Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef hér áður borið mig upp undan því, að hæstv. forseti hefur ekki tekið fyrir nokkur mál, sem ég hef flutt í Sþ. Önnur, sem hafa verið afgr. frá n., hafa ekki heldur verið tekin á dagskrá eftir að sú afgreiðsla hafði farið fram. Ég vildi endurnýja þetta. En að ég kvaddi mér hljóðs nú, er sérstaklega með tilliti til eins málsins, sem er þáltill. um aðgerðir varðandi væntanlega ferju yfir Hvalfjörð. Þessu máli var vísað til fjvn. á laugardaginn var. En ég sé á dagskránni, sem hér liggur fyrir, að það á ekki að taka þáltill. til meðferðar nú. Þar af leiðandi er það sýnilegt, að endanleg afgreiðsla fæst ekki á þessari till. á þessu þingi. Hins vegar sýnir afgreiðslan, sem farið hefur fram við fyrri umr., mjög eindregið fylgi með till., þar sem hún var samþ. með 30 shlj. atkv. í Sþ. Nú vildi ég skjóta máli mínu til hæstv. samgmrh. og spyrja hann um það, hvað hann treysti sér til að gera til fyrirgreiðslu þessu máli nú eftir að þingi slítur. Eins og kunnugt er, er búið að kaupa skip til þess að annast þetta flutningastarf, og það, sem eftir er til þess, að þetta geti komið til framkvæmda, er aðgerð báðum megin fjarðarins auk nokkurrar endurbótar á vegum. - Þætti mér vænt um, ef hæstv. samgmrh. vildi segja, hvað hann gæti gert til þess að greiða fyrir þessu máli, eins og það nú liggur fyrir.

Samgmrh. (Emil Jónsson) : Út af þessari fyrirspurn hv. þm. Borgf. get ég ekki sagt annað en það, að málið hefur ekki fengið venjulega afgreiðslu hér á hv. Alþ., svo að heimild liggur ekki fyrir til þessara aðgerða, eins og til var ætlazt. En ég vil segja, að mín persónulega afstaða til málsins er sú, að ég mun leitast við að greiða fyrir því, eftir því sem möguleikar eru fyrir hendi í heimild til að greiða fyrir málinu.



Herra forseti. Hér liggur fyrir þinginu frv. á þskj. 1019 (frv. um veiting ríkisborgararéttar), og var það afgr. til Ed. fyrir hádegið. Hafi þessu frv. eitthvað verið breytt. í Ed., þá ætti það nú að liggja fyrir Sþ. Ég vil leyfa mér að spyrjast fyrir um það, hvernig um þetta frv. hefur farið, þar sem þetta er eitt þeirra frv., sem lofað var, að skyldi ganga fram á þessu þingi. Vænti ég, að hæstv. forseti Ed. gefi yfirlýsingu um það, hvernig þetta hefur farið.



Í tilefni af fyrirspurn hv. 2. þm. Reykv. vil ég skýra frá því, að Ed. hefur borizt umrætt frv. eftir að því var breytt í Nd. Ég sem forseti Ed. boðaði til fundar kl. 1, og eftir upplýsingum frá skrifstofunni, sem sá um fundarboðun, höfðu allir hv. dm. verið boðaðir. En á fundinum mættu ekki samkv. nafnakalli aðrir en þeir, sem nú skal greint: Hæstv. menntmrh. (BrB), hv. 7. landsk. (ÁS), hv. 1. þm. Eyf .(BSt), hv. 1. þm. N.-M. (PHerm), hv. 2. þm. Árn. (EE) og forseti d. (StgrA). Þar sem ekki mættu fleiri dm., fékkst málið ekki afgr., og þess vegna hefur frv. ekki borizt Sþ. eða fengið frekari afgreiðslu, síðan það var afgr. frá Nd.



Ég álít, að hér séu að gerast hlutir í Alþ., sem ekki sé hægt að láta óátalið. - Það er samið milli flokka um mál, sem eigi að ná fram að ganga. Það er ágreiningur um ákvæði í málinu, og þegar málinu er vísað til Ed., þá leyfir meiri hl. d. sér að mæta ekki á þingfundi eftir að breytingin, sem hann var á móti, hafði verið samþ. í Nd. Þarna svíkst meiri hl. d. um að mæta á fundi til þess að hindra, að málið nái fram að ganga, af því að hann veit, að hann er í minni hl. í þinginu. Mér finnst það hart, að litlum minni hl. þingsins skuli þannig leyfast að stöðva mál á síðustu stundu. Ég álít það algerlega óforsvaranlegt að viðhafa slík vinnubrögð. Og ég vildi mælast til þess, að það verði alvarlega athugað, áður en gengið er frá þingslitum, hvort eigi er unnt, að þetta mál, sem samið var um, nál fram að ganga og verði afgr. af þeim meiri hl., sem er fyrir varðandi það í þinginu. En þessi háttur, að reyna að hindra með þessum aðferðum framgang máls, mun ekki hafa tíðkazt hér í þinginu, ekki a. m. k. svo langt sem ég man. Þetta eru ný og óvenjuleg vinnubrögð, sem tekin eru hér upp. Og ég mótmæli þessari aðferð, sem hér er beitt til þess að knýja fram vald minni hl. í máli. Ég krefst þess, að reynt verði að boða til fundar í hv. Ed. á ný, því að hér er um svik að ræða, ef málið verður ekki afgr. Og það er engin ástæða til þess að hlífa mönnum við því að taka afstöðu til þessa máls.

Forseti (JPálm) : Út af þessum orðum hv. 2. þm. Reykv. vil ég vekja athygli á því, að þinglausnir hafa verið ákveðnar kl. 5, og sé ég ekki, að fært sé að breyta því. Og þykist ég ekki hafa aðstöðu til að knýja þá menn, sem ekki hafa mætt á þingfundi, til að gera það.



Herra forseti. Þar sem ekki hefur tekizt að ljúka umr. um till. um björgunarskútu Vestfjarða, sem meiri hl. samgmn. lagði til, að samþ. yrði, þá leyfi ég mér að beina þeirri fyrirspurn til hæstv. fjmrh., hvort hann vildi ekki gefa yfirlýsingu um það, að hæstv. ríkisstj. vildi leggja fram nauðsynlegt framlag til björgunarskútunnar á þessu ári og fullnægja samningnum, sem gerður hefur verið við slysavarnarsveitirnar á Vestfjörðum um málið. Ég óska eftir yfirlýsingu hæstv. ráðh. um þetta mál vegna þess, að ég hygg, að samþykkt fyrrgreindrar till. hefði verið örugg, ef tími hefði unnizt til afgreiðslu hennar.

