Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti vill geta þess að atkvæðagreiðslur verða að lokinni umræðu um 12.–17. dagskrármálið.

Herra forseti. Ég ætla ekki að hafa mörg orð um þetta frumvarp við 3. umr. en það er þó alveg tilefni til að fara aðeins yfir það þegar það kemur hér til lokaumfjöllunar og þessi málapakki ríkisstjórnarinnar er að renna sitt skeið á enda á þessum síðasta þingdegi. Það er nægur tími enn til kvölds og okkur er ekkert að vanbúnaði að ræða þau mál sem enn er efni til að ræða í einhverjum tilvikum og við gerum það auðvitað eins og venjulega fyrir tómum ráðherrabekkjunum því að það er eins og við manninn mælt þegar mál er tekið hér á dagskrá að þá spýtast allir hæstv. ráðherrar úr salnum. Það sem vekur auðvitað sérstaka athygli við þetta mál sem á að vera einhvers konar fáni eða fyrsta mál ríkisstjórnarinnar hvað varðar velferðarmálasviðið og er beinlínis kynnt þannig í greinargerð að með því sé verið að stíga eitt skref af mörgum, eins og það er orðað, í átt að þeim vilja ríkisstjórnarinnar að styrkja stöðu aldraðra og öryrkja að því er varðar bætur almannatrygginga. Þetta er allt hárrétt, hverju orði sannara. Þetta er eitt skref og eina skrefið, því að þetta er eina efnislega breytingin á sviði velferðarmála sem tekur strax gildi sem hefur efnisáhrif frá og með því að það er samþykkt. Annað sem hér hefur verið á dagskrá eru falleg fyrirheit í markmiðskenndum ályktunum. Þá vekur auðvitað sérstaka athygli hvert þetta eina skref er, skrefið, með ákveðnum greini. Það væri auðvitað sérstaklega gaman ef talsmenn Samfylkingarinnar hefðu lagt eitthvað til umræðunnar að þessu leyti, og þá er ég í sjálfu sér ekki að tala bara um nefndarformenn eða aðra slíka sem hafa unnið málið innan þings heldur forustumenn Samfylkingarinnar sem við höfum ekki séð mikið af hér á þinginu undanfarna klukkutíma og sólarhringa. Þetta er skrefið og það er hrátt kosningaloforð Sjálfstæðisflokksins og ályktun landsfundar Sjálfstæðisflokksins í þessum efnum. Punktur og basta. Það er framlag ríkisstjórnarinnar að þessu leyti, hið eina efnislega sem á að afgreiða á þessu fyrsta þingi stjórnarinnar og snýr að þessum málaflokki. Sumir feðra þetta þannig að hv. þm. Pétur H. Blöndal eigi að þessu höfundarrétt sem tillögumaður á landsfundum Sjálfstæðisflokksins. Nú veit ég það ekki en löngum var það talið athyglisvert þegar sá mikli talsmaður Sjálfstæðisflokksins í velferðarmálum gladdist yfir hlutum hér, að þá væri kannski ástæða til að hafa varann á því að þá væri hann að ná sinni frjálshyggju fram í þeim efnum. Það er sérstaklega merkilegt, ekki síst í ljósi fallegra fyrirheita í stjórnarsáttmálanum, að þetta skuli vera skrefið sem ríkisstjórnin stígur, hrátt kosningaloforð Sjálfstæðisflokksins um að þeir sem eru orðnir eldri en sjötugir megi halda öllum sínum launatekjum og greiðslur úr almannatryggingakerfinu haldist óskertar, þannig að menn sem kunna að hafa milljónir eða milljónatugi í tekjur annars staðar frá fái óskertar greiðslur úr almannatryggingakerfinu. Það er sérstaklega athyglisvert í ljósi þess að ekkert er gert fyrir aðra hópa og er það þá sú forgangsröðun sem t.d. jafnaðarmannaflokkurinn mikli, Samfylkingin, er stolt af, að það sé ekkert gert fyrir tekjulága eða tekjulausa öryrkja og aldraða á milli 67 ára og sjötugs og aldraða sem ekki hafa aðstæður til eða heilsu til að bæta stöðu sína með vinnu. Því það er auðvitað hárrétt, svo aftur sé vitnað í talsmann ríkisstjórnarinnar í velferðarmálum, hv. þm. Pétur H. Blöndal, að þetta lagar ekki stöðu þeirra.  Það er ástæða til að ræða hér þá stefnumörkun eða þá skírskotun sem í þessari aðferðafræði er fólgin og ég tek undir margt það sem sagt var hér í umræðunum, bæði við 1. og 2. umr., um það efni. Auðvitað getur það vel komið til greina sem fyrirkomulag að við einhver tímamörk hætti menn með öllu að taka tillit til utanaðkomandi tekna þegar menn eru orðnir ellilífeyrisþegar. Hvort sú tala á að vera við sjötugt eða eitthvað ofar er útfærsluatriði. En það er svo bersýnilega ósanngjarnt að gera þetta svona nema á undan sé gengið eitthvert tímabil þar sem menn mega hafa umtalsverðar tekjur án skerðinga, þ.e. að umtalsvert frítekjumark væri þá í gildi gagnvart öðrum, þeim sem yngri eru og öryrkjum. Hér er verið að mismuna svo gróflega þessum hópum eftir stöðu þeirra eða aldri að það hálfa væri nóg. Ég vil taka fram að við vinstri græn höfum ekki útilokað það og gerum ekki í okkar áherslum á þessu sviði að við einhver tímamörk verði hætt að horfa til atvinnutekna en það verður að vera í samhengi við áherslur í þessum málaflokki í heild sinni. Það sem þarf að innleiða hér er auðvitað aukinn sveigjanleiki. Það er ekki verið að gera það, heldur er verið að negla þetta niður við 70 ára aldursmörkin. Það var undarlegt að heyra hv. þm. Pétur Blöndal fara hér mikinn og skammast út í aldursmörk í gildandi lögum, sem flokkur hans hefur reyndar haft 16 ár til að breyta, en horfa fram hjá því að hér er verið að negla inn ný aldursmörk og það er við sjötugt, þannig að aldraðir á bilinu 67–70 ára eru í annarri og verri stöðu en þeir sem eru orðnir sjötugir. Er það mjög rökrétt? Ef markmiðið er að auðvelda þessu fólki að halda áfram á vinnumarkaði, því sem hefur heilsu og aðstöðu til, þá er ekki gáfulegt að hafa fyrsta tímann sem í hlut á frá því að menn samkvæmt skilgreiningu teljast aldraðir og öðlast þessi réttindi, við 67 ár aldursmörkin og fram að sjötugu, svona úr garði gerð með, hvað það er, 30 þús. kr. frítekjumark sem er auðvitað eins og hver annar brandari. Ég tek því eindregið undir það að sú útfærsla sem stjórnarandstaðan flytur hér tillögur um er auðvitað að miklum mun gáfulegri. Ef við veltum því fyrir okkur hverjir eru í mestri þörf fyrir úrlausn sinna mála, þó að við höfum fullan skilning á þessu sjónarmiði að það sé gott fyrir báða aðila, vinnumarkaðinn og samfélagið annars vegar og hina öldruðu hins vegar, að nýta starfskrafta þeirra ef þeir hafa heilsu og aðstöðu til. Ég tek innilega undir það og það voru einmitt rök okkar í stjórnarandstöðunni þegar við mæltum fyrir tillögu okkar síðastliðið haust um 75 þús. kr. frítekjumark. Hvar er nú einurð Samfylkingarinnar í því máli? Af hverju gufaði það svona harkalega upp allt saman sem stjórnarandstaðan þáverandi sameinaðist um að leggja hér til sem mikilvægustu og brýnustu verkefnin á sviði velferðarmála á síðastliðnu hausti? Þar var alveg kjarnapunktur að taka upp 75 þús. kr. frítekjumark fyrir alla, öryrkja og aldraða. Þarna er horfið frá því og þessi eini hópur valinn út úr. Hvernig skyldu aðstæður hans vera borið saman við aðra sem standa höllum fæti og þurfa að reiða sig á framfærslu með greiðslu úr hinu opinbera tryggingakerfi? Þetta er af augljósum ástæðum langbest setti hópurinn af þeim öllum vegna þess í fyrsta lagi að hann hefur heilsu til að vinna - annars reynir ekki á það - og hefur þar af leiðandi ekki útgjöld eða erfiðleika sem því eru samfara að stríða við heilsubrest og skerta eða enga starfsorku, og hann verður síðan í aðstöðu til að vinna og hafa góðar tekjur, með öðrum orðum best setti hópurinn. Þetta er augljóslega best setti hópurinn af öllum sem þarna á undir, það liggur í hlutarins eðli. Hann er tekinn hér fram fyrir alla og hann einn fær úrlausn sinna mála þegar ríkisstjórnin loksins lætur eitthvað gerast í þessum efnum.  Það hefði verið sjónarmið út af fyrir sig ef ríkisstjórnin hefði sagt: Við ætlum ekkert að gera í þessum efnum fyrr en í haust, við ætlum að koma þá með málin undirbúin og klár, í staðinn fyrir að henda inn þessum frumvörpum og halda hálfgert sýndarmennskuþing sem út úr kemur nánast ekki neitt nema nafnbreytingar á ráðuneytum og staðfesting á fallegum fyrirheitum úr stjórnarsáttmála í velferðarmálum og þetta eina atriði. Um þennan forgangshóp ríkisstjórnarinnar, þann hluta aldraðra sem orðinn er sjötugur og er við svo góða heilsu að hann getur bætt stöðu sína með því að vinna áfram.  Öryrkjarnir, þeir sem hafa skerta eða enga starfsorku eða eru þannig settir af einhverjum ástæðum, búsetulega eða fjölskyldulega, að þeir geta ekki unnið, eru skildir eftir. Allir hóparnir sem í raun og veru af einum eða öðrum ástæðum standa augljóslega lakar að vígi en þessir sem geta nýtt sér þetta. Ég tek aftur fram að við erum ekki að leggjast gegn því sem slíku að þessi hugsun sé höfð með, að það sé æskilegt að nýta krafta þessa fólks. Ég er eindregið þeirrar skoðunar og það er hollt fyrir samfélögin og það er reyndar gert í þó nokkrum mæli fyrst og fremst á landsbyggðinni. Þar er þetta fólk í þó nokkrum mæli að hjálpa til á hinum almenna vinnumarkaði, t.d. í verstöðvunum. Í Vinnslustöðinni í Vestmannaeyjum eru hjón sem vinna fullan vinnudag, konan er 77 ára og karlinn áttræður. Þau eru meðal bestu starfsmanna þess fyrirtækis og það er glæsilegt. Við erum síður en svo á móti því að skoða það að fólk sem hefur lagt svo mikið af mörkum á langri starfsævi fái að njóta þess, m.a. í því að halda sínum greiðslum úr samtryggingarkerfinu. En það má þó velta því fyrir sér hvort það eigi að vera án nokkurs þaks. Á að hverfa að öllu leyti frá tekjujöfnunarhugsuninni þegar þetta á í hlut? Verða menn ekki að átta sig aðeins á því hvers konar almannatryggingakerfi við ætlum að hafa hér? Grunnurinn að hinu norræna samtryggingarkerfi hefur verið lengi þannig að það er ákveðin ótekjutengd samtrygging í kerfinu sem er auðvitað annað aðalsmerki hinna norrænu velferðarsamfélaga. Það tryggir að allir eiga hagsmuna að gæta í því og standa vörð um það. Það auðveldar þverpólitíska samstöðu um það og hefur alltaf gert. En það hefur líka alltaf verið þannig að ofan á þann grunn koma viðbótarráðstafanir gagnvart þeim sem lakast eru settir og þær eru gjarnan með einhverri hliðsjón af tekjum eða fjölskylduaðstöðu, eðlilega. Þannig næst síðan jöfnunin fram. Mér finnst vera horfið frá þessu hér að vissu leyti, sérstaklega þegar þetta er gert með þessum hætti, þegar í raun og veru er byrjað á öfugum enda, byrjað á hópnum sem er best settur eða verður best settur á komandi árum. Þetta hefði gjarnan mátt koma síðast þegar menn voru búnir að gera það vel við alla þá aðra, öryrkja og aldraða, sem standa miklu lakar að vígi, hafa ekkert nema tryggingarnar, eru ekki heilsuhraustir eða eru það fatlaðir að þeir hafa enga starfsorku og geta ekkert bætt stöðu sína með þessum hætti. Þegar búið væri að taka myndarlega á þeirra málum hefði mátt skoða að klára svo verkið með þessu, að draga einhvers staðar viss mörk og segja: Þegar menn eru komnir yfir tiltekinn aldur ætlum við hins vegar að leyfa þeim að leggja sitt af mörkum, ef þeir geta, til samfélagsins án þess að það hafi nein áhrif á bætur þeirra. Hvort það hefði átt að miðast við 70 eða jafnvel hærri aldur í ljósi þess hvernig okkar líffræðilega mynd er að þróast, það má ræða slíkt. Þetta vildi ég gera að umtalsefni, virðulegi forseti, við lokaumræðu þessa máls. Ég sakna þess reyndar dálítið að ekki skuli meira hafa verið rætt um hvernig menn sjá fyrir sér þróunina að þessu leyti á Íslandi í heild varðandi sveigjanleg starfslok, möguleika fólks til að fara að draga úr vinnu en halda áfram störfum eftir því sem heilsa þeirra, aðstæður og áhugi leyfa. Það er það sem menn eru að leita eftir alls staðar í löndunum í kringum okkur en við á Íslandi höfum afar lítið komist áfram með. Í kerfinu eins og það er úr garði gert eða virkar hjá okkur eru þessi skil allt of skörp. Það er alls ekkert í samræmi við aðstæður og áhuga fólks nú um stundir að gera þetta þannig. Þess vegna hefði auðvitað þurft að spila þetta saman við skynsamlegar ráðstafanir sem væru hluti af því að gera þetta æviskeið sveigjanlegra fyrir fólk, að það gæti betur nýtt krafta sína og aðstæður og notið lífsins í bland, eins og alls staðar er keppikefli manna og ég hygg að flestir vilji gera þegar þeir komast á þennan aldur, að sjá það gjarnan fyrir sér að geta farið að hafa eitthvað hægara um sig og eiga meiri frítíma án þess þó að vera kastað til hliðar eins og ónýtu gagni akkúrat við einhver tiltekin tímamörk. Þessi hugsun er ákaflega blind í þessu máli og ekki til bóta nema síður sé að búa til þessa aðgreiningu á öldruðum eftir því hvort þeir eru 67 eða 70 ára gamlir. Þess vegna held ég að þetta mál hljóti að þurfa að endurskoðast. Ég veit ekki hvort það stendur í stjórnarsáttmálanum, þetta klassíska sem staðið hefur í 30 ár, að það beri að endurskoða almannatryggingalögin í heild. Ég held að það hafi í verið í eiginlega öllum stjórnarsáttmálum svo lengi sem ég man og eitthvað lengur, enda vita allir að þau eru ákaflega bætt löggjöf sem búið er að klastra í með ýmsum hætti og það væri mikið þarfaverk ef tækist að fara í almennilega heildstæða endurskoðun og upp að vissu marki einföldun á þeim lagabálki. Það mætti alveg horfa til hinna Norðurlandanna í þeim efnum þar sem slík einföldun og endurskoðun hefur víða farið fram. Ég veit ekki hvort maður er sérstaklega spenntur fyrir því að það gerist í tíð núverandi ríkisstjórnar í ljósi þess hvernig hún byrjar. Ég verð að segja að upphafið lofar ekki góðu. Það gerir það ekki ef það eina sem hér skuli konkret vera gert og eiga að afgreiðast á þessu þingi og hefur bein efnisleg áhrif og fer að virka strax, skuli vera þetta hráa fjrálshyggjukosningaloforð Sjálfstæðisflokksins.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon verður að horfa á hlutina í samhengi. Hann hefur langt pólitískt minni, geri ég ráð fyrir, og eins og hann veit eru þrjú atriði í stjórnarsáttmálanum. Það eru þrír þættir sem snúa sérstaklega að hag aldraðra sem ríkisstjórnin mun beita sér fyrir. Þetta er fyrsta atriðið, varðandi atvinnutekjur þeirra sem eru 70 ára og eldri. Það varðar sem sagt þann hóp sem hefur tök á og vilja til að vinna. Næsti hópur sem verður tekið á er sá hópur sem hefur það kannski verst meðal aldraðra. Það eru þeir sem eru með lægstar lífeyrissjóðstekjur. Það er þriðjungur þeirra sem er með undir 25 þús. kr. tekjur frá lífeyrissjóðnum á mánuði eftir því sem þær upplýsingar sem við höfum í höndunum sýna. Síðan munum við fara í að lækka skerðingarmörkin úr tæplega 40% í 35%. Aldraðir eru hópur sem býr við mjög ólíkar aðstæður. Sumir eru giftir en aðrir búa einir. Sumir hafa möguleika á að afla sér tekna gegnum atvinnu. Aðrir hafa lífeyrissjóðstekjur, mismunandi háar. Aðstæður fólks eru mjög mismunandi. Þær ákvarðanir sem eru teknar varðandi breytingar á lögum ná ekki endilega utan um alla þessa hópa. Ef við horfum nokkur ár aftur í tímann, til ársins 2001, getum við rifjað upp að byrjað var á því að minnka tekjutengingu á milli hjóna. Árið 2002 gengum við lengra í því með samkomulagi sem þá var gert við aldraða. Við hækkuðum lífeyri allra og á síðasta ári var gengið enn þá lengra í því að minnka tekjutengingar á milli maka og vegna eigin tekna og lífeyrissjóðstekna. Það sem mér fannst ekki síst athyglisvert varðandi það sem hv. þingmaður sagði var að honum fannst ekkert athugavert við að miða við einhvern tiltekinn aldur þar sem væri  
            

