Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

[10:37] Herra forseti. Ég mæli fyrir hönd allshn. fyrir brtt. á þskj. 287 við frv. til laga um veitingu ríkisborgararéttar. Þeir aðilar sem mælt er með á þessu þskj. uppfylla þær verklagsreglur sem allshn. hefur farið eftir við veitingu ríkisborgararéttar og er nefndin öll sammála flutningi brtt.

[10:38] Virðulegi forseti. Ég leyfi mér að mæla fyrir frv. til laga um breyting á lögum nr. 88/1991, um aukatekjur ríkissjóðs, sbr. lög nr. 1/1992 og lög nr. 50/1994. Þetta frv. er að finna á þskj. 266 og er 205. mál þingsins. Frv. er í sex greinum og má vísa til athugasemdanna við lagafrv. Þar koma fram allar upplýsingar um það. Ég mun þó í örfáum orðum gera grein fyrir efni frv. og jafnframt vekja athygli á einni villu sem er í frv. en ég bið hv. nefnd, efh.- og viðskn., að taka hana sérstaklega til athugunar og leiðrétta hana fyrst þskj. var ekki prentað upp. Þetta frv. fjallar um örfáar breytingar á aukatekjum ríkissjóðs, en á sínum tíma voru þær lögboðnar. Enda hafði komið fram athugasemd, ef ég man rétt, frá umboðsmanni Alþingis um að í raun væri um gjaldheimtu eða skattheimtu að ræða fremur en þjónustugjöld þar sem gjöldin voru oft og tíðum talsvert hærri en hægt var að sýna fram á að þjónustan við ýmsa skráningu kostaði í raun. Í 1. gr. frv. eru lagðar til nokkrar breytingar á 11. gr. laganna, en í því ákvæði er að finna gjöld fyrir leyfi til atvinnustarfsemi og tengd leyfi. Það er viðskrn. sem hefur lagt til að í stað 7. tölul. komi þrír töluliðir og snerta þeir fyrst og fremst vátryggingarmiðlunarstarfsemi. Lagt er til að gjald fyrir leyfi til vátryggingarmiðlunar verði 75 þús. kr. og þar sem leyfi til verðbréfamiðlunar þykir eðlislíkt leyfi er lagt til að gjald fyrir slíkt leyfi verði hækkað úr 50 þús. í 75 þús. kr. Þá er í 1. gr. gert ráð fyrir ýmsum leyfisveitingum sem snerta áfengislög, en talsverð breyting verður á skipan áfengisverslunar með lögum sem samþykkt voru fyrr á þessu ári og tóku gildi í tvennu lagi, síðari hlutinn 1. desember sl. Hér er lagt til að bætt verði inn ákvæðum um gjald fyrir áfengisinnflutningsleyfi sem verði 15 þús. kr. og áfengisheildsöluleyfi sem verður 30 þús. kr. Í áfengisinnflutningsleyfinu felst eingöngu heimild til innflutnings til eigin nota í atvinnuskyni, svo sem fyrir veitingahús sem geta þá haft áfengisinnflutningsleyfi og flutt þannig beint inn fyrir sinn rekstur. Í áfengisheildsöluleyfi felst auk leyfis til innflutnings heimild til að selja áfengi til þeirra sem stunda smásölu, en það eru annaðhvort vínveitingahús eða Áfengis- og tóbaksverslunin sem hefur einkaleyfi á smásöluverslun til almennings. Þá er einnig gert ráð fyrir eftirlitsgjaldi sem innheimt verður árlega af framleiðendum, innflytjendum og áfengisheildsölum. Ráðgert er að það verði 5 þús. kr. en það á stoð í lögum sem ég gat um áðan. Gert er ráð fyrir að þetta gjald standi undir kostnaði við eftirlit með þessari starfsemi. Í 2. gr. er að tillögu viðskrn. lagðar til breytingar á 13. gr. laganna, en þar er um að ræða að gjald fyrir skráningu samvinnufélaga og hlutafélaga verði hækkað úr 100 þús. í 150 þús., en jafnframt er lagt til að gjald fyrir skráningu einkahlutafélags verði lækkað úr 100 í 75 þús. Ég vil beina því til hv. nefndar sem fær þetta frv. til meðferðar að líta á upphæðir sem nefndar eru í þessu frv. og kannski einkum og sér í lagi 2. gr. frv. með tilliti til samræmingar fyrst og fremst. Þá kem ég að 3. gr. frv. en í þeirri grein er villa. Þar er um að ræða afgreiðslugjald skipa, en að tillögu samgrn. eru lagðar til breytingar á 15. gr. laganna vegna breyttra reglna um mælingar skipa sem tóku gildi 18. júlí 1994 og fela í sér að mælingar skipa verða miðaðar við brúttótonn, stendur hér í greinargerð. Er vegna samræmis lagt til að gjaldtakan miðist við brúttótonn í stað nettórúmlesta. Það verður að segja þá sögu eins og hún er að þessar mælieiningar hafa nokkuð vafist fyrir þeim sem hafa undirbúið lagafrumvörp og fjallað um þessi hugtök á hinu háa Alþingi. Þess vegna m.a. hygg ég að slæðst hafi inn villa í þetta frv. en samkvæmt tillögu samgrn. og nýjustu upplýsingum á þetta að vera nettótonn en ekki brúttótonn. Ég vil biðja nefndina sérstaklega um að líta á 3. gr. þannig að það verði ekki slys í lagasetningu hvað þetta snertir. Ekki svo að skilja að það skapaði gífurleg vandræði, hér er ekki um þær fjárhæðir að ræða. En rétt skal vera rétt og þar sem ekki gafst tækifæri til þess að prenta upp frv. vil ég beina þeim eindregnu tilmælum til nefndarinnar að hún leiðrétti 3. gr. og mun ég gera ráðstafanir til þess að fulltrúar samgrn. komi því efni til skila til nefndarinnar. Í 5. gr. frv. er felld niður heimild fjmrh. til að hækka grunngjöld í þessum lögum almennt um aukatekjur ríkissjóðs í samræmi við breytingar á vísitölu vöru og þjónustu. Þetta er breyting sem er gerð í samræmi við stefnumörkun ríkisstjórnarinnar um að afnema sjálfvirkni, en þess skal getið að engar fjárhæðir hafa í raun hækkað í fimm ár. Það er eðlilegt að sjálfvirkni verði ekki í þessum lögum frekar en öðrum og þess vegna er lagt til í 5. gr. að 19. gr. laga um aukatekjur ríkissjóðs falli brott. 6. gr. er síðan gildistökugrein sem ekki þarfnast skýringar, en ráðgert er eins og kemur fram í greininni, 2. mgr., að breytingar sem gerðar hafa verið á lögunum verði felldar inn í lögin og þau svo gefin út að nýju, enda er það til hagræðis fyrir þá fjölmörgu sem þurfa að eiga greiðan aðgang og ljósan að lögum sem þessum. Að lokum, virðulegi forseti, leyfi ég mér að gera þá tillögu að frv. verði vísað ti 2. umr. og hv. efh.- og viðskn.

