Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hefði viljað bera fram fyrirspurn til hæstv. dómsmrh. út af því, sem hefur verið hér í blöðunum undanfarið. Það hefur verið rætt undanfarið í blöðunum um vopnasmygl, og virðist sú fregn hafa komið frá Morgunblaðinu, og í blaði hæstv. dómsmrh. er verið að nota frásögnina um vopnasmyglið, að því er virðist í pólitískum tilgangi og bendla þetta við Sósfl. Ég vil leyfa mér að koma fram með þá fyrirspurn, hvort rannsókn hafi farið fram í þessu máli og hvað hefur verið gert. Það er undarlegt, að lögreglustjóri hefur talað um þetta við blað ráðh. og síðan er farið að rita um málið í leiðara pólitísks blaðs. En svo veit maður ekki til, að neitt hafi verið gert í málinu. Hvorki rannsóknarlögreglan né sakadómari vita neitt um þetta. Það er ekki brugðið við, eins og þegar sumar símahringingar eiga sér stað, hvað þá þegar skammbyssuskotin hvína í Hafnarfirði. Þetta þarf að upplýsa, og fyrst farið er að hagnýta svona sögur í pólitískum tilgangi, er nauðsynlegt að fá það upplýst, hvað yfirvöldin hafa gert í þessu.

Samgmrh. (Emil Jónsson) : Ég er alveg óviðbúinn að svara fyrirspurn hv. 2. þm. Reykv., en strax og ég sá í einu blaði bæjarins, að hér hefði átt sér stað smygl til bæjarins á vopnum, sem varla má hugsa sér, að séu notuð til annars en að drepa menn með, því að þau vopn, sem þar var um að ræða, eru ekki notuð til annars, þá bað ég skrifstofustjóra í dómsmrn. að athuga, hvað lægi fyrir í málinu, og gerði hann það. Það fyrsta, sem mér var kunnugt um málið, var ekki það, sem birtist í blaði Alþfl., heldur var það fyrsta, sem kom fram í þessu máli, í Morgunblaðinu um helgina, og þar sá ég fregnina fyrst, og var mér þá sagt, að lögreglustjórinn í Reykjavík hefði gefið blaðamanninum þessar upplýsingar. Hvað blaði Alþfl. viðkemur, sem hv. 2. þm. Reykv. vitnaði til, og hvaðan það hefur fengið sínar upplýsingar, er mér ekkert kunnugt um, að minnsta kosti hafa þær upplýsingar ekki komið frá mér. Og eins og ég sagði áðan, strax og ég las þetta í Morgunblaðinu, bað ég skrifstofustjórann í dómsmrn. að athuga þetta, og hann gerði það á þann hátt, sem hann taldi réttast, og sneri sér til lögreglustjórans í Reykjavík og fékk hjá honum þær upplýsingar. sem þar lágu fyrir, og gaf mér þær. Ég hef hins vegar ekki fengið neina skriflega skýrslu um málið og bíð eftir að fá hana, en þangað til sú skýrsla liggur fyrir, get ég ekki gefið neinar frekari upplýsingar en ég hef nú gert. Það kom þó fram í þessu sambandi, að nokkuð væri síðan þetta vopnasmygl hefði átt sér stað, og þá hefði verið skerpt eftirlit í tollinum á varningi, sem gæti verið grunsamlegur . Ég get ekki gefið frekari upplýsingar að sinni, en ef þess er óskað, mun ég láta skriflega skýrslu lögreglustjórans koma hér fram. Hvað viðvíkur skothríðinni í Hafnarfirði, sem hv. 2. þm. Reykv. minntist á, þá hygg ég, að hún eigi ekkert skylt við það, sem hér er um að ræða, og sú rannsókn, sem gerð hefur verið út af henni, er ekki gerð af lögreglustjóranum í Reykjavík, heldur lögreglustjóranum í Hafnarfirði, og er þegar tekin fyrir af honum. Annað, sem hv. þm. minntist á, um hagnýtingu í pólitískum tilgangi og fleira þvílíkt, sem hann lét sér um munn fara, skal ég ekkert segja um að svo stöddu, því að það kemur ekki beinlínis þessu máli við.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðh. fyrir upplýsingarnar, en mér skilst á þeim, að rannsóknarlögreglunni hafi ekki verið fengið þetta mál til meðferðar, og enn fremur, að þetta vopnasmygl hefur átt sér stað fyrir nokkrum tíma síðan. En það væri gott að fá upplýsingar um, hvers vegna lögreglustjóra hafi fundizt ástæða til þess að skýra Morgunblaðinu frá þessu, en ekki ástæða til þess að afhenda rannsóknarlögreglunni málið. Síðan er farið að reyna að nota þessa fregn á mjög pólitískan hátt. Mér finnst það mjög undarleg aðferð hjá lögreglustjóra, að á þeim tíma, sem hann ætti að vera að rannsaka þetta mál, skuli hann upplýsa eitt pólitískt blað um það, enda þótt hann ef til vill teldi það heppilegt augnablik til þess, en gefur rannsóknarlögreglunni engar upplýsingar eða fyrirskipanir um það. Ég vil svo leyfa mér að óska þess, að skýrsla sú, sem hæstv. ráðh. talaði um, verði birt, þegar hún kemur.