Herra forseti. Ég tel að það geti vel komið til greina. Það var vonandi skýrt í ræðu minni að miða við einhver tiltekin aldursmörk enda séu rífleg frítekjumörk í gildi upp að þeim aldri. Þetta væri þá bara einfaldlega þannig að menn hefðu ríflega möguleika, bæði aldraðir og öryrkjar, til að bæta stöðu sína, sá hluti hópsins sem það getur heilsu sinnar vegna og aðstöðu. Á einhverjum tilteknum tímapunkti yrði síðan sagt: Eftir það hættum við með öllu að horfa til tekna, vegna þess að þá segjum við: Þetta fólk er búið að leggja sitt af mörkum. En mér finnst ekki koma til greina að gera þetta eins og ríkisstjórnin leggur þetta upp, að byrja á þeim enda. Þá skiptir í mínum huga ekki öllu máli hvort aldursmörkin eru 70 eða 75 ár. Væntanlega færu menn ekki með þau niður nema þá þannig að frá 67 ára aldri mættu menn hafa óskertar tekjur. Annars þakka ég hv. þingmanni fyrir að staðfesta að það er byrjað á öfugum enda. Það er byrjað á þeim best settu. Hv. þingmaður sagði að númer tvö kæmi lakast setti hópurinn - en hann er látinn bíða. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að staðfesta að það er ekki byrjað á lakast setta hópnum. Hann kemur seinna, með haustskipunum kannski ef vel vill til. Og þá eru það þeir sem eru með mjög lágar eða engar lífeyrissjóðstekjur. Það er hárrétt. Það er hópur sem á tilfinnanlega erfitt. Um þriðjungur þeirra er líklega með tekjur undir þessum mörkum. Móðir mín, rúmlega áttræð, er fyrrum húsfreyja í sveit. Það þarf enginn að segja mér neitt um það hvernig lífeyrisréttindum fjölmennra stétta kvenna á Íslandi er háttað nú um stundir. Ég veit allt um það. Það er auðvitað mikið réttlætismál að taka á því, og það er jafnréttismál því að þarna eiga konur að langmestu leyti í hlut. Síðast á svo að taka á skerðingunni. Hér er það einfaldlega staðfest sem ég var að segja í ræðu minni, og ég þakka hv. þingmanni Ástu Möller hjartanlega fyrir að staðfesta að það er byrjað á öfugum enda.

Virðulegi forseti. Ég legg áherslu á að hugmyndirnar sem koma fram í stjórnarsáttmálanum eru ein heild. Auðvitað var álitamál hvar ætti að byrja. Ég verð að segja fyrir sjálfa mig að auðvitað hefði ég viljað byrja með því að taka allt saman inn, allt þetta þrennt. Af praktískum ástæðum þótti einfaldast að byrja þarna vegna þess að útfærslan á 25 þús. kr. sem á að fara í gegnum lífeyrissjóðina krefst þess að gengið verði til samninga við lífeyrissjóðina. Það var ekki hægt á svona stuttum tíma. Aldraðir hafa sjálfir lagt á það áherslu að þeir hafi ekki tíma til að bíða. Okkur fannst það mikilvægt til að sýna alvöru málsins að við ætluðum virkilega að fara þessa leið að sýna þá á þessi spil sem voru þarna á hendi sem auðveldast var að koma í framkvæmd. Hv. þingmaður sagði að auðvitað gæti komið til greina að við einhvern tiltekinn aldur væri hægt að horfa fram hjá atvinnutekjum. Það var niðurstaða okkar að þessi tiltekni aldur væri 70 ár. Þegar við ræddum við fulltrúa Landssambands eldri borgara til þess að viðra þessar hugmyndir lögðu þeir sjálfir fram að hann yrði 72 ár. Okkur fannst hins vegar 70 ára aldur heppilegur. Á þeim aldri væru almennt flestir hættir að vinna -  70 ára aldurinn þótti okkur heppilegur vegna þess að þá væru flestir hættir að vinna. Ef hv. þingmaður ætlar að miða við 77 ára aldurinn eða áttræðisaldurinn, hverjum mun þetta þá gagnast? Ég spyr. Er það þetta ágæta fólk sem hann þekkir í Vestmannaeyjum? Það er miklu nær að færa þetta niður í 70 ára aldurinn þar sem þeir hafa raunverulega möguleika á að halda áfram starfi og nýta 

Frú forseti. Ég er ekki viss um að það skipti öllu máli að snúa þessu upp í yfirheyrslu á mér um það hvar við teljum nákvæmlega að þessi mörk eigi að liggja. Ég opnaði bara á að það mætti skoða, enda væri það í samhengi við aðstöðu hópsins þar fyrir neðan. Það ankannalega við þetta mál er auðvitað að þarna kemur bil og það skiptir kannski ekki öllu máli hvort það eru þrjú ár eða fimm ár þar sem nánast stærsti hluti teknanna hverfur ef menn reyna að vinna. Þannig er ástandið vegna tekjutenginganna og þess að til viðbótar borga menn svo auðvitað skatt af slíkum tekjum. Þá verður ósköp lítið eftir eins og hv. þm. Guðjón Arnar Kristjánsson hefur rækilega reynt að útskýra hér fyrir stjórnarliðinu en hefur kannski ekki alveg náð alla leið. Það er þessi undarlega staða sem er búin til með þessu sem við sættum okkur náttúrlega mjög illa við. Þetta mál væri í allt öðru samhengi ef 80–100 þús. kr. frítekjumark gilti fyrir alla upp að einhverjum tilteknum aldursmörkum. En það sjá allir hversu fáránlegt það er fyrir fólk að vera að rembast við að reyna að vinna í þrjú eða þótt það væru fimm ár og fá sáralítið af því, laga stöðu sína nánast ekki neitt, en ef það svo verður nógu gamalt lagast það ef heilsan er ekki biluð þegar þar að kemur. Þetta er ekki rétt nálgun að mínu mati. Það væri miklu gáfulegra að reyna að innleiða sveigjanleika í kerfið þannig að menn gætu trappað niður vinnu sína og notið góðs af þeim tekjum sem þó bætast við í hóflegum mæli strax frá því að þeir hafa lífeyristökurétt sem er breytilegur hjá ýmsum eins og við vitum. 67 ára mörkin eru þar ekkert heilög. Það er 95 ára regla hjá opinberum starfsmönnum og það eru fleiri breytilegar reglur um það hvenær menn geta hafið töku lífeyris og síðan kemur almenna reglan í almannatryggingakerfinu. Það þarf að horfa á þetta allt í samhengi. Það er ríkisstjórnin ekki að gera hér. Það er byrjað á öfugum enda, eins og nú er búið að staðfesta rækilega af stjórnarliðinu sjálfu og það er ástæða til að þakka fyrir það, það var sem sagt forgangshópurinn 

Frú forseti. Við ræddum þetta mál ítarlega í gær en hv. þingmaður var ekki við þá umræðu. Þetta var allt saman rætt, líka það að 80 þús. kr. sem við felldum í morgun fyrir stjórnarandstöðunni er líka frumvarp ójafnaðar. Þeir sem geta ekki unnið fá 126 þús. kr. út úr Tryggingastofnun en maðurinn við hliðina á honum, sem getur unnið, í nákvæmlega sömu stöðu byrjar ekki að skerðast fyrr en hann er kominn upp í samtals 206 þús. kr. Þetta eru hvort tveggja ójafnaðarfrumvörp. Ég nefndi það líka í umræðunni í gær og er ekkert feiminn við það. Það sem við erum að segja er að það er sjálfsagt að nýta reynslu og krafta þess fólks sem er búið að skila sínu, orðið sjötugt, þess sem það vill. Það er mikil þörf í atvinnulífinu fyrir starfskrafta þessa fólks og það liggur á að koma þessu í gegn vegna þess að gamalt fólk getur ekki beðið, eðli málsins samkvæmt. Það var mikil áhersla lögð á það í stjórnarmyndunarviðræðunum að ná 25 þús. kr. í gegn. Það gekk ekki tæknilega og það verður sett í gang eins hratt og hægt er, líka með það sjónarmið að baki að gamalt fólk getur ekki beðið. Það frumvarp er hins vegar afskaplega tekjujafnandi. Það er eina frumvarpið sem er virkilega til þess að jafna stöðu manna því að 10 þús. manns sem eru með minni lífeyri úr lífeyrissjóði en 25 þús. kr. munu njóta þess. Það verður mikil bót fyrir þá sem eru verst settir. Svo vil ég benda á að það eru ein aldursmörk í viðbót. Menn geta frestað töku lífeyris til 72 ára aldurs. Það eru ýmis aldursmörk í gangi í kerfinu. Enn fremur vil ég benda á að við tókum það upp í nóvember að minnka verulega skerðingar á tekjum með því að 60% af tekjum teljist til tekna en 40% ekki.

