Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Alfreð Gíslason læknir: Herra forseti. Það hefur verið ræt um það við fyrri umr. þessa máls, að mikill vafi geti leikið á því, að hve miklu gagni almenningi komi sú lækkun, sem leiðir af samþykkt þessa frv. Mikið af þeim vörum, sem hér er um að ræða, er ekki háð verðlagseftirliti, og er mjög á valdi kaupmanna, hve mikið af þessari lækkun fær að koma almenningi til góða. Hæstv. fjmrh. hefur hjá samtökum kaupmanna kynnt sér þessa spurningu að nokkru, en að sjálfsögðu ekki fengið viðhlítandi svör. Svörin eru óákveðin. Nú gætir ýmissa grasa í þessu frv. hvað vörur snertir. Sumt eru tvímælalaust að flestra dómi munaðarvörur og vörur, sem hægt er að kalla óþarfar. En á meðal þeirra vörutegunda, sem hér um ræðir, eru vörur, sem einnig að flestra dómi verða að teljast nauðsynjavörur, og þar á meðal hversdagslegur fatnaður. Ég vil sérstaklega í því sambandi benda á kaflana í 2. gr., kafla nr. 50, nr. 51, nr. 52, nr. 54 og nr. 55. Í þessum köflum er rætt um vefnaðarvörur, prjónavoðir, fatnaðarvöru ýmiss konar, einkum kvenfatnað, og flestar af þessum vörum heyra til hversdagsfatnaðar. Mér finnst því talsverð ástæða til, að hið háa Alþingi reyni að tryggja almenningi eins og kostur er á, að hann fái að njóta góðs af þeim tollalækkunum, sem hér er um að ræða. Nú hefur verið felld tillaga um, að allar vörur, sem hér um ræðir í þessu frv., skyldu vera háðar verðlagsákvæðum. Ég vil nú freista þess við þessa síðustu umr. að bera fram brtt., sem aðeins tekur til nokkurra kafla í 2. gr., einmitt kaflanna, sem ég taldi upp. Ég vil gera till. um, að sá fatnaður allur, sem þar um ræðir, verði háður verðlagsákvæðum og ákvæðum um hámarksálagningu. Með því einu móti getur Alþingi tryggt, að almenningur fái raunverulega lækkun á þessum nauðsynjavörum. Það fer ekki á milli mála, hvar valdið liggur til að verðleggja þessar vörur, þegar frv. er orðið að lögum. Þá er valdið farið frá Alþingi og það lagt í hendur Kaupmannasamtakanna. Það er á þeirra valdi, hvort nokkur lækkun á þessum vörum verður í framkvæmd. Ég skal í því sambandi benda á, að í fyrradag birtist í blaði hæstv. fjmrh., Vísi, viðtal við formann Kaupmannasamtaka Íslands. Að sjálfsögðu og eðlilega fagnar hann þessu frv. og væntanlegri samþykkt þess. Viðtalinu lýkur formaður Kaupmannasamtakanna með þessum orðum, - hann segir: „Kaupmannasamtökin munu væntanlega á næstunni gera almenningi nánari grein fyrir, hvernig tollalækkanirnar koma til með að verka í einstökum atriðum.“ Greinilegar en þetta verður að mínum dómi ekki sagt, að um þessar væntanlegu lækkanir til almennings er allt óráðið enn. En sá, sem valdið hefur, Kaupmannasamtökin, mun innan skamms gera almenningi grein fyrir, hvernig þessum lækkunum verður varið. Þetta er í mínum augum mjög stórt atriði  Ég vil þess vegna leyfa mér að leggja fram skriflega tillögu, sem hljóðar svo: „Aftan við 2. gr. bætist ný málsgrein, svo hljóðandi: Vörur í tollskrárköflum nr. 50, nr. 51, nr. 52, nr. 54 og nr. 55, nánar tilgreindar í þessari grein, skulu háðar verðlagseftirliti, og má álagning ekki vera hærri hlutfallslega en hún var í ársbyrjun 1961.“ Ég vænti þess, að hæstv. forseti leiti afbrigða fyrir þessari skriflegu tillögu.



