Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fyrirspurnir á þskj. 271, 361 og 409 hafa verið kallaðar aftur.

Herra forseti. Það eru hörmulegar fréttir sem okkur berast nú frá botni Miðjarðarhafs þar sem langvarandi deila Ísraelsmanna og Palestínumanna er að blossa upp með skelfilegum hætti. Árásum Hamas-samtakanna á Ísrael um helgina hefur verið svarað með grimmilegum árásum af hálfu Ísraelsmanna og raunar virðist af fréttum sem Ísraelsmenn séu beinlínis uppi með tilraunir til að ráða Arafat af dögum. Alþjóðasamfélagið getur ekki látið slíka árás Ísraelsríkis á svæði Palestínumanna átölulaust. Það væri litið á það sem samþykki við þeirri fráleitu staðhæfingu Sharons, forsætisráðherra Ísraels, að árás þeirra á Palestínu sé liður í alþjóðlegum viðbrögðum og baráttu gegn hermdarverkum. Íslenska ríkisstjórnin hefur lýst yfir fylgi sínu og fylgi Íslendinga við hina alþjóðlegu baráttu gegn hermdarverkum. Það þarf að vera alveg ljóst, herra forseti, að íslenska ríkisstjórnin styður með engum hætti þá túlkun Sharons forsætisráðherra á því sem hann er að gera, þeim óhæfuverkum sem Ísraelsmenn eru að vinna á Palestínumönnum. Ísraelsmenn hafa beitt Palestínumenn langvinnum og markvissum kúgunum. Það er ítarlega skýrt í greinargerð með tillögu til stuðnings baráttu Palestínumanna sem Samfylkingin hefur lagt fram á hinu háa Alþingi. Mig fýsir að vita og inni hæstv. utanrrh. eftir því hvort og hvernig íslensk stjórnvöld hyggist bregðast við þessum válegu tíðindum. Munu þau ekki láta uppi andúð sína á árás Hamas-samtakanna um helgina en fordæma jafnframt fortakslaust hina harkalegu og grimmúðlegu árás Ísraelsmanna? Munu íslensk stjórnvöld ekki beita sér fyrir því að Norðurlöndin muni reyna að hafa samstöðu á alþjóðavettvangi til þess að knýja Ísrael til að fara að alþjóðlegum lögum, fara að alþjóðlegum samþykktum og virða samkomulagið sem kennt er við Ósló frá 1993?

Herra forseti. Ég tek undir með hv. þm. að það er hörmulegt að svo skuli vera komið fyrir botni Miðjarðarhafsins eins og raun ber vitni. Það er skelfilegt að þessi hryðjuverkaárás skyldi verða gerð á Ísraelsmenn og ungt fólk í Ísrael og við hljótum að fordæma allar hryðjuverkaárásir. Hins vegar hljótum við jafnframt að harma beitingu valds vegna þess að ég hef enga trú á að þetta mál verði leyst með valdi. Ég get tekið undir með hv. þm. að ég tel það ekki rétt að líta með sama hætti á þetta mál, þó að það sé afskaplega slæmt, og hryðjuverkaárásina í New York og Washington. Þarna hafa verið deilur mjög lengi, gagnkvæmar árásir og dráp á saklausu fólki. Það hafa um þúsund manns fallið í valinn núna á 14 mánuðum. Við í utanrrn. fylgjumst mjög vel með því sem þarna er að gerast og erum í sambandi við sérstaklega hin Norðurlöndin sem hafa miklu betri aðstæður en við til að dæma um það sem þarna er að gerast. Við munum halda áfram að fylgjast með því. Ég lýsi yfir miklum áhyggjum af því ástandi sem þarna hefur skapast og má segja að friðarferlinu eins og það var hugsað er nánast lokið eins og útlitið er. En við hljótum að leggja á það áherslu, alþjóðasamfélagið, að koma því í gang á nýjan leik því að ekkert annað getur leyst þá alvarlegu deilu sem þarna er.

Herra forseti. Váleg tíðindi berast frá Miðausturlöndum nær. Hryðjuverk eru að magnast upp í hernaðarátök sem ekki er séð fyrir endann á. Ísraelsstjórn virðist ekki lengur gera greinarmun annars vegar á herskáum harðlínuhópum og hins vegar almennu löggæsluliði Palestínu-Araba. Allir eru settir undir einn hatt og skilgreindir sem réttdræpir hryðjuverkamenn og virðist það taka til almennra borgara, íbúa á hernumdu svæðunum. Svo er að skilja á ýmsum valdamönnum heimsins, svo sem Bandaríkjaforseta, að svo fremi sem Ísraelsmenn setji hryðjuverkastimpilinn á andstæðinga sína séu allar aðgerðir gegn þeim réttlætanlegar. Þetta er varasöm afstaða og þetta er frumstæð afstaða. Frá höfuðstöðvum Sameinuðu þjóðanna hefur á hinn bóginn borist hvatning til allra ríkja heims að leggjast á eitt um að fá Ísraelsmenn og Palestínu-Araba til að setjast þegar í stað að samningaborði. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð hvetur til þess að íslenska ríkisstjórnin fordæmi harðlega hernaðarofbeldið, hið vopnaða ofbeldi sem heimurinn verður nú vitni að og taki undir kröfu um að þegar í stað verði sest að samningaborði í skjóli friðargæsluliðs Sameinuðu þjóðanna.

Herra forseti. Það ætti að vera öllum ljóst, svo rækilega hefur það sannast í gegnum bitra reynslu að hefndaraðgerðir og ofbeldi eru ekki leiðin til friðar í Miðausturlöndum. Aðeins með því að hætta ofbeldinu og setjast að samningaborði getur verið einhver von fyrir þetta svæði. Alls staðar annars staðar þar sem svipað háttaði til og gerir í Palestínu nú væri krafan um alþjóðlegt gæslulið studd og henni hrint í framkvæmd. En vandinn er m.a. sá að ekki aðeins Ísraelsmenn bera nú fyrir sig það sem þeir kalla sjálfsvarnarrétt sinn heldur hefur einnig því miður Bush Bandaríkjaforseti að hluta til tekið undir þá skilgreiningu. Kröfunni um að menn láti af ofbeldinu nægir því ekki að beina bara til Ísraelsstjórnar. Henni verður jafnframt að beina til Bandaríkjastjórnar í hverra skjóli Ísraelsmenn sitja og fara sínu fram. Gildandi samþykkt Alþingis um þetta mál og þar með stefna Íslands, sem ríkisstjórn Íslands framfylgir að sjálfsögðu, er afdráttarlaus og kveður á um rétt Palestínumanna til að stofna sjálfstætt ríki í samræmi við ályktun Sameinuðu þjóðanna nr. 181 og kveður á um rétt Palestínumanna til að ráða sjálfir landsvæðum sínum og kveður á um rétt flóttamanna til að snúa heim. Á þeim grunni á auðvitað að reisa aðgerðir málsins og við þetta þarf að bæta stuðningi við kröfuna um að alþjóðlegt gæslulið komi nú á svæðið og reyni að tryggja öryggi borgaranna. Það má ekkert út af bera, herra forseti, til að þarna skelli ekki á allsherjarstríð og maður gæti leitt að því hugann hvernig ástandið væri núna ef Arafat, forseti Palestínu, hefði t.d. fallið í nótt.

Herra forseti. Ég er ánægð með undirtektir hæstv. utanrrh. og það er undir öllum kringumstæðum alvarlegt og mjög ámælisvert og ber að fordæma ef gerð er hryðjuverkaárás, hvar sem er. Við Íslendingar styðjum að Palestína verði sjálfstætt ríki. Norðurlöndin öll styðja að Palestína verði sjálfstætt ríki. Bandaríkin gáfu út yfirlýsingu um að þau mundu núna vinna að friði fyrir botni Miðjarðarhafs og gera átak í því máli. Um leið kom yfirlýsing frá Evrópusambandinu að það mundi vinna með Bandaríkjunum að því að ná friði fyrir botni Miðjarðarhafs. Nú væri að því komið. Það er því líklega ekki tilviljun að við þessar aðstæður var gripið til vopna við hryðjuverkaárás. Það er ekki tilviljun að mínu mati og það má ekki gerast, virðulegi forseti, að árás hryðjuverkahóps og hópa fram og til baka á þessu viðkvæma svæði verði til þess að hrjáð þjóð í Palestínu verði endanlega hernumin af Ísrael. Ekkert okkar getur látið það gerast og hæstv. utanrrh. nefnir að hann muni vinna með Norðurlöndunum í þessu máli. Ég treysti Norðurlöndunum til réttra viðbragða og það er líka mikils virði gagnvart alþjóðasamfélaginu að afstaða okkar Íslendinga sé afdráttarlaus.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. utanrrh. fyrir svör hans. Það er ákaflega mikilvægt að hann, sá sem flytur stefnu íslenska lýðveldisins á alþjóðavettvangi, gefi þessa yfirlýsingu. Sharon forsætisráðherra hafði lýst því yfir að hin skelfilega og grimmúðlega árás Ísraelsmanna á Palestínumenn, þar sem þeir réðust í morgun beinlínis yfir landamærin með herlið, skriðdreka og þotur og eru núna sem við tölum að tæta upp flugvelli á Gaza-svæðinu, væri hluti af herför alþjóðasamfélagsins gagnvart hermdarverkum. Við á hinu háa Alþingi höfum flest lýst yfir stuðningi við viðbrögð hæstv. utanrrh. í þeirri herför. Þess vegna verður það að vera alveg ljóst að íslenska þingið, íslenska ríkisstjórnin og íslenskir stjórnmálaflokkar standa ekki með Ísraelsmönnum í þessu óréttlætanlega og óverjanlega árásarstríði sem þeir hafa nú hafið gagnvart Palestínumönnum. Einnig er nauðsynlegt, herra forseti, að menn skilji hver undirrót þessa ófriðar er. Hún er sú að Ísraelsmenn hafa ekki viljað standa við samkomulagið sem gert var 1993. Það var þó einungis málamiðlun sem Palestínumenn varla gátu sætt sig við en gerðu þó í nafni friðar. Ísraelsmenn hafa svikið það samkomulag, þeir bera alla sök. Þeir hafa ekki staðið við það að Palestínumenn fái að stjórna þessum svæðum sem þeir þó fengu. Þeir hafa haldið fyrir þeim öllum skattpeningunum, þeir koma í veg fyrir að hægt sé að halda uppi heilsugæslu og innviðum venjulegs samfélags. Herra forseti. Það er þetta sem er undirrót meinsemdarinnar. Það skiptir miklu máli að við Íslendingar látum rödd okkar heyrast á alþjóðavettvangi og ég skora á hæstv. utanrrh. að beita sér fyrir því að Norðurlöndin myndi kjarna innan hins alþjóðlega samfélags sem beiti sér fyrir því að Ísraelsmenn verði knúnir til að standa við samkomulagið frá 1993.

Herra forseti. Það er nauðsynlegt í ljósi þeirrar umræðu sem fór hér fram í gær varðandi svör frá forsrn. til fjárln. að upplýsa gang mála frá þeirri umræðu. Í hádeginu í dag var haldinn aukafundur í fjárln. þar sem fyrir lá ósk frá forsrn. um að að nefndin héldi trúnað varðandi upplýsingar um það hvernig 300 milljónir, sem ætlaðar eru til einkavæðingarverkefna, skiptast milli þeirra aðila sem þær eiga að fá. Við því var orðið af hálfu nefndarinnar að gæta trúnaðar í málinu en að sjálfsögðu með þeim fyrirvara að a.m.k. minni hluti nefndarinnar telur ámælisvert að þessi gögn þurfi að vera í trúnaði og við áskiljum okkur fullan rétt til að gagnrýna það að slík gögn séu í trúnaði. Hins vegar teljum við það mikilvægasta í málinu og fögnum því að sjálfsögðu að umbeðnar upplýsingar muni berast til nefndarinnar. Og það er ástæða til að þakka hv. þm. Ólafi Erni Haraldssyni, formanni fjárln., fyrir að hafa beitt sér í þessu máli þrátt fyir þau orð sem féllu hér í gær af hálfu hæstv. forseta þingsins. Með þessu tel ég að að þessu leyti hafi andliti löggjafarvaldsins verið bjargað gagnvart framkvæmdarvaldinu.

Herra forseti. Það er alvarlegt þegar Alþingi og þingnefndir geta ekki sinnt skyldum sínum og starfað með eðlilegum hætti, leitað þeirra upplýsinga sem eru nauðsynlegar til að geta metið og ákvarðað einstök mál í afgreiðslum hér á Alþingi. Eitt slíkt var einmitt fyrirspurn til forsrn. varðandi ráðstöfun á 300 millj. kr. aukafjárveitingarbeiðni til einkavæðingarverkefna. Ég vek athygli á því, herra forseti, að þetta er fjáraukalagabeiðni. Þetta er eitthvað sem kemur upp mjög brýnt og Alþingi er beðið um að taka til afgreiðslu sem sérstakt og afbrigðilegt verkefni sem hafi borið svo brátt að. Því var mjög eðlilegt að fjárln. leitaði eftir upplýsingum frá ráðuneytinu um hvað þarna væri verið að gera, til hvers ætti að verja þessu fé eða hvernig því hefði verið varið ef það væri búið. Við þessu bréfi kom síðan svar í tölvupósti um að þingnefndinni væri ekki heimill aðgangur að þeim upplýsingum. Þetta er alvarlegt mál, herra forseti. Á fundi í hádeginu í dag voru síðan skilaboð frá forsrn. um að þessar upplýsingar gætu legið fyrir fjárln. og einstökum fjárlaganefndarmönnum ef þeir ábyrgðust að taka á þeim málum í trúnaði. Að sjálfsögðu er hægt að taka við málum í trúnaði en það verður að mótmæla svona vinnubrögðum af hálfu framkvæmdarvaldsins gagnvart löggjafarsamkomunni og því alvarlega fordæmi sem þetta skapar ef hægt er með þessum hætti að skjóta sér undan því að miðla eðlilegum upplýsingum til Alþingis.

Herra forseti. Það er upplýst að tekið hefur verið hænufet í rétta átt í því deilumáli sem vaknaði eðlilega hér á þingfundi í gær. Ég vil hins vegar láta það koma skýrt fram, herra forseti, að þetta er mér ekki nægilegt. Ég sit ekki í fjárln. en hafði hins vegar í hyggju að taka hér þátt í umræðu og, eins og gefur að skilja, afgreiðslu fjáraukalaganna. Þær upplýsingar sem leitað hefur verið eftir eru hluti þeirra gagna og þeirra tillagna sem fyrir liggja. Þannig árétta ég þá ósk til handa formanni fjárln. að hann geri í inngangsræðu sinni glögga grein fyrir ráðstöfun þessara fjármuna því að ég vænti þess að stærstum hluta þessara 300 milljóna sé þegar búið að ráðstafa --- og greiða hugsanlega --- og að hann fari ekki undan í flæmingi eins og gert hefur verið í málinu fram að þessu heldur geri þingheimi glögga grein fyrir ráðstöfun þessara fjármuna. Það veit auðvitað hver einasti maður að hér eru ekki á ferðinni nein viðskiptaleyndarmál. Hvernig gæti það verið? Hér er einfaldlega um það að ræða að greiða lögaðilum fyrir þá þjónustu sem þeir hafa veitt framkvæmdarvaldinu og hvað er eðlilegra en að það sé upplýst með hvaða hætti þessi þjónusta var veitt, fyrir hvað var greitt og hversu hátt hverjum og einum? Því árétta ég það, herra forseti, að þetta mál er hreint ekki þannig vaxið að það þurfi að sveipa það neinni hulu, binda það neinum trúnaði við einn eða neinn, og ég ítreka óskir um að hér verði þessu álitaefni svarað þráðbeint og án vífilengja.

Virðulegi forseti. Í gær var hv. þingheimi skýrt frá því að forsrn. hefði hafnað því að veita umbeðnar upplýsingar. Hæstv. forseti tók undir þau sjónarmið og sagði að ekki væri hægt að veita þessar upplýsingar af því að það væri ekki sami trúnaður í fjárln. eins og er í utanrmn. Nú virðist sem forsrn. hafi lýst því yfir að hægt væri að veita þessar upplýsingar í trúnaði þrátt fyrir úrskurð forseta Alþingis hér í gær. Og niðurstaðan er þá sú að þrátt fyrir úrskurð forseta þingsins tekur forsrn. fram fyrir hendurnar á honum og afhendir upplýsingar sem ekki mátti veita í gær. Virðulegi forseti, þetta mál er vægast sagt orðið heldur snúið. Og ég verð að segja það og taka undir með þeim, auðvitað er fráleitt og fáránlegt að upplýsingar eins og þessar séu afhentar í einhverjum trúnaði. Það er algerlega fráleitt. Og ef einstaka embættismenn geta svipt þingmenn rétti til upplýsinga með því að veita einhverjum viðskiptaaðilum loforð um að trúnaður verði haldinn gagnvart einhverjum upplýsingum er mjög mikilvægt að þingið taki þetta sérstaklega til umræðu því það er algjörlega fráleitt og ég mótmæli því algjörlega, virðulegi forseti. Að minnsta kosti sá er hér stendur á ekki sæti í fjárln. og því dugar þetta mér engan veginn og ég mótmæli því alveg harðlega að svona upplýsingar séu veittar í trúnaði.

Herra forseti. Hér í upphafi fundar var hreyft alvarlegum málum sem að sönnu er efni til að ræða. En ég vil benda á að undanfarið hefur nær undantekningarlaust í upphafi þingfunda hafist upp umræða, efnisleg umræða um einstök mál, þar sem hæstv. ráðherrar koma til svara og er þar í reynd um að ræða utandagskrárumræðu í því formi. Ég vil beina því til hæstv. forseta að forsn. ræði þetta mál vegna þess að ég tel að hér séu hv. þm. að misnota þingsköp og ræða hlutina undir öfugum formerkjum.

Herra forseti. Ég verð að mótmæla þessu hjá hv. þm. Magnúsi Stefánssyni. Ég vil mótmæla því að menn séu með einhverjum hætti að misnota aðstöðu sína hér til að ræða mál sem koma upp. Hér lýsti ég því áðan --- vegna þess að ég tel að hv. þm. hafi m.a. verið að vísa til þeirrar umræðu sem ég hóf hér --- að hæstv. utanrrh. hefur gefið ákveðna yfirlýsingu um stuðning íslenska lýðveldisins við baráttuna gegn hryðjuverkum. Ég lýsti því jafnframt yfir að ákveðin skýring hefði komið fram af hálfu forsætisráðherra ríkis sem var að ráðast á Palestínumenn. Ég taldi algjörlega nauðsynlegt, vegna þess stuðnings sem minn stjórnmálaflokkur hefur veitt hæstv. utanrrh., að fram kæmi að hann væri þeirrar skoðunar að forsætisráðherra Ísraels hefði engan rétt til að túlka gang mála eins og hann gerir. Ég hefði auðvitað getað farið í fullvaxna utandagskrárumræðu síðar í dag. Ég taldi einfaldlega að þetta form þingsins nægði til að skýra þetta. Og ég held að það greiði fyrir þingstörfum og hafi greitt fyrir störfum hæstv. utanrrh. að gera það með þessum hætti fremur en að fara hér eftir atvikum í hálftímaumræðu eða lengri umræðu, herra forseti, þannig að ég mótmæli þessu algjörlega. Ég tel sjálfur að það form sem hér hefur í vetur verið að þróast, m.a. að frumkvæði Samfylkingarinnar, að menn noti þetta tækifæri til að fá svör við mikilvægum spurningum sem koma upp og til að koma á framfæri viðhorfum, hafi gert þetta þing miklu líflegra en ella. Og ég er þeirrar skoðunar að með þessum hætti sé auðveldara fyrir okkur að eiga orðastað við ráðherrana og það sé auðveldara að kristalla þann ágreining sem er á millum stjórnmálaflokka, milli stjórnar og stjórnarandstöðu. Þannig að ég held, herra forseti, að í stað þess að hlíta tilmælum hv. þm. Magnúsar Stefánssonar eigum við að feta áfram þennan stíg vegna þess að það gerir þingið bæði skemmtilegra og meira upplýsandi --- og hlífir auðvitað hæstv. ráðherrum við óhóflegri vinnu.

Herra forseti. Það er orðið vandlifað að vera stjórnarandstæðingur á Alþingi Íslendinga í dag. Það líður varla það skipti sem hv. stjórnarandstöðuþingmenn fara hér í ræðustól og vilja spjalla við hæstv. ráðherra eða við forseta þingsins, ýmist undir liðnum störf þingsins eða í utandagskrárumræðum við ráðherrana, að ekki heyrist kvart og kvein, vil ég segja, frá ríkisstjórninni eða stjórnarliðum undan þeirri umræðu. Herra forseti. Á fundum með formönnum þingflokka og forseta undanfarið hefur verið margrætt að minnka þurfi og fækka hér utandagskrárumræðum. Þær eigi ekki að vera jafnríkur liður í störfum þingsins og þær hafa verið, og ég get að vissu leyti tekið undir það. Jafnframt hefur verið bent á það af hæstv. forseta að til sé liðurinn ,,störf þingsins`` þar sem hv. þm. hafi möguleika á því að koma á framfæri ýmsum athugasemdum á borð við það sem gert var hér í upphafi þings. Það er náttúrlega algjörlega fráleitt, herra forseti, að verið sé að kvarta undan því að fram fari umræða um það sem er að gerast. Eins og í þessu tilviki er mjög eðlilegt að þessi umræða sé tekin upp undir liðnum störf þingsins vegna þess að hv. málshefjandi talaði einmitt um að það mætti ekki líta svo út að Alþingi Íslendinga og íslenska ríkisstjórnin styddu þær aðgerðir sem Ísraelsmenn hafa verið að beita á Palestínu og litu á það sem lið í alþjóðlegri baráttu gegn hermdaraðgerðum. Herra forseti. Ég mótmæli því að menn séu að kvarta undan því að umræða um málefni líðandi stundar fari fram, hvort sem það er undir liðnum störf þingsins eða utandagskrárumræður.

Herra forseti. Það er nú kominn sá árstími að stjórnarandstaðan fer upp í upphafi hvers einasta þingfundar til að ræða um störf þingsins. Það var reyndar gert með óvenjumálefnalegum hætti í dag. En það er auðvitað ljóst að menn gera þetta til að ná til fjölmiðla,  Ég verð að taka undir með hv. þm. Magnúsi Stefánssyni að ég held að það sé orðinn æðilítill munur á utandagskrárumræðu og umræðum um störf þingsins, a.m.k. virðist það vera orðið viðtekið að verið sé að beina spurningum til ráðherra um ákveðin mál eins og gjarnan er nú vandi við utandagskrárumræður.

Herra forseti. Ég vil byrja á því að spyrja, herra forseti: Er það einhver glæpur af stjórnmálamönnum að vilja ná eyrum fjölmiðla og almennings í landinu um það sem er að gerast hér á hinu háa Alþingi?  Og að nefna það sérstaklega að hér hafi málefni verið tekið upp á sérstaklega málefnalegan hátt, sem mætti þá gagnálykta á þann hátt að yfirleitt væri þetta mjög ómálefnaleg umræða --- ég vil mótmæla því, herra forseti, og svona ummæli um hv. stjórnarandstöðuþingmenn eru ekki til sóma.

Herra forseti. Ég held að ef hv. þm. fara í gegnum þær umræður sem hafa verið hér á síðustu dögum um störf þingsins og fundarstjórn forseta, þá þurfi ekki frekar vitnanna við.

Vegna þeirra umræðna sem hér hafa orðið vill forseti taka fram að þetta hefur verið rætt ítarlega í forsn. og niðurstaða nefndarinnar er sú að leyfa umræður svipaðar og hér fóru fram í upphafi fundar undir liðnum störf þingsins. En það er sjálfsagt að bera boð hv. 2. þm. Vesturl. til forsn. og ræða þetta að nýju.

Virðulegi forseti. Þess var óskað af hv. þm. Guðmundi Árna Stefánssyni að ég gerði grein fyrir nokkrum atriðum varðandi það mál sem hér hefur verið til umræðu, ósk fjárln. um upplýsingar frá forsrn. varðandi ákveðin útgjöld. Þarf þó vart að endurtaka það sem hér var sagt fyrr, að í ljósi þeirrar umræðu sem fór fram í þingsölum í gær ákvað ég strax að bregðast við og að nefndin léti málið til sín taka. Það var ekki hægt að gera það í gærkvöldi en þó var málið undirbúið í gærkvöldi og í morgun. Nefndin hefur sýnt að mínu mati frumkvæði og sjálfstæði með því að óska aftur eftir þessum upplýsingum jafnhliða því að bæði hún og einstakir nefndarmenn sem á fundinum voru lýsa því yfir að þeir muni halda trúnað um þær upplýsingar sem þar koma fram. Þetta er stutt þeim reglum sem eru til stuðnings þingsköpum og til þessara reglna var vitnað í gær af hv. þm. Einari Má Sigurðarsyni en, með leyfi forseta, segir í 4. gr. og þar vitna ég til samþykktar á fundi forsn. 5. desember 1994: ,,Þingnefnd getur ákveðið að ósk sendanda erindis eða að eigin frumkvæði að farið skuli með erindi að öllu leyti eða að hluta sem trúnaðarmál.`` Greinin er lengri og fjallar um skylda þætti en þó ekki efnislega nákvæmlega það sem hér er um að ræða. Á fundi fjárln. í dag hafa nefndarmenn óskað eftir því að fá þessar upplýsingar jafnhliða því að þeir vilja fara með það sem trúnaðarmál og tel ég því að málið sé fullkomlega í farvegi innan þeirra starfsreglna sem þingið hefur sett okkur og það verði orðið við óskum þingmanna um þær upplýsingar sem um er beðið og vænti ég þess að þær upplýsingar berist frá forsrn. Þær upplýsingar hef ég ekki hér þar sem ég stend í þessum stóli en svo fljótt sem mér berast þær mun ég gera grein fyrir þeim. Virðulegi forseti. Ég mæli þá fyrir frhnál. meiri hluta fjárln. um fjáraukalög fyrir árið 2001. ,,Nefndin hefur haft frumvarpið til athugunar og í því skyni leitað skýringa hjá fjármálaráðuneyti og fagráðuneytum varðandi beiðnir um auknar fjárheimildir. Tekjur hækka frá frumvarpinu um 1.265 millj. kr. og verða 1.150,4 millj. kr. Meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt með breytingum sem gerðar eru tillögur um í sérstökum þingskjölum. Þær varða 1. gr. frumvarpsins, sbr. sundurliðun 1 og 2, 5. gr. fjárlaga fyrir árið 2001, um lántökur, endurlán og ríkisábyrgðir, og 7. gr. fjárlaga fyrir árið 2001, þ.e. heimildagrein. Breytingar á sundurliðun 2 nema alls 609,8 millj. kr. til hækkunar. Einstakar tillögur eru skýrðar í álitinu auk þess sem fjallað verður nánar um þær í framsögu.`` Skýringar við einstakar brtt. geri ég nú að umræðuefni og vík fyrst að menntmrn. Lagt er til að fjárheimild menntamálaráðuneytis verði aukin um 365 millj. kr. Ríkisútvarpið. Lagt er til að framlag til Ríkisútvarpsins hækki um 365 millj. kr. í samræmi við auknar tekjur af afnotagjöldum á yfirstandandi ári. Áætlað er að afnotagjöldin skili um 1.990 millj. kr. í tekjur samanborið við 1.625 millj. kr. samkvæmt áætlun fjárlaga. Mismunurinn skýrist að hluta til af 7% hækkun afnotagjalda frá 1. janúar sl. sem ekki var áætlað fyrir í fjárlögunum. Tekjuhlið fjárlaga hækkar um sömu upphæð og hefur breytingin því ekki haft áhrif á afkomu ríkissjóðs. Landbúnaðarráðuneyti. Lagt er til að fjárheimild landbúnaðarráðuneytis verði aukin um 148 millj. kr. Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri í Borgarfirði. Gerð tillaga um 54 millj. kr. fjárheimild til að greiða uppsafnaðan rekstrarhalla frá liðnum árum. Lagt er til að hluta af söluhagnaði Stofnfisks verði varið í þessu skyni í stað þess að honum verði varið til fiskeldislána eins og heimild var fyrir í 7. gr. fjárlaga fyrir árið 2001. Hólaskóli á Hólum í Hjaltadal. Gerð er tillaga um 44 millj. kr. fjárheimild til að greiða uppsafnaðan rekstrarhalla á liðnum árum. Lagt er til að hluta af söluhagnaði Stofnfisks verði varið í þessu skyni í stað þess að honum verði varið til fiskeldislána eins og heimild var fyrir í 7. gr. fjárlaga fyrir árið 2001. Garðyrkjuskóli ríkisins. Lögð er til 10 millj. kr. fjárheimild til að greiða upp uppsafnaðan rekstrarhalla frá liðnum árum. Lagt er til að hluta af söluhagnaði af jörðinni Straumi verði varið í þessu skyni. Skógrækt ríkisins. Gerð er tillaga um 44 millj. kr. fjárheimild til að greiða uppsafnaðan rekstrarhalla frá liðnum árum. Lagt er til að hluta af söluhagnaði af jörðinni Straumi verði varið í þessu skyni. Dóms- og kirkjumálaráðuneyti. Lagt er til að fjárheimild dóms- og kirkjumálaráðuneytis verði aukin um 61,8 millj. kr. Kirkjumálasjóður. Gerð er tillaga um að hækka lögboðið framlag til Kirkjumálasjóðs um 2,4 millj. kr. frá því sem gert var ráð fyrir í fjárlögum þessa árs. Framlagið er reiknað sem 11,3% af sóknargjöldum en þau hækka í samræmi við hækkun á meðaltekjuskattsstofni milli næstliðinna tveggja ára. Hækkunin milli tekjuáranna 1999 og 2000 var 8,8%. Kirkjugarðsgjöld. Lagt er til að lögboðið framlag til kirkjugarða vegna kirkjugarðsgjalds verði hækkað um 14,8 millj. frá því sem gert var ráð fyrir í fjárlögum þessa árs. Kirkjugarðsgjald hækkar í samræmi við hækkanir á meðaltekjuskattsstofni milli næstliðinna tveggja ára. Hækkunin milli tekjuáranna 1999 og 2000 var 8,8%. Gerð er tillaga um að hækka lögboðið framlag til Kirkjugarðasjóðs um 1,3 millj. kr. frá því sem gert var ráð fyrir í fjárlögum þessa árs. Framlagið er reiknað sem 8% hlutdeild í kirkjugarðsgjaldi en það tekur hækkun í samræmi við hækkun á meðaltekjuskattsstofni milli næstliðinna tveggja ára. Hækkunin milli tekjuáranna 1999 og 2000 var 8,8%. Sóknargjöld hækka í samræmi við hækkanir á meðaltekjuskattsstofni milli næstliðinna tveggja ára. Hækkunin milli tekjuáranna 1999 og 2000 var 8,8%. Lagt er til að lögboðið framlag til þjóðkirkjunnar vegna sóknargjalda verði hækkað um 21,6 millj. kr. frá því sem gert var ráð fyrir í fjárlögum þessa árs. Lagt er til að lögboðið framlag til annarra trúfélaga en þjóðkirkjunnar vegna sóknargjalda verði hækkað um 7,5 millj. kr. frá því sem gert var ráð fyrir í fjárlögum þessa árs. Lagt er til að lögboðið framlag til Háskóla Íslands vegna sóknargjalda verði hækkað um 10,2 millj. kr. frá því sem gert var ráð fyrir í fjárlögum þessa árs. Gerð er tillaga um að hækka lögboðið framlag til Jöfnunarsjóðs sókna um 4 millj. kr. frá því sem gert var ráð fyrir í fjárlögum þessa árs. Framlagið er reiknað sem 18,5% af sóknargjöldum en þau hækka í samræmi við hækkun á meðaltekjuskattsstofni milli næstliðinna tveggja ára. Hækkunin milli tekjuáranna 1999 og 2000 var 8,8%. Félagsmálaráðuneyti. Lagt er til að fjárheimild félagsmálaráðuneytis verði aukin um 9 millj. kr. Gerð er tillaga um 9 millj. kr. aukafjárveitingu vegna halla sem stafar af launabreytingum hjá starfsmönnum sem starfa við vistheimilið Skálatún, en það eru starfsmenn utan SFR, og ekki eru bættar sérstaklega á launa- og verðlagslið fjárlaga. Fæðingarorlof. Lagt er til að 61,6 millj. kr. verði millifærðar innan þessa fjárlagaliðar af viðfangsefninu 1.11 Fæðingarorlofssjóður á viðfangsefnið 1.01 Umsýslukostnaður Tryggingastofnunar ríkisins. Fjárheimildin er vegna kostnaðar Tryggingastofnunar við undirbúning starfsemi Fæðingarorlofssjóðs árið 2000 og starfsemi hans árið 2001. Samkvæmt lögum nr. 95/2000, um fæðingar- og foreldraorlof, sér Tryggingastofnun ríkisins um vörslu sjóðsins, reikningshald hans og afgreiðslu í umboði félagsmálaráðherra. Áætlunin er byggð á mati Ríkisendurskoðunar sem telur að kostnaður Tryggingastofnunar árið 2000 verði 8,4 millj. vegna hugbúnaðargerðar og annarra undirbúningsþátta og 53,2 millj. kr. vegna ársins 2001. Þar af eru 17 millj. kr. vegna hugbúnaðargerðar. Tryggingastofnun ríkisins hefur haft umsjón með greiðslum úr eldra kerfi sem starfrækt verður til ársloka 2001. Frá þeim tíma fellur kostnaður við rekstur þess niður svo og ýmis undirbúningskostnaður við að hrinda nýju kerfi í framkvæmd og mun það koma á móti rekstrarkostnaði stofnunarinnar af nýja fæðingarorlofssjóðnum frá og með árinu 2002. Heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneyti. Lagt er til að fjárheimild heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytis verði aukin um 20 millj. kr. Lagt er til að útgjaldaheimild Tryggingastofnunar ríkisins verði aukin um 61,6 millj. en að sértekjur hækki á móti um sömu fjárhæð þannig að framlag úr ríkissjóði verði óbreytt eftir sem áður. Fjárheimildin er vegna kostnaðar Tryggingastofnunar við undirbúning starfsemi Fæðingarorlofssjóðs árið 2000 og starfsemi hans árið 2001. Samkvæmt lögum nr. 95/2000, um fæðingar- og foreldraorlof, sér Tryggingastofnun ríkisins um vörslu sjóðsins, reikningshald hans og afgreiðslu í umboði félagsmálaráðherra. Áætlunin er byggð á mati Ríkisendurskoðunar sem telur að kostnaður Tryggingastofnunar árið 2000 hafi verið 8,4 millj. kr. vegna hugbúnaðargerðar og annarra undirbúningsþátta og 53,2 millj. kr. árið 2001. Þar af eru 17 millj. kr. vegna hugbúnaðargerðar. Tryggingastofnun ríkisins hefur haft umsjón með greiðslum úr eldra kerfi sem starfrækt verður til ársloka 2001 ef fer sem verkáætlun gerir ráð fyrir. Frá þeim tíma fellur kostnaður við rekstur þess niður svo og ýmis undirbúningskostnaður við að hrinda nýju kerfi í framkvæmd og mun það koma á móti rekstrarkostnaði stofnunarinnar af nýja fæðingarorlofssjóðnum frá og með árinu 2002. Sértekjurnar sem stofnunin hefur til að fjármagna verkefnið eru færðar sem framlag frá viðfangsefninu 07-989 1.01 Umsýslukostnaður Tryggingastofnunar ríkisins hjá félagsmálaráðuneyti. Ég vík þá að Fjórðungssjúkrahúsinu á Akureyri. Gerð er tillaga um 5 millj. kr. aukafjárveitingu þar sem óhjákvæmilegt hefur reynst að auka starfsemi meinafræðideildar á árinu. Það hefur leitt til meiri mönnunar og hækkunar á kostnaði. 6.01 Tæki og búnaður. Gerð er tillaga um 15 millj. kr. aukafjárveitingu vegna nýrrar vararafstöðvar sem reyndist óhjákvæmilegt að kaupa og taka í notkun með tilkomu nýrrar legudeildarálmu og flutnings barnadeildar í nýtt húsnæði. Útboð á vararafstöð ásamt húsnæðisbreytingum fór að hluta fram árið 2000 en lýkur á þessu ári. Heildarkostnaður fór fram úr upphaflegri áætlun, nemur nú um 39 millj. kr. Framlög vegna þess námu 2,2 millj. kr. og 11 millj. kr. í fjárlögum og fjáraukalögum 2000. Lagt er til að fjárheimild samgönguráðuneytis verði óbreytt. Siglingastofnun Íslands. 6.70 Hafnamannvirki. Gerð er tillaga um breytingar á framkvæmdaröð á hafnaáætlun sem ekki hefur áhrif á heildarframlag til stofnunarinnar. Lagt er til að framlag til framkvæmda á Vopnafirði hækki um 84,4 millj. kr. og á Arnarstapa í Snæfellsbæ um 3,9 millj. kr. Þá er lögð til samsvarandi lækkun á framlögum til framkvæmda sem áætlaðar voru á þessu ári: Í Bolungarvík 14 millj. kr., á Þórshöfn 54 millj. kr., á Fáskrúðsfirði 18 millj. kr. og í Sandgerði 2,3 millj. kr. Heildarframlög til þessara framkvæmda koma fram í sérstökum yfirlitum II. Lagt er til að fjárheimild iðnaðarráðuneytis verði aukin um 6 millj. kr. Orkusjóður. 1.13 Jarðhitaleit. Lögð er til 6 millj. kr. fjárveiting til að uppfæra jarðfræðikort af Heimaey, seltu- og hitamæla allar tiltækar borholur og gera í kjölfarið grunnvatnskort af eynni. Virðulegi forseti. Ég les þá skýringar við 3. gr., en skýringarnar eru svohljóðandi: Nokkrar breytingar eru lagðar til á 3. gr. frumvarpsins sem breytir 5. gr. fjárlaga. Lagt er til að Íbúðalánsjóði verði veittar auknar lántökuheimildir í ljósi þróunar útlána það sem af er árinu. Lánsfjármögnun hækkar um 940 millj. kr. frá fjárlögum ársins til að fjármagna viðbótarlán sem sjóðurinn sér um að veita fyrir hönd sveitarfélaganna. Enn fremur er húsbréfadeild heimilað að auka lántökur um 4.200 millj. kr. vegna aukinnar útgáfu húsbréfalána og áformuð lántaka til endurfjármögnunar á eldra húsnæðiskerfi lækkar um 2.500 millj. kr. í ljósi endurskoðunar á sjóðstreymi Byggingarsjóða ríkisins og verkamanna. Jafnframt er lagt til að lántökur og útlán Byggðastofnunar verði aukin um 300 millj. kr. og verði 1.600 millj. kr. á árinu 2001. Er það í samræmi við samþykkt ríkisstjórnarinnar frá 5. október sl., en það er mat stjórnenda stofnunarinnar að eiginfjárstaða hennar standi undir auknum útlánum. Þá er lagt til að við bætist nýr liður sem heimili Rafmagnsveitum ríkisins að taka lán er nemur allt að 780 millj. kr. Þar af eru 300 millj. kr. til kaupa á Rafveitu Sauðárkróks og 480 millj. kr. til að standa undir hallarekstri fyrirtækisins vegna óarðbærra rekstrareininga. Loks er lagt til að fjármálaráðherra verði heimilað að veita hinu nýja hlutafélagi um rekstur Flugstöðvar Leifs Eiríkssonar sjálfskuldarábyrgð er nemur allt að 2.500 millj. kr. til að standa undir endurfjármögnun lána í árslok 2001. Í sundurliðun 2 með frumvarpinu birtust tvær tillögur án þess að skýringar fylgdu þeim. Ekki var gert ráð fyrir þeim í samtölum 1. og 2. gr. frumvarpsins, enda áttu þær ekki að vera í sundurliðuninni og birtust þar vegna mistaka við frágang prentskrár. Þær tillögur sem um ræðir voru annars vegar 1,3 millj. kr. undir liðnum 01-190 1.55 Íslenskt bókasafn við háskólann í Manitoba, Kanada, og hins vegar 9 millj. kr. undir liðnum 08-500 1.10 Heilsugæslustöðvar, almennt. Tillögurnar eru ekki í stöðuskjalinu og hefur breytingin ekki áhrif á útgjöldin í frumvarpinu þar sem ekki var gert ráð fyrir þeim í lagagreinum þess. Undir þetta nál. ritar meiri hluti fjárln. Þann meiri hluta skipa hv. þm. Ólafur Örn Haraldsson formaður, Einar Oddur Kristjánsson varaformaður, Arnbjörg Sveinsdóttir, Kristján Pálsson, Ísólfur Gylfi Pálmason, Drífa Hjartardóttir og Tómas Ingi Olrich.

Herra forseti. Miklar umræður hafa þegar orðið um þær 300 milljónir sem ríkisstjórnin leggur til að veittar verði til þess að greiða fyrir störf og vinnu einkavæðingarnefndar. Nú segir í lögum um fjárreiður ríkisins í 33. gr. að þegar slík ófyrirséð atvik komi upp sé fjmrh. skylt að gera fjárln. Alþingis grein fyrir slíkum ófyrirséðum greiðslum strax og ákvörðun hefur verið tekin. Ég vil því spyrja hv. þm. Ólaf Örn Haraldsson, formann fjárln., hvort ríkisstjórnin hafi sinnt lagaskyldu sinni um þetta.

Virðulegi forseti. Já, ég tel svo vera.

Herra forseti. Ég ætla þá að biðja hv. þm. Ólaf Örn Haraldsson að gera grein fyrir því hér á Alþingi með hvaða hætti ríkisstjórnin gerði fjárln. viðvart og uppfyllti lagaskyldu sína, vegna þess að a.m.k. þingmenn Samfylkingar, og ég hygg allir þingmenn stjórnarandstöðunnar, vita ekki um þetta. Mér þykir því hv. þm. verða nú að gera grein fyrir sínu máli og hæstv. fjmrh.

Virðulegi forseti. Ég vil mælast til þess að hv. þm. Össur Skarphéðinsson sýni mér nokkra þolinmæði. Ég mun taka saman svar sem ég mun koma að síðar í umræðunni.

Herra forseti. Þetta 300 millj. kr. mál er bara enn eitt ljóst dæmi um það hvernig framkvæmdarvaldið umgengst hið háa Alþingi. En á bls. 13 í þingsköpum segir svo, þ.e. í 25. gr. þeirra, með leyfi forseta: ,,Fjárlaganefnd á rétt á að fá þær upplýsingar sem hún telur nauðsynlegar um rekstur og fjárhagsáætlanir fyrirtækja og stofnana sem óska eftir framlögum úr ríkissjóði. Enn fremur er þeim stofnunum ríkisins, er fást við efnahagsmál, skylt að veita nefndinni upplýsingar og aðstoð sem hún þarf á að halda við afgreiðslu þingmála.`` Í þingsköpum er aðeins gert ráð fyrir því að nefndarmenn séu bundnir þagnarskyldu í utanrmn. ef formaður nefndarinnar eða ráðherra mælir svo fyrir um. En með kröfu um lokaðan þingfund yrði að upplýsa allt hið háa Alþingi um þetta. Svo þarf ég að fá svar við því hvernig hv. formaður fjárln. ætlar að taka á því máli að einn af þingflokkunum á þingi hefur enga nasasjón af þessu máli.

Virðulegi forseti. Ég vitna aftur til þeirrar samþykktar sem forsn. gerði og ég gerði að umræðuefni í upphafi míns máls í dag, þar sem segir, með leyfi forseta: ,,Þingnefnd getur ákveðið, að ósk sendanda erindis eða að eigin frumkvæði, að farið skuli með erindi að öllu leyti eða að hluta sem trúnaðarmál.`` Það hafa menn komið sér saman um að verði málsmeðferðin 

Herra forseti. Bókanir forsetadæmisins taka ekki af ákvæði þingskapa sem eru án allra tvímæla og hafa ígildi laga. Menn mega til með að fara að átta sig á því eftir hvaða reglum við störfum hér og hvaða reglum okkur ber að hlíta.

Herra forseti. Ég óskaði eftir því að hv. þm. Ólafur Örn Haraldsson, formaður fjárln., upplýsti þingheim um það hverjir þeir aðilar væru sem hefðu móttekið eða mundu móttaka fyrir árslok þær 300 milljónir sem óskað er eftir að hér verði veitt heimild fyrir af hálfu hins háa Alþingis. Ég skil hv. þm. þannig að þeirri beiðni minni hafi verið neitað og hann hafi undirgengist beiðni embættismanna forsrn. í þá veru að trúnaðar skyldi gæta. Er það ekki rétt skilið? Ég spyr því hv. þm. hvaða efnisrök hafi staðið til þess af hans hálfu að virða þá beiðni embættismanns forsrn. að fela þessa skiptingu fjármuna hulu leyndar og leyndarmála. Þetta er fordæmalaust. Ég vísa til þess að í fjölmörg skipti hefur verið svarað fyrirspurnum um skiptingu sérfræðikostnaðar á hinu háa Alþingi, ítrekað aftur og aftur, og maður hlýtur að gagnálykta sem svo og spyrja: Eru hér einhver undirmál á ferðinni sem mega ekki sjá dagsins ljós?

Virðulegi forseti. Hér eru engin undirmál og allra síst á hv. fjárln. aðild að neinum undirmálum. Ég vil reyna að útskýra þetta enn einu sinni fyrir þingheimi. Fundarmenn á fundi fjárln. óskuðu eftir því að fá til sín þær upplýsingar sem hér er rætt um og ef í óskum forsrn. kæmi fram að farið væri með þessar upplýsingar sem trúnaðarmál þá mundu nefndarmenn ekki bregðast þeim trúnaði. Það undirgengumst við allir og þess vegna er það ekki að nefndin sé að óska eftir neinu í trúnaði, heldur þvert á móti, að ef slík ósk kæmi fram og þá í samræmi við starfsreglur þingsins þá geti nefndin ákveðið að verða við slíku. Og það munum við gera þegar þær upplýsingar berast.

