Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Allshn. Ed. hefur fjallað um frv. til l. um breytingu á sektarmörkum nokkurra laga, 160. mál, og fékk til viðræðu við sig skrifstofustjóra og ráðuneytisstjóra dómsmrn. Þetta frv. er raunar flutt í framhaldi af öðru sama efnis, sem flutt var á síðasta þingi undir vor, og þá var breytt sektarákvæðum 52 laga. Með þessu frv. er lagt til að breytt verði sektarákvæðum 74 laga á sama hátt, þ.e. að í stað ákveðinnar krónutölu, sem gjarnan vill úreldast býsna fljótt á þessum miklu verðbólgutímum, komi almenn sektarheimild í samræmi við ákvæði 50. gr. almennra hegningarlaga. Einnig er í 9 greinum þessa frv. lagt til að lagfærð verði ákvæði um dagsektarfjárhæðir. Ég tel enga ástæðu til, herra forseti, að fara að rekja hér einstakar greinar þessa frv. Allshn. varð sammála um að mæla með samþykkt þess eins og það liggur fyrir á þessu þskj.



Herra forseti. Á þskj. 264 hef ég leyft mér að bera fram frv. til l. um breytingu á umferðarlögum nr. 40 23. apríl 1968, með síðari breytingum. Hér er um að ræða breytingu á niðurlagi 2. gr. umferðarlaga, sem orðist svo með leyfi forseta: „Ljósatími: a) Bifreiðar, bifhjól og vélhjól skulu aka með ljósum allan sólarhringinn árið um kring. b) Önnur ökutæki, sem talin eru upp í þessari grein. Ljósatími frá hálfri klukkustund eftir sólarlag til hálfrar klukkustundar fyrir sólarupprás. Jafnan skal aka með ljósum séu birtuskilyrði slæm.“ Frv. þessu, ef að lögum verður, er ætlað að hafa nokkur áhrif til bóta á öryggi í umferðinni. Um alllangt skeið hefur umferðaróhöppum fjölgað hér á landi ár frá ári. Meiðslum og dauðaslysum hefur fjölgað og eignatjón er geysilegt. Þrátt fyrir aukna löggæslu og bætta umferðarlöggjöf næst ekki sá árangur sem vænst var. Oft verða óhöppin vegna þess að gangandi vegfarandi verður þess ökutækis, sem óhappinu veldur, ekki var í tæka tíð eða stjórnendur ökutækja, sem rekast á, gera sér ekki hættuna ljósa fyrr en of seint. Í nokkrum löndum hefur ökutækjum verið gert að aka með ljósum allan sólarhringinn árið um kring. Víða - eru ökumenn hvattir til þess að aka með ljósum á daginn ef skyggni er ekki gott og það þekkjum við einnig hér á landi. Umferðarráð sendir oft frá sér slíka áskorun. Margir verða við þeirri áskorun, en aðrir ekki. Þá verður jafnvel enn erfiðara að forðast hættu, þegar á eftir 3–4 bifreiðum með ljósum kemur ein ljóslaus. Allir, sem reynslu hafa af akstri, vita að t.d. þeirrar bifreiðar, sem kemur á móti í umferðinni, verður mun fyrr vart, ef hún ekur með ljósum, þó albjartur dagur sé. Af þessum ástæðum hafa t.d. „Greyhound“ langferðabifreiðarnar í Bandaríkjum Norður-Ameríku ekið með ljósum allan sólarhringinn í meira en hálfa öld. Svíar hafa ekið með ljósum allan sólarhringinn í allmörg ár og eru eina Norðurlandaþjóðin sem náð hefur því marki að fækka umferðaróhöppum. Finnar hafa fylgt fast á eftir með mjög góðum árangri. Bifreiðar framleiddar í Svíþjóð eru nú þannig gerðar, að þar koma ljósin á um leið og bifreiðin er ræst. Öldruðum í umferðinni fer fjölgandi, og þótt kannanir sýni að aldraðir ökumenn valdi ekki slysum öðrum fremur, nema síður sé, þá er þó ljóst að þetta ákvæði í umferðarlögum mundi auka öryggi allra sjóndapurra í umferðinni, bæði ökumanna, en þó einkum gangandi vegfarenda. Einn af hverjum 14 körlum sem aka bifreið er samkv. erlendum skýrslum haldinn svonefndri „rautt-grænt“ litblindu, þannig að þessir ökumenn eiga erfitt með að greina rauða og græna hluti við vissar aðstæður, en bifreið með ljósum sjá þeir vel. Í skýrslu, sem landlæknisembættið hefur tekið saman um slys í umferð, kemur fram sú hörmulega staðreynd, að í ungu aldurshópunum, 7–20 ára, eru slysin algengasta dánarorsökin hjá okkur og á aldrinum 17–25 ára eru umferðarslysin ein algengari dánarorsök en nokkur önnur. Vitað er að umferðarlögin eru í heildarendurskoðun, en ástandið hjá okkur er svo slæmt að við megum ekki bíða. Ákvæðið, sem þetta frv. fjallar um, er einfalt, getur tekið gildi strax eftir samþykkt laganna og það má vænta árangurs. Nú er norrænt umferðaröryggisár. Ljósatími allan sólarhringinn, allt árið, væri verðugt byrjunarákvæði. Ég vil svo, herra forseti, leyfa mér að mælast til að þessu frv. verði vísað til allshn. að lokinni umr.



