Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Hinn 28. apríl 1951 skipaði ég eftirtalda menn til að endurskoða áfengislög landsins, þá Gústaf A. Jónasson skrifstofustjóra, formann nefndarinnar, Brynleif Tobíasson áfengismálaráðunaut, Jóhann G. Möller forstjóra, Ólaf Jóhannesson prófessor og Pétur Daníelsson hótelstjóra. Nefnd þessi hefur nú lokið störfum og samið frv. að nýjum áfengislögum, og legg ég frv. fram sem stjfrv. óbreytt eins og mér barst það frá nefndinni. Það er að vísu svo, að ég hef átt tal við formann nefndarinnar, skrifstofustjórann í dómsmrn., og áfengismálaráðunautinn, Brynleif Tobíasson, um einstaka þætti málsins, meðan stóð á samningu frv. Það var þó meir af tilviljun heldur en að svo væri háttað, að öll ákvæði frv. væru tekin upp til umr. okkar á milli. Eins átti ég þess kost að renna augunum yfir frv. í heild nokkru áður, en því var skilað til ráðuneytisins og ræddi eftir það nokkur atriði málsins við skrifstofustjórann og áfengismálaráðunautinn, en engu að síður er frv. algerlega nefndarinnar verk, en ekki till. mínar né ríkisstj., og ríkisstj. í heild er því óbundin af frv., og sjálfur tel ég að einstökum atriðum frv. sé betra að breyta frá því, sem það er hér lagt fram, þrátt fyrir það að ég telji frv. í heild vera til bóta frá því, sem verið hefur. Helztu nýmæli frv. og breytingar frá eldri lögum eru þau, að í 1. gr. er það tekið fram, að tilgangur laganna skuli vera sá að stuðla að hóflegri meðferð áfengis og vinna gegn misnotkun þess. Slík stefnuyfirlýsing er ekki í núgildandi lögum. Ákvæðið er því nýtt og hefur þýðingu sem almenn stefnuyfirlýsing, en einnig sem lögskýringaratriði, þannig að ef vafi er á, hvernig skilja beri einstök fyrirmæli l., þá ber að hafa hliðsjón af þessari almennu stefnuyfirlýsingu, sem þarna er gefin. Í 2. gr. er skilgreining á sterkum drykkjum og léttum vínum. Slík skilgreining hefur eigi áður verið í lögum, en rétt þótti að setja hana sérstaklega, þar sem sá möguleiki er til samkv. frv., að settar verði reglur um veitingasölu léttra vína, en bannað verði að hafa sterk vín til sölu á almennum veitingahúsum. Þá er það nýmæli og eitt hið helzta í frv., að ríkisstj. er gefin heimild til að veita Áfengisverzlun ríkisins leyfi til að brugga hér áfengt öl. Slíkt leyfi getur ríkisstj. þó því aðeins gefið, að hún hafi áður borið það efni undir atkv. allra kosningabærra manna í landinu og hafi meiri hluti þeirra, sem þátt tóku í atkvgr., goldið fyrirhugaðri leyfisveitingu jákvæði, sbr. 7. gr. frv. Upp í þá grein frv. hafa einnig verið tekin l. nr. 11 1952, um bruggun áfengs öls handa varnarliðinu hér á landi. - Ég vil taka það fram út af þessari till., að ef ástæða þykir til að setja slík ákvæði í l., sem ég á þessu stigi skal ekki taka afstöðu til, - þetta er till. n., en ekki mín, - þá tel ég sjálfsagt, að um það sé tekin ákvörðun á Alþ., hvort þjóðaratkvgr. skuli fara fram, en ekki af ríkisstj. Ég mundi sem ráðh. ekki óska eftir slíkri heimild og geri ráð fyrir, að ég mundi ekki beita henni. Ef Alþ. þannig telur ástæðu til, að um þetta fari fram þjóðaratkvgr., þá