Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á Alþ. 1954 var sett bráðabirgðaákvæði aftan við lögin um lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins, sem er á þessa leið, með leyfi hæstv. forseta: „Ríkisstjórnin lætur fara fram endurskoðun á lögum nr. 101 30. des. 1943, um lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins, í samráði við stjórn sjóðsins. Verði m.a. athugað, hvort ekki sé rétt með hliðsjón af breyttum aðstæðum að hækka aldurstakmark frá því, sem nú er um rétt til fullrar lífeyrisgreiðslu, svo og annað það, sem af slíkri breytingu kann að leiða. Skal endurskoðuninni vera lokið á þessu ári.“ Samkv. þessu bráðabirgðaákvæði fól hæstv. ríkisstjórn stjórn lífeyrissjóðs starfsmanna að endurskoða þessi lög og þá sérstaklega með tilliti til þess ákvæðis laganna, að starfsmaður, sem hefur samanlagðan aldur og þjónustualdur 95 ár, skyldi hafa rétt til að láta af störfum og taka lífeyri, þó að hann væri ekki orðinn 65 ára gamall. Jafnframt var svo stjórn þessa lífeyrissjóðs falið að endurskoða lögin um lífeyrissjóð barnakennara og ekkna þeirra og lögin um lífeyrissjóð hjúkrunarkvenna með það fyrir augum að samræma ákvæði þessara þrennra laga, eftir því sem við væri hægt að koma. Frv. það, sem lagt var fyrir hv. Nd. á þskj. 333, var óbreytt eins og lífeyrissjóðsstjórnin gekk frá því, en Nd. samþykkti á því nokkrar breytingar, flestar smávægilegar, og er það þaðan komið til þessarar hv. deildar. Meginatriði þessa frv., þ.e.a.s. breytingarnar frá því í gildandi lögum, eru þær, sem nú skal greina. Í fyrsta lagi er gert ráð fyrir því að fella niður það ákvæði lífeyrissjóðslaganna, að sjálfseignarstofnanir svokallaðar skuli hafa heimild til þess að tryggja starfsmenn sína hjá lífeyrissjóðnum. Þetta ákvæði er lagt til í frv. að verði fellt niður, og þær ástæður, sem taldar eru til þess, ern teknar upp í grg. þeirri, sem frv. fylgdi. Þar segir svo um þetta atriði, með leyfi hæstv. forseta: „Í annan stað er í frv. felld niður heimildin til að taka í tölu sjóðfélaga starfsmenn sjálfseignarstofnana, sem starfa í almenningsþarfir. Liggja til þessa tvær ástæður aðallega. Önnur er sú, að nú er eigi lengur þörf á þessari heimild, eftir að lög hafa rýmkað mjög rétt manna til að draga lífeyrisiðgjöld frá tekjum sínum til skatts, sbr. lög nr. 46 14. apríl 1954, 10. gr. Hin ástæðan er sú, að mjög örðugt reynist í framkvæmdinni að ákveða það, hverjar stofnanir fylli skilyrði þau, sem áskilin eru í 3. lið 4. gr. l. 101/1943“ - þ.e.a.s., hvað skuli telja opinberar stofnanir í almenningsþágu. Ég skal geta þess, að flestar þær stofnanir, sem tvímælalaust er um í þessu efni að teljist opinberar stofnanir í almenningsþágu, hafa nú þegar tryggt starfsmenn sína hjá sjóðnum. Það er fyrst og fremst Búnaðarfélag Íslands, Fiskifélag Íslands og hliðstæðar stofnanir. Aftur hafa komið umsóknir frá ýmsum öðrum stofnunum, eins og áburðarverksmiðjunni og Iðnaðarbankanum, sem hvort tveggja er hlutafélag og getur því samkv. áliti sjóðsstjórnarinnar ekki fallið undir þetta ákvæði laganna. Sjúkrasamlögin flest hin stærri hafa annaðhvort tryggt starfsmenn sína í lífeyrissjóðnum, eins og sjúkrasamlag Reykjavíkur, eða þau fá þá tryggingu, sem starfsmenn sveitar- og bæjarfélaganna njóta á þeim stað, hjá hlutaðeigandi bæjarfélögum. Enn fremur er í frv. gert ráð fyrir að rýmka mjög heimildina til þess að tryggja starfsmenn sveitar- og bæjarfélaga í sjóðnum frá því, sem nú er, þannig að það verði ekki aðeins starfsmenn bæjarfélaganna sjálfra, heldur einnig stofnana, sem bæjarfélögin eða sýslufélögin hafa með höndum og hafa sérstakan fjárhag, og mundu þessir starfsmenn þá geta fengið tryggingu hjá lífeyrissjóðnum eins og starfsmenn ríkisins. Ég