Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Forseta hefur borist svohljóðandi bréf: „Reykjavík, 10. des. 1984. Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og get því ekki sótt þingfundi á næstunni leyfi ég mér með skírskotun til 130. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess, að 1. varamaður Framsfl. í Austurlandskjördæmi, Jón Kristjánsson félagsmálafulltrúi, Egilsstöðum, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni. Tómas Árnason, 4. þm. Austurl.“ Jón Kristjánsson hefur áður tekið sæti á Alþingi og kjörbréf hans því verið rannsakað. Hann er boðinn velkominn til starfa.

Eyjólfur Konráð Jónsson Hæstv. forseti. Ég hleyp hér í skarðið fyrir hv. þm. Tómas Árnason sem fjarstaddur er eins og kunngert hefur verið, en hugmyndin var að hann yrði frsm. nefndarinnar. Vænti ég að enginn hafi við það að athuga að ég gerist hans staðgengill. Um þetta mál þarf ekki að fjölyrða, það þekkja allir hv. þm. Það fjallar einungis um framlengingu á sérstökum skatti á verslunar- og skrifstofuhúsnæði sem efnislega hefur verið rætt nú og þó kannske með enn þá skemmtilegri hætti hér í fyrra. Ég tek undir með hæstv. fjmrh. að fleira þarf að gera en gott þykir, en hann komst einhvern veginn að orði á þann veg. Í öllu falli erum við nm. sammála um að mæla með framlengingu þessa gjalds, en einstakir nm. skrifa þó upp á nál. með fyrirvara. Ég legg til að frv. verði samþykkt.



Virðulegi forseti. Þar sem mér var ekki fært að vera viðstödd afgreiðslu þessa máls í n. vil ég nota tækifærið hér og lýsa því yfir að ég er fylgjandi því að þetta frv. verði samþykkt, með þeim fyrirvara þó að ég tel að óhætt hefði verið að hafa þá skattprósentu, sem hér um ræðir, heldur hærri. Við vitum mætavel að verslun stendur nú með miklum blóma í landinu. Allir útreikningar sýna okkur það og sanna. Þeir aðilar sem hér um ræðir ættu því að vera nokkuð aflögufærir fyrir okkar þrautpínda og galtóma ríkissjóð. Ég hefði t.d. talið eðlilegra að afla ríkissjóði tekna með sköttum af því tagi sem hér um ræðir, sköttum á þá sem þá geta greitt, frekar en með auknum neyslusköttum sem koma niður á öllum almenningi og reyndar versluninni líka þótt í minna mæli sé. En með þeim fyrirvörum, sem ég hef hér til tekið, lýsi ég mig samþykka þessu frv.



Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til l. um breyt. á lögum nr. 107 frá 30. des. 1978, um sérstakt tímabundið vörugjald, með síðari breytingum. Með frv. því, sem hér hefur verið lagt fram um breytingu á lögum nr. 107 frá 1978, um sérstakt tímabundið vörugjald, er lagt til að gildistími innheimtu sérstaks vörugjalds verði framlengdur og gjaldið innheimt í eitt ár til viðbótar, þ.e. á árinu 1985. Lögum þessum var einungis ætlað að gilda til 31. des. 1984 þar sem gert var ráð fyrir að á þessu ári yrðu lög um vörugjald endurskoðuð í tengslum við gildistöku nýrra tollalaga. Dregist hefur að leggja fyrir Alþingi hið nýja tollalagafrv. og þar með einnig löggjöf um vörugjald og er því nauðsynlegt að framlengja gildistíma laga nr. 107 frá 1978 um eitt ár eða þar til ný löggjöf um vörugjald tekur gildi, væntanlega á árinu 1985. Gjald þetta er sérstaklega mikilvægt með tilliti til afkomu ríkissjóðs og er gert ráð fyrir því í frv. til fjárlaga fyrir árið 1985. Áætlaðar tekjur af innheimtu þess á árinu 1985 eru um 1 390 millj. kr. Gjaldið er bæði lagt á innfluttar vörur og innlenda framleiðslu sem fellur undir þá vöruflokka sem taldir eru upp í nefndum lögum og er gert ráð fyrir að af innfluttum gjaldskyldum vörum verði vörugjaldstekjur um 1 180 millj. kr., en 210 millj. kr. af innlendri framleiðslu. Ekki er gert ráð fyrir neinum breytingum á þeim vöruflokkum sem gjaldskyldan nær til og verður gjaldið því eftir sem áður innheimt í tveimur gjaldflokkum, þ.e. 24% af vörum í lægri gjaldflokki, en 30% í þeim hærri. Ég tel ekki ástæðu á þessu stigi til að hafa frekari orð um frv. þetta og legg því til að því verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.

