Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Eins og þegar hefur verið tilkynnt á heimasíðu þingsins tók hv. 8. þm. Norðaust., Björn Valur Gíslason, sæti að nýju á Alþingi á föstudaginn var, 14. ágúst. Borist hefur bréf frá hv. 5. þm. Norðaust., Þuríði Backman, þar sem hún tilkynnir forföll frá þingsetu af persónulegum ástæðum. Fyrsti varamaður flokksins í kjördæminu, Bjarkey Gunnarsdóttir kennari, tók sæti hennar á Alþingi 14. ágúst sl. eins og þegar hefur verið tilkynnt á vef þingsins. Hún hefur áður tekið sæti á Alþingi og er boðin velkomin til starfa á ný.

Forseti vill tilkynna að borist hefur bréf frá formanni utanríkismálanefndar dagsett 23. júlí sl. þar sem segir að utanríkismálanefnd Alþingis hafi skipað sérstakan starfshóp um Evrópumál í samræmi við nefndarálit meiri hluta nefndarinnar um tillögu til þingsályktunar um aðildarumsókn að Evrópusambandinu. Starfshópnum, sem skipaður er einum fulltrúa hvers stjórnmálaflokks, er ætlað að funda reglubundið með utanríkisráðherra og samninganefnd Íslands auk þess að sitja í samráðshópi ríkisstjórnarinnar og hagsmunaaðila. Eftirfarandi þingmenn úr utanríkismálanefnd voru skipaðir í starfshópinn: Formaður: Árni Þór Sigurðsson. Til vara: Guðfríður Lilja Grétarsdóttir. Birgitta Jónsdóttir. Til vara: Margrét Tryggvadóttir. Bjarni Benediktsson. Til vara: Þorgerður K. Gunnarsdóttir. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson. Til vara: Gunnar Bragi Sveinsson. Þórunn Sveinbjarnardóttir. Til vara: Valgerður Bjarnadóttir.

Borist hefur svohljóðandi bréf frá hv. 9. þm. Reykv. n., Þráni Bertelssyni, dagsett í dag, 17. ágúst: „Ég hef sagt mig úr þingflokki Borgarahreyfingarinnar og slitið samstarfi við fólk sem telur orðheldni vera til marks um alvarlega heilabilun. Ég mun starfa sem óháður þingmaður og vinna í anda stefnuskrár og kosningaloforða Borgarahreyfingarinnar hér eftir sem hingað til.“

Frú forseti. Mig langar að nota þetta tækifæri og biðja hv. þm. Þráin Bertelsson afsökunar á bréfi sem ég skrifaði og hefur verið í umræðunni síðustu daga. Um mannleg mistök var að ræða. Ætlunin var alls ekki að skaða mannorð hv. þingmanns á nokkurn hátt eða veitast að persónu hans.

Virðulegi forseti. Núna um helgina byrjuðu forustumenn ríkisstjórnarinnar að tjá sig um niðurstöðu meiri hluta fjárlaganefndar frá því á föstudagsnótt, aðfaranótt laugardags, með þeirri skýringu að breytingartillögur nefndarinnar rúmuðust allar innan þess samnings sem gerður hafði verið. Reyndar kaus hæstv. utanríkisráðherra að orða það þannig að það mætti rúma tillögurnar innan samninganna ef menn beittu skapandi hugsun. Hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. forsætisráðherra hafa ákveðið að beita sinni skapandi hugsun og troða breytingartillögunum þannig inn í samningana að þeir rúmist allir innan þeirra. Ég er þeirrar skoðunar að við séum ekki að gera þjóðinni nokkurt einasta gagn með því að horfast ekki í augu við þá augljósu staðreynd að breytingartillögur þær sem gerðar voru í fjárlaganefnd gjörbreyta forsendum samningsins. Þær urðu t.d. Michael Hudson hagfræðiprófessor tilefni til að skrifa grein í Financial Times um helgina. Hann vakti athygli á því að menn væru hér jafnvel að setja fordæmi sem aðrar þjóðir mundu nýta sér í framtíðinni, þ.e. að í skuldaskilum milli þjóða yrði farin sú leið að miða endurgreiðslur frekar við efnahagslega þróun en harðar kröfur stærri aðilans gegn hinum veikari og minni. Þetta er grundvallaratriðið. Ég hef af því miklar áhyggjur ef forustumenn ríkisstjórnarinnar hafa ekki komið auga á þessa miklu og mikilvægu breytingu sem gerð var á samningnum. Ég held því fram að það geti stórskaðað hagsmuni okkar Íslendinga þegar viðmælendur okkar erlendis, t.d. á Norðurlöndunum og annars staðar, hlýða á þennan málatilbúnað, kynna sér síðan breytingartillöguna og sjá hvað er rétt í málinu. Menn eru ekki 

