Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. til l. um eftirlit með rekstri ríkisins og ríkisstofnana er samið af n., sem skipuð var af fjmrh. þann 22. sept. 1947. Var það gert í samráði við ríkisstj. Þessi n. hefur haft það til athugunar að rannsaka kostnað við rekstur ríkisins og ríkisstofnana og gera till. til ríkisstj. um sparnað við þennan rekstur. Í n. þessa taldi ég rétt að skipa þá reyndustu og fremstu starfsmenn stjórnarráðsins, sem ég hafði ástæðu til að ætla, að mestan kunnugleika hefðu á rekstri ríkisins í ýmsum atriðum, en það voru skrifstofustjórar þessara þriggja ráðuneyta, fjmrn., atvmrn. og félmrn. Þar að auki var svo bætt við í n. ríkisbókaranum og aðalendurskoðanda ríkisins. Síðar varð það að samkomulagi í ríkisstj., að í þessa n. skyldi bætt við þremur alþm., bæði til þess að fá víðtækari sjónarmið tekin til greina og auk þess til þess að hafa þannig betri aðgang að því að fá þær till. viðurkenndar, sem fram kynnu að koma hjá Alþ. Það má segja, að það hafi verið orðið mjög aðkallandi að gera einhverjar ráðstafanir í þessu efni. Það þarf ekki að rekja þá sögu og minnast á þær háværu raddir, sem alltaf öðru hvoru láta til sín heyra, og ekki að ófyrirsynju, um nauðsyn þess, að eftirlit sé meira með rekstri ríkisins og meiri sparnaður viðhafður. Þetta sjónarmið er líka sérstaklega viðurkennt af Alþ. með samþykkt þeirri, sem hér var gerð 3. marz 1945 og ég ætla, að fjvn. hafi átt frumkvæði að, um athugun á starfskerfi og rekstrarútgjöldum ríkisins. Var þar m. a. lögð áherzla á, að „komið verði á raunhæfu eftirliti með vinnubrögðum á skrifstofum ríkisins og stofnana þess, enda verði eftirliti þessu einnig beint að því að meta og gera till. um starfsmannaþörf í hverri skrifstofu, eða stofnun“. Þessi ályktun Alþ. lá því fyrir og hefur legið fyrir í stjórnarráðinu síðan á árinu 1945, og mér fannst viðeigandi, að litur yrði á því sýndur að byrja framkvæmdir í þessu efni með þeirri ráðstöfun, sem gerð var 22. sept. 1947, þ. e. a. s. skipun þeirrar n., sem ég áður hef greint frá og kölluð er sparnaðarnefnd. Frá þessari n. hafa komið ýmsar till., sem þegar hafa verið athugaðar og að sumu leyti verið komið í framkvæmd, sérstaklega varðandi afnám ýmissa nefnda. En hér liggur fyrir einn þáttur þessa starfs í frv. því, er n. hefur samið, um eftirlit með rekstri ríkisins og ríkisstofnana. N. stóð einhuga að frv., að einum þm. undanskildum, hv. 1. landsk. þm. Það kann nú að vera svo, að ágreiningur geti orðið um það, á hvern hátt eigi að framkvæma það eftirlit á rekstri ríkis og ríkisstofnana, sem hér um ræðir. Hefur þetta verið rætt og athugað innan ríkisstj., og samþ. ríkisstj. í fyrra til bráðabirgða að leggja allar nýjar mannaráðningar í ráðuneytin eða ríkisstofnanirnar undir úrskurð fjmrh. Á þessu hefur síðan verið hafður sá háttur, að ríkisstofnanir hafa sótt það undir samþykki fjmrh., ef þær hafa álitið, að þær þyrftu að fjölga starfsmönnum. Í sumum tilfellum hefur verið á þetta fallizt, en sumum ekki, eins og gengur. En þetta er engan veginn nægileg ráðstöfun og ekki nema örlítið til þess að tryggja gott eftirlit. Oft á tíðum hefur fjmrh. ekki aðstöðu til að meta, hvort þörf er