Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Mig langar til að reyna að setja þetta mál í samhengi við eitthvað sem við þingmenn þekkjum mjög vel úr okkar daglegu störfum. Nú munu á næstu dögum örugglega koma hingað til umræðu í þinginu hugmyndir og tillögur hæstv. ríkisstjórnar um breytingar á gjaldtökuheimildum. Þær gjaldtökuheimildir eru auðvitað mjög takmarkaðar miðað við það sem við erum hér að ræða um. Hér er í rauninni verið að selja ákveðið sjálfdæmi um það hvernig þessum málum verður lokið og enginn veit í raun og veru hvaða heimildir hæstv. ríkisstjórn er að fá frá Alþingi um að ljúka þessum málum. Þess vegna hlýtur að verða látið á þetta reyna með einhverjum hætti. Mér er auðvitað ekki ljóst með hvaða hætti það getur gerst, hvernig það mál getur borið að, hver það verður sem lætur á þetta mál reyna en í ljósi þess að Alþingi túlkar þessar heimildir til að afsala sér fjárheimildum, til að afsala sér heimildunum til gjaldtöku mjög þröngt eðlilega, þá hlýtur þetta mál að koma til þar til bærs úrskurðaraðila.

Virðulegi forseti. Hér á landi hafa verið sett lög sem brjóta gegn stjórnarskránni. Nefni ég þar til sögunnar öryrkjadóminn og Valdimarsdóminn svokallaða en þar var brotið á fiskveiðilöggjöfinni en þá var hægt að sýna fram á að þetta væri brot á fáum einstaklingum og beindist að einstaklingum á einhvern hátt. Hér er um svo víðfeðmt mál að ræða að ef þessi lagaheimild fer í gegn og það er brot á stjórnarskránni, þá verður að öllum líkindum einhver aðildarskortur að því leyti að þetta beinist gegn íslensku þjóðinni allri. Til að geta höfðað dómsmál þarf maður að vera aðili að því dómsmáli og í seinni tíð hefur reynt mjög mikið á tæknileg útfærsluatriði fyrir dómstólum frekar en efnisleg. Það sem gerist ef í ljós kemur að Alþingi setur lög sem brýtur gegn stjórnarskrá að þá fer það fyrir héraðsdóm og er svo síðan áfrýjað eða kært til Hæstaréttar. Þessi leið er fær.

Virðulegi forseti. Ég ætla að byrja á því að þakka hv. þingmanni fyrir athyglisverða ræðu, hún kom inn á margt í henni. En mig langar til að spyrja hv. þingmann vegna þess að hún kom inn á Brussel-viðmiðin að núna stendur það inni í svokölluðum viðaukasamningi við þetta frumvarp að samningurinn sé í samræmi við Brussel-viðmiðin. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort henni finnist svo vera. Og svo í framhaldi, af því að margir stjórnarliðar hafa haldið því fram af því að nú er búið að aftengja hina svokölluðu efnahagslegu fyrirvara að því leyti til að við þurfum alltaf að borga vexti og komi upp sú staða að við getum ekki staðið undir að borga vextina öðruvísi en fara það hratt inn í velferðarkerfið og menntakerfið að það muni sliga okkur, þá sé alltaf hægt að taka samningana upp aftur og vísa þá hugsanlega til þessara Brussel-viðmiða, þá velti ég því upp við hv. þingmann þegar þetta liggur fyrir og við erum búnir að skrifa undir samningana og viðurkenna það að Brussel-viðmiðin séu inni í þeim, hvað munu þá Bretar og Hollendingar segja? Munu þeir ekki hugsanlega segja að það sé búið að samþykkja það af okkar hálfu að samningarnir séu eftir Brussel-viðmiðunum og þeir þurfi þá ekki að ræða við okkur um það frekar? Mig langar að spyrja hv. þingmann að þessu. Síðan langar mig líka að spyrja hv. þingmann um það, eins og hún vék að í ræðu sinni er búið að færa á milli, þ.e. úr lögunum sem voru sett hér, og inn í samningana sem eru túlkaðir eftir enskum lögum, og því langar mig að spyrja hv. þingmann: Hefði ekki verið eðlilegra og skynsamlegra fyrir okkur að við hefðum fengið sérfræðing í enskum lögum til þess að koma á fund hjá fjárlaganefnd og fara yfir nákvæmlega hvað þetta þýðir? Vegna þess að þeir lögfræðingar sem hafa komið fyrir nefndina eru ekki sérfræðingar í enskum rétti og sögðu að það væri í raun og veru mjög fáir einstaklingar sem þekktu til bæði ensks réttar og alþjóðlegs réttar, hvort það hefði ekki verið skynsamlegt fyrir nefndina að fá sérfræðing í enskum lögum til þess einmitt að fara yfir hvað þetta þýðir í raun og veru, þessar breytingar á þessum hlutum.

Virðulegi forseti. Ég þakka þingmanninum kærlega fyrir spurninguna. Það er búið að setja lögin sem voru samþykkt hér, er okkur sagt, inn í þennan viðaukasamning. Brussel-viðmiðin eru ekki þar inni að mínu mati, það er búið að setja þau inn sem viðaukasamning. Það eru allir sammála um að það er búið að gerbylta þeim fyrirvörum sem settir voru í sumar að öllu leyti þannig að við þurfum ekki að ræða það neitt meir. Þetta er orðinn viðaukasamningur við Icesave-samningana og falla þá undir bresk lög eins og þingmaðurinn sagði. Þar sem við erum að borga vexti, 100 millj. á dag, og við erum að borga þessa Icesave-samninga svo lengi sem skuldin lifir og hún á eftir að lifa í fleiri tugi ára, þá er það svo og því var breytt eins og þingmaðurinn kom inn á. En varðandi það að fara inn í samningana ef við getum ekki borgað vexti og taka þá upp, þá er það svo að ég er ekki viss um að það sé það sem Bretar og Hollendingar eru að hugsa um. Það er kannski eitthvað annað sem liggur undir, því að hér er verið að taka allsherjarveð í eigum Íslendinga og eins og ég hef sagt þá eru ákvæðin um fyrirvarana og náttúruauðlindirnar komnar inn í viðaukasamning og það er skilningur samningsaðila að þessum ákvæðum sé hlíft en svo er ekki, því að eins og ég hef bent á er dæmt eftir breskum lögum. Við framsóknarmenn vorum í sumar alla tíð að biðja um erlenda ráðgjöf því að bresk lög, hin svokölluðu Common Law, eru allt annað réttarkerfi, allt annað lagakerfi, allt öðruvísi dómar sem má fella. Þar eru fordæmisgefandi dómar og þar er raunverulega löggjöfin í þróun alla tíð. Við lögðum áherslu á að fá sérfræðinga. Ríkisstjórnin nýtti ekki tímann til þess í sumar, hún hefur ekki gert það núna. Við sitjum uppi með þessa ömurlegu samninga og því miður þessa ömurlegu ríkisstjórn.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svörin. Það er reyndar skrifað inn í þessa samninga líka að ef dæmt verður í, ef við sækjum mál vegna setningu hryðjuverkalaganna sem voru mjög óréttlát þar sem Bretar og Hollendingar settu okkur á bekk með al Kaída og slíkum samtökum. Nú er það skrifað inn í samninginn að verði okkar dæmdar bætur hugsanlega þá erum við búnir að falla frá þeim, íslenska ríkið er búið að falla frá bótum en síðan hafa menn haldið því fram að það muni aldrei verða dæmt samkvæmt enskum lögum þannig að við fáum bætur. Þá langar mig að spyrja hv. þingmann: Hvers vegna er þetta þá inni af hálfu Breta og Hollendinga? Hver er skoðun hennar á því að Bretar og Hollendingar setji þetta sérstaklega inn í samninginn? Hvers vegna gera þeir það með þeim hætti? Eru ekki einhverjar líkur á því að það gæti gerst að við fengjum hugsanlegar bætur vegna setningu hryðjuverkalaganna? Eins langar mig að spyrja hv. þingmann hvað henni finnist um það að við séum núna að taka að okkur að greiða vexti frá 1. janúar sem okkur ber ekki lagaleg skylda til sem eru ekki nema 35 milljarðar.

Virðulegi forseti. Athyglisverð spurning varðandi þær hugsanlegu skaðabætur sem við ættum rétt á hefði ríkisstjórnin staðið í lappirnar í gegnum þetta mál. Það er nefnilega þannig í breskum samningarétti að hann er túlkaður samkvæmt orðanna hljóðan og það sem er í samningnum kemur eitt til framkvæmda í þeim samningi sem um ræðir en ekki eitthvert hliðarákvæði. Þess vegna lögðu Bretar og Hollendingar svo mikla áherslu á að þetta ákvæði væri þarna inni, að við mundum afsala okkur þeim réttindum að sækja málið gegn skaðabótum út af hryðjuverkalögunum. Þess vegna voru þeir með þetta inni í samningnum til að tryggja sig að við gætum ekki farið í mál við þá því að í samningnum stendur þetta og þá erum við bundin af því og málið fer eftir breskum lögum þannig að málið er dautt. Það er búið að skrifa undir það og það er í Icesave-samningunum, því miður. Með þessa 35 milljarða sem við eigum að vera búin að greiða, þetta er svo sorglegt 

Herra forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur fyrir góða ræðu. Þetta er önnur ræða hennar og mér finnst hún samt vera rétt að byrja. Það er greinilegt að það er af nægu að taka hjá hv. þingmanni. Ég vil spyrja hv. þingmann í fyrsta lagi í tengslum við þau bréfaskipti sem hafa verið á milli hæstv. forsætisráðherra og Gordons Browns og það er greinilegt að þau eru frekar mistæk í öllum samskiptum sínum við erlendar þjóðir, ríkisstjórn Íslands. Gott og vel. Við erum með bréfið núna og ég mun taka það upp í utanríkismálanefnd í fyrramálið hvernig þau samskipti öll hafa verið. Það er mjög sérkennilega að þessu staðið og margt sem vekur upp tortryggni. Ég sé ekki betur, og ég vil fá skoðun hv. þingmanns á því, en að forsætisráðherra staðfesti í raun þá skoðun okkar hér á þingi að við höfum alla tíð sagt að það væri í rauninni búið að taka af lagaskyldu okkar, það væri búið að taka af okkur þennan rétt okkar til að leita til dómstóla. Því hafa stjórnarliðar neitað staðfastlega á þinginu. En mér finnst af lestri bréfsins frá forsætisráðherra að það sé verið að taka undir sjónarmið Breta, þ.e. að forsætisráðherra Íslands er í rauninni að segja: Já, við erum búin að falla frá rétti okkar til að skera úr um lagaskyldu okkar til að greiða þessa hörmungarsamninga. Ég vil sem sagt spyrja hv. þingmann um þetta, hvort hún sé sammála mér í því að bréfið innihaldi m.a. að forsætisráðherra Íslands sé búin að viðurkenna það að Íslendingar falla frá rétti sínum til að fá skorið úr um lagaskylduna vegna greiðslnanna.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þessa spurningu. Bréfasendingar og póstsendingar hæstv. forsætisráðherra nú í haust eru í einu orði sagt mjög grátlegar. Þar hefur hún verið - byrjum á tölvupóstinum til Stoltenbergs þar sem hún sagði: Ætlar þú nokkuð að standa fyrir því að við fáum norskt lán? Nú var sent bréf til Gordons Browns þar sem hún segir - ég hef sama skilning og hv. þingmaður á þessari bréfasendingu hennar til Gordons Browns að við séum að falla frá rétti okkar. Þetta er vægast sagt sorglegt. Mér liggur við að segja að maður sé farinn að hálfvorkenna þessari ríkisstjórn. Það er svo mikill undirlægjuháttur að ég veit ekki hvað liggur þarna að baki. Ég talaði um það í andsvari í dag að það hlyti að vera einhver samningur þarna á bak við. Það má segja að framkoma hæstv. forsætisráðherra og fjármálaráðherra beri það með sér að þau viti eitthvað meira en við almennir þingmenn vitum og ef svo er þarf það að koma fram áður en við samþykkjum þetta frumvarp. Svo kemur hæstv. forsætisráðherra fram og kvartar yfir því að okkur þingmönnum finnist hún ekki standa með íslensku þjóðinni í þessu máli. Þetta mál er að verða sorglegra og sorglegra eftir því sem líður á það. Raunverulega má segja að það sé búið að lúta í duft fyrir þessum erlendu höfðingjum sem sækja á okkur og ætla að sækja á okkur alla þessar greiðslur.

Frú forseti. Já, við erum sammála um að það rekur sig réttilega hvert á .... Herra forseti, ég biðst forláts. Það rekur sig réttilega hvað á annars horn, ekki bara í mínu máli gagnvart forseta heldur fyrst og fremst hjá ríkisstjórninni varðandi öll erlend samskipti. Þau eru makalaus með öllu og ég tek undir með hv. þingmanni að undirlægjuhátturinn gagnvart Hollendingum og Bretum er mikill. Í stað þess að leita samstöðu sem hefði líka verið snjöll pólitísk leið fyrir þau, þá var farin leið undirlægjuháttar en líka kergju: Við getum þetta sjálf án ykkar atbeina. Forsætisráðherra sagði í dag að hér mundi skella á frostavetur ef málið yrði látið liggja. Er hv. þingmaður sammála þessu? Við erum náttúrlega oft búin að heyra þetta, en hvaða rök telur þú að forsætisráðherra hafi fyrir því að geta tekið svona stórt upp í sig með því að segja að það skelli hér á frostavetur og viðhaldið þessum dæmalausa hræðsluáróðri sem er búinn að vera dynjandi yfir okkur ekki bara í vetur heldur í allt heila sumar og aldrei komið neitt á daginn þó að málið hafi beðið. 

Virðulegi forseti. Þetta var algerlega hreint með ólíkindum þegar hæstv. forsætisráðherra kom fram í dag í ræðu sinni grá fyrir járnum, hótandi með hræðsluáróðri hörðum frostavetri og ég veit ekki hvaða orða hún greip til. Þetta er sama gamla sagan, hóta og hóta, stunda hótunarstjórnmál. Það væri óskandi að hún sýndi þessa hörku gagnvart Bretum og Hollendingum í stað þess að lúta í gras í hvert skipti sem berst bréf yfir hafið eða í gegnum tölvuna hjá henni. Það er alveg hreint með ólíkindum hvernig þetta er. Hvað hún hefur fyrir sér í þessu, ég held að það sé ekki neitt sem standi þarna að baki því að okkur hefur verið hótað í allt sumar og allt haust, eins og hv. þingmaður kom inn á, og við erum enn standandi í lappirnar, íslensku bankarnir opnir, Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefur tekið okkur til endurskoðunar. Það hefur allt gengið eftir. Þetta eru hótanir. Herra forseti. Að lokum ætla ég að segja að það gleður mig mjög mikið að klukkan er orðin korter yfir 12 í þessu fjölskylduvæna Alþingi.

Herra forseti. Það mál sem hér er til umræðu á sér langa sögu í þinginu, en þótt sagan sé orðin löng hefur málið tekið þvílíkum breytingum á þeim tíma sem það hefur verið í þinginu að í raun má segja, eins og hér hefur komið fram, að nýtt mál hafi komið fram í hvert skipti, við séum nú að ræða þetta mál allt að því frá grunni. Auðvitað hafa ákveðnir þættir málsins verið óbreyttir frá upphafi. Það er óbreytt og stendur óhaggað að það eru gríðarlegar byrðar sem munu lenda á okkur Íslendingum, sama hvernig þessu máli er snúið. Það er ekki hægt að horfa fram hjá því að við erum sammála um, öll trúi ég, að það er mjög freklega gengið á rétt okkar Íslendinga. Um það þarf ekkert að deila. Það sem skiptir máli fyrir okkur núna er að reyna að ljúka þessu máli þannig að við það geti Íslendingar búið. Það verður að segjast eins og er, herra forseti, að því miður er ekki hægt að komast að neinni annarri niðurstöðu en að frumvarpið, eins og lagt er upp með það, muni valda okkur Íslendingum miklum og allt að því óbærilegum búsifjum. Eftir að þingið hafði farið höndum um frumvarpið sem kom fram upphaflega var í raun og sanni hægt að segja að við Íslendingar gætum úr því sem komið væri búið við þá niðurstöðu sem fengin var á Alþingi í ágústmánuði. Sú niðurstaða fékkst ekki nema með því að við, hv. alþingismenn, hefðum tekið upphaflegar tillögur sem fjármálaráðherra kom með inn í þingið og gjörbreytt þeim. Herra forseti. Væri hægt að loka kannski þarna fram meðan þessi umræða fer fram? 
             Það þurfti að gera mjög veigamiklar breytingar á þeirri niðurstöðu sem hæstv. fjármálaráðherrann kom með inn í þingið. Þær breytingar voru þess eðlis að það var tryggt að ekki væri gengið svo fram gagnvart hagsmunum Íslendinga á hverju ári í greiðslum til Breta og Hollendinga að við Íslendingar gætum ekki staðið undir þeim. Það voru sett sérstök skilyrði sem við gerðum líka kröfu um að Hollendingar og Bretar gengjust undir og lýstu yfir að þeir væru sáttir við til þess að ríkisábyrgðin tæki gildi. Málflutningur ríkisstjórnarinnar í þessu máli hefur verið með endemum. Ítrekað, aftur og aftur, hefur verið sagt að ef ekki yrði gengið frá því frumvarpi sem hefur verið lagt fram, þ.e. Icesave-frumvarpinu, mundi hér allt stöðvast; það yrði t.d. ekki hægt að endurreisa bankakerfið fyrr en Icesave-samningarnir yrðu frágengnir. Það var fullyrt úr þessum ræðustól aftur og aftur. Gott og vel, margir hv. þingmenn trúðu því og auðvitað var staðan mjög alvarleg, og er alvarleg, í íslensku þjóðarbúi og menn taka það auðvitað mjög alvarlega þegar hæstv. fjármálaráðherra, hæstv. forsætisráðherra og aðrir hæstv. ráðherrar fullyrða úr þessum ræðustól, ítrekað, að ef ekki verði gengið að þeim kröfum sem settar eru fram af hálfu Breta og Hollendinga, ef ekki verði samþykkt og gert að lögum það frumvarp sem þá lá fyrir, muni endurreisn íslenska bankakerfisins ekki takast, hún verði ómöguleg. Síðan kemur á daginn, herra forseti, að þetta er rangt. Það er búið að koma málum fyrir hvað varðar Íslandsbanka. Það er greinilegt að styttist mjög í að kröfuhafar sem snúa að Kaupþingi banka, núna Arion banka, muni lýsa því yfir hvort þeir hyggist yfirtaka bankann eða það sem eftir af honum er. Allt gerist þetta án þess að búið sé að ganga frá nokkru Icesave-samkomulagi. Herra forseti. Það er ástæða til að hugleiða þetta og draga lærdóm af þessu þegar hæstv. ráðherrar koma hér og lýsa því yfir hvaða hryllilegu afleiðingar bíði okkar ef við samþykkjum ekki það frumvarp sem liggur fyrir okkur. Á sama hátt var fullyrt aftur og aftur að ekki væri hægt að grípa til neinna aðgerða varðandi fjármál heimilanna nema búið væri að ganga frá Icesave-frumvarpinu. Aftur og aftur var það fullyrt úr þessum ræðustól af hæstv. ráðherrum og mörgum hv. þingmönnum. Nú liggur fyrir að það er þó í það minnsta búið að stíga skref, sem við þingmenn tókum hér saman, sem snýr að greiðsluaðlögun fyrir heimilin. Það var hægt að gera, herra forseti, án þess að búið væri að ganga frá Icesave-samkomulaginu. Þeir hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar sem töluðu svo digurbarkalega um að ekki væri hægt að gera neitt af þessu nema búið væri að ganga endanlega frá Icesave-samkomulaginu hljóta nú að hugsa sinn gang. Jafnframt hljóta íslenskir ráðamenn, forustumenn þjóðarinnar, að velta fyrir sér framgöngu sinni í þessu máli og hvernig okkur hefur tekist til að standa í samningagerð við þessar þjóðir, Breta og Hollendinga, og eins hvernig okkur hefur tekist að halda á okkar málum gagnvart Alþjóðagjaldeyrissjóðnum og Norðurlöndunum. Ítrekað var hæstv. forsætisráðherra spurður að því hér í þinginu hvernig stæði á því að ekki hefði með formlegum hætti verið kallað eftir svari frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum um það hvernig á því stæði að verið væri að tengja saman Icesave-málið og efnahagsaðstoðina sem átti að vera hér í gegnum Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og um var samið. Það kom aldrei neitt svar við því. Þeir hafa bara alltaf gefið sér að það væri niðurstaðan. Síðan gerist það að leikstjóri sendir Alþjóðagjaldeyrissjóðnum bréf og spyr að þessu. Þá kemur það fram hjá Dominique Strauss-Kahn að það sé skoðun hans, svo og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, að engin slík tenging finnist. Gott og vel, í kjölfarið - eftir að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn var búinn að fara í gegnum mál Íslands sem átti reyndar, eftir því sem íslenskir ráðamenn sögðu, aldrei að gera nema búið væri að ganga frá Icesave-samkomulaginu, endurskoðunin væri aldrei möguleg nema það frumvarp sem hér er væri orðið að lögum eða jafngildi þess - komu Norðurlandamennirnir, t.d. Noregur, og lýstu því yfir að lánin væru tilbúin fyrir okkur Íslendinga vegna þess að það hafi gengið fram sem reiknað var með í Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Þetta hefur gerst, herra forseti, án þess að Icesave-samningarnir hafi verið samþykktir, án þess að það frumvarp sem hér liggur fyrir sé orðið að lögum og veit enginn svo sem hvort það verður að lögum yfir höfuð. Enn og aftur, um þetta hljóta íslenskir ráðamenn að brjóta heilann. Allar þessar miklu yfirlýsingar, allur þessi ómöguleiki sem var í stöðunni, allir þessir stórkostlegu erfiðleikar sem áttu yfir okkur að ganga, öll þessi óáran sem átti yfir okkur að ganga, þar standa menn allt í einu frammi fyrir því að hlutirnir hafi gengið fram með allt öðrum hætti.

Heldurðu að ekkert hafi verið haft fyrir því?

Hér spyr hæstv. fjármálaráðherra hvort ég haldi ekki að eitthvað hafi verið haft fyrir því. Jú, herra forseti, ég er viss um að það hefur verið haft fyrir því. Ég er alveg klár á því að það kostar heilmikil átök að fást við Breta og Hollendinga. Mér dettur ekki í hug, herra forseti, að það hafi gerst sisona af sjálfu sér, en það er bara mergurinn málsins. Um það snýst það. Þess vegna spurðum við hæstv. forsætisráðherra hvort ekki stæði til að senda t.d. Alþjóðagjaldeyrissjóðnum þótt ekki væri nema eitt bréf til að spyrjast fyrir um það hvernig stæði á því að þessi staða væri uppi þannig að það kæmi með formlegum hætti frá íslenskum stjórnvöldum að við værum ekki sátt við að svona væri komið fram við okkur hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Ég verð að segja eins og er, herra forseti, að ég held að það styrki ekki stöðu hæstv. forsætisráðherra meðal þjóðarinnar að leikstjóri einn taki upp hjá sjálfum sér að senda slíkt bréf, sem auðvitað hefði átt að vera sent af íslenska hæstv. forsætisráðherranum. Og ekki voru send nein slík bréf til forustumanna norrænu vinaþjóðanna sem við kunnum miklar þakkir fyrir að hafa fallist á að veita okkur lán þegar á þurfti að halda. Fyrir það ber að þakka mjög, en í ljósi þessarar löngu vináttu, í ljósi áratuga náinnar samvinnu og mikillar vináttu og bræðralags, er auðvitað engin goðgá að forsætisráðherra Íslands sendi starfsbræðrum sínum bréf og fari í fullri kurteisi og fullri vinsemd fram á útskýringu á því hvernig stendur á því að þessi ríki, þessi miklu vinaríki okkar, væru að gera kröfu um að við Íslendingar beygðum okkur undir vilja Breta og Hollendinga í þessu máli sem er okkur óskaplega erfitt. Það er verið að tala um svo gríðarlegar upphæðir, jafnvel sjálfan grundvöll efnahagslegs sjálfstæðis þjóðarinnar. Menn hafa, herra forseti, sent bréf af minna tilefni. Menn hafa spurt af minna tilefni. Enn og aftur hlýtur það að vera umhugsunarefni þegar menn sjá að margt af því sem menn töldu ógerlegt og útilokað að mundi gerast ef ekki væri búið að samþykkja Icesave-samkomulagið hefur þó gerst. Ég er einn þeirra sem telja að það eigi að finna pólitíska lausn á þessu máli, tel það nauðsynlegt. Það er það sem við sjálfstæðismenn höfum alltaf sagt, það á að reyna að finna pólitíska lausn á þessum málum. Það þýddi ekki, herra forseti, að það ætti að sætta sig við hvaða þá niðurstöðu sem framkvæmdarvaldið kæmi með til Alþingis. Það verður að segjast eins og er -  Hvað þýða þau takmörk? Þau þýða að þegar við ákveðum hvort við segjum já eða nei við svona máli vitum við hvaða upphæðir við erum að tala um, að það séu einhver takmörk á þeim upphæðum sem um er að ræða. Það er vandinn við það sem hér er lagt til, að sú staða getur komið upp að við skrifum hér raunverulega upp á útgjöld sem við vitum ekki hversu mikil verða. Það er auðvitað nokkuð sem er allt að því óbærilegt fyrir hv. alþingismenn og hæstv. ráðherra að gera. Hvernig getur sú staða myndast? Jú, það getur nefnilega alveg gerst á Íslandi eins og hefur gerst víða að það komi langur tími með litlum hagvexti. Það er nærtækt dæmi frá Japan. Og hvernig var það? Japanska efnahagskerfið var í meira en áratug fast í allt að engum hagvexti. Hvers vegna? Af því að það hafði einmitt verið alveg gríðarleg eignabóla í japanska hagkerfinu og þar höfðu átt sér stað atburðir sem að hluta til eru ekki ósvipaðir því sem hér hefur gerst, sem gerðu það að verkum að japanska hagkerfið sat lengi uppi með ónýtt bankakerfi og of miklar skuldir og sat þar af leiðandi fast í hagvaxtargildru. Slíkt, herra forseti, getur gerst á Íslandi. Þess vegna voru sett skilyrði í lögin í ágúst til að tryggja okkur Íslendinga gegn þessu. Það er það sem við vorum að gera. Þess vegna er óaðgengilegt fyrir þá sem hafa sagt að það eigi að finna pólitíska lausn á málinu að sætta sig við að þannig verði haldið á málum að sú trygging fari í burtu. Úr því að við vorum sammála um það í þessum þingsal í ágúst að nauðsynlegt væri að hafa slíka fyrirvara, að við gætum ekki farið áfram án þess að hafa þessa tryggingu, hljótum við að vera áfram sammála um það. Annað er útilokað. Því miður eru ýmis hættumerki uppi í íslenska hagkerfinu sem gefa til kynna að hér geti komið langur tími með litlum hagvexti. Af hverju segi ég þetta, herra forseti? Jú, vegna þess að það skiptir öllu máli í kjölfar kreppu hvernig ríkisstjórn bregst við þeim vanda sem upp er kominn. Um þetta eru til mörg dæmi, kannski það frægasta og nærtækasta er það sem gerðist í Bandaríkjunum eftir hrunið 1929. Hvað gerðist þá? Bandarísk stjórnvöld gripu til rangra aðgerða í kjölfar kreppunnar sem gerði það að verkum að bandarískt hagkerfi dróst enn meira saman en ella hefði orðið vegna kreppunnar. Það sama er því miður, herra forseti, að gerast hér á Íslandi. Hér hefur orðið mikill samdráttur vegna þess að hér var hrun á hlutabréfamarkaði og bankarnir hrundu. Hér mun verða samdráttur vegna þess að við þurfum að draga saman í ríkisútgjöldum. Hér eru mjög háir vextir sem gera atvinnulífinu enn erfiðara fyrir. Og ofan í þessar aðstæður hefur ríkisstjórnin enga aðra lausn á vanda ríkissjóðs en þá að hækka skattana. Sú aðgerð mun óumflýjanlega valda enn meiri samdrætti. Þegar samdrátturinn eykst mun það líka valda ríkissjóði vanda vegna þess að tekjustofnar ríkissjóðs munu dragast saman í kjölfarið sem gerir það að verkum að þegar menn koma til þess að búa til fjárlög fyrir árið 2011 munu þeir sennilega standa frammi fyrir enn meiri vanda en þeir standa frammi fyrir núna við gerð fjárlaganna. Er sá vandi þó ærinn. Ég óttast, frú forseti, að þá muni menn grípa til sömu aðgerðanna. Úr því að menn trúa því við þessar aðstæður að hægt sé að hækka skatta til þess að bjarga sér í gegnum þennan vanda, það sé hægt skattleggja sig í gegnum kreppuna og vandann, óttast ég að þeir trúi því líka á næsta ári. Ég tel allar líkur á því. Þannig mun vandinn halda áfram að aukast, tekjustofnarnir að rýrna. Það er akkúrat þetta sem getur orðið okkur svo hættulegt ef við ætlum síðan þar ofan á að taka þá risastóru áhættu að segja: Við ætlum að hafa þetta opinn tékka, þ.e. við ætlum alltaf að borga þær vaxtagreiðslur sem falla til. Það þýðir að sama hvernig árar á Íslandi, þó að það sé samdráttur í hagkerfinu, alveg gríðarlegur samdráttur, eigum við samt að borga þennan bretaskatt. Það er það sem fyrirvarinn frá því í ágúst sneri að. Þótt ekki væri nema bara það eitt gerir það það að verkum að ekki er hægt að nálgast þetta frumvarp þannig að menn geti samþykkt það óbreytt. Við hljótum að kalla eftir því að þetta breytist og í það fyrra far sem málið var í þegar gengið var frá því í ágúst sl. En það eru fleiri atriði sem er áhugavert að velta fyrir sér. Í 2. gr. frumvarpsins segir, með leyfi forseta: „Ekkert í lögum þessum felur í sér viðurkenningu á því að íslenska ríkinu hafi borið skylda til að ábyrgjast greiðslu lágmarkstryggingar til innstæðueigenda í útibúum Landsbanka Íslands hf. í Bretlandi og Hollandi.“ Úr því að þetta er sagt, úr því að þetta er afstaða íslenskra stjórnvalda, úr því að við fullyrðum í frumvarpinu að okkur beri ekki þessi skylda hljótum við um leið að kalla eftir því að við séum ekki ein að bera þetta allt saman. Úr því að við sjálf trúum því í hjarta okkar og erum sannfærð um að okkur beri ekki skylda til að gera það, hvers vegna í ósköpunum eigum við þá að fallast á það núna að bera alla ábyrgðina? Í lögunum sem við samþykktum í ágúst var gert ráð fyrir því að ábyrgðin næði einungis til ákveðins tíma, fram til 5. júní árið 2024. Á því sem út af stæði, ef út af stæði, yrði þannig ekki ríkisábyrgð. Þetta er alveg lykilatriði. Með þessu vorum við Íslendingar að segja: Við ætlum að reyna að borga þetta allt saman, en ef aðstæður í okkar efnahagslífi verða okkur mótdrægar, eða ef innheimtur á eignum Landsbankans verða minni en við ætluðum berum við ekki alla áhættuna af því. Það var afstaða okkar Íslendinga. Þegar þetta tvennt er tekið saman, að það sé hámark á því hvað við borgum á hverju ári, miðað við hagvöxt og að það sé hámark á því hversu mikla ábyrgð við ætlum okkur að bera annars vegar og hins vegar þau ströngu skilyrði sem okkur voru sett, og berum saman við það sem hér blasir við, við þetta frumvarp, sjá menn auðvitað muninn. Það er sorglegt og óásættanlegt að hlusta á það aftur og aftur úr þessum ræðustól hjá hv. þingmönnum stjórnarliðsins og hæstv. ráðherrum, mörgum hverjum, að allir þessir fyrirvarar séu í þessu frumvarpi. Frú forseti. Ég veit ekki hvern er verið að reyna að blekkja með því. Það fellur enginn fyrir þessu, það er ekki nokkur maður sem trúir þessu. Allir hv. þingmenn eru ágætlega læsir og menn sjá alveg hvað búið er að gera. Menn sjá að það er búið að taka þessa þætti í burtu. Þess vegna getum við ekki samþykkt þetta frumvarp í óbreyttri mynd. Síðan er hitt, sé það skoðun Breta og Hollendinga að þessi ábyrgð sé svo klár og kvitt, það sé alveg klárt mál að við Íslendingar eigum að borga þetta af því að ríkisábyrgð hafi alltaf legið fyrir, hlýtur maður að spyrja sig - þótt ég viti ekki hversu mikið það hefur upp á sig gagnvart Bretum og Hollendingum, en það er rétt að við hv. þingmenn spyrjum okkur að því: Hvernig stendur á því að við erum að ræða hér frumvarp til laga um að veita slíka ríkisábyrgð? Ef þetta var svona sjálfsagt mál, ef þetta lá fyrir, ef Evrópurétturinn er svona klár og kvitt með þetta, hvers vegna þarf þá slíkt frumvarp? Hvers vegna þarf þá slík lög úr því að ekki er hægt að deila um þetta að mati Breta og Hollendinga? Hvernig stendur á því að menn þurfa að gera slíkt? Af hverju var það ekki bara alveg klárt þá í íslenskum rétti sem hluti af Evrópuréttinum, sem hluti af EES-regluverkinu? Það sem kemur í ljós er auðvitað að það er ekkert slíkt, þetta er ekki jafnskýrt og menn hafa látið í veðri vaka og hér eru að verki aðrir kannski þyngri hagsmunir en bara lagatæknilegir, þ.e. það eru stórar þjóðir sem segja: Það er svo mikið undir að þið Íslendingar fallist á þetta að það skiptir ekki máli hvernig lög og réttur í þessu máli eru, þið skuluð gera það. Mér er til efs, frú forseti, að stærri þjóðir og mannfleiri en við Íslendingar séu nokkurn tímann látnar sæta þessum afarkostum eða þessari meðferð og framkomu sem við eigum að þola. Hér er ekki um að ræða ábyrgð, rétt eins og kemur fram í 2. gr. laganna, og við viðurkennum hana ekki. Við segjum það alveg skýrt og skilmerkilega að við viðurkennum ekki þessa ábyrgð. Hún er ekki okkar. Þess vegna verður þetta mál allt svo sárgrætilegt og eftir því sem tíminn líður undarlegra og undarlegra. Jafnframt er rétt að hafa í huga, og þessu ætti t.d. hæstv. utanríkisráðherra að velta fyrir sér sem er mikill áhugamaður um Evrópumál og Evrópusamvinnu -  Því verður vart trúað, frú forseti, að menn leggi þann skilning í frjálsan markað, hinn opna markað Evrópu, í fjórfrelsið, frjálst flæði fjármagns, að það hafi alltaf þýtt að það væri þó takmarkað þannig að þeir sem kæmu frá stóru löndunum hefðu samkeppnisforskot á þá sem kæmu frá fámennari löndum. Augljóslega er það ekki svoleiðis. Það er mín spá, frú forseti, að það muni þróast þannig í Evrópu að menn muni þurfa að finna lausnir á þessu máli. Menn munu ekki búa áfram við þessa stöðu og ég held að mál Íslands verði notað sem skólabókardæmi um það hvers vegna þetta kerfi getur ekki gengið upp, hvers vegna það er einfaldlega stórgallað. Það er bara ekki sanngjarnt og ekki réttlátt að við Íslendingar þurfum að bera allan hallann af því. Hér er um að ræða afleiðingar af regluverki EES og Evrópusambandsins. Það er grundvallaratriði í málinu. Auðvitað velta menn fyrir sér hvaða kosti við Íslendingar eigum í stöðunni. Það er alveg rétt sem kom fram hjá hæstv. fjármálaráðherra, auðvitað hefur það ábyggilega kostað heilmikla vinnu að þoka málinu í þó þá stöðu sem það er í núna. Það verður þó að segjast að við hefðum mörg hver, hv. þingmenn, kosið að ríkisstjórnin væri eilítið hvassari, eilítið skarpari, eilítið harðari í málflutningi sínum gagnvart útlendingum sem hafa sótt að okkur, þ.e. Bretum og Hollendingum. Hún hefði mátt ganga fastar fram gagnvart Alþjóðagjaldeyrissjóðnum og af fullri kurteisi og vinsemd gagnvart vinum okkar Norðurlandaþjóðunum og spyrjast fyrir um það hvernig stæði á því að þessar þjóðir hefðu tekið afstöðu eins og þær gerðu. Þetta hefði verið æskilegt. Þá spyrja menn: Hvað ef við Íslendingar hefðum bara sagt: Heyrðu, svona er staðan, þetta eru lögin sem voru samþykkt hér í haust, nú verðið þið bara að taka þessu, Bretar og Hollendingar. Þá er rétt að hugleiða það, frú forseti, að í þeim texta sem hér er í athugasemdum við lagafrumvarpið er áhugaverður kafli sem er rétt að hafa í huga þegar menn velta fyrir sér hver viðbrögð Hollendinga og Breta geti orðið í þessum málum. Hér stendur, með leyfi frú forseta: „Um þetta leyti var Evrópusambandinu falið, af hálfu viðsemjenda Íslands, að gerast milligönguaðili í málinu. Á þessu stigi málsins var lögð á það áhersla af hálfu íslenskra stjórnvalda að fá úr málinu skorið fyrir viðeigandi úrskurðaraðila eða dómstól en þessu var hafnað af viðsemjendunum.“ Og nú kemur það sem skiptir máli: „Afstaða þeirra byggðist ekki síst á því að talið var varhugavert að gefa með einhverjum hætti til kynna að vafi kynni að leika á um það innlánstryggingakerfi sem lægi til grundvallar innlánastarfsemi í Evrópu þar sem ótvírætt gildi tilskipunarinnar væri forsenda þess að innstæðueigendur treystu bönkum fyrir sparifé sínu. Réttaróvissa kynni að valda ófyrirséðum afleiðingum í evrópsku bankakerfi.“ Þetta er alveg lykilatriði. Þetta rammar inn afstöðu Breta og Hollendinga í þessum málum. Á þeim tíma þar sem þetta mál á upphaf sitt, þ.e. þessi deila, riðaði evrópskt bankakerfi til falls og í sjálfu sér geta menn vel skilið hörkuna sem var í upphafi málsins af hálfu Breta og Hollendinga. Nú hefur margt breyst akkúrat í fjármálageiranum og staða fjármálastofnana er mun betri núna og lífvænlegri en hún var fyrir ári. Þá er ekkert óeðlilegt að við Íslendingar vekjum aftur máls á því hvort þessi leið sé ekki fær. Við getum aldrei skikkað Breta eða Hollendinga til að fara í réttarsal, það vita menn, það er ekki hægt að þjóðarétti. En um leið er það þannig að Alþingi var búið að samþykkja lög hér í haust sem gerðu ráð fyrir því að Bretar og Hollendingar þyrftu vissulega að viðurkenna þá fyrirvara sem gerðir voru, að þeir þyrftu að láta vita af því að þeir sættu sig við þá og þar með mundi ríkisábyrgðin taka gildi. Lögin tóku gildi en ríkisábyrgðin sem lögin fjölluðu um tók ekki gildi nema það kæmi slík tilkynning frá Bretum og Hollendingum. Það liggur alveg jafnmikið fyrir núna og gerði þá að Bretar og Hollendingar vilja ekkert fara með þetta mál í neinn réttarsal, þeir vilja ekki fara þá leið af því að minnsta óvissa, eins og einmitt kemur fram í texta frumvarpsins, getur valdið alveg gríðarlegum skaða. Þó að bankakerfin séu orðin betur stödd vilja menn ekki rugga þeim bát um of. Þess vegna hljóta menn að velta fyrir sér orðum Dominiques Strauss-Kahns þegar hann svaraði bréfinu sem ágætur leikstjóri sendi honum. Hjá Dominique Strauss-Kahn kom fram að afstaða Alþjóðagjaldeyrissjóðsins væri sú að ekki væri tenging á milli afgreiðslu sjóðsins og Icesave-málsins. Hann tók það skýrt fram. Þess vegna var ráðist í endurskoðun án þess að Icesave-frumvarpið væri samþykkt. Norðmenn lýstu því yfir enn og aftur að lán frá þeim væru til greiðslu án þess að Icesave-frumvarpið væri orðið að lögum. Þegar menn leggja þetta allt saman, hvað hefur gerst í Alþjóðagjaldeyrissjóðnum, hvað hefur verið að gerast annars staðar á Norðurlöndunum og það að Bretar og Hollendingar munu ekki vilja fara dómstólaleiðina, hljóta menn að spyrja sig að því hvort íslensk stjórnvöld hefðu átt möguleika á því að halda fastar á okkar málum en virðist koma fram í þessum plöggum, í greinargerð með þessu og í opinberri umræðu gagnvart Bretum og Hollendingum í kjölfar ágústlaganna. Ef meiri hörku hefði verið beitt af hálfu Íslendinga við þær aðstæður og ríkisstjórnin hefði bent þessum þjóðum á að þetta væru lög frá Alþingi og í raun og veru væri ekkert um að semja hlýt ég að velta fyrir mér, eins og margir aðrir hv. þingmenn, hvernig því hefði reitt af. Hagsmunir Breta og Hollendinga eru þeir að ljúka málinu. Það sem skiptir máli hjá þeim er ekki bara upphæðin heldur ákveðið prinsipp, það að lenda ekki í því að vafi sé um innstæðutryggingakerfið. Þegar menn horfa á þessar upphæðir sem eru svo stórar fyrir okkur eru þær ekki háar fyrir þessar stóru og miklu þjóðir, en það er annað mikilvægara undir. Þess vegna á að vera möguleiki á pólitískri lausn, á lausn sem er þannig að Íslendingar og Bretar og Hollendingar geti búið við hana. Það er mjög auðvelt fyrir Breta og Hollendinga að búa við þá lausn sem birtist í þessu frumvarpi hér, það er ekki mikið vandamál, ég vorkenni þeim það ekki mikið. Fyrir okkur Íslendinga er þetta ekki lausn sem við getum sætt okkur við, það má vera algjörlega augljóst mál. Þetta frumvarp er búið að gefa frá okkur þann mikilvæga fyrirvara að heildargreiðslurnar séu lágar þegar illa gengur og þegar allt gengur okkur í mót jafnvel engar. Það er líka búið að gefa það frá okkur að það sé takmarkað í hversu langan tíma við eigum að borga þetta. Samkvæmt því sem hér er getur þetta teygst áfram alveg endalaust og að við samþykkjum, verði þetta að lögum, útgjöld úr ríkissjóði sem við vitum ekkert hver verða þegar upp verður staðið. Það hlýtur að vera áhyggjuefni fyrir hv. þingmenn, enda hefur komið fram hjá virtum fræðimönnum á sínu sviði, ágætum lögspekingum, að færa má fyrir því rök að menn geti haft efasemdir um að það standist að afgreiða þetta mál eins og það er búið hér til þingsins. Ég ætla ekki að gerast dómari í því, en það hlýtur þó að vera augljóst að það er umræðunnar virði og rétt að hugleiða mjög gaumgæfilega hvort það bara yfir höfuð gangi upp að skrifa jafnopinn tékka og hér er ætlast til, samþykkja fjárskuldbindingu sem getur í raun og veru varað áratugum saman ef illa gengur. Reyndar hef ég heyrt hv. þingmenn segja hér í þingsalnum: Þið megið ekki vera svona svartsýn, af hverju eruð þið svona svartsýn, af hverju haldið þið að allt muni ganga svona illa? Auðvitað vonum við og trúum að það muni ganga vel á Íslandi, auðvitað vonar maður og trúir að ríkisstjórnin skipti um stefnu í skattamálum og breyti efnahagsstefnu sinni. Auðvitað vonar maður og trúir, annaðhvort væri það nú, en það að gefa frá sér öryggisventilinn, það að gefa frá sér varnaglann, það að segja: Við ætlum bara að taka áhættuna af þessu, getum við ekki gert. Við vorum sammála um það, hv. þingmenn, hér í haust að það væri nokkuð sem við gætum ekki gert. Hvað hefur breyst? Er það það að við teljum okkur vera í erfiðari stöðu gagnvart Alþjóðagjaldeyrissjóðnum núna en þá? Nei, það er alveg augljóslega ekki. Er það það að við teljum okkur vera í erfiðari stöðu gagnvart Norðurlöndunum núna og lánveitingum þeirra en í haust? Nei, frú forseti, alveg augljóslega ekki. Hvernig stendur þá á því að við erum komin vel á veg með það að endurreisa bankakerfið, að fyrstu skrefin hafa verið stigin í þá átt að leysa skuldavanda heimilanna, í það minnsta að fresta honum eða slá honum á frest, sem allt var talið ómögulegt, úr því að við erum ekki búin að klára Icesave-samkomulagið? Úr því að þessir þættir hafa þróast með þessum hætti, hvers vegna ætlum við þá, úr því að staða okkar og samningsstaða er orðin betri en áður, að segja: Við Íslendingar ætlum að gefa frá okkur þessa fyrirvara? Hvers vegna ætlum við að gera það? Hvers vegna í ósköpunum ættum við hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar að gera það? Hví skyldum við ekki, frú forseti, endurtaka leikinn frá því í haust, setja sömu fyrirvara og segja: Alþingi Íslendinga talaði skýrt í ágúst og mun tala aftur skýrt í þessum málum? Við ætlum okkur að fá pólitíska lausn, við ætlum að fá lausn sem er þannig að við Íslendingar berum ekki alla áhættuna í málinu og við ætlum okkur að fá lausn sem er þannig að ekki verði stefnt í voða efnahagslegu sjálfstæði þjóðarinnar. Við viljum auðvitað fá lausn, frú forseti, sem gerir það að verkum að við getum staðið bein í baki því að þetta er lausn sem fyrrverandi utanríkisráðherra, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, hefur réttilega bent á að við nálgumst ranglega. Hún segir að við nálgumst samningaferlið eins og hverjir aðrir sakamenn, að við berum öll þessa ábyrgð. Það er bara ekki þannig. Við Íslendingar berum ekki alla þessa ábyrgð og þess vegna eigum við ekki að þurfa að sitja undir þessum afarkostum. Þetta er vandi sem á rætur sínar að rekja að stórum hluta til regluverks Evrópska efnahagssvæðisins sem við höfum innleitt. Það er augljóst í mínum huga að sú nálgun sem ríkisstjórnin býður upp á er, rétt eins og Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, fyrrverandi utanríkisráðherra, sagði og benti á, ekki við hæfi fyrir okkur Íslendinga svo maður taki efnislega saman sem hún sagði. Frú forseti. Ég hef í þessari ræðu minni farið yfir þau helstu atriði sem ég tel að skipti máli fyrir okkur Íslendinga hvað varðar þetta frumvarp. Það er von mín að þegar málið fer aftur til nefndar muni hv. fjárlaganefnd fara vel í gegnum sjónarmið frá Sigurði Líndal og fleirum sem snúa að stjórnarskrárþættinum. Það skiptir verulega miklu máli að það sé búið að fara vel í gegnum þann þáttinn þannig að þegar kemur að því að við greiðum síðan atkvæði um þetta mál, segjum já eða nei við þessu frumvarpi, liggi fyrir með vönduðum hætti að við séum þá ekki að fara að brjóta hér stjórnarskrá. Það skiptir miklu máli. Jafnframt segi ég að lokum það, frú forseti, að nú er auðvitað liðið langt á kvöld og vonandi fer umræðu að ljúka því að ég er þeirrar skoðunar, að það sé engan veginn 

Virðulegi forseti. Við ræðum þetta alræmda Icesave-mál. Það sem mig langar til að fjalla aðeins um er jafnræðisregla samningsins um Evrópska efnahagssvæðið í samhengi við þetta mál. Það liggur fyrir að stjórnvöld í Bretlandi og Hollandi lána eigin tryggingarsjóðum fé á mun hagstæðari kjörum en þeir lána íslenska ríkinu til að greiða innstæðueigendum Icesave-reikningana. Þetta telur Daniel Gros, forstjóri Centre for European Policy Studies, brjóta í bága við jafnræðisreglu samningsins um Evrópska efnahagssvæðið. Gros bendir í viðtali við Morgunblaðið á að Bretar og Hollendingar hafi skírskotað til jafnræðisreglunnar þegar þeir sögðu Íslendinga bera ábyrgð á innstæðum íslenskra banka erlendis. Hæstv. utanríkisráðherra, má ég ekki bjóða þér hérna inn? Sama jafnræðisregla hljóti því að gilda um kjör á lánum til að gera upp við eigendur þessara innstæðna. Fengi íslenska ríkið bresku lánin á sömu kjörum og breski tryggingarsjóðurinn mundi það spara Íslendingum vaxtagreiðslur sem næmi um milljarði evra sem er á gengi dagsins í dag tæpir 200 milljarðar króna. Íslenskir stjórnmálamenn hafa frekar haft áhuga á því að slá pólitískar keilur í Icesave-málinu heima fyrir en að gæta hagsmuna Íslendinga á erlendum vettvangi. Þetta segir Eiríkur Bergmann, forstöðumaður Evrópufræðasetursins á Bifröst. Hann bendir á að eðli EES-samstarfsins sé þannig að Íslendingar hefðu átt að fá sambærileg lánakjör á Icesave og þau sem Bretar og Hollendingar fá á fjármögnun sinni. Með leyfi forseta, segir Eiríkur Bergmann: „Mér virðist eins og að Íslendingar hafi sjálfir eiginlega sett sig í þá stöðu að vera meðhöndlaðir eins og um utanaðkomandi aðila væri að ræða, eins og þetta væri sko einkabanki á markaði, að íslenska ríkið. Þannig að við létum svolítið spila okkur út í horn í þessu máli.“ Þetta er rétt hjá Eiríki og þetta er algjörlega í samræmi við það sem fyrrverandi hæstv. utanríkisráðherra, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, hefur haldið fram. Mistök stjórnvalda voru að halda að einkaréttarsamningur þar sem samið er á viðskiptaforsendum gæfi betri niðurstöðu en pólitísk sátt milli þjóðríkja. Þessi einkaréttarsamningur var af samningamönnum kallaður með nokkru stolti landsbankaleiðin.

Algjör snilld.

Algjör snilld, eins og hv. þm. Pétur H. Blöndal segir úti í sal. En um þetta atriði segir Indriði H. Þorláksson, aðstoðarmaður fjármálaráðherra, í viðtali á Bylgjunni 23. nóvember sl, með leyfi forseta, að erfitt „sé að átta sig á hvaða jafnræðisreglu [Daniel Gros er] að vísa til. Ekki sé til nein allsherjarjafnræðisregla en þær reglur sem gildi innan EES séu fyrst og fremst varðandi samkeppnisstöðu“. Eiríkur Bergmann segir um þessi ummæli, með leyfi forseta: „Já, þetta er nú svona klassísk afstaða margra íslenskra embættismanna og stjórnmálamanna til Evrópusamstarfs að halda að það sé fyrst og fremst lagatæknilegt úrvinnsluefni þegar það er það auðvitað alls ekki. Evrópusamstarf er fyrst og fremst pólitískt samstarf.“ Eiríkur Bergmann hélt síðan áfram á Bylgjunni, með leyfi forseta: „Og satt að segja þá hefur mér fundist íslenskir stjórnmálamenn frekar haft áhuga fyrir því að slá pólitískar keilur í þessu máli heima fyrir heldur en að gæta hagsmuna Íslendinga á erlendum vettvangi.“ Eins og ég sagði áðan, svo mörg voru þau orð. Indriði Þorláksson hefur vísað til þess að menn skilji ekki muninn á föstum og breytilegum vöxtum. Nú eru sex ár þar til greiða þarf fyrstu Icesave-greiðsluna. Því lægri sem vaxtabyrðin er í upphafi, því lægri verður upphæðin sem þarf að greiða eðli málsins samkvæmt. Því meira og því fyrr sem greitt er inn af eignum Landsbankans heitins, því minni verður einnig vaxtastabbinn. Nú lítur út fyrir að vextir verði lágir um nokkurt skeið erlendis, jafnvel nokkur ár. Það er því til mikils að vinna að stuðst verði við breytilega vexti þrátt fyrir að vextir verði hugsanlega komnir upp fyrir 5,55% að sex árum liðnum. Þetta ætti pólitískur ráðgjafi fjármálaráðherra að vita. Á þriðjudag átti ég orðastað við fjármálaráðherra þar sem fjallað var um þá áhættu ríkisins sem er af föstum og breytilegum vöxtum varðandi Icesave-samningana. Þar sagði ráðherra, með leyfi forseta: „Varðandi vexti verða menn að horfa á muninn á því að festa lán til langs tíma á föstum vöxtum öryggisins vegna. Það var mat þeirra fagaðila sem leitað var ráðgjafar hjá að þetta væri skynsamlegt m.a. vegna þess að ríkið tekur önnur lán til skemmri tíma á breytilegum vöxtum. Með því er áhættunni dreift. Var talið að þetta kæmi einfaldlega betur út og væri í heildarsamhengi mála skynsamleg ráðstöfun af hálfu ríkisins og því varð niðurstaðan þessi.“ Svo mörg voru þau orð. Það vill svoleiðis til að 1999–2000 vann ég með fjölmörgum öðrum aðilum fyrir Evrópusambandið að úttekt á innlánstryggingarkerfi Evrópu sem síðan kom út í skýrslu sem m.a. var tilvísun til frægra ummæla núverandi seðlabankastjóra Evrópu. Þar kom skýrt fram að ef tryggingarsjóðir ólíkra landa búa við mismunandi kjör getur það skert samkeppnisaðstæður. Hugsið ykkur t.d. tryggingarsjóði í einu landi sem býr við ríkisábyrgð og miðið hann við tryggingarsjóð í öðru landi sem býr ekki við ríkisábyrgð, og hugsið ykkur síðan hvor aðilinn stendur betur í samkeppni. Ég hef með hjálp sérfræðinga í skuldastýringu farið aðeins yfir þetta mál með fasta og breytilega vexti. Það liggur fyrir að efnahagsástand í Evrópu og reyndar heiminum öllum er bágborið um þessar mundir. Vextir eru í sögulegu lágmarki og það er líklegt að svo verði um sinn. Fastir vextir sem munu safnast upp á Icesave-skuldbindingunni fram til 2016 miðað við 90% innheimtur á eignum Landsbankans munu nema um 209 milljörðum kr. Ef við hins vegar notumst við breytilega vexti og gefum okkur dæmi þar sem vextir byrja í 1% - stýrivextir seðlabanka erlendis eru í kringum 0% - og ef við gefum okkur 100 punkta ofan á það er 1% síst of mikið. Gerum ráð fyrir að þeir hækki um 1 prósentustig á ári, fari í 1, 2, 3, 4, 5, 6 og upp í 7%. Hver skyldi vaxtabyrðin vera þá miðað við breytilega vexti? Jú, 116 milljarðar kr. Það munar 93,5 milljörðum kr. Það munar um minna. Þessa útreikninga hef ég gert í samvinnu við sérfræðinga í skuldastýringu, sérfræðinga sem hafa vit á því sem þeir eru að gera. Það væri gaman að sjá þá ráðgjöf sem samninganefndin fékk í þessu máli. Svo mörg voru þau orð. Viltu að ég fái pásu og haldi áfram á morgun? Á ég að halda áfram?

Þetta er svo skemmtileg ræða.

Þakka þér fyrir, hv. þm. Ögmundur Jónasson. 
             Það sem var gert með breytingunum sem við samþykktum hér í haust var að efnahagslegu fyrirvararnir hafa verið rústaðir. Til að forðast þá áhættu sem er falin í að hugsanlega gæti gengið illa á Íslandi í efnahagslífinu í framtíðinni, eða á næstu árum, var sett þak á fyrirvarana. Þetta þak kvað á um að við mundum aldrei borga meira en 6% af landsframleiðslu í þessa samninga. Þessu hefur verið breytt á tvennan hátt í meginatriðum, í fyrsta lagi þannig að við munum alltaf borga vextina og í öðru lagi þannig að ríkisábyrgðin sem var takmörkuð við 2024 hefur verið framlengd út í hið óendanlega. Vaxtagreiðslur verða alltaf inntar af hendi. Þetta skapar mikla áhættu fyrir okkur í framtíðinni. Við Íslendingar höfum sýnt vel hversu góð við erum í að meta áhættu. Afleiðingarnar af því áhættumati sáum við í hruninu seinasta haust. Við skulum ekki falla aftur í sömu gryfjuna. Við skulum slá varnagla núna. Þessi varnagli var sleginn í ríkisábyrgðina sem samþykkt var hér í haust, en hann hefur verið tættur í sundur eins og ég sagði áðan. Það stendur ekki steinn yfir steini og svo leyfa stjórnarliðar sér, hæstv. ráðherrar, að halda því fram að þetta breyti sáralitu eða engu, efnahagslegu fyrirvararnir séu tryggðir. Annað atriði sem hefur komið í ljós er að gengisfesting krafna innstæðusjóðsins er í íslenskum krónum, eða réttara sagt eru kröfurnar festar í íslenskum krónum. Hv. þm. Pétur Blöndal hefur verið ötull við að benda á hversu mikil hætta geti falist í þessu. Það er algjörlega litið fram hjá þessu og ekkert tillit tekið til þess. Eignir þrotabús Landsbankans hafa þrátt fyrir að hér hafi komið hæstv. ráðherra eftir hæstv. ráðherra og lýst því yfir að eignir þrotabúsins séu að aukast að verðmæti herma nýjar fréttir að eignirnar hafi rýrnað frá því í sumar og nemi nú 1.164 milljörðum króna. Endurheimtuhlutfall vegna forgangskrafna í þrotabú bankans verður því u.þ.b. 88% miðað við það magn. 
            

Eins og hv. þingmaður hafði getið sér til um hugðist forseti senn ljúka þessari umræðu í dag og spyr hv. þingmann hvort hann eigi langt eftir í ræðu sinni, hvort hann telji sig geta klárað hana á næstu fimm mínútum. Ef ekki, er hann tilbúinn til að fresta henni til morguns?

Virðulegi forseti. Ef ég má segja nokkrar setningar í viðbót mundi ég fresta henni fram á morgun þannig að áhorfendur geti fengið framhaldssögu.

Það er velkomið.

Helsta ástæða eignarýrnunar þrotabúsins er að sögn skilanefndar bankans gengisstyrking krónunnar frá miðju sumri. Um 3/4 eigna bankans eru í erlendri mynt og því orsakar gengisstyrking krónunnar minni endurheimtur upp í skuldbindingarnar. Ætli sé ekki bara rétt að ég láti staðar numið hér og haldi áfram á morgun. Þakka þeim sem hlýddu.

Lagt er til með vísan í 4. mgr. 10. gr. þingskapa að þingfundur geti staðið lengur en þingsköp ákveða. Er óskað atkvæðagreiðslu um þessa tillögu forseta? 

Frú forseti. Það kemur verulega á óvart að fara eigi þá leið í dag að vera með kvöldfund og hugsanlega næturfund. Það er ekki gert í samráði við stjórnarandstöðuna, þannig að því sé algerlega haldið til haga. Hér er ríkisstjórnin eða stjórnarmeirihlutinn klárlega að fara á svig við það sem hefur verið lýst yfir í þingsal æ ofan í æ, að hér eigi að vera samráð og samstaða um hlutina. Það hefur verið tækifæri til að ræða þetta við stjórnarandstöðuna og formenn þingflokka hennar en það hefur ekki verið gert þannig að ég mótmæli þessu harðlega. Ég krefst þess að þeir sem munu samþykkja þessa tillögu verði hér í kvöld og nótt ef þess þarf til að fjalla um þetta mál og þau mál sem eru á dagskrá. Það er ekkert sem liggur á, það er ekkert sem liggur fyrir í dag þannig að það þurfi að fara þessa leið og því mótmæli ég harðlega, frú forseti.

Frú forseti. Ég vil nota þetta tækifæri og ítreka þá yfirlýsingu okkar sjálfstæðismanna að séu einhver þau mál sem ríkisstjórnin telur nauðsynlegt að koma með inn í þingið sem snúa að fyrirtækjum og heimilunum í landinu munum við að sjálfsögðu verða til viðræðu um að hliðra til, til að tryggja framgang slíkra mála. Undir þetta falla ekki þau mál sem ríkisstjórnin leggur nú fyrir þingið þar sem ríkisstjórnin sjálf er fullkomlega ósammála um þau. Dæmi um mál sem við höfum ekki hliðrað til fyrir er persónukjör til sveitarstjórnarkosninga þar sem helstu forustumenn ríkisstjórnarinnar eru á móti málinu og það hefur tafið framgang annarra mála í þinginu. Þess vegna ítreka ég þetta: Við erum tilbúin til viðræðu hvenær sem er og um leið legg ég það til við forseta að þingflokksformenn verði kallaðir saman á fund nú á eftir og við reynum að koma einhverju skikki á þinghaldið þannig að búið sé að ákveða það í kvöld hversu lengi við eigum að ræða saman um þetta mikilvæga mál í dag. Svo höldum við áfram og klárum þá umræðu með þeim hætti að bragur sé að því fyrir Alþingi Íslendinga.

Frú forseti. Þetta gengur ekki lengur. Hér hefur verið fallist á í nokkur skipti að halda þinginu fram á kvöld til að ræða þetta mál en langflestir stjórnarliðar, svo ekki sé minnst á ráðherrana, hafa ekki séð ástæðu til að láta sjá sig í þeim umræðum. Þeir hafa farið eitthvert allt annað að gera einhverja allt aðra hluti. 

Frú forseti. Ég vil taka undir þá áskorun að kallaður verði saman þingflokksformannafundur þar sem farið verður yfir framlengingu á þingtíma í dag og legg svo til að ekki verði gengið til atkvæðagreiðslu fyrr en sá fundur er búinn.

Frú forseti. Hæstv. utanríkisráðherra greip fram í og sagði að hann hefði alla vega tekið þátt í þessari umræðu. Frá því að við byrjuðum að ræða þetta Icesave-mál hefur helmingur ráðherra tekið til máls. Og nú í 2. umr. á Icesave-málinu hafa þrír þingmenn Vinstri grænna, fyrir utan flutningsmanninn, hæstv. fjármálaráðherra, tekið til máls og átta samfylkingarmenn. Ég geri því ráð fyrir því að þeir sem hafa í hyggju að samþykkja þennan kvöldfund hafi áhuga á því að taka þátt í umræðunni og muni þá setja sig á mælendaskrá.

Frú forseti. Það er ekki hægt að halda því fram að ríkisstjórnin hafi ekki komið sjónarmiðum sínum á framfæri. Ég kom fram sjónarmiðum a.m.k. fyrir mína hönd og minna vandamanna í ræðu við 1. umr. 

Virðulegi forseti. Nú liggur fyrir að hæstv. utanríkisráðherra hefur upplýst okkur um að ríkisstjórnin hefur sagt sitt síðasta orð varðandi Icesave-málið. Það sé ekkert tilefni til að taka til máls um það. Það hefur verið sagt sem þurfti að segja skýrt og skorinort í 1. umr. málsins og síðan ekki söguna meir. Hæstv. forsætisráðherra sagði reyndar að hennar tími væri ekki enn þá kominn, hann kæmi kannski síðar og þá mundi hæstv. forsætisráðherra greina okkur frá sínum sjónarmiðum í sambandi við þetta mál. Mál af þessu tagi þarf auðvitað umræðu við og það er eðlilegt að sú umræða fari þannig fram að menn skiptist á skoðunum. En það virðist eins og ríkisstjórnin sé búin að leggja árar sínar í bát, að hún treysti sér ekki til að ræða þessi mál. Sumir hæstv. ráðherrar hafa að vísu setið yfir þessari umræðu lengur og skemur en þeir hafa hins vegar ekki treyst sér til að stíga í þennan ræðustól til að tjá okkur skoðanir sínar. Nú hefur þess verið farið á leit að reynt verði að fá einhvern starfsfrið um þetta mál, að reynt verði að komast að einhverri niðurstöðu um það hvernig þessi mál verða rædd. Það hefur verið óskað eftir því að þingflokksformenn setjist niður og fundi áður en atkvæðagreiðslan fer fram og ég vil spyrja hæstv. forseta 

Forseti vill upplýsa að haldinn verður þingflokksformannafundur.

Frú forseti.

Aftur?

Forseti vill árétta vegna frammíkalls hv. þingmanns að þetta er samkvæmt þingsköpum.

Frú forseti. Hv. þm. Þórunn Sveinbjarnardóttir kallar fram í og setur upp svip yfir því að ég skuli koma aftur í ræðustól til að ræða þessa atkvæðagreiðslu þrátt fyrir að það sé að sjálfsögðu í fullu samræmi við þingsköp. Hv. þingmaður vill, eins og félagar hennar, losna við þetta mál án þess að það sé rætt og helst, ef um það eiga að fara fram einhverjar umræður, að þær fari fram á kvöldin eða næturnar svo stjórnarliðar þurfi ekki að hlusta á þær. Sá málflutningur sem hér hefur heyrst þess efnis að með þessu sé verið að halda frá öðrum málum, er að sjálfsögðu eins fráleitur og frekast getur orðið. Við erum búin að margítreka að við opnum hvenær sem er fyrir þeim málum sem þingið og þjóðin hafa verið að bíða eftir mánuðum saman, málum sem skipta einhverju máli fyrir íslensk heimili og íslensk fyrirtæki og er löngu orðið tímabært að 

Forseti vill upplýsa að hv. þm. Norðvest., Gunnar Bragi Sveinsson, hefur beðið um nafnakall við atkvæðagreiðslu og þá gefst þingmönnum tækifæri til að gera grein fyrir atkvæði sínu.

Virðulegi forseti. Nú hefur hæstv. utanríkisráðherra tjáð okkur að ríkisstjórnin hafi komið sjónarmiðum sínum á framfæri og að þau liggi ljóst fyrir. Í umræðum í fyrradag reyndi ég að eiga orðastað við hæstv. fjármálaráðherra um vinkil sem er nýkominn fram í þessu máli en hæstv. fjármálaráðherra brást ókvæða við þrátt fyrir kurteislega spurningu. Það sem mig langar til að minnast á er að hér erum við að fara í atkvæðagreiðslu um kvöldfund og jafnvel næturfund. Þetta gerðist fyrr í vikunni þar sem stjórnarþingmenn greiddu því atkvæði en hér messuðum við stjórnarandstæðingar yfir tómum sal. 

Forseti vill leiðrétta að það var hv. 7. þm. Suðurk. Eygló Harðardóttir sem fór fram á nafnakall vegna atkvæðagreiðslu.

Virðulegi forseti. Ég vil biðja hv. þingmenn að njóta stundarinnar. Sá merki atburður gerðist áðan að hæstv. ráðherra í ríkisstjórn talaði og er það nokkuð sem við ættum öll að njóta. Skilaboðin voru hins vegar mjög skýr: Þau ætla ekki að tala neitt meira. Og spunameistarar ríkisstjórnarinnar hafa metið þetta sem svo að best sé að svæfa þetta mál með því að taka ekki þátt í umræðum. Nú skal skella á næturfundi. Nú er gaman að hugsa til þess hvað Vinstri grænir sögðu, sem alla jafnan eru kallaðir valdaglaðir núna. Hvað sagði hv. þm. Atli Gíslason við þær aðstæður þegar menn voguðu sér að setja á næturfundi áður fyrr? Hann sagði: Hér er brotið gegn þingsköpum, hér er brotið gegn skýrum löggjafarvilja og gegn skilgreiningum. Hvað segir hv. þm. Atli Gíslason núna?

Hæstv. forseti. Ég fagna því að hér verða greidd atkvæði um hvort fara skuli inn í þennan kvöldfund vegna þess að ég hef mikinn áhuga á því að sjá hvernig stjórnarliðar greiða atkvæði. Ég geri þá ráð fyrir því að þeir sem samþykkja að halda næturfund, ef það verður ofan á, setji sig á mælendaskrá vegna þess að ég sat hérna allan þriðjudaginn og enginn stjórnarliði hafði kjark til þess að koma upp í þennan stól og skýra sannfæringu sína í þessu máli. 

Frú forseti. Ég hef miklar áhyggjur af ríkisstjórn Íslands. Við í minni hlutanum förum fram á að þetta mál sé rætt til hlítar því að þetta er eitt af stærstu málum Íslandssögunnar og við förum fram á að ráðherrar séu hér. Ég hef fylgst með umræðu á kvöldin og mér hefur fundist átakanlegt að horfa á ráðherrana okkar. Þeir eru orðnir úrvinda og þreyttir og ég held að þeir hafi ekki gott af næturfundi. 
            

Virðulegi forseti. Ég vil ítreka það sem ég sagði áðan að þetta eru sérstök skilaboð sem stjórnarflokkarnir ætla að senda stjórnarandstöðunni núna. Við erum rétt að fara inn í desember. Hér á eftir að afgreiða fullt af mikilvægum málum og ef þetta eru vinnubrögðin sem stjórnarflokkarnir ætla að hafa, að fara með málið í gegn í skjóli nætur og á kvöldum, munum við að sjálfsögðu taka á því með þeim hætti sem þarf.  Þá er það alveg á tæru að það er ríkisstjórnin og stjórnarflokkarnir sem kasta upp þessum bolta og við munum að sjálfsögðu grípa hann á lofti og senda hann til baka ef við getum. Það er alveg klárt mál. Við ætlum ekki að láta fara svona með okkur eins og virðist stefna í að eigi að gera.

Frú forseti. Ég kem upp til að biðja forláts vegna þess að ég hafði hæstv. forseta fyrir rangri sök. Ég var föst í gömlum lögum um þingsköp sem hafa náttúrlega tekið breytingum og það er rétt sem forseti benti á að hér má koma upp tvisvar og tala í eina mínútu um atkvæðagreiðsluna. En ég vil leggja það til í þessari umræðu að við höfum fundina eins langa og eins marga og við mögulega getum, ræðum málið til hlítar, verum hér í vinnunni eins og aðrir sem vinnu hafa.  
            

Virðulegi forseti. Það fer kannski best á því að hæstv. ríkisstjórn sé ekki mikið viðstödd þessa umræðu. Hún virðist ekki þurfa að taka málefnalega umræðu um þetta mál. Forustumenn hennar voru alla vega tilbúnir til að keyra málið í gegn í skjóli nætur snemma í sumar og hafa ekki hlustað neitt á þær breytingartillögur eða annað sem hefur farið fram í þingsölum síðan þannig að þeir geta verið heima hjá sér. En ég vil hvetja þá stjórnarþingmenn sem þó hafa viljað taka á þessu máli af ábyrgð til að vera viðstaddir þessa umræðu og koma með okkur í þá vinnu sem fór fram í sumar. Og þótt reynt sé að fara með málið í gegn í skjóli nætur af hálfu þessarar ríkisstjórnar ítreka ég þá tillögu mína að þessu verði útvarpað þannig að þjóðin megi verða vitni að því 

Virðulegi forseti. Ég tek undir með hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni að það verður ekki friður um þetta mál. Við sjáum að meðan þessi vinnubrögð eru viðhöfð verður ekki friður. Við höfum beðið um að gert verði hlé á umræðunni, að málið verði sent aftur til hv. fjárlaganefndar þar sem við getum fengið gesti til að ræða ýmis atriði sem upp hafa komið frá því að þessi umræða byrjaði. Á meðan nefndin er að störfum getum við tekið öll hin málin, allar þessar ömurlegu skattbreytingar sem ríkisstjórnin vill keyra í gegn. Leyfum þeim að gera það og bera ábyrgð á því. En ég vil gera athugasemd við orð hæstv. utanríkisráðherra þegar hann sagði að hann væri búinn að tala fyrir hönd sína og sinna vandamanna, vegna þess að það var einmitt vandamaður hans, fyrrverandi hæstv. utanríkisráðherra, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, sem mátti ekki koma á fund fjárlaganefndar. Ég spyr hæstv. utanríkisráðherra: Talar hann fyrir hönd fyrrverandi hæstv. utanríkisráðherra? Ég vil líka fá að kalla saman nefndina til þess 

Virðulegi forseti. Hv. þm. Þórunn Sveinbjarnardóttir hvatti til þess að haldnir yrðu margir og langir fundir. Ég vænti að í því hafi falist fyrirheit um að hv. þingmaður og félagar hennar í stjórnarliðinu ætli að taka til máls. Eða eru þetta kannski fundir sem aðeins stjórnarandstaðan á að taka þátt í? Treysta menn sér ekki til þessarar umræðu lengur? Finnst ríkisstjórnarliðum ekkert hafa breyst í þessari umræðu, að ekkert nýtt hafi komið fram? Finnst mönnum ekki taka því að ræða ábendingar sem komið hafa fram, jafnvel eftir að fyrri umræða hófst? Hv. þingmaður sagði að hverjum þingmanni væri sjálfrátt hvort þeir tækju til máls eða ekki. Það er út af fyrir sig alveg rétt. Ég hef aldrei ímyndað mér að þótt ég hafi heyrt margt skringilegt koma frá stjórnarliðum, þá sjaldan þeir hafa tekið til máls í þessu máli, að það hafi verið einhvers konar ósjálfráð hreyfing. Ég hef alltaf gengið út frá því að það hafi verið vilji þeirra að taka til máls með þeim hætti sem þeir hafa gert. En ég hvet hv. þingmenn til að manna sig upp í að ræða við okkur um þetta mál og sitja ekki eins og atkvæðavélar, 

Virðulegi forseti. Mér finnst mjög athyglisvert  
            

Forseti biður hv. ræðumenn um að virða tímann og þingmenn um að gefa hljóð í salnum á meðan ræðumenn tala.

Frú forseti. Það er kominn 26. nóvember.  Nú hafa menn eytt hér upp undir hálftíma í þann einfalda hlut að greiða um það atkvæði  
            

Frú forseti. Það er þá rétt að segja það vegna orða hæstv. fjármálaráðherra að hann virðist vera einn á sjó því að þeir sem eiga að vera með honum í verkunum hafa lítið sést í salnum í þessari umræðu og hafa helst ekki tekið þátt í henni. En ég vil leggja eftirfarandi til, frú forseti, í ljósi þeirrar dagskrár sem er fyrir framan okkur. Hér eru til umræðu fjáraukalög, ráðstafanir í skattamálum og tekjuskattur. Nú liggur það fyrir og hefur m.a. komið fram hjá Dominique Strauss-Kahn og fleirum að afgreiðsla Icesave-málsins tengist ekki afgreiðslu á samvinnunni við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Hv. þm. Þórunn Sveinbjarnardóttir stakk upp á því áðan að við gætum fært Icesave-málið fram í febrúar. Í sjálfu sér er það ekki galin hugmynd í ljósi orða Dominique Strauss-Kahn, í ljósi afgreiðslu Norðmanna nú á dögunum og í ljósi þess að allt sem ríkisstjórnin hefur sagt að hún mundi gera, að hún mundi ganga frá þessu máli einn, tveir og þrír, hefur reynst rangt. Það hefur reynst rangt að ekki sé hægt að fara í endurreisn bankanna. Það hefur reynst rangt að ekki sé hægt að snúa sér að fjármálum heimilanna. Það hefur reynst rangt að ekki sé hægt að vinna að endurreisn íslensks efnahagskerfis fyrr en Icesave-samningurinn er afgreiddur. Þess vegna eigum við auðvitað að hlusta á það 

Virðulegi forseti. Það var svo sem ekki við öðru að búast af hæstv. samgönguráðherra en að þar kæmu brigsl um óheiðarleg vinnubrögð og annað slíkt vegna þess að þannig hefur hans pólitíska barátta alltaf verið, að baktala fólk og annað slíkt.  
             Ég hefði mikla ánægju af því að eiga orðastað við hæstv. samgönguráðherra um efnisatriði þessa máls ef hann léti einhvern tíma sjá sig í salnum meðan þessi umræða stendur yfir. 

Forseti vill áminna þingmenn um að gæta hófs í orðavali.

Virðulegi forseti. Í raun og veru er ég alveg sammála því sem hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson sagði þann 4. október í fyrra í viðtali við breska ríkisútvarpið BBC. Þar fullvissaði hann breska sparifjáreigendur um að innstæður í íslensku bönkunum, Kaupþingi og Landsbanka, væru öruggar. Þarna talaði efnahagsráðgjafi fyrrverandi forsætisráðherra  
             Virðulegi forseti. Skilanefndir bankanna  
            

Forseti minnir hv. þingmenn og hæstv. ráðherra á að hér er umræða um atkvæðagreiðslu þar sem lagt er til að fundi verði fram haldið fram eftir kvöldi og biður hv. þingmenn og ráðherra um að virða það.

Hæstv. forseti. Ég vil gjarnan ræða þessa atkvæðagreiðslu. Ég vildi líka nota tækifærið til að koma því á framfæri að við þingmenn Sjálfstæðisflokksins og stjórnarandstöðunnar víkjum okkur ekki undan því að eiga orðastað við hv. þingmenn stjórnarflokkanna eða hæstv. ráðherra í umræðu um Icesave og væri gott t.d. eins og bent hefur verið á ef hæstv. samgönguráðherra tæki þátt í þeirri umræðu. Hann hefur ekki gert það, hann hefur ekki sést í þeirri umræðu. Við vitum ekkert um skoðanir hans á þeim málum, hvaða rök hann hefur fyrir sínu máli í sambandi við Icesave. Og ég verð að segja það í tilefni af orðum hæstv. samgönguráðherra að það lítur út fyrir að fyrstu 18 mánuðina sem hann var samgönguráðherra hafi hann verið með höfuðið grafið í einhverri holu upp á Vaðlaheiði í staðinn fyrir að taka þátt í stjórnarstörfum. Hvar liggja tillögur hans um viðbrögð við yfirvofandi bankakreppu sem hann ætlar að kenna Sjálfstæðisflokknum einum um? Var Samfylkingin ekki í ríkisstjórn? 

Virðulegi forseti. Við ræðum um það hvort efni séu til þess að hafa fund langt fram á kvöld og eftir atvikum inn í nóttina um Icesave. Það er ekki nema eðlilegt að menn spyrji sig þessarar spurningar vegna þess að við höfum fengið vísbendingar um það undanfarna daga að það liggi ekkert sérstaklega mikið á í Icesave-málum. Bæði er það að framkvæmdastjóri Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og utanríkisráðherra Noregs hafa sagt að allur aðgangur sé greiður að lánunum sem um ræðir. Eftir situr þess vegna spurningin um það hvers vegna ríkisstjórnin er að setja á næturlanga fundi og kvarta undan því að hún komi ekki öðrum málum á dagskrá. Mig langar til að óska ríkisstjórninni til hamingju með það að í fyrsta sinn í dag á þessu þingi er hún komin með mikilvæg mál á dagskrá. Það er sérstök ástæða til að fagna því og við skulum einmitt fara bara að ræða þau mál. Þetta eru skattamálin, þau eru í dag í fyrsta sinn á þessu þingi á dagskrá og það er kominn 26. nóvember. Það er 26. nóvember sem ríkisstjórninni tókst loksins að koma málum sem skipta þjóðina máli á dagskrá. Reyndar er hún búin að afgreiða tvö frumvörp á þessu þingi, það er líka ástæða til að óska henni til hamingju með það.

Virðulegi forseti. Þetta er mjög merkileg umræða sem hér hefur farið fram. Það er í raun og veru verið að tala um lýðræðið. Lýðræði sem felst í því að fólk fái tíma og tækifæri til að tjá sig eða lýðræði sem felst í því að menn séu skyldugir til að hlusta og skyldugir til að tjá sig. Ég hef aldrei vitað að lýðræði snerist um að skylda nokkurn lifandi mann til að taka þátt í einhverju sem hann kærir sig um heldur þvert á móti. Þar fyrir utan hefur þessi umræða markast af skætingi, frammíköllum því svo virðist að sumir þingmenn þjáist af einhverju pólitísku Tourette-syndrómi þegar pólitískir andstæðingar þeirra eru í pontu og rugla hávaða og heimskuópum saman við hina göfugu list frammíköll. Mér finnst þetta fyrir neðan virðingu þingsins. Ég mun ekki greiða atkvæði í þessari atkvæðagreiðslu.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hæstv. fjármálaráðherra fyrir hreinskilnina. Hann lagði áherslu á það að hér er algert stjórnleysi hjá ríkisstjórninni og við séum fyrst núna 26. nóvember að sjá einhver mál. Hann nefndi það að þetta væri sjálfsagt sem hv. þm. Atli Gíslason taldi í vor að væru brot gegn þingsköpum, brot gegn skýrum löggjafarvilja og brot gegn skilgreiningum í frumvarpi um þingsköp. Kaldhæðnin var hins vegar sú að hann vildi ekki hafa það fólk sem var búið að vinna í Icesave í allt sumar og í allt haust með sér á sjó eða við sauðburð, enda kannski hans helsti háseti, hann sendi hann á sjó meðan við hin vorum að vinna þetta. Ég held að það segi nokkuð um stöðuna á stjórnarheimilinu. Spurningin er því sú hvort þeir aðilar sem eiga að vinna þessa vinnu fyrir hönd stjórnarliða séu að vinna nákvæmlega þau störf sem hann nefndi hér en ekki að vinna vinnuna sína sem er að ræða um Icesave og fara yfir það mál.

Frú forseti. Við ræðum hér um atkvæðagreiðslu um kvöldfund í einu stærsta máli sem Alþingi Íslendinga hefur tekist á hendur. Ef við erum að tala um virðingu Alþingis og ef við viljum standa vörð um virðingu þingsins þá ræðum við ekki mál sem þetta um miðjar nætur. Og ef við erum að tala um um virðingu Alþingis þá eiga stjórnarliðar að sýna þessu máli þá virðingu að taka þátt í umræðu um þetta risastóra mál. Ef við stjórnarandstæðingar eigum að tala heilu næturnar fyrir auðum sal þar sem enginn stjórnarliði er til staðar þá er það fyrir neðan virðingu Alþingis. Það sem við erum að gera með þessari umræðu er að mótmæla því að ræða þetta mikilvæga mál um miðjar nætur, þannig stöndum við stjórnarandstæðingar, þ.e. minni hlutinn í þinginu, vörð um þingið, og kannski líka að reyna að innleiða einhverjar fjölskylduvænar leikreglur sem stjórnarmeirihlutinn hefur oftsinnis talað fyrir hér.