Samgmrh. (Emil Jónsson) : Mér er það jafn mikill leyndardómur eins og hv. 2. þm. Reykv., af hverju lögreglustjóranum í Reykjavík hefur fundizt þessi tími heppilegur til þess að skýra frá málinu. Mér er slíkt alls ekki kunnugt. Það er honum einum kunnugt eða þá einhverjum, sem honum fannst ástæða til að taka tillit til eða hefur staðið að því, að það væri gert. Ég skal ekkert um það segja. En þetta mál kom fyrst fyrir mín augu, er ég las það í Morgunblaðinu um helgina. Ég man ekki, hvern daginn það var.



Þetta mál, sem hér er um að ræða, er að mínu áliti mjög alvarlegs eðlis, því að okkur getur ekki verið sama um það, borgurum landsins, hvort byrjað verður á því, þegar þannig stendur á, að menn telja hentugt, að nota þessi vopn til þess að afgera mál manna á milli. En það er annað, sem kom mér til þess að segja hér nokkur orð, og það er um það, hvernig þessi fregn mundi vera til komin. Þegar ég sá þetta í Morgunblaðinu, þá þótti mér fregnin það merkileg, að ég vildi fá meira um hana að vita, og hringdi ég því til lögreglustjóra og spurði hann um málið. Hann sagðist ekki vita, hvernig Morgunblaðið hefði fengið að vita um þetta mál, en frá því var hringt til lögreglustjóra til þess að fá að vita, hvernig lægi í málinu, og virtist það vita talsvert um málið, og hann hefði þess vegna gefið nokkra skýringu á því. Hitt þykir undarlegt, hvers vegna hann afhenti ekki rannsóknarlögreglunni málið, eins og kom fram hjá hv. þm. og hæstv. ráðh. tók nokkuð upp. En þannig stendur á því, eftir því sem hann segir mér, að skýrsla um þetta atriði hafi verið send dómsmrh. alllöngu áður en hann fór vestur um haf og sér hafi ekki dottið í hug að skýra neinum frá þessu máli. En hjá Morgunblaðinu muni á þessum tíma hafa legið fyrir vitneskja um það, þannig að það þýði í raun og veru ekkert fyrir lögreglustjóra að þræta fyrir staðreyndir, en hins vegar mun hann hafa gefið mjög takmarkaðar upplýsingar. Ég áleit rétt að taka þetta fram. Annars er það rétt, ef ég hef skilið hæstv. ráðh. rétt, að nauðsynlegar ráðstafanir hafi verið gerðar, sem hæstv. ráðh. lýsti hér yfir, að gerðar hefðu verið, þ. e., að hafa gefið fyrirskipun um það, að tolleftirlitið hefði strangara eftirlit með innflutningi, þó efast ég um það, þó að það hafi verið gert, ef ekki hafa verið gerðar neinar ráðstafanir um vinnubrögð tollgæzlumanna, að þær fyrirskipanir komi að liði. Ég álít, að þetta mál, sem ég tel eitt hið alvarlegasta mál, sem hefur komið hér í dagsljósið, hefði átt að vera sent rannsóknarlögreglunni í Reykjavík, þegar það barst í hendur dómsmrn. Og ég býst við, að það séu fáir eða enginn borgari í þessu landi, sem ekki gerir kröfur til þess, að slíkt mál eins og þetta sé rannsakað. Þetta vildi ég taka fram, jafnframt því að ég hef talið mér skylt vegna þeirrar vitneskju, sem ég hafði um þetta mál, að skýra frá því, fyrst byrjað hefur verið á því að ræða þetta mál, eftir að það hafði legið í þagnargildi sennilega um mánaðartíma, og vitnið, sem kemur fram í dagsljósið, er Morgunblaðið, hvaðan sem það er þangað komið.

Samgmrh. (Emil Jónsson) : Það var aðeins út af ræðu hv. þm. Str., sem ég vildi segja nokkur orð. Mér virðist, að aðgerðir í þessu máli hljóti að vera tvíþættar. Annars vegar þær að reyna að komast fyrir, hvernig sá innflutningur hefur átt sér stað, sem þegar er orðinn, og í öðru lagi að hindra, að frekari innflutningur eigi sér stað, og það virðist þá liggja beinast fyrir að hindra frekari innflutning með strangara tolleftirliti. Hins vegar ef hv. þm. Str. gæti bent á einhverjar öruggari leiðir til þess að hindra þennan innflutning, væri æskilegt, að hann skýrði frá því, en ég skil ekki, hvers vegna hann telur vafa á því, að tolleftirlitið komi að miklu liði. Þá vík ég að hinu, hvernig á því stæði, að ekki hefði verið farið strax út í opinbera rannsókn, en það er ekki hægt að gera það að svo stöddu eða ekki fyrr en ég hef fengið tækifæri til þess að fá skýrslu frá lögreglustjóranum. Annars var eitt, sem mér kom spánskt fyrir í ræðu hv. þm. Str., að hann skyldi halda fram, að lögreglustjórinn hefði ekki gefið þessar upplýsingar, sem komu í Morgunblaðinu. Frá skrifstofustjóra í utanrrn. hefur mér verið tjáð, að lögreglustjórinn í Reykjavík hafi gefið Morgunblaðinu þessar upplýsingar.