Frú forseti. Tillögur stjórnarandstöðunnar frá því í haust tóku á málinu í heild. Þær voru tekjujafnandi vegna þess að í þeim fólst ekki síst umtalsverð hækkun grunnlífeyris og tekjutryggingar, hækkun vasapeninga og lækkuð skerðingarhlutföll. Við þurfum ekkert að skammast okkar fyrir okkar framlag að því leyti. Það er sérkennilegt ef hv. þm. Pétur Blöndal hefur tekið að sér hér alveg sérstakt talsmannshlutverk fyrir jafnaðarstefnuna og ræðst á menn fyrir að vilja ekki hafa kerfið nógu tekjujafnandi. Ég held að við skiljum þetta alveg, hv. þingmaður, þannig að við þurfum í sjálfu sér ekki ókeypis námskeið frá hv. þingmanni til að átta okkur á því. En úr því að þessi mál eru á dagskrá flytjum við um það tillögur að fara frekar frítekjumarksleið en þessa undarlegu leið Sjálfstæðisflokksins. Þegar hv. þingmaður talar hér fjálglega um að það eigi að nýta krafta og starfsgetu þessa fólks frá sjötugu, hvað vill hann gera við 67–70 ára hópinn? Á hann að fara heim og bíða í þrjú ár og koma svo aftur inn á vinnumarkaðinn?  Varðandi 25 þús. kr. greiðslur frá ríkinu í gegnum lífeyrissjóði til þeirra sem lakari eða engan lífeyrisrétt hafa, þ.e. að tryggja mönnum lífeyri upp að þeim mörkum, er það í sjálfu sér ágæt hugsun og sérstaklega hefði ég fagnað henni ef hún hefði tekið til öryrkja líka, ef hún tæki öryrkja inn í lífeyriskerfið í þeim skilningi að stefnt væri á að mynda fyrir þá lífeyrisrétt eins og aðra landsmenn. Þeir stefna í að verða eini hópurinn sem verður utan þess kerfis sem á réttindi í lífeyrissjóðum þegar starfsævinni lýkur. Það þarf að huga að því hvernig menn ætla að búa um þeirra mál til framtíðar. En 25 þús. kallinn gerir lítið gagn að óbreyttum skattleysis- og skerðingarmörkum, hv. þm. Pétur Blöndal. Það er búið að sýna fram á það hér. Ég held að hv. þingmaður ætti að bíða með að hrósa sér mikið af því þangað til fyrir liggur hvort ríkisstjórnin ætlar þá að sjá til þess að menn fái þá peninga.

Frú forseti. Í fyrsta lagi varðandi 25 þús. kr., þær gera ekki minna gagn en það að þær hækka lægstu bætur eða lægstu laun sem einstæður ellilífeyrisþegi á Íslandi getur fengið úr 126 þús. kr. upp í tæpar 140 þús. sem er töluvert meira en lægstu laun í landinu.  
             En varðandi þá sem eru 67–69 ára heldur það fólk bara áfram að vinna eins og ekkert hafi í skorist. Menn eru nefnilega miklu frískari í dag en þeir voru fyrir 30–40 árum þegar þessi aldursmörk voru sett, miklu frískari, og geta haldið áfram að vinna til sjötugs og eiga þá í vændum þessar bætur þegar þeir verða sjötugir. Ég held að þetta sé bara mjög góð regla. Síðan varðandi öryrkjana, þeir eru með aldurstengd lífeyrisréttindi sem voru sett á líka í tíð síðustu ríkisstjórnar á grundvelli samnings við öryrkja. Auk þess er ríkisstjórnin að vinna núna með örorkunefnd að stórlegri endurskoðun á öllu örorkumatinu og allri stöðu öryrkja þar sem á að fara að líta núna á getu manna, getu öryrkja til vinnu en ekki alltaf vangetuna. Það verður verulega mikil breyting þegar það kerfi nær í gegn og með stóraukinni endurhæfingu þar sem markmiðið er að koma fólki aftur til vinnu, aftur í tengsl við vinnumarkaðinn. Það er verið að gera heilmikið fyrir öryrkja líka.

Já, já, talsmaður ríkisstjórnarinnar í velferðarmálum kallar það svo að það sé verið að gera helling fyrir öryrkja líka. Við skulum sjá hvernig aðrir upplifa það. Ég var ekki að tala um stöðu öryrkja á meðan þeir eru á örorkulífeyristímabilinu, þ.e. frá því að örorkan hefst, þ.e. ef hún er frá byrjun, og þangað til þeir samkvæmt skilgreiningu breytast í aldraða. Ég er að tala um þá stöðu sem þá kemur upp. Þá eru þeir utan lífeyrissjóðakerfisins  Varðandi þessi aldursmörk segir hv. þm. Pétur Blöndal: Þetta fólk heldur bara áfram að vinna. En staðreyndin er sú að það býr við þessar miklu skerðingar þangað til það verður 70 ára og hættir að horfa til atvinnuteknanna. Það er búin til öfug kúrfa í þessum efnum. Venjan er sú að hugsa hlutina þannig að menn hafi mesta þörf fyrir hæstu tekjurnar eftir að starfsævinni lýkur. Þá hafi þeir heilsu, aðstöðu, möguleika og áhuga til að njóta lífsins og það sé vont að höggið verði of mikið. Hins vegar sé það síður skaðlegt kannski þó að réttindin deyi út eða lækki þegar menn ná enn hærri aldri. Þannig er sérsparnaðurinn hugsaður, að halda minna bili milli atvinnuteknanna og teknanna sem taka við fyrstu árin þar á eftir. Svo deyr hann gjarnan út, kannski við 75–80 ára aldurinn. Hér er hv. þm. Pétur Blöndal í raun og veru að búa til algerlega öfuga kúrfu. Þetta verður miklu erfiðara fyrir fólk á bilinu 67–70 ára en þá batnar ástandið fyrir þá sem hafa heilsu til að nýta sér það þegar þar að kemur. Þetta er undarleg hugsun, verð ég að segja.

Hæstv. forseti. Ég ætla ekki að flytja mjög langa ræðu um þetta mál. Það er búið að ræða það fram og til baka en þó er ýmislegt sem ástæða er til að staldra við, m.a. það að búið er að upplýsa úr þessum ræðustól að það sé skoðun fólks í Sjálfstæðisflokknum að þeir sem lakast eru settir séu þeir sem eiga minnst lífeyrisréttindi í lífeyrissjóði og geta ekki unnið. Ég er sammála þeirri skilgreiningu, ég held að hún sé rétt. Þegar ríkisstjórnin finnur upp á því að koma með tillögu um að koma peningum til þessa fólks til þess að bæta hag þess, hvaða aðferð er þá valin? Þá er valin sú leið að fara með viðbótarpeningana upp á 25 þús. kr. inn í lífeyrissjóðinn og greiða því þaðan út 25 þús. krónurnar án þess að orð sé sagt um að það eigi að búa til frítekjumark á þessar tekjur. Þetta þýðir á mannamáli að sá sem fær 10 þús. kr. í viðbót -  
             Þetta er framsetningin á þessu máli og hér er í raun og veru verið að útfæra lagfæringu fyrir þann hóp sem er ekki verst settur, það er búið að viðurkenna það í þessum ræðustól. Það er talað um að málið varðandi þá sem eru verst settir sé svo erfitt og flókið að það þurfi að byrja að ræða, og við hverja? Það á að byrja á að ræða við lífeyrissjóðina um það hvernig hægt sé að koma 10 þús. kalli inn í sjóðina og svo aftur út. Það þarf ekki að ræða innbyrðis um skerðingarreglurnar og skattana af þeirri krónutölu sem á að setja inn til að bæta. Það á áfram að vera svoleiðis að ríkið sé stærsti lífeyrisþeginn og fái mest til baka í þessari útfærslu. Þið hafið ekki sagt, hv. talsmenn Sjálfstæðisflokksins, að það stæði til að búa til frítekjumark á lífeyristekjur. Það hefur ekki verið sagt. Hvers vegna skyldi það vera, hv. þm. Pétur Blöndal?

Það kemur hátekjumönnum til góða.

Þetta er misskilningur, þetta er hins vegar frekar dýrt.

Nei, nei.

Það eru mjög margir lífeyrisþegar sem þurfa á þessu að halda. Þar er þörfin, þar er fjöldinn.

… háu tekjurnar.

Ekki háu tekjurnar, hv. þingmaður. Ég verð að viðurkenna að ég er eiginlega að gefast upp á því að rökræða við hv. þm. Pétur H. Blöndal um lífeyrismál. Ég veit að hann hefur þetta sem trúarsetningu og ég sagði við hann í gær, með leyfi hæstv. forseta, að ég vonaði að hann gengi á guðs vegum. Ég meina það.

Hvers annars?

Það sem verið er að gera núna, svo við tökum eitt dæmi af þessu sem núna liggur í spilunum, er að talað er um að ráðstafa um 700 millj., það er áætlað, þar til viðbótar eru svo 600 manns sem ekki hafa hirt um að sækja peningana sína í Tryggingastofnun, kannski vegna þess að þeir eru vel settir og þeim hefur ekki fundist þörf á því að sækja það litla sem þeir áttu rétt á miðað við þær útfærslur í skerðingarreglum sem eru til staðar. Ef þeir allir ákveða að nýta sér lögin eins og þau hafa verið sett þarf að láta út aðrar 780 millj. til að færa þeim sem hafa haft tekjur sem þeir hafa talið nægja sér til framfærslu og ekki hirt um að sinna þeirri viðbót sem þeir gátu fengið úr Tryggingastofnun. Ef það eru 1,3 millj. eru það 780 millj. á 600 manns sem fara til viðbótar. Þá er kostnaðurinn við þessa sérstöku tillögu ekki 700 millj. heldur tæpar 1.500 millj. og þá eru menn að velja það í forgang að setja 1.500 millj. inn í þessa leið eina og sér sem brýtur blað í útfærslu á tryggingamálum á Íslandi eins og þau hafa verið unnin á undanförnum árum. Við höfum stefnt að því að þegar settir væru fjármunir inn í tryggingakerfið værum við aðallega að bæta hag þeirra sem lakast væru settir og reyna að tryggja það með skerðingarreglum, útfærslum og frítekjumarki að þeir peningar lentu hjá þeim sem lakast væru settir Við værum ekkert endilega að bæta þá sem hafa 5 millj. í árslaun eða 10 millj. - en núna ætlum við að fara að gera það. Nú ætlum við að velja þann forgang. Þetta er algjört stílbrot á því sem allir flokkar hafa staðið að í tryggingamálum í áratugi. Menn hafa kannski deilt svolítið um leiðir en þetta er algjört stílbrot, hæstv. forseti, þannig að það er ekki skrýtið þó að menn horfi á þetta með þeim augum að það sé ekki beinlínis eftirsóknarverðasta skrefið að fara þessa leið enda hefur verið upplýst af þingmönnum Sjálfstæðisflokksins í umræðunni að það væri annað sem væri betur til þess fallið að lagfæra stöðu þeirra sem lakast eru settir og það væri annað atriði sem lægi meira á. Þetta var valið og sennilega vegna þess að þetta var ályktun á landsfundi Sjálfstæðisflokksins. Og Samfylkingin var svo góðhjörtuð að ganga inn í ríkisstjórnina með því að taka við þessu loforði, gera það að sínu. Það hlýtur að vera niðurstaðan því að hingað til hefur Samfylkingin talað um að reyna að auka jafnræði og bæta hag þeirra sem lakar eru settir. Sá hefur verið málflutningur þingmanna Samfylkingarinnar fram að þessu. Hæstv. forseti. Ég held að það þurfi ekki að ræða þetta mál miklu meira. Ég held að það blasi alveg skýrt við þjóðinni hvernig þetta liggur. Það er verið að taka upp nýja reglu, 5. eða 6. regluna við framkvæmd greiðslu bóta frá Tryggingastofnun og nú er verið að setja það í lög að allar atvinnutekjur þeirra sem eru 70 ára og eldri, hversu háar sem þær eru, hafi engin áhrif á neinar skerðingar á bótum frá Tryggingastofnun. Þar af leiðandi geta allir yfir sjötugt haft eins miklar tekjur og þeir vilja og fengið á aðra milljón á ári í viðbótargreiðslur frá Tryggingastofnun en þeir sem eru þar fyrir neðan skulu halda áfram í skerðingarreglunum, 40% skerðingarreglur frá Tryggingastofnun á öllum lífeyri niður í -  Svo kemur skattkerfið þar til viðbótar, þetta er forgangsröðin. Mér finnst leitt að við skulum fara þessa leið í stað þess að velja þann forgangshóp sem sjálfstæðismenn sjálfir sögðu í þessum ræðustól fyrir stuttu síðan að væri vissulega sá hópur sem lakast væri settur. Ég hefði tekið þátt í því með sjálfstæðismönnum að reyna að lagfæra þá stöðu. 

