Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Framsm. (Matth. Ólafsson): Jeg hefi litlu við það að bæta, sem sagt er í nefndarál. Að eins skal jeg geta þess, að heyrst hafa umkvartanir frá Akureyri, síðan málið var tekið hjer fyrir, út af því, að menn vilja helst, að þeir sjeu lausir við að gjalda skatt, sem nota þar bryggjur einstakra manna. En jeg býst ekki við því, að það þyki rjettlátt, að taka tillit til þessa. Það er augljóst, að ekki tjáir, að einstakir menn gjörist til þess, að keppa við bæjarbryggjuna. Um breytingartillögurnar er það að segja, að lagt er til, að í stað orðsins vitagjald komi ljósagjald, til þess að koma í veg fyrir misskilning. Svo er um sektaákvæði, þar er prentvilla. Þar á að standa 500, og til þess ætlaðist nefndin. Jeg vona svo, að frumv. nái fram að ganga og sje heldur ekkert því til fyrirstöðu.



Eins og sjest á þgskj.100, þá er þetta frumv. runnið frá Búnaðarfjelagi Íslands og búnaðarþinginu, eða búnaðarþingum. Málinu var fyrst hreyft á búnaðarþingi 1913, og varð af því sá árangur, að fram kom þingsályktanartillaga á Alþingi, þar sem skorað var á stjórnina, að koma fram með frumvarp um þetta efni fyrir þingið 1915. Af því varð þó ekki, að frumv. kæmi þessa leiðina, heldur kemur það, eins og jeg sagði, frá Búnaðarfjelaginu. Það hefir lýst sjer á búnaðarþingum, að vaknaður er áhugi á því, að fá ábyggilegar mælingar gjörðar á túnum og matjurtagörðum, eða með öðrum orðum á ræktuðu landi, til þess að ná þannig undirstöðu undir hagskýrslur um það efni. Og hjer liggja fyrir fylgiskjöl, sem sýna það, hvað gjört hefir verið í þessu máli, og hvernig menn hafa hugsað sjer, að koma því í framkvæmd. Það hefir þegar fengið dálítinn undirbúning og tilraunir verið gjörðar um það; hvað mælingarnar myndu kosta. Eins og tekið er fram í brjefi frá Búnaðarfjel. til stjórnarráðsins, sem hjer er prentað sem fylgiskjal, þá hafa tilraunirnar sýnt það, að mælingarnar munu kosta eitt dagsverk tveggja manna, mælingamanns og aðstoðarmanns hans, á hvert býli að meðaltali. Einnig er þar sýnt hvernig menn hafa hugsað sjer kostnaðinum skift niður á landssjóð og jarðeigendur, en inn á það skal jeg ekki ganga nánar að þessu sinni. Jeg býst við að engum blandist hugur um það, að þetta er nauðsynjamál. Hjer er um það að ræða, að fá ábyggilega undirstöðu undir hagfræðisskýrslur, til þess að vjer getum sjeð það með nokkurn veginn fullri vissu, hvernig jarðrækt vor er á vegi stödd og hvernig henni miðar áfram. Við vitum að við höfum nú, að dæmi annara síðaðra þjóða, komið okkur upp hagstofu, sem ætlað er að búa til rjettar skýrslur um alla landshagi, er sýni ástand vort á ýmsum sviðum. Til þess að slíkar skýrslur geti orðið ábyggilegar, þarf grundvöllurinn undir þeim að vera góður og óyggjandi; annars eru þær oft verri en ekki neitt. En hins vegar vitum við það, sem nokkuð höfum fengist við að safna skýrslum um búnaðarmál, hve afar óábyggilegt framtal manna reynist einatt um þá hluti í ýmsum greinum, og þó jafnvel nærri allra helst að því er snertir jarðræktina. Jeg skil því ekki, að ástæða sje til fyrir mig, að fjölyrða mikið um þetta. Að eins skal jeg taka það fram, áður en jeg setst niður, að búnaðarþingið 1915 hefir ekki lagt mjög mikla áherslu á það, að frumv. þetta verði endilega afgreitt frá þinginu sem lög nú, heldur að eins hitt, að það kæmist á dagskrá þings og þjóðar, svo að tækifæri yrði til þess, að kynnast öllu, bæði kostnaðinum og öðru, sem best, áður en lög voru samin. Jeg óska þess svo, að frv. verði látið ganga til landbúnaðarnefndarinnar, til þess að hún geti unnið að því og greitt fyrir því, svo sem hún best sjer fært.