Ég verð að segja, að mér finnst ákaflega eðlilegt, að þetta mál, sem hefur verið skýrt frá í blöðum bæjarins, um vopnainnflutning hingað til landsins, væri rætt hér á Alþ. Og ég vissi það vel, að þegar fregnin um þetta kom fyrst fyrir almennings sjónir í Morgunblaðinu fyrir nokkrum dögum, þótti mörgum þetta dálítið einkennilegt og ekki vel viðkunnanlegt að heyra hana flutta á þennan hátt. Hv. þm. Str. sagði, að lögreglustjórinn hefði ekki gefið þessar upplýsingar, sem komu í Reykjavíkurblöðunum, fyrstur, en eins og hæstv. dómsmrh. hefur bent á, þá hygg ég, að fyrsta fregnin um þetta hafi komið frá lögreglustjóranum í Reykjavík. Hvort Morgunblaðið hefur komizt að því eftir einhverjum bæjarsögum, að hingað til landsins hefðu komið vopn, það skal ég ekki um segja, en í Morgunblaðinu sér maður fyrst fregnina um það, og lögreglustjórinn er borinn fyrir þeirri fregn, að teknar hafi verið þrjár hríðskotabyssur af dönskum mönnum, sem komu hingað til landsins, og þess einnig getið, að ekki væri loku fyrir það skotið, að fleiri slík vopn hefðu verið flutt til landsins. Mér er kunnugt um það, að önnur dagblöð í Reykjavík, sem leituðu til lögreglustjórans, gátu engar upplýsingar um það fengið, hvernig þessir vopnaflutningar hefðu verið, hvað hefði komið í ljós, eða nokkuð nánar í því sambandi. Og ég vil segja það, að mér finnst það miður, þegar farið er að segja frá þessu í blöðum, ef ekki er hægt að gefa um það nákvæmar og skýrar upplýsingar. Mér finnst það leitt, að lögreglustjórinn í Reykjavík skuli gefa einu dagblaði bæjarins upplýsingar um það, að teknar hafi verið hríðskotabyssur, sem hingað hefðu verið fluttar í óleyfi, án þess að gefa neinar frekari skýringar á því máli. Ég veit með vissu, þar sem ég hef talað um það við hæstv. samgmrh., sem nú gegnir störfum hæstv. dómsmrh., að hann vill óska eftir, að nánari upplýsingar komi fram um þetta mál. Og það er þörf á því. Mér fannst það undarlegt hjá hv. þm. Str., að hann skyldi halda því fram, að upplýsingarnar um málið væru ekki runnar frá lögreglustjóranum, heldur öðrum aðila, sem sagt hefði Morgunblaðinu frá þessu. En Morgunblaðið ber lögreglustjórann í Reykjavík einmitt fyrir fregninni. Ég vil skora á lögreglustjórann að gefa nánari upplýsingar um það, hvort fluttar hafi verið til landsins 3 hríðskotabyssur og ef til vill fleiri vopn. Og ég vil skjóta því til þess hæstv. ráðh., sem fer með dómsmálin, að hert verði á því, að glöggar og skýrar upplýsingar komi fram um þetta mál. Okkur lesendum blaðanna í Reykjavík finnst það óneitanlega stór fregn, að hingað skuli hafa verið fluttar inn byssur, sem ekki eru ætlaðar til þess eins, sem byssur eru notaðar hér á landi, til þess að deyða skepnur, heldur til þess eins ætlaðar að drepa menn. Það er því ekki vanþörf á því, að birtar verði sem fyllstar upplýsingar um þetta mál, úr því sem komið er. Lögreglustjórinn þarf að gefa um það skýrar upplýsingar, hvar þessar byssur hafi fundizt og af hverjum þær voru teknar. Það er ekki nóg að gefa þær upplýsingar, að teknar hafi verið 3 byssur í Reykjavík, sem líkur bentu til, að ekki hefðu verið inn fluttar til minja, heldur af einhverjum mönnum til þess að nota þær, er þeir teldu sig þurfa. Við þekkjum allt of mörg slík dæmi utan úr löndum til þess, að við ættum ekki að gjalda fullan varhuga við slíku. Ég óska því fullkominna upplýsinga um þetta frá aðila, sem með þetta hefur að gera, og það tel ég vera lögreglustjórann í Reykjavík.



