Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Ísleifur Högnason Hv. alþingismönnum mun vera það ljóst, sem um er getið í blöðum stjórnarflokkanna, að nýtt hafi komið fram, sem gerir nauðsynlegt að fresta kosningum. Ég vil gera þá fyrirspurn til ríkisstj., hvað nýtt hafi komið fram, svo kosningum þurfi að fresta, og hvers vegna allir alþm. fá ekki að vita um þessa nýju ástæðu. Ég vil biðja hæstv. forseta að koma fyrirspurn minni til ríkisstj. og vænti svars hið bráðasta.

Félmrh. (Stefán Jóh. Stefánsson) : Ég heyrði, að hv. þm. hefur séð í blöðum, að ný ástæða sé komin fram, svo nauðsynlegt sé að fresta kosningum. Ég hef nú ekki tekið eftir orðalaginu í blöðunum, en mér er. ekki kunnugt um neinar nýjar ástæður þessu viðkomandi.



Ég hef heyrt, að Helgi Briem sitji enn þá í Portúgal og fáist ekki viðurkenndur sem fulltrúi Íslands, þar sem hann hafi átt að vera á Spáni. Hann fór þangað í september, og nú vil ég beina þeirri fyrirspurn til hæstv. utanríkismálaráðherra, hvort ætlazt sé til, að hann sitji þarna ótakmarkað, eða hvort hans sé bráðum von heim.

Félmrh. (Stefán Jóh. Stefánsson) : Í tilefni af fyrirspurn hv. 3. þm. Reykv. er því til að svara, að Helgi Briem verður ef til vill skipaður sendifulltrúi Íslands á Pyreneaskaga, og mun hann þá annaðhvort sitja í Madrid eða Lissabon. Ennþá er ekki hægt að koma því við, að hann verði gerður sendifulltrúi, svo nú gegnir hann störfum sem fiskifulltrúi Íslands erlendis og er í Lissabon. Á meðan ekki verður skorið úr, hvort sendifulltrúi verður skipaður á Pyreneaskaga, þá mun Helgi dvelja þarna sem fiskifulltrúi.



Mér þykir ekki svar hæstv. félmrh. fullnægjandi, og mun ég því ítreka fyrirspurn mína. Til þess að gera hana ljósari, skal ég vitna í dagblaðið Vísi, en þar stendur þessu viðvíkjandi: „Í leiðara blaðsins í dag skýrir Árni Jónsson alþm. frá því, að ýmsar upplýsingar hafi komið fram á fundi þessum, sem valdið hafi því, að margir þeir þingmenn, sem ekki hafi getað hugsað til þess, að kosningum yrði undir neinum kringumstæðum frestað, séu alveg hiklaust þeirrar skoðunar eftir fundinn, að kosningar verði óframkvæmanlegar nú. Hins vegar sé ekki heimilt að skýra frá upplýsingurri þessum að svo komnu máli opinberlega“ . Þess vegna vil ég nú endurtaka fyrirspurn mína um, hvort ekki sé hægt að fá þetta upplýst. Okkur, þessum þremur þingmönnum, er það nauðsynlegt, ef við eigum að greiða atkv. um tillögu, sem yrði lögð fram af ríkisstj. að þessu lútandi.

Félmrh. (Stefán Jóh. Stefánsson) : Eins og siður er, þá ræðir stjórnin oft vandasöm viðfangsefni við stuðningsflokka sína, og ríkisstj. hefur rætt við stjórnarflokkana um að fresta kosningum. En eins og málið stendur nú, þá er ekki hægt að leggja það fyrir Alþingi, og ef það verður gert, þá verður það á venjulegan hátt, og hv. fyrirspyrjandi fær þá þau rök og þær upplýsingar, sem hann æskir eftir.



Ég vil gjarnan koma með skrifl. brtt. og er enga stund að skrifa hana.



