Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. í Nd. (Þórarinn Jónsson): Fjárhagsnefnd Nd. hefir leyft sjer að bera fram brtt. við frv. þetta. Frv. hefir orðið fyrir því óhappi að hrekjast á milli deildanna, án þess að samkomulag hafi orðið á milli þeirra. Ágreiningnum veldur hækkun sú á tóbakstollinum, sem ákveðin var í upphafi í frv., en háttv.Ed. hefir ekki getað fallist á þá hækkun. Brtt. á þgskj. 859 fer nú fram á, að þetta ákvæði verði aftur sett inn í frv. Fjárhagsnefnd Nd. hefir litið svo á, að ástæðulaust hafi verið að fella þennan lið niður. Fyrst og fremst er hjer um æði mikinn toll að ræða, þar sem samkvæmt innflutningi á tóbaki árið 1916 má búast við því, að hann nemi um 100,000 kr. Nú má segja, að verði hækkunin á tollinum til þess, að menn spöruðu tóbak að mun, þá myndi það rýra tollinn. En fjárhagsnefnd Nd. gat ekki sjeð, að svo myndi verða. Og eftir tóbaksnautn manna yfirleitt í landinu gat nefndin ekki sjeð, að hækkunin væri svo mikil, að hún munaði jafnvel fátæklingana nokkru. Vill hún því breyta frv. í það horf, sem það var upphaflega í, og setja þetta ákvæði inn aftur. Það hefir einnig verið viðurkent af báðum deildum, að tóbak væri mjög góður tollstofn. Skal jeg svo ekki orðlengja um málið að sinni, fyr en jeg hefi heyrt ástæður háttv.Ed. Getur þá verið, að jeg finni ástæðu til að ræða nánar um þetta atriði.

Frsm. í Ed. (Halldór Steinsson: Jeg hefi haldið því fram, og háttv.Ed. hefir að mestu leyti verið mjer sammála í því efni, að eigi sje rjett að auka mikið tolla og skatta á þessu þingi. Jeg hefi litið svo á, að gjöldin á landsbúum væru orðin svo há, að ekki væri á þau bætandi nú á ófriðartímunum. Hjer er farið fram á að hækka að mun toll á tóbaki. Það þýðir ekki að slá því fram, að tóbak sje í raun og veru munaðarvara. Allir vita, að tóbak er notað sem nauðsynjavara, og margir geta ekki verið án tóbaks fremur en eiginlegra nauðsynjavara, nema síður sje. Jeg álít því ekki rjett að samþykkja svo gífurlega tollhækkun á þessari vöru, og það því síður, sem augljóst er, að hún kemur þyngst niður á fátæklingum. Því að fátæklingar munu yfirleitt neyta meir tóbaks en efnamennirnir. Þetta er aðalástæðan til þess, að jeg legst á móti þessari brtt. Það er langt frá því, að jeg álíti tóbaksnautn holla. Jeg álít hana þvert á móti ofmikla hjer í landi. En jeg hygg, að hækkun á tollinum sje ekki leiðin til að draga úr henni. Hin ástæðan til þess, að jeg get ekki verið þessari hækkun samþykkur, er sú, að verði tollurinn hækkaður, eins og frv. fer fram á, þá verður hann jafnhár innkaupsverðinu. Og þá er mjög hætt við tollsvikum. En verði tollhækkunin til þess að auka tollsvik, þá er hætt við, að landssjóði verði lítill tekjuauki að frv. Jeg verð því að leggja á móti brtt. af áðumefndum ástæðum, en hins vegar ætla jeg ekki að gera þetta að neinu sjerstöku kappsmáli.