[10:53] Virðulegi forseti. Ég hef leyft mér að flytja frv. til laga um afnám laga nr. 96/1936. Þetta er mál er að finna á þskj. 267 og er 206. mál þingsins. Þrátt fyrir heiti laganna hefur afnám þeirra í raun eingöngu í för með sér breytingu hvað varðar Mjólkursamsöluna í Reykjavík, en Sölusambandi ísl. fiskframleiðenda var slitið á árinu 1992 og stofnað hlutafélag um þann rekstur. Alllöngu áður hafði skattfrelsi Sölusambandsins þó fallið niður því samkvæmt lögunum var skattfrelsið bundið því skilyrði að SÍF hefði löggildingu sem aðalútflytjandi saltfisks samkvæmt lögum. Frv. til þessara skattfrelsislaga var á sínum tíma flutt af meiri hluta allshn. að tilhlutan þáv. forsrh. Meginástæða frv. var reyndar að hnykkja á hæstaréttardómi sem þá var nýgenginn um útsvarsskyldu Sölusambandsins eða kannski réttara sagt, aukaútsvarsskyldu Sölusambandsins. Mjólkursamsalan var þó látin fylgja með þar sem það fyrirtæki þótti hliðstætt Sölusambandinu á þeim tíma. Og í greinargerð frv. frá 1936 var svohljóðandi rökstuðningur, með leyfi forseta: ,,Með því að nú allur sá arður, sem stofnanir þær, sem ræðir um í frumvarpi þessu, gefa, rennur til framleiðendanna sjálfra, þeir greiða skatta og skyldur af þeim arði, og þess vegna um engan milliliðagróða að ræða, þykir ekki rétt, að telja stofnanir þessar útsvars- eða skattskyldar.`` Í dag fá þessi lög engan veginn staðist þær grundvallarreglur sem skattkerfið byggir á. Þótt Mjólkursamsalan í Reykjavík sé án efa ágætt fyrirtæki og mjólkin sé góð, þá er það í andstöðu við jafnræðisreglur að taka með þessum hætti eitt atvinnufyrirtæki út úr löggjöfinni og undanþiggja það skattskyldu. Það er í raun undrunarefni að ekki skuli fyrir löngu vera búið að taka þetta skref og afnema lögin. Ég hugsa að skýringin hafi kannski helst verið sú að fáir vissu um tilvist þeirra laga. En einhverra hluta vegna hafa lög þessi aldrei birst í þeim sex lagasöfnum sem út hafa verið gefin frá því Alþingi samþykkti lögin. Ég vona að það sé nánast einsdæmi að lög birtist ekki í Lagasafni. Ég vil taka það skýrt fram vegna þess að það kann að misskiljast í athugasemdum þessa frv. að brauðgerð Mjólkursamsölunnar og ísgerð hafa að sjálfsögðu greitt opinber gjöld samkvæmt lögum, enda um sérstök fyrirtæki að ræða. Skattleysið hefur því eingöngu náð til mjólkurframleiðslunnar. Fyrirtækið sjálft hefur að sjálfsögðu ekki gert athugasemdir við flutning þessa frv. en mér er kunnugt um að forráðamenn fyrirtækisins telja að misskilja megi athugasemdir við lagafrv. þetta. Ég tel að það sé reyndar ekki rétt. Það er ekkert sem kemur fram í athugasemdunum sem að mínu áliti má misskilja, en til þess að taka af allan vafa hef ég lýst því yfir að fyrirtækið hefur að sjálfsögðu greitt skatta og skyldur af annarri starfsemi sem það stendur fyrir. Frv. gerir ráð fyrir að lögin komi til framkvæmda við álagningu tekjuskatts og eignarskatts á árinu 1997 vegna tekna á árinu 1996 og eigna í lok þessa árs. Lögin koma því ekki til með að virka fyrr en á árinu 1997 vegna tekna á næsta ári. Með sama hætti og gert var þegar bankarnir voru gerðir skattskyldir á árinu 1982 er í bráðabirgðaákvæði sérstaklega kveðið á um hvernig haga skuli skattalegu mati á eignum. Að öðru leyti vísa ég til frv. og greinargerðar með því og legg til að frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. efh.- og viðskn.

[10:58] Virðulegi forseti. Þetta frv. er hið besta mál og full ástæða til að styðja fjmrh. sem flytur það nú. Engu að síður vekur það mjög til umhugsunar að sjá þetta frv. flutt árið 1995 með þeim upplýsingum sem fram koma í athugasemdum við lagafrv. Það má leiða að því getum að þessi setning í greinargerð með frv. frá 1936 sem hljómar svo: ,,Með því að nú allur sá arður, sem stofnanir þær, sem ræðir um í frumvarpi þessu, gefa, rennur til framleiðendanna sjálfra, þeir greiða skatta og skyldur af þeim arði, og þess vegna um engan milliliðagróða að ræða, þykir ekki rétt, að telja stofnanir þessar útsvars- eða skattskyldar.`` Ég á von á því að frá árinu 1936 hefði verið hægt að finna ýmsa aðila sem þetta hefði á sama hátt getað átt við. En það sem mig furðar á er að þetta mál skuli hafa getað týnst í kerfinu eins og skilja mátti á hæstv. fjmrh. Það kemur fram að Mjólkursamsalan hefur verið undanþegin tekjuskatti og eignarskatti að því er varðar vinnslu og dreifingu mjólkurafurða. Þá hlýtur Sölusamband íslenskra fiskframleiðenda einnig að hafa verið undanþegið tekju- og eignarskatti. Þó að þetta litla lagaákvæði hafi ekki birst í lagabálkum eða útskriftum, sem einnig er undarlegt, þá spyr ég hæstv. fjmrh.: Hefur enginn í fjmrn. eða hjá skattyfirvöldum áttað sig á því að þessi fyrirtæki voru ekki að bera umrædda skatta? Það er það sem vekur mesta furðu.

[11:01] Virðulegi forseti. Þetta flokkast kannski ekki beinlínis undir andsvar, kannski svar frekar en andsvar. En ég vil taka það fram að þegar menn segja að þetta hafi týnst í kerfinu er fyrst og fremst átt við það að lög nr. 96/1936 hefur ekki verið hægt að finna í Lagasafni í þau sex skipti sem það hefur verið gefið út. Það þýðir ekki að lögin séu ómerk eða hafi ekki gildi. Þetta er auðvitað handvömm þeirra sem hafa fyrr á árum safnað lögum saman í Lagasafn. Það á ekki við þá sem hafa gert það á undanförnum árum, heldur kannski fyrr á öldinni. En af einhverjum ástæðum hefur þetta ekki fallið inn í Lagasafnið. Ég vil einnig taka fram að SÍF var lagt niður í þeirri mynd sem það starfaði frá þessum tíma til 1992, en styrinn stóð um SÍF 1936. Hæstaréttardómur gekk um skyldu þess fyrirtækis eða samlags að greiða aukaútsvar. Það var pólitísk ákvörðun þingsins árið 1936 að hnykkja á hæstaréttardómnum og Mjólkursamsölunni var bætt við af þeim ástæðum að menn töldu að arðurinn gengi gegnum þessi samlög og beint til framleiðenda en þar væri arðurinn skattlagður. Nú er þetta fyrirbæri liðið undir lok og allar ástæður fyrir því að breyta lögum. Að sjálfsögðu hafa fjmrn. og skattyfirvöld fylgt þessum lögum alla tíð og vitað af þeim. En það var fyrst nú fyrir nokkrum mánuðum að menn tóku málið upp við mig. Ég hafði satt að segja ekki hugmynd um að þetta væru sérlög fyrr en fyrir fáeinum vikum síðan og ég hef ekki orðið var við neina fyrirstöðu, hvorki hjá fyrirtækjunum né öðrum í því að lögunum verði breytt.