Frú forseti. Ég er alveg sammála formanni Sjálfstæðisflokksins um þetta. Ég kýs að skilja hann þannig að það sé mikilvægt að við vöndum okkur öll við að vinna þannig úr þessu máli að niðurstaða meiri hluta fjárlaganefndar sé það sem henni er vonandi ætlað að vera af hálfu allra þeirra sem að henni standa, efniviður í farsæla niðurstöðu í þessu máli sem þjónar hagsmunum Íslands vel. Það er mjög mikilvægt að okkur takist vel til í þeim efnum, að tala um þessa niðurstöðu af yfirvegun, vera varkár í túlkunum og yfirlýsingum sem gætu átt eftir að þvælast fyrir okkur síðar og hitta okkur sjálf fyrir í ferlinu sem fram undan kann að vera í þessu máli. Það er mikilvægt að okkur takist vel að útskýra að þetta séu málefnaleg, útskýranleg og sanngjörn skilyrði eða umgjörð af okkar hálfu og miðuð við það að svona treystum við okkur til að vinna úr málinu á þann hátt að það samrýmist markmiðum um uppbyggingu efnahagslífs á Íslandi. Við þurfum að afla þessa skilnings hjá gagnaðilum okkar. Að því er sjálfsögðu unnið þannig að ég vona að við finnum farsælar leiðir til að halda á þessu í framhaldinu. Það er örugglega ekki ásetningur nokkurs manns sem hér leggur sitt af mörkum að stuðla að því að málið fari aftur upp í loft, að stuðla að því að við séum engu nær með þessari niðurstöðu, málið sé jafnóleyst og haldi áfram að þvælast fyrir okkur og tefja tímann þannig að ég auðvitað bið um samstarf allra aðila við það. Ekki síst er mikilvægt að fjárlaganefnd sjálf útlisti og rökstyðji sína efnislegu niðurstöðu í málinu á þann hátt að það verði okkur til gagns og þetta sé efniviður í þá farsælu niðurstöðu í málinu sem við hljótum öll að vona að sé.

Virðulegi forseti. Það er einmitt þetta sem ég er að vekja athygli á að er mikilvægt, að við höldum ekki þannig á málinu núna á fyrstu stigum að við komum viðmælendum okkar þannig fyrir sjónir að við séum að reyna að blekkja þá með því að við séum að gera eitthvað annað en í reynd er verið að gera. Ef ég tek lán upp á 10 milljónir og lofa að borga 1 milljón á ári í 10 ár til að endurgreiða lánið, fer svo með það heim til konu minnar til að fá hana til að skrifa upp á en hún neitar að skrifa upp á og setur þann fyrirvara að endurgreiðslur eigi sér einungis stað ef tekjur heimilisins þróast með þeim hætti að við getum staðið undir greiðslubyrðinni 

Frú forseti. Það dettur að sjálfsögðu engum manni í hug að við kæmumst upp með það, þó að við værum svo barnaleg að reyna það, að telja gagnaðilum okkar trú um að það sé eitthvað allt annað fólgið í þessari efnislegu afgreiðslu Alþingis en þar sannanlega er. Þeir fylgjast dag frá degi með því sem hér er rætt og skrifað og þetta er náttúrlega þegar búið að þýða og verið að kynna og upplýsa um það sem hér er að verða með niðurstöðu Alþingis og það er mikilvægt að það sé. Í mínum huga er þetta í grunninn mjög einfalt. Þetta er efnahagsleg og að hluta til lagaleg umgjörð um það hvernig við ætlum að standa að úrvinnslu þessa samkomulags um lyktir þessa máls. Það eru öryggisákvæði í þessu sem og í samningnum sjálfum þannig að ef frávik verða frá þeim áætlunum sem lögð eru til grundvallar er það fyrst og fremst vísun á það að við þurfum að taka upp viðræður við samningsaðila okkar um framhaldið og vinna úr þeim aðstæðum sem þá kæmu upp. Ég fagna því að formaður Sjálfstæðisflokksins er mér sammála um að 