held, að það sé ekki ástæða til þess að halda þessu ákvæði lengur í lögunum, - ég er sammála stjórn lífeyrissjóðsins um það, - úr því sem komið er, sérstaklega með tilliti til þess, að rýmkaður er réttur stofnana, sem bæjar- og sýslufélög eiga og reka, til þess að fá tryggingu í sjóðnum fyrir sína starfsmenn. Þá er gert ráð fyrir því í samræmi við bráðabirgðaákvæðið, sem ég drap á áðan, að ákvæðið um, að menn geti látið af störfum og tekið eftirlaun, þegar samanlagður aldur og þjónustualdur er 95 ár, verði fellt niður. Ég skal þó taka það fram, að lífeyrissjóðsstjórnin og aðrir þeir, sem um málið hafa fjallað, munu vera sammála um, að breytingin á þessu ákvæði taki þó ekki til þeirra manna, sem nú þegar hafa öðlazt réttindi í sjóðnum, heldur aðeins til þeirra, sem koma inn sem nýir félagar, eftir að breytingin er lögfest. Ástæðan til þess, að rétt þykir nú að fella þetta ákvæði niður úr lögunum, er sú, að sjóðfélagar eru nú með allt öðrum hætti en þeir voru, meðan lögin um lífeyrissjóð embættismanna voru í gildi fram til ársins 1944. Þá voru réttindi sjóðfélaga takmörkuð við embættismennina eina, þ.e.a.s. í flestum tilfellum menn, sem höfðu langt skólanám að baki, áður en þeir gátu tekið sér starfa og orðið sjóðfélagar. Þá var algengt, að menn voru orðnir um 30 ára og sumir jafnvel eldri, áður en þeir fóru að greiða til sjóðsins. Nú, eftir að lögunum var breytt 1944 og starfsmenn ríkisstofnana og almennt skrifstofufólk hjá ríkissjóði og stofnunum hans er sjóðfélagar, er orðin á þessu nokkur breyting. Menn koma nú miklu yngri inn en áður og er því ekki ástæða til að hafa þetta ákvæði lengur í lögum. Segjum, að tvítugur maður hefji starf hjá ríkinu og fari að greiða til sjóðsins. Eftir 30 ár, þegar hann er fimmtugur, hefur hann samanlagðan aldur og starfsaldur 80 ár. En þegar hann er orðinn 55 ára, hefur hann samanlagðan aldur og starfsaldur 95 ár. Þegar hann er 521/2 árs, hefur hann samanlagðan aldur og starfsaldur 95 ár og ætti því eftir eldri ákvæðum laganna að geta þá látið af störfum og farið að taka eftirlaun. Þetta verður að teljast fullkomlega óeðlilegt, enda er n. sammála um það, að rétt sé að fella þetta ákvæði niður, þannig að enginn, sem er heill heilsu og er með fulla starfsgetu, geti öðlazt rétt til eftirlauna eða lífeyris, fyrr en hann hefur fyllt 65 ára aldur, og þá því aðeins til fulls lífeyris, að hann hafi greitt tilskilinn árafjölda eða 30 ár. Um þetta virðist vera fullt samkomulag, enda eðlilegt, að þessi breyting sé á gerð. En ég vil taka það fram aftur, að þessi breyting tekur að minni hyggju og þeirra, sem um þessi mál hafa fjallað, ekki til þeirra, sem hafa öðlazt réttindi sem sjóðfélagar áður en þessi breyting tekur lagagildi. Þá er í öðru lagi lagt til í frv., að eftir að iðgjöld hafa verið greidd til sjóðsins í 30 ár, skuli iðgjaldagreiðslur falla niður, þó að hlutaðeigandi haldi áfram að starfa hjá ríki eða ríkisstofnunum, því að 30 ára iðgjaldagreiðsla gefur rétt til fulls lífeyris samkvæmt lögunum. Þó að maðurinn borgi lengur en 30 ár, þá veitir það honum þess vegna engin aukin réttindi til lífeyris úr sjóðnum, hvorki hækkaðan lífeyri né heldur að hann fái hann fyrr en ella. Ég verð því að telja fullkomlega eðlilegt, að þessi breyting verði samþ., svo sem lagt er til í frv. En hv. meiri hl. fjhn. er þar á annarri skoðun. Meiri hl. leggur til, að þetta ákvæði verði fellt úr frv., þannig að menn haldi áfram að greiða iðgjöld til sjóðsins, á meðan þeir eru í starfi og halda launum hjá ríkissjóði, þó að það sé lengur en 30 ár, og þannig sé greitt meira fyrir lengri tíma en þarf til þess að öðlast rétt til fulls lífeyris. Ég verð að telja, að ekki sé réttlátt að fella ákvæðið niður. Við skulum segja, að tveir