Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Jón Sigurðsson) : Herra forseti. Það hefur áður verið gerð grein fyrir þessu frv. Aðalbreyt., sem það felur í sér, er sú, að l. er ætlað að ná til alls kjöts, bæði þess, sem flutt er út úr landinu, og þess, sem neytt er innanlands, en hingað til hefur það verið svo, að matið gilti um kjöt, sem selt var innanlands, aðeins um saltkjöt. N. hefur borið frv. saman við gildandi l. og leggur með því, að frv. verði samþ. Eftir fund n. kom fram brtt., flutt af hv. 2. þm. N.-M. N. hefur ekki haft tækifæri til að bera sig saman um hana og óskar eftir, að atkvgr. um hana sé frestað.



Herra forseti. Aðalefni frv. þess, sem ég og hv. 7. þm. Reykv. og hv. þm. Vestm. flytjum hér, er að stofna sjóð, er nefnist hafnarbótasjóður. Tilgangurinn er sá að stuðla að bættum hafnar- og lendingarskilyrðum í sjávarþorpum og kaupstöðum, sem liggja vel við fiskimiðum. Það er öllum kunnugt, að einn versti þröskuldur þess, að sjósókn sé stunduð með árangri á ýmsum stöðum, er hafnleysið. Fjölda margir staðir, sem vel liggja við fiskimiðum, eiga þess lítinn kost að hagnýta sér þá góðu aðstöðu, en það er vitað, að með bættum skilyrðum er í senn hægt að efla aðstöðu þeirra og skapa aukin verðmæti til útflutnings. En meginverðmætin koma frá sjávarútveginum, og því er þessu fé vel varið fyrir þjóðina í heild. Ég tel ekki nauðsyn á að fara mörgum orðum um frv. Það er ætlazt til, að í sjóðinn verði lagðar í upphafi af tekjuafgangi ársins 1943 3 millj. kr. og 300 þús. kr. á ári eftir það. Ég vil þó taka það fram, að það, sem fyrir okkur vakir, er fyrst og fremst það, að staðir, sem vel liggja við miðum, verði styrktir. Þrátt fyrir það að hafnarl. hafi fengizt sett fyrir marga staði, hafa ýmsir þeirra ekki haft bolmagn til að hefja framkvæmdir. Framkvæmdirnar eru svo umfangsmiklar og dýrar, að byggðarlögin rísa ekki undir þeim, ef þau eiga að leggja á móti framlagi ríkisins helming kostnaðar eða meira. Því höfum við flm. flutt frv. þetta. Ég tel hér vera um mikið nauðsynjamál að ræða, einkum fyrir smáútgerðina, þar eð staðir með stórútgerð hafa oft betri aðstöðu til fjárframlaga. Smærri staðir hafa ekki eins mikið bolmagn til að skapa skilyrði til útgerðar. Nái þetta frv. fram að ganga, mun það verða til að auka smáútgerðina og útflutningsverðmæti þjóðarinnar. Ég vil svo leyfa mér að óska þess, að frv. verði vísað til sjútvn. að lokinni þessari umr.



Það er aðeins gott um þetta frv. að segja, þótt að vísu sé ætlazt til, að sjóðsins sé aflað með framlagi af tekjuafgangi ríkissjóðs eða leitað sé til framkvæmdasjóðs ríkisins. En ég vil aðeins spyrja hv. flm., hvort kaupstaðir landsins séu með vilja útilokaðir frá styrkveitingum úr þessum væntanlega sjóði. Í 1. gr. frv. stendur, að tilgangur sjóðsins sé að stuðla að bættum hafnar- og lendingarskilyrðum í kauptúnum og sjávarþorpum. Mér hefur skilizt, að ýmsir kaupstaðir ættu við erfið hafnarskil yrði að búa, t. d. Vestmannaeyjar og Akranes, og ætti hv. flm. að vera bezt kunnugt um það. Ég vildi því fyrir mitt leyti beina því til hv. flm., hvort þeir mundu ekki taka til greina brtt. við síðari umr., þess efnis, að kaupstaðirnir væru ekki útilokaðir frá styrk úr þessum sjóði.



Herra forseti. Varðandi þessa fyrirspurn vildi ég segja það, að fjarri fer því, að ég telji það eiga að vera útilokað, að kaupstaðirnir komi til greina með styrk úr þessum sjóði. Ég tel það fyllilega samkomulagsatriði í sjútvn., er mun fá þetta frv. til meðferðar, að breyta þessu. Hins vegar játa ég það, að það er mín skoðun, að sérstaklega þurfi þeir aðilar á styrk að halda, sem tilnefndir eru í frv., þar sem færra er af fólkinu og fjárhagslegt bolmagn minna. En þrátt fyrir þetta meginsjónarmið mitt kemur breyt. í nefnda átt fyllilega til athugunar í n., og ég er óviss um, að það yrði gert að ágreiningsatriði frá hendi okkar flm. þótt frv. yrði breytt þannig.