Frú forseti. Það er merkileg mótsögn í gangi varðandi þörfina á þeirri umræðu sem á að koma til atkvæða, tímalengdin, hér á eftir. Annars vegar tala stjórnarliðar um að það sé svo brýnt að ræða þetta mál að menn þurfi að vera viðstaddir og það þurfi að tryggja að hér sé öll ríkisstjórnin og allt stjórnarliðið til að hlusta en í hinu orðinu tala þeir um að það sé annað brýnna að ræða og þessu megi fresta fram í febrúar. Ég segi fyrir mig að ég hef tjáð mig í málinu við nokkur tækifæri fyrr í sumar. Málið hefur verið til umræðu í sex mánuði. Það er ekki margt ósagt af minni hálfu í þessu máli. Mér finnst sjálfsagt að skapa svigrúm fyrir þá sem vilja halda umræðunni áfram þó að það sé fram á nætur, en ég sé ekki ástæðu til að halda vöku minni mjög eftir allar þær ræður sem haldnar hafa verið og fluttar, m.a. af mér og fleirum hér. Ég greiði atkvæði með því að þingfundur verði heimilaður fram eftir kvöldi og inn í nóttina ef þarf.

Frú forseti. Við göngum nú til atkvæða um það hvort halda eigi fund í nótt og það vill svo til að einmitt Samfylkingin og hæstv. ráðherrar hennar og hv. þingmenn hafa lagt mikla áherslu á að Alþingi verði fjölskylduvænt. Á Alþingi er fólk sem er með börn heima hjá sér og það er ekki við hæfi að kvöld eftir kvöld sé fólki haldið frá börnum sínum og fjölskyldu sinni. Það er dálítið ankannalegt að einmitt þetta sama fólk skuli núna leggja áherslu á að við ræðum um Icesave þegar ekki liggur fyrir að það þurfi að afgreiða yfirleitt og á sama tíma eru fjárlögin sem við verðum að afgreiða fyrir áramót og öll þau fylgirit sem því fylgja eru óleyst, það er órætt. Ég legg áherslu á að Alþingi verður að fara að sinna þeim málum til að þau fari í gegnum Alþingi með sæmilegum hætti. Við eigum eftir að samþykkja skattalög og margt margt fleira sem skiptir miklu máli að sé vel unnið.

Frú forseti. Það er mikilvægt að það verði klárað að svara þeim spurningum sem hér hafa vaknað varðandi þessa atkvæðagreiðslu en hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir spyr hvað það er sem er ósagt í málinu, hv. þingmaður hafi rætt þetta fram og aftur í sex mánuði í sumar. Það sem er ósagt í málinu er það hvernig þeir þingmenn sem komu hér upp í sumar hrósandi fjárlaganefndarfólki fyrir þá góðu niðurstöðu sem þar náðist að þeirra mati, þá fyrirvara sem Alþingi setti. Það er ósagt hvernig fólk hefur turnast frá þeirri skoðun sinni vegna þess að hér erum við að ræða frumvarp sem er gjörbreytt og kollvarpar þeim fyrirvörum sem Alþingi setti í sumar. Hvers vegna geta þingmenn ekki skilið það að málið er gjörbreytt og það er það sem er ósagt í málinu og það er það sem spurt er um? Frú forseti. Ég vonast til þess að hv. þingmenn hafi það í huga þegar þeir koma hér og greiða atkvæði við atkvæðagreiðsluna á eftir.

Hæstv. forseti. Það er áhugavert hér í umræðu um atkvæðagreiðslu um kvöldfund að enginn hefur gert tilraun til þess að útskýra af hverju kvöldfundur er nauðsynlegur í sambandi við þetta Icesave-mál. Enginn hefur komið hingað upp og gert tilraun til að útskýra af hverju það liggur á að knýja málið í gegn. Ef einhver hv. þingmaður hefur rök fyrir því þá lýsi ég eftir þeim og bið viðkomandi að koma hingað upp. Það er alveg rétt sem hæstv. fjármálaráðherra benti á að það er kominn 26. nóvember. Ríkisstjórnin er fyrst núna að koma með skattapakka sinn inn í þingið og enginn í röðum stjórnarandstöðunnar hefur vikist undan því að ræða þau mál. En það er ákvörðun ríkisstjórnarinnar að það eigi að taka Icesave-málið fyrir fyrst, það er þeirra eigin ákvörðun og það sem við höfum boðið fram er að setja Icesave-málið til hliðar, geyma umræðuna um það og taka þau mál sem hæstv. fjármálaráðherra réttilega benti á að við þurfum að tala um á dagskrá.

Frú forseti. Ég vil ítreka það sem ég lagði til áðan að við gerum hlé á 2. umr. um Icesave-málið, sendum það til fjárlaganefndar, tökum skattamálin, tökum fjáraukalögin, ræðum þau fram á nótt, greiðum atkvæði um að hafa kvöldfund, ræðum fjáraukalögin fram á nótt, ræðum skattamálin fram á nótt. Þetta snýst ekki um það að við viljum ekki vera hérna, þetta snýst um það að við viljum vera effektíf, svo ég sletti, í því sem við erum að gera. Hvað varðar ummæli hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur, sem segist hafa talað hér í allt sumar og allt haust, þá er ég með upplýsingar frá skrifstofu Alþingis. Hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir talaði í 23 mínútur um Icesave-málið allt sumarþingið og það sem af er þessu þingi, þó hef ég ekki upplýsingar um 2. umr. það sem af er henni en við 1. umr. talaði þingmaðurinn í heilar 5 mínútur. Ef það er allt sem þingmaðurinn hefur að segja um þetta mikilvæga mál þá hvet ég hana til að lesa gögnin sín aftur og skoða málið betur.

Ég sagði við höfum talað í ..., ég hef sagt allt sem ég þarf að segja.

Forseti vill benda þingheimi á að hér liggur fyrir dagskrá þingsins. Það eru 5 dagskrármál fyrirhuguð í dag en við erum enn að ræða hvort lengja eigi fund og til máls tekur um atkvæðagreiðslu þess máls hv. 2. þm. Norðvest., Guðbjartur Hannesson.

Hæstv. forseti. Við erum búin að eyða 45 mínútum í að ræða um það hvort Alþingi Íslendinga fái að ráða því hvort það verður kvöldfundur eður ei og menn hafa sem sagt verið að reyna að komast hjá því að fara í atkvæðagreiðslu. Ég vil vekja athygli á því að 1. málið á dagskrá er um störf þingsins, 2. málið er ríkisábyrgðin á Icesave, þar eru um það bil 15 eða 16 á mælendaskrá og ef allir flyttu mál sitt hnitmiðað og skorinort tæki þetta svona 5–6 klukkustundir og miðað við það yrðum við búið með þessa umræðu um sexleytið, tækjum okkur kvöldmat og færum í fjáraukalögin - 

Hæstv. forseti. Varðandi atkvæðagreiðsluna og kvöldfund eða fund inn í nóttina tel ég mikilvægt að við heimilum þinginu að funda í kvöld og fram á nótt. Ég tel að allir þeir sem gáfu kost á sér til framboðs í vor hafi átt að gera sér grein fyrir því að fram undan væri óhófleg vinna, mikið álag og það þýddi ekki núna við þessar aðstæður, þ.e. það hrun sem við stöndum frammi fyrir og þau verkefni sem við stöndum frammi fyrir, að tala um fjölskylduvæna vinnustaði á þessum tíma.  
             Hvað varðar Icesave tel ég mikilvægt að klára 2. umr., koma því máli síðan til nefndar og fara yfir þau mál sem hv. þingmenn hafa óskað eftir. Það þarf að skoða ýmsa þætti þess máls sem hafa komið núna fram og það á að gera milli 2. og 3. umr. Gefið því þann tíma sem þarf á réttum stað og í réttu rúmi.

Frú forseti. Mig langaði bara að árétta spurningu mína um hvort þingflokksformannafundur yrði um þessa atkvæðagreiðslu áður en til hennar kemur eða ekki. Mig langaði líka að vekja athygli á því að margir þeirra sem hafa komið hingað upp og ætla sér að vera langt fram eftir kvöldi eru aðallega með uppkomin börn. Ég er t.d. í þeirri stöðu að sonur minn er aleinn veikur heima og mér finnst ömurlegt að leggja til að við ýtum fjölskyldunni í 10. sæti. Við í stjórnarandstöðunni erum ein langt fram eftir kvöldi að ræða um þetta. Mikilvægar upplýsingar hafa komið fram í sumum ræðum sem hér hafa verið haldnar og ég held að stjórnarliðum væri hollt að hlusta því að alltaf eru að koma fram nýjar upplýsingar.  
            

Forseti mun ekki fresta fundi fyrr en atkvæðagreiðslu er lokið. Forseti hefur þegar greint frá því að boðað verði til fundar með þingflokksformönnum. Forseti biður hv. þingmenn að gæta hófs í þingsal Alþingis.

Virðulegi forseti. Það er að mörgu leyti fróðlegt að fylgjast með þessari umræðu. Það er í sjálfu sér ekkert að því að halda kvöldfundi og þess vegna næturfundi eða helgarfundi ef svo ber undir og ef nauðsyn krefur. En það er þá brýnt að við séum að ræða einhver mál sem er nauðsynlegt að flýta afgreiðslu á og allir sem skoða þetta Icesave-mál eru sammála um að það er ekki þess eðlis. Mikil reynsla er farin úr þinginu, þ.e. margir nýir þingmenn komu inn 2007 og svo aftur við kosningarnar á þessu ári. Ég vil segja við hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur og Þráin Bertelsson sem hér hafa sagt að þau skilji ekkert í málinu, að þau hafi sagt allt það sem um það 

Frú forseti. Ég þakka kærlega fyrir mjög fína og sköruglega fundarstjórn í gegnum þetta allt saman. Forseti hefur staðið sig geysilega vel en það eru nokkur nöfn sem ég vildi fá að nefna. Þetta eru hv. þm. Steinunn Valdís Óskarsdóttir, Sigmundur Ernir Rúnarsson, Lilja Mósesdóttir, Atli Gíslason, Björn Valur Gíslason, Ögmundur Jónasson, Björgvin G. Sigurðsson, Ólafur Gunnarsson, Þuríður Backman, Róbert Marshall, Lilja Rafney Magnúsdóttir, Oddný Harðardóttir, Magnús Orri Schram, Álfheiður Ingadóttir, Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, Árni Þór Sigurðsson, Jóhanna Sigurðardóttir, Katrín Jakobsdóttir, Svandís Svavarsdóttir og Katrín Júlíusdóttir. - Ég vænti þess að viðkomandi muni sitja fundinn langt fram á nótt.

Um kl. 11 í dag, að loknum störfum þingsins, átti að fara fram umræða utan dagskrár. Það er ljóst að sá tími er liðinn en utandagskrárumræðan verður um skattlagningu á ferðaþjónustu. Málshefjandi er hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson. Hæstv. iðnaðarráðherra Katrín Júlíusdóttir verður til andsvara. Umræðan fer fram samkvæmt 2. mgr. 50. gr. þingskapa og stendur í hálfa klukkustund.

Hæstv. forseti. Í gærkvöldi birtist á vefsíðunni visir.is makalaust bréf frá Gordon Brown, forsætisráðherra Bretlands, sem svar við bréfi hæstv. forsætisráðherra Jóhönnu Sigurðardóttur sem sent var fyrir 10 vikum. Þetta bréf er dagsett 13. nóvember sl. Í dag er 26. nóvember eins og hæstv. fjármálaráðherra var svo elskulegur að benda okkur á áðan. Icesave-málið er náttúrlega á dagskrá hér í þinginu, Icesave-málið er á forræði þingsins. Margoft hafa þingmenn hér spurt hæstv. forsætisráðherra hvað líði því að Gordon Brown, hæstv. forsætisráðherra Bretlands, svari og hvort gengið hafi verið eftir því að hann svari bréfi forsætisráðherra Íslands. Hæstv. forsætisráðherra sagðist vera að bíða eftir svari, ætti von á að það kæmi fljótlega. Hæstv. forsætisráðherra hefur ekki hirt um að upplýsa Alþingi Íslendinga um að það eru 12 dagar síðan bréf þetta barst. Hæstv. forsætisráðherra hirðir ekki einu sinni um að umgangast Alþingi af þeirri virðingu sem henni ber. Þetta er ekki hægt. Þessi vinnubrögð eru fyrir neðan allar hellur. Hvernig stendur á því, og eigum við að sitja undir því, að hæstv. forsætisráðherra liggur á bréfum í marga daga án þess að ræða um það við þingið, um mál sem er á forræði þingsins? Fyrir utan það að svörin sem þessi maður, Gordon Brown, sendir okkur, Íslendingum, eru náttúrlega makalaus. Þau eru alveg makalaus.  Frú forseti. Það kemur ekki til greina að Alþingi 

Hæstv. forseti. Ég kvaddi mér hljóðs vegna þess að hv. þm. Ólöf Nordal sagðist ætla að eiga orðastað við mig um þessi bréf en hún fór svo illa með mig  Það kemur skýrt fram í bréfinu að hæstv. forsætisráðherra heldur mjög til haga þeim grundvallaratriðum sem við höfum barist fyrir, þingmenn allir, að halda til haga, þ.e. í fyrsta lagi að við höfum ekki viðurkennt þá lagalegu skyldu sem Icesave-samningurinn byggir á. Við höfum ítrekað sagt að við ætlum að standa við skuldbindingar okkar en við ætlum að halda þeim rétti áfram að reyna að koma málinu fyrir dómstóla. Í öðru lagi ítrekar forsætisráðherra að Brussel-viðmiðin skipta gríðarlega miklu máli og við áskiljum okkur og krefjumst þess að erlendu ríkin setjist að borðinu með okkur og vinni með okkur áfram að málum þó að þessi samningur verði afgreiddur út úr Alþingi Íslendinga. Allt þetta kemur fram í þessu bréfi sem er svarbréf hæstv. forsætisráðherra frá 17. nóvember. Það er gríðarlega mikilvægt að þingheimur sjái hvernig þessi 

Virðulegi forseti. Ég kveð mér hljóðs til að beina fyrirspurn að hv. þingflokksformanni Vinstri grænna. En áður en ég byrja á því ætla ég að koma með stutta athugasemd við hv. þm. Guðbjart Hannesson sem furðaði sig á því af hverju hann var beðinn um að svara fyrir Gordon Brown. Ég skal upplýsa það. Það er vegna þess að hann hefur talað í allt sumar og allt haust eins og hans sérstaki talsmaður. Það er kannski ástæðan fyrir því. Varðandi það sem ég ætlaði að spyrja um - við höfum rætt mikið um ummæli hæstv. forsætisráðherra í Reykjanesbæ um helgina varðandi Suðvesturlínu. Ég átti orðastað við hæstv. fjármálaráðherra um það í fyrradag og ummæli hæstv. forsætisráðherra voru þau að hún boðaði þúsundir starfa við stóriðju- og virkjunarframkvæmdir á næstu mánuðum, við Búðarhálsvirkjun, Straumsvík og Helguvík. Ég óskaði eftir því hvort hæstv. fjármálaráðherra gæti staðfest að þar talaði hæstv. forsætisráðherra fyrir hönd ríkisstjórnarinnar, eins og maður gerir yfirleitt ráð fyrir þegar forsætisráðherra talar. En það er alveg deginum ljósara miðað við þau uppþot sem ummæli hæstv. forsætisráðherra hafa valdið að það logar allt stafnanna á milli innan ríkisstjórnarinnar. Síðast birtist grein á mbl.is í gær eftir Skúla Thoroddsen samfylkingarmann, fyrrverandi frambjóðanda í prófkjöri Samfylkingarinnar, framkvæmdastjóra Starfsgreinasambandsins, þar sem hann sendir Svandísi Svavarsdóttur vægast sagt tóninn. Hann spyr hvort hún sé annaðhvort veruleikafirrt eða vanhæf vegna þessa máls og hvort hún sé ekki með í ríkisstjórninni, hvort hún sé utan eða innan þingsins. Þess vegna vil ég spyrja hv. þm. Árna Þór Sigurðsson hvað honum finnist um þessi ummæli, hvort við sem höfum áhyggjur af þessu verkefni eigum það á hættu að þetta fari allt saman upp í loft út af innanmeinum í ríkisstjórninni. Ég bið hann um að svara mér því 

Frú forseti. Ég get fullvissað hv. þingmann um að það er logn og blíða á stjórnarheimilinu. Ég er að sjálfsögðu ekki hér til andsvara fyrir menn úti í bæ sem kjósa að tjá sig um einhver álitamál í stjórnmálum á heimasíðum sínum. Ég get bara sagt varðandi það mál efnislega sem hér er til umfjöllunar að stöðugleikasáttmálinn sem þingmaðurinn vék að er að sjálfsögðu í gildi en það er ekkert í honum sem segir að víkja eigi til hliðar lögum og reglum og stjórnsýslu, 

Frú forseti. Það var athyglisvert að hlusta á hv. formann fjárlaganefndar, Guðbjart Hannesson, áðan reyna að réttlæta þá niðurstöðu sem stjórnarmeirihlutinn hefur nú fengið í Icesave-málinu. Með leyfi frú forseta sagði hv. þingmaður þann 15. nóvember í kvöldfréttum þegar hann var spurður um breytingarnar: „Ja, alla vega að mínu áliti [eru] þessar breytingar [...] ásættanlegar og [eru] sumar hverjar betri og aðrar kannski svipaðar eftir þessar breytingar þannig að það [er] óhætt að samþykkja þessa ríkisábyrgð miðað við fyrri afgreiðslu.“ Nú veit ég ekki hvort við hv. þingmaður erum að tala um sama málið. En það sem hefur gerst og munurinn á þeim málum sem við ætlum að ræða inn í nóttina er sú að ríkisábyrgðin mun ekki falla niður árið 2024. Nú sé ég hv. þm. Ögmund Jónasson standa upp og ganga út undir þessum orðum - nei, nú er hann stoppaður, kannski ég haldi þá aðeins áfram. Í öðru lagi var sett þak á heildargreiðslur. Fallið hefur verið frá því. Í þriðja lagi var lagt til að við uppgjör Landsbankans væri úthlutun eigna hans eftir íslenskum lögum en nú er búið að blanda EFTA-dómstólnum í þá niðurstöðu og fleira mætti nefna í þessum efnum. Hvernig getur hv. þm. Guðbjartur Hannesson fengið það út að niðurstaðan núna sé jafnvel betri en það frumvarp sem við, stór hluti þingheims, samþykktum á Alþingi Íslendinga á sínum tíma? 

Virðulegi forseti. Það sem mig langar að minnast á er það dæmalausa bréf sem hv. þm. Ólöf Nordal minntist á áðan. Það sem vekur athygli mína varðandi bréfaskriftir forsætisráðherranna beggja, Gordons Browns og hæstv. forsætisráðherra Jóhönnu Sigurðardóttur, er að þau virðast vera á hvort á sinni plánetunni í því hvernig þau túlka og skilja þennan samning. Brown segir alveg klárt og skýrt að það séu lagalegar skuldbindingar sem gilda og að hann sé mjög feginn því að nú sé búið að binda þetta í lög. Eðlilega er hann feginn því því að um þennan samning gilda ensk lög. Hann er örugglega alveg klár á því að látið verði reyna á þennan samning og þá verður það gert í breskum dómstólum þar sem hann er á heimavelli. Það er því full ástæða til að þetta mál verði þegar stöðvað í meðferð þingsins og þess verði krafist að farið verði nákvæmlega yfir það hvernig á að skilja og skýra þennan samning þegar forsætisráðherrar landanna eru hvort á sinni skoðun, hvort á sinni plánetunni í þessu. Þá er ekki hægt að fara með þennan samning í gegn því að það er ekki nóg með að við þingmenn höfum efasemdir heldur virðast ráðherrarnir túlka hann hvort á sinn hátt. Síðan er það vitanlega áhyggjuefni að nú hefur hæstv. forsætisráðherra sent svarbréf við þessu bréfi breska starfsbróður síns. Og miðað við hvernig hlutirnir ganga fyrir sig hjá þessum ráðherrum mun svarbréf koma einhvern tíma í mars frá Gordon Brown. Ég held að það verði full ástæða til að málið verði sett á ís þangað til Brown er búinn að svara því hvort þessi túlkun er rétt sem hann er með eða hvort það er túlkun forsætisráðherra sem er rétt því að það getur ekki gengið að við munum samþykkja þennan nauðungarsamning sem er kominn til vegna kúgunar Evrópusambandsins á okkur, kúgunar sem við eigum ekki skilið, að farið sé með hann í gegn með þeim hætti sem virðist eiga að gera.

Frú forseti. Ég er með nokkrar fyrirspurnir til hv. þm. Guðbjarts Hannessonar. Telur hv. þingmaður að eitthvert svigrúm sé til breytinga á frumvarpi um Icesave sem á að taka fyrir í nefnd? Ef svo er ekki, hvers vegna á þá að taka það fyrir í nefnd? Er það ekki bara tímaeyðsla og lýðskrum að segja að þingið hafi eitthvað með þetta mál að gera þegar hæstv. fjármálaráðherra hefur sagt opinberlega og hér í þingsal að ekki sé svigrúm til breytinga? Ætlar hv. formaður fjárlaganefndar að láta beygja sig þannig? Telur hv. formaður fjárlaganefndar að við getum staðið við þær skuldbindingar sem fyrirliggjandi Icesave-vextir leggja á þjóðina? Búið er að reikna það út að það verði um 79 þúsund Íslendingar sem greiða allan sinn tekjuskatt árlega eingöngu í vexti af Icesave.

Hæstv. forseti. Ég ákvað að blanda mér í þessa umræðu í dag og vil þakka hv. þm. Ólöfu Nordal fyrir að hefja þá umræðu sem hér hefur farið fram varðandi þessi makalausu bréf sem komust í fréttirnar í gær. Okkur þingmönnum þjóðarinnar stóð til boða að sitja þjóðfund ásamt fullt af öðrum Íslendingum og ræða þar um hvaða gildi það eru sem við ætlum að byggja samfélag okkar á. Sá fundur komst að þeirri niðurstöðu að heiðarleiki væri það gildi sem helst skyldi halda í heiðri á komandi árum. Ég dreg í efa að hæstv. forsætisráðherra hafi hlustað á þessa niðurstöðu þar sem mér þykir ekki heiðarlegt að hafa ekki minnst á að komið hafi svar frá forsætisráðherra Breta í þinginu. Við höfum margoft talað um þetta sinnuleysi breska forsætisráðherrans að svara ekki bréfum íslenska forsætisráðherrans. Hefði hæstv. forsætisráðherra setið undir ræðunum hefði hún t.d. heyrt um kl. 10 á þriðjudagskvöldið þegar hv. þm. Sigurður Ingi Jóhannsson stóð í þessum stól og spurði hvers vegna ekki væri búið að svara bréfi íslenska forsætisráðherrans. Hæstv. forsætisráðherra hefði verið í lófa lagið að koma hér upp og upplýsa þingmenn um þetta. Það er margoft búið að vísa til þess úr þessum stól og þetta sannar enn og aftur mikilvægi þess að hæstv. forsætisráðherra sé hér og fylgist með því sem fram fer í þingsalnum. Hvers vegna var þessi leið farin? Þetta þykir mér ekki heiðarlegt af hæstv. forsætisráðherra og ég hef miklar efasemdir um að ríkisstjórnin hafi getu og burði til að sinna örlitlum samskiptum. Ég fór yfir þessar efasemdir mínar í ræðu sem ég hélt milli kl. 11 og 12 á þriðjudagskvöldið og þessi vinnubrögð ýta því miður enn frekar undir þessar áhyggjur mínar. Ég lýsi þeim enn og aftur 

Virðulegi forseti. Þessi bréfaskipti hæstv. forsætisráðherra og forsætisráðherra Bretlands eru frá upphafi algert hneyksli og svar hæstv. forsætisráðherra sýnir auðvitað forakt eða fyrirlitningu Browns bæði á íslenskum stjórnvöldum og íslenskri þjóð. Förum aðeins yfir málið. Hæstv. forsætisráðherra skrifaði forsætisráðherra Bretlands bréf 28. ágúst sl. Síðan liðu tveir og hálfur mánuður án þess að bólaði á svarbréfi og það var farið að minna mann svolítið á bókarheiti eftir Gabriel García Márquez, Liðsforingjanum berst aldrei bréf. En síðan kom loks bréfið eftir tvo og hálfan mánuð með fjórum stuttum málsgreinum og það hófst svona, mjög innilega: „Kæri forsætisráðherra.“ Í málsgreininni er um að ræða almennar þakkir fyrir bréfið. Í annarri málsgrein er greint frá því að nú sé hafinn frágangur á lánaskjölum af hálfu íslenskra, breskra og hollenskra stjórnvalda, eins og það séu mikil tíðindi fyrir okkar hæstv. forsætisráðherra. Í þriðju málsgrein. grillir í efnisatriði og hvað er það? Jú, það er að lýsa yfir alveg sérstökum stuðningi og ánægju með það frumvarp, þann málatilbúnað sem íslenska ríkisstjórnin hefur uppi í Icesave-málinu. Þá gerðist það að lokum að það fannst einn stuðningsmaður við Icesave-málatilbúnað íslensku ríkisstjórnarinnar. Hann heitir Gordon Brown. Ætli megi þá ekki búast við því að einhvers staðar stutt á eftir lulli Alistair Darling, stuðningsmaður nr. 2 við málatilbúnað íslensku ríkisstjórnarinnar? Síðan kemur auðvitað þessi lykilsetning fjórðu málsgreinar bréfsins frá sjálfum Gordon Brown, sem er um það að hann vonist til þess að þessu máli verði lokið sem fyrst. Ekki vantar innileikann: „Kæri forsætisráðherra.“ Og bréfinu lýkur síðan þannig: „Yðar einlægur, Gordon“. Þetta er allt og sumt, afraksturinn eftir öll þessi bréfaskipti. Tveir og hálfur mánuður líða og forsætisráðherra Bretlands hefur getað nýtt þann tíma til að ávarpa forsætisráðherra okkar innilega 

Virðulegi forseti. Ég ætla að gangast við því að mér er afar heitt í hamsi út af þessu máli og svo heitt var mér í hamsi áðan að ég steingleymdi að spyrja hv. þm. Guðbjart Hannesson þeirrar spurningar sem ég hafði ætlað að bera upp við hann.  Alvarleikinn í þessu máli er einkum sá hvernig þingið er meðhöndlað í þessu máli. Á þetta að halda svona áfram?  Hvernig stendur á því að bréf af þessum toga skuli fyrst birtast í fréttatíma þegar þingmenn eru hér í miðjum klíðum að ræða Icesave-málið? Er það kannski vegna þess að hæstv. forsætisráðherra skammaðist sín fyrir svarbréfið, getur það verið? Gordon Brown var tíu vikur að semja þetta smábréf og sýnir íslenskri þjóð fullkomna vanvirðingu. Svo tekur steininn úr þegar forsvarsmaður ríkisstjórnar, hæstv. forsætisráðherra, kýs að hunsa þingið í þessu máli. Þegar þetta mál er á forræði þingsins kýs hún að koma ekki fram með þessar upplýsingar. Þetta er bréf sem ekki gekk svo lítið á að senda af hálfu forsætisráðherra. Svo var því svarað og svarið hafi komið fyrir tólf dögum síðan. Þetta er ekki hægt og mér finnst alveg nauðsynlegt, frú forseti, að þingið fari nú að snúa sér að því að hemja framkvæmdarvaldið hérna og háttalag þess á löggjafarsamkundunni. Þetta gengur bara ekki svona. 
            

Hæstv. forseti. Það er alveg rétt sem hv. þm. Ólöf Nordal benti hér á að það var búið að kalla eftir upplýsingum af þessu tagi í þinginu. Ég gerði það sjálfur á fimmtudaginn í síðustu viku og í fyrradag kallaði ég eftir því að forsætisráðherra gerði grein fyrir því hvernig samskiptum hefði verið háttað við forsætisráðherra Breta. Einu svörin sem bárust við því komu þegar forsætisráðherra talaði hér í eina mínútu í umræðum um fundarstjórn forseta og sagði: Ég tala þegar mér hentar, minn tími er ekki kominn. Einhvern veginn þannig tók hún til orða.  Bæði þetta bréf og raunar bréfin frá 28. ágúst líka, sem við eigum eftir að fjalla nánar um hér í umræðunni um Icesave-frumvarpið, bera ekki vott um að hæstv. forsætisráðherra hafi fylgt málunum eftir af festu gagnvart Bretum og Hollendingum, því miður. Við getum farið yfir það í betra tómi og það er auðvitað nauðsynlegt að þessi bréf komist í þingtíðindi þannig að menn hafi á pappír að hvaða leyti hæstv. forsætisráðherra fylgdi eftir fyrirvörum Alþingis frá því í sumar. Það voru ekki höfð uppi nein smáorð um það hvernig íslensk stjórnvöld ætluðu að fylgja þessu eftir, að taka niðurstöðuna sem Alþingi komst hér að í lok ágúst og fylgja henni eftir af festu og beita sannfæringarkrafti. 

Virðulegi forseti. Fyrst aðeins út af svari eða ekki-svari hv. þm. Árna Þórs Sigurðssonar við fyrirspurn minni varðandi samkomulagið á stjórnarheimilinu. Ég lýsti því að ég hef áhyggjur af atvinnumálum suður með sjó. Ég leyfi mér að draga heiðarleika hins annars ágæta þingmanns í efa þegar hann lýsir því að það sé logn og blíða á stjórnarheimilinu. En hann er farinn úr salnum þannig að ég ætla ekki að eyða þessum stutta tíma í frekari orðaskipti við fjarstaddan mann. Varðandi Gordon Brown og hæstv. forsætisráðherra vekur það óneitanlega upp spurningar þegar maður verður vitni að þessum vinnubrögðum varðandi þessi makalausu bréfaskipti, þessi aumkunarverðu bréfaskipti af hálfu forsætisráðherra við forsætisráðherra Bretlands. Hverju fleiru er verið að leyna okkur? Við höfum hér í gegnum alla þessa umræðu þurft að draga allar upplýsingar út úr framkvæmdarvaldinu með töngum. Þrátt fyrir ítrekaðar fyrirspurnir hv. þingmanna um þessi mál er það ekki hv. Alþingi sem fær þessi gögn. Nei, það var vegna fyrirspurnar Stöðvar 2 sem Jóhanna Sigurðardóttir, hæstv. forsætisráðherra, birti bréfaskriftir sínar við Gordon Brown, forsætisráðherra Bretlands. Það er þvílíkt reginhneyksli að ég átta mig ekki á því af hverju því hefur ekki verið slegið upp í öllum heiminum að forsætisráðherra Íslands skuli vanvirða íslenska löggjafarsamkundu með þessum hætti. Eins og hér hefur verið bent á hefur verið kallað eftir þessum bréfaskiptum og svörum í umræðunni. Ef hæstv. forsætisráðherra sæi bara sóma sinn í því að sitja hér, taka þátt í umræðunni, ef hennar tími er einhvern tíma kominn til þess að taka þátt í þessari umræðu, og greindi okkur frá hvað annað er að gerast. Er það fleira 

Hæstv. forseti. Ég stillti mig af hér fyrr í umræðunni þegar hv. þm. Ragnheiður Elín Árnadóttir brigslaði mér um landráð.  Ég ætla að biðja hv. þingmann að biðja mig afsökunar á þessu. Ég hef aldrei talað máli Breta eða Hollendinga í þessu máli og mun aldrei gera það. Aftur á móti getur okkur greint á um hvað er gott fyrir Ísland, okkur getur greint á um hversu skynsamlegt er að gera ákveðna hluti. Það felur ekki í sér að maður tali máli annarra landa. Hv. þm. Ólöf Nordal, sem gleymdi að spyrja mig spurningar en ég fór í andsvar við engu að síður, tekur svo undir með hv. þingmanni með því að kalla mig umboðsmann Gordons Browns. Ég fór hér upp til þess að ræða hvað forsætisráðherra landsins hefði sagt og hvernig hún hefði flutt málið  Ég hef setið hér í heilan dag og hlustað á ræður um Icesave. Hvaða tillögur hafa komið frá Sjálfstæðisflokknum um hvernig leysa eigi málið? 

… að senda þingmenn út …


            

Forseti áminnir hv. þingmenn um að sýna stillingu við þessar umræður.

Virðulegi forseti. Ég held að það sé rétt hjá virðulegum forseta að hv. þingmenn eiga að sýna stillingu. Tengsl breska verkamannaflokksins og Samfylkingarinnar hafa verið nokkuð til umræðu hér. Það er einn hæstv. ráðherra meðlimur í breska verkamannaflokknum og borgar þar árgjöld, ef eitthvað er að marka hans eigin orð, og ég held að það sé einsdæmi í íslenskri stjórnmálasögu að Samfylkingin hélt sérstakt partí, fögnuð, þegar breski verkamannaflokkurinn vann sigur í kosningunum á sínum tíma. Ég held, virðulegi forseti, að ef hv. þm. Guðbjarti Hannessyni er jafnmikið í mun að segja hug sinn, jafnreiður og hann var hér vegna þess að verið var að brigsla honum um einhverja hluti, um þessa snautlegu afgreiðslu sem við fengum frá þessum svokallaða forsætisráðherra Breta, Gordon Brown, er nú tækifæri fyrir hv. þingmann til þess. Nú er tækifæri fyrir íslenska þingið að bregðast við þegar þessi stjórnmálamaður, sem svo sannarlega reyndi að nota Ísland sem stökkpall til eigin pólitískra vinsælda, gerir enn og aftur lítið úr íslenskri þjóð. Ég skora á hv. þm. Guðbjart Hannesson að vera fremstur meðal jafningja, okkar þingmanna, og sýna þessum manni svo ekki verði um villst að við látum ekki koma svona fram við okkur. Þó að það væri ekki nema út af þessu fráleita, móðgandi bréfi ættum við að segja: Þessari umræðu er hér með lokið í bili.  Nú er tækifærið, hv. þm. Guðbjartur Hannesson, að láta að þér kveða. Þú hefur tækifærið.

Forseti vill áminna hv. þingmenn að ávarpa ekki hver annan beint.

Virðulegi forseti. Ég nota þennan lið af því að ég þekki engan annan betri í þingsköpunum en hv. þm. Guðbjartur Hannesson fór fram á afsökunarbeiðni af minni hálfu. Ég get alveg beðið hv. þingmann afsökunar á því ef ég hef sært tilfinningar hans. En ég ætla ekki að draga það til baka að mér finnst hann hafa verið ötulli talsmaður Breta í þessu máli upp á síðkastið en íslenskra hagsmuna og ætla ég að rökstyðja það með eftirfarandi: Í 1. umr. um þetta mál sagði hv. þingmaður að hann hefði ekki haft trú á þessum fyrirvörum. Hann hefði laumað fyrirvörunum inn í skjóli nætur í sumar til þess að lenda málinu, hann hefði fallist á þá. Síðan hefði hann aldrei haft trú á þessu en sagði jafnframt - og undir það tekur Gordon Brown í bréfi til hæstv. forsætisráðherra - að fyrirvararnir væru betri í þessu frumvarpi  Þess vegna vil ég biðja hv. þingmann afsökunar á því ef ég hef sært tilfinningar hans en ég vildi útskýra hvers vegna ég sagði þetta. 

Forseti vill vegna þeirrar umræðu sem fram hefur farið í þingsalnum í dag biðja hv. þingmenn um gæta stillingar í málflutningi sínum og sýna hver öðrum kurteisi í öllum umræðum.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka hæstv. ráðherra fyrir að koma hér og eiga þessa umræðu við mig, en skattahækkanir ríkisstjórnarinnar eru efni í sérstaka umræðu og mun hún vitanlega fara fram hér við framlagningu og umfjöllun þeirra mála. Það er hins vegar full ástæða að mínu mati til að ræða sérstaklega þá skatta sem stendur til að leggja á ferðaþjónustuna. Af hverju vil ég gera það? Jú, vegna þess að það er trúlega það sem síst ætti að skattleggja í dag. Ég vil á þessari stundu þakka þeim sem börðust gegn því að lagður yrði skattur á gistingu og tekið upp nýtt komugjald, sem ég tel að hefði haft miklar og hræðilegar afleiðingar fyrir þessa grein. Ég held að hæstv. ráðherra eigi þar hlut að máli. Skattar sem boðaðir eru, svo sem hækkun á virðisauka af sölu veitinga á veitingahúsum o.fl. ásamt nýjum kolefnisskatti, eru tilefni til þessarar umræðu. Færa má rök fyrir því að eðlilegt kunni að vera að þeir sem veita sér þann lúxus að fara út að borða greiði hærri skatt í því umhverfi sem við lifum við í dag en það er hins vegar ekki sjálfgefið og er ég ekki alveg sammála því. Það er sérkennilegt að greina á milli þeirra sem setjast inn á kaffihús og panta sér hamborgara og þeirra sem panta sér mat í sjoppu. Þá er ljóst að hækkun skattsins skekkir ekki bara samkeppnisstöðuna innan lands milli einstakra aðila heldur líka gagnvart öðrum löndum. En benda má á að Finnar ætla að lækka eða hafa lækkað virðisauka af þessari starfsemi, m.a. til þess að draga að ferðamenn. Kolefnisskattur mun leggjast á flug, rútur, bílaleigubíla o.s.frv. og geta ferðaþjónustuaðilar lítið gert annað en að hækka verð og auka þannig kostnað viðskiptavina sinna. Ég tel það rangt að leggja þessa skatta á í dag því að þeir geta valdið varanlegu tjóni á markaðssetningu Íslands sem hagstæðs áfangastaðar og mögulega búið til tap fyrir ríkissjóð í stað aukinna tekna. Við þekkjum flest hvernig þessi atvinnugrein hefur vaxið og sífellt skilað hærri tekjum til samfélagsins. Ferðaþjónustan er einn af vaxtarbroddum íslensks atvinnulífs en um leið viðkvæmari fyrir breytingum en margar aðrar atvinnugreinar vegna samsetningar viðskiptavinanna og síbreytilegs samkeppnisumhverfis. Ferðaþjónustan keppir á markaði þar sem afurðin er ekki endilega mælt í verði á kílói eða lítra heldur á hvern ferðamann. Frú forseti, við erum á rangri leið. Nú á að nýta tækifærið og blása til sóknar í ferðaþjónustunni. Ríkisvaldið á nú við gerð fjárlaga að auka fjárveitingar til markaðsstarfs og leita til hagsmunaaðila og biðja um að þeir leggi einnig í það verkefni. Af hverju segi ég þetta? Jú, við eigum í harðri samkeppni við önnur lönd um ferðamennina. Skoðum nokkrar staðreyndir: Þjóðverjar hafa lækkað virðisaukaskatt á gistingu. Finnar lækka virðisauka á gistingu og veitingar. Svíar bæta við einum milljarði í landkynningu. Kanaríeyjar stórauka fjármuni í markaðsstarf, eins og við höfum séð. Flugvellir á Bretlandi bjóða félögum mikinn afslátt ef þau vilja lenda þar áfram. Sama má segja um Holland. Þar eru mjög góð tilboð til flugfyrirtækjanna. Ferðaþjónustan á í mikilli samkeppni en rannsóknir og reynsla þeirra sem starfa í ferðaþjónustu sýna að ef verð hækkar um 2%, fækkar ferðamönnum að sama skapi um 2%. Ef við miðum við 500 þúsund ferðamenn, sem er u.þ.b. sá fjöldi sem heimsækir Ísland, yrði fækkun ferðamanna um 10 þúsund ef þetta yrði niðurstaðan. Kannanir sýna að gjaldeyristekjur af hverjum ferðamanni eru um 300.000 en vitanlega er einhver kostnaður á móti þannig að ég ætla að miða hér við 150.000 kr. í gjaldeyristekjur af hverjum ferðamanni, sem er þó örugglega of lágt. Ef ferðamönnum fækkar um 10 þúsund vegna tveggja prósenta eða skattahækkana, svo dæmi sé tekið, eða ef við tölum bara um 1% og miða við 150.000 kr., munu gjaldeyristekjur lækka um einn og hálfan milljarð. Ef þeim fækkar um 1%, sem eru þá 5.000 ferðamenn mundi það þýða að gjaldeyristekjur lækkuðu um 750 milljónir, sem er væntanlega u.þ.b. það sama og ferðaþjónustunni er ætlað að bera af þeim skattahækkunum sem boðaðar eru. Frú forseti. Ég endurtek það sem ég sagði áðan, rannsóknir og reynsla þeirra sem starfa í ferðaþjónustu sýna að ef verð ferðar hækkar um 2%, fækkar ferðamönnum um 2%. Þessar tölur byggja allar á upplýsingum sem liggja fyrir. En hvað ef við snúum þessu við? Hvað þarf marga ferðamenn til að standa undir auknu markaðsstarfi? Ef við miðum við að hver ferðamaður skili 150.000 kr. nettó í auknar gjaldeyristekjur, sem er örugglega of lítið, má segja að það þurfi um 600 ferðamenn eða þrjár fullar flugvélar til þess að skila 100 milljónum í auknu markaðsstarfi. Hvert prósent í fjölgun skilar þannig um 750 milljónum í auknar gjaldeyristekjur, ef við miðum við þær upplýsingar og forsendur sem ég hef og er víða hægt að ná í. Virðulegur forseti. Ríkisstjórnin er á rangri leið. Samkeppnin hefur líklega sjaldan verið meiri og harðari. Hvað sem síðar verður eigum við ekki að auka skattheimtu á ferðaþjónustu heldur blása til sóknar. Þeir litlu fjármunir sem ríkisvaldið ætlar að setja í markaðsstarf munu allir tapast og meira til, muni ferðamönnum fækka. Stóraukið markaðsstarf mun hins vegar fjölga ferðamönnum og stórauka tekjur ríkissjóðs. 

Virðulegur forseti. Eins og þingheimur og þjóðin vita stöndum við frammi fyrir því gríðarlega erfiða og þungbæra verkefni að þurfa að loka hér gríðarstóru fjárlagagati. Þessi ríkisstjórn hefur ákveðið að fara þær leiðir að fara út í almennar skattlagningar, ekki sértækar. Því er ekki um það að ræða að hér sé verið að skattleggja einhverjar einstakar atvinnugreinar sérstaklega, eins og mér fannst liggja í orðum hv. þingmanns, svo er ekki um að ræða hér. Farin var sú leið að meta áhrif skattabreytinga á atvinnugreinarnar þannig að engin þeirra yrði fyrir verulegu höggi, en það er auðvitað ekkert leyndarmál að allt atvinnulíf í landinu mun finna fyrir skattahækkunum eins og almenningur. Það liggur fyrir að þessi mál verða rædd hér í þinginu, þ.e. skattbreytingarnar almennt, í heild sinni og án efa munu viðeigandi þingnefndir kafa ofan í málið og fara í greiningu á því hvaða áhrif þetta hefur á atvinnugreinar. Því finnst mér svolítið erfitt að taka sérstaklega út eina atvinnugrein með þeim hætti sem hér er gert. Ég vil líka minna á að talsmenn ferðaþjónustunnar, sem og Samtök atvinnulífsins, lögðu líka til verulega hækkun á tryggingagjaldi í þeirri vinnu sem verið hefur við þessar skattbreytingar. Ríkisvaldið var ekki til í að fara þá leið af jafnmiklum þunga og Samtök atvinnulífsins lögðu til einfaldlega vegna þess að mannaflsfrekar greinar eins og sprotageirinn, eins og ferðaþjónustan, yrðu þar fyrir miklu höggi. Núna í lok september skipaði fjármálaráðherra nefnd sem ætlað er að kanna grundvöll þess að leggja á umhverfisgjöld sem tengd yrðu ferðaþjónustu og rynnu til uppbyggingar þjóðgarða og annarra fjölsóttra og friðlýstra áningarstaða ferðamanna. Það var gert til þess að eiga samráð við ferðaþjónustuna sem hefur kallað eftir því að það komi aukið fjármagn til markaðssóknar, í áætlanagerð, í uppbyggingu ferðamannastaða til þess að taka á móti öllum þeim fjölda ferðamanna sem hingað kemur. Þessi mál hafa verið rædd lengi og var nokkur sátt um það þegar málið var rætt hér á þingi í sumar að fara þess konar leið, þ.e. að fara út í gjaldtöku innan ferðaþjónustunnar. Þessari nefnd er ætlað að finna leiðir til þess að finna fjármagn sem síðar rynni í áðurnefnda uppbyggingu innan ferðaþjónustunnar. Þessi nefnd er enn að störfum og í henni sitja m.a. Ólafur Örn Haraldsson, sem er formaður, og síðan fulltrúar iðnaðarráðherra, umhverfisráðherra, Samtaka ferðaþjónustunnar og samtaka á sviði náttúruverndar. Það hefur orðið alveg gríðarleg og ánægjuleg aukning í ferðamannastraumi hingað til lands. Það er alveg ljóst að ferðamönnum fjölgar hér umfram það sem gerist í nágrannalöndunum og það sem gerist að meðaltali annars staðar. Það hefur verið jöfn aukning þannig að það er ekki bara gengið sem veldur þessu, aukningin hefur verið jöfn og þétt frá árinu 2000 þegar ferðamenn voru hér 278 þúsund en á síðasta ári voru þeir 502 þúsund. Það er fyrir utan skemmtiferðaskipin sem hingað komu með tæplega 70 þúsund manns. Ferðamönnum hefur því fjölgað hér í allt öðrum takti en í nágrannalöndum okkar. Þess vegna eru tölur í ferðaþjónustunni fyrir Ísland öðruvísi en í öllum nágrannalöndum okkar þar sem hefur verið samdráttur í komu ferðamanna. Ríkisvaldið hefur gripið til þess að auka markaðsfé. Það er einn liður á fjáraukalögum núna, auk þess sem heimild er fyrir frá þinginu að ráðast í sérstakt markaðsátak nú í haust. Verið er að verja stoðkerfi ferðaþjónustunnar þannig að við getum farið í öfluga markaðssókn. Fjölgun ferðamanna fylgir líka gríðarleg ábyrgð vegna þess að náttúran er jú aðdráttaraflið sem kallar á þessa ferðamenn hingað til lands. Við erum að blása til sóknar innan ferðaþjónustunnar með því í fyrsta lagi að fara í áætlanagerð um dreifingu ferðamanna um landið, um uppbyggingu ferðamannastaða svo stýra megi umgengni um staðina til þess að verja náttúruna, náttúruperlurnar og eins erum við að ráðast í öfluga vöruþróun á sviði ferðaþjónustunnar í samstarfi við Samtök ferðaþjónustunnar, t.d. á sviði heilsutengdrar ferðaþjónustu. Markmiðið er að dreifa ferðamönnum yfir árið þannig að ferðaiðnaður verði heilsársatvinnugrein hjá fleiri Íslendingum en er í dag. Það hefur því svo sannarlega hefur verið blásið til sóknar í ferðaþjónustu af hálfu þessarar ríkisstjórnar. Við erum að hugsa um eitt og einungis eitt fyrir ferðaþjónustuna, það er 

Virðulegi forseti. Líkt og Ísland er Holland mikið ferðamannaland. Í júní árið 2008 ákváðu hollensk yfirvöld að taka upp komugjöld á farþega til Hollands vegna vandamála sem þau áttu við að stríða í ríkisfjármálum. Hollendingar áætluðu að af þessu athæfi kæmu u.þ.b. 300 milljóna evra tekjur. Í júlí sl. höfðu tekjur af ferðamönnum dregist saman um 1,3 milljóna evra. Um 20% af því var rakið til komugjaldanna og Hollendingar afnámu þau. Forsvarsmenn flugfélaganna hafa tjáð hv. efnahags- og skattanefnd að 1% hækkun á farmiðum muni leiða til 1% fækkunar á ferðamönnum. Mér er fullljóst að við mikið vandamál er að etja hvað varðar ríkisfjármálin og það er mikilvægt að úthugsa hvernig eigi að loka því gati. Sennilega munu nokkrir af þeim sköttum sem á að taka upp ógna gullgæsinni. Þá ber sérstaklega að nefna kolefnisskatta, sem munu verða til þess að þotueldsneyti og eldsneyti fyrir langflutningabifreiðar hækkar, tryggingagjaldið hækkar launakostnað í ferðaiðnaði, breyting á virðisaukaskattskerfinu hækkar gistingu og mat fyrir ferðamenn, að ótöldum verðlagsáhrifum sem verða nokkur. Þessar skattahækkanir ógna gullgæsinni sem gaf 

Frú forseti. Það er kannski ástæða til að fjármálaráðherra taki þátt í umræðum um skattamál sem hér eru á dagskrá, að vísu var athugasemdunum beint til annars ráðherra. Það er ánægjulegt að ferðaþjónustan hefur verið mesta vaxtargrein íslensks atvinnulífs um áratugaskeið. Það hefur hún meira að segja verið á árum þegar erfitt efnahagsástand hefur gengið yfir og á árum þegar gengi íslensku krónunnar hefur verið mjög hátt og Ísland verið á meðal með dýrustu ferðamannalandanna. Árangur íslenskrar ferðaþjónustu, hvernig sem á hann er litið, er glæsilegur í þessum efnum og það segir okkur að Ísland hefur margt að bjóða. Það hefur mikið aðdráttarafl, jafnvel á tímum þegar dýrt er að ferðast hingað og dvelja hér. Nú hefur þetta breyst verulega og samkeppnisstaða landsins er mun sterkari á þennan mælikvarða mælt vegna hagstæðs gengis í þessum skilningi. Og það hefur líka gerst að Ísland hefur fengið mikið umtal og kynningu, vissulega ekki allt jákvætt, en landið og þjóðin vekja eftir sem áður athygli og njóta velvildar þó að banka- og útrásarvíkingar og misvitur stjórnvöld undangenginna ára hafi farið illa með orðspor okkar að því leyti. Varðandi skattlagningu á ferðaþjónustuna verður því hvergi fundinn staður að hún verði sérstaklega fyrir barðinu á áformum stjórnvalda. Hún verður að sjálfsögðu fyrir byrðum vegna almennra aðgerða, eins og hækkunar tryggingagjalds eða upptöku kolefnisgjalda á allt fljótandi jarðefnaeldsneyti, en þar er um almennar aðgerðir að ræða. Áform sem rædd hafa verið og tengdust ferðaþjónustunni sérstaklega, eins og að leggja grunn að tekjustofni fyrir greinina til uppbyggingar í þjóðgörðum og friðlýstum svæðum, á fjölsóttum ferðamannastöðum og eftir atvikum að einhverju leyti til markaðssetningar, eru áfram í vinnslu og ekki hefur staðið til að fara fram með þau í ágreiningi við greinina. Sömuleiðis hafa verið lögð til hliðar áform um að hækka virðisaukaskatt á gistingu þannig að þegar upp er staðið og ef menn hafa staðreyndirnar á borðinu, sem menn mundu sennilega hafa ef þeir hefðu beðið með þessa umræðu í nokkra daga og fengju hér fram skattafrumvörpin, 

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni fyrir að taka málefni ferðaþjónustunnar fyrir hér á Alþingi, en ferðaþjónustan hefur verið í stórsókn á undangengnum missirum. Það er mikilvægt að þær aðgerðir sem ríkisstjórnin ætlar að ráðast í til þess að auka tekjur ríkissjóðs verði ekki með þeim hætti að við drögum úr þeirri sókn sem ferðaþjónustan hefur verið í. Hæstv. fjármálaráðherra nefndi það áðan að við væntum þess, m.a. í efnahags- og skattanefnd, að sjá skattatillögur ríkisstjórnarinnar, sem liggja því miður ekki fyrir og eru ómótaðar. Það er verulegt áhyggjuefni þegar næstum er komið fram í desembermánuð, hversu ofboðslega seint á ferðinni þessar skattatillögur ríkisstjórnarinnar eru og reyndar fjárlagafrumvarpið sjálft. Auðvitað setur sú nagandi óvissa, sem blasir við okkur öllum, ugg að mönnum en ég tel að ríkisstjórnin eigi að fara hóflega fram gagnvart þessari atvinnugrein. Ég vara líka við því að við förum mikið í þær skattahækkanir sem leiða til þess að verðlag í landinu hækki. Hækkandi verðlag hækkar skuldir heimilanna og hefur mjög erfið og neikvæð áhrif á stöðu samfélagsins. Ég hef nú óskað þess, og ég flyt reyndar þá ræðu ansi oft hér í hverri viku, að stjórnarandstaðan hefði nú fengið einhverja aðkomu að því hvaða hugmyndafræði ætti að innleiða við skattahækkanirnar. En því miður er það með okkur eins og íslenskan almenning að við fréttum þetta á blaðamannafundum ríkisstjórnarinnar, við erum lítið með í ákvarðanatökunni. En ég tek heils hugar undir með hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni að við þurfum að standa vörð um ferðaþjónustuna og efla hana. Við þurfum að blása til sóknar í íslensku samfélagi og ferðaþjónustan getur gegnt þar lykilhlutverki, en ákvarðanataka m.a. hæstv. ríkisstjórnar og Alþingis skiptir miklu 

Frú forseti. Ég tel að náðst hafi mikill ávinningur á undanförnum vikum í því að tryggja að hugsanlegt komugjald, sem ákveðið verður í samstarfi við ferðaþjónustuna, muni ekki renna í stóru hítina, í stóra ríkissjóðinn, heldur verði til uppbyggingar innviða í ferðaþjónustu á Íslandi. Fyrst við þurfum að fara inn í fæðingarorlof, loka stofnunum, hækka skatta, var það mikil ávinningur að við náðum að vernda þetta gjald því að ég held að íslensk ferðaþjónusta þurfi miklu fremur að horfa til gæða í íslenskri ferðaþjónustu en verðs, gjalda eða kostnaðar. Samkeppnisforskot íslenskrar ferðaþjónustu liggur í gæðum hennar, í innviðunum, í þjálfun starfsfólks, í stýringu á álagi sem viðkvæmir ferðamannastaðir verða fyrir. Bókanir fyrir næsta ár eru góðar og það er alveg ljóst að álagið á lykilstaði okkar verður gríðarlega mikið næsta sumar. Þess vegna þurfum við miklu fremur að hafa áhyggjur af því hvar gæðin liggja en hvar gjöldin liggja. Í sjálfu sér á fjöldi ferðamanna ekki að vera markmiðið í íslenskri ferðaþjónustu heldur hitt, hver arðsemin er af þeim ferðamönnum sem koma til landsins, hvaða fjármunir verða eftir í landinu og hvað þeir skilja eftir. Það leiðir sér hugann að því hver staða ferðaþjónustunnar, gullgæsarinnar, er samanborið við aðrar atvinnugreinar í þessu landi. Við heyrum af því sögur að Mývetningar í ferðaþjónustu höfðu einn og hálfan til tvo milljarða króna í tekjur á síðasta ári meðan landbúnaðurinn í sömu sveit velti á milli 200 og 300 milljónum. Það sýnir að við þurfum að horfa miklu betur á hvaða möguleika við höfum í ferðaþjónustu vegna þess að við sjáum það í þeim tillögum sem koma frá Samtökum atvinnulífsins að menn horfa á mannaflsfrekar, þjónustumiðaðar atvinnugreinar sem eiga að leggja til fé í formi tryggingagjalds. Menn vilja frekar vernda sjávarútveg, orkufrekan iðnað, þegar við horfum á sanngjarnt gjald fyrir auðlindir í þessu landi.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. málshefjanda Gunnari Braga Sveinssyni kærlega fyrir að vekja máls á þessu efni hér í dag, sem er mikilvægt. Menn skulu ekki furða sig á því að þetta mál sé rætt núna þar sem upplýsingar frá ríkisstjórninni varðandi hvernig haldið skuli á málum eru ekki komnar fram hér í þinginu heldur les maður einfaldlega um þær í blöðunum og fjallar kannski um það á nefndarfundum. Það er ekki skrýtið að menn í ferðaþjónustunni hafi svitnað eilítið þegar fréttir bárust af þessum komugjöldum, og eins og hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson minnist á fækkar ferðamönnum um 2% ef verð til þeirra hækkar um 2%. Það er því ekkert skrýtið og hæstv. ráðherrar skuli ekki furða sig á því að hv. þingmenn í þessum sal hafi áhyggjur af slíkum áformum. Það er vel ef þau hafa verið sett til hliðar og sýnir greinilega að umræðan sem fer fram í nefndum Alþingis og af hálfu hagsmunaaðila skilar einhverjum árangri. Hins vegar hef ég talsverðar áhyggjur af því að verið er að demba þessum skattahækkunum allt of seint í loftið og því miður ber ríkisstjórnin ekki gæfu til þess að hafa framtíðarsýnina skýra. Þetta mikla gullegg, ferðaþjónustan, er því búin að gefa út alla verðlagningu fyrir næsta sumar. Það er byrjað að selja ferðir fyrir lifandis löngu, sumarið er sem betur fer að verða fullbókað hjá mörgum í ferðaþjónustunni. En hverjir taka á sig skellinn þar sem búið er að hækka skattana? Er það ekki einmitt ferðaþjónustan? Við ætluðum að horfa á afkomu hennar, eins og hv. þm. Magnús Orri Schram benti hér á. Hækkunin á virðisaukaskattinum t.d. á útseldum mat hjá ferðaþjónustuaðilum skiptir verulega miklu máli. Það skal því ekki horft fram hjá því og menn geta ekkert barið sér á brjóst fyrir að hafa bjargað ferðaþjónustunni með því að slá af einhverjar hugmyndir um komugjöld þegar verið er að hækka skattana heilmikið á þá grein sem og aðrar. Menn þurfa að tala um hlutina eins og þeir eru, af hreinskilni. 

Virðulegi forseti. Uppbygging ferðaþjónustu á Íslandi hefur vaxið mjög hratt undanfarin ár og fjöldi ferðamanna til landsins hefur margfaldast. Lágt gengi krónunnar hefur enn frekar ýtt undir komu ferðamanna til landsins og aukið neyslu þeirra og verslun mikið, sem skipt hefur miklu máli í efnahagslegri uppbyggingu þjóðarinnar. Það ánægjulega er og verður ekki frá okkur tekið að eftir sem áður mun náttúrufegurð Íslands, fjöll, firðir og fossar, kyrrð, víðerni og ósnortið umhverfi halda áfram að draga til sín ferðamenn sem kunna að meta sérstöðu landsins og þá fjölbreyttu ferðamöguleika og þjónustu sem vaxið hefur í gegnum árin. Við eigum fjöldann allan af fagfólki og áhugafólki í samtökum ferðaþjónustunnar og í ferðamálafélögum sem vinna að því að þróa fjölbreytta ferðaþjónustu. Þar má nefna samspil ferðaþjónustu við umhverfið, mat, menningu og sögu, heilsueflingu og atvinnulíf landsins. Markaðsstofur landshlutanna verða efldar til að sinna örum vexti ferðaþjónustunnar og markaðssetning landsins verður aukin. Búast má við auknu álagi á náttúru og umhverfi vinsælla ferðamannastaða og nauðsynlegt er að ríkið eyrnamerki tekjustofna ferðaþjónustu til uppbyggingar og bættrar aðstöðu á áfangastöðum ferðafólks um land allt. Ferðaþjónustan, sem og allir landsmenn, mun þurfa að taka á sig auknar álögur meðan við erum að koma okkur upp úr skuldasúpunni. En auknar tekjur greinarinnar koma enn til góða við þessar aðstæður. Framtíð ferðaþjónustunnar á Íslandi mun byggjast á gæðum og sérstöðu landsins, fagmennsku og sérþekkingu, og ferðaþjónustu í góðri sátt við náttúruna og umgengni við allt landið. Samkeppnishæfni Íslands ræðst af þessum þáttum og við munum keppa í gæðum en ekki í fjölda ferðamanna í framtíðinni.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka þessa umræðu. Það var tvennt sem sló mig aðeins út af laginu, það var í fyrsta lagi að hæstv. ráðherra talaði um nefnd sem fjallar um umhverfisgjöld og kannast ég vel við það. Hv. þm. Magnús Orri Schram talaði um hugsanlegt komugjald. Ég velti fyrir mér hvort þetta sé ekki örugglega sami hluturinn sem verið er að tala um. Það virðist alla vega eiga að bæta enn þá meiri gjöldum eða sköttum á þessa grein. Hvort sem það gerist nú á næstu vikum eða mánuðum, virðist það vera planið. Hins vegar var markmið mitt með þessari umræðu að vekja athygli á þeim staðreyndum að aukin skattheimta og auknar álögur á ferðamenn draga úr fjölda þeirra. Hvort sem við viljum horfa á gæði eða fjölda þurfa þeir nú að koma til landsins, blessaðir ferðamennirnir, ef við ætlum að geta selt þeim einhverja hluti eða þjónustu. Ég vil bara benda á það sem ég reyndi að draga fram áðan, að það er betra að setja stóraukna fjármuni í markaðsstarfið, sækja ferðamennina og fá þannig tekjur af þeim en að skattleggja þá. Reynsla annarra, sem ég hef séð við að skoða þetta mál, sýnir að þegar þessi kostnaður hækkar, þegar ferðirnar verða dýrari, fækkar ferðamönnunum. Ég held að það sé töluvert langt í land með að við getum ábyrgst og gengið út frá því að við séum eingöngu að keppa hér í gæðum. Þangað til verðum við að treysta á að hér sé ákveðinn fjöldi ferðamanna og ákveðinn vöxtur. Ég óttast að verði þessar auknu skattheimtur og álögur á ferðaþjónustuna að veruleika muni draga hér úr ferðamönnum og það muni á endanum skaða þjóðarbúið meira en það skilar því. Þess vegna segi ég enn og aftur, frú forseti, við hæstv. ráðherra: Það er miklu skynsamlegra að setja stóraukna fjármuni í markaðsstarf og fjölga ferðamönnum, láta þá eyða meiri fjármunum á Íslandi, en að reyna að ná þessu í gegnum skattinn.

Virðulegi forseti. Það er greinilega einhver misskilningur í gangi meðal þingmanna, sérstaklega hv. þingmanna Sjálfstæðisflokksins sem tóku þátt í þessari umræðu, vegna þess að umræðan um komugjöld er í samráðsfarvegi með aðilum ferðaþjónustunnar í sérstakri nefnd sem ég nefndi hér áðan, sem er á vegum hæstv. fjármálaráðherra. Verið er að fara yfir það hvort komugjöld séu fýsilegur kostur eða önnur sértæk gjaldtaka á ferðaþjónustuna til þess að fara með þá sértæku fjármuni beint inn í uppbyggingu í ferðaþjónustu. Um það snýst þetta mál. Umræðan um komugjald kom því ekkert eins og þruma úr heiðskíru lofti, eins og hér var gefið í skyn. Ég held að hv. þingmenn sem gera sig breiða í þessum stól ættu að hafa upplýsingarnar örlítið betur á hreinu en þeir hafa haft í þessari umræðu, og er ég ekki að beina orðum mínum til hv. málshefjanda. Það skiptir nefnilega öllu máli í því sem hér hefur komið fram að við gerum hvort tveggja: Við erum að vinna að öflugu markaðsstarfi fyrir íslensku ferðaþjónustuna á erlendri grundu. Ég nefni þar byltingarkennt frumvarp um Íslandsstofu sem á að fara með þessi mál af Íslands hálfu. Ég nefni einnig líka fjármuni á fjáraukalögum sem lagðir verða til og eru eingöngu brot af þeim fjármunum sem fara munu í markaðssetningu. Þeir eru þó til viðbótar í þann 150 millj. kr. pott sem er eingöngu fyrir þá mánuði sem við horfum núna til í markaðssetningu á íslenskri ferðaþjónustu. Ég nefni að nú er mikil uppbygging á markaðsstofunum um land allt. Við horfum til þess að byggja upp innviði í markaðsstarfi innan lands, sem skiptir líka gríðarlega miklu máli. Ég nefni líka að við erum nú að vinna af fullum krafti í áætlanagerð til að dreifa ferðamönnum betur um landið til að verja náttúruna sem ferðamennirnir koma til að sjá. Við erum líka á fullu við að þróa vörur 

Virðulegi forseti. Umræður um Icesave-skuldbindingarnar hafa verið miklar og svo til óslitnar í rúmt ár þó að þær hafi risið hvað hæst síðasta sumar. Rædd hafa verið efnahagsleg álitamál, lagaleg álitamál, jafnt sem siðfræðileg álitamál. Jafnhliða umfjöllun um málið fór fram í sumar sem leið umfangsmikil vinna á vegum fjárlaganefndar við að semja fyrirvara við samþykkt ríkisábyrgðar á skuldbindingunum. Málið var, eins og kunnugt er, afgreitt með lagasetningu í ágúst. Í þeim lögum stendur að til þess að ríkisábyrgðin gangi í gildi skuli kynna breskum og hollenskum stjórnvöldum fyrirvarana og að þeir þurfi að fallast á þá svo þeir verði virkir. Skemmst er frá því að segja að Bretar og Hollendingar féllust ekki á fyrirvara Alþingis að öllu leyti. Að loknum viðræðum var niðurstaðan sú að gera viðaukasamninga og með þeim hætti samrýma að mestu leyti efni lánasamninganna og þeirra fyrirvara sem koma fram í greinum 1–4 í lögum nr. 96 frá því í ágúst sl. Með viðaukasamningunum er tekið tillit til fyrirvaranna að því marki sem aðilar náðu samkomulagi um. Með lögunum frá því í ágúst voru settir við ríkisábyrgðina fyrirvarar sem virkja endurskoðunarákvæði samninganna. Efnahagslegu fyrirvararnir voru settir með það í huga að verja okkur fyrir hugsanlegum áföllum. Ljóst er að óvissa ríkir um lykilþætti, svo sem um endurheimtuhlutfall eigna Landsbankans, þó að væntingar til góðra heimta hafi aukist undanfarið. Óvissa er um þróun hagvaxtar sem hefur áhrif á tekjuöflun ríkissjóðs, þróun útflutningstekna, sem hefur áhrif á afgang á vöru- og þjónustuviðskiptum, og óvissa er um gengi krónunnar og gengisþróun hér og í öðrum löndum viðsemjenda okkar. Allir þessir þættir eru síðan háðir framvindu efnahagsmála á heimsvísu. Sú framvinda er einnig óvissu undirorpin. Kosið var að setja efnahagslegu fyrirvarana jafnvel þótt í áliti Seðlabankans, í áliti fjármálaráðuneytisins og í áliti Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands hafi komið fram það mat að Ísland hafi alla burði til að standa undir skuldbindingum sínum og skuldum jafnvel þó að tekið sé tillit til þeirra óvissuþátta sem ég taldi upp. Lögmaður sem gerði samanburð á lögunum frá því í ágúst og því frumvarpi um breytingar á þeim sem hér um ræðir, ásamt viðaukasamningunum, fór yfir samanburðinn með fjárlaganefnd. Ég vil nú fara yfir þann samanburð. Í 1. gr. laganna er settur sá fyrirvari að ríkisábyrgð gildi til 5. júní 2024. Staðan nú er þessi hvað það varðar: Það eru enginn tímamörk ríkisábyrgðar. Áfram er gert ráð fyrir að lánið greiðist upp fyrir 2024. Ísland hefur rétt á að framlengja ef þörf krefur en lán framlengist enn fremur sjálfkrafa ef eitthvað stendur eftir 2024. Lánið rennur þá út 5. júní 2030 og heimilt að framlengja um fimm ár í senn eftir það uns það er að fullu greitt. Í 1. gr. gildandi laga kemur fram að kynna beri breskum og hollenskum stjórnvöldum fyrirvarana og þau verði að fallast á þá. Staðan nú er þessi: Bresk og hollensk stjórnvöld fallast á fyrirvarana með þeirri útfærslu sem kemur fram í viðaukanum. Íslenska ríkið og tryggingarsjóðurinn fallast á þessa afgreiðslu málsins. Að lokum kemur fram í 1. gr. núgildandi laga: „Lánveitendur þurfa að viðurkenna að skuldbindingar tryggingarsjóðsins séu háðar sömu fyrirvörum og ríkisábyrgðin.“ Staðan nú er þannig að lánasamningunum er breytt þannig að skuldbindingar tryggingarsjóðsins og ríkisins falla algerlega saman. Í grein 2.1 í gildandi lögum kemur fram að túlka beri lánasamningana í samræmi við hin umsömdu viðmið frá 14. nóvember 2008, þ.e. samkvæmt Brussel-viðmiðum. Staðan nú er sú að lánasamningarnir kveða á um að þegar samið var um þá var það gert í samræmi við hin umsömdu viðmið. Í grein 2.1 kemur jafnframt fram í gildandi lögum að samningsaðilar verði við rökstuddri og málefnalegri beiðni Íslands um endurskoðun samninganna samkvæmt ákvæðum þeirra. Staðan nú er þessi: Samningsaðilar ítreka að unnt sé að breyta lánasamningunum á grundvelli ákvæða þeirra um endurskoðun. Í sameiginlegri yfirlýsingu er mælt fyrir um viðræður að beiðni aðila og möguleg viðbrögð við álitaefnum sem upp kunna að koma. Í gr. 2.2 í gildandi lögum kemur fram sá fyrirvari að ekki verði gerð aðför í eigur sem Ísland þarf nauðsynlega á að halda til að starfrækja hlutleysi sitt sem fullvalda ríki með viðunandi hætti. Sama eigi við um eignir íslenska ríkisins erlendis, þar á meðal eignir Seðlabanka Íslands, sem njóta verndar samkvæmt almennum reglum þjóðarréttar. Staðan nú er þessi: Aðilar staðfesta að afsal friðhelgi samkvæmt lánasamningunum nái ekki til eigna Íslands sem njóta friðhelgi samkvæmt Vínarsáttmálanum, eigna á Íslandi sem eru ríkinu nauðsynlegar sem fullvalda ríki, né eigna Seðlabanka Íslands. Í grein 2.3 í núgildandi lögum stendur að hvergi verði haggað við óskoruðum yfirráðum Íslands yfir náttúruauðlindum landsins og rétti handhafa íslenska ríkisvaldsins til að kveða á um nýtingu og skipan eignarhalds á þeim. Staðan nú er þessi: Aðilar staðfesta að ekkert í lánasamningunum hafi þá tilætlan eða þau áhrif að Ísland missi stjórn á náttúruauðlindum eða rétti til að kveða á um nýtingu og skipan eignarhalds á þeim. Í 3. gr. núgildandi laga kemur fram að efnahagsleg viðmið, þ.e. þak á greiðslu, takmarkast við 4% af uppsöfnuðum hagvexti fyrir Bretland og 2% af uppsöfnuðum hagvexti fyrir Holland. Uppsafnaður hagvöxtur er reiknaður frá 2008 til greiðsluárs. Stefni í að lánsfjárhæð ásamt vöxtum verði ekki að fullu greidd í lok lánstímans vegna hinna efnahagslegu viðmiða skulu aðilar tímanlega eiga með sér viðræður um meðferð málsins og áhrif þess á samningana og skuldbindingar tryggingarsjóðsins. Staðan nú er þessi: Það er staðfest að greiðslurnar miðist við 4% og 2% af uppsöfnuðum hagvexti frá 2008 til greiðsluárs. Verg landsframleiðsla ákveðin með vísan til spár AGS í World Economic Outlook. Þak endurreiknað ársfjórðungslega og ákveðið að þak innihaldi bæði höfuðstólsgreiðslur og vexti, en þó þannig að vextir verði alltaf greiddir að lágmarki. Enn fremur staðfest að þakið gildi áfram eftir 2024. Framlenging verður valkvæð á tímabilinu fram til 2024, en sjálfkrafa ef eitthvað stendur út af í lok lánstíma. Ekki er gert ráð fyrir sérstökum viðræðum um þetta efni. Í grein 4.1 í núgildandi lögum segir að ríkisábyrgð sé bundin því skilyrði að fáist síðar úr því skorið að aðildarríki EES beri ekki ábyrgð gagnvart innstæðueigendum vegna lágmarkstryggingarinnar, þar á meðal við kerfishrun á fjármálamarkaði, fari fram viðræður um áhrif á lánasamningana og skuldbindingar ríkisins. Fari þær ekki fram eða leiði þær viðræður ekki til niðurstöðu, geti Alþingi takmarkað ríkisábyrgð í eðlilegu samræmi við tilefnið. Staðan nú er þessi: Tekið er fram í frumvarpi til breytinga á lögum nr. 96/2009 að íslenska ríkið viðurkenni ekki að því hafi borið skylda til að ábyrgjast greiðslur lágmarkstrygginga til innstæðueigenda. Fáist síðar úr slíku álitaefni skorið af hálfu þartilbærs úrlausnaraðila skuli efnt til viðræðna. Í sameiginlegri yfirlýsingu segir að aðilar séu einhuga um að vinna saman á næstu mánuðum og árum, en í því felst m.a. að ræða um beiðni einhvers aðila um álitaefni sem upp kunna að koma og bregðast við þeim eftir atvikum. Loks kemur fram í grein 4.2 í núgildandi lögum að ríkisábyrgð takmarkist við að tryggingarsjóður láti reyna á rétthæfi krafna sinna fari svo að þær standi framar öðrum skuli teknar upp viðræður milli aðila. Fari þær ekki fram eða leiði ekki til niðurstöðu geti Alþingi takmarkað ríkisábyrgð. Staðan nú er þessi: Það er fallist á þetta atriði þannig að liggi fyrir niðurstaða íslenskra dómstóla sem er ekki í ósamræmi við ráðgefandi álit EFTA-dómstólsins, um að einhver aðila skuli njóta sérstaks forgangs við úthlutun úr búi Landsbankans, er vikið til hliðar viðkomandi ákvæði samninganna í samræmi við það án sérstakra viðræðna. Síðan er grein 5.8 þar sem staðfest er að þessi atriði eigi eingöngu við um innanlandsmál og hafi ekki áhrif á samningana. Virðulegi forseti. Mér þótti mikilvægt að fara í gegnum þennan samanburð, af því hér erum við að ræða um breytingar á þessum lögum sem sett voru í sumar  Varðandi fyrirvara sem gerðir voru vegna úthlutunar eigna úr búi Landsbanka Íslands hf. verða gerðar breytingar en þó er þar að mestu tekið tillit til þeirra. Í fyrsta lagi er möguleikinn á því að íslenski tryggingarsjóðurinn eigi rýmri rétt til úthlutunar úr sjóðnum viðurkenndur, sem er mikilvægt. Í samningunum frá því í júní kom skýrt fram að forgangskröfur yrðu hliðstæðar og skipta ætti hlutfallslega jafnt á milli þeirra. Í öðru lagi þarf niðurstaða íslenskra dómstóla hvað þetta varðar að vera í samræmi við álit EFTA-dómstólsins ef ákvæðið í samningunum á að breytast. Loks mun þetta ákvæði samninganna sjálfkrafa breytast að skilyrðum uppfylltum en áður var gert ráð fyrir að umræður færu fram um niðurstöðuna. Íslensk stjórnvöld hafa aflað sér álitsgerðar um þetta mál. Í ljósi álitsgerða innlendra og erlendra sérfræðinga á sviði Evrópuréttar um að ákvæði samningsins um Evrópska efnahagssvæðið geti skipt máli við úrlausn þessa atriðis og að því muni íslenskir dómstólar hvort sem er vísa málinu til EFTA-dómstólsins í samræmi við 1. gr. laga nr. 21/1994. Geri þau það hins vegar ekki mun ákvæði lánasamninganna frá 5. júní 2009 um þetta atriði ekki breytast jafnvel þótt íslenskir dómstólar kæmust að þeirri niðurstöðu að íslenski tryggingarsjóðurinn hefði hinn sérstaka forgang við úthlutun eigna úr búi Landsbankans. Hæstv. forseti. Því hefur verið haldið fram að lánasamningarnir feli í sér of mikla byrði og torveldi þar með að ríkið taki hana á sig samkvæmt stjórnarskrá. Það er ítarlega rökstutt í almennum athugasemdum frumvarpsins að þessi lok málsins séu ódýrari og hagstæðari fyrir íslenska ríkið en að hafa málið óleyst. Rökin fyrir þessari skipan hafa verið reifuð í ítarlegu máli, bæði í athugasemdum fyrirliggjandi frumvarps svo og í lögskýringargögnum þeim sem varpa ljósi á lög nr. 96/2009. Þegar því er haldið fram að byrðin sem leiði af þessum skuldbindingum sé of mikil styðjast þær fullyrðingar væntanlega við að ódýrara sé að hafa málið óleyst eða þá að leita skuli nýrra samninga. Samkvæmt 40. gr. stjórnarskrárinnar má engan skatt á leggja, né breyta, né af taka nema með lögum. Ekki má heldur taka lán er skuldbindi ríkið, né selja með öðru móti, eða láta af hendi, neina af fasteignum landsins, né afnotarétt þeirra, nema samkvæmt lagaheimild. Samkvæmt 41. gr. stjórnarskrárinnar má ekkert gjald reiða af hendi nema heimild sé til þess í fjárlögum eða fjáraukalögum. Markmiðið með framlagningu frumvarpsins er að afla lagaheimildar til að skuldbinda ríkið, sbr. síðari málslið 40. gr. stjórnarskrárinnar. Á meðan skuldbinding verður til staðar þarf að reikna með henni í fjárlögum hvers árs samkvæmt 41. gr. stjórnarskrárinnar. Þessum kröfum stjórnarskrárinnar verður mætt ef að líkum lætur, þ.e. fyrst með samþykkt frumvarpsins og svo með samþykkt fjárlaga hvers árs þar sem gert er ráð fyrir skuldbindingunni. Engin lagarök hafa verið færð fram sem styðja þá skoðun að stjórnarskráin banni handhöfum löggjafarvaldsins og framkvæmdarvaldsins að láta ríkið taka þessa skuldbindingu á sig. Fyrir þeirri ákvörðun hafa verið færð ítarleg rök sem eru öllum aðgengileg. Í athugasemdum með frumvarpinu sem hér er til umræðu kemur fram að ein rök fyrir því að hafna ríkisábyrgð séu þau að með því megi freista þess að ná betri samningum, aðrir vilja hafna samningsleiðinni alfarið og vísa viðsemjendum íslenska ríkisins á dómstóla. Sú sem hér stendur telur að mikil áhætta væri tekin með því að hafna samningunum. Ef lyktir málsins dragast enn á langinn þýðir það ófullnægjandi lánafyrirgreiðslur, viðvarandi efnahagsleg vandkvæði og tafir í atvinnuuppbyggingu og verðmætasköpun. Allt hefur það slæm áhrif á efnahag heimila landsins, velferð þjóðarinnar og lífskjör. Með því að hafna samningunum og neita ríkisábyrgð væri tekin mikil efnahagsleg og pólitísk áhætta. Áhættusækni hluta þjóðarinnar hefur komið okkur í þann vanda sem við glímum nú við. Icesave-málið allt er afsprengi slíkrar hegðunar og eitt er víst að þegar kemur að hag þjóðarinnar er slík hegðun engan veginn ásættanleg. Það ættum við Íslendingar að hafa lært af biturri reynslu. Icesave-málið hefur reynt á þjóðina og siðferðileg álitamál því tengd hafa verið henni erfið. Þörfin fyrir stöðugleika og gegnsæjar lausnir er rík og krafa þjóðarinnar er að við sýnum að hún er heiðarleg og stendur við skuldbindingar sínar og axlar ábyrgð á verkum sem unnin hafa verið í nafni hennar. Áföll tengd hruninu hafa grafið undan því trausti sem Íslendingar nutu í alþjóðlegu samstarfi og það traust verðum við að vinna að nýju. Það er okkur nauðsynlegt í uppbyggingarstarfinu. Nýta þarf næstu ár vel til þess að snúa slæmu áliti við og vinna traust að nýju. Virðulegi forseti. Við göngumst undir ábyrgð vegna skuldbindinga Tryggingarsjóðsins gagnvart breska og hollenska ríkinu þótt við viðurkennum ekki að okkur beri lagaleg skylda til þess eða að það sé sanngjarnt að við berum ábyrgð á því ein. Næstu ár verða nýtt til þess að afla þeirri skoðun Íslendinga fylgi að lagaumgjörð Evrópusambandsins hafi ekki gert ráð fyrir því að heilt bankakerfi þjóðar hryndi og að regluverkið þurfi endurskoðunar við. Nú um stundir eru Íslendingar einir um þessa skoðun en fram hefur komið vilji viðsemjenda okkar til að ræða málefni lánasamninganna. Yfirlýsingin sem fjármálaráðherrar Íslands, Hollands og Bretlands lögðu fram í sameiningu hefur mikið vægi hvað það varðar. Með yfirlýsingunni er staðfest að aðilar séu tilbúnir til að ræða saman á næstu árum um málið og heitið er samstarfi í anda góðrar trúar um að leiða öll álitaefni tengd lánasamningum farsællega til lykta. Yfirlýsing fjármálaráðherranna vegur þungt og hefur mikið pólitískt vægi um áframhaldandi framgang málsins. Það er nauðsynlegt að ljúka málinu. Verði Icesave-deilan óleyst áfram skapar það viðvarandi efnahagsleg vandkvæði hér á landi og viðheldur óvissu sem dregur úr möguleikum atvinnulífsins til að fá aðgang að ódýru lánsfé, sem veldur aftur samdrætti í efnahagslífinu og tefur enn fyrir endurreisn. Með frumvarpinu sem hér er til umræðu er að mínu mati girt nægilega vel fyrir þá efnahagslegu og lagalegu óvissu sem vissulega er til staðar og mikilvægustu þættir fyrirvaranna sem settir voru fram með lögum í ágúst hafa verið lagðir til grundvallar frumvarpinu sem meiri hluti fjárlaganefndar leggur til að samþykkt verði óbreytt.

Hæstv. forseti. Eg vil byrja á að þakka hv. þm. Oddnýju Harðardóttur fyrir að taka til máls í þessari umræðu. Nokkur skortur hefur verið á því, eins og kunnugt er, að stuðningsmenn frumvarpsins létu í sér heyra við þessa umræðu og er áhugavert að fá tækifæri til þess að rökræða við þá um þessi mál. Tilgangur umræðna í þingsal hlýtur að vera rökræða en ekki einræður sammála einstaklinga. Það er því mikilvægt fyrir gang málsins og fyrir starfið hér í þinginu að fram komi mismunandi sjónarmið frá mismunandi fólki. Ég þakka því hv. þingmanni fyrir það. Hv. þingmaður nefndi nokkur atriði sem ástæða væri til að gera athugasemdir við. Í fyrsta lagi talaði hún um að engin lagarök hefðu komið fram varðandi það að of langt væri gengið í sambandi við ríkisábyrgðina gagnvart stjórnarskránni. Ég vísa á áhugaverða grein eftir Sigurð Líndal, sem birtist 19. nóvember um það efni, og vísa reyndar einnig á athugasemdir í nefndaráliti minni hluta  Ég vil líka spyrja hv. þingmann hvort hún telji að hæstaréttarlögmennirnir Lárus Blöndal og Stefán Már Stefánsson 

Virðulegi forseti. Ég get svarað þessari spurningu neitandi. Þeir eru ekki endilega á villigötum í gagnrýni sinni, við erum bara ekki sammála. Indefence-hópurinn hefur aldrei sagst mæla með því að halda þessu máli óleystu og það kom síðast fram í útvarpsviðtali við þá í morgun. Þeir álíta hins vegar að þessi lausn sé ekki góð. Ég segi aftur á móti: Þessi lausn er það besta í stöðunni fyrir Ísland og við eigum að samþykkja fyrirvarana eins og þeir liggja fyrir.

