Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Sjávarútvegsráðherra (Halldór Ásgrímsson) Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um lögbókandagerðir, en það sem er átt við er það sem oftast er kallað notarialgerðir. Það orð mun vera komið úr lögum um verndun fornmenja frá 1907, en þar er átt við þann embættismann sem einnig hefur verið kallaður notarius publicus. Frv. þetta er fylgifrv. með frv. til laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði þó að það sé ekki í sjálfu sér algjörlega bundið því. Það var lagt fram á síðasta þingi og er endurflutt hér. Frv. er nýsmíði að því leyti að það hefur vantað almennar reglur um lögbókandagerðir. Þetta kemur skýrt fram í grg. með frv., en lögbókandagerðanna er getið í ýmsum sérákvæðum laga. Með frv. eru gerðar tillögur um almennar verklagsreglur um framkvæmd þessara athafna og að mati þeirra sem best þekkja til er um að ræða brýna þörf að bæta úr í þessu efni. Ákvæði frv. eru ítarlega skýrð í grg. og tel ég ekki ástæðu til þess að endurtaka það hér í framsögu en vil leggja til að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. allshn.

Flm. (Sólveig Pétursdóttir) Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um breytingu á lögum nr. 75 frá 1981, um tekjuskatt og eignarskatt, með síðari breytingum. Meðflm. mínir eru Salome Þorkelsdóttir, Egill Jónsson, Guðmundur Ágústsson, Guðmundur H. Garðarsson, Halldór Blöndal, Júlíus Sólnes og Þorv. Garðar Kristjánsson. 1. gr. frv. hljóðar svo, með leyfi virðulegs forseta: ,,2. málsl. 2. mgr. A-liðar 68. gr. laganna, sbr. 8. gr. laga nr. 97/1988, orðist svo: Sá persónuafsláttur, sem þá er enn óráðstafað, fellur niður nema um sé að ræða óráðstafaðan persónuafslátt annars hjóna, sem skattlagt er samkvæmt ákvæðum 63. gr., og skal þá óráðstafaður hluti persónuafsláttar annars makans bætast við persónuafslátt hins.`` Og 2. gr. frv. hljóðar svo: ,,Lög þessi öðlast þegar gildi og koma til framkvæmda við staðgreiðslu gjalda á árinu 1990 og við álagningu tekjuskatts og eignarskatts á árinu 1991 af tekjum ársins 1990 og eignum í lok þess árs.`` 1. gr. frv. er aðeins hluti af 2. mgr. A-liðar 68. gr., en hún hljóðar þannig óbreytt í heild sinni: ,,Nemi persónuafsláttur skv. 1. mgr. hærri fjárhæð en reiknaður tekjuskattur af tekjuskattsstofni skv. 1. málsl. 1. mgr. 67. gr. skal ríkissjóður leggja fram fé sem nemur allt að þeim mun og skal því ráðstafað fyrir hvern mann til greiðslu útsvars hans á álagningarárinu og því sem þá kann að vera óráðstafað til greiðslu eignarskatts hans á álagningarárinu. Sá persónuafsláttur sem þá er enn óráðstafað fellur niður nema um sé að ræða óráðstafaðan persónuafslátt annars hjóna sem skattlagt er samkvæmt ákvæðum 63. gr. og skulu þá 80% af óráðstöfuðum hluta persónuafsláttar annars makans bætast við persónuafslátt hins. Nemi þannig ákvarðaður persónuafsláttur síðarnefnda makans í heild hærri fjárhæð en reiknaður skattur af tekjuskattsstofni hans skv. 1. tölul. 1. mgr. 67. gr. skal ríkissjóður leggja fram fé sem nemur allt að þeim mun til að greiða útsvar hans á álagningarárinu og því sem þá kann að vera óráðstafað til greiðslu eignarskatts hans á álagningarárinu. Sá hluti persónuafsláttar sem þá verður enn óráðstafað fellur niður.`` Í upphafi grg. með frv. segir, með leyfi virðulegs forseta: ,,Með frv. þessu er lögð til sú breyting á ákvæðum laga um tekjuskatt og eignarskatt að persónuafsláttur verði að fullu millifæranlegur milli hjóna. Samkvæmt gildandi lögum er millifærsla takmörkuð við 80% af þeim hluta afsláttarins sem annar maki nýtir ekki. Af þessari takmörkun leiðir að verulegur mismunur verður í skattlagningu heimila eftir því hvernig tekna er aflað, hvort einungis annað hjóna aflar allra teknanna eða þeirra er aflað með vinnu beggja. Getur munað verulegum fjárhæðum í álögðum gjöldum. Sem dæmi má nefna að samkvæmt núgildandi álagningarreglum eru skattleysismörk hjóna eða tveggja einstaklinga sem báðir afla tekna á árinu 1989 1.134.627 kr. en hjá hjónum þar sem einungis annað aflar teknanna 1.021.066 kr., eða 113.461 kr. lægri mörk í síðara dæminu. Í skattgreiðslum er munurinn 42.820 kr. þeim síðarnefndu í óhag. Staða og réttindi heimavinnandi fólks hafa að undanförnu verið nokkuð í brennidepli. Í því sambandi hefur verið sýnt fram á ýmiss konar mismunun gagnvart þeim fjölskyldum sem háðar eru því að annað hjónanna afli tekna en hitt sé heimavinnandi. Hlýtur það að vera andstætt þeirri fullyrðingu sem oft heyrist í þjóðmálaumræðunnni að fjölskyldan sé hornsteinn þjóðfélagsins og standa beri vörð um hagsmuni hennar.`` Þess má geta að sú fjárhæð sem hér er nefnd í grg., 42.820 kr., er 37,74% af 113.461 kr. sem er hinn skattalegi mismunur. Þetta er föst skattaprósenta og munurinn helst því óbreyttur allan skattstigann og sést m.a. glögglega á yfirliti frá Þjóðhagsstofnun sem ég fékk í hendur dags. 10. febr. 1989, en þar er borið saman núverandi kerfi og breytt kerfi sem þetta frv. hefur í för með sér. En meðalpersónuafsláttur er 18.200 kr. á mánuði hjá hjónum. Enn fremur vil ég taka það fram að þótt hér sé einungis rætt um hjón á þetta ákvæði einnig við um sambúð sem fullnægt hefur ákveðnum skilyrðum, svo sem að sambúð hafi staðið í tvö ár, parið eigi saman barn eða konan sé þunguð um áramót. Það eru margir sem hafa áhyggjur af stöðu hjónabandsins í dag, þar á meðal kirkjunnar menn. Sem dæmi get ég nefnt að á kirkjuþingi 1986 var samþykkt að fela kirkjuráði að láta kanna hvort vegið sé að hjónabandinu í íslenskri skattalöggjöf. Ef svo væri, að finna þá leiðir til úrbóta í samráði við þau stjórnvöld sem unnið gætu að framgangi slíks réttlætismáls. Mál þetta var nr. 28 á þinginu og fylgdi því greinargerð með útreikningum á sköttum einhleypinga, hjóna og sambúðarfólks. Í þessari greinargerð sagði enn fremur: ,,Á hátíðarstundum er talað um hjónabandið sem hornstein þjóðfélagsins, en með skammsýnni og óréttlátri skattalöggjöf er hægt að rífa þennan hornstein og þá hrynur húsið.`` Í þessu sambandi má einnig nefna grein eftir Sigurð Snævarr hagfræðing sem birtist í tímaritinu Mannlífi í júní 1987 undir heitinu ,,Grafið undan hornsteininum``. Í þessari grein rekur höfundur m.a. helstu réttindi sem einstæðir foreldrar njóta umfram hjón og telur að vegið sé að hornsteinunum. Enn fremur vitnar hann í grein eftir dr. Sigurð B. Stefánsson sem birtist í Vísbendingu í október 1986, en þar segir m.a. að álagning tekjuskatts þurfi að vera hlutlaus gagnvart því hvort einstaklingar eru í hjónabandi eða sambúð eða ekki og hún þurfi einnig að vera hlutlaus gagnvart því hvort annar eða báðir aðilar vinni utan heimilis eða ekki. Það er einnig ítrekað í grg. með framlögðu frv. að það sé í rauninni skylda löggjafans að sjá til þess að skattar séu lagðir á eftir almennum efnislegum mælikvarða og vissri jafnræðisreglu þannig að skattþegnum sé ekki mismunað óeðlilega. Það virðist ljóst að mjög margir eru á þeirri skoðun og telja það mikið réttlætismál að skattaálagning á heimili eigi eingöngu að ráðast af tekjum og ekki eigi að skipta máli hvort annað eða bæði hjónin afla þeirra. Að öðrum kosti muni það vega að hagsmunum fjölskyldunnar. Um þetta mál hefur einnig verið rætt á hinu háa Alþingi og hafa hv. þm. nokkuð látið sig mál þetta varða, enda þótt í mismunandi mæli sé. Ýmis frumvörp og þingsályktunartillögur hafa þó verið lögð fram. Sem dæmi má nefna tillögu til þingsályktunar um jöfnun á skattbyrði hjóna, 171. mál á 107. löggjafarþingi 1984, en 1. flm. var Magnús H. Magnússon, þáv. þm. Alþfl. Meðflm. voru hæstv. núv. ráðherrar Jóhanna Sigurðardóttir og Jón Baldvin Hannibalsson og hv. þm. Kjartan Jóhannsson og enn fremur hv. þm. Karvel Pálmason og Eiður Guðnason sem báðir eiga sæti hér í hv. Ed. Tillagan hlaut ekki afgreiðslu en hljóðaði svo, með leyfi virðulegs forseta: ,,Alþingi ályktar að fela fjármálaráðherra að undirbúa breytingu á lögum um tekju- og eignarskatt sem feli í sér að skattbyrði hjóna verði jöfn hvort sem annað þeirra eða þau bæði vinna fyrir tekjum. Taka skal sérstakt tillit til þess ef verulegur kostnaður hlýst af því að hjónin vinna bæði utan heimilis.`` Í grg. með till. sagði enn fremur: ,,Það er óverjandi að hjón þar sem annar makinn treystir sér ekki til að vinna utan heimilisins, t.d. vegna fjölda barna, vegna veikinda eða vegna umönnunar aldraðs fólks eða sjúks, skuli greiða mun hærri skatta af sömu tekjum en hjón sem bæði vinna utan heimilis. Í þessum tilvikum sparar heimavinnandi maki því opinbera oft mikið fé í stofn- og rekstrarkostnað barnaheimila, heilbrigðisstofnana og dvalarheimila aldraðra. Í stað þess að meta þetta starf að verðleikum er fólkinu refsað með hækkun tekjuskatts.