Fjmrh. (Pétur Magnússon.) : Út af fyrirspurn, sem hv. þm. N.-Ísf. beinir til mín, vildi ég taka fram, að samningurinn milli slysavarnarsveitanna á Vestfjörðum annars vegar og hæstv. dómsmrh. hins vegar, sem prentaður er sem fylgiskjal með till. til þál. á þskj. 610, var gerður með fullu samþykki ríkisstj. Ef svo fer, sem líkur standa til, að varðbátarnir, sem keyptir voru, verða ekki hæfir til að annast þá starfsemi, sem í samningnum ræðir um, geng ég út frá því, að ríkisstj. geri það, sem í hennar valdi stendur, til þess að samningnum verði fullnægt, annaðhvort með því að kaupa nýtt skip eða láta byggja nýtt skip. Hvor leiðin verður farin, hefur ekki verið rætt um, og get ég ekki gefið neina yfirlýsingu um það. En hitt vildi ég segja fyrir hönd ríkisstj., að það verður reynt að standa við samninginn eins fljótt og unnt er á þann veg, að fullnægt verði ákvæðum hans í öllum greinum.



Herra forseti. Ég vil aðeins þakka hæstv. fjmrh. fyrir yfirlýsingu hans í þessu efni, sem ég tel mér alveg fullnægjandi. Ég tel, að með henni sé að verulegu leyti náð þeim tilgangi, sem vakti fyrir flm. þessarar till., sem hér um ræðir.



Ég sé ekki ástæðu til að halda áfram þeim kappræðum, sem áttu sér stað þegar málið var til umr. síðast og var svo haldið áfram í sambandi við annað mál, sem nú hefur verið afgreitt. Hins vegar hefur komið fram annað í málinu, sem ég vildi minnast á með örfáum orðum. Ég vil fyrst lýsa yfir þeirri skoðun minni, að mér finnst jafnrík ástæða til þess nú að samþ. þessa till. og áður. Þótt hæstv. ríkisstj. hafi gefið út nokkra skýrslu um það, sem fram hefur farið í málinu, þá væri að mínum dómi rétt, að þál. yrði samþ., sérstaklega varðandi það efni málsins, að skjölin yrðu birt fyrir þingheimi. En ég skal ekki fara lengra út í að færa rök fyrir því, það yrði endurtekning á því, sem áður hefur verið sagt. - En þar næst vildi ég með tilliti til þess sem fram hefur komið í blöðum, gera fyrirspurnir til hæstv. forseta. Það hefur verið skýrt frá því, að Bandaríkjastjórn hefur gefið út yfirlýsingu um þetta málefni. Þær blaðafregnir, sem komið hafa um þá yfirlýsingu, hafa verið óljósar, en eftir þeim skilst mér þó, að svo beri að líta á, sem Bandaríkjastjórn hafi fært fram nýjar uppástungur um þetta mál til ríkisstj. um það, að herinn yrði hér þangað til friðarsamningum væri lokið. Nú vil ég spyrja hæstv. forsrh., hvað um þetta hefur komið frá Bandaríkjastjórn og hvernig yfirlýsing hennar var, sem birt var í Washington. Þar næst vildi ég fara nokkrum orðum um það svar, sem hæstv. ríkisstj. gaf Bandaríkjastjórn . 6. nóv. og birt hefur verið orðrétt. Í þessu svari er byrjað á að skýra frá því, að 25. febr. s. l. hafi allir flokkar Alþ. lýst yfir því, að þeir óskuðu þess, að Íslendingar yrðu þá þegar viðurkenndir sem ein hinna sameinuðu þjóðanna. Út af þessu vil ég taka fram, að mér virðist þetta geta valdið misskilningi. Sennilega er átt við það, að haldinn var lokaður fundur í sambandi við, að óskað var eftir því af öðrum þjóðum, að Ísland lýsti yfir ófriði við Þýzkaland og öxulríkin. Á þeim fundi var samþ. ályktun, sem ekki er heimilt að greina frá, en að efni til fjallaði hún um það, að Íslendingar vildu vera með á þeirri ráðstefnu, sem haldin var í San Fransisko. Þessi. till. var samþ. á lokuðum fundi gegn atkv. framsóknarmanna. Það má segja, en ekki er hægt að rekja gang þessa máls í einstökum atriðum, að ég hef að minnsta kosti litið svo á, að þessi yfirlýsing, eins og hún var send af þingi og stjórn, hafi aðeins verið ósk um það, að við vildum taka þátt í San Fransisko-ráðstefnunni, en engin endanleg ákvörðun um það, hvort Íslendingar yrðu þátttakendur í bandalagi því, sem yrði stofnað og taka að sér hvaða skuldbindingar sem því væri samfara. Þannig leit ég á afgreiðslu þessa máls. Og ég vil taka það fram til að fyrirbyggja misskilning um afstöðu Framsfl. um þetta mál og til þess að lýsa sérstaklega mínum skilningi, að ég álít það þurfi sérstaka ákvörðun þingsins til þess, að Íslendingar gerist aðilar að bandalagi sameinuðu þjóðanna og gangist undir þær kvaðir, sem því eru samfara. - Þar næst vildi ég segja það, að út af næstsíðasta lið þessa svars, þar sem tekið er fram eftirfarandi: Íslendingum er ljóst, að ein afleiðing þess, að þeir verði viðurkenndir sem ein hinna sameinuðu þjóða, er sú, að þeir takist á hendur þær kvaðir um þátttöku í ráðstöfunum til tryggingar heimsfriðinum, sem sáttmáli hinna sameinuðu þjóða gerir ráð fyrir, - að það er náttúrlega ekki heimilt að undirgangast slíkar kvaðir nema með samþ. Alþ. Og það er óákveðið, hvaða kvaðir það eru, sem undirgangast verður til þess að ganga í bandalagið. Þetta allt þarf sérstakrar athugunar við. Og ég vil lýsa yfir því sem skilningi mínum og míns flokks, að ég tel ekki heimilt að undirgangast neinar slíkar kvaðir nema með sérstöku samþ. þingsins. Undir þetta gæti fallið, að sameinuðu þjóðirnar færu fram á að hafa hér her, og það er augljóst, að undir slíkar kvaðir eða nokkrar kvaðir er óheimilt að gangast nema með sérstöku samþ. þingsins. Þær umr., sem fóru fram um stríðsyfirlýsingarmálið, voru enginn undirbúningur undir þátttöku Íslands í alþjóðasamstarfi. Það þarf miklu nánari undirbúning en þar fór fram. Ég tel skylt, að þessi skilningur komi fram hér í þinginu í tilefni af því svari, sem hæstv. ríkisstj. hefur birt. Og ég geri mér vonir um það, að þótt svarið hafi verið með þessu móti á sínum tíma, þá liti hæstv. ríkisstj, líka eins á þetta mál, að ekki verði tekin ákvörðun um að undirgangast neinar kvaðir eða annað slíkt án þess að þingið ákveði það. Ég fer fram á, að hæstv. forsrh. lýsi yfir sínum skilningi á þessu.



