Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Frv. til l. um innlenda lánsfjáröflun fyrir ríkissjóð hefur þegar verið afgreitt frá þessari hv. deild til Nd., en þar var samþ. brtt. við 1. mgr. 1. gr. þar sem gert er ráð fyrir að fjmrh. fái heimild til að afla innlends lánsfjár á árinu 1983 og nemur sú fjárhæð um 200 millj. kr. Hér er um viðbót að ræða við aðrar heimildir er veittar hafa verið til innlendrar fjáröflunar á þessu ári. Nú er ljóst að heimild sú sem hér er leitað eftir mun koma að takmörkuðum notum, þar sem lánsfé er mjög takmarkað á almennum markaði. Í frv. eru hins vegar ákvæði er segja til um lánsform þau sem notast má við þegar leitað er eftir lánsfé á inniendum markaði. Þar eru tilgreindar umtalsverðar nýjungar sem ég hef áður getið. Ég tel nauðsynlegt að fá efnisákvæði 2.–3. gr. frv. sett í lög vegna skuldabréfasölu í upphafi næsta árs, en geri till. um að 1. gr. frv., sem þegar hefur verið afgreidd í Nd., verði samþ. hér, en hún er svohljóðandi, að 1. gr. orðist svo: „Til þess að afla innlends lánsfjár í samræmi við heimildir fjárlaga eða lánsfjárlaga hverju sinni er fjmrh. fyrir hönd ríkissjóðs heimilt að gefa út til sölu skuldarviðurkenningar ríkissjóðs í formi ríkisskuldabréfa, spariskírteina og ríkisvíxla.“ 3. mgr. 3. gr. frv. falli þá niður. Ég legg til að aths. og afgreiðslu Nd. verði vísað til hv. fjh.- og viðskn. þessarar deildar og hljóti afgreiðslu hennar sem fyrst.



Virðulegi forseti. Fjh.- og viðskn. athugaði þetta mál í morgun og var að vonast til að geta kannske stuðlað að því að málið gengi hér í gegn án þess að það kæmi beint til nefndarinnar, en ég er þakklátur hæstv. ráðh. fyrir að gera till. um að nefndin fái þetta til frekari athugunar vegna þess að í önn dagsins gekk erfiðlega að ná saman mönnum. Þeir voru, bæði við og aðrir, meira og minna uppteknir í öðrum málum, sérstaklega lánsfjáráætlun og slíku. En við munum áreiðanlega öll reyna að greiða fyrir framgangi þessa máls í n. eins fljótt og við getum.



Virðulegi forseti. Fjh.- og viðskn. hefur rætt mál þetta og mætir nefndin með því að frv. verði samþykkt, en einstakir nm. áskilja sér rétt til að flytja eða fylgja brtt. Ein slík brtt. er þegar komin fram frá þeim Eiði Guðnasyni, Ragnari Arnalds og Sigríði Dúnu Kristmundsdóttur. Hún gengur út á það, eins og menn sjá á fjölrituðu skjali, að sérstakur aukaskattur skuli nema 1.4% af skattstofni og hækka þannig nokkuð. Ég er andvígur þessari till. og legg til að hún verði felld, en frv. síðan samþykkt.



Virðulegi forseti. Ég hef leyft mér á þskj. 236 ásamt tveimur öðrum hv. þm., þeim Ragnari Arnalds og Sigríði Dúnu Kristmundsdóttur, að flytja brtt. við 6. gr. þessa frv. Hér er verið að endurnýja skatt sem verið hefur í gildi um nokkurt skeið. Skatthlutfallið hefur verið 1.4%. Till. okkar felur aðeins í sér, að þetta skatthlutfall verði óbreytt. Meðan sífellt er verið að auka byrðar launafólks í landinu er ætlunin að létta á skattheimtu þeirra aðila sem eiga skrifstofu- og verslunarhúsnæði og borga af því skatt. Það er ætlunin að létta á þeim á sama tíma og byrðar launafólks í landinu eru þyngdar. Ég sé ekki betur en á borð okkar sé komið annað frv. þar sem enn er gert ráð fyrir skattalækkun á eignafólkinu og þeim sem betur mega sín, en stöðugt er vegið í þann knérunn að leggja meira á almenning, hinn almenna skattborgara sem hvorki er stóreignamaður né auðmaður. Við teljum það aldeilis fráleitt að lækka þessa skatta nú við þær aðstæður sem ríkja í þjóðfélaginu. Þegar um þetta mál var fjallað í fjh.- og viðskn. fengum við á fund n. fulltrúa frá fjmrn. sem reiknaði það lauslega fyrir okkur að ef skattprósentunni hér væri haldið óbreyttri - það er ekki verið að tala um að auka hér skatta þannig að hæstv. fjmrh. getur vel leyft sér að styðja þetta, hér er ekki verið að auka skattheimtu, hér er verið að halda því sama sem var - mundu tekjur ríkisins af þessum skattstofni, miðað við það sem er í fjárlagafrv. nú, aukast um í kringum 13.5 millj. kr. Án þess að hér sé talað um sérstakar eyrnamerkingar fjár bendi ég á að þessar 13.5 millj. kr. eru sú upphæð sem verið er að tala um að vanti nú í svokallaða K-byggingu við Landspítala Íslands, þannig að hægt sé að sinna krabbameinssjúklingum hér á landi með sómasamlegum og viðhlítandi hætti, eins og ég ætla að flestir hv. þm. þessarar deildar hafi lesið um í ítarlegri frásögn og umfjöllun Morgunblaðsins í gær, sem að ýmsu leyti var til fyrirmyndar um hvernig greina skuli frá og fjalla um mál af þessu tagi. Það var mjög ítarlega og vandlega gert. Ég hygg að engum blandist hugur um það, eftir lestur þess efnis sem þar var, hversu brýn þörfin er á því að hefjast handa um svokallaða K-byggingu. Ég held að þm. geti með góðri samvisku samþykkt þessa litlu brtt. Hér er ekki um hækkanir að ræða. Hér er um að ræða að halda óbreyttu skatthlutfalli skatts á skrifstofu- og verslunarhúsnæði, sem verið hefur í gildi um nokkurt árabil. Við þær aðstæður sem nú eru í þjóðfélaginu er engin ástæða til að létta þessum skatti af. Það er ástæða til að halda honum eins og hann hefur verið. Ég er ekki að tala um að þyngja hann eða auka. Það væri þó kannske til umhugsunar bara vegna þess hvernig aðstæður eru nú í þjóðfélaginu. Það er einungis verið að tala um að halda þessu óbreyttu. Það var annað athyglisvert sem kom fram er embættismaður fjmrn. mætti á fundi n. í gær. Það var að innheimtuhlutfall þessa skatts er ekki nema í kringum 68–70%. Það er lægra innheimtuhlutfall en flestra annarra skatta. Það sýnir sjálfsagt að þessi skattur er ekki mjög vinsæll frekar en aðrir skattar, en mér sýnist það líka sýna að ekki er gengið mjög hart eftir því að innheimta þennan skatt. Ég hef grun um að innheimtuhlutfall ýmissa launamannaskatta sé verulega miklum mun hærra en þetta. Og þá er ástæða til að spyrja: Er sýnd sérstök hlífisemi í innheimtu skattsins á skrifstofu- og verslunarhúsnæði eða hvað er hér á seyði? Ég beini því sérstaklega til hæstv. fjmrh. hvort hann nú ekki getur fallist á að þessi litla brtt. frá okkur þremur stjórnarandstöðuþm. nái fram að ganga. Ég held að það mundi hafa mjög góð áhrif á þingstörfin þá daga sem lifa þings til jóla ef svona mál gæti náð fram að ganga. Auðvitað munum við eftir sem áður greiða fyrir því að mál geti gengið hér eðlilega fram. En ég held að þetta mundi vera spor í rétta átt. Ég legg á það þunga áherslu enn einu sinni að hér er ekki verið að auka skattheimtu. Hér er verið að innheimta með sama hætti og var gert. En hverjar brýnar ástæður liggja til þess að ríkisstj. telur nauðsynlegt að lækka skatt á eigendum skrifstofu- og verslunarhúsnæðis á sama tíma og hert er að atmenningi, ekki á einu sviði heldur öllum sviðum? Þetta er grundvallarspurning sem við verðum að fá svar við. En ég mælist eindregið til þess að fjmrh. skoði hug sinn mjög vel um hvort hann ekki geti fallist á að greiða fyrir þessari till. og bendi á enn og aftur að það fjármagn sem hér fæst gæti liðkað fyrir því að skriður kæmist á framkvæmdir við svokallaða K-byggingu Landspítalans, þannig að við þurfum ekki að bera kinnroða gagnvart þeim krabbameinssjúklingum sem hér hljóta nú meðferð í tækjum sem því miður eru ekki eins góð og vera skyldi. Það ber öllum saman um. Ég bendi hér á leið til að bjarga því máli úr ógöngum og ég treysti því að hæstv. fjmrh. skoði þetta mál ítarlega og með þeirri velvild sem ég veit að honum er eiginleg.



