Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Sjútvrh. (Matthías Bjarnason) : Herra forseti. þetta frv. um breyt. á lögum um almannatryggingar gerir ráð fyrir því að breyta nokkuð greiðslum til sérfræðinga á þann veg, að þær hækki úr 300 kr. í 600 kr., og greiðslu samlagsmanna á lyfjakostnaði á þann hátt, að lyf samkv. lyfjaverðskrá I verði 300 kr. í stað 200 kr. sem nú er og lyf samkv. lyfjaverðskrá H fari í 600 kr. í staðinn fyrir 400 kr. eins og nú er. Þá er enn fremur lagt til að greiðslur fyrir röntgengreiningu og geislameðferð samkv. gjaldskrá, sem daggjaldanefnd setur, hækki í 600 kr. fyrir hverja röntgengreiningu og jafnframt að ráðh. er með reglugerð heimilt að breyta greiðslum samlagsmanna samkv. þessari kr. svo og að ákveða með reglugerð hámark eininga lyfjaávísana. Að vísu er heimilt fyrir ráðh. að breyta greiðslu samlagsmanna með reglugerð, en ekki er ákvæði í lögum um að hægt sé að ákveða með reglugerð hámark lyfjaávísana. Þetta teljum við rétt að gera, því að fengin reynsla sýnir að skammtarnir, sem læknir setur á lyfseðil, geta orðið óeðlilega stórir, og auðvitað eftir því sem samlagsmaður greiðir hærri upphæð, þá vaknar kannske frekar sú viðleitni að auka magn á hverjum lyfseðli. En það höfum við séð og sennilega þekkjum allir, hve mikið hleðst upp af meðulum hjá fólki sem það notar ekki vegna þess að oft er ríflega tekið til, og svo verða þessi lyf ónýt með tíð og tíma. Það er 1. gr. frv. sem gerir ráð fyrir þessum hækkunum á lyfjaverði og röntgengreiningu og greiðslum til sérfræðinga. Í 2. gr. er sú breyting að framlög sveitarfélaga skuli greiðast til sjúkrasamlags mánaðarlega miðað við fjárhagsáætlun, en er í gildandi lögum ársfjórðungslega. 3. gr., sem er nú raunverulega aðalefni þessa frv., er á þá teið að á árinu 1976 skuli sveitarfélög innheimta 1% álag á gjaldstofn útsvara og skuli þau standa sjúkrasamlögum skil á fyrirframgreiðslu eða hlutfallslegri innheimtu þess mánaðarlega, þannig að ekkert sveitarfélag eigi að greiða meira en það innheimtir hverju sinni. Við ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins um framlag ríkissjóðs til sjúkrasamlaga samkv. 49. gr. skal taka tillit til þessa framlags til hlutfallslegrar lækkunar á framlagi ríkissjóðs. Það þykir ekki fært að setja inn í 49. gr. laganna ákveðinn hundraðshluta af hækkun sveitarfélags í sjúkratryggingunum vegna þess að þá gæti orðið þar eitthvert bil á milli þess sem er í raunveruleikanum, þannig að sum sveitarfélög þyrftu þá að greiða meira en þessi gjaldstofn leyfir eða þá önnur minna, svo að rétt er talið að halda þeim hlutföllum sem eru í gildandi lögum, þ. e. 90%, sem er ríkisgreiðslan, og 10%, sem er greiðsla sveitarfélaga, og við það bætist þetta, enda mun þetta ekki gilda nema á árinu 1976. Almannatryggingalöggjöfin er í endurskoðun. Þar hefur verið unnið mjög mikið starf af hálfu þess manns sem tók að sér endurskoðun almannatryggingalöggjafarinnar, Guðjóns Hansens, tryggingafræðings, og nú þegar hefur hafið störf sú nefnd sem allir þingflokkarnir eiga fulltrúa í og að því á að stefna að þessari endurskoðun verði lokið fyrir næsta haust þannig að ný löggjöf taki þá gildi. Samkv. þessu er ekki gerð till. um neinar breyt. á lífeyristryggingunum. Þær halda áfram á þessu ári óbreyttar. Það, sem kom til greina að gera, var að auka á einhvern hátt framlag þeirra sem þurfa að liggja á sjúkrahúsum, að þeir greiði það beint til sjúkrahúsanna að einhverju leyti, eða að leggja persónugjöld á íbúa landsins, skattþegnana, eða þá að fara