Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta mál er nú komið frá Ed. og tók þar allmiklum breytingum, að minnsta kostí að fyrirferð, þó að efnisbreyt. séu minni. Það var seinast þar til meðferðar í gær. Allshn. Nd. hefur ekki haft neina aðstöðu til þess að athuga málið, og ég vildi fara fram á það við hæstv. forseta, að hann frestaði umr. málsins að þessu sinni, svo að n. gæfist kostur á að taka það til athugunar.

Forseti (JG): Það verður orðið við þeim tilmælum hv. 1. þm. Árn. að fresta umr., svo að allshn. d. fái aðstöðu til að athuga frv.



Herra forseti. Þetta mál var hér fyrir d. áður, en Ed. hefur gerbreytt því, og tel ég sjálfsagt að fresta þessari umr. og vísa málinu til menntmn. að nýju.

Forseti (JG): Það hefur komið fram ósk um að fresta umr. um þetta mál, og verður orðið við þeim tilmælum og málinu vísað til n., ef þd. samþykkir það.



Herra forseti. Það hefði nú verið viðkunnanlegra vil ég segja við mína hv. meðnm. í fjhn., að einhver af fulltrúum ríkisstj. þar hefði mælt nokkur orð með þessu frv. Það er þó ekki alveg svona einskisvert mál, að ríkissjóður taki að sér að ábyrgjast og leyfa ríkisstj. að stofna til skulda, sem nema allt að 64 millj. kr. Ég verð nú að segja það, að það hefði einhvern tíma þótt undarlegt, ef það ætti að ganga í gegn alveg umræðulaust. Þetta mál er flutt eftir beiðni viðskmrh., m.ö.o., það er ekki einu sinni stjfrv., og einstakir nm. fjhn., sem alltaf álíta það auðvitað eðlilega sína skyldu að flytja svona frv., - við álítum það alltaf okkar skyldu að bera fram svona mál, þegar ráðh. óskar eftir því, það er ekki nema kurteisi, - áskilja sér óbundnar hendur um afstöðu til málsins. Það hefur áður verið heimild til svipaðrar skuldasöfnunar eins og þessarar, svipuð lánsheimild, en hún hefur ekki verið notuð nema að litlu leyti, minna en helmingur, og það var á árum, þegar mun betur leit út um fjárhagslega afkomu landsins, en nú er. Ég held, að það sé þess vegna rétt, að hv. d. geri sér ljóst, að með því að veita hæstv. ríkisstj. heimild til að stofna til skulda, sem geta numið allt að 4 millj. dollara, eða 64 millj. ísl. króna, á tímum, þegar okkar verzlunarjöfnuður verður erfiðari, þegar t.d. Marshallaðstoðinni er lokið, þá erum við að leiða ríkisstj. í meiri freistni. Hæstv. ríkisstj. segir t.d. nú sem stendur: Það er erfitt að selja íslenzkar afurðir, - og að svo miklu leyti, sem það er auðvelt að selja íslenzkar afurðir, vill íslenzka ríkisstj. ekki leyfa að selja þær. Ef hún nú á sama tíma fær heimild til þess að geta tekið 64 millj. kr. lán erlendis, þá er hún leidd í þá freistni að nota svo og svo mikið af þessu láni, ef hún er í örðugleikum út af sinni pólitík hér heima um að koma íslenzkum vörum í verð. En ef hún tekur þetta lán, hvers konar skuldbindingar fylgja því? Það held ég, að hv. fulltrúar ríkisstj. í fjhn. hefðu átt að upplýsa. Ég er því miður ekki nægilega vel kunnugur því. En einhvern veginn rámar mig í það, að skuldbindingarnar viðvíkjandi Greiðslubandalaginu séu þannig, að litinn hluta af því fyrsta, sem við getum fengið að láni, 15% eða hvað það er, getum við borgað sama sem í íslenzkum krónum, en því meiri hluta sem við notum af þeim möguleika, sem við höfum til að fá lán þar, því harðvitugri eru greiðsluskilmálarnir, og