Virðulegi forseti. Við 1. umr. þessa máls lýsti ég því sem sjálfsagðri skoðun okkar Alþb.manna að þessi skattstofn yrði óbreyttur og prósentan yrði sú sama og verið hefði, 1.4%. Ég gerði það alveg sérstaklega með tilliti til þess að við efnahagsaðgerðirnar í vor sleppti hæstv. ríkisstj. versluninni ótrúlega vel. Mér fannst því kominn tími til að hún bætti nokkuð ráð sitt gagnvart almenningi í landinu með því nú að láta verslunina a.m.k. bera byrðar eitthvað í áttina við þær byrðar sem hún leggur á launafólk. Ég sé hins vegar að hv. fjh.- og viðskn. hefur ekki orðið við þessu, sennilega fundið til með hæstv. fjmrh. sem lýsti því yfir hér sérstaklega við framsögu sína í þessu máli að það væru þung spor fyrir sig að ganga hér upp og mæla fyrir þessum skatti. Það lá í orðum hans að svo fljótt sem mögulegt yrði mundi hann leggja þennan skatt af og að manni skildist fyrr en ýmsa aðra skatta, þessi skattur hefði í raun og veru í hans huga forgang af þeim sköttum sem hann mundi leggja af. Ég býst við að hv. nm. í fjh.- og viðskn. og stjórnarliðar hafi af mikilli meðaumkun með hæstv. ráðh. ekki treyst sér til þess að verða við þeirri eðlilegu ósk að skattstiginn yrði a.m.k. sá sami og var í fyrra. Skattamál eru talsvert á dagskrá þessa dagana hér í þingi og í raun og veru kemur þar fram hugur þessarar hæstv. ríkisstj. í heild til almennings annars vegar og fyrirtækjanna hins vegar - til þeirra sem minna mega sín annars vegar og til þeirra sem fjármagnið hafa og yfir fjármagninu ráða hins vegar. Hv. þm. Eiður Guðnason vék að því að nýr jólaglaðningur hefði bæst í skjalabunka okkar þm., nýr jólaglaðningur til þeirra sem yfir fjármagninu ráða og fjármagn hafa til að draga enn frekar frá sköttum sínum, þar sem er frv. um frádrátt frá skattskyldum tekjum manna vegna fjárfestingar í atvinnurekstri. Það er öllum ljóst að miðað við þær aðstæður sem í dag eru ná ákvæðin sem þarna eru ekki til lágtekjufólks. Það er alveg ljóst. Þeim er ætlað að ná til allt annarra - þeirra sem þegar hafa því miður allt of ærna frádráttarliði á sínum skattskýrslum og geta nýtt þá til hins ýtrasta, fyrir svo utan það hvernig þeir nota ýmsar leiðir til undanskots frá því sem lög segja til um og hafa auðvitað miklu betri tök á því en hinn almenni launamaður sem á þess engan kost að skjóta þannig undan sínum tekjum. Já, það er talað mikið um skattamál þessa dagana og ég sé að einn af þeim sköttum, sem mun nú vera einna frægastur og illræmdastur um leið, sjúklingaskatturinn svokallaði, það fagnaðarerindi sem hv. formaður fjvn. var látinn flytja við 2. umr. fjárlaga, en hæstv. ráðherrar höfðu ekki kjark í sér til að segja frá áður, heldur urðu að láta hann flytja skilaboðin inn til þingsins, sá skattur er í dag af hv. þm. - og ég endurtek: af hv. þm. - Ellert B. Schram, því að hv. þm. er hann enn þá sem komið er a.m.k., kallaður í leiðara Dagblaðsins í dag siðlaus. Það er lýsing hv. þm. Ellerts B. Schram á þeim skatti sem ríkisstj. telur nú alveg sérstaka nauðsyn bera til að leggja á fólk. Siðleysi er orðið sem þar er notað. En á sama tíma og verið er að lækka launaforsendurnar í fjárlögum næsta árs og reikna með því að laun muni hækka mun minna og leiðrétting til manna verði miklu minni á næsta ári en menn höfðu þó gert ráð fyrir og enn betur og meir er þrengt að og jafnvel farið út í að leggja á skatt þann sem hv. þm. Ellert B. Schram segir að sé siðlaus með öllu, þá kemur hæstv. ríkisstj. með þetta fagnaðarerindi hér upp jafnhliða umfjöllun okkar um skatta á skrifstofu- og verslunarhúsnæði, þar sem þeir sem betur mega sín, þeir sem yfir fjármagninu ráða eiga að fá sérstakan frádrátt frá skatti sínum á næsta ári og væntanlega framvegis. Þetta er dæmalaus óskammfeilni, að á sama tíma og þrengt er þannig að launafólki enn frekar varðandi skattamálin skuli um leið vera teknir upp í styrjöldinni við launafólkið skattar af því tagi sem hér um ræðir. Þetta frv., sem er nú ekki til umr. hér og ég veit ekki hvort það kemur hér til umr. fyrir jól, ég reikna ekki með því frekar vegna þess að menn munu verða að hafa sig alla við til þess að ljúka þeim málum sem reiknað er með að þurfi fram að ganga, er auðvitað kóróna á óskammfeilni hæstv. ríkisstj. á sama tíma og hún boðar sjúklingaskattinn. Aths. sem mér hefur rétt tekist að lesa yfir með þessu lagafrv. sýna líka glöggt að hér á heldur betur að rýmka til fyrir þeim sem fjármagn eiga. Hér er sem sagt frjálshyggjan komin í æðsta öndvegi, það er alveg glöggt. Og ég hlýt því að undrast og spyrja: Hvar stendur Framsfl. í þessu máli? Hefur Framsfl. virkilega samþykkt að á sama tíma og byrðar almennings eru auknar, jafnvel slík ósvinna sem sjúklingaskatturinn tekin upp, skuli farið eftir frjálshyggjupostulunum í fjmrn. og enn rýmkaðar heimildir þeirra sem yfir fjármagninu ráða til að draga undan skatti enn frekar löglega fyrir utan það sem þeir stinga undan ólöglega? Mig undrar að Framsfl. skuli vera svo langt leiddur nú þegar á fyrstu mánuðum, má segja, þessa stjórnarsamstarfs að hann skuli hafa tekið frjálshyggjuboðorðin svo gersamlega til greina sem raun ber vitni. Ég vil svo að lokum ítreka fullan stuðning minn við þá brtt. sem hér hefur komið fram, sem er reyndar samhljóða því sem ég lýsti sem sjálfsagðri skoðun minni við 1. umr. málsins, en hlýt að ítreka þá spurningu mína varðandi það frv. sem hér hefur verið lagt á borð þm. til forsvarsmanns Framsfl. hér inni, hæstv. dómsmrh.: Er það virkilega svo, að á sama tíma og Framsfl. hefur samþykkt sjúklingaskattinn, því að tilkynning frá formanni fjvn. hlýtur að þýða að stjórnarflokkarnir hafi báðir samþykkt þennan sjúklingaskatt, skuli gengið enn til viðbótar til móts við þá sem yfir fjármagninu ráða, þá sem fjármagnið eiga, með slíku skattundanskoti sem hér er gert ráð fyrir?



