Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta er flutt af hæstv. menntmrh. og lagt fyrir Nd. Felur það í sér þá breyt. frá gildandi l., að námsbókagjald á að hækka úr 7 kr. í 15 kr. fyrir hvert heimili, þar sem skólaskylt barn er; en það hefur verið óbreytt síðan 1940, enda þótt útgáfukostnaður námsbóka hafi á þeim tíma nær fimmfaldazt. N. ræddi málið á allmörgum fundum, og barst henni erindi frá ritnefnd ríkisútgáfu námsbóka, afrit af álitsgerð skólaráðs barnaskólanna. Enn fremur mættu að eigin ósk á fundi í n. þeir Helgi Elíasson fræðslumálastjóri og Jónas Jósteinsson, formaður ritnefndar ríkisútgáfu námsbóka. Var það skoðun þessara aðila, er þeir gerðu grein fyrir, að hækkun sú, er ráðgerð væri í frv., væri ófullnægjandi, og nauðsyn væri að hækka gjaldið upp í 25 kr. á ári. Nokkra tilhneigingu hafði n. til að verða við þessum tilmælum; en hún ræddi einnig við hæstv. menntmrh., og tók hann þannig í málið, að hann taldi, að þetta mundi bjargast, þótt gjaldið yrði ekki hærra en 15 kr., og sá n. sér ekki fært að ganga lengra í þessu efni en ráðh. lagði til. Kostnaðurinn við ríkisútgáfu námsbóka nam á s.l. ári 163500 kr., en tekjurnar af gjaldinu aðeins 70 þús. kr., og er hallinn því um 90 þús. kr. á s.l. ári. Með 15 kr. gjaldinu yrðu tekjurnar um 150 þús. kr., og yrði þá enn nokkur halli; en ráðh. telur, að hægt muni verða að sjá ráð við því. Hins vegar var n. ljóst, að bráðlega þarf að endurskoða meginhlutann af námsbókum barnafræðslustigsins, sem flestar eru orðnar um 10 ára gamlar og svara ekki auknum kröfum vegna hinna nýju fræðslulaga, og hníga þau rök vitanlega að réttmæti hins hærra gjalds. Í 12. gr. l. um ríkisútgáfu námsbóka er heimild til að hækka gjaldið með það fyrir augum að mæta auknum útgjöldum vegna unglingastigsins, og í 2. gr. frv. er heimilað, að ráðh. megi hækka gjaldið samkv. 12. gr., en þó ekki nema sem svarar 20 kr. á hvert heimili, þar sem unglingur er á þessu stigi. Þetta féllst n. einnig á, og er till. hennar, að frv. verði samþ. óbreytt eins og það kom frá Nd. Hv. 2. þm. Árn. og hv. 7. landsk. voru á fyrstu fundum n., en voru fjarstaddir sökum veikinda, er málið var afgr. af meiri hl. n., sem leggur til, að frv. sé samþ. óbreytt.



Herra forseti. Ég hef ekki nál. við höndina, en ég held ég muni það rétt, að það fjalli um frv., sem n. fannst óskýrt og varð að ráði að umorða, og þegar búið var að umorða það, var það borið undir hæstv. fjmrh., og kvað hann sig samþykkan að hafa orðalag greinarinnar eins og lagt er til hjá n. frekar en upphaflega frv., en það er á þann veg, að fasteignaskattur greiðist ekki lægri en 10 kr., vegna þess að ekki taki að innheimta lægri upphæð, og að við útreikning skattsins sé sleppt broti úr krónu. Fjmrh. gat þess við mig, að hann teldi þessa breyt. frambærilegri en í upphaflega frv., og við í n. vorum sammála um hana. - Hins vegar læt ég svo hv. þingdeild um, hvorn háttinn hún vill á hafa, hinn flóknari og erfiðari eða hinn beinni og hagfelldari.