Herra forseti. Hér eru auðvitað fullkomin endaskipti á hlutunum. Það er fjárln. sem eðlilega óskar eftir sundurliðun á þessum fjármunum. Embættismenn í forsrn. geta ekki búið til áskilnað um að nefndin verði bundin trúnaði um málið. Það er auðvitað fjarri lagi. Ég spyr því og gagnálykta: Hefði nefndin engar upplýsingar fengið frá forsrn. hefði hún ekki undirgengist trúnaðarskilyrðin? Er hv. þm. að segja það? Ég spyr líka, af því hann svaraði því áðan í öðru andsvari að hann hefði fengið vitneskju um þetta áður en skuldbindingin átti sér stað: Vissi hann ekki og veit hann kannski ekki enn þá hvernig þessi skipting átti sér stað, í trúnaði eður ei? Það er auðvitað grafalvarlegt mál að koma hér fyrir þingheim og biðja um 300 millj. kr. í verkefni af þessum toga og vita hvorki haus né hala á því sem á ferðinni er. Ég hlýt að árétta ósk mína, herra forseti, og beini þeim orðum til forseta ekki síður en annarra, að við fáum þessar upplýsingar hér upp á borð. Þar til við fáum þær eru undirmál á ferðinni.

Virðulegi forseti. Ég neyðist til að taka það enn einu sinni skýrt fram að í erindi fjárln. var ekki óskað eftir því að þetta mál væri sent okkur í trúnaði. Okkur kom hins vegar saman um það að ef sendandi, í samræmi við reglur þingsins, óskaði eftir slíkum trúnaði, þá væri sjálfsagt að verða við því og við mundum ekki bregðast því. Tilraunir hv. þm. til þess að gera fjárln., þingið og forsrn. tortryggilegt með því að varpa hér inn orðum eins og ,,undirmál`` og öðrum af því tagi, snerta mig ekki því þau eru fjarri þeim sannleika sem þetta mál snýst um. Hérna hefur verið reynt að leysa með lagni og á grunni reglna þingsins þau mál sem komið hafa upp í dag. Ég held að hv. þm. ætti að fagna því að til þess hefur verið gerð tilraun og að þingið fái þær upplýsingar sem um hefur verið beðið.

Herra forseti. Ég ætla svo sannarlega að vona að fjárln. hafi gert ráðuneytum og muni gera ráðuneytum það algerlega ljóst að með þessu sé ekki fallist á það fordæmi með neinum hætti að upplýsingar af þessu tagi eigi leynt að fara. Það eiga þær ekki. Þetta eru opinber málefni og það þarf að reka ofan í kokið á forsrn., alla leið. Þó mætti segja að í kúvendingu forsrn. frá því í gær sé fólgin viðurkenning á því að afstaðan sem embættismaður ráðuneytisins tók á tölvumiðanum fræga í gær var fráleit og aumkunarverðastur verður náttúrlega hlutur forseta þingsins, Halldórs Blöndals, sem hljóp til varnar þeirri vitleysu í gær sem forsrn. hefur núna dregið til baka. Mergurinn málsins er sá að Alþingi má undir engum kringumstæðum fallast á að verið sé að gefa fordæmi um að upplýsingar af þessu tagi eigi að fara leynt. Þetta er ráðstöfun opinberra fjármuna og það á að vera opinbert mál.

Herra forseti. Það er auðvitað ýmislegt í ræðu hv. þm. Ólafs Arnar Haraldssonar sem rétt væri að vekja athygli á en ég mun gera það í ræðu minni hér á eftir. Þó er eitt atriði sem ég tel afar nauðsynlegt að verði upplýst nú strax, þ.e. varðandi ákvæði sem snúa að sölu eignarhluta Skógræktar ríkisins í jörðinni Straumi í Hafnarfirði. Þannig er mál með vexti að í umræðum hér um fjárlög í fyrra kom afar skýrt fram hjá þáv. formanni fjárln. hvernig með skyldi farið. Þess vegna er nauðsynlegt að hv. þm. útskýri fyrir þingheimi hvað hafi breyst frá þeim tíma. En hv. fyrrv. formaður fjárln., hæstv. heilbrrh. Jón Kristjánsson, sagði orðrétt, með leyfi forseta, í umræðum hér í fyrra: ,,Það er fortakslaust að söluandvirðinu á að verja til styrktar rekstri Skógræktar ríkisins, enda eru gjafabréf fyrir þessum jörðum sem fjalla um að þær séu gefnar til Skógræktarinnar. Þetta eru jarðir sem voru gefnar til Skógræktarinnar á sínum tíma og það er ótvírætt og skilningur meiri hluta nefndarinnar að þessu verði varið til styrktar rekstri Skógræktarinnar. Allar fyrri yfirlýsingar mínar varðandi þetta standa og ég vil staðfesta það hér.``

Virðulegi forseti. Ég taldi sérstaka ástæðu til að leita eftir svörum við spurningum á borð við þær sem hv. þm. Einar Már Sigurðarson setur hér fram. Eftir þeim upplýsingum sem ég fékk í gær þá er andvirði jarðarinnar Straums varið til Skógræktar ríkisins, enda þótt það sé sundurliðað með þeim hætti sem fram kemur í brtt. meiri hlutans hér í nál. og fylgigögnum. Þau verkefni sem fara þar til skólanna, þar með talið Garðyrkjuskólans, er mér tjáð að séu vegna Skógræktar ríkisins og þar með hafi verið fylgt þeim fyrirmælum sem komu fram, að mér er sagt, í gjafabréfi og til fullnustu orðum hv. formanns nefndarinnar á síðasta þingi.

Herra forseti. Þessar upplýsingar voru vægast sagt afar sérkennilegar, nema hér sé um að ræða skuld Skógræktarinnar við Garðyrkjuskóla ríkisins. Ég vil taka fram að ég tel að Garðyrkjuskóli ríkisins hafi fulla þörf fyrir þessa fjármuni en það er bara allt annar handleggur. Hér er verið að fara á skjön við hluti sem sagðir voru og voru mjög skýrir. Í 7. gr. fjárlaga er hvergi um það rætt að ráðstafa eigi þessu á neinn annan hátt, þ.e. það er eingöngu gefin heimild til sölunnar. Þessi skýring sem ég vitnaði í áðan var gefin við þá umræðu. Og það er afar sérkennilegt, vægast sagt, ef fyrrv. formaður fjárln. er gerður ómerkur orða sinna. Ég verð að segja það, herra forseti, að á öllu öðru átti ég von en að hæstv. heilbrrh. yrði strax á fyrsta ári sínu í ráðherrastóli gerður ómerkur orða sinna, þegar hann hafði mælti jafnskýrt og ég vitnaði til hér áðan.

Herra forseti. Það eru tvö atriði sem mig langaði að spyrja um. Að hluta til hefur hv. þm. Einar Már Sigurðarson vikið að öðru þeirra en mig langar samt að bæta um betur og spyrja: Fyrir hvað var jörðin Straumur seld? Var hún seld í heilu lagi eða í pörtum? Hvert var andvirði hennar? Síðan langar mig að spyrja um það sem tekið er inn í fjáraukalög um hækkun á ýmsum gjöldum til kirkjumála og safnaðarmála, þ.e. hvort það hafi verið venja að taka slíka hækkun inn í fjáraukalög. Ég er ekki viss um það. Eða hefur hún venjulega verið tekin í fjárlög árið á eftir?

Virðulegi forseti. Söluandvirði jarðarinnar Straums var 102 milljónir, en hún var aðeins seld að hluta. Varðandi annað sem hv. þm. spurði hér um, vil ég gjarnan fá að koma að í síðara svari mínu, þegar ég hef gengið úr skugga um þær tölur sem hann spurði um.

Herra forseti. Það kemur stundum fyrir að þingmenn verða að freista þess að leita liðsinnis forseta til þess að réttur þeirra sé ekki brotinn. Ég hef þann rétt sem almennur þingmaður að spyrja hv. þm. Ólaf Örn Haraldsson, formann fjárln., út í það álit sem hann var að reifa hérna áðan. Ég spurði hv. þm. hvort það væri svo að hæstv. fjmrh. hefði staðið við ákvæði sem er að finna í 33. gr. laga um fjárreiður ríkisins, þar sem segir að honum beri, að honum sé skylt að gera fjárln. Alþingis grein fyrir því þegar hann þurfi að inna af höndum ófyrirséðar greiðslur strax og ákvörðun um þær hafi verið tekin. Nú hefur hv. þm. auðvitað fullan rétt til þess að svara mér með þeim hætti að hann viti ekki hvort svo hafi verið gert. Það virði ég. Hv. þm. er á sínu fyrsta ári sem formaður og það er ekkert við því að segja þó honum séu ekki allir hlutir ljósir. En hv. þm., herra forseti, kom og sagði að svo hefði verið. Í því liggur yfirlýsing um að honum sé kunnugt um að hæstv. ráðherra hafi staðið við þetta. Af sjálfu leiðir, herra forseti, að hann hlýtur að vita hvernig það var gert. Ég spurðist fyrir um það og hv. þm. Ólafur Örn Haraldsson neitaði mér um svarið. Herra forseti. Málið sem hér hefur borið hæst í umræðunni til þessa eru þær 300 millj. sem inntar voru af höndum til einkavæðingarnefndar. Ég þarf að fá þessar upplýsingar til þess að geta tekið með fullburða hætti þátt í þessari umræðu. Það liggur fyrir að hv. þm. hefur þessar upplýsingar, því hann hefur lýst því yfir að hann viti til þess að þetta hafi verið gert. Þess vegna verð ég að biðja hæstv. forseta um liðsinni til þess að fá þessar upplýsingar hér fram af munni hv. þm. svo við getum rætt allar hliðar þessa máls. Ég tel að ég eigi rétt á þessu og það er ekkert sem getur varið það að hv. formaður fjárln. liggi á þessum upplýsingum til mín.

Næstur tekur til máls framsögumaður 1. minni hluta fjárln., hv. 5. þm. Vesturl., Gísli S. Einarsson.

Um fundarstjórn forseta.

Hv. 7. þm. Reykv. vill ræða enn meira um fundarstjórn forseta.

Herra forseti. Ég kom hér í stólinn til að leita liðsinnis hæstv. forseta. Er það ekki réttur minn að fá upplýsingar sem liggja fyrir, sem hv. þm., Ólafur Örn Haraldsson, hefur lýst yfir að liggi fyrir? Ég hef spurt hann um þessar upplýsingar, ég þarf á þeim að halda. Einhverra hluta vegna vill hv. þm. ekki láta það uppi með hvaða hætti hæstv. fjmrh. sinnti ákvæði 33. gr. sem ég hef rakið. Ég óska eftir því að hæstv. forseti hjálpi mér sem almennum þingmanni til þess að ná þeim rétti sem ég á til þessara upplýsinga.

Það væri að æra óstöðugan ef forseti ætti að fara að blanda sér mikið í umræður, spurningar og svör hv. þingmanna. Forseti verður að treysta formönnum nefnda til að svara eins og þeim þykir eðlilegast. Forseti getur ekki blandað sér í það.

Virðulegur forseti. Ég kem hér til að gera grein fyrir frhnál. um frv. til fjáraukalaga fyrir árið 2001 fyrir hönd 1. minni hluta fjárln. Ég spyr í upphafi máls hvort forseti geti gefið mér upplýsingar um hversu margir hæstv. ráðherrar eru í húsinu og hversu margir hæstv. ráðherrar hafa fjarvistarleyfi?

Það eru fjórir hæstv. ráðherrar í húsinu og tveir hæstv. ráðherrar með fjarvistarleyfi.

Þakka þér fyrir, virðulegur forseti. Ég vek enn þá athygli á því að hæstv. ráðherrar sjá ekki, nema hluti þeirra, fjórir, ástæðu til að vera í Alþingishúsinu við umræðu um þau störf þeirra á liðnu ári þegar verið er að ræða um fjáraukalögin. Ég lýsi því yfir að mér þykir það vera niðurlæging gagnvart þinginu og gagnvart talsmönnum flokkanna í fjárln. að hæstv. ráðherrar sjái ekki ástæðu til að vera viðstaddir, hvorki við fjáraukalagaumræðu né fjárlagaumræðu. Þeir virðast telja nægjanlegt að hæstv. fjmrh. sé viðstaddur. Ég þakka þó þeim sem sjá ástæðu til að vera í húsinu eins og er. Við lokaumræðu um frumvarp til fjáraukalaga fyrir árið 2001 er eðlilegt að horfa til baka og athuga hvernig til hefur tekist með framkvæmd fjárlaga fyrir árið 2001. Fjárlög yfirstandandi árs gerðu ráð fyrir að útgjöld næmu 219,2 milljörðum kr. og tekjur 253,1 milljarði kr. Tekjujöfnuður var því áætlaður 33,9 milljarðar kr. Nú liggur fyrir að útgjöld aukast um 14,9 milljarða kr. umfram fjárlög og að áætlað er að tekjurnar nemi 254,2 milljörðum kr. sem er aðeins 1,2 milljörðum kr. hærri fjárhæð en gert var ráð fyrir. Tekjujöfnuður er því áætlaður um 20 milljarðar kr. í stað 33,9 milljarða. Virðulegur forseti. Ef ekki verður af sölu eigna eins og ráð er fyrir gert stefnir í að halli af reglulegri starfsemi ríkissjóðs gæti numið rúmlega 1 milljarði króna. Áætlað var að ríkissjóður tæki á árinu langtímalán sem næmu 27 milljörðum kr. Nú er ljóst að lántökur verða mun meiri eða sem nemur 60,9 milljörðum kr. Ástæður þessa eru sem fyrr þær að gjaldeyrisstaðan er veik og viðskiptahallinn mikill. Þá hefur gengisþróunin verið með þeim hætti að ríkissjóður hefur ekki getað greitt niður erlend lán og hefur því þurft að taka ný erlend lán til að gera upp þau eldri. Ekki þarf að fara mörgum orðum um efnahagsforsendur fjárlaga fyrir árið 2001. Tekjur ríkissjóðs af reglulegri starfsemi dragast saman að raungildi sem endurspeglar þann samdrátt í efnahagslífinu sem aukist hefur á árinu 2001. Áætlað var að einkaneyslan ykist um 1,7% á þessu ári en nú er spáð að hún dragist saman um 1%. Nú er ætlað að viðskiptahallinn nemi 58,6 milljörðum kr. í árslok 2001. Þrátt fyrir að halli á vöruskiptajöfnuði fari minnkandi nægir hann ekki til að minnka viðskiptahallann svo neinu nemi vegna þess að halli á jöfnuði þáttatekna fer vaxandi sökum versnandi skuldastöðu erlendis. Þessi mikli viðskiptahalli og skuldasöfnunin sem honum fylgir hefur aukið jafnt og þétt þrýstinginn á gengi íslensku krónunnar og hefur Seðlabankinn hvað eftir annað þurft að grípa inn í. Þrátt fyrir það hefur gengi íslensku krónunnar fallið um fjórðung gagnvart helstu gjaldmiðlum á árinu. Í þjóðhagsáætlun Þjóðhagsstofnunar fyrir árið 2001 er varað við afleiðingum af svo miklum og langvarandi viðskiptahalla en þar segir m.a., með leyfi forseta: ,,Mikill og langvarandi viðskiptahalli þjóða hefur því stundum verið undanfari skarprar gengislækkunar.`` Við slíkar aðstæður er mikil hætta á að verðbólga aukist enn frekar. Í forsendum fjárlaga var gert ráð fyrir að verðbólga yrði um 4% á árinu 2001 en nú stefnir í að hún verði tvöfalt hærri. Ekki þarf að fara mörgum orðum um hvaða áhrif þessi þættir hafa á heimilin í landinu og atvinnulífið almennt. Þessi staða hefur valdið því að forsendur kjarasamninga á almennum markaði eru brostnar og ef ekkert er að gert stefnir í uppsögn samninga í febrúar. Gert er ráð fyrir að hreinar erlendar skuldir þjóðarbúsins verði um 111% af landsframleiðslu í lok þessa árs en þetta hlutfall var 89,1% í lok ársins 2000. Óhjákvæmilega hefur þenslan og væntingar landsmanna aukið á skuldasöfnun heimilanna. Þannig mun hlutfall milli skulda og ráðstöfunartekna heimilanna hækka verulega milli ára. Ekki má mikið út af bregða í efnahagsstjórninni til að illa fari hjá mörgum heimilum við slíkar aðstæður. Eins og fram kom við 2. umr. um fjáraukalagafrumvarp fyrir árið 2001 taldi 1. minni hluti verulega bresti vera í fjármálstjórn ríkisins. Þetta má einnig lesa út úr skýrslu Ríkisendurskoðunar um fjárlagaferlið sem kom út í maí 2001. Margar stofnanir eyða umfram heimildir ár eftir ár án þess að gripið sé til aðgerða. Þá eru teknar ákvarðanir um veruleg útgjöld án þess að heimildir séu til staðar. Má þar nefna tvö dæmi: Í fjárlögum ársins 2001 var gert ráð fyrir að kostnaður við einkavæðingarnefnd næmi 15,4 millj. kr. Þegar þessi útgjöld voru samþykkt lá fyrir að selja ætti m.a. Landssímann og halda áfram sölu hlutafjár í ríkisbönkunum. Nú er sótt um 300 millj. kr. aukafjárveitingu. Engar skýringar hafa fengist á þessari viðbótarfjárþörf eða af hverju teknar voru ákvarðanir um þessi útgjöld án þess að fyrir lægi fjárheimild. Hitt dæmið er kostnaður við nýtt bókhalds- og starfsmannakerfi ríkisins. Í fjárlögum ársins 2001 var gert ráð fyrir 160 millj. kr. framlagi ,,til kaupa og aðlögunar á nýju bókhalds- og starfsmannakerfi fyrir ráðuneyti og stofnanir ríkisins`` eins og það er orðað í greinargerð með fjárlagafrumvarpinu. Það lá ljóst fyrir á þessum tíma að stefnt væri að því að efna til útboðs á árinu 2001 og ganga til samninga um kaup á nýju kerfi fyrir mitt ár enda gekk það eftir og í júlí 2001 undirrituðu fjármálaráðherra og Skýrr hf. samning um kaup á nýju kerfi fyrir 819 millj. kr. Vegna þessa er nú óskað eftir viðbótarframlagi að fjárhæð 350 millj. kr. Í þessu sambandi má einnig benda á að samkvæmt frumvarpi til fjárlaga fyrir árið 2002 hefur fjármálaráðuneytið og einstök fagráðuneyti gert skuldbindandi samninga við fjölmarga aðila og er áætlað að útgjöld vegna þeirra nemi tæpum 18 milljörðum kr. á næsta ári. Í byrjun árs 2001 gaf fjármálaráðuneytið út reglugerð um framkvæmd fjárlaga og ábyrgð á fjárreiðum ríkisstofnana í A-hluta. Markmið reglugerðarinnar er að stuðla að skilvirkum rekstri ráðuneyta og stofnana þannig að hann verði innan fjárheimilda. Í 11. gr. reglugerðarinnar er fjallað um ófyrirséða greiðsluskyldu ráðuneyta og stofnana. Þar segir m.a., með leyfi forseta, að: ,,Falli greiðsluskylda á ríkissjóð samkvæmt þessari grein leitar fjármálaráðherra heimildar Alþingis til greiðslu útgjaldanna í samræmi við nánari fyrirmæli 33. gr., 34. gr. og 44. gr. laga nr. 88/1997.`` Í 33. gr. fjárreiðulaganna er kveðið á um að fjármálaráðherra sé skylt að gera fjárlaganefnd Alþingis grein fyrir slíkum ófyrirséðum greiðslum strax og ákvörðun hefur verið tekin um þær og leita heimilda til þeirra með frumvarpi til fjáraukalaga. Ljóst er að í mörgum tilvikum, m.a. í þeim tveimur sem á undan er getið, hefur ekki verið farið eftir þessu lagaákvæði. Við 3. umr. um frumvarpið leggur meiri hlutinn til útgjaldahækkanir að upphæð 609,8 millj. kr. Af þeirri fjárhæð eru 365 millj. kr. vegna endurmats á tekjum Ríkisútvarpins og lagt er til að 98 millj. kr. af söluhagnaði Stofnfisks hf. verði varið til að greiða niður rekstrarhalla Landbúnaðarháskólans á Hvanneyri og Hólaskóla. Þessi ráðstöfun á söluhagnaði á sér ekki skýra stoð í lið 5.4 í 7. gr. fjárlaga eins og hann er orðaður. Þá er lagt til að 50 millj. kr. af söluhagnaði jarðarinnar Straums verði varið til að greiða niður rekstrarhalla Garðyrkjuskóla ríkisins og Skógræktar ríkisins. Varðandi ráðstöfun á söluhagnaði jarðarinnar Straums bendir 1. minni hluti á að í umræðum um fjárlög ársins 2001 kom það fram hjá þáverandi formanni fjárlaganefndar, Jóni Kristjánssyni, að það væri fortakslaust að söluandvirði jarðarinnar Straums ætti að verja til styrktar rekstri Skógræktar ríkisins, enda um það fjallað í viðkomandi gjafabréfum. Því verður ekki annað séð en að gengið sé gegn ákvæðum gjafabréfsins með því að ráðstafa hluta af söluhagnaði til að mæta rekstrarhalla Garðyrkjuskólans. Eins og áður hefur komið fram hafa ekki fengist fullnægjandi upplýsingar varðandi beiðni forsætisráðuneytis um 300 millj. kr. aukafjárveitingu til að mæta kostnaði við útboðs- og einkavæðingarverkefni ríkisins. Ráðuneytið hefur með tölvupósti 30. nóvember sl. hafnað því að veita umbeðnar upplýsingar, m.a. vegna þess að þær séu undirorpnar þagnarskyldu og ,,(þ)ar eð sambærileg þagnarskylda hvíli(r) ekki á þingmönnum eða þingnefndum, telur ráðuneytið (því) ekki fært að veita nánari upplýsingar um það hvernig framangreind fjárhæð skiptist milli einstakra viðsemjenda.`` Þetta svar stangast m.a. á við 25. gr. laga um þingsköp Alþingis, nr. 55/1991, þar sem segir m.a., með leyfi forseta: ,,Fjárlaganefnd á rétt á að fá þær upplýsingar sem hún telur nauðsynlegar um rekstur og fjárhagsáætlanir fyrirtækja og stofnana sem óska eftir framlögum úr ríkissjóði.`` Röksemdir ráðuneytisins fá ekki staðist því fjárlaganefnd nýtur lögbundins réttar til að fá upplýsingar og ef ráðherra telur nánari sundurliðun og skýringar aukafjárveitinga vera viðkvæmar upplýsingar getur hann ávallt óskað eftir að farið verði með viðkomandi erindi og gögn til fjárlaganefndar sem trúnaðarmál, sbr. 4. gr. reglna forsætisnefndar frá 5. desember 1994. 1. minni hluti átelur harðlega þessi vinnubrögð forsætisráðuneytisins og bendir á að þetta er í annað sinn á skömmum tíma sem framkvæmdarvaldið neitar Alþingi um upplýsingar. Það er álit 1. minni hluta að með þessu sé orðinn trúnaðarbrestur á milli löggjafarvalds og framkvæmdarvalds sem haft getur ófyrirsjáanlegar afleiðingar. Undir þetta nál. rita hv. þm. Gísli S. Einarsson, Einar Már Sigurðarson og Kristján L. Möller. Virðulegur forseti. Ég hef nú gert grein fyrir frhnál. um frv. til fjáraukalaga fyrir árið 2001. En nokkur orð til viðbótar. Herra forseti. Við jafnaðarmenn höfum á undanförnum árum bent á fjölmörg atriði varðandi fjáraukalög sem ekki hafa staðist ákvæði fjárreiðulaga. Því miður virðist vera lítið aðhald í fjármálastjórn ríkisins enda efnahagsstaðan sem raun ber vitni. Efnahagsstaðan er þannig að fjölmörg fyrirtæki, fjölmörg heimili og fjölmargir einstaklingar eru í uppboðsferli, nauðungaruppboðsferli og það segir ýmsa sögu um lausatök. Ég má til með að minnast á, virðulegur forseti, að í 2. umr. kom fram í máli mínu að ráðherrar virðast hafa sín eigin fjárlög og afleiðingin er einfaldlega sú að hæstv. fjmrh. stendur oft og tíðum frammi fyrir orðnum hlut og getur í rauninni lítt rökstutt umframkeyrslu einstakra ráðuneyta og stofnana. Þetta styðjum við ítrekað með umsögnum, í nefndarálitum, bæði við 2. og nú við 3. umr. og með ábendingum í skýrslu frá Ríkisendurskoðun sem gefin var út í apríl sl. Þar er rætt um ábyrgð fjármálaráðuneytis og annarra ráðuneyta á framkvæmd fjárlaga eins og hér var getið um fyrr í nál. Ég sé ástæðu til að vitna til 2. mgr. 12. gr. reglugerðar þar sem segir, með leyfi forseta: ,,Ráðuneyti skal reglubundið bera saman áætlun fjárlaga við útgjöld, ekki sjaldnar en annan hvern mánuð. Komi í ljós eftir könnun ráðuneytis á útgjöldum stofnunar, eða að fengnum upplýsingum forstöðumanns, að útgjöld stofnunar eru meira en 4% umfram áætlun hennar skal ráðuneyti hafa frumkvæði að því að leita skýringa og beita sér fyrir nauðsynlegum aðgerðum til að færa útgjöld að heimildum.`` Ég tel að ef menn reyndu að fara eftir þeirri reglugerð sem nú var vitnað í þá er ljóst að fjáraukalagafrv. liti öðruvísi út. Ég met það svo að fjárln. hafi því miður ekki þá yfirsýn yfir ríkisfjármálin sem nauðsynleg er. Ég get þó látið þess getið, virðulegur forseti, að ég tel að meðferð fjáraukalaga hafi batnað verulega á undanförnum árum. Hins vegar er ástæða til þess að minna á það sem betur má fara án þess að skammast sé út í einstaka aðila öðruvísi en að benda á það í heild sinni, vandi menn sig ekki nægjanlega vel. Virðulegur forseti. Ég vil ljúka máli mínu með því að segja að til þess að fjárln. hafi þá yfirsýn sem nauðsynleg er verður að tryggja að við afgreiðslu fjáraukalaga liggi fyrir áætluð fjárhagsstaða stofnana við lok þess árs sem til umfjöllunar er í fjáraukalögum hverju sinni. Þetta á einnig við um afgreiðslu fjárlaga því það eru í rauninni óvönduð vinnubrögð að samþykkja fjárveitingu til stofnunar sem miðar við rekstur næsta árs án þess að taka tillit til stöðu viðkomandi stofnunar um áramót. Þetta er meginatriðið. Herra forseti. Ég hef lokið umfjöllun minni um fjáraukalög ársins 2001 og ég get ekki annað en lýst yfir vanþóknun á þeirri stefnu sem virðist vera ofan á hjá virðulegum forseta þingsins, hv. 1. þm. Norðurl. e., sem tók þá ákvörðun að verja allar gerðir framkvæmdarvaldsins og snúast gegn gagnrýni þingmanna um upplýsingaskyldu og viðveru ráðherra við umræðu um meginmál þingsins. Ef þessi háttsemi umrædds virðulegs forseta er afraksturinn af kynnisferð hans til annarra þjóðþinga, m.a. Írlands, hefði betur verið heima setið. Ég vil í lokin, herra forseti, þakka fyrir samstarfið í vinnunni að fjáraukalögum fyrir árið 2001. Ég þakka ráðuneytisstarfsmönnum, starfsmönnum fjárlaganefndar, og þá vil ég sérstaklega nefna Ríkisendurskoðun, sem veitt hefur mér og minni hlutanum ómetanlega aðstoð við framhaldsnefndarálit og nefndarálitin. Einnig þakkað ég samstarfið við meiri hluta fjárln. sem hefur verið ágætt undir stjórn formanns og varaformanns hv. nefndar. Virðulegur forseti. Ég læt hér máli mínu lokið að sinni. Ég árétta hins vegar að endingu að ég hef miklar áhyggjur af þróun mála hjá hæstv. forseta þingsins, hv. 1. þm. Norðurl. e., að hann skuli hafa tekið þá afstöðu að í stað þess að vera trúnaðarmaður milli þings og framkvæmdarvalds þá hafi hann tekið afstöðu með framkvæmdarvaldinu.

Herra forseti. Ég vil aðeins geta nokkurra atriða í tilefni af ummælum hv. þm. og einnig í tilefni af ummælum hv. 4. þm. Austurl. fyrr í dag varðandi ráðstöfun á andvirði söluhagnaðar af jörðinni Straumi. Þar er svo sannarlega allt með felldu. Við hæstv. landbrh. höfum gert samkomulag um hvernig þessu andvirði skuli varið. Eins og kunnugt er var þessi jörð á sínum tíma ánöfnuð Skógrækt ríkisins en nú er um það að ræða að verið er að taka þessa jörð til sölumeðferðar og ákveðinn hluti hennar hefur þegar verið seldur með gjörningi sem skrifað var undir nú fyrir síðustu helgi. Andvirði þessa hluta jarðarinnar er 102 milljónir eins og hv. formaður fjárln. hefur getið um. Við höfum gert um það samkomulag að ráðstafa þessu andvirði á næstu árum í þágu Skógræktar ríkisins en einnig 10 millj. kr. á þessu ári, eins og fram kemur í fjáraukalagafrv. og brtt. við það, til Garðyrkjuskóla ríkisins til að gera þar upp rekstrarhalla enda stundar sá skóli ...  Það er auðvitað fullkomlega réttlætanlegt að nota þetta tækifæri og létta byrðum af Garðyrkjuskólanum vegna þess að hann stundar líka rannsóknir og starfsemi í þágu skógræktar í landinu. Þess vegna er þetta svona í pottinn búið og það hefur verið tekið fullt tillit til þess sem á undan er gengið í þessu máli. Ég held að það sé algjörlega ómaklegt að bera það á borð hér að hv. fyrrv. formaður fjárln., núv. heilbrrh., hafi verið gerður að ómerkingi í þessu máli. Það er af og frá.

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. fjmrh. fyrir að koma upp í ræðustól og svara þeirri ,,áreitni`` sem það virðist vera að gagnrýna það sem gert er. Það var ekki svo í 2. umr. um fjárlög að menn teldu ástæðu til að svara þeirri, að ég vil segja, hörðu gagnrýni sem þar kom fram. Það þurfti að kalla einstaka ráðherra til. Þá bar svo við að hæstv. forseti þingsins mat það þannig að ekki væri ástæða til að kalla til ákveðna hæstv. ráðherra. Ég fagna því þessum umskiptum. En það fer ekkert á milli mála að það er verið að verja hluta af söluhagnaði jarðarinnar Straums til að greiða niður rekstrarhalla Garðyrkjuskóla ríkisins. Þar með er ekki sagt að ekki sé þörf á að rétta það dæmi af. Við erum alveg sammála um að nauðsynlegt sé að rétta af stöðu Garðyrkjuskóla ríkisins. Hér kemur fram að Garðyrkjuskóli ríkisins fæst við plönturækt, skógrækt að einhverju leyti og aðstoð við það. En það fer ekkert á milli mála að það var fjallað um það í viðkomandi gjafabréfum að andvirði jarðarinnar Straums ætti að verja til styrktar rekstri Skógræktar ríkisins. Þetta stendur ótvírætt, virðulegur forseti, og þess vegna kemur þessi gagnrýni fram í nál. 1. minni hluta fjárln.

Herra forseti. Ég lít ekki á það sem sérstakt áreiti þó að til manns sé beint spurningum um þingmál sem maður flytur hér. Það er sjálfsagt að veita upplýsingar sem geta skýrt málið. Ég hef gert það og er búinn að gefa skýringar á því hvernig þetta mál er í pottinn búið, hvernig þessu andvirði er varið og hver niðurstaðan er af samkomulagi okkar landbrh. um þetta mál. Síðan geta menn bara gert það upp við sig, hver fyrir sig, hvort þeir eru ánægðir með þá niðurstöðu eða ekki, hvort þeir telja að hún sé fullnægjandi eða ófullnægjandi, viðunandi eða óviðunandi. Þetta er niðurstaðan af samkomulagi okkar og ég tel að hún sé í eðlilegu samræmi við gjafabréfið sem um er að ræða. Auðvitað er ljóst að hér er um að ræða miklu meiri verðmæti en áður var talið og það gefst tækifæri til að leysa hér vanda, bæði Skógræktar ríkisins og Garðyrkjuskólans, sem ég tel eðlilegt í þessu sambandi með hliðsjón af því sem ég gat um hér áðan. Það gefst líka tækifæri vegna annars máls, sem einnig kemur fram í brtt., að leysa vanda tveggja annarra stofnana á vegum landbrn., þ.e. skólanna á Hvanneyri og á Hólum. Það er vegna annarra fjármálaráðstafana sem við landbrh. höfum orðið sammála um. Ég held að menn ættu bara að vera ánægðir með þetta og gera ekki veður út af einhverjum smámunum í þessu máli eins og mér heyrist tilhneiging til.

Virðulegur forseti. Það getur vel verið að hæstv. fjmrh. telji það vera smámuni að ganga gegn þeim ákvæðum sem vitnað hefur verið til. Það getur verið að hann sé þeirrar skoðunar að það sé smámál að gjafabréf sé með ákveðnum ákvæðum og ef einhverjum þyki henta að hagræða þeim þá sé það í lagi en telji menn það ekki í lagi þá sé verið að gera úlfalda úr mýflugu. Ég tel að svo sé ekki. Ég segi bara: Það er alveg eðlilegt að veita Garðyrkjuskólanum aðstoð í rekstrarvanda hans. Spurningin er bara hvaðan peningarnir eru fengnir. Þeir eru teknir af andvirði sölu jarðarinnar Straums sem var gefin með ákveðnum skilyrðum. Þetta er svo einfalt í mínum huga. Ég er ekki að áfellast hæstv. fjmrh. þó að hann finni einhverja lausn sem honum finnst viðunandi. En ég verð að taka það fram hvaða skoðun ég hef á því gjafabréfi sem þarna er um að ræða. Vegna orða minna áðan um áreiti þá setti ég hér fram fjölmargar spurningar, m.a. til hæstv. fjmrh. í umræðu um fjárlög. Þess vegna nefndi ég það áðan og þakkaði fyrir að fá svör. En ég fékk engin svör við þeim spurningum sem ég bar upp, til reyndar fleiri en eins ráðherra.