Hæstv. forseti. Það var ekki af tilviljun að ég spurði um þessar tvær greinargerðir, annars vegar frá Indefence-hópnum og hins vegar frá hæstaréttarlögmönnunum Lárusi Blöndal og Stefáni Má Stefánssyni prófessor og reyndar einnig athugasemdir frá Sigurði Líndal. Þessir einstaklingar, bæði innan Indefence og síðan Lárus og Stefán, lista og fara í efnisatriðin í athugasemdum sínum með rökstuðningi og komast að þeirri niðurstöðu að lítið standi eftir af þeim fyrirvörum sem samþykktir voru 28. ágúst. Það er samhljóða niðurstaða annars vegar lögmannanna og hins vegar Indefence-hópsins. Þeir fara yfir þetta lið fyrir lið og færa fram rök fyrir því hvers vegna þeir telji að lítið standi eftir. Í þessari umræðu, við 2. umr. frumvarpsins í þinginu, hefur að mínu mati ekki komið fram rökstuðningur fyrir gagnstæðri skoðun en þeirri sem þeir komast að, 

Virðulegi forseti. Mér er vel kunnugt um þann samanburð sem Indefence-hópurinn hefur gert og er aðgengilegur á netinu, ég fór áðan yfir slíkan samanburð. Við vitum vel að nú verðum við alltaf að borga vexti, þakið er þannig að við verðum að borga vexti. En ef efnahagsástandið reynist svo slæmt að við förum upp í þakið þurfum við ekki að borga lánið niður. Enginn hefur sýnt fram á það með gildum rökum að líklegt sé að við munum þurfa að nýta þessi ákvæði en fyrirvararnir eru núna verri að því leyti að við þurfum að borga vexti. En bæði álit Seðlabankans, álit fjármálaráðuneytisins og álit Háskóla Íslands hafa sýnt fram á að við munum ekki þurfa að fara upp í þetta þak. 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður talar um að fyrirvararnir séu til að verja okkur. Ég ætla ekki að gera lítið úr blindu fólki en það er eins og að vera með blindan markmann í fótbolta ef þessir fyrirvarar eru til þess að verja okkur. Þetta er alveg fáránlegt. Hv. þingmaður talar um áhættu, að áhætta sé í því falin að samþykkja þetta ekki. Ég spyr hins vegar: Hvaða áhætta er í samningnum? Telur hún enga áhættu varðandi stjórnarskrána, telur hún enga áhættu varðandi efnahagslega þáttinn og telur hún enga áhættu varðandi lagalega þáttinn í þeim samningi sem hún vill endilega samþykkja? Er engin áhætta þar? Hvaða áhætta er eftir fyrir íslenska þjóð ef við samþykkjum ekki þennan samning? Nú er ljóst að við fáum lánin, Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefur sagt það, Norðmenn hafa sagt það. Hvaða áhætta er þá eftir núna? Er það hættan á að við komumst ekki í Evrópusambandið?

Virðulegi forseti. Áhættan sem felst í því að samþykkja ekki þennan samning er sú að það gerist ekkert. Það er stóra áhættan að það gerist ekkert og að hér verði viðvarandi efnahagsvandi. Líkurnar á því að við komumst út úr efnahagsvandanum aukast ef við samþykkjum þennan samning  Áhættan er sú að hér gerist ekkert, hv. þingmaður.

Virðulegi forseti. Hvað er það sem ætti ekki að geta gerst? Hér koma ráðherrarnir upp hver á fætur öðrum, berja sér á brjóst og segja að nú sé þetta allt að koma, við séum að rétta úr kútnum, það þurfi að loka minna fjárlagagati en ætlað var og eitthvað slíkt. Samt erum við ekki farin að fá þessi lán, lánin sem allt gekk út á. Ríkisstjórnarflokkarnir hafa rekið áróður fyrir þessu Icesave-máli í sumar og í haust vegna þess að annars gerist eitthvað - það er Evrópusambandið, það er hitt og þetta sem brestur á, dagsetningar eru nefndar og guð má vita hvað. En það gerist aldrei neitt því að það er ekkert eftir, nema hugsanlega það að komast ekki í þetta blessaða Evrópusamband. Áhættan af því að ganga ekki frá þessu núna er því engin, það er engin ástæða til þess að samþykkja þetta. Það hefur m.a.s. komið fram hjá stjórnarþingmönnum. Hv. þingmaður talaði hér um að það ríkti óvissa um lykilþætti, óvissa um hagvöxt og óvissa um endurheimtur Landsbankans og eitthvað slíkt. Ég spyr: Er ásættanlegt að gera slíkan samning meðan 

Virðulegi forseti. Óvissan sem ég nefndi hér áðan er sú óvissa sem við búum við og mesta áhættan er náttúrlega í veikri krónu. En við búum við þessa óvissu við alla okkar áætlanagerð og við getum ekkert verið viss um hvernig hlutirnir verða eftir 20 ár eða 10. Af því að hv. þingmaður talar um að það sé líklegt að ég fari með rangt mál langar mig að vitna í viðtal við Má Guðmundsson seðlabankastjóra á fundi Félags viðskiptafræðinga og hagfræðinga. Þar segir hann að það sé mjög mikilvægt fyrir íslensk fyrirtæki að erlendir lánsfjármarkaðir opnist og hann telji að á næsta ári verði ríkið að fara í öfluga kynningu á landinu á erlendum mörkuðum. Er líklegt að slík kynning takist vel ef Icesave-málið er óleyst og við Íslendingar  
            

Frú forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Oddnýju Harðardóttur kærlega fyrir þann kjark og þá reisn að koma hingað upp í ræðustól og tala máli stjórnarinnar. Það er eitthvað sem aðrir stjórnarliðar mættu taka sér til eftirbreytni. Ég hef áhuga á að heyra hvað hv. þingmaður segir um þá tímapressu sem tengist Evrópusambandinu hvað varðar afgreiðslu á Icesave. Í frétt á Pressunni kemur fram að á Evrópuþinginu var samþykkt ályktun þar sem skorað var á Alþingi Íslendinga að afgreiða ríkisábyrgðina á Icesave-samningunum við Hollendinga og Breta; verði það ekki gert sé hætta á að það hafi áhrif á aðildarumsókn Íslands. Ýmsir þingmenn hafa einmitt fært mjög góð rök fyrir því að ekki sé lengur nein tímapressa og ekki lengur nein vopn hjá viðsemjendum okkar til þess að kúga okkur. Lánin hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum ættu að vera að koma miðað við orð Dominique Strauss-Kahns og Már Guðmundsson 

Frú forseti. Lausn Icesave-deilunnar snýst um hag íslensku þjóðarinnar. Hún snýst um endurreisnarferli. Þetta er partur af púslinu sem við þurfum að setja saman til þess að koma okkur út úr þeim vandræðum og þeirri lægð sem við erum í. Þetta snýst um hag íslensku þjóðarinnar. Það getur vel verið að það sé betra fyrir inngöngu í Evrópusambandið að vera búin að leysa þetta mál, en fyrst og fremst snýst lausnin á Icesave-deilunni um hag íslensku þjóðarinnar. Það sem við ræðum hér er partur af lausn á stóru vandamáli sem þjóðin þarf að glíma við.

Frú forseti. Ég skil vel að hv. þm. Oddný Harðardóttir vilji halda í þá hugmynd að þetta sé hluti af lausninni en ég er ekki sammála henni varðandi það. Það er náttúrlega mjög sláandi að sjá í þessari ályktun þingsins hvernig Evrópusambandslöndin, eins og þau hafa gert í gegnum allt ferlið, tengja þessi mál saman. Það hefur svo sem alltaf legið fyrir að Evrópusambandið tekur ekki fagnandi á móti ríkjum sem eru í deilum við aðildarríki, það hefur verið vandamál hjá fleiri ríkjum og þar með hafa umsóknir stoppað. Ég spyr, af því að ég tók ekki eftir því í svari hv. þingmanns, um tengsl Evrópusambandsins við þetta mál gegnumgangandi. Telur hún að þetta skýri hina nýju tímapressu sem geri það að verkum að nú þarf allt í einu að halda fundi fram á nótt en ekki bara til tólf eins og við erum kannski orðin vön?

Virðulegi forseti. Tímapressan er náttúrlega 30. nóvember, ekki satt? 
             Það þarf ekki að segja hv. þingmanni að álit annarra þjóða, hvort sem það eru þjóðir í Evrópusambandinu eða aðrar þjóðir, er ekki mikið á íslensku þjóðinni eftir þessa útreið. Það er því mjög mikilvægt, eins og ég sagði áðan, að Íslendingar vinni að því að endurvekja traust og trúnað annarra þjóða. 

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir efnislega ræðu. Hún átti þátt í því í hv. fjárlaganefnd að taka þetta mál út án þess að hafa rætt fjögur nefndarálit frá efnahags- og skattanefnd. Þar kom m.a. fram að krónutölufrystingin hefur mjög furðuleg áhrif að því leyti að Landsbankinn getur borgað æ betur eftir því sem gengið fellur. Hv. þingmaður leyfði sér að segja að væntingar til góðrar heimtu hefðu vaxið, sem þýðir það að hún hefur ekki lesið 4. nefndarálit minni hlutans í efnahags- og skattanefnd. Þar er einmitt sagt að með gengisfellingu krónunnar geti Landsbankinn borgað sífellt meira en gatið hjá Innlánstryggingarsjóði verði þá miklu stærra. Það er það gat sem við erum að ábyrgjast. Það hefur vaxið um 80 milljarða síðan 22. apríl. Hv. þingmaður leyfir sér að vitna til þess að staðan hafi batnað. Það sýnir greinilega að hún hefur ekki lesið nefndarálitið sem fylgir með hennar eigin nefndaráliti.

Virðulegur forseti. Ég er búin að lesa öll álitin. Ég talaði um það í ræðu minni að vissulega sé áhætta til staðar, það er gengisáhætta sem við þurfum að glíma við. Við í fjárlaganefnd fengum gesti sem fullyrtu að útlitið væri betra og ég var að vitna í það.

Frú forseti. Það kom fram í nefndarstarfinu að Japan, sem hafði skuldsett sig um of, sat uppi með 1% hagvöxt í kjölfarið. Íslendingar gætu lent í því sama og þeir gætu lent í því að geta ekki borgað vextina. Hvað ætlar hv. þingmaður að gera við þjóð sína ef við getum ekki borgað vextina og komum sem vanskilamenn fram fyrir Breta og Hollendinga af því að hagvöxtur er enginn? Leiðtogi Samfylkingarinnar, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, sér ástæðu til þess 14. nóvember að koma fram og segja að Íslendingar hafi gengið til samninga eins og sakamenn. Hvaða skýringu hefur hv. þingmaður á því að fyrrverandi leiðtogi Samfylkingarinnar og hæstv. utanríkisráðherra kemur fram með þessa athugasemd, með þessa viðvörun? Hvað skýrir það að hún setur fram viðvörun til samfylkingarfólks um að eitthvað alvarlegt sé að gerast? Hvaða skýringu hefur hv. þingmaður á því framtaki 

Virðulegi forseti. Í samningunum og viðaukasamningunum og frumvarpinu stendur að árið 2015 verði staðan tekin á því hvernig efnahagur íslensku þjóðarinnar verður.

Það breytir engu.

Jú, og farið verði yfir þá stöðu. En, virðulegi forseti, það kemur ekki til greina að ég svari hér fyrir einhvern annan en sjálfa mig.

Hæstv. forseti. Við ræðum Icesave-frumvarp enn á ný. Verið var að greina frá mælingum á ræðutíma einstakra þingmanna í umræðum í morgun og ég verð að viðurkenna að ég hefði komið ansi illa út úr því ef ég hef verið tilgreindur sérstaklega vegna þess að þetta er í fyrsta skipti sem ég tjái mig í þessu máli og er þó búið að ræða það í þingsal hátt í sex mánuði. Mér hefur að mörgu leyti fundist vandasamt að mynda mér skoðun á þessu. Ég hef tekið þátt í því á göngum þingsins að reyna að finna einhverja lausn á þessu máli. Ég komst fljótt að þeirri niðurstöðu, þegar samningurinn var upphaflega lagður fyrir þingið í júní, að þetta væri slæmur samningur. Mér fannst ég greina það mjög víða á meðal þingmanna að þeir kæmust að þeirri sömu niðurstöðu. Ég tók því þátt í því að reyna að koma því í kring að settir yrðu fyrirvarar við þessa löggjöf sem við ræddum þá. Ég tel að málið hafi tekið stórkostlegum breytingum til batnaðar í meðförum þingsins hér í sumar þó að ég hafi verið fylgjandi því, og lagt það fram ásamt þingflokki framsóknarmanna, að við gengjum einfaldlega til samninga að nýju en sú tillaga var felld af þingmönnum. Mér þykir þetta mál dálítið einstakt og furðulegt og um margt sérstakt og ég held að það sé ekki þess eðlis að við séum beinlínis með því eða á móti. Ég held að vandfundinn sé sá þingmaður hér inni, og kannski sérstaklega núna, vegna þess að nú eru hér einstaklega fáir þingmenn - ég held að sá þingmaður sé vandfundinn hér inni, úti á götunum eða á skrifstofum sínum á þessari stundu sem beinlínis hefur það að einhverju sérstöku metnaðarmáli að borga Hollendingum og Bretum þessar upphæðir. Ég held t.d. að það sé ekki endilega hápunktur á ferli hæstv. fjármálaráðherra að þurfa að standa að því núna að mæla fyrir frumvarpi þess efnis að við borgum slíkar fjárhæðir til Breta og Hollendinga og kannski einkar kaldhæðnislegt að hann skuli vera í þeirri stöðu miðað við hversu stór orð hann hafði um málið á móti því þegar hann var í stjórnarandstöðu. En svona er þetta mál. Það er kannski ekki endilega við neinn að deila. Ég finn sjálfan mig a.m.k. ekki í því að gera neinum hér inni, neinum þingmönnum, upp þær skoðanir að vilja þetta eitthvað sérstaklega. Ég held því að við séum í raun og veru að deila um það hversu góður samningurinn er í ömurlegri stöðu og þar greinir okkur á. Við erum einfaldlega að deila um það á þessari stundu hvort lengra verði komist í samningaviðræðum við Breta og Hollendinga eða ekki. Ég hef alveg skilning á þeim sem segja: Við komumst ekki lengra. Þeir segja væntanlega að sá samningur sem liggur fyrir með fyrirvörum - þó á vissan hátt hafi verið bakkað með þá í frumvarpinu sem nú liggur fyrir - sé þó betri en samningsdrög eða hvað það var, einhver drög að samkomulagi, sem lágu fyrir í október/nóvember fyrir ári þar sem gert var ráð fyrir 6,7% vöxtum og 10 ára afborgunartíma. Auðvitað er það sem við stöndum frammi fyrir núna betra en það. Gott og vel, þeir sem komast að þeirri niðurstöðu að ekki verði komist lengra hljóta að byggja það á einhverri sannfæringu, einhverjum rökum. En ég hlýt hins vegar, einfaldlega vegna þess að ég er í stjórnmálum og hef trú á sjálfum mér, að sjá litla ástæðu til að taka undir það vegna þess að mér finnast það margir gallar á frumvarpinu, það margir gallar á þessum samningi, að ég sé enga ástæðu til að taka undir það mat að ekki verði lengra komist. Ég hef heldur engar forsendur til að komast að þeirri niðurstöðu. Ég vil líka segja af þessu tilefni, vegna þess að ég lít þannig á málið að við séum einfaldlega að deila um ákveðið stöðumat í frekar ömurlegu máli, að ég tek ekki undir mörg þau gífuryrði sem hafa fallið. Mér finnst verið að gera því skóna að menn séu að sinna öðrum hagsmunum en Íslands í þessu máli og ég skrifa ekki undir þær yfirlýsingar. Ég held að menn hafi verið að reyna að sinna hagsmunum Íslands en þetta sé einfaldlega mjög erfitt mál. Nú kem ég að því hvernig ég ætla að rökstyðja að samt hefði verið hægt að ná betri niðurstöðu en nú liggur fyrir og þá útskýra af hverju ég sé mig tilknúinn til að vera á móti þessu. Í fyrsta lagi verð ég með atkvæði mínu á einhvern hátt að lýsa því yfir að forsagan að þessu máli öllu saman er með ólíkindum. Þar brugðust bæði yfirvöld á Íslandi, Fjármálaeftirlitið á Íslandi, og líka yfirvöld í Bretlandi og ég vona að báðar þjóðirnar og Hollendingar dragi einhvern lærdóm af því. Einkafyrirtæki fór í það að safna innlánsreikningum af ævintýralegri stærðargráðu og yfirvöld í öllum löndunum brugðust. Þó að ég telji mikilvægt að Framsóknarflokkurinn axli alla ábyrgð - hann hefur að mörgu leyti gert það og farið í hispurslaust mat á allri þátttöku sinni í útrásarævintýrinu og öllu því sem leiddi til hrunsins - finnst mér fulllangt gengið, eins og gert hefur verið hér í þingsal, að hengja Icesave-skuldbindinguna og allan aðdraganda þess máls á hann. Þótt við tökum oft fullglöð í bragði á okkur alls konar syndir heimsins þá eigum við það ekki. Mér finnst fulltrúar Samfylkingarinnar hafa skautað fremur létt fram hjá því í umræðunni að þeir sýndu margir hverjir fáránlegt aðgerðaleysi í verki ef hægt er að komast svo að orði að taka ekki fyrr í taumana til að koma í veg fyrir þau ósköp sem við glímum nú við. Með því að greiða atkvæði á móti þessu ætla ég að sýna andúð mína á öllu því ferli. Ég ætla líka að sýna andúð mína á því að þetta er óútfylltur tékki og ég tel að Alþingi eigi ekki að stunda þau vinnubrögð að gefa út slíkan tékka og sérstaklega ekki af slíkri stærðargráðu. Gott og vel, það getur vel verið að stjórnarliðar hafi komist að þeirri niðurstöðu að ekki sé hægt að gera annað, að viðsemjendur okkar taki einfaldlega ekki annað í mál o.s.frv. Ég tel það hins vegar óviðunandi og ég velti því upp: Hefði ekki verið miklu nær, burt séð frá því hvort það er einhver óskhyggja eða eitthvað annað, að gera fyrst upp búið, sjá hvað kæmi mikið út úr því og þegar því væri lokið yrði gefin út ríkisábyrgð á lántöku á eftirstöðvunum, til að greiða eftirstöðvarnar, og þá með vöxtum frá þeim degi. Þessi niðurstaða er gríðarlega óréttlát. Mér finnst líka að uppgjör og úthlutun eigna Landsbanka Íslands eigi að fara að íslenskum lögum en ekki eftir skilyrðum frá Bretum og Hollendingum. Ekki er hægt að túlka frumvarpið sem nú liggur fyrir öðruvísi en það séu mjög ströng skilyrði frá EFTA-dómstólnum. Við getum sem sagt ekki ákveðið þetta samkvæmt okkar lögum og það finnst mér óviðunandi. Ég ætla líka með atkvæði mínu að koma þeim skilaboðum áleiðis til Breta og Hollendinga, sem maður hefur stundum viljað að væru í þingsal, svo að við gætum rökrætt við þá, og það hefur kannski skort í þessari umræðu - mig langar að sýna þeim andúð mína á óbilgirni sem þeir hafa sýnt í okkar garð. Mig grunar að flestir þingmenn séu þeirrar skoðunar að þeir hafi sýnt okkur óbilgirni. Maður veltir fyrir sér hvort ekki hefði verið rétt, eins og formaður Framsóknarflokksins á þeim tíma stakk upp á, að við einfaldlega kölluðum heim sendiherrann frá Bretlandi þegar Bretar beittu okkur hryðjuverkalögum. Það er auðvitað mjög dramatísk aðgerð en hún hefði fært þetta mál á það diplómatíska stig sem það hefði þurft að vera á frá upphafi. Við sýndum ekki nógu hörð viðbrögð við óbilgirni Breta og Hollendinga strax í upphafi og höfum verið að súpa seyðið af því. Mér finnst þetta gríðarlega óréttlátt mál og mér finnst að hv. þm. Ögmundur Jónasson hafi spurt ákveðinna grundvallarspurninga strax í upphafi umræðunnar þegar hann velti því upp hvað hefði gerst ef innlánsreikningarnir hefðu verið stærri? Hvað ef þetta hefði verið margfalt stærri upphæð? Hvað þá? Mér finnst að við hefðum þurft að gera miklu meira til að koma þessum sjónarmiðum áleiðis til Breta og Hollendinga. Við höfum eflaust gert talsvert af því en ég ætla með atkvæði mínu að segja þá skoðun mína að við höfum ekki gert nóg af því. Þeir hefðu þurft að takast á við þessa spurningu og ríki Evrópusambandsins þurfa líka að takast á við þessa spurningu: Vilja þau hafa regluverkið þannig að alls konar áhættusæknir, oft óprúttnir, eigendur einkabanka geti farið af litlu markaðssvæði inn á stærra og safnað innlánsreikningum á ábyrgð smáríkisins? Það sjá auðvitað allir að þetta regluverk gengur ekki upp og ég hefði viljað sjá Íslendinga halda þessum sjónarmiðum miklu sterkar á lofti og ég vona að við gerum það í framhaldinu. Ég tel líka að við hefðum átt að minna miklu betur á Brussel-viðmiðin í öllum þessum samningaviðræðum. Vel kann að vera að það hafi verið gert en ég tel að það hefði átt að gera það betur. Mikið hefur verið rætt um það hér í þingsal að málstað okkar hafi ekki verið komið nægilega vel á framfæri. Fyrst við ákváðum að kalla ekki sendiherrana heim hefðum við alla vega átt að fara við fyrsta tækifæri með forsætisráðherra okkar á fund forsætisráðherra Breta og Hollendinga til að fara yfir þessi mál. Það er með ólíkindum að sá fundur skuli ekki enn hafa farið fram þrátt fyrir að við höfum átt í milliríkjadeilu við þessar þjóðir. Fundur æðstu ráðamanna okkar með æðstu ráðamönnum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins hefur heldur ekki farið fram. Mér finnst það með ólíkindum og ég ætla líka að mótmæla því með atkvæði mínu. Veigamesta atriðið í þessu öllu saman, í ljósi þess hversu óréttlátt þetta mál er, en þó líka í því ljósi að við verðum á einhvern hátt að axla ábyrgð á þessum gjörningi, er þó það hve mikla vexti við borgum af þessu, mér finnst það ósanngjarnt. Ég man eftir umræðunni í þingsal þegar neyðarlögin voru sett og ég tók þátt í því 6. október 2008. Þá var strax farið að tala um Icesave-reikningana og þá var talað á þann hátt að við þyrftum ekki að hafa miklar áhyggjur vegna þess að eignir kæmu allar upp í. Það hefur verið tilfellið, t.d. með uppgjör annarra banka, íslenskra, á erlendri grundu, að eigurnar hafa farið langleiðina upp í kröfur og við höfum fengið þau tíðindi núna að eigur Landsbankans geri það langleiðina. Eftir stendur vaxtareikningurinn og mér finnst, miðað við það hvernig þetta mál er vaxið, miðað við það hvernig það sprettur úr óréttlátri og gallaðri löggjöf Evrópusambandsins eða rammalöggjöf hins Evrópska efnahagssvæðis, að við hefðum átt að fá miklu betri vaxtakjör eða þá sleppa við að borga vexti fyrr en fyrir liggur hversu háa upphæð við þurfum að borga. Mér finnst að við hefðum átt að ná mun betri árangri í þessu og þess vegna hyggst ég greiða atkvæði á móti frumvarpinu. Menn hafa ef til vill gert sitt besta en ég met það svo fyrir mína hönd og míns flokks, það er mitt sjálfsmat, að það hefði átt að vera hægt að gera betur. En ef stjórnarliðar telja að ekki sé hægt að ná betri niðurstöðu þá samþykkja þeir þetta væntanlega og þá finnst mér mikilvægt að við beinum sjónum að framhaldinu. Hvað tekur við eftir að þetta hefur verið samþykkt úr því að við höfum ákveðið að gangast við þessum skuldbindingum á þessum forsendum? Í ljósi þess hvernig ég met þetta mál og hvernig það er vaxið - þetta er svokallað leiðindamál, þetta er svokallað skítamál, svo að ég noti óheflað alþýðumál til að lýsa því, í hjarta sínu er enginn sérstaklega mikið með þessu máli - vona ég að við sem gegnum þingmennsku munum í framhaldinu í sameiningu reyna að minnka skaðann. Eftir öllum þeim leiðum sem okkur eru tiltækar - þær eru sumpart í fyrirvörunum, þó að þeir hafi á vissan hátt verið útþynntir - verðum við að reyna að koma í veg fyrir að þessar óréttlátu skuldbindingar lendi á þjóðinni. Ég ætla, í því sem ég á eftir af ræðunni, að útlista hvaða leiðir ég tel mögulegar. Í fyrsta lagi verðum við að vakta réttarstöðu okkar og við verðum að sækja allar mögulegar skaðabætur ef forsenda fyrir því skapast. Við erum að súpa seyðið af gölluðu regluverki og við verðum að vakta allar breytingar á því regluverki. Við verðum einfaldlega að fela ríkisstjórninni það með þingsályktun að fara í það verkefni. Ef eitthvert annað ríki lendir á næstu árum í svipaðri stöðu og Íslendingar en þarf ekki að súpa seyðið af slíkum skuldbindingum, þarf ekki að gangast í ábyrgð fyrir þær, eigum við að ganga á lagið og segja: Við ætlum ekki að sitja ein eftir með einhvern Svarta Pétur í þessu. Þarna eigum við að marka okkur stefnu og strategíu til að reyna að minnka með öllum hætti þessar skuldbindingar, helst að koma í veg fyrir að þær lendi á þjóðinni. Við þurfum líka, og mér finnst það lítið hafa verið rætt í þingsal, að vakta allar mögulegar leiðir sem við höfum og okkur gefast til að skuldbreyta lánunum yfir í betri kjör. Ég minntist á það áðan hversu blóðugir þessir vextir eru og sérstaklega miðað við það hve málið er óréttlátt. Þetta er bara lánasamningur og ef betri kjör bjóðast á næstu árum eigum við að greiða lánið upp. Það er alla vega gott að í lánasamningnum er uppgreiðsluákvæði þannig að við getum greitt þetta upp hvenær sem er. Við verðum svo að fara í það af ákveðni og festu, miklu meiri en sýnt hefur verið hingað til, að finna leiðir sem okkur bjóðast í réttarríkinu til að sækja fé til þeirra einstaklinga sem raunverulega stóðu að þessum skuldbindingum. Ég veit ekki hvort það er hægt en við verðum að reyna það svo að þeir sem stóðu að þessu axli ábyrgð á gjörðum sínum. Það var nefnt í upphafi þessa máls að hugsanlega væri hægt að leita leiða til þess að hið endurreista bankakerfi, vegna þess að innlánstryggingarsjóður er á vegum bankakerfisins, greiði aukið gjald í Tryggingarsjóð innstæðueigenda til að standa straum af þessum kröfum. Ég hef ekki orðið var við að það hafi sérstaklega verið skoðað en það þarf að skoða. Í ríkisbúskapnum þarf svo almennt að sjá til þess að skuldir þjóðarbúsins aukist ekki vegna þess að þetta er einungis hluti skuldanna og það þarf að sjá til þess að við drögum ekki of mikið á þau lán sem okkur bjóðast hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum, Norðurlöndunum og öðrum ríkjum. Það er lykilatriði í því að minnka skaðann í þessu. Að síðustu, sem er kannski það mikilvægasta vegna þess að þetta er lántaka í erlendri mynt, verðum við að fara í það af miklu meiri einurð en sýnd hefur verið hingað til að skapa gjaldeyri framtíðarinnar, efla atvinnulífið og efla vöxt gjaldeyrisskapandi atvinnu í landinu og þar eru mýmörg tækifæri. Ég legg áherslu á það, og hef lagt áherslu á það í ræðum, að við verðum í fararbroddi í uppbyggingu á grænni orkusparandi tækni. Án þess að ég vilji að gjaldeyririnn sem skapast af því og þær tekjur renni allar til Breta og Hollendinga held ég samt að við munum auka þjóðinni bjartsýni í þessum ömurlegu kringumstæðum ef við förum af festu og einurð í uppbyggingarverkefni af því tagi. Ég held sem sagt, hæstv. forseti, að fjölmargar leiðir séu fyrir hendi til að minnka skaðann af þessu máli. Stjórnarliðar hafa bersýnilega, þeir eru ekki fjölmennir hér, komist að þeirri niðurstöðu að ekki verði lengra farið í samningaviðræðum við Breta og Hollendinga og ég harma þá niðurstöðu. En fyrst það er þeirra mat finnst mér - við hljótum öll að vera sammála um að þetta er ömurlegt mál og óréttlátt - að við eigum að reyna eftir fremsta megni að láta þetta mál ekki sundra þjóðinni heldur taka höndum saman í framhaldinu og reyna eftir öllum leiðum að draga úr skaðanum af því.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þingmanni fyrir góða ræðu og staldra aðeins við það sem hann benti á að þegar samfylkingarfólk er ráðþrota í umræðunni þá gargar það alltaf að þetta mál sé á vegum Framsóknarflokksins. Ég vil rifja það upp að á síðustu tveimur árum var samfylkingarmaður bankamálaráðherra og Jón Sigurðsson, sem er fulltrúi Samfylkingarinnar í þeim stjórnum og nefndum sem hann var í, var bæði formaður Fjármálaeftirlitsins og varaformaður bankaráðs Seðlabankans. Ég tek því undir það með hv. þingmanni að það er mjög sérkennilegt þegar samfylkingarmenn fara að garga á Framsóknarflokkinn. Það gerðist síðast í morgun hjá hæstv. ráðherra sem segir manni að um er að ræða leik spunameistaranna til að koma sér frá málinu. Hv. þingmaður kom inn á það hvernig á málinu hefði verið haldið frá upphafi. Það er alveg rétt sem hv. þingmaður sagði að vitlaust var haldið á þessu máli alveg frá upphafi, alveg frá því síðasta haust, í heilt ár. Þá langar mig að spyrja hv. þingmann, eftir að þessi breiða samstaða náðist á þinginu í sumar, hvort hann geti ekki tekið undir það með mér að skynsamlegra hefði verið fyrir þingið að sameinast eins og hann er að hvetja okkur til að gera í framhaldi af þessu máli, hvort ríkisstjórnin hefði ekki átt að kalla stjórnarandstöðuna til og kynna fyrirvarana fyrir Hollendingum og Bretum. Eins og hv. þingmaður kom inn á í máli sínu er það algerlega fyrir neðan allar hellur hvernig staðið var að þessu. Þetta gerist með þeim hætti að hæstv. forsætisráðherra skrifar bréf, hefur reyndar fengið svar sem varla er hægt að kalla svar, og birtir það ekki fyrr en tveimur vikum eftir að það kemur - hvort hv. þingmaður getur tekið undir að skynsamlegra hefði verið að nýta þá samstöðu sem náðist í sumar. Þá kláruðu menn þetta mál fyrst í gegnum fjárlaganefnd, þá náðist breið og góð samstaða og menn hefðu getað fylgt því eftir með þeim hætti.

Hæstv. forseti. Jú, það hefði auðvitað verið gaman að sjá að samstaðan hefði verið nýtt til að fá Breta og Hollendinga til að samþykkja það lagafrumvarp. Það er rétt, sem bent hefur verið á, að þau lög, voru með því skilyrði, það var einn af fyrirvörunum, að Bretar og Hollendingar féllust á þau. Enn og aftur er þetta spurning um mat. Það er þó greinilegt að stjórnarliðar hafa metið það svo að Bretar og Hollendingar mundu ekki fallast á alla þessa fyrirvara og við deilum um það núna hvort það sé rétt mat eða ekki eða hvort skynsamlegt sé að beygja okkur undir þau sjónarmið Breta og Hollendinga. Ég ætla með því að greiða atkvæði á móti fyrirliggjandi lögum að segja að við eigum að gera betur í þessu.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Hann kom inn á það í ræðu sinni að menn hefðu átt að taka þetta yfir á hærra stig, yfir á diplómatískt stig. Málið hefur greinilega aldrei farið þangað og mér finnst ámælisvert að það skuli aldrei hafa komist upp á þetta hæsta stig eins og hv. þingmaður benti á í ræðu sinni áðan - ég deili þeim skoðunum með honum, að forsætisráðherrarnir skuli ekki hafa hist til að ræða þessa erfiðu milliríkjadeilu. Það sem mér finnst dapurlegast við þetta mál er að við skulum vera að berjast innbyrðis sem eigum að standa saman. Við erum að berja hvert á öðru, við eigum auðvitað að standa saman og halda áfram að berjast fyrir rétti þjóðarinnar og rétti fólksins í landinu til að tryggja framtíð þess. Mig langar að spyrja hv. þingmann út í það, vegna þess að fyrri samningur var ekki miðaður neitt við Brussel-viðmiðin, sem var forsendan fyrir því að við færum í þessa samninga - nú er búið að skrifa inn í samningana að það sé viðurkennt af hálfu Íslendinga að Brussel-viðmiðin séu þar inni, að það sé tekið tillit til þeirra. Hefur hv. þingmaður ekki áhyggjur af því, ef menn ætla að fara að taka það seinna upp og vísa til þeirra, að þá geti Bretar og Hollendingar sagt: Jú, þau eru þegar fyrir inni í samningunum.

Hæstv. forseti. Að minna á Brussel-viðmiðin er bara ein leið af mörgum sem við höfum til að minnka skaðann af þessu máli eins og ég rakti í ræðu minni. Fyrst við erum sundruð í þessu máli í þessari umræðu í þingsal og kannski skiljanlega - ég veit ekki af hverju við ættum að senda þau skilaboð til Breta og Hollendinga að þetta sé svo gott mál að meira að segja stjórnarandstaðan greiði atkvæði með þessu. Ég bara velti því upp. Kannski er þetta mál þess eðlis að það er ágætt að stjórnarandstaðan skuli þó senda þau skilaboð til Breta og Hollendinga að þetta sé óásættanlegt þó að stjórnarliðar komist kannski að þeirri niðurstöðu að ekki sé hægt að fara neitt lengra með þetta mál. Það er algjört lykilatriði að minna á Brussel-viðmiðin í því að reyna að minnka skaðann af þessu máli í framtíðinni. Ég nefndi fjölmargar aðrar leiðir sem við höfum og mér finnst mjög mikilvægt að við, þingmenn, þjóðin, sameinumst um að reyna að nýta okkur þær.

Herra forseti. Ég vil þakka hv. þm. Guðmundi Steingrímssyni fyrir ræðu sem var um margt athyglisverð. Hann kom víða við og nálgaðist hlutina með öðrum hætti en margir aðrir hafa gert og ég fagna því. Hann fór m.a. yfir söguna. Ég hjó eftir því að hann sagði að hann tæki ekki undir það sem sumir þingmenn, og þá aðallega í stjórnarandstöðunni, hefðu dregið fram að ríkisstjórnin hafi oftar en ekki talað fyrir hagsmunum Breta og Hollendinga. Þessir stjórnarandstöðuþingmenn hafa m.a. verið úr Sjálfstæðisflokknum en ákveðnir þingmenn Framsóknarflokks hafa líka talað með þeim hætti. Þeir hafa sagt sem svo: Hefur ríkisstjórnin verið að tala máli okkar Íslendinga? Hefur hún ekki allt eins verið að tala máli Hollendinga og Breta? Ég vil því spyrja hv. þingmann: Er hann sammála samflokksmönnum sínum, sumum hverjum, í þessu efni eða er hann eftir sem áður á þeirri skoðun að ríkisstjórn Íslands hafi haldið bærilega á þessum málum?

Hæstv. forseti. Ég rakti það í ræðu minni og geri það að grundvelli afstöðu minnar, sem er sú að greiða atkvæði á móti samningnum, að ég tel ríkisstjórnina ekki hafa haldið vel á málinu eða a.m.k. tel ég að hægt hefði verið að halda betur á því. Það á bæði við um forsögu þess og líka eftirleikinn, það er mín skoðun. Þetta er mjög erfitt mál, við erum að glíma við þjóðir, Breta og Hollendinga, þetta er milliríkjadeila, og ég sagði jafnframt að ég væri ekki viss um að betri árangur hefði náðst þó að ég hefði haldið á málinu eða einhverjir úr mínum flokki. Ég hlýt þó að vera þeirrar skoðunar, svo að maður hafi eitthvert sjálfsmat í pólitík, að við hefðum náð betri árangri og á því byggi ég afstöðu mína. Ég tek ekki undir ásakanir um landráð eða svik við þjóðina eða annað slíkt eða að menn hafi ekki verið að sinna hagsmunum Íslendinga. Ég er ekki tilbúinn í það.

Herra forseti. Ég held að við hv. þingmaður getum verið sammála um að hægt hefði verið að halda betur utan um þetta mál. Ég ætla að taka undir margt af því sem kom fram í máli hans hér áðan. Ég hefði líka viljað sjá miklu meiri samstöðu og ekki síst í ljósi ýmissa mistaka sem gerð hafa verið. Það er auðvelt að standa í púlti þingsins og vera vitur eftir á og segja að við hefðum getað gert hitt og þetta. Eftir á að hyggja hefði örugglega verið rétt að kalla sendiherra Breta og Hollendinga heim, undir það getur maður tekið. En það má líka segja að í tvígang hafi þingið, Alþingi Íslendinga, tekið fram fyrir hendurnar á framkvæmdarvaldinu. Það var í desember í fyrra þegar Brussel-viðmiðin voru komin inn. Utanríkismálanefnd setti strax sínar forsendur inn, sem hafa yrði sem viðmið, og síðan aftur í sumar þegar Alþingi Íslendinga sameinaðist um að standa vörð um hagsmuni Íslendinga. Þá var lagt fram frumvarp sem síðan var samþykkt sem sérstaklega stendur vörð um hagsmuni Íslendinga þar sem sagt er: Við munum standa við skuldbindingar okkar  Ég spyr hv. þingmann: Er hann ekki sammála þeirri nálgun að 

Hæstv. forseti. Ég tel að það hefði verið gott fyrir málið ef samninganefndin sem skipuð var hefði verið þverpólitísk. Ég held að það hafi verið mistök hjá hæstv. fjármálaráðherra að skipa samninganefndina ekki öðruvísi, sérstaklega í ljósi þess hvernig málið er til komið. Það eru ekki endilega hann og hans flokkur sem bera ábyrgð á þessu máli. Það hefðu kannski verið ágæt rök fyrir því að þeir sem eru með skýrari fingraför á tilurð þess hefðu skipað samninganefndina. Þeir hefðu þá þurft að glíma við Breta og Hollendinga til að ná samkomulagi og þurft að rökstyðja þá niðurstöðu hér. En það varð ekki og ég held að það hafi verið mistök hjá hæstv. fjármálaráðherra að gera það ekki ef markmiðið var að reyna að skapa samstöðu. Í eftirleik sumarþingsins hefði samstaða um fyrirvarana verið mjög góð en enn á ný er það einfaldlega ákveðið flækjustig í málinu að það er háð viðbrögðum Breta og Hollendinga. Við erum að semja við þjóðir í þessu.

Herra forseti. Ég ætla að hrósa hv. þingmanni fyrir málefnalega og sanngjarna ræðu. Hún stakk ánægjulega í stúf við margar þeirra sem hér hafa verið fluttar, var laus við öll brigsl um að menn hefðu ekki reynt að gera sitt besta í þessum efnum og vinna hagsmunum landsins gagn. Það gleður mig á þessum annars að mörgu leyti dapurlega degi, sem hófst ekki vel í sölum Alþingis, hvað virðingu þess snertir, að heyra þó inn á milli svona ræður, það verð ég að segja. Ég held að hv. þingmaður hafi lýst þessu vel. Þetta er engu okkar gleðiefni og það er fullkomlega eðlilegt að deilt sé um stöðumat, að uppi sé mismunandi mat á því hvort staða Íslands hafi boðið upp á betri samninga eða ekki og þá í framhaldinu hvort við værum tilbúnir að taka áhættuna af því að leggja upp í enn einn óvissuleiðangurinn, hugsanlega í von um eitthvað skárra. Og hvað mundi það kosta okkur? Ég kveinka mér ekkert undan því hlutskipti sem mér hefur verið falið í þessum efnum. Ég hef einfaldlega algerlega sannfærst um að við verðum að leiða þetta mál til lykta og því fyrr því betra. Það er misskilningur að við eigum þann kost að draga það. 

Hæstv. forseti. Ég get að mörgu leyti tekið undir það hjá hæstv. ráðherra að kannski er orðið tímabært að fara að ljúka þessu máli, sérstaklega ef það er einfaldlega komið að þessum endapunkti. Við deilum um stöðumat en við stjórnarandstæðingar teljum að hægt hefði verið, og væri kannski hægt, að ná betri samningum, en ef stjórnarliðar eru alveg einarðir í þessari afstöðu sinni er kannski skynsamlegt að fara að hætta þessu. Ég skil þau sjónarmið alla vega mjög vel. Þó að þingsköp séu frekar skrifuð út frá þeirri hugsun að hæstv. ráðherra eigi að spyrja mig ætla ég að spyrja hann sem hæstv. ráðherra út í það sem ég var að segja áðan, hvort það hafi hugsanlega verið mistök að skipa samninganefnd með þessum hætti, hvort ekki hefði frekar átt að skipa hana á breiðari pólitískum grunni og láta þá sem voru byrjaðir að semja um málið í tíð fyrri ríkisstjórnar halda því áfram.

Herra forseti. Það er nákvæmlega þannig sem það var. Að hluta til hélt sama samninganefnd áfram, skipuð fulltrúum ráðuneyta og stofnana sem mestra hagsmuna áttu að gæta, fulltrúar úr Seðlabanka, frá innlánstryggingarsjóði og frá viðskiptaráðuneyti, utanríkisráðuneyti og úr fleiri ráðuneytum voru sömu aðilar og komið höfðu að málinu í október, nóvember og desember. En nefndin var síðan endurmönnuð að hluta til sem eðlilegt var eftir stjórnarskiptin. Það var sams konar nefnd að uppistöðu til, skipuð sérfræðingum og embættismönnum, sem hélt áfram utan um málið og ég tel að engin mistök hafi verið fólgin í því. Til forustu fyrir þessu var valinn maður sem ég treysti vel enda málið á mína ábyrgð og ég hef engan beðið að taka þá ábyrgð af mínum herðum. Og ef menn telja sig hafa eitthvað út á það að setja bið ég menn að beina þeirri gagnrýni að mér en ekki að fólki sem hefur ekki gert annað en reyna að vinna hagsmunum landsins vel og er ekki hér til að svara fyrir sig. Ég vil svo gleðja hv. þingmann með því að ég tók nákvæmlega það sem hann nefndi upp á sameiginlegum fundi EES og ESB-ráðherra í Brussel, svonefndum Ecofin-fundi. Þar hélt ég því til haga að okkur Íslendingum hefði þótt skorta á samevrópska ábyrgð á hinu gallaða regluverki og að verið væri að þvinga okkur til að leysa það á okkar kostnað. Ég er sammála hv. þingmanni um að þessu þurfum við að halda við og halda vakandi.

Hæstv. forseti. Ég var í sjálfu sér ekkert að hallmæla neinum einstaklingum sem hæstv. fjármálaráðherra kaus að velja í samninganefndina. Ég var hins vegar að lýsa þeim sjónarmiðum að ef menn hefðu viljað skapa þverpólitískara eða breiðara eignarhald á þessu máli og þessari samningsniðurstöðu, reyna að koma í veg fyrir að við lentum í þeirri stöðu sem við erum í núna, svolítið tvístruð í þinginu, og þjóðin líka, hefðu menn átt að hafa það að uppleggi að þau stjórnmálaöfl sem að mörgu leyti bera stærstu ábyrgðina á því að þetta vandamál varð til og varð svona ógnarstórt - það eru fyrst og fremst þingmenn Sjálfstæðisflokksins og Samfylkingar, það var á þeirra vakt sem þetta varð til - hefðu þurft að axla ábyrgð. Mér finnst það sterkt sjónarmið að samningamenn á vegum þessara flokka hefðu þurft að axla þá ábyrgð í meira mæli að reyna að leiða þetta mál til lykta.

Virðulegi forseti. Mig langar að þakka hv. þm. Guðmundi Steingrímssyni fyrir sköruglega og ágæta ræðu í þingsal. Það er alltaf hressandi að hlusta á hv. þingmann. Við í stjórnarandstöðunni erum af stjórnarliðum sökuð um að setja einungis fram gagnrýni en hafa engar hugmyndir um það hvað skuli gera við þetta mál. Nú heyri ég að hv. þingmaður ætlar að greiða atkvæði gegn frumvarpinu og þá finnst mér rétt að við fáum tækifæri til að útskýra hvað við í stjórnarandstöðunni mundum gera ef við næðum að sannfæra meiri hluta þingmanna um að greiða atkvæði gegn þessu máli. Í hvaða feril sér hv. þingmaður fyrir sér að málið mundi fara? Getur hann farið lauslega yfir það hverjir væru þá helstu áherslupunktarnir í samningaviðræðum?

Hæstv. forseti. Ég greiddi því atkvæði í sumar og stóð að því að leggja fram þá tillögu að farið yrði í að semja upp á nýtt í málinu. Það lýsir auðvitað þeirri skoðun að það eigi að semja í þessu máli. Ég rakti í ræðu minni áðan gallana sem ég tel vera á samningsniðurstöðunni - ég nefni vextina, ég tel það nægilega sterk rök til þess að setjast niður aftur og byrja frá grunni.

Hæstv. forseti. Ég þakka þingmanninum kærlega fyrir þessa hugmynd. Ein hugmynd er komin fram, það er þó ánægjulegt. Þá geta ágætir stjórnarþingmenn fullvissað sig um að þingmenn í stjórnarandstöðu hafa hugmyndir. En fram hefur komið önnur hugmynd og hún snýst um að senda valinkunnan hóp þingmanna á erlenda grund til að ræða við þingmenn annarra þjóðþinga og þá sérstaklega Breta og Hollendinga um málið og útskýra fyrir þeim, maður á mann, hagsmuni Íslendinga. Ég heyri að hv. þingmanni finnst sumir aðrir þingmenn hafa gengið svolítið langt í gagnrýni sinni á það hvernig ríkisstjórninni hefði tekist að fylgja málinu eftir. Mig langar þá að kanna hug þingmannsins til ágætrar hugmyndar sem hv. þm. Birgitta Jónsdóttir hefur m.a. talað fyrir, og eins hefur Pétur Blöndal verið á útrásarskónum frá því í sumar með þá hugmynd, að fara út í þann góða víking að tala okkar máli þarna úti.

Hæstv. forseti. Mig langar að leggja áherslu á eitt grundvallaratriði. Ef málið verður samþykkt í þingsal verður það væntanlega samþykkt á grunni þess að stjórnarliðar telja að ekki sé hægt að ná betri samningum, ekki sé hægt að ná lengra í samningaviðræðum við Breta og Hollendinga. Ég vona að stjórnarliðar ætli ekki að fara að samþykkja þennan samning á einhverjum öðrum grundvelli, t.d. þeim að þeir telji þetta vera eitthvað sérstaklega æðislegt. Ég efast um að það liggi að baki. Ég rakti í ræðu minni hvernig við eigum að nýta okkur það að þetta er þó veruleiki málsins, flestir þingmenn ef ekki allir eru í hjarta sínu á móti öllum þessum málatilbúnaði, á móti þessu óréttlæti sem nú bitnar á okkur. Við eigum að skapa úr því samtakamátt, samheldni, bæði hér á þingi og meðal þjóðarinnar, um að lágmarka skaðann af þessu öllu saman. Ég rakti nokkrar leiðir til þess í ræðu minni og ein af þeim er að sjálfsögðu að senda þingmenn okkar út í heim þó að það sé dýrt út af genginu.

Herra forseti. Það var einkar ánægjulegt að sjá hæstv. fjármálaráðherra koma hingað í andsvör við hv. þm. Guðmund Steingrímsson áðan. Ég vona að hæstv. ráðherra tjái sig þá almennt í ræðu og er þá sérstaklega með það í huga að á veffjölmiðlinum Pressunni kemur fram að Evrópuþingið sé að þrýsta á það núna og sé búið að álykta um það og samþykkja að Íslendingar verði að samþykkja Icesave, annars muni umsóknar- og aðildarferlið tefjast. Þetta er algerlega óþolandi, ekki síst fyrir þá sem eru talsmenn þess að þetta ferli verði klárað, þ.e. aðildarumsóknarferlið við ESB. Ég vil gjarnan fá að heyra afstöðu ráðherra hvað varðar þennan þrýsting frá Evrópusambandsþinginu sem er algerlega óþolandi. Ég sé að hæstv. forsætisráðherra er mættur á staðinn. Við verðum að heyra viðhorf Íslands og íslensku ríkisstjórnarinnar varðandi þessar skoðanir Evrópuþingsins, annað er ekki bjóðandi. Eigum við enn og aftur að víkja undan þrýstingi frá Evrópusambandsþinginu? Ég held að það sé algerlega ólíðandi. Ég tel því mikilvægt að hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra tjái sig um þessa afstöðu Evrópuþingsins.

Virðulegi forseti. Ég tek undir það sem hv. þm. Þorgerður K. Gunnarsdóttir sagði hér áðan. Við verðum að setja þetta í enn víðara samhengi því að í gær bárust þær fréttir að hugmyndin væri sú að taka umsókn Íslendinga ekki fyrir nú á haustdögum heldur einhvern tímann á næsta vori úthallandi. 

Forseti gerir athugasemd við það að þingmanninum var veitt orðið til að tala um fundarstjórn forseta.

Virðulegi forseti. Ég er að fara að bera upp spurningu, ég er að fara að víkja að því núna.

Forseti biður þingmanninn um að hafa hljóð á meðan forseti talar. Forseti ætlast til þess að þegar menn tjá sig um fundarstjórn forseta sé talað um fundarstjórn forseta en ekki um aðra hluti.

Þessi athugasemd er um fundarstjórn forseta af því að ég var að spyrja hvort ekki væri þá verið að setja þetta í samhengi við það sem hv. þingmaður var að tala um hér áðan, að nú væri farið að hóta okkur með því að ekki yrði tekið eðlilega á beiðni okkar um aðildarviðræður vegna Icesave-málsins. Ég var að spyrja hvort þetta væri í samhengi við þær fréttir sem bárust í gær og mér finnst mikilvægt að hæstv. utanríkisráðherra greiði fyrir umræðum um Icesave með því að upplýsa okkur um þetta með einhverjum hætti.

Herra forseti. Ég vil beina til forseta athugasemd um það hvernig hann stýrir þessari samkomu hér í dag. Í ljósi þess hve stjórnarliðar eru áhugalausir um umræðuna - þeir sitja líka mjög fáir í þessum sal og eru ekki margir á mælendaskrá - er mikilvægt að við skjótum á fundi í forsætisnefnd og að þeir aðilar í forsætisnefnd komi saman til þess að ræða framvindu þessa fundar því að hér bíður okkar líka það verkefni að ræða fjáraukalögin sem er mikilvægt að klára og koma til nefndar. Ég beini því til hæstv. forseta að við gerum hlé á þessari umræðu, sérstaklega í ljósi þess mikla áhugaleysis sem virðist ríkja hjá stjórnarþingmönnum um þetta mikilvæga mál, og klárum í það minnsta að ræða fjáraukalögin þannig að fjárlaganefnd geti hafið störf við það mikilvæga mál. Við erum orðin allt of sein að ræða fjárlögin, fjáraukalögin og skattamálin. Með sama áframhaldi verður 

Forseti vill taka það fram að fyrr í dag upplýsti forseti, sem þá var hér í forsetastól, að fundur yrði með formönnum þingflokka síðar í dag til þess að ræða þinghaldið. Forseti veit ekki annað en það standi.

Hæstv. forseti. Þannig að það sé alveg á hreinu og forseti þurfi ekki að velkjast í vafa um að ég er að ræða fundarstjórn forseta vil ég spyrja hæstv. forseta hvort þeim þingmönnum sem lögðu mikla áherslu á það í morgun að fundað yrði í allan dag og fram á kvöld um Icesave sé ekki kunnugt um að þessi umræða fer hér fram. Getur hæstv. forseti upplýst um það hvort það séu einhver önnur störf sem banna meiri hluta þingmanna að vera hér, þeim meiri hluta sem í morgun samþykkti að við skyldum funda kvölds og morgna um þetta mál? Eru þeir ekki hér staddir? Höfðu þeir ekki áhuga á að ræða þetta? Hvar eru þeir hæstv. ráðherrar sem komu í ræðustól og töluðu digurbarkalega um að mönnum væri engin vorkunn að vera hér í þessari umræðu? Hvar eru þeir ráðherrar? Hvar er hæstv. utanríkisráðherra sem gæti upplýst okkur um mikilvæg atriði sem varða það hvernig Evrópuþingið er að reyna að kúga okkur til þess að samþykkja Icesave? Evrópuþinginu er beitt til að kúga okkur til þess að samþykkja Icesave.  
            

Forseta er ekki kunnugt um hvað leynist í hugarfylgsnum einstakra þingmanna en ætla má að þingmönnum sé ljóst hvernig dagskrá fundarins er hagað og að hér er umrætt mál á dagskrá og til umræðu.

Herra forseti. Það eru hæg heimatökin því að ég ætla að beina því til formanns utanríkismálanefndar, en svo vill til að hann er starfandi forseti líka, að fundað verði um bréfaskipti Browns og forsætisráðherra. Hvað vitum við núna? Frumkvæði til þess að upplýsa þingið er aldrei hjá ríkisstjórninni og ég vil því fá það upplýst á fundum utanríkismálanefndar hvort fleiri bréf eru falin í skúffum ráðuneytanna, hvort sem það er í forsætis- eða utanríkisráðuneyti. Ég vil líka fá umfjöllun utanríkismálanefndar um þennan makalausa þrýsting af hálfu Evrópusambandsþingsins, sem mér finnst miður. Ég vil sérstaklega beina því til formanns utanríkismálanefndar hvort hann taki ekki við þessari beiðni minni og taki afstöðu til hennar. Á meðan getur þingið haldið áfram með dagskrána, gert hlé á þessu máli og farið að ræða þau ömurlegu mál sem bíða okkar, þ.e. skattamál ríkisstjórnarinnar, en þau verða að komast á dagskrá. Við skiljum það, við erum tilbúin í þá umræðu og þess vegna ítrekum við beiðni okkar og framlag í þessu til þess að liðka fyrir umræðunni. Gerum hlé á þessari umræðu og förum 

Forseti mun beina því til formanns utanríkismálanefndar að boðað verði til fundar í nefndinni við fyrsta hentugleika að beiðni þingmannsins.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hæstv. forseta sérstaklega fyrir sköruglega fundarstjórn og einstaklega gott samband við formann nefnda þingsins. Það er gott að sjá þetta. Ég verð hins vegar að taka undir með þeim þingmönnum sem lýsa yfir miklum áhyggjum af því að Evrópuþingið sé farið að þrýsta á okkur sem stöndum hér á þjóðþingi Íslendinga, í sjálfstæðu ríki, og fjöllum um þingmál, að Evrópuþingið sé að reyna að hafa áhrif á störf okkar. Ég tel rétt að við sendum þessu fólki úti í Evrópu skilaboð héðan. Þess vegna verður að gera hlé á þessum fundi og kalla utanríkismálanefnd saman til að fara yfir þessa ályktun og senda boltann til baka. Það er ekki Evrópuþingið sem stjórnar hér á landi. Það erum við, Íslendingar, og því skulum við aldrei gleyma, sama hvað Samfylkinguna langar til að gera í því máli.

Virðulegi forseti. Til að afstýra freklegum inngripum hæstv. forseta í ræðu mína ætla ég að segja strax í upphafi að ég er að tala um fundarstjórn forseta. Ég tel að hún hafi verið afleit áðan. Ég var varla búinn að hefja mál mitt með fáeinum orðum, sem ég þurfti að viðhafa til þess að koma að því sem ég vildi segja, sem laut að fundarstjórn forseta, þegar hæstv. forseti greip fram í fyrir mér og kom í veg fyrir að ég gæti flutt mál mitt. Ég ætlaði einfaldlega að vekja athygli á því, og það skiptir máli, að við ræðum þetta mál í skugga mikilla hótana frá Evrópuþinginu, sem verður að setja í samhengi við þær fréttir sem komu í gærkvöld um að nú ætti að fresta umsóknarbeiðninni frá Íslandi varðandi ESB. Ég harma það ekki út af fyrir sig en þetta er nýr vinkill í málinu og nauðsynlegt að þessi mál séu skýrð til þess að greiða fyrir þessari umræðu. Mér sýnist að hæstv. utanríkisráðherra væri best til þess fallinn að gera okkur grein fyrir hvað hér er á seyði. Það er óþolandi að þjóðþingið sé enn að ræða þetta mikilvæga mál í skugga hótana, fyrst var það frá 

Forseti vill upplýsa hv. þingmann um að forseti veitti honum, við fyrri ræðu hans um fundarstjórn, rýmkaðan ræðutíma vegna þess tíma sem forseti tók sjálfur í að grípa inn í ræðu hans.

Herra forseti. Ég vil beina því til hæstv. forseta að hann geri þeim þingmönnum sem samþykktu að hér yrði kvöld- og næturfundur um þetta Icesave-mál viðvart um að sú umræða sé hér í gangi. Ég sé einungis einn þingmann Samfylkingarinnar í salnum og veit ég ekki betur en Samfylkingin beri nokkra ábyrgð á hvernig málum er komið því að Icesave-samningarnir þöndust út í stjórnartíð Samfylkingarinnar, sem hafði ráðuneyti bankamála og fleira mætti nefna. Við hljótum því að kalla eftir þeim þingmönnum sem bera mjög mikla ábyrgð á þessum Icesave-samningum. Ætla þeir að þegja hér í allan dag? Ekki verður við það unað. Við höfum boðist til þess, herra forseti, að ræða um fjáraukalög og fleira, setja málið í nefnd og fá svör við mörgum mikilvægum spurningum sem við höfum lagt fram í þessari umræðu. Það er sorglegt að sjá þetta áhugaleysi hjá hv. stjórnarliðum um þetta stærsta mál 

Herra forseti. Ég kem í ræðustól vegna þess að ég settist inn í þingsal til að hlusta á rökræður um Icesave-málið en lítið miðar í þeim efnum. Ég hvet hæstv. forseta til þess að halda áfram með fundinn um Icesave-málið. Ég hvet jafnframt sjálfstæðismenn, framsóknarmenn og aðra stjórnarandstöðuþingmenn til að vera hér í þingsalnum. Það hlýtur að virka jafnmikil hvatning til þeirra og stjórnarþingmanna að vera hér í þingsal. Ég sé heldur fáa af stjórnarandstöðuþingmönnum hér í salnum.

Þeir eru að undirbúa ræður.

Herra forseti. Ég ítreka það að halda verður áfram með þessa ágætu umræðu svo að maður geti nú hlustað á hana frekar en hjala um eitthvað annað.

Virðulegi forseti. Mig langar að biðja herra forseta, eins og gjarnan sagt er við þingmenn, að gæta orða sinna þegar hann stýrir fundi og benda honum á að hann er forseti allra þingmanna þegar hann situr í forsetastól. Ég vil einnig fara fram á það við hæstv. forseta að hann beiti sér fyrir því - það hefur verið dregið fram að Evrópuþingið er enn einu sinni að kúga íslenska þjóð til þess að taka ákvarðanir gegn vilja sínum - að hlé verði gert þannig að hægt verði að funda um þetta atriði, þó ekki væri nema þetta atriði. Ég vil einnig benda á það að á dagskrá eru mjög mikilvæg mál sem þarf að ræða, ég tek alveg undir það. Ég held að betur fari á því að við förum í að ræða þau mál og virðum þær óskir sem hafa komið fram um að ræða þurfi ákveðna hluti varðandi þetta Icesave-mál betur, ekki síst í ljósi þess sem fram hefur komið. Ég hvet hæstv. forseta til þess að beita sér í því.

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir með mörgum hv. þingmönnum sem hér hafa talað. Ég vil hvetja hæstv. forseta til þess að fresta umræðunni. Þá sendum við ákveðin skilaboð um að við látum ekki bjóða okkur þau vinnubrögð að það sé verið að kúga okkur hér og senda okkur einhver skilaboð. Ég minni á það að þegar við vorum að fjalla um málið og vinna fyrirvarana í sumar í fjárlaganefndinni sögðu bresk og hollensk stjórnvöld: „Við gefum ekki út nein komment á þessa vinnu vegna þess að við látum þjóðþingið vera í friði. Þetta er sjálfstæð þjóð með þjóðþing sem á að taka ákvarðanir án þvingana og hótana frá öðrum.“ Það verið að gera það núna. Það er verið að senda skilaboð frá Evrópuþinginu um að við eigum að klára þetta. Við eigum að standa saman að því. Það dapurlegasta sem ég upplifi hér inni er það að þessum aðilum, útlendingum, er að takast að sundra okkur sem þjóð. Við eigum að standa saman sem þing og þjóð. Það er þess vegna sem við eigum að segja: Við frestum þessu og látið okkur í friði. 

Virðulegi forseti. Ég ætla að byrja á að þakka fyrir þá umræðu sem átt hefur sér stað um þetta stærsta og viðamesta mál Íslandssögunnar, sem það er að mínu mati. Ég komst ekki í andsvar við samflokksmann minn, hv. þm. Guðmund Steingrímsson, en það var hins vegar mjög áhugavert að hlusta á margt það sem hann sagði. Það er gott að hlusta á það í andsvörum að fjármálaráðherra situr ekki bara hérna, hann er greinilega að hlusta á ræðu okkar þó að honum líki það misjafnlega vel. Þó að ég hafi oft tekið mun harðar til orða en hv. þm. Guðmundur Steingrímsson gerði get ég tekið undir margt af því sem hann sagði. Ég hef tekið mér orðið landráð í munn og stend við það. Þó að maður geti verið sammála samflokksmönnum sínum um afstöðu í málum getur maður nálgast hlutina úr ólíkum áttum og ég get fullyrt að sú sé staðan með mig og hv. þm. Guðmund Steingrímsson. Sú umræða sem fram hefur farið í dag og í síðustu viku hefur að langmestu leyti verið málefnaleg og yfirgripsmikil, enda er um að ræða geysilega stórt mál. Ég verð hins vegar að viðurkenna að ég hef saknað þess mjög hve lítið stjórnarliðar hafa tjáð sig í þessu máli. Í dag hefur þó hv. þm. Oddný Harðardóttir komið í ræðustól og svo talaði hv. þm. Guðbjartur Hannesson, sem hefur nú kannski verið sá sem mest hefur tjáð sig um það af þingmönnum, undir liðnum störf þingsins. Ég held að flestir geti verið sammála mér um að það er alveg ótrúlegt hve margir vinklar eru á þessu máli og sífellt eru að koma fram nýir punktar. Þetta er málið sem við eyddum meira og minna öllu sumrinu í. Við ræddum það í sölum Alþingis og í nefndum í um tvo mánuði þar til stjórnarliðum tókst loksins að koma sér saman um ákveðna niðurstöðu í málinu og samþykkja það. Lykilatriðið í því að þingmenn stjórnarflokkanna gætu komið sér saman um að afgreiða málið voru hinir svokölluðu fyrirvarar. Við stöndum síðan frammi fyrir því að með frumvarpinu er verið að ógilda þá fyrirvara; það er verið að leggja þá til hliðar. Hvað hefur eiginlega orðið um þann mikla hita og þær miklu tilfinningar sem maður fann hjá hluta stjórnarliða í sumar? Ég á óskaplega erfitt með að skilja hvað varð um þær. Við sátum heila helgi yfir því hvernig best væri að orða efnahagslega fyrirvara, leituðum okkur ráðgjafar hjá sérfræðingum og það var mikil vinna sem fór nánast í hvert einasta orð í efnahagslegu fyrirvörunum. Við ræðum þessi lög, fyrst lögin sjálf og svo breytingarnar, frumvarp sem er breyting á lögum um heimild til hæstv. fjármálaráðherra til að ábyrgjast lán Tryggingarsjóðs innstæðueigenda og fjárfesta frá breska og hollenska ríkinu, til að geta staðið straum af þessum greiðslum til innstæðueigenda hjá Landsbanka Íslands, en alltaf koma upp nýir og nýir vinklar. Fréttin sem komin er inn á vefmiðla er nýr vinkill. Nú er Evrópuþingið komið út úr skápnum hvað varðar þann geysilega þrýsting sem verið hefur frá Evrópusambandinu. Það er búið að viðurkenna að tengsl eru á milli Evrópusambands-umsóknarinnar, sem Samfylkingin hefur sett á oddinn, og Icesave-málsins. Það hafa menn verið að pukrast með. Það hafa Vinstri grænir alls ekki viljað viðurkenna. Þeir hafa alls ekki viljað viðurkenna að með því að segja já við Icesave-málinu sé verið að segja já við Evrópusambandinu. Það er ekkert skrýtið að samfylkingarmenn hlæi að því að vera búnir að koma samherjum sínum í ríkisstjórn í þá aðstöðu. Sá formaður sem verið hefur hvað harðastur gegn Evrópusambandinu talar nú fyrir því máli sem Evrópusambandið er að berjast fyrir, sem Evrópusambandið vill að sé í lagi. Fyrir nokkrum dögum vann ég verkefni tengt námi mínu um Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og samskipti okkar við hann. Ég ætlaði fyrst og fremst að einbeita mér að sjóðnum og því sem gengið hefði á frá því í október. Ég var ekki búin að vinna lengi að heimildavinnunni þegar ég rakst á Icesave-málið því að þessi mál hafa meira og minna verið tengd í gegnum tíðina. Mér fannst það mjög gott og hollt fyrir mig að fara í gegnum þá upprifjun. Ég kom inn sem nýr þingmaður í nóvember á síðasta ári. Þá var mikið um að vera í þinginu og það var alveg ótrúlega margt sem ég hafði hreinlega gleymt frá því í nóvember og desember. Það var því mjög mikilvægt fyrir mig að fara í gegnum þetta og ég er nokkuð viss um að ég er ekki sú eina hér á þingi sem er kannski ekki alveg með forsöguna á hreinu. Mig langar því aðeins að rifja þetta upp. Það kom mjög skýrt fram í skýrslum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins frá því fyrir hrun að alveg frá 2006/2007 virðist eins og Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn, með alla sína sérfræðinga og allt sitt starfsfólk, hafi ekki gert sér grein fyrir því hvað var að gerast á Íslandi. Í þeim skýrslum sem ég hef kynnt mér og lesið virtist stundum sem Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefði mestar áhyggjur af Íbúðalánasjóði. Íbúðalánasjóður var stærsta vandamálið sem Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn sá í sambandi við peningamálastefnu landsins og margar tillögur voru settar fram um það hvernig taka ætti á vanda íslensks efnahagslífs og þenslunni og þá með því helst að einkavæða Íbúðalánasjóð og draga úr lánveitingum hjá sjóðnum. Hins vegar var ótrúlega lítið fjallað um íslensku bankana, alveg ótrúlega lítið. Það er raunar ekki fyrr en sumarið 2008 þegar Public Notice Information, eða almennt upplýsingablað, kemur frá AGS að þeir virðast vera farnir að gera sér ljóst, eins og við, að íslenska efnahagsundrið var byggt á sandi. Það var byggt á lánsfé og fjármagnað með erlendum lánum eins og við þekkjum. Þessi ótrúlega þensla, þessi ótrúlega útrás íslensku bankanna, var fjármögnuð með erlendu lánsfé. Íslenska fjármálakerfið var því orðið yfir 1.000% af landsframleiðslu og erlendar skuldir voru um 550% af landsframleiðslu, sem fyrst og fremst mátti rekja til bankanna, samkvæmt þessari fyrstu skýrslu sem ég rakst á með því mati Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Við upplifðum það mörg þannig að efnahagshrunið hefði orðið á einni viku. Margir sátu fyrir framan sjónvarpið og skildu varla hvað var að gerast eftir ræðu þáverandi hæstv. forsætisráðherra, Geirs H. Haardes. En fyrirvarinn var nokkur. Árið 2008 var erfitt ár. Gengi krónunnar féll um tugi prósentna og íslenska ríkið var á fullu að reyna að styðja við hana. Eftir hrunið segjast ýmsir hafa séð þetta fyrir, segjast hafa varað við þessu. Ýmis ummerki voru um það að menn hefði getað grunað þetta en svo virðist sem menn hafi ekki getað horfst í augu við það sem var að gerast. Það er svo sem ekkert óalgeng hegðun. Ég þekki svolítið til í sambandi við fyrirtækjaráðgjöf og þegar fyrirtæki lenda í erfiðleikum er það mjög algeng hegðun hjá þeim sem reka það að leita allra leiða til að halda áfram, láta eins og ekkert sé að gerast, eyða jafnvel meira. Það er ekkert óalgengt að þeir sem eru í fyrirtækjarekstri og eru nánast orðnir gjaldþrota mæti allt í einu á nýjum jeppa. Þeir hugsa kannski: Ég skulda orðið svo mikið að mig munar ekkert um að bæta einu láninu við mig í viðbót. Árið 2008 lokuðust erlendir lánamarkaðir fyrir íslensku bankana og bankarnir fóru að leita ýmissa leiða til að fjármagna reksturinn áfram. Landsbankinn greip til þess ráðs, sem við þekkjum allt of vel, að opna reikninga í hinum svokölluðu netbönkum í útibúum á vegum bankans erlendis, fyrst og fremst í Bretlandi og svo í Hollandi, undir vörumerkinu Icesave. Alveg sama hversu mikil heift og reiði getur verið á milli okkar stjórnarliða og stjórnarandstöðu, hvað við getum verið ósátt við vinnubrögðin - og ég skal bara segja það hér að ég er mjög ósátt við það hvernig ríkisstjórnin hefur haldið á þessu máli. Ég mun ekkert hika við það, þótt hæstv. fjármálaráðherra virðist vera mjög viðkvæmur fyrir því, að gagnrýna það hvernig samninganefndin um Icesave stóð sig og það hvernig ríkisstjórnin hefur staðið sig. Við megum eftir sem áður ekki gleyma því hverjir bera raunverulega ábyrgðina? Það eru stjórnendur Landsbankans. Þeir tóku ákvörðun um að opna þessi útibú. Þeir tóku ákvörðun um að keyra mjög flottar og árangursríkar markaðsherferðir til þess að ná inn sem mestum peningum sem fljótast. Einn bankastjóri Landsbankans kallaði þetta „tæra snilld“, var það ekki? Ég held að sú orðasamsetning muni seint gleymast, hún mun geymast þjóðarsálinni. Það er alveg á hreinu að þessi orðasamsetning þýðir ekki lengur það sem hún þýddi fyrir efnahagshrunið, „tær snilld“. Þar sem starfsemi bankans í viðkomandi löndum var rekin í formi útibúa en ekki dótturfélaga giltu lög nr. 98/1999, um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta, um starfsemina. Ég hef stundum velt því fyrir mér hvort nokkur þingmaður, núverandi eða þeir sem þá sátu á þingi, hafi verið búinn að lesa þessi lög fyrir hrunið eða hvort stjórnarmenn viðkomandi innstæðutryggingarsjóðs hafi verið búnir að kynna sér hvað í þeim fælist? Þessi lög eru byggð á tilskipun frá Evrópuþinginu, þessu margumtalaða Evrópuþingi sem við höfum rætt um hér í dag, nr. 94-19-EB um innlánatryggingakerfi. Þaðan kemur enn á ný að ábyrgð bankamannanna, hversu mikil hún er. Ef Landsbankinn hefði opnað Icesave-reikningana í formi dótturfélags, stofnað banka í viðkomandi löndum eða keypt banka - Landsbankinn átti dótturfélag í Bretlandi - þá stæðum við ekki hér, þá værum við ekki að rökræða þetta því þá væri það algjörlega á hreinu að ekki væri á nokkurn hátt hægt að klína þessu upp á íslenskan almenning og íslenska skattgreiðendur. Ég hef verið viðskiptavinur í mörg ár hjá Landsbankanum og mér varð að orði, í vikunni sem hrunið varð, að ég hefði nú aldrei trúað því að Landsbankinn yrði gjaldþrota á undan mér, það var það síðasta sem manni datt í hug. Það skrýtnasta líka þegar maður hugsar til baka var að matsfyrirtækin mátu það líka svo að Landsbankinn væri jafnvel sá banki sem stæði best. Þau virtust líta þessa aðferð hjá bankanum, að fjármagna sig með innlánum, mjög jákvæðum augum alveg sama þó að menn viti ósköp vel hversu hvikul innlán eru. Þetta eru skammtímalán. Hvenær sem er er hægt að taka þessa peninga út. Það má vissulega segja að Landsbankinn hafi gert þetta sérstaklega vel. Hann stóð sig mjög vel í því að markaðssetja Icesave-reikningana, hefði raunar átt að fá verðlaun. Það var „tær snilld“ hjá bankanum hvernig honum tókst að selja þessa reikninga. Á vefsíðu Landsbankans 18. júní 2008 var eftirfarandi fréttatilkynning - maður þurfti reyndar aðeins að grafa: „Icesave, sparnaðarreikningur Landsbankans í Bretlandi, hefur verið valinn besti netreikningurinn hjá fjármálavefsíðunni Moneyfacts. Moneyfacts er ein öflugasta og vinsælasta fjármálavefsíðan í Bretlandi en þar geta neytendur sótt sér óháða ráðgjöf í fjármálum. Valið náði yfir allan breska fjármálamarkaðinn og felst því í verðlaununum mikil viðurkenning á gæðum Icesave-innlánavörunnar. Icesave, sem stofnað var í Bretlandi í október 2006, hefur náð framúrskarandi árangri og er fjöldi viðskiptavina nú yfir 250 þúsund. Á komandi ári mun Landsbankinn sækja inn á fleiri evrópska markaði. Opnun Icesave í Hollandi er fyrsta skrefið í þá átt.“ - Að hugsa sér, ekki var eingöngu verið að velta fyrir sér Bretlandi og Hollandi heldur átti að fara inn á allan evrópska markaðinn. „Viðtökur þar í landi hafa farið fram úr björtustu vonum, en viðskiptavinir eru nú þegar orðnir um 20 þúsund á aðeins rúmum hálfum mánuði. Það að Icesave skuli vera viðurkennt af óháðum og virtum aðila eins og Moneyfacts sýnir svo ekki verður um villst hversu góð innlánavara Icesave-netreikningurinn er. Icesave hefur fljótt skipað sér sess meðal vinsælustu netreikninga á breska sparifjármarkaðnum með því að bjóða upp á einfalda vöru, samkeppnishæf kjör og notendavænt viðmót á netinu. Við stefnum að sjálfsögðu að því að halda áfram þessum frábæra árangri og þessi viðurkenning er okkur mikill styrkur í frekari uppbyggingu innlánastarfsemi á meginlandi Evrópu.“ Þetta segja Sigurjón Þór Árnason og Halldór J. Kristjánsson, bankastjórar Landsbankans. Maður ætti kannski bara að þakka fyrir að efnahagshrunið skyldi hafa orðið í október því að vissulega vaknar spurning eins og sú sem hv. þm. Guðmundur Steingrímsson hafði eftir hv. þm. Ögmundi Jónassyni: Hvar hefði Evrópusambandið sett mörkin? Hvar hefðu Bretar og Hollendingar sagt: Við getum ekki gert kröfu á þessa litlu þjóð? Var það þegar við vorum komin upp í 400 þúsund innlánseigendur, eins og þarna var, eða milljón? Hvað ef það hefðu verið 5 milljónir? Miðað við þá hörku sem maður sér hjá Bretum og Hollendingum í þessu máli þá grunar mann, þó að maður fái nánast í magann við þá tilhugsun, því að nógu slæmt er þetta, að við stæðum líka hér og værum að ræða þetta. Við værum enn á ný að tala um þessa vexti og þá hefði Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hugsanlega sagt að þeir teldu að þessar skuldir væru ekki sjálfbærar en sjóðurinn virðist hafa ýmsar reikningskúnstir til að reikna sig fram til þess að það sé alveg ótrúlegt hvað Íslendingar geta borgað. Í heildina lögðu breskir innstæðueigendur um 4 milljarða, 526 milljónir 988 þúsund og 847 pund inn á Icesave og hollenskir innstæðueigendur um 1 milljarð, 674 milljónir 285 þúsund og 671 evru eða um 1.300 milljarða íslenskra króna. Alveg ótrúlegar upphæðir. Þær upphæðir sem við höfum verið að fjalla um, og það var ein af setningunum sem er mér kannski hugleiknust eða minnisstæðust frá því í umræðu í sumar, var þegar hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir steig í pontu og talaði um að hún hefði engan áhuga á að ræða um krónur. En hvað, milljónir? Hvað um milljarð? Það er náttúrlega það sem við erum að tala um. Það eru svo ótrúlega margir punktar sem hafa komið fram sem hafa sýnt að hvert einasta prósentustig, meira að segja brot af prósentum skipta miklu máli vegna þess að við erum að tala um svo gífurlega háar upphæðir. Ekki var nóg með að verið væri að fagna því að netreikningurinn skyldi hafa verið valinn bestur hjá Moneyfacts heldur sáu bankastjórar Landsbankans mikla ástæðu til að fagna við sex mánaða uppgjör bankans. Þá sagði áðurnefndur tær snillingur, Sigurjón Árnason, með leyfi forseta: „Afkoma Landsbankans á fyrstu sex mánuðum ársins er mjög góð. Þetta er mikilvægt, ekki síst í ljósi erfiðra aðstæðna á alþjóðlegum fjármálamörkuðum. Grunntekjur samstæðunnar hafa aukist um 32% miðað við fyrstu sex mánuði ársins 2007. Þá var arðsemi eigin fjár 35% á tímabilinu. Á öðrum ársfjórðungi steig bankinn stórt skref er hann hóf innlánastarfsemi á meginlandi Evrópu með því að bjóða Icesave-netreikninginn í Hollandi. Fjöldi Icesave-reikninga í Bretlandi og Hollandi er nú yfir 350.000 talsins og yfir 50% af heildarfjárhæð Icesave-innlánanna í Bretlandi er nú bundin. Bankinn mun halda áfram að styrkja hlutfall innlána í fjármögnun sinni en starfsemi Icesave í Hollandi er bæði sveigjanleg og öflug sem auðveldar Landsbankanum að sækja inn á fleiri markaði Evrópu á næstu mánuðum.“ Mér skilst að þá þegar hafi seðlabankinn í Hollandi verið farinn að gera athugasemdir við starfsemi bankans í landinu þannig að viðvörunarmerki voru til staðar. Stefnan var hins vegar sett á að opna enn fleiri útibú auk þess sem Kaupþing opnaði Edge-reikningana m.a. í Þýskalandi. Um miðjan september óskaði bandaríski bankinn Lehman Brothers eftir að vera tekinn til gjaldþrotaskipta og íslenska spilaborgin hrundi hratt í framhaldinu. Þann 9. september var tekin ákvörðun af þáverandi ríkisstjórn og bankastjórn Seðlabankans um að ríkisvæða Glitni með kaupum á 75% hlut. Það litla traust sem var til staðar á íslenskum bönkum hvarf og ríkisstjórnin sá fram á að ekki mundi takast að bjarga Glitni og Landsbankanum. Því var allt lagt undir til að bjarga Kaupþingi og lánaði Seðlabankinn Kaupþingi 500 milljónir evra gegn veði í danska FIH-bankanum. Ég verð að segja að ég fagna því sérstaklega að hæstv. forsætisráðherra skuli vera hérna og hlusta á þetta og óskandi væri að fleiri ráðherrar Samfylkingarinnar í ríkisstjórninni sætu hérna og jafnvel fyrrverandi ráðherrar líka, því það virðist vera gegnumgangandi að ákveðið minnisleysi hrjái þá einstaklinga varðandi þessa sögu og aðkomu þeirra að bankahruninu. Um kvöldið voru hin svokölluðu neyðarlög eða heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði afgreidd frá Alþingi kl. 18 mínútur yfir 11. Fjármálaeftirlitið tók yfir Landsbankann daginn eftir og Glitni þann 8. október. Bresk stjórnvöld brugðust ókvæða við og frystu eignir Landsbankans með hryðjuverkalögum og breska fjármálaeftirlitið tekur yfir Kaupþing, Singer og Friedlander og selur Kaupþing Edge til ING Direct. Daginn eftir var svo ljóst að ekki var hægt að bjarga Kaupþingi og bankinn var tekinn yfir af FME. Í allri þessari ringulreið, í allri þessari kaos, í allri þessari skelfingu bönkuðu stjórnvöld Bretlands og Hollands upp á og spurðu hvernig íslenski innstæðutryggingarsjóðurinn ætlaði að greiða þær innstæður sem væru á Icesave-reikningum Landsbankans. Ef ekki væru innstæður hjá Tryggingarsjóðnum yrði íslenska ríkið að ábyrgjast greiðslurnar. Þrýstingur var gífurlega mikill strax þarna. Á þessu tímabili held ég að íslensk fyrirtæki sem áttu eignir í Bretlandi hafi ekki vitað hvort þau hefðu ráðstöfunarrétt yfir þeim. Íslenski seðlabankinn vissi ekki hvort hann hefði ráðstöfunarrétt yfir þessu og Bretar flýttu sér að koma kæru til ESA vegna þess að þeir töldu að verið væri að mismuna breskum ríkisborgurum gagnvart íslenskum ríkisborgurum. Það má segja að næstum megi tala um nauðung strax frá upphafi þar sem var verið að berja á íslenskum stjórnvöldum, bæði heima og að heiman. Ég hef stundum velt fyrir mér tengslum viðbragða stjórnvalda þá, hversu lítil viðbrögðin hjá þeim voru eins og hér hefur verið rætt. Af hverju var íslenski sendiherrann ekki kallaður heim þegar við vorum beitt hryðjuverkalögunum? Af hverju þurfti stjórnarandstöðuþingmann, sem er núverandi hæstv. fjármálaráðherra, til að koma með mótmæli á vettvangi NATO, þegar ein NATO-þjóð ræðst svona með fjármálaárás á aðra þjóð? Af hverju var ekki farið strax að tala við ríkisstjórnir Norðurlandanna, innan Evrópusambandsins, Bandaríkin, og þessum aðgerðum mótmælt. Og þegar maður síðan skoðar t.d. mál sem var töluvert stórt á sínum tíma en var þannig séð ekki jafnafdrifaríkt og þetta mál er fyrir Ísland en það var þegar varnarliðið fór héðan þá var það þannig að fyrrverandi bankastjóri Seðlabankans - alveg sama hvaða skoðanir við höfum á honum persónulega - sýndi mikla hörku í samskiptum sínum við Bandaríkjamenn þegar þeir vildu fara með varnarliðið í burtu, vildu fara með flugvélarnar í burtu og hann hótaði að mótmæla því bæði á vettvangi NATO og að rifta varnarsamningnum. En viðbrögðin hins vegar þegar viðkomandi einstaklingur var farinn úr ríkisstjórn og annar ráðherra tekinn við forsæti, þá má segja að það hafi verið kannski svipuð viðbrögðin en þeim hótunum sem höfðu komið fram var ekki fylgt eftir. Það var það sem maður kannski upplifði í þessu að það var eins og menn væru í það miklu sjokki að þeir gátu ekki brugðist við. Af þeim gögnum sem maður hefur lesið varðandi Icesave-málið verð ég að viðurkenna að það er a.m.k. ein samfylkingarmanneskja, fyrrverandi þingmaður og fyrrverandi utanríkisráðherra, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, sem kannski var hörðust í viðbrögðum sínum, og var sú sem virkilega mótmælti og þorði að rífa kjaft við systurflokk sinn, Verkamannaflokkinn í Bretlandi, þorði að rífa kjaft við systurflokka sína á Norðurlöndunum líka. Enn á ný er hún einn örfárra samfylkingarmanna sem maður hefur heyrt í sem hefur einmitt verið að mótmæla því hvernig hefur verið gengið frá þessu máli, hvernig hefur verið samið um þetta mál, hvernig íslensk stjórnvöld hafa lyppast niður gagnvart Bretum og Hollendingum. Þessi þrýstingur var strax frá Bretum, Hollendingum og ESB. ESB bakkar þessar þjóðir upp og misnotkunin á Alþjóðagjaldeyrissjóðnum hófst þá strax. Meðan þessi ágreiningur var óleystur tóku bresk og hollensk stjórnvöld sig til og greiddu almennum innstæðueigendum út innstæður sínar umfram það sem er lágmarkstrygging á EES-svæðinu, þ.e. 20.887 evrur, Bretar greiddu slíkar innstæður að fullu en hollensk stjórnvöld greiddu að hámarki 100 þúsund evrur. Þetta var ákvörðun sem þessir sjóðir, bresku og hollensku innstæðutryggingarsjóðirnir tóku einhliða, tilkynntu íslenska innstæðutryggingarsjóðnum að þetta væri það sem þeir ætluðu að gera. Um þetta leyti var síðan Evrópusambandinu falið af hálfu Breta og Hollendinga að gerast milligönguaðili í málinu og íslensk stjórnvöld vildu fá niðurstöðu fyrir dómstólum um hvort innstæðutryggingakerfið næði yfir nánast kerfishrun í heilu landi og hvort það væri ríkisábyrgð á innstæðutryggingarsjóðnum samkvæmt tilskipun Evrópusambandsins. Ástæða viðsemjenda var að það væri varhugavert að gefa á nokkurn máta til kynna að vafi kynni að leika á um innlánstryggingakerfi sem væri undirstaða innlánsstarfsemi í Evrópu. Gildi tilskipunarinnar var að fá innstæðueigendur til að treysta bönkum fyrir sparifé sínu því ef í ljós kæmi að réttaróvissa ríkti gæti það haft ófyrirséðar afleiðingar fyrir evrópskt bankakerfi. Því var ekki hægt að samþykkja afgreiðslu á láni til Íslendinga, hvorki frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum né öðrum löndum vegna þrýstings þessara landa og ESB, fyrr en íslenska ríkið væri búið að semja um og samþykkja Brussel-viðmiðin. Þessi merkilegu Brussel-viðmið náðust fram og ýmsir í þeirri ríkisstjórn töldu þau vera mjög mikilsverð en því miður, eins og hefur komið margoft fram, týndust þau nánast í meðhöndlun samninganefndarinnar. Ég ætla aðeins að renna í gegnum þegar talað er um rökin sem eru með og á móti, og eru raunar það sem við höfum verið að takast á um í þinginu í þessa sex mánuði, þ.e. hvort íslenska ríkinu væri skylt að bæta tjón innstæðueigenda í erlendum útibúum íslensku bankanna. Það eru til rök sem eru með því, það eru að sjálfsögðu ekki bara rök á móti þó að maður vilji gjarnan trúa því að það séu bara rök á móti. En í fyrsta lagi að tilgangurinn með tilskipuninni væri skýr, það er að tryggja að innstæðueigendur töpuðu ekki innstæðum undir 20.000 evrum og að innstæðutryggingar í útibúum erlendis væru sérstaklega tilgreindar í markmiðum tilskipunarinnar. Í öðru lagi bæri íslenska ríkinu að tryggja með innleiðingu að staðið væri við ofangreinda skuldbindingu, þ.e. að markmiði væri náð, í rauninni væri verið að innleiða þessa tilskipun. Í þriðja lagi að ef íslenska tryggingakerfið tryggði ekki innstæðueigendur upp að 20.000 evrum hefði tilskipunin ekki verið réttilega innleidd. Hins vegar eru rökin gegn því að við þurfum að borga þetta líka mjög sterk. Það eru þau rök sem ég tek undir. Í inngangsorðum tilskipunar er talað um ótiltæk innlán í lánastofnunum í eintölu og að ekki væri gert ráð fyrir hruni bankakerfis í heild sinni. Sérstaklega var vikið að stöðugleika bankakerfisins í inngangsorðunum og að fjármögnun trygginganna mætti ekki stefna stöðugleika bankakerfis aðildarríkis í hættu. Fjármögnunin mætti þannig ekki stefna stöðugleikanum sjálfum í hættu. Það mætti ráða af inngangsorðunum að skylda íslenska ríkisins fælist í því að koma kerfinu upp en ekki styðja það fram í rauðan dauðann. Það er líka tekið fram í þessum inngangsorðum að tilskipunin gæti ekki gert aðildarríki eða lögbær yfirvöld þeirra ábyrg gagnvart innstæðueigendum ef þau hafa séð til þess að koma á einu eða fleiri kerfum, viðurkenndum af stjórnvöldum, þá væri ljóst að engar athugasemdir hefðu komið fram við íslenska tryggingakerfið enda væri það sambærilegt við önnur kerfi og að stjórnvöld hér á landi hefðu verið í góðri trú. Síðan liggja fyrir skýrslur frá framkvæmdastjórn ESB sem styðja þessa niðurstöður, þ.e. að kerfin réðu ekki við nema eitt áfall, single crisis, hjá meðalstórri lánastofnun, en ekki algjört bankahrun. Hins vegar var þó samt tekin þessi afstaða, pólitísk afstaða, ekki lagaleg afstaða heldur pólitísk afstaða. Það var pólitísk lausn að samþykkja Brussel-viðmiðin eftir mikla nauðung. Með leyfi forseta, þá stóð í þingsályktunartillögu um samninga varðandi ábyrgð ríkissjóðs á innstæðutryggingum vegna innstæðna í útibúum íslenskra viðskiptabanka á Evrópska efnahagssvæðinu: „Með allt framangreint í huga er það mat ríkisstjórnarinnar að hagsmunum Íslands til lengri tíma litið sé best borgið með því að stjórnvöld styðji við Tryggingarsjóð innstæðueigenda og fjárfesta þannig að hann geti staðið straum af þeim kostnaði sem hlýst af því að ábyrgjast lágmarkstryggingu þá sem EES-reglur mæla fyrir um að því marki sem eignir viðkomandi banka standa ekki undir henni. Gert er ráð fyrir því að þau ríki sem hlut eiga að máli muni aðstoða sjóðinn við að standa undir þessu verkefni og það verði í formi lánveitinga viðkomandi ríkja til sjóðsins með ábyrgð íslenska ríkisins. Þær viðræður sem fram undan eru munu skera úr um nánari útfærslu þessara lánveitinga, auk þess sem hin endanlega niðurstaða mun ráðast af því að hve miklu leyti andvirði eigna viðkomandi banka mun renna til sjóðsins við uppgjör á búum þeirra. Endanlegar niðurstöður framangreindra samninga munu verða lagðar fyrir Alþingi og aflað viðeigandi fjárheimilda eftir því sem aðstæður krefjast.“ Í fylgiskjali koma svo hin svokölluðu Brussel-viðmið fram. Ég held að það sé mjög mikilvægt að renna aðeins í gegnum þau vegna þess að það hefur verið eitt af stóru umkvörtunarefnunum varðandi þessa samninga að það er ekki minnst einu orði á Brussel-viðmiðin. Sú undirstaða sem þáverandi utanríkisráðherra lagði á sig geysilega mikla vinnu við að fá fram og það var mikið tekist á um hérna í þinginu fyrir áramót. Þau eru svohljóðandi: „1. Ríkisstjórn Íslands hefur átt viðræðufundi með stofnunum Evrópusambandsins og hlutaðeigandi aðildarríkjum þess um skuldbindingar Íslands samkvæmt samningnum um Evrópska efnahagssvæðið að því er tekur til tilskipunar um innstæðutryggingar 94/19/ EBE. Aðilar komu sér saman um að tilskipunin um innstæðutryggingar hafi verið felld inn í löggjöfina um Evrópska efnahagssvæðið í samræmi við samninginn um Evrópska efnahagssvæðið og gildi því á Íslandi með sama hætti og hún gildir í aðildarríkjum Evrópusambandsins. 2. Viðurkenning allra aðila á þessari lagalegu stöðu greiðir fyrir skjótri niðurstöðu samningaviðræðna þeirra sem nú standa yfir um fjárhagsaðstoð við Ísland, þ.m.t. við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Þessar samningaviðræður skulu fara fram með samhæfðum og samræmdum hætti og skal þar tekið tillit til hinna erfiðu og fordæmislausu aðstæðna sem Ísland er í og knýjandi nauðsynjar þess að ákveða ráðstafanir sem gera Íslandi kleift að endurreisa fjármála- og efnahagskerfi sitt. 3. Stofnanir Evrópusambandsins og Evrópska efnahagssvæðisins munu taka áframhaldandi þátt í þessu ferli sem fer fram í samráði við þær.“ Í þessari umræðu tók hæstv. fjármálaráðherra, þáverandi hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, virkan þátt í og skrifaði í nefndaráliti sínu um málið, með leyfi forseta: „Að sjálfsögðu er ljóst að málið er í hinu mesta óefni og að baki liggja jafnvel lítt dulbúnar hótanir Evrópusambandsins eða þeirrar blokkar sem myndaðist innan Evrópusambandsins í þessu máli um að beita okkur þvingunaraðgerðum. Látið hefur verið í það skína að einhver hluti samningsins um Evrópska efnahagssvæðið verði settur í uppnám ef við föllumst ekki á að hverfa frá öllum hugmyndum um lögformlegan eða lagalegan úrskurðarfarveg í málinu og ganga til þessa pólitíska þvingunarsamkomulags sem Evrópusambandið er að knýja fram, samkomulag sem hlýtur að mega flokka sem ógildanlegan nauðasamning að lögum og þjóðarétti. Þetta eru að mati undirritaðs óásættanlegir afarkostir og ekki boðlegt að ætla að taka á íslenska ríkið, og þar með íslenska skattgreiðendur, á komandi árum skuldbindingar sem geta hlaupið á fleiri hundruðum milljarða króna, jafnvel numið heilum til einum og hálfum fjárlögum íslenska ríkisins eins og þau eru um þessar mundir, á jafnveikum forsendum og hér er lagt til.“ Í nefndarálitinu segir enn fremur: „Mikil óvissa er því um alla stöðu málsins, bæði stærðargráðu ábyrgðanna sem í húfi geta verið, ekki síst í ljósi óvissu um raunverulegt verðmæti eigna Landsbankans, svo og vegna þess að enn hafa engar eiginlegar samningaviðræður farið fram milli deiluaðila eftir að samkomulagið var gert 16. nóvember sl. Það er því til mikils mælst, svo ekki sé fastar að orði kveðið, að ríkisstjórnin skuli ætlast til þess að Alþingi veiti henni galopið samningsumboð til að leiða til lykta þetta mál sem getur falið í sér skuldbindingar til frambúðar fyrir íslenska ríkið svo nemi fleiri hundruðum milljarða króna á grundvelli ekki traustari gagna en enn er við að styðjast og í ljósi þess hversu málsatvik og málsaðstæður allar eru ótraustar.“ Þann 5. desember voru þessar tvær þingsályktunartillögur síðan afgreiddar á Alþingi Íslendinga, annars vegar lán sótt til Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og svo hin svokölluðu Brussel-viðmið. Margt af því sem hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon sagði þarna stendur enn. Við vitum enn þá ekkert um raunverulegt verðmæti Landsbankans, eigna Landsbankans. Þótt hins vegar hafi farið fram samningaviðræður milli deiluaðila getum við enn þá talað um óútfylltan tékka. Ef það er einhver þingmaður fyrir utan hv. þm. Sigmund Davíð Gunnlaugsson sem hefur barist gegn þessu máli frá upphafi er það hv. þm. Pétur Blöndal. Hann hefur verið vakandi og sofandi yfir Icesave-málinu. Strax í desember fyrir ári sagði hv. þm. Pétur Blöndal að vandinn sem íslensk stjórnvöld stæðu frammi fyrir væri þríþættur. Í fyrsta lagi jöklabréfin. Í öðru lagi Icesave-reikningarnir og í þriðja lagi aðkoma og samningar við kröfuhafa bankanna. Þingmaðurinn hafði einnig miklar efasemdir um að Íslendingar gætu ráðið við þetta allt saman í heild og nauðsynlegt væri að fara í heildstæða samninga við alla þessa aðila. Hv. þm. Pétur Blöndal sagði síðan þegar var verið að klára þingsályktunina, með leyfi forseta: „„Endanlegar niðurstöður framangreindra samninga munu verða lagðar fyrir Alþingi og aflað viðeigandi fjárheimilda eftir því sem aðstæður krefjast.“ Þetta er svona svipað og að senda mann út í bæ að kaupa hús. Við felum honum að kaupa hús alveg sama hvað það kostar og alveg sama hvað það er stórt eða lítið eða hvar það er staðsett og svo framvegis. Svo ætlum við að ræða það þegar kemur að því að borga einstakar greiðslur af húsinu. Þá náttúrlega þýðir ekkert að tala um það meir. Ef hann er búinn að semja fyrir okkar hönd um að kaupa hús þá borgum við náttúrlega af því einstakar greiðslur og getum ekki hvikað frá því. Ég sé því ekki hvernig í ósköpunum Alþingi ætlar að meta þessa samninga. Samningarnir sjálfir verða ekkert til umræðu. Við erum að fela sjálfdæmi þeim aðilum sem eru að semja fyrir okkur og það er eins gott að það séu klárustu menn í heimi. Ég bara segi ekkert annað. Það er eins gott að það séu mjög klárir menn og vinni mjög náið með skilanefndum bankanna sem eru líka að vinna að heill þjóðarinnar. Mér finnst þetta mjög mikið framsal á valdi og ætla að spyrja hv. þingmann hvort það hafi ekki verið rætt í nefndinni.“ Þetta kom fram í andsvari við framsögumann málsins, hv. þm. Bjarna Benediktsson. Ég á töluvert eftir af ræðu minni og næst ætlaði ég að fara í gegnum það að þó að þeir menn sem tóku sæti í þessari samninganefnd hafi verið ágætlega vel gefnir verð ég hins vegar að fullyrða það að þetta voru svo sannarlega ekki klárustu menn í heimi og mun ræða það þegar ég kem hér aftur upp.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þingmanni fyrir afar yfirgripsmikla og góða ræðu. Í ræðu sinni vék hún að efnahagslegu fyrirvörunum, að það er búið að aftengja þá. Menn hafa náttúrlega gríðarlegar áhyggjur af gengisáhættunni inni í samningunum. Það hefur komið í ljós af því að það er búið að festa gengi kröfu tryggingarsjóðsins við 22. apríl að nú þegar er komið 80 milljarða gat í hinn endann gagnvart því, sem er gríðarleg áhætta. Það hefur nú komið fram og er reyndar í lögum Tryggingarsjóðs innstæðueigenda og fjárfesta að það megi greiða kröfurnar í íslenskum krónum en eins og við munum þá sló fjölfræðingurinn frægi í fjármálaráðuneytinu það reyndar út af borðinu. Mig langar því að vita hver skoðun hv. þingmanns á því er hvort ekki hefði verið skynsamlegra fyrir tryggingarsjóðinn að greiða kröfur sínar í íslenskum krónum og notast þá við þau lög sem um hann standa.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Ásbirni Óttarssyni fyrir andsvar hans og spurningu. Jú, ég hefði talið að það væri sniðugra. Það er ein af ástæðunum fyrir því að ég hef velt því fyrir mér mjög alvarlega frá því að ég fór að kynna mér þetta mál hvort þessir menn sem tóku sæti í samninganefndinni og jafnvel þeir sem sátu í stjórn innstæðutryggingarsjóðsins, hvort þeir hefðu almennt kynnt sér lögin og kynnt sér tilskipunina um innstæðutryggingar. Ég sat fund með áðurnefndum fjölfræðingi, Indriða H. Þorlákssyni, sem hefur nú verið einn helsti talsmaður fjármálaráðuneytisins í þessu máli, þar sem ég benti honum á þetta ákvæði í lögunum. Mín upplifun var sú að hann kæmi nánast af fjöllum, það væri alveg á valdi innstæðutryggingarsjóðsins, að taka ákvörðun um að borga þetta út í íslenskum krónum. Það er eins og þetta 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þessi svör. Sá hópur sem heitir Indefence-hópurinn hefur barist mjög ötullega í þessu máli til þess að verja hagsmuni þjóðar og fólksins í landinu í þessu og hefur varað mjög við þeim hættum sem felast í þessum samningi og hefur gert það alveg frá upphafi málsins, alveg sama hvort það var þessi ríkisstjórn eða hin ríkisstjórnin á undan, hópurinn hefur alltaf verið að verja hagsmuni lands og þjóðar. Hópurinn byrjaði reyndar á því þegar Bretar settu hryðjuverkalögin á okkur, þá fór hópurinn á erlenda grundu og gekk þar fremstur meðal jafningja um að reyna að verja okkur Íslendinga. Það kom fram ósk um það í efnahags- og skattanefnd að Indefence-hópurinn eða fulltrúar hans mundu koma á fund nefndarinnar til þess að ræða þessar breytingar og skoðanir þeirra á þeim breytingum á fyrirvörunum sem nú er verið að leggja fram í frumvarpinu. En viðbrögð stjórnvalda eftir alla þá sjálfboðavinnu sem þessir einstaklingar 

