Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Borist hafa bréf frá hv. 5. þm. Norðausturkjördæmis, Líneik Önnu Sævarsdóttur, og 4. þm. Suðvesturkjördæmis, Árna Páli Árnasyni, um að þau geti ekki sinnt þingstörfum á næstunni. Í dag taka því sæti á Alþingi sem varamenn fyrir þau Hjálmar Bogi Hafliðason og Margrét Gauja Magnúsdóttir. Margrét Gauja hefur áður tekið sæti á Alþingi og er boðin velkomin til starfa að nýju.

Hjálmar Bogi Hafliðason hefur undirskrifað drengskaparheit að stjórnarskránni og er boðinn velkominn til starfa á Alþingi.

Til svara eru forsætisráðherra, fjármála- og efnahagsráðherra, heilbrigðisráðherra, iðnaðar- og viðskiptaráðherra, félags- og húsnæðismálaráðherra, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, umhverfis- og auðlindaráðherra og innanríkisráðherra.

Virðulegur forseti. Á fundi efnahags- og viðskiptanefndar í morgun var Seðlabankinn inntur eftir hugmyndum um það að fjármagna skuldaleiðréttingar með skuldabréfaútgáfu af hálfu Seðlabankans og kom skýrt fram af hálfu Seðlabankans að það væri ígildi peningaprentunar og þyrfti ekki að stafa ofan í alþingismenn hvaða afleiðingar slíkt mundi hafa. Það væri kolólöglegt og mundi setja lánshæfiseinkunn landsins í ruslflokk. Auk þess kom fram hjá seðlabankastjóra að samkvæmt hans upplýsingum væri slík leið ekki á teikniborðinu. Ég vil þess vegna gefa hæstv. efnahagsráðherra tækifæri til þess hér að taka af öll tvímæli um það að ekki standi til eins og hugmyndir hafa verið uppi um og sögusagnir sterkar að fjármagna skuldaleiðréttingar með skuldabréfaútgáfu Seðlabankans eða annarri peningaprentun. Sömuleiðis vil ég ítreka spurningu mína til fjármálaráðherra frá því í síðustu viku, vegna hinnar erfiðu stöðu ríkissjóðs, hvort það sé ekki alveg ljóst að af hálfu hæstv. fjármálaráðherra komi ekki til greina að leysa skuldamálin með því að auka nettóskuldir ríkissjóðs sem eru ærnar. Það eru auðvitað mikilvæg sanngirnisrök fyrir því að ganga lengra til móts við skuldug heimili í landinu. Það er mikilvægt að þær aðgerðir séu ekki þannig úr garði gerðar að þær komi í bakið á okkur með verðbólgu og hærri vöxtum. Ég fagna því að lokum að hæstv. fjármálaráðherra hefur lýst því yfir gagnvart erlendum kröfuhöfum að hann vilji fá meira í hlut Íslands en 300 milljarða eða 75% niðurfellingu, enda ef á að lækka skuldir heimilanna í landinu um 20% og slá nýtt heimsmet þá þarf 340 milljarða til að uppfylla það loforð sem Framsóknarflokkurinn hefur gefið. Þess vegna er trúlega betra að spenna bogann heldur hærra í samningaviðræðunum en hæstv. forsætisráðherra lagði af stað með. 
            

Herra forseti. Ég vil þakka fyrir fyrirspurnina. Almennt um þetta mál finnst mér mikilvægt að við beinum frekar sjónum okkar að því sem við ætlum að gera og því sem er hægt að gera heldur en að eiga langar samræður um það sem við ætlum ekki að gera. Ég get svo sem mætt væntingum hv. þingmanns um viðbrögð með því að segja að ég vil forðast allt sem eykur skuldir ríkisins og auðvitað sérstaklega ráðstafanir sem draga úr lánshæfismati á íslenska ríkinu. Það eru aðgerðir sem við eigum að forðast í lengstu lög og við eigum að vinna okkur í hina áttina, við eigum að vinna okkur í átt til þess að bæta lánshæfi ríkisins. Um aðgerðir fyrir skuldsett heimili að öðru leyti þá vitum við báðir, ég og hv. þingmaður, að nú líður að því að við fáum til umfjöllunar tillögur úr þeim hópum sem hafa verið að vinna að þeim málum undanfarna mánuði. Mér finnst rétt að bíða eftir því að þær líti dagsins ljós áður en við tökum efnislegu umræðuna. Þetta get ég sagt um skuldamálin og skuldastöðu ríkisins heilt yfir. Ég mundi reyndar vilja sjá meira innlegg frá öðrum þingflokkum en þeim sem standa að ríkisstjórninni hvað það snertir að tjá sig eitthvað um þann vanda sem ég tel að sé enn til staðar, sem er mjög há skuldsetning íslenskra heimila á móti ráðstöfunartekjum í sögulegu samhengi, líka í alþjóðlegum samanburði. Þess vegna er mikilvægt að þingflokkarnir almennt og þingmenn tjái sig um þann vanda og hvort þeir telji hann yfir höfuð vera til staðar og hvaða leiðir sé best að fara til að vinna á honum.

Virðulegur forseti. Hér skiptir máli að vera nákvæmur. Ég spyr hæstv. fjármálaráðherra aftur: Kemur til greina að auka nettóskuldir ríkissjóðs til að mæta skuldaleiðréttingunum? Hafnar hæstv. fjármálaráðherra því að ráðast í peningaprentun eða útgáfu skuldabréfa á Seðlabankann með þeim alvarlegu afleiðingum sem það mun hafa fyrir viðskiptajöfnuðinn sem hefur því miður þróast með mjög óhagstæðum hætti á undanförnum mánuðum? Vegna þess að hæstv. fjármálaráðherra auglýsir núna eftir tillögum stjórnarandstöðuflokkanna, okkar sem ekki var boðið að borðinu í starfshópum ríkisstjórnarinnar til að leggja þar fram hugmyndir og tillögur, skal áskoruninni tekið fúslega. Ég skal koma á framfæri við hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra tillögum okkar í Samfylkingunni um aðgerðir í skuldamálum sem lagðar voru fram af níu þingmanna hópi hér á síðasta kjörtímabili og urðu síðan að kosningastefnu okkar sl. vor og er það sem við töldum 