sé beinlínis sú ákvörðun tekin með l., en ekki látin vera á valdi ráðh. Þá er samkvæmt gildandi áfengislögum ríkisstjórninni heimilt að undangenginni atkvgr. að setja á stofn áfengisútsölur í kaupstöðum og kauptúnum. Í frv. er lagt til, að þessi heimild sé bundin við kaupstaði, enda hefur engin áfengisútsala verið staðsett utan kaupstaðar fram til þessa. Ef frv. verður að l., verður óheimilt að stofnsetja áfengisútsölu í kauptúni. Þá er ákvæði um héraðabönn tekið upp í frv. og gert ótvíræðara, en áður. Þau ákvæði eru nú nokkuð óljós og látin vera komin undir mati ríkisstj. á því, hvort milliríkjasamningar standi í vegi fyrir slíkri atkvæðagreiðslu. Að áliti utanrrn. eru engir slíkir samningar nú í gildi, sem mundu hindra héraðabönn. En langeðlilegast er einnig um þetta, að það sé beinlínis tekið fram og settar ákveðnar reglur um það, hvenær slíkar atkvgr. séu látnar fara fram, en ekki látið vera undir óvissu mati ríkisstj., enda er sannleikurinn sá, að mjög er efasamt, að meiri hl. Alþ. hafi, þrátt fyrir núverandi lagaákvæði um þetta, ætlazt til þess, að þessi héraðabönn væru sett á, og er því nauðsynlegt, að úr þessu sé skorið beinlínis af löggjafanum á þann veg, sem gert er með þessu ákvæði, og tel ég fyrirmælið til bóta. Í 12. gr. frv. eru fyrirmæli varðandi leyfi veitingahúsa til vinveitinga. Felst í þeim ákvæðum mikil breyting frá gildandi lögum. Samkv. 11. gr. gildandi áfengislaga er dómsmrh. heimilt að veita einu veitingahúsi í Reykjavík leyfi til veitinga á áfengum drykkjum, sem til landsins má flytja. Í frv. felst að því leyti rýmkun, að ekki er í því gert ráð fyrir, að heimildin sé eingöngu bundin við eitt veitingahús. Síðan sú takmörkun var sett, hefur orðið mikil fjölgun t. d. hér í Reykjavík og ástand í veitingamálum allt annað en þá var, og því er ekki að leyna, að þessi takmörkun við eitt veitingahús hefur orðið til þess, að einstakar leyfisveitingar til vínveitinga á ákveðnum skemmtunum hafa verið veittar oftar en æskilegt væri, og hefur það valdið töluverðri deilu, sem ekki skal rakin hér, en það er ljóst, að undirstaða þess, hversu þau leyfi eru nú orðin fleiri en áður, er einmitt þetta, að hinar föstu vínveitingar eru bundnar við aðeins eitt veitingahús í bænum, og að halda því er nánast sagt óframkvæmanlegt eins og nú háttar. Það verður því um þessi efni að setja nýjar reglur. Það má deila um það, hvort frv. hafi í þeim efnum hitt rétt meðalhóf. Það liggur til athugunar hjá Alþ., en um hitt verður ekki deilt, að á nýjum reglum er þörf, og n. hefur sett þær reglur, sem hér eru lagðar til, að mjög athuguðu máli. Frv. gerir sem sagt ráð fyrir, að í kaupstöðum, þar sem áfengissala er á annað borð, geti dómsmrh. veitt veitingahúsi eða veitingahúsum leyfi til vínveitinga, þegar eftirtalin skilyrði eru fyrir hendi: a) að veitingahúsið hafi á boðstólum mat og fjölbreytta óáfenga drykki; b) að veitingahúsið sé að dómi stjórnar Sambands gisti- og veitingahúsaeigenda 1. flokks. Geta samkv. þessum fyrirmælum aðeins komið til greina fullkomin og 1. flokks veitingahús; c) að eigi sé greitt þjórfé, þjónustugjald, af