Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (SB): Þar sem þetta verður væntanlega síðasti fundur hv. þd. fyrir páska, leyfi ég mér að óska öllum hv. þdm. gleðilegrar páskahátíðar og geta þess jafnframt, að væntanlega verður næsti fundur d. 16. apríl n. k.



Herra forseti. Ég skal nú ekki verða langorður. Ég flutti við 2. umr. brtt. um, að 5. gr. frv. félli niður. Það fékkst meiri hl. í hv. þd. til þess að viðhalda þessum ákvæðum í tvö ár og við það verður að sitja, en ég vildi leyfa mér að flytja skrifl. brtt. svo hljóðandi: „Við 5. gr. bætist: nema um útgerðar- og fiskvinnslufyrirtæki sé að ræða“. Ég tel, að till. þarfnist ekki skýringa. Hún skýrir sig sjálf. Ég tel hana eðlilega og sanngjarna.



Herra forseti. Hér hefur komið fram brtt. frá hv. 4. þm. Vestf. varðandi 5. gr. og er nokkuð til samræmis við þá till., sem hann flutti hér við 2. umr., en þá náði ekki fram að ganga. Hv. 4. þm. Vestf. lýsti því í dag hér úr ræðustóli, að hann væri búinn að vera sveitarstjórnarmaður í 22 ár, og ég verð að segja, að flutningur á þessari till. finnst mér lítið vera í samræmi við þann anda, sem ég hélt, að mundi ríkja hjá sveitarstjórnarmönnum almennt. Frá því að ég fór að fást við sveitarstjórnarmál, sem er nú nokkru lengra síðan heldur en hv. 4. þm. Vestf. byrjaði, hefur alltaf verið grundvallarregla hjá þeim mönnum, sem ég hef starfað með, þeim mönnum, sem ég hef kynnzt í sambandi við sveitarstjórnarmál, að hafa sem mest samræmi og jafnræði og réttlæti í þeim álögum, sem lagðar eru á þegna sveitarfélagsins til þess að standa undir nauðsynlegum útgjöldum og byrðum, sem á sveitarfélaginu hvíla. Hér er komin fram till., sem á að brjóta þessa reglu og að mismuna aðilum, gera aðstöðumun, meta, hvort þetta fyrirtæki á frekar að njóta fríðinda heldur en önnur. Ég tel þetta brot á grundvallarreglum þeim, sem sveitarfélög í landinu hafa starfað eftir og starfa eftir enn í dag og ég vonast til, að þær í framtíðinni starfi eftir, þ.e. að gera engar þær ráðstafanir, sem skapa beint óréttlæti, misræmi á milli gjaldenda í hinum einstöku byggðarlögum. Ég verð að segja, að mig undrar nokkuð það kapp, sem hv. 4. þm. Vestf. leggur á það að fá þetta ákvæði fellt út úr frv. Þetta er heimildarákvæði aðeins til tveggja ára um, að sveitarstjórnir fái að meta það, sem þær eru að gera, það; sem þær telja réttast að gera í sambandi við fyrningarafskriftir og annað slíkt. Ég held, að það sé ekki til of mikils mælzt, þó að þessi ákvæði fái að standa í tvö ár, en það getur vel verið, að það komi að því síðar, að það verði talið eðlilegt, þróun mála verði þannig, eins og með þau tvö ákvæði, sem nú hafa verið felld út úr því í sambandi við sjómannafrádrátt og tekjur giftra kvenna. Það hefur þróazt í þá átt undanfarin 4 ár, að við hér erum sammála um það að taka þessi ákvæði út, en meiri hl. þings hefur þó lýst þeirri skoðun sinni, að rétt sé að halda hinum þremur ákvæðunum, sem upphaflega voru sem bráðabirgðaákvæði í l., inni enn þá. Ég skal taka fram og þarf þó reyndar ekki að gera það, að ég legg mjög mikla áherzlu á það, að þessi brtt. verði ekki samþ., því að hún brýtur beinlínis þá grundvallarreglu, sem sveitarfélögin hljóta að verða að starfa eftir í framtíðinni og eiga að starfa eftir, en það er að mismuna ekki hinum einstöku gjaldendum á kostnað annarra.



Herra forseti. Ég kom með brtt. við 2. umr. málsins, sem því miður náðu hér ekki fram að ganga, og ég ætla að freista þess að koma hér með brtt., sem orðast á þessa leið: „Á eftir 1. gr. komi ný gr. þannig: a-liður 10. gr. laganna orðist svo: Allt að 1/2% af rekstri fiskiskipa og flugvéla og af verzlun með tilbúinn áburð. Áburðarverksmiðjan er þó undanþegin aðstöðugjaldi.“ Ég vil geta um það, að a-liðurinn er þannig í l.: „Allt að 1/2% af rekstri fiskiskipa og flugvéla.“ Það, sem ég legg til, að bætist hér við, er: af verzlun með tilbúinn áburð. Eins og hv. þm. vita, er þetta náttúrlega önnur aðalrekstrarvara landbúnaðarins. Eins og ég gat um í minni ræðu áðan, er lagt allt upp í 2% á þetta, eða frá 1/2% upp í 2%, og í reyndinni er þessu þá bætt líka við verðið. Bændurnir verða að taka á sig það kemur þannig út, að þeir taka á sig aðstöðugjaldið af þessu, og þessi liður verður áreiðanlega á þessu ári og næstunni nógu erfiður, þó að þetta sanngirnismál næði fram að ganga hér í þessari hv. d.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð út af ræðu hv. 3. þm. Sunnl. Ég blanda mér auðvitað ekki í það, hvaða skoðun hv. þm. hefur á þessu máli. Ég get haft mína skoðun á því, en hins vegar þegar hann talar um, að það sé verið að breyta grundvallarreglum sveitarfélaganna, finnst mér það nú undarlegt að tala svo. Þegar l. frá 1964 eru sett, eru sett ákvæði til 5 ára fyrir sveitarfélögin, á meðan þau eru að aðlaga sig þessari breytingu, og nú í þessu frv., sem komið er til 3. umr., eru þessi ákvæði framlengd um tvö ár. Ef þetta er grundvallarregla, hvers vegna í ósköpunum eru þessir lagasmiðir þá að halda sér í 4 ár í byrjun og framlengja núna um tvö ár? Því eru þeir þá með þetta? Því hafa þeir ekki bara almenna undanþágu, sem á að gilda? Ég segi fyrir mitt leyti, ég tel ekki óeðlilegt, að það sama gildi við álagningu tekjuskatts og álagningu á tekjuútsvör í sveitarfélögum. Ef það er talið réttlátt, að ríkið veiti heimild til að færa tap á milli ára í 5 ár, hvernig í ósköpunum á þá að sannfæra mig og aðra um, að það sé óréttlátt, þegar það varðar álagningu útsvara? Því í ósköpunum flytja þessir sömu menn þá ekki till. um breytingar á skattalögunum og taka það af, að fyrirtækin megi færa taprekstur á milli ára? Því í ósköpunum er þá ekki haldið áfram að ganga þannig frá fyrirtækjum, að þau séu steindauð á sem skemmstum tíma og það opinbera geti tekið við rekstrinum? Er það réttlæti, að fyrirtæki, sem kannske tapar millj. á s.l. ári, megi ekki færa tapið á milli ára - til þess að standa á núlli eftir tvö ár, þyrfti það að græða 1600 þús. á næsta ári - og bæjarfélagið taki 500 þús. kr. í tekjuútsvar og 100 þús. kr. í kirkjugarðsgjald? Ég segi fyrir mitt leyti, mér finnst vera fullkomin ástæða til, að það sé gerð hér breyting á. Sveitarfélögin hafa haft fjögurra ára aðlögunartíma. Mörg sveitarfélög hafa sem betur fer notað þennan tíma skynsamlega og eru reiðubúin að taka þetta upp, önnur hafa ekkert gert. Og ég tel, að það eigi að gilda nákvæmlega sama, hvort það eru skattar til ríkis eða sveitarfélaga, og þess vegna flyt ég þessa till.