Virðulegi forseti. Það er gott að við erum sammála um að hér er á ferðinni viðfangsefni sem allir flokkar telja mikilvægt að tekið verði á þó að menn geti eitthvað greint á um leiðir til þess. Ég vil segja almennt um þær leiðir sem eru í smíðum að ég hef ekki séð þær enn þá, þær hafa ekki enn litið dagsins ljós og við þurfum að gefa þeim nefndum sem hafa verið að vinna að málinu tíma til að skila af sér. Spurt er að því hvort ég styðji það að auka nettóskuldir ríkissjóðs. Þegar fjárlagafrumvarpið var kynnt fyrir nokkrum vikum lagði ég sérstaklega á mig að draga fram hver skuldsetning ríkissjóðs er, um 85% af vergri landsframleiðslu. Ég sýndi fram á það að með því að loka fjárlagagatinu og hætta skuldasöfnuninni gætum við á næsta ári jafnvel unnið okkur niður fyrir 80% hlutfallið í þessu samhengi sem ætti að vera til vitnis um að ég legg áherslu á að við vinnum að því á næsta ári og árunum þar á eftir að lækka skuldir ríkissjóðs.

Virðulegur forseti. Mig langar að ræða við hæstv. félags- og húsnæðismálaráðherra um fjárveitingar vegna Ólympíumóts fatlaðra í vetraríþróttum. Það fer fram í Rússlandi 7.–16. mars á næsta ári. Að þessu sinni hefur Ísland fengið tækifæri til þess að senda tvo keppendur, eina konu, Ernu Friðriksdóttur frá Egilsstöðum, og karl sem heitir Jóhann Þór Hallgrímsson og er frá Akureyri. Þau munu taka þátt í alpagreinum. Næsta haust eða um miðjan september eru svo Evrópuleikar fatlaðra í Antwerpen í Belgíu sem bera yfirskriftina Leikar hjartans. Það sem mig langar til að ræða við hæstv. ráðherra er mismunur á framlögum. Fyrir árið 2014 er 20 millj. kr. hækkun til ÍSÍ vegna ólympískra verkefna en Íþróttasamband fatlaðra, sem fer í rauninni í sömu verkefni fyrir fatlað afreksfólk, fær ekki sambærilega hækkun. Íþróttasamband fatlaðra hefur hingað til fengið viðbótarfjárveitingu þegar ólympíumót eru fram undan enda fylgir töluverður aukakostnaður þátttöku í þeim, fararstjórar, þjálfarar og aðstoðarfólk er gjarnan fleira vegna margs konar fötlunar keppenda. Því langar mig að spyrja hæstv. ráðherra hvort hún muni ekki sjá til þess að viðbótarstuðningur verði tryggður. Ég hygg að ekki sé um stórar fjárhæðir að ræða í þessu sambandi, gæti hlaupið á 2–3 milljónum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Bjarkeyju Gunnarsdóttur fyrir fyrirspurnina og um leið hvatninguna til að styðja vel við íþróttastarf fatlaðs fólks. Ég get tekið undir þá hvatningu. Ég held að mjög brýnt sé að styðja við íþróttastarf fatlaðra einstaklinga og ófatlaðra og mikilvægt að tryggja að ekki sé verið að mismuna hvað varðar stuðning þegar kemur að þátttöku í stórum alþjóðlegum mótum, og sérstaklega þar sem fatlaðir einstaklingar hafa staðið sig mjög vel fyrir íslensku þjóðina þegar þeir hafa tekið þátt í þessum stóru mótum. Það sem ég get líka svo sem bent á er að margt snýr að málefnum fatlaðs fólks sem við þyrftum meiri fjármuni í, mörg verðug verkefni. Ég vil hvetja þingheim allan til að taka undir með mér og samfélagi fatlaðra að tryggja það að við getum haldið áfram að vinna að því að bæta stöðu þeirra og aðstöðu.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svörin. Ég mundi gjarnan vilja fá fyrir þeirra hönd staðfestingu á því að þetta verði framkvæmt, að það verði efnt. Eins og ég sagði áðan fékk Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands viðbótarstuðninginn og ég vil trúa því að einfaldlega hafi gleymst við gerð fjárlagafrumvarpsins 2014 að setja þetta inn. Ég hvet því bæði mennta- og menningarmálaráðherra og félags- og húsnæðismálaráðherra til að sjá til þess að framlagið fari inn. Það skiptir höfuðmáli að viðunandi stuðningur fylgi fólkinu þegar það keppir erlendis því að eins og hér kom réttilega fram hefur það staðið sig afskaplega vel, eins og svo margur annar sem hefur farið frá okkur á Ólympíuleika. Þetta skiptir mjög miklu máli í félagslegu tilliti, sérstaklega fyrir fatlað fólk.

Virðulegi forseti. Ég þakka enn á ný fyrir hvatninguna sem ég tel felast í orðum hv. þm. Bjarkeyjar Gunnarsdóttur. Þetta er að mínu mati mjög mikilvægt og ég mun án efa eiga samtal við ráðherra íþróttamála. Ég tel jafnframt mjög mikilvægt að menn hafi það í huga að þeir sem standa að íþróttastarfi almennt í landinu horfi til þess að ekki sé verið að mismuna milli ólíkra hópa og að hugað sé að því að það fjármagn sem fer í íþróttastarf fari ekki bara til ófatlaðra heldur líka fatlaðra einstaklinga.

