Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. meiri hl. (Ólafur G. Einarsson) : Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur athugað þetta mál og er álit meiri hl. n. á þskj. 322. Eins og þar kemur fram varð n. ekki sammála um afgreiðslu málsins. Fulltrúar stjórnarflokkanna, sem mættir voru á fundinum, leggja til að frv. verði samþ., en minni hl. er andvígur frv. og skilar séráliti. Eins og fram kom í ræðu hæstv. fjmrh. í gær, er um það að ræða að lagt er innflutningsgjald á gasolíu og brennsluolíu, kr. 1.33 á hvert kg, og skal gjaldið innheimt með aðflutningsgjöldum. Með þessari gjaldtöku er gert mögulegt að aflétta söluskatti af gasolíu til fiskiskipa án þess að tekjutap verði hjá ríkissjóði, en um er að ræða 580 millj. kr. á ári sem sá söluskattur gefur. Ég þykist vita að allir vildu geta fellt niður söluskatt af gasolíu til fiskiskipa án þess að til þyrfti að koma sérstök skattlagning í staðinn, þ. e. að ríkissjóður tæki einfaldlega á sig tapið, og það hefur víst þegar verið nefnt að ríkissjóður eigi að taka þetta á sig. Mönnum ætti hins vegar að vera það ljóst, að fjárhagur ríkissjóðs er ekki þannig nú að slíkt sé mögulegt. Því er sú leið valin sem þetta frv. gerir ráð fyrir, þ. e. að söluskatti þeim, sem íslensk fiskiskip eiga að greiða samkv. gildandi lögum af gasolíunotkun sinni, verði jafnað niður á alla notendur gasolíu og svartolíu. Samkv. frv. þessu verður verð á gasolíu til fiskiskina og húsahitunar kr. 25.30 hver lítri, en hefði orðið kr. 25.75 eða 45 aurum hærra ef ákvörðun verðlagsnefndar frá 30. júlí 1971 stæði óbreytt. en samkv. þeirri ákvörðun var í raun lagt gjald á alla gasolíu, einnig hina söluskattsfrjálsu gasolíu til húsahitunar, og nam það kr. 1.58 á hvern lítra við síðustu áramót. Og samkv. þessu frv. verður verð á hverju tonni svartolíu 16 675 kr., en var áður komið í 15 300 kr. Ég sé ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þetta mál. Hins vegar hef ég leyft mér, herra forseti, að bera fram brtt. við þetta frv. og er hún á þskj. 323. Hún er á þá leið. að í stað orðanna ..sérstakt innflutningsgjald“ komi aðeins orðið: gjald í 1. gr. frv., og jafnframt að fyrirsögn frv. breytist til samræmis við það. Rökin fyrir þessari brtt. eru þau, að orðalag það sem notað er í frv., sé líklegt til að valda einhverri óánægju hjá Fríverslunarbandalaginu og að fyrirspurnum yrði beint hingað vegna þessa, en hjá því mætti komast með því að nota einungis orðið gjald. Ég gef að vísu lítið fyrir þessa ástæðu, en meira fyrir það, að það sem hægt er að komast af með eitt stutt orð í stað tveggja lengri án þess að merking breytist, þá skuli velja það fyrrnefnda. Einnig má segja að þetta sé til að samræma greinar frv. Ef við héldum 1. gr. óbreyttri ætti 2. gr. að hefjast á orðunum: „Þetta sérstaka innflutningsgjald“ o. s. frv., í stað: „Gjald þetta“, eins og er í frv. Þessi rök ættu að nægja, og ég held ég megi segja að nm. í fjh.- og viðskn. séu þessari brtt. samþykkir þótt hún hafi ekki verið flutt í n. Ég sé svo ekki ástæðu til að ræða þessi atriði frekar, en mæli með að frv. verði samþykkt með þeirri brtt. sem ég hef hér lýst.

