Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir um breyt. á 1. um kosningar til Alþingis, er flutt í framhaldi af þál. um endurskoðun 1. um kosningar til Alþingis, sem samþ. var á síðasta þingi, 27. mars fyrra ár. Var þál. svo hljóðandi: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að leggja fyrir næsta þing till, til breytinga á kosningal. með það fyrir augum að auðvelda utankjörstaðaatkvæðagreiðslu.“ Af grg. með þáltill. og einnig umr. um hana kom fram, að með till. var fyrst og fremst haft í huga að auðvelda þeim, sem erlendis dveljast, og var þá fyrst og fremst átt við íslenska námsmenn, að neyta kosningaréttar síns, en einnig að gera þeim, sem ekki geta vegna heilsubrests ferðast til kjörstjóra, kleift að neyta kosningarréttar. Þær breytingar, sem í þessu frv. felast, miða að því að auðvelda þessum tveimur hópum manna að neyta kosningarréttar síns og það með þeim hætti, að heimilað er að fjölga kjörstöðum, þar sem kjósa má utan kjörfunda. Till. gera hins vegar ekki ráð fyrir, að nein breyting verði á sjálfri kosningaathöfninni. Skv. 63. gr. 1. um kosningar til Alþingis, eins og hún er nú, getur utankjörfundaratkvgr. farið fram í skrifstofu sýslumanns eða bæjarfógeta (í Rvík. borgarfógeta), í skrifstofu sendiráðs eða útsends aðalræðismanns, útsends ræðismanns, eða vararæðismanns Íslands eða kjörræðismanns, sem er íslenskur ríkisborgari eða af íslensku þjóðerni og mælir á íslenska tungu, í skrifstofu eða á heimili hreppstjóra eða um borð í íslensku skipi í millilandasiglingum eða á fjarlægum miðum. Svo sem fram kemur, er þeim, sem vill neyta kosningarréttar síns utan kjörfundar, ætlað að koma á fund kjörstjóra á tilteknum stað. Er þeim, sem ekki hafa tök á því að koma til fundar við kjörstjóra og ekki geta sótt kjörfund, því gert ómögulegt að neyta kosningarréttar síns. Þetta á fyrst og fremst við þá, sem vegna sjúkdóms, líkamlegrar bæklunar eða af öðrum ástæðum dvelja á sjúkrahúsum eða dvalarheimilum aldraðra, en að sjálfsögðu á það með sama hætti við þá, sem dvelja í heimahúsum, en eiga ekki heimangengt af sömu ástæðum. Með frv. er lagt til, að heimilað verði að framkvæma utankjörfundarkosningu í sjúkrahúsum og dvalarheimilum aldraðra. Um skilgreiningu á því, hverjar stofnanir falla undir þessi heiti, vísast til l. um heilbrigðisþjónustu, nr. 56 1973, og l. um dvalarheimili aldraðra, nr. 28 1973, en skv. l. þessum má enginn setja á stofn eða reka slíkar stofnanir nema með leyfi ráðh. Eins og áður hefur komið fram, er gert ráð fyrir því, að í stofnunum þessum fari kosningaathöfnin að öllu leyti fram, með sama hætti og þegar kosningar fara fram í skrifstofum eða heimakjörstöðum. Gert er ráð fyrir því, að viðkomandi kjörstjóri: sýslumaður, bæjarfógeti, borgarfógeti eða hreppstjóri, ákveði í samráði við stjórn viðkomandi stofnunar, hvenær atkvgr. geti þar farið fram, en um þetta efni mundi dómsmrn. setja nánari reglur, þ. á m. um það, hvernig kunngera eigi kosningu í þessum stofnunum. Það er ekki gert ráð fyrir því, að atkvgr. standi yfir í stofnunum þessum allan þann tíma, sem utankjörfundaratkvgr. almennt getur farið fram. Mundi sennilega að jafnaði ekki þörf á að