menn hefji starf hjá ríkissjóði eða ríkisstofnun, annar 25 ára og hinn 35 ára. Sá, sem hefur byrjað starf 35 ára og greiðir í 30 ár, þangað til hann er 65 ára, fær rétt til fulls lífeyris, ef hann þá hættir störfum. Hinn maðurinn, sem byrjar 25 ára, greiðir í 40 ár, til 65 ára aldurs, fjórðungi lengri tíma, en fær engu meiri rétt til lífeyris en sá, sem aðeins greiddi fyrir 30 ára tímabil. Ég verð því að telja eðlilegast, að ákvæði frv. um þetta efni verði látin haldast óbreytt eins og þau nú eru í frv. Þá er lagt til, að lífeyrir héraðslækna skuli jafnan miðaður við laun í hæsta launaflokki héraðslækna án tillits til þess, hvort þeir hafa verið í þessum launaflokki 10 árin síðustu áður en þeir láta af störfum. Þetta er gert með tilliti til þess, að laun lækna eru nokkuð misjöfn, eins og kunnugt er, og þau eru lægst í hinum meiri og tekjuhærri héruðum, þ.e.a.s. tekjuhærri þegar tekið er tillit til þess, hversu mikill hluti af tekjum lækna kemur fyrir unnin læknisstörf sem greiðsla frá sjúklingunum sjálfum eða sjúkrasamlögunum. Til þessa er ekki tekið tillit að sjálfsögðu í iðgjaldagreiðslum til sjóðsins. En manni, sem befur verið í læknishéraði með lágum launum og haft meiri hlutann af tekjum sínum af „praksís“ og tekjum frá sjúklingum eða samlögum, bregður náttúrlega mjög mikið við, þegar hann kemst á eftirlaun, miðuð við lág föst laun og ekkert tillit tekið til þeirra tekna, sem hann áður hefur aflað sér með sínum læknisstörfum. Ætlunin er að draga úr þessu og jafna metin með því að miða jafnan eftirlaunin hjá læknunum við hæsta launaflokk héraðslækna. Þá hefur stjórn lífeyrissjóðsins lagt til, að 21. gr. lífeyrissjóðsl. frá 1943 yrði breytt þannig, að nokkru yrði aukið við seinustu málsgr. gr. Seinasta málsgr. greinarinnar hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Enginn skuldheimtumaður í dánarbúi eða þrotabúi hefur rétt til að skerða kröfurnar á nokkurn hátt“ - þ.e.a.s. kröfur sjóðfélaga á hendur lífeyrissjóðnum. Við þetta er lagt til í frv. að bætt verði einum málslið enn, sem segir svo: „og eigi má halda lífeyrisfé eftir til greiðslu opinberra gjalda“. Það hefur verið talið sjálfsagt að tryggja það, að lífeyrisgreiðslur kæmu lífeyrisþeganum sjálfum til persónulegra nota, honum til lífsframfæris, og því sjálfsagt að hafa það ákvæði í lögunum, að skuldheimtumaður í dánar- eða þrotabúi gæti ekki skert þessar lífeyriskröfur á nokkurn hátt. Hins vegar hefur það komið fyrir nokkrum sinnum og ósjaldan sennilega, að innheimtumenn opinberra gjalda hafa gert kröfur til þess, að haldið yrði eftir af lífeyrisgreiðslum til þess að standa skil á gjöldunum. Stjórn lífeyrissjóðsins telur, að á þessu sé í raun og veru enginn eðlismunur, og leggur því til, að tekið verði inn þetta ákvæði í 24. gr., að ekki megi halda eftir af lífeyri til greiðslu opinberra gjalda. Meiri hl. hv. fjhn. er andvígur þessari breytingu. Hann vill láta nægja það, sem nú stendur í lögunum, að enginn skuldheimtumaður í dánareða þrotabúi hafi rétt til að skerða kröfuna á nokkurn hátt. Ég er hins vegar á sama máli og lífeyrissjóðsstjórnin, að mér finnst eðlilegast og bein afleiðing í rauninni af því, sem nú þegar stendur í lögunum, að ekki megi skerða kröfurnar til greiðslu opinberra gjalda frekar en skuldheimtumönnum sé heimílt að skerða þær til þess að fullnægja eidri kröfum í dánarbú eða þrotabú. Þetta, sem ég nú hef nefnt, eru höfuðbreytingarnar, sem gerðar eru frá gildandi lögum, og hef ég þá um leið gert nokkra grein fyrir brtt. þeim, sem fjhn. leggur fram eða meiri hl. hennar á þskj. 533, en þær eru sem nú skal greina: Í fyrsta lagi við 7. gr., að efnismálsgrein gr. falli niður, en það er það ákvæði, að þegar sjóðfélagi hefur greitt iðgjöld til