Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Guðjón Guðlaugsson) Nefndin hefir falið mjer framsögu í þessu máli, þótt það í rauninni mætti sýnast misráðið, þar sem jeg á síðasta þingi bar fram brtt. við húsaleigulög Reykjavíkur, þar sem ætlast var til, að lögin yrðu vægari en þau höfðu verið áður, og auk þess vitanlegt, að jeg óska húsaleigulögunum norður og niður hið allra fyrsta. Nefndin hefir íhugað þetta mál töluvert vandlega og komist að þeirri niðurstöðu, að ekki sje mikið við það að athuga. Það er að vísu hert töluvert mikið á húsaleigulögunum eins og þau nú eru, en því verður eigi neitað, að það hefir töluvert til síns máls. Í fyrsta lagi skal jeg geta þess, að þetta frv. hefir engri mótstöðu sætt, hvorki af hálfu bæjarbúa nje bæjarstjórnar. En er jeg flutti frv. mitt í fyrra um rýmkun laganna, var það eftir áskorun eigi færri en 350 borgarbúa. Í öðru lagi hefir nefndin athugað, hvort eigi bæri að undanskilja allar nýrri húsabyggingar, því hætt væri við, að svo gæti farið, að lögin yrðu til þess að tefja fyrir nýjum húsabyggingum, svo húsnæðiseklan hjeldist við. Átti nefndin tal við borgarstjóra um þetta efni. Játaði hann, að þessi ástæða hefði töluvert til síns máls, en á hinn bóginn kvað hann við búið, að nýjar byggingar yrðu eigi rjett notaðar. Mundu þær aðallega ætlaðar til sölu, eigi bæjarmönnum, heldur aðallega sveitamönnum, er flyttu til bæjarins og neyddust til að kaupa, til að fá þak yfir höfuð sjer. Það er öllum kunnugt, að ýmsir menn, svo kallaðir fasteignasalar, hafa keypt hjer hús og haldið þeim óleigðum, til þess að selja þau aftur fyrir tvöfalt og þrefalt verð. Nefndin fjell því frá þeirri miðlunartilraun sinni, að gera undanþágu þegar um nýjar byggingar væri að ræða, en vonast fastlega til, að lögin verði ekki látin gilda lengur en ítrasta nauðsyn krefur. Ætla jeg svo ekki að ræða þetta mál meira að sinni.

Forseti: Jeg leyfi mjer að leggja það til, að málið gangi nefndarlaust til 2. umr.

Fjármálaráðherra (S. E.) Frv. þetta er flutt af fjárhagsnefnd hv.Nd. Leyfi jeg mjer að leggja til, að því verði vísað til fjárhagsnefndar hjer.