Fjármálaráðherra (S. E.) Jeg hygg, að háttv. þing ætti að fara mjög varlega í það að fella þau frv., er fara fram á tekjuauka fyrir landssjóð. Að eins eitt tekjuaukafrv. hefir þegar verið afgr. Það er hækkunin á vitagjaldinu. En þar er að eins um mjög óverulegan tekjuauka að ræða, eða jafnvel alls engan fyrst um sinn, meðan siglingar teppast af völdum ófriðarins. Enn eru á ferðinni tvö tekjuaukafrv., en mjög er óvíst um afdrif þeirra. Þau eru frv. um aukinn tekjuskatt og hækkun á burðargjaldi. Og þótt þau yrðu bæði samþ., myndi síst veita af því, að þetta frv. yrði einnig samþ., þar sem um svo mikinn tekjuauka er að ræða. Margir líta svo á, að menn geti ekki verið án tóbaksins - það sje nauðsynjavara -, en þegar meta á, hvort fremur skuli leggja á þessa vöru en eiginlega nauðsynjavöru, þá er jeg hræddur um, að niðurstaðan verði sú, að fremur skuli tolla tóbakið. Ekki mun sjerstök ástæða til að óttast, að tollsvik muni færast í vöxt, verði frv. þetta að lögum, enda tollurinn áður svo hár, að næg var freistingin fyrir þá, sem tilhneiginguna höfðu til tollsvika. Að fátæklingar neyti meir tóbaks en efnamennirnir hygg jeg ekki rjett. Efnamenn munu þvert á móti vera meiri tóbaksneytendur. En aðalatriðið fyrir mjer er það, að tekjuhallinn í fjárlagafrv. og fjáraukalaga er alt að 1 miljón. Við það bætist allmikil fúlga, verði frv. um dýrtíðaruppbót handa embættis- og sýslunarmönnum landsins og till., sem borin hefir verið fram í háttv.Ed., um að selja kol undir verði, samþ. Á hinn bóginn hefir lánstraust landsins verið allmjög notað vegna vörukaupa og skipa, og nemur sú fúlga allmiklu, eins og kunnugt er. Þegar á alt þetta er litið, finst mjer, að þingið megi fara varlega í að fella tekjuaukafrv. Og þar sem enn er óvíst um afdrif þeirra tveggja frv., er jeg nefndi áðan, en mjer finst þessi tollstofn hins vegar ekki ósanngjarn, vil jeg fastlega mæla með því, að brtt. verði samþ.

Guðjón Guðlaugsson Það er til máltæki, er segir: hingað og ekki lengra. Og er menn ræða um aukinn toll af tóbaki, hygg jeg kominn tíma til að hugsa um þetta máltæki. Jeg álít toll þennan þegar hafa náð hámarki sínu og hygg ófært að hækka hann enn þá. Jeg er sammála hv.þm. Snæf. (H. St.), að þegar tollurinn er orðinn jafnhár því, sem nemur verði vörunnar, þá sje mál að láta staðar numið. Ef um skaðræðisvöru væri að ræða, væri miklu fremur vegur að banna innflutning á henni, enda þótt jeg sje slíkum bönnum algerlega mótfallinn. Öllu heldur ætti að mynda samtök gegn því, að þessi nautn færist meir í vöxt, og til að útrýma henni. Tollur þessi er á annan bóginn sama sem bann, en á hinn bóginn gefur hann freistingunni til tollsvika undir fótinn. Þegar hægt er að kaupa munntóbak eða neftóbak frá útlöndum fyrir 1 kr. pundið, en það kostar með tolli og kaupmannsgróða 3 kr. pundið, þá sjá allir, hve mikil freisting er til þess að svíkjast undan tollinum. Og því meiri verður freistingin, þegar hækka á tollinn um þriðjung. Menn verða að gæta þess, að þegar ófriðnum linnir og siglingar aukast til landsins, mun freistingin til að fara í kringum tolllög og bannlög verða ríkari en nokkru sinni áður. Mjer finst þingið ætla að vera nokkuð harðbrjósta við þá, er tóbaks neyta. Margir þeirra eru gamalmenni, sem eiga við lítil efni og miður góða heilsu að búa. Þeim hlýtur að sárna, er þeim er gert ókleift að neyta þessarar vöru, sem þeir mega ekki án vera, en efnahagur þeirra leyfir þeim hins vegar ekki að neyta í hófi, sakir þess, hve dýr hún verður. Mjer finst þetta því vera gert til að græta gamalmennin. Og að því er þessa nautn snertir, finst mjer ekki hægt að jafna henni við vínnautn, þótt jeg hins vegar sje mótfallinn aðflutningsbanni á þeirri vöru. Drykkjumenn