Varðandi till. þá, sem hér er á dagskrá, læt ég mér nægja að vísa til þess, er ég sagði í umr. um vantraustið s. l. föstudag. Sé ég ekki ástæðu til að bæta við það. Út af fyrirspurn hv. 2. þm. S.-M. um það, hvort ríkisstj. hafi borizt ný skilaboð frá stjórn Bandaríkjanna, skal ég segja það, að mér hafa engin ný skilaboð borizt um þetta. Ég hef veitt þessu atriði eftirtekt í blaði hér í Reykjavík, sem birtir um þetta mál símskeyti frá London. En slík tilmæli hafa ekki borizt. Ég hef ekki fengið um það nein ný tilmæli, en hvort þau eru væntanleg, um það get ég ekki sagt. Hins vegar sýndi stjórn Bandaríkjanna stjórn Íslands svarið og þá blaðatilkynningu, sem ætti að gefa út, og þar var ekkert um það, sem þetta sérstaka símskeyti ræðir um og hv. 2. þm. S-M. talaði um áðan. Í þeirri yfirlýsingu var ekkert, sem stjórn Íslands gat ekki fallizt á eins og frá var gengið. Varðandi þann þingvilja, sem kom fram á lokuðum fundi 15. febr. 1945, þá man ég ekki betur en að flokkar ríkisstj. hafi samþ. tilkynninguna, sem birt var. Og það er rétt, að Framsfl. hafði sérstöðu varðandi þá tilkynningu, sem stjórnarliðið stóð að, en sú sérstaða snerti þó ekki aðalefni tilkynningarinnar, en aðalefni hennar var það, að Íslendingar töldu sig hafa rétt til að vera ein hinna sameinuðu þjóða og vildu verða það og sóttu um að fá að taka þátt í San Fransiskoráðstefnunni án þess að fullnægja þeim kröfum, sem gerðar voru um það. Og þetta var tilkynnt öðrum þjóðum, bæði Bretum, Bandaríkjamönnum, Rússum og fleiri. Ef mig rekur rétt minni til, var það svo, að ef við vildum fullnægja fyrsta skilyrðinu, að segja báðum stríð á hendur, þá skyldum við öðlast rétt hinna sameinuðu þjóða, en ef við vildum það ekki, fengjum við ekki þennan rétt. Og við vildum ekki gera þetta, en heimtuðum að fá að vera á San Fransisko ráðstefnunni með sameinuðu þjóðunum. Svo er það rétt, að við höfðum þá ekki gert okkur grein fyrir því, hvaða skilyrðum það var bundið að vera meðal sámeinuðu þjóðanna. Ég hef litið þannig á, að Ísland ætti í þessum efnum ekkert vald. Ef við ættum kost á því, yrðum við að taka þeim kostum, eins og aðrar þjóðir hafa gert, allar nema Svisslendingar, sem ekki hafa óskað eftir því. Aftur á móti hafa Svíar óskað eftir því, að þeir yrðu meðal sameinuðu þjóðanna, og ég hef fengið fregnir af því, að Svíar mundu ekki bera fram slíka ósk nema þeir teldu vist, að hún næði fram að ganga. Ég veit ekki til, að í sáttmála sameinuðu þjóðanna sé ákveðið, hvernig beri að æskja upptöku í þeirra hóp. Ég hygg nú, að gangurinn hafi verið sá, að öryggisráðið, sem er skipað 11 meðlimum, ræði við hlutaðeigandi þjóð, áður en til þess kemur, og svo taki allsherjarsamband hinna sameinuðu þjóða ákvörðun um að fallast á eða fallast ekki á .till. Og eins og ég sagði, hefur ríkisstj. Íslands í sambandi við San Fransisco ráðstefnuna í fyrra skilizt, að hún óskaði eftir, að Ísland vildi verða sameinuð þjóð. Ef Íslendingar óskuðu þess ekki, þyrftu þeir að gera nýja samninga um það og tilkynna sameinuðu þjóðunum, að þeir kærðu sig ekki um það. En ég taldi það óhugsandi. Varðandi þau ákvæði, sem þessu fylgja, þá er ekki rétt að ræða þau hér. En í 43. gr. sáttmála sameinuðu þjóðanna er gert ráð fyrir, að þær þjóðir, sem öðlast upptöku þeirra á meðal, hafi skyldur til þess að láta í té í þágu heimsöryggisins ýmsa hervernd eða aðra aðstoð. En ég held, að það sé svo ráð fyrir gert, að um það komi til sérstakur samningur í hvert sinn milli öryggisráðsins og hlutaðeigandi þjóðar. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta, en vil biðja hæstv. forseta, áður en hann slítur umr., að gefa stutt fundarhlé.