Eggert Pálsson Þetta frv. fer fram á tekjuauka fyrir landssjóðinn, og býst jeg við, að enginn neiti því, að hann hefir fulla þörf fyrir allar þær tekjur, sem hann getur fengið, en samt sem áður finst mjer, að mönnum geti ekki staðið á sama um, hvernig teknanna er aflað. Mjer virðist, að einhver rjettsýni og sanngirni verði að liggja til grundvallar fyrir þeim byrðum, sem lagðar eru á menn. En jeg verð að játa, að jeg hefi ekki rekið mig á öllu óviðfeldnara skattafrv. en það, sem hjer liggur nú fyrir. Hjer er bygt á algerlega nýrri meginreglu, er stingur í stúf við allar eldri reglur. Hingað til hefir það verið talin bein skylda að reyna eftir megni að styðja og styrkja samgöngur á sjó og landi. Jeg býst við, að við sjeum allir sammála um, hversu nauðsynlegt sje að styrkja samgöngur á sjó, enda hefir miklu fje verið varið til ferða með ströndum landsins, bæði til gufuskipa og mótorskipa, og jeg býst við, að samskonar styrkur, og ekki óríflegri, verði í fjárlögum þeim, sem nú verða samin af þinginu. Á landi hefir eigi verið farið lengra en að verja fje til vega- og brúagerða. Þó hefir einu sinni brugðið út af því, og var þá einmitt veittur styrkur til bifreiðaferða, og styrkveitingin meira að segja ekki veitt einu sinni, heldur tveim sinnum. En nú þegar bifreiðaferðir eru komnar á, ætla menn að snúa við blaðinu og skattleggja þessi samgöngutæki, og það ekki neitt sjerlega óverulega. Þetta mætti náttúrlega til sanns vegar færa, ef hjer væru til betri flutningatæki, t. d. járnbrautir, og einkum ef þær væru ríkiseign, því þá væru bifreiðarnar orðnar keppinautar ríkisins, sem eðlilegt mætti telja að ríkið vildi losna við. En því er ekki að heilsa. Sem stendur höfum við engin betri flutningstæki en einmitt bifreiðarnar; ef þær væru úr sögunni, yrðum við aftur að fara að notast við hestana sem flutningstæki, en öllum er kunnugt, að þeir eru bæði seinvirkir og nú orðnir dýrir, bæði í innkaupi og viðhaldi. Og þar sem þörfin er ríkust, hjer í nágrenni Reykjavíkur, er lítt mögulegt að notast við hesta til samgangna. Það er svo komið hjer í Reykjavík, að ekki er hægt að fá haga nje heytuggu handa hestum, og menn neyðast til þess, jafnvel um hásumarið, að flytja hey með sjer, ef þeir koma með hesta hingað. Menn munu nú þykjast hafa bætt að nokkru úr rangsleitni þessa frv. með því, að undanþiggja flutningabifreiðar skattinum. Það virðist mjer mótsögn hjá formælendum þessa frv. Fyrir þeim mun hafa vakað, að bifreiðar spiltu vegunum, og af því sje skattur á þeim rjettmætur. Þetta hygg jeg órökstutt, og mun sanni nær, að bifreiðar spilli vegum mjög lítið. Þegar flutningsþörfin er mest, á vorin áður en klaka leysir úr jörð, og á haustin, þegar rigna tekur, er ekki unt að nota bifreiðar. Þá verða menn að flytja á hestvögnum, og þá spillast vegirnir skiljanlega mest. En væri það rjett, að bifreiðar spiltu vegum að mun, þá er það mótsögn, eins og jeg tók fram, að undanþiggja flutningabifreiðar skattinum. Það er auðsætt, að þær myndu þá spilla vegunum langmest. Bæði eru bifreiðarnar þyngri og svo flytja þær meiri þunga. Jeg hygg, að formælendur þessa frv. hafi ímyndað sjer, að bifreiðaeigendur myndu bera þennan skatt og aðrir ekki. En svo er því ekki varið. Skattinn myndu bera ferðamenn, er nota þurfa bifreiðar, og með því væri þeim gert erfiðara fyrir, sem hafa brýnustu þörfina fyrir það, að greitt væri fyrir þeim. Þessi skattur gæti má ske talist rjettmætur, ef honum væri varið til endurbóta vegum, umfram það, sem til þeirra er nú lagt. Þá væru vegirnir gerðir bifreiðunum greiðfærari, og myndi skatturinn þá vinnast upp. En á frv. sjest eigi annað en að þetta eigi að vera ný tekjugrein fyrir ríkissjóð, og það kemur hvergi fram, að skattinum eigi að verja til vegabóta. Og þó að menn slái þessu fram við umræðurnar, til þess að vinna frv. fylgi, virðist hugsunin vera sú, að ef það yrði samþ., mætti spara að minsta kost það fje, er áður hefir verið veitt í þessu skyni. Jeg hygg því ekki rjett að leggja þennan skatt á, enda stingur hann mjög í stúf við þá stefnu, er þingið hefir annars tekið í samgöngumálunum, eins og jeg hefi þegar sýnt fram á. Verði frv. vísað til nefndar, er auðsætt, að það á að fara til fjárhagsnefndar. En jeg álít það varla gerlegt að skapa frv. aldur og tefja sig á því að vísa því til nefndar.