þurfa oftast ekki nema nokkra daga til að gleyma víninu. En tóbaksnautnin er svo samgróin mönnum, að þeir geta ekki gleymt henni, og þeim líður ekki vel, ef þeir eru sviftir henni. Hæstv. fjármálaráðherra (S. E.) lagði áherslu á það, að ekki væri rjett stefna að fella öll frv. í þinginu, sem ykju tekjur landssjóðs. Það er alveg rjett mál, en hann hefði átt að sýna þá skoðun í verkinu í gær, betur en hann gerði, þegar hann greiddi atkvæði á móti brtt. við fjárlögin, sem veitir landssjóði 40000 kr. tekjur. Það mun þó ekki koma neinum manni til að tárfella, heldur verða þinginu til sóma og þjóðinni til gagns, ef það nær fram að ganga. Og það er jeg sannfærður um, að enginn myndi áfella þingið fyrir að leyfa sölu á lyfinu (Kínabitter), og hitt er víst, að það getur að gagni komið, þótt ekki sje nema fyrir þá tröllatrú, er sumir hafa á því. Það verður því ekki sagt, að hæstv. fjármálaráðh. (S. E.) sje sjálfum sjer samþykkur, ef hann heldur fast við frv. þetta, eins og það var samþykt hjá háttv.Nd. Hæstv. fjármálaráðherra (S. E.) komst svo að orði, að feld væru öll tekjufrumvörp. Það er ekki rjett. Báðum háttv. deildum kemur saman um að hækka tollinn á flestum þeim vörum, sem getið er um í frv. Hjer er því ekki um það að ræða að fella frv., heldur að eins að breyta því. Hins vegar verður því ekki neitað, að frv. kann að fá færri atkv., ef brtt. verður samþykt. Þá er hjer var komið umræðum, kom fram ósk um, að þeim skyldi þegar hætt, frá þessum þm.: J. B., E. Árna., Sv. Ó., E. J., B. St., M. P., M. G., E. A., St. St., Þorst. J. Frseti kvaðst skilja ósk þessa svo, að umræðum skyldi hætt þá er þeir hefðu lokið máli sínu, er beðið hefðu sjer hljóðs. Væri það samkvæmt þingvenju að slíta eigi fyr umræðum þegar svo stæði á. Bjóst hann til að bera það undir atkv.þm., hvort hætt skyldi umræðum þá er talað hefðu þeir, er nú hefðu beðið sjer hljóðs, en þá tóku þeir E. A. og M. P. aftur nöfn sín undir beiðninni um, að umræðum skyldi hætt, úr því að forseti hefði úrskurðað, að það yrði eigi þegar gert, eins og farið hefði verið fram á. Málið kom því eigi til atkvæða, með því að nú var eigi lögfull tala þeirra þm., er óskað höfðu, að umr. skyldi hætt, og hjeldu því umr. áfram.

Frsm. í Nd. (Þórarinn Jónsson): Það hafa komið fram allsterk mótmæli gegn brtt. 859. Hv. þm. Snæf. (H. St.) byrjaði á því að sýna fram á, að varasamt væri að hækka tolla, sjerstaklega nú á þessum erfiðu tímum. Því verður ekki neitað, að landsmenn eigi erfiðara með að anna þeim nú en endrarnær, en þess ber að gæta, að þörf landssjóðs hefir aldrei verið brýnni en einmitt nú að fá eitthvað upp í þau útgjöld, sem alveg eru óhjákvæmileg vegna dýrtíðarinnar. Jeg álít þess vegna ekki rjett að fella tollaukningar þær, sem þingið hefir leitast við að innleiða. Háttv. þm. Snæf. (H. St.) taldi tóbakið nauðsynjavöru, þar eð menn gætu ekki vanið sig af því; hann benti líka á, að hjer ættu fátæklingar sjerstaklega hlut að máli. Háttv. 4. landsk.þm. (G. G.) tók í sama strenginn, og hjelt því fram, að hækkun þessi mundi aðallega koma niður á fátæklingum. Það er að vísu fallegt og gott að tala þeirra máli, því að »fátæka hafið þjer jafnan hjá yður«, en hjer verður að athuga alla málavöxtu. Tökum t. d. meðaltóbaksmann; segjum að hann eyði 8-9 pundum á ári. Upphæð sú, er tollaukningin nemur, verður þá ekki svo gífurleg, 4-5 kr. á ári. Auðvitað má gera ráð fyrir, að sumir eyði meiru, en munurinn verður þó aldrei svo mikill, að það geri nokkrum manni ófært að greiða toll þennan. Ef litið er til þeirra manna, sem eru á framfærslu sveitar, þá veit jeg ekki til þess, að nein sveitarstjórn hafi orðið til þess að svifta þá nautn þessari, og mun enginn heldur gera það vegna tollhækkunarinnar. Jeg held því, að það sje misskilningur, að menn geti ekki risið undir þessu. Það mætti ef til vill halda því fram, að fátæklingar myndu spara við sig á öðrum sviðum ýmsar nauðsynjar, svo að þeir liðu af, til þess að geta neytt tóbaksins eftir sem áður. En ekki held jeg, að það geti komið til mála, þar sem upphæð þessi er svo lítil, að hennar gætir ekki. Þetta geta því ekki talist nægar ástæður á móti brtt., og þessi fátækrabarlómur háttv.