Herra forseti. Það mun hafa verið við 2. umr. þessa máls, að hv. frsm. fjhn. vildi halda því fram, að þessar 158 millj. væru hið sama og þær 34 millj., sem talað var um sem ríkisábyrgð. Út af þessu hafði ég samband við Steingrím Jónsson, forstjóra Sogsvirkjunarinnar, og ritaði hann svo hljóðandi upplýsingar, með leyfi hæstv. forseta: „Í lögum um virkjun Sogsins, frá 23. apríl 1946, var gengið út frá áætluðum virkjunarkostnaði þá 40 millj. kr., og ráðgerðu lögin, að ríkíssjóður ábyrgðist allt að 85%, eða 34 millj. kr. - Þessi virkjunaráætlun var gerð af rafmagnsveitu Reykjavíkur með aðstoð verkfræðinga Almenna byggingarfélagsins og átti við virkjun neðri Sogsfossa, Írafoss og Kistufoss, saman í einni aflstöð, en þá var ráðgert að virkja aðeins helming alls fallsins, eða 20 þús. kw., er síðan hefur breytzt í meðförum í 2/3 fallsins, eða 31 þús. kw. - Þá var ráðgert að leggja eina háspennulínu frá Sogi til Reykjavíkur á tréstaurum, er flutt gæti helming alls aflsins, en nú er ráðgerð lína á stálturnum, er flutt geti allt aflið, svo að gamla línan verður þar á eftir til vara. Væri núverandi tilhögun umreiknuð til verðlagsins 1945, mundi kostnaðaráætlun nema 54 millj. kr., en er áætlað nú 158 millj., eða 2,9 sinnum hærra. - Síðan 1995 hafa orðið gengisbreytingar, er gera mikið af erlendu efni til virkjunarinnar 2,5 sinnum dýrara, fyrir utan verðhækkanir, er orðið hafa síðan 1945, sem á sumu efni eru allmiklar. Nú má t.d. geta þess, að eirvír kostaði kr. 2,70 á kg 1945, en nú kr. 12,00. Innanlands hafa einnig orðið verðhækkanir síðan 1945.“ Þetta ætla ég, að gefi svar við þeim spurningum, sem hv. frsm. bar fram í sambandi við þetta mál. Það sést, að virkjunarkostnaður nú er nokkru meiri, en aðallega er um að ræða breytingar á verðlagi. Þá er það að segja um brtt. á þskj. 487 frá hv. þm. Barð. (GJ), að ég get ekki mælt með samþykkt hennar. Að vísu er það almenn regla, að miðað sé við 85% af stofnkostnaði, en hér er um að ræða félagseign ríkissjóðs og Reykjavíkurbæjar, og þar sem ríkið er þess ekki megnugt að leggja þetta fé beint fram, þá verður að afla virkjunarkostnaðarins með lánum. Því get ég ekki mælt með samþykkt þessarar till.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðh. fyrir upplýsingarnar, enda þótt ég hefði talið heppilegra, að þær hefðu komið fram á þskj. Mér skilst af þessum upplýsingum, að sú áætlun, sem gerð var 1946, mundi nú nema 40 millj., ef í engu hefði verið breytt, en með þessum breytingum, sem nú hafa verið ákveðnar, um 54 millj. og með þeim gengisbreytingum og verðhækkunum, sem orðið hafa, nemi hún um 120 millj. En þetta er í sjálfu sér ekkert aðalatriði. En aftur á móti í sambandi við það, sem hæstv. ráðh. sagði um brtt. mína á þskj. 487, get ég ekki verið honum sammála, og ég vil leyfa mér að benda honum á það, að með því að fella þá till. er verið að opna leið fyrir allar héraðsveitur á landinu, að ríkið ábyrgist þeim stofnfé 100%, því að það er ekki hægt að neita þeim um þau fríðindi í þessum efnum, eftir að búið er að veita þetta. Það er fullkomlega hliðstætt, þegar þær aðstæður eru athugaðar, að svo er ráð fyrir gert, að ríkissjóður sé meðeigandi. Og í þessu tilfelli er hlutdeild ríkissjóðs ekki meiri en það, að hann á 15%, getur komið til með að eiga 50%, en eins og nú standa sakir á Reykjavíkurbær 85%. Ég tel, að það hefði verið hyggilegra, að ríkissjóður hefði lagt fram 15% og dreift siðan þeim 15% yfir þau ár, sem verið er að byggja fyrirtækið. Og jafnvel það get ég ekki séð að komi í veg fyrir þá kröfu, að Reykjavíkurbær leggi fram höfuðfjármagnið í þetta fyrirtæki, og verði það ekki, sé ég ekki, hvernig hægt verður að neita sömu kröfum frá öðrum sveitum. En hér er meira en verið að veita þau hlunnindi að hækka ábyrgðina úr 85% í 100%, heldur á Reykjavíkurbær að eiga helming fyrirtækisins. Ég býst við, að það séu fleiri sveitarfélög, sem mundu ganga að því, að helmingur rafmagnsveitunnar væri eign ríkisins gegn því, að hinn helmingurinn væri ábyrgztur. Ég skal svo ekki tefja þetta mál frekar, en ég leyfi mér að benda á það, að verði þessi brtt. felld, er ekki hægt að synja um ábyrgð ríkissjóðs á héraðsrafveitum; það verður ekki með neinni sanngirni hægt að standa á móti því.



