Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. fjh.- og viðskn. (Halldór Blöndal): Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur athugað frv. og er sammála um að mæla með samþykkt þess.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Halldór Blöndal): Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur athugað frv. og mælir með samþykkt þess.

Frsm. meiri hl. fjh.- og viðskn. (Halldór Blöndal): Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur athugað frv. og er ósammála um afgreiðslu þess. Frv. er staðfesting á bráðabirgðalögum sem gefin voru út í haust og mælir meiri hl. með því að frv. verði samþykkt. Minni hl. er andvígur frv. eins og fram kemur í nál. og með þeim rökum að féð gangi ekki til vegaframkvæmda, en eins og hv. þm. er kunnugt er það eins um tekjur af umferðinni og um tekjur af öðru því sem gerist í þessu þjóðfélagi að hluti af því hlýtur að sjálfsögðu að ganga í sameiginlegan sjóð þjóðarinnar.

Frsm. minni hl. fjh.- og viðskn. (Svavar Gestsson): Herra forseti. Ég mæli fyrir áliti minni hl. fjh.- og viðskn. sem leggur til að frv. verði fellt. Frv. gerir ráð fyrir því að það verði lögð sérstök gjöld á umferðina í landinu, svokallaður bifreiðaskattur eða bifreiðagjald. Út af fyrir sig er ég þeirrar skoðunar að það geti vel komið til greina að leggja skatta á bifreiðar og jafnvel bifreiðaeldsneyti þegar um er að ræða framkvæmdir í vegamálum eða mikilvæg verkefni á því sviði. Nú háttar hins vegar þannig til í annað sinn, hygg ég, að það er ekki varið krónu úr ríkissjóði til vegaframkvæmda. Þrátt fyrir markmið vegáætlunar um að verja 2,4% af vergri þjóðarframleiðslu til vegamála stöndum við núna frammi fyrir þeirri staðreynd að á árinu 1988 er gert ráð fyrir að framlög til vegamála nemi um 1,4% af vergri þjóðarframleiðslu. Þarna vantar upp á mjög verulega fjármuni sem teljast í milljörðum króna. Ég tel ástæðulaust að halda þessum vinnubrögðum áfram, að skattleggja umferðina með þeim hætti sem gert hefur verið í þágu ríkissjóðs. Eðlilegra hefði verið að taka fjármuni af þessu tagi til vegaframkvæmda. Þess vegna leggjumst við þingmenn Alþb. gegn þessu frv.



Herra forseti. Hér er á ferðinni staðfesting á bráðabirgðalögum frá því í sumar er ríkisstjórnin tók upp á því að leggja sérstök gjöld á bifreiðar. En ég ætla að vekja athygli á því að eftir stutta stund munum við eiga von á því að málsvarar stjórnarflokkanna komi hér upp hver á fætur öðrum og mæli eindregið fyrir því að felld verði niður gjöld af bifreiðum og ýmis gjöld sem bifreiðaeigendur þurfa að bera í sambandi við skráningu og ýmislegt þess háttar. Þá snýst allt við. Þá er ekki lengur þörf á að fá peninga í ríkiskassann. Með þessu frv. er þörf á að fá mikinn pening í ríkiskassann, en þegar kemur að því að ræða um skráningu og bifreiðaeftirlit er mikil þörf á því að losna við þá peninga sem ríkið hefur tekið í gegnum skráningargjöldin í ríkiskassann.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Halldór Blöndal): Herra forseti. Nefndin hefur athugað frv. og mælir með samþykkt þess á grundvelli kaupsamnings um fasteignir Grænmetisverslunar landbúnaðarins milli ríkisstjórnar Íslands og Sölusamtaka íslenskra matjurtaframleiðenda sem dags. er 29. júlí 1986. Á fund nefndarinnar komu Magnús Sigurðsson, formaður Samtaka íslenskra matjurtaframleiðenda, Árni Vilhjálmsson hæstaréttarlögmaður og Guðmundur Sigþórsson frá landbrn. sem lögðu áherslu á að þessi heimild yrði lögfest á því þingi sem nú situr. Jafnframt hefur nefndinni borist ályktun aðalfundar Landssambands kartöflubænda frá 1. maí sl. sem skorar á Alþingi að endurnýja heimild til fjmrh. til að staðfesta kaupsamninginn. Ég sé, herra forseti, ekki ástæðu til að hafa miklu fleiri orð um þetta. Ég vek athygli á því að við undirritun þessa samnings féll úr gildi samkomulag kaupenda og landbrh. dags. 25. nóv. 1985 um skipan gerðardóms til að skera úr því hver sé réttarstaða Grænmetisverslunar landbúnaðarins svo að ljóst er að sú söluheimild sem hér liggur fyrir er bundin við þennan samning. Að öðrum kosti hlytu kaupendur að eiga þess kost að sá gamli ágreiningur risi upp á nýjan leik hver væri eignarstaða Grænmetisverslunarinnar. Legg ég áherslu á að þetta mál fái góðan og hraðan framgang.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Halldór Blöndal): Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur athugað frv. það sem hér liggur fyrir og mælir eindregið með samþykkt þess.



Herra forseti. Ég tala fyrir nál. um breytingu á lögum nr. 39 frá 9. maí 1970, um leigubifreiðar, frá samgn. Í nál. segir: "Nefndin hefur rætt frv. á fundum sínum og fengið til viðtals fulltrúa frá Sendibílum hf., Trausta, félagi sendibifreiðastjóra, og Frama, félagi leigubílstjóra. Einnig mætti Baldur Möller á fundi nefndarinnar. Nefndin er sammála um afgreiðslu málsins og leggur til að frv. verði samþykkt með breytingum sem tillögur eru fluttar um á sérstöku þingskjali. Í greinargerð fyrir lagafrumvarpi því sem hér er til umfjöllunar segir að frv. sé borið fram til að taka af tvímæli um lagareglur sem fjalla um heimildir til leiguaksturs á fólksbifreiðum. Við umfjöllun nefndarinnar um mál þetta hefur komið fram að stéttarfélög sendibifreiðastjóra og vörubifreiðastjóra hafa látið í ljós óskir um að samsvarandi breytingar og ráðgerðar eru í frv. um breytingu á lögum um leigubifreiðar, að því er varðar leigubifreiðar til fólksflutninga (1. gr. laganna), verði einnig gerðar á ákvæðum laganna um leiguakstur sendiferðabifreiða (3. gr. laganna) og vörubifreiða (5. gr. laganna). Í gildandi lögum eru samhljóða ákvæði um akstur leigubifreiða þessara þriggja starfsgreina og þykir eðlilegt að verða við þessum óskum um að ákvæðin verði áfram samhljóða. Því ber nefndin fram brtt. til þess að ná fram þessari samsvörun. Það kom fram hjá fulltrúum stéttarfélaganna að þeim er ljós viss minni háttar skörun á verkefnum starfsgreinanna en telja það ekki valda ágreiningi." Undir þetta nál. skrifa allir nefndarmenn, Stefán Guðmundsson, Júlíus Sólnes, Björn Gíslason, Egill Jónsson, Skúli Alexandersson og Valgerður Sverrisdóttir. Eyjólfur Konráð Jónsson var fjarverandi afgreiðslu málsins. Í brtt. segir: "Á eftir 1. gr. komi tvær nýjar greinar er orðist svo: 2. mgr. 3. gr. laganna orðist svo: Í þeim kaupstöðum og á þeim sýslusvæðum, þar sem viðurkenndar sendiferðabifreiðastöðvar eru starfandi, er öllum óheimill leiguakstur á sendiferðabifreiðum utan stöðvar eða frá stöð sem eigi er viðurkennd. 1. málsl. 5. gr. laganna orðist svo: Í þeim kaupstöðum og á þeim sýslusvæðum, þar sem viðurkennd vörubifreiðastöð er starfandi, er öllum óheimill leiguakstur á vörubifreiðum utan stöðvar eða frá stöð sem eigi er viðurkennd." Það er rétt að segja frá því að það er nefnd starfandi, sem samgrh. skipaði, sem vinnur að því að koma á bættri skipan leiguaksturs í þéttbýli og koma með tillögu um framtíðarskipan þeirra mála. Það var álit þeirra sem við leituðum til í þessari umræðu að þetta væri mjög nauðsynlegt mál til þess að hægt væri að ná fram þeim hugmyndum sem þar væri verið að gera sem vissulega væri brýn þörf á.