Herra forseti. Það voru aðeins örfá orð, ekki ætluð til þess að lengja þessar umr., en aðeins til að vekja athygli á atriði, sem óneitanlega hlýtur að koma upp í huga manns við að hlýða á flutning ræðu þeirrar, sem hv. 9. þm. Reykv. hér flutti, og brtt. hans. Því er mjög haldið á lofti, að ef þetta verði að lögum og ekki verði settar hér frá Alþingi ákveðnar hömlur, sé slík vá fyrir dyrum, að þeir, sem selja þessar vörur, muni misnota í stórum stíl aðstöðu sína til að arðræna almenning. Mér sýnist, að ýmsum þeim, sem um þetta hafa talað hér, hljóti að gleymast sú staðreynd, eða a.m.k. verður manni að hugsa, hvort þeim hafi gleymzt sú staðreynd, að mjög verulegur hluti af allri smásöluverzlun í landinu er í höndum samvinnufélaga. Þau eru starfandi í hverju einasta byggðarlagi landsins. Sums staðar eru þau einu fyrirtækin, sem starfa þar, smásölufyrirtækin, og hér í Reykjavík er starfandi mjög öflugt kaupfélag, sem flokksbræður hv. 9. þm. Reykv. stjórna. Ég hefði haldið, að það væri mjög kærkomið tækifæri fyrir samvinnufélögin að fá aðstöðu til þess að sýna það í verki undir frjálsum álagningarreglum, að þau gættu það vel hagsmuna fólksins, að það kæmi berlega í ljós, að þeirra vöruverð væri þá þeim mun lægra, ef aðrir ætluðu að misnota sér álagningarfrelsið. Ég minnist þess, að ég hlýddi á það fyrir nokkrum árum, og raunar hefur það ekki verið nýtt sjónarmið hjá talsmönnum samvinnufélaganna, og má þar minna á ýmsar ræður, sem hv. framsóknarmenn hafa flutt um það, sem ég tel vera hárréttar, ef menn á annað borð hafa trú á samvinnufélögunum og aðstöðu þeirra til að gæta hagsmuna fólksins, að þá sé það í rauninni í þeirra þágu, að álagning sé frjáls og þau fái með því að sýna yfirburði sína yfir annað skipulag. Ég get því ekki séð með nokkru móti, að það geti orðið til neinna hagsbóta, þó að þessar brtt., sem hér er um að ræða, verði samþykktar, og tel, að í rauninni mættu allir þeir aðilar, sem á samvinnufélögin trúa, fagna því, að þarna hefðu þau aðstöðu til þess raunverulega að sýna það og sanna, að þau tryggðu almenningi hin beztu kjör.

Alfreð Gíslason læknir: Herra forseti. Hv. 6. þm. Norðurl. e. sagði hér nokkur orð og mælti gegn þeirri till., sem ég var nú að bera fram. Mér heyrðist hann bregða upp gamalli plötu, sem oft heyrist hjá Sjálfstæðisflokksmönnum, þar sem þeir reyna að setja upp samvinnuhreyfinguna gegn kaupmannasamtökunum. Nú skal ég ekkert fara út í það, hvort ég treysti betur samvinnufélögunum eða kaupmannasamtökunum. Það þarf ekki að vera til umr. hér. Hér er aðeins það til umr., hvaða vald í þessu efni Alþingi vilji veita þessum aðilum. Og ég er þeirrar skoðunar, að vegna mikilvægis þeirra nauðsynjavara fyrir almenning, sem ég ræddi hér um, eigi Alþ. ekki að sleppa valdinu frá sér í þessu efni. Að öðru leyti kom fram hjá þessum hv. þm. skoðun Sjálfstæðisflokksmanna á verðlagsákvæðum og ákvörðun um hámarksálagningu. Í því er ekki neitt nýtt. En ég vil aðeins benda hv. þm. á, að hér í þessari hv. þingdeild eru Sjálfstæðisflokksmenn e.t.v. þeir einu um þessa skoðun. Ég veit ekki betur a.m.k. en Alþfl. sé enn þá inni á því, að verðlagseftirlit og ákvörðun um álagningu sé til hagsbóta neytendunum í landinu. Þrátt fyrir allt er mér ekki kunnugt um, að Alþfl. hafi gengið af þessari trú sinni.



Herra forseti. Það frv., sem hér liggur fyrir til umr., var lagt fram og kom til 1. umr. hér í þessari hv. deild s.l. mánadag. Í dag hefur farið fram 2. umr. og atkvgr. lokið. Og síðan hefur málið verið tekið til 3. umr. þegar að 2. umr. lokinni. En fyrir lágu allmargar brtt., sem hafa verið felldar, og að gefnu tilefni vil ég óska þess, að hæstv. forseti taki málið út af dagskrá í dag og að það verði síðan tekið fyrir á morgun, vegna þess að mér finnst vera hér um svo mikið stórmál að ræða, að ekki sé ástæða til að hraða því svo mjög eins og nú á að gera. Ég vænti þess, að forseti verði við þessari ósk minni.

Forseti (EggÞ): Ég vil aðeins taka það fram í sambandi við þessar óskir hv. þm., að málið hefur verið til umhugsunar þingmanna á fjórða sólarhring, og er það í fullu samræmi við það, sem áður hefur verið gert undir svipuðum kringumstæðum. Tollamál hafa gengið í gegnum báðar deildir þings á þeim sama tíma sem það hefur nú verið hjá þessari einu deild. Ég get ekki orðið og mun ekki verða við þessum óskum hv. þm., því að ég tel, að hér sé um fyllilega lögmæta afgreiðslu að ræða á máli, sem mjög knýjandi er að fá endalok um á annan hvorn veginn, sem meiri hluti þingmanna verður endanlega að ráða um.