[11:03] Virðulegi forseti. Ég skildi það fullkomlega að lögin voru í gildi þó að þau væru ekki í Lagasafninu og að þarna væri um einhvers konar handvömm að ræða. Ég fagna því að þetta frumvarp er komið fram en undrast engu að síður eins og væntanlega flestir að lögin skulu hafa verið í gildi. Er hugsanlegt að einhvers staðar í okkar miklu skattalagabálkum sé að finna ákvæði með einhvers konar undanþágum jafn furðulegum og þessum?

[11:03] Virðulegi forseti. Já, það er alveg hugsanlegt. Það er hugsanlegt að í lögum, einkum sérlögum sé að finna ýmis ákvæði sem eru þannig úr garði gerð að gert er ráð fyrir undanþágu frá hinni almennu skattskyldu. En ég get fullvissað hv. þm. um að á undanförnum árum, ekki bara í tíð þessarar og síðustu ríkisstjórnar heldur líka í tíð ríkisstjórnar þar á undan hafa menn kappkostað að setja almennar reglur og fylgja jafnræðisstefnunni, enda gengur það ekki lengur að það sé gerður mikill munur á sköttum milli fyrirtækja. Ég hygg þó að langsamlega stærsta undanþágan sem er nú í gildi, ef hægt er að kalla það undanþágu, séu hinar mismunandi reglur sem gilda um tryggingagjaldið þar sem fyrirtækjum er skipt í tvo flokka og bera mismunandi tryggingagjald. Í sjálfu sér eru ekki nokkur rök fyrir slíkri skiptingu. Það er hins vegar rétt að ef við ætlum að samræma þessa skattskyldu munu sum fyrirtæki, einkum í sjávarútvegi og útflutningsiðnaði þurfa að borga hærri skatta en þau borga nú og menn hafa ekki enn þá treyst sér til að breyta þessu. En ef marka má orð hæstv. sjútvrh. í þinginu um daginn virðist vera lag á næstu mánuðum, missirum, kannski árum að breyta því.

[11:06] Hæstv. forseti. Ég vil aðeins koma inn í umræðuna, ekki síst vegna þess að hæstv. fjmrh. sagði í öðru máli áðan að rétt skal vera rétt og tek ég undir það með hæstv. fjmrh. Ég tel að þar sem rangt er farið með, beri mönnum að leiðrétta og gera það með skýrum hætti. Mér fannst það ekki koma nógu skýrt fram hjá hæstv. fjmrh. hvað þetta mál varðar því að greinargerðin sem fylgir þessu frumvarpi er blekking. Í henni er farið með rangt mál. Við hv. þm. Rannveigu Guðmundsdóttur vil ég segja það, að um leið og hún fagnar þessu máli gæti hún líka, hv. þm., sest niður og reiknað aftur í tímann hvað barnafjölskyldur í Reykjavík hafa hagnast um marga milljarða á því að þessi lög hafa verið í gildi frá árinu 1936. Það er mikið reikningsdæmi og þýðir að mjólk og mjólkurvörur hafa verið ódýrari en annars hefði verið. Ég hygg að það skipti einhverjum tugum milljarða sem barnafjölskyldur í Reykjavík og á Reykjavíkursvæðinu hafa hagnast á þessum skattalögum sem í eðli sínu voru mjög eðlileg þar sem Mjólkursamsalan er þannig fyrirtæki að þar hafa engar tekjur setið eftir. Hún er nefnilega afurðastöð og hefur verið rekin sem slík allt fram til 1985 að lögum var breytt og bændur fengu fullt afurðaverð lögum samkvæmt. Þeir náðu stundum ekki fullu afurðaverði en fengu það sem eftir stóð sem þýðir að Mjólkursamsalan var rekin á núlli, hún fékk það sem eftir stóð. Ég tel því að barnafjölskyldur og Íslendingar hafi hagnast á lögunum. Ég geri ekki athugasemdir við þá breytingu nú. Ég get tekið undir það með hæstv. fjmrh. að þetta er eðlilegt vegna jafnræðisreglu. En ég vil að hér komi fram að mér hefur borist bréf um þetta atriði frá Mjólkursamsölunni sem skýrir það sem rangt er í greinargerðinni, en í henni er látið að því liggja að allt sem Mjólkursamsalan framleiði hafi verið án skattlagningar og notið skattfrelsis. Þar er að sjálfsagt verið að tala um safa, ís, brauð o.s.frv. Og á dögunum sá ég í Viðskiptablaðinu, sem ég er með, að þar eru samkeppnisaðilar að fagna þessari breytingu vegna þess að Mjólkursamsalan hafi haft sérstök og önnur lög gagnvart samkeppnisaðila, en það er rangt. Í greinargerð Viðskiptablaðsins segir á þessa leið: ,,Ljóst er að málum hefur verið skipað með öðrum hætti að því er varðar Mjólkursamsöluna og forsendur löggjafans fyrir skattfrelsi því löngu brostnar. Þá hefur komið fram að á vegum Mjólkursamsölunnar hefur verið byggður upp og rekinn margvíslegur annar atvinnurekstur en hefðbundinn mjólkuriðnaður í samkeppni við annan matvælaiðnað í landinu.`` Þetta er það sem er líka rangt í greinargerð frumvarpsins, hæstv. fjmrh. Rétt er rétt og því ber að leiðrétta það og ég bjóst við að hæstv. ráðherra mundi gera það með skýrum hætti. En það bréf frá Mjólkursamsölunni sem ég ætla, með leyfi hæstv. forseta, að lesa, er afrit af bréfi sem sent var í fjmrn. Þar segir: ,,Tekið skal fram að Mjólkursamsalan styður efnislega ofangreint frumvarp. Mjólkursamsalan harmar hins vegar að hafa fyrst heyrt af þessu frumvarpi í frétt sem birtist í Viðskiptablaðinu 29. nóvember sl. Síðar sama dag barst reyndar bréf frá yður``, sem er þá sjálfsagt hæstv. fjmrh., ,,til forstjóra Mjólkursamsölunnar ásamt texta frumvarpsins. Allt frá upphafi hefur tilgangurinn með skattfrelsi Mjólkursamsölunnar verið sá að halda niðri verði til neytenda á mjólk. Á árinu 1983 voru t.d. gerð drög að frumvarpi um afnám skattfrelsis sem aldrei var lagt fram, m.a. vegna áhrifanna sem slíkt hefði haft á verð mjólkur. Ekki verður hjá því komist að gera athugasemdir við það að stafshópur sá sem vann frumvarpstextann fyrir fjmrn. skuli ekki hafa leitað eftir upplýsingum hjá fyrirtækinu þar sem í athugasemdum við frv. eru fullyrðingar um starfsemi Mjólkursamsölunnar sem sumar eru rangar og aðrar sem auðvelt er að mistúlka. Þær athugasemdir sem Mjólkursamsalan telur óhjákvæmilegt að gera við texta greinargerðarinnar eru eftirfarandi: Í 5. gr. athugasemdanna segir að ,,á vegum Mjólkursamsölunnar hefur verið byggður upp og rekinn margvíslegur annar atvinnurekstur en hefðbundinn mjólkuriðnaður í samkeppni við annan matvælaiðnað í landinu,`` svo sem samkeppni í framleiðslu og sölu á hreinum og blönduðum ávaxtadrykkjum. Það hafa alla tíð verið greiddir skattar af þeirri starfsemi Mjólkursamsölunnar sem ekki fellur undir mjólkuriðnað. Að því er ávaxtasafann varðar skal tekið fram að Mjólkurbú Flóamanna annast sem verktaki, framleiðslu og pökkun á safanum. Mjólkurbú Flóamanna nýtur engra skattfríðinda. Mjólkursamsalan annast hins vegar dreifingu á safanum. Í byrjun árs 1994 var stofnað sérstakt hlutafélag, Samsöluvörur hf., sem annast dreifingu á ávaxtasafanum. Tilvitnuð fullyrðing í athugasemdum við frumvarpið er því röng. Brauðgerð Mjólkursamsölunnar var stofnuð 1946. Allt frá upphafi hafa allir skattar og gjöld verið greidd af starfsemi brauðgerðarinnar. Sérstakt hlutafélag um rekstur brauðgerðarinnar var síðan stofnað árið 1992, Samsölubakarí hf. Ísgerð Mjólkursamsölunnar var stofnuð árið 1960. Skattar hafa verið greiddir af þeirri starfsemi ísgerðarinnar sem ekki féllu undir mjólkurvöruframleiðslu eða með öðrum orðum, framleiðslu á jurtaís og ávaxtasafa. Í byrjun árs 1994 var stofnað hlutafélag um framleiðslu á jurtaís og ávaxtaklaka. Í byrjun árs 1994 var stofnað hlutafélag um rekstur ísgerðarinnar, Emmessís hf. Þessar upplýsingar og ýmsar fleiri hefði starfshópi fjmrn. verið í lófa lagið að fá hjá Mjólkursamsölunni í stað þess að setja í athugasemdir með frumvarpinu. Að einhverju leyti munu þó hafa verið stofnuð hlutafélög um afmarkaða þætti starfseminnar. Til þess að koma í veg fyrir deilur um orðalag sem í sjálfu sér skipta litlu máli um tilgang lagabreytingarinnar er lagt til að málsgreinar 4, 5 og 6 í athugasemdum verði felldar út en í staðinn komi svohljóðandi setning: ,,Með vísan til meginreglunnar um jafnræði við skattlagningu þykja ekki rök fyrir skattfrelsi Mjólkursamsölunnar.`` Virðingarfyllst, fyrir hönd Mjólkursamsölunnar, Þórunn Guðmundsdóttir.`` Svo mörg voru þau orð. Ég hef leiðrétt þessar rangfærslur sem hér koma fram í greinargerð frumvarpsins og vil segja við þessar aðstæður að í sjálfu sér fagna ég þessu máli ekkert sérstaklega. Ég geri mér grein fyrir því, eins og ég sagði áðan að vegna jafnræðisreglunnar verður breytingin að ganga í gegn, en auðvitað liggur fyrir að framleiðslan verður að bera uppi þá viðbótarskattlagningu sem nú fellur á fyrirtækið. En hins vegar væri fróðlegt að reikna til fullnustu dæmið um hvað barnafjölskyldur í Reykjavík og á höfuðborgarsvæðinu hafa hagnast mikið á því að lögin hafa verið í gildi um svo langan tíma. Hæstv. forseti. Fleiri athugasemdir hef ég ekki við málið að sinni.