sölu áfengra drykkja né veitingahúsið launi starfsfólk sitt með hundraðsgjaldi af sölu þeirra. Þetta bann við þjórfé af áfengum drykkjum er hér algert nýmæli og er sjálfsagt sett til þess, að dregið sé úr hvöt einstaklinga til að halda víni að mönnum, ef svo má segja. Loks er það skilyrði, að leitað sé umsagnar áfengisvarnaráðs, bæjarstjórnar og áfengisvarnanefndar í þeim kaupstað, sem í hlut á, áður en veitingahúsi er veitt leyfi til vínveitinga. Samkv. frv. er aðalreglan sú, að leyfi til vinveitinga verði ekki veitt veitingahúsum utan kaupstaða. Frá þeirri meginreglu er þó gert ráð fyrir undantekningu. Þegar telja má, að veitingahúsrekstur utan kaupstaða sé aðallega vegna erlendra ferðamanna, er dómsmrh., að fengnu samþykki áfengisvarnaráðs og uppfylltum öðrum skilyrðum, heimilt að veita slíkum veitingastað leyfi til vínveitinga. Slíkar leyfisveitingar eru jafnan bundnar samþykki áfengisvarnaráðs. Ég geri ráð fyrir og hef af því fregnir, að n. hafi sérstaklega haft hér í huga flugstöð eins og á Keflavíkurflugvelli, en þar háttar þannig til, eins og menn vita, að óheimilt er að veita áfenga drykki, og er það, eins og þeim, sem nokkuð hafa ferðazt með flugvélum, er kunnugt, sjaldgæft, að slíkt sé bannað á flugstöðvum. Þvert á móti er það víðast gert að nokkrum mun og er ein af tekjulindum flugstöðvanna til að standa undir óhjákvæmilegum kostnaði og hefur að sjálfsögðu engin áhrif á almennan drykkjuskap í landinu, þar sem þarna eiga eingöngu eða að langmestu leyti í hlut erlendir ferðamenn. Samkv. frv. eru leyfi veitingahúsa til vínveitinga bundin tímatakmörkun. Verða þau eigi veitt til lengri tíma, en 4 ára í senn. Verði áfengisútsala lögð niður í kaupstað samkv. fyrirmælum 10. gr. frv., verður vínveitingaleyfi veitingahúss í þeim kaupstað ekki framlengt að gildistíma loknum. Leyfið skal bundið við nafn og veitir leyfishafa aðeins rétt til veitinga í því húsnæði, sem hann hefur, þegar honum er veitt leyfið. Þá má binda vínveitingaleyfi þeim skilyrðum, sem dómsmrh. og áfengisvarnaráð telja nauðsynlegt. Nánari fyrirmæli um vínveitingar. þ. á m. um veitingatíma, eftirlit á veitingastað og álagningu, ber að setja í reglugerð. Í 13. gr. frv. er það nýmæli, að bannað er að senda vín gegn póstkröfu. Það er og mælt svo fyrir, að áfengi megi einungis selja gegn staðgreiðslu, en eftir núgildandi l. skal það ákveðið í reglugerð. Í 16. gr. er það nýmæli upp tekið, að kaupandi áfengis skuli jafnan sanna aldur sinn með vegabréfi eða á annan fullnægjandi hátt, en haldið er reglu gildandi l. um, að óheimilt sé að afhenda eða veita yngri manni en 21 árs áfengi. Nýmæli er það og í sömu grein, að skylt skal að tilkynna útsölustöðum áfengisverzlunarinnar jafnóðum, hverjir gerzt hafi brotlegir samkv. þeirri grein, en óheimilt er að selja slíkum mönnum áfengi. Í 20. gr. frv. eru sett ný og þrengri ákvæði um vínveitingaleyfi, sem lögreglustjóri getur gefið. Í því sambandi er að líta á það, að ástæðan til að gefa slík vínveitingaleyfi verður að sjálfsögðu miklu minni, ef heimilt er að hafa fastar vínveitingar á fleiri veitingahúsum en einu, t. d. í bæ eins og Reykjavík. Þá eru þyngd nokkuð viðurlög við því, ef opinberir starfsmenn, starfandi læknar, lyfsalar eða þjónar þeirra eru ölvaðir við störf sín, samkv. 