þessa leið, að gefa sveitarfélögunum heimild til þess að hækka útsvarsgjaldstofninn um 1%. Að þessu máli mjög vandlega athuguðu var talið, að eðlilegast væri að leggja þessi útgjöld á menn eftir tekjum, en ekki í formi nefskatts eða greiðslu þeirra sem eru á sjúkrahúsum. Þó að þetta frv. verði samþykkt, þá er ekki því að leyna að það gerir ráð fyrir nýjum útgjöldum á samlagsmeðlimi upp á 480 millj. kr. 100 millj. kr. er talið að hægt sé að spara í framkvæmt tryggingakerfisins á árinu 1976, og þá hefur verið reiknað með að spara mætti það í framkvæmdinni nokkurn veginn jafnt á lífeyristryggingum og sjúkratryggingum. Hækkun á framlagi ríkissjóðs til trygginganna hefur verið gífurleg á undanförnum árum, og þrátt fyrir þetta frv. er hækkunin á sjúkratryggingunum einum tæpir 4 milljarðar á milli áranna 1975 og 1976. Sjúkrarúmum fjölgar verulega og svo koma kauphækkanir. Þær koma mjög tilfinnanlega við þennan líð, því að talið er að í sjúkrahúsarekstrinum séu 70% launakostnaður, sem er auðvitað af eðlilegum orsökum mjög hátt hlutfall þar sem hér er um að ræða stofnanir sem eru reknar allan ársins hring og allan sólarhringinn og þess vegna er launakostnaður auðvitað mjög mikill í þessum rekstri. Það má líka um það deila og á það benda að ríkissjóður hefði alveg eins getað bætt þessu á og hækkað fjárlögin sem þessu nemur. Við teljum aftur að það sé eðlilegt að framlag sveitarfélaganna eða þeirra þáttur í sjúkratryggingunum hækki frá því sem verið hefur. Ég vil í þessu sambandi einnig nefna það að um 60% af sjúkrahúsum í landinu eru undir stjórn og í eigu sveitarfélaga, félagasamtaka og einkaaðila, en 40% eru aftur ríkisreknu sjúkrahúsin. Af þessum sökum er eðlilegt að auka hlutdeild sveitarfélaganna í sjúkrahúsarekstrinum. Ég fyrir mitt leyti tel brýna nauðsyn bera til þess, að breyta daggjaldareglunum, sem nú hafa verið í gildi um nokkurt árabil, á þann veg að taka upp fjárhagsáætlanir hjá öllum sjúkrahúsum - ekki eingöngu ríkisspítölum eins og nú er gert - og taka upp nokkurs konar norm og ákveða daggjöldin fyrir fram. Þá sé ég ekki annað mögulegt en að taka tillit til kauphækkana og umtalsverðra verðhækkana annarra á því tímabili sem þessi daggjöld eiga að gilda, en afnema með öllu að ríkissjóður greiði hallann af sjúkrahúsunum eftir á, eins og nú er, því að með þessu fyrirkomulagi eru öllum gefnar frjálsar hendur í þessum efnum, og þeir, sem sýna mestan sparnað og aðhald, segja sumir hverjir: Til hvers erum við að þessu þegar hallinn er greiddur eftir á og færður inn í sjúkratryggingarnar? - Þetta er auðvitað sjónarmið sem á fullan rétt á sér og yrði til þess að veita frekara aðhald, enda verðum við alls staðar að sýna aðhald í okkar þjóðarbúskap og þá auðvitað ekki síst í tryggingamálunum sem eru eins gífurlega stór útgjaldaliður ríkieins og raun ber vitni. Hins vegar vil ég taka það fram, að það hefur aldrei hvarflað að mér að skerða ellilífeyri þeirra sem minnst mega sín í þjóðfélaginu. En það segir ekki að það megi ekki endurskoða lífeyristryggingarnar mjög gaumgæfilega, t. d. hvað snertir menn sem halda fullu starfi til 70 ára aldurs. Það orkar mjög tvímælis hvort þeir eigi að fá ellilaun að auki með fullum launum, en hitt orkar ekki tvímælis, að tekjulausa fólkið og öryrkjarnir verða að fá tekjutryggingu og það má síst af öllu skerða tekjutrygginguna frá því sem hún er nú, heldur jafnvel að auka hana, enda hefur hún fullkomlega fylgt þeim verðbreytingum sem orðið hafa nú á síðasta ári og þessu ári. Þessi mál eru auðvitað ekki