Herra forseti. Þó að merkilegt megi heita var samgn. öll sammála um að mæla með frv. með þeim breytingum sem frsm. nefndarinnar hefur lagt fram. Ég segi "þó merkilegt megi heita" vegna þess að í því felst að það er verið að takmarka það frelsi sem hefur verið básúnað hér og talið vera nauðsyn þess að íslenskt þjóðfélag fái að þróast á eðlilegan og góðan máta, en við ýmsir höfum haldið að það þyrfti að hafa ýmsar reglur í þjóðfélaginu og m.a. þá reglu að menn hefðu vissar atvinnugreinar nokkuð verndaðar. Ég þarf ekki að hafa fleiri orð um þetta, vek bara sérstaka athygli á því að flokkur eins og Sjálfstfl., eða a.m.k. fulltrúar hans í nefndinni, stóð dyggilega að þessu og ég veit það að þetta er líka gert vegna þess að hæstv. samgrh. leggur eindregið til að við takmörkum frelsið þarna að nokkru. Til viðbótar við þetta vil ég benda á að mér finnst vera smágalli á frv. og brtt. okkar og hann er sá að í textanum er sagt: Í þeim kaupstöðum og á þeim sýslusvæðum. Ég sé ekki neina ástæðu til annars en að tala þarna venjulegt mál og segja: Í þeim kaupstöðum og í þeim sýslum. "Svæði" aftan við þetta eru ekki í neinum tengslum við það sem við erum að tala um heldur erum við að tala um að ef um viðurkenndar sendibifreiðastöðvar er að ræða innan einhverra sýslna skal það sama gilda og í kaupstöðum. Ég bendi á þetta. Þetta finnst mér málfarsatriði og væri hægt að laga það í meðferð málsins, ef forseti samþykkti, án þess að bera fram um það brtt.



Herra forseti. Ég vildi aðeins leyfa mér að þakka nefndinni fyrir afgreiðslu hennar á þessu máli. Ég vil leiðrétta þann misskilning, sem fram kemur hjá hv. 4. þm. Vesturl., að af þessu frv., flutningi þess og stuðningi við það, megi meta sjónarmið manna í sambandi við frelsi og athafnafrelsi í landinu. Það er hinn mesti misskilningur. Eins og kom fram í minni ræðu og vikið er að í nál. er verið að bera fram frv. til að taka af öll tvímæli um þær lagareglur sem hér gilda og settar voru fyrir ekkert mjög löngu. Það grundvallast á hæstaréttardómi sem kveðinn var upp fyrir meira en ári þar sem Hæstiréttur klofnaði. Þau sjónarmið löggjafans, sem talið var að lægju til grundvallar texta laganna, urðu undir og til þess að taka skýrt fram hvernig þau skuli vera er um að ræða orðalagsbreytingu. Við skulum síðar meir skoða, hv. þm., hvort ekki væri rétt að veita fullt frelsi í þessum efnum, en meðan unnið er að málinu er verið að leiðrétta og lagfæra og þannig ber að skilja þetta frv. eins og fram kom í minni framsöguræðu og einnig í nál. hv. samgn.



Herra forseti. Þetta frv. er komið frá hv. Nd. Það er flutt til þess að veita Landssambandi smábátaeigenda aðild að siglingamálaráði og nefnd Nd. gerði brtt. sem var engin efnisbreyting og því samþykkt. Það er tillaga mín að þessu frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. samgn., en Nd. taldi eins og ráðuneytið sjálfsagt og eðlilegt að Landssamband smábátaeigenda ætti aðild hér að eins og það hefur óskað. Það var verið að mynda sambandið þegar lögin um Siglingamálastofnun voru samþykkt 1986 og e.t.v. þess vegna ekki tekið þá þegar með.



Herra forseti. Það hafa verið afgreidd nokkuð mörg mál af þeirri dagskrá sem lá fyrir í morgun í upphafi fundar, en það má merkilegt heita að nú, þegar miklar annir eru á þingi og ég hélt að stjórnarliðar legðu allt kapp á að koma málum sem fljótast frá, það yrðu engin vandræði með það, er það svo að stjórnarliðar mæta ekki á fundi í þessari deild til að tryggja að þau mál, sem þeir eru að leggja fyrir og vilja koma hér til afgreiðslu, verði afgreidd. Ég man bara ekki eftir því að þannig hafi verið ástatt um langan tíma.

Jú.

Ekki á þann veg að það sé í lengri tíma að forseti hringi án þess að fá stjórnarliðið inn í salinn til að taka þátt í afgreiðslu. Það er ansi langt síðan slíkt hefur skeð. Þetta getur verið vegna þess að meiri hluti ríkisstjórnarinnar er svo stór, er svo mikill, svo stór og föngulegur hópur sem stendur á bak við ráðherrana og á að sjá til þess að mál þeirra fái hér eðlilegan framgang. En það hefur ekki reynst hér í dag. Menn hafa hálfpartinn þurft að taka afstöðu í málum sem þeir hafa ekki mikið kært sig um til að tryggja það að þau fái eðlilega afgreiðslu, eða nógu fljóta afgreiðslu réttara sagt. En við verðum að vona að þetta endurtaki sig ekki og ráðherrarnir haldi sínu liði hér til starfa þessa síðustu daga sem við verðum hér að þingstörfum, en það ku styttast og vera mikil nauðsyn að hafa ekki þingið of lengi. Getur verið að þetta séu mótmæli stjórnarþingmannanna sjálfra gegn því ráðríki ráðherranna að koma þinginu heim sem fyrst? Það má vera að það sé á þann veg. Kannski hæstv. forseti Sþ. hafi verið að benda ráðherrunum á að það væri ekki æskilegt að senda þingið heim strax, við gætum tekið svolítið lengri tíma til að sinna þeim málum sem fyrir liggja. En sjálfsagt hefur það ekki verið á þann veg. Hæstv. forseti Sþ. hefur sjálfsagt verið upptekinn af því að skipuleggja þingstörfin fyrir ráðherrana. Það var mælt fyrir því máli sem hér er til umræðu í gærkvöld og samkvæmt ósk hv. 2. þm. Norðurl. e. var umræðunni frestað og virðisaukaskatturinn þá tekinn fram fyrir þessa umræðu. Það þarf reyndar ekki að rekja. Virðisaukaskatturinn var afgreiddur til Nd. í nótt á þriðja tímanum. Mín tilfinning er nú sú að æskilegast og réttast hefði verið að þetta mál hefði ekki verið tekið til umræðu frekar. Ég tel að hér sé ekki þannig lagað mál til umræðu að það liggi mikið á að samþykkja það. Ég tel að málið sé að mörgu leyti illa undirbúið og þar sé meira um fullyrðingar en að fyrir liggi grandskoðað mál sem hægt sé að taka afstöðu til. Þetta frv. er í þremur flokkum má segja. Í fyrsta lagi eru tillögur um það að breyta númerum á bílum, í öðru lagi að breyta bifreiðaskoðun ríkisins í hlutafélag og í þriðja lagi að heimila sveitarstjórnum að sekta brotlega aðila í umferðinni, fjarlægja bíla o.s.frv. Sjálfsagt er síðasti punkturinn sá hluti frv. sem menn gætu verið sæmilega sammála um að mætti samþykkja og þannig undirbúinn að manni finnst að þau rök sem þar eru lögð fram mæli með því að sá þáttur verði samþykktur. En hinir tveir þættirnir eru fyrst og fremst byggðir á fullyrðingum. Í sambandi við að taka upp nýtt númerakerfi á bifreiðaflota landsmanna hefur umræðan byggst í fyrsta lagi á því að þeir sem hafa verið að mæla með þessari breytingu hafa haft stór orð um að þau númer sem við Íslendingar höfum búið við á undanförnum áratugum séu hin mestu hégómanúmer. Menn hafa lagt sig fram um að gera þá sem hafa mælt með því að halda áfram því númerakerfi að hégómlegum mönnum, jafnvel reynt að gera þá broslega, og talað um að þetta væru menn sem væru að verja sín lágu númer. Ég er búinn að heyra það frá fleiri en einum og fleiri en tveimur af meðmælendum frv. að ég væri fyrst og fremst að verja númerið mitt sem er P 43. Það væri ekki nema eðlilegt að ég vildi berjast fyrir því að ekki yrði breytt bílnúmerakerfinu á Íslandi. En það er af og frá að mín skoðun í þessu máli byggist í einu eða neinu á því að ég sé með tiltölulega lágt snæfellskt númer. Ég hef í umræðunni hvað eftir annað lýst því yfir og skal lýsa því yfir enn hér að ég væri fyllilega ánægður að vera með númer, snæfellskt númer, þó það væri fjögurra og jafnvel fimm stafa tala og alla vega upprugluð. Ég er aftur á móti því að við förum að elta eitthvert erlent kerfi, sænskt eða danskt eða þýskt, og falla frá því kerfi sem við höfum búið við á undanförnum áratugum, þ.e. að merkja bílana okkar eftir héruðum. Ég tel að sá þáttur að vera með P-númer, vera með X-númer eða með Y-númer hafi svo mikið gildi fyrir okkur að við eigum ekki endilega að apa upp eitthvert erlent kerfi til að breyta því. Ég tel að með því að halda þessum númerum höldum við við okkar héraðavitund. Með því að leggja niður þessi númer væri gengið mjög á það sem staðfestir að ég sé Snæfellingur, hv. þm. Stefán Guðmundsson sé Skagfirðingur og þegar við erum að keyra um vegi landsins finnum við fyrir því að við séum ekki að mæta þessum eða hinum, jafnvel séum alls ekki vissir um hvort við séum að mæta Íslendingi eða útlendingi, heldur finnum við fyrir því hvernig umferðin á Íslandi er og hvernig íbúar landsins mætast og fara um vegina, ekki allir með einu nafni, ekki allir með þessu Jónsnafni sem nú er talið nauðsynlegt að allir beri, heldur hver með sínu sýslumerki og sýslueinkenni. Það getur vel verið að segja megi að það sé að vissu leyti hégilja að halda því fram að við eigum að reyna að halda því á loft að verið hafi til sýslur á Íslandi, jafnvel hreppar, við eigum ekki að halda slíku til haga. Ég er alveg á þveröfugri skoðun. Ég held að það sé nauðsynlegt okkur Íslendingum að halda flestu af því sem sérkennir okkur, hvort sem það er á þann veg að það sérkenni okkur sem þjóð eða það sérkenni okkur sem íbúa þessarar eða hinnar byggðarinnar á landinu. Ég tel því að þeir menn, sem hafa haft orð á því að við sem mælum með því að halda okkar númerakerfi óbreyttu séum að mæla með hégómanúmerum, þeir sem nú mæla hvað ákafast með hinni gerðinni, séu ansi hégómlegir vegna þess að þeir séu að berjast fyrir því að verða ekki neitt sérstakir, reyna að komast inn í almenninginn, inn í alþjóðamyndina, vera eins og stóru þjóðirnar, þora ekki að standa undir því að vera Íslendingur eða vera Snæfellingur. Það verður gaman að því, hv. þm., þegar við verðum búnir að fá þessi númer á bílana okkar. Mikið verður nú gaman að því að keyra vestur á Snæfellsnes og mæta kannski hv. 1. þm. Vesturl. Alexander Stefánssyni og gera sér alls ekki grein fyrir því hvort þar mætum við Þjóðverja eða jafnvel Svía  Málsvörum númerabreytingarinnar hefur ekki verið nóg að mæla með þessari breytingu vegna þess að við þyrftum að vera alveg eins og Svíar. Það hefur ekki nægt þeim. Þeir hafa líka þurft að halda því fram að af þessu væri hinn stórkostlegasti gróði. Þetta væri svo mikil skipulagsbreyting að það liggur við að það mætti leggja niður ýmsa skatta og skyldur vegna þess að það sparaðist svo geysilega mikið.

