildina, þá mun jeg, vegna ófriðarástæðna nú, og að eins vegna þeirra, greiða atkvæði með því, að frv. verði afgreitt óbreytt. Annars, ef engin yfirlýsing um þetta kemur frá hæstv. stjórn, mun jeg greiða atkv. með brtt.

Forsætisráðh. (Jón Magnússon) Viðvíkjandi yfirlýsing þeirri, sem hv.þm. V.-Sk. (G. S.) óskar eftir, skal jeg geta þess, að stjórn bankans hefir afdráttarlaust látið það uppi, að hún muni ekki nota sjer heimildina, ef hundraðsgjaldið verður hækkað úr 2%. Vona jeg því, að frv. þetta fái að ganga fram óbreytt hjer, og að ekki sje farið að deila um þetta við háttv.Ed.

Bjarni Jónsson Það kemur hjer fram, sem oftar, að sitt á við hvern. Mundi jeg ekki hafa beygt mig fyrir áliti hæstv. stjórnar í þessu máli, en jeg finn mjer skylt að taka tillit til þess, sem fram hefir komið í háttv. deild. Þykir mjer vafasamt, ef mál þetta kemur fyrir sameinað þing, að háttv. þingm. geti komist heim í tæka tíð, þeir sem helst ekki máttu að heiman fara, eftir því sem mjer skilst af heimfýsi þeirra. Þá ber líka að gæta þess, að nú hafa þeir ágætu fjármálamenn, er hjer sitja, sjeð vel um efnahag landssjóðs, með »aukaskatti« þeim, er hjer hefir til umræðu verið og þeir vildu eigi ljetta af. Sje eg því ekki þörf til að leggja á bankann gjald þetta, þar sem hann er svo aumlega staddur. Af þessum ástæðum og í samræmi við tvöfaldan vilja Alþingis mun jeg því greiða atkv. með frv. óbreyttu.

Jón Jónsson Brtt. þessari var hjer vel tekið áður, en nú er svo, sem komið sje annað hljóð í strokkinn, og þykir mjer það dálítið undarlegt. Er svo að sjá, sem eitthvað hafi gjörst í málinu síðan það var afgreitt hjeðan til háttv.Ed. Ef til vill hefir bankinn látið í ljós erfiðleika á því, að nota heimildina, ef hækkað væri gjaldið. Eða hefir hann má ske haft hótanir í frammi? Ef svo er, þá get jeg ekki álitið, að háttv. þingm. sje samboðið að beygja sig fyrir því. Þótt hæstv. forsætisráðherra (J. M.) hafi sagt það, get jeg þó ekki tekið það trúanlegt, að bankinn geti ekki notað heimildina sjer að skaðlausu, ef gjaldið til landssjóðs er hækkað upp í 3%. Mun jeg því halda brtt. fram til streitu.

Þórarinn Jónsson Jeg vildi að eins gjöra þá fyrirspurn til hæstv. stjórnar, hvort hún hafi ekki haft mikinn stuðning af bankanum í fjárhagslegu tilliti, viðvíkjandi ýmsum ráðstöfunum til tryggingar landinu, og hvort hún eigi ekki von á því í framtíðinni. Þykir mjer það miklu máli skifta, og þótt jeg sje ekki á móti brtt., og yfirleitt algjörlega á móti frekari hlunnindum til Íslandsbanka, þykir mjer þó full ástæða til að taka það til athugunar áður en jeg greiði atkv. með henni.

Gísli Sveinsson Jeg er ekki fylgismaður hæstv. stjórnar, en jeg beygi mig fyrir ástandi tímanna, og þegar hæstv. stjórn ræður deildinni til þess, að gjöra ekki harðari kröfur til bankans en farið er fram á í frv., þá beygi jeg mig fyrir því, þótt jeg álíti ekki, að það beri að veita bankanum sjerstök hlunnindi. Því jeg lít svo á, að það gæti orðið landinu hnekkir, ef bankinn sæi sjer ekki fært að nota útgáfurjettinn, sem frv. heimilar. Hitt þykir mjer ekki laust við óhollustu, að sumir háttv.þm., sem studdu stjórnina til valda og eru hennar fylgismenn kallaðir, koma nú með tillögu á tillögu ofan, sem brjóta alveg í bág við skoðun hennar og eru þvert ofan í ráð hennar og fyrirætlanir. Skal jeg svo ekki fjölyrða meir um þetta, en mun greiða atkv. með frv. óbreyttu.

Forsætisráðh. (Jón Magnússon) Útaf fyrirspurn háttv. 1. þingm. Húnv. (Þ. J.), skal jeg geta þess, að báðir bankarnir hafa lánað stjórninni stórfje, og þó Íslandsbanki meira, og hefir hæstv. fyrv. ráðh. (E. A.) skýrt mjer frá því, að hann hafi tekið það fram við stjórn Íslandsbanka, að bankinn yrði að vera viðbúinn að lána landssjóði fje eftir þörfum, og hafi verið vel tekið undir það.

Einar Arnórsson Jeg vildi að eins gjöra nánari grein fyrir þessu. Það er rjett hjá hæstv. forsætisráðherra (J. M.), að jeg hefi bæði sjálfur sagt bankanum, og látið hlutaðeigandi skrifstofustjóra segja, að bankinn mætti vera búinn við því, að lána landssjóði fje, ef hann fengi aukna seðlaútgáfuheimildina. Mig minnir, að áður en jeg fór frá, hafi verið verslunarlán landsins hjá Íslandsbandsbanka að upphæð 600 þús. kr. Landsbankinn mun líka hafa eitthvað lánað í þarfir verslunar landssjóðs. Hann hefir auk þess lánað símastjórninni allháa upphæð, sem heimiluð var í síðustu fjárlögum.

Forseti: Þá er starfi þessarar deildar lokið á þessu þingi. Áður en fundi er slitið, finn jeg mjer skylt að þakka hv. þingmönnum fyrir góða samvinnu, og sjerstaklega skrifurunum fyrir góða aðstoð, sömuleiðis öðrum starfsmönnum þingsins, og þá sjerstaklega skrifstofustjóra. Óska jeg, að starf vort megi verða landi og þjóð til heilla. Að lokum vil jeg óska utanbæjarþingmönnum farsællar heimferðar, og vona, að vjer allir hittumst heilir að sumri.

Pjetur Jónsson Mjer finst eiga við að þakka hstv. forseta fyrir góða og umburðarlynda stjórn og ákveðna og skýra úrskurði. Jeg tel ekki þurfa fleiri orð. Veit jeg, að háttv. þingmenn muni taka undir þessi orð mín með því að standa upp. Þingmenn tóku undir þetta með því að standa upp. Forseti þakkaði vingjarnleg ummli þm. S.-Þ. (P. J.) í sinn garð, og virðingarvott af hálfu deildarmanna, og sagði síðan fundi slitið.