Flutnm. (Bjarni Jónsson) Jeg ber þetta frumv. fram eftir tilmælum kjósenda minna. Það hafa sem sje komið fram kvartanir um það, að ekki hafi hepnast vel um árið, þegar útrýma átti kláðanum. Hann er nú aftur orðinn svo útbreiddur víða, að sýnt er, að þá hefir verið unnið fyrir gýg alt það verk og öll þau fjárframlög, sem þá gengu til þess, að vinna bug á honum. Aðalorsökin til þess að svona fór, var sú, að þá hugðu menn, að nóg væri að baða fjeð einu sinni, þá væri maurinn drepinn. En nú hefir Magnús Einarsson dýralæknir sýnt fram á það, meðal annars, í sjerstökum ritlingi, að eitt bað er ekki nóg, því að það vinnur ekki á eggjum maursins, heldur verður að baða aftur eftir svo sem 12 daga, þegar ungarnir eru skriðnir úr eggjunum, ef duga skal, til þess að útrýma sýkinni algjörlega. Þess vegna er hjer nú fram komið þetta frumv. um að baða tvisvar og nota þá hið almenna þrifabað, annaðhvort 12 dögum fyrir eða eftir þetta aukabað, sem hjer er gjört ráð fyrir. Kosta þá bændur sjálfir annað baðið, en landssjóður hitt, samkvæmt lögum, og ætti þá enginn vafi að vera á því, að með þessu yrði hægt að vinna bug á kláðanum að fullu og öllu, með svo litlum tilkostnaði, að ekki er von til þess, að hann geti nokkurn tíma minni orðið. Jeg skal svo ekki orðlengja þetta að sinni, en legg það til, að frumv. verði vísað til hinnar vitru búnaðarnefndar, sem sjálfsagt ber gott skyn á málið og leiðrjettir galla þá, sem á kunna að vera. Jeg skal geta þess, að jeg hefi heyrt það út undan mjer, að stofnað þyki til hættu með því, að nefna í frumv. nöfn tveggja núlifandi manna, með því að þeir geti dáið, og skal jeg játa það, að þeir eru ekki ódauðlegir, og hefi því ekkert á móti því, að í stað nafnanna verði sett: dýralæknarnir sunnan lands og norðan. Meiningin er hvort sem er að eins sú, að farið sje með málið eftir tillögum þeirra, sem vit hafa á, en ekki einhverjum kerlingabókum.

Pjetur Jónsson Jeg skal að svo stöddu ekkert um það segja, hvort jeg verð frumv. þessu fylgjandi, eða ekki. En hins vegar álít jeg það ekki ófyrirsynju, að vakið er máls á fjárkláðamálinu. Jeg vil leyfa mjer að bæta því við orð háttv. flutningsm. (B. J.), að hvort sem landbúnaðarnefnd eða önnur nefnd fær þetta mál til meðferðar, þá er það nauðsynlegt, að hún útvegi sem nákvæmastar skýrslur um það, hvar kláðans hefir orðið vart, síðan málið lá síðast fyrir þinginu, og þá einnig hverjar ráðstafanir hafa verið gjörðar gegn honum, hvort þær hafa verið lögum samkvæmar og komið að fullu liði. Mig furðar á því, ekki meiri brögð en þó voru að kláðanum fyrst eftir útrýmingarböðunina 1903–1905, hve mikið virðist hafa orðið úr þeim neistum, sem þá leyndust eftir. Jeg hygg, að það geti varla stafað af öðru en því, að slælega hafi verið fylgt lögunum eftir á, heldur en í sjálfri tilrauninni, sem gjörð var 1903–1905. Þetta vildi jeg leggja niður fyrir brjóstið á væntanlegri nefnd.