Ætli það þurfi virðisaukaskatt?

Jafnvel að það þurfi ekki virðisaukaskatt eins og hv. þm. Júlíus Sólnes segir. Ég tel, og okkur hafa verið færð þau gögn í hendur, þó ég fari ekki að lesa þau upp hér, að fullyrðingar um sparnaðinn séu mjög vafasamar þó ekki sé meira sagt og þær séu fyrst og fremst notaðar til þess að slá ryki í augu fólks í þessari umræðu, í þessari ákafaumræðu til þess að gera okkur eins og Svía o.s.frv. Fullyrðingarnar um að það sé sparnaður byggjast fyrst og fremst á því að það verður breytt um skattinnheimtu, ríkiskassinn fær minna í skráningargjöld og þess háttar en áður. En hann fer bara aðra leið eins og ég benti á áðan í umræðunni um bifreiðagjöldin að var þegar farið að undirbúa. Það voru fyrstu lög krataríkisstjórnarinnar, bráðabirgðalögin um að leggja á bifreiðagjöld. Þá var þegar farið að undirbúa að koma þessum málum í gegn og hirða af bifreiðaeigendum mikið meira fé en talað er um að spara hér. Þannig eru heilindin í þessari umræðu. Það er um ýmislegt fleira talað. Í sambandi við sparnaðinn á náttúrlega að sparast hópur af mönnum. Og eitt til viðbótar, sem ég hef ekki almennilega skilið, og það er að þetta kerfi sé mikið heppilegra í sambandi við tölvurnar. Það hefur aldrei komið útskýring sem ég hef getað áttað mig á í sambandi við að það væri orðið svo auðvelt að skipuleggja bifreiðaskráninguna alla saman í gegnum tölvur með þessu nýja kerfi, en það væru einhverjir erfiðleikar með því gamla. Ég hélt að með því að tekist hefur að skipuleggja og sjá um með handvinnunni sem unnin hefur verið í Bifreiðaeftirlitinu ætti að vera hægt með tölvunum að koma því líka áleiðis. Sú röksemdin er kannski hvað lélegust af öllum að það sé illmögulegt að nota tölvur við vinnu í kringum skráningu og númeraskipti með gamla kerfinu, en alveg sérstaklega gott með því nýja. En manni er sagt um tölvurnar að þær skili næstum aldrei öðru en því sem í þær er matað og það fari bara eftir því hvernig starfsliðið við tölvurnar er hverju þær skila. Það er oft sagt: Tölvan sagði þetta, gerði þessa vitleysu o.s.frv. En vitaskuld er það ekki af öðru en því að sá sem á bak við hana var, sá sem mataði hana, hafði ekki vald á því að skaffa henni réttar upplýsingar. Ég vil endurtaka að ég teldi mjög miður, þrátt fyrir það og jafnvel þó það yrði nokkur sparnaður af númerabreytingum, að fella niður það séreinkenni okkar að hafa héraðanúmer. Mér er kunnugt um að eitt ríki í Evrópu, það má vera að þau séu fleiri, eitt smáríki í Evrópu, hefur andæft gegn því að fara inn í stóru fjölskylduna, verða alveg eins og hinir. Það er Lúxemborg. Þeir eru enn þá með svipað númerakerfi og við. Ég fór út til Lúxemborgar í sumar og fékk mér þar bíl og ég fann ekki fyrir því að það skapaði okkur nokkra erfiðleika að ferðast á þessum bíl nema síður væri. Vegna þess að við vorum á bíl sérmerktum og öðruvísi en þau fínu númer sem ég var að sýna áðan gekk okkur í mörgum tilfellum miklu betur. Þarna voru Lúxemborgarar á ferð og maður fann fyrir því að það var borin ákveðin "respekt" fyrir þessum bíl fram yfir það sem átti sér stað gagnvart flatneskjunni. En því miður. Maður heyrir að Efnahagsbandalagslöndin geti varla þolað Lúxemborg þetta frelsi og leggi sig nú fram í því að fá Lúxemborg til að fella þessa númeragerð sína niður og fara inn í kerfið. Er nú nema von að við viljum hlaupa á eftir? Annar þátturinn er um að breyta um eignaraðild að Bifreiðaeftirliti ríkisins. Þó ég skilji alls ekki samhengið í því fylgir þeirri hugmynd umræða um að gera heilmikið fyrir Bifreiðaeftirlit ríkisins. Hér fylgir, eins og hv. þm. munu sjálfsagt hafa séð, mikið af teikningum sem er ekki algengt í þingskjölum. Það eru teikningar um hvað skuli gera í sambandi við bifreiðaeftirlit á Íslandi ef það skyldi takast að breyta um eignaraðild á Bifreiðaeftirlitinu. Þetta eru skrýtnar röksemdir. Getur verið að einhverjir aðilar hafi á undanförnum árum séð sér hag í því að takmarka fjármagn til Bifreiðaeftirlits ríkisins, standa í vegi fyrir því að þessi stofnun yrði byggð eðlilega upp svo hún gæti sinnt þeirri þjónustu sem æskileg er við bifreiðaeigendur í landinu? Maður hlýtur að fá þá tilfinningu þegar maður les þetta plagg og heyrir málflutninginn í kringum þá nauðsyn að breyta nú um eigendur að Bifreiðaeftirlitinu. Í sjálfu sér er ég ekki á móti því að það verði stofnað sérstakt fyrirtæki um bifreiðaeftirlitið, en ég sé engin rök fyrir því að það hafi verið beðið eftir því og það séu rök fyrir því að þetta hljóti að breytast með því að það verði eigandabreyting. Aðilarnir sem mikið er talað um nú. Hann er kallaður óskaplega fínu nafni þessi hópur sem talað er um.