Herra forseti. Ég álít, að það, sem hér hefur komið fram, bendi til þess, að það muni vera vilji Alþ., og ég geri ráð fyrir vilji þjóðarinnar, að fréttir um þetta mál hefðu verið birtar strax, og að það sé ekki vítavert að birta fregnina, hvorki af lögreglustjóra né Morgunblaðinu, heldur sé það vítavert, að þetta skuli hafa dregizt. Það virðist vera skoðun blaðanna, að þjóðin eigi kröfu til að fá að vita þetta strax. Það, sem ég sagði áðan, stafaði af því, að ég vildi fá að vita meira, eftir að ég kemst á snoðir um þetta, og til þess að vera viss um, að mig misminnti ekki, þá hringdi ég til lögreglustjóra núna. Hann sagði, að Morgunblaðið hefði hringt í 3 daga og sagzt birta þessa fregn, en hún var orðum aukin, eins og það hafði hana. Morgunblaðið hringdi til lögreglustjórans til þess að láta hann staðfesta fregnina og til þess að sannfærast um það, hvort það færi með rétt mál, enda stendur það ekki í fregninni, eins og sagt er frá henni í blaðinu og hv. 5. landsk. talaði um, að fyrstu heimildir séu frá lögreglustjóranum. Það er alveg þvert á móti sagt, að Morgunblaðið hafi komizt að þessu. Hæstv. dómsmrh. fékk um þetta að vita, og það er bersýnilegt, að lögreglustjóri telur ekki rétt að ræða gang málsins. Hann afhendir dómsmrh. málið og lætur hann ráða því. Hins vegar hafa dómsmrh. og lögreglustjóri séð, að þegar fregnin er komin út og mikluð, þá er miklu betra að draga úr fregninni og fá hana birta óbrenglaða en stimpast við lengur. Lögreglustjóri sagði, að Morgunblaðið hefði hringt til sín í 3 daga og sagt, að það vissi fregnina og mundi birta hana. Ég vænti, að þessu verði ekki mótmælt framar og þessar upplýsingar verði teknar gildar. Ef menn efast um þetta, geta þeir hringt til Morgunblaðsins eða lögreglustjóra, þar sem báðir þessir aðilar hafa síma. Ég undirgengst það, sem hér hefur komið fram, fyrst lögreglustjóri hefur gefið upplýsingar um þetta, að þá beri honum að gefa frekari upplýsingar. Þjóðin á heimtingu á að fá að vita um þetta. En ég sé ekki, að rétt sé að ásaka lögreglustjóra út af því, að ekki koma frekari upplýsingar, svo framarlega sem hann hefur ekki fengið fyrirskipanir um það frá dómsmrh. að gefa þær. Þaðan eiga upplýsingarnar að koma. Varðandi það, sem gert hefur verið í málinu, þá vil ég segja það, að ég vantreysti tollinum. Ég álít, að hann hafi ekki nægilegt starfslið til þess að framkvæma slíka leit og sjá um það eftirlit, sem kæmi að gagni. Það þarf ýtarlegt eftirlit, ef hægt á að vera að koma í veg fyrir þetta. Ef þetta á að vera fullnægjandi, verður að auka starfslið tollgæzlunnar, og væri slíkt fyrirskipað, bæri að fagna því. Í annan stað ætti að vera búið að fyrirskipa rannsókn. En ég get vel skilið það, að sá dómsmrh., sem gegnir störfum um stundarsakir og tekur við málinu, eftir að það hefur legið í stjórnarráðinu, að hann geri það ekki. Í þriðja lagi ætti að gefa frekari upplýsingar um málið, svo að það drægi úr hræðslu, sem vakin hefur verið. Sé slíkt hægt, ætti dómsmrn. að láta lögreglustjóra gera það. Í fjórða lagi ætti að rannsaka, hvort nokkur frekari vopn hafa verið flutt inn í landið. Þetta eru þær ráðstafanir, sem ég álít að beri að gera. Hins vegar álít ég það miður farið, að verið sé að drótta því að vissum flokkum, að þeir standi að þessum innflutningi. Ég hygg, að það sé ekkert upplýst, sem gefi nokkurt tilefni til þess.



Ég vil lýsa ánægju minni yfir þeim undirtektum, sem þessi fyrirspurn hefur fengið, og þeirri kröfu, að þetta mál verði rannsakað og birt þingheimi. Það hefur komið fram í umr., að það er sýnilegt, að alltaf er mánuður síðan um þetta mál hefur vitnazt, og það hlýtur þá að hafa verið á vitund dómsmrh. Ég er ekki að ásaka þann, sem nú fer með dómsmálin. En eftir þessu að dæma eru mánuðir, síðan mál þetta kom á döfina, og enn er ekkert farið að gera í því. Rannsóknarlögreglan hefur ekki einu sinni fengið málið í hendurnar. Allir vita, hvað þetta er alvarlegt mál, en samt er ekki farið eftir eðlilegustu leiðum um rannsókn málsins. Blað dómsmrh. notar málið til óviðeigandi dylgna, en hefur samt dregið, svo mánuðum skiptir, að láta rannsaka það. Ég vil svo vita þá óviðeigandi málsmeðferð, sem þetta mál hefur hlotið, og óska eftir upplýsingum um það, hvernig þessu alvarlega máli er háttað.



Varðandi ræðu hv. þm. Str. vil ég segja nokkur orð til að byrja með. Hv. þm. sagði, að það væri miður farið, að því skuli vera dróttað að einstökum flokkum, að þeir væru viðriðnir þetta mál, og það hefði ekkert upplýstst í þessu máli, sem benti til þess. Ég tel, að því hafi ekki verið dróttað að einstökum flokkum, að þeir stæðu fyrir vopnaflutningum til landsins. En í þeirri frásögn, sem blöðin birtu og rakin var til lögreglustjóra, voru engar upplýsingar gefnar um það, hvort einstakir menn stæðu fyrir þessu, hverjir þeir væru né hvar vopnin hefðu fundizt. Sögusagnir hlutu því að myndast um það, á hvern hátt þessi vopn hefðu verið flutt til landsins og hverjir væru valdir að vopnaflutningunum. Ég álít því, eins og fram kom í fyrri ræðu minni, að það sé mjög miður farið, að lögreglustjóri skuli gefa frá sér upplýsingar um þetta mál án þess að gefa frekari upplýsingar um það, hverjir standi að þessu, hvar vopnin fundust og þess háttar. Frekari upplýsingar vantar frá lögreglustjóra eða dómsmrn. eða báðum þessum aðilum. En úr því að birt var um þetta í blöðunum eftir þeim yfirvöldum, sem hafa með þetta að gera, lögreglustjóranum í Reykjavík, þá átti að fylgja því frekari upplýsingar. Blöðin í Reykjavík fengu að vita, að fluttar hefðu verið inn 3 hríðskotabyssur, og það gefið í skyn, að þær gætu verið miklu fleiri. Það var einnig gefið í skyn, að byssurnar væru ekki fluttar til landsins sem minjagripir. Slíkar upplýsingar, sem fengnar eru hjá lögreglustjóranum í Reykjavík, hljóta að vekja tilgátur almennings. Það, sem ég tel rétt, er, að frá ábyrgum aðila, lögreglustjóranum í Reykjavík, á annaðhvort að gefa engar upplýsingar eða upplýsa málið nánar. Þær upplýsingar, sem fyrir lágu, hlutu að leiða til þess, að menn reyndu að ráða kollgátuna og geta sér til, hverjir væru líklegastir til að flytja inn byssur. Og þótt einhverjum dytti í hug einhverjir flokkar, þá var það ekki með neinum ólíkindum eftir þeim sögum víðs vegar úr heiminum, sem maður hefur heyrt. Menn hlutu að spyrja, og menn spyrja í dag og óska svars. Því fyrr sem svarið kemur, því betra fyrir alla, bæði Alþ. og aðra til að reyna að gera ráðstafanir til þess, að þetta komi ekki fyrir aftur. Ég vil bókstaflega ekkert um það segja, hverjir eru líklegastir til að flytja hríðskotabyssur til Íslands. Ég veit bara, að það eru vissir aðilar úti í heimi, sem eru líklegir til að flytja inn hríðskotabyssur til síns lands.



