Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Sveinn Ólafsson) Jeg ætla ekki að hafa langan formála fyrir þessu frv. Jeg tel það skýra sig sjálft og hygg, að hverjum manni muni augljós stefna þess. Vil jeg ætla, að það sje áhugamál öllum góðum borgurum landsins að stuðla að því, að fyrirgirt verði misnotkun loftskeytannna til stuðnings brota á landhelgislögunum. Jeg þykist þó vita, að talsvert sjeu um það skiftar skoðanir, hvaða leiðir sjeu líklegastar til þess að ná þessu marki. Má vel vera, að aðrar eða fyllri tillögur en frv. geymir þurfi fram að koma í þessu efni. En þess ætti þá að mega vænta, að við meðferð málsins kæmu þær í ljós. Það er alment viðurkent, að engin íslensk lög muni jafnoft brotin og lögin um bann gegn botnvörpuveiðum í landhelgi.

En bannlögin?

Jeg hygg, að þessi lög sjeu jafnvel enn oftar brotin. Þess eru mörg dæmi, að hundruð og jafnvel þúsundir manna hafa orðið að horfa á þau lagabrot í stórum stíl dag eftir dag úr landi, án þess að geta nokkuð að gert. - Einnig er það alment viðurkent, að þessi botnvörpuveiði í landhelgi sje einhver háskalegasta rányrkja, sem hægt er að stunda hjer við land. Það alvarlegasta í þessu efni er það, að slík lögbrot leiða ekki aðeins til tjóns fyrir atvinnu þeirra, sem leita sjer lífsviðurværis við smábátaútveg, heldur leiðir þetta til gerspillingar á fiskiveiðunum í framtíðinni og eyðileggingar á hrygnistöðvum nytjafiskanna. Auðvitað er það viðurkenningin á þessari hættu og því tjóni, sem af henni getur leitt, sem knúð hefir til svo alvarlegrar viðleitni um að verja landhelgina, eins og hjer hafa verið gerðar á síðari árum. En eins og öllum er ljóst, ná þær hvergi nærri nógu langt, og þess verður áreiðanlega langt að bíða, að vjer verðum þess megnugir að verja landhelgina til hlítar. Þetta erfiða verkefni ríkisins og varðskipanna torveldast því meir sem meira kann að verða gert að því að styðja þá menn, sem lögin brjóta, í því að varast varðskipin og komast undan þeim. Þótt því sje neitað úr ýmsum áttum, að þetta eigi sjer stað, þá má þó telja fullar sannanir fyrir því, að talsverð brögð sjeu að þessu. Vil jeg minna hjer á þær upplýsingar, sem þyngstar verða á metunum, en það eru yfirlýsingar fyrv. 1. þm. G.-K., Ág. Flygenrings, þess útgerðarmanns, sem mest og best mun hafa hugsað þessi mál og af mestri hreinskilni hefir um þau talað. Vildi jeg með leyfi hæstv. forseta lesa nokkur orð, er hann mælti á þingi 1924, er rætt var um sjerstök refsingarákvæði fyrir íslenska skipstjóra, er brytu landhelgislögin. Auðvitað verð jeg að slíta þessi orð út úr samhengi, en jeg vænti, að það komi ekki að sök. Ág. Flygenring kvað svo að orði um skipstjóra togaranna: „Það vita allir, sem eitthvað þekkja til, að sumir þeirra, sem brotlegastir eru, hafa aldrei verið teknir.“ - Á öðrum stað segir hann: „Og auðvitað er það, að landhelgisbrot eru ekki ókunnug útgerðarmönnum. Það er opinber leyndardómur, að loftskeytatæki og annað slíkt er fyrst og fremst haft í skipunum vegna landhelgisveiðanna.“ - Og enn segir hann: „Nú er það vitað, að þeir, sem leiknastir eru að veiða í landhelgi, eru þannig útbúnir, að sáralítil hætta er fyrir þá, að í þá náist.“ Það mætti benda á fleiri ummæli af líku tæi frá þessum sama hv.þm. En það vill svo vel til, að hann er ekki einn til frásagnar um þetta, því að úr fleiri áttum hafa heyrst samskonar raddir. Liggja fyrir gögn um þetta, þótt jeg hirði ekki að heimfæra þau til nafna að sinni. Í sjálfu sjer er ekkert undarlegt við þetta, því að allir hljóta að sjá, að frestingin er óvenju mikil hjá fiskimönnum til þess að nota landhelgina, þegar þar er mikla veiði að fá. En engum dylst, að auk þeirrar hættu, að hrygningarstöðvarnar skemmist og grunnmiðaveiðin, stafar einnig af þessu sú hætta, að útlendar þjóðir, sem verða að beygja sig undir íslensk lög um landhelgivarnir, týni traustinu á rjettlæti og rjettdæmi Íslendinga, þegar okkar eigin skip sleppa nær altaf úr greipum varðskipanna, enda þótt þau veiði ekki síður í landhelgi. Um það er vitaskuld nokkur ágreiningur, hvort rjett sje það, sem sumir hafa haldið fram, að íslenskir botnvörpungar veiði meira í landhelgi en allir aðrir. Um það er vitanlega ekkert hægt að sanna, en einn hv.þdm., hv.þm. Borgf., hjelt því samt mjög eindregið fram 1924, og færði fyrir því allskýr rök, að íslensku botnvörpungarnir væru einmitt forsprakkar að landhelgiveiðum. Jeg vil ennfremur benda á, að nú fyrir fám dögum kom alveg hið sama fram í ræðu hjá hv.þm. Snæf. í Ed., er hann mælti fyrir frv. sínu um nýtt strandvarnaskip. Hann hjelt því fram, að íslenskir skipstjórar ættu mikinn þátt í landhelgibrotunum, og að þeir væru öllum öðrum fiskimönnum djarfari í þeim efnum. Með þessum orðum vildi jeg rjettlæta þá tilraun, er kemur fram í frv., til að fyrirgirða, að brot af þessu tæi eða aðstoð við lögbrotin úr landi verði vitalaust framin á komandi tímum. Þótt gerðar verði strangar ráðstafanir, er þess ekki að vænta, að synt verði fyrir öll sker, en þó ætti að mega fækka brotunum mikið. Það segir sig sjálft, að þegar togari, sem mætir varðskipinu við Reykjanes, getur þegar í stað tilkynt öðrum það loftleiðina, að varðskipið sje nú á austurleið, þá er ekki mikill vandi fyrir veiðiþjófa við Ingólfshöfða, eða þótt vestar væru, að forða sjer í tæka tíð. En sýnu auðveldara er þó að sleppa, ef svo reynist, sem ekki er aðeins sterkur grunur um, heldur nærri full vissa, að botnvörpungunum sje tilkynt alt um ferðir varðskipanna úr landi. Þá aðstoð við lögbrjóta þarf að fyrirgirða, eða a. m. k. að torvelda eftir því sem hægt er, að slíkar skeytasendingar geti orðið lögbrjótunum að liði. Jeg finn ekki ástæðu til að fara öllu lengra út í málið að svo komnu. Jeg hygg, að þess gerist ekki þörf. Jeg vænti, að málinu verði vísað til nefndar, og mundi það þá helst eftir venju eiga að verða sjúvtn. Þó sje jeg ekkert á móti því, að það fari t.il allshn., en vil samt ekki gera það að tillögu minni.