Flm. (Hermann Jónasson) : Ég er nú búinn að tala um þetta mál, og ætla aðeins að gera örstutta aths. Um till. sjálfa hef ég ekki ástæðu til að segja mikið. Það hefur verið nokkuð rætt um hana áður, t. d. í útvarpinu, en eins og gengur og gerist, er þar ýmsu snúið öfugt, ekki síður en í öðrum umr., og skal ég ekki fara að rifja upp þá útúrsnúninga. Það verður áreiðanlega tækifæri til þess á öðrum grundvelli, og skal ég ekki tefja þ. með því, þar sem svo áliðið er þingtímans. Ég vil vekja athygli á því, að í till. er talað um að gefa skýrslu á opnum þingfundi, en ekki talað um að gera hitt á opnum þingfundi. Og hvað sem grg. um málið liður, þá er vitanlega stjórnin ekki bundin við annað en orðalag þáltill. En ég vil benda á, að þegar lesið hefur verið upp úr grg., hefur jafnan verið lesið aftur að þessum kafla: „Sennilega verða og tvær umræður um till. þessa, og getur þá ríkisstj. skýrt málið fyrir nefnd þeirri, er um málið fjallar. Verður að sjálfsögðu tekið fullt tillit til allrar rökstuddrar varfærni um afgreiðslu þess.“ Skýrar er ekki hægt að ,tala í grg. sem rökstuðning fyrir því, sem fram kemur í tillögunni, enda vitað, að um 3 aðferðir er að ræða. Í fyrsta lagi að birta öll þau skjöl, sem samþ. fæst til að birta, eins og við höfum gert hér áður. Í öðru lagi fyrir þm., sem ekkert leyfi þarf til, og svo í þriðja lagi með opinberri skýrslu. Og loks má svo nota þessar aðferðir allar þrjár saman. T. d. hefur nú verið birt eitt af símskeytunum, jafnhliða því, að ríkisstj. hefur gefið út opinbera tilkynningu um málið, sem hún hefur sent til Bandaríkjastjórnar. En ég ætla ekki að segja meira um það, þar sem ég hef aðeins leyfi til stuttrar aths. En viðvíkjandi því, hvort við eigum að gerast meðlimir hinna sameinuðu þjóða, vil ég ekki segja annað en það, að ég lít svo á, að sú beiðni, sem send var til San Fransisco, sé úr sögunni um leið og henni var neitað, þannig að ekki liggi fyrir frá Alþ. nein samþykkt um það á þessu stigi, að við gerumst meðlimir hinna sameinuðu þjóða. Og sízt af öllu vil ég, að litið sé svo á, að það liggi fyrir í þeirri grg., sem kom fram í símskeytinu, sem Bandaríkjastjórn var sent og gefur til kynna, að við álítum, að hér þurfi að vera herstöðvar. Ég vil sérstaklega vekja athygli hv. þm. einmitt á þessu atriði. Ég álít þess vegna, að til þess að við getum öðlazt sess meðal hinna sameinuðu þjóða, þurfi að liggja fyrir ný viljayfirlýsing frá þinginu, sem ekki sé til staðar, því að það, að hún sé innifalin í símskeyti því, sem Bandaríkjastjórn var sent, álit ég, að hafi ekki við rök að styðjast.



Herra forseti. Þegar till. þessi var hér síðast til umr., hafði flm. hennar, hv. þm. Str., hér allstór orð og mörg hrópyrði í sambandi við herstöðvamálið og beindi sérstaklega að okkur sósíalistum brýningarorðum og reyndi að tortryggja afstöðu flokks okkar. Ég þarf ekki, vegna þess að nú er komið rétt að þingslitum, að eyða löngum tíma, sem ég hafði þó hugsað mér að gera, í að rekja það, sem þessi hv. þm. sagði viðvíkjandi afstöðu okkar sósíalista til þessa máls, enda hef ég gert það að nokkru í útvarpsumr. um málið. En það er annar, þáttur þessa máls, sem mér þykir rétt að minnast hér nokkuð á vegna þeirra ummæla, sem fram hafa komið undanfarna daga um afgreiðslu málsins. Þm. Alþfl. hafa mjög haldið á lofti, bæði í útvarpi og þó sérstaklega í blaði sínu, Alþýðublaðinu, að flokkur þeirra hafi tekið forustuna um lausn þessa máls. Og ekki nóg með það, heldur hefur Alþfl., og það er aðalatriði málsins, reynt að tortryggja afstöðu okkar sósíalista og reynt að láta í það skína, að við hefðum í þessu máli yfirleitt ekki aðra afstöðu en þá að feta í fótspor Alþfl. Ég vil, af því að þetta er til umr., algerlega mótmæla þessu og skal benda á nokkur atriði til sönnunar máli mínu. Það er flestum hv. þm. kunnugt, að meðan á afgreiðslu þessa herstöðvamáls stóð, og það er reyndar ekki liðið hjá, tóku nokkrir Alþýðuflokksmenn sig saman og gáfu út blað hér í höfuðstaðnum, Útsýn. Þeir, sem að því stóðu, hafa um langan tíma verið félagar í Alþfl. og eru það enn, og skyldi maður því ætla, að þeir menn, sem að því blaði stóðu, hafi vitað, hvernig var umhorfs á Alþýðuflokksheimilinu um afstöðu til þessa máls. Í Útsýn er greinilega sagt, að Alþfl. hafi skipzt mjög klofinn um afstöðu til málsins. Og það er kveðið svo fast að orði í þessu blaði, að það er frá því sagt, að það sé vitað, að í þingmannahópi flokksins séu menn, sem séu ákafir samningsmenn við Bandaríkin um leigu á herstöðvum. Og það var líka öllum kunnugt, að þann mánaðartíma, sem það tók, frá 1. okt. og fram til 5. nóv., höfðu fulltrúar okkar sósíalista margoft lýst yfir því, að afstaða flokks okkar væri skýr í málinu, að við óskuðum eftir, að svar okkar yrði skýrt neitandi. En frá Alþfl. fékkst aldrei nein skýr afstaða allan þennan tíma. Mér er ekki kunnugt um það, að frá neinum flokki allan þennan tíma lægi fyrir skýr afstaða um afgreiðslu málsins. Mér finnst óhjákvæmilegt, þegar þetta mál er rætt hér, að rifja upp þennan þátt þessa máls. En sagan er heldur ekki öll sögð með þessu. Þegar svarið frá 5. nóv. var gefið og Alþfl. lét þess þá getið, sem rétt er, að það hafi verið frá hans hendi og hann greitt atkv. með orðsendingunni eins og hún var, í trausti þess, að svarið bæri að skilja svo, að við værum ekki til viðtals um samninga til langs tíma, þá vita fulltrúar Alþfl., sem að afgreiðslu málsins stóðu, mæta vel, að fulltrúar okkar sósíalista höfðu margtekið það fram áður og einnig þá, að þeir vildu ekki aðeins skírskota til þess, að ekki kæmi til greina samningur á grundvelli upphaflegu nótunnar til langs tíma, heldur einnig ekki til neins tíma.

Ég vil mælast til þess, að menn fari ekki hér að lokum að föndra út yfir málefnið