Herra forseti. Ég skal nú ekki tefja þessar umr. Þær eru nú búnar að taka nokkuð langan tíma. Ég óskaði eftir því við 2. umr. málsins hér í dag, að meiri hl. heilbr.- og félmn. tæki aftur brtt. sína á þskj. 479, þ.e.a.s. fyrri lið brtt. Þetta hafa þeir gert, og ég vil leyfa mér að þakka þeim fyrir það. Frsm. meiri hl. heilbr.- og félmn. var nú dálítið kvíðafullur í sambandi við það að taka aftur þessa till. og óttaðist það, að þau sveitarfélög, sem verst væru sett, mundu jafnvel gjalda þess, að prósentunni yrði breytt úr 20% í 15%, en ég held, að hann þurfi nú engu að kvíða í því sambandi. Ég held, að þetta sé til bóta og þessi ósk mín, sem ég flutti hér úr ræðustól, var samkv. eindregnum óskum sveitarstjórnarmanna, og ég held, að þeir hafi vitað, hvað þeir voru að syngja í þessum efnum. Svo ætla ég ekki að orðlengja frekar um það, en ég þakka meiri hl. þann skilning, sem hann hefur sýnt í þessu máli. Brtt., sem 5. þm. Norðurl. e. flutti hér um það, að aðstöðugjald á tilbúnum áburði yrði það sama og á rekstri fiskiskipa og flugvéla, finnst mér mjög sanngjörn, og ég mun styðja hana við atkvgr. Sömuleiðis vil ég segja það hér, að þó að ég sé eindreginn styrktarmaður sveitarfélaganna og talsmaður þeirra þann litla tíma, sem ég hef verið á þingi, þá vil ég nú segja það í sambandi við fjáraflanir sveitarfélaga og löggjöf þar að lútandi, að mér finnst ekki ósanngjörn þessi brtt. hv. 4. þm. Vestf. Mér finnst það ekki ósanngjarnt, að þeir, sem reka atvinnufyrirtæki og verða fyrir skakkaföllum, verða fyrir taprekstri, séu lögverndaðir þannig í þessu tilfelli í tekjustofnalögunum, að það sé lögákveðið, að þeir fái að skipta tapinu á milli ára. Nú er það þannig og mér finnst rétt, að það komi hérna fram, að þetta er mjög víða og sveitarfélögin hafa mjög gáð að því, að ekki brotni óheillabrim á þessum félögum í sambandi við álagninguna, þannig að þetta er nú ekki eins hættulegt kannske og 4. þm. Vestf. sagði. En mér finnst það engu spilla, þó að það sé tekið í lög, að það sé heimilað í sambandi við útsvarsálagningar, að tap á fiskiskipum og útgerð verði fært á milli ára. Ég held, að hér verði ekki eins mikill munur á eins og tveir síðustu ræðumenn hafa látið í veðri vaka.



Herra forseti. Þegar ég sagði áðan, að með till. hv. 4. þm. Vestf. væri skapað misrétti milli einstakra gjaldenda, þá var það vegna þess, að till. gerir ráð fyrir, að sveitarstjórnir fái heimildir til að meta það, hvort þær vilji taka tapsfrádrátt og afskriftir hjá einstaka fyrirtækjum eða einstaka tegund fyrirtækja, en annarra ekki. Ég benti á það, að þetta mundi skapa, eins og ég sagði, misrétti og væri brot á þeirri grundvallarreglu, sem mér er kunnugt um, að sveitarstjórnarmenn hafa starfað eftir undanfarið, að láta lög og reglur um niðurjöfnun gjalda ná sem jafnast og með sama hætti til gjaldendanna. Það, sem mér skilst að menn geri mikinn greinarmun á hérna - eða a.m.k. kom það fram hjá hv. 4. þm. Vestf., að hann virðist líta þannig á, að ekki megi - sveitarfélögin hafi ekki heimild til þess að meta þessi atriði, hvort þau vilja nota sér þessi ákvæði eða ekki og vitnaði þar um til skattalaga en í sambandi við niðurjöfnun útsvara og skatta til ríkisins er um tvö að nokkru leyti ólík sjónarmið að ræða. Annars vegar eru skattar til ríkisins, sem lagðir eru á eftir alveg föstum og ákveðnum reglum. Þeir eru aðeins lítill hluti af heildartekjum ríkissjóðs og það skiptir ríkissjóð ekki svo miklu máli, hvort þeir eru meiri eða minni. Aftur í sambandi við niðurjöfnun útsvara er það staðreynd, sem ekki verður komizt fram hjá, að séu gerðar ívilnanir til einstakra gjaldenda eða einstakra flokka eða tegunda gjaldenda, hlýtur það að yfirfærast á aðra gjaldendur í sama byggðarlagi. Það er einmitt vegna þessarar aðstöðu, sem ég tel, að það sé alveg grundvallarskilyrði fyrir sveitarfélögin að haga álögum sínum þannig, að þar séu allir jafnir fyrir, en ekki verið að skapa misræmi á milli gjaldenda. Það er af þeim ástæðum, sem ég benti á það og lýsti því yfir, að ég teldi það mjög misráðið að samþykkja þá till., sem hér er fram komin, og ég endurtek, að eftir því, sem ég þekki til, er þetta brot á þeirri grundvallarreglu, sem sveitarfélögin hafa starfað eftir, og ég tel það alveg ástæðulaust og tortryggni gagnvart sveitarstjórnarmönnum yfirleitt í landinu, að þeir séu að beita þeim lagaheimildum, sem þeir fá, þannig, að það verði til tjóns fyrir einstaka atvinnufyrirtæki, sem oft og tíðum eru undirstaðan undir rekstri sveitarfélaganna, ef svo mætti segja, undir atvinnulífinu, sem auðvitað skapar hverju sveitarfélagi þær tekjur, sem það þarf til þess að standa undir sínum útgjöldum. Ég skal nú ekki tefja umr. neitt meira. Þær eru orðnar alllangar eins og hér kom fram, kannske ekkert óeðlilegt, þar sem þetta virðist vera nokkuð mikið deilumál í báðum deildum, en ég mundi telja það einna verst farið, ef sú till., sem hér liggur fyrir, yrði samþ. Ekki vegna þess, að það skipti kannske sveitarfélögin miklu máli fjárhagslega, þau hafa aðstöðu til að meta það sjálf, heldur vegna þess, að það skapar misræmi, sem er óeðlilegt og ósanngjarnt í sambandi við álögur á íbúa hvers byggðarlags í landinu.