Ég tel það vera brot á þingsköpum og öllum venjulegum reglum, þegar um svona mikið stórmál er að ræða, að hraða því svo mjög og gefa þingmönnum ekki kost á að athuga málin eins og nauðsynlegt er. Hér er um löggjöf að ræða, sem færir ríkissjóði hundruð millj. kr. tekjur árlega. Og þegar það er vitað, að sú tollalækkun, sem á sér stað samkv. frv. þessu, mun nema eitthvað í kringum 40 millj. kr. eða í kringum 260 kr. á hvert mannsbarn í landinu, þá fæ ég ekki séð, að hér sé um svo þýðingarmikinn þátt að ræða, sem hér er tekinn út úr, að það megi ekki íhuga málið frekar og færa fram óskir til leiðréttingar á tollalöggjöfinni, því að við vitum það, að margt má þar til betri vegar færa. Ég viðurkenni, að hér sé um nokkra leiðréttingu að ræða, en miklu minni en þeir, sem að frv. standa, vilja vera láta. Ég vil játa, að ég varð fyrir mjög miklum vonbrigðum áðan, þegar hv. 10. landsk. (BGuðm), sem hafði lýst því hér við 1. umr., að nauðsyn bæri til að lækka toll á heimilisdráttarvélum og ýmsum tækjum til landbúnaðarins, brást, þegar honum gafst sannarlega kostur á því að fá óskir sínar uppfylltar með eigin atkv. Ég hefði gjarnan viljað færa fram aðrar óskir í sambandi við landbúnaðarmálin, og af þeim ástæðum óskaði ég eftir því, að umr. yrði frestað til morguns. En nú gefst þess ekki kostur, og ég lýsi megnustu ótrú á svona vinnubrögðum.

Forseti (EggÞ): Ég vil aðeins í sambandi við þessi kurteislegu orð þm. nú síðast taka það fram, að hann hlýtur að hafa verið hér viðstaddur, þegar afbrigði voru veitt fyrir því, að þetta mál væri tekið til 3. umr., með 15 shlj. atkv. Málið er til 3. umr. Það er hins vegar enn þá á valdi þingmanna, hvað lengi sú umræða stendur. Hinn hluti ræðu hans vitnar sjálfur um sig. Það er óþarfi fyrir mig að taka nokkuð frekar fram í því efni.



Herra forseti. Það var tekið fram við 1. umr. þessa máls, að það væri nauðsynlegt að hraða afgreiðslu þess sem mest. Eins og þá var skýrt frá og kunnugt er, hafa allar tollafgreiðslur á þeim vörum, sem frv. fjallar um, stöðvazt, frá því að frv. kom fram. Það er því í fullu samræmi við þær óskir, sem bornar hafa verið fram af ríkisstj. hálfu, sem hæstv. forseti telur ekki rétt né fært að fara nú að draga afgreiðslu þessa máls, og ég held, að hv. 1. þm. Vesturl. geti ekki átalið það með fullri sanngirni, þó að reynt sé að hraða máli eins og þessu, því að ég ætla, að þess séu ótalmörg fordæmi, að þegar svona stendur á, er talin brýn nauðsyn að hraða málum. Hins vegar hafa hv. deildarmenn fengið, eins og hæstv. forseti tók fram, allmikinn tíma til þess að kynna sér málið, og það hefur verið athugað rækilega í hv. fjhn., og þar hafa þeir þrír trúnaðarmenn eða embættismenn, sem sérstaklega hafa undirbúið frv., verið kvaddir til þess að gefa upplýsingar, og hef ég ekki heyrt annað en þeir hafi gefið greiðlega allar þær upplýsingar, sem um var beðið. En í sambandi við þessa ósk hv. 1. þm. Vesturl. kemur það í rauninni í ljós, að sumir hv. þm. vilja taka tollskrármálin og tollamálin í heild inn í þetta frv. eða meðferð þess, sem er náttúrlega alger misskilningur. Tollskrármálin í heild eru til endurskoðunar, og sú löggjöf, hin endurskoðaða tollskrá, verður ekki tilbúin fyrr en næsta haust, en verður þá lögð fyrir þing, er það kemur saman haustið 1962. Hins vegar hafa nokkrar hátollavörur, sérstaklega vörur, sem mikið er um ólöglegan innflutning á, verið teknar inn í þetta frv. sem alveg sérstakt mál, sem þolir ekki bið. Það kemur fram, bæði hjá hv. 1. þm. Vesturl. og í þeim brtt., sem minni hlutar fjhn. hafa borið hér fram, að þeir vilja blanda öllum mögulegum tollamálum öðrum inn í þetta frv. T.d. hef ég skýrt frá því hér áður, að inn í frv. eru eingöngu teknar hátollavörur, þ.e.a.s. þær, sem eru með yfir 100% samanlögð heildargjöld nú. En í brtt. hv. minni hl. fjhn. eru teknar ýmsar vörur, sem er mjög mikill innflutningur á, þar sem heildargjöld eru ekki 100% eða yfir það, heldur allt niður í, að ég ætla, 20% og í