fyrir hendi um nýjar mannaráðningar, þó að hann kunni að vita starfsmannafjöldann. Það getur enginn nema sá, sem hefur aðstöðu til þess að setjast í stofnunina og sjá, hvernig störfum er þar hagað. Aftur á móti getur sérstakur starfsmaður, sem eingöngu helgar sig þessu eftirliti, framkvæmt slíkt þannig, að viðunandi sé. Þessi háttur hefur verið, tekinn upp í sumum nágrannalöndum okkar, og það í þeim löndum, sem þó eru langt frá því að vera eins langt inn á sviði opinberra afskipta eins og við. Við höfum hér í þessu landi opinberan rekstur á svo mörgum sviðum, bæði hvað snertir verzlun og iðnað, fyrir utan hinn eiginlega rekstur ríkisins, ríkisbúskaparreksturinn, að sé þörf á því, að sérstakt eftirlit sé haft með slíku t. d. hjá Norðmönnum, Dönum og Svíum, þá má segja, að þörfin sé miklu ríkari hér á landi. Þenslan í þeim efnum, ríkisafskiptunum á ýmsum sviðum, hefur, því miður vildi ég segja, orðið miklu örari hér á landi en annars staðar. Í athugasemdunum og fylgiskjalinu, sem fylgir frv., er glögglega að þessu vikið, sem ég hef hér minnzt á. Þar geta hv. þm. fengið staðfestingu á þeim upplýsingum, sem ég hef hér komið með, og fengið þar öllu fyllri upplýsingar en ég hef séð ástæðu til að flytja í þessari framsöguræðu. Eins og þetta hefur verið að undanförnu og er enn þann dag í dag, þá er það ákaflega takmarkað, hvað fjmrn. eða fjmrh. getur fylgzt með athöfnum annarra rn., að ég ekki tali um hinna ýmsu ríkisstofnana. Til hans koma oft og einatt ekki neinar fregnir af ýmsu því, sem rn. og aðrir ráðh. taka sér fyrir hendur og hefur áhrif á fjármál ríkisins, og jafnvel ekki því, sem í ríkisstofnunum er gert og hefur svipuð áhrif, þó að óbein séu. Vitneskja um slíkt berst oft ekki til fjmrh. fyrr en eftir dúk og disk, ef ég mætti svo að orði komast, og fjmrn. eða fjmrh. er þannig settur upp við vegg, þegar búið er að framkvæma hluti án hans vitundar. Það getur verið um að ræða ákvörðun einhvers ráðh. eða verið talið, að af óviðráðanlegum orsökum hafi greiðslur farið langt fram úr þeim heimildum, sem Alþ. hefur samþ., en þegar svona stendur á, er fjmrh. oft settur í þá aðstöðu, að hann verður annaðhvort að gera forráðamenn stofnananna og ráðuneytanna alveg ómerka, stöðva greiðslur fyrir vinnu, sem unnin hefur verið, eða þá að hann verður að verða við þeim óskum, sem bornar eru fram. Mér skilst nú, að af ýmsum sé á þetta litið sem slæma fjármálastjórn, að hafa ekki hnefann á borðinu í hvert skipti, sem slíkt kemur fyrir. Það má marka það a. m. k. af skrifum sumra þeirra blaða, sem talin eru standa að einhverju leyti að núverandi ríkisstj., að allt slíkt sé slæmri stjórn fjmrh. að kenna. En sé það svo, að fjmrh. sé sekur um allt það, sem gert kann að hafa verið í rn. eða ríkisstofnununum, umfram það, sem í fjárl. er fyrir mælt, þá býst ég við, að eitthvert fordæmi hafi verið fyrir því hjá þeim, sem á undan mér hafa verið í forsvari fyrir fjármálum ríkisins. Hitt er svo annað mál, að slík útgjaldaaukning verður tilfinnanlegri og ég vil segja óviðráðanlegri á þeim tímum, sem nú standa yfir og hafa verið undanfarin ár, þegar áætlaðar tekjur ríkisins gera ekki betur í heild en að dragast að markinu, sem