Herra forseti. Ég tel rétt að greiða atkv. með þeirri till. hv. 4. þm. Vestf., sem hér hefur verið fram borin. En ég kemst samt ekki hjá því að gera nokkra grein fyrir afstöðu minni, vegna þess að ég hef oft hér í hv. d. haldið því fram, að ég áliti, að það ætti að vera fullkomið jafnræði á milli atvinnuvega og iðnaðurinn ætti að búa við sama rétt og sjávarútvegur og landbúnaður, en eins og hv. 3. þm. Sunnl. hefur bent á, má kannske segja, að með þessari till. sé skapað visst misrétti þarna á milli. En ég hygg nú samt, að vegna þess að hv. 3. þm. Sunnl. er úr sjávarplássi, sjái hann við nánari athugun, að það er kannske ekki óeðlilegt, að það sé gerður nokkur greinarmunur á þessu. Það er ekki annað hægt en viðurkenna það, að sjávarútvegurinn býr við sérstöðu í þessum efnum. Hann er miklu meira háður sveiflum heldur en nokkur annar atvinnuvegur, háður aflabrögðum, veðráttu og erlendum markaði í miklu ríkara mæli heldur en nokkur atvinnugrein, og þess vegna er ekki óeðlilegt, þó að nokkurt tillit sé tekið til þess í sambandi við álagningu skatta. Hjá sjávarútveginum kemur það miklu oftar fyrir heldur en hjá öðrum atvinnuvegum, að það getur orðið mikill gróði eitt árið, mikið tap hitt árið, og þess vegna er eðlilegra, að hann njóti þess frádráttar heldur en jafnvel aðrir atvinnuvegir, þess frádráttar, sem hér um ræðir. Þess vegna finnst mér, að þó að þessi till. hv. 4. þm. Vestf. líti í fljótu bragði þannig út, að hún skapi visst misrétti, þá eigi hún þó rétt á sér, þegar tillit er tekið til allra ástæðna. Ég mundi líka álíta það, að með því að samþykkja hana og veita þessa undanþágu hvað sjávarútveginn snertir, mundi það ýta undir það, að það kæmist til framkvæmda, sem löggjafinn ætlaðist upphaflega fyrir, sem er það, að öll fyrirtæki nytu þess frádráttar, sem hér er um að ræða, því að eins og hefur komið fram í umr., var ekki ætlazt til, að þessi undanþága sveitarfélaganna til þess að afnema þennan frádrátt gilti lengur en í 4 ár. Nú er ætlazt til að framlengja þetta í tvö ár til viðbótar, en ég álít rétt, eins og hér er gert ráð fyrir, að þetta nái til sjávarútvegsins og það mundi þá flýta fyrir því, að þessi regla yrði almenn, eins og löggjafinn ætlaðist til upphaflega. Ég vildi líka segja það í sambandi við þessar umr., að ég álít, að það sé, kominn tími til þess hér eins og annars staðar, að menn fari að endurskoða viðhorf sitt til þess, hvernig eigi að skattleggja atvinnuvegina. Ég held, að það hafi átt sér stað í vaxandi mæli í öðrum löndum að undanförnu, að í sambandi við skattaálagningu sé tekið miklu meira tillit til taps hjá fyrirtækjum en áður var, og eins hafi verið mjög auknar afskriftir frá því, sem áður tíðkaðist. Það stafar m.a. af því, að vegna breytinga, sem hafa orðið á atvinnuháttum, sérstaklega af því að tækninni fleygir mjög fram, verða félögin að endurnýja atvinnufyrirtæki miklu örar en áður gerðist, og það gerir það eðlilegt, að þeim séu veittar víðtækari heimildir til afskriftar. Og ég verð svo að segja það að síðustu, að ég held, að sveitarfélögin verði að gá að sér í þessum efnum, ekki sízt mörg sveitarfélög úti á landsbyggðinni, sem byggjast á útgerð og fiskvinnslu. Þau mega ekki ganga of langt í vasa þessara atvinnufyrirtækja, ef þau ætla ekki að grafa grunninn undan þeim fyrirtækjum, sem afkoma þeirra og framtíð raunverulega byggist á.



