Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Erlingur Friðjónsson) Eins og kunnugt er, afgreiddi síðasta þing lög um einkasölu á síld; en við framkvæmd þeirra laga hefir það komið fram, að nauðsynlegt er að gera á þeim ýmsar breyt. Þess vegna er þetta frv. fram komið. Stj. og framkvæmdastjórar síldareinkasölunnar telja brýna þörf á þessum breyt. Tilgangur einkasölulaganna er sá, að safna undir söluyfirráð einkasölunnar allri þeirri síld, sem veidd er á íslensk skin og verkuð til útflutnings. En ákvæði laganna um þetta efni eru ekki nægilega skýr. A. m. k. eru möguleikar á því, og hefir jafnvel eitthvað verið að því gert, að selja síld út fyrir landhelgina og stofna með þeim hætti til samkeppni við einkasöluna. Frv. á m. a. að ráða bót á þessu. Söltun síldarinnar hefir hingað til verið í höndum einstakra manna, sem veitt hafa síldina eða keypt til söltunar. En nú er ætlast til, að einkasalan sjálf taki í sínar hendur umráð söltunarinnar. Vöndun á verkun síldarinnar er nú ekki eins góð og æskilegt væri. En stj. einkasölunnar telur líklegt, að hægt væri að ráða bót á henni, ef einkasalan fengi meiri yfirráð yfir söltuninni en hún hefir nú samkv. lögunum. Það var eigi gert ráð fyrir því í einkasölulögunum frá síðasta þingi, að einkasalan sjálf útvegaði tunnur og salt. En í framkvæmdinni fór þetta svo, að hún útvegaði meira en helming þess, sem með þurfti af þeim vörum, þó í lögunum væri aðeins heimild fyrir einkasöluna til að aðstoða við slík innkaup. En þetta stafar af því ástandi, sem áður var. Þá höfðu útlendingar þetta alt í sínum höndum; enda hefðu innlendir framleiðendur orðið að leggja fram miklu meira fje en þeir gerðu, ef svo hefði ekki verið. Og eftir að einkasalan var tekin til starfa kom það í ljós, að fæstir útgerðarmenn voru þess megnugir að leggja fram fje til þessara innkaupa, sem útlendingar höfðu áður með höndum. Hefði einkasalan ekki hjálpað þeim til þess, mundi miklu minna hafa verið saltað af síld en varð í sumar, og afleiðingarnar orðið stórtjón fyrir framleiðendur og verkafólk. En úr því að reynslan hefir sýnt, að þetta þarf að gera, teljum við flm. frv., að einkasalan verði að fá heimild til þess í lögum. Eins og kunnugt er, þá er þetta nýja skipulag eigi sterkara en svo, að einkasölunni er ætlað að starfa án rekstrarfjár. Hún hefir enga samábyrgð og ekkert hlutafje. Slíkt getur ekki gengið til lengdar. Í frv. er farið fram á, að ríkið aðstoði hana með nokkurri ábyrgð, til að forða fyrirtækinu frá verstu fjárkröggum. Það vill nú svo vel til, að síldarútvegurinn á talsverða hönk upp í bakið á ríkinu, því að hann hefir hingað til verið skattlagður mun meira en aðrir atvinnuvegir. Af síldarafurðum er nú greitt miklu hærra útflutningsgjald en öðrum útflutningsvörum. Það er því eigi óeðlilegt, að ríkið veiti einkasölunni einhvern fjárhagslegan stuðning, á meðan hún er að koma fyrir sig sjóðeignum. Ennfremur er gert ráð fyrir því í frv., að framlög verði meiri til sjóða heldur en ákveðið er í lögunum. Nái sjóðirnir að eflast, verður minni þörf ríkisábyrgðarinnar. Jeg sje svo eigi ástæðu til að fjölyrða meira um frv. við þessa umr. Jeg geri ráð fyrir, að því verði vísað til sjútvn., þar sem við flm. þess eigum báðir sæti, og að við fáum bæði þar og við 2. og 3. umr. tækifæri til að skýra það nánar. Jeg endurtek svo uppástungu mína um, að frv. verði vísað til sjútvn.

