Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Klukkan 1.30, að loknu matarhléi, fer fram umræða utan dagskrár um atvinnuöryggi fiskverkafólks á landsbyggðinni. Málshefjandi er hv. þm. Árni Steinar Jóhannsson. Hæstv. félmrh. verður til andsvara.

Herra forseti. Ég verð að biðjast afsökunar á því að ég kom heldur seint til fundar. Ég mæli fyrir þáltill. þar sem er leitað heimildar Alþingis til að Ísland gerist aðili að sáttmála Sameinuðu þjóðanna um samning um sölu á vörum milli ríkja sem gerður var í Vínarborg 11. apríl 1980. Sáttmálinn gildir um samninga um sölu á vörum milli aðila sem hafa starfsstöðvar í mismunandi ríkjum þegar bæði ríkin eru samningsríki eða þegar reglur alþjóðlegs einkamálaréttar leiða til þess að bæta skuli löggjöf aðildarríkisins. Þessi sáttmáli skiptist í fjóra þætti. Í fyrsta þætti eru ákvæði um gildissvið sáttmálans auk almennra ákvæða svo sem um túlkun. Í öðrum þætti eru nánari ákvæði um samningsgerðina, m.a. um gerð og afturköllun tilboðs og samþykki. Í þriðja þætti sáttmálans er að finna efnisreglur um kaup og skiptist sá þáttur í fimm undirkafla. Í fjórða þætti eru lokaákvæði sáttmálans, þar á meðal ákvæði um gildistöku og heimild til að gera fyrirvara við hann. Vert er að geta þess að hægt er að gera fyrirvara samkvæmt ákvæðum 94. gr. á þá leið að tvö eða fleiri aðildarríki sem hafa sömu eða svipaðar réttarreglur á því sviði sem sáttmálinn tekur til geta hvenær sem er lýst því yfir að sáttmálinn skuli ekki gilda á milli aðila sem hafa starfsstofu í þessum ríkjum. Þetta ákvæði getur haft sérstaka þýðingu fyrir Norðurlöndin vegna náins samstarfs þeirra í milli. Á síðasta löggjafarþingi voru sett lög um lausafjárkaup, nr. 50/2000, þar sem sköpuð voru skilyrði til þess að Ísland geti staðið við skuldbindingar sínar samkvæmt sáttmálanum og þess vegna er þessi þáltill. flutt þar sem þau skilyrði eru nú uppfyllt og við getum staðið að honum með þeim hætti sem stofnað var til með undirritun hans. Herra forseti. Ég legg til að að lokinni umræðunni verði tillögu þessari vísað til hv. utanrmn.

Virðulegi forseti. Ég tek undir það með hæstv. utanrrh. að það hefur þýðingu fyrir Ísland og Noreg að hafa möguleika á að gera fyrirvara eins og hér hefur komið fram. Ég kem í stutt andsvar til að bera fram spurningu til ráðherra. Er það fyrst og fremst skortur á lagasetningu sem hefur gert það að verkum að við höfum ekki gerst aðilar að þessum samningi sem hefur verið svo lengi í gildi og er það fyrst og fremst vegna þessara laga um lausafjárkaup sem sett voru á síðasta ári að við getum nú staðið við skuldbindingar gagnvart þessum sáttmála eða er það kannski að einhverju leyti jafnframt vegna þess að það sé óvíst hvaða gildi Haag-samningurinn frá 1955 muni hafa vegna tilkomu sáttmálans? Ég sé að í greinargerðinni er tekið fram að reglur sáttmálans frá 1980 sem við erum að fjalla um eru bæði skýrari og afmarkaðri en Haag-samningurinn frá 1964 og að óvíst sé hvert gildi Haag-samningsins frá 1955 verður með tilkomu sáttmálans. Þegar maður lítur yfir þessa tillögu og sér hversu langt er síðan þessi samningur var gerður þá vaknar þessi spurning sem ég nú ber fram til hæstv. ráðherra.

Herra forseti. Það er rétt til getið hjá hv. þm. að hér er verið að samræma þessa hluti. Það hefur verið unnið mjög lengi að því og undirbúningurinn hefur tekið alllangan tíma. En það er fyrst þegar lögin hafa verið samþykkt og frá þeim gengið á Alþingi að skilyrði eru sköpuð til þess að við getum staðfest þetta mál og staðið við skuldbindingar okkar sem eru í þessum sáttmála. Það má segja að það hafi tekið heldur langan tíma. Alþjóðasáttmálar eru mjög margir og það hefur tekið misjafnlega langan tíma og menn eru að reyna að gera sitt besta til þess að vinna það upp og hér er dæmi um slíkt mál. Líka má segja að vegna alþjóðlegrar þróunar og þeirrar alþjóðavæðingar sem hefur átt sér stað hér á landi eins og í öðrum löndum þá verður þörfin brýnni og með þeim miklu breytingum sem við höfum verið að ganga í gegnum á undanförnum árum hefur þessi þörf komið enn betur í ljós. Þess vegna hefur það líka ýtt undir það að ljúka þessu máli.

Herra forseti. Ég þakka ráðherranum þetta svar. Mér sýnist eftir að hafa skoðað málið að þetta sé hið besta mál en við munum að sjálfsögðu skoða hvort á því séu nokkrir annmarkar þegar við vinnum með það í nefnd. En eftir skoðun mína tel ég að það sé mjög jákvætt og tímabært að við gerumst aðilar að þessum samningi.

Herra forseti. Með þeirri þáltill. sem hér er til umfjöllunar er leitað heimildar Alþingis til að staðfesta fyrir Íslands hönd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 88/2000 frá 27. október, um breytingu á VII. viðauka við samninginn um Evrópska efnahagssvæðið og fella inn í samninginn tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 1999/42/EB frá 7. júní 1999, um almennt kerfi til viðurkenningar á starfsmenntun og starfsþjálfun. Það er gerð grein fyrir efni ákvörðunarinnar í tillögunni og er hún prentuð sem fylgiskjal með henni ásamt þeirri gerð sem hér um ræðir. Ákvörðun þessi kallar á lagabreytingar hér á landi og var tekin af sameiginlegu EES-nefndinni með stjórnskipulegum fyrirvara af Íslands hálfu. Ákvarðanir sameiginlegu EES-nefndarinnar um breytingar á viðaukum eða bókunum við EES-samninginn eru þjóðréttarsamningar eins og kunnugt er. Samkvæmt samningnum verða þær skuldbindandi fyrir aðildarríkin um leið og þær hafa verið teknar, nema eitthvert ríkjanna beiti heimild í 103. gr. samningsins til að gera fyrirvara um að ákvörðun geti ekki orðið bindandi strax vegna stjórnskipulegra skilyrða heima fyrir. Hafa ríkin sex mánaða frest frá töku ákvörðunar í sameiginlegu nefndinni til að aflétta fyrirvaranum. Með þessu er vísað til nauðsynlegs atbeina þjóðþinga aðildarríkjanna og af hálfu Íslands hefur fyrirvara þessum því einungis verið beitt þegar ljóst er að ákvörðun kallar á lagabreytingar í samræmi við 21. gr. stjórnarskrárinnar. Sú málsmeðferð sem hér um ræðir, að leggja fram sérstaka þáltill., er sú sama og viðhöfð var í tengslum við alls 19 ákvarðanir sameiginlegu EES-nefndarinnar er eins var ástatt um en þingsályktunartillaga þess efnis var flutt og afgreidd á 125. löggjafarþingi. Í athugasemdum með þeirri tillögu var skýrt frá því að framvegis mundi það fyrirkomulag verða tekið upp að leita sérstaklega eftir samþykki Alþingis til staðfestingar sérhverri ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar sem stjórnskipulegur fyrirvari hefur verið gerður við. Slíks samþykkis yrði leitað í formi þingsályktunartillögu en hlutaðeigandi ráðuneyti undirbúi samhliða nauðsynleg frumvörp til lagabreytinga. Jafnframt yrði þeirri föstu vinnureglu komið á, með vísan til 24. gr. þingskapa\-laga, að haft yrði samráð við utanríkismálanefnd um efni þessara ákvarðana meðan þær væru á undirbúningsstigi. Þessi meðferð ákvarðana sameiginlegu EES-nefndarinnar samsvarar best stjórnskipulegum venjum okkar við meðferð þjóðréttarsamninga. Auk þess verður aðkoma Alþingis að ákvarðanatöku nefndarinnar tryggari og betri yfirsýn fæst um þróun þessa mikilvæga samnings. Hvað varðar efnisatriði þeirrar ákvörðunar sem hér um ræðir nægir að meginstefnu að vísa til greinargerðar sem fylgir tillögunni auk gerðarinnar sjálfrar. Þó má nefna að með samþykkt þessarar nýju gerðar eru margar eldri felldar úr gildi og ákvæði þeirra sameinuð í þessari einu gerð. Með þessu er kerfi gerða um gagnkvæma viðurkenningu á prófskírteinum og starfsréttindum einfaldað verulega. Flest ákvæði gerðarinnar eru þegar í gildi innan Evrópska efnahagssvæðisins. Ákveðinn hópur sem hefur menntun og starfsþjálfun á þeim sviðum sem gerðin tekur til er þó þannig settur nú að hann hafði engan viðurkenndan rétt á að fá menntun sína og starfsþjálfun viðurkennda en í gerðinni eru sett ákvæði sem bæta úr þessu sem er að sjálfsögðu mjög mikilvægt fyrir starfsstéttir á Íslandi þannig að þær hafi full réttindi á þessum svæðum. Að lokum skal nefnt að unnið er að gerð lagafrv. um þetta mál á vegum menntmrn. sem verður síðan lagt fyrir hv. Alþingi með venjubundnum hætti. Ég vil leggja til, herra forseti, að að lokinni þessari umræðu verði þessari tillögu vísað til hv. utanrmn.

Herra forseti. Fyrst vil ég taka það fram að mér finnst jákvætt að verið er að breyta fyrirkomulagi þess hvernig við berum samþykktir eða ákvarðanir sameiginlegu EES-nefndarinnar inn í þingið. Það hefur verið þannig að ekki hefur verið leitað sérstaks samþykkis Alþingis áður en stjórnskipulegum fyrirvara er aflétt. Það hefur verið látið nægja að Alþingi samþykki nauðsynlegar lagabreytingar vegna innleiðingar ákvarðana, enda kom þetta fram í framsögu hæstv. ráðherra. En nú er verið að taka upp þessa nýju aðferð, og var gert á síðasta ári ef ég man rétt, að koma með málin inn í sérstakri þingsályktun og það gefur Alþingi tækifæri til þess að fara yfir það hvað felst í þessum ákvörðunum og hvað það muni hafa að segja fyrir lagasetningu hjá okkur. Ég er alveg sannfærð um að þetta eru betri vinnubrögð en hafa viðgengist og þannig eigum við að vinna. Ég hafði mjög mikinn áhuga á þessari tillögu sem hér er mælt fyrir um að staðfesta fyrir Íslands hönd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar um breytingar á tilteknum viðauka um tilhögun viðurkenningar á menntun og hæfi og um viðurkenningu á starfsmenntun, eins og segir hér í fyrirsögn. E.t.v. átti ég von á því að við værum að fara út í kannski nokkuð víðtækari samning eða ákvörðun. En staðreyndin er sú að í mörg ár, t.d. innan Norðurlandanna, hefur verið barátta fyrir því t.d. á mennta- og menningarsviði að ná gagnkvæmri viðurkenningu prófa og réttinda og formlega er það gengið í gegn á Norðurlöndum. En staðreyndin er sú að á þessu máli, viðurkenningu prófa og réttinda, eru miklir hnökrar. Fólk heldur e.t.v. að það geti farið t.d. frá Íslandi til Danmerkur og notið fullkominna réttinda samkvæmt prófum sem það hefur tekið og réttinda sem það hefur aflað sér en í ljós kemur að enn í dag er þetta ekki viðurkennt eða einhverjir hnökrar á viðurkenningunni. Ég vil láta það koma strax fram að mér finnst það eitt það mikilvægasta í alþjóðastarfi okkar, hvort heldur er á Norðurlöndum eða í Evrópustarfinu, að tryggja þessi réttindi. Við höfum leitað mjög sterkt eftir því að okkar unga fólk eigi rétt á því í gegnum samningana að sækja skóla í Evrópu, að njóta sömu réttinda í Evrópu og æskufólk þeirra þjóða og við viljum því líka að þegar fólk hefur aflað sér tiltekinnar menntunar eða réttinda að það sé það mikið samræmt að réttindi og menntun gildi á þessu svæði sem við höfum gert að svo miklu samvinnu- og samráðssvæði í raun réttindalega og efnahagslega eins og EES-svæðið hefur reynst vera. Það er dálítið þungt að fara yfir þessi mál sem koma frá EES, samanber þetta sem stendur hér efst á bls. 3 um 3. liðinn: ,,Ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 88/2000, um að fella inn í VII. viðauka við EES-samninginn tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 1999/42/EB, um tilhögun viðurkenningar á menntun og hæfi með tilliti til atvinnustarfsemi sem fellur undir tilskipanir um afnám hafta og bráðabirgðaráðstafanir og um viðbót við almennu kerfin til viðurkenningar á menntun og hæfi.`` Það er auðvitað alveg ljóst að venjulegur maður skilur ekki þessa setningu fyrr en hann er búinn að lesa hana allmörgum sinnum. Því vaknar auðvitað sú spurning hvort í þessum flókna texta felist í raun einhvers konar fyrirvari eða höft á því sem við raunverulega viljum. En það sem við viljum er viðurkenning prófa, réttinda og menntunar. Það kemur líka fram á bls. 3 að flest ákvæði tilskipunarinnar séu þegar í gildi á Evrópska efnahagssvæðinu en ákveðinn hópur sem hefur menntun og starfsþjálfun á þeim sviðum sem tilskipunin tekur til er þó þannig settur nú að hann hefur engan viðurkenndan rétt á að fá menntun sína og starfsþjálfun viðurkennda. En nú eru sett ákvæði sem bæta úr þessu. Svo segir: ,,Meðan tilskipunin var í undirbúningi var haft víðtækt samráð við öll helstu fagsambönd í Evrópu sem hlut eiga að máli og náðist samstaða um að breyta ekki ákvæðum eldri tilskipana um skilyrði sem þarf að fullnægja til að geta lagt stund á tiltekið starf í öðru ríki. Með þessum skilyrðum eru ekki gerðar miklar kröfur um menntun``--- ég vek athygli á þessu --- ,,á viðkomandi sviði en þeim mun meiri til starfsþjálfunar og starfsreynslu.`` Að því leyti er þessi ákvörðun sem við erum hér að taka inn nokkuð öðruvísi en það sem við höfum verið að fást við þegar við erum að fjalla um gagnkvæma viðurkenningu prófa og réttinda því þarna er verið að leggja mat á starfsþjálfun og starfsreynslu. Við vitum að þetta getur haft áhrif hérlendis. Við erum þarna þá meira að tala um minni menntun, meiri þjálfun og starfsreynslu sem er kannski einkenni á mörgum þeirra sem Íslendingar sækja til starfa hingað heim og þá legg ég mikla áherslu á að vera talsmaður þess að allt sé gagnkvæmt. Við viljum fá mikil réttindi fyrir okkur erlendis og þá skulu þau réttindi jafnframt gilda hér. Það er samt nokkuð öðruvísi að fást við þetta heldur en hefðbundin skírteini og próf. En ég sé að hér er lögð áhersla á það að meðan tilskipunin var í undirbúningi var haft víðtækt samráð við öll helstu fagsambönd Evrópu. Ég spyr því hæstv. ráðherra hvort það sé ekki nokkuð ljóst að hérlend fagsambönd hafi að einhverju leyti komið að því samráði. Hafa hérlend fagsambönd komið að þessu víðtæka samráði sem haft var meðan tilskipunin var í undirbúningi með tilliti til þess hvers eðlis þessi viðurkenning á starfsmenntun er? Ég tek líka eftir því að mörg starfanna sem tilskipunin tekur til eiga ekki við hér á landi. En þau sem eiga við hér falla undir iðn.- og viðskrn. Mér sýnist að það séu fyrst og fremst þeir sem eru sjálfstætt starfandi sem falla undir þetta.

Herra forseti. Hér kemur til umræðu fyrsta tillagan af fjórum sem tengjast ákvörðunum sameiginlegu EES-nefndarinnar frá 27. október árið 2000. Ég vil taka undir það sem fram kom í máli hæstv. ráðherra og síðasta ræðumanns einnig, að vinnubrögðin séu að þessu leyti mun þjálli og skynsamlegri en fyrirkomulagið sem áður var. Hér erum við að fá í hendur tiltölulega nýlegar ákvarðanir nefndarinnar. Alþingi kemst þá að málinu fyrr en ella væri, ef nauðsynlegar lagabreytingar hefðu áður þurft að undirbúast. Ég held að þessi framgangsmáti sé skynsamlegur og muni koma til með, ef að líkum lætur, að festast í sessi hér, þ.e. að fyrst sé leitað heimildar Alþingis til staðfestingar á ákvörðunum sameiginlegu nefndarinnar í þeim tilvikum að beitt hefur verið svonefndum stjórnskipulegum fyrirvara. Alþingi staðfestir síðan fyrir sitt leyti þær ákvarðanir eða veitir heimild til að fallið sé frá fyrirvaranum og síðan yrðu nauðsynlegar lagabreytingar undirbúnar. Ég vil í þessu sambandi minna á það sem rætt var í tengslum við þetta vinnulag og reyndar ítrekað í umræðum um utanríkismál á síðasta þingi, að efla um leið starfsemi Alþingis að þessu leyti til að vera þátttakandi í þessu ferli. M.a. var rætt um að utanrmn. fengi sérstakan starfsmann sem utanrmn. hefði út af fyrir sig til að geta fylgst betur með og verið þátttakandi í ferlinu á öllum stigum, jafnvel rætt um hvort ástæða væri til að Alþingi hefði fulltrúa eða væri með tengsl við ákvarðanatöku og undirbúning slíkra hluta í Brussel. Nú er að verða ár liðið síðan við ræddum þetta, herra forseti. Að því er ég best veit hefur lítið gerst, en ég leyfi mér að nota tækifærið og minna á að rætt hafi verið um þetta. Ég tel fulla ástæðu til að hrinda í framkvæmd ákveðnum breytingum, t.d. til að byrja með þeirri að Alþingi hafi sérstakan starfsmann í fullu starfi út af fyrir sig sem eingöngu sinni utanrmn. með sérstakri hliðsjón af skyldum sem utanrmn. er ætlað að axla í þessum efnum. Úr því að niðurstaðan varð ekki sú að stofna sérstaka EES-nefnd, fagnefnd eða Evrópunefnd í þinginu, sem vissulega var rætt um á sínum tíma, heldur að utanrmn. hafi þetta með höndum, þá held ég að ljóst sé að bregðast þarf við því með því að efla möguleika nefndarinnar til að fylgjast reglubundið með því sem þarna er á dagskrá og vera fullgildur þátttakandi í því. Ég leyfi mér að minna á þetta hér í viðurvist hæstv. utanrrh. og ekki síður í viðurvist hæstv. forseta Alþingis sem vonandi heyrir orð mín og kemur þeim skilaboðum áleiðis. Ég veit að forsn. hlýtur að minnast þeirrar umræðu sem um þetta varð á síðasta þingi. Að öðru leyti, herra forseti, sé ég ekki ástæðu til að hafa um þetta mörg orð. Ég hygg að hér séu á ferðinni tiltölulega eðlilegar lagfæringar á þeim viðaukum sem hér er verið að breyta, í þessu tilviki um gagnkvæma viðurkenningu á starfsmenntun eða starfsréttindum, sem tvímælalaust telst til þess jákvæða sem þessir samningar hafa í för með sér. Reynt er að samræma hvað menn leggja til grundvallar í mat á starfsnámi og starfsréttindum og tryggja gagnkvæmni í þeim efnum. Sama gildir raunar um dagskrármál nr. 3, 4 og 5, herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara mörgum orðum um þau efnislega við fyrri umr. Ég leyfi mér að nota tækifærið og lýsa því yfir að í þeim tilvikum geri ég heldur ekki stórar athugasemdir, alla vega ekki við 1. umr. Ég sé ekki ástæðu til að taka til máls í umræðum um þau mál er varða fjarskipti eða rafræn viðskipti, þ.e. dagskrármál nr. 3, né um vinnurétt eða vinnutíma sjómanna o.fl., þ.e. 4. og 5. dagskrármál.

Herra forseti. Mig langar til að bregðast við þeim athugasemdum sem hér hafa komið fram hjá hv. þingmönnum. Í fyrsta lagi um þau vinnubrögð sem nú tíðkast þegar samþykktir sameiginlegu nefndarinnar koma fyrir þingið. Ég heyri að menn eru yfirleitt sáttir við þessa nýju vinnutilhögun og vil lýsa því yfir að ég tel að hún hafi verið mjög til bóta þegar hún var tekin upp skipulega á sl. ári. Hv. síðasti ræðumaður, Steingrímur J. Sigfússon, ræddi svolítið um að nauðsynlegt væri að þingið styrkti stöðu sína til að fást við þessi mál. Allt er það rétt sem hann lét þar koma fram. Þetta hefur verið í athugun í þinginu og sem formaður utanrmn. hef ég sjálfur lagt áherslu á að úr þessu verði bætt. Eftir því sem ég best veit er málið í vinnslu. Þetta er að vísu flókið mál. Það þarf að sjá hvernig slíkt kæmi inn í vinnutilhögun þingsins, þá ekki síst ef tengslin við Brussel, milli Alþingis og þessarar uppsprettu ákvarðana sem Brussel er orðin, yrðu beinni en nú er. Það þyrfti að skipuleggja og fella það að starfsemi þingsins og er ekki alveg augljóst hvernig það verður gert, enda engin fordæmi fyrir því. Hv. þm. Rannveig Guðmundsdóttir kvartaði, sem eðlilegt er, undan því að orðalag í þingskjali væri óljóst. Ég verð að gleðja hv. þm. með því, sem situr nú sem nýr fulltrúi flokks síns í utanrmn. og ég býð hana hér með velkomna til nefndarinnar, að þetta orðalag endurspeglar þann skýrleika sem almennt stafar frá birtunni í Brussel. Nú er hún er komin í klúbbinn og verður að sætta sig við þetta orðalag.

Herra forseti. Það má ljóst vera að þáltill. þessi er nokkuð tæknilegs eðlis. Það er líka alveg ljóst að margt af því sem í henni er á ekki við hér á landi, eins og vill verða í mörgum gerðum sem samþykktar eru á þessu stóra svæði. Í öðrum löndum tíðkast aðrar hefðir og siðir og auðvitað mótast þessi þáltill. og væntanleg lagasetning af því. Það fylgir hins vegar því að gangast undir samræmdar reglur á stórum markaði og öll þessi reglusetning og lagasetning hefur og mun hafa mikil áhrif á umhverfi okkar hér á landi. Að því er varðar áhrif íslenskra fagfélaga á þetta starf þá eru atvinnurekendasamtökin aðilar að samstarfi við atvinnurekendasamtök í Evrópu og Alþýðusamband Íslands er líka aðili að samstarfi við verkalýðshreyfingar í öðrum löndum. Þessir aðilar hafa aukin áhrif á gerðir og lagasetningu og þess vegna er afar mikilvægt að þessi samtök geti komið beint að því starfi og í reynd hafa atvinnurekendasamtökin og verkalýðshreyfingin í sumum tilvikum betri aðstöðu til þess en utanríkisþjónustan. Þeim hefur tekist að vera beinir aðilar að þessu samstarfi og gera sér grein fyrir því að mikilvægt er að efla það. Þar með hafa þeir stundum aðgang að hlutum sem við höfum ekki aðgang að samkvæmt samningnum um Evrópska efnahagssvæðið. Við höfum lagt á það áherslu í utanrrn. að þessi samtök reyni að styrkja þessa samvinnu. Að því er varðar aðkomu þingsins að þessum undirbúningi þá höfum við í utanrrn. lagt á það áherslu að bæta þar um. Við höfum lýst okkur reiðubúna til að greiða fyrir því á allan hátt gagnvart Alþingi. Þessi nýi háttur sem ég heyri að hv. þm. eru ánægðir með er liður í þeirri viðleitni. Síðan verður Alþingi að sjálfsögðu að skipuleggja störf sín að því leyti og skipa þá starfsmenn sem Alþingi telur þurfa til að fylgjast með þessum málum og vinna að málum fyrir hönd Alþingis. Við í utanríkisþjónustunni höfum lagt mikla áherslu á að bæta þessi samskipti og efla. Við höfum lýst okkur reiðubúna til að greiða fyrir öllum þeim hugmyndum sem fram koma af hálfu Alþingis, hvort sem það er að Alþingi hafi sérstakan starfsmann, sem muni þá hafa náið og gott samstarf við utanríkisþjónustuna eða hvort Alþingi kýs að hafa sérstakan starfsmann í Brussel líkt og er með ýmis ráðuneyti. Allt er þetta til umfjöllunar og það mun ekki standa á utanrrn. að vinna með Alþingi að mótun slíkra hugmynda. Ég hef margoft lýst því yfir áður að við teljum nauðsynlegt að þarna verði bætt úr. Ég vænti þess, herra forseti, að með þessu hafi ég svarað þeim spurningum sem bornar hafa verið fram. Ég vil þakka hv. þm. fyrir hve vel þeir taka undir það að við reynum að feta okkur áfram samkvæmt þeim nýju starfsháttum sem þarna hafa verið teknir upp. Það er að sjálfsögðu alveg ljóst að margt af því sem þarna er að gerast er nokkuð sem Alþingi mun standa frammi fyrir sem nánast gerðum hlut þegar fram líða stundir. Því er afar þýðingarmikið að sjónarmið okkar komist á framfæri á fyrri stigum, þannig að menn þurfi ekki að standa frammi fyrir því að annaðhvort þurfi að samþykkja eða hafna. Öll áhrif á undirbúning geta skipt miklu máli. Það er mikilvægt að sem flestir komi að því þar sem hér er oft og tíðum um nokkuð flókin mál að ræða. Þau geta hins vegar haft veruleg áhrif á allt starfsumhverfi hér á landi.

Herra forseti. Það er kannski ekki á hverjum degi sem við sem tökum hér þátt í umræðum, fulltrúar fjögurra flokka, erum jafnhjartanlega sammála um umræður um þessi mál og núna. Vissulega hefur sá sem hér stendur oft verið í sporum gagnrýnenda gagnvart ýmsu sem tengist samskiptum við Evrópusambandið. Hitt er jafnljóst að EES-samningurinn er sá grundvöllur sem við byggjum þau samskipti á í dag og ég er eindreginn talsmaður þess að við vöndum þau vinnubrögð sem fylgja þeim samskiptum og hef þess vegna alveg verið ódeigur við að mæla með því að t.d. Alþingi efli fyrir sitt leyti þátttöku sína og styrki sig til þess að geta sinnt hlutverki sínu í þessum efnum sómasamlega. Samkvæmt þessum samningum og þeirri löglegu skipan sem honum tengist, þá er Alþingi úrslitaaðilinn í öllum ákvörðunum sem þarna fara fram hvað Ísland varðar, þ.e. ekkert af þessu fær gildi gagnvart Íslandi nema Alþingi samþykki það. Þess vegna er það auðvitað umhugsunarefni í ljósi þess hversu fjölmennt íslenskt sendiráð er orðið í Brussel og án efa hafa menn þar nóg að gera. Og einnig þegar við hugsum til þess að ráðuneytin eru meira og minna komin með sína eigin fulltrúa sömuleiðis í Brussel, og atvinnurekendasamtökin og verkalýðshreyfingin liggur þarna meira og minna við eins og kunnugt er, þá hlýtur það að fara að vekja spurningar hvort Alþingi, sem hefur endanlegt ákvörðunarvald um málið eða utanrmn. þess, eigi ekki að hafa þarna a.m.k. einn fulltrúa á vettvangi, ekki til þess að vera beinn þátttakandi í framkvæmd mála sem er á annarra höndum heldur til þess að fylgjast með, tengja saman og koma skilaboðunum jafnóðum hingað heim til starfsmanns sem hér ætti þá að vera á hinum endanum, að lágmarki einn í fullu starfi við að miðla þeim upplýsingum áfram og undirbúa meðferð á Alþingi. Ég endurtek það sem ég hef áður sagt um þetta efni. Þetta er mál sem við þurfum að fara að taka ákvarðanir um og ég fagna stuðningi utanrrh. við að það verði gert.

Herra forseti. Það ber að viðurkenna að utanrrn. hefur ekki á að skipa nægilega mörgu starfsfólki til þess að fylgjast alltaf nægilega vel með því sem er að gerast á þessu sviði. Við höfum t.d. aðeins brot af þeim starfsmannafjölda sem Norðmenn eru með á þessu sviði. Við erum aðeins með örfáa starfsmenn en norskir starfsmenn nálgast kannski 100 og þarna er að sjálfsögðu mikill munur á. Hins vegar styrkir það okkur í þessu starfi að við erum í góðu samstarfi við hinar þjóðirnar í EFTA og EFTA kemur að mjög miklu gagni í samskiptunum við Evrópusambandið. Það er einmitt þess vegna sem ég hef lagt á það áherslu að þýðing EFTA í þessum samskiptum skiptir okkur grundvallarmáli og öll styrking á því starfi er af hinu góða. En ef hins vegar EFTA veikist, þá hefur það veruleg áhrif á stöðu okkar, þannig að við fögnum því að sjálfsögðu ef Alþingi getur bætt við starfskröftum til að vinna á þessu sviði. Það er aðeins til þess fallið að styrkja stöðu utanríkisþjónustunnar í þessu sambandi. Við munum að sjálfsögðu fagna því ef Alþingi sér sér fært að setja inn á þetta svið fólk sem fylgist með því og vinnur að því. Það mun að sjálfsögðu auðvelda okkur samskiptin við Alþingi.

Herra forseti. Ekki dreg ég það í efa að ærinn starfi sé fyrir tiltölulega fámennt starfslið sendiráðs okkar í Brussel að fylgjast með öllum þeim ósköpum af nefndum og fundum sem þarna eru. Ljóst er auðvitað að þarna er mikill stærðarmunur á hvort sem við berum okkur saman við Norðmenn og ég tala ekki um enn þá stærri þjóðir. Þetta þekkjum við reyndar í öðru alþjóðasamstarfi. Það sem ég er fyrst og fremst að leggja áherslu á hér er að fjárveitingavaldið liggur einu sinni hjá Alþingi og þetta er allt spurning um hvað við Íslendingar leggjum í þessi mál úr okkar sameiginlega sjóði og starfsmenn utanrrn., sendiráðs og fulltrúar ráðuneyta eru borgaðir af opinberu fé. Spurningin er í mínum huga því meira um hvernig við tengjum þessar stofnanir saman því útgjöldin enda á einum og sama staðnum. Þetta er kostnaður sem borinn er af ríkissjóði. Mér finnst að Alþingi eigi sjálft að taka stöðu sína í þessu efni alvarlega til skoðunar og það hljóti að vera fullkomlega eðlileg ráðstöfun að Alþingi sjálft sé þarna með einhverja viðveru í ljósi þess hlutverks sem það hefur í þessum efnum sem er ekki lítið, þ.e. hið endanlega ákvörðunarvald um það hvort ákvarðanir sem þarna eru teknar séu teknar upp í lög og rétt eða þannig á það a.m.k. að heita. Á því hangir allt heila móverkið. Ef svo væri ekki, þá værum við í vondum málum eins og sagt er í dag, ef þetta vald Alþingis væri í raun og veru ekki til staðar eða algerlega óvirkt, þá vitum við hvað það þýðir á mæltu máli gagnvart stöðu þessa samnings við stjórnarskrána o.s.frv. Mér finnst það vera til að undirstrika það að menn átti sig á hlutverki sínu og beri virðingu fyrir sjálfum sér, að Alþingi geri ákveðið átak í þessum efnum.

Herra forseti. Ég tek undir þau ágætu sjónarmið sem hér hafa komið fram í orðaskiptum hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar og annarra sem hér hafa fjallað um starfsmann fyrir Alþingi til að gera slíka vinnu betri og faglegri. Ég kvaddi mér hljóðs vegna orða hæstv. ráðherra þar sem hann nefndi að samtök atvinnulífsins og Alþýðusambandið væru aðilar að fagsamböndum Evrópu. Mér er að sjálfsögðu kunnugt um það og geri mér alveg grein fyrir því að þar er mótuð stefna sem nær oft og tíðum inn í ákvarðanir sem síðan berast hingað gegnum Evrópska efnahagssvæðið, en auðvitað munum við í utanrmn. ræða við þetta fólk og heyra sjónarmið þess um það sem þarna kemur fram í greinargerð. Ástæða þess að ég ákvað að koma upp í tilefni þessara orða og þess að hæstv. ráðherra nefndi hversu mikil áhrif slík fagsambönd hefðu er að minnast þess að mér finnst að okkur hafi ekki tekist nægilega að koma því á framfæri á sínum tíma þegar samningur um Evrópska efnahagssvæðið var til umræðu í heitum umræðum á Alþingi og utan Alþingis, hversu gífurleg félagsleg réttindi fólust í þessum samningi. Það er ánægjulegt að stéttarfélögin eins og t.d. Iðja hafa tekið þessi réttindi saman. Mörg þeirra hafa komið inn í lagabúningi. Það nýjasta sem ég man eftir eru lög um foreldraorlof sem áttu upptök sín hjá þessum fagsamböndum, komu inn í gegnum Evrópska efnahagssamninginn og hingað inn á Alþingi sem frv. sem varð að lögum. Þannig hefur þetta oft gerst, herra forseti, og full ástæða er til þess að ég, sem var ein af baráttumanneskjum fyrir þessum samningi, rifji það upp þegar tilefni gefst til eins og núna.

Herra forseti. Hér hefur farið fram ágæt og gagnleg umræða um Evrópumálin og aðkomu verkalýðshreyfingar að ýmsum félagslegum efnum og með hvaða hætti íslensk verkalýðssamtök koma að ákvarðanatöku í Evrópu. Þetta á við um Alþýðusamband Íslands og BSRB sem aðild eiga að Evrópusambandi verkalýðsfélaga og það er mikilvægt að hlúa að þessu starfi. En ég vil vekja athygli á því að starf verkalýðshreyfingarinnar á alþjóðavettvangi tekur ekki aðeins til Evrópusambandsins eða til Evrópu heldur er heimurinn þar allur undir og staðreyndin er sú að verkalýðssamtök í Evrópu eru í ríkari mæli farin að horfa til allra átta en einskorða sig ekki við Evrópu eina. Menn gera sér grein fyrir því að mikilvægar ákvarðanir eru nú teknar á vettvangi Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar, á vettvangi OECD. Þar fara fram umræður sem snerta okkur mjög um framhald svokallaðra GATT-samninga sem taka til viðskipta, hugsanlega á sviði opinberrar þjónustu. Þetta er nokkuð sem verkalýðshreyfingin horfir mjög til. Menn kunna að minnast hinna svokölluðu MAI-samninga ekki alls fyrir löngu eða draga að þeim, þeir urðu aldrei að veruleika, sem lágu fyrir á vettvangi OECD, Multilateral Agreement on Investment hétu þeir, sem hefðu skapað miklar hættur og reist skorður fyrir lýðræðislegum ákvörðunum ef þeir samningar hefðu orðið að veruleika. Það voru Frakkar sem einkum stóðu þá í ístaðinu. Samningarnir gengu út á það að banna aðildarríkjum samningsins að mismuna fyrirtækjum sem kæmu til með að fjárfesta innan þeirra landamæra, og það var ekki síst franskur kvikmyndaiðnaður sem hafði þar áhyggjur af því að samningurinn mundi koma í veg fyrir stuðning frá franska ríkinu við franskan kvikmyndaiðnað sem átti þá í vök að verjast gagnvart bandarískum iðnaði. Þessar hugmyndir eru nú til umræðu á vettvangi Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar og einnig á vettvangi OECD og til allra þessara þátta horfir að sjálfsögðu verkalýðshreyfingin. Svo dæmi sé tekið á BSRB vissulega aðild að Evrópusambandi verkalýðsfélaga en einnig að Evrópusambandi og alþjóðasambandi starfsfólks sem starfar í almannaþjónustu. Ég vildi bara leggja áherslu á að við höfum ekki of þröngt sjónarhorn þegar við erum að skoða samskipti verkalýðshreyfingarinnar við útlönd. Það er mikilvægt að stuðla að starfi sem fram fer á vettvangi Evrópusambandsins og EFTA. Það er mikilvægt en við skulum gæta að okkur að hafa sjónarhornið ekki þrengra en nauðsyn krefur.

Herra forseti. Það er alveg rétt hjá hv. þm. Ögmundi Jónassyni að við þurfum að líta til allra átta, en sérstaða þessa máls er fyrst og fremst sú að hér er um að ræða reglur sem gilda á öllu þessu evrópska svæði og þar af leiðandi er mikilvægt að verkalýðshreyfingin og atvinnurekendasamtökin fylgist vel með undirbúningi þessara reglna og það hefur mikla sérstöðu. Einnig er rétt að unnið er að sameiginlegum reglum á miklu víðara sviði, sérstaklega á sviði Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar og smátt og smátt er verið að þróa aðkomu frjálsra félagasamtaka að því og nauðsynlegt er að halda áfram að þróa það. Þó að fjárfestingarsamningurinn hafi ekki orðið að veruleika á verksviði OECD, þá er nú verið að vinna að svipuðum málum eins og hv. þm. gat réttilega um á verksviði Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar. Það er mikið hagsmunamál fyrir ríki eins og Ísland að þar takist samkomulag vegna þess að við eigum mjög erfitt með að sinna fjárfestingarsamningum við ýmis ríki heims. Við höfum miklu minni möguleika á því en stærri þjóðir og þar af leiðandi er samræming þessara mála mikið hagsmunamál fyrir smærri þjóðirnar. Ég vænti þess að eitthvert slíkt samkomulag geti tekist í framtíðinni. Hins vegar er alveg rétt hjá hv. þm. að allir slíkir samningar hafa takmarkandi áhrif á ákvörðunarvald þjóða eftir að þeir hafa verið teknir vegna þess að samræmingin kallar á samræmdar reglur og samræmda löggjöf sem menn verða þá að standa við eftir að slíkir samningar hafa verið gerðir.

Herra forseti. Hæstv. utanrrh. er í raun að taka undir það sem ég benti á. Það er góðra gjalda vert að samræma reglur að sjálfsögðu en það er ekki sama á hvaða forsendum sú samræming fer fram. Ég hef verið að vara við því að ef sú samræming er á forsendum alþjóðafjármagnsins eins og svo sannarlega átti sér stað varðandi MAI-samningsdrögin, Multilateral Agreement on Investment, þá er betra heima setið en af stað farið. Ég held að sérstaklega smá ríki og fámenn á borð við okkar þurfi að gæta ýtrustu varfærni og gerast ekki aðilar að samkomulagi sem skerðir möguleika okkar til lýðræðislegra ákvarðana. En við eigum að sjálfsögðu að hafa samleið með öðrum þjóðum, við eigum að taka þátt í umræðu um þessi efni og ég hef trú á að að slíku sé unnið á vegum utanrrn. Verkalýðshreyfingin reynir einnig fyrir sitt leyti að koma að þessum málum. Ég kem því ekki hér upp til að lýsa andstöðu við það starf sem verið er að vinna en bendi á þessi mikilvægu atriði og ekki síst það að okkur beri að horfa til allra átta.