Frú forseti. Það er mikið fagnaðarefni að nú virðist orðið ljóst að Icesave-samningarnir fara ekki óbreyttir í gegnum þingið þó að það sé reyndar einhver óvissa með það enn þá hvort samningarnir sjálfir teljist óbreyttir eða ekki. Það hlýtur að skipta verulegu máli fyrir þingmenn þegar kemur að því að greiða um þetta atkvæði hvort þeir geti treyst því að fyrirvararnir sem þingið setur hafi raunverulega áhrif á innihald samninganna og afleiðingar þess innihalds. Því vil ég til að mynda spyrja hæstv. fjármálaráðherra um hið vanefnda ákvæði samninganna. Hvað gerist ef Bretar og Hollendingar beita fyrir sig þessum vanefndaákvæðum og gjaldfella lánið í heild sinni allt í einu einhvern tímann á tímabilinu? Hvernig koma þá til þessir efnahagslegu fyrirvarar sem meiri hluti fjárlaganefndar leggur til að settir verði við þessa samninga? Getur hæstv. fjármálaráðherra útskýrt það? Það virðist vera að ef efnahagslegu fyrirvararnir eigi að gilda geti þessi vanefndaákvæði samninganna ekki gilt lengur og þar af leiðandi eru þau orðin dauð og ómerk. Er hæstv. fjármálaráðherra sammála mér um það?

Frú forseti. Hópur vísra lögfræðinga var fjárlaganefnd til aðstoðar við lokafrágang málsins og ég held að við getum treyst því að eftir því sem mögulegt var hafi lagalega verið reynt að skoða umbúnaðinn um þetta þannig að hann væri traustur. Ég trúi því að þess muni sjá stað í nefndaráliti meiri hluta fjárlaganefndar, að þar verði útlistað hvernig menn nálguðust þessar niðurstöður. Það gildir með það sem hv. þingmaður kallar gjaldfellingarákvæði sem mjög margt annað í þessum efnum að þetta er svolítið spurning um það hvort við reynum að fara í úrvinnsluna í góðri trú eða hvort við viljum ganga út frá því fyrir fram að allt fari á versta veg. Er það ekki þannig að náist þetta samkomulag og málinu ljúki með þeim hætti að Tryggingarsjóðurinn okkar taki þetta lán og fái ríkisábyrgð á eftirstöðvarnar innan marka þess sem hér er lagður grunnur að að báðir aðilar eigi eftir það hagsmuna að gæta í að þetta gangi upp? Ekki síður hinir sem lána peningana, þeirra hagsmunir verða að sjálfsögðu þeir að íslenskt hagkerfi þróist þannig og okkur vegni það vel að það sé líklegt að við getum borgað peningana til baka. Það væri væntanlega ekki vænlegasta leiðin til þess af þeirra hálfu að koma okkur í vandræði með því að gjaldfella allt í einu lánasamninginn upp úr þurru eins og mér virtist hv. þingmaður gera skóna. Ég held að við þurfum ekki að hafa stórar áhyggjur af því. Ef það tekst að lenda þessu með farsælum hætti fara hagsmunir aðila saman í framhaldinu. Það verða líka hagsmunir umheimsins, ekki bara Breta og Hollendinga heldur margra annarra, Norðurlandanna, Alþjóðagjaldeyrissjóðsins o.s.frv., að okkur vegni þannig að við getum greitt til baka þau lán sem við verðum að fá úr ýmsum áttum. Það er augljóst mál í mínum huga og þess vegna eigum við ekki að gefa okkur fyrir fram 

Frú forseti. Það eru geysilega ánægjuleg tíðindi að hæstv. fjármálaráðherra skuli viðurkenna að auðvitað væri fráleitt fyrir Breta og Hollendinga að ætla að skaða íslenskt efnahagslíf. Því hefur nefnilega verið haldið fram vikum og mánuðum saman og nánast hótað að ef Íslendingar gengju ekki að Icesave-samningunum nákvæmlega eins og þeir eru mundu Bretar og fleiri þjóðir hreinlega leggja íslenskt efnahagslíf í rúst. Þetta var hótunin sem hékk yfir þingi og þjóð og markaði mjög alla umræðu um þessa samninga og hefur gert okkur mjög erfitt fyrir um að ræða þetta á rökréttum nótum. Það er mjög gott að ráðherrann skuli þó gangast við því nú að auðvitað er ekki lógískt fyrir þessar þjóðir að leggja íslenskt efnahagslíf í rúst, sérstaklega ekki ef þau hafa ekki þau veð í íslenskum eignum sem þá þyrftu að koma í stað greiðslu sem samningarnir hefðu tryggt þeim ef ekki hefðu komið til fyrirvararnir. En er ekki rétt þegar um svona mikla hagsmuni er að ræða, hugsanlega lán upp á 700 milljarða, að menn treysti ekki bara á að hlutirnir verði reknir í góðri trú heldur hafi líka vissu fyrir því að ekki sé hægt að gjaldfella lánið allt á Ísland?