sjóðsins í 30 ár, þá skuli iðgjaldagreiðslan falla niður svo og iðgjaldagreiðsla launagreiðanda hans vegna. Meiri hl. nefndarinnar vill fella þetta niður og láta sjóðfélagann halda áfram að greiða, meðan hann er við störf hjá ríkinu eða stofnunum þess. Þá flytur nefndin öll aðra brtt. á þskj. 533 við 7. gr., um rétt fósturbarna til þess að njóta lífeyris úr sjóðnum, og er sammála um það. Það er lagt til hér, að orðalaginu verði breytt og nokkru skýrar tekið fram, hvaða skilyrði þurfi að uppfylla til þess, að barnið fái viðurkenningu sem fósturbarn. Það er mjög á reiki og engin ákvæði um það í lögum, að mér sé kunnugt um, hvað telja skuli fósturbarn, og veldur það nokkrum örðugleikum við að ákveða, hvenær barnið skuli teljast fósturbarn og hvenær ekki. Úr þessu hyggst nefndin bæta með því að orða greinina eins og segir í till. nr. 2 á þskj. 139; að fósturbörn, sem sjóðfélagi hefur haft á framfæri sínu 5 ár samfleytt eða frá því þau voru á fyrsta ári, skuli njóta sama réttar og börnum og kjörbörnum er veittur hér að framan. Þ.e.a.s., hann fær ekki viðurkenningu á barninu sem fósturbarni; nema hann annaðhvort hafi haft það í fóstri og á framfæri sínu í full 5 ár eða að öðrum kosti tekið barnið eftir fæðingu eða strax á fyrsta ári í fóstur. Það er talið fullnægjandi, til þess að um fósturbarn sé að ræða. Þá er sömuleiðis orðalagsbreyting á 22. gr., sem í 3. till. er lagt til að orðist eins og þar segir, að „lífeyrisgreiðslur, sem börn og ekkjur sjóðfélaga fá greiddar frá slysatryggingadeild almannatrygginganna, skulu koma til frádráttar lífeyrisgreiðslum samkvæmt lögum þessum.“ Í frv. er þetta orðað þannig, að bætur, sem eftirlifandi börn sjóðfélaga fá greiddar, skuli koma til frádráttar. Nefndin telur ekki eðlilegt að draga allar bætur, sem börn kunna að fá, frá greiðslu lífeyrissjóðsins. Það hefur jafnan verið talið sjálfsagt, enda ákveðið í lögum, að eingreiðslur, þ.e.a.s. bætur, sem greiddar eru í einu lagi við dauðsfall eða örorku, komi ekki til frádráttar frá lífeyrisgreiðslum, sem aðrir aðilar eða aðrir sjóðir greiða hlutaðeigandi persónu. Hins vegar er það talið rétt og eðlilegt, að hvorki barn né kona njóti lífeyris samtímis frá tveimur stöðum, bæði frá slysatryggingunni, ef maður ferst af slysi, og líka frá lífeyrissjóði starfsmanna. Því er gert ráð fyrir, að lífeyrisgreiðslur, sem slysatryggingunni ber að greiða t.d. börnum sjóðfélaga, sem farizt hafa af atvinnuslysum, komi til frádráttar þeim lífeyri, sem sjóðnum ber að greiða til barnanna. Hins vegar skulu þær bætur, sem greiddar eru í einu lagi, hvort heldur er til ekkju eða barna, greiðast út og ekki hafa áhrif til lækkunar á lífeyrisgreiðsluna eða aðrar bótagreiðslur úr lífeyrissjóði starfsmanna. Þá er 4. brtt. á sama þskj., 533, þar sem lagt er til, að 24. gr. verði alveg felld niður og látin nægja þau ákvæði, sem standa í gildandi lögum um þetta efni, en það er 1. málsl. greinarinnar: „Enginn skuldheimtumaður í dánarbúi eða þrotabúi hefur rétt til að skerða kröfurnar á nokkurn hátt“ - en felld verði niður siðasta málsgr. greinarinnar um, að ekki megi halda eftir af lífeyrisfé til greiðslu opinberra gjalda. Þær brtt., sem fluttar eru af nefndinni við frv. um lífeyrissjóð barnakennara og ekkna þeirra og lífeyrissjóð hjúkrunarkvenna, eru að mestu í samræmi við þær brtt., sem hér eru lagðar fram, og er það í því skyni gert að reyna að hafa samræmi milli þessara sjóða innbyrðis, að svo miklu leyti sem hægt er að koma því við. Ég sé svo ekki ástæðu til að hafa um þetta fleiri orð. Um 2. og 3. lið brtt. er nefndin, eins og ég hef áður greint frá, öll sammála, en um till. 1 og till. 4 er ágreiningur. Ég er mótfallinn þeim báðum, en aðrir hv. nm. virðast vera þeim meðmæltir.