Herra forseti. Með þessari þáltill. sem hér liggur fyrir er leitað heimildar hv. Alþingis til að staðfesta fyrir Íslands hönd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 91/2000, um breytingu á XI. viðauka við samninginn um hið Evrópska efnahagssvæði og fella inn í samninginn tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins nr. 31/2000, um tiltekna lagalega þætti þjónustu, einkum rafrænna viðskipta, í tengslum við upplýsingasamfélagið á innri markaðnum. Gerð er grein fyrir efni þessarar ákvörðunar í tillögunni og hún er prentuð sem fylgiskjal með henni ásamt þeirri gerð sem hér um ræðir og vísa ég í öllum megindráttum til hennar. Ákvörðun þessi kallar á lagabreytingu hér á landi og var tekin af sameiginlegu EES-nefndinni með stjórnskipulegum fyrirvara af Íslands hálfu þann 27. október sl. Herra forseti. Um aðdraganda og rök að baki því að viðhafa þá málsmeðferð sem hér um ræðir vil ég leyfa mér að vísa til þeirrar umræðu sem átti sér stað hér rétt á undan því að hér gildir það sama. Hvað varðar efnisatriði þeirrar ákvörðunar sem hér um ræðir nægir að meginstefnu að vísa til greinargerðar sem fylgir tillögunni auk gerðarinnar sjálfrar sem einnig fylgir með. Þó er rétt að setja málið í samhengi við þá miklu þróun sem nú á sér stað á sviði fjarskipta og á sviði viðskipta á alnetinu en þessa sér nú mjög merki í starfi Evrópusambandsins og það má vænta þess að fleiri mál komi til kasta Alþingis á næstu missirum sem tengjast þessari öru þróun sem á sér stað og við verðum öll vitni að. Sú gerð sem hér um ræðir er einn liður í þeirri þróun og skiptir því miklu fyrir þá sem ætla að stunda viðskipti á þennan hátt. Ekki síður skiptir þetta máli í sambandi við öryggi einstaklinga og fyrirtækja í viðskiptum með þessum hætti og hér er um að ræða mjög lýsandi dæmi um hversu mikilvægt það er að samræma reglur á öllu þessu svæði því að allir hafa aðgang að þessum nýju fjarskiptum og geta stundað viðskipti með beinum hætti heima hjá sér eða annars staðar í samfélaginu. Að lokum skal nefnt að unnið er að gerð lagafrv. um þetta mál á vegum iðn.- og viðskrn. Ég vil að lokum leggja til, herra forseti, að að lokinni þessari umræðu verði tillögunni vísað til hv. utanrmn.

Herra forseti. Hér er um að ræða tilskipun sem varðar mjög mörg svið þeirra þjónustuviðskipta sem eru nú að verða æ meiri með hverju árinu, þ.e. eftir leiðum upplýsingasamfélagsins um fjarskipti, og getið er um mjög mörg athyglisverð atriði. Ljóst er að með setningu þessara reglna er verið að gera þessa þjónustu eins frjálsa og unnt er. Til dæmis er verið að leggjast gegn því og gera það óheimilt að gera þjónustu af þessu tagi háða sérstakri leyfisveitingu en jafnframt er verið að tryggja að aðilar samningsins geti haft eftirlit með slíkri þjónustu. Í ljós hefur komið að á sama hátt og fjarþjónusta af þessu tagi gefur möguleika á mjög hröðum upplýsingaskiptum sem hafa mikið viðskiptagildi eru einnig opnaðar leiðir fyrir alls konar misnotkun og gerir það allt eftirlit með slíkum samskiptum þeim mun mikilvægara. Ég vil einnig nefna að með þessari tilskipun er verið að undanþiggja svokallaða milligönguaðila ábyrgð á þeim flutningum sem þeir annast að því tilskildu að um sé að ræða sjálfvirka þjónustu af þeirra hálfu. Einnig hér er viðkvæmt mál á ferðinni. Það er að sjálfsögðu hægt að koma sér upp stöðu sem milligönguaðilar í viðskiptum með upplýsingar og firra sig þannig ábyrgð á því sem þar er verið að koma á milli aðila, en hér er sett sú meginregla að menn geti ekki firrt sig slíkri ábyrgð öðruvísi en að framlag til þessarar upplýsingamiðlunar sé sjálfvirkt, eða ef því er að skipta eins konar tímabundið framlag. Þá er einnig ljóst að þetta svið opnar fyrir heilmikið farg af upplýsingum sem verður að teljast til auglýsinga og óbeðnar viðskiptaorðsendingar eru hluti af því sem einkennir nútímann. Ljóst er af þessum reglum að ríkin hafa heimildir til og eru frjáls til þess að leyfa eða leyfa ekki óbeðnar viðskiptaorðsendingar og hygg ég að það sé skynsamleg ráðstöfun þar sem það er eðlilegt að hvert og eitt ríki taki afstöðu til þess með hvaða hætti slíkt skuli vera. Ég verð að viðurkenna að ég skil ekki fyllilega það sem segir í greinargerðinni um innleiðinguna þar sem segir: ,,Tilskipunin miðar að því að styrkja fullnustuleiðir fyrir gildandi Evrópureglur og landslög.`` Að sjálfsögðu munum við í utanrmn. leita eftir skýringum á því hvað þarna er átt við eins og ýmsu öðru tæknilegs eðlis sem þetta mál fjallar um.

Herra forseti. Með þeirri þáltill. sem hér liggur fyrir er jafnframt leitað heimildar Alþingis til að staðfesta fyrir Íslands hönd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 97/2000, um breytingar á XVIII. viðauka við samninginn um Evrópska efnahagssvæðið, og fella inn í samninginn tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins nr. 63/1999, um samning um skipulag á vinnutíma sjómanna á kaupskipum milli Samtaka skipaeigenda í Evrópubandalaginu og Samtaka flutningaverkamanna í Evrópusambandinu. Gerð er grein fyrir efni ákvörðunarinnar í tillögunni og er hún prentuð sem fylgiskjal með henni ásamt þeirri gerð sem hér um ræðir. Ákvörðun þessi kallar á lagabreytingu hér á landi og var tekin af sameiginlegu EES-nefndinni með stjórnskipulegum fyrirvara af Íslands hálfu þann 27. október sl. Um aðdraganda og rök að baki því að viðhafa þessa málsmeðferð hef ég áður rætt og einnig hefur það verið rætt af öðrum hv. þm. og ekki ástæða til að endurtaka það. Með tilskipuninni er hrint í framkvæmd samningi um skipulag vinnutíma á farskipum sem gerður var 30. september 1998 á milli Evrópusamtaka atvinnurekenda og launafólks á þessu sviði. Settar eru lágmarksreglur um skipulag vinnutíma á farskipum en þessi hópur hefur hingað til verið undanþeginn vinnutímaákvæðum ESB. Rétt er í þessu sambandi að leggja á það áherslu að þær reglur sem hér um ræðir ná ekki til fiskiskipa í fiskiskipaflota okkar. Verði tilskipunin felld inn í EES-samninginn þarf að koma til breyting á sjómannalögum, nr. 35/1985. Umrædd tilskipun kveður á um að lágmarksaldur sjómanna á farskipum verði 16 ár en í 2. mgr. 8. gr. sjómannalaga, nr. 35/1985, er kveðið á um 15 ára lágmarksaldur sjómanna. Þá kveður tilskipunin á um að næturvinna sé bönnuð þeim sem eru yngri en 18 ára og starfa á farskipum. Jafnframt þarf að endurskoða ákvæði sömu laga að því er varðar hvíldartíma sjómanna á kaupskipum. Unnið er að undirbúningi nauðsynlegra lagabreytinga vegna þessa í samgrn. Samkvæmt tilskipuninni skal efni hennar koma til framkvæmda á Evrópska efnahagssvæðinu eigi síðar en 30. júní árið 2002. Ég vil að lokum leggja til, herra forseti, að að lokinni þessari umræðu verði tillögunni vísað til hv. utanrmn.

Herra forseti. Með þessari þáltill. er leitað heimildar Alþingis til að staðfesta fyrir Íslands hönd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 94/2000, um breytingar á XIII. viðauka við samninginn um Evrópska efnahagssvæðið og fella inn í samninginn tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins nr. 1999/95/EB, um framkvæmd ákvæða um vinnutíma sjómanna á skipum sem fara um hafnir í bandalaginu. Gerð er grein fyrir efni ákvörðunarinnar í tillögunni og hún er prentuð sem fylgiskjal ásamt þeirri gerð sem hér um ræðir. Þessi ákvörðun kallar jafnframt á lagabreytingar hér á landi. Ákvörðun var tekin af sameiginlegu EES-nefndinni með stjórnskipulegum fyrirvara af Íslands hálfu þann 27. október sl. Ég hef áður rætt um aðdraganda þess að þessi háttur skuli hafður á og vísa til þess sem áður hefur komið fram. Að því er varðar efnisatriði þessarar ákvörðunar nægir að vísa til grg. sem fylgir hér með og til gerðarinnar sjálfrar eins og áður hefur komið fram. Þessi tilskipun er nokkurs konar hliðartilskipun við tilskipun ráðsins frá 1999/63/EB, um samninginn um skipulag vinnutíma á farskipum, sem gerður var af Evrópusamtökum skipaeigenda og Sambandi flutningaverkamanna, sem mælt var fyrir í sérstakri þáltill. hér á undan. Með þeirri tilskipun er hrint í framkvæmd samningi um skipulag vinnutíma á farskipum sem gerður var 30. september 1998 á milli Evrópusamtaka skipaeigenda og launafólks á þessu sviði, svo sem nánar kemur fram í grg. með þeirri tillögu. Rétt er að endurtaka það og leggja á það áherslu að þær reglur sem hér um ræðir ná ekki til fiskiskipa. Eins og ég gat um tekur tilskipun 1999/63/EB til allra skipa sem skráð eru á ESB-svæðinu. Með tilskipun þeirri er hér um ræðir er kveðið á um að sömu reglur skuli gilda á farskipum sem taka höfn á öllu þessu svæði en eru ekki skráð í skipaskrám ríkja þess. Markmiðið með tilskipuninni er að koma á kerfi til að sannprófa og framfylgja því að skip sem fara um hafnir í aðildarríkjunum haldi ákvæði tilskipunar 1999/63/EB. Samkvæmt tilskipuninni skal efni hennar koma til framkvæmda á öllu Evrópska efnahagssvæðinu eigi síðar en 30. júní 2002. Unnið er að nauðsynlegum lagabreytingum eða undirbúningi að lagabreytingum vegna þessa í samgrn. Það er nauðsynlegt að gera breytingar á sjómannalögum, nr. 35/1985. Ég vil leyfa mér að leggja til, herra forseti, að að lokinni þessari umræðu verði tillögunni vísað til hv. utanrmn.

Herra forseti. Ég ætla ekki að hafa mörg orð um þetta mál. Hér er fjallað um vinnutímatilskipun og við höfum þegar fest í lög hjá okkur nokkrar tilskipanir frá EES um vinnutíma. Oftast nær hafa þau mál komið inn sem sérstök þingmál og verið tekin fyrir í nefndum þingsins, a.m.k. þau sem ég hef komið að í félmn. Alþingis. Þannig var að þegar tilskipun um vinnutíma barna var til umfjöllunar í félmn. þá var það með heitustu málum sem þar voru tekin fyrir. Sérstaklega vakti það viðbrögð þeirra sem rifjuðu upp hversu snemma þeir fóru til sjós og fannst við vera að setja lög sem væru ómöguleg og mundu sennilega gera alla unga drengi að dúkkustrákum. Nú gerist það hins vegar að í staðinn fyrir þingmál sem lagt er fyrir fagnefndir þingsins þá erum við með breyttum vinnubrögðum að taka upp till. til þál. um staðfestingu á ákvörðunum, þar með vinnutímatilhögun. Nú ber svo við að eiginlega enginn hér hefur áhyggjur af vinnutímatilskipun varðandi sjómennina, sem hér er á bls. 3. Mér finnst það mjög jákvætt. Mér finnst tímabært að taka á þessum málum og festa enn betur en áður ákvæði sem varða sjómennina. Ég vona að þetta sé ábending um að nú sé meiri sátt um að festa vinnutímann og tryggja rétt manna þar einnig. Þess vegna kvaddi ég mér hljóðs, herra forseti, fyrst og fremst til að taka undir þessa ályktun og lýsa því yfir að ég voni að við séum komin lengra en fyrir nokkrum árum þegar vinnutímatilskipun kom til umfjöllunar.

Herra forseti. Það var rétt, sem síðasti ræðumaður kom inn á, að hér er fjallað um málefni sjómanna. Það kom fram í ræðu hv. síðasta ræðumanns að hér virtist sátt um málið. Ég átti hins vegar orðastað við formann utanrmn., hv. þm. Tómas Inga Olrich, um þetta mál og vil í framhaldi af því sem hér hefur verið rætt segja að það væri ekki óeðlilegt að hæstv. samgn. fengi málið líka til umsagnar. Ég tel að þetta mál sé athyglisvert og þurfi að vera í sama anda og almennt er í kringum okkur hvað áhrærir siglingar og útgerð kaupskipa, aldursmörk og önnur réttindi sem þar falla undir.

Herra forseti. Ég tel ljóst að ástæðan fyrir því að bærileg sátt ríki um þessi aldursmörk sé sú að miklar breytingar hafa orðið í íslensku þjóðfélagi. Það er ekki um það að ræða að unglingar fái vinnu við sjósókn með þeim hætti sem áður var, t.d. sem messaguttar á farskipum. Það var mjög algengt að 14, 15 ára menn fengju þar sína fyrstu reynslu. Ég sakna þess tíma, ég skal játa það. Ég hóf minn stutta sjómannsferil 14 ára gamall og tel mig ekki hafa borið neinn skaða af því, þvert á móti hafi það verið öfugt þótt vinnutíminn hafi oft verið mjög langur. En nú eru breyttir tímar og ber að sætta sig við það. Ég vil hins vegar mótmæla því að ungt fólk sem var á sjó á þeim tíma og hóf sjómannsferil sinn mjög ungt hafi almennt borið skaða af því, fremur hafi það orðið til að auka þeim þroska og efla samfélag okkar.

Herra forseti. Ég vona að enginn hafi tekið orð mín þannig að ég, komin úr sjómannsfjölskyldu vestan af fjörðum, haldi því fram að einhver hafi borið skaða af því að fara ungur til sjós. Það var, eins og fram kom í máli hæstv. ráðherra, til siðs á þeim tíma. Unglingar hlutu ekki alltaf langa skólagöngu. Þeir byrjuðu ýmist sem sumarfólk eða voru 14 ára á sjónum allan ársins hring. Auðvitað var það eins og önnur vinna, eitthvað hollt sem menn upplifðu og þeir komu sér til manns með þeim hætti eða öðrum. Ég tek undir þau orð ráðherrans að nú séu breyttir tímar. Núna þarf að verja réttindi og skoða hver umgjörðin á vinnumarkaði er. Hér hefur komist á umgjörð fyrir vinnutíma á vinnumarkaði og eðlilegt að þær reglur gildi einnig um skipaflotann. Við erum hér fyrst og fremst að tala um aldursmörk. Þau eru líka eðlileg í dag. Þess vegna kemur það mér ekkert á óvart að meiri sátt sé um þessi mál en var fyrir fjórum eða fimm árum þegar við höfðum viðlíka mál til meðferðar. Þannig þróast málin.

Herra forseti. Hér er haldið áfram umræðu um frv. til laga um að lögleiða ólympíska hnefaleika sem 15 hv. alþm. hafa flutt. 1. flm. að þessu frv. er hv. þm. Gunnar Birgisson. Ég hafði gaman að því, herra forseti, þegar ég sá hvernig dagskráin er upp sett. Það væri kannski ekki úr vegi, herra forseti, að líta á tvo dagskrárliði sem hér eru, annars vegar 6. liðurinn sem nú er á dagskrá, um lögleiðingu ólympískra hnefaleika, og síðan 7. liðurinn, um óhefðbundnar lækningar. Hnefaleikum fylgja vissulega miklir áverkar og mér finnst það kannski einna alvarlegast í þessu máli, minnugur þess að sem unglingur sá ég hvernig þeir sem æfðu box höguðu sér oft og tíðum á almannafæri. Sú minning og sú slysatíðni sem var samfara boxi hefur leitt til þess að ég er á móti þessu máli. Þegar litið er á skilgreiningu íþróttar í orðabókum, herra forseti, þá segir að íþróttir séu ,,kerfisbundnar æfingar til að þjálfa líkamann`` --- til að þjálfa líkamann. Ég er þeirrar skoðunar að box falli að hluta undir þá skilgreiningu, þ.e. hluti af því er að þjálfa líkamann. En er það íþrótt þar sem meginmálið er að rota andstæðinginn? Meginmálið er að berja andstæðinginn í höfuðið? Ég hef alltaf litið á að íþrótt væri eins og hér er sagt, ,,kerfisbundnar æfingar til að þjálfa líkamann``, en ekki til að gera hann örendan eða óhæfan um að stunda íþrótt um stundarsakir. Venjulega taka þessir leikir enda, annaðhvort með rothöggi eða að svo illa fer fyrir öðrum keppandanum í þessari íþrótt að stöðva verður leik vegna meiðsla. Flutningsmenn frv. segja að hér sé um ólympíska hnefaleika að ræða sem séu þess eðlis að menn séu klæddir í höfuðfat til að verjast höggum. Sé hins vegar litið yfir umræðurnar sem fram fóru þegar lög voru sett um að banna hnefaleika 1956, þegar farið er yfir greinargerðir og ræður sem þá voru fluttar, kemur margt athyglisvert í ljós. Ég vildi, með leyfi forseta, fá að vitna hér til orða sem þá voru látin falla, málið var þá mjög í umræðunni eins og það er að vissu leyti enn í dag. Nú segja menn að tímarnir séu breyttir, æfingar séu stundaðar samhliða boxi. Menn hafa meira að segja komið fram í fjölmiðlum og sagst vera á leiðinni til Bandaríkjanna til að taka þátt í ólympískum hnefaleikum. Einhvers staðar hafa þeir þá verið stundaðir hér á landi. Þá segja margir að þetta sé hvort eð er komið til að vera, að breyta eigi lögunum og menn eigi að aðlaga sig að því sem nú er að gerast. Það kann vel að vera rétt, ég hef margsinnis sagt það, að Alþingi geri of mikið af því að setja lög sem eru ekki aðlæg fólkinu og við eigum að setja aðlæg lög. Ég hef verið þeirrar skoðunar. Stundum þarf maður þó að greina á milli þess sem skilgreint er í lögum sem íþrótt og greina eins og þeirrar sem hér er fjallað um. Þá kemst maður auðvitað ekki hjá því að gera upp hug sinn milli eigin sannfæringar og þess sem aðrir telja að sé veruleiki. Í þeim umræðum sem fram fóru og ég gat um áðan, herra forseti, um bann við hnefaleikum, segir m.a.: ,,Í íþróttalögum er gefin skilgreining á hvað íþrótt sé. Það eru líkamsæfingar er stefna að því að auka heilbrigði manna og hreysti, líkamsfegurð, vinnuþrek og táp.`` Síðar segir: ,,Um hnefaleik má það annars segja að hann fellur vart undir íþróttalögin, sbr. 1. gr. þeirra, þar sem lýst er hvað íþrótt sé. Rothögg eru ekki líkleg til að auka heilbrigði manna og brotin nef munu ekki talin vottur um líkamsfegurð.`` Síðar í umræðunni segir m.a.: ,,Sem betur fer hafa hnefaleikar aldrei náð almennum vinsældum hér á landi en alltaf þótt það sem þeir eru, leiðinleg og ógeðsleg íþrótt, því ef íþrótt er skilgreind sem athöfn sem sé vel fallin til að gera þá sem hana iðka hraustari og heilbrigðari á sál og líkama, þá eru ekki til meiri öfugmæli en að kalla hnefaleika íþrótt. Þeir sem iðka hnefaleika eitthvað að ráði, þ.e. af verulegum áhuga, komast ekki hjá því að finna að iðkun þess leiks hefur áhrif á hugarfarið. Þeir verða uppstökkari, grimmari, hættir meira til að berja aðra af litlu tilefni og hafa jafnvel ánægju að valda líkamsáverkum eða sársauka.`` Í bréfi sem þingmönnum var sent ekki fyrir löngu frá virðulegum borgara, Guðmundi Arasyni, fyrrverandi formanni hnefaleikaráðs, segir í niðurlagi fjögurra blaðsíðna greinargerðar, með leyfi forseta: ,,Niðurstaðan úr rannsókninni sem gerð var fyrir Norðurlandaráð og rannsókninni sem gerð var á Karolinska sjúkrahúsinu leiddi til hliðstæðrar niðurstöðu: Það á ekki að banna ólympíska hnefaleika. Hnefaleikar voru bannaðir hér á landi árið 1956, þrátt fyrir mótmæli ÍSÍ sem þó er aðili að Alþjóðaólympíunefndinni. Ekkert þjóðþing hefur sýnt ólympíuíþrótt aðra eins óvirðingu.`` Þegar gripið er niður í umræður frá því að hnefaleikar voru til umræðu á þingi árið 1954, á árunum 1951--1956 áður en lögin voru samþykkt, má lesa eftirfarandi viðtal sem þáv. hv. þm., Gylfi Þ. Gíslason, átti við þáv. forseta ÍSÍ. Ég ætla, með leyfi forseta, að vitna til þess að gefnu tilefni, vegna bréfs Guðmundar Arasonar þar sem því er haldið fram að ekkert þjóðþing hafi sýnt þessari íþrótt jafnmikla óvirðingu og að ÍSÍ hafi mótmælt þessu harðlega. Þáv. hv. þm. Gylfi Þ. Gíslason segir: ,,Forseti ÍSÍ sagði mér að ástæðan fyrir mótmælum þeirra samtaka væri alls ekki sú að Íþróttasambandið hefði í sjálfu sér tilhneigingu til þess að halda verndarhendi yfir þessari íþrótt, það væri síður en svo. Sannleikurinn væri sá að iðkun hennar færi mjög þverrandi, sem betur fer sagði hann, þannig að nú mætti heita að mjög lítið kvæði að því að menn legðu stund á hnefaleika. Það taldi hann tvímælalaust stefna í rétta átt. En orsök mótmælanna taldi hann vera þá að það væri varhugavert fordæmi að löggjafarsamkoman sjálf tæki að kveða á um það hvaða íþróttagrein menn skyldu stunda og hvaða grein menn skyldu ekki stunda.`` Það var meginmálið. Það má lesa það hér að sjálfur forseti ÍSÍ var ekki sáttur við þessa íþrótt á meðan hún var leyfð hér á árum áður. Hann var ekki sáttur við þessa íþrótt, hann var á móti henni. En af prinsippástæðum, af því að Alþingi var að blanda sér í starfsemi íþróttahreyfingarinnar, varð hann að vera á móti lagasetningunni. Gylfi Þ. Gíslason segir síðan: ,,Ég spurði hann hvort samtökin mundu vera reiðubúin til þess að taka slíka ákvörðun, þ.e. að leggja til að box yrði leyft, og því var hann að sjálfsögðu, eins og eðlilegt var, ekki reiðubúinn til þess að svara.`` Hér falla fullyrðingar um sjálfar sig. Sagt er að Íþróttasambandið hafi mótmælt þessu. Jú, það gerði það í orði en ekki á borði. Herra forseti. Einnig má sjá hvernig menn útfærðu mótmæli sín og rök gegn þessari íþróttagrein á þessum tíma, m.a. í grg. sem fylgdi með frv. til laga um bann við hnefaleikum. Þá voru flm. hv. þm. Kjartan J. Jóhannsson og Gísli Guðmundsson. Ég vildi aðeins, með leyfi forseta, fá að vitna hér í grg. þessa. Þar segir svo: ,,Hnefaleikur er einhver sá ógeðfelldasti leikur sem hér þekkist. Ef íþrótt er skilgreind sem holl hreyfing, vel fallin til þess að gera menn hrausta á sál og líkama, þá er öfugmæli að kalla hnefaleika íþrótt. Sem betur fer hafa hnefaleikar aldrei verið vinsælir hér. Ekki er kunnugt um að neinn hafi látið lífið hér við opinbera hnefaleikakeppni, slíkt er þó algengt erlendis. Hitt er þó enn algengara þar að hnefaleikarar verði það sem kalla mætti höggdrukknir, þ.e. fá meira eða minna heilaskemmdir sem valda því að þeir haga sér eins og þeir væru lítils háttar ölvaðir. Stórslys og dauðsföll hafa hlotist hér á landi af áverkum af hendi manna er vanist höfðu hnefaleikum. Full ástæða er því til að stemma á að ósi í þessu efni og banna alla keppni og kennslu í hnefaleik. Bann við hnefaleikum er í rauninni ekki nema skyld og sjálfsögð tilraun til slysavarna.`` Herra forseti. Margir hafa látið að sér kveða í þessu máli og flestir hafa talað því máli að hér ætti að leyfa box. Margir hafa skrifað greinar og ég ætla að vitna, með leyfi forseta, til einnar greinar sem birtist í Morgunblaðinu 10. maí á síðasta ári. Hér skrifar Marteinn B. Björgvinsson. Mig langar, máli mínu stuðnings, að vitna til þess sem hann segir, en hann lagði stund á hnefaleika og talar hér af reynslu og þekkingu: ,,Marteinn Björgvinsson keppti í hnefaleikum á árunum 1944 til 1948. Hann er mjög á móti því að Alþingi Íslendinga leyfi hnefaleika sem keppnisíþrótt hér --- en hvers vegna? ,,Af því að ég er öryrki vegna hnefaleika, hlaut verulegan skaða af hnefaleikum sjálfur, ég hef verið með höfuðverk á hverjum einasta degi í 28 ár og hef þurft að nota mikið af verkjalyfjum og er svo minnislaus að til vandræða horfir. Ný lyf hafa þó minnkað höfuðverkinn á síðustu dögum. Ég veit að út um allan heim eru margslasaðir menn eftir hnefaleikakeppnir og margir hafa látist.```` Í niðurlagi þessarar greinar segir: ,,Voruð þið margir sem æfðuð hnefaleika á þessum árum? ,,Já, þó nokkuð margir. Annars get ekki mikið talað um þetta vegna þess að minnið hjá mér er svo slæmt vegna höfuðhögganna sem ég fékk í hnefaleikunum.`` --- Hefurðu fylgst með hnefaleikum í sjónvarpi? ,,Nei, mjög lítið, mér finnst þetta ekki vera íþrótt heldur slagsmál. Það er ömurlegt að sjá í hringnum þann manninn sem er að tapa og jafnvel lendir í gólfinu, hann getur kannski ekki tjáð sig og beðið andstæðinginn að hætta en augnaráðið biður um vægð. Ég vona að menn skilji hversu hættulegir hnefaleikarnir eru og hvað afleiðingarnar geta verið hræðilegar og leyfi alls ekki hnefaleikakeppnir hér á landi.`` Svo mörg voru þau orð, herra forseti. Eins og ég sagði í upphafi gengur box út á höfuðhögg. Þar er vísvitandi reynt að lama andstæðinginn svo að hann geti ekki unnið líkt og þegar hann kom fullfrískur inn í hringinn. Menn hafa talað um það sem tvennt ólíkt, keppni og æfingar. Það er rétt. Æfingin gengur út á að annaðhvort berji menn í boxpúða eða menn séu hvor á móti öðrum í léttum æfingum án þess að þar sé kné látið fylgja kviði. Það kom fram í ræðu hv. þm. Katrínar Fjeldsted að í Bretlandi eru menn alvarlega að hugleiða bann við boxi. Rætt hefur verið um að bráðlega verði lagt fram frv. í breska þinginu þar sem box verði bannað. Í læknisfræðilegum tilvitnunum sem hv. þm. kom inn á í ræðu sinni gat hún þess að allir væru sammála um að berja ekki fyrir neðan beltisstað. Jú, hvers vegna? Vegna þess að þau högg valda skaða á kynfærum. Hv. þm. kom inn á það líka og benti á að alvarlega væri rætt um að banna högg fyrir ofan bringubein. Þannig eru allir meðvitaðir um hversu skaðleg þessi íþrótt er. Þegar menn tala um höfuðhlífar og segja að þetta sé allt í lagi, sé skaðlaust, þá er það svo, eins og komið hefur verið inn á áður, að höfuðhlífin er til að verja hauskúpuna, til þess að hún verði ekki brotin eða marin. Hins vegar er það ljóst að þessi hlíf kemur ekki í veg fyrir heilaskaða. Eins og ég gat um hefur í Bretlandi verið boðað frv. um bann við höfuðhöggum og um leið boxi. Þess vegna er sérstakt að nú skuli menn af alvöru taka það upp hér á Íslandi að leyfa box á ný. Og þeir segja: Íslendingar eru einir um það í heiminum að leyfa ekki box. Hvers vegna eigum við að hafa þá sérstöðu? Við erum á fleygiferð út í hinn stóra heim. Fjarlægðir eru nánast engar orðnar og við viljum allt eða ekkert. Við viljum vera eins og aðrar þjóðir í einu og öllu. En er það nauðsynlegt? Er það kappsmál? Er það einhver minnimáttarkennd í Íslendingum sem veldur því hve fljótt menn vilja breyta um hefðir og karakter? Kannski, en ég er á öðru máli, herra forseti. Ég tel eðlilegt að stíga ekki þetta skref að svo komnu máli. Þegar okkur berast varnaðarorð frá öðrum löndum sem menn vilja hafa sem fyrirmynd, þá tel ég að það sé óeðlilegt að hlaupa til í þessu máli. Í umræðunni hefur komið fram að það sé ekki hættulegt að stunda þessa íþrótt vegna höfuðhlífa sem menn bera. Þeir tala um ólympíska hnefaleika, að það sé allt annað en hnefaleikar þar sem ekki er notast við höfuðpúða eða hlífar á höfði. Að nokkru leyti er þetta rétt. Þetta er öðruvísi ásýnd, en slysin verða engu að síður og engu að síður skaðast menn á heila þó að þeir noti höfuðhlífar til að verja höfuðið. Mér þykir líka merkilegt, sem hefur þó ekki komið fram, að konur hafa í vaxandi mæli áhuga á því að iðka box. Hv. þm. og læknir, Katrín Fjeldsted, benti á þá skaðsemi sem konur gætu orðið fyrir. Ekki eru þær að keppa í boxi með brjóstahlífar. Hún bendir á þá skaðsemi sem hnefaleikar geti valdið ungum konum með tilliti til barneigna. Herra forseti. Ég hef drepið á örfá atriði sem snerta þetta mál og lýst afstöðu minni til málsins. Ég er þeirrar skoðunar að við eigum að flýta okkur hægt í þessu máli, láta árin líða og sjá hvað aðrir gera. Við ættum ekki að taka upp box eins og aðrar þjóðir bara vegna þess að menn vilja nálgast það sem gerist í hinum stóra heimi.

Herra forseti. Mér finnst gæta nokkurs misskilnings í máli hv. þm. Guðmundar Hallvarðssonar þegar hann ræðir um box. Við erum ekki að ræða um box heldur ólympíska hnefaleika. Það er allt annað mál. Ég vil spyrja hv. þm.: Finnst honum ekki nær að Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands hafi eftirlit með þessari íþrótt, setji um þetta reglur og hafi eftirlit með þessari íþrótt? Við vitum að það er verið að stunda þessa íþrótt úti um allan bæ og víða um land. Menn eru að keppa í þessari íþrótt. Það fór lið til Bandaríkjanna um daginn til keppni. Ég held að það sé miklu nær að settar verði reglur en að þetta sé einhver neðanjarðarstarfsemi sem enginn fylgist með. Það er allt annað að stunda íþróttagrein sem fylgir vissum reglum. Við sjáum mjög margt ljótt í öðrum íþróttagreinum. Ég var að horfa á handboltakeppni um daginn. Þar voru nú menn ansi ósvífnir gagnvart andstæðingnum og vissu nákvæmlega hvar átti að hitta. Þessi grein er alls ekki hættuleg. Árið 1998 gerði öryggisnefnd íþrótta- og tómstundamála í Bandaríkjunum rannsókn á tíðni meiðsla í íþróttum. Þar kom í ljós að ólympískir hnefaleikar urðu nr. 71 á listanum. Það er langt fyrir neðan allar þær íþróttir sem við þekkjum í dag. Í ljósi þessa hafa margar þjóðir tekið upp og hvatt til að ólympískir hnefaleikar séu iðkaðir. En ég vil fá að heyra frá hv. þm. hvort honum finnist ekki nær að settar væru reglur um íþróttina en hún sé einhvers staðar neðan jarðar?

Herra forseti. Það gætti einskis misskilnings í málflutningi mínum hvað áhrærir box eða ólympíska hnefaleika. Þegar talað er um að eðlilegt sé að setja lög og Íþróttasamband Ísland muni hafa eftirlit með hnefaleikum þá er mér alveg ljóst að ÍSÍ getur ekki haft eftirlit með hnefaleikum þannig að enginn meiðist. Það er líka dálítið merkilegt þegar menn segja: Er ekki eðlilegt að setja lög og reglur til þess að fylgjast með boxinu fremur en neðanjarðarstarfsemi fái blómstrað? Hvað með allt annað, hv. þm., sem hér blómstrar og er talið neðanjarðarstarfsemi, t.d. innflutningur á ólöglegum efnum o.fl.? Eigum við að segja: Af því það blómstrar hér neðanjarðarstarfsemi þá er eðlilegt að Alþingi setji lög og reglur þar um? Þetta er náttúrlega aldeilis fráleitt. Í annan stað vil ég koma að því að það er alltaf verið að vitna til körfubolta, fótbolta og handbolta og sagt að boxið sé nr. 71 eða 80 í röðinni yfir áhættusamar íþróttagreinar. Það er mikill munur á milli annarra íþróttagreina og box eða ólympískra hnefaleika. Þessar tvær íþróttagreinar, ólympískir hnefaleikar eða box, ganga út á að menn meiði hver annan. Þar liggur reginmunurinn. Íþróttamenn sem keppa í handbolta ganga ekki inn á völlin með það að meginmarkmiði að rota andstæðinginn eða meiða hann svo hann liggi óvígur eftir. Það er mikill munur á þessum tveimur íþróttagreinum og aldeilis ófært og mjög sérkennilegt að þeir sem styðja þetta mál skuli halda slíku fram. Það er með ólíkindum.

Herra forseti. Mér finnst með ólíkindum, fyrst talað er um ólíkindi, að hv. þm. skuli bera þetta saman við ólögleg fíkniefni. Mér finnst eiginlega reginhneyksli að hann skuli gera það. Ef við ætlum að tala um það þá skulum minnast þess að á bannárunum mátti ekki selja vín á Íslandi. Ég held að það hafi verið það versta sem gat komið fyrir Íslendinga. Þeir lærðu þá ekki að umgangast vín. Og hér blómstraði aldeilis neðanjarðarstarfsemi í að brugga brennivín og selja út um allar trissur.

Vill þingmaðurinn lögleiða fíkniefni?

Ég ætla ekki að svara þessari spurningu, hv. þm. Tómas Ingi Olrich. Það hefur komið fram að þessi íþróttagrein er ekki hættuleg. Það er rangt hjá hv. þm. þegar hann segir að markmiðið sé að rota andstæðinginn. Þegar eftirlit er haft með þessari íþrótt og keppt í henni þá eru menn dæmdir úr leik ef þeir reyna að rota andstæðinginn. Í tölum frá Bandaríkjunum segir að upp hafi komið 98 tilvik þar sem meiðsl kröfðust læknishjálpar, en þar eru þátttakendur nærri 23 þús. og bardagarnir yfir 23 þús. Það er því ekki hægt að segja að um mikil meiðsl sé að ræða í þessari íþrótt.

Herra forseti. Í fyrsta lagi var ég ekki að leggja að jöfnu þessa íþrótt og eiturlyf eða nokkuð slíkt. Ég sagði hins vegar, vegna orða hv. þm. hér áðan, að það að neðanjarðarstarfsemi væri stunduð væri ekki rök fyrir því að setja lög á Alþingi, til þess að fylgjast með þessu. Til hvers erum við með tollgæslu, hv. þm.? Til hvers erum við með tollgæslu?  Þegar talað er um að ekki séu nema nokkur þúsund manns sem hafi slasast í Bandaríkjunum, um hvaða tölur erum við að tala? Við erum að tala um milljónaþjóðfélag. 

Virðulegi forseti. Hv. þm. Guðmundur Hallvarðsson fór hér með langa tölu á móti ólympísku boxi. Ég sá, þegar ég gekk fram hjá ræðustólnum, að hann var með 50 ára gömul plögg í höndunum. Hann var að lesa úr hálfrar aldar gömlu plaggi þar sem rætt var um bann við hnefaleikum hér á landi. Hnefaleikarnir eins og þeir voru stundaðir fyrir hálfri öld voru það sem við mundum kalla atvinnumannahnefaleika. Ég hugsa að ef við, hv. þm. sem erum hér í salnum og fleiri, hefðum verið á þingi þá, þá hefðum við staðið fyrir því að banna þessa hnefaleika.

Af hverju?

Vegna þess að þeir eru hættulegir. Ég er hér með fjölmargar greinar úr vísindatímaritum, annars vegar um ólympíska hnefaleika og hins vegar atvinnumannahnefaleika. Ég gæti rakið það og mun hugsanlega gera það á eftir. Það er reginmunur á þessu tvennu --- reginmunur. Þeir hnefaleikar sem Bretar eru í dag að velta fyrir sér að banna eru atvinnumannahnefaleikar, ekki ólympískir hnefaleikar. Við vitum að í atvinnumannahnefaleikum er veruleg hætta á heilsuskaða. Mig langaði að lesa hér úr umsögn Íþrótta- og Ólympíusambands Íslands sem barst til menntmn. í mars á síðasta ári. Þar segir Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands: ,,Athygli er vakin á því að frá því að lög um bann við hnefaleika voru sett árið 1956 hafa hnefaleikar tekið miklum breytingum. Og aðskildir hafa verið annars vegar atvinnuhnefaleikar og hins vegar ólympískir hnefaleikar. Ólympískir hnefaleikar eru viðurkennd íþróttagrein af Alþjóðaólympíunefndinni og í þeirri íþrótt keppt á ólympíuleikum og öllum vestrænum löndum.`` Nokkru síðar segir: ,,Ólympískir hnefaleikar eru ekki skaðlegri heldur en margar aðrar íþróttir, ef litið er til meiðsla og slysa vegna íþróttaiðkunar. Í landinu eru stundaðar ýmsar aðrar íþróttagreinar, svo sem tae kwon do, karate og júdó, sem allar fela í sér bardaga og átök ...`` 
            

Forseti vill áminna hv. þm. um að þegar vitnað er í greinar þá skal biðja um leyfi forseta.