þm. verður ekki þungur á metunum. En nú er hins að gæta, að um leið og fjár er aflað í landssjóð getur það rýmkað til fyrir fátæklingunum á ýmsan hátt. Fjeð er þá orðið almenningseign, og landssjóður ætti að hafa öll tök á að verja því vel. Og mjer er nær að halda, að þessir háttv.þm. hefðu ekki á móti því að fá eitthvað af því til sinna kjördæma, ef því væri að skifta. Þá benti háttv.þm. Snæf. (H. St.) á, að aukast myndu tollsvik við það, að tollurinn hækkaði svo mjög, að næmi innkaupsverði. Jeg get ekki sjeð, að tollsvik þurfi að aukast sjerstaklega fyrir þá sök, að tollur verði jafnhár innkaupsverði. Að vísu eru altaf til einstakir menn, sem reyna til þess að flytja inn vörur án þess að greiða toll, en jeg hygg, að eftir því, sem eftirlitsmönnum bannlaganna er gefið meira vald, þá munu þeir frekar telja sjer skylt að líta eftir fleiru og gæta þess einnig, að tollsvik sjeu ekki framin á öðrum sviðum. Þetta verður því ekki heldur næg ástæða til að fella brtt. Hv. 4. landsk.þm. (G. G.) sagði, að mönnum mundi takast fljótar og hægar að venja sig af víni en tóbaki. Jeg sje ekki, að það komi málinu við. Hjer er ekki til þess ætlast að venja menn af tóbaki, heldur er þetta tilraun til að afla landinu tekna, sem engum verði um megn að greiða, og mun því óhætt að ganga út frá tekjuauka þeim, er ráð er gert fyrir, ef brtt. verður samþykt.

Fjármálaráðherra (S. E.) Satt að segja, hefir mjer fundist, að hjer væru sungnir fullmargir lofsöngvar yfir tóbakinu. Þótt jeg sje sjálfur tóbaksmaður og þyki gott að reykja, hefi jeg altaf verið á þeirri skoðun, að best sje að gera sem minst að því, og tel jeg það því til bóta, ef einhver yrði til þess að minka þá nautn við sig. Og jeg lít svo á, að þeir, sem vilja eyða fje sínu í slíkt, sjeu ekki ofgóðir til þess að greiða tollinn. Háttv. 4. landsk.þm. (G. G.) þótti það ósamkvæmni hjá mjer að vera með þessari brtt., en hafa þó greitt atkv. móti till. í gær, sem fór fram á að leyfa sölu á Kínalífs-elixirnum. En hjer er um tvent ólíkt að ræða. Og auðvitað má fara fram á að afla landinu tekna á margan þann hátt, sem mjer væri ómögulegt að fylgja. Ástæður mínar fyrir því að vera á móti till. í gær voru fyrst og fremst þær, að eftir áliti þeirra, sem vit hafa á, meðal annara landlæknis, þá er lyf þetta engu nýtt og jafnvel skaðlegt. Það hefir oft komið fyrir, að menn hafa reitt sig á lyfið, í stað þess að sækja lækni, og haldið, að þaðan væri hjálparinnar von, en alt svo orðið um seinan. Allir hljóta nú að sjá, hvílík fjarstæða það er, að Alþingi hvetji menn til að kaupa lyf, sem að áliti þeirra, er vit hafa á heilbrigðismálum, er með öllu gagnslaust og getur verið hættulegt fyrir heilsu manna. Með þessu móti á að afla 40,000 kr. tekna, en til þess að fá þær tekjur verða landsmenn að blæða í hreinum hjegóma, eða jafnvel í skaðlega hluti, miklu hærri upphæð en tollurinn er sjálfur. Jeg get ekki skilið, að nokkur stjórn sjái sjer fært að afla tekna með slíku móti. En ofan á alt þetta bætist, að elixirinn inniheldur svo mikið áfengi, að það væri bannlagabrot að selja hann. Jeg held því, ef litið er á mál þetta með sanngirni, þá geti það ekki talist nein ósamkvæmni, þótt jeg greiði atkv. með tóbakstollinum nú, en á móti Kínalífs-elíxirnum í gær.