. Þetta mál er hér til umr., og verður ekki hjá því komizt, að mínum dómi, að víkja að þeim ummælum, sem hér hafa fallið um þetta mál, og leiðrétta það nokkuð. Ég fyrir mitt leyti get ekki unað því, að við þetta mál sé skilið á þá lund, sem hér hefur verið gert, og þá sérstaklega í Alþýðublaðinu, án þess að ég láti hér fram koma skýrt, hvernig þetta hefur gengið til. Ég hef tilefni til þess, svo sannarlega. En það, sem er svo alvarlegast í þessu máli, er það, eins og fram kom í skýrslu hæstv. forsrh., að engin trygging er fyrir því, að þetta herstöðvamál sé úr sögunni enn. Enn hefur ekki fengizt svar um, að þetta mál verði látið niður falla nema í bili, og ég tel því, að enn þá sé fyrir hendi sama þörfin og áður að fulltrúar flokkanna lýsi því einmitt yfir, hver afstaða þeirra sé til herstöðvamálsins almennt, ekki aðeins takmarkað til þess þáttar, sem afgreiddur er. Við sósíalistar höfum lýst því yfir, að við óskum eftir skýru nei viðvíkjandi allri beiðni um herstöðvar. Mér er ekki kunnugt um, að slíkt nei liggi fyrir frá Alþfl., sem þykist hafa forustuafstöðu, og heldur ekki kunnugt um, að hv. þm. Str., sem er flm. þeirrar till., er hér liggur fyrir, hafi fyrir hönd flokks síns gefið yfirlýsingu, sem er tvímælalaus um afstöðu flokks hans gagnvart málinu sjálfu. Það er svo augljóst mál, að þáltill., sem hér liggur fyrir, er nú þegar orðin hégómi einn, enda hefur auðvitað barátta Framsfl. í þessu máli ekkert verið annað en hégómi með kröfu um að birta þessi skjöl, eins og hann hefur sett þá kröfu fram. En hitt er vitanlega aðalatriði málsins, að það komi skýrt fram, hvort menn eru til viðtals um það að leigja herstöðvar í landinu eða ekki. Ég vil að lokum benda á það, að einmitt Alþýðuflokksmennirnir, sem stóðu að þessu blaði, sem ég minntist á, Útsýn, skildu mæta vel á sínum tíma, að af hendi Alþfl. hafði ekki verið tekin afstaða til herstöðvamálsins nema viðvíkjandi þeim þætti, sem sneri að leigu til langs tíma. Það kann vel að vera, að þessar aths. mínar verði ekki vel séðar. En eins og ég tók fram, hef ég sett þær fram eingöngu vegna þess, að ég get ekki þolað, að jafnherfilega sé farið með rangt mál og gert hefur verið af fulltrúum Alþfl. og þó sérstaklega í Alþýðublaðinu.



Ég skal fyrst og fremst leyfa mér að geta þess, að ég var að vísu ekki staddur hér á Alþ., þegar lokaður fundur var haldinn um það atriði, hvort Ísland ætti að segja möndulveldunum stríð á hendur eða ekki. En mér er, eins og öðrum þm., kunnugt um þá þingmannasamþykkt, sem gerð var á Alþ. 25. febr. síðastliðinn. Mér skilst, að þar hafi verið sagt, að Alþ. ályktaði, að það sé Íslendingum mikil nauðsyn að verða þegar þátttakandi í samstarfi hinna sameinuðu þjóða. Hér er í rauninni um ákveðna viljayfirlýsingu að ræða af hálfu alþm. allra, og þessi viljayfirlýsing hefur verið tilkynnt fulltrúum stórveldanna. Það má því gera ráð fyrir, að litið verði svo á, að þm. á Íslandi hafi samhljóða látið í ljós vilja sinn um það að gerast aðili í bandalagi hinna sameinuðu þjóða. Hitt vildi ég segja, að mér finnst, þegar að því kæmi að ganga í bandalag hinna sameinuðu þjóða, að þá þyrfti formlegra samþykki Alþ. um það atriði en felst í þeim yfirlýsingum, sem þegar liggja fyrir um þetta atriði. En ég hef nú ekki kvatt mér hljóðs til þess að láta þetta koma fram, heldur var það ræða hv. 6. landsk., sem kom mér til að segja fáein orð, og skal ég lofa hæstv. forseta að reyna að stytta mál mitt eins og mér framast er unnt, til þess að tefja ekki umr., þótt ræða hv. 6. landsk. gæfi fullt tilefni til þess, að talað væri rækilega við hann og félaga hans um þetta mál. Ég vil þá aðeins taka fram út af því, sem fram kom í ræðu hv. 6. þm. Reykv. varðandi blaðið Útsýn, að það blað hefur ekki verið gefið út af Alþýðuflokknum. Og þótt Alþýðuflokksmenn skrifuðu í það um ýmis málefni, voru það ekki neitt sérstaklega raddir Alþfl. um þetta atriði, sem fram komu í þessum skrifum, og eins hitt, að mér er kunnugt um það, að að blaðinu stóðu líka menn, sem standa utan við Alþýðuflokkinn. Og ef þeir kunna að dylgja í garð Alþfl. um sölumennsku og að í Alþfl. væru einhverjir þeir menn, sem vildu selja landið, þá eru það ósvífnar dylgjur af hendi Þjóðviljans. Hv. 6. landsk. sagði, að Alþfl. hefði aldrei tekið afstöðu í þessu máli. Þetta er fjarri sanni, því að hinn 6. nóv. s. l. gaf Alþfl. skýlausa yfirlýsingu um þetta mál. Hitt er rétt, að á fundi 5. nóvember tók Alþfl. afstöðu til bréfs hæstv. forsrh., en á eftir lýstu fulltrúar úr flokknum afstöðu og vilja Alþfl. Þetta er óhrekjanlegt. Því er það ekki rétt hjá hv. 6. landsk., að Alþfl. hafi verið meira hikandi en hinir stjórnarflokkarnir. Afstaða hans hefur verið og er skýrt mörkuð varðandi þetta mál. Alþfl. kannast ekki við, að það sé viðeigandi að vera með fullyrðingar og getsakir í garð annarra flokka. Það hefur flokkur sósíalista látið sér sæma.