til umræðu í sambandi við endurskoðun tryggingalöggjafarinnar, enda eiga þingflokkarnir þar allir sína fulltrúa eða koma til með að eiga sína fulltrúa sem fjalla um það mál. svo að ég skal ekki hafa um þetta fleiri orð. En í sambandi við frv. er hér ekki um aðra breytingu að ræða en á þessum lyfjaverðskrám. Hitt er óbreytt eftir sem áður, að sjúklingar, sem eru með lítt læknandi eða langvarandi sjúkdóma, eins og asmasjúklingar, glákusjúklingar, berklasjúklingar, flogaveikisjúklingar og hjartasjúklingar og sjúklingar með efnaskiptasjúkdóma, þeir fá sín lyf eftir sem áður ókeypis, og sama er um sjúklinga sem fá lyf ókeypis að ráði læknis, enda komi þar til samþykki trúnaðarmanns sjúkrasamlags, svo sem geðsjúklingar og Parkinsonssjúklingar og exemsjúklingar, það er allt saman óbreytt. Mér er ljóst að það er ekki hægt fyrir þá þm., sem fengu þetta frv. nú fyrir nokkrum mínútum, að ræða það efnislega við 1. umr. málsins. Ég hefði fyrir mitt leyti kosið að vera fyrr á ferðinni með þetta frv., en vegna þess að dagurinn á morgun fer í fjárlagaumræður og þetta frv. þarf að fara í gegn áður en Alþ. fer í jólafrí, þá lagði ég á það áherslu að frv. kæmi hér í dag til 1. umr. og það yrði svo athugað í nefnd, og þeir þm., sem ekki þekkja til hlítar efni frv., hafa þá tækifæri til þess að ræða það frekar efnislega þegar það kemur frá nefnd. Herra forseti. Ég vil leggja til að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. heilbr.- og trn.



Herra forseti. Það er rétt hjá hæstv. heilbr.- og trmrh. að við höfum rétt náð að lesa yfir þetta frv. og tæplega það og getum þess vegna ekki tekið afstöðu til þess í nánum efnisatriðum. Ég verð nú að segja það, að það er þó þakkarvert að fá þetta frv. fram í dag, miðað við að fá það fram á miðvikudaginn, því að það er þó örlítið meiri tími sem gefst til þess að líta á það, þó að ég hljóti að mótmæla því hvað þetta frv. er síðla fram komið. Hér er um viðkvæm mál að ræða, allsherjarlöggjöf þar sem stöðug sókn hefur verið fram á við og allir flokkar hafa tekið í þátt á einhverjum tíma og verið í raun, skulum við segja, áhugamál allra að sem lengst mætti ná á þeirri samhjálparbraut sem okkar tryggingalöggjöf byggir á. Það var þegar ljóst við framlagningu fjárlaganna nú í haust að á þessu yrði nú nokkur breyting. Þá var boðuð skerðing á framlögum til almannatrygginganna og þá þegar var lýst yfir andstöðu Alþb. við þá skerðingu. Síðan er nokkur tími liðinn, og við vitum að þetta mál hefur verið allnáið til umfjöllunar í báðum stjórnarflokkunum. Þar hefur svo sannarlega verið margra leiða leitað og óánægju og ósamkomulag hefur verið mikið, svo að ekki sé meira sagt. Við höfum fengið fréttir af ýmsum tillögum sem fram hafa komið varðandi þessi skerðingarákvæði og úrslitin úr þessu öllu saman liggja nú fyrir okkur og sýnilega er hlaupið til þess í snarhasti, miðað við þann aðallið sem þetta frv. felur í sér. Ég hef sem sagt rétt aðeins lesið þetta yfir. Það er þó þakkarvert einnig að mér sýnist frv. sjálft vera töluvert einfalt og liggja allljóst fyrir hvað gera á. Það á sem sagt varðandi þá, sem leita sér sérfræðiaðstoðar, og þá, sem þurfa á lyfjum að halda, að bæta á þá um 480 millj. kr. Það er rétt að taka undir það sem hæstv. ráðh. kom inn á varðandi þá sem þarna sleppa alveg, og er þakkarvert að þeir skuli áfram sleppa, engin skerðing verða á kjörum þeirra sem þjást af langvarandi sjúkdómum eða illlæknanlegum. Engu að síður er það þó einkennandi að það skuli vera til þessara aðila leitað, sjúklinga sem þurfa