`` Í grg. með frv. sem hér er fram lagt er einnig skýrt frá tillögu sem Jóhanna Sigurðardóttir flutti ásamt fleirum árið 1986 á 109. löggjafarþingi, 54. máli, um réttarstöðu heimavinnandi fólks. Þessi tillaga hljóðaði svo, með leyfi virðulegs forseta: ,,Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að láta meta þjóðhagslegt gildi heimilisstarfa og gera úttekt á hvernig félagslegum réttindum og mati á heimilisstörfum er háttað samanborið við önnur störf í þjóðfélaginu. Skulu niðurstöður og tillögur til úrbóta liggja fyrir Alþingi eigi síðar en við upphaf næsta þings.`` Í grg. með tillögunni er bent sérstaklega á þennan skattalega mismun á hjónum, nánar tiltekið í 2. mgr. 4. tölul. svo sem tekið er fram í grg. með þessu frv. hér, en í þessari grein segir: ,,Heimavinnandi fólk situr ekki við sama borð og aðrir þegnar þjóðfélagsins hvað varðar skattlagningu og lýsir það sér m.a. í því misrétti að heimili með eina fyrirvinnu ber hærri skatta en þar sem tekjur heimilisins eru afrakstur vinnu tveggja.`` Þessi tillaga var ekki afgreidd úr þingnefnd en hlaut hins vegar jákvæðar undirtektir frá mörgum aðilum utan þings, m.a. Bandalagi kvenna í Reykjavík og Jafnréttisráði. Eins og áður segir var 1. flm. þessarar tillögu núv. hæstv. félmrh., en hún hefur nú nýverið skipað nefnd sem ætlað er að kanna réttarstöðu heimavinnandi fólks. Ég tel það gott mál og vona að nefndin finni leiðir til úrbóta. Hér er þó um mjög víðtækt verkefni að ræða og gera má ráð fyrir að slík könnun taki nokkurn tíma. Hins vegar mun ekki þörf á könnun á því máli er þetta frv. tekur á því að hér er um sýnilega mismunun að ræða í ákvæðum skattalaga. Það er þó rétt að geta þess hér að við umræður um þetta efni hafa komið fram mótbárur, m.a. á þeirri forsendu að makinn sem teknanna aflar fái afslátt á tekjuskatti sínum vegna þess að hann er með heimavinnandi á framfæri sínu í stað þess að skoða hvern einstakling í lögum, karl eða konu, sem fjárhagslega sjálfstæðan skattaðila. Þetta virðist m.a. skoðun fulltrúa Kvennalistans og kemur m.a. fram í umræðum hjá fyrrv. hv. þm. Kvennalistans Sigríði Dúnu Kristmundsdóttur er frv. um staðgreiðslukerfi skatta var lagt fyrir 109. löggjafarþing. Hún segir m.a. við það tækifæri, með leyfi virðulegs forseta: ,,Eins og ég hef hér til talið brýtur þessi samsköttunarregla í bága við sérsköttunarreglu skattalaganna og er í rauninni makalaus óvirðing við fjárhagslegt sjálfstæði tekjulægri eða tekjulausa makans, í flestum tilfellum heimavinnandi kvenna. Fjárhagslegt sjálfstæði allra einstaklinga án tillits til kynferðis og hjúskaparstöðu er grundvallaratriðið í þeirri viðleitni að tryggja jafnrétti karla og kvenna hér á landi og því ber að virða það í skattalögum sem og öðrum lögum.`` E.t.v. má færa einhver rök fyrir þessu sjónarmiði. Þó get ég ekki séð, né heldur mínir meðflm., að þetta skattalagaákvæði breyti nokkru um jafnréttisbaráttu til eða frá. Það eru jafnréttislög í gildi í þessu þjóðfélagi og markviss framkvæmd þeirra hefur væntanlega miklu meiri áhrif á jafnstöðu kynjanna en skerðing á frelsi hjóna til þess að ráða því sjálf hvernig tekjuöflun til heimilisins er háttað. Það er auk þess ekki rétt að mínu mati að tala einungis um konur sem séu á framfæri eiginmannsins og finnst mér ákveðin lítilsvirðing í því fólgin, auk þess að nú virðast karlar vera orðnir heimavinnandi í einhverjum mæli og er það bæði sjálfsagt og eðlilegt að makar skipti þannig með sér verkum. Sem betur fer virðast feður nú vera að gera sér enn betur grein fyrir ábyrgð sinni sem uppalendur enda hnígur öll réttarþróun í þá átt. Í þessu sambandi má benda á ákvæði síðustu barnalaga þar sem m.a. var lögfestur jafn réttur foreldra og óskilgetins barns til forsjár og umgengni. Þar að auki bera hjón gagnkvæma framfærsluskyldu samkvæmt lögum nr. 20/1923, um réttindi og skyldur hjóna, og þau eiga sameiginlegan og jafnan rétt yfir eignum heimilisins. Þessar eignir koma þannig til helmingaskipta ef skilnaður verður. Það má því segja að löggjafarvaldið hafi mjög fljótlega séð nauðsyn þess að tryggja fjárhagslegt sjálfstæði maka en eins og hv. þm. er kunnugt um er slíku fyrirkomulagi ekki til að dreifa í mörgum löndum. Þá hefur því einnig verið haldið fram, m.a. af hálfu fulltrúa Kvennalistans, að í stað þessa skattaákvæðis gæti heimavinnandi notið persónuafsláttarins í auknum greiðslum barnabóta. Þessi rök standast ekki að mínu mati vegna þess að þá yrði hér áfram um mismunun að ræða en bara með öfugum formerkjum. Skýringin felst í því að hjón og sambúðarfólk fá jafnháar barnabætur alveg án tillits til þess hvort bæði eru útivinnandi eða ekki. Ef þessu ætti að breyta á þann hátt að heimavinnandi fengi hærri barnabætur leiddi það fyrirkomulag ekki einungis til skattalegrar mismununar heldur yrði einnig um að ræða mismunun gagnvart hagsmunum barna eftir því hvernig heimilishögum þeirra væri háttað. Þess má reyndar geta að einstæðir foreldrar hafa fengið mun hærri barnabætur og enda þótt ýmsir hafi orðið til að gagnrýna það má leiða að því rök að ákveðin sanngirni búi þar að baki. Hitt er svo annað mál að frv. er engan veginn ætlað að stuðla að því að konur séu aftur reknar inn á heimilin eins og einhverjir gætu hugsanlega tekið til orða. Engin rök hníga að því að slíkar afleiðingar megi sjá fyrir. Þvert á móti er það haft að leiðarljósi að einstaklingsfrelsi sé jafnrétti í reynd en hjónaband er m.a. fjárfélag tveggja sjálfstæðra einstaklinga. Aftur á móti má leiða að því rök að þeim sem vilja vera heimavinnandi, t.d. við umönnun ungra barna, sé fremur ýtt út á vinnumarkaðinn með slíkri skattalegri mismunun. Það má enn fremur leiða að því rök að efnahagsaðgerðir hæstv. ríkisstjórnar hafi slíkt enn frekar í för með sér þar sem nú þarf m.a. hærri tekjur til að borga hærri skatta en samt skal dregið úr yfirvinnu um leið og kaupmáttur rýrnar og vofa atvinnuleysis blasir við. Samkvæmt könnun Félagsvísindastofnunar um kjör Íslendinga í árslok 1988 kemur berlega í ljós að mjög margar konur eru í hlutastarfi en karlar hins vegar fullvinnandi. Af þessari skýrslu má einnig ráða að um leið og vinnutími þeirra sem eru í fullu starfi hefur styst virðist vinnutími í hlutastörfum hafa aukist. Þetta er hægt að túlka á þann hátt að breytingarnar í þjóðfélaginu þýði aukna vinnu hjá konum sem þrengir þá meira að þeirra hag og barnanna sérstaklega þegar það er haft í huga að ekki fjölgar að sama skapi vistunarúrræðum fyrir börnin. Afleiðingin getur því orðið sú að börn fara að vera í meira og minna mæli ein og eftirlitslaus og því miður hafa stjórnvöld eða aðilar vinnumarkaðarins ekki komið nægjanlega til móts við þarfir útivinnandi kvenna þótt báðir foreldrar beri að sjálfsögðu þá ábyrgð. Nú hafa skátar og Lionshreyfingin haft forgöngu að því hjá stórum hópi grunnskólabarna að kenna þeim að sjá um sig sjálf alveg á eigin spýtur. Það er vissulega lofsvert framtak og vafalaust er þörfin mikil. Sú spurning hlýtur þó að vakna hvort við séum nú að viðurkenna, bæði fyrir okkur sjálfum og sem opinbera stjórnvaldsstefnu, að börn fái kannski ekki lengur að vera börn. Ég vona ekki. Hvað sem því líður getur það ekki verið rétt að fólki sé refsað skattalega fyrir að vera heimavinnandi og ég beini þeim tilmælum til hv. þm. að þeir íhugi þetta mál vandlega. Í athugasemdum um 2. gr. frv. segir: ,,Samkvæmt þessu ákvæði kemur hið nýja fyrirkomulag ekki til framkvæmda fyrr en á næsta tekjuári. Verður að ætla að slíkur frestur sé það ríflegur að hið opinbera geti aðlagast breyttum aðstæðum að þessu leyti.`` Það er því ekki ætlunin að þetta mál komi til framkvæmda strax heldur fái fjármálayfirvöld hér góðan aðlögunartíma. Frv. er flutt af öllum sjálfstæðismönnum í þessari deild enda í fullu samræmi við stefnuskrá Sjálfstfl. þar sem segir: ,,Skattareglur verði þannig að skattbyrði heimilisins fari ekki eftir því hvernig fyrirvinnur þess skipta með sér verkum við öflun tekna.`` Báðir fulltrúar Borgfl. eru hér einnig meðflm., en þess ber að geta að fulltrúar allra hinna stjórnmálaflokkanna þáðu ekki boð um slíkt. Hæstv. forseti, ég hef nú lokið máli mínu. Um frekari rök fyrir þessu frv. vísa ég til grg. Að umræðu lokinni legg ég til að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.