Herra forseti. Hér er vissulega hreyft ágætu öryggismáli um að bifreiðir, bifhjól og vélhjól aki með ljósum allan sólarhringinn. Raunar er það svo, að margir gera þetta nú þegar en mættu vera fleiri. Tilefni þess að ég kvaddi mér hljóðs er hins vegar sú staðreynd að býsna lengi hafa umferðarlögin verið í endurskoðun. Ég vildi af því tilefni beina spurningu til hæstv. dómsmrh. og óska eftir því að forseti láti kanna hvort ráðh. getur komið því við að vera hér í deildinni stundarkorn.

Það mun verða athugað.

Það eru býsna mörg atriði, ótrúlega mörg, í umferðarlögunum sem ástæða væri til að breyta og hrófla við - ekki bara þetta öryggisatriði heldur fjölmörg önnur. Ég minni þar á t.d. ákvæðið um notkun öryggisbelta, sem samþykkt var á sínum tíma að ekki skyldu vera viðurlög við, þó svo öryggisbeltaskyldunni væri ekki sinnt, og það var bundið við þann tíma er endurskoðun umferðarlaga lyki. Hins vegar voru menn þá svo bjartsýnir að búast við að þessi endurskoðun umferðarlaganna tæki ekki nema tiltölulega skamman tíma. Sú endurskoðun, þó að hér sé ekki um sérstaklega flókinn lagabálk að ræða, hefur þó tekið ótrúlega langan tíma og virðist lítt á því bóla að nokkrar breytingar eða tillögur sjáist til bóta. Ég held að það sé t.d. orðið brýnt að gera ráðstafanir til þess að reglunum um notkun öryggisbelta í bifreiðum verði betur framfylgt en verið hefur. Það gerist áreiðanlega ekki öðruvísi en að einhver viðurlög verði við því ef menn ekki hlíta þessum reglum, svo sem annars staðar er og svo sem hefur sýnt sig að því miður er nauðsynlegt til þess að eftir þessum reglum sé farið. Ég hefði sem sé viljað beina þeirri spurningu til hæstv. dómsmrh., hvenær væri að vænta tillagna umferðarlaganefndar, sem nú hefur starfað í ein tvö eða þrjú ár. Ef þeirra tillagna er ekki að vænta á næstunni er e.t.v. ástæða til að flytja brtt. við ýmsa fleiri þætti umferðarlaga. - Það virðist eitthvað erfitt 

Eigum við ekki aðeins að hinkra eftir ritara. Þá kemur í ljós hvort maðurinn er í húsinu.

Ég mun óska eftir því að umr. verði frestað, þannig að ráðrúm gefist til þess að svar fáist, ef í ljós kemur að hæstv. ráðh. er ekki viðlátinn.

Ef hv. þm. vill hinkra örlítið enn o fá úr því skorið hvort ráðh. er í húsinu eða ekki.

Ég hef nægan tíma.

Það hefur komið í ljós að hæstv. ráðh. virðist vera í húsinu, en finnst því miður ekki. En hv. þm. hefur beðið um að umr. verði frestað. Ég mun reyna að fresta henni þá um sinn, en taka málið ekki út af dagskrá.

Það er sem sagt ósk mín, herra forseti, að þessari umr. verði þá frestað þangað til hæstv. dómsmrh. getur verið við hér í deild, hvort sem það verður í dag eða síðar.

