Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. á þskj. 34 miðar að því í fáum orðum sagt að koma nokkru skipulagi á loðnulöndun á komandi vertíð. Þeim, sem til þekkja, er ljóst, að varla verður búið lengur við það fyrirkomulag, sem hingað til hefur gilt, einkum hvað varðar mismunun milli skipa í löndunarröð og að afkastageta flotans hefur ekki nýtzt sem skyldi. Oft hefur verið þörf, en nú er nauðsyn að halda utan um afla okkar. Nefndin hefur rætt frv. á þrem fundum sínum og sent það ýmsum aðilum til umsagnar. Umsagnir bárust frá fimm aðilum: L.Í.Í1., stjórn Síldarverksmiðja ríkisins, Félagi ísl. fiskmjölsframleiðenda, Sjómannasambandi Íslands og Farmanna- og fiskimannasambandi Íslands. Ég vil nú leyfa mér - með leyfi forseta - að lesa þessar umsagnir til að kynna mönnum álit þeirra, sem þarna eiga hlut að máli. Umsögn Landssambands ísl. útvegsmanna hljóðar á þessa leið: „Á stjórnarfundi samtakanna, er haldinn var 16. nóv. t.d., var samþykkt að mæla með framangreindu frv., þó með áskildum fyrirvara um einstakar breytingar, er kunna að koma fram á aðalfundi samtakanna, er haldinn verður dagana 28.–30. nóv. n.k.“ Í sambandi við þetta er hægt að segja, að þeir afgreiða þetta fullkomlega jákvætt, þar sem ekki hefur komið nein athugasemd frá fundinum. Í öðru lagi er umsögn frá Síldarverksmiðjum ríkisins, en þar segir frá tillögu, sem kom fram á fundi í stjórn Síldarverksmiðjanna 23. nóv. s.l. Tillagan hljóðar svo með leyfi forseta: „Stjórnin er sammála um að mæla með samþykkt frv. og telur, að mikið ríði á því, að þriggja manna nefnd sú, er skipuð er fulltrúum fiskseljenda, fiskkaupenda og oddamanni, skipuðum af sjútvrh., gefi sér tíma til þess að sinna þessu starfi, jafnframt því sem hún ráði sér framkvæmdastjóra og annað starfslið til aðstoðar. Framkvæmdastjórinn hafi ekki önnur störf með höndum á loðnutímabilinu en annast skipulag á löndun loðnunnar skv. fyrirmælum nefndarinnar. Löndunarnefndin og framkvæmdastjóri skulu flokka skip þau, sem loðnuveiðar stunda, í a.m.k. 3 flokka eftir stærð og sé þess gætt að ráðstafa ekki förmum skipa í minnsta flokknum til fjarlægra hafna frá veiðistað.“ Þetta er samþykkt shlj. á þessum fundi. Frá Félagi ísl. fiskmjölsframleiðenda kom svipuð umsögn. Hún hljóðar svo: „Fundurinn telur æskilegt, að reglur um loðnulöndum verði ekki fastákveðnar í upphafi, en verði einvörðungu í höndum loðnunefndar, sem skipuð verði á þann hátt, sem gert er ráð fyrir í frv. Hins vegar telur fundurinn, að kjörtímabil nefndarinnar eigi ekki að vera nema til eins árs í senn. Þá telur fundurinn nauðsynlegt, að nefndin ráði sér sérstakan framkvæmdastjóra, sem starfi einvörðungu á vegum n. á loðnuvertíðinni. Verði þessar breytingar gerðar á frv., vill fundurinn mæla með samþykkt þess, enda verði tekið fram í frv., að lögin skuli endurskoðuð að lokinni loðnuvertíð 1973.“ Þessi tillaga var samþykkt í einu hljóði á fundi Félags ísl. fiskmjölsframleiðenda. Að loknum lestri þessara umsagna vil ég segja um þá athugasemd, sem kemur fram í síðastlesinni umsögn, að kjörtímabil nefndarinnar verði ekki nema til eins árs, að það er tekið fram í frv. Þar sem þessir tveir síðustu aðilar óska eftir, að ráðinn verði sérstakur framkvæmdastjóri, áleit n. ekki nauðsynlegt að taka þetta fram sérstaklega í l., þar sem n. getur að sjálfsögðu valið sér starfsfólk, enda gert ráð fyrir því, að kostnaður af þessu starfi nefndarinnar verði greiddur úr sérstökum sjóði. Ég vil þá lesa umsögn frá Sjómannasambandi Íslands, með leyfi forseta: „Eins og fram kemur í athugasemdum við frv., hefur stjórn Sjómannasambandsins áður fjallað um mál þetta og lýsir sig samþykka því, að frv. verði að lögum.“ Að síðustu vil ég leyfa mér að lesa, með leyfi forseta, umsögn Farmanna- og fiskimannasambands Íslands um frv.: „Sambandsstjórn hafði þann hátt á að senda umrætt lagafrv. til umsagnar í sambandsfélögunum. Eitt sambandsfélaganna gat ekki samþykkt frv. Þrátt fyrir andstöðu þessa eina félags við frv., lýsir sambandsstjórn eindregnum stuðningi við frv. Teljum vér, að m.a. þurfi að vera í grg. með frv. eftirfarandi: 1. Þegar skip hefur tilkynnt um afla og veiðisvæði, tilkynnir n., hvaða valkostir eru fyrir löndunarhöfn. 2. Hafi verið stöðvuð löndun á einhverri höfn, er óheimilt að halda til þeirrar hafnar og ætla sér að bíða þar eftir löndun. 3. N. taki fyllsta tillit til veðurs og annarra aðstæðna við ákvörðun um löndunarhöfn eða hafnir. Við athugun málsins kom í ljós mjög eindreginn vilji yfirmanna á bátaflotanum um, að komið verði á flutningasjóði fyrir loðnuskip. Að framansögðu viljum við fara þess á leit við hv. sjútvn. Nd. Alþ., að athugun fari fram á því, að upp verði tekið í frv. ákvæði um heimild til flutningasjóðs.“ Samkv. því, sem ég hef nú lesið, mætti vera ljóst, að allir aðilar, undirmenn, yfirmenn, útgerðarmenn og loðnukaupendur, eru allir á einu máli um, að frv. nái fram að ganga. Meiri hl. n. gerði þrjár brtt. við 2. gr. frv., eins og lesa má á þskj. 128. Fyrsta breytingin, sem meiri hl. n. gerði við frv., var á þá leið, að á eftir orðunum „tilnefningu samtaka fiskseljenda“ í 1. mgr. komi til skiptis frá samtökum sjómanna og frá samtökum útgerðarmanna. - Þetta er gert í þeim tilgangi að koma í veg fyrir árekstra í vall fulltrúa frá sundurleitum aðilum, þ.e.a.s. sjómönnum annars vegar og útgerðarmönnum hins vegar. Önnur breytingin, sem meiri hl. n. leggur til, er sú, að á eftir 1. mgr. komi, með leyfi forseta: „Eigi er heimilt að stöðva löndun í verksmiðju, meðan móttökuskilyrði eru fyrir hendi.