Guðmundur Ágústsson Virðulegi forseti. Ég er einn af meðflm. að frv. Ég tel að efni þess sé mikið réttlætismál fyrir heimavinnandi fólk eða þann sem er á heimilinu hvort sem hann kallast karl eða kona og þær fjölskyldur sem hafa valið það form að annar makinn sé heima. Í nýafstöðnum stjórnarmyndunarviðræðum lögðum við borgaraflokksmenn áherslu einmitt á þetta atriði að persónufrádráttur yrði 100% og samkvæmt útreikningi Þjóðhagsstofnunar og hagdeildar fjmrn. er þarna um 500 millj. að ræða sem ég taldi raunar að væri miklu hærri fjárhæð, en þetta er niðurstaða beggja þessara stofnana. Raunar áætlaði hagdeildin 300--500 millj. en Þjóðhagsstofnun 500 millj., þannig að ekki er þarna um þær fjárhæðir að ræða að réttlætt geti þennan mismun. Þá vildi ég koma inn á að á árinu 1987 sat milliþinganefnd um endurskoðun á lögum um staðgreiðslu skatta. Þar voru allir nefndarmenn sammála um að persónufrádrátturinn ætti að vera millifæranlegur 100% á milli maka en þáv. fjmrh. taldi ekki stætt á þessu og breytti frv. sem kom frá nefndinni á þann veg að það yrðu ekki nema 80%. Í mínum huga er þarna verið að lögfesta mismunun, að fólki er ekki gert jafnhátt undir höfði eftir því hvaða hátt fólk velur að hafa á í sinni sambúð, hvort báðir aðilarnir vinna úti eða hvort annar aðilinn vinnur úti og hinn er þá oftast að gæta barna fjölskyldunnar sem í mörgum tilvikum er ekki aðeins gott fyrir börnin sjálf, heldur sparar þjóðfélaginu og þá oft og tíðum sveitarfélögunum stórar fjárhæðir í formi dagvistunargjalda og fleira. Þetta vildi ég að kæmi fram og ég er mjög ánægður með það að hv. 8. þm. Reykv. skyldi leggja fram þetta frv. Ég hafði raunar hugsað út í það að gera það sjálfur, en varð því mjög feginn þegar ég sá þetta frv. og þakka þm. fyrir að leyfa mér að vera á frv. En eins og ég sagði er þetta í mínum huga mikið réttlætismál og ég tel að Alþingi eigi virkilega að taka afstöðu til þess en ekki eins og verið hefur, óháð öllu fordæmi og óháð öllu sem áður hefur verið rætt um. Þetta er mikið hagsmunamál fyrir einmitt þær fjölskyldur sem hafa valið það að annar makinn skuli vera heima og það er ekki af fjárhagslegum forsendum sem þetta er oft að annar makinn sé heima heldur er þetta oft af neyð og því að dagvistarrými eru ekki fyrir hendi og fleira mætti telja til í því sambandi. En ég sem sagt styð frv. enda er ég einn af meðflm.