Ég vil geta þess, að ég sagði ekki, að ákveðinn flokkur væri nefndur í sambandi við þetta, heldur ákveðnir flokkar, því að þessar ásakanir hafa komið fram sín úr hvorri áttinni til skiptis, og skal ég ekki fara nánar inn á það. Sá hv. þm., sem var að ljúka máli sínu, mætti heyra það rétt.

Ég heyrði það rétt.

Hér í fregninni stendur, að ekki hafi verið hægt að upplýsa, hver hafi flutt þessi vopn inn. Ég skil ekki blásturinn út af þessu. Hvað hefði þessi hv. þm. gert, ef hann hefði verið í aðstöðu þessa embættismanns? Blað veit um fréttina og hringir dag eftir dag og segist skuli birta hana. Hvað á þá viðkomandi embættismaður að gera annað en að sjá þó um, að hún komi ekki úr lagi færð fyrir sjónir almennings? En fregnin er ekki komin til blaðsins frá lögreglustjóranum, en það er eðlilegt, að stórblað vilji birta þessa fregn. Það ber ekki að lasta, heldur hitt, að fregnin skyldi ekki koma strax. Nú hefur dómsmrh. verið send um þetta skýrsla. Hvers vegna gefur dómsmrh. ekki um þetta skýrslu? Sér hv. þm. ekki, að hér var tilvalið fyrir dómsmrh. að grípa inn í og upplýsa málið nánar? Það hafa engar upplýsingar verið gefnar um það, hvernig málið liggi fyrir. Lögreglustjóri og hans menn eru engir rannsóknardómarar. Ef rannsóknarlögreglan getur ekki gefið upplýsingar um svona hluti, þá getur lögreglustjóri það ekki. Hann getur ekki gefið þær upplýsingar, sem hann ekki hefur.

Hvers vegna gefur hann hálfar upplýsingar?

Hann gefur aðeins þær upplýsingar, sem til eru, og það var gert til þess að koma í veg fyrir, að birtar væru villandi upplýsingar. Vill þessi hv. þm. halda því fram, að það hefði átt að þegja, þangað til hægt var að upplýsa málið að fullu, þangað til vitað var, hver flutti vopnin inn o. s. frv., og þegja alveg yfir því, ef ekki var hægt að upplýsa það? Það var sagt samvizkusamlega, sem vitað var, þegar blað, sem vissi um fregnina, spurði eftir því. Vitanlega gat dómsmrh. gripið inn í á sínum tíma og gert sínar ráðstafanir gagnvart þjóðinni og þeim, sem eiga að rannsaka málið. Ég sé ekki ástæðu til að dæma embættismann, sem hefur aðeins gert það, sem skylda hans var að gera. Ég vænti þess, að ég þurfi ekki að tala frekar í þessu máli, enda tel ég þetta mál liggja það ljóst fyrir, að ekki sé hægt að ásaka lögreglustjóra fyrir rangar sögusagnir.

Einar Olgeirsson Hv. 5. landsk. hefur nú þegar tekið undir þær dylgjur, sem flokksbræður hans hafa haldið uppi í sambandi við þetta mál. En þetta kemur úr hörðustu átt, þegar það er vitað, að þessir sömu menn hafa legið á málinu, án þess að þing eða blöð hafi nokkuð um það fengið að vita. Meðferð þess hefur verið slík, að það hefur ekki einu sinni verið látið ganga eftir einföldustu réttarfarsleiðum. En meðan slík vinnubrögð eru viðhöfð af dómsmrh. notar blað hans málið til pólitískra dylgna og getsaka. Það er nú vitað, að ekki er enn farið að fá rannsóknarlögreglunni málið í hendur. Og sér nú ekki hv. þm., hvar svona vinnubrögð koma fyrst niður? Sé það virkilega meining þessara manna að vinna gegn því, að inn séu fluttar byssur til að drepa menn með, þá verður að gera ráðstafanir til þess að rannsaka það mál, en ekki liggja endalaust á því til þess að geta í skjóli þess haldið uppi pólitískum getsökum í garð andstæðinganna.

