Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég hef leyft mér að flytja till. á þskj. 133, um að skora á ríkisstj. að láta gera ýtarlegar fiskirannsóknir í Hamarsfirði í Suður-Múlasýslu. Tildrög þessa máls eru þau, að á síðastliðnu hausti kom í ljós, að þarna er sérstaklega auðug uppeldisstöð fyrir flatfiska. Veiðimenn urðu þess varir, að þarna er ógrynni af ungum flatfiski, og munu þess engin dæmi hér, að jafnmikil veiði hafi fengizt í einum drætti í dragnót og þar fékkst í haust. En meiri hlutinn var svo smár, að óheimilt var að hirða veiðina. Óskir hafa því komið fram um, að fjörðurinn yrði friðaður fyrir öllum botnsköfuveiðum, og hefur Alþ. það, er nú situr, gert samþykkt í tilefni af því. Það virðist því vera ástæða til þess, að fiskifræðingar okkar rannsaki sérstaklega slíkar uppeldisstöðvar sem þessa og hvaða gildi þetta hefði. Og margt bendir til þess, að Hamarsfjörður sé heppilegur til slíkra rannsókna. Hann er að ýmsu leyti frábrugðinn öðrum fjörðum, og má svo heita, að sandrif og grynningar loki firðinum að mestu, og komast bátar varla inn í hann, nema á flóði. Þó er fjörðurinn sjálfur alldjúpur og talsvert stór, þegar inn er komið. Þessi till. miðar því að því, að þarna fari fram fiskifræðilegar rannsóknir, og álít ég miklar líkur til, að slíkar rannsóknir mundu leiða til mikilvægra upplýsinga um uppeldi flatfiska og verða mikilvægar fyrir fiskimenn. Ég legg svo til, að málið gangi til fjvn.

Flm. (Jónas Jónsson) : Herra forseti. Þessi till. miðar að því, að Alþ. bæti úr þeirri vanrækslu, sem átt hefur sér stað síðan 1939, þegar ákveðið var með lögum, að héraðsskólar skyldu auka stórlega verklega kennslu bæði karla og kvenna, þannig að 1/3 hluti námstímans gengi í verklegt nám, piltar fengjust við smíðar, en stúlkur saumuðu. En svo skall styrjöldin á, og ekki var hægt að auka byggingar og vart hægt að fá efni. Hvað snertir áhuga þingsins 1939, er það víst, að allir flokkar fögnuðu þessari breyt., sem gerð var á l. þá. Það mundi hafa holl og góð áhrif á þroska unglinganna og gera þá að nýtari mönnum, og þegar þess er gætt, að í skólum þessum eru um 800 nemendur, þá er þetta mikilvægt atriði. - Nú tel ég sennilegt, þar sem búnaðarskólarnir tveir hafa ekki neina verulega vinnukennslu haft, að farið verði að sjá þeim fyrir vinnustofum. Nú var tekið fram í l. 1939, að ríkið legði fram 25 kr. á hvern nemanda til kennslunnar. Nú hef ég hækkað það allverulega með tilliti til þeirrar dýrtíðar, sem nú er, því að ekki er hægt að ætlast til, að nemendurnir leggi fram sjálfir efni til smíða sinna, því að oft vinna þeir í þjónustu sjálfra skólanna. Enn fremur er það staðreynd, að kennsla í verklegum greinum er dýrari en kennsla í bóklegum efnum. Nú hefur tímakaup fyrir bóklega kennslu verið hækkað upp í 20 kr., svo að verkleg kennsla er nú orðin alldýr. Mér hefur þótt eðlilegt að hreyfa þessu máli nú, þar sem hæstv. ríkisstj. leggur mikla áherzlu á að auka hina verklegu kennslu. Nú eiga allir unglingar, samkv. hinum nýju l., að stunda nám í gagnfræðaskóla 2 eða 3 ár, og finnst mér, að þeir hv. þm., sem fylgja hinu meira frv. stjórnarinnar, geti einnig samþ. þáltill. þessa, þar sem hún er sniðin eftir þeim l., sem nú eru í gildi. Mér þykir verra, að hæstv. ráðh. skuli ekki vera hér viðstaddur, svo að við gætum hlýtt á álit hans, en ég vona, að það megi þá verða við síðari umr. Að endingu læt ég þá ósk í ljós, að till. verði samþ. til 2. umr. og síðan vísað til viðeigandi nefndar.

Flm. (Eysteinn Jónsson) : Herra forseti. Með þessari till. er farið fram á, að ríkisstj. sé heimilt, gegn þeim tryggingum, sem hún metur gildar, að ábyrgjast fyrir hönd ríkissjóðs lán fyrir Búðahrepp til raforku hreppsins. Þetta er þó bundið því skilyrði, að ráðuneytið samþykki þann mann, sem verður fenginn til þess að hafa yfirumsjón þessara framkvæmda. Það hafa verið gerðar áætlanir um þetta, sem sýna, að 3 leiðir eru til þess að framkvæma þetta. En ég geri ráð fyrir, að sú leið verði farin að setja upp nýtt innanbæjarkerfi. Það er óhjákvæmilegt að ráðast þegar í þessa breytingu sökum raforkuskorts.

Flm. (Jónas Jónsson) : Herra forseti. Eins og hæstv. Alþ. er kunnugt, stendur til að leggja línu frá Laxárvirkjuninni til Húsavíkur næsta sumar. Mun þetta hafa mikla þýðingu fyrir kauptúnið og horfa til bóta. - Áætlað er, að verkið muni kosta 650 þús. kr., en hreppurinn treystir sér ekki til að leggja fram nema 150 þús., og er hér því farið fram á, að ríkissjóður ábyrgist ½ millj. kr. lán fyrir hreppinn. Þar sem þetta hefur tíðkazt, að ríkið hlaupi þannig undir bagga, vonast ég til, að máli þessu verði vel tekið og hljóti samþykki.