ég vil bera fram þá fyrirspurn: Er það ekki rétt, að svo framarlega t.d. sem við notuðum þessa heimild hjá Greiðslubandalaginu fram úr t.d. 25–30%, þá værum við skyldir til að greiða í dollurum eða gulli? - Jafnvel þó að við tækjum t.d. lánið bæði óbeint vegna - við skulum segja - óhagstæðs verzlunarjafnaðar við Holland, England eða Danmörku, þá yrðum við, þegar komið væri fram yfir ákveðna prósentutölu af þeirri ýtrustu lánsheimild, sem við höfum, að greiða í dollurum eða gulli. Og við vitum, hvað það þýðir. Það þýðir, að það geta orðið ógurlegir erfiðleikar á því fyrir okkur að greiða þessar skuldir. Ég vil benda á, einmitt út frá því máli, sem við vorum að ræða hérna áðan viðvíkjandi jafnvirðiskaupum frá löndum, sem verzla við okkur á þeim grundvelli, að það er um tvennt ólíkt að ræða. Við getum gert samninga við lönd, sem við verzlum við á jafnvirðisgrundvelli, þannig að við segjum við þau: Við semjum við ykkur, við látum ykkur hafa fiskafurðir, og ef þið eigið inni hjá okkur, af því að við höfum tekið of mikið af nauðsynjavörum frá ykkur, þá eruð þið skuldbundin til að taka það smám saman út í fiski. Ef við seljum ykkur það mikinn fisk, að þið eruð ekki búin að borga hann um áramótin í vörum, þá eigum við inni hjá ykkur tilkall til meira af vörum. - Þetta er í fyrsta lagi hættulegt fyrir hvorugan aðilann; í öðru lagi er það beinlínis þægilegt fyrir okkur, sem höfum áhuga fyrir því að koma okkar fiski út. Ef við hins vegar höfum samninga við Greiðslubandalag Evrópu, höfum notað okkur svona lánsheimild, erum komnir það hátt með þetta lán, að við erum orðnir skuldbundnir til að greiða t.d. í dollurum eða gulli, þá þýðir það, að við verðum að skaffa okkur dollara, og hvernig er útlitið fyrir okkur með að skaffa okkur dollara? Það er þannig núna, að við verðum þá að selja vörur í Bandaríkjunum, en í Bandaríkjunum fer verðið fallandi á okkar vörum, og í öðru lagi íslenzkar vörur, sem við seljum í Bandaríkjunum núna, seljum við að nokkru leyti 30% undir framleiðsluverði, m.ö.o., við borgum 30% með þessum vörum eða raunverulega meira. Við borgum með þessum vörum. Við borgum sem sé dollarana, sem við kaupum þannig, á okurverði og yfirverði. Á sama tíma seljum við til landanna, sem við sömdum um jafnvirðiskaup við, fyrir framleiðsluverð, stundum yfir því, stundum kannske rétt undir því. Ég skal bara taka Bretland sem dæmi. Ég er því miður ekki nógu kunnugur markaðinum í Ameríku, en ég er hræddur um, að sumt af freðfiskinum seljist til Ameríku fyrir svipað verð og til Bretlands, - ég veit a.m.k. að til Bretlands er hraðfrysti fiskurinn seldur fyrir 80 sterlingspund tonnið, sem sé 30–40% undir framleiðslukostnaði. Þessi sami freðfiskur er seldur til Austur-Þýzkalands, Tékkóslóvakíu og þessara landa fyrir 130–145 sterlingspund. Það sér hver maður, hvað þetta þýðir, og ég vil taka það fram um leið, að við kaupum oft ódýrari vörur frá þessum löndum, en frá Bretlandi. Ég vil bara t.d. kasta fram þeirri spurningu, þótt hæstv. ríkisstj. vilji aldrei upplýsa neitt, hvort það sé rétt, að það hafi verið stöðvaður meira eða minna innflutningur á girðingarefni til landsins, eftir að Samband ísl. samvinnufélaga var búið að kaupa girðingarefni á mjög háu verði frá Bretlandi, af því að þá lágu fyrir