Herra forseti. Það var nokkurt mál gert úr því að ég væri að vitna til þess sem áður var. En er það nú ekki svo að sá sem ekki þekkir söguna þekkir ekki uppruna sinn? Er ekki ágætt að vitna til þess hvers vegna bannið var sett á? Geri hver sem vill lítið úr því að ég hafi vitnað til þessara mála, þau eru töluð og skrifuð á líðandi stundu þegar málið var í gerjun og menn vissu nákvæmlega hvað var að gerast. Þegar talað er um að það sé reginmunur á atvinnuboxi og ólympískum hnefaleikum þá vil ég spyrja: Hvað eru ungir menn, sem hafa stundað neðanjarðarstarfsemi eins og hv. þm. Drífa Hjartardóttir kom hér inn á, að sækja með því að fara út og keppa í Bandaríkjunum í ólympískum hnefaleikum? Veit hv. þm. að þar eru verðlaun, fjárhæðir í boði?  Gleymum því ekki, hvað svo sem hv. þm. segja um muninn á ólympískum hnefaleikum eða venjulegum hnefaleikum andspænis öllum öðrum íþróttum, að tvennt aðskilur þessar íþróttagreinar, box og ólympíska hnefaleika, frá öllum öðrum íþróttagreinum. Það er að keppni lýkur ekki fyrr en annar hvor liggur í valnum eða er óvígur, ófær um að keppa lengur. Annaðhvort hafa læknar tekið af skarið um það að hann sé óvígur eða orðinn meiddur og geti ekki slegist lengur í hringnum. Konur góðar, hv. þm., hvað með brjóstahlífar þegar konur eru í boxi? Hvernig ætlið þið að verjast? 

Virðulegi forseti. Ég held að hv. þm. ætti nú að koma til nútímans aftur. Vissulega er gott að horfa til sögunnar og gott að vita við hvaða aðstæður hnefaleikar voru bannaðir á sínum tíma. Aðstæður réttlættu það að banna hnefaleika á þeim tíma. Þá var verið að tala um atvinnumannahnefaleika. Við erum að tala um allt annað þegar við nú ræðum um ólympíska hnefaleika. Mig langar að vísa í grein sem birtist í Morgunblaðinu eftir Guðjón Vilhelm, þjálfara í ólympískum hnefaleikum. Hann svarar akkúrat því sem hv. þm. ræddi um áðan, um hvernig stig eru fengin. Hv. þm. fullyrti hér að stig í ólympískum hnefaleikum væru eingöngu fengin með rothöggi. Það er alrangt.  ,,Þú færð stig í ólympískum hnefaleikum fyrir hittni þannig að í hvert skipti sem þú hittir á ákveðið svæði færðu stig. Þessi svæði eru bara á framhlið keppendanna þannig að engin stig eru gefin fyrir að slá menn bak við eyrun eða í þau. Þannig að það er letjandi frekar en hitt að setja kraft í höggið. Þetta er frekar spurning um hraða. Best er að rétt snerta keppinautinn og forða sér fljótt til baka í vörnina. Því ef þú setur kraft í höggið hægir þú á þér og safnar refsistigum þar sem keppinauturinn fær svo gott tækifæri til þess að hitta þig. Tíðni rothögga er því innan við 1% í áhugamannahnefaleikum. Þannig að þessi íþrótt sem við erum að kynna núna er allt önnur en sú sem var bönnuð árið 1956.`` Við fylgdumst með því þegar þetta unga íþróttafólk fór til Bandaríkjanna í síðustu viku. Þetta var glæsilegur hópur, tólf eða fimmtán manns. Það var ekki hægt að sjá á þessum hóp að þar færu sukkarar og svallarar, sem er aðalatriðið í röksemdum þeirra sem eru á móti ólympískum hnefaleikum og ástæða þess að hnefaleikar voru bannaðir á sínum tíma. Þá var talað um að menn ráfuðu um göturnar, berjandi hver annan, þ.e. þeir sem stunduðu hnefaleika eins og þeir voru stundaðir þá. Við erum að tala um allt aðra hluti.

Herra forseti. Hv. þm. Ásta Möller kom hér með mjög sérkennilegan punkt í lok ræðu sinnar, þ.e. að þetta hefðu ekki verið sukkarar eða svallarar. Ég hef aldrei nefnt það einu einasta orði og frábið mér því að svona málflutningur sé viðhafður hér. Ég hef aldrei tekið mér þau orð í munn að þetta væru sukkarar eða svallarar, ekki vikið að því einu einasta orði, hv. þm. Ég frábið mér málflutning sem þennan. Talað er um að ég eigi að líta til nútíðar þar sem nú sé málið allt annað, að allt annað sé að horfa á ólympíska hnefaleika og þeir séu með öðru sniði, þar séu einhver refsistig og menn berji mýkra vegna þess að ef þeir berji fast þá séu gefin refsistig o.s.frv. Hvernig ætli höggið hafi verið sem við horfðum á í beinni útsendingu hér á Íslandi í sumar frá ólympísku hnefaleikunum í Sidney? Þá horfðum við á þegar annað augað gekk út úr keppnismanni. Annað augað stóð út úr honum. Ætli það högg hafi kallað á refsistig? Ætli gefinn hafi verið mínus fyrir að berja augað úr manninum, eða hvað? Hvernig á að gefa refsistig þegar menn liggja kannski nokkrum dögum eftir keppni óvígir með skemmd á heila? Nei, hvar sem menn vilja staðsetja mig í fortíð, nútíð eða framtíð þá er ég þeirrar skoðunar að við eigum að flýta okkur hægt og ekki leyfa ólympíska hnefaleika. Við eigum ekki að gefa leyfi til þess. Við skulum bíða og sjá. Verum minnug þess að stórþjóðir sem menn vilja líta til, eins og Bretland, eru nú farnar að hugsa sinn gang alvarlega. Að sagt er þá mun þar lagt fram frv. mjög bráðlega um bann við 

Forseti vill áminna hv. þingmenn um að hafa hljóð í salnum.

Herra forseti. Ég ætlaði að spyrja hvar 1. flm. þessa máls er niðurkominn. Ég hefði áhuga á að eiga orðastað við þann hv. þm. Mér finnst nú lágmarksskylda þeirra sem vilja þoka málum sínum áleiðis að þeir séu viðstaddir umræður. Ég held ég neyðist til að fara fram á ...

Forseti mun láta athuga með 1. flm.

Ég held ég verði að fara fram á að fá að gera hlé á máli mínu þangað til hv. þm. Gunnar Birgisson kemur. Ég ætlaði að ræða við hann sem ábyrgðarmann þessa máls nokkur atriði sem lúta að formlegum þáttum þess, þar á meðal að það skuli endurflutt hér í algjörlega óbreyttri mynd sem var felld í atkvæðagreiðslu hér á síðasta þingi.

Forseti telur ástæðu til þess að gera tveggja mínútna hlé á fundinum og freista þess að fá framsögumann málsins í hús.

Forseti hefur ákveðið að fresta ræðu hv. 3. þm. Norðurl. e. að hans eigin ósk. Hann hefur óskað eftir að frummælandi málsins sé viðstaddur umræðuna.

Herra forseti. Lagt hefur verið fram frv. til laga í annað sinn um lögleiðingu ólympískra hnefaleika, um að heimila keppni, sýningar og kennslu í ólympískum hnefaleikum, að heimila sölu og notkun á hnefaleikaglófum og öðrum tækjum sem ætluð eru til þjálfunar í ólympískum hnefaleikum. Og í þriðja lagi að Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands setji reglur um íþróttina. Það tel ég vera mjög mikilvægt vegna þess að það þarf að hafa eftirlit með öllum íþróttagreinum þannig að þær séu stundaðar eftir settum reglum. Í þessu frv. er gerður skýr greinarmunur á ólympískum hnefaleikum annars vegar sem eru áhugamannahnefaleikar og hins vegar atvinnumannahnefaleikum sem eru m.a. stundaðir í Bandaríkjunum, Bretlandi, Rússlandi og víðar. Á Íslandi hafa hnefaleikar verið bannaðir frá árinu 1956. En fram að þeim tíma voru þeir allnokkuð iðkaðir. Áhugamannahnefaleikar hafa því miður verið ranglega kynntir hér á landi og verið bornir saman við venjulega hnefaleika. Það er í rauninni mjög ósanngjarnt því áhugamannahnefaleikar eru með öruggustu íþróttagreinum sem stundaðar eru í heiminum að mati þeirra sem best þekkja til. Hnefaleikar hafa verið stundaðir í einhverri mynd í heiminum um árþúsundir. Fundist hafa höggmyndir af hnefaleikamönnum á Krít sem eru taldar vera 3.500--4.000 ára gamlar. Nútímahnefaleikar eru taldir upprunnir á Englandi árið 1681, en þaðan barst íþróttin um allan heim. Keppt hafði verið í hnefaleikum á ólympíuleikunum grísku og var sá lárviðarsveigur eftirsóknarverður. 
             Herra forseti. Það er mjög mikill misskilningur að ólympískir hnefaleikar séu ruddaleg íþrótt. Það er t.d. svipað með hnefaleika og skylmingar að báðar þessar íþróttir byggja á hraða og snerpu en ekki ógnarkrafti eins og margir halda. Hér er ekki um að ræða hnefaleika atvinnumanna með 12--15 lotum þar sem keppt er um gríðarlegar fjárhæðir, heldur hnefaleika áhugamanna þar sem loturnar eru þrjár og notaðar eru höfuðhlífar og mýkri hanskar. Öll dómgæsla er mun strangari. Alvarleg slys eru þekkt í atvinnumannahnefaleikum. En þannig slys hafa ekki orðið í áhugamannahnefaleikum vegna hinna ólíku reglna sem þar gilda. Það er með ólíkindum að menn koma hér fram hver á fætur öðrum og halda öðru fram og eru þá nánast að tala um atvinnuhnefaleika. Árið 1966 skipaði Norðurlandaráð sérstaka nefnd sem skyldi athuga hvort banna skyldi hnefaleika á Norðurlöndunum. Fjölmargir læknar voru kallaðir til starfa fyrir nefndina í því skyni að rannsaka meiðsl og annað af völdum hnefaleika. Nefndin komst að þeirri niðurstöðu að ekki bæri að leggja bann við þessari íþróttagrein frekar en öðrum. Álit nefndarinnar var að rannsókninni lokinni að meiðsl þau sem hljótast af hnefaleikum væru síst meiri en þau sem íþróttamenn hljóta í öðrum greinum. Hér eru nokkrar staðreyndir um ólympíska hnefaleika: Rothögg, eins og hv. þm. Guðmundur Hallvarðsson ræddi mikið um í sínu máli áðan, eru vart mælanleg. Innan við 1% skráðra bardaga enda með svokölluðu rothöggi. Er það mikið? Ólympískir hnefaleikar eru nr. 71 á lista yfir tíðni meiðsla í íþróttum, langt fyrir neðan þær íþróttir sem stundaðar eru hér á landi. Á hverju ári er haldin keppni í ólympískum hnefaleikum í Bandaríkjunum sem heitir Silver Gloves, eða silfurhanskarnir. Þar eru þátttakendur um 2.000 talsins á aldrinu 8--15 ára. Hvað haldið þið að hafi komið upp mörg meiðsli á síðustu átta árum? Engin meiðsl hafa komið upp í þessum keppnum. Ólympískir hnefaleikar eru alls staðar leyfðir nema á Íslandi. Nú stendur til á Ólympíuleikunum að fjölga boxgreinum og taka inn kvennabox í ljósi lágrar slysatíðni og vinsældar íþróttarinnar. Kannski er hér komin grein sem við þingkonur gætum tekið upp til að keppa í, eins og karlarnir sem eru að keppa í fótbolta. Svíar hafa rannsakað hnefaleika mikið og völdu til þess færustu sérfræðinga í heilalækningum. Þar voru hnefaleikar bornir saman við knattspyrnu og fimleika og var útkoma hnefaleika hvað meiðsli varðar mjög góð, betri en í knattspyrnunni. Mig langar til að vitna í grein sem Guðmundur Arason skrifaði í Morgunblaðið 19. nóvember 1995, með leyfi forseta: ,,Hjá öllum þessum aðilum voru hnefaleikar iðkaðir með virðingu fyrir góðri og hollri íþrótt. Allar keppnir sem haldnar voru á þessum árum hlutu góða dóma í blaðaumfjöllun vegna drengilegrar framkomu keppenda og allgóðrar kunnáttu. Hér var fjöldi móta ár hvert og íþrótt þessa iðkaði að staðaldri fjöldi manna. Hnefaleikamenn annarra landa komu til keppni hér og sýningar voru haldnar víða. Aldrei kom fyrir að neinn keppenda slasaðist við æfingar eða keppni í þau tæp 30 ár sem keppt var í hnefaleikum hér, það finnast ekki dæmi þess í slysaskýrslum ÍSÍ.`` Það má geta þess að nefndur Guðmundur Arason er kominn rétt yfir áttrætt og stundar íþróttina í dag. Hann er mjög vel á sig kominn og með allra myndarlegustu mönnum. Herra forseti. Hnefaleikar eru ein af þeim íþróttum þar sem gerð eru skörp skil á milli áhugamennsku og atvinnumennsku. Íþróttin er eðlileg manninum eins og að ganga og hlaupa. Það hefur fylgt manninum frá ómunatíð að verja sig. Það hefur komið hér fram að ólympískir hnefaleikar eru með elstu keppnisgreinum sem stundaðar hafa verið á Ólympíuleikunum frá 1904 og með það góðum árangri að til stendur að fjölga í greininni og taka inn hnefaleika fyrir konur á næstu Ólympíuleikum, eins og ég gat um áðan. Íslendingar eru ekki eina þjóðin sem hefur þurft að taka ákvörðun um hvort leyfa skuli þessa íþróttagrein eða ekki. Athyglisvert er að eftir vandlegar yfirferðir hefur niðurstaðan verið sú hjá þeim þjóðum sem hafa verið að íhuga þetta, að það hefur verið leyft vegna þess hve slysatíðnin er lág. Herra forseti. Ísland er eina landið í heiminum sem hefur bannað hnefaleika og athyglisvert er að engin önnur þjóð hefur fetað í fótspor okkar. Algjört einsdæmi er að ólympísk keppnisgrein sé bönnuð með sérstakri löggjöf. Aðild að Ólympíuleikunum felur í sér viðurkenningu á þeim greinum sem keppt er í á leikunum hverju sinni. Við eigum þess vegna að leyfa ólympíska hnefaleika á ný. Herra forseti. Það hlýtur að vera í valdi hvers einstaklings að velja og hafna hvaða íþrótt hann vill stunda hverju sinni hvort sem það er teygjustökk, fallhlífarstökk, fótbolti, handbolti, hestaíþróttir eða ólympískir hnefaleikar. Ég tel mjög mikilvægt að þetta frv. til laga nái fram að ganga þannig að hægt verði að setja reglur um ólympíska hnefaleika.

Herra forseti. Mér þykir rétt að koma aðeins inn á það aftur sem fram kom í máli hv. síðasta ræðumanns um muninn á boxi sem ,,íþrótt`` vegna þess að ég er sammála þeirri skilgreiningu á íþrótt að hún er ekki sú að menn berji hver á öðrum. Skilgreiningin á íþrótt hvað snertir knattspyrnu, körfubolta eða handbolta er að það er íþrótt þar sem lagt er upp með að annað hvort liðið sigri. Menn leggja upp með það í huga. En í boxinu er það höfuðhöggið sem ræður, hvort sem það er mjúkt eða hart, veitir stig eða dregur stig af mönnum, þá er það samt í huga manns að annar hvor keppenda er óvígur eftir, hvort sem það er mælieining, stig eða hvað í boxinu. Þegar hins vegar verið er að tala um hin miklu slys í knattspyrnunni, að menn hafi fengið fótboltann í höfuðið og séu jafnvel óvígir á eftir, sem sjaldan gerist, þá er munurinn þessi: Þegar viðkomandi knattspyrnumaður gerir sig tilbúinn til að skalla knöttinn þá er bæði hugur og hönd meðvirk um það væntanlega högg sem mun koma. Það er allt annað að fá fótbolta í höfuðið vegna þess að sá sem fær knöttinn í höfuðið er búinn að búa sig undir það sem koma skal. Höfuðhögg af hendi er óvænt þar sem enginn er viðbúinn og þess vegna er það oftar en ekki að það meiðir.

Herra forseti. Hér er um að ræða tvær tveggja mínútna lotur og það er spurning um stig sem keppendur fá. Keppni í ólympískum hnefaleikum verður að fara fram undir eftirliti íþróttasambands þess lands sem hún á að fara fram í og hver iðkandi verður að gangast undir stranga læknisskoðun fyrir og eftir hverja keppni. Verði iðkandi fyrir meiðslum verða að líða 60--90 dagar þar til hann má keppa aftur.  Mönnum er skylt að bera hlífar og eins og ég sagði áðan eru þetta aðeins tveggja mínútna lotur og það er ekki hægt að bera þetta saman við atvinnumannahnefaleika, ég held því að þingmaðurinn sé á mjög miklum villigötum.

Herra forseti. Munurinn á tveggja mínútna lotum í boxinu og hér í ræðustól Alþingis er nokkur sem betur fer því að hér skiptast menn á orðum og skoðunum en ekki höggum eins og í boxinu. En það er enginn misskilningur af minni hálfu. Ég er þeirrar skoðunar, hef verið og er að við eigum ekki að ana út í þetta núna. Við skulum sjá hvað aðrar þjóðir eins og Bretar ætla og eru að gera, eins og ég hef sagt hér áður. Ég segi enn og aftur að allar aðrar greinar en box eru íþróttagreinar. Ekki er hægt að kalla það íþrótt sem gengur út á að gera mann og annan óvígan og oftar en ekki fylgir þar nefbrot og annar líkamlegur skaði. Hvers vegna er bannað að slá fyrir neðan beltisstað? Ég hef ekki fengið svar við því hjá hv. þm. Ástu Möller og Drífu Hjartardóttur hvernig þær líta á kvennabox. Hvað finnst þeim t.d. um þá hættu sem konur geta lent í í boxi vegna högga á brjóst? Hvaða afleiðingar hefur það þegar þær eignast börn? Er það allt í lagi? Ég er ansi hræddur um, þó að ég sé ekki menntaður læknir, að það muni eflaust hafa skaðvænleg árhif, eins og boxið hefur til langtíma litið. Verði einhver skaði, eins og hv. þm. kom inn á áðan, þá er keppnisbann í næstu 90 daga. Þá getur það einmitt gerst sem ég óttast og liggur að baki orðum mínum og eru varnaðarorð í þá veru að því miður fylgir heilaskaði of oft þessu boxi. Þótt ekki sé kannski fyrst og fremst verið að berja til óvígis þá eru höfuðhöggin óvænt. Það óvænta í íþróttinni er að koma höggi á andstæðinginn óvænt og þar liggur skilsmunur á milli box og annarra íþrótta.

Herra forseti. Ólympískir hnefaleikar snúast um að skora stig og telst sá sigurvegari sem hefur skorað fleiri stig að loknum fjórum tveggja mínútna lotum. En fari annar hvor iðkandi 15 stig fram úr hinum ber dómara að stöðva bardagann. Ekki eru gefin nein aukastig slái annar hinn niður eða roti andstæðinginn og þessi regla er til þess fallin að iðkendur leggi meiri áherslu á hraða og tækni en höggkraft. Minna en 1% allra ólympískra hnefaleikakeppna endar með rothöggi og þetta er ég margbúin að segja hv. þm. Hvað varðar hættu fyrir konur þá þekki ég það ekki. En sem kona hef ég stundað íþróttir og það er oft ansi harkalega rekist í brjóstin á manni bæði í körfubolta og handbolta, ég tala nú ekki um ef maður dettur af hestbaki.

Herra forseti. Ég verð að segja að ég undrast það að menn skuli leggja þetta frv. fram aftur sem var fellt fyrir ári í þinginu. Mjög góð rök hafa verið færð fyrir því að þetta væri eitthvað sem ætti ekki erindi við okkur Íslendinga. Hv. þm. Drífa Hjartardóttir sagði áðan að enginn hefði fetað í fótspor okkar með það að banna áhugamannahnefaleika. Aftur á móti get ég fullyrt það og kom það mjög skýrt fram í hv. heilbr.- og trn. á þeim tíma sem þetta var til umfjöllunar þar í fyrra að mjög margir vildu vera í sporum okkar og vera án þessarar svokölluðu íþróttar. Herra forseti. Upplýsingar komu fram um hvaða skaða þetta hátterni að berja fólk í höfuðið hefur haft á fólk. Sýnt var fram á ýmsar kannanir þar sem þetta hafði haft mjög varanlegan augnskaða og teknir voru til samanburðar 25 hnefaleikarar, áhugahnefaleikarar og síðan viðmiðunarhópur og það var afgerandi hvað hnefaleikarar höfðu hlotið mikla augnskaða. Í því sambandi að tala um að hvetja stúlkur til þessara íþrótta þá kom það einnig fram frá læknum sem komu á fund nefndarinnar að konur gætu hlotið varanlega og slæma skemmd í fituvef brjósta við hnefaleika og sömuleiðis að heili ungra stúlkna er mun verr varinn en hjá piltum sökum þess að beinin í höfuðkúpum stúlkna eru þynnri en hjá drengjum þannig að stúlkur lenda í mjög slæmum skaða. Fyrir utan það að heilaskaði getur komið fram seint á ævinni eftir slíka íþrótt og sérstaklega ef um börn er að ræða sem byrja að æfa snemma.

Herra forseti. Það hefur margoft komið hér fram að aðaláherslan í þessari íþrótt er ekki að rota andstæðinginn eða koma á hann höggi á höfuðið.  Það eru margir félagsfræðingar og kennarar erlendis sem vilja að þessi grein sé stunduð vegna þess að hún kemur í veg fyrir árásarhneigð margra ungra drengja og stúlkna, eins og kom fram í máli hv. þm. Ástu Möller. Það er alveg með ólíkindum hvað hv. þingmenn í rauninni misskilja málið. Þetta gengur ekki út á atvinnumannahnefaleika. Þetta er íþrótt sem er ágæt fyrir iðkendur. Aðalatriðið er ekki að slást. Þetta er íþrótt sem hentar þeim sem vilja komast í góða þjálfun og til að losa sig við aukakílóin. Ég held að ágætt væri ef hv. þingmenn fengju að koma í heimsókn til þeirra sem kunna þessa íþrótt og þeir sýndu okkur hvernig farið er að. Á Íslandi er verið að iðka alls konar íþróttir, alls konar bardagatækni sem er leyfð en þessi grein er ekki leyfð. En það er verið að fara fram á að hún verði undir eftirliti Íþróttasambands Íslands sem ég tel vera eitt aðaláhersluatriðið að verði gert.

Herra forseti. Það eru engin rök að þetta sé íþrótt til að losna við aukakíló. Það eru margar íþróttir og bara flestar íþróttir og hreyfing sem losar fólk við aukakíló, þetta eru engin rök til að taka inn þessa baráttuaðferð. Það var sýnt og skýrt fyrir okkur í heilbr.- og trn. í fyrra hvernig þessi íþrótt er iðkuð og það var sýnt að verið er að berja fólk í höfuðið og högg í höfuðið gefa stig. Það er kannski verið að berja mörg högg í höfuðið en aðeins eitt högg gefur stig þannig að það er verið að margberja fólk í höfuðið. Læknar hafa sýnt fram á það að við slík högg fer heilinn á hreyfingu og ýmsar fíntaugar og æðar skaðast við þau högg og sýnt hefur verið fram á ...

Forseti vill áminna hv. þingmenn um að hafa hljóð í salnum til að þingstörf geti gengið eðilega fyrir sig.

Já, herra forseti, ég held að full ástæða sé til að við þingmenn, sem höfum gert okkur grein fyrir því hversu hættuleg þessi íþrótt, sem ég vil nú helst ekki kalla íþrótt, er heilsu fólks, ættum nú að taka okkur saman og sjá til þess að þetta mál fari ekki lengra en til nefndar eins og svo mörg önnur mál hér í þinginu sem eru mun merkilegri og meiri framfaramál en þetta. Varðandi aðferðirnar við að berja fólk í höfuðið þá mun ég berjast gegn því af öllum kröftum --- en þó ekki með því að berja fólk í höfuðið --- að þetta verði leyft á Íslandi.

Herra forseti. Það er alveg óþarfi hjá hv. þm. Ástu Ragnheiði Jóhannesdóttur að gera lítið úr því hvernig fólk nær af sér aukakílóum. Það bara gerir það nákvæmlega á þann hátt sem því þykir best. 

Virðulegi forseti. Ég hef séð ástæðu til þess að biðja um umræðu utan dagskrár um starfsöryggi fiskverkafólks. Í janúar sl. voru á atvinnuleysiskrá 338 vegna samdráttar í fiskvinnslu. Þessi tala mun þó vera enn hærri vegna þess að ekki eru meðtaldir þeir atvinnulausu sem eru á hinni svokölluðu 60 daga reglu samkvæmt lögum um greiðslur Atvinnuleysistryggingasjóðs frá 7. mars 1995. Víða um land eru blikur á lofti varðandi atvinnuöryggi fiskverkafólks. Rækjuvinnslan á víða í erfiðleikum, óljóst er um framhald á vinnslu á Rússafiski og sameining fyrirtækja heldur áfram. Staðir sem nefna má í þessu sambandi eru Bolungarvík, Vestmannaeyjar, Kópasker, Eskifjörður, Þorlákshöfn, Húsavík, Siglufjörður, Hrísey, Ólafsfjörður og fleiri staðir. Fulltrúar Starfsgreinasambands Íslands hafa óskað eftir svörum ríkisstjórnarinnar við grundvallarspurningum er varða framtíð fiskvinnslunnar í landinu og starfsöryggi fólksins sem við hana vinnur. Hver er stefna stjórnvalda í byggða- og atvinnumálum? Hvernig er hægt að minnka útflutning á óunnum fiski? Er hægt að tryggja að íslensk fiskvinnsla fái ávallt næg tækifæri til að bjóða í allan þann fisk sem veiddur er innan íslensku lögsögunnar? Er hægt að gera fiskvinnsluhúsum án útgerða kleift að eignast kvóta? Hvernig er hægt að tryggja starfsöryggi fiskvinnslufólksins? Hver er stefna hins opinbera í málefnum atvinnulausra? Geta stjórnvöld beitt sér fyrir því að sett verði á laggirnar nefnd sem rannsaki afleiðingar þess þegar stór atvinnutæki eru seld milli byggðarlaga? Ríkisstjórnin og þar með hæstv. félmrh. hafa beitt sér fyrir aðgerðum til þess að veikja stöðu fiskvinnslunnar í landinu og þá sérstaklega stöðu og réttindi verkafólksins. Rýmkað hefur verið um vegna útflutnings á óunnum fiski með þeim afleiðingum að sá útflutningur hefur aukist stórlega. Einnig verður ekki fram hjá því horft að reglugerð félmrh. frá 24. maí 1995 sem byggir á 3. gr. laga nr. 19/1979 hvetur fyrirtæki til þess að stöðva fiskvinnslu og velta launakostnaðinum yfir á Atvinnuleysistryggingasjóð. Fyrirspurnirnar til hæstv. félmrh., atvinnumálaráðherra, eru þessar: 1. Hvað hyggst ríkisstjórnin gera vegna uppsagna fiskverkafólks og versnandi atvinnuástands af þeim og fleiri ástæðum í fjölmörgum byggðarlögum á landsbyggðinni? 2. Hyggst ríkisstjórnin sjá til þess að þessar aðstæður og úrbætur í þeim efnum verði sérstaklega hafðar í huga við þá endurskoðun sjávarútvegsstefnunnar sem stendur yfir og hyggst félmrh. beita sér í þeim efnum? 3. Hefur komið til tals að auka byggðakvóta eða byggðatengja með einhverjum hætti einhver veiðiréttindi til að skapa minni sjávarbyggðum aukið öryggi? 4. Hefur komið til tals í ríkisstjórninni að skilgreina tiltekin svæði eða landshluta sem sérstök byggðaþróunarsvæði svo heimilt verði að beita styrkjum til þess að efla nýsköpun í atvinnulífinu þar sem ástandið er slæmt? 5. Hefur með sambærilegum hætti komið til greina að taka upp styrki til þess að auðvelda kerfis- og atvinnuháttabreytingar til að forða atvinnuleysi í framtíðinni? Virðulegi forseti. Það er nauðsynlegt að hæstv. atvinnumálaráðherra hafi á takteinum svör og stefnu ríkisstjórnarinnar. Við getum ekki unað við það að landsbyggðin lúti algerlega lögmálum peningamagnsins og það sé bara látið ráðast hvernig hlutir þróast þar. Þjóðin á heimtingu á skýrum svörum. Ef stefnan er engin, ef peningamagnið á að ráða, þá vitum við hvar við lendum en ef hæstv. ríkisstjórn hefur stefnu í þessum málum þá er gott fyrir þjóðina og þingið að fá að vita hvaða meðulum á að beita.

Herra forseti. Spurningar hv. þm. ættu sumar að beinast fremur að byggðamálaráðherra heldur en félmrh. Ég get ekki svarað þeim öllum vegna þess að það er ekki í mínu valdi að svara þeim. En ég skal svara því sem ég get og er með puttana á. Atvinnuleysi í janúar sl. var 1,6%. Það var 1,3% í desember og í janúar í fyrra var það 2,6%. Það er sem sagt 1% minna í janúar í ár en var í fyrra. Ég lét dreifa skrá um stöðuna eins og hún var í gær á atvinnuleysisskránni og þar kemur í ljós að þeir sem skráðir eru í atvinnugreinina Vinnsla sjávarafurða á atvinnuleysisskrá eru 312. Þeir voru 338 um síðustu mánaðamót eins og réttilega kom fram hjá fyrirspyrjanda. Þeim hefur því aðeins fækkað. Hitt er svo rétt að það er enn þá að tínast inn fólk sem er á uppsagnarfresti og kann að fjölga á skránni aftur að einhverju leyti. Ef við lítum á þennan lista sést að þetta er staðbundinn vandi. Það er fyrst og fremst á þremur, fjórum stöðum sem ástandið er alvarlegt. Ég hef heimsótt þá staði sem verst eru settir og boðið fram það sem við í félmrh. höfum ráð á, þ.e. átaksverkefni eða námskeiðahald. Þessu hefur verið vel tekið. Í Bolungarvík er farið í gang átaksverkefni, einnig námskeið, og þar er sérstakur vinnuhópur að störfum til þess að halda utan um námskeiðahald og átaksverkefnin. Ég hef beðið um tilnefningar í slíkan vinnuhóp frá Vestmannaeyjum, en þar er starfsmenntunarátak í vændum og starfsmaður frá Vinnumálastofnun, þ.e. frá Svæðisvinnumiðlun Suðurlands, verður ráðinn í fullt starf í Vestmannaeyjum til umsýslu og ráðgjafar, en í Vestmannaeyjum er vandinn mestur. Frá Húsavík eru þær góðu fréttir að líkur eru á að Harðviður hf. hefji starfsemi að nýju, a.m.k. tímabundið til þess að ljúka við óunnið hráefni. Það verður unnið með stuðningi Atvinnuleysistryggingasjóðs sem átaksverkefni og það eru átta störf í þrjá mánuði. Hugmyndir eru uppi um fleiri verkefni þar, m.a. í tengslum við hvalaskoðunina, en hvalaskoðun er mikill vaxtarbroddur í atvinnulífi Húsvíkinga. Á Ólafsfirði er mér sagt að saltfiskvinnslan sé að fara í gang aftur og þá ætti róðurinn að léttast þar. Á Siglufirði er unnið að því að koma rækjuverksmiðjunni í Pólum aftur í gang. Það mun þó vera nokkuð í land. Rétt er að hafa í huga að þessi vandi er að sumu leyti heimatilbúinn. Í Bolungarvík er einungis unninn þriðjungur þess afla af botnfiski sem þar er landað, litlu meira en þriðjungur í Vestmannaeyjum og það eru 60 aðkomumenn á fiskiskipum Vestmanneyinga. Tryggingasjóður sjálfstætt starfandi einstaklinga hefur möguleika á því að aðstoða eða styrkja fólk við atvinnuháttabreytingu. Ég hef hreyft þeirri hugmynd að binda hluta af kvótanum við sveitarfélögin í sjávarbyggðunum, m.a. með tilliti til þess að unnt sé að tryggja atvinnuöryggi.

Herra forseti. Að fiskverkafólk skuli þurfa að lifa við þær aðstæður að hægt sé að senda það heim á lægstu launum 60 daga á ári vegna hráefnisskorts er óásættanlegt. 60 dagar eru stór hluti eðlilegs vinnudagafjölda á ári hverju. Við vitum að svona margir dagar án bónuss og yfirvinnu halda fólki á bágum kjörum og þetta er alvarleg staða. En enn þá alvarlegri er þó sú staða er blasir við á þeim stöðum þar sem fisk- og rækjuvinnslum hefur verið lokað. Á Bolungarvík, svo að dæmi sé tekið, bíða menn í ofvæni eftir því að hafist verði handa við að opna rækjuverksmiðjuna þar á ný. Þar er nú hátt hlutfall atvinnuleysis og hefur það mjög alvarleg áhrif á allan bæjarbraginn þar og keðjuverkunaráhrifa þessarar stöðu er tekið að gæta. Hér verður að bregðast skjótt við. Þekking og færni þess fólks sem skapað hefur auðæfi má ekki glatast. Byggðastofnun sem er einn stærsti eigandi þessarar verksmiðju verður að leggja allt kapp á að sem hæfustu, vönustu og bestu menn geti komið að þessum rekstri og gert það þannig að rekstrarumhverfi verksmiðjunnar verði öruggt. Dapurleiki atvinnuleysisins er alvarlegur og á þetta bæði við um einstaklinga sem atvinnulausir eru og einnig þau byggðarlög sem búa við atvinnuleysi. Það er eyðibyggðastefna og ekkert annað þegar heilu sjávarplássin upp á þúsundir íbúa, svo sem í Vestmannaeyjum, Bolungarvík og víðar, eru farin að drúpa höfði í þjáningu vegna fiskveiðistjórnarstefnu íslenskra stjórnvalda. Það verður að vinna að því að fiskvinnslur hér á landi hafi greiðari og betri aðgang að hráefni til vinnslu svo örugg og jöfn vinna sé í boði.

Virðulegi forseti. Ástandið í ýmsum byggðarlögum við sjávarsíðuna er um þessar mundir grafalvarlegt. Atvinnuleysi af stærðargráðu sem hefur nánast verið óþekkt hefur skollið yfir með skelfilegum afleiðingum. Hugsum okkur ástandið í byggðarlagi þar sem fólk hefur unnið daginn út og daginn inn af samviskusemi að fiskvinnslu en stendur síðan skyndilega frammi fyrir hræðilegri óvissu vegna lokunar fyrirtækja, gjaldþrota og atvinnubrests. Við erum ekki að tala um neinar smátölur í þessu sambandi. Yfir 90 manns urðu atvinnulausir á einni nóttu í Bolungarvík eftir gjaldþrot rækjuvinnslunnar Nasco, sem svarar til um 9% af íbúafjöldanum og er hliðstætt því að 10 þúsund manns væru án atvinnu í Reykjavík um þessar mundir. Nú hefur atvinnulausum í Bolungarvík sem betur fer fækkað nokkuð af ýmsum ástæðum en eftir stendur þó skelfilegur vandi sem við verðum að finna lausn á til frambúðar. Við svona aðstæður eru íslensku fiskverkunarfólki bjargirnar bannaðar. Atvinnulífið er fábreytt. Það er ekki í önnur hús að venda og afl hins opinbera við atvinnuuppbyggingu hefur farið í að stuðla að nýjum atvinnumöguleikum utan landsbyggðarinnar. Það er því eðlilegt að fólki finnist að við þessar aðstæður sé verið að senda því þau skilaboð að flytja sig um set, fara suður strax. Svona fjöldaatvinnuleysi gengur auðvitað ekki. Fiskvinnslan stendur að mörgu leyti höllum fæti, t.d. gagnvart útgerðinni sem hefur ein fiskveiðiréttinn. Krafan um allan fisk á markað er sömuleiðis stórhættuleg atvinnuöryggi fiskverkafólks um landið og þó hún kunni að þjóna stundarhagsmunum ýtrustu launakröfugerðar sjómanna er hún klárlega í blóra við atvinnuhagsmuni landverkafólks. Meginatriðið er þó að undirstaða fiskvinnslunnar sé rétt fundin með stöðugleika í efnahagsmálum, lækkandi vöxtum, eðlilegu raungengisstigi, minnkandi þenslu á efnahagssviðinu, bættu aðgengi að hráefnisframboðinu hér á landi og áframhaldandi framförum okkar undirstöðuatvinnugreina.

Herra forseti. Með sameiningu útgerðar- og fiskvinnslufyrirtækja hefur atvinnufyrirtækjum fólks við fiskvinnslu og fiskveiðar fækkað. Skipulag núverandi tilfærslukerfis á atvinnuréttindum fólksins er þannig í kvótabraskskerfinu að enginn veit hvar né hvenær kvótabraskið veldur atvinnumissi. Hæstv. félmrh. sagði að vandinn væri að sumu leyti heimatilbúinn og tók m.a. Bolungarvík sem dæmi. Mig langar til að spyrja hæstv. félmrh.: Hvernig eiga íbúar í sjávarbyggðum þar sem yfir 80% af aflanum sem á land kemur er af smábátum að byggja upp ný fyrirtæki í botnfisksvinnslu þegar þeir vita ekki hvort hráefnið kemur að landi á næsta ári? Hvaða framtíð ætlar núverandi ríkisstjórn að byggja fólki í sjávarbyggðunum? Við ræddum í fyrradag m.a. um fiskveiðistjórnarkerfið sem blandaðist inn í umræðuna. Það er alveg ljóst að núverandi útfærsla á sjávarútvegsstefnunni veldur miklu óöryggi hjá fólki á landsbyggðinni, bæði fiskvinnslufólki og sjómönnum. Hv. þm. Einar K. Guðfinnsson vék hér áðan að því að krafa sjómanna væri um allan fisk á markað. Þetta er rangt. Krafa sjómanna hefur verið um það að allur fiskur tæki verðmyndun á fiskmarkaði. Hún hefur ekki verið um það að allur fiskurinn færi inn á markað eða yfir markað.