Það eru nú bara bifvélavirkjar, Skúli minn.

Ja, bara.

Sem héraðshöfðingjum finnst nú líklega ekki merkilegt.

Það er mikið meira en bara bifvélavirkjar. Bifvélavirkjar eiga skilið mikið stærra orð en "bara". Jú, jú, jú, jú. Hagsmunaaðilar. Ætli það mundi ekki verða sagt um þennan hóp? - Ekki þennan? Ég verð líkast til að fara í að lesa hvað hér er um sagt.

Það skyldi nú þurfa að koma yfir þingmanninn að þurfa að lesa frv.

Hann er sjálfsagt búinn að lesa það of oft. Jú, jú. "Nefndin hefur kannað áhuga hagsmunaaðila", eins og ég nefndi áðan, hæstv. ráðherra. Það stendur í frv. og kannski ráðherra hafi ekki lesið það nógu vel. Það stendur hér. Ekki er rétt að bera það á þingmenn að þeir lesi illa frumvörp þegar ráðherrar vita ekki sjálfir hvað hefur staðið þar. Það stendur: "Nefndin hefur kannað áhuga hagsmunaaðila á því að gerast hluthafar í Bifreiðaskoðun Íslands hf." og "Nefndin telur ljóst að aðilar innan Bílgreinasambandsins, tryggingafélög, Félag bifvélavirkja og Félag ísl. bifreiðaeigenda muni fúsir til að leggja fram nægjanlegt hlutafé á móti hlut ríkissjóðs eins og hann verður ákveðinn." Hagsmunaðilar, ég undirstrika það enn á ný. Jú, ég geri mér ekki alveg grein fyrir því að þarna sé nema einn hópur manna, einn hópur í þessum hóp sem er beinn hagsmunaaðili að Bifreiðaskoðun Íslands og vitaskuld er það Félag ísl. bifreiðaeigenda. Ég sé ekki að tryggingafélög eða Bílgreinasambandið séu frekar hagsmunaaðilar að þessum málum en bara bensínsalarnir. Þetta eru viðskiptaaðilar við bíleigendur og ég sé ekki nein rök fyrir því af hverju ekki er kallað á olíufélögin til að gerast hluthafar í þessu. Það eru allar líkur fyrir því að þá mundi vera hægt að byggja miklu stærri höll. Þeir eru hagsmunaaðilar. Þeir hafa viðskipti við bílana. Ég sé ekki að tryggingafélögin geti talist hagsmunaaðilar í sambandi við bifreiðaskoðun. Þeir eru ekki aðrir aðilar í sambandi við bílrekstur en að hafa sjálfdæmi um að leggja gjöld á bifreiðaeigendur. Einn af þeim fáu hópum í þjóðfélaginu sem mega fella gengi sjálfir, hækka verðið hvenær sem er. Ég sé ekki rök fyrir því að Bílgreinasambandið eigi frekar en þessir aðilar sem ég nefndi, tryggingafélög, að vera hluthafar þarna. En gott og vel. Þeir hafa verið til kallaðir. Og eru líkur fyrir því að þessir aðilar, þó það geti vel verið að þeir starti vel, komi í framtíðinni til með að standa betur að bifreiðaeftirlitinu en ríkið hefur gert hingað til? Og hvaða trygging er fyrir því, þó að það séu loforð um það hér í frv., að Bifreiðaskoðun Íslands sinni bifreiðaskoðun á svipaðan máta og Bifreiðaeftirlit ríkisins hefur gert á undanförnum árum og úti um land? Ef við trúum plagginu og teikningunum getur verið að það verði komið upp sæmilegu skoðunarkerfi fyrst um sinn, en þegar þessi mál þróast höfum við enga tryggingu fyrir því að það verði áfram gott. Það er engin trygging fyrir því samkvæmt þessu frv., jafnvel þó að tekið sé tillit til brtt. nefndarinnar, að skoðun verði sinnt út um land. Og ég fullyrði að þó að hér sé nefnt Bílgreinasamband er þar ekki verið að "presentera" skoðun bifreiðaverkstæða úti um land. Ég er ansi hræddur um að þeir sem túlka skoðun Bílgreinasambandsins, jafnvel tryggingafélaganna, séu svipaður hópur, svipaður fámennishópur og greiddi atkvæði fyrir alla verslunarmenn, þ.e. kaupmenn og samvinnufélög, í kaupdeilunni á dögunum, það sé fámennishópur sem segi að þetta sé skoðun þessa sambands o.s.frv. en er á allt, allt annan veg. Svo á nú á síðustu dögum þingsins að leggja til að gengið verði frá lögum um Bifreiðaeftirlit ríkisins og samþykkt að það verði fært í hendur nýrra eigenda og það samþykkt án þess að nein trygging sé fyrir því að það taki að sér skoðun á bifreiðum landsmanna, án þess að það sé nokkur trygging fyrir því, eða líkur á því má nærri því segja, að þeirri skoðun verði sinnt af neinni alvöru nema hér í Reykjavík. Það sem okkur er sýnt fyrst og fremst í þessu frv. og grg. eru teikningar af bifreiðaskoðunarstöð sem á að byggja á höfuðborgarsvæðinu.

Hún er fyrir allt landið.

Hún er fyrir allt landið, segir hv. þm. Egill Jónsson, og það eru mestar líkur til að þannig verði. En ætli það séu ekki nokkuð margir sem þyrftu að láta skoða bílana sína austur í Nesjum, austur á Höfn í Hornafirði og jafnvel vestur á Snæfellsnesi? Og ætli það séu ekki margir sem teldu það óeðlilegt að þessi þjónusta færist hingað til Reykjavíkur meira og minna? Það er hægt að koma með fjöldann allan af málefnum og færa rök fyrir að þeim yrði miklu betur sinnt ef allt yrði fært hingað til Reykjavíkur. En er það vilji almennings í landinu að svo verði gert? Ekki hef ég trú á því að hv. þm. Egill Jónsson sé á þeirri skoðun. Þegar verið er að gera hluti eins og að breyta eignarformi á Bifreiðaeftirliti ríkisins á það vitaskuld að vera eitt af grundvallaratriðum þess að þar sé ekki, þó að einhvers staðar verði stigið spor fram á við, verið að stíga spor aftur á bak á öðrum stöðum í landinu. Ég tel þess vegna að nauðsynlegt hefði verið að þessi mál hefðu verið skoðuð miklu betur en gert hefur verið áður en ætlast er til að þetta frv. verði að lögum. Það kom fram í ræðu frsm. í gærkvöld að ein rökin fyrir því að breyta um eignaraðild að Bifreiðaeftirliti ríkisins væri að það mætti gera ráð fyrir að þjónustan yrði sveigjanlegri, mennirnir yrðu meira þjónustusinnaðir. Ég hefði kannski getað búist við því að heyra þessa skoðun frá þeim hóp sem er kallaður últrafrjálshyggjuhópur, en að heyra fullyrðingu á þennan veg frá hv. þm. Jóhanni Einvarðssyni, því bjóst ég aldrei við. Ég held að það sé svipað með þetta mál og tölvurnar að það fer sjálfsagt mikið eftir þeim sem stjórnar hverju fyrirtæki hvernig sveigjanleikinn og þjónustulundin er. Ég væri a.m.k. tilbúinn að fela hv. þm. Jóhanni Einvarðssyni forustu í hvaða fyrirtæki sem væri, vitandi um að hann væri þjónustusinnaður.

Get ég fengið þetta skriflegt?