tilboð um miklu lægra verð frá Tékkóslóvakíu og Sambandið vildi ekki fá inn girðingarefni til þess að keppa við það. Á sama tíma seljum við hraðfrysta fiskinn til Bretlands fyrir 80 sterlingspund tonnið, en fáum fyrir hann 130–145 sterlingspund í Tékkóslóvakíu. Þannig eru öll verzlunarviðskipti við þessi lönd sama hneykslið frá upphafi til enda. Þess vegna álít ég, þó að ég viðurkenni, að það geti verið mjög þægilegt að hafa þessa heimild, sem hér um ræðir, ákaflega varhugavert að gefa hæstv. ríkisstj. hana, á meðan hún gefur ekki meiri skýringar á því, hvernig hún ætli að nota hana, heldur en hún hefur gert. Þetta vildi ég aðeins að kæmi fram og vil benda á, hvað dýr þessi afstaða er, hvað skatturinn er, sem við Íslendingar borgum núna fyrir viðskiptin við þessi lönd. Það er verið að pína og plága fólkið í landinn. Það er verið að stela af því yfir 100 millj. kr. nú á tveim árum með bátagjaldeyrinum, 60 millj. kr. var hann í fyrra, hann er áreiðanlega kominn yfir 40 millj. í ár, og þessari fúlgu er hent í Bretland og Bandaríkin sem skatti til einokunarhringa, sem láta núverandi ríkisstjórn Íslands selja sér íslenzkan fisk undir framleiðsluverði og gefa því með honum. Siðan selja svo þessir hringar, eins og Unileverhringurinn í Bretlandi, sá hringur sem núna stendur fyrir öllum aðgerðunum gegn Íslendingum, - síðan selur hann svo og svo mikið af freðfiskinum til viðskiptalanda Íslands og leggur sín 40–50 £ á tonnið, vegna þess að það er verómismunurinn á fiskinum, sem seldur er til Bretlands og til landanna í Austur-Evrópu. Ég vil taka það fram, af því að ég veit, að þm., sérstaklega hv. Framsóknarþm., eru kannske farnir að gleyma því, sem stóð í Samvinnunni hér á árunum, þegar verið var að afhjúpa feitmetishringinn brezka, Unileverhringinn, - ég vil minna þá á, að þeir gætu líka þar, ef þeir væru ekki farnir að ruglast of mikið í sínum fræðum, lesíð um, hvernig sá hringur á stærsta togaraflotann í Bretlandi, stærstu fiskgeymsluhúsin í Bretlandi, ræður megininu af fisksölubúðunum í Bretlandi, á meginið af öllum kæilvögnum og öllum þeim vögnum, sem flytja fiskinn í Bretlandi, á stærsta þýzka togarafélagið, sem nú nýtur þeirra sérréttinda að leggja upp í Bretlandi, þegar Íslendingum er bannað það, og þessi hringur er studdur og finanseraður meðfram af íslenzku ríkisstj., sem gefur honum stórfé á hverju ári, borgar honum 40-50 £ af hverju tonni freðfisks, sem til Bretlands er seldur. Ríkisstj. getur selt þennan fisk á 130 £ tonnið og hærra til annarra landa, en selur hann til Bretlands á 80 £ tonnið til Bemast, þessarar deildar úr Unileverhringnnm, sem siðan skipuleggur fjandskapinn gegn Íslandi. Það er vert, ef þm. hafa ekki gert sér það ljóst, að þeir geri sér ljóst, að það er talað um fjandskap, fyrirlitningu og allt saman slíkt af hálfu hæstv. atvmrh. í útvarpinu frá brezkum útgerðarmönnum, og það er fyrst og fremst þessi hringur, sem er brezkir útgerðarmenn, því að það er hann, sem stjórnar þeirra aðgerðum, og það er einn af hans samninganefndarmönnum, sem er kominn hingað heim og hefur staðið fyrir einna mestum fjandskapnum þar úti. Það er bezt, að menn geri sér það alveg hreint ljóst, að íslenzk ríkisstjórn kúskar Íslendinga með ólöglegum aðferðum til að borga skatt til þessa