Jón Þorláksson Jeg þarf varla að taka það fram, að jeg er andvígur stefnu þessa frv. að því leyti, sem það gengur lengra en áður var gert í því að draga undir ríkið atvinnurekstur, sem einstakir menn hafa haft með höndum. Þessa stefnu tel jeg alranga. En hjer fer eins og oftar, að ein syndin býður annari heim, og þegar búið er að stíga fyrsta sporið, hættir mönnum jafnan við að stíga það næsta. Að öðru leyti sje jeg ekki ástæðu til að fara langt út í þetta mál nú við 1. umr. Jeg vil þó ekki láta hjá líða að benda á það, að frv. felur í sjer viðurkenningu á einu atriði, sem mjög mælir gegn ríkisrekstri. Niðurstaðan af slíkum rekstri verður jafnan sá, að ríkissjóður missir tekjur af atvinnurekstrinum, sem hann hafði meðan atvinnureksturinn var í höndum einstaklinga. Nú fer þetta frv. fram á að svifta ríkissjóð 2/3 af síldarútflutningsgjaldinu; get jeg raunar hugsað, að það sje nauðsynlegt handa þessu óheppilega fyrirtæki, að það fái að seilast í ríkissjóðinn, svo að afkoman stingi minna í stúf við það, sem áður var. En í mínum augum er þetta ákvæði góð sönnun þess, hvernig fer þegar einstaklingarnir eru sviftir umráðum og rjetti til atvinnurekstrar.

Flm. (Erlingur Friðjónsson) Jeg held, að hv. 3. landsk. hafi skotið yfir markið, þegar hann var að tala um, að yfirráð atvinnurekstrarins hefðu verið dregin úr höndum innlendra einstaklinga yfir til ríkisins. Það, sem hjer hefir gerst, er ekki annað en að yfirráð síldarsölunnar hafa verið dregin úr höndum útlendra leppa og fengin innlendum mönnum í hendur. Sama er að segja um söltunina, að hún hefir verið að miklu leyti í höndum útlendinga og ýmsra innlendra umboðsmanná þeirra. Á meðan íslenskir einstaklingar hafa yfirráð veiðinnar, er ekki hægt að segja, að nein völd sjeu dregin úr þeirra höndum, því að lengra hafa yfirráð þeirra sjaldan náð á undanförnum árum. En jafnvel þó að eitthvað væri af þeim tekið, rjettlætir ástandið það fyllilega; það hefir undanfarin reynsla ljóslega sannað. Þá talaði hv. 3. þm.landsk. um tekjumissi ríkissjóðs. Það er rjett, að frv. fer fram á að minka tekjur ríkissjóðs frá því, sem verið hefir. En hjer er þó ekki farið fram á, að gjöld af þessum atvinnurekstri verði minni en af öðrum atvinnurekstri, sem rekinn er af landsmönnum. Jeg skal benda á, að þó að frv. verði samþ., hvílir samt sem áður 50 aur. útflutningsgjald á hverri síldartunnu, en það mun í flestum tilfellum vera meira en 11/2%, sem greitt er af öðrum útfluttum afurðum. Væntanlega gefst okkur hv. 3. landsk. tækifæri til að tala nánar um þessi atriði við 2. og 3. umr. þessa máls.

Jón Þorláksson Jeg bjóst satt að segja ekki við, að hv.flm. færi að bera á móti því, að síldareinkasalan rje ríkisfyrirtæki. Það verður hún alveg ótvírætt eftir þessu frv., og var það vitanlega síðastl. ár, þar sem öll yfirráð hennar voru í höndum ríkisstj. og þingmeirihlutans.

Finst þm. þetta vera ríkiseinkasala?

. Það er ekki rjett hjá hv.þm. Ak., að engin yfirráð muni verða dregin úr höndum íslenskra einstaklinga.