þingið hefur þeim sett, heldur en oft hefur verið, þegar tekjur ríkisins hafa farið langt fram úr því, sem Alþ. hefur búizt við. En það er eins með þessa notkun ríkisfjárins og margt annað, „að á skal að ósi stemma“, og ef unnt væri fyrir fjmrn. eða fjmrh. að fylgjast með, þegar ráðstafanir eru í undirbúningi hjá hvaða rn. sem er og hjá ríkisstofnununum, þá væri miklu auðveldara að koma í veg fyrir, að ráðizt væri í ýmislegt, sem nú hefur þjakað fjárhirzlu ríkisins, sem sé umframeyðsluna. En það er að því stefnt, að sérstakur embættismaður hafi þetta starf með höndum. Hans hlutverk skal vera, eins og tekið er fram í frv., að leiðbeina við rekstur þess opinbera og gera tillögur til úrbóta. Eins og hv. þm. sjá, er þetta yfirgripsmikið starf og kallar vissulega á alla starfskrafta þess manns, sem það hefur með höndum. Það vita allir, hversu mikið starfstilhögun hefur að segja fyrir afköstin, og ætti því góð leiðsaga í því efni að geta sparað mikið. Mér er ljóst, að það getur verið ágreiningur um, hvort rétt sé að stofna sérstakt embætti í sambandi við þetta mál, og það er sjálfsagt ekki vinsælt, þegar öllum þykir embættafjöldinn allt of mikill. En það, að þessi leið var valin, er eftir till. þeirra manna, sem um þetta mál hafa fjallað, og ástæðan er hin ríka þörf, sem allir viðurkenna, að hafizt sé handa um eftirlit, lagfæringar og sparnað í rekstri hins opinbera, og náist sá árangur, sem vonir standa til með þessu eftirliti, þá er sá kostnaður, sem því er samfara, hverfandi. Það er til þess ætlazt eftir frv., að forseti skipi mann í þetta embætti, og er það gert til þess að undirstrika, að hér sé um þann virðingarmann að ræða, sem hafi skipunarbréf frá forsetanum og stöðu í samræmi við það. Til aðstoðar þessum embættismanni eiga svo skrifstofustjórar rn. að vera, og á hann að geta kvatt þá til fundar, þegar hann telur þess þörf vegna eftirlitsins. Við höfum fordæmi um svipað fyrirkomulag frá nágrannalöndum vorum, t. d. Svíþjóð, en þar hefur þetta fyrirkomulag reynzt vel, og sömuleiðis hafa Norðmenn og Danir gert svipaðar ráðstafanir. Ég held, að einstakar greinar frv. þurfi ekki sérstakra skýringa við. Í 5. gr. eru ákvæði um það, að ekki megi fjölga starfsfólki við ríkisstofnanir, nema samþykki ráðsmanns komi til, en verði ágreiningur, skuli ráðh. skera úr. Þá eru ákvæði í 6. gr. þess efnis, að ekki megi setja á fót nýjar ríkisstofnanir nema með lögum og skuli þá ráðsmaður ríkisins sjá um, að sparlega verði á haldið. Það hefur verið mikil þörf fyrir ákvæði í þessu efni, því að á undanförnum árum hefur borið á því, að einstakir ráðh. hafa komið á fót stofnunum, sem kostað hafa mikil fjárframlög úr ríkissjóði, án þess að sérstök lagaheimild væri til slíkrar stofnunar. Það er ekki gert ráð fyrir, að þessi lög komi til framkvæmda fyrr en 1. júlí, þó að samþ. verði, og er það vegna þess, að margs konar undirbúningur er nauðsynlegur, og þarf til hans vel að vanda. Ég held, að ég hafi þá sagt það helzta varðandi þetta frv., og vil vænta þess, að Alþ. taki því vel vegna nauðsynjar á umbótum í því máli, sem það varðar. Að svo mæltu óska ég, að málinu verði vísað til 2. umr. og fjhn., þegar þessari umr. lýkur.