Virðulegi forseti. Ég beini fyrirspurn minni til hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra. Í skýrslu Ríkisendurskoðunar frá árinu 2010 um þjónustu við fatlað fólk kemur fram að ýmislegu sé ábótavant við skipulag og stjórnun málaflokksins. Tekið er fram hvað varðar útbýtingu og meðferð fjármuna að fjárveitingar til þjónustunnar taki ekki mið af reglubundnu mati á þjónustuþörf og að kostnaður sé ekki bókfærður með sambærilegum hætti hjá öllum þjónustuaðilum sem meðal annars hamli raunhæfum samanburði á einstökum útgjaldaliðum málaflokksins. Síðan þá hefur málaflokkurinn verið færður frá ríki til sveitarfélaga. Reynslan hefur sýnt að mögulega af þessum ástæðum hafi málaflokkurinn verið færður bæði sveltur og óskilgreindur til sveitarfélaganna. Er það mín reynsla af að starfa í málaflokknum að það hafi stuðlað að núningi milli ríkis og sveitarfélaga um fjármagn sem hefur bitnað á lífi fatlaðs fólks og framþróun í málaflokknum. Í ljósi yfirfærslunnar og endurskoðunar á lögum um málefni fatlaðs fólks var samþykkt þingsályktunartillaga um framkvæmdaáætlun í málefnum fatlaðs fólks frá 2012–2014 en þar kemur fram, með leyfi forseta: „Fatlað fólk njóti góðs af öllum almennum aðgerðum stjórnvalda sem eiga að stuðla að jöfnuði, svo sem á sviði húsnæðis-, mennta-, trygginga- og atvinnumála. Stefna í málefnum fatlaðs fólks taki mið af alþjóðlegum skuldbindingum sem íslensk stjórnvöld hafa gengist undir, einkum samningi Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks.“ Þetta eru fögur fyrirheit en samræmast ekki þeim veruleika sem margt fatlað fólk virðist búa við og birtist í fátækt og félagslegri einangrun, takmörkunum á húsnæðismöguleikum og letjandi almannatryggingakerfi. Einnig í takmarkaðri þjónustu sem er ýmist takmörkuð eða í aðgreindum úrræðum sem dregur úr þátttöku og virkni fatlaðs fólks. Með þessum hætti er ekki verið að nýta þann mannauð sem býr í hópnum, nýta þann efnahagslega ávinning sem felst í því að fjárfesta í mannréttindum hópsins. Í ljósi áherslu ríkisstjórnarinnar að skoða hvernig hægt sé að útbýta fjármunum á sem hagkvæmastan hátt og tryggja um leið góða þjónustu, eins og kemur fram í tillögum hagræðingarhópsins, vil ég spyrja hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra hvort það gildi ekki örugglega líka í málaflokki fatlaðs fólks. Það hefur ekki endilega alltaf gert það. Jafnframt vil ég spyrja með hvaða hætti hann muni beita sér fyrir því að fjárhagsleg stefnumótun sé skilgreind skýrt og grundvallist á áðurnefndum mannréttindasamningi svo fatlað fólk þurfi ekki að líða fyrir þann ágreining sem á sér stað milli ríkis og sveitarfélaga.

Virðulegi forseti. Ég tel að margar af þeim brotalömum sem hv. þingmaður tínir hér til séu ekki í beinum tengslum við tilflutning málaflokksins yfir á sveitarstjórnarstigið heldur kannski þvert á móti. Með því að þjónustan hefur verið færð nær notendunum með yfirtöku sveitarfélaganna á málefnum fatlaðra getum við einmitt haft uppi meiri væntingar, betri vonir um að úr ýmsum af þessum verkefnum leysist. Ég tel að við séum að ræða hér um málaflokk þar sem við eigum enn eftir að uppfylla okkar ýtrustu væntingar og kröfur. Það er auðvitað þannig á fjölmörgum öðrum sviðum einnig. Ég gæti nefnt heilbrigðisþjónustuna í víðara samhengi en því sem snýr að fötluðum. Í ljós hefur komið að eftir tilflutning á málaflokknum til sveitarfélaganna þykir full ástæða til að ræða frekar hvort nauðsynlegir fjármunir hafi verið látnir fylgja. Af því tilefni hefur verið gert samkomulag milli ríkis og sveitarfélaga um að fresta endanlegu uppgjöri um rúmt ár og að sveitarfélögin fái aukið tilkall í tekjuskattsstofn ríkisins og fái þannig svigrúm til að bæta við í útsvarið vegna þessa málaflokks sérstaklega. Ég get bara svarað á almennum nótum varðandi hin ýmsu úrræði sem hv. þingmaður kallar eftir. Hv. þingmaður bendir á húsnæðismálin sem sérstakan málaflokk sem sé ekki í góðri stöðu í dag og það er ekkert annað að gera en að taka undir með þingmanninum um að enn er úrbóta þörf á ýmsum sviðum. Ég þakka fyrir að það skuli vera vakin athygli á þessu, en ég vonast til þess að á 

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra fyrir svörin. Ég var ekki að segja að vandinn í málefnum fatlaðs fólks fælist í yfirfærslu sem slíkri heldur í þeirri staðreynd að staða málaflokksins var slæm við yfirflutning og það hefur kannski komið niður á þessari yfirfærslu. Mín von er auðvitað sú að yfirfærslan muni skila sér í bættri réttarstöðu fatlaðs fólks og það hafi þá í auknum mæli aðgang að samfélaginu, sé ekki útilokað, og að í rauninni fögnum við fjölbreytileikanum með þeim hætti að sjá það sem ávinning, bæði sem þjóðfélagslegan og efnahagslegan, að fatlað fólk sé virt og taki þátt í samfélaginu. Mig langar að fá aðeins skýrari svör við því hvernig og í hvað fjármagninu verður varið, einmitt til að auka virkni og þátttöku. Það var það sem mig langaði að vita.

Herra forseti. Hv. þingmaður kom inn á það í fyrirspurn sinni í fyrri ræðu að það skorti á að menn gerðu grein fyrir öllum þeim tilkostnaði sem fylgdi því að gangast undir alþjóðlegar skuldbindingar. Það má kannski til sanns vegar færa. Ég hygg hins vegar að með því að gangast undir alþjóðlegar skuldbindingar á þessu sviði séum við að setja þrýsting á okkur sjálf, ný viðmið. Því fylgir eins konar viljayfirlýsing um að ná fram öllum þeim réttindum sem þar er lýst yfir og með lögbindingu eru það síðan orðin lögvarin réttindi. Dæmi um framför á þessu sviði er hin notendastýrða aðstoð sem svo mikið hefur verið unnið að á undanförnum árum og enn eru bundnar vonir við, en það hefur komið í ljós að slíkri aðstoð þarf að fylgja meira fjármagn en menn gerðu kannski upphaflega ráð fyrir. Það er þá einfaldlega úrlausnarefni fyrir okkur og það fylgir umræðunni um fjárlög fyrir hvert ár og það fylgir líka samtalinu við sveitarstjórnarstigið hvort fullnægjandi fjármagn hafi fylgt málaflokknum eða ekki.