Ég mundi geta gefið hv. þm. þetta skriflegt, já, ef hann óskar eftir því. Og ég hefði líka óskað jafnvel eftir því að fá skriflegt frá hv. þm. hvort hann mundi verða minna þjónustusinnaður ef hann stjórnar ríkisfyrirtæki en ef hann stjórnaði sínu eigin einkafyrirtæki. Ég held að þetta sé sá allra mesti útúrsnúningur og þau aumustu rök sem maður hefur lengi heyrt. Þó að hv. stuðningsmenn ríkisstjórnarinnar hafi ekki mikinn áhuga fyrir því að koma málum áfram, sinni því lítið sumir hverjir að hugsa um að greiða atkvæði og koma málum ríkisstjórnarinnar áfram, ætla ég ekki að eyða mikið lengri tíma í umfjöllun um þetta mál að sinni, en ég vænti þess að deildarþingmenn skoði í sinn eigin barm og þegar þeir fara að hugsa svolítið um þetta mál hvort það sé allt rétt sem dembt hefur verið yfir almenning í fjölmiðlum frá hendi þeirra manna sem hafa lagt sig fram í að telja mönnum trú um að það væri einhver nauðsyn að breyta þessum hlutum, breyta kerfinu, breyta númerakerfinu og breyta eignarréttinum. Ég tel að þau rök sem þeir hafa lagt fram máli sínu til stuðnings séu mjög vafasöm. Ég tel aftur á móti að það séu mörg rök sem hníga eindregið að því að við eigum ekki að fella niður það númerakerfi sem við búum við. Við eigum að hafa reisn til að vera svolítið öðruvísi en aðrir. Við eigum ekki að vera hrædd við það þó að einhverjir brosi að okkur út af því að við séum með öðruvísi númer en Svíar og Danir. Það er óskaplega notalegt að fá slíkt bros. Mér finnst ákefðin í þessu máli vera svipuð og á sama veg og ég sagði áðan um að allir ættu að heita Jónar, allar Guðrúnar eða þá á hinn veginn að við leggðum niður föðurnafnið okkar og færum í danska "systemið", að heita Hansen og Jensen, Bergström og svoleiðis. Það er ekki nokkur vafi að það væri miklu betra að beita tölvunum í því kerfi. Það er nú líkast til! Margfalt auðveldara - Jónsen, Hansen - en búa við það að heita Alexandersson, Einvarðsson o.s.frv. Og alveg er það eins með hinn þáttinn, að ef vilji er fyrir hendi að efla bifreiðaeftirlitið sé ég enga ástæðu til að breyta um eignarrétt á Bifreiðaeftirliti ríkisins. Það er meira að segja búið að teikna hús og teikna stöð og menn eru komnir niður á hvernig er best að hafa skoðunina. Ég sé ekki nokkur rök fyrir því að það væri erfiðara og verra að skoða bíla í stöðinni þó að þetta fyrirtæki heiti og verði áfram Bifreiðaeftirlit ríkisins.



Herra forseti. Undir nál. um frv. til breytingu á umferðarlögum skrifa ég með fyrirvara. Beinist sá fyrirvari að öðrum þætti þessara breytinga, en það er stofnun Bifreiðaeftirlits ríkisins hf. Áður en ég fer yfir þau atriði sem ég tel aðfinnsluverð vil ég vegna ræðu síðasta ræðumanns, hv. 4. þm. Vesturl., taka undir það, sem kom fram í ræðu hans, að það væri margt óljóst í frv. sem sérstaklega lýtur að framkvæmdinni og ýmsum öðrum þáttum eins og þeim hvernig fyrirkomulag á að vera með þessar stöðvar, hvort þær eigi að vera í Reykjavík einvörðungu eða hvort það eigi að vera nokkrar stöðvar vítt og breitt um landið og hvernig eigi að haga eftirliti á minni stöðum. Þá vil ég taka undir með hv. 4. þm. Vesturl. að frv. ber þess merki að vera stæling frá öðrum löndum, bæði er varðar fastnúmerakerfið og svo það fyrirkomulag að hafa þetta í höndum einkaaðila. Ég verð því miður að taka undir það líka að þau frumvörp sem hafa komið hingað í þessa deild eru öll því marki brennd að það er verið að koma okkur Íslendingum inn í kerfi nágrannaþjóðanna, kerfi sem gerir ráð fyrir milljóna þjóðfélögum og ég get tekið undir það með hv. 4. þm. Vesturl. að ég held að við ættum, a.m.k. á sumum sviðum, að halda okkar sérkennum. Í mínum huga skiptir það meira máli að auðvelda afgreiðslu þessara umskráningarmála en að halda í þetta kerfi sem við höfum í dag. Þess vegna get ég tekið undir það að tekið verði upp nýtt kerfi, hvort sem það heitir fastnúmerakerfi eða eitthvað annað, til að auðvelda umskráningu bifreiða. Ég held að það kerfi sem er við lýði í dag þjóni hagsmunum almennings mjög illa. Ég vil sem sagt taka undir það að komið verði upp fastnúmerakerfi. Að gera Bifreiðaeftirlitið að hlutafélagi með þátttöku hagsmunaaðila tel ég hins vegar vera spor í ranga átt þótt ég sé almennt hlynntur því að einkaaðilar taki að sér rekstur fyrirtækja sem engin þörf er á að verði í höndum ríkisins. Ferðaskrifstofa ríkisins, Landssmiðjan og Gutenberg eru fyrirtæki sem ættu að vera í höndum einkaaðila og get ég fallist á að þau verði seld. En ég tel mjög vafasamt að fela einkaaðilum stjórn fyrirtækja sem eiga að gæta öryggis á hinum ýmsu sviðum, eins og Bifreiðaeftirlitsins, Siglingamálastofnunar og Rafmagnseftirlitsins. Þegar um slíkar stofnanir er að ræða sem gæta eiga öryggiseftirlits er það mín skoðun að þær eigi að vera í höndum ríkisfyrirtækja, ekki þó í þeim skilningi að einkaaðilum sé ekki treyst til slíks heldur hitt að þessar stofnanir eigi að hafa tiltrú almennings og að tryggt sé að þau verði rekin með hagsmuni almennings að leiðarljósi og einungis fagleg sjónarmið verði látin ráða ákvörðunum. Hins vegar er það mín skoðun að þessar stofnanir eigi að vera sjálfstæðar og eigi að vera eins óháðar æðri stjórnvöldum um rekstrarfé og hægt er. Það sem hefur staðið Bifreiðaeftirliti ríkisins fyrir þrifum er að það fyrirtæki hefur verið á föstum fjárlögum og ríkisvaldið hefur skammtað því fé. Með því að koma því þannig fyrir að Bifreiðaeftirlitið hafi fasta tekjustofna og meira sjálfstæði í sínum rekstri tel ég að koma megi því til betri vegar en nú er. Þá kem ég ekki auga á nauðsyn þess að hagsmunaaðilar verði látnir reka Bitreiðaeftirlitið nema ef vera skyldi að þátttaka þeirra gæti haft áhrif á kröfur sem gerðar eru til ökuhæfra bifreiða. Ef það eru einu rökin er ég hræddur um að við séum komnir á villigötur. Hv. frsm. allshn. benti á þau beinu tengsl við neytendur sem það mundi hafa í för með sér að gera Bifreiðaeftirlitið að hlutafélagi. Ég er ekki sammála því að það skapist betri tengsl milli þessarar stofnunar og neytenda en nú er ef þetta verði gert að hlutafélagi. Þá talaði hann um hagkvæmni og skilvirkni og get ég við vissar kringumstæður fallist á að það felist í því ákveðið hagræði að hafa eftirlitið í höndum einkaaðila og helst að þá er ekki um að ræða ríkisstarfsmenn. En ég er hins vegar þeirrar skoðunar að þau rök sem eru á móti vegi þyngra og sérstaklega vegi sú trú almennings að þarna sé um hlutlausan aðila að ræða mjög þungt. Svo er hitt að þarna er verið að koma á einokunarfyrirtæki. Ég held að það sé af hinu slæma og það verði mjög erfitt fyrir stjórnvöld að hafa áhrif á þær kröfur sem gera skal til skoðunar bifreiða. Ég hef því þá trú að það sjónarmið að losa eigi ríkið við ýmsa starfsemi verði að hafa takmörk og það borgi sig ekki að flana að neinu í þessu efni. Eins og ég sagði áðan er ekki nóg að vísa til framkvæmda erlendis eða einhverrar stefnuyfirlýsingar þessarar ríkisstjórnar heldur verður að marka um það stefnu hvaða fyrirtæki eigi að selja og á hvaða sviðum. Það sem fyrst og fremst vakir fyrir mér er að gæta hagsmuna þegnanna, hvort það fyrirkomulag sem hér er lagt til að tekið verði upp gæti hagsmuna þegnanna betur en það sem við erum að leggja af eða hvort til sé eitthvert milliþrep þar sem hagsmunum þegnanna er enn betur borgið. En ég vil sem sagt ítreka að ég get fallist á þann hluta er mælir fyrir um fastnúmerakerfið en ég dreg mjög í efa að hið síðara sé til bóta, að gera þetta að hlutafélagi með þátttöku hagsmunaaðila. Þá mætti líka í framhaldi af því spyrja hæstv. viðskrh. hve stóran hlut í þessu hlutafélagi ætlunin er að selja þessum aðilum og hvernig verði ráðið í það hvað hver aðili má eiga mikið.