Ólafur Thors Jeg ætla ekki að gera grg. þessa frv. að umræðuefni, og ekki heldur þann hluta af ræðu hv.flm., sem vjek að því, hvort íslenskir togarar væru verstir í landhelgisbrotunum, eða það, hvort þeir nytu aðstoðar útgerðarmanna til þessara brota. Því er haldið fram af fleirum en hv.flm., að þetta sje svo, en því er harðlega neitað af hlutaðeigendum. Þarna stendur fullyrðing móti fullyrðingu, en þó má segja, að grunur leiki á um þetta. - Jeg vil nú gera ráð fyrir, að sá grunur sje rjettur, og ræða málið frá því sjónarmiði, hvort till.hv.þm. er líkleg til að ráða bót á þessu meini. Það á að skylda útgerðarmenn og skipstjóra til að senda dómsmálaráðuneytinu lykil að hverju því dulmáli, sem notað kann að verða í skeytasendingum til skipanna og frá þeim. Auk þess á ráðuneytið að afhenda sjerstök eyðublöð, sem öll skeytin sjett frumrituð á. Loks eiga útgerðarstjóri og skipstjóri fyrir hönd allra sendenda skeytanna að undirskrifa drengskaparvobtorð um það, að þarna búi ekkert fals undir. - Þetta eru aðalöryggisráðstafanirnar. Jeg skal ekki að þessu sinni ámæla höfundi frv. fyrir, að líklegt er, að með þessum reglum sjeu brotnar alþjóðavenjur um leynd skeytasendinga. Hygg jeg, að ekki sje hægt að heimta skeyti útgerðarmanna nema með dómsúrskurði. En af því að jeg hygg, að ráða mætti bót á þessu í nefnd, skal jeg ekki gera, það að sjerstöku umtalsefni í þetta skifti. En hinu verður ekki komist hjá, að athuga, hvað miklar líkur eru til, að höfuðtillagan nái tilgangi sínum. Höfuðtill. er þá sú, að það skuli vera skylda að láta dómsmálaráðherra í tje lykil að því dulmáli, sem notað er við slíkar skeytasendingar, og á með þessu að tryggja, að veiðiskipum berist ekki frjettir af varðskipunum. Jeg vil ekki láta hjá líða að leiða athygli hæstv. ráðh. og hv.flm. að því, að jeg hygg þessi uppástunga sje alveg gagnslaus. Maður getur náttúrlega sagt, að skyldan til að gefa drengskaparvottorð um að viðhafa ekkert í skeytum, sem geti gefið bendingar, leggi aðilum ríka kvöð á herðar. En það er ótækt að krefjast þess, að útgerðarmaður og skipstjóri ábyrgist öll skeyti til skips og frá. Jafnvel þótt aðeins væri krafist af þeim drengskaparheits um þau skeyti, er þeir sjálfir skiftast á, tel jeg að ekki sje rjett að ganga svo langt um notkun drengskaparheits, og hygg það sje ekki venja löggjafanna. En ef ekki á að byggja á drengskaparheiti einu, þá er hitt með öllu þýðingarlaust að ætla sjer að girða fyrir þau brögð, sem hjer kunna að verða höfð í frammi, með því að láta ráðuneytið hafa lykla að launmálinu. Jeg get ekki sjeð, að þeim, sem á annað borð kæra sig um að fara í kring um ákvæði þessara laga, sje með þeim gert nokkurn skapaðan hlut örðugra fyrir, en þótt lögin væru ekki. Það hlýtur að liggja hverjum manni í augum uppi, að það er alveg jafnhægt að koma skilaboðum, hvort heldur munnlega eða með loftskeytasendingu, á venjulegu mæltu máli, eins og dulmáli. Það er ákaflega auðleikið, að láta þetta mælta mál hafa ákveðna dulþýðingu. Jeg get ekki sjeð, að það þurfi slyngan bragðaref til þess að finna upp margvísleg kerfi dulmáls, sem ekki er þó á annara færi að sjá, að sje dulmál. Það er flestum hv.þdm. kunnugt, að Þjóðverjar gátu leikið sjer að því að koma frá sjer skilaboðum hvert sem þeir vildu, með skeytum, sem voru flest á venjulegu mæltu máli. Þeir voru að semja um síld og mjöl, en það þýddi þá tilkynning um það, að þessi deild kafbáta hefði siglt frá þessum stað til annars. Eða það var fyrirspurn til njósnara um það, hvort von væri á nokkrum skipum frá þeirri og þeirri höfn, svo að þeir gætu komið við kafbátum til þess að granda þeim skipum. Jeg verð því að segja, að að svo miklu leyti sem sá grunur, sem er borinn fram í greinargerð frv., er á rökum bygður - en hjer er ekki staður til að ræða það, meðal annars af því að ekki er hægt að komast að ákveðinni niðurstöðu - en að svo miklu leyti sem hann er á rökum bygður, þá er að virða þá viðleitni, sem kemur fram í frv., til þess að ráða bót á meininu. En jeg sje ekki betur en að það sje skotið fram hjá markinu. Út af ræðu hv.flm. datt mjer í hug, hvað það væri nú erfitt að meina skipum að senda sín á milli skeyti, sem þá gætu falið í sjer fullar upplýsingar um, hvar varðskipin væru stödd á hverjum tíma. Hv. flm. var að tala um að skip, sem er statt við Reykjanes og mætti þar varðskipinu á austurleið, gæti tilkynt skipum austur við sanda, að nú væri varðskipsins von. Við skulum hugsa okkur, að svona sje. Er nú þetta saknæmt? Er það saknæmt. ef togari, sem er á leið til Reykjavíkur, sendir skipi, sem er á veiðum fyrir austan, frjettir um það, að hafa mætt varðskipinu? Er þetta gert í þeim tilgangi að aðvara skipið um komu varðskipins, eða er það aðeins símað sem algeng frjett? Til þess að gera dæmið enn gleggra, skulum við hugsa okkur, að togarinn mætti 3–4 öðrum skipum, togurum og millilandaskipum, og sendi frjettaskeyti um það til annara skipa eystra; þá er frjettaskeytið ekki saknæmt. En er þá verknaðurinn orðinn saknæmur, ef varðskipið er nefnt? Nei, jeg hygg það sje örðugt að búa svo um hnútana, að ekki sje að minsta kosti hægt að senda skeyti á alveg venjulegu mæltu máli, sem geti haft alt aðra þýðingu. Af hinum minni göllum frv., sem jeg hefi tekið eftir við fyrsta lestur, vil jeg benda á einn. 7. gr. gerir ráð fyrir því, að brot gegn 2. og 3. gr. skuli varða sektum frá 15–50 þús. kr. Frá þessum fyrirmælum er engin undantekning. Nú er það eitt af fyrirmælum 3. gr., að á sjerhverju skipi skal frumrita öll skeyti, sem frá því eru send, á eyðublöð frá dómsmálaráðherra. Jeg, sem er nokkuð kunnugur togaraútgerð, get vel hugsað mjer, að það komi iðulega fyrir, að skipstjóri gleymdi því, þegar hann færi úr íslenskri höfn, að slík eyðublöð væru á þrotum. Og nú kemur skipið út á veiðistöðvar. Við skulum segja, að því hlektist á og sendi neyðarskeyti. Það getur ekki frumritað skeytið á eyðublað frá dómsmálaráðuneytinu, og sje jeg þá ekki betur en að vörður rjettvísinnar verði að sjá um, að fyrir þetta sæti skipið sektum frá 15–50 þús. kr. En þetta er einn af minni göllunum, sem hægt er að ráða bót á, ef á annað borð er hægt að búa til eitthvað utan um þá hugmynd, sem mun felast í frv., er að gagni mætti koma. Jeg vil einnig benda á það, að það hefir oft verið talað um, að togarar fengi talstöðvar. Það fjelag, sem jeg hefi meðgerð með, hefir sett talstöð á eitt af sínum skipum. Á þá ekki að banna í þessu frv. slíkar talstöðvar? Mörg erlend skip nota mikið talstöðvar sín á milli, til þess að gefa upplýsingar um aflabrögð. Jeg get ekki leynt því, að mjer finst þetta mál ákaflega vanhugsað; og mjer er nær að halda, að maður, sem hefir þá reynslu, sem hv.flm. hefir, hafi hreint ekki lesið yfir þetta frv., áður en hann gerðist flutningsmaður að því, og höfundur þess er hann áreiðanlega ekki. Það er lítil og skemtileg saga í greinargerð frv., nefnilega þetta, að „ömmu líður vel“, og „ömmu líður ennþá vel“, og „amma er að byrja að verða lasin“, sem segir til um faðerni frv. Hún er svo lík ýmsu, sem fellur frá hæstv.dómsmrh., að engum blandast hugur um, að frá honum er hún komin. - En frv. sjálft er svo vanhugsað, að það gæti ekki átt neinn „afa“ að höfundi. Jeg hygg, að jafn reyndur og greindur maður og hv.flm. hafi ekki lagt hausinn í bleyti - ef jeg má komast svo óþinglega að orði - til þess að laga galla þessa frv. Jeg nota nú tækifærið - af því að jeg hefi ekki altaf þá ánægju að tala við hæstv.dómsmrh., sjerstaklega ekki svo hitalaust sem nú - til þess að benda á eitt ráð, sem dugar í þessum efnum. Það er aðeins eitt ráð til þess að fyrirbyggja ólöglega veiði íslenskra og erlendra togara, og það er að fjölga varðskipunum. Það liggur fyrir frv. í Ed., frá hv.þm. Snæf., um það, að Landhelgissjóður byggi nýtt strandvarnaskip. Jeg vænti, að sá hugur, sem liggur til grundvallar fyrir þessu frv. hæstv. ráðh., lýsi sjer í framkvæmd með því að hann taki vel því máli. Og mín skoðun er sú, að landhelgisveiðin verði ekki stöðvuð með öðru en því, að girða svo landhelgina, að hvorki íslenskir nje erlendir togarar þori inn fyrir. Mjer er það ekkert launungarmál - og jeg segi það mínum kjósendum, sem eiga manna mest undir því, að landhelgin sje vel varin, - að þegar skipstjórar ekki einungis sæki auðinn inn fyrir línuna, heldur líka sinn metnað, þá verða landhelgisveiðar ekki stöðvaðar nema með því einu, að hafa svo öfluga vörn, að þeir þori ekki inn fyrir. Hjer eru þeir, sem hæsta sýna sölu á enskum markaði, eðlilega taldir mestir fiskimenn. En sumir þeirra manna, sem heppnastir eru taldir á ísfiskiveiðum, eru einmitt þeir, sem mest hafa valdið þeim grun, sem kemur fram í greinargerð þessa frv. Það er mannlegt, að skipstjórar láti metnað sinn ráða nokkuru um framkomu sína í þessu máli. En fyrir löggjöfina, sem á að skilja þær mannlegu tilfinningar og um leið að gera við þeim brotum, sem framin kynnu að verða - fyrir okkur er það eina ráðið, að auka varðskipaflotann og gera það sem fyrst.

Flm. (Sveinn Ólafsson) Jeg hefi ekki ástæðu til að vera óánægður með undirtektir hv. 2. þm. G.-K.; gæti miklu fremur þakkað honum góðar undirtektir og þau vilyrði, að leggja eitthvað gott til þessara mála, þegar fram í sækir. Jeg verð hinsvegar að segja, að jeg get ekki fallist á þá skoðun hans, að með þeim ráðstöfunum, sem bent er á í frv. sje alveg fram hjá markinu skotið. Jeg held, að hann hafi hlaupið yfir 4. gr. frv. Einmitt í henni eru helstu varnarráðin, sem í frv. felast, og að nokkuru í 3. gr.Hv. þm. heldur, að jeg hafi ekki skilið þetta mál til hlítar, þegar jeg tók að mjer frv. til flutnings, og þess vegna hafi ekki verið betur um hnútana búið. Slík ummæli met jeg að engu. Það er vitaskuld - og jeg tók það fram í fyrri ræðu minni, að jeg geng að því vísu, að einhverju þyrfti að breyta. Við nána yfirvegun kunnugra manna, - jeg vil segja manna eins og hv. 2. þm. G.-K., getur auðvitað margt færst til betri vegar. Og mjer þykir mjög vænt um að eiga von á fulltingi hans og aðstoð við frekari athugun málsins. Hv. þm. tók það fram, sem jeg hafði reyndar minst á áður, að það er auðvitað hægt - þrátt fyrir það, þótt dómsmálaráðherra hafi lykla að hverju launmáli - að senda skeyti á venjulegu máli og gefa orðunum einhverja sjerstaka merkingu. En slík meðferð daglegs máls er líka dulmál og rekur sig á ákvæði 3. gr. Það má auðvitað margvíslega fara í kringum þetta, og það var mjer og er fyllilega ljóst. En það kostar líka brot á drengskaparheiti því, sem gert er ráð fyrir í 3. gr., en þau og ákvæði 4. gr. lúta helst að því, að fyrirbyggja, að þetta verði að ósekju gert. Einhlítt verður auðvitað eftirlitið aldrei, þrátt fyrir strangar gætur, og þótt ráðuneytið hafi lyklana og geti borið skeytin saman. En fyr getur eftirlitið að gagni orðið en öllum brotum er aftrað. Auðvitað er það rjett, sem hv.þm. tók fram, að algerlega einhlíta ráðið er fjölgun varðskipa. En það er vitað, að langir tímar líða, áður en vjer verðum þess um komnir, að verja ströndina svo, að ekki verði kostur á að brjóta landhelgislögin. Og það er sjerstaklega meðan svo stendur, að þörf er á slíkum ráðstöfunum sem þessum, - eða þeim ráðstöfunum, sem torvelda landhelgisbrotin. Af því að hv. 2. þm. G.-K. var hógvær í andmælum sínum, vil jeg ekki fara frekar út í það, sem getur gefið tilefni til ágreinings og deilu. Jeg býst við, að málinu verði að umræðunni lokinni vísað þangað, sem við báðir eigum kost á að fjalla um það, til sjávarútvegsnefndar.