Herra forseti. Ég er með tvær spurningar til hæstv. fjármálaráðherra. Sú fyrri lýtur að dauflegum hagvaxtarhorfum nú eftir að ný þjóðhagsspá Hagstofunnar er komin út. Þó að í þeirri spá sé útlitið fyrir árið í ár reyndar ívið skárra en í júníspánni er það takmörkuð huggun því að þar er fyrst og fremst um hliðrun hagvaxtar milli áranna 2012 og 2013 að ræða. Það eru hins vegar hinar dapurlegu horfur varðandi árin þar á eftir sem ég vil inna hæstv. fjármálaráðherra eftir, um 2,5% hagvöxtur til næstu ára litið og þá með vonarpeningnum Helguvík eins og stundum áður. Þegar við áttum orðastað um þessa hluti á síðasta kjörtímabili fór hæstv. núverandi fjármálaráðherra, þáverandi forustumaður í stjórnarandstöðu, hv. þm. Bjarni Benediktsson, iðulega í ræðustólinn og taldi algerlega óásættanlegt að hagvöxtur væri ekki meiri en tæp 3% á árinu 2011. Því hlýtur maður að spyrja hæstv. ráðherra: Hvað nú, hvað segir hæstv. ráðherra um þessar horfur? Seinni spurningin er einföld. Hún er einfaldlega þessi: Hverju sætir að fjáraukalagafrumvarp fyrir yfirstandandi ár er ekki komið fram? Ég hafði hreinlega ekki áttað mig á því fyrr en ég fór að skoða það að svo standa mál. Fjáraukalagafrumvarp hefur yfirleitt fylgt fjárlagafrumvarpi og komið fram viku til tíu dögum á eftir. Þannig var það á síðasta ári að fjáraukalagafrumvarp kom fram eða því var útbýtt 20. september, sirka tíu dögum á eftir fjárlagafrumvarpi, árið 2011 kom það fram 11. október, sömuleiðis um tíu dögum á eftir fjárlagafrumvarpi, árið 2010 15. október, 2009 8. október, 2007 9. október o.s.frv. Ég sé engin dæmi um það í þingsögunni undanfarin ár að fjáraukalagafrumvarp hafi ekki verið komið fram tíu til fimmtán dögum eftir að fjárlagafrumvarpi er dreift og síðasta dagsetning sem ég finn er 15. október. Ég hlýt því að spyrja hæstv. fjármálaráðherra: 

Virðulegi forseti. Hagvaxtarhorfurnar fyrir þetta ár, næsta ár og árin þar á eftir eins og þær birtast okkur í spám Hagstofunnar eru vonbrigði. Það eru vonbrigði fyrir okkur Íslendinga eftir þann mikla samdrátt sem varð hér árið 2009 að hafa ekki fengið alvöruviðspyrnu að nýju til þess að endurheimta þau störf sem töpuðust. Spáin fyrir næsta ár er auðvitað á sinn hátt afleiðing af stöðunni eins og hún er í dag. Það gerist ekkert við það eitt að nýr mánuður kemur upp á dagatalinu heldur er næsta ár framhald af ástandi sem við búum við í dag. Af því að hv. þingmaður minnist hér á Helguvík verð ég að láta þess getið að dæmið um Helguvík inni í hagvaxtartölunum er kannski til áminningar um það hvað stærri fjárfestingarverkefni geta skipt miklum sköpum fyrir umsvif, fyrir tekjur ríkissjóð og fyrir atvinnusköpun í jafn litlu hagkerfi og okkar. Það er einungis ein leið út úr þessari stöðu og hún er sú að hvetja til frekari fjárfestinga. Opinberar fjárfestingar hafa verið í algjöru lágmarki og fjárfestingar einkaaðila hafa sömuleiðis verið algjörlega ófullnægjandi. Við vinnum nú hörðum höndum að því að bæta umhverfið fyrir fjárfestingar. Meðal þess sem þarf að gerast er að við þurfum að koma fram með endurnýjaða trúverðuga áætlun um það hvernig við komumst út úr gjaldeyrishöftum. Við þurfum að vinda ofan af ýmsum skattahækkunum undanfarinna ára og koma með efnahagsstefnu sem laðar fram fjárfestingu. Hér þarf að nást grundvöllur fyrir nýtt tímabil aukins stöðugleika og þar geta kjarasamningar skipt sköpum. Varðandi fjáraukalagafrumvarp þessa árs er það rétt, það er of seint á ferðinni. Það stóð til að það yrði komið fram og er einungis dagaspursmál hvenær því verður dreift hér á þinginu eftir meðferð í 

Herra forseti. Varðandi hagvöxtinn er ég ekki talsmaður þess að menn reyni að kýla hér upp hagvöxt, bóluhagvöxt, með einhverjum stórkarlalegum innspýtingum sem síðan hjaðnar eða kemur harkalega í bakið á okkur. Spurningin er hvað við getum gert til að stuðla að sjálfbærum og viðvarandi hagvexti. Þar held ég að ríkisstjórnin sé á rangri leið með því að draga úr fjárfestingum í innviðum, rannsóknar- og þróunarstarfi og nýsköpun o.s.frv. Hagvöxturinn á þessu ári er þó borinn uppi af sæmilegum fyrri árshelmingi. Ég held að hæstv. fjármálaráðherra ætti að velta fyrir sér hverju sæti að hagvaxtarhorfurnar hafi daprast eftir því sem liðið hefur á árið og það er seinni árshelmingurinn, eftir að hæstv. fjármálaráðherra og félagar hans með alla sína snilld sem þeir boðuðu hér á síðasta kjörtímabili eru komnir til valda. Varðandi fjáraukalagafrumvarpið er auðvitað afar óþægilegt fyrir fjárlaganefnd, efnahags- og viðskiptanefnd og aðra að hafa ekki í höndunum svo seint sem 18. nóvember hvað er í vændum í fjáraukalagafrumvarpinu af hálfu hæstv. ríkisstjórnar. Ég sé ekki annað en að vinnan hljóti meira og minna að stoppa 