halda kjörfund oftar en einu sinni í hverri stofnun. Skiptir það þó að sjálfsögðu máli, hversu stór stofnunin er, en um þetta mundi kjörstjóri hafa samráð við stjórn viðkomandi stofnunar. Eins og ég drap á áðan, eru fleiri sjúkir eða eiga erfitt um ferð til kjörstjóra en þeir, sem dvelja í sjúkrahúsum eða dvalarheimilum aldraðra. Frv. gerir samt ekki ráð fyrir, að breytt verði ákvæðum um utankjörfundaratkvgr. þannig, að þeir, sem í heimahúsum dvelja af þessum ástæðum, geti neytt kosningarréttar síns þar. Miðað við hinar ströngu reglur um framkvæmd sjálfrar atkvgr. þykir ekki unnt að heimila utankjörfundaratkvgr. í heimahúsum. Slík heimild var að vísu sett í l. á sínum tíma, að því er varðaði atkvgr. um sambandsslit við Dani. Rétt er að taka fram í þessu sambandi, að í Noregi er að vísu heimilt að framkvæma utankjörfundaratkvgr. í heimahúsum. Hins vegar töldu Danir ekki fært að taka upp slíka heimild, er þeir fyrir nokkrum árum veittu heimild til atkvgr. í sjúkrahúsum og elliheimilum. Íslendingum, sem dvelja erlendis við nám eða af öðrum ástæðum og eiga kosningarétt hér, hefur á undanförnum árum farið fjölgandi og verið mun dreifðari um lönd en áður var. Er þeim í mörgum tilvikum fyrirmunað að neyta kosningaréttar síns í reynd vegna mikillar fjarlægðar til næsta kjörstjóra, en miðað við gildandi lagaákvæði getur utankjörfundaratkvgr. nú farið fram á 19 stöðum erlendis, í 10 löndum. Það er í 9 íslenskum sendiráðum og hjá einum útsendum ræðismanni og að auki hjá 9 kjörræðismönnum, sem eru íslenskir ríkisborgarar eða af íslensku bergi brotnir og mæla á íslenska tungu. Rétt er að taka fram, að vegna ákvæða svissneskrar löggjafar getur utankjörfundaratkvgr. ekki farið fram hjá fastafulltrúa Íslands hjá Fríverslunarsamtökum Evrópu í Genf. Með þessu frv. er lagt til, að breytt verði ákvæðum um utankjörfundaratkvgr. hjá kjörræðismönnum. Er lagt til, að felld verði niður krafan um, að kjörræðismennirnir séu íslenskir ríkisborgarar eða af íslensku þjóðerni og mæli á íslenska tungu. í þess stað verði utanrrn. falið að ákveða, hverjir kjörræðismenn skuli vera kjörstjórar, og ákvörðun þar um mundi utanrrn. auglýsa hverju sinni. Ber að hafa í huga í sambandi við þessa útvíkkun, að kjörræðismenn Íslands eru ólaunaðir starfsmenn og þeir hafa ekki viðveruskyldu í skrifstofu sinni gagnvart íslenskum stjórnvöldum. Af þessum ástæðum eru annmarkar á því, að utankjörfundaratkvgr. geti farið fram hjá þeim með sama hætti og í sendiráðum, þar sem eigi er skylt og eigi er unnt að skylda kjörræðismennina til að vera við á skrifstofum sínum allan þann tíma, sem utan kjörfundaratkvgr. má annars fara fram. Er lagt til, að utanrrn. hafi samráð við viðkomandi kjörræðismenn, auglýsi, hvenær atkvæðagreiðsla geti farið fram hjá þeim, en væntanlega mundi best henta, að slík atkvgr. færi fram t.d. á síðasta hálfum mánuði fyrir kjördag, e.t.v. þó eitthvað mismunandi eftir fjarlægð frá Íslandi. Með því að ræðismenn þessir skilja flestir hvorki íslenska tungu né mæla, mundi verða að útbúa kosningaleiðbeiningar fyrir þá á a.m.k. einu erlendu tungumáli, auk þess sem þýðing á texta fylgibréfa með kjörseðlinum þyrfti að fylgja. En