Herra forseti. Ég mæli hér fyrir framhaldsnefndaráliti um frv. til fjáraukalaga fyrir árið 2001, frá 2. minni hluta fjárln. Frv. til fjáraukalaga fyrir árið 2001 kemur nú til 3. umr. Vísað er hér til nefndarálits 2. minni hluta við 2. umr. um almenn atriði og tillögur að þingræðislegri vinnu við fjárlagagerðina og það jafnframt að útgjöld séu samþykkt fyrir fram með fjáraukalögum. Aðeins bráða- eða neyðartilvik réttlæta aðra tilhögun. Samkvæmt lögum um fjárreiður ríkisins ber framkvæmdarvaldinu að kynna aukna fjárþörf fyrir fjárln. strax og hún er ljós og leita heimilda á fjáraukalögum. Áður hefur verið bent á þær ástæður að Alþing hafi samþykkt lög, t.d. á vorþingi, sem krefjast útgjalda á því sama ári og geti því verið nauðsynlegt að bregðast strax við með samþykkt fjáraukalaga. Því er hér ítrekað það mat 2. minni hluta að fjárreiðulögum verði illa framfylgt nema til komi sú breytta tilhögun að Alþingi samþykki fjáraukalög í lok vorþings og svo aftur í upphafi haustþings ef nauðsyn krefur. Ekki skiptir máli í þessu sambandi hvort meiri hluti ríkisstjórnarinnar sé nægur til að tryggja ákvarðanir framkvæmdarvaldsins heldur er hitt aðalatriðið að farið sé að lögum og ákvarðanir um aukin útgjöld teknar á þingræðislegan hátt. Þessu til viðbótar, herra forseti, má benda á að reglugerð um framkvæmd fjárlaga og ábyrgð á fjárreiðum ríkisstofnana í A-hluta sem fjármálaráðuneytið gaf út í byrjun þessa árs skerpir enn á þessu ferli og því er enn þá brýnna að á þessum málum sé tekið. Samkvæmt þeim upplýsingum sem nú liggja fyrir er gert ráð fyrir að rekstrartekjur ríkissjóðs á árinu 2001 verði um 254,2 milljarðar kr. en þær voru áætlaðar á fjárlögum um 253,1 milljarður kr. og hafa því aukist um 1,2 milljarða kr. frá fjárlögum. Rekstrargjöld samkvæmt fjárlögum fyrir árið 2001 voru áætluð liðlega 219 milljarðar kr., en samkvæmt þeim tillögum sem nú liggja fyrir við 3. umr. fjáraukalaga eru þau áætluð rúmir 233 milljarðar kr. og rekstrarafgangur ársins um 20 milljarðar kr. En samkvæmt fjárlögum ársins, eins og þau voru samþykkt fyrir ári síðan, var rekstrarafgangur áætlaður 33 milljarðar kr. Ljóst er að meiri samdráttur hefur verið í efnahagslífinu frá samþykktum fjárlögum ársins en þá var ráð fyrir gert. Sérstaklega á þetta við um einkaneyslu en nú er talið að hún dragist saman um 1% á þessu ári en í fjárlögum ársins 2001 var gert ráð fyrir 1,7% aukningu. Nú stefnir í að viðskiptahallinn verði nálægt 8% af landsframleiðslu í árslok 2001. Þrátt fyrir hagstæðari vöruskiptajöfnuð á árinu hefur viðskiptahallinn ekki minnkað að sama skapi því á móti vegur óhagstæður jöfnuður þáttatekna sem vex hratt vegna versnandi skuldastöðu erlendis og mikilla vaxtagreiðslna. Hinn mikli viðskiptahalli og útflæði fjármagns hefur leitt til þess að ríkissjóður hefur ekki getað greitt niður skuldir erlendis án þess að veikja krónuna. Þrátt fyrir góðan rekstrarafgang er takmarkað hægt að greiða niður innlendar skuldir án þess að valda aukinni þenslu á innlendum peningamarkaði. Nú blasir við að gengi íslensku krónunnar hefur frá áramótum fallið um fjórðung gagnvart helstu gjaldmiðlum. Verðbólgan hefur einnig ætt af stað og er nú áætlað að hún verði rúmlega 8% í árslok 2001 sem er tvöfalt hærra hlutfall en fjárlög gerðu ráð fyrir. Nú er gert ráð fyrir að hreinar skuldir ríkissjóðs nemi 167,7 milljörðum kr. í árslok 2001 og hafa þær aukist um rúma 40 milljarða kr. á árinu. Meginástæður þessarar þróunar eiga rætur í rangri stefnu ríkisstjórnarinnar í atvinnumálum og skattamálum. Ofur\-áhersla á hagkvæmni stærðarinnar og forgangsréttur fjármagnseigenda til hámarkstímabundinna arðgreiðslna hefur leitt þróun atvinnulífsins á villigötur. Einkavæðing almannaþjónustu leiðir til verri þjónustu og skertrar samkeppnishæfni margra byggðarlaga. Hinn mikli viðskiptahalli sem er til kominn vegna stefnu stjórnvalda í efnahags- og atvinnumálum hefur leitt til gífurlegrar þenslu í viðskipta- og verslunarþjónustu á suðvesturhorninu langt umfram það sem aukning í þjóðarframleiðslu hefur gefið tilefni til. Þessi stefna hefur leitt til þess að þeir atvinnuvegir sem í raun auka þjóðarframleiðsluna og standa undir hagvextinum hafa verið vanræktir. Þenslan hefur sogað til sín vinnukraft og fjármagn frá þessum atvinnugreinum sem lýsir sér m.a. í gífurlegum fólksflutningum á höfuðborgarsvæðið og vaxandi fjárhagsvanda sveitarfélaganna á landsbyggðinni. Víkjum að stöðu sveitarfélaganna. Skuldir sveitarfélaganna hafa vaxið mjög á undanförnum árum og á þessu ári er gert ráð fyrir að þær aukist úr 49,5 milljörðum kr. í 53 milljarða kr. Skuldastaða sveitarfélaganna er reyndar afar misjöfn sem og möguleikar þeirra til að standa við skuldbindingar sínar. Skuldir einstakra sveitarfélaga og lágar tekjur á íbúa er ein mesta ógnun við samfélagsþjónustuna og jafnvægi í búsetu í landinu. Brýnt er að aukinn jöfnuður verði í tekjum og gjöldum hins opinbera. Mörg sveitarfélög telja sig ekki hafa fengið bættan þann kostnað sem þau tóku á sig við einsetningu og yfirfærslu grunnskólans frá ríkinu til sveitarfélaganna. Er endurmat á þeim viðskiptum óútkljáð milli ríkis og sveitarfélaga. Staða nokkurra sveitarfélaga gagnvart Íbúðalánasjóði er mjög slæm og er skuldsetning í félagslega íbúðakerfinu að sliga þau mörg. Ríkisstjórnin hefur enn ekki gert neitt til að leysa þennan vanda sem þó er að nokkru leyti til kominn vegna ákvarðana ríkisins. Það eina sem gerst hefur er að sveitarfélögin á Vestfjörðum voru neydd til að skilyrða sölu á Orkubúi Vestfjarða hf. þannig að andvirðinu yrði varið til að greiða niður skuldir við Íbúðalánasjóð. Það er rétt, herra forseti, að vekja athygli á því að félagsíbúðirnar voru liður í opinberri stefnu stjórnvalda í húsnæðismálum. Það var Alþingi sem setti lögin og ákvað einhliða að fela sveitarfélögunum fjárhagslega bakábyrgð á félagslega húsnæðiskerfinu. Í umræðum á þingi hefur komið fram að hæstv. félmrh. hafi skipað nefnd til að móta tillögur um hvernig ætti að leysa fjárþörf félagslega íbúðakerfisins með heildstæðum hætti á landsvísu. Nefndin mun hafa skilað minnispunktum til ráðherra sem ekkert virðist enn hafa verið gert með og lítur út fyrir sem lítið sé þar aðhafst. Haldið er áfram á þeirri braut að ríkið kaupi eignir og þjónustustofnanir einstakra sveitarfélaga og taki andvirðið upp í skuldir. Má þar benda á kaup ríkisins á Orkubúi Vestfjarða sem var þvingunaraðgerð gagnvart sveitarfélögunum á Vestfjörðum og erfiðri fjárhagsstöðu nokkurra þeirra. Með þessari aðgerð er í raun verið að ýta því til hliðar að taka á skuldamálum sveitarfélaganna heildstætt á landsvísu. Herra forseti. Við 3. umr. um frumvarp til fjáraukalaga leggur meiri hlutinn til að ríkisfyrirtækinu Rarik verði veitt 300 millj. kr. lánsfjárheimild til að kaupa Rafveitu Sauðárkróks. Meðan sveitarfélögin hér á suðvesturhorninu keppast við að styrkja og efla orkuveitur sínar og nýta styrk þeirra til sóknar og átaks í atvinnuuppbyggingu sjá önnur sveitarfélög sig nauðbeygð til að selja þessar þjónustustofnanir sínar upp í skuldir, m.a. við hið opinbera, skuldir sem eru til komnar vegna lækkunar tekna eða beinlínis rangrar tekjuskiptingar milli ríkis og sveitarfélaga. Rafveita Sauðárkróks hefur skilað umtalsverðum tekjum til sveitarfélagsins og verið til margháttaðs stuðnings í rekstri þess á undanförnum árum. Sala Rafveitu Sauðárkróks er mjög umdeild meðal íbúa sveitarfélagsins, samanber meðfylgjandi fylgiskjal sem er áskorun til þingmanna frá Félagi ungra sjálfstæðismanna í Skagafirði. Fjárhagsstaða sveitarfélagsins er það slæm að sveitarstjórnin sér sig knúna til að fara þessa leið til að bæta stöðuna. Sameining sveitarfélaganna í Skagafirði hefur í sjálfu sér ekki fært aukið fjármagn inn í byggðarlagið heldur hefur kostnaður aukist, a.m.k. fyrst í stað. Þá telja heimamenn að halli verulega á þá í viðskiptum við ríkisvaldið varðandi kostnað við einsetningu grunnskólans og yfirfærslu hans til sveitarfélagsins. Í frumvarpi til fjáraukalaga er farið fram á að ríkið láti Rarik fá fé til að kaupa veituna og grynnka þar með á rekstrarskuldum sveitarfélagsins. Að mati 2. minni hluta væri miklu nær að ríkið léti þessa fjármuni ganga beint til sveitarfélagsins eða styddi það á annan hátt þannig að það héldi veitu sinnu. Þess vegna er gerð tillaga um að þessi kerfislægi fjárhagsvandi sveitarfélaganna sé leystur á landsvísu og þar með fjárhagsvandi sveitarfélagsins Skagafjarðar. Herra forseti. Hreinar erlendar skuldir þjóðarbúsins námu um 89,1% af landsframleiðslu í árslok 2000 en nú stefnir í að þetta hlutfall verði komið í 111% af landsframleiðslu í árslok 2001. Á árinu 1996 námu hreinar erlendar skuldir þjóðarbúsins 50,8% af landsframleiðslu. Hún hefur sem sagt tvöfaldast frá árinu 1996 og ríflega það. Hin mikla þensla á undanförnum árum hefur því að stærstum hluta verið fjármögnuð með erlendum lánum. Bankar og sparisjóðir hafa ekki farið varhluta af þeim efnahagssamdrætti sem nú ríkir. Þeir hafa þurft að auka framlög í afskriftareikning vegna aukinna vanskila hjá einstaklingum og fyrirtækjum. Eiginfjárhlutfall þeirra hefur farið stöðugt lækkandi frá árinu 1999. Það hefur, án víkjandi lána, lækkað úr 9,9% árið 1997 í 6,6% árið 2000. Hætt er við að erfitt verði að selja hlutabréf í ríkisbönkunum fyrir viðunandi verð nema að ríkissjóður bæti eiginfjárhlutfall þeirra með auknum framlögum. En víkjum að framkvæmd fjárlaga á yfirstandandi ári. Skýrsla Ríkisendurskoðunar um framkvæmd fjárlaga frá janúar til september árið 2001 var birt rétt fyrir helgina. Ríkisendurskoðun skilaði þarna skýrslu og þar er m.a. gagnrýnd sú stefna að halda ríkisstofnunum í gíslingu með því að taka ekki á fjárhagsvanda þeirra, láta þær bera árum saman halla frá fyrri árum og halda þeim þannig í spennitreyju án þess þó að skipa þeim að loka eða leggja niður lögboðna þjónustu og verkefni sem þeim er gert að sinna við fullkomlega óviðunandi aðstæður. Á þetta til dæmis við um framhaldsskólana þar sem þetta háttalag ríkisvaldsins er að vinna illbætanlegt tjón á öllu menntakerfi landsmanna. Í skýrslu Ríkisendurskoðunar segir m.a. á bls. 25--26, með leyfi forseta: ,,Til þess að yfirfærsla eða flutningur fjárheimilda með þessum hætti nái tilgangi sínum og verði til þess að auka sveigjanleika í ráðstöfun fjármuna þurfa að gilda ákveðnar reglur um hversu stóran hluta fjárheimilda má flytja á milli ára og hversu lengi. Mörg dæmi eru um stofnanir sem búa við skertar fjárveitingar sem nema tugum milljóna króna vegna halla fyrri ára og sem þær hafa þá velt frá einu ári til þess næsta. Til dæmis námu fjárveitingar til eins menntaskóla 333 millj. kr. í fjárlögum ársins 2001, en sú fjárheimild var skert um 122 millj. kr. vegna halla fyrri ára. Að teknu tilliti til millifærslu annarra fjárheimilda á árinu nam fjárheimild skólans 261 millj. kr. á árinu 2001. Í lok september hafði hins vegar verið stofnað til útgjalda fyrir 318 millj. kr. Ekki verður séð að skólinn geti rétt reksturinn af miðað við þá fjárheimild sem honum er ætluð á árinu nema með mjög verulegum samdrætti í þjónustu, t.d. aðgerð á borð við að hætta að taka við nýjum nemendum. Þessi skóli er síður en svo einsdæmi um stofnun sem býr við svo skertar fjárheimildir að engin leið er til að veita þá þjónustu sem henni er ætlað. Á 30 fjárlagaliðum nemur skerðing fjárheimilda vegna halla fyrri ára 20% eða meiru af fjárheimild ársins. Í þeim hópi eru til að mynda fimm skólar og tvö sýslumannsembætti. Engin áform virðast liggja fyrir um hvort og þá hvernig þessar stofnanir eiga að draga saman þjónustu til að rekstur þeirra falli innan fjárheimilda. Að mati Ríkisendurskoðunar er mjög brýnt að tekið verði á þessum málum og að framvegis verði fjárheimildir ekki skertar vegna halla fyrri ára nema raunhæft sé að stofnanir geti ráðið við slíka skerðingu. Setja þyrfti viðmiðunarmörk um hversu háar fjárhæðir megi flytja á milli ára. Í öðrum löndum þar sem heimilt er að flytja fjárheimildir milli ára eru sett mjög þröng mörk þar um.`` Herra forseti. Þessar athugasemdir falla fullkomlega að þeirri gagnrýni sem 2. minni hluti hefur verið með á framkvæmd einmitt þessa málaflokks, framhaldsskólanna, hjá menntamálaráðuneytinu. Og í þeim umræðum sem hér hafa farið fram í haust hefur verið lögð áhersla á að endurskoðun á því reiknilíkani sem nú er beitt við útdeilingu fjármagns til framhaldsskólanna verði lokið áður en gengið verði frá fjárlögum á Alþingi, þ.e. áður en frv. til fjárlaga kemur til 3. umr. Sömuleiðis er afar mikilvægt að þá verði einnig tekin ákvörðun um hvernig afskrifaður verði og skorinn af sá halli sem nú fylgir mörgum framhaldsskólum og er þeim svo þungur baggi að farið er að hefta störf þeirra verulega. Þetta tel ég afar mikilvægt, herra forseti, að liggi fyrir fyrir lok afgreiðslu fjárlaga næsta árs. Um afkomuhorfur ríkissjóðs á árinu og það hvað breyst hefur í fjármálum ríkisins frá því að fjárlög fyrir árið 2001 voru samþykkt í desember fyrir ári síðan segir í skýrslu Ríkisendurskoðunar á bls. 33--34, með leyfi forseta: ,,Áætlanir í frumvarpi til fjáraukalaga um afkomu ríkissjóðs í árslok 2001 sýna að í stað 33,8 milljarða kr. tekjuafgangs er nú gert ráð fyrir að hann verði 19,3 milljarðar kr. eða lækki um 14,5 milljarða kr. Í stað þess að handbært fé frá rekstri skili 9,1 milljarði kr. er nú gert ráð fyrir að á vanti 3,5 milljarða kr. eða breytingu til hins verra upp á 12,6 milljarða kr. Í fjárlögum ársins 2001 var gert ráð fyrir að fjárfestingarhreyfingar skiluðu 29,6 milljörðum kr. í ríkissjóð en nú er hins vegar gert ráð fyrir að á vanti 3,6 milljarða kr. og er því breyting til hins verra að fjárhæð 33,2 milljarðar kr. Áætlað var að svokallaður hreinn lánsfjárjöfnuður skilaði 38,7 milljörðum kr. til ríkissjóðs í ár en áætlanir nú gera ráð fyrir að á vanti 7,1 milljarð kr. Að lokum var gert ráð fyrir að afborganir af lánum umfram tekin lán næmu 24,2 milljörðum kr. en nú er aftur á móti gert ráð fyrir að lántökur umfram afborganir nemi 26,3 milljörðum kr. eða breytingu að fjárhæð 50,5 milljarðar kr. Ríkisendurskoðun hefur lagt mat á afkomuhorfur í árslok 2001 og borið saman við áætlun fjármálaráðuneytis. Stofnunin vill vekja athygli á eftirfarandi í því sambandi. Ekki eru gerðar athugasemdir við áætlun tekna nema að því leyti er varðar söluhagnað af eignum að fjárhæð 21,5 milljarðar kr. Í lok septembermánaðar höfðu 277 millj. kr. verið færðar til tekna vegna sölu eigna. Ef áform stjórnvalda um sölu Landssíma Íslands hf. og fjármálastofnana ná ekki fram að ganga fyrir árslok mun afkoma ríkissjóðs versna er nemur þeirri fjárhæð.`` Herra forseti. Ég tel reyndar fráleitt að ætla að þessar ríkiseignir verði seldar fyrir árslok. Það er reyndar afar óskynsamlegt að selja þær eins og nú er ástatt í viðskiptaheiminum og einnig miðað við stöðu samfélagsþjónustu í landinu. Þess vegna hefði verið réttara að gera sér grein fyrir stöðu málsins eins og hún er í dag og afgreiða fjáraukalög í samræmi við raunveruleikann. Herra forseti. Ekki er hægt að ljúka þessari framsögu hér án þess að víkja að vinnunni í hv. fjárln. og umræðunni um hana hér á þinginu síðustu tvo daga. Eðlilega þarf fjárln. að leita upplýsinga um fjölmörg atriði. Fjárln. óskar upplýsinga um fjárlagabeiðnir og um stöðu einstakra mála til þess að geta lagt mat á hver staðan er og hvernig með skuli fara í tillögu nefndarinnar og afgreiðslu þingsins. Í fjáraukalagafrv. var lögð fram beiðni frá forsrn. um 300 millj. kr. aukafjárveitingu til að mæta útgjöldum við einkavæðingu og störf einkavæðingarnefndar. Eðlilegt og nauðsynlegt þótti að fá um það upplýsingar hjá forsrn. til hvers ætti að verja þessum peningum og með hvaða hætti --- hér var jú um skyndibeiðni að ræða. Fjárln. sendi þessa beiðni og seint og um síðir kom svo óundirritað svar frá forsrn. í tölvupósti þar sem tilkynnt var að ekki væri hægt að veita umbeðnar upplýsingar og borið við ákvæðum upplýsingalaga um að skylt væri að takmarka aðgang að slíkum upplýsingum ef hann væri til þess fallin að skaða þá hagsmuni sem í húfi væru. Herra forseti. Ítarlega hefur verið um það fjallað hversu óeðlilegt og rangt er af hálfu framkvæmdarvaldsins að setja slík skilyrði við eðlilegri beiðni um upplýsingar. Við getum ímyndað okkur hvernig fer ef þetta á að verða viðtekin venja þegar spurt er um ráðstöfun fjár eða fyrirhugaða ráðstöfun fjár. Ekki hefur komið fram að sala Landssímans, sem nota átti þetta fjármagn til að einhverju leyti, sé eitthvert pukursmál. Ekki hafa komið fram neinar upplýsingar um að þar sé eitthvert pukursmál á ferðinni. Eða eru sala Landssímans eða sala Landsbankans einhver pukursmál? Það hefur ekki komið fram, enda virðist hér vera um hreinan hroka að ræða hjá framkvæmdarvaldinu gagnvart fjárln. og Alþingi, að neita að svara. Það færist jú í vöxt að verkefni á vegum hins opinbera séu unnin samkvæmt samningum við ýmsa verktaka. Ætti það að vera fordæmið þótt verktakar geri samning við ríkisvaldið að ekki þurfi að upplýsa um þá sem geta verið nauðsynlegir og eðlilegir, þá er illa að farið. Herra forseti. Á fundi sem hv. fjárln. hélt í hádeginu, þar sem boðað var að þetta mál yrði rætt og tilkynning kom inn á fundinn um að væntanlegt væri svar frá forsrn. um hvernig ætti að ráðstafa þessum 300 millj. einkavæðingarnefndar. Forsrn. gerði það hins vegar að skilyrði að með þær upplýsingar yrði farið sem trúnaðarmál. Því var að sjálfsögðu mótmælt að upplýsingar af þessu tagi yrðu eða þyrftu að koma fram undir þeim formerkjum að vera trúnaðarmál. Engu að síður féllst fjárln. á að um það kæmi skrifleg beiðni frá forsrn. að þetta yrði meðhöndlað sem trúnaðarmál. Á fundinum kom fram að ljóst væri að samkvæmt þingsköpum væri hægt að fara fram á slíkt og var þá örðugt fyrir einstaka nefndarmenn og nefndina sem heild að víkja sér undan því. Engu að síður eru þetta alveg fráleit vinnubrögð. Það ber að mótmæla þeim afdráttarlaust og ég skora hér á hæstv. Alþingi og hv. fjárln. að standa gegn þeim vinnubrögðum sem hér er boðið upp á gagnvart fjárln. og Alþingi. Til enn frekari upplýsingar þá er undirrituðum ekki kunnugt um að þetta svar hafi borist til nefndarmanna sem sátu þennan fund, sem þó var lofað og gert ráð fyrir þegar á þeim fundi. Allt er þetta því hið kúnstugasta mál og þinginu til vansa hvernig það hefur þróast. Herra forseti. Ég mæli einnig fyrir brtt. við fjáraukalög, sem ég er flutningsmaður að ásamt hv. þm. Árna Steinari Jóhannssyni og Guðjóni Arnari Kristjánssyni, sem lúta að því að í stað þess að ganga að eigum einstakra sveitarfélaga til þess að leysa þau úr bráðum greiðsluvanda og skuldum þá verði tekið á þeim málum á landsvísu og heildstætt eins og reyndar hefur verið lofað. Við flytjum hér brtt. á þskj. 454: 1. Við brtt. á þskj. 441. Í stað fjárhæðarinnar ,,780 millj. kr.`` í f-lið a-liðar komi: 480 millj. kr. 2. Við brtt. á þskj. 442. Liður 8.27 í 1. tölul. falli brott. Í greinargerð með þessari tillögu segir að hér sé lagt til að hafnað verði að gefa Rafmagnsveitum ríkisins heimild til að kaupa Rafveitu Sauðárkróks og að veita þeim lán að upphæð 300 millj. kr. til þessara kaupa. Sveitarfélagið Skagafjörður á í miklum fjárhagsvanda eins og mörg önnur sveitarfélög á landsbyggðinni. Þennan greiðsluvanda sveitarfélaganna á að leysa með aðgerðum á landsvísu heildstætt. Sveitarfélögin á suðvesturhorni landsins, þangað sem hið svokallaða ,,góðærið`` kom, keppast nú við að efla orkufyrirtæki sín og nýta styrk þeirra til sóknar í nýsköpun atvinnulífs. Á meðan sjá sveitarfélögin á landsbyggðinni hvert af öðru sér ekki fært annað en að selja þessi fjöregg sín til að létta til bráðbirgða á greiðsluvandanum. Lagt er til að ríkið komi að því að leysa fjárhagsvanda sveitarfélagsins með beinum hætti og sem hluta af heildarlausn á landsvísu en ekki með því að afhenda Rarik peninga til að kaupa af þeim rafveituna og rýra þar með möguleika Skagfirðinga til að sækja fram á eigin forsendum í orkubúskap. Herra forseti. Sem fylgiskjal með nál. fylgir einmitt bréf sem sent var þingmönnum til áréttingar. Ég vil leyfa mér að vitna í það, með leyfi forseta: ,,Þann 13. nóvember sl. samþykkti sveitarstjórn Skagafjarðar sölu á Rafveitu Sauðárkróks og er Rarik kaupandinn. Á næstunni mun þetta mál verða tekið fyrir á Alþingi og ákvörðun tekin um hvort veita eigi Rarik lánsheimild til þessara kaupa. Í upphafi árs hafði sú ákvörðun verið tekin af sveitarstjórn Skagafjarðar að sameina allar veitur sveitarfélagsins ef það reyndist ákjósanlegt, ef ekki, átti að skoða sölu rafveitunnar. Við sameiningu hefði orðið til öflugt veitufyrirtæki, sem skilað hefði arði um ókomin ár. Niðurstöður nefndar, sem sett var á fót til þess að kanna hvort ásættanleg hagræðing næðist með sameiningu veitnanna, var sú að hægt hefði verið að lækka skuldir sveitarfélagsins um minnst 370 milljónir kr. Auk þess var mögulegt að hið nýja fyrirtæki keypti áhaldahús sveitarfélagsins á allt að 50 milljónir kr. Allir flokkar voru sammála um að þetta væri hagstæðasta leiðin, er bæði gæti lagað slæma stöðu sveitarsjóðs nú og skilað hagnaði til framtíðar.`` Síðar segir, með leyfi forseta: ,,Þetta er eitt heitasta mál sem upp hefur komið hér í Skagafirði og biðjum við ykkur að veita því sérstaka athygli. Hvers vegna liggur meiri hluta sveitarstjórnar svo á að selja rafveituna núna í haust? Því var hagstæðasta leiðin, sem stefnt hafði verið að frá upphafi árs, skyndilega orðin óhagstæð? Ekki gaf núverandi meiri hluti sér tíma til þess að skoða möguleika rafveitunnar í ljósi komandi breytinga á orkulögum ... Er það ekki undarlegt að Rarik, sem er í ríkiseign, skuli sækjast eftir og fá heimild til að kaupa orkufyrirtæki í eigu sveitarfélaga á landsbyggðinni, þegar það er stefna ríkisstjórnar að selja eignir en ekki kaupa? Á sama tíma verða orkufyrirtækin í eigu sveitarfélaganna á suðvesturhorninu stöðugt öflugri. Þó Rafveita Sauðárkróks sé lítil á landsvísu er hún mikill styrkur fyrir sveitarfélagið og sala hennar því skref í ranga átt. Þetta er einungis skammtímalausn þar sem ekki er hugsað um hagsmuni sveitarfélagsins til framtíðar.`` Og bréfi þessu lýkur með eftirfarandi orðum, með leyfi forseta: ,,Við biðjum þig að kynna þér þetta mál til hlítar og leggja okkur lið við að standa vörð um framtíð okkar og byggðar út á landi.`` Undir bréfið ritar, fyrir hönd ungra sjálfstæðismanna í Skagafirði, Sigurlaug Vildís Bjarnadóttir. Mér þótti rétt, herra forseti, að vísa til þessa bréfs. Reyndar hefur þetta verið eitt umdeildasta mál í Skagafirði nú um nokkra hríð og margar blaðagreinar verið skrifaðar um það. Ég leyfi mér að vísa til greinar sem einn sveitarstjórnarmaður, forsvarsmaður núverandi meiri hluta, segir í grein í Feyki 19. sept. 2001, með leyfi forseta, þar sem hann svarar spurningunum um hvers vegna nauðsynlegt sé að selja Rafveitu Sauðárksóks, en þar segir, með leyfi forseta, sveitarstjórnarmaðurinn Snorri Styrkársson: ,,Ég vil ekki selja Rafveitu Sauðárkróks. Það er ekki mitt markmið né nokkurs annars í sveitarstjórninni svo ég viti um. Sú stund er hins vegar upp runnin að ég og aðrir ábyrgir sveitarstjórnarmenn höfum ekki efni á þessari skoðun.`` Því næst, herra forseti, rekur hann skuldir sveitarfélagsins, bæði vegna félagslega íbúðakerfisins, lífeyrisskuldbindinga sveitarfélagsins og aðar skuldir, sem eru mjög háar upphæðir miðað við fjárhagsáætlun og fjármál sveitarfélagsins. Og áfram segir í þessari grein: ,,Ég vil ekki skerða þá um margt góðu þjónustu sem sveitarfélagið er að veita Skagfirðingum. Ég vil ekki að börnin okkar --- framtíðin --- njóti ekki bestu menntunar. Ég vil ekki skerða þá þjónustu sem við höfum búið þeim sem minna mega sín í okkar samfélagi. Svo mætti lengi telja. Ég tel mig ekki töframann í fjármálum þó ég sé ágætlega menntaður á því sviði. Ég hef ekki séð, heyrt eða fundið neinn núverandi eða fyrrverandi sveitarstjórnarmann í Skagafirði sem hefur getað komið með rökstudda, trúverðuga og haldfasta tillögu eða kenningu um hvernig glíma eigi við þennan fjárhagsvanda nema með sölu eigna.`` Herra forseti. Það er alveg ljóst að þetta er neyðarlausn af hálfu sveitarfélagsins Skagafjarðar til að bjarga fjárhag sínum og það er miklu nær að ríkisvaldið komi þarna að með beinum hætti og leysi fjárhagsvanda Skagafjarðar eins og annarra sveitarfélaga sem núna eiga í erfiðleikum sem einmitt stafa af stefnu ríkisstjórnarinnar. Miklu nær er að tekið verði á þessu með heildstæðum hætti en ekki þannig að þau séu hvert og eitt tekin út og eignir þeirra teknar. Það er skiljanleg staða sveitarfélagsins sem sér ekki aðra leið til að leysa úr bráðavanda, fjárhagsvandanum, en þá sem þarna er verið að óska eftir. Herra forseti. Að lokum er önnur brtt. sem er flutt auk mín af hv. þm. Árna Steinari Jóhannssyni og Guðjóni A. Kristjánssyni, sem fjallar um að heimilt sé að verja allt 1 milljarði kr. til að greiða úr bráðum fjárhagsvanda sveitarfélaganna, m.a. vegna félagslega íbúðakerfisins, og félmrh. setji nánari reglur um úthlutunina. Og í greinargerð segir, með leyfi forseta: ,,Mörg sveitarfélög á landsbyggðinni búa nú við háar skuldir og mikla greiðsluerfiðleika, m.a. vegna skulda við félagslega íbúðakerfið og aukins kostnaðar við einsetningu grunnskólans og yfirfærslu hans til sveitarfélaganna. Þar telja mörg þeirra mjög á sig hallað í samskiptum við ríkisvaldið. Hvor tveggja þessara málaflokka bíður úrlausnar á landsvísu. Þessi mál og önnur er varða verka- og tekjuskiptingu ríkis og sveitarfélaga eru óútkljáð en þau verður að leysa með nýju fjármagni til sveitarfélaganna. Óviðunandi er að einstök sveitarfélög séu knúin til að selja bestu eignir sínar og þjónustustofnanir til að leysa bráðan greiðsluvanda heldur ber að einhenda sér í að leysa fjárhagsvanda sveitarfélaganna á landsvísu. Hér er lagt til að heimilt verði að ráðstafa allt að 1 milljarði kr. á fjáraukalögum þessa árs sem fyrsta skref í að leysa þennan vanda án þess að taka af sveitarfélögum eignir í staðinn.`` Herra forseti. Varðandi fjárlög og efnahagsmál ríkisins á þessu ári er ljóst að margt hefur farið á annan veg en þjóðhagsáætlun og stefna ríkisins í efnahagsmálum gerðu ráð fyrir. Eins og 2. minni hluti rakti ítarlega í nefndaráliti við 2. umr. fjáraukalaga er meginhluti þess fjárhagsvanda sem nú er glímt við heimatilbúinn og á rætur í alvarlegum mistökum ríkisstjórnarinnar í stjórn efnahagsmála. Hann á rætur í einkavæðingarherferð almannaþjónustunnar og rangri stefnu í atvinnumálum. Einstakir ráðherrar beita sér fyrir ákveðnum gæluverkefnum sínum í stað þess að vinna út frá markaðri heildarstefnu í efnahagsmálum og fjármálum ríkisins. Annar minni hluti lýsir því fullri ábyrgð á hendur ríkisstjórninni og meiri hluta hennar vegna óvandaðrar vinnu við fjárlagagerðina sem lýsir sér núna í mjög breyttum forsendum og niðurstöðum í efnahagsmálum og fjárlögum þessa árs og eiga rætur sínar að rekja til rangrar forgangsröðunar og mistaka í hagstjórninni.

Virðulegi forseti. Ég vil að það komi hér fram að ég get ekki stutt lánsheimildir til Rariks vegna yfirtöku eða kaupa þess fyrirtækis á Rafveitu Sauðárkróks. Eins og fram hefur komið hafa verið afar miklar deilur um þetta mál í Skagafirði. Ég tel algjörlega óviðunandi að þessu ríkisfyrirtæki sé beitt með þeim hætti sem gert er til að grípa inn í deiluna við þessar aðstæður. Ég tel að það hefði verið eðlilegt að bíða með inngrip ríkisfyrirtækisins í þessar deilur þangað til Skagfirðingum hefði gefist kostur á að gera út um þetta mál í næstu sveitarstjórnarkosningum.

Herra forseti. Ég þakka undirtektir hv. þm. Vilhjálms Egilssonar. Fyrir mér er þetta meira mál en bara kosningamál. Fyrir mér er þetta mál á landsvísu, hvernig á að taka á þessum málum og hinni alvarlegu stöðu sveitarfélagsins Skagafjarðar eins og hjá mörgum öðrum sveitarfélögum sem eru í hliðstæðri stöðu. Það á að taka á þeim á landsvísu og leysa þau en ekki láta þau dragast og dragast, og hengja sveitarfélögin áfram. Þannig að ég vonast eftir því, herra forseti, að hv. þm. Vilhjálmur Egilsson styðji þessar tillögur sem hér eru fluttar um að fjárhagsvandi sveitarfélagsins Skagafjarðar verði leystur á annan hátt en lagt er til í frv. meiri hlutans til fjáraukalaga.

Virðulegi forseti. Ég tel að þær forsendur sem hv. þm. hefur fyrir því að standa gegn sölu Rafveitu Sauðárkróks til Rariks séu ekki endilega þær sömu og mínar forsendur en ég er hins vegar algjörlega sammála honum um efni málsins þótt á öðrum forsendum sé en hann hefur verið að rekja hér.

Herra forseti. Málið er brýnt fyrir sveitarfélagið Skagafjörð vegna vanda þess sérstaklega, og síðan er þetta málefni á landsvísu. Ef hv. þm. Vilhjálmur Egilsson vill bæta við tillöguna eða koma öðrum orðum inn til þess að koma megi til móts við þetta er sjálfsagt að skoða það. En ég legg áherslu á að það á ekki að fara að sveitarfélögunum með þessum hætti, það á að leysa fjárhagsvanda þeirra á annan hátt en að taka af þeim eignir. Ég þakka hv. þm. Vilhjálmi Egilssyni fyrir stuðning við þau sjónarmið sem þarna eru, hvernig salan á Rafveitu Sauðárkróks til Rariks snýr að sveitarfélaginu Skagafirði.

Virðulegi forseti. Mér finnst alveg með ólíkindum að hlusta á framsögumann 2. minni hluta fjárln., hv. þm. Jón Bjarnason, leggja til að sjálfsákvörðunarréttur sveitarfélagsins Skagafjarðar verði hunsaður þar sem meiri hlutinn hefur samþykkt að selja Rafveitu Sauðárkróks til Rariks, hvernig Vinstri hreyfingin -- grænt framboð vill ganga gegn þessu sjálfstæði sveitarfélaganna og banna því hreinlega að taka slíka ákvörðun. Þetta er alveg með ólíkindum. Mér finnst þetta jafnfurðulegt og það að Vinstri hreyfingin -- grænt framboð ályktaði um það á landsfundi sínum að vera á móti ljósastaurum í þéttbýli til að varðveita það að fólk geti horft á himintungl og stjörnur í grennd við þéttbýlisstaði --- það snýr líka að orkumálum. Mér finnst sú samþykkt álíka vitlaus og tillagan sem hér kemur fram hjá Vinstri grænum við þessa umræðu. Jafnframt finnst mér náttúrlega alveg sérstaklega ánægjulegt og skemmtilegt að hlusta hér á hv. þm. Jón Bjarnason, þingmann Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs, eyða töluverðum tíma í að koma á framfæri skoðun sjálfstæðismanna í Skagafirði. Að lesa hér og gera að þinggagni ályktun ungra sjálfstæðismanna í Skagafirði sem leggjast gegn þessu í einhverri fýlu sinni út af því að þeir duttu út úr meiri hluta, sem ég ætla að koma að síðar --- mér finnst það alveg stórkostlegt og vil vekja athygli þingheims á því að hér hafa sjálfstæðismenn í Skagafirði fengið nýjan talsmann fyrir sig á hinu háa Alþingi. Ég vil leyfa mér hér í lokin, herra forseti, að spyrja hv. þm.: Hvers eiga önnur sveitarfélög að gjalda? Hér er lagt til að veita sveitarfélaginu 300 milljónir beint, bara án nokkurrar umræðu. Hvað með jafnræði sveitarfélaganna? Það er ekki nóg með að ganga eigi á sjálfsákvörðunarrétt, hvað með jafnræði sveitarfélaganna? Og, herra forseti, mér virðist, þótt ekki sé nema 4. desember í dag, sem fyrsti jólaveinninn sé kominn til byggða og heldur betur farinn að deila hér út gjöfum.

Herra forseti. Í fyrsta lagi harma ég það ef hv. þm. Kristján L. Möller hefur ekki heyrt ræðu mína en er samt farinn að vitna í hana en ég rakti einmitt rökin sem hafa komið fram fyrir sölu veitunnar og ég vitnaði til bæjarfulltrúans Snorra Styrkárssonar þar sem hann rakti að það væri ekki óskastaða að selja rafveituna heldur rakti hvernig erfið fjárhagsstaða sveitarfélagsins rekur til þess arna. Og að sjálfsögðu ber sveitarfélaginu skylda til að leysa úr því eins og best verður á kosið. Hins vegar er það sveitarfélaginu ekki til góðs til frambúðar að eignir séu teknar af því til að láta ganga upp í rekstrarskuldir, skuldir sem eru m.a. til komnar vegna óhagstæðrar skiptingar á tekjum milli ríkis og sveitarfélaga, vegna skulda við félagslega íbúðakerfið o.s.frv., sem er vandi miklu fleiri sveitarfélaga en Skagafjarðar og á að taka á honum heildstætt. Og það er mesti misskilningur hjá hv. þm. að lagt sé til að þetta verði leyst með því að leggja út þessar 300 milljónir heldur er gert ráð fyrir því að vandamál þessa sveitarfélags verði leyst um leið og annarra. Þarna er bráður vandi sem ber að taka á þegar í stað. Það er skylda ríkisins að gera það og við leggjum það til en ekki að gengið verði að einstökum sveitarfélögum eða þau knúin til að selja dýrmætar eignir sínar þegar aðrar leiðir eru miklu réttlátari og miklu sanngjarnari og koma sveitarfélaginu miklu betur, bæði til skemmri og lengri tíma.

Virðulegi forseti. Ég vil leyfa mér, með leyfi þínu, að vitna beint í greinargerð sem hér hefur verið flutt af hv. þm.: ,,Að mati 2. minni hluta væri miklu nær að ríkið léti þessa fjármuni ganga beint til sveitarfélagsins eða styddi það á annan hátt þannig að það héldi sinni veitu.`` Hvað er þetta annað en bein jólagjöf? Það er ekki hægt að lesa annað út úr þessu en að veita eigi hér einu sveitarfélagi 300 millj. kr. beint og gera ekkert fyrir aðra. Eins og ég segi, það er alveg með ólíkindum hvernig Vinstri hreyfingin -- grænt framboð getur komið hér fram með tillögur sem eru algjörlega út í hött, eingöngu til þess fallnar að gera hosur sínar grænar í viðkomandi sveitarfélagi. Mér finnst þessi markaðshyggja Vinstri grænna ansi dýru verði keypt, að ríkissjóður þurfi að borga 300 millj. fyrir þessa markaðssetningu Vinstri grænna í viðkomandi sveitarfélagi. Ég stóð í því sjálfur, herra forseti, sem gamall bæjarfulltrúi að við neyddumst til að selja veitur okkar á Siglufirði þegar við vorum komin í ansi mikil skuldamál. Ég held að sú ráðstöfun hafi ekki reynst sérlega slæm. Ég segi það bara, og mun koma að því betur á eftir, að samskiptin við Rarik hafa verið sérstaklega góð og ég vænti þess að Rarik muni starfa jafn vel í Skagafirði og sinna Skagfirðingum jafn vel og þeir hafa gert við Siglufjörð eftir að þeir keyptu veiturnar þar. Herra forseti. Bara rétt í lokin. Mér kom þetta svo á óvart að ég gat ekki annað en komið hér upp í stutt andsvar. Ég ætla samt að ræða þetta betur á eftir. Mér finnst þessi stefna í orkumálum sveitarfélaga með ólíkindum, alveg sama hvort það er að banna meiri hluta sveitarstjórnar Skagafjarðar að selja eignir sínar eða það að hvetja sveitarfélög til að vera ekki með ljósastaura í þéttbýlinu til að lýsa upp götur og annað slíkt vegna þess að það geti skyggt á himintungl og stjörnur í grennd við viðkomandi sveitarfélög. Herra forseti. Þetta er alveg með ólíkindum.

Herra forseti. Ef hv. þm. vildi í rauninni koma þarna vel að málum ætti hann að styðja þessa tillögu.

Um ljósastaurana? Nei.

Það er erfitt að horfa upp á það að sveitarfélög úti um land verði að selja eignir sínar, orkuveitur, til að leysa úr bráðaskuldavanda. Svo horfum við upp á það hér á suðvesturhorninu að þar styrkja þessar orkuveitur sig, þær eru meðal sterkustu stoða viðkomandi sveitarfélaga og viðkomandi samfélags og þangað sækja þessi sveitarfélög styrk í nýsköpun atvinnulífs. En úti á landi er þessu þveröfugt farið. Það er af ástæðum sem eru til komnar vegna rangrar stefnu ríkisins í efnahagsmálum og atvinnumálum. Það bætir ekki úr skák fyrir þessi sveitarfélög þegar eignir þeirra eru teknar ein af annarri upp í skuldir. Að sjálfsögðu bregðast sveitarfélögin við og reyna að leysa þau mál eins og þau best geta en ríkið ber líka skyldur, sem og við hér á Alþingi, gagnvart þessum sveitarfélögum, gagnvart fjárhag þeirra og stöðu og gagnvart möguleikum þeirra til búsetu og að tryggja öflugt atvinnulíf og sterkt samfélag. Og það gerum við með því að leggja fram tillögur eins og þá sem hér var lögð fram, virðulegi forseti.

Herra forseti. Ég geri ráð fyrir að hæstv. fjmrh. sé einhvers staðar nálægur þannig að ríkisstjórnin eigi a.m.k. einn fulltrúa hér við umræðuna. Það má nú ekki minna vera. Það gengur satt best að segja heldur illa að fá hæstv. ráðherra til að vera hér viðstadda umræður þegar málaflokkar þeirra eiga undir, hvort heldur er í umræðum um fjárlög eða fjáraukalög og virðist vera orðið algjört metnaðarleysi gagnvart því að menn eigi þess kost að ræða hlutina við viðkomandi fagráðherra jafnframt því að hæstv. fjmrh. sé viðstaddur. Og öll góð áform og fyrirheit um að greiða fyrir umræðunni með því að ráðherrar reyni að vera við a.m.k. á þeim sérstöku dögum þegar svona umræður fara fram, renna út í sandinn og iðulega er stór hluti þeirra erlendis þegar eftir því er spurt hvar þeir haldi sig. Því leita náttúrlega á mann spurningar um hvort hæstv. ráðherrar megi yfirleitt vera að því að stjórna landinu. Staðreyndin er sú, herra forseti, þegar fjáraukalagafrv. fyrir árið 2001 er að koma til lokaumræðu þá liggur sú napurlega staðreynd á borðum að afgangur af ríkissjóði hefur gufað upp og fjárlögin sem slík, að slepptri eignasölu, áætlaðri en óorðinni eignasölu, eru orðin öfug. Það er nú allt og sumt sem eftir stendur af góðærinu og hinum glæsilega árangri í ríkisfjármálum, herra forseti. Þær staðreyndir liggja hér fyrir okkur og þeim er ómótmælt. Það staðfestir Ríkisendurskoðun í úttekt sinni og fleiri gögn eru því til staðfestingar að fjármunamyndun frá rekstri ríkisins á þessu ári er neikvæð upp á nokkra milljarða og eignasölu þarf til til að koma ríkissjóði í afgang. Það sem kostulegra er, herra forseti, er að núna þegar komið er fram í desembermánuð er þessi eignasala öllsömul bara fuglar í skógi enn þá. Það gengur alveg hörmulega að koma þessum eignum ríkisins út og er þó ekki til sparað að reyna það. Maður hlýtur að spyrja, herra forseti, í hvað þessir peningar hafi farið, þessar óhemju fjárhæðir sem í þessum sömu fjáraukalögum er verið að heimta handa forsrn. til að smyrja hjólin og þarf að vera ríkisleyndarmál hvernig þeim er varið. En það hefur samt ekki tekist að selja eignirnar. Það eru skitnar 270 millj. heyrði ég hér áðan sem búið er að tekjufæra sem þegar tilfallinn söluhagnað vegna eigna ríkisins á árinu. Hvar er restin? Jú, hún er í óljósum áformum um að mögulega náist eitthvað inn fyrir Landssímann einhvern tíma á næstu vikum eða mánuðum. Og hvað varðar Landsbankann virðist enn lengra í land ef eitthvað er. Herra forseti. Eitt af því sem er alvarlegt í sambandi við stöðu ríkisfjármála og opinberra aðila nú á tímum er bág staða sveitarfélaga. Ég ætla að gera það aðeins fyrst að umtalsefni áður en ég vík aftur að almennri stöðu ríkisfjármála og trúnaðarmálunum miklu, m.a. vegna þess að ég sé að hæstv. fjmrh. er ekki viðstaddur. Það væri nú æskilegt, herra forseti, ef hæstv. félmrh. væri hér á slóðunum því ekki varðar það hæstv. félmrh. litlu hvernig sveitarfélögin í landinu standa.

Forseti vill láta þess getið að samkvæmt tölvunni sem hann hefur fyrir framan sig er hv. félmrh. reyndar nýgenginn úr húsi. En hæstv. fjmrh. er hér í hliðarherbergi og hæstv. heilbrrh. er hér líka.

Kannski tölvan viti hvar hæstv. forsrh., nei, hæstv. fjmrh. er í húsinu líka?

Hér, hv. þm.

Jú, það er nú gott, hæstv. fjmrh. ...

Það hefur ekkert vantað upp á það í þessari umræðu.

Nei, það er gott.

Meira að segja hv. þm. hefur farið úr salnum. Hvar var hv. þm. þegar síðasta umræða var?

Ég var að mestu leyti hér í salnum. 
            

Má forseti biðja hv. þingmenn að gefa ræðumanni hljóð.

Ja, ég veit ekki hvort ætti að gefa hæstv. fjmrh. eitthvað. Það liggur eitthvað illa á honum, hæstv. ráðherranum. Herra forseti. Ég held að ástæða sé til að fara aðeins yfir það hvernig staða sveitarfélaganna í landinu er og blasir við þeim um þessar mundir. Ég ætla líka í leiðinni að koma að stórbrotnu innleggi hv. þm. Kristjáns L. Möllers í umræðunni hér áðan sem birti alveg sérstaka hlið á metnaði þess hv. þm. í byggðamálum og landsbyggðarmálum sem hv. þm. kveður mikinn að eigin sögn, en fann hér hins vegar allt til foráttu tillöguflutningi þingmanna sem einmitt gengur út á að taka almennt á fjárhagsvanda sveitarfélaganna á landsbyggðinni og leysa hann. En það vill hv. þm. ekki sjá og hafði hin hörðustu orð um þá þingmenn sem slíkt hafa lagt hér til. Staðreyndin er sú að fjölmörg sveitarfélög landsins eru við það að komast í gjörgæslu hjá félmrn. vegna skulda og erfiðleika í rekstri, ef ekki þegar komin þangað. Það liggur alveg fyrir. Þetta hefur átt við um mörg sveitarfélög á Vestfjörðum. Í reynd, herra forseti, hefði félmrn. átt að vera búið að taka að sér fjármál eða koma til aðstoðar verst stöddu sveitarfélögunum á Vestfjörðum fyrir mörgum missirum. En það brást í rauninni þeirri skyldu sinni og enginn vafi er á því að færa má fyrir því gild rök að réttur hafi verið brotinn á íbúum sumra sveitarfélaga sem hafa verið orðin svo illa stödd --- það á ekki bara við um Vestfirði --- að þau hafa ekki ráðið við að uppfylla skyldur sína á fullnægjandi hátt. Það er alveg skýrt í lögum og stjórnskipun landsins að ríkið ber ábyrgð á því. Fjárhagur sveitarfélaga á ekki og má ekki lögum samkvæmt verða til þess að íbúarnir verði af lögboðinni þjónustu sem sveitarfélögin eiga að annast. Þá er ríkið bakábyrgt og á að koma til skjalanna. Þegar hættumerkin láta á sér kræla, þegar bjöllurnar fara að hringja, á að taka í taumana og þá á að koma sveitarfélögunum til aðstoðar. Þeim skyldum sínum hefur ríkisvaldið verið að bregðast vegna þess að það er augljóst mál að skulda- og greiðslustaða sumra sveitarfélaganna er orðin slík að borðleggjandi er að þau geta ekki með fullnægjandi hætti, þannig að þau séu með sæmilega óbundnar hendur til þess, uppfyllt skyldur sínar. Eitt af því alvarlega í þessu sambandi eru gríðarlegar skuldir sem hvíla á herðum sveitarfélaganna vegna félagslegs íbúðarhúsnæðis og innlausnarskyldunnar þar. Það eru nokkur ár síðan að lofað var að taka á þeim vanda með sveitarfélögum og stofnaður var viðlagasjóður viðbótarlána eða hvað það nú hét, lofað framlögum á fjárlögum í þann sjóð. En síðan hefur það allt verið svikið. Nefndir hafa verið að lulla í því að koma með einhverjar tillögur og svo gerist ekki neitt. Og einhver minnisblöð liggja og rykfalla í skúffum hæstv. ráðherra. Ein afleiðing af þessu hefur orðið sú að sveitarfélög hafa séð sig knúin til þess, neydd til þess, að selja eignir sínar sér þvert um geð í mörgum tilvikum. Eða hverjum dettur í hug að sveitarfélög á Vestfjörðum hefðu selt frá sér Orkubú Vestfjarða eða væru að gera það, ágætis fyrirtæki sem tryggði fjórðungnum lægra orkuverð en öðrum svæðum á landsbyggðinni, sem var rekið með ágætri afkomu og var að skila eigendum sínum arði, hverjum dettur í hug að sveitarfélög á Vestfjörðum hefðu selt þetta frá sér og þar með afsalað sér möguleikum til að nota það fyrirtæki til að byggja upp annað atvinnulíf eða sækja fram í orkumálum ef þau hin sömu sveitarfélög hefðu ekki neyðst til þess? Engum. Það er algjörlega borðleggjandi. Hér eru reiddar fram upplýsingar um að þeir sveitarstjórnarmenn í Skagafirði sem eru núna að beita sér fyrir sölu orkuveitunnar þar gera það nauðugir. Svo kemur hv. þm. Kristján Möller og telur það mikla ósvinnu að leggja hér til annars konar aðgerðir en þær einar að heimila sveitarfélögunum þetta og láta ríkið kaupa af þeim.

... vilji stjórna sveitarfélögunum.

Láta ríkið kaupa af þeim.

Þú ert ekki kosinn til þess.

Nú ætti hv. þm. Kristján Möller að hafa hægt um sig 

Já, það viltu.

Felst hann í því að selja ríkinu, að ríkið sé skuldbundið til að kaupa? 

Má forseti biðja hv. þm. um að gefa ræðumanni hljóð.

Það þarf enga hjálp þó ég sé forseta þakklátur fyrir velviljann, ég skal sjá um hv. þm. Kristján Möller. Ég get það hjálparlaust, held ég. Felst þá sjálfræði sveitarfélaganna í því að fá að selja eignir sínar nauðugt á hnjánum í fjárhagsþrengingum? Væri ekki sjálfsákvörðunarrétti sveitarfélaganna betur borgið ef ríkið kæmi með eðlilegum hætti þeim til aðstoðar eins og lofað hefur verið og leysti með þeim fjárhagsvandann vegna félagslegs íbúðarhúsnæðis? Væri það ekki betra, hv. þm.? Væri þá ekki meira eftir af sjálfsákvörðunarréttinum heldur en að birtingarform hans sé þetta sem hv. þm. styður, að þau séu neydd til að selja eignir sínar? Og sveitarstjórnarmenn vitna í blöðum og/eða opinberlega um að þeir geri þetta þvert um hug sér vegna þess að þetta séu nauðungarkostir. Hv. þm. Kristján Möller var reyndar svo óheppinn hér áðan. Hann sagði: ,,... við neyddumst til að selja veituna okkar á Siglufirði ...`` Hann taldi það svo hafa verið hina bestu gjörð og komið vel út. En hann notaði orðin ,,neyddumst til að selja veituna``. Var það þá svo gleðilegt? Ég hef aldrei áður heyrt íslenskt mál notað á þennan hátt. Þegar menn neyðast til að gera eitthvað, þá hélt ég það væri nauðung, eitthvað sem væri mönnum þvert um geð, það væru afarkostir. Þannig skil ég íslensku.

... söluna á ...