Ég vildi, að eitt atriði yrði fellt burt úr frv. Undanfarið hef ég greitt atkv. á móti þessu frv. og mun þess vegna leyfa mér að bera fram skrifl. brtt., sem er í þá átt, að 2. og 4. gr. falli burtu, enn fremur brtt. um, að síðari málsgr. 5. gr. falli burtu. Þar stendur, að ef menn ætli að drepa svartbak eða fleyga svartbaksunga í ábýlislandi annars manns, þá skuli ábúanda tilkynnt það og honum gefinn kostur á að fylgjast með veiðinni. Mér mundi finnast nokkur töf í því að kalla á ábúanda, því hætt er við, að svartbakurinn yrði floginn veg allrar veraldar, á meðan á því stæði. Hér er sem sé gert ráð fyrir, að maður, sem fer í veiðiför, þurfi að láta ábúandann vita um, að hann hafi séð fugl og ætli að skjóta hann. Segjum sem svo, að í þessari veiðiför sæi maðurinn aðeins einn fugl, sem svo væri floginn, þegar búið væri að sækja ábúandann, - það yrði léleg veiðiför.



Í sambandi við þetta mál má geta þess, að bæði ég og fleiri náttúrufræðingar erum yfirleitt mótfallnir því að fækka fuglum með eitri, því að það má gera ráð fyrir, að eitrið yrði, auk þeirra tegunda, er eyða bæri, öðrum tegundum að fjörtjóni. En við erum nú að láta rannsaka málið, og vel má vera, að hægt verði að leyfa eitrun, ef það yrði ekki öðrum tegundum dýra að tjóni. En til þess að tefja ekki málið í þessari deild höfum við hugsað okkur að leggja skýrslur þessu viðvíkjandi fyrir Ed., því það mundi tefja málið minna. Í gildandi lögum frá 1936 er hver ábúandi skyldaður til að eyða eggjum svartbaks á jörðum sínum. Þetta ákvæði hefur verið að engu haft, og þó er eyðilegging eggja tvímælalaust ein bezta aðferðin til að eyða fuglinum. Mér finnst því, að á meðan ekki er gengið betur eftir, að lagaákvæðum sé hlýtt, sé lítið fengið með því að setja ný lagaákvæði. Hitt er vitanlega gefið mál, að svartbakur er skæðasti vargur í æðarvarpi, og honum virðist fjölga ár frá ári. Einnig er hann eigi alllítill vargur í lax- og silungsveiði, svo að full ástæða er til að halda honum í skefjum.

Forseti (JörB) : Mér hefur borizt skrifl. brtt. frá hv. 7. landsk. og hv. 6. þm. Reykv. um að 2. og 4. gr. og síðari málsl. 5. gr. falli burt. [Sjá þskj. 464.] Afbrigða þarf til þess að brtt. verði tekin til meðferðar á fundinum.



Ég hafði ætlað að koma með brtt. um að fella burt 2. og 3. gr., en get fallizt á að greiða till. hv. 7. landsk. atkv. Ég vil benda á, að útbýtt hefur verið hér á Alþ. fylgiriti með þessu frv., og einnig frv. um friðun æðarfugls, eftir Finn Guðmundsson, og í þessu fylgiriti er lýsing á eitrun. Samkv. þeirri lýsingu finnst mér ekki aðeins um ómannúðlega aðferð að ræða gagnvart svartbaknum, heldur einnig, að veruleg hætta geti stafað af þessu eitri bæði fyrir menn og skepnur. Það er gert ráð fyrir stryknini, og þarf að gæta fyllstu varúðar við meðferð þess. Í frv. stendur, að bannað sé að hirða svartbak, sem drepizt hafi á eitri. Nú getur svo farið, að svartbakurinn falli dauður í sjó niður, er eitrið hefur verkað, og ef hann finnst þar, þá veit enginn, hvort hann hefur drepizt af eitri eða ekki. Af þessu getur því stafað hin mesta hætta. Ég tel því ekki gerlegt að gera þetta með þeim hætti, sem frv. fer fram á, og er því fylgjandi, að sú grein verði felld niður.