þó oft á miklum lyfjum að halda þrátt fyrir það að þeir séu ekki í hópi þeirra sem þarna eru undanskildir -- og á sérfræðiþjónustunni einnig. Sannleikurinn er auðvitað sá, að álögur eru fullkomlega nægar á fólki í dag þó að þessu sé ekki á það bætt í þessu formi. Ég get út af fyrir sig fagnað því ef hæstv. ráðh. ætlar að sjá svo til að sparnaður í tryggingakerfinu, þ. e. a. s. í framkvæmd þess, geti orðið um 100 millj., eins og mér skildist áðan. Mér skilst þá helst að eigi að fara fram - ja, maður gæti ímyndað sé einhvers konar endurskoðun á Tryggingastofnun ríkisins og þar yrði gerð einhver hreingerning, en þó getur vel verið að þarna sé um eitthvað annað að ræða sem maður fær þá síðar upplýst. Hins vegar er greinilegt að aðallausnin, sem er farið út í til þess að fullnægja nú öllu réttlæti varðandi ákvæði fjárlagafrv. í haust og til þess að þóknast nú hæstv. fjmrh. um minnkandi ríkisumsvif, - sú lausn, sem þar hefur verið hlaupið til, hefur áreiðanlega fundist nú á allra síðustu dögum, hygg ég. Hún hefur kannske verið til umræðu áður, en hún hefur farið mjög hljótt því að við höfum ekkert heyrt um þessa patentlausn sem nú er upp fundin varðandi þessi mál. Ég verð að segja það að mér þykir þessi lausn við fyrstu yfirsýn heldur brosleg, þ. e. a. s. það er hlaupið frá því að láta ríkið greiða þennan hluta, en sveitarfélögin eiga að gera það í gegnum álagningu á sama fólkið og ríkið hefði annars þurft að leita til. Þetta er sem sagt álagning á almenning í öðru formi, breytir engu um álögur á fólk vitanlega og er eingöngu til þess að koma rós í hnappagat hæstv. fjmrh. og Sjálfstfl. um leið, að nú sé hann að vinna eitt stórafrekið enn í því að minnka ríkisumsvif. Það er greinilegt að þetta hlýtur að vera ein ástæðan beinlínis til þess, því að mér lýst svo á að það verði vart um það að ræða að þetta breyti miklu um það aukna aðhald sem hæstv. ráðh. vék að, og reyndar stendur ekkert í frv. um þetta. Mér líst ekki heldur á innheimtuna gagnvart sveitarfélögunum, og mér hefur skilist það einhvern veginn að þau væru ekki allt of fús til þessa og til skamms tíma - það er þá alveg nýlega breytt - þá held ég að sveitarfélögin hafi verið uppi með kröfur um að losna við sjúkratryggingarnar að fullu og öllu. Það er þá misskilningur hjá mér ef svo er ekki. Og það væri fróðlegt að vita hver væru viðbrögð sveitarfélaganna eða hvaða samráð hefði verið haft við samtök sveitarfélaganna hér um. Það fæst e. t. v. upplýst hér á eftir eða þá í nefnd væntanlega, og er þá sjálfsagt í góðum tengslum og góðu samræmi við frv., sem við eigum nú alltaf von á líka hérna, um nýja verkefnaskiptingu ríkis og sveitarfélaga, sem kannske sér dagsins ljós og kannske ekki, eins og hæstv. ráðh. orðaði það í morgun. Við eigum þá eftir að sjá hversu vel það samrýmist því frv., ef það þá sér dagsins ljós nú fyrir jól. Ég sem sagt harma það hvað þetta frv. er síðla fram komið, og ég lýsi yfir þegar í upphafi algjörri andstöðu míns flokks við þetta frv. Ég treysti hins vegar á það - og veit að þar er hv. form. heilbr.