Frú forseti. Ég þakka enn á ný fyrir spurninguna. Ég held að þessi vinnubrögð séu náttúrlega bara í anda þeirra vinnubragða sem hafa viðgengist í gegnum allt þetta mál. Maður kynntist þessu aðeins í gegnum efnahags- og skattanefnd nú í sumar að þar voru mál ekkert rædd, þau voru bara keyrð út. Það endaði með því að það var að frumkvæði einstakra þingmanna, sem margir voru einmitt í efnahags- og skattanefnd, og annarra sem höfðu áhuga á málinu, að menn tóku sig saman og funduðu, m.a. á kvöldin og um helgar til þess að móta þessa efnahagslegu fyrirvara. Þetta var auðvitað vinna sem hefði átt að fara fram innan efnahags- og skattanefndar. Það að það skuli ekki hafa gefist tími í þessu stærsta einstaka máli Íslandssögunnar til þess að ræða saman innan fjárlaganefndar, þó ekki væri til annars en að fara efnislega yfir þá staðreynd að það skyldu koma fjögur minnihlutaálit út úr efnahags- og skattanefnd, það hefði maður talið 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður nefndi í máli sínu að Icesave-útrás Landsbankans hefði m.a. byggst á lagaverki, tilskipanaverki frá Evrópusambandinu um fjármálamarkaði sem hefði í raun og veru opnað þá leið fyrir Landsbankann sem seinna varð það Icesave-farg sem nú hvílir á þjóðinni. Þess vegna vil ég spyrja hv. þingmann hvort hún telji ekki að í ljósi þess að þetta á allt uppruna sinn í lagaverki Evrópusambandsins, sem við síðan lögtókum, sé einkennilegt að fréttir berist af því að hið sama Evrópuþing og bjó til þennan lagaramma sendi okkur tóninn þessa stundina og reyni að beita okkur pólitískum þvingunum í þessu tiltekna máli með því að reyna að tengja það Evrópusambandsaðildarumsókn okkar. Ég ítreka að ég mundi ekki syrgja það þó að sú umsókn tefðist en engu að síður er mjög sérkennilegt að einmitt það þing sem bjó til lagaverkið sem framkallaði  
            

Frú forseti. Ég held að það þurfi svo sem ekki að koma á óvart að Evrópuþingið telji sig hafa rétt til þess að hafa skoðun á þessu. Evrópuþingið hefur náttúrlega í gegnum EES-samninginn meira og minna dælt á okkur þeirri löggjöf sem við byggjum fjármálamarkað okkar á þannig að það er á hreinu að þeir telja sig - og hafa náttúrlega gert í gegnum allt þetta mál - hafa heilmikið um það að segja og hafa beitt miklum þrýstingi til stuðnings Bretum og Hollendingum. Eins og ég rakti í ræðu minni sér maður það eins og rauðan þráð hvernig Evrópusambandið er alltaf þarna einhvers staðar á bak við. Það er náttúrlega mjög einkennilegt að vera í þeirri aðstöðu að eiga í deilum við tvö aðildarríki Evrópusambandsins og sækja samtímis um inngöngu í klúbbinn. Það er náttúrlega alveg ótrúlegt að þessi ríkisstjórn skuli hafa sett okkur í þá aðstöðu, því að sjálfsögðu hefði þurft að klára þetta deilumál fyrst 

Virðulegi forseti. Við verðum sennilega að lúta því að Evrópusambandið hættir aldrei að koma manni á óvart. Í raun og veru er verið að bjóða okkur upp á það að Evrópusambandið hótar að tengja saman Icesave og Evrópusambandsaðildarumsóknina. Við höfum stundum nefnt það hér í ræðustól Alþingis hvort þessi beinu tengsl væru ekki hér á milli og nú er í raun og veru búið að sanna málið með samþykkt Evrópusambandsins. Það sem Evrópusambandið er í raun að að segja er: Ef þið eruð tilbúin til að ganga svipugöngin og samþykkja Icesave-skuldbindinguna erum við tilbúin til að ræða við ykkur um Evrópusambandsaðildina.  Á fyrri stigum málsins var sagt sem svo að bein tengsl væru á milli þessa og lánveitinga Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og Norðurlandanna. Báðir þessir aðilar hafa svarið þetta af sér en Evrópusambandið kann ekki að skammast sín og gerir bara sérstakar ályktanir um þetta.

Frú forseti. Ég hefði einmitt talið að það hefði kannski verið ástæða til að halda þessum Brussel-viðmiðum mun sterkar fram í viðræðunum við Breta og Hollendinga. Ég tel að mörgu leyti að það hafi verið ákveðin mistök að halda þeim ekki harðar fram í þessum viðræðum. Hv. þm. Guðmundur Steingrímsson fór aðeins í gegnum þetta í ræðu sinni og ef þetta er eins og fyrrverandi formaður samninganefndarinnar, Svavar Gestsson, sagði að við værum að taka byrðarnar fyrir innstæðutryggingakerfið í Evrópu, að við værum svona nánast eins og Kristur á krossinum að fórna okkur fyrir bankakerfið í Evrópu, þá skilur maður ekki af hverju við héldum þeim sjónarmiðum ekki fram innan samninganefndarinnar, af hverju við reyndum ekki að fá Evrópusambandið til að hjálpa okkur að þrýsta á það að alla vega vextirnir yrðu lægri, 

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir afskaplega frískandi og málefnalega ræðu og það að rifja upp söguna. Það veitir ekki af, því að þó að ekki sé nema rúmt ár frá því að hrunið varð er farið að fenna ansi mikið í sporin, mjög mikið, jafnvel þannig að sum spor sjást ekki lengur eins og t.d. spor Samfylkingarinnar. Hv. þingmaður kom reyndar inn á það og færði fyrir því rök að Samfylkingin hefði verið í ríkisstjórn þegar þessir atburðir gerðust allir og það er reyndar hægt að sjá það í þingtíðindum. Þeir kannast ekkert við það lengur og það sýnir hversu fljótt fennir í sporin. Mig langar til að spyrja hv. þingmann um frétt sem hún kom lauslega inn á, sem er framganga hæstv. utanríkisráðherra fyrrverandi, Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur, forvera núverandi formanns Samfylkingarinnar, sem birtist í Morgunblaðinu 14. nóvember þar sem hún segir að Íslendingar hafi 

Frú forseti. Ég held að hún sé bara að segja hlutina eins og þeir eru. Þó að ég hafi margt út á störf samninganefndarinnar að setja er þeirri samninganefnd sem kom með þessa hörmulegu Icesave-samninga á sínum tíma að vissu leyti líka vorkunn vegna þess að, eins og maður upplifði það, skilaboðin frá ríkisstjórninni, þessum tveimur formönnum, forsætisráðherra og fjármálaráðherra, voru mjög skýr og þau voru bara: Skrifum undir, klárum bara málið, við bara ljúkum þessu af. Þá hafi menn bara kvittað undir án þess að gera sér raunverulega grein fyrir því undir hvað þeir voru að skrifa, kannski vegna þess að þeir litu á sig eins og sakamenn, eins og fyrrverandi formaður Samfylkingarinnar orðaði það, og yrðu bara einhvern veginn að taka þetta á sig. Eins og ég nefndi að formaður samninganefndarinnar hafi sagt, eins og Kristur á krossinum, 

Frú forseti. Hv. þingmaður fór yfir margs konar kúgun sem við urðum fyrir, m.a. kúgun Evrópusambandsins og kúgun Alþjóðagjaldeyrissjóðsins á margan hátt, en hann minntist ekki á það sem var kannski alvarlegast en það var kúgunin í gegnum gjaldeyrismarkaðinn. Það var ekki hægt að millifæra peninga til landsins, sem á vissan hátt er afleiðing af því að nýju bankarnir voru með nýjar kennitölur sem menn treystu ekki úti í heimi, en líka út af hryðjuverkalögum Breta. Mig langar til að spyrja hv. þingmann vegna þess að Ingibjörg Sólrún Gísladóttir hæstv. utanríkisráðherra fyrrverandi var í miðjum þessum erli og nú sér hún fyrir sér hvernig þetta samkomulag verður, hvað við erum að fara að samþykkja. Þessi reyndi stjórnmálamaður ákveður 14. nóvember að koma fram og í raun vara við. Hvern er hún að vara við? Ég tel að hún sé að vara Samfylkinguna við, að Samfylkingin sé að leggja á þjóðina 

Frú forseti. Ég tek undir þessi orð hv. þm. Péturs Blöndals, ég held að fyrrverandi formaður Samfylkingarinnar og fyrrverandi utanríkisráðherra hafi þarna verið að vara við. Því miður virðist það vera þannig að stór hluti stjórnarliða hefur neitað að horfast í augu við hvers konar upphæðir þetta eru, hvers konar samningur þetta er. Við megum ekki gleyma því að þó að hér sé kominn einhver viðaukasamningur þá standa enn í samningnum, þessum hörmulega nauðungarsamningi, meira og minna öll ákvæðin sem við gerðum athugasemdir við í sumar. Ég get því ekki séð það öðruvísi en að þarna komi fram viðkomandi einstaklingur sem hefur geysilega miklar áhyggjur af þjóð sinni, geysilega miklar áhyggjur af því hvernig í ósköpunum við eigum að ráða við allar þessar skuldir. Ég fæ það ekki til að ganga upp, alveg sama hvernig ég velti hlutunum fram og til baka fyrir mér, hvernig í ósköpunum við eigum að geta staðið undir þessum skuldbindingum ásamt 

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þm. Eygló Harðardóttur fyrir skýra, efnismikla og greinargóða ræðu. Töluvert hefur verið fjallað um þetta mál hér í þingsölum í dag og talað hefur verið á þann hátt að stjórnarandstæðingar hafi í raun engar lausnir á málinu og ekkert til málanna að leggja. Ég veit að hv. þingmaður hefur sterkar skoðanir á þessu og kom aðeins inn á þær í ræðu sinni, en ef okkur tækist nú að sannfæra stjórnarliða algjörlega um að rétt væri að segja nei - í gildi eru jú lög sem Alþingi samþykkti í sumar - hvernig feril sæi hv. þingmaður þá fyrir sér? Nú er það svo að maður er orðinn svolítið ringlaður í því hvað stjórnarliðar eru að meina. Hæstv. fjármálaráðherra hingað í pontu áðan í andsvari og sagði að klára yrði þetta mál fyrir 30. nóvember, á meðan hv. þm. Þórunn Sveinbjarnardóttir, sem er í öðrum stjórnarflokknum, nefndi undir öðrum lið í dag að hægt væri að ræða þetta og klára í febrúar. 

Frú forseti. Eins og ég nefndi í ræðu minni hef ég töluverða reynslu af fyrirtækjaráðgjöf og því að ráðleggja fyrirtækjum sem eru í miklum greiðsluörðugleikum. Mín reynsla er einfaldlega sú að kröfuhafar hætta ekki svo lengi sem þeir telja einhvern möguleika á því að fá peninga. Ég held að það sé alveg á hreinu að svo lengi sem Bretar og Hollendingar telja einhverja möguleika á því að við getum greitt þeim eitthvað upp í það sem þeir telja að við skuldum þeim fari þeir ekkert neitt og haldi áfram að semja. Við framsóknarmenn töluðum fyrir því í sumar og lögðum fram tillögur hér í þinginu, sem voru því miður felldar, um að við fengjum færustu samningamenn í heimi, leituðum uppi þessa klárustu menn í heimi sem hv. þm. Pétur Blöndal talaði um, og fengjum þá til að semja fyrir okkur við reyndustu og bestu samninganefndir í heimi, sem eru náttúrlega samninganefndir Breta og Hollendinga. 

Frú forseti. Þetta var mjög athyglisvert og ég er sammála hv. þingmanni um að það er einmitt akkúrat þannig að þegar einn telur sig eiga kröfu á annan þá gengur hann eftir efndum eins lengi og skuldarinn er líklegur til að greiða eitthvað upp í kröfuna, þannig að ég held að það sé akkúrat málið. Allar þær heimsendaspár sem dundu á okkur hér í þinginu í sumar um það að ef þetta mál kláraðist ekki fyrir hina eða þessa dagsetninguna - sem reyndar var alltaf að breytast - hafa einfaldlega verið blekking. Ég rek það að talsverðu leyti til þess að þetta mál tengist Evrópusambandsaðildarumsókn okkar töluvert og ég tel að sú ályktun sem Evrópuþingið sendi okkur hér í dag, akkúrat beint inn í þessa umræðu, sé hluti af þeirri áróðursmaskínu sem farin er af stað þar. Mjög athyglisvert væri að heyra hug stjórnarþingmanna eða hvaða skoðun þeir sem studdu að sótt yrði um aðild að Evrópusambandinu 

Frú forseti. Ég held að það hefði örugglega verið til bóta ef við hefðum haft forustumenn í ríkisstjórninni sem hefðu kannski haft einhverja reynslu af starfi hjá einkaaðilum, starfi hjá einkafyrirtækjum eða því að starfa á sýslumannsskrifstofum og þá séð hvernig svona hlutir ganga fyrir sig. Það hefði örugglega líka verið til bóta ef við hefðum verið með menn í samninganefndinni sem hefðu ekki fyrst og fremst starfað hjá hinu opinbera og haft góða sýslumenn sér til fulltingis við það að innheimta kröfur, eins og ákveðinn einstaklingur innan samninganefndarinnar. Menn hefðu þá upplifað það og þekkt að ekki er alltaf að marka þær hótanir sem maður fær frá samningsaðilum sínum, sérstaklega ekki þegar málin snúast um peninga. Heldur snýst þetta um að reyna að komast að samkomulagi og það að viðkomandi vill fá borgað. Ef maður þarf síðan að vega og meta hvort við hefðum ekki átt að hugsa að það væri meira virði að fá aðeins lægri vexti á þessi lán versus síðan það að fá viðurkenningu á því að við þurfum ekki 

Virðulegi forseti. Hér kem ég í mína fyrstu ræðu um þetta mikilvæga málefni sem snertir þjóðarhag um ókomna tíð verði það frumvarp að lögum sem liggur fyrir þinginu. Ég vil byrja á að vekja athygli á því að niðurlæging íslenska þingsins er alger, íslenska þingið má sæta því í dag að vera hótað af Evrópusambandinu, það liggja fyrir hótanir um það að ef við ekki samþykkjum Icesave komumst við ekki strax inn í ESB. Þetta er alveg með ólíkindum. Það er ekki nóg með að lagt sé til í þessu frumvarpi að við framseljum löggjafarvald Alþingis Íslendinga til Breta og Hollendinga, því að eins og allir vita eru í gildi lög um Icesave-samningana sem voru samþykkt 28. ágúst í sumar, það er lagt til, út af því að Bretar og Hollendingar gátu ekki sætt sig við þau lög að þeir fái löggjafarvaldið og það kemur fram í frumvarpinu að íslenska framkvæmdarvaldið hefur beygt sig og er komið heim á ný með nýtt frumvarp með hótunum á nýjan leik. Öllu alvarlegra er hins vegar það að í nýja frumvarpinu er líka lagt til að við afsölum okkur dómsvaldinu til Bretlands. Hvað er þá orðið eftir nema hið íslenska framkvæmdarvald og fyrir hverja starfar hið íslenska framkvæmdarvald? Jú, ég get ekki séð að það starfi fyrir aðra en kóngana í Brussel, fyrir kónana í Evrópusambandinu sem vilja fá okkur þangað inn sem fyrst, því að eins og hótanirnar bera með sér eru þetta raunverulegar hótanir, þökk sé Samfylkingunni. Hvernig skyldi formanni Vinstri grænna líða í dag þar sem á stefnuskrá flokksins í síðustu kosningum var alger höfnun á því að teknar yrðu upp viðræður, hvað þá að Evrópusambandið yrði skoðað? Hvernig skyldi formanninum líða þegar hann er farinn að sæta sem fulltrúi í ríkisstjórninni, sem hæstv. fjármálaráðherra, hótunum frá Evrópusambandinu, hótunum sem hann kom sjálfur þjóðinni í með því að vera aðili að því að hleypa Evrópusambandsaðildarumsókn í gegnum þingið? Þetta er grafalvarlegt mál og ég vil minna þingmenn á stjórnarskrána. Þegar menn setjast á þing og eru réttkjörnir skrifa þeir undir eið við stjórnarskrána þar sem kemur fram í 48. gr. að alþingismenn eru eingöngu bundnir við sannfæringu sína og eigi við neinar reglur frá kjósendum sínum. Þess vegna eiga íslenskir þingmenn heldur ekki að taka við fyrirskipunum frá Brussel. Það er alveg klárt og nú skora ég á þingmenn Vinstri grænna að gera upp hug sinn, vinna þetta mál með sannfæringu sinni, með sínu eigin hjarta og taka ekki við skipunum frá Brussel þó að þeir taki við skipunum frá ríkisstjórninni. Ég skora á alla þingmenn Vinstri grænna en því miður er enginn þeirra í þingsalnum, ég vona að þeir sitji á skrifstofum sínum og séu að hlusta á mig og þennan boðskap því að það er alvarlegt mál ef fólk fer á skjön við stjórnarskrána og sérstaklega verða kjósendur að treysta þingmönnum sem þeir kjósa á þing því að þeir eru þar kosnir sem persónur fyrst og fremst þó að þeir séu bundnir í flokka. Í þessari ræðu ætla ég að fara yfir friðhelgisréttindin og náttúruauðlindaafsalið á ný því að nú liggur fyrir Alþingi þetta nýja frumvarp sem leiðir af sér, verði það samþykkt, ný lög. Friðhelgisréttindin og náttúruauðlindirnar eru fyrir borð borin í hinu nýja frumvarpi, fer ég yfir það í ítarlegu máli í ræðu minni og bið þingmenn um að leggja vel við hlustir því að eins og fram hefur komið erum við með algerlega nýtt mál í höndunum. Búið er að kollvarpa lögunum frá því í sumar, framkvæmdarvaldið fer fram á það við löggjafarvaldið að það verði lúffað með þau lög sem í gildi eru. Ég minni þingmenn á að það gerist ekkert hér á landi þó að frumvarpið sem nú liggur fyrir verði fellt því að í gildi eru lög sem taka á ríkisábyrgð og samningnum við Breta og Hollendinga. Munið það. Ekki láta hræða ykkur til fylgni við þetta frumvarp því að það gerist ekki neitt. Það gerist ekki neitt frekar en hina hótunardagana sem búið var að hóta þingmönnum með í sumar, því að í nýja frumvarpinu stendur að hafi Alþingi ekki samþykkt ríkisábyrgð þann 30. nóvember muni Bretar og Hollendingar tafarlaust senda innstæðutryggingarsjóði bréf þar um og gjaldfella samninginn. Ég segi nú, eins og ég sagði í sumar, verði Bretum og Hollendingum að góðu að senda það bréf, því að eins og allir vita er innstæðutryggingarsjóður gjaldþrota og það er verið að fjalla um ríkisábyrgð á hinum gjaldþrota sjóði, það er innihald frumvarpsins. Það minnir mig aftur á móti á að ég var með fyrirspurn í síðustu viku til hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra um það hvort til stæði að endurreisa tryggingarsjóð eða hvar þau mál væru stödd. Jú, hann viðurkenndi að nú væri verið að stofna nýjan innstæðutryggingarsjóð sem vekur enn þá fleiri spurningar. Er þá enginn starfandi innstæðutryggingarsjóður nú úr því að sá fyrri er gjaldþrota og ekki er búið að stofna hinn nýja? Vissulega er hér um að ræða kennitöluflakk ríkisins eins og hefur komið fram, en hvar er þá innstæðutryggingarsjóðurinn nú sem bankastofnanir eiga að vera að greiða í? Hann er ekki til og því hefur skapast hér mikil réttaróvissa. Ráðherrann upplýsti þá í svari við þessari fyrirspurn að verið væri að smíða lagafrumvarp til endurreisnar nýjum innstæðutryggingarsjóði sem byggðist á reglum og regluverki frá Evrópusambandinu sem var tekið upp. Eftir að íslensku bankarnir hrundu endurskoðaði Evrópusambandið allt sitt regluverk um innstæðutryggingarsjóði sem segir okkur Íslendingum að það var útbreidd skoðun að ríki bæru ekki ríkisábyrgð heldur var eingöngu nóg að stofna slíka sjóði, enda kom það á daginn eins og ég hef sagt að Bretar og Evrópusambandið allt breyttu reglunum um þessa innstæðutryggingarsjóði. Enda hafði það verið útbreidd skoðun í Evrópu frá því að tilskipun 94/19/EB var sett að innstæðutryggingarsjóðir væru sjálfseignarstofnanir, það var nóg að ríki fylgdu því að stofna þá sjóði og það var útbreiddur skilningur í Evrópu og Evrópusambandinu að á þeim væri ekki ríkisábyrgð. Þetta kom m.a. fram í áliti seðlabanka Frakklands árið 2000 og var síðan framfylgt með dómi Evrópudómstólsins í máli C-222/02 frá 2002 þar sem kom skýrt fram að það væri ekki ríkisábyrgð á innstæðutryggingarsjóðum. Þarna sjáum við hvernig við vorum lögð að veði. Okkur var fórnað á altari hins evrópska fjármálalífs, hins evrópska fjármálakerfis, enda hefur það komið í ljós í fréttum í þessari viku að ríki gripu til þess ráðs að veita bönkum sínu leynilán til þess eins að forða þeim frá falli þegar hér var saman að hrynja á haustdögum. Ég er búin að fara yfir það og þarf ekki að fara yfir það aftur en allt þetta mál má rekja aftur til 1. janúar 1994 er samningurinn um Evrópska efnahagssvæðið varð að lögum, með lögum nr. 2/1993 um sama efni. Ég minni á að þá voru kratar í ríkisstjórn og það var komið inn á stefnuskrá Alþýðuflokksins gamla að sækja um aðild að Evrópusambandinu. Þeir náðu því að vera nokkur ár í ríkisstjórn og komu þessu í gegn með þessum hætti. Lögin um Evrópska efnahagssvæðið leiddu svo til þess að við urðum að innleiða þessa tilskipun sem ég minntist á áðan með lögum nr. 98/1999, um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta. Þannig er staðan nú og við vitum ekki hvert framhaldið verður, því að ég trúi því að þingmenn Vinstri grænna beri gæfu til að standa með þjóðinni í þessu frumvarpi, engin orrusta er töpuð fyrr en í fulla hnefana og þeir fullu hnefar eru hér þegar verður greitt atkvæði um frumvarpið. Mig langar aðeins til að koma inn á háttsemi hæstv. fjármálaráðherra í umræðu og aðdraganda þeirrar lagasetningar sem nú liggur fyrir. Það hefur komið fram mjög málefnaleg gagnrýni, komið upp nýir vinklar sem vert væri að skoða, sem búið er að biðja um að fari inn í fjárlaganefnd og inn í efnahags- og skattanefnd til að skoða betur og fá til þess færustu sérfræðinga eins og Framsóknarflokkurinn hefur talað um alla tíð, að fá færustu erlendu sérfræðinga til að hjálpa okkur í þessu máli, en það er eins og fjármálaráðherra sé sleginn blindu því að öll rök eru rökkuð niður. Reynt er að hafa mannorðið af öllum þeim aðilum sem gagnrýna Icesave-samningana, nýja frumvarpið, þeir eru ekki hæfir, þeir eru gagnrýndir, þeir eru grunsamlegir, þeir eru niðurlægðir opinberlega. Það skiptir engu máli fyrir hæstv. fjármálaráðherra hvort verið er að tala um íslenska þingmenn eða erlenda sérfræðinga og fagmenn. Þessi hegðun er óafsakanleg, þessi hegðun sæmir ekki þeim aðila sem situr í ríkisstjórn Íslands. Þeim aðilum sem sitja í ríkisstjórn Íslands ber fyrst og fremst að bera hag þjóðar sinnar fyrir brjósti, fyrst og síðast, en ekki að taka undir með erlendum aðilum sem kúga þing og þjóð. Hæstv. fjármálaráðherra hefur beinlínis hagrætt sannleikanum oft og tíðum, og hef ég áminnt ráðherra síðan ég kom inn á þing að gæta orða sinna í þessum ræðustól í því að segja þingi ekki rétt frá. Það lýtur undir ráðherraábyrgð stjórnarskrárinnar og lögum um ráðherraábyrgð og vil ég minna ráðherra á það. Ég nefni sem dæmi: Því var haldið fram í sumar að ekki hefði borist svar frá Bretum og Hollendingum á meðan farþegi í flugvél Icelandair sat fyrir aftan aðstoðarmann hæstv. fjármálaráðherra þar sem hann var að gera drög af þeim fundum sem hann sat á. Þetta leiddi til þess að fjölmiðlar voru lengi á eftir ráðherranum en hann taldi að aldrei hefði neitt svar komið frá Bretum og Hollendingum. Svo gerist það um miðjan september að skyndilega kallar fjármálaráðherra fjárlaganefnd út klukkan 6 síðdegis, og eins og flestir vita eru margir þingmenn sem sæti eiga í fjárlaganefnd búsettir úti á landi, þannig að þetta var skyndifundur. Þar var hæstv. fjármálaráðherra kominn með plagg frá Bretum og Hollendingum, plagg sem átti að fara í gegnum fjárlaganefnd á einu augabragði því að þetta var kallað „non paper“. Þetta þurfti pínulitla þingsályktunartillögu eins og hæstv. fjármálaráðherra taldi að koma þessu máli inn í þing en undir lá breyttur samningur sem núna liggur fyrir hér í frumvarpsdrögum. Það er alvarlegt þegar verið er að reyna að slá ryki í augu þingmanna. Ég ætla ekki að fara mörgum orðum um þann hræðsluáróður sem ríkisstjórnin hefur beitt þingið - tíminn flýgur áfram í þessari ræðu, ég ætlaði fyrst og fremst að tala um friðhelgisréttindin - en það fór nú svo í haust að reka þurfti hræðsluáróður ríkisstjórnarinnar til baka. Það kom fram í ræðu hæstv. utanríkisráðherra þegar því var komið á flot að sjálfur EES-samningurinn væri í hættu ef við mundum ekki skrifa undir Icesave og samþykkja þetta nýja frumvarp, hann kom í ræðustól og taldi svo ekki vera enda væri um fullkominn spuna að ræða, eins og kannski þessi flokkur er hvað mest þekktur fyrir að halda spunanum úti og halda ekki síst þjóðinni hræddri. Það er viðurkennd stjórnunaraðferð að halda þjóð hræddri til að geta haft betri tök á henni, vera með misvísandi skilaboð ekki segja nema hálfan sannleika, beita hræðsluáróðri. Þetta er allt saman einkennandi fyrir þá ríkisstjórn sem nú situr, því miður, því að nú eru þeir tímar að við þurfum hvað mest á því að halda að standa saman og hlúa hvert að öðru og reyna að finna lausn á vanda heimilanna. En hér erum við enn á ný að ræða Icesave-málið sem er löngu afgreitt. Ég fordæmi þetta, frú forseti. Það liggur fyrir eins og ég hef sagt að nú þegar eru gildandi lög um þetta mál og vil ég minna á frumvarpið sem varð að lögum 2. september í sumar þar sem það kemur skýrt fram í 2. mgr. 1. gr., með leyfi forseta: „Það er skilyrði fyrir veitingu ríkisábyrgðarinnar að breskum og hollenskum stjórnvöldum verði kynntir þeir fyrirvarar sem eru settir við ábyrgðina samkvæmt lögum þessum og að þau fallist á þá.“ Þarna er þetta alveg skýrt. Það var í þessu umboði sem lögin voru samþykkt á Alþingi, að vísu ekki með samþykkt framsóknarmanna og ekki sjálfstæðismanna og ekki núverandi þingmanna Hreyfingarinnar, en þarna brást fyrst og fremst framkvæmdarvaldið því að það var farið að semja um þessi lög. Ég vil benda hæstv. ríkisstjórn á að það er ekki hægt að semja um lög sem Alþingi hefur sett. Ísland hefur löggjafarvald með 63 þingmönnum og það er ekki hægt að semja um lög þegar þau hafa verið sett. Þarna fer samt ríkisstjórnin út af sporinu, fer út með sömu samninganefndina og það er komið heim á haustdögum með nýtt mál. Með öðrum orðum, það er búið að setja fyrirvarana inn í Icesave-samningana sem lágu fyrir í sumar og þarna erum við komin að ákveðnum vendipunkti í þessu máli öllu og þessari ræðu minni sem snýr að friðhelgisréttindunum. Upphaflega var í Icesave-samningunum fallið frá friðhelgisréttindunum í 18. gr. bresku samninganna, þar sem íslenska ríkið féll fullkomlega frá öllum þeim friðhelgisréttindum sem ríkið hefur. Þetta var hinn glæsilegi samningur sem hæstv. fjármálaráðherra kom með fyrir þingið í frumvarpsdrögum og Icesave-samningunum. Það var eins og hæstv. fjármálaráðherra hefði ekki lesið samningana, því að þegar ég benti á að fallið væri frá friðhelgisréttindunum og hvað það þýddi, urðu hér nokkrir ráðherrar ansi hissa. Það sem gerist næst um friðhelgisréttindin er að það fara inn í lögin um ríkisábyrgðina forsendur fyrir veitingu ríkisábyrgðarinnar í lögum nr. 96/2009, að friðhelgisákvæðin séu varin og það í fyrirvörum sem þar segir til um alveg skýrt. Það kemur fram í 2. gr. sem forsenda fyrir veitingu ríkisábyrgðar í frumvarpinu sem varð að lögum í sumar. Það kemur fram í 2. tölul. 2. gr. „að staða Íslands sem fullvalda ríkis komi í veg fyrir að gerð verði aðför í eignum þess sem það þarf nauðsynlega á að halda til að starfrækja hlutverk sitt sem fullvalda ríki“ o.s.frv. Og í 3. tölul. að hvergi verði haggað við óskoruðum yfirráðum Íslands yfir náttúruauðlindum landsins. og rétti handhafa íslensks ríkisvalds til að kveða á um nýtingu og skipan eignarhalds á þeim. Þarna var þetta komið inn í fyrirvara, þökk sé Framsóknarflokknum. Það sem gerist síðar er það að ríkisstjórnin fór og samdi um lögin. Sendinefnd var send aftur til Brussel og Hollands án þess að kalla til færustu sérfræðinga og nú liggur fyrir að það á að setja þennan skilning inn í Icesave-reikningana. Með leyfi forseta, ég les hér upp úr minnisblaði sem lagt var fyrir fjárlaganefnd um friðhelgisréttindi: „Samkvæmt 2. tölul. 2. gr. laga nr. 96/2009 er gert ráð fyrir að staða Íslands sem fullvalda ríkis komi í veg fyrir að gerð verði aðför í eignum þess sem það þarf nauðsynlega á að halda til að starfrækja hlutverk sitt sem fullvalda ríki með viðunandi hætti og það sama eigi við um eignir íslenska ríkisins erlendis, þar á meðal eignir Seðlabanka Íslands, er njóta verndar samkvæmt almennum reglum þjóðaréttar. Þetta ákvæði var sett til að tryggja betur friðhelgisréttindi íslenska ríkisins, en ákvæði um þau efni voru gagnrýnd í lánasamningnum frá 5. júní 2009.“ Síðan segir í þessu minnisblaði sem lagt var fyrir fjárlaganefnd: „Það er að fullu leyti komið til móts við þetta ákvæði í viðaukasamningnum, samanber grein 3.3.3 í þeim breska. Ákvæði þetta er svohljóðandi í íslenskri þýðingu: „Samningsaðilar staðfesta að þótt fallið sé frá friðhelgisréttindum í 18. mgr. [í þessu tilfelli í breska samningnum frá því í sumar] nái það ekki til þeirra eigna íslenska ríkisins sem njóta friðhelgi samkvæmt Vínarsamningnum, eigna íslenska ríkisins á Íslandi sem það þarf nauðsynlega á að halda til að starfrækja hlutverk sitt sem fullvalda ríki, eða eigna Seðlabanka Íslands.““ Þarna erum við komin að málinu sem skiptir sköpum í þessu öllu saman, þetta er sameiginlegur skilningur samningsaðila sem eru annars vegar innstæðutryggingarsjóður, því að íslenska ríkið er ekki aðili að þessum samningi sem hefur verið mjög gagnrýnt af lögfræðingum hér á landi. Íslenska ríkið á ekki aðild að þessum samningi þó að ríkisábyrgðin fari brátt í þúsund milljarða eftir því hvernig verðlagsþróun, gengisþróun og annað verður hér á landi um ókomin ár, og sérstaklega í ljósi þess að búið er að framlengja samningnum út í hið óendanlega þar til hann er að fullu greiddur og ég minni á það að einungis vextir af Icesave-samningnum eru 100 milljónir á dag. - Ég var í kynningu uppi á Vogi áðan þar sem var verið að kynna fyrir mér starfsemina sem þar er rekin, algjört grundvallarforvarnastarf. Ég sá það fljótt að hægt væri að nota eins dags vaxtagreiðslu af Icesave með góðum hætti þar, að við tölum ekki um öll ósköpin sem hægt væri að gera fyrir allar þær upphæðir sem þarna eru. - Þarna erum við komin að því að samningsaðilar staðfesta að þótt fallið sé frá friðhelgisréttindum, eigi það ekki við. Íslenska ríkið er ekki aðili að Icesave-samningunum, þannig að þarna er innstæðutryggingarsjóður að semja við Breta og Hollendinga. Við skulum hafa rétthæðina á hreinu í þessu máli, þarna er það, en þá komum við að því að þó að samningsaðilar staðfesti þennan skilning dugar það ekki til, út af því að búið er að setja þetta inn í viðauka, inn í Icesave-samningana og þar með falla allir samningarnir undir breska lögsögu. Við erum komin á byrjunarreit frá því í vor. Þarna er komið inn eitthvert lítið ákvæði á einhverjum skilningi í samningnum. Þetta er búið að koma friðhelgisréttindunum og náttúruauðlindunum inn í viðaukann sem er fullgildur í Icesave-samningunum, þannig að við skulum ekki rugla því saman, fyrst eru Icesave-samningarnir og svo er viðaukasamningurinn, og þá skulum við vera minnug þess að hér er búið að framselja dómsvaldið. Ég sat á fundi fjárlaganefndar þar sem rætt var við breskan lögfræðing sem hafði komið framkvæmdarvaldinu til hjálpar í þessu máli við að reyna að fá þessa niðurstöðu í þennan samning, til hjálpar Bretum að því virðist. Hann var spurður að því út af hverju þeir stæðu svona fast á því að reka mál fyrir breskum dómstólum. Þá sagði þessi lögfræðingur að Bretar og Hollendingar treystu ekki íslenskum dómstólum. Samninganefndin gat ekki einu sinni staðið í lappirnar með það að halda dómhánni hér á landi til að við ættum einhvern sjens í þessa háka sem eru þarna að bíða eftir ríkisábyrgðinni. Þá komum við að því aftur að samkvæmt Icesave-samningunum falla þeir í breska lögsögu og breskir dómstólar dæma í málum sem að honum snúa. Þó að það sé skilningur samningsaðila að friðhelgisréttindunum sé haldið til haga og náttúruauðlindunum líka, eru það ekki þeir sem segja til um það heldur breskir dómstólar. Verði ágreiningur um túlkun samningsins eru það að sjálfsögðu breskir dómstólar sem koma til með að dæma í þeim málum og þar með erum við búin að missa þetta ákvæði með friðhelgisréttindin út, því að samkvæmt breskum lögum um friðhelgi ríkja frá 1978 geta ríki afsalað sér friðhelgi á mjög víðtækan hátt með skriflegu samþykki og því allar líkur til þess að ákvæðið standist að fullu breska löggjöf. Hvað hefur verið gert í Icesave-samningunum? Í upphaflega samningnum frá því í sumar er þetta alveg skýrt; fallið frá friðhelgisréttindum. Það er undirskrifað af framkvæmdarvaldinu, framkvæmdarvaldið er að biðja löggjafann að skrifa undir þetta með því að veita ríkisábyrgð, með því að samþykkja þetta sem lög. Þetta ákvæði sem er komið inn í nýja frumvarpið hjálpar til við það að við missum friðhelgisréttindin því að þetta er einungis skilningur á milli aðila. Það er grafalvarlegt mál hvernig er komið fyrir þessu máli, hvernig er að fara fyrir íslensku þjóðinni í þessu máli. Hér er verið að skuldbinda núlifandi kynslóðir og komandi kynslóðir. Það ætlaði allt að fara af hjörunum um daginn þegar kom í ljós að nokkrir foreldrar höfðu tekið lán út á börnin sín. Íslenska ríkisstjórnin er að taka veð í komandi kynslóðum, kennitölum sem ekki eru einu til, um ókomna tíð. Svo er annað varðandi náttúruauðlindirnar. Ég læt þetta duga um friðhelgisréttindin, ég held að þetta sé alveg skýrt. Ég legg áherslu á að fengnir verði færir breskir lögfræðingar til að túlka þetta ágreiningsmál þegar þetta frumvarp fer inn í efnahags- og skattanefnd og ekki síst fjárlaganefnd og utanríkismálanefnd, því að það hefur komið ósk um það í þinginu að málið fari í nefnd aftur á milli 2. og 3. umr., þvílíkar eru athugasemdirnar við þetta frumvarp og svo mikið í húfi fyrir íslenska þjóð að slíkt má ekki hunsa. Nú er seinasti sjens að fella þessi lög, það verður að gerast. Það verður að fella þessi lög, það má ekki láta þennan óskapnað verða að lögum. Ég var búin að fara í gegnum það að verið sé að flytja löggjafarvaldið til Breta og Hollendinga. Ég var á fundi með umboðsmanni Alþingis nú í vikunni þar sem kvartað var mjög undan því og ábendingar um það að íslensk löggjöf væri með þeim hætti að það væri sífellt verið að færa stjórnsýslulega gjörninga í einkaréttarlegan búning, samanber með neyðarlögin. Nú er það svo að umboðsmaður getur lítið haft um þau að segja, því að það er búið að færa skilanefndirnar í einkaréttarlegan búning. Þarna erum við líka að tala um það að nú er löggjafarvaldið komið í breska og hollenska lögsögu enda er það náttúrlega alveg skýrt, Evrópusambandið virðist vera farið að skora mikið á íslenska þinginu úr því að það getur birt áskoranir um það að neyða okkur til að samþykkja þessi lög, hrópa húrra fyrir því. Hvernig halda menn að þetta verði þegar við verðum orðin aðilar að því? Þið getið ímyndað ykkur hverju við fáum ráðið, það koma bara áskoranir frá þinginu. Þetta er auðvitað alveg hreint ótrúlegt. Ég vona að þetta verði tekið upp í fjölmiðlum í kvöld í fréttatímum og að hæstv. utanríkisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra verði spurðir að þessu frá sitt hvorum stjórnmálaflokknum, sér í lagi vegna þess að hæstv. fjármálaráðherra fer fyrir þeim flokki sem ekki vill ganga inn í Evrópusambandið og það vill svo vel til að formaður Heimssýnar sem berst á móti Evrópusambandinu er þingmaður þess sama flokks. Hv. þm. Ólöf Nordal hefur verið óþreytandi við að benda á að verið sé að færa dómsvaldið úr landi líka og ber að þakka henni fyrir það að hafa vakið athygli á þessu og það hafa komið fyrir fjárlaganefnd stjórnskipunarfræðingar sem hafa staðfest þetta, þannig að við erum vissulega á hættulegri braut sem réttarríki. Þessi skuld sem Icesave-samningarnir eru var umdeild skuld strax í upphafi, lögfræðilega röng í upphafi. Það myndaðist hér panik síðasta haust og á því hafa Bretar og Hollendingar hangið og hafa kúgað íslensku sendinefndina, eða ég veit raunverulega ekki hvort þurft hafi að kúga sendinefndina, samningurinn sem kom heim var með þeim hætti að það var eins og farið hefði verið út eingöngu til þess að skrifa undir. Nú er verið að leggja til að gera ríkisábyrgðina skilyrðislausa. Í lögunum frá 28. ágúst sem urðu að lögum 2. september var hún þó skilorðsbundin út af því að þingmenn höfðu komið því í gegn að gera fyrirvarana svo sterka, en nú er hún skilyrðislaus og allir fyrirvararnir komnir inn í Icesave-samninginn sem viðauki. Ég minni þingmenn aftur á það að íslenska ríkið er ekki aðili að samningunum sem gerir málið enn þá flóknara og gerir þetta mjög þungt í vöfum og sýnir hvað búið er að semja mikið af sér, að íslenska ríkið skuli ekki geta komið sjálft fyrir dómstóla í Bretlandi heldur er það gjaldþrota sjóður sem kemur til með að vera þar í fyrirsvari. Þetta mál er allt saman með ólíkindum, að íslenska ríkið skuli ekki hafa stjórn á málum sínum. Hér starfar Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn, við erum undir hælnum á honum, hér starfar landstjóri. Þetta er skuggaríkisstjórn Alþjóðagjaldeyrissjóðsins eins og ég hef áður sagt. En það sem verra er, ríkisstjórnin virðist ekki einu sinni hafa stjórn á sínum málum, því að allt sem er lagt til á Alþingi er ekki til hjálpar þjóðinni, ég nefni sem dæmi hinar miklu skattálögur sem verið er að leggja á, að við tölum ekki um Icesave-samningana. Það kemur fram í áliti í frumvarpinu sem nú liggur fyrir að Seðlabanki Íslands var beðinn að gefa álit sitt varðandi eignarstöðu búsins, hæstv. fjármálaráðherra hefur talað um það að Icesave-skuldbindingarnar séu ekkert mál fyrir íslenska þjóðarbúið, því að það eigi eftir að koma íslenska ríkinu í gegnum árið 2011. Ég fékk loksins svör við því á fundi fjárlaganefndar hvers vegna íslenska ríkið skuldaði svona mikið 2011, þar erum við að tala um 1.500 milljónir evra. Þá kom í ljós í svari fulltrúa Seðlabankans að gripið hefði verið til þess ráðs að taka lán í míníbankakrísunni 2005 til að styrkja gjaldeyrisvaraforðann. Þarna erum við með alveg svakalegar skuldbindingar, þannig að það er ekki nema von að ríkisstjórninni finnist Icesave-skuldbindingin lítil að þessu leyti, en ég minni á að þegar margt stórt kemur saman verður það að stóru hlassi. Það er verið að skuldsetja þjóðina með slíkum ólíkindum að það er ekki hægt að sjá út úr augunum með þetta mál. Eftir fund í fjárlaganefnd, og eftir að fulltrúar Seðlabankans höfðu komið sem gestir fyrir nefndina og dreift þar minnisblaði sem er nú á bls. 9 í frumvarpinu, ef einhver vill kynna sér það, vöknuðu ýmsar spurningar. Og í samráði við hv. þm. Höskuld Þórhallsson, sem er fulltrúi Framsóknarflokksins í fjárlaganefnd og hefur staðið sig alveg afskaplega vel í þeirri nefnd og staðið í lappirnar gegn því ægivaldi sem ríkisstjórnarflokkarnir leggja á þingmenn, vöknuðu nokkrar spurningar eins og t.d. um það að í þessu minnisblaði er talað um 50% endurheimtur á skuld tryggingarsjóðs við Breta og Hollendinga og langaði mig þá að vita hvað átt væri við með þeim endurheimtum úr búi Landsbankans. Það kom svar frá Seðlabankanum, með leyfi forseta: „Með endurheimtum úr búi Landsbankans er átt við samtölu þess sem kom í hlut tryggingarsjóðsins af greiðslu fyrir eignir bankans sem hlutfall af kröfu sjóðsins í erlendri mynt. Það hefur verið skilningur Seðlabankans að tölur um endurheimtur sem skilanefnd Landsbankans hefur látið frá sér fara séu þannig reiknaðar. Í álitum Seðlabankans er gert ráð fyrir lítils háttar styrkingu á gengi krónunnar frá því sem var í byrjun þess árs, sem leiðir til þess að tiltekið endurheimtuhlutfall reiknast aðeins lægra í krónum en í erlendri mynt.“ Þetta er allt saman með þessum hætti. Í þessu minnisblaði er talað um að í beiðni fjárlaganefndar hafi verið beðið um útreikninga miðað við 50, 75 og 90% endurheimtur úr búinu. Svo virðist vera að enginn viti um hvað málið snýst og það er ekki hægt að festa hönd á neitt í þessu máli út af því að bæði gengisþróun, eins og hv. þm. Pétur Blöndal hefur verið svo ötull við að benda á, og eins sú sjónhverfing hvað fæst raunverulega upp í Landsbankann eða hvað eignir hans ná langt upp í þrotabúið eru allt saman ágiskanir og við þingmenn höfum í raun engar forsendur fyrir því að samþykkja þessa ríkisábyrgð, því að hér er ekki neitt fast í hendi. Óvissuþættirnir eru svo ótrúlega margir að það er ekki hægt að festa hendur á neitt. Ég verð greinilega að koma að þessum spurningum í seinni ræðum mínum í þessu máli þar sem ég get farið lið fyrir lið yfir þessar spurningar og svör Seðlabankans við þeim sem eru nokkuð ítarleg. Það er best að taka ákvörðun um það að taka þetta fyrir í næstu ræðu, því að tíminn gengur mjög hratt. Ég ætla því að vinda mér í að tala hér um annað áður en tíminn rennur út. Það var eitt í sambandi við auðlindirnar okkar. Það er nefnilega þannig að í nýja frumvarpinu, þskj. 76, sem er málið sem við erum ræða núna, segir, og er eitt af því sem kemur inn í frumvarpið og inn í samningana, viðaukasamningana, takið eftir, með leyfi forseta: „... strax og raunhæft reynist eftir dagsetningu þessa samnings leggja fyrir Alþingi frumvarp þar sem kveðið er á um að íslenska ríkið fái heimild án skilyrða og fyrirvara“ - hlustið: fái heimild án skilyrða og fyrirvara - „til að taka á sig ábyrgð samkvæmt breyttum lánssamningi og um hverja þá heimild aðra sem þarf til að tryggja að skuldbindingar Tryggingarsjóðs innstæðueigenda og íslenska ríkisins samkvæmt fjármálaskjölunum séu lögmætar, gildar, bindandi og fullnustuhæfar.“ Þetta er grein 2.1.2, ég bið þingmenn um að lesa þá grein, því að eins og ég kom inn á áðan er nánast búið að fella friðhelgisréttindin og náttúruauðlindaákvæðið úr lögsögu Íslendinga og við höfum ekki yfir þeim að ráða, því að þegar bindandi og fullnustuhæfar eigur, ég hef spurt að þessu og ekki fengið svar: Erum við þá t.d. að tala um ábendingarrétt á auðlindirnar? Erum við að tala um ábendingarrétt eigna íslenska ríkisins? Ábendingarréttur snýr að því í gjaldþroti. Ábendingarréttur snýr að því að maður má benda á þær eigur sem maður vill helst eiga verði einstaklingur gjaldþrota. Ábendingarrétturinn verður virkur í samningum á milli ríkja sé friðhelgisréttindum rutt í burtu. Fólk skal átta sig á því. Þarna þarf ég að fá svör. Ég spurði hæstv. fjármálaráðherra að þessu í 1. umr. Hann gat ekki svarað mér. Hann situr í þingsal nú, hann getur vonandi svarað mér núna: Hvaða eigur íslenska ríkisins eru fullnustuhæfar í þessum samningum? Það væri mjög æskilegt að fá hér svar við þessu, því að ekki hafa komið fram rök frá stjórnarþingmönnum í nefndaráliti því sem liggur fyrir hér með frumvarpinu. Það er verið að afsala okkur dómsvaldinu. Það er verið að afsala okkur löggjafarvaldinu. Það er verið að afsala okkur friðhelgisréttindunum og náttúruauðlindunum. Frú forseti. Ég veit ekki á hvaða leið ríkisstjórnin er. Ég get ekki fundið út úr því og hef hugsað það mikið. Það eru rúm 90% þjóðarinnar sem standa ekki með ríkisstjórninni í þessu máli. Nú er hafin undirskriftasöfnun fyrir því að reyna að forða því tjóni sem ríkisstjórnarflokkarnir ætla að standa fyrir á Alþingi með því að neyða þessu frumvarpi í gegnum þingið og gera þetta að lögum, neyða það í gegnum þingið með hótunum. Nú er hafin undirskriftarsöfnun, eins konar forvörn í þá átt að skora á forsetann að undirskrifa ekki lögin. Þetta er merki um það að framkvæmdarvaldið valtar hér yfir alla. Þjóðin treystir ekki ríkisstjórninni, það sést best á því að forsetinn er kallaður til. Það er verið að biðja forsetann um að skrifa ekki undir lögin, verði þau samþykkt á þinginu. Þetta eru alvarlegar fréttir. En forseti Íslands, sama hver situr í því sæti, er ákveðinn öryggisventill við því að hafna lögum. Frú forseti. Framsóknarflokkurinn heldur áfram að standa með þjóð sinni og komandi kynslóðum. Við höfum bent á alla þá galla sem hafa komið fram í þessu Icesave-máli. Það átti ekki að 

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þingmanni fyrir góða ræðu þar sem hún fór mjög vel yfir það sem snýr að lagalegri hlið samningsins. Mig langar að spyrja hv. þingmann um það, vegna þess að núna er kominn svona EFTA-krækja eins og kallað er, á Ragnars H. Hall-ákvæðið. Svo við rifjum það hér upp, fjallar það einfaldlega um það að farið sé eftir íslenskum lögum við gjaldþrot á íslenskum fyrirtækjum. Nú kom það fram á fundi fjárlaganefndar að prófessor í lögfræði benti á að það gætu komið upp deilur um hvað gerðist við það að EFTA-dómstóllinn kæmi með niðurstöðu, það gætu komið upp deilur um það milli Breta, Hollendinga og Íslendinga hvað það þýddi í raun og veru. Mig langar að spyrja hv. þingmann: Hvert er álit hennar á þessu og hver er hugsunin á bak við það að setja þessa EFTA-krækju á?

Virðulegi forseti. Ég þakka þingmanninum kærlega fyrir þessa spurningu. Í upphafi skal það skoðað að það hefur komið fram að Bretar og Hollendingar treysta ekki íslenskum dómstólum og þess vegna vilja þeir ekki að málin séu rekin hér. Ísland er sjálfkrafa aðili að EFTA-dómstólnum þar sem við erum aðilar að EES-samningnum sem leiddi það af sér að við þurftum að innleiða þessa reglugerð sem sett var hér 1999. Þessi krækja sem verið er að fara með - þeir eru raunverulega að reyna að komast í kringum það, það þarf fleiri dómstig til að samþykkja komi það í ljós að Íslandi beri ekki að greiða þessar upphæðir eins og náttúrlega allir vita og viðurkenna, það er í aðfaraorðum frumvarpsins að okkur ber ekki lagaleg skylda til að greiða þessar skuldir, það er vitað fyrir fram. En þessi krækja með EFTA-dómstólinn er náttúrlega bara leikur hjá þeim og líka af því að íslenska ríkið getur sótt um að fá ráðgefandi álit hjá EFTA-dómstólnum ... 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svörin. Mig langar að spyrja hv. þingmann um það vegna þess að þegar Ragnar H. Hall setti þessa fyrirvara við skiptingu á búinu, ritaði aðstoðarmaður hæstv. fjármálaráðherra, Indriði H. Þorláksson, grein um það og hélt því fram að þetta væri nánast ekki rétt sem hann var að segja. Þá langar mig að spyrja hver er skoðun þingmannsins á því fyrst þetta var sérstaklega skrifað inn í samninginn í byrjun, hver var hugsunin á bak við það að hafa þetta með þessum hætti að það væri verið að lagskipta kröfunum? Síðan langar mig líka að spyrja hv. þingmann: Ef Alþingi Íslendinga samþykkir frumvarpið eins og það liggur fyrir núna, það kom reyndar fram eins og hv. þingmaður benti á í ræðu sinni að það sem verið er að segja með þessu er það að bresk og hollensk yfirvöld treysta ekki íslenskum dómstólum, hver er skoðun hv. þingmanns á því ef Alþingi samþykkir frumvarpið, er það þá að taka undir og í raun og veru að lýsa vantrausti á íslenska dómstóla með því að samþykkja þetta með þessum hætti?

Virðulegi forseti. Með vísan til spurningarinnar um EFTA-dómstólinn og þær lagaflækjur og krækjur sem þar eru, þá held ég að best sé á þessum tíma að vísa bara til álits Ragnars Halls, þar kemur þetta skýrt fram, þó svo að búið sé að flækja þetta á annan veg núna. Þingmaðurinn var með margar spurningar. Það er ekki nýtt að hæstv. fjármálaráðherra og aðstoðarmaður hans geri lítið úr fólki sem er á annarri skoðun en þeir sjálfir, þannig að ég svara þeirri spurningu með þeim hætti að það er þeim ekki til sóma og mikið til minnkunar að láta svona út í fólk sem er að leiðrétta þau mistök sem þeir hafa gert. Samþykki Alþingi Íslendinga þetta frumvarp eins og það liggur fyrir, er alveg ljóst að Alþingi er að leggja blessun yfir það að dómsvaldið í þessu tiltekna máli fari úr landi, það er alveg klárt. Það stendur hvergi neitt um það að dómháin skuli vera íslensk. Þannig að þarna er löggjafinn að fara á svig við stjórnarskrána, því að allir eiga að hafa rétt á að fá leyst úr 

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur fyrir fína og yfirgripsmikla ræðu þar sem við vorum minnt á staðreyndir og það sem gerst hefur í þingsölum og utan þeirra í þessu máli. Það er eitt sem við í stjórnarandstöðunni höfum verið sökuð um í dag af hálfu stjórnarliða og það er að hafa ekkert til málanna að leggja, hafa engar lausnir. Nú erum við í þeirri stöðu að málið er komið í þennan hnút. Það er búið að skrifa undir þessa samninga, lögum Alþingis hefur verið fylgt eftir á þann hátt að út kemur nýtt lagafrumvarp sem kollvarpar þeim lögum sem voru samþykkt hér í sumar. Ef við stjórnarandstæðingar náum að sannfæra nægjanlegan hluta þingmanna um að greiða atkvæði gegn því frumvarpi sem hér liggur fyrir, hvað telur hv. þm. að taki þá við? Og í hvaða ferli munu málin fara?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Unni Brá Konráðsdóttur fyrir ágæta spurningu. Oft hefur það gerst að þegar ríkisstjórnin sjálf og stjórnarflokkarnir eru ráðþrota koma þau og segja: Hvað með ykkur? Hvað með ykkur? Hvað ætlar Framsóknarflokkurinn að gera í þessum málum? Það er því fínt að þetta er komið hér fram. Réttarstaðan er sú að það gilda lög í landinu. Þau lög gilda. Það er ekkert flóknara en það. Hér er lagt til að þeim lögum verði kollvarpað. Þau lög eru ítarleg og það bar að kynna þau fyrir Bretum og Hollendingum, sem var gert, með þeim fyrirvörum sem við komum inn í þau. Það var samið um lögin, sem ég verð að halda að hafi ekki verið vilji löggjafans þegar lögin voru samþykkt. Framsóknarflokkurinn samþykkti þau lög ekki en það hlýtur að hafa verið vilji þeirra þingmanna sem greiddu atkvæði með þeim að þau mundu gilda. Það er þá Breta og Hollendinga að eiga næsta leik og þeir verða þá bara 

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Nú geta fulltrúar ríkisstjórnarflokkanna sem hér sitja skrifað enn eina tillögu á blað hjá sér og þá eru komnar fram tillögur frá stjórnarandstöðunni sem hægt er að velta fyrir  Mig langar, virðulegi forseti, að nota tímann sem ég á eftir til að spyrja hv. þingmann betur út í Brussel-viðmiðin. Ég veit að hún hefur aðeins eina mínútu til að svara, en sér hún þess mikinn stað og mikið hald í þeirri umfjöllun sem nú er komin inn í þetta frumvarp og inn í viðaukasamningana um að vissulega sé samið á grundvelli 

Virðulegi forseti. Það var fínt að spurning um Brussel-viðmiðin kom fram, því mér gafst ekki tækifæri til að ræða þau í ræðu minni áðan. Þegar Ragnhildur Helgadóttir stjórnskipunarfræðingur var kölluð á fund fjárlaganefndar benti hún einmitt á þá braut sem Alþingi virðist vera á að hunsa þær þingsályktunartillögur og lög sem eru sett á Alþingi. Það er nú ekkert annað en að stjórnskipunarfræðingur hefur áhyggjur af því hvernig farið er með valdið hér á Alþingi. Hún benti á að að vissulega væri umhugsunarvert að hvergi væri að finna í því frumvarpi sem nú liggur fyrir þau ákvæði sem hingað til hafa verið kölluð Brussel-viðmið og voru samþykkt á haustdögum 2008, skömmu eftir hrunið, þau væri hvergi að finna í þessu frumvarpi. Hún brýndi þingmenn í þá átt að bera sjálfir virðingu fyrir lögum sem Alþingi setti, bera sjálfir virðingu fyrir þeim þingsályktunartillögum sem Alþingi setur og hún fór með okkur aftur á bak í tímann, til þingsályktunartillögunnar, í lögin frá því 28. ágúst og var að hugsa um það á hvaða leið Alþingi væri með því að hunsa 

Frú forseti. Árið 2016, 5. júní, eigum við að borga fyrstu greiðsluna og þar sem hv. þingmaður fór afskaplega ítarlega í gegnum lagalega fyrirvara og er vel að sér í þeim, þá langar mig til að spyrja hana að eftirfarandi: Nú getur vel verið að forsendur Seðlabankans gangi eftir og allt sé bara ljómandi létt að borga og allt svoleiðis, en það getur líka gerst að eins og var bent á að hin mikla skuldsetning valdi því að hér verði lítil landsframleiðsla, lítill hagvöxtur, eins og gerðist í Japan, hvað gerist ef Íslendingar geta ekki borgað vextina? Hvað gerist lagalega séð þegar Íslendingar geta ekki klórað saman gjaldeyri til að greiða fyrstu eða aðra greiðslu af láninu og lenda í þeirri stöðu sem ýmsir Íslendingar hafa því miður kynnst, að vera ekki borgunarmenn? Hvernig er lagaleg staða okkar gagnvart útlöndum í þeirri stöðu?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þessa fyrirspurn. Já, vissulega förum við að borga árið 2016 og áhyggjur mínar hafa alla tíð snúið að því að við stöndum ekki undir þessum skuldbindingum sem þjóð með allar hinar skuldirnar á bak við okkur sem lesa má um í nýja frumvarpinu. Fari það þannig að Íslendingar geti ekki staðið við skuldbindingar sínar, hvort sem það eru vextirnir einir og sér eða afborganir af láninu sjálfu, þá gjaldfellur lánið og ítarleg gjaldfellingarákvæði í upphaflega samningnum frá því í sumar, að mig minnir í 11 eða 12 liðum, og þá ber okkur að borga, það hlýtur að vera. Þess vegna skiptir svo miklu máli að Brussel-viðmiðin komi inn í þetta frumvarp eða að Brussel-viðmiðin frá því í sumar haldi, út af því að þar voru efnahagslegu fyrirvararnir teknir inn, að við gætum þá borgað það sem er verið að skikka okkur til að borga án þess að það sé viðurkennt að lögum að við skuldum 

Frú forseti. Hv. þingmaður skildi ekki spurninguna alfarið. Ef við getum ekki borgað fyrstu eða aðra afborgunina, bara vextina því þá þurfum við ekki að borga afborgun. En ef við getum ekki borgað vextina þá getum við enn síður borgað gjaldfellt lán. Hvað gerist ef ríki, íslenska ríkið, getur ekki staðið við ríkisábyrgð? Hvað er það eiginlega? Hvers lags staða kemur upp? Í hvaða stöðu eru samningamenn okkar að tala við Breta og Hollendinga? Munu þeir taka Landsvirkjun upp í? Munu þeir heimta fiskveiðiréttindi? Eða í hvaða stöðu er Ísland þá til að greiða? Þetta er eitthvað sem við þurfum að velta fyrir okkur, því þessi staða gæti komið upp. Ég er ekki að segja að hún komi upp. 
             Síðan langar mig til að spyrja hv. þingmann. Hér liggja fyrir tvö bréf frá forsætisráðherrum tveggja landa, annar er hæstv. forsætisráðherra Íslands og þeir virðast vera að lýsa tveimur algjörlega aðskildum plánetum. 

Virðulegi forseti. Ég biðst afsökunar á að hafa misskilið spurninguna. Nú skil ég hana fullkomlega og hún gengur út á það ef íslenska ríkið getur ekki einu sinni borgað vexti, þýðir það þjóðargjaldþrot. Standi ríki ekki undir ríkisábyrgð, þýðir það þjóðargjaldþrot. Þjóðargjaldþrot getur birst í því að þurfi að skera hér niður allar erlendar skuldir, sem væri kannski ekkert svo slæmt út af því að við erum fyrst og fremst í skuldakreppu, því annars drýpur hér gull af hverju strái, eins og ég hef sagt hér áður, því að við eigum hér mikla og góða og sterka innviði. Verði sú leið ekki farin að fara í þjóðargjaldþrot - ég er ekki að hræða þjóðina, við verðum að velta þessum hlutum upp - geta erlendu aðilarnir, Bretar og Hollendingar, gripið hér í grein 2.1.2.2 sem ég benti á áðan á bls. 30 í frumvarpinu og sótt eignir sem eru fullnustuhæfar. Þá koma til ríkisfyrirtæki, já, eins og Landsvirkjun. 

Frú forseti. Hv. þingmaður fór hér mikinn eins og hennar er von og vísa um þetta mál. Hún kom m.a. inn á það í ræðu sinni að nú hefði Evrópuþingið sent Alþingi Íslendinga skýr skilaboð um að það skyldi samþykkja Icesave-samninginn refjalaust. Mér leikur þess vegna forvitni á að vita hvort hv. þingmaður hefur séð umrædda samþykkt Evrópuþingsins, hvort hún hefur hana undir höndum, hvort hún hefur lesið hana og hvort hún getur þá hugsanlega fundið þessum orðum sínum stað. Hún er ekki ein um að hafa haldið þessu fram hér í dag, það hafa fleiri þingmenn gert. Mér leikur því forvitni á að vita hvort þingmaðurinn hefur lesið þessa samþykkt Evrópuþingsins sem hún vísaði til. Og hvort hún hefur fundið þessum orðum sínum stað í þeirri samþykkt og gæti hugsanlega bent mér á hvar það er að finna.

Virðulegi forseti. Þar sem talað var um tvo póla hjá tveimur forsætisráðherrum, öðrum stöddum í Bretlandi og hinum á Íslandi, og því til að svara að það hlýtur að enda með ósköpum og mér sýnist að það eigi að enda inni í Evrópusambandinu, svo að spurningunni frá Pétri Blöndal sé svarað fyrst. Því er til að svara við spurningu hv. þm. Árna Þórs Sigurðssonar að ég les íslenska fjölmiðla, ég er búin að vera upptekin í allan dag og í hádeginu. Hér var verið að ræða þetta þegar ég kom í þingsalinn um klukkan hálftvö. Ég fer inn á íslensku fréttamiðlana og sé þessar fréttir, ég ætla ekki íslenskum fjölmiðlum að vera að ljúga til um þetta. Ályktunina hef ég ekki lesið enda er Ísland ekki aðili að Evrópusambandinu enn þá og því hef ég hana ekki undir höndum en ég treysti því að íslenskir fjölmiðlar segi þjóð sinni rétt frá þrátt fyrir að íslenskir fjölmiðlar hafi allt fram í andlát atkvæðagreiðslunnar um Icesave-samningana fullyrt að Framsóknarflokkurinn væri einn og einangraður í andstöðu sinni við Icesave-samninginn. 