Stefán Jóh. Stefánsson Hv. þm. Str. veit það manna bezt, að ef eitthvert blað hringir til lögreglustjóra eða einhvers annars manns, sem getur gefið upplýsingar um eitthvert mál, og óskar eftir upplýsingum um slíkt mál, þá segir sá, sem til er hringt, annaðhvort ýtarlega um málið eða þá ekkert, ef hann telur sér ekki fært að segja neitt um það - ef hann fer rétt að -, heldur en að gefa þær upplýsingar, sem ekki eru tæmandi um málið, en eru nægar til þess, að um málið skapist alls konar sögusagnir og tilgátur.

Hvað sagði flokksblað hæstv. dómsmrh. og hv. 5., landsk. um, að svo og svo margir bæir í Gullbringu- og Kjósarsýslu væru sekir í öðru máli, sem eins gátu myndazt um alls konar sögusagnir og tilgátur?

Mér er ekki kunnugt um þetta mál sýslumannsins í Gullbringu- og Kjósarsýslu né það, sem sagt var um það í blöðunum hér í Reykjavík. En hitt er víst, og hefur ekki verið leiðrétt af lögreglustjóranum í Reykjavík, að það hefur verið gefið upp af honum, að hingað hafi verið fluttar til landsins þrjár hríðskotabyssur. Hann hefur gefið þær upplýsingar, að inn hafi getað verið fluttar ólöglega fleiri byssur og ólíklegt sé, að þessar hríðskotabyssur hafi verið fluttar hingað til landsins sem minjagripir. Og ef á að gefa þessar upplýsingar, þá verður að mínum dómi að gefa meiri upplýsingar í málinu, og ég veit, að hv. þm. Str. kann vel að meta það sem gamall rannsóknardómari. Út af því, sem hv. 2. þm. Reykv. sagði í sambandi við þau orð, sem ég lét falla í minni ræðu, vil ég segja það, að ég stend fullkomlega við það, sem ég sagði, og ég veit, að hv. 2. þm. Reykv. neitar því ekki, að það eru fyrst og fremst tveir flokkar í hverju þjóðfélagi sem er, jafnvel á Íslandi, sem líklegir eru til þess að flytja inn skotvopn til síns eigin lands, þessir flokkar, sem staðnir hafa verið að því um heim allan að hafa notað skotvopn og vilja nota skotvopn frekar en atkvæði þjóðfélagsþegnanna til að ráða málum til lykta. 

Er flokkur hæstv. dómsmrh. að flytja inn skotvopn í blóra við þetta?

Ég veit, að flokksmenn hæstv. dómsmrh. vita, að enginn í þeim flokki lætur sér detta slíkt í hug.

Flokkur dómsmrh. er einn allra flokka á Íslandi, sem hefur beitt hervaldi og látið flytja menn af landi burt.

Þessi framítaka hv. 2. þm. Reykv. kemur úr hörðustu átt, því að hann fyllir þann flokk manna, sem heldur því fram, að einn flokkur eigi að vera til í þjóðfélaginu og eigi öllu að ráða í hverju landi og aðrir flokkar eigi ekki að líðast.

Þetta er uppspuni.

Það er ekki uppspuni. Hv. 2. þm. Reykv. þekkir vel, hvað félagi Stalin lét fylgja þeirri stjórnarskrá, sem gildir í þeirri samkundu, þar sem alltaf eru réttar upp allar hendur með þeim málum, sem stjórnarvöldin vilja, að gangi fram 



Herra forseti. Ég flyt hér á þskj. 167 till. til þál. um að heimila ríkisstj. að veita Fljótaárvirkjuninni eða Siglufjarðarkaupstað bráðabirgðalán til að standast rekstrarhalla Fljótaárvirkjunarinnar fram til næstu áramóta. Með till. eru prentuð sem fskj. skjöl, sem skýra þetta mál að nokkru leyti fyrir hv. þm. Í fyrsta lagi bréf bæjarstjórans á Siglufirði, sem ritað er til samgmrn. Þá er enn fremur álitsgerð verkfræðinganna Finnboga Rúts Þorvaldssonar og Árna Daníelssonar um ásigkomulag virkjunarinnar þarna. Og loks er rökstutt álit rafmagnseftirlits ríkisins til samgmrn. Það kom fyrst til mála að veita þetta lán án þess að fá heimild Alþ. fyrir því, vegna þess að nauðsyn væri á að hraða því, þar sem sakir standa svo, að tekjuhalli er allmikill á þessu mannvirki. En tekjum rafveitunnar hefur verið varið til þess að borga stofnlán, sem ríkissjóður er í ábyrga fyrir. Hins vegar er gengið svo nærri tekjum rafveitunnar, að hún á erfitt með að borga vinnulaun til fasts starfsfólks og sérstaklega verkamanna, sem unnið hafa að því að lagfæra þrýstivatnsstífluna, vegna þess að hún hefur verið sett, eftir því sem verkfræðingar telja, á óheppilegum stað, og telja þeir, að þess vegna sé hún ekki örugg. Sé ég ekki ástæðu til að orðlengja þetta mikið. Hér fylgja með till. allmiklar upplýsingar, eins og hv. þm. sjá. Leyfi ég mér að leggja til við hæstv. forseta, að þessari umr. verði frestað og málinu vísað til hv. fjvn. til frekari athugunar, til þess að síður þurfi að verða deilur um málið. Það hefur oft verið gert við svona mál, þó að um fyrri umr. sé að ræða af tveimur umr., að vísa málinu þannig til n.