Dómsmrh. (Jónas Jónsson) Hv. 2. þm. G.-K. tók rjettilega fram, að jeg mundi hafa átt þátt í samningu frv., og beindi því til mín nokkru af ræðu sinni. En jeg hefði hvort sem er viljað segja um þetta mál fáein orð, af því að málið er mjög stórt og þýðingarmikið, og af því að þessi hlið þess hefir enn sem komið er verið alveg vanrækt, þrátt fyrir það, að almenn vitneskja er um það, að loftskeyti sjeu mjög misnotuð af íslenskum veiðiskipum. Sú vitneskja, sem jeg held að ekki verði deilt um í þessu máli, er margtekin fram af fulltrúum ýmissa hjeraða, sem hlut eiga að máli. Jeg ætla það sje hv.þm. Borgf., hv.þm. Barð., hv.þm. Snæf. og fyrverandi 1. þm. (G.-K., Ágúst Flygenring, sem hafa oftar en einu sinni tekið það fram - og hv.þm. Snæf. (HSteins) árlega - hvað íslenskir togarar sjeu ákaflega sæknir í landhelgina. Og þeir segja, að skipstjórar geri þetta að yfirlögðu ráði, og spjöllin, sem þeir valda, sjeu ekkert smáræði, þar sem í kjölfar þeirra sigli útlendu togararnir og athafni sig þar rólega. Jeg hefi nýlega haft ástæðu til að kynna mjer þetta af viðtali við loftskeytamann, sem hefir verið lengi á togara. Hann sagði mjer - sent kemur heim við það, sem þessir hv.þm. hafa borið - að það sje venjulegt, t. d. í Ólafsvík fyrri hluta vetrar og fram í mars, að togararnir komi þetta 6–7 í hóp, þegar fer að rökkva, togi þar á hinum mjúka botni í vikinni, slökkvi öll ljós, af því að þeir geta notað ljósin í þorpinu til þess að stýra eftir. Þegar fer að lýsa af degi, fara þessir veiðivargar eitthvað út í flóa, eitthvað í áttina til Grundarfjarðar eða að Búlandshöfða, og bíða þar í skjóli yfir daginn. Ef símað er til Reykjavíkur eftir varðskipinu, vita togararnir það undir eins, og eru allir á burt. Jeg spurði loftskeytamann af íslensku skipi, hvað hann hjeldi að mikill partur af veiðinni væri tekinn í landhelgi, þegar mest væri. Hann áleit, að það væri oft yfir helming, ekki á vertíðinni allri, en aðallega þegar verið er að fiska fyrir enskan markað. Þetta er auðvitað ekki nema eitt vitni, en það er líka maður, sem hefir sjálfur verið á skipum, við loftskeyti. Hann var ekki að bera húsbændum sínum neitt illa söguna, skoðaði þetta sem mannlegan veikleika, eins og hv. 2. þm. (G.-K. En þegar vitnisburði frá skipunum sjálfum ber saman við það, sem fulltrúar sjávarhjeraðanna segja á þingi, er ekki að efa, að rjett sje með farið. - Meira að segja sagði einn af þessum þingmönnum á síðasta kjörtímabili, að loftskeytaáhöld væru beinlínis sett á togarana til þess að útgerðarmenn gætu með loftskeytum stjórnað lögbrotunum úr landi. Þetta hefir aldrei verið hrakið, enda mundi það erfitt, þar sem þetta vottaði skilríkur maður, sem sjálfur átti hlut að máli. Jeg tel þess vegna alveg sannað, fyrir meðvitund þjóðarinnar, að það er um stórkostleg brot að ræða af hálfu íslenskra skipa; og að þessi brot sjeu undirstaða undir allmiklu af öðrum brotum. Nú vil jeg taka það fram, út af því, sem hv. 2. þm. G.-K. sagði, að það yrði áreiðanlega nokkuð dýr útgerð fyrir landið, ef ætti að fjölga skipum, þannig, að þau gætu verið alt í kringum landið; verið alstaðar á verði og haldið landhelginni hreinni, þó að loftskeytasendendur úr landi væru stöðugt að vara við, hvar sem þau kæmu. Jeg held, að það sje ekki hugsanlegt, að landið risi undir því, að gera út 5–6 skip, til eftirlits við landið, sem ekki veitti af, ef mögulegt ætti að vera að verja fyrir togurum, svo framarlega sem þeir hafa sömu aðstöðu og nú, til vitneskju um varðskipin. Jeg býst við, að hv. 2. þm. G.-K. þyki það bera vott um mannlegan veikleika í mínu hjarta, ef jeg skrifta fyrir honum og segi: Meðan jeg á að hafa nokkur störf fyrir landhelgina, þá lít jeg á það sem aðalatriði, að af hverjum 10 togurum, sem teknir eru, sjeu hlutfallslega jafnmargir íslenskir sem útlendir, af þeim, sem raunverulega brjóta landhelgislögin. Við eigum ekki, viljandi eða óviljandi, að draga fjöður yfir það, sem íslensku skipin gera af sjer. Það er þegar sannað, að íslenskur togari með loftskeytatæki og sambandi við Reykjavík hefir miklu meiri möguleika til að verða spillir í landhelginni en t. d. þýskur togari. Þýskur togari fer inn í landhelgina á sína eigin ábyrgð, og án þess að hafa nokkur hjálpargögn í landi. Þess vegna er það, að þeir eru teknir svo oft, að þeir standa ekki undir neinum verndandi áhrifum, nema þegar þeir geta fylgt íslenskum togurum inn fyrir og flúið út fyrir, þegar þeir flýja. - Sú hugsun háttv. 2. þm. G.-K., að yfirleitt sje hægt að verja landhelgina með varðskipafjölda, er draumórar einir. Það sjá allir heilvita menn, sem opin hafa augun fyrir þessum hlutum, hversu mjög það er hægt fyrir togarana, sem hafa fyrst og fremst samband sín á milli, og auk þess samband við ýmsa í landi, að skjótast inn fyrir landhelgislínuna. Nú sem stendur eru varðskipin 2, og auk þeirra einn leigubátur, sem nú gætir landhelginnar við Snæfellsnes. En hvað megna þau í þessum skollaleik? Sáralítið móti íslenskum lögbrjótum. Jeg segi skollaleik, af því að mjer virðist þetta eins og nokkurskonar skollaleikur, þar sem varðskipin eru sá, sem bundið er fyrir augun á, en togararnir þeir sjáandi. Annars verð jeg að segja það, að mjer voru það veruleg vonbrigði, að annar togaraútgerðarmaðurinn, sem hjer á sæti í deildinni, skyldi verða til þess að mæla bót hinum auðvirðilegu afbrotum stjettarbræðra sinna móti landhelgisgæslunni. Það eina ráð, sem hann gaf, var að auka varðskipakostinn, svo að segja ótakmarkað. Vitandi þó, að það er ekki hægt, vegna fátæktar landsins. Og jafnframt, að það kæmi ekki einu sinni að fullu gagni, vegna hins fullkomna „spion-systems“, sem rekið er í sambandi við togaraútgerðina, því að það er eins og Ágúst Flygenring sagði eitt sinn, að togurunum er hreint og beint stjórnað hjeðan inn í landhelgina, með loftskeytum. Það er því höfuðsök, sem háttv. 2. þm. G.-K. hefir hjer gert sig sekan í, hann, sem er fulltrúi eins þess kjördæmis, sem á nær alla sína tímanlegu velferð undir því, að landhelginnar sje vel gætt. Hann talaði meira að segja með mildum orðum um brot togaranna. Og má í því sambandi minna á það, sem amerískur sálarfræðingur segir um drykkjumennina, sem falla aftur fyrir vínnautninni. Sá merki maður segir, að drykkjumennirnir kenni ekki víninu eða eitri þess um vesaldóm sinn, heldur geri þeir gælur við flöskuna, kalli hana tárið sitt, vinkonu o. s. frv. Hv. 2. þm. G.-K. fer nokkuð líkt að og þessir menn. Hann talar með gæluorðum um landhelgisbrotin, og telur ekki hægt að ásaka skipstjórana fyrir þau. Slíkt sje aðeins mannlegur breyskleiki. Annars fanst mjer þessi háttv.þm. sanna það með ræðu sinni, sem margbúið er að sýna fram á áður, að brýn nauðsyn er á að fá ráðna bót á þessum vandkvæðum; gerði hann það fyrst og fremst með gælum sínum við lögbrjótana, og í öðru lagi með því að sýna fram á, hvernig bæði hann, og jafnvel fleiri, færu að því, að brjóta landhelgislögin. Jeg lít svo á, að fyrirkomulag það, sem nú er stefnt að með landhelgisgæsluna, að byggja nýtt skip til aðstoðar „Óðni“ og leigja smærri báta, eins og t. d. nú er gert, til þess að verja staði eins og Ólafsvík, sem skipin mega helst aldrei yfirgefa, verði gagnslitið, ef togararnir geta altaf fengið vitneskju um, hvar varðskipin eru. Jeg er nú alls ekki að halda því fram, að frv. þetta mundi að öllu leyti koma í veg fyrir það, að togararnir gætu fengið vitneskju um ferðir varðskipanna, en mikil bót mundi eigi að síður verða að því. Auk þess stendur það til bóta. Þannig býst jeg við, að þingið herði á því, við meðferð þess í vetur, og svo verði stöðugt haldið áfram, þangað til því takmarki er náð, að veiðiskipin geti aðeins notað loftskeytin á heiðarlegan hátt, fengið vegna þeirra veiðifrjettir og aðra almenna, hlutlausa vitneskju. Þá er sú hlið þessa máls, sem snýr að sjálfstæði þjóðarinnar. Jeg er ekki í minsta vafa um, að því getur stafað hætta af þessum málum. Það er víst, að okkar skip brjóta mest landhelgislögin, en það eru útlendingarnir, sem fyrir sektunum verða. Hvað skyldu þeir því halda um íslensku varðskipin, stjórnarvöldin og dómstólana? Vitanlega ekkert annað en að þetta sjeu alt þjónar togarafjelaganna íslensku. Það er því ekki hægt að gera landhelgisgæslunni íslensku annað betra verk, en ef hægt væri að koma því til leiðar, að okkar skip væru sektuð jafnoft og hin útlendu, í hlutfalli við raunveruleg brot. Og meðan það er ekki hægt, megum við stöðugt eiga von á meira og minna rökstuddum grun um það, að við leyfum hjer lögbrot okkar eigin skipum. Mjer er fullkunnugt um þennan grun, t. d. bæði frá Englendingum og Þjóðverjum, en það eru þær þjóðir, sem mestar fiskiveiðar stunda hjer við land. Umboðsmenn þessara þjóða hjer telja þetta svo gott sem sannað. Frv. þetta miðar auk annars að því, að hreinsa af þjóðinni þann blett, sem togarafjelögin sum hafa á hana sett með landhelgisveiðum sínum. Þá tók þessi háttv.þm. nokkurar greinar til athugunar, og komst að þeirri niðurstöðu, að þær næðu ekki tilgangi sínum; væru of harðar, gengju of nærri mannlegri lögbrotanáttúru. Til þess að skýra það fyrir háttv. þingdeild, hvort það mundi eins auðvelt að fremja lögbrot á þessum vettvangi hjer eftir eins og hingað til, ef frv. þetta verður samþykt, vil jeg fara um það nokkrum orðum til skýringar. Fyrst er gert ráð fyrir, að hvert skeyti til eða frá íslenskum veiðiskipum skuli frumritað á sjerstakt eyðublað, sem dómsmálaráðuneytið leggur til, og undirritað af þeim, sem ábyrgð ber á því, að viðlögðum drengskap, að ekkert í efni skeytisins geti orðið til þess, að hjálpa veiðiskipi til þess að brjóta landhelgislöggjöfina. Þessu drengskaparvottorði vill háttv. 2. þm. G.-K. komast hjá, en allir heiðarlegir útgerðarmenn og skipsfjórar munu telja sjer slíkt ljúft. Er því hjer ekki um annað erfiði að ræða en að hafa til nægilegt af eyðublöðum þessum. Og jeg treysti útgerðarstjórum Kveldúlfs til svo mikillar búmensku, að hafa altaf nóg af þeim. Jeg skal játa, að það var hart, dæmið, sem háttv.þm. tók, að verða að borga 15 þús. kr., ef t. d. „Skallagrímur“ strandaði, en hefði ekki hin fyrirskipuðu eyðublöð til þess að frumrita á skeytið um strandið. Það væri þó maklegt, ef hann strandaði við landhelgisbrot.