“ Þessi breyting er gerð til þess, að ekki sé hægt að stöðva löndun í höfn í þeim tilgangi einum að jafna hráefni milli verksmiðja. Þriðja breytingin er gerð til þess að koma til móts við óskir sjómanna varðandi 2. gr., eins og m.a. hefur komið fram í umsögn frá Farmanna- og fiskimannasambandi Íslands. Auk þess komu aths. varðandi þessa gr. frá því félagi, sem ekki taldi sig geta samþykkt frv., þ.e.a.s. sjómönnum í Vestmannaeyjum. Þessi breyting er fólgin í því að taka m.a. burt ákaflega ákveðna setningu sem er í 2. mgr. og er á þessa leið: „Fiskiskipum er jafnframt skylt að hlíta fyrirmælum n. um ákveðna löndunarhöfn.“ Þetta þótti okkur heldur stíft til orða tekið og komum þess vegna fram með breytingu, sem ég vil lesa í heild, með leyfi forseta: „2. og 3. mgr. falli niður og í stað þess komi: Fiskiskipum skulu veittar upplýsingar um móttökugetu einstakra verksmiðja um fjarskiptastöð samkv. ákvörðun n. Fiskiskip er óheimilt að leita löndunar í verksmiðju, þar sem n. hefur stöðvað löndun, en að öðru leyti skal skipstjóri hvers skips ákvarða og tilkynna n., hvar hann muni leita löndunar.“ Að öllum þessum umsögnum og breytingum, sem eru á þskj. 128 athuguðum, mælir meiri hl. n. með því, að frv. verði samþ. með þessum breytingum.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að skila sérnál. á þskj. 132, en eins og fram kemur í nál. mínu var n. sammála um ákvæði 1. gr. frv., en ákvæði þessarar gr. er á þá lund, að síldar- og fiskimjölsverksmiðjur skuli taka við afla þeirra skipa, sem loðnuveiðar stunda, í þeirri röð, sem skipin koma til löndunarhafna. Menn eru sammála um, að reynslan frá síðustu loðnuvertíð hafi sýnt, að nauðsynlegt sé að lögfesta slík ákvæði. Um þetta var enginn ágreiningur innan n. Hins vegar varð n. ekki fyllilega sammála um ákvæði 2. og 3. gr frv. Meiri hl. n. hefur á þskj. 128 flutt veigamiklar breytingar efnislega við 2. gr. frv., og skal það viðurkennt, að ef brtt. n. verða samþykktar, hefur frv. verið fært mjög til betri vegar frá því, sem var, þegar það var lagt fram og rætt hér við 1. umr. Ég tel þó, að ganga hefði átt skrefi lengra og fella 2. og 3. gr. alveg niður úr frv. Byggi ég þetta á því, að ég tel, að ákvæði 1. gr. tryggi alveg eins og ég hef áður sagt, að loðnulöndun geti átt sér stað á eðlilegan hátt, á komandi vertíð, þar sem skipum er tryggt, að þau fái löndunaraðstöðu í þeirri röð, sem þau koma til löndunarhafna. Verði brtt. meiri hl. n. samþykkt, er ekki annað eftir samkv. 2. gr. en að veita veiðiflotanum upplýsingar um, hvar löndunaraðstaða sé hverju sinni. Nú er það vitað, að bæði útgerðarmenn og í flestum tilfellum skipstjórar skipanna fylgjast náið með þessum málum, og er mjög auðvelt að koma boðum á milli aðila um þetta atriði í gegnum fjarskiptastöðvar. Ég hygg, að á flestum eða öllum hinna stærri stöðva sé vakt allan sólarhringinn og því engin hætta á, að nokkur töf verði á að koma boðum á milli, á hvaða tíma sólarhrings sem er, og megi því vel komast hjá að mínum dómi að skipa þriggja manna n. með tilheyrandi skrifstofuaðstöðu til að koma á framfæri nauðsynlegum upplýsingum varðandi móttökuskilyrði einstakra verksmiðja hverju sinni. Við það þurfa engin vandræði að skapast. Hef ég því lagt til, eins og fram kemur í nál. mínu, að 2. og 3. gr. frv. verði felldar niður. Ég vil að endingu aðeins leiðrétta það, sem fram kom hjá frsm. meiri hl. sjútvn., hv. 5. þm. Sunnl., að allir aðilar væru sammála um frv. Það var einn aðili - og ég segi nokkuð veigamikill aðili, sem sendi mjög hörð andmæli gegn frv., og það var félag skipstjórnarmanna í Vestmannaeyjum, skipstjórnarfélagið Verðandi. Ég hélt, að hv. 5. þm. Sunnl. hefði verið um þetta kunnugt, því að ég held, að hann sé meðlimur einmitt í þessu eina félagi, sem sendi mótmæli.



Herra forseti. Þetta er ekki í fyrsta skipti, sem ég þarf að taka til máls, kannske ekki á þessum vettvangi, til þess að leiðrétta misskilning hjá hv. 3. þm. Sunnl. Ég sagði í framsöguræðu minni, ef ég má nota svo fínt orð um þau orð, sem ég lét falla um frv. áðan, að allar umsagnir, sem n. bárust, hefðu verið á eina lund. Ég gat þess líka, að eitt sambandsfélaganna í Farmanna- og fiskimannasambandinu hefði ekki getað samþykkt frv., og það voru sjómenn úr Vestmannaeyjum. Það er einmitt með tilliti til aths. þeirra og aths., sem komu frá Farmanna- og fiskimannasambandinu, að 3. brtt. er flutt við frv. af hálfu meiri hl. n. Þetta ætla ég að vona, að hv. 3. þm. Sunnl. taki til athugunar. Ég vil einnig gera aths. við það, sem hann sagði, að það væri í rauninni ekkert annað eftir af 2. gr. frv. en upplýsingaþjónustan. Það er ekki alveg rétt. Það er einnig eftir, að n. hefur heimild til að stöðva löndun og að fiskiskipi er óheimilt að leita löndunar í verksmiðju, sem hefur stöðvað löndun. Ég hirði ekki um að segja meira um þetta að sinni, nema sérstakt tilefni gefist til.