Frsm. minni hl. (Lúðvík Jósepsson) : Forseti. í nál. á þskj. 324 gerum við í minni hl. fjh.- og viðskn. grein fyrir afstöðu okkar til þessa máls, en minni hl. skipum við hv. 9. þm. Reykv., Gylfi Þ. Gíslason. Afstaða okkar til frv. er sú, að við erum andvígir frv. og leggjum til að það verði fellt. Hér er um það að ræða að leggja á nýtt skattgjald, þungagjald á alla brennsluolíu, gasolíu og svartolíu sem að mestu leyti er notuð af fiskiskipum, en nokkrir aðrir koma þar þó til greina líka. Er gert ráð fyrir að þetta nýja gjald eigi að gefa ríkissjóði á ári í kringum 580 millj. kr., en gjaldið yrði um 1330 kr. á hvert tonn. Við teljum að það sé ekki ástæða til þess að ákveða þetta nýja gjald. Ríkissjóður hefur nú í mörg ár fengið að vísu tekjur sem þessu nemur vegna ákvæða um söluskatt á gasolíu til fiskiskipa, en það hefur tekist að greiða ríkissjóði þetta gjald í gegnum verðlagninguna almennt séð allan þennan tíma. Ég tel að það væri eðlilegra að gera það þá með sama hætti áfram, ef á annað borð er talið alveg óhjákvæmilegt að ríkissjóður haldi þessum tekjustofni lengur. Við erum hins vegar á þeirri skoðun, að það eigi að framkvæma það sem áætlað var að gera í þessum efnum þegar ákvörðun var á sínum tíma tekin um að fella niður söluskatt á gasolíu til húsakyndingar. Þá var ætlunin, að fella niður söluskattinn einnig á gasolíu til fiskiskipa. Það er okkar skoðun að það eigi að framkvæma þetta formlega og ríkissjóður eigi að falla frá þessum sérstaka tekjustofni og það sem allra fyrst. Þetta er okkar afstaða til málsins, að við erum andvígir því að þetta nýja gjald verði tekið upp. Þá þykir mér rétt að benda á það, að þetta nýja gjald hefur það í för með sér að það raskar nokkuð þeim verðgrundvelli sem verið hefur um alllangan tíma á milli gasolíu og svartolíu, þannig að hér verður um tiltölulega miklu þyngra gjald á svartolíunni að ræða en á gasolíu. En nú er einmitt stefnt í þá átt að auka notkun á svartolíu af því að það er á margan hátt þjóðhagslega hagkvæmara og rekstrarlega hagkvæmara að gera það, en með því að hverfa að sérstöku þungagjaldi er beinlínis verið að auka álögurnar sérstaklega á svartolíuna. Einnig má hafa það í huga að söluskattur var aldrei á svartolíu, svo að það er enn þá minni ástæða til að taka upp þetta gjald með þeim rökstuðningi að það eigi að koma í staðinn fyrir söluskatt sem eitt sinn var, en meiningin var að fella niður að fullu og öllu til fiskiskipa. Ég sé ekki ástæðu til að orðlengja um þetta. Hér er raunverulega verið að festa þetta gjald í nýju formi, sem sérstakan skatt á allri gas- og brennsluolíu. Við viljum ekki standa að slíkri skattlagningu og teljum að nóg sé komið af nýjum sköttum og það beri frekar að hverfa frá þessu en að auka þarna við.



Herra forseti. Vegna vissra mistaka var þetta mál ekki rætt í þingflokki Framsfl. áður en það var lagt fram, eins og venja er um tekjuöflunarmál. Ég vil taka það fram, að ekki er sök fjmrh. að þannig hefur farið, en af þessum ástæðum hefur þetta mál ekki verið rætt í flokknum og afstaða tekin til þess þar. Hins vegar hafa allmiklar umr. farið fram í flokknum um frv. um skylt efni sem liggur fyrir hv. Ed. og fjallar um ráðstafanir til að draga úr áhrifum olíuverðhækkana á hitunarkostnað íbúða o. fl. Ég lít þannig á, að það sé eðlilegt að þessi mál séu rædd í nokkru samhengi og þar komi þær skoðanir fram sem uppi hafa verið í þingflokknum í sambandi við þessi mál. Ég hygg að nú sé ákveðið að um það fari fram frekari viðræður á milli annars vegar formanna fjh.- og viðskn. og hins vegar hæstv. fjmrh., viðskrh. og orkumálarh. og það takist því að finna lausn á þessu máli í hv. Ed. Með þessum fyrirvara, að þessi mál verði íbuguð sameiginlega í Ed., er ég því samþykkur að þetta frv. fái afgreiðslu hér í deildinni.