Herra forseti. Mér fannst hv. síðasti ræðumaður, 4. þm. Reykv., stilla þessu máli þannig upp, að hann héldi, að það gilti svona nokkurn veginn það sama í þessu tilfelli um bæjarog sveitarfélögin í landinu eins og hann lítur á ríkissjóð. Það er greinilegt, að hann hefur ekki gert sér grein fyrir því, hvað gerist í einu sveitarfélagi, ef það er ákveðið á Alþ. að strika út talsverðan hluta af tekjustofnum sveitarfélags. Veit þessi hv. þm. hvað þá gerist? Sveitarfélögin eru þá skyldug til þess, þau verða að hækka álögur sínar eftir því sem lög leyfa á öðrum gjaldendum. Það er það, sem gerist. Ef það ákvæði er samþ. að draga allverulega úr tekjumöguleikum sveitarfélaga af atvinnurekstri, t.d. rekstri útgerðarfyrirtækja, þannig að þau geti ekki fengið eins miklar tekjur og þau hafa áður fengið eftir þessum leiðum, neyðast þau til þess að hækka álögurnar á almenningi í byggðarlaginu. Sveitarfélögin geta ekki sett lög um nýja tekjustofna sér til handa. Þeirra tekjustofnar eru bundnir með lögum frá Alþ. Það er vel hægt að gera till. um það, að ríkissjóður skuli slaka eitthvað til, því hann getur auðvitað sett lög um það - eða þeir, sem þar ráða - að afla ríkinu tekna eftir öðrum leiðum. Það, sem hér gerðist, þegar það ákvæði var sett í lög, sem hér hefur verið rætt um, fyrir fjórum árum, var það, að það var verið að reyna að samræma reglurnar um útsvarsálagningu um allt land. Um það leyti hafði einnig verið sett hér ný skattalöggjöf. Þeir, sem stóðu að setningu þessara laga, töldu ekki fært, eins og þá stóðu sakir, að ætla að skerða tekjumöguleika sveitarfélaganna á þann hátt, að sama regla gilti í þessu tilfelli með tapsfrádrátt á milli ára hjá atvinnufyrirtækjum gagnvart útsvarsálagningu eins og gildir gagnvart skattaálagningu til ríkisins. Heldur þessi hv. þm., sem hér var að tala, heldur hann það, að það gildi í öllum greinum sömu reglur um útsvarsálagningu og tekjuskattsálagningu? Vill hann t.d. líta á það, hvernig reglurnar eru um persónufrádrátt í sambandi við álagningu á tekjuskatti til ríkisins og þær reglur, sem gilda um persónufrádrátt við álagningu útsvara? Þar er gífurlegur munur á. Vill hann ekki flytja till. um það líka, að það skuli gilda nákvæmlega sami persónufrádráttur við álagningu útsvara eins og við álagningu tekjuskatts? Það færi þá að verða heldur lítið um tekjurnar hjá mörgum sveitarfélögum á eftir. Þetta er auðvitað afskaplega fallegt, en svona óraunhæfar till. gera ekkert gagn, þær gera menn bara hlægilega, eða sýna það öllu heldur, að þeir vita ekkert um hvað þeir eru að tala í þessum efnum. Það, sem hér gildir vitanlega í þessu, er það, að það liggur fyrir sú staðreynd, að sveitarfélögin í landinu þurfa að hafa tekjur að vissu marki. Það kæmi fyllilega til mála að mínum dómi að veita sveitarfélögunum í landinu aðra tekjustofna og lækka síðan þessar beinu álögur á einstaklingunum í bæjar- og sveitarfélögunum. Það væri út af fyrir sig ágætt. Það kæmi þá einnig til mála að lækka eitthvað álögur á atvinnufyrirtækjum um leið. En slíkt hefur ekki fengizt fram. Það hafa verið fluttar hér á Alþ. á undanförnum árum m.a. till. um það, að nýir tekjustofnar gætu hér komið til. En á því er auðvitað enginn vafi, að eins og reglur eru nú í sambandi við útgerðarfyrirtæki, búa þau við tiltölulega mjög hagstæð kjör í sambandi við útsvarsálagningu og reyndar skattálagningu líka, enda hafa ekki komið umkvartanir frá þessum aðilum viðvíkjandi þessum reglum. Langflest útgerðarfyrirtæki, sem eitthvað telja, eru hlutafélög. Þau mega leggja í varasjóð 1/5 hluta af sínum hagnaði, sem er með öllu skattfrjáls, og útgerðarfyrirtækin í landinu hafa einnig, flest þeirra, rétt til mjög mikilla afskrifta umfram það, sem almennt gildir í landinu. Það er því enginn vafi á því, að ef útgerðarfyrirtækin fengju það til viðbótar að mega færa taprekstur, þegar hann verður, á milli ára, þá yrðu þau mjög oft algjörlega útsvarsfrjáls, og það er auðvitað enginn vafi á því, að slíkt fyrirkomulag er óeðlilegt í sjálfu sér, jafnvel þó staða útgerðar í landinu geti verið veik. Er það réttmætt út af fyrir sig, þó það sé halli á einni útgerð, að hún hafi þá aðstöðu í einu bæjarfélagi, að hún borgi þá engin gjöld? Ég segi hiklaust nei. Ég álít, að útgjöld sveitarfélaganna í sambandi við atvinnurekstur í bænum séu þannig, að það sé eðlilegt, að atvinnureksturinn verði þar einnig að borga nokkur gjöld. En hins vegar er það alveg rétt, að afkoman hjá fjölmörgum útgerðarfyrirtækjum hefur verið þannig í mörg ár, að það er næstum að segja að deila um keisarans skegg að tala um það, að þau borgi mikið tekjuútsvar, þessi útgerðarfyrirtæki. En það hendir þó sum þeirra, - það hefur komið t.d. fyrir einstaka síldarverksmiðju að þau hafa haft góðan gróða sum árin, og það kæmi sér afar vel fyrir þau að geta verið útsvarsfrjáls um nokkurra ára skeið, vegna þess að þau mættu flytja tapið á milli ára, eins og þau hafa leyfi til gagnvart ríkinu. Ég tel, að það hafi ekkert gerzt enn þá í sambandi við tekjumöguleika sveitarfélaga frá því sem var, þegar þessi regla var sett, sem réttlæti það að taka af þeim þann rétt, sem þau fengu, þegar þessi regla var ákveðin. Sveitarfélögin hafa ekki fengið nýja tekjustofna og þau þurfa ekki á minni tekjum að halda nú heldur en áður. Það er alveg ábyggilegt, að það mun ekki villa um fyrir neinum, sem þekkir til í þessum málum. Það eru ekkert flatterandi till., ekkert fallegar till. að koma með það, að það sé verið að ívilna þessum aðilum, vegna þess að þetta eru jafnframt till. um það að hækka útsvörin á almenningi í viðkomandi bæjum. Það er það, sem gildir í reyndinni, og ekkert annað. Ég fyrir mitt leyti tek því undir með 3. þm. Sunnl. Ég legg áherzlu á það, að þessi grein verði samþ. eins og hún er, og ég er á móti þeirri till., sem hv. 4. þm. Vestf. flytur. Ég tel, að hún eigi engan rétt á sér, og mín skoðun er sú, að þvert á móti hvíli útsvarsþunginn í flestum sjávarbæjum landsins af svo miklum þunga á almennum launþegum þar, að þar sé ekki á bætandi og að útsvarshluti t.d. útgerðanna sé svo lítill á þessum stöðum, að það sé engin ástæða til þess að ætla að gera hann enn minni. Ef menn vilja rétta útgerð í landinu hjálparhönd, eru aðrar leiðir til þess en þessi. Þær eru margar til og hafa verið lagðar hér til, miklu raunhæfari leiðir til þess að rétta útgerðinni í landinu hjálparhönd. Ég vildi fyrir mitt leyti, að þetta kæmi hér fram, að þetta er mín afstaða alveg hiklaust. Ég vil veita sveitarfélögum þennan sama rétt áfram í sambandi við þeirra tekjumöguleika og þau hafa haft. Ég tel, að ekkert hafi það gerzt í þeirra málum á þessum tíma, sem réttlæti það að skerða raunverulega tekjumöguleika þeirra á þennan hátt, sem þessar brtt. miða að.