22. og 23. gr. Í frv. er lagt til, að áfengisvarnir séu stórauknar. Samkv. 26. gr. skal starf áfengisvarnaráðunauts gert að aðalstarfi, en fram til þessa hefur það verið aukastarf. Er áfengisvarnaráðunaut ætlað að vera formaður og framkvæmdastjóri áfengisvarnaráðs, en áfengisvarnaráði er ætlað að fara með yfirstjórn allra áfengisvarna í landinu, stuðla að bindindissemi og vinna gegn ofnautn áfengra drykkja og reyna að afstýra skaðlegum áhrifum áfengisneyzlu. Er það ný stofnun. Skal það skipað 5 mönnum. Áfengisvarnaráðunautur er formaður, eins og fyrr segir, en hinir nefndarmennirnir skulu kjörnir hlutfallskosningu í Sþ. að afstöðnum hverjum almennum alþingiskosningum. Þá er það nýmæli, að stofna skal sérstakan sjóð, áfengisvarnasjóð, til að standa straum af öllum kostnaði við áfengisvarnir. Skulu í sjóð þann renna 3% af rekstrarhagnaði Áfengisverzlunar ríkisins. Virðist sanngjarnt og eðlilegt, að einhverju af þeim hagnaði, sem verður af áfengisverzlun, sé einmitt varið til þess að girða fyrir skaðlegar afleiðingar áfengisnautnar. Loks er algert nýmæli í 33. gr. frv. Samkv. því ákvæði skal á næstu 5 árum leggja árlega til hliðar 6% af hreinum ágóða Áfengisverzlunar ríkisins. Skal helmingi þeirrar upphæðar varið til byggingar drykkjumannahæla og lækningastöðva handa drykkjumönnum, sjúkrahúsa og elliheimila eftir nánari ákvörðun heilbrmrh. Hinum helmingi upphæðarinnar skal varið að jöfnu til þess að veita félagsheimilum og hótelum vaxtalaus lán. Skulu þau hótel, sem ekki hafa vínveitingaleyfi, ganga fyrir. Nýmæli þetta byggist á því sjónarmiði n., að gera eigi ríkissjóð smátt og smátt óháðan áfengisgróða. Sektir allar samkv. frv. eru fjórfaldaðar frá því, sem er í gildandi l., en lítragjald er tífaldað. - Auk þessa eru svo minni háttar breytingar og nýmæli, sem ekki er ástæða til þess að rekja. Ég tel víst, að mönnum sýnist sitt hverjum um sum ákvæði þessa frv. Hér er um mikið vandamál að ræða. Það er enginn, sem neitar því, - a. m. k. getur enginn neitað því, sem raunhæfum augum vill á líta, - að áfengismálin hér eru mikið vandamál, sem okkur hefur ekki tekizt enn að leysa svo sem skyldi. Sjálfsagt felst ekki nein fullnaðarlausn í þessu frv. Hér verður eftir sem áður við mikinn vanda að etja, en það er greinilegt, að sum ákvæði núgildandi l. eru beinlínis úrelt, þurfa umbóta við, og þeir, sem að þeim finna, verða þá að koma með nýja till. Í þessu frv. eru gerðar nýjar till. varðandi ýmislegt af því, sem mestum ágreiningi hefur valdið, og þó að öllum komi ekki saman um, eins og ég tel víst, að þetta séu beztu till., þá er þeirra, sem að finna, að benda á aðrar betri. En ég legg áherzlu á það, að nauðsynlegt er, að þetta mál fái einhverja afgreiðslu á Alþ., að menn setji á þessu þingi ný l. um áfengismál til þess að skera úr ýmsum þeim ágreiningi, sem nú er uppi um þessi málefni. Ég vonast til, að frv. verði vísað til 2. umr., og legg það til og að því verði vísað til hv. allshn. til athugunar.