. Og auðvitað er það þannig, herra forseti, þegar menn eru settir upp við vegg, þegar mönnum eru allar bjargir bannaðar, eins og sveitarfélögin eru í þessari stöðu vegna þess að ríkið og löggjafinn hefur öll þeirra ráð í hendi sér, skammtar þeim tekjurnar og hefur gert það þannig, m.a. í tengslum við yfirfærslu verkefna, að sveitarfélögin eru út um allt á hnjánum, hafa hlaðið á sig skuldum og þegar stjórnvöld lyfta ekki litla fingri þeim til aðstoðar, hver er þá þrautalendingin? Jú, hún er þessi: Að selja eignir á meðan þær eru einhverjar til. Gallinn er sá að það gengur hratt á þær og hann er líka sá að sum sveitarfélögin eiga bara alls ekki neitt til að selja. Þau eru ýmist þegar búin að því eða hafa aldrei myndað neinar eignir af þessu tagi, því mörg þeirra hafa um áratuga skeið verið kaupendur orku frá landsfyrirtækjum og aldrei átt nein eigin orkufyrirtæki eða veitur sem hafa myndað eignir og eiga ekki heldur hlutabréf í atvinnufyrirtækjum eða öðru slíku. Og þannig þekkjum við dæmin um mörg sveitarfélög. Með því að styðja nauðungarleiðina eru þessi sveitarfélög smátt og smátt skilin ein eftir algjörlega bjargarlaus og á vonarvöl, enda eru þau sum hver að reyna að flýja inn í einhverjar sameiningar sem auðvitað leysa ekki nokkurn skapaðan hlut því það er ekki mikil lausn fólgin í því að sameina tvo bjálfa og fá út einn aumingja, eins og maðurinn sagði hérna á árunum þegar tvö skuldug fyrirtæki skriðu saman og urðu svo gjaldþrota rétt eftir það. Nei, það verður ekki svona, herra forseti, sem vandi landsbyggðarinnar verður leystur. Það er algjörlega á hreinu. Ég held að hv. þm. Kristján Möller, þó hann langi mikið til að reyna að koma höggi á Vinstri græna, og löngun þingmannsins leynir sér ekkert í þeim efnum því hann fer í ótrúlegar skógarferðir til að reyna að snúa út úr og  Við skulum aðeins fara yfir það sem hv. þingmaðurinn þarna vitnar til. Ég veit vel að það þýðir ekki að reyna að hafa hér málefnaleg orðaskipti við hv. þm. Kristján Möller. En vegna þingtíðindanna og annarra áheyrenda ætla ég að fara aðeins yfir þetta því það var hin ágætasta samþykkt sem hv. þm. var þarna að vitna til og ætti að fara yfir málið í heild sinni. Hún var um umhverfismál í þéttbýli. Þar var tekið á mörgum þáttum sem svo sannarlega er ástæða til að fara yfir. Eitt af því sem nefnt var og er alveg hárrétt --- og ég er einlægur stuðningsmaður þess, enda studdi ég þessa ályktun að sjálfsögðu --- er það að menn mega gjarnan fara að huga að því, og það er löngu komið á dagskrá erlendis, þegar stór þéttbýlissvæði sem eru upplýst í myrkri myndast, að þar sé einhvers staðar skilið eitthvað eftir þannig að eitt af því sem menn geti notið séu svæði sem ekki eru upplýst, þ.e. að menn geti farið þangað og skoðað stjörnurnar og notið norðurljósanna eða hvað það nú er. Þetta finnst mönnum alveg rosalega fyndið. Þarna fundu menn nú aldeilis málið til að ráðast á Vinstri græna. Þetta er nú meiri pólitíkin, maður, ha. Hugsið ykkur. Þetta er svona svipað og með fjallagrösin. Og kannski endar þetta á svipaðan hátt, þ.e. að þetta verður þeim mest til skammar sem sýna vanþekkingu sína og fordóma með því að reyna að gera umfjöllun um viðangsefni af þessu tagi hlægilega og auðvirðilega með útúrsnúningum af því tagi sem hv. þm. Kristján Möller ástundar hér. Og er þetta þá svona alveg út í hött og fráleitt? Er nokkuð óskaplega vitlaust t.d. að við hugsum Heiðmörkina hér ofan við þéttbýlið sem svæði sem við höfum í huga að verja m.a. fyrir, við getum sagt, mengun af þessu tagi, sem þetta á vissan hátt er úr því flestum nálægum þjóðum hefur fyrir löngu orðið það ljóst að eitt af því sem menn glata með þéttbýlismyndun og upplýsingu í þessum skilningi --- ekki andlegri heldur ljósvænni --- er þetta. Og það var um þetta sem verið var að álykta. Mér finnst það bara gott og fínt að einhver vekur máls á þessu og það er auðvitað framsýnt. Ég skil vel að mönnum sem eru áratugum á eftir tímanum í umhverfismálum eins og hv. þm. Kristján Möller, gangi erfiðlega að höndla þetta. Þá bara fyrirgefum við það. En það er eins gott að einhverjir velti svona hlutum fyrir sér. Umhverfismál í þéttbýli eru hlutur sem svo sannarlega þarf að koma hér betur á dagskrá. Menn hafa oft verið dálítið sofandi yfir því að það er nú ekki síst hér í þéttbýlinu og í kringum það sem mikilvægt er að vanda sig í umhverfismálum vegna þess að sambúð stórs hluta þeirra sem hér búa við umhverfið og náttúruna fer fram á þessu svæði og menn hafa ekki mikið tækifæri til þess annars staðar. En þeir geta skotist eitthvað út úr bænum um helgar á kvöldin, og þá er mikilvægt að slík svæði séu varðveitt, opin, ósnortin og óupplýst, t.d. til að taka sér kvöldgöngu og njóta norðurljósanna og horfa á stjörnurnar. Um þetta snerist þetta mál og síðan má hv. þm. Kristján Möller mín vegna og mjög gjarnan upphefja sjálfan sig á sinn eigin hátt í stjórnmálum með því að hann haldi áfram að hamast á þessu. Það er í raun og veru alveg hið besta mál. En ég er alveg viss um að aulafyndni af því tagi sem hv. þm. var hér að reyna að ástunda eða útúrsnúningar, nema ef vera skyldi þetta ofboðslega húmorsleysi, er hugsanlega skýringin á því að hv. þm. grípur þetta svona því það var ákveðinn gamansamur tónn í þessari ályktun. Það er alveg rétt. Reyndar var hlegið og menn höfðu gaman að því þegar verið var að afgreiða þetta á landsfundinum hjá okkur. En það var líka alvarlegur undirtónn í því og mönnum fannst það hið besta mál að afgreiða þetta. En meira mun þurfa til en hv. þm. Kristján Möller og þetta mál til að klekkja eitthvað á Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði þó ég efist ekkert um löngun hv. þm. til þess. Hann hefur margopinberað hana. Herra forseti. Það ber vel í veiði að hv. þm. og hæstv. forseti Halldór Blöndal er hér nálægur því ég ætlaði að gera trúnaðarmálið um 300 milljónirnar aðeins að umtalsefni, fara aðeins betur yfir það og m.a. þá atburði sem urðu í því máli í dag, sem í sjálfu sér gera það ekki miklu betra og sumpart verra. Hér varð mikið upphlaup í gær sem eðlilegt er, herra forseti, og uppnám má segja í þinginu þegar þau fáheyrðu tíðindi spurðust að embættismaður í fjmrn. hefði í tölvupósti ...  Og eins og þetta væri nú ekki nóg þá urðu þau ósköp ofan í kaupið að hæstv. forseti Alþingis hljóp þessari afstöðu til varnar og taldi þetta rétta niðurstöðu hjá forsrn. Það heyrðist ekkert í hæstv. fjmrh. enda er hann mjög upptekinn við lestur blaða, fornra.  Svo ber við í dag, herra forseti, að forsrn. breytir um afstöðu. Það er sjálfsagt þessi sami embættismaður. Hann hefur átt fund með sjálfum sér í nótt, legið yfir þessu andvaka í nótt væntanlega og kemst að þeirri niðurstöðu undir hádegið, eða hvenær það nú var, að það kunni að vera hægt að reiða þessar upplýsingar fram enda verði farið með þær sem trúnaðarmál af hálfu fjárln. Auðvitað er forsrn. með þessu, ef tala má fyrir hönd þess --- ef þetta er þá í nafni forsrn. sem mér er ekki ljóst því ekki var talað fyrir hönd þess í gær. Þetta var algjörlega ómarktækt plagg. Það var tölvupóstssending frá einum starfsmanni ráðuneytisins. Það var ekki formlegt ráðuneytisbréf og er það náttúrlega mikill galli því það væri kostur að fá á hreint hver sé afstaða ráðuneytisins, þ.e. forsrh., í þessu máli. En til þess að hún liggi fyrir þarf að tala fyrir hönd ráðuneytisins og það er ævinlega gert í umboði ráðherra eins og menn vita, þannig að þá kæmi það út á eitt. Um þetta vil ég segja, herra forseti, að auðvitað er forsrn. eða embættismaðurinn að viðurkenna að afstaðan frá því í gær gekk ekki upp. Hún var út í hött enda svo gjörsamlega fráleit og fáheyrð að það hálfa væri nóg og er auðvelt að sýna fram á með dæmum að menn geta lagt niður fjárln. og hætt þessu rausi og afgreitt bara eina tölu til ríkisstjórnarinnar ef þessi hugsunarháttur nær fram að ganga almennt. Þá þarf nú ekki að vera sitja yfir þessum sparðatíningi í fjárln. Þá væru þetta bara blokktölur, í mesta falli sundurliðað á ráðuneytið og jafnvel ekki einu sinni. Af hverju ekki bara að láta Davíð fá 240 milljarða og síðan er það bara trúnaðarmál hvernig með það er farið. Það er næsti bær við þetta. Auðvitað er það svo að sá sem náttúrlega er skilinn verst eftir í þessu, herra forseti, er hv. 1. þm. Norðurl. e., forseti þingsins, Halldór Blöndal, sem lenti út í því fúafeni að hlaupa til varnar þessari afstöðu embættismanns forsrn. í gær, sem hann er svo fallin frá í dag. Og þá á minn herra engan vin því einasti bandamaður forseta Alþingis í gjörvöllum heiminum í þessu máli, embættismaðurinn í forsrn., er hlaupinn frá honum líka. Meiri einsemd hef ég ekki lengi séð, herra forseti, í einu máli. Ég ætla að vona að hæstv. forseti Alþngis sé þá umsnúinn líka og ætli ekki að halda til streitu þeim skilningi sínum og þeirri túlkun sem hann viðhafði hér gegn upplýsingarétti Alþingis, gegn eftirlitshlutverki fjárln., gegn stjórnarskrárvörðum rétti þingmanna til að krefja upplýsinga um opinber mál, þ.e. að eitt stykki embættismaður í forsrn. gæti bara gert þetta að engu. En sú var auðvitað túlkun forsetans. Herra forseti. Aðeins frekar um þessar 300 millj. Er það virkilega ætlun manna hér að láta bjóða sér það að afgreiða þessar 300 millj. eins og í pottinn er búið, þegar búið er að neita þinginu um sundurgreiningu á því í hvað þetta fer? Það er auðvitað algjör fásinna. Formaður fjárln. ætti að sjá sóma sinn í því að flytja hér brtt. og leggja til að þessar 300 millj. fari út þangað til skýringarnar eru fengnar eða málið í heild sinni frestist á meðan. Þannig gætu menn sýnt hverjir ráða, hver hafi fjárveitingavaldið. Það er Alþingi. Fjárveitingavaldið liggur ekki í gamla tukthúsinu við Lækjargötu. Þannig á það ekki að vera a.m.k. Og hvað segir hæstv. fjmrh. um þessa uppákomu alla? Ætlar hann bara að þegja sig í gegnum málið? Telur hæstv. fjmrh. það vera þau samskipti framkvæmdarvaldsins og löggjafarvaldsins í kringum fjárlagagerðina sem sé til farsældar fallin, að einstök ráðuneyti taki sér réttinn til þess að ákveða hvort og þá hvernig þau afhenda einhverjar upplýsingar um ráðstöfun fjár af þessu tagi, að ráðuneytin sendi orðsendingar til Alþingis um að þau vanti t.d. 300 millj. í þessa einkavæðingu sem átti ekki að kosta nema 13, ef ég man rétt samkvæmt fjárlögunum og munar nú um minni skekkju en þetta, en brúki svo hortugheit þegar spurt er um í hvað þetta eigi að fara? Tökum NATO-fundinn sem dæmi. Nú stendur til, ef fjárlög verða afgreidd eins og þau liggja fyrir eftir 2. umr., að utanrrh. hafi eina óskipta tölu upp á einar 260 millj. kr., ef ég man rétt, ef ekki meira á fjárlögum næsta árs til að setja í þennan NATO-fund. Er þá Alþingi að undirgangast það að um leið og hæstv. utanrrh. segir: ,,Ja, það voru einkaaðilar sem tóku að sér verkefnið þarna fyrir ráðuneytið og fengu greitt af þessum lið og þar með er ekki hægt að upplýsa hvernig honum var varið.`` Er það þetta sem menn eru að ganga inn í? Og er hæstv. fjmrh. á því að svona eigi þetta að vera, að við séum að færa frá Alþingi til ráðuneytanna réttinn til að skilgreina hvaða upplýsingar eigi að fara leynt af þessu tagi og hverfa yfir í að ráðuneytin ein hafi þá í höndum upplýsingar um nánari sundurliðun ríkisútgjaldanna, nema ef vera skyldi að þeim þóknist að afhenda fjárlaganefnd einhverjar upplýsingar og þá í trúnaði? Þá er eftir eitt enn í þessu máli, herra forseti, og það er að fjárln. er ekki ein í salnum þegar greidd eru atkvæði um fjárlög eða fjáraukalög. Það erum við þingmenn allir. Það er ætlast til þess að við öll berum sameiginlega pólitíska ábyrgð á því sem þarna er afgreitt, þeir sem það styðja með sínu atkvæði. Og það er fjöldinn allur af þingmönnum sem hefur þá engar upplýsingar í höndunum. Ef menn undirgangast trúnaðarskylduna og þingmenn virða hana --- hún tekur þá væntanlega til annarra þingmanna, þ.e. að þetta eigi að vera trúnaður inni í þingnefndinni og mönnum sé ekki heimilt að skýra öðrum frá --- þá er ætlast til þess að afgangurinn af þinginu greiði atkvæði blankó um þessa hluti, hvort sem eru 300 millj. í dag eða 350 millj. á morgun. Herra forseti. Þetta er auðvitað svo gjörsamlega út í hött að það nær ekki nokkurri átt. Það sjá allir menn. Þá brotnar allt niður sem heitir gagnsæi ríkisfjármálanna. Þá brotnar allt niður sem heitir eðlilegt aðhald að því hvernig ríkisfé er varið, í hvað það fer. Í reynd, eins og ég segi, væri þá hægt meira og minna að leggja niður vinnu fjárln. og Alþingi hyrfi þá bara yfir að því skipulagi að viðurkenna það sem hlutverk sitt eitt að afgreiða einhvern ramma og málið sé þannig búið. Er einhver óróleiki, herra forseti, í þingsalnum?

Mér sýnist nú ræðumaðurinn hlaupa svolítið á súðum.

Mér heyrist virðulegur forseti vera í svipuðu skapi og í gær og það veit ekki á gott.

Forseti situr þarna í stólnum. ... Mér sýnist liggja vel á honum.

1. þm. Norðurl. e. hefur ekki lært að skammast sín í nótt sem hefði nú verið hyggilegt af hv. þm. Halldóri Blöndal.  Herra forseti. Ég held að það sé alveg sama hvernig maður nálgast þetta mál, þessi niðurstaða getur ekki staðið. Það breytir engu þó að svo kunni að fara í þessu tilviki að fjárln. taki eftir á --- eftir á --- við einhverjum útskýringum varðandi þennan 300 millj. kr. lið, það má ekki og getur ekki orðið fordæmi hér. Það er algjörlega borðleggjandi að þannig má það ekki vera. Það hljóta allir menn að sjá að þannig getur þetta ekki staðið. Það er auðvitað þannig, herra forseti, að það verða að vera efnisleg rök fyrir því að trúnaður af þessu tagi þurfi að vera til staðar. Þau skortir algjörlega að mínu mati. Þetta er opinbert fé, þetta eru opinber verk og þar af leiðandi eiga þeir sem þau taka að sér að vera vel meðvitaðir um að sundurliðaðar upplýsingar um greiðslur komi til með að liggja fyrir. Þannig hefur það alltaf verið. Menn eru náttúrlega í grenjandi mótsögn hér við sjálfa sig vegna þess að það er alsiða að birta sundurliðaðar upplýsingar með nöfnum þeirra sem hafa þegið greiðslur frá ríkinu löngu eftir að þessi sömu upplýsingalög, þessi sömu lög um fjárreiður ríkisins og annað það sem menn eru hér að reyna að bera fyrir sig, komu til sögunnar. Þar má t.d. nefna svör við skriflegum fyrirspurnum um kostnað ríkisins vegna ráðgjafar, auglýsinga og annarra slíkra verkefna. Þar hefur það stundum verið dregið fram í dagsljósið, herra forseti, að ráðuneytin hafi farið ansi frjálslega t.d. með útboðsreglur og stundum látið undan þeirri freistingu að semja við einstaka aðila og moka til þeirra verkefnum langt umfram það sem reglur gefa strangt til tekið tilefni til. Veitir þá af því, herra forseti, að einhvers staðar í þjóðfélaginu sé til staðar aðhald til að draga þessar upplýsingar fram? Það er vel mögulegt að fjölmiðlar mundu staðnæmast við þennan þröskuld upplýsingalaganna sem þarna er beitt sem anti-upplýsingalögum, sem ó-upplýsingalögum, til að hindra það að upplýsingar komist út, en ekki til að tryggja þær, sem er þó megintilgangur þeirra laga. Það er sorgleg staðreynd, að menn hafa í miklu ríkari mæli reynt að nota þau í hina áttina. En þá er Alþingi eftir. Ef fjölmiðlar hnjóta um þennan þröskuld og ná t.d. ekki út upplýsingum um ráðstöfun opinberra fjármuna af þessu tagi þá er Alþingi eftir. Þar á að vera fortakslaus réttur til að reiða fram upplýsingar um opinber málefni af þessu tagi. Allt annað er algjörlega fáránlegt, fær ekki staðist, mun leiða til ófarnaðar og er fordæmi sem má ekki verða. Ég trúi ekki öðru en að t.d. hæstv. fjmrh. sé þessu sammála. Ég trúi því ekki fyrr en ég tek á því að hæstv. fjmrh. ætli að fara að ganga í lið með þeim öflum, sem vissulega hafa látið á sér kræla af og til upp á síðkastið, að reyna að sveipa þessa hluti meiri leyndarhjúp á Íslandi en þeir voru hér áður og auðvitað miklu meiri en nokkurs staðar annars staðar viðgengst, í löndum sem við berum okkur saman við, þar sem stjórnsýslan hefur alls staðar, t.d. annars staðar á Norðurlöndunum, verið að þróast í átt til meiri opnunar. Þar eru margvíslegar kröfur og reglur komnar til sögunnar þar sem menn þurfa í miklu meiri smáatriðum en áður var að gera grein fyrir fjárhagslegum málefnum, hvort sem það eru útgjöld eða gjafir sem þeir fá eða annað í þeim dúr. Það væri fróðlegt fyrir menn, sem eru núna að velta þessu fyrir sér uppi á Íslandi, að skoða t.d. hversu strangar allar reglur eru orðnar á þjóðþingum og í kringum þjóðþing hinna Norðurlandanna um hvaðeina sem lýtur að opinberum fjárreiðum, um fríðindi, um ferðalög, hlunnindi, greiðslur, gjafir og annað slíkt sem þingmenn, ráðherrar og embættismenn og allir opinberir starfsmenn hljóta. Með tilliti til þess er það náttúrlega í svo hrópandi mótsögn, herra forseti, við allt þetta að hér uppi á Íslandi vaxi þeim öflum ásmegin sem reyna að beita upplýsingalögum til að koma á aukinni leynd. Það getur ekki gengið og fær ekki staðist, herra forseti. Herra forseti. Mig langar að minnast á tvö, þrjú atriði hér í lokin úr efni sjálfs frumvarpsins. Ég vil spyrja hæstv. fjmrh., sem mögulega hefur hugsað sér að taka þátt í umræðunni hér einhvern tíma síðar í köld, þó að það liggi nú að vísu ekki fyrir. --- Ég get alveg beðið ef hæstv. fjmrh. vill skrifa niður spurninguna og sækja sér penna. --- Telur hæstv. fjmrh. eðlilegt að halda inni í fjárlagafrv., úr því að því skal breytt hér nokkrum dögum fyrir áramót, tekjum af eignasölu sem nokkuð ljóst virðist orðið að muni ekki skila sér á árinu? Hvað heitir það? Er það ekki vísvitandi að blekkja, er það ekki vísvitandi að ljúga saman fjárlögunum rétt áður en þau renna skeið sitt á enda, með afgangi sem ekki verður til staðar? Hverjar eru líkurnar á því að tekjur vegna sölu Landssímans upp á milljarðatugi skili sér í ríkiskassann fyrir áramót þegar öll tímaáætlun um einkavæðingu þess fyrirtækis er hrunin til grunna? Eignasalan sem átti að fara fram í haust varð ekki nema svipur hjá sjón. Síminn gekk ekki út, almenningur neitaði að kaupa hann af sjálfum sér og gaf stefnu ríkisstjórnarinnar langt nef. Leitin mikla að einhverjum útlendingum sem vilja kaupa hann, til þess að það litla sem fáist nú fyrir Símann verði í gjaldeyrisformi, hefur ekki borið árangur enn þá. Það er búið að framlengja og ítrekað framlengja alla tímafresti í þeim efnum. Nú er kominn 4. desember og engar fréttir hafa enn borist af því að kaupandinn sé fundinn. Væntanlega er þá eitthvað eftir í að ganga frá málinu. Væri það ekki ósköp einfaldlega raunsætt mat á aðstæðunum eins og þær blasa við öllum núna --- nema þá hæstv. fjmrh. --- að líta svo á að þessi áform séu runnin út í sandinn og fjárlögin verði þá væntanlega gerð upp með halla þegar upp verður staðið? Með þessu er engin fjármunamyndun lengur orðin í rekstri ríkissjóðs og fjárlögin á þeim grunni neikvæð. Í öðru lagi, herra forseti, væri fróðlegt að heyra svör hæstv. fjmrh. við þessu með sölu jarðar Skógræktarinnar, jarðarinnar Straums hér sunnan við Hafnarfjörð. Það er ákaflega verðmætt land sem Skógræktin hefur átt og m.a. horft til sem svona ákveðinnar innstæðu sem menn ættu þar í handraðanum til að efla starfsemi stofnunarinnar og auka umsvif í skógrækt í landinu, enda eru flestar jarðeignir Skógræktarinnar meira og minna þannig til komnar. Þær eru langflestar gjafir til Skógræktarinnar sem menn hafa af hugsjónaástæðum gefið til að þær yrðu nýttar til að efla skógrækt í landinu. Nú man ég ekki nákvæmlega hvernig það stendur með jörðina Straum. Ég hygg að það sé þó þannig að hún sé ein af gjöfunum sem Skógræktin hefur fengið --- sú var tíðin að ég kunni eitthvað á þetta. Í því gjafabréfi er mjög líklega áskilnaður um að andvirðinu eða aðstöðunni á jörðinni verði ráðstafað til að efla skógrækt í landinu. Geta menn lagst lægra, herra forseti, en svo að virða ekki einu sinni skilmála af þessu tagi, þegar menn arfleiða í þágu hugsjóna sinna einhverjum aðila eins og Skógrækt ríkisins eða stofnunum sem vinna að málefnum fatlaðra eða eitthvað í þeim dúr, svo önnur þekkt dæmi séu tekin, að virða ekki vilja gefendanna í þeim tilvikum? Er það virkilega svo að menn ætli að færa eitthvað af þessu söluandvirði yfir til annarra stofnana, hversu þarft og nauðsynlegt sem það kann að vera að taka á fjárhagsvanda þeirra? Ég geri ekkert lítið úr vanda þeirra en þetta er algjör óhæfa, herra forseti. Það á ekki að standa svona að málum. Menn minnka sig með þessu. Ég tala nú ekki um ósköpin ef þetta eru ekki nema tíu milljónir króna. Er það þess virði að brjóta gegn ákvæðum gjafabréfa? Þar fyrir utan þarf málaflokkurinn sem slíkur á þessu að halda og á ekki að líða fyrir að einhvers staðar annars staðar séu erfiðleikar af þessu tagi. Það væri af tvennu illu miklu skárri svipur á því að láta Skógræktina þá fá þessa peninga en lækka til hennar fjárveitingarnar í staðinn. Að vísu væri það níðingslegt en það væri þó aðeins skárra en þetta, að taka söluandvirðið sjálft og eyrnamerkja hluta þess yfir til annarrar stofnunar, ef það er algjörlega á skjön við vilja í gjafabréfi og allt sem í sögunni liggur falið. Þetta er nú ekki beinlínis uppörvandi og hvetjandi fyrir fólk sem kynni að velta því fyrir sér nú um stundir að gera eitthvað svipað. Sem betur fer gerist það enn þá af og til að fólk lætur af hugsjónaástæðum ráðstafa eigum sínum til menntastofnana, til líknarstofnana eða til hugsjónaverkefna eins og landgræðslu og skógræktar. Það mega stjórnvöld ekki láta gerast að menn fái á tilfinninguna að þeir skuli nú fara varlega í það því að það sé alls ekkert víst að Alþingi eða meiri hluti þess líti svo á að það sé á nokkurn hátt skuldbundið til að virða skilmála gjafarinnar, en taki þó við gjöfinni, það hafa menn gert. Fylgir það ekki viðtöku slíkrar gjafar að menn eigi að uppfylla ákvæði af þessu tagi? Herra forseti. Ég hefði gaman af því að heyra hæstv. fjmrh. fara hér einhverjum orðum, þó það megi auðvitað hugsa sér að ræða líka við 3. umr. fjárlaga, um almenna stöðu ríkissjóðs. Hún hefur náttúrlega þróast eins og raun ber vitni, úr þessum rómaða afgangi sem menn montuðu sig voðalega af hér í fyrra og hittiðfyrra og jafnvel fram á þetta ár, og yfir í það að nú er ríkissjóður í reynd rekinn með halla, ef ekki væri verið að ganga á eigur þjóðarinnar sem ríkið fer með fyrir hennar hönd. Það er nú allt og sumt. Auðvitað geta menn lifað af því um stund ef þeir eru orðnir svo illa staddir að þeir þurfi að selja eigur sínar, en þá eiga menn að horfast í augu við það eins og það er. Reyndin er sú að það eru menn að gera og þær verða væntanlega ekki seldar nema einu sinni. Menn þurfa þá líka að átta sig á því hvað þeir ætli að gera þegar þær verða á þrotum. Þannig væri betra, herra forseti, að þetta væri rætt á þessum nótum fremur en að þumbast hér við og ætla að loka þessu fjárlagafrv. endanlega með þessu fjáraukalagafrv. sem nú er til 3. umr., ég geri ekki ráð fyrir því að það verði fleiri fjáraukalög á þessu ári. Það yrði þá bara leiðréttingarfrumvarp sem flutt yrði á næsta ári eða nær það verður, að loka því svona, vitandi betur, a.m.k. hvað varðar eignasöluna. Væri nú ekki heiðarlegra að gera þetta þá þannig upp núna um áramótin að þetta færðist úr fjáraukalagafrv. og yfir í fjárlagafrv. næsta árs? Það er náttúrlega miklu líklegra að eitthvað af þessum tekjum skili sér á fyrstu mánuðum næsta árs og menn gætu þá gripið til þeirra þá og mundu þá bæta stöðuna sem því nemur, að þær skiluðu sér þá en ekki á þessu ári.

Herra forseti. Út af þessum tveimur atriðum sem hv. þm. nefndi hér undir lokin og beindi til mín þá langar mig að segja nokkur orð. Að því er fyrra atriðið varðar þá kemur nú á daginn að það kemur sér illa fyrir hv. þm. að hafa ekki setið hér yfir allri umræðunni, eins og hann hefur nú kvartað yfir því að aðrir hafi ekki gert. Ég er nefnilega búinn að svara þessu atriði varðandi ráðstöfun fjár af söluandvirði jarðarinnar Straums, þ.e. þeim hluta hennar sem var seldur í síðustu viku. Ég vísa til þess sem þá kom fram í máli mínu. Ég hef hér í höndum afsalið frá 1949, ljósrit af því, og ég tel ekki að í neinu hafi verið brotið gegn því þó að hluti af söluandvirði jarðarinnar renni til Garðyrkjuskólans í Hveragerði, þar sem að hluta til eru stundaðar rannsóknir í þágu skógræktarmálefna hér á Íslandi. Að því er varðar hina spurninguna, sem hefur ekki komið fram hér fyrr í dag, hvort það sé eðlilegt að halda því áfram til streitu að inn komi söluhagnaður sem tekjur á þessu ári, þá vil ég bara segja að það er eðlileg spurning vegna þess að nú er kominn desember. Þess vegna er eðlilegt að inna eftir því hvort líkur séu á því að þessir peningar skili sér. Svar mitt við því er: Já, ég tel að það séu líkur á því. Þess vegna hef ég ekki beitt mér fyrir því að þessar áætluðu tekjur verði felldar brott úr frv.

Herra forseti. Ég hefði talið æskilegt að hæstv. fjmrh. rökstyddi svarið við seinni spurningunni. Á hverju eru þær líkur byggðar? Er hægt að upplýsa eitthvað um að líklegt sé að kaupandi sé að finnast að Landssímanum? Ganga þeir hlutir þá svo hratt fyrir sig að greiðsla verði komin inn um áramót eða er litið svo á að ef búið er að undirrita einhverja pappíra þó að engir peningar hafi komið eigi að bókfæra söluhagnaðinn á þessu ári þó að hann kannski borgist einhvern tímann og einhvern tímann? 

Nei, þetta er rekstrar...

Já, já, það er auðvitað ljóst að þetta er á rekstrargrunni. Engu að síður, herra forseti, kæmi það manni mjög á óvart ef málið gengi saman á þeim örfáu virku dögum sem til stefnu eru fram að hátíðunum. Að vísu eru fræg dæmin um að menn hafi skrifað undir hluti á gamlársdag til að geta bókfært söluhagnaðinn og líklega er nú það frægasta og illræmdasta þegar svo mikið lá á að selja SR-mjöl að það var drifið af. Mig minnir að það hafi verið á gamlársdag eða 30. desember, og vinnubrögðin voru eins og raun ber vitni. Það var einmitt til þess að geta látið bókhaldið líta betur út. Og þá finnst mér leggjast lítið fyrir kappann, hæstv. fjmrh., ef þetta er farið að snúast um svoleiðis leik. Varðandi fyrra atriðið, herra forseti, um að með þessu sé verið að virða gjafabréfið finnst mér það ekki vera. Ég tel að það sé á afar miklum bláþræði að leggja það sem Garðyrkjuskólinn er að sýsla með að jöfnu við rannsóknir í þágu skógræktar. Án þess að ég ætli á nokkurn hátt að kasta rýrð á það ágæta starf sem unnið er hjá Garðyrkjuskólanum eru bara grunnrannsóknir í skógrækt ekki vistaðar þar, hvorki í landnýtingu né skógrækt. Þær eru annars staðar, og þar af leiðandi tel ég þetta mjög hæpna túlkun.

Herra forseti. Það er eins og ég sagði í umræðunni fyrr í dag, skýringarnar á þessu máli liggja alveg klárar fyrir. Þær er að finna í máli mínu fyrr í dag og þær byggjast á samkomulagi sem við hæstv. landbrh. höfum gert um þetta mál. Svo kann vel að vera að einhverjum eins og hv. þm. finnist ekki nóg að gert, séu ekki ánægðir með þetta eða þar fram eftir götunum. Við það verður að sitja. Að því er hitt atriðið varðar, sölu ríkiseigna á þessu ári, er ekki unnt að fullyrða um það með neinni vissu að það muni ganga saman í þeim efnum fyrir áramót. Við höfum góðar vonir um að það verði og, eins og hv. þm. leiðrétti sjálfan sig með, eftir að fjárlög voru sett á rekstrargrunn ber að bókfæra tekjur af slíkum gjörningi á því ári þegar hann fer fram hvort sem greiðslur fara fram þá eða síðar. Þetta á bæði við um tekjur og gjöld ríkissjóðs eins og kunnugt er. Frekar er ekki hægt að upplýsa um þetta mál á þessu stigi.

Herra forseti. Fróðlegt væri þá að vita hvers konar gjörningur dugar til að sölutekjurnar séu bókfærðar á árinu. Dugar einhvers konar viljayfirlýsing? Dugar það að fjmrh. finni einhvern til að setja stafina sína undir eitthvert blað fyrir áramót og þá sé hægt að líta svo á að þessu skilyrði sé fullnægt? Þá er það auðvitað einfaldlega eins og það er og blasir við. Auðvitað er ljóst að ríkisstjórnin er á bullandi flótta með öll þessi mál. Þrátt fyrir allan fjárausturinn hefur ekkert gengið að selja hvorki Landssímann né Landsbankann. Þegar upp verður staðið verður sjálfsagt gat sem þessu nemur í fjárlögunum. Þá það. Varðandi aftur skógræktarmálið og ráðstöfun söluandvirðis jarðarinnar Straums finnst mér það ekki vera eitthvað sem fjmrh. og landbrh. kokka á milli sín í einhverjum samningum þar sem landbrh. er auðvitað á hnjánum frammi fyrir fjmrh. til að fá einhverja aura til að laga stöðu stofnana sinna. Það á bara ekki að gerast þannig og það hefur ekkert gildi, hvorki gagnvart gjafabréfi né vilja Alþingis í þessum efnum þó að þessir ráðherrar hafi komist að einhverju samkomulagi úti í bæ.

Herra forseti. Áður en hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon gerði ályktun Vinstri grænna gegn ljósastaurum í þéttbýli að umtalsefni og reifaði ýmis önnur mál ræddi hann einnig um miklar skuldir smærri sveitarfélaga og vakti athygli á því að sum þeirra yrðu að selja eignir sínar til að standa straum af þessari skuldaaukningu. Jafnframt kallaði hann eftir aðgerðum stjórnvalda. En það eru fleiri sveitarfélög en þau smærri sem safna skuldum og vil ég sérstaklega vekja athygli á slæmri skuldastöðu Reykjavíkurborgar, stærsta sveitarfélags á Íslandi. Þar hefur skuldsetningin verið gífurleg og hefur verið gripið til ýmissa örþrifaráða eins og þess að selja Perluna. Þar eru í forustu, eins og við vitum, fulltrúar R-listans, Vinstri grænna og Framsfl. Mér þætti fróðlegt að heyra það úr þessum ræðustóli hvaða hugmyndir hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon hefur um hvernig stjórnvöld gætu komið Reykjavíkurborg til hjálpar í þeim mikla vanda sem blasir við borginni nú um stundir. Má kannski búast við tillögum í borgarstjórn Reykjavíkur frá fulltrúum Vinstri grænna þar, þeim sem kalla eftir aðgerðum stjórnvalda?

Herra forseti. Ég verð að segja að ég tel að hv. þm. sé mjög efnilegur talsmaður síns flokks því að hún er þegar komin í það sem forustumenn Sjálfstfl. hafa verið ólatir við að reyna að gera, að bera deilurnar í borgarstjórn Reykjavíkur hingað inn á vettvang Alþingis og reyna að klekkja svolítið á R-listanum héðan og hefna þá þess á Alþingi sem hallast í héraði. Eins og kunnugt er liggur minni hlutinn heldur lágt og á bága daga í borgarstjórn Reykjavíkur. Auðvitað er það rétt, herra forseti, að Reykjavíkurborg gæti að sjálfsögðu að einhverju leyti komið inn, eins og önnur sveitarfélög landsins, undir almennar aðgerðir sem farið yrði í þar sem samskipti ríkis og sveitarfélaga væru lagfærð og á sveitarfélögin hefur hallað. Tökum þar sem dæmi yfirfærslu grunnskólans og vanmetinn kostnað við einsetningu og annað því um líkt. Hann hefur auðvitað lagst þungt á Reykjavík. Aðrir þættir mundu kannski síður koma til sögunnar hér eins og t.d. skuldbindingar vegna félagslega húsnæðisins. Innlausnarskyldan er yfirleitt ekki byrði vegna þess að fasteignirnar eru á fullu markaðsverði og hvort sem er auðvelt að leigja þær út ef þær eru í höndum sveitarfélaganna. Þannig hafa sveitarfélögin yfirleitt ekki haft kostnað af slíkum hlutum. Það mundi þar af leiðandi, herra forseti, og svarið er það, ráðast af þeim málaflokkum sem teknir yrðu fyrir í slíkri uppstokkun á samskiptum ríkis og sveitarfélaga hvernig einstök sveitarfélög og þar með talin Reykjavíkurborg eða þéttbýlissveitarfélögin hér kæmu út. Þau hafa mörg hver líka safnað skuldum, það er rétt, og lent í því að verkefnatilflutningurinn og óhagstæð tekjusamskipti sveitarfélaga og ríkis hafa bitnað á sveitarfélögum. Eitt sem bitnaði á sveitarfélögunum um skeið var það að tekjustofnar þeirra skiluðu minni tekjuaukningu í þenslunni en tekjustofnar ríkissjóðs. Það kann að vísu að snúast við núna og sveitarfélögin að koma hlutfallslega betur út í niðursveiflunni vegna þess að þau hafa meiri hluta tekna sinna af launasköttum en minni af veltusköttum þannig að auðvitað getur þetta breyst eitthvað á næstu missirum og þá taka menn að sjálfsögðu mið af því.

Herra forseti. Nú hefur það óneitanlega vakið athygli að einmitt í Reykjavíkurborg hafa fulltrúar Vinstri grænna, í viðræðum við R-listann vegna hugsanlegrar þátttöku þeirra í sveitarstjórnarkosningum í samstarfi við R-listann, mælt mjög gegn sölu eigna svo sem Orkuveitu Reykjavíkur sem hefur safnað gríðarlegum skuldum á síðustu árum. Þeir hafa lagt til að stofnað yrði sameignarfélag um þann rekstur sem kemur ýmsum undarlega fyrir sjónir. En stendur það þá eftir að Vinstri grænir muni mjög beita sér fyrir því að stjórnvöld greiði niður skuldir Reykjavíkurborgar?

Herra forseti. Í fyrsta lagi eru viðræður flokkanna þriggja um mögulegt samstarf á næsta kjörtímabili ekki á vegum R-listans. Þær eru í raun og veru algerlega sjálfstæðar og honum óviðkomandi sem slíkar. Þær viðræður sem eru í gangi eru milli flokkanna þriggja hér, Framsfl., Samfylkingarinnar og Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs. Þetta eru viðræður flokkanna og eru ekki í neinum skipulagslegum tengslum við núverandi R-lista sem varð til á öðrum grunni eins og kunnugt er. Reykjavíkurborg er auðvitað mjög sterkt og öflugt sveitarfélag með miklar tekjur og ég held að það sé ekki nokkur minnsta ástæða til að óttast að borgin sjálf sem og einstök fyrirtæki hennar ráði ekki við allar skuldbindingar sínar. Satt best að segja held ég að enginn hafi neinar áhyggjur af því, og yfirleitt gildir um þessi sterku sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu að þau eru tiltölulega mjög vel á vegi stödd borið saman við sveitarfélög á landsbyggðinni. Þar eru meðaltekjur lægri, þar hefur fólki fækkað og ýmislegt fleira hefur orðið mönnum mótdrægt og valdið þeim erfiðleikum og þeirri skuldasöfnun sem þar er auðvitað stórfellt vandamál. Í raun og veru er staða þeirra alls ekki sambærileg við stöðu sveitarfélaganna hér á þessu svæði.

Virðulegi forseti. Ég hlustaði með athygli á ræðu hv. þm. Steingríms Sigfússonar og varð þess skyndilega áskynja að ég gleymdi að fá leyfi hjá honum sem þingmanni til að koma í ræðustól og ræða aðeins um þessi mál. Það rifjaðist upp fyrir mér þegar þessi ofboðslegi skapofsi braust fram hjá formanni Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs --- og mér fannst ég allt í einu sjá hérna sama hrokagikkinn og talaði í Hrísey þegar ég álpaðist til að mæta þar á borgarafund  Herra forseti. Ég vildi líka spyrja hv. þm. --- vegna þess að Vinstri hreyfingin -- grænt framboð er að leggjast gegn því að sjálfsákvörðunarréttur sveitarstjórnar Skagafjarðar um að selja eignir sínar verði virtur þótt ekki verði tekin ákvörðun á Alþingi um það: Hver er munurinn á þessari sölu nú eða þegar Siglfirðingar seldu rafveitu og hitaveitu? Herra forseti, samgrh. í þeirri ríkisstjórn hét nefnilega Steingrímur Sigfússon. Og Steingrímur Sigfússon, sá hv. þm. sem hér situr nú, tók þátt í að samþykkja í lánsfjárlögum heimild um að Rafmagnsveitur ríkisins keyptu rafveitu og hitaveitu Siglufjarðar. Herra forseti. Að vísu eru liðin 10 ár, og mikið hefur breyst á þeim tíma, en óneitanlega kemur upp í huga manns tækifærismennska og skopparakringluháttur. Hver er munurinn, herra forseti, á þessum gerningi fyrir 10 árum og þeim sem verið er að gera nú í næsta byggðarlagi?

Herra forseti. Hv. þm. má hafa öll þau orð sem hann vill um geðslag mitt, og það er alveg hárrétt að það getur fokið í mig. Ég ætla ekkert að skammast mín fyrir það. Einu skal ég lofa hv. þm. Kristjáni Möller algjörlega upp á æru og trú: Þegar hann ræðst með útúrsnúningum og skætingi að Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði tek ég til varna. Það skal hv. þm. hafa algjörlega á hreinu. Á meðan ég er hér í því hlutverki sem ég er skal hv. þm. ekki búast við því að honum verði kápan úr því klæðinu að fara með ómerkilegum útúrsnúningum og skæklatogi af því tagi sem hann stundaði hér áðan, og hefur stundum áður reynt, gegn þeirri stjórnmálahreyfingu sem ég er í forsvari fyrir enda ætti ég þá að hætta og fara að gera eitthvað annað ef ég væri ekki maður til þess að reyna að bera eitthvert blak af henni. Varðandi hinn almenna vanda sveitarfélaganna, þar á meðal Skagafjarðar, sveitarfélaga á Vestfjörðum sem og annars staðar á landinu, hefur Vinstri hreyfingin -- grænt framboð verið í forustu fyrir þeim hér sem hafa verið að knýja á um aðgerðir til að leysa vanda þessara sveitarfélaga sem hluta af aðgerðum í byggðamálum, í félagslegu tilliti og á ýmsan hátt, vegna þess að það er ljóst að þetta er eitt af því hættulegasta sem núna steðjar að mörgum byggðarlögum landsbyggðarinnar, hversu bágstödd sveitarfélögin eru. Áður en ég svara því hvernig aðstæður voru þegar Siglfirðingar seldu sína veitu á sínum tíma vil ég fá að fara yfir það og rifja upp hvernig aðstæður voru þá. Það man ég ekki hér. Það er ugglaust rétt hjá hv. þm. að ég beri pólitíska ábyrgð á að hafa fallist á þá heimild og þá skal ég að sjálfsögðu bera hana. Ég skal fara yfir það hvernig þau mál bar að en það þarf ég að gera áður en ég get tjáð mig um það hvort það sé sambærilegt eða hliðstætt við þá afarkosti sem sveitarfélög á Vestfjörðum voru látin sæta eða þá nauðungarkosti sem sveitarstjórnarmenn í Skagafirði hafa lýst yfir að þeir telji sig vera stadda í gagnvart sölunni þar.

Virðulegi forseti. Ég vil aðeins rifja upp þá stöðu sem var 1991 vegna þess að hv. þm. Steingrímur Sigfússon man það ekki. Staðan var sú að það var eitt sveitarfélag sem Siglufjörður hét sem var ansi skuldsett, líkt og í dag, árið 2001, er sveitarfélag í næsta nágrenni, sem er Skagafjörður, sem er líka ákaflega skuldsett. Bæði þessi sveitarfélög áttu eignir sem voru veitur. Siglufjörður átti þó aðeins meira vegna þess að hann átti líka orkuöflunarfyrirtæki eða Skeiðsfossvirkjun. Það var ákvörðun allrar bæjarstjórnar Siglufjarðar að óska eftir því að Rarik keypti þessar eignir eins og það hefur verið ákvörðun meiri hluta sveitarstjórnar Skagafjarðar að óska eftir því að Rarik kaupi dreifikerfi Rafveitu Sauðárkróks til þess að grynnka á skuldum. Þetta er aðeins nefnt, herra forseti, til upprifjunar fyrir hv. þm. Steingrím J. Sigfússon þannig að hann geti reynt að svara því hér á eftir hver munurinn er núna eða þegar hann var ráðherra í ríkisstjórn 1991. Hann er ekki ráðherra nú, sem betur fer, heldur kominn undir svona hálfgerða hentifánasiglingu.

Herra forseti. Ætli þurfi ekki aðeins meira til en þetta áhlaup hv. þm. Kristjáns Möllers til að sanna það að sá sem hér stendur sé hentistefnumaður umfram aðra í íslenskum stjórnmálum en auðvitað má hv. þm. reyna. Honum er það frjálst. Ég hygg að þegar hafi komið fram ákveðinn munur í þessum tveimur málum, og hann kom reyndar fram í orðaskiptum fyrr í dag. Sala orkuveitunnar í Skagafirði er gríðarlega umdeilt mál innan þess byggðarlags. Það er ekki samstaða um það, ekki af hálfu sveitarfélags og þaðan af síður íbúa svæðisins, og ef ég man rétt var þetta ein helsta undirrót þess að sveitarstjórnarmeirihluti sprakk og annar varð til. Ef ég man rétt var fleira sem gerðist í samskiptum Siglfirðinga og ríkisvaldsins á þessum tíma, og getur ekki verið að það hafi að einhverju leyti verið angi af stærri pakka þar sem ríkisvaldið var að koma þessu byggðarlagi til aðstoðar? Ég held að ég muni það rétt. Ætli það hafi ekki verið þannig að hluti af þeim aðgerðum hafi verið endurreisn ákveðinna atvinnufyrirtækja á staðnum og fleira í þeim dúr? Alltént man ég svo mikið að ráðamenn áttu ófáar ferðir til Siglufjarðar þar sem þeir í samráði við forsvarsmenn byggðarlagsins á þessum tíma voru að reyna að finna leiðir út úr vanda byggðarlagsins eins og hann var þá.