Frsm. (Bergur Jónsson) : Ég vil geta þess, að í frv., sem liggur til grundvallar þessu frv. og flutt var á undanförnum þingum af okkur hv. 5. þm. Reykv., var ekki farið inn á eitrunina. Nú er eitrun hins vegar heimiluð í núgildandi l., og þó að ég sé ekki sjálfur hrifinn af þeirri aðferð, þekki ég þó svo mikið til þess, hver vágestur svartbakurinn er í æðarvarpi hér á landi, að ég mundi ekki setja það fyrir mig. Þetta er svo mikilsvert mál, að svo búið má ekki standa. Fer ég því fram á það, að hv. d. lofi málinu að fara nú þegar gegnum þessa umr., með skírskotun til þess, að álitsgerð frá tveim mönnum, öðrum en. Finni Guðmundssyni, mun verða lögð fyrir hv. Ed., en málið hins vegar svo seint fram komið, að flýta verður því sem mest hér í hv. d., svo að hv. Ed. geti fengið tíma til að afgreiða það fyrir sitt leyti.

Pálmi Hannesson : Ég vil spyrjast fyrir um það, hvort ekki megi skoða það sem leiðréttingu í 3. gr., þar sem sagt er, að bannað sé að hagnýta á nokkurn hátt svartbaka, sem finnast dauðir, o. s. frv., að fuglsheitið sé haft í eintölu og sagt, að bannað sé að hagnýta svartbak. Mundi fara öllu betur á þessu.

Jú, það mun ekkert vera því til fyrirstöðu

.



Að því leyti sem ríkissjóður tekur þátt í verðlaunum þeim, tveim krónum, sem greidd eru fyrir hvern svartbak eða fleygan svartbaksunga, sem drepinn er, þá er gert ráð fyrir, að sýslan, þar sem fuglinn er drepinn, endurgreiði ríkissjóði 25% upphæðarinnar, en hreppurinn 20%. Er því gert ráð fyrir, að 45% af upphæðinni greiðist með þessum hætti. Ég vil nú benda á það, að þó að þær ráðstafanir, sem hér er stofnað til, gætu orðið þýðingarmiklar um eyðingu þessa vargs, þá gæti farið svo, að hreppur eða sýsla, sem yrðu samkv. þessu ákvæði að greiða mikið gjald, hefðu ekki í sömu hlutföllum beinna hagsmuna að gæta í sambandi við eyðingu fuglsins. Svo er t. d. um þá staði, þar sem ekki er æðarvarp. Gæti því orkað tvímælis, hvort leggja ætti þetta gjald á slíkar sýslur eða hreppa. Það er t. d. kunnugt, að kringum margar verstöðvar landsins safnast mikið af svartbaki, sem sækir í slor og fiskúr gang. Er auðvelt að ganga vel fram í því að skjóta fuglinn á slíkum stöðum, þar sem hann safnast í stórum flokkum, af því að æti er nóg. Gæti þetta orðið nokkur byrði á hlutaðeigandi hrepps- og sýslufélagi. Bendi ég á þetta til athugunar, en engan veginn í því skyni að tefja málið, því að ég er því meðmæltur, að gangskör sé gerð að útrýmingu þessa ránfugls, sem veldur stórtjóni í æðarvörpum hér á landi.

Forsrh. (Hermann Jónasson) : Ég vil alvarlega vara hv. þd. við að falla frá því, að eitrað sé fyrir svartbak. Frv. þetta er mjög vandlega undirbúið, og er það álit manns, sem hefur rannsakað málið og er því gagnkunnugur sem fræðimaður og sem maður, sem hefur haft með umhirðu æðarvarps að gera, að þýðingarlaust sé að reyna að útrýma svartbak án þessarar aðferðar. Ég býst við, að hv. n. hafi kynnt sér álitsgerð þá um tjón af svartbaki í varplöndum, sem fyrir liggur. Munu fáir hafa látið sér til hugar koma, að tjónið væri svo mikið sem þar kemur fram. Er það jafnvel svo, að af þeim 60–70 hundraðshlutum af eggjum, sem svartbakurinn skilur eftir í varplöndunum, hirðir hann síðar jafnvel enn þá stærri hundraðshluta, með því að éta ungana, sem koma úr þeim. Ég hef rætt þetta mál við varpeigendur, og þeir telja yfirleitt allt gagnslaust annað en eitrun, enda er auðvelt að koma henni við. Væri það líka afturför frá núgildandi l., þar sem eitrun er leyfð, ef hún væri nú afnumin. Ég veit til þess, að í einni sýslu að minnsta kosti, Dalasýslu, er búið að ganga frá reglugerð um eitrun. Varpeigendur þar vita, að allar aðrar aðferðir eru þýðingarlausar. Ég mælist því til þess, að þetta frv. hljóti samþykki og fljóta afgreiðslu, án þess að því verði breytt í verulegum atriðum. Hygg ég, að ég mæli hér fyrir munn allrar stj.