þess er að vænta, að með þessari fjölgun kjörstaða erlendis megi leysa þau vandamál, sem upp hafa komið á undanförnum árum vegna erfiðleika þeirra, sem erlendis dvelja, á því að komast á kjörstað og neyta kosningarréttar síns vegna þess, hve langt þeir þurfa að ferðast, og vegna kostnaðar, sem af því leiðir. Eins og ég tók fram í upphafi, er efni þessa frv. breyting á ákvæðum utankjörfundaratkvgr., eins og fyrir var mælt í þál. síðasta Alþingis. Felur frv. ekki í sér önnur ákvæði, sem nýnæmi er í, ef frá er skilið ákvæði 2, gr. frv., þ.e. 3. mgr. 63. gr. kosningalaganna, en þar er lagt til, að kjörstjórar hérlendis auglýsi, hvenær utankjörfundaratkvgr. geti farið fram, og fari slík auglýsing fram með þeim hætti á hverjum stað, sem venja er um opinberar auglýsingar. Ætti slík kynning á því, hvenær atkvgr. geti farið fram, að vera til hagræðis. Með þessu frv., er sem sagt stefnt að því að auðvelda mönnum að neyta kosningaréttar síns utan kjörfundar, en án þess að sé slakað á þeim annars ströngu kröfum, sem gerðar eru í sambandi við utankjörfundaratkvgr., þannig að ekki sé stofnað til neinnar hættu og misnotkunar í því sambandi. Það er einmitt vegna þessarar mögulegu hættu, sem ekki hefur þótt fært að hverfa að því ráði að leyfa almennt utankjörfundaratkvgr. í heimahúsum. Þyrftu sérstakar öryggisráðstafanir að vera fyrir hendi í sambandi við slíkt og gæti e.t.v. gefið tilefni til tortryggni, sem hæpið væri að vekja upp. Herra forseti. Að umr. þessari lokinni, leyfi ég mér að óska þess, að þessu frv. verði vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Herra forseti. Frv., sem hér liggur fyrir, er, eins og menn vita, flutt í framhaldi af þál., sem samþ. var á síðasta þingi, þar sem ríkisstj. var falið að leggja fram á þingi því, sem nú situr, frv. til l. um breyt. á kosningalögum til þess að auðvelda mönnum utankjörfundaratkvgr. Það frv. liggur nú hér fyrir. Í umr. um þáltill. á síðasta þingi og grg., sem henni fylgdi, var rakinn nokkuð aðdragandi þessa máls, sem ég skal drepa á með nokkrum orðum. Í maí 1970 ákvað þáv. dómsmrh., að hafin skyldi athugun á þeim atriðum í gildandi l. um kosningar til Alþingis, sem til álita kæmu við framkvæmd kosninga. Var ákveðið, að að þessari athugun skyldu standa fulltrúar frá dómsmrn., Hagstofu Íslands og Sambandi ísl. sveitarfélaga. Í júní það ár var svo 3 fulltrúum þessara aðila, sem ég áður nefndi, falið að starfa að þessari athugun. Í jan. 1971 setti n. fram í bréfi til dómsmrn. nokkrar ábendingar varðandi framkvæmd kosninga, þ. á m. atkvgr. utan kjörstaðar og kosningarréttarskilyrði. Þá var skammt til alþingiskosninga, eins og menn vita, og var tæpast og raunar alls ekki hægt að búast við því, að rækilega endurskoðun og breytingar á kosningal. hefði verið unnt að lögfesta á því þingi, sem þá sat. Má geta þess, að í þessum ábendingum, sem ég skal reyndar ekki rekja frekar, voru a.m.k. tvær varðandi atriði, sem hefði þurft stjórnarskrárbreytingu til þess að lögfesta. Hins vegar - ég leyfi mér að víkja að því hér var upp komið vandamál, sem var brýn þörf að leysa. Þannig háttaði, að samningar um manntalsskráningu, sem Norðurlönd höfðu gert sín