Herra forseti. Ég skal ekki orðlengja þetta mál. enda virðist eftir síðustu orðum hv. frsm. meiri hl. n. sem málið sé útrætt og meira þurfi ekki um það að ræða, það er skiljanlegt, þegar hann er búin að gefa samþm. sínum úr Suðurlandskjördæmi svona á baukinn, vegna þess að stjórn þeirra samtaka, sem boðaði hann á sinn einkafund, hafi ekki talið verðugt að taka til greina mótmæli einna stærstu samtakanna innan sinna vébanda, skipstjórafélagsins Verðandi í Vestmannaeyjum, þá sé málið afgreitt. Hann um það, hv. þm. úr Eyjum, ef svo er. Hvað sem því líður, hef ég ekki talið rétt að fylgja mínum ágæta flokksbróður, hv. þm. Guðlaugi Gíslasyni, og hans skoðunum í þessu máli. Erum við þó á margan hátt á sama máli, þótt hann skili séráliti. Ég vil leyfa mér að þakka meiri hl. n. fyrir að verða við ábendingum mínum um nokkrar breytingar, sem gerðar hafa verið á frv. frá því, að það var lagt fram í byrjun. Ég held, að rétt sé að taka það líka fram, að það sé að þakka hv, þm. Karvel Pálmasyni, að þarna náðist samkomulag, að vísu með 6 af 7 meðlimum sjútvn., og þó með fyrirvara hv. þm. Guðlaugs Gíslasonar um það, að hann muni e.t.v., ef till. hans verður felld, standa með okkur brtt. Þannig hef ég skilið hans orð. Það, sem ég hafði við þetta frv. að athuga í byrjun, voru t.d. ákvæði um, að ráðh. ætti að skipa samkv. tilnefningu samtaka fiskseljenda einn í þá n., sem á að stjórna þessu. Það vita auðvitað allir, bæði guð og menn, að það er óframkvæmanlegt í okkar þjóðfélagi, að sjómannasamtök, sem skiptast í tvo hluta, og L.Í.Ú. geti orðið sammála um að skipa einn mann. Um það verða auðvitað að koma nánari ákvæði. Það varð úr, að þær breytingar eru komnar fram, sem getið er um í brtt. Ég fellst alveg á þær brtt., sem lagðar voru fram í n. af Karvel Pálmasyni og við, meiri hl. í n. urðum sammála um. Auk þess verð ég að segja það, að ég hef ekki trú á, að álit hv. þm. Guðlaugs Gíslasonar mundi ná tilgangi sínum, ef það yrði samþykkt. Ég veit, að bæði hann og ég erum sammála um, að það væri æskilegt, ef við gætum fengið því framgengt, að gera þetta með samkomulagi aðila. En ég hef ekki eins og er trú á, að það sé hægt, miðað við þau vandamál, sem komu upp á síðustu loðnuvertíð. Ég vil að lokum staðfesta það, sem hv. frsm. hefur sagt, þó að ég sé með fyrirvara um ýmislegt, sem frá honum hefur komið, að ég mun standa með þessum brtt. og vænti þess, að minn ágæti flokksbróðir, Guðlaugur Gíslason, geri það einnig að felldri brtt. hans.



Herra forseti. Ég vil þakka hv. sjútvn. fyrir afgreiðslu á þessu frv. og taka jafnframt fram, að ég er fullkomlega samþykkur þeim brtt., sem meiri hl. n. gerir við frv. á þskj. 128. Þær breytingar eru í fullu samræmi við þær aths., sem ég gerði í framsöguræðu minni fyrir þessu frv., þegar það var lagt fram. Ég taldi þá rétt að leggja frv. fram nákvæmlega eins og það kom frá þeirri nefnd, sem hafði undirbúið frv., en lýsti jafnframt yfir því, að ég teldi, að það þyrfti að gera á því nokkrar breytingar. Ég var ekki fullkomlega ásáttur með viss ákvæði í 2. gr. frv. Ég held, að enginn vafi leiki á því, að það þarf, eins og þessum málum er háttað, að koma til ákveðin skipulagning varðandi þessi mál, sem nær lengra en ákvæðin í 1. gr. frv. gera ráð fyrir, þ.e.a.s. að skipin skuli afgreidd í þeirri röð, sem þau koma að landi. Það er að vísu mjög þýðingarmikil regla, sem vikið hefur verið frá í einstaka tilfellum á undanförnum árum, þó ekki almennt, en það þarf að koma til frekara skipulag. Ég tel, að það valdsvið, sem n. á að fá samkv. frv., miðað við þær brtt., sem meiri hl. n. gerir, sé nægilegt til þess, að hægt sé að hafa á eðlilegt skipulag og koma í veg fyrir árekstra eins og þá, sem við stóðum frammi fyrir á síðustu loðnuvertíð. Ég held, miðað við þær umr., sem hér hafa farið fram, að ekki ætti að þurfa að verða mikill ágreiningur um þetta, og tek undir það með hv. síðasta ræðumanni, að mér sýnist ekki þörf á því, hvorki fyrir skipstjórafélagið í Vestmannaeyjum né fyrir hv. 3. þm. Sunnl. að standa gegn því, að upp verði tekið það skipulag, sem samtök þeirra aðila, sem eiga stærstan hlut að máli, hafa komið sér saman um og hér er gert ráð fyrir. Ég endurtek þakklæti mitt til n. fyrir skjóta afgreiðslu á málinu og vænti, að það nái fljótari afgreiðslu í hv. Alþ., svo að lögin geti komið til framkvæmda fyrir næstu loðnuvertíð.