Herra forseti. Ég ætla, að það hafi verið árið 1935, sem sett voru lög um vinnumiðlun og vinnumiðlunarskrifstofur, sem voru lögboðnar þá í öllum kaupstöðum landsins. Það skal játað, að talsvert var fundið að starfsemi þessara vinnumiðlunarskrifstofa og þá sérstaklega það, að þeim var ekki gert kleift að liðsinna þeim, sem atvinnulausir voru, og ekki var hægt nokkuð greiðlega að útvega vinnu hjá atvinnufyrirtækjum og einstaklingum, sem höfðu atvinnurekstur með höndum. Að sjálfsögðu hefði þurft að bæta aðstöðu þessara skrifstofa, fá þeim meira verkefni og veita þeim meira vald til framkvæmda. Á það höfum við Alþfl.- menn þrásinnis bent fyrr og síðar. Á s. l. ári hvarf hins vegar hæstv. ríkisstj. að því ráði að afnema með öllu vinnumiðlun ríkisins, fella niður þátttöku þess í starfsemi þessara vinnumiðlunarskrifstofa og afskipti af þeim, með þeim árangri, að nú er ekki nema ein vinnumiðlunarskrifstofa starfandi, Ráðningarskrifstofa Reykjavíkurbæjar, og að ég hygg með einhverju lífi í einum hinna kaupstaðanna. Ég álít, að einhver hörmulegustu mistök, sem hæstv. ríkisstj. hefur framið, af mjög mörgum séu einmitt þessi, að leggja niður vinnumiðlunarskrifstofurnar einmitt á þeim tíma, sem sýnilegt er, að atvinnuleysi er aftur að verða landlægt hér á landi. Frv. það, sem við berum hér fram, tveir Alþfl.menn, í þessari hv. deild, á þskj. 48, er um stofnun Atvinnustofnunar ríkisins. Það hefur verið borið fram hér á tveim þingum og var svar okkar við till. ríkisstj. um að fella niður vinnumiðlun af hálfu ríkisins, sem ég drap á áðan. Samkv. þessu frv. er gert ráð fyrir því, að komið verði á fót stofnun, Atvinnustofnun ríkisins, sem á að hafa með höndum þau verkefni, sem í 1. gr. segir. Það er í fyrsta lagi skráning allra vinnufærra manna og samning launaskýrslna. Þetta verkefni er nú, eins og komið er, tiltölulega mjög auðvelt. Hagstofan hefur nú fengið vélar, sem vinna öll verk, sem að manntali og manntalsskrá lúta, á mjög ódýran og fljótlegan hátt. Skrár eru þegar fyrirliggjandi um alla menn á starfsaldri, þ. e. a. s. 16–67 ára, eftir umdæmum eða sýslufélögum landsins. Þessar skrár er því auðvelt að fá og merkja út úr þeim sérstaklega þá, sem eru launþegar, þ. e. a. s. hafa tekjur sínar fyrir vinnu í annarra manna þjónustu. Þá er ætlazt til, að stofnunin semji heildarskýrslur um tekjur allra launþega á landinu. Verð ég að segja, að furðulegt má telja og ekki vansalaust, að slíkt yfirlit um tekjurnar sem hér er gert ráð fyrir skuli ekki vera fyrir hendi. Það er aumt að þurfa að játa það, að enginn veit með vissu, hversu mikill hluti af þjóðartekjunum er arður af ýmiss konar starfsemi, arður af eignum, og hversu mikið er laun fyrir vinnu í annarra manna þjónustu. Allar aðrar þjóðir leggja á það hið mesta kapp að hafa sem gleggstar skýrslur um skiptingu tekna þjóðarinnar milli hinna einstöku stétta, fyrst og fremst milli þeirra, sem atvinnurekstur hafa með höndum, og hinna, sem fá tekjur sínar sem laun fyrir vinnu í annarra manna þjónustu. Það er alveg sjálfsagður