Frú forseti. Auðvitað væri hægt að hugsa sér að ganga frá ýmsum atriðum þessa máls og annarra öðruvísi ef við værum að semja við okkur sjálf. En það var ekki og er ekki beinlínis þannig að Ísland hafi verið að semja við sig sjálft um sín mál frá 6. október sl. Það er augljóst að það hefur verið mikill þrýstingur úr umhverfinu á að þetta mál væri klárað af ástæðum sem við öll þekkjum. Hann er til staðar og við vorum rækilega minnt á hann um mánaðamótin júlí/ágúst þannig að að því leyti til hafa hlutirnir ekki breyst mikið. En við skulum heldur ekki gleyma út úr umræðunni mikilvægi þess fyrir okkur sjálf að þessi mál leysist, að við getum haldið áfram og að þetta standi ekki lengur í vegi fyrir okkur sem hindrun þess að okkar almenna endurreisnarprógramm geti gengið áfram. Það er mikilvægara en nokkru sinni, nú þegar haustið nálgast, að við leysum sem flest af þessum málum fljótt og vel á næstu vikum og getum haldið ótrauð áfram baráttunni við erfiðleikana innan lands.

Virðulegi forseti. Ég vildi beina tveim spurningum til hæstv. viðskiptaráðherra. Það hefur nokkuð gleymst á þessu sumarþingi, sem er búið að vera mun lengur en menn ætluðu og sér ekki fyrir endann á því enn, að taka á þeim málum sem snúa fyrst og fremst að fólkinu í landinu. Það er það sem oft hefur verið kallað bráðaaðgerðir í þágu heimila og fyrirtækja. Ég spyr þess vegna hæstv. ráðherra: Hvað er langt í að bankarnir fari að starfa eins og bankar? Miðað við þær fréttir sem maður heyrir frá almenningi, þá kannski sérstaklega á höfuðborgarsvæðinu og þó auðvitað víðar, er nokkuð langt í að fyrirtæki og einstaklingar fái eðlilega fyrirgreiðslu. Þar sem lagt var upp með að fara í þetta verk 1. febrúar er fólk eðli málsins samkvæmt farið að lengja eftir þessu. Fyrri spurningin snýr að því að það er augljóslega mikið af fjármunum í bönkunum: Hvað er langt í að menn geti fengið eðlilega fyrirgreiðslu? Hin spurningin, virðulegi forseti, snýr að því sem er kallað, með leyfi forseta, á enskri tungu „brain drain“ og hefur verið skýrt sem „spekileki“ á Íslandi. Þetta er nokkuð sem hæstv. viðskiptaráðherra hefur tjáð sig um og hann segir svo í viðtali við erlendan fjölmiðil, með leyfi forseta, að „it would be pretty devastating if one result of all of this was that Icelands best and brightest would leave or that Icelanders that are now studying abroad would not return“. 

Forseti vill geta þess að vitni menn í texta á erlendu tungumáli skulu þeir þýða jafnharðan þann texta.

Frú forseti. Fyrri spurning hv. þm. Guðlaugs Þórs Þórðarsonar sneri að því hversu langt væri, eins og hann orðaði það, í að bankar á Íslandi störfuðu eins og bankar. Því er til að svara - og það er eitt af því sem má kannski segja að hafi tekist skár en við var að búast miðað við aðstæður - að við höfum haft starfandi innlent bankakerfi alveg frá því í byrjun október sl. en auðvitað voru bankarnir um margt laskaðir eins og gefur að skilja og þess vegna hefur tekið þá talsverðan tíma að ná vopnum sínum. Ég ætla samt að fullyrða að þeir hafi staðið sig betur en ætla mætti miðað við aðstæður þótt auðvitað megi gera betur. Það er enn verið að stíga skref til að auka kraft þeirra til að takast á við vandamál íslensks efnahagslífs og reyndar er það svo að í síðasta mánuði, þessum og næsta verða tekin nokkur til viðbótar sem vonandi og fyrirsjáanlega virðast ætla að enda með því að tveir af bönkunum þremur komist óbeint í eigu erlendra kröfuhafa, þ.e. í eigu þrotabúanna sem erlendir kröfuhafar eiga kröfur í. Þegar því lýkur eiga þeir að vera með nokkuð þokkalegt bakland. Þeir eiga að vera með nægt eigið fé og þeir eiga að vera með, og eru reyndar með, meira en nóg laust fé þannig að ég held að þá verði því ekkert fyrirstöðu að þeir starfi eins vel og hægt er að ætlast til miðað við hvaða aðstæður þeir hafa. Varðandi spekilekann er það vitaskuld rétt að ég og reyndar margir fleiri hafa lýst yfir áhyggjum af því ef bestu synir og dætur Íslands vilja ekki búa hér og starfa á næstu árum. Ég hef reyndar einnig séð sagt að ég telji að það verði ekki niðurstaðan, en varðandi þá sérstöku spurningu hvort sú ákvörðun ríkisstjórnarinnar að miða hæstu laun í ríkisgeiranum við laun forsætisráðherra muni ýta undir spekileka verð ég að fullyrða að ég tel að það sé hægt að fá ansi gott fólk til að starfa fyrir tæpa milljón á mánuði. Ef viðmiðið er að besta fólkið fáist einungis með þeim ofurlaunum sem voru í boði innan íslenska fjármálakerfisins held ég að okkur hafi ekki tekist mjög vel að ráða fólk fyrir þau laun.