Karvel Pálmason Virðulegi forseti. Ég dreg enga dul á það að hér er vissulega réttlætismál á ferðinni, og ég hef í sjálfu sér ekki breytt neinni skoðun frá því að ég stóð að flutningi slíkrar tillögu fyrir nokkru síðan. Ég er meira að segja þeirrar skoðunar að það eigi að gera ráðstafanir til þess að annar maki geti verið heima á sömu réttindum og hinn, nánast með lögbindingu. Ég tel að sú þjóðfélagsþróun sem hefur farið vaxandi, að stofna til dagheimila og slíkra hluta, að mínu viti um of, sé til þess fallin að breyta þjóðfélagsmynstrinu til hins verra. Það er vissulega svo og ég hef aldrei dregið dul á það að móðurhlutverkinu verður aldrei sinnt á dagvistunarstofnunum og það á að sjálfsögðu að gera ráðstafanir til þess að þjóðfélagið geti byggt á gömlum merg þess uppeldis sem það hefur þróað í gegnum árin og það eigi að verða til þess að hlúa að heimilishaldinu eins og best verður á kosið. Nú skal ég ekkert um það segja hvað slíkir hlutir sem hér er gert ráð fyrir kosta. Ég heyrði að hv. þm. Guðmundur Ágústsson nefndi 500 millj. Mér sýnist á grg. að sagt sé 500--700 millj. af Þjóðhagsstofnun. Það skiptir út af fyrir sig ekki meginmáli, en auðvitað verða menn líka að horfa til þess með hvaða hætti á að taka þessa peninga sem hér er um að ræða. Ég er ekki að segja að það sé ekki hægt. Það má auðvitað gera með ýmsum hætti, en menn verða líka að horfa til þess hlutar að eins og auðvitað er nefnt hér, bæði í grg. og í framsögunni, segir aukin skattheimta til sín og hefur sagt til sín, bæði í tíð núv. ríkisstjórnar og gerði líka í tíð fyrrv. ríkisstjórnar, muni ég rétt, og ekkert síður að mínu viti. Ég vildi sem sagt ítreka það að ég hef á engan hátt breytt skoðun minni í þessum efnum og tel að nauðsynlegt sé af þjóðfélagsins hálfu að tekið sé til hendinni í því að gera hvorum makanum sem er heimavinnandi kleift að sinna því hlutverki sem ég tel að sé skynsamlegast fyrir þjóðfélagið.

Salome Þorkelsdóttir Hæstv. forseti. Eins og fram hefur komið er ég meðflm. að þessu frv. og þarf þar af leiðandi ekki að hafa hér langt mál eða bæta við þau ítarlegu rök sem fram komu í framsöguræðu 1. flm., hv. 8. þm. Reykv., hér áðan. Það má segja að það sé tiltölulega stutt síðan staða heimavinnandi húsmæðra fór að fá einhverja umfjöllun í opinberri umræðu. Kannski er skýringa að leita í því að húsmæður hafa verið hinn þöguli hópur í þjóðfélaginu sem gerir ekki kröfur fyrir sjálfan sig. En nú eru breyttir tímar eins og svo oft heyrist þegar hagsmuni fjölskyldunnar ber á góma og þjóðfélagið þarf að aðlaga sig þessum breyttu högum fjölskyldunnar í þjóðfélaginu. Það mætti nefna ýmis dæmi um hvernig réttur heimavinnandi húsmóður er fyrir borð borinn. Ég nefni fyrst og fremst húsmóður vegna þess að til skamms tíma hafa það fyrst og fremst verið þær sem eru heimavinnandi þó að það sé nú að verða breyting á slíku og jafnvel mætti fara að tala um heimavinnandi maka því að það getur eins verið faðirinn sem velur það að vera heima. En sú staðreynd blasir við að t.d. við skilnað hefur heimavinnandi húsmóðir engin lífeyrisréttindi. Lífeyrisréttur maka fylgir honum við skilnaðinn og nú er þetta orðið stórt vandamál og mikið hagsmunamál vegna þess hve skilnuðum hefur fjölgað. Ég lít svo á að það breyti engu um jafnréttisbaráttu að leiðrétta það sem hér er á ferðinni samkvæmt þessu frv. Þetta er réttlætismál og ég hef litið svo á að 80% reglan hafi aðeins verið áfangi á réttri leið og skv. 2. gr. frv. er fyrirvarinn svo góður til að undirbúa þessa framkvæmd ef vilji er fyrir hendi hjá þeim sem nú ráða hér ferðinni að það ætti ekki að verða stórt vandamál með því að huga að því í tíma. Eins og ég sagði áðan er orðið réttlætismál vegna breyttra þjóðfélagshátta að refsa ekki þeim heimilum skattalega sem velja þá leið að annar aðilinn sé heimavinnandi.

Valgerður Sverrisdóttir Hæstv. forseti. Ég er ekki meðflm. að þessu frv. eins og fram hefur komið þó að mér hafi verið boðið upp á það. En það þýðir ekki að mér finnist þetta slæmt mál. Ég verð hins vegar að segja að það kemur mér svolítið á óvart að hv. 8. þm. Reykv. skuli ekki hafa nýtt sér það þegar hún var í stjórnaraðstöðu að koma með þetta mál fram frekar en núna þegar hún er aftur á móti í stjórnarandstöðu. En það sem gerði það að verkum að ég ákvað að leggja hér nokkur orð í belg voru orð hv. 3. þm. Vestf. Mér fannst þau koma nánast aftan úr grárri forneskju því eins og ég skildi hann taldi hann vera það æskilegasta að konan væri bara heima og passaði börnin.

Manninn.

Við þurfum ekkert að tala um það. Karlarnir fara ekkert inn á heimili til að passa börnin á meðan konan vinnur utan heimilis. Þetta varð til þess að ég varð að segja hér nokkur orð. Nú er ég ekki að segja að það sé óæskilegt og það sé miður að konan sé tímabundið inni á heimilinu og gæti sérstaklega ungra barna, en mér finnst það ekki vera neitt til að stefna sérstaklega að. Það er nefnilega þannig að þegar karlmenn eru að tala um þessi mál hafa þeir allt of litla þekkingu á málinu til þess að geta tjáð sig. Þeir hafa nefnilega ekki prófað að vera húsmæður.

Það geta þeir.

Ég nánast þori að fullyrða að hv. 3. þm. Vestf. hefur aldrei upplifað að vera húsmóðir í lengri tíma.

Ég get ekki verið kona.

Það hef ég gert. Þú getur verið húsmóðir alveg eins og konur geta verið þingmenn.

Ég veit það ekki.

Jæja, en ég get bara sagt að eftir að hafa prófað að vera ,,bara húsmóðir``, eins og maður leyfir sér að segja, um tíma með ung börn þori ég að fullyrða að ég var verri móðir á þeim tíma en ég er þegar ég vinn við skulum segja hæfilega mikið utan heimilis. Ég get viðurkennt að það að vera þingmaður þýðir það að vinna er of mikil utan heimilis. Þess vegna er það ekkert til þess að sækjast sérstaklega eftir eða stefna að að konurnar séu eingöngu inni á heimilunum og gæti barna sinna, enda er það orðið svo nú á tímum að fólk á ekki það mörg börn að það sé full vinna nema þá rétt meðan þau eru kornabörn að annast þau eingöngu og þess vegna finnst mér að það sem við hljótum að stefna að sé að það sé nóg dagvistarrými fyrir börn þannig að bæði móðir og faðir geti unnið utan heimilis og það æskilegasta er að þau skipti störfunum á heimilinu jafnt á milli sín, en því miður er það ekki það sem við sjáum fyrir okkur í dag og kannski ekki í nánustu framtíð. Það er vegna þess að karlmenn hafa ekki áttað sig á þeirri þjóðfélagsbreytingu sem er að eiga sér stað og á að eiga sér stað.