Virðulegi forseti. Það er nú komið í ljós að það mál, sem hér er til umr., virðist ekki vera stjfrv. nema að hálfu leyti, eftir því sem formaður þingflokks framsóknarmanna segir, hv. 4. þm. Reykv., enda veittu menn því athygli strax í því nál., sem sagt er að meiri hl. fjh.- og viðskn. hafi staðið að, að þar er í fyrsta lagi enginn meiri hl. n., þar eru ekki nema 3 af 7, og í öðru lagi er það ekki nema annar helmingur stjórnarinnar, þ. e. a. s. þm. Sjálfstfl., þannig að segja verður að það sé með nokkrum ólíkindum að staðið þegar slíkt á sér stað. En hv. 4. þm. Reykv. hefur nú gefið þá yfirlýsingu að hann fallist á að málið fari í gegnum þessa d. í trausti þess að um þetta náist samkomulag milli stjórnarflokkanna í Ed. Þó að þetta sé allkynlegt fyrir okkur sem fyrir utan stöndum þá sem ráða, þá hefur það líklega þann framgang sem hér er gert ráð fyrir, og verður þá að láta sjá til hver endalok málið fær í hv. Ed. En ég skal ekki ræða um það meira. Ég vil aðeins geta þess nú við 2. umr. þessa máls, að við þm. SF munum greiða atkv. gegn þessu frv. Við teljum að nú þegar sé nóg komið af skattlagningu af hálfu hæstv. ríkisstj. þó að ekki sé enn bætt við. Hæstv. fjmrh. segir að vísu að eins og stendur þoli ríkissjóður ekki það tekjutap sem hér er gerð grein fyrir að hann verði fyrir, en stjórnarandstaðan hefur áður bent á ýmsa möguleika til tekjuöflunar, tekjustofna sem nýta beri, en hæstv. ríkisstj. hefur ekki fallist á. Ég vil sem sagt með þessu gera grein fyrir því, að við munum greiða atkv. með fulltrúum Alþb. og Alþfl. og teljum að þetta gjald eigi ekki rétt á sér eins og nú stendur, það sé eðlilegra að áframhald verði á því sem gert var ráð fyrir þegar söluskattur var felldur niður á olíu til húsakyndingar og þá gert ráð fyrir einnig að fella niður söluskatt af olíu til fiskiskipa. Við teljum eðlilegt að við það verði staðið.

Þórarinn Þórarinsson Hæstv. forseti. Það má vera að ég hafi ekki hagað orðum mínum nógu skýrt áðan, mér skildist a. m. k. af orðum síðasta ræðumanns að hann hefði skilið þau þannig, að það hafi verið ágreiningur á milli stjórnarflokkanna um þetta mál. En það er ekki rétt skilið, og ég ætlaðist a. m. k. ekki til þess að þetta yrði skilið á þá leið. Hitt er hins vegar rétt, að í flokki mínum hafa komið fram vissar óskir um breyt. á því frv. sem ég minntist á og liggur fyrir hv. Ed. En ég hygg að þær skoðanir eigi líka verulegt fylgi í Sjálfstfl., þannig að hér sé ekki um ágreining á milli stjórnarflokkanna að ræða, heldur vilji í báðum flokkunum fyrir því að fá fram vissar breyt. á því frv., sem að vísu er stjfrv. En það sýnir sig vonandi í sambandi við þessi mál eins og fleiri, að þó að hæstv. núv. stjórn sé góð stjórn, þá er hún ekki nein einræðisstjórn og hún tekur tillit til ábendinga frá sínum flokksmönnum þegar þær koma fram og hún álítur að þær séu réttmætar.



Virðulegi forseti. Ekki heyrist mér á síðustu ræðu hv. 4. þm. Reykv., að málið hafi neitt skýrst, því að eftir því sem hann talaði í sinni seinni ræðu, þá virðist vera um að ræða allsherjar ágreining þingflokka stjórnarflokka við ríkisstj. sjálfa. Það verður ekki annað skilið af því sem hv. þm. sagði áðan. En kannske væri rétt til þess að botn kæmist í málið milli þingflokka ríkisstj. og hennar sjálfrar að þessu máli yrði nú frestað, ákvarðanatöku eða afgreiðslu málsins hér í hv. d., þangað til það liggur fyrir hvort ekki sé samkomulagsgrundvöllur í þessu máli milli aðila eins og kannske í mörgum öðrum.

Frsm. meiri hl. (Ólafur G. Einarsson) Hæstv. forseti. Ég vil taka það fram, að mér sýnist eðlilegt að þessi tvö mál verði skoðuð í samhengi og vettvangur til þess er auðvitað í hv. Ed., þangað sem þetta mál gæti farið nú í dag. Ég sé því enga ástæðu til þess að vera að fresta afgreiðslu málsins í þessari hv. d., eins og hv. síðasti ræðumaður var að tala um að gert yrði. Svo held ég nú að það þurfi í sjálfu sér ekki að fara fyrir hjartað á hv. þm. Karvel Pálmasyni þótt stjfrv. þurfi nánari skoðunar við eftir að þau hafa verið lögð fram í þinginu. Hann ætti að vera minnugur þess sem gerðist hér á vinstristjórnarárunum. Slíkt kom nokkuð oft fyrir. Ég vil svo taka það fram, að það sýnist vafalaust fleirum en honum að nóg sé komið af skattlagningu. En eins og komið hefur fram og er getið í grg. með þessu frv., þá yrði verð á olíulítra hærra en það verður samkv. þessu frv. ef ekkert væri gert.