[11:15] Forseti vill ítreka það sem fram kom í upphafi fundarins að það verður gert fundarhlé kl. 12 og stendur það til kl. 13. Það verða ekki atkvæðagreiðslur á þeim tíma en væntanlega verður leitast við eftir hádegi að láta fara fram atkvæðagreiðslur. Einnig vill forseti minna á að gert er ráð fyrir öðrum fundi í dag og þar verður m.a. tekið fyrir frv. til laga um breytingar á lögum um varnir gegn snjóflóðum og skriðuföllum. Þarf að leita afbrigða til þess að það mál megi koma á dagskrá.

[11:16] Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. stuðninginn við frv. Ég held að þetta sé misskilningur sem kemur fram í bréfi Mjólkursamsölunnar. Það er verið að vísa til arðsins en ekki til annarrar framleiðslu en mjólkurinnar í þessari greinargerð. En vegna þess að textann má misskilja þá tók ég það skýrt fram í minni ræðu sem reyndar kemur fram í bréfi Mjólkursamsölunnar til mín og hv. þm. hefur gert mér þann greiða að lesa hér. Ég vil bæta því við að það eru auðvitað fleiri atriði sem mætti skoða og þegar vísað er til samkeppnisstöðu fyrirtækisins gagnvart öðrum drykkjarvöruframleiðendum þá er það alkunna að það er ekki lagt vörugjald á kókómjólk. Þetta er mál sem annað slagið hefur verið rætt og menn muna, a.m.k. menn sem hafa starfað í fjmrn. Það hefur stundum verið umkvörtunarefni drykkjarvöruiðnaðarins. Það er auðvitað ómögulegt að reikna út hvað fyrirtækið hefur lagt barnafjölskyldum til, þetta er einokunarfyrirtæki sem auðvitað þarf að laga sig að breyttum aðstæðum. Ég veit að forustumenn fyrirtækisins vilja það og hafa staðið sig mjög vel í þeim efnum. Málið er auðvitað viðkvæmt. Ég sendi forstjóra fyrirtækisins frv. um leið og það hafði verið afgreitt úr ríkisstjórninni til þess að hann gæti séð frv. En það var ekki sent með minni vitund eða vilja til Viðskiptablaðsins, enda hafði ég sent forstjóranum frv. áður en ég sá það í Viðskiptablaðinu. Þetta vildi ég að kæmi fram. En aðalatriðið er auðvitað að við erum sammála um þessar lagabreytingar og ég vil nota tækifærið til að þakka hv. þm. fyrir stuðninginn við frv.

[11:18] Hæstv. forseti. Mjólkursamsalan hefur verið rekin með þeim hætti að hún býr ekki við frjálst verð. Öll verðlagning hennar er undir fimm manna nefnd og engar tekjur hafa setið eftir í Mjólkursamsölunni. Hæstv. fjmrh. fullyrðir hér enn að Mjólkursamsalan sé einokunarfyrirtæki sem er auðvitað rangt. Hafi hún einhvern tímann verið það þá er hún það ekki lengur. Skattaglaðir fjmrh., sem skilja kannski ekki hollustuvörur og gera þar engan greinarmun á, leita auðvitað eftir nýjum og nýjum vörum til að leggja skatta sína á. Þarna dettur hæstv. fjmrh. kókómjólkin í hug og ber hér fram umkvörtun frá drykkjarvöruframleiðendum sem framleiða nú ekki miklar hollustuvörur. Ég hef sagt það hér, hæstv. fjmrh., að ég geri ekki athugasemdir við þetta mál nú vegna jafnræðisreglunnar. En ég lýsi svo sem ekki yfir neinum sérstökum fögnuði með málið. Ég geri mér grein fyrir að því fylgir sá böggull að sjálfsagt verða vörur fyrirtækisins að hækka til neytenda.

[11:20] Virðulegi forseti. Um leið og ég ítreka þakkir mínar til hv. þm. fyrir stuðning hans við frv., vil ég benda á að ástæðan fyrir því að menn vilja setja vörugjald á eina afurð þessa fyrirtækis, þ.e. kókómjólk, er auðvita sú að kókómjólkin er samsett með svipuðum hætti og ýmislegt sælgæti, hún er að stórum hluta til sykur. Það er líklega ekki eins mikið sykurmagn í nokkurri drykkjarvöruafurð frá öðrum fyrirtækjum og það tíðkast nú á dögum að setja skatta á slíkar vörur. Þess vegna hefur þessi umræða verið uppi. Þetta snýst þess vegna ekki um skattagleði fjmrh. á ýmsum tímum heldur einmitt um þá jafnræðisreglu sem hv. þm. minntist á.