Eggert Pálsson Jeg skal ekki vera langorður, þar sem mjer skilst, að háttv.þm. sjeu leiðir orðnir á umr. þessum. En sakir standa svo, að jeg hefi ekki enn þá tekið til máls í máli þessu, þótt það hafi gengið tvisvar í gegnum háttv.Ed., fyrst með þrem umr. og síðar einni. Jeg vil þess vegna nú gera grein fyrir atkv. mínu. Jeg hefi nefnilega greitt atkv. móti tollhækkun þeirri, sem hjer er um að ræða. Þó verð jeg að segja það, að stefna mín í skattamálum er sú, að auka beri tekjur landsins með öllu góðu móti, því að jeg lít svo á, að landssjóður sje sú hít, sem einhverju þurfi í að ausa, á móts við það, sem úr henni er ausið, ef ekki á að ganga til þurðar fjeð. Og jeg verð að viðurkenna það, að tóbakstollurinn sje á rjettum grundvelli lagður, og ekki tel jeg eftir mönnum að greiða hann. En jeg er á móti þessari hækkun af því, að jeg álít, að svo sje með þennan toll sem aðra, að takmörk sjeu, sem ekki má fara út fyrir. Hjer er um toll að ræða, sem er jafnhár og innkaupsverð vörunnar, og verður því ekki neitað, að freisting sje vakin til tollsvika, ef svo langt er gengið. Og þegar þess er gætt, að eftirlit er hjer sljóvt, og hlýtur að vera það, þá verður því ekki neitað, að eftir því sem tollar hækka, eftir því er aukið á freistni manna til tollsvika. Þetta er ástæðan til þess, að jeg hefi verið móti hækkuninni, og er enn; mun jeg því greiða atkv. móti brtt.

Guðjón Guðlaugsson Háttv. 1. þm. Húnv. (Þór. J.) sagði, að skattur þessi væri svo lítill, að hans gætti ekki, eitthvað 4 kr. á mann. En hugsanlegt er, að hann yrði hærri hjá sumum, t. d. 5 kr., og setjum nú svo, að 4-5 sjeu á heimili, sem neyta tóbaks. Skatturinn er þá orðinn 20 kr., og ekki er það óhugsandi, að hann lendi allur á einum manni. Þess eru mörg dæmi, að hjón brúki bæði neftóbak; svo getur verið gamalmenni, sem þau eiga fyrir að sjá, sem líka brúkar tóbak; þar að auki niðursetningur, og lendir þá allur skatturinn á húsbóndanum, því að ekki þekki jeg þær sveitarstjórnir, sem taka tillit til þess, hvort ómagar neyta tóbaks eða ekki. Flestar munu þær láta nægja að sjá um, að ómagarnir fái nóg til fæðis og klæða, en láta húsbóndann sjá þeim fyrir tóbaki. Fyrir marga menn geta nú 20 kr. verið talsverð upphæð, t. d. fyrir þá, sem liggja við sveit, en eru ekki komnir á hana. Þá getur það komið sjer illa í bili að vanta, þótt ekki sje nema 20 kr., t. d. fyrir mann, sem á veika konu, og getur ekki fengið meðul nema borga þau strax; þá gæti hann, ef á alt er litið, munað mikið um þótt ekki væri nema 4-5 kr. Jeg hefi heyrt hæstv. fjármálaráðh. (S. E.) gera allra manna mest úr verðhækkunartollinum; hann gerði mikið úr því, að bændur, sem selja 1 tunnu af kjöti á 120 krónur, ættu að greiða af því 1 kr. skatt til landssjóðs, en honum þykir