Jeg sagði lítil

. Mjer er kunnugt um, að síldarsöltun og kryddsöltun var að miklu leyti í höndum innlendra manna síðastl. sumar, jafnvel þó að sumir síldarsaltendur drægju sig í hlje vegna ótta við afkomu einkasölunnar. En hvernig sem ástandið þeir verið, þá fer frv. a. m. k. fram á að taka fyrir eðlilega aukningu á starfsemi innlendra manna, með því að lögbanna síldarsöltun einstaklinga. Það er rjett, að 50 aurar af hverri síldartunnu samsvara fyllilega 11/2% útflutningsgjaldi af öðrum sjávarafurðum. En jeg var að benda á það, að ríkissjóði er ekki ætlað að fá nema 1/3 hluta af því, sem atvinnuvegurinn þó á að bera. Jeg man ekki betur en að hv.flm. flytti í fyrra till. um hkkun á útflutningsgjaldi á síld, og það var vitanlega ekkert annað en eðlilegt hagsmunaatriði fyrir þá, sem við síldarútveg fást. En hjer er alt annað á ferðinni. Gjöldin á atvinnuveginum eiga ekki að lækka neitt, en ríkisrekstrartilhögunin á að kosta það, að ríkissjóður missi 2/3 tekna sinna. í þessu liggur ágæt viðurkenning hv.flm. á því, hve miklu ljelegri sú tilhögun er, sem hjer er stungið upp á.

Flm. (Erlingur Friðjónsson) Jeg vil benda hv. 3. landsk., þegar hann var að tala um yfirráð íslenskra framleiðenda yfir þessum atvinnurekstri, á ummæli eins stærsta síldarkaupmannsins í Svíþjóð, er sendimaður einkasölunnar fann að máli í fyrra vor. Hann sagði eitthvað á þessa leið: „Jeg hefi altaf búist við því, að Íslendingar vildu taka síldarsöluna í sínar hendur úr höndum Svía, þar sem hún hefir verið áður“. Þessi síldarkaupmaður leit ekki svo á, að verið vri að taka söluna úr höndum íslenskra framleiðenda, heldur úr höndum Svía. Hv. 3. landsk. gaf í skyn, að það bryti í bága við till. mína í fyrra um niðurfærslu á útflutningsgjaldi af síld, að hjer er farið fram á, að 2/3 gjaldsins renni í varasjóð einkasölunnar. Jeg fæ ekki sjeð, að hjer sje um mikinn eðlismun að ræða, þar sem í báðum tilfellum kemur þetta sömu mönnum til hagsbóta, á öðrum staðnum sem eftirgjöf á tolli, en á hinum staðnum sjóðmyndun til styrktar framleiðendum, sem við síldarútveginn fást. Hv. 3. landsk. hefir því áreiðanlega reiknað þetta dæmi sitt rangt, eins og stundum fyrri.

Jón Þorláksson Jeg held, að þeim, sem greiða eiga kr. 1,50 af hverjum 100 kg., þyki það mesti munur, hvort þeir greiða alt eða 1/3, þótt þeir sjeu huggaðir með því, að 2/3 sje varið ríkisfyrirtækinu til hagsbóta. Þeir gtu máske sjálfir varið þeirri upphæð atvinnurekstri sínum til meiri hagsbóta en að leggja það í varasjóði síldareinkasölunnar.

Jörundur Brynjólfsson Það er sökum þess, að hv. samþm. minn (MT) er fjarverandi, að jeg vildi segja örfá orð viðvíkjandi þessu frv. Það er ofur einfalt að efni og jeg ætla, að ekki þurfi að hafa mikla framsögu fyrir því. Efni frv. er að stytta sveitfestitímann úr fjórum niður í tvö ár. Eins og menn vafalaust muna, kom fram tillaga um það, þegar þessi lög voru hjer til umr. á Alþingi, en tillaga í þessa átt náði þá ekki fram að ganga, og viljum við flm. þessa frv. gera tilraun til þess að styttur verði sveitfestitíminn um þetta; það er sökum þeirra viðburða, sem orðið hafa í landinu og þess ástands, sem hjer er, að okkur virðist rjett að hafa sveitfestitímann ekki lengri. Jeg vona, að þessu máli verði vísað til 2. umr. og geri það að till. minni, að því verði vísað til allshn., að umr. lokinni.