Virðulegi forseti. Eins og ég lét getið í fyrri ræðu minni er það einungis dagaspursmál hvenær fjárlagafrumvarpið kemur inn í þingið. Varðandi hagvöxtinn, já, þá erum við sammála um það, ég og hv. þingmaður, að við viljum að grundvöllur hagvaxtarins sé sjálfbærni í efnahagskerfinu, að hagvöxturinn sé ekki borinn uppi hverju sinni af einstökum stærri fjárfestingum. En einmitt til að fjárfesting í atvinnulífinu, hjá einkageiranum og hjá hinu opinbera, sé sjálfbær þurfum við annars vegar að stunda opinberar fjárfestingar á sjálfbæran hátt, þ.e. ekki með því að skrifa það allt á framtíðarkynslóðir með hallarekstri, en það var því miður niðurstaðan á árinu 2013, að fjárfestingaráætlun ríkisstjórnarinnar var að mestu leyti byggð á því sem síðan reyndist vera hallarekstur. Hjá einkaaðilum fáum við ekki drifkraft í fjárfestinguna, við fáum ekki ný fyrirtæki til að leggja af stað í auknar fjárfestingar eða ný fyrirtæki til að koma inn í landið 

Virðulegi forseti. Eins og við vitum hefur makríllinn bókstaflega synt upp í fangið á okkur frá árinu 2010 og ætla má að nú hafi veiðst 500–600 tonn í íslenskri lögsögu. Makrílnum var úthlutað endurgjaldslaust af þáverandi ráðherra Jóni Bjarnasyni en lágmarksveiðileyfagjöld skiluðu sér þó til ríkisins. Mörgum hefur þótt lítið til þeirrar rentu koma en þó er einhver bót í máli að ríkisstjórnin hækkaði gjöldin á uppsjávarfisk á síðasta þingi, þótt ýmsir hefðu viljað sjá ríkissjóð bera meira úr býtum í þeim viðskiptum. Saga veiðiheimilda og kvótasetningar í sjávarútvegi hefur mörgum þótt erfið og ósanngjörn í gegnum tíðina. Það getur verið erfitt að rekja upp og færa til betri vegar það sem gert var í fortíðinni. En þegar við ræðum um makrílinn erum við alveg frjáls, hér er komið einstakt tækifæri til að prófa sig áfram með sanngjarnara kerfi sem skilar eigendunum meiri arði. Hæstv. sjávarútvegsráðherra hefur lýst því yfir að hann ætli að setja makrílinn í kvótakerfið. Með því verði makrílkvóti framseljanlegur og gríðarlega verðmætur. Mig langar í því samhengi að benda á grein Jóns Steinssonar í Fréttablaðinu 16. nóvember þar sem hann segir meðal annars, með leyfi forseta: „Það að makríll eigi að fara inn í kvótakerfið þýðir hins vegar ekki að úthluta eigi þessum glænýja makrílkvóta án endurgjalds …“ Ég geri spurningu Jóns að minni: Hvað er það sem mælir gegn því að nýútgefinn makrílkvóti verði boðinn upp?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir áhugaverða umræðu og spurningu um nákvæmlega það sem verið hefur til umræðu í þessum sal og í samfélaginu í dálítið langan tíma og varð meðal annars kveikjan að því að settur var á laggirnar samráðshópur í tíð fyrrverandi ríkisstjórnar sem skilaði af sér í september 2010. Eftir að hafa skoðað mismunandi leiðir, þar á meðal uppboðsleiðina, sem hv. þingmaður vísar til, komust menn að því að sú leið yrði ekki farin heldur ákveðin samningaleið og í stað þess að greiða fyrir heimildir til að veiða í eitt skipti á uppboði þá yrði greitt fyrir þær með árlegum leigugjöldum til tiltekins tíma. Það varð niðurstaða þessa samráðshóps og síðan hefur núverandi ríkisstjórn tekið þetta upp í stjórnarsáttmála sinn og samkvæmt því er verið að vinna. Nefndin lagði til að grundvöllur fiskveiðistjórnar yrði áfram aflahlutdeildarkerfið með innleiðingu samningsleiðar og árlegrar greiðslu fyrir leiguna á heimildunum. Það er alveg rétt að aðrar leiðir koma til greina en það verður að segjast eins og er að hefði raunverulegur vilji verið til að fara aðrar leiðir þá voru tækifærin til staðar á síðasta kjörtímabili. En það hefur verið ljóst í allnokkurn tíma að æskilegt er að koma á framtíðarskipulagi á stýringu makrílstofnsins. Það var hins vegar ekki gert á síðustu fjórum árum en stendur til að gera núna. Það er á grundvelli þess sem ég hef lýst því yfir að við séum að skoða það í ráðuneytinu að hlutdeildarsetja makrílstofninn með sama hætti og við nýtum aðra stofna og á grundvelli þessarar niðurstöðu samráðshópsins og samningaleiðarinnar.

Það var ekkert verið að ræða nýjar tegundir, er það, hjá þessum samráðshópi? Það sem Jón bendir á, og ég líka og margir aðrir, er að þessi saga er okkur svo erfið og það er erfitt að vinda ofan af því sem hefur verið gert. Það er hins vegar svolítið annað með makrílinn núna. Fólk átti skipin, gat nýtt það sem fyrir var til að fara á þessar veiðar án þess að leggja út í aukakostnað. Þess vegna á ekki alveg það sama við og því spyr ég aftur út af því að það á ekki það sama við: Af hverju ekki einmitt að nýta tækifærið núna og af hverju ekki að fara uppboðsleið á þessari tegund? Ég held að það færi vel á því.

Virðulegi forseti. Eins og ég lýsti í fyrra svari mínu var þetta niðurstaða þessa samráðshóps og í stjórnarsáttmálanum stendur að við ætlum að fara þessa leið. Vel má halda því fram að sýn manna á því hvaða leiðir eigi að fara sé mismunandi. Það er alveg klárt að núverandi ríkisstjórn ætlar að byggja áframhaldandi kerfi á aflahlutdeildarkerfinu. Það hefur sýnt sig hér á Íslandi að þótt kerfið sé vissulega ekki gallalaust þá er það hagkvæmt, hér er rekinn mjög arðbær sjávarútvegur. Þess vegna förum við þá leið. Úr því að talið berst að nýrri tegund og öðru í þeim dúr er það alltaf þannig, og það hefur meðal annars komið fram í makrílveiðunum, að aðilar sem fóru ekki á veiðar - vegna þess að þeir töldu að það væri ekki arðbært, að það væri ekki skynsamlegt þótt þeir hefðu séð aðra vera að prófa - fóru ekki af stað fyrr en aðrir höfðu lagt út í þann kostnað, leitað uppi veiðarnar, þróa veiðarfærin. Þegar vel gekk hjá þeim komu fleiri í kjölfarið. Við þekkjum þetta öll, það hefur gerst margoft. Talandi um veiðar smábáta síðustu þrjú árin - það voru örfáir sem fóru fyrst. Fæstir höfðu trú á að þetta væri hægt. Svo gekk mjög vel hjá ákveðnum aðilum fyrir einu ári og þá sóttu, held ég, um og yfir 200 um að fara í þessar veiðar í ár sem gengu reyndar ekki eins vel, hvorki hjá heildinni né einstökum aðilum, og í fyrra, meðal annars vegna veðurfars. Það eru alltaf sömu rökin, það kostar að finna nýja stofna. Það kostar að finna og öðlast þá reynslu sem til þarf. Í því kerfi sem við höfum verið að byggja hér upp og móta á þessum 30 árum höfum við meðal annars tekið tillit til frumkvöðla, tekið tillit til veiðireynslu, verðmætasköpunar og annarra þátta þegar kemur að úthlutun. Þannig hyggst ég standa að þessu. Það er mjög mikilvægt 