Herra forseti. Ástæður þess alvarlega atvinnuástands sem nú er í fjölmörgum byggðarlögum eru mismunandi. En það er samt ljóst að tilteknir sameiginlegir þættir einkenna það ástand mjög víða, þ.e. rekstrarerfiðleikar í sjávarútvegi og áföll af þeim sökum og/eða skortur á veiðiheimildum og hráefni til vinnslu sem er gegnumgangandi þáttur í erfiðleikum velflestra sjávarútvegsbyggðarlaganna. Herra forseti. Þetta bætist við þróun eða öllu heldur afturför í öðrum atvinnugreinum á þessum svæðum á landsbyggðinni meira og minna yfir höfuð þar sem einkavæðing almannaþjónustunnar hefur leitt til umtalsverðs samdráttar á undanförnum missirum. Pósthúsum og símstöðvum hefur verið lokað. Bankar hafa dregið úr starfsemi. Verslun, olíuafgreiðsla og annað slíkt hefur meira og minna allt skroppið saman þannig að í mörgum dæmigerðum sjávarplássum vantar nú 10--20 störf af þeim toga sem þar voru fyrir örfáum missirum síðan. Þegar svo sjálf undirstaðan, undirstaða byggðarinnar á strandlengjunni, sjávarútvegurinn, hrynur eða er að hruni kominn í fjölmörgum byggðarlögum, og er ég þá sérstaklega að vísa til minni sjávarútvegsbyggðanna, þá er auðvitað ekki von á góðu. Andspænis þessu situr hæstv. ríkisstjórn á höndum á sér og hefur gert meira og minna um árabil þannig að það er ekki hægt að segja að gagnvart þessari þróun eða öfugþróun sem blasað hefur við mönnum og menn eru væntanlega vel upplýstir um, þeir sem hafa eitthvað ferðast um landið, hafi neitt marktækt verið gert heldur er haldið áfram á sömu braut. Næst kemur einkavæðing Landssímans með tilheyrandi kjaftshöggi fyrir landsbyggðina. Herra forseti. Tími umræðna og skýrslugerðar um þessi mál ætti að vera löngu liðinn og það ætti að beita einhverjum markvissum aðgerðum í þessum efnum.

Herra forseti. Það er margt umhugsunarefni í löggjöf sem ræður töluverðu um atvinnuöryggi fiskverkafólks og mér finnst að menn þurfi mjög að huga að því atriði við endurskoðun laganna sem lúta að þessum þætti málsins og m.a. því hvort ástæða er til að heimila áfram útflutning á óunnum fiski án þess að aðilum innan lands sé gefinn kostur á að bjóða í fiskinn og kaupa hann. Ég vil segja vegna þess sem hér hefur komið fram í spurningum fyrirspyrjanda um hvort komið hafi til tals að auka byggðakvóta, að eitt af þeim verkum sem ný stjórn Byggðastofnunar kom að í upphafi síðasta árs var erfitt atvinnuástand í Hrísey og reyndar sáum við fram á að það yrði erfitt á nokkrum stöðum öðrum á landinu. Það varð því niðurstaða stjórnar að ég ritaði bréf til hæstv. iðnrh. fyrir hönd stjórnar og óskaði eftir því að byggðakvóti yrði aukinn úr 1.500 tonnum í 3.000 tonn. Það er mat okkar að reynslan af úthlutun kvótans hafi sums staðar tekist vel, t.d. á Bíldudal, Þingeyri og Hofsósi og að ástæða sé til að fikra sig áfram á þeirri braut sem þar var lögð. 
             Í öðru lagi hefur verið spurt hvort til greina komi að beita styrkjum til að efla nýsköpun í atvinnulífi þar sem atvinnuástand er slæmt. Byggðastofnun hefur verið að kynna sér hvernig að þessum málum er staðið erlendis og það kemur í ljós að nánast alls staðar þar sem við höfum aflað okkur upplýsinga beita stjórnvöld sér fyrir því að veita opinberan stuðning til atvinnusköpunar víða um land í sínum löndum, bæði með styrkjum og hagkvæmu lánsfé. Þetta er til athugunar hjá okkur vegna undirbúnings að tillögugerð að nýrri stefnu í byggðamálum og mér þykir líklegt að við munum leggja til að íslensk stjórnvöld taki upp stefnu af þessu tagi.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Árna Steinari Jóhannssyni fyrir að taka þetta mál upp í þinginu og í ljósi þeirrar stöðu sem nú er uppi víða á landsbyggðinni held ég að mjög mikilvægt sé að við ræðum það hérna. Eitt af því fyrsta sem ég vil nefna, virðulegi forseti, er sú staða sem enn er uppi og á í raun rætur sínar að rekja til tíma sem ekki eiga við núna, þ.e. sú heimild að senda fiskverkunarfólk heim vegna hráefnisskorts. Þessi heimild á rætur sínar að rekja til þess tíma þegar náttúran réð mestu um það hvað veiddist en ekki til nútímans þegar menn geta skipulagt sína vinnslu allt árið í ljósi þess kerfis sem byggt hefur verið upp. Það er óeðlilegt að fiskverkunarfólk eitt búi við þær aðstæður að það megi senda það heim vegna hráefnisskorts. Þetta þekkist hvergi nokkurs staðar annars staðar í neinni atvinnugrein, og eitt af þeim atriðum sem hæstv. félmrh. ætti að beita sér fyrir sé að afnema, enda á hún rót sína að rekja í allt annað umhverfi en nú ríkir. Virðulegi forseti. Í öðru lagi vil ég taka undir með hæstv. félmrh. um það að að mörgu leyti erum við komin í þrot með algerlega óbreytt ástand. Það er alveg ljóst að það getur ekki gengið að þessar litlu byggðir eða dreifðu byggðir um landið allt eigi allt sitt undir því hvort menn selji frá þeim lífsbjörgina eða ekki. Þetta getur ekki gengið og ég tek undir með hæstv. félmrh. sem opnaði á það hér og gerði það einnig í umræðu fyrir tveimur dögum að nauðsynlegt sé að tryggja ákveðinn lágmarksgrunn fyrir þessi byggðarlög að búa við. Virðulegi forseti. Það er ekki langur tími sem við höfum til að ræða jafnalvarlegt mál og þetta, en ég vænti þess að hæstv. félmrh. og aðrir sem í ríkisstjórninni sitja beiti sér nú fyrir því að bæta úr því ástandi sem nú ríkir svo við þurfum ekki að heyja hér styrjöld áður en langt um líður.

Herra forseti. Það er grundvallarkrafa sem verður að gera til sjávarútvegsmála og þróunar í þeim efnum að jafnvægi sé á milli veiða og vinnslu, að veiðarnar metti atvinnuþörfina í landinu. Það er grundvallarkrafa sem verður að gera um stefnu. Fiskvinnsla er erfiðasta vinna landsins. Það eru konur sem vinna hana í ríkustum mæli og ég tek undir að það verður að taka fyrir það eins og verið hefur að unnt sé að senda fólk heim vegna hráefnisskorts án nokkurrar tryggingar. Það er tímabær krafa og verður að ganga eftir. Ferskfiskútflutningur hefur minnkað til að mynda frá árinu 1999--2000 um liðlega þúsund tonn, úr 33 þús. tonnum í liðlega 31 þús. tonn. Fyrir tíu árum var ferskfiskútflutningurinn um 20% af bolfiskaflanum. Síðasta ár var hann 6--7% þannig að þetta er til betri vegar. Vinnslumagn innan lands hefur verið svipað. Ferskfiskútflutningurinn hefur minnkað en vinnsla í frystitogurum á sjó úti hefur aukist. Það er mikilvægt að hvetja til atvinnusköpunar heima. Það á að vera siðferðileg skylda útgerðarmanna og annarra atvinnurekenda að reyna allar leiðir og meira til við atvinnusköpun á heimavelli. Boð og bönn eru síðasta úrræðið en átak til fullvinnslu innan lands þarf að ganga fram. Menn bregðast skjótt við og eiga að bregðast skjótt við. Til að mynda hefur það verið gert í Vestmannaeyjum þar sem er mjög sérstök staða vegna þess að eitt öflugasta bolfisksvinnslufyrirtæki landsins brann nánast til kaldra kola. Staðan þar er því sérstök og vonandi tímabundin. Nú þegar hafa útgerðarmenn sem fram til þessa hafa flutt verulega mikið magn af fiski út brugðist við og stefna að löndun á heimavelli og skapa þar væntanlega tugi starfa á næstunni þannig að þar er líka á réttri leið, herra forseti.

Herra forseti. Ég vil þakka fyrir þessa utandagskrárumræðu því að hér er um grafalvarlegt mál að ræða. Það er ekki eingöngu um að ræða þann fjölda sem er atvinnulaus í dag, yfir 300 manns, heldur hitt að þetta getur að hluta til verið viðvarandi atvinnuleysi innbyggt í núverandi fiskveiðistjórn. Eins og komið hefur fram eru margvíslegar ástæður fyrir atvinnuleysi þessa fólks, þ.e. vegna þess að kvóti hefur verið seldur í burtu, kvóti hefur verið leigður í burtu og eins vegna ýmissa annarra óhappa sem komið hafa upp á. En atvinnuástandið er slæmt þrátt fyrir að það megi senda fólk heim í 60 daga á ári ef enginn afli er til að vinna. Kvótinn er horfinn úr mörgum byggðarlögum og ekki er fyrirsjáanlegt að hann komi þangað á næstunni. Það þarf a.m.k. miklar skipulagsbreytingar til. Þess vegna tala ég um að þetta geti verið innbyggður vandi en ekki tímabundið ástand. Nú höfum við fengið þær fréttir að það sé hugsanlegt að Rússafiskur verði ekki lengur unninn hér á landi né annars staðar. Rússar vilja fara að vinna hann heima og efla verðmætasköpunina heima fyrir og þar mun enn auka á erfiðleika okkar. Mikið af fiski er selt út þó svo dregið hafi úr þeim útflutningi. Verðmætaaukningin á að vera hjá okkur. Hún á að vera hér í eins miklum mæli og hægt er. Við eigum að auka fullvinnslu á okkar fiski og það á að vera okkar markmið. Það á ekki að vera á fáum stöðum, það á að vera út um allt land. Við verðum að tryggja byggð við sjávarsíðuna og það verður ekki gert með núverandi sjávarútvegsstefnu. Við verðum að koma á byggðakvóta og við verðum að efla smábátaútgerð í landinu.

Virðulegi forseti. Vissulega eiga sjávarútvegsbyggðir á Íslandi í verulegum vanda margar hverjar en ég tel að orð flutningsmaðnns og málshefjanda í dag hafi verið mun þyngri en efni standa til þegar litið er til þess að hann beinir þeim til félmrh. Vandinn er ekki af þeim toga alfarið að hægt sé að herma hann upp á félmrh. eða ríkisstjórnina. Vissulega er atvinnuleysi eitt það skelfilegasta sem fyrir nokkurn mann og nokkra byggð getur komið. Við þekkjum öll afleiðingarnar. Það er tekjumissir, það er vonleysi, það dregur úr kjarki og sjálfstrausti einstaklinganna. Og atvinnuleysi er alvarlegt jafnvel þó fáir eigi við það að glíma í hverju kjördæmi eða hverju byggðarlagi. Á sumum stöðum vinna jafnvel tveir til fjórir úr sömu fjölskyldu við fiskvinnslu og eru atvinnulausir. Þetta er svo sannarlega alvarlegt mál og ég tek undir orð þeirra sem sagt hafa hér í dag að kjarasamninga og atvinnuöryggi þurfi að endurskoða hjá fiskverkafólki. En að sjálfsögðu þýðir ekki að horfa aðeins til félmrh. eða ríkisstjórnarinnar. Við verðum að muna að fyrirtækin á hverjum stað vega mjög þungt, ráða miklu um það hvort afla er skipað þar á land eða annars staðar. Við skulum líka minnast þess að sveitarfélögin á hverjum stað hljóta að koma fyrst til leiks í þessum vanda. Þegar horft er á þær tölur sem við höfum um atvinnuleysi á landinu þá tek ég undir með hæstv. félmrh. að hér hefur verið tekið of djúpt í árinni af málshefjanda. Að sjálfsögðu á að bregðast við þeim vanda á hverjum stað og ég treysti því að það verði gert með þeim aðgerðum sem hæstv. ráðherra hefur boðað.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Ólafur Örn Haraldsson veifaði plaggi yfir atvinnuleysi 14. febr. 2001 og telur að málshefjandi hafi gert of mikið úr málunum. Ég er alls ekki að gera of mikið úr málunum vegna þess að á bak við þessar tölur er gríðarlegur undirliggjandi vandi, þ.e. óöryggi fiskverkafólks um allt land. Ég nefndi einnig að þeir sem eru á atvinnuleysisskrá vegna 60 daga reglunnar eru ekki inni í þessum tölum. Ég bendi á það og beini því til hæstv. félmrh. að ég tel að gerðar hafi verið ráðstafanir í þessu samfélagi sem framkalla þennan vanda. Hver er vandinn? Hann er óöryggi. Hvað leiðir sá vandi af sér? Hann leiðir af sér að fólk reynir að fara úr greininni eftir því sem kostur er. Til hvers leiðir það síðan? Það leiðir til þess að það verður að flytja inn fólk frá útlöndum. Það segir sína sögu. Vandinn er gríðarlegur og það þýðir ekki að berja höfðinu við steininn og halda því fram að hér sé um lítið mál að ræða. Hér er um gríðarlega stórt mál að ræða. Ég benti á að hæstv. félmrh. hefur gert ráðstafanir, t.d. með regluverkinu frá 24. maí 1995, sem leiða til aukins óöryggis í greininni. Þess vegna þurfum við að fá umræðu um þetta, hvort hæstv. ríkisstjórn, þar á meðal hæstv. félmrh., er sýknt og heilagt að gera ráðstafanir og breyta regluverki í þágu atvinnulífsins eins en horfi í engu á afleiðingarnar af þessu, hag fólks og öryggi til að stunda vinnu í landi. Þetta er mergurinn málsins. Ef menn gera ráðstafanir af þessu tagi án þess að gera ráð fyrir afleiðingum sem þessum þá erum við ansi illa stödd í mörgum málaflokkum.

Herra forseti. Hv. málshefjandi er að agnúast út í 60 daga regluna. Ég tel að 60 daga reglan sé einmitt til að auka öryggi fiskverkafólks. Atvinnuleysistryggingasjóður hleypur undir bagga með fyrirtækjum þessa 60 daga. 60 daga reglan var alveg tvímælalaust veruleg hagsbót og sem betur fer nota æ fleiri fyrirtæki sér 60 daga regluna fremur en að rjúfa ráðningarsamninga við fólk eða reka það heim kauplaust. Það er ekki hægt að kenna fiskveiðistjórninni um atvinnuleysi í fiskvinnslu í dag. Það er nægur kvóti til staðar þar sem atvinnuleysið er og á Vestfjörðum kemur að landi svipað magn af botnfiski og var fyrir daga fiskveiðistjórnarkerfisins. Þar sem atvinnuleysi hefur komið er það vegna fjárhagslegra áfalla einstakra fyrirtækja, nema í Vestmannaeyjum en öllum er kunnugt um að þar varð bruni. Það er hægt að salta meiri fisk á Bolungarvík, það er lítið mál þar til rækjuverksmiðjan kemst í gang. Í Vestmannaeyjum er fullkomið og vel starfhæft frystihús lokað. Sem betur fer er nóg framboð af rækju og afurðaverð á uppleið. Hagsmunir fiskverkafólks hafa legið eftir sem og hagsmunir sveitarfélaganna, það er alveg rétt en 1,6% atvinnuleysi er með því minnsta í heiminum. Við erum með sex þúsund útlendinga að störfum. En það var 7% atvinnuleysi í ársbyrjun 1995.

Herra forseti. Mér telst svo til að nú hefjist þriðja lota í umræðu um þetta brýna framfaramál  Það sem vekur í fyrsta lagi athygli mína, herra forseti, og ég vil draga fram er að um er að ræða, eins og segir í 1. mgr. grg. með frv., endurflutning á frv. sem fellt var í fyrra og frv. er flutt óbreytt frá því að Alþingi hafnaði því á vordögum eða einhvern tíma undir lok 125. löggjafarþings. Nú er það auðvitað svo, herra forseti, að samkvæmt þingsköpum geta menn endurflutt mál svo fremi sem það sé ekki á sama þingi. Ég leyfi mér hins vegar að halda því fram að það sé frekar óvenjulegt að þingmannafrv. af þessu tagi, sem hefur þó fengið afgreiðslu, sem er meira en sagt verður um velflestar tillögur og þingmál þingmanna, hefur fengið formlega og fullkomna afgreiðslu á þinginu og verið fellt, birtist á nýjan leik strax haustið eftir. Ég hefði talið að venjan væri að menn biðu a.m.k. eftir því að einhverjar líkur væru til að forsendur hefðu breyst, t.d. að búið væri að kjósa á nýjan leik og þing öðruvísi saman sett. Hér liggur hins vegar eitthvað mikið undir. Hér er greinilega mikið í húfi því að það er rokið til og þetta mikla framfaramál endurflutt strax á næsta þingi óbreytt. Það er ekki einu sinni vikið við stafkróki. Það er ekki látið á það reyna hvort þingið vildi í breyttu samhengi kannski taka við málinu sem það hafnaði í fyrra. Nei, það er endurflutt algerlega óbreytt. Þetta er greinilega mikið forgangsmál, svo mikið forgangsmál að hv. 1. flm., hv. þm. Gunnar Birgisson, hefur greinilega valið að einbeita sér alveg að þessu máli. Ég held að ég fari rétt með að þetta sé eina þingmálið sem hv. þm. hefur flutt eftir nærri tveggja ára veru á þingi, þ.e. eina frv. eða tillagan sem hv. þm. hefur flutt. Mikið er í húfi. Hv. þm. hefur greinilega ákveðið að einbeita sér algerlega að þessu máli, að ná fram þessu baráttumáli sínu að lögleiða hér hnefaleika. Þar liggur greinilega mikið undir. Ég er þeirrar skoðunar, herra forseti, að Alþingi Íslendinga hafi margt þarfara við tíma sinn að gera en eyða honum í þetta mál.  Ég hefði frekar viljað sjá Alþingi Íslendinga taka tíma sinn í að gera áætlanir um aðgerðir gegn þeirri ofbeldisdýrkun sem veður uppi í þjóðfélaginu. Misjöfnu mega þingmenn sæta, herra forseti. Sá sem hér talar hefur margflutt till. til þál. um aðgerðir gegn því flóði ofbeldisefnis og ofbeldisdýrkun sem veður uppi í samfélaginu hér eins og víða annars staðar á Vesturlöndum. Sú tillaga hefur aldrei fengið afgreiðslu. Hún hefur sofnað í nefnd en þetta mikla mál hefur þó fengið hér afgreiðslu og verið fellt. Samt er tími Alþingis tekinn í að ræða það. Ég tel að þetta frv. sé gegn þeirri þróun sem núna er sjáanleg í margvíslegu tilliti, bæði hér á landi og víðar. Ég held að menn séu sem betur fer að endurskoða hug sinn gegn því að hafa sleppt meira og minna lausu ýmsu sem snýr að ofbeldisdýrkun og dýrkun á bardagaaðferðum, vopnum og drápstólum. Í raun hefur slíkt meira og minna flætt hömlulaust yfir vestræn samfélög. Af hverju eru menn að endurmeta stöðu sína gagvart þessum hlutum, a.m.k. víða annars staðar en á Íslandi? Það er vegna þess að menn hafa áhyggjur af því ofbeldi og glæpum og þeim grófu ofbeldishefðum sem allar kannanir sýna að gera æ meira vart við sig t.d. í skólum og víðar og eru tilefni mikillar umfjöllunar og m.a. rannsókna á áhrifum ofbeldisefnis í sjónvarpi. Er þetta mál endilega skynsamlegt innlegg og það sem við Íslendingar ættum að leggja til málanna, sem höfum þó getað flaggað einu. Við höfum ekki leyft þessa ofbeldis\-íþrótt, hnefaleika. Eigum við nú að snúa við blaðinu og leyfa hana? Ég segi nei. Ég held að okkur væri sæmra að fara um heiminn með þann fána við hún að við værum gott fordæmi í þessu efni og þyrðum að vera það, værum ófeimnir við það. Staðreyndin er sú að sú ákvörðun Íslendinga á sínum tíma, að banna hnefaleika og hafa ekki leyft þá aftur, vekur aukna athygli. Það vill nú svo til. Það er vitnað til þess nú í umræðum í Bretlandi. Ég hef orðið var við það á hinum Norðurlöndunum að þar er í vaxandi mæli spurst fyrir um þetta merkilega framlag af Íslands hálfu, að hafa þetta svona. Þar eru líka umræður um hvort ekki sé ástæða til að fara að endurmeta reglur um hluti af þessu tagi. Ég held, herra forseti, ef menn telja þetta eitthvert sérstakt framfaramál í íþróttalegu tilliti, að þá sé nóg af góðum og hollum íþróttagreinum til að stunda fyrir æsku þessa lands og almenning allan, án þess að þar þurfi að bæta hnefaleikum við, bæta því við að menn lemji hver á öðrum með skipulögðum hætti. Um það snýst þetta. Ég ætla að ganga svo langt að leyfa mér að segja að ég tel þetta ekki vera íþrótt. Ég tel að við séum komnir út á mjög hála braut ef við göngum svo langt í að túlka íþróttahugtakið þannig að það taki yfir athæfi af þessu tagi. Þá koma menn væntanlega og segja unnvörpum, ef ég þekki umræðuna rétt: Já, en hvað með tae kwon do og hvað þær heita allar hinar bardagalistirnar? Hvað með sparkbox og annað slíkt? Sem sagt: Svo skal böl bæta að benda á annað verra, eða a.m.k. jafnvont. Þá segi ég: Við skulum þá frekar skoða þær íþróttir en að nota þær sem rök fyrir því að leyfa þessa, ef íþróttir skyldi kalla sumar hverjar. Við skulum frekar fara yfir málið út frá þeim hugsunarhætti að það geti vel verið, bæði samræmisins vegna og líka af efnislegum ástæðum, rétt að fara yfir það hvort við erum kannski of sofandi á verðinum gagnvart öðru athæfi sem menn hafa leyft og kallað íþróttir. Ég er til í það með hv. þm. ef það vakir sérstaklega fyrir þeim. Er frekar hægt að ná samstöðu á Alþingi um það og láta reyna á að snúa málinu við og fara frekar í leiðangur sem miði að því að skoða hvort ekki sé ástæða til að taka á eða setja strangari reglur um ýmislegt annað sem hér hefur viðgengist? Ég tek undir með hv. þm. Katrínu Fjeldsted, að þetta tal um ólympíska hnefaleika er að mínu mati frekar afvegaleiðandi. Ég tel að nær væri að tala um áhugamannahnefaleika. Vissulega ber að virða það að menn eru ekki að leggja til að leyfa atvinnumannahnefaleika en því miður er það svo, þegar betur er að gáð, að það skiptir minna máli en menn kunna að ætla þegar farið er yfir heilsufræðilegar upplýsingar í málinu. Vel er mér ljóst að málið er umdeilt. Það er hægt að reiða fram læknisfræðilegar greinargerðir og rannsóknir á ýmsa vegu í þessum málum. Ég hef reynt að lesa mér til um þetta efni og rætt við ýmsa sérfróða aðila og það hefur nægt til að sannfæra mig um að læknisfræðilegu rökin í þessu máli hnígi mun sterkar í þá átt að þetta eigi ekki að leyfa. Það er algjörlega á hreinu. Ég hef margar fleiri ástæður fyrir því en þær. Þær eru siðræns eðlis og lúta líka að því að ég tel að við Íslendingar eigum ekki að meta sjálfa okkur svo lítils að þora ekki að hafa sjálfstæða pólitík í máli af þessu tagi. Sú röksemd sem maður heyrir hvað oftast er að þetta sé eiginlega alls staðar annars staðar leyft og þar með hljóti að vera rétt að gera það. Er ekki einmitt prýðilegt að Íslendingar, sem vopnlaus þjóð og friðelskandi eins og við viljum nú vera, þjóð sem væntanlega hefur ekki mikið álit á ofbeldi eða slíkum athöfnum, séu bara góð fyrirmynd í þessum efnum og boði með öðrum þjóðum það fagnaðarerindi að þær eigi að skoða þetta hjá sér og fara frekar að okkar fordæmi? Gæti ekki vel átt eftir að koma upp hreyfing fyrir því að ýta út þeim íþróttagreinum sem byggja á ofbeldislegu athæfi og geta skaðað fólk í stórum stíl? Þá er ég ekki að tala um það í þeim skilningi að menn geti orðið fyrir slysum, eins og alls staðar getur gerst, heldur vegna þess að íþróttin sjálf feli í sér athæfi sem býður upp á slysin sem slík. Svo hlýtur auðvitað að vera þegar reynt er að greiða andstæðingi sínum högg með krepptum hnefa og það í höfuðið. Gjarnan er lokatakmarkið að reyna að koma höfuðhöggi á andstæðinginn og slá hann þannig út. Á undan mér hafa aðrir, herra forseti, farið rækilega yfir þá þætti málsins. Ég get að mestu leyti vísað til þess. Ég vísa t.d. til þeirra ágætu upplýsinga sem dregnar voru inn í þessa umræðu fyrir afgreiðslu málsins í fyrravor. Þar voru reiddar fram upplýsingar úr læknisrannsóknum og greinar lækna í íslenskum blöðum og fleiri sérfræðinga á heilbrigðissviði voru dregnar fram. Það hefur verið sýnt að þessir áverkar, höfuðáverkar, hafa algjöra sérstöðu meðal annarra áverka. Þegar heilinn rekst á höfuðkúpuna, sem gerist í höfuðhöggum af þessu tagi, þá verða smátt og smátt skemmdir sem í raun eru ekki sambærilegar við neinn annan líkamsskaða, helst sambærilegar við krónískar innvortis blæðingar á viðkvæmum stöðum eða aðra slíka hluti. Ég vísa í aðalatriðum til þess. Ég vil að lokum gera eitt að umtalsefni í viðbót sem ég hef heyrt hér líka í umræðunni, þ.e. að það sé ólíðandi forræðishyggja og íhlutun í athæfi sem mönnum eigi að vera frjálst að hafa reglur um þetta efni. Þetta heyrum við þingmenn oft notað í umræðum. Engir eru duglegri við þetta en stuttbuxnadeildir Sjálfstfl., að nota þetta sem algilda réttlætingu fyrir því að ýta meira og minna til hliðar reglum sem samfélagið hefur sett sér. Maður fær stundum á tilfinninguna að menn vilji helst bara leggja niður umferðarreglur því það sé allt svo voðaleg forræðishyggja. Hvert lenda menn með slíku tali? Það er að sjálfsögðu rétt og skylt að menn rökstyðji og réttlæti þær reglur sem settar eru. En að það að hafa reglur sé eitthvað ljótt í sjálfu sér er furðulegur málflutningur. Hvar væri hið siðaða og skipulagða samfélag mannanna ef engar mættu vera reglurnar? Þær eiga að vera vel ígrundaðar, þær eiga að vera sanngjarnar og almennar og þær eiga að vera í þágu almannaheilla og -hagsmuna. Um það skulum við ræða en ekki hitt hvort hafa megi einhverjar reglur af þessu tagi. Auðvitað veit ég að það dettur ekki einasta manni hér í salnum í hug að leyfa hvað sem er undir því yfirskyni að það sé íþrótt, auðvitað mundum við ekki gera það. Ef einhver kæmi hérna á morgun og vildi fara að taka upp rússneska rúllettu sem löggilta keppnisgrein, mundum við leyfa það? Nei auðvitað ekki. Ég held að við getum ekki byggt umræðuna á þeim grunni að ekki komi til greina að Alþingi Íslendinga, æðsta stofnun þjóðarinnar, ákveði niðurstöðuna með lögum. Við skulum ræða um hitt, hvort það sé efnislegt og skynsamlegt að hafa hlutina svona eða hinsegin. Þá getum við væntanlega líka stytt umræðuna því talsvert af þessu þrasi hingað til hefur verið um hvort málið eigi að velta á ákvörðun Alþingis, hvort það eigi að ráða niðurstöðunni í málinu. Ég sé ekki hver annar ætti að gera það, nema menn vilji fara í þjóðaratkvæðagreiðslu um málið. Ég á nú ekki von á því. Ég tel að fullnægjandi rök sem lúta að heilbrigði og hollustu eða með því að snúa því við, lúta að þeirri hættu á heilsutjóni sem saklausum iðkendum þessa athæfis væri búið, nægi ein og sér til að banna þetta. Ég tel í öðru lagi að siðræn rök hnígi að því að æskilegt væri að vera laus við þetta. Þetta er íþrótt sem í grunninn byggir á ofbeldislegu athæfi, eins og því miður að vísu mjög margt annað sem við sjáum flæða yfir okkur, t.d. í tölvuleikjum og öðru slíku. Þetta byggist því miður meira og minna á einhvers konar ofbeldishegðun, drápi, að vísu í myndrænu formi á tölvuskjá, en í grunninn snúast leikirnir um ofbeldi. Það er óæskilegt eða hvað? Getum við ekki verið sammála um að heldur lakara sé að svo þurfi að vera? Jú, ég held það og þá er það mínus fyrir þessa grein. Engu slíku er til að dreifa þegar menn keppa í spretthlaupi. Tökum aðrar íþróttir þar sem andstæðingarnir snertast ekki, tökum sem dæmi mína ágætu, gömlu keppnisgrein, blak. Þar eru liðin aðskilin með neti og komast nánast ekkert í snertingu hvort við annað. Þar er engu slíku til að dreifa. Menn hafa ekki færi á að vera með tuddaskap og bolaskap, lemjast, skallast eða eitthvað því um líkt. Þannig er nóg af góðum greinum sem ekki hafa í sér fólgna þessa undirliggjandi, neikvæðu, gildishlöðnu tilvísun sem felst í athæfinu sem horfir til ofbeldis. Ég held, herra forseti, að það sé miklu nær að skoða frekar aðra hluti út frá samhenginu. Það kann vel að verða niðurstaðan, ég yrði ekki hissa þó að það ætti eftir að verða, að við sæjum fram á þá tíma að reynt verði að setja reglur sem takmarki, ekki bara þessa íþrótt heldur jafnvel fleiri sem eru henni skyldar um margt. Ég, herra forseti, á ekki í minnstu erfiðleikum með að greiða atkvæði á sama hátt og síðasta vor fyrst þessi ósköp þurfa að ganga hér til atkvæða ár eftir ár. Mér finnst það hálfgerð tímasóun. Alþingi er búið að taka afstöðu í þessu máli á þessu kjörtímabili og fella frv. Mér hefði fundist meiri manndómsbragur að því hjá þessum miklu keppnismönnum sem hér ætla að endurflytja þetta frv., þessum miklu íþróttamönnum, ef þeir kynnu að tapa. Sú var tíðin þegar ég var í íþróttum að það þótti bráðnauðsynlegt fyrir íþróttamenn að kunna að tapa. Ég verð að segja að flutningsmenn þessa máls, sem töpuðu hér í fyrra, kunna það ekki.

Herra forseti. Ólympískir hnefaleikar eru eins og hver önnur íþrótt á virtustu íþróttahátíð jarðarbúa. Ég hef of skamman tíma til að fjalla um sífelldan heilaárekstur hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar og þann kæk hans að kenna alltaf öðrum um, jafnvel um það sem orka kann tvímælis. Hér er um að ræða mál sem á klárt og kvitt að byggjast á reglum, þ.e. alþjóðareglum um íþróttina. Ég vil upplýsa að á fund menntmn. komu á síðasta ári tveir valinkunnir sálfræðingar sem mæltu með samþykkt frv. vegna þess að það mundi hafa góð áhrif á uppeldi og aga á Íslandi og væri af hinu góða fyrir æsku sem hefði áhuga fyrir að taka þátt í ólympískum hnefaleikum. Þetta kom sumum á óvart í hv. menntmn. en engu að síður voru þetta niðurstöður tveggja sálfræðinga sem kallaðir voru til. Þeir fjölluðu um málið og þeirra niðurstaða var ekki í samræmi við orð hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar.

Herra forseti. Það kemur fyrir að hv. þm. Árni Johnsen ber hér nýja efnisþætti inn í umræðuna. Nú kom hann með nýyrði, orðið ,,heilaárekstur``. Ég hef ekki heyrt þetta fyrr. Skyldi þetta standa einhvers staðar í umferðarlögunum, að það geti orðið heilaárekstur? En hv. þm. á þetta nýyrði og hlýtur að útskýra það hér fyrir mönnum. Varðandi það að tveir sálfræðingar hafi mætt á fund menntmn. og mælt með frv. þá er það ágætt, hið besta mál. Þá eru örugglega til a.m.k. tveir sálfræðingar á Íslandi sem mæla með þessu. Hins vegar er alveg eins líklegt að 30 séu á móti því. Þetta eru nú ekki meiri vísindi en svo. Að koma með þær upplýsingar að tveir ónafngreindir sálfræðingar hafi mætt á fund þingnefndar og haft einhverja afstöðu í tilteknu máli --- sem er nú kannski ekki sérstakt sérfræðimál sálfræðinga --- segir mér ósköp lítið í þessum efnum. Ef menn eru að reyna að selja mönnum þetta út á að hér sé á ferðinni göfug sjálfsvarnaríþrótt þá mótmæli ég því. Þær íþróttir eru til sem ekki byggja á þessu árásarofbeldi heldur á sjálfsvörn og því að verjast þannig að andstæðingurinn skaðist ekki.

Herra forseti. Þau atriði sem ég nefndi eiga ekki að koma hv. þm. á óvart. Þeirra var getið í nál. Fyrir menntmn. komu sálfræðingar sem höfðu mikið haft með unglinga að gera. Afstaða þeirra fór ekkert á milli mála. Varðandi nýyrðið ,,heilaárekstur`` þá kemur það í beinu framhaldi af því að hv. þm. sagði að það væri slæmt þegar heilinn rækist á höfuðkúpuna. Hvað er það annað en árekstur? Það eru reyndar fleiri nýyrði sem hafa átt um hv. þm., án þess að þau séu útskýrð nánar að þessu sinni. Eitt var orðið ,,gjammi`` vegna sífelldra frammíkalla. Annað var ,,tunguflæði`` sem þingmaðurinn kvartaði undan á sínum tíma. Það mun kannski hafa eitthvað með þennan árekstur að gera sem hér hefur verið nefndur.

Herra forseti. Alltaf lyftir það nú umræðunni talsvert upp þegar hv. þm. Árni Johnsen tekur þátt í henni, það verð ég að segja, upp á þetta hærra plan sem nóbelsskáldið var að biðja um forðum. Heilinn rekst á höfuðkúpuna þegar höfuðkúpan færist snöggt til og heilinn, seigfljótandi í sínu hlaupi, situr eftir og slengist utan í höfuðkúpuna. Það gerist ef höfuðkúpan verður fyrir snöggu höggi og færist til hliðar, t.d. við að mannshnefi skelli á höfuðkúpunni eða þegar menn fá stiga í hausinn.

Virðulegi forseti. Ég held að það sé ekki álitaefni að hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon er andvígur þessu máli. Hann færði hér ágæt rök máli sínu til stuðnings. Ég vil, þó ég sé ekki að öllu leyti sammála hv. þm., taka undir það að að mörgu leyti er mjög sérstætt að þetta mál sé lagt fram óbreytt að nýju eftir að þingið hefur fellt málið. Það leiðir hugann að því að við þurfum kannski að endurskoða þingsköpin. Ef Alþingi hefur fellt mál þá hefur það þar með tekið afstöðu. Mig langaði í þessu andsvari, virðulegi forseti, að koma aðeins inn á þá skilgreiningu hv. þm. að box sé ekki íþrótt. Ég velti því fyrir mér, og hef oft velt því fyrir mér, hvort Alþingi sé ekki farið að seilast dálítið langt þegar það ætlar að skilgreina nákvæmlega hvað er íþrótt og hvað ekki. Enn fremur velti ég því fyrir mér að á mörgum sviðum mannlífsins höfum við framselt ákvörðunartöku til ýmissa aðila, t.d. aðila vinnumarkaðarins o.s.frv. Spurning mín er eiginlega þessi: Er ekki miklu eðlilegra að Íþróttasamband Íslands ákveði þetta? Í mörgum íþróttagreinum er meira ofbeldi en þetta, þó að það séu kannski ekki mikil rök.

Herra forseti. Varðandi fyrra atriðið, að málið sé endurflutt, þá tók ég skýrt fram að mér er alveg ljóst að menn eiga þann rétt að endurflytja mál á nýju þingi. Það stendur eingöngu í þingsköpunum að mál sem hafi fengið afgreiðslu eða verið fellt verði ekki flutt aftur á sama þingi í óbreyttu formi. Ég var sérstaklega að vísa til þeirrar staðreyndar að tugir ef ekki hundruð þingmannamála ná aldrei svo langt að fá neina efnislega afgreiðslu. Það má kalla það svolítið ósanngjarnt í því ljósi að menn taki tíma þingsins í að endurflytja mál sem hefur fengið afgreiðslu og verið fellt. Varðandi seinna atriðið að Alþingi eigi ekki að ákveða hvað séu íþróttir og hvað ekki þá er ég út af fyrir sig sammála því nema þegar í hlut á eitthvert það athæfi sem önnur rök standa til að takmarka eða banna, hvort sem í hlut á íþrótt eða eitthvert slíkt athæfi eða eitthvert efni sem við teljum að séu svo rík rök fyrir að takmarka eða banna notkun eða iðkun á komi löggjafinn auðvitað til sögunnar og ég held að enginn annar geti gert það í þeim tilvikum. Að öðru leyti er það íþóttahreyfingin eða slíkir aðilar sem fara með slík mál.

Virðulegi forseti. Ég heyri að við erum alla vega sammála um framlagningu þessa máls, þar greinir okkur ekki mikið á. En hitt er, virðulegi forseti, að miðað við þá röksemdafærslu sem hv. þm. setti fram þá má allt eins færa rök að því og beita sömu rökum í því skyni væntanlega að banna aðrar ofbeldisíþróttir sem eru iðkaðar. Má þar nefna karate og knattspyrnu, sem oft og tíðum hefur leitt til verulegra líkamsáverka, og nefna má margar aðrar íþróttagreinar. Ég held þess vegna, virðulegi forseti, og það er mín bjargfasta skoðun, að það sé ekki Alþingis að ákveða hvað sé íþrótt og hvað ekki. Miklu eðlilegra að forustumenn þeirra mála hér á landi taki ákvörðun um það og beri þá enn fremur ábyrgð á þeirri ákvörðun. Það er dálítið sérstætt eins og staðan er í dag, að við skulum banna hnefaleika og einbeita okkur að þessari einu íþrótt en heimila karate og sitt lítið af hverju sem getur valdið verulegum líkamsskaða.

Herra forseti. Ég tel að box hafi verulega sérstöðu í þessum efnum og hvorug sú grein sem hv. þm. nefndi, karate eða knattspyrna, eru þar sambærileg. Í hvorugu tilviki eru markmið íþróttarinnar þau sömu og tjónið eða slysin sem geta orðið í íþróttaiðkuninni eru heldur ekki sambærileg. Þau eru algjörlega sérstök í hnefaleikunum, það er viðurkennt. Varðandi knattspyrnuna er náttúrlega beinlínis rangt að líkja þessu saman vegna þess að eins og hv. þm. ætti nú allra manna best að vita, þá er markmiðið þar að koma bolta í net en ekki að sparka niður andstæðinginn þó að það gerist kannski stundum og að það gangi oft furðu illa að koma boltanum í netið, samanber manneskjuna sem var að horfa á leik og hafði ekki séð þessa íþrótt áður og verið var að reyna að útskýra fyrir viðkomandi út á hvað þetta gengi, að það ætti að reyna að koma boltanum í netið, og eftir nokkra stund sagði áhorfandinn: Já, en það mundi nú ganga betur ef allir hjálpuðust að.