Frú forseti. Það getur verið ágætt að leggja trúnað á það sem fjölmiðlar segja, en oft kann að vera heppilegt að hafa vaðið fyrir neðan sig þegar menn fara í ræðustól á Alþingi og ræða mál af þessum toga. Og kannski kanna til þrautar innihald þess sem kemur fram í fjölmiðlum, a.m.k. áður en menn fara með fullyrðingar af þessum toga. Ég vil líka upplýsa að ég hef þessa samþykkt undir höndum og mun leggja hana fram á fundi utanríkismálanefndar í fyrramálið enda hefur fundur þar verið boðaður að beiðni stjórnarandstöðunnar. En ég vil spyrja hv. þingmann að eftirfarandi: Komi nú í ljós að ekki sé innstæða fyrir þessum stóru orðum og þessum fréttaflutningi, mun þá hv. þingmaður draga það til baka sem hún sagði hér um þetta mál, eða vill hún ekki hafa það sem sannara reynist?

Virðulegi forseti. Ég skil ekki alveg þessa umræðu. Auðvitað tala þingmenn eftir bestu vitund hverju sinni. Þess skal getið að þessar fréttir voru sóttar í Bloomberg-fréttaveituna, sem hefur hingað til verið nokkuð örugg heimild. En fyrst búið er að boða fund í utanríkismálanefnd á morgun er einhver hreyfing á málinu og fagna ég því og ég þakka þingmanninum fyrir að hafa upplýst þingheim um það og það er ágætt að hann hafi þessa tillögu þá orðrétta fyrir utanríkismálanefnd, ég fagna því. Það breytir því ekki að með því að koma hér með málið fyrir þingið á ný, framkvæmdarvaldið og stjórnarflokkarnir eru komnir með þetta mál fyrir þingið á ný, erum við að tala um að hér sé verið að framselja löggjafarvaldið til Breta og Hollendinga, því það eru fyrst og fremst þeir 

Vill þingmaðurinn hafa það sem sannara reynist?

Já, ef það er komið á samningum …

Virðulegi forseti. Það var nú helst til stuttur tími fyrir mig að fara í andsvar, þannig að ég ákvað að fara í ræðu, enda hefur nokkuð verið eftir því kallað að hlýða á sjónarmið mín. Hér hefur vissulega farið fram ítarleg umræða um Icesave-málið og þá niðurstöðu sem varð í málinu eftir að þingið lauk umfjöllun sinni um málið í lok ágúst. Og þó að sitt hvað gagnlegt hafi komið fram í þeirri umræðu sem ég hef hlustað á með mikilli athygli þá er ýmislegt sem hér hefur komið fram sem hefur gengið fram af mér. Til dæmis hefur því ítrekað verið haldið fram að íslenska ríkisstjórnin og þeir embættismenn sem hafa verið í forsvari að semja um þetta mál séu fyrst og fremst að ganga hagsmuna Breta og Hollendinga en ekki Íslendinga. Auðvitað vita þeir sem þessu halda fram að þetta er alrangt og furðulegt að þessu skuli vera haldið fram í ræðustól á Alþingi. Staðreyndin er sú að ríkisstjórnin hefur auðvitað verið að gera allt sem í hennar valdi stendur til þess að ná hagstæðum samningum fyrir íslensku þjóðina. Hér hefur ítrekað komið fram að menn hafa sagt að það sé allt í lagi að samþykkja ekki það frumvarp sem hér liggur fyrir. Það hefur verið sagt að það gerist ekkert þótt málið sé látið liggja o.s.frv. Auðvitað vita menn að þetta er rangt. Það er bara þannig að ef við samþykkjum ekki þessa samninga er nú næsta öruggt að þau lán sem hefur verið kallað eftir eru ekki í hendi. Það má líka segja að þá geti Tryggingarinnstæðusjóðurinn ekki staðið við skuldbindingar sínar. Þá yrði auðvitað greiðslufall og við getum líka horft á það hvert afleiðingar yrðu, t.d. varðandi lánshæfismat ríkisins, sveitarfélaga og stórfyrirtækja. Við gætum verið að koma í veg fyrir allar þær stórframkvæmdir sem þá eru á döfinni og menn eru að kalla eftir fjármagni og reyna að leita eftir fjármagni í. Maður mundi spyrja: Hvaðan mundi þá fást það fjármagn sem er verið að kalla eftir og HS Orka hefur verið að biðja um eða Landsvirkjun? Hvað með Evrópska fjárfestingasjóðinn? Það er bara að hluta komið í gegn það lán sem þar þarf í orkuframkvæmdir. Ég held að menn væru að kalla yfir sig algjöran frostavetur - algjöran frostavetur - í atvinnuuppbyggingu í vetur ef menn ætla að fara að láta þetta mál liggja. Það er mjög sérstakt að menn séu á sama tíma að kalla eftir aukinni atvinnuuppbyggingu, að það sé lífsnauðsynlegt, og eftir slíku hefur verið kallað í margar vikur en á sama tíma á að segja nei við Icesave-samningnum. Ég held, virðulegi forseti, að það fari ekki saman. Ég vil líka minna á að það er raunverulega allt atvinnulífið, Samtök atvinnulífsins og Alþýðusambandið, sem hafa kallað eftir því að fá lausn í þetta Icesave-mál. Þeir eru auðvitað að kalla á það til þess að fá lausn á ýmsum málum sem því tengjast, t.d. varðandi atvinnuuppbygginguna. Sumir hafa verið að kalla eftir dómstólaleiðinni og að það sé bara allt í lagi þótt þetta sé látið liggja, að hér gerist ekki neitt eins og síðasti ræðumaður sagði, nema að þá gjaldfalla samningarnir. Hvað skeður þá? Þá fer þetta dómstólaleiðina. Er það endilega skynsamlegt fyrir okkur að það gerist? Ég vil nú vitna í ekki ómerkari mann en formann Sjálfstæðisflokksins sem hér talaði um dómstólaleiðina fyrir jólin þegar við vorum að ræða um þingsályktunartillögu um þetta mál. Hann sagði að því fylgdi mikil óvissa að fara dómstólaleiðina og enginn vissi hver niðurstaðan gæti orðið, hún gæti allt eins orðið óhagstæðari. Ég er sammála formanni Sjálfstæðisflokksins í því efni. Ég ætla að víkja að tveimur málum sem hafa verið hér nokkuð rædd í dag. Í fyrsta lagi þá var í síðasta andsvari verið að skiptast á skoðunum um það sem fram kom í blöðunum eða einhverjum fréttamiðlum í dag varðandi samþykkt sem hafði verið gerð í Evrópuþinginu í gær. Því er haldið fram í þessum ræðustól að þetta væru hótanir, að ef Icesave-samningurinn verði ekki samþykktur kæmumst við ekki inn í Evrópusambandið. Þetta eru náttúrlega fullyrðingar sem engan veginn standast og ég held að menn ættu að lesa umrædda samþykkt Evrópuþingsins áður en farið er í slíkar fullyrðingar. Ég ætla að leyfa mér að lesa hana, með leyfi forseta: „Á mánudaginn samþykkti utanríkismálanefnd Evrópuþingsins tillögu til ályktunar Evrópuþingsins við lok umræðu um stækkunarstefnu Evrópusambandsins. Ályktun Evrópuþingsins um þetta efni er ekki bindandi. Tillagan var rædd í Evrópuþinginu í gær og gerðar á henni ýmsar breytingar, þó ekki á 27. lið hennar sem fjallar um Ísland. Þar er aðildarumsókn Íslands fagnað og mælt með henni, þess vænst að framkvæmdanefndin komi fljótt með álit á henni og fylgi því eftir með tillögu. Með tilliti til þess hve lýðræðishefð Íslands er sterk og að landið hafi tekið upp hátt hlutfall af Evrópusambandsreglum, íslensk lög, mun Ísland fá stöðu umsóknarríkis í náinni framtíð. En samt sem áður er lögð áhersla á að fylgni Íslands við skuldbindingar samningsins um Evrópska efnahagssvæðið eigi að vera kjarnaatriði í mati framkvæmdanefndarinnar á umsókninni.“ Hvorki er minnst á Icesave, Bretland né Holland í ályktuninni en hvatt til þess að framkvæmdanefndin opni sendiskrifstofu í Reykjavík á fyrri hluta ársins 2010. Þetta er nú það sem er í þessari ályktun. Síðan geta menn komið hér og dregið sínar ályktanir af því hvort þetta sé einhver þvingun eða hótun um að Ísland komist ekki inn í Evrópusambandið nema Icesave-skuldbindingarnar séu samþykktar. Hitt atriðið sem ég vil ræða eru bréfaskipti mín við Gordon Brown en þau voru einnig til umræðu hér í morgun. Það ber auðvitað að segja að í þeim bréfaskriftum taldi ég rétt að vera með viðbrögð við því sem fram kom í bréfi frá forsætisráðherra Breta vegna þess að hann lagði sérstaka áherslu á skuldbindingargildi samninganna í bréfi sínu, sem er auðvitað bara ein hlið málsins, og því taldi ég rétt að halda vel til haga sjónarmiðum Íslendinga í þessu máli. Ég taldi rétt að halda því vel til haga og koma því til skila að Alþingi hafi aldrei fallist á eða viðurkennt að okkur hafi verið skylt að tryggja lágmarksinnstæðutryggingar. Þessu var nauðsynlegt að halda til haga í þessum samningum. Ég verð að segja það hér af því menn hafa eitthvað deilt á þessi bréfaskipti og hafa haldið því fram að ég hafi t.d. ekki haldið utan um hagsmuni Íslands. Það kom líka fram í fréttum í dag, í kjölfar þess að þessi bréfaskipti voru birt, að mikil umfjöllun sé um þessi bréfaskipti í Hollandi. Hér segir, með leyfi forseta: „Fjölmargir fjölmiðlar í Hollandi fjalla um svarbréf Jóhönnu Sigurðardóttur forsætisráðherra til Gordons Browns forsætisráðherra Bretlands í dag. Kemur fram í þeim öllum að Jóhanna segi í bréfinu til Browns að Íslendingar álíti Icesave-samkomulagið ekki bindandi og vísa hollenskir fjölmiðlar í frétt Bloomberg fréttastofunnar þar að lútandi.“ Það eru því skiptar skoðanir um þessi bréfaskipti, ekki bara hér á landi, heldur virðast Hollendingar ekki vera mjög ánægðir með þau. Af því að hér er verið að halda því fram, að því er mér var sagt í morgun, að ég hafi verið að leyna þessum bréfaskiptum, þá er það alrangt. Þetta bréf er nýkomið frá Brown og ég svaraði honum nokkrum dögum síðar, það eru ekki nema örfáir dagar síðan og því var auðvitað ljóst að rétt var að bíða og sjá hvort eitthvert svar bærist við því sem ekki hefur enn komið. Ég vil þá fara nokkrum orðum um aðalatriðin sem komið hafa fram í umræðunni og svara því eins og ég tel rétt að gera miðað við það sem hér hefur komið fram. Sumu af þessu er full ástæða til þess að svara. Hér hefur verið farið í stjórnarskrána og því hefur verið haldið fram að ekki hafi verið hugað að því að frumvarpið kunni að stangast á við stjórnarskrá vegna þess í fyrsta lagi hve mikil óvissa ríkir um þá skuldbindingu sem ríkið sé að takast á hendur og í öðru lagi vegna meints framsals dómsvalds. Því er til að svara að virtir sérfræðingar, m.a. á sviði stjórnskipunarréttar, komu að samningu frumvarpsins. Ekki komu fram hjá þeim efasemdir um að frumvarpið stæðist gagnvart stjórnarskrá. Óvissan, og undir það skal vissulega tekið, er fyrst og fremst um það hve mikið muni koma út úr þrotabúi Landsbanka Íslands og á hve löngum tíma. Sem betur fer eru nú horfur á að endurheimtuhlutfallið verði tæp 90%, eða 88% kom síðast fram, um það efni, og vissulega hefur verið nefnt í því sambandi að vera kunni að reyna verði látið á stjórnskipulegt gildi neyðarlaganna og þar væri t.d. hætta á að forgangsröðun kröfuhafa mundi breytast. En það er vert að rifja það upp sem kemur fram í athugasemdum við frumvarp það sem fjármálaráðherra lagði fram síðastliðið sumar þegar farið var fram á ríkisábyrgðina í öndverðu, en þar segir að ríkislögmaður, með aðstoð fræðimanna, hafi á sínum tíma metið það svo að neyðarlögin stæðust gagnvart stjórnarskrá. Stefán Már Stefánsson prófessor, sem var einn af þeim sérfræðingum sem skrifuðu undir það, var sama sinnis. Lengra held ég að við komumst ekki til þess að öðlast fullvissu um það. Varðandi meint framsal dómsvalds eru fullyrðingar um það rangar, að mínu mati. Hér er ekki um afsal á dómsvaldi að ræða heldur samning milli tryggingarsjóða landanna um að skipta eignum þrotabús Landsbanka Íslands jafnt á milli sín, í þeirri trú að Evrópuréttur mæli fyrir um slíkan jöfnuð. En komi í ljós að Evrópurétturinn kveði ekki á um slíkan jöfnuð og það er staðfest af EFTA-dómstólnum þá eru aðilar sammála um að íslenski sjóðurinn fái forgang umfram hina. Því hefur verið haldið fram að útfærslan í samningunum sýni vantraust á íslenskum dómstólum. Vissulega er það svo að það er almennt vandamál sem við eigum við að glíma, þ.e. að endurreisa traust á alþjóðavettvangi á íslenskum stjórnvöldum og stofnunum. Hér háttaði einnig svo til að fulltrúar Íslands í samningaviðræðunum höfðu allt frá því í október 2008 haldið því fram að jafnræði ætti að ríkja á milli sjóðanna í löndunum þremur. Þegar fram kom krafa í aðdraganda júnísamninganna um að þetta yrði endurspeglað í samningunum var erfitt að mótmæla því. Alþingi vildi hins vegar ekki fallast á þessa afgreiðslu málsins og því er það umtalsverður árangur að ná því fram í viðaukasamningum að ákvæðum samninganna verði vikið til hliðar reynist ákvæði Ragnars H. Halls, sem svo hefur verið nefnt, ef það reynist að hann hafi haft á réttu að standa. Bretar og Hollendingar féllust á þennan fyrirvara með tveimur skilyrðum. Í fyrsta lagi þyrftu íslenskir dómstólar að leita ráðgefandi álits frá EFTA-dómstólnum. Í öðru lagi mætti niðurstaða þeirra ekki vera í ósamræmi við álit EFTA-dómstólsins. Þetta taldi ríkisstjórnin og ráðgjafar hennar ekki ómálefnaleg sjónarmið því að ágreiningurinn snýst fyrst og síðast um það hvort Evrópurétturinn geri kröfu til þess að jafnræði ríki milli þjóðanna þriggja. Við þær aðstæður er ekki óeðlilegt að gerð sé krafa um að byggt sé á niðurstöðu EFTA-dómstólsins sem hefur það sérstaka hlutverk að túlka Evrópurétt fyrir okkur Íslendinga. Það er talað um að fyrirvararnir séu að engu orðnir. Það eru auðvitað mikil rangtúlkun að svo sé, að gera lítið úr starfi Alþingis í sumar við afgreiðslu á Icesave-málinu. Sú vinna hefur skilað margháttuðum breytingum á lánasamningnum frá því í júní og ég skil alveg þá sem segja að þetta sýni að júnísamningurinn hefði getað verið betri en því er hins vegar til að svara að ég tel augljóst að við hefðum aldrei náð þessari niðurstöðu við samningaborðið þá. Eftir atburði sumarsins þar sem öllum var ljóst hve pólitískt erfitt þetta mál væri breyttist samningsstaðan hreinlega og viðsemjendur okkar voru til í að gefa eftir atriði sem þeir hefðu aldrei tekið í mál á fyrri stigum. Stærstu atriðin í því sambandi eru tvímælalaust þessi: Það er efnahagslegi fyrirvarinn sem er kominn inn í samningana sem þýðir að þak er á greiðslum úr ríkissjóði á hverju ári. Þar með yrði tryggt að árlegar greiðslur verði okkur ekki ofviða. Á móti gerðu viðsemjendur okkar kröfu um að við mundum þó a.m.k. ætíð borga vexti. Á það féllst ríkisstjórnin, m.a. í ljósi þess að það hlýtur að vera skynsamleg skuldastýring að greiða a.m.k. alltaf vexti af lánunum. Einnig væri það mjög slæmt fyrir orðspor okkar að neita því fyrir fram að borga vexti og í ósamræmi við venjur í alþjóðlegum lánasamningum. Það er álit sem er mikilvægt, bæði Seðlabankans og AGS, að við getum staðið undir þessum endurskoðuðu samningum. Það má ekki gleyma því að Moody's hefur sett okkur á stöðugar horfur í fjárfestingarflokki og að Fitch hefur sagt í fjölmiðlum að lok Icesave séu forsenda þess að þeir geti endurskoðað þær neikvæðu horfur sem þeir hafa ríkissjóð nú á. Ég held að það sé mjög mikilvægt að menn hafi það í huga. Ragnars H. Hall-fyrirvarinn er kominn inn með þeim breytingum sem áður voru útlistaðar. Þar getur vissulega verið um umtalsverða fjármuni að ræða og m.a. þess vegna var hér um mjög erfitt atriði að ræða í viðræðum ríkjanna. Dómstólaleiðin. Ekki reyndist síður erfitt að ná því fram að íslensk stjórnvöld héldu því til haga að þau hefðu aldrei viðurkennt skyldu til að ábyrgjast innstæður á Icesave-reikningnum. Það ítrekaði ég í umræddu bréfi mínu til forsætisráðherra Breta. Þar mættum við kröfu Breta og Hollendinga um að ríkisábyrgðin yrði að vera ótvíræð. Samkomulag var að lokum um að í frumvarpinu yrði tekið fram í 2. gr. að „opnist síðar leiðir til að láta á þetta reyna og falli dómur af hálfu þar til bærra aðila, þ.e. einkum EFTA-dómstólsins eða dómstóli Evrópusambandsins, ber fjármálaráðherra samkvæmt frumvarpinu að efna til viðræðna við aðra aðila málsins og eftir atvikum með þátttöku ESB og stofnana EES.“ Í sameiginlegu yfirlýsingu aðila frá 19. október 2009 segir að „aðilar lýsi yfir vilja sínum til að ræðast við komi fram beiðni um það frá einum aðilanum og eftir atvikum bregðast við þeim álitaefnum sem upp kunni að koma.“ Þarna er því komin mjög eindregin pólitísk skuldbinding til að taka á því máli sameiginlega ef síðar kæmi í ljós að íslensk stjórnvöld hefðu haft á réttu að standa. Þetta er auðvitað afar mikilvægt. Að auki eru svo aðrar jákvæðar breytingar í viðaukasamningunum sem menn eru fljótir að gleyma. Til dæmis að áréttað er að náttúruauðlindir Íslands standi aldrei til fullnustu kröfum lánardrottna, né eignir sem íslenska ríkinu eru nauðsynlegar til rækslu hlutverks síns sem fullvalda ríkis og minnt er á þátt Brussel-viðmiðana í aðdraganda samninga. Til viðbótar við þau atriði sem tekið er á í viðaukasamningunum hafa menn enn og aftur verið að ræða hluti sem ekki breytast, t.d. vextina og þrátt fyrir að 5,55% vextir séu nokkuð hærri en Bretum og Hollendingum býðst nú eru þetta mun lægri vextir en bjóðast Íslandi annars staðar. Meðalvextir Breta í 15 ára ríkisskuldabréfum þennan áratug eru rúmlega 4,6%, 3,8% vextir nú og að sjálfsögðu hefðum við viljað hafa vextina lægri en lengra komumst við ekki með það mál. Það verður að telja mjög langsótt að ætlast til þess að Bretar og Hollendingar láni íslensku sjóðunum á sömu kjörum og þeim bresku og hollenska þegar marglá fyrir í málinu að það voru íslensk stjórnvöld sem ætluðu að styðja við bakið á íslenska tryggingarsjóðnum. Í uppslætti um þetta efni í Morgunblaðinu voru þar að auki bornir saman fastir og breytilegir vextir án þess að lesendum væri gerð grein fyrir því. Þegar öllu er á botninn hvolft, hlýtur sú staðreynd að það tókst að ná vöxtunum niður úr 6,7% til 10 ára eins og var skrifað upp á í október 2008, í 5,55% til 15 ára og lengur ef þörf krefur, að teljast umtalsverður árangur.

Það er búið að semja.

Þá hefur því verið haldið fram að í því sé fólgin sérstök gengisáhætta hvernig tryggingarsjóðurinn hagi kröfum sínum í bú Landsbankans. Í 99. gr. laga um gjaldþrotaskipti er kveðið á um að á þeim degi þegar fyrirtækið er tekið til gjaldþrotaskipta skuli færa allar kröfur til íslensks gjaldmiðils. Þegar lög nr. 44/2009, um breytingu á lögum um fjármálafyrirtæki, voru sett var þar lögfest sambærilegt ákvæði en það þýðir að á úrskurðardegi, sem í tilfelli gömlu bankanna var sá dagur sem lögin öðluðust gildi, 22. apríl 2009, skyldi færa allar kröfur til íslensks gjaldmiðils. Það kom hins vegar skýrt fram í aðdraganda setningar laga nr. 44/2009 að þetta þýddi ekki að breyta þyrfti öllum eignum fjármálafyrirtækja í íslenska mynt og fyrirtækin þurfa ekki að greiða út kröfur í íslenskri mynt. Sú gengisáhætta sem talað er um í áliti 4. minni hluta fjárlaganefndar, undir liðnum Krónutölufrysting, er því ofmetin. Ástæðan fyrir ákvæðinu er að þarna er ákveðinn dagur þar sem hlutföll krafna innbyrðis eru ákveðin og til að það sé hægt verða allar kröfur að vera í sömu mynt. Það er auðvitað ekki rétt að kröfur Tryggingarsjóðs innstæðueigenda og fjárfesta hafi verið settar fram í krónum og fjárfar þeirra þar með bundið við gengi íslensku krónunnar 22. apríl. Þvert á móti var kröfunum lýst í pundum og evrum og eru því áfram bundnar gengi þessara mynta og þrátt fyrir að innbyrðis hlutföll krafna í búið miðist við gengi mynta 22. apríl hefur það ekki þau áhrif sem látið er að liggja. Það er mikilvægt að það komi fram að þar sem gert er ráð fyrir því að bú Landsbankans greiði kröfur Tryggingarsjóðs innstæðueigenda til baka í pundum og evrum er engin gengisáhætta fólgin í því að misræmi myndist á milli krafna tryggingarsjóðsins í bú Landsbanka Íslands annars vegar og lána tryggingarsjóðsins frá Bretum og Hollendingum hins vegar. Kröfur sem rísa vegna innlánstrygginga eru í pundum og evrum og lánin eru einnig í pundum og evrum. Af ofangreindum ástæðum má sjá að það sem haldið hefur verið fram í fjölmiðlum er í öllum meginatriðum byggt á röngum forsendum. Tugmilljarða gengisáhætta með uppsöfnuðu tapi frá því í apríl er ekki til staðar og fullyrðingar um að ríkið og tryggingarsjóðurinn hafi tekið óútskýrða áhættu með spákaupmennsku eru einfaldlega rangar. En engu að síður gætir áhrifa af þróun gengis á endanlega niðurstöðu við búskiptin og hvað endanlega fæst mikið upp í upplýstar kröfur. Það er alveg ljóst og enginn hefur haldið öðru fram. En lækki gengið enn frekar eru líkur til að hærra greiðist upp í lýsta kröfu og svo fremi að sigið valdi því ekki að endurheimtuhlutfallið fari yfir 100% forgangskrafna skaðar það ekki hagsmuni tryggingarsjóðsins svo miklu nemi. Vaxtagjöldin mundu hins vegar hækka í krónum talið. Styrkist gengið gæti endurgreiðsluhlutfallið hins vegar lækkað en þar sem krafan á tryggingarsjóðinn mundi lækka með samsvarandi hætti og vaxtakostnaðurinn mundi lækka í krónum talið mundi slík þróun líklega verða hagkvæm tryggingarsjóðnum. Ég tel hins vegar rétt að tryggingarsjóðurinn geri heildstætt mat á þeirri gengisáhættu sem hvíla mun á sjóðnum og leiti leiða til að lágmarka hana eins og kostur er og það hefur verið rætt um að það mat fari fram. Ég tel ekki nauðsynlegt, virðulegi forseti, að fara miklu frekar yfir þetta mál. Ég vil þó koma inn á eitt eða tvö atriði í viðbót. Skuldsetning þjóðarinnar. Því hefur verið haldið fram að hún sé komin langt umfram það sem gerist hjá mörgum skuldugum þjóðum heims. Ég held að þvert á móti getum við bent á þjóðir eins og Bretland, Írland og Lúxemborg sem eru allar skuldsettari, mun skuldsettari en Íslendingar. Skuldir Íslands eru líka ekki fjarri erlendum skuldum Hollendinga, Belga og Tékka. Það hefur verið staðhæft að spá Seðlabankans um að útflutningstekjur verði um helmingur vergrar landsframleiðslu sé óraunhæft því hæsta hlutfallið hafi farið í 33%. Ég held að þetta sé ekki rétt því að hlutfallið hefur farið hækkandi og var 45% árið 2008 en ekki 33%, eins og nefnt var samkvæmt tölum Hagstofunnar. Með frekari fjárfestingu í útflutningsgreinum, ekki síst álframleiðslu, má búast við að þetta hlutfall hækki. Einnig er ljóst að með því lága raungengi sem við stöndum frammi fyrir má búast við enn meiri útflutningi eða a.m.k. auknum afgangi af viðskiptum við útlönd. Það er talað um að 75% eignanna í eignasafninu gangi upp í skuldir vegna Icesave-reikninga. Síðan er talað um að í venjulegum gjaldþrotum teljist 20% endurheimtur á eignum góð. En við þetta er þrennt að athuga. Það er ekki um að ræða 75% eigna bankans heldur að eignir bankans nái að greiða ákveðið hlutfall forgangskrafna og Landsbankinn gerir ráð fyrir því eins og fram hefur komið, eða að um 88% fáist upp í forgangskröfur. Í þriðja lagi: Gjaldþrot íslensku bankanna eru ekki venjuleg gjaldþrot þar sem eignir eru ekki seldar á brunaútsölu heldur er reynt að hámarka virði þeirra. Einnig er ekki aðeins um að ræða að 75% eða 88% fáist upp í skuldir bankans í heild heldur aðeins forgangskröfur, sem er mikilvægt að menn hafi í huga. Ég vil víkja að því að það hefur komið fram í umræðunni sí og æ og endurtekið að ummæli fyrrverandi utanríkisráðherra og fyrrverandi formanns Samfylkingarinnar tali til vitnis um að stjórnvöld hafi ekki haldið rétt á málum með hagsmuni Íslands í huga. Þetta er auðvitað alrangt. Ísland gekk til viðræðna við Breta og Hollendinga á þeim grundvelli að standa við alþjóðlegar skuldbindingar ríkisins, auðvitað, að teknu tilliti til alvarlegrar stöðu í efnahag landsins. Um leið var því ávallt haldið til haga í samningum að sú ákvörðun Breta að kyrrsetja eignir Landsbankans í Bretlandi á grundvelli hryðjuverkalaga hefði að okkar mati verið ástæðulaus og óútskýrð, auk þess að vera óþolandi framkoma gagnvart bandalags- og vinaþjóð. Jafnframt var því skilmerkilega haldið til haga hversu miklu tjóni kyrrsetningin hefði valdið, ekki bara Landsbankanum og Íslandi öllu, heldur einnig kröfuhöfum og þar með talið innstæðueigendum Landsbankans. Samninganefnd okkar hefur einnig ætíð haldið því fram að löggjöf Evrópusambandsins um innstæðutryggingar væri gölluð og ætti ekki við um kerfishrun. Það er ástæða til þess af þessu tilefni að halda þessu öllu til haga. Sannleikurinn er hins vegar sá að við vorum algjörlega einangruð með afstöðu okkar. Staða Íslands var mjög þröng enda hvíldi margt á lausn Icesave-málsins eins og við höfum farið í gegnum og sú staða blasti við frá fyrstu dögum þessa máls. Íslendingar gengu til viðræðna um lausn deilunnar, ekki með hugarfari sakamanns, og það er mikilvægt að hafa það í huga, heldur með hugarfari þess sem telur sig hafa verið beittan órétti og ósanngirni. Það er kjarni málsins. Brussel-viðmiðin sem urðu til fyrir atbeina Evrópusambandsins voru á vissan hátt eina viðurkenningin á því að eitthvað kynni að vera til í málflutningi okkar og þar átti fyrrverandi formaður Samfylkingarinnar hlut að máli og fyrir það ber auðvitað að þakka. Þetta er kjarni málsins. Ég vona, virðulegi forseti, að mér hafi tekist að skýra nokkuð sjónarmið mín í þessu máli sem kallað hefur verið eftir en ég vísa því alfarið á bug sem sífellt er verið að halda hér fram, sem er mjög ósanngjarnt að gera, að sú sem hér stendur hafi fyrst og fremst verið í öllu þessu máli frá upphafi að hugsa um hagsmuni Breta og Hollendinga. Það er ótrúlegt að þessu skuli vera haldið fram, aftur og aftur í ræðustól Alþingis.

Virðulegi forseti. Svo virðist vera að tími hæstv. forsætisráðherra sé kominn, a.m.k. er hann kominn hér í ræðustól á Alþingi og hún er farin að tala í þessu mikilvæga máli og kominn tími til. Ræða hennar var mjög yfirgripsmikil og greinilega svör við mörgu af því sem hefur komið fram í máli þingmanna, bæði í dag og í gær og þá daga sem umræðan hefur staðið yfir og náttúrlega ekki möguleiki að bregðast við því öllu. Mig langar til að inna hæstv. forsætisráðherra eftir því hvað henni finnist um þær fullyrðingar mínar um að friðhelgisrétturinn og náttúruauðlindaákvæðin séu fyrir borð borin þar sem þau eru komin í viðaukasamninginn og eru því hluti af honum og um samningana gilda bresk lög og eftir þeim er dæmt hjá breskum dómstólum, þar sem samningsaðilarnir hafa svo sem ekkert um þennan skilning að segja, því þegar er ágreiningur, eru það dómstólarnir sem hafa síðasta orðið. 
            

Virðulegi forseti. Ég geri mér fullkomlega grein fyrir því að það liggur hv. þingmanni þungt á hjarta að kryfja þessi mál til mergjar og er auðvitað eðlilegt og sanngjarnt að gera það, alveg fullkomlega. Það höfum við gert og yfir þetta hefur verið farið og takmörkun á friðhelgisréttindunum nær yfir eigur ríkisins sem því eru nauðsynlegar, eins og fram kom í máli mínu áðan, sem fullvalda ríkis, sem og eignir Seðlabanka Íslands, auk þess að ekki sé haggað við friðhelgisréttindum samkvæmt alþjóðasamningum. Við höfum farið mjög vel yfir þetta varðandi auðlindirnar. Ég held að hægt sé að leggja áherslu á að það hefur verið eins vel staðið að þessu varðandi friðhelgisréttindin og nokkur kostur er.

Virðulegi forseti. Ég ætla að umorða spurningu mína þar sem ekki kom svar við henni. Það stendur í grein 3.3.3 og 3.3.4 í viðaukasamningunum, þ.e. sá skilningur að samningsaðilar staðfesta að þótt fallið sé frá friðhelgisréttindum og ákvæðinu um náttúruauðlindirnar í Icesave-samningunum sjálfum, minni ég hæstv. forsætisráðherra á það að samningsaðilar eru breska ríkið, hollenska ríkið og íslenski innstæðutryggingarsjóðurinn. Íslenska ríkið er ekki aðili að þessum samningi. Og þó að það komi fram í viðaukasamningi við Icesave-samninginn að samningsaðilar hafi þennan skilning eru það breskir dómstólar sem koma til með að dæma í ágreiningi sem kemur upp og ég minni hæstv. forsætisráðherra á að það er ákvæði í breskum lögum frá 1978 sem ryður burtu friðhelgisréttindum þjóða sé undir þau skrifað að ákvæðinu sé rutt í burtu og svo sannarlega var friðhelgisréttindum Íslendinga rutt í burtu í Icesave-samningunum og það stendur þannig enn.

Ég mótmæli því, virðulegi forseti, að friðhelgisréttindunum hafi verið ýtt til hliðar. Það er svo að þessir þrír aðilar hafa samið um það að breskur réttur eða breskir dómstólar muni fara með ágreining í þessu efni. En þegar við tölum um breska dómstóla og í hverju þeir dæma, er þar aðallega og eingöngu um að ræða eignir Íslendinga erlendis en þó ekki sendiráð eða eignir Íslendinga í Seðlabankanum, en þegar um er að ræða eignir hér á landi eru það íslenskir dómstólar sem um það fjalla.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. forsætisráðherra fyrir innlegg hennar í umræðuna. Mig langar til að víkja að nokkrum atriðum. Í fyrsta lagi varðandi dómstólaleiðina sem ég taldi fyrir ári síðan að við ættum ekki að láta reyna á á þeim tímapunkti. Við sitjum núna uppi með samning sem er jafngildur því að við höfum tapað málinu fyrir dómstólum. Ég var þeirrar skoðunar í desember í fyrra að við ættum að reyna að ná samkomulagi við Evrópusambandsríkin um að leysa þetta mál. Það tókst ekki vegna þess að viðmælendur okkar fóru fram á að fá það sem þeir töldu vera skuld okkar við þá að fullu greidda með vöxtum. Þess vegna eigum við ekki að fara þá leið þó að það hefði verið skynsamlegt að reyna hana í upphafi. Standa fyrirvararnir? Ég verð að andmæla því sem hæstv. forsætisráðherra heldur hér fram. Efnahagslegu fyrirvararnir standa ekki. Sá mikilvægasti þeirra er þessi: Við ætluðum að láta það ráðast af hagþróun á Íslandi hvernig við mundum standa í skilum. 

Virðulegi forseti. Það er alveg ljóst að hv. þm. Bjarni Benediktsson er búinn að draga í land varðandi dómstólaleiðina sem hann mælti gegn í desember og þá liggur það fyrir. Ég er auðvitað algjörlega ósammála hv. þingmanni að líta þannig á málin að samningarnir eða það sem nú liggur fyrir og við erum að fjalla um jafngildi því að við höfum tapað máli fyrir dómstólum.  Ef einhver hefur haldið því fram að við gætum bara setið á Alþingi og ákveðið ein hvernig við vildum hafa þessa samninga og þyrftum ekki að ræða við einn eða neinn um það, er það auðvitað misskilningur. Hvað ef Hollendingar hefðu samþykkt í sínu þingi hvernig þeir vildu hafa þetta, Bretar í sínu þingi og við í okkar þingi, hvernig halda menn að við hefðum nokkurn tíma komist að niðurstöðu í því efni?  Þegar verið er að ræða um hvað er inni í þessum samningum, þá hef ég farið yfir það og hef ekki tíma til að gera það nú 

Virðulegi forseti. Hvernig eiga menn að leysa úr svona ágreiningi ef aðilarnir eru ósammála? Ég segi að við verðum að byggja á þeim lagareglum sem um efnið fjalla. Það er einfaldlega krafa okkar núna að það farið verði að lögum. Viðmælendur okkar í þessu máli, Bretar og Hollendingar, hafna því. Evrópusambandsríkin hafa líka hafnað því og því miður hafa Norðurlöndin líka neitað okkur um þann rétt, þau hafa ekki sýnt okkur neinn stuðning í þeirri sjálfsögðu kröfu að þegar ekki fást ásættanlegir samningar um niðurstöðu þessa máls verði dómstólaleiðin farin. Er þetta leið sem er jafnslæm því að tapa málinu að fullu fyrir dómstólum? Ég segi já, það er enginn vafi á því vegna þess að við erum nú að skrifa undir ríkisábyrgð fyrir því að greiða að fullu hvern einasta reikning, hvert einasta pund og hverja einustu evru, alla lágmarkstrygginguna með vöxtum. Hvernig getur niðurstaðan orðið verri? Jú, hún gæti kannski orðið verri en lögin kveða á um vegna þess að samkvæmt lögum á innstæðutryggingarsjóðurinn rétt á því að snúa kröfunum á sig í íslenskar krónur en ríkisstjórnin er að taka á sig alla skuldbindinguna í pundum 

Virðulegi forseti. Við erum bara hreinlega ósammála um það. Miðað við þá þröngu stöðu sem Ísland var í, þar sem enginn í alþjóðasamfélaginu studdi okkur, enginn í alþjóðasamfélaginu tók undir kröfur okkar um að okkur bæri ekki að greiða þessa skuld, við stóðum ein, og miðað við allar aðstæður er hægt að segja, ef það er hægt að nota þau orð, að við megum sæmilega við una miðað við það hvernig staðan er núna. Við skulum ekki gleyma því að við eigum verulega möguleika á því að fá mikið upp í þessar kröfur úr eignum Landsbankans þegar verið er að tala um að við fáum hugsanlega 88% upp í þessar kröfur. Vissulega er það mikið sem stendur þó eftir en engu að síður miðað við allar aðstæður, hv. þingmaður, tel ég að við getum bærilega við unað. Það sem við þurfum virkilega á að halda núna er að koma okkur út úr þessu máli, koma okkur til verka í öðrum málum. Eins og ég fór yfir í máli mínu áðan stöndum við því miður frammi fyrir því að við verðum að leysa þetta 

Frú forseti. Ég þakka hæstv. forsætisráðherra fyrir að taka þátt í þessari umræðu og í ljósi þess að hún náði ekki að segja allt sem hún vildi segja, vona ég að hún haldi áfram að taka þátt og komi aftur inn í umræðuna. Mig langar að spyrja hæstv. forsætisráðherra út í hina svokölluðu jafnræðisreglu samningsins um Evrópska efnahagssvæðið. Ef ég skildi ráðherra rétt núna áðan gerði hún frekar lítið úr þeirri grein eða því sem haft var eftir Daniel Gros, sérfræðingi í peningamálum. Mig langaði að spyrja hæstv. ráðherra: Um hvað fjallar jafnræðisregla samningsins um Evrópska efnahagssvæðið? Ef við teljum að hún hafi verið brotin gagnvart okkur er hæstv. ráðherra tilbúin að láta reyna á það hvort jafnræðisregla samningsins um Evrópska efnahagssvæðið hafi verið brotin gagnvart Íslandi? Ég vil gjarnan benda hæstv. ráðherra einnig á það að alþjóðasamfélagið er örlítið stærra en Evrópusambandið, það eru nokkuð fleiri lönd í því. En ég spyr sem sagt að þessu: Er hæstv. ráðherra til í að láta reyna á það 

Virðulegi forseti. Það hefur komið fram að við teljum að svo sé ekki vegna þess að tryggingarsjóðirnir eru ekki markaðsaðilar og þeir eru ekki í neinni samkeppni sín á milli. Ég held að þarna reyni ekkert á jafnræðisregluna og raunar fráleitt að halda því fram að jafnræðisreglan hafi verið brotin eins og hv. þingmaður gerir. Það er ekkert raunverulega sem skyldar Breta og Hollendinga til að lána Íslendingum vegna þessara útgjalda, hvað þá að það sé skylda þeirra að lána okkur á sambærilegum kjörum. Þetta á því ekkert skylt við það sem hv. þingmaður er að halda fram í þessu máli og því síður er hægt að vísa til einhverra fyrirframgefinna reglna sem lánin ættu að fást á. Málin standa bara ekki þannig, það er ekki hægt að vísa til jafnræðisreglunnar með þeim hætti sem hv. þingmaður gerir.

Frú forseti. Ég vil hvetja hæstv. ráðherra til að lesa I. viðauka við samninginn um Evrópska efnahagssvæðið ásamt því að lesa 4. grein í þeim ágæta samningi. Ég veit raunar ekki hvort ég er ósammála eða sammála ráðherranum því að hún svaraði í rauninni ekki hvort hún væri til í að láta reyna á það fyrir hönd íslensku þjóðarinnar hvort jafnræðisreglan hefði verið brotin og þá skiptir í sjálfu sér litlu máli hvort hún hafi verið brotin út frá innstæðutryggingunum eða einhverju öðru. Var verið að brjóta gagnvart Íslandi samkvæmt jafnræðisreglu samningsins um Evrópska efnahagssvæðið, erum við til í að láta reyna á það? Í framhaldi af þessu langar mig að spyrja hæstv. ráðherra einnig: Nú hefur komið fram, og það er í raun ekki hrakið og hafa meira að segja ráðherrar tekið undir það, að íslensk þjóð er beitt ósanngirni og kúguð af erlendum ríkjum til að taka á sig skuldbindingar. Er hæstv. forsætisráðherra tilbúin að láta kanna lagalegan rétt okkar til að sækja mál á hendur 

Virðulegi forseti. Það hefur komið fram að við erum ekki sammála um þessa jafnræðisreglu og ég tel enga ástæðu til að láta reyna á hana vegna þess að ég tel að þetta sé ekki gilt sem hv. þingmaður heldur hér fram. Það að sækja rétt okkar, eins og hv. þingmaður talar um, það er farið inn á það í þessu nefndaráliti hvernig hægt er að gera það. Ef í ljós kemur fyrir einhverjum dómstólum að okkur hafi ekki borið þessar skuldbindingar munum við auðvitað láta sækja rétt okkar. En við erum að skrifa undir og ganga frá samningum sem við erum skuldbundin að standa við nema annað komi í ljós, að okkur hafi ekki borið þessar skuldbindingar, og þá ber okkur auðvitað að láta reyna á rétt okkar.

Einn þingmaður sagði gjarnan um stefnuræðu forsætisráðherra að þetta væri aumasta stefnuræða sem viðkomandi forsætisráðherra hefði haldið. Þetta var held ég um það bil ömurlegasta og aumkunarverðasta varnarræða sem haldin hefur verið um Icesave að mínu mati, og tíminn var því miður illa nýttur. Hæstv. forsætisráðherra talar um að hér verði frostavetur ef málið er látið liggja. Höfum við heyrt þennan söng áður? Já, margoft. Við heyrðum hann í sumar og þessi hræðslupólitík sem alltaf er rekin áfram af hálfu ríkisstjórnarinnar sem er miklu meira en aumkunarverð. 
             Ég ætla að spyrja hæstv. forsætisráðherra um athugasemdir Sigurðar Líndals, eins helsta stjórnlagasérfræðings okkar í gegnum tíðina, og ég vona að hæstv. forsætisráðherra fari ekki að gera lítið úr honum. Ætlar hæstv. forsætisráðherra ekki að taka undir þetta með okkur í stjórnarandstöðunni, er ekki rétt að við förum yfir ábendingar Sigurðar Líndals? Ætlar forsætisráðherra ekki einu sinni að taka afstöðu  
            

Það er alveg sama hvað ég segi úr þessum ræðustól, virðulegi forseti, þetta eru allt slæmar ræður sem ég flyt að mati síðasta ræðumanns, alveg sama hverjar þær eru. Ég veit ekki hvað ég hef gert hv. þingmanni, það er alveg sama hvort ég segi eitthvað jákvætt eða neikvætt hérna, þetta eru allt slæmar ræður. Hún verður bara að eiga það við sjálfa sig. Þetta er allt satt og rétt sem ég sagði hér um hvaða áhrif það hefði ef við létum bara Icesave-samningana liggja. Sérfræðingar hafa farið yfir þetta, hvort verið sé að brjóta stjórnarskrána, ekki bara Sigurður Líndal heldur miklu fleiri aðilar. Við vorum með lögfræðinga hjá okkur sem fóru yfir þetta mál, Helga Áss Grétarsson, Benedikt Bogason, Eirík Tómasson, Björgu Thorarensen. Ég hef ekki heyrt þessa aðila segja að við séum að brjóta stjórnarskrána. Það er auðvitað alveg sjálfsagt að nefndin sem fær málið, væntanlega milli 2. og 3. umr., fari yfir ábendingar Sigurðar Líndals og ég tel að hún hafi kannski þegar gert það eða ég á von á því.

Frú forseti. Það er náttúrlega ekki búið að fara yfir álit Sigurðar Líndals en við höfum það hér bara alveg á hreinu að forsætisráðherra vill ekki taka afstöðu með stjórnarskránni. Ekki var hægt að skilja orð forsætisráðherra með neinum öðrum hætti en svo. Við skulum líka fara aðeins betur yfir ræðu forsætisráðherra. Rétt áðan sagði hún í ræðu sinni að Samtök atvinnulífsins og ASÍ kölluðu eftir því að fá lausn í málið. Það er skiljanlegt en ég trúi því ekki að hæstv. forsætisráðherra sé að fela ábyrgð sína bak við aðila vinnumarkaðarins í þessu máli. Það er deginum ljósara að það liggur ekkert lengur á, það liggur ekkert á, það hefur komið fram, m.a. í máli hv. þm. Þórunnar Sveinbjarnardóttur, þingmanns Samfylkingarinnar, sem sagði: Geymum málið fram í febrúar. Þess vegna segi ég: Stöndum í lappirnar, förum yfir stjórnarskrána, bíðum með málið, sameinumst í þinginu um það að standa vörð um hagsmuni okkar Íslendinga. Málið er ekki á forræði ríkisstjórnarinnar, málið er 

Virðulegi forseti. Ég veit ekki hve mikið mark ég á að taka á þingmanni sem heldur því fram að ég ætli ekki að taka afstöðu með stjórnarskránni, og þingmönnum sem halda því fram að ég sé að gæta hagsmuna Breta og Hollendinga. Ég bara spyr: Er þetta svara vert? Ég held því fram og skal segja það aftur og aftur að það mun hafa áhrif á uppbyggingu atvinnulífsins hér ef ekki er gengið frá Icesave-samningnum. 

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að koma aðeins að ræðu hæstv. forsætisráðherra. Í fyrsta lagi vil ég segja að það er alrangt hjá hæstv. ráðherra að jafnræðisreglan nái eingöngu til markaðsaðila í samkeppni. Eitt af grundvallaratriðum jafnræðisreglunnar er að mismuna ekki einstaklingum á grundvelli kyns, þjóðernis eða trúar og það hefur ekkert með markaðsaðila í samkeppni að gera. Ég vil einnig ræða aðeins um þær fullyrðingar hæstv. ráðherra þegar hún talar um það að ef takast eigi einhver uppbygging í íslensku atvinnulífi gerist það ekki nema gengið verði frá þessum Icesave-samningi á þeim forsendum sem núna liggja fyrir og aðilar vinnumarkaðarins kalli eftir lausn málsins vegna þess. Þetta er alrangt hjá hæstv. ráðherra. Aðilar vinnumarkaðarins kölluðu eftir því að málin væru leyst þannig að áframhaldandi aðstoð Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og þau lán sem við eigum von á frá Norðurlöndunum kæmu hér til til þess að styrkja íslenskt efnahagslíf, til þess að hér gæti haldið áfram uppbygging, og hefur ekkert með Icesave-samninginn að gera eins og núna kemur fram. Hæstv. forsætisráðherra er búin að halda þjóðinni í spennitreyju yfir því að ganga verði frá Icesave-samkomulaginu annars muni Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn ekki halda áfram með ferlið gagnvart aðstoð við landið og Norðurlandaþjóðirnar muni ekki opna lánalínur sínar. Nú er það komið í ljós að þetta átti ekki við rök að styðjast, þetta hefur ekkert með Icesave-samninginn að gera. Hvað er það sem mun breytast í íslensku atvinnulífi og uppbyggingu þess ef við samþykkjum þennan samning strax? Það mun ekkert breytast. Það eru allt aðrar leiðir sem ríkisstjórnin þarf að fara til að efla íslenskt atvinnulíf. Hún þarf að hverfa frá þeirri skattastefnu sem hún er að boða og þeim höftum. Hún þarf að fara að vinna með atvinnuvegunum að því að greiða leið fyrir þeim áformum sem eru í gangi en leggja ekki stöðugt stein í götu íslenskra grundvallaratvinnugreina eins og orkufreks iðnaðar og íslensks sjávarútvegs. Þetta fjallar um það, þetta fjallar um það að efla íslenskt atvinnulíf á grunni þeirra náttúruauðlinda sem við eigum og hefur ekkert með þennan samning að gera og er ekkert annað en hræðsluáróður gagnvart villuráfandi þjóð í þessu máli sem hæstv. ríkisstjórn á allan heiður af að gera villuráfandi  Mun Icesave-samningurinn lækka hér vexti? Mun Icesave-samningurinn stuðla að aukinni erlendri fjárfestingu eða styrkja hér gengi? Það eru allt aðrir hlutir sem ráða þar ferð. Í grundvallaratriðum er mikill ágreiningur á milli hæstv. ríkisstjórnar og stjórnarandstöðuflokkanna. Það að reyna að gera, eins og hefur gjarnan verið gert í þessari umæðu, vinnubrögð fyrri ríkisstjórna tortryggileg og vitna ítrekað í ummæli hv. þm. Bjarna Benediktssonar, formanns Sjálfstæðisflokksins, sem hann viðhafði fyrir tæpu ári síðan í þinginu þegar hann talaði um það og þáverandi ríkisstjórn að það væri varhugavert að fara dómstólaleiðina. Þá áttu menn auðvitað við það að varhugavert væri að fara þá leið án þess að búið væri að reyna á samningsferlið fyrst, vegna þess að í dómstólaleiðinni er alltaf falin einhver óvissa. Í því fólst alls ekki nein viðurkenning á því að samningaleiðin væri hinn endanlegi valkostur. Út úr henni varð að koma sá samningur sem ásættanlegur var fyrir báða aðila. Þessi samningur er alls ekki ásættanlegur að okkar mati. Við munum standa hér vaktina í þessu máli. Við munum reyna að vekja þjóðina til umhugsunar í þessu máli og fá hana til að átta sig á mikilvægi þess, átta sig á því að það liggur ekkert. Það liggur ekkert á í þessu máli í dag. Það er ekkert sem þrýstir á okkur og það er alveg stórhættulegt að fara þá leið sem hæstv. ríkisstjórn er að varða. Það er eins og ríkisstjórnin sé búin að missa móðinn, ekki bara í þessu máli heldur svo mörgum öðrum. Hún virðist hafa það eina markmið að þýðast viðsemjendur okkar. Maður veltir fyrir sér: Hvað veldur því, hvað er það sem ræður för þegar ríkisstjórnin vill gefa hér algjörlega eftir? Er það þrekleysi eða kjarkleysi eða slakir ráðgjafar, hvers vegna? Eða er það Evrópusambandsaðildin, eins og misvísandi skilaboð koma fram í dag um að Evrópuþingið sé að byrja að beita okkur þrýstingi til að klára þetta mál ef það eigi ekki að koma niður á aðildarumsókn okkar að Evrópusambandinu? Hæstv. ráðherrar hafa látið málið fara mjög í taugarnar á sér í þinginu undanfarna daga. Þegar þingmenn hafa verið að taka til umræðu í óundirbúnum fyrirspurnum eða undir dagskrárliðnum Störf þingsins þetta mikilvæga mál, hafa ráðherrar gjarnan gagnrýnt það að við séum að ræða þetta í stað þess að reyna að svara þeirri gagnrýni með málefnalegri umfjöllun. Hæstv. ráðherrar Steingrímur J. Sigfússon og Jóhanna Sigurðardóttir hafa verið í fararboddi í þessu, að svæfa umræðuna og gera lítið úr því sem sagt er hér. Ábyrgð þingmanna meiri hlutans er auðvitað mikil hér líka með algjöru þátttökuleysi í umræðunni. Það er merkilegt að fylgjast með þeim þingmönnum sem andæfðu hér í sumar, tóku þátt í því með okkur í minni hlutanum á þinginu að koma einhverju viti í þennan samning, koma inn þeim fyrirvörum sem mikilvægir eru til að vernda íslenska hagsmuni, það er merkilegt að fylgjast með því hvar þeir eru staddir núna. Einhverjir þeirra eru farnir í frí, aðrir farnir úr ríkisstjórn og hinir fara hér og eins þeir læðist með veggjum. Það er sorglegt. Það er auðvitað ákveðin ógn við lýðræðið hvernig málsmeðferðin hefur verið, bæði innan þingsins, í þeim nefndum sem hafa fjallað um málið, og sá þrýstingur og þær hótanir sem við finnum núna fyrir frá hæstv. ríkisstjórn. Niðurstaða samningaviðræðnanna sem beðið var eftir í vor er auðvitað algjör niðurlæging, var algjör niðurlæging, mikil vonbrigði. Segja má að þá hafi tónninn verið sleginn, hann hafi verið sleginn fyrir þá fullkomnu uppgjöf sem virðist vera í málinu og allur baráttuvilji er úr. Það átti að keyra þetta, það er ágætt að rifja upp að það átti að keyra þetta í gegn í skjóli nætur. Það eru alveg furðuleg vinnubrögð hjá ríkisstjórninni að reyna ekki í þessu mikilvæga máli að ná breiðri samstöðu, nota þennan breiða vettvang hér til að ná samstöðu um þetta mál og láta í raun alla flokka koma að þeirri vinnu. Vinnubrögðin hafa framkallað mjög djúpstæðan ágreining um málið, ekki bara á Alþingi heldur einnig meðal þjóðarinnar. Þegar fyrir lá í vor, eftir að hæstv. ríkisstjórn hafði ætlað að reyna að keyra málið í gegn í skjóli nætur, betri samning var ekki að hafa, var fullyrt þá, að lengra yrði ekki komist, þetta væri það sem hægt væri að bjóða og þetta væri í raun góður samningur var mat forustumanna ríkisstjórnarinnar. En þegar spyrnt var við fótum og það lá fyrir að þetta næðist ekki í gegn breyttu þeir allt í einu um yfirlýsingar. Nú vildu allir fara að ræða einhverja fyrirvara. Nú voru forustumenn ríkisstjórnarinnar, hæstv. ráðherrar Steingrímur J. Sigfússon og Jóhanna Sigurðardóttir, búin að breyta um tón. Nú var sjálfsagt að leggja í mikla vinnu og setja inn fyrirvara sem gætu lagað aðeins stöðuna. Sumarið leið með mikilli og góðri vinnu þar sem þingið var að störfum í fyrsta skipti í sögu þingsins í svo langan tíma. En það var líka fullt tilefni til og menn báru von í brjósti að sá árangur sem náðist yrði til þess að skila okkur áfram í þessu máli og yrði til þess að tryggja hagsmuni íslenskrar þjóðar, yrði til þess að sú niðurstaða yrði hér að við gætum ráðið við þetta gríðarlega verkefni og viðurkennt þar með að við ættum að vera þátttakendur í því að bæta fyrir það tjón sem orðið var. Það voru allir sammála um mikilvægi niðurstöðunnar þegar hún lá fyrir. Menn greindi reyndar á á þeim tíma hvort niðurstöðurnar eða fyrirvararnir samrýmdust fyrirliggjandi samningi. Í hugum ráðherra ríkisstjórnarinnar og forustumanna stjórnarflokkanna var það engin spurning að fyrirvararnir sem Alþingi setti í lögin samrýmdust og væru innan ramma samningsins á meðan stjórnarandstaðan túlkaði þetta með þeim hætti að hér væri um nýtt samningstilboð að ræða. Þarna má segja að hafi enn og aftur verið slegið ryki í augu almennings þegar forustumenn ríkisstjórnararinnar héldu því fram að um væri að ræða fyrirvara sem samræmdust fyllilega þeim samningi sem lægi fyrir, það væri í raun ekkert annað en að bæta þeim inn í og þá væri samningurinn frágenginn. Við töldum aftur á móti að þarna væri um nýtt samningstilboð að ræða og inn væru komin grundvallaratriði til tryggingar afkomu og öryggi samfélagsins. Ég hefði haldið, miðað við þá reynslu sem fengin var frá sumrinu, að nú mundi ríkisstjórnin breyta um vinnubrögð, nú mundi ríkisstjórnin leita til stjórnarandstöðunnar um þátttöku í þeirri vinnu sem fram undan væri til að semja við Evrópuþjóðir um aðild okkar að þessum Icesave-samningi. En þrátt fyrir útrétta hönd, þrátt fyrir ítrekuð tilboð stjórnarandstöðunnar í þá átt að bjóða fram aðstoð sína og þátttöku í samningaferlinu sem af stað fór aftur í september þá skyldi ríkisstjórnin hafna því og auka enn á óeininguna. Hver er niðurstaðan? Niðurstaðan eftir nokkurra vikna viðræður er sú að við erum með samning, útvatnaðan samning sem er engu betri en sá upphaflegi sem var lagður fyrir okkur, eins og fram hefur komið engu betri en þótt við hefðum tapað málinu fullkomlega fyrir dómstólum og sætum ein uppi með tjónið af þessum reikningum. Þá tók við vinnan í þinginu, vinna sem við bárum vissulega von í brjósti um að mundi bera einhvern árangur en það hefur ekki verið boðið upp á vinnubrögð á þeim vettvangi sem hafa orðið til að ná einhverri sátt um málið. Í raun hefur verið brotið blað í öllum vinnubrögðum meiri hlutans í þessu máli. Yfirgangur hans er alger og þrátt fyrir allar þær yfirlýsingar og þann fagurgala um breiða samstöðu, um aukna samvinnu, um meira gegnsæi, gengur ríkisstjórnin í fararbroddi þess að brjóta ríkar hefðir um samstarf um mikilvæg mál í þinginu. Það liggur alveg fyrir. Í athugasemdum við frumvarp til laga nr. 96/2009 voru viðmiðin sögð vera forsenda fyrir veitingu ríkisábyrgðar, forsenda sem í raun ríkisstjórnir Íslands, Bretlands og Hollands hafa nú sameinast um að virða að vettugi og ætla að bjóða Alþingi að gera slíkt hið sama. Ekki er að sjá annað en hv. þingmenn meiri hlutans ætli að verða við þeirri beiðni að virða að vettugi þau lög sem Alþingi samþykkti í haust og eru í gildi í landinu í dag. Ekki er að sjá annað en hv. þingmenn meiri hlutans ætli að greiða fyrir málinu þrátt fyrir allar þær alvarlegu athugasemdir sem koma nú fram frá mörgum sérfræðingum hér á landi og erlendis frá. Það er verið að hafna allri samstöðu í landinu. Þrátt fyrir þessar yfirlýsingar er verið að hafna allri samstöðu, alið er á ágreiningi meðal þjóðarinnar, það er ekki nóg með að verið sé að gera það á hinu háa Alþingi heldur meðal þjóðarinnar. Nú er þjóðin að byrja að spyrna við fótum. Þegar hafa sennilega yfir 4 þúsund manns, eitthvað á 5. þúsund manns skrifað undir áskorun hjá Indefence-hópnum, grasrótarhóp sem berst fyrir hagsmunum þjóðarinnar í þessu máli. Við skulum líta aðeins á þær breytingar sem stjórnvöld leggja til að verði á lögum nr. 96/2009, sem samþykkt voru í sumar. Í fyrsta lagi efnahagslegi fyrirvarinn. Viðaukasamningurinn felur í sér að hinn efnahagslegi fyrirvari um greiðsluhámark er nánast að engu orðinn. Samkvæmt fyrirvörum Alþingis átti 6% greiðsluþakið jafnt við um vaxtagreiðslur og greiðslur af höfuðstól. Nú skulu vextir hins vegar greiðast að fullu óháð efnahagslegu ástandi á Íslandi og 6% greiðsluþakið á einungis við ef heildargreiðslur eru hærri en vaxtagreiðslur. Þetta var eitt það mikilvægasta atriði sem sett var inn í fyrirvarana, að tryggja það að greiðslur okkar til Breta og Hollendinga vegna Icesave-samninganna væru bundnar hagvexti í landinu, að við gætum með auknum hagvexti og meiri hagvexti borgað hærra og borgað meira. En ef hér yrði efnahagslegur samdráttur þá væri borð fyrir báru, þá hefðum við skjól af fyrirvörunum. En nú þarf samt að borga vaxtagreiðslur sem er alveg útilokað að segja fyrir um hve verða háar. Þessir nýju efnahagslegu fyrirvarar sem eru hér af hálfu ríkisstjórnarinnar munu því ekki veita neitt skjól þegar mest á reynir og þeir uppfylla því alls ekki svokölluð Brussel-viðmið sem kveða á um það að tillit verði tekið til fordæmislausra aðstæðna á Íslandi, erfiðra aðstæðna. Þetta eru þau viðmið sem aðilar komu sér saman um seint á síðasta ári að yrði unnið eftir í þessum samningaviðræðum og það þarf engan sérfræðing til að sjá að svo hefur ekki verið. Einn fyrirvarinn fjallaði um fyrirvara Alþingis um að ríkisábyrgð skuli aðeins gilda til ársins 2024 og nú er þetta ákvæði fellt úr gildi. Í núgildandi fyrirvörum felst réttur til að ríkisábyrgðin falli einhliða niður ef viðræður um framlengingu hennar ber ekki árangur. Þessi vörn er að hverfa. Í stað þessara mikilvægu fyrirvara Alþingis eru í viðaukasamningi stjórnarinnar ákvæði um að greiðslur Íslands skuli eftir 2024 framlengjast sjálfkrafa um fimm ár í senn á 5,5% vöxtum allan tímann þar til skuldin er að fullu greidd. Vextirnir á þessum samningi hafa orðið að umtalsefni og þeir vekja furðu. Á sama tíma og bresk og hollensk stjórnvöld eru að fjármagna sig til lengri tíma á 3,8% vöxtum láta þau Íslendinga sem átti að semja við með tilliti til fordæmislausra aðstæðna, erfiðra aðstæðna, borgar 5,5% vexti, 80% hærri vexti. Þetta eru milljarðar á milljarða ofan fyrir þessa fámennu þjóð sem hefur nægar byrðar að bera á næstu árum. Spá Seðlabanka um hagvöxt er mikil bjartsýnisspá og hún á sér ekki fordæmi. Það er ekki tekið tillit til þess í þessum samningi eða í þeirra spá hvað gerist ef hér verður t.d. aflabrestur, ef hér verða náttúruhamfarir, ef neyðarlögin standast ekki og annað mætti upp telja. Það er eins og menn gleymi alltaf staðreyndum. Menn gleyma því í hvers konar landi við búum, hve háð við erum náttúruöflunum og hve margir ófyrirséðir þættir geta spilað inn í afkomu íslensks samfélags. Þetta getur orðið eilífðarklafi á íslenska þjóð og þá verður þetta minnisvarði þessarar vinstri stjórnar og mun sennilega alltaf verða það, minnisvarði þessarar merkilegu stjórnar jafnaðar og félagshyggju. Lagalegi fyrirvarinn er líka felldur úr gildi. Heimild til að leita úrlausnar dómstóla er mun veikari í viðaukasamningnum en í núgildandi lögum. Það verður að hafa þar í huga þá mikilvægu staðreynd að lögsaga alls ágreinings tengdum Icesave-samningum verður ávallt í breskri lögsögu ef við staðfestum breytingalög við ríkisábyrgðina. Í niðurstöðu ríkisstjórnarinnar kemur fram að höfði Ísland mál fyrir dómstóli og hafi sigur þá hafi sú niðurstaða engin áhrif gagnvart Bretum og Hollendingum að öðru leyti en því að þessar þjóðir þyrftu að eiga við okkur viðræður. Það er alveg ótrúleg réttarstaða sem er verið að setja okkur í. Yrði niðurstaða málsins með öðrum orðum á þá leið að samkvæmt gildandi lögum beri íslenska ríkinu ekki skylda til að ábyrgjast skuldir Landsbanka Íslands þá hefur slík dómsniðurstaða samkvæmt samkomulaginu engin áhrif á greiðsluskyldu íslenska ríkisins gagnvart Bretum og Hollendingum. Þeir hafa í raun komið í veg fyrir það með viðaukasamningnum að við getum breytt skilyrðum Icesave-samninganna með því að leita eftir niðurstöðu dómstóla. Það er fáheyrt að einhver, hvort sem það er einstaklingur, fyrirtæki eða heil þjóð, skuli semja frá sér réttinn um að leggja málið fyrir dómstóla og það beri að hlíta niðurstöðum þeirra. Í hvers konar samfélagi búum við og í hvers konar samfélag erum við að leita eða það fólk sem hefur einhvern hug á því að ganga í svo kallað Evrópusamband? Þessir viðsemjendur okkar hafa, það er ekki hægt að orða það öðruvísi en að þeir hafi ákveðið sjálfdæmi í þessu máli. Það sama á við um svokallaðan Ragnars Hall-fyrirvara í þessu. Hann getur aðeins orðið gildur ef ráðgefandi álit EFTA-dómstólsins er í samræmi við niðurstöðu íslenskra dómstóla, þannig að það er ekki mikið traust sem við upplifum þarna hjá viðsemjendum okkar og hvað þá hjá samninganefnd okkar að standa ekki föstum fótum á því að niðurstöðu íslenskra dómstóla beri að virða þar sem það á við. Það er í raun verið að segja að niðurstaða Hæstaréttar Íslands sé ekki marktæk nema ákveðin skilyrði séu uppfyllt og það hlýtur að vera mjög umdeilanlegt hvort þetta ákvæði standist skoðun, virðulegi forseti, standist stjórnarskrána. Þetta þarf klárlega miklu meiri umfjöllun til að menn geti komið sér niður á einhverja niðurstöðu. Niðurstaðan er ljós í þeim samningi sem nú liggur fyrir þinginu. Þeir meginfyrirvarar sem svo mikil sátt náðist um í sumar, sem svo stór orð og falleg voru höfð um þá breiðu samstöðu sem náðist hér og alla þá vinnu sem lagt var í, þessir meginfyrirvarar eru allir fyrir bí og upp er komin mikil lagaleg óvissa og ágreiningur, óvissa sem nær til þess að hér sé mögulega verið að brjóta stjórnarskrá lýðveldisins. Einn okkar helsti lagaspekingur, Sigurður Líndal, skrifaði merkilega grein í fjölmiðlana fyrir nokkrum dögum. Ég ætla að fá að vitna í hana, með leyfi forseta. Hann segir m.a.: „Merkilegt má heita að í þeirri miklu umræðu sem fram hefur farið virðist ekkert hafa verið fjallað um hversu langt heimildir löggjafans ná til að skuldbinda íslenska ríkið (og þá um leið þjóðina) með þessum hætti, hvort ekki sé óhjákvæmilegt að setja slíkum skuldbindingum, sem allt bendir til að verði mjög þungbærar, einhver takmörk eins og leitast var við að gera í lögum nr. 96/2009. Og þá hlýtur stjórnarskráin að koma til skoðunar.“ Hann heldur áfram og ég vitna í hann áfram, með leyfi forseta: „Þar er ekki tekið berum orðum á slíkum álitamálum. Í 21. gr. segir að samþykki Alþingis þurfi til breytinga á stjórnarhögum ríkisins og í 40. gr. að ekki megi taka lán er skuldbindi ríkið nema samkvæmt lagaheimild. Með frumvarpi því sem nú bíður afgreiðslu liggur vissulega fyrir lagaheimild, en verður ekki að gera þá kröfu að hún sé þannig úr garði gerð að skuldbindingum séu sett skýr takmörk og stofni þannig fullveldi ríkisins ekki í hættu? Og hér er álitaefnið hvort frumvarpið fullnægi þessum áskilnaði.“ Og Sigurður Líndal spyr hvort ekki væri nú rétt að huga að þessu áður en frumvarpið verði samþykkt. Hér talar einn af okkar helstu sérfræðingum sem leitað hefur verið til í áratugi, prófessor í lögum við Háskóla Íslands og nú við Háskólann á Bifröst. Þessi sjónarmið á að virða að vettugi. Álitaefnin eru gríðarlega alvarleg, virðulegi forseti, gríðarlega alvarleg. Og það er mjög alvarlegt hvernig umræðan af hálfu hv. þingmanna stjórnarmeirihlutans er í þessari umræðu, hvernig málflutningur þeirra er, t.d. hæstv. utanríkisráðherra Össurar Skarphéðinssonar og hv. þm. Guðbjarts Hannessonar sem orðuðu það einhvern veginn með þeim hætti að það væri bara hægt að segja þessari ríkisábyrgð upp síðar. 

Kannski hefur það bara verið svona.

Því hallast ég helst að í þessu máli, hæstv. ráðherra, eða kannski að menn hafi ekki kynnt sér málin nægilega mikið og ég hallast frekar að því.  Það er alvarlegt þegar menn sem vilja láta taka mark á sér tala með þessum hætti og það skín í gegn að þeir hafa ekki kynnt sér það sem fram kemur og ekki kynnt sér þá gagnrýni sem uppi hefur verið höfð á þennan samning. Hvar er sanngirnin í þessum samningi? Einhliða ábyrgð Íslendinga, liggur hún í henni? Vaxtamuninum, liggur hún í honum? Viðurkenningu á dómstólaleiðinni? Hvað með það ófyrirséða? Hvar liggur þessi sanngirni? Mér finnst það skína í gegn að við erum að eiga við nýlenduríki sem ásælast náttúruauðlindir og það er stór hætta á því ef fer sem horfir að við getum staðið frammi fyrir miklu alvarlegri hlutum en við stöndum frammi fyrir í dag ef við náum ekki að standa við þessar skuldbindingar okkar. Það er kannski það alvarlegasta sem við erum að fjalla um. Það má segja að við hefðum alveg eins getað samið við Breta og Hollendinga og sagt við þá: Við eigum einhverjar náttúruauðlindir í framtíðinni. Við eigum vonarauðlindir sem liggja á Hatton-Rockall-svæðinu eða Drekasvæðinu. Við skulum bara semja við ykkur um það að þegar þessar auðlindir fara að gefa af sér þá borgum við ykkur. Fyrstu árin eða áratugina fer stór hluti af afurðum af þessum auðlindum til ykkar og við klárum þennan pakka við ykkur. Það er staðreynd að það er búið að beita okkur öflugum pólitískum þrýstingi og það virðist vera að Evrópuþingið sé að auka þann þrýsting núna. Við eigum reyndar eftir að fá útfærslu á því hvað nákvæmlega átti sér stað þar. En samkvæmt fréttum í netmiðlunum þar sem vitnað er í Bloomberg-fréttaveituna virðist sem aðilar innan Evrópuþingsins eða Evrópuþingið ætli að fara að þrýsta á okkur um frágang á Icesave-samningnum. Að öðrum kosti séu í uppnámi aðildarviðræður okkar við Evrópusambandið. Þó að það hafi snúist í höndunum á þeim að beita fyrir sig Alþjóðagjaldeyrissjóðnum og Norðurlöndunum er það engu að síður staðreynd, sem ég held að við séum öll sammála um, að á tímabili var það þannig að þessir aðilar spiluðu með Hollendingum og Bretum í gegnum Evrópusambandið að beita okkur þrýstingi, en sá þrýstingur er farinn. Þegar forstjóri Alþjóðagjaldeyrissjóðsins sagði Norðurlöndin hafa staðið á bak við þetta voru Norðmenn fljótir til og samþykktu að afgreiða lánið til okkar. Það sama var Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn búinn að gera, þannig að nú er ekki sá þrýstingur fyrir hendi. Stjórnvöld hafa greinilega ekki áunnið sér mikið traust viðsemjenda sinna í þessum samningaviðræðum og í því ferli sem hefur verið í gangi. Ekki þarf annað en líta á þær bréfaskriftir sem hafa verið milli hæstv. forsætisráðherra og forsætisráðherra Breta og Hollendinga þar sem hún var ekki virt svars svo vikum skipti og þau svör sem síðan berast taka ekki til nema hluta af erindi hennar og eru í raun ekkert annað en lítilsvirðing við þær óskir sem hæstv. forsætisráðherra bar fram. Það má segja að þetta endurspegli svolítið frammistöðu okkar í þessum viðræðum öllum. Það er nefnilega svo að í samningaviðræðum ávinna menn sér traust þeirra sem þeir eru að semja við eða þeir þykja varla svarsins verðir. Þannig koma Hollendingar og Bretar fram gagnvart ríkisstjórn Íslands. Hún er ekki svara verð. Þannig hefur verið haldið á málum á okkar bæ og er þetta einkunnagjöfin sem hæstv. ríkisstjórn fær frá viðsemjendum okkar. Það var greinilegt að viðsemjendur okkar ætla ekki að halda neinn fund um þessa fyrirvara sem eru svo mikilvægir. Þeir ætla ekki að ræða við hæstv. forsætisráðherra um þessa fyrirvara. Þeir vilja frekar fá hana á kampavínsfund þar sem skálað er fyrir skilyrðislausri uppgjöf. Þarna eru nýlenduþjóðir að eiga við smáþjóð og krefjast einskis annars en skilyrðislausrar uppgjafar og hæstv. ríkisstjórn virðist ekki ætla að standa í lappirnar. Hér virka ekki hefðbundin vinnubrögð hæstv. forsætisráðherra að hóta mönnum. Hér gengur það ekki að fara á fund þessara þjóðarleiðtoga og hóta. Ég held að hún ætti að fara að hlusta á forvera sinn hjá Samfylkingunni, hlusta á hvað hún hefur að segja um þetta mál. Það er ekki stjórnarandstaðan sem setur líf ríkisstjórnarinnar á þráðinn í þessu máli, það gerir hæstv. forsætisráðherra. Stjórnarandstaðan vill vinna með stjórnarmeirihlutanum í þessu máli. Við viljum leggjast á eitt, við viljum gefa þessu meiri tíma og við viljum ná ásættanlegri niðurstöðu. Það á að vera hægt að mæta þeirri ósk okkar. Ég skil ekki hvernig sumir stjórnarþingmenn geta í raun stutt þá niðurstöðu sem nú liggur fyrir, sérstaklega hv. þingmenn innan Vinstri grænna.  Staðan er þannig í dag að það er mikil upplausn í samfélaginu vegna aðgerðaleysis ríkisstjórnarinnar og vegna þeirra aðgerða sem hún er að boða. Það er vaxandi óvissa í málum fjölskyldna, skjaldborgin fræga sem átti að slá um heimilin í landinu hefur heldur betur látið á sér standa. Það er í raun sorglegt og grátlegt að hlusta á þær sögur sem við þingmenn fáum til okkar og fjallað er um í fjölmiðlum núna á hverjum einasta degi um afdrif íslenskra fjölskyldna út af aðgerðaleysi ríkisstjórnarinnar. Það er sorglegt að fylgjast með því hvernig óvissan er vaxandi gagnvart meðferðinni á fyrirtækjum í landinu. Ógegnsæi, mismunun, það er verið að væna kerfið um að hér sé stunduð vinavæðing og klíkuskapur og það eru nefnd dæmi. Þetta er ekki þannig að þetta séu eitt og eitt dæmi sem koma inn á borð hjá okkur í þessum efnum. Þau eru mörg og sjaldan lýgur almannarómur þegar svo margir hafa orð um þetta sama. Við erum að upplifa gríðarlega aukinn fólksflótta frá landinu, aukna óvissu vegna ósamstöðu í málum, svo sem Icesave. Ég skora á ríkisstjórnina að taka mark á undirskriftasöfnun Indefence-hópsins. Ég skora á ríkisstjórnina að fara að hlusta á þjóðina, fara að vinna að því að ná einhverri sátt með stjórnarandstöðunni og þjóðinni um svo mikilvæg mál. Forseti Íslands verður náttúrlega í vandræðum með þá áskorun sem hann er að fá. Ég ætla ekki að fella dóm um það hvort hann á að neita að undirrita þessi lög ef þau verða afgreidd frá þinginu. En sá er munurinn á þessu máli og þeim fjölmiðlalögum sem hann neitaði að undirrita og staðfesta á sínum tíma að þar var þó hægt að setja önnur lög en þessi binda þjóðina um alla framtíð. Þeim verður ekki hægt að breyta á Alþingi. Þau verða minnisvarði um þá vinstri stjórn sem hæstv. forsætisráðherra Jóhanna Sigurðardóttir leiðir. Krafa okkar fjallar ekki um það að koma ríkisstjórninni frá. Krafa okkar er sú að við efnum til breiðs samstarfs um þetta mál á Alþingi, málinu verði frestað og gefinn lengri vinnutími, unnið verði að því að ná miklu breiðari sátt en nú er. Það er ekkert sem ýtir á okkur. Við erum tilbúin að vera hér næturlangt, allar helgar ef á þarf að halda fram að jólum til að klára þau mál sem snúa að heimilum og fyrirtækjum í landinu. Ríkisstjórnin er búin að afgreiða tvö mál í gegnum þingið á þessu hausti. Það er algert fádæmi og sýnir hve aðgerðaleysi hennar er mikið. Ég hvet ríkisstjórnina til að endurskoða hug sinn. Ég hvet forseta þingsins til að beita sér fyrir því að umræðunni verði frestað og tekið verði til við þau málefni sem eru brýn fyrir samfélagið og þjóð okkar.

Virðulegi forseti. Mig langar að byrja á því að þakka hv. þm. Jóni Gunnarssyni fyrir þessa ræðu. Ég náði að hlusta á meginþorra hennar frammi í herbergi. Mig langar að velta upp í fyrra andsvari einni spurningu sem hefur verið rædd svolítið í dag og hún er: Hver er munurinn á þeim lögum sem nú er vilji ríkisstjórnar að verði samþykkt - þau lög eru þannig að við munum borga upp í topp þá upphæð sem samið verður um - hver er munurinn á því að borga upp í topp samkvæmt þessum samningi og að láta málið fara fyrir dómstóla og verða þá dæmd til að borga skuldina upp í topp? Er einhver munur þar á? Ástæðan fyrir því að ég spyr að þessu er sú, og það kann kannski að bera vott um einhverja tregðu hjá mér en ég sé ekki muninn á þessu, ég sé ekki muninn á því að taka á sig drápsklyfjar með slíkum vilja sem virðist vera á bak við málið og að gæta réttar síns og láta þá dæma sig til að taka á sig þessar klyfjar, því að þegar upp er staðið er það upphæðin sem skiptir máli í þessu, þ.e. upphæðin skiptir máli varðandi framtíð þjóðarinnar, hvort hún nær að klóra sig í gegnum þetta. Meginmunurinn á þessu er vitanlega sá að ef við færum fyrir dómstóla með þetta eða biðum þess að á okkur yrði sótt, sem yrði væntanlega gert með þeim hætti, þá héldum við haus, þá stæðum við hnarreist og gætum barið okkur á brjóst og sagt: Ókei, við höfðum efasemdir um að við ættum að borga þetta, en það er búið að dæma okkur og að sjálfsögðu borgum við ef okkur ber skylda til þess.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þessa spurningu. Ég held að hún sé einmitt mjög mikilvæg og er í sjálfu sér grundvallaratriði í þessu vegna þess að mat mitt og margra annarra er að þessi samningur feli í sér lakari niðurstöðu en við hefðum jafnvel fengið ef við hefðum farið með málið fyrir dómstóla og þjóðin verið dæmd ábyrg fyrir þessu að fullu. Við hefðum þá alla vega látið reyna á þennan lagalega rétt okkar. Það er alveg ljóst að viðsemjendur okkar vilja ekki fara þá leið, þeir þora ekki að fara þá leið. Þeir vilja forðast það eins og hægt er og gera alla þá fyrirvara við þá leið sem mögulegt er. En við hefðum þá látið reyna á það og ef við hefðum fengið þann dóm þá er náttúrlega munurinn sá að við hefðum verið dæmd til að borga þetta í íslenskum krónum. Við værum þá ekki bundin af þeirri miklu gengisáhættu sem fylgir í þessu núna og er algerlega ófyrirséð hvert leiðir okkur. Ef þetta væri í íslenskum krónum værum við að miða þetta við okkar eigin gjaldmiðil og það væri í sjálfu sér allt annað umhverfi sem við værum þá að fjalla um. Þá væri líka hægt að segja að þessar greiðslur færu kannski í að auka eitthvað verðbólgu tímabundið, sem út af fyrir sig getur verið alveg ásættanlegt við svona aðstæður. En sá yrði stóri munurinn.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Hann kom þarna inn á mjög mikilvægan þátt sem varðar það að greiða af þessari meintu skuld í íslenskum krónum eða erlendri mynt. Að sjálfsögðu er miklu dýrara fyrir okkur að gera það í erlendri mynt en í íslenskum krónum eins og er búið að sýna fram á að okkur er heimilt að gera. Það er annað sem mig langar að velta hér upp við hv. þingmann og það er að í dag upplýsti einhver virtasta fréttaveita heims, Bloomberg-fréttaveitan, að á Evrópuþinginu hefði verið samþykkt ályktun eða bókun í þá veru að skorað væri á Ísland að standa við skuldbindingar sínar samkvæmt Icesave-samkomulaginu ella gæti það haft neikvæð áhrif á umsóknina að Evrópusambandinu. Nú er búið að hræða okkur hér frá því í sumar á að hitt og þetta gerist ef eitthvað annað gerist ekki, ef við samþykkjum ekki að ganga í Evrópusambandið, ef við samþykkjum ekki Icesave, 23. október var dómsdagur o.s.frv. Ekkert af þessu hefur komið á daginn og nú er búið að lýsa því yfir af hálfu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og Norðmanna meðal annarra, og er skjalfest í norska þinginu, að lánin til okkar eru okkur opin. Í raun sagði Jonas Gahr Störe, utanríkisráðherra Noregs, að allt frá 28. október hefðu þessi lán verið til reiðu fyrir Íslendinga. Mig langar því að biðja hv. þingmann að reyna að komast að því með mér hvað það er sem rekur nú á eftir að við samþykkjum þennan óskapnað sem þessi samningur er. Er það þessi hótun Evrópusambandsins eða er það eitthvað annað sem kann að búa þar að baki?