[11:21] Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breytingu á lögum um tekjustofna sveitarfélaga, nr. 4/1995. Í þessu frv. eru einkum lagðar til tvenns konar breytingar á lögum um tekjustofna sveitarfélaga. 1. Sérstakur skattur á skrifstofu- og verslunarhúsnæði lækki í þrepum á næstu fjórum árum og falli alveg niður 1999. Jafnhliða hækki fasteignaskattur skv. b-lið 3. mgr. 3. gr. laganna í þrepum. Hækkunin komi að fullu til framkvæmda 1999. 2. Hlutverk þjónustuframlaga Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga verði að jafna mismunandi útgjaldaþörf sveitarfélaga með sérstöku tilliti til stærðarhagkvæmni þeirra. Samkvæmt tekjustofnalögunum er núverandi hlutverk þjónustuframlaga það að úthluta framlögum til sveitarfélaga sem skortir tekjur til að halda uppi þeirri þjónustu sem eðlilegt má telja að sveitarfélag af þeirri stærð veiti. Í desember 1993 var gerð breyting á lögum nr. 90/1990, um tekjustofna sveitarfélaga, með síðari breytingum. Sú breyting fól í aðalatriðum í sér að aðstöðugjaldið var fellt niður en í þess stað var útsvarið hækkað og einnig fasteignaskattur á atvinnuhúsnæði. Um leið hætti ríkið álagningu sérstaks 1,5% skatts á verslunar- og skrifstofuhúsnæði en sveitarfélögin innleiddu svipaða skattlagningu, þó heldur lægri eða 1,25%. Þessi ráðstöfun var þó gerð með það fyrir augum að hún yrði aðeins til bráðabirgða, sbr. bráðabirgðaákvæði við tekjustofnalögin, en í lok þess segir: ,,Bráðabirgðaákvæði þetta gildir þar til félagsmálaráðuneytið og Samband íslenskra sveitarfélaga hafa unnið að nánari útfærslu málsins með það að markmiði að þessi sérstaki viðbótarskattur á skrifstofu- og verslunarhúsnæði falli að núverandi fyrirkomulagi við álagningu fasteignaskatts sveitarfélaga.`` Í samræmi við þetta skipaði félmrh. starfshóp í maí 1994 til að fjalla um þennan sérstaka fasteignaskatt. Starfshópurinn var skipaður fulltrúum frá félmrn., fjmrn. og Sambandi ísl. sveitarfélaga. Starfshópurinn var sammála um niðurstöður en þær voru í stuttu máli að leggja til að lagður verði niður hinn sérstaki fasteignaskattur á verslunar- og skrifstofuhúsnæði en bæta sveitarfélögunum tekjutapið með því að hækka almenna fasteignaskattinn á atvinnuhúsnæði. Starfshópurinn skilaði drögum að frv. sem er fellt óbreytt inn í þetta frv. Frumvarpsgreinarnar sem um þetta fjalla eru 1., 6. og 7. gr. Í l. gr. er lagt til að fasteignaskattur skv. b-lið 3. mgr. 3. gr. hækki úr allt að 1,12% af álagningarstofni í allt að 1,32%. Þetta þýðir að með 25% álagi getur skatturinn þá hæst orðið 1,65% í stað 1,40% áður. Eins og kemur fram í 6. gr. frumvarps þessa er gert ráð fyrir að hækkun þessi komi til framkvæmda í þrepum á fjórum árum. Í samræmi við tillögur starfshópsins, sem getið er um fyrr í athugasemdunum, er í 6. gr. lagt til að sérstakur fasteignaskattur samkvæmt ákvæði til bráðabirgða við lögin verði felldur niður í stiglækkandi þrepum á fjórum árum en jafnframt hækki fasteignaskattur skv. b-lið 3. mgr. 3. gr. laganna samsvarandi í þrepum á fjórum árum. Í 7. gr. er kveðið á um að bráðabirgðaákvæðið um sérstaka fasteignaskattinn gildi þar til álagningu fasteignaskatts 1999 er lokið á grundvelli ákvæðisins. Sérstaki fasteignaskatturinn er þá fallinn alveg niður en heimilað að leggja almenna fasteignaskattinn á atvinnuhúsnæði að fullu í samræmi við b-lið 3. mgr. 3. gr. laganna. Þá er bráðabirgðaákvæðið óþarft og fellur þar með niður. Í febrúar 1992 skipaði félagsmálaráðherra nefnd til að endurskoða ákvæði reglugerðar um Jöfnunarsjóð sveitarfélaga, þ.e. 13. og 14. gr. reglugerðar nr. 390/1991. Greinar þessar fjalla um svokölluð jöfnunarframlög, þ.e. tekjujöfnunar- og þjónustuframlög. Nefndin var skipuð tveimur fulltrúum þáv. stjórnarflokka, teimur fulltrúum frá Sambandi íslenskra sveitarfélaga og einum skipuðum af félmrh. Ýmsir fleiri með sérstaka þekkingu á þessu máli komu einnig að þessu verki. Verk þetta dróst nokkuð á langinn vegna breytinga á tekjustofnalögunum við niðurfellingu aðstöðugjaldsins. Rétt er að rifja upp að við breytingar á verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga og á tekjustofnum sveitarfélaga sem tóku gildi í ársbyrjun 1990 voru gerðar veigamiklar breytingar á Jöfnunarsjóði sveitarfélaga. Áður hafði aðeins um 6% af árlegum tekjum sjóðsins verið varið til jöfnunar á milli sveitarfélaga en eftir breytinguna hafa þetta verið um 70% af ráðstöfunarfé sjóðsins. Eitt af nýmælum sem tekið var upp voru svokölluð þjónustuframlög sem ætlað var að jafna að einhverju leyti mismunandi kostnað sveitarfélaganna. Fyrirmyndin að þessu var sótt til hinna Norðurlandanna en þar hafa einmitt jöfnunarkerfi ríkisins í þágu sveitarfélaganna tekið verulegum breytingum á undanförnum árum. Nefndin skilaði félmrh. tillögum sínum í nóvember á sl. ári. Áður höfðu þær verið rækilega kynntar á fundi fulltrúaráðs Sambands íslenskra sveitarfélaga í mars 1994 og á landsþingi sveitarfélaganna haustið 1994. Bæði fulltrúaráðsfundurinn og landsþingið lýstu yfir stuðningi við tillögurnar. Tillögurnar voru tvíþættar og sneru annars vegar að tekjujöfnunarframlögunum og hins vegar að þjónustuframlögunum. Reglugerð sem fól í sér breytingar á tekjujöfnunarframlögunum var gefin út í desember í fyrra en hún kemur til framkvæmda við úthlutun tekjujöfnunarframlaganna á næsta ári. Í tillögunum kemur fram að gert er ráð fyrir að breyta þurfi jöfnunarsjóðskafla tekjustofnalaganna til að tillögur um breytt þjónustuframlög geti náð fram að ganga. Lagt er til að skilgreiningu þjónustuframlaganna verði breytt í tekjustofnalögunum þannig að hlutverk þeirra verði að jafna mismunandi útgjaldaþörf sveitarfélaga með sérstöku tilliti til stærðarhagkvæmni þeirra. Frumvarpsgreinarnar sem fjalla um breytingar á jöfnunarsjóðnum eru 2.--5. gr. frv. Í 2. gr. er lagt til að tónlistarskólaframlögin verði felld inn í þjónustuframlögin en þau hafa numið um 1,8% af vergum tekjum sjóðsins og að öðrum framlögum sem úthlutað hefur verið samkvæmt e-lið 11. gr. verði skipt milli kostnaðarsamra stofnframkvæmda hjá fámennum sveitarfélögum og til að aðstoða dreifbýlissveitarfélög við að standa undir reksturskostnaði við grunnskóla. Í 3. gr. eru lagðar til breytingar í samræmi við tillögur endurskoðunarnefndarinnar. Að verulegu leyti fela þessar breytingar í sér skýrara og markvissara orðalag en nú er án þess að um efnislegar breytingar sé að ræða. Þó er lagt til að skilgreiningu þjónustuframlaganna verði breytt þannig að þeim verði úthlutað til að jafna mismunandi útgjaldaþörf sveitarfélaga með sérstöku tilliti til stærðarhagkvæmni þeirra, en nú segir að þeim skuli úthlutað til sveitarfélaga sem skortir tekjur til að halda uppi þeirri þjónustu sem eðlilegt má telja að sveitarfélög af þeirri stærð veiti. Þar sem lagt er til að framlög samkvæmt e-lið 11. gr. laganna verði felld inn í önnur framlög er í 4. gr. felld brott núverandi skýring en rétt þykir að setja í staðinn skýringu á framlögunum samkvæmt d-lið 11. gr. laganna, þ.e. grunnskólaframlögunum. 5. gr. er af sama toga, það er afleiðing þess að framlög samkvæmt e-lið 11. gr. laganna verða felld inn í önnur framlög. Herra forseti. Ég vona að góð samstaða geti tekist um að afgreiða þetta frv. nú fyrir jólin þannig að lögin geti tekið gildi 1. janúar nk. Á það er lögð mikil áhersla af hálfu Sambands íslenskra sveitarfélaga.