Virðulegi forseti. Meginatriði þessa máls komu berlega fram í máli hv. þm. Helga Seljans rétt áðan og er þar kannske ekki miklu við að bæta. En vegna þess að hér er bæði um mikið stefnumarkandi mál að ræða og óvenjulegt mál er full ástæða til að fleiri leggi þar orð í belg og bendi á hversu sérstakt þetta mál er í eðli sínu. Hér á að gefa stórar gjafir. Ríkisstj. hefur ákveðið að veita ákveðnum aðilum í þjóðfélaginu býsna miklar gjafir á silfurbakka. Því hlýtur maður að velta því fyrir sér í hverju þetta örlæti er fólgið og hvernig það lítur út í samanburði við afstöðu og framkomu ríkisstj. gagnvart ýmsum öðrum þjóðfélagshópum. Það sem einkennir núv. ríkisstj. er eins og kunnugt er býsna heiftarleg atlaga að kjörum láglaunafólks og fólks með meðattekjur, þannig að ljóst er að lágtekjufólk hefur ekki upplifað aðrar eins þrengingar í heimilishaldi sínu og nú er að koma á daginn og m.a. lýsa sér í margfalt fleiri hjálparbeiðnum lágtekjufólks til mæðrastyrksnefndar og annarra slíkra hjálparstofnana en verið hefur um mjög langt skeið. Allt er þetta afleiðing af gerðum núv. ríkisstj. Í öðru lagi einkennir þessa ríkisstj. að hún beitir mikilli hörku gagnvart ýmsum sérstökum hópum: Námsmenn víða um heim, þar sem þeir eru við nám, sjá t.d. hreinlega ekki fram á hvernig þeir eigi að ljúka sínu námi og skilja ekki hver ósköp eru yfir þá að dynja með tilkomu þessarar nýju ríkisstj. ef hún ætlar að stöðva þá í námi með þeim breytingum á framlögum til Lánasjóðs ísl. námsmanna sem nú virðast vera í aðsigi og hafa að nokkru þegar átt sér stað. Ég kynntist þessu nýlega á ferð minni til Bandaríkjanna, en íslenskir námsmenn í New York kölluðu okkur þm., sem vorum staddir á þingi sameinuðu þjóðanna þar, til sérstaks fundar og gerðu okkur grein fyrir því hvílík neyð væri fram undan hjá þeim ef svo færi fram sem horfði. Það var mál þeirra að verulegur hluti þeirra sem væru við nám t.d. í New York mundi hreinlega hrökklast frá námi ef atvara yrði gerð úr þeim hótunum sem fram hafa komið um skerðingu á námslánum frá Lánasjóði ísl. námsmanna. Þá þarf ekki að minna á þá meðferð sem aldraðir og gamalt fólk hafa sætt. Það fólk hefur orðið að taka á sig þá miklu kjaraskerðingu, sem átt hefur sér stað, með sama hætti og allir aðrir meðan lífsnauðsynjar hafa hækkað gríðarlega í verði. Nú seinast er ljóst að sjúklingarnir á sjúkrahúsum landsins eiga að verða næstu fórnarlömbin. Það er við þessar aðstæður sem örlæti hæstv. fjmrh. og núv. ríkisstj. hlýtur að líta nokkuð sérkennilega út þó að þetta sé ekki í fyrsta sinn sem þessir aðilar sýna mikið og óvenjulegt örlæti gagnvart þjóðfélagshópum sem alls ekki verða fyrir þeim þrengingum og þeim skerðingum sem ríkisstj. stendur fyrir. Það þarf auðvitað ekki að fræða neinn mann um það hér, að hátekjumaðurinn í þjóðfélaginu lætur sig ekki mikið muna um það þó að nokkur skerðing á kjörum hafi orðið. Ég á t.d. ekki von á því, svo að ég nefni dæmi, að þm. finni átakanlega fyrir þeim breytingum sem átt hafa sér stað á kjörum þeirra. Þó að þar sé vissulega um verulega kjaraskerðingu að ræða eins og hjá öllum öðrum eru launin það há að menn geta hagað útgjöldum sínum með öðrum hætti og ekki látið það verða að neinu neyðarbrauði á sínu heimili. En það eru hins vegar lágtekjumennirnir sem eiga fyrst og fremst um sárt að binda og fólkið með meðaltekjurnar. En örlætið hjá núv. ríkisstj. er með þeim einstaka sérkennilega hætti að það beinist fyrst og fremst að þeim sem mest hafa og best mega sín. Við minnumst þess að eitt fyrsta verk núv. ríkisstj. var að skenkja beint úr ríkissjóði, þrátt fyrir mikið tal um þrengingar hjá ríkissjóði á þessu ári, um 50–60 millj. til þeirra sem hafa efni á að fara í skemmtiferðir til útlanda á þessu ári. Þeir fengu á silfurfati sérstakan styrk frá ríkisstj. til að gera þeim auðveldara að fara í slíkar ferðir. Jafnframt var eini aðilinn sem alls ekki þurfti um sárt að binda vegna aðgerða ríkisstj. á s.l. vori verslunin, sem fékk í fyrsta sinn um langt skeið algerlega óskerta álagningu þrátt fyrir þá miklu gengisfellingu sem átti sér stað í júní, en venja hefur verið að skerða álagningu jafnhliða því sem gengi hefur verið fellt. Vissulega sá þessi ríkisstj. um að verslunin í landinu þyrfti ekki að bera skarðan hlut frá borði á einn eða neinn hátt við gengisfellinguna og má segja að þar hafi verið um verulega kjarabót að ræða. En svo er nú komið að þriðju stóru gjöfinni sem þessi ríkisstj. ætlar að færa þeim sem best mega sín, þ.e. lækkun á skatti á verslunar- og skrifstofuhúsnæði. Ég vil hins vegar taka fram að þessi afstaða ríkisstj. kemur engum á óvart. Hún kemur mér ekki nokkurn skapaðan hlut á óvart. Ég tel að pólitískt eðli þessarar ríkisstj. sé á þann veg að við þessu mátti að sjálfsögðu búast. Við erum ekki að horfa hér framan í neitt annað en rökréttar afleiðingar af kosningaúrslitum á s.l. sumri og rökréttar afleiðingar af því hvers konar stjórn var mynduð. Ég veit að frsm. n., minn ágæti samþm. Eyjólfur Konráð Jónsson, minnist þess að á hverjum einasta framboðsfundi á Norðurl. v. fyrir seinustu kosningar sagði ég fólki að ef sjálfstfl. kæmi til valda og fengi að framfylgja stefnu sinni mundi hann einmitt hegða sér á þennan veg. Hann mundi t.d. leggja verulega áherslu á að lækka skatt á skrifstofu- og verslunarhúsnæði, það væri hans áhugamál, það væri hans hagsmunamál og hann mundi alveg vafalaust gera það ef hann fengi völd til þess. Ég sagði hins vegar líka, að það væru erfiðir tímar í þjóðarbúinu og hvorki ríkissjóður né þjóðarbúið hefðu efni á slíkum gjöfum til þeirra sem vel eru stæðir í þjóðfélaginu. Ég væri andvígur því að ausa fé út úr ríkissjóði með þessum hætti og mundi standa algerlega gegn því og vonaðist til að kjósendur væru mér sem flestir sammála um það. En þetta fór allt á annan veg. Þó að ég þurfi út af fyrir sig ekki að kvarta yfir stuðningi kjósenda í mínu kjördæmi fór það nú þannig að Sjálfstfl. kom allvel út úr þessum kosningum og það var mynduð sú stjórn sem við stöndum hér frammi fyrir. Þá er ekki að því að spyrja, að það verður hennar fyrsta verk að ausa út fé ríkissjóðs og fé þjóðarinnar til þeirra aðila sem síst þurfa á því að halda meðan ólin er hert af miklu miskunnarleysi hjá þeim sem verst eru staddir. Ég þarf ekki að minna á að ég er meðflm. að brtt. sem hér liggur fyrir og skora eindregið á þm. að veita henni brautargengi, en að henni felldri mun ég að sjálfsögðu greiða atkv. með framkomnu frv. því að ég vil þó að eins hár skattur sé lagður á í þessu tilviki og kostur er.