- og trn. manna líklegastur til að fara að óskum manna - að nefndin, sem fær þetta mál til umfjöllunar, fái þann mesta mögulega tíma til athugunar á frv. sem hægt er að fá. Það hefur verið boðaður fundur á morgun í þessari nefnd, og ég vænti þess a. m. k. eindregið að þessu máli verði ekki hespað af á þeim fundi, þó að e. t.v. sé ekki um annað að gera en að feta í fótspor áreiðanlega töluvert margra stjórnarsinna og taka bara af skarið. Þeir sem sagt eru búnir að segja já við því sem þeir eru ábyggilega ekki mjög hrifnir af sumir hverjir. En við hins vegar hljótum að segja hreint nei við þessum aðförum. Mig langar til þess aðeins að varpa hér fram hvort það hafi ekki komið til greina í sambandi við þessa tilfærslu frá ríkinu til sveitarfélaganna, eins og þarna er farið fram á, að hækka framlög atvinnurekenda til þessa kerfis, skattleysingjanna okkar víðfrægu. Það mætti svona varpa þeirri spurningu fram nú við þessa umræðu. Ég skal ekki hafa miklu fleiri orð hér um. Ég fæ tækifæri til þess að fjalla um þetta mál í nefnd og gera svo nánar grein fyrir skoðun minni á þessu máli öllu þegar það kemur aftur frá nefndinni. En ég hlýt að harma og mótmæla því hvernig þetta mál er til komið. Ég get aðeins huggað mig við það, - það er lítil huggun í því reyndar, - en ég get huggað mig við það að mörgum stjórnarsinnanum er ekki mjög rótt innanbrjósts núna út af þessu máli. Þeir hafa verið að velta þessu máli fyrir sér og hnakkrifist um þetta mál fram og til baka eins og við vitum og áreiðanlega ganga margir sárnauðugir til þessa leiks að lokum. En það er auðvitað hæpin huggun í þessu máli og þá sérstaklega þegar allur sá mikli sparnaður, sem þarna átti að fara fram, öll þessi stórkostlega minnkandi ríkisumsvif lýsa sér í beinni tilfærslu að mestu leyti í þá átt að sveitarfélögin taki að sér að rukka inn sömu peninga og ríkið áður gerði, og svo að hinu leytinu að bæta á sjúklinga ýmsa, sem þurfa á mikilli lyfjanotkun, mikilli sérfræðiþjónustu að halda án þess að vera undanþegnir þessum kostnaði, - bæta á þá þessum ótöldu millj. sem þeir þurfa með þessu frv. Allt þetta gerir það að verkum að ég hlýt að lýsa yfir andstöðu við frv.



Herra forseti. Ég segi nú eins og seinasti ræðumaður, að ég hafði engar spurnir haft af þessu frv. þegar fundur var boðaður í í þessari hv. d., og ég verð að segja að mér finnst það alveg óforsvaranleg vinnubrögð að þannig sé staðið að málum, að mál séu hér tekin til umr. samstundis og þeim hefur verið útbýtt hér, - mál sem bersýnilega eru mikil stórmál. Staðreyndin er sú, að við höfum beðið eftir því að fá inni í þingið frv. sem fæli í sér efndir á yfirlýsingum hæstv. fjmrh. um 2000 millj. kr. sparnað á ríkisútgjöldum. Ég er ekki að segja að við höfum verið ýkjahrifnir af þeim áformum, en það var frv. sem menn áttu von á að sjá hér í dag. Svo kemur allt í einu þetta frv. og er þá allt annars eðlis. Í staðinn fyrir að fjalla um 2000 millj. kr. sparnað á ríkisútgjöldum er um að ræða 1600 millj. kr. nýjar skattálögur á almenning, - álögur sem eru lagðar á almenning á eins óréttlátan hátt og hugsast getur. Það leynir sér ekki enda þótt ég og aðrir hv. þm. hafi ekki haft nema fáar mínútur til að kynna sér þetta mál, að hér er um stórmál að ræða. Undanfarnar víkur og mánuði hefur farið fram hér á Alþ. og í blöðum mjög einkennilegur skopleikur. Sjálfstfl. hefur marglýst því yfir að það sé á stefnuskrá hans að draga úr ríkisútgjöldum, og flokknum hefur verið mikið í mun að sanna að hann geti komið þessu áhugamáli sínu í framkvæmd. Af þessari ástæðu hefur verið ráðist á margar brýnustu nauðþurftir almennings og þær skornar niður. Sjúkrahúsabyggingar, skólabyggingar, framlög og lánveitingar til námsmanna, allt hefur þetta lent undir niðurskurðarhnífnum. Nægir að minna á að t. d. skólabyggingar fá framlög á þessu ári sem nema nákvæmlega sömu upphæð og var á s. l. ári, en það er í reynd niðurskurður um 1/3 vegna þess að framkvæmdakostnaður hefur aukist um 50% milli ára. En þetta hefur