Virðulegi forseti. Ég er meðflm. að tveim brtt. vegna fjáraukalaga fyrir árið 2001 ásamt hv. þm. Jóni Bjarnasyni og hv. þm. Guðjóni A. Kristjánssyni. Það er þskj. 455, 128. mál, þar sem við leggjum til að verja allt að 1 milljarði kr. til að greiða úr bágum fjárhagsvanda sveitarfélaganna, m.a. vegna félagslega íbúðakerfisins, og að félmrh. verði falið að setja nánari reglur. Síðan í framhaldi af því er brtt. á þskj. 454, 128. mál, og sú brtt. er sömuleiðis flutt ásamt hv. þm. Jóni Bjarnasyni og hv. þm. Guðjóni A. Kristjánssyni en hún er um að fella niður heimild Rafmagnsveitna ríkisins til að kaupa Rafveitu Sauðárkróks. Virðulegi forseti. Það hefur komið fram í umræðunum hjá nokkrum hv. þm. að með þessum tillöguflutningi séum við að ástunda einhvers konar hentistefnu í þessum málum. Ég vil benda þingheimi á, virðulegi forseti, að við höfum ávallt fylgt okkar einu sönnu stefnu í þessum málaflokki. Við lögðum mikið til umræðunnar út af Orkubúi Vestfjarða í fyrra þar sem við lögðumst eindregið gegn þeim málatilbúnaði sem hafður var uppi varðandi Orkubú Vestfjarða. Á sama hátt leggjumst við eindregið gegn því að Rafveita Sauðárkróks verði seld með svipuðum hætti og Orkubú Vestfjarða. Þetta er klár stefna og hefur ekkert með neina hentistefnu að gera. Til að rifja það upp, virðulegi forseti, af hverju við vildum ekki selja Orkubú Vestfjarða --- það kom skýrt fram í málflutningnum í fyrra --- það er vegna þess að við viljum, eins og þáltill. gefur tilefni til að skilja, taka heildstætt á fjárhagsvanda sveitarfélaganna á landsbyggðinni. Við viljum ekki að ruglað sé saman reytum varðandi önnur mál, svo sem eins og kaup á eignum. Það er ósanngjarnt í fyrsta lagi og það er óráðlegt í öðru lagi vegna þess að þessi fyrirtæki eru kannski ein dyggasta stoð til framtíðar litið sem þessi sveitarfélög eiga. Engum dylst að salan á Orkubúi Vestfjarða fer fram undir þeim formerkjum eða með þeirri formúlu að þar á að leysa fjárhagsvandamál sveitarfélaganna í einu vetfangi og allir þeir sem hafa fylgst með þjóðfélagsumræðunni undanfarið vita hvernig þau mál hafa gengið fyrir sig. Það hefur komið alveg flatt upp á sveitarstjórnarmenn á öllum Vestfjarðakjálkanum hvernig ríkisvaldið hefur staðið að þeim málum. En það sem verra er er það, og það er rökstuðningurinn fyrir því að menn vilja ekki fara þessar leiðir í byggðamálum, að formúlan gerir það að verkum að orkuverð til Vestfirðinga verður hærra til framtíðar litið. Það verður hærra, það dylst engum og það er í öllum plöggunum. Og ef hinar dreifðu byggðir Vestfjarða þurfa ekki á einhverju að halda er það upplegg af þessu tagi sem veikir möguleika þeirra á því að lifa og dafna og vera til. Þess vegna viljum við pólitískt ekki fara þessa leið. Í öðru lagi, pólitískt, er ekki sanngjarnt að fara þá leið að kaupa upp eignir vegna þess að landið í heild sinni á að taka á þessum málum. Vandamál hins félagslega íbúðakerfis eru vandamál landsins í heild og þess vegna á ríkissjóður að taka það dæmi til umfjöllunar og meðhöndlunar og greiða úr því vandræðaástandi sem við erum komin í þar. Alveg á sama hátt færum við rök fyrir því, og það er skoðun okkar, að ekki eigi að nota ríkisfyrirtækið Rarik til að kaupa Rafveitu Sauðárkróks til að leysa fjárhagsvanda Sauðárkróks. Þessi tillaga okkar um milljarðinn er byrjunarframlag og svona í samhengi við annað, þó að milljarður sé miklir peningar, skulum við bara rifja það upp að við vorum að tala á dögunum um eitt sendiráð sem kostar 800 millj., við vorum að tala um einn NATO-fund sem kostar á fjórða hundrað millj., við vorum að tala um einkavæðingarnefnd lögfræðinga og skriffinna sem þarf aukafjárveitingu upp á 300 millj. Allt er afstætt í þessum heimi, er það ekki? Og það er hin pólitíska sýn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs sem hér er höfð að leiðarljósi. Við viljum ekki þessa aðferð. Það þýðir að við viljum aðra aðferð og hún er sett hér mjög skýrt fram. Vegna ummæla hv. þm. Kristjáns Möllers áðan vil ég ítreka að þetta er engin hentistefna. Við höfum sagt það skýrt að þessi formúla sem við höfum uppi hér gildir fyrir allt landið. Hv. þm. Kristján Möller var með samlíkingu áðan hvað varðar Siglufjörð. Ég hef ekki sett mig inn í það mál en vil bara segja þetta almennt séð pólitískt: Fyrir 10 árum voru uppi allt aðrar aðstæður hvað varðar landstjórnina en nú er. Á 10 árum hefur íslenska samfélaginu verið gjörbreytt í átt til einkavæðingar og sér ekki fyrir endann á því. Það eitt getur í hinni pólitísku vinnu gefið tilefni til að menn vilji ekki fara þá leið að láta ríkisfyrirtækið Rarik leysa þetta mál með þeim aðferðum sem hér er ætlað að nota vegna þess að maður sér fyrir sér að það fyrirtæki geti innan örfárra missira farið á sölutorg Framsóknar og íhaldsins. Það eitt gefur tilefni til að varla er hægt að líkja þessum málum saman. Virðulegi forseti. Að leysa vanda sveitarfélaganna í gegnum ríkisfyrirtækið Rarik á þennan hátt er í hæsta máta óeðlilegt. Þessir peningar sem reiddir eru fram vegna sölunnar á Orkubúi Vestfjarða leiða til þess að orkuverð hækkar, og það að skuldsetja Rarik meira en orðið er leiðir til þess að það eru aðrir sem borga. En hverjir borga þessar lausnir? Eins og Rarik er sett upp núna er Rarik með þjónustusvæði í dreifbýlinu. Rarik þjónar þeim svæðum sem eru minnst ábatasöm. Höfuðborgarsvæðið nýtur þess að þjóna sjálfu sér og eiga stóran hluta eða stærstan hluta í Landsvirkjun ásamt ríkinu. Allt önnur staða --- miklu lægra orkuverð. Með því að nota þá formúlu sem hér er sett upp er pólitískt séð verið að setja upp formúlu sem leiðir til þess að það er landsbyggðarfólkið sjálft sem er látið borga fyrir þann vanda sem þjóðfélagið allt ber ábyrgð á. Það er meginmálið. Lífvænlegustu dreifbýlisstaðirnir úti á landi þar sem Rarik hefur tekjur munu borga brúsann. Þetta er vond byggðastefna. Þetta snýr upp á sig. Þetta gerir rekstur heimila og fyrirtækja úti á landi dýrari þegar til lengri tíma er litið og það á ekki að nota svona aðferðir. Ég veit að í röðum hv. þingmanna stjórnarliðsins innan Sjálfstfl. er mjög mikil gagnrýni uppi á það að nota þessa aðferð sem hér er upp sett. Þetta er stórhættuleg aðferð. Miklu betra er, virðulegi forseti, að horfa á þann vanda sem við erum búin að koma okkur í í byggðamálum. Í því sambandi vil ég geta þess að hæstv. félmrh. skipaði 7. desember 2000 nefnd sem í voru valinkunnir menn, t.d. fulltrúar frá Sambandi ísl. sveitarfélaga, til þess að gera úttekt á stöðunni í félagslega íbúðakerfinu, hvað þar gæti verið stórt mál uppi á borðum. Þessi nefnd er búin að skila bráðabirgðaniðurstöðum og þar er þessi vandi sveitarfélaganna vítt og breitt um landið talinn vera upp á 2,8 milljarða. Þetta mál þarf að leysa. Við verðum að horfast í augu við það að mistök voru gerð við ákvarðanatöku um uppbyggingu félagslega íbúðakerfisins eins og það var rekið. Menn sáu ekki þróunina fyrir, of margar íbúðir voru byggðar, fækkun varð á sumum stöðunum og þetta er engu einu sveitarfélagi að kenna. Þess vegna segjum við og erum með fyrsta áfanga að lausn þess máls að þessa 2,8 milljarða verður að fá út af borðinu. Við getum tekið einhver ár til þess, tvö, þrjú ár, en ákvarðanatakan verður að liggja á borðinu þannig að sveitarstjórnarmenn í hinum dreifðu byggðum geti gert áætlanir sínar miðað við það að taka eigi á því máli. Það er ekki rétt að sveitarstjórnarmenn á Vestfjarðakjálkanum eða sveitarstjórnarmenn almennt í Skagafirði séu hlynntir þeirri lausn sem hæstv. ríkisstjórn kokkar hér. Ég fullyrði að þeir eru það ekki. En þeir telja sig vera í stöðu veika mannsins sem er kominn í fjárhagslega örðugleika og þeir sjá enga aðra leið. Nauðugir viljugir samþykkja þeir svona tillögur. Það hefur komið mjög skýrt fram hjá mörgum þeirra, að ég tali ekki um hjá fólkinu sjálfu sem byggir þessa staði. Þess vegna er útúrdúr að segja að sveitarstjórnarmenn vilji þetta. Sveitarstjórnarmenn samþykkja þetta eingöngu vegna þess að þeim er ekki gefinn kostur á annarri formúlu. Hv. þingmenn. Talið þið við þessa sveitarstjórnarmenn ef þið hafið í farteskinu hugmyndir um það hvernig á að leysa málin hjá þeim sveitarfélögum sem eru komin í ógöngur á annan hátt með öðrum formúlum. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð hefur alveg skýra stefnu hvað þetta varðar. Við viljum taka á þeim vandamálum í félagslega íbúðakerfinu, sennilega upp á 2,8 milljarða, en síðan er alveg ljóst að við sameiningu sveitarfélaga, eins og t.d. hefur gerst í Skagafirði, á að koma inn með einhvers konar framlög vegna sameiningarinnar. Það eru formúlur fyrir því sem aðrar þjóðir hafa notað, nágrannar okkar eins og Danir, Skotar og fleiri. Það hefur ekki gerst eins og hér hefur átt sér stað varðandi sameiningu sveitarfélaga að ríkið hafi hreinlega hlaupið frá öllum loforðum sem sett voru fram. Sum þeirra fengu loforð um vegabætur, aðstoð varðandi endurskipulagningu skólamála o.s.frv. og ekkert varð af neinu. Vandinn liggur þarna, virðulegur forseti. Stefna okkar er öðruvísi. Þetta er öðruvísi nálgun og það er ekki rétt að okkar mati að fara í lausn þeirra mála með ríkisfyrirtækið Rarik í broddi fylkingar. Það er mergurinn málsins. Sú aðferðafræði er að okkar mati röng og þess vegna á ekki að nota hana. Menn henda oft gaman að því --- ég veit ekki hvers vegna það er gagnvart okkur í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði, en þó hlýtur einhver tilgangur að vera með því, kannski til gamans --- t.d. þegar hv. þm. Kristján Möller kom inn á það að við vildum ekki götulýsingu. Ég vil bara segja við hv. þm. Kristján Möller að almenningur sem hlustar á okkur er ekki svona grænn. Hver trúir slíkri framsetningu? Ég bendi hv. þm. á, ef hann hefur ekki fylgst með, að við erum oft kannski nokkrum árum á eftir öðrum að tileinka okkur hluti en alls staðar í hinum vestræna heimi í þeim löndum sem við berum okkur saman við hefur átt sér stað gríðarleg vinna varðandi endurskipulagningu á allri lýsingu. Lýsing er stórt mál í samfélagi okkar í dag og lýsing og lýsingartækni er stór iðnaður. Lýsing varðar allt okkar líf. Til að skýra mál mitt betur varðandi lýsingu, þá höfum við tvö dæmi, eitt gamalt og eitt nýtt. Alþingishúsið er oflýst með tveimur gömlum kösturum sem eru úti á Austurvelli. En Dómkirkjan  Allir vita, svo ég eyði örlítið lengri tíma í það, að þeir sem kunna ekki fagið, rafmagnsfræðina og lýsingartæknina, þeir oflýsa og þetta höfum við öll gert. Við höfum notað of stórar perur, við höfum keypt lampa sem henta ekki. Lítið á mörg iðnaðarhúsnæði o.s.frv. þar sem þetta gæti verið gert miklu betur. Það er framfaramál. Virðulegi forseti. Stefna Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs hvað varðar þessar tvær tillögur vegna fjáraukalaga er alveg skýr. Við vitum nákvæmlega hvaða aðferð við viljum beita. Hún er ekki sú sem ríkisstjórnin vill nota og um hana er tekist.

Herra forseti. Ég vil aðeins spyrja hv. þm. Árna Steinar Jóhannsson út í nokkur atriði, sérstaklega hvað varðar þá umræðu sem er orðin svo mikil allt í einu um heimild fyrir Rarik til að kaupa dreifikerfi Rafveitu Sauðárkróks. Mig langar að spyrja hv. þm.: Er það ekki bara í rauninni mjög skynsamlegt frá rekstrarlegum grunni, þ.e. að reka eitt sveitarfélag, að því leytinu til að allir íbúar sama sveitarfélags sitji við sama borð, að Rarik verði veitt heimild til að kaupa Rafveitu Sauðárkróks vegna þess að Rafveita Sauðárkróks starfar bara í þéttbýlinu Sauðárkróki? Ef farið er örlítið út úr, 2--3 km í átt að Varmahlíð, þá er komið að fyrsta bæ og það er orðið orkusvæði Rafmagnsveitna ríkisins eða ef keyrt er í átt að flugvellinum eða aðeins lengra en flugvöllurinn er, þá er er líka komið á svæði Rafmagnsveitna ríkisins. Ég er ekki viss um að íbúarnir í þessu sama sveitarfélagi, þéttbýlinu Sauðárkróki eða Hofsósi, sitji við sama borð hvað varðar þjónustu eða gjaldskrá. Ef þetta væri bara tekið út frá þeim þætti, þá væri ákaflega skynsamlegt að gera þetta fyrir sveitarstjórn Skagafjarðar að selja dreifikerfið í þéttbýlinu Sauðárkróki. Það sem mér finnst vera grundvallaratriði og mig greinir mest á við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs um, er að þeir vilja ekki virða þann ákvörðunarrétt meiri hluta sveitarstjórnar Skagafjarðar að vilja ganga þessa leið. Ég spyr: Er það ekki grundvallaratriði og sanngjarnt út frá jafnréttissjónarmiði að íbúar í sama sveitarfélagi fái sömu þjónustu og sömu gjaldskrá, en ekki að einn sé að reka þjónustuna á þessum stað og allt annar að reka hana í nokkurra metra fjarlægð? Þetta er grundvallaratriði.

Virðulegi forseti. Ég hélt að ég hefði talað algerlega skýrt áðan. Ég sagði að það væri skoðun mín, og ég er ekki einn um hana, að sveitarstjórnir t.d. á Vestfjörðum og í Skagafirði séu að taka þessar ákvarðanir nauðugar viljugar. Ég virði auðvitað rétt sveitarstjórnarmanna, verð fyrstur manna til þess og hef í málflutningi mínum verið talsmaður þess að efla völd og vægi sveitarstjórna. En það er engin samningsstaða hjá aðila sem er kominn út í horn peningalega og menn eru nauðugir að fara í þá lausn sem þeim er boðin, þá formúlu sem sett er upp. Þetta er nákvæmlega sama formúlan og sett er upp fyrir Vestfirðinga. Ég er andvígur formúlunni. En það segir ekki, ég held að það hafi komið skýrt fram í máli mínu, að við viljum ekki nota aðrar aðferðir. Við erum með tillöguflutning um að fyrsti milljarðurinn verði settur inn í þetta dæmi núna. Ef menn væru ekki í þessari stöðu, þá væru sveitarstjórnarmenn örugglega alltaf að ræða um hvernig rekstri sveitarfélaga yrði best fyrir komið, en þeir sem eru komnir í neyð eru ekki að taka sjálfstæðar ákvarðanir. Það er mergurinn málsins.

Herra forseti. Það er einfaldlega þannig að þingmenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs eru greinilega á móti öllum málum sem hér koma inn. Við hlustuðum á það í umræðu um stefnuyfirlýsingu Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs um ljósastaura, himintungl og náttmyrkur, að þeir eru meira að segja á móti lýsingu á framhlið Alþingishússins, hún sé allt of mikil og þeir vilji minnka þá lýsingu. Ég hef ekki hugleitt þetta, ég ætla að gera það þegar ég labba út á eftir. En grundvallaratriðið er þetta og hv. þm. Árni Steinar Jóhannsson svaraði ekki þeirri spurningu áðan um jafnræðisrétt viðkomandi íbúa sveitarfélaganna í Skagafirði þar sem ég spurði bara skýrt og skorinort: Er það ekki réttur þeirra að allir sitji við sama borð hvað varðar þjónustu? Í þessu tilviki fær hluti þeirra þjónustu frá Rafveitu Sauðárkróks. Ef farið er örlítið út í sveitina þar sem engir ljósastaurar eru og himintunglin fá að njóta sín, þá er komið á svæði Rariks, þá er það Rarik sem þjónar þeim og það er ekkert víst að þeir fái sömu þjónustu. Er ekki verið að brjóta þarna jafnræðisrétt á því fólki? Þó að ekki væri nema bara þetta atriði hjá sveitarstjórn Skagafjarðar að vilja selja rafveituna til að allir íbúar Skagafjarðar sitji við sömu þjónustu og fái þjónustu frá sama aðila. Ég er ekkert endilega viss um að menn séu að gera þetta nauðugir viljugir. Ég er ekki sammála því áliti, herra forseti, sem fram kom hjá hv. þm. að sveitarfélagið Skagafjörður hafi enga samningsstöðu til að selja eignir sínar. Ég held að þeir hafi hana. Ég held líka að sveitarfélögin á Vestfjörðum hafi haft samningsaðstöðu til að selja Orkubú Vestfjarða. Ég vil bara segja að núna þegar verið er að setja fleiri verkefni á sveitarfélög, þá er ég þeirrar skoðunar að það sé ekki hlutverk sveitarfélaga að reka raforkufyrirtæki.

Virðulegi forseti. Hér í andsvari kemur hv. þm. Kristján Möller með þá gömlu frasa að við séum á móti öllu. Ég hélt að ég hefði talað sæmilega skýrt. Var ég ekki í öllum málflutningi mínum að benda á að við erum með aðra tillögu en hæstv. ríkisstjórn setur fram? Er maður á móti öllu ef maður vill fara aðrar leiðir? Það er alveg skýrt hvaða leið við viljum fara. Ég hef greinilega heldur ekki, virðulegi forseti, komið helmingnum til skila þegar ég var að reyna að útskýra fyrir hv. þm. að uppsetning Rariks er þess eðlis, vegna þess að Rarik þjónar hinum dreifðu byggðum, að sá kostnaður við dreifbýlisveiturnar borgar sig ekki og svona aðgerðir leggjast á landsbyggðarfólkið. Þetta er himinklárt í öllum pappírum Rariks meira að segja. Ef hv. þm. skilur það ekki að ekki er hægt eða a.m.k. mjög óheppilegt að hafa bæði mjöl í kjaftinum og blása, þá er erfitt að skýra þetta út. Svona uppsetning leiðir til þess að verið er að láta dreifbýlið borga lausnir fyrir dreifbýlið í krafti þess að fara í gegnum Rarik með dæmið. Það er himinklárt. Enginn efast um það. Það hefur enginn gagnrýnt þennan málflutning. Þess vegna viljum við að vandinn sé leystur með beinum framlögum úr ríkissjóði sem er þá þess eðlis að öll þjóðin taki á sig lausn vandamáls sem hún ber öll sameiginlega ábyrgð á. Það er mergurinn málsins. 
             Hvað varðar lýsinguna á Alþingishúsinu, þá hef ég rætt um það við þann hæstv. forseta sem nú situr á forsetastóli að það væri við hæfi að við færum að dæmi þeirra dómkirkjumanna og settum nýmóðins fallega lýsingu á það hús.

Hæstv. forseti. Ég spyr bara hv. þm. hvort honum finnist ekki svolítil forsjárhyggja í að skipta sér yfirleitt af því þó að sveitarstjórnin á þessu svæði telji hag sveitarfélagsins best borgið með þessum samningum. Í sjálfu sér er ekki hægt að jafna þessu við það sem gerðist á Vestfjörðum. Ég veit ekki til þess að ástæðan fyrir því að þessi rafveita sem hér um ræðir hafi verið seld vegna sömu vandamála og um var að ræða á Vestfjörðum. Niðurstöðu sveitarstjórnarmanna á þessum stað, að vilja fara í samninga við Rarik, tel ég að beri að virða. Mér finnst forsjárhyggjan keyra úr hófi þegar menn vilja stöðva slíkt. Ég get hins vegar vel fallist á að það geti verið gagnrýnivert hvernig Rarik stjórnar sínum málum. Þá þurfa menn bara að fara yfir það út frá sjónarmiðum þess fyrirtækis. Ég hef ekki heyrt þau hér. Ég tel að menn séu að reyna að stjórna því fyrirtæki, a.m.k. með annað augað á þeirri framtíð sem menn ímynda sér að sé núna í raforkugeiranum og reyni að byggja það fyrirtæki upp með það í huga að það verði gjaldgengt og geti keppt við þau fyrirtæki sem verða á þeim markaði sem til stendur að skapa. En það er bara allt önnur umræða en hér fer fram. Hér hafa þeir sem hafa talað fyrir Vinstri hreyfinguna -- grænt framboð talað út frá þeim sjónarmiðum að það beri bókstaflega að koma í veg fyrir að sveitarstjórnarmenn geti tekið ákvarðanir sem þeir telja skynsamlegar í tilfellum eins og hér um ræðir.

Virðulegi forseti. Ég og hv. þm. Jóhann Ársælsson erum nú ekki fæddir í gær. Við vitum alveg hvernig þessi málatilbúnaður verður til. Við vitum alveg hvernig málin þróast. Ég var að segja að þetta er sú lausn sem rétt er að mönnum af ríkisvaldinu eins og það er samsett núna. Það er þessi aðferð og þessari leið erum við andvíg. Við viljum fara aðra leið. Það er alveg himinklárt. Hv. þm. Jóhann Ársælsson veit nákvæmlega eins vel og ég að Rarik þyrfti miklu meiri framlög úr ríkissjóði til að standa straum af kostnaði við félagslega þáttinn. Þeir hafa sett fram í skýrslum u.þ.b. 700 millj. sem þeir fá ekki og hafa ekki fengið neitt nærri þeirri upphæð undanfarin ár. Til hvers leiðir það? Það leiðir til þess að rafmagnsverð í dreifbýlinu, jafnvel á hagstæðustu stöðum eins og í minni heimabyggð, á Dalvík, er miklu hærra en hér eða á Akureyri. Það er þessi sýn og þessi undirstaða sem við beinum athyglinni að. Við megum ekki bara vera í einhverjum lausnum þar sem ekki er horft á hlutina heildstætt. Það liggur alveg á borðinu, hv. þm. Jóhann Ársælsson, að Vestfirðingar munu þurfa að búa við það í framhaldi af kaupum Rariks að rafmagnsverð þar muni hækka verulega. Það er samþykkt. Þetta viljum við ekki. Við teljum að með þessu sé farin öfug leið. Þess vegna er málflutningur okkar á þeim nótum sem hann er og þær tillögur sem við setjum fram í öðrum dúr.

Hæstv. forseti. Ég verð að segja eins og er, að mér finnst að ef menn ræða um að gera hlutina með almennum hætti, eins og hv. þm. virtist láta liggja að hér áðan, þá þyrfti að vera hægt að hafa áhrif á raforkuverð á öllu orkuveitusvæði Rariks. Þannig væri kannski auðveldast að hafa áhrif á almennt orkuverð í landinu. Ég tel hins vegar að það sé ekki leiðin að skipta sér af einstökum svæðum með framlögum vegna einstakra byggðarlaga öðruvísi en að menn taki heildstætt á því um allt land. Ég sé ekki fyrir mér að það gerist á augabragði. Mér finnst að það vanti botninn í þessa hugmynd. Án þess að bæta miklu við umræðuna í sambandi við lýsinguna, þá finnst mér það góð hugmynd að endurskoða lýsinguna á Alþingishúsið, minnugur þess sem einn gamall Skagamaður sagði þegar hann var að setja upp flúrsentperur og einhver spurði af hverju hann væri að þessu. Þá sagði hann: ,,Það þýðir ekkert að vera með þessar gömlu perur, þær skyggja bara hver á aðra.``

Virðulegi forseti. Ég gat ekki betur heyrt en hv. þm. Jóhann Ársælsson væri að nálgast okkur Vinstri græna í okkar málflutningi. Við vorum einmitt að tala um það, öll mín ræða gekk út á það, að taka heildstætt á málunum. Við vitum báðir, bæði ég og hv. þm. Jóhann Ársælsson, að t.d. ástæðan fyrir því að raforkuverð hefur verið tiltölulega skaplegt og lægra á Vestfjörðum en í öðru dreifbýli á landinu er hreinlega sú að Vestfirðingar voru svo ljónheppnir að hafa nokkrar virkjanir, þ.e. að stofni til Mjólkárvirkjun og aðrar virkjanir sem framleiða 40% af því afli sem þeir þurftu að nota. Rarik var hins vegar svo illa sett, eins og hv. þm. vita að fyrirtækið, að það er skilið eftir með nánast enga orkuframleiðslu og afleiðingin verður sú að dreifbýlið, sem Rarik þjónar, hefur þurft að búa við miklu hærra orkuverð. Við í Vinstri grænum höfum verið talsmenn þess að taka á þessum málum heildstætt. Það er þess vegna sem þessi málflutningur er hafður í frammi. Tillaga okkar til fjáraukalaga upp á 1 milljarð er fyrsti áfanginn í að leysa vandamál sveitarfélaganna vegna félagslega íbúðakerfisins upp á 2,8 milljarða. Það þarf að byrja á því. Það þarf að hreinsa til og taka þetta frá grunni, taka þetta heildstætt. Það er algerlega út í hött að mínu mati hvað varðar allar svona lausnir að beita ríkisfyrirtækinu Rarik til að leysa þennan vanda á þennan hátt. Það er kannski auðveldasta leiðin fyrir hæstv. ríkisstjórn en auðvitað eru margar aðrar leiðir færar ef menn hafa vilja til þess að leysa vandamálin. Það er númer eitt. Menn sjá það sjálfsagt fyrir sér í stóru samhengi að þetta sé einn liður í einkavæðingarstefnu ríkisstjórnarinnar því að Rarik verði hvort eð er selt innan fárra missira.

Herra forseti. Mér finnst umræðan núna seinni partinn hafa snúist um það hvort menn vildu taka á ákveðnum vandamálum á landsvísu eða ekki. Alla vega hef ég skilið umræðuna þannig upp á síðkastið. Ég held að ég hafi tekið rétt eftir því að hv. þm. Jóhann Ársælsson hafi sagt eitthvað á þá leið að menn yrðu að taka á þessu á landsvísu en ekki sértækt. Nú vill svo til að sú tillaga sem ég er flutningsmaður að ásamt hv. þm. Jóni Bjarnasyni og Árna Steinari Jóhannssyni gengur einmitt í þá átt, að koma að þessu vandamáli á landsvísu. Það hefur verið nefnt í umræðunni, og er sjálfsagt að byrja á því að nefna það aftur, að talið er að það þurfi 2,8--3 milljarða kr. til að taka á vandamálum sveitarfélaganna á landsvísu og finna á þeim lausn, sérstaklega þeirra sveitarfélaga sem hvað skuldsettust eru. Það er ekkert launungarmál, og það vita allir, að aðgerðirnar á Vestfjörðum með sölu Orkubús Vestfjarða voru aðgerðir sem sveitarfélögin voru sett upp að vegg með að framkvæma. Þó að hér hafi verið fluttar langar ræður um að svo væri ekki. Ég minnist orða hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar um það í umræðunni á síðasta þingi að frv. sneri eingöngu að því að breyta Orkubúi Vestfjarða í hlutafélag en fjallaði ekkert um söluna eða þær kvaðir sem því hafa fylgt. Ég held að allir hljóti að sjá það nú, ekki síst eftir að sett hafa verið sérstök skilyrði um að fjármunir úr sölu Orkubús Vestfjarða hangi inni á biðreikningum, m.a. vegna þess að málin varðandi félagslega íbúðakerfið hafa ekki verið leyst og ekki er samkomulag um hvernig þau verði leyst. Þessi tillaga sem við flytjum er um að verja allt að 1 milljarði --- þar segir ekki að 1 milljarði skuli varið heldur að heimilt verði að verja allt að 1 milljarði --- til að greiða úr bráðum fjárhagsvanda sveitarfélaganna, m.a. vegna félagslega íbúðakerfisins og að félmrh. setji nánari reglur um þá úthlutun. Hér erum við eingöngu að marka því bás að hægt verði að leggja af stað í þá vegferð að taka á fjárhagslegum vanda sveitarfélaganna á landsvísu. Þess vegna skil ég ekki alveg þá umræðu sem hér hefur farið fram, þar sem menn hafa mælt gegn því að slíkt verði gert. Mér hefur jafnvel fundist gæta þess að menn mæltu gegn því. Ég er enn þá sömu skoðunar og ég var þegar við afgreiddum frv. um Orkubú Vestfjarðar á á sl. þingi, að það beri að taka heildstætt á þessum vanda sveitarfélaganna úti um land heildstætt og á landsvísu. Þar til það hefur verið gert mun ég leggjast gegn því að eitt og eitt sveitarfélag sé tekið sérstaklega fyrir og menn settir í þá stöðu að selja eignir sínar. Ég vil líka benda á, hæstv. forseti, að sú stefnumótun sem hefur verið í gangi hér á landi varðandi sölu á orkufyrirtækjum er eiginlega af tvennum toga. Annars vegar er það sú stefnumótun sem ríkir hér á suðvesturhorni landsins, að þar skuli sveitarfélögin eignast orkufyrirtækin og efla þau, væntanlega vegna þess að menn sjá í því framtíð, að það stuðli að atvinnuuppbyggingu í viðkomandi byggðarlögum og sveitarstjórnarmenn telji að það tryggi framtíðina. Ríkið hefur jú fallist á að selja sveitarfélögunum á suðvesturhorninu orkufyrirtækin, m.a. Orkuveitu Suðurnesja. Helminginn af þeim fjármunum sem ríkið fékk settu menn svo í félag til eflingar atvinnuuppbyggingu á Suðurnesjum. Sitthvað er aðhafst í þessu landi, annars vegar á suðvesturhorni landsins, þar sem ríkið selur sveitarfélögum sinn hluta í orkuveitufyrirtækjum og sveitarfélögin efla þá atvinnustarfsemi á sínum vegum og ákveðið er að taka þá fjármuni sem ríkið fær fyrir sinn hlut í orkubúunum, eins og á Reykjanessvæðinu, og efla þar atvinnulífið með þeim fjármunum sem úr sölunni komu. Mér finnst því að þessi mál séu unnin á tvo ólíka vegu, annars vegar á suðvesturhorni landsins, þar sem ríkið virðist vera að stuðla að því að sveitarfélögin og atvinnulífið eflist, og hins vegar það sem gert var á Vestfjörðum þar sem sveitarfélögin eru nánast sett upp að vegg og knúið fram að þau selji eign sína til að greiða niður skuldir við ríkissjóð. Síðan er það til viðbótar í annarri tillögu sem við sömu hv. þm. flytjum að við viljum fresta því að salan á Orkuveitu Skagafjarðar fari fram. Allt byggir þetta á þeirri skoðun, a.m.k. minni og ég hef ekki heyrt annað en að samflutningsmenn mínir að þessari tillögu séu sömu skoðunar, að menn vilja leggja upp með þá stefnumótun að vandi sveitarfélaganna sem m.a. er til kominn vegna fjárhagsvanda sem tengist félagslega íbúðakerfinu og sums staðar líka yfirtöku á grunnskólanum og einsetningu hans ásamt náttúrlega með allri íbúafækkuninni á landsbyggðinni sem ekkert hefur verið nefnd í þessari umræðu. --- Hvers vegna er íbúafækkunin? Hefur ekki m.a. verið leidd fram nýleg skýrsla frá Byggðastofnun um atvinnumál á Vestfjörðum og sýnt fram á beina tengingu milli tilfærslu á aflaheimildum og atvinnustigsins og fækkunar íbúanna og að þau sveitarfélög þar sem aflaheimildir hafa aukist hafa eflst eins og t.d. Akureyri? Það er beint samhengi á milli þess að sveitarfélög hafa komist í fjárhagserfiðleika og þeirrar stefnu sem framkvæmd er í landinu í atvinnumálum annars vegar og hins vegar afleiðinga þess að íbúum fækkar, þ.e. auðra íbúða, m.a. í félagslega íbúðakerfinu. Þar til viðbótar hefur það m.a. gerst, svo að ég nefni það í þessari umræðu, að á Vestfjörðum hafa laun lækkað hlutfallslega mjög mikið. Laun á Vestfjörðum voru yfir landsmeðaltali, oft og tíðum vel yfir því en eru nú komin niður fyrir það. Allt ber að sama brunni, þ.e. tekjur sveitarfélaganna lækka. Þær lækka vegna þess að fólki fækkar. Þær lækka vegna þess að atvinnutækifærin eru ekki til staðar. Þær lækka vegna þess að fyrirtækin sem þar voru öflug og stunduðu fiskveiðar eru farin að hluta til með stóran hluta af aflaheimildunum og þær lækka vegna þess að almenn kaupgeta á svæðinu, laun, hafa lækkað hlutfallslega. Svo er sjálfgefið að þegar stefnan snýst við frá því að vera uppbyggingarstefna yfir í það að fækka fólki í sveitarfélögum, þá er ekki sjálfgefið að á sama degi séu menn búnir að snúa niður vandann til samræmis við það sem íbúunum fækkar. Það gerist ekki þannig í sveitarfélögum. Það tekur langan tíma að laga sig að slíku. Auðvitað er það ekki stefna sem menn vilja horfa á, hvorki íbúar viðkomandi landshluta né hvað þá heldur sveitarstjórnarmenn eða þingmenn viðkomandi kjördæma, að að þeim sé vegið beinlínis með þeirri stefnu sem framkvæmd er. Við viljum snúa þeirri þróun við og reyna að efla á ný atvinnustig, atvinnuhorfur og framtíðarhorfur þeirra landshluta sem við erum fulltrúar fyrir. Þess vegna taldi ég það m.a. óráð að farið skyldi í að selja Orkubú Vestfjarða í stað þess að reyna að knýja það fram að vandinn yrði leystur á landsvísu. Þess vegna leggjum við það líka til að þessum allt að 1 milljarði kr. verði varið til þessara mála. Ekki mun það duga til því að, eins og ég áður sagði, er vandinn hátt í 3 milljarðar og hann lagast ekkert af sjálfu sér. Hann hleður bara á sig. Það verður auðvitað að fara að taka á þessu vandamáli. Síðan ber svo einkennilega við að þingmenn Sjálfstfl. úr Norðurl. v. kemur hér upp og tjáir sig andvígan því að þessi sala fari fram. Auðvitað er ég honum sammála um það. Ég tel að þessi sala eigi ekki að fara fram heldur eigi að taka á vanda sveitarfélaganna á landsvísu og þegar því er lokið geta sveitarfélögin ef þau vilja auðvitað ákveðið að ráðstafa eignum sínum. Ég hygg hins vegar að ef tekið hefði verið á vanda Vestfjarða áður en menn stóðu frammi fyrir því að neyðast til að selja Orkubúið þá hefðu menn ekki verið svo áfjáðir í að selja það. Það er ég nánast alveg viss um. Mönnum var í raun stillt þar upp við vegg. Ég verð að segja alveg eins og er að ég hef orðið fyrir nokkrum vonbrigðum með það hvernig menn hafa litið á þessa tillögu okkar. Hún er fyrst og fremst sett fram í þeim tilgangi að leggja af stað í þá vegferð að leiðrétta og taka á vanda sveitarfélaga sem eru illa stödd fjárhagslega. Menn greinir á um þetta heima í héraði eins og greinilega kemur fram í fylgiskjali með fráhnál. 2. minni hluta, þ.e. bréfi ungra sjálfstæðismanna í Skagafirði. Það hefur líka verið upplýst hér í umræðunni að menn greinir á um það í sveitarstjórn Skagafjarðar hvort þessa leið eigi að fara. Ég tel því að ekki sé rétt að fara þessa leið og tek undir það sem hv. þm. Vilhjálmur Egilsson sagði, að eðlilegt væri að þessi aðgerð biði og horft yrði til þess að reyna að taka á vandamálum sveitarfélaganna á landsvísu. Ég ætla ekki að lengja mál mitt mikið. Mér finnst málið mjög skýrt að þessu leyti. Við erum að leggja hér til að lagt verði af stað í þá vegferð að viðurkenna að sveitarfélögin eiga í vanda. Þessi tillaga miðar eingöngu að því að það verði gert. Ef svo lánlega vildi til að meiri hluti þingmanna gæti fallist á það og það kemur svo upp, eftir að vandi sveitarfélaganna hefur verið leystur að þessu leyti varðandi félagslega íbúðakerfið, einsetningu grunnskólans og vanda illra staddra sveitarfélög fjárhagslega, að þau taka ákvörðun um það sérstaklega að óska eftir því að fá að selja eignir sínar, þá mun ég a.m.k. ekki leggjast gegn því. En að fara þá leið að knýja hvert sveitarfélagið á fætur öðru inn í þann farveg að neyðast til að selja eignir sínar eingöngu vegna þess að á vanda þeirra er ekki tekið heildstætt, er leið sem ég get ekki fallist á. Þess vegna er ég meðflutningsmaður að þeim brtt. sem hér hafa verið lagðar fram og lýsi því yfir að ég tel að ég sé að fylgja þar algjörlega óbreyttri stefnu frá þeirri afstöðu sem ég tjáði varðandi söluna á Orkubúi Vestfjarða. Ég tel að hér á landi séu framkvæmdar tvær stefnur, annars vegar stefna gagnvart sveitarfélögum á landsbyggðinni sem knúin eru til að selja eignir sínar og hins vegar stefna gagnvart sveitarfélögunum á suðvesturhorni landsins þar sem ríkið selur sveitarfélögum eignir sínar í orkuveitum og eflir í raun atvinnulíf á því svæði. Ég er ekki að mæla því bót, alls ekki. En mér finnst skrýtið hvernig þetta skiptist alveg í tvö horn.

Herra forseti. Í dag hefur staðið yfir 3. umr. um frv. til fjáraukalaga fyrir árið 2001 sem hér hefur verið fylgt úr hlaði þótt umræðan hafi e.t.v. verið minnst um þá liði sem þar eru settir fram. Ég hef átt þess kost nú að sitja sem varamaður nokkra fundi í hv. fjárln. og fjalla um þessi atriði sem hér hefur verið komið fram með. Ég hef svo sem ekki margt um þau að segja vegna þess að hér er svona mest verið að, skulum við segja, sópa upp, lagfæra og breyta í takt við verðlagsþróun, þróun á gengi íslensku krónunnar og þróun íslensks samfélags síðustu missiri. Því miður er mjög mikil verðbólga, rúmlega 8%, okurvextir, svo að notuð séu orð hæstv. utanrrh. og formanns annars stjórnarflokksins, Framsfl. Viðskiptahalli undanfarinna þriggja ára er upp á 200--300 milljarða kr. o.s.frv. þannig að auðvitað liggur í augum uppi við fjáraukalög að útgjöld ríkisins munu aukast mjög vegna þessa, að ég tali ekki um launahækkanir sem hafa gengið yfir. Herra forseti. Eins og hér hefur komið fram er áætlað að útgjöld aukist um 14,9 milljarða kr. umfram fjárlög og áætlað er að tekjurnar nemi 254,2 milljörðum kr. sem eru aðeins 1,2 milljörðum hærri en gert var ráð fyrir í frv. til fjárlaga fyrir þetta ár. Síðan eru auðvitað vafaatriði um sölu eigna, en ég ætla ekki að lengja þessa umræðu með því að fara inn í þá umræðu. Ég gerði það við 2. umr. fjárlaga. Það er sannarlega erfitt að selja eignir um þessar mundir. Viðræður standa yfir um að selja stóran hluta af Landssímanum og síðan var ætlunin að selja Landsbanka og Búnaðarbanka. En mér virðist af fréttum að það gangi frekar erfiðlega og taki töluvert lengri tíma en ætlað var. Rétti tíminn til að selja þessar eigur ríkissjóðs virðist ekki vera núna þannig að ekki koma peningar fyrir þær á þessu ári. En vonandi fer efnahagslíf heimsins að taka við sér á ný, að rétta úr kútnum, og þá mun þess vonandi sjá stað á Íslandi líka. Miðað við ýmsar tölur sem hafa verið að koma fram síðustu daga er óskandi að það gangi eftir. Alla vega kemur það fram og hefur komið fram opinberlega í tölum að verulega hefur dregið út útlánaaukningu bankanna, eins og reyndar hefur komið fram í árshlutauppgjörum þeirra. Þær tölur sem fram hafa komið í þessum efnum sýna þó enn þá um 15% aukningu frá síðustu áramótum til fyrirtækja, en útlánaaukningu til einstaklinga aðeins rúmlega 6,7% og samdráttur er greinilegur í lántöku vegna íbúða, þ.e. íbúðarlán. Þetta eru náttúrlega ekkert endilega nein fagnaðartíðindi. Það er sannarlega að draga úr því sem er að gerast í efnahagsumhverfinu og það er náttúrlega ekki gott. Eins og ég segi, herra forseti, þá kemur það bersýnilega fram í þessum gögnum sem hér er verið að fjalla um. Samkvæmt frv. var gert ráð fyrir að ríkissjóður tæki löng lán sem næmu 27 milljörðum kr. En nú er ljóst að lántökur verða mun meiri eða um 60,9 milljarðar kr. Komið hefur fram að menn hafa verið að taka þessi erlendu lán til að styrkja gjaldeyrisvarasjóðinn og það sem þar hefur verið að gerast vegna hins mikla útstreymis af gjaldeyri og vegna þess að gjaldeyrir hefur í raun ekki skilað sér heim sem hefur svo komið fram í allsvakalegri veikingu krónunnar eins og við höfum líka margoft farið yfir. Herra forseti. Hv. þm. Gísli S. Einarsson fór yfir frhnál. 1. minni hluta fjárln. sem ég skrifaði upp á. Ekki þarf að endurtaka það sem þar kemur fram. Þó er vert að minnast örlítið á það sem verið hefur umræðuefni og deilt um, þ.e. beiðni forsrn. um 300 millj. kr. aukafjárveitingu til að mæta kostnaði við útboðs- og einkavæðingarverkefni ríkisins eða einkavæðingarnefnd. Mjög margt hefur verið sagt um þetta og verið vitnað í 25. gr. laga um þingsköp, sem ég held að séu öllum æðri á hinu háa Alþingi og vitnað svo í 4. gr. reglugerðar forsn. frá 5. desember 1994. Ég held, herra forseti, að hafa verði það á hreinu að það er náttúrlega alvarlegt mál og við erum komin í mjög alvarlega stöðu á hinu háa Alþingi ef ráðherrar og einstök ráðuneyti geta neitað fjárln. eða þingmönnum um þau gögn sem eiga að vera uppi á borðum þegar verið er að vinna fjárlög eða fjáraukalög, eins og í þessu tilfelli. Auðvitað eru það miklir peningar sem þarna er um að ræða, 300 millj., og eðlilegt að þingmenn vilji fá að vita hvernig á að ráðstafa þessum peningum. Er þetta t.d. þannig, og nú er ég ekki að brjóta neinn trúnað, herra forseti, vegna þess að ég var á fundi fjárln. í morgun þar sem ég var látinn vitna um það að ef ósk kæmi frá forsrn. um að þessi gögn yrðu trúnaðarmál yrði það að sjálfsögðu haldið. Nú hafa þessi gögn ekki borist enn og ekkert við því að segja en auðvitað skiptir töluverðu máli hvað á að gera við þessar 300 millj. Eru þetta t.d. 300 millj. til að greiða einhverjum erlendum sérfræðingum fyrir að reyna að hjálpa okkur við að selja bankana eða Símann? Eða eru þetta peningar sem á að nota á heimavelli við sömu vinnu? Er þetta greitt til verktaka innan lands, fyrir ákveðna vinnu í þessum efnum, eða hvað á yfir höfuð að gera við þetta? Ég verð að segja eins og er, herra forseti, að mér finnst mjög skrýtið hvernig þetta kemur fram hér. Umræðan um skýrslu umboðsmanns Alþingis í gær snerist öll um þetta. Það var eðlilegt vegna þess að ég tel að þar hafi menn farið út á ystu nöf í að túlka hinar ýmsu reglugerðir og að gengið hafi verið yfir þingheim á skítugum skónum. Í þessu sambandi vil ég, herra forseti, vitna í það og nefna við þessa umræðu að 2. nóv. sl. var dreift á hinu háa Alþingi fyrirspurn frá mér til forsrh. um framkvæmdanefnd um einkavæðingu. Nú er hinn 4. desember að kvöldi kominn og mér vitanlega hefur þessu svari ekki enn verið dreift þó að samkvæmt þingsköpum skuli ráðherrar og ráðuneyti svara eigi síðar en 14 dögum frá því að viðkomandi fyrirspurn er lögð fram. Ég hygg að þær spurningar sem ég lagði þar fram séu ekki þess eðlis að það taki mjög langan tíma að svara þeim. Ég hef auðvitað eins og aðrir þingmenn orðið var við að svör berast ákaflega seint og illa frá ýmsum ráðuneytum. Það er umhugsunarefni hvers vegna svo er, hvort menn séu farnir að líta svo á að Alþingi komi þessir hlutir ekkert við, eins og eiginlega lá í orðum svars frá forsrn. varðandi 300 millj. Bara til að rökstyðja það sem ég er að segja, að það ætti ekki að taka langan tíma að svara þessari fyrirspurn minni, vil ég lesa upp hvað í þessari fyrirspurn fólst. Þar voru fjórar spurningar lagðar fram, eins og ég segi en svar er ekki komið enn. Spurningarnar snúa hins vegar að þessari nefnd sem hér er mjög deilt um, framkvæmdanefnd um einkavæðingu. Fyrsta spurningin er svo, með leyfi forseta: 1. Hvenær var framkvæmdanefnd um einkavæðingu skipuð og hverjir hafa setið í henni? 2. Hver er heildarþóknun til nefndarmanna, sundurliðað eftir nefndarmönnum og árum? 3. Hafa nefndarmenn fengið einhverjar aðrar greiðslur fyrir störf sín í nefndinni? Ef svo er, hverjar eru þær og fyrir hvaða verkefni, sundurliðað eftir árum? 4. Hefur nefndin keypt eða fengið einhverja utanaðkomandi þjónustu og ef svo er, hver er hún, sundurliðað eftir árum? Það var óskað eftir skriflegu svari. Eins og ég sagði áðan, herra forseti, er mér ekki kunnugt um að þessari fyrirspurn hafi verið svarað. Ég leita eftir því við forseta þingsins, forsætisnefnd og starfsmenn þingsins að gengið verði eftir svari við þessari fyrirspurn. Ég minnist þess að ég þurfti að bíða í nokkra mánuði vegna fyrirspurnar út af öðrum málum á síðasta þingi. Það er, eins og ég sagði áðan, ótrúlegt hve langan tíma það tekur að fá þessi svör. Eins og hér hefur komið fram, og töluvert verið deilt um, er eitt lítið atriði í þessum brtt. fyrir 3. umr. Í tillögum meiri hlutans er lagt til að Rafmagnsveitum ríkisins verði heimilað að kaupa Rafveitu Sauðárkróks og taka til þess nauðsynleg lán. Um það hefur töluvert verið deilt í dag. Ég kom örlítið inn á þetta mál í andsvari áðan og tel vegna þeirra orðaskipta sem þar fóru fram þá sé vert að verja örlítið meiri tíma þingsins í þá umræðu. Ýmsir þingmenn hafa sagt hér hitt og þetta sem á ekkert skylt við málið. Fyrir það fyrsta vil ég taka afar skýrt fram að ég er þeirrar skoðunar, og hef gagnrýnt það hér, að ríkisvaldið og Alþingi hafi mjög oft samþykkt lög, ráðherrar sett reglugerðir o.s.frv., sem íþyngt hafi mjög sveitarfélögum í landinu, gert þeim reksturinn erfiðari. Þau hafa þurft að taka lán og safna skuldum. Auðvitað á að leysa þennan fjárhagsvanda á landsvísu, á sama hátt fyrir öll sveitarfélög, sama hvað þau heita. Og það er útúrsnúningur sem hér hefur komið fram hjá nokkrum hv. þm. Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs um að ég sé ekki á þeirri skoðun. Ég held að ég þurfi ekki að fá neinar leiðbeiningar, hvorki frá þessum þingmönnum né öðrum, um fjárhagsvanda sveitarfélaganna í landinu. Ég benti m.a. á það við 1. umr., þegar hæstv. fjmrh. flutti frv. til skattalagabreytinga sem nú er í vinnslu hjá efh.- og viðskn., að með hækkun tryggingagjaldsins mundi kostnaður sveitarfélaga og gjöld sveitarfélaga aukast mikið. Það hefur komið í ljós að þar eru 500--700 millj. kr., bara vegna tryggingagjaldsins. Það er reyndar líka, herra forseti, hægt að geta þess hér í framhjáhlaupi að rétt eftir að þetta kom fram lagði ég fyrirspurn fyrir hæstv. félmrh. um hverjar heildarlaunagreiðslur 25 stærstu sveitarfélaganna í landinu hefðu verið og hvert greitt tryggingagjald hefði verið á þessum tíma. Eins spurði ég hvert greitt tryggingagjald hefði verið ef þau lög sem þar voru boðuð og sú breyting eða hækkun á tryggingagjaldi, upp á 0,77%, hefðu verið komin í gildi og hvað sveitarfélögin hefðu þurft að borga mikið þá. Svar hæstv. félmrh. um það hefur heldur ekki borist og nú man ég ekki alveg hve margir dagar eru liðnir frá því. Hins vegar hafa komið gögn frá sveitarfélögunum sem benda á að kostnaður þeirra mun stóraukast í þessum efnum. Ég hef líka rætt um aðrar íþyngjandi aðgerðir og bent á ýmislegt annað sem dregið hefur úr tekjustofnum sveitarfélaga, t.d. bara skattafslátt vegna hlutabréfakaupa á árum áður, sem var mjög vinsælt. Auðvitað misstu sveitarfélögin töluvert af tekjustofnum sínum í framhaldi af því þannig að ég vísa því til föðurhúsanna --- hvort sem það er í birtu eða myrkur, í sveitarfélög sem búa við mikla lýsingu eða litla --- að ég hafi ekki verið á þeirri skoðun að fjárhagsvanda sveitarfélaga ætti að leysa á landsvísu með aðgerðum sem mundu henta þeim öllum. Það er einmitt þess vegna, herra forseti, sem ég er andvígur því sem kemur fram í frhnál. 2. minni hluta fjárln., sem hv. þm. Jón Bjarnason skrifar undir, þar sem því er andmælt að Rarik fái heimild til að selja Rafveitu Sauðárkróks, dreifikerfið, í þéttbýlinu Sauðárkróki, hvergi annars staðar. Ég er andvígur því áliti sem hér kemur fram og oft kemur fram í tillögum og öðru slíku frá þingmönnum Vinstri grænna. Þar stendur t.d. á bls. 3, með leyfi forseta: ,,Að mati 2. minni hluta væri miklu nær að ríkið léti þessa fjármuni ganga beint til sveitarfélagsins eða styddi það á annan hátt þannig að það héldi sinni veitu.`` Þarna er með öðrum orðum sagt að ríkissjóður eigi að veita einu sveitarfélagi 300 millj. kr. bara svona út um gluggann.