Virðulegi forseti. Ég vona að hæstv. ráðherra hafi rétt fyrir sér þegar kemur að bönkunum. Staðreyndin er sú að meðan fyrirtæki og almenningur fá ekki fyrirgreiðslu, og þá er ég kannski sérstaklega að vísa núna í þessa umræðu um fyrirtæki, ýtir það einfaldlega undir atvinnuleysi. Maður heyrir víða hjá fólki sem stýrir þessum fyrirtækjum að það tekur langan tíma og er jafnvel ómögulegt að fá hina minnstu fyrirgreiðslu. Við skulum ekki gleyma því þó að hæstv. viðskiptaráðherra segi hér að betur hafi gengið en til var ætlast að það er fyrirheit frá þessari ríkisstjórn og ríkisstjórnarflokkunum frá því að þeir tóku við 1. febrúar að það yrði stutt í að bankar mundu starfa með eðlilegum hætti. Við þekkjum að miklir fjármunir fara m.a. úr lífeyrissjóðum inn í bankakerfið en það þarf einhvern veginn að losa um þennan vítahring þannig að þeir fjármunir nýtist til að knýja hjól atvinnulífsins. Síðan verð ég að viðurkenna, virðulegi forseti … 

En það er ein mínúta í síðari umferð og klukkan lét ekki alveg að stjórn þannig að forseti leiðréttir.

Ég get ekki tekið mið af öðru en þeirri klukku sem hér er, virðulegur forseti. Eru einhverjar aðrar hugmyndir í gangi?

Þingmanninum ber að þekkja þingsköp með alla sína reynslu af þingstörfum.

Virðulegi forseti. Þegar ég græði mínútu hleyp ég kannski ekki alveg frá henni en ég get verið stuttorður, virðulegi forseti. Ég vil upplýsa hæstv. viðskiptaráðherra um það að þetta snýst ekki um ofurlaun í bankakerfinu. Þetta snýst m.a. um heilbrigðiskerfið og það kemur í ljós að nokkur hundruð manns eru með hærri laun 

Þingmaðurinn tók sér ríflega þær tvær mínútur sem hann hafði ekki.

Frú forseti. Það er auðvitað öllum ljóst að þau verkefni sem íslenska fjármálakerfið stendur frammi fyrir eru tröllvaxin, m.a. við það að hjálpa öllum þeim íslensku fyrirtækjum og reyndar heimilum einnig sem eiga í fjárhagslegum erfiðleikum. Það verður ekki leyst á einni nóttu. Við verðum einfaldlega að gera eins vel og við getum og við munum aldrei ná fullkomnum árangri, við þurfum ekkert að blekkja okkur með því, en við eigum að geta ráðið við vandann og í því verki gegnir íslenska fjármálakerfið lykilhlutverki. Ég er þess fullviss að við munum ná að endurreisa fjárhag íslenskra fyrirtækja, enda verður að hafa í huga að þótt efnahagsreikningar þeirra líti illa út eru enn til staðar hinar raunverulegu eignir sem búa til verðmæti á Íslandi, fólkið, náttúruauðlindir, innviðirnir og allt það. Með góðri aðstoð góðra manna munum við ná að nýta þær eignir til að framleiða vörur og þjónustu til að halda uppi lífsgæðum hér á landi hér eftir sem hingað til.