lægsta flokki tæplega 15% heildargjöld. Hér er þá komið út á allt aðra braut, og ef ætti að fara að taka einhverjar slíkar vörur, sem eru ekki hærri gjöld en þetta á, erum við náttúrlega komnir út á hálan ís í sambandi við þetta, því að þá koma ekki aðeins tugir, heldur hundruð annarra vörutegunda til athugunar, sem vissulega væri æskilegt að lækka toll á. Ég skal geta þess t.d. út af þeim brtt., sem hér voru til atkvgr. áðan, á þskj. 109 og 111, frá hv. minni hlutum fjhn., að ef þær tillögur hefðu verið samþykktar, væri samkv. þeim um að ræða tekjutap fyrir ríkissjóð um 43 millj. kr., sem ætti þá að samþykkja hér án þess undirbúnings, sem málið að öðru leyti hefur fengið mánuðum saman. Um það tekjutap, sem frv. í heild er talið hafa í för með sér, hafa verið nefndar tölurnar milli 40 og 50 millj., en um leið er tekið fram, að það er gert ráð fyrir að vinna það tekjutap upp að mestu með auknum löglegum innflutningi þeirra vara. Nú eru margir stórir liðir í þessum brtt. á þskj. 109 og 111, sem hvorki eru hátollavörur í þeim skilningi, sem lagður er í það orð, né heldur eru fluttar ólöglega til landsins að neinu marki. Gagnstætt því, sem er um frv. sjálft, annars vegar tekjutap af því, hins vegar von um að vinna það tekjutap upp, þá mundu þessar brtt. hv. minni hl. í meginatriðum, vil ég segja, ekki í öllum greinum, þýða beint og öruggt tekjutap fyrir ríkissjóð, sem í heild er talið að nemi um 43 millj. kr. Ég vildi aðeins benda hv. þm. á að blanda ekki almennum tollamálum eða almennri endurskoðun tollskrárinnar í þetta mál, sem hér liggur fyrir. En ég get tekið það skýrt fram, að öll þau atriði, sem hér hefur verið bent á í þessum umræðum og í brtt. minni hlutanna, verða að sjálfsögðu tekin til gagngerðrar athugunar í sambandi við hina almennu endurskoðun tollskrárinnar.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umræður, en með tilliti til þeirrar brtt., sem hér liggur fyrir, - og þessar umræður um málið hafa nokkuð dregizt á langinn, - þá sé ég ástæðu til þess að svara nú með örfáum orðum fsp., sem beint var til mín sérstaklega af hv. 5. þm. Norðurl. e. (BjörnJ) við 2. umr. málsins. Ég svaraði henni ekki þá, vegna þess að ég taldi það atriði ekki svo mikilvægt, að ég vildi koma í veg fyrir, að umræðunni yrði lokið fyrir venjulegan fundartíma, með því að kveðja mér hljóðs. En af því að þau atriði, er sérstaklega fólust í þeirri fsp., hefur nú borið á góma, nefnilega verðlagsmálin, þá tel ég rétt að svara fsp. með örfáum orðum. Hún var á þá leið, hvort það væri skoðun mín, að verðlagsyfirvöldin mundu framlengja heimild til afnáms verðlagsákvæða á nokkrum vörutegundum eftir 1. sept. 1962. Svarið er í stuttu máli það, að auðvitað mundi það fara eftir mati verðlagsyfirvaldanna á því, hvort sú heimild, sem hér er um að ræða, hafi verið misnotuð eða ekki, og ég veit, að þeir, sem verzla með þessar vörur, hvort sem það eru kaupmenn eða kaupfélög, gera sér það fyllilega ljóst, að undir því verður það komið, hvort afnám verðlagsákvæðanna verður framlengt eða ekki. Og ég tel, að í þessu felist það aðhald fyrir þessa aðila, að það sé með öllu óþarft að samþ. þá brtt., sem hér liggur fyrir, og aðrar brtt., sem þegar hafa verið hér fram bornar og ganga í sömu átt. Í öðru lagi vil ég á það benda, - er það ekki rétt með farið hjá mér, að það sé 46. kafli til 52. kafla, sem brtt, nær til?  Annars vil ég gjarnan undirstrika það, sem ég benti á í framsöguræðu minni við 2. umr. og hefur nú einnig komið fram m.a. í ræðu hv. 6. þm. Norðurl. e. (MJ), að það felst ekki í þessari till. sérstakt traust til kaupfélaganna og samvinnuhreyfingarinnar í landinu, en vitað er, að þau verzla í mjög stórum stíl með þær vörur, sem hér er um að ræða, svo að sú vernd, sem samvinnuhreyfingin á að veita neytendunum, væri þá lítils virði, ef sérstök ástæða væri til slíkrar samþykktar, ekki sízt með tilliti til þess, að innflutningur þeirra vörutegunda, sem hér er um að ræða, mun yfirleitt vera frjáls.