Herra forseti. Ég hef leyft mér, ásamt hv. þm. S-Þ., að flytja till. til þál. á þskj. nr. 128, um athugun á leiðinni um Holtamannaafrétt og Sprengisand. - Það er kunnugt, að mikið er ferðazt milli Suðurlands og Norðurlands, Leiðin um Borgarfjörð, Holtavörðuheiði og Húnavatnssýslur og áfram til Akureyrar er um 460 km., en leiðin um Holtamannaafrétt og Sprengisand til Akureyrar er 340 km., hvort tveggja talið frá Reykjavík. Þarna munar því um 120 km. á þessum vegalengdum. En á þessum leiðum munar vitanlega miklu meiru á milli Suðurlands og Norðurlands, ef leiðinni milli Suðurlands og Reykjavíkur er sleppt. Það er vitanlegt, eins og fólk ferðast mikið milli landsfjórðunga, að mikill sparnaður mundi vera í því, bæði viðkomandi benzíneyðslu og sliti á vélum farartækja o.fl., ef hægt væri að fara þessa leið á milli Suðurlands og Norðurlands um Sprengisand yfir sumarmánuðina. Þessi þáltill. fer ekki fram á annað en að það sé athugað, hvort tiltækilegt sé kostnaðarins vegna að gera leiðina færa bifreiðum á þessari áminnztu leið yfir sumarmánuðina. Ég þekki mikinn hluta þessarar leiðar af eigin raun, og mér sýnist, að það sé ákaflega lítið, sem þarf að gera, til þess að þessi leið sé fær bifreiðum yfir sumarmánuðina Víðast hvar á þessari leið eru harðir sandar og vegurinn sjálfgerður. En það eru torfærur á leiðinni, aðallega ein, Tungnaá, og yrði vitanlega að brúa hana, til þess að hægt væri að fara þessa leið á bifreiðum. - En það liggur nú fyrir, að gamla brúin verði tekin af Þjórsá, og ég get látið mér detta í hug, að tiltækilegt væri að flytja þá brú á Tungnaá og nota hana þar, því þó að Þjórsárbrúin, sem nú er, nægi ekki fyrir þá miklu þungaflutninga, sem alltaf verða að fara yfir Þjórsá, þá gæti hún nægt yfir Tungnaá, því að tiltölulega mjög lítill þungaflutningur yrði yfir Tungnaá, og þó að Þjórsárbrúin sé of löng á Tungnaá, mætti stytta hana. Ætla mætti, að þessi leið um Holtamannaafrétt og Sprengisand yrði ekki fyrir þungaflutninga, heldur ferðafólk. Brúarstæði á Tungnaá er ágætt: - Önnur torfæra er á þessari leið, Fjórðungakvísl, sem er fremur lítið vatnsfall og á mörgum tímum árs afar lítil, þannig að oft mun vera hægt að fara með bifreiðar yfir hana. En það koma vitanlega oft. vextir í kvíslina, svo að óhjákvæmilegt er að brúa hana. En þar dygði aðeins lítil brú, sem ekki þyrfti að kosta mikið. Við flm. ætlumst til þess, að vegamálastjóri verði látinn gera athugun á þessu, sem í þáltill. felst, eða verkfræðingar hans, og geri ég ráð fyrir, að sú athugun þyrfti ekki að hafa ýkja mikinn kostnað í för með sér. Ég geri ráð fyrir, að ef verkfræðingur, sem þetta gerði, færi með jeppabifreið, gæti hann komizt alla leið á þeim bíl með því að fá hjálp til þess að ferja bifreiðina yfir Tungnaá. En þar er svo stór bátur, að hægt væri að ferja þar jeppabifreið yfir á þeim báti. Ég ætla ekki að orðlengja þetta frekar, en vonast til, að hæstv. Alþ. geti fallizt ~á að samþykkja till. um að láta þessa athugun fara fram. Óska ég, að till. verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. allshn.



Herra forseti. Oft er það svo hér á hæstv. Alþ., þegar rætt er um svona mál viðkomandi samgöngumálum í einhverju héraði, að þá rísi nágrannarnir á fætur og segi: Ja, það er nú eins gott að leggja þessa samgöngubót mín megin. Þetta þekkjum við allir og vitum, hvað það þýðir. Eftir því ætti ég þá sem fulltrúi Árnesinga að segja: Því er ekki eins gott að athuga veginn norður yfir óbyggðirnar vestar? Rangæingaleiðin norður í Bárðardal er nú að uppgötvast, og eins og í grg. þáltill, er gefið í skyn, er aðalþröskuldurinn á þeirri leið Tungnaá. Nú segi ég, þó að ég sé eins breyskur og aðrir menn að vilja heldur láta samgöngubætur koma mín megin, þá vil ég taka það fram, að Rangæingaleiðin er meir en svo athugunarverð. Hún er breiðari, jafnari og þurrlendari en ef farið væri vestar og hentug bifreiðum, þó að á henni sé sá farartálmi að vísu enn, sem er Tungnaá. En þegar Þjórsá verður endurbrúuð, væri athugandi, hvort ekki mætti nota gömlu brúna af Þjórsá á Tungnaá. Í þessu sambandi vil ég leggja áherzlu á, að Sunnlendingar og Norðlendingar eiga rétt á því að fá þarna góðar samgöngubætur, og það er ekki annað, sem farið er fram á í þessu máli, en það, sem að beztu manna yfirsýn þykir réttast, hvað sem metnaði manna fyrir sín héruð líður. Ég held því, að Rangæingar búi yfir réttlátri og sanngjarnri kröfu, ekki aðeins hvað snertir samgöngubætur milli landsfjórðunga, heldur að því er snertir samgöngubætur að sínu afréttarlandi. - Ég sé, að stuðullinn er farinn að hreyfast í hendi hæstv. forseta. Það minnir mig á, að inni á fjalllöndum Rangæinga hreyfir sauðféð sig á öðrum árbakkanum víð Tungnaá ár eftir ár og áratug eftir áratug, en fær ekki yfir komizt, af því að það vantar bát eða brú, og ferst kannske að síðustu í ánni, þegar það er búið að bíða tvo til þrjá daga sílað á árbakkanum. Og þessa þarf að gæta; þegar þessi þáltill. er afgreidd á Alþingi.