Herra forseti. Þegar hv. 4. þm. Reykv. (HG) var kjörinn frsm. að máli því, sem hér er til umræðu, og tveimur öðrum málum á dagskránni, þá tók hann það skýrt fram, að það væri óeðlilegt, að hann væri látinn hafa framsögu, þar sem hann væri andvígur tveimur þeim brtt., sem fjhn. ber fram. Hann gerði hér einnig fullkomlega grein fyrir sinni afstöðu, og hef ég ekkert við það að athuga. En mér finnst þó nauðsynlegt að skýra nokkru nánar frá hlið meiri hl. í n. en hann hefur gert og því, hvers vegna hún leggur til, að þessar breytingar verði gerðar, og það er vegna þess, að mér þótti rétt að segja hér nokkur orð. Eins og hv. þm. gat um, þá er lagt til, að í 7. gr. falli niður 1. efnismálsgr., þ.e., að sjóðfélagar skuli hætta að greiða gjöld, þegar þeir hafa greitt í 30 ár. Í þessu sambandi vil ég leyfa mér að benda þessari hv. d. á, að þegar sams konar frv. var til umr. hér á s.l. ári, þá var það einmitt um þetta atriði, hvort sjóðfélagar skyldu hætta að greiða eftir 30 ár, og þá vildi ekki þessi hv. d. fallast á það mál og setti því inn í það frv., sem þá var samþ. hér, að lögin skyldu endurskoðuð og m.a. með tilliti til þessa ákvæðis. Það var þá mjög fast sótt af hv. 4. þm. Reykv. að fá það ákvæði samþ., einmitt vegna þess, - og því vil ég biðja hv. dm. að taka eftir, - að það hefur verið greitt allan tímann af þessum mönnum, þó að þeir hafi verið búnir að greiða lengur en 30 ár. Það hefur engin heimild verið til í l. um að hætta að greiða iðgjaldið. En vegna óánægju, sem hefur risið upp frá þessum mönnum, var þetta borið fram af hv. 4. þm. Reykv., en d. vildi þá ekki fallast á þessa breyt. frekar en hv. fjhn. á þeim tíma. Og ástæðan fyrir því, að ekki var fallizt á breyt. þá, er sú sama og nú, að með því móti að sleppa þessum sjóðfélögum við að greiða gjöldin, ef þeir hafa greitt í 30 ár, eru þeir fyrst og fremst á hærri launum en greidd eru fyrir sams konar starf öðrum þeim sjóðfélögum eða embættismönnum, sem greiða 4% af sinum launum í lífeyrissjóð. Það er m.ö.o. 4% hækkun á þeirra launum, eftir að þeir hafa greitt í 30 ár. Þetta er ein ástæðan. Önnur ástæðan er sú og kannske veigameiri, að þeir hafa greitt iðgjöld um langan aldur af miklu lægri launum en lífeyririnn er miðaður við, þegar þeir hætta, og það er veigamikið atriði í málinu. Þess vegna telur ekki fjhn. eða meiri hl. fjhn., að það sé rétt að láta iðgjöld þeirra falla niður. Í þriðja lagi er upplýst, að sjóðurinn þarf raunverulega mjög á þessari greiðslu að halda. Ríkissjóður stendur í ábyrgð fyrir sjóðnum, og einmitt vegna þess, að laun þessara manna eru miðuð við miklu hærri laun en á meðan þeir greiddu sjálfir á sínum fyrstu árum, verður alltaf að koma til kasta ríkissjóðs, ef ekki er nægilega mikið í sjóðnum, og hv. fjhn. lítur svo á, að sjóðurinn þurfi að fá þessar greiðslur og að það sé eðlilegt, að þessir menn greiði svo lengi sem þeir eru í starfi og taka sín laun hjá ríkinu. Þetta þótti mér rétt að láta koma fram í sambandi við þetta atriði. Um hina aðra brtt., sem er nr. 4, að sú gr. falli niður, hefur hv. frsm. skýrt það atriði. Ég sé ekki ástæðu til þess að bæta miklu þar við, en vil þó leyfa mér að benda á, að meiri hl. hv. fjhn. þykir jafnmikil ástæða til þess, að þessi atvinnurekandi hafi heimild til þess að