Herra forseti. Ég vil segja það, að úr því að nú hefur verið gefin skýrsla um þetta mál, þá er sjálfsagt, að nú komi afstaða flokkanna í ljós. Það er rétt hjá hæstv. forsrh., að margir fundir voru haldnir um þetta mál. Á öllum fundunum óskaði Sósíalistaflokkurinn þess, að svarið yrði afdráttarlaust nei og að það yrði tekið fram, að Íslendingar vildu ekki leigja herstöðvar og þýddi ekki að ræða slíkt á neinn hátt. Þetta var afstaða sósíalista fund eftir fund. Hinir flokkarnir vildu aftur á móti ekki fallast á þetta. Þann 5. nóv. s. l. á fundi leggur svo hæstv. forsrh. fram uppkast að bréfi, svarbréfi, fyrir flokkana og óskar þess, að flokkarnir láti í ljós afstöðu sína. Fyrst talar þá fulltrúi Alþfl., honum var fyrst gefið orðið, og er mér nær að halda vegna þess, að hann, Alþfl., var fyrstur í stafrófsröðinni. Svar Alþfl. var það, að hann féllist á uppkastið sem svar, með þeim skilningi, að neitað væri um herstöðvar til langs tíma. Sósfl. fékk síðar orðið. Fulltrúi flokksins tók fram: Í fyrsta lagi, að með þeim skilningi, sem Alþfl. féllst á bréfuppkastið, þ. e. að í því felist skýlaus neitun við málaleituninni frá 1. okt., þá geti Sósfl. fallizt á það, og svo í öðru lagi, að við tökum það enn einu sinni fram, að við óskuðum eftir því, að það kæmi skýrt fram í svarinu alger neitun um herstöðvar í hvaða mynd sem væri og síðasta málsgr., um viðræður við Bandaríkin um öryggismál, falli burt. Framsfl. fékkst ekki til þess að taka afstöðu til málsins og hafnaði að gera tillögu í málinu, en lýsti sig andvígan því svari, sem stjórnarflokkarnir komu sér saman um. Það var því ekki hægt að fá samstarfsflokka okkar til þess að fallast á þá kröfu okkar, að svarið yrði blátt áfram nei að Íslendingar væru blátt áfram ekki til viðræðu um slíka hluti. Nú er þetta að vísu þýðingarlaust, og það skiptir ekki svo miklu máli um fortíðina. Vel má vera, að enn þá sé ekki búið að bita úr nálinni, enda þótt Bandaríkin hafi fallizt á að stöðva málið í bili. Því er þetta enn vandasamara, sem hv. alþm. verða að gera upp við sig. Mig stingur afstaða flokkanna í þessu máli, og vil ég, að þeir gefi skýrar yfirlýsingar í þessu máli. Ég skal ekki og vil ekki deila við hv. 4. þm. Reykv. og Alþfl. En ég vil, að þessi hv. þm. gefi fyrir hönd síns flokks skýra yfirlýsingu um það, hvort hann og flokkur hans vilji leigja hér herstöðvar til lengri eða skemmri tíma eða ekki. Vill hv. 4. þm. Reykv. gefa slíka yfirlýsingu eða ekki ?



Herra forseti. Ég skal ekki fara út í umr. um það, sem liðið er, og skiptir það líka litlu máli. En hv. 6. landsk. sagði, að krafa Framsfl. væri hégómi, en ef það er krafa sósíalista, þá er það mikils virði. Svona er hugsanagangur þessa hv. þm. Út af ummælum hæstv. forsrh., um að hann teldi rétt, að Íslendingar gerðust sameinuð þjóð, þá tek ég undir með hv. þm. Str., að hér þurfi nýja samþykkt til og það af hálfu Alþingis. Hv. 4. þm. Reykv. sagði, að Íslendingum væri það nauðsynlegt að taka þátt í samstarfi sameinuðu þjóðanna. Framsfl. vildi athuga málið nánar frá því sjónarmiði. Vilji Alþ. er ekki enn þá fyrir hendi um þetta, og þess vegna finnst mér ríkisstj, hafi farið of langt, er hún samþykkti 25. febr. s. 1. að taka þátt í bandalagi sameinuðu þjóðanna. Ég er ekki að segja, að við ættum ekki að gera það, en þetta þarf athugunar við, tel ég. Það er þetta, sem ég vil láta koma fram, að við framsóknarmenn teljum, að ný ákvörðun þurfi að koma fram til þess að skera úr, hvort við eigum að gerast sameinuð þjóð, og að hæstv. ríkisstj. kynni sér málin betur, og ég undirstrika það, að stjórnin hefur ekki leyfi til að semja um þessi mál, heldur aðeins Alþingi.

Forsrh. (Ólafur Thors) : Herra forseti. Varðandi ummæli hv. 2. þm. S.-M. og hv. þm Str. þá gætir misskilnings varðandi samþykktina frá 25. febrúar s. 1. Þá var tilgangurinn að leita nýs samþykkis flokkanna. Hér þurfti ákveðna og jákvæða afstöðu, en það er ekki kjarni málsins, hvort ríkisstj. hefur gengið of langt, með þó meiri hl. þm. að baki sér, og eins og hv. 4. þm. Reykv. sagði, þá þurfum við meiri hl. þm. eða samþykkis Alþ. til þess að gerast sameinuð þjóð og Alþ. mun að sjálfsögðu taka endanlega afstöðu í þessu máli.



Herra forseti. Ég skal ekki tefja umr., en ég vil taka það fram, sem ég tel, að þjóðin þurfi að átta sig á. 1) Bandaríkjunum hefur verið neitað um herstöðvar á Íslandi. Bandaríkin láta slíkar kröfur niður falla í bili, en við getum verið við því búnir, að slík tilmæli verði endurtekin, og Alþ. og ríkisstj. verða að gera sér ljóst að standa vel á verði og svara ákveðið, svo að slík leiga verði ekki gerð. Hugsanleg eru tilmæli um leigu til skamms tíma. Þá ber okkur að standa saman um að neita þeim, og er vonandi, að þing og stjórn beri gæfu til þess að neita þeim, þótt tilgangurinn virðist máske ekki í svip svo skýr. 3) Hér er enn þá her í okkar landi og hefur sá her dvalið hér lengur en samningar segja til um. Ég held þess vegna, að það væri æskilegt að fara fram á það og það án tafar, að sá her fari héðan strax. Þetta má ekki draga. Í fjórða lagi er uppistaðan í málflutningi eins þingflokks, sem vill að sérstakir samningar verði gerðir við einstök stórveldi. Ég álít, að það þurfi að koma fram hjá Alþ., að við séum ekki viðbúnir að leigja sérstökum stórveldum landið okkar, en þetta kom fram í tillögu í miðstjórn Framsfl., þar sem mælzt var til þess, að sérstakir samningar væru gerðir við engilsaxnesku þjóðirnar um varnir Íslands, og er ekki hægt að skilja þetta öðruvísi en að slíkt þýði, að hér hafi stórveldi herstöðvar til umráða. Þetta er líka hættulegt. Athuga þarf svo í fimmta lagi þann möguleika að ganga í samband sameinuðu þjóðanna. Ég skil ekki þeirra lög, en það yrði að ganga svo frá þeim hnútum varðandi þá samninga, ef til kæmi, að það sé ljóst, að við viljum engar erlendar herstöðvar hér á landi.



Herra forseti. Ég er ánægður með það, að það kom skýrt fram hér í umr. að það var rétt, sem ég benti á, að enn þá skortir Alþfl. að taka skýlausa afstöðu. Hins vegar hefur það komið fram, að frá upphafi þessa máls, frá því að fyrstu orðsendingar komu hingað um þetta mál, hefur Sósfl. tekið sína afstöðu þannig, að enginn gat á henni villzt.