Það er ekki rétt.

Jú, það kemur nefnilega fram hér. Það hefur ekki verið gripið til neinna altækra aðgerða fyrir öll sveitarfélögin í landinu. Í þessu nefndaráliti kemur þetta skýrt fram og ég var, hv. þm., að lesa upp úr þessu frhnál.  Ég lýsti því í stuttu andsvari áðan að ég stóð í svipuðum sporum sem bæjarfulltrúi á Siglufirði fyrir 10 árum. Menn gengu þar fram og seldu rafveitu og hitaveitu, fengu háar fjárhæðir fyrir og greiddu niður mjög miklar skuldir þannig að eftir stendur sveitarfélagið í dag, fjárhagslega mjög sterkt með lítinn fjármagnskostnað. Það gat gert töluvert í framhaldi af því sem við gátum ekki áður. Hvað var að þessari aðgerð? Ekki neitt. Ég verð að segja alveg eins og er, herra forseti, að ég held að Siglfirðingar hafi aldrei orðið varir við að þeir hafi fengið eitthvað verri þjónustu við kveikja á ljós eða taka heitt vatn í gegnum mæli sem selt er af Rafmagnsveitum ríkisins, sem áður var selt af Rafveitu Siglufjarðar og Hitaveitu Siglufjarðar. Ýmsar nauðsynlegar breytingar voru gerðar sem heimamenn komu ekki í gegn og komu sér ekki saman um að gera. Það gerðu rafmagnsveitumenn, að mínu mati ágætlega. Hins vegar hygg ég að ég sé sammála þingmönnum Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs um orkuverð, það er allt annar handleggur. Ég er þeirrar skoðunar að orkuverð eigi að vera hið sama um allt land og ég held að það hafi komið fram í tillögum þverpólitískrar nefndar, svokallaðrar byggðanefndar forsrh., sem ég sat í ásamt hv. þm. Steingrími Sigfússyni. Við lögðum þar til ákveðnar aðgerðir sem voru kallaðar bráðaaðgerðir, þverpólitískar aðgerðir, studdar af hæstv. núv. forsrh., Davíð Oddssyni. Þær gengu út á að jafna orkukostnað í landinu. Það hefur hins vegar ekki gengið eftir hjá hæstv. ríkisstjórn. Ég er alveg á sömu skoðun og okkur greinir ekkert á um það, að orkuverð er á mörgum stöðum úti á landi of hátt miðað við það sem er í Reykjavík, miðað við það sem er hjá löngu afskrifuðum veitum hér í Reykjavík, hvort sem það er Rafmagnsveita Reykjavíkur eða Hitaveita Reykjavíkur sem er búið að sameina í Orkuveitu Reykjavíkur. Ég er auðvitað þeirrar skoðunar að verðið sé of hátt. Ég er hins vegar ekki alveg viss um að það sé rétt leið til að halda lægra orkuverði í ákveðnum sveitarfélögum að viðkomandi sveitarfélög eigi veiturnar sjálfar, selji orkuna e.t.v. ódýrar en þau geta. Þau gætu verið að selja það ódýrara til neytenda í dag með því að safna skuldum og samþykkja þannig óútfylltan víxil til framtíðarinnar. Það er mikill munur á þessu. Hér hefur nokkur umræða farið fram um brtt. meiri hlutans um að heimila Rarik að taka lán til að kaupa dreifikerfið, burt séð frá hvaða verð fæst fyrir það. Ég hef ekki aðstæður til að vega það og meta. En treysti hins vegar fullkomlega sveitarstjórnarmönnum í Skagafirði, sem unnið hafa að málinu, til að fá sem allra mest út úr þeirri sölu. Þegar við seldum veiturnar á Siglufirði var það gert á viðskiptalegum grunni. Ég hygg að þarna sé það einnig gert. Það kemur fram í ýmsum pappírum sem þessu fylgja að Rarik ætli sér að efla starfsemi sína í Skagafirði, halda óbreyttum starfsmannafjölda o.s.frv. Hvort sem það er gert í neyð eða ekki þá er það auðvitað ákvörðun meiri hluta sveitarstjórnar Skagafjarðar að selja þetta dreifikerfi, selja Rafveitu Sauðárkróks. Það ber auðvitað að virða. Menn geta síðan tekist á um það heima fyrir hvort það hafi verið rétt eða rangt. Auðvitað verða skiptar skoðanir um það. Það er náttúrlega hjákátlegt að ungir sjálfstæðismenn í Skagafirði skuli senda bréf til að mótmæla þessu rétt eftir að meiri hluti framsóknarmanna og sjálfstæðismanna sprakk í Skagafirði og sjálfstæðismenn fóru í minni hluta. Manni finnst þetta bera keim af einhverri fýlu sjálfstæðismanna út í framsóknarmenn, sem vildu ekki sameina veiturnar og fara einhverja aðra leið. Ég hef hins vegar ekki sett mig nákvæmlega inn í hvernig þau mál gengu fyrir sig. Herra forseti. Ég ítreka það að mér þótti mjög gaman að sitja í þingsal á hinu háa Alþingi og hlusta á hv. þm. Jón Bjarnason, frsm. þessa frhnál., lesa upp úr fylgiskjali Vinstri grænna, bréf frá ungum sjálfstæðismönnum í Skagafirði. Nú veit ég ekki hvort ungir sjálfstæðismenn telji sig hólpna með að fá Vinstri hreyfinguna -- grænt framboð sem talsmenn sína á Alþingi. Það verða ungir sjálfstæðismenn í Skagafirði að eiga við sjálfa sig. Ég veit það ekki. Hefði ég verið ungur jafnaðarmaður á Siglufirði og skrifað bréf til Alþingis á sínum tíma út af slíku þá hefði ég talið farsælast að flokksmenn mínir hefðu skýrt frá því en ekki að einhverjir aðrir tækju það upp. Eins og ég sagði áðan, herra forseti, þá liggur í þessu enn ein prívat aðgerðin --- mjög dýr markaðssetning á Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði í Skagafirði og Norðvesturkjördæmi, með því að leggja hér til að 300 millj. gangi til sveitarfélagsins og þetta eina sveitarfélag verði tekið út úr. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð er sammála um að fjárhagsvandi sveitarfélaga um allt land sé mikill en þó á að fara í sértæka aðgerð, 300 millj. bara si svona, og allir aðrir sitja eftir. Því er ég ósammála, herra forseti. Ég er hins vegar hjartanlega sammála því að það beri að taka á vanda sveitarfélaganna á landvísu og þá með svipuðum aðgerðum fyrir öll sveitarfélög. Það er grundvallaratriði í þessum efnum. Fyrir utan það grundvallaratriði að ég virði þann rétt meiri hluta sveitarstjórnar Skagafjarðar til að taka þessa ákvörðun. Stjórn Rariks hefur síðan tekið þá ákvörðun að kaupa og auðvitað eiga þessir aðilar að ráða sínum málum. Ég er ósammála hv. 1. þm. Norðurl. v., Vilhjálmi Egilssyni, sem sagði það í stuttu andsvari áðan að hann teldi að betra væri að bíða með söluna fram yfir næstu sveitarstjórnarkosningar og sala á Rafveitu Sauðárkróks ætti að vera kosningamál í Skagafirði. Út af fyrir sig getur verið að þingmaðurinn hafi þessa skoðun og er ekkert um það að segja. Ég held hins vegar að menn verði bara að átta sig á því að í dag situr réttkjörin sveitarstjórn í Skagafirði. Þar situr meiri hluti sem er að vinna að sínum málum, vinna á sínum fjárhagsvanda, að lækka skuldir og fjármagnskostnað. Þetta er ein leiðin þeirra. Maður hefur svo sem heyrt um ýmsar aðrar leiðir en auðvitað á að virða rétt þeirra. Í öðrum málum hefur komið fram að menn eigi að virða sjálfsákvörðunarrétt sveitarfélaga. Því væri svo sem allt í lagi að lesa upp, vegna þess að hér er ágreiningur milli mín og Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs um hvernig eigi að fara með þessi mál. Ég hef sem betur fer ekki sömu skoðun og þeir í þessu máli en það er náttúrlega ljóst að Vinstri hreyfingin -- grænt framboð hefur ályktað um sveitarstjórnarmál. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð er að gera hosur sínar grænar fyrir sveitarfélögum landsins til að bjóða fram á næsta kjörtímabili. Út af fyrir sig er allt í lagi með það náttúrlega og það hið besta mál. En ég gríp hér aðeins niður í nokkra þætti frá landsfundi Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs um þetta sem ég held að styðji það sem ég hef verið að segja, að menn eiga að virða þennan ákvörðunarrétt sveitarstjórnar Skagafjarðar að vilja selja sínar eigur. Ef einhver vill kaupa þær þá er það grundvallaratriði að menn virði þá tilhögun. En hér segir, með leyfi forseta, í stefnu Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs: ,,Á undanförnum árum hefur mikilvægi sveitarstjórnarstigsins aukist, ekki síst vegna þess að sveitarfélögunum hafa verið falin aukin verkefni, einkum á sviði velferðarmála.`` Einmitt þessu atriði stóðum við frammi fyrir á Siglufirði á sínum tíma. Ég hygg að það blandist inn í þessi málefni Skagfirðinga líka, að ýmis verkefni á sviði velferðarmála eru á verkefnasviði sveitarfélaganna. Þau eiga að sinna þeim verkefnum en geta e.t.v. ekki vegna fjárhagserfiðleika. Í raun er engin ástæða til þess að krefja sveitarfélög um að reka rafveitudreifikerfi, afla orkunnar eða annars af því tagi. Það á ekki að þurfa að vera fast verkefni þeirra. Hér kemur hins vegar ansi skringileg tilvitnun sem ég ætla að vitna í líka úr þessum gögnum frá landsfundi Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs, með leyfi forseta: ,,Grundvallarstefna Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs er hin sama í málefnum sveitarfélaga og í landsmálum, en áherslurnar eru að sjálfsögðu breytilegar eftir aðstæðum.`` Það skyldi þó ekki vera að hér sé um að ræða breytilegar tillögur? Í þetta vitna ég vegna þess, sem ég sagði það í umræðu áðan, að ég spurði út í þetta þegar ég átti orðastað við hv. þm. Steingrím J. Sigfússon, sem var ráðherra þegar við Siglfirðingar seldum Rafveitu og Hitaveitu Siglufjarðar. Hann var samgrh. í þá tíð og ég vil nota þetta tækifæri, vegna þess að ég held að ég hafi aldrei gert það áður, til að þakka hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni fyrir aðstoð hans við okkur Siglfirðinga við að fá heimild á hinu háa Alþingi í lánsfjárlögum fyrir því að Rarik keypti af okkur rafveitu og hitaveitu. Ég vil að það komi skýrt fram að við Siglfirðingar vorum ákaflega ánægð með þessa aðgerð þáv. ríkisstjórnar og Alþingis fyrir að veita þessa heimild. Á þeim tíma var sem sagt þáv. fjmrh. heimilt fyrir hönd ríkissjóðs að ábyrgjast nauðsynleg lán vegna kaupa Rafmagnsveitna ríkisins á eignum Hitaveitu og Rafveitu Siglufjarðar. Þetta var fyrir 10 árum. Ég er ekki endilega viss um það, þegar maður fer yfir sviðið, hvort staðan hafi verið eitthvað öðruvísi og það er algerlega rangt hjá hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni að segja að aðstæður á Siglufirði hafi verið eitthvað öðruvísi en aðstæður í Skagafirði í dag. Við stóðum bara einfaldlega frammi fyrir því að Siglfirðingar höfðu lagt mikið af fé bæjarsjóðs í atvinnulíf til að reyna að skapa atvinnu. Ýmislegt tókst vel, annað illa og sveitarfélagið var orðið mjög skuldsett. Bæjarsjóður var mjög skuldsettur og við áttum ekki marga kosti. Við gátum selt þessar veitur okkar og gerðum það. Við fengum fyrir þær nokkuð gott verð sem var reiknað út frá verðgildi fyrirtækjanna, sem menn fóru mjög vel í gegnum þannig að aðilar yrðu sammála um það í lokin og allir voru ánægðir. Skuldir Siglufjarðar lækkuðu svakalega og bærinn hafði mjög góð rekstrargrunn á eftir. Ég held að strax um sumarið höfum við m.a. farið að byggja leikskóla, fjögurra deilda leikskóla sem ekki hefði verið hægt ef við hefðum ekki selt veiturnar. Hvort sem menn gerðu það nauðugir eða viljugir --- ég hygg að hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon muni ræða það mál á eftir --- þá var ég viss um það, þegar við lögðum af stað með málið, að ekki væru allir mjög kátir með að við gerðum þetta. Ég segi hins vegar að okkur tókst að lenda því máli mjög vel. Ég held að í dag séu allir mjög ánægðir með það. Um þetta snýst málið varðandi Rafveitu Sauðárkróks. Það snýst einfaldlega um að meiri hluti sveitarstjórnar hefur tekið ákvörðun um að selja rafveituna og þar með vinnst annað, sem mikilvægt er að komi fram, að einn rekstraraðili verði að sölu rafmagns, sama hvort það er í þéttbýlinu Sauðárkróki eða 1 km utan við bæjarmörk Sauðárkróks, þar sem Rarik tekur við og selur rafmagn. Það er einfaldlega þannig að ég held að það sé hið besta mál að þetta sé allt á sömu hendi. Rétt í lokin, herra forseti, vil ég segja, vegna þess að mér finnst hafa komið fram í umræðu í dag vantrú og gagnrýni á Rafmagnsveitur ríkisins og stjórnendur þeirra, að þau samskipti sem við Siglfirðingar áttum við forsvarsmenn Rafmagnsveitnanna, sem þá voru og sem ég held að séu þar enn í dag, voru mjög góð. Samstarfið eftir söluna var mjög gott. Ég vona svo sannarlega að Skagfirðingar geti sagt það sama og að Skagfirðingar muni sjá, þegar fram líða stundir, að þetta er rétt ákvörðun. Ég vona að þingmenn á hinu háa Alþingi muni síðar meir sjá að þetta er rétt ákvörðun. Hún er kannski erfið og menn telja sig kannski vera að selja ættarsilfrið eða eitthvað svoleiðis en það er annar handleggur. Herra forseti. Umræður um þessi fjáraukalög hafa tekið langan tíma en það er nauðsynlegt að fara í gegnum þessi atriði. Ég ítreka það sem ég sagði áðan. Hér hefur verið farið yfir frhnál. okkar sem skipum 1. minna hluta og ég ætla ekki að lengja umræðuna með því að fara ítarlegar í það.

Virðulegi forseti. Mér finnst makalaust hvað hv. þm. Kristján Möller er seinheppinn í málflutningi sínum. Hann biður um að við gefum honum ekki leiðbeiningar. Ég veit ekki betur en hér í umræðunni hafi hann farið í andsvör við okkur, fulltrúa Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs, bæði við hv. þm. Jón Bjarnason og hv. þm. Steingrím J. Sigfússon. Ég gat ekki heyrt betur í ræðunni núna en hv. þm. lýsti því yfir að hann væri hlynntur því að taka á vandanum heildstætt, eins og við erum að leggja fram í tillögu okkar. Er það misskilningur? Samkvæmt okkar tillögu er milljarður ætlaður sem byrjunaraðgerð í verkefni upp á 2,8 milljarða. Ég heyrði ekki betur núna. Ég vil spyrja þingmanninn hvort hann sé andvígur þessari tillögu á þessum grunni. Það kom fram í máli hans. Svo kastar alveg tólfunum, ekki bara í einu heldur í öllu, þegar hann er að túlka áherslur Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs. Hann vitnar í málefnahandbók út af sveitarstjórnarmálefnum þar, drepur niður og segir áherslur okkar breytilegar eftir aðstæðum. Heldur hv. þm. að það séu sömu aðstæður í öllum sveitarfélögum? Eiga allir að byggja kirkju eða fara í hafnarmannvirki án tillits til þess hvort slík mannvirki eru fyrir? Auðvitað eru þar mismunandi áherslur. Ég vil biðja hv. þm. að lesa gögnin betur ef hann ætlar að nota drjúgan tíma, dag eftir dag, í það að túlka stefnu Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs, framsækna stefnu sem á ekki að vera svo torskilin.

Herra forseti. Það er hárrétt að ég ætla ekki að taka að mér að túlka þessa samþykkt Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs, enda er það bara vonlaust mál. Hins vegar stendur hér, úr því að hv. þm. vísaði til þess, að í málefnum sveitarfélaga og í landsmálum væru áherslurnar að sjálfsögðu breytilegar eftir aðstæðum.

Já.

Það er einmitt málið. Það eru nefnilega breytilegar aðstæður. Skyldi það ekki vera þannig í dag að sum sveitarfélög sem eiga eignir, hugsanlega dreifikerfi eins og Rafveita Sauðárkróks, sjái að aðstæður eru breytilegar? Þær aðstæður geta breyst á þann hátt að sveitarstjórnarmenn telji sig þurfa að taka ákvörðun um hvort þeir vilji selja t.d. slíkt dreifikerfi, fá fyrir það peninga, borga niður skuldir og minnka fjármagnskostnað. Þar með er ekki sagt að aðrir geri það. Ég verð nú að segja alveg eins og er varðandi umræðuna um byggðamál og held að það hafi komið skýrt fram áðan: Ég er hlynntur heildstæðum aðgerðum. Ég er á móti handahófskenndum tillögum eins og mér finnst þingmenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboð stunda á hinu háa Alþingi, um milljarð hér og milljarð þar. Ég minni á umræðu sem var hér fyrr í haust sem var um milljarð í einhvers konar byggðaaðgerð. Á þinginu þar á undan var lagt til að veittir yrðu 5 milljarðar kr. Hvers vegna lækkaði talan? Ég fékk aldrei svar við því. Ég er hlynntur altækum aðgerðum í byggðamálum til að rétta við byggð í landinu. Ég hef flutt tillögur hér og bent á atriði eins og flutningskostnað, húshitunarkostnað, jöfnun námskostnaðar og annað slíkt. En þær tillögur sem hér eru held ég að séu byggðastefnunni ekki til framdráttar, þegar komið er með svona tillögur í jólagjafastíl, einfaldar tillögur um milljarð hér og milljarð þar og ráðherra sagt að gera ráðstafanir og setja reglugerðir um hvernig eigi að dreifa fénu. Ég er hlynntari því að farið sé í aðgerðir sem virka fyrir alla. Ég hef sagt það áður og segi það enn að hér á að mismuna sveitarfélögum allsvakalega.

Virðulegi forseti. Ég vil nú biðja hv. þm. um að gæta sín í túlkun sinni. Varðandi þennan milljarð sem er lagður til: Það er rétt tæplega 1 / 3 af því sem fram kemur í opinberum gögnum og er vandi varðandi félagslega íbúðakerfið. Það er alveg himinklárt. Það eru engin handahófskennd vinnubrögð. Stór og mikil nefnd skilaði þessu áliti, reiknaði þetta allt út og lagði fram tillögur. Það sama gæti gilt um hv. þm. Telur hann sig þá vera í embætti jólasveins, t.d. þegar hann var að gera tillögur um aukningu á niðurgreiðslu vegna rafhitunarkostnaðar, þar sem hann þráfaldlega fór inn á það að ríkisstjórnin færi ekki nema hluta af leiðinni, var með 700 millj. í staðinn fyrir 900 millj.? Ég tel svo ekki vera vegna þess að ég veit að sú tala upp á 900 millj. sem verið var að tala um var byggð á gögnum sem voru sett fram og áætlun sem var sett fram. Ég vil spyrja þingmanninn: Telur hann handahófskennt að fara heildstætt í þetta fyrir öll sveitarfélögin í landinu og hefja þennan gang til lausnar á málinu, um u.þ.b. 1 / 3 ? Vandamálið er eins og fram kemur 2,8 milljarðar. Ég tel að hv. þm. sé algjörlega að vanmeta þá sem hafa lagt málið upp, þ.e. opinberir aðilar að hluta til, bæjarstjórar og talsmenn sveitarfélaga. Og þarna liggur þetta himintært. Síðan vil ég segja þetta: Enginn dregur í efa, hv. þm., sjálfsákvörðunarrétt og tillögugerð og réttmæti sveitarfélaga til þess að setja þær fram, enginn. Hins vegar er ríkið með aðkomu að þessum málum og það byggir á landspólitík. Það er ekki sama hvernig það er gert. Við viljum árangur sem er farsæll til langs tíma.

Virðulegi forseti. Efnislega kom ekkert nýtt fram í þessu seinna andsvari hv. þm. Við erum sammála um nokkur atriði í byggðastefnu sem væri þannig að mundi þjóna öllum. Ég gagnrýni mjög, eins og ég hef sagt, svona jólasveinatillögur um að banna Rarik að kaupa Rafveitu Sauðárkróks, en í staðinn eigi það sveitarfélag að fá bara út um gluggann 300 millj., til þess að vera góðir strákar við sveitarfélagið Skagafjörð.

Þetta stendur hvergi.

Þetta stendur hér. Þá verða menn að leiðrétta það. Ég skal bara lesa það enn einu sinni, herra forseti. Það stendur hér á bls. 3 í nefndarálitinu: ,,Að mati 2. minni hluta væri miklu nær að ríkið léti þessa fjármuni ganga beint til sveitarfélagsins eða styddi það á annan hátt þannig að það héldi sinni veitu.`` Hvernig er hægt að lesa þetta öðruvísi en svo að þær 300 millj. sem eru umsamið samningsverð á veitunum sem þingmenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs vilja stoppa og ekki láta ganga í gegn, hvernig á lesa þetta öðruvísi en að afhenda eigi þessar 300 millj. einu sveitarfélagi en ekki öðru? Þetta er þannig. Þetta stendur hér skýrt og skorinort. Það verður þá að koma fram leiðrétting ef þetta er einhver vitleysa. En það hefur svo sem áður komið fram vitleysa í nefndarálitum sem ég ætla ekkert endilega að fara að ræða um hér hvernig hefur komið til --- þetta getur oft gerst --- og ræddum við það ekki alls fyrir löngu varðandi breytingartillögu Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs út af öðrum málum. En það var leiðrétt sem mistök. En ég vil þá bara spyrja: Eru þetta mistök? Grundvallaratriðið í mínum huga er, og skal það áréttað hér í lokin, herra forseti, að nauðsynlegt er að fara í aðgerðir gagnvart skuldsettum sveitarfélögum. Við deilum ekki um það. Deilan snýst um hvernig eigi að fara í það. Deilan snýst ekki um að fara eigi í aðgerðir í byggðamálum. Ekki er deila milli okkar um það. Okkur greinir á um leiðir. Það hefur komið skýrt fram og ég hef gagnrýnt það og hef kallað það handahófskenndar og ódýrar tillögur að leggja til milljarð hér og milljarð þar.

Herra forseti. Mér segir svo hugur að hv. þm. Kristján L. Möller muni ekki hafa erindi sem erfiði í gegnum tilraunir sínar hér í dag til þess að klekkja á Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði og snúa út úr hvort heldur landsfundarsamþykktum okkar eða málflutningi hér, breytingartillögum og öðru. Í sambandi við þetta orkuveitumál í Skagafirði liggur það í fyrsta lagi fyrir að málið er mjög umdeilt heima í héraði.  Í öðru lagi hafa sveitarstjórnarmenn sem sjálfir eru að beita sér fyrir þessari sölu viðurkennt opinberlega að þeir telja sig tilneydda. Er það þá andstætt þeim og er það á móti þeim að leggja til að reynt verði að leysa vanda sveitarfélaganna, þar með talið Skagafjarðar, með almennum aðgerðum, en ekki þannig að sveitarfélögunum hverju fyrir sig verði stillt upp og þau neydd til að selja eigur sínar? Í þriðja lagi telur hv. þm. þetta snúast um virðingu fyrir sjálfsákvörðunarrétti sveitarfélaganna. En sveitarfélagið er ekki að semja við sjálft sig. Það er er ekki að selja sjálfu sér. Það er ekki að selja einkaaðilum. Það er ríkið sem á að kaupa og það er hér á Alþingi sem verið er að fara fram á heimild til þess að ríkið leggi 300 millj. í þessi kaup. Er þá óeðlilegt að alþingismenn hafi skoðun á því? Þá vakna auðvitað spurningar um jafnræði gagnvart öðrum sveitarfélögum. Verður það þá ekki að vera þannig að Rarik sé skuldbundið til að kaupa allar veitur allra sveitarfélaga sem vilja selja? Jú, ef menn ætla að fara út í umræðuna á þessum grunni. Og er það þá sú kerfisbreyting í orkumálum sem við teljum skynsamlega? Það kann vel að vera, en þá á að nálgast málið þannig. Það sem við leggjum til er að vandi sveitarfélaganna verði ekki leystur með því að neyða þau til að selja einstakar eigur sínar, heldur tekið á honum almennt. Það virðist hv. þm. ekki geta skilið.

Herra forseti. Mín umræða hér um þetta mál hefur ekkert snúist um það að klekkja á Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði, síður en svo. Ég held að aðrir geti gert það. Hins vegar hef ég vitnað í nokkur atriði sem mér finnst vera alveg á skjön við það sem hér hefur komið fram. Málið er einfaldlega þannig að meiri hluti sveitarstjórnar Skagafjarðar hefur ákveðið að selja dreifikerfi Rafveitu Sauðárkróks. Rarik, Rafmagnsveitur ríkisins, með samþykki ríkisstjórnar, hefur ákveðið að kaupa og vill kaupa. Um það snýst málið. Þessa ákvörðun réttkjörins stjórnvalds norður í Skagafirði ber okkur að virða. Og þá eigum við á hinu háa Alþingi ekki að segja: ,,Nei. Sveitarstjórnarmenn í Skagafirði, þið eruð á rangri leið. Við teljum að þið eigið að gera þetta öðruvísi. Geymið þetta og hættið við að selja.`` Þannig finnst mér skilaboðin vera frá Vinstri grænum. Það er nú svo. Í umræðunni um Rarik verð ég eiginlega að rifja svolítið upp frá því við Siglfirðingar seldum okkar veitur. Ég man t.d. eftir því að Hveragerði hefur selt sitt og Rarik keypt. Það hefur verið gert með samkomulagi. Menn hafa orðið ásáttir um verð og annað slíkt. Eitthvað hefur sennilega gerst í millitíðinni, og svo þetta núna. Grundvallaratriðið í mínum huga er bara þetta. Það vil ég segja við hv. þm. Steingrím J. Sigfússon. Svo geta menn alveg haft skoðanir á því hvort þetta er vitlaust eða ekki og mér finnst ekki skipta veigamiklu máli hvort deilur séu heima í héraði eða ekki. Ég tel hins vegar að það hefði verið ákaflega gott ef sveitarstjórn Skagafjarðar hefði öll verið sammála um þessi atriði og hefði náð sátt um þau eins og okkur tókst á Siglufirði. Grundvallaratriðið er að menn hafa ákveðið að selja. Aðili vill kaupa. Sátt er um verð. Því eigum við á hinu háa Alþingi ekki að setja okkur á háan hest og segja: ,,Nei. Þið þarna sveitarstjórnarmenn úti á landi eruð á vitlausri leið.``

Herra forseti. Bæði nú við þessa afgreiðslu fjáraukalaga og áður í formi frumvarpsflutninga höfum við lagt til almennar aðgerðir til lausnar fjárhagsvanda sveitarfélaga. Við viljum að sveitarfélögin séu fjárhagslega sjálfstæð og sterk. Þá er sjálfsákvörðunarréttur þeirra virtur. Hann er ekki til staðar hjá sveitarstjórnum sem nauðbeygðar eru til þess að láta frá sér verðmætustu eignir sínar til þess að bjarga fjármálum sínum. Við höfnum því að sveitarfélögin séu höfð í þeirri bóndabeygju. Fæst hv. þm. Kristján L. Möller ekki til þess að líta á þessar aðstæður eins og þær blasa við öllum mönnum? Efast menn um það eitt augnablik hvað forsvarsmenn sveitarfélaga velja ef þeim stendur til boða að bjarga sér tímabundið fyrir horn með því að láta frá sér verðmætar eignir sem önnur sveitarfélög halda eða fá stuðning frá ríkisvaldinu við að leysa sín mál, t.d. varðandi félagslega íbúðarhúsnæðið, og fá efndir á þeim fyrirheitum sem þeim hafa verið gefin í þeim efnum? Ég held að svarið liggi í augum uppi. Þá mundu forsvarsmenn sveitarfélaganna að sjálfsögðu vilja fara þá leið að þetta yrði leyst á almennum grundvelli sem kæmi öllum til góða. Það er auðvitað ekki einkamál sveitarfélagsins að ákveða að það selji opinberu fyrirtæki þessa eign þegar ofan í kaupið þarf að koma til stuðnings hinu opinbera fyrirtæki með miklum fjármunum, sem hér er verið að fara fram á heimildir fyrir í fjáraukalögum. Þetta samhengi málsins verða menn að hafa í huga og horfast í augu við ef þeir vilja ræða það málefnalega. Svo geta menn auðvitað bara ýtt því til hliðar og verið í svona keiluslætti eins og hv. þm. Kristján L. Möller er að reyna að ástunda hér, sem ég spái að muni ekki skila honum mikilli pólitískri uppskeru.

Herra forseti. Kannski er rétt að grípa á lofti þau síðustu orð hv. þm. að þetta muni ekki verða til framdráttar í pólitíkinni. Það skyldi þó ekki vera svo að það sé rétt sem ég hef haldið hér fram að markaðssetningu Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs á landsbyggðinni eigi að greiða úr ríkissjóði eins og hér hefur komið fram. Þetta snýst ekkert endilega um það hvað þingmenn fiska í atkvæðum út á svona lagað. Þetta snýst um almennar aðgerðir. Ég er auðvitað hjartanlega sammála því og fagna því ef hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon sagði, þetta snýst um almennar aðgerðir til lausnar fjárhagsvanda sveitarfélaganna. Ég er alveg sammála því og það hefur margoft komið fram.

Hvað ertu þá að æsa þig?

Það skyldi nú ekki vera einhver æsingatónn hafi verið úr þessum ræðustóli frá þeim sem var hér áðan. Ég hef áður beðið hv. þm. afsökunar á því að ryðjast inn á hans svið og ræða mál sem honum finnst að öðrum þingmönnum komi bara hreinlega ekki við. Svo rétt í lokin, herra forseti, um félagslega húsnæðið á landsbyggðinni. Það er líka hárrétt og ég er alveg sammála því og hef sagt það líka að það á að leysa með almennum aðgerðum. Ég hygg að það sé verið að gera þarna. Alla vega er sveitarfélagið Skagafjörður ekki skikkað til þess að gera eitt eða neitt við þá peninga sem þeir fá fyrir það sem þeir þarna selja. Auðvitað er viðkomandi sveitarstjórn það í sjálfsvald sett hvernig ráðstafað er þeim peningum sem þeir fá fyrir eigur sínar. Að því leytinu get ég verið sammála því, gagnvart Orkubúi Vestfjarða, að það er óeðlilegt að ríkisvaldið skuli nota einhverjar aðgerðir til þess að binda féð sem fyrir það fæst til þess að eyrnamerkja það vanda félagslega húsnæðiskerfisins á Vestfjörðum. Ég þekki þau mál alveg. Það á að sjálfsögðu að leysa með almennum aðgerðum. Það er alveg hárrétt, og skal segja það hér í lokin, herra forseti, að þar hefur hæstv. ríkisstjórn staðið sig auðvitað ákaflega illa. En málið snýst ekki um það að banna og leyfa ekki þeim sveitarstjórnum sem það vilja að selja eigur sínar, jafnvel þó um sé að ræða dreifikerfi orkuveitna.

Herra forseti. Nú er mál þannig vaxið að ég á satt að segja sáralítið vantalað við stjórnarandstöðuna hér á hinu háa Alþingi vegna þess máls sem hér er til umræðu. Þetta segi ég vegna þess að staðan er þannig að viðstaddir þessa umræðu eru eingöngu stjórnarandstæðingar, að undanskilinni ágætum hv. þm. Drífu Hjartardóttur. Ég held að óhjákvæmilegt sé að biðja forseta að leita uppi hæstv. fjmrh. og einnig formann fjárln. Ég hef ekki séð varaformanninn hér á kreiki í allan dag og satt að segja ekki nokkurn fulltrúa úr meiri hlutanum, að undanskildum formanninum.

Forseti sér að hæstv. fjmrh. er í húsinu og kemur nú inn í salinn, en mun láta athuga aðra.

Einkum og sér í lagi er það formaðurinn sem ég sækist eftir. En það er út af fyrir sig efni í langa ræðu að fara yfir það enn og aftur hvers konar virðing mikilvægri umræðu af þessum toga er sýnd af hálfu stjórnarliða trekk í trekk. Þeir eru að bera hér fram vægast sagt umdeilt frv. til fjáraukalaga en hafa ekki uppi burði til þess að fylgja því eftir hér í orðræðu og skoðanaskiptum. Þetta er að verða algerlega óþolandi, herra forseti. Það verður auðvitað að taka á þessu einhvern veginn. En það er nú önnur saga. Ég sagðist ekki eiga mikið vantalað við stjórnarandstæðinga og það er að sönnu rétt. Ég ætla samt sem áður í örfáum orðum í inngangi að láta í ljósi nokkrar skoðanir á þeim orðaskiptum sem hér hafa átt sér stað á milli flokksbróður míns, hv. þm. Kristjáns L. Möllers, og nokkurra þingmanna Vinstri grænna. Ég efast ekki eitt andartak um einlægan og góðan vilja tillöguflytjenda, háttvirtra þingmanna Vinstri grænna, í því máli sem hér um ræðir, að styrkja fjárhagsstöðu og vaxtarmöguleika sveitarfélaga vítt og breitt um landið. Ég vil eingöngu segja að í ljósi þess sem talsmaður Vinstri grænna, sem er því miður farinn úr salnum í augnablikinu, hefur haft uppi um nýtingu og notkun fjáraukalaganna sem slíkra hvort ekki skjóti skökku við að grípa á vanda sveitarfélaganna í landinu í heild og breidd í fjáraukalögum þann 4. desember þegar yfirstandandi fjárhagsár er að lokum komið, hvort ekki hefði verið meiri mannsbragur á því og eðlilegra að tillaga af þessum toga sem á að vera ,,heildstæð`` eins og segir í tillögutextanum hefði birst við fjárlagagerð komandi árs, þ.e. brtt. við 3. umræðu fjárlaga sem fram fer eftir nokkra daga? Það held ég að hefði verið miklum mun hyggilegri og skynsamlegri nálgun svo ég aðeins víki orðum að formsatriðum mála. Hitt er svo alveg ljóst og um það er ekki deilt að staða sveitarfélaganna í landinu er svona og svona og mörg þeirra berjast í bökkum eins og þekkt er, ekki síst úti á landi þótt þess séu raunar dæmi hér í nágrenni höfuðborgarinnar að þar séu sveitarfélög býsna hart keyrð, ekki síst þau sem eru rekin af núverandi stjórnarflokkum. Nefni ég minn heimabæ sem dæmi um það. En af því að ég nefndi hér formsatriði, og hv. þm. Jón Bjarnason er kominn í salinn aftur, var ég að velta eilítið fyrir mér í ljósi fyrri ummæla hans hér þar sem hann hefur vandað um, réttilega, við stjórnarherrana fyrir að misnota og nýta um of þessa opnun sem fjáraukalög veita hvort ekki hefði verið skynsamlegra að breytingartillaga hans um einn milljarð kr. til styrktar sveitarfélögum í landinu hefði komið við fjárlagaafgreiðslu komandi árs, þ.e. væntanlega á næsta föstudegi, af því að menn eru að horfa til lengri framtíðar. Ég vænti þess ekki að til standi að úthluta þessum peningum núna í desembermánuði til sveitarfélaganna, en þetta er eingöngu hin formlega hlið málsins. Síðan velti ég því upp og segi það svona sem mína almennu skoðun að heppilegast er auðvitað ævinlega undir þessum kringumstæðum að forðast hinar sértæku aðgerðir. Það eru vitaskuld fjölmörg atriði sem lúta að rekstri og fjárhagsafkomu sveitarfélaga sem eru mér kannski jafnofarlega í huga og það mál sem hér hefur mest verið rætt um. Það eru til að mynda skattalagabreytingar ríkisstjórnarinnar sem leiða til tekjurýrnunar hjá sveitarfélögum upp á fleiri hundruð milljónir kr. vegna tryggingagjaldsins. Það er auðvitað þekkt hér í umræðum frá því fyrir ekkert margt löngu, raunar fyrir réttu ári, þegar verið var að endurmeta tekjustofna sveitarfélaga. Þar var auðvitað ekki gengið frá öllum endum og hnútum með fullnægjandi hætti og það er auðvitað æ ljósar að koma á daginn. En nóg um þetta. Eðli máls samkvæmt hefur þessi umræða hér um fjáraukalög tekið nokkurt mið af þeim umræðum sem áttu sér stað í gær vegna eðlilegra beiðna fulltrúa í fjárlaganefnd um upplýsingar. Ráðherrar í þessari ríkisstjórn sem málið snýr náttúrlega fyrst og síðast að hafa látið sig málið lítið varða, hæstv. forsrh. hvorki verið viðstaddur fundinn í gær né í dag, er vafalaust með fjarvist og að sinna öðrum verkefnum. En af því að svo vel ber í veiði að hæstv. fjmrh. er hér, sá ráðherra sem nýtir mest þær opnu heimildir sem hið háa Alþingi veitir framkvæmdarvaldinu yfirleitt í fjárlögum --- af því að í þessu frv. til fjáraukalaga og breytingartillögum er þess farið á leit við hið háa Alþingi að bætt verði við nýjum liðum eða felldir nýir liðir í heimildargreinina margfrægu, 7. gr. fjárlaga, vegna yfirstandandi fjárlagaárs, hér er um að ræða eina tíu eða tólf liði --- vil ég bara spyrja hann þráðbeint: Mun nokkuð standa á því af hans hálfu, þegar og ef þessar heimildir verða nýttar, að hann upplýsi hið háa Alþingi undanbragðalaust með hvaða hætti hann hafi gert þetta, með öðrum orðum hverjum var selt fyrir hvað mikið og á hvaða kjörum? Af hverjum var keypt, fyrir hvað mikið og á hvaða kjörum? Ég vil láta koma hér fram, herra forseti, að margt af þessu er síðan birt í ríkisreikningi þegar hann loksins sér dagsins ljós. En að þessu gefna tilefni vil ég líka upplýsa að ég er með í vinnslu á skrifstofu þingsins fyrirspurn í þessa veru þar sem ég fer þess á leit við hæstv. fjmrh. að hann upplýsi þingheim innan tilskilins frests þingskapa, tíu virkra daga: 1. Hvaða heimildir í fjárlögum vegna yfirstandandi árs, þ.e. vegna ársins 2001, til sölu eða kaupa hafa verið nýttar af fjmrh.? 2. Hvert var söluverð einstakra eigna ríkissjóðs og hverjir keyptu? 3. Hvert var kaupverð einstakra eigna og hverjir seldu? Ég mun óska skriflegs svars. Ég spyr hæstv. fjmrh. í ljósi þeirrar umræðu sem hér hefur átt sér stað hvort hann sjái einhver tormerki á því að svara þessum einföldu spurningum. Ég trúi því ekki að svo sé því svör við þessum spurningum hafa gjarnan að verulegu leyti birst í ríkisreikningi þegar hann loksins er saman settur. Ég hef orðið var við það í dag og fylgst með því að menn hafa nokkuð staldrað við meðferð fjármuna sem í ríkissjóð runnu vegna heimilda 7. gr. um sölu á hluta af landi Straums í umdæmi Hafnarfjarðar. Orðræður hafa farið fram um það hvernig þeim fjármunum væri ráðstafað og hvort rétt væri að verki staðið. Ég ætla að láta það liggja á milli hluta. Eftir því sem ég best heyrði var söluverð eignarinnar eitthvað á annað hundrað millj. kr., það kann að vera að þetta hafi farið fram hjá mér í þessari löngu umræðu, en ---  Ég óska með öðrum orðum eftir því að hæstv. ráðherra svari mér þessu. Hann hlýtur að muna það því hann gat þess hér áðan að hann hefði skrifað undir samning þessa efnis fyrir viku eða um síðustu helgi, hafi ég fylgst rétt með. Ég vænti þess þannig að hann geri þinginu grein fyrir því hver hafi keypt þessa eign. Ég gerði mér það til gamans --- það er nú kannski rangt að segja að ég hafi gert það mér til gamans --- eða ég taldi það öllu heldur nauðsynlegt í ljósi þeirrar umræðu sem átt hefur sér stað um upplýsingaskyldu framkvæmdarvaldsins gagnvart hinu háa Alþingi að leita uppi og biðja skrifstofuna um hjálp í þeim efnum, leita uppi sviplík mál og hér hefur verið hvað mest deilt um, þ.e. hver er réttur þingmanna til að fá sundurliðuð svör við fyrirspurnum sínum. Ég hef haft það á tilfinningunni að þessi afstaða sé fordæmalítil, og þessi tregða forsrn. til að svara eins eðlilegum og sjálfsögðum spurningum og lagðar hafa verið fram þess efnis að fá á því sundurliðun hverjir hafa fengið greitt úr ríkissjóði fyrir veitta aðstoð við að selja ríkisfyrirtæki. Menn hafa gripið til ýmissa vopna til að andæfa í þeim efnum, nefnt einkahagsmuni og nánast persónuvernd, það verður líklega það næsta. En hér er auðvitað í öllum tilfellum um lögaðila að ræða og þá hafa menn hlaupið í hitt hornið og talað um að vernda þyrfti viðskiptasjónarmið. Þetta er auðvitað eins og hver annar þvættingur og það vita þeir aðilar sem hafa verið með þennan undandrátt og verið á þessu undanhaldi. Ég fann fjölmörg dæmi, herra forseti, sem sýna að venjan hefur auðvitað verið sú að fyrirspurnum af þessum toga er svarað undanbragðalaust. Þau eru bæði ný og gömul, þessi dæmi, en mér þykir svona kannski hvað sniðugast það dæmi sem ég fann frá þinginu 1989--1990 þegar flokkur hæstv. forsrh. og hæstv. fjmrh. var í stjórnarandstöðu. Fyrirspyrjandi í þessu tilfelli er enginn annar en forveri hæstv. fjmrh., Friðrik Sophusson, sem er núv. forstjóri Landsvirkjunar. Þá er hann að spyrja þáv. forsrh., sem var ef ég man rétt Steingrímur Hermannsson, einmitt um aðkeypta sérfræðiþjónustu á vegum ríkisstjórnarinnar. Hann innir eftir sundurliðun og spyr einfaldlega: ,,Hvaða aðilum var greitt á árinu 1989 fyrir sérfræðiþjónustu?`` Hér er það listað í 20 liðum. Það eru einstaklingar, lögaðilar og arkitektar, jafnvel starfsmenn ráðuneytisins og hinir og þessir. Síðan er þetta sundurliðað hér upp á punkt og prik enda ekkert óeðlilegt við það. Síðan er spurt um fleiri atriði sem lúta ekki að þessu beinlínis. En ég held að það væri mjög fróðlegt, herra forseti, að koma þessu svari frá 112. löggjafarþingi, 1989--1990, sem varð til vegna fyrirspurnar fyrrv. varaformanns Sjálfstfl. til þáv. forsrh. og senda þeim uppi í Stjórnarráði þetta svar þannig að þeir geti lært hvernig á að standa að samskiptum framkvæmdarvalds og þjóðþings. Þegar ég hef lokið ræðu minni, herra forseti, ætla ég að póstsenda plaggið með lítilli nótu upp í Stjórnarráð nema vera kynni að ég gæti beðið hæstv. fjmrh. að taka það með sér þegar hann fer úr salnum. Þetta er gamalt dæmi en mjög lærdómsríkt engu að síður. Síðan er nýlegra dæmi hér á ferðinni --- þar hittist þannig á að sá sem hér stendur spurði fjmrh. sem var þá sennilega þessi sami Friðrik Sophusson því hér er um að ræða 123. löggjafarþing á árunum 1998--1999. Ég spurði þá um kostnað af breytingu ríkisfyrirtækja í hlutafélög, sem er einmitt náskylt því efni sem verið er að leita eftir í dag. Þá svarar --- svo ég fari alveg hárrétt með, er það ekki rétt munað hjá mér, herra forseti, að Friðrik Sophusson hafi verið í fjmrn. árin 1998--1999? Getur hæstv. fjmrh. kannski hjálpað mér með það?

Ég var þar sjálfur.