draga það af launum, sem hann greiðir, þó að hann greiði þau í þessu formi, eins og hver annar atvinnurekandi í landinu. Það er komin sú regla á nú, að bæjarsjóðir og sveitarsjóðir gera sérhverjum atvinnurekanda að skyldu að halda eftir af launum þeirra manna, sem hjá þeim vinna, og það er án þess að það sé nokkuð greitt fyrir það, og hvers vegna ætti þá ekki þessi aðili, sem greiðir í lífeyri oft og tíðum miklu hærri upphæð til viðkomandi aðila en almennir verkamenn fá, að hafa sama rétt eða bera sömu skyldu til þess að halda laununum eftir? Ef um það væri að ræða, að viðkomandi aðilar hefðu engar aðrar fjárgreiðslur, engin önnur verðmæti til þess að greiða sína skatta með en lífeyrissjóðinn, þá yrði það að fara þannig, að síðar, et ekki mætti halda því eftir, yrði að krefja viðkomandi aðila um að greiða af þessu sama fé, og ef hann ekki verður við þeirri kröfu, þá að fá dóm fyrir því, að honum beri að greiða upphæðina. Hv. meiri hl. n. sér ekki ástæðu til þess að skapa slíkt ástand og leggur því til, að frv. sé breytt í það horf, sem lagt er til hér í þskj. 533. Ég sé ekki ástæðu til þess að ræða frekar um þetta mál og mun þar af leiðandi ekki taka aftur til máls um þessi atriði. Og þessi rök gilda einnig um næstu tvö mál á dagskránni, því að þau eru um nákvæmlega sama efni og ég hér hef rætt um.



Herra forseti. Það er fullkomlega rétt hjá hv. þm. Barð. (GíslJ), að ég lét ógert að bera fram rök hv. meiri hl. n. fyrir því að fella niður ákvæðið um, að iðgjaldagreiðslur skyldu falla niður, eftir að hlutaðeigandi hefur greitt iðgjald í 30 ár. Ég taldi eðlilegt og sjálfsagt, að þeir, sem að þessari till. standa, gerðu sjálfir grein fyrir henni, svo að víst væri, að rök þeirra kæmu öll fram í þessu efni. Sama gildir einnig um síðustu brtt., að fella niður 24. gr. frv. Þau rök, sem færð voru fram í n. fyrir brtt. og hv. þm. gerði grein fyrir, eru þau í fyrsta lagi, að bagur sjóðsins sé ekki svo góður sem skyldi. Það er án efa rétt. Að vísu liggur ekki fyrir nú fullkominn útreikningur á, hve miklu eignir sjóðsins nema á móti þeim skuldbindingum, sem hann hefur. En nú um næstu áramót er ætlunin að láta tryggingafróðan mann reikna það út og gefa þannig sæmilega glöggt yfirlit yfir hag sjóðsins. Síðasta yfirlit um þetta efni er frá því í árslok 1949 eða 1950, og samkvæmt því var bersýnilegt, að sjóðinn skorti talsvert mikið á að eiga fé fyrir þeim skuldbindingum, sem á honum hvíla. Meginorsökin til þess er sú, að gífurlegar breytingar hafa orðið á launakjörum sjóðfélaganna frá þeim tíma, þegar þeir fyrst gengu í sjóðinn og iðgjaldagreiðslur hófust, og til þess tíma, sem nú er og lífeyrisgreiðslurnar væntanlega verða miðaðar við. Breytingar á verðgildi peninga og á launum hafa verið svo stórkostlegar, að það er alveg bersýnilegt, að sjóðinn vantar allmjög til þess að mæta þessum skuldbindingum, þó að ríkissjóður beri nokkurn hluta þessarar áhættu. En sá tekjuauki, sem af því hlytist að láta menn greiða iðgjöld til sjóðsins lengur en 30 ár, mundi áreiðanlega hrökkva skammt til þess að jafna þennan mismun, þó að eitthvað kæmi á þennan hátt upp í það. Höfuðrökin fyrir því að samþykkja brtt. eru þau, - og ég skal viðurkenna, að þau eru allveigamikil, - að ef maður byrjar mjög ungur að greiða til