hrings. Bátagjaldeyririnn er tekinn af Íslendingum til að borga tapið af því að selja þessum hring undir framleiðsluverði. Þannig eru þeir einokunarhringar launaðir, sem erlendis fjandskapast mest við Ísland, og á sama tíma gerir hæstv. ríkisstj. allt sem hún getur til þess að hindra, að Íslendingar geti selt sinn fisk til annarra landa, þar sem nóg er hægt að selja af honum. Greiðslubandalag Evrópu er einn þáttur í efnahagssamvinnu Evrópu. Efnahagssamvinna Evrópu kemur fram í því gagnvart Íslandi, að Bretland útilokar okkur frá því að selja fisk, neitar að kaupa fisk af okkur, að Holland er hætt að kaupa fisk af okkur, að Frakkland er hætt að kaupa fisk af okkur, að þýzku togararnir fá einkaréttindi til að leggja á land í Bretlandi, en Íslendingum er svo að segja neitað um að selja nokkuð sem heitir af fiski í Þýzkalandi. Og hvernig er með fiskmarkaðinn og efnahagssamvinnuna við Norðurlönd? Það vitum við. Þetta er ástandið í efnahagssamvinnunni, m.ö.o., það er fjandskapur í öllum þessum löndum. Það er þó ekkert undarlegt, þegar maður sér og það liggur deginum ljósara fyrir, hvernig allt, sem hæstv. ríkisstj. hefur gert á þessu sviði, hefur snúizt upp í það öfuga. Efnahagsfjandskapur Vestur-Evrópuþjóðanna við Ísland í því, sem kallað er efnahagssamvinna, er staðreynd, og þess vegna vildi ég óska, að þegar þetta mál er afgreitt, gæti hæstv. ríkisstj. þess, að Greiðslubandalag Evrópu, sem henni með þessu yrði gefin heimild til að fá sérstakt lán hjá, yrði ekki að hengingarsnöru á íslenzkan fjárhag. Mér lízt ekkert á þá pólitík að taka svo og svo mikil lán hjá Greiðslubandalaginu með þeirri skuldbindingu, að það eigi að greiða með dollurum, ef það ætti svo á eftir að fara að taka vörurnar frá Íslandi og fleygja þeim til Ameríku 50% undir framleiðsluverði, en banna mönnum á meðan að selja þær þar, sem þeir gætu fengíð fullt verð, en þetta er ástandið í þessum málum. Það er nauðsynlegt, að menn geri sér það ljóst. M.ö.o., það hefði verið viðkunnanlegt, þegar hæstv. ríkisstj. fer fram á, á þeim erfiðu tímum sem hún segir að séu, að fá lánsheimild upp á 64 millj. kr., að hún hefði sagt, hvernig hún ætti að borga þetta til baka, með hvaða skilmálum; e.t.v. kýs hæstv. ríkisstj. heldur að dylja það fyrir hv. þm. En þetta eru aftur þær upplýsingar, sem ég held að séu réttar og væri þá gott að væru leiðréttar, ef þær eru það ekki. Meðan tekið er lítið af þessu láni, sem sé 15% eða eitthvað þar um kring, ég man það nú því miður ekki svo vel, - þá er hægt að borga það jafnvel í okkar eigin gjaldeyri - eða ekki miklir erfiðleikar á, en því meira sem við göngum á þetta lán, því harðari eru skilmálarnir um að greiða það tiltölulega fljótt og það í hörðum gjaldeyri, í dollurum eða jafnvel gulli.



Herra forseti. Lögin um iðju og iðnað, sem nú gilda, eru að stofni til frá árinu 1927, en á þeim voru gerðar allmiklar breyt. árið 1936 og raunar fleiri síðar, en smávægilegar, og við þetta hefur svo verið unað til þessa dags. Það hefur þó komið á daginn upp á síðkastið, að það eru nokkrir annmarkar á þessum lögum, sem æskilegt væri að færa til betri vegar, og vil ég þar sérstaklega nefna, hversu óglögg eru nú orðin mörkin milli þess, sem venjulega er kallað handiðnaður og iðjustarfsemi. Það tíðkast nú orðið æ meir, að