Heilbr.- og trmrh. (Matthías Bjarnason): Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um breytingu á lögum um eftirlaun til aldraðra, nr. 97/1979. Skv. gildandi ákvæðum eiga eftirlaunagreiðslur skv. lögunum að falla niður nú í árslok, en í frv. er gert ráð fyrir að lögin verði framlengd um fimm ára skeið og á þeim gerðar nokkrar breytingar. Þar sem ég hef ekki talið koma til greina að eftirlaunagreiðslur þessar falli niður án frekari ráðstafana af hálfu rn. fól ég snemma á s.l. sumri þeim Guðjóni Hansen formanni umsjónarnefndar eftirlauna og Hallgrími Snorrasyni formanni lífeyrisnefndar Alþýðusambands Íslands, Farmanna- og fiskimannasambands Íslands, Vinnuveitendasambands Íslands og Vinnumálasambands samvinnufélaganna að gera tillögur um fyrirkomulag þessara mála þegar lög þessi eiga að falla úr gildi. Hafa þeir samið þetta frv. og haft við það samráð við lífeyrisnefndina. Nefndin er samþykk þeim tillögum sem gerðar eru með þessu frv. Lögin um eftirlaun til aldraðra leystu af hólmi lög um eftirlaun til aldraðra félaga í stéttarfélögum nr. 63/1971, en upphafleg lög um þetta efni, nr. 18/1970, voru sett í framhaldi af kjarasamningum 1969 og stofnun hinna svonefndu almennu lífeyrissjóða verkalýðsfélaga í ársbyrjun 1970. Tilgangurinn með lögunum var sá að veita eldri félögum verkalýðsfélaganna réttindi umfram það sem iðgjaldagreiðslutími gat veitt tilefni til, þar sem lítið var eftir af starfsævi þeirra eða henni jafnvel lokið. skv. fyrirheiti ríkisstj. við samningana 1969 skyldu útgjöld vegna þessara viðbótarréttinda næstu 15 árin borin af Atvinnuleysistryggingasjóði að 3/4 og ríkissjóði að 1/4, en síðan tæki hlutaðeigandi lífeyrissjóður við, enda yrði þá farið að draga verulega úr útgjöldum vegna þessara ráðstafana. Réttindi skv. lögum um eftirlaun til aldraðra félaga í stéttarfélögum voru takmörkuð við verkalýðsfélög í skilningi laga um atvinnuleysistryggingar. Árið 1970 voru sett lög um Lífeyrissjóð bænda. Í II. kafla þeirra laga voru ákvæði um lífeyrisréttindi til handa öldruðum bændum, svipuð og réttindi skv. lögum um eftirlaun til aldraðra félaga í stéttarfélögum. Útgjöld voru borin að hluta af Stofnlánadeild landbúnaðarins og að hluta af ríkissjóði. Skv. ákvæðum laganna frá 1971 breyttust lífeyrisgreiðslur árlega sem nam breytingu á meðallaunum næstliðinna fimm ára. Lífeyrisgreiðslurnar voru því aðeins verðtryggðar að mjög takmörkuðu leyti. Eftir því sem verðbólga færðist í aukana fyrir miðjan síðasta áratug fór því hlutfall lífeyris skv. lögunum og launa hríðlækkandi. Úr þessu var bætt til bráðabirgða með samkomulagi samtaka launþega og vinnuveitenda í febrúar 1976, þess efnis að lífeyririnn yrði verðtryggður skv. lögunum þannig að lífeyrissjóðir á samningssviði þessara aðila kostuðu sameiginlega þá hækkun lífeyris sem af því hlytist að lífeyririnn breyttist jafnaðarlega til samræmis við launahækkanir. Jafnframt þessu tók Lífeyrissjóður bænda frá árinu 1976 á sig útgjöld vegna sérstakrar verðtryggingar hliðstæðrar þeirri sem kveðið var á um í áðurnefndu samkomulagi launþega og vinnuveitenda frá í febr. það ár. Verðtryggingarreglurnar frá 1976 hafa haft í för með sér aukna verðtryggingu greiðslna úr lífeyrissjóðum langt út fyrir þann hóp sem