Guðjón Guðlaugsson Jeg þarf ekki að vera langorður, því að jeg er alveg sammála háttv. 1. þm. Rang. (E. P.). Mjer dettur í hug, að lengi getur vont versnað, þegar um tollstofna er að ræða, en hjer keyrir þó fram úr hófi. Ranglátari og heimskulegri tollstofn en þennan er varla unt að hugsa sjer. Um leið og þingið styður samgöngur á sjó og landi er þessum skatti dembt á þá, sem ryðja nýja braut í samgöngumálunum, sem nokkurskonar hegningu. Þetta er mjer óskiljanlegt. Fyrir nokkrum árum var maður styrktur til bifreiðarakstrar, en nú er verið að leggja tilfinnanlegan skatt á þessa atvinnugrein. Hvernig munu menn skoða þetta í framtíðinni, þegar um líka nýbreytni er að ræða, er þingið læst vilja styrkja, en menn vita af reynslunni, að á þá verður lagður skattur undir eins og fyrirtæki þeirra fara að bera sig? Menn eru að hugsa um að nota sjer flugvjelar og mun von á flugvjel til reynslu nú í sumar. Flugvjelastjórarnir hafa hjer dæmin fyrir sjer, hvort mikið sje leggjandi í þetta fyrirtæki, því að áliti þingið, að það græði, finst því sjálfsagt að skatta þá. Við því er nú búið, að lagður verði skattur á alla nýbreytni. Þessi skattur myndi koma þyngst niður á .,privat“-mönnum. Það á að leggja 150 kr. skatt á bifreið fyrir 1 mann. Hvers vegna er þá verið að hlífa okkur, sem eigum vagnskrifli? Það hefir verið fært fram, til þess að rjettlæta þennan skatt, að bifreiðar spilli svo mjög vegum. Þetta er, að minni skoðun, hreinasti sleggjudómur, sem hvorki er bygður á þekkingu nje viti. Sannleikurinn er sá, að bifreiðarnar spilla vegunum miklu minna en hestvagnar. Til þess að sjá það þarf enga sjerþekkingu, heldur er nóg að hafa augun opin. Heilbrigð skynsemi ætti að geta sagt mönnum það, að hjól með togleðurshringum slíta veginum miklu minna en járnvarin hjól. Auk þess er það altítt, að sami maðurinn sje með 2–3 eða jafnvel 4 hestvagna, og eru allir vagnarnir þá í halarófu, og hjólin á öllum vögnunum ganga í eitt og sama farið, sem hefir nærri því að eins hnífsbakka þykt. Jeg hefi litið eftir bifreiðum og tekið eftir því, hve mjög þær skemma vegina í samanburði við hestvagna. Jeg hefi átt kost á því að ganga um Laufásveginn 2–3 á dag. Í vor var gert við hann, og var hann harður og sljettur í maílok. Síðan rigningar byrjuðu er kaflinn frá Baldursgötu að Kennaraskólanum algerlega ófær. Hann er svo ófær, að í morgun treysti jeg mjer ekki til að ganga hann, heldur gekk jeg á grashnausunum fyrir utan veginn. En fyrir sunnan þennan kafla og eins fyrir neðan hann er vegurinn sljettur, og sjest hvergi hjólfar. Hvers vegna er þessi kafli einn ófær? Af þeirri einföldu ástæðu, að verið er að flytja möl á hestvögnum frá Kennaraskólanum upp Baldursgötu. Um veginn er mikil bifreiðaumferð, og hafa þær farið um hann allan jafnt. En á þeim kafla, sem þær hafa einar farið, er vegurinn alveg óskemdur. Ef menn fallast á till.hæstv. fjármálaráðh. (S. E.), um að vísa málinu til nefndar, er auðvitað, að það á að fara til fjárhagsnefndar, þar sem frv. er flutt af þeirri nefnd í Nd. Væri það kurteisi við háttv., Nd. að vísa frv., til nefndar, en best væri að stytta því aldur, svo að það tefji ekki fyrir þessari háttv., deild.