Karl Steinar Guðnason Herra forseti. Það frv. sem hér liggur fyrir fjallar um réttlætið eins og svo margt sem hér er borið fram á Alþingi og er ég vissulega þakklátur flm. að bera fram frv. En manni verður stundum hugsað til þess að mikið er hún skrýtin tík, þessi pólitík. Það liggur fyrir að svona frumvörp hafa verið flutt áður og verið felld, sérstaklega þá með atfylgi þingmanna Sjálfstfl. sem hafa ráðið hér ríkjum meira og minna síðustu áratugi. En þá hefði verið tækifæri, eins og kom fram hérna áðan, til að breyta þessu, en röksemdirnar á móti því að breyta þessu hafa sjálfsagt verið þær að þetta kostaði mikið. Það er rétt. Þetta kostar mikið fé. En þær röksemdir sem hér eru settar fram vega þungt. Fjölskyldur sem eiga fötluð börn eru yfirleitt þannig staddar að annað foreldrið verður að vera heima til að gæta barnsins sem er í raun miklu meiri vinna en nokkur gerir sér grein fyrir. Líka er þetta nauðsynlegt þegar ómegð er mikil og þess vegna er það rétt, sem kemur fram í frv., að það má túlka hlutina á þann hátt að um refsiskatt sé að ræða. Auðvitað er það ósanngjarnt og óréttlátt, en aftur eru tínd hér rök um að það sé hagkvæmara fyrir tvo einstaklinga að leggja saman en einstakling og það mun vera svo. Það er alveg eins víst að þeir sem nú vilja samþykkja frv. og láta ríkið verða af 500--700 millj. vilji taka þá peninga af ákveðnum stöðum og sjálfsagt verður að tilnefna þá. Ef menn ætla að lækka skatta verða menn að gera grein fyrir því hvernig á að sinna þeim félagslegu verkefnum sem fyrir hendi eru. Nú minni ég á að það er sífelld barátta fyrir félmrh., veit ég, fjárlög eftir fjárlög að berjast fyrir því að halda þeim fjármunum sem eiga að fara í Framkvæmdasjóð fatlaðra og aldrei er nóg af gert, aldrei hefur fengist það fé sem þingmenn samþykktu á sínum tíma að setja í þann sjóð. Ég er reyndar þeirrar skoðunar að tekjuskattur sé af hinu illa almennt og best væri að fella hann niður. Þetta er versti skattur sem er í landinu og ég tel óréttlátastur vegna þess að það eru svo margir sem geta dregið undan. Það eru svo margir sem hafa aðstöðu til að skammta sér sjálfir hvað þeir hafa í tekjuskatt. Það eru staðreyndir sem við þurfum varla að deila um og mig grunar að það hafi ekki minnkað með staðgreiðslukerfinu eða þá mjög óverulega. Um tekjuskattinn hefur verið deilt í áraraðir hér á landi og menn hafa haft uppi heitstrengingar um að fella hann niður. Alþýðuflokksmenn hafa verið með heitstrengingar um það og sjálfstæðismenn líka, en okkur hefur ekki tekist betur en þetta. Tekjuskattskerfið er sennilega fastara í sessi núna en oft áður. Ég tel að það beri að fella niður þennan tekjuskatt. Það væri í raun og veru forgangsatriði í stað þess að lappa upp á þetta kerfi með ýmsum breytingum. Tekjuskattar yrðu ekki nema þá af allra hæstu tekjum og þar sem tryggt væri að hægt væri að ná þeim skatti á réttlátan hátt, á þann hátt að mönnum verði ekki mismunað. Ég ætla ekki að hafa fleiri orð um þetta annað en það að ég tel þarft að ræða þessi mál og það má ekki skilja orð mín svo þegar ég er að tala um að pólitíkin sé oft skrýtin að ég sé að vega að flm., öðru nær því að flm. hefur ekki setið á þingi nema sem varamaður og ber ekki ábyrgð á neinni fortíð í þessum málum og ég veit að þar fylgir hugur máli. Ég tel hugsunina þarfa og röksemdirnar réttar. Ég tel að mál þetta þurfi ítarlega athugun og hygg þó að eðlilegast væri að þingmenn einbeittu sér að því að finna leiðir til að útrýma tekjuskattinum, þeim rangláta skatti, hvernig sem það verður gert. Sjálfsagt verður það að gerast með því að finna aðra tekjulind, en takist það erum við nær réttlætinu en oft áður.

Salome Þorkelsdóttir Hæstv. forseti. Ég gat ekki á mér setið að koma upp aftur. Það var kannski vegna orða hv. 5. þm. Norðurl. e., sem hún beindi að vísu til hv. 1. flm., sem mér fannst ekki alveg sanngjarnt þar sem vitað er að 1. flm. þessa frv. situr ekki hér á þingi nema sem varamaður og hefur þar af leiðandi ekki tækifæri til að flytja öll þau mál sem hún hefði áhuga á á hverjum tíma. En hv. 5. þm. Norðurl. e. fannst skrýtið að það væri verið að flytja svona mál og ekkert hefði verið gert meðan tækifæri var, þegar Sjálfstfl., væntanlega, var aðili að ríkisstjórn. Það er kannski ekkert skrýtið að hv. 5. þm. Norðurl. e. hafi komið með þessa gagnrýni við þetta tækifæri. Það finnst mér í sjálfu sér mannlegt. En ég vil benda hv. 5. þm. Norðurl. e. á að ég veit ekki betur en 80% hlutfallið hafi einmitt orðið til við slíkar aðstæður þegar Sjálfstfl. var aðili að því að breyta skattalögunum. Eins og ég sagði hér áðan höfum við alltaf litið svo á að það væri áfangi á réttri leið. Hún talaði um að henni fyndist það ekki til að sækjast eftir eða stefna að að konur eða mæður séu heima. Það er kannski ekki málið. Það er hins vegar meginmálið að foreldrum sé gert kleift að velja, að þeim sé ekki refsað skattalega séð fyrir að vilja fara þá leið að annað foreldri sé heima t.d. meðan börnin eru ung og vilji sjálfir hafa þá umönnun barnanna sem annars þarf að leita eftir utan heimilis. Ég get svo tekið undir það með hv. 5. þm. Norðurl. e. að auðvitað er eðlilegt að ungar konur sem karlar vilji hafa þá möguleika að velja sér þau störf sem þau hafa t.d. menntað sig til og hafi aðstöðu til að sinna sínum áhugamálum utan heimilis. Það er líka nauðsynlegt. En það voru kannski orð hv. 9. þm. Reykn. sem fengu mig líka til að koma aftur í ræðustólinn því að ég vildi gjarnan taka undir það með honum sem hann sagði um tekjuskattinn að hann er af hinu illa og best væri að fella hann niður, eins og hann orðaði það. Það hefur verið baráttumál okkar sjálfstæðismanna eins og hann nefndi og reyndar Alþfl. líka að fella niður tekjuskatt af almennum launatekjum. Ég get líka tekið undir það með honum að það er þarft að ræða þessi mál. Ég sakna þess hins vegar að hæstv. fjmrh. skuli ekki vera við þessa umræðu. Ég hefði haldið að hann hefði kannski áhuga á því að heyra viðhorf og umfjöllun um þessi mál hér þegar verið er að flytja frv. um breytingu á einu af þeim meginverkefnum sem heyra undir hans ráðuneyti sem eru skattamálin. En ég vildi sem sagt taka undir það með hv. 9. þm. Reykn. og þakka honum fyrir að hann tók jákvætt undir þetta frv. Hann viðurkenndi að þetta væri rökrétt og gott mál og það þyrfti að finna leiðir til að útrýma tekjuskattinum. Ég held að Sjálfstfl. og þá með aðstoð Alþfl. gæti áorkað miklu í þeim efnum ef þeir fá einhvern tíma tækifæri til að vinna saman að slíkum góðum málum.