Með því að ég sé ekki, að samþykkt þessarar brtt. skapi neitt fordæmi, þar sem ríkið er meðeigandi að Sogsvirkjuninni, þá tel ég þessa till. óþarfa og segi nei.



Með tilvísun til grg. hv. 1. þm. N-M. segi ég nei.



Með tilvísun til grg. hv. 1. þm. N-M. segi ég nei.



Með tilvísun til grg. hv. 1. þm. N–M. segi ég nei.



Herra forseti. Eins og frá er skýrt í grg. frv., er það flutt að ósk félmrh., en nm. hafa óbundnar hendur um einstök atriði frv., og einn þeirra, Steingrímur Aðalsteinsson, sem mætti á fundi í málinu fyrir hv. 7. landsk., tók einnig fram, að hann hefði óbundið atkvæði um frv. í heild. Aðrir nm. hygg ég séu sammála um frv. og geri ekki ráð fyrir, að þeir muni flytja brtt. við það. Í grg. ríkisstj. er skýrt frá því, að frv. sé lagt fyrir Alþingi með tilvísun til ummæla hæstv. fors.- og félmrh. við umr. í þessari hv. deild, þegar l. nr. 122 frá 28. des. s.l. voru afgr., um það, að hann mundi taka upp í sérstakt frv. till. um breyt. á 29. gr. l., um innheimtu hjá bæjar- og sveitarfélögum, sem lögð var fram í báðum deildum þá, en tekin aftur af hæstv. ráðh. Úr því að lagt var til, að gerðar yrðu breyt. á l. frá 28. des. s.l., þótti rétt að taka með nokkur smærri atriði, sem komið hefur í ljós, að æskilegt væri að breyta, úr því að lögin voru opnuð á annað borð. Ég skal nú víkja nokkrum orðum að þessum breyt. Það er lagt til í 1. gr., að aftan við 8. gr. l. bætist fyrirmæli þess efnis, að ef ekki er kunnugt um framfærslusveit barnsföður, skuli haldast óbreytt skylda dvalarsveitar barnsmóður til að endurgreiða Tryggingastofnuninni lífeyri barns, þangað til framfærslusveit barnsföður er viðurkennd eða úrskurðuð af ráðuneyti. Ég vil vísa til grg. ríkisstj. með þessari gr., en þar er lögð áherzla á það, að réttargangur slíkra mála sé við það miðaður, að málin séu sótt og varin af sveitarfélögum sjálfum, en ekki öðrum aðilum. Þykir því rétt og hentugra að halda þessu óbreyttu meðan felldur er úrskurður. Breyt., sem felst í 2. gr., skýrir sig sjálf, þar er aðeins um orðalagsbreyt. að ræða. 3. gr. fjallar um breyt. á 26. gr. l. frá 28. des. s.l., en breytir þó í engu meginefni gr. og er mjög smávægileg breyting og mundi ekki nema meir en ca. 100 þús. kr. á ári, en kemur í veg fyrir mikla skriffinnsku og vafstur. - Um þessar 3 gr. hefur enginn ágreiningur orðið í n. 4. gr. fjallar um, hvernig skuli innheimta framlag sveitarfélaga, ef vanskil verða á greiðslu 1 ár eða lengur. Þessi ákvæði eru þau sömu og fólust í till. þeirri, sem borin var fram við 3. umr. l. frá 28. des. s.l. hér í þessari hv. deild. Ég læt nægja að vísa til grg. hæstv. ríkisstj. um þetta atriði, en vil taka það fram, að frá starfsmönnum ráðuneytisins komu till. um stórum víðtækari aðgerðir í þessu efni. Þar var gert ráð