hlutur og undirstaða undir margvíslegum athugunum og nauðsynlegum aðgerðum, að þessar skýrslur séu fyrir hendi það nýjar og traustar, að á þeim megi byggja. Hið annað verkefni þessarar stofnunar á að vera það að hafa með höndum atvinnuleysisskráningu. Það er bersýnilegt, enda viðurkennt af öllum, að skilyrði þess, að hægt sé að afstýra atvinnuleysi, er fyrst og fremst það, frumskilyrðið, að fyrir hendi séu áreiðanlegar upplýsingar um tölu þeirra manna, sem vantar vinnu, og um þau verkefni, sem fyrir hendi eru á hverjum stað, hvar menn vantar til vinnu og hvar skortur er á atvinnu, þannig að hægt sé að flytja á milli þeirra staða, þar sem skortur er á atvinnu annars vegar og skortur á verkafólki hins vegar. En slíkt er að sjálfsögðu með öllu ómögulegt, nema glöggar skýrslur séu fyrir hendi um ástandið á hverjum einstökum stað í þessu efni, ekki einasta með tilliti til staða, heldur einnig með tilliti til atvinnuleysis innan einstakra atvinnustétta. Þetta er hið annað verkefnið, sem Atvinnustofnuninni er ætlað að hafa með höndum. Í þriðja lagi á hún að hafa með höndum leiðbeiningar um stöðuval. Það lýtur að almenningi, þeim mönnum, sem óska þess að leita aðstoðar hjá stofnuninni um ábendingar og ráðleggingar í þessu efni. Það er viðurkennt af öllum, að menn eru mismunandi hæfir til mismunandi starfa, og það er bæði þeim sjálfum og þjóðfélaginu fyrir beztu, að þeir komist á sína réttu hillu. Ég minnist þess, að nýlega flutti Páll S. Pálsson, sem hefur kynnt sér þessi mál í Bretlandi, í útvarpinu mjög athyglisvert erindi um aðgerðir Breta í þessum efnum, um leiðbeiningar við stöðuval í því mikla landi. Var þar bent á margt, sem er til eftirbreytni og fyrirmyndar. Sérstaklega má einnig benda á það að, að því er varðar unglinga, sem eru að leggja út í lífið, eru enn óráðnir, hvaða starfsemi þeir velja sér, er ákaflega þýðingarmikið að eiga kost á því, að hæfir menn leiðbeini þeim í því efni, menn, sem geta byggt athuganir sínar á þekkingu, bæði þekkingu á hæfni og sálarlífi manna og líka á því, hvernig atvinnuástandið er í landinu á hverjum tíma. Í Noregi hefur mjög mikið verið unnið að þessum málum hin síðari ár, og ég hygg, að yfirleitt sé það állt þeirra manna, sem til þekkja þar í landi, að árangurinn, sem þar hefur náðst, sé eftir atvikum mjög góður. Þá er enn fremur gert ráð fyrir, að þessi stofnun hafi með höndum vinnuþjálfun. Á það sérstaklega við þá menn, sem eru að einhverju leyti fatlaðir eða örkumla, þannig að þeir geta ekki unnið nema ákveðin störf. Slíka menn þarf að aðstoða til þess að nema þau og þjálfa líkama sinn til þeirra, því að í mörgum tilfellum geta þeir orðið fullgildir menn til afkasta við sérstök störf, þó að þeir séu ófærir til annarrar vinnu. Og það er að sjálfsögðu hrein sóun á starfsorku fólksins, ef slíkum mönnum er ekki hjálpað til þess að komast í þann sess eða að því starfi, sem þeim hentar bezt og hæfileikar þeirra benda til. Þá er í sjötta lagi gert ráð fyrir því, að öryrkjavinna sé einnig í höndum þessarar stofnunar. Hér á landi eru nú á milli tvö og þrjú þúsund, líklega allt að þrjú