Margrét Frímannsdóttir Virðulegi forseti. Ég kem hér til þess að fagna framlagningu þessa frv. og tel að hér sé vissulega hreyft mikilsverðu máli sem þörf er á að ræða. Ég kem þó kannski fyrst og fremst hér vegna þess skilnings sem ég legg í orð þeirra hv. þm. sem hér hafa talað um að í frv. felist tilraun til að ýta konum eða koma þeim inn á heimilið aftur. Ég lít ekki á frv. sem slíkt heldur að það er verið að gera þeim konum eða körlum sem það vilja mögulegt að vera starfandi inni á heimilinu. Það er nú einu sinni svo að þó það hafi orðið miklar breytingar í þessu þjóðfélagi eru enn til konur og karlar, og sá hópur er nú reyndar býsna stór, sem vilja gjarnan eyða sem mestum tíma með börnunum sínum á fyrstu æviárum þeirra. Við getum ekki horft fram hjá þessu. Þrátt fyrir það að við séum alltaf að tala um breyttar aðstæður í þjóðfélaginu, breytta þjóðfélagsgerð, breytist þetta eðli, þessi þörf, ekki svo glatt. Mér fannst nauðsynlegt að koma hér upp til að segja þetta vegna þess að ég er kona og vegna þess að ég er móðir og ég þekki þessar tilfinningar og ég veit líka að það eru ýmsir feður sem eiga þær til og vildu gjarnan á sama hátt dvelja sem mest með börnum sínum. Ég vil svo segja það líka að ég sakna þess að fjmrh. skuli ekki vera hér og lít reyndar á það sem hlutverk hæstv. forseta deildanna að sjá til þess að ráðherrar séu til staðar þegar mál sem þá varða eru rædd. Þetta skiptir töluverðu um tekjur ríkissjóðs og er því mál hæstv. fjmrh. Því ætti hann að vera hér.

Karvel Pálmason Virðulegi forseti. Ekki var það mín ætlan að koma af stað skriðu umræðna um þetta mál þó að það sé vissulega þess virði að það sé rætt. Ég vil í fyrsta lagi taka undir það sem hv. síðasti ræðumaður sagði. --- Ég segi ekki þingkona eins og menn eru farnir að segja nú og vil helst ekki nota það orð. --- Það er auðvitað mjög æskilegt að forsetar sjái til þess að ráðherrar sem viðkomandi mál heyra undir séu viðstaddir umræðurnar. Það er nánast óvirðing að mínu viti gagnvart hinum óbreyttu þingmönnum að ráðherrar skuli ekki líta svo lágt að vera viðstaddir þegar mál eru hér flutt sem skipta þeirra ráðuneyti máli. Þetta ætti að vera venja og þess vegna tek ég undir þessi ummæli hv. þm. Margrétar Frímannsdóttur. En auðvitað var aðalástæðan að ég kom upp að eiga nokkur orðaskipti við hv. 5. þm. Norðurl. e., ekki þingkonu eins og hún valdi sjálf að nota.

Nei.

Ég hygg að það megi leita að því á spólu að slíkt orð finnist úr hennar ræðu áðan. En það skiptir ekki máli. En ef ég tala aftan úr forneskju talandi því sjónarmiði að það eigi að vera jafnrétti milli foreldra vil ég vera í þeim hópi og þá er ég meiri jafnréttissinni en hv. 5. þm. Norðurl. e. og kannski er ég meiri jafnréttissinni en fleiri hv. þm. hér inni. Ég tel að það eigi að vera jafnrétti milli foreldra, hvort það velur að vera heima eða ekki. Það á ekki bara við um húsmóður þó að ég hafi að vísu sagt áðan að ég tel að það geti enginn gegnt móðurhlutverkinu annar og það heyrði ég að hv. þm. Margrét Frímannsdóttir tók undir. En eigi að síður vil ég sem faðir líka hafa skoðun á því máli og vil líka segja til um það. Þess vegna vil ég hafa jafnræði í þessum hlutum og það taldi ég að kæmi skýrt fram hjá mér þó að ég gæti hugsað mér að ganga miklu lengra miðað við þær aðstæður sem við búum við núna og gera húsmóður það kleift sem er heimavinnandi að vera á heimilinu gegn ívilnunum í sköttum eða beinum greiðslum. Ef þetta er talað aftan úr forneskju vil ég vera í þeim hópi, alveg hiklaust.

Það eru að breytast viðhorfin í þessu.

Já, en þau hafa ekki breyst hjá sumum hv. þm. af yngri kynslóðinni heyrist mér.

Þau eru að breytast til hins betra aftur.

Ekki heyrist mér það á sumum hv. þm. hér í deild af yngri kynslóðinni. Ég mótmæli því að það sé hægt að alhæfa það, sem hv. 5. þm. Norðurl. e. viðhafði hér, að karlmenn hafi allt of litla þekkingu á þessum hlutum. Ég a.m.k. tel mig í þeim hópi feðra að ég telji mig hafa þekkingu á því hvernig ég vil uppala börnin og vil segja þar jafnt til og móðirin, ekkert meira og ekkert minna. Mér finnst svona málflutningur vera nánast þekkingarleysi og ekki við hæfi hv. þm. sem telur sig móður.

Ég er móðir. Það er ekki spurning.

Er móðir. Ekki er það vægara til orða tekið í samlíkingunni. --- Ég frábið mér svona að því er a.m.k. mig varðar og ég hygg að svo sé um flesta feður að þeir vilji hafa sín áhrif á uppeldi barna til jafns við móðurina. Ég gæti lokið þessu nema eitthvað sérstakt kæmi frekar upp. En þetta vildi ég þó sagt hafa vegna ummæla hér. Ég tel að það eigi að búa þannig að þessum málum að bæði móðirin og faðirinn eigi að geta valið um hvaða hlutskipti þau velja í uppeldinu og þar eigi ekki að grreina í milli. Það er óréttlætishugsjón að tala í þeim dúr að það sé móðurhlutverkið einvörðungu sem eigi að segja til um það. Það á að vera gagnkvæmt. Að því er varðar það sem kom fram hjá hv. þm. Karli Steinari Guðnasyni varðandi tekjuskattinn og raunar líka hjá hv. þm. Salome Þorkelsdóttur, ég segi þingmanni enn, þá er ég þeirrar skoðunar að tekjuskattur af launatekjum, og ég held að menn þurfi að hafa það aðgreint, er af hinu illa og ætti auðvitað löngu að vera búið að fella hann niður, en um það virðist ekki vera samkomulag milli stjórnmálaflokka eða á Alþingi að gera slíkt. Ég er handviss um að það má finna miklu réttlátari skattheimtu en tekjuskatt af launatekjum sem kæmi jafnar niður og þeir mundu ekki sleppa sem hafa sloppið í gegnum árin og áratugina vegna þessa kerfis. Ég er ekki í neinum vafa um að ef menn vildu horfa á það sem staðreynd að breyta hér til mætti ekki bara finna 500 eða 700 millj., það mætti finna miklu meiri og hærri fjárhæðir til að gera bragarbætur í átt til meira réttlætis í þjóðfélaginu en við búum nú við. Ég heyrði að hv. þm. Salome Þorkelsdóttir þakkaði sérstaklega Reykjanesþingmönnum og kannski dugar það.  Ég vil hins vegar út af því sem hv. 5. þm. Norðurl. e. sagði um 1. flm. að þessu frv., að hún skyldi ekki flytja það meðan hennar flokkur var í ríkisstjórn, segja að mér sýnist þeir hv. þm. vera álíka settir í gagnrýninni núna. Nú er hv. 5. þm. Norðurl. e. líklega stjórnarsinni, vildi ekki vera með sem flm. en telur málið rétt, en gagnrýnir hinn fyrir að flytja málið núna en gera það ekki áður. Mér sýnist hv. 5. þm. Norðurl. e. vera að setja sig í sömu spor og hv. 1. flm. frv. Af því að menn eru aðilar að ríkisstjórn eiga þeir að falla frá hugsjónum. Ef þeir eru innan ríkisstjórnar, hvað eiga þeir þá að gera? Ja, svari hver fyrir sig.

Hlýða foringjunum.

Já, hlýða foringjunum, segir hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson. Kannski er það lífsbrauðið sem hann hefur nagað gegnum árin.

Sagt í gamni.

Sagt í gamni, já. Það er rétt að taka það fram, ég þóttist vita það.

Af hverju er ekki Alþfl. með á frv.?