Herra forseti. Ég ætla að nýta rétt minn til athugasemda við ræðu þingmannsins til að taka undir með gagnrýni hans. Mér finnst alveg fráleitt að Alþingi skuli afgreiða málið í atkvæðagreiðslu hér. Það er sjaldgæft að þingmannamál náist til baka úr nefnd eftir að hafa verið rædd við 1. umr. Það gerðist í fyrra, þetta mál var afgreitt úr nefnd, það kom til atkvæðagreiðslu hér í þessum sal og var fellt. Í rauninni er alveg fráleitt að það skuli vera flutt aftur núna og ég gagnrýni það. Að öðru leyti mun ég ekki blanda mér í þessa umræðu en ég mun heldur ekki styðja þetta mál að þessu sinni fremur en í fyrra. Til gamans má geta þess að það var þingmaður Sjálfstfl. frá Ísafirði, Kjartan Jóhannsson læknir, sem barðist í nokkur ár, ef ég man rétt, fyrir banni á hnefaleikum og hans hefur verið minnst fyrir það og verið virtur fyrir það. Og það er dálítið gaman að hugsa til þess að það sé annar sjálfstæðismaður sem ætlar að gera það að meginmáli sínu að berjast fyrir þessu máli á þingi.

Virðulegi forseti. Það kemur ekki á óvart að hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon sé á móti þessu máli. Hann og flokkur hans virðast vera á móti flestum framfaramálum sem flutt eru á þingi og mætti halda að þessi flokkur hafi verið stofnaður fyrir siðaskipti. Málflutningurinn er náttúrlega alveg með eindæmum. Box er sjálfsvarnaríþrótt, ekki ofbeldi. Þingmaðurinn eyddi hér miklum tíma í ofbeldisdýrkun. Hvers konar bull er þetta eiginlega sem þingmaðurinn er að þvæla? Þetta er ólympísk íþrótt, búin að vera það frá 1904 og við erum þátttakendur á Ólympíuleikum. Búið er að leggja fram rannsókn eftir rannsókn sem sýna að hnefaleikar eru með hvað lægstu meiðslatíðni af öllum íþróttum. Talað var um knattspyrnu áðan og ég kem kannski að henni á eftir, en ég vil minna á að í fyrra var þingmaðurinn hér hoppandi á öðrum fæti um þingsali og það gerðist í knattspyrnu. Hann getur kannski útskýrt það fyrir þingheimi.

Herra forseti. Mér finnst hv. 1. flm. vera óþarflega snakillur yfir því að hann mæti andstæðum sjónarmiðum og ekki sérstaklega málefnalegt að ætla að afgreiða þau á þann hátt sem hv. þm. gerði og færi betur á því að hann talaði fyrir máli sínu og hefði þar eitthvað annað fram að færa en að ónotast út í fólk eða flokka sem kunna að vera annarrar skoðunar. Varðandi knattspyrnu og að slys og óhöpp geta alveg eins hent þegar menn eru úti að hlaupa o.s.frv., menn geta snúið sig og tognað og slitið hásin og guð má vita hvað, og það hendir, þá er nú einmitt hér gangandi sönnun þess að mikill munur er á því og hinu að hljóta heilaskaða í hnefaleikum. Ég er að verða nokkurn veginn alheill og get farið ferða minna frísklega og hlaupið og það er meira en sagt yrði ef ég hefði verið sleginn í rot í hnefaleikum og hlotið varanlegan heilaskaða.

Virðulegi forseti. Ég er ekki sammála því að þingmaðurinn sé alheill eftir þetta. En rauði þráðurinn í gagnrýni hv. þm. er heilsutjón og síðan siðræn rök. Hér talar forsjárhyggjumaður númer eitt á Íslandi. Hann er að ákveða fyrir landsmenn hvað þeir megi stunda, ekki ólympíska hnefaleika, nei. Hvað kallar hann hinar íþróttirnar? Tae kwon do, sem er nú ólympíuíþrótt, eða karate, hann vill ekki svoleiðis, það eru ofbeldisíþróttir. Hv. þm. vill láta landsmenn stunda blak og knattspyrnu. Ég fór yfir það í ræðu minni í gær að í Bandaríkjunum var gerð viðamikil rannsókn í þessu máli og þá voru ólympískir hnefaleikar númer 71 í meiðslatíðni og meira að segja í knattspyrnu eru höfuðmeiðsli mun algengari en í ólympískum hnefaleikum. Hv. þm. verður að kynna sér aðeins þessi mál áður en hann lýsir yfir andstöðu út frá meiðslatíðni og heilsutjóni.

Herra forseti. Ég fór yfir þetta með forræðishyggjuna sem í því væri fólgin að Alþingi setti lög og reglur þegar það teldi svo við þurfa í þágu almannaheilla, heilbrigðis og hollustu. Það má líka spyrja hv. þm.: Til hvers var hann að bjóða sig fram til Alþingis ef hann er þeirrar skoðunar yfirleitt að Alþingi eigi ekki að ráða hlutum af þessu tagi eða öðru? Það er auðvitað alltaf hægt að koma hér upp þegar eitthvað af þessu tagi er til umfjöllunar og ákvörðunar á Alþingi og bera fram hin hefðbundnu rök, ,,laissez faire``-rök að Alþingi eigi ekki að koma nálægt neinu og ef menn hafi afstöðu til hlutanna þá séu menn að ástunda glórulausa forræðishyggju. Ég tel þetta ekki gildan málflutning. Við skulum ræða þetta efnislega með rökum með eða á móti. Ég viðurkenni að uppi eru ýmis sjónarmið í sambandi við t.d. heilbrigðisþátt málsins en einnig eru færð fram mjög sterk rök sem lúta að því að þessi meiðsli eru mjög sérstaks eðlis. Þau eru alvarleg og þau eru eitthvað sem menn geta komist hjá með því að stunda ekki þessa íþrótt og þetta er í öðru samhengi en á við um venjuleg íþróttaslys í öðrum greinum.

Herra forseti. Ég tek heils hugar undir þá gagnrýni sem komið hefur fram að þetta mál skuli lagt fram öðru sinni óbreytt eftir að Alþingi lýsti yfir þeim vilja sínum fyrir örfáum mánuðum að við svo búið yrði látið sitja og þetta mál var ekki samþykkt. Bannið yrði áfram í gildi. Ég tek því undir þá gagnrýni sem hér kemur fram frá reyndum hv. þingmönnum að málið skuli yfir höfuð hafa verið tekið aftur til umfjöllunar eftir svo skamman tíma frá því að það var fellt. Mér þykir satt að segja ekkert sérstaklega skemmtilegt að taka þátt í umræðu um þetta mál hér öðru sinni eftir þau átök sem urðu um það í vor, fyrir fáum mánuðum. Mér þykir ekkert hafa gerst í millitíðinni sem segir mér að hv. flutningsmenn frv. komi til leiks með ný rök í pokahorninu. Ég hef verið að hlýða á þær ræður sem búið er að flytja og eins og fram hefur komið í þessari umræðu er þetta þriðja lotan í málinu núna og ekkert nýtt hefur komið fram í ræðum hv. flutningsmanna sem hægt er að bregðast við á annan hátt en mótmælendur eða andmælendur frv. gerðu fyrir fáum mánuðum. Mér þykir þetta jaðra við að hjakkað sé þvílíkt í sama farinu að dýrmætum tíma Alþingis væri betur varið í önnur mál meira áríðandi. Og að hv. 1. flm. skuli stöðugt koma hér upp og ræða um að þetta sé framfaramál, þetta sé eitt af framfaramálunum sem Alþingi eigi að láta til sín taka, einhvern tíma heyrði ég hv. 1. flm. geta þess að það væri til framdráttar fyrir Íslendinga sem þjóð að samþykkja þetta mál og það væri réttlætismál fyrir Íslendinga að geta valið hvaða íþróttir menn stunduðu og að argasta forsjárhyggja væri fólgin í því að vilja viðhalda þessu banni. Röksemdum af þessu tagi mótmæli ég. Ég vil spyrja hv. flm. frv.: Ef það er forsjárhyggja að banna áhugamannahnefaleika, eins og sú sem hér stendur styður, er það þá ekki sams konar forsjárhyggja að banna atvinnumannabox? Því að eins og komið hefur fram í ræðum flutningsmanna frv. eru að því er mér virðist allir hv. flutningsmenn samþykkir því að banni á atvinnumannahnefaleikum sé viðhaldið. Ég spyr: Hver er munurinn með tilliti til forsjárhyggju að banna áhugamannabox eða banna atvinnumannabox? Ef ég sem hér stend er sökuð um forsjárhyggju þá get ég með sömu rökum fullyrt að hv. flutningsmenn séu haldnir forsjárhyggju. Eins og ég sagði, herra forseti, var fjallað mjög ítarlega um þetta mál á síðasta þingi og frv. var fellt með 27 atkvæðum gegn 26. Farið var ítarlega yfir málið bæði í hv. menntmn. og hv. heilbr.- og trmn. Af því að hér hefur verið fjallað um ofbeldi og komið hefur verið inn á það að hér sé um íþrótt að ræða sem sé árásaríþrótt og efni þar af leiðandi til ofbeldis, þá langar mig til að fara örfáum orðum um nál. hv. heilbr.- og trn. sem lagt var fram á vordögum en fram kemur í mjög svo faglegri umfjöllun þeirrar nefndar að tölur sem lagðar eru fram varðandi meiðsl og slysatíðni í íþróttinni eru mjög svo óábyggilegar. Þó að hv. flutningsmenn séu núna að vísa til bandarískrar könnunar þar sem segir að áhugamannahnefaleikar séu númer 71 í meiðslatíðni þá fullyrði ég út frá þeim rökum sem hv. heilbr.- og trn. bar fram á vordögum að tölur af því tagi séu misvísandi, enda ekki getið til um fjölda iðkenda. Það skiptir verulegu máli þegar fjallað er um tölur um meiðsl í íþróttagreinum að þær séu í hlutfalli við fjölda iðkenda. Ef hv. 1. flm. veit um þann fjölda iðkenda sem er að baki þeim tölum sem hann hefur tjáð hv. þingheimi, þá þætti mér fengur að því að fá þær. Þetta er nákvæmlega sama gagnrýni og hv. flutningsmenn fengu á málið í fyrra. Enn hafa þeir ekki komið með fullnægjandi tölur sem gera okkur kleift að taka afstöðu til málsins á einhverjum öðrum grunni en við gerðum þá. Í nál. hv. heilbr.- og trn. frá því í fyrra segir eftirfarandi, með leyfi forseta: ,,Slysatíðni í hnefaleikum er há miðað við aðrar íþróttir, sem kemur ekki á óvart þar sem markmiðið er að koma höggi á andstæðinginn, með öðrum orðum að fara inn fyrir varnir hans og þar með meiða hann. Þar greinir á milli hnefaleika og þorra annarra íþróttagreina því að hnefaleikar, bæði í atvinnuskyni og sem áhugamannaíþrótt, eru árásaríþrótt en ekki sjálfsvarnaríþrótt eins og t.d. karate og júdó. Slysatíðni er há í nokkrum öðrum íþróttagreinum en þar gegnir öðru máli því að ekki er um ásetning að ræða heldur slys. Í hnefaleikum er markvisst reynt að koma höggi á andstæðinginn og fær keppandi stig fyrir högg á höfuð jafnt sem aðra líkamshluta. Einnig eru veitt stig fyrir rothögg.`` Þessar upplýsingar koma fram í nefndaráliti hv. heilbr.- og trn. frá því í fyrra og stangast á við það sem hv. flutningsmenn frv. segja hér nú. En varðandi það sem hér hefur verið rætt og er að koma fram varðandi karate og aðrar austurlenskar sjálfsvarnar\-íþróttir þá verður að gá að því að þar er um að ræða íþróttir sem byggja á aldagamalli hefð, eiga sér árþúsundasögu og lúta allt öðrum lögmálum en vestrænir hnefaleikar og síðast en ekki síst lúta mjög sterkum siða- og agagreglum. Það er þannig með karate, herra forseti, að enginn fær að stíga inn í hring í karate eða júdó sem ekki kann til hlítar þær siðareglur og agareglur sem gilda um íþróttina og það er ekki markmið í þeim íþróttum að koma höggi á andstæðing. Ég tek hins vegar undir þau orð sem hér hafa fallið varðandi sparkbox og tae kwon do. Ég sagði í ræðu minni um sama mál á liðnu vori, herra forseti, að ef samræmis ætti að gæta þá væri ég alveg til í að taka þann slag að banna tae kwon do og kickbox því þær íþróttir hafa sama markmið og áhugamannahnefaleikar, þ.e. að koma höggi á andstæðing. Ef á að gæta samræmis þá er ég til í að taka þann slag með hv. flutningsmönnum ef því er að skipta. En það er ekki rétt að líkja áhugamannahnefaleikum eða hnefaleikum yfir höfuð við austurlenskar sjálfsvarnaríþróttir þar sem siðareglur og agareglur eru grundvöllur íþróttanna og íþróttirnar byggja á sjálfsvörn en ekki árás. Herra forseti. Í umræðunni voru menn hvattir til að koma til nútímans og hv. þm. Guðmundur Hallvarðsson fékk hvatningu frá einum af hv. flm., Drífu Hjartardóttur, fyrr í dag um að líta til nútímans. Ég er víst að fara með rangt mál. Það var hv. þm. Ásta Möller sem hvatti hv. þm. Guðmund Hallvarðsson að koma til nútímans en í ræðu eins flutningsmanna, hv. þm. Drífu Hjartardóttur, sem flutt var fyrr í dag komu fram þær staðreyndir að hnefaleikar væru gömul og göfug íþrótt og rætt var um 3.500 ára gamlar myndir af hnefaleikaköppum einhvers staðar suður á Krít. Það var kallað fram í hér í salnum, herra forseti, að um það leyti hafi líka tíðkast mannát þannig að það er ekki allt göfugt sem í fortíðinni var og þó að menn hafi barið hverjir á öðrum í gegnum árin þá er ekki þar með sagt að það sé göfugt eða verði göfugra með árunum. Það er ekki heldur þar með sagt að þó að fólk vilji banna árásaríþróttir af því tagi sem hér er verið að ræða um þá sé það ekki í takt við nútímann. Kunningi minn sem ég hitti á götu um daginn og var að hlæja að því að nú væri þetta mál komið fram enn eina ferðina og sagði sögu af manni í Ghana en í Ghana eru áhugamannahnefaleikar og hnefaleikar afskaplega hátt skrifaðir. Margir stunda hnefaleika þar og afskaplega margir hljóta varanleg meiðsl af hnefaleikaiðkun í Ghana. En þessi kunningi minn hitti mann frá Ghana sem hafði lagt því lið að hnefaleikar yrðu bannaðir þar í landi. Viðkomandi hafði frétt af því að hér væru hnefaleikar bannaðir og hann fór heim með bros á vör og sagðist mundu færa þær fréttir heim til félaga sinna í Ghana sem væru að berjast gegn hnefaleikum að á Íslandi væri þjóð sem væri til fyrirmyndar því að hún hefði bannað hnefaleika árið 1956. Þetta er saga úr nútímanum, ekki fortíðinni. Hv. þm. Drífa Hjartardóttir hélt því líka fram að hér væri ekki um ruddalega íþrótt að ræða, að hnefaleikar væru ekki ruddalegir. En ég spyr hv. flutningsmenn: Er ekki ruddalegt að ráðast að andstæðingi sínum í hring til þess eins að koma á hann höggi og það helst á höfuðið? Breska læknafélagið er núna að kanna möguleika á því að fá flutt frv. eða settar hertar reglur í hnefaleikum þar í landi sem banni högg ofan við viðbein af augljósum ástæðum vegna þess að allar læknaskýrslur sem breska læknafélagið hefur veifað í þessum málum segja það sama: Áverkar á höfuð og heila í áhugamannaboxi eru nákvæmlega sömu áverkar og í atvinnumannaboxi. Enn hafa hv. flm. þessa frv. ekki hrakið þá staðreynd. Heilinn verður fyrir sama skaða af þungu höggi þó að höfuðhlífar séu á ytra byrði höfuðsins eins og hann verður fyrir af þungu höggi í atvinnumannaboxi. Þannig er það, herra forseti. Markmiðið með þessum barsmíðum er síðan að safna stigum, segja hv. flm. En ég segi, herra forseti: Það er hægt að safna stigum í öðrum íþróttagreinum. Það er hægt að fá stig í billjard þótt menn séu ekki að berja náunga sinn. Hvernig ætla hv. flm. þessa frv. að tryggja það, þó svo að settar verði reglur um áhugamannahnefaleika, að þeim verði framfylgt. Ég fullyrði þess vegna, herra forseti, að hér er verið að bjóða heim hættunni og ryðja brautina fyrir atvinnumannahnefaleika, ekkert annað. Þegar talað er um höfuðhöggin þá er rétt að geta þess að hér er um að ræða högg þar sem hnefi fer í höfuð andstæðingsins á allt að 160 km hraða á klukkustund. Það hefur verið mælt að skallaboltarnir, sem hafa komið til umræðu líka, jafngilda því að viðkomandi sem tekur skallabolta fái í höfuðið 500--250 kg farg. Ég viðurkenni það, herra forseti, og það vita allir, að skallaboltarnir eru nákvæmlega jafnhættulegir og valda nákvæmlega sömu meiðslum og hnefahögg í hnefaleikum. En miðað við fjölda iðkenda og tíðni högga, herra forseti, er þetta tvennt ekki sambærilegt. Ég tel því, herra forseti, öll rök hníga að því að þetta mál verði aftur fellt. Mér virðast rökin vera læknisfræðileg. Mér finnst þau vera siðferðileg og mér finnst þau vera uppeldisleg og hvet hv. þm. til þess að lesa enn og aftur nefndarálit hv. heilbr.- og trn. frá því í fyrra. Þar var farið ítarlega yfir málin. Þar var fjöldi sérfræðinga spurður álits og þó svo að tveir aðilar sem heimsóttu hv. menntmn. hafi viljað meina að það gæti verið uppeldislega afskaplega gott að leyfa áhugamannahnefaleika, þá var ég stödd á þeim fundi hv. menntmn. þar sem þessir sérfræðingar lögðu orð í belg. Ég fullyrti í ræðustóli í fyrra og fullyrði enn að í nefndaráliti frá meiri hluta menntmn. frá því í fyrra hafi ummæli þessara sérfræðinga verið mistúlkuð. Í nefndaráliti frá meiri hluta menntmn. frá því í fyrra segir, með leyfi forseta: ,,Þá kom fram í máli gesta að uppeldisleg rök eru einnig fyrir lögleiðingu íþróttarinnar þar sem sumir hópar þjóðfélagsins gætu haft gott af iðkun íþróttarinnar og þeim aga sem þar gildir.`` En ég fullyrði, herra forseti, að þegar þessi ummæli voru viðhöfð þá var verið að tala um karate og siðareglurnar sem gilda í austurlenskum sjálfsvarnaríþróttum og uppeldisgildi þeirra. Ég hyggst ljúka máli mínu, herra forseti, með tilvitnun í pistil frá Flosa Ólafssyni nokkrum sem hann skrifaði í vefritið strik.is á síðasta ári. Í mínum huga lýsir Flosi ágætlega í þessum pistli hvað hér er um ruddalega íþróttagrein að ræða. Hann segir, með leyfi forseta: ,,Ef tveir menn koma sér saman um að ekkert sé unaðslegra en að berja hvor annan í hausinn þar til þeir eru orðnir eins og vankaðir höfuðsóttargemlingar, heilaskaddaðir og alveg út úr heiminum, þá gera þeir það hvort sem boxið er bannað eða ekki.``

Virðulegi forseti. Það er einmitt málið og þingmaðurinn hitti naglann á höfuðið þegar hún sagði að þetta væri spurning um frjálst val, að velja þá íþrótt sem menn vilja stunda en forsjárhyggjuflokkurinn vinstri grænir eru á móti slíku. Hér er verið að reyna að rugla saman ólympísku boxi og atvinnumannaboxi. Þetta er alveg rangur málflutningur. Þingmenn sem hafa verið að tala á móti þessu reyna að rugla þessu saman til að sverta málið. Ég fór yfir það í inngangsræðu minni að munurinn á þessu tvennu er gífurlega mikill og enn og enn og aftur er verið að draga í efa rannsóknir sem hafa sýnt að ólympískir hnefaleikar eru með eina minnstu meiðslatíðni í íþróttum, mun minni en t.d. amerískur fótbolti eða hafnabolti eða knattspyrna og svo lengi má telja. Við skulum því fara alveg rétt með staðreyndir í málinu.

Herra forseti. Ég mótmæli því að hér sé verið að rugla saman áhugamannahnefaleikum og atvinnumannahnefaleikum. Hér er verið að halda því fram að ef áhugamannahnefaleikar verða leyfðir þá sé verið að ryðja brautina fyrir atvinnumannahnefaleika. Það er einnig verið að benda á þá staðreynd, sem er studd læknisfræðilegum rökum og vísindalegum rannsóknum, að höfuðáverkar í áhugamannaboxi eru sömu áverkar og áverkarnir í atvinnumannaboxinu, þ.e. heilaskaðinn er sá sami hvort heldur viðkomandi er með höfuðhlíf eða ekki með höfuðhlíf. Hér er því ekki verið að rugla neinu saman, herra forseti.

Virðulegi forseti. Það er allmikill munur á því hvort fólk er með höfuðhlífar eða ekki í þessu. Í frétt sem birtist í breska læknatímaritinu The British Medical Journal í ágúst 1998 kemur fram að samkvæmt slysaskráningu í Hollandi á tíu ára tímabili frá 1987--1996 voru skráð 18 þúsund slys þar sem heilaáverkar komu við sögu. Í 4.300 tilvika urðu slysin í fótbolta, höfuðáverkar  
             Í annarri grein í sama tímariti er talað um dauðsföll. Þrjú voru af völdum hnefaleika frá 1986--1992, 77 vegna mótoríþrótta, 67 vegna flugíþrótta, 54 vegna fjallaklifurs --- það ætti þá að banna það --- og 28 vegna hestaíþrótta. Það ætlar sér enginn að detta af hestbaki. Engin íþrótt er algerlega hættulaus eða meiðslalaus. 

Herra forseti. Þessar tölur er búið að lesa yfir okkur áður en við erum líka búin að fá tölur sem segja okkur aðra hluti og enn kemur hv. flm. ekki með fjölda iðkenda á bak við þær tölur sem hann er með. Ég ætla að fá að vitna, herra forseti, til orða hæstv. menntmrh. sem sagði í ræðu á 122. löggjafarþingi þegar þetta mál var til umfjöllunar. Hæstv. menntmrh. sagði, með leyfi forseta: ,,Erfitt hefur reynst að afla nákvæmra upplýsinga um slysatíðni í ólympískum hnefaleikum en þess er að vænta, m.a. með aðstoð Læknafélags Íslands, að á næstunni hafi menn aflað sér þeirra upplýsinga um þau mál sem gefa a.m.k. vísbendingu. En að fá þetta þannig að algilt sé og fullnægjandi miðað við að allar upplýsingar liggi fyrir kann að reynast mjög erfitt.`` Ég fullyrði, herra forseti, að það er enn mjög erfitt að fá fullnægjandi upplýsingar, fullnægjandi tölur og samanburðarhæfar.

Virðulegi forseti. Því er haldið fram að ólympískir hnefaleikar séu mjög skaðlegir heilsu manna og við erum búin að heyra það margoft í dag. Ég lagði mig sérstaklega eftir því að fara í gegnum fagrit þegar ég var að undirbúa mig undir þessa umræðu og líka þá sem var í fyrra. Ég get lesið hérna í gegnum ákveðinn bunka niðurstöðu úr þessum tímaritum. Hérna er ein grein sem birtist í British Journal of Sport Medicin 1994. Hún greinir frá tíu rannsóknum sem taka til 289 áhugamannaboxara og þar er um að ræða taugasálfræðilegar rannsóknir og verið að skoða áhrif á iðkunar íþróttarinnar á viðkomandi. Þar kemur fram að niðurstaðan sé, eftir að hafa rýnt í þessar tíu rannsóknir, að engin merki fundust um neitt taugasálfræðilega afbrigðilegt við skoðun á þessum 289 áhugamannahnefaleikurum.

Herra forseti. Sá hv. þm. sem að mínu mati hefur flutt athyglisverðustu ræðurnar í þessu máli er hv. þm. Katrín Fjeldsted. Hv. þm. hefur bent á rannsóknir og komið með tilvitnanir í læknatímarit sem segja annað en hv. þm. Ásta Möller er hér að segja með sínum læknatímaritum, þeim vísindatímaritum sem hún vitnar í. Það nægir að vitna til ræðuhalda hv. þm. Katrínar Fjeldsted sem hefur beitt sér í þessari umræðu en hún sagði í ræðustól hér í fyrra að bæði ameríska læknafélagið og breska læknafélagið setji hnefaleika af báum sortum undir sama hatt vegna þeirra höfuðáverka sem af hnefaleikunum geti leitt. Ég hef þá trú að vísindatímaritin sem hv. þm. Katrín Fjeldsted vitnar í séu jafnþung á metunum og vísindatímaritin sem hv. þm. Ásta Möller vitnar til.

Herra forseti. Það er erfitt að ná niðurstöðu í þessu máli. Við erum nú sjálfsagt báðar, ég og hv. þm. Katrín Fjeldsted, að lesa mjög svipuð tímarit í þessum efnum. Mig langaði að vísa til umsagnar landlæknis til menntmn. og þingsins í fyrra. Þar segir, með leyfi forseta: ,,Rannsóknir greinir hins vegar nokkuð á um alvöru og tíðni heilaáverka. Nýleg rannsókn frá Bandaríkjunum leiddi til dæmis í ljós að einn af hverjum 60 þús. áhugahnefaleikamönnum fékk alvarlega heilaáverka. Sömuleiðis hafa ástralskar rannsóknir leitt í ljós litla áverkatíðni en þó sýnir önnur marktækan mun á fínum taugalífeðlisfræðilegum prófum hjá hnefaleikamönnum.`` Ég hef lesið þessa rannsókn og hún er innan eðlilegra marka, innan skekkjumarka. ,,Aðrar taugalífeðlisfræðilegar rannsóknir, t.d. frá Karólínska sjúkrahúsinu í Svíþjóð hafa leitt svipaðar breytingar í ljós, m.a. með heilaritsrannsóknum. Tvær rannsóknir á áhrifum hnefaleika á taugakerfið frá Bretlandi leiddu hins vegar hvorug í ljós nein vandamál hjá leikmönnum.`` Hér hefur landlæknir greint frá sjö rannsóknum sem staðfesta það sem við höfum haldið fram.

Herra forseti. Það er rétt sem hv. þm. segir, að landlæknir kom með þessar sjö rannsóknir til sögunnar þegar fjallað var um málið hér í fyrra. Á sama hátt koma aðrir með aðrar upplýsingar. Þeir sérfræðingar sem komu til hv. heilbrn. í fyrra gátu t.d. nefnt til rannsóknir sem voru mjög öflugar vegna þess að þar voru samanburðarhópar. Ég fullyrði hins vegar að í þeim rannsóknum sem landlæknir vitnar til eru ekki hreinir samanburðarhópar, örugglega ekki í þeim öllum. Það kom fram í umfjöllun heilbrn. í fyrra að margt skorti í mörgum af þessum rannsóknum, þ.e. að jafnítarlegar rannsóknir væru gerðar á samanburðarhópunum. Í umsögn heilbr.- og trn. frá því í fyrra var getið sérstaklega um rannsókn sem gerð var í Vínarborg á síðasta áratug. Þar voru bornir saman tveir hópar ungra manna og þar er sannarlega rannsókn sem mér finnst tilefni til frekari umræðna. Þar var samanburðarhópur.

Herra forseti. Hvernig í veröldinni getur hv. þm. Kolbrún Halldórsdóttir borið saman áhugahnefaleika og mannát? Það er með ólíkindum hvernig hv. þm. fer fram í málflutningi sínum. Ég er svo yfir mig hissa því að mér finnst hv. þm. oft að tala þannig til okkar að við eigum að bera virðingu fyrir því sem við segjum. Það gerum við. Hún talaði líka um að hún treysti ekki ÍSÍ. Ég treysti ÍSÍ til þess að standa vel að eftirliti með því að til sé réttur útbúnaður, réttar keppnisreglur og farið eftir settum reglum við æfingar og keppni. Ég treysti ÍSÍ afar vel til þess.

Herra forseti. Það er nú oftúlkun hjá hv. þm. að ég hafi borið saman áhugamannahnefaleika og mannát. Ég var hins vegar í grínaktugum tón að geta um það að hér sé verið að kalla menn til nútímans. Það er því ekki rétt að ég hafi borið saman áhugamannahnefaleika og mannát. Ég var reyndar að vitna til frammíkalls í salnum. Ég skil svo sem vel að það fari fyrir brjóstið á hv. þm. og ítreka að það var ekki ætlun mín að bera neitt slíkt saman. Varðandi það að treysta ÍSÍ til þess að setja reglur, ég treysti ÍSÍ fullkomlega til þess að setja reglurnar. En, herra forseti, ég treysti ekki iðkendunum til að fara eftir þeim.

Herra forseti. Þar greinir nú verulega á með okkur. Ég get fyrirgefið hv. þm. þetta með mannátið en að treysta ekki íþróttamönnum til að fara eftir settum reglum, það skil ég ekki. Ég treysti fólki. Ég hef æðioft þurft að setja fólki fyrir verkefni og ég treysti því ávallt til að leysa þau vel af hendi. Mér finnst hv. ræðumenn alltaf tala um atvinnuhnefaleika í staðinn fyrir áhugahnefaleika. Þar gilda allt aðrar reglur og eins og komið hefur fram eru þar styttri lotur, hanskar með þreföldu varnarlagi þar sem skaðsemi höggsins á að vera sem allra minnst. Notast er við varnarhlífar og þessar íþróttir eru í því sæti á lista yfir íþróttir heims að slysatíðni telst lítil í þessari íþrótt, undir 1% eru rothögg. Hér tala menn alltaf eins og alltaf sé verið að rota menn og þeir liggi steindauðir í gólfinu eftir.

Herra forseti. Ég lýsti því yfir áðan að ég treysti ekki iðkendunum til að fara eftir reglunum jafnvel þó reglurnar væru settar. Ég hef ýmislegt fyrir mér í því, t.d. viðtal sem ég vitnaði hér hvað eftir annað í í umræðunum í vor, í menntaskólablaði frá Menntaskólanum í Reykjavík þar sem ungir menn lýstu því yfir að það væri svo afskaplega gaman að berja vini sína, svo gaman þegar árásargirnin gysi upp í manni þegar búið væri að kýla mann og blóðga, eins og sagt var í viðkomandi viðtali. Í því viðtali kemur fram að drengirnir sem æfa þessa áhugamannahnefaleika, sem þeir kalla áhugamannahnefaleika af því að þeir eru með höfuðhlífar, iðka þessa íþrótt hér á Íslandi í dag, meira af kappi en forsjá og viðurkenna að t.d. fylgist enginn með því að tímalengd í lotunum sé sú sem hún á að vera. Þeir þekkja alveg reglurnar. Ég treysti þeim ekki til að fara frekar eftir þeim þó að þær væru skráðar eða hengdar upp á vegg í íþróttasalnum.

Herra forseti. Ég er mjög sammála síðasta ræðumanni um að það er óþolandi að verja svo löngum tíma í boxið hvað eftir annað. Þetta er þriðja lotan sem við tökum. Ég var einn af flutningsmönnum síðast. Ég greiddi þessari tillögu atkvæði mitt. Núna get ég ekki hugsað mér að vera einn af flutningsmönnunum. Við eyddum öllum þessum tíma, við fórum allan þennan feril síðast og erum byrjuð aftur á nýjan leik. Það hefur ekki komið eitt einasta nýtt atriði fram. Það er verið að tala um glófa og höfuðpúða og hvað þetta heitir nú allt saman. Við fórum í gegnum þessa umræðu á síðasta þingi. Ég er ákveðinn í því, komi til atkvæðagreiðslu um þetta mál, að þá ætla ég að sitja hjá. Við erum að eyða dýrmætum tíma þingsins með hliðsjón af því sem er á dagskrá í dag. Þetta er í þriðja skiptið sem við tökum þetta mál upp áður en málið fer í nefnd. Hugsið þið ykkur. Þess vegna segi ég: Mér er nóg boðið og ég mun sitja hjá við afgreiðslu þessa máls komi til þess.

Herra forseti. Ég segi einungis: Hv. þm. Ísólfur Gylfi Pálmason, mæl þú manna heilastur.