Virðulegi forseti. Ég ætla að beina spurningum til hæstv. fjármálaráðherra varðandi hina svokölluðu Icesave-samninga. Þetta mál er nokkuð ruglingslegt finnst mér í dag því að ég fæ ekki betur séð en að þeir sem voru sammála um að taka málið út úr nefndinni séu býsna ósammála um túlkanir og ýmislegt varðandi þá ákvörðun sína. Ég tel nokkuð víst að það þurfi að semja aftur um þetta mál og er því farinn að hugsa um hvernig staðið verði að þeim samningum. Hingað var ráðinn erlendur sérfræðingur til að hjálpa til við rannsókn á bankahruninu sem var mjög gott og hún hefur komið með nýja og faglega sýn á þá hluti. Ég hef líka velt fyrir mér hvers vegna það var ekki gert varðandi Icesave-samkomulagið því að ekki eru síður miklir hagsmunir þar í húfi, væntanlega ekki síðri hagsmunir en varðandi rannsókn á bankahruninu. Því langar mig að biðja ráðherra að upplýsa um það hvort hann muni kalla til starfa þá samninganefnd sem gerði upphaflegu samningana fari svo að semja þurfi upp á nýtt eða hvort hann sjái fyrir sér að leitað verði nú til erlendra sérfræðinga og þeir beðnir um aðstoð við samningagerðina. Ég tel einsýnt að það sem liggur fyrir Alþingi sé upptaka á þessum samningum og því er ósköp eðlilegt að í ljósi þess að búið er að gjörbreyta því plaggi sem fyrst var lagt fram - það er mun skárra sem nú liggur fyrir þó að það sé ekki fullkomið - svari ráðherra því hvort hann sé reiðubúinn og ætli sér að kalla til þá bestu fáanlegu sérfræðinga sem eru til að gæta hagsmuna Íslands eða hvort hann hyggist kalla til starfa samninganefndina sem gerði upphaflegu samningana.

Frú forseti. Ég stóð í þeirri meiningu að þetta mál væri á leiðinni inn í þing til efnislegrar umfjöllunar eftir nefndarstörf, jafnvel á morgun eða a.m.k. á allra næstu dögum, þannig að þá gefst rýmri tími til að ræða það og svara spurningum eftir atvikum heldur en endilega er ástæða til að gera í óundirbúnum fyrirspurnatíma kannski sólarhring áður en málið kemur á dagskrá. En ég skorast ekki undan því að svara því sem ég tel málefnalega að spurt. Varðandi  Eins og ég sagði áðan, og ég vísa til fyrra svars, er það mín von og trú að allir bindi vonir við að þetta sé farsæl niðurstaða í málinu, við séum ekki aftur á byrjunarreit, málið óleyst og upp í loft, og ég hef gengið út frá því að aðrir sem aðild eiga að efnislegri lausn málsins, kannski þá ekki Framsóknarflokkurinn að sama skapi þótt ég voni sannarlega að þeir skoði hug sinn vandlega nú um að verða aðilar að þessari niðurstöðu, 

Virðulegi forseti. Ástæðan fyrir því að ég kem með þessa spurningu er að málið er hálfruglingslegt. Það virðist ekki vera samhljómur milli þeirra sem ákveða að taka þetta mál út úr nefnd hvernig beri að túlka þetta. Ég tel því ekkert athugavert við að við veltum því fyrir okkur hvernig við ætlum að standa að því að gæta hagsmuna Íslendinga, komi til þess að ræða þurfi við Breta og Hollendinga á ný. Ef ekki þarf að gera það - segjum bara að þeir fallist á það sem fram hefur komið, þær breytingartillögur sem verið er að gera sem má velta fyrir sér hvort skynsamlegt sé að setja fram með þessum hætti, hvort þær eru nógu ítarlegar, því að eins og a.m.k. formaður Sjálfstæðisflokksins hefur haldið fram er um nýtt samningstilboð að ræða - hljóta menn að vera að tala um að semja upp á nýtt og taka upp samningana. Því er ósköp eðlilegt að við veltum fyrir okkur hvernig að því verður staðið, komi sú staða upp. Það getur vel verið að hæstv. fjármálaráðherra geti ekki svarað því núna en ég vil gjarnan að hann velti því fyrir sér að kalla fyrir færustu sérfræðinga, komi 

Frú forseti. Ég er ekki sammála því að það sé tímabært að fara út í vangaveltur um óorðna hluti sem við vonandi erum sammála um að við vonumst til að verði ekki. Ég held að það þjóni ekki okkar hagsmunum á þessu stigi málsins að senda þau skilaboð héðan að við séum að gera eitthvað annað en leita að efnislegri og farsælli lausn í málinu. Ég held að það sé augljóslega ekki í þágu íslenskra hagsmuna að reyna að senda einhver önnur skilaboð frá Alþingi Íslendinga á þessu stigi málsins. Ég kem a.m.k. ekki auga á hvernig í ósköpunum það ætti að hjálpa okkur ef við ætluðum eftir alla þessa vinnu og allan þann tíma sem í það hefur farið að leita að þessari bestu mögulegu niðurstöðu málsins af hálfu Alþingis að við ætluðum þá, meira að segja áður en hún verður komin til umfjöllunar, að senda út þær túlkanir og þau skilaboð að þetta væri alls engin lausn og alls engin niðurstaða. Ég fæ ekki botn í þá hugsun og vona að það sé eitthvað annað sem þar er á ferðinni, að menn hafi þá ekki skoðað málið nógu vel eða að við eigum einfaldlega eftir að ræða okkur í gegnum það sem við auðvitað gerum. Varðandi samninganefndina á sínum tíma 