Virðulegi forseti. Nú er það svo að skattheimta er yfirleitt réttlætt með ákveðnum hætti og skattar aldrei lagðir á út í bláinn. Þessi skattur, sem við erum hér að tala um, var upphaflega settur sem nokkurs konar verðbólguskattur. Menn ættuðu sér að ná inn því sem þeir kölluðu verðbólgugróða eða ákveðnum hluta hans í ríkissjóð og réttlættu það með ákveðnum röksemdum. Endurnýjun eða framlenging þessarar skattheimtu er viðurkenning á því annars vegar að ekki sé enn þá búið að innheimta allan þann gróða sem menn töldu sig geta gengið í og hins vegar að röksemdafærslan fyrir þessari skattlagningu upphaflega hafi verið rétt. Fjmrh. getur ekki skotið sér undan ábyrgð á þessum skatti framar. Hann hefur lagt til að endurnýja skattinn og þar með viðurkennt rökstuðning hans. Þetta er eignarskattur með vissu fyrirkomulagi og hann var á lagður með vissum pólitískum rökstuðningi á sínum tíma. Þó að fjmrh. lýsi því yfir að spor hans séu þung við að leggja þennan skatt á er hann samt sem áður með því að flytja þessa till. að viðurkenna réttmæti skattsins. Varla er þess að vænta að hann leggi skattinn á eingöngu til þess að fá tekjur. Sú röksemd er ekki samboðin fjármálayfirvaldi og slíkur rökstuðningur setur spurningarmerki við alla skattlagningu. Rökstuðningur skattaálagningarinnar er þar með samþykktur af núv. fjmrh. og ríkisstj. með endurnýjun hans. Lækkun skattsins er aftur á móti ríkissjóði mjög dýrkeypt sýndarmennska. Sem dæmi til viðbótar því sem hv. 5. landsk. þm. nefndi áðan má nefna að það kostar ríkissjóð vegna utanfarar krabbameinssjúklinga árlega, miðað við að 20 sjúklingar fari út, um það bil 15 millj. að halda þeirri þjónustu úti. Það er hærri upphæð en verið er að fara fram á og berjast fyrir að fá núna í K-deild Landspítalans. Því lýsi ég því yfir að ég styð fram komna brtt. minni hl. fjh.- og viðskn., en mun aftur á móti áskilja mér rétt til að samþykkja frv. ef sú brtt. verður felld.