þúsund öryrkjar yfir 50%, þ. e. a. s. menn, sem hafa glatað allri eða verulegum hluta starfsorku sinnar. Talsvert mikill hluti af þessu fólki, - ég gizka á ekki minna en fjórði parturinn, - mundi geta unnið nytsöm, gagnleg störf, ef gerðar væru ráðstafanir til þess, að þeir gætu hagnýtt starfskrafta sína. Það mætti gera á margan hátt. Í fyrsta lagi með því að útvega þeim í atvinnulífinu, á hinum almenna vinnumarkaði, störf við þeirra hæfi. Í Bretlandi eru t. d. lagaákvæði um það, og vísa ég þar aftur til erindis. sem Páll S. Pálsson flutti í útvarpið nýlega um þessi efni, - í Bretlandi eru ákvæði um það, að fyrirtækjum, sem hafa tiltekna tölu starfsmanna í sinni þjónustu, skuli skylt að taka ákveðna hlutfallstölu öryrkja í vinnu. Eftir því sem mér er sagt, þá hefur þessi ráðstöfun gefið góða raun og aðeins örsjaldan þurft að beita lagaþvingun í þessu efni, því að í langflestum tilfellum hefur þetta náðst með samkomulagi við hlutaðeigandi atvinnufyrirtæki og þá stofnun, sem hefur vinnumiðlun handa öryrkjunum með höndum. Öðrum mætti hjálpa með því að sjá þeim fyrir vinnustað og verkefni við þeirra hæfi. Enn aðrir, eins og til dæmis berklasjúklingar á Reykjalundi, geta því aðeins notað sína starfskrafta, að þeir geti unnið á sama stað og þeir dveljast, þ. e. a. s., að þeim sé séð fyrir víst á dvalar- og vinnuheimili. Þarf ég ekki að benda á reynsluna á Reykjalundi; öllum er hún kunn og mælir með sér sjálf. Loks eru svo þeir menn, - og á ég þar sérstaklega við ungt fólk, - sem ég áðan drap á í sambandi við vinnuþjálfun, þ. e. a. s. þeir, sem eru örkumla menn eða fatlaðir á einn eða annan hátt, en geta að loknu sérstöku námi, bóklegu eða verklegu, unnið störf til jafns við aðra menn. Allar þessar ráðstafanir hygg ég að sjálfsagt væri að fela þessari einu og sömu stofnun og þá einnig unglingavinnu, þ. e. a. s. fyrir unglinga á aldrinum 16–20 ára, sem ekki eru þegar ráðnir við föst störf. Það vita allir, sem til þekkja, hversu erfitt er hér á hverju einasta vori, þegar unglingarnir koma úr skólunum, að sjá þeim fyrir nokkurri vinnu. Fjöldi þessara unglinga gengur á milli fyrirtækja og einstaklinga í atvinnuleit og hálft sumarfríið fer kannske í að leita sér að atvinnu, og mega þeir heita heppnir, nú hin seinni árin tvö, ef þeim lánast þá að finna hana. Slíkt ástand er alveg óviðunandi, og sjálfsagt er að gera skipulagðar ráðstafanir til þess að greiða fyrir mönnum að fá vinnu. sem bezt hentar þeim. Nú er svo komið víða, sem er mjög skiljanlegt, að verkalýðsfélög úti um land hafa ákvæði um það, að félagsmenn þeirra sitji fyrir vinnu á staðnum, og er þá í flestum tilfellum loku fyrir það skotið, að t. d. unglingar og námsfólk héðan úr Reykjavík geti sótt þangað sína sumarvinnu, sem oft hefur hentað því vel og komið sér ágætlega. Loks er svo gert ráð fyrir því, að úthlutun atvinnubótafjár verði einnig í höndum þessarar stofnunar. Það er alveg bersýnilegt, að eins og högum okkar háttar nú og verði haldið sömu stefnu eða svipaðri í atvinnu- og fjármálum og verið hefur, þá verður að reikna með því, að vissan hluta ársins sé