Virðulegi forseti. Þetta er hárrétt hjá hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni, að mínu mati er ekkert sem rekur svo á eftir málinu sem þessi ríkisstjórn er að gera núna. Hvort sem þær hótanir eða sá dráttur sem var á vinnu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og þeir fyrirvarar sem voru settir af hálfu Norðurlandanna hafa verið vegna þrýstings frá Bretum og Hollendingum á sínum tíma, sem kannski er ekki ólíklegt og var fullyrt að væri, og því var svo mikilvægt á þeim tíma að klára Icesave-samninginn, þá er það ekki fyrir hendi lengur. Ég er algjörlega ósammála því sem hæstv. forsætisráðherra sagði áðan að það væri nauðsynlegt að ganga frá þessum Icesave-samningi núna til þess að hefja uppbyggingu í íslensku atvinnulífi. Hún rökstuddi þetta ekki frekar og hefur ekki svarað spurningunum um hvernig í þessum tengingum lægi. Ég sé ekkert samhengi þarna á milli. Það er miklu frekar það að ríkisstjórnin skuli vera að beita sér fyrir því að eyða tíma þingsins og þingnefnda í þetta mál sem dregur máttinn úr atvinnulífinu og þær aðgerðir sem ríkisstjórnin hefur staðið fyrir og aðgerðaleysi þegar kemur að málefnum orkufreks iðnaðar og sjávarútvegs og ferðaþjónustu, núna með aukinni skattheimtu, það er miklu frekar þetta sem er að letja atvinnuvegi okkar. Frá þeirri stefnu þarf ríkisstjórnin að hverfa. Þessi samningur hefur ekkert með þetta að gera lengur, okkur liggur ekkert á. Við eigum að taka okkur þann tíma í þetta mál sem við þurfum, virðulegi forseti.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Jóni Gunnarssyni kærlega fyrir ræðu hans. Það eru alltaf að koma fram ný rök í málflutningi stjórnarandstöðunnar og ekki veitir af því að stjórnarliðar halda því fram að við höldum hér alltaf sömu ræðuna. Þetta er alveg náttúrlega hreint með ólíkindum hvað er verið að reyna að gera lítið úr málflutningi okkar því að við erum sífellt að benda á nýja galla á þessu frumvarpi. Mig langar til að spyrja þingmanninn um orð hæstv. forsætisráðherra hér áðan. Ég fór nú aðeins að kannast við hæstv. forsætisráðherra þegar hún stóð hér í stólnum, kom grá fyrir járnum, ísköld eins og grýlukerti, var með hótanir, hræðsluáróður og boðaði harðan frostavetur ef við mundum ekki samþykkja Icesave-frumvarpið sem nú liggur fyrir. Alveg hreint með ólíkindum. Hún hótaði því að yrði þetta ekki samþykkt mundum við ekki geta staðið við skuldbindingar okkar og afleiðingin yrði greiðslufall og væntanlega lækkað lánshæfismat Íslands, sveitarfélaga og stórfyrirtækja. Ég endurtek: Þetta lét hæstv. forsætisráðherra hafa eftir sér. Svo virðist vera að hæstv. ríkisstjórn átti sig ekki á því að til þess að hanga í því greiðslumati sem Ísland hangir nú í þarf ekki að samþykkja Icesave-samninginn. Þetta snýst um að við stöndum við skuldbindingar okkar en ekki það að við dettum niður í ruslflokk. Þetta snýst ekki um það að við skuldsetjum okkur úr hófi fram þannig að við höldumst í BBB mínus. Það kom fram hér í máli hv. þm. Þórs Saaris að skatttekjur tæplega 80 þúsund Íslendinga fari í greiða vextina af Icesave og því langar mig að spyrja þingmanninn: Hverjir eiga að greiða vextina af Icesave ef hér 

Virðulegi forseti. Þetta eru kunnugleg vinnubrögð hjá hæstv. forsætisráðherra, að ganga um hótandi. Hún hótaði frostavetri, á þeim tíma sem hún ætti að vera að blása þjóðinni von í brjóst kemur hún í ræðustól og hótar. 

Sparka í hundinn.

Já, það er alveg magnað að hlusta á þennan málflutning í raun, virðulegi forseti, hvernig hæstv. forsætisráðherra talaði hér áðan. Það væri algjört lykilatriði - voru hennar orð - að þessi samningur yrði samþykktur og það strax til þess að endurreisn íslensks efnahagslífs og atvinnulífs gæti hafist. Það er nákvæmlega sama og segir í stefnuskrá Samfylkingarinnar um aðildarumsókn að ESB, þetta er sami tónninn og er þar. Og hvað hefur gerst? Það hefur ekkert gerst og það mundi ekkert gerast á þeim vettvangi, virðulegi forseti, ekkert þó að við mundum samþykkja Icesave og haga okkur að öðru leyti eins og ríkisstjórnin hagar sér. Það er nefnilega þannig að efling atvinnuveganna er grundvöllurinn að auknu trausti á íslensku þjóðinni erlendis. Það eru auknar tekjur, aukin útflutningsverðmæti, að við sýnum fram á að við getum staðið við skuldir okkar, að við getum borgað og brauðfætt okkur. Það er það sem þetta snýst um. Ríkisstjórnin virðist ekki átta sig á því og sérstaklega ekki samfylkingarþingmenn og -ráðherrar. Það er eins og þeir haldi það að með því að ganga í Evrópusambandið og þjónkast öllu sem þaðan kemur verði komið með fötur fullar af peningum. Það var áhugavert að heyra í þingmanni á 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni kærlega fyrir þetta góða andsvar. Um það snýst þetta mál hjá þessari ríkisstjórn, a.m.k. helmingnum af henni, þ.e. þeim hluta sem tilheyrir Samfylkingunni, að vera á hnjánum úti í Brussel að sækja þangað peninga. Enda kom það fram í fyrirspurn sem ég lagði fyrir hæstv. utanríkisráðherra fyrr í þessum mánuði hversu mikið af styrkjum yrði veitt til Íslands og hvernig lán og lánakjör mundu bjóðast um leið og við erum umsóknarríki að Evrópusambandinu. Þá kom það hreinlega í ljós að utanríkisráðherra hafði sagt ósatt í fréttum fyrr í vikunni. Þetta er með ólíkindum og ég er mest hrædd um að þetta mál snúist um að flækja okkur svo inn í fjárhagskerfi Evrópusambandsins að þegar upp verður staðið komumst við ekki út úr því á ný og að þá verði þjóðin neydd inn í Evrópusambandið og einhvern veginn hef ég það á tilfinningunni að þessi Icesave-samningur sé hluti af þessu prógrammi sem er haldið leyndu fyrir þjóðinni, í það minnsta virðast hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra vita eitthvað meira en við almennir þingmenn vitum. Þá skal það líka bara koma fram í umræðunni ef það er búið að baksemja um þessa Icesave-skuldir. Ég ætla að koma að spurningunni aftur af því að ég sá að hv. þingmaður hafði ekki ráðrúm til að svara henni: Hver á að standa undir greiðslum á Icesave-vöxtum sem eru 100 milljónir á dag, 9 milljarðar í 90 daga? Hæstv. forsætisráðherra gat ekki svarað því um daginn hvort það ætti að standa við gerða kjarasamninga og hækka persónuafsláttinn því að þetta væri svo dýrt, það kostaði 9 milljarða. Þetta eru bara 90 dagar af Icesave-vöxtum. Hverjir eiga að greiða þá þar sem landflóttinn 

Virðulegi forseti. Já, þessi nálgun er áhugaverð, um það hvort einhverjir baksamningar séu í gangi sem ekki eru lagðir hér á borðið. Það kæmi svo sem ekki á óvart að ríkisstjórnin væri ekki að leggja alla söguna á borðið. Það er svo sem í samræmi við annað og hefur gerst áður í þessu ferli og í öðrum málum. Nú síðast bréfin sem komu frá Bretlandi og Hollandi. Af hverju tekur það marga daga að koma þessum upplýsingum inn í þingið og gerist ekki fyrr en fjölmiðlar fara að spyrjast fyrir um þetta?

Eins og venjulega.

Þingmenn eru ítrekað búnir að spyrjast fyrir um þetta og svo þegar þetta kemur er þetta ekki lagt fram. Ríkisstjórnin hefur ekkert frumkvæði að því að upplýsa um þessa þætti, vill keyra hér allt í gegn, helst í skjóli nætur. Það er ekki ólíklegt að það séu einhverjir samningar sem eru til sem við höfum ekki séð, mér finnst það áhugaverð nálgun. Hver á svo að standa undir þessu öllu saman? Það er nefnilega mergurinn málsins, um það snýst þetta allt saman. Þetta snýst allt um íslenskt atvinnulíf, þetta snýst um framleiðslu, verðmætasköpun og útflutningsafurðir, virðulegi forseti, nýtingu náttúruauðlinda landsins, og þar er ríkisstjórnin stöðugt að setja þröskulda í veg fyrir að menn geti stundað almenna starfsemi, geti treyst þessu samfélagi. Hvernig dettur mönnum það í hug að með því að samþykkja Icesave-samninginn komi erlend fyrirtæki í erlenda fjárfestingu í röðum inn í landið? Það er búið að búa þannig um hnútana núna, virðulegi forseti, að ekkert fyrirtæki horfir til okkar. Við erum bara kategórískt með einhverjum bananalýðveldum þar sem er ekki hægt að treysta stjórnarfarinu, þar sem er ekki hægt að treysta skattheimtu eða hvernig við meðhöndlum þau fyrirtæki sem vilja koma inn í landið. 
             Það er talað um að nýfjárfesting 

Ég bið hv. þingmenn um að virða ræðutímann.

Frú forseti. Við höfum verið að ræða þetta mikilvæga mál dag eftir dag og stefnir í nótt eftir nótt núna. Ekki kvörtum við yfir vinnuálaginu heldur kvörtum við yfir því að við ættum kannski ekki að vera að ræða þetta núna, sérstaklega ekki þegar svo virðist sem mesta pressan sé farin af málinu samkvæmt því sem hæstv. forsætisráðherra sagði í dag þegar hún heiðraði okkur með nærveru sinni. Frú forseti. Ég hlýt að spyrja hvort mögulegt sé að fá hæstv. forsætisráðherra og fjármálaráðherra og jafnvel utanríkisráðherra líka hingað í salinn.

Forseti getur upplýst að allir þessir hæstv. ráðherrar eru staddir hér í húsinu þó að þeir sitji ekki í salnum rétt í augnablikinu.

Ég treysti því að þeir hlýði á mál mitt.  Ég ætla ekki að fara efnislega yfir málið, það hefur verið gert í löngum ræðum. Ég vísa í minnihlutaálit 3. minni hluta fjárlaganefndar sem fer ítarlega yfir þetta allt saman og rekur það mjög vel, sérstaklega ágallana á málsmeðferðinni sem eru miklir. Það að frumvarpið hafi verið dregið út úr nefnd án þess að skoða þau ítarlegu nefndarálit sem gerð voru í efnahags- og skattanefnd er náttúrlega með ólíkindum. En um það hefur verið fjallað. Ég hlýt að gera athugasemdir við málflutning hæstv. forsætisráðherra í dag þar sem hún kom í pontu - og ég vitna í orð hv. þm. Vigdísar Hauksdóttur þegar hún sagði að hún hefði komið upp ísköld sem grýlukerti. Mér þótti það dálítið lýsandi. Hún kom hér upp með mikinn hræðsluáróður og boðaði frostaveturinn mikla ef þessu yrði ekki komið í gegn í hvelli. Hæstv. forsætisráðherra lýsti sig ósammála velflestum þeim sem hefðu nokkurn tíma gagnrýnt þetta frumvarp. Hún var ósammála hv. þm. Bjarna Benediktssyni þegar hann gerði athugasemdir sínar. Hún hefur áður lýst sig ósammála Dominique Strauss-Khan þegar hann sagði að ekki stæði á Alþjóðagjaldeyrissjóðnum, Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn væri ekki að bíða eftir Icesave heldur Norðurlöndin, hún var ósammála því líka. Hún var ósammála fyrrverandi hæstv. utanríkisráðherra, Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur, um gagnrýni hennar og svo mætti lengi telja. Allt átti að fara í frost og upp í loft ef Alþingi samþykkti ekki Icesave. En ég hlýt að vekja athygli á því að Alþingi hefur samþykkt Icesave, Alþingi samþykkti lög um Icesave í sumar með öllum þeim fyrirvörum sem voru settir og það var verkefni hæstv. forsætisráðherra að fá þá samþykkta eða þá að byrja upp á nýtt. En þetta er ekki að byrja upp á nýtt. Ég hef verið að velta mikið fyrir mér samskiptum Íslands og Breta og Hollendinga. Ég hef kallað eftir því trekk í trekk allt frá því við ræddum þetta í sumar. Þegar fyrirvararnir höfðu verið kynntir bað ég um að við fengjum ítarleg gögn yfir það hvernig þeir yrðu kynntir. Ég hafði áhyggjur af því að fyrirvararnir yrðu ekki kynntir með nægilega sterkum hætti, að alla sannfæringu mundi vanta í það. Hæstv. fjármálaráðherra hefur oft orðið mjög hvumpinn út af þeim málflutningi mínum og hefur sakað mig um að saka hann um ýmislegt, sem ég ætla alls ekki að gera og hef aldrei gert. En ég hlýt að mega setja fram gagnrýni mína á það sem mér finnst vera ábótavant í kynningu samninganefndarinnar, sérstaklega í ljósi þess að er ég búin að fara vel yfir öll gögn málsins. Ég sé ekki nema eina frásögn, frásögn af einum fundi Íslendinga með samninganefndum Hollendinga og Breta frá 1. og 2. september 2009. Það er eina fundargerðin sem er frá öllum þessum fundum sem ég á eftir að fara betur yfir. Hæstv. forsætisráðherra sagði áðan að hún kynni ekki að meta þann málflutning að fólk væri að draga það í efa að hún gengi sem harðast fram með hagsmuni Íslands að leiðarljósi, henni sárnaði að gefið væri í skyn að hún væri að gera eitthvað annað. Þá segi ég við hæstv. forsætisráðherra: Komdu og sýndu mér gögnin sem ég hef ítrekað kallað eftir. Ég vil sjá þessar fundargerðir, ég vil ekki þurfa að draga þetta allt með töngum. Á ég að þurfa að biðja Stöð 2 um að óska eftir þeim upplýsingum til að þær verði birtar? Er það málið? Eins og ég mun koma að á eftir varðandi bréfaskriftir hæstv. forsætisráðherra er það algjörlega óviðunandi og óafsakanlegt að það sé fjölmiðill sem fái slíkar upplýsingar fyrst sem Alþingi Íslendinga hefur verið að kalla eftir ítrekað í allt haust. Það er náttúrlega algjörlega óafsakanlegt. Ég ætla aðeins að fara yfir þá fundargerð sem mér er svo umhugað um og ég biðst forláts, frú forseti, ef hæstv. fjármálaráðherra leiðist þetta. Hann hefur væntanlega heyrt þetta einhvern tíma áður hjá mér en það breytir því ekki að ég fæ ekki þær upplýsingar sem ég kalla eftir. Ef farið er í þessa ágætu fundargerð í gögnum málsins er öll frásögnin, sem er tæpar tvær síður, í miklum afsökunartón. Það er aldrei sagt: Íslendingar kynntu niðurstöðu Alþingis og greindu frá því að þetta yrði að samþykkja eða hafna, punktur. Nei, það er sagt: Málið er dálítið erfitt, við þurftum eiginlega að fallast á fyrirvarana. Við reyndum æðislega mikið að gera þetta öðruvísi en á endanum varð það þannig að fjárlaganefndin og þingið tóku málið að sér og við gátum ekki komist frá því, við urðum bara að fallast á þetta. En, krakkar mínir, hafið ekki áhyggjur. Við getum farið núna yfir stöðuna og reynt að finna einhvern sameiginlegan flöt á þessu, reynum að gera það. Þeir fóru yfir stöðu málsins og þetta var allt frekar kurteislegt greinilega. Það var byrjað á að fara yfir pólitísku afgreiðsluna og að þetta hefði verið tvísýnt og það hefði verið algjörlega nauðsynlegt að fallast á fyrirvarana og skilyrðin sem voru í lögunum, en sorrý með það, við skulum finna eitthvað út úr þessu. Síðan koma Bretar og Hollendingar og segir hér, með leyfi forseta: „Eftir nokkurt hlé sem gert var á sameiginlegum fundi gerðu Bretar og Hollendingar grein fyrir nokkrum atriðum sem þeir töldu vera grundvallaratriði.“ Síðan eru þeir útlistaðir. Aldrei í fundargerðinni er sagt: Íslendingar gerðu grein fyrir nokkrum atriðum sem þeir töldu vera grundvallaratriði. Það er held ég munurinn á þessu öllu saman, að við vorum ekki alveg með þessi grundvallaratriði á hreinu. Síðan er eitt atriði sem kemur ekki einu sinni í lokin heldur um miðbikið. Eftir að Hollendingar og Bretar höfðu gert grein fyrir þessum atriðum var farið að finna út hvernig ætti að svara til um fundinn ef leitað yrði eftir upplýsingum um hann, sem mér finnst alveg kostulegt. Í miðri fundargerð hafa menn sest niður, á miðjum fundi, og sagt: Heyrðu, ef einhver spyr um þennan fund hvernig eigum við að svara því? Það hefur reyndar eitthvað klikkað í því að setja það niður fyrir sér, það hlýtur að vera, vegna þess að hér er flugvélafréttin mikla um minnisblaðaskrifin í flugvélinni, að það átti að hafa verið 2. september og þessi fundargerð er 1.–2. september, þannig að þeir hafa ekki alveg verið búnir að samhæfa sig hvernig þeir ætluðu að segja frá fundinum vegna þess að yfirskriftin er: Indriði man ekki hvað hann gerði í flugvélinni. En þetta er útúrdúr. Það sem vekur svo athygli er að í lokin segir, með leyfi forseta: „Við ræddum í þessu sambandi ýmsar formlegar leiðir sem mætti skoða til lausnar á þessu máli.“ Það eru fjögur atriði. Í fyrsta lagi var einhvers konar sameiginleg yfirlýsing sem gerði grein fyrir skilningi aðila á lögunum og með hvaða hætti mætti staðfesta samningana á grundvelli þeirra. Önnur leið var að íslensk stjórnvöld mundu senda breskum og hollenskum stjórnvöldum bréf með skýringunum. Í þriðja lagi hvort leið gæti falist í því að lánasamningnum yrði breytt, greiðsluferill lækkaður og lánstíminn lengdur eða opnuð heimild fyrir Ísland. Þarna voru þrjú atriði. Það var sem sagt aldrei sem möguleiki í þessari stöðu að láta fyrirvarana standa, það var ekki einu sinni rætt. Mér finnst það mjög athyglisvert. Því hlýt ég að spyrja hæstv. fjármálaráðherra þar sem þetta er skrifað af aðstoðarmanni hans og hann hlýtur að þekkja það: Var aldrei rætt um þann möguleika í stöðunni við Breta og Hollendinga að láta lögin sem við samþykktum í sumar í lok ágúst standa óbreytt? Var sá möguleiki yfirleitt aldrei kynntur? Ég vil aðeins halda áfram með þessi fundahöld. Það kom fram í umræðum í sumar að mikið hefði verið um fundi. Hæstv. utanríkisráðherra, sem ég treysti að sé í húsinu og sé að hlusta eins og hæstv. forseti gaf til kynna áðan, talaði mikið í sumar og haust um alla þá fundi sem hann hefði átt. Hann sagði 22. október, með leyfi forseta: „Þá svara ég bara fyrir mig, á síðustu fjórum vikum hef ég a.m.k. talað við þrjá þjóðhöfðingja beinlínis um Icesave-málið augliti til auglitis og 12–14 utanríkisráðherra Evrópusambandsríkjanna.“ Þetta eru nokkuð margir fundir. Síðan sagði hann enn fremur, af því að hann hefur fengið þá spurningu hvort þessir fundir hafi þá bara verið einhverjir lyftufundir, með leyfi forseta: „Ég vil upplýsa hv. þingmann um það að mínir fundir eru allir skipulagðir fyrir fram, þeir standa í 20–60 mínútur. Þar er oft farið yfir fyrir fram ákveðin umræðuefni og lyftufundirnir og aðrir fundir í ýmsum skúmaskotum eru ekki taldir með. En frá miðju sumri held ég að ég hafi talað við nánast alla utanríkisráðherra Evrópusambands um þessi mál, við framkvæmdastjóra NATO nokkrum sinnum og marga fleiri ráðherra.“ Þá spyr ég. Á þessum fyrir fram skipulögðu fundum, sem standa yfir í 20–60 mínútur, hlýtur að vera fyrir fram ákveðinn fundarritari og einhver sem tekur niður nótur. Ég spyr: Af hverju hefur ekki verið orðið við beiðni minni um að fá þessar fundargerðir? Hvað sagði hæstv. utanríkisráðherra á öllum þessum fundum og það sem kannski forvitnilegra er: Hvað sögðu þessir ágætu utanríkisráðherrar, þjóðarleiðtogar, framkvæmdastjórar alþjóðasamtaka og fleiri, hvað sögðu þeir við hæstv. utanríkisráðherra? Þetta vil ég fá að vita. Þegar hæstv. forsætisráðherra kveinkar sér yfir því að við trúum því ekki að hún hafi beitt sér af fullu alefli þá er þetta ástæðan, við fáum ekki gögnin nema við grátbiðjum og leggjumst á hnén og beitum fjölmiðlunum fyrir okkur. Enn einn fundurinn sem hæstv. utanríkisráðherra átti 22. september - það er frétt um hann á visir.is 24. september og er frásögn af fundi ráðherra með Dominique Strauss-Khan, framkvæmdastjóra Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Þar segir, með leyfi forseta: „Á hinn bóginn sagði hann viðræður þeirra hafa verið hreinskiptar og gagnlegar. Þeir hafi rætt Icesave-málið í þaula og hann gert forstjóranum grein fyrir pólitískri stöðu þess á Íslandi. „Ég sagði honum jafnframt að það væri óviðunandi ef Icesave-málið hefði áhrif á afgreiðslu AGS. Sú deila kæmi sjóðnum ekki við.““ Frábært, gott. Þetta vil ég heyra. Ég vil heyra hæstv. utanríkisráðherra beita sér á alþjóðavettvangi. En af því þessi fundur hefur verið fyrir fram ákveðinn, skipulagður með fundarritara og skrifara, vil ég fá gögnin. Ég vil ekki þurfa að biðja um þetta eina ferðina enn. Ég óskaði eftir gögnum um þau samskipti í sumar. Ég óskaði eftir því í ræðum á þinginu 20. ágúst og 22. október. En ég verð að viðurkenna, og tek þá undir kveinstafi hæstv. forsætisráðherra, að mér finnst mér ekki sýnd nægileg virðing hér á þessu háa Alþingi fyrst mér er ekki svarað. Síðan fór hæstv. fjármálaráðherra líka á fullt af fundum. Ég ætla að vitna í ræðu hans líka frá þessum sama degi, 22. október, en þá segir hæstv. fjármálaráðherra í orðaskiptum við þá sem hér stendur um þetta sama mál, með leyfi forseta: „… get ég fullvissað hv. þingmann og þingheim um að farið var nákvæmlega í þetta í samræmi við ákvæði laganna. Öll gögn málsins þýdd og send gagnaðilunum og síðan voru haldnir sérstakir kynningarfundir þar sem embættismenn, lögfræðingar, sem komið höfðu að vinnunni m.a. í sumar, og seðlabankastjóri eða aðstoðarseðlabankastjóri til að kynna hina efnahagslegu þætti málsins, fóru og funduðu í Haag með aðilum og síðan nokkru síðar í London, það voru hreinir kynningarfundir. Síðan um hálfum mánuði eftir það bárust fyrstu hugmyndir Breta og Hollendinga að viðbrögðum og þá voru þau viðbrögð samstundis kynnt fjárlaganefnd, forustumönnum stjórnarandstöðunnar og að sjálfsögðu í ríkisstjórn og í þingflokkum stjórnarflokkanna. Síðan var tekist á um það í framhaldinu sem okkur þótti út af standa og ekki vera fullnægjandi frágangur í þeirra hugmyndum. Það náðist mikilsverður árangur í þeim efnum en ekki fyrr en á lokadögum. Þess vegna tók nú ferlið það langan tíma sem raun bar vitni og í raun og veru var það ekki fyrr en eftir fræga för til Istanbúl og síðan fimmtudaginn næstsíðasta sem loksins komst hreyfing á hluti …“ Þarna vísar hæstv. fjármálaráðherra í og nefnir nokkra fundi sem ég hef ekki enn þá fengið gögn um, þannig að þetta hefði átt að vera hæstv. ráðherra ferskt í minni. En í næstu ræðu á eftir bið ég um að fá þessar frásagnir. Ég segi, með leyfi forseta, fullt af fundum. Þeir hafa greinilega verið formlegir. Þess vegna óska ég eftir því að fá þessar fundargerðir. Ég vil fá að sjá hvernig fyrirvararnir voru kynntir. Af hverju hef ég ekki fengið að vita þetta? Það hljómar eflaust eins og ég sé haldin einhverri þráhyggju, en á meðan ég fæ ekki þær upplýsingar sem ég er búin að biðja um ætla ég að halda mig við þá þráhyggju. Það er ekki síst vegna þess, eins og ég sagði, að öll gögn málsins hafa verið sveipuð leyndarhjúp. Við höfum þurft að draga þau fram með töngum. Nú síðast þessi umræddu bréf sem voru í fréttum í gær, bréfaskriftir hæstv. forsætisráðherra við forsætisráðherra bæði Bretlands og Hollands. Ég ætla aðeins að fá að rekja þetta vegna þess að mér finnst þetta um margt mjög merkilegt. Þann 28. ágúst skrifar hæstv. forsætisráðherra, rétt eftir að við erum búin að samþykkja fyrirvarana á Alþingi, forsætisráðherrum Bretlands og Hollands bréf. Þetta eru að mörgu leyti ágætisbréf. Ég get alveg hrósað hæstv. forsætisráðherra fyrir þau. Þau voru kurteisleg og þau fara yfir sjónarmið Íslands og kynna þau. En svo líður og bíður eins og við vitum og það kemur ekkert svar. Við kölluðum ítrekað eftir þeim upplýsingum á Alþingi en ekkert gerðist. Síðast tjáir hæstv. forsætisráðherra - eftir því sem ég hef best fundið út - sig um þetta á Alþingi 5. nóvember og þá hafði ekki borist neitt svar. Hún var spurð um þetta í umræðunum eins og hv. þm. Unnur Brá Konráðsdóttir vakti athygli á. Ef hæstv. forsætisráðherra hefði verið við umræðuna fram á kvöld í fyrradag hefði hún getað komið okkur öllum á óvart og sagt okkur þær fréttir, því það hefur náttúrlega verið leitt í ljós núna, að það er langt síðan þessu var svarað. Gordon Brown sendi hæstv. forsætisráðherra svarbréf 13. nóvember. Tólf dögum eftir að svarið barst og átta dögum eftir að forsætisráðherra svaraði því bréfi sá hún ástæðu til að upplýsa þjóðina í gegnum Stöð 2 um þau bréfaskipti. Það er ekki vegna þess að Alþingi hafi verið að kalla eftir því, heldur af því að það er fjölmiðill, Stöð 2, sem óskaði eftir þessum upplýsingum. Þetta vekur ekki mesta athygli mína í öllum þessum bréfaskriftum. Það sem vakti athygli mína þegar ég fór að skoða þessa tímalínu og þessi bréf er að Hollendingarnir svöruðu bréfi sínu 12. nóvember, degi áður en Bretarnir svöruðu, Gordon Brown svaraði 13. nóvember. 17. nóvember ákveður forsætisráðherra að birta bréf Hollendinganna. Ég er með frétt af mbl.is frá 17. nóvember þar sem birt er svarbréf hollenska forsætisráðherrans til hæstv. forsætisráðherra, Jóhönnu Sigurðardóttur. Þar er gefið afrit af því ágæta bréfi. 13. nóvember sendir Gordon Brown bréfið, 12. nóvember sendir hollenski forsætisráðherrann bréfið, 17. nóvember birtir forsætisráðherra hollenska bréfið, 17. nóvember svarar hæstv. forsætisráðherra breska bréfinu, en við fréttum af þessum bresku bréfaskriftum 25. nóvember. Af hverju? Ef maður er bara í því að birta og skrifa bréf 17. nóvember - það hefur greinilega verið mjög afkastamikill dagur í bréfaskriftum hæstv. forsætisráðherra - af hverju var ekki bréf hæstv. forsætisráðherra Bretlands birt á sama tíma? Ég óska eftir að hæstv. forsætisráðherra upplýsi mig um það. Ég sá henni bregða hérna fyrir áðan, ég veit að hún er hérna og ég óska eftir því að hún komi og segi mér frá þessu, vegna þess að það er einmitt út af svona misfellum og misræmi sem við tortryggjum einbeittan vilja hæstv. forsætisráðherra að berjast fyrir hagsmunum Íslendinga. Ég er ekki búin að fara efnislega í þetta ágæta bréf. Af hverju slær hún þessu ekki öllu saman? Nú kemur fyrsta samsæriskenningin mín. Það er nefnilega vegna þess að ég fór - þegar ég uppgötvaði þetta - að skoða þessi bréf og bera þau saman. Þá var þetta nú fyrst athyglisvert. Þau eru nefnilega nánast samhljóða. Það hefur verið farið vel yfir breska bréfið í dag, að það sé fjórar málsgreinar. Fyrsta málsgreinin snýst um að þakka hæstv. forsætisráðherra okkar fyrir bréfið. Önnur málsgreinin er um að okkar fólk er farið að hittast og ræða saman og hafi gert það strax eftir að hún sendi bréfið. Þriðja málsgreinin í bréfi Gordon Browns er um hversu glaðir þeir eru með þetta og allt það sem unnist hefur í þessu öllu saman. Fjórða málsgreinin er stuðningur eða von um að þetta klárist nú allt saman fljótt og vel og við getum lagt þetta til hliðar og farið að sinna frábærum samskiptum áfram. Þetta var sem sagt breska bréfið. Hollenska bréfið er líka fjórar málsgreinar. Hollenska bréfið byrjar á því að þakkað er fyrir bréfið. Önnur málsgreinin fjallar um það að strax eftir að forsætisráðherra Íslands sendi bréfið hafi sendinefndirnar hist. Þriðja málsgreinin snýst einmitt líka um hvað þeir eru ánægðir með þetta allt og ánægðir með frumvarpið og trúi því að þetta klárist allt saman. Og seinasta málsgreinin snýst um að þetta sé nú bara byrjunin að einhverjum dásamlegum samskiptum. Ég veit ekki hvort þessir menn hugsi svona afskaplega líkt en mér finnst þetta vera einum of mikil tilviljun. Ég verð að segja, frú forseti, að ég trúi ekki á svona miklar tilviljanir. Þetta er allt of mikil tilviljun fyrir mig. Þess vegna vil ég spyrja hæstv. forsætisráðherra og væri mjög glöð ef hægt væri að staðfesta að hún heyri þessa spurningu: Er um einhver önnur samskipti að ræða? Vegna þess að óneitanlega vekur það hjá mér furðu að annar svari tíu vikum eftir að hún sendi bréfið, 12. nóvember, hinn svarar 13. nóvember, og bréfin eru nánast samhljóða. Því spyr ég hæstv. forsætisráðherra: Er um önnur samskipti að ræða? Var ýtt á eftir svari? Var gefin einhver forskrift að því svari sem ætti að fá? Var einhvers konar samráð haft með öllum þessum aðilum um svörin? Ég óska eftir því að hæstv. forsætisráðherra greini frá þessu til þess einmitt að hún geti andað rólegar yfir því að við séum ekki að væna hana um eitthvað sem er ekki sanngjarnt. Ég er öll af vilja gerð að líta á þessi mál af fyllstu sanngirni. Þarf ég kannski að biðja Stöð 2 um að spyrja að þessu til að eiga einhverja von um að fá svar við spurningum mínum? Mér þætti afar vænt um ef hæstv. forsætisráðherra gæti svarað því hvort það geti verið að þessir tveir forsætisráðherrar tveggja Evrópusambandsríkja - kannski verður maður svona þegar maður fer í Evrópusambandið, allir hugsa bara nákvæmlega eins. Það er kannski það sem hefur gerst, þeir séu allir farnir að hugsa á sömu nótum og skrifa bréf á sama degi og eru með það nánast orðrétt vegna þess að þeir eru í svo náinni samvinnu í Evrópusambandinu. Þá skulum við tala um Evrópusambandið í framhaldi af þessu. Mikið hefur verið rætt um ályktun Evrópuráðsins síðan í dag. Hæstv. forsætisráðherra kom reyndar hingað upp til að segja að lítið væri nú að marka þetta, það hefðu bara verið einhver drög og hefði ekki verið eins og Bloomberg fréttaveitan og íslensku fréttamiðlarnir tóku eftir. Ég skal ekki dæma um það og reyndar er mér eiginlega alveg sama um það. Ég er hins vegar fullkomlega sannfærð um, burt séð frá þessari ályktun, það er náttúrlega grafalvarlegt mál ef satt reynist, að þetta tvennt tengist. Það hefur beinlínis verið sagt í mín eyru af breskum og hollenskum þingmönnum sem gerðu ráð fyrir að ég stæði að baki þessari umsókn og væri hlynnt umsókn Íslands að Evrópusambandinu, þeir sögðu við mig í samstarfi okkar á NATO-þinginu: Látið ykkur ekki dreyma um að þið komist inn í Evrópusambandið án þess að þið klárið þetta Icesave-mál. Ég sagði: Það er þá bara fínt, þið notið þetta ekki sem einhverja kúgun, mér er alveg nákvæmlega sama hvort við komumst inn í Evrópusambandið eða ekki. Ef þetta er það sem við þurfum að gera til að komast inn í það, þá er mér alveg nákvæmlega sama og heldur meiri verður andstaða mín við það. Því segi ég við þá sem eru að reyna að beita okkur slíkum þrýstingi á Evrópuþinginu: Fínt, þið skuluð svo sannarlega setja þessa aðildarumsókn í hættu. Við skulum passa upp á að hún verði ekki sett í hættu. Við skulum bara draga hana til baka. Ef verið er að hóta okkur á þennan ósmekklega hátt, þá segi ég þetta: Drögum hana til baka og látum ekki bjóða okkur svona framkomu. Þetta er náttúrlega algjörlega óviðunandi. Hvers konar bandalag er það ef þetta reynist satt? Ég set þann fyrirvara á ef hæstv. forsætisráðherra hefur rétt fyrir sér að þetta hafi verið bara eitthvert snakk einhvers staðar, en ég leyfi mér að halda að eitthvað meira liggi þarna að baki. Síðan er annað atriði með ólíkindum og ekki er hægt að draga það neitt til baka vegna þess að ég er með útskrift af þeirri frétt sem var í 10-fréttunum í gær. Þar segir, með leyfi forseta, breskur þingmaður, William Dartmouth, Evrópuþingmaður: „Þegar Ísland var auðugt ríki höfðu landsmenn engan áhuga á að ganga í ESB, nú er Ísland gjaldþrota, því miður, og ríkisstjórnin hefur að sjálfsögðu komið sér fyrir í biðröðinni eftir aðild. “ Þarna er látið að því liggja að við séum beiningafólk sem göngum um betlandi og sníkjandi, komum okkur fyrir í biðröðinni.  Svo er það með þennan mikla skilning sem hæstv. utanríkisráðherra - mér hefði þótt gaman að hafa hann hér að hlusta á þetta vegna þess að hann fór til Spánar um daginn. Hann fór til Spánar, þvældist um allan Spán, fór í höfuðborgina og átti gagnlegar viðræður við utanríkisráðherrann, fór til Vigo og út um allt til að skoða sjávarútvegsmálin hjá Spánverjum. Í frétt í Ríkisútvarpinu 22. nóvember sl. segir, með leyfi forseta: „Össur segist hafa átt mjög gagnlegar viðræður við Moratinos utanríkisráðherra Spánar sem verði í forustu þegar að Íslendingar hefji sínar samningaviðræður eftir áramótin. Moratinos hafi tekið málstað Íslendinga ákaflega vel. Össur segist einnig hafa rætt við forustumenn í spænsku atvinnulífi, þar á meðal hafi verið rætt við helstu forustumenn í spænskum sjávarútvegi til að skýra málstað Íslendinga.“ - Nú er haft beint eftir ráðherranum: - „Það voru mjög gagnlegar viðræður og það verður að segjast eins og er að það var góður skilningur á málstað Íslendinga.“ Góður skilningur á málstað Íslendinga og hvað þýðir það? Að þegar við förum í þessar samningaviðræður segi Spánverjar bara: Heyriði, við höfum svo mikinn skilning á þessu að við ætlum að láta okkar hagsmuni víkja fyrir hagsmunum Íslendinga af því að við höfum svo mikinn skilning á þessum hagsmunum? Nákvæmlega eins og mikill skilningur er í Evrópusambandinu og mikill skilningur er í Bretlandi og Hollandi fyrir sjónarmiðum Íslendinga? Sögðu þeir þá: Við skulum láta sjónarmið og hagsmuni okkar víkja vegna þess að við höfum svo mikinn skilning á málefnum Íslendinga? Ónei, þvílíkur barnaskapur að halda slíku fram. Mikill skilningur. Það er athyglisvert vegna þess að 28. júlí var frétt um Spánverja og íslensk fiskimið á eyjan.is. Þar segir, haft eftir spænska blaðinu El País, með leyfi forseta: „Blaðið fullyrðir að spænski fiskiskipaflotinn líti á íslensk fiskimið sem fjársjóð. Í því samhengi er haft eftir Diego López Garrido, ráðherra ESB-mála, að Spánverjar mundu „hafa mikið að segja“ í komandi aðildarviðræðum. Ekki mætti „undir nokkrum kringumstæðum“ semja við Ísland þannig að fiskveiðihagsmunum Spánverja yrði teflt í tvísýnu.“ Nú er ég farin að blanda þessu tvennu saman, Icesave-samningnum og ESB, og það geri ég viljandi vegna þess að ekki er hægt að ræða um annað án þess að ræða um hitt, nákvæmlega eins og kom fram á Evrópuþinginu í dag. Það er hreint fráleitt að ætla að reyna að telja okkur trú um að það sé ekki þrýstingur út af ESB-umsókninni sem verður til þess að öll Samfylkingin frá upphafi þessa máls í sumar fellur og þagnar og var tilbúin að samþykkja samninginn óséðan í sumar. Og það er fyrst og síðast út af því að ESB er undir, við getum alveg treyst því, virðulegi forseti. Ég sagði í upphafi ræðu minnar að hæstv. forsætisráðherra væri dálítið gjörn á að vera ósammála fólki sem dregur þennan samning og alla þá vinnu í efa. Það er alveg sama hvort um er að ræða lagaprófessora varðandi stjórnarskrána, framkvæmdastjóra alþjóðasamtaka um hvort Icesave-samningurinn standi lánum frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum, þeirri stofnun sem viðkomandi veitir forstöðu, fyrir þrifum, eða fyrrverandi hæstv. utanríkisráðherra og formann Samfylkingarinnar, forvera hæstv. forsætisráðherra. Hún var svo aldeilis ekki sammála henni þegar ráðherra stóð hér í dag og sagðist bara ekkert skilja neitt í þessu. Mér fundust nefnilega ummæli fyrrverandi þingmanns og fyrrverandi utanríkisráðherra, Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur, mjög athyglisverð. Hún segir það sem sagt hefur verið hér að við höfum komið fram eins og við værum sek og að við höfum ekki gengið til samninganna af þeirri reisn sem við hefðum átt að gera. Þetta fannst hæstv. forsætisráðherra alrangt, henni fannst þetta alrangt og hún var ósammála. Bíðum við. Við fulltrúar Sjálfstæðisflokksins og minni hlutans í fjárlaganefnd báðum um að fá að sannreyna þessi ummæli sjálf. Við báðum um að fyrrverandi utanríkisráðherra yrði kölluð fyrir fjárlaganefnd svo hægt væri að eiga við hana orðaskipti út af þessum málum. Nú er búið að upplýsa af hverju það mátti ekki. Jú, hæstv. forsætisráðherra er ósammála fyrrverandi utanríkisráðherra og þá þurfum við ekki að ræða þetta frekar - eða hvað? Það er nefnilega merkilegt að svo virðist vera að þeir í Samfylkingunni sem leyfi sér að hafa aðra skoðun eru núna komnir út af sakramentinu. Ummæli hæstv. utanríkisráðherra minntu mig á grein eftir fyrrverandi aðstoðarmann hennar sem hún skrifaði í Morgunblaðið í sumar þar sem hún talar mjög gagnrýnt um samningana eins og þeir lágu fyrir þá. Annar samfylkingarmaður hefur kvatt sér hljóðs mikið að undanförnu og kominn er annar tónn í hann. Ekki vantar Evrópuáhugann hjá þeim ágæta fræðimanni, Eiríki Bergmann Einarssyni, sem segir að íslenskir stjórnmálamenn séu frekar að slá pólitískar keilur í stað þess að gæta hagsmuna Íslendinga og ég verð að taka undir með honum um það. Hann segir í viðtali á austurland.is, þar sá ég þetta af öllum stöðum, en þar er haft eftir Eiríki Bergmann: „„Hér virðist eins og Íslendingar hafi sjálfir sett sig í þá stöðu að vera meðhöndlaðir eins og um utanaðkomandi aðila væri að ræða. Eins og að íslenska ríkið væri einkabanki á markaði. Þannig að við létum svolítið spila með okkur út í horn í þessu máli,“ segir Eiríkur.“ Þarna vísar hann til þess sem hæstv. forsætisráðherra sagðist líka vera ósammála í dag, um að jafnræðisreglan skipti einhverju máli í þessu samhengi öllu saman. Þetta er allt saman með ólíkindum Hæstv. forsætisráðherra þreytist ekki á að rifja upp ræðu hv. þm. Bjarna Benediktssonar fyrir tæpu ári þegar ákveðið var að fara samningaleiðina, að það hafi nú verið skoðun hans og þess vegna sé hún alveg sammála þessu. Það væri ágætt ef hún fylgdi hv. þm. Bjarna Benediktssyni í öðrum málum eins og hún virðist hanga á í þessu samhengi. Þar sagði hún að dómstólaleiðin væri ófær og hv. þm. Bjarni Benediktsson benti á að það væri í rauninni þannig að dómstólaleiðin hefði verið okkur betri af því að þar hefðum við alla vega verið dæmd til þess að greiða þetta í íslenskum krónum. En núna hefur ríkisstjórnin ákveðið að greiða þetta allt saman út í evrum og pundum og taka viðhlítandi gengisáhættu þrátt fyrir að neyðarlögin voru sett sem sérstök neyðarráðstöfun í því fordæmalausa ófremdarástandi sem var í október á síðasta ári. Þá var sett inn í lögin um tryggingarsjóðinn heimild til að greiða í íslenskum krónum, það var ekki, en það var sett. Af hverju skyldi það vera? Til þess að gæta hagsmuna íslensku þjóðarinnar. En ríkisstjórnin kýs að hunsa þetta og tekur gengisáhættuna algjörlega með opin augun þrátt fyrir að gerðar hafi verið sérstakar ráðstafanir til að tryggja að við þyrftum ekki að bera gengisáhættu. Það finnst mér algjörlega með ólíkindum. Annað sem mér finnst vera með ólíkindum er - ég á tæpar tvær mínútur eftir af 40 mínútna ræðu og mér finnst ég vera rétt að byrja sem segir mér að hæstv. forseti má setja mig aftur á mælendaskrá vegna þess að ég er hvergi nærri búin að ljúka máli mínu. Ég trúi því ekki að óreyndu að hv. þingmenn Vinstri grænna, sem komu með okkur í þann leiðangur í sumar að bæta þetta mál og breyta, ég trúi því ekki fyrr en ég tek á því að þeir komi ekki með okkur á þennan lokasprett. Ég trúi ekki öðru en að hv. þm. Ögmundur Jónasson sem er hér einhvers staðar …  Það er margt sem hægt er að ræða um meira. Barátta Indefence, sú ótrúlega undirskriftasöfnun sem farin er af stað. Seinast þegar ég kíkti voru yfir 3.000 Íslendingar búnir að skrifa á nokkrum klukkutímum. 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Ragnheiði Elínu Árnadóttur kærlega fyrir mál hennar, hún er málefnaleg að venju. Hún kallaði til þingmenn Vinstri grænna, höfðaði til ábyrgðar þeirra með að hafna þessu frumvarpi. Ég held að við ættum líka að kalla til hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, Jón Bjarnason, að hann taki þátt í því með okkur að fella frumvarpið því hann var staddur á ráðstefnu í Frakklandi nú í vikunni og þar sagði hann ráðstefnugestum að hann væri sannfærður um að hagsmunum Íslendinga væri betur borgið utan Evrópusambandsins en innan þess. Hér er ráðherra í ríkisstjórninni að tala og komið hefur á daginn að Evrópusambandið er að hóta Íslendingum: Ef við göngum ekki frá Icesave-samningunum fáum við ekki aðild að Evrópusambandinu.

Rangt.

Þessi skoðun Evrópusambandsins ætti að vera hvatning fyrir þingmenn Vinstri grænna til að fella  Í framhaldi af þessu langar mig til að spyrja hv. þingmann. Svo virðist vera miðað við málflutning og eftirfylgni ríkisstjórnarinnar í þessu máli með Icesave-frumvarpið að koma eigi því í gegnum þingið með illu eða góðu. Telur hv. þm. Ragnheiður Elín Árnadóttir að hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra viti eitthvað meira en þingheimur? Heldur þingmaðurinn að búið sé að gera einhvern baksamning, eitthvert samkomulag sem þingið er ekki upplýst um? Hvað heldur þingmaðurinn um þetta 

Virðulegi forseti. Ég er algjörlega sammála hv. þingmanni um tengsl, eins og ég fór yfir í ræðu minni, ESB-umsóknarinnar og þessa máls. Hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson hefur kallað fram í að það sé rangt. Þá hvet ég hv. þingmann til að koma sér á mælendaskrá og sýna fram á það 

Icesave skaðar að sjálfsögðu aðildina að ESB.

Icesave skaðar að sjálfsögðu aðild að ESB, hann viðurkennir það. Hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra var nefndur til sögunnar og ég tek undir það að hann ætti að koma og tjá skoðanir sínar um málið og ég vek athygli á því - ég er búin að vera með dálítinn kladda í gangi - að hvorki á sumarþingi né á þessu þingi hefur hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra stigið í pontu út af þessu ágæta máli, mér finnst alveg kominn tími til þess. Það væri mjög gott ef hægt væri að fá hann hingað til að komast að því hvað honum finnst um þau tengsl þó að ekki væri nema það. Tel ég að hæstv. ráðherrar viti eitthvað meira um þetta mál en við, er eitthvað meira sem liggur að baki? Já, ég held það, það hlýtur að vera vegna þess að það kom fram við 1. umr. í máli hæstv. forsætisráðherra að þegar eftir því var leitað og kallað eftir skýrum svörum þvældist hún dálítið með það en jánkaði því svo á endanum að málið væri komið í skýran og endanlegan búning. Þá held ég að það sé þannig að loforð hafi verið gefin af hálfu íslenskra stjórnvalda um að engu verði breytt. Mér finnst þetta vera blekkingaleikur og mér finnst við vera höfð að leiksoppi 

Virðulegi forseti. Ég er sammála hv. þingmanni um að þessir ágætu ráðherrar okkar vita eitthvað meira en þingheimur veit og þá erum við enn komin að því að hér er verið að leyna þingmenn upplýsingum. Hér er verið að fara fram á að þingið veiti mjög háa ríkisábyrgð, ríkisábyrgð sem er svo há að annað eins hefur ekki sést og það er enn verið að leyna okkur upplýsingum. Þetta er svo alvarlegt hvernig komið er fram við íslenska þingið að ég er nánast algjörlega orðlaus. Það varð mikið uppnám í þinginu í dag þegar þessar fréttir fóru að berast í gegnum Bloomberg-fréttaveituna að Evrópusambandsþingið væri með hótanir gagnvart okkur Íslendingum. Því langar mig til að grípa aftur niður í ræðu eða fréttir af umræddum fundi sem hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra sat í Frakklandi. Hann sagði, með leyfi forseta, sem sýnir hve bjölluatið í Brussel er mikið, því að eins og hv. þingmaður sagði áðan í ræðu sinni að þegar hún talaði við þingmenn á fundi erlendis, heldur öll Evrópa að Ísland vilji endilega fara þarna inn en svo er bara ekki, en hæstv. ráðherra sagði, með leyfi forseta, í Frakklandi: „Grundvöllur afkomu okkar byggist á auðlindum okkar. Við verðum að hafa yfirráð yfir verðmætustu eignum okkar, því að efnahagur okkar“ - efnahagur okkar, takið eftir - „menning og framtíð byggjast á því. Við getum átt víðtækari alþjóðlega samvinnu án þess að tengjast skipulagi Evrópusambandsins.“ Þarna er þetta alveg skýrt, þarna talar eitt höfuð ríkisstjórnarinnar. Það er tvíhöfða þurs sem við erum að kljást við í þinginu, þessi ríkisstjórn. Þetta er mjög alvarlegt mál. Hér kemur svo forsætisráðherra í dag með hótanir, hræðsluáróður og hótanir um að hér verði mikill frostavetur ef við göngum ekki að þessu frumvarpi og samþykkjum það sem lög. 

Virðulegur forseti. Ég þakka þingmanninum fyrir þessar nýju og merkilegu upplýsingar sem komu fram í andsvari hennar. Ég get algjörlega tekið undir þetta. Það er í rauninni með ólíkindum - ég hef ekki lesið frásögnina af þessum fundi hæstv. landbúnaðarráðherra en þetta segir okkur hve ósamstiga og ómarkviss núverandi ríkisstjórn er, og við vissum það nú reyndar fyrir fram. Þingmaðurinn spurði mig um þann endalausa hræðsluáróður sem hæstv. forsætisráðherra býður okkur upp á. Það er náttúrlega með ólíkindum. Við höfum farið í gegnum þetta trekk í trekk. Það átti allt að lagast á Íslandi, bara ef Davíð færi úr Seðlabankanum. Það átti allt að lagast á Íslandi ef við sæktum um ESB, bara um leið. Það var farið með umsóknina tvisvar af því að það virkaði ekki. Það átti allt að lagast ef við bara samþykktum Icesave.

Rétt.

Við samþykktum Icesave í sumar, það var það ekki nóg og málið er komið aftur. En aumkunarverðasta hræðsluáróðursræðan var flutt hér af hæstv. félagsmálaráðherra, man ég, í umræðunni um stefnuræðu forsætisráðherra,. Það var nú einstaklega aumkunarvert, ég held að grasið hafi ekki átt að gróa á næsta ári ef Icesave yrði ekki samþykkt. Auðvitað er þetta fjarstæða. Eins og ég reyndi að sýna fram á í ræðu minni áðan, og sést skýrt og greinilega af þessari einu heilu fundargerð sem framkvæmdarvaldið leyfir okkur svo náðarsamlega að lesa, var aldrei farið af fullkomnum krafti í að kynna sjónarmið okkar. Gert var hlé til að Bretar og Hollendingar gætu komið og kynnt sín grundvallarsjónarmið en hvergi í fundargerðinni koma orðin „grundvallarsjónarmið Íslendinga“ fram. Það er ekki verið að kynna grundvallarsjónarmið Íslendinga. Þetta er allt saman hið versta mál, frú forseti.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir góða ræðu. Við þingmenn erum búnir í ræðum okkar hér að draga upp hvert álitamálið á fætur öðru sem enn á eftir að svara. Einnig hafa komið fram ný álitamál og nægir þar að nefna varðandi stjórnarskrá lýðveldisins, hvort við þingmenn séum hugsanlega að brjóta stjórnarskrána. Ég vil nota tækifærið í þessu andsvari og biðja frú forseta um að beita sér fyrir því að gengið verði í það að fá botn í það nú þegar hvort við séum hugsanlega á þeirri leið eins og Sigurður Líndal velti upp að við gætum verið að gera, að brjóta stjórnarskrá lýðveldisins. Við höfum skrifað undir eiðstaf um að gera það ekki og því ber að skoða það. Mig langar að spyrja hv. þingmann aðeins út í þennan samning sem ríkisstjórnin og meiri hlutinn virðist vilja fara með í gegnum þingið í mikilli ósátt við þing og þjóð. Það er ljóst samkvæmt þeim drögum eða frumvarpi sem liggur fyrir að við munum borga allt sem á okkur fellur í þessu í topp, þó að það taki 30 ár eða hvað það er, við munum alltaf borga þetta í topp. Ég hef reynt að draga fram og reynt að átta mig á og fá svör við því hvaða munur er á því og að láta dæma sig til að borga þetta í topp. Ég sé ekki annað en að við séum að gefa eftir stolt okkar með því að semja og láta knýja okkur á hnén til að ganga frá þessum samningum. Ljóst er að á bak við það stendur Evrópusambandið sem er að kúga okkur til þess arna. Það er mikilvægt að við fáum hér fram hugmyndir þingmanna um það 

Frú forseti. Ég þakka þingmanninum fyrir þetta andsvar. Ég deili algjörlega áhyggjum hans af stjórnarskránni. Það var merkilegt að í ræðu hæstv. forsætisráðherra í dag lýsti hún sig einmitt ósammála því líka, það var nefnilega verið að gagnrýna eitthvað og hún lýsti sig náttúrlega ósammála því. Það sem við gerðum í sumar var að breyta því, það væri betra að samþykkja þetta með fyrirvörunum en að taka áhættuna af því að láta dæma sig. Það sem tókst að gera í sumar var að taka óendanlega upphæð og óendanlegan tíma og setja það í þann búning að við vissum hversu lengi og hversu mikið við mundum borga. Nú er búið að taka þá stöðu að skjóta fyrirvarana í tætlur, eins og Stefán Már Stefánsson háskólaprófessor orðaði það - nei, fyrirgefið, það var Ragnar Hall sem orðaði það svo um þann fyrirvara sem kenndur er við hann. Hver er munurinn á því og að láta dæma sig? Jú, eins og sagt var hér í ágætu andsvari formanns Sjálfstæðisflokksins áðan, munurinn er sá að við yrðum dæmd til þess að borga í íslenskum krónum en ríkisstjórnin hefur ákveðið að taka gengisáhættuna og borga í erlendri mynt, þrátt fyrir að ákvæðið um að tryggingarsjóðnum sé heimilt að borga í íslenskum krónum hafi komið inn í neyðarlögunum. Þetta var ekki, þetta var sett inn í neyðarlögin. Af hverju? Vegna þess að það var neyðarástand, menn sáu þetta fyrir. Menn sáu það fyrir að við gætum hugsanlega verið dæmd. Þess vegna var alla vega höfð sú fyrirhyggja að setja þetta inn í neyðarlögin. En ríkisstjórnin ákveður að vera ósammála þeim eins og svo mörgu öðru í þessu máli.

Virðulegi forseti. Ég þakka þingmanninum fyrir að draga þetta fram, því að það eru líklega helstu talsmenn þess að gera þennan samning, Samfylkingin, sem stóðu að því að fara með neyðarlögin fyrir þingið og það er sérstakt að þeir ætli ekki að fara eftir þeim sjálfir. Ég vil þó koma inn á eitt og það er sú mikla óvissa sem ríkir um framtíðina, ekki síst í ljósi þess að hér á þingpöllunum er hópur af ungu fólki sem mun erfa landið og taka við þessu ólukkans máli í framtíðinni. Mig langar að spyrja hæstv. þingmann hvort það sé forsvaranlegt að leggja á framtíðina, leggja á þetta unga fólk alla þá óvissu sem ríkir um lykilþætti í þessu máli. Er það ekki rétt að það sé óvissa um efnahagsfyrirvarana, það sé óvissa um hvernig okkur mun ganga í framtíðinni efnahagslega? Er ekki óvissa um lagalega þáttinn í þessu frumvarpi varðandi þennan samning? Er ekki óvissa um það hvernig erlendu samningsaðilar okkar muni bregðast við? Fyrir mér er þessi samningur óútfylltur tékki á framtíðina sem einhverjir aðrir munu vilja borga. Þetta er eins og við höfum heyrt í nefndum Alþingis þegar verið er að fjalla um fjárlögin. Það er jafnvel heimildarákvæði frá fjármálaráðuneytinu til kaupa á, ég nefni sem dæmi hlut í orkufyrirtækjum eða einhverju slíku, opið heimildarákvæði upp á tugi milljarða og því á bara að mæta svo í fjáraukalögum ef það verður nýtt. Mér finnst eins og hæstv. ríkisstjórn sé að leika sama leikinn varðandi þennan ólukkans samning og við þetta hryllilega mál, sé að gefa einhvers konar fyrirheit eða gefa út heimild á framtíðina, að framtíðin eigi að borga. Ég segi það og tek undir þau orð sem komu fram hjá formanni Sjálfstæðisflokksins í dag, að það er miklu betra að láta dæma sig til að borga í íslenskum krónum en að eyða öllum þessum fjármunum í að borga í erlendri mynt.

Frú forseti. Já, það er nefnilega nákvæmlega þetta sem verið er að gera hérna, þetta er óútfylltur tékki á framtíðina. Það sem við gerðum í sumar, svo ég endurtaki það aftur, var að útfylla tékkann. Við sögðum við Breta og Hollendinga og það segir skýrt í lögunum að Bretum og Hollendingum skuli kynntir þessir fyrirvarar og ríkisábyrgðin taki aðeins gildi ef þeir samþykkja þetta. Punktur. Það var ekkert annað sem átti að gera. Það var ekki, eins og kemur fram í fundargerðinni sem ég fór í gegnum áðan í ræðu minni, það var ekki tími fyrir eitthvert „tjatt“ um það hvað við eigum að segja um fundinn þegar fundinum lýkur. Við vorum ekki að biðja þá um að gera það. Við vorum að segja þeim að fara og kynna þessa fyrirvara, kynnið þá af öllum krafti. Við sögðum og hv. þm. Pétur H. Blöndal talaði sig hásan hérna í allt sumar og sagði: Tökum sumarið í það, kynnum fyrirvarana, förum öll, náum að verja íslenskan málstað, náum að vinna fólk á okkar band. Ég veit það bara þegar ég hef verið að tala fyrir þessum sjónarmiðum, íslenskum sjónarmiðum, við þingmenn frá Evrópu í gegnum NATO-samstarfið, hlusta menn í forundran og skilja bara ekki neitt í því að málum sé svona komið fyrir okkur. Þeir vita ekkert út á hvað þetta gengur, sem segir mér það að jafnvel upplýstir þingmenn í öðrum löndum hafa ekki hugmynd um það sem við höfum verið að leggja á okkur. Gleymið því ekki að í sumar þegar við vorum sem mest í þessari vinnu, fundum við það, það voru leiðarar í erlendum blöðum, það voru ummæli aðila úti í Evrópu sem bentu til þess að við værum að ná í gegn með okkar sjónarmið. En hvað gerist þá? Sama samninganefndin er send aftur og það er sagt: Afsakið ónæðið, Alþingi Íslendinga samþykkti þessa ólukkans fyrirvara, við gátum ekki staðið í vegi fyrir því en við skulum núna fara í gegnum þrjár leiðir til að 

Forseta hefur borist eftirfarandi dagskrártillaga og eftirfarandi bréf: „Við undirrituð gerum það að tillögu okkar, í samræmi við 1. mgr. 63. gr. þingskapalaga, að dagskrá þingfundar, hinn 27. nóvember, verði eftirfarandi: 1. Óundirbúnar fyrirspurnir. 2. Fjáraukalög 2009, 10. mál, lagafrumvarp fjármálaráðherra. Frh. 2. umr. 3. Ráðstafanir í skattamálum (breyting ýmissa laga, hækkun gjalda), 239. mál, lagafrumvarp fjármálaráðherra. 1. umr. 4. Tekjuskattur o.fl. (landið eitt skattumdæmi o.fl.), 226. mál, lagafrumvarp fjármálaráðherra. 1. umr. Við óskum eftir því að þessi tillaga verði tekin til umræðu og atkvæðagreiðslu við upphaf þingfundar, hinn 27. nóvember 2009.“ Undir bréfið rita Illugi Gunnarsson, Gunnar Bragi Sveinsson og Birgitta Jónsdóttir. Forseti hefur móttekið tillöguna og tillagan verður borin upp í lok fundarins samkvæmt þingsköpum.

Hæstv. forseti. Ég vildi leita ákveðinna upplýsinga hjá hæstv. forseta í tilefni af orðum hæstv. fjármálaráðherra fyrr í dag þar sem hann sagði beinlínis að umræða um Icesave stæði því fyrir þrifum að hér kæmust á dagskrá mál frá fjármálaráðherra um skattamál. Ég vildi því spyrja hæstv. forseta hvort þau frumvörp fjármálaráðherra sem hann er m.a. að vísa til, um breytingar á skattalögum, séu komin til þingsins. Hæstv. forseti getur auðvitað leitað upplýsinga um þetta, en svo ber við að á þriðjudaginn kom hér inn eitt af þremur boðuðum frumvörpum hæstv. fjármálaráðherra um skattamál en boðað er að tvö komi í viðbót. Ég vildi vita hvort hæstv. forseti getur upplýst um það hvort þau frumvörp sem hæstv. fjármálaráðherra gefur í skyn að þurfi að bíða út af Icesave-umræðunni eru 

Frú forseti. Ég vil spyrja frú forseta, í ljósi þess að við erum að hefja kvöldfund, hvort hæstv. forseti hafi gert þær ráðstafanir að tryggja að formaður og varaformaður fjárlaganefndar sem bera málið uppi verði viðstaddir þessa umræðu, sem og hvort ráðherrar fjármála, forsætis, og efnahags og viðskipta, verði viðstaddir umræðuna. Eins mundi ég vilja spyrja frú forseta, í ljósi þess að boðað hefur verið að það verði morgunfundur í fyrramálið á Alþingi og að við höfum óljósar fregnir um það að við eigum að ræða þetta mál langt inn í nóttina, hvað við megum búast við að fundur standi lengi í kvöld vegna þess að við þurfum að skipuleggja tíma okkar eins og aðrir og undirbúa önnur mál utan þings, auk þess að sinna öðrum skyldum. Ég spyr frú forseta: Hvenær megum við vænta þess að við ljúkum þessari umræðu í kvöld, þannig að við getum farið að undirbúa morgundaginn?

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir þær óskir sem hér hafa komið fram um að hæstv. ráðherrar verði viðstaddir þessa umræðu, forsætisráðherra og fjármálaráðherra sérstaklega, ásamt varaformanni fjárlaganefndar - sem er nú kominn hér - og ekki væri verra að sjá fjárlaganefndarformanninn sjálfan sem mun bera uppi þessa umræðu væntanlega. Ég vil þó nota tækifærið, frú forseti, að koma því á framfæri að nú hefur stjórnarandstaðan boðið stjórnarmeirihlutanum að hér verði mál tekin á dagskrá og þetta mál geymt á meðan þau eru rædd til að koma málum áfram. Mér þykir mjög merkilegt ef það er ákvörðun stjórnarmeirihlutans að halda áfram umræðu um þetta mál og það er þá að sama skapi ákvörðun hans að geyma þau mál sem hann telur einnig mikilvægt að hér verði rædd. Ég vil bara að því sé haldið til haga, frú forseti, að það er ákvörðun meiri hlutans að halda áfram með þetta mál en taka ekki önnur mál á dagskrá 

Frú forseti. Í stjórnarskránni og í þingsköpum er þess getið að ljúka skuli afgreiðslu fjárlaga fyrir áramót. Það er sá tímapunktur sem við höfum við að miða og við verðum að stefna að. Á dagskrá í dag eru fjáraukalög, ráðstafanir í skattamálum og tekjuskattur sem eru allt mál sem tengjast fjárlögum og þarf að afgreiða fyrir áramót. Við eigum von á mörgum málum frá ríkisstjórninni í skattamálum sem þarf að vinna vandlega í nefndum og við erum komin í algjöra tímaþröng, frú forseti. Þess vegna spyr ég, frú forseti: Er það óbilgirni forseta, ég trúi því nú varla, að vilja halda þessu máli til streitu þegar ríkisstjórninni liggur svo mikið á að afgreiða önnur mál sem verður að afgreiða fyrir áramót? Mér sýnist að það mál sem við erum að ræða og verður rætt hér í allan dag, um ríkisábyrgð á lántökum tryggingarsjóðs, sé ekki mjög brýnt mál og það er búið að færa rök fyrir því að það sé ekki mjög brýnt að afgreiða það. Hins vegar er stjórnarskrárbundið og þingskapabundið að við afgreiðum fjárlög.

Frú forseti. Í fyrsta lagi er sjálfsagt að upplýsa um það að hin tvö skattamálin sem kallað var eftir áðan hvenær kæmu, hafa verið afgreidd út úr þingflokkum ríkisstjórnarflokkanna og þau koma til þingsins í kvöld eða í fyrramálið þegar þau eru tilbúin til dreifingar. Þannig að ekki stendur á því. Í annan stað er það mjög undarleg nálgun hjá hv. þingmönnum, sem leggja það þannig upp, að þeir taki þingið í gíslingu málþófs og haldi því svo fram að stjórnarmeirihlutinn sé að halda því til haga að brýn mál komist ekki á út af málþófi þeirra, að þá vilji þeir fresta málþófinu í einhverja daga, taka önnur mál og halda svo málþófinu áfram, af því þetta mál er gífurlega mikilvægt.

... málið.

Að sjálfsögðu, enda hefur þingmaðurinn öll tækifæri til þess. En að sjálfsögðu þarf að ljúka þessu máli og engin efni sem standa til þess að fresta því til að taka fyrir önnur mál bara af því stjórnarandstaðan hefur kosið að beita því pólitíska handafli að taka málið 

Er það ekki handafl að láta okkur vinna hérna í alla nótt?

Forseti biður um hljóð í salnum.

Virðulegi forseti. Ég vil bara taka undir með þeim þingmönnum sem benda á þá augljósu staðreynd í umræðu um þennan dagskrárlið að hér hefur verið ákveðið að setja á næturfund og til umræðu hefur jafnframt verið að funda hér fram á helgina, en þau mál sem er svo brýnt að komist á dagskrá þingsins sem allra fyrst eru rétt nýkomin fram. Nú er okkur tjáð að þingflokkar stjórnarflokkanna hafi verið að afgreiða mál og samkvæmt þingsköpum þurfa lagafrumvörp að liggja frammi í a.m.k. tvær nætur áður en þau komast á dagskrá þingsins. Við skulum þá bíða eftir því að þau verði lögð fram og síðan þurfa að líða tvær nætur. Því hefur margoft verið lýst yfir af hálfu okkar í stjórnarandstöðu að við séum tilbúin til þess að gera breytingar á dagskránni til að þessi mál komist á dagskrá og í umræðu en það er alveg ástæðulaust á meðan svona stendur á að funda hér langt fram á nætur.

Frú forseti. Mig langar að spyrja að því hvort það geti mögulega talist málþóf t.d. í mínu tilviki, frú forseti, ég er búinn að halda eina ræðu í þessu máli í 2. umr. og á eftir að halda seinni ræðu mína og hugsanlega tala einu sinni enn. Mér finnst þetta móðgun við þingið, mér finnst þetta ekki sanngjarnt af hv. þm. Björgvini G. Sigurðssyni að halda því fram að það sé málþóf þegar flestir þingmenn eru búnir að tala einu sinni í þessari umræðu og sumir aldrei, það er ekki einu sinni komið að því að sum okkar fari að tala í annað sinn og hvað þá þriðja sinn sem okkur er heimilt. 

Frú forseti. Ég vil beina því til hæstv. forseta að fresta fundi þangað til forsætisráðherra kemur til umræðunnar í salinn og formaður fjárlaganefndar sem ber þetta mál uppi. Það er óforsvaranlegt að við ræðum þessi mál að þeim fjarstöddum og því fer ég fram á það að frú forseti fresti þessum fundi þangað til þessir hv. þingmenn og hæstv. ráðherra komi hér og axli þær skyldur sem felast í því að sitja á Alþingi Íslendinga. Í öðru lagi spyr ég líka hæstv. forseta og endurtek spurningu mína um það: Hversu lengi megum við búast við að starfa fram eftir kvöldi eða fram eftir nóttu? Það stendur til að funda snemma í fyrramálið og mér er til efs að allt það ágæta unga fólk sem er uppi á pöllunum muni bera mikla virðingu fyrir þeim starfsaðferðum sem hér eru viðhafðar þegar við vitum ekki  
            

Forseti mun gera ráðstafanir til þess að ráðherrar verði viðstaddir umræðuna og hæstv. fjármálaráðherra er hér nú þegar og bíður þess að umræðan hefjist.

Frú forseti. Ég óska eftir því að allir þeir þingmenn sem greiddu atkvæði með því að við mundum vera á næturfundi gjöri svo vel og mæti í vinnuna.

Hæstv. forseti. Það hefur komið í ljós við umræðuna, m.a. í ræðu hv. þm. Björgvins G. Sigurðssonar, að þau frumvörp sem hæstv. fjármálaráðherra bar sig illa undan hér fyrr í dag að væri ekki hægt að taka á dagskrá, eru ókomin inn í þingið og koma kannski á morgun. 

Forseti vill geta þess að tillaga hv. stjórnarandstöðuþingflokksformanna verður tekin fyrir í lok fundar og greidd um hana atkvæði. 

Virðulegi forseti. Það hefur ekki enn fengist svar við því hvers vegna ekki er hægt að bregðast við þeirri sanngjörnu tillögu og ósk okkar í stjórnarandstöðunni um að það verði einfaldlega gerð breyting á þeirri dagskrá sem nú liggur fyrir og tekin frekar fyrir þau mál sem eru virkilega knýjandi fyrir ríkisstjórnina að fá afgreidd. Það hafa allir skilning á því, hversu ómöguleg sem málin kunna að vera að öðru leyti, að þessi mál þurfi að afgreiðast fyrir áramótin. Það hefur margoft komið fram af okkar hálfu að við værum tilbúin til að greiða fyrir þeim störfum eins og við gætum. Það er hins vegar ekkert sem liggur á varðandi þær Icesave-tillögur sem við erum að ræða um eða þetta frumvarp, það hefur margoft komið fram að það eru engar nauðir sem rekur menn til að ljúka því máli. Þess vegna væri langsamlega eðlilegast, í anda þess að reyna að greiða fyrir þingstörfum og greiða fyrir því að ljúka því sem mestu máli skiptir, að breyta einfaldlega dagskránni núna eins og við höfum haft uppi óskir um. Það hafa ekki komið nein skynsamleg svör við því hvers vegna ekki er hægt að verða við þessari einföldu og sanngjörnu beiðni.

Forseti vill geta þess að samkvæmt þingsköpum, eins og forseti gerir ráð fyrir að hv. þingmaður þekki með sína löngu þingreynslu, kemur dagskrártillaga fram um næsta fund og það verða greidd atkvæði um þá tillögu í lok fundarins. Það er samkvæmt þingskapalögum.

Hæstv. forseti. Ég óska skýrari svara við því hversu lengi fundur muni standa hér í kvöld og hvort það sé rétt að hann komi til með að standa inn í nóttina. Ég á sæti í iðnaðarnefnd og þar er búið að boða fund klukkan hálfníu í fyrramálið þar sem þingmenn þurfa að mæta og þar á að fjalla m.a. um álver í Helguvík. Ég á eftir að undirbúa mig undir þann fund þar sem dagskráin var ekki send út fyrr en seinni partinn í dag, og ef maður þarf að mæla sér mót við fólk er betra að maður viti hvort það verði klukkan fjögur í nótt eða klukkan tvö í nótt. Það væri mjög æskilegt að fá aðeins nánari upplýsingar um það. Ég vil jafnframt hvetja menn til þess að tala af varúð við að nota orðið málþóf hér um þá miklu og góðu umræðu sem hefur farið fram undanfarna daga. Ég hef haldið eina ræðu í þessu máli og það var milli kl. 11 og 12 á þriðjudagskvöldið og óskandi að hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson hefði verið í salnum og hlustað á þá ágætu ræðu. 

Frábær ræða hjá þér, meiri háttar ræða.

Virðulegi forseti. Mig langar til að vekja athygli á einu sem er mikilvægt að hafa í huga þegar við ræðum um dagskrá þingsins og þingsköpin og hvernig þau eru nýtt til að tryggja lýðræðislega umræðu um þetta þingmál. Áður fyrr gátu menn stigið hér upp í ræðustól og talað ótakmarkað. 

Frú forseti. Ég tek undir með hv. þm. Bjarna Benediktssyni. Það er náttúrlega algjörlega ótækt að við séum að hlusta á þetta af hálfu stjórnarliða. Umræðan sem hefur farið fram í þrjá daga, reyndar ekki heila þrjá daga, heldur hluta úr þremur dögum, um þetta stóra, mikilvæga og merkilega mál sem við erum að ræða út í hörgul er næstum því ekki byrjuð. Ég var að ljúka við fyrstu ræðu mína, 40 mínútna ræðu. Ég get alveg lofað þingheimi því, eða hótað eftir því hvernig menn líta á það, að ég hef ekki sagt mitt síðasta orð í málinu og það er margt sem ég á eftir að segja og það fellur svo sannarlega ekki undir málþóf það sem ég hafði að segja. Ég vil gera athugasemd við að það er ekki nóg að hæstv. utanríkisráðherra sem situr hér núna, sitji einhvers staðar annars staðar og hlusti vegna þess að ég var með fullt af spurningum sem ég beindi til hæstv. utanríkisráðherra, upplýsingum 

Utanríkisráðherra er annálaður nátthrafn.

Forseti biður um hljóð í salnum.

Frú forseti. Þetta er orðin ágæt sýning í meðferð liðarins fundarstjórn forseta. Menn eru búnir að hlusta á þau sjónarmið sem þingmenn  Ég vil líka segja að mér finnst menn gera býsna mikið úr því að heimta það að tilteknir ráðherrar séu viðstaddir umræðuna, jafnvel þingmenn. Málið er komið til 

Frú forseti. Þau eru allt að því harmræn örlög velferðarstjórnarinnar. Í fyrsta lagi að leggja til skerðingu á jafnrétti kynjanna með því að skerða Fæðingarorlofssjóðinn, en það er annað mál. En svo er það hitt að halda hér fundi kvöld eftir kvöld í röð, sem er afskaplega fjölskylduóvænt.  Síðan er lagt til að fundir verði í fyrramálið í fjórum nefndum kl. 8.30. Þingmenn þurfa að undirbúa sig fyrir þá. Þetta jaðrar allt að því við vökulögin frá 1930, sem er alveg ótrúlegt að jafnaðarmannaflokkarnir skuli standa að því að brjóta með þessum hætti, fyrir utan þau atriði sem ég nefndi áðan, um að gera í rauninni þingmannsstarfið ómögulegt fyrir fólk sem á lítil börn. 
            

Frú forseti. Þessi umræða er einkennileg um hvort hér sé eitthvert málþóf í gangi. Mér finnst fjarri lagi að hægt sé að ræða málið á slíkum nótum. Ég er til að mynda ekki búin með fyrstu ræðu mína, á hana eftir og flyt hana væntanlega annaðhvort í kvöld eða á morgun. Ég man alveg eftir því að mál sem greinilega vega þyngra á metunum hjá þingmönnum stjórnarmeirihlutans, RÚV-málið svokallaða, þegar verið var að breyta RÚV í ohf., þá voru þingmenn stjórnarandstöðunnar hér ekki bara einn dag, ekki tvo daga, ekki þrjá daga, heldur fjóra eða fimm daga þing eftir þing. Og svo ætla menn að fara að segja að Icesave sé eitthvað minna mál. Ég held menn verði nú aðeins að vakna. Ég vil beina því sérstaklega til forseta - því forseti hefur heimild til þess að breyta sjálfur dagskrá þingsins. Hæstv. forseti getur núna tekið upp á því og sýnt þá framsýni að breyta dagskrá þingsins og ég hvet forseta til að gera svo, til þess einmitt að liðka fyrir þingstörfum 

Virðulegi forseti. Ég man þá tíð þegar verið var að breyta þingsköpum í síðasta sinn og hv. þingmenn Vinstri grænna sögðu okkur frá því að með þeim breytingum væri verið að koma í veg fyrir þann mikilvæga rétt þingmanna að hafa áhrif á störf þingsins með því að halda langar ræður. Ég held að þetta sé rétt hjá hv. þingmönnum Vinstri grænna. Það var þannig að mjög var dregið úr möguleikum manna til að halda langa ræðu, með öðrum orðum möguleikanum til að stunda málþóf. Þess vegna erum við auðvitað ekki að upplifa neitt málþóf þegar fáeinir þingmenn hafa talað í 40 mínútur eða svo og skipst örlítið á skoðunum. En aðalatriðið málsins er þó þetta. Við höfum, þingmenn stjórnarliðsins, hvað eftir annað rétt út sáttarhönd og boðist til að stuðla að því að hægt væri að koma á dagskrá málum ríkisstjórnarinnar sem virkilega liggur á, en nú liggur hins vegar fyrir hver er hin raunverulega forgangsröðun ríkisstjórnarinnar. Númer eitt, tvö og þrjú, það er Icesave. Annað skiptir greinilega 

Frú forseti. Ég vil mótmæla þessum næturfundi einfaldlega vegna þess að ég er einmitt ein af þeim fjölmörgu þingmönnum sem þurfa að mæta á fund kl. hálfníu í fyrramálið. Ég var rétt áðan að fá gögnin fyrir þann fund. Ég þarf líka að fara yfir allt það efni sem var að koma frá hæstv. ríkisstjórn varðandi þau frumvörp sem hún vill leggja fram. Hvernig stendur á því að gera á þessa vinnu okkar þannig að ekki er hægt að vinna hana? Eigum við að taka ákvarðanir hérna í blindni? Var ekki farið fram á það að við yrðum upplýst sem þingmenn hérna? Hvers konar lýðskrum er þetta eiginlega?

Frú forseti. Hv. þm. Árni Þór Sigurðsson gerði athugasemd við að við værum að gera kröfu um viðveru ráðherra. Ég segi: Ég ætla að halda áfram að gera kröfu um viðveru ráðherra og það sem meira er, ég ætla að gera kröfu um að hæstv. ráðherrar svari því þegar ég spyr þá spurninga. Einnig vil ég óska náðarsamlegast eftir því, frú forseti, að þú getir upplýst okkur um það hvort við getum … 
            

Hv. þingmaður talar ekki við forseta í 2. persónu heldur í 3. persónu.

… upplýst mig, frú forseti, sagði ég.  Get ég látið eiginmann minn vita hvenær um miðja nótt ég fæ að kíkja á 

Og styður nú okkar málflutning.

Frú forseti. Það ætla ég svo sannarlega að gera. Ég er þeirrar skoðunar að það sé réttur þingmanna að halda ræður, langar ræður. Það er alveg rétt sem komið hefur fram að það er ein leið sem þingmenn hafa til að ná fram því sem þeir vilja, þ.e. að koma fram skoðunum sínum, undirstrika þær, og eftir atvikum reyna að beita því til þess að koma í veg fyrir samþykkt mála. Það er ekki í fyrsta skipti sem ég held þessa ræðu. Ég hef margsinnis sagt þetta. Ég var ekki mjög hrifinn af því þegar þingsköpunum var breytt á sínum tíma eins og þá kom fram. Hins vegar eigum við að kalla hlutina því sem þeir eru réttum nöfnum. Auðvitað er þetta málþóf.  En ég spyr hv. þingmenn: Af hverju má málið ekki koma til  
            

Forseti biður um hljóð

Hæstv. forseti. Hér talar hæstv. utanríkisráðherra og gumar sig svo af því í stól sínum, heyri ég, að því að vera samkvæmur sjálfum sér.  
            

Frú forseti. Ég er kannski næstreyndasti málþófsmaðurinn sem nú er í salnum.  En hins vegar verð ég að segja að ég vorkenni þingmönnum bara ekki neitt þó þeir spenni sig hérna eina eða tvær nætur. Ef ég má leiðbeina hæstv. forseta um fundarstjórn hvet ég hana til þess að slíta fundi ekki fyrr en kl. sex í fyrramálið, það verður enginn almennilegur þingmaður fyrr en hann er búinn að vaka eina nótt og sjá sólina rísa aftur út um glugga þinghússins. 

Frú forseti. Það er greinilegt að hæstv. utanríkisráðherra kemur hingað upp til að greiða fyrir þingstörfum. Það er alveg rétt, hárrétt, ég hélt reyndar að hann hefði mestu reynsluna í því að stunda málþóf, ég hef a.m.k. upplifað það og hef mikla reynslu af því að horfa á hæstv. utanríkisráðherra og hlusta á hann stunda málþóf. Ég verð að segja að ég er farin að hugsa um það hvort hæstv. utanríkisráðherra sé ekki bara byrjaður að sofa á nóttunni því honum skjöplast algjörlega í þessu máli. Það sem við erum að stunda er ekki málþóf.

Víst.

Nei, nei, nei, það eru margir dagar í það að við förum að stunda málþóf.

Þetta er málþóf.