Herra forseti. Aðeins örfá orð út af því, sem hv. 2. þm. Reykv. sagði. Hvers vegna leggur hann ekki fram till. hér í þinginu um stefnu sína í þessu máli, sem er svo glögg, fyrst honum finnst svo ákaflega nauðsynlegt, að hæstv. Alþ. marki af sinni hendi stefnuna núna í þessu máli? Það þykir mér einkennilegt. En út af því, sem þessi hv. þm. sagði um ályktun, sem gerð hefði verið af Framsfl. í þessu efni, þá bar það, sem hann sagði, mjög með sér, að hann er í mjög miklum vanda út af þessari samþykkt, því að málstaður hans þoldi ekki, að hann segði rétt frá efni hennar. Hann sagði ósatt um þessa samþykkt. Þessi ályktun er skýr og er yfirlýsing um það, að æskilegt þyki, að við höfum samstarf við hinar engilsaxnesku þjóðir um að tryggja öryggi landsins, án þess að erlendur her sé í landinu. Þetta er hv. þm. augljóst. Það má ræða þetta mál við hv. 2. þm. Reykv. á öðrum vettvangi, en það liggur svo skýrt fyrir, að ekki er ástæða til að ræða það frekar hér. En út af því, sem hér hefur verið rætt um framtíðina í sambandi við þetta mál og í sambandi við yfirlýsingu hæstv. forsrh., skal ég lýsa yfir, að ég tel mjög til bóta, að hann láti sendiherrum landsins í öðrum löndum í té þau tilmæli frá hendi hæstv. ríkisstj., að þeir geri ríkisstj. aðvart, ef þeir verða þess varir, að Íslendingum sé opin leið inn í bandalag hinna sameinuðu þjóða, því að það yrði að taka um það ákvörðun hér heima, og ég tel nauðsynlegt, að í því tilfelli yrði tekin ákvörðun um það. Og ég álít, að nú á þessu þingi hefði átt að taka um það ákvörðun, hvort við ættum að sækja um þetta. Þá taldi hæstv. forsrh. rétt, að þessum tilmælum fylgdu skilaboð um það, að hann teldi, að þingvilji lægi fyrir urri þetta. Ég held, að hæstv. fors.- og utanrrh., ef hann mætti heyra mál mitt, ætti ekki að láta þetta fylgja, að hann teldi þingvilja liggja fyrir um það, að Íslendingar yrðu þátttakendur í bandalagi hinna sameinuðu þjóða. Ég hef talið, að hæstv, ráðh. ætti ekki og hefði ekki heimild til að segja þetta, því að ég lít svo á, að samþykktin frá 25. febr. segi ekki nærri eins mikið um þetta atriði og hæstv. ríkisstj. virðist álíta. Ég álít því, að hæstv. utanrrh. ætti ekki að svo komnu máli að segja þetta, vegna þess að það þyrfti, áður en þetta væri hægt að réttu lagi, að fara fram formleg könnun um vilja þingsins í þessu efni til þess að hægt væri að fullyrða um þetta. Auk þess vita menn ekki um það, hvað Íslendingar mundu þurfa að taka á sig af skyldum og kvöðum að lágmarki til þess að vera þátttakendur í samstarfi hinna sameinuðu þjóða. Og ég álít, að ríkisstj. ætti að nota tímann til næsta þings til þess að athuga um þetta til hlítar, og síðan verði tekin endanleg ákvörðun, en hitt ekki rétt, að gefnar verði yfirlýsingar um þingvilja áður um þessi efni. Í þessu sambandi vil ég benda á það, að nú standa kosningar fyrir dyrum. Og það er alveg eðlilegt, að það Alþ., sem kemur saman eftir kosningarnar, geti tekið ákvörðun um þetta mikilsverða framtíðarmál, bæði hvort Íslendingar verði þátttakendur í samstarfi hinna sameinuðu þjóða og þá líka. hvað Íslendingar geta tekið á sig í því sambandi. Og ég undirstrika það, að það er vitaskuld ekki heimilt að taka á sig fyrir hönd þjóðarinnar neinar kvaðir varðandi herstöðvar eða önnur slík mál, sem heyra til samstarfi við hinar sameinuðu þjóðir, eina eða fleiri, nema um það liggi fyrir skýlaus ákvörðun Alþingis.



Herra forseti. Það er aðeins fyrirspurn í tilefni af því, að hér kom fram hjá hv. þm. Str. sá skilningur áðan, að e. t. v. gætu Bandaríkin litið þannig á, að í skjóli þeirrar málaleitunar, sem Bandaríkjamenn hafa borið fram um herstöðvar hér á landi, gætu þeir haldið áfram að hafa her hér í landinu. Nú hafði ég skilið það svar, sem hæstv. ríkisstj. hefur gefið Bandaríkjastjórn við þeirra málaleitun, sem fram hefur komið um herstöðvar hér, þannig, að þetta svar væri þannig, að þessari málaleitun hefði algerlega verið neitað. Ef svo er, þá standa ekki yfir neinir samningar um þetta efni, sem geta gefið Bandaríkjastjórn neinn rétt til þess að hafa herstöðvar hér í landi framar því, sem hervarnarsamningurinn, sem við gerðum við Bandaríkin, hljóðar um, og talið er, að ákvæði hans um þetta efni séu nú þegar útrunnin. - Ég vildi aðeins óska svars hæstv. ríkisstj. um það, hvort það beri ekki að skoða þetta sem ríkisstj. sem algera neitun á því að samningar standi yfir um þetta herstöðvamál. Til viðbótar við þetta vil ég aðeins taka undir það, sem hér hefur komið fram, að ég tel, að ekki sé hægt eða rétt að taka ákvörðun um það, að Íslendingar gangi í bandalag hinna sameinuðu þjóða, fyrr en farið hefur fram um það opinber atkvgr. á Alþ. Ég undirstrika þetta vegna þess, sem fram hefur komið frá öðrum hv. þm. um þetta atriði, því að ég tel þá samþykkt, sem gerð var á lokuðum fundi um þetta efni, þess eðlis, að hún sé ekki nægilega traust undirstaða til þess að byggja á svo alvarlega ákvörðun.



Herra forseti. Út af fyrirspurn hv. þm. Borgf. vil ég aðeins lýsa því áliti mínu, - enda þótt það að sönnu sé misskilningur hjá honum, að Bandaríkin hafi ekki rétt til að telja, að þessum samningaumleitunum sé ekki lokið, - að ég tel, að Bandaríkin geti sagt: Við höfum fallizt á að stöðva þetta, en við höfum ekki fallizt á að stöðva þessar samningaumleitanir nema í bili, og Íslendingar hafa hins vegar tjáð sig reiðubúna, til að ræða vissan hluta þessa máls. - En hvað sem því líður, er það skoðun mín, að í skjóli þessa hafi Bandaríkin engan frekari eða annan rétt öðlazt en þau fengu á sínum tíma árið 1941. Svo að ég er sammála hv. þm. Borgf. um það atriði málsins.