Virðulegi forseti. Ég taldi óeðlilegt að ég færi að ræða brtt. þá, sem hér hefur verið flutt, efnislega áður en flm. sjálfir hefðu gert fyrir henni grein, en bjóst við að kannske mundi ég segja nokkur orð á eftir og ætla nú að gera það því að fullt tilefni er til. Hér er því haldið fram að verið sé að lækka þennan skatt frá því sem verið hefur, en það er skýrt tekið fram í aths. við frv. að svo er ekki. Það segir þar, með leyfi forseta: „Þó er lagt til að skatthlutfallið lækki úr 1.4% í 1.1%, en vegna minnkandi verðbólgu er það gert til að koma í veg fyrir að skattbyrði aukist milli ára. Er þetta hliðstæð lækkun skatthlutfalls og tillaga er gerð um varðandi eignarskatt í því frv. til breyt. á lögum um tekjuskatt og eignarskatt sem nú liggur fyrir Alþingi“ o.s.frv. Það vita auðvitað allir hv. þm., allir þeir sem hér hafa talað, að ekki er verið að lækka þennan skatt sérstaklega. Ég vona að það reynist svo, að þær breytingar sem verið er að gera á skattstigum nú varðandi einstaklinga og fyrirtæki líka reynist verða veruleg skattalækkun. Við skulum vona það og því hefur verið haldið fram að svo sé. Ef það reynist rétt væri það auðvitað skatthækkun að fara í 1.4%, það er alveg ljóst mál. Um þetta þurfum við ekkert að deila, en mér er svo sem alveg sama þó að menn haldi þessu hér fram úr þessum stól gegn betri vitund. Ef verðbólgan næst svo langt niður sem menn treysta og vona, og hún er svo sannarlega og hefur verið á niðurleið, þá sér það hvert einasta mannsbarn að skattbyrðin mundi þyngjast með sömu skattstigum og áður voru. En að gefnu tilefni frá hv. þm. Helga Seljan langar mig að fara örfáum orðum um frv. það sem ég hygg að hann hafi vitnað til, sem nú hefur verið lagt á okkar borð og er 160. mál og heitir: Frumvarp til laga um frádrátt frá skattskyldum tekjum manna vegna fjárfestingar í atvinnurekstri. Hann taldi það sérstaklega gert til að auðvelda eignamönnum og hátekjumönnum að auka sinn gróða eða eitthvað á þá leiðina féllu hans orð. En ekki þarf að lesa langt til að sjá að svo er ekki. Í upphafi 2. gr. segir, með leyfi forseta: „Frádráttur samkv. lögum þessum skal nema aukningu á fjárfestingu í atvinnurekstri eins og nánar er kveðið á um í þessari grein. Frádráttur skal þó aldrei vera hærri en 20 þús. kr. á ári hjá hverjum manni eða 40 þús. kr. hjá hjónum.“ Nú er rétt að þetta er fylgifrv. með öðru frv. um breytingar á tekjuskatts- og eignarskattslögunum. Þess vegna segir þetta frv. ekki alla söguna og kannske ekki hægt að átta sig á því nema í tengslum við hitt frv. og löggjöfina í heild. En þessi eina setning segir það sem hugsunin er. Og hún er sú einmitt að gera fólki með miðlungstekjur og miðlungseignir - vonandi líka þeim, þegar fram í sækir, sem eru með lágar tekjur - unnt að vera þátttakandi í atvinnurekstri. Við þekkjum það mjög vel báðir, hv. þm. Helgi seljan og ég, að t.d. út um hinar dreifðu byggðir í sjávarþorpunum hefur fólkið verið að leggja fé í atvinnurekstur til að styrkja fjárhag sinn og sinna byggðarlaga. Þótt það væri jafnvel lágtekjufólk og eignalítið fólk hefur það gert þetta. Það á að stuðla að því að þetta fólk geti það og geti fengið einhverja greiðslu sem samsvari vöxtum af þessu fjármagni. Þetta frv., sem hér hefur verið lagt fram, tel ég vera með hinu merkasta sem sést hefur á borðum þm. jafnvel árum saman. Ég efast ekkert um að það verður reynt að rangtúlka það sem hér er hugsunin. En hugsunin er einmitt sú að gera sem flesta Íslendinga þátttakendur í atvinnulífinu og efnalega sjálfstæða, gera þá sjálfbjarga. Það er alls ekki hægt með nokkrum sanni að túlka þetta mál þannig, að það sé verið að hygla hátekjumönnum og eignamönnum. Ég er ekki á móti því að menn græði þegar vel gengur, og atorkumenn eiga það sannarlega skitið, jafnvel einstaklingar, og lítil félög. En það er ekki verið að ívilna hér fjölskyldufélögum eða félögum fárra manna. Það er verið að reyna að koma á fót almenningshlutafélögum, það er verið að reyna að stofna starfsmannasjóði, þar sem verkamennirnir og starfsmenn fyrirtækjanna geta eignast beina aðild að fyrirtækjunum og ríkisvaldið kemur á móti þeim með því að gefa þeim nokkra ívilnun frá sköttum til að hvetja þá til að taka þátt í atvinnurekstrinum. Þetta er það sem kallað hefur verið auðstjórn almennings eða fjárstjórn fjöldans, sem ég held að við Íslendingar ættum nú að hugleiða að er það eina stjórnarform sem getur gengið á okkar fámenna landi. Þá verður það aldrei svo að fáir auðmenn geti stjórnað fjármagninu. Svo er enn bölvaðra ef ríkið gleypir allt fjármagnið og sósíalismi hefur innreið sína. Kominn er hann nógu langt þegar ríkisvaldið fer með svo til alla fjármuni þjóðfélagsins, á alla bankana, alla sjóðina og skattleggur í bak og fyrir, tekur jafnvel 200% skatta af brýnustu nauðsynjum o.s.frv. Komið er það nú nógu langt. Það þarf að koma fénu aftur til fólksins. Þetta frv. miðar að því og er langbesta frv. sem liggur fyrir þessu þingi.