Herra forseti. Ég er ekki eins þingvanur maður og hv. 1. þm. Vesturl. (AB), en það hafði ég þó haldið, að ekki væri það venja hér á hv. Alþ. að gera atkvæðagreiðslu einstakra þm, að umræðuefni, er mál eru til umræðu. En úr því að hv. þm. sá ástæðu til að gera það, vil ég aðeins segja það, að við 1. umr. þessa máls gerði ég tilraun til þess að fá þá n., sem hafði málið til meðferðar, til að taka fleiri vörutegundir inn í þetta frv. það fékkst ekki neitt jákvætt út úr því við afgreiðslu n. á þessu máli. En ég hef gert nokkuð til þess að reyna að þoka þessu máli áfram, og ég tel það síður en svo til framdráttar málinu, ef ég hefði farið við atkvgr. þá, sem hér fór fram áðan, að nota mér veikindaforföll þingmanns til að knýja fram breyt., sem ég hafði áður talað um, og ef hv. 1. þm. Vesturl. álítur, að það sé til framdráttar málum að nota sér slík tækifæri, þá má hann hafa þá skoðun fyrir mér.



Herra forseti. Ég kvaddi mér hljóðs vegna aths., sem hæstv. fjmrh. gerði við tillögu mína og 1. minni hl. fjhn., - aths., sem telja má að hafi verið á þá leið, að þær tillögur gætu ekki fallið undir þetta mál, eins og það lægi fyrir. Það var á honum að heyra, að ekkert mætti taka inn í þetta frv. annað en hátollavörur og helzt smyglvörur. Þetta er þó frv. til lækkunar á innflutningsgjöldum. Það er einkennilegt, að hæstv. ráðh. skuli detta í hug að verja þetta frv., þetta einhliða frv., þetta takmarkaða frv. sitt með svona rökum. Þessi afstaða hæstv. ráðh. minnir mig á eina söguna af Molbúum Íslendinga, Bakkabræðrum. Svona er hún: Þeir fóru einu sinni að leita að á, sem þá vantaði og þeir voru hræddir um að hefði farið ofan í, eins og kallað er. Í þessari leit fundu þeir kú, sem þeir áttu, niðri í. En af því þeir höfðu ekki farið að leita að kúnni, þá sögðu þeir: „ Nei, við látum kúna vera, það verður hugað að henni á réttum tíma í kvöld.“ En um kvöldið var náttúrlega sú kýr dauð, sem þeir gengu þarna að. Hæstv. fjmrh. verður að gá að því, að í landi okkar eru ýmsir, sem stynja undir dýrtíðinni. Hann segir að í þessu sambandi: Það er verið að endurskoða tollalöggjöfina, hún verður tekin til meiri breytinga en þetta, annaðhvort eftir skamman eða langan tíma. - En hann má gá að því, að þá verði ekki mennirnir orðnir uppgefnir, kýrin dauð, eins og hjá Bakkabræðrum. Nei, þetta eru tyllirök, sem hæstv. ráðh, færði fram. Og með þau rök á vörum getur hann ekki varið það að fella undan þær till., sem voru felldar hér áðan frá minni hl. Ég hef ekki mikla trú, eins og ég sagði áðan, á verðlagsákvörðunum yfirvalda. Þess vegna er ég ekki sérstakur fylgjandi þeirrar skriflegu brtt., sem hér var lögð fram. Ég treysti því, að samvinnufélögin takmarki álagningu eins og hægt er. Og mér þykir reyndar ánægjulegt að heyra, að hæstv. sjálfstæðismenn grípa einmitt til þessara raka sem helztu raka núna. Ég vildi vona, að það væri vottur þess, að þeir væru að taka stefnu okkar framsóknarmanna, úr því að þeir telja hana geta veitt þessa vernd, eins og það var orðað. Um atkvæðagreiðslu hv. 10. landsk. (BGuðm) ætla ég ekki að ræða, þó að ég finni nú hins vegar ekki, að hún sé að sjálfsögðu neitt sérstaklega friðhelg við umræður, eins og hann vildi vera láta. Ég vil aðeins segja það, að hann átti sverðið, en brá því ekki.