Með skírskotun til umr. þeirra, er fram hafa farið um málið, og upplýsinga þeirra, sem gefnar hafa verið og fyrir liggja í því, legg ég til, að till. á þskj. 634 verði afgr. með svo hljóðandi rökstuddri dagskrá : „Með því að ríkisstj. hefur skýrt þjóðinni frá þessu máli, og með því að Alþ. getur ekki fallizt á einstök atriði tillögu þessarar, tekur þingið fyrir næsta mál á dagskrá.“ Ég leyfi mér síðan að afhenda hæstv. forseta hina skriflegu tillögu.



Um leið og ég lýsi yfir því, að ég er samþ. dagskrártill., vil ég taka fram, út af ummælum hæstv. menntmrh. og hv. 6. landsk., að í skilaboðum þeim, er frá fundi Alþfl. komu, var enginn tvískinnungur, heldur lagði hann til, að eigi yrði gengið til umr. um málaleitanir Bandaríkjastjórnar um leigu á herstöðvum til langs eða skamms tíma, en hvorki meira né minna fólst þar í.

Flm. (Hermann Jónasson) : Ég er á móti dagskrártillögunni, og liggja hvorki nægar né viðeigandi upplýsingar fyrir í málinu. Hirði ég svo ekki um að rökstyðja þá afstöðu mína nánar, en vísa til fyrri ummæla minna í þessu máli.



Ég get verið samþykkur dagskrártill. þeirri, sem fyrir liggur, af þeirri einföldu ástæðu, að samþykkt aðaltill. er vita þýðingarlaus eftir birtingu málsins. En að gefnu tilefni í ummælum hv. 4. þm. Reykv. vildi ég segja, að eigi fer milli mála að skilja, hvað fólst í orðsendingu Alþfl. út af tilkynningu frá 6. nóv. En þar fólst í sá skilningur, að neita skyldi tilmælum Bandaríkjastjórnar í tilkynningu hennar frá 1. okt., um leigu á herstöðvum á Íslandi til langs tíma. Hins vegar vildi Alþfl. þó ekki láta hreint uppi með afstöðu sína og vildi ekki fallast á þau tilmæli Sósfl., að Íslendingar neituðu í eitt skipti fyrir öll herstöðvum öllum, í hvaða mynd sem væri. En ósvarað er fyrirspurn flokksins þess efnis, hvort Alþfl. sé reiðubúinn til að lýsa því afdráttarlaust yfir, að flokkurinn sé eindregið á móti allri hersetu erlends herafla á Íslandi.



Ég skal aðeins geta þess, að þegar till. forsrh. var til umr., var hún samþ. bæði af Alþfl. og Sósfl., og ég varð ekki var við, að nein till. kæmi fram frá Sósfl. um að svara á aðra lund en gert var.

Menntmrh. (Brynjólfur Bjarnason) Hv. þm. kemur sér hjá því að svara fyrirspurn minni. Hver er afstaða Alþfl.? Hann getur ekki svarað þessu nú og gat ekki svarað því í haust. Afstaða Sósfl. hefur hins vegar verið skýrt mörkuð frá upphafi. Svar hans hefur alltaf verið afdráttarlaust nei.



Ég skýt því til þeirra manna, sem sæti áttu í n., m. a. til ráðh., sem þar áttu sæti, hvort nokkurn tíma hafi komið fram till. frá sósíalistum um að svara öðruvísi en gert var, og ég vísa því algerlega á bug, að við Alþýðuflokksmenn höfum svarað óskýrar en sósíalistar eða munum gera í framtíðinni.

Menntmrh. (Brynjólfur Bjarnason) : Hvers vegna getur hv. þm. ekki svarað þessu nú þegar? Það er að vísu rétt, að aldrei var gengið til atkv. um till. sósíalista með handauppréttingu. En þegar fulltrúar sósíalista báru þær fram, neituðu fulltrúar allra hinna flokkanna, svo að til atkvgr. kom vitanlega ekki.

Haraldur Guðmundsson Hæstv. menntmrh. getur fullvissað sig um það, að þeirri fyrirspurn, sem hann bar fram til Alþfl., verður svarað á sínum tíma og á réttan hátt. Hins vegar má geta þess, að Sósfl. tók upp stefnu Alþfl. í þessu máli og má nú vera, að hæstv. menntmrh. og félögum hans þyki nú eitthvað á skorta um sína framkomu áður og vilji nú um bæta.



Ég vil beina þeirri fyrirspurn til þeirra hv. þm., sem sæti áttu í þeirri n., sem skipuð var, hvort Sósfl. hafi ekki lagt til, að neitað yrði afdráttarlaust. Þetta var borið upp á þann hátt, sem venja er til, þar sem fulltrúar þingflokka eiga sæti. Atkvgr. fór ekki fram, en fulltrúar allra hinna flokkanna neituðu að fallast á till. sósíalista.

Flm. (Hermann Jónasson) : Það er að gefnu tilefni, sem ég tek til máls. Ég kannast ekki við, að komið hafi nein önnur till. en sú, sem kom frá hæstv. utanrrh. Ef einhver önnur till. hefur komið fram, þá hlýtur það að hafa verið á fundi þriggja flokka án vitundar Framsfl., og vil ég, að það komi skýrt fram. Annars liggja fyrir skýr svör af hálfu Framsfl., þar sem er yfirlýsing miðstjórnarinnar.



Með því að ég tel, að þýðingarlaust sé að samþ. þáltill. eftir að ríkisstj. hefur nú gefið skýrslu um málið, þá segi ég já.



Þar sem ég get ekki skilið, hvað það er, sem óþarft er í þáltill., segi ég nei.

Atvmrh. (Áki Jakobsson) : Með tilvísun til grg. hv. 4. landsk. segi ég já.



Með tilvísun til grg. hv. 4. landsk. segi ég já.



Ég tel, að það, sem fram hefur komið í þessum umr., sanni, að ekki veiti af frekari upplýsingum í þessu máli, þar sem jafnvel hefur verið upplýst allt annað í dag en í gær. Segi ég því vitanlega nei.



Með tilvísun til grg. hv. 4. landsk. segi ég já.



Með tilvísun til grg. hv. 4 landsk. segi ég já.



Með tilvísun til grg. hv. 4. landsk. segi ég já.



Með tilvísun til grg. hv. 4. landsk. segi ég já.