Halldór Stefánsson Mjer þykir heldur bót að þessu frv. frá því sem er, en mjer þykir þó frv. ganga of stutt, því að það er mín skoðun, að rjettast sje að heimilisfangið eitt ráði sveitfesti. Jeg tel sveitfestiákvæðin rjettlátari þannig, því að þá mundi verða jafnari fátækrabyrðin milli einstakra framfærsluhjeraða heldur en nú er, en hún er mjög misþung, eins og jeg hefi nokkuð lýst á hinum fyrri þingum. Þá tel jeg, að það myndi líka bæta úr þeim öðrum göllum fátækralaganna, sem mest hefir verið fundið að, svo sem fátækraflutningi, sem þá myndi alveg hverfa. Svo myndi þá og alveg hverfa málavafstur það, sem er milli sveita og stjórnarvalda, bæði um sveitfesti og fjármálaviðskifti. Jeg vil því við þessa umr. málsins beina því til þeirrar nefndar, sem með málið fer, hvort ekki væri rjett að stíga sporið fult og láta heimilisfangið eitt ráða sveitfestinni. En ef hv. nefnd getur ekki á það fallist, þá vil jeg þó til vara bera fram þá tillögu við nefndina, að hún gangi þó lengra en frv., og setji sveitfestitímann aðeins eitt ár.

Hjeðinn Valdimarsson Jeg vil ekki leggja á móti því, að þetta frv. gangi til nefndar, en jeg segi fyrir mitt leyti, að jeg mundi ekki geta samþykt neitt af því nema 2. gr. frv. Jeg álít, að sú breyting, sem hjer er farið fram á, ef önnur og meiri breyting kemur ekki samhliða, verði aðeins til hins verra. Það verður ekki minni ójöfnuðurinn heldur en nú er, þótt sveitfestitíminn verði styttur, og jeg er sammála hv. 1. þm.N.-M. (HStef) um það, að ekki verði með þessu frv. ráðin bót á verstu göllum fátækralaganna, eins og fátækraflutningnum, sem nú er stærsti bletturinn á löggjöfinni í þessu landi. Við jafnaðarmenn ætlum okkur að bera fram aðrar brtt., ekki aðeins við 21. gr., heldur við fátækralögin yfirleitt, sem jeg vona að líka verði athugaðar í nefnd. En eina ráðið til þess að koma viti og mannúð í þessa löggjöf, er að gera alt landið að einu framfærsluhjeraði, eða a. m. k. að jafna niður kostnaðinum, svo að ekki haldist sá reipdráttur milli sveitanna, sem nú er.

Jörundur Brynjólfsson Hv. 2. þm. Reykv., sem nú settist niður, mun eiga sæti í allshn. Fer þetta mál vafalaust til þeirrar nefndar, svo að hv.þm. getur þá komið með þær breytingar, sem hann vill, eða komið með nýtt frv., ef honum þykir það betur henta. Það eru engin mótmæli gegn þessu frv., þó að hv.þm. segi, að það gangi ekki nógu langt. Með því er þó stefnt í þá átt, sem fyrir hv.þm. vakir, að gera sveitfestitímann styttri. Þó að menn svo síðar þurfi að verða einhvers styrks aðnjótandi, þá þurfa þeir ekki fremur fyrir þessa lagabreyting að hröklast sveita á milli, svo að jeg held, að það sje ekki rjett hjá hv.þm., að þetta frv. sje til hins verra, en það kann að vera, að þetta sje ekki nóg til þess að útiloka allan flutning þurfamanna á milli sveita. En það hefir nokkuð verið rætt um þetta áður, og jeg býst ekki við, að þeirri breytingu verði á komið, nema því aðeins, að breytt sje um alt fyrirkomulag fátækraframfæris í landinu. Jeg sje ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um það, sem sagt hefir verið. Hv. nefnd athugar sjálfsagt þetta frv. í sambandi við fátækralögin í heild, og gefst þá kostur á að koma fram með það, sem fyrir mönnum kann að vaka.