rétt á skv. lögum um eftirlaun til aldraðra eða II. kafla laga um Lífeyrissjóð bænda. Munu nú langflestir þeir lífeyrissjóðir, sem ekki er beinlínis skylt að láta lífeyrisfjárhæðir fylgja breytingum á launum eða kauptöxtum, greiða uppbætur í samræmi við nefnt samkomulag með þeim breytingum sem síðar hafa verið á því gerðar. Í tengslum við gerð kjarasamninga og við endurnýjun lífeyrissamkomulags aðila vinnumarkaðarins í júní 1977 gaf ríkisstj. m.a. fyrirheit um að samdar skyldu tillögur sem tryggðu öllum landsmönnum svipaðan rétt og lögin um eftirlaun til aldraðra félaga í stéttarfélögum ákveða félögum í stéttarfélögum, fram til þess að nýskipun lífeyriskerfis tæki gildi. Á grundvelli þessarar yfirlýsingar var undirbúið frv. til laga um eftirlaun til aldraðra sem síðan varð að lögum nr. 97/1979. Lögin um eftirlaun til aldraðra skiptast í sex kafla. Í I. kafla eru ákvæði um eftirlaun til aldraðra félaga í stéttarfélögum sem eru efnislega hin sömu og voru í lögunum frá 1971. Í II. kafla er kveðið á um almenn eftirlaun til aldraðra, þ.e. um réttindi sem hvorki falla undir I. kafla laganna né II. kafla laga um Lífeyrissjóð bænda. Að undanteknu ákvæði um stéttarfélagsaðild í l. kafla eru þau skilyrði, sem menn þurfa að uppfylla til að öðlast eftirlaun skv. lögunum, hin sömu í II. kafla og 1. kafla, eða sem hér segir: a. Að vera fæddir árið 1914 eða fyrr. b. Hafa náð 70 ára aldri og látið af störfum. Maður sem náð hefur 75 ára aldri á þó rétt til eftirlauna án tillits til hvort hann hefur látið af störfum eða ekki. c. Eiga að baki a.m.k. 10 ára réttindatíma og hafa hvert þessara ára áunnið sér a.m.k. 1/25 úr stigi. Til réttindatíma telst sá tími frá og með árinu 1955 og eftir 55 ára aldur sem hlutaðeigandi hefur haft atvinnutekjur að því lágmarki sem lögin ákveða. Með ákvæðum II. kafla voru þeim mönnum, sem ekki hafa verið félagar í stéttarfélögum sem talin eru til verkalýðsfélaga í skilningi laga um atvinnuleysistryggingar, tryggð nokkurn veginn sömu réttindi og félögum í stéttarfélögum, og eftirlaunarétturinn þannig gerður almennur. Í III. kafla eru svo ýmis sameiginleg ákvæði um bótafjárhæðir, tengsl milli I. og II. kafla laganna og II. kafla laga um Lífeyrissjóð bænda svo og um framkvæmd. Í IV. kafla laganna eru ákvæði um uppbót á lífeyri, þ.e. þá verðtryggingu lífeyris, sem fyrst var ákveðin með lífeyrissamkomulagi aðila vinnumarkaðarins í febr. 1976. Nær verðtryggingin jafnt til lífeyris skv. I. og II. kafla laganna. Í V. kafla eru fjárhagsákvæði sem eru nokkuð margbrotin, en kostnaður af eftirlaununum skiptist þannig: 1. Grunnlífeyrir, þ.e. eftirlaun án uppbótar, skv. 1. kafla greiðist að 3/4 af Atvinnuleysistryggingasjóði og 1/4 af ríkissjóði. 2. Uppbót á grunnlífeyri skv. 1. kafla greiðist að hluta af sameiginlegu framlagi þeirra lífeyrissjóða, sem eru aðilar að samkomulagi aðila vinnumarkaðarins um lífeyrismál frá 1976 og síðar, en að hluta af hverjum lífeyrissjóði fyrir sig. Framlagið nemur 5% af iðgjaldatekjum sjóðanna, sem í hlut eiga, en það sem á vantar að hið sameiginlega framlag hrökkvi til greiðslu uppbótarinnar greiðir hver sjóður vegna sinna félaga. 