Virðulegi forseti. Ég átti von á að hæstv. fjmrh. tæki þátt í þessari umr. og lýsti sínum skoðunum á þeirri brtt. sem hér hefur verið lögð fram. En ég sé ástæðu til að bæta nokkrum orðum við það sem þegar hefur verið sagt. Það er auðvitað mála sannast, eins og kom fram hjá síðasta ræðumanni, hv. 2. þm. Austurl., að þessi ríkisstj. veit nákvæmlega ekkert hvað er að gerast í þjóðfélaginu. Og það sem meira er: Þessi hæstv. ríkisstj. veit nákvæmlega ekkert hvað er að gerast núna í fjárlagaafgreiðslunni og lánsfjáráætlun. Við fáum hvert dæmið á fætur öðru um það upp í hendurnar. Verðjöfnunargjaldið á raforku er ein upphæð í fjárlagafrv. Síðan kemur í ljós að sá skattur á að skila 140 millj. til viðbótar í ríkissjóð umfram það sem segir í fjárlagafrv. samkv. útreikningum þeirra sérfræðinga sem gerst til þekkja. Þegar farið var að líta á lánsfjáráætlun í hv. fjh.- og viðskn. þessarar deildar er fyrsti punkturinn sem staðnæmst er við sjóefnavinnslan á Reykjanesi. Og hvað kemur í ljós þar? Jú, það kemur í ljós að reiknað er með 34 millj. kr. í fjármagnskostnað, vexti og afborganir. Það er sú prentaða tala sem stendur í lánsfjáráætlun. En þegar fulltrúar í stjórn fyrirtækisins og ráðuneytisstjóri fjmrn. mæta á fund n. kemur í ljós að þessi tala er 45 millj. Þarna vantar upp á 11 millj., sennilega vegna þess að það hafa verið reiknaðir vextir inn í töluna 34 millj., en ekki afborganir af lánum. Þar við bætist svo að þetta fyrirtæki er þegar búið að semja um verklegar framkvæmdir sem ekki verður undan vikist á næsta ári og sem raunar eru þegar að hluta til í gangi upp á 16 millj. Þessa sér hvergi stað í lánsfjáráætluninni. Þarna eru sem sagt alvarlegar skekkjur. Eins og ég sagði hér fyrst var þetta það fyrsta sem við staðnæmdumst við í lánsfjáráætluninni og ef annað er eftir þessu líst mér ekki á blikuna. Ég geri ráð fyrir að það mætti e.t.v. finna ýmis fleiri dæmi um slíkar skekkjur, þó að ég hafi þau ekki á takteinum á þessari stundu. Það er einfaldlega vegna þess að ekki hefur gefist nægur tími til að skoða þessi mál. Hv. 4. þm. Norðurl. v., Eyjólfur Konráð Jónsson, sagði úr þessum ræðustól áðan: Ég vona að breytingarnar á skattalögunum leiði til lækkunar. Ég vona, sagði þessi hv. þm. Ég held að enn einu sinni viti ríkisstj. nákvæmlega ekkert um á hvaða mið er verið að róa eða þá hver aflinn verður. Það er fullyrt hér, þegar þessi skattalög komu til 1. umr. í Nd., að hér væri um verulegar skattalækkanir að ræða. Einn af þm. stjórnarliðsins, hv. þm. Gunnar G. Schram, hefur opinberlega á prenti borið það til baka, mótmælt því, sagt að ákvæði skattalaganna eins og þau voru lögð fram fyrst væru íþyngjandi. Og gagnrýni stjórnarandstöðunnar og rökstuðningur um að hér væri um skattahækkanir að ræða hefur haft nokkur áhrif. Við eigum eftir að sjá í þessari hv. deild hversu mikil. Hún hefur haft nokkur áhrif til að breyta þessari fyrirætlun ríkisstj. Varðandi þennan sérstaka skatt, sem hér er til umr., er það alveg rétt, sem hæstv. dómsmrh. minntist á hér áðan og ég gerði raunar grein fyrir við 1. umr. þessa máls, að við Alþfl.-menn vorum þeirrar skoðunar að afnema ætti þennan skatt í tveimur áföngum fyrir tveimur árum og lögðum fram um það tillögur hér. Þær náðu ekki fram að ganga. En nú er það okkar skoðun, að aðstæður allar í íslensku þjóðfélagi séu svo gerbreyttar að ástæða sé til að halda þessum skatti við. Við erum ekki eins geirnegldir og sumir flokkar hafa verið í einstökum atriðum að við getum ekki breytt um skoðun ef aðstæður í þjóðfélaginu breytast. Það er auðvitað nauðsynlegt. Okkar mat er að aðstæður í þjóðfélaginu hafi á tiltölulega skömmum tíma breyst með þeim hætti að það sé réttlætanlegt að leggja þennan skatt á áfram. Það hefur verið rakið hér ítarlega hvernig efnahagsráðstafanir ríkisstj. ýmsar koma hart og harðast við þá sem minnst mega sín í þessu þjóðfélagi. Það hefur verið rakið ítarlega í þessum umr. Og að því er varðar þá brtt. sem hér er til umr. finnst mér vera spurning um grundvallaratriði. Það er verið að tala um að halda skatthlutfallinu óbreyttu, ekki að lækka það. Mér finnst þetta vera spurning um fólkið eða fyrirtækin. Það er alveg ljóst að ef þessi brtt. verður felld staðfestist það enn einu sinni hér að núv. hæstv. ríkisstj. er ríkisstj. fyrirtækjanna en ekki fólksins í landinu.



Virðulegi forseti. Ég sá ástæðu til að árétta það vegna framkominna röksemda hérna að ég geri mér alveg grein fyrir því að miðað við það verðbólguástand sem við búum við í dag erum við að tala um hærra skatthlutfall en áður og með því að styðja þessa brtt. erum við að leggja það til að hert verði ólin hjá verslunar- og skrifstofufyrirtækjum með svipuðum hætti og gert hefur verið hjá launþegum. Ríkisstj. hóf starfsferil sinn með ákveðnum aðgerðum til að bjarga atvinnulífi, eins og sagt var, og hún hefur marglýst því yfir að þessar aðgerðir hafi borið árangur. Verðbólgan hefur farið lækkandi. Við vonum að ásetningur hennar, þ.e. að bjarga atvinnulífinu, hafi skilað sér og þá sé ég ekkert á móti því að atvinnulífið taki áframhaldandi þátt í því að koma málunum í viðunandi horf. Eiður Guðnason varpaði fram þeirri spurningu, hvort ríkisstj. vissi nokkuð hvað hún væri að gera. Þeirri spurningu hefur hæstv. fjmrh. þegar svarað. Það gerði hann á fundi í Sþ. fyrir tveim dögum. Hann sagði: Þær upplýsingar sem við fengum, bæði í kosningabaráttunni og í stjórnarmyndunarviðræðunum, voru rangar. –Með leyfi hæstv. forseta: Það var kannske hvað mesta ruglið um það leyti sem við vorum að taka við vegna þess að upplýsingarnar sem við fengum voru rangar. Hann endurtók, með leyfi hæstv. forseta: Þær voru rangar. - Og síðar í sinni ræðu, með leyfi hæstv. forseta: Það var ekkert svigrúm til að ná jöfnuði í ríkisfjármálum eins og við höfðum sagt þegar við byggðum á upplýsingum sem voru rangar. Ég spurði þess úr ræðustóli við þetta tækifæri: Hvaða tryggingu höfum við fyrir því í dag að ríkisstj. viti nú betur en þá hvað hún er að gera? Og ég vil spyrja að auki: Hvaða tryggingar höfum við fyrir því að þær upplýsingar sem ríkisstj. hefur í höndum í dag séu ekki jafnrangar og þær voru í vor? Við höfum þegar fyrir augunum nokkuð mörg dæmi, sum stór, sum lítil. Upplýsingarnar sem skattstigafrv. var byggt á reyndust greinilega rangar. Upplýsingarnar um orkujöfnunargjaldið reyndust greinilega rangar. Og ég veit um fleiri dæmi sem kannske eru ekki jafnstór, smærri í sniðum, eins og t.d. rafmagnseftirlit o.fl., sem greinilega eru komin inn í fjárlög á grundvelli rangra forsendna. Ég tel mjög nauðsynlegt, lýðræðislega skyldu stjórnvalda, að færa ákveðna sönnun fyrir því að það sem þau eru að gera sé rétt gert og með rétt fengnum upplýsingum.