það, sem áður var handiðn, er nú unnið í vélum, og þarf þá ekki til þess jafnt faglærða menn og áður þurfti. Þetta hefur sjálfsagt m. a. verið ástæðan til þess, að hæstv. ríkisstj. skipaði á árinu 1950 nefnd til þess að endurskoða þessa löggjöf, lögin um iðju og iðnað. Þessi n. hefur nú skilað áliti í frumvarpsformi, sem hér hefur verið lagt fyrir, og er það þetta frv., sem hér er til umr. Í grg. fyrir frv. segir, að það sé að mestu flutt eins og n. gekk frá því, en þó eru tvær breyt. gerðar, eins og nánar er tiltekið í grg., sérstaklega í 7. gr., þar sem gert er ráð fyrir, að í sérstöku tilfelli megi ófaglærðir menn taka að sér iðnaðarstörf. Málið var sent til umsagnar Landssambands iðnaðarmanna, og hefur iðnn. borizt frá Landssambandinu bréf það, sem prentað er sem fylgiskjal I á þskj. 318, þar sem gerð er grein fyrir afstöðu Landssambandsins til málsins. Og það er í stuttu máli að segja um þessa afstöðu Landssambandsins, að það leggur eindregið til, að frv. verði ekki samþ. í þessari mynd, heldur verði afgreiðslu þess frestað og því gefinn kostur á að athuga málið fyrir næsta Alþingi, til þess að freista, hvort ekki væri unnt að fá það lagfært í það horf, sem Landssambandið óskar. Þá hefur iðnn. einnig borizt bréf frá póst- og símamálastjórninni og Verkfræðingafélagi Íslands, sem fara bæði í þá átt að veita fleirum starfsréttindi í iðnaði heldur en nú hafa þessi réttindi. Í till. póst- og símamálastjórnarinnar er sérstaklega óskað eftir því, að sá iðnaður, sem ríkið hafi einkarétt á að reka, verði undanþeginn þessum lögum. Er þar sérstaklega átt við útvarpsvirkjun og símavirkjun. Getur það að mínu viti haft nokkuð til síns máls, þótt vel þurfi að draga þar mörkin, ef út í þetta yrði farið. Verkfræðingafélag Íslands hefur sent n. brtt. við frv., sem prentaðar eru sem fskj. IV á þskj. 318, þar sem hv. dm. geta séð, í hvaða átt þessar till. Verkfræðingafélagsins stefna. Þar er gert ráð fyrir að veita verkfræðingum og húsameisturum allvíðtæk réttindi í iðnaði, sem ég sannast sagna, þó að verkfræðingur sé, er ekki fyllilega sammála. En þetta er þó til athugunar. Ég vil gjarnan - og tel raunar sjálfsagt að þessar till. Verkfræðingafélagsins verði teknar til athugunar ásamt með till. póst- og símamálastjórnarinnar og athugasemdum stjórnar Landssambands iðnaðarmanna, áður en endanlega yrði frá þessu máli gengið. Það hefur þess vegna orðið samhljóða niðurstaða okkar í iðnn. að leggja til, að frv. yrði afgr. með rökst. dagskrá, svo hljóðandi, með leyfi hæstv. forseta: „Í trausti þess, að hæstv. ríkisstj. láti taka mál þetta til athugunar á ný og freisti að ná um það samkomulagi við þá aðila, sem lögin snerta mest, tekur d. fyrir næsta mál á dagskrá.“ Ég þarf ekki að hafa fleiri orð um þetta. Málið er viðkvæmt mál og þarf að fara að því á alla vegu með talsverðri gát, svo að þess vegna teldi ég óhyggilegt, að það yrði þvingað í gegn hér með einhverjum atkvæðamun, miklum eða litlum, kannske litlum og kannske tilviljunarkenndum. Þetta eru atriði, sem þurfa að athugast og ákveðast af sérfróðum mönnum, sem á þetta bera fullt skyn og reyna að ná sameiginlega hinni skynsamlegustu niðurstöðu. Ég sé svo ekki ástæðu til að ræða málið frekar, en óska að sjálfsögðu, að hin rökstudda dagskrá verði samþykkt.