sjóðsins, þá er ekki ósennilegt, að hann setjist í hærri launaflokk og fái hærri laun og þar af leiðandi hærri eftirlaun, eftir að iðgjaldagreiðslur falla niður, þannig að fullkomið ósamræmi verði á milli iðgjaldagreiðslna hans til sjóðsins og þeirra lífeyrisupphæða, sem hann fær rétt til, þegar hann hættir. Ef maður byrjar að starfa hjá sjóðnum 20 ára gamall og hættir greiðslum fimmtugur, þá er ekkert ósennilegt, að hann eigi eftir að flytjast upp í hærri launaflokk, kannske um eitt eða tvö set, og muni ávinna sér á þann hátt rétt til hærri lífeyris. Þetta er veigamikið atriði, - ég skal játa það, - og er skylt að taka nokkurt tillit til þess, enda hygg ég, að þetta muni vera höfuðrök tillögumanna fyrir því að vilja ekki fella niður greiðslurnar eftir 30 ár. En þar á móti kemur það að minni hyggju, að sá maður, sem byrjar ungur í starfi og byrjar ungur að greiða til sjóðsins, hefur þegar eftir 30 ár greitt þá áætlunarfúlgu, sem gert er ráð fyrir að eigi að mæta hans lífeyrisgreiðslu, og ef hann byrjar tvítugur, þá eru eftir 15 ár, þangað til hann fær rétt til nokkurrar greiðslu úr sjóðnum, og allan þann tíma hefur sjóðurinn þetta fé til ávöxtunar. Og þegar um svo ungan mann er að ræða, sem byrjar svona ungur í starfi, þá eru 15 ára vextir af öllum greiðslum til sjóðsins veruleg upphæð. Ég hygg því, að það sé ekki full sanngirni í því að ætlast til þess, að slíkur maður haldi áfram að greiða næstu 15 árin full iðgjöld til sjóðsins, eins og sá maður, sem ekki byrjar fyrr en hann er 35 ára og hefur ekki greitt í 30 ár fyrr en hann er orðinn 65 ára gamall. Um þetta má að sjálfsögðu deila. En ég mundi telja, að einmitt það, hversu lengi sjóðurinn hefur innborganir hlutaðeigandi starfsmanns til ávöxtunar, áður en til lífeyrisgreiðslu kemur, ætti að vega nokkurn veginn á móti þeirri áhættu, sem fylgir því fyrir sjóðinn, ef hann kemst upp í hærri launaflokk á þessu tímabili og skapar sér þannig rétt til hærri lífeyris. Ég álít því rétt að halda sig að ákvæðum frv., eins og það nú er og eins og stjórn lífeyrissjóðsins hefur lagt til að það yrði framvegis. Að því er snertir síðustu brtt., að fella niður ákvæðið um, að ekki megi halda eftir af lífeyrisgreiðslum til greiðslu opinberra gjalda, þá er ég sama sinnis og ég gerði grein fyrir í fyrri ræðu minni. Ég álít, að lífeyririnn sé fyrst og fremst til þess veittur að tryggja hlutaðeigandi sjóðfélaga til sinna persónulegu þarfa þann lífeyri, sem hann hefur rétt til. Ef hann hefur aðrar tekjur annars staðar frá, sem valda því, að á hann eru lögð há opinber gjöld, þá er eðlilegra að ganga að þeim tekjum, sem þar er um að ræða, til þess að mæta þeim, því að lífeyrisgreiðslurnar eru ekki nema í örfáum tilfeilum það háar, að á þær sé lagður verulegur skattur til hins opinbera, hvorki til ríkis né sveitar. Þá fyrst verða greiðslur sjóðfélaga, skattar og opinber gjöld, svo háar, að nokkru verulegu nemi, ef þeir hafa tekjur eða eignir, sem gefa af sér tekjur til viðbótar því, sem þeir fá úr lífeyrissjóðnum. Að vísu eru örfáir menn, sem hafa það háar greiðslur samanlagt úr lífeyrissjóði og samkv. 18. gr. fjárl., að nálgast full laun, en þá er líka hægt að ganga að öðrum aðila en sjóðnum til greiðslu á þeim opinberu gjöldum, sem á þá kynnu að vera lögð.