Herra forseti. Það hefur aðeins tognað úr þessum umræðum og er ekkert við því að segja, það er varla vítavert að ræða svo stórt mál örfáar mínútur, meðan menn þola við vegna kvöldmatarins. En ég ætla mér ekki að lengja þær mikið, heldur drepa hér á örfá atriði í stuttu máli. Ég skildi hæstv. fjmrh. svo við 2. umr. þessa máls, að hann deildi á vinstri stjórnina fyrir það að hafa lagt innflutningsgjald með þeim hætti á vörur, að það væri til þess að halda niðri vísitölu framfærslukostnaðar. Ég neita þessu alls ekki, að það hafi verið höfð hliðsjón af framfærslukostnaðinum hjá almenningi í landinu, og ég álít, að það hafi verið lofsvert, því að það er ekki hægt að neita því, að framfærsluvísitalan gefur þó nokkuð mikla hugmynd um það, hve dýrt er að lifa fyrir allan almenning í landinu. Það er ekki vítavert að reyna að halda þeim kostnaði niðri. En ef hæstv. ráðh. vill endilega deila á vinstri stjórnina fyrir þetta, hvað hefur þá þessi hæstv. ríkisstj. gert? Hún hefur gripið til annars ráðs og það er að greiða niður lífsnauðsynjar manna og það í stórum stíl, miklu stærri stíl en áður var gert. Hvaða eðlismunur er nú á þessu? Er annað lofsvert, en hitt vítavert? Niðurgreiðslur ríkissjóðs á árunum 1956–58, þ.e. á þremur árum, námu samtals 283 millj. kr., en niðurgreiðslur núverandi ríkisstjórnar á árunum 1959–60 og eins og þær eru áætlaðar fyrir 1961, þær eru ekki 283 millj., þær eru 913 millj. á þessum þremur árum. M.ö.o.: á þessum þremur árum hafa þessir stjórnarflokkar greitt samtals 630 millj. kr. meira í niðurgreiðslur en vinstri stjórnin. Ég held því, að það taki því varla að vera með ádeilur á vinstri stjórnina vegna innflutningsgjaldsins. Hæstv. fjmrh. og reyndar fleiri hafa dregið í efa, að verðlagseftirlitið sé til nokkurs gagns, og hafa sjálfsagt á grundvelli þeirra skoðana greitt atkvæði gegn þeim till., sem fluttar hafa verið um, að verðlagseftirlit sé haft með sumum þeim vörum, sem eru í þessu frv. Ég vil ekki taka undir þær raddir, að verðlagseftirlit geti ekki verið til gagns. En ef það er ekki til gagns, til hvers er þá hæstv. ríkisstj. að halda uppi þessu verðlagseftirliti? Má þá ekki spara þessa peninga, sem fara í það? Það er ekki hægt að gera hvort tveggja í senn: rökstyðja það, að verðlagseftirlit sé ekki til gagns, og halda samt uppi dýru verðlagseftirliti. Hæstv. ráðh. drap á það og fann að því, að stjórnarandstæðingar flyttu brtt. við frv., sem hefðu í för með sér um 43 millj. kr. tekjurýrnun fyrir ríkissjóð, ef samþykktar yrðu. Ekki finnst mér það vítavert að fara fram á 43 millj. kr. tollalækkun á mestu nauðsynjavörum alls almennings í landinu, þegar hæstv. ríkisstj. flytur frv. um 46 millj. kr. lækkun á vörum, sem allur almenningur vægast sagt kaupir lítið af. Hæstv. ráðh. hefur rökstutt frv. með því, að það muni ekki verða tekjurýrnun fyrir ríkissjóð, af því að gert sé ráð fyrir, að þeim mun meira verði flutt inn, þegar verðið lækkar, og ég er ekki frá því, að þetta sé á rökum byggt. En heldur hann þá ekki, að það verði meira keypt af hinum vörunum líka, ef verðið lækkar? Mundu t.d. ekki fleiri bændur kaupa sér dráttarvélar, ef verðið lækkaði? Af hverju eru engar nýjar dráttarvélar, svo að segja, keyptar núna inn í landið? Af því að verðið er of hátt. Eru ekki alveg sömu rökin fyrir þessu? Það eru því miklar líkur til þess, að þó að okkar brtt. hefðu verið samþykktar, þá mundi innflutningurinn geta aukizt, nema allur almenningur sé orðinn svo aðþrengdur, að hann geti alls ekki keypt vörurnar, þótt þær lækki, og engir geti yfirleitt bætt við sig vörukaupum. nema þeir, sem hafa yfirleitt ráð á að kaupa hátollavörur. Hv. 10. landsk. þm. (BGuðm) var með aðfinnslur við hv. 1. þm. Vesturl. (ÁB), að hann hafi minnzt á atkvæðagreiðslur. Ég skil ekki, að það sé nein ný bóla á Alþ., að það sé gert, og ekkert vítavert við það. En ég verð að segja, að ég skildi ekki, hvað hann var að fara. Honum fórust orð eitthvað á þá leið, að hann vildi ekki notfæra sér fjarveru manns, sem væri veikur. Það þýðir það, að hefði hann greitt atkvæði í samræmi við það, sem hann var búinn að tala, þá hefði tillagan um dráttarvélarnar verið samþykkt. M.