Herra forseti. Eins og fram er tekið í grg. fyrir þessu frv., þá er það flutt af hv. landbn. eftir beiðni landbrn. Aðdragandi að þessu frv. er orðinn býsna langur, því að fyrrv. landbrh., Bjarni Ásgeirsson, skrifaði skógræktarstjóra um það árið 1948 að taka til athugunar, hvort hagkvæmt muni þykja að takmarka eða banna sauðfjárrækt og hrossaeign á öllum Reykjanesskaga. Um langan tíma gerist nú ekki neitt í þessu máli, fyrr en á þessu ári, að skógræktarstjóri leggur fram mikið álit um það, þar sem hann mælir fast með því að banna allt búfjárhald á Reykjanesskaga. Út af þessu hafa verið haldnir margir fundir meðal hreppsbúa í hreppum hér í kring og í kaupstöðunum, Reykjavík og Hafnarfirði. Afleiðingin af þessu hefur svo orðið sú, að hæstv. landbrh. skipaði tvo menn, þá Árna Eylands stjórnarráðsfulltrúa og Sæmund Friðriksson framkvæmdastjóra, til þess að taka þetta mál til rækilegrar athugunar og gera till. um það. Og það er nú hvorki meira né minna heldur en öll þessi bók, sem er álit þessara manna og grg. fyrir þessu frv. En till., sem þeir hafa komizt að niðurstöðu um, er það frv., sem hér liggur fyrir á þskj. 365. Þeir hafa í sínum till. horfið frá þeirri miklu ráðstöfun - og maður verður að segja að minnsta kosti vafasömu ráðstöfun - að ætla sér að fara að banna alla sauðfjárrækt og skepnuhald á öllum Reykjanesskaga, en hins vegar fara þeir fram á það í sínum till. að gera þær ráðstafanir að afgirða með rækilegri og sterkri girðingu Reykjavíkurland, Hafnarfjarðarland og það svæði, sem er á milli þessara stærstu kaupstaða landsins, og gefa heimild til þess, að það sé gerð samþykkt um það að takmarka að mjög miklu leyti eða banna alla sauðfjárrækt og stóðhrossaeign á þessu svæði. Þetta liggur að vísu undir samþykki, og er gert ráð fyrir því samkv. frv., að sú samþykkt, sem um þetta á að verða, ef lögin koma til framkvæmda, verði gerð á svipaðan hátt og á sér stað um lögreglusamþykktir í bæjum. Ég skal nú ekki fara að rekja þetta frv. hér grein fyrir grein, en aðeins víkja að þeim aðalatriðum, sem það fer fram á, og eins og gefur að skilja af því, sem ég nú hef sagt, þá er hér um geysilega mikið stórmál að ræða. Til þess er ætlazt samkv. þessu frv., að það ekki einasta gildi fyrir þetta svæði, sem þarna er um að ræða, heldur og víðs vegar úti um land, þar sem kauptún og kaupstaðir eru, þeir geti gert samþykktir á þann hátt um meiri eða minni takmarkanir á búfjáreign innan sinna vébanda. Það eru nokkur ákvæði í þessu frv., sem eru algerlega ný í okkar löggjöf, og má segja, að það sé allvafasamt sumt af því. M. a. er það. að ríkissjóði er ætlað að styrkja þá stóru girðingu, sem á að setja, ef af þessu verður umhverfis Reykjavík og Hafnarfjörð og löndin, sem þar á milli liggja. Ríkissjóður á að styrkja hana samkv. frv. allt að 1/3. Þetta er alveg óvanalegt í okkar löggjöf, því að ég minnist þess ekki, að það sé styrkt úr ríkissjóði til neinna samgirðinga annars staðar á landinu. Í öðru lagi er samkv. þessu frv., og það er kannske stærsta atriðið, í rauninni farið inn á það að snúa alveg við þeim hugmyndum, sem menn hafa hingað til haft um skyldu þeirra, sem eiga skepnur, og hinna, sem eiga land. Það hefur hingað til verið talið aðalatriði, að þeir, sem eiga ræktað land, skuli verja það sjálfir með girðingu. Nú er farið fram á það samkv. þessu frv., ef samþykktir verða gerðar um það, að þeir, sem eiga skepnurnar, ábyrgist þær undir öllum kringumstæðum og allt, sem af þeim leiðir. Þannig er jafnvel gert ráð fyrir því, að þeir, sem eiga garðlönd og skógarbletti og annað slíkt, t. d. hér í höfuðstaðnum, þurfi ekkert að girða það, vegna þess að þeir, sem eiga skepnurnar, eigi að bera algerlega ábyrgð á þeim og það megi ekki hafa þær öðruvísi, en í húsi yfir vissan tíma ársins. Ég skal nú ekki leyna því, að mér þykir þetta nokkuð hörð ákvæði, og f. h. landbn. get ég ekki gefið neitt loforð um það að svo komnu máli, að hún fylgi þessum ákvæðum eins og þau eru hér sett fram. Ég reikna með því, að þó að þetta frv. sé flutt af landbn., þá taki hún það til rækilegrar athugunar og kannske vísi því til umsagnar þeirra aðila, sem hér eiga hlut að máli, eftir að þessari umr. er lokið. En á þessu stigi legg ég að sjálfsögðu til f. h. nefndarinnar, að málinu sé vísað til 2. umr., og skal ekki fjölyrða meira um það, nema eitthvert tilefni gefist til.