Skip stranda oftast innan landhelgislínu, án þess þó að vera að veiðum í landhelgi

. Veit jeg það, en það hefir líka komið fyrir, að þau hafi strandað upp við fjörusanda, með vörpuna á eftir sjer. Hvað snertir drengskaparvottorðið, þá fæ jeg ekki sjeð, að meira sje að skrifa undir það en drengskaparvottorð, sem menn verða að undirskrifa á pósthúsum, um að póstsendingar til manns innihaldi ekki annað en upp er gefið. Slík vottorð hefir þessi háttv.þm. kanske aldrei þurft að undirskrifa, því vel má vera, að hann fái sínar vörur á annan hátt. En það hafa bæði jeg og aðrir orðið að gera. Einn mætur maður, sem jeg hefi átt tal um þetta mál við, taldi það eitt mundi nægjanlegt, að láta hlutaðeigendur gefa þetta drengskaparvottorð, af því að menn væru yfirleitt svo samviskusamir. En háttv. 2. þm. G.-K. dró það í efa, af því að mannlegt eðli væri býsna veikt. En setjum nú svo, að útgerðarmaður eða prókúrahafi hans hafi ekki svo mikinn drengskap, sem til er ætlast, og sendi skeyti, sem saknæmt er, samkvæmt lögum þessum, þá er þetta skeyti bókfært hjá loftskeytastöðinni og hlustað á það af varðskipunum. Kemur þetta framhjátökubarn því í ljós, þegar sjávarútvegsnefndir Alþingis fara að endurskoða skeytin. Í viðbót við þetta er lögð sú skylda á herðar loftskeytamanna og skipstjóra, að láta stjórnarráðinu í tje lykil að hverju því dulmáli, sem notað kannað vera í skeytasendingum milli útgerðarinnar og veiðiskipa hjer við land, eða milli íslenskra veiðiskipa innbyrðis. Þetta eru þeir skyldir að gera, vilji þeir ekki gera sig seka í glæpsamlegu athæfi. Alt þetta telur háttv. 2. þm. G.-K. fánýtt, og má vera, að svo sje, ef um mjög spilta menn er að ræða. En jeg hefi yfirleitt þá trú á útgerðarmönnum landsins; að þó þeir sjeu ekki beinlínis englar að siðgæði í þessum efnum, þá sjeu þeir ekki eins slæmir og hv. 2. þm. G.-K. vill vera láta. Í frv. þessu er þó gert ráð fyrir, að það geti komið fyrir, að útgerðarmaður hjer á landi eða skipstjóri á veiðiskipi misnoti loftskeytin í þeim tilgangi að fremja eða dylja landhelgisbrot. Er því fárið fram á, ef þetta kemur fyrir hvað eftir annað, að stjórnin gripi til þess úrræðis, sem talað er um í 5. gr. frv., að taka af þessum skipum óhindraðan rjett til loftskeytasendinga. Á stríðsmáli er þetta kallað að setja skipin á gráan lista. Það er, að öll skeyti, sem það sendir, eða til þess eru send, skuli vera undir sjerstöku eftirliti, þannig, að efni þeirra er athugað, og það eitt sent, sem skipið þarf að fá vitneskju um, eins og t. d. að góður markaður sje í Englandi o. s. frv. Þá mundi skeyti eins og t. d. „Fuglinn flaug til suðausturs“, sem einu sinni mun hafa átt að þýða: „Fylla fór til suðausturs“, ekki hafa verið sent. Erlendis er mikið eftirlit haft með öllum loftskeytasendingum, og jeg vona, að jeg móðgi háttv. 2. þm. G.-K. ekki, þó að jeg segi honum frá því, að enska loftskeytastjórnin hefir vanið bæði íslenska togara og skip Eimskipafjelagsins af því, að vera með óþarfa samtöl við Englandsstrendur. Skip þessi höfðu það fyrir vana, þegar þau voru á ferð í Norðursjónum, að tala saman sjer til skemtunar. Englendingar tóku svo skeytin og sendu þau hingað, Og bönnuðu þennan vaðal við Englandsstrendur. Þeir sögðust annað hafa að gera með loftið, en láta aðra nota það fyrir óþarfa málæði. Úr þessu hefir nú verið bætt. Landssímastjórnin hjer hefir lagt fyrir skipin að hætta nauðsynjalausum umræðum. Að þessu mun líka draga hjer, að skipum verði bannað að vera með óþarfa vaðal. Því þarf ekki að lýsa hjer, hve erfitt það er fyrir varðskipin að nota loftskeytatækin, síðan sum íslensku skipin fengu miðunartæki. Mjer er sagt, að skip með þessum tækjum geti vitað, hvert varðskipin fari, hvort þau fari vestur eða austur, norður eða suður, ef nokkur fjarlægð er að ráði. Þetta sýnir líka, að það má ekki lofa varðskipunum að síma til Reykjavíkur t. d. 2–3 sinnum á dag, eins og nú á sjer stað, þar sem þau segja til sín með þessum skeytasendingum.