Flm. (Hjeðinn Valdimarsson) Eins og fylgiskjalið ber með sjer, er að rísa upp hjer í Reykjavík útgerð lítilla opinna vjelbáta, og munu nú vera um 40 svokallaðir „trillubátar“ gerðir hjer út að staðaldri. Ætti sá útvegur að geta gefist vel hjer eins og annarsstaðar á landinu, þar sem hann hefir verið reyndur, og bera talsverðan arð, enda hefir bátum þessum fjölgað mjög mikið á síðustu árum. Má einnig búast við frekari vexti þessa útvegs, þegar sænsk-íslenska frystihúsið tekur til starfa, því að það mun kaupa nýjan fisk af þessum bátum til frystingar og útflutnings til Mið-Evrópu. Nú hafa eigendur þessara báta myndað með sjer fjelag, Bátafjelag Reykjavíkur, og er það fyrir beiðni þess fjelags, að till. þessi er fram borin. Formenn báta þessara kvarta yfir því, hve erfitt sje að stunda veiðar sökum yfirgangs innlendra og erlendra togara á grunnmiðum þeim, er bátarnir sækja helst. Þora þeir ekki að leggja línur eða net utan landhelgi vegna þessa yfirgangs, og innan landhelgi kemur það ósjaldan fyrir, að togararnir spilla veiðinni, taka línur og net og jafnvel veiðina líka. Hefi jeg heyrt þessa ýms dæmi, þótt jeg hirði ekki um að greina þau hjer, en þó má þess geta, að íslensku togararnir eru síst betri en hinir erlendu, og mega það firn heita, að slíkt skuli vera algengt fast við höfuðstað landsins. - Nú þegar bátar þessir eru orðnir svo margir sem raun er á orðin, og þeim fer stöðugt fjölgandi, verður ekki annað sagt en að þeir eigi kröfu til þess, að mið þau, er þeir sækja, verði varin. Á Akranesi er, eins og kunnugt er, einnig fjöldi vjelbáta, og gætu þeir þá einnig notið góðs af þessari auknu landhelgisgæslu, því að þeir eru sama yfirgangi ofurseldir nú, þótt ekki hafi verið yfir því kvartað hjer á þingi nýlega nje sjerstakrar verndar verið krafist. Jeg hafði upphaflega ætlast til, að mál þetta tæki aðeins eina umr., en nú hefir hæstv. forseti ákveðið því tvær umr., og hefi jeg ekkert á móti því. Að svo stöddu sje jeg ekki ástæðu til þess að fara fleiri orðum um málið, en vona, að því verði að umr. lokinni vísað til 2. umr.

Pjetur Ottesen Eins og menn muna, flutti hv.þm. Snæf. frv. á síðasta þingi um byggingu nýs strandvarnarskips. Var svo ákveðið í því frv., að þegar strandvarnarskipin yrðu þannig orðin þrjú, þá skyldi eitt þeirra vera að staðaldri á svæðinu frá Látrabjargi að Reykjanesi, eða með öðrum orðum annast strandvarnir á Faxaflóa og Breiðafirði. Þetta ákvæði var tekið út úr frv. í Ed., og veit jeg því ekki, hvort þessu ráði verður fylgt, er hið nýja skip kemur, en þó svo væri, er því ekki að neita, að mjög eykur það á öryggi smábátaveiðanna hjer við innanverðan Faxaflóa að hafa gæslubát eins og till. þessi fer fram á. En eins og till. er orðuð álít jeg, að bátnum sje ætlað alt of þröngt svið. Nágrenni Reykjavíkur, eins og orðað er í till., mundi aðallega verða skilið við suðursviðið og innri brún, sem sje það grunnmiðasvæði, er bátarnir frá Reykjavík stunda veiðar á. Nú hefir á Akranesi, engu síður en hjer, aukist þessi smábátaútvegur, og þótt þeir sæki önnur mið en Reykvíkingar, er þeim jafnmikil þörf á aukinni landhelgisgæslu. Jeg hefi því hugað mjer að koma með brtt. við tillgr., að við „nágrenni Reykjavíkur“ bætist: „og Akraness“. Ætti gæslubáturinn þá að hafa eftirlit á þeim miðum, sem smábátarnir frá Akranesi og Reykjavík sækja á. Það, sem hjer er farið fram á, leiðir að sjálfsögðu af sjer nokkurn aukinn kostnað. Í till. er gæslutíminn ákveðinn frá 1. ágúst til 1. nóvember ár hvert. Jeg hygg, að sá tími sje ekki sem heppilegast valinn, auk þess sem það er alt of stuttur tími. Kostnaðarmestu veiðarfærin, sem smábátarnir nota, eru án efa þorskanetin. Þorskveiðar stunda bátarnir venjulega frá því fyrst í apríl og fram í maímánuð, enda eru þorskveiðarnar arðvænlegastar og sá tími því dýrmætastur og þar af leiðandi mest nauðsyn á að varna veiðarfæraspjöllum. Virðist mjer, að athuga þyrfti, hvort ekki væri hægt að lengja gæslutímann, eða þá að minsta kosti, hvort ekki mætti skifta honum dálítið öðruvísi niður en gert er í till. Býst jeg við, að það yrði til sameiginlegra hagsmuna fyrir bátaútveginn bæði hjer og á Akranesi.