Herra forseti. Enda þótt ég hafi verið með í því að ganga frá þessu frv. í sparnaðarnefndinni, en hér er það lagt fram af ríkisstj. lítið breytt frá því, sem n. gekk frá því, þá eru þó nokkur atriði, sem ég vildi biðja n., sem fær málið til meðferðar, að athuga. Um þau gerði ég ágreining í n. og taldi, að athuga bæri, hvort ekki mætti fara eins vel á því að haga þessu eftirliti nokkuð öðruvísi. Mér blandast ekki hugur um það, að með því að hafa fastan mann til eftirlits með ríkisstofnunum og rekstri ríkisins má ná betri vinnuafköstum, en nú er. Þegar þær ættu það yfir höfði sér, að eftirlitsmaðurinn kæmi eins og þjófur á nóttu í þessa eða hina stofnunina, settist þar og ynni með þeim tíma, þá mundi verða betur mætt og betur unnið, en með því eftirlitsleysi, sem nú er. Og mér er þessi þörf enn ljósari eftir að ég gerði þá stikkprufu að hringja í stofnanirnar og biðja um þennan eða hinn í síma, sextíu sinnum hringdi ég, og í 27 tilfellunum voru mennirnir við, hinir höfðu brugðið sér frá, sagði símamærin.

Eftirlitsmaðurinn gæti þá heitið hringjari ríkisins.

Mér er líka ljóst, að tæknin við vinnuna er ekki hin ákjósanlegasta. Ég kom nýlega á skrifstofur, þar sem mikið þarf að leggja saman af tölum, þar voru notaðar úreltar reiknivélar, og með betri og fullkomnari vélum gætu færri menn náð sömu afköstum og nú eru á þessari skrifstofu. Og fleiri slík dæmi mætti nefna. Ég er því sannfærður um það, að með ráðsmanni ríkisins má ná verulega auknum vinnuafköstum og fækkun á starfsliði. Þó veltur þetta mikið á manninum, sem í stöðuna velst. Og þá er ég kominn að því fyrsta, er ég vildi biðja n. að athuga. Ég tel, að geti komið til mála, að í stað þess að hafa sérstakan ráðsmann, þá sé þessu verki bætt á þá þrjá menn, sem nú endurskoða ríkisreikningana. Þeir eru nú að bauka við að endurskoða gamla reikninga frá liðnum árum og bera þar saman tölur og koma svo með sínar athugasemdir, en þá svo seint, að enginn hefur gagn af nema sem sögulegum fróðleik. Ég segi ekki, að þetta eigi að gera, en ég segi og bið n. að athuga, hvort ekki geti komið til mála og hvort sé hentara að hafa til þessa sérstakan ráðsmann, eins og við gerðum ráð fyrir í n., eða fela þetta starf hinum þingkjörnu endurskoðendum ríkisreikninganna. Annað, sem ég vildi líka biðja n. að athuga, er það, að ef hún kemst að þeirri niðurstöðu, að hafa eigi í þessu starfi sérstakan mann, þá tel ég, að ekki eigi að skipa hann strax, heldur setja hann t. d. fyrsta árið. Ég benti á það áðan, að mikið ylti á því, hvaða maður veldist í þessa stöðu, og held því, að réttara sé að festa ekki neinn mann í henni með skipun strax, heldur reyna hann nokkuð, áður en hann er skipaður. Það mætti líka svo fara, þó að ég geri ekki ráð fyrir því, að þegar lengra liði, teldist ekki þörf á manni í þessa stöðu, og þá væri betra að hafa manninn ekki skipaðan heldur settan. Ég taldi í sumar, þegar sparnaðarnefndin var að vinna að þessum málum, að inn í þetta frv. væri rétt að setja ákvæði um vinnutíma opinberra starfsmanna. Frá því féll ég þó eftir að lofað var, að frv. um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna yrði lagt fyrir þetta þing. Síðan hefur sparnaðarnefndin nokkrum sinnum spurzt fyrir, hvað liði samningu þessa frv. Um leið og launalögin voru sett á Alþ., var Gunnari Thoroddsen, þm. Snæf., falið að semja slíkt frv. af þáverandi forsrh., en frv. er ekki komið til þingsins enn. Okkur í sparnaðarnefndinni hefur hvað eftir annað verið sagt, að frv. sé „nærri“ og „sama sem“ tilbúið, en opinberlega er það ekki komið fram enn. Komi það ekki fram nú