Ólafur Thors Eftir þær ræður, sem þjer hafa verið fluttar, þarf jeg ekki að tala langt mál. Hv. flm. sagðist ánægður með undirtektir mínar, en þótti mjer hinsvegar hafa yfirsjest í því, að ganga fram hjá ákvæðum 4. gr. En það var aðeins vegna vináttunnar, sem jeg ber til hv.flm., að jeg hlífðist við að gera þessa grein frv. að umtalsefni. Hún er svo hjákátleg, að furðu gegnir, að jafngætinn og athugull maður eins og hv.flm. er álitinn af öllum, sem til þekkja, skuli hafa lánað nafn sitt undir frv. Í þessari gr., 4. gr. frv., er gert ráð fyrir að bókfæra öll loftskeyti til og frá íslenskum veiðiskipum, og senda þau síðan í afriti dómsmálaráðuneytinu í lok hvers mánaðar, en ráðuneytið afhendir síðan alla þessa skeytafúlgu sjávarútvegsnefndum Alþingis til frekari athugunar. Jeg veit, að okkur, sem sæti eigum í sjútvn., mundi ekki endast þessir þrír mánuðir, sem Alþingi starfar, til þess að lesa þessar einkennilegu bókmentir. Svo mörg og margvísleg eru þau skeyti, sem send eru til og frá íslenskum veiðiskipum. Ákvæði 4. gr. frv. er því svo fjarri öllu skynsamlegu viti, að það er broslegt, að slíkt skuli borið fram á löggjafarþingi þjóðarinnar. Jeg lofaði hv.flm. aðstoð minni til að athuga málið í nefnd, þótt jeg efist um, að okkur, þrátt fyrir einlægan og góðan vilja, takist að klæða svo þessa fúnu beinagrind, að úr því verði lagasmið að nokkru liði. Jeg sný þá máli mínu að hæstv.dómsmrh. Mín ræða hneig að því, að gagnrýna, hvort frv. þetta mundi til bóta, ef því er slegið föstu, að grunurinn um landhelgisveiði íslenskra togara sje á rökum bygður. - Hæstv. dómsmrh. talaði um aðra og óskylda hlið málsins. Ræða hans hnje aðallega að því, að leiða líkur að því, að grunurinn um landhelgisbrot togara væri á rökum bygður. En þær málalengingar eru óþarfar, úr því jeg hefi einmitt rætt málið á þeim grundvelli. Þessa hlið málsins er því óþarft að ræða, enda leiði jeg hjá mjer að svara ýmsum staðleysum og fullyrðingum hæstv.dómsmrh. og öllum þeim fúkyrðum og getsökum, er hann ljet sjer sæma að kasta að íslenskum útgerðarmönnum. Hæstv. dómsmrh. ljet sjer ennþá einu sinni sæma, að kasta fram þeirri fullyrðingu, að loftskeytatækin hefðu verið sett í íslenska togara í þeim eina tilgangi, að aðstoða þá við landhelgisveiðar, og bar fyrir sig orð, sem fallið hefðu hjer á Alþingi um þetta efni frá mikilsvirtum fyrv. hv.þm., en bætir svo við næsta hróðugur, að þessu hafi ekki verið mótmælt. Jú, þessu var mótmælt, og það var gert á þeim vettvangi og svo eftirminnilega, að furðu gegnir, að hæstv.dómsmrh. skuli vera búinn að gleyma því. Þessi vettvangur var „Tíminn“. Þar hafði hinn síritandi skriffinnur blaðsins, núverandi hæstv.dómsmrh., birt eina af sínum alkunnu langlokum um þetta mál, og gengið svo langt í getsökum í garð útgerðarmanna, að ritstjóri blaðsins sá sig tilneyddan að ljá rúm í blaðinu til andsvara. Og svarið kom. Alt var rekið ofan í hæstv.dómsmrh. og honum t. d. bent á, að þessi sami hv.þm., er hann vitnaði í, hefði litlu eftir að hann talaði þessi umræddu orð í þinginu sett loftskeytatæki í eitt veiðiskip sitt, af því að hann taldi það nauðsynlegt við löglegar veiðar. Jeg ætti kanske að minna hæstv.dómsmrh. á, að þessi „snjalli“ rithöfundur, sem hrakti allar staðhæfingar hans, var einmitt jeg sjálfur. Þá sagði hæstv.dómsmrh., að óhugsandi væri að fjölga svo varðskipum, að öryggi fengist fyrir því, að landhelgin yrði varin á öllum tímum árs. En þessi fullyrðing er á engum rökum bygð. Eins og jeg hefi áður sagt, þurfa varðskipin að vera það mörg, að togarar eða önnur veiðiskip þori ekki inn fyrir landhelgina til ólöglegra veiða. Jeg lít svo á, að 3–4 varðskip af líkri gerð og „Óðinn“ mundu nægja til þess, að enginn skipstjóri mundi eiga það á hættu að veiða í landhelgi. Það er misskilningur, að varðskipin sjeu eins og skollinn í leiknum. Hinir mentuðu og duglegu skipherrar vita það fullvel, að freistingin til landhelgisveiða er staðbundin á vissum tíma árs, og þeim er vel kunnugt um, hvar helst er veiði von. Sá erlendur skipstjóri, sem lengst hefir farið með strandgæslu hjer við land, foringinn, sem var á „Fyllu“ í fyrra, er þeirrar skoðunar, að okkur mundu nægja 4 varðskip til þess að halda íslenskum og erlendum veiðiskipum utan landhelgi, og sömu skoðunar er jeg, eins og jeg hefi margtekið fram. Hæstv. dómsmrh. sagði, að með bendingum mínum á höfuðgalla þessa frv. hefði jeg gerst sekur um gífurlegan fjandskap við strandvarnarmálið, og það væri mín höfuðsök. Því undarlegra er þetta, þegar þess er minst, að sá maður, sem frv. flytur fyrir hæstv.dómsmrh., hv. 1. þm. S.-M., er alveg nýbúinn að þakka mjer í heyranda hljóði fyrir undirtektir mínar, og ljet þess jafnframt getið, að jeg mundi í sjútvn. líklegur til að hjálpa honum að umbæta þennan vanskapning, sem frv. er. En hvað býr undir? Jú, hæstv.dómsmrh. er með þessum blekkingum að reyna að rægja mig í augum kjósenda minna, einkum þó þeirra, sem búa suður með sjó og stunda smábátaveiði á grunnmiðum. En þetta þýðir ekki neitt; það hefir verið reynt áður að bera mig þessum sökum. Suðurnesjabúar þekkja mig of vel og þann hug, sem jeg ber til strandvarnanna. Jeg hefi á fundum hjá þeim marghaldið fram þessu sama og hjer: að auknar strandvarnir sjeu eina hjálpin til þess að vernda grunnmiðin og tryggja afkomu smábátaútgerðarinnar. Jeg hefi líka áður sagt, að þegar búið er að láta greipar sópa um grunnmið og hrygningarsvæði, þá þarf ekki framar að leita fiskjar á djúpmiðum. Það er því ekki nema eðlilegt, að jeg, sem útvegsmaður, vilji heill þess atvinnuvegar og skilji betur en hæstv.dómsmrh., hvað hjer er í húfi. Hann þarf því ekki að væna mig um óheilbrigði, mig, sem er fulltrúi þeirra manna, er alt eiga undir því, að grunnmiðin sjeu vernduð, og stunda auk þess sjálfur útgerð. Eyðilegging grunnmiða og hrygningarstöðva sýndi álíka hyggindi útgerðarmanna og bændur sýndu í sauðfjárræktinni með því að slátra öllum lömbunum. Jeg skal ekki tefja tímann með því að fara að ræða um ráðstafanir, sem gerðar hafa verið við Englandsstrendur til þess að fyrirbyggja loftskeytatruflanir. Að hæstv.dómsmrh. seildist svo langt, var víst í þeim tilgangi gert að reyna að láta líta svo út, að einhver annar á undan honum hefði gerst til þess að gefa líkar fyrirskipanir og frv. fer fram á. En vitanlega liggur í augum uppi, að þessar ráðstafanir Englendinga eru alt annars eðlis en þær, sem felast í frv. Þá vildi hæstv.dómsmrh. láta líta svo út, að jeg legði ekkert upp úr drengskaparloforðum útgerðarstjóra. Og þetta leyfir hann sjer að draga út úr orðum þeim, er jeg mælti áðan. En hjer er vitanlega ekki um annað að ræða en vanalegar falsanir hæstv. ráðh. á orðum andstæðinga sinna. Mjer dettur ekki í hug að ætla annað en að flestir, sem drengskaparheit gefa, haldi það. En jeg sagði, að enginn útgerðarstjóri gæti gefið drengskaparvottorð um það, að ekkert það stæði í skeytum, sem bærust til og frá skipum hans úti í sjó, er upplýsa mætti um varðskipin. Slíkt drengskaparvottorð getur enginn útgerðarstjóri gefið, og það af þeirri einföldu ástæðu, að hann getur ekkert um það vitað. Hæstv. dómsmrh., gæti meira að segja sent skeyti og orðið þess valdandi, að upplýsa um, hvar varðskipin halda sig stundina þá. Við skulum hugsa okkur, að einhver af togurum Kveldúlfs sje að veiðum í Faxaflóa. Hann fær skeyti frá dómsmálaráðuneytinu, er gæti hljóðað svo: „Viljið þjer gera svo vel að fara til móts við „Óðinn“ suður að Garðskaga og aðstoða hann við björgun.“ Nú getum við hugsað okkur, að skipstjóranum á þessum togara þyki gott að vita, hvar varðskipið heldur sig, og fari ekki til björgunarinnar. Er jeg þá drengskaparlaus maður fyrir þá sök, að þetta skip mitt hefir fengið upplýsingar um varðskipið og það í skeyti frá sjálfum dómsmálaráðherranum? Jeg endurtek því það, sem jeg sagði í fyrri ræðu minni, að eins og frv. er úr garði gert, þá er ekki hægt að gefa slík drengskaparvottorð. Hinsvegar vil jeg benda á, að ef drengskaparvottorð ætti að heimta í þessu efni, þá mundi rjettara að koma því fyrir á annan auðveldari hátt, t. d. að skipstjórarjettindin væru bundin því, að enginn fengi leyfi til þess að fara með botnvörpung, nema hann undirskrifaði áður drengskaparvottorð um það, að veiða aldrei í landhelgi. Og svo slyngur maður sem sjálfur dómsmálaráðherrann er í lagasmíðinni, ætti ekki að verða í vandræðum að finna ráð til að koma slíkum ákvæðum í frv. Jeg hefi bent á, að þrátt fyrir ákvæði þessa frv. geta allir, sem annars vilja það, farið í kringum lögin, og landhelgisveiðar þess vegna haldið áfram. Menn geta eftir sem áður sent hundrað setningar á venjulegu máli, sem þó geta haft ákveðna merkingu.  (Dómsmrh. JJ: Þá er það dulmál!)  Hver getur dæmt um það? - Við skulum hugsa okkur, að eitthvert skip fái loftskeyti, sem hljóðar á þessa leið: „Guð blessi dómsmálaráðherrann!“ Er þetta saknæmt, að biðja fyrir ráðherranum? Jeg veit ekki betur en að í öllum kirkjum landsins sje beðið fyrir stjórninni.  (Dómsmrh. JJ: Þeir skrópa nú í því efni, sumir íhaldsklerkarnir!)  Þess þá heldur ætti að vera þörf á því, að aðrir tækju sig til og bæðu guð að blessa ráðherrann. Jeg hefi þá með þessu, er jeg hefi nú sagt, sýnt hæstv.dómsmrh. fram á, að tilraunir hans um að gera mig tortryggilegan hafa algerlega misheppnast. Hv. flm. hefir þakkað undirtektir mínar og fúslega viðurkent, að frv. þurfi lagfæringar við. Þetta mál þarf að hugsa miklu skarpara en frv. ber vott um. Af samning þess getur hæstv.dómsmrh. engan heiður haft, annan en þann, að hafa ef til vill meint eitthvað gott með því. En eins og frv. er, ber það vott um frámunalega fljótfærni og ófyrirgefanlegt hirðuleysi um lagasmíð.