Flm. (Hjeðinn Valdimarsson) Jeg vil geta þess, að þótt í till. standi „í nágrenni við Reykjavík“, var tilætlunin ætíð sú, að bátarnir á Akranesi hefðu sömu not af gæslunni og Reykvíkingar, eins og jeg gat um í framsöguræðu minni. Jeg hefi því ekkert á móti því, að brtt.hv.þm. Borgf. verði samþ., og þakka jeg honum góðar undirtektir í þessu máli. Hvað tímanum viðvíkur, væri það að sjálfsögðu æskilegt, að hann gæti verið lengri, en í þetta sinn var þó ekki farið fram á meira, og var þessi tími tiltekinn að till. Bátafjelags Reykjavíkur, því að þá álitu þeir þörfina mesta. Má nú sjá, hvernig þetta gefst, og ef vel reynist, má athuga þetta nánar að ári og þá auka gæsluna, ef heppilegt þykir.

mjög yfir yfirgangi togara á grunnmiðunum. Stakk jeg þá upp á því við þá Seltirninga, er hreyfðu þessu máli, hvort þeir gætu ekki hugsað sjer, að bátur sá, er hefir gæslu við Garðskaga, gæti einnig komið að notum hjer. Þetta er einungis fyrirkomulagsatriði, en það er fyllilega rjett, að hjer er ekki síður nauðsynlegt að athuga landhelgisgæsluna en við Garðskaga. Jeg býst líka við því, hvort sem till. þessi verður samþ. eða ekki, að þetta mál verði tekið til athugunar í þeim anda, sem till. fer fram á, og að sem kostnaðarminstu, enda skal það játað, að kvartanir þær, er fram hafa komið, eru á fullum rökum bygðar.

Magnús Guðmundsson Jeg hefi ekki tekið eftir, að fram hafi komið till. um að vísa máli þessu í nefnd, og eigi hefir það heldur komið fram í umr., hve mikið það myndi kosta að halda út slíkum báti. Einnig má búast við því, ef till. verður samþ. og tveir bátar verða hafðir til gæslu við Garðskaga og Faxaflóa, að fleiri raddir muni koma fram um að fá gæslubáta. Virðist mjer, að athuga þyrfti í nefnd, hvaðan slíkar raddir mundu koma og hvaða kostnað þetta hefði í för með sjer. Vænti jeg þess, að hv.flm. hafi ekki á móti því, að málinu verði vísað til nefndar, því að það mundi alls ekki hindra framgang málsins. Leyfi jeg mjer því að leggja til, að till. verði vísað til sjútvn.

Jón Ólafsson Jeg vil aðeins benda þeirri hv.n., sem væntanlega fær þetta mál til meðferðar, á það, að þessi vísir, sem hjer er til vjelbátaútgerðar, er aðeins hálfsjeður enn, því að nú er verið að ganga frá stóru frystihúsi hjer í Reykjavík, sem mjög hlýtur að ýta undir þá útgerð. Hv. n. verður að gera sjer það ljóst, að á næstu árum hlýtur að vera mikil aukning á vjelbátaútgerðinni í Reykjavík. Vænti jeg, að hv.n. athugi mál þetta með velvilja og horfi ekki í, þó að það kunni að kosta ríkissjóð nokkurt fje.

Hákon Kristófersson Það er fjarri mjer að vilja amast við þeirri till., sem hjer liggur fyrir. Jeg get tekið undir það með hv. 1. þm. Skagf., að sjálfsagt sje, að till. fari til n., og vil jeg mælast til þess, að sú n. taki það til athugunar um leið, hvort ekki væri eins mikil nauðsyn á slíkri gæslu á öðrum fjörðum og flóum en Faxaflóa, til dæmis á Breiðafirði. Annars má það undrum sæta, að eftir að þriðja landhelgisgæsluskipið er komið, skuli æ þurfa að vera hjer 2 bátar ár hvert fram í nóvember, að því ógleymdu, að eitthvað mætti gera úr vörslu hins danska varðskips.