á milli, höfðu leitt til þess, að stór hópur, fyrst og fremst námsmanna og reyndar annarra Íslendinga, þ. á m. ýmissa, sem höfðu farið til starfa á hinum Norðurlöndunum, hafði fallið út af þjóðskrá og þar með út af kjörskrá. Voru snemma árs 1971 kvaddir til fulltrúar frá þingflokkunum til þess að ræða við n. sérstaklega um þetta vandamál, sem skapast hafði. Varð að samkomulagi, að þessir aðilar, sem þannig höfðu fallið út af þjóðskrá og alveg vafalaust flestir, ef ekki allir, gegn vilja sínum, skyldu teknir inn á kjörskrá eftir vissum reglum. Ég vil beina þeirri fsp. til hæstv. dómsmrh., hvort þetta vandamál varðandi skráninguna og þjóðskrána er enn fyrir hendi, og ef svo er, hvort þá muni vera ætlunin að leysa það með svipuðum hætti og gert var 1971. Sú n., sem áður var um getið, var leyst frá störfum. Ég ætla, að það hafi verið eftir að fulltrúi Sambands Ísl. sveitarfélaga óskaði að vera leystur frá störfum í n., sem ekki hafði þá verið kvödd til fundar frá því snemma á árinu 1971, og hann taldi, að hlutverki n. væri í rauninni lokið. Ætla ég, að þetta hafi verið einhvern tíma á árinu 1972, en hæstv. ráðh. veit það að sjálfsögðu betur en ég. Í þeim ábendingum, sem komu frá n. á sínum tíma, var nokkuð fjallað um utankjörfundaratkvgr. og svo að sjálfsögðu um þetta vandamál, fólkið, sem hafði fallið út af þjóðskrá. Ég skal ekki rekja þær hugleiðingar, sem n. var með í þessu sambandi, en í janúarlok 1971 skrifaði utanrrn. dómsmrn. varðandi atkvgr. utankjörfundar erlendis og setti þar fram till. eða hugmyndir réttara sagt um, hvernig hugsanlegt væri að leysa það vandamál, sem við vitum að fyrir hendi er og hefur verið og hæstv. ráðh. drap á áðan. Í þessum hugleiðingum voru þær hugmyndir settar fram, að fyrirkomulagið gæti í stórum dráttum orðið þetta: Kjósandi, sem væri erlendis, óskaði eftir því við kjörstjórn með bréfi eða símskeyti, að hún sendi honum kjörgögn. Kjörstjórn athugaði, hvort viðkomandi aðili væri þá á kjörskrá, og væri svo, sendi hún honum kjörseðil í ábyrgðarpósti ásamt leiðbeiningum. Síðan útfyllti kjósandi kjörseðilinn, að sjálfsögðu í einrúmi, og færi með hann til íslensks ræðismanns, sem hann ætti auðveldast með að komast til, og sannaði með vegabréfi sínu eða á annan hátt, hver hann væri, og undirritaði viðfest blað, þar sem hann lýsti því yfir, að hann gæti vegna fjarveru ekki sótt kjörfund á sínum kjörstað, og legði við drengskap sinn, að hann hefði þvingunarlaust og aðstoðarlaust og í einrúmi útfyllt kjörseðilinn og límt hann aftur. Síðan staðfesti ræðismaður sá, sem um væri að ræða, með undirskrift sinni, að þessi kjósandi hafi hjá honum skilað atkvæðaseðlinum og fullnægt þeim skilyrðum, sem ræðismanninum væru áður gerð kunnug, og síðan ætti að sjálfsögðu kjósandinn sjálfur að koma kjörseðli sínum til skila. Ég minnist nú aðeins á þetta, áður en málið fer til n. Ég minnist þess, að bæði í umr. og í samtölum manna utan umræðna, þegar þáltill. var í fyrra á ferðinni hér í þinginu, þótti ýmsum þessar hugmyndir utanrrn. athyglisverðar. En ég sé nú, að það hefur a.m.k. að svo stöddu ekki þótt unnt að taka þær upp í frv. Eins og fram hefur komið, eru kjörræðismenn