ö.o.: hefði enginn verið veikur, þá gat hann greitt atkvæði með henni, því að þá féll hún, en af því að einn var veikur, þá varð hann að sitja hjá, því að þá féll hún líka. Ég vil að lokum beina því til hæstv. forseta, hvort hann sjái sér ekki fært að fresta þessum fundi um stutta stund, svo að þingmönnum gefist kostur á að flytja brtt. skriflega, og það hef ég ásamt hv. 1. þm. Vesturl. í hyggju, að flytja skriflega brtt. En ástæðan til þess, að við mælumst til þessa, er sú, að það er ekki hægt að móta þá tillögu nema hafa fyrir sér tollskrána, með þeim útreikningum, sem henni fylgja á tollunum, ef á að taka út úr einhvern lið af þeim, sem búið er að fella. Ég skal nefna sem dæmi, að það hefur verið felld till. um að fella niður tolla á landbúnaðarvélum. Nú er það svo, að það eru misjafnlega háir tollar á landbúnaðarvélum. Það eru bæði 3.6% og 14.4%. Ef við höfum í hyggju að flytja till. aðeins um þær, sem eru með 14.4%, þá getum við það ekki nema hafa tollskrána við höndina og vitna í rétta kafla og númer. Þetta þarf ekki að taka ýkjalangan tíma, en það er ekki hægt að gera þetta í sæti sínu, þegar umr. er að verða lokið og málið að ljúkast hér í hv. deild. Ég gæti trúað, að hálftími eða svo væri alveg nóg, sem fundinum væri frestað, til þess að það væri hægt að koma þessu fyrir. - Fundarhlé. Herra forseti. Við hv. 1. þm. Vesturl. flytjum eina brtt. við þessa umr. Hún er um það, að einum lið í 72. kafla tollskrárinnar verði breytt, það eru hjóladráttarvélar, bæði vélarnar sjálfar og hlutar til þeirra. Í till. þeim, sem hv. 1. þm. Norðurl. e. flutti, var ein tillagan um það, að gera skyldi tollfrjálsar landbúnaðarvélar, sem þar voru taldar upp og voru í allmörgum liðum. Eins og ég gat um áðan, eru misjafnlega háir tollar á þessum vélum, þó að þær hafi allar verið upp taldar þarna í till. Flestar þessar vélar eru í 3.6% verðtolli, nema hjóladráttarvélar eru í 14.4% verðtolli. Við flm. þessarar brtt. viljum freista þess, hvort hv. þingmenn geti ekki fallizt á, að þessar vélar, sem eru í hærri tollinum, dráttarvélarnar sjálfar og hlutar til þeirra, verði tollfrjálsar, en frekari tillögur gerum við ekki. Ég held, að hv. þm. hljóti að sjá, að þetta er þó sanngirnismál og getur ekki raskað neinu samhengi í frv., þótt þessi breyting ein sé gerð. Um þörfina þarf ekki að fjölyrða hjá bændunum að fá einhverja lækkun á þessum dýrmætu búvélum sínum.



Herra forseti. Sú till., sem hér er flutt, fer fram á, að ein tegund véla, hjóladráttarvélar, verði tollfrjáls og sama gildi um hluta til þeirra. Í sambandi við þetta er það aðallega tvennt, sem ég vildi taka fram. Heildaraðflutningsgjöld af þessum vélum og hlutum til þeirra munu vera nú kringum 34%. Í því frv., sem hér liggur fyrir, er hvergi lagt til að lækka gjöld á vörum, sem hafa heildaraðflutningsgjöld undir 100%. í öðru lagi: í sambandi við meðferð þessa máls hafa komið fram óskir frá iðnaðinum um það, að lækkaðir yrðu tollar á vélum til iðnaðar. Einnig hafa komið fram óskir frá forráðamönnum sjávarútvegsins um, að lækkaðir yrðu tollar á vélum til sjávarútvegsins og fiskiðnaðar. Nú er það svo, að á þessum vélum til iðnaðar, sjávarútvegs og landbúnaðar eru svipaðir tollar nú, þó einna lægstir á landbúnaðarvélum. Ég tel, að ef ætti að lækka tolla á einni tegund véla, til eins af þessum atvinnuvegum, þá verði ekki hjá því komizt að taka málið á miklu víðtækari grundvelli vegna jafnréttis og jafnræðis milli atvinnuveganna og láta þá einnig vélar til hinna atvinnuveganna fylgja með. Þar sem fyrir liggur í fyrsta lagi, að frv. er eingöngu miðað við hátollavörur, en ekki vörur eins og þessar, í öðru lagi, að hér er ekki um að ræða atriði í frv., sem það að meginstofni er byggt upp á, að um verulega mikið magn af ólöglegum innflutningi sé að ræða, og auk þess, að hér er visst samræmi í tollalögum milli atvinnuveganna innbyrðis, þá tel ég ekki fært annað en að mæla gegn þessari tillögu, eins og sakir standa. Hins vegar vil ég ítreka það, sem ég hef áður sagt hér, að þessir tollar á vélum, bæði til landbúnaðar, sjávarútvegs og iðnaðar, verða teknir til alveg sérstakrar meðferðar við undirbúning þeirrar nýju tollskrár, sem marglýst hefur verið yfir að stendur nú yfir, og sú hin nýja tollskrá eða frv. að henni verður lagt fyrir haustþingið 1962. Af þessum ástæðum hlýt ég að leggja gegn því, að þessi till. verði samþykkt, enda náttúrlega er flm. fyllilega ljóst, að hér er verið að ræða um mál, sem stendur ekki í samhengi við þetta frv., sem hér liggur fyrir, heldur hina almennu endurskoðun tollskrárinnar.



