Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Flm. (Sigurður Kristjánsson): Frv. þetta er shlj. frv., er ég flutti á síðara þinginu 1937. Efni þess er að undanskilja skattskyldum tekjum skipverja fæði og húsnæði, er þeir njóta ókeypis í skiprúmi. Svo er fyrir mælt í l. um tekjuskatt, að frá tekjum manna skuli draga kostnað, er þeir hafa af því afla sér teknanna. Nú er það svo, að þótt fæði og húsnæði séu mikil hlunnindi fyrir þá, sem vinna í landi, þá háttar þessu öðruvísi um menn, sem vinna á sjó. Vegna fjarveru sinnar missa þeir af mörgu tækifæri til að sjá heimili sínu fyrir ýmsum óbeinum hagsmunum og standa því verr að vígi að þessu leyti en hinir. Ég held, að þessi óþægindi vegi fyllilega upp á móti þeim hag, sem skipverjum er veittur með ókeypis fæði. Fyrir ríkið nemur þetta ekki hárri upphæð. En það er skiljanlegt, að eftir því, sem tekjur manna rýrna, er dvelja að staðaldri á skipum, því erfiðara verður þeim að greiða skattinn. Ég gerði grein fyrir þessu máli við framsögu á síðasta þingi og ætla því ekki að hafa lengri framsöguræðu að þessu sinni, en leyfi mér að óska, að málinu verði vísað til fjhn.

* Flm. (Sigurður Kristjánsson): Þetta frv. á þskj. Í er flutt hér óbreytt eins og ég flutti það á síðara þinginu 1937. Þá fór málið til sjútvn., en n. vannst ekki tími til að afgreiða það. Hún hafði sent það vitamálastjóra til umsagnar, en álit hans var ekki komið, er þinginu lauk. Ég ætla ekki að endurtaka hér þau rök, er ég færði þá fyrir málinu, enda eru nokkur þeirra tekin fram í grg. Óska ég, að málinu verði enn vísað til sjútvn.

* Flm. (Ísleifur Högnason): Þetta frv. okkar hv. 5. þm. Reykv. var flutt af mér á siðara þinginu 1937. Læt ég mér að mestu nægja að vísa til þess, sem ég sagði þá um þau vansmíði, sem eru á gildandi l., þannig að atvinnurekendur geta skotið sér undir viss ákvæði þeirra og, ef þeim býður svo við að horfa, knúið verkamenn til að taka á móti vörum upp í kaup, eða tekið vinnulaun þeirra upp í skuldir. Þetta fer nú mjög í vöxt, ekki aðeins hjá einstökum atvinnurekendum, heldur einnig hjá bæjarstjórnum, sem farnar eru að greiða kaup í vörum, eins og t. d. bæjarstjórn Vestmannaeyja. Eftir að þetta mál var lagt hér fram í fyrra, bárust Alþingi áskoranir frá Vestmannaeyjum og Hafnarfirði um að samþ. frv., svo að ég veit, að þetta er aðkallandi mál víðar en í Vestmannaeyjum, a. m. k. í Hafnarfirði. Væri fróðlegt að heyra álit hv. 7. landsk. um það, hvort verkalýðsfélögin í Hafnarfirði hafi ekki tekið þetta mál upp hjá sér, án þess að við kommúnistar höfum haft nokkur áhrif á þau í þá átt. Í fleiri þorpum landsins mun vera líkt ástatt. Ættu að vera fleiri hv. þm. hér í d., sem hefðu áhuga á þessu máli. Þetta frv. er nokkru fyllra en áður var. Við leggjum nú til, að orðin „nema öðruvísi sé um samið“ í niðurlagi fyrri málsgr. 2. gr. falli niður, en þar er um að ræða undantekningu frá vikulegri kaupgreiðslu ákveðins flokks verkafólks. Við teljum það óhæfu, að þessi kaupgreiðsla geti dregizt lengur en viku. Ég vona svo, að n. sú, sem fær málið til meðferðar, líklega hv. allshn., sýni þá rögg af sér að afgr. það til 2. umr., svo að hægt sé að heyra undirtektir hv. þm.



Herra forseti! Það ætti ekki að vera þörf á að ræða frv. þetta frekar, því að það liggur í augum uppi, hversu sanngjarnt það er í alla staði. Eru nú liðin um 40 ár síðan mál þetta var fyrst flutt á þingi, og var það þá borið fram af beztu mönnum gamla Sjálfstfl., en síðan hefir samskonar frv. verið flutt af Jóni Baldvinssyni. En með tilliti til þeirra horfa, sem mér virðast vera um afgreiðslu mála á þessu þingi, vildi ég mega segja nokkur orð. Stærstu flokkarnir hér eru stöðugt að tala um nauðsynina á því að vernda þingræðið og skapa virðingu fyrir því. Blöð þeirra endurtaka þetta í sífellu. En þó er almennt álitið, að virðingunni fyrir Alþingi fari hnignandi með þjóðinni. Líklega er það ekki sízt af því, að það er yfirleitt orðinn siður að ræða ekkert mál til hlítar hér á Alþingi. Ef fram kemur mál, sem ekki er beint einkahagsmunumál ákveðins flokks eða flokka, láta hv. þm. það yfirleitt afskiptalaust og vísa því til n. Öll mál eru svæfð í n., sem ekki hefir verið sérstaklega umsamið af stjórnarflokkunum. að fram skuli ganga. Verða því yfirleitt litlar sem engar umr. um þau mál, sem ekki hefir verið ákveðið fyrirfram, að afgreiða skuli. Þetta orsakar auðvitað það, að áliti Alþingis hnignar. Áður fyrr var hægt að bera fram á Alþingi almenn nauðsynjamál, og þau voru þá rædd. Var það álit manna, að n. ættu að vera til þess að athuga málin enn frekar, en ekki til þess eins að svæfa þau. Menn fylgdust þá og betur með umr. Hér á pöllunum voru allmargir áheyrendur, og fulltrúar frá blöðunum hlýddu þá yfirleitt á umr. Þá var það líka venja, að flestir þm. mættu á þingfundum. En á síðasta þingi voru oft og tíðum ekki fulltrúar blaðanna mættir, og mörg blöðin fluttu naumast fréttir af því, sem gerðist á þingi. Nokkrar hræður sáust á pöllunum, en fundarsókn hv. þm. var svo slæleg, að oft var vart unnt að greiða atkv. Ef þessu heldur svo áfram, eru hv. þm. sjálfir að leggja skerf sinn til þess að rýra álit Alþingis. Það er nauðsynlegt, að mál þau, sem koma fram á þessu þingi, m. a. frv. okkar kommúnista, verði rædd ýtarlega, að þau komi úr n. í tæka tíð, ef ekki á að gera leik að því að rýra álit Alþingis enn meira en orðið er. Ef hv. þm. skeyta ekki meira um þau mál, sem fram eru lögð, en verið hefir að undanförnu, er ekki von, að þjóðin liti með virðingu til þessarar stofnunar. Ættu allir flokkar að geta verið sammála um að bæta úr þessu. Ég vildi taka þetta fram nú í upphafi þingsins, því að mitt álit er, að þetta geti ekki lengur svo til gengið, ef Alþingi á að halda þeirri virðingu, sem nauðsynlegt er, að fyrir því sé borin lýðræðisins vegna.