Virðulegi forseti. Það er nokkuð sem hefur verið svolítið áberandi undanfarin missiri í stjórn landsins og væri gaman að spyrja samgönguráðherra um það en beinum samt spurningunni að hæstv. fjármálaráðherra. Það hefur verið skortur á verksviti. Það er skelfilegt þegar fjallað er um vandasöm og viðkvæm mál að sú reynsla sé ekki að baki sem þarf til að sem mestur árangur náist. Ég spurði hæstv. viðskiptaráðherra fyrir skömmu um fyrirtækin í landinu sem hafa verið í erfiðleikum og bankar eða skilanefndir hafa eftir atvikum yfirtekið. Hæstv. viðskiptaráðherra treysti sér ekki til að svara þeirri spurningu og í ljósi þess að bankar landsins njóta síður en svo trausts fólksins í landinu í dag skiptir miklu máli að upplýst sé um marga þætti varðandi framgang mála sem snerta bankana. Fyrirtækin í landinu eru lykillinn að því að þjóðlífið gangi eðlilega, að fólk hafi atvinnu. Þess vegna er eðlilegt að spyrja um það og ætlast til að því sé svarað hvaða fyrirtæki hafa verið yfirtekin af bönkum og skilanefndum með beinum og óbeinum hætti, hverjir skipa stjórnir þeirra og í umboði hverra. Í ljósi alls þess sem á undan er gengið kann að vera að í ákveðnum tilvikum og í ákveðnu ferli sé þetta mjög viðkvæmt mál og liggi betur um stund í stað þess að taka það upp strax en í heild hlýtur að vera hægt að setja það á borðið og segja stöðuna eins og hún er. Og síðan verður hæstv. ráðherra að meta í hverju tilviki hvað hann getur gengið langt í upplýsingum um það 

Frú forseti. Ég tók eftir því að hv. þingmaður talaði um stjórn landsins undanfarin missiri þegar hann fjallaði um skort á verksviti  Ég get tekið undir með hv. fyrirspyrjanda að það er auðvitað mikilvægt að sem mest gagnsæi ríki um aðferðafræðina í þessum efnum og að upplýsingar séu veittar. Það er einmitt ætlunin að eignaumsýslufélagið þjóni m.a. þeim tilgangi að vera eftir atvikum til ráðgjafar ef eftir því er leitað og móta aðferðafræði sem geti orðið fordæmi fyrir vönduð vinnubrögð í þessum efnum.

Virðulegi forseti. Það hlýtur að vera eðlilegt og æskilegt að þingheimur viti í stórum dráttum um gang mála í þessum efnum. Þess vegna er mikilvægt að stjórnvöld sinni þeirri beiðni sem hér er lögð fram. Það er ekki nóg að fá tilkynningu einn góðan veðurdag um þessa niðurstöðu af hálfu bankanna, sérstaklega ekki í ljósi þess að mikil tortryggni ríkir enn í garð þeirra. Bankastarfsmenn eru sumir þekktir fyrir að státa af því að vera komnir í stjórnir margra fyrirtækja, stundum er sami maðurinn í stjórn margra fyrirtækja sem er auðvitað ekki eðlilegt. Þess vegna þarf að taka í taumana í þessum efnum og tryggja að allt aðhald sem hægt er að skapa í þessum efnum sé haft. 

Frú forseti. Það er alveg sjálfsagt mál að hafa það í hyggju að undirbúa að veita Alþingi upplýsingar um þessi mál. Ég get reyndar upplýst það hér að ég áforma að gera Alþingi grein fyrir stöðu endurreisnar í fjármálakerfinu með skýrslu strax á haustmánuðum. Vonandi verður sem fyrst hægt eftir að þing kemur saman í október að reiða fram skýrslu þar sem farið er yfir þann þátt málsins alveg frá sl. hausti og til og með þessa hausts, bæði hvað varðar þá fjármuni sem ríkið hefur sett þarna inn, á hvaða grunni þeim hefur verið ráðstafað o.s.frv. Það má vel taka það til athugunar að aðkoma ríkisins að fyrirtækjarekstri, þ.e. bein og aðallega þó óbein, verði höfð þar með. Það eru nokkur stór og þekkt dæmi þar sem gamlir og nýir bankar með komu aðstoð ríkisins að lausn mála, t.d. í tilviki Icelandair Group og Sjóvár. Nokkur fyrirtæki hafa fengið úrlausn og eru komin í hendur nýrra aðila, það hafa menn séð í fjölmiðlum. 