Garðar. Þorsteinsson: Það er fróðlegt að heyra það, að öll hæstv. ríkisstj. stendur að því að drepa fugla á eitri. En hefur hæstv. stj. rannsakað það, hvernig farið gæti, ef fugl hefði t. d. étið eitrið og stæði einhvers staðar, án þess að eitrið væri farið að verka á hann, svo kæmi veiðimaður og skyti fuglinn, sem síðan væri neytt af mönnum? Hefur hún tryggingu fyrir því, að eitrið gæti ekki líka verkað á þá menn, sem neyttu fuglsins?

Frsm. (Bergur Jónsson) : Ég vil undirstrika það, sem hæstv. forsrh. tók fram áðan, að í núgildandi l. er eitrun leyfð, og í Dalasýslu, til dæmis, er beinlínis skylt að eitra fyrir svartbak. Og ég veit ekki til þess, að eitrun hafi orðið öðrum skepnum eða mönnum til tjóns. Það er því óþarfi af hv. 7. landsk. að vera með þessa hótfyndni. Um fyrirspurn hv. þm. Borgf. er það að segja, að hún á meiri rétt á sér, en ég hygg þó, að rétt væri, að nokkurt gjald kæmi á sýslur og hreppsfélög, því að það yrði til þess að hvetja sýslumenn og hreppstjóra til að ganga ríkar eftir sönnunum fyrir drápi svartbaka.

Forseti (JörB) : Mér hefur borizt skrifl. brtt. frá hv. þm. Borgf., svo hljóðandi: [sjá þskj. 465.] Till. er of seint fram komin og skrifleg, og þarf því tvenns konar afbrigði.

Frsm. (Sveinbjörn Högnason) : Það hafði komið fram fyrir spurn, þegar málið var til 2. umr., um greiðslu verðlagsuppbótar á styrk til iðnfræðslu og unglingafræðslu. Málinu var vísað til n. til athugunar. Hæstv. fjmrh. lýsti síðan yfir því, að fyrir árið 1941 sé veitt uppbót til iðnfræðslunnar, en á hinn bóginn telji hann eðlilegt að fá hækkaða fjárveiting til unglingafræðslu. Brtt. á þskj. 395, frá hæstv. viðskmrh., er n. sammála um, að sé réttmæt.

Frsm. (Vilmundur Jónason) : Allshn. hefur athugað þetta frv. og leggur til, að það verði samþ. með nokkrum viðauka, sem er að finna á þskj. 442. Er aðallega um tvö atriði að ræða. Hið fyrra um, að niður falli tillag til byggingarsjóðsins frá tóbakseinkasölu ríkisins, en í þess stað komi beint framlag úr ríkissjóði, að upphæð 150 þús. kr. árlega. Þetta er í samræmi við breyt. á l. um byggingar- og landnámssjóð, sem þegar hafa verið samþ., og er þessi till. borin fram í samráði við fjármálaráðherra. Hitt atriðið er sjálfsagt mál og í samræmi við 1. gr. frv., um, að hámark tekna þeirra manna, sem eiga að njóta þeirra hlunninda, sem um er að ræða, skuli hækka í samræmi við vísitöluna. Ég geri ekki ráð fyrir, að frv. þurfi frekari skýringa við.