ólaunaðir og þarf eiginlega undir högg að sækja við þá og undir þeim komið, hvenær og hvort atkvgr. geti farið fram hjá þeim. Mig langar líka til að spyrja hæstv. ráðh., hvernig ætlunin sé að standa að undirbúningi atkvgr. á þann veg, sem frv. gerir ráð fyrir, - ég þykist vita, að það mál hafi verið rætt við utanrrn., - hvort það sé ætlunin að skrifa öllum kjörræðismönnum Íslands og kynna þeim reglurnar og þá að sjálfsögðu innan ákveðins frests að fá að vita svör þeirra. Þetta sýnist kannske vera fullþungt í vöfum. Ég skal ekki hafa þessi orð öllu fleiri. Það er liðið alllangt, um það bil 3 ár, síðan n. sat á rökstólum og samdi ábendingar sínar og setti fram hugleiðingar sinar. Ég held, að sumar af þeim ábendingum hafi verið býsna athyglisverðar og hafi verið ástæða til að kanna nánar, hvort ekki væri rétt að taka þær til greina og breyta kosningalögunum í þeim anda, sem þar kom fram. Þetta frv. er, eins og hæstv. ráðh. sagði og kemur fram í því, eingöngu bundið við það, sem í þál. fólst, þ.e.a.s. utankjörfundaratkvgr. Ég tel, að við samþykkt hennar á þinginu í fyrra hafi ekki komið fram sú skoðun, að ekki væri ástæða til að endurskoða fleiri atriði kosningalaganna. Mig langar til að spyrja hæstv. ráðh., hvort í hans rn. kunni e.t.v. að vera unnið að frekari endurskoðun kosningalaganna. Ég þykist vita, að ef til kemur, ef uppi eru hugmyndir um einhverjar breytingar, sem nokkru skipta á þeim l., muni verða kvaddir til fulltrúar allra stjórnmálaflokka. Að sjálfsögðu ber að stefna að því, að breytingar á kosningal. fái sem almennast fylgi í þinginu. Ég hef þá lokið máli mínu. Ég vildi aðeins drepa á þessi atriði og bera fram þessar fsp., sem ég áðan drap á. Málið fer svo til n., þar sem að sjálfsögðu verður athugað gaumgæfilega, hvort ástæða sé til að gera einhverjar breytingar á frv., eins og það liggur nú fyrir.



Herra forseti. Ég fagna því, að þetta frv. er fram komið. Mér eru ljósir þeir örðugleikar, sem hafa á því verið, að vissir hópar kjósenda gætu neytt kosningarréttar. Ég hef átt við það vandamál að stríða á starfsævi minni og held, að þetta geti orðið stórt skref í þá átt að létta þá örðugleika, sem fyrir eru. Hins vegar kem ég hingað vegna þess, að mér finnst vanta eitt orð í þetta frv. Það eru a.m.k. um 200–300 manns, sem eru hér á stofnunum, sem hvorki heyra undir sjúkrahús né dvalarheimili aldraðra. Þetta eru þeir, sem búa á öryrkjaheimilum, þeir, sem búa á blindraheimilinu og jafnvel ýmsum smærri stofnunum úti um land. Nú veit ég, að það er ekki viljandi, að þetta er gert, en álít, að það gæti valdið erfiðleikum, ef þetta yrði ekki tekið inn í frv. Ég mun þess vegna bera fram þá brtt., að 2. málsgr. 2. gr. frv. breytist þannig, að á milli orðanna „sjúkrahúsi eða dvalarheimili aldraðra“ komi: öryrkjastofnun, þannig að hún hljóði þannig: „Kjörstjóra samkv. a- og b-lið 1. mgr. 13. gr. er enn fremur heimilt að láta kosningu fara fram á sjúkrahúsi, öryrkjastofnun eða dvalarheimili aldraðra, enda sé kjósandi sjúklingur eða vistmaður á stofnuninni.“ Ég er viss um, að þetta mun ekki mæta andstöðu, en mundi kveða á um, að fólk, sem þar dvelur, mundi einnig heyra undir þessi fríðindi.