[11:30] Virðulegi forseti. Ég bið um fyrst og fremst um orðið til að ræða störf hins háa Alþingis vegna þess að fyrir liggur frv. til breytinga á tekjustofnun sveitarfélaga. Það hefur líklega verið tvo sólarhringa á borðum okkar þingmanna. Í dag er 7. des. og frv. á að taka gildi í byrjun næsta mánaðar. Undanfarna daga og reyndar síðast í gær hefur Alþingi haft til meðferðar fjáraukalög fyrir árin 1994 og 1995. Í nefndarálitum með þeim kom fram að hv. þm. þykir sem áætlanir þær sem hér eru gerðar séu ekki nógu góðar. Þeim hljóti að vera í ýmsu ábótavant, svo miklu skeikar hvað varðar annars vegar áætlanir og hins vegar þær niðurstöður sem menn horfa framan í. Virðulegi forseti. Vinnubrögð af þessu tagi eru allt of algeng. Lagabreytingar eru gerðar á síðastu stundu og eiga að koma til framkvæmda með svo stuttum fyrirvara að sá sem á að framkvæma hefur vart ráðrúm til þess að kynna sér ný lög né heldur að finna þeim eðlilegan stað innan þeirra áætlana sem hann kann að vera að gera. Nú háttar þannig til að sveitarfélögin í landinu eru að vinna að fjárhagsáætlunum sínum. Sum þeirra er langt komin með fjárhagsáætlanir sínar og samkvæmt lögum um sveitarfélög eiga þau að vera búin að afgreiða þær fyrir lok janúar. Löggjafinn gerir strangar kröfur til áætlanagerðar sveitarfélaganna. Þau þurfa líka að hafa afgreitt reikninga sína fyrir tiltekinn tíma og þá verður að senda til félagsmálaráðuneytisins til staðfestingar. Það eru ólíðandi vinnubrögð að koma með frv. inn í þingið örfáum dögum fyrir þinglok þegar annir eru hvað mestar, frv. þar sem lagðar eru til veigamiklar breytingar á lögunum um tekjustofna sveitarfélaga. Ég er ekki með þessu að áfellast sérstaklega þann hæstv. félmrh. sem mælir fyrir frv. né heldur að tala um þetta af því að þetta sé einstakt né heldur vegna þess að ég hafi efnislega eitthvað á móti innihaldi frv. Það er bara svo að vinnubrögð af þessu tagi verða að fara að heyra sögunni til. Ef við ætlum að gera betur, eins og mér finnst að bæði forseti þingsins og aðrir hv. þm. hafi fullan vilja til, þarf auðvitað undirbúningur að breytingum sem þessum að hafa lengri tíma. Málin þurfa að hafa betri tíma til umfjöllunar í þinginu, í nefndum og svo ég tali ekki um að þeir sem við eiga að búa, og eftir eiga að vinna, hafi betra ráðrúm til að finna þessum breyttu lögum stað innan þeirra áætlana sem verið er að vinna. Eins og ég gat um áðan eru sveitarfélögin í landinu að vinna að fjárhagsáætlunum sínum en hér segir að lög þessi eigi að öðlast gildi 1. jan. 1996.

[11:34] Virðulegi forseti. Ég kveð mér hljóðs í andsvari til að taka undir orð hv. 6. þm. Norðurl. e. Þegar komið er fram í desember dengjast mál yfir þingið og eins og kom fram hjá þingmanninum er þetta ekki nýtt. Þó finnst mér það hafa sjaldan verið svo slæmt sem núna og í gær var dreift á borð okkar frv. um Húsnæðisstofnun ríkisins. Þar er um að ræða aðgerðir nýrrar ríkisstjórnar í húsnæðismálum sem var eitt af stóru málum Framsfl. fyrir kosningar. Það kom á dagskrá með afbrigðum í morgun. Ég væri ekki undrandi á því að mjög marga þingmenn hefði fýst að taka þátt í umræðu um það mál. Það er mjög mikið að gera um þessar mundir og ekki öllum kleift að lesa frv. eldsnemma á fimmtudagsmorgni og fara ofan í það til þess að geta tekið efnislega þátt í umræðunni. Þetta eru afar vond vinnubrögð. Ég var samt staðráðin í því að tefja ekki fyrir þessu máli með því að gera athugasemd hér í upphafi fundar og studdi að það kæmist á dagskrá með afbrigðum en þetta eru ekki góð vinnubrögð. Alþingi er ekki sómi sýndur með því að slengja mikilvægum frv. á borð þingmanna og taka þau til umræðu snemma næsta morgun.

