Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Mig langar til, áður en þetta frv. fer til n., að fara um það nokkrum orðum og gera grein fyrir skoðun minni á því. - Samkv. l. um innflutning og útflutning á íslenzkum og erlendum gjaldeyri hefur viðskiptanefnd haft heimild til þess að afla sér upplýsinga um það, hvernig þeir menn höfðu ráð eða möguleika til að fara utan, sem ekki var vitað um, að hefðu aflað sér gjaldeyris hjá n. eða á annan löglegan hátt. Það kom fyrir æði oft, að menn fóru utan án þess, að þessa gjaldeyris væri aflað, og getur vel verið, að það sé allt með felldu og mennirnir hafi fengið möguleika til þessara ferðalaga á eðlilegan hátt og þess vegna sé engin ástæða til að sporna neitt við þessum ferðalögum. En það hefur á hinn bóginn verið talið af ýmsum, að þessir menn ættu stóra fjársjóði erlendis, sem ekki hefðu komið hér fram, og þeir, sem utan færu og þessa sjóði ættu, notuðu þá sér til fyrirgreiðslu erlendis. Það hefur nú verið reynt af hálfu ráðun. að afla upplýsinga um innstæður manna erlendis. Bæði hefur þjóðbankinn verið beðinn um að afla þessara upplýsinga og svo hefur líka verið farin hin „diplomatíska“ leið, en hvorugt hefur gefið nokkra teljandi raun, þannig að menn eru nokkurn veginn jafnnær um það, hvað hér er um háar upphæðir að ræða og hverjir séu eigendurnir, og hefur þó verið gert það, sem hægt hefur verið, til þess að komast fyrir málið. Nú hafa þessir menn út af fyrir sig kannske ekki mikla ánægju af að eiga þessar upphæðir, nema þeir gætu notað þær annaðhvort til vörukaupa eða í ferðalög og fyrirgreiðslu fyrir sína eigin hagsmuni á þann hátt. Þess vegna hafa ákvæði þessara laga verið notuð af viðskiptanefnd og hún farið fram á það við þá menn, sem sóttu um leyfi til siglinga, að þeir gerðu grein fyrir því, hvaða möguleika þeir hefðu til ferðalagsins. Og ef þeir gerðu ekki grein fyrir því á þann hátt, sem n. tók gildan, gat hún bannað, að þessir menn færu úr landi. Um þetta hefur orðið dálítið þjark, eins og þm. kannast við, bæði í blöðum og hefur jafnvel lent í málaferlum út af þessu. En ég tel fyrir mitt leyti, að þetta sé nauðsynlegt aðhald og einn af þeim fáu möguleikum, sem gjaldeyrisyfirvöldin hafa til þess að reyna að komast fyrir þessar innstæður. Það eru að vísu margir möguleikar fyrir því, að menn fari af landinu án þess að hafa fengið gjaldeyrisleyfi héðan að heiman. Menn geta verið boðnir af skyldmennum og venzlamönnum, sem enginn vafi leikur á um. Það geta líka verið ýmsir sjómenn, sem hafa fengið frjálsan gjaldeyri til afnota til ferðalaga fyrir sig og sína. Við þessu er ekkert að segja, og ég ætla, að viðskiptanefnd hafi í flestum eða öllum tilfellum: þar sem hún taldi fullnægjandi upplýsingar fyrir hendi, veitt hið umbeðna leyfi. Hins vegar hafa þau tilfelli verið mörg, þar sem allar upplýsingar hefur skort eða upplýsingarnar verið allvafasamar. Ég tel, að með samþykkt þessa frv., þar sem þessum hömlum er kippt burt og menn frjálsir ferða sinna, hvort sem þeir hafa nokkra opinbera gjaldeyrismöguleika! eða ekki, sé l. breytt frekar til ills en til góðs fyrir gjaldeyriseftirlitið og stefnt að því að torvelda það mjög. Enn fremur er í frv. ákvæði um, að menn megi semja við útlenda aðila um gagnkvæmt uppihald og greiðslur án nokkurrar íhlutunar. gjaldeyrisyfirvaldanna. Þó að þetta virðist kannske að sumu leyti ekki óeðlilegt í einstöku tilfellum, mundi þó það að setja upp svona almenna reglu fela í sér mikla hættu um það, að sá gjaldeyrir, sem væntanlega til félli frá erlendum ferðamönnum, yrði miklu minni en ella mundi og færi til einstaklinga, sem mundu nota hann án allrar íhlutunar yfirvaldanna. - Ég tel því þessi tvö höfuðatriði frv. ekki til bóta, en frekar til skaða fyrir það eftirlit, sem reynt hefur verið í þessum efnum af hálfu gjaldeyrisyfirvaldanna. Ég vil því vænta þess, að sú n., sem fær frv. til meðferðar, líti á það krítiskum augum og athugi það vel, áður en hún gefur því pósitíva fyrirgreiðslu.