Það er víst óþarfi að gera mikið úr því

. Það má vera, að svo sje. En til hvers er það þá hjerna? Jeg hafði þó hugsað mjer, að stj. þættist eiga einhvern íhlutunarrjett um það, hvort það lægi altaf inni á höfnum. Annars verð jeg að segja það, að jeg treysti Dönum svo til alls góðs, að jeg hafði búist við, að þeir intu þetta starf af hendi með heiðri og sóma, enda var við því búist þegar samningarnir um þeirra landhelgisvörslu voru gerðir. Jeg hafði gert mjer vonir um, að eftir að síldarvörslu væri lokið, þá gætu 3 skip annað landhelgisgæslunni án báta. Mjer skilst, að í till. sje það bundið, að hjer skuli framvegis ár hvert halda uppi þessum gæslubát. Mjer þætti vel við eiga, að bætt sje inn í till. „eftir því sem þurfa þætti“. Ef reynslan sýndi það, að ekki væri þörf á bátunum, þá á vitanlega ekki að halda þeim úti. Hinsvegar get jeg vel tekið undir það með hv.þm. Borgf. og hv.flm., að þessa muni vera nauðsyn eins og nú standa sakir. En jeg vil biðja hv.n. að taka til athugunar, hvort ekki þyrfti að líta á fleiri staði en Faxaflóa í þessu efni. Þó að hann sje næst Reykjavík, á hann ekki fyrir því að hafa neina sjerstöðu umfram aðra firði og flóa.

Jón Auðunn Jónsson Jeg er hlyntur þeirri till., sem hjer liggur fyrir. Hinsvegar álít jeg ekki rjett að staðbinda neitt af skipunum. Það er miklu betra að hafa þau öll óbundin og láta þá menn, sem eru yfirmenn gæslunnar á hverjum tíma, ráða um það, hvert sigla skuli skipunum. Það er mjög mismunandi, hve mikla gæslu þarf á hinum ýmsu stöðum. Lengstan tíma ársins er þörf á gæslu við Faxaflóa Breiðafjörð og Vestfirði. Auk þess er stundum mikil þörf á gæslu við Austurland og líka við Norðurland, þó að þá sje um miklu styttri tíma að ræða. Jeg álít því best, að foringjarnir ráði um það á hverjum tíma, hvert skipin skuli fara. Enda er enginn vafi á því, að það eru þeir menn, sem best þekkja til í þessu efni. Í þessu sambandi vildi jeg leyfa mjer að beina þeim fyrirspurn til hæstv.dómsmrh., hvort ekki væri gerlegt að leggja niður hinar alkunnu snattferðir strandvarnaskipanna, sem eru vitanlega til stórtjóns fyrir gæsluna. En jeg sje nú, að hæstv. ráðh. er ekki í deildinni, enda býst jeg við að fá tækifæri til að koma að þessu atriði síðar.

Pjetur Ottesen Jeg ætla aðeins að benda á það, til viðbótar því, sem jeg hefi áður sagt, að mikil nauðsyn er og á því fyrir þá, sem stunda fiskveiðar á mótorbátum á vetrarvertíðinni í Faxaflóa, að varðskipin væru til verndar skemdum á veiðarfærum þeirra af völdum botnvörpunga, þó það sje utan landhelginnar. Bæði á Sandgerðis- og Akranesmiðunum er það algengt, að botnvörpungar sækja að, þar sem vjelbátar eru að veiðum. Það hefir verið símað til mín núna þessa dagana, að bátar bíði oft mikið tjón á veiðarfærum af yfirgangi botnvörpunganna. Ýmsir bátar hafa t. d. tapað miklum hluta af lóðunum. Í tilefni af þessu vildi jeg beina því til hæstv.dómsmrh., hvort hann vill ekki stuðla að því, að Óðinn geti farið á vettvang á þessar stöðvar og reynt að veita bátunum einhverja vernd.