[11:36] Virðulegi forseti. Ég tek undir athugasemdir sem komu fram hjá hv. 6. þm. Norðurl. e. um að Alþingi væri ætlaður skammur tími til að afgreiða málið. Það kemur fram í frv. og kom reyndar fram hjá hæstv. ráðherra að hann fer fram á það við þingið að það afgreiði frv. áður en að þingstörfum lýkur fyrir jólafrí þannig að frv. megi verða að lögum um næstu áramót. Nú eru ekki nema fáir dagar eftir til jólahlés og þingstörf eru á þessum tíma annasöm í flestum nefndum af öðrum ástæðum, fyrst og fremst vegna afgreiðslu mála í tengslum við fjárlög. Ég tek undir athugasemdir um að þetta mál er fullseint komið fram til þess að hægt sé með góðum vilja að fallast á að þingið eigi að leggja sérstaklega mikið á sig til að afgreiða það á næstu dögum. Það verður enn frekar ljóst þegar maður les grg. og skýringar með frv. að þeir sem leggja frv. fram hafa haft nægan tíma til stefnu og eru að mínu viti ekki of góðir til að ætla þinginu sæmilegan tíma til að afgreiða málið. Ég minni á það sem kemur fram í grg. neðst á bls. 4 og efst á bls. 5. En þar segir, með leyfi forseta þar sem vitnað er til þess að frv. þetta sé í meginatriðum sniðið að tillögum sem nefnd hefur unnið að og nefnd þessi kynnti málið á fundi fulltrúaráðs Sambands íslenskra sveitarfélaga í mars 1994. Og í framhaldi af þessum inngangi segir, með leyfi forseta: ,,Tillögur nefndarinnar voru síðan kynntar á landsþingi sveitarfélaganna í september 1994 og í ályktun landsþingsins var lýst yfir stuðningi við meginatriði tillagnanna. Tillögurnar lágu fyrir í öllum aðalatriðum á landsþinginu en í framhaldi af því var unnið að útfærslu þeirra. Í nóvember 1994 voru tillögurnar síðan sendar öllum sveitarstjórnum til kynningar``. Það er því liðið rúmt ár síðan málið lá fyrir í öllum aðalatriðum og búið er að kynna það á fundum sveitarstjórnarmanna og sent þar að auki öllum sveitarstjórnum til kynningar. Síðan er komið með þetta mál hingað inn á þingið þar sem þinginu eru ætlaðir örfáir dagar til að afgreiða það sem sveitarstjórnarmenn hafa haft á annað ár. Reyndar kemur ekki fram í skýringum með frv. hvernig tillögurnar eru nákvæmlega frágengnar heldur einungis samandregnar tillögurnar. Ég sé ekki að Alþingi hafi einu sinni allt það efni til athugunar til að geta glöggvað sig á efni málsins eins og sveitarstjórnarmenn hafa haft. Þetta vildi ég árétta vegna þess að það er að verða ansi þrálátur siður framkvæmdarvaldsins að líta á Alþingi sem vettvang sem á helst ekki að vera fyrir þeim heldur einungis til að ýta á græna hnappinn. Ég er satt að segja orðinn afar þreyttur á því að þurfa að standa í þingstörfum ár eftir ár til þess eins að þjóna einstökum ráðherrum og sérþörfum þeirra. Oft og tíðum hafa þeir mál sem þeir vilja að nái fram að ganga og ekkert nema gott um það að segja. En þeir verða auðvitað að ætla þinginu þann tíma sem boðlegt er til þess að afgreiða mál. Það er því miður þannig að það tekur alltaf ákveðinn tíma að kanna mál til hlítar í þinginu og afgreiða það. Það er ekki góður svipur á þinginu þegar það afgreiðir mál, sem eru efnislega nokkuð viðamikil eins og oft gerist í tengslum við afgreiðslu fjárlaga, á afar skammri stundu og jafnvel samdægurs. Sem dæmi eru viðamikil tekjuskattsfrv. tekin í gegn á um tveimur sólarhringum eins og ég veit að hæstv. félmrh. þekkir. Þetta er auðvitað ekki boðlegur gangur mála enda hefur oft og tíðum komið fyrir að þingið hefur gert afglöp í lagasetningu sem hefur síðan þurft að leiðrétta vegna þess að menn höfðu ekki nægan tíma í þingnefndum til þess að athuga málið til hlítar og kalla þá fyrir sem fróðir eru um málið og þingmenn síðan að kynna sér það og velta vöngum yfir því. Allt tekur þetta sinn tíma og þegar menn pressa málið hraðar en hinn eðlilegi farvegur er er því miður alltaf hætta á mistökum. Að mínu viti mega menn ekki koma fram gagnvart þinginu með kröfur um annað vinnulag en eðlilegt má teljast. Þetta mál er auðvitað þannig vaxið og undirbúningurinn hefur átt það langan aðdraganda að það hefði fyrir löngu verið hægt að koma því fram á Alþingi. Ef það hefði t.d. verið lagt fram fyrir miðjan nóvember hefði ég ekki séð neina annmarka á því að afgreiða málið fyrir jólahlé og hefði fundist það alveg eðlileg ósk af hálfu ráðherra að þingið hagaði störfum sínum þannig að svo gæti orðið. Ég þekki hins vegar ekki hvers vegna málið kemur svona seint fram frá ráðuneytinu en á því kunna að sjálfsögðu að vera einhverjar skýringar þó að þær hafi ekki komið fram. Ég fer ofan í einstök efnisatriði að því marki sem maður hefur getað tileinkað sér innihaldið á þeim skamma tíma sem hefur verið til stefnu til að kynna sér efni þess. Ég minni fyrst á ákvæði til bráðabirgða sem eru í þessum lögum sem voru sett á sínum tíma og var ákaflega skrýtið, satt best að segja. Það var að mínu viti dæmi um mjög sérkennilega lagasetningu. Það ákvæði til bráðabirgða er einmitt birt á bls. 3 í þessu frv. og er svohljóðandi, með leyfi forseta: ,,Bráðabirgðaákvæði þetta gildir þar til félmrn. og Samband íslenskra sveitarfélaga hafa unnið að nánari útfærslu málsins með það að markmiði að þessi sérstaki viðbótarskattur á skrifstofu- og verslunarhúsnæði falli að núv. fyrirkomulagi við álagningu fasteignaskatts sveitarfélaga``. Nú spyr ég hv. þingheim: Skilur einhver þetta ákvæði? Veit einhver hvenær þetta bráðabirgðaákvæði fellur úr gildi? Það þarf að vera skýrt með lagasetningu hvenær lögin gilda og hvenær þau gilda ekki. Þess vegna er yfirleitt lokagrein í öllum lögum sem er gildistökugrein sem kveður á um það hvenær lögin öðlast gildi. Ef eitthvert ákvæði laganna á ekki að öðlast gildi jafnhliða lögunum sjálfum er sérstaklega tekið fram hvaða ákvæði það er og þá hvenær það á að öðlast gildi. Í þessu tilviki þar sem menn voru að afnema svokallaðan sérstakan skatt á verslunar- og skrifstofuhúsnæði og setja upp í staðinn annan skatt, svona til bráðabirgða, setja menn textann um að bráðabirgðaákvæði eigi að gilda í ákveðinn tíma. Hvenær hann á að hætta að gilda? Hann á að hætta að gilda þegar félmrn. og Samband íslenskra sveitarfélaga hafa unnið að nánari útfærslu málsins. Hvenær lauk því starfi? Hvað ætla þau að gera þegar þessir tveir aðilar hafa komist að samkomulagi um nánari útfærslu málsins? Hvað svo sem það þýðir, það veit enginn. Á ekki að koma tilkynning í Lögbirtingablaðinu að þessir aðilar hafi komist að samkomulagi um nánari útfærslu málsins og þar af leiðandi sé þetta bráðabirgðaákvæði