3. Eftirlaun skv. II. kafla laganna að uppbót meðtalinni svo og uppbót skv. II. kafla laga um Lífeyrissjóð bænda greiðist sem hér segir: a. Allir lífeyrissjóðir, sem standa utan lífeyrissamkomulags aðila vinnumarkaðarins, leggja fram í þessu skyni 5% af iðgjaldatekjum sínum. b. Af því sem á vantar að framlag lífeyrissjóðanna hrökkvi til greiðir ríkissjóður 40% en Jöfnunarsjóður sveitarfélaga og Atvinnuleysistryggingasjóður 30% hvor. 4. Kostnaður af greiðslu þriggja stiga viðbótarréttinda við eftirlaun skv. 1. kafla greiðist af Atvinnuleysistryggingasjóði. Í september 1984 fengu 3972 einstaklingar ellilífeyri skv. l. kafla laganna, 26 fengu örorkulífeyri og 1067 makalífeyri. Skv. II. kafla fengu 949 manns ellilífeyri, enginn örorkulífeyri en 197 makalífeyri. Um 100 manns fá lífeyri bæði skv. 1. og II. kafla og samtals er því fjöldi lífeyrisþega sem nýtur eftirlauna skv. lögunum um 6100 talsins. Að auki njóta 1450 manns lífeyris skv. II. kafla laga um Lífeyrissjóð bænda. Að meðtöldum mökum má ætla að um 10 000 manns njóti með beinum eða óbeinum hætti þess lífeyris sem hér er um að ræða. Ekki er unnt að segja nákvæmlega fyrir um hvaða afleiðingar það hefur ef lögin verða látin ganga úr gildi í árslok 1984 án frekari ráðstafana af hálfu löggjafans, en eftirfarandi má þó nefna: 1. Eftirlaun til félaga í stéttarfélögum skv. l. kafla hljóta í flestum tilvikum að leggjast á þá lífeyrissjóði sem hlut eiga að máli. Í reglugerðum mjög margra þessara sjóða eru ákvæði um að greiðslum skuli haldið áfram þegar lögin falla úr gildi, og aðrir sjóðir munu væntanlega telja rétt að gera það með skírskotun til samkomulagsins 1969. Hins vegar má búast við að nokkur hópur lífeyrisþega I. kafla yrði utanveltu og óvissa gæti orðið um réttindi manna sem uppfylla skilyrði laganna fyrir rétti til lífeyris að öðru leyti en því að þeir hafa ekki en látið af störfum. Greiðsla uppbótar á grunnlífeyri þeirra manna, sem sjóðirnir tækju við, færi væntanlega eftir sömu reglum og uppbótargreiðslur til annarra lífeyrisþega hlutaðeigandi sjóða og gæti orðið nokkuð mismunandi eftir sjóðum. Á hinn bóginn má ætla að lífeyrissjóðirnir teldu sér yfirleitt óskylt að taka á sig þau þriggja stiga viðbótarréttindi sem kostuð hafa verið af Atvinnuleysistryggingasjóði og féllu þau þá alveg niður. 2. Eftirlaun skv. II. kafla falla alveg niður. 3. Kostnaður af greiðslu uppbótar á lífeyri skv. II. kafla laga um Lífeyrissjóð bænda falla á sjóðinn sjálfan eða falla niður ef sjóðurinn verður ekki talinn hafa bolmagn til að standa undir þeim greiðslum. Ljóst er að stórlækkun lífeyrisgreiðslna og uppbótar skv. I. kafla og niðurfelling greiðslna skv. II. kafla er ekki viðunandi. Telja verður að greiðslur skv. I. kafla og uppbót á þann lífeyri yrðu þá, eins og til málanna er stofnað, á ábyrgð viðkomandi lífeyrissjóða, en eftirlaun skv. II. kafla yrðu væntanlega að teljast viðfangsefni hins opinbera. Við athugun og umr. um mál þetta hefur komið í ljós að viðhorf þeirra aðila, sem hlut eiga að máli, eru mjög mismunandi. M.a. hefur verið hreyft hugmyndum um að lögin verði framlengd en um leið víkkuð út, þannig að þau tækju til yngri manna en þeirra, sem fæddir eru 1914 og fyrr, og allur kostnaður af lögunum látinn falla á ríkissjóð frá 1. jan. 1985. Þá hafa sumir af þeim lífeyrissjóðum, sem lagt hafa