ekki reynst flokknum nægilegt. Þetta hefur ekki fullnægt þeim ofstækisfyllstu í Sjálfstfl. sem gera kröfu um að ríkisútgjöld séu skorin enn frekar niður, og þá er gripið til hinna ótrúlegustu ráða til þess að reyna að blekkja þessa ágætu stuðningsmenn Sjálfstfl. og allan fjöldann og láta þá halda að niðurskurður hafi átt sér stað. Ég nefni hér sem dæmi nýlegt frv. sem fól það eitt í sér að ríkissjóður greiddi ekki laun húsnæðismálastjórnar eða laun framkvæmdastjóra Húsnæðismálastofnunarinnar, heldur skyldi Byggingarsjóður ríkisins greiða þessi laun. Frv. er flutt í þeim eina tilgangi að færa úr vinstri vasanum yfir í þann hægri, þannig að hægt væri að ljúga því að almenningi að þarna væri falinn nokkur niðurskurður á ríkisútgjöldum. Frv., sem hér birtist, er mjög svipaðs eðlis. Þar er að vísu um að ræða 500 millj. kr. sparnað, sem er fólginn í því að kostnaður, sem asmasjúklingar, glákusjúklingar, berklasjúklingar, flogaveikisjúklingar, hjartasjúklingar á sumum stigum og sjúklingar með efnaskiptasjúkdóma og krabbamein, - kostnaður sem þessir sjúklingar hafa fram að þessu sloppið sæmilega frá, hann er stórlega hækkaður.

Í hvaða grein er hann hækkaður?

Já, ef hæstv. ráðh. mótmælir þessu atriði, þá skal það tekið til endurskoðunar, en ég veit ekki betur en að hér sé um að ræða að lækka útgjöld sjúkratrygginga um 280 millj. og gera breytingar á greiðslum fyrir sérfræðilæknishjálp og rannsóknir um 200 millj. kr. Nei, ég hef líklega misskilið þetta atriði, en það skýrist ósköp einfaldlega af því að tími hefur verið ákaflega lítill til að kynna sér þetta frv. og vona ég að það verði fært til betri vegar. Ég mun hafa lesið skakkt, þessir sjúklingar munu ekki verða fyrir kostnaðarauka af þessum sökum. En hitt liggur fyrir, að kostnaður hjá sjúklingum mun stórlega vaxa, og þarf ég ekki að ræða það frekar. Þar er um að ræða 480 millj. kr. útgjaldaauka. En hitt málið er svo aftur stóra málið. Það er það, að áætlunin er að velta 1200 millj. kr. yfir á sveitarfélögin með því að leggja á þau 1% útsvar. Hér er sem sagt alls ekki um að ræða tryggingamál, hér er ekki um að ræða sparnaðarmál, heldur er einfaldlega um að ræða skattamál. Það á enn að auka álögur á allan fjöldann með því að hækka útsvarið um 1%. Ég vil leyfa mér að minna á að þessi ríkisstj. hefur staðið fyrir stórauknum skattaálögum á almenning. Hún hefur hækkað nú þegar söluskatt um 3% og er að hækka söluskatt um 2% til viðbótar. Hún hefur sett á sérstakt tollvörugjald sem nemur 1200 millj. kr. Og nú á sem sagt að fara að bæta við þessum skatti sem er brúttóskattur sem leggst eingöngu á launafólkið, en alls ekki á atvinnureksturinn. Ég vil sérstaklega benda hv. dm. á það atriði, hversu ósanngjarn þessi skattur er. Hann er eingöngu lagður á launafólkið í landinu og er að sjálfsögðu með óréttlátari skattstofnum sem hægt er að finna. Ég vil minna á það í þessu sambandi að hér á Alþ. hafa farið fram talsverðar umræður um skattamál að undanförnu. Það hefur verið bent á að tekjuskattslöggjöfin væri hið mesta hneyksli og að það væru ekki færri en 430 fyrirtæki í Reykjavík sem slyppu algjörlega við að greiða tekjuskatt. Það hefur verið bent á að þessi fyrirtæki hafa yfir 20 þús. millj. kr. í veitu á hverju ári og að með breytingum á tekjuskattslöggjöfinni væri hugsanlegt að auka tekjur ríkisins sem nemur 3–4 þús. millj. kr. Því miður hefur hæstv. ríkisstj. og stuðningsmenn hennar hér á Alþ. ekki verið reiðubúin að ræða um þessi mál. Þegar við fluttum hér tillögu um endurskoðun fyrningarákvæða, afnám