Virðulegur forseti. Já, við í Framsóknarflokknum teljum líka að þetta sé ekki rétt skref sem meiri hlutinn er að taka. Til að stytta mál mitt vil ég koma því á framfæri að hér á að nota fjármuni sem reyndar er deilt um hvað eru miklir. Í kostnaðarmatinu kemur fram að frumvarp ríkisstjórnarinnar muni kosta 560–700 millj. kr. Þó hefur komið fram í máli hv. þm. Guðjóns Arnars Kristjánssonar að hugsanlega kostar þetta mun meira, jafnvel helmingi meira, en segjum að það kosti þetta sem fram kemur í kostnaðarmatinu, 560–700 millj. kr., að afnema tengingarnar hjá þeim sem eru 70 ára eða eldri - þá er það það fjármagn sem menn ætla að setja í þetta skref, skref sem hér er búið að færa afar sterk rök bæði í 2. og 3. umr. fyrir að sé ekki það sem ætti að taka fyrst, alls ekki, og gagnast ekki þeim sem lakast eru settir. Miklu nær væri að nota þessa peninga á annan hátt eins og minni hlutinn hefur flutt tillögu um og var felld. Þar var lagt til að til að sem flestir mundu hagnast á breytingum yrði frítekjumarkið hækkað úr 300 þús. kr. upp í 960 þús. kr., bæði fyrir ellilífeyrisþega - og þá alla ellilífeyrisþega, 67 ára og eldri - og líka þá sem taka örorkubætur. Sú aðgerð hefði kostað í kringum 490 millj. kr., virðulegur forseti, þannig að það hefði sem sagt verið nálægt neðri mörkum kostnaðarmats meiri hlutans. Sú leið hefði ekki kostað meira en meiri hlutinn er að leggja til, alls ekki, hún hefði kostað nálægt neðri mörkunum þannig að minni hlutinn lagði fram tillögu um að hækka frítekjumarkið á alla þannig að það væri hvati fyrir alla til að vinna og fá þá minni skerðingar. Það felldi hins vegar meiri hlutinn í atkvæðagreiðslu og það kemur okkur sérstaklega spánskt fyrir sjónir af því að Samfylkingin lagði svo mikla áherslu á þetta á síðasta kjörtímabili. Samfylkingin hélt varla ræðu úr þessum ræðustól nema koma því á framfæri varðandi lífeyrismálin að það ætti að hækka frítekjumarkið. Frítekjumarkið var nýmæli sett á í tíð síðustu ríkisstjórnar og þar var valið að fara í 300 þús. kr. á ári en við leggjum til að það verði hækkað í 960 þús. kr. Það var sem sagt fellt þannig að hér er ekki farin leið jöfnunar. Maður hlýtur að spyrja sig af hverju Samfylkingin styðji þetta mál. Af hverju samdi Samfylkingin svona við Sjálfstæðisflokkinn, að styðja það ekki að fara leið jafnaðar? Það vekur mikla furðu. Nú á að skilja eftir aldurshópinn 67–70 ára og hugsanlega gera eitthvað fyrir hann síðar eins og hér hefur komið fram. Við í Framsóknarflokknum lýsum mikilli furðu yfir þessari leið þar sem við teljum að ekki sé verið að taka það skref sem réttast væri að taka á þessari stundu sem við teljum að væri að nýta peningana þannig að allur hópurinn hefði hag af því, allir lífeyrisþegar og líka örorkulífeyrisþegar, og það er að hækka frítekjumarkið.

Frú forseti. Í umræðum í morgun tók til máls hv. þingflokksformaður Samfylkingarinnar, Lúðvík Bergvinsson. Hann taldi sig hafa orðið varan við mikinn og alvarlegan misskilning hjá stjórnarandstöðunni, sem sé þann að stjórnarandstaðan léti sem svo að við stjórnarmyndun hefðu þessir tveir flokkar, Sjálfstæðisflokkur og Samfylking, runnið saman í einn. Hann taldi ástæðu til að vekja athygli á því að þetta væru enn þá tveir flokkar. En hvers vegna skyldu menn halda og fá það á tilfinninguna að Samfylkingin hefði runnið í heilu lagi inn í Sjálfstæðisflokkinn og verið innbyrt þar með manni og mús? Hvers vegna er það, frú forseti, að hér er fyrsta verk ríkisstjórnarinnar sem í framkvæmd fer stefnumál einungis eins flokks, annars stjórnarflokksins, Sjálfstæðisflokksins, og hvers vegna er það, frú forseti, sem hér tala engir fyrir málinu aðrir en fulltrúar eins flokks, þ.e. Sjálfstæðisflokksins, að undanskildum hv. þm. Ellerti B. Schram sem sagði að um þetta hefði verið samið, punktur og basta? Ég held að hv. þm. Lúðvík Bergvinsson og aðrir þurfi ekki að vera hissa á því að einhverjum detti í hug að Samfylkingin hafi horfið í heilu lagi inn í Sjálfstæðisflokkinn við þessa ríkisstjórnarmyndun. Það frumvarp sem hér liggur fyrir er einmitt merki um að svo sé.

Frú forseti. Það er sömuleiðis aðeins stutt ræða um þetta mál af minni hálfu við lokaumfjöllun þess. Það ber vel í veiði og ég fagna því að hæstv. forsætisráðherra er genginn í salinn. Þetta mál tengist öðru sem afgreitt var fyrr á þinginu, breytingum á þingsköpum Alþingis. Bæði málin eru söguleg á vissan hátt vegna þess að aðdragandi þeirra og það hvernig þau eru borin fyrir þingið er mjög óhefðbundið. Satt best að segja eru þar rofnar áratugahefðir, hefðir sem hafa gilt allan lýðveldistímann. Ástæða er til að hnykkja á því við lokaafgreiðsluna og fá það inn í þingtíðindi að hæstv. forsætisráðherra, Geir H. Haarde, brýtur í blað í þessum efnum sem forsætisráðherra ríkisstjórnar hvað varðar samskipti þings og framkvæmdarvalds, hvað varðar samskipti þings og ríkisstjórnar í báðum þessum tilvikum. Varðandi þingsköpin er það auðvitað fáheyrt og hefur aldrei gerst að breytingar á þingskapalögum séu fluttar af stjórnarflokkum án tilraunar til samráðs við stjórnarandstöðuna og knúnar í gegn jafnvel með afbrigðum, eins og hér var gert. Og að framkvæmdarvaldið hlutist þannig um innra verkskipulag þingsins er auðvitað mjög óeðlilegt. Það eru mjög vond skilaboð um virðingu manna eða skort á henni öllu heldur varðandi þrískiptingu valdsins og sjálfstæði valdþáttanna í samfélaginu. Það er ólýðræðislegur þankagangur sem í því er fólginn að ákveða úti í bæ að breyta skuli skipulagi Alþingis og flytja síðan um það frumvarp án þess að svo mikið sem gera tilraun til pólitísks samráðs um það. Mætti meira um það segja en því skal sleppt hér. Varðandi Stjórnarráðið er hið sama upp á teningnum. Þar er málið enn neyðarlegra fyrir Sjálfstæðisflokkinn því hann er gjarnan hreykinn af arfleifð síns fyrrum foringja, Bjarna Benediktssonar, fyrrverandi hæstv. forsætisráðherra og ráðherra, þingmanns og borgarstjóra og hvað það nú var allt saman. Það er nákvæmlega þannig að Bjarni Benediktsson, sem var virtur lögspekingur, átti merka sögu í því að endurskoða skipulag Stjórnarráðsins. Hann flutti á Alþingi, þá sem stjórnarandstæðingur, tillögu - um að gera hvað? Að kjósa þverpólitíska nefnd til að reyna að vinna að samkomulagi að breytingum á skipulagi Stjórnarráðsins. Það var gert. Það var undanfari þess að lög voru sett árið 1969 um breytingar á Stjórnarráðinu sem tóku gildi árið 1970. Arfleifð Bjarna Benediktssonar er því ekki sýndur mikill sómi af núverandi formanni Sjálfstæðisflokksins, þaðan af síður hefðum um að leita þverpólitísks samkomulags um mikilvæg mál af þessu tagi. Kannski hefur þetta verið gert í hugsunarleysi. Kannski hefur nýju ríkisstjórninni legið svo á. Kannski er þetta afleiðing af því að menn byrja á öfugum enda. Menn ákveða fyrst að búa til ríkisstjórn og svo semja menn um hvað hún skuli vera. Menn ákveða fyrst að breyta Stjórnarráðinu og svo fara þeir að velta því fyrir sér hvernig þeir eigi að gera það og hvað eigi að koma út úr því. Það er mjög merkilegt að hæstv. forsætisráðherra er ekki einu sinni trúr eigin frumkvæði og eigin málafylgju á þessu sviði frá fyrri tíð. Það er t.d. til á prenti ótal sinnum að hæstv. forsætisráðherra, Geir H. Haarde, er þeirrar skoðunar að fækka eigi ráðuneytum, að fækka eigi ráðuneytum en ekki fjölga þeim. Ég veit ekki betur en báðir stjórnarflokkarnir hafi reyndar ályktað um það. En þegar þessi sami hæstv. ráðherra, þá hv. þm. Geir H. Haarde, hamaðist gegn því að stofnað yrði umhverfisráðuneyti þá var ein meginröksemdin sú að fækka ætti ráðuneytum en ekki fjölga þeim.

Ég tók aldrei til máls í þeirri umræðu.