Hæstv. dómsmrh. hefur nú komið í deildina og það hefur verið beint til hans fsp. eða óskað eftir að hann hlýddi á umr. Þá gef ég hv. 5. þm. Vesturl. aftur orðið.

Herra forseti. Það var vegna umr. um þá breytingu á umferðarlögum, sem hv. 4. landsk. þm. Salome Þorkelsdóttir hefur mælt fyrir, um að bifreiðar, bifhjól og vélhjól skuli aka með ljósum allan sólarhringinn, að ég beini hér með þeirri fsp. til hæstv. dómsmrh. hvort líkur séu á því að endurskoðun umferðarlaga, sem nú hefur kannske ekki staðið jafnlengi og endurskoðun stjórnarskrár en hefur samt staðið ótrúlega lengi, sé að ljúka, vegna þess að ef þeirri endurskoðun er ekki að ljúka og engar horfur á að henni ljúki á næstunni held ég að það sé brýnt að breyta ýmsum fleiri ákvæðum umferðarlaga en þessu eina. Þetta er vissulega breyting sem er til bóta og breyting sem nauðsynlegt er að eigi sér stað, en það er svo margt annað í umferðarlögunum sem þarf að breyta að það væri þá ástæða til þess að taka miklu fleiri mál upp um leið. En ég verð að segja það alveg - eins og er, að þessi endurskoðun umferðarlaga hefur gengið undrahægt fyrir sig. Því er það spurning mín til hæstv. dómsmrh., hvenær Alþingi megi vænta þess að fram verði lagt frv. til nýrra umferðarlaga, sem sagt, hvenær líkur séu á að þessari endurskoðun ljúki.



Herra forseti. Út af þessari fsp. vil ég taka fram, að heildarendurskoðun umferðarlaga mun ljúka á þessu ári, á þessu sumri, að því er ég best veit. Það er rétt hjá hv. fyrirspyrjanda, að heildarendurskoðun umferðarlöggjafarinnar hefur tekið alllangan tíma og er það ekki að undra þar sem að mörgu er að hyggja. Á hitt vil ég benda, að nú þegar eru frumvörp, eitt eða fleiri, frá þeirri nefnd, sem fjallar um þetta mál, orðin að lögum. Önnur hafa verið sýnd á hv. Alþingi, en ekki náð fram að.ganga. Um þetta er ekkert að segja, þar sem málið er margþætt. En heildarskoðun mun ljúka á komandi sumri.



Herra forseti. Ég lýsi yfir stuðningi mínum við frv. það sem hv. þm. Salome Þorkelsdóttir mælti fyrir hér áðan. Einmitt sú staðreynd, hvað hlutfallslega margir aka nú þegar með fullum ljósum og að þeim bifreiðategundum fjölgar þar sem ökuljós kvikna um leið og bifreið er ræst, gerir það að verkum að ökumenn reikna með því í sífellt vaxandi mæli að bifreiðir séu með ljósum og gjalda síður varhug við þeim bílum sem ekki hafa ljósin. Sú staðreynd gerir það að verkum að nú verður æ brýnna að kveðið verði á um slíkt með lögum og gengið verði í að leysa með tæknilegum hætti þetta vandamál, þ.e. gera bifreiðarnar þannig úr garði að ökuljós kvikni um leið og þær eru ræstar. Ég tek undir mál hv. þm. Eiðs Guðnasonar áðan um nauðsyn þess að hraða hinni margfyrirheitnu endurskoðun á umferðarlöggjöfinni. Vel er mér það kunnugt að þetta er umfangsmikið verk, tekur töluverðan tíma, en ég hlýt að ætla að þessu verki hefði eigi að síður mátt ljúka miklu fyrr en nú virðist raunin á. Ég minni rétt aðeins á það, að við hv. þm. Eiður Guðnason höfum lagt fram frv. um breytingu í einum litlum lið á umferðarlöggjöfinni, vegna þess að þann lið var hægt að taka út úr, lið sem orðið hefur að ásteytingarsteini á milli okkar og frænda okkar á Norðurlöndum, þar sem við einir saman ætlum ekki Norðurlandaþjóðum skýlausan rétt til notkunar á umferðarskírteinum sínum hér heima hjá okkur. Aðeins þetta svo til áherslu í lokin: Ég vildi gjarnan að sú ákvörðun væri tekin einarðlega af hálfu þeirra sem verkið vinna, hin tæknilegu verk, fyrir hæstv. dómsmrh., að þessari endurskoðun umferðarlaganna, heildarendurskoðun, verði lokið, svo sem hann hefur gefið okkur fyrirheit um nú, á næsta sumri.