flýtifyrningar og afnám fyrningarstuðuls, var ekki nokkur leið að hemja einn einasta ráðherra í þingsalnum til þess að ræða slík mál, þó að þar væri um að ræða tekjuauka fyrir ríkissjóð sem nemur nokkrum þús. millj. Þegar síðan kemur í ljós að það vantar meiri tekjur til ríkisins, þá er ríkisstj. ekki lengi að finna lausn á vandamálum sínum. Þá skal bara lagður 1% brúttóskattur á alla launamenn í landinu og þá að sjálfsögðu séð um að hafa skattstofninn á þann veg að atvinnufyrirtækin í landinu, sem ekkert greiða, sleppi líka í þessu tilviki. Ég tel enga þörf á því að fjölyrða um þetta mál. Ég vil bara undirstrika það hér að þetta er fyrst og fremst skattamál sem verið er að bera hér á borð fyrir hv. alþm., en ekki tryggingamál, og ég vil algjörlega mótmæla því að þessi skattur verði á lagður. Ég tel að þessi brúttóskattur sem er að sjálfsögðu óréttlátur í eðli sínu, sé nógu hár í dag. Hann hefur sérstaklega verið ætlaður sveitarfélögunum til tekjuauka. Öllum er kunnugt um að hagur sveitarfélaganna er ekki of góður í dag, og ef menn telja að unnt sé að hækka útsvör úr hinum almenna 10% skattstiga í 11%, þá eru það tekjur sem sveitarfélögin hafa sannarlega þörf fyrir. En þegar ríkið ætlar sér að ryðjast inn á þetta skattasvið sveitarfélaganna, er þá það auðvitað ekkert annað en hreint hneyksli. Og þegar um það er að ræða að ríkið ætlar sér að ná í auknar tekjur, að þá skuli það ekki sjá neinn annan möguleika heldur en skatt sem sleppir atvinnufyrirtækjunum í landinu, það er líka að sjálfsögðu hið mesta hneyksli ofan á þau hneyksli sem fyrir eru og margsinnis hefur verið bent á að undanförnu hvað tekjuskattslöggjöfina snertir.



Herra forseti. Ég skal ekki tefja umr. svo að nokkru nemi. Ég vil aðeins láta það koma fram hér strax við 1. umr. að ég tel þetta algjör bráðabirgðaúrræði, t. d. með tilliti til þess að þetta gengur á móti því sem sveitarstjórnarmenn vilja stefna að. En til þess að leysa málið nú til bráðabirgða um eins árs skeið, þá get ég fyrir mitt leyti fellt mig við þessa lausn málsins. Ég skal ekki fara að ræða neitt um það hvort haft hafi verið samráð við heildarsamtök sveitarfélaga, Samband ísl. sveitarfélaga. Ég hins vegar minni á það, að þegar stórfelldar og það varanlegar breytingar á tekjustofnalögum hafa verið gerðar, hafa þær máske verið gerðar án þess að samráð væri haft við Samband ísl. sveitarfélaga. Vísa ég þar til þeirra miklu breytinga sem gerðar voru á tekjustofnalögunum 1972. En hér er fyrst og fremst um bráðabirgðaatriði að ræða í mínum huga og með tilvísun til þess get ég stutt þetta. Ég lít svo á að framkvæmdin á þessu verði af hálfu sveitarfélaganna einfaldari en var þegar sett var á 1% viðlagasjóðsgjald, sem var mjög flókið og erfitt í framkvæmd fyrir sveitarstjórnarskrifstofurnar. Hér hins vegar fylgir þetta 1% og þær tekjur, sem af því hljótast, þeim lækkunum eða niðurfellingu sem sveitarstjórnirnar ákveða á útsvörum, gagnstætt því sem var um viðlagasjóðsprósentuna, og sveitarfélögin greiða ekki af þessu annað en það sem þau innheimta af sínum gjaldendum. Þarna er verulegur munur á frá því sem var í sambandi við 1% til Viðlagasjóðs á sínum tíma og olli miklum erfiðleikum í framkvæmd og uppgjöri áður en lauk milli Viðlagasjóðs og sveitarfélaganna. Þarna er minnst á og er lagt til að taka upp mánaðarlegar greiðslur til sjúkrasamlaganna. Ég vit ekki setja mig á móti því og tel að það sé eðlilegt að í samskiptum og þá ekki síst samskiptum ríkisins og sveitarfélaganna verði þessi háttur tekinn