Það er þá líklegt að það hafi ekki verið. Ég veit ekki betur en í umræðum á Alþingi, 18. apríl 1989, hafi Geir H. Haarde talað. Svo eitthvað skjöplast minni hans eða þá að þingtíðindin eru rangt færð. Hvoru skyldum við nú trúa betur? Hér kemur fram að Geir H. Haarde hafi tekið til máls og sagt sem svo að honum finnist undarlega staðið að málum í sambandi við þetta frumvarp, sem var frumvarp til laga um stofnun umhverfisráðuneytis. Og vitnaði þar til þess að í gangi væri vinna að heildarendurskoðun á Stjórnarráðinu og þannig ætti auðvitað að vinna að þeim hlutum. Með leyfi forseta, sagði núverandi hæstv. forsætisráðherra, þáverandi stjórnarandstæðingur, Geir H. Haarde: „Forsætisráðherra upplýsti í framsöguræðu sinni að sú endurskoðun“ - þ.e. endurskoðun á skipulagi Stjórnarráðsins - „sem hafin var 1983 stæði enn yfir að þessu leyti til og væru menn á hans vegum að vinna að henni. Hins vegar hefði borið brýna nauðsyn til að flytja sérstakt frumvarp um tvö atriði. Hið fyrra er um hið ráðgerða umhverfismálaráðuneyti og hið síðara er um að búa til sérstaka stöðu aðstoðarráðuneytisstjóra í ráðuneytunum. Varðandi fyrra atriðið vildi ég eingöngu taka undir með mínum félögum úr Sjálfstæðisflokknum sem hér hafa talað í kvöld um það mál. Ég tel að ef eitthvað er þá eigi að fækka ráðuneytunum en ekki að fjölga þeim og það sé röng stefna að taka eitt slíkt mál og búa til utan um það nýtt ráðuneyti án þess að því fylgi þá heildarendurskoðun alls Stjórnarráðsins. Ég tel að rangt sé að taka þetta mál úr því skipulagslega samhengi sem stjórnarráðslögin eiga að vera í.“ Með öðrum orðum var hv. þm. Geir H. Haarde að tala fyrir svona heildstæðri nálgun og heildstæðum og vönduðum vinnubrögðum í þessum efnum. Akkúrat tala gegn vinnubrögðum af því tagi sem hér eru nú ástunduð. Síðar í sömu ræðu, sem er svo gleymd hæstv. ráðherra að hann mundi ekki eftir að hafa talað í málinu, sagði hæstv. forsætisráðherra, með leyfi forseta: „Mér þykir þetta heldur kyndugt og ekki góð vinnubrögð þegar verið er að fjalla um jafnmikilvægan lagabálk og stjórnarráðslögin. Slík lög á að sjálfsögðu að setja í heilu lagi en ekki að vera að kroppa í þau hingað og þangað eftir atvikum á hverjum tíma.“ Hvað er nú verið að gera, hæstv. forsætisráðherra, annað en að kroppa í stjórnarráðslögin hingað og þangað eftir atvikum á hverjum tíma? Það sem hentaði til að koma ríkisstjórninni saman er orðið að fullboðlegri ástæðu að mati sama manns og talaði svona fallega 1989, til þess að kroppa akkúrat í stjórnarráðslögin hér og þar, með handarbakavinnubrögðum af því tagi sem við höfum orðið vitni að, að stjórnarflokkarnir hafi í raun ekki komið sér saman um neitt nema nafnbreytingar á ráðuneytum og eiga eftir að útfæra hvað í því felst þegar kemur að sundurdrætti viðfangsefna. En eitt gátu þeir þó komið sér saman um. Það var að fækka ekki ráðuneytum. Vegna þess að það mátti ekki. Það hentaði ekki samningunum um myndun ríkisstjórnar. Og þá var gripið til enn hallærislegra ráðs en að stofna nýtt ráðuneyti um mikilvæg viðfangsefni eins og umhverfismál auðvitað eru. Ég held að engum dytti í hug í dag, í ljósi mikilvægi þess málaflokks, að mæla gegn því að umhverfismálin verðskulda ráðuneyti. Það má hrósa framsýni þeirra sem stofnuðu umhverfisráðuneytið 1989 í því ljósi. Nei, hæstv. ríkisstjórn fór enn hallærislegar í þetta núna. Hún skipti upp einu minnsta ráðuneyti Stjórnarráðsins vegna þess að það varð að útvega tvo stóla. Það varð að búa til tvo stóla úr einum. Saga varð einn ráðherrastólinn í sundur og draga hann inn í tvö herbergi. Á öðrum helmingnum situr hæstv. iðnaðarráðherra, Össur Skarphéðinsson, og hefur örugglega skotið kókkassa undir til að stóllinn velti ekki á tveimur fótum, en á hinum helmingi stólsins situr hæstv. viðskiptaráðherra, Björgvin G. Sigurðsson. Þeir sitja með sína 15 starfsmenn hvor eða svo í því sem fyrir var, í einu minnsta ráðuneyti Stjórnarráðsins. Það er nú öll málafylgjan. Það eru innstæðurnar gagnvart því að ekki eigi bara að halda ráðuneytafjölda óbreyttum, heldur fækka þeim. Eins og sömu flokkar, sömu hæstv. stjórnmálamenn hafa ítrekað sagt á undanförnum árum og ályktað um að landsfundum sínum og svarað fyrir í fjölmiðlum. Um inntak þessa stjórnarráðsfrumvarps hefur það auðvitað verið rækilega rætt og í nefndaráliti minni hlutans er farið mjög vel yfir það og ég hef ekki margt um það að segja eða mörgu við það að bæta sem kemur þar fram. Ég vil þó staldra við eitt atriði og hefði verið gaman ef hér hefði náð að vera í salnum eins og einn hæstv. ráðherra Samfylkingarinnar. Hvar er hæstv. utanríkisráðherra? Er hægt að fá hana hér til fundar áður en þessu lýkur til að svara fyrir um afstöðu Samfylkingarinnar í þeim efnum? Eða er hæstv. félagsmálaráðherra, ráðherra vinnumarkaðsmála, til staðar? Ég veit að málið heyrir ekki undir viðkomandi ráðherra en það er engu að síður þannig að venjan hefur verið sú ef menn vilja beina spurningum til fleiri ráðherra sem mál varða eða til forustumanna stjórnarflokka er hægt að fá þá til að mæta til umræðunnar, enda eiga þeir að gegna þingskyldum sínum ef þeir hafa ekki lögmæt forföll. Ég hefði áhuga á að fá að heyra forustumenn Samfylkingarinnar, helst hæstv. utanríkisráðherra, ef ekki þá hæstv. félagsmálaráðherra, svara aðeins fyrir um ákvæði 3. gr. frumvarpsins um breytingar á lögum um Stjórnarráðið. Ég vil fá að heyra Samfylkinguna svara því hvort þetta sé það upphaf á samskiptum hennar við stéttarfélögin og verkalýðshreyfinguna sem hún sé stolt af. Hér á að fara að afgreiða þetta mál gegn háværum mótmælum, hörðum mótmælum heildarsamtaka opinberra starfsmanna, BSRB og BHM.

Forseti vill upplýsa hv. þingmann um að báðir hæstv. ráðherrar sem hv. þingmaður óskaði eftir eru með fjarvist, bæði hæstv. félagsmálaráðherra og hæstv. utanríkisráðherra. Þau eru hvorug á landinu. Hér með er hv. þingmaður upplýstur um það.

Ég þakka fyrir þær upplýsingar. Það er bagalegt en það má kannski spyrja hvort einhver gegni ekki embættum fyrir þessa hæstv. ráðherra úr því þeir eru úr landi farnir. Þá væntanlega er einhver af öðrum ráðherrum Samfylkingarinnar starfandi utanríkisráðherra eða starfandi félagsmálaráðherra í dag. Mér finnst mjög slæmt, virðulegi forseti, að þessari umræðu ljúki öðruvísi en að sá sem ber ábyrgð á þessum málum fyrir hönd Samfylkingarinnar í dag, einhver sem er starfandi ráðherra á viðkomandi sviðum, gegnir fyrir hæstv. utanríkisráðherra og formann Samfylkingarinnar eða gegnir fyrir hæstv. félagsmálaráðherra, komi hér og svari þessari einföldu spurningu. Hverju sætir það að Samfylkingin ætlar að láta frumvarpið fara í gegn svona? Með þessum laumufarþega, þessu smyglgóssi, sem á ekkert erindi inn í málið að öðru leyti, á að fella niður skyldu til að auglýsa störf innan Stjórnarráðsins, sem er mjög varhugavert ákvæði. Í umræðunum hafa verið færð fram mjög sterk rök gegn því og þetta gengur náttúrlega gjörsamlega á skjön við allt sem Samfylkingin vill í orði kveðnu hafa. Eða er það svo að ekkert sé að marka tal Samfylkingarinnar, t.d. um að hún vilji reyna að standa þannig að málum á vinnumarkaði að það bæti stöðu kvenna? Þetta er augljóslega mjög háskalegt ákvæði hvað það varðar. Enginn vafi er á því að fráhvarf frá auglýsingum á stöðum og gagnsæi í þessum efnum er háskalegt, hvað varðar t.d. möguleika kvenna á framvindu í starfi og að keppa þá að minnsta kosti á sæmilegum jafnræðisgrundvelli um stöður innan Stjórnarráðsins og ætli veiti nú af. Þetta gengur gegn anda þeirrar hugsunar að menn eigi að standa jafnt að vígi. Það á alltaf að vera öllum ljóst ef stöður eru í boði og það er gert með auglýsingum, opinberum auglýsingum, ekki einhverju laumuspili innan Stjórnarráðsins eða einhverjum feluleik, eins og aðeins hefur borið á að menn hafi gert. Skotið inn auglýsingu í Lögbirtingablaðið sem fáir lesa til þess í raun að geta ráðið síðan næstum samstundis í stöðuna þá sem búið var að ákveða að fengju hana, eins og vill nú brenna við t.d. innan utanríkisráðuneytisins. Mér er nær að halda að ef þetta verður gert muni það miða við það sem praktíserað hefur verið þar á bæ heyra sögunni til, að stöður verði auglýstar t.d. í utanríkisráðuneytinu og munar þá um minna ef þessi leið verður farin. Því þar hefur nú því miður sá plagsiður viljað vera dálítið áberandi að skáka mönnum eftir öðrum leikreglum en þeim sem flokkaðar yrðu undir gagnsæi eða að menn vildu endilega tryggja að hæfustu einstaklingar í samfélaginu sem væru á lausu á vinnumarkaði á hverjum tíma og kynnu að hafa áhuga á starfinu, ættu kost á að fá það. Virðulegi forseti. Er það svo að enginn sé hér sem gegnir fyrir Samfylkinguna og ráðherra hennar þannig að þeir geti komið í salinn?

Forseti vill upplýsa hv. þingmann um að hann hefur gert ráðstafanir til þess að fá staðgengil a.m.k. félagsmálaráðherra, Björgvin G. Sigurðsson, sem er hér í húsinu. Það er verið að sækja hann.