næstu daga, tel ég, að mjög eigi að athuga, hvort ekki beri að setja ákvæði í þetta frv. um, að vinnutími opinberra starfsmanna verði 43 klukkutímar á viku hverri í stað 35½, eins og nú er. Mér er ljóst, að af þeirri styttingu vinnutímans, sem gerð var með reglugerð þeirri, sem kennd er við Pétur sál. Magnússon, fjölgaði starfsmönnum eðlilega og þá óx eftirvinna, en kaup fyrir hana hækkaði hann líka. Ég vildi því biðja n. að vita nú, hvað þessu frv. líði og hvort ráðh. hugsaði sér að breyta nú aftur reglugerðinni um vinnutíma starfsmanna þess opinbera, og væri svo, sem margt bendir til, að hvorugt væri í aðsigi, lagafrv. um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna né breyting á reglugerðinni, þá að athuga mjög vel, hvort ekki ætti að taka upp í frv. ákvæði um 43 stunda vinnuviku. Það eru sem sagt þessi þrjú atriði, sem ég vil biðja n. að athuga: 1. Hvort réttara sé að hafa í þessu starfi sérstakan mann eða að víkka út starfssvið endurskoðenda ríkisreikninganna og fela þeim það. 2. Ef réttara telst að hafa í því sérstakan mann, þá hvort ekki sé rétt að setja hann fyrst til reynslu, en skipa hann ekki strax, því að það veltur meira á því hér, en í flestum öðrum störfum, að maðurinn reynist vel, og því færi illa, ef liðléttingur væri skipaður í starfið. 3. Að athuga, hvort ekki sé rétt að setja í frv. ákvæði um vinnutíma opinberra starfsmanna og lengja hann þá frá því sem nú er.



Herra forseti. Þar sem mitt nafn hefur verið nefnt við þessar umr. og vegna þess að ég hef átt kost á að kynnast því ráðabruggi, sem hér kemur fram, þá vil ég segja um málið nokkur orð. Ég vil taka það fram strax, að ég met viðleitni fjmrh. til sparnaðar mikils, þó að erfitt sé og vandasamt að finna, hvað sé hægt að spara og hvernig því verði við komið. Upphaf þessa máls mun hafa verið það, að ráðh. skipaði nefnd 22. sept. 1947 til að gera till. um sparnað í rekstri hins opinbera. Þessi nefnd, sem í voru 5 menn, starfaði svo fram á útmánuði 1948, en í apríl skilaði hún áliti. Þessar till. hennar voru síðan athugaðar í rn., en í byrjun júní var ég beðinn af hæstv. forsrh. að taka þátt í athugun á þessum till. n. sem fulltrúi Alþfl., og var mér jafnframt tjáð, að hinir stjórnarflokkarnir hefðu nefnt sína menn til þessara athugana, Sjálfstfl. þm. Borgf. og Framsfl. 1. þm. N-M. Mér virðist nokkurs misskilnings hafa gætt um það, hvert hlutverk okkar þremenninganna var. Ég skildi það svo, að við ættum nánast að yfirfara þær till., sem n. hafði þá lagt fyrir ríkisstj. og voru í rauninni fullmótaðar. Afstaða mín og hv. þm. Borgf. mótaðist þannig af því, að hve miklu leyti við gætum fallizt á þær till., sem þegar voru gerðar. Það var tæplega hægt að kveða svo að orði, að við værum í hinni svokölluðu sparnaðarnefnd. Þessi n. hélt nú nokkra fundi, þó ekki fyrr en komið var fram í ágústmánuð vegna fjarveru ýmissa nefndarmanna í júlí. Við nánari athugun voru af okkur, þessum 8 mönnum, gerðar ýmsar breytingar. Við athuganir sínar hafði 5 manna n. aðallega tekið fyrir tvo höfuðþætti, í fyrsta lagi nefndir á vegum ríkisins og í öðru lagi bílakostnað á vegum ríkisins. Ég hef nú ekki þær skýrslur við höndina, sem þá lágu fyrir, né þær breytingar, sem gerðar voru eftir að allir komu saman. En n. hafði í tilefni af sínum athugunum gert till. í frumvarpsformi, sem miðuðu að því sama og það frv., sem hér liggur fyrir. Og það frv. vil ég því sérstaklega taka til meðferðar. Samanburð á upphaflega frv. og þeim verulegu efnisbreytingum, sem á því voru gerðar, get ég því miður ekki gert hér, þar sem ég hef ekki gögnin í höndunum.