Hann var þá mættur til leiks. Þá ber að þakka honum þessi skýru og afdráttarlausu svör við spurningum mínum á þessu ári um kostnaðarbreytingu ríkisfyrirtækja við hlutafélög.  
             Þá er það listað hér alveg nákvæmlega hverjir hafi fengið greiðslu úr ríkissjóði vegna tiltekinna einkavæðingarframkvæmda og ég fæ ekki séð að menn séu að standa á einu eða neinu. Hér eru upphæðir af ýmsum toga, milli tvær og þrjár milljónir og allt niður í 650 þús. Handsal sá um söluna á Áburðarverksmiðjunni. Scandia hf. sá um söluna á Sementsverksmiðjunni. Jarðboranir voru seldar af Kaupþingi. Útboð mötuneyta önnuðust Ríkiskaup og Íslandskostur hf. Og kynningarmál vegna þessa arna --- nú er ég að tala um árið 1996 --- annaðist Gott fólk. Og af því ég nefni það fyrirtæki alveg sérstaklega er mér líka í fersku minni að hv. þm. Gísli S. Einarsson spurði eftir því ekki fyrir mjög margt löngu hver útlagður kostnaður hefði verið vegna Lánasýslunnar af samskiptum við Gott fólk. Eftir mikið japl, jaml og fuður var það tíundað hér algerlega, brotið niður í öreindir og niður í krónur og aura. Ég hirði ekki um að fara yfir þetta skjal allt saman, herra forseti, en árið 1997 er hér tekið og allt er þetta eins og vera ber. Því hlýtur maður að velta því fyrir sér hvað eiginlega hafi gerst í Stjórnarráðinu þessa síðustu mánuði og vikur og daga sem geri það að verkum að upplýsingar sem áður voru opinberar eru það ekki lengur. Ég sagði áðan, herra forseti, að hæstv. forsrh. hefur ekki verið hér viðstaddur umræðuna vegna fjarvista. En gæti verið að varaformaður Sjálfstfl., hæstv. fjmrh., gæti hjálpað mér í þessum efnum, því ég stend satt að segja alveg á gati þegar menn fara yfir sögu máls. Ekki þar fyrir að það hafi ekki stundum verið uppi ágreiningur og togstreita um að ná slíkum upplýsingum út og ekki allir alltaf sáttir. Oftar en ekki hefur það samt tekist eins og þessi tvö dæmi, raunar af fjölmörgum málum öðrum, bera glöggt vitni. Því leyfi ég mér, herra forseti, með von um að það geti eitthvað skýrt málið sem er allt í skötulíki, því er verr og miður, að hæstv. forsrh. geti hugsanlega hjálpað upp á sakir í þessum efnum.  Áður en ég vík frá þessum þönkum er kannski rétt að nefna það líka að 1997 og 1998 spurði hv. þm. Margrét Frímannsdóttir forsrh. um úttektir á ríkisstofnunum. Nú hafa engar breytingar orðið í Stjórnarráðinu á kontór hæstv. forsrh., þar er sami maður nú og þá var. Þá var reynt að svara spurningunum með skaplegum hætti eftir því sem ég fæ best séð, hverjir það voru sem unnu tiltekin verkefni á þessum vettvangi. Hér er því svarað á 16 blaðsíðum og nokkuð skýrlega gerð grein fyrir því hvernig að þeim úttektum var unnið og hverjir unnu verkin. Það er kannski rétt að koma þessum dæmum líka til forsrn. þannig að þeir geti lært af þeim vinnubrögðum og tekið mið af þeim núna við þessar einföldu óskir þingmanna um að fá upplýst hverjir nutu greiðslna úr ríkissjóði vegna veittrar þjónustu við sölu ríkisfyrirtækja. Með öðrum orðum, herra forseti, hefur gengið þolanlega fram að þessu en nú allt í einu er hurðum skellt í lás. Það er auðvitað þetta, þessi breyting, þessi lítilsvirðing við hið háa Alþingi sem birtist í svörum eða öllu heldur engum svörum forsrn. sem gerir það að verkum að menn hljóta að velta yfir því vöngum, með réttu eða röngu, hvort einhverjar þær upplýsingar séu þarna á ferli sem þola ekki dagsins ljós. Ég er ekki að dreifa hér ryki eða búa til eitthvað sem ekkert er en maður kemst ekki hjá því að draga þær ályktanir að þarna hljóti að vera eitthvað á ferðinni sem þingmenn og almenningur mega ekki sjá. Ég nenni tæplega, herra forseti, að fara um það fleiri orðum hvers konar sveigjur og beygjur þetta mál allt hefur tekið á síðustu sólarhringum og raunar klukkutímum þegar menn eru hrokknir í það hornið að dreifa þessum upplýsingum til þingmanna í fjárln. og binda þau jafnframt trúnaði. Það er svo fráleitt sem frekast getur verið. Ég vil bara hafa það algjörlega ,,on record`` hafi nokkrum komið það til hugar, herra forseti, að fleiri en nefndir hv. þm. í fjárln. eigi að fá þessar upplýsingar í trúnaði frábið ég mér að fá að sjá þessar upplýsingar og láta binda mig trúnaði um þær jafnharðan. Ég frábið mér að fá upplýsingar af þessum toga í hendur undir þeim formerkjum. Ég neita því og vil ekki sjá þær. Herra forseti. Það má svo sem hafa langt mál um þetta fjáraukalagafrv. og kannski hefur umræðan því miður um of einskorðast við það mál sem ég var að enda við að tala um. Heppilegra hefði verið að ræða það á almennari nótum því fjáraukalagafrv. ber það auðvitað með sér að til verri vegar horfir í fjármálum ríkisins. Það hefur reyndar komið fram í umræðunni, og þó nú væri, að ef áform ríkisstjórnarinnar um sölu ríkiseigna á síðustu vikum þessa árs ná ekki fram að ganga er spilaborgin fallin. Þá snýst greiðsluafgangur ríkissjóðs við og verður greiðsluhalli. Það er auðvitað grafalvarlegt mál í lok eins mesta góðæris Íslandssögunnar á síðustu árum. Ég vil hins vegar ljúka ræðu minni með einni lítilli fyrirspurn til viðbótar til hæstv. fjmrh. sem lýtur að nýrri heimild honum til handa. Vera kann að hann hafi svarað því fyrr í dag --- þá bið ég afsökunar á því --- en fyrirspurnin lýtur að heimild til handa honum til að taka lán að upphæð 2,5 millj. kr. til að standa undir endurfjármögnun lána vegna reksturs Flugstöðvar Leifs Eiríkssonar, þ.e. fjmrh. verði heimilað að ganga að þeirri sjálfskuldarábyrgð. Nú veit ég að fjárhæðir vegna flugstöðvarinnar hlaupa á mjög stórum upphæðum og þarf svo sem ekki að koma á óvart. En er þessi nýja endurfjármögnun lána í frv. til fjáraukalaga við 3. umr. eitthvað sem ekki var fyrirséð? Kom eitthvað þar upp í rekstrinum sem gerir það að verkum að ráðast þarf í þessa nýju lántöku? Ég geri ráð fyrir að menn hafi séð í upphafi árs hvenær greiðslur féllu til vegna áhvílandi lána? Mér finnst ástæða til þess vegna jafnstórra upphæða og hér um ræðir --- nú bíð ég bara, herra forseti, þar til formaður fjárln. og hæstv. fjmrh. hafa lokið sér af. Spurningin var sú --- og sérstaklega vil ég fagna hér veru hv. formanns fjárln. sem hefur ekki haft tök á því að vera í salnum eina aukatekna mínútu í hálftímaræðu minni. Það er því alveg einstök ánægja að hann megi vera að því að fylgja úr hlaði nefndaráliti sínu, og býð hann alveg hjartanlega velkominn. En fyrirspurnin var sem sagt þessi og ég vænti þess að hæstv. fjmrh. hafi heyrt hana og aðrar þær fyrirspurnir sem ég beindi til hans enda hefur hann haft tök og ráðrúm til þess að sitja hér yfir ræðu minni.

Herra forseti. Svarið við síðustu spurningu hv. þm. er já. Þetta var ófyrirséður atburður. Gert var ráð fyrir því í fjárlögum ársins að fjármögnun og endurfjármögnum Flugstöðvar Leifs Eiríkssonar yrði með öðrum hætti en hér er ráð fyrir gert. Það mál hefur því miður ekki gengið eftir. Það byggðist á því að flugstöðin ætti að taka sjálf erlent lán í eigin nafni og endurgreiða ríkinu þau lán sem ríkið hefur lánað stöðinni. Flugstöðin átti að gera það í eigin nafni. Það hefur ekki gengið eftir vegna þess að hún hefur ekki byggt upp þann sess sem þarf til að geta fjármagnað sig sjálf með þessum hætti í eigin nafni. Þess vegna er niðurstaðan sú að hagstæðast sé fyrir fyrirtækið og eiganda þess sem er ríkið að stöðin fái heimild til að taka lán og ríkið veiti þá sjálfskuldarábyrgð sem hér er verið að afla heimildar fyrir til að geta endurfjármagnað þau lán sem eru á gjalddaga. Hv. þm. spurði: Hver er kaupandinn að þeim hluta Straums sem seldur var í síðustu viku? Ég hygg að það sé ekkert leyndarmál að það er stórfyrirtæki þarna í nágrenninu sem er kaupandinn. Hlutafélag sem hv. þm. þekkir vel til, Íslenska álfélagið. Og Hafnarfjarðarbær hefur fallið frá forkaupsrétti ef hann er fyrir hendi sem ég er ekki alveg klár á, en sé hann fyrir hendi, hefur bærinn fallið frá honum vegna þess að búið er að undirrita þessa samninga sem ég vona að verði báðum til hagsbóta. Síðan vil ég segja vegna umræðna fyrr í dag af hálfu hv. þm. Einars Más Sigurðarsonar og Steingríms J. Sigfússonar sem hafa gert að umtalsefni ráðstöfun fjárins að í afsalsbréfinu frá 1949 sem þessu máli tilheyrir --- ef hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon heyrir til mín --- segir að þessu landi sé afsalað til ríkissjóðs með gögnum og gæðum og án allra kvaða, með öðrum orðum er verið að færa ríkisaðila í A-hluta gjöf og við ráðstöfum andvirðinu í dag með þessum hætti. Það er fullkomlega eðlilegt og ekki brot á neinu gjafabréfi eða neinu slíku eins og hér hefur verið gefið í skyn.

Herra forseti. Ég spurði ekki um þetta en það er ágætt að fá svör fram um ráðstöfun fjárins. Ég þakka hæstv. fjmrh. hrein og klár svör hans við fyrirspurn minni um það hver keypti. Þetta mjakast allt í rétta átt. Ég ætla svo sem ekki að hafa neinar skoðanir á því í augnablikinu enda á það kannski ekki heima í þingsölum. Ég get þó ekki látið vera að velta því aðeins fyrir mér --- nú veit ég ekki nákvæmlega hvaða blettur var keyptur --- hver þörf álversins hafi beinlínis verið vegna Straumslandsins. Það kunna að vera skýringar á því en vangavelturnar eiga ekki hér heima. Ég hins vegar spurði hæstv. ráðherra um fleira. Ég spurði hann hvort hann mæti það svo að einhver fyrirstaða yrði á því að svara fyrirspurninni, sem væntanlega verður dreift hér á næstu klukkutímum eða á morgun, þess efnis almennt hvernig heimildir hans sem hann hefur fengið skv. 7. gr. fjárlaga hafa verið nýttar, hverjum hefur verið selt og hverjir hafa keypt, af hverjum hefur verið keypt og verð í þessu samhengi. Hann hefur riðið á vaðið með því að upplýsa án vífilengja um kaup og kjör vegna Straumslandsins og ég vænti þess að nákvæmlega það sama gildi um önnur viðskipti sem hann hefur hér átt samkvæmt heimildum ríkissjóðs. Að þessu leytinu til hefur hann gert miklum mun betur en hæstv. forsrh. í ljósi fyrri umræðu máls. Hins vegar tók varaformaður Sjálfstfl. ekki áskorun minni um að blanda sér í þá orðræðu.

Tíminn var nú bara búinn.

En nú skal ég hleypa hæstv. ráðherra í seinna andsvar sitt.

Það eru takmörk fyrir því, hæstv. forseti, hve miklu er hægt að koma að hér á tveimur mínútum. Þingmaðurinn hefur lagt hér fram fyrirspurn og svo spyr hann mig núna hvort ég vilji ekki bara svara fyrirspurninni fyrir fram. Auðvitað ekki. Hann leggur fram fyrirspurn sína, henni verður svarað eftir eðlilegum og hefðbundnum leiðum. Að því er varðar þann þátt málsins sem menn hafa gert sér svo mikinn mat úr í dag í umræðu og reyndar í gær varðandi fjárveitingu vegna einkavæðingar og útboðs verkefna á vegum ríkisins þá liggur náttúrlega í hlutarins eðli að oft er ekki hægt að svara slíkum spurningum meðan mál eru í vinnslu. Þarna eru samningar m.a. við erlend fyrirtæki og viðskiptaleyndarmál sem ekki er eðlilegt að upplýsa um. Þetta verða menn bara að skilja að er algengt í viðskiptum. Það þarf eiginlega ekki að hafa fleiri orð um það. Þannig er þetta mál vaxið eftir því sem ég best veit.

Herra forseti. Loksins fæst þó örlítill snefill af efnislegu svari vegna þeirra mála sem hér hafa verið á ferðinni. Hæstv. fjmrh. lætur að því liggja að ekki sé búið að ganga frá þessum samningum. Ég hélt satt að segja að menn væru komnir mun lengra en svo. Á ekki að taka afstöðu til kjölfestufjárfesta í Landssímanum á föstudaginn? Er þetta ekki allt að bresta á á næstu dögum? Ég trúi því tæplega að ekki sé búið að ganga frá samningum við sérfræðinga sem eiga að aðstoða ríkisvaldið við sölu á þessum lykileignum ríkissjóðs, ég neita bara að trúa því. Ég vil hins vegar minna á það, ég hlýt þá að gagnálykta og líta svo á, að um leið og frá þessum samningum hefur verið gengið þá falli þessi kvöð á hinum meintu viðskiptaleyndarmálum niður og þá muni ekki standa á upplýsingum um við hverja hefur verið samið og á hvaða verði þessi þjónusta hefur verið keypt. Ég árétta það að hæstv. fjmrh. hefur svarað sviplíkum fyrirspurnum hér allítarlega og tíundað þau fyrirtæki sem hafa veitt álíka þjónustu og greitt hefur verið fyrir. Á því hefur ekki staðið. Ég rifja það líka upp að forveri hans á stóli fjmrh., raunar einnig forveri hans sem varaformaður Sjálfstfl., spurði nákvæmlega um álíka mál hér, þá var hann þingmaður stjórnarandstöðunnar, á árinu 1989. Hann spurði þáv. forsrh., Steingrím Hermannsson, og fékk auðvitað nákvæm svör, sundurliðuð. Þá voru engin viðskiptaleyndarmál á ferðinni og ég fæ ekki annað séð en að ef þessi svör berast ekki alþingismönnum áður en til afgreiðslu þessa máls kemur þá hafi orðið hér einhver undarleg stefnubreyting sem ég kann engin skil á.

Herra forseti. Hv. þm. Guðmundur Árni Stefánsson kom með mjög málefnalega ábendingu og spurningu varðandi tillöguflutning minn við frv. til fjáraukalaga, tillögu um að verja allt að einum milljarði kr. til að greiða úr bráðum fjárhagsvanda sveitarfélaganna, m.a. vegna félagslega íbúðakerfisins. Hv. þm. spurði hvort ekki hefði verið eðlilegra að þetta kæmi á fjárlögum næsta árs. Það er svo sem alveg hárrétt ábending að velta því fyrir sér en þannig er að ég, ásamt hv. þingmönnum Árna Steinari Jóhannssyni og Guðjóni Arnari Kristjánssyni, flutti einmitt frv. til fjáraukalaga síðasta vor um þetta mál. Það er eðlilegt að flytja frv. til fjáraukalaga til að taka á greiðslum sem Alþingi vill leggja í áður en ráðist er í að ráðstafa þeim. Það frv. var ekki samþykkt í vor og þess vegna endurfluttum við það í haust, frv. til fjáraukalaga um að verja allt að 1 milljarði kr. til þessa verkefnis. Í ár er einnig heimild í fjárlögum til þess að ríkissjóður taki lán til að kaupa Orkubú Vestfjarða af Vestfirðingum. Þar inni eru heimildir til fjárútláta og sömuleiðis er í fjáraukalagafrv. núna við 3. umr. lagt til að ríkið láti 300 millj. kr. til Rariks til þess að kaupa ákveðnar eignir þannig að þessi fjárráðstöfun er þegar í gangi.

Herra forseti. Það er kannski alveg ástæðulaust að vera að hengja sig hér í formsatriði vegna þessa máls. Ég gat hins vegar ekki annað vegna þess að hv. þm. hefur með réttu gagnrýnt stjórnarherrana fyrir það hvernig þeir umgangast fjárlög og nota fjáraukalög í allt of ríkum mæli. Það er alveg hárrétt hjá honum. Þess vegna gat ég ekki stillt mig um að benda honum á að hann væri fallinn í sama pyttinn. Það getur vel verið að það hafi átt við í vor þegar hann flutti þetta frv., þegar sex eða sjö mánuðir voru eftir af fjárhagsárinu, en það á bara ekki við að flytja tillögur af þessum toga sem hér um ræðir núna 4. desember, til nýrra útgjalda upp á 1 milljarð kr. Það hefði nægt, hefðu tillöguflytjendur viljað koma sjónarmiðum sínum hér á framfæri, að leggjast gegn því, sem eðlilegra hefði verið, að þessi heimild til Rariks yrði hækkuð um 300 milljónir. En þessi opna tillaga um 1 milljarð kr. er formlega, finnst mér, ekki rétt fram komin. Eðlilegra og skynsamlegra hefði verið að finna henni stað í fjárlögum sem verða afgreidd á næstu dögum. En þetta eru aukaatriði málsins. Aðeins um málið almennt, án þess að detta niður í harðvítugar deilur sem staðið hafa yfir um þau efni, þá er skoðun mín sú að menn hafi ekki mjög góða reynslu af því að veita hundruð millj. kr., hvað þá milljarða, til styrkingar sveitarfélögum, t.d. byggða á Vestfjörðum, og láta síðan einstökum fagráðherrum eftir að úthluta úr sjóðnum. Út á það gengur einmitt tillagan sem fyrir liggur. Ég verð að segja eins og er, í ljósi reynslunnar, herra forseti, að ég ber ekkert sérstakt traust til þess að hæstv. félmrh. deili úr milljarðspotti til hinna og þessara sveitarfélaga á landinu sem þurfa að koma til hans og sanna á sig fáækt. Ég hef miklar efasemdir um þá nálgun mála þó að ég deili áhyggjum hv. þingmanna af afleitri stöðu fjölmargra sveitarfélaga.

Herra forseti. Ég er sammála hv. þm. um að ekki eigi að leysa vanda einstakra sveitarfélaga með sértækum hætti þegar vandinn, eins og hér um ræðir, fjárhagsvandi sveitarfélaganna, er meira eða minna kerfislægur. Það eru alla vega fleiri sveitarfélög sem standa frammi fyrir viðlíka vanda. Það á að taka á honum heildstætt og á landsvísu. Þar er ég alveg sammála hv. þm. og tel að þannig eigi að vinna. Tillöguflutningur okkar miðar í þá átt og tekur mið af því. Ég er hins vegar sammála hv. þm. í því að þetta á að gera sem mest á almennan hátt og þannig kemur það líka sveitarfélögunum til góða til framtíðar litið fremur en að standa stöðugt í einhverjum bráðabirgðareddingum sem geta aldrei annað en verið slíkar meðan málið er síðan óleyst í heild sinni til frambúðar. Það eru ekki góð vinnubrögð heldur á að taka á þessu heildstætt. Á það legg ég áherslu, herra forseti.

Herra forseti. Nú stendur yfir 3. umr. um fjáraukalög og eftir hlé á störfum Alþingis á meðan fjárln. fundaði er kannski eðlilegt að hefja umræðu um það sem að hluta til fór fram á þeim fundi. Þingheimur hefur orðið vitni að nokkrum umræðum varðandi það að fjárln. hefur ítrekað leitað eftir upplýsingum frá forsrn. um upplýsingar um einn ákveðinn lið í fjáraukalagafrv., þ.e. 300 millj. kr. beiðni undir liðnum Útboð og einkavæðingarverkefni. Því miður, herra forseti, hefur ekki tekist þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir að fá þær upplýsingar frá forsrn. sem um hefur verið beðið. Á fundi í hádeginu í dag, eins og ég greindi frá fyrr í dag, gekkst fjárln. undir það að meðtaka upplýsingar frá forsrn. í trúnaði. Þannig var um þau mál rætt þá að örstuttur tími ætti að líða þar til þessar upplýsingar bærust. Því miður bárust engar upplýsingar fyrr en rúmlega fimm klukkustundum síðar og þá kom bréf sem að sjálfsögðu fellur þá undir þann trúnað sem menn gengust undir á hádegisfundi. En því miður, herra forseti, verð ég að segja að í þessu bréfi er ekkert sem að mínu mati getur í raun og veru réttlætt það að bréfið sé trúnaðarmál. Hins vegar mun ég að sjálfsögðu halda fullan trúnað um þetta bréf. Á fundi áðan í fjárln. óskaði ég sérstaklega eftir því að nefndin ítrekaði beiðni sína til forsrn. um að fá þá sundurliðun sem ítrekað hefur verið óskað eftir frá ráðuneytinu. Það var sameiginlegt mat mitt og hv. þm. Ólafs Arnar Haraldssonar, formanns nefndarinnar, að svar forsrn. væri ekki eins og um hefði verið beðið. Formaður nefndarinnar lýsti því yfir að hann mundi reyna allt sem í hans valdi stæði til að fá frekari upplýsingar frá forsrn., hann mundi reyna að ná þessum upplýsingum áður en þessari umræðu sem nú stendur yfir lýkur, en treysti sér ekki til að lofa því að þær lægju fyrir áður en umræðu lyki. Af hálfu okkar í minni hluta fjárln. voru því bókuð mótmæli við því að ekki væri tryggt að þessar upplýsingar bærust nefndinni áður en umræðu lyki. Þess vegna, herra forseti, er þetta mál í raun og veru enn í uppnámi. Það er auðvitað ekki viðsættanlegt að forsrn., eftir ítrekaðar beiðnir frá fjárln., skuli ekki svara eða gefa þær upplýsingar sem um er beðið, og það meira að segja þegar nefndin hefur lýst því yfir að hún sé reiðubúin til að meðtaka upplýsingarnar í trúnaði. Hér er eitthvað óskýranlegt á ferðinni og ég treysti mér ekki til að viðhafa þær getgátur sem gætu skýrt hvernig á því stendur að forsrn. treystir sér ekki til að gefa þær upplýsingar sem um er beðið. Og, herra forseti, það er rétt að ítreka að umræddar beiðnir um upplýsingar eru ekki beiðnir frá einstökum þingmönnum í fjárln. heldur er hér um að ræða óskir nefndarinnar um upplýsingar, og það ítrekaðar beiðnir um upplýsingar. Þess vegna, herra forseti, verð ég að ítreka enn á ný að það er eindregin ósk okkar í minni hluta fjárln. að allt verði gert sem hægt er til að tryggja að nefndin fái þær upplýsingar sem óskað hefur verið eftir og að þær upplýsingar liggi að sjálfsögðu fyrir áður en 3. umr. um fjáraukalög lýkur vegna þess að sú upphæð sem hér um ræðir og þær upplýsingar sem óskað hefur verið eftir snerta afgreiðslu fjáraukalaga. Hér er auðvitað um prinsippmál að ræða, þetta snýst um að framkvæmdarvaldið gefi löggjafarvaldinu þær upplýsingar sem um er beðið. Þetta snýst um það að fjárln. geti í raun og veru sinnt hlutverki sínu. Þetta snýst um það að framkvæmdarvaldið geti ekki ákveðið það hverju sinni hvaða upplýsingar það eru sem fjárln. telur nauðsynlegt að hún fái þegar unnið er að ýmist fjárlögum eða fjáraukalögum. Ég ítreka það enn á ný að fjárln. samþykkti það á fundi sínum í hádeginu að hún væri reiðubúin til að móttaka þessar upplýsingar í trúnaði. Þrátt fyrir það, af einhverjum ástæðum sem enginn hefur tilgreint, treystir forsrn. sér ekki til að sundurliða þessar 300 millj. á þann hátt sem viðsættanlegt er. Herra forseti. Ég þarf í raun og veru ekki að fjalla mikið lengur um þetta mál að sinni. Ég vona að sjálfsögðu enn að þessar upplýsingar berist okkur áður en þessari umræðu lýkur en því miður liggja engin loforð fyrir um slíkt. Herra forseti. Það er ýmislegt fleira sem ég vildi ræða varðandi það frv. sem hér er til umræðu. Fyrst vil ég fara lítillega yfir það sem snýr að 7. gr. fjárlaga eða 4. gr. fjáraukalaga og gera sérstaklega að umræðuefni hvernig framkvæmdarvaldið vill umgangast þessa lagagrein. Því miður er nauðsynlegt að gera við það athugasemdir. Í tillögum meiri hluta fjárln. þar sem þessi leið er farin er m.a. gerð tillaga um það að hluti af söluhagnaði Stofnfisks fari annars vegar til Landbúnaðarháskólans á Hvanneyri og hins vegar til Hólaskóla á Hólum í Hjaltadal. Herra forseti, það er rétt að taka fram að hér er vissulega full þörf á því að ákveðið fjármagn fari til þessara ágætu skóla. Það er hins vegar ekki boðlegt að hér sé verið að vísa til söluhagnaðar Stofnfisks í skýringum með fjárframlögum til þessara ágætu skóla þegar gert er ráð fyrir því í 7. gr. fjárlaga eða gerð tillaga um það í 4. gr. fjáraukalaga að liðurinn sem snertir Stofnfisk hljóði svo í tillögum meiri hluta, með leyfi forseta: ,,Liður 5.4 í lögunum orðast svo: Að selja hlut ríkissjóðs í Stofnfiski hf. og verja hluta af andvirðinu til greiðslu skulda Laxeldisstöðvar ríkisins við Endurlán ríkisins.`` Herra forseti. Það er a.m.k. nauðsynlegt að fá á því skýringar hvernig á því stendur að í þessum lið sé eingöngu minnst á Laxeldisstöð ríkisins eða greiðslu skulda Laxeldisstöðvar ríkisins við Endurlán ríkisins, en ekkert er minnst á Landbúnaðarháskólann á Hvanneyri eða Hólaskóla á Hólum í Hjaltadal, sem þó er gert ráð fyrir að fái mun hærri upphæðir af þessum söluhagnaði en nemur skuld Laxeldisstöðvar ríkisins við Endurlán ríkisins. Hér skortir allar skýringar. Hugsanlega er um handvömm að ræða og úr því muni þá verða bætt og þessu komið fyrir á réttan stað í frv. en ég ítreka, herra forseti, að það er lágmark að hér komi skýring á þessu máli, annaðhvort frá hv. þm. Ólafi Erni Haraldssyni, formanni fjárln., eða hæstv. fjmrh. sem eflaust býr yfir meiri vitneskju um málið og því líklegri til þess að geta skýrt það til fullnustu. Ég vek athygli á þessu, herra forseti, vegna þess að við 2. umr. um fjáraukalögin vakti ég athygli á svipuðu máli, þ.e. gerð var grein fyrir því með skýringu með fjárframlögum til Alþingis að verið væri að ráðstafa andvirði af sölu fasteignarinnar Skólabrúar 2 í Reykjavík. Herra forseti. Brugðist er við þeim athugasemdum mínum nú við 3. umr. og því ber auðvitað að fagna. Gerð er tillaga um það af meiri hluta fjárln. að í 4. gr. verði breyttur liður og liður 2.31 í lögunum orðist svo, með leyfi forseta: ,,Að selja fasteignina Skólabrú 2, Reykjavík, og ráðstafa andvirðinu til fasteigna Alþingis.`` Herra forseti. Menn geta auðvitað haft mismunandi skoðanir á því hvort eðlilegt sé að gera þetta á þennan hátt, en hér er a.m.k. rétt að málum staðið. Það er því miður ekki svo að sjá varðandi Stofnfisk. Þá kem ég, herra forseti, að einu enn sem snertir 7. gr. og er mál sem nokkuð hefur verið rætt í dag. Ég mun leggja fram brtt. sem snertir það mál, en þar sem enn hafa ekki verið samþykkt afbrigði til þess að sú tillaga megi koma á dagskrá mun ég ekki ræða þá tillögu sérstaklega í ræðu minni. Í fjárlögum ársins 2001 segir svo í 7. gr., þ.e. lið 4.47, þetta er ein af heimildargreinunum, að selja ...

Óskar hv. þm. að gera hlé á máli sínu svo hægt sé að leita afbrigða um tillöguna?

Herra forseti. Það væri vel til fundið ef möguleiki væri á slíku.

Þá gerir hv. 3. þm. Austurl. hlé á ræðu sinni um stund.

Herra forseti. Þar sem afbrigði hafa verið veitt, þá get ég rætt örlítið um þá tillögu sem ég hef hér lagt fram, en eins og ég sagði áðan í ræðu minni hefur þetta mál nokkuð verið rætt í dag og snertir 7. gr. fjárlaga 2001, lið 4.47, en þar segir með leyfi forseta: ,,Að selja eignarhluta Skógræktar ríkisins í jörðinni Straumi í Hafnarfirði.`` Nú hefur hæstv. fjmrh. upplýst að búið er að selja þá jörð og söluandvirðið var 102 millj. kr.  En eins og fram kom er ekkert um það getið í fjárlögum þessa árs hvernig ráðstafa skuli söluhagnaði af sölu jarðarinnar Straums í Hafnarfirði. Hins vegar kom fram fyrr í dag þegar ég fór í andsvar við hv. þm. Ólaf Örn Haraldsson þegar hann gerði grein fyrir tillögum meiri hluta fjárln. að með tillögum meiri hluta nefndarinnar er algjörlega farið á svig við orð fyrrv. formanns fjárln., hæstv. heilbrrh., sem á mjög skilmerkilegan og skýran hátt tilkynnti við umræðu í fyrra að það væri fortakslaust að söluandvirðinu ætti að verja til styrktar rekstri Skógræktar ríkisins. Og það kom ítrekað fram hjá hæstv. heilbrrh., þáv. formanni fjárln., að þetta væri skoðun meiri hluta fjárln. Herra forseti. Ég ítreka að ég tel það afar mikilvægt að orð formanna fjárln. standi. Þegar formenn fjárln. lýsa yfir skoðunum meiri hluta fjárln., þá eigi það að vera jafngilt skýringum með frv. Í þessu tilfelli held ég að flestir ef ekki allir hv. þm. hafi skilið þau orð á þann hátt. Það verður að segjast alveg eins og er að auðvitað er ótrúlega lágt lagst að vera að tína af Skógrækt ríkisins 10 millj. kr., ég tala nú ekki um ef við setjum það í samhengi við það að á meðan er verið að ráðstafa 300 millj. kr. sem ekki nokkur leið virðist vera fyrir fjárln. að fá upplýsingar um hvað verið er að gera við, þá er lagst svo lágt að reyna að tína af Skógrækt ríkisins 10 millj. kr. Nei, herra forseti, það er auðvitað fyrir neðan virðingu þingsins að standa svona að málum. Þess vegna, til að bjarga heiðri þingsins í raun og veru, hef ég lagt fram brtt. við 4. gr., sem hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,Liður 4.47 í lögunum orðast svo: Að selja eignarhluta Skógræktar ríkisins í Straumi í Hafnarfirði og verja andvirðinu til Skógræktar ríkisins.`` Herra forseti. Verði þessi brtt. samþykkt er það tryggt að söluandvirðið fer til Skógræktar ríkisins eins og rætt hefur verið um hér í þingsölum og ég hélt þar til ég sá þessa brtt. að væri samdóma vilji allra hv. þm., þá er það tryggt að þannig fer með fjármagnið án þess að Garðyrkjuskóli ríkisins þurfi að gjalda fyrir það og sú stofnun haldi þeim 10 millj. sem gerð er tillaga um að renni til skólans. Einnig er nauðsynlegt, herra forseti, að bæta hér örlitlu við vegna þess að hæstv. fjmrh. kom upp í andsvörum við annan hv. þm. og rökstuddi m.a. þennan gjörning með því að við Garðyrkjuskóla ríkisins færu fram skógræktarrannsóknir. Herra forseti. Óhjákvæmilegt er að hæstv. fjmrh. komi hér á eftir og skýri út fyrir þingheimi hvaða rannsóknir þar eru á ferðinni. Ég notaði tímann á meðan á umræðu stóð í dag og reyndi að afla mér upplýsinga um hvaða rannsóknir þar væru á ferðinni. Ég ræddi við nokkra menn sem ég treysti fyllilega til að gera sér grein fyrir því hvað skógræktarrannsóknir eru og það verður að segjast eins og er, herra forseti, að þeir ágætu aðilar könnuðust ekki við slíkar rannsóknir. Þess vegna er mjög brýnt, ef það er meginrökstuðningurinn fyrir því að taka 10 millj. kr. af Skógrækt ríkisins vegna þess að svo mikilvægar skógræktarrannsóknir fari fram hjá Garðyrkjuskóla ríkisins, að þá sé það algjörlega klárt hvaða rannsóknir hér eru á ferðinni. Það skal hins vegar upplýst að það er samstarfsverkefni á milli Skógræktar ríkisins, Garðyrkjuskóla ríkisins og Náttúrufræðistofnunar þar sem þeir leggja saman í púkkið til að tryggja doktorsnema við Garðyrkjuskólann laun. Þau laun eru ekkert nándar nærri sú upphæð sem hér um ræðir, enda er skýringin sú, herra forseti, með tillögunum að verið sé að greiða rekstrarhalla við Garðyrkjuskóla ríkisins. Þess vegna ítreka ég það enn einu sinni, herra forseti, að hér er auðvitað allt of lágt lagst til að þingheimur geti samþykkt slíkt. Hins vegar er ekkert vafamál að Garðyrkjuskóli ríkisins þarf væntanlega á 10 milljónum að halda til að rétta við reksturinn. En ég ítreka, herra forseti, að það er gjörsamlega óviðunandi í ljósi fyrri umræðna og þeirra skoðana sem ýmsir hafa áður lýst að þær 10 millj. kr. séu teknar af Skógrækt ríkisins og því vænti ég þess að hæstv. fjmrh. komi hér upp í andsvari þannig að hægt sé að taka af allan vafa í málinu og lýsi sig fylgjandi þeirri brtt. sem ég hef hér mælt fyrir til þess að heiðri Alþingis sé bjargað í málinu.

Herra forseti. Það sem við vorum að fjalla um í fjárln. í kvöld var nákvæmlega þetta: Við fengum bréf í trúnaði um hverjir væru að selja eignir ríkisins. Við vitum hvaða eignir þetta eru, það eru þrjár eignir. Það vita allir að ekki er búið að selja eignirnar. Mig langar til að spyrja hv. þm. Einar Má Sigurðarson, 4. þm. Austurl., af því ég veit að hann hefur fengist töluvert við stærðfræðikennslu: Hvernig ætlar hann að kenna börnum það --- nú vitum við að sölulaun eru hlutfallslaun --- þegar allar þrjár stærðirnar eru óráðnar, hvernig ætlar hann þá að skipta sölulaununum sem eru hlutfallsleg? 
            

Herra forseti. Þetta var býsna skemmtileg spurning frá hv. þm. Einari Oddi Kristjánssyni. Það er hins vegar eðlilegt áður en ég fer að reikna þríliðuna fyrir hv. þm. að upplýsa að það sem hann sagði að við hefðum fengið á fundinum í kvöld og í bréfi frá forsrn. lá allt saman fyrir áður, það sem hann nefndi. Við vorum áður búnir að fá upplýsingar um hvaða fyrirtæki ætti að selja. Við vorum áður búnir að fá upplýsingar um hvaða aðilar það væru sem ættu að fá þessar 300 millj. Það sem við vorum að biðja um var sundurliðun á þessu. Og ef allt er svona óvisst, hv. þm., þ.e. hvað verður selt og hvert söluandvirðið verður, hvernig stendur þá á því að forsrn. gat fundið þessa merku tölu 300 millj.? Eitthvað hefur þar staðið að baki. Einnig liggur fyrir í fjáraukalagafrv. að gert er ráð fyrir að söluhagnaðurinn verði rúmir 20 milljarðar. Það ætti því ekki að vera vandamál ef búið er að ganga til samninga við öll þessi fyrirtæki að upplýsa fjárln. um hvaða prósentutölur það eru sem eiga að renna til hvers fyrirtækis, ef það er þannig, hv. þm. hefur sagt að hann hafi þær upplýsingar að það séu einhverjar prósentur, þá hlýtur að vera í lagi að láta fjárln. vita hvaða prósentur hér eiga í hlut þannig að menn geti þá leikið sér a.m.k. með dæmið út frá þeim tölum sem eru í fjáraukalagafrv. og skipt þessu niður á aðila út frá þeim prósentum sem hv. þm. líklega veit hverjar eru. Það væri auðvitað mjög fróðlegt ef hv. þm. mundi upplýsa okkur um það hvaða prósentur hér eiga í hlut og telja upp fyrirtækin og gefa prósenturnar við hvert. Þá væri nú trúlega komið megnið af þeim upplýsingum sem við höfum verið að biðja um, hv. þm.

Herra forseti. Það er furðulegt, herra forseti, að menn skuli eyða nærri tveim dögum í þetta moldviðri út af engu. Upplýsingar forsrn. eru fullkomnar, það vantar ekkert í þær. Það er alveg vitað mál hver sölulaunin eru og hvað gengur á almennum markaði í heiminum, það er ekkert leyndarmál ef menn leita eftir því. Ég bauð hv. þm. að reikna þetta fyrir hann svona ,,sirkabát omtrent``.  
             Allar upplýsingar sem liggja fyrir hjá okkur í fjárln. liggja alveg nægjanlega skýrt fyrir. Við munum svo geta skipt þessu nákvæmlega þegar sala fer fram. Hér er verið að búa til reyk og púðurkerlingar úr engu. Það er ekkert sem vantar í þetta. Og ef stjórnarandstaðan hefur ekkert annað að gera en að tala sig hása um mál eins og þessi er náttúrlega alveg sjálfsagt að halda hér áfram einhverja daga. 

Herra forseti. Hér voru merkilegar upplýsingar á ferð. Ég held að ég verði að biðja hv. þm. að hringja hið snarasta í ráðuneytisstjórann uppi í forsrn. og upplýsa hann um að þetta liggi raunverulega allt saman ljóst fyrir og hann geti bara skrifað bréf í snatri og upplýst það sem upp á vantar.

Hann gerði það. Þú fékkst bréf í dag.

Rétt er það, herra forseti, ég fékk bréf í dag. Ég hef lesið það bréf og í því eru því miður ekki þessar upplýsingar sem hv. þm. er að tala um.

Nú?

En ég vil vekja sérstaka athygli á því, herra forseti, að hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson, varaformaður fjárln., sagði áðan að upplýsingarnar frá forsrn. væru fullkomnar. Það kom hins vegar fram á fundi fjárln. í fundarhléi áðan að hv. þm. Ólafur Örn Haraldsson, formaður fjárln., taldi upplýsingarnar ekki fullnægjandi. Þær væru ekki þær sem beðið hafði verið um. Hér er greinilega einhver ágreiningur á milli formanns og varaformanns fjárln. Ég velti fyrir mér hvort það geti verið skýringin á því að það stendur á þessum upplýsingum að jafnvel sumir hv. þm. í fjárln. vilji ekki að þessar upplýsingar verði lagðar fram. Ég spyr þess vegna: Hvaða upplýsingar eru þetta sem ekki má leggja fram? Ef hv. þm. virðist vita allt um málið, af hverju notar hann ekki tækifærið og kemur hér með þó ekki væri nema stutta ræðu? Þetta eru ekki miklar og langar upplýsingar ef mark má taka á því sem hv. þm. hefur sagt þannig að hann gæti hér á örskammri stundu leyst málið með þeim upplýsingum sem hann virðist búa yfir. Og það er rétt að hv. þm. bauðst til að fara yfir þetta mál með mér. Ég þáði það og er tilbúinn til að sitja með honum hér og fá að sjá þessar tölur allar á blaði, þó það nú væri, því ég er að leita eftir þessum upplýsingum. Og ef hv. þm. býr yfir upplýsingunum þigg ég með þökkum að fá þær frá honum ef forsrn. treystir sér ekki til að veita þær.

Herra forseti. Það er fáránlegt að ætla mér að ég hafi verið að biðja forsrn. um að skrifa einhver bréf öðruvísi en þeir vilja skrifa sín bréf. Í þessu bréfi voru þær upplýsingar sem við þurftum að fá og báðum um. Það vita allir sem vilja vita það að ekki er búið að selja fyrirtækin. Þess vegna veit enginn skiptinguna. En allir menn sem vita eitthvað um sölu á fyrirtækjum vita að menn gera það hlutfallslega fyrir þóknun og það er ekkert leyndarmál í því þannig að það var ekkert sem vantaði inn í þetta bréf. Þetta er bara moldviðri út af engu. Og ásakanir á mig um að ég fari að standa fyrir því að menn skrifi ekki hvað sem er í slíkt bréf eru fáránlegar. Ég tel bréfið alveg fullnægjandi vegna þess að ráðuneytið sagði frá því sem hægt er að segja frá, það er ekki búið að skipta tölunni vegna þess að fyrirtækin eru ekki seld.

Herra forseti. Mig langar að fara hér nokkrum orðum um þann málflutning sem dunið hefur yfir okkur í dag varðandi ráðstöfun sölutekna hér, fyrst aðeins einni eign en síðan af annarri nú eftir kvöldmat. Það er að sjálfsögðu verið að gera hér úlfalda úr mýflugu eins og venjulega, gera veður út af engu, gera hluti tortryggilega sem eru ekki tortryggilegir og reyna að kasta ryki í augun á fólki varðandi heimildir um ráðstöfun sölutekna af tilteknum eignum ríkisins. Förum aðeins yfir þetta mál. Það veitir sennilega ekki af, ég heyri það. Fyrst varðandi ráðstöfun söluhagnaðar af hlutabréfum ríkissjóðs í Stofnfiski hf. Leyfist mér að vitna í fjárlög ársins í ár, herra forseti? Það er 7. gr., liður 5.4. Þar segir að fjmrh. sé heimilt: ,,... að selja hlutabréf ríkissjóðs í Stofnfiski hf. og verja andvirðinu til greiðslu skulda Laxeldisstöðvar ríkisins við Endurlán ríkisins og til sérstakra rekstrarlána fiskeldisfyrirtækja.`` Nú er það niðurstaða manna að ekki sé skynsamlegt að verja andvirði hlutafjár til rekstrarlána á sviði fiskeldis. Þess vegna verður það ekki gert. Ég leyfi mér að segja að það sé ekki bara óskynsamlegt, ég tel að það sé heimskulegt. Þess vegna hefur orðið niðurstaða í því máli að fá þessari ráðstöfunarheimild breytt. Hvernig er það gert? Jú, það er flutt breytingartillaga hér í Alþingi. Og hv. þm. Einar Már Sigurðarson var að vitna í hana áðan. Þá er gert ráð fyrir því að seinni ráðstöfunarheimildin til sérstakra rekstrarlána fiskeldisfyrirtækja verði felld brott. Hvað stendur þá eftir? Að verja andvirðinu til greiðslu skulda Laxeldisstöðvar ríkisins við Endurlán ríkisins, gera það upp sem þar er óuppgert. Þar er hins vegar um að ræða tiltölulega litla skuld þannig að nettóniðurstaðan úr þessu máli er sú að söluhagnaðurinn er mun meiri en því nemur. En til að vera ekki bundnir af því að ráðstafa andvirðinu í einhver vitleysisleg rekstrarlán fiskeldisfyrirtækja var það niðurstaða okkar landbrh. að nota hluta af þessu andvirði til að leysa önnur vandamál í landbúnaðargeiranum.

Fjósið á Hvanneyri?

Og ...  Í raun og veru er ekkert að gerast hér annað en að andvirði eignar sem er seld rennur í ríkissjóð. Og síðan eru bara veittar nýjar fjárveitingar. Eitthvað fleira sem þingmaðurinn vill bæta hér við?  En það er ekkert annað sem er að gerast þarna og í raun og veru er óþarfi að vera að tengja þetta endilega Stofnfiski. Það er samt ekkert athugavert við að skýra það í þeim tillögum sem fylgja brtt. nefndarinnar og koma frá ríkisstjórninni. Það er allt í lagi að skýra það að ástæðan fyrir því að allt í einu er farið í að leysa vanda landbúnaðarháskólanna, annars vegar á Hólum sem hv. þm. Jón Bjarnason þekkir vel og hins vegar á Hvanneyri, er sú að ný verðmæti verða til á verksviði landbrn. Það var ákveðið að nota tækifærið og ganga í að leysa þarna vissan vanda. Ég hefði haldið að menn mundu kannski frekar fagna því en að gera athugasemdir. Þetta er bara skýring á því hvers vegna allt í einu eru komnar fjárveitingar í þessa skóla sem hafa átt við mikinn vanda að stríða og við höfum ekki viljað taka á fyrr en ljóst væri að framtíðarvandi þeirra yrði líka leystur. Og það hangir á spýtunni hér að nú verða skólarnir að taka sig á hvað það varðar. En það þarf auðvitað ekki, eins og hv. þm. var að gefa í skyn, að afla einhverrar nýrrar ráðstöfunarheimildar með 7. gr. fjárlaga til að geta gert þetta vegna þess að það er bara andvirði sem rennur í ríkissjóð og svo er ný fjárveiting veitt til þessara hluta. Og auðvitað er alveg það sama með jörðina Straum sem getið er um í 7. gr. fjárlaga yfirstandandi árs, heimildargreininni þar nr. 4.47, en þar segir: ,,Fjármálaráðherra er heimilt að selja eignarhluta Skógræktar ríkisins í jörðinni Straumi í Hafnarfirði.`` Það sem gerðist í síðustu viku var það að ákveðinn hluti af þessari jörð var seldur fyrir það andvirði sem hér hefur margoft verið nefnt og ákveðið hefur verið að verja megninu af því í þágu Skógræktar ríkisins. Hins vegar er það auðvitað í formi almennrar fjárveitingar alveg eins og framlagið til Garðyrkjuskólans, og í raun og veru má segja að það hafi verið algjör óþarfi að vera með einhverjar útskýringar á því að þetta garðyrkjuskólaframlag kæmi endilega af þessum peningum vegna þess að þetta blandast allt í einum potti í ríkissjóði. En það er gert til þess að menn glöggvi sig á því af hverju allt í einu núna er farið í að leysa vanda þessarar stofnunar í landbrn. Útúrsnúningar hv. þm. um ummæli mín hér um skógræktarrannsóknir og Garðyrkjuskólann missa algjörlega marks þegar haft er í huga að þetta er auðvitað náskyld starfsemi og það er bara verið að nota tækifærið vegna þess að þarna kemur inn söluandvirði, og ekki bara til að leysa vandamál Skógræktar ríkisins sem eru ærin að því er reksturinn varðar heldur líka Garðyrkjuskólans. Ef þingmaðurinn vildi vera sjálfum sér samkvæmur ætti hann að gagnrýna að allt söluandvirðið skyldi ekki vera sett í einu, 102 millj. mínus sölukostnaður, í Skógrækt ríkisins. En það var ekki gert heldur höfum við landbrh., bæði varðandi Skógrækt ríkisins en einnig varðandi Hvanneyri og Hóla, gert sérstakt samkomulag um það hvernig eigi að ráðstafa þessum peningum með fjárveitingum á nokkrum árum. Í millitíðinni liggur mismunurinn í ríkissjóði. Þetta vita allir menn sem komið hafa nálægt þessum málum og við þetta er ekkert athugavert, bara engan veginn. Þvert á móti er það mjög jákvætt og fínt að hægt skuli vera að taka á þessum málum. Og þegar hv. þm. Össur Skarphéðinsson verður kominn í nýja fjósið á Hvanneyri sem verður sjálfsagt reist á næstu árum veit ég að hann verður mjög glaður yfir starfseminni sem þar fer fram. 