Herra forseti. Eins og ég sagði í fyrri ræðu minni, tel ég, að með þeim brtt., sem um er að ræða hjá meiri hl. n., ef þær ná fram að ganga, hafi frv. verið mjög mikið lagfært í rétta átt. Það, sem okkur greinir á, meiri hl. n. og mig og einnig hæstv. sjútvrh., er það, hvort þörf sé á því að skipa sérstaka n. til að láta í té þá upplýsingaþjónustu, sem ráð er fyrir gert í 2. gr., en þetta er það eina, sem okkur í raun og veru greinir á um. Ég tel, að þess sé ekki þörf. Ég tel, að útgerðarmenn og skipstjórnarmenn hafi aðstöðu til þess að hafa svo gott samband við land, að þeir geti á öllum tímum fengið upplýsingar um, hvar löndunaraðstaða sé. Hv. 5. þm. Sunnl. vildi meina, að það væri fleira í frv. en að veita þessa þjónustu, og er það að vísu rétt. Það er að kjósa n. og ákvæði um, eins og hann benti á, að stöðva löndun. En eins og 2. gr. verður, ef brtt. meiri hl. verður samþ., þá kemur af sjálfu sér, að löndun stöðvast, þegar aðstaða er ekki lengur til að taka við loðnu hjá tilteknum verksmiðjum, þannig að það ákvæði út af fyrir sig skiptir ekki máli. Það, sem skiptir máli, er það eitt, hvort setja á upp n. með skrifstofu hér í Reykjavík til að veita þessa þjónustu eða veita þjónustuna gegnum fjarskiptastöðvar á landi. Ég tel, að útgerðarmenn og skipstjórar hafi fulla aðstöðu til þess, á hvaða tíma sólarhringsins sem er, að fá nægilegar upplý singar um þetta efni í gegnum þessar fjarskiptastöðvar.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja umr. um þetta mál, en ég tel rétt að fara aðeins örfáum orðum um nál., vegna þess að við 1. umr. málsins í d. tjáði ég mig andvígan nokkrum atriðum í frv. og lýsti því jafnframt yfir, að ég mundi beita mér fyrir breytingum í þeim efnum. Ég tel þess vegna, að eins og frv. liggur fyrir með till. meiri hl. sjútvn, um breytingar þar tilteknar, geti ég fyllilega fallizt á það. Það má vel vera, að það hefði mátt ganga lengra á sumum sviðum, en ég held samt, að fyllilega sé náð þeim tilgangi, sem til var ætlazt með breytingunum. Það er að vísu rétt, að nokkur samtök sjómanna, sem fengu málið til umsagnar, mæltu með frv. eins og það var, þótt Farmanna- og fiskimannasambandið gerði hins vegar ýmsar áhendingar til breytinga og lagði þar til. að það yrði tekið inn í grg. Ég lýsti því yfir við 1. umr. málsins, að ég mundi beita mér fyrir breytingum á frv. Ég gerði það og tel. að eins og frv. kemur til með að verða, ef brtt. meiri hl. n. verða samþykktar, geti ég vel staðið að því, og hef tjáð mig samþykkan því, eins og það liggur nú fyrir.



Herra forseti. Þetta frv, er gamall kunningi hér á hv. Alþ. Lagt er til, að heimilað verði, að þau gjöld, sem tilgreind eru í frv., nánast tiltekið hluti stimpilgjalda og leyfisgjalda, verði innheimt með sömu viðaukum á árinu 1973 og gert hefur verið á þessu ári. Fjh.- viðskn. þessarar hv. d. hefur athugað frv. og leggur til að það verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Frv. það til l. um Stýrimannaskólann í Vestmannaeyjum, sem nú kemur til 1. umr. hér í hv. d., var fyrst flutt síðla á siðasta þingi, en varð ekki útrætt. Það er nú flutt á ný, var lagt fram í hv. Ed. og hefur þegar hlotið afgreiðslu þaðan. Frv. miðar að því að samræma lög nm Stýrimannaskólann í Vestmannaeyjum lögum, sem sett voru á síðasta þingi um Stýrimannaskólann í Reykjavík. Þar eru tekin upp ákvæði þeirra l., eftir því sem við á um Stýrimannaskólann í Vestmannaeyjum, sem eigi hefur jafnmörg námsstig og veitir eigi jafnmikla menntun í sjómannagreinum og Stýrimannaskólinn í Reykjavík. Í meðförum Ed. voru, eins og kemur fram á þskj., gerðar smávægilegar breytingar á þrem gr. frv. Í fyrsta lagi var 4. gr. breytt til að bæta þar inn nokkur námsefni 7. gr. var breytt til þess að liðka fyrir um próftöku. Hún á ekki aðeins að geta átt sér stað, þegar lokið er námi í hverju stigi sjómannafræða, heldur þegar lokið er hverri námsönn, ef henta þykir. Loks er um breytingu að ræða í 9. gr., sem fyrst og fremst er orðlags-, en ekki efnisbreyting, en tiltekur nánar, hversu með skuli fara, ef mönnum er veitt tækifæri til að reyna inngöngu í skólann án þess að sitja í undirbúningsdeild. Ég tel allar þessar breytingar til bóta. Ég sé svo ekki ástæðu til þess, herra forseti, að hafa fleiri orð um þetta mál að sinni, en vil aðeins leyfa mér að vænta þess, að hv. d. sjái sér fært að afgreiða það, og legg til, að því verði að þessari umr. lokinni vísað til hv. menntmn.



Herra forseti. Það er fjarri mér að leggjast gegn þessu frv. Þó held ég, að rétt sé að staldra aðeins við, um leið og það kemur hér til 1. umr., og skoða skólamál sjómannastéttarinnar, sérstaklega . þó stýrimannaskólanna, með hliðsjón af því, að við hér á hv. Alþ. samþykktum á s.l. þingi lög um Stýrimannaskólann í Reykjavík. Þegar þetta frv. kemur nú fram, þá kemur í ljós, og reyndar var það komið fram fyrr, að við hv. alþm., Alþ. sjálft, höfum gert mikla mismunun gagnvart þegnum þjóðfélagsins. Ég ætla alls ekki að undanskilja mig, og kannske ætti ég frekast að vera sökudólgurinn, því að ég er gamall nemandi úr þessum skóla. En hvað um það, það kemur bezt í ljós, ef við skoðum mál einstaklings, sem kom upp á s.l. hausti og mér skilst, að hafi leitað til æðstu yfirvalda menntamála til þess að fá leiðréttingu sinna mála. En það kom í ljós, að hann var ekki gagnfræðingur, eins og nú er krafizt samkv. lögum þeim, sem gilda um Stýrimannaskólann í Reykjavík. Stýrimannaskólinn í Reykjavík var á s.l. hausti alls ekki fullskipaður. Hins vegar var Stýrimannaskólinn í Vestmannaeyjum, sem ekki gerði þessa kröfu til sinna nemenda, fullskipaður og meira en það. Umræddur maður, sem er starfandi sjómaður og reyndar stýrimaður með undanþágu í Grindavik og meðeigandi í bát þar, einn af dugmestu útgerðarmönnum og sjósóknurum, sem þar finnast, gat ekki fengið inngöngu í Stýrimannaskólann í Reykjavík vegna hinna nýju lagaákvæða. Gott og vel, að Alþ. hafi ákveðið, að gagnfræðapróf skyldi verða sá inngangseyrir, sem væri ætlaður væntanlegum skipstjórnendum í Stýrimannaskólann í Reykjavík, og reyndar er núna til þess ætlazt, að það verði jafnframt við Stýrimannaskólann í Vestmannaeyjum. Maður mundi hafa ætlað, að eitthvert svigrúm yrði gefið, t.d. að skólanefnd, sem ætlað var að taka til starfa