Frú forseti. Ég ætla ekki að vera langorður um þetta mál. Málið er flutt af hv. efnahags- og skattanefnd og er leiðrétting á lögum sem voru samþykkt héðan frá Alþingi fyrir ekki margt löngu. Í umræðu um þau lög spurðist ég fyrir um ákveðinn tollskrárflokk og fékk ekki svör við því en ég ætla að upplýsa Alþingi um að þar er um að ræða áfengislaus efni, vatnssneydda kjarna, en af þeim vöruflokki skal greiða 800 kr. á kg. Þessi leiðrétting er náttúrlega með ólíkindum. Í fyrsta lagi var meiningin sú að leggja skatta á sykurvörur og var ákveðið að hækka virðisaukaskatt á þeim vörum úr 7% upp í 24,5%. Milli 2. og 3. umr. tók meiri hluti hv. efnahags- og skattanefndar sig til ákvað að hverfa frá þessu yfir í eitthvað allt annað sem var hækkun á vörugjöldum á sykurvörum. Það var afgreitt á kortersfundi í færeyska herberginu við mótmæli minni hlutans. Við það urðu nokkur mistök og helst þau að kaffi og te fengu á sig vörugjöld. Hér er verið að leiðrétta það. Svo eru einhver númer sem ekki voru til í tollskránni og áttu allt í einu að fá skatt á sig. Það gengur náttúrlega ekki upp þannig að það er líka verið að leiðrétta það hér. Svo var hjúpaður og húðaður lakkrís, hnetur, konfekt, sætakex og fleira ekki í lögunum fyrir mistök og er komið með þau inn hér. Svo var eitthvað sem ég á erfitt með að skilja, með leyfi forseta: „Vörur sem bera númerin […] voru í 4. gr. laganna í þeim tilgangi að varna því að álagning vörugjalda á hjólbarða og skyldar vörur félli niður við breytingar sem þar voru ráðgerðar og tóku að meginstefnu til tilgreindra matvæla.“ Þarna eru sem sagt allt í einu komnir einhverjir hjólbarðar og slíkar vörur inn í þetta. Samkvæmt upplýsingum frá fjármálaráðuneytinu eiga þessar breytingar ekki að hafa í för með sér aukin vörugjöld á hjólbarða og skyldar vörur frá því sem var fyrir gildistöku laganna um ráðstafanir í ríkisfjármálum. Það sem ég er að fara fram á, frú forseti, er að menn vandi sig dálítið betur. Það gengur ekki að Alþingi geri kerfisbreytingar á kortersfundi í efnahags- og skattanefnd og geri þvílík mistök að það þurfi að leiðrétta það sex vikum seinna. Ég minni á að í þeirri hv. nefnd sem nú er verið að ræða mál nr. 166, um kyrrsetningu eigna, sem átti líka að vera mjög gott og gilt til að ná í - greinargerðin með því frumvarpi er reyndar með ólíkindum. En þar virðast líka vera gerð mistök því að á fund nefndarinnar í morgun kom Ragnar Aðalsteinsson og gat þess að frumvarpið gæti verið mikil ógnun við mannréttindi vegna þess að þeir sem fyrir því lenda að eignir þeirra eru kyrrsettar hafa ekki tæki til að bregðast við og verjast því að eignir þeirra séu kyrrsettar. Skattrannsóknarstjóri beinir því til tollstjóra að hann beini því til sýslumanns að kyrrsetja eignir. Sá sem verður fyrir því að eignir hans eru kyrrsettar hefur ekki úrræði til að bregðast við. Það er náttúrlega mjög alvarlegt mál þegar mál sem ætlað er að ná til útrásarvíkinga í gegnum skattkerfið en hefur þessar afleiðingar. Eins og menn átta sig á er tekjuskattsleiðin afskaplega hægvirk þegar kemur að því að ná til útrásarvíkinganna vegna þess að menn telja fram, sérstaklega fyrirtæki. Fyrirtækin verða búin að telja fram einhvern tíma um næstu áramót vegna atburða sem urðu í hruninu. Síðan fer það í sinn feril þannig að þetta er afskaplega hægvirk aðferð til að ná í þessa aðila. Það var á skattstjóranum að heyra sem kom fyrir nefndina á föstudaginn að þetta mundi aðallega gagnast í fíkniefnamálum og er það svo sem ágætt, ég hef enga samúð með þeim málum. En það er engan veginn ætlað til að ná í útrásarvíkingana og ég held að nefndir þingsins ættu að hugleiða aðrar aðferðir til að ná í þær háu upphæðir.