Virðulegi forseti. Ég hafði ekki hugsað mér að taka til máls í þessari umræðu. Ég gerði það hins vegar vegna þess að andstæðingar frv. röðuðu sér á mælendaskrá til að ræða málið. Það verður að vera eitthvert jafnvægi á þessari umræðu. Þess vegna stend ég hér upp í dag með langa ræðu. Hér er enn á ný fjallað um frv. um að lögleiða ólympíska hnefaleika hér á landi. Frv. tekur til þess að leyfilegt verði að kenna, sýna og keppa í ólympískum hnefaleikum svo og að heimilt verði að nota glófa og önnur tæki sem ætluð eru til þjálfunar í íþróttinni. Frv. gerir einnig ráð fyrir að Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands setji reglur um ólympíska hnefaleika. Þetta frv. breytir engu um að áfram verður bannað að kenna, sýna og keppa í atvinnumannahnefaleikum. Það stendur ekki til að afnema bannið við ástundun atvinnumannahnefaleika. Það á að vera alveg ljóst. Það er enginn vilji til þess, hvorki meðal hv. þm. á hinu háa Alþingi né annarra. Þetta frv. er lagt fram öðru sinni. Það var fellt með eins atkvæðis mun á vorþingi fyrir ári. Það hefur farið fram töluverð umræða í þjóðfélaginu frá því sl. vor sem skýrt hefur málið. Nú ætti t.d. flestum að vera ljóst um hvað málið fjallar, hver munurinn er á ólympískum hnefaleikum og atvinnumannahnefaleikum. Eins og ég sagði rétt áðan þá er enginn áhugi fyrir því hér á landi að afnema bann við iðkun atvinnumannahnefaleika. Ísland er eina landið sem bannað hefur ólympíska hnefaleika. Þeir eru hvergi annars staðar í heiminum bannaðir. Í Svíþjóð var þetta skoðað nákvæmlega fyrir nokkrum árum, þar var gerð ítarleg rannsókn sem Karólínska sjúkrahúsið í Stokkhólmi hélt utan um. Niðurstaðan var að slysatíðni og áhætta af iðkun íþróttarinnar væri ekki slík að forsvaranlegt væri að banna hana. Með hliðsjón af þessu verður að hafa í huga að atvinnumannahnefaleikar eru bannaðir í ýmsum löndum á þessum hnetti. En eins og ég sagði áðan þá eru ólympískir hnefaleikar bara bannaðir hér á Íslandi. Þetta er keppnisgrein á Ólympíuleikum og hún er ýmist kölluð áhugamannahnefaleikar eða ólympískir hnefaleikar. Ég mun nota þau heiti jöfnum höndum. Ég sé ekki hvað hv. þm. eru að tala um þegar rætt er um að verið sé eitthvað að gylla íþróttina með því að kalla hana ólympíska, mér finnst þetta sé jafngilt. Ég sé ekki muninn eða hvort einhver gylling er á öðru og ekki á hinu. Ég mun sem sagt nota þessi heiti jöfnum höndum. Hnefaleikar sem stundaðir voru hér á landi til ársins 1956, þegar þeir voru bannaðir með lögum á Alþingi, voru atvinnumannahnefaleikar. Ólympískir hnefaleikar hafa þróast á síðustu áratugum og hafa reglur og öryggiskröfur verið hertar til að gæta öryggis þeirra sem stunda íþróttina. Í umsögn Íþrótta- og Ólympíusambands Íslands um frv. á síðasta vori segir eftirfarandi um þróun íþróttarinnar, með leyfi forseta: ,,Athygli er vakin á því að frá því lög um bann við hnefaleikum voru sett árið 1956 hafa hnefaleikar tekið miklum breytingum og aðskildir hafa verið annars vegar atvinnuhnefaleikar og hins vegar ólympískir hnefaleikar. Ólympískir hnefaleikar eru viðurkennd íþróttagrein af alþjóðaólympíunefndinni og í þeirri íþrótt keppt á Ólympíuleikum og í öllum vestrænum löndum.`` Þá segir einnig í umsögn Íþrótta- og Ólympíusambands Íslands: ,,Samkvæmt íþróttalögum, nr. 64/1998, er Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands æðsti aðili frjálsrar íþróttastarfsemi í landinu og verður að teljast eðlilegt að ÍSÍ taki um það ákvarðanir hvort og hvaða íþróttagreinar eru löglegar og leyfðar í hinni frjálsu íþróttastarfsemi.`` Í umsögn sinni um frv. á síðasta vorþingi mælir framkvæmdastjórn ÍSÍ með því að frv. verði samþykkt. Í umsögn samtakanna kemur einnig fram að heilbrigðisnefnd sambandsins styður að bann við ólympískum hnefaleikum verði afnumið og telur að þessi tegund hnefaleika sé ekki skaðlegri en margar aðrar íþróttir. Þeir sem lýst hafa sig mótfallna því að lögleiða ólympíska hnefaleika vísa yfirleitt til reynslu eða þekkingar, nema hvort tveggja sé, reynslu og þekkingar sinnar í atvinnumannahnefaleikum. Er það í raun ekki furða því að sýningar í sjónvarpi frá hnefaleikakeppi hafa yfirleitt verið af keppni atvinnumanna. Rannsóknir hafa sýnt að atvinnumannahnefaleikar geta leitt til alvarlegs heilsuskaða til skemmri eða lengri tíma og eru dæmi þess að fólk hafi látist eftir keppni í íþróttagrein. Atvinnumannahnefaleikar eru bannaðir í mörgum löndum heims, þar á meðal á Norðurlöndum. Reglur atvinnumannahnefaleika og áhugamannahnefaleika eru afar ólíkar. Reglur áhugamannahnefaleika hafa að markmiði að gæta öryggis keppandans og taka keppnisreglur og öryggisbúnaður mið af því. Mig langar til þess að vísa í Guðjón Vilhelm Sigurðsson, þjálfara í ólympískum hnefaleikum, en hann hefur lýst muninum á þessum tveim tegundum hnefaleika þannig, með leyfi forseta: ,,Ólympískir bardagar fara fram undir reglum áhugamanna. Þeir eru styttri, fjórar lotur í stað tólf og hver lota er tvær mínútur í stað þriggja. Síðan er keppt með höfuðhlífar og punghlífar. Hanskarnir eru með þreföldu varnarlagi þannig að skaðsemi höggsins á að vera sem allra minnst. Þessar varnarhlífar eru nægilega góðar til þess að draga íþróttina niður um einhverja tugi sæta á listanum yfir hættulegustu íþróttir heims. Þú færð stig í ólympískum hnefaleikum fyrir hittni þannig að í hvert skipti sem þú hittir á ákveðið svæði færðu stig. Þessi svæði eru bara á framhlið keppendanna þannig að engin stig eru gefin fyrir að slá menn bak við eyrun eða í þau. Þannig að það er letjandi frekar en hitt að setja kraft í höggið. Þetta er frekar spurning um hraða. Best er að rétt snerta keppinautinn og forða sér fljótt til baka í vörnina. Því ef þú setur kraft í höggið hægir þú á þér og safnar refsistigum þar sem keppinauturinn fær svo gott tækifæri til þess að hitta þig. Tíðni rothögga er því innan við 1% í áhugamannahnefaleikum. Þannig að þessi íþrótt sem við erum að kynna núna er allt önnur en sú sem var bönnuð árið 1956.`` Þá hefur einnig komið fram hjá sama manni, með leyfi forseta: ,,Keppni í ólympískum hnefaleikum verður að fara fram undir eftirliti íþróttasambands þess lands sem hún á að fara fram í. Hver iðkandi verður að gangast undir stranga læknisskoðun fyrir og eftir hverja keppni. Verði iðkandi fyrir meiðslum verða að líða 60 til 90 dagar þar til hann má keppa aftur, eftir því hvers eðlis meiðslin eru, að því tilskildu að hann standist læknisskoðun.`` Það er því töluvert læknisfræðilegt eftirlit með þessari íþrótt og meira en maður þekkir af öðrum tegundum íþrótta. Að banna ólympíska hnefaleika þýðir mismunun í íþróttaiðkun hér á landi. Aðrar sjálfsvarnar- og árásaríþróttir eru stundaðar hér. Ljóst er að á sama tíma og ólympískir hnefaleikar eru bannaðir hér á landi þá eru sem sagt aðrar svipaðar tegundir íþrótta stundaðar. Í þessu felst mikil mismunun sem hv. þm. hljóta að gera sér grein fyrir og taka á. Sem dæmi má nefna skylmingar, judó, karate og nýjar greinar eins og kickbox og tae kwon do. Það má benda á að einn af fimm íþróttamönnum ársins á Akureyri 1999 fékk viðurkenningu einmitt fyrir árangur í tae kwon do. Þá vil ég nefna að heilbrigðisyfirvöld í Ástralíu nefna kickbox í sama flokki og atvinnumannahnefaleika en setja sig ekki upp á móti ólympískum hnefaleikum. Þetta er athyglisvert því að kickbox er stundað hér á landi. Ástralir setja það á bás með atvinnumannahnefaleikum. Við leyfum það en ekki ólympíska hnefaleika. Kickbox leyfir að sparkað sé í höfuð mótstöðumannsins og í viðkvæmustu hluta líkamans. Um það hefur verið rætt að læknar hafa barist gegn hnefaleikum. Barátta þeirra í Bandaríkjunum og Bretlandi hefur aðallega beinst að því að banna atvinnumannahnefaleika, enda eru þeir leyfðir í báðum þessum löndum. Núna hafa bandarískir læknar snúið við blaðinu eða tekið aðra stefnu því að þeir hafa tekið ákvörðun um að vinna með íþróttayfirvöldum í þeim tilgangi að lækka tíðni áverka og slysa í atvinnumannahnefaleikum. Þeir hafa því snúið af þessari braut og ákveðið að vinna að því að fólk slasist ekki í atvinnumannahnefaleikum og viðurkenna að þetta sé eðlilegur hlutur og vilja sem sagt vinna með íþróttayfirvöldum að bæta hlutina. Farið hefur fram töluverð umræða á síðasta ári sem hefur skýrt enn betur hvað íþróttin standi fyrir. Ég tel að eftir alla þá umræðu sem hefur farið fram frá síðasta vori ætti flestum að vera ljóst hvað þessar tvær tegundir hnefaleika eru ólíkar og að ekki stendur til að leyfa atvinnumannahnefaleika hér á landi. Það sem verið er að fara fram á er að Alþingi samþykki að leyfa íþróttamönnum að stunda íþrótt sem rannsóknir sýna að felur í sér síst meiri hættu á slysum en aðrar íþróttir og, sem rök hafa verið færð fyrir, að íþróttina sé hægt að nota sem tæki til að virkja tiltekna einstaklinga og nota reglur íþróttarinnar til þess að aga þá. Þannig sagði í umsögn meiri hluta menntmn. síðasta vor að í máli gesta hefði komið fram að uppeldisleg rök séu fyrir lögleiðingu íþróttarinnar þar sem sumir hópar þjóðfélagsins gætu haft gott af iðkun íþróttarinnar og þeim aga sem þar gildir. Þeir sem eru andsnúnir lögleiðingu ólympískra hnefaleika hafa haldið fram þeim sjónarmiðum að lögleiðing þeirra muni leiða til þess að atvinnumannahnefaleikar komi í kjölfarið, að íþróttin sé hættuleg, hún leiði til aukins ofbeldis í þjóðfélaginu og þeir telja að siðferðileg rök mæli gegn lögleiðingu íþróttarinnar. Ég hef hugsað mér að fjalla örlítið um þessi sjónarmið. Þeir segja í fyrsta lagi að lögleiðing ólympískra hnefaleika muni leiða til þess að atvinnumannahnefaleikar komi í kjölfarið. Við vitum að hnefaleikar eru stundaðir hér á landi og með því að lögleiða ólympíska hnefaleika er ástundun íþróttarinnar sett í ákveðinn farveg. Við vitum ekki hvers konar hnefaleikar það eru sem verið er að stunda hér á landi í alls konar íþróttasölum. Hv. þm. Kolbrún Halldórsdóttir vísaði í blað Menntaskólans í Reykjavík til ungra drengja sem eru að stunda þessa íþrótt algerlega eftirlitslaust án þess að þekkja nokkuð til reglna og auðvitað blóðga þeir hver annan. Þeir hafa ekki nokkurt hundsvit á hvað felst í íþróttinni og hvaða siðareglur þar eru í gangi. Það eru sem sagt margir sem bara spinna af fingrum fram með því að prófa sig áfram og þeir fá engar leiðbeiningar og hafa enga þekkingu og sjálfsagt eru þeir bara að horfa á hvernig þetta er gert í atvinnumannahnefaleikum í sjónvarpinu. Með því að lögleiða ólympíska hnefaleika erum við að koma böndum yfir ástundun íþróttarinnar og hún verður stunduð undir eftirliti og reglum sem Íþrótta- og ólympíusamband Íslands setur. Með því erum við að tryggja að íþróttin sé stunduð á öruggan máta og koma í veg fyrir hugsanleg slys. Varðandi þær fullyrðingar þeirra sem eru mótfallnir þessu frv. að þetta muni leiða til að atvinnumannahnefaleikar fylgi í kjölfarið þá vil ég benda á að ÍSÍ hefur lýst sig mótfallið því að lögleiða atvinnumannahnefaleika. Lög sem banna atvinnumannahnefaleika, sem eru í gildi í dag, munu standa áfram. Ég fullyrði að ekki er vilji fyrir því hjá hv. þingmönnum á hinu háa Alþingi að gera breytingu þar á. Annað sem hefur verið fullyrt er að íþróttin sé hættuleg. Í vor fór ég í gegnum mjög margar rannsóknir um þetta atriði. Ég ætla ekki að endurtaka þetta hér, en ég gæti það náttúrlega ef eftir því yrði leitað. Hins vegar hef ég lagt mig eftir því að fylgjast með þeim nýju rannsóknum sem hafa birst í læknislegum fagtímaritum frá því að þessi máli voru rædd fyrir ári þannig að ég hef fengið nýjar niðurstöður og nýjar rannsóknir. Flestar þessara rannsókna staðfesta að heilsufarsleg áhrif áhugamannahnefaleika séu óveruleg m.a. á heilastarfsemi. Í sumum atriðum sem meta heila- og taugastarfsemi stóðu iðkendur áhugamannahnefaleika sig þó verr en aðrir, t.d. varðandi fínhreyfingar handa. Þar stóðu þeir sig verr og sjálfsagt má það rekja til þess að þeir notuðu hnefann í þessari íþrótt til þess að berja, m.a. á púða eða hvað það nú heitir. Ýmsar rannsóknir benda til þess að þeir sem stunda áhugamannahnefaleika hafi meiri félagsþroska og hafi meiri stjórn á skapi sínu en samanburðarhópur --- þetta kom mjög á óvart --- þótt þeir að öðru leyti séu almennt minna menntaðir og hafi atvinnu af einfaldari störfum. Ég rakti áðan í andsvari við ræðu hv. þm. Kolbrúnar Halldórsdóttur umsögn landlæknis. Ég ætla ekki að endurtaka hana hér en þar kom m.a. fram að hann vísaði í sjö rannsóknir sem styðja það sem ég var að segja rétt áðan. Hins vegar til þess að gæta sannmælis verður líka að koma fram að í umsögn landlæknis kom fram að ákveðin hætta er á augnaáverkum við ástundum íþróttarinnar og við getum ekki horft fram hjá því og verðum þá að taka ákveðna ákvörðun í tengslum við það. Í ólympískum hnefaleikum er notaður ýmis varnarbúnaður til að koma í veg fyrir áverka og slys af völdum íþróttarinnar. Ég ætla ekki að telja það upp. Ég held að öllum sé það kunnugt í dag. En það sem mér finnst hins vegar ástæða til að taka sérstaklega fram er hlutverk dómara vegna þess að þegar við horfum á hnefaleikakeppni í sjónvarpi þá er það yfirleitt hlutverk dómara að dæma leikinn og skera úr. En í þessari íþrótt er hlutverk dómara fyrst og fremst að gæta öryggis leikmanna og skerast í leikinn en ekki telja stig eins og í atvinnumannahnefaleikum. Í umsögn ÍSÍ segir eftirfarandi um slys af völdum ólympískra hnefaleika, með leyfi forseta: ,,Ólympískir hnefaleikar eru ekki skaðlegri heldur en margar aðrar íþróttir ef litið er til meiðsla og slysa vegna íþróttaiðkunar. Í landinu eru stundaðar ýmsar aðrar íþróttagreinar, svo sem tae kwon do, karate og júdó (sem allar hafa verið samþykktar og iðkaðar síðan bann við hnefaleikum var sett) sem allar fela í sér bardaga og átök milli tveggja keppenda líkt og í hnefaleikum.`` Í umsögn heilbrigðisráðs ÍSÍ sem er undirrituð af Birgi Guðjónssyni lækni kemur fram að ráðið styðji að bann við ólympískum hnefaleikum verði afnumið. Í umsögn ráðsins kemur m.a. fram, með leyfi forseta: ,,Hættumat í hnefaleikum verður ekki slitið úr samhengi við slys í öðrum greinum íþrótta. Heildaryfirlit er ekki til staðar yfir slysahættu í íþróttum en við lauslega athugun má benda á annan tug almennings- og keppnisíþrótta þar sem hafa orðið dauðaslys erlendis sem og hérlendis fyrir utan þau slys sem geta krafist sjúkrahúsvistar.`` Síðan segir í umsögn heilbrigðisráðs ÍSÍ, með leyfi forseta: ,,Svo virðist sem ólympískir hnefaleikar hafi verið bannaðir vegna hættu á atvinnuhnefaleikum sem aldrei hefur staðið til að hefja hér. Ef banna ætti þær greinar íþrótta þar sem alvarleg slys hafa orðið hefði þurft að byrja á mörgum öðrum eins og vísað er til að ofan.`` Í grein eftir Guðjón Vilhelm sem birtist í Morgunblaðinu 9. nóvember sl. segir, með leyfi forseta: ,,Árið 1998 gerði öryggisnefnd íþrótta- og tómstundamála Bandaríkjanna rannsókn á tíðni meiðsla í íþróttum og viti menn, ólympískir hnefaleikar urðu númer 71 á listanum, langt fyrir neðan nær allar þær íþróttir sem við þekkjum hér á landi. Í ljósi þessara niðurstaðna hafa margar þjóðir tekið upp á því að hvetja til iðkunar á ólympískum hnefaleikum.`` Einnig segir í sömu grein: ,,Ef farið er í víðara samhengi og teknar allar keppnir sem fram fóru í ólympískum hnefaleikum í Bandaríkjunum frá 1997--98 þá komu þar upp 98 tilvik þar sem meiðsl kröfðust læknishjálpar.`` Þetta eru ótrúlegar tölur, 98 tilvik, meiðslaatvik í keppnum þar sem þátttakendur voru um 23 þúsund og keppnirnar voru jafnframt yfir 23 þúsund talsins. Þeir sem eru mótfallnir lögleiðingu ólympískra hnefaleika hafa haldið því fram, að siðferðilega rangt sé að leyfa ólympíska hnefaleika því að það sé rangt að berja annan mann. Ég er sammála því. Það er rangt að berja annan mann. Hins vegar er rangt að setja ólympíska hnefaleika í þetta samhengi. Það er ekki hægt að neyða neinn til að taka þátt í tiltekinni tegund íþrótta og ná árangri í henni. Í íþróttum taka menn þátt af fúsum og frjálsum vilja. Íslensk orðabók skilgreinir íþrótt sem leikni, fimi, snilld, list og sem kerfisbundnar æfingar til að þjálfa líkamann, oft til að ná einhverjum tilsettum árangri, setja met og þess háttar. Það er ekki siðferðilega rangt að tveir menn kjósi að stunda tiltekna íþrótt sem felur í sér leikni, fimi, snilld og að ná tilsettum árangri ef reglur eru þess eðlis að öryggis sé gætt. Þá má hins vegar setja siðferðilegt spurningarmerki við hve langt má ganga til að hafa vit fyrir fólki, hve langt er hægt að ganga í forræðishyggju gagnvart athöfnum fólks. Þeir sem stunda þessa íþrótt gera það samkvæmt eigin vali og þeim er kunnugt hvað felst í því. Fólki er kunnugt um að hægt er að slasa sig í íþróttinni sem er meira en hægt er að segja um margar aðrar íþróttir. Til dæmis hefur því ekki verið haldið á lofti að fótbolti sé hættuleg íþrótt en nýjar rannsóknir benda til þess að skallaboltar geti haft alvarlegar afleiðingar í för með sér og hefur verið líkt við hættu á heilaáverka atvinnuhnefaleikara, en bæði fótboltamenn og atvinnuhnefaleikarar fá högg á höfuðið sem er óvarið, annars vegar af bolta sem kemur með miklum hraða og hins vegar af glófa mótleikara í hnefaleikum. Hvorugur notar höfuðhlíf í íþróttinni. Ég vildi líka ræða þær fullyrðingar að lögleiðing ólympískra hnefaleika muni leiða til aukins ofbeldis í samfélaginu sem er nóg fyrir. Ég sé hins vegar að tíma mínum er að ljúka þannig að ég ætla bara að snúa mér að því að vísa í grein eftir Þórð Sævarsson sem birtist í Morgunblaðinu 18. maí sl. sem ber heitið ,,Sviptur réttinum til að velja og hafna``, og lokaorð greinar hans eru, með leyfi forseta: ,,Það eina sem ég fer fram á eru sjálfsögð réttindi, að ég fái sjálfur að ráða því hvort ég stundi ólympíska hnefaleika eða ekki.``

Herra forseti. Ég ætla ekki að halda hér langa ræðu eða fara ítarlega yfir efnið. Það hefur þegar verið gert í dag, bæði af þeim sem tala fyrir því að áhugamannabox verði leyft og eins þeim sem eru á móti því að við breytum núgildandi lögum og reglum. Í raun finnst mér ekki að við ættum að vera að fjalla um þetta frv. hér í dag eða á þessu kjörtímabili. Það var farið ítarlega yfir hliðstætt frv. á síðasta vetri, ítarlega farið yfir málið í menntmn. og ítarlega farið yfir málið í heilbr.- og trn. Málið var útrætt, afgreitt hér í þinginu og fellt. Mér er sagt, af þeim sem eru þingreyndari en ég, að þegar mál hefur farið í gegnum nefnd, verið afgreitt og fellt, þá teljist siðferðilega rétt að geyma það þar til kemur að nýju kjörtímabili, þ.e. ef ekkert nýtt kemur fram í málinu. Frv. er nú flutt óbreytt og ekkert nýtt í málinu, hvorki frá þeim sem tala fyrir því né á móti. Ég sé þess vegna ekki að við þurfum að eyða miklum tíma í málið og í raun er það sannfæring mín að við ættum ekki að vera að ræða þetta í dag. Þetta mál tók mikið af tíma þingsins í fyrravetur og mikinn tíma í heilbr.- og trn. Það var haft í flimtingum í nefndinni að við ræddum ekki um annað en box og tanngarða. Það tók hvað mestan tíma nefndarinnar. Ekki að þessi mál séu óverðugri en önnur en í þetta fór mikill tími. Ég vil líka leiðrétta að það sé einhver misskilningur hjá okkur, sem tölum gegn því að lögleiða áhugamannabox hér á landi, að við þekkjum ekki mun á áhugamannaboxi og atvinnumannaboxi. Ég held að okkar skilningur sé alveg ljós, það er margbúið að fara yfir mismuninn. Það er margbúið að fara yfir reglurnar, yfir hlífðarbúnaðinn og í hverju þessi munur sé fólginn. Eftir sem áður er ég jafnsannfærð, ekkert hefur komið fram sem breytir þeirri skoðun minni og alls þingflokks Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs, að við eigum ekki að breyta þeirri stefnu sem við höfum í dag. Við eigum að standa föst á banni við áhugamannaboxi. Það er slysatíðni í öllum íþróttum. Hún er mismunandi og mismikil áhætta í mismunandi íþróttagreinum, það vitum við. Slysin í áhugamannaboxi eru eftir höfuðhöggin, þá sérstaklega augnskaðarnir. Yfir þetta hefur margoft verið farið þó erfitt sé að sýna fram á hversu miklu meiri áhætta er að stunda áhugamannabox fremur en ýmsar aðrar greinar. Bæði eru rannsóknir misvísandi og eins virðist vera erfitt að finna rannsóknir á þessum slysum. Við höfum upplýsingar og niðurstöður rannsókna sem hafa mismunandi niðurstöður en slysin eru eftir sem áður alvarleg þegar þau verða. Íþróttin sem hér um ræðir er í eðli sínu bardagaíþrótt en ekki sjálfsvarnaríþrótt. Mér finnst miklu nær, eins og hér hefur komið fram í dag, að skoða samsvarandi íþróttir eins og kickbox sem Ástralir eru nú, eftir því sem upplýsingar hafa komið fram um, að skoða hvort ekki sé rétt að banna vegna slysahættu. Mér finnst miklu nær, talandi um að skoða áhættuþætti og annað, að við skoðum fleiri greinar og kickboxið þá sérstaklega með tilliti til þess að banna iðkun. Hér hefur mikið verið talað um jafnræðisregluna og því verði að leyfa þessa íþrótt enda sé ekki meiri slysahætta af henni en öðrum. Við erum hins vegar laus við þessa íþróttagrein. Það eru margir sem öfunda okkur af því. Það hefur líka komið fram að það er verið að endurskoða reglur Ólympíunefndarinnar. Þegar við fórum yfir þetta í fyrra kom a.m.k. fram að verið væri að athuga hvort ekki ætti að hætta við keppni í þessari íþrótt. Ég held að við ættum að láta þetta mál niður falla þar til ljóst verður hvar þessi íþrótt stendur varðandi Ólympíuleikana. Því hefur verið haldið fram að þetta sé göfug íþrótt þar sem hún sé keppnisíþrótt á Ólympíuleikunum. Í mínum huga tengist þetta ekki bara áhættuþáttum íþróttagreinarinnar, sé hún rétt stunduð með réttum hlífðarbúnaði, dómurum og þjálfurum, heldur eðli íþróttarinnar, þ.e. bardagaeðlið, að berja á öðrum. Mér finnst að við ættum öll að leggja okkur fram við að reyna að draga úr ofbeldi og ofbeldisdýrkun. Ég held að það sé ekki að ástæðulausu að lögreglan í Reykjavík hefur áhyggjur af því að ef við innleiðum þessa íþróttagrein þá geti hún rutt brautina fyrir atvinnubox. Ég held að við ættum að leyfa okkar ungu íþróttamönnum að njóta vafans og vera laus við þann skaða sem þessi íþrótt getur valdið. Við ættum frekar að reyna að einhenda okkur í að draga úr öllu því sem eykur ofbeldi og ofbeldisdýrkun hér á landi.

Herra forseti. Hér er fjallað um hnefaleika. Ég veit að það er vinsælt og skemmtun í hugum margra að horfa á hnefaleika en mér finnst merkilegt að líkja þessari svokölluðu íþrótt við aðrar íþróttagreinar, við íþróttagreinar yfir höfuð. Ég fæ ekki séð að það sé íþrótt að lemja andstæðinginn. Ég fæ ekki skilið að það sé efni til þess að standa að keppni. Ég tel að það útskýri að mörgu leyti hvers vegna Alþingi ákvað á sínum tíma að taka sérstaklega á hnefaleikum og setja lög varðndi þá. Það er að vissu leyti sérstakt og því eðlilegt að þeir sem eru áhugasamir um hnefaleika vilji láta taka málið upp af því hve sérstakt það er. Ég held að þar sem Alþingi tók þessa ákvörðun þá sé eðlilegt, þegar málið er lagt fram á ný, að þingmenn segi skoðun sína á því. Mér virðast mörg læknisfræðileg rök hníga að því að eðlilegt sé að banninu verði fram haldið. Ýmsar tölur sem þingmenn hafa minnst hér á benda í misjafnar áttir. Mér finnast hins vegar mikilvæg þau rök sem fram komu frá Læknafélagi Íslands og, með leyfi forseta, vil ég vitna hér í eina grein úr bréfi félagsins til menntmn. 23. mars árið 2000, en þar segir: ,,Hnefaleikar eru hættuleg íþrótt. Ólíkt öðrum íþróttum er markmið íþróttarinnar að valda líkamstjóni hjá andstæðingi. Hnefaleikar valda aukinni tíðni af varanlegum heilaskaða og geta dregið þátttakendur til dauða.`` Mér finnst að þegar um er að ræða fagfólk eins og í Læknafélaginu, formaður Læknafélagsins sendir slíkt bréf fyrir hönd þessa félags og þeir hafa einmitt sérþekkingu á læknisfræðilegum rökum, sé erfitt annað en að taka mark á þeim þegar við ræðum um slys og tjón af völdum hnefaleika. Mér finnst eðlilegt að við hlustum á rök fagmanna okkar. Ég leggst því gegn þessu frv. Mér finnst líka að það séu ekki aðeins læknisfræðileg rök gegn þessu heldur einnig siðferðisleg og uppeldisleg. En áður en ég lýk máli mínu um Læknafélagið vil ég minna á að í bréfi þess kemur fram að í samanburðarhópi í austurrískri rannsókn, þar sem um var að ræða 25 einkennalausa einstaklinga og 25 sem í samanburðarhópi höfðu tekið þátt í 40 keppnum í hnefaleikum, sýndu 76% einhver meiðsl vegna þessarar þátttöku. Það er mjög hátt hlutfall. Ég hef ekki trú á því að Læknafélagið mundi senda frá sér slíkar upplýsingar nema það hefði allgóð rök fyrir því, enda fylgja tilvitnanir með í bréfi þeirra. Burt séð frá læknisfræðilegum rökum sem menn hafa rifist um hér lengi dags þá er líka þessi siðferðilega spurning: Hvað á ég að segja við barnið mitt? Á ég að segja: Þú mátt ekki lemja systkini þín, ekki bróður þinn, ekki systur þína, ekki skólafélaga en gjörðu svo vel, farðu og lemdu einhvern í hnefaleikum. Það er í góðu lagi. Hvernig í ósköpunum er hægt að rökstyðja með siðferðilegum rökum að suma megi lemja samkvæmt vissum reglum en ekki aðra? Í mínum huga má ekki lemja, það er mjög einfalt. Mér finnst þetta siðferðilega rangt og þess vegna er ég mótfallin þessu. Ég skil vel að hér komi fram ýmsar rannsóknarniðurstöður með og á móti. Við munum líka að lengi voru lögð fram rök með og móti tóbaki af því að það er jú kannski auðvelt að kaupa skoðanir. Þær eru líka til sölu. Ég man eftir því að sem krakki las ég bók þar sem stóð að tóbak stöku sinnum væri nú ekki skaðlegt líkamanum. Þessi bók hét Bókin um mannslíkamann og átti að vera fræðandi efni um mannslíkamann og heilsufar. Sú skoðun hefur nú snarlega breyst og ég hygg að þetta hafi ekki verið nægilega vel rannsakað en það eru hins vegar nægilegar rannsóknir að mínu mati sem styðja að þetta sé ekki í lagi. Siðferðileg, uppeldisleg og læknisfræðileg rök byggð á rannsóknum benda til að þetta sé óskynsamlegt. Þess vegna tók Alþingi þessa ákvörðun og þess vegna held ég að Alþingi eigi að standa við þá ákvörðun óbreytta.

Virðulegi forseti. Þetta virðist sama tuggan hjá þeim sem eru á móti málinu, þ.e. læknisfræðileg rök, þó að þeir sem eru fylgjandi því hafi sýnt fram á að það sé öfugt. Ég ætla að spyrja hv. þm. Drífu Sigfúsdóttur hvort hún ætli að banna það að börnin hennar stundi karate eða tae kwon do eða eitthvað slíkt. Þetta er ekkert spurning um að lemja andstæðinginn, þetta er ekki spurning um að lemja, að berja eða kýla hann. Af því að hér hefur m.a. verið talað um börn þá fer fram á hverju ári mót í Bandaríkjunum í ólympískum hnefaleikum sem nefnast Silver Gloves og Golden Gloves. Silver Gloves er ætlað krökkum og unglingum á aldrinum 8--15 ára. Þátttakendur eru um 2.700 og fjöldi bardaga er yfir 2.000, sem eru 5.000--6.000 lotur á ári. Það hefur ekki komið upp eitt einasta tilfelli síðustu átta ár þar sem læknishjálpar hefur verið þörf í kringum þessa keppni. Ég spyr: Er þetta hættuleg íþróttagrein? Árin 1997 og 1998 --- fyrst menn draga í efa þessar tölfræðiupplýsingar --- voru bardagar í ólympískum hnefaleikum yfir 23.000 og þátttakendur nálægt því sama, um 23.000. Skráð meiðsl á þessum mótum árið 1998 voru einungis 98. Þetta eru líka sýningar og annað, t.d. silfur- og gullhanskamótin í Bandaríkjunum. Athugið að enginn hefur slasast á silfurhanskamóti. Þegar fólk segir hér, ágætir þingmenn sem eru á móti þessu, að íþróttin sé svo hættuleg og siðferðilega ómögulegt þá vísa ég því alfarið á bug.

Herra forseti. Það er rétt að ég svari því að ég er mótfallin hvers kyns ofbeldi. Ég vil hvorki að mín börn né önnur börn stundi ofbeldi og alls ekki að þau lemji aðra eða skaði með nokkrum hætti. Mér finnst það sem hér er um að ræða, það ofbeldi sem beitt er, þau högg sem veitt eru í hnefaleikum snúast um afleiðingar sem koma fram áratugum seinna. Menn geta ekki sagt að það sem gerist í dag komi ekki fram síðar vegna þess að það eru til skýrslur sem sýna það. Ég trúi því sem Læknafélagið segir og ég vil að við tökum mark á Læknafélaginu í þessum efnum. Ég tel að íþrótt sem er til þess fallin að menn gangi í skrokk hver á öðrum, reyni að valda líkamstjóni og vanka andstæðinginn sé ekki innan þeirra marka að ég geti talið það til íþróttagreina. Slíkt athæfi er ekki innan þeirra marka sem ég tel siðferðilega rétt að standa að að samþykkja.

Virðulegi forseti. Ég vil benda hv. þm. á að við erum þátttakendur í Ólympíuleikum og höfum verið það um langan tíma frá því að við hlutum sjálfstæði og þar á undan líka. En frá 1904 hafa ólympískir hnefaleikar verið grein á Ólympíuleikum. Við erum eina landið í heiminum sem bannar þá. Og skiptar skoðanir eru meðal lækna um þetta mál. Hér hafa menn verið að tala um höfuðhögg og heilaárekstra og annað slíkt. Ég var að horfa á knattspyrnuleik í gærkvöldi þar sem varnarmennirnir höfðu nóg að gera við að skalla boltann. Eru til sannanir um að heilaáverkar hafa orðið vegna þess arna í knattspyrnu. Ef fólk ætti að vera samkvæmt sjálfu sér ætti það að leggja fram tillögu um að banna íþróttir eins og tae kwon do, fótbolta og annað slíkt. En það er ekki um slíkt að ræða. Þetta er heilbrigð íþrótt, en meginmálið er þetta: Við erum eina landið sem bönnum þessa íþrótt og við verðum að hafa það val að geta stundað þá íþróttagrein sem við viljum. Búið er að margsanna að þessi íþróttagrein er ekki hættulegri en aðrar íþróttagreinar nema síður sé. Þegar fólk er að tala um að verið sé að taka þetta upp aftur, þá vil ég benda á að komnar eru fram nýjar rannsóknir, það eru alltaf að koma nýjar rannsóknir á hverju ári sem styðja málið. Þess vegna var málið lagt fram aftur.

Herra forseti. Ég skil að þetta er í hugum margra vinsælt mál og einhverjir telja að það sé skemmtun að horfa á þetta og vitnað er til þess að þetta sé leyft í öðrum löndum. En þó að einhverjir keyri yfir á rauðu, aki of hratt eða aðhafist eitthvað sem við erum ósammála, þá er ekki þar með sagt að við þurfum að fylgja fordæmi þeirra.

Herra forseti. Hér er verið að flytja mál sem flutt var á síðasta þingi og var fellt. Nú er það endurflutt í ljósi einhverra nýrra upplýsinga sem ég hef ekki alveg heyrt nákvæmlega hverjar eru, en það er allt í lagi. Við búum í lýðræðisríki og menn mega koma með sömu tillögurnar aftur og aftur og láta fella þær aftur og aftur. Kannski verður þetta samþykkt núna vegna þess að komin eru ný og sterk rök í málinu. Ég tel það reyndar ekki vera rök að við eigum að samþykkja eitthvað af því að allir aðrir hafi gert það. Íslendingar hafa margt sem aðrir í heiminum hafa ekki. Mig langar til að segja frá minningu sem ég á um það þegar ég var rétt byrjaður að lesa og stauta fram úr ýmsum fréttum í blöðum. Ég gleymi þessu aldrei. Annaðhvort í Vísi eða Morgunblaðinu var mynd af tveim boxurum. Myndin var af þeim báðum og annar lá við einhverja kaðla og hinn var að berja en það dapurlegasta við þetta var að talið var að sá sem lá utan í köðlunum væri látinn. Áhorfendahópurinn vissi það náttúrlega ekkert og hrópaði og gargaði í öllum æsingnum og hrifningunni við að horfa á þennan göfuga slag --- að því er margir telja slíkt vera. Þetta orkaði sterkt á mig og mér fannst þetta mjög ljótt og þetta var ömurlegt. Þetta hafði mjög djúp áhrif. En þetta er allt annað, segja menn, vegna þess að nú erum við að tala um ,,ólympíska hnefaleika``, og tala um þá sem göfuga og mikla íþrótt. En eðli íþróttarinnar er ekkert annað en það að verið er að berja andstæðinginn, þann sem verið er að keppa við. Það er árásin, snilld árásarinnar sem er það mikilvægasta í íþróttinni. Það er ekki vörnin þó að menn dáist að því hversu vel menn geta varist og borið hönd fyrir höfuð sér, þá er vörnin samt ekki meginmálið í íþróttinni. Það er að geta slegið hinn niður. Mér finnst það einnig segja heilmikið um þetta mál þegar menn eru að tala um að það verði séð um að svo og svo mikið af læknum og hjúkrunarliði muni ganga úr skugga um að sá sem er barinn komist ekki til þess að slást aftur mjög fljótlega, innan ákveðinna daga var talað um. Hjá mér hefur sú spurning vaknað hversu margir flutningsmanna þessa máls mundu vilja lögleiða atvinnumannahnefaleika. Það er svo sem önnur saga en vekur samt ákveðna forvitni. Í dag er sagt að ofbeldi í landi okkar fari vaxandi og árásarhneigð hafi aukist, ekki einungis hjá fullorðnum heldur líka hjá yngra fólki og margar fréttir eru birtar um það árlega í blöðum og annars staðar. Ég held að lögleiðing þessarar íþróttar, ólympískra hnefaleika, muni leiða til þess að börn og unglingar muni fá aukinn áhuga fyrir því að taka þátt í slagsmálum og að ybba hnefana hvert framan í annað. Það er mín skoðun. Ég tel að við þurfum ekkert að auka slíkt í landinu. Hvar er barnið þitt? Það er á íþróttaæfingu. Það er að æfa fótbolta, hástökk eða er í frjálsum. Mér þætti ankannalegt að svara spurningunni: Það er í boxi, það er að æfa box. Það rímar ekki við hugsun og tilfinningu mína. Ég held að það eigi við um marga fleiri að vilja ekki sjá börnin sín vera í þeirri íþrótt sem heitir ólympískir hnefaleikar. Foreldrar vilja að því er ég tel mikið frekar að börnin þeirra séu í öðrum uppbyggilegri íþróttum. Skrýtið er að hugsa um það að barn manns komi af íþróttaæfingu niðurbrotið af því að það var lamið niður og því gekk alls ekki vel á boxæfingunni. Það eru svo margar hliðar á þessu sem mér finnst vera þess eðlis að við eigum ekki að lögleiða ólympíska hnefaleika. Síðan þegar búið væri að lögleiða þá, skyldi þá ekki einnig blunda í flutningsmönnum löngun til að koma með annað frv. um lögleiðingu atvinnuhnefaleika? En ég ætla ekki að dæma um það því auðvitað veit maður ekki hvað aðrir hugsa. Fólk segir náttúrlega oft ekki nema lítið af því sem það er að hugsa. Það er nú bara þannig með mannskepnuna. Skoðun mín er sem sagt sú að ekki eigi að lögleiða og leyfa ólympíska hnefaleika hér á landi.

Virðulegi forseti. Það voru miklar rangfærslur í ræðu hv. þm. að mínu mati. Nokkrar fullyrðingar um að aðalmarkmiðið væri að slá andstæðinginn niður og það væri ekki vörnin sem gilti heldur sóknin. Þetta er alrangt. Hv. þm. sem er prestlærður og prestur sagði: Unglingar að ybba sig hver framan í annan með hnefunum, og barnið var lamið niður á íþróttaæfingunni. Ég þarf að fara yfir nokkur atriði því að hv. þm. hefur greinilega ekki hlustað á ræðu mína frá því í fyrradag. Atvinnumannahnefaleikar eru allt annað en ólympískir hnefaleikar og það er skoðun mín að ekki eigi að lögleiða atvinnumannahnefaleika. Þeir voru bannaðir 1956 og það bann stendur áfram. Ég er enginn sérstakur áhugamaður um hnefaleika. Ég er áhugamaður um að menn hafi hér jafnrétti til að velja hvaða íþróttagrein þeir vilja stunda sem er ekki hættuleg. En munurinn á áhugamannahnefaleikum og atvinnumannahnefaleikum er sá að í ólympískum hnefaleikum eru notaðar höfuðhlífar og mun þykkari hanskar sem eru allt að 50% þyngri, efnismeiri og þeir eru sérhannaðir til að draga úr skaðsemi höggins. Loturnar eru þrjár í þrjár mínútur eða fjórar í tvær mínútur eða fimm í tvær mínútur í staðinn fyrir 10 eða 12 lotur í atvinnumennsku. Ólympískir hnefaleikar snúast um að skora stig. Engin aukastig eru gefin fyrir að slá andstæðinginn niður eða rota hann og hugtakið ,,tæknilega sleginn út`` er ekki til. Og að sjá fyrir sér myndina af boxaranum við kaðlana sem var látinn þegar verið var að berja hann --- slíkur málflutningur er ekki þingmanninum sæmandi. Þetta hefur verið í atvinnumannaboxi, ekki ólympísku boxi. Hvers vegna er þingmaðurinn að draga þetta fram?

Herra forseti. Ég var aðeins að segja frá gamalli og mjög áhrifaríkri minningu sem ég átti og auðvitað var þetta í atvinnumannaboxi. Mér finnst allt í lagi að draga þetta fram vegna þess að atvinnumannaboxið eða hnefaleikar og ólympískir hnefaleikar hafa í raun og veru svipað markmið. Hnefaleikar hvort sem þeir eru ólympískir eða ekki hafa sama tilgang, þ.e. að koma höggi á andstæðinginn. Það er næstum því verið að tala um eins og engin hætta sé á ferðum og þetta sé allt í lagi. Eðli íþróttarinnar, það er alveg sama hvað menn segja, byggist upp á því að andstæðingarnir eða þeir sem eru að kljást lemji hvor annan. Það er ekkert öðruvísi og það er alveg sama þó að menn setji á sig þykka og mikla hanska eða setji á sig hlífar þá er markmiðið það að koma höggi á andstæðinginn og helst í höfuðið. Það er ekkert öðruvísi. Þetta vildi ég segja.

Virðulegi forseti. Rétt til að svara þessu og til að upplýsa hv. þm. þá er box sjálfsvarnaríþrótt. Það er heldur ekki ætlunin að það verði meiðsl í karate eða júdó eða kumite en þar er markmiðið að komast inn fyrir varnir andstæðingsins. Það er ekki meiningin að meiða hann. En svoleiðis verða meiðslin í þeirri íþrótt og fleiri íþróttum. Komum aftur að knattspyrnunni af því að verið er að segja að þetta sé slæmt fyrir heilsuna og það eru aðalmótrökin við þessu. Það hefur verið sýnt hér ræðu eftir ræðu, rannsókn eftir rannsókn að ólympískir hnefaleikar eru ekki hættulegri en aðrar íþróttagreinar. Því spyr ég: Hvers vegna má ekki leyfa þá? Jú, hér eru þingmenn sem vilja hafa vit fyrir öðrum í landinu og segja: ,,Við teljum þetta ómögulegt og ekki gott fyrir ykkur.`` Líkt eins og hefur verið með önnur boð og bönn sem hafa verið sett á þinginu. Sem betur fer er nú árið 2001, eins og ég sagði hérna um daginn, 2001 eftir Krist þannig að ég vona að þetta breytist svona smám saman.

Ber að skilja það svo að hnefaleikaíþróttin byggist ekki á því að menn reyni að koma höggi hver á annan heldur að verjast? Ég skildi ekki verkfræðinginn alveg rétt, eða hvað? Ég spyr. Nei, ég segi að ég held að svo hljóti að vera, eða að a.m.k. er svo í mínum huga, að ég vil frekar að börn mín stundi knattspyrnu en að þau fari að æfa hnefaleika. Þar er allt annar hugur og allt önnur hugsun að mínu viti. Ég get náttúrlega ekki talað öðruvísi en út frá mínu hjarta og skynsemi minni. Það er allt önnur hugsun og meining í boxíþróttinni en í knattspyrnunni. Í boxinu, í hnefaleikunum, er ætlunin og markmiðið að kýla í andstæðinginn. Það er ekkert öðruvísi. Við sjáum það, hvort sem það er í ólympískum hnefaleikum eða venjulegum.