Má ég upplýsa, að n. hefur sjálf gengið frá þessu frv. eins og það liggur fyrir.

Já, eftir að hæstv. ráðh. hafa þrautrannsakað frv. og gert breytingar, sem n. hefur gert að sínum. - Það, sem mér þótti að frv., var þetta, að ég gat með engu móti fallizt á, að einum manni væri gefið svo víðtækt vald eins og til er ætlazt, alveg sama þótt hann eigi að heita ráðsmaður ríkisins. Ég hef lifað og vil lifa og deyja í þeirri trú, að ekki eigi að skapa neinum einstaklingi víðtæk einræðisvöld. Hins vegar skal ég fúslega viðurkenna það, sem ég hef áður látið í ljós, t. d. á fundum í nefndinni, að tilefni nokkurt sé til þess, að fram fari eftirlit í þessum efnum eftir einhverju þvílíku „principi“. En ég verð líka að segja það, að samkvæmt öllu eðli málanna eru skrifstofustjórarnir verkstjórar, hver á sinni skrifstofu, og ber að hafa eftirlit með sínum mönnum. Og ég leit svo á, að þar sem um einhvern veikleika væri að ræða í þessum efnum, þá væri það sérstaklega fjmrn., sem rétt væri, að léti sig það varða, og það var mín tillaga, að slíkt eftirlit væri látið heyra undir það. En það þótti ekki nægilegt. Þá er annað atriði, sem lýtur að hinu starfandi fólki í þjónustu ríkisins og ríkisstofnananna, en það eru reglurnar um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna. Í nefndinni voru allir sammála um, að nauðsynlegt væri að sjá, hvað í þessum reglum fælist, og skoða frv. einmitt í ljósi þeirra. Þetta mál hefur verið lengi - ég vil segja óheyrilega lengi á döfinni. Reglugerðin er ekki enn komin fram á sjónarsviðið, a. m. k. lá hún ekki fyrir, er ég í desember tjáði mínum flokki, að ég væri farinn úr n., og ástæðurnar fyrir því, - og ég hef ekki getað séð, að hún liggi fyrir enn. En við vorum í raun og veru sammála um það, að ef hægt væri að ganga frá slíkri löggjöf, þá mundi hún bæta úr mörgu, sem ábótavant er. Þá skal ekki dregin fjöður yfir það, að gagnvart alþjóð hlýtur till. að verka dálítið neikvætt. Einmitt þegar mikið er verið að tala um að draga úr alls konar opinberum kostnaði við embættisrekstur, þá á að fara að stofna nýtt og enn eitt embætti. Og enginn þarf að halda, að þetta verði neitt lítið starf, að fylgjast með starfi hins opinbera um allt land á skrifstofum sýslumanna t. d., iðjufyrirtækja, banka o. s. frv. Og það má kalla fyrir fram vitað, að enginn einn maður eða tveir mundu anna þessu, heldur mundi stofnun þessi geta orðið nokkuð stór áður en lyki. Við rennum alveg blint í sjóinn með, hvaða kostnað mundi af þessu leiða, eins og við rennum líka í rauninni blint í sjóinn með hvaða sparnað þetta hefði í för með sér. Hvort hann yrði nokkuð meiri en kostnaðurinn, er alveg úti á þekju fyrir okkur öllum. Þá er enn það, sem veldur mjög miklum ugg í mínum huga, en það