Herra forseti. Samgöngumál á landsbyggðinni eru víða í ólestri. Of litlu fé hefur verið varið til viðhalds vega síðustu ár og það er farið að segja til sín. Viðhald á bundnu slitlagi endist í 7–10 ár í viðbót en á Suðausturlandi er það víða orðið 10–12 ára. Ríkið mun þurfa að leggja í gríðarlegan kostnað eftir nokkur ár ef viðhaldi verður ekki betur sinnt. Margir tengivegir í sveitum landsins eru illa farnir sem ógnar umferðaröryggi verulega. Þeir eru jafnvel ekki heflaðir reglulega. Börn sem búa í sveitum þurfa sum hver að sækja skóla um langan veg og þurfa þá að fara reglulega um mishættulega vegi í alls konar veðrum. Aukinn straumur ferðamanna skapar einnig álag á vegina og við því þarf að bregðast. Ársþing Sambands sveitarfélaga á Suðurlandi var haldið nýverið og í ályktun þingsins um samgöngumál kemur meðal annars fram að skynsamlegt sé að leggja áherslu á lagningu bundins slitlags á núverandi vegi með nauðsynlegum lagfæringum og spara þar með viðhald malarvega. Ég tek undir þetta sjónarmið. Í Vestur- og Austur-Skaftafellssýslu eru enn rúmlega 20 einbreiðar brýr á þjóðvegi 1 sem ég tel ekki boðlegt árið 2013. Í öðrum kjördæmum eru slíkar brýr sjaldséðar og heyra jafnvel sögunni til, sem er gott. Samkvæmt samgönguáætlun eru einbreiðar brýr ekki á áætlun fyrr en 2019–2022 en ég tel jafnvel mögulegt að flýta slíkum framkvæmdum ef við nálgumst þær út frá nýjum forsendum. Mig langar til að skýra þessar hugmyndir aðeins betur. Staðan er þannig að stjórnvöld standa frammi fyrir gríðarlega víðtækri hagræðingu. Við þurfum því að vanda okkur, fara vel með fjármuni og forgangsraða þeim. Ég hef verið í sambandi við starfsfólk Vegagerðarinnar og rætt þessi mál. Fram kom meðal annars að menn telja hægt að breikka nokkrar brýr og jafnvel fjarlægja sumar og það muni því hugsanlega kosta minna en gert er ráð fyrir í núverandi samgönguáætlun. Kunnugir menn telja til dæmis mögulegt að setja ræsi undir Hólaá, Stigá í Öræfum og Reyðará í Lóni. Hvaldalsá kæmi einnig til greina. Sumar einbreiðar brýr eru steyptar og í góðu standi. Það mætti jafnvel skoða að steypa við þær, stál hefur hækkað mikið í verði þannig að steypa gæti verið hagkvæmari. Sums staðar eru fyrirhugaðar breytingar á veglínu. Til dæmis þegar nýr vegur kemur um Hornafjarðarfljót detta þrjár brýr af listanum. Ég vil nota tækifærið hér og leggja áherslu á að núverandi brú yfir Hornafjarðarfljót er stórvarasöm en samkvæmt samgönguáætlun er ekki gert ráð fyrir að framkvæmdir við nýja brú yfir fljótið hefjist fyrr en árið 2018. Framkvæmdin er arðsöm og mun stytta hringveginn um 11 kílómetra og, ég endurtek, losa okkur við þrjár einbreiðar brýr á þessari leið. Mér sýnist ég ekki hafa tíma til að bera upp þessar þrjár spurningar en hæstv. ráðherra 

Forseti biður þingmenn að ávarpa hæstv. ráðherra og hv. þingmenn fullu nafni.