Ég þakka fyrir þessi mikilsverðu tíðindi að hæstv. viðskiptaráðherra sé hér í húsinu og vonandi líður þá að því að hann komi í salinn og geti svarað þessari spurningu. Rétt til að minna á það, virðulegi forseti, sem kemur fram í umsögnum BSRB sem birt er sem fylgiskjal með nefndaráliti minni hlutans, að þau samtök, stærstu heildarsamtök opinberra starfsmanna, leggjast alfarið gegn 3. gr. frumvarpsins sem felur í sér að afnumin verði sú skylda að auglýsa störf innan Stjórnarráðsins. BSRB varar við því að hróflað verði við auglýsingaskyldunni og telur mikilvægt að fólki séu gefin jöfn tækifæri til starfa og starfsframa innan Stjórnarráðsins. Þar er líka áréttað í áliti BSRB að þetta er gert, ekki bara til þess að tryggja jöfn tækifæri, heldur einnig til að hæfasti einstaklingur sem völ er á hverju sinni verði ráðinn til starfans. Jafnframt er minnt á að gagnsæi við ráðningar í störf sé mikilvægt og það dragi úr svigrúmi til ómálefnalegra vinnubragða við ráðningar. Það er mikið í húfi. Einhvern tímann hefði maður nú haldið að á góðum degi gæti Samfylkingin tekið undir þetta, að mikilvægt væri að haga vinnulöggjöfinni þannig að hún væri sem gagnsæjust, að hún tryggði jöfn tækifæri og jafna möguleika og dragi úr svigrúmi fyrir ómálefnaleg vinnubrögð. Hvar er Samfylkingin? Hvar eru svör hennar við þeirri gagnrýni? Hvernig stendur á því að Samfylkingin ætlar að láta sig hafa það engu að síður að láta þetta frumvarp fara svona í gegn? Hvað segir formaður samtakanna 60 plús? Er hann sáttur við þetta? Ég spyr.  Bandalag háskólamanna er með mjög hliðstæðar röksemdir í niðurstöðu sinni. Það sendir alþingismönnum bréf 12. júní og vitnar þar til samþykktar miðstjórnar samtakanna, með leyfi forseta, sem er svohljóðandi: „Miðstjórn BHM varar eindregið við því að auglýsingaskylda starfa verði afnumin innan Stjórnarráðs Íslands. Miðstjórnin telur ekki að nein rök sé hægt að færa fyrir því að gefa Stjórnarráðinu þessa sérstöðu og telur jafnframt hættu á að þetta verði fyrsta skrefið til að afnema auglýsingaskyldu vegna starfa hjá hinu opinbera almennt.“ Er það kannski í vændum? Liggur á bak við sá vilji, sá áhugi, sú hugsun Sjálfstæðisflokksins, sem augljóslega ræður hér ferðinni einu og öllu? Því verður ekki trúað að óreyndu að Samfylkingin hafi barist fyrir þessu. Það verður að segja manni það tvisvar eða þrisvar. En hún ætlar samt að láta sig hafa það. Hún tekur við þessu eins og öðru frá Sjálfstæðisflokknum. Það er greinilegt. Hún tekur við þessu eins og kosningaloforði Sjálfstæðisflokksins um að horfa ekki til tekna eldri en 70 ára. Landsfundarsamþykktir Sjálfstæðisflokksins ganga inn í frumvörp ríkisstjórnarinnar og Samfylkingin kyngir því og fær ekkert annað af áherslumálum sínum í gegn. Miðstjórn BHM bendir á að afnám auglýsingaskyldu getur reynst alvarlegt skref aftur á bak í réttindabaráttu opinberra starfsmanna, sérstaklega hvað varðar jafnréttismál. Hvar er jafnréttismálaráðherrann? Hvað segir hæstv. félagsmálaráðherra, starfandi félagsmálaráðherra um þessa gagnrýni, að þetta sé mjög varhugavert ákvæði sérstaklega hvað varði réttindabaráttu opinberra starfsmanna á sviði jafnréttismála? Enn fremur segir: „Miðstjórn bendir enn fremur á að þessi ráðstöfun gengur þvert á þá þróun sem stefnt hefur verið að varðandi gegnsæi í stjórnsýslu á Íslandi og lýsir undrun sinni á að reynt skuli að færa klukkuna aftur á bak á þennan hátt.“ Það er auðvitað það sem væri verið að gera. Þetta er skref aftur á bak en ekki áfram hvað varðar réttindi starfsmanna og alveg sérstaklega baráttu á jafnréttissviðinu og möguleika kvenna sem ekki veitir nú af að styrkja frekar en hitt til þess að standa jafnt að vígi í framvindu í starfi hjá hinu opinbera. Á að slá þennan tón? Ég vil fá að heyra einhver svör Samfylkingarinnar við þeim rökum sem flutt eru hér af hálfu talsmanna heildarsamtaka opinberra starfsmanna. Ég vil fá útskýringar á því af hverju Samfylkingin stendur að frumvarpinu svona. Nema Samfylkingin hafi misst málið og enginn sem treysti sér til að svara fyrir hana. Þá er það auðvitað niðurstaða í sjálfu sér. Að meira að segja hinn vígreifi hv. þm. Helgi Hjörvar sem hefur nú hjólað hér upp að undanförnu ýmsa daga, sérstaklega þegar hann telur sig hafa færi á því að sparka í undirritaðan, þá hefur hann málið. En hvar er hann núna? Hvar er málið núna, hv. þm. Helgi Hjörvar? Hvar er málsvörn Samfylkingarinnar gagnvart þessu? Eru þetta þau samskipti við verkalýðshreyfinguna, við stéttarsamtökin, sem í vændum er af hálfu ríkisstjórnarinnar? Upphafið veldur miklu. Það segir sína sögu um hvað menn setja í forgang, fyrir hverju menn berjast, eða kannski öllu heldur fyrir hverju menn berjast ekki. Það segir kannski miklu meira um það sem menn eru ekki, þegar á hólminn er komið ef Samfylkingin lætur þetta yfir sig ganga og stendur að afgreiðslu frumvarpsins  Þykist ekki Samfylkingin samt vera týpískur norrænn krataflokkur sem vinni þétt með verkalýðshreyfingunni að hagsmunamálum hennar og baráttumálum og standi á réttindum hennar? Einhvern tímann hefði maður haldið það en það fer lítið fyrir því að því er virðist. 
             Ég held að ég geti ekki hamrað betur á þessu, frú forseti, en ég hef gert. Ég hef komið spurningum mínum á framfæri. Það er búið að gera Samfylkingunni viðvart um að við óskum eftir að heyra svör hennar. Ég bíð líka spenntur eftir að heyra hvað hæstv. forsætisráðherra segir um það sem ég fór yfir í upphafi ræðu minnar og hvernig hann lítur á bæði eigin arfleifð og ekki síður fyrrverandi foringja þeirra sjálfstæðismanna, Bjarna Benediktssonar, í þessum efnum og hverju þessi nýju vinnubrögð sæta. En auðvitað dreg ég ekki menn í ræðustólinn með handafli. Þeir verða að vilja það sjálfir ef þeir telja sig hafa einhverja málsvörn. Ef þeir hafa hana ekki og kjósa að þegja þá er það líka niðurstaða í sjálfu sér.

Virðulegi forseti. Það er verið að fækka ráðuneytum úr 14 í 12 með þeirri breytingu sem hér er lögð til. Hagstofan er ráðuneyti í skilningi laganna og við sameiningu sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytis fækkar um eitt. Iðnaðar- og viðskiptaráðuneytin eru formlega hvort sitt ráðuneytið samkvæmt lögunum í dag. Hv. þingmaður rifjaði upp ummæli mín frá 1989 sem ég mundi ekki sjálfur eftir reyndar en þau eru góð og gild. Sannleikurinn er sá að á þeim 18 árum sem síðan eru liðin hefur ekki tekist að fara þá leið sem þar var talað um. Það hafði heldur ekki tekist á árunum 1983–1989 að endurskoða stjórnarráðslögin heildstætt. Þess vegna er það þannig, eins og ég sagði við 1. umr. þessa máls, að það verður einhvers staðar að byrja. Þetta er góð byrjun sem hér er lögð til varðandi sjálfar lagabreytingarnar, varðandi Hagstofu Íslands og sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytin og það er þá a.m.k. komið í veg fyrir að menn hagi sér eins og þeir gerðu 1988 og braski með Hagstofu Íslands í því skyni að koma saman ríkisstjórn eins og hv. þingmaður var sjálfur þátttakandi í á þeim tíma.

Herra forseti. Málsvörnin sem eftir stendur er Hagstofan. Afrekið er Hagstofan, það er að vísu rétt, það er rétt hjá hæstv. forsætisráðherra að hann er að vinna hér það tímamótaþrekvirki að slá af Hagstofuna sem ráðuneyti sem auðvitað hefur verið brandari manna á meðal lengi að hafa verið talin með ráðuneytum og enginn hefur í raun og veru litið á sem slíka. Menn hafa yfirleitt ekki talið að þeir gegndu ráðuneyti þó að Hagstofan heyrði undir þá. Iðnaðar- og viðskiptaráðuneytið hefur auðvitað verið eitt ráðuneyti í hugum manna langalengi. Það hefur ekkert verið annað á dagskrá við myndun ríkisstjórna aftur og aftur en að líta á það sem eitt ráðuneyti sem einn maður gegndi enda er það, sameinað undir einum manni, samt eitt minnsta ráðuneyti Stjórnarráðsins, fámennasta ráðuneyti Stjórnarráðsins. Hin praktíska uppskipting þess á nýjan leik í tvennt vegur þá upp fækkunina af sameiningu landbúnaðar- og sjávarútvegsráðuneytis. Eftir stendur Hagstofan. Það er ástæða til að óska hæstv. forsætisráðherra til hamingju með þetta þrekvirki og gott ef sér ekki bara á ráðherranum eftir það erfiði að slá af Hagstofuna sem ráðuneyti. Það er mikill árangur. Ég held að hæstv. forætisráðherra sem hefur nú sýnt hér á spilin fyrstu dagana og vikurnar eftir myndun ríkisstjórnar sinnar ætti að fara varlega í að tala um að aðrir hafi stundað eitthvert prútt og prang við myndun ráðuneyta. Þó að vissulega hafi verið sviptingatímar í pólitík á árunum 1987, 1988 og fram yfir 1991 sem margt mætti um segja held ég að það þoli alveg skoðun borið saman við það sem hæstv. forsætisráðherra sjálfur ber nú ábyrgð á.

Frú forseti. Ég hef alltaf gaman af því að hlusta á hv. þm. Steingrím Sigfússon enda góður og snjall ræðumaður og tekur mikið upp í sig. Mér finnst kannski að honum sé fullmikið niðri fyrir svona strax í upphafi þings eða í lok þings eftir því hvernig við lítum á það, en honum tókst að mana mig hérna upp í ræðustólinn, ég stóðst ekki þessa áskorun. Ekki þannig að ég geti talist talsmaður Samfylkingarinnar í öllum þeim stóryrðum sem hann lét falla um þann ágæta flokk, en ég er nefndarmaður í allsherjarnefnd sem skilar þessu áliti og gerir hér tillögu um breytingar á lögum um Stjórnarráðið. Hann vék sérstaklega að 3. gr. sem BSRB og BHM hafa gert athugasemdir við. Ég lít svo á að hér sé verið að gera dálítið merkilega hluti, það er verið að breyta Stjórnarráðinu, gera það sveigjanlegra, fá heimildir til að færa verkefni þar á milli og líta kannski á Stjórnarráðið sem eina heild, hvort sem við notum orðið stofnun eða annað í því sambandi, þar sem við erum að ræða um að gera praktíska hagræðingu og koma málum þannig fyrir að sem best nýting sé á verkefnum og mannafla. Að því leyti finnst mér það spor í rétta átt að geta hreyft fólk til á milli ráðuneyta eftir verkefnum án þess að það sé auglýst opinberlega gagnvart allri þjóðinni, heldur geti þá yfirmenn auglýst innan Stjórnarráðsins, enda er búið að gera tillögu um það, og bjóða starfsfólki sem þar er fyrir að taka að sér þessi störf. Þegar upp er staðið endar það náttúrlega þannig að ef einn stjórnarráðsmaður tekur við af öðrum verður eitthvert starf laust sem væntanlega verður þá auglýst samkvæmt gildandi lögum og í samræmi við vilja BSRB. 

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni, mér finnst viðleitni hans virðingarverð. Ég er alveg tilbúinn til að gefa honum eina 5 í einkunn fyrir viðleitni í málsvörn fyrir Samfylkinguna.  Það getur verið góðra gjalda vert að vilja auka sveigjanleika í rekstri og skipulagi stofnana og starfsemi. En það er ekki gott ef sá sveigjanleiki er keyptur dýru verði á kostnað annarra og mikilvægari markmiða. Það er það sem stéttarfélögin eru hér að segja. Þau segja að það sé miklu meiru fórnað en vinnst með þessu hvað varðar gagnsæi í stjórnsýslunni, þeirri tryggingu sem gagnsæi er fyrir því að ekki séu ómálefnaleg sjónarmið látin ráða og minna þar sérstaklega á stöðu kvenna. Maður hélt að þetta væru rök sem einhvern tíma hefðu bitið á jafnaðarmenn. Þess vegna er undarlegt ef tæknihyggjan, rekstrarhyggjan eða hvað það nú er, ber menn ofurliði og þeir telja svo mikilvægt að geta rúttað starfsfólki fram og til baka að það eigi að ráða en ekki hitt að tryggja þessi mikilvægu markmið um gagnsæi, jöfn tækifæri og möguleika t.d. kvenna til þess að keppa um störf til jafns við karla innan hinnar opinberu stjórnsýslu. Ekki á ég í vandræðum með að velja að þetta er mikilvægara og á að koma á undan hinu sem hv. þingmaður reyndi að tína til málinu til varnar.

Herra forseti. Það er nú óþarfi hjá hv. þingmanni að vera að gera lítið úr þeim svörum sem ég hef borið hér fram, það var gert með málefnalegum hætti og í samræmi við þá sannfæringu og skoðun sem ég hef á þessu máli. Ég get ómögulega séð að þetta geti bitnað frekar á konum en körlum ef út í það er farið. Ég hef engar sérstakar áhyggjur af að konur gjaldi fyrir þá breytingu á lögunum sem nú er verið að gera. Ef einhver geldur fyrir hana bitnar það jafnt á báðum kynjum, geri ég ráð fyrir. Ég vek athygli hv. þingmanns á því að í raun og veru er sannleikurinn sá að hvort sem starfið er auglýst eða ekki hefur verið tiltölulega auðvelt í praxís að ráða það fólk sem menn vilja kannski að eigin geðþótta hafa í starfinu. Hver þekkir ekki þá aðferð að þegar starf losnar er einhverjum boðið að taka við því í eitt ár eða svo og svo er það auglýst? Ég meina, þetta er einfaldur leikur fram hjá öllum leikreglum. Við verðum að horfast í augu við þessar staðreyndir meðfram því sem við tölum um breytingar á lögunum og átta okkur á því að eitt er kannski lög og annað er framkvæmd þeirra. Ég held að sú breyting sem nú á sér stað þurfi ekkert að leiða eitthvað verra af sér en núgildandi lög hafa gert í raun og veru.