fram fé til lífeyris skv. II. kafla verið andsnúnir þeim framlögum og komið hafa fram kröfur um að kostnaðarhlutdeild sjóðanna yrði afnumin. Jafnframt er óvíst hvort allir þeir lífeyrissjóðir, sem eru aðilar að lífeyrissjóðasamkomulaginu, sem er undirstaða greiðslu uppbótar á lífeyri skv. I. kafla, eru reiðubúnir til áframhaldandi framlaga til hins sameiginlega sjóðs sem stendur undir miklum hluta af þessum greiðslum. Við þessar aðstæður eru eftirfarandi tillögur gerðar um fyrirkomulag þessara mála frá 1. jan. 1985: a) að gildistími laganna verði framlengdur um fimm ár til ársloka 1989, b) að skilyrði til töku eftirlauna verði óbreytt frá því sem nú er, c) að kostnaður verði borinn af sömu aðilum og nú, d) að framlag lífeyrissjóða til greiðslu uppbótar á lífeyri skv. I. kafla og til greiðslu lífeyris skv. II. kafla lækki úr 5% í 4% 1985 og í 3% 1986–1989, e) að lífeyrisréttur miðist við grundvallarlaun eins og þau eru skv. kauptaxta í byrjun hvers mánaðar, en skv. gildandi lögum geta lífeyrisgreiðslur aðeins breyst fjórum sinnum á ári, þ.e. þá daga sem verðbótahækkun launa tók áður gildi. Loks eru í frv. gerðar tillögur um nokkrar minni háttar breytingar, einkum um tilvísanir í lok sem breytt hefur verið frá því að lögin nr. 97/1979 voru samþykkt. Ástæðan fyrir tillögu um fimm ára framlengingu er sú, að enda þótt eftirlaunaþegar skv. lögunum hafi allir náð lágmarksaldri til töku lífeyris á árinu 1984, fái þeir því aðeins notið réttar síns að þeir hafi látið af starfi, en þeir hefja í síðasta lagi töku lífeyris er 75 ára aldri er náð árið 1989. Með framlengingu um fimm ár er því komið í veg fyrir óvissu um réttindi slíkra manna. Talið er að fjöldi eftirlaunþega skv. lögunum verði í hámarki árin 1984 og 1985 en síðan fækki þeim þar sem þá falli frá á ári hverju stærri hópur en sá sem við bætist. Eftir árið 1989 verða allir eftirlaunaþegar, sem réttindi geta eignast skv. lögunum, farnir að taka eftirlaun. Því mun lífeyrisþegahópurinn minnka ört eftir það. Lífeyrissjóðum verður þá mun minni vandi á höndum en nú er að taka við kostnaði af greiðslu þeirra eftirlauna sem á þá falla, þ.e. skv. 1. kafla laganna. Athugun og framreikningur á kostnaði við greiðslu uppbótar skv. 1. kafla laganna sýnir að hlutfall uppbótar af heildarlífeyri hefur lækkað að mun frá árinu 1984 og mun fara lækkandi áfram ef verðlag og kauplag hækkar ekki ört á ný. Árið 1983 voru uppbótargreiðslur um 56% af heildargreiðslum, en eru taldar verða um 48% á árinu 1984. Sé miðað við að hið sameiginlega framlag lífeyrissjóða til uppbótargreiðslna skv. I. kafla haldist svipað og verið hefur í hlutfalli við heildargreiðslur uppbótar, virðist óhætt að leggja til að framlagið lækki í 4% árið 1985 og í 3% 1986 og síðar. Í núgildandi lögum er kveðið á um að lífeyrisréttur miðist við grundvallarlaun eins og þau voru hinn 1. mars, 1. júní, 1. sept. og 1. des. Þessar dagsetningar voru miðaðar við þá daga sem verðbótahækkun launa tók áður gildi skv. lögum og kjarasamningum. Forsendur fyrir þessum dagsetningum eru ekki lengur fyrir hendi og því er lagt til að lífeyrisréttur miðist við grundvallarlaun í byrjun hvers mánaðar. Í þessu fellst að lífeyrisgreiðslur geta breyst sem næst jafnskjótt og laun breytast