upp á sem flestum sviðum. Þegar lögin um tónlistarskóla fóru hér í gegnum þessa hv. d. á síðasta Alþ., þá einmitt var það vegna breytingar menntmn. þessarar deildar að ákvæði kom inn í lögin að greiðslur ríkissjóðs skyldu vera mánaðarlegar. Ég held að það sé mjög til bóta, að það verði ríkjandi stefna að þessir aðilar inni sínar greiðslur af hendi mánaðarlega, í þessu tilviki sveitarsjóðirnir, af þeim upphæðum sem þeir innheimta af þessu 1%, og svo á þeim flestum sviðum öðrum þar sem ríkið á að fjármagna rekstur í samvinnu við sveitarfélögin, að þá greiði ríkið sinn hlut mánaðarlega. Þetta eru orðnar stórar upphæðir sem um er að ræða, að það er ákaflega þýðingarmikið fyrir sveitarstjórnirnar. Ég vildi, herra forseti, strax koma þessu að við 1. umr. málsins, að þó að þetta frv. gangi gegn því sem sveitarstjórnarmenn í meginatriðum vilja ná fram, þá lít ég á þetta sem algjöra bráðabirgðaráðstöfun, og í trausti þess að þetta verði aðeins í gildi þetta eina ár, þá styð ég framgang frv. í þeirri mynd sem það er hér fram lagt.



Herra forseti. Ég get haft sama formála og ýmsir sem á undan mér hafa talað, að það er varla við því að búast að menn geti mikið rætt frv. sem kemur fram samdægurs og það er tekið til 1. umr. Það væri kapítuli út af fyrir sig að ræða um vinnubrögð í Alþ. þessa dagana, en ég ætla að geyma mér það og kann að vera að ég ræði það á öðrum vettvangi seinna í þessari viku. Fyrstu viðbrögð mín við þessu frv. eru kannske léttir, því að ég var búinn að heyra að það ætti að skera niður almannatryggingarnar að verulegu leyti og þótti því vænt um að heyra orð hæstv. ráðh. hér áðan, að það hafði aldrei hvarflað að honum að takmarka lífeyristryggingarnar, en þær tel ég það víðkvæmt mál að ekki megi á þeim miklar breytingar gera án þess að það sé vandlega athugað. En ég vil taka það fram, að ég er að vissu marki samþykkur þeirri stefnu sem felst í þessu frv., þ.e. að jafnvel sjúklingarnir sjálfir og sveitarfélögin taki meiri þátt í sjúkratryggingum en verið hefur. En ég þykist sjá á öllu að þetta sé ekki það vel undirbúið að það sé réttlætanlegt að afgreiða það eins og hér er hugsað. Áðan var bent á það, að t. d. þessi hækkun á sveitarfélögunum væri lögð á gjaldstofn sem er í raun og veru ákaflega óréttmætur, en framtöl þau, sem við höfum orðið að byggja á fram að þessu, eru þannig úr garði gerð að útsvör og tekjuskattur eru farin að liggja á launþegum með svo gífurlegu álagi að engu tali tekur. Þess vegna gel ég ekki annað en andmælt þessu frv., þó að ég sé að vissu marki samþykkur þeirri hugsun sem í því felst, að það sé sanngjarnt og eðlilegt að sveitarfélög og jafnvel einstaklingar taki meiri þátt í sjúkratryggingunum heldur en verið hefur. En mér finnst undirbúningurinn og hvernig gjaldstofninn er fenginn fyrir þessari hækkun þannig úr garði gert, að ég get ekki mælt með frv. eða fylgt því eins og það er. Auk þess felast í því gífurlegar nýjar álögur sem mér finnst vera andstætt þeirri stefnu sem núv. ríkisstj. hefur boðað, að hún vilji lækka útgjöld ríkisins, en þá ætti hún líka að vilja lækka útgjöld sveitarfélaganna, en þetta frv. gengur þvert á það. Að öðru leyti mun ég geyma mér til 2. umr. að fjalla nánar um þetta frv. Ég vil aðeins endurtaka það sem ég sagði áðan, að í grundvallarstefnu er ég ekki á móti því að sveitarfélög og jafnvel einstaklingar taki meiri þátt í sjúkratryggingum en verið hefur, en mér virðist undirbúningur frv. og sá gjaldstofn, sem hér er boðaður, þannig úr garði gerður að ég verð að andmæla frv.