Mér finnst það ekki vera að ófyrirsynju eða ástæðulausu, þótt landbn. vilji þvo hendur sínar af ýmsum ákvæðum, sem í þessu frv. eru fólgin. Ég verð satt að segja að láta í ljós undrun mína á því, að landbn. skuli hafa flutt þetta frv. í því formi, sem það er, því að hér virðist vera að því stefnt með frv. og áreiðanlega tilgangur þeirra, sem að því standa, að gera sem allra erfiðast fyrir um það í bæjarfélögum og hreppsfélögum, að menn geti þar byggt að nokkru afkomu sína á skepnuhaldi, að minnsta kosti sauðfjárframleiðslu, og er á allan hátt leitazt við að gera erfitt fyrir um að hafa þar aðrar skepnur. Tilefni þessa frv. er það, að hér hefur komið upp í Rvík og Hafnarfirði vilji til þess að gera víðtækar ráðstafanir til að koma í veg fyrir sauðfjáreign ekki einasta í kringum Rvík og Hafnarfjörð, heldur jafnvel á öllum Reykjanesskaganum, að því er virðist. Það hefur nú að vísu verið horfið frá þeirri gereyðingarstefnu í þeim ákvæðum. sem í frv. þessu felast, að setja fortakslaust bann við sauðfjáreign á þessu svæði. Hins vegar er tilætlunin að ná þessu takmarki með því að veita bæjarfélögum heimild til að koma slíku í framkvæmd. Ég held þess vegna, að það hefði verið miklu réttara, þar sem allar ástæður fyrir þessu frv. eru byggðar á þeim óskum, sem hér hafa komið fram um þetta í Rvík og Hafnarfirði, að byggja þá frv. utan um það, en fara ekki að stíga svo stórt spor eins og í því felst að búa til heimildarlög, sem taka til alls landsins í þessu efni og engar óskir hafa komið annars staðar um. Og mér virðist, að hlutverk landbn. ætti frekar að beinast að því að gera ráðstafanir til þess að styrkja atvinnu manna til þess að afla sér lífsframfæris með því að geta haft búpening, í hvaða formi sem það nú er, heldur en hitt, að fara að leggja upp í hendur skammsýnna manna í þessum efnum vopn og verkfæri, sem geta snúizt alveg á öfuga lund við það. Ég vildi þess vegna mjög vænta þess, að landbn. athugaði afstöðu sína gagnvart þessu frv. eða þeirri hugmynd, réttara sagt, sem hér kemur fram, og ef hún telur nauðsyn bera til að sinna henni að einhverju leyti, að miða það þá við þá staði, þar sem óskir hafa komið fram um þetta, en fara ekki að þröngva upp á menn, sem engar slíkar óskir hafa borið fram, heimild, sem svo yrði máske síðar notuð til þess, að gerðar yrðu óheppilegar og jafnvel skaðlegar ráðstafanir, sem gefið er undir fótinn með í þessu frv. Ég veit ekki heldur hvort landbn. hefur gert sér grein fyrir því, til hvað mikils kostnaðar er stefnt með þessu frv. Ef í það væri farið að setja girðingar utan um land allra kaupstaða og kauptúna, þá mundi slíkt sjálfsagt hafa í för með sér ekki lítinn kostnað, og af þessum kostnaði er svo gert ráð fyrir því, að ríkissjóður beri 1/3. Ég held, að þetta sé allathugavert atriði eitt út af fyrir sig. Hitt er alkunnugt, að mjög víða í kauptúnum þessa lands byggist afkoma þeirra að mjög verulegu leyti á gripahaldi, að minnsta kosti að svo miklu leyti, að við ýmis skakkaföll, sem menn, sem þar búa, bíða í sambandi við aðalatvinnu þá, sem þeir reka þar, sjávarútgerð sérstaklega, getur það orðið til þess og verður í mörgum tilfellum til þess að fleyta þeim yfir þá örðugleika, sem þeir komast í, í sambandi við aflabrest og óáran, auk þess sem það er mjög