í sambandi við hin nýju lög um Stýrimannaskólann í Reykjavík, mundi ekki gera sömu kröfur þetta árið og síðarmeir gagnvart þeim nemendum, sem óskuðu eftir því að setjast í skólann. Nú mun þessum umrædda manni hafa verið heimilt samkv. lögum að taka inntökupróf, hvað hann gerði. En það skrýtna er, að allt í einu kemur um það ákvörðun frá stjórnendum skólans og væntanlega frá æðstu stjórn hans, menntmrh., að það sé ætlazt til lágmarkseinkunnar í ákveðnum fögum, sem aldrei hafa verið falleinkunnir í þessum skóla, en verða það væntanlega og eru það líkast til, þegar gagnfræðaskólastigið verður tekið til grundvallár, þótt um það sé nokkur vafi. Þessi maður varð frá skólanum að hverfa, hann féll í einu fagi, eðlisfræði. Hann hafði haft fjórum sinnum hærra próf í þessu sama fagi frá annarri viðurkenndri stofnun, frá vélstjóranámskeiði Fiskifélagsins. En það, sem kemur í ljós, er, að um leið og honum hafði verið meinað um setu í Stýrimannaskólanum í Reykjavík, - nú veit ég ekki, hvort þessi ákvörðun hefur verið tekin af skólanefnd, sem hæstv. menntmrh. hefur skipað, og mig langar til þess að spyrja hann nú um leið, hvort sú skólanefnd sé ekki til staðar og hverjir skipi hana, því að um hana eru ákvæði í lögunum, - þá gat hann farið niður í rn. og keypt sér undanþágu. Þessu hefur verið haldið fram í opinberum málgögnum, að til þess að gegna þessu sama starfi sé þetta hægt. Og spurning mín er sú, hvort þetta sé vísvitandi eða hvort þetta sé eitthvað, sem fari á milli mála hjá hæstv. ráðherrum, annars vegar þeim, sem hefur með skólamálin að gera, hins vegar þeim ráðh., sem fjallar um atvinnuleyfin og undanþágurnar. Ég held, að það sé rétt, að í þessu sambandi komi skýrt fram og það sé dregið fram hér við 1. umr. málsins, að það hafa komið fram mjög hörð andmæli gegn því, hvernig hæstv. ráðh., sem með hefur að gera undanþágur í sambandi við atvinnuleyfi skipstjórnarmanna, hefur framkvæmt þær. Nú skal ég fúslega viðurkenna, að fyrri framkvæmd á málinu var alls ekki sú rétta. Ég held hins vegar, að um leið verði að koma í ljós, að þótt einstök stéttarfélög eða stéttarfélagasambönd hafi mælt með ákveðinni leið til lausnar vanda, sem var kominn upp í deilu tveggja aðila um afgreiðslu undanþáganna, þá sé hún ekki um leið nein lausn, sem fríi okkur frá því að reyna að tryggja hina menntuðustu menn, sem við getum útvegað, til þess að stjórna okkar skipum. Það eru auðvitað þeir menn, sem hafa skipstjórnarréttindi frá Stýrimannaskólanum, annaðhvort hér eða í Vestmannaeyjum, eða, þegar um minni skipastærðir er að ræða, frá öðrum þeim námsstigum, sem kennt er fyrir á námskeiðum, sem þessir skólar halda úti um land. Þetta gildir að sjálfsögðu líka um þá, sem sækja eftir og njóta réttinda vélstjóranámsins. Ég held, að við séum hér með meira mál en við gerum okkur ljóst. Við komum þessu máli í gegnum 1. umr, og til n., en ég vil fyrst og fremst beiðast þess af n., að hún skoði þetta vandasama mál vandlega. Við höfum lent í því, - ég get sagt það sem talsmaður fyrir stóran hóp sjómanna, - að hafa sem mikið átakamál við okkar viðsemjendur, hvort þessi stétt, sjómannastéttin hér á landi, eigi virkilega að geta notið nokkurra frekari trygginga eða sömu trygginga og vegfarandi, sem gengur um Austurstræti í Reykjavík. Það er rétt, að minnast þess, að það er sáralítið sambærilegt með þessari sjómannastétt og sjómannastéttinni á hinum Norðurlöndunum, þótt við höfum alla tíð verið að rembast við að þýða lauslega eða nákvæmlega þær reglur, sem þar hafa gilt í siglinga- og sjómannalögum. Þetta er auðvitað gersamlega óskylt vegna þeirrar aðstöðu, sem íslenzkir sjómenn hafa hér í Norður-Atlantshafi annars vegar og þeir hafa hins vegar í suðlægari innhöfum, Norðursjó og innhöfum út frá Norðursjó. Þau eru kannske samhangandi þessi mál öll. En eitt veit ég, að er öruggt. Það er, að öll sjómannastéttin og þeir, sem í kringum hana standa, ætlast til þess, að það verði ekki hægt að segja á opinberum vettvangi, að sá ráðh., sem hafi að gera með undanþágu atvinnuleyfa, leyfi sér að selja þau, eins og kom fram í einu opinbera málgagninu ekki alls fyrir löngu, heldur sé það gert að yfirveguðu ráði og það sé gert að beztu manna ráði á hverjum stað. Jafnvel þó að það séu verkalýðsfélögin á hverjum stað, sem hafi með umsagnir að gera, og þó að fleiri verði kallaðir til heldur en þeir, þarf það ekki að vera einhlítt. Hitt hlýtur auðvitað að vera grundvallarskilyrði, að við eigum svo marga menntaða menn á þessu sviði, að við þurfum ekki til hinna að leita. Mér þótti grátlegt að hlusta á eina frétt Ríkisútvarpsins í gær. En þá átti að hefja skipulega leit að vélbát, sem ekki hafði tilkynnt sig, var jafnvel týndur og talinn af, en guði sé lof, þá erum við komnir með hina daglegu tilkynningarskyldu. Báturinn var heill á húfi og áhöfn hans, en þeir höfðu orðið fyrir áfalli. En hvað kemur í ljós? Það kom fram í fréttum Ríkisútvarpsins, að það var neyðartalstöð um borð, en þeir, sem um borð voru, kunnu ekki með hana að fara. Nú væri gaman að upplýsa líka, hvort þarna hafi verið um borð réttindamenn svokallaðir eða undanþágumenn, sem hafi borgað fyrir undanþáguna 200 kr. eða eitthvað meira til viðkomandi rn., en það þekki ég ekki. Það fer ekki úr mínum huga, hvað þessi ungi maður sagði, þegar hann komst ekki í Stýrimannaskólann í Reykjavík vegna þeirra laga, sem við settum. Hann hefði getað komizt í Stýrimannaskólann í Vestmannaeyjum í haust, en komst þangað ekki. En þegar hann fékk neitunina um dvölina í skólanum hér í Reykjavík, sagði hann: Þá get ég bara farið upp í rn., fengið undanþágu og borgað 200 kr. fyrir. - Nú leyfi ég mér að spyrja hæstv. menntmrh.: Hefur verið sett skólanefnd við Stýrimannaskólann í Reykjavík? Hefur hún samþykkt þær kvaðir, sem settar voru á nemendur í sambandi við inntökupróf í skólann, sem virðast hafa verið í gildi á s.l. hausti? Og svo vildi ég gjarnan, að það kæmi fram frá hæstv. samgrh., hvaða reglum hann fer eftir, þegar hann veitir atvinnuleyfi til þeirra undanþágumanna, sem veitt eru og hefur verið talað um í opinberum málgögnum, - og ég tek það fram, það er ekki í málgagni mínu svokölluðu, Morgunblaðinu, heldur í öðrum, hvort það séu borgaðar 200 kr. fyrir það eða ekki og hvort það eitt sé talið nóg.