fyrir að bæta úr þessu bæði með ströngum viðurlögum og niðurfelling bótagreiðslna, ef frekari vanskil yrðu. N. gat ekki fallizt á, að gripið yrði til slíkra ráðstafana, og taldi mjög tvíeggjað að beita slíkum aðgerðum vegna vanskila sveitarfélaganna og fella þannig e.t.v. niður bótagreiðslu til þeirra einstaklinga, sem standa í skilum með iðgjöld sín. Ef vanskil sveitarfélagsins væru látin ganga yfir þetta fólk, yrði það aðeins til þess, að það hætti einnig að greiða sín iðgjöld. Við álitum, að með því að taka upp slíkar aðgerðir sé beinlínis stefnt í voða framtíð Tryggingastofnunarinnar. - Hins vegar álítum við, að taka verði til ráðstafana við sveitarfélögin sjálf, sérstaklega þegar litið er á það, að vanskil flestra sveitarfélaganna stafa ekki af því, að ekki séu lögð á útsvör fyrir gjaldaliðum, og ekki heldur af því, að svo stórlega skorti á um innheimtu útsvaranna, heldur af þeirri sök, að sveitarstjórnirnar nota féð til annarra framkvæmda og er að sjálfsögðu ekki hægt að una því, að þær ráðstafi því fé, sem tryggingunum ber, til annarra framkvæmda. Ég vil að lokum taka það fram í sambandi við grg. frv., að þar segir, að í árslok 1950 hafi 6 kaupstaðir átt ógreitt framlag frá 1949, samtals 1 millj. 160 þús. kr. Af þessari upphæð er greitt nú þegar 3–4 hundr. þús., en eftir standa nálega 800 þús. kr. Af þeim 7,4 millj., sem ógreitt var um áramót af framlögum 1950, hafa nú verið greiddar rúmlega 2 millj. króna. Mér þótti rétt að láta þessar upplýsingar fylgja, þar sem þetta kemur ekki fram í greinargerð. - Ég sé ekki ástæðu til að leggja til, að málinu sé vísað til n., en ef hv. þm. óska eftir einhverjum sérstökum athugunum í n., þá er það sjálfsagt.



Herra forseti. Það var aðeins út af síðustu orðum hv. 4. þm. Reykv., um að hann sjái ekki ástæðu til, að frv. sé vísað til n. Eins og fram kom í ræðu hv. þm., átti ég þess ekki kost að sitja fund í n., er þetta frv. var til meðferðar, en þetta frv. allt er þannig vaxið, að ég vildi mjög gjarnan eiga þess kost að ræða það við hv. meðnm. mína. Ég ræði ekki hér einstök atriði frv., en legg áherzlu á það, að ég óska eindregið eftir því, að málinu sé vísað til nefndar.



Herra forseti. Mér er ákaflega illa við að láta tryggingarnar fá rétt til þeirra útsvara, sem hreppsfélögin fá fyrst greidd, og þær geti þannig tekið fé af sveitarfélögunum á mjög óheppilegum tíma, en læt samt vera með það, þó mér þætti ákaflega gott að fá það í burtu, en ef það endilega á að vera, þá held ég, að ekki geti staðizt að leggja hald á ákveðinn hluta útsvaranna, því þau innheimtast aldrei öll. Það verður að vera ákveðið „margin“ til að hlaupa upp á. Það þarf ekki að vera hátt, svona 2–4%, en eitthvað verður það að vera. Ég vildi a.m.k. vona, að þessi leið verði farin.