Ég á eftir mína fyrstu ræðu, hæstv. forseti, og á eftir að koma sjónarmiðum mínum að. Það eru margir fleiri sem eiga eftir fyrstu ræðu sína. Það er búið að takmarka ræðutíma aðila. Að sjálfsögðu er þetta ekkert málþóf. Við skulum kalla það málþóf þegar þetta byrjar að vera málþóf. En ég vil inna hæstv. forseta eftir því hvort forseti ætli ekki að svara mér varðandi það að breyta sjálfur, sýni einu sinni frumkvæði, sem reyndar kemur ekki mikið frá stjórnarflokkunum, 

Frú forseti. Miðað við þá umræðu sem farið hefur fram í dag og var hér áðan, verð ég velta því fyrir mér hvort ég eigi að byrja ræðu mína á því að segja að nú hefst mitt málþóf eða eins og hæstv. forsætisráðherra sagði, nú er minn tími kominn. Ég held ég velji það frekar, frú forseti, að nota það að nú sé minn tími kominn til að segja mína skoðun á því frumvarpi sem hér liggur fyrir. Það er alveg ljóst að skoðanir mínar og m.a. þeirra sem hafa talað í dag, fara að mestu saman. Ég er á öndverðum meiði við þetta frumvarp og hæstv. fjármálaráðherra þegar hann talaði fyrir því. Ég er líka á öndverðum meiði við hv. formann fjárlaganefndar og því sem hann sagði hér en ég tel mig, frú forseti, hafa jafnan rétt sem þingmaður til að segja mína skoðun og mun gera það hér. Við ræðum hér enn og aftur mál sem tengjast Icesave-reikningunum. Við ætlum að ræða um ríkisábyrgð á þeim reikningum, mál sem verður íslenskri þjóð örugglega eitt það erfiðasta um ókomna tíð. Það ríkir engin sátt um þetta mál, frú forseti, hvorki á þinginu né í samfélaginu sjálfu. Menn greinir á um hvort ríkinu beri í raun að greiða og veita ríkisábyrgð á þessum reikningum. Fólkið í samfélaginu spyr af hverju það eigi að greiða skuldir þeirra sem stofnuðu Icesave, einkaaðila úti í bæ, sem fóru illa með það frelsi sem þeir fengu þegar þeir stunduðu sína bankastarfsemi. Ekki er nema von að fólk spyrji og ekki er nema von að fólk sé frekar dapurt og reikult vegna þess að það ber engum saman í þessu máli. Við ræddum hér á sumarþingi frumvarp hæstv. fjármálaráðherra. Því var gjörbreytt í meðförum þingsins. Menn töldu þá að þeir hefðu komist að niðurstöðu um lagalega og efnahagslega fyrirvara sem þjóðin gæti sætt sig við, sem íslenska ríkið gæti greitt. Við töldum að í þessum fyrirvörum, efnahagslegum og lagalegum, fælist ákveðin sáttavilji af hálfu Alþingis Íslendinga til þeirra sem setja á okkur óskiljanlega ábyrgð. Þeir aðilar, Hollendingar og Bretar, sögðu nei, takk við þeim fyrirvörum sem Alþingi Íslendinga gerði. Í raun þætti mér, frú forseti, að málið ætti þá að hefjast að nýju frá grunni, en ekki það að hæstv. ríkisstjórn ákveði að fara á svig við vilja Alþingis frá því 28. ágúst með lögum nr. 96/2009, sem urðu að lögum eins og sagt er 2. september. Ríkisstjórnin fer á svig við þann vilja Alþingis sem settir voru í fyrirvörunum, efnahagslegu og lagalegu, og semur upp á nýtt við Breta og Hollendinga. Í mínum huga, frú forseti, hafði ríkisstjórnin ekkert samningsumboð frá Alþingi. Hún hafði það umboð að leggja þessa fyrirvara fyrir Breta og Hollendinga, þeim til samþykktar eða synjunar, en ríkisstjórnin ákveður að semja upp á nýtt, breyta því sem Alþingi gerði að lögum frá 28. ágúst, og hún fer á svig við löggjafarvaldið. Það er umhugsunarefni því að það er í annað skipti á skömmum tíma sem ríkisstjórnin gerir það. Ríkisstjórnin gerði það með undirritun samnings með fyrirvara um samþykki Alþingis sem lagður var fram 5. júní. Hún gerir það aftur nú þegar hún hunsar vilja Alþingis og skrifar á ný, reyndar með fyrirvara um samþykki Alþingis, upp á þann viðaukasamning sem við erum að fjalla um hér. Það virðist líka vera svo, frú forseti, að vegna þeirrar umræðu sem við áttum hér í sumar, þyki meiri hlutanum í hv. fjárlaganefnd í raun ekki ástæða til að taka frumvarpið til efnislegrar umræðu eins og gera ber. Þetta er nýtt frumvarp, þó svo að fyrra frumvarpið hafi verið ítarlega rætt er hér um nýtt frumvarp að ræða og það á að fá efnislega vandaða umræðu, sem það ekki fékk. Fjárlaganefnd óskar eftir því við efnahags- og skattanefnd að hún skoði og taki til endurskoðunar og skoðunar efnahagslega þætti samninganna við Bretland og Holland, fari yfir þá og veiti álit. Efnahags- og skattanefnd gerir það, frú forseti, það verður reyndar með þeim hætti að það verða til fleiri en eitt álit vegna þess að stjórnarþingmenn gátu ekki komið sér saman um sameiginlegt álit í efnahags- og skattanefnd. Hvað gerir hv. fjárlaganefnd? Jú, þessi vönduðu álit eru lögð fram en þau eru ekki rædd. Þau eru ekki rædd í fjárlaganefnd en þau fylgja meirihlutaáliti fjárlaganefndar sem fylgiskjöl, en fjárlaganefnd sjálf gerir ekkert með þau. Það er því ekkert skrýtið þó að stjórnarþingmenn segi í 2. umr. þegar þingmenn stjórnarandstöðunnar ræða þessi mál að við stundum málþóf vegna þess að það er ljóst, frú forseti, á afgreiðslu fjárlaganefndar að meiri hluti ríkisstjórnarflokkanna er búinn að koma sér saman um að samþykkja þetta frumvarp, að samþykkja þessar byrðar sem verið er að leggja á íslensku þjóðina. Það er líka, frú forseti, umhugsunarefni fyrir löggjafann, fyrir Alþingi Íslendinga, að framkvæmdarvaldið fer gegn löggjafarvaldinu eins og ég nefndi áðan og undirritar samninga sem eru í grundvallarandstöðu við Alþingi. Það er grafalvarlegt mál vegna þess að við höfum enn og ég leyfi mér að segja, frú forseti, við höfum enn a.m.k. þrískiptingu valds; framkvæmdarvald, löggjafarvald og dómsvald. Það kann að vera að einhverjum detti í hug að breyta því en það er enn þá þannig og stjórnarskrá íslenska lýðveldisins gerir ráð fyrir því. Þess vegna er það dapurt hvernig framkvæmdarvaldið fer fram gegn löggjafarvaldinu. Það er almennt talið í íslenskum stjórnskipunarrétti að löggjafinn, Alþingi Íslendinga, þurfi ekki að sæta neinum takmörkunum af hálfu framkvæmdarvaldsins. Það er ekki svo í þessu frumvarpi, frú forseti. Það hlýtur að vera umhugsunarefni fyrir þingmenn hvernig Alþingi á að bregðast við, hvernig löggjafinn á að bregðast við þegar framkvæmdarvaldið fer með þeim hætti sem við höfum nú séð í tvígang á svig við vilja Alþingis. Það er líka verulegt umhugsunarefni, frú forseti, að ekki aðeins ákveður framkvæmdarvaldið að ganga hér gegn vilja Alþingis, heldur hefur framkvæmdarvaldið í því frumvarpi sem nú er til umræðu ákveðið að setja dómsvaldinu á Íslandi verulegar skorður á grundvelli samninga sem gerðir eru við erlend ríki til lúkningar á umdeildri kröfu í Icesave-málinu. Ríkisstjórn Íslands gefur íslenskum dómstólum í þessu frumvarpi fyrirmæli um að leita til erlendra dómstóla og fara og ég ítreka, frú forseti, og fara að ráðgefandi niðurstöðu þeirra í dómsniðurstöðum sínum. Framganga framkvæmdarvaldsins gagnvart löggjafarvaldinu og dómsvaldinu í því frumvarpi sem hér er til umræðu er algerlega óásættanleg. Það hefur verið hægt að víta þingmenn fyrir orðræðu sína í þingstól og ræðustól á Alþingi en það erfitt að víta framkvæmdarvaldið þegar það með þeim hætti sem birtist hér í frumvarpi til laga gengur fram gegn löggjafarvaldi og dómsvaldi. En ég ítreka það sem ég sagði áðan, frú forseti, það er verulegt umhugsunarefni, bæði fyrir löggjafann og dómsvaldið, hvernig framkvæmdarvaldið gengur fram. Í því frumvarpi sem hér liggur fyrir og þeim viðaukasamningum sem við erum að skoða og ætlast er til að Alþingi Íslendinga samþykki - og allar líkur eru á að meiri hluti stjórnarflokkanna sé búinn að koma sér saman um að afgreiða - eru hinir efnahagslegu fyrirvarar sem gerðir voru á sumarþingi og samþykktir með lögum þann 28. ágúst sl., orðnir að engu. 6% greiðsluþakinu sem átti að taka jafnt til vaxtagreiðslu og greiðslu á höfuðstól hefur nú verið umbylt. Verði frumvarpið að lögum skulu vextir greiddir að fullu óháð efnahagslegu ástandi á Íslandi en 6% greiðsluþakið taki einungis til höfuðstóls greiðslna. Hér er ekki tekið tillit til hinna fordæmalausu aðstæðna á Íslandi sem urðu við hrun bankanna, meginforsendur þess sem við samþykktum í sumar eru brostnar. Ég leyfi mér hér, frú forseti, að vitna í Gunnar Tómasson hagfræðing, þar sem hann segir, með leyfi forseta: „Í frumvarpi til laga um breytingu á lögum nr. 96/2009, felst höfnun af hálfu ríkisstjórnar Íslands, Bretlands og Hollands á Brussel-viðmiðunum frá 14. nóvember 2008 þar sem slegin var skjaldborg um endurreisnarmöguleika íslenska hagkerfisins á komandi tíð. Í athugasemdum við frumvarp til laga nr. 96/2009 voru viðmiðin sögð vera forsenda fyrir veitingu ríkisábyrgðar, forsenda sem ríkisstjórnir Íslands, Bretlands og Hollands hafa sameinast um að virða að vettugi og bjóða nú Alþingi að gera slíkt hið sama.“ Frú forseti. Fleiri hafa velt fyrir sér þeim byrðum sem leggja á á íslenska þjóð með því frumvarpi um ríkisábyrgð sem hér liggur fyrir, þar á meðal eru tveir þekktir bandarískir hagfræðingar, James K. Galbraith og William K. Black. Þeir segja m.a. um þá skýrslu sem Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefur sent frá sér þar sem talið er að Ísland geti risið undir þeim byrðum sem á okkur eru settar, með leyfi forseta, í íslenskri þýðingu: „Ísland er lítið land með takmarkaðan fjölda vinnufærra einstaklinga. Við Alþingi blasir nú lykilspurning hvort það sé raunhæft að ætla að þjóðin sætti sig við þær byrðar sem Íslandi er nú fyrirskipað að axla.“ Þeir halda áfram, frú forseti, og segja: „Við erum ekki í stakk búnir að svara þessari spurningu, við setjum hana einungis fram, en ef svarið er neikvætt er ekki aðeins íslenska hagkerfið í húfi heldur framtíð Íslands sem starfhæf efnahagsheild.“ Er nema von, frú forseti, að við þingmenn undrumst og veltum fyrir okkur hvers vegna ríkisstjórn Íslands leggur fram þetta frumvarp og ætlar sér að leggja þær byrðar á íslenska þjóð sem við blasa þegar menn sem hafa góða og gilda menntun til að vega og meta, koma fram með athugasemdir eins og hér eru. Svo ég vitni aftur, frú forseti, í Gunnar Tómasson hagfræðing, segir hann: „Það væri atlaga að almannahag af hálfu Alþingis að láta alvarlegar athugasemdir þeirra við skýrslu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins sem vind um eyrun þjóta.“ Mér er spurn, frú forseti: Erum við á réttri leið með það mál sem við nú ræðum? Ég held ekki. Þar greinir mig á við stjórnarsinna, þar greinir mig á við ríkisstjórnina sem leggur fram þetta frumvarp, þar greinir mig á við meiri hluta fjárlaganefndar og það virðist sem mig greini á við meiri hluta stjórnarþingmanna vegna þess að ég tel, frú forseti, að ríkisstjórn Íslands, sú sem nú situr, hefði aldrei, og ég ítreka, hefði aldrei lagt þetta frumvarp fram í þeirri mynd sem það er nema að vera búin að tryggja sér meiri hluta fyrir því. Hún hefði aldrei ætlað sér að veita þinginu heimild til að fara inn í það frumvarp sem hér liggur fyrir og breyta því á sama hátt og því frumvarpi sem lagt var fram á vorþinginu var breytt. Það stóð aldrei til. Þess vegna má segja, frú forseti, að það að reyna að standa í ræðustól á Alþingi og hafa skoðanir á því að það Icesave-mál sem við fjöllum um hér, ríkisábyrgðin, í raun má ætla sem svo að það sé tímaeyðsla af hálfu þingmanna stjórnarandstöðunnar vegna þess að það er búið að tryggja meiri hlutann og þingmenn stjórnarinnar ætla sér ekki að taka þátt í þessu nema til að mæra þetta frumvarp. 
             Frú forseti. Við þingmenn í stjórnarandstöðu höfum aðra skoðun og við höfum fullan rétt og við látum hana í ljós. Við ætlum að reyna að koma í veg fyrir að þetta frumvarp verði að lögum, að þessar byrðar verði lagðar á íslenska þjóð. Ekki aðeins, frú forseti, er efnahagslegum fyrirvörum breytt í þessum viðauka heldur er líka tímabinding ríkisábyrgðar felld út. Hún er nú ótímabundin, hún var bundin til ársins 2024 og er enn í gildi samkvæmt gildandi lögum. Þetta þýðir, frú forseti, að verði þetta frumvarp að lögum þar sem ríkisábyrgðin, tímabinding hennar er felld úr gildi, gætu margar kynslóðir Íslendinga orðið ábyrgar fyrir Icesave-skuldbindingum en ekki bara eins og hæstv. fjármálaráðherra segir: Við ætlum ekki að varpa þessum kaleik yfir á komandi kynslóðir, við ætlum að klára þetta núna. Það er ekki verið að klára neitt núna, það er verið að setja byrðar á íslenska þjóð með þessu frumvarpi langt, langt fram í tímann. Íslenska ríkið getur ekki tryggt að ríkisábyrgðin falli niður þó að þar til bær úrskurðaraðili kæmist að þeirri niðurstöðu að ríkið beri ekki ábyrgð á innstæðunum. Þetta hljómar sérkennilega, frú forseti, en þannig er það nú samt. Með leyfi forseta, les ég það sem stendur á bls. 16 í áliti 3. minni hluta fjárlaganefndar og haft er eftir þeim ágætu mönnum Stefáni Má Stefánssyni og Lárusi L. Blöndal þar sem þeir segja m.a.: „Íslenska ríkið getur ekki tryggt að ríkisábyrgðin falli niður jafnvel þó þar til bær úrskurðaraðili kæmist að þeirri niðurstöðu að ríkið bæri ekki ábyrgð á innstæðum. Samkvæmt frumvarpinu skal ríkisábyrgð vera bundin þeim fyrirvara að viðræður fari fram milli Íslands og viðsemjenda þess um áhrif slíkrar niðurstöðu á lánasamningana og skuldbindingar ríkisins. Bretar og Hollendingar eru auðvitað ekki bundnir af þessum ákvæðum og samkvæmt lánasamningunum er ábyrgð íslenska ríkisins skilyrðislaus eins og áður sagði. Íslenska ríkið á það því alfarið undir breskum og hollenskum stjórnvöldum hvert framhald málsins verður. Niðurstaða dómstóla breytir því engu um Icesave ábyrgðina verði þetta frumvarp samþykkt nema Hollendingar og Bretar samþykki það.“ Frú forseti. Stefán Már Stefánsson og Lárus L. Blöndal segja einnig: „Samkvæmt frumvarpinu er ekki lengur gert ráð fyrir að ríkisábyrgðin takmarkist við að úthlutun og uppgjör á eignum Landsbankans fari fram samkvæmt íslenskum lögum eins og þau verða skýrð af dómstólum landsins. Látið er duga að setja inn í viðaukasamninginn við Breta að þeim sé kunnugt um að Tryggingarsjóður innstæðueigenda kunni að leita úrskurðar um hvort hans kröfur gangi framar öðrum kröfum vegna sömu innlána. Eins og áður segir eru skuldbindingar íslenska ríkisins hins vegar skilyrðislausar samkvæmt lánasamningnum og við túlkun hans gilda bresk lög. Af þessum sökum verður ekki séð að neitt lögfræðilegt hald sé í þessu ákvæði viðaukasamningsins við Breta að þessu leyti og fyrirvarinn því orðinn marklaus gagnvart þeim.“ Frú forseti. Þetta er ívið skárra í samningnum við Hollendinga vegna þess að þar er því haldið opnu að hægt sé að bera málið undir íslenska dómstóla en með þeim fyrirvara þó að niðurstaða viðkomandi dómstóls sé ekki í andstöðu við ráðgefandi álit EFTA-dómstólsins sem nauðsyn ber til að afla. Réttur íslenska ríkisins, réttur íslensku þjóðarinnar, sem við alþingismenn og ríkisstjórnin erum fulltrúar fyrir, er því algerlega fyrir borð borinn í þessu frumvarpi. Það er með ólíkindum að íslensk ríkisstjórn skuli leggja fram frumvarp með þessum hætti. Hæstv. forsætisráðherra hefur sagt að ekki hafi verið komist lengra með Breta og Hollendinga. Frú forseti. Foreldrar láta ekki alltaf undan ýtrustu kröfum í umræðu við börnin sín. Foreldrar reyna að standa í fætur og leiðbeina og gera það sem þeir telja skynsamlegast fyrir börn sín. Með fullri virðingu fyrir ríkisstjórninni, með fullri virðingu fyrir þeirri samninganefnd sem fór þessa sneypuför, þá er það frumvarp sem hér liggur fyrir og viðaukar við þá samninga sem lagðir voru hér fram og undirritaðir í vor og aftur í nóvember, óásættanlegt fyrir íslenska þjóð. 
             Það hefur heldur ekkert breyst, frú forseti, í þeim lánasamningum sem hér liggja fyrir á milli Tryggingarsjóðs innstæðueigenda og fjárfesta á Íslandi og Íslands annars vegar og Breta eða Hollendinga hins vegar, um ábyrgð og skaðleysi. Þar stendur enn þá, frú forseti, það sem áður stóð og hefur ekkert breyst. Við höfum áður rætt um þetta skilyrðislausa og óafturkræfa sem íslenska ríkið skuldbindur sig til, eins og stendur hér í grein 6.2, Ábyrgð og skaðleysi, með leyfi forseta, í b-lið: „Íslenska ríkið skuldbindur sig óafturkallanlega og skilyrðislaust til að greiða lánveitanda þegar krafa er gerð um slíkt þær fjárhæðir sem Tryggingarsjóður innstæðueigenda greiðir ekki á gjalddaga samkvæmt eða í tengslum við fjármálaskjöl sem hann á aðild að eins og það væri frumlántakandi.“ Það stendur líka í 6.6, Milliliðalaust úrræði, með leyfi forseta: „Íslenska ríkið fellur hér með, með óafturkræfum hætti, frá hverjum þeim rétti sem það kann að hafa til að fara fram á að lánveitandi grípi áður til aðgerða gegn öðrum aðila eða framfylgi öðrum réttindum eða gangi að tryggingum eða krefjist greiðslu kröfu gagnvart öðrum aðila áður en hann gerir kröfu á að íslenska ríkið samkvæmt þessari grein. Þessi eftirgjöf réttar gildir þrátt fyrir öll lög eða ákvæði fjármálaskjals sem kunna að kveða á um annað.“ Frú forseti. Er nema von að það setji að venjulegum þingmanni agnarlítinn ugg um það að hér sé verið að leggja til eitthvað svo sérkennilegt og svo makalaust af hálfu ríkisstjórnarinnar gagnvart Alþingi Íslendinga og gagnvart þjóðinni að maður staldri við? Hér er skaðleysi og ábyrgð lánveitendanna, Breta og Hollendinga, íslenska ríkið firrir þá allri ábyrgð á öllu, tekur allt á sig frá A til Ö. Óafturkallanlegt og skilyrðislaust til þess að halda, frú forseti, lánveitendum skaðlausum þegar krafa er gerð um slíkt vegna alls kostnaðar, taps eða skaða sem lánveitandinn kann að verða fyrir ef einhver af þeim skuldbindingum sem íslenska ríkið ábyrgist samkvæmt fjármálaskjölum er eða verður óframfylgjanlegt, ógild eða ólögmæt. Fjárhæðin sem kostnaðurinn, tapið eða skaðinn nemur skal vera jafnhá þeirri fjárhæð sem lánveitandinn hefði ella átt rétt á að endurheimta. Frú forseti. Þeir samningar sem hér liggja fyrir við Breta og við Hollendinga um ríkisábyrgð á lánum til þess að hægt sé að greiða innstæðueigendum í Bretlandi og Hollandi það sem þeir lögðu inn á Icesave-reikninga Landsbanka Íslands, eru óásættanlegir í þeirri mynd sem þeir eru hér og með þeim fyrirvörum sem eru settir í þessu nýja frumvarpi. Þeir eru óásættanlegir fyrir íslenska þjóð, algerlega óásættanlegir. Það verður, frú forseti, að velta upp þeirri spurningu: Hvernig stendur á því að samninganefnd sem fer fyrir Íslands hönd gerir ekki meiri kröfur á hendur Bretum og Evrópusambandinu vegna þeirrar ábyrgðar sem þeir bera? Það er öllum ljóst að bankahrunið sem varð á Íslandi í október er fordæmislaust. Það hefur hvergi skeð í hinum vestræna heimi að allir bankar í einu landi hafi hrunið svo að segja á sömu viku. Það er algerlega ljóst í mínum huga að sú tilskipun sem þessi tryggingarsjóður byggir á, tilskipunin frá Evrópusambandinu, er meingölluð. Og það að láta meingallaða tilskipun Evrópusambandsins kúga eina þjóð eins og hér er verið að gera við Íslendinga er líka algerlega óásættanlegt. Það er ekki hægt að sætta sig við að hræðsla Englendinga, Bretanna í heild sinni, Hollendinga og annarra Evrópuþjóða í hruninu í október í fyrra, að ótti þeirra við áhlaup á banka í eigin landi geri það að verkum að íslensk þjóð sé knúin og beygð til að bera ein og sér þá ábyrgð sem felst í Icesave-reikningunum vegna þess að við erum aðilar að EES og tilskipunin er eins og hún er. Frú forseti. Það hlýtur að vera leið, önnur leið út úr þeim vanda sem við blasir en sú að sætta sig við að samþykkja það frumvarp sem hér liggur fyrir, þar sem efnahagslegir fyrirvarar eru horfnir, þar sem við þurfum ætíð að greiða vexti, 35–40 milljarða, hugsanlega meira, á hverju einasta ári. Síðan greiðum við af höfuðstólnum ef hagvöxturinn verður einhver hér á landi. Eins og áður var sagt, frú forseti, framkoma framkvæmdarvaldsins gagnvart löggjafarvaldinu þar sem framkvæmdarvaldið setur hér löggjafarvaldinu fyrirmæli um hvernig eigi að vinna, og sú framganga framkvæmdarvaldsins að segja dómsvaldinu í landinu líka fyrir um það með hvaða hætti það á að dæma, og setja Hæstarétti Íslands þau fyrirmæli að ráðgefandi úrskurður erlends dómstóls eigi að ráða í niðurstöðum Hæstaréttar, ef mál fer fyrir hann hvað þetta varðar, er algerlega óásættanlegt. Þetta er niðurlæging. Frumvarpið sem hér er er niðurlæging við Alþingi, framkoma framkvæmdarvaldsins gagnvart löggjafanum er niðurlægjandi, framganga framkvæmdarvaldsins gagnvart dómsvaldinu er niðurlægjandi, en framganga framkvæmdarvaldsins og ríkisstjórnarinnar með þessu frumvarpi stórskaðar íslenska þjóð og það er það versta, frú forseti.

Frú forseti. Hv. þingmaður vék í ræðu sinni nokkuð að umfjöllun tveggja heiðursmanna, Galbraith og Black, um efnahagsástandið á Íslandi. Því er rétt að taka fram að þótt þetta séu að því er ég best veit ágætir menn sem kunna vel sitt fag hafa þeir ekki fengið mjög góðar upplýsingar um ástand mála og virðast því draga nokkuð rangar ályktanir um stöðu mála á Íslandi. Þeim er reyndar nokkur vorkunn því að tölur um m.a. skuldastöðu Íslands og íslenska ríkisins hafa því miður ekki verið jafnskýrar og menn hefðu óskað, m.a. vegna þess að inni í ýmsum tölum fyrir Ísland hafa verið tölur fyrir hina föllnu banka sem teljast vitaskuld enn þá hluti af íslenskum veruleika og íslensku efnahagslífi þótt fyrir liggi að skuldir þeirra verða ekki greiddar nema að mjög litlu leyti og þá einungis að því leyti sem eignir þeirra standa undir þeim. Nú vill svo til að fyrr í dag birti Seðlabanki Íslands ágætisyfirlit yfir eigna- og skuldastöðu íslenska þjóðarbúsins þar sem greint var á milli annars vegar skulda hinna föllnu banka, og reyndar eigna þeirra líka, og svo hins vegar skulda og eigna annarra hluta hagkerfisins, sem er vitaskuld það sem máli skiptir því að eins og ég sagði áðan munu hinir föllnu bankar ekki greiða skuldir sínar nema að mjög litlu leyti. Þegar þetta er skoðað og búið er að draga frá allt sem viðkemur gömlu bönkunum kemur nefnilega í ljós mynd sem er hreint ekki svo dökk. Þá kemur í ljós að hreinar skuldir þjóðarbúsins eru að mati Seðlabankans 524 milljarðar kr., þ.e. skuldir umfram eignir, og þótt það sé ekki ánægjuleg tala er hún einungis rétt um þriðjungur af landsframleiðslu og brúttóskuldir um 3.137 milljarðar, sem eru 210% af landsframleiðslu. Þessar tölur eru í góðu samræmi við það sem almennt gengur og gerist í Vestur-Evrópu og því fer fjarri að hægt sé að draga þá ályktun af þeim að við eigum okkur ekki viðreisnar von. 
            

Frú forseti. Ég get ekki eins og hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra fullyrt að þessir ágætu fræðimenn hafi ekki haft réttar upplýsingar, mér er algjörlega ómögulegt að fullyrða slíkt. Í því sem ég hef undir höndum segir, með leyfi forseta: „Við höfum farið gaumgæfilega yfir skýrslu AGS, dags. 20. október 2009, og önnur gögn varðandi mat á sjálfbærni vergra erlendra skulda Íslands sem nú eru taldar vera yfir 300% af vergri landsframleiðslu og gætu hækkað mjög mikið ef ekki reynist kleift að viðhalda núverandi gengi krónunnar.“ Síðan er sagt, með leyfi frú forseta: „Í skýrslu AGS er því haldið fram að minnka megi talsverðan hluta heildarskuldanna með því að endurskipuleggja og draga úr skuldsetningu fjölþjóða íslenskra fyrirtækja; í raun að minnka eignir þeirra og þá væntanlega umsvif þeirra.“ Frú forseti. Ég get ekki og treysti mér ekki í umræðu við hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra um verga landsframleiðslu og skuldir þar að lútandi en þó tel ég að við getum ekki talið okkur til tekna eignir lífeyrissjóðanna til að lækka skuldir Íslands. Og margt hefur það komið frá Seðlabanka Íslands sem hefur ekki staðist rúma viku eða viku, þó að það hafi komið fram, og ekki alltaf traust það sem þaðan kemur til að skoða og fara yfir.

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að taka upp hanskann fyrir allt það sem hefur komið frá Seðlabankanum á undanförnum árum og áratugum en leyfi mér náðarsamlegast að benda á að nú blása ferskir vindar um þá stofnun þannig að ég treysti þeim sem þar halda um stjórnvölinn ágætlega til þess að reiða fram tölur sem mark á takandi þótt vissulega séu þeir ekki óskeikulir frekar en aðrir. 
             Það má benda á að þeir félagar, Galbraith og Black, sem ég geri að umræðuefni, ræddu sérstaklega um og gerðu reyndar talsvert mikið úr hættunni á fólksflótta frá Íslandi. Nú er það auðvitað svo að það getur verið að einhverjir Íslendingar ákveði að axla sín skinn og hasla sér völl í Noregi eða einhvers staðar annars staðar, en að halda því fram að verulegar líkur séu á miklum fólksflótta þegar haft er í huga að lífskjör á Íslandi eru enn og verða áfram með þeim allra bestu í heiminum - við verðum líklega eins og við höfum verið undanfarna áratugi meðal þeirra þjóða sem eru kannski í topp 20 í heiminum yfir lífskjör 

Forseti vill biðja þingmenn um að gefa ræðumönnum hljóð.

Frú forseti. Það er rétt hjá hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra að þessir tveir fræðimenn benda á að það sé ekki, en með leyfi forseta, stendur: „AGS skýrslan lætur undir höfuð leggjast að íhuga mögulega hvetjandi áhrif mikilla skattahækkana, niðurskurðar á opinberri þjónustu, samdráttar atvinnutekna, mögulegrar gengislækkunar, og stórfellds atvinnuleysis á flutning vinnandi fólks af landi brott. “ Frú forseti. Það er algjörlega ljóst að það ástand sem íslensk þjóð stendur frammi fyrir núna er hvetjandi til þess að fólk fari úr landi. Hér er ekki atvinnu að fá. Núverandi ríkisstjórn er ekki að byggja upp atvinnulífið. Áherslur hennar eru á hækkun skatta í staðinn fyrir að efla atvinnulífið með einhverjum hætti og auka tekjur.  
            

Frú forseti. Ég vil spyrja hv. þm. Ragnheiði Ríkharðsdóttur nokkurra spurninga. Fyrst vil ég hrósa hv. þingmanni fyrir mjög málefnalega ræðu sem greinilega hefur útheimt mikinn tíma í undirbúningi. Það voru margar áleitnar spurningar sem komu fram hjá hv. þingmanni, m.a. um samskipti löggjafarvalds og framkvæmdarvalds. Ég vil votta hv. þingmanni samúð mína fyrir það að þrátt fyrir ítrekaðar beiðnir frá okkur í stjórnarandstöðunni hafa hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra ekki látið svo lítið að sitja undir hinni stórgóðu ræðu þar sem m.a. voru spurningar um hvernig við eigum að haga samskiptum á milli löggjafarvalds og framkvæmdarvalds. Ég vil um leið hrósa hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra fyrir að hafa setið hér og komið í andsvör en það er meira en segja má um marga starfsfélaga hans í ríkisstjórninni. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hún hafi kynnt sér það sem Daniel Gros hefur lagt fram í þessari umræðu, staðreyndir og hugleiðingar sem komu eftir að málið var tekið út úr fjárlaganefnd með miklu ofbeldi. Ég vil spyrja hv. þingmann hvort hún hafi kynnt sér þann mun sem er á vöxtum til innlánssjóðanna bæði í Bretlandi og Hollandi, en þjóðir þar í landi lána innlánssjóðum sínum á 1,5% vöxtum á meðan við erum að fá lán upp á 5,55%. Mér skilst að þetta séu upphæðir sem hlaupa á 185 milljörðum króna sem eru um það bil skattahækkanir ríkisstjórnarinnar næstu fjögur árin. Ég vil spyrja 

Frú forseti. Ég verð að viðurkenna að ég hef ekki kynnt mér þetta til hlítar, ég las það sem fram kom frá þessum ágæta manni í einhverju dagblaðanna þar sem í ljós kom að hann telur að það nemi um 185 milljörðum í mismun á þeim vöxtum sem við eigum að greiða miðað við þá samninga sem hér liggja fyrir og það sem gerist innan lands hjá þeim ágætu þjóðum sem hv. þm. Birkir Jón Jónsson benti á. Að sjálfsögðu, frú forseti, á að skoða allt sem kemur okkur sem Íslendingum til góða í þeirri umræðu sem hér á sér stað þegar horft er til þess að við erum að leggja ævintýralegar byrðar á fólk langt inn í framtíðina sem komandi kynslóðir munu þurfa að greiða verði þetta frumvarp að lögum. Og það er skilyrt af minni hálfu að á milli 2. og 3. umr. taki fjárlaganefnd þær ábendingar sem komið hafa fram, hvort heldur eru frá Daniel Gros eða Sigurði Líndal, varðandi stjórnarskrána og allar þær athugasemdir sem komið hafa frá því málið var tekið út úr nefnd, allt þetta komi inn til fjárlaganefndar og hún taki það til umræðu á milli 2. og 3. umr. Af því hæstv. iðnaðarráðherra kallaði fram í áðan, frú forseti - þegar hæstv. iðnaðarráðherra er ekki sammála því sem ræðumenn í stóli segja, þá er það vaninn að kalla að það sé klisja. Frú forseti. Ég segi bara: Lítið þér í eigin barm, hæstv. ráðherra. 
            

Frú forseti. Vegna síðustu orða hv. þingmanns vil ég benda hv. þingmanni líka á það að sú klisja gengur víða í netheimum að mikið málþóf sé í gangi í þinginu þrátt fyrir að hv. þingmaður sé nýbúin að flytja fyrstu ræðu sína um málið í þessari 2. umr. og sá sem hér stendur hefur líka gert það. Af því að við fengum ekki hæstv. forsætisráðherra eða hæstv. fjármálaráðherra hingað í salinn til að skiptast á skoðunum um þær starfsaðferðir sem ríkja í þinginu og hv. þingmaður hefur mikla reynslu m.a. af sveitarstjórnarstiginu þar sem ákveðið lýðræði er fyrir hendi líka, þá langar mig að biðja hv. þingmann um að bera stuttlega saman þau vinnubrögð sem hún upplifir hér þegar við stefnum í að halda fund inn í miðjar nætur núna næstu daga að öllu óbreyttu, hvort henni finnist slíkt fyrirkomulag vera til fyrirmyndar 

Frú forseti. Það er afar erfitt að bera saman starf sveitarstjórnarmannsins og starf alþingismannsins. Þetta eru svo gjörólíkir vettvangar og vart sambærilegir. Þetta eru mjög ólík stjórnsýslustig. Það þekkist jú að það eru kvöldfundir bæjarstjórna þegar fjárhagsáætlun er rædd en að öðru leyti tíðkuðust þeir ekki í minni sveit. En varðandi viðveru stjórnarþingmanna eða viðveru hæstv. ráðherra, eins og hv. þm. Birkir Jón Jónsson minntist á, ætla ég ekki að hafa neina skoðun. Það verður hver þingmaður og hver ráðherra að eiga það við sig, hvort hann metur það sem fram fer í þingsölum með þeim hætti að það sé þess vert á að hlýða. En í mínum huga er ljóst að það breytir engu hvað við í stjórnarandstöðu segjum um þetta mál, meiri hluti ríkisstjórnarinnar og stjórnarflokkanna  
            

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir mjög góða ræðu, fyrstu ræðu hennar í þessu svokallaða málþófi. Það þarf nú að fletta upp í orðabókinni líklega eftir hvað það þýðir nákvæmlega, því ég skil þetta ekki alveg. Mér þótti það merkilegt andsvar eða ræða, eða hvað sem það var nú, sem hæstv. ráðherra flutti áðan. Hann sagði í raun að þær upplýsingar sem þeir ágætu herramenn sem þingmaðurinn minntist á væru ekki trúverðugar, en þær komu frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Eins var gefið í skyn að Seðlabankinn væri stundum á hálum ís. Maður veltir því fyrir sér á þessari stundu hvaða tölur og gögn ríkisstjórnin er þá að nota þegar hún vinnur með áætlanir sínar og framtíðarsýn. Hvað er það nákvæmlega sem hæstv. ráðherra byggir á? Ég vona að hann sé á mælendaskrá og taki þátt í umræðunni eða komi í andsvar, ég man ekki hvort hann má vera á mælendaskrá eða ekki þar sem hann er ekki þingmaður, en blandi sér í þetta áfram.  Mig langar að spyrja hv. þingmann aðeins út í þennan ólukkusamning og það frumvarp sem hér liggur fyrir. Mikil óvissa er í öllu þessu máli og það er búið að viðurkenna, meira að segja af forsætisráðherra, að gríðarleg óvissa hvílir á þessu. Er það forsvaranlegt að mati hv. þingmanns að Alþingi samþykki slíkan samning sem er opinn tékki fyrir framtíðina? Við vitum ekki hvað hann verður hár, það er ekki búið að skýra hvort við erum hugsanlega að brjóta stjórnarskrána með þessu, það er óvissa um efnahagslegu fyrirvarana, eða hvort við getum þetta hreinlega og óvissa er um lagalega þáttinn. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hún deili þeim áhyggjum með mér og hvort þessi óvissa 

Frú forseti. Hvað varðar fyrri hlutann í andsvari hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar um þá tvo fræðimenn sem ég vitnaði í og sem hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra taldi að hefðu ekki haft nægar eða réttar upplýsingar, þá ítreka ég það sem ég sagði að skoðun þeirra og það sem þeir lögðu fram er skoðun þeirra vegna skýrslu frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum sem gefin var út 20. október 2009. Mér vitanlega er ekki til mikið nýrri skýrsla frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum um stöðu mála á Íslandi. Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn stýrir efnahagslífinu með ákveðnum hætti, þannig að þessi skýrsla hlýtur að vera sú sem er þá marktækust. Ef hún er ónákvæm og illa uppbyggð hlýtur maður að áætla, hv. þingmaður, að þær tölur sem stjórnvöld eru að vinna með hljóti líka að vera álíka ómarktækar. Hvað varðar þau orð að Seðlabankinn væri allt í einu núna orðinn trúverðugur hlýtur það að vera hið besta mál ef hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra ber slíkt traust til Seðlabankans því að auðvitað á íslensk þjóð og íslenskir stjórnmálamenn að geta borið traust til Seðlabankans. Við skulum vona að hann sé þá á réttri leið á vegferð sinni. Hvað varðar seinni hlutann í andsvari hv. þingmanns, nei, ég get ekki séð að það sé forsvaranlegt undir nokkrum kringumstæðum fyrir Alþingi Íslendinga, fyrir þingmenn á Alþingi Íslendinga, að samþykkja það frumvarp sem hér liggur fyrir. Það er í huga mínum algerlega óásættanlegt og verður að taka til frekari efnislegrar meðferðar og breytinga. Ekki er hægt að samþykkja það eins og það liggur fyrir, frú forseti.

Virðulegi forseti. Ég þakka þingmanninum fyrir svar hennar. Ég tek undir það sem fram kom. Maður fer að velta því fyrir sér, ekki síst í ljósi þess að við erum að tala um þennan Icesave-samning og miklar upphæðir, að svo virðist vera að þeir sem ætla að samþykkja þetta byggi m.a. skoðun sína á því að við getum borgað þetta með einhverjum hætti, og maður veltir því fyrir sér hvaða tölur búa þar að baki. Hvað býr þar að baki að menn geti réttlætt þetta? Varla er Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn, áætlanir þeirra miðað við orð ráðherrans áðan og það er spurning með Seðlabankann. Mig langar að spyrja hv. þingmann í þessu seinna andsvari mínu. Nú munum við borga alla töluna samkvæmt frumvarpinu sem uppi er. Við yrðum væntanlega dæmd ef þetta færi fyrir dóm að borga alla upphæðina. Er einhver munur á því að borga alla upphæðina samkvæmt samningnum eða samkvæmt dómi? 

Frú forseti. Hvort tveggja er jafnslæmt ef hægt er að segja svo. Það er jafnslæmt fyrir íslenska þjóð að samþykkja það sem hér liggur fyrir og þurfa að greiða það í þeirri mynd og/eða vera dæmd til að greiða það sem hér liggur fyrir. En af tvennu illu, frú forseti, fyrir þjóðarstolt væri það í mínum huga skömminni skárra að vera dæmd til þess að greiða heldur en að ganga sjálfviljug undir slíka nauðungarsamninga.

Hæstv. forseti. Ég er að velta því fyrir mér vegna þess að hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra er kominn til þessarar umræðu og hefur ekki verið við hana áður hvort hæstv. forseti gæti ekki hugsað sér að hliðra til í mælendaskránni eins og heimilt er samkvæmt 56. gr. þingskapa og gefa hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra tækifæri til að tala ef hann svo kýs. Hann geti þá hugsanlega komið með röksemdir fyrir málinu sem ekki hafa komið fram frá þingmönnum stjórnarflokkanna. Hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra ber ábyrgð á efnahagsmálum samkvæmt breytingum á Stjórnarráðinu sem gerðar voru í sumar og hefur í rauninni meiri efnahagslega vigt en ráðherra í slíkri stöðu hefur haft áður. Þetta mál er gríðarlega mikilvægt efnahagsmál og það væri mikill fengur að því ef hæstv. efnahags- 

Frú forseti. Mig langar að biðja hæstv. forseta að beita sér fyrir ákveðnu máli. Nú er það þannig, frú forseti, að það voru um 30 þingmenn sem óskuðu eftir því að fundur yrði í kvöld og ekkert nema allt gott um það að segja og við erum hér mjög mörg frá stjórnarandstöðunni sem ætlum að tala. Hins vegar er enginn af þingmönnum stjórnarliðsins á mælendaskrá, frú forseti. Ég hef ákveðnar áhyggjur af því að þingmennirnir viti ekki að fundurinn stendur enn. Ég held að mjög 

Virðulegi forseti. Við erum í þeirri sérkennilegu stöðu að tala um mál sem við afgreiddum í sumar en þá afgreiddi Alþingi Íslands lög sem þessu máli tengjast. Það er erfitt að átta sig á því af hverju við erum að ræða þetta núna. Ég held að full ástæða sé til að menn kalli núna utanríkismálanefnd saman því að við erum búin að fá ákveðnar skeytasendingar, virðulegi forseti, frá nágrannaþjóðum okkar. Við fengum skeytasendingu frá Evrópusambandinu, nánar tiltekið frá þingi þeirra, þar sem þeir segja í ályktun: Verði Icesave ekki afgreitt fljótlega gæti Ísland farið aftur fyrir umsóknarríki á Balkanskaga í forgangsröð ESB. 

Frú forseti. Mig langar til að spyrja frú forseta að því hvort meiri líkur séu á því núna að forseti greini okkur frá því hversu lengi er áætlað er að þessi fundur standi. Eins og ég greindi forvera frú forseta frá í ræðustóli áðan, væri alla vega ágætt að geta vitað svona um það bil hvenær maður getur litið á sofandi drengina sína á koddanum, ekki það að ég nái að eiga mikil samskipti við þá í kvöld, en það væri ákaflega gott ef frú forseti gæti upplýst þingheim um það hversu lengi þessi fundur á að standa. Ég held að það sé ekki til of mikils mælst, frú forseti, að við séum upplýst um þetta, eða þorir forseti kannski ekki að upplýsa um þetta á meðan einhver er vakandi heldur ætlar bara að láta þjóðina lesa um þetta í fyrramálið?

Frú forseti. Það er ánægjulegt að sjá að við höfum nú skörulegan forseta í forsetastól sem ég efast ekki um að muni svara þeim spurningum sem ég mun beina til hæstv. forseta. Nú er það svo að það er fundur í þremur nefndum í fyrramálið, þeir fundir eru um hálfníuleytið, nú er klukkan hálftíu og sum fundarboðin hafa bara verið að berast nú rétt í þessu. Þingmenn þurfa að sjálfsögðu að undirbúa sig fyrir þá fundi sem eru fram undan en þeim ber líka skylda til að vera hér á meðan þingfundur stendur. Ég sé að þingmenn minni hlutans í þinginu hafa ríkan skilning á því en það eru mjög fáir stjórnarliðar sem eru viðstaddir þessa umræðu. Nú veit ég að frú forseta er mjög í mun að gera þingið að fjölskylduvænum stað og að þar séu skipulögð vinnubrögð og því spyr ég hæstv. forseta hvenær hún hyggist ljúka fundi í kvöld, vonandi stendur ekki til að funda inn í nóttina, er það?

Frú forseti. Ég ætlaði að athuga hvort það væri möguleiki að fá upplýsingar um það hvenær þingflokksformannafundur verður haldinn. Það stóð til að halda þingflokksformannafund í kvöld. Mér þætti vænt um að fá að vita hvenær það verður og þá væntanlega á að skýrast hvenær við ljúkum þessum fundi í nótt. Ég ætla jafnframt að fara fram á það að fundum í fyrramálið í nefndum verði frestað ef við eigum að vera hér til klukkan átta í fyrramálið. Og í ofanálag þætti mér afskaplega vænt um ef þingmenn t.d. Vinstri grænna, þar sem aðeins einn þingmaður Vinstri grænna er hérna, mundu sjá sóma sinn í því að koma hingað og taka þátt í þessu og hlusta á ræðuna mína hér á eftir.

Frú forseti. Ég get fyrst upplýst að það eru allmargir þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs í húsi og fylgjast með þeirri umræðu sem hér fer fram. En ég bað sérstaklega um orðið undir þessum lið til að bregðast við áskorun hv. 5. þm. Reykjavíkurkjördæmis suður um að boða skyldi til fundar í utanríkismálanefnd. Ég get upplýst hann um að það hefur þegar verið gert og var gert hér fyrr í kvöld eða fyrr í dag. Sá fundur verður haldinn kl. 8.30 í fyrramálið þar sem það mál sem hann gerði að umtalsefni er meðal annarra á dagskrá. Ég vil þó taka fram að ég hefði kosið að þingmaðurinn kynnti sér ögn betur hvað liggur á bak við þá ályktun sem kom frá Evrópuþinginu og hann vitnaði í vegna þess að hann var ekki að vitna í ályktunina sem Evrópusambandið samþykkti, heldur var hann væntanlega að vitna í frétt sem birtist á vefmiðlinum Pressan.is og ég fullyrði það að sú frétt á ekki við rök að styðjast og samþykkt Evrópuþingsins inniheldur ekki þau orð sem hann vitnaði hér til 

Virðulegi forseti. Hv. þm. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, varaformaður Sjálfstæðisflokksins, fékk formann utanríkismálanefndar til að halda fund í fyrramálið og er það vel. Hv. þingmaður veit margt miklu betur en við öll hin, en miðað við þær upplýsingar sem ég hef mun Bloomberg-fréttaveitan halda sig við þessa frétt. En gefum okkur það að hún sé röng, þá er samt af nógu að taka, það er af nógu að taka. Hér fóru menn mikinn og sögðust ekki vera útsendarar Gordons Browns. Ef einhver reisn væri yfir meiri hlutanum hefði þessi umræða um Icesave verið stöðvuð þegar það bréf kom, því að menn sem bera virðingu fyrir sinni eigin þjóð láta ekki koma svona fram við sig. Og bréf Gordons Browns er nóg til þess að við segjum: Hingað og ekki lengra. Við ræðum ekki þetta mál undir hótunum frá einhverjum afdönkuðum stjórnmálamanni á 

Virðulegi forseti. Ég ætla að höggva í sama knérunn, en fyrst ætla ég að þakka hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra fyrir að sitja undir þessari umræðu. Hæstv. ráðherra hefur væntanlega heyrt hrópin í mér í fyrradag og er kominn í salinn núna. Trekk í trekk er hér umræða um þetta stóra og merkilega mál, sem Icesave-málið er, þar sem stjórnarliða vantar í salinn. Þeir virðast ekki hafa áhuga á að heyra röksemdafærslu stjórnarandstöðunnar í þessu máli og láta sig þar af leiðandi algjörlega vanta, hvað þá að þeir hafi skoðanir á því sjálfir og taki til máls. Ég skora því á virðulegan forseta, 

Virðulegi forseti. Ég bar upp ákveðið erindi við þann forseta sem sat hér áðan en nú er kominn nýr forseti og mig langar því að bera upp um sama erindi, þ.e. að hvetja þá ágætu þingmenn sem samþykktu kvöldfund að sækja fundinn. Það er að þeirra ósk sem við erum hér og það er spurning hvort það sé rétt að sá hópur sem hér er sitji og bíði eftir að þau komi og setji sig á mælendaskrá því að ekkert þeirra er á mælendaskrá. Ég vil, frú forseti, segja í ljósi orða starfandi þingflokksformanns Vinstri grænna að ég er líka með þessar ályktanir frá Evrópusambandsþinginu og þær eru býsna athyglisverðar. Ég er líka með fyrstu drög sem voru lögð fyrir þingið og þær breyttust svolítið í meðförum þessa hóps, eða utanríkismálanefndar Evrópuþingsins.

Frú forseti. Ég vil ítreka erindi mitt við forseta frá því áðan, þegar ég tjáði mig í tvígang um fundarstjórn forseta og óskaði svara við því hve þessi fundur mundi standa lengi. Hér eru margir þingmenn sem eiga og ber skylda til að mæta á fund í þingnefnd í fyrramálið kl. 8.30 og mér skilst að fjórar nefndir fundi þá. Þar verða tekin fyrir ýmis mjög mikilvæg mál. Í iðnaðarnefnd er m.a. á dagskrá að ræða um heimild til samninga um álver í Helguvík og jafnframt um stöðu sprotafyrirtækja. Hvort tveggja viðamikil mál og þessi dagskrá var send út seinni partinn í dag. Þar sem þingfundur hefur staðið frá þeim tíma, hafa þeir þingmenn sem ætla sér t.d. að sækja þennan fund haft lítinn tíma til undirbúnings. Fyrir svona fundi, ef maður vill undirbúa sig vel, þarf maður stundum að eiga fundi við aðila og því er gríðarlega nauðsynlegt, frú forseti, bara upp á skipulag morgundagsins, að hv. þingmenn viti hversu lengi megi búast við að þeir standi í þingsalnum í nótt.

Hæstv. forseti. Ég kom á framfæri áðan ábendingu til þess forseta sem þá sat á stóli að þingsköp heimila ráðherrum að taka til máls og forseta að gefa þeim svigrúm til að komast inn á dagskrána ef málin varða þá og getur forseti hliðrað til mælendaskránni til þess að gera það. Við höfum notið þess í kvöld að hafa hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra hér. Málið er augljóslega á hans málefnasviði, auk þess sem það snertir auðvitað málefnasvið fleiri ráðherra. Ég vildi bara koma þeirri ósk aftur á framfæri við forseta að hún gefi hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra tækifæri til að koma hér upp og rökstyðja hvers vegna hann telur að við þingmenn eigum að samþykkja það frumvarp sem hér 

Frú forseti. Ég vil taka undir þessa ósk félaga míns, hv. þm. Birgis Ármannssonar, um að það væri ánægjulegt og fróðlegt að heyra hvaða viðhorf hæstv. ráðherra efnahags- og viðskiptamála hefði gagnvart þessu máli. Ég vil benda hæstv. forseta á það að hún hefur líka sjálf heimild til að breyta dagskrá þingsins. Hæstv. forseti þarf ekki að bíða með atkvæðagreiðsluna þar til þingfundi er lokið heldur getur hún tekið þá ákvörðun sjálf. Ég veit að það er erfitt fyrir stjórnarliða að sýna slíkt frumkvæði, en ég hvet engu að síður forseta til dáða til að breyta dagskrá þingsins og taka einfaldlega á dagskrá þau mál sem eru ríkisstjórninni svo kær, þ.e. að hækka skatta. Við erum tilbúin í þá umræðu, við getum rætt þau mál þannig að þau geti síðan komist til nefndar og ríkisstjórnin farið að afgreiða fleiri mál en bara þau tvö sem hún er nú þegar 

Frú forseti. Ég bíð enn þá mjög spennt eftir því að frú forseti segi þingheimi frá því hve lengi hún hyggist halda þennan fund. Við höfum komið upp ítrekað og það mundi óneitanlega greiða fyrir þingstörfum ef hæstv. forseti gæti svarað einföldum spurningum sem til hennar er beint. Ég held að það skipti mjög miklu máli við það að skipuleggja morgundaginn. Fjórar þingnefndir funda kl. 8.30 eins og hér hefur komið fram. Ef þingmenn eiga að sitja hér fram undir morgun og horfa á sólarupprásina eins og hæstv. utanríkisráðherra boðaði áðan, er ekki líklegt að þeir verði til mikilla afreka í þingnefnd kl. hálfníu í fyrramálið. Ég er þess fullviss að frú forseti, sem er forseti allra þingmanna, vill ekki hafa það á samviskunni að nefndastarfið fari forgörðum í fyrramálið. Annað tveggja þarf að gera, að slíta þingfundi á skikkanlegum tíma eða 

Frú forseti. Mér þætti mjög vænt um ef hægt væri að fá að vita hvenær þingflokksformannafundur verður haldinn hér á eftir. Því var lofað að þingflokksformannafundur yrði í kvöld til að fá skýrar línur um það hvenær þessum fundi verður slitið í nótt. Ég skora á hæstv. forseta að gefa okkur einhver svör um það hvenær af því verður.

Frú forseti. Þetta fer að verða svolítið pínlegt, því að ég vil minna hæstv. forseta á að forseti er forseti allra þingmanna, ekki bara stjórnarliðsins, og sú æpandi þögn sem er búin að vera af hálfu forseta á síðustu tveimur þremur tímum, er náttúrlega í rauninni allt að því móðgun við þingmenn sem spyrja spurninga um þingstörfin og spurninga sem hugsanlega mundu, ef svör fengjust við, greiða fyrir frekari þingstörfum. Ég óska eftir að við förum að fá svör við spurningu sem til að mynda þingflokksformaður Hreyfingarinnar hefur borið hér fram og ég áðan. Ég hvet því forseta til að losa aðeins um málbeinið og svara þeim spurningum sem hér hafa verið bornar fram og eru í samræmi við þingsköp.

Virðulegi forseti. Nú ber svo við að ég þarf að mæta á fund í iðnaðarnefnd klukkan hálfníu í fyrramálið til að ræða þar mjög áríðandi mál sem er fjárfestingarsamningur um álver á Suðurnesjum. Ég er svo sem ekki óvanur því að vinna og hef oft þurft að vaka í vinnu þó að ég hafi ekki mikið verið í sauðburði. Mig langar til að vita hvenær við megum eiga von á því, frú forseti, að hlé verði gert á þessum fundi eða réttara sagt hvenær honum ljúki. Ef við verðum hér fram undir morgun held ég að það sé rétt að við vitum það þannig að við getum búið okkur, þó svo að við getum ekki kastað okkur í garðann gætum við kannski farið á skrifstofuna og lagt okkur á milli ræðna.

Frú forseti. Mér er gjörsamlega misboðið með því hvernig frú forseti stýrir þessum fundi. Hér hafa þingmenn komið upp og spurt um hvenær þess megi vænta að þingfundi ljúki. Þetta eru sömu þingmenn og hafa kosið frú forseta til starfans og það er dónaskapur að svara þeim ekki. Það er dónaskapur af forseta þingsins að koma svona fram gagnvart ekki einum þingmanni eða tveimur heldur fjöldanum öllum af þingmönnum. Það er líka dónaskapur og vanvirðing við þingið að hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra láti ekki svo lítið að sitja í salnum undir þessari umræðu. 

Virðulegi forseti. Tveir hv. þingmenn hafa borið fram einlægar óskir um að ég fari enn á ný í ræðustól og ræði þetta mál. Ég vil þakka fyrir þær beiðnir, sem eru að sjálfsögðu bornar fram af einskærum fróðleiksþorsta, en vil benda þessum þingmönnum og öðrum sem áhuga hafa á sjónarmiðum mínum á það að ég hef þegar rætt þessi mál, bæði í ræðu og andsvörum. Ég hef einnig rætt þau í fjölmiðlum og allt þetta er hægt að finna, ýmist á vef Alþingis eða á vef viðkomandi fjölmiðla. Ég tel því að sjónarmiðum mínum hafi þegar verið komið vel á framfæri, en auðvitað áskil ég mér rétt til þess að bæta enn við, komi ég fram með eitthvað fleira.

Virðulegi forseti. Mig langar nú samt til að hvetja hæstv. ráðherra til að taka til máls og flytja eina ræðu fyrst hann er staddur hér á annað borð. Ég held að það væri, eins og stjórnarþingmenn sögðu við okkur í morgun, ekki ofverkið að gera það og koma sjónarmiðum sínum á framfæri. Ég vil líka benda á það, frú forseti, að þegar ákveðið var að halda þennan næturfund í kvöld - allt í lagi með það - tóku 29 þingmenn ákvörðun um það að við skyldum vera hér í kvöld. Mér finnst, frú forseti, að þetta fólk ætti að vera hér með okkur.  Svo að lokum, frú forseti, ég skil ekki hvers konar vinnustaður þetta er, að ekki sé hægt að segja til um það hvenær þingfundi  
            

Virðulegi forseti. Það var snöfurlega gert af hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra að koma hér upp í fundarstjórn forseta og greina okkur frá því að hann hafi margt sagt og skrifað um Icesave-málið. Vissulega hafa þingmenn kynnt sér mörg þau sjónarmið sem þar hafa komið fram, en engu að síður er það nú svo að Icesave-málið er í 2. umræðu og væntanlega erum við að fara hér í lokasnerruna um þetta afdrifaríka mál fyrir íslenska þjóð. Ég held mikill bragur væri að því að hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra tæki líka þátt í almennri umræðu um þetta mál hér í þinginu í kvöld. Hér eru gríðarleg tækifæri fyrir hæstv. efnahagsráðherra og ég vil hvetja hann til þess að taka t.d. þátt í andsvörum við þingmenn. Hér eiga eftir að tala mjög margir þingmenn sem sitja í þeim nefndum sem hafa fjallað um málið og ég veit að hv. þingmenn vilja gjarnan eiga orðastað við hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra. Þess vegna vil ég hvetja hæstv. ráðherra til að taka nú þátt í umræðunum og eiga orðastað við 

Frú forseti. Við ræðum hér eitt mikilvægasta mál Íslandssögunnar og því er mér mjög hugleikið að fólk mæti í umræðuna undirbúið og vel upp lagt. Ég óska hér með enn og aftur eftir því að frú forseti upplýsi þingheim um það hversu lengi standi til að halda þessum fundi gangandi fram eftir kvöldi eða hugsanlega inn í nóttina, eins og einhverjir þingmenn halda fram. Ágætt væri að fá það fram hér í umræðunni hvort það er hugmynd frú forseta að fara að tillögu hæstv. utanríkisráðherra um að fundur standi til klukkan sex í nótt. Ég veit ekki hversu mikil völd hæstv. utanríkisráðherra hefur á stjórnun þingsins en þessari hugmynd var varpað hér fram og hv. formaður fjárlaganefndar greip hana á lofti og kallaði, heyrðist mér, úr hliðarsal að það væri meiningin. Þannig að ef það er málið, frú forseti, væri gott að fá það staðfest, þá gæti maður alla vega mælt 

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir þær spurningar sem lagðar hafa verið fram til virðulegs forseta um það hvenær þingfundi ljúki. Það er auðvitað orðinn algjör ósómi að vinnubrögðum hér í þinginu þegar kemur að vinnutíma. Ég vil benda virðulegum forseta á það að alla síðustu viku voru hér kvöldfundir, alla þá þingfundadaga sem þá voru fram á kvöld, og svo hefur einnig verið í þessari viku, þannig að þetta er orðin regla, ekki undantekning. Ég vil einnig hvetja hæstv. viðskiptaráðherra til að taka þátt í umræðunni. Mér vitanlega hefur hann ekki tjáð sig í 2. umræðu málsins fram til þessa. Í málinu hafa komið fram margar nýjar upplýsingar og gögn sem væri áhugavert að fá sjónarmið hans á, ekki síst vegna sérfræðiþekkingar hans á þessum málum. Ég vil sérstaklega taka til eitt sem mig langar til að ræða af 

Virðulegi forseti. Ég vil bara koma því á framfæri að hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra hefur ekki talað eina mínútu í þessum ræðustól um það nýja frumvarp sem nú liggur fyrir, ekki eina einustu mínútu, nema þá í stuttum andsvörum eða undir fundarstjórn forseta. Það finnst mér dálítið merkilegt, frú forseti, vegna þess að það sem við höfum einmitt mestar áhyggjur af og þeir sem hafa verið að kynna sér þessi mál, er akkúrat það hvort við getum efnahagslega staðið við skuldbindingarnar, vegna þess að nú er búið að aftengja hina efnahagslegu fyrirvara. Þess vegna er mjög mikilvægt fyrir okkur sem höfum miklar áhyggjur af þessu að heyra þennan reynda mann færa rök fyrir því að okkar bíði engin hætta af þessu, því mjög mörg misvísandi skilaboð hafa komið fram. Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefur hækkað skuldaþol þjóðarinnar úr 240 upp í 310% til að aðlaga það aðstæðum á landinu. Þess vegna tel ég mjög mikilvægt að hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra tali í þessu máli, vegna þess að hann hefur aldrei gert það fyrr. Fyrst hann er á staðnum hvet ég hann eindregið til þess, af því að mig langar til að hlusta á það sem hann hefur fram að færa. 
            

Virðulegi forseti. Hér hafa átt sér stað töluverð orðaskipti um fundarstjórn forseta. Fjölmargar spurningar hafa verið lagðar fyrir hæstv. forseta. Enn hafa ekki komið nein svör frá forseta við þeim spurningum. Nú er klukkan að halla í tíu og ekki óeðlilegt af hálfu þingmanna að spurt sé hvaða fyrirætlanir hæstv. forseti hafi um þingstarfið í kvöld. Mér finnst ekki annað koma til greina en að hæstv. forseti svari þeim spurningum sem til hans hefur verið beint. Þetta eru ekki flóknar spurningar. Þetta eru spurningar um það hvenær fundir þingflokksformanna verða haldnir. Þetta eru spurningar um það hversu lengi eigi að halda hér inn í nóttina. Þetta eru spurningar sem varða skipulag þingmanna nú næsta sólarhringinn. Ég bið hæstv. forseta að gefa sér augnablik til að svara hv. þingmönnum um það hvaða fyrirætlanir hæstv. forseti hefur um framhald þinghaldsins hér í kvöld.

Frú forseti, allra þingmanna. 29 þingmenn greiddu í dag atkvæði um að við yrðum hérna á á fundi í kvöld, ég sé ekki marga þeirra hér en mér þætti ákaflega vænt um ef einhverjir þessara þingmanna mundu nú koma hingað í salinn og hlusta á ræðuna mína. En vegna þess að ég hef ekki séð hv. þingmenn Ögmund Jónasson og Lilju Mósesdóttur oft hér í salnum við þessa umræðu, þá langaði mig út af því að þau skrifuðu ákaflega gott álit frá 2. minni hluta efnahags- og skattanefndar og það var, að mér skilst, ekki tekið fyrir í fjárlaganefnd, að lesa, með leyfi forseta, upp álit þeirra því að mér finnst það eiga erindi til allra þingmanna: „Á fundum efnahags- og skattanefndar voru rædd ýmis álitamál, svo sem geta þjóðarbúsins og hins opinbera til að greiða af skuldum næstu 15 árin. Fram kemur í minnisblaði Seðlabanka Íslands sem rætt var á fundi nefndarinnar að mikil skuldabyrði hins opinbera hér á landi á næstu árum sé áhyggjuefni. Gert er ráð fyrir að hlutfall skulda hins opinbera af vergri landsframleiðslu (VLF) verði 125% á árinu 2009. Þetta hlutfall má ekki vera hærra en 60% vilji Íslendingar uppfylla Maastricht-skilyrðin og gerast aðilar að evrópska myntsamstarfinu. Aðeins eitt þróað hagkerfi er með hærra skuldahlutfall hins opinbera en það er Japan. Lítill hagvöxtur í Japan undanfarna tvo áratugi hefur að hluta verið rakinn til mikillar skuldsetningar hins opinbera. Það eru því líkur á því að mikil skuldsetning hins opinbera hér á landi muni draga úr hagvexti á næstu árum. Vaxi hagkerfið ekki hraðar en sem nemur vexti skuldanna er skuldsetning þjóðarbúsins ekki lengur sjálfbær. Ósjálfbærni skulda mun óhjákvæmilega leiða til greiðslufalls, en þá þurfa íslensk stjórnvöld að biðja kröfuhafa um hagstæðari endurfjármögnun á skuldum hins opinbera, þ.e. með lægri vöxtum og lengingu lánstímans. Í þessu felst mikil áhætta því að erfitt er geta sér til um viðbrögð kröfuhafa við slíkri beiðni. Mikil óvissa ríkir varðandi endurheimtur á eignasafni Landsbanka Íslands og því er vandkvæðum bundið að áætla hver raunveruleg skuldbinding vegna Icesave verður. Ef miðað er við 90% endurheimtur, þá verður núvirt hrein skuldbinding vegna Icesave um 14% af VLF á þessu ári en hlutfallið fer í 30% ef gert er ráð fyrir 50% endurheimtum. Í skýrslu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins (AGS) um skuldaþol íslenska þjóðarbúsins er hlutfall erlendra skulda þjóðarbúsins af VLF áætlað 310% fyrir árið 2009. Við útreikning á hlutfallinu gjaldfærir sjóðurinn heildarupphæð Icesave-lánasamninganna og nemur upphæðin um 49% af VLF eða um 721 milljarði kr. sem kemur til viðbótar annarri skuldsetningu opinberra aðila og einkaaðila. Þess má geta að AGS notar alþjóðlega staðla við mat á skuldbindingum og miðar alltaf við heildarskuldsetningu þjóðarbús við erlenda aðila sem hlutfall af VLF. Í nóvember 2008 mat AGS að 240% skuldahlutfall væri „augljóslega óviðráðanlegt“ (clearly unsustainable). Ári síðar telur sjóðurinn að 310% hlutfall sé viðráðanlegt. Þessi mótsögn í mati sjóðsins er athyglisverð í ljósi þess að íslenska ríkið gæti ekki ábyrgst lán Tryggingarsjóðs innstæðueigenda og fjárfesta frá breska og hollenska ríkinu ef skuldaþolsmörkin frá því í nóvember 2008 héldu og væru enn 240%. Það er ekki hægt að útskýra þessa stefnubreytingu AGS nema með þeim hætti að Bretar og Hollendingar hafi beitt pólitískum þrýstingi í stjórn AGS til að tryggja að íslenska ríkið taki á sig Icesave-skuldbindingarnar. Skuldahlutfall sem er langt yfir eðlilegum þolmörkum þýðir rýrari lífskjör því að draga þarf úr neyslu innan lands, ella mun ekki takast að tryggja nægilegan afgang á vöruskiptajöfnuði. Rýrnandi lífskjör almennings munu auka hættuna á landflótta. AGS gerir ráð fyrir að afgangurinn á vöruskiptajöfnuði verði á bilinu 123–172 milljarðar kr. á ári fram til ársins 2014 en þess má geta að vöruskiptajöfnuðurinn fyrstu átta mánuði þessa árs nam ekki nema 44,7 milljörðum kr. Þjóðarbúið mun ekki standa undir skuldsetningu sem nemur í ár um 310% af VLF nema þessi afgangur gangi eftir og hægt verði að endurfjármagna erlendar skuldir. Í júní sl. var samið um 5,55% vexti í Icesave-lánasamningunum sem eru mun hærri vextir en breska ríkið þarf að greiða af útgefnum ríkisskuldabréfum. Auk þess var upphæð forgangskrafna í Landsbanka Íslands fryst í krónum talið hinn 22. apríl 2009, þannig að vextir og gengishagnaður verða ekki lengur forgangskröfur. Þetta þýðir að krafa innlánstryggingarsjóðsins á hendur Landsbanka Íslands ber hvorki vexti, verðbætur né gengishagnað vegna hækkunar erlendra mynta í 5–7 ár. Hins vegar greiðir innlánstryggingarsjóður 5,55% vexti af lánum sem eru í evrum og pundum eða gengistryggð. Vaxtastigið er með öðrum orðum í litlu samræmi við annars vegar skuldsetningu íslenska þjóðarbúsins í kjölfar bankahruns og hins vegar kröfu innlánstryggingarsjóðsins á hendur Landsbanka Íslands. Við sjáum ástæðu til að vekja athygli á mikilli skuldsetningu þjóðarbúsins og hins opinbera í ljósi þess að draga þarf verulega úr einkaneyslu og samneyslu á næstu árum til að þjóðin geti staðið undir greiðslubyrðinni.“ Undir þetta rita hv. þingmenn Lilja Mósesdóttir og Ögmundur Jónasson. Það sem er merkilegt við það sem hv. þingmenn rita í sínu nefndaráliti er að það er algerlega í takt við það sem erlendu sérfræðingarnir sögðu sem hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra gaf nú ekki mikið fyrir, enda hljóta útreikningar Alþjóðagjaldeyrissjóðsins að vera eitthvað vitlausir fyrst Seðlabankinn kemur með svona fínar tölur enn einu sinni sem svo þarf að reka ofan í þá aftur. Frú forseti. Nú fjallar þingheimur enn einn daginn, enn eitt kvöldið um Icesave. Heyra má raddir úti í samfélaginu sem og innan raða stjórnmálamanna um að menn séu orðnir leiðir á þessu máli, að við eigum bara að samþykkja þetta óbreytt vegna þess að allir séu orðnir svo hundleiðir á stærsta hagsmunamáli þjóðarinnar. Ég get alveg viðurkennt að ég er orðin þreytt á þeirri skrumskælingu á því sem gjarnan er kallað við hátíðleg tækifæri lýðræði og þingræði varðandi þetta Icesave mál. Mér þætti nær að kalla það sem hér fer fram leikhús fáránleikans. Ég veit, kæri forseti, að þetta eru stór orð en er það ekki vanvirðing við þingið að koma hér inn með frumvarp um Icesave sem sjálfur hæstv. fjármálaráðherra færir þinginu í þinglega meðferð með þeim fyrirmælum að það sé alls ekkert svigrúm til að breyta því? Er það ekki enn eitt dæmið um það hve þingið er veikt gagnvart ráðherraræðinu? Var það ekki eitt af þeim loforðum sem þjóðinni var heitið í kosningabaráttunni að þingið endurheimti völd sín til löggjafar, var það ekki eitt af loforðunum? Icesave er skýrt dæmi um að það voru bara innantóm loforð. Frú forseti. Það er ekki merki um styrk þingsins að leyfa að þetta frumvarp fari óbreytt í gegnum þingið. Nú hefur komið í ljós að þær breytingar á fyrirvörunum sem voru samþykktir sem lög frá þinginu í september hafa eyðilagt það öryggisnet sem þingmenn ófu svo haglega saman þvert á flokka. Hæstvirtir ráðherrar kepptust við að hæla fyrirvörunum og allir voru á eitt sáttir um þá völundarsmíð þegar óskað var eftir stuðning minni hlutans við fyrirvarana sem allir þingmenn sem einn studdu í sumar. Þá er ég ekki að tala um lagagjöfina um að samþykkja Icesave-frumvarpið heldur lagagjöfina um að samþykkja fyrirvarana, það samþykktu allir þingmenn. Ég er meðvituð um að það er mikilvægt að láta að okkur kveða erlendis og sýna að við höllumst ekki í átt að einangrun en mikið væri gott ef forseti Íslands, lýðveldisins, mundi sýna okkur þann sóma að gefa út staðfestingu, þrátt fyrir að vera í Abú Dabí, um það hvort hann hyggist standa við fyrri yfirlýsingu varðandi Icesave, en ég ætla að lesa upp þessa ágætu yfirlýsingu forseta Íslands frá því í september, með leyfi forseta: „Yfirlýsing forseta Íslands. Í lögum um heimild til handa fjármálaráðherra, fyrir hönd ríkissjóðs, til að ábyrgjast lán Tryggingarsjóðs innstæðueigenda og fjárfesta frá breska og hollenska ríkinu til að standa straum af greiðslum til innstæðueigenda hjá Landsbanka Íslands hf., sem Alþingi samþykkti þann 28. ágúst 2009, eru margvíslegir fyrirvarar sem settir voru í hið upphaflega frumvarp. Fyrirvararnir eru niðurstaða samvinnu fulltrúa fjögurra þingflokka í fjárlaganefnd Alþingis og byggðir á tillögum og hugmyndum fjölda sérfræðinga og áhugafólks á almennum vettvangi. Samstaða hefur náðst á Alþingi og utan þess um að afgreiða lögin í krafti þessara fyrirvara og Alþingi samþykkti þá með afgerandi hætti. Eðlilega er þó enn andstaða við málið meðal almennings eins og undirskriftir um 10.000 Íslendinga, sem forseta hafa borist, eru meðal annars til vitnis um. Fyrirvararnir sem Alþingi smíðaði og samþykkti taka mið af sanngjörnum rétti þjóðarinnar, hagsmunum Íslendinga á komandi árum og alþjóðlegri samábyrgð. Forseti hefur því ákveðið að staðfesta lögin með sérstakri áritaðri tilvísun til fyrirvara Alþingis. … Bessastöðum, 2. september 2009 Ólafur Ragnar Grímsson.“ Orð forseta Íslands eru rökföst og sanngjörn í þessari yfirlýsingu og ég trúi ekki öðru en að hann breyti ekki um leið í miðri á, slíkur umsnúningur gæti reynst þjóðinni ofviða á þeim örlagatímum sem við búum við. Þjóðin kallar á heiðarleika og það er sorglegt hve mikill óheiðarleiki hefur einkennt Icesave-málið. Það er ekki merki um gagnsæi og heilindi að segja eina sögu í lokuðum herbergjum í skjóli trúnaðar og segja svo þjóðinni eitthvað allt annað. Það er verið að leika sér að eldfimum efnum eins og sannleikanum og hve langt má ganga og segja hálfsannindi. Darraðadansinn í kringum AGS og Norðurlandalánin þegar kemur að Icesave er skýrt merki um slíkan hálfsannleika þar sem maður veit hreinlega ekki hverjum maður á að trúa því enginn virðist lifa í sama veruleika. Hvernig er hægt að ætlast til að almenningur haldi fókus þegar engum ber saman um hvað er satt og hvað er logið? En hvað vitum við fyrir víst? Við vitum að bresk og hollensk yfirvöld beittu miklum þrýstingi innan AGS og hindruðu annan hluta umsagnar AGS og annars hluta lánanna og því dróst það ferli svo á langinn. Allt var botnfrosið og engar skýrar línur voru dregnar með stefnu íslenskra yfirvalda um hvort þau mundu sætta sig við slíkan yfirgang. Við vitum að þegar hæstv. fjármálaráðherra rauð sitt nafn á þennan samning, sem neyða á þingið til að samþykkja fyrirvaralaust, að stíflan brast og annar hluti AGS-lánsins rann inn á bankareikning í Bandaríkjunum. Í lokuðum herbergjum var sagt að Norðurlöndin neituðu að lána okkur nema að við samþykktum Icesave og að Icesave væri forsenda þess að fá annan hluta AGS-lánsins. Í opinberum yfirlýsingum var eitthvað allt annað sagt. Nú hefur komið í ljós að Norðurlöndin kannast ekki við að hafa sagt það heldur vildu þau ekki láta okkur í té fé fyrr en búið væri að góðkenna að við værum á réttri braut í okkar ömurlega AGS-prógrammi. Maður verður hálfringlaður að hugsa um þetta og þá hefur þeim tekist það sem þau vildu, að taka fókusinn af því sem skiptir máli: Ber þjóðinni að standa straum af einkaskuld? Nei, nei og nei og ne-hei. En það er álitamál hvort við sem búum í lýðræðisríkinu Íslandi berum ekki einhverja ábyrgð á því að kjósa yfir okkur steinsofandi fulltrúa aftur og aftur, og það er kannski ekki skrýtið að þeir hafi verið steinsofandi, það hefur verið lenska hér að halda kvöldfundi, nótt eftir nótt og hlusta á hæstv. ráðherra, núverandi ráðherra, halda fimm til sex tíma ræður og hreykja sér af því. Þjóðin valdi þetta stjórnarfar, þjóðin valdi að hafa sem minnst um sín mál að segja og enn og aftur er fólk hætt að skipta sér af og við erum að upplifa nákvæmlega það sama og í miðju hruni, vanmátt þingsins til að taka á málunum en ekki síst vanmátt hæstvirtrar ríkisstjórnar að taka sameiginlegar ákvarðanir um málefni sem falla undir verksvið hennar. Það vantar frumkvæði að því að taka á Icesave af festu og sjálfsvirðingu og ef til vill er þetta mál þess eðlis að það hefur hreinlega vaxið okkur yfir höfuð. Það voru mistök að senda menn út til að semja við Breta og Hollendinga á embættismannastigi. Þetta er hápólitískt mál sem ætti að vera meðhöndlað á æðstu stigum í öllum ríkjunum. Það að bæði forsætisráðherra Breta og Hollendinga hunsi ósk hæstv. forsætisráðherra Íslands, Jóhönnu Sigurðardóttur, um að funda með þeim um þetta mál er auðvitað argasta móðgun og við ættum að vekja athygli á því í fjölmiðlum þar ytra. Það ætti að ítreka beiðni um fund og samtöl og gera þetta að stórmáli. En við erum bara eins og hver önnur nýlenduþjóð sem ráðamenn þessara landa bera litla virðingu fyrir. Kannski má um kenna að ekki hefur tekist að fá meiri hlutann til að koma á þingmannanefnd sem færi til þessara landa og hitti breska og hollenska þingmenn formlega til að ræða saman um stöðuna og útskýra hvað þessar kröfur sem embættismenn þeirra settu saman þýða fyrir landið okkar og sameiginlega framtíð í alþjóðasamfélaginu sem nota bene er ekki bara í Evrópu. Ég var í síðustu viku á þingmannaráðstefnu NATO og átti þar mjög gott samtal við breskan stjórnarþingmann sem vil svo til að er formaður efnahagsnefndar NATO-þingsins. Hann sagðist vera tilbúinn að aðstoða okkur við að skipuleggja formlega heimsókn íslenskra þingmanna til kollega sinna á breska þinginu. Ég hef ítrekað beðið um, formlega og óformlega, að þessi nefnd verði sett saman nú þegar. Ég sendi forsætisnefnd og þingflokksformönnum eftirfarandi bréf í morgun en hef ekki fengið nein svör, með leyfi forseta: ,,Hér með fer ég þess á leit að skipuð verði þingnefnd til að kynna stöðu landsins meðal breskra og hollenskra þingmanna. Þetta þarf að gerast án tafar. Á NATO-þinginu gaf sig á tal við mig breskur þingmaður sem er formaður efnahagsnefndar NATO-þingsins, en hann er þingmaður Verkamannaflokksins fyrir York. Hugh Bayley er tilbúinn er að setja af stað ferli þar sem íslenska þingnefndin mundi hitta formlega breska þingmenn til að útskýra stöðu landsins sem og Icesave. Síðan í sumar hafa þingmenn minni hlutans í utanríkismálanefnd kallað eftir því að slík nefnd yrði sett saman, ég tel að það mundi sýna ótvíræðan styrk ef 5 þingmenn yrðu skipaðir í þessa nefnd þvert á flokka. Með nefndinni þyrfti að fara fjölmiðlatengill til að nýta ferðina til að koma á framfæri stöðu Íslands í þarlendum fjölmiðlum. Þá vil ég árétta að það er ekki hægt að bera saman formlega heimsókn af þessu tagi og að ræða við þingmenn óformlega á alþjóðaþingum.“ - En sumir þingmenn stjórnarliða virðast halda að þetta sé sambærilegt. „Ég óska því eftir að formenn þingflokka verði kallaðir saman í dag til að fjalla um þetta mál.“ Það er mikilvægt að við hættum að senda þau skilaboð út í alþjóðasamfélagið að við viljum ekki standa við skuldbindingar okkar varðandi Icesave. Minni hlutinn og efasemdarmenn innan stjórnarflokkanna hafa aldrei sagt að það sé ekki vilji til að standa við okkar skuldbindingar. Það sem þetta mál snýst fyrst og fremst um er aðferðafræðin við það hvernig við stöndum við skuldbindingar þessar. Okkur í Hreyfingunni finnst til að mynda ógjörningur að samþykkja það að fyrst sé gengið að sameiginlegum sjóðum þjóðarinnar áður en reynt verði til þrautar að endurheimta peningana frá þeim sem stálu þeim frá þeim sem settu peningana sína í vörslu Icesave bankans. Þegar ég hef rætt við þingmenn frá öðrum löndum og reynt að útskýra fyrir þeim hvað þetta er stórt fyrir okkur Íslendinga, þetta Icesave-mál, og hvað þetta er ofboðslega mikil skuldbinding á hvern og einn landsmann þegar maður útskýrir stöðuna og segir að þetta sé frekar einfaldur reikningur, þá eru þetta eitthvað 300 þúsund reikningar sem þarf að greiða 20 þúsund evrur af rúmlega. Það þýðir að ég og börnin mín og amma, ég persónulega, amma persónulega, börnin mín persónulega þurfum að greiða einhverju fólki í Bretlandi og Hollandi, sem ég hef vissulega mikla samúð með, við þurfum persónulega að greiða því um 20 þúsund evrur hvert með skertum lífskjörum. Það er ekki rétt, þetta er rangt og ég get aldrei samþykkt þetta. En það eru líka röng skilaboð út í alþjóðasamfélagið að við ein lítum á okkur sem fórnarlömb fjárglæframanna sem áttu þennan banka, við þurfum að senda skýr skilaboð um fullan skilning og vilja til að aðstoða þá sem fóru illa út úr þessu á erlendri grund. Þetta leiðir hugann að Gerhard nokkrum sem var í Silfri Egils síðasta sunnudag sem fer fyrir hópi fólks sem var með yfir 100 þúsund evrur í sínum reikningum í Hollandi og fær ekki neinar endurheimtur og hefur komið hingað ítrekað til þess að fá einhverjar upplýsingar um hvort það eigi einhvern rétt eða hvort gera eigi eitthvað fyrir það. Þessi tiltekni maður hafði einmitt lagt inn peninga á Icesave-bankareikning sem átti að fara í að byggja upp skóla í Kenía. Hann sagði að ráðamenn okkar hafi ekki sýnt þeim svo mikið sem þann sóma að svara þeim, hvað þá t.d. að hitta þennan ágæta mann og bjóða honum í te og ræða við hann um að við höfum fullan skilning á því hve illa Hollendingar eru að fara út úr þessu, þessi 300 manna hópur. Persónulega finnst mér rosalega mikilvægt að við sýnum þeim sem hafa lent illa út úr þessum íslensku fjárglæframönnum sem kannski hafa einhverja erlenda fjárglæframenn á bak við sig, ég veit það ekki, meiri skilning af því að ég held að það mundi styrkja stöðu okkar. Ég veit það að um leið og fólk fer að líta á Breta og Hollendinga sem óvini þá erum við gera mistök. Kannski ættum við að læra svolítið af Tíbetum en þeir líta aldrei á Kínverja sem óvini sína heldur aðeins kínversku ríkisstjórnina. Við þurfum að aðgreina þetta svolítið, það er ekki gott ef við förum að búa til óvini úr okkar ágætu vinaþjóðum, Bretum og Hollendingum, því að þeir eru kannski bara jafnóheppnir og við með ríkisstjórnir sínar. Í lögum þeim sem enn eru í gildi og voru samþykkt í sumar um Icesave stendur eftirfarandi í 8. gr., með leyfi forseta: „Endurheimtur á innstæðum. Ríkisstjórnin skal þegar í stað grípa til allra nauðsynlegra ráðstafana sem þarf til að endurheimta það fé sem safnaðist inn á Icesave-reikningana. Í þeim tilgangi skal ríkisstjórnin fyrir 15. október 2009 hafa frumkvæði að samstarfi við þar til bæra aðila, m.a. yfirvöld í Bretlandi, Hollandi og Evrópusambandinu, og óska aðstoðar þeirra við að rekja hvert innstæðurnar af Icesave-reikningunum voru fluttar. Ríkisstjórnin skal fyrir árslok 2009 semja áætlun um hvernig reynt verður að endurheimta það fé sem kann að finnast.“ Nú leikur mér mikil forvitni á að vita hvar þetta mál eiginlega stendur, höfum við fengið einhverja skýrslu um þetta í þinginu hvernig þetta gekk hjá ríkisstjórninni þegar hún var að grípa til nauðsynlegra ráðstafana, hvaða ráðstafana hefur hæstv. ríkisstjórn gripið til? 