Herra forseti. Spurningar hv. 10. þm. Reykv. eru allmargar og eigi öllum beint til mín, en þær, sem að mér snúa, fjalla fyrst og fremst um inntökuskilyrði í Stýrimannaskólann í Reykjavík og einnig í Stýrimannaskólann í Vestmannaeyjum, eftir að það frv., sem hér liggur fyrir, væri orðið að lögum. Þá er fyrst að því að víkja, að markmiðið með inntökuskilyrðum er hvorki við þennan skóla né aðra nein meinbægni við væntanlega nemendur, að víkja nokkrum frá, sem fær er um að notfæra sér þá kennslu, sem þar er boðin. Markmiðið með inntökuskilyrðunum, með lágmarksinntökuskilyrðum, er að sjálfsögðu það við þessa skóla eins og aðra að tryggja, að fyrir hendi sé hjá nemendum kunnátta, sem nægi til þess, að þeir geti án meiri háttar vandkvæða náð tökum á því námsefni, sem fyrir þá er lagt, og notfært sér þá kennslu, sem þar er boðin. Það varð að ráði við samningu frv. um Stýrimannaskólann í Reykjavík að setja gagnfræðapróf sem meginkröfu um undirbúningsmenntun. En í sömu grein eru ákvæði um, að þeim, sem ekki hafa gagnfræðapróf, skuli gefinn kostur á undirbúningsnámskeiði. Nú er auðvitað, að ýmsir, sem ekki hafa lokið gagnfræðaprófi, hafa í skóla lífsins máske aflað sér bóklegrar þekkingar, sem fyllilega jafngildir því, og þess vegna er í 9. gr. ákvæði um heimild til þess, að menn geti tekið nokkurs konar inntökupróf, sem jafngildi prófi úr undirbúningsdeild, án þess að sitja í henni. Hvað varðar þann mann, sem hv. 10. þm. Reykv. gerði hér að umtalsefni, og mál hans, þá er því fljótsvarað, að það hefur aldrei komið til minna álita. Og þar hefur ekki skólanefnd um fjallað, vegna þess að hún er ekki skipuð enn. Síðustu tilnefningar í skólanefnd, sem kveðið er á um í nýju l. um Stýrimannaskólann í Reykjavík, komu fyrir nokkrum dögum, og skólanefnd hefur því ekki verið skipuð. En hún verður nú skipuð hið fyrsta, þar sem allar tilnefningar eru komnar. Og því er svar við síðari spurningu hv. 10. þm. Reykv. það, að skólanefnd hefur ekki sett þær kvaðir, sem hann segir að hafi þarna orðið umsækjanda að falli. Ég vil lýsa því yfir af minni hálfu, að ég er gersamlega andvígur því, að settar séu nokkrar óeðlilegar hindranir fyrir inngöngu í þennan skóla frekar en aðra. Lámarkseinkunnir á undirbúningsprófum verður að ákveða af fyllstu sanngirni, og ég mun stuðla að því, hvenær sem slík mál ber undir mig.



Herra forseti. Ég verð að játa það, að ég heyrði ekki upphaf máls hv. 10. þm. Reykv. og vissi því ekki fyrr en allra síðast í ræðu hans, hvert hann beindi máli sínu um rn., sem seldu atvinnuleyfi. Ég verð að játa, að ég kannast ekkert við það mál, að neitt rn., sem ég þekki til, ræki slíka starfsemi, að selja atvinnuleyfi. 'I lok ræðu sinnar nefndi hann samgrn. í þessu sambandi, og verð ég að segja, að ég hef ekki gefið út neinar reglur um slíkt. Ef slíkt viðgengst í samgrn., þá er ekki nema tvennt til: annaðhvort að starfsmenn þar hafi tekið upp þennan hátt, án samráðs við ráðh., og þykir mér það næsta ólíklegt, eða þetta sé arfur frá fyrri tíð, ef hér er um staðreynd að ræða. En arfur hlýtur það að vera, ef hinn er ekki möguleikinn, því að ég hef ekki gefið út slíkar reglur og mundi ekki gera.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að þakka hæstv. menntmrh, fyrir að hafa lagt fram það frv., sem hér er til umr. Mér þykir rétt að fara um þetta mál nokkrum orðum. Lögin um Stýrimannaskólann í Vestmannaeyjum eru frá árinu 1964, ef ég man rétt, og þegar frv. um þennan skóla var lagt hér fram þá, voru um það mjög skiptar skoðanir, hvort rétt væri að marka slíka stefnu að hafa stýrimannaskóla víðar á landinu en hér í Reykjavík. Vestmanneyingar urðu að fórna nokkru fyrir það að koma þessum skóla á. Þeir urðu að taka á sig allan kostnað við stofnun skólans og einnig til að byrja með allan rekstrarkostnað. Það var tekið fram í grg. með frv., að við legðum það mikið upp úr að fá stýrimannaskóla í Vestmannaeyjum, að við vildum taka á okkur þessar kvaðir, en jafnframt var þess getið, að ef skólinn yrði að fastri stofnun, þá mundi síðar meir verða farið fram á framlög úr ríkissjóði til þess að standa undir rekstrinum. Þetta hefur þróazt í þá átt, að ríkið hefur í vaxandi mæli tekið þátt í kostnaði við skólann, og nú er svo komið, að ég hygg, að flestir og allir viðurkenni, að þarna er um fasta stofnun að ræða, sem hefur orðið til gagns í þjóðfélaginu og aukið menntunaraðstöðu þeirra aðila, sem stýrimannaskóla vilja sækja. Ég tel, að þetta sé dæmi um það, að Alþ. beri mjög að marka þá stefnu, eins og hér hefur oft verið rætt um áður, að ef um er að ræða tilteknar opinberar stofnanir, hvort sem það eru menntastofnanir eða aðrar, sem með eðlilegu móti er hægt að koma fyrir úti á landsbyggðinni, þá sé það til bóta fyrir þjóðfélagið í heild. Ég tel, að Stýrimannaskólinn í Vestmannaeyjum sé sönnun fyrir þessari staðhæfingu eða ábendingu. Hv. 