Pjetur Ottesen Það verður ekki um það deilt, að landhelgisgæslan er hin mesta þjóðarnauðsyn. Að því leyti sem þetta frv. gæti stuðlað til þess að torvelda landhelgisveiðar, þá er það sjálfgerður hlutur fyrir alla þá, sem hafa opin augun fyrir því nauðsynjamáli, að vinna að því, að þessi lagasmíð geti náð sem best tilgangi sínum. En jeg er, því miður, hræddur um, að það sje mjög hæpið, að þetta frv., eins og það liggur nú fyrir, nái tilgangi sínum, og ef til vill verði erfitt að búa það svo úr garði. Og jeg álít það mjög hæpið fyrir þá menn, sem ant er um landhelgisgæsluna, að varpa alt of miklum áhyggjum upp á það, að þetta frv. verði til þess að bæta hana verulega. Aðalatriðið í því máli er að auka gæsluna. Mjer varð þetta enn þá ljósara við ræðu hæstv.dómsmrh. áðan, sjerstaklega eitt atriði í henni. Hann sagði sem sje, að togarar, sem hefðu miðunaráhöld, gætu altaf vitað, hvar varðskipin væru. Þessi tæki eru enn sem komið er í fáum skipum. En þegar tekið er tillit til þess, hve sorgleg reynsla er fengin um það annarsvegar, hve ákaflega hættulegar eru siglingar hjer við land, og hinsvegar, hve mikið öryggi er í því fyrir skipin, að hafa þessi áhöld, þá má ganga að því vísu, að það líði ekki á löngu áður en flest skip útvegi sjer þessi tæki. Og ef það má altaf vita með hjálp þessara tækja, hvar varðskipin eru, þá má ekki búast við því, að bót verði ráðin á því að ljetta undir með landhelgisgæsluna á þann hátt, sem frv. þetta ætlast til. Þess vegna vildi jeg aðeins láta í ljós þá skoðun mína, að menn megi ekki varpa alt of miklum áhyggjum á þá úrslausn, sem þetta frv. felur í sjer. En jeg vil eigi að síður vinna að því, að ná sem bestum árangri, sem hægt er, á þann hátt. Það var þó annað atriði í ræðu hæstv.dómsmrh., sem gaf mjer sjerstaklega ástæðu til þess að standa upp. Hann talaði um loftskeytanotkun togaranna í sambandi við þá hlið þessa máls, sem snýr að útlendingum. Það er kunnara en frá þurfi að segja, að útlendingar, sem hjer eru teknir og dæmdir í sektir fyrir landhelgisbrot, þykjast oft grátt leiknir. Sjerstaklega eru það þýskir og enskir togarar, sem oftast verða fyrir barðinu á varðskipunum. Þegar eftir heimkomu þeirra til Englands eða Þýskalands hafa útgerðarmenn skipanna mjög oft snúið sjer til fulltrúa sinna á þingi og beðið þá að krefjast þess, að það yrði rannsakað, hvort togararnir hafi ekki verið beittir órjetti hjer. Það er auðvitað, að þegar skipstjórarnir koma heim eins og halakliptir hundar, þá halda þeir því fast fram, að þeir sjeu alsaklausir og hafi verið rangindum beittir. En það hefir, sem betur fer, altaf sýnt sig hingað til, að kærur þessar hafa ekki haft við nein rök að styðjast. Því hefir verið haldið fram, að íslensku togararnir hafi betri aðstöðu til landhelgisveiða, vegna þess, að þeir hafi loftskeytatæki. Þar er því til að svara, að mörg hinna útlendu botnvörpuskipa hafa einnig loftskeytatæki, og hafa þau því sömu aðstöðu hvað þetta snertir. Það hefir verið sagt, að ísl. togararnir standi betur að vígi í þessu tilliti vegna þess, að þeir sjeu hjer að veiðum við sitt eigið land. Aðstaða útlendinga er að sama skapi betri, er þeir veiða við sínar eigin strendur, og er hjer því enginn munur á. Meðan okkur tekst að halda því orði á varðskipunum okkar, að þau sjeu óhlutdræg, hver sem í hlut á, og sömuleiðis öll framkoma þeirra, sem um framkvæmd laganna sjá, þá stafar okkur engin hætta af árásum útlendinga í þessu efni. Og sem betur fer hafa þær raddir, sem upp hafa komið um það hjer á landi, að nokkuð sje áfátt þessu öryggi, dáið sjálfkrafa út, og þeir menn, sem hafa komið fram með slíkt, hafa orðið að bera kinnroða fyrir fullyrðingar sínar. En það má ekki heyrast nein rödd, sem veikt geti þessa rjettarstöðu okkar gagnvart útlendingum, og ef slíkt kemur fyrir, verður jafnharðan að kveða þann orðróm niður, því það geta verið nógu miklir erfiðleikar á því, að ráða niðurlögum á gremju þeirri, sem þungar sektir vekja hjá erlendum lögbrjótum, þótt þeim sje ekki gefið undir fótinn með ummælum um það innanlands, að ef til vill sje ekki hið sama látið ganga yfir þá og innlenda togara. Jeg vil stuðla að því á allan hátt, að landhelgisgæslu okkar stafi sem minst hætta af notkun loftskeytatækja, og jeg mun af einlægum hug styðja hverja tilraun, sem fram kemur, og úr hvaða átt sem hún kemur, til þess að draga úr þeirri hættu.

Ólafur Thors Jeg vil fyrst leyfa mjer að skjóta því til hv.flm., hvort beri að taka hin vinsamlegu ummæli hans í minn garð sem skop. Jeg veit ekki betur en að jeg hafi unnið með honum í nefnd af fullri einlægni, að þeim málum, sem til okkar hefir verið vísað. Í tilefni af ræðu hæstv.dómsmrh. verð jeg að svara honum nokkrum orðum. Jeg skal reyna að hafa það mjög stutt. Hann sagðist skilja ræðu mína þannig, að jeg væri ótryggur vinur landhelgismálanna, og kvað þann mótþróa, sem jeg hefði sýnt gegn þessu frv., vera sönnun þess. Það stendur einhversstaðar skrifað, að þann, sem guð elskar, agar hann. Jeg þykist geta sagt, að jeg beri landhelgismálin mjög fyrir brjósti, þótt jeg hinsvegar segi, að þetta frv., sem hjer liggur fyrir, sje svo mjög gallað að formi og hugsun, að það sje algerlega óviðunandi. Hæstv. dómsmrh. sagði, að jeg ætti skilið, að aðrir skopuðust að mjer, því að jeg hefði gert það sjálfur. Það mun vera rjett skilið hjá hæstv. ráðh., að jeg hafi skopast að rithöfundarhæfileikum mínum. En þótt svo hafi verið, bar jeg þó í þeirri ritdeilu, sem hann talaði um, hærri hlut fyrir hæstv.dómsmrh., og þykist hann þó stundum geta komið fyrir sig orði. Annars var það eins og svo oft áður hjá hæstv. ráðh., að það var áberandi, hve illgirnin var ríkur þáttur í ræðu hans. Hann var að væna mig um það, að jeg hefði gefið kjósöndum mínum lognar yfirlýsingar. Jeg vil leyfa mjer að segja það, að jeg hefi engar yfirlýsingar gefið í þessum efnum, aðrar en þær, sem mjer hefir verið full alvara með. Jeg býst við, að hv.þdm. þekki mig það vel, að það mun aldrei henda mig, að gefa lognar og falskar yfirlýsingar. Hæstv. dómsmrh. lítur svo á, að það sje lítið að byggja á fjölda varðskipanna, því að það sje ekki á okkar færi, efnahagsins vegna, að hafa þau svo mörg, að að fullu gagni komi. Nú sjeu varðskipin t. d. 3, og þó sjeu togararnir altaf í landhelgi, á hverri nóttu. Það má nú segja, að hæstv.dómsmrh. sjer furðu langt og vel, ef hann getur fylgt togurunum á ólöglegum leiðum þeirra á niðdimmum nóttum. Það er að vísu rjett, að varðskipin eru að nafninu 3, en þeim er svo háttað, að „Þór“ hefir nú legið um langan tíma í viðgerð hjer í Reykjavík, annað skipið er vitaskipið, sem er algerlega óviðunandi til gæslunnar, og það þriðja er „Óðinn“, sem gegnir björgunarstörfum við Vestmannaeyjar í stað „Þórs“. Þetta er því alls ekki sambærilegt við það, ef um 3 fullkomin varðskip væri að ræða. Jeg verð nú að vera svo illgjarn í garð hæstv.dómsmrh. að segja það, að jeg er ekki alveg viss um, hver hugur hans er í þessu máli. Jeg þykist hafa ástæðu til að halda, að hæstv. ráðh. sjái, að þetta frv. kemur að litlum notum. En ef hann veigrar sjer við að sinna öðrum kröfum sjávarútvegsmanna, þeim, sem rjettmætar eru og máli skifta fyrir strandvarnirnar, þá skal jeg fyrstur manna rísa upp og segja, að hann sje óheill í þessu máli. Nú vil jeg gera hæstv. ráðh. þann miska, að hafa yfir eina setningu, sem hann sagði í síðustu ræðu sinni. Hann sagði, að mönnum væri ekki treystandi til að ráða vel fram úr máli, þar sem þeir ættu sjálfir hagsmuna að gæta. Þessi ummæli eru honum alls ekki samboðin. Ef þetta er hugarfar hæstv.dómsmrh., á hann undir eins að segja af sjer. Dómsmrh., sem svo hugsar, á ekki að þolast. Jeg spurði um það, hvort það mundi geta talist saknæmt, þó að togari, sem er á leið heim úr veiðiför, sími það til annars skips, að hann hafi orðið var við „Óðin“ á leið sinni. Því svarar ráðh. á þessa leið: „Hvað varðar þennan togara um „Óðin“ eða „Þór“. Togaraskipstjóri, sem er að kjafta - jeg vek athygli hv.þm. á því, að ráðh. segir „kjafta“ - um varðskipin, á skilið að fá kúlu í belginn.“ En ef ætti að framfylgja þeirri reglu, að láta alla fá „kúlu í belginn“, sem „kjafta“ um það, sem þeim kemur ekki við, vildi jeg ráðleggja hæstv. forsetum að fá sjer hríðskotabyssu og hæstv.dómsmrh. að mæta í þinginu brynvarinn frá hvirfli til ilja.