Herra forseti. Það hafa orðið nokkrar umr. um frv. það um breytingar á tekjustofnum sveitarfélaga á þskj. 370, sem er 82. mál hæstv. Alþ. Samband ísl. sveitarfélaga hefur lagt mjög mikla áherzlu á það, að þetta frv. yrði afgreitt hér frá þinginu að þessu sinni. Ástæðan til þess, að Samband ísl. sveitarfélaga beitir sér mjög fyrir því, er knýjandi nauðsyn sveitarfélaganna til þess að fá skýrari ákvæði laga um ýmis atriði, er til bóta mega verða fyrir sveitarfélögin í landinu. Ég held það sé nauðsynlegt, að hv. alþm. geri sér grein fyrir því, að erfiðleikar þeir, sem sveitarfélögin í landinu verða að horfast í augu við nú, eru ekki minni en hjá öðrum í þessu þjóðfélagi. Hv. alþm. skuli einnig gera sér grein fyrir því, að ef við gerum upp dæmið um það, hverju sveitarstjórnirnar í raun og veru mega ráða um útgjöld sveitarfélagsins, eru það í sveitarfélagi af þeirri stærð, sem ég þekki bezt til, 70–80% af útgjöldum sveitarfélagsins, sem er ráðstafað með löggjöf frá Alþ. Það eru um 20% af útgjöldum sveitarfélagsins, sem sveitarstjórnin raunverulega má ráðstafa, og reyndar er of mikið að segja, að hún megi ráðstafa því, vegna þess, að þó það sé ekki beint í l. bundið, er það hinn daglegi rekstur sveitarfélagsins sjálfs, sem þar kemur til, og þær kvaðir, sem byggðarlagið óbeint og beint leggur á sveitarfélagið. Það er því öllum ljóst, að þegar verður nú farið að leggja á gjöld til sveitarfélagsins á yfirstandandi ári, verður full hart á því, að hægt verði að fylgja þeirri reglu, sem fylgt hefur verið undanfarandi ár, og það verður engin tilhlökkun sveitarstjórnarmanna að þurfa að fara að hækka gjaldstigana á gjaldendum hreppsfélaganna nú. Það verður engin ánægja þeirra að þurfa að hækka útsvarsstigana á gjaldendunum almennt. Það væri því mjög misráðið hjá hv. Alþ., ef það ætlaði að þrengja löggjöfina um útsvarsálagningu sveitarfélaganna. Við skulum alveg gera okkur grein fyrir því, að það er heldur engu byggðarlagi til hagsbóta, þó þrengt sé mjög að sveitarfélaginu í heild, ekki sízt þegar atvinnuástandið kreppir að, eins og hefur gerzt á yfirstandandi vetri. Þá hafa sveitarstjórnir orðið að halda uppi meiri vinnu heldur en þær ella hefðu gert, ef atvinnuástandið hefði verið eðlilegt. Til þess að það sé framkvæmanlegt, verða sveitarstjórnirnar að hafa möguleika á tekjum. En það er svo, að það, sem við erum að deila um hér, eru tvær brtt., sem fram eru komnar. Þær hafa í sjálfu sér mjög lítil áhrif á álagninguna á yfirstandandi ári, en ef þær yrðu samþykktar inn í frv. nú, gætu þær haft þau áhrif, að frv. næði ekki fram að ganga á þessu þingi. Um atvinnurekstur er það að segja, að ég held, að það sé stefna velflestra sveitarstjórna í landinu að þrengja ekki að atvinnuvegunum, m.a. vegna þess, að þeim er það ljóst, að það er byggðarlaginu fyrir beztu, og ég held, að þeir atvinnuvegir, sem hér er vísað til, hafi sáralítil eða engin útsvör borið síðustu árin og muni ekki bera á yfirstandandi ári. Þess vegna held ég, að ákvæðið um frádráttinn vegna taps fyrri ára mundi ekki hafa mikil áhrif á þeirra útsvarsgreiðslu, vegna þess að hún verður að líkindum ekki til staðar. Auk þess mundi það þykja á ýmsan hátt óeðlilegt, ef t.d. síldarverksmiðjurnar, sem rokgræddu nú fyrir tveim árum, hefðu getað komizt hjá algjörri útsvarsgreiðslu vegna taps frá fyrri árum. Það hefði ekki verið nein vinsæld, sem sveitarstjórnarmenn hefðu fengið út á það að taka svo hærri útsvör af hinum almenna borgara í landinu, í sínu byggðarlagi, enda hefðu þeir orðið að gera það, ef þeir hefðu ekki haft þessa möguleika. Þess vegna held ég, að brtt., sem hv. 4. þm. Vestf. flytur hér, muni ekki hafa áhrif til annars en þess, að hún gæti komið í veg fyrir, að þetta frv. næði fram að ganga. Um brtt. þá, sem hv. 5. þm. Norðurl. e. flytur, vil ég segja það, að ég á mjög bágt með að trúa því, að á áburð séu lögð 2% aðstöðugjöld. Í því byggðarlagi, sem ég hef bezt þekkt og verið í sveitarstjórn fyrir um nokkurt skeið, er það svo, að þar hefur aldrei verið lagt aðstöðugjald á. Ég hygg, að ef hér væri afgreidd till. um það, að aðstöðugjald á áburð skyldi vera 1/2%, yrði mjög erfitt að komast fram hjá því að leggja þetta aðstöðugjald á, ef búið væri að marka það svo með löggjöf. Þess vegna held ég, að slík till. sé ekki einhlít frá sjónarmiði þess, sem á að verja, og ég treysti því, að sveitarstjórnir séu almennt það frjálslyndar og kunni það vel að meta málavexti, að þær hafi ekki í hæsta flokki aðstöðugjalds vöru með jafn lélega eða enga álagningu eins og áburður er. Þess vegna held ég, að till. mundi geta haft þau áhrif, að það yrði farið að leggja aðstöðugjöld á áburð í þeim sveitarfélögum, sem ekki hafa gert það, sem ég hygg að séu velflest. Ég vil líka benda á það, að í þessu frv. er búið að bæta um fyrir þeim sveitarfélögum í landinu, sem verst eru sett, frá því sem er í gildandi löggjöf um afstöðu þeirra gagnvart jöfnunarsjóði. Það yrði þeim því mikið hryggðarefni, ef málið strandaði á þessu þingi. Ég er sannfærður um það, að þær brtt., sem hér eru á ferðinni, bæta málið á engan hátt, en þær gætu orðið til þess að stöðva framkvæmd þess á þessu þingi. Það væri sveitarfélögunum í landinu til tjóns og ég mundi greiða atkv. gegn brtt. við frv.