10. þm. Reykv. vék nokkuð að þeim mismun, sem hann taldi hafa verið og vera á l. um Stýrimannaskólann í Reykjavík og Stýrimannaskólann í Vestmannaeyjum, að því leyti, að hægara hefði verið að komast inn í Stýrimannaskólann í Vestmannaeyjum. Þetta er alveg rétt. Þessi mismunur var í l. og er kannske enn, þó að frv. verði samþ., en ég tel þetta mjög til bóta, og ég er mjög samþykkur því, sem hæstv. menntmrh. sagði hér áðan, að það beri að gæta þess vel að hafa lög um þessa skóla ekki þannig, að mönnum sé beinlínis meinuð innganga í skólana. Það er vitað, að einmitt í slíka skóla, stýrimannaskóla, sækja oft aðilar, sem eru búnir að vera lengi við störf, frá því að þeir hafa lokið sínu upphaflega skyldunámi í gagnfræðaskóla, en hafa reynzt dugandi menn sem sjómenn og vilja auðvitað skapa sér aðstöðu til þess að verða stýrimenn eða skipstjórnarmenn. Ég tel því og er mjög sammála hæstv. menntmrh., að í þessu verði að fara mjög gætilega og hafa lögin ekki svo þröng, að slíkum mönnum sé meinað eða gert ókleift að komast inn í stýrimannaskólana og afla sér frekari menntunar. Ég tel, að aðalatriðið í þessu sé það, að út úr skólunum séu ekki skrifaðir nema þeir menn, sem verða taldir fullhæfir til þess að verða stýrimenn og skipstjórnarmenn. Af því að einhver kann að hafa misskilið orð hv. 10. þm. Reykv. á þann veg, að í Vestmannaeyjum væri skóli, sem hægara væri að komast í gegnum, þá vil ég mjög undirstrika það, að allt frá upphafi hefur það verið mjög föst ákvörðun stjórnar Stýrimannaskólans í Vestmannaeyjum að tryggja eins og hægt væri, að það yrði enginn munur á burtfararprófum úr þeim skóla og Stýrimannaskólanum í Reykjavík. Við teljum, að þetta hafi verið gert, og hefur alltaf verið óskað eftir því við menntmrn., þó að þess hafi ekki þurft samkv. lögum, að það skipaði annan prófdómarann héðan úr höfuðborginni og þá helzt þann sama og verið hefur við Stýrimannaskólann í Reykjavík. Ég veit, að framan af var þetta gert, það var sami prófdómari á báðum stöðunum, og ætti það að vera nægileg trygging fyrir því, að út úr þessum skóla kæmu ekki nemendur með verri menntun en úr skólanum hér í Reykjavík. Ég tel, að það hafi vel til tekizt, að stjórn skólans í Eyjum skuli einmitt hafa sett sér þetta mark og tryggi það með því að fá sama prófdómara og hér hefur verið við hinn gamalgróna skóla í Reykjavík til þess að vera einnig prófdómari við skólann í Eyjum. Það er að mínum dómi full trygging fyrir því, að það séu ekki útskrifaðir þar lakari skipstjórnarmenn en frá skólanum hér í höfuðborginni.



Herra forseti. Það virðist nú svo komið, að annaðhvort þurfi ég að fara í einhvern sérstakan skóla til þess að læra að gera mig skiljanlegan eða einhverjir ákveðnir þm. verði að fara í Heyrnleysingjaskólann til þess að læra að taka eftir því, hvað sagt er. Ég skil ekkert í hv. síðasta ræðumanni, að hafa þau orð, sem hann viðhafði. Hvenær var ég að tala um, að það væru gerðar minni kröfur til Stýrimannaskólans í Vestmannaeyjum? Ég sagði aðeins, að þetta eina ár, sem liðið hefur, hafi verið mismunur, vegna þess að þetta ár hefur liðið svo, að Stýrimannaskólinn í Reykjavík hefur krafizt gagnfræðaprófs til inntöku, en ekki Stýrimannaskólinn í Vestmannaeyjum. Hins vegar á að gera samkv. frv., sem við erum að ræða núna, sömu kröfur til Stýrimannaskólans í Vestmannaeyjum. Mér þykir vænt um að láta það koma hér fram, að þessi ágæti þm. leitaði til mín, þegar hann var að semja þetta frv., vegna þáltill., sem ég flutti á sínum tíma, 1961, með hv. þm. Eggert G. Þorsteinssyni, um álit okkar á því, hvernig stýrimannaskólar ættu að vera, hvers ætti að krefjast í sambandi við námsefni nemenda í framtíðinni. Og lítið var orðið við því, sem við Eggert bentum á, fyrr en þessi hv. þm., Guðlaugur Gíslason, leitaði álits míns þar um. Og það var Stýrimannaskólinn í Vestmannaeyjum, sem tók ýmislegt af því til greina fyrstur slíkra skóla. Og inn í frv. um Stýrimannaskólann í Reykjavík komst það svo að lokum. En hvernig hann getur misskilið það, sem ég talaði um, svo, að ég hafi talið vera minni námskröfur gerðar þar, skil ég ekki, - ég sagði inntökuskilyrði. Og það er enginn vafi, þar var ekki krafizt gagnfræðaprófs sem inntökuskilyrðis í Stýrimannaskólann í Vestmannaeyjum á s.l. hausti. Hins vegar var það gert í Reykjavík samkv. gildandi lögum um skólann hér. Skólinn í Vestmannaeyjum var fullsetinn, en hins vegar ekki Stýrimannaskólinn í Reykjavík. Þetta segir sína sögu, þegar haft er í huga, að Stýrimannaskólinn í Reykjavík þjónar ekki bara Reykjavík, heldur landsbyggðinni að miklu leyti, sérstaklega þegar kemur til framhaldsnáms. Það má segja, að hjá hæstv. menntmrh. komi sami misskilningur í ljós. Ég var ekki að tala um, að það væru ekki undirbúningsnámskeið, sem væru fyrir hendi og ætluð skv. lögunum. Ég tók það einmitt skýrt fram. Ég var hins vegar að tala