Hæstv. forseti. Ég ætla ekki að lengja umræðuna mjög mikið. Þó skyldi maður aldrei segja slíkt í upphafi ræðu því það hefur oft orðið til þess að ræðurnar hafa orðið mjög langar og erfiðar. Segja má að það hafi komið mér afskaplega mikið á óvænt þegar þessi uppvakningur kom hérna inn í þingið, þessi tillaga sem við börðumst við af alefli síðasta vor og var að lokum felld í afgreiðslu í þinginu á vordögum að þá er varla þornað blekið á þeirri afgreiðslu fyrr en tillagan er komin inn á þing og það í óbreyttri mynd. Hv. 1. flm., hv. 2. þm. Reykn., Gunnar Birgisson, hefur ýjað að því hér í dag að hann hafi nýjar upplýsingar í málinu sem geri það að verkum að nú flytji hann tillöguna þó að árið sé ekki liðið frá því að hún var felld. En ég verð að segja að hann fer nokkuð vel með þær upplýsingar. Ég hef hlustað mjög gaumgæfilega á umræðuna, hélt ég. Þó ekki á alveg allt og ég hef ekki heyrt þessar nýju upplýsingar. Mér finnst þetta vera mikil endurtekning á sömu tuggu og var endurtekin sí og æ frá sömu pólunum á liðnu vori. Þetta fer að minna mann á frægt kvæði um glímu Grettis við drauginn Glám, að þurfa stöðugt að standa hér og berjast við þennan uppvakning. Tillagan er í sjálfu sér ákaflega einföld. Hún gerir ráð fyrir að það sé brotið á bak aftur það bann sem var sett við hnefaleikum hér á Alþingi árið 1956, m.a. fyrir forgöngu þingmanna Sjálfstfl. á þeim tíma og man ég sérstaklega eftir hv. þm. Kjartani Jóhannssyni sem beitti sér mjög í því máli. Það hafa orðið kynslóðarskipti í flokknum enda hefur hv. 1. flm. málsins minnt okkur ítrekað á að nú sé komið árið 2001 og þess vegna finnst þeim mikil þörf á að aflétta þessu gamla baráttumáli flokksins. Ég verð að segja að það hafa komið inn í þessa umræðu, finnst mér, mjög afdráttarlaus rök fyrir því að þessi íþrótt er skaðleg. Hún er skaðleg. Gert er ráð fyrir að ólympískir hnefaleikar séu stundaðir af fólki á öllum aldri og gert er ráð fyrir keppni allt niður í átta ára barna, keppni í ólympískum hnefaleikum. Gert er ráð fyrir því að þau séu þarna inni í einhverjum hring, að vísu með hlífar á höfðinu, en séu sem sagt eftir ítrekaðar æfingar og langar, skyldi maður ætla, að reyna að koma höggi hvert á annað, helst á höfuðið og rothögg gefur stig. Eðli þessarar íþróttagreinar er þannig, þetta er árásaríþótt. Þarna er verið að ala börn og ungmenni upp í að ráðast á andstæðinginn, veita honum högg, helst sem illyrmislegust og helst á höfuðið og helst rothögg.  Það hefur komið fram að slys yrðu í öðrum íþróttagreinum og það er alveg rétt. Það hefur komið úr óvæntri átt að hv. 1. flm. þessa máls hefur ítrekað spurt um það á hv. Alþingi hvort ekki væri ástæða komin til að banna t.d. fótbolta og svo hefur hann nefnt karate, því að þetta væru mjög hættulegar íþróttagreinar, þarna væru mikil slys. Ég undra mig á því að hv. þm. skuli ekki beita sér fyrir svona til tilbreytingar að flytja þá frv. um þessi áhugamál sín frekar en að vera ítrekað að flytja hér sama málið. Þetta er bara eins og biluð grammófónplata. Hér hefur verið vitnað í einn sálfræðing og einn uppeldisfræðing sem komu á fund hv. menntmn. í fyrra og töldu að það gæti verið af hinu góða að ungmenni sem ættu í erfiðleikum ættu þess kost að stunda áhugamannahnefaleika. Ég verð að segja að ég tel að þeir aðilar sem komu þarna inn í nefndina og sögðu það sem var margendurtekið að væri þeirra persónulega álit, hafi ekki endurspeglað almennt álit fólks í þessum atvinnugreinum. Ég get a.m.k. borið vitni um að ég hef lengi, kannski allt of lengi, unnið við að ala upp börn. Ég var barnakennari í næstum 30 ár. Ég verð að segja að ég held að það hefði ekki heppileg áhrif á börn frá mínum sjónarhóli séð að þau væru í sérstökum æfingum, þó að þau væru þar með hanska og einhverjar grímur á höfðinu, þar sem þau væru að æfa sig að kýla hvert annað. Ég mundi segja að það hefði ekki heppileg áhrif á þetta vandamál sem maður hefur verið að glíma við á leikvöllunum í gegnum tíðina, að það er einn og einn sem er náttúrlega að berja aðra. Ég þekki þá ekki börn rétt eftir öll þau afskipti sem ég hef haft af þeim ef slíkar æfingar hefðu góð áhrif á hegðun þeirra á leikvelli. En ég var búin að taka það fram í upphafi ræðu minnar að ég ætlaði ekki að lengja umræðuna en mér fannst nauðsynlegt að leggja orð í belg, einkum hvað það varðar að ég tel algjörlega fyrir neðan allt velsæmi að tími þingsins sé tekinn ár eftir ár í þetta mál þegar mörg brýn mál liggja fyrir.

Virðulegi forseti. Ég hélt að þessi þingsalur og þingið væri einmitt til að ræða mál. Það var með ólíkindum hvernig hún sneri hérna öllu öfugt upp á allt í þessu, hv. þm. Sigríður Jóhannesdóttir. Bannið við hnefaleikunum er bann við atvinnumannahnefaleikum. Það eru nokkur atriði sem þingmaðurinn verður að átta sig á. Það er alveg rétt, það er óháð aldri hvernig þetta er stundað en meiningin er að Íþróttasamband Íslands setji reglur þar að lútandi. Það eru menn sem stunda þetta og hafa stundað þetta og ég þekki ég einn sem er núna áttatíu og tveggja ára og stundar þetta enn þá og er við hestaheilsu og þetta er líkamshreyfing hans og æfing. Það vantaði ekki kjarnyrtar lýsingar: ,,Rothögg gefur flest stig.`` Ef þingmaðurinn hefði hlustað á mig bara fyrir nokkrum mínútum: Rothögg gefur ekki neitt extra stig. Það er bara eins og venjulegt högg, ekkert extra stig  Ég ætla ekki að flytja það því að ég vil að þjóðin geti valið um hvaða íþróttir hún stundar sjálf. En það eru þessir forsjárhyggjuþingmenn sem ættu að koma þessi frumvörp ef þeir vilja vera sjálfum sér samkvæmir. Vörnin í ólympískum hnefaleikum er jafnmikilvæg og sóknin. Það er það sem ég var að segja áðan. Það er auðvelt fyrir hv. þm. að reyna að snúa út úr þessu.

Hæstv. forseti. Bann við hnefaleikum, atvinnumannahnefaleikum. Ég tel og það er persónuleg skoðun mín og ég veit að margir styðja hana, að ef við mundum leyfa hér ólympíska hnefaleika þá mundum við fá yfir okkur keppni og við mundum fá yfir okkur kröfur um að leyfðir væru atvinnumannahnefaleikar. Ég veit það af ýmsum skeytum sem ég fékk á tölvu í fyrravor meðan þessi mál voru til afgreiðslu, og það barst nú út að ég væri andstæðingur þessa máls, þá fékk ég skeyti frá ýmsum ungum mönnum sem voru að stunda þessa íþrótt. Ég verð að segja að af innihaldi þeirra skeyta varð ekki ráðið að þessi iðkun hefði haft mjög göfug áhrif á þann hóp, því miður. Ég er einn af forsjárhyggjumönnunum í þessu máli. Það er rétt og ég er stolt af því. Ég veit að margir hafa öfundað okkur Íslendinga gegnum tíðina sem ég hef átt samstarf við á erlendri grund um að hér séu bannaðir hnefaleikar. Unnið er að því að svo verði gert t.d. í Noregi og það er mjög einarðlega unnið að því í Bretlandi líka.

Virðulegi forseti. Hér kemur þessi tugga frá hv. þm. að ef við leyfum ólympíska hnefaleika þá verði atvinnumannahnefaleikar leyfðir. Við flutningsmenn þessa frv. höfum margoft sagt að við séum ekki þeirrar skoðunar, við séum ekki með því og munum ekki leggja slíkt frv. fram og að við viljum ekki leyfa þá hér. Þeir voru bannaðir hér 1956. En forsjárhyggjuþingmennirnir, m.a. hv. þm. Sigríður Jóhannesdóttir, vilja hafa vit fyrir landanum líkt og gert var á Alþingi áður með bjórinn. Þetta er svipað mál. Sagt var að þjóðin mundi verða á fylliríi um leið og þetta væri leyft og áfengisneysla mundi aukast einhver ósköp. En það þveröfuga gerðist, áfengisneysla minnkaði neysluvenjurnar breytust kannski til hins betra. Þetta er svona svipað mál. Þetta eru gamlir draugar, gamlir uppvakningar, sem ætti náttúrlega að vera búið að hreinsa út úr þingsölunum fyrir löngu. Meðan slíkt óréttlæti er í gangi mun ég berjast á móti því. Ég mun berjast fyrir því að fólk hafi val, val um að stunda íþróttir sem eru heilsusamlegar og séu ekki hættulegar og box er ekki hættuleg íþrótt.

Hæstv. forseti. Þrátt fyrir að hér hafi verið í gildi bann þá mun það vera svo að hér sé nokkuð stundað box. Hópur þekktra Íslendinga kom hingað í þinghúsið í fyrra og hafði viðdvöl í þinghúsinu eða á göngum í þinginu þegar þessi mál voru til umræðu. Þetta var hópur mikilla áhugamanna um að box væri stundað á Íslandi og þá ekki bara áhugamannahnefaleikar. Fyrr á fundinum var lesið upp úr viðtölum við unga menntaskólanema sem voru að stunda keppni í boxi og fóru ekki eftir neinum reglum og var það ekkert sérstaklega fögur lýsing. Hv. þm. Gunnar Birgisson talar um draugagang, að þetta hnefaleikabann sé einhver draugur sem þurfi að kveða niður. Mér finnst þessi síendurtekni flutningur frv. sem búið er að fella, sem búið er að knésetja, sem búið er að slá út, hæstv. forseti, miklu alvarlegri draugagangur en annar sá draugagangur sem hefur verið til umræðu í dag.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir till. til þál. um stöðu óhefðbundinna lækninga. Flutningsmenn tillögunnar ásamt þeirri sem hér stendur eru hv. þm. Drífa Hjartardóttir, Kolbrún Halldórsdóttir, Einar Oddur Kristjánsson, Ásta R. Jóhannesdóttir, Rannveig Guðmundsdóttir, Hjálmar Jónsson, Páll Magnússon og Sverrir Hermannsson. Þetta er því tillaga flutt af þingmönnum allra flokka, þverpólitísk tillaga. Tillagan orðast svo, með leyfi forseta: ,,Alþingi ályktar að fela heilbrrh. að skipa nefnd er geri úttekt á stöðu óhefðbundinna lækninga hér á landi og beri hana saman við stöðu mála annars staðar á Norðurlöndunum, í Evrópusambandinu og í Bandaríkjunum. Með óhefðbundunum lækningum er hér átt við nálarstungumeðferð (acupuncture), smáskammtalækningar (homeopathy), lið- og beinskekkjulækningar (osteopathy), hnykklækningar (chiropractic), nudd o.fl. Atriði sem nefndinni ber að kanna sérstaklega: 1. Hvaða menntun er í boði á þessu sviði og hver er menntun leiðbeinenda sem þar starfa. 2. Hvaða reglur gilda um viðurkenningu náms og starfsréttindi á þessu sviði. 3. Að hvaða marki samvinna og samstarf eigi sér stað á milli þeirra sem stunda óhefðbundnar lækningar og hefðbundinna heilbrigðisstétta. Jafnframt að kanna hvort og þá að hvaða marki læknar og aðrar heilbrigðisstéttir nýti sér aðferðir óhefðbundinna lækninga í störfum sínum. 4. Hver staða óhefðbundinna lækninga er með tilliti til skatta og þá einkum virðisaukaskatts. Enn fremur skal nefndin safna saman aðgengilegum niðurstöðum úr rannsóknum sem gerðar hafa verið á áhrifum og virkni þessara aðferða og á þeirri áhættu sem þeim fylgir. Nefndin skal sjá til þess að gerð verði könnun á viðhorfi almennings til óhefðbundinna lækninga og hversu algengt það er að fólk leiti til þeirra sem bjóða slíka þjónustu. Þá skal nefndin skila tillögum til heilbrrh. um hvernig best sé að koma til móts við vaxandi umsvif á sviði óhefðbundinna lækninga hér landi og meta hvort rétt kunni að vera að viðurkenna í aukum mæli nám í þessum greinum með veitingu starfsréttinda. Nefndin skal skila skýrslu til Alþingis um framvindu mála 1. maí 2001 og endanlegum niðurstöðum 1. október 2001.`` Þessar tímatakmarkanir munu að öllum líkindum taka breytingum vegna þess hversu langt er síðan tillagan var lögð fram. Herra forseti. Forsaga tillögunnar er sú að árið 1999 lagði sú sem hér stendur fram skýrslu í félags-, heilbrigðis- og fjölskyldumálanefnd Evrópuráðsins, þar sem ég á sæti. Sú skýrsla fjallaði einmitt um óhefðbundnar lækningaaðferðir og ber heitið á ensku ,,A European approach to non-conventional medicines.`` Skýrsla þessi var síðan einróma samþykkt sem ályktun til ríkisstjórna aðildarlanda Evrópuráðsins. Skýrsla sama efnis eða lík skýrsla var samþykkt í Evrópusambandinu fyrir tæpum fjórum árum og er kölluð svokölluð Lanoy eða Collins skýrsla. Samkvæmt tillögu þeirri sem hér er lögð fram er heilbrigðisráðherra falið að skipa nefnd til að gera úttekt á stöðu óhefðbundinna lækninga hér á landi. Í tillögunni eru taldar upp nokkrar lækningaaðferðir sem taldar eru óhefðbundnar á mælikvarða vestrænna læknavísinda en sú upptalning er engan veginn tæmandi. Að auki má nefna jóga, heilun og náttúrulækningar ýmiss konar og er gert ráð fyrir að nefndin kanni einnig stöðu þessara aðferða eftir því sem tök eru á. Í 2. mgr. tillögugreinarinnar eru talin upp nokkur atriði sem gert er ráð fyrir að nefndin kanni sérstaklega. Þar er ekki heldur um tæmandi upptalningu að ræða en gert er ráð fyrir að nefndin kanni að eigin frumkvæði fleiri atriði sem málinu tengjast. Þá er í 3. mgr. lagt til að nefndin hafi forgöngu um að gerð verði könnun á viðhorfi almennings til óhefðbundinna lækningaaðferða og hversu algengt er að menn nýti sér þær. Fleiri atriði mætti athuga í könnun sem þessari og er gert ráð fyrir að nefndarmenn meti hvort gagnlegt er að gera það. Þegar nefndin hefur lokið þeirri vinnu sem að framan greinir er lagt til að hún móti og skili til heilbrigðisráðherra tillögum, byggðum á fengum niðurstöðum, um það hvernig best sé að koma til móts við vaxandi umsvif á sviði óhefðbundinna lækninga. Mikilvægt er að sem flestir hagsmunaaðilar eigi fulltrúa í nefndinni. Eðlilegt er að læknar og hjúkrunarfræðingar eigi sinn fulltrúa hvor, þá er nauðsynlegt að hafa a.m.k. tvo aðila með sérþekkingu á óhefðbundnum lækningum og loks væri eðlilegt að formaður nefndarinnar og varaformaður verði lögfræðingar. Annars er heilbrigðisráðherra frjálst að skipa nefndina eins og hann telur best, samanber orð ályktunarinnar. Flutningsmenn vilja þó leggja áherslu á nefndin verði skipuð víðsýnum mönnum með góða sérþekkingu á sínu sviði. Óhefðbundnar lækningar hafa orðið sífellt meira áberandi á undanförnum árum og er ljóst að sjúklingar reyna í auknum mæli ný meðferðarúrræði. Tekið skal fram og lögð á það áhersla að ekki eru dregnir í efa yfirburðir hefðbundinna lækninga. Hins vegar verður að telja að ólík form lækninga eigi að geta dafnað hlið við hlið án þess að til beinna hagsmunaárekstra þurfi að koma. Frelsi sjúklings til að velja sér meðferð á að vera meginregla sem ganga skal út frá við setningu laga og reglna um þessi efni. Fara verður varlega í að takmarka þetta frelsi og sterk rök verða að vera fyrir slíkum takmörkunum. Gild rök gætu verið að tiltekin meðferð sé beinlínis hættuleg heilsu og lífi manna. Ekki er nægjanlegt að yfirvöld láti málin afskiptalaus. Í afskiptaleysi felast takmarkanir sem nauðsynlegt er að afnema. Þær koma meðal annars fram í því að notendur óhefðbundinna lækninga njóta ekki sama bótaréttar og notendur almennrar heilbrigðisþjónustu ef þeir verða fyrir tjóni. Þá felst veigamikil takmörkun í því að þeir sem stunda óhefðbundnar lækningar eiga ekki möguleika á að fá nám sitt viðurkennt og fá starfsréttindi en það gerir notendum þjónustunnar erfitt um vik við að meta hvort bjóðandi hennar er í raun hæfur til að veita hana. Óhefðbundnar lækningar hafa ekki verið taldar falla undir skilgreiningu á hugtakinu ,,eiginleg heilbrigðisþjónusta``, sbr. 3. mgr. 2. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt. Því eru óhefðbundnar lækningar ekki undanþegnar virðisaukaskatti eins og önnur heilbrigðisþjónusta. Þetta gerir það að verkum að þjónustan verður oft dýrari en góðu hófi gegnir, sem hlýtur að takmarka möguleika fólks á að nýta sér hana. Ég vil geta þess að Danir og Norðmenn, að því er mér skilst best, hafa undanþegið þessa þjónustu virðisaukaskatti og tel ég persónulega það skoðunarvert hvort við ættum ekki að íhuga það sama. Tekið skal skýrt fram að flutningsmenn telja ekki að óhefðbundnar lækningar eigi að njóta niðurgreiðslna af hálfu hins opinbera með sama hætti og hefðbundin heilbrigðisþjónusta að svo stöddu. Meta verður það í hverju tilviki fyrir sig hvort tiltekið meðferðarform hafi gefið það góða raun að réttlætanlegt sé að verja almannafé til eflingar þess. Til að unnt sé að afnema takmarkanir sem þessar er nauðsynlegt að skapa lagaramma um starfsemina. Hér er fyrst og fremst átt við reglur um viðurkenningu náms og veitingu starfsréttinda. Slíkar reglur eru forsenda þess að yfirvöldum sé unnt að skilja á milli þeirra sem eru hæfir til að stunda mismunandi greinar óhefðbundinna lækninga og þeirra sem í almennu tali eru kallaðir fúskarar eða jafnvel skottulæknar en það vill loða við að allir sem leggja stund á óhefðbundnar aðferðir séu settir undir sama hatt að þessu leyti og iðulega óverðskuldað. Ávinningur og áhrif af setningu reglna um þetta efni eru margvísleg og að ýmsu leyti ótvíræð. Í fyrsta lagi má gera ráð fyrir að starfsemi þessi yrði sýnileg en ekki er óvarlegt að fullyrða að núna séu þessar lækningar að miklu leyti stundaðar sem svokölluð svört atvinnustarfsemi. Með setningu reglna er kominn grundvöllur fyrir eftirlit yfirvalda, sem ásamt stofnun hagsmunasamtaka þeirra sem stunda óhefðbundnar lækningar sem nýlega hafa verið stofnuð og kallast Félag íslenskra græðara ætti að leiða til aukinna gæða þjónustunnar og um leið aukins öryggis þeirra sem nýta sér hana. Hagsmunum sjúklinga er best borgið með vel menntuðum og hæfum sérfræðingum, sem eru meðvitaðir um eigin takmarkanir og starfa í samræmi siðareglur og aðrar reglur sem settar kunna að verða af samtökum þeirra, ásamt því að njóta aðhalds frá hinu opinbera. Ég tel mikilvægt að vandað sé til verka við setningu umræddra reglna. Nauðsynlegt er, sérstaklega á tilteknum sviðum óhefðbundinna lækninga, að greina á milli vandaðra og óvandaðra vinnubragða og ávallt verður að setja kröfuna um öryggi sjúklinga í öndvegi. Óraunhæft er að ætla sér að hindra tilkomu nýrra meðferðarúrræða. Sjúklingar eða fólk almennt hafnar slíkum hindrunum. Nær er að setja reglur um starfsemi á því sviði til hagsbóta þeim sem veita þjónustuna og neytendum hennar til hagsbóta. Ég tel að í framtíðinni geti mismunandi form lækninga vel farið saman og læknar sem stunda hefðbundnar lækningar ættu jafnvel að geta stundað það sem hér er kallað óhefðbundnar lækningar samhliða hinum hefðbundnu á sama hátt og vel þjálfaðir sérfræðingar á því sviði. Til að þetta megi verða þyrfti að koma til kennsla í háskólum í meðferðarúrræðum sem hingað til hafa ekki verið talin eiga heima þar. Mikilvægt er að efla rannsóknir á virkni og áhrifum hinna margvíslegu óhefðbundnu lækninga þar sem þekking, og þá sérstaklega það sem við köllum vísindaleg þekking, er að ýmsu leyti takmörkuð. Á undanförnum árum hefur fjölgað mjög nýjum meðferðarúrræðum í Evrópu og jafnvel enn meira í Bandaríkjunum. Í Frakklandi hefur verið áætlað að a.m.k. 35--50% landsmanna sæki sér reglulega lækningar eða meðferð hjá aðilum sem stunda óhefðbundnar lækningar og það er ekki lítið. Þá hefur verið talið að 20--50% manna í löndum Evrópu noti óhefðbundin lyf, þ.e. náttúrulyf ýmiss konar. Á Íslandi hefur nýlega verið metið að u.þ.b. 25% nýti sér óhefðbundnar lækningar og ég held að það sé afar varlega farið með tölur. Það sem hefur háð meðferðarúrræðum óhefðbundinna lækninga er að þau eru yfirleitt ekki viðurkennd í vestrænum læknavísindum, eins og ég sagði áðan, og þeim er að mestu eða öllu leyti úthýst úr læknaskólum. Þeir sem ekki hafa hlotið lækningaleyfi en stunda óhefðbundnar lækningar geta átt von á því að vera ákærðir og saksóttir fyrir störf sín. Læknum með tilskilin réttindi er hins vegar frjálst að nýta sér óhefðbundnar lækningar í starfi, svo fremri sem öryggi sjúklings er ekki teflt í tvísýnu. Óhefðbundnar lækningar hafa þó á síðustu árum hlotið aukna viðurkenningu og þá einkum í Bandaríkjunum. Árið 1992 setti ríkisstjórn Bandaríkjanna upp sérstaka skrifstofu, Office of Alternative Medicine eða OAM, sem á að standa fyrir rannsóknum á óhefðbundum læknislyfjum eða hressingarlyfjum ef ég þýði þetta beint, og kynna niðurstöður þeirra. Einnig skal bent á nýútkomna skýrslu landlæknisembættisins þessu tengda og nýlega norska skýrslu um óhefðbundnar lækningar. Gert er ráð fyrir að nefndin muni, ef hún verður skipuð, kynna sér þessar rannsóknir. Árið 1997 var úthlutað hvorki meira né minna en 12 billjónum Bandaríkjadala til að kynna sér rannsóknir í óhefðbundnum lækningum. Þá var sérstakur einkarekinn háskóli stofnaður árið 1978 í Bandaríkjunum til að bjóða upp á nám í þessu fagi. Þróunin í Evrópu hefur verið í sömu átt þótt aðstæður þar séu talsvert öðruvísi. Útbreiddast þessara meðferðarforma eru nálarstungur og smáskammtalækningar. Í Bretlandi og Írlandi eru smáskammtalækningar stundaðar bæði af læknum og öðrum sem aflað hafa sér þekkingar á þeim og má í raun segja að hverjum sem er sé frjálst að stunda þessa tegund lækninga. Hægt er að tína til hvað gert er í hinum ýmsu löndum Evrópu en ekki er tími til þess að þessu sinni. Ég get kannski gert það í seinni umferð en það er von mín að þessi tillaga fái góðan stuðning meðal þingmanna og geti orðið upphafið að heildarstefnumörkun og setningu laga og reglna um þessi efni. 

Herra forseti. Við ræðum till. til þál. um stöðu óhefðbundinna lækninga. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Láru Margréti Ragnarsdóttur fyrir að hafa haft frumkvæði að því að þessi þáltill. er komin til þingsins en eins og kom fram í máli hv. þm. er ég einn af flm. ásamt henni og þingmönnum úr öllum flokkum. Ég styð heils hugar að farið verði í þá vinnu sem hér er lögð til, að gerð verði úttekt á stöðu óhefðbundinna lækninga hér á landi og hún verði borin saman við stöðu mála annars staðar, t.d. á Norðurlöndunum, í Evrópusambandinu og í Bandaríkjunum. Þetta er mjög þörf vinna, að safna saman upplýsingum og leita þeirra, taka á réttindamálum og kanna lagasetningu. Hv. 1. flm. hefur farið mjög ítarlega yfir það sem nefndinni er ætlað að gera og einnig er tekið á því mjög vel í greinargerð með ályktuninni. Eins og kom fram hafa óhefðbundnar lækningar verið þó nokkuð mikið notaðar hér á landi og ég tek undir með hv. þm. að ég tel að þær tölur sem hún nefndi séu vægt áætlaðar í þeim efnum. Ég tel orðið mjög tímabært að Íslendingar fari í þá vinnu sem aðrar þjóðir hafa verið að gera varðandi óhefðbundnar lækningar. Hér er ég m.a. með mikla skýrslu sem sambærileg nefnd hefur unnið í Noregi um þessi mál og skilaði fyrir tveimur árum. Það er því orðið tímabært að við förum í þessa vinnu. Ég vil geta þess að mismunandi reglur gilda um hinar ýmsu óhefðbundnu lækningar á Norðurlöndunum og ég minnist þess að t.d. í Danmörku tekur tryggingastofnun eða almannatryggingar þátt í að greiða meðferð í hnykklækningum eða hjá kírópraktorum og hefur það gefist vel. Það er auðvitað eitt af því sem verður skoðað ásamt ýmsu fleiru. Herra forseti. Ég ætla ekki að eyða tíma í að fara yfir allt það sem full ástæða væri að skoða í þessu tilliti. Ég á sæti í hv. heilbr.- og trn. sem mun fá málið til umfjöllunar og þar munum við fara yfir þessi mál eftir að tillagan hefur verið send til umsagnar. Mun ég leggja mitt af mörkum til að málið komið aftur til þingsins og þá munum við vissulega ræða það nánar. Ég vonast til þess að nefnd verði sett á laggirnar á vegum hæstv. heilbrrh. til að fara í þá vinnu og að við fáum þær upplýsingar sem aðrar þjóðir hafa aflað í þessum efnum.

Virðulegi forseti. Hér er til umfjöllunar þáltill. um óhefðbundnar lækningar þar sem lagt er til að skipuð verði nefnd til að gera úttekt á stöðu óhefðbundinna lækninga hér á landi og bera hana saman við stöðu mála annars staðar á Norðurlöndum, Bretlandi og í Bandaríkjunum. Í þáltill. er nánar tilgreint um verkefni nefndarinnar. Ég fagna þáltill. Hún er tímabær. Í rauninni er dálítið sérstakt að slík tillaga skuli ekki hafa komið fram á hinu háa Alþingi, svo mikilvægt sem málefnið í rauninni er. Mikil umræða hefur farið fram um óhefðbundnar læknin gar hér á landi en hún hefur meira farið fram manna á milli eða meðal og innan tiltekinna hópa en ekki verið í svo miklum mæli opinber. Segja má að umræða um þessi mál hafi verið mun meira opinber erlendis en hérlendis, hún hafi frekar verið undir borðum hér á landi. Ýmsar fagstéttir hafa fjallað um þetta að undanförnu og ég man eftir að hjúkrunarþing Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga fjallaði sérstaklega um þetta málefni á þingi sínu síðasta haust. Sem dæmi um hvað meira að segja fagstéttir eru feimnar við þetta efni, þá tók það félagið tvö ár að taka ákvörðun um hvort það treysti sér að fara í slíka umræðu og vildi að umræðan á vettvangi og í þjóðfélaginu þróaðist meira áður en hjúkrunarfræðingar færu að tala um þetta sín á milli á opinberu þingi. Erlendis eru margir viðurkenndir skólar sem bjóða upp á nám í óhefðbundnum meðferðarformum og í ýmsum löndum er það viðurkennt sem framhaldsnám heilbrigðisstétta. Sem dæmi um hve umræðan er orðin opin erlendis hef ég í höndunum skýrslu frá bresku lávarðadeildinni sem gerði úttekt á þessum málum og birtist skýrslan á síðasta ári. Síðan las ég það í dönskum dagblöðum núna í vikunni að danska heilbrigðisráðuneytið væri með í undirbúningi að taka saman skýrslu um kortlagningu á starfsemi óhefðbundinna meðferðarforma í heilbrigðisþjónustu þar í landi. Við erum því á svipuðu róli þar. Hugtakið óhefðbundnar lækningar hefur verið kallað á ensku ýmist Alternative Medicine eða Complimentary Medicine. Ýmsar þýðingar hafa verið á þessu hugtaki hér á landi, m.a. hefur það verið þýtt sem hjálækningar, einnig hefur það verið kallað stoðmeðferð og það er kannski enn þá betra orð því að með því er verið að segja að þetta sé meðferð sem kemur ekki í staðinn fyrir hefðbundnar lækningameðferðir heldur frekar að hún vinni jafnhliða hefðbundnum lækningum. En hvað er það sem telst til óhefðbundinna aðferða eða meðferða? Hjálækningar, ég nota það orð í þessari ræðu, eru aðferðir og kenningar til sjúkdómsgreiningar og meðferðar sem eru almennt ekki kenndar í hefðbundum læknaskólum og almennt ekki notaðar af viðurkenndum sérfræðingum í læknisfræði. Þetta er svona gróf skilgreining. Sumar tegundir hjálækninga eru á mörkum hefðbundinna lækninga og óhefðbundinna. Sem dæmi um það eru hnykklækningar og nálarstungulækningar sem byggja á vísindalegri þekkingu og oft jafnvel einnig stundaðar af fólki með hefðbundna menntun innan heilbrigðisvísinda. Sjúkranuddarar og nuddarar eru af sama toga. Reyndar er það svo að bæði sjúkranuddarar og hnykklæknar eru viðurkenndar heilbrigðisstéttir hér á landi og nálarstungumeðferð er viðurkennd ef hún er framkvæmd af viðurkenndri heilbrigðisstétt eins og læknum og hjúkrunarfræðingum. En ég veit að umræða er í gangi um hvort ekki eigi að viðurkenna það að aðrir með annars konar grunnmenntun fái að stunda hana með blessun heilbrigðisyfirvalda. Einnig er það umhugsunarefni í þessu sambandi að einmitt þessar stéttir sem eru á mörkum hefðbundinna og óhefðbundinna lækninga, þ.e. hnykklækningar, sjúkranudd og nálarstungumeðferðir eru allt saman starfsgreinar sem karlar hafa verið frumkvöðlar að. Mér finnst það svolítið umhugsunarefni að það þurfi karlmenn innan stétta sem frumkvöðla til að fá viðurkenningu. Þessu sló niður í huga minn í morgun og ég varpa því fram í umræðuna af hverju þessar mýkri aðferðir, meðferðir sem eru kannski meira kenndar við konur, skuli ekki fá sömu viðurkenningu og þær aðferðir þar sem nota þarf ákveðin tæki og ákveðin karlmennska er í kringum. Af öðrum tegundum óhefðbundinna lækninga má nefna liðlækningar, höfuðbeina- og spjaldhryggsjöfnun, vöðvaslökun, nudd, ilmmeðferð, svæðanudd, pólameðferð, grasalækningar, smáskammtalækningar, nálarstungur, sem ég var búin að nefna áður, punktaþrýsting, shiatsu, sállækningar, dáleiðslu sem reyndar er viðurkennt meðferðarform innan heilbrigðisþjónustu hér á landi, heilun, reiki, rafsegulbylgjugreiningu, kristalla- og gimsteinameðferð, ljósa- og hljóðlækningar svo eitthvað sé nefnt. Aðferðirnar eru margar og virkni þeirra er margvísleg án þess að ég ætli að fara nánar út í það og margar þessara aðferða eru til þess fallnar að auka vellíðan fólks og stuðla að slökun og hvíld sem er undirstaða þess að lækningamáttur líkamans sjálfs fái að verka. Í ræðu hv. frsm., Láru Margrétar Ragnarsdóttur, kom fram að talið er að u.þ.b. 25% landsmanna hafi notað óhefðbundnar lækningar á 12 mánaða tímabili. Þetta sýnir rannsókn Rúnars Vilhjálmssonar í þessu máli og helmingur þeirra leitaði til slíkra meðferðarforma vegna verkja í mjóbaki. Ýmsar ástæður eru taldar upp fyrir því af hverju fólk leitar til meðferðaraðila utan hins viðurkennda heilbrigðiskerfis. Oft er það vegna þess að hefðbundnar aðferðir duga ekki og fólk vill leita sér lækninga í meðferð sem felur ekki í sér inngrip í líkamann með aðgerðum eða lyfjameðferð. Margir lýsa því að þeir vilji fá persónulegri meðferð og leita þá til aðila sem gefa meiri tíma en heilbrigðiskerfið hefur getað veitt. Einnig tengist það því að fólk hefur meiri tilfinningu fyrir því að það hafi stjórn á lífi sínu og taki virkan þátt í að berjast gegn sjúkdómum, m.a. vegna þess að það hefur sjálft valið meðferðina eða aðferðina og það veitir einnig von þegar hefðbundnar aðferðir hafa brugðist. Margar þessara aðferða fela í sér meiri snertingu en hefðbundnar læknisaðferðir og mörgum finnst það opna á samskipti og tjáskipti og opni á mannlegri nálgun sem er öllum nauðsynleg. Meðferðin hefur því yfirleitt meiri alhiða áhrif en bara það sem snýr að því að lina sjúkdóminn, oft sálfélagsleg áhrif. Það sem er einnig athyglisvert í þessu er að margir þessara aðila leita til meðferðaraðila án samráðs við lækni sinn. Gerð var m.a. rannsókn á stöðu þessara mála hér af bandarískum lækni og mannfræðingi og kom mjög skýrt fram að það er ákveðið umburðarlyndi innan heilbrigðiskerfisins gagnvart óhefðbundnum lækningum, ákveðið umburðarlyndi sem felst í því að ekki er vísað beint á þessi meðferðarform en það er rætt um þau. Læknar ræða um það við sjúklinga sína að það séu möguleikar. En það eru hins vegar þessir tveir kanalar, að þeir starfi samhliða en allt of lítil tengsl eru þar á milli og það er það sem þarf að skoða sérstaklega.

Herra forseti. Hv. 1. flm. þessarar þáltill., Lára Margrét Ragnarsdóttir, fór mjög ítarlega yfir tillöguna um stöðu óhefðbundinna lækninga. Ég tel þetta vera mjög mikilvægt og áhugavert mál og mjög tímabært. Sem meðflutningsmaður tillögunnar vil ég leggja áherslu á nokkur atriði. Ég tel mjög mikilvægt að gerð verði úttekt á stöðu óhefðbundinna lækninga hér á landi og hún verði borin saman við það sem er að gerast annars staðar í heiminum. Atriði sem nefndinni ber að kanna sérstaklega, og ég vil taka undir það, er hvaða menntun er í boði á þessu sviði, hvaða reglur gilda um viðurkenningu náms og hver staða óhefðbundinna lækninga er með tilliti til skatta --- ég held að það sé líka mjög mikilvægt --- og að safna saman aðgengilegum niðurstöðum úr rannsóknum sem gerðar hafa verið á áhrifum og virkni þessara aðferða og á þeirri áhættu sem þeim fylgir. Fyrr í vetur lagði hæstv. heilbrrh. fram heilbrigðisáætlun til ársins 2010. Því miður var það á þeim tíma ársins sem annir eru miklar í þinginu þannig að ekki gafst nægilegur tími til að ræða þá áætlun sem hefði svo sannarlega þurft að gera og taka í það heilan dag. En í þeirri skýrslu kemur fram að miðað við þróun mannfjölda og lífskjaraaðstæður á vinnumarkaði má gera ráð fyrir að fjöldi skattgreiðenda í hlutfalli við lífeyrisþega muni lækka úr fimm í þrjá til ársins 2030 og breytingar á aldurssamsetningu þjóðarinnar og fækkun skattgreiðenda að baki hvers ellilífeyrisþega muni því áreiðanlega koma til með að hafa töluverð áhrif á heilbrigðisþjónustuna. Erlendar rannsóknir og kynslóðareikningar fyrir Ísland sýna að útgjöld vegna 65 ára og eldri eru meiri en helmingur allra heilbrigðisútgjalda. Margt bendir því til þess að grípa þurfi til skipulegra aðgerða í því skyni að jafna enn frekar kjörin milli kynslóðanna svo að tryggt verði að allir þjóðfélagshópar geti áfram notið góðrar heilbrigðisþjónustu. Óhefðbundnar lækningar auka í flestum tilfellum á vellíðan fólks, eins og kom fram í máli hv. þm. Ástu Möller, og ég tek undir það. Ég ætla aðeins að fara nánar út í þá staðreynd að hlutfall útgjalda til heilbrigðismála af vergri þjóðarframleiðslu hækkar stöðugt, úr 3,3% árið 1960 í 5% árið 1970, 6,2% 1980 og 7,9% árið 1990. Frá þeim tíma hefur þetta hlutfall nánast staðið í stað og verið nálægt 8% af vergri þjóðarframleiðslu. Heilbrigðisútgjöldin hafa þannig fylgt vexti þjóðarframleiðslunnar seinustu árin en á sama tíma hefur öldruðum hins vegar fjölgað og gerðar eru fleiri og dýrari aðgerðir. Ég tel því mjög nauðsynlegt að kanna stöðu óhefðbundinna lækninga. Það er aldrei að vita nema það gæti lækkað heilbrigðisútgjöld þjóðarinnar. Mig langar til þess að nefna sérstaklega að nefndin skoði hvað gert hefur verið á rannsóknasviðinu, rannsóknir á íslenskum lækningajurtum sem hafa farið fram á vegum Háskóla Íslands og sjálfsagt annarra. Lúpína, elfting, blágresi, rjúpnalauf, vallhumall, blóðberg og fjallagrös, allar þessar jurtir, fyrir utan lúpínuna, hafa verið notaðar öldum saman til lækninga og hér á Íslandi í mörg hundruð ár. Rannsóknir á virkni lúpínuseyðis á krabbamein hefur staðið yfir í háskólanum í nokkur ár. Forsaga þess að rannsóknin hófst á lúpínuseyði við háskólann er sú að seyðið er framleitt í töluverðu magni hérlendis af Ævari Jóhannessyni og hundruð Íslendinga hafa neytt seyðisins. Til eru margar sögur um áhrif þess í ýmsum tilfellum, m.a. á krabbamein, en seyðinu var upphaflega stefnt gegn krabbameini. Þá reyndist margt fólk sem þjáist að af óskyldum sjúkdómum svo sem magabólgu, ristilbólgu, blöðruhálskirtilsbólgu, astma og fleiru fá bót meina sinna, oft eftir langa og árangurslausa baráttu með hefðbundnari aðferðum. Herra forseti. Til eru margar sögur af íslenskum konum og körlum sem hafa notað lækningajurtir árum saman og öldum saman og lært það mann fram af manni. Þetta hafa oft verið kallaðar kerlingarbækur og verið gert lítið úr þeim. En það er sannarlega rangt því að þarna er samankomin mikil þekking á því hvað jurtirnar geta gert. Það er sagt að ljósmæður í gamla daga, sem þurftu að kunna ýmislegt fyrir sér, hafi t.d. gefið vallhumalste ef sængurkonur urðu veikar og fengu innvortis sýkingar. Ég hef heyrt að ef fólk stingur sig á nagla sé nóg að skera kartöflu í sundur og leggja við sárið og þá grær það yfir eina nótt. Þetta hef ég prófað sjálf og þetta kenndi mér gömul kona. Það er t.d. sagt að blóðbergið hindri liðabólgu og það hægi á ellihrörnun, og er það ekki það sem við viljum, vera ung eins lengi og hægt er? Herra forseti. Hér er ekki verið að vega að hefðbundnum lækningum og óhefðbundnar og hefðbundnar lækningar geta mjög vel farið saman og eiga að gera það öllum landslýð til góðs.