í stað þess að geta breyst fjórum sinnum á ári eins og nú er. Þetta hefur í för með sér að komið er í veg fyrir tafir á breytingum lífeyrisgreiðslna til samræmis við þær launabreytingar, sem um kann að vera samið, og færir lífeyrisþegum því nokkra kjarabót. Erfitt er að ætla á um fjárhagsleg áhrif fyrir ríkissjóð af þeim tillögum sem gerðar eru með þessu frv. Ýmis atriði má þó nefna í þessu sambandi. Í fyrsta lagi þarf vart að nefna að falli lögin úr gildi fellur niður kostnaður ríkissjóðs af lífeyrisgreiðslum skv. þeim, alls um 24 millj. kr. skv. áætlun fyrir árið 1984, en kostnaðarhluti Atvinnuleysistryggingasjóðs, sem félli niður, er 53 millj. 1984 og Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga 6 millj. kr. Á hitt má benda að á móti mundu útgjöld ríkissjóðs til greiðslu tekjutryggingar og annarra tengdra bóta lífeyristrygginga vafalaust aukast. Í öðru lagi má nefna að verði lögin framlengd fer kostnaðarskipting mjög eftir launabreytingum næstu árin. Þeim mun minna sem laun hækka að krónutölu, þeim mun þyngri verður kostnaður ríkissjóðs og Atvinnuleysistryggingasjóðs af lífeyri skv. l. kafla laganna, en kostnaður af lífeyri skv. II. kafla lækkar. Hið gagnstæða á sér stað verði um miklar launabreytingar í krónum að ræða á næstunni. Að lokum má nefna að lækkun á framlagi lífeyrissjóða til greiðslu lífeyris skv. II. kafla laganna og uppbótar á hann hefur í för með sér kostnaðarauka fyrir þá aðila sem greiða það sem á vantar að framlag ríkissjóðs nægi til þessara útgjalda, þ.e. fyrir ríkissjóð, Atvinnuleysistryggingasjóð og Jöfnunarsjóð sveitarfélaga. Til dæmis um áhrif þessa má nefna að hefði framlagið 1984 verið 3% í stað núgildandi 5% af iðgjaldatekjum sjóðanna hefði það aukið útgjöld ríkissjóðs um 5.4 millj. kr. og Atvinnuleysistryggingasjóðs og Jöfnunarsjóðs um 4 millj. kr. á hvorn sjóð, miðað við þá áætlun um greiðslur og kostnaðarskiptingu sem hér hefur verið sett fram. Virðulegi forseti. Ég legg til að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og trn.



Herra forseti. Aðeins örfá orð um þetta frv. nú. Ég vil fyrst fagna því að það er fram komið. Þau ákvæði sem í því er að finna eru fljótt á litið til bóta: betri verðtryggingarákvæði, réttlátari viðmiðun skv. 1. gr. og nokkur kjarabót fyrir þá sem njóta eiga skv. 6. gr. frv. Ég tek undir það að vissulega hefði verið mikil vá fyrir dyrum hjá mörgum ef þessi lög hefðu fallið úr gildi og ekkert komið í þeirra stað, enda með öllu óhæfa. Því fagna ég því að þetta frv. er komið fram með þessum breytingum. Ég fæ þetta frv. til skoðunar í nefnd og skal því ekki hafa um það mörg orð nú. Ég get þó ekki stillt mig um að benda á hvað lögin um eftirlaun aldraðra hafa reynst til mikilla bóta fyrir fjölmarga og í raun og veru haft grundvallarþýðingu fyrir afkomu fjölmargra sem notið hafa. Það má reyndar segja að réttur þess fólks sem notið hefur eftirlauna skv. þessum lögum hafi verið ótvíræður, það hafi verið siðferðilegur réttur þess fólks sem var í stéttarfélögum áður en iðgjaldagreiðslur í lífeyrissjóði komu almennt til greina eða hafi ekki áunnið sér þann rétt sem þurfti til að fá þessar viðbótargreiðslur. Þetta var því mikið réttlætismál og það er enn réttlætismál fyrir mikinn