Fjármálaráðherra (S. E.) Jeg tók það fram í háttv.Nd., að þessi skattur sje alt of hár, og er jeg enn á þeirri skoðun. Hins vegar sje jeg ekkert því til fyrirstöðu, að lítill skattur sje lagður á bifreiðar. Það er ekkert principbrot á skattalöggjöfinni, þó að lagt sje á þetta samgöngutæki, því á skipum er einnig skattur, svo sem vitagjald og lestagjald, og auk þess eru þau talin til tíundar. Jeg játa það, að þessi samgöngutæki eru mjög nauðsynleg, og við því verður ekki gert, þó að þau sjeu misbrúkuð og notuð í margar óþarflegar ferðir. En þar sem víst er, að á þeim hefir græðst mikið fje, þá sje jeg ekkert því til fyrirstöðu, að leggja á þau lágan skatt. Jeg skal annars ekki deila um þetta, því að jeg þykist sjá, hver forlög muni ætluð frv. En jeg vildi þó mælast til þess, að frv. verði látið ganga til 2. umr., svo að háttv. fjárhagsnefnd fái tækifæri til að athuga það.

Magnús Torfason Jeg get ekki sjeð neina ástæðu til að leggja skatt á þetta samgöngutæki og fellst alveg á röksemdir hv. 1. þm. Bang. (E. P.) og hv. 4. landsk.þm. (G. G.). Ef menn vilja leggja skatt á bifreiðar, ætti að hækka vörutollinn á þeim, það væri miklu betri leið. Meiri hl. fjárhagsnefndar hefir athugað þetta frv. Hann óskar því alls ekki, að því verði vísað til nefndarinnar.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Jeg hefi aldrei litið þetta frv. hýru auga og það af viðlíka ástæðum og þeim, sem færðar hafa verið fram af öðrum hv. þingdm. hjer í dag. En mjer hefir heyrst það á mönnum, að þeim þyki óþarfi að vísa frv. til nefndar. Það þykir mjer nokkuð harkaleg meðferð á frv. að athuga það ekki í nefnd, þar sem það er komið frá hv.Nd. og flutt af nefnd þar. Mætti ætlast til þess, að Nd. sýndi þessari deild þá virðingu, að drepa ekki nefndarlaust frv., er hjeðan væru komin, og ættum vjer þá að gera systurdeild vorri sömu skil.

Magnús Torfason Gagnvart því, sem hæstv. atvinnumálaráðherra (S. J.) sagði, vil jeg geta þess, að hjer hafa mál gengið nefndarlaust í gegnum deildina, er komið hafa frá hv.Nd. Fjárhagsnefnd, eða meiri hl. hennar, hefir athugað málið það vel, að hann þykist ekki þurfa lengri tíma til að átta sig á því. Jeg sje því alls ekki, að harkalega sje farið með frv., þó að því sje ekki vísað til nefndar; það getur enda vel farið svo, að það fái að ganga í gegnum deildina.

Kristinn Daníelsson Jeg hafði ætlað að taka undir með hv. 4. landsk.þm. (G. G.), að rjett væri að sýna hv.Nd. þá kurteisi, að vísa málinu til nefndar. En eftir að hafa heyrt ummæli hv.þm. Ísaf. (M. T.), að fjárhafsnefnd hafi þegar athugað málið, sje jeg ekki betur en að frv. hafi verið sýnd sú kurteisi, sem skyldugt er, og þess vegna megi ganga til atkv. um það nú þegar.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Út af ummælum hv.þm. Ísaf. (M. T.) vil jeg geta þess, að nú hafði hann svo hátt, að jeg heyrði til hans, en áður ekki.

Guðmundur Ólafsson Gagnvart ummælum háttv.þm. Ísaf. (M. T.), að meiri hl. fjárhagsnefndar væri frv. mótfallinn, vil jeg geta þess, að mjer er algerlega ókunnugt um þetta, og hefi jeg því sjálfsagt verið settur í minni hl. Jeg kann ekki við, að frv. sje ekki vísað til nefndar, því að fjárhagsnefnd hefir í raun og veru aldrei fjallað um það. Mjer þykir málið ekki svo fráleitt, að ekki sje vert að athuga það í nefnd, þó að skatturinn sje ef til vill fullhár.