Herra forseti. Ég taldi rétt að leggja hér örfá orð í helg, vegna þess að ég get skýrt hv. deild frá, hvar á vegi er stödd framkvæmd eins þeirra atriða, sem hv. 6. þm. Reykv. drap á, sem sé vandamál þess fólks, sem fallið hefur út af kjörskrá, vegna þess að það hefur flutt af einhverjum ástæðum aðsetur til Norðurlanda. Þetta mál hefur verið tekið upp af Hagstofu Íslands sem skráningarmál og athugað, að hve miklu leyti hægt væri að fyrirbyggja, að menn misstu kosningarrétt sinn af þessum ástæðum með samkomulagi milli Hagstofunnar annars vegar og skráningarstofnana á öðrum Norðurlöndum hins vegar. í síðustu viku beindi hagstofustjóri til mín uppkasti að samkomulagi milli þessara skráningaraðila, þar sem hann telur, að gengið sé eins langt og unnt er til að afstýra því, að menn missi á þennan hátt kosningarrétt, án þess þó að grafa í nokkru undan skráningarframkvæmdinni. Ég fyrir mitt leyti hef yfirfarið þetta uppkast og tjáð samþykki mítt við því og geri mér vonir um, að það fyrirkomulag, sem þar er gerð till. um, komi til framkvæmda í tæka tíð fyrir bæjar- og sveitarstjórnarkosningar á vori komanda. Því miður hef ég ekki við höndina það plagg, sem felur í sér þetta uppkast að samkomulagi, en eftir minni get ég skýrt frá því, að þar er um að ræða fyrst og fremst tvo flokka, sem hingað til hafa verið taldir flytja búferlum, er þeir fluttu aðsetur sitt milli Norðurlanda, en hér eftir yrði ekki talið um búferlaflutning að ræða hvað þá snertir. Þetta eru þeir, sem eru við nám eða starfsþjálfun annars vegar, og hins vegar framfærendur, sem skilja skyldulið sitt eftir í landinu, sem þeir flytja frá og sýnt er, að hyggjast flytja aftur til sama lands.



Herra forseti. Eins og ég gat um í frumræðu minni, er þetta frv. einskorðað við þau atriði, sem um var fjallað í þáltill. Þar með er auðvitað ekki sagt, að það séu ekki ýmis fleiri atriði í kosningalögum, sem kunna að þurfa skoðunar við og breytinga. En það var talið rétt að fullnægja aðeins þeirri viljayfirlýsingu, sem fram kom af hálfu Alþingis í fyrra um að athuga þessi atriði sérstaklega, og við það er frv. miðað. Ég get ekki sagt, að það fari sem stendur fram nein frekari endurskoðun á kosningalögunum á vegum dómsmrn. Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er samið af dómsmrn. og á þess ábyrgð, þó að vitaskuld hafi verið höfð hliðsjón af því, eftir því sem við átti, sem fram hafði komið við þá athugun, sem fram hafði farið á kosningalögunum og hér var gerð grein fyrir. Hefur að sjálfsögðu verið haft óformlegt samband við þá aðila, sem stóðu að þeirri endurskoðun, a.m.k. suma hverja og þ. á m. utanrrn., sem þetta mál snertir mjög. Það er rétt, að ekki hefur verið horfið að því ráði í þessu frv. að fara inn á það að leyfa atkvgr. þannig, að hlutaðeigendur fengju póstsend kjörgögn og gætu svo kosið - að vísu hjá ræðismanni - og sent þau aftur í pósti. Það má sjálfsagt athuga það, og er sjálfsagt, að sú n., sem fær þetta frv. til meðferðar, athugi það og þá ekki hvað síst í samráði við utanrrn. og dómsmrn. Ég fyrir mitt leyti er hálfsmeykur við að hafa þann hátt á. Ég held, að sæmilega sé komið á móts við þá þörf, sem er fyrir hendi, með þeirri skipan, sem hér er fyrirhuguð. Ég held, að það sé erfitt að koma í veg fyrir, að í sambandi við slíka frjálslega meðferð geti stungið upp kollinum tortryggni og grunsemdir, sem betra væri að geta komist hjá. Um það, hjá hve mörgum ræðismönnum yrði leyfilegt að kjósa, er það að segja, að ekki hefur verið tekin nein ákvörðun um það enn. Þar mun koma til greina ákvörðun utanrrn., sem mundi þá sjálfsagt miða ákvörðun sína bæði við það, hvernig kjörræðismenn væru settir gagnvart sendiráðum og öðrum þeim stofnunum, þar sem hægt er að kjósa, hvort það væri álitin þörf á því, e.t.v. líka við það, hvort væri álitin þörf á því í því