Iðnn. hefur haldið nokkra fundi um málið milli 1. og 2. umr., eins og hún hafði heitið. Í n. er ágreiningur um nokkur grundvallaratriði þessa máls og einmitt sömu atriðin, sem valdið höfðu ágreiningi hér á Alþ., þegar málið var til meðferðar síðast, þ.e.a.s. á næstsíðasta þingi. Það, sem ágreiningi veldur, eru þau tvö meginatriði, sem ég rakti í framsöguræðu minni við 1. umr. málsins, þ.e. hvort taka skuli upp það nýmæli að heimila iðnnemendum að ganga undir próf án þess að hafa stundað nám tiltekinn tíma hjá meistara, og svo vandamálið um gervimennina svokölluðu. N. fór rækilega í gegnum frv. og athugaði, hvort ekki gæti orðið samkomulag um nokkrar breyt., sem fremur snerta form en efni, og að því hefur n. unnið milli 1. og 2. umr. málsins. Þessum brtt. á þskj. 419 hefur nú verið útbýtt. N. ræddi málið við formann stjórnar hinnar stjórnskipuðu n., sem frv. þetta hefur samið á sínum tíma, Helga Hermann Eiríksson. Hann er fyrir sitt leyti samþykkur öllum brtt., sem tilgreindar eru á þskj. 419. Ég held, að þessar brtt. skýri sig sjálfar, svo að ástæðulaust sé að rekja efni þeirra með löngu máli. Um 1. brtt., sem gerð er við 7. gr., a-lið, er það að segja, að n. vildi, að það kæmi skýrt fram í l., að iðnfræðsluráð á að hafa afskipti af tölu nemenda aðeins frá því sjónarmiði, að þeir fái þar sem fullkomnasta kennslu. Þetta er tekið fram til þess, að skýrt sé, að iðnfræðsluráð hafi ekki vald til þess að loka iðngreinum. Þetta vald skal vera í höndum iðnfræðsluráðs til þess eins að tryggja, að ekki sé hrúgað óeðlilega miklum fjölda nemenda inn í greinarnar, svo að þeir geti ekki notið þar fullkominnar kennslu. - Hin brtt. við 7. gr. er þess eðlis, að það er ekki gert ráð fyrir, að úrskurður iðnfræðsluráðs í vissum deiluatriðum sé endanlegur, heldur að slíkum úrskurði megi áfrýja til dómstólanna. - 2. brtt. skýrir sig sjálf. - Um 3. brtt. er það að segja, að n. þótti eðlilegt, að það væri tekið fram í l., að nemendur gætu gengið oftar en einu sinni undir próf, en þó jafnframt ákveðið að hafa það hámark, að það mætti þó ekki nema þrisvar sinnum. - 4. brtt. miðar að því að taka tillit til gildandi almannatryggingal. 5. brtt. er aðeins um það að breyta orðalagi, sem n. þótti ekki viðkunnanlegt. N. þótti óheppilegt að orða ákvæðið eins og hætta væri á, að nemendum væri misþyrmt, og taldi rétt að hafa það orðalag í staðinn „ef komið er ósæmilega fram við hann á vinnustöð.“ - Um 6. brtt., b-lið, er það að segja, að þar sem í l. er gert ráð fyrir, að gerðardómur skuli fjalla um mál og fella endanlegan úrskurð, þá er hér gert ráð fyrir, að dómi gerðardóms megi þó áfrýja til dómstóla, og má segja, að slíkt sé nokkurt aðhald fyrir gerðardóminn. Ég vil endurtaka það, að hér er ekki um neinar efnisbreytingar að ræða og fullt samkomulag um brtt. innan n. og einnig við formann þeirrar stjórnskipuðu n., sem samið hefur frv. upphaflega.