Herra forseti. Ég vil þakka hv. 1. flm. þessarar þáltill., Láru Margréti Ragnarsdóttur, fyrir það frumkvæði sem hún hefur sýnt í þessum málum, ekki einungis á hinu háa Alþingi heldur líka í störfum sínum fyrir Íslendinga á erlendri grund. Eins og fram kemur í grg. með tillögunni hefur hv. þm. Lára Margrét Ragnarsdóttir átt þátt í því að leggja fram skýrslu um óhefðbundnar lækningaaðferðir á vettvangi Evrópuráðsins. Svo hefur hv. þm. verið dugleg við að fræða okkur hin, meðflutningsmenn sína, að þessari þáltill. því að við höfum fengið í hendur mikla skýrslu frá Noregi sem er nýunnin og er sannarlega til fyrirmyndar. Í þeirri skýrslu sjáum við hvílíkur fjársjóður það væri fyrir okkur að eiga skýrslu af sama tagi, sem er einmitt hugmyndin á bak við þessa þáltill., að þetta landslag okkar verði kortlagt, að við fáum að vita hvers konar óhefðbundnar lækningar eru stundaðar á Íslandi, hve mikið þær eru stundaðar, hve mörg félög standa að þeim sem stunda lækningarnar, hvort boðið er upp á einhverja skólun og hvers konar skólun og allt þar fram eftir götunum. Allt er þetta enn ókortlagt en sannarlega tímabært og mikils virði að fá þetta allt saman sett niður á pappír. Þegar fjallað er um óhefðbundnar lækningar kemur auðvitað upp í hugann eða maður veltir ósjálfrátt vöngum yfir því hvað hér sé um að ræða. Það er dálítið gaman að skoða það að hinar vestrænu lækningar sem við þekkjum best í dag og þau vísindi sem stunduð eru undir þeirri yfirskrift, vestræn læknavísindi, byggja auðvitað allt sitt á hinum óhefðbundnu læknavísindum sem eru kannski aldagamlar hefðir. Má í því sambandi nefna nálastungurnar, alls kyns nudd, jurtalækningar o.fl. sem er af þessum meiði þannig að það er jafnvel spurning í þessu tilfelli hvað er hefðbundið og hvað er ekki hefðbundið. Það er líka gaman að skoða hvaða nöfn þessar óhefðbundnu lækningaaðferðir hafa fengið á erlendum málum og hv. þm. sem talað hafa á undan mér hafa farið aðeins yfir sviðið í þeim efnum. Ég tíndi út úr þessari norsku skýrslu sem ég nefndi nokkur heiti yfir þessar óhefðbundnu lækningar. Þar kalla menn þetta ýmist alternativ medisin, komplementær medisin, naturmedisin, helhetsmedisin, naturlig medisin, tradisjonell medisin eða den andre medisin. Bara það að fara yfir slíkan lista sýnir okkur hve þetta er í raun og veru skapandi verkefni fyrir þessa nefnd og fyrir hv. alþm. sem koma til með að fá að fjalla um þetta mál áfram að takast á við að greina þetta fyrirbæri sem er svo huglægt enn í dag fyrir okkur því að við höfum sannarlega öll tekið einhverja afstöðu eða jafnvel haft einhverja reynslu af óhefðbundnum lækningaaðferðum en erum örugglega hvert og eitt með persónulegan skilning og persónulega afstöðu í þessum málum. Í grunninn byggja þessar aðferðir samt sem áður allar á því meira eða minna að aðstoða fólk við að taka í auknum mæli ábyrgð á eigin heilsu. Að því leyti til standa þær mjög nálægt manneskjunni, þær eru hluti af okkar eigin daglega umhverfi og það að auka ábyrgð einstaklinganna á eigin heilsufari er að sjálfsögðu mjög sterk forvörn. Ástandið í öðrum löndum er mjög misjafnt. Við þekkjum það t.d. frá Bretlandi að þar eru þessar óhefðbundnu lækningaaðferðir jafnvel viðurkenndar og settar inn í sjúkrasamlag. Má þar nefna osteopatíu og hómópatíu og nálarstungurnar og höfuðbeina- og spjaldhryggsjöfnun mun vera að sækja núna um löggildingu í Bretlandi. Þar eru komnir öflugir skólar í öllum þeim greinum sem ég hef nefnt hér og viðurkennt nám sem er opinberlega viðurkennt og grandskoðað þannig að hér er um mjög öfluga starfsemi að ræða, bæði í menntunarlegu tilliti og eins meðal heilbrigðisstétta. Eins og komið hefur fram í máli þeirra þingmanna sem hafa talað á undan mér eru þetta oft aðferðir sem fara vel saman með þeim hefðbundnu aðferðum sem við þekkjum. Við þekkjum það reyndar bara hér í okkar litla landi að fólkið í heilbrigðisstéttunum er í auknum mæli farið að afla sér þekkingar á þessum sviðum, í nuddi, nálastungum, höfuðbeina- og spjaldhryggsjöfnun og nýta með hefðbundnu námi sínu og sínum hefðbundnu störfum. Það er alveg greinilegt að á Íslandi eiga óhefðbundnar lækningar sér rætur. Eins og hv. þm. Drífa Hjartardóttir fór hér yfir eru grasalækningar hefðbundin grein á Íslandi. Íslenskar ljósmæður hafa notað grös í gegnum aldirnar við störf sín. Vallhumallinn, elftingin, blóðbergið og bláberjalyngið, allt hefur þetta verið notað svo ekki sé talað um fjallagrösin sem hefur nú verið sannað að hafi í sér efni sem virðist vera virkt eða sýnir virkni gegn HIV-veirunni. Það er alveg ljóst að í landi okkar eigum við auð, náttúrulegan auð, í þessum grösum sem hafa lækningamátt og grasalækningar af þessu tagi eiga sér hér langa sögu. Það virðist vera ljóst að breytingar séu nú í vændum. Fólk er farið að nota jurtirnar í dag í auknum mæli, innlendar sem erlendar. Maður sér núna nýverið í verslunum að farið er að selja það sem menn kalla Bach-dropa sem eru jurtadropar sem eiga að hjálpa fólki við að ná sálarlegu eða andlegu eða tilfinningalegu jafnvægi. Það eru því vísbendingar um að við séum að sigla inn í nýja tíma og af því að hv. þm. Ásta Möller notaði orðið umburðarlyndi þá held ég að umburðarlyndi almennings gagnvart því sé líka að vaxa að það séu til aðferðir sem virka og eru kannski ekki endilega kenndar í háskólanum. En af því að hér hefur verið talað um heilbrigðisáætlun til ársins 2010, við höfum fengið fínt plagg frá hæstv. heilbrrh. um heilbrigðisáætlun til ársins 2010, þá hljóp ég að gamni mínu í gegnum hana til að athuga hvort í henni væri eitthvað sérstakt um óhefðbundnar lækningar. En það er í raun og veru ekki neinn sérstakur kafli. Segja má að þessi heilbrigðisáætlun sé kannski svolítið vísindaleg í framsetningu sinni. Mikið er fjallað um framfarir og þróun á sviði læknavísindanna og kannski eru svolítið háfleygari þættir þar nefndir til sögunnar en þó er mjög falleg framtíðarsýn í þessari heilbrigðisáætlun þar sem þess er óskað að heilbrigðisþjónustan geti þroskast á þann hátt að í framtíðinni verði það eitt af meginverkefnum bæði stjórnvalda og almennings að ákveðið samræmi verði í framkvæmd heilbrigðisþjónustu, félagslegrar þjónustu, umhverfisverndar og fleiri verkefna samfélagsins. Í þeirri framtíðarsýn sem hér felst tel ég vera fullt rúm fyrir óhefðbundnar lækningaaðferðir.

Herra forseti. Ég vil þakka hv. þm. Láru Margréti Ragnarsdóttur fyrir að taka þetta mál upp á þingi. Það er mjög tímabært að málið sé tekið upp og unnið af ráðuneytinu og þess vegna held ég að það sé mikið framfaraspor sem hér verður stigið. Nauðsynlegt er að skrá þær upplýsingar sem til eru á þessu sviði. Í gegnum aldirnar hafa lækningar verið stundaðar um allan heim og rétt er að hinar svokölluðu hefðbundnu lækningar byggja einmitt á þessum grunni. Áður fyrr var fólk sem stundaði þessar lækningar jafnvel brennt á báli, það voru launin fyrir að stunda lækningar. Við erum hætt að brenna fólk en við höfum hins vegar ekki enn veitt þessu fólki réttmæta viðurkenningu fyrir störf þess. Við höfum sjálfsagt öll séð jákvæð áhrif vegna starfa þessa fólks með einum eða öðrum hætti. Þess vegna held ég að mikilvægt sé að settur sé lagarammi þar sem farið er yfir málin og réttindi þeirra sem stunda þessa grein og líka neytenda sem vilja notfæra sér þau úrræði sem þarna bjóðast. Ég held að þetta eigi einmitt að vinna með hefðbundnum lækningum og ég held líka að nauðsynlegt sé að taka þetta sem þátt inn í þá kennslu sem fer fram í háskólanum. Ég held nefnilega að það þurfi að vinna miklu meira saman en gert er og ég held að við höfum í mörgum tilvikum séð hvað hægt er að gera með þessum svokölluðu óhefðbundnu lækningum sem hefur ekki tekist með hinum svokölluðu hefðbundnu lækningum. Þess vegna tel ég mjög mikilvægt að unnið sé að málinu. Ég man eftir því fyrir allmörgum árum þegar ég fór í vinabæjarheimsókn til Miðvogs í Færeyjum að þar var fenginn hnykklæknir til að koma í grunnskólann og hann var látinn stilla borð og stóla fyrir nemendur tvisvar á ári til þess að koma í veg fyrir bakverki. Hvað mundi slíkt spara fyrir heilbrigðiskerfið og samfélagið ef unnið yrði með þessum hætti hér á landi? Ég er alveg sannfærð um að við mundum ná þeim kostnaði fljótt til baka. Ég held að þetta sé eitt af því sem við höfum ekki skoðað og það er ugglaust ýmislegt á mjög mörgum öðrum sviðum sem við hefðum átt að skoða því að það er svo margt sem hægt er að gera fyrirbyggjandi en við höfum ekki sinnt því að við höfum eiginlega bara verið í björgunaraðgerðum eftir að fólk hefur fengið sjúkdóma. Ég held líka að það sem komið hefur fram hjá nokkrum þingmönnum sé mjög mikilvægt, þ.e. að fólk taki einmitt með þessum hætti meiri ábyrgð á því sem það er að gera af því að það finnur að þarna er eigið val og það er að gera eitthvað sjálft til að bæta heilsu sína. Þarna kemur að ákvörðun sem er kannski með öðrum hætti en ef það snýr sér til hefðbundins læknis. Ég held líka að það sé afar mikilvægt þegar þetta er unnið, sem ég vona að verði bæði fljótt og vel, að þá öðlist þeir aðilar sem sinna þessu viðurkenningu og heyri þá eðlilega undir landlækni og að neytendur geti þá snúið sér til landlæknis ef eitthvað kemur upp á, bæði þeir sem veita þessa þjónustu og líka neytendur. Ég held að báðir aðilar ættu að leita beint til landlæknis og þar verði eftirlit yfirvalda og óhefðbundnar lækningar fái þar stöðu við hlið lækna sem nú eru starfandi. Herra forseti. Ég ætla ekki að orðlengja þetta meira. Mér finnst hins vegar afar mikilvægt að þetta mál fái góðan framgang á þingi. Þess vegna legg ég til að þingmenn leggi sig fram um að ljúka málinu fyrir þinglok í vor.

Herra forseti. Ég er meðflm. að þeirri tilögu sem Lára Margrét Ragnarsdóttir hefur fyrst og fremst unnið og má þess vegna til með að leggja hér orð í belg en ég ætla ekki að halda langa ræðu, herra forseti, þess þarf ekki. Ég hef fylgst með umræðunni á skrifstofu minni þar sem ég var með ákveðið verkefni og þessi umræða hefur verið góð. Eins og tillagan liggur fyrir inniheldur hún það sem skiptir máli og greinargerðin er afskaplega skilmerkileg og yfirgripsmikil í raun. Þess vegna er ég mjög sátt við að vera meðflm. að þessu máli. Það sem skiptir máli er það sem er verið að gera hér í dag og athyglisvert er að þeir ræðumenn sem hér hafa talað hafa verið einróma í áliti sínu, jafnvel ræðumaður sem kemur úr heilbrigðisstétt. Við skulum gera okkur grein fyrir því að mjög margir halda að djúp gjá sé á milli þeirra sem vinna í heilbrigðisgeiranum og hinna sem vinna að óhefðbundnum lækningum. Það er ekki svo. Það er bara djúp gjá á milli þess sem sagt er upphátt á milli þessara tveggja þátta. Það að við flutningsmenn þessarar tillögu flytjum þetta mál hingað inn á þing er ekkert minna en þáttaskil vegna þeirrar þagnar sem ríkt hefur á flestum stöðum um óhefðbundnar lækningar eins og þær eru orðnar ríkur þáttur í því þegar fólk leitar sér hjálpar við heilbrigðisvandamáli. Ég leyfi mér að fullyrða, herra forseti, að ekki finnist sú fjölskylda í þessu landi þar sem einhver fjölskyldumeðlimur hefur ekki farið út í það að leita óhefðbundinna lækninga, annaðhvort þegar annað hefur þrotið eða vegna þess að viðkomandi hefur verið búinn að lesa sér til og áttar sig á að þarna er um aðrar leiðir að ræða en sannarlega mjög færar. Það er afskaplega þýðingarmikið að nú sé tekið á þessum málum, að heilbrrh. skipi nefnd sem geri úttekt á stöðu óhefðbundinna lækninga og skoði hvað hefur verið að gerast á Norðurlöndunum, í Evrópu og í Bandaríkjunum. Allt þetta er tekið fram í greinargerðinni og ég ætla ekki að endurtaka það hér sem þegar hefur verið sagt. Ég er alveg sannfærð um að það næst samstaða um að afgreiða þetta mál út úr heilbr.- og trn. eftir yfirferð á því og þegar það hefur verið sent til umsagnar og jafnvel einhverjir kallaðir til. Við eigum að gera það, við eigum að láta þetta mál koma til afgreiðslu á Alþingi og ég er alveg sannfærð um að það fái meirihlutastuðning. Ég er alveg sannfærð um að þetta mál eigi meira erindi inn á þing en málið sem við höfum eytt nokkrum klukkutímum í og sem hefur fengið forgang á dagskrá þessa fundar. Herra forseti. Ég ætla ekki að lengja umræðuna. Ég er afskaplega ánægð með að vera meðflm. Ég er sannfærð um að þetta mál mun hafa framgang og að það sem hér er að gerast á Alþingi mun valda þáttaskilum bæði í skilningi á, umfjöllun um og því að fólk hafi með opnum huga aðgang að óhefðbundnum lækningum.

Hæstv. forseti. Ég kem fyrst og fremst upp til þess að þakka þann einlæga og einróma stuðning sem þessi tillaga hefur hlotið í umræðunni og ég er afskaplega þakklát fyrir þær undirtektir sem tillagan hefur fengið. Það gefur okkur von um að við getum lokið umræðu um það jafnvel á þessu vorþingi. Það er nú svo með það fólk sem stundar svokallaðar óhefðbundnar lækningar í dag að það hefur ekki nein starfsréttindi. Á Íslandi er nefnilega engum heimilt að stunda lækningar nema hann hafi til þess leyfi frá heilbr.- og trmrn. og í raun eru það eingöngu hefðbundnir læknar, og reyndar hnykklæknar eða kírópraktorar, sem hafa leyfi til að stunda lækningar. Þrátt fyrir það, eins og hér hefur ítrekað komið fram, hafa óhefðbundnar lækningar verið stundaðar hérna um langan tíma óáreittar. Ég vil gjarnan geta þess að Félag íslenskra nuddara, eða FÍN, hefur öðrum fremur barist fyrir aukinni viðurkenningu á óhefðbundnum meðferðarformum og það er ekki síst fyrir tilstilli þeirra sem ég hef komið hér fram með þessa tillögu. Ég vil nefna að boðið er upp á nám í nuddi við Fjölbrautaskólann í Ármúla en hins vegar öðlast nemendur ekki nein starfsréttindi við útskrift í grein sinni sem er ákaflega sérkennilegt. Ég vil einnig nefna að í fyrra voru stofnuð norræn samtök fyrir fólk sem vinnur við óhefðbundin meðferðarform. Mér skilst að hið nýstofnaða regnhlífarfélag á Íslandi, Félag íslenskra græðara, hafi orðið aðili að þessum samtökum og muni senda fulltrúa sinn þangað. Þess vegna tel ég mikilvægt að við höfum góða samvinnu og gott samband við þá norrænu aðila sem stunda rannsóknir á þessu sviði. Þá vil ég geta þess að bæði Noregur og Danmörk hafa nýlega veitt styrki til rannsókna á þessum lækningum og stofnuð hefur verið ný staða prófessors við háskólann í Tromsö til rannsókna í þessum fræðum. Greinilegt er að þessi umræða er að opnast allt í kringum okkur og ég vona að okkur takist að vera jafnopin gagnvart óhefðbundnum lækningum og þessum málaflokki og virðist vera að gerast annars staðar í kringum okkur og að við veitum þessum aðferðum sem stundaðar hafa verið árhundruðum eða árþúsundum saman verðskuldaða viðurkenningu og að hægt sé að vinna samhliða þeim hefðbundnu lækningum sem við höfum haft í fullu samráði og í góðu samstarfi við lækna og aðrar heilbrigðisstéttir hér á landi. En ég þakka aftur innilega þann stuðning sem ég hef fengið hér og félagar mínir sem hafa staðið að þessari tillögu og ég vona enn að við fáum að ljúka þessu núna á þessu þingi. 
            

Herra forseti. Ég mæli fyrir till. til þál. um Suðurnesjaskóga, landshlutabundið verkefni um landgræðslu og skógrækt á Suðurnesjum. Meðflutningsmenn mínir eru Drífa Hjartardóttir, Ísólfur Gylfi Pálmason, Lúðvík Bergvinsson og Kjartan Ólafsson. Tillagan hljóðar svo: ,,Alþingi ályktar að beina því til landbúnaðarráðherra að skipa starfshóp til að undirbúa landshlutabundið verkefni um landgræðslu og skógrækt á Suðurnesjum. Starfshópurinn skili tillögum sínum nógu tímanlega til að verkefnið geti hafist eigi síðar en árið 2002.`` Herra forseti. Tillaga þessi er endurflutt frá fyrra þingi, lítið breytt að undanskildu gróðurkorti sem starfsmenn Náttúrufræðistofnunar Íslands, þeir Eyþór Einarsson og Einar Gíslason, hafa gert og góðfúslega leyft mér að birta með þessari þáltill. Fyrir áhugamenn um skógrækt er kortið um gróður við landnám afskaplega uppörvandi. Samkvæmt því hafa Suðurnesin verið skógi vaxin frá ystu nesjum til efstu fjallatinda sem er allt önnur ímynd en við höfum haft af þessu svæði, að þar geti enginn gróður dafnað nema gras vegna seltu og stöðugs vindsperrings. Ég varð var við það, herra forseti, á hv. Alþingi í fyrra þegar ég flutti þetta mál í fyrra sinn, að trú sumra manna á skógrækt á Suðurnesjum var afskaplega lítil og hefur lítið breyst undanfarið. Þegar ég spurði einn félaga minn nú í haust hvort hann vildi vera með mér á þessari tillögu sagði hann: Ég hef aldrei vitað til þess að skógur gæti nokkru sinni vaxið á Suðurnesjum. Svo var nú það, herra forseti. Svo að ég skýri þessi kort lítillega þá sýnir annað kortið gróður við landnám, þ.e. kenningu þeirra félaga um hvernig gróðurfarið hafi verið árið 874, en hitt er miðað við gróðurinn eins og hann er í dag. Kortin eru af suðvesturhluta landsins. Á landnámskortinu má sjá að skógi vaxið hefur verið frá Garðskaga suður á Reykjanestá til Grindavíkur og austur með, allt að Ölfusá og upp með henni. Ef við förum frá Garðskaga inn Faxaflóann þá er skógi vaxið austur úr að Stapa, að Strandaheiði og inn til Reykjavíkur, upp á Hellisheiði og svo áfram inn í Hvalfjörð. Með öðrum orðum er skógi vaxið milli fjalls og fjöru og liturinn á kortinu því að mestu dökkgrænn. Á kortinu yfir gróðurinn í dag er engan dökkgerðan blett að sjá frá Garðskaga að Reykjanestá og þaðan allt austur að Ölfusárósum, utan einn lítill blettur við Herdísarvík. Frá Garðskaga inn að Faxaflóa, að Stapa og Strandaheiði, inn til Reykjavíkur og upp að Hellisheiði og áfram upp í Hvalfjörð er enginn grænn blettur, utan smáblettir í Hvassahrauninu og í Heiðmörk. Giska má á að um 95% alls skóglendis á þessu svæði hafi horfið frá landnámi. Að áliti sérfræðinga hefur skógurinn verið lágvaxinn næst sjónum, um ein mannhæð en um tvær mannhæðir inn til landsins. Þessa niðurstöðu hafa þeir félagar fengið með því að grafa undir hraun á Reykjanesskaganum en þá hefur komið í ljós að þar undir eru alls staðar miklar gróðurleifar sem sýna að fyrir gos var þarna bæði birki og víðir. Þetta hefur að þeirra mati verið svo um land allt, eins og sögur landnámsmanna herma, landið skógi vaxið milli fjalls og fjöru. Sprengisandur var meira að segja skógi vaxinn, þar sem aðeins eru sandar og hraun í dag. Gróður er talinn hafa eyðst þar í gosi á 15. öld. Svo hefur einnig orðið um mest af þeim skógi sem þakti Reykjanesið en eldgos eyddi skóginum með hrauni og ösku. Að mati sérfræðinga hefur orðið svipað eldgos löngu fyrir landnám, t.d. við Heklu og Veiðivötn en þó án teljandi skemmda á gróðri. Það verður því að álykta sem svo að tilkoma mannsins með búfénað sinn og skógarhögg hafi leitt til þeirrar gróðureyðingar sem orðið hefur á Reykjanesskaganum og reyndar um land allt. Strax við landnám árið 874 er byrjað að höggva skóga og beita búfénaði í hann, enda gengu skepnur á þeim tíma að mestu leyti úti allan ársins hring. Mikil eldsumbrot við Reykjanes árið 1226 með miklu öskufalli eru talin hafa ráðið mestu um þá skógareyðingu sem þá varð. Eyðingarmáttur öskunnar er talinn hafa valdið mestu um en þegar skógurinn var orðinn höggvinn, ásamt mikilli beit í á fjórða hundrað ára frá landnámi, var gróðurinn mjög viðkvæmur. Askan átti því greiða leið um allt og hefur sorfið skóginn niður eins og sandpappír. Heimildir segja okkur reyndar að eldgos hafi verið ótrúlega tíð á Reykjanesi eftir landnám. Í greinum I og II um Krýsuvíkurelda, eftir Sigmund Einarsson og Hauk Jóhannesson, eru leiddar líkur að því að yngra Hellnahraun, Breiðdalshraun og Tvíbollahraun í Hafnarfirði hafi runnið 894--923 eða 938--983. Ögmundarhraun er talið hafa runnið 1152 og Kapelluhraun í sömu goshrinu, sem kölluð hefur verið Krýsuvíkureldar. Þá gaus frá Undirhlíðum, Trölladyngju og allt til Krýsuvíkur og rann Ögmundarhraun þá í sjó fram við Selatanga en Kapelluhraun í sjó fram við Straumsvík. Nokkur önnur hraun hafa runnið á þessum árum á svipuðum slóðum, t.d. Mávahlíðahraun og Lækjarvallahraun. Langstærst eru þó Ögmundarhraun 18,6 km 2 og Kapelluhraun 13,7 km 2 . Sagnir eru um mikla elda í Brennisteinsfjöllum á 10. öld en þá rann svokallað Kristnitökuhraun. Ágiskanir eru um að yngra Hellnahraun og Svínahraun hafi þá myndast í einu og sömu goshrinunni í Brennisteinsfjöllum. Til gamans má rifja upp að sagan segir að fyrir þetta gos hafi Kaldá fyrir ofan Hafnarfjörð runnið úr Þingvallavatni og verið eitthvert mesta vatnsfall á Íslandi, hverju sem á nú að trúa um það. Mikil goshrina varð á árunum 1210--1240 í sjónum undan Reykjanesi. Annálar, Guðmundar saga góða, Íslendinga saga og fleiri sagnir greina frá miklum gjóskum samfara þessum gosum og er talað um sumarið 1226 sem sandsumar og veturinn 1226--1227 sem sandvetur. Svo mikið gjóskufall varð sumarið 1226 að myrkur var um miðjan dag. Í annálum Gísla Oddssonar segir svo um þetta ár, með leyfi forseta: ,,Vetur markverður vegna skaðlegs sandfoks, einnig myrkvi í hádegi. Eldgos úr hafi við Reykjanes.`` Í Íslendinga sögu segir: ,,Þessi vetur var kallaður sandvetur og var fellivetur mikill og dó hundrað nauta fyrir Snorra Sturlusyni í Svignaskarði.`` Svipuð óáran virðist hafa gengið yfir árið 1231, þá segir Gísli Oddsson í annál sínum: ,,Sól rauð sem blóð, eldgos aftur við Reykjanes.`` Augljóst er að eyðingarmáttur sandsins á viðkvæmum skóginum hefur verið gríðarlegur við þessar náttúruhamfarir. Það er þó álit sérfræðinga að áhrif mannsins hafi gert útslagið í þeirri miklu gróðureyðingu sem orðið hefur frá landnámi eins og fyrr er getið. Það sést á áhrifum Heklugoss á gróðurinn fyrir og eftir landnám. Öskufall úr Heklu hafði sáralítil áhrif þegar skógurinn var heill og óhöggvinn fyrir landnám en eyddist að mestu vegna eldgoss í Heklu á 15. öld. Hin síðari ár, eftir að mikið land var friðað, hefur gróður sprottið upp og má í því sambandi benda á Viðey. Þar eru teinungar alls staðar að koma upp af víði og birki og er ljóst að náttúran mun sjá um endurheimt skógarins þar sem alger friðun er fyrir beit og skógarhöggi. Það mun þó taka mjög langan tíma á því berangri sem er á Suðurnesjum, þar sem sjávarselta og vindsperringur er tíðum. Með hjálp mannsins má hins vegar flýta þessu ferli eins og dæmin sanna um allt land. Margar vinnufúsar hendur hafa þar komið að uppgræðslu landsins undanfarna áratugi og unnið kraftaverk, oft við lítil efni. Á Suðurnesjum er þessi árangur augljós. Þar má nefna ræktaða greniskóga eins og við Sólbrekkur. Birkihríslur og víðir er í hraunum á Suðurnesjum þó ekki myndi þar skóga. Það er þó vísirinn að því sem getur orðið ef hlúð er að gróðrinum sem fyrir er og ræktað er upp með því að styrkja gróðurþekjuna og planta trjám. Til að einhver árangur sjáist þarf mikið fjármagn en því miður hefur það verið af skornum skammti fram að þessu. Herra forseti. Tilgangurinn með þessari tillögu er að fá fjármagn sem einhverju skiptir og nýta það eftir fyrir fram gerðri áætlun. Sú áætlun er lögð fram með þessari tillögu en eins og fram kemur í grg. er hugmyndin að setja á stofn landshlutabundið skógræktarverkefni í þeim anda sem gert hefur verið í öðrum landshlutum. Verkefnið verður þó frábrugðið hinum verkefnunum að því leyti að framkvæmdin getur ekki verið í höndum bænda því enginn búskapur er lengur til staðar á Suðurnesjum. Hugmyndin er því sú að framkvæmdin verði í höndum sveitarfélaga, skógræktarfélaga og aðila eins og Gróður fyrir fólk í landnámi Ingólfs og fleiri. Auðvitað gætu orðið samvinnuverkefni úr þessu t.d. með Suðurlandsskógaverkefninu og væri rétt að skoða það í nefndinni sem tillagan gerir ráð fyrir að landbrh. setji á laggirnar. Það er þó umhendis eins og fyrr er sagt vegna ólíkra framkvæmdaraðila og jafnframt er samgangur lítill á milli svæðanna. Ég hef rætt framhald málsins bæði við hæstv. landbrh. og hv. formann landbn., Hjálmar Jónsson, og er mikill skilningur á þessu máli hjá báðum þessum heiðursmönnum. Ég vænti þess því að málið fái skjóta afgreiðslu í hv. landbn. Ég hef tekið eftir því, herra forseti, þó þetta mál hafi ekki farið hátt í fjölmiðlum, að mikill fjöldi fólks fylgist með framgangi þess. Það er að mínu áliti vegna þess hversu áhugi landsmanna er almennt mikill fyrir skógrækt og uppgræðslu landsins. Þeim peningum sem fara í verkefni af þessu tagi er að mati almennings vel varið. Það eykur hróður Alþingis og ríkisstjórnar að myndarlega sé að þessum málum staðið. Það er ekki hugmynd okkar á Suðurnesjum að þar rísi háreistur gróður heldur verði þetta venjubundnir birki- og víðiskógar sem skapi skjól fyrir menn og dýr og fegri umhverfið öllum til yndisauka. Það gæti einnig orðið hluti af framlagi okkar Íslendinga til að binda koltvísýring úr andrúmsloftinu sem er partur af því verkefni að uppfylla Kyoto-bókunina og draga þar með úr áhrifum gróðurhúsalofttegunda á hitastig jarðar. Herra forseti. Ég legg til að þetta mál verði sent til landbn. og síðari umr.

Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breytingu á lögum nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, með síðari breytingum. Þetta frv. fjallar um sveigjanleg starfslok. Flm. ásamt þeirri sem hér stendur eru hv. þm. Svanfríður Jónasdóttir, Jóhanna Sigurðardóttir, Þórunn Sveinbjarnardóttir, Kristján L. Möller, Sigríður Jóhannesdóttir og Jóhann Ársælsson. 1. gr. frv. hljóðar svo: ,,Á eftir 2. mgr. 33. gr. laganna kemur ný málsgrein, svohljóðandi: Þrátt fyrir ákvæði 1. mgr. er heimilt að fresta því að veita manni lausn frá embætti allt þar til hann hefur náð 74 ára aldri ef hann óskar þess sérstaklega og almenn skilyrði laga þessara eru því ekki til fyrirstöðu. Mat um það hvort almenn skilyrði laganna séu uppfyllt er í höndum hlutaðeigandi ráðherra. Ákvæði þetta á ekki við um þá sem skipaðir eru tímabundið, sbr. 2. mgr. og 23. gr.`` Í 1. gr. er lögð til sú breyting að heimilt verði að fresta því að veita embættismönnum lausn frá starfi þegar þeir hafa náð 70 ára aldri. Ákvæði þetta gildir aðeins um þá embættismenn sem ráðnir eru ótímabundið eins og kom fram í greininni. Þetta ákvæði felur ekki í sér að heimilt sé að skipa mann í embætti eftir að hann hefur náð 70 ára aldri, enda er hér einungis um að ræða heimild til að fresta því að veita embættismanni sem þegar hefur verið skipaður lausn frá starfi. Ef vafi leikur á um hvort almenn skilyrði laganna séu uppfyllt er gert ráð fyrir að mat um það efni verði í höndum viðkomandi ráðherra. 2. gr. hljóðar svo: ,,Á eftir 2. mgr. 43. gr. laganna kemur ný málsgrein, svohljóðandi: Ef starfsmaður óskar þess sérstaklega og almenn skilyrði laga þessara eru því ekki til fyrirstöðu, er heimilt að fresta uppsögn hans allt þar til hann hefur náð 74 ára aldri. Mat um það hvort almenn skilyrði laganna séu uppfyllt er í höndum viðkomandi forstöðumanns.`` Hér er lögð til sú breyting að heimilt verði að fresta uppsögn starfsmanns allt þar til hann hefur náð 74 ára aldri ef hann óskar þess sérstaklega og almenn skilyrði laganna eru því ekki til fyrirstöðu. Ef vafi leikur á um hvort almenn skilyrði laganna séu uppfyllt er gert ráð fyrir því að mat um það efni verði í höndum forstöðumanns viðkomandi stofnunar. Næstu ár og áratugi mun hlutfall fólks sem komið er á eftirlaunaaldur hækka. Á sama tíma má gera ráð fyrir því að meðalaldur manna hækki og heilbrigði aukist, ekki síst hjá þeim sem eldri eru. Í núgildandi lögum um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins er mönnum gert að hætta störfum í síðasta lagi þegar þeir ná 70 ára aldri. Rökin fyrir þessum reglum voru einkum þau að skapa svigrúm fyrir yngra fólk á vinnumarkaði og draga úr atvinnuleysi. Þessi rök eiga síður við nú og munu missa gildi sitt enn frekar þegar hlutfall eldra fólks í þjóðfélaginu vex. Þetta mun leiða til þess að meiri þörf verður fyrir starfskrafta þessa fólks. Heilsufar þjóðarinnar hefur farið stigbatnandi undanfarin ár og má ætla að sú þróun haldi áfram. Margir eru við fulla heilsu og með óskerta starfsorku þegar áttræðisaldri er náð og kysu að vinna áfram ef þeir hefðu færi á, en eins og reglurnar eru nú er þessu fólki oft nauðugur einn kostur að setjast í helgan stein, þvert gegn vilja sínum. Engin haldbær rök eru fyrir svo stífum reglum. Af þessum sökum er lagt til í frv. að aldursmörk þau sem í lögunum eru í dag verði rýmkuð á þann hátt að ef starfsmaður óskar þess sérstaklega og almenn skilyrði laganna, þ.e. um nauðsynlega heilbrigði, andlega og líkamlega, standa því ekki í vegi þá megi hann halda áfram störfum þar til hann hefur náð 74 ára aldri. Hugsanlega mætti rýmka aldursmörkin enn frekar, en áður en það er gert er heppilegt og gagnlegt að sjá hvernig þeirri rýmkun á aldursmörkum sem hér er lögð til verður tekið. Oft hefur verið erfitt fyrir fólk með fulla starfsorku að hætta störfum. Ég veit mörg dæmi þess að það hafi alveg farið með heilsu fólks að þurfa að hætta störfum. Sérstaklega varð ég vör við það í fyrra starfi mínu í Tryggingastofnun ríkisins þar sem fólk kom oft að leita ráða við starfslok. Þetta var ákaflega erfitt, sérstaklega fyrir karla. Karlmenn tóku þessu oft mjög illa og einnig er vitað að þeir eiga erfitt með að mynda tengsl við aðra og verða oftar einangraðri en konur eftir að starfsævinni lýkur. Þess vegna eru hér lögð til sveigjanleg starfslok. Ljóst er að það er þörf fyrir þetta vinnuafl. Við höfum þörf fyrir aukna starfskrafta og eigum að nýta okkur starfskrafta þessa fólks þó að það hafi náð 70 ára aldri. Mikilvægt er að það finni að vinnumarkaðurinn vill áfram fá það til starfa og það finni að enn sé þörf fyrir það. Eins og kemur fram í grg. með frv. er einnig ljóst að heilbrigði eldra fólks er sífellt að batna og meðalaldur að hækka. Nú veit ég, herra forseti, að það er nefnd að störfum um sveigjanleg starfslok en lítið hefur komið út úr henni enn. Þar sem enginn ráðherra er viðstaddur þessa umræðu, sem ég hefði nú gjarnan viljað spyrja út í hvar það nefndarstarf er á vegi statt, þá verð ég að bíða með þær spurningar. Ég hef nú þegar, herra forseti, lagt fram fsp. til hæstv. forsrh. sem er með þessa nefnd á sínum vegum. Ég hef lagt fram fsp. til að spyrjast fyrir um þetta nefndarstarf því að í hátíðaræðum og á landsfundum hafa menn mjög gjarnan rætt um að nauðsynlegt sé að koma á sveigjanlegum starfslokum fyrir eldra fólk og kannski ekki ástæða til að hafa þessa 70 ára reglu í lögum. Fróðlegt væri að fá upplýsingar um það í þinginu. Lagabreytingin sem lögð er til í þessu frv., herra forseti, er aðeins eitt skref í þá átt að koma á sveigjanlegum starfslokum fyrir alla þannig að sem flestir geti nýtt sér þann rétt að ljúka starfsævinni á þeim tíma sem þeim hentar þannig að þeir geti ráðið því hvort þeir hætta störfum fyrr á starfsævinni eða síðar, eftir því hvað hverjum og einum hentar. Herra forseti. Ég held að ég hafi gert nokkuð vel grein fyrir þessu frv. Þetta á við um starfsmenn ríkisins, þetta frv. um sveigjanleg starfslok þeirra. Vissulega þarf að taka á þessum málum í fleiri lögum en þetta er eitt skref í áttina. Ég vonast til að þessi mál verði frekar til umræðu í þinginu. Ég býst við að sú umræða muni einnig fara fram þegar hæstv. forsrh. gefur sér tíma til að svara fsp. minni um þetta mál. Herra forseti. Að lokinni umræðunni um frv. um sveigjanleg starfslok legg ég til að málið fari til hv. efh.- og viðskn.