Hákon Kristófersson Jeg hafði ætlað mjer að sitja hjá við þessa umræðu. En af því að jeg átti nokkurn hluta af því, sem hæstv.dómsmrh. sagði, sje jeg mjer eigi fært að sitja hjá með öllu. Jeg er svonefndum flm. frv. þakklátur fyrir áhuga hans á þessu máli, og efast ekki um, að hann sje einlægur í því. Einlægni hv. 1. þm. S.-M. er þekt um land alt! En mjer þykja dálítið leiðinleg þau orð, sem hæstv.dómsmrh. hefir haft um þau ummæli, sem jeg hefi látið falla um landhelgiveiðar íslenskra togara. Jeg hefi aldrei kent útgerðarstjórunum um þær. Mjer er því mesta raun að því að heyra það haft eftir mjer. Helst mætti ætla, að hægt væri að búast við þessháttar rangfærslum af vefaranum mikla frá Leiti, en ekki hæstv.dómsmrh. Jeg held, að dómsmrh. ætti ekki að vera að bera óhróður á menn. Jeg þakka honum hlýjan hug í minn garð, sem hann reyndi að láta koma fram í ummælum sínum, hvort meint hafa verið eða ekki, en vísa að öðru leyti ummælum hans heim til föðurhúsanna. Viðvíkjandi skeytaeftirliti sjávarútvegsnefndar verð jeg að segja það, að mjer finst, að hún verði að vera bundin þagnarskyldu, úr því að landsíminn verður að þegja yfir efni þeirra skeyta, sem hann fær handa á milli. - Annars held jeg, að frv. gæti verið til mikilla bóta, ef það besta er notað úr því. Og jeg er viss um, að hæstv.dómsmrh. hlýtur að ganga gott til, að fylgja því. En eins og það er nú, dreg jeg stórlega í efa, að það geti læknað þau mein, sem við erum báðir sammála um að sjeu á landhelgisgæslunni. Varðskipunum þarf að fjölga. Það er sú eina rjetta lausn á málinu. Jeg vona, að hæstv.dómsmrh. geri sitt besta í því, og hann er líka eini maðurinn, sem getur hrundið þessu nauðsynjamáli í framkvæmd, hvað það snertir, þar sem líkur eru til að samþykt verði nú á Alþingi bygging á nýju strandgæsluskipi. Jeg held, að hv. 2. þm. G.-K. hafi tekið hæstv.dómsmrh. of alvarlega. Auðvitað hefir ráðh. ekki meint, að það ætti að setja kúlu gegnum skrokkinn á þeim skipum, sem tala saman um „Óðin“ eða „Þór“. Sem alvara gat slíkt ómögulega komið frá hæstv.dómsmrh. Það er stundum alveg bráðnauðsynlegt, að skip tali saman. Þar af leiðandi má ekki taka þau mörgu vanhugsuðu orð hæstv. ráðh., bæði í þessu máli og öðrum, sem fullkomna alvöru. Jeg vil leyfa mjer að nefna mannskaðaveðrið mikla, fyrir nokkrum árum. Þá voru skipin altaf að tala saman og spyrja hvort annað, hvernig ástatt væri. Það nær þess vegna engri átt að banna slíkt. Og ekki get jeg sjeð, að það sje ákaflega saknæmt, þó að þau minnist á varðskipin. Það er nú einu sinni áþreifanleg reynsla, að við erum eigi eins löghlýðnir og vera ber. En til þess að koma í veg fyrir landhelgisbrot, þarf að fjölga varðskipum. Það er ekkert annað, sem dugar. Við göngum öll á annara rjett í ýmsum tilfellum. Fáir geta víst hreinsað sig af því, að hafa ekki einhverntíma gert það, og það er í raun og veru afsakanlegt, þó að menn, sem fullir eru af veiðihug og ákafa, skreppi einstaka sinnum inn fyrir landhelgislínuna. En það er svívirðilegt, að þeir skuli bæði brjóta lögin og skemma veiðarfæri fiskimanna. - En af frv. vænti jeg einskis góðs, eins og það nú er. Jeg er viss um, að hægt er að senda aðvörunarskeyti, þó að eigi sjeu á dulmáli. Mjer kemur ekki í hug, að bera á móti því, að útgerðarmenn hafi sent slík skeyti, því mig brestur kunnugleika á því. En ákaflega hefir sá verið klaufskur, sem fór að tala um heilsufar ömmu, í einu skeyti. Sá maður hlýtur að vera fjarska ólíkur hv. 2. þm. G.-K.  (Dómsmrh. JJ: Þetta er ættrækni!)  Jeg vil nú samt slá því föstu, að þessi maður hafi verið mjög fjarskyldur hv. 2. þm. G.-K. En við verðum að álíta, að það hafi verið einn af útgerðarstjórunum, ef þetta er þá ekki ósatt. Jeg vona nú, að jeg hafi eigi blásið að neinum óslöktum eldi hjá hæstv.dómsmrh., með þessum fáu orðum, sem jeg hefi sagt. Jeg trúi eigi öðru en að við verðum sömu vinirnir og við höfum verið, eftir sem áður, þó að mjer þyki hins vegar leiðinlegt, að hann skuli fara með rangfærslur. Jeg ætla mjer ekki að taka aftur þau ummæli, sem jeg hefi haft um lögbrot íslenskra togara. En það get jeg sagt, að nú á seinni tímum hefi jeg orðið var við miklu færri yfirtroðslur frá þeirra hálfu en áður. Það þakka jeg auknum landhelgisvörnum. Og jeg treysti hæstv.dómsmrh. til þess að láta hana verða eftirleiðis enn betri en hingað til. Ekki vantar hann áhugann! En mjer fellur það afar illa, að hann skuli blanda alóskyldum efnum inn í þessar umræður, t. d. fyrirbænum í kirkjum og því líku. En þrátt fyrir það vænti jeg, að hans góði vilji megi sín nokkurs, og framkoma hans í þessu máli byggist á fullri alvöru og umbótaviðleitni, en ekki á hinu, að ófrægja útgerðarmenn og aðra andstæðinga sína.

Flm. (Sveinn Ólafsson) Jeg get varla komist hjá því, að verða við ósk hv. 2. þm. G.-K., þegar hann mælist til þess, að jeg skýri þau orð, sem jeg ljet falla um hann í fyrri ræðu minni. Þess vil jeg þó áður geta, að mjer virðast allar umræður um þetta frv. falla mjög í eina átt, nefnil. til stuðnings við það. Jafnvel hv. 2. þm. G.-K., sem helst hreyfir andmælum gegn því, hefir öðrum þræði látið falla hlýleg orð um málið. Þessar undirtektir allar met jeg sem vott eða fyrirboða um góðar lyktir þessa máls. Jeg skal svo drepa á eina yfirlýsingu, sem gefin hefir verið í þessum umræðum, og eiginlega gæti hún nægt sem svar við fyrirspurninni. Það er yfirlýsing hv. 2. þm. G.-K. sjálfs, í fyrri ræðu hans, um það, að hann teldi tilgang frv. lofsverðan og góðan. Þakklæti mitt til hans, sem hann tekur svo sárt, að vefengt hefir verið, var einkum vegna þessara orða hans. Hinsvegar get jeg eigi gert að því, þó að einstakir hv.þm. kunni að hafa litið á orð mín eins og skop eða tvíræða vjefrjett. En ef hv. 2. þm. G.-K. vill álíta, að jeg hafi ekki talað í einlægni, þá má hann það.

Alls ekki!

Sannast að segja virðist mjer, að það hafi verið óþarfi fyrir hann að stökkva upp á nef sjer út af meinlausu spaugi um hólið frá mjer. Að lokum vil jeg lýsa ánægju minni yfir þeim góðu undirtektum, sem frv. hefir fengið, og virði jeg að vettugi öll smávægileg olnbogaskot til mín út af því.

Dómsmrh. (Jónas Jónsson) Hv. þm. Borgf. hefir ávalt látið sjer mjög ant um landhelgisvarnirnar. Mjer fanst þó tæplega eins mikill kraftur í ræðu hans í dag og stundum áður. En þess vænti jeg, að frv. eigi vissa liðsemd hans. - Hv. þm. virðist hafa misskilið nokkuð ræðu mína. Jeg gat um það meðal annara erfiðleika við landhelgisgæslu, að togarar gætu með miðunartækjum sínum vitað nokkuð um ferðir varðskipanna. En með þessu var jeg í raun og veru að gagnrýna gerðir landstjórnarinnar, bæði hinna fyrv. og þeirrar, sem nú situr. Hún hefir látið varðskipin tala talsvert saman, og þá geta togararnir vitað hvar þau eru. Þessu þarf að kippa í lag, og koma þá miðunartækin lögbrjótunum eigi að haldi. Jeg held, að hv.þm. hafi líka misskilið ummæli mín um íslenska og erlenda togara. Hv. þm. Snæf. hefir lýst því, hvernig skipin hafa komið inn í landhelgina, óðara en varðskipið var farið, en forðað sjer jafnskjótt sem hann var búinn að síma til Reykjavíkur og kæra. Hv. þm. Borgf. mun eigi neita þessu. En auðvitað vekur þetta grun hjá útlendingunum. Skipstjórar erlendir, sem teknir eru fyrir brot, gera auðvitað það, sem þeir geta, til þess að afsaka sig, þegar heim kemur. Og þeir geta borið það með rjettu, að okkar skip sjeu eigi tekin, þó að þau sjeu í tugatali innan landhelginnar. Það þýðir ekki að telja sjer trú um, að útlendingarnir taki eigi eftir þessu. Og ef til vill vita þeir líka ástæðuna, að ísl. togurunum er sagt til úr landi. Það er því alveg nauðsynlegt, að framvegis náist tiltölulega eins margir ísl. togarar og erlendir, í hlutfalli við brot, svo að hægt sje að segja, að jafnt gangi yfir alla. Um ræðu hv. 2. þm. G.-K. þarf jeg fátt að segja. Við erum báðir búnir að færa fram okkar rök. Hann hjelt, að hægt væri að halda uppi sæmilegri landhelgisgæslu með 3 skipum álíka og „Óðinn“ er. Landhelgissjóður er nú að vísu svo vel stæður, að hann gæti lagt fram fje til að byggja 2 skip. En það verður erfiðara að standast rekstrarkostnað en stofnkostnað skipanna. Fjárhagsleg geta verður ávalt að ráða miklu. En ærin ástæða sýnist til þess að gagnrýna framkomu þeirra þingmanna, sem ekki vilja reyna þær umbætur, sem ekkert kosta, eins og þær, sem frv. fer fram á. Nú höfum við á að skipa 3 skipum vopnuðum til landhelgisgæslu. Samt eru lögbrot framin í stórum stíl. Að vísu er „Þór“ eigi eins góður og hin skipin, en þó er hann til nokkurs gagns. Innan skamms kemur danska varðskipið, og þá höfum við 4. Samt veitir ekki af ráðstöfunum þeim, sem farið er fram á í frv. Þá fyrst getur landhelgisgæslan orðið sæmileg, þegar þess er gætt, að togurum sje eigi hjálpað úr landi. Hv. 2. þm. G.-K. fanst mikið til um þau ummæli mín, að mönnum væri varlega treystandi til þess að vinna samviskusamlega að málum, þar sem þeir ættu hagsmuna að gæta. Hann er nú sjálfur búinn að tala svo mikið um mannlegan breyskleika, að hann hefir alveg sannað þeta. Mótbárur hans gegn ummælum mínum eru því hreinasti barnaskapur og annað ekki.