Ég vildi aðeins taka undir orð hv. þm. Ísaf. og segja til viðbótar, að það kemur vitanlega alls ekki til mála að útiloka kaupstaðina frá framlögum úr sjóðnum, því að hafnarbætur eru þar víða skammt á veg komnar, svo að það er gersamlega óverjandi að binda svo mikið fé sem hér er um að ræða og útiloka þá jafnframt frá því. Að vísu er það rétt, að kaupstaðirnir hafa fjárhagslega meira bolmagn, en þó eru aðstæður víða þar svo erfiðar til hafnarbóta, að þær kosta gífurlegt fé, og það einmitt á þeim stöðum, sem liggja vel við fiskimiðum. Þá er og í hafnarlögum tekið nokkurt tillit til aðstöðumunar smærri og stærri staða um tillag úr ríkissjóði. Er það venjulega 2/5, en sumir kaupstaðir, þar sem aðstaðan er bezt, fá ekki nema 1/5 og svo allt að helmingi í smærri stöðum. Það er því tekið tillit til aðstæðna að þessu leyti. Annars get ég tekið undir orð hv. þm. Ísaf. og flm. um það, að gott eitt er um það að tryggja nokkuð fé í þessu skyni, er vel lætur í ári. En það má ekki koma í bága við tilhögun á framkvæmdum þessara mála, sem hér hefur verið: Allra sízt má útiloka einstaka staði, sem liggja vel við fiskimiðum, frá ríflegu framlagi. En eftir því, sem hv. 1. flm. sagði, að ekki mundi hann gera ágreining um þetta atriði, ber fremur að líta á þetta orðalag sem ágalla, er stafar af ónógri athugun á málinu. Í 4. gr. frv. segir, að ekki megi greiða fé úr sjóðnum, fyrr en Alþ. hafi sett nánari ákvæði um þær fjárveitingar. Hví ekki að setja þegar ákvæði inn í þetta frv. um fjárveitingarnar? Ef hægt verður að mynda þennan sjóð af tekjuafgangi ríkissjóðs 1943, þá væri engin ástæða til að bíða lengi með að nota það fé. Það væri því til athugunar fyrir n., hvort ekki ætti að skjóta ákvæðum um þetta inn í frv.



Ég er að sönnu ekki aðalflm. þessa frv., það er hv. þm. N.-Ísf., en út af umræðum um þetta mál vildi ég taka fram til skýringar, að frá minni hálfu er alls ekki tilætlunin að gera greinarmun á því hlutfalli, sem reynt hefur verið að skapa hér undanfarið um þátttöku ríkisins í hafnarbótum. Þetta hlutfall hefur verið nokkuð einskorðað, 1/3, 2/5 og ½ eftir ástæðum. Þannig hefur skapazt nokkur stigi í þessum efnum, þó ekki full glöggur, eftir getu þeirra staða, sem leggja áttu fé á móti ríkisframlaginu, og eftir nauðsyn hafnarbótanna. Ég geri ráð fyrir, að tilhögunin á þessum málum eigi eftir að skýrast og skorðast nánar og vitamálastjóri geri helzt tillögur um mismunandi framlög ríkisins eftir aðstöðumun, en hann mun hafa bezt yfirlit yfir þessi mál. Um Akranes og Vestmannaeyjar get ég sagt það sem meðlimur sjútvn. um langt skeið, að það er vitanlegt um þessa staði, að þeir hafa hér sérstöðu. Þar hafa verið byggðar upp hafnir úr hafnleysum gagnstætt því, sem er víðast hvar, og það er ekki nema- sanngjarnt, að ríkið taki meiri þátt í þeim hafnargerðum, sem eru úti í hafi. En höfuðtilgangur þessa frv. er ekki að bæta úr eða skilgreina þennan mismun á framlagi ríkisins, heldur er sjónarmiðið allt annað: Það er að hagnýta góð veiðisvæði sem bezt. Víða eru litlar eða engar hafnargerðir nálægt góðum fiskimiðum, af því að nærliggjandi sveitir eru svo fátækar, að þær geta ekki lagt fram fé á móti framlagi ríkisins til hafnarbóta. Úr þeirri fátækt er þessu frv. ætlað að bæta, og er það eigi síður til hagsbóta yrir þjóðarheildina, að góð veiðisvæði séu hagnýtt. Að lokum vil ég alvarlega vara við því, að þessi sjóðmyndun verði gerð að einum þeim hrossskrokki til kjördæmalegra og atkvæðalegra hagsbóta, sem ýmis mál hafa hér verið gerð að. Þetta frv. verður að vera undanþegið þeim leik.