landi, þar sem þeir eru, vegna þess að það væri gert ráð fyrir, að þar væri margt Íslendinga, og fleiri atriði geta komið þarna til athugunar. Það yrði sem sagt nánar athugað um framkvæmdina. Auðvitað gæti n., sem fær málið til meðferðar, kynnt sér sjónarmið utanrrn. í þessu efni og hvernig undirbúningi undir kosninguna yrði hagað hjá kjörræðismönnum. Um það kom nokkuð fram í því, sem ég sagði áðan, sem sagt, að þeir fengju gögn í hendur og nauðsynlegar þýðingar, þannig, að þeir skildu það, sem þarna væri um að ræða. Athugasemd hv. þm. Odds Ólafssonar viðvíkjandi því, að þarna hefðu fallið niður stofnanir eins og öryrkjaheimili, sem væri vafasamt, að gætu komist undir upptalninguna þarna, þegar talað var um elliheimili, er auðvitað sjálfsagt að taka til skoðunar, og mun n. auðvitað gera það. Spurningu um þjóðskrána og hvernig því væri háttað hefur hæstv, menntmrh. svarað, og þarf ég ekki að endurtaka það. Ég er ekki heldur vel kunnugur því, hvernig samkomulagsreglur eru um það á milli Norðurlandanna. Mér finnst þó liggja í augum uppi, að þar hljóti að gilda það grundvallarsjónarmið, að efnisreglurnar eigi að ganga á undan og menn eigi að halda kosningarrétti samkvæmt íslenskum lögum, hvað sem allri skráningu líður og þrátt fyrir þessar samkomulagsreglur um skráningu á Norðurlöndunum. Þetta er, eins og við vitum, eitt af þeim málum, sem rætt er nú um og verður rætt um á fundi Norðurlandaráðs. Það er einmitt þessi sameiginlegi eða gagnkvæmi kosningarréttur í sveitarstjórnarkosningum, sem mjög er fjallað um núna, og virðist a.m.k. benda til þess, að það sé mikill fjöldi manna, sem stunda atvinnu í einhverju Norðurlandanna, en er þó ekki skráður þar, þannig að hann komist að kjörskrá. Ég skal ekki hafa fleiri orð um það. Ég tel sjálfsagt, að n. geti fengið þau gögn, sem kunna að liggja í dómsmrn. varðandi þessi mál, og sjálfsagt að veita henni þær upplýsingar.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svör hans. Það kom fram, að í rn. er ekki, ef ég hef skilið rétt, unnið að frekari endurskoðun kosningalaganna. Ég vil nú beina því til hæstv. ráðherra, hvort ekki væri ástæða til að taka til gaumgæfilegrar athugunar og með góðum fyrirvara þær ábendingar, sem komu fram á sínum tíma hjá kosningalaganefndinni, og kanna, hvort ekki væru fleiri atriði, sem eðlilegt væri að athuga til breyt. á lögum. Varðandi þær upplýsingar, sem hæstv. menntmrh. gaf, heyri ég, að ætlunin er, að framkvæmdin verði í samræmi við það, sem ákveðið var vorið 1971 um námsmenn og framfærendur, sem dveljast á hinum Norðurlöndunum. Það væri kannske ástæða til að spyrja, hvort þetta þýddi, að þetta fólk yrði tekið inn á þjóðskrá. Það var síðast tekið inn á kjörskrá, en ekki þjóðskrá, að ég ætla. En það, að það féll út af þjóðskrá, þó að það komi ekki kosningalögunum beinlínis við, leiddi um skeið til mikilla vandamála fyrir þetta fólk í sambandi við skattlagningu, álagningu opinberra gjalda, þar sem það var skattlagt eftir öðrum reglum en gilda um fólk búsett í landinu og kom harðar niður á því þar af leiðandi. Ég ætla. að þetta hafi reyndar verið leiðrétt nú, eftir að það hafði lengi þvælst á milli manna, hvernig leiðrétt yrði.



Herra forseti. Aðeins örfá orð vegna fyrirspurnar hv. 6. þm. Reykv. um skráningarmálið. Mergurinn málsins er sá, að það, sem leiddi til missis kosningarréttar hjá nokkrum hópi, var fall út af þjóðskrá vegna þess, að aðsetursskipti voru talin fela í sér búferli. Þær ráðstafanir, sem fyrirhugaðar eru að frumkvæði Hagstofunnar, fela það í sér, að aðsetursskipti, sem nánar eru skilgreind með erindaskiptum milli skráningaraðilanna hér á landi og á öðrum Norðurlöndum, skulu ekki teljast búferli og því ekki hafa í för með sér brottfall af þjóðskrá hvað íslendinga varðar, og þess vegna ekki missi réttinda eða aðstöðu, sem af því hlaust.