Herra forseti. Ég þakka hv. 5. þm. Vesturl. og 4. þm. Norðurl. e. fyrir góðar undirtektir við þetta litla frv. mitt um lagfæringu á umferðarlögunum. Ég get tekið undir það, að þýðingarmikið er að heildarendurskoðun umferðarlaganna fari að sjá dagsins ljós. Við höfum fengið hér staðfestingu hæstv. dómsmrh. á að henni muni ljúka á þessu ári, en hugsanlega ekki fyrr en á því miðju. Það er einmitt með það í huga sem ég flutti þetta einfalda frv. og með það sama í huga og hv. 4. þm. Norðurl. e. varðandi það frv. sem þeir félagar hafa flutt hér um breytingu á umferðarlögum og hann nefndi. Það er það að taka út úr einfalda þætti, sem er í raun og veru auðvelt að koma í framkvæmd. Þetta er ekki kostnaður á nokkurn hátt til þess að tala um a.m.k., en það má vænta þess að slík breyting á umferðarlögunum beri strax árangur. Ég verð að segja fyrir mig, að strax þegar umfjöllunin á síðasta þingi var um lögleiðingu bílbeltanna, eins og hv. þm. væntanlega muna, þá var ég á móti lögfestin unni, þó að ég hafi ekki verið á móti notkun þeirra. Ég taldi að það ætti ekki að þurfa að lögfesta slíkt. En frá þessum tíma byrjaði ég strax sjálf að nota bílbeltin og jafnframt að venja mig á að aka með ljósum á hvaða tíma dags sem ég var á ferðinni. Ég hef þess vegna lagt mig fram um að gera mér grein fyrir hvaða áhrif það hefur í umferðinni að nota ljósin, þótt um bjartan dag sé. Mér finnst það skipta mjög miklu máli þegar bílar koma á móti, sérstaklega þegar ekið er úti á þjóðvegum og maður hefur nokkuð langar vegalengdir fram undan, að sjá bíla með ljósum. Þetta skiptir mjög miklu máli og það vekur hjá ökumanni vissa öryggistilfinningu. Ég vænti þess að þetta frv. fái góða og skjóta umfjöllun í hv. allshn. og það verði ekki farið að tefja þetta mál með því að fara að fjalla um umferðarlöggjöfina í heild, vegna þess að þetta einfalda mál getur verið áhrifaríkt. Ef þetta frv. yrði fljótlega að lögum gætum við vissulega fagnað, því þótt við fækkuðum ekki nema kannske um eitt slys væri tilganginum náð.



Herra forseti. Sjútvn. Ed. hefur fjallað um frv. til l. um breytingu á lögum n. 5 frá 13. febr. 1976, um útflutningsgjald af sjávarafurðum, með síðari breytingum. Frv. þetta fjallar um breytingar sem varða afurðir sem unnar eru úr kolmunna til manneldis. Hér er um mjög þýðingarmikið mál að ræða. Hér er um að ræða tilraunaveiðar, sem nú eru stundaðar, á kolmunna. Nefndin varð sammála um að mæla með samþykkt þessa frv., þó með þeirri breytingu, að nánar væri skilgreint eða fram tekið hversu lengi þetta skyldi standa, til hvaða afurða það skyldi ná og á hvaða tíma. Eins og segir í nál. varð nefndin sammála um að flytja brtt. við 3. gr., en þar segir í frv.: „Lög þessi öðlast þegar gildi“. Brtt. fjallar um viðbót, sem hljóði svo: „og taka ákvæði þeirra til landaðs afla á árunum 1982, 1983 og 1984“, þ.e. á þeim tíma sem við teljum að muni með réttu geta talist tilraunatími varðandi þessar veiðar. Undir þetta nál. skrifa Stefán Guðmundsson, sem er formaður nefndarinnar og frsm. líka, en því miður forfallaður, Guðmundur Bjarnason, Egill Jónsson, Guðmundur Karlsson og Geir Gunnarsson, en fjarverandi við afgreiðslu málsins voru Karl Steinar Guðnason - stendur nú reyndar í nefndarálitinu Karl H., en er prentvilla eins og menn vita - og Gunnar Thoroddsen.