Herra forseti. Ég vil aðeins þakka hv. iðnn. fyrir þessa afgreiðslu málsins, sem það hefur fengið hjá henni með þessum breyt. Ég hef ekki neitt við þær að athuga yfirleitt og get vel fallizt á, að þær verði samþ., enda raska þær í engu meginefni frv. Það hefur verið svo undanfarið og er líka lagt til í frv., að úrskurður gerðardóms um ýmis mál sé endanlegur úrskurður, en ég sé ekkert athugavert því til fyrirstöðu, ef hv. n. þykir af einhverjum ástæðum það bera í sér meira öryggi, að það megi vísa málinu frá honum til dómstóla landsins. Það getur verið gott að hafa það aðhald, og sé ég ekkert athugavert við þá brtt. Þetta er aðalbreyt. í brtt. n. Hinar eru ekki efnisbreytingar, heldur miklu fremur til að færa þetta til betra máls. Ég get fallizt á, að frv. verði samþ. með þeim breyt., sem hafa komið fram frá n.



Það er örstutt fyrirspurn. Þetta er í annað skiptið, sem 7. dagskrármálið er tekið á dagskrá án þess að það komi til umr. Á ég þar við 88. mál, um húsaleigu. Mér er ekki ljóst, hvað er því til fyrirstöðu, að málið sé tekið fyrir, - hvort hér stendur á nál. meiri hl. eða hvort það er tvískipt eða hvort forseti veit nokkuð um það, því að það er þýðingarlaust að taka málið á dagskrá dag eftir dag án þess að taka það fyrir til umr.

Forseti (StgrSt): Út af fyrirspurn hv. 3. þm. Reykv. skal ég geta þess, að hæstv. aðalforseti d. gerði ráð fyrir, að þetta mál yrði tekið af dagskrá að sinni. Ég sé, að fyrir liggur nál, frá minni hl. allshn., en ekki frá meiri hl. En að sjálfsögðu skal ég koma þeim boðum til skila, að þetta mál verði næst tekið á dagskrá og þá til umr.



Herra forseti. Það var út af 6. máli á dagskránni, um dýrtíðarráðstafanir, en þetta er í annað skiptið, sem það mál er tekið af dagskrá. Það kom mjög snemma fram í þinginu, og er ég minni hl. fjhn. og skilaði áliti 7. des. s. l., þannig að síðar eru liðnir réttir þrír mánuðir og meiri hl. því haft allan þennan tíma til þess að undirbúa sitt álit, og þó að ég þykist vita, að það verði mjög ýtarlegt, þegar það kemur, virðist það vera yfirdrifinn tími. Ég þykist vita, að ástæðan til þess, að málið hefur verið tekið af dagskrá, sé sú, að meiri hl. hefur ekki enn skilað áliti, en vildi mælast til þess við hæstv. forseta, að það verði ekki tekið út aftur, heldur verði látið koma til umr., því að það er varla nokkurt mál þ., sem eins margar áskoranir liggja fyrir um að fái afgreiðslu og þetta mál.

Forseti (StgrSt) : Ég skal koma boðum hv. 2. þm. Reykv. til aðalforseta og sjá um, að málið verði tekið á dagskrá á morgun.