Virðulegi forseti. Ég skal ekki efna til mikilla umr. hér því að eins og einn ágætur þm., hv. 5. landsk. þm., hvíslaði að mér þegar ég kom upp í ræðustólinn eru menn búnir að tala sig dauða, en virðulegur þm. beindi til mín einni spurningu og hún var um álit mitt á þeirri brtt. sem minni hl. flytur á þskj. 236 við þetta frv. Mín afstaða til þessa frv. kemur greinilega fram í þeirri grg. sem ég legg fram með þessu frv. og ætti hv. þm. þess vegna ekki að þurfa að spyrja. En með leyfi forseta ætla ég að lesa hluta af því sem þar kemur fram: „Í frv. til fjárl. fyrir árið 1984 er gert ráð fyrir að framhald verði á skattlagningu þessari. Af þeim sökum er frv. þetta lagt fram og er það efnislega samhljóða lögum nr. 2011983. Þó er lagt til að skatthluttallið lækki úr 1.4 í 1.1%, en vegna minnkandi verðbólgu er það gert til að koma í veg fyrir að skattbyrðin aukist milli ára.“ Ég sé ekki ástæðu til að lesa meira. Þar kemur fram afstaða mín til till. sem hér er flutt til að breyta því sem ég legg til og hlýtur mín afstaða því að vera ljós, að ég leg til að þessi till. verði felld. Ég ætla ekki að fara að ræða hér önnur mál sem hafa komið á dagskrá, en vil þó segja það til þess að svara hæstv. fyrrv. fjmrh., 3. þm. Norðurl. v., að þegar hann talar um að hér sé um fjáraustur úr ríkissjóði að ræða og bendir á ýmis atriði, m.a. niðurfellingu á aukaskatti á ferðagjaldeyri o.fl., er ég fullkomlega reiðubúinn að leggja fram upplýsingar um fjáraustur úr ríkissjóði þó ekki væri nema síðustu vikurnar áður en ég tók við embætti.



Virðulegi forseti. Aths. mín skal vera örstutt. Svar hæstv. fjmrh. staðfestir nákvæmlega það sem ég sagði áðan, að sú ríkisstj. sem hann situr í er ríkisstj. fyrirtækjanna en ekki fólksins.

Hvað verður um fólkið ef fyrirtækin hrynja?



Virðulegi forseti. Vegna aths. hæstv. núv. fjmrh. um fjáraustur úr ríkissjóði seinustu vikur seinustu ríkisstj. vil ég aðeins taka fram, að þess gerist ekki þörf að hæstv. fjmrh. lesi yfir þingheimi eða mér um hvaða upphæðir hefur þar verið að ræða. Allt eru þetta opinber plögg, sem m.a. liggja fyrir fjvn. nú þegar. Það sem hér er um að ræða eru að sjálfsögðu býsna margar aukafjárveitingar sem veittar voru á fyrstu mánuðum þessa árs fram til þess að fyrrv. stjórn fór frá. Þær aukafjárveitingar áttu sér margvíslegar skýringar og m.a. þær, eins og fram hefur komið, að reiknitölur fjárlaga voru ekki í fullu samræmi við þá verðbólguþróun sem síðar kom á daginn. Raunar var kannske vitað frá öndverðu að reiknitala fjárlaga væri lægri en búast mætti við. Það var raunar alltaf skoðun mín að aldrei væri hægt í fjárlögum að miða gerð fjárlaga við forsendur sem væru nákvæmlega sá raunveruleiki sem við mætti búast. Með því væri tekin of mikil áhætta og það yrði hverju sinni að gera ráð fyrir að reiknitölur fjárlaga væru heldur lægri en væntanleg verðbólguspá hverju sinni, því það versta sem getur komið fyrir nokkra ríkisstj. og nokkurn fjmrh. er ekki að verðbólga sé ívið meiri en fjárlög gera ráð fyrir. Það er ekki annað en það sem hefur gerst undanfarin 20–30 ár og er fullkomlega eðlilegt og raunhæft. Hitt er miklu verra, ef það skyldi einhvern tíma koma fyrir einhvern fjmrh. eða einhverja ríkisstj. að fjárlagaforsendan væri hærri en raunveruleg verðbólguþróun, því að þá væri voði á ferð. Slíkt má aldrei gerast.  Þess vegna hef ég alltaf sagt og segi enn: Allt þetta innantóma tal um að forsendur fjárlaga séu ekki raunhæfar og annað eftir því er af því að menn vita ekki hvað þeir eru að tala um. Það er nauðsynlegt, sjálfsagt og eðlilegt að forsendur fjárlaga séu heldur lægri en búast má við að verði í raunveruleikanum því að ella taka menn of mikla áhættu, eiga það á hættu að við sérstaklega góðar aðstæður - hægari verðbólguþróun en menn áttu von á því að varla fara menn að ýta undir verðbólguna meira en hún sjálf gefur tilefni til - lendi menn í hreinum vandræðum með framkvæmd fjárl. Það er það versta sem fyrir getur komið að verðbólgan sé minni en forsendur fjárlaga gera ráð fyrir. Þess vegna er þarna alltaf einhver munur á og þess vegna hefur reynslan orðið sú, bæði í minni tíð og í tíð allra fyrri fjmrh., að það hefur verið óhjákvæmilegt að veita svo og svo miklar aukafjárveitingar vegna þess munar sem alltaf er barna fyrir hendi. Ég hygg að núv. fjmrh. eigi eftir að kynnast því að svo verði einnig í hans tíð, þó að hann hafi að vísu verið svo djarfur að lýsa því yfir við 1. umr. fjárlaga að það yrðu engar aukafjárveitingar veittar á komandi ári. Ég vildi ekki gera nemar aths. víð það þegar 1, umr. fjárlaga fór fram, en ég held að sú aths. hæstv. fjmrh. hafi verið það hæpnasta sem hann hefur látið frá sér fara fyrr eða síðar. Ég á eftir að sjá að hann lifi af árið 1984 án þess að veita einhverja aukafjárveitingu. Það hefur alltaf gerst og mun gerast að aukafjárveitingar eru veittar. Fjvn. fær skýrslu um þessar aukafjárveitingar með jöfnu millibili. Hæstv. fjmrh. væri því svo sannarlega ekki að flytja þingheimi neitt leyndarmál, sem kann að vera milli mín og hans, heldur væri hann bara að gefa upplýsingar um hluti sem allir þm. eiga heimtingu á að fá að vita og núv. fjvn. hlýtur að hafa þegar fengið að vita og menn geta fengið upplýsingar um hjá fjvn.-mönnum.