um óréttlæti, sem við hefðum gert okkur sek um hér á hv. Alþ., að gera greinarmun á þessum tveimur sambærilegu skólum á yfirstandandi vetri, og benti á einstakling sem dæmi þessa óréttlætis. Þetta er nákvæmlega hliðstætt því, ef það hefði verið krafizt á s.l. hausti mismunandi undirbúnings hjá nemendum, sem fóru í gamla Menntaskólann í Reykjavík og Menntaskólaun við Tjörnina. Að vísu veit ég, að það er hvergi meiri mismunur gerður neins staðar í okkar þjóðfélagi heldur en við inntöku nemenda í menntaskólana okkar, sbr. Hamrahlíðarskólann, sem taldi sig taka við nemendum eftir búsetu, að talið var á sínum tíma. En þeir nemendur, sem lenda í hinum neðra flokki eða kannske í hinum pólitíska flokki, án tillits til búsetu, lenda í Menntaskólanum við Tjörnina. Það er önnur saga, sem ekki verður rædd hér nú, en kannske vinnst tími til þess að ræða um það á öðrum tíma, enda eru aðrir menn, sem ráða þessu, en skyldi í dag. Ég sé, að bæði hæstv. iðnrh. og reyndar menntmrh. brosa, og þó er brosið frosið hjá hæstv. menntmrh. En spurningin, sem ég spurði hæstv. menntmrh., var um það, hvort hefði verið skipuð skólanefnd við Stýrimannaskólann í Reykjavík samkv. lagasetningu þar um á s.l. vetri. Svarið leiðir í ljós, að hún hefur ekki verið skipuð enn. Hann lofar að gera það mjög bráðlega. Ég veit, að það verður mikið flýtisverk þar á, þegar að því kemur, sbr. önnur verk þessa hæstv. ráðh. En ég spyr, og það er aðalatriðið í mínu máli, í sambandi við menntun umræddra manna, og ég tók það fram, að ég er ekki að ráðast á hæstv. samgrh. út af því, sem virðist vera orðinn ákveðinn siður hjá embættismönnum hans rn., að afgreiða sjálfkrafa undanþágur til skipstjórnar til manna, sem hafa líf margra annarra manna í sinni vörzlu, getum við sagt. Mundi nokkrum ráðh., sem þar gæti um fjallað, koma til hugar að gefa undanþágu til þess - við skulum segja, að Pétur Sigurðsson fengi réttindi til þess að gegna prestsskap um stundarsakir? Ég veit, að Magnús Kjartansson mundi gera það á stundinni, og þau mundi ég gefa honum líka, ef ég væri ráðh. Ég mundi hins vegar aldrei gefa Þórarni Þórarinssyni þau réttindi. Eða í verkfræði? Mundi hv. þm. Eðvarð Sigurðsson fá réttindi til þess að teikna næstu Sigölduvirkjun, jafnvel þó að hann væri góður teiknari og gæti búið til vangamynd af mér eða hv. alþm. Svövu Jakobsdóttur? Ég er efins í því. En þannig virðist oft og tíðum, að það hafi verið hægt að leyfa og veita mönnum réttindi til skipstjórnar og vélstjórnar á íslenzka flotanum. Og það er þetta m.a., sem ég álít, að við þurfum að taka til rækilegrar endurskoðunar. Við þurfum að taka þetta til endurskoðunar, eins og reyndar síðasti ræðumaður, hv. þm. Guðlaugur Gíslason, kom inn á. Við þurfum að taka til endurskoðunar, hvort það sé algerlega rétt hjá okkur, að gagnfræðaskólapróf eigi að vera algildandi í þessu efni. Við höfum örugglega með okkar lagasetningu á s.l. þingi um Stýrimannaskólann í Reykjavík verið að fótumtroða réttindi fólks, sem er komið á fullorðinsár. Við erum að miða við unglinga í dag. Við skulum ekki gleyma því, að í þessum skóla eru oft fullorðnir menn, - menn, sem hafa orðið að fresta skólagöngu sinni á þessu sérsviði, sem þeir hafa ætlað sér að ganga, vegna þess að þeir hafa t.d. verið orðnir heimilisfeður. Þeir eru orðnir fullþroska menn, eins og í því tilfelli, sem ég benti á áðan, þegar að því kemur, að þeir ætla að fara í þennan skóla. Þá er allt í einu krafizt gagnfræðaprófs. En þetta nám var ekki skyldunám, þegar þeir voru að ljúka sínu skyldunámi, þá var ekki gagnfræðanámsskylda, þess var ekki krafizt af þeim. Við skulum viðurkenna, að það erum við hv. alþm., sem höfum gert rangt í þessu máli. Ég held, að við ættum, um leið og við afgreiðum þessi lög um Stýrimannaskólann í Vestmannaeyjum, hreinlega að setja ákvæði til bráðabirgða um báða skólana, þess efnis, að við veitum eitthvert svigrúm í nokkur ár fyrir þessa menn, sem eru að komast út úr millibilinu á milli skyldunámsins, sem var, og skyldunámsins, sem er, þótt ekki væri meira. Og svo hitt líka, og skal ég svo ekki hafa fleiri orð þar um. Ég veit og það er ábyggilega rétt, og ég skal fúslega viðurkenna það, að ég trúi því ekki, að hæstv. samgrh. kæmi til hugar að afgreiða nein undanþáguleyfi, sem hefðu í för með sér skylduna til ábyrgðar, stjórnunar, jafnvel verndunar eða gæzlu mannslífa, þannig, að það væri peningagreiðslnanna vegna, enda voru það ekki mín orð. Þótt það kæmi fram, að þessi ásökun hefði komið fram hjá aðilum, þá veit ég, að svo er ekki. Hins vegar vil ég æskja þess, að þessir hæstv. ráðh. báðir og reyndar sjútvrh. líka tækju þetta mál til mjög rækilegrar endurskoðunar og reyni að finna þá lausn, að þeir einstaklingar, sem æskja eftir að fá að njóta þessarar menntunar og vilja eyða tíma og fé til þess að ná henni, þeir fái til þess það tækifæri, sem þeim ber.