Frú forseti. Það er alveg hárrétt hjá hv. þingmanni að því miður er misbrestur á því að málefnaleg sjónarmið ráði alltaf um ráðningu starfsmanna, og líka í hinu opinbera kerfi. Tímabundnar ráðningar án auglýsinga o.s.frv. þekkjast og sum ráðuneyti hafa kannski gengið lengra í því en önnur. Ég leyfði mér að nefna eitt þeirra hér áðan. Þó að kannski sé ekki sanngjarnt að skella allri skuldinni á utanríkisráðuneytið er það þó þannig að miðað við sögu þess undanfarin ár og þegar það er skoðað hefur það æðioft fengið ofanígjöf fyrir að hafa stytt sér leið í slíkum efnum. Ég met svör hv. þingmanns mikils og finnst virðingarvert að hann einn samfylkingarmanna leggur út í það hér að reyna að verja heiður flokksins í þessum efnum. Mér finnst hins vegar málsvörnin veikluleg. Konur sækja ekki um störf sem þær vita ekki að eru laus, frú forseti, það er nefnilega það sem er. Það er það sem þarna er verið að benda á.  
             Þetta er eins einfalt og það getur verið, þetta mál er afturför en ekki framför.

Herra forseti. Ég vil við lokaumræðu um málið sem hér er á dagskrá, frumvarp til laga um breytingu á lögum um Stjórnarráð Íslands, fagna því að hæstv. forsætisráðherra skuli vera viðstaddur umræðuna. Hér fór fram ítarleg umræða um málið í gær og fram á kvöld eins og forsætisráðherra er væntanlega kunnugt um. Þá gat ég þess sérstaklega og fleiri að ráðherrar ríkisstjórnarinnar sýndu málefnum Stjórnarráðsins ótrúlegt tómlæti með því að vera fjarverandi alla þá miklu umræðu, 2. umr. um frumvarpið sem venju samkvæmt er meginumræðan um málið. Þess vegna er það fagnaðarefni að hæstv forsætisráðherra skuli vera hér. Jafnframt veldur það vonbrigðum að enginn ráðherra Samfylkingarinnar skuli vera til staðar undir þessari umræðu. Mér skildist á frú forseta, að gerðar hefðu verið ráðstafanir til að sækja staðgengil félagsmálaráðherra, hæstv. viðskiptaráðherra, og hann væri hér í húsinu. Það er örugglega liðinn hálftími síðan það var upplýst og ég hélt ekki að þetta hús væri svo stórt og mikið og gangar svo erfiðir að það tæki þetta langan tíma að komast í þingsalinn fyrir hæstv. viðskiptaráðherra.

Forseti vill upplýsa hv. þingmann um að gerðar voru ráðstafanir til að fá hingað hæstv. viðskiptaráðherra til umræðunnar en hann var því miður upptekinn á fundi og hugðist koma hér um leið og tök væru á að hann kæmist af þeim fundi.

Ég þakka forseta fyrir þessar upplýsingar. Engu að síður veldur það vonbrigðum að ráðherrar Samfylkingarinnar, sem eru sex talsins eins og kunnugt er, skuli allir kjósa að vera fjarri þessari umræðu og að mér sýnist líka hv. þm. Ágúst Ólafur Ágústsson sem er varaformaður Samfylkingarinnar og gæti ef til vill hlaupið til og svarað fyrir flokkinn ef út í það er farið. Ég ætla ekki að endurtaka þá umræðu sem hér fór fram í gær og í gærkvöldi. Það var ítarleg umræða um málið og þar komu fram mörg sjónarmið, m.a. ábendingar af minni hálfu sem ég vonast til að ríkisstjórnin íhugi vegna þess að í andsvari við ræðu minni við 1. umr. gat hæstv. forsætisráðherra þess að þar hefðu verið ýmsar ábendingar sem verðugt væri að skoða. Ég vonast til að það verði gert. Hér komu fram nokkrar spurningar í gær, m.a. til hæstv. forsætisráðherra. Tilefnið var það að meiri hlutinn í allsherjarnefnd lagði til breytingar við frumvarpið þar sem kveðið er á um að forsætisráðherra skuli setja sérstakar reglur um auglýsingu starfa innan Stjórnarráðsins. Framsögumaður meiri hlutans, formaður allsherjarnefndar, hv. þm. Birgir Ármannsson, lét þess getið að forsætisráðherra mundi setja slíkar reglur ef breytingartillaga nefndarinnar yrði að veruleika. Það var líka upplýst að óskað hefði verið eftir því að hæstv. forsætisráðherra kæmi á fund allsherjarnefndar þegar málið var þar til umræðu til þess að gera grein fyrir sjónarmiðum sínum varðandi auglýsingar starfa innan Stjórnarráðsins. Þess vegna lék mér forvitni á að vita hjá hæstv. forsætisráðherra hvert inntak slíkra reglna yrði sem hæstv. forsætisráðherra er þá ætlað að setja á grundvelli laganna samkvæmt breytingartillögunni og hvenær ráðherrann hyggst setja slíkar reglur. Sömuleiðis hafði ég áhuga á að fá svör frá ráðherrum Samfylkingarinnar við þeirri spurningu sem hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon hefur þegar borið fram við þessa umræðu, 3. umr., til ráðherra Samfylkingarinnar, í ljósi þeirra sjónarmiða sem komið hafa frá stéttarfélögunum, Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja og Bandalagi háskólamanna, við hinni umdeildu 3. gr. frumvarpsins um að fella niður auglýsingaskylduna. Þá höfum við óskað eftir að fá svar, annaðhvort frá formanni Samfylkingarinnar eða staðgengli, félagsmálaráðherra sem ráðherra vinnumarkaðsmála eða staðgengli, eða einhverjum öðrum forustumönnum Samfylkingarinnar, við eftirfarandi spurningu: Boða þau vinnubrögð sem hér eru viðhöfð upphafið að samskiptamáta við stéttarfélögin sem núverandi ríkisstjórn með Samfylkinguna innan borðs hyggst ástunda? Þetta eru spurningar sem mér finnst mikilvægt að fá svör við. Hér hafa komið fram sjónarmið þar sem dregið er í efa að niðurfelling auglýsingaskyldunnar muni sérstaklega bitna á konum en það eru þau sjónarmið sem sérstaklega er haldið fram í málatilbúnaði stéttarfélaganna. Þá hlýtur maður að spyrja sig að því: Telja þingmenn sem eru sömu skoðunar að það sé ekkert til í þeim sjónarmiðum og þeim málflutningi sem stéttarfélögin hafa uppi í þessu efni? Telja þeir þingmenn að stéttarfélögin vaði reyk í þessu efni? Ég tel að svo sé ekki. Ég tel að stéttarfélögin viti giska vel hvað þau eru að tala um þegar þau tala um málefni eins og auglýsingar á störfum. Þetta eru stéttarfélög sem hafa unnið mikið og lengi og gott starf í þágu sinna starfsmanna og vita nákvæmlega hvað klukkan slær þegar þau tala um þessi atriði.

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður hefur spurt mig um nokkur atriði varðandi 3. gr. frumvarpsins. Ég vil byrja á að taka það fram að markmiðið með þessari grein er nú síst af öllu það að draga úr möguleikum kvenna til að ná framgangi í Stjórnarráðinu eða bregða fæti fyrir eðlilega þróun í jafnréttisátt á þeim vinnustað. Það er auðvitað alveg fráleitt að gera því skóna. Markmiðið með þessari breytingu er að auka hreyfanleika innan Stjórnarráðsins, gera starfsmönnum kleift að afla sér starfsreynslu á fleiri en einum stað innan Stjórnarráðsins og líta á Stjórnarráðið sem einn og sama vinnustaðinn að þessu leyti til. Ég held að allir geti verið sammála um að það sé til góðs og mér þykir miður hvað búið er að gera mikið veður út af þessu máli. Ég sé það á umsögnum að bæði BSRB og BHM hafa tekið mjög einarða afstöðu gegn þessu. Ég tel að sú afstaða sé á misskilningi byggð. Við munum auðvitað fara yfir þá reynslu sem af þessu fæst, ef þessi frumvarpstexti verður að lögum, og fylgjast með því hvort þetta gefur góða raun eða ekki. Þeirri breytingartillögu sem kemur frá meiri hluta allsherjarnefndar er auðvitað ætlað að koma til móts við gagnrýni sem fram hefur komið á þetta, þannig að forsætisráðherra setji reglur um hvernig haga eigi auglýsingum innan Stjórnarráðsins um laus störf og önnur atriði sem varða þetta mál. Hvenær slíkar reglur taka gildi er ekki ákveðið en vonandi getur það orðið hið fyrsta og eigi síðar en um áramót.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. forsætisráðherra fyrir að láta svo lítið að koma hér í ræðustól og svara þeim spurningum sem til hans er beint þó að það séu ekki fullgild svör. Það er meiri mannsbragur að því, verð ég að segja, en að láta sig algerlega vanta í umræðuna og svara engu sem til er beint eins og á við um hæstv. ráðherra Samfylkingarinnar. Ég held eftir sem áður að það sé full ástæða til að hafa áhyggjur af þessu ákvæði 3. gr. og held að þau sjónarmið sem stéttarfélögin hafa haldið fram í þessu efni eigi fullkomlega rétt á sér. Sérstaklega hefur gagnrýni okkar beinst að því að þessi grein frumvarpsins og þetta ákvæði er ekki tengt öðrum breytingum sem verið er að leggja til með þessu frumvarpi. Hefði verið hægur vandi að spara sér sporin í þessa átt með því að láta þetta ákvæði sérstaklega eiga sig. Það er kannski lengi von, það er ekki enn þá búið að ganga frá þessu sem lögum frá Alþingi. Ég held að ríkisstjórnarmeirihlutinn hefði þó gert betur í því, t.d. í umræðunni í allsherjarnefnd, að koma algerlega til móts við þau sjónarmið sem stéttarfélögin hafa látið fram í þessu máli með því að kippa greininni út en það virðist ekki vera í boði eins og sakir standa.

Herra forseti. Við ræðum frumvarp til laga um Stjórnarráð Íslands og sérstaklega um 3. gr. þess, sem fjallar um hvernig haga skuli mannaráðningum innan Stjórnarráðsins. Það er verið að skapa þá hugsun og hefð að litið verði á Stjórnarráðið sem einn vinnustað og horfa til þess að fólk sem lengi hefur starfað í ráðuneytunum hefur aflað sér reynslu, ekki endilega kannski mikillar háskólamenntunar og hárra gráða, en engu að síður öðlast menntun og reynslu í störfum sínum. Að minni hyggju er með frumvarpinu horft til þessa fólks og því gefið tækifæri á framgangi í starfi. Við höfum orðið vör við að menn horfa mikið á hversu margar gráður og mörg próf menn hafa. Það hefur oft verið á kostnað þeirra sem hafa aflað sér menntunar og reynslu með vinnu sinni og eljusemi í störfum. Við höfum oft horft upp á í slíkt í samfélaginu þegar störf eru auglýst, að þá er oft einhver tekinn utan úr bæ, sem er kannski með einhverja svakalega flotta og glæsilega háskólagráðu og hann á að fá starfið af því að hann telst hæfastur, af því að hann hefur svo mikið af doktorsprófum og slíku. Menn horfa þar með fram hjá þeim aðila sem mikið hefur lagt á sig í vinnu og þjónustu fyrir viðkomandi stofnun, en hann getur því miður ekki komist að af því að hann hefur ekki tilskilin próf eða slíkt að mati ýmissa. En samfélagið er því miður þannig þó við köllum eftir jafnrétti og réttlæti í alls konar stofnunum. Hvernig er það í stjórnmálaflokkum þegar verið er að raða t.d. á lista? Hvernig fara menn í það? Er handraðað, fá flokksfélagar almennt að taka þátt í því hvernig raðað er á listana eða er það fámenn klíka sem ákveður þetta? Auðvitað er gott að þessi umræða skuli fara fram, við eigum náttúrlega að vera vakandi í þessu öllu saman. Hvernig er það þegar fólk er valið í nefndir eða til að vera fulltrúar tiltekins hóps? Það er vandinn sem við stöndum frammi fyrir í þessu samfélagi, þ.e. réttlætið og hvernig á að gera þessa hluti. Fjöldi fólks hefur unnið ákveðinn tíma í ráðuneytunum og sér að það er laus staða. Þá fer viðkomandi að hugsa: Það væri nú gott fyrir mig að komast í þessa stöðu en ég á enga möguleika af því að það eru svona og svona reglur sem ákveða hæfi manna. Þess vegna get ég ekki fengið starfið af því að ég hef bara verið að vinna þessa vinnu. Við verðum líka að horfa á þetta með jákvæðum augum, með tilliti til þeirra sem hafa verið að vinna störfin og hafa lagt hart að sér. Ég geri ráð fyrir því að fólkið sem vinnur í ráðuneytunum hér á landi sé bara venjulegt íslenskt, heiðarlegt fólk og njóti einhver þess að fá flutning í starfi úr landbúnaðarráðuneytinu yfir í viðskiptaráðuneytið eða öfugt þá losnar staða viðkomandi einnig, sem maður gerir ráð fyrir að yrði auglýst. Ekki hugsum við dæmið þannig að allir sem starfa í Stjórnarráðinu eigi eftir að starfa þar til eilífðar, það losna náttúrlega stöður, fólk eldist og hættir að starfa, fer annað o.s.frv. Þetta er ekki lokaður hringur sem einhver einn ráðherra stjórnar þannig að þessi þarna og þessi þarna. Hér er einfaldlega verið að gefa ráðherra heimild, eða þeim sem stjórnar, til að flytja fólk til í starfi á jákvæðan hátt. Ég lít þannig á þetta. Við lögðum reyndar til að bætt yrði við greinina, við frumvarpið, að störfin yrðu auglýst innan Stjórnarráðsins til að fá meira gagnsæi. Auðvitað er best að réttlætið ráði. Við skulum bara skoða það þegar verið er að auglýsa stöður hvar sem er. Svo segja sumir: Af hverju fékk ekki sá hæfasti starfið? Svo fara menn að ræða: Hver er sá hæfasti? Er það sá sem hefur besta prófið? Er það sá sem er búinn að starfa lengst? Er það karl eða er það kona? Svona má lengi spyrja. Ég mun greiða atkvæði með frumvarpinu á þeim forsendum sem ég hef verið talað um. Ég lít á að þetta sé fremur möguleiki fyrir fólk innan ráðuneytisins til að komast áfram og fá jákvæðan framgang frekar en að þetta sé hugsað til þess að hæstv. ráðherra ætli að beita kúgunarvaldi til þess að ráða vini og vandamenn. Það er alltaf hægt að og er ekki hægt að gera það hvort sem er, hvort sem það er auglýst eða ekki?