Virðulegi forseti. Ég hafði vissa meðaumkun með hv. 3. þm. Norðurl. v., fyrrv. hæstv. fjmrh., meðan hann var að reyna að krafsa yfir það sem ég hafði sagt. Ég var svo sannarlega ekki að tala um hinar vitlausu forsendur fjárlaga fyrir 1983 þegar ég talaði um að sjálfsagt væri að kynna fyrir þingheimi fjáraustur úr ríkissjóði, svo sannarlega ekki, því að eins og hann réttilega gat um geta forsendur frv. til fjárl. breyst mjög skyndilega. En fyrr má nú vera þegar allir sjóðir, sem eiga að duga út allt árið til reksturs ráðuneyta og stofnana, eru þurrausnir í apríl - maí þannig að fjmrh. sem tekur við er settur í þann vanda að hann verður að búa til ný fjárlög frá degi til dags með aukafjárveitingum. Þetta eru óeðlileg vinnubrögð við gerð fjárlaga. Ég held að fjári. í ár séu raunhæfari því að þau eru byggð á allt öðrum forsendum og þetta ætti ekki að koma fyrir aftur. Ég hef sem fjmrh. gert ráðstafanir til þess að fjmrh. hafi ekki þetta vald og verði ekki settur í þá aðstöðu að gera fjárlögin á miðju ári upp á nýtt án samráðs við Alþingi Íslendinga eða fjvn., sem ég tel vera umboðsaðila Alþingis á milli funda. Síðan ég komst inn í þessi vinnubrögð hef ég haft fullt samráð við hagsýsluna og við formann og varaformann fjvn. um þær aukafjárveitingar sem ég hef þurft að standa í að veita til þess að endar nái saman á þessu ári. Það er alls ekki þetta sem ég var að tala um heldur aukafjárveitingar í fyrirtæki og þær ráðstafanir sem hafa verið gerðar bæði í kjördæmi hæstv. fyrrv. fjmrh. og hér í Reykjavík. Ég er að tala um málefni t.d. Landssmiðjunnar. Ég er að tala um ráðstafanirnar við Þjóðleikhúsið daginn áður en hæstv. fyrrv. fjmrh. fór frá embætti. Ég er að tala um fjárveitingar norður á Siglufjörð. Ég er að tala um fjárveitingar á Sauðárkrók. Virðulegur þm. veit nákvæmlega hvað ég er að tala um. Ég gæti haldið svona áfram. Við skulum ekki egna hvor annan upp í þær umr., enda kæri ég mig ekkert um þær. En ég vil bara segja, að ef hæstv. fyrrv. fjmrh. talar um að nú sé verið að ausa fé úr ríkissjóði með því að halda hlutföllum í skattheimtu af verslunar- og skrifstofuhúsnæði þannig að það íþyngist ekki á komandi ári er það mikill misskilningur að við séum að tala um það sama. En mig langar til að svara ásökunum úr fyrstu ræðu virðulegs þm. í upphafi þessara umr., þ.e. í sambandi við námslánin. Ég veit ekki betur en þau hafi verið aukin á síðasta ári. Það sem átti að duga samkv. fjárl. ársins 1983 dugði alls ekki. Það var ekki fyrr en eftir að hæstv. síðasta ríkisstj. fór frá völdum að í ljós kom krafa upp á nærri 200 millj. frá námsmönnum. Þeir fengu viðbótarupphæð sem nemur 130 millj. Það er ekki verið að draga neitt af þeim, þeir fengu viðbótarupphæð. Við skulum ekki vera að kalla hlutina annað en þeir eru. Í ár eru þeir með meira en 6 eða 8 stærstu framkvæmdaliðirnir. Það eru ætlaðar 400 millj. kr. á fjárlögum 1984 + 228 millj. kr. lántaka. Við skulum átta okkur á því líka að aðkoman að ríkissjóði er skjalfest og fyrrv. hæstv. fjmrh. hefur ekki mótmælt þeirri niðurstöðu, enda treystum við hugsa ég báðir vel því ágæta starfsfólki sem í fjmrn. vinnur. Sú aðkoma gefur ekki tilefni til þess að námsmenn eða aðrir geti byggt tilveru sína á þeim fölsku forsendum sem þau fjárlög og þau vinnubrögð sem áður voru viðhöfð gáfu tilefni til að mættu kannske halda áfram ef óábyrg ríkisstj. héldi áfram völdum, vegna þess að lífskjörum þar var haldið uppi með sífelldum erlendum lántökum til að viðhalda stanslausum innflutningi. Þær voru orðnar, eins og hæstv. fyrrv. fjmrh. veit, á annan milljarð dollara, og mjög há prósenta, sem margoft hefur komið fram hér, miðað við þjóðarframleiðslu, fyrir utan yfirdráttinn í Seðlabankanum sem var á annað þúsund millj. Á sama tíma kemur hæstv. fyrrv. fjmrh. og heldur því fram að viðskilnaður hans við árið 1982 hafi verið 800 millj. kr. hagnaður og talar þá um niðurstöðutölur ríkisreikninga. Hvers lags blekkingamálflutningur er þetta? Ef það er staðreynd að hæstv. fyrrv. fjmrh. hafði í árslok 1982 800 millj. kr. til að spila úr til að byrja árið 1983 með, hvernig stendur á þeim yfirdrætti sem er í maí hátt á annað þús. millj.? Annars ætlaði ég ekki að gera fjárlög að umræðuefni í sambandi við þann dagskrárlið sem nú er ræddur, en fyrrv. hæstv. fjmrh. gaf mér fyllilega tilefni til að svara þessum atriðum.



Herra forseti. Það er vafalaust rétt hjá hæstv. fjmrh. að við höfum ekki mikla aðstöðu til að gera úttekt á fjármálum ríkisins á þeim stutta tíma sem við höfum til að ræða annað mál - að vísu náskylt af því að hér erum við auðvitað að fjalla um part af fjármáladæmi ríkissjóðs. En þegar hann talar um að við getum verið sammála um hvernig aðkoman að ríkissjóði hafi verið þegar þessi stjórn kom til valda vildi ég mega minna hann á að hann og hans málgögn höfðu uppi fullyrðingar um það, þegar þessi stjórn tók við, að það stefndi í 1600 millj. kr. halla á ríkissjóði á þessu ári. Auðvitað var það ekkert annað en hrein blekkingartala, eins og ég rökstuddi í grein í Morgunblaðinu í júnímánuði s.l. Eftir að þessi stjórn tekur við gerist það svo að hún bætir við útgjöldum eða fellir niður tekjur, sem fyrri stjórn hafði ákveðið, að upphæð samtals um 800 millj.