Pjetur Ottesen Í raun og veru þarf jeg eigi miklu að svara hæstv.dómsmrh., enda mun oftar gefast tækifæri til þess, áður en skilist verður við landhelgismálin. Hann var að tala um, að ekki væri eins mikill kraftur í ræðu minni nú og áður. Það getur vel verið, en það á þá rót sína að rekja til þess, að jeg býst ekki við miklum árangri af því, fyrir umbætur á landhelgisgæslunni, þótt þetta frv. verði samþ., þótt jeg sje fús til að fylgja því og vinna að endurbótum á því, svo sem kostur er. En það er spá mín, að þegar frv. það, um aukna landhelgisgæslu, sem hv.Ed. hefir nú til meðferðar, kemur í þessa hv. deild, þá muni hæstv.dómsmrh. komast að raun um, hvort jeg hefi nokkuð slegið af kröfum mínum. Þegar hæstv. ráðh. talar um kostnað við strandvarnirnar, og gerir mikið úr honum, þá gerir hann sjer ekki næga grein fyrir því, til hvers er að vinna. Kostnaðurinn við landhelgisgæsluna, - þó hann aukist mikið frá því sem er - er ekki nema örlítið brot af þeim hagsmunum, sem landið hefir af því, að landhelgin sje vel varin. Það er nú viðurkent, að „Þór“ sje mjög ófullkomið varðskip, en þó hefir hann komið að miklu liði. Það er vitanlega alkunna, að mikið hefir þegar áunnist um endurbætur á landhelgisgæslunni frá því, sem áður var, enda þótt mjög mikið sje eftir, svo að vel sje. Hæstv. dómsmrh. talaði um þátttöku Dana í landhelgisgæslunni, svo sem hún væri jafnfullkomin hinni innlendu. En það eru ýmsar ástæður, er jeg hefi áður gert grein fyrir, sem valda því, að Danir neyta sín ekkert svipað því við landhelgisgæslu hjer, sem íslensku landhelgigæsluskipin. Þá hefir til þessa brostið flest til þess. Er jeg reiðubúinn að endurtaka rökin fyrir því enn á ný, ef þess gerist þörf. Hæstv. ráðh. taldi á misskilningi bygt það, sem jeg sagði um miðunaráhöldin og það, að með þeim gætu botnvörpungarnir altaf fundið, hvar varðskipanna væri að leita. Sagði hann, að þetta bygðist á því, hve oft stjórnarráðið hefði að undanförnu haft samband við skipin. En jeg vil benda honum á, að úr því er ekki hægt að draga, svo að neinu nemi, meðan skipin eru svona fá. Þegar kvartanir koma hvaðanæfa um landhelgisveiðar, þá sýnist óhæfilegt annað en að skýra varðskipunum frá því. Svo er ekki ósjaldan, sem gerð eru boð eftir þeim til að þeytast kringum landið í allskonar snatti. Vitanlega er þetta snatt varðskipanna hin hörmulegasta misbeiting á starfi þeirra, sem orðið getur, meðan landhelgisgæslan er ekki betri. Jeg veik að þeim orðum hæstv. ráðh. í fyrri ræðu minni, að útlendingar hefðu rökstuddan grun um það, að þeir væru hjer ekki undir sömu lögum og meðhöndlan og innlendir menn. Hæstv. ráðh. dró nú úr þessum ummælum öllum, og vildi sveigja þau í þá átt, að um misskilning hefði verið að ræða hjá mjer. En jeg vil leggja áherslu á það, að í þessum grun geta útlendingar ekki fengið neina átyllu til að ásaka íslenskt rjettarfar.

Ólafur Thors Jeg vil aðeins leiða athygli hv.þd. að því, að veigamikill munur er á aðstöðu útgerðarmanns eða skipstjóra annarsvegar, og hinsvegar aðstöðu útgerðarmanns, sem tekið hefir við umboði til þingmensku. Hæstv. dómsmrh. hefir áður haldið hjer langar ræður um „fair play“ og stjórnmálaþroska. En jeg vil leyfa mjer að segja, að stjórnmálaþroski þess þingmanns væri ekki mikill, sem fyndi ekki til þess, eftir að hafa tekið að sjer umboð fyrir hjerað eins og Gullbringu- og Kjósarsýslu, að hann hefði tekið þar á sig nýjar og þungar skyldur, einmitt í svona málum. Jeg vona, að hv.þd. aðhyllist þessa skoðun mína, og þá það þar með, að jeg sje fullkomlega dómbær í þessu máli, engu síður en aðrir hv.þdm. - Ef jeg hefði verið óheill í málinu, þá hefði jeg þagað í dag og greitt atkvæði með frv., þar sem jeg hlaut að sjá vonleysi þess um að bera nokkurn árangur. Ef menn nú spyrja, hví jeg hafi ekki gert þetta, þá svara jeg því, að það er fyrir þá sök, að jeg er heill og falslaus um landhelgisvarnirnar. Jeg hefi andmælt þessu frv. sakir þess, að mjer þykir skömm að því, að það skuli koma fram, þar sem það er gersamlega tilgangslaust, hlýtur að verða vitagagnslaust og getur orðið til þess að draga úr öðrum gagnlegum ráðstöfunum til eflingar landhelgisgæslunni. Jeg vil enda mál mitt með því að þakka hv. 1. þm. S.-M. - hinum svokallaða flm., eins og hv.þm. Barð. orðaði það - fyrir að endurtaka þau ummæli sín, að allir ræðumenn hefðu talað af hlýjum hug til málsins. Ættu þessi orð að nægja til að reka niður í hæstv.dómsmrh. þau öfugmæli hans, að þetta hefði verið meint sem skop. - Við hv.flm. og jeg eigum nú væntanlega eftir að vinna saman að þessu máli í nefnd. Jeg hefi enga trú á, að þetta frv. geti orðið grundvöllur að neinum till., sem að gagni megi koma, en e. t. v. getur það gefið tilefni til bollalegginga í nefndinni, sem kynnu að bera einhvern ávöxt.

Dómsmrh. (Jónas Jónsson) Orð þau, er hv.þm. Borgf. ljet falla til sambandsþjóðar vorrar, um ljelega þátttöku í strandgæslunni, voru mjög ómakleg. Dönsku varðskipin hafa þrásinnis tekið skip að veiðum í landhelgi og sjeð fyrir, að þau yrðu sektuð. T. d. tóku þau allmörg skip á árinu, sem leið, og er það engum til hagsbóta að neita þeirri staðreynd. - Það er gott, ef hv.þm. stendur við það, að verða skeleggur í landhelgismálunum hjer eftir, og vænti jeg, að það megi verða þeim til meiri framdráttar en þátttaka hans nú í því, að breiða yfir linku og ljelegt skipulag. - En út af sneiðum hans um það, að varðskipin sjeu notuð í snattferðir, vil jeg svara því, að það er bæði gamall og nýr siður, að landsstjórnin noti þessi skip í opinberar þarfir, ef nauðsyn krefur. Vænti jeg, að síðar gefist tækifæri til að ræða það betur. En ef á að finna að því, að eitthvað sje gert við 140 þús. kr. sjóðþurð hjá sýslumanni á Vesturlandi, þótt Íhaldskjósandi sje, þá skal hv.þm. Borgf. vita, að jeg mun þar engu góðu svara, og að hann skal ekki eiga síðasta orðið í þeim viðskiftum, þótt varðskipin hafi verið notuð til að reyna að bjarga einhverju af þessu fje aftur. Hv. þm. þarf ekki að ímynda sjer, að þessi skip hafi eingöngu verið smíðuð til þess eins að gæta hans eigin fiskineta, heldur til alþjóðargagns. - Jeg mun ekki svara því, sem hv.þm. reynir að rangfæra eftir mjer, en jeg undirstrika, að það er staðreynd, að íslenskir togarar eru meira í landhelgi en útlendir, og til þess þarf mikla fávisku eða magnaða ósvífni, að neita því, að það gefi slæman grun, að þeir eru nær aldrei teknir. En vitanlega stafar það af því, að þeim er stjórnað með loftskeytum úr Reykjavík. Það, sem helst hefir einkent ræður andstæðingaliðs míns í dag, er vonleysið um að geta nokkru komið í framkvæmd og linkan gagnvart lögbrjótunum. En hv.þm. Borgf. skal vita það, að hann á eftir að fá orð í eyra, ef hann ætlar sjer að fara að snúa við í þessu máli, frá stefnu sinni, og reyna að opna íslenska landhelgi fyrir veiðiþjófnaði pólitískra samherja sinna.

Pjetur Ottesen Af því að hæstv.dómsmrh. byrsti sig og setti upp mikinn valdsmannssvip, vil jeg aðeins láta hann vita, að jeg er á hvaða tíma sem er óhræddur að deila við hann um þetta mál. Jeg er ekki hræddur við hann, og vona, að hann fái um annað að tala að leikslokum en það, að jeg hafi runnið. Hæstv. ráðh. talar um linku hjá mjer í því, að vilja koma í veg fyrir landhelgisveiðar. Mjer þykir hann satt að segja seilast um hurð til lokunnar, þegar hann ætlar að fara að nota þetta mál til árásar á mig, þar sem jeg hefi lýst yfir því, að jeg vilji vinna með honum að framgangi þessa máls. Þegar jeg rjetti út höndina til bróðurlegrar samvinnu um málið, þá ræðst ráðherrann að mjer með fúkyrðum og fruntaskap.  (Dómsmrh. JJ: „Mjög hæpið, að frv. nái tilgangi sínum“, sagði hv.þm.!)  Víst sagði jeg það, en það hefir hæstv. ráðh. sjálfur játað, með því að segja, að frv. stæði mjög mikið til bóta. Jeg þarf ekki að svara hæstv. ráðh. fleiru. Í þessu hátterni hans liggur svo góð mannlýsing, að ekki er hægt um að bæta.

Flm. (Hjeðinn Valdimarsson) Í engu öðru menningarlandi mun vera eins mikið um slysfarir og hjer. Það hefir leitt til þess, að miklu fyr hafa verið sett hjer lög um slysatryggingar en aðrar greinir almennra trygginga. Fyrst náðu þessi lög aðeins til sjómanna, en 1925 voru sett almenn slysatryggingalög, sem ná til flestra verkamanna við sjávarsíðuna. Það má segja, að þetta sjeu einu tryggingarlögin, sem ná yfir verkalýðinn, því að „almenna ellitryggingin“ svo kallaða má frekar kallast styrkur en trygging. Aðalbreytingin í þessu frv. frá gildandi lögum er sú, að hækka bæturnar allverulega, þannig, að dánarbætur verði 5000 kr., í stað 2000, og örorkubætur 8000 kr., í stað 4000. - Auk þessa eru nokkrar minni breytingar, svo sem að láta lögin ná til allra bifreiðastjóra, en nú eru þeir aðeins trygðir, þegar þeir vinna að upp- og útskipun. sjest ekki ástæða til að tryggja þá síður, meðan þeir vinna að almennum akstri um bæinn eða í langferðum við að flytja vörur eða fólk, sem sýnist vera alt eins hættulegur. - Þá er og farið fram á, að sá tími styttist, sem menn verða að þola bótalaust, svo að hann verði ekki nema vika, í stað þess að vera mánuður í lögunum. Þær breytingar, sem hjer er farið fram á að gera, ganga ekki svipað því eins langt og þau lög, sem sett hafa verið um slysatryggingar í nágrannalöndunum, en þó er frv. spor í þá átt að gera ísl. lögin áþekk erlendum. Jeg vænti þess, að hv. deild taki þessu máli vel, og vil jeg fara fram á, að að umræðu lokinni verði því vísað til allshn.