Frú forseti. Ég held að við út af fyrir sig skiljum alveg sjónarmið háttvirts þingmanns. Vandinn er bara sá að ef þessi sjónarmið eiga við þá eiga þau ekki bara við um Stjórnarráðið heldur um allan opinbera vinnumarkaðinn. Það má þá alveg eins heimfæra þau á allar stofnanir ríkisins út af fyrir sig. Það er það sem menn hafa verið að segja í þessari umræðu. Þetta kann að vera fyrsta skrefið í þá átt að afnema auglýsingaskylduna, ekki bara í Stjórnarráðinu heldur í öllum stofnunum ríkisins. Því hljótum við auðvitað að vara við. Ég held að ef þessi sjónarmið hv. þm. Karls Matthíassonar eiga við þá eigi þau ekki bara við um Stjórnarráðið afmarkað heldur um allan opinbera vinnumarkaðinn.

Ég tek undir orð hv. þm. Árna Þórs Sigurðssonar. Þetta var svona almennt um ráðningar og hæfi. Það má t.d. horfa til þjóðkirkjunnar. Við getum hugsað okkur prest sem hefur þjónað á stað þar sem ekki hefur verið sérstaklega vinsælt að vera prestur, menn sækja t.d. meira í þéttbýli en dreifbýli. Við sjáum það á umsóknum þegar losnar prestsembætti t.d. hér í Reykjavík eða Kópavogi eða í þéttbýlinu, þá sækja mun fleiri um en ef auglýst er úti á landi. Því miður er það bara þannig. Það er bara veruleikinn. Síðan sækir um prestur utan af landi, búinn að vera prestur í 10–15 ár og verið dyggur og trúr í sínum störfum. Svo kemur einhver ungur og nýr með kannski aðeins fleiri próf. Á hann þá að fá embættið eða hinn sem stóð sína plikt og sinnti þjónustu? Um þetta er þetta náttúrlega almennt togstreita og um það hvernig siðferði á að vera hjá okkur. Ég reikna með því að ráðherrarnir sem fá valdið í hendur muni reyna að vera heiðarlegir í sínum störfum. Við stöndum náttúrlega alltaf frammi fyrir því, sem erum alþingismenn. Við tökum stundum þátt í því að hafa áhrif á hver er kosinn í nefnd, í ráð eða eitthvað svoleiðis. Hvernig vinnum við sjálf þegar þannig er valið? Förum við yfir völlinn og segjum: Já, nú ætla ég að vera rosalega faglegur og réttlátur? Eða kemur inn freistingin og segir: Bíddu, þessi er vinur minn og ég ætla að hygla þessum? Þetta er hluti mennskunnar. Við eigum náttúrlega, 

Frú forseti. Mér fundust orð hv. þm. Karls Matthíassonar staðfesta að þetta sé fyrsta skrefið í þá átt að afnema auglýsingaregluna hjá hinu opinbera. Það verður byrjað á Stjórnarráðinu og síðan verður haldið áfram.

Það er reyndar ekki mín meining, hv. þm. Árni Þór Sigurðsson, að þetta sé þannig. Það sem ég vil segja að lokum í sambandi við þetta er að viðbótarákvæðið um að ráðherra setji ákveðnar reglur um málið, hvernig auglýsa skuli innan Stjórnarráðsins, finnst mér mjög jákvætt. En grundvallaratriðið er að þeir sem hafa starfað í ráðuneytunum og staðið sig vel í störfum fái að njóta þess. Þannig skil ég þetta, í staðinn fyrir að þurfa að fara í rosaleg viðtöl, í gengnum ráðningarskrifstofur og ég veit ekki hvað og hvað. Margt fólk veigrar sér orðið við því, í því samfélagi sem við búum í núna, að sækja um störf vegna þess að það þarf að komast í gegnum alls konar síur. Auðvitað á að vera meginmarkmið að störfin séu auglýst enda gerum við ráð fyrir því að það sé reglan. Hins vegar er verið að veita heimild til að það þurfi ekki að auglýsa alltaf. En auðvitað hlýtur það að vera meginreglan að auglýsa. En Vinstri grænir tala eins og eins og verið sé að afnema að það að auglýsa. Áherslan og þunginn hefur verið slíkur á málinu hjá þeim.  En það er nauðsynlegt að fram komi bæði viðhorfin í þessu máli. Það hefur oft verið talað um að 

Herra forseti. Hér á nú að fara að kjósa í nefndir og ráð og þar á meðal í landskjörstjórn og allar yfirkjörstjórnir kjördæmanna. Nú háttar svo til eins og menn vita að óvenjusterkur þingmeirihluti stendur að baki ríkisstjórnar og stjórnarandstaða er fáliðuð en samanstendur af þremur flokkum. Hlutföll leggjast þannig að ríkisstjórnarflokkarnir hafa þingstyrk til þess að ná fjórum mönnum af fimm í allar kjörstjórnir í landinu. Því máli var hreyft við formenn þingflokka stjórnarliðsins að við þessar óvenjulegu aðstæður yrði kannski horft til þess að ástæða gæti verið til í þágu lýðræðis og valddreifingarsjónarmiða, í þágu þess að a.m.k. sem flestir flokkar gætu átt aðild að kjörstjórnum í landinu, til þess að hafa þar fulltrúa, fylgjast með og vera í aðstöðu til að leggja lóð sitt á vogarskálar þess að kosningar færu vel og lýðræðislega fram, að jafna hlutföllin. Það er skemmst frá því að segja að niðurstaðan af því varð sú að tilkynnt var að þingflokkar stjórnarliðsins væru ekki til viðtals um það að jafna eitthvað hlutföll, ekki einu sinni í kjörstjórnum í landinu. Niðurstaðan er sú að stjórnarflokkarnir fá fjóra af fimm fulltrúum í allar kjörstjórnir kjördæmanna og í landskjörstjórn og eru þar af leiðandi heldur með yfirvigt en hitt ofan á hinn sterka meiri hluta í kjörstjórnunum, með fjóra af fimm, 80%, af fulltrúunum. Þetta er umhugsunarefni í ljósi þeirra aðstæðna sem hér eru uppi og í ljósi þess að a.m.k. í orði kveðnu hafa nú flestir flokkar uppi mikla lýðræðisást í málflutningi sínum og telja mikilvægt að tryggja framgang lýðræðisins og hafa skilning á þeim sjónarmiðum að í vissum tilvikum sé þessa gætt þegar ekki á nú einu sinni að þurfa að óttast að flokkspólitískur ágreiningur kalli á að hlutföllum sé fylgt til hins ýtrasta við skipan í nefndir eða stjórnir af þessu tagi. En þessa sér nú ekki stað, a.m.k. ekki í þessu tilviki. Ég tel það nokkurt umhugsunarefni að á næsta kjörtímabili skuli þessir hlutir verða þannig að tveir af þremur flokkum sem eiga fulltrúa á Alþingi og eru í stjórnarandstöðu muni ekki eiga þess kost að eiga aðild að einu sinni kjörstjórnum í landinu. Bæði ætti þá að hugleiða hvort ekki væri réttara að breyta lögum og tryggja að fulltrúar allra flokka ættu ætíð sæti í kjörstjórnum og/eða þá að reyna að stuðla að því að til valda komist þingmeirihluti á komandi árum sem hafi meiri skilning á grunnforsendum og 

Háttvirtir alþingismenn. Sumarþingi er senn lokið. Þetta þing hefur verið nokkru lengra en tvö undanfarin sumarþing, enda ný ríkisstjórn tekin við sem hefur þurft að leggja ýmis mál fyrir Alþingi. Átta frumvörp urðu að lögum á þessu þingi og tvær þingsályktunartillögur voru samþykktar. Nú í lok þinghaldsins þakka ég þingmönnum ánægjulegt og gott samstarf þennan tíma. Skrifstofustjóra og starfsfólki Alþingis þakka ég alla aðstoð. Þann tíma sem ég hef gegnt starfi þingforseta hafa augu mín opnast enn betur fyrir því að ýmislegt má bæta í aðstöðu þingmanna og starfsháttum þingsins. Ég mun huga að þeim málum yfir sumarmánuðina og móta tillögur í þeim efnum að höfðu samráði við alla þingflokka og ríkisstjórn. Ég óska þingmönnum og starfsfólki ánægjulegra sumardaga og vænti þess að við hittumst öll heil á ný er Alþingi kemur saman í haust.

Hæstv. forseti. Fyrsta þing að afloknum alþingiskosningum er alltaf sérstakt. Nýir alþingismenn hafa bæst í hópinn og því til viðbótar hefur ný ríkisstjórn tekið við landstjórninni. Ríkisstjórnin hefur óvenjulega mikinn meiri hluta að baki sér í þinginu að þessu sinni. Við slíkar aðstæður er hlutverk stjórnarandstöðunnar sérlega mikilvægt og undirstrikar nauðsyn þess að vel sé búið að stjórnarandstöðunni til að hún geti rækt hlutverk sitt sómasamlega. Í reynd er það svo að það kemur fyrst og fremst í hlut stjórnarandstöðunnar að halda uppi þinglegu eftirliti með gjörðum ríkisstjórnarinnar. Við munum gera okkur far um að standa undir þessari ábyrgð og veita meiri hlutanum nauðsynlegt aðhald um leið og við munum styðja þau mál sem til bóta horfa fyrir landsmenn. Ég þakka nýkjörnum forseta ágæta samvinnu á þessu vorþingi og vænti áframhaldandi góðs samstarfs við hann á komandi þingi. Ég óska honum og fjölskyldu hans, þingmönnum öllum og starfsfólki Alþingis góðs sumars og þess að við hittumst öll heil að loknu sumarhléi. Ég bið hv. þingmenn að taka undir orð mín og óskir með því að rísa úr sætum. - 
            

Ég þakka hv. 10. þm. Suðvest., Siv Friðleifsdóttur, fyrir hlý orð og góðar óskir í minn garð og minnar fjölskyldu og hv. þingmönnum fyrir að taka undir þau orð með því að rísa úr sætum. Ég endurtek þakkir mínar og óskir til hv. þingmanna og alls starfsfólks Alþingis.

„Forseti Íslands gjörir kunnugt: Að ég, að tilskildu samþykki Alþingis, veiti forsætisráðherra umboð til þess að fresta fundum Alþingis, 134. löggjafarþings, frá 12. júní 2007 eða síðar, ef nauðsyn krefur, til septemberloka. Gjört á Bessastöðum, 12. júní 2007. Ólafur Ragnar Grímsson. Geir H. Haarde. Forsetabréf um frestun á fundum Alþingis.“ Samkvæmt þessu umboði og með vísan til samþykkis Alþingis lýsi ég hér með yfir því að fundum Alþingis, 134. löggjafarþings, er frestað. Ég óska hv. alþingismönnum og starfsmönnum þingsins svo og landsmönnum öllum allra heilla.