Það er á það drepið í grg., sem fylgir þessari þáltill., að það hefur komið í ljós nú, þegar þurfti að fara að ráðstafa bátaflotanum fyrir þá vertíð, sem hefst upp úr næstu áramótum, að það skortir mjög á um það, að séð hafi verið fyrir því, að sú aðstaða væri fyrir hendi í verstöðvunum, að hægt væri að fá húsrúm fyrir allar þær skipshafnir, sem þar þurfa að dveljast. Og sízt af öllu er þar rúm til þess að salta þar afla, ef til þess þarf að taka að nota þá verkunaraðferð. En svo framarlega að ekki rætist úr um fisksölu á enskum markaði, eru miklar líkur til þess, að salta verði það af fiskaflanum, sem á land berst, sem ekki er hægt að verka í hraðfrystihúsunum, sem fyrir eru. En í flestum þeim húsum er þannig ástatt, að ekki er hægt að verka nærri allan fiskinn, sem á land berst, þar sem þau eru, með því að hraðfrysta hann. Þetta mál er komið í ákaflega mikinn eindaga, því að nú er komið nokkuð fram í desembermánuð, en vetrarvertíð hér við Faxaflóa hefst nú um áramótin, og sama gildir um vetrarvertíð í öðrum vetrarvertíðarstöðvum. Þess vegna þarf hér skjótra aðgerða við, því að annars verður nokkur hluti af bátaflotanum af þessum ástæðum útilokaður frá því að geta stundað veiðar á komandi vertíð. Þáltill. þessi er fyrst og fremst miðuð við það, að ríkisstj. greiði fyrir einstaklingum, þ.e.a.s. útgerðarmönnum og sjómönnum, í því, að úr þessu vandræðaástandi verði bætt á þeim örskamma tíma, sem nú er eftir, þangað til vetrarvertíð hefst. Hefur mér dottið í hug, að með því einu móti væri hægt að bæta úr þessu til þess að auka húsakostinn, ef hægt væri að nota braggabyggingar, sem til eru enn þá. Það er fljótlegt að rífa þessar byggingar og koma þeim upp aftur. Þess er og að vænta, þar sem þessar byggingar hafa verið í höndum n., sem ríkisstj. hefur skipað til þess að hafa meðgerð með þær, að ríkisstj, hafi aðstöðu til þess að greiða fyrir um slíka framkvæmd málsins. Þáltill. er sem sagt fyrst og fremst miðuð við það, að ríkisstj. greiði úr þessum vanda á þennan hátt. Hins vegar er í þáltill. að því vikið, að ef það sýndist óhjákvæmilegt, að ríkisstj. hefði á einhverjum stað beinar framkvæmdir í þessu máli, þá sé ríkisstj. heimilt að koma slíkum byggingum upp fyrir fé ríkissjóðs. Það er vitað, að allmikill hluti bátaflotans stundar þorskveiðar á þessum árstíma hér við Faxaflóa, og hingað sækja útgerðarmenn með báta sína frá ýmsum öðrum verstöðvum umhverfis landið. Af þessum ástæðum hafa ekki nærri allir bátaútvegsmenn getað fengið aðstöðu til þorskveiða á vetrarvertíðinni hér við Faxaflóa. Mér er sagt, að þetta gildi um allar verstöðvar hér - og þar á meðal Reykjavík og Hafnarfjörð, þar sem miklar slíkar byggingar eru þó -, að það sé miklum vandkvæðum bundið, að bátar geti fengið hér inni til veiða, einmitt af þessum ástæðum, sem tilgreindar eru í grg. þáltill. Á Akranesi er mér kunnugt um það, að þar hefur verið leitazt fyrir hjá tveimur útvegsmönnum, sem eru stærstu útgerðarmenn staðarins, um viðlegupláss fyrir allmarga báta, sem þeir hafa ekki getað sinnt. Hefur það einkum stafað af þessum vandkvæðum, sem ég hef minnzt á, því að nú skortir ekki á Akranesi aðra aðstöðu. Þar mundi vera hægt að leggja með nokkurn veginn öruggum hætti upp afla af fleiri bátum en þeim, sem þar eru heima fyrir. Svipað hefur það einnig verið í Reykjavík og Hafnarfirði, að þar hafa verið gerðar hafnir og lendingarbætur, en samt ekki hægt að bæta við fleiri bátum. Ég hef þess vegna, með tilliti til þess, að hér er um mikið nauðsynjamál að ræða, vakið athygli á þessu efni á þingi með því að flytja þessa till., ef ástæða þætti til, að stjórnin gripi hér inn í. Hér væri um nokkurt fjárhagsmál að ræða, og þess vegna á till. að sjálfsögðu að fara til fjvn. Ég vænti, að fjvn. muni afgreiða þessa till. fljótt frá sér, svo að ekki þurfi á henni að standa. Ég geri það að till. minni, að málinu verði að umr. lokinni vísað til fjvn.