Hæstv. forseti. Það mál sem hér er til umræðu hefur legið alllanga hríð í meðförum hv. allshn. þessarar deildar og hefur fengið þar mjög rækilega yfirferð. Málið hafði reyndar verið kynnt þinginu fyrr með því að skýrslu um málið var dreift til allra þm. áður en frv. kom fram og hafði áður verið kynnt hv. fjvn. við undirbúning fjárlaga. Hér er því að öllu leyti um vel undirbúið mál að ræða og ég vísa því algjörlega á bug sem kom fram í ræðu hv. 4. þm. Vesturl. að málið væri flausturslega undirbúið. Þetta mál er þvert á móti mjög vel undirbúið og að því lögð drög af nefnd sem hóf störf í september á sl. ári. Þar áður hafði reyndar verið unnið mikið starf á vegum dómsmrn. til að undirbúa þetta mál. Ég tel þessa gagnrýni fjarstæðu og mun kannski víkja nokkuð að því síðar. Ég vil í upphafi máls míns, hæstv. forseti, lýsa stuðningi mínum við þá brtt. sem hv. allshn. hefur lagt fram og þakka frsm. og formanni nefndarinnar nál. og grg. fyrir starfinu. Ég tek undir flest sem fram kom hjá formanninum. Ég vil nefna það líka sem hann nefndi að stefna þyrfti að því að gefa þeim kost á sem vildu velja sér ákveðna samstöfu eða númer að fá slíkt auðkenni á sína bíla gegn hæfilegu gjaldi. Ég tel rétt að stefna að þessu, en það þyrfti sjálfsagt að vera nokkuð hátt gjald. Þess eru dæmi í öðrum löndum að menn geti fengið slík auðkenni á bíla sína þar sem svona númerakerfi tíðkast sem er algengt víða um lönd. Reyndar vildi ég líka benda hv. 4. þm. Vesturl. á það að á því skráningarmerki, númerspjaldi, sem hugmynd hefur verið sett fram um er sérstakur reitur til að setja í auðkenni héraðs ef menn kjósa. Ég vil alls ekki gera lítið úr héraðskenndinni þótt ég hefði frekar átt á öðru von en að menn tengdu hana helst við númerspjaldið á bílnum sínum. En það er sama hvernig um þetta mál er hugsað, eins og segir hjá Grími: "Í átthagana andinn leitar, þótt ei sé loðið þar til beitar." En ég átti frekar von á því að hv. þm. byndi sína göfugu átthagaást við annað en númerið sitt. Ég segi það og ég meina það og það er ekki í því nein áreitni heldur mikil hjartans einlægni því ég veit að það er svo margt miklu betra á Snæfellsnesi en bílnúmerin, hversu góð sem þau svo kunna að vera. Ég ætla svo sem ekki að segja neitt annað en þetta, að vilji menn auðkenna sinn bíl sínu héraði þá er þeim það auðvelt. Þeim verður það reyndar auðveldara eftir þessa breytingu en áður af því að þeir geta þá sett þar merki síns kaupstaðar, síns hrepps, ef þeir kjósa og þá kemur það skýrt fram hver þar fer og hver höfðingi þar er á ferð. Ég vil líka benda á að það er mjög rækilega frá því skýrt í þessari grg. hvernig sparnaður fæst af því að falla frá því tvöfalda skráningarkerfi sem hér hefur verið. Vel að merkja hefur til hægðarauka fyrir tölvurnar og fólkið verið á bak við héraðsnúmerið fast númer sem sett er á hvern bíl þegar hann er tekinn á bifreiðaskrá til að auðvelda mönnum skráninguna. Það sem aðallega sparast með nýju kerfi er að fólki eru spöruð sporin, fólki eru spöruð fjárútlátin, fólkinu sem þarf að skipta um bíl og hefur engan áhuga á að halda sérstöku merki, sérstöku númeri. Þarna er sparnaðurinn mestur eins og glöggt kemur fram í grg. og mundi koma enn gleggra fram ef hv. þm. legði sig eftir því að kynna sér hvernig bílaviðskiptin ganga fyrir sig. Það eru mörg dæmi um það að maður sem kemur utan af landi og þarf að kaupa hér bíl þarf að fara í gegnum þrjár umskráningar en hefur ekki kosið það sjálfur. Best væri að hann þyrfti ekki að gera neitt af þessu. Þetta kostar peninga, þetta kostar tíma. Það er tilgangur þessa frv. að ná þessum sparnaði. Og ég segi að þótt héraðshöfðingjar vilji ekki beygja sig eftir smápeningum þá vil ég gera það, því margs þarf búið við og þetta er eitt af því sem gera þarf. Við þurfum að gefa okkur tíma til að ljúka svona búskaparmálum, koma einföldum hlutum í einfalt lag en vera ekki að þvæla fyrir okkur hlutum sem kosta allt of mikið og sem kosta allt of mikla fyrirhöfn fyrir fólk. Þetta er kjarni númeramálsins og það gildir líka um þá skipulagsbreytingu á skoðuninni sjálfri sem er megintilgangur þessa frv., að gera hana þægilegri þeim almenningi sem þarf að njóta þessarar þjónustu. Mig langar til að minna þingdeildina á að megintilgangur Bifreiðaeftirlitsins er að stuðla að öryggi. Þetta er öryggismál, ekkert annað. Það er málið, til þess að ná fram auknu öryggi í umferðinni þurfum við tæknibreytingu í bifreiðaskoðun. Til að ná þessari tæknibreytingu fram þarf verulega fjárfestingu. Það verður eðlisbreyting á starfseminni og það er mín skoðun og þeirra manna sem þetta mál hafa undirbúið að til þess að fjárhagsleg ábyrgð fylgi ákvörðun um framkvæmdir, til þess að þeir menn sem ætla að bera ábyrgð á þessum skoðunarstöðvum og rekstri þeirra - því eins og fram kemur í brtt. er að því stefnt að skoðunarstöðvar rísi í hverju kjördæmi - þurfa menn að bera fjárhagslega ábyrgð á þeim. Til þess er hlutafélagsformið einkar vel fallið og betur en ríkisrekstur þegar á að hefja svo fjárfreka starfsemi sem þarna er um að ræða sem er einnig í eðli sínu miklu líkari fyrirtækjarekstri og framleiðslustarfsemi - þetta er eins og gæðaprófun í verksmiðju - þegar loksins verður farið að bremsuprófa bílana almennilega sem er kannski það sem sárast hefur vantað, ekki síst á stóru bílunum. Það er mikið hagsmunamál fólksins úti á landi að þetta sé örugglega gert og til þess þurfum við þetta félag. Ég er ekkert að segja að þessi tilhögun sé algóð en ég vek athygli á því að þarna er þó verið að reyna að koma hlutunum í lag. Ég marka það að þeir sem hafa tekið þátt í þessu starfi eru algjörlega einhuga um það, hvort sem það er Félag ísl. bifreiðaeigenda, Félag bifvélavirkja eða tryggingarfélögin. Hv. 4. þm. Vesturl. velti því fyrir sér hvað það væri sem sameinaði þessa menn. Ég get sagt honum það strax, það er ákaflega einfalt: Það er það að öllu þessu fólki er umhugað um að umferðin verði öruggari. Mig langar líka til að fara um það nokkrum orðum sem fram kom í máli hv. 11. þm. Reykv. Ég þakka honum stuðning við breytinguna á númerakerfinu og ég heyri á því sem hann sagði að hann hefur skilið út á hvað það mál gengur. Ég vildi hins vegar leyfa mér að benda honum á að félagsstofnunin er ekki á nokkurn hátt stæling á rekstrarformi í öðru landi, þetta er fjarri því að vera eina lausnin sem til greina kemur. En það sem mikilvægt er er að það hafa fundist aðilar sem vilja taka þátt í því að leysa þetta á þennan hátt, vilja leggja í þetta nokkurt fé og hafa hagsmuni af því að umferðin sé örugg. Þetta fer saman í þessari félagsstofnun og það er nauðsynlegt að ljúka þessu máli meðan stendur að menn hafa á þessu áhuga. Fastnúmerakerfið og félagsstofnunin eru tvær hliðar á sama máli vegna þess að það er eitt af því sem gerir þetta félag skynsamlegt og sæmilega vænlegt fyrirtæki að það verður ódýrara að reka það eftir að númerakerfinu hefur verið breytt. Ég veit að sumum finnst kannski ólíklegt að ná megi svona háum fjárhæðum í sparnaði með þessum einfalda hætti, að falla frá þessu tvöfalda skráningarkerfi, en það er samt satt og rétt. Þetta geta menn sannfærst um með því að skoða það sem segir á bls. 30–32 í þessu frv. um það af hvers konar smámunum þetta hefst. Þetta eru svo mörg spor, þetta eru svo mörg viðvik að þarna er um verulega fjármuni að ræða ef menn vilja gera þennan einfalda hlut. Ég ætla ekki að hafa um þetta miklu fleiri orð en vildi aðeins svara að lokum spurningu hv. 11. þm. Reykv. um það hvernig væri hugsanleg eignaraðild að félaginu. Ég vil benda honum á bls. 28 í fskj. með frv. þar sem fram kemur að í upphafi sé gert ráð fyrir að hlutaféð í hlutafélaginu verði 80 millj. kr. og ríkissjóður eigi 51% en aðrir leggi fram 49%. Þetta er þó ekki ákaflega fast bundið frá minni hálfu. Þarna mundi reyna á samninga og áhuga um áskrift á hlutaféð. Ég hef ekki fyrir fram neinar sérstakar skoðanir um það hverjir eigi að eiga félagið, þarna gætu menn skrifað sig á eftir reglum hlutafélagalaga en fyrir fram mundi ríkið stefna að því að eiga u.þ.b. helming. Ég veit að það er verulegur áhugi hjá þeim aðilum sem upp voru taldir, Bílgreinasambandinu, tryggingafélögum, Félagi ísl. bifreiðaeigenda, Félagi bifvélavirkja, og það má vera að það finnist fleiri sem áhuga hefðu á að taka þátt í þessu. En ég tek fram að ég tel það mjög æskilegt að þarna fari saman fjárhagsleg ábyrgð og einlægur áhugi á umferðaröryggismálum. Það er einmitt það sem ég held að sé mikilvægast, að menn vilja taka þátt í þessu, bæði af því að þeir sjá þörfina fyrir að breyta og bæta þessa þjónustu og af því að þeir sjá að hægt er að gera þetta fjárhagslega öruggt en um leið fyrirtæki sem eykur öryggi í umferðinni.