Frsm. (Þorsteinn Briem) : Þetta frv. er stutt og segir sjálft til sín, og vil ég leyfa mér að vísa til frv. og grg. Menntmn. hefur flutt frv. samkv. ósk biskups, og er ætlunin að bæta úr mjög brýnni þörf í þessum efnum. Menntmn. væntir þess, að frv. verði vísað til 2. umr.

Frsm. meiri hl. (Skúli Guðmundsson) : Eins og sést á nál. á þskj. 411 og 418, hafa nefndarmenn ekki getað orðið sammála um þetta frv. Vestmannaeyjakaupstaður hefur fengið leyfi til þess undanfarin ár að afla fjár í bæjarsjóð með sérstöku vörugjaldi, sem er ekki leyft annars staðar á landinu. Ástæðan var, að þar var talið mjög erfitt að afla bæjarsjóði nægilegra tekna með útsvarsálagningu. Ég og aðrir þm., sem verið hafa með því að framlengja þessi heimildarlög hingað til, hljóta nú að líta á það, að ástæður í Vestmannaeyjum hafa breytzt svo mjög, að engin brýn þörf er óyndisúrræða sem þessa gjalds. Nýlega var skýrt frá því í blöðum, að lokið hefði verið álagning útsvara í Vestmannaeyjum, og tölur birtar. Heildarupphæð útsvaranna varð miklu hærri en verið hefur. Og þar sem víðar innheimtast nú tekjur bæjarsjóðs með bezta móti. Það er vandræðalaust nú að ná inn nauðsynlegum bæjartekjum í Vestmannaeyjum á sama hátt og gert er í öðrum bæjum. Þess vegna leggur meiri hl. fjhn. til, að frv. verði fellt. Þegar frv. til 1. um breyt. á 1. um tekju- og eignarskatt kom frá Ed., hafði verið samþ. grein um að afnema heimild þá, sem Hafnarfjarðarkaupstaður hefur haft til að skattleggja fólksflutninga milli Reykjavíkur og Hafnarfjarðar. Hér í d. var þessu aftur breytt; meiri hl. vildi láta Hafnarfjörð hafa þetta áfram. En í fjhn. vorum við tveir nm. sammála hv. Ed. um afnám þess skatts. Nú sé ég, að fram er komið í Ed. frv. þess efnis, og tel ég það rétt. En af sömu ástæðum get ég ekki fallizt á þetta frv.

Frsm. minni hl. (Jón Pálmason) : Við hv. 3. landsk. (StSt) teljum ekki ástæðu til að fella niður heimildina til þessarar skattheimtuaðferðar í Vestmannaeyjum og mælum því með samþykkt frv. Vestmannaeyjar hafa algera sérstöðu í þessu efni, því að þetta gjald getur engan veginn lagzt á aðrar sveitir eða héruð. Hv. Ed. hefur og fallizt á þetta frv., því að þaðan er það komið. Ég hef fengið upplýsingar um, að þetta er að vissu leyti deilumál innan bæjarfélagsins. Kommúnistar hafa verið því andvígir, en allir aðrir hafa talið það sjálfsagt. Varðandi það, sem minnzt var á afgreiðslu hins svo nefnda Hafnarfjarðarmáls, þ. e. heimild til að leggja á mannflutningana milli Rvíkur og Hafnarfjarðar gjald, sem renni í bæjarsjóð Hafnarfjarðar, er það álit margra, að þessi mál ættu að fylgjast að, því að þau eru að mörgu leyti skyld. Og það er ósamræmi í því að samþ. heimildina til Hafnarfjarðar, en amast við henni fyrir Vestmannaeyjakaupstað. Að öðru leyti álít ég, að málið sé svo ljóst; að ekki þurfi að ræða það frekar.

Sigurður E. Hlíðar Flm. frv. hafa farið fram á, að ég tæki aftur til 3. umr. brtt. frá mér á þskj. 372, og ég vil gjarnan verða við þeim tilmælum.