mikilvægt menningar- og uppeldisatriði, að börnin, sem þar alast upp, komist í nokkur kynni við búrekstur, ræktun og annað, sem helzt í hendur við slíkan atvinnurekstur. Það er mjög mikið uppeldis- og menningaratriði. Og mér virðist það satt að segja býsna hart, og alveg sérstaklega af landbn., að bera fram till., sem eru þess eðlis, að hægt sé að gera ráðstafanir, sem brjóta í bága við þetta sjónarmið. Í 1. gr. frv., - án þess að ég ætli að fara að ræða nokkuð sérstaklega einstakar greinar þessa frv., það á vitanlega ekki við, við 1. umr. málsins, - er það fært fram sem ástæða fyrir nauðsyn á því að gera girðingar um ræktunarlönd tilheyrandi bæjum og kauptúnum, að verjast þurfi ágangi á þau lönd frá aðliggjandi sveitum. Ég hygg, að hitt sé nú miklu algengara, að nærliggjandi sveitir við kaupstaði og kauptún verði fyrir ágangi af þeim, heldur en að brögð séu að því, að ágangur sé úr sveitunum til kaupstaðanna. En eins og frsm. landbn., hv. þm. A-Húnv., tók fram, þá eru svo þröngar skorður settar við gripahaldi í kaupstöðum, þar sem slíkar samþykktir hafa verið gerðar, að það er raunar sama sem útilokun á því, miðað við þá staðhætti, sem hér er um að ræða. Ég vildi hreyfa þessum athugasemdum við frv., og mér sýnist, eins og komið er, að ekki sé nema um tvennt að gera fyrir hv. landbn., annaðhvort að gerbreyta frv. ellegar þá að beita sér gegn því. Virðist mér blátt áfram vera hlutverk n. að snúast þannig við þessu máli.



Herra forseti. Hv. þm. Borgf. lét í ljós mikla undrun yfir því, að hv. landbn. skyldi gerast flutningsaðili að þessu frv. Ég er nú dálítið hissa á þessum orðum frá þessum hv. þm., sem eins og kunnugt er er búinn að vera lengst allra manna hér á þingi, því að hann hlýtur að vita það, að það er algild regla um þau mál, sem eru af hæstv. ráðh. eða hæstv. ríkisstj. send til einstakra n. til flutnings, að flytja þau inn í þingið, án þess að n. með því taki nokkra afstöðu til þeirra mála, sem um er að ræða. Þetta mál, sem hér liggur fyrir, er órætt í landbn., og hún hefur ekki tekið afstöðu til neinna ákvæða, sem í því eru. En hún taldi sér skylt, eins og algild regla er, að flytja þetta mál hér inn í þingið, og auðvitað áskilur hún sér allan rétt til þess að gera till. um breyt. á því, eftir því sem henni þóknast, við síðari meðferð málsins, áður en það kæmi til úrslita við 2. umr. Varðandi þær athugasemdir um efnishlið þessa máls, sem hv. þm. Borgf. vék að, þá er ég honum að mörgu leyti sammála, að hér þarf áreiðanlega athugunar við og breyt. á þessu frv., áður en það yrði gert að l., svo að við þurfum ekki að fara hér við þessa umr. í neina deilu um þau efni. Það er alveg rétt, sem þessi hv. þm. tók fram, að ef það væru gerðar samþykktir á þeim grundvelli, sem þetta frv. gerir ráð fyrir, þá stappar það mjög nærri því, að það sé útilokun fyrir alla sauðfjáreign og hrossa innan þeirra svæða, sem frv. eða samþykktin ætti þá að ná til. En ég skal ekki á þessu stigi fara neitt út í það nánar, en ég hef þegar gert. Ég tel það sjálfsagt, að málinu verði vísað til 2. umr. og þá tekið til athugunar og það mjög rækilega af hv. landbn. og þeim aðilum öðrum, sem ég geri ráð fyrir að hún leiti umsagnar hjá og hlut eiga að máli í þessu sambandi. Ég skal svo ekki fjölyrða frekar um þetta mál.