Nú get ég út af fyrir sig ekki talað í nafni Alþfl. þó að ég vilji veg hans meiri en hann hefur verið. En ég er að lýsa minni skoðun og ég hef sjálfur rétt til að hafa skoðun á hlutum í hvaða flokki sem ég er, burtséð frá því hvort ég er aðili að ríkisstjórn eða ekki. Það skiptir ekki meginmáli. Það eru málefnin sem ráða hjá mér, ekki flokkar.

Valgerður Sverrisdóttir Hæstv. forseti. Mér finnst að hv. þm. hafi gert óþarflega mikið úr mínum orðum í upphafi minnar ræðu, að ég hafi sérstaklega verið að gagnrýna hv. 8. þm. Reykv. fyrir að leyfa sér að flytja þetta frv. Það var ekki. Ég sagði að mér hefði verið boðið að vera meðflm. sem ég hefði ekki þegið og eins það, mig minnir að ég hafi tekið þannig til orða, að það vekti hjá mér spurningar eða ég velti því fyrir mér hvers vegna hv. flm. hefði ekki flutt frv. þegar hún var í stjórnaraðstöðu því við vitum að hún var þó nokkuð mikið inni á þingi og hefur verið þar sem hún er 1. varamaður í Reykjavík, enda sagði ég að það þýddi ekki að ég væri á móti málinu þó að ég væri ekki meðflm. og það er ég ekki. Ég fékk reyndar þær upplýsingar að þessi breyting kostaði 2 milljarða, ekki 500 millj. eins og kom fram hjá hv. 11. þm. Reykv. og eins og kemur fram í grg. --- Ég er ekki að segja að ég hefði orðið með þó að ég hefði fengið réttar upplýsingar í upphafi, en þetta skiptir þó nokkuð miklu máli. Um það hvort við erum með tekjuskatti eða á móti. Við vitum öll að tekjuskatturinn er ákaflega ósanngjarn og þegar hefur verið fundin upp önnur leið til að afla ríkissjóði tekna sem er réttlátari skal ég svo sannarlega vera til viðræðu um að leggja niður tekjuskattinn. En því miður hef ég ekki séð að sú leið hafi verið fundin upp enn þá. Við vitum að neysluskatturinn er að mörgu leyti réttlátari, en því miður skilar hann sér ekki allur í ríkiskassann. Honum er að einhverju leyti eins og stundum er sagt stolið undan. Það væri hægt að halda langa ræðu um jafnréttismál yfirleitt. En mér finnst vera ákveðinn misskilningur í málflutningi hv. 3. þm. Vestf. Ég er ekki að tala um að karlmenn megi ekki hafa skoðun á uppeldismálum. Það er síður en svo. En ég er að tala um að þegar þeir tala eins og hv. 3. þm. Vestf. gerði í sinni fyrri ræðu um að konurnar eigi bara helst að vera á heimilunum og passa sín börn  Ég á víst að heita móðir, ég man ekki hvernig hv. 3. þm. Vestf. komst að orði, en ég ætla svo sannarlega ekki að gangast undan því að ég er móðir og hef þekkingu á móðurást og öllu sem að því máli lýtur og mér finnst mjög æskilegt að konur verði með börnum sínum meðan þau eru kornabörn eins og ég sagði reyndar áður, en mér finnst það ekki markmið út af fyrir sig að konur séu heimavinnandi þegar börnin eru komin eitthvað á kreik. Að ég hafi verið að mæla með að orðið þingkona væri notað er alger misskilningur og engin ástæða til að skilja ræðu mína þannig. Þegar hv. 3. þm. Vestf. kallaði fram í og sagðist ekki geta verið húsmóðir sagði ég í því sambandi hvort hann gæti ekki alveg eins verið húsmóðir og að konur gætu verið þingmenn.

Flm. (Sólveig Pétursdóttir) Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. stuðning við þetta frv. Ég held að augu manna séu að opnast fyrir því að töluvert skortir á framkvæmd markvissrar fjölskyldupólitíkur hér á landi og geti slíkt haft ófyrirsjáanlegar afleiðingar í för með sér. Þó finnst mér að hluti af þessum umræðum hafi verið á heldur lágu plani, en kannski byggt á misskilningi. Hv. þm. sumir hverjir fara hér um víðan völl, hafa bæði áhyggjur af kynferði sínu, starfsheitum og öðru. Ég tel reyndar að þingkona sé ekki til í þingskapalögum þannig að það getur ekki verið rétt að nota það orð og því óþarfi að deila um slíkt. Hvort svikið sé undan tekjuskatti og hvort slíkir skattar eigi almennt rétt á sér. Vissulega má segja að tekjuskatturinn feli í sér launamannaskatt og ætti að vera óþarfur og mætti skoða það betur. Það er hins vegar ekki til umræðu við þetta tækifæri. Það hafa orðið nokkrar deilur milli hv. 3. þm. Vestf. og 5. þm. Norðurl. e. Ég hef ekki í hyggju að blanda mér í þær deilur, en ég get hins vegar ekki fallist á það, sem kom fram í fyrri ræðu hv. 3. þm. Vestf., að maki sé skyldaður með lögum til að vera heima hjá sér. Þar hlýtur í fyrsta lagi ábyrgð beggja foreldra að koma til og í öðru lagi má heldur ekki ganga á rétt fólks til að ráða því sjálft hvort það vinnur úti eða er heima. Það er sjálfstæði fólks í þessu landi. En ég held samt sem áður að ég hafi skilið orð hans rétt og það sé ekki verið að vega að stöðu kvenna í þessu máli, það sé verið að reka konur inn á heimilin, heldur að byggt sé á jafnrétti foreldra í þessu sambandi og því hljótum við öll að vera sammála. Við hljótum líka að vera sammála því að það eigi að taka tillit til hagsmuna barnanna því að þau geta ekki myndað einhvern þrýstihóp í þessu þjóðfélagi. Varðandi orð hv. 9. þm. Reykn. veit hann sjálfsagt miklu betur en ég hversu skrýtin tík þessi pólitík er, enda hefur hann af henni mun meiri reynslu en ég og er þó áfram í þessu starfi þannig að hún hlýtur að vera svolítið skemmtileg líka. Það er kannski möguleiki í einstaka málum hér á hinu háa Alþingi að menn geti talað saman í fullri alvöru, ekki síst þar sem um hagsmuni fjölskyldunnar er að ræða, án þess að vera að rífast um pólitík og deila um hvort menn eru í stjórn eða stjórnarandstöðu. Það hlýtur að vera skylda þingmanna á hinu háa Alþingi að taka á slíkum málum og ég held að menn ættu að viðurkenna það, ekki bara fyrir sjálfum sér heldur líka fyrir öðrum.  En ég sakna þess alveg sérstaklega að fulltrúar kvenna á hinu háa Alþingi og fulltrúar kvenna jafnframt í þessu landi, fulltrúar Kvennalistans, sjá sér ekki fært að taka þátt.

Sem kalla sig fulltrúa Kvennalistans.