fallið út gildi? Engar skýringar um þetta. Síðan kemur fram í frv. að þar er gert ráð fyrir að þetta ákvæði til bráðabirgða gildi áfram þrátt fyrir efnisatriði í frv. sem á að taka á því að hækka almennan fasteignaskatt og fella hitt niður í áföngum. Ég vil leita eftir því við hæstv. félmrh. að hann skýri það hversu lengi þetta ákvæði til bráðabirgða eigi að gilda. Á ákvæði 6. gr. frv. að ryðja þessu bráðabirgðaákvæði út sem mér sýnist að væri ekki óeðlilegt að væri ætlunin? Fróðlegt væri að fá það fram svo ekki sé vafi á þessu. Nógu slæmt er þetta ákvæði til bráðabirgða fyrir. Þá er það sem er kannski mest áberandi. Það er auðvitað hækkun á fasteignaskattinum á atvinnuhúsnæði um 18%. Það er þó nokkur almenn hækkun á sköttum. Ég er svo sem ekki alveg viss um að allir séu sammála um að það eigi einmitt að gerast núna þegar að reynt er að stilla almennum sköttum í hóf og viðhalda stöðugleika í þjóðfélaginu. Hins vegar eru breytingar í 2. gr. frv. sem mér sýnast horfa til bóta. Það fjármagn jöfnunarsjóðs er aukið sem rennur til tilgreindra verkefna í 11. gr. laganna, þ.e. til stofnframkvæmda hjá fámennum sveitarfélögum annars vegar og hins vegar til þess að aðstoða dreifbýlissveitarfélög til að standa undir rekstrarkostnaði. Þetta sýnast mér vera breytingar sem standa til bóta og sé unnt að samþykkja þær. Hvað varðar 3. gr. sem er breyting á skilgreiningu á jöfnunarframlögunum er annars vegar verið að breyta skilgreiningu á jöfnunarframlögum og tekjujöfnunarframlögum og mér sýnist þær vera heldur í þá átt að gera hina almennu skilgreiningu skýrari. Hins vegar sýnist mér að löggjafarvaldið ætli ráðherra að ákveða of mikið um ráðstöfun peninganna. En í síðari málsgrein þessarar nýju 12. gr. segir að þá eigi í reglugerð að setja nánari ákvæði um útreikning jöfnunarframlaga í fyrsta lagi. Í öðru lagi um viðmiðanir um útgjaldaþörf með tilliti til íbúafjölda og verkefna og í þriðja lagi hvaða skilyrðum sveitarfélögin þurfi að fullnægja til að hljóta þau. Þarna er um að ræða almenn skilyrði fyrir því að fá ríkisframlag. Við megum ekki gleyma því að jöfnunarsjóðurinn er ríkissjóður. Það er bara ein deild úr ríkissjóði því að í jöfnunarsjóð rennur hluti af skatttekjum okkar til ríkissjóðs. Síðan á að deila út úr jöfnunarsjóðnum til sveitarfélaga eftir ákveðnum almennum reglum. Þá verða að mínu viti þær almennu reglur sem mest að vera í lögunum og sem minnst í reglugerð. Mér finnst fullmikið gert ráð fyrir því í þessum lagatexta að það sé á valdi framkvæmdarvaldsins að ákveða hina almennu reglu og sérstaklega þegar haft er í huga að textinn, sem ég er að tala um, er mjög almennur og gefur nánast engar vísbendingar um það hvernig ráðherrann og sveitarstjórnarmennirnir eigi að meðhöndla eða útfæra þennan texta. Ég set fram það almenna sjónarmið varðandi síðari málsgreinina að ég tel að þingið þurfi að gera hana skýrari og þessi almennu skilyrði fyrir dreifingu fjármagns úr sjóðnum verði að vera í lagatextanum en ekki að gera ráð fyrir að ráðherra hafi frjálsar hendur um hvernig hann útfærir þennan mjög svo almenna texta í reglugerð. Mér sýnist nánast opið í allar áttir hvernig menn skilgreina eða útfæra orðalagið. Hvað þýðir t.d. að jafna mismunandi útgjaldaþörf sveitarfélaga með sérstöku tilliti til stærðarhagkvæmni þeirra, eins og segir í grg.? Veit einhver hvað þetta þýðir? Það kemur ekki fram í frv. Menn verða að gá að því þegar menn senda til þingsins eitthvað sem hefur verið unnið að, sjálfsagt mikið og vandlega á öðrum vettvangi og menn eiga þar sína vinnu og skilgreiningar, að það verður þá að koma með til Alþingis. Við höfum ekki setið að þessum störfum. Sú skýring sem ég las upp úr athugasemdum við 3. gr. segir mér ekki mikið. Síðan er hin almenna pólitíska spurning sem menn þurfa að velta fyrir sér hér á þinginu. Hvert viljum við að hlutverk jöfnunarsjóðsins verði? Viljum við yfir höfuð hafa einhvern jöfnunarsjóð? Ef svo er, til hvaða hluta? Mér sýnist á því sem kemur fram í athugasemdum með 3. gr. þar sem tíunduð eru nokkur atriði, sem lagt er til að höfð séu til hliðsjónar þegar meta á útgjaldaþörf sveitarfélaga, það vera komin mikil smáatriði í þá átt að reyna að reikna út mismunandi útgjaldaþörf á óljósum hlutum. Það má vera að menn hugsi sér að jöfnunarsjóðurinn eigi að jafna allt. Eiga engar aðstæður að vera mismunandi og þar sem þær eru mismunandi á þá að eyða þeim mismuni með jöfnunarsjóði? Það má svo sem velta því fyrir sér hvort við getum gert það með svona aðferðum. Ég er nokkuð hugsi eftir svona lestur, á hvaða leið menn eru í jöfnunarsjóðsumræðunni? Ég er ekki endilega að segja að einstakir þættir sem þarna eru nefndir séu hlutir sem menn eigi að leggja til hliðar. En mér finnst vanta hina almennu pólitísku stefnu sem menn ætla að keyra eftir í málinu. Menn eru komnir ofan í einhver minni atriði þar sem menn setjast við reiknistokk og reikna út mismunandi útgjöld eftir sveitarfélögum og segja: Aha, hérna er einhver munur og þá skulum við borga úr jöfnunarsjóði. Það má vera að þetta sé kannski það sem menn vilja en ég veit ekki hvort að þetta sé endilega hin pólitíska lína sem þingið á að gefa. Þá held ég að ég láti staðar numið í umfjöllun um málið. Mér finnst sumt í því vera þannig að það séu eðlilegar breytingar eins og ég hef getið um. Ég hef enga sérstaka skoðun á þeirri leið sem lagt er til að fara í 6. gr. frv. um að taka í einhverjum áföngum upp hækkun á fasteignaskatti til að mæta niðurfellingu á sérstökum skatti á verslunar- og skrifstofuhúsnæði. Þarna eru menn að fara úr sératvinnugreinaskatti yfir á alla atvinnugreinaskatta þannig að hér eru menn að dreifa skattheimtu sem áður var tekin af einni atvinnugrein yfir á aðrar atvinnugreinar. Það er mjög mismunandi eftir sveitarfélögum hvernig dreifingin kemur út og það er íþynging á sumum atvinnuvegum eins og í sjávarútvegi. Ég er ekkert endilega viss um að það sem sjávarútvegurinn þurfi á að halda um þessar mundir sé að bæta við sig nýjum sköttum þó ég sé ekki þar með að segja á þessu stigi að ég muni leggjast gegn þessu ákvæði. En mér finnst þetta ekki endilega vera neitt sérstakt framfaraspor. Ég verð að viðurkenna það. Það vefst fyrir mér að átta mig á því hvaða markmiðum menn eru að ná með þessari breytingu. Breytingin þýðir að menn hækka skatttekjur af þessu í sjávarútvegssamfélögunum en hlífa verslunarrekstrinum í Reykjavík. Það má svo sem vera eitthvað pólitískt markmið mín vegna.