Ég mun ekki tala lengi, það er fjarri því, ég hef ekki ástæðu til þess, skal aðeins segja örfá orð. Það er rétt hjá hæstv. fjmrh., að það eru aðeins hátollavörur í frv. En þar með er ekki sagt, að það sé meiri réttur að taka allar þær hátollavörur inn í frv. en að taka einhverja vöru með lægri tollum. Svo nauðsynleg getur sú vara verið, sem er á lægri tollunum, að hún eigi alveg jafnmikinn rétt. Þá leggur hæstv. ráðh. enn áherzlu á, að frv. sé miðað við það að koma í veg fyrir smygl. En það er ekki miðað við það nema að nokkru leyti, því að í frv. er mikið af vörum, sem kemur ekki til mála að séu neinn almennur smyglvarningur. Eða hvernig er hægt að telja t.d. ljósakrónur, baðker, gólfteppi og annað þess háttar smyglvörur? Það get ég ekki séð. Það eru þá allar vörur smyglvörur, ef þær geta fallið undir það. Þá segir hann, að það þurfi að taka til endurskoðunar og muni verða teknir til endurskoðunar tollar á vélum til landbúnaðar, sjávarútvegs og iðnaðar. Ég býst við, að þetta sé alveg rétt athugað. En það er sá munur á nú, að öll skip og þar með vélarnar í þeim skipum, sem flutt eru til landsins, er allt tollfrjálst - og ekki bara tollfrjálst, heldur eru engin innflutningsgjöld á þeim. Í öðru lagi eru allar þær vélar, sem fluttar eru inn og settar í þau skip, sem smíðuð eru hér innanlands, líka tollfrjálsar. En þessar nauðsynlegustu vélar landbúnaðarins eru það ekki. Þó að það sé tekið tillit til þessara véla, þá eru þær ekki gerðar á neinn hátt jafnréttháar og þessar vélar sjávarútvegsins, því að önnur innflutningsgjöld haldast, þó að tollurinn falli, t.d. söluskatturinn, svo að ég held, að það sé ekki ósanngirni í því að veita bændastéttinni þá ívilnun, sem þessi tillaga gerir ráð fyrir.



Herra forseti. Það var örlítil fyrirspurn til hæstv. fjmrh. út af þeim orðum, er hann lét falla hér áðan um það, að hin almenna endurskoðun tollskrárinnar væri þegar hafin og mundi verða lagt fram frv. á næsta Alþingi eftir þá endurskoðun. Og sérstaklega gat hann þess, að það mundi vera í sérstakri athugun allt, er varðaði atvinnuvegina, landbúnað, sjávarútveg og iðnað. Út frá því vildi ég leyfa mér að spyrja hæstv. ráðh. og ekki sízt út frá þeim ummælum, sem féllu hér í kvöld af vörum hv. 10. landsk., að hann væri þegar búinn að gera mikið til þess, að tollar mundu lækka á landbúnaðarvélum, þá vildi ég vita það hjá hæstv. ráðh., hvort endurskoðunin, sem nú stæði yfir varðandi þær vélar og þau tæki, sem inn væru flutt til atvinnuveganna, væri með það fyrir augum, að stórlækkaðir yrðu tollar. Það er æskilegt að fá þetta þegar fram.



Herra forseti. Hv. 1. þm. Vesturl. vitnaði í mig um það, að tollskrárendurskoðunin mundi þegar hafin. Þetta er náttúrlega nokkuð ónákvæmt orðalag, vegna þess að hún var hafin fyrir tæpum tveimur árum. Hún er búin að standa yfir í tvö ár, og það var alltaf gert ráð fyrir því, að þessi ýtarlega endurskoðun hlyti að taka a.m.k. tvö ár. En nú lítur út fyrir sem sagt, að henni verði lokið á næsta sumri, þannig að hin nýja tollskrá verði lögð fyrir þingið 1962. Ég endurtek það, að tollskrárnefndinni hefur verið falið að athuga alveg sérstaklega tolla af vélum til atvinnuveganna og leita upplýsinga frá nágrannalöndum um meðferð þeirra mála þar. Að sjálfsögðu mun ég ekki og get ekki á þessu stigi gefið upplýsingar um neitt af þessum einstöku atriðum, hvort tollar á þessari vöru eða annarri vöru muni lækka, standa í stað eða hækka eða hvernig breytingar þar verði, vegna þess að tillögur tollskrárnefndarinnar liggja alls ekki fyrir um það. Það, sem ég hef sagt og ítreka hér, er þetta, að nefndinni hefur verið falið alveg sérstaklega að athuga tollana af vélum til atvinnuveganna.