alveg óhjákvæmilegt að leggja fram fé til atvinnubóta til þess að bæta úr vinnuskorti, beinum atvinnuskorti, til að afstýra neyð. Þetta er einnig viðurkennt með því frv., sem nú liggur fyrir Nd. um stofnun sérstaks sjóðs í þessu skyni. En augljóst er, að eigi þessar framkvæmdir að ná því marki, sem að er stefnt, og jafnframt að vera unnar þannig, að þær verði til frambúðargagns fyrir þjóðfélagið í heild sinni og þau héruð, þar sem framkvæmdirnar eru inntar af hendi, þá þarf að hafa þar nokkra forsjá, þá þarf að vera búið að gera áætlanir og leggja niður fyrir sér, hvaða verkefni séu næst og hversu þeim skuli hagað á hverjum tíma. Þetta eru þau verkefni, sem atvinnustofnuninni er ætlað að hafa með höndum. Ég ætla, að ég muni það rétt, að hæstv. dómsmrh. hafi mælt, bæði fyrir sinn munn og iðnmrh., við opnun iðnsýningarinnar, sem allir kannast við, hér nú fyrir skömmu eitthvað á þá leið, að dýrmætasta verðmæti hverrar þjóðar væri starfsorka landsfólksins og það að láta starfsorkuna fara til ónýtis væri hvort tveggja í senn, sóun verðmæta og þjóðfélagsböl, sálardrepandi, ef svo mætti segja, - ég vil ekki segja, að hann hafi notað það orð, - fyrir þá menn, sem atvinnulausir standa og eiga þess ekki kost að hagnýta starfsorku sína sér til gagns og öðrum til nytsemdar. Ég vil alveg fullkomlega taka undir þessi ummæli hæstv. ráðherra. Það, sem þetta frv. stefnir að, er að tryggja það með bættu skipulagi, að sem allra minnst af starfsorku þjóðarinnar fari til ónýtis og að hún notist á hverjum tíma sem allra bezt og hagkvæmlegast bæði fyrir einstaklingana og fyrir þjóðfélagið í heild. Gert er ráð fyrir í þessu frv., að stjórn þessarar stofnunar verði í höndum sjö manna ráðs, sem sé skipað þannig, að tveir séu tilnefndir af samtökum verkalýðsfélaganna í landinu, tveir af samtökum iðnrekenda í landinu og þá komi þar fram sérþekking og sjónarmið þessara tveggja aðila. Hinir þrír séu tilnefndir af ríkisstj., og er ákveðið, að einn þeirra skuli vera læknisfróður maður, annar hagfræðingur og hinn þriðji kona. Ég skal að sjálfsögðu játa það, að það má um það deila, hver tilhögun á stjórn slíkrar stofnunar sem þessarar sé heppilegust, en ég hygg, að þær ábendingar, sem bornar eru fram hér í þessari grein, séu mjög nærri því, sem almennt mundi vera skoðað eðlilegt í þessu sambandi. Það er sjálfsagt að, að þessu starfi læknisfróður maður, sem getur kynnt sér eða hefur þekkingu á því, sem að hinni heilsufræðilegu hlið starfsins lýtur. Sama er einnig um hagfræðing í sambandi við áætlanir um framkvæmdir og samningu skýrslna og annað slíkt, og loks er enginn vafi á því, að verulegur hluti þess fólks, sem leitar til þessarar stofnunar, er konur á ýmsum aldri og því alveg eðlilegt, að sjónarmið kvenna eigi þess einnig kost að njóta sín þar. Og svo að sjálfsögðu, eins og ég sagði fyrst, þá er eðlilegt, að samtök verkamanna og atvinnurekenda eigi þar einnig hlut að máli. - Ég skal svo ljúka máli mínu og vil leyfa mér að gera það að tillögu minni til hæstv. forseta, að frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til heilbr.- og félmn.