Herra forseti. N. hefur orðið sammála um að mæla með því, að frv. verði samþ., og ber fram brtt. á þskj. 534, sama efnis og brtt. þær, sem fram voru bornar við frv. um lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins. Ég get látið mér nægja að vísa til þess, sem ég sagði í umr. um það mál hér áðan, og taka það fram, að n. er öll sammála um 2. brtt., að því er varðar rétt fósturbarna og lífeyrisgreiðslur frá slysatryggingunni, en ég er andvígur 1. og 3. brtt. - 1. till. fjallar um að fella niður það ákvæði frv., að iðgjaldsgreiðslum skuli hætt, eftir að greitt hefur verið til sjóðsins í 30 ár, og 3. till. fjallar um að fella niður síðustu gr. frv., að ekki megi halda eftir af lífeyrisgreiðslum til greiðslu opinberra gjalda.



Herra forseti. Það er sama um þetta mál að segja og það, sem nú var verið að afgreiða. Brtt. fjalla um sama efni, og er n. öll sammála um 2. till., en ég hef fyrirvara og er andvígur 1. og 3. brtt. Mér þykir aðeins ástæða til þess að vekja athygli á því, að í 3. gr. frv. er gert ráð fyrir, að þegar sjóðfélagi hefur greitt í þennan sjóð 25 ár, skuli iðgjaldagreiðslur falla niður. Ástæðan til þess, að hér er ekki miðað við 30 ár eins og í hinum tveim frv., sem hér hafa verið til umræðu, er sú, að lífeyrisaldur hjá hjúkrunarkonum hefst við 60 ára aldur í staðinn fyrir 65 ára hjá hinum sjóðunum, og við það eru þessi 25 ár miðuð í frv. Fleira hef ég ekki um þetta að segja. Það gildir sama um afstöðu mína á móti 1. og 3. till. og ég gerði grein fyrir í sambandi við hin önnur mál, sem á undan voru á dagskránni.



Herra forseti. Frv. til l. um skipun prestakalla, 182. mál, á þskj. 521, er flutt af menntmn. að beiðni hæstv. kirkjumrh. N. hélt fund um málið, og mætti biskup landsins á þeim fundi. Gaf hann n. ýmsar upplýsingar, og telur hann mikla þörf fyrir prest þann, sem um ræðir í frv., til þess að annast þjónustu í forföllum presta víðs vegar um land, eftir því sem þörf krefur, því að ríkinu ber skylda til að kosta slíka þjónustu í veikindaforföllum embættismanna, sbr. lög um réttindi og skyldur embættismanna. S. l. ár hefur þurft að ráða presta í veikindaforföllum í þrem prestaköllum og oft um lengri tíma. Erfitt er stundum að fá aldraða presta til slíkra starfa, og því er frv. þetta m. a. fram komið. Frv. um sams konar efni hefur áður legið fyrir Alþ., og n. sú, er undirbjó l. um skipun prestakalla 1951, lagði til, að stofnuð yrðu tvö slík embætti aðstoðarpresta. Ætlazt er til, að prestur sá, er hér um ræðir, hafi sömu laun og sóknarprestar hafa, auk þess ferðakostnað og húsaleigu, þar sem hann dvelur vegna þjónustu í prestaköllum. N. mun taka frv. til frekari athugunar fyrir 2. umr. málsins og áskilur sér rétt eða einstakir nm. til að koma þá fram með brtt.



Herra forseti. Ég tel víst, að menntmn. athugi þetta mál, þó að því sé ekki sérstaklega til hennar vísað, og mörg nál. eru þannig, að það er ekki mikið á þeim að græða. Ég segi nei.



Ég tel alveg sjálfsagt, að um þetta frv. eigi að koma nál. og það eigi að rannsakast töluvert ýtarlega. Ég er þess vegna með því, að því sé vísað til nefndar. En ég vil líka benda á, að hjá n. mun vera annað frv., flutt af þm. Vestm. (JJós), um breyt. á sömu l., og ég hef sagt það áður og segi það enn, að það er óttalega óviðkunnanlegt, þegar Alþ. er á sama þinginu með tvenn eða þrenn l. um breyt. á sömu lögunum. Þess vegna vil ég beina því til n., .að hún reyni að sameina þessi tvö nýju prestakallafrv., ef það á að fara að samþykkja þau á annað borð. - Ég segi já.

Forseti (GíslJ): Út af grg. hv. 1. þm. Eyf. (BSt) vil ég leyfa mér að benda á, að það hefur verið venja hér í þessari hv. d., eins og honum er bezt kunnugt um sem margra ára forseta í d., að þegar máli er sérstaklega vísað til n., sem flytur mál, þá þýðir það, að þá er ætlazt til þess, að það verði gefið út sérstakt nál.