það ekki hart að leggja á fátækan mann, sem notar 9-12 pund af tóbaki á ári, 5-10 kr. skattauka. Jeg held, að gjaldþol þessara manna sje þó ólíkt. Jeg sje ekki, að það sje rjett, að háttv.Ed. hafi drepið skattafrumvörp frekar en háttv.Nd., og háttv.Nd. drap þó frv. um aukna löggæslu, það er tollgæslu, frá Ed., og það var spor í rjetta átt. Jeg er ekki að syngja neinn lofsöng um tóbakið, eins og hæstv. fjármálaráðh. (S. H.) sagði, enda efa jeg ekki, að það sje óþörf nautn, en það eru margir, sem hafa vanið sig á hana og geta trauðla verið án hennar, og hækkun á þessu lendir meir á þeim fátæku en þeim ríkari. Það kom fram í háttv.Ed. tillaga um að hækka tollinn á vindlunum. Jeg skal játa, að sú hækkun hefði mest lent á efnamönnum og yngra fólki. Þessi tollur var feldur í háttv.Ed., og var jeg með því, og stafaði það af því, að mjer finst tollurinn nógu hár eins og hjer er gert ráð fyrir. En háttv.Nd. hefir ekki tekið þessa tillögu upp. Er það vegna þess, að hún vill heldur hlífa efnamönnunum? Viðvíkjandi bitternum vil jeg geta þess, að hann var leyfður á þingi 1907, og það var með rangindum, að hann var bannaður, og að segja, að hann sje »humbug« eitt, er rangt. Jeg hygg, að sjúklingarnir hljóti að finna best sjálfir, hvaða meðul þeim koma að haldi, og það er nú svo, að um mörg meðul, er læknarnir gefa, má segja, að þau sjeu gagnslaust »humbug«. Þetta kemur oft til af því, að þeir þekkja ekki sjúkdóminn, og vita því ekki, hvaða meðul eiga við, en sjúklingurinn verður var við áhrif lyfsins á sig, og má því best segja um það; sannast þar, að sá veit gerst, sem reynir. Að endingu vil jeg leyfa mjer að óska þess, að nafnakall verði haft um brtt.

Matthías Ólafsson Jeg vil að eins gera örstutta grein fyrir atkv. mínu og afstöðu minni til brtt. þeirrar, er hjer liggur fyrir. Jeg sje mjer ekki fært að greiða atkv. með brtt., því að mjer líst, að þingið sje með því að hlífa þeim efnaðri, en að leggja meir á þann fátæka. Við vitum það, að hinir fátækari nota meir reyktóbak og neftóbak, en hinir efnaðri aftur vindla. Þessu er nú svo varið, að þótt menn vildu, þá er ekki hægt að venja fólk af allri nautn, og þeim, sem eru orðnir vanir tóbaki, líður illa ef þeir eru tóbakslausir. Þeim líður betur ef þeir hafa tóbakið, og störfin ganga betur úr hendi. Og ef fólkið - eins og nú lítur út fyrir - verður að sitja í kulda í vetur, þá held jeg, að því líði ekki ofvel, þótt það geti tekið í nefið eða fengið sjer væna tölu. En ef það hættir brúkuninni vegna þess, hversu tóbakið verður dýrt, þá fær landssjóður engar tekjur. Efa verð jeg það, að það sje rjettmætt að leggja á neyslutolla, því að vitanlega lenda þeir oft á þeim, sem eiga mjög bágt, og það er hlægilegt að veita hjálp og heimta tolla af sama manninum.