fjölda fólks eins og best sést á upptalningu hæstv. ráðh. á fjölda lífeyrisþega sem fá ellilífeyri, örorkulífeyri og makalífeyri skv. I., II. og III. kafla þessara laga og eins varðandi Lífeyrissjóð bænda sem við fjölluðum um í fyrra. Það er hins vegar ljóst og hefur alltaf verið ljóst að á þessu hafa verið augljósir annmarkar varðandi tiltekna hópa sem ekki hafa átt aðild að stéttarfélögum. Nýlega hefur verið fjallað mjög um lífeyrisréttindi húsmæðra í Sþ. Skal ég ekki frekar fara út í það hér að þessu sinni. Við höfum stundum rætt um möguleika öryrkja í þessu efni. Í fyrra, þegar við vorum að fjalla um Lífeyrissjóð bænda, leituðum við lengi leiða til þess að fá leiðréttingu fyrir þann hóp í sveitum sem stóð utan við þetta, en fundum ekki lausn fyrir það fólk í sveitum sem ekki hafði haft beinar skráðar launatekjur eða verið í stéttarfélagi. Það sem ég er að benda á er að þrátt fyrir þessi lög og þann fjölda sem nýtur þessara laga og þeirrar viðbótar sem þau tryggja, þá er enn þá allstór hópur fólks sem utan við stendur og ekki fær neina slíka uppbót. Ég reikna með því að hann sé ekki eins fjölmennur nú og hann var þegar lögin voru upphaflega sett. Ég er reyndar sannfærður um að hann er ekki eins fjölmennur. En enn þá vantar okkur leið til að hlynna að þessu fólki. Að vísu er það gert á vegum Tryggingastofnunar með sérstakri uppbót oft og tíðum. En þar þarf að fullnægja vissum viðbótarskilyrðum eins og menn þekkja og enn verða sumir út undan. Sú spurning hlýtur því að vakna í hvert skipti sem þessi mál koma hér til umr. hvernig við verði brugðist vegna þeirra sem enn standa hér utan við. Þegar við virðum fyrir okkur tölurnar um fjölda lífeyrisþega sem njóta þessara laga og laganna um Lífeyrissjóð bænda, þá hlýtur vitanlega að vakna spurningin um það hversu margir þeir ellilífeyrisþegar muni vera sem hvorki eiga rétt á greiðslu úr lífeyrissjóði eða skv. lögum um eftirlaun til aldraða. Ég veit ekki hvort hæstv. ráðh. hefur gögn um það hversu margir einstaklingar það muni vera sem eingöngu verða að búa við tekjutrygginguna og þá kannske sérstaka heimilisuppbót eða annað því um líkt, en njóta hvorki réttinda úr lífeyrissjóði eða skv. lögum um eftirlaun til aldraðra í stéttarfélögum, því enn er við það miðað, en um það væri vissulega fróðlegt að fá upplýsingar í nefnd því að það skiptir miklu máli og ég hygg að þessi hópur sé allfjölmennur enn þá. Ég reikna ekki með því að hæstv. ráðh. hafi uppi nein svör um það hvort eitthvað sé á döfinni til úrbóta fyrir þetta fólk. Menn hafa löngum sagt að það gerðist aldrei nema með einum lífeyrissjóði fyrir alla landsmenn. Það verk sækist nú, eins og allir vita, svo grátlega seint að ekki er við neinni leiðréttingu þar að búast á næstunni og ýmsar efasemdir uppi reyndar um hvernig þar skuli tekið á málum og hvernig við skuli brugðist. En ég get ekki látið hjá líða að minna enn einu sinni á þá sem hér standa utan við um leið og ég fagna því að áfram eru tryggð réttindi þeirra sem njóta eftirlauna aldraðra skv. þeim lögum sem annars hefðu fallið úr gildi núna um áramótin og hefðu þar af leiðandi ekki haft neina uppbót ef ekki hefði komið til þetta frv. nú, sem er auk þess með nokkrum lagfæringum sem ég tel að séu til bóta.