Virðulegur forseti. Ég þakka þær fyrirspurnir sem hér hafa verið bornar upp af hv. þm. Silju Dögg Gunnarsdóttur og skal með ánægju fara yfir þær spurningar sem tengdust umræðuefninu. Ég vil hins vegar fyrst segja að ég tek undir það með hv. þingmanni að viðhaldi hefur verið nokkuð ábótavant á umliðnum árum og kemur þar auðvitað til að reynt hefur verið eftir fremsta megni að hagræða og spara, þó með þeim hætti að ákveðnar framkvæmdir, sem lengi hefur verið beðið eftir, þyrftu ekki að bíða lengur. Það hefur auðvitað ráðist af þeirri forgangsröðun. En fyrsta spurningin, sem hv. þingmaður óskaði svara við, var svohljóðandi: Eru áætlanir uppi um að leggja meira fé til viðhalds á tengivegum, og þá sérstaklega með tilliti til skólaaksturs og þar sem mikill fjöldi ferðamanna fer um? Því er til að svara að fjármagn til viðhalds vega er skilgreint nánar í greinargerð með samgönguáætlun 2013–2016 sem lögð var fram á síðasta þingi en náði ekki fram að ganga. Ef veita á meira fé til tiltekinna vegflokka verður það á kostnað annarra verkefna eins og þingheimur þekkir og mun fara yfir í umræðunum um þessi mál. Ég hef hins vegar sem innanríkisráðherra bæði í ræðu og riti ítrekað lagt áherslu á viðhald vega víða um land, burt séð frá einstaka nýframkvæmdum í samgönguáætlun. Hvað viðhald vega varðar verður það, eins og ég sagði áðan, að viðurkennast að þar hefur nokkuð dregið úr á undanförnum árum vegna fjárskorts en ég tel brýnt og nauðsynlegt að leita leiða til að bæta þar úr. Eins og við vitum er fjármagn til vegaframkvæmda af skornum skammti en við höfum hins vegar á undanförnum vikum verið að skoða leiðir til að hraða mögulega ákveðnum nýframkvæmdum og munum við kynna það síðar í vetur. Með því móti væri hugsanlega hægt að auka við fjármagn til viðhalds á vegum. Í öðru lagi var spurt hvort ráðherra hefði skoðað möguleikana á því að flýta framkvæmdum við einbreiðar brýr á Suðurlandi en líkt og fram kom hjá hv. þingmanni er í samgönguáætlun miðað við að þær framkvæmdir verði ekki fyrr en á árunum 2019–2022. Um þetta er það að segja að samgönguráð vinnur nú að gerð fjögurra ára samgönguáætlunar og mun skila tillögum til innanríkisráðherra fyrir áramót. Áætlunin verður í framhaldinu lögð fyrir Alþingi og það er því þingsins að taka afstöðu til hennar. Næsta langtímaáætlun í vegagerð verður síðan fyrir tímabilið 2015–2026, og það mun ráðast af því fjármagni sem veitt verður til vegamála í áætluninni hvort unnt verður að flýta framkvæmdum við einbreiðar brýr á Suðurlandi. Í þriðja lagi var spurt hvort ráðherra hefði skoðað hvort mögulegt sé að spara fé með því að setja ræsi undir vegi og breikka þær steyptu brýr sem eru góðar fyrir, fremur en byggja nýjar. Hvað þetta varðar er því til að svara að samkvæmt upplýsingum frá Vegagerðinni er það ávallt skoðað hverju sinni, og er hluti hönnunar mannvirkisins, hvort unnt sé og hagkvæmt að setja svokölluð stálræsi í stað þess að gera brýr yfir vatnsfallið. Einnig er skoðað hvort hagkvæmt sé að breikka brýr sem fyrir eru. Þessar framkvæmdir eru eðlilega unnar í nánu samráði við Vegagerð og samgönguráð. Ég mun hins vegar, í framhaldi af þessari fyrirspurn, koma þeim upplýsingum og ábendingum sem hv. þingmaður var með til samgönguráðs enda eðlilegt að gera það þar sem samgönguráð vinnur nú að forgangsröðun verkefna til næstu ára og þeim framkvæmdum sem hægt verður að komast í. Ég ítreka það sem ég hef áður sagt, virðulegur forseti, um þessi mál er tengjast umræðunni um samgöngumál, ég tek undir það með hv. þingmanni, og held reyndar að við deilum öll þeirri skoðun, að það er mjög mikilvægt að tryggja vöxt, ef við getum orðað það þannig, í innviðaframkvæmdum. Eitt mikilvægasta verkefnið þar, og það er ekki bara vegna þess að það þurfi að gera slíkt vegna þess að slík vilyrði séu til staðar í samgönguáætlun - það er nauðsynlegt fyrir öryggi almennings, sérstaklega úti á landi, úti á landsbyggðinni, ekki bara fyrir ferðamennina okkar heldur fyrir okkur sjálf, að tryggja að vegirnir okkar þoli það álag sem þeir hafa mátt þola að undanförnu. Til þess að hægt sé að tryggja að þeir séu öruggir áfram verðum við að huga betur að viðhaldi. Ég fer þess hér með á leit við þingheim að hann skoði þá hluti þegar verið er að vinna með samgönguáætlun.

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir þessa fyrirspurn og þá umræðu sem hér fer fram um ástand tengivega, einbreiðar brýr og ástand á vegakerfi. Ég tek undir áhyggjur fyrirspyrjanda af ástandi tengivega og tek alveg undir orð hennar þar sem þetta er í raun kjarninn í því við hvaða aðstæður fólk í dreifðum byggðum býr, sveitafólk sem þarf að sækja um langan malarveg ýmsa þjónustu og aðdrætti fyrir heimili sín og bú. Þess vegna vil ég hvetja til þess að við áframhaldandi vinnu verði horft til þess hvar hæsta hlutfall tengivega án slitlags sé þegar forgangsraðað er fyrir endurbótum á þeim vegum og hvetja jafnframt til þess að við skoðum með jákvæðum hætti að endurskoða þær kröfur sem við gerum til endurgerðar á tengivegum þannig að við þyrftum ekki að byggja þá upp í hæsta öryggisflokki heldur nýtum þá vegi með lágmarksendurbótum til að geta hraðað því sem mest að koma varanlegu slitlagi á tengivegi. Þannig búum við fyrst til tíma og rými fyrir það 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að taka þetta mikilvæga mál til umræðu og hæstv. innanríkisráðherra fyrir svörin. Það er mikilvægt að auka eftir því sem kostur er viðhald á vegunum og að mörgu leyti hentugra að nýta slík smærri verkefni til að nota þann slaka sem enn er í hagkerfinu og okkar ágæta atvinnulífi. Ég vil nota tækifærið og fagna yfirlýsingum hæstv. ráðherra um að hann leiti leiða til að fjármagna með öðrum hætti nýframkvæmdir vegna þess að takist honum að finna slíkar leiðir er það auðvitað vísasti vegurinn til að skapa svigrúm í fjárlögunum til að setja meiri fjármuni í viðhaldsverkefnin. Auðvitað reynir ekki síst á það hjá þingmönnum stjórnarliðsins að styðja ráðherrann í því þegar þessi þingmál, bæði samgönguáætlunin og fjárlögin, koma hér til afgreiðslu að fá þá fjármuni til þessara verkefna sem nauðsynlegt er. Ekki síst á það við um einbreiðar brýr sem við vitum öll að eru enn allt of stór ógn við öryggi borgaranna á vegunum.

Virðulegur forseti. Ég þakka kærlega fyrir þessa mikilvægu umræðu en hér ræðum við um öryggi á vegum sem er mjög mikilvægt. Það að vegirnir séu öruggir mun bæta lífsgæði landsbyggðarfólks til muna. Það er hluti af grunnþjónustunni að hafa samgöngumál í lagi. Það er algjör forsenda þess að sveitirnar haldist í byggð og fólk lifi þar ásættanlegu lífi. Ég bið þingmenn að taka tillit til þess í umræðu um þessi mál, þetta er hluti af grunnþjónustu samfélagsins sem við verðum að hlúa vel að, sem hefur ekki verið nóg gert að undanförnu.