Sigurður Stefánsson Jeg verð að taka undir ummæli hæstv. fjármálaráðherra (S. E.), að það verður að fara allar færar leiðir til að afla landssjóði tekna, og mjer finst það skylda háttv. fjármálaráðherra (S. E.) að stuðla að því, að svo sje gert. Andmælendur þessarar brtt. tala um tóbakið eins og það væri hrein og bein nauðsynjavara. Jeg minnist ekki, að jeg hafi heyrt slík ummæli fyr á þingi, enda hafa þau ekki við neitt að styðjast. Það geta allir vanið sig af tóbaki, en það getur enginn vanið sig af notkun nauðsynjavöru, þ. e. a. s. fæðu fyrir líkamann. Jeg segi þetta svo að allir geti sjeð, að hjer er alt öðru máli að gegna en um nauðsynjavöru. Þá halda andmælendurnir því fram, að þetta muni auka tollsvik. Það er nú ekki nein ný mótbára; hún hefir altaf kveðið við þegar tollar hafa verið hækkaðir, og skal jeg ekki neita, að hún hafi við dálítið að styðjast. En það hefir samt altaf farið svo, að landssjóður hefir grætt á tollhækkunum. Þetta vita allir háttv.þm. Og ef það væri rjett, að menn hræddust þetta svo mjög, þá vil jeg benda á, að í frv. er hækkaður mjög tollur, t. d. af vindlum, svo að þar geta tollsvikin fullkomlega komist að, enda munu neytendur þeirra, kaupstaða- og kauptúnalýðurinn, engu ólíklegri til þess að brjóta lögin en hinir, sem einkum brúka nef- og munntóbak, og andmælendur brtt. bera mest fyrir brjósti. Enn fremur má benda á það, að samþykt hefir verið frv., sem nú er orðið að lögum frá Alþingi, um aukna tollgæslu í Reykjavík, og mest af þessum vörum er flutt hingað. Með þeim tekjum, er fengjust með þessari brtt., mætti bæta úr miklu brýnni þörfum en tóbaksþörfin er, þörfum á brýnustu lífsnauðsynjum hjá hinum fátækustu limum þjóðfjelagsins, og er það mikilsvert atriði á þessum vandræðatímum. Að ekki sje hægt að venja sig af tóbaki þarf enginn að segja mjer. Jeg var ákaflega mikill reykingamaður og reykti svo mikið, að heilsu minni var hætta búin, en jeg vandi mig af því á einni viku. Það liðu svo 3 ár, að jeg neytti einkis tóbaks, en þá fór jeg, mest af rælni, að taka í nefið, sem jeg geri enn, en jeg get vanið mig af hve nær sem vera skal. Hæstv. fjármálaráðherra (S. E.) tók það fram um Kínalífs-elixírinn, að engin stjórn gæti verið þekt fyrir að greiða atkvæði með því að leyfa sölu hans. Þetta finst mjer höggið nærri hæstv. atvinnumálaráðherra, því að hann greiddi, sem jeg tel honum til hróss, atkvæði með honum. Finst mjer, að hjer höggvi sá, er hlífa skyldi. Hjer er alt öðru máli að gegna en um flest tekjufrumvörp, sem hafa verið borin fram nú á þinginu. Hjer er ekki um það að ræða að leggja skatt á atvinnuvegi eða framleiðslu landsins, og því er frv. þetta ekki í neinu sambandi við frv. þau, er hafa verið feld. Jeg hefi samt greitt atkvæði með öllum frv., sem hafa miðað til þess að auka tekjur landsins, nema 100% gjaldhækkun á sjávarafurðum. Jeg hefi ekki gert þetta vegna þess, að mjer hafi það altaf verið ljúft, heldur vegna þess, að jeg tel þess brýna þörf að afla landssjóði meiri tekna, og jeg hygg, að allir háttv.þm. sjeu mjer samþykkir í hjarta sínu, þótt þeim hins vegar gangi oft örðugt að sýna það í verkinu. Flest tekjuaukafrumvörp hafa verið feld að þessu sinni, og er það ekki nema eðlilegt, þegar litið er til þess, að þau eru fram borin af einstökum þingmönnum lítt hugsuð eða undirbúin. Þetta horfir alt öðruvísi við ef stjórnin undirbýr málin, áður en þau koma til kasta þingsins; þá verða allir að játa, að þá eru miklu meiri líkur fyrir því, að vel sje vandað til undirbúnings málanna og þau nái fram að ganga. Hjer ber því alt að sama brunni, að það er stjórnin, sem verður að hafa og á að hafa frumkvæði til allra þeirra mála, sem verslun snerta og fjárhag landsins. Geri hún það ekki, þá vanrækir hún skyldu sína. Jeg er ekki að segja þetta núverandi stjórn til ámælis; hún er ung í sessinum og hefir haft miklu starfi að gegna síðan hún tók við, en jeg tek þetta fram sem almenna athugasemd. Og örlög þau, er tekjuaukafrv. hafa hlotið nú, ættu að vera góð bending fyrir hæstv. stjórn að búa slík mál sem best undir þingið framvegis. Og þegar málin eru lögð fyrir þingið strax í byrjun þess, þá hafa þingmenn miklu betri tíma til að athuga málið heldur en þegar því er dembt inn í þingið, má ske í mesta annatíma þess. Jeg greiði því atkv. með brtt. og þessu frv., af því að jeg tel brýna þörf á að auka tekjur landssjóðsins og þennan tollstofn einna sjálfsagðastan af öllum tollstofnum, sem vjer höfum.