Já, ég nota þetta orð vegna þess að þær nota það sjálfar, en að sjálfsögðu er það rétt að þær kalla sig fulltrúa kvenna í þessu landi. Þær tilheyra Kvennalistanum. Ég er ekki að setja út á það í sjálfu sér, en ég sakna þess að þær sjá sér ekki fært að taka þátt í umræðum um þetta mál vegna þess sérstaklega að þau sjónarmið hafa komið fram m.a. hjá þeim --- og reyndar fleirum --- að persónuafsláttur ætti að vera að fullu millifæranlegur, ekki bara á milli hjóna eða sambúðarfólks heldur við hvaða form sambúðar sem er þar sem aðilar halda saman heimili. Það má vissulega velta því fyrir sér hvort ekki sé rétt að líta á hvert heimili sem sjálfstæða rekstrareiningu og skattlagningu eftir því háttað, en þá erum við að vísu komin út í allt aðrar og miklu stærri fjárhæðir en þetta frv. mun kosta ríkissjóð. Hins vegar má með réttu benda á kosti þessa fyrirkomulags og sem þátt í markvissri fjölskyldupólitík. En við verðum að gera okkur grein fyrir því að slíkar skattalagabreytingar þarf að áætla með nokkrum fyrirvara. Það frv. sem hér um ræðir hlýtur að teljast skref í rétta átt þegar litið er til hagsmuna fjölskyldunnar. Þess má einnig geta hér að heimavinnandi fólk er mjög ósátt við núgildandi fyrirkomulag og telur það fela í sér vanvirðu. Í þessu sambandi langar mig til að vitna hér í orð hv. fyrrv. þm. Kvennalistans Sigríðar Dúnu Kristmundsdóttur aftur er hún segir í umræðum um staðgreiðslufrumvarpið, með leyfi virðulegs forseta, og hygg ég að það sé nokkuð merkilegt: ,,Það er enn annað atriði sem varðar þessa millifærslu milli maka eða samsköttun sem ég vil nefna hér og það er varðandi það að persónuafsláttur heimavinnandi eða tekjulægri makans nýtist aðeins að þrem fjórðu eða fjórum fimmtu hlutum til miðað við orð hæstv. ráðherra í ræðu hans þegar hann mælti fyrir þessu frv. Ég mun leggja til að persónuafsláttur heimavinnandi nýtist ekki aðeins að fjórum fimmtu hlutum heldur að fullu vegna þess að það er ekki með nokkru móti verjandi að tekjulægri eða heimavinnandi einstaklingar teljist aðeins persónuígildi að fjórum fimmtu hlutum eða hvaða hlutfalli sem er öðru en jöfnu á við alla aðra. Það er auðvitað ekkert annað en virðingarleysi, bæði við sjálfstæði og ígildi þeirra einstaklinga sem hér um ræðir, að leggja til það fyrirkomulag sem í þessu frv. er að finna. Margar eru þær konurnar sem hafa tekið eftir þessu og haft samband við mig og spurt: Jæja, á nú að meta okkur sem trekvart persónu? Frv. var kynnt á þann hátt að það væru þrír fjórðu hlutar, þ.e. 75%, sem væru nýtanlegir á þennan hátt en síðan hefur fjmrh. látið þess getið að það munu vera 80% eða fjórir fimmtu. Það er töluvert ólga og reiði meðal kvenna yfir þessu sérstaka ákvæði.`` Með þessum orðum sýnist mér að það frv. sem hér er til umræðu samrýmist fyllilega stefnu Kvennalistans og ég ítreka að ég sakna þess að fulltrúar hans skuli ekki taka þátt í þessari umræðu. Þess má einnig geta og alveg sérstaklega vegna þess að nokkrir hv. þm. sem eru í þessari deild hafa verið mikið að berjast í verkalýðshreyfingunni að fulltrúar verkalýðs- og launþegahreyfinganna mótmæltu einmitt þessu ákvæði í staðgreiðslufrv. á sínum tíma. Þannig segir t.d. í athugasemdum frá stjórn BHMR að niðurfelling á giftingarfrádrætti og það að makaafsláttur skuli aðeins nýtast að þremur fjórðu hlutum feli í sér neikvæða afstöðu í sköttun fjölskyldna og tilfærslu frá fjölskyldum til einstaklinga ef heildarskattbyrði sé að öðru leyti óbreytt. Það er þannig ljóst að mjög margir töldu og telja þetta ákvæði skattalaga fela í sér mikla mismunun. Á það hefur verið minnst áðan og þá má e.t.v. segja sem svo að sjálfstæðismenn hefðu átt að beita sér fyrir því fyrr að þessu ákvæði væri breytt, en það felst þó nokkur afsökun í því að staðgreiðslukerfið fól í sér byltingu í skattamálum og að mörgu var að huga. Engu að síður var það og er fullur vilji þeirra að á þessu máli verði tekið enda í samræmi við landsfundarályktanir. Þessi afstaða sjálfstæðismanna kom einnig skýrt fram í fyrirspurn frá Bandalagi kvenna í Reykjavík um þetta efni þegar staðgreiðslufrv. var afgreitt, en í svari frá þingflokknum segir orðrétt: ,,Þingflokkur sjálfstæðismanna mun beita sér fyrir því að það hjóna sem er heimavinnandi geti að fullu nýtt sér persónuafslátt sinn.`` Er mér ekki grunlaust um að viðlíka svör hafi borist frá þingflokki framsóknarmanna. Og varðandi orð hv. 5. þm. Norðurl. e. þar sem hann ræðir m.a. um kostnað, 2 milljarða, sem þetta frv. eigi að hafa í för með sér, má vel vera að forustumenn Framsfl. hafi notað þá fjárhæð á Borgfl. í stjórnarmyndunarviðræðum. Hins vegar hef ég undir höndum plagg frá Þjóðhagsstofnun þar sem er sagt: Við óbreyttan persónuafslátt er kostnaður við hækkun millifærsluhlutfalls metin um 500--700 millj. kr. Það er nákvæmlega sú upphæð sem um er getið í grg. með þessu frv. Ég tel mig ekki þurfa að afsaka að hafa ekki flutt þetta mál á síðasta þingi og bendi á að sem varaþingmaður er ég minna inni á þingi og þar að auki má kannski benda á að e.t.v. hafi ekki tími unnist til að vinna að öllum þeim málum sem síðasta ríkisstjórn hefði viljað beita sér fyrir. Við ættum kannski að hafa það í huga. Hins vegar hlýtur að vera betra seint en aldrei. Það má einnig geta þess í þessu sambandi að þegar þessi regla var sett í staðgreiðslukerfið fól hún í sér verulega rýmkun frá eldri skattalögum, sbr. m.a. upplýsingar frá Þjóðhagsstofnun. Hæstv. forseti. Ég ítreka enn þakkir mínar til hv. þm., sama hvaðan gott kemur, úr öllum kjördæmum. Ég treysti því að þeir fylgi sinni sannfæringu og láti málefnin ráða, en sumir þeirra hafa áður lýst yfir vilja sínum til að samþykkja þetta sanngirnismál. Vona ég að þeir muni því greiða götu þess á hinu háa Alþingi. Með ákvæði 2. gr. þessa frv. vil ég benda alveg sérstaklega á að hæstv. fjmrh., sem því miður er ekki hér staddur, gefst nægur tími til aðlögunar og ef með þarf til að draga úr útgjöldum ríkissjóðs á öðru sviði. Hér er um mjög mikilvæga hagsmuni að ræða.

Valgerður Sverrisdóttir Hæstv. forseti. Það var örstutt vegna þess að mér fannst óviðeigandi þau orð sem hv. 8. þm. Reykv. lét falla í garð Kvennalistans. Hv. 6. þm. Reykv. hefur fjarvistarleyfi og við vitum að hv. 6. þm. Vesturl. hefur ekki haldið sína jómfrúræðu enn þá og ég skil ákaflega vel að hún skuli ekki hafa treyst sér til að taka þátt í umræðunni. En ég vil líka geta þess að ég var vitni að því þegar þessu frv. var dreift hér í hv. deild að hv. 6. þm. Reykv. áleit sig ekki hafa svarað því hvort hún vildi vera meðflm. Það kom henni á óvart að það væri búið að dreifa frv. því að hún sagði: Ég var bara ekki búin að svara hvort ég ætlaði að vera með eða ekki. Ég vildi bara að þetta kæmi fram.

Flm. (Sólveig Pétursdóttir) Hæstv. forseti. Ég bið forláts á því ef ég hef á nokkurn hátt vanvirt stöðu varaþingmanns Kvennalistans sem er stödd í salnum. Ég átti að sjálfsögðu við 6. þm. Reykv., hv. þm. Guðrúnu Agnarsdóttur, þar sem við höfum átt saman viðræður um þetta mál. Hún tjáði mér að Kvennalistinn gæti ekki verið meðflm. á þessu máli og var mér fullkunnugt um það. Reyndar tjáði hún mér líka um sjöleytið í gærkvöld að hún mundi taka til máls í þessu sama máli. Vona ég að þessi misskilningur sé þar með leiðréttur.