er þetta, að í fámennu þjóðfélagi eins og hér er, þar sem hver þekkir annan, verði mjög miklum erfiðleikum bundið að finna mann, sem gæti beitt sér í þessu starfi eins og nauðsyn kynni að bera til. Ætti hann að taka á öllu, sem aflaga kynni að fara, með festu, hvað mundi hann þá lengi þola að standa í þeim eldi, sem slíkt starf mætti verða honum? Mér virðist sem hér mundu verða ýmis ljón á vegi. Þetta mundi horfa öðruvísi við, ef eftirlits- og ábyrgðarskyldunni væri dreift yfir á hina ýmsu verkstjóra ríkisfyrirtækjanna. Það hefur verið bent á, að þetta fyrirkomulag hafi verið reynt á Norðurlöndum. Það er rétt að vissu marki, og eru það Svíar, sem þar eru lengst komnir; en í framkvæmd er það hjá þeim með nokkuð öðrum hætti, en hér er gert ráð fyrir, því að þeir hafa sérstaka nefnd í þessu skyni, sem þingið kýs, og í henni eru þannig trúnaðarmenn löggjafarsamkundunnar. Nú ætla ég ekki að ræða þann möguleika hér, að þessu verði breytt, það orð er, eins og nú standa sakir, nokkurs konar „sjóvíti“ að nefna. En bendi aðeins á, að þetta er með nokkuð öðrum hætti á Norðurlöndum. Annars er lítil raun komin á þetta í Noregi, og í Danmörku hefur enn ekki verið gengið til verks, og eftir því sem mér var tjáð um áramótin, þá eru þeir mjög hikandi í þessu efni. Hvort hér er um meiri sjúkleika að ræða en þar, eins og hæstv. fjmrh. gaf í skyn  En áður en ég lýk máli mínu, langaði mig til að svara hv. 1. þm. N-M. Hann hefur nú víst reyndar yfirgefið þingsalinn. En hann var að hæla sér af þeim þætti, sem hann ætti í samræmingu þessa frv. Sannleikurinn er sá, að hann á ekki stafkrók í þessu frv. frekar en ég, þar sem nefndin var búin að semja það. - Þá var það hin fjarstæðan, að þetta eftirlit ætti að fela endurskoðendum ríkisreikninganna. Um það starf er ákveðið í 38. gr. stjskr. og skýrt fram tekið, hvaða störf þeir menn eigi að vinna. Og að ætlazt til þess, að þeir séu að snuðra á skrifstofum úti um allt land - ja, það er dæmi um það, hvaða fjarstæður geta komið út úr ekki ógreindum mönnum. Ég skal svo að lokum segja það, að ég álít, að sú n., sem þetta fær til meðferðar, eigi að athuga mjög vel, hvort þessi leið eða önnur yrði kostameiri til að betrumbæta - ef ég má nota það orð - það, sem ábótavant kann að vera á þessu sviði um góða vinnuhætti. Það er enginn kominn til að segja það til dæmis, hvort þessi maður gæti orðið nokkur allsherjar dómari með fullkomnu réttlæti í hinum ýmsu málum.

Ef ágreiningur verður, á að skera úr.

Því hefur þá verið bætt inn í frv. En eins og ég sagði áðan, þá er svo vandfundinn maður í þetta embætti, að ég tel vafasamt, að það takist að finna slíkan mann. Og það verður verkefni fjhn. að athuga, hvort þetta eða annað fyrirkomulag verði að teljast heppilegra.