Ég tel sjálfsagt, fyrst óskað er eftir því, að málinu sé vísað til n. Ég hafði ekki veitt því eftirtekt, að hv. 7. landsk. væri mættur, en hefði annars að sjálfsögðu gert ráð fyrir, að hann óskaði eftir, að málið yrði athugað í n., og bið ég hann afsökunar á þessum misgáningi mínum. - Ég skal athuga ábendingar hv. 1. þm. N–M., en ég vil benda á, að í frv. er sagt, að hluti útsvaranna, sem lagt er hald á, skuli ákveðinn með hliðsjón af hlutföllum milli heildarupphæðar útsvaranna og heildarupphæðar lögboðinna greiðslna sveitarfélagsins til Tryggingastofnunarinnar, og álít ég, að það sé nokkuð svigrúm í því.



Herra forseti. Þetta mál hefur verið rætt allýtarlega hér í hv. deild og kom fram till. til rökst. dagskrár frá hv. 11 landsk. Ég gat eigi fylgt þeirri till., þar eð mín till. hafði þá eigi verið borin undir atkv. Það hefur komið fram í sambandi við þessar umr. allmikil óánægja með skattalögin í heild, og menn hafa viðurkennt mikið af þeim rökum, sem ég flutti til stuðnings því, að nema bæri þau úr gildi, enda þótt menn ekki vildu samþ. hana. En hins vegar hafa margir hv. þm. talið nauðsynlegt, að endurskoðun fari fram á skattalögunum á þessu ári. Ég hef því á þskj. 512 borið fram svo hljóðandi till. til rökst. dagskrár: „Í trausti þess, að ríkisstjórnin feli milliþinganefnd þeirri, sem nú starfar að endurskoðun tekju- og eignarskattslaganna, að athuga gaumgæfilega, hvort ekki sé rétt að fella niður allan tekjuskatt, eða ef það þykir ekki gerlegt, þá að fella niður a. m. k. allan skatt af lágtekjum, allt að 20 þús. kr., og allan skatt af tekjum þeirra fyrirtækja, sem reka áhættusaman atvinnurekstur, svo að þeim sé unnt að safna öruggum varasjóðum í góðærum, sem tryggja áframhaldandi rekstur þeirra, þegar verr árar, og enn fremur að lækka allverulega núgildandi skattstiga, enda verði þessari athugun lokið svo fljótt sem verða má og frv. til breyt. á lögunum lagt fyrir næsta Alþingi, byggt á niðurstöðu þeirra rannsókna, sem nefndin kann að komast að, - tekur deildin fyrir næsta mál á dagskrá.“ Ef þessi dagskrártill. er samþ., þá eru það fyrirmæli frá hv. Ed. til ríkisstj. um að láta fram fara gaumgæfilega athugun á skattalögunum, eins og þau nú eru, og taka þá til athugunar öll þessi atriði, sem í dagskrártill. eru nefnd. Því að allar þessar aths. hafa komið fram í umr. í sambandi við skattal. Frá mér hafa komið fram beinar till. um að fella skattal. úr gildi, þ. e. a. s. að hætta að taka tekjur í ríkissjóð af tekjum manna. Ég hef einnig bent á, að þau fyrirtæki, sem reka áhættusaman atvinnurekstur, eru dauðadæmd með ákvæðum þeirra skattalaga, sem nú eru í gildi. Þetta hefur verið viðurkennt á Alþ., og það hvað eftir annað. Þess vegna vil ég, að athugað verði, hvort þessi fyrirtæki ættu ekki að vera skattfrjáls í framtíðinni. Hins vegar hef ég líka tekið upp sjónarmið þeirra, sem ekki hafa viljað fallast á mitt sjónarmið um að skattfrelsa allar tekjur, heldur vilja skattfrelsa lágtekjur manna. Allt þetta hef ég tekið upp í mína dagskrártill. og ég vænti, að þeir, sem hafa verið með hinum mismunandi sjónarmiðum í þessum efnum, sjái sér fært að samþ. dagskrártill. eins og hún liggur fyrir. Ég sé ekki ástæðu til að ræða þetta mál nánar nú, - það hefur verið þrautrætt hér á fundum, - en ég legg til, að mín rökst. dagskrá á þskj. 512, sem ég nú hef lýst, verði samþ.