Herra forseti. Síðasti ræðumaður hefði hugsanlega mátt beina sömu frómu óskum til hæstv. innanríkisráðherra. Ég hefði gjarnan viljað að hæstv. ráðherra mundi skýra betur fyrir okkur hverjar eru þær nýju leiðir sem hún vill hugsanlega skoða til að auka viðhald á tengivegum, ekki síst til þess að fækka einbreiðum brúm. Ég held að það sé um það bil það þjóðhagslega arðsamasta sem hægt er að gera, þ.e. að ráðast í slíkar framkvæmdir. Ég held að það liggi fyrir skýrslur um það. Ég fagna því auðvitað að hæstv. ráðherra brosir út í annað gagnvart hv. fyrirspyrjanda en samt er það svo að hún ætlar ekki að gera meira en bara að vísa þessu til samgönguráðs og hún ætlar að koma ábendingum hæstv. fyrirspyrjanda þangað - en hvaða skoðun hefur hún á þessu sjálf? Er hæstv. innanríkisráðherra reiðubúin að segja að hún muni beita sér fyrir því að ráðist verði í að fækka einbreiðum brúm?

Herra forseti. Ég get að sjálfsögðu tekið undir áhyggjur margra sem hér hafa komið fram um það að viðhald á vegakerfinu er komið í mjög hættulega litlar fjárhæðir. Menn hafa reynt að spara sér það á þessum erfiðustu tímum undanfarin ár, og bágt ástand tengivega og einbreiðar brýr eru vandamál sem við vitum að er enn talsvert verk að vinna gagnvart. Ég held þó að hv. stjórnarliðar verði kannski að líta sér aðeins nær í þessum orðaskiptum, vegna þess að svo háttar til að á borðum okkar er fjárlagafrumvarp þar sem gert er ráð fyrir þeirri nýbreytni að Vegagerðin skili í ríkissjóð á næsta ári yfir 1,3 milljörðum af mörkuðum tekjum sínum. Það mundi nú muna um það hjá hæstv. innanríkisráðherra og öðrum áhugamönnum um viðhald og tengivegi ef Vegagerðin fengi þó að halda sínu eigin aflafé óskertu á næsta ári upp á 1,3 milljarða rúma í plús, auk þess sem ýmsar stórar framkvæmdir eru teknar inn á almennt vegafé sem áform höfðu verið um að fjármagna sérstaklega, eins og uppbygging innviða tengd Bakka. Ég held að það sé ekki hægt annað en að einhver taki að sér að nefna þetta inn í þetta samhengi, inn í þessa mærðarumræðu hér. Það á að skerða markaðar tekjur Vegagerðarinnar um rúmlega 

Herra forseti. Ég þakka hæstv. innanríkisráðherra Hönnu Birnu Kristjánsdóttur kærlega fyrir góð og skýr svör. Jafnframt vil ég þakka hv. þingmönnum fyrir framlag sitt í umræðuna í dag, það var greinilega þörf á því að ræða þessi mál. Það gleður mig að heyra að framlagðar hugmyndir fari til samgönguráðs og ég vil bara ítreka að við eigum að skoða að leggja bundið slitlag ofan á þessa vegi frekar en að vera endalaust að hefla þá eða jafnvel ekki hefla þá þannig að þeir skapi hættu - og að sjálfsögðu losna við einbreiðar brýr og byggja almennilega brú yfir Hornafjarðarfljót. Þetta er það sem ég vil leggja áherslu á.

Virðulegur forseti. Ég þakka þessa umræðu og eins fyrirspurnirnar. Ég tek undir með þeim sem hafa talað hér á undan um mikilvægi þess að öryggi í samgöngum sé tryggt, um mikilvægi þess að líta á samgöngukerfið okkar sem grunnþjónustu og kannski eina af þeim mikilvægari sem við bjóðum upp á, ég tek undir það allt saman. Varðandi það sem spurt var um af hv. þm. Helga Hjörvar, þ.e. hvaða hugmyndir væru í gangi um að fjármagna með öðrum hætti nýframkvæmdir, erum við í raun að taka upp þráðinn frá þeim verkefnum sem voru hér í ákveðnum undirbúningi á sínum tíma. Það lýtur að því að skoða samstarfsverkefni ríkis og einkaaðila, lífeyrissjóða og annarra að mögulegum nýframkvæmdum. Það er eitthvað sem við höfum verið að rýna og við munum, eins og ég hef sagt áður úr þessum ræðustól, kynna fyrir áramót hvaða verkefni við sjáum helst fyrir okkur í því. Þá gæti vonandi skapast aukið svigrúm. Nokkrir hv. þingmenn hafa nefnt að ráðherra fari nokkuð varlega í yfirlýsingar og ástæðan er sú að ráðherra stendur frammi fyrir samgönguáætlun sem samþykkt var af síðustu ríkisstjórn og síðasta þingi þar sem ekki er gert ráð fyrir fjölgun í þessum málaflokki fyrr en seinna en er verið að ræða hér. Ekki var til dæmis gert ráð fyrir því að fækkun einbreiðra brúa á Suðurlandi komi til framkvæmda fyrr en á tímabilinu 2019–2022. Ég get sagt það hátt og skýrt hér, vegna þess að óskað er eftir því, að auðvitað styður sú sem hér stendur það að hægt sé að fara í frekari vegaframkvæmdir hvað þetta varðar. Ég efast ekki um að þingmenn gerðu það líka á síðasta kjörtímabili, en staðan er sú að takmarkað er, ég var ekkert að liggja á því hér áðan - mér fannst eins og hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon væri eitthvað að vísa til þess að menn horfðust ekki í augu við að fjármagn væri takmarkað. Ég sagði það hátt og skýrt hér áðan að fjármagn til vegagerðar væri klárlega takmarkað. Ég mundi gjarnan vilja sjá meira fjármagn en gert er ráð fyrir. Þess vegna er sú sem hér stendur að skoða aðrar leiðir til að fá fjármagn í vegaframkvæmdir. En við verðum líka að átta okkur á því að í gangi er ákveðin forgangsröðun, t.d. til þess að verja heilbrigðiskerfið, menntakerfið og aðra þjónustu, þannig að það er enginn í neinni sérstakri draumastöðu hvað það varðar. En við verðum að reyna að vinna skipulega úr því fjármagni sem við höfum,