Forseti vill gera grein fyrir því vegna fyrirspurnar hv. þingmanns að samkvæmt viðveruskrá eru 13 stjórnarliðar í húsinu og einhverjir ráðherrar. Forseti mun gera ráðstafanir til þess að þeir komi í þingsalinn. Forseti vill hvetja hv. þingmann til að halda áfram ræðu sinni, ég hygg að ráðherrar séu hér í hliðarherbergjum og á leið í þingsal.

Frú forseti. Ég sé enga ráðherra hér í hliðarherbergjum. Getur hæstv. samgönguráðherra svarað þessu? Fyrst frú forseti telur að hæstv. samgönguráðherra geti svarað þessari spurningu þá ætla ég að endurtaka hana og bið hæstv. ráðherra að hlusta vel á: „Ríkisstjórnin skal þegar í stað grípa til allra nauðsynlegra ráðstafana sem þarf til að endurheimta það fé sem safnaðist inn á Icesave-reikningana. Í þeim tilgangi skal ríkisstjórnin fyrir 15. október 2009 hafa frumkvæði að samstarfi við þar til bæra aðila, m.a. yfirvöld í Bretlandi, Hollandi og Evrópusambandinu, og óska aðstoðar þeirra við að rekja hvert innstæðurnar af Icesave-reikningunum voru fluttar. Ríkisstjórnin skal fyrir árslok 2009 semja áætlun um hvernig reynt verður að endurheimta það fé sem kann að finnast.“ Nú óska ég, frú forseti, eftir því að fá svar við því hvar þetta ferli stendur, hvort það sé komin einhver skýrsla eða einhver svör eða hvernig hefur gengið í þessu samstarfi eða hvort það hafi verið eitthvert samstarf yfir höfuð við þar til bæra aðila, yfirvöld í Bretlandi, Hollandi og Evrópusambandinu, og hvernig hefur gengið að rekja innstæðurnar af Icesave-reikningunum sem voru fluttir væntanlega á einhverjar aflandseyjar. Þá óska ég eftir að fá svör við því hvernig gangi hjá ríkisstjórninni að semja áætlun um hvernig reynt verði að endurheimta það fé sem kann að finnast en hún skal ganga frá því fyrir árslok 2009. Til að vitna áfram í 8. gr. um endurheimtur á innstæðum í lögunum sem samþykkt voru í sumar þá ætla ég að halda hér áfram, með leyfi forseta: „Í því skyni að lágmarka ríkisábyrgð samkvæmt lögum þessum skal ríkisstjórnin einnig gera ráðstafanir, í samráði við þar til bæra aðila, til þess að þeir sem kunna að bera fjárhagsábyrgð á þeim skuldbindingum sem stofnast hafa vegna Icesave-reikninganna verði látnir bera það tjón.“ Ég vil því nota tækifærið og spyrja hæstvirta ríkisstjórn hvar þessi vinna stendur, hve mikla peninga hefur tekist að endurheimta frá þeim sem efndu til þessarar skuldar. Ég veit ekki með ykkur en ég get ekki sætt mig við að tekjuskattur 79.000 skattborgara þessa lands fari í það að greiða vexti af Icesave um ár og aldur. Einn er sá félagsskapur sjálfboðaliða sem hvað ötullegast hafa unnið að því að aðstoða okkur þingmenn við að skilja hina flóknu samninga sem okkur var gert að skrifa undir nánast blindandi. Mig langar, með leyfi forseta, að lesa upp nokkra punkta um Icesave-samninganna sem Indefence-hópurinn sendi þingmönnum 15. júní 2009: „1) Vaxtakjör og lánstími. a. 5,55% vextir eru allt of háir – þetta er ríkisábyrgð. Til samanburðar eru stýrivextir seðlabanka Bretlands nú 0,5% og 12 mánaða Libor vextir 1,6%. b. Vextir af lánasafni Landsbankans eru lægri en vextir lánsins og því hækka skuldir hraðar en eignirnar og nettóskuld eykst með tíma. c. Fréttastofa RÚV reiknar það út að skuldbindingin verði um 420 milljarðar kr. gangi forsendur samningsins eftir, ekki 170 milljarðar kr. eins og lesa má úr fréttatilkynningu ríkisstjórnarinnar. Þetta er munur upp á 250 milljarða kr. d. Það er því verið að setja þungar skuldbindingar inn í framtíðina og vona að allt reddist. 2) Lánið er í erlendri mynt, heildarstaðan. a. Lánið vegna samningsins er í erlendri mynt og til að geta borgað af nýju erlendu láni þarf jákvæðan greiðslujöfnuð við útlönd. b. Þar sem lánið vegna samningsins er í erlendri mynt verður að setja það inn í heildaráætlun um greiðslujöfnuð landsins þar sem tekið er tillit til allra annarra skuldbindinga Íslendinga, svo sem: Bréf í eigu erlendra aðila (Jöklabréf). IMF-lánið og lán Norðurlandanna. Lán nýju bankanna. Lán opinberra fyrirtækja sem ekki eru með tekjur til móts í erlendri mynt, t.d. Orkuveita Reykjavíkur. Lán sveitarfélaga í erlendri mynt. Lán íslenskra fyrirtækja og heimila. c. Til þess að geta jafnvel bara borgað vaxtagreiðslurnar vegna þessa samnings þarf greiðslujöfnuður framtíðarinnar stöðugt að vera umtalsvert hærri en mesti afgangur af viðskiptajöfnuði Íslendinga síðustu 25 ár. d. Skuldin sjálf mun valda lækkun á gengi ISK í framtíðinni og hugsanlega í mjög langan tíma ef illa tekst til. e. Framlengir vandamálið með gengi krónunnar. i. Stærðargráðan miðað við forsendur samningsins er sú sama og jöklabréfavandamálið. ii. Þegar búið verður að leysa jöklabréfin úr kerfinu tekur Icesave-samkomulagið við. iii. Útstreymi erlends fjármagns verður því viðvarandi næstu 15 ár hið minnsta. f. Þetta þýðir að líkur á styrkingu krónunnar á næstu 15 árum eru nánast engar jafnvel þó að forsendur samnings gangi eftir. Jafnvel líkur á veikingu. g. Forsætisráðherra segir að skuldin lækki um 6 milljarða kr. við 1% styrkingu krónunnar en hún hækkar þá einnig um 6 milljarða kr. við 1% veikingu hennar. 3) Lánshæfi. a. Í dag er Ísland með lánshæfismatið BBB-. Lækkun á lánshæfismati er lækkun niður í neðsta flokk, svokölluð „junk bonds“. b. Það er mjög mikilvægt að lánshæfismatið verði ekki junk bonds því það mun hafa alvarlegar afleiðingar í för með sér, svo sem: Sveitarfélög: Ómögulegt að endurfjármagna sig? Landsvirkjun: gjaldþrota? c. Nauðsynlegt að stjórnvöld upplýsi hvaða lánshæfismatsfyrirtæki hefur staðfest að þessi skuldbinding hafi ekki áhrif á lánshæfismat. i. Það var mjög mikið tjón að ekki hafi verið haft samband við matsfyrirtæki þegar ríkið þjóðnýtti Glitni að hluta. Þar vanmátu stjórnvöld áhrif aðgerða sinna. Við megum alls ekki við slíku nú. ii. Lágmark að til staðar sé grein í samningnum um að endursamið verði komi til hugsanlegrar lánshæfislækkunar. d. Ef ekki er búið að ræða við matsfyrirtæki og ekki er fyrirvari í samningnum, þá er hætta á því að óbætanlegur skaði verði á efnahag Íslands.“ Ég ætla ekki að lesa þetta allt þó að þetta sé ljómandi gott. Ég hvet alþingismenn sem og aðra sem áhuga hafa að fara á vefinn indefence.is en þar eru mikið magn af gagnlegum upplýsingum er varða Icesave sem og áskorun til forseta lýðveldisins um að leyfa þjóðinni að kjósa um þetta stóra mál er varðar með sanni alla þjóðina um langa hríð. Ég verð að viðurkenna, kæri forseti, að það býr uggur í brjósti mér varðandi þetta mál. Ég hef verulegar áhyggjur af því að það megi ekki taka á álitamálunum í þessu frumvarpi vegna þess að við látum breska og hollenska embættismenn stjórna hér lagasetningu. Í raun og veru hefur komið skýrt fram hjá stjórnarliðum að þeim er nákvæmlega sama þó að nýjar upplýsingar komi fram sem gætu kallað eftir breytingum. Það hefur verið tekin ákvörðun af ríkisvaldinu, af embættismönnum að engu má breyta. Kannski er því vitagagnslaust að standa í því að reyna að benda á þær ambögur og á þá vá sem vaxtabyrðin af Icesave þýðir fyrir þjóð okkar. Kannski ætti ég bara að stinga hausnum í sandinn eins og hæstv. ríkisstjórn og láta eins og ekkert sé. Kannski ætti ég bara að samþykkja þetta eins og stjórnarliðar, samþykkja þetta án þess að hlusta á nagandi ónotatilfinninguna sem er innra með mér, samþykkja þetta því ég er orðin svo afspyrnu hundleið á þessu. Samþykkja vegna þess að annars koma móðuharðindi og botnfrost. Ég hef reyndar fréttir fyrir ykkur, kæru stjórnarliðar, það er botnfrost, sífreri sem verður ekki leystur með því að ganga í ESB eftir tvö, fimm eða tíu ár. Sífreri sem mun enda með ósköpum ef þið takið ekki hausinn upp úr sandinum og horfist í augu við þá afarkosti sem ESB setur okkur, að samþykkja Icesave ellegar sé samrunatilrauninni stefnt í voða. Það er sífreri, það er permafrost vegna þess að við erum að taka á okkur skuldbindingar sem við getum ekki staðið við. Með því að samþykkja Icesave í þeirri mynd sem það er núna er alveg ljóst að trúverðugleiki okkar mun ekki aukast í fjármálaheiminum. Ég kalla því eftir að Stiglitz verði samstundis fenginn til ráðgjafar sem og Buchheit til að fara yfir heildarstöðu okkar, það er alveg ótækt að samþykkja það að tekjuskattur meira en 150.000 skattborgara landsins renni í að borga vexti af erlendum lánum. Það býr uggur í hjarta mér því að sá niðurskurður sem slík innheimta erlendra lánardrottna kallar eftir mun setja okkur á sama efnahagslega stað og þróunarríkin og það ku víst ekki vera eftirsóknarvert að þurfa að nota heilbrigðisþjónustuna þar. Þau hafa líka aldrei verið svo lánsöm að búa við þau lífsgæði sem Íslendingar hafa notið vegna þeirrar gæfu að geta nýtt velflestar auðlindir okkar í þágu þjóðarinnar um langt skeið. Það naga mig að innan tilfinningar sem kalla má váboða og ég get ekki og ég vil ekki samþykkja þessa afarkosti nýlenduherranna fyrr en ég sé enga aðra leið út. Ég legg því til, frú forseti, að þetta frumvarp hæstv. fjármálaráðherra verði dregið til baka og við látum hin lögin standa sem voru þó að fyrirvararnir væru ekki fullkomnir með eitthvað sem ég hafði ekki eins miklar áhyggjur af vegna þess að þar var öryggisnet ofið til að tryggja að við færum ekki fram úr okkur með greiðslubyrði. Frú forseti. Að samþykkja Icesave-frumvarp hæstv. fjármálaráðherra er ógæfuspor fyrir land og þjóð. Ég bið ykkur, kæru hv. samþingmenn, að grandskoða hug ykkar og hjarta og kynna ykkur allt það sem komið hefur fram sem vafaatriði. Ég bið ykkur um að gleyma því ekki að með því að samþykkja þetta frumvarp í óbreyttri mynd þá eruð þið að gefa skýr skilaboð til AGS og til Breta og Hollendinga um að lög Alþingis eru okkur ekki heilagri en svo að við breytum þeim til að þóknast erlendum lénsherrum. Fullveldið er að veði, sjálfstæðið er að veði. Höfnum þessum afarkostum, höfum hugrekki til að sýna að við látum ekki umbreyta þjóð sem fyrir ári síðan var talin fimmta ríkasta þjóð í heimi, í nýlendu á ný. Sá tími sem við vorum nýlenda Dana er ekki tími sem við minnumst með söknuði, látum ekki hneppa okkur í hlekki skuldbindinga sem munu færast yfir á skert lífsgæði um áratugi fyrir börnin okkar og barnabörnin. Stöndum saman gegn þessari kúgun. Núna er ekki rétti tíminn til að sækja um ESB, það er engin reisn yfir því að koma að því borði fyrr en við höfum hysjað upp um okkur buxurnar og búið hér til reglugerðir sem tryggja að slíkt allsherjarklúður í fjármálum þjóðarinnar endurtaki sig aldrei aftur. Sýnum ábyrga hegðun með því að taka ekki á okkur meira en við getum valdið. Spyrjum okkur í hjartans einlægni hverju má fórna, hvort við viljum virkilega verða þjóð meðal nýlenduþjóða eða þjóð meðal sjálfstæðra þjóða. Frú forseti. Við erum í efnahagsstríði, heimsbyggðin er að sigla inn í aðra kreppu og við ættum frekar að vera að einbeita okkur að matvælaöryggi landsins sem og öðrum grunnþáttum, við ættum að vera einbeita okkur að því að búa til þannig umhverfi fyrir fjölskyldur landsins sem búa yfir einstöku þolgæði gagnvart því sem hefur yfir þær gengið. Sýnum þeim að við ætlum ekki bara að taka frá henni heldur tryggja réttlæti. Notum það svigrúm sem AGS lagði til og afskrifum skuldir heimilanna frekar en skuldir 1998.

Virðulegi forseti. Ég ætla að byrja á að þakka hv. þingmanni fyrir mjög góða og efnismikla ræðu. Ég ætla svo sannarlega að vona að margir hv. stjórnarþingmenn hafi verið að hlusta á ræðu hv. þingmanns og þau varnaðarorð sem hún hafði uppi þar. Hv. þingmaður las upp úr minnihlutaáliti frá tveimur þingmönnum, hv. þm. Ögmundi Jónassyni og hv. þm. Lilju Mósesdóttur, þar sem þau vara einmitt við þeirri skuldsetningu sem kemur fram og hv. þingmaður kom inn á í ræðu sinni. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvað henni finnist um það að síðasta sunnudag var upplýst í sjónvarpsþætti að mjög miklar umræður færu fram á hollenska þinginu um að íslenska þjóðin geti ekki staðið undir slíkri skuldbindingu. Hollendingarnir, sem er hinn aðilinn að samningunum, eru að ræða það á þingi sínu að sennilega sé þetta þannig að íslensk þjóð, eins og kom vel fram í ræðu hv. þingmanns, mun ekki geta staðið undir þessum skuldbindingum. Hvað finnst hv. þingmanni um það að mjög fáir stjórnarþingmenn og hæstv. ráðherrar skuli vera hér og taki ekki þátt í umræðunni og deili ekki þessum áhyggjum með hollenskum þingmönnum?

Frú forseti. Ég þakka spurninguna. Ég held að það sé óskaplega eðlilegt að hv. þingmenn á þinginu í Hollandi og jafnvel Bretlandi hafi áhyggjur af stöðu mála. Þess vegna tel ég að það sé mjög brýnt að þessi þingmannanefnd verði sett saman eigi síðar en í kvöld, sem er náttúrlega borin von, alla vega á morgun, þannig að við getum farið út, skýrt stöðu mála og sagt að við deilum vissulega með þeim þessum áhyggjum. Svo finnst mér skandall hversu fáir stjórnarliðar eru hér til að taka þátt í þessum umræðum og koma með spurningar. Mér þætti vænt um ef ég fer með eitthvert fleipur að það yrði leiðrétt.

Virðulegi forseti. Það kom líka fram í ræðu hv. þingmanns að hún hefur þegar sent frá sér formlega beiðni um að sú nefnd verði skipuð sem lengi hefur verið talað um í allt sumar. Hv. þm. Pétur Blöndal hafði mörg orð um það að við mundum fresta umræðunum og fara að kynna þetta, eins og hv. þingmaður hefur lagt núna fram með formlegum hætti, sem ég fagna sérstaklega. Þá langar mig að spyrja hv. þingmann. Eins og hún kom inn á í ræðu sinni náðist ákveðin samstaða á þinginu, við komumst upp úr þessum pólitísku hjólförum í þó ekki nema nokkrar vikur en duttum samt snarlega ofan í þau aftur, hvort ekki hefði verið skynsamlegra strax í upphafi að nýta þá samstöðu og samheldni sem var í þinginu við afgreiðslu málsins þegar við afgreiddum fyrirvarana og hvort það hefði ekki verið skynsamlegra að við hefðum þá fylgt því eftir og komið þessu á framfæri en ekki með því að senda bréf til forsætisráðherra Bretlands og Hollands eins og hæstv. forsætisráðherra gerði og hefur síðan ekki fengið svör. Það er varla hægt að kalla þetta svör, þetta er nánast móðgun við íslenska þjóð.

Já, ég er hjartanlega sammála hv. þingmanni, þetta er móðgun. Ég held að það hefði verið tvímælalaust mikill styrkur fyrir þingið og fyrir samningaumleitni okkar að hífa Icesave-málið upp af embættismannastiginu, yfir á hið pólitíska svið því þetta er mjög pólitískt mál. Ég held að það hefði í raun og veru mátt komast alla leið með þetta þannig, að útskýra fyrir þeim að þetta væri vilji þingsins. Og okkur ber að fara eftir lögum þingsins.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir sérstaklega góða og yfirgripsmikla ræðu. Hún vakti athygli á fjöldamörgum afar mikilvægum atriðum. Í seinasta andsvari var verið að ræða aðeins um bréfaskriftir hæstv. forsætisráðherra við kollega sína í Bretlandi og Hollandi. Ég fór yfir það áðan í ræðu minni að það vakti athygli mína að tólf dögum eftir að bréfið frá Gordon Brown kemur til hæstv. forsætisráðherra gefur hún fjölmiðlum upplýsingar um það. Það sem sagt kemur 13. nóvember til hæstv. forsætisráðherra en bréfið frá Hollendingunum berst 12. nóvember. Því er svarað, eða þegar það er komið í fjölmiðla, 17. nóvember, sama dag og bréfi til Bretlands var svarað af hálfu forsætisráðherra, en því er haldið leyndu fyrir okkur allan þennan tíma. Mig langar til að fá að fá álit hv. þingmanns á því hvað henni finnst um þessa leynd yfir bréfunum til Bretlands.

Frú forseti. Er það ekki alveg í takt við hvernig þetta Icesave-mál hefur verið frá upphafi til enda? Þið munið sjálfsagt eftir leyniherbergjunum og ekki-bréfunum og samningnum sem var lekið á fjölmiðla o.s.frv. Kannski er svona mikið að gera í þýðingadeildinni, út af því að verið er að þýða svo mikið ESB-efni, að það hafi ekki verið tími til að þýða þetta yfir á íslensku fyrr en svona seint. En satt best að segja þá er ég ekki miðill, ég skil þetta ekki og þætti vænt um ef hæstv. forsætisráðherra gæti útskýrt þá töf. Kannski gleymdist þetta eða hvað? Það væri fróðlegt að vita. Ég óska eftir að hæstv. forsætisráðherra svari þessari áleitnu spurningu.

Frú forseti. Það var einmitt akkúrat þetta sem ég var að biðja hæstv. forsætisráðherra um að upplýsa í ræðu minni en hún sá sér ekki fært að vera hér og taka þátt í umræðunni. Síðan ásakar hún þingheim um að væna hana um að gæta ekki íslenskra hagsmuna. Ég held einmitt að ef þeirri leynd yrði aflétt og eitthvert frumkvæði sýnt í að láta okkur fá gögn væri traustið kannski aðeins meira. Hv. þingmaður ræddi um sameiginlegan breskan kunningja okkar, Hugh Bayley, sem við þekkjum báðar af störfum okkar í Íslandsdeild NATO-þingsins. Ég get vottað að það boð sem þingmaðurinn talaði um að henni hefði verið veitt um að koma til Bretlands, það er nákvæmlega það sem hann hefur einnig boðið mér. Í fyrra, ég vil upplýsa það hér og nota þetta tækifæri, fyrir ári síðan fundaði Íslandsdeild NATO-þingsins á ársfundinum í Valencia með einmitt þessum sama þingmanni. Því fagna ég að 

Frú forseti. Það er nefnilega hárrétt að ég komst að því í samræðum við forseta þingsins áðan að þetta tilboð á NATO-fundi hefði komið fyrir ári og ég innti frú forseta eftir því af hverju boðinu hefði ekki verið tekið þá. Það er alveg öruggt að það hefði hjálpað okkur mikið ef strax hefði verið skipuð þingnefnd þvert á flokka til að ræða stöðu Íslands formlega við kollega okkar á Bretlandseyjum. En það er ekki of seint og ég skora á rétta aðila að sjá til þess. Ég hef ekki enn fengið svör um það hver rétti farvegurinn er til að þessi nefnd verði skipuð. Kannski verð ég bara að gera það sjálf og kannski getur nefndin fengið stuðning frá British Airways til að fljúga til Bretlands. Ég vona svo sannarlega að það verði tekið vel í þá umleitan að 

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Birgittu Jónsdóttur fyrir góða og skýra ræðu og þakka henni sérstaklega fyrir að koma með þessa hugmynd um fimm manna nefndina, þingmannanefndina, sem hv. þingmaður ætlar það hlutverk að fara út í heim og tala máli okkar Íslendinga. Ég vil sérstaklega hrósa hv. þingmanni fyrir það, sérstaklega í ljósi þess að í dag hafa fallið þau orð af hálfu stjórnarþingmanna að við sem störfum í stjórnarandstöðunni höfum ekki neinar hugmyndir um hvað eigi að gera, hvernig eigi að taka á málum. Mig langar að spyrja um málsmeðferðina á þessu frumvarpi í fjárlaganefnd. Beiðni kom frá fulltrúum Sjálfstæðisflokksins þar inni um að Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, fyrrverandi formaður Samfylkingarinnar, kæmi á fund nefndarinnar til að tjá sig eftir að opinberlega var tekið við hana viðtal þar sem hún taldi að þetta væri málið, með leyfi forseta: „Núna þegar við erum að reyna að semja okkur í gegnum Icesave, þá finnst mér svolítið eins og við komum fram eins og hinn seki …  Hefur hv. þingmaður myndað sér skoðun á því hvort rétt hefði verið að kalla Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur fyrir nefndina?

Frú forseti. Ég þakka spurningarnar og hrósið. Auðvitað hefði átt að kalla Ingibjörgu Sólrúnu fyrir og í raun finnst mér að líka hefði átt að kalla fyrir nefndina einhverja aðila úr Indefence-hópnum. Það var beðið um það en því var synjað. Ég held að okkur yrði það mikil gæfa ef við fengjum sem mestar upplýsingar. Við ættum alls ekki að vera feimin við að kalla eftir svörum við öllum þessum vafaatriðum þannig að við samþykkjum ekki eitthvað sem við eigum eftir að sjá eftir um aldur og ævi. Það er ekki lengur nein tímapressa á þessu máli.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Það hefur náttúrlega mikið verið talað um málsmeðferð stjórnsýslunnar, gagnsæ vinnubrögð o.s.frv. frá því að við tvær komum ásamt fleirum inn á þing eftir síðustu kosningar. Þegar maður horfir á heildarmyndina væri gott að fá skoðun þingmannsins á því hvernig tekist hafi til að hennar mati við að koma þessum fyrirheitum í verk í þinginu varðandi gagnsæi og þessi stórauknu lýðræðislegu vinnubrögð sem fjölmargir þingmenn hafa talað um og veifað úr ræðustól og á tyllidögum. Fjárlaganefnd óskaði t.d. eftir áliti frá efnahags- og skattanefnd í þessu máli og fjögur minnihlutaálit komu út úr nefndinni sem ekkert var gert með í fjárlaganefnd. Mér finnst þetta dæmi um ákveðna brotalöm í vinnubrögðum þingnefnda og mig langar að leita eftir því hvort hv. þingmaður sé sammála mér um það.

Frú forseti. Já, ég gæti ekki verið meira sammála um nokkurn hlut en brotalamirnar í innri vinnubrögðum þingsins. Ég kalla eftir samstöðu meðal allra þingmanna um að taka á því hve ömurlegar þær hefðir eru að rífa mál út úr nefndum með valdi og það að fá endalausa umsagnaraðila til fundar við nefndirnar en svo er aldrei rætt efnislega um það sem kemur fram hjá gestunum. Svo kalla ég eftir því að við tökum skoska þingið okkur til fyrirmyndar um hvernig þingfundum sé háttað og skora á hæstv. forseta þingsins að kynna sér vinnulagið á skoska þinginu.

Frú forseti. Hv. þingmaður spurði málefnalega um hvernig gengi að byggja upp samstarf við stjórnvöld í Hollandi og Bretlandi og eftir atvikum fleiri aðila um að tryggja endurheimtu eigna gamla Landsbankans. Því er til að svara að heilmikið er búið að vinna í því og við höfum þegar notið aðstoðar t.d. hollenskra stjórnvalda í sambandi við málefni Landsbankans þar í landi. Nú er það eðli málsins samkvæmt fyrst og fremst í höndum skilanefndar og eftir atvikum slitastjórnar Landsbankans að fara með innheimtu eignanna og búsins, en stjórnvöld aðstoða að sjálfsögðu eftir því sem kostur er. Það er samstarf við bresk stjórnvöld og sérstaka deild lögreglunnar þar sem annast rannsókn efnahagsbrota. Þeir aðilar hafa komið hingað og líka verið heimsóttir í Bretlandi. Það stendur yfir rannsókn á framgöngu íslensku bankanna í Bretlandi. Íslensk og bresk stjórnvöld skiptast á upplýsingum um það. Málefni bankanna eru til rannsóknar, bæði hjá Fjármálaeftirliti, sérstökum saksóknara og rannsóknarnefnd Alþingis. Ég held að ég geti bara fullyrt að það verður reynt allt sem hægt er, bæði af okkar hálfu og í samstarfi við aðra aðila, til að rekja þræðina og slóðina og reyna að tryggja innheimtu eigna til búsins  Loks má nefna það að sérstakt skaðabótamál 

Forseti. Ég þakka hæstv. fjármálaráðherra kærlega fyrir að upplýsa um gang mála. Ég vil nota tækifærið og spyrja hæstv. fjármálaráðherra fyrst við erum hérna í samtali: Er það rétt skilið að skilanefndirnar séu eins konar ríki í ríkinu? Segjum að þær standi sig ekki, getur maður þá sagt þeim upp? Hefur ríkisstjórnin í raun og veru ekki neitt með þær að gera, eru þær sjálfráða? Ég heyrði þetta í dag og þetta kom mér eiginlega töluvert á óvart. Verður þessi skýrsla, sem ég nefndi áðan að ætti að vera tilbúin í lok ársins, tilbúin þá?

Nú hef ég kannski ekki alveg náð því hvaða skýrslu er spurt um, en samkvæmt lögunum frá því í sumar ber fjármálaráðherra að upplýsa Alþingi árlega um stöðu þessara mála, hvað innheimtu eigna líður og hvernig staðan er. Það verður að sjálfsögðu gert. Ef ég man rétt er það fyrir 1. apríl á næsta ári sem í fyrsta skipti ætti að skila slíkri skýrslu sérstaklega vegna Landsbankans á grundvelli laganna frá því í ágúst. Aðrar skýrslur og gögn eru þá fyrst og fremst rannsóknarskýrsla Alþingis og svo auðvitað rannsókn mála sem fer eftir hefðbundnum farvegi í réttarkerfinu. Að öðru leyti er að sjálfsögðu rétt og skylt að greina frá gangi mála eftir því sem efni gefa tilefni til. Varðandi skilanefndir starfa þær að sjálfsögðu á grunni laga og eðli málsins samkvæmt gæta þær hagsmuna kröfuhafa í búið og svara til tiltekinnar ábyrgðar gagnvart þeim. Þær voru skipaðar af stjórnvöldum á grundvelli neyðarlaganna. Þær heyra undir Fjármálaeftirlit 

Frú forseti. Mig langaði að spyrja hæstv. fjármálaráðherra um stöðuna á áætluninni um að endurheimta fé og hvort hún sé klár. Er nokkur möguleiki á að fá að fylgjast betur með því? Það dregur óðum að lokum þessa árs. Sumir skilanefndarmenn hafa sýnt þinginu vanvirðingu, þeir hafa neitað að upplýsa nefndarmenn um hluti og sýnt töluverðan hroka þannig að það er spurning hvort ekki hægt að siða þetta fólk til. Hefur ríkisstjórnin ekkert vald til að láta vita að það sé ekki forkastanlegt að koma alltaf fram á þennan hátt, að neita að gefa upplýsingar um stöðu mála í nefndum? 

Forseti vekur athygli hv. þingmanns á því að andsvaratími er liðinn þannig að hæstv. fjármálaráðherra hefur ekki tök á að svara spurningu hv. þingmanns að þessu sinni.

Frú forseti. Þetta hefur um margt verið merkilegur dagur. Miklar umræður og að flestu leyti góðar hafa átt sér stað hér í dag. Við byrjuðum daginn á því að hér fór fram hressileg umræða um það hvort greiða skyldi atkvæði og hvernig atkvæði skyldu falla um það að lengja þingfundartímann hér í dag. Þær voru um margt athygliverðar, þær yfirlýsingar sem þar komu fram. Meðal annars kom sú gagnrýni frá stjórnarliðum að við í stjórnarandstöðunni hefðum engar hugmyndir og hefðum engar skoðanir á því hvað skyldi gera héðan í frá. Vegna þessara ummæla stjórnarþingmanna hef ég eftir föngum leitað svara hjá þeim hv. þingmönnum sem hafa flutt ræður hér í dag um það hvað þeir telja gott að gera í stöðunni og fengið hin ágætustu svör við því. Ég vona að hv. þingmenn stjórnarliðsins hafi fylgst með þeirri umræðu og séu þá búnir að átta sig á því að hér er gott fólk á ferð með hugmyndir. Frú forseti. Nú er það svo að erfiðir tímar í efnahagsmálum -  En það er þannig, herra forseti - þetta er mér ekki tamt, herra forseti, en ég skal reyna að halda mig við efnið - að það er auðveldara um að tala en í að komast að stjórna landinu þessa dagana, það skal ég játa fyrst manna. Ég held að allir séu sammála um að þetta er ekki auðvelt hlutskipti. Mönnum ber að vanda sig og allir eru af vilja gerðir að hjálpa til. Ég tel að þau skilaboð sem komu úr þinginu í sumar, eftir þetta langa sumarþing, séu að það hafi verið hægt að setjast niður, stjórn og stjórnarandstaða, og leita lausna í erfiðum málum. Ég hafði það á tilfinningunni að þjóðin væri sátt við þessi nýju vinnubrögð og horfðu margir hverjir til nýrra tíma þar sem samstaða og samvinna yrði höfð að leiðarljósi. Því miður, herra forseti, höfum við ekki borið gæfu til að vinna á sömu nótum í þessu máli. Þegar Alþingi var búið að afgreiða lög þar sem þeir fyrirvarar sem fjárlaganefndin hafði smíðað voru lögfestir tók við nýtt ferli þar sem ríkisstjórnarflokkunum bar að fylgja þeim lögum eftir. Ég taldi fullljóst eftir fyrri samningalotuna þar sem núverandi ríkisstjórn leiddi þá vinnu að einhver lærdómur hefði verið dreginn. Ég man eftir að hafa spurt marga hv. þingmenn í umræðunni í sumar hvaða lærdóm við ættum að draga af þessu máli og hann var sá að tala saman og leita leiða til að hafa stjórnarandstöðuna inni í málum. Hins vegar var valið að gera það ekki. Ég fór aðeins yfir það í fyrri ræðu minni í þessu máli á þriðjudagskvöldið að m.a. lásum við sem alþjóð í netfjölmiðlum að aðstoðarmaður fjármálaráðherra hefði skrifað minnisblað um fundi sem tengdust þessu máli í flugvél, á sama tíma og hæstv. fjármálaráðherra svaraði þingmönnum og fréttamönnum því að ekkert væri að frétta og engar viðræður farnar af stað. Þá strax var sleginn tónninn um að engu yrði breytt í vinnubrögðum frá því í fyrri atrennu samningalotunnar um Icesave. Það olli mér sem og fleirum miklum trega. En hingað erum við komin, frú forseti - herra forseti. Og þá þarf bara að tala um hlutina eins og þeir eru. Nú höfum við í höndum og til umfjöllunar þetta nýja frumvarp ríkisstjórnarflokkanna um ríkisábyrgð á Icesave-samningunum. Samkvæmt útskýringum stjórnarliða er um að ræða lítilvægar breytingar á þeim lögum sem Alþingi samþykkti í sumar og ekki það mikilsverðar að þær skipti höfuðmáli, það sé betra að klára málið á þennan hátt en að leita betri leiða fyrir Ísland. Þessu er ég ósammála. Frú forseti. Mig langar aðeins að vitna í greinargerðina með frumvarpinu, í kafla 4.3 er fjallað um pólitísk álitaefni. Þar kemur fram að önnur ríki, frú forseti - nei, herra forseti, setji þau skilyrði fyrir lánveitingum til Íslands að aðstoðin falli að áætlun Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og að í ljós hafi komið að frekari lán verði ekki veitt íslenska ríkinu nema Icesave-málið verði leyst. Þetta er fullyrt í greinargerð. Samkvæmt umfjöllun fjölmiðla og aðeins umfjöllun á þinginu ríkir talsverður efi í mínum huga um að þessi staðreynd standist þannig að þetta er nokkuð sem er vert að taka til skoðunar í vinnu fjárlaganefndar um þetta mál. Þá kemur jafnframt fram í þessum kafla greinargerðarinnar að pólitísk staða Íslands á alþjóðavettvangi verði að teljast veik. Það er reyndar því miður rétt, en hins vegar styrkist hún ekki við það að gefin séu út þau skilaboð að við gefum eftir í hvert einasta skipti sem reynir á að ríkisstjórn Íslands sé tilbúin að gefa eftir og veita afslátt af þeim lögum sem Alþingi Íslands samþykkir. Það tel ég ekki sterk skilaboð og það tel ég ekki skilaboð um að hér séu á ferð sterkir pólitíkusar sem séu tilbúnir til að berjast fyrir þessum málstað. Ég tel því miður að hér hafi ríkisstjórnarflokkarnir nokkuð runnið út af sporinu í þessu máli. Þá segir á bls. 17 í kafla 4.4 þar sem lagt er heildarmat á það hvort betra sé að víkja frá lögum Alþingis, semja upp á nýtt og koma inn með þetta frumvarp eða gera það ekki, með leyfi hæstv. forseta: „Alþingi verður að taka afstöðu til þess hvort viðaukasamningarnir og frumvarp þetta feli í sér viðunandi lausn málsins.“ Það er akkúrat það sem við erum að gera hér í dag í vinnu Alþingis. Þannig er, herra forseti, að það er ekki búið að klára þetta mál. Ég hvet hv. þingmenn, hvort sem þeir eru í stjórn eða stjórnarandstöðu, að halda áfram að kynna sér öll þau nýju gögn sem koma fram í málinu og alla þá pólitísku vinnu sem fram fer bak við tjöldin vegna þess að Alþingi verður að taka afstöðu til þess hvort viðaukasamningarnir og frumvarp þetta feli í sér viðunandi lausn málsins. Alþingi Íslendinga er ekki búið að gera það. Við eigum enn þá möguleika á að hverfa af þessari braut. Og við eigum enn þá möguleika á að standa við þá miklu vinnu sem fór fram hér í sumar og segja einfaldlega: Það er búið að samþykkja lög frá Alþingi. Svo verðum við að fella þetta frumvarp. Hin lögin standa þá. Miðað við fréttir dagsins mun Evrópuþingið reyndar ekki vera hresst með það. Evrópuþingið sendi frá sér ályktun í dag sem fjallað hefur verið um, bæði í þingsölum og á Bloomberg-fréttaveitunni, þar sem kemur fram að þaðan í frá sé pressa á að við hér, Alþingi Íslendinga, afgreiðum þetta mál á ákveðinn hátt. Þetta tel ég afskaplega óheppilegt og hættulegt fyrir fullveldi okkar. Ef við ætlum að fara að bregðast við þrýstingi frá þessum slóðum í því augnamiði að þóknast Evrópusambandinu þannig að við eigum auðveldari aðgang þar inn spyr ég: Á hvaða vegferð erum við? Og á hvaða vegferð eru þá sérstaklega Vinstri grænir? Það tel ég vera spurningu dagsins. Ég vonast til að fá að ræða hana hér við nokkra hv. þingmenn Vinstri grænna sem ég geri ráð fyrir að óski eftir að veita andsvar við þessa ræðu mína. Frú forseti.  Það er einfaldlega staðan. Ef við mundum gera það mundum við kannski líka halda aðeins meiri virðingu hér, þetta virðulega þing okkar. Við yrðum þá kannski álitin þing sem stendur við sín eigin lög, sem stendur að baki þeirri miklu vinnu sem fram fór hér í sumar. Það er eitt af því mikilvægasta sem við þurfum að hafa í huga við hverja einustu athöfn sem við framkvæmum hér í þinginu og víðast hvar annars staðar í stjórnkerfinu, að gæta að því að skapa traust. Hvernig gerum við það? Jú, með því að sýna sanngirni og réttsýni og standa við það sem við segjum. Það er stór liður í því, herra forseti, að skapa traust. Við samþykktum lög hér í sumar, þ.e. ríkisstjórnarflokkarnir samþykktu þau að undangenginni mikilli vinnu í þinginu þar sem fyrirvararnir voru smíðaðir og frumvarpi ríkisstjórnarinnar gjörbylt. Við lögðum í þá vinnu. Við það skal standa. Í þennan ræðustól kom hver þingmaðurinn á fætur öðrum þegar sú vinna var að baki og lýsti yfir hrifningu sinni á þessum vinnubrögðum og hversu vel hefði verið að verki staðið, hversu langan veg við værum komin í því að taka upp ný vinnubrögð. Hverju skilaði það? Það skilaði því að ríkisstjórnin tók þessi lög, henti þeim út um gluggann og kom hingað með frumvarp til laga sem kollvarpar fyrirvörunum.

Allt annað mál.

Hér er komið allt annað mál. Eins og hv. þm. Einar K. Guðfinnsson hefur orðað það stendur eftir einstaka „og“ og „er“ og það er nákvæmlega það sama og gerðist með upphaflega frumvarpið frá ríkisstjórninni þegar fyrirvararnir höfðu komið inn í það, það stóð ekkert eftir af því frumvarpi. Nú gerir ríkisstjórnin það sama, kastar út lögunum og kemur með þetta frumvarp sem ég styð ekki, ef einhverjum hefur dottið annað í hug af málflutningi mínum. Herra forseti. Ef við kíkjum aðeins yfir þá fyrirvara sem við samþykktum á Alþingi í sumar var í fyrsta lagi gert ráð fyrir því að ríkisábyrgðin mundi gilda til 5. júní 2024. Indefence hefur farið vel og vendilega yfir þessa fyrirvara alla saman og tekið saman smásamantekt fyrir okkur og fyrir landsmenn alla um það hvað í rauninni er á ferðinni, hvernig lögunum hefur verið kollvarpað. Um þetta ákvæði segja samtökin Indefence, með leyfi forseta: „Fyrirvari Alþingis hefur verið felldur niður að öllu leyti, ríkisábyrgðin er án takmarka.“ Herra forseti. Þetta var eitt þeirra atriða í fyrirvörunum og lögunum sem samþykkt voru frá Alþingi sem hvað mest vinna fór í að ná saman um og sem hvað mest vinna var lögð í að yrði skýrt og greinilega þannig að það mundi halda og til þess að ríkisábyrgðin yrði einmitt ekki takmarkalaus og óendanleg. Í öðru lagi var rætt um þann fyrirvara, og hann lögfestur, að það bæri að kynna breskum og hollenskum stjórnvöldum fyrirvarana og þau yrðu að fallast á þá. Það er það sem Alþingi Íslendinga samþykkti, ef einhver er búinn að gleyma því. Um þetta atriði segir Indefence að niðurstaðan sé, með leyfi herra forseta: „Bretar og Hollendingar hafa ekki fallist á alla fyrirvara Alþingis eins og gert er að skilyrði í 1. gr. laganna og því er ríkisábyrgð ekki í gildi.“ Það er einfaldlega staðan í dag. Ég vona að þingheimur átti sig á því. Það er staðan í dag. Síðan segir í greinargerð Indefence, ef ég má halda áfram, með leyfi forseta: „Ríkisstjórnin ætlast til að Alþingi staðfesti viðaukasamning sem er í raun brot á 1. gr. laga nr. 96/2009 með því að samþykkja breytingalög sem fella á 1. greinina úr lögunum. Fyrirvari Alþingis hefur verið felldur niður að fullu.“ Herra forseti. Nú hef ég rakið tvö atriði fyrirvaranna og mat Indefence-samtakanna. Ég tek undir matið og er fyllilega sammála því að þessum tveim fyrirvörum hefur verið kollvarpað og þeir felldir niður að fullu. Ég sé ekki hvernig það fer saman við það mat stjórnarþingmanna að fyrirvararnir séu að mestu leyti enn inni í viðaukasamningunum og nýja frumvarpinu. Ég get einfaldlega ekki skilið hvernig sá málflutningur er rökstuddur. Mér er líka gert svolítið erfitt fyrir með að skilja röksemdir hv. þingmanna stjórnarliðsins þar sem þeir tjá sig almennt ekki í þessu máli. Ég kalla eftir því að einhverjir þeirra setji sig á mælendaskrá og þá lít ég sérstaklega til þeirra sem unnu að því og börðust í mikilli orðræðu í morgun fyrir því að þessi fundur yrði lengdur svo hægt yrði að halda umræðunum áfram fram eftir kvöldi. Nú sé ég að hv. þm. Guðbjartur Hannesson er kominn í hliðarsal og hlýðir á mál mitt …  Þar sem mér sýnist ég við það að hafa það af að særa hv. þingmann upp í andsvar við mig - ég sé að hann er alveg að hafa sig í það - væri jafnframt gott að fá við það tækifæri útskýringu á því hvers vegna óskað var eftir áliti efnahags- og skattanefndar og hvers vegna þeirra - þetta voru fjögur minnihlutaálit - sér þá ekki stað í áliti meiri hluta fjárlaganefndar. Hvers vegna ekki var farið yfir þau? Hvers vegna voru þessi vinnubrögð viðhöfð í ljósi þeirra nýju, opnu og góðu stjórnsýsluhátta sem stjórnarliðar guma af á góðum stundum? Jæja, herra forseti, nú held ég áfram og vonast til að ég sé búin að varpa fram nógu gáfulegum spurningum til hv. formanns fjárlaganefndar til að hann geti eytt tíma í að ræða við mig hér. Frú forseti. Nokkrar af þeim góðu hugmyndum sem hentar hafa verið á lofti hér úr herliði stjórnarandstæðinga í dag eru vel athugandi og þar ber hæst hugmynd Péturs H. Blöndals sem á ákveðinn samhljóm með hugmynd Birgittu Jónsdóttur um að þingmenn skundi út í heim og tali fyrir málstað Íslendinga. Það er einfaldlega nokkuð sem hefur ekki verið gert í nægum mæli. Það þýðir ekki að ætla það að þingmenn í breska þinginu og þingmenn í hollenska þinginu viti hvert ástand mála er hér alla dag og viti hvert smáatriði um það. Við getum ekki ætlast til þess. Ef það er svipað vinnuálag á þeim þingmönnum og er á okkur á íslenska þinginu - og ég er ekki að kvarta yfir því - áttum við okkur á því að til þess að þeir fái greinargóðar upplýsingar um okkar stöðu verðum við sjálf að fara og segja þeim hvernig málin standa. Það er okkar hlutverk. Þess vegna tek ég undir þessar góðu hugmyndir þeirra Birgittu og Péturs og hvet forseta Alþingis til þess að beita sér fyrir því að farið verði í þessa vinnu. Þetta er það mikilvægasta sem við getum gert í dag, herra forseti. Ég held að ef við mundum beita þessum vinnubrögðum mundi jafnvel sjálfur Gordon Brown veita okkur áheyrn, hann mundi láta svo lítið að svara beiðnum okkar um fund. Ég tel að svo sé og ég tel a.m.k. að það sé þess virði að láta reyna á það. Ég tel að þannig sé staðan og ég legg til, herra forseti, að forseti beiti sér fyrir því að þetta verði gert.

Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þessa ræðu. Það var náttúrlega átakanlegt að fylgjast með tilraunum þingmannsins þegar hún reyndi ekki af veikum mætti heldur með mjög öflugum hætti að freista þess að sá maður sem ber ábyrgð á þessu frumvarpi við 2. umr., hv. þm. Guðbjartur Hannesson, formaður fjárlaganefndar, kæmi hér upp og léti svo lítið og svara einhverjum af þeim spurningum sem við öll höfum borið fram í umræðunni. Þetta er meiri hlutanum í þinginu náttúrlega til vansa og sagan mun á endanum dæma þessa frammistöðu, þessa fáheyrðu frammistöðu stjórnarmeirihlutans í þessari umræðu. Mig langar að spyrja hv. þingmann út í það sem Sigurður Líndal lagaprófessor hefur látið hafa eftir sér, þar sem hann hefur beinlínis sagt í ræðu og riti að það sé álitamál og mikið vafaatriði ef við göngum hér fram að óathuguðu máli og samþykkjum það frumvarp sem við ræðum hér, Icesave-frumvarpið, að þá séu þingmenn mögulega að ganga gegn ákvæðum íslensku stjórnarskrárinnar. Við sem erum kjörin á þing sverjum eið að stjórnarskránni þegar við setjumst hér inn í fyrsta skipti. Nú er það svo að menn meta greinilega þann gjörning með mjög mismunandi hætti. Mig langar að vita hvort hv. þingmaður treystir sér til að ganga frá þessu máli ef vafi leikur á því að þingmenn sem sitja á Alþingi gangi gegn sjálfri stjórnarskránni sem þeir hafa skrifað eið að, og hvort ekki sé nauðsynlegt að taka málið í nefnd til að fara yfir þetta álitaefni. Ef þingmenn eru að brjóta gegn stjórnarskrá Íslands, er það að mínu viti grafalvarlegt mál, herra forseti.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Birki Jóni Jónssyni fyrir að þora að koma upp í andsvar við mig, ég met það mikils, þetta er skemmtilegt. En það er akkúrat vel til fundið hjá hv. þingmanni að spyrja út í þessa grein Sigurðar Líndals, vegna þess að ég kom henni ekki að í mínu máli. Ég náði reyndar ekki að klára mál mitt og óska eftir því að verða sett aftur á mælendaskrá, herra forseti. En þetta er akkúrat atriði sem ég tel að fara verði vel yfir í nefndinni. Ég tel að okkur beri virkilega skylda til að standa vörð um stjórnarskrána. Það er okkar stærsta skylda, við höfum öll undirritað eið að henni eins og hv. þingmaður bendir á. Ef ég má vitna aðeins í grein Sigurðar Líndals, með leyfi herra forseta, þá segir hér: „Merkilegt má heita að í þeirri miklu umræðu sem fram hefur farið virðist ekkert hafa verið fjallað um hversu langt heimildir löggjafans ná til að skuldbinda íslenska ríkið (og þá um leið þjóðina) með þessum hætti - hvort ekki sé óhjákvæmilegt að setja slíkum skuldbindingum, sem allt bendir til að verði mjög þungbærar, einhver takmörk eins og leitast var við að gera í lögum nr. 96/2009. - Og þá hlýtur stjórnarskráin að koma til skoðunar.“ Herra forseti. Þarna er kjarni málsins og þetta er atriði sem ég vil ekki láta vera órætt í þinginu. Hvernig ætla þingmenn, sem ætla að samþykkja þetta frumvarp, að verja það gagnvart komandi kynslóðum, hafandi lesið þessa grein eins okkar virtasta lagaprófessors af blaði sem birtist opinberlega, og fjalla síðan ekkert um þetta? Hver treystir sér til að stuðla að slíku? Herra forseti. Ég tel og ég lagði það reyndar til í ræðu minni á þriðjudaginn að gert yrði hlé á umræðu um þetta mál og málið kallað inn í nefnd einmitt til að ræða þetta atriði og fleiri, vegna þess að ég tel að þetta sé það stórt og viðamikið og ef brotalöm er á því varðar það trúverðugleika okkar allra og er í rauninni mjög alvarlegur hlutur þar á ferð ef ekki er gætt að því að virða stjórnarskrána í þinginu sjálfu.

Herra forseti. Það var nauðsynlegt að mínu viti að fá afstöðu þingmannsins fram, því að eins og hv. þingmaður benti réttilega á er þetta mjög umfangsmikið mál og hv. þingmaður hefur ekki enn getað komist að því að fjalla með ítarlegum hætti um þennan stóra hluta málsins. Mig langar að vitna enn frekar í Sigurð Líndal, umfram það sem hv. þingmaður gerði, með leyfi forseta, í grein sem hann ritar í Fréttablaðið 19. nóvember árið 2009, og væri ágætt ef hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson legði nú við hlustir: „Með frumvarpi því sem nú bíður afgreiðslu liggur vissulega fyrir lagaheimild, en verður ekki að gera þá kröfu að hún sé þannig úr garði gerð að skuldbindingum séu sett skýr takmörk og stofni þannig fullveldi ríkisins ekki í hættu? Og hér er álitaefnið hvort frumvarpið fullnægi þessum áskilnaði. Um það skal ekkert fullyrt, en hins vegar kemur á óvart að þessi þáttur virðist ekki hafa komið til almennrar umræðu. Væri nú ekki rétt að huga að þessu áður en frumvarpið verður samþykkt?“ Þetta er akkúrat það sem við höfum verið að tala um hér reyndar fyrir daufum eyrum, tómum stólum þar sem fyrir ættu að sitja þingmenn stjórnarmeirihlutans sem hafa mjög lítið verið í salnum í dag og látið lítið að sér kveða. Nú segir prófessor í lögum að það væri rétt að við skoðuðum þetta betur og það hljótum við að gera með því að ræða þetta mál í viðeigandi nefnd frekar en að rífast um það úr ræðustól Alþingis, án þess að geta kallað til þá sérfræðinga sem við mundum vilja ráðgast við. Það er gersamlega óskiljanlegt og með hreinum ólíkindum að meiri hluti Samfylkingar og Vinstri grænna skuli hafa neitað okkur því að kalla til gesti til að fara yfir svo mikilvægt mál sem þetta er, því að brot á stjórnarskránni sem við þingmenn höfum svarið eið að, er mjög alvarlegt mál og leitt til þess að vita ef þingmenn stjórnarmeirihlutans ætla að  
            

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þessar athugasemdir vegna þess að þær eru réttmætar, og þrátt fyrir það kalla stjórnarliðar, sem ekki hafa séð sér fært að mæta í ræðustól til að fjalla efnislega um málið, fram í að þetta hafi verið marggert, þetta hafi verið margrætt o.s.frv. Nú er þessi grein rituð 19. nóvember 2009 og ég kannast ekki við að fjallað hafi verið um efni hennar í fjárlaganefnd á þeim tíma. Ég kalla hér með eftir því að menn komi upp í ræðustól og ræði þetta mál í staðinn fyrir að gjamma fram í með einhverjar fullyrðingar sem þeir þurfa ekki að rökstyðja. Ég skora á hv. þingmenn stjórnarliðsins, sem eru akkúrat tveir hér inni þessa stundina, auk hv. formanns fjárlaganefndar, sem enn þá situr í hliðarsal, að koma hingað upp og lýsa skoðunum sínum. Ég er þess fullviss að hæstv. forseti mundi jafnvel sjá sér fært að hliðra til í mælendaskrá svo sjónarmið hv. stjórnarþingmanna komist að í umræðunni. Herra forseti. Ég vil ítreka þá beiðni sem fram kom á þriðjudaginn í þinginu og var rædd töluvert, það er sú beiðni sem hv. þm. Birkir Jón Jónsson fjallaði eilítið um í andsvari sínu, að málið verði kallað til nefndar til að ræða athugasemdir Sigurðar Líndals. Ég tel að það sé vel þess virði að eyða nokkrum tímum í það vegna þess að við erum að tala hérna um sjálfa stjórnarskrána. Við erum að tala um grundvöll okkar stjórnskipunar. Það er ekkert lítið mál. Ég tel að það sé gríðarlega alvarlegur hlutur gagnvart komandi kynslóðum að ætla að láta það fara órætt í gegnum þingið af hálfu ríkisstjórnarflokkanna. Nú er það svo að hver og einn þingmaður er aðeins bundinn af eigin sannfæringu. Ég skora enn og aftur á hv. þingmenn stjórnarliðsins að skoða eigin hug og ef þeir eru algjörlega sannfærðir um að þetta sé leiðin sem fara á fyrir íslenska þjóð, hvers vegna geta þeir þá ekki komið upp í ræðustól og útskýrt það og rökstutt sinn málstað. Ég einfaldlega skil það ekki í þessu stærsta máli 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Unni Brá Konráðsdóttur fyrir mjög skörulega ræðu hér og efnismikla eins og hennar er von og vísa. Þar sem hún er lögfræðimenntuð hef ég nokkrar spurningar sem ég hef borið fram til annarra þingmanna í dag, sem snúa að friðhelgisréttindunum. Í stuttu máli sagt, og það hefur oft komið fram að hér er um splunkunýtt mál að ræða, hefur nýja frumvarpið að mestu leyti verið fellt inn í gömlu Icesave-samningana sem viðauki við samninginn og því eru friðhelgisréttindin og yfirráðin yfir náttúruauðlindunum inni í Icesave-samningunum. Þrátt fyrir þá yfirlýsingu sem kemur fram í nýja frumvarpinu að það sé sameiginleg skoðun aðila málsins að virða beri friðhelgisréttindin og yfirráðin yfir náttúruauðlindunum, er það svo þegar ágreiningur sprettur upp að það eru dómstólar í viðkomandi ríki sem dæma í málum en ekki þeir viðsemjendur sem eru aðilar að samningunum, í þessu tilfelli ekki íslenska ríkið, ég tek það fram því að íslenska ríkið hefur framselt sín réttindi til innstæðutryggingarsjóðsins og svo eru það Bretar og Hollendingar, breska og hollenska ríkið. Þar sem þarna er kominn samningur og réttur skilningur þar á milli og það er lagt til í frumvarpinu að dómstólavaldið fari úr landi líka, sem er mjög einkennilegt og ég hef farið yfir það í löngu máli, vil ég spyrja þingmanninn að því hvort hún óttist ekki þetta nýja ákvæði með þennan sameiginlega skilning ef á það reyndi fyrir breskum dómstólum. Bretar hafa lög um friðhelgisafsal þjóða frá 1978. Er ekki vel mögulegt að þessi réttindi falli inn í samninginn og þeir geti beitt þessum ákvæðum í dómsmáli þar sem það er skýrt afsal á friðhelgisréttindunum í upphaflegu samningunum, 

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur fyrir að koma upp í andsvar við mig og hrósa henni fyrir hugrekkið að þora það. Ég vil jafnframt hrósa þingmanninum fyrir staðfestu hennar varðandi þetta atriði vegna þess að það er gríðarlega mikilvægt að þetta síist inn í kollinn á þeim sem fylgjast með umræðunni og þá sérstaklega að hv. stjórnarþingmenn taki þetta atriði til athugunar. Það verður einfaldlega gert með því að halda því til haga og það hefur hv. þm. Vigdís Hauksdóttir verið dugleg við að gera. Indefence-samtökin hafa gert ítarlega greinargerð um fyrirvara Alþingis og þær breytingar gerðar eru í þessu nýja frumvarpi og vissulega fjallar það líka um viðaukasamningana. Ég get að mörgu leyti tekið undir álit samtakanna um þetta atriði. Ég tel að umfjöllun þeirra og aðkoma öll að þessu máli sé til fyrirmyndar. Ég hef áður, ég gerði það í ræðu minni á þriðjudag, hrósað samtökunum sérstaklega fyrir staðfestuna vegna þess að það er gríðarlega mikilvægt, hæstv. forseti, að við gefumst ekki upp. Það er fullt af aðilum í samfélaginu, og sérstaklega erlendis, sem vilja að við séum orðin leið, vilja að við gefumst upp, vilja að allri umræðu verði einfaldlega sópað undir teppið og málið ekki tekið inn í nefnd að nýju til að ræða það og það fari algjörlega orðrétt og óbreytt í gegnum þingið. Og mér sýnist að sú stefna stjórnarflokkanna, sú stefna forustumanna stjórnarflokkanna, sé ofan á þar sem óbreyttir þingmenn stjórnarandstöðunnar treysta sér ekki til að taka þátt í umræðunni og rökstyðja hvers vegna þeir ætli sér að styðja málið. Ég tel það gríðarlega mikilvægt og við skulum halda áfram að halda þessu atriði til haga.

Virðulegi forseti. Svo sannarlega skulum við halda áfram að tala í þessu máli því eins og þingmaðurinn segir virðist ekki vera vilji hjá stjórnarþingmönnum að tala í þessu máli eða kynna sér og taka tillit til þeirra stóru og miklu ábendinga sem við höfum komið á framfæri við afgreiðslu þess. Ég minni enn og aftur á það að í sumar áttu að koma hér inn í þingið óséðir Icesave-samningar. Hvað höfum við staðið hér í marga mánuði og fjallað um Icesave? Hversu miklum bótum hefur stjórnarandstaðan komið í gegn með Icesave-samningana? Þær bætur eru mjög miklar þannig að við höfum ekki gefist upp og við töpum ekki orrustunni fyrr en í fulla hnefana, ég tala fyrir mig og Framsóknarflokkinn. Í sambandi við það að álit EFTA skuli liggja til grundvallar, þá stendur í frumvarpinu að ekki sé litið svo á að Íslendingar hafi afsalað sér dómsmálinu ef í ljós kemur að við eigum ekki að greiða þessar skuldir en þarna er búið að flækja EFTA-dómstólnum inn í þetta, að við þurfum að lúta erlendum dómstólum í stað þess að hægt sé að taka málið upp hér á landi. Breskir dómstólar þurfa oft að taka ákvarðanir sem byggja á landsrétti en þar sem Bretar eru líkt og við aðilar að efnahagssvæðinu þarf oft að dæma á grunni tilskipana frá ESB. Mér skilst að vegna þess hafi Bretar og Hollendingar óskað eftir því að álit EFTA liggi til grundvallar svo Íslendingar viðurkenni skuldbindingar sínar að Evrópurétti. Forseti EFTA-dómstólsins hafði ekki heyrt um þetta og segir að þetta sé alveg ný túlkun þannig að ég spyr þingmanninn: Er ekki verið að fara með þetta stóra mál í algjöra óvissu þar sem hvergi eru dómafordæmi eða úrlausnir EFTA-dómstólsins fyrir 

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir að vekja enn og aftur athygli á þessu atriði vegna þess að þetta ákvæði í nýja málinu og umfjöllun um það er eitt af því furðulegra sem ég hef rekist á í ferðum mínum um þingsali. Þar er í rauninni verið að ætlast til þess að íslenskir dómstólar séu fyrir fram undir einhverjum skipunum frá EFTA-dómstólnum, en EFTA-dómstóllinn kannast ekkert við að hafa eitthvert slíkt skipunarvald. Að mínu mati eru þarna einhverjir skriffinnar eða embættismenn úti í Brussel að reyna að finna leið til þess að segja okkur, eða til að ríkisstjórnin geti sagt okkur, að vissulega megi bera málið undir íslenska dómstóla en í Brussel sé hægt að segja að ekkert væri að marka það vegna þess að það væri búið að ákveða niðurstöðuna fyrir fram og hún væri ákveðin úti í Evrópu. Hvað segir þetta um virðingu gagnvart íslensku dómsvaldi? Hvað segir þetta um sjálfstæði þjóðar, fullveldið okkar og skiptingu ríkisvaldsins í þrennt? Þetta vekur svo margar lögfræðilegar vangaveltur með manni að ég tel að hægt væri að ræða um það í þingsölum í nokkrar vikur og þá þyrfti nú aldeilis að kalla menn fyrir fjárlaganefnd. Eins og ég skil það, herra forseti, er þetta síðasta andsvarið við mína ræðu og því langar mig að lokum að vekja enn og aftur athygli á því að þetta nýja frumvarp kollvarpar í öllum grundvallaratriðum þeirri vinnu sem þingið fór í hér í sumar. Við skulum ekki bregðast, við þingmenn þjóðarinnar, við skulum og höfum enn möguleika á að fella þetta mál. Það skulum við gera og ég skora á þingheim allan að standa með íslensku þjóðinni í málinu og fella þetta frumvarp.

Virðulegi forseti. Það er einstaklega gaman að standa hér þegar klukkan er u.þ.b. að verða tólf á miðnætti á þessum ágæta degi. Ég tel þetta vera merki um hinn fjölskylduvæna vinnustað sem hæstv. forseti Alþingis ákvað að breyta Alþingi í þegar hún tók hér við á nýju þingi. Það er einstaklega fjölskylduvænt, eins og fram hefur komið, að standa hér þegar klukkan er orðin þetta margt og mér skilst að það eigi að vera næturfundur og svo á þingfundur að hefjast hér klukkan hálfellefu í fyrramálið. Ég minni á það að á almennum vinnumarkaði verða að líða ellefu klukkutímar á milli vakta hjá fólki svo það ávinni sér ekki frírétt en svo er ekki hér í þessum harða heimi hjá frú forseta Alþingis. Ég get sagt þingheimi það og landsmönnum öllum að ég geng með stjórnarskrána á mér þessa dagana því svo stór brot virðast vera framin hér á mörgum greinum stjórnarskrárinnar að eins gott er að maður sé með hana uppi við til að hafa það á hreinu í hvaða lagagreinar á að vísa þegar ríkisstjórnin fer fram með mál. Grasrótin talar. Ríkisstjórnin getur ekki bundið vilja þjóðarinnar. Nú þegar hafa fleiri þúsundir Íslendinga skrifað undir áskorun Indefence-hópsins um að forseti Íslands skrifi ekki undir verði frumvarpið að lögum. Svo virðist sem meiri hlutinn hér á þingi hafi tryggt sér að þetta frumvarp verði að lögum, sem er afar sorglegt því að síðustu daga og vikur hefur svo sannarlega komið í ljós að þetta er forsenda þess að Íslendingar geti gengið í Evrópusambandið. Skilaboð hafa komið frá þingmönnum Evrópuþingsins og þetta hefur verið tekið fyrir í stofnunum Evrópusambandsins. Það er gott að það er komið hér fram grímulaust, þrátt fyrir að ríkisstjórnin hafi þrætt fyrir tengingu þessara mála í allt haust og reyni enn að þræta fyrir hana, og svo talar ríkisstjórnin nú um að Icesave sé að skemma Evrópusambandsumsóknina. Ég spyr: Er einhver hissa á því? Bretar og Hollendingar eru að leggja klafa á íslenska þjóð, örþjóð norður við heimskautsbaug, sem hún getur ekki staðið undir. Það er ekki nema von að Íslendingar séu ekki áfjáðir í að ganga í Evrópusambandið nú um mundir. Hvernig verður samskiptum háttað við þessar þjóðir göngum við þar inn? Eitthvað allt annað virðist vera uppi á teningnum, hér er verið að ásælast auðlindir okkar og Ísland á landakorti heimsins. Í ræðu hæstv. utanríkisráðherra í þarsíðustu viku kom fram að hann hefði nú þegar sett sig í samband við Færeyinga og Grænlendinga um hugsanlegt samstarf í aðildarumsókninni. Auðvitað vitum við hvar þessi lönd liggja í heiminum, þetta snýst m.a. um opnun siglingaleiða við norðurpólinn og hugsanlega olíu sem þar er undir, enda hafa Frakkar fyrir löngu síðan skipað sendiherra norðurslóða til að gæta hagsmuna sinna þar. Við skulum bara tala um þetta eins og það er. Það dylst ekki að íslenska ríkið, íslenska þjóðin, íslenskir skattgreiðendur eru hin nýja auðlind Breta og Hollendinga því að þessar svokölluðu vinaþjóðir okkar ætla að hirða af okkur á milli 200 og 300 milljarða bara í vaxtamun. Ég hef svo sem enga sönnun fyrir því hvort Bretar og Hollendingar hafa þurft að taka lán til að greiða sparifjáreigendum í löndum sínum þessar innstæður eða hvort Bretar hafi t.d. bara prentað pund og þar með kynt undir sínu eigin hagkerfi en lagt á okkur byrðar upp á 5,55% vexti. Þetta er ekki ásættanlegt, herra forseti, þetta er svo mikil hneisa og fyrir þessu berst ríkisstjórnin. Hæstv. forsætisráðherra bar það af sér hér í dag að hún gengi erinda annarra en íslensku þjóðarinnar. Það má vel vera að innst í hjarta sér finnist henni hún vera að gera rétt með þessu, að hún sé að berjast fyrir hagsmunum íslensku þjóðarinnar en hún er þá með önnur gleraugu en flestir landsmenn, hún sér málið í öðru ljósi. Hvernig er hægt að berjast fyrir hagsmunum íslensku þjóðarinnar með því að skuldsetja hana upp á a.m.k. 1.000 milljarða, við skulum hafa töluna á milli 800 og 1.000 milljarðar, sem eru ýtrustu kröfur sem settar eru á okkur? Ég get ekki séð það. Fyrir utan það að þessar greiðslur koma ekki til fyrr en eftir árið 2016. Hér virðist vera ein stefna í gangi hjá þessari ríkisstjórn og það er að skuldsetja landið norður og niður, ég ætla ekki að hafa sterkari orð um það. Fjárveitingavaldið er alveg skýrt, það liggur hjá Alþingi. Í 21. gr. stjórnarskrárinnar er fjallað svo um fjárveitingavaldið, með leyfi forseta: „Forseti lýðveldisins gerir samninga við önnur ríki. Þó getur hann enga slíka samninga gert, ef þeir hafa í sér fólgið afsal eða kvaðir á landi eða landhelgi eða ef þeir horfa til breytinga á stjórnarhögum ríkisins, nema samþykki Alþingis komi til.“ Hér er alveg skýrt að fjárveitingavaldið liggur í þessum þingsal og því er mjög undarlegt að komið skuli fram með þeim hætti að framkvæmdarvaldið undirriti slíka samninga án þess að kanna landslagið fyrst, hvort einhver meiri hluti sé fyrir þessu. Þar að auki snýst þetta um skatttekjur, því eins og hv. þm. Þór Saari minntist á í ræðu fyrr í vikunni þarf skattgreiðslur tæplega 80 þúsund Íslendinga til þess eins að standa undir vöxtunum af Icesave. Það eru 100 milljónir á dag sem fara bara í vexti af Icesave-samningnum, 100 milljónir á dag. Hvað væri hægt að gera fyrir 100 milljónir fyrir fólkið í landinu? Svo má ekki afskrifa eina einustu krónu hjá skuldugum og illa stöddum fjölskyldum. Þetta er farið að fara verulega fyrir brjóstið á mér. Þar sem þessar Icesave-skuldbindingar leggjast sem skattur á íslensku þjóðina þá stendur í 40. gr. stjórnarskrárinnar að engan skatt megi leggja á, breyta eða taka af nema með lögum. Rétt er það. Ekki má heldur taka lán er skuldbindur íslenska ríkið né selja eða með öðru móti láta af hendi neina af fasteignum landsins né afnotarétt þeirra nema samkvæmt lagaheimild. Þarna er verið að verja friðhelgisréttinn til þess að lög þurfi til að geta afsalað sér einhverju með þessum hætti. Ég minni á að núna er verið að leggja á ríkisábyrgð fyrir löngu orðnum hlut, bankahrunið varð hér síðasta haust, fyrir um það bil 14 mánuðum, en í 2. mgr. 77. gr. stjórnarskrárinnar segir að enginn skattur verði lagður á nema heimild hafi verið fyrir honum í lögum þegar þau atvik urðu sem ráða skattskyldu. Samkvæmt stjórnarskránni má einfaldlega ekki leggja ríkisábyrgð á eftir að atburður hefur orðið. Þetta er grafalvarlegur hlutur. Svo ræðum við náttúrlega líka hér um það stjórnarskrárbrot sem hv. prófessor Sigurður Líndal hefur bent á. Það er alveg sama hvað við vísum til lagagreina og drögum fram mörg rök og hversu vel þau eru studd, því stjórnarliðar hlusta ekki, það er látið eins og við séum hér að lesa Litlu gulu hænuna. Þetta er að verða mjög óþægileg staða fyrir ríkisstjórnina svo ekki sé meira sagt. Þar sem ég talaði áðan um að fleiri þúsundir hefðu skrifað undir áskorun til forsetans um að undirrita ekki lögin langar mig aðeins að koma að þeim einstaka atburði hér í sumar að þegar forsetinn skrifaði undir lögin 2. september gaf hann út sérstaka yfirlýsingu. Sú yfirlýsing hefur ekkert gildi að lögum, af því að annaðhvort skrifar forseti undir lögin eða ekki og um það er ákvæði í 26. grein stjórnarskrárinnar - eins og ég sagði þá geng ég um með hana á mér. Þannig að ef Alþingi hefur samþykkt lagafrumvarp, skal það lagt fyrir forseta lýðveldisins til staðfestingar eigi síðar en tveimur vikum eftir að það var samþykkt og veitist staðfestingin til lagagildis. Hefði forsetinn hins vegar synjað lagafrumvarpinu hefði farið hér fram þjóðaratkvæðagreiðsla. Ég minni á það að í þinginu liggur fyrir frumvarp um þjóðaratkvæðagreiðslur. Forsetinn fór þarna einhverja millileið og gaf út yfirlýsingu sem hefur ekkert lagalegt gildi en er nokkurs konar viljayfirlýsing og sýn hans á frumvarpið, að fyrirvararnir hafi verið niðurstaða og samvinna fulltrúa fjögurra flokka og byggðir á tillögum og hugmyndum fjölda sérfræðinga og áhugafólks á almennum vettvangi. Þar sem forsetinn taldi að þetta samkomulag hefði náðst setur hann það sem ákveðna viljayfirlýsingu að þar sem fyrirvararnir eru svo sterkir hafi hann ákveðið að staðfesta lögin með þessari sérstöku tilvísun sem ég held hér á. Þá hlýtur það að vera skilningur forsetans nú þegar búið er að kollvarpa þeim lögum sem hann skrifaði undir með þessari einkennilegu yfirlýsingu, að hann komi til með að synja því frumvarpi sem nú liggur fyrir, einfaldlega vegna þess að allir fyrirvarar eru farnir úr því, búið er að draga tennurnar úr lögunum frá því í sumar sem sýnir þjónkun ríkisstjórnarinnar við hið evrópska vald Breta og Hollendinga, sem segja má að hafi nú orðið löggjafarvald yfir Íslandi, því þeim þóknaðist þetta ekki. Þeim þóknaðist ekki það sem var sagt í aðfaraorðum frumvarpsins og laganna, að frumvarpið skyldi vera lagt fyrir þá til samþykktar eða synjunar, ríkisstjórnin gaf eftir í því máli, samninganefndin kom heim með skottið á milli lappanna, þar sem þeir komu með gagntilboð. Hér var mikið talað um það í sumar hvort þetta væri gagntilboð eða sjálfstæðir fyrirvarar. Samninganefndin lét lemja sig heim á nýjan leik. Ég minntist á í fyrri ræðu minni í dag að ég hefði setið fund í fjárlaganefnd þangað sem Seðlabankinn kom og kynnti ákveðna hluti sem fjárlaganefnd hafði farið fram á að hann gerði og eru komnir inn í nefndarálit meiri hluta fjárlaganefndar. Við þessa yfirferð í fjárlaganefnd vöknuðu hjá mér spurningar og í samráði við Höskuld Þórhallsson, fulltrúa okkar í fjárlaganefnd, var send beiðni á Seðlabankann. Fjárlaganefnd Alþingis fór fram á það við Seðlabankann að þessum spurningum yrði svarað. Mér finnst lítið hafa verið rætt um þá staðreynd að við stöndum hugsanlega frammi fyrir greiðslufalli því samkvæmt upplýsingum frá Seðlabankanum koma árið 2011 til greiðslu lán hjá íslenska ríkinu upp á samtals 1.448 milljónir evra. Þetta er engin smáupphæð og það er nú svo að mér skilst að einungis sé búið að fjármagna 75% af þessu. Plottið á bak við það að samþykkja Icesave-samningana er það að með því að samþykkja þá er ríkið að viðurkenna að það standi við skuldbindingar sínar. Að ríkið standi við skuldbindingar sínar til að það geti tekið meira af lánum til að endurfjármagna gömlu lánin. Já, herra forseti, þetta er óhugguleg staða að ríkið þurfi að taka á sig skuldir upp á allt að þúsund milljarða sem við berum ekki ábyrgð á til þess eins að geta tekið meira af lánum. Þetta kemur skýrt fram í þessu plaggi, þessu minnisblaði, sem Seðlabankinn lagði fram en þar eru einar þrjár blaðsíður um hvað gerist þegar greiðslufall þjóðar verður. Til dæmis stendur orðrétt á blaðsíðu 18 í nefndaráliti meiri hluta fjárlaganefndar, með leyfi forseta: „Til þess að geta endurfjármagnað skuldir sínar þá verða ríki að geta sýnt að þau ætli að standa við skuldbindingar sínar. Ríki sem hefur lítið traust vegna síendurtekinna greiðsluerfiðleika getur oft ekki aflað lánsfjár þannig að skuldabyrðin verður mjög há.“ Þarna kemur þetta svart á hvítu í athugasemdum frá Seðlabankanum, en það er svo sem ekkert látið með þetta. Af máli forsætisráðherra fyrr í dag - hún talaði á eftir mér - má dæma að einhvers misskilnings virðist gæta, því hún telur að matsfyrirtæki komi til með að meta lánsmat íslenska ríkisins mjög hátt ef við samþykkjum Icesave-samningana. Þetta snýst ekki um það. Við erum núna í flokki BB- og hættan á því að falla niður í ruslflokk samþykkjum við ekki þetta frumvarp er sú yfirlýsing að ef við höfnum frumvarpinu ætlum við ekki að standa við skuldbindingar okkar, en við höfum aldrei viðurkennt greiðsluskyldu á Icesave-reikningunum. Þar liggur ágreiningurinn. Það er nöturlegt að verða vitni að því hér á Alþingi að við fulltrúar þjóðarinnar sem sitjum hér 63 talsins skulum vera með þennan ágreining, að svona mikil skoðanaágreiningur skuli vera, því ef þessi ríkisstjórn væri að vinna heimavinnuna sína, ættum við að vera hér sammála öll 63 um að berjast við Breta og Hollendinga, en ekki berjast innbyrðis. Þetta er staðreyndin, svona er þetta. Þar sem ég vitnaði í spurninguna sem ég sendi Seðlabankanum er hér tafla nr. 2 sem hægt er að finna á bls. 12 í nefndaráliti meiri hluta fjárlaganefndar, en í henni má sjá spá Alþjóðagjaldeyrissjóðsins um skuldir hins opinbera í nokkrum ríkjum sem hlutfall af vergri landsframleiðslu. Þar kemur fram í spá fyrir Ísland 2014 að skuldirnar verði 114,7% af vergri landsframleiðslu á meðan Japan er í 234,2% af vergri landsframleiðslu. Japanar koma svo rosalega hátt inn út af því að þeir lentu í miklum erfiðleikum um síðustu aldamót og duttu í þá gryfju að lengja og lengja og lengja lánin eins og ríkisstjórnin vill gera hér og ekki afskrifa nein lán, þannig að þetta er það sem bíður okkar. Það sem ég spurði Seðlabankann um út frá þessari töflu er að í töfluna vantaði frekari greiningu á samsetningu skulda viðkomandi ríkja í eigin mynt og erlendum myntum, því það getur haft töluverð áhrif hvort ríki skuldi í innlendri mynt eða erlendri. Ég minni á það að allar skuldir okkar koma erlendis frá, Ísland hefur verið fjármagnað í útlöndum, eins og allir vita. Það sem ég spurði Seðlabankann um út frá þessari töflu var það hvort upplýsingar væru til um hvernig skiptingin í erlendri mynt og eigin mynt af heildarskuldum ríkja hafi verið þegar þau hafa farið í greiðsluþrot. Seðlabankinn svaraði því til að hann hefði ekki upplýsingar um þetta, um gjaldmiðlaskiptasamninga þessara ríkja, þannig að það liggur í hlutarins eðli að þetta eru erlendar skuldir líkt og hér á landi. Hér eru fleiri spurningar sem ég verð að koma að í ræðu minni seinna, því ég er ekki hætt að tala. Tíminn líður svo hratt og ég á eftir að fara enn og aftur ofan í þetta mál. Mig langar líka til að vísa aðeins í töflu 3 á bls. 14 í nefndaráliti meiri hlutans. Þar er tafla sett upp um erlenda stöðu þjóðarbúsins og þar eru opinberar tölur eða erlendar skuldir alls rúmlega 14.000 milljarðar og þá eru föllnu bankarnir þar inni í. Í næsta dálki koma erlendar skuldir alls án gömlu bankanna og það eru 3.322 milljarðar. Þarna er búið að taka gömlu bankana út, en eins og síðar kom í ljós, fari það svo að nýju bankarnir yfirtaki gömlu bankana, verður skuldastaða íslenska ríkisins rúmir 14.000 milljarðar, því ekki er komið á hreint hvernig gengur að endurreisa bankana, ríkisstjórnin frestar því og frestar og ræður ekki við verkefnið. Þar sem þetta kemur fram 2009 án gömlu bankanna, vil ég minna á að þarna eru Icesave-reikningarnir ekki inni í og ekki áætlaðar lántökur frá Norðurlöndunum og Póllandi, þannig að erlendar skuldir okkar 2009 eru 4.500 milljarðar, hvorki meira né minna. 
             Herra forseti. Ég óska eftir því að vera sett aftur á mælendaskrá þar sem tími minn er búinn.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmanni fyrir ákaflega athyglisverða ræðu. Mig langar sérstaklega að víkja að þeim hluta ræðu hennar þar sem hún fjallaði um samspil þessa frumvarps og stjórnarskrárinnar. Það hefði sannarlega verið áhugavert að heyra skoðanaskipti hennar og stjórnarliða sem ætlað er að verja þetta ólukkans frumvarp sem við ræðum hér, en eins og við vitum öll eru stjórnarliðar þessa dagana haldnir ræðustólsfælni á lokastigi, þannig að ekki var við því að búast að hv. þingmenn stjórnarliðsins kæmu hingað til að taka þátt í þessari umræðu frekar en endranær. Hv. þingmaður vék nokkuð að því sem kom líka fram í umtalaðri grein sem Sigurður Líndal prófessor emeritus skrifaði í blöð á dögunum, þar sem hann hélt því fram og vakti athygli á að í stjórnarskránni væri skuldbindingum sett ákveðin takmörk og það þurfi að gæta þess að þær stofni ekki fullveldi ríkisins í hættu. Nú er auðvitað mikil óvissa um það hverjar hinar raunverulegu skuldbindingar eru varðandi Icesave. Ef við setjum þetta aðeins í samhengi við það sem við gerum hér í þinginu, þá eru að jafnaði lögð fram frumvörp fyrir þingið á hverju einasta ári til þess að breyta með lögum gjaldtökuheimildum upp á kannski einhverja fimmkalla, sem er þá vísbending um það að stjórnarskráin setur okkur mjög strangar skorður um það að við getum ekki framselt gjaldtökuvaldið. En í þessu tilviki erum við að véla um hundruð milljarða króna, kannski upp undir þúsund milljarða króna og enginn veit í raun og veru hver sú tala er og enginn veit í raun og veru hver skuldbindingin verður að lokum. Við vitum að þarna erum við örugglega komin út á mjög hálan ís gagnvart stjórnarskránni og þá vaknar auðvitað sú spurning: Hvað gerist næst? Verði þeim að ósk sinni í stjórninni og þetta verður að lögum skapast mikil óvissa í kringum stjórnarskrána. Þá vaknar auðvitað sú spurning sem ég vildi biðja hv. þingmann að velta fyrir sér, hvernig munu menn bregðast við? 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni fyrirspurnina og það að taka þátt í þessum umræðum hér. Eins og ég sagði áðan geng ég um með stjórnarskrána þessa dagana, vegna þess að það lagafrumvarp sem liggur hér fyrir þinginu stenst ekki nokkra einustu skoðun. Stjórnskipunarfræðingar hafa bent á það í allt sumar og haust að þetta frumvarp standist ekki stjórnarskrána að þessu leyti, að hér sé verið að fara með óheft fjárveitingavald sem enginn getur raunverulega hönd á fest. Því eins og ég sagði áðan og las hér upp úr 40. grein stjórnarskrárinnar, þá má ekki leggja á skatt eða breyta nema með lögum þar sem fjárveitingavaldið er hjá Alþingi, en eins og hv. þingmaður kom inn á er oft um lágar fjárhæðir að ræða. Það sem er raunverulega að hér á landi er hvað löggjafinn er illa staddur bæði faglega og fjárhagslega. Í danska þinginu er rekin lagaskrifstofa þar sem starfa hátt í 20 manns, sem hafa það eitt að atvinnu sinni að lesa yfir lagafrumvörp, hvort sem þau eru frá stjórn eða stjórnarandstöðu, en eins og flestir vita er hefð fyrir því í Danmörku að þar starfi minnihlutastjórnir. Þar ríkir þetta traust. Þá þarf ekki að eyða tíma í að ræða hvort lög sem sett eru í danska þinginu standist stjórnarskrá eður ei. Hér fer meiri hluti tíma þingsins í að ræða þessi álitamál, því hér koma inn svo óvönduð frumvörp, algjörlega óyfirlesin og það kom líka fram í máli umboðsmanns Alþingis á opnum fundi með allsherjarnefnd nú fyrr í vikunni að þetta væri stórkostlegt vandamál hér á landi.