Herra forseti. Ég verð að segja, að ég er dálítið hissa á því ofurkappi, sem kemur fram, þegar menn eru að mæla móti þeirri till., sem hv. 4. þm. Vestf. hefur flutt. Það hefur m.a.s. gengið svo langt, eins og hv. seinasti ræðumaður gerði, að hann er farinn að mála sauðmeinlausa d. eins og Ed. eins og einhverja Grýlu á vegginn, að ef þessi till. verði samþ. hér, muni það verða til þess, að Ed. fari að stöðva málið. Ég man satt að segja ekki eftir því, að það hafi komið fyrir Ed., og ég held, að þar séu allt of grandvarir og rólegir og gætnir menn til þess, að það sé nokkur hætta á því, að þeir fari að stöðva þetta mál, þó að þessi brtt. verði samþ., og sérstaklega eftir að það er nú komið fram bæði hjá honum og hv. 5. þm. Austf., að í raun og veru skipti þessi till. engu máli. Ég held, að seinasti ræðumaður hafi komizt svo að orði, að þetta hefði ósköp litla þýðingu fyrir atvinnufyrirtæki, hvort þau fengju þennan frádrátt eða ekki, og hinn hv. þm. komst þannig að orði, að þetta væri deila um keisarans skegg, að leggja útsvör á þessi fyrirtæki, en samt hamast þeir svona mikið á móti þessu. Ég verð nú að segja það, að ég er dálítið undrandi yfir framkomu beggja þessara hv. þm. vegna þess, sem áður hefur gerzt hér á Alþ. Við sátum allir hér saman á Alþ. 1964, þegar lög um tekjustofna sveitarfélaga voru samþ., og ég man ekki til þess, að nokkur okkar gerði þá aths. við það ákvæði l., sem nú er um deilt og er að finna í ákvæðum til bráðabirgða. E-liður hljóðar þannig, með leyfi forseta: „Á árunum 1962 til 1967 er heimilt að víkja frá ákvæðum skattalaga um frádrátt, samkv. l. um tekjuskatt og eignarskatt 3. gr., 11. gr. B, 2. mgr., 12. gr. D, 14. gr. og 17. gr., 2. mgr.“ Við vorum þá allir sammála um það, hv. þm., að því er ég bezt veit, að sú heimild til að víkja frá ákvæðum skattalaga um frádrátt, sem hér um ræðir, skyldi aðeins gilda til ársins 1967 og þá skyldi frádráttur til þessara fyrirtækja öðlast fullt gildi. Við gerðum þetta - a.m.k. ég þá og ég býst við margir fleiri - sökum þess, að á þessum tíma var góðæri í landinu og maður gerði sér frekar von um, að svo mundi halda áfram og þess vegna hefði þetta ákvæði lítið að segja. En allir vorum við samt sammála um það þá, ég og hv. 5. þm. Austf. og hv. 3. þm. Vesturl., að þetta ákvæði skyldi vera svona í lögunum, sem sagt, að heimildir til að fella þennan frádrátt niður skyldu verða úr sögu 1967. Og það, sem ég er að gera hér, er ekkert annað en það, að ég vil halda við það og tel óhætt að halda við það, sem við samþykktum á þinginu 1964, og álít, að það sé rétt að framkvæma það. Þeir töluðu mikið um afkomu sveitarfélaganna og að þetta væri mikið nauðsynjamál fyrir þau að hafa heimild til þess að fella þennan frádrátt niður, þó þeir hins vegar í öðru orðinu segðu, að þetta væri deila um keisarans skegg og skipti engu máli fyrir viðkomandi atvinnufyrirtæki. En ég verð nú að segja þessum hv. þm. það, að þó ég vilji með fullri sanngirni líta á málefni sveitarfélaganna - og ég hef m.a.s. haldið því fram hér, að það ætti að tryggja þeim miklu öruggari tekjustofna heldur en þau hafa nú - get ég ekki orðið þeim sammála um það, að það sé hægt að byggja afkomu sveitarfélaga á svo veikum grunni, að afkoma þeirra eigi að verulegu leyti að byggjast á því að skattleggja fyrirtæki, sem eru rekin með tapi. Ég hef ekki trú á því, að fyrirtæki, sem eru rekin með tapi, geti myndað nokkurn grundvöll að tekjustofnum fyrir sveitarfélög. Það verði að leita að grundvelli að tekjustofnum fyrir sveitarfélögin annars staðar en hjá fyrirtækjum, sem eru rekin með tapi. Og ég held það væri ástæða til þess, að þessir hv. þm. gerðu sér grein fyrir því, hvað gerist, ef gengið er svo á hlut þessara fyrirtækja, sem eru rekin með tapi, með skattaálögum, að þau verði hreinlega að hætta rekstrinum. Hafa þeir gert sér grein fyrir því, hvaða afleiðingar það hefur? Hvar eiga sveitarfélögin þá að fá sínar tekjur, þegar búið er að leggja þessi fyrirtæki í rúst? Ég held það verði þá ákaflega erfitt að byggja afkomu sveitarfélaganna á útgerðarfyrirtækjum eða fiskvinnslustöðvum, sem ekki starfa lengur. En við vitum það ákaflega vel, og sérstaklega ætti þó hv. 5. þm. Austf. að vita það, að afkomu margra útgerðarfyrirtækja og margra fiskvinnslustöðva er nú svo komið, að það er spurning um, hvaða dag þau verða að hætta rekstrinum. Og eigum við svo - ég verð að segja það - að vera svo barnalegir hér á Alþ., að við ætlum að byggja afkomu sveitarfélaganna að verulegu leyti á því að skattleggja þessi fyrirtæki eða halda það, að þau geti staðið undir atvinnurekstrinum, tekjustofnum sveitarfélaganna? Ég held það væri hollt í sambandi við þetta mál, að við gerðum okkur fulla grein fyrir því, á hverju það er, sem afkoma sjávarþorpanna byggist, og afkoma sveitarfélaganna þar. Hún byggist fyrst og fremst á útgerðinni og fiskvinnslustöðvunum á þessum stöðum. Ef það er ekki hægt að halda þessum rekstri uppi, held ég, að það verði ákaflega lítið úr þeim tekjum eða útsvörum, sem sveitarfélögin fá, og þess vegna verðum við að gera okkur grein fyrir því, að það má ekki ganga það hart að þessum atvinnurekstri til viðbótar öllu öðru, að útsvörin yrðu til að stöðva rekstur þeirra. Það hefur oft verið minnzt á það hér á Alþ. álveg réttilega, að sú hætta, sem kannske er mest yfirvofandi í þjóðfélaginu, er sú, að það geti komið til almenns atvinnuleysis. Ég vona að vísu, að sú hræðsla reynist ástæðulaus, en við verðum samt að hafa opin augun fyrir henni. Og hvað er helzt til varnar gegn atvinnuleysinu? Hvaða ráðstafanir koma helzt til greina? Hv. síðasti ræðumaður minntist á það, að sveitarfélögin sums staðar hefðu þurft að grípa til þess að auka ýmsa atvinnu, sem þau hafa með höndum. Það er gott, svo langt sem það nær. En hvað lengi hafa sveitarfélögin möguleika til þess að rísa undir því? Nei, ég held, að það langsamlega þýðingarmesta, sem nú er hægt að gera til að sporna gegn því, að atvinnuleysi komi hér til sögunnar, sé að búa betur að atvinnurekstrinum í landinu en nú er gert. Ég er ekki í því sambandi að mæla með því, að kaupið sé lækkað og það sé reynt að bæta aðstöðu atvinnurekstrarins á þann hátt, því er ég andvígur. En ég álít, að það eigi að gera allt annað, sem mögulegt er, til þess að bæta aðstöðu atvinnurekstrarins og tryggja, að hann hafi sem bezta aðstöðu, og það álít ég að eigi að gera með ráðstöfunum eins og lækkun vaxta, lækkun á sköttum, auknu lánsfé og öðru þess háttar. Ég tel einmitt, að lækkun skatta sé eitt af þeim ráðum, sem við eigum að grípa til í þessum efnum til þess að bæta aðstöðu atvinnurekstrarins í landinu og tryggja það, að hann verði fær um það að koma í veg fyrir atvinnuleysi. Og þess vegna er það, sem ég er því fylgjandi, að það verði a.m.k. hætt að skattleggja tapreksturinn og fyrirtækin fái þann frádrátt, sem við ætluðumst til hér á Alþ. 1964, að þau fengju eftir árslok 1967. Við hv. 5. þm. Austf. höfum staðið hér saman að till. á þessu þingi, sem mundi hafa stuðlað að nokkurri kauphækkun, þó ekki meiri en það, að launþegar hefðu nokkurn veginn haldið hlut sínum miðað við það ástand, sem nú er. Og ég tel mér sóma að því að hafa flutt þessa till. með honum. En ég tel það hins vegar því aðeins hafa verið ábyrgt af okkur að flytja þessa till., að við værum reiðubúnir til þess jafnframt að gera það, sem við gætum, til að tryggja sæmilega afkomu atvinnuveganna með öðrum ráðum, t.d. þeim, sem ég hér áðan nefndi, að lækka vexti, bæta lánsfjáraðstöðu þeirra og lækka skatta, eftir því sem hægt er. Ég játa, að með þessari till. er gengið allt of skammt í þá átt. En þetta er þó spor í þá áttina og þess vegna fylgi ég henni. Ég vil að síðustu brýna það alveg sérstaklega fyrir hv. 5. þm. Austf. og 3. þm. Sunnl., vegna þess að þeir eru fulltrúar fyrir kjördæmi, þar sem sjávarútvegur er mikið stundaður: Hafa þeir mikla trú á því, að útgerðin verði góður tekjustofn fyrir bæjarfélögin, eftir að að henni hefur verið búið eins og gert hefur verið á undanförnum árum, og svo núna, þegar erfiðleikarnir koma, sem stafa af aflabresti og verðfalli, þá sé því bætt ofan á að skattleggja tapreksturinn? Finnst þeim ekki, að það séu komnar nógar byrðar á mörg þessara útgerðarfyrirtækja og fiskvinnslustöðva, þó að því sé nú ekki bætt ofan á að skattleggja tapreksturinn, en það er raunverulega það, sem þeir eru að berjast fyrir með því að vera á móti þessari till. Ég skora þess vegna á þá að endurskoða nú sína afstöðu í þessu máli og líta á það, hvernig afkomu útgerðarinnar er raunverulega komið og sjá þá, hvort þeir sannfærast ekki um það, að hv. 4. þm. Vestf., sem líka er úr byggðarlagi kominn, þar sem sjávarútvegur er mikið stundaður, hafi rétt fyrir sér í þessu máli. Og ég er alveg sannfærður um þá báða, sem ég álít vera greinda menn, að við nánari athugun komist þeir að þessari niðurstöðu og styðji þess vegna þessa tillögu.



Herra forseti. Í sambandi við það, sem hv. 3. þm. Vesturl. sagði hér áðan, að með því að samþ. þessa brtt. mundi málið ekki komast fram á þessu þingi, vildi ég henda hv. þm. á það, að það er búið að samþ. brtt., þannig að þetta mál fer hvort sem er í Ed. aftur, þannig að ég get nú ekki séð nein rök í því, að þessar brtt. þurfi endilega að koma því til leiðar, að málið dagi hér uppi, ég sé það ekki. Hann taldi, og fullyrti reyndar, að það mundi vera á mjög fáum stöðum, sem aðstöðugjöld væru lögð á áburð. Ég sagði það í minni ræðu, að það mundi vera sums staðar. En ég vil benda honum á, að þetta að leggja á aðstöðugjald er heimild. Það er heimilt samkv. lögunum að leggja á allt upp í 2%. Þar er talið upp það, sem leggja má á 1/2%, og svo það, sem leggja má á 1 og 11/2%, en allt annað fer í 2%. Áburðurinn er ekki neins staðar talinn upp, þannig að hann kemur undir þann lið, auðvitað er heimilt að leggja á hann allt upp í 2%, eins og nú er, en ég get ekki séð, að hv. þm. sé neyddur til þess að fara að leggja á áburðinn, jafnvel þó að þessi brtt. verði samþ. Þetta er heimild eftir sem áður. En það er bara það, að þetta mundi stuðla að því, að það yrði ekki annars staðar hærra. En þar sem hann efaðist um mín orð, að það væri allt upp í 2%, ætla ég að leyfa mér að lesa hér upp úr ræðu, sem var flutt hér 24. okt. af hv.1. þm. Norðurl. v. (SkG), þar sem hann einmitt ræðir þetta mál. Og ég geri ráð fyrir því, að hv. þm. Skúli Guðmundsson viti vel, um hvað hann er að tala, og hann er að tala um sitt kjördæmi þarna. Með leyfi forseta ætla ég hér að lesa aðeins lítinn kafla upp, til þess að draga ekki þessar umræður um of: „Hitt dæmið, sem ég vil nefna, er um þau aðstöðugjöld, sem bændur eru látnir borga af tilbúnum áburði, sem þeir þurfa að kaupa til framleiðslustarfseminnar. Bændur verja miklu fé til áburðarkaupa ár hvert, hjá því geta þeir ekki komizt. Mér er kunnugt um, að á einum verzlunarstað var seldur áburður í ár fyrir rúmlega 40 þús. kr. til hvers bónda að meðaltali. Ég veit til þess, að í einu kauptúni var ekkert aðstöðugjald lagt á áburðinn. Sveitarstjórnin þar mun hafa litið svo á, að hér væri um slíka nauðsynjavöru að ræða, að rétt væri að sleppa því að leggja aðstöðugjald á hana, en annars eru aðstöðugjöldin af áburðinum ákaflega mishá á verzlunarstöðunum. Það lægsta er 0% og hæst 2% og þrepin þar á milli eru ekki færri en sjö. Meðan bóndi á einum stað, sem kaupir áburð fyrir 40 þús., borgar í einum stað ekkert, en annars staðar fyrir jafnmikla upphæð borgar hann 800 kr. í aðstöðugjald af þeim viðskiptum eða 8 sinnum hærri upphæð og ég spyr: Er nokkur vitglóra í þessu? Ég get ekki komið auga á það.“ Þetta segir hv. þm., og það kemur alveg heim við það, sem ég sagði áðan. En þar sem hv. 3. þm. Vesturl. bar brigður á, að þetta væri á rökum reist, vildi ég láta þetta koma hér fram.



Herra forseti. Ég skal ekki fara að munnhöggvast mikið út af þessu máli, en vil taka það fram út af því, sem kom fram hjá hv. 5. þm. Norðurl. e., að ég tók það ekki af, að það gæti verið, að aðstöðugjald væri lagt einhvers staðar á áburð. En ég er sannfærður um, að það er lítið um það. Ef slíkur samanburður er gerður eins og hann gerði, þarf líka að gera sér grein fyrir því, hvaða útsvör eru lögð á viðkomandi aðila, því að útsvarsstigarnir í landinu, þrátt fyrir löggjöfina eru mjög mismunandi, þar sem afsláttur er allt upp í 70–80% í sumum byggðarlögum, en viðbót er upp í 20% í öðrum. Þess vegna held ég, að þeir hv. þm., sem vilja fara að binda aðstöðugjöldin í einn bagga, verði líka að gera sér grein fyrir því, að þá muni útsvörin einnig verða bundin í einn bagga, og ég er ekki viss um, að þeir séu að vinna í þeim efnum það gagn, sem þeir ætla, með slíkum tillöguflutningi. Út af því, sem hv. 4. þm. Reykv. sagði hér áðan, vil ég taka það fram, að það, sem mestu máli skiptir fyrir atvinnureksturinn á hverjum stað, er, hvernig að honum er búið í byggðarlaginu, hvernig sveitarstjórnin getur búið að útgerðinni um hafnarframkvæmdir og annað. Það skiptir meira máli en þau litlu útsvör, sem útgerðin kann að greiða á stöðunum. Það skiptir meira máli t.d. fyrir útgerðina í Ólafsvík sá kostnaður, sem sveitarstjórnin þar hefur staðið fyrir um hafnarframkvæmdir og bætta aðstöðu í höfninni heldur en þó að þessi útgerðarfélög yrðu einhverjar krónur í sveitarsjóð að greiða, sem þau munu ekki gera, því að flest eru þau með taprekstur. Við erum ekki að ræða um það að leggja á tapið, heldur um það að takmarka, þegar um róða er að ræða, hvernig með hann skuli þá farið. Ég held, að það muni ekki vera það, sem dregur útgerðar- eða atvinnufyrirtækin í landinu, hvernig sveitarstjórnirnar búa að þeim, nema að því leyti, hvernig búið er að þeim í byggðarlaginu í sambandi við hafnaraðstöðu og annað, er máli skiptir. Þess vegna held ég, að við getum sparað okkur allt skraf um það, að við, sem að sveitarstjórnarmálum vinnum, höfum hug á að leggja á tapið. Við höfum hug á því að búa þannig að atvinnufyrirtækjunum í byggðarlaginu, að þau geti starfað. En við höfum heldur ekki hug á því að sækja allar tekjur sveitarsjóða til hins almenna borgara, ef um verulegan hagnað er að ræða af atvinnurekstrinum.



Herra forseti. Eins og fram kemur á þskj. 563, hefur fjhn. þessarar hv. d. orðið sammála um að mæla með samþykkt frv., en í grg. með frv. kemur fram, að það er flutt að ósk banka og sparisjóða, og það er lagt til, að bætt sé inn í 2. mgr. 55. gr. tékkalaganna orðunum „eða dagur, þegar bankastofnanir almennt eru lokaðar“.



Herra forseti. Eins og fram kemur á þskj. 564, hefur fjhn. þessarar hv. d. orðið sammála um að mæla með samþykkt þessa frv. Ástæðurnar fyrir frv. þessu eru þær sömu og eru til grundvallar frv. því, sem hv. d. afgreiddi nú rétt áður til 3. umr.