Nei, það hugsa ég ekki.

--- sagði félmrh. sem þekkir vel til í fjósum. Ég held að það sé alveg nauðsynlegt að þetta komi fram, herra forseti, auk þess sem ég vil bæta því við sem ég sagði áðan í andsvari að ég hef í höndunum ljósrit af afsalinu sem liggur til grundvallar því að Skógrækt ríkisins er eigandi þessarar jarðar eða að ákveðnum hluta hennar. Og það er ákveðinn aðili sem árið 1949 afsalar þessari jörð til ríkisins, þ.e. til Skógræktar ríkisins sem er auðvitað A-hluta stofnun, ríkisaðili í A-hluta, og getur ekki selt eða ráðstafað þessari eign nema í gegnum ríkissjóð og þess vegna er það fjmrh. sem hefur þessa söluheimild og hún var auðvitað nýtt í samráði við landbrh. og í grundvallaratriðum í þágu Skógræktarinnar. En í afsalinu sem liggur þessu öllu saman til grundvallar stendur, eins og ég las upp hér áðan, að eigninni er afsalað til Skógræktar ríkisins með ,,gögnum og gæðum og án allra kvaða. Með öðrum orðum, ef eignin er seld rennur andvirðið í ríkissjóð og þá er það í sjálfu sér formlega séð ákvörðun Alþingis hvernig andvirðinu er ráðstafað. Ég er hins vegar sammála mönnum um það sem haldið hefur verið fram í landbrn. að eðlilegt sé að andvirði slíkrar jarðar, sem hefur verið gefin Skógrækt ríkisins, renni til Skógræktarinnar eða almennrar skógræktarstarfsemi í landinu í aðalatriðum. Ég tel að fullkomlega eðlilegt sé að leysa jafnframt vanda Garðyrkjuskólans af þessu tilefni. Þetta er allt málið, hv. þingmenn. Ekki er það sérstaklega flókið eða sérstök ástæða til að gera það tortryggilegt. Og ef við hefðum ekki verið svo vænir, við landbrh., að geta þess sérstaklega með skýringum, bæði að því er varðar Stofnfisk og Landbúnaðarháskólann á Hvanneyri og skólann á Hólum og svo að því er varðar Garðyrkjuskólann, að þetta væri í tengslum við þessa sölu heldur látið andvirði þeirra bara renna í ríkissjóð, þá hefði þetta ekki orðið að neinu máli. Þá hefði hv. þm. Einar Már Sigurðarson ekki spurt neitt út í þetta og sjálfsagt ekki einu sinni tekið eftir því að minna af sölupeningunum er látið renna í Skógrækt ríkisins á þessu ári heldur en nemur öllu söluandvirðinu þó að þetta skili sér á nokkrum árum. Ég vona, hv. þingmenn, að þetta skýri málið. Hér hefur verið gert mikið veður út af engu en ég tek undir með hv. þm. Einari Má Sigurðarsyni að heimildargreinin að því er varðar söluna á Skólabrú 2 --- þar er um að ræða ákveðna leiðréttingu sem við urðum sammála um við 1. umr. að hefði vantað inn í frv. þá. Ég gat þess þá að það væru mín mistök. Þau eru hér með leiðrétt. Að öðru leyti mundi ég mæla með því að við létum þetta tal niður falla.

Herra forseti. Aðeins ein örlítil fyrirspurn til hæstv. fjmrh.: Hver var það sem í fyrra lagði til við Alþingi hugmyndina um þessi vitleysislegu rekstrarlán til fiskeldis?

Herra forseti. Ja, nú er stórt spurt. Ég verð að viðurkenna að ég man það nú ekki nákvæmlega en ætli við í ríkisstjórninni verðum ekki að taka það á okkur eins og ýmislegt fleira sem gert er.

Heldurðu að það geti hafa verið hæstv. fjmrh.?

Það má vel vera. Mér verða á mistök eins og fleirum. Hvað sem því líður þá er þetta textinn eins og hann er í fjárlögunum í dag. Eftir á að hyggja er það mjög óskynsamleg hugmynd og vitleysisleg, eins og þingmaðurinn sagði, og sennilega jafnvel heimskuleg, eins og ég sagði áðan, að láta sér detta í hug að ráðstafa þessu andvirði þannig að taka andvirði eignar með þessum hætti og ætla að ráðstafa í rekstrarlán án þess að það sé nánar skilgreint. En hugmyndin kom ekki frá hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni, svo mikið er víst.

Herra forseti. Það er óhjákvæmilegt að gera hér örfáar athugasemdir við ræðu hæstv. fjmrh. Ég vona að að megninu til sé bara um misskilning að ræða á milli okkar, það hefur reyndar einstaka sinnum gerst áður. Venjulega hefur tekist býsna vel að leiðrétta slíkt. Athugasemdir mínar voru út af fyrir sig ekkert síður þær að hér væri í raun jafnvel um óþarfa að ræða, að tengja t.d. Hólaskóla og Landbúnaðarháskólann á Hvanneyri við söluhagnað Stofnfisks. Greinin stæði þá alveg fyllilega út af fyrir sig ef svo væri. Þess vegna væri auðvitað nær að fella það út þannig að þetta verði ekki tengt saman. Það væri miklu eðlilegra að segja að tekið yrði á rekstrarvanda þessara stofnana á þennan hátt, án þess að tengja það nokkuð við Stofnfisk. Hefðin er auðvitað sú að í 7. gr. fjárlaga er yfirleitt gerð grein fyrir því ef ætlunin er að ráðstafa söluhagnaði til ákveðinna verkefna. Þess vegna, þó ekki væri nema til að halda stílnum, hefði verið eðlilegt að taka þetta inn í 7. gr. eða sleppa þessum skýringum ella. Ég get alveg fallist á það með hæstv. fjmrh. að það er auðvitað einfaldara að fella þetta bara út úr skýringunum. En ég er því miður hræddur um, herra forseti, að við eigum svolítið erfitt með að taka það út, úr því sem komið er. Ég vil því bara leggja áherslu á orð hæstv. fjmrh. um að það sé óþarfi að hafa þetta inni. Við ættum þá í raun að líta fram hjá því, þannig að þetta sé bara úr ríkissjóði og að söluandvirði Stofnfisks, að öðru leyti en því sem ráðstafað er skv. 7. gr., renni í ríkissjóð. Hins vegar, herra forseti, þar sem ég sé að tími minn er að renna út í fyrra andsvari, mun ég geyma Straum til seinna andsvars en hlýt að spyrja hæstv. fjmrh. hvað hafi breyst varðandi ráðstöfun til rekstrarlána í laxeldi frá því sem gert var ráð fyrir í fyrra. Hvað hefur breyst í þeim efnum á árinu sem liðið er síðan? Eða var þetta jafnheimskulegt þá eins og hæstv. ráðherra lýsir því nú?

Herra forseti. Það var nú alveg áreiðanlega þannig þá. Og landbrn., sem hefur hönd í bagga varðandi þessi mál, komst líka að þeirri niðurstöðu þannig að það er sameiginleg ákvörðun okkar að hætta við það. Að því er varðar hitt málið og það hvort þessar skýringar eigi að vera þarna inni eða ekki þá sýnist mér að niðurstaðan í því máli sé sú, að þrátt fyrir að menn hafi verið að kvarta undan því hér í þinginu í allan dag að fá of litlar upplýsingar frá ríkisstjórninni, þá sé umkvörtunarefnið í þessu tilfelli það að of miklar upplýsingar hafi verið gefnar. Ég sé ekki betur. Eins og ég sagði áðan þá finnst mér þetta komið út í hreint rugl. Skýringarnar liggja fyrir og ég legg til að menn taki frekar upp léttara hjal en þetta.

Herra forseti. Það er ekki verið að kvarta yfir því að upplýsingarnar skuli koma frá ríkisstjórninni. Það er auðvitað rétt hjá hæstv. ráðherra að það hefur nokkuð verið rætt um það, bæði í gær og í dag, að nokkuð hafi skort á upplýsingar. En hér er ekki verið að kvarta yfir því að þær séu of miklar heldur er það lágmarkskrafa að samræmi sé í upplýsingunum þannig að hlutirnir passi saman. Það er nú lykilatriði að það sé ekki handahófskennt hvaða upplýsingar eru gefnar, hvenær og hvernig. Varðandi seinna málið sem hæstv. fjmrh. ræddi um, þ.e. sölu á jörðinni Straumi í Hafnarfirði þá vakti ég sérstaka athygli á því og vil ítreka það, að hæstv. ráðherra vék engu orði að því sem ég vitnaði til, þ.e. þegar hæstv. heilbrrh., þáv. formaður fjárln., gaf ákveðnar skýringar hér í þingsalnum. Ég lagði höfuðáherslu á að afar brýnt væri að þegar formaður fjárln. gefur yfirlýsingar fyrir hönd meiri hluta fjárln. þá eigi þær yfirlýsingar að standa. Þannig að þó að skipt sé um formann í fjárln. þá verða ekki orð fyrrv. formanns orðin dauð og ómerk þar með. Slík orð hljóta að standa. Þess vegna, herra forseti, ítreka ég að tillaga mín um lausn á þessu máli er fyrst og fremst sett fram til að tryggja að við getum treyst því að þegar formaður fjárln. kemur hér í þingsalinn og talar fyrir munn meiri hluta fjárln. eða allrar nefndarinnar þá standi þær yfirlýsingar a.m.k. árið, þannig að hægt verði að taka mark á því sem hv. þingmenn sem eru í forsvari fyrir fjárln. segja hér í þingsalnum.

Herra forseti. Hv. þm. hélt því fram í ræðu sinni áðan að verið væri að hafa fé af Skógrækt ríkisins og hann væri með tillögu sinni að koma í veg fyrir slíka vá. Þetta er náttúrlega bara útúrsnúningur. Ég tel að sú ráðstöfun sem hér er lögð til sé í raun í fullu samræmi við það sem hv. formaður fjárln. sagði í fyrra. Þessum peningum verður varið til málefna skógræktarinnar í breiðum skilningi þó svo að þeir renni ekki allir til stofnunar sem heitir Skógrækt ríkisins, sem sé skógræktarmálefna eða skyldra mála. Ég sé ekki að það þurfi að gera veður út af því. Eins og ég sagði áðan, ef við hefðum sleppt þessari tilvísun í skýringum um framlagið til Garðyrkjuskólans þá hefði enginn maður farið að slá upp í ársgömlum ummælum formanns fjárln. Er nú ekki mál að linni, hv. þm.?

Herra forseti. Ég vil andmæla þeim orðum hæstv. fjmrh. að hægt sé að líkja sölu og söluhagnaði Stofnfisks og söluhagnaði af jörðinni Straumi saman, að þetta séu sambærilega gjörðir. Svo er ekki vegna þess að eignarhluti Straums var gjöf til Skógræktar ríkisins og í afsalinu segir að Skógrækt ríkisins geti farið með jörðina með gögnum hennar og gæðum án nokkurra kvaða, þ.e. kvaða á Skógrækt ríkisins, hvernig hún fari með jörðina meðan hún heldur henni og hugsar um hana. Það skiptir máli þegar jörðin er seld hvort Skógrækt ríkisins, sú stofnun, sem á í miklum fjárhagsvanda, fái andvirði af sölunni eða hvort hluta af andvirði sölunnar verði ráðstafað til annarrar stofnunar. Garðyrkjuskóli ríkisins á líka við fjárhagsvanda að etja og það þarf að leysa hann en það á ekki að gera það með því að nota söluandvirði af jörðinni Straumi, sem Skógrækt ríkisins á. Herra forseti. Garðyrkjuskóli ríkisins er ekki í skógræktarverkefnum, ekki rannsóknum og hefur ekkert með skógrækt að gera. Þess vegna er verið að fara á svig við kvaðirnar með því að veita fjármuni sem Skógrækt ríkisins á til annarrar stofnunar. Við eigum að leysa fjárhagsvanda Garðyrkjuskólans á annan hátt.

Herra forseti. Þetta andsvar útskýrir eiginlega enn betur þann misskilning sem hér er á ferðinni. Við hefðum auðvitað alveg eins getað tengt Garðyrkjuskólann og framlagið til hans sölunni á hlutabréfunum í Stofnfiski. Við hefðum í öðru lagi getað veitt þetta fé án þess að tengja það með nokkrum hætti við þá sölu sem hér er um að ræða á Stofnfiski og Straumi. En til þess að gefa fólki hugmynd um tilefni þess að nú er tækifæri til að leysa vandann hjá þessum stofnunum þá eru gefnar þessar skýringar. Þetta er ekkert flókið. Það er ekki verið að hlunnfara Skógrækt ríkisins og það er auðvitað alveg nauðsynlegt að gera sér grein fyrir því að aðilar í A-hluta ríkissjóðs hafa ekki sjálfstæðan fjárhag með þeim hætti að þeir geti ráðstafað eignum og skuldum, tekjum og gjöldum, eins og venjuleg fyrirtæki. Það er bara ekki þannig. Þegar fólk er að gefa Skógræktinni eða öðrum ríkisstofnunum eignir þá er það að gefa ríkinu eignir, ríkissjóði. Auðvitað er eðlilegt að taka tillit til þess, þegar eignunum er ráðstafað þó að umliðin séu meira en 50 ár, hver var vilji gefandans. Það er alveg sjálfsagt og það er líka gert. Ég tel að hér sé verið að ráðstafa þessu andvirði, og muni verða gert á næstu árum í þágu skógræktarstarfsemi í landinu, bæði beint í gegnum Skógrækt ríkisins en einnig óbeint í gegnum þá ráðstöfun sem hér hefur verið gerð grein fyrir.

Herra forseti. Það skiptir auðvitað máli fyrir þá sem ætla sér að gefa og hafa gefið eignir til ríkisins og hafa tilnefnt ákveðnar stofnanir til að varðveita þær eignir, að eignirnar nýtist eins og til var ætlast. Afsalið að jörðinni er til Skógræktar ríkisins. Mér finnst það vera ákveðið siðferði og siðferðiskennd sem segir okkur að við eigum að virða vilja gefendanna og að þeir sem bera velvilja til ákveðinna verkefna eða stofnana eiga að geta treyst því að fjármunirnir fari í viðkomandi verkefni. Þess vegna skiptir kannski mestu máli þegar upp er staðið að andvirði jarðarinnar renni til Skógræktar ríkisins. Ég held að okkur sé það öllum ljóst að Skógrækt ríkisins getur ekki selt jörðina og ráðstafað fjármagninu að eigin geðþótta, andvirði sölunnar fer auðvitað í gegnum ríkissjóð. En það skiptir máli að upphæðin, andvirði sölunnar fari óskipt til skógræktar.

Herra forseti. Ég spyr: Hefði þingmanninum og öðrum þingmönnum sem hafa tjáð sig um þetta liðið eitthvað betur ef ekki hefði verið gefin sú skýring varðandi framlag til Garðyrkjuskólans að þetta væri tengt sölunni á þessari tilteknu jörð? Það hefði þá ekkert annað breyst og þá hefði þessi fjárhæð til Skógræktar ríkisins, 40 millj., staðið óbreytt. Hin fjárveitingin, 10 millj., hefði líka staðið óbreytt án skýringa. Þetta er málið. Eins er með ráðstöfunina á andvirði hlutabréfanna í Stofnfiski. Það er bara verið að veita upplýsingar og upplýsa af hverju einmitt núna er tækifæri til að taka á þeim vanda sem í mörgum tilfellum er margra ára gamall. Það er vegna þess að áskotnast hafa aurar, ef svo mætti segja, á verksviði landbrn., annars vegar þessi jörð og hins vegar hlutabréfin sem við urðum sammála um, við landbrh. og eftir atvikum ríkisstjórnin sem gerir þetta að tillögu sinni, að nota tækifærið og leysa þann vanda með þeim hætti. Það er nú bara svona sem þetta er. Ég hygg nú að Skógrækt ríkisins sem hefur haft langan hala á eftir sér, sem er margra ára gamall, muni una mjög vel við þetta og ekkert sjá ofsjónum yfir því þó þetta mál sé tengt Garðyrkjuskólanum á einhvern hátt, og þeim hefði líka verið alveg sama þótt þeirri skýringu hefði verið sleppt, geri ég ráð fyrir. Ég held að þeir fagni því að þessi jörð skuli seljast svona dýru verði, miklu hærra verði en nokkur maður átti von á, og þeir skuli geta gert sér mat úr því fyrir okkar milligöngu með þessu móti. Þetta er ekkert mál og það er ekkert verið að hafa neitt fé af neinum. Og þetta er enn síður eitthvert stórmál sem ætti að kalla hér á langa umræðu á hinu háa Alþingi. Þetta eru tekjur í ríkissjóð og þetta eru fjárveitingar úr ríkissjóði. Þannig er formið á þessu.

Herra forseti. Í frv. til fjáraukalaga sem hér liggur fyrir til 3. umr. er undir lið forsrn. farið fram á 300 millj. kr. aukafjárveitingu vegna einkavæðingarverkefna. Farið er fram á þetta á fjáraukalögum. Á fjárlögum þessa árs sem samþykkt voru fyrir ári eru að mig minnir milli 15 og 16 millj. kr. sem ætlað var til slíkra verkefnia, til einkavæðingarverkefna. Þegar sótt er um á fjáraukalögum þá er það vegna verkefna sem eru skyndileg og brýn og geta ekki beðið afgreiðslu reglulegra fjárlaga. Herra forseti. Það hafði þegar verið gert ráð fyrir því að beita sér fyrir sölu á Landssímanum og Búnaðarbankanum á þessu ári þannig að þau verkefni voru svo sem nokkuð ljós fyrir en engu að síður er farið fram á beiðni á fjáraukalögum upp á 300 millj. kr. til að standa straum af kostnaði við einkavæðingarferil á ákveðnum fyrirtækjum í eigu ríkisins, almannaþjónustufyrirtækinu Landssímanum og bönkunum, Landsbanka Íslands og Búnaðarbanka Íslands. Að mínu mati er það andstætt hagsmunum þjóðarinnar að selja Landssímann, enda sýndi þjóðin hug sinn í verki og hafnaði því að kaupa hlutabréf í honum af sjálfri sér nú á haustdögum. Það hefði svo sem verið réttast í því ljósi að ríkisstjórnin og stuðningsflokkar hennar, Framsfl. og Sjálfstfl., hefðu séð að sér og áttað sig á því hverja villu þeir voru þar að fara að ætla sér að selja Landssímann og eignarhald hans helst úr landi. Að mínu mati er það andstætt hagsmunum þjóðarinnar og hefði átt að hætta við hana í haust. Auk þess, herra forseti, er ljóst að viðskiptaumhverfi um þessar mundir er þannig að ekki er mjög fýsilegt að vera að reyna að selja dýrmætar eignir þjóðarinnar vegna ótryggs efnahagsástands víða í heiminum og því litlar líkur til þess að þau fyrirtæki geti selst á viðunandi verði. En það er aftur á móti annað mál. Engu að síður, herra forseti, þótti fjárln. rétt þegar hún stóð frammi fyrir þessari fjáraukalagabeiðni upp á 300 millj. kr. til einkavæðingarverkefna, sléttar 300 millj. kr., að óska eftir greinargerð og sundurliðun kostnaðar sem stæði að baki þessari fjárlagabeiðni, sem er í hæsta máta eðlilegt og fjárln. gerir og vinnur verk sitt vel og samviskulega eins og hún hefur tök á að afla upplýsinga um hvað standi að baki slíkum beiðnum. Svör frá forsrn. komu seint og eftir ítrekun. Það var fyrst í gær, eftir að frv. til fjáraukalaga hafði verið afgreitt úr nefnd, að svar kom. Með leyfi forseta, stendur í svarinu: ,,Upplýsingar um endurgjald til einstakra viðsemjenda varða mikilvæga viðskiptahagsmuni þeirra. Samkvæmt 5. gr. upplýsingalaga, nr. 50/1996, er skylt að takmarka aðgang að slíkum upplýsingum, ef hann er til þess fallinn að skaða þá hagsmuni, sem í húfi eru. Í því felst þá jafnframt að slíkar upplýsingar eru undirorpnar þagnarskyldu af hálfu stjórnvalda að viðlagðri ábyrgð. Á þeim grundvelli hefur ráðuneytið jafnframt heitið viðsemjendum sínum að gæta trúnaðar við meðferð þeirra. Þar eð sambærileg þagnarskylda hvílir ekki á þingmönnum eða þingnefndum telur ráðuneytið því ekki fært að veita nánari upplýsingar um það hvernig framangeind fjárhæð skiptist milli einstakra viðsemjenda.`` Þessu svari og slíku viðhorfi hefur verið harðlega mótmælt hér á Alþingi og því var einnig mótmælt í fjárln. Á grundvelli þeirra umræðna sem fóru fram í fjárln. og á Alþingi í gær var haldinn fundur í fjárln. þar sem farið var yfir málið og ítrekað óskað eftir svari frá forsrn. Forsrn. fór áfram fram á trúnað án þess þó að geta í rauninni vísað til þeirra laga sem réttlættu slíkt. Á hádegisverðarfundi í fjárln. í dag var það upplýst að forsrn. væri reiðubúið að gefa umbeðnar upplýsingar til fjárln. gegn því að farið yrði með slíkt sem trúnaðarmál. Þá var að mati þess sem hér talar talið að þetta svar lægi fyrir og væri fullnægjandi. Svarið barst síðan ekki fyrr en nú mjög síðdegis og samkvæmt þeim upplýsingum sem hv. þm. Einar Már Sigurðarson hefur hér gert grein fyrir, var það á engan hátt fullnægjandi eða svaraði þeim spurningum sem beðið var um né heldur var að mati hans, eins og hv. þm. hefur hér gert grein fyrir, neitt þar sem þyrfti sérstaks trúnaðar við. Á fundi fjárln. nú í kvöld, þar sem þetta svar og þessi viðbrögð voru til umræðu, greindi undirritaður þess vegna frá því að á grundvelli þeirra upplýsinga sem fram komu, að svarið væri engan veginn fullnægjandi né heldur væri þar neitt sérstakt sem að mati hv. þm., sem hafði þar orð fyrir og hafði séð efnið, krefðist sérstaks trúnaðar, hafnaði sá sem hér talar að taka við því bréfi án skilgreinds trúnaðar. Undirritaður lagði þar áherslu á að í ljósi þeirra umræðna sem fram hafa farið í þinginu um málið væri eðlilegast, sjálfsagt og réttast að skriflegt svar kæmi frá forsrn., undanbragðalaust, til fjárln. og færi til þingsins sem nauðsynlegt gagn í umfjöllun um afgreiðslu fjáraukalaga. Jafnframt lagði ég áherslu á að þingið sem slíkt starfaði eftir sérstökum og eigin lögum og þegar farið væri fram á trúnað gagnvart einstökum málum sem bærust yrði að skilgreina þar um hvers konar trúnað væri verið að biðja. Var verið að biðja um trúnað innan viðkomandi nefndar, fjárln.? Var verið að biðja um trúnað sem næði til fjárln. og til þess að fara með til umfjöllunar í þingflokkum, eða var verið að fara fram á trúnað sem fyrst og fremst næði til alþingismanna og þingsins, en ekki til almennings, þannig að málið yrði til umfjöllunar í þinginu? Þetta yrði í sjálfu sér allt að koma fram, um hvers konar trúnað væri farið fram á og þá jafnframt lagalegur rökstuðningur fyrir þeirri beiðni sem höfðað væri til varðandi þessa málsmeðferð. Herra forseti. Í framhaldi af þeim fundi sem hv. fjárln. hélt nú í kvöld um þetta mál lét undirritaður bóka að hann teldi að þær upplýsingar ættu að koma fram sem beðið hefði verið um af hálfu forsrn. vegna einkavæðingarverkefna upp á 300 millj. kr., þær ættu að koma fyrir nefndina og ættu að koma fyrir þingið og að 3. umr. um fjáraukalögin ætti ekki að ljúka fyrr en þær upplýsingar lægju fyrir. Ég tel afar mikilvægt, herra forseti, að með þetta mál verði farið með þessum fulla og rétta þingræðislega hætti. Af þeim umræðum sem hér hafa síðan spunnist og vitna ég þar til hv. þm. og varaformanns fjárln. þar sem hann lét að því liggja að í sjálfu sér væru þarna engar leyndar upplýsingar, þetta gæti allt saman legið fyrir, þá er það einmitt árétting þess að þetta mál og allar upplýsingar sem beðið hefur verið um eigi að koma undanbragðalaust fyrir þingið þannig að það geti meðhöndlað það sem og önnur mál sem eru hér til meðferðar. Herra forseti. Þetta vildi ég láta koma fram hér varðandi umræðu um þær 300 millj. sem beðið er um á fjáraukalögum til einkavæðingarverkefna á vegum forsrn. og hefur verið beðið um sundurliðun á eins og eðlilegt er. Herra forseti. Ég ítreka að ég tel að slíkar upplýsingar eigi að liggja fyrir og ég hef gert kröfu þar um áður en 3. umr. um fjáraukalög lýkur. Þá hyggst ég einnig leggja fyrir þingið brtt. sem felur það í sér að þær 300 millj. sem farið er fram á vegna útboðs og einkavæðingarverkefna í fjáraukalögum verði felldar niður. Herra forseti. Ég ítreka að þingið og nefndir þess eiga hinn eina og sanna þingræðisrétt til að fá upplýsingar, fjalla um mál og afgreiða þau.

Virðulegi forseti. Ég vil aðeins víkja að einum þætti í máli hv. þm. Þingmaðurinn sem var á fundi í fjárln. í dag ásamt fleirum gekkst undir það að þær upplýsingar sem bærust frá forsrn. og sem lýst var yfir að væru trúnaðarmál, eins og formaðurinn gerði í samtölum við ráðuneytið, að með þær yrði farið sem trúnaðarmál. Enda þótt þingmanninum líki ekki innihald bréfsins sem hann hefur upplýst hér að hann hafi reyndar ekki séð heldur hefur afspurn af að sé ekki fullnægjandi, enda þótt honum líki ekki sú afspurn og þær fréttir þá er það allt annar handleggur en það hvort maður heldur trúnað eða ekki. Ég veit að hv. þm. er vandaður maður og þekkir til hinna óskrifuðu lögmála í mannlegum samskiptum og hvað þá í stjórnsýslu, að þegar maður hefur undirgengist trúnað þá stendur maður við hann. 

Herra forseti. Ég geri ekki athugasemd við það þó að hv. þm. og formaður fjárln. sem hefur séð viðkomandi bréf, geri ekki opinskátt efni þess af því hann hefur lýst því yfir að hann sé bundinn trúnaði og ég geri ekki athugasemdir við það. Það sem ég geri athugasemdir við er að ég tel að þetta mál eins og það er vaxið eigi að koma inn í þingið eins og hér hefur komið mjög ákveðin og rökstudd krafa um. Ég tel að það eigi að gerast áður en umræðu um þetta mál lýkur og að þá þurfi að koma ítarlegri rökstuðningur með tilvitnun í þær lagagreinar sem hann styðst við, þ.e. með hvaða hætti og hver sá trúnaður skuli vera og hve langt hann skuli ná ef fallast eigi á hann. Að sjálfsögðu virði ég afstöðu hv. formanns fjárln. gagnvart persónulegri stöðu sinni og þeim upplýsingum sem hann hefur tekið við og gefið fyrirheit um að halda trúnað um.

Herra forseti. Hér til staðar í þingsal eru bæði hæstv. fjmrh. og hv. formaður fjárln. sem hér talar eins og fulltrúi leynireglu og finnst eðlilegt að upplýsingum sé haldið leyndum fyrir Alþingi og fyrir þjóðinni. Herra forseti. Að mínum dómi er ekki forsvaranlegt að afgreiða fjáraukalög án þess að fyrir liggi ítarleg greinargerð og sundurliðun á þeim 300 millj. kr. sem ætlaðar eru til að standa straum af einkavæðingu ríkisstjórnarinnar. Hverjum er verið að borga þessa peninga, fyrir hvaða verkefni og á hvaða forsendum eru þessar greiðslur inntar af hendi? Alþingi á kröfu á því, á heimtingu á því að grein verði gerð fyrir þessu. Það ákvæði í fjáraukalögum sem Alþingi verður gert að greiða atkvæði um hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,Útboðs- og einkavæðingarverkefni 300 millj. kr.`` Og í greinargerð með frv. segir eftirfarandi um þessa fjárupphæð, með leyfi forseta: ,,Farið er fram á 300 millj. kr. aukafjárveitingu til tveggja viðfangsefna á þessum lið. 1.15 Útboðs- og einkavæðingarverkefni. Lagt er til að veitt verði 300 millj. kr. aukafjárveiting vegna kostnaðar við sölu á hlutabréfum ríkisins. Um er að ræða kostnað vegna ráðgjafar, umsjónar með sölu og frágangi skjala. Ákveðið hefur verið að selja hlutabréf ríkisins í Landssíma Íslands hf., Landsbanka Íslands hf., Íslenskum aðalverktökum hf. og Stofnfiski hf. Áætlaðar tekjur ríkissjóðs vegna sölu á hlutabréfum árið 2001 eru um 28 milljarðar króna.`` Meira segir ekki í greinargerð um þennan fjárlagalið. Hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson kom hins vegar hingað í pontu áðan og upplýsti að allt annað stæði til að gera en Alþingi er hér gerð grein fyrir. Hann talaði um prósentur, um að þeir sem tækju þátt í einkavæðingarbraskinu fyrir hönd ríkisstjórnarinnar væru á prósentum. En í fjárlagaliðnum, eða öllu heldur í greinargerð með honum, er ekki vikið að slíku. Þar er talað um ráðgjöfina. Þar er talað um umsjón með sölunni og frágangi skjala. Herra forseti. Í mínum huga hafa vaknað spurningar sem gerast sífellt ágengari og áleitnari varðandi alla þá sem tengjast einkavæðingarbraski þessarar ríkisstjórnar. Ég hef áður beint athygli að þeim sem sitja í einkavæðingarnefndinni og tengslum þeirra við atvinnu- og fjármálalíf í landinu því staðreyndin er sú að ýmsir þessara einstaklinga eiga jafnframt sæti í stjórnum fyrirtækja, sem hafa fengið ýmsa feita einkavæðingarbita á sitt fat. Ég er ekki að gera því skóna að þessir menn fái í sinn vasa felumilljónirnar 300. Ég er ekki að gera því skóna þótt mig gruni að þeir vinni ekki sína vinnu fyrir ríkisstjórnina án endurgjalds. En hverjir fá þessa peninga? Hvaða einstaklingar fá þessa peninga í sinn hlut og hvaða fyrirtæki, hvaða fjármálstofnanir og á hvaða forsendum eru þessar greiðslur inntar af hendi? Alþingi á kröfu á að fá upplýsingar um þetta. Það má furðu sæta að okkur sé boðið upp á að þetta sé leynimál, að meira að segja fjárveitingavaldið og meira að segja ,,fjárveitinganefnd`` er náðasamlegast fengið í hendur dreifibréf úr forsrn. með sýndarupplýsingum, sem hún þar í ofanálag á að þegja um. Hvers konar vinnubrögð eru þetta eiginlega? Ég furða mig á því að fjárln. og hv. formaður fjárln. láti bjóða sér þessa framkomu og þessi vinnubrögð. Ég endurtek: Ýmsar spurningar gerast áleitnar um hvað hér sé á ferðinni því við vitum að þeir eru margir sem hafa makað krókinn á einkavæðingarbraskinu. Í skjóli þessarar einkavæðingar er að myndast eins konar atvinnuvegur, ekki verðmætaskapandi, nei, síður en svo. Það er að skapast brask með almannafjármuni. Nú neitar ríkisstjórnin að upplýsa Alþingi um hvernig þessum milljónum er varið. Og við erum ekki að tala um neina smápeninga. Við erum að tala um 300 millj. kr. Hér undanfarna daga hafa menn verið að ræða fjárlög. Menn hafa verið að gera athugasemdir við hvernig farið er með ýmsar fjársveltar stofnanir sem sinna mikilvægum verkefnum, stofnanir sem veita fötluðu fólki þjónustu. Í gær var haldinn baráttufundur á vegum Landssamtakanna Þroskahjálpar til að mótmæla svikum ríkisstjórnarinnar gagnvart fötluðum. Gefin voru fyrirheit árið 1999 um afnám biðlista eftir húsnæði. Þau fyrirheit voru ítrekuð aftur árið 2000, að vísu mikið niðurskorin. En nú eru þau loforð einnig svikin. Þarna vantar peninga. En þegar deila á úr sjóðum til einkavinanna vantar ekki peninga. Þeir þola hins vegar ekki dagsljósið. Það finnst mér áhyggjuefni og mér finnst það áhyggjuefni fyrir hv. Alþingi að vera boðið upp á þessi vinnubrögð. Með öðrum orðum: Hvers konar viðskiptaleyndarmál getur þetta eiginlega verið? Hvers konar pukur er þetta? Ég vil biðja bæði hæstv. fjmrh. og hv. formann fjárln. að gera okkur grein fyrir því misræmi sem annars vegar er í yfirlýsingum sem hér voru gefnar, m.a. af varaformanni fjárln., hv. þm. Einari Oddi Kristjánssyni, og hins vegar því sem segir í greinargerð með þessum fjárlagalið. Getur verið að hér séu komnir á mála einstaklingar eða stofnanir sem fá prósentur af braskinu? Getur það verið? Ég heyrði ekki betur en hv. þm. væri að staðhæfa slíkt. Ég heyrði ekki betur. Eitt atriði vildi ég nefna annað í tengslum við þetta fjáraukalagafrv. og það er sú framkoma sem ríkisstjórnin sýnir sveitarfélögunum í landinu og þá sérstaklega fjársveltum sveitarfélögum, þeim sveitarfélögum sem eiga við fjárhagsvanda að stríða. Við þekkjum öll framkomuna gagnvart Vestfirðingum þar sem slíkt ástand hefur verið einna bágbornast af því að Vestfirðingar voru komnir í mikla skuld við íbúðalánakerfið vegna félagslegs húsnæðis. Þeim var gert að afsala sér yfirráðum yfir Orkubúi Vestfjarða, stillt frammi fyrir þeim afarkostum að láta andvirðið renna upp í þessar skuldir. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð var með tillögur um að öðruvísi skyldi farið að, að sveitarfélögunum í landinu sem ættu við þennan fjárhagsvanda að stríða yrði veittur sá stuðningur sem þeim siðferðilega ber. Nú er hið sama að endurtaka sig gagnvart Skagfirðingum. Í Skagafirði hefur verið rekin rafveita, Rafveita Sauðárkróks. Hún hefur skilað bæjarbúum og því sveitarfélagi, sveitarfélagi Skagafjarðar, hagnaði. Í þessum fjáraukalögum vill ríkisstjórnin veita Rarik 300 millj. kr. til þess að kaupa þessa rafveitu. Hv. þm. Kristján L. Möller blandaði sér í þessa umræðu í dag og vék nokkrum orðum að Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði og fannst brtt. okkar harla undarleg vegna þess að þetta væri tillaga sveitarfélagsins. Við höfum á hinn bóginn bent á að sveitarfélaginu er stillt upp gagnvart afarkostum. Við ætlum líka að leyfa okkur, ég ætla að gera það, að hafa skoðanir á því hvað sveitarfélög gera, nákvæmlega eins og menn höfðu skoðanir á því hér fyrir fáeinum mánuðum þegar sveitarfélagið Hafnarfjörður ákvað að einkavæða grunnskólann þar í bæ. Ég man ekki betur en fulltrúar bæði Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs og einnig Samfylkingarinnar hefðu haft á því skoðun, jafnvel þótt þetta hefði verið meirihlutavilji í bæjarstjórn Hafnarfjarðar. Við leyfum okkur líka að hafa skoðun á því hvað meirihlutaviljinn vill gera á þessum bæ, á hv. Alþingi. Við búum sem betur fer í lýðræðisþjóðfélagi og höfum skoðanir á pólitískum ákvörðunum. Ég hef t.d. þá skoðun á því sjónarmiði hv. þm. Kristjáns Möllers að sveitarfélögum beri ekki að reka orkuveitu, að það sé rangt sjónamið. Ég er ósammála því. Ég tel að orkuveitur eigi að reka á vegum almennings, hvort heldur sveitarfélags eða ríkis. Auðvitað vita allir hvert stefnir í þeim efnum. Stefnt er að því leynt og ljóst að einkavæða Rarik, að færa því fyrst eignirnar og setja það síðan yfir á einkavæðingarfæribandið. Á þessu samhengi erum við að vekja athygli og það er í þessu samhengi sem við viljum veita Skagfirðingum stuðning okkar, sem og öðrum sveitarfélögum sem ríkisstjórnin setur afarkosti og stillir upp við vegg. Herra forseti. Ég ætla ekki að orðlengja frekar um þetta frv. til fjáraukalaga. Ég ítreka það sjónarmið mitt að mér finnst ekki koma til greina að afgreiða fjáraukalögin án þess að fyrir liggi ítarleg greinargerð og sundurliðaðar uppýsingar um hvernig 300 millj. til að standa straum af kostnaði við einkavæðingu ríkisstjórnarinnar er varið, hverjir fá þessar greiðslur og á hvaða forsendum þær eru inntar af hendi.

Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breyting á tollalögum, nr. 55/1987, með síðari breytingum. Hér er ekki um að ræða umsvifamikið eða langt frv. Efnisgreinar þess eru aðeins tvær. Í 1. gr. frv. er lagt til að fjármálaráðherra fái heimild til þess að úthluta tollkvótum vegna innflutnings samkvæmt milliríkja- og alþjóðasamningum, að því leyti sem innfluttar vörur falla ekki undir viðauka tollalaga um landbúnaðarvörur. Tilefni að lögfestingu þessa ákvæðis er samningur Íslands og Noregs, sem gerður var í mars árið 2000, um gagnkvæma tollfrjálsa tollkvóta á íslenskum hestum annars vegar og á norskum kartöfluflögum og ostum hins vegar. Í 6. gr. A í tollalögum, nr. 50/1987, er að finna reglur um hvernig skuli standa að úthlutun tollkvóta fyrir landbúnaðarvörur, og er úthlutun slíks kvóta á forræði landbúnaðarráðherra. Lagareglur hefur hins vegar skort um úthlutun tollkvóta í öðrum tilvikum, svo sem þegar tollkvótar eru ákveðnir í einstökum fríverslunarsamningum. Því skortir nú lagaheimild til úthlutunar tollkvóta fyrir norsku kartöfluflögurnar samkvæmt samningnum við Norðmenn, en með frv. þessu er lagt til að úr því verði bætt. Gert er ráð fyrir að úthlutun tollkvóta samkvæmt ákvæðinu heyri undir fjmrh., en fjmrh. getur falið ráðgjafarnefnd um inn- og útflutning búvara að gera tillögu um úthlutun tollkvótanna. Er það gert af hagkvæmnisástæðum þar sem sú nefnd sér um úthlutun tollkvóta í umboði landbrh. og er því hagkvæmast að hún muni annast framkvæmdina í þeim fáu tilvikum sem tollkvótum verður úthlutað samkvæmt þessu nýja ákvæði. Í 2. gr. frv. er lagt til að tollar af tóbaki verði lagðir niður. Ekki er gert ráð fyrir að gjaldtaka ríkisins af tóbaki lækki í kjölfarið þar sem samhliða er lagt til í öðru frv., þ.e. frv. til laga um breytingu á lögum nr. 96/1995, að greiða skuli til ríkissjóðs sérstakt gjald, tóbaksgjald, af tóbaki sem flutt er hingað til lands eða framleitt hér á landi. Ástæðan fyrir því að þessi breyting er lögð til nú er ekki síst sú að Ísland hefur skuldbundið sig með breytingu á bókun 3 við EES-samninginn að fella niður tolla af tóbaki sem flutt er inn frá Evrópska efnahagssvæðinu frá og með 1. janúar 2002. Í stað þess að fara þá leið að fella eingöngu niður tolla af tóbaki sem kemur frá Evrópska efnahagssvæðinu og skapa þannig mismunun að því er varðar innflutning á tóbaki frá öðrum löndum, er hér með ákveðið í þessu frv. að leggja til að tollar almennt falli niður á þessari vöru, þar á meðal frá stærstu viðskiptalöndunum eins og t.d. Bandaríkjunum, en í staðinn komi sérstakt tóbaksgjald sem er eins konar vörugjald. En um það þarf þá að setja sérstök ákvæði í áðurgreind lög nr. 96/1995, sem mun vera næsta mál hér á dagskrá, herra forseti. Virðulegi forseti. Tilefni frv. er sem sagt annars vegar að gera íslenska ríkinu kleift að standa við samninga sem gerðir hafa verið á alþjóðavettvangi, auk þess sem lagt er til að hinni formlegu og opinberu gjaldtöku af tóbaki verði breytt. Herra forseti. Ég legg til að þessu málið verði vísað til 2. umr. og hv. efh.- og viðskn., en vek jafnframt athygli á því að vegna þess að breyting er í vændum á bókun 3 við EES-samninginn --- hún tekur gildi um næstkomandi áramót --- er nauðsynlegt að þetta mál fái afgreiðslu í Alþingi fyrir jólaleyfi.

Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breytingu á lögum nr. 96/1995, um gjald af áfengi, með síðari breytingum. Hér er um að ræða mál sem er nátengt því dagskrármáli sem ég mælti hér fyrir fyrir augnabliki síðan og tengist niðurfellingu tolla af tóbaki, en upptöku tóbaksgjalds þess í stað. Í frumvarpinu er lagt til að tekið verði upp sérstakt gjald, tóbaksgjald, á tóbaksvörur sem fluttar eru til landsins eða eru framleiddar hér á landi. Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins hefur fram til þessa annast gjaldtöku af tóbaksvörum fyrir ríkissjóð með sérstakri álagningu á þær. Sú álagning hefur verið tvíþætt. Annars vegar er um að ræða magnálagningu sem lögð er á tóbaksvörur og reiknast hún sem tiltekin fjárhæð á hvert gramm, nema af vindlingum, þar sem hún er tiltekin fjárhæð á hvert stykki. Hins vegar hefur verið lögð á u.þ.b. 12% heildsöluálagning sem ætlað er að standa undir kostnaði ÁTVR við umsýslu tóbakssölunnar. Samhliða þessu frumvarpi, eins og áður er komið fram, er lagt fram frumvarp til breytinga á tollalögum, nr. 55/1987, sem varðar m.a. afnám tolla af tóbaki. Eins og ég gat um við framsögu þess máls er ástæðan sú að Ísland hefur skuldbundið sig til að fella niður tolla af tóbaki frá 1. janúar 2002 samkvæmt breytingum sem gerðar hafa verið á bókun 3 við EES-samninginn. Tollar eru nú 25% af cif-verði vindlinga og 18% á öðru tóbaki. Sem fyrr segir er í því frv. sem nú er mælt fyrir lagt til að sérstakt gjald, tóbaksgjald, komi í stað framangreindra tolla og þeirrar gjaldtöku ÁTVR á tóbaksvörur sem lögð hefur verið á í formi magnálagningar. Svipar þessari gjaldtöku að mörgu leyti til áfengisgjaldsins sem um er fjallað í þeim lögum sem lagt er til að hér verði breytt. Frumvarpinu er ekki ætlað að auka álögur ríkisins á tóbak heldur er hér fyrst og fremst um formbreytingu á gjaldtöku á tóbaki að ræða. Áhrif á útsöluverð þess verða því lítil sem engin. Tekjur ríkissjóðs af tollum og magnálagningu tóbaks nema nú tæplega þremur milljörðum króna á ári hverju. Gert er ráð fyrir að tóbaksgjald vegna sölu ÁTVR verði lagt á og innheimt á heildsölustigi, þ.e. við sölu verslunarinnar á tóbaksvörum til smásala, en ekki við tollafgreiðslu eins og við á um áfengisgjaldið. Í frv. er einnig gert ráð fyrir að innheimt verði tóbaksgjald af tóbaksvörum sem ferðamenn og farmenn hafa með sér til landsins umfram það magn sem þeim er heimilt að hafa tollfrjálst með sér til landsins eða sem sent er til landsins án þess að um innflutning í atvinnuskyni sé að ræða. Lagt er til að gjaldtaka verði í slíkum tilvikum nokkru hærri en af því tóbaki sem ÁTVR flytur inn, en að öðru leyti ákvörðuð með sama hætti. Ég vil vekja athygli á því, herra forseti, að hér er um að ræða formbreytingu á gjaldtöku á þessum varningi. Verið er að leggja af annars vegar innheimtu tolla og hins vegar svokallaða magnálagningu sem í raun er skattur í dag. En það er ekki bara sú ástæða sem hér er nefnd sem gerir þetta brýnt, heldur líka það að vafamál er að álagning magnálagningar með þeim hætti sem tíðkast hefur standist nútímareglur um skattálagningu, vegna þess að í raun er magnálagningin dulbúin skattlagning ríkisins á þessa vöru og um hana gilda engin sérstök lög í dag. Þetta er bara sú framkvæmd sem tíðkast hefur. Þess vegna er brýnt að koma þessu fyrirkomulagi í eðlilegt horf þannig að það standist eðlilegar kröfur og þær kröfur sem settar eru í stjórnarskrá frá 1995 um það hvernig standa ber að töku og álagningu skatta á Íslandi. Það er ein ástæða fyrir því að nauðsynlegt er að gera þessa breytingu þannig að það sé Alþingi sem ákveði fyrirkomulag tóbaksgjaldsins og hversu hátt það skuli vera hverju sinni og hafi síðan í hendi sér hvort og hvenær og hversu mikið því skuli breytt hverju sinni. Þetta er efni þessa máls, herra forseti, og ég legg til að því verði vísað til 2. umr. og hv. efh.- og viðskn., en bendi jafnframt á eins og í hinu fyrra máli, að brýnt er að þessi mál fylgist að og hljóti afgreiðslu þannig að þau megi taka gildi um áramót.