Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Það er vegna þess að jeg á sæti í Mentamálaráðinu, að jeg ætla að segja örfá orð um þetta ágreiningsatriði, sem hefir verið á milli deildanna. Hjer er að ræða um lítilfjörlega íhlutun af hálfu Mentamálaráðsins um það, hverjar bækur skuli á hverjum tíma vera gefnar út fyrir það fje, sem stjórn útgáfudeildar er ætlað að ráðstafa til bókaútgáfu. En hinsvegar veit jeg, að þeir fulltrúar Mentamálaráðsins, sem óska að hafa íhlutun um bókavalið, ætla sjer ekki að grípa fram fyrir hendur þeirra manna, sem eru sjerstaklega skipaðir til að annast bókaútgáfuna. En hinu mælir öll sanngirni með, ef það er eitthvað annað en óhugsaður lagabókstafur, að Mentamálaráðið hafi nokkur áhrif í þessu falli, að það fái að vita um það á hverjum tíma, hvaða bækur stjórn útgáfudeildar ætlar sjer að taka til útgáfu. Það má líka benda á, að það hefir komið fyrir í öðru sambandi með bókaútgáfu hjer í Reykjavík - á jeg þar við þjóðvinafjelagið -, að þar hafa verið valdar bækur handa alþýðu, sem jeg býst við, að margir muni segja um með mjer, að betur hefði mátt velja bækur en taka þýðingar, sem e. t. v. hafa legið í handriti tugi ára án þess að nokkur forleggjari hafi fengist til þess að gefa þær út. Nú er það ekki mín meining að segja, að þeir menn, sem hjer eiga í hlut, sjeu líklegir til að velja slíkar bækur. En þar sem þessar bækur eru einmitt ætlaðar alþýðu manna, því þá ekki að leyfa meðlimum Mentamálaráðsins að vita, hverjar bækur skuli gefnar út á hverjum tíma? Það hefir hingað til verið svo góð samvinna innan Mentamálaráðs, að það myndi ekki skapa neina úlfúð eða skaða starf þess, þótt þessi íhlutun Mentamálaráðsins hefði verið látin standa, og Mentamálaráðið hefði sætt sig við það, jafnvel þótt ekki hefði því verið ætlaður annar eða meiri rjettur en sá, sem mentmn. þessarar hv. d. tók upp, sjá brtt. á þskj. 394. Þess vegna finst mjer, að það muni vera af einhverjum hvötum, sem mjer eru ekki kunnar, að verið er að má út öll afskifti Mentamálaráðs um þetta þó ekki svo þýðingarlitla atriði. En svo best verður þessi sjóður að notum fyrir þjóðarheildina, að það sje einhver trygging fyrir því, að það sje litið á þetta mál frá fleiri sjónarmiðum en aðeins þeirra manna, sem eiga að annast bókaútgáfuna og velja bækurnar. - Jeg fyrir mitt leyti get ekki greitt atkv. með frv. eins og það liggur nú fyrir.



Mjer er ekki kunnugt um, að það hafi verið nokkur meiri hl. fyrir því, að Mentamálaráðið sem slíkt afsalaði sjer allri íhlutun um bókaútgáfuna. Hinsvegar hefir formaður Mentamálaráðsins getið þess, að í 5. gr. laga um Menningarsjóð sjeu ákvæði um afskifti Mentamálaráðs af bókaútgáfu Menningarsjóðs komin inn af vangá. Það er enganveginn sambærilegt, að tala um náttúrufræðirit og alþýðubækur í senn. Það er beinlínis skoplegt að tala um vísindaleg náttúrufræðirit og almenna bókaútgáfu sem skylda hluti. Nei, þetta er tvent ólíkt. Til annars þarf vísindalega sjermentun í náttúrufræði, en til þess að velja bækur fyrir alþýðu þarf einungis greinda og gáfaða menn, án þess að nokkra sjerstaka sjerþekking þurfi. Hjer er verið að ákveða, hversu megi auka bókakost þjóðarinnar. Get jeg ekki sjeð, að afskifti Mentamálaráðs rýri að nokkru leyti rjett bókaútgáfunefndar Menningarsjóðs. Jeg get heldur ekki skilið, að íhlutun Mentamálaráðs hefði orðið misbeitt. Jeg geri ráð fyrir, að um bókavalið hefðu einungis orðið vinsamlegar umr. milli Mentamálaráðs og bókaútgáfunefndar, og ætíð náðst samkomulag um það, hvaða bækur væru heppilega valdar. Og enginn hefði verið líklegri til samkomulags um þá hluti en einmitt formaður ráðsins.