Herra forseti. Mig langar til að fá tvennar upplýsingar. Ég sé, að þessu frv. hefur verið breytt eftir till. hv. þm. S-Þ. og hv. þm. Eyf., þannig að sett hefur verið inn í frv.: „þó ekki við fyrirtæki hans“, þ. e. manns síns. Nú skulum við taka tvö dæmi. Við skulum taka til dæmis konu, sem er einn af stjórnendum hlutafélags, sem maður hennar er í, og fær fyrir að sitja í stjórn fyrirtækisins 10 þús. kr. á ári, fyrir það að mæta á tveimur eða þremur stjórnarfundum yfir árið. Það er ekki vafi á því, að þetta er vinna utan heimilis. Er þetta fyrirtæki manns hennar, þó að þau séu bæði hluthafar í fyrirtækinu? Á að telja þetta til tekna hjá manninum, eða á að telja þetta sérstaklega til tekna hjá konunni, þannig að hún eigi eftir ákvæðum frv., eins og það nú er, að fá vinnukonufrádrátt fyrir að sitja á stjórnarfundum í þessu fyrirtæki, tveimur eða þremur á ári? Þetta er fyrri spurningin. - Í öðru lagi eru þau dæmi til, að maðurinn er hluthafi, og í einu tilfelli stór hluthafi, í fyrirtæki, sem konan vinnur við, en hann veitir fyrirtækinu ekki forstöðu. Er það hans fyrirtæki eða ekki, þó að hann eigi meiri hl. af hlutafénu? Það er haldin ráðskona á heimili þessara hjóna, sem gefur heimild til frádráttar, eins og lög nú mæla fyrir um. Er þetta fyrirtæki, sem ég síðar nefndi, fyrirtæki mannsins eða ekki? - Um þetta vildi ég fá upplýsingar £rá þeim, sem samið hafa till., sem samþ. hefur verið við frv. og ég minntist á. Ég sé, að tveir hv. þm. hafa komið með till. til rökst. dagskrár í þessu máli, hv. 11. landsk. þm. á þskj. 319, sem er nú að vísu, að mér skilst, felld, og nú hefur hv. þm. Barð. komið með till. um það sama. Og báðir eru þessir hv. þm. í till. sínum að tala um nefnd, sem sé að vinna að endurskoðun skattaláganna. Ég held, að þessi n. hafi verið skipuð fyrir fimm árum og hafi skilað af sér fyrir tveimur árum og sé ekki lengur til. Ég man ekki betur en hv. 6. landsk. þm., sem varamaður fyrir þm., sem nú situr við hliðina á mér, hafi sagt, að n. hafi skilað af sér. Þá útskýringu hef ég fengið hér á Alþ. fyrir meira en ári. Hún er því búin að skila af sér niðurstöðum sínum og hætt og er ekki lengur til. Þess vegna skilst mér, að það sé nú ekki gott að vísa máli frá með þeim rökstuðningi að ætla n., sem ekki er til, að taka málið til athugunar. Það verður þá að setja nýja n. til þess að athuga málið, því að hin fyrri n. er búin að skila af sér og hætt störfum og búin að fá sín laun að fullu greidd. - Ég held því, að hv. þm. Barð. verði að breyta sinni rökst. dagskrá í það form að fela ríkisstj. að láta endurskoða það, sem hann vill, en ekki segja í till., að nefnd skuli gera það, sem búið er að leggja niður.



Herra forseti. Út af fyrirspurn hv. 1. þm. N-M. vil ég gefa nokkra skýringu sem frsm. n. í þessu máli og flm. þeirrar brtt., sem samþ. var og hv. þm. vitnaði nú í, þar sem hann sagði, að ekