Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv., sem hér liggur fyrir, um verðlag, er að því leyti frábrugðið þeim l., sem gerð hafa verið um þessi mál, að það er miklum mun víðtækara og tekur til flestra gagna og gæða, sem almenning varða, að undanteknum þeim vörum, sem verðlagðar eru samkv. sérstökum l. Skal ég sérstaklega benda á, að hér er tekið upp, að það megi ákveða greiðslur til verkstæða og annarra verktaka fyrir alls konar verk, svo sem pípu- og raflagningar, smíðar, málningu og veggfóðrun, saumaskap, prentun og því um líkt. Framkvæmdinni er einnig mikið breytt, þar sem hér er gert ráð fyrir, að einn maður hafi þessar framkvæmdir aðallega á hendi undir yfirstjórn viðskiptaráðs. Þessi aðili er í frv. nefndur verðlagsstjóri. Ætti þessi tilhögun að tryggja róttækari og einbeittari framkvæmd þessara 1. en hingað til hefur verið. Eins og frv. ber með sér, er gert ráð fyrir því, að verðlagsstjóri og annar maður, sem ríkisstj. skipar, taki sæti í viðskiptaráði, þegar fjallað er um verðlagsmál, og að tveir menn, eftir ákvörðun ríkisstj., sem í ráðinu eru, víki þá úr sæti, þegar slík mál eru rædd. Telur ríkisstj. heppilegast, að þeir menn, sem um verðlagsmálin fjalla aðallega, fái á þennan hátt atkvæðisrétt um slíkar ákvarðanir. Það er, eins og áður hefur verið tekið fram hér í þessari hv. d., allt undir því komið, hvernig framkvæmdin verður í þessum málum, hversu góður árangur verður vegna þessarar lagasetningar. Ég get fullvíssað hv. þd, um það, að ríkisstj. mun gera allt, sem í hennar valdi stendur, til þess að þessi lagasetning megi ná tilgangi sínum, sem er að tryggja almenningi í landinu heilbrigt verð á öllum vörum og koma í veg fyrir óheilbrigða álagningu, hvort sem er á vörur eða vinnu eða hvar, sem slíkt kemur fram. Ég tel óþarft að fjölyrða meira um þetta. En ríkisstj. væntir þess, að hv. þd. sjái sér fært að afgreiða þetta frv. fljótlega, sem hér liggur fyrir, til þess að þessar framkvæmdir, sem nú er stefnt að, geti sem fyrst komizt í það form, sem þeim er ætlað að vera í. Ég geng út frá því, að frv. verði vísað til n.



Herra forseti. - Það er vafalaust alveg rétt hjá hæstv. viðskmrh., að það er allt komið undir framkvæmd þessa frv., ef að l. verður, hvaða gagn af því leiðir. Í raun og veru er í frv. ekki lagt til, að gerðar séu neinar stórar breyt. á því, sem áður hefur gilt í löggjöfinni. Við höfum nú um árabil haft löggjöf um verðlagseftirlit, sem fyrst var í höndum verðlagsn., sem skipuð var eftir ákvæðum löggjafar um það atriði á sínum tíma. Því næst komust verðlagsákvarðanirnar í hendur svo nefndrar dómnefndar. Og loks er lagt til með þessu frv., enda ákveðið áður með 1., sem afgr. hafa verið á hæstv. Alþ., að ákvörðun verðlags skuli vera í höndum viðskiptaráðs. Að sjálfsögðu skiptir engu máli, hvort sú stofnun, sem fer með þessi mál í heild, heitir Verðlagsnefnd, Dómnefnd eða Viðskiptaráð. Það er ekkert aðalatriði, heldur hitt, hvað gert er af þeirri stofnun, sem fer með þessi mál á hverjum tíma. Í l. um verðlagseftirlit og síðar í l. um dómnefnd voru ákvæði um mjög víðtækt eftirlit með verðlagi í landinu, álíka víðtækt og í þessu frv., eða a.m.k. enginn reginmunur þar á. Verðllagsn. átti að hafa sinn skrifstofustjóra, sem var eins konar framkvæmdastjóri og hafði sömu eða svipaða stöðu og ætlazt er til, að verðlagsstjóri hafi nú. Eðlismunur á þeirri löggjöf, sem gilt hefur, og þeirri, sem á að setja nú, er því enginn, heldur stigmunur, aðallega formsmunur, sem ekki skiptir neinu verulegu máli. Því að það var eftir eldri l. hægt að láta skrifstofustjóra verðlagsn. og dómn. hafa með höndum það, sem verðlagsstjóra er ætlað eftir þessu frv., því að honum er ætlað að gera aðeins till. til viðskiptaráðs um verðlagsákvæði og hafa á hendi framkvæmd þeirra og eftirlit með, að þeim sé hlýtt. Og loks á hann að vera einn af þeim mönnum, sem greiða atkv. um verðlagsmál í víðskiptaráði. Það er þess vegna mála sannast, að allt er undir framkvæmdinni komið, hvernig þetta fyrirkomulag reynist. Hér er því sérstaklega um smá-formsbreyt. að ræða, sem ætlazt er til, að gerð verði. Þessi formsbreyt. er sjálfsagt ekki óeðlileg, - gerir líklega hvorki til né frá -, og ekki rétt að amast við henni. Og ef hún gæti orðið til styrktar málinu, er sjálfsagt að koma henni á. En hvort hún verður það, er eins og ég sagði áðan undir framkvæmdinni komið. Ég lýsti yfir, þegar núv. hæstv. ríkisstj. hefur flutt annað frv. áður á hæstv. Alþ., sem snertir svipað atriði, - ráðstafanir gegn dýrtíðinni -, að árangur þeirrar löggjafar væri undir framkvæmdinni kominn, hvernig hún tækist. Og svo er enn. Það er ákaflega mikið undir því komið einmitt, hvernig tekst val á þeim manni, sem á að hafa með höndum framkvæmdir verðlagseftirlitsins, verðlagsstjóra, og þeim manni einnig, sem á að vera honum til aðstoðar og greiða atkvæði ásamt honum í víðskiptaráði. Nú skal því ekki leynt, að eins og lögð var mikil áherzla á það, að mikið væri undir því komið, hvernig tækist um skipun viðskiptaráðs, þá munu ærið margir hafa búizt við, að sú skipun yrði á aðra lund en raun varð á, yrði til þess að vekja meira traust almennings á því, að eitthvað skynsamlegt og fast og röggsamlegt ætti að gera í þessu máli. Ég hygg, að menn hafi orðið fyrir vonbrigðum nú, þegar á fyrsta stigi þeirrar ráðstöfunar. En það er ekki ástæða til að örvænta, heldur bíða átekta, þó að trú manna kunni eitthvað að hafa minnkað, vegna þess að mönnum finnst val hæstv. ríkisstj. á mönnum í viðskiptaráð ekki hafa tekizt eins vel og við hefði mátt búast af jafngóðum og gegnum mönnum, sem ríkisstj. skipa. En ég vil segja fyrir mitt leyti, að þó að bæði ég og margir fleiri hafi orðið fyrir vonbrigðum í því efni, þá er ekki ástæða til annars en að bíða og sjá, hvernig framkvæmdir takast í höndum þessara manna, sem eiga að fara með verðlagsmálin undir stjórn hæstv. ríkisstj. En mörgum mun finnast, að í skipun viðskiptaráðsins hafi verið höggvið nærri a.m.k. þeim anda, ef ekki beinum ákvæðum þeirra 1., sem nú eru nýafgr. frá hæstv. Alþ. En það fer aldrei vel, að svo sé gert. Og það er sízt til þess að auka samvinnu milli ríkisstj. og Alþ., ef Alþ. virðist, að það sé ekki tekið fullt mark á gerðum þess og 1. ekki fylgt í framkvæmdinni. Ég á þar við, því að það er öllum ljóst, að það virðist svo sem tvenn heildarsamtök hér í landinu hafi verið látin ráða eða a.m.k. tekið það tillit til þeirra, að úr hópi þeirra hafi verið valdir tveir menn í viðskiptaráðið, og þarf ekki að nafngreina þá. En það var þetta, sem Alþ. ætlaðist til, að ríkisstj. tæki í ráðið menn, sem væru engum háðir, þ.e. ekki bundnir við hagsmunamál sérstakra fyrirtækja, félaga eða atvinnurekenda í landinu. Þetta hafa mönnum orðið vonbrigði. En ég endurtek enn, að allt er komið undir framkvæmdinni, og má vera, að betur takist til en til er stofnað af hæstv. ríkisstj. í þessu efni. Að vísu kann það að hafa vakið nokkurn ugg manna, að svo einkennilega vill til, að undan einum manni, sem valinn var í viðskiptaráð, hefur verið kvartað yfir því, að hann hafi brotið fyrirmæli settrar löggjafar til þess að halda niðri verðlagi í landinu. Ég efast ekki um, að hæstv. ríkisstj. hafi verið ókunnugt um þetta. En það sýnir það, sem ég hygg, að almenningi er ljóst, að það hefur til þessa ekkert aukizt eftirlit í landinu með því, að verðlagsákvæðum væri fylgt, og það hefur verið skortur á því eftirliti undanfarið. Sá skortur er enn, en við skulum vona, að úr þeim skorti verði eitthvað bætt, þegar þetta frv. í þeirri mynd, sem það kynni að verða samþ. í sem l., kemur til framkvæmdar. En ég álít hollt fyrir hæstv. ríkisstj. að fá að heyra raddir hv. þm., sem kynnu að vera á þá lund, að þeim mislíkaði það, sem gert er, því að það kynni að vera hæstv. ríkisstj. nokkur leiðbeining í þeim efnum, að svo miklu leyti, sem hún vill taka tillit til vilja Alþ. Ég mun svo ekki fjölyrða frekar um þetta. En ég sé enga ástæðu til annars en að samþ. þetta frv. Það kynni að þurfa að gera á því einhverjar breyt., sem ég sé ekki ástæðu til að fara inn á nú. En ég tel sjálfsagt, að hæstv. Alþ. gefi hæstv. ríkisstj. með löggjöf alla þá möguleika, sem hún óskar eftir, til þess að gera röggsamlegar og skynsamlegar framkvæmdir til ráðstafana gegn dýrtíðinni. Svo er það bæði Alþingis og manna, sem við opinber mál fást, og almennings í landinu að dæma um á sínum tíma, hversu vel ríkisstj. heppnast að nota heimildir Alþ. til þess að gera slíkar ráðstafanir, sem að gagni komi. Þetta mál fer að sjálfsögðu til n., og þar verður það athugað nánar.



Herra forseti. - Mig langar í sambandi við þetta frv. að gera nokkrar fyrirspurnir til hæstv. ríkisstj., og þá fyrst og fremst til hæstv. viðskmrh., sem æskilegt væri að fá svarað, svo að n. gæti athugað þau svör, sem gætu fengist við þeim fyrirspurnum. Það er tekið fram í 3. gr. frv., að þegar viðskiptaráð fjallar um verðlagsmál, þá skulu tveir nm. jafnan víkja úr ráðinu samkv. ákvörðun ríkisstj. í skipunarbréfum þeirra, og í þeirra stað koma verðlagsstjóri og annar maður, er ríkisstj. skipar, með atkvæðisrétti um verðlagsakvarðanir. Mér þætti mjög vænt um að heyra frá hæstv. viðskmrh., hvaða ástæða er til þess að hafa þessa fyrri málsgr. 3. gr. í frv. og hvaða ástæða er fyrir því að hafa þessi ákvæði um það, að þessir tveir menn skuli víkja úr þessu víðskiptaráði. Samkv. l. um víðskiptaráð er það þrennt sérstaklega tekið fram, að ekki skuli vera í því fulltrúar sérstakra stétta né heldur menn, sem eiga beinna hagsmuna að gæta í sambanni við störf ráðsins, eða í þriðja lagi eru í þjónustu aðila, sem svo er ástatt um. Hvaða hugsanlegir möguleikar eru til þess, að það ætti að setja í l. um verðlag, að tveir menn eigi að víkja úr viðskiptaráði í vissum tilfellum? Það væri mjög skemmtilegt að fá upplýsingar um það, hvaða ástæður eru fyrir því. Eftir þeim l. um gjaldeyrismeðferð, sem afgr. voru frá þinginu, þá var gengið út frá því, að í því ráði væru ekki þeir menn, sem hefðu neinna hagsmuna að gæta, svo að það var ekki nein sérstök ástæða eftir því til þess, að tveir menn færu að víkja úr þessu ráði. Nú hefur verið skipað í þetta ráð, og í sambandi við þá skipun er það svo einkennilegt, að hæstv. viðskmrh. upplýsir blaðamenn um það, að tveir vissir menn, sem í ráðið hafa verið skipaðir, sem sé Oddur Guðjónsson, sem alls ekki mun vera skrifstofustjóri Verzlunarráðs Íslands, og Jón Ívarsson, sem ekki mun vera kaupfélagsstjóri, þessir menn eigi að víkja úr viðskiptaráði, þegar Alþ. sé búið að semja l. um það. Hvernig stendur á því, að gert er ráð fyrir, að tveir menn skuli þannig víkja úr ráðinu, þegar í l. um gjaldeyrismeðferð er svo skýrt fram tekið, að í víðskiptaráði megi ekki vera menn, sem skoðazt geti fulltrúar aðila, sem hagsmuna hafa að gæta, samkv. því, sem ég tók fram áðan. Og í öðru lagi, hvernig stendur á því, eins og upplýst hefur verið, að hæstv. viðskmrh. hefur þegar útséð tvo menn, sem skuli víkja úr ráðinu, þegar l. um það verða samþ., sem ekki er búið að samþ., og þegar þessir tveir menn hafa hætt störfum, annar í Verzlunarráði Íslands og hinn við kaupfélagsstjórn, en mun vera riðinn við Samband íslenzkra samvinnufélaga? Hvaða samband er þarna á milli? Ég kasta þeirri fyrirspurn fram, hvort þær hugmyndir komi hér fram, og var spurt um þetta, þegar frv. um gjaldeyrismeðferð var til umr., að Verzlunarráð Íslands og Samband íslenzkra samvinnufélaga ættu að útnefna menn í þetta viðskiptaráð, þannig að ríkisstj. hefði kannske haft í hyggju að taka við einhverjum meðmælum til útnefningar manna í víðskiptaráð. Ég vil fá upplýsingar um það í sambandi við þetta, hvort þessir tveir menn væru á vegum þessara stofnana, sem, eftir því sem hæstv. viðskmrh. hefur tjáð blöðunum, eiga að víkja úr sæti í viðskiptaráði eftir l., sem á að samþ., þó að þeir eftir l., sem búið er að samþ., eigi ekki að hafa neinna sérstakra hagsmuna að gæta fyrir sig eða aðra aðila. Það væri ástæða til að fá upplýsingar um þetta, því að annars væri ástæða til að ætla, að þessir tveir menn væru að einhverju leyti valdir eftir ábendingu vissra aðila. Ég vil víta, hvers vegna þessi 3. gr. er komin inn í frv., þ.e.a.s. fyrri hluti hennar, hvort það sé þannig, að í raun og ver u sé verið að gera leik að því af hæstv. ríkisstj. að fara í kringum 1., sem Alþ. nú nýlegu hefur samþ. Hæstv. viðskmrh. sagði í framsöguræðu sinni viðvíkjandi þessu máli, eins og hann hefur sagt oftar í þinginu, að allt væri undir framkvæmdinni komið, hvert gagn yrði af þessum l., til þess að halda niðri dýrtíðinni. Það er að vísu mjög mikið rétt í því. En ég vil leggja áherzlu á það, að líklega væri nokkuð undir því komið, hvernig l. samkv. aðilar hafa rétt til þess að skipa í n., sem á að fara með þessi mál. Hitt er líka mikilsvert, hvernig framkvæmdin er. Hæstv. ríkisstj. hefur lýst yfir þeim vilja sínum í sambandi við l. um gjaldeyrismeðferð, að hún fái sem mestu ein að ráða um framkvæmd þessara mála. Og hæstv. Alþ. hefur orðið við þeirri ósk. Hæstv. ríkisstj. lét í ljós það álit sitt, að hún vildi ráða ein þeim mönnum, sem í viðskiptaráði væru, því að það væri nauðsynlegt til þess, að hún gæti látið þá menn fara, sem ekki sýndu sig að vera færa um að standa þar í sínu starfi. Nú vildi ég í sambandi við þá skipun, sem átt hefur sér stað nú þegar í sambandi við viðskiptaráð, beina þeirri fyrirspurn til hæstv. ríkisstj., hvort henni hafi verið kunnugt um það, þegar hún skipaði menn í ráðið, að einn af mönnunum, sem í ráðið voru skipaðir, Jón Ívarsson, kaupfélagsstjóri á Hornafirði, liggur undir ákæru fyrir það að hafa hækkað verð á vöru algerlega ólöglega, eftir að 1. frá 19. des. s.l. gengu í gildi, bæði hækkað verð á kolum og almennt á nauðsynjavörum. Mér þykir að vísu ólíklegt, að hæstv. ríkisstj. hafi verið kunnugt um þetta. Hún hefði varla farið að skipa mann í ráðið, sem hún hefði vitað, að nýlega hefði verið búinn að gera sig sekan um brot á þeim l., sem ríkisstj. sjálf hafði fengið samþ. hér í hæstv. Alþ. En ef svo er, að hæstv. ríkisstj. hefur ekki vitað þetta, þá vil ég spyrja: Hvar leitaði ríkisstj. sér upplýsinga um þennan mann um framkvæmd á verðlagsákvæðum l.? Leitaði hún sér þeirra upplýsinga hjá smáútvegsmönnum á Hornafirði, sem kaupa af honum ýmsar vörur, sem þar eru til sölu, og öðru fólki þar á staðnum, eða leitaði hún sér þeirra hjá Sambandi íslenzkra samvinnufélaga og stjórn þess sambands, sem þessi maður er í sambandi við? Leitaði hæstv. ríkisstj. þessara upplýsinga hjá bankaráði Landsbanka Íslands eða hjá stjórn S.Í.S. eða hjá þeim, sem kaupa vörurnar, sem kaupfélag það, sem ham hefur stjórnað, hefur selt? Það liggur fyrir dómstólunum, kannske í dag, að taka til athugunar lögbrot, sem þessi maður er sakaður um að hafa framið í sambandi við ákvæði l. um verðlagsmál. Og í viðtali, sem formaður verkalýðsfélagsins „Jökuls“ á Hornafirði hefur haft við Jón Ívarsson, hefur hann (JÍv) sagt, að það væri hans skoðun, að ríkissjóður greiddi mismuninn á verðinu, og þá verði þeim mönnum, sem kaupa dýru kolin, greiddur mismunurinn til baka. Er það með þessum hætti, sem þessi maður fer inn í viðskiptaráð? Þessi maður brýtur l., og í öðru lagi segir hann: „Það er rétt, að ríkissjóður borgi mismuninn þarna á.“ Og ef ríkisstj. hefur verið ókunnugt um þetta, sem ég tel líklegt, hefur hún vanrækt að leita upplýsinga um framkvæmd þessa manns á verðlagsákvæðum gildandi l. Hvað hefur nú hæstv. ríkisstj. hugsað sér í sambandi við það, sem hún hefur sagt, að hún vildi hafa rétt til að velja menn í þetta ráð til þess að geta látið þá menn fara úr því, sem ekki reyndust færir um að vinna störf þar, ættar hún þá strax að skipta um menn í ráðinu, ef hún kemst að því, að menn séu í það óheppilega valdir og fallnir til þess að vekja ótrú manna í landinu á viðskiptaráði sjálfu og framkvæmdum þess? Það væri mjög æskilegt að fá að heyra um þetta mál frá hæstv. viðskmrh., því að vafalaust getur það haft einhver áhrif í sambandi við afgreiðslu þessa frv., sem hér liggur fyrir.



Mér þykir leitt, að það skuli valda hv. 2. þm. Reykv. (EOl) mikillar áhyggju, að þeir tveir menn, sem hann gerir að umræðuefni og hafa verið skipaðir í viðskiptaráð, skuli eiga að víkja þar úr sæti, þegar ráðið tekur ákvarðanir um verðlagsmál. Það kemur mér satt að segja kynlega fyrir sjónir, hvernig mjög hann ber þá fyrir brjósti í þessum efnum. Ég sagði það í framsöguræðu minni, að ríkisstj. teldi það heppilegt, að verðlagsstjóri og sá, sent honum verður til aðstoðar, og aðallega hafa með verðlagsmálin að gera, taki sæti í ráðinu og hafi atkvæðisrétt um þau mál, þegar slíkar ákvarðanir eru á döfinni. Hv. þm. getur dregið hvaða ályktanir, sem hann vill í því sambandi. En ég hef að svo stöddu engu við það að bæta. Hvað snertir þann mann í ráðinu, sem hv. þm. minntist á síðast, skal ég upplýsa, að ríkisstj. er algerlega ókunnugt um það, sem hv. þm. hefur þar minnzt á, og veit ekki annað um það en það, sem staðið hefur í sumum dagblöðunum í morgun.



Það vor u aðeins nokkur atriði, sem ég vildi segja um þetta mál, áður en það fer til 2. umr. og n. Mér virðist, að í þessu frv.. séu fremur lítil nýmæli frá því, sem er í þeirri löggjöf, sem nú gildir. Starfsvið víðskiptaráðs í verðlagsmálum er samkv. þessu frv. markað nærri alveg eins og starfsvið dómnefndar í verðlagsmálum, sem starfar samkv. l. frá því í sumar. Frá þessu eru e.t.v. örfáar undantekningar, en í aðalatriðum er það þó á þessa lund. Það er að vísu talið fleira upp í þessum 1. en gert er í gildandi 1. frá því í sumar af þeim atriðum, sem viðskiptaráð skuli hafa afskipti af, og meira fyrirskipað með almennum orðum, yfir hvað afskipti dómnefndar skuli ná. En efnismunur er þar á sára lítill, ef hann er nokkur. Mér finnst þetta frv. eins og þau l. ákaflega víðtækt. Og það er eðlilegt, að mínum dómi, að víðskiptaráð fái þessar víðtæku heimildir, eins og dómn. hefur haft. Og það, sem er gleggra og frekara fram tekið í þessu frv. heldur en í l. um dómn., virðist mér til bóta. Um fyrirkomulagsbreyt., sem hér á sér stað, er töluvert svipað að segja. Það er gert ráð fyrir, að það komi sérstakur verðlagsstjóri, en honum er ekki ætlað neitt sérstakt vald í verðlagsmálum, þannig að hann verður framkvæmdastjóri viðskiptaráðs, eins og skrifstofustjóri dómn. hefur verið fram að þessu. Honum er ætlað að sjá um dagleg störf og gera till. til ráðsins, eins og skrifstofustjóri má að sjálfsögðu gera undir venjulegum kringumstæðum. Mér virðist hér því ekki um verulega efnisbreyt. að ræða. Hér er gert ráð fyrir, að starf verðlagsstjóra verði fast starf eins og skrifstofustjóra verðlagsdómstólsins. Og það er gert ráð fyrir, að verðlagsstjóri eyði öllum tíma sínum í að sinna þessum málum eins og skrifstofustjóri dómn. áður. Meginbreyt. er í raun og veru ekki gerð með þessu frv., heldur með frv., sem búið er að samþ. með því að fela viðskiptaráði þetta í staðinn fyrir dómnefnd í verðlagsmálum. Dómn. var eingöngu skipuð af ríkisstj. eins og viðskiptaráð. Það má segja, að þar sé heldur ekki um efnisbreyt. að ræða. En þarna eru komnir nýir menn. Og um meginefni þessa frv. eru allir sammála, eins og menn lýstu sig sammála um sjálft frv. til l. um gjaldeyrismál, sem samþ. var og var m.a. um viðskiptaráð. Hér er um að ræða endursamþykkt þeirra ákvæða, sem eru í l. um þetta efni, og afleiðingu af þeim l., sem búið er að samþ. Eina nýmælið er, að breyta skuli um skipun í víðskiptaráði, þegar verðlagsmál koma fyrir. Ég hafði skilið l. þannig, þegar þau voru samþ., að viðskiptaráð skuli hafa verðlagningarvaldið. Og mér hafði skilizt af þeim fjárhagsnm., sem ég hafði tal af um þetta, að einmitt í fjhn. hefði verið ráð fyrir því gert, að viðskiptaráð hefði verðlagsákvörðunina með höndum. En nú ætlar hæstv. ríkisstj. að setja tvo nýja menn inn í ráðið í stað tveggja, sem þar eiga sæti annara, þegar um verðlagsmál er að ræða. Og hæstv. viðskmrh. færði fyrir þessu þau rök, að með þessu móti væri trygging fyrir því, að þeir, sem með sérstökum hætti ættu að hafa með höndum verðlagsmál, skyldu koma í n. og leggja sitt lóð á vogarskálina um þau mál. Virðist mér þetta rétt viðkomandi verðlagsstjóra. En mér er ekki jafnljóst, hvernig stendur á því, að það skuli þurfa að ryðja tveimur mönnum úr ráðinu í þessum kringumstæðum. Mér hefur skilizt, að það væri nóg að ryðja einum manni úr ráðinu, til þess að verðlagsstjóri gæti komið inn sem sá maður, sem hefði sérstaka kunnugleika um þessi mál. Má vel vera, að hæstv. ríkisstj. hafi sínar röksemdir og ástæðu fyrir því, að það þurfi einmitt að ryðja tveimur mönnum úr ráðinu í þessum tilfellum. En út frá rökum hæstv. ráðh. mætti í fljótu bragði álykta, að nóg væri að ryðja einum manni. En væntanlega kemur það fram við frekari meðferð málsins, hvað fyrir hæstv. ríkisstj. vakir í þessu efni. Mér virðist þetta frv. stefna í rétta átt. Og það hlýtur náttúrlega að gera það, að því er snertir einstök atriði þess, meðferð í fjhn. Mun ég því ekki fara nánar út í það á þessu stigi.

Ég held, að ef n. á að fjalla um þetta mál hér á Alþ., þá þurfi að liggja fyrir einhver rök um það, að þetta, sem ég spurði um, sé nauðsynlegt, að ryðja mönnum svona úr ráðinu. Það hefur nú þegar komið fram frá hv. 2. þm. S: M. (EystJ), að það væri a.m.k. ekki ástæða til, að nema einn maður víki úr ráðinu, þegar um verðlagsákvarðanir er að ræða, og þá með sérstöku tilliti til þess, að verðlagsstjóri kæmi þar sérstaklega inn í. Ég álít, að þó að þingið vilji meta ríkisstj. okkar mikils, þá séu frá henni óskir einar um þetta ekki nægilegar, heldur verði að fylgja þeim rök fyrir því, að hve miklu leyti heppilegt sé, að þetta verði þannig framkvæmt. Það væri, að ríkisstj. hefði að sjálfsögðu framkvæmt þetta alveg án tillits til þess, sem sett hefði verið í l. á Alþ. Í öðru lagi vil ég segja það, að mér fannst ófullkomið svar hæstv. viðskmrh. um þann mann í víðskiptaráði, sem spurt var um, Jón Ívarsson. Ég spurði, hvar ríkisstj. hefði leitað upplýsinga um hann. Ef hún hefði t.d. verið búin að tala austur á Hornafjörð, hefði hún heyrt um verðlagið þar. Það var strax eftir nýár búið að framkvæma þessar hækkanir. Kolaskipið var komið og kolin hækkuð í 220 kr. Það er engum efa bundið, að ríkisstj. hefði fengið þessar upplýsingar, ef hún hefði grennslazt eftir því. Það væri æskilegt að vita, af hverju hún valdi þennan mann í viðskiptaráð. Ég spurði líka, hvað ríkisstj. hefði hugsað sér að gera, ef það væri rétt, sem haldið væri fram. Hæstv. ráðh. talaði um það röggsamlega, að ríkisstj. mundi sjá til þess, ef óhæfir menn hefðu verið settir, að nýir og betri kæmu í þeirra stað, og þetta hafði hann sem mótrök á móti því, að þingflokkarnir skipuðu í ráðið. Það væri fróðlegt að heyra, hvernig ríkisstj. hugsar sér að vera eins röggsöm í framkvæmdum og í sínum ágætu ræðum. Hvaða laun eru þessum mönnum ákveðin? Það var svo frá skýrt í þinginu, að formaður ráðsins væri launaður sem væri þetta hans aðalatvinna, en nú hafa tveir menn sagt lausum háum launum til að fara í ráðið. Hefur stj. breytt eitthvað sínum fyrri áformum um laun þeirra?

Fjmrh. (Björn Ólafsson) Hv. 2. þm. Reykv. sagði, að það væri einkennilegt, að þessi tilhögun, sem hefði verið rætt um í sambandi við verðlagsákvæðin, skyldi koma fram nú, en ég skýrði hv. fjhn. frá þessu atriði, þegar hún hafði til meðferðar frv. um viðskiptaráð, svo að það er ekkert nýtt. Út af fyrirspurn hv. þm. um það, hvort nm. sá, sem um er að ræða, muni taka sæti í ráðinu, vil ég svara því, að það gerir hann ekki, fyrr En úrskurður liggur fyrir um, að væntanleg kæra sé ekki á rökum byggð.



Herra forseti. - Varðandi rökin fyrir því, að 3. gr. sé nauðsynleg, eins og hún er, vil ég segja, að það, sem hæstv. ráðh. tilkynnti fjhn., var, að hann hefði hugsað sér. Að fimm menn væru í ráðinu, en síðar tilkynnti hann, að hann hefði breytt þessu, nefnilega svo, að tveir menn skyldu ekki sitja í því, þegar um verðlagsákvæði væri að r æða, sem sé mennirnir frá S.Í.S. og verzlunarráðinu. Hann sér, að það er óheppilegt. En Alþ. gerir þá ákvörðun, að það skuli engir vera í ráðinu, sem hafi hagsmuna að gæta, þ.e. mennirnir frá S.Í.S. og verzlunarráðinu eiga alls ekki að vera þarna. Þar fellur burt röksemdin, sem fékk hæstv. ráðh. til að tilkynna fjhn., að þessir tveir menn skyldu ekki hafa atkv.- rétt um verðlagsmál. 3. gr. er því óþörf, og það er aðeins eitt, sem getur komið henni í rökrétt samband við málsmeðferðina, sem sé,:a ríkisstj. hafi farið í kringum 1. gr. l. um gjaldeyrismeðferð.



Sjútvn. hefur athugað frv. þetta um lendingarbætur í Bakkagerði í Borgarfirði eystra, og n. var sammála um að leggja til, að frv. yrði samþ. óbreytt. Það hefur láðst að prenta hér með nál. umsögn vitamálastjóra um þetta efni, og vil ég því draga hér fram nokkuð það helzta úr umsögn hans um lendingarbætur á þessum stað. Vitamálastjóri segir þar m.a.: „Frumvarp þetta virðist mér að orðalagi til og uppbyggingu vera nákvæmlega samhljóða því, er samþykkt var fyrir Skála á Langanesi og Skipavík í Strandasýslu fyrr á þessu ári.“ - Og n. bar þetta saman við önnur hliðstæð lög um lendingarbætur. - „Þó eru í 8. gr. nokkur ákvæði, sem heimila hreppsnefndinni eða hafnarnefndinni gjöld til hafnarinnar um það leyti, er verkið er hafið, og álit ég það nauðsynlegt, því gera má ráð fyrir, að hafnargerð þessi eða lendingarbætur, þó ekki séu ýkja stórvaxnar, muni verða nokkur ár á döfinni, vegna þess að hreppurinn er ekki þess fjárhagslega umkominn að framkvæma þetta allt í einu. Þetta eina nýja ákvæði tel ég því til bóta, enda nauðsynlegt.“ Um þetta var n. einnig sammála, að þetta ákvæði væri nauðsynlegt. Viðvíkjandi þeirri upphæð, sem gert er ráð fyrir, að lendingarbætur á þessum stað mundu kosta, og þeim fjárhagslega bagga, sem ríkissjóði yrði bundinn með þessu, segir vitamálastjóri: „Má telja víst, að upphæð sú, sem frv. gerir ráð fyrir, sé ekki fjarri lagi.“ Og er þetta skrifað með tilliti til þeirra rannsókna, sem vitamálastjóri hefur látið fram fara um þetta verk. Eins og hv. þm. er kunnugt, er aðstaða til útgerðar á þessum stað mjög erfið, þó að ágæt fiskimið séu þar skammt undan landi, og er því brýn nauðsyn á að koma þarna upp bryggju, til þess að smábátaútvegur á þessum stað haldi áfram að þróast eðlilega. Sem sagt, sjútvn. mælir eindregið með því að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. - Ég vil þakka hv. sjútvn. fyrir góða afgreiðslu á þessu máli og vona, að það fái sömu afgreiðslu á hæstv. Alþ. eins og það hefur fengið hjá nefndinni. Ég skal bæta því við, að sú heimild til ábyrgðar, sem í frv. felst, verður áreiðanlega ekki notuð nema að einhverju leyti. Það er ákveðinn vilji manna þarna eystra að reyna að koma bryggjunni upp með sem minnstu lánsfé. Og þeir hafa þegar hafið samskot til þessa verks og fengið um 40 þús. kr. til þess þannig. Þar af munu menn sjá, að þar heima fyrir er ákveðinn vilji, sem töluverðu fórnar til þess að fá bryggjuna sem fyrst. Og ég vona, að móti þeim vilja og áhuga komi hæstv. Alþ., bæði með því að afgreiða málið fljótt og vel, eins og hv. sjútvn. hefur gert, og eins með því að veita, þegar að því kemur, fjárframlög á móti því, sem þeir leggja fram þar heima fyrir á sínum tíma.



Sjútvn. hefur haft þetta frv. til meðferðar, sem er um breyt. á l. um hafnargerð á Hornafirði. Það, sem í frv. felst, er að auka nokkuð framlag ríkissjóðs til hafnargerðar á þessum stað og þá sömuleiðis ábyrgðarheimild núgildandi hafnarl. þar um. Er það vegna hins breytta verðlags, að ástæða er til, að þessar upphæðir verði nokkuð hækkaðar, og er gert ráð fyrir því, að þarna verði gert eitthvað til þess að bæta hafnaraðstöðuna frá því, sem verið hefur. Sjútvn. hefur sent vitamálastjóra frv. til umsagnar, og er umsögn hans prentuð í nál. á þskj. 236. Vitamálastjóri gerir þar grein fyrir því, að nokkur athugun hafi fram farið á möguleikunum, sem fyrir hendi eru til hafnarbóta á Hornafirði, og sé þeirri athugun að vísu ekki fyllilega lokið. Hann segir, að til greina komi þrjár leiðir, og þó aðallega tvær, til hafnarbóta. En vitamálastjóri mælir eindregið með því, að þetta frv. verði samþ., og telur, að upphæðir þær, sem nefndar eru í frv., muni vera við hæfi, eða sízt of háar. Sjútvn. hefur að þessu athuguðu orðið sammála um að leggja til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. - Við 1. umr. þessa máls skýrði ég málið nokkuð hér í hv. d. í viðbót við það, sem fram er tekið í grg. frv. Og á þskj. 236, sem hefur að geyma nál. hv. sjútvn., er prentað fylgiskjal frá vitamálastjóra, sem gefur enn fyllri skýringar um þetta mál. Ég sé því ekki ástæðu til að ræða þetta mál nánar en þegar er búið, nema sérstakt tilefni gefist. En ég vil aðeins taka það fram, að það mun nú þegar vera lokið við þá athugun, sem var unnið að í sambandi við þetta mál í vitamálaskrifstofunni. Og sú athugun mun sýna, að tölur þær, sem standa í frv., munu ekki fjarri lagi, en þó sízt of háar. Ég vil svo þakka hv. sjútvn. og vitamálastjóra, hv. þm. Hafnf., fyrir vinsamlegar till. í þessu máli, og vænti þess, að þetta frv. nái samþykki þessarar deildar.