Herra forseti. Ég ætla ekki að hafa þetta langt, en varðandi þá aðila sem þarna er boðið að vera með þá gleymdist hjá hæstv. viðskrh. að taka það fram að samkvæmt arðsútreikningum er stefnt að því að þetta hlutafélag skili þeim aðilum sem leggja þar inn hlutafé töluverðum arði. Og á hvers kostnað er það? Er það ekki á kostnað þeirra sem þurfa á þessari þjónustu að halda?



Herra forseti. Ég vil taka undir með hv. 4. þm. Vesturl. um það að það er smátt og smátt verið að keyra okkur inn í þetta kerfismannhaf Vestur-Evrópulandanna. Við megum ekki standa upp úr með neitt sem er öðruvísi en gerist hjá þessum milljónaþjóðfélögum í Vestur-Evrópu. Ég vil eindregið leggja til að við höldum þessum séreinkennum okkar og þess vegna segi ég: nei.



Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir nál. á þskj. 986, um frv. til laga um breytingu á þinglýsingalögum, nr. 39 frá 10. maí 1978, sem er frá meiri hl. allshn. Nefndin hefur athugað frv. og mælir meiri hl. með samþykkt þess. Stefán Guðmundsson var fjarverandi við lokaafgreiðslu málsins. Undir þetta nál. skrifa Jóhann Einvarðsson, Guðmundur Ágústsson, Salome Þorkelsdóttir, Guðrún Agnarsdóttir og Eiður Guðnason. Það er kannski rétt að taka fram að þetta er fylgifrv. með frv. því sem við vorum að ræða rétt áðan um breytingu á umferðarlögum.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessa umræðu neitt að ráði, en aðeins vekja athygli á nokkrum þáttum sem komu fram í ræðu hæstv. ráðherra. Það er í fyrsta lagi það að hann mótmælti því að þetta mál væri ekki vel undirbúið. Það verður náttúrlega alltaf matsatriði hvort svo er eða ekki, en þó að nefnd hafi setið frá því í sept. s.l. til að vinna að þessari frumvarpsgerð finnst mér það ekki langur tími í jafn veigamiklu máli og þessu. En við getum vitaskuld deilt um það, ég og ráðherra, hvort þetta sé vel undirbúið eða ekki. Mín skoðun er sú að þetta mál sé ekki vel undirbúið. En vitaskuld er það skoðun ráðherra að það sé vel undirbúið. Annars veit ég það að hæstv. ráðherra hefði ekki lagt þetta mál fram fyrir hv. Alþingi. Það kom fram í ræðu ráðherra að hann taldi eðlilegt að gefa mönnum tækifæri til að fá nokkrar sárabætur eða lina svolítið þau vandræði sem menn yrðu fyrir þegar þeir þyrftu að missa númerið sitt og skipta um númer. Þeir gætu því fengið að velja sér númer. En það mundi kosta nokkurn pening o.s.frv. Ég hef þá tilfinningu fyrir þessum málum að þarna sé ekki um mjög mikil einstaklingsbundin vandræði að ræða heldur sé þetta fyrst og fremst á þann veg að við erum bara að breyta umhverfinu okkar. Það er verið að gera stóra hluti í því að breyta umhverfinu á Íslandi. Það er ekki verið að breyta númerinu mínu eða einhvers annars, það er ekki það sem skiptir máli, heldur erum við að taka upp nýtt kerfi sem stangast á við flestar okkar hefðir og reglur, leita eftir einu allsherjarkerfi sem er ekki eðlilegt hjá smáþjóð eins og okkur Íslendingum. Við eigum að reyna að halda okkar sérkennum svo lengi sem við getum. Hæstv. ráðherra gerði tiltölulega lítið úr því sérkenni gagnvart héraðaeinkennum, það væri ýmislegt fleira. Ekki skal ég draga úr því. Það er margt fleira sem bindur mann og heldur tryggð manns við bæði æskustöðvar og starfshérað. En þetta er e.t.v. hluti af því að halda við sýsluhugmyndinni í landinu. Um leið og við erum búnir að leggja niður sýslumerki á bílum verður það orðið ansi fátt sem bendir okkur á og minnir okkur á það stjórnkerfi sem við höfum búið við og þá svæðahugmynd sem íslensk þjóð hefur búið við. Ég tel þetta mjög vafasamt mál og eins og ég var að segja áðan væri með svipuðum rökum hægt að leggja til að íslenskri mannanafnahefð verði breytt. Í sambandi við sparnaðinn nefndi ráðherra að fyrst og fremst væri hér um það að ræða að fólkinu væru spöruð sporin og fyrst og fremst væri þetta kostnaður sem fólkið ber. Það er dálítið mikið hægt að togast á um það hvenær það er fólkið og hvenær það er ríkið sem borgar þetta eða hitt. Ég sé nefnilega ekki mikinn mun á því hvort þessi skattur sem hefur verið innheimtur í sambandi við númeraskipti - kostnaðurinn hefur fyrst og fremst verið skattlagning - er innheimtur á þann veg sem gert hefur verið, sem mætti hætta við. Það mætti fella þá skattheimtu niður og halda uppi þeirri skattheimtu sem við vorum að samþykkja hér fyrir réttri stundu. Fólkið þarf að leggja á sig spor og handtök til að afla fjár fyrir þeim skatti sem þar var verið að leggja á. Það má halda því fram, eins og ráðherra gerði, að hér sé verið að koma á einföldun, auðveldara kerfi, betra kerfi. Ég er á annarri skoðun, hér er verið að flækja málin, hér er verið að sækja útlent kerfi og færa til okkar. Ég held að það væri miklu betra fyrir okkur að búa við okkar góða, gamla, einfalda kerfi en að innleiða það kerfi sem hér er lagt til. Ég ætla ekki að fjölyrða um þetta meira en ítreka samt enn að svipur okkar lands mun breytast ansi mikið við það að númerunum á bílunum verði breytt eins og hér er lagt til. Þegar við ferðumst um landið finnum við ekki fyrir því hvernig sú umferð og hvaða fólk það er sem er að ferðast og við mætum. Það er allt önnur tilfinning að vera inni í einum stórum hóp, einu allsherjar númeri, en að finna fyrir því og vita að það fólk sem er að ferðast með manni, hittir mann á þjóðvegunum, eru Snæfellingar, Reykvíkingar o.s.frv.

Frsm. heilbr.- og trn. (Karl Steinar Guðnason): Virðulegi forseti. Heilbr.- og trn. hefur fjallað um frv. um Atvinnuleysistryggingasjóð vegna fiskvinnslufólks. Nefndin leggur eindregið til að málið verði samþykkt óbreytt eins og það liggur fyrir.

Frsm. heilbr.- og trn. (Karl Steinar Guðnason): Virðulegi forseti. Heilbr.- og trn. hefur fjallað um frv. til læknalaga. Nefndin leggur til að frv. verði samþykkt óbreytt eins og það kemur frá neðri deild.



Herra forseti. Ég vil spyrja hverju það sætir að það er ákveðið að halda fundum áfram á afbrigðilegum tíma seinni partinn í dag til þess að taka fyrir eitt þmfrv. af fjöldamörgum sem liggja fyrir þessari deild. Mér er kunnugt um að það eru ein fimm þmfrv. sem ekki hafa enn þá komið til l. umr. hér í deildinni og hafa ekki komist inn á dagskrár á undanförnum fundum. Við flm. þessara frv. höfum reynt, eins og við höfum getað, að greiða fyrir meðferð þingmála með venjulegum hætti og ég held að það sé útilokað að saka stjórnarandstöðuna um að hún hafi sýnt ósanngirni við meðferð mála undanfarna sólarhringa. Þess vegna verð ég að segja það alveg eins og er að mér þykir það skjóta nokkuð skökku við að eitt þmfrv., frv. til laga um breytingu á áfengislögum, fái alveg sérstaka meðferð hér, neðrideildarmál sem búið er að liggja í neðri deild langtímum saman og á sama tíma liggur fyrir að a.m.k. fimm þmfrv. liggja órædd í deildinni og hafa ekki komist inn á dagskrána enn þá. Þar er um að ræða mörg mjög mikilsverð málefni, eins og t.d. frv. um meðferð á skattpeningum til Þjóðarbókhlöðunnar og fleira, svo dæmi séu tekin, sömuleiðis frv. um breytingu á lögum um almannatryggingar sem við flytjum, þm. Alþb. í deildinni. Það sætir mikilli furðu ef núna á, eftir þann langa fund sem við héldum í gær, frá því kl. tvö í gær og til kl. hálfþrjú í nótt, að fara að troða hér á fundi um eitt þmfrv. seinni partinn í dag. Ég sé heldur ekki, virðulegi forseti, að staðan sé þannig núna hér í þessari deild að það séu svo mörg mál sem þurfi að keyra fram að ekki sé hægt að halda fundi á eðlilegum tíma, föstudag, mánudag, þriðjudag, ef þinginu lýkur á miðvikudag. Þannig að ég spyr forseta hverju það sæti að það er verið að taka þetta þmfrv. um breytingu á áfengislögum fram yfir öll önnur þmfrv. og hvort ekki er hægt að slíta nú fundi með eðlilegum hætti þannig að þm. geti undirbúið nál. fyrir morgundaginn í mörgum málum sem hér þurfa auðvitað umræðu eins og framhaldsskólafrv. og að menn taki þá til við umræðu um áfengismálin á eðlilegum tíma á morgun. Ég bendi einnig á það, herra forseti, að það eru ýmis fleiri mál sem þarf að taka til hendi við og eyða nokkrum tíma í en ég sé þó ekki betur en að þessi breyting á áfengislögunum, sem á að fara að ræða hér á eftir á afbrigðilegum tíma, geti fengið eðlilega umræðu þó að það verði ekki fyrr en á morgun og mánudaginn. Ég mótmæli því, forseti, að það sé verið að taka sérstakan tíma í þetta þmfrv. og gera það rétthærra en öll önnur þmfrv. sem hér liggja fyrir. Það er meiri vikalipurðin við þessi neðrideildarmál í þessari deild, það er meiri vikalipurðin. Það er sýnd meiri "respekt" gagnvart þessum neðrideildarmálum en þeim málum sem við erum að basla við að flytja þessir þingmannaræflar hér í efri deild sem fá ekki einu sinni að komast hér á dagskrá til eðlilegrar umræðu.

Nema með illu.

Nema með illu eins og hv. 5. þm. Austurl. varð í gær að beita flokksbróður sinn hörðu, hv. 2. þm. Norðurl. e., til þess að fá rædd mikilsverð mál eins og málefni landbúnaðarins og kjör bænda. Herra forseti. Ég óska eftir skýringum á þessu máli um leið og ég mótmæli því að það sé verið að halda fund á afbrigðilegum tíma til að taka í gegn þetta neðrideildarmál. Það liggur ekkert á.



Ég tek fram að þetta er það eina þmfrv. sem er á dagskránni og þykir mér eðlilegt að það fái eðlilega meðferð. Það var ætlun okkar að hafa fund til kl. 7 og það er rúm fyrir það að halda áfram. Ég bendi á það að sú frestun á fundi sem fyrirhuguð er núna er gerð vegna þess að fyrirhugaður er fundur forseta með m.a. stjórnarandstöðunni til að ræða framgang þingmála.



Virðulegi forseti. Ég tek undir þessi orð forseta Það er auðvitað bæði rétt og eðlilegt að þingmál fái eðlilega meðferð ef þau eru á dagskrá. Hins vegar hlýt ég að styðja málaleitan hv. 7. þm. Reykv. um það að önnur þingmannamál sem hér hafa verið flutt í deildinni njóti sömu eðlilegu afgreiðslu og komi hér á dagskrá eins og þau mál sem t.d. koma frá neðri deild. Ég vil líka minna hæstv. forseta á það að við vorum hér til hálfþrjú í nótt og það eru ekki svo mörg mál sem liggja fyrir þessari deild. Sum eru þó ærið veigamikil eins og t.d. mál sem varðar húsnæðismálin, kaupleigufrv., en það verður í nefndarumfjöllun á morgun. Það er auðvitað mikilvægt að vanda meðferð þess máls. Við munum væntanlega fjalla um það hér í deildinni á morgun. En málin eru ekki það mörg að við getum ætlað okkur eðlilegan fundartíma og þurfum ekki að keyra úr hófi fram.



Herra forseti. Ég lýsi þeirri skoðun minni að mér finnst eðlilegt að það mál sem hér er eftir á dagskrá fái þinglega meðferð og tel ekki eftir mér að sitja hér fram eftir degi og kvöldi ef með þarf og vil einmitt benda á það og taka undir það sem hv. 7. þm. Reykv. sagði áðan að ýmis þmfrv. eru órædd og ég tel þess vegna nauðsynlegt að deildin fari vel með tíma sinn til þess að þau fáist rædd áður en þinglausnir verða.



Herra forseti. Ég mun ræða við minn þingflokksformann um þessi mál og tilhögun fundarhalda. Ég tel að það sé rétt ábending hjá hæstv. forseta að það sé eðlilegur vettvangur til að taka á skipulagi þinghaldsins þessa daga sem eftir eru af þinginu núna. Ég vil hins vegar láta þá ósk koma hér fram að ég tel eðlilegt að eitthvað af þessum þmfrv. sem ekki hafa fengið að komast inn á dagskrána enn þá komi til meðferðar á fundinum núna á eftir. Það eru fyrstuumræðumál. Þetta bjórfrv. sem menn eru orðnir þyrstir í að fara að ræða er annarrarumræðumál og eðlilegt að taka fyrst fyrstuumræðumál þessarar deildar áður en farið er að taka fyrir til 2. umr. neðrideildarmál.



Herra forseti. Það má auðvitað lengi um það deila hvort á að taka fyrstuumræðumál, hvort á að láta neðrideildarmál mæta afgangi eða hvernig það allt saman er gert. En ég hygg að við munum geta náð einhverju góðu samkomulagi um það. Ég vil bara undirstrika það að samkomulag og samstarf við stjórnarandstöðuna um framgang mála í þessari hv. deild hefur verið mjög gott og ekkert undan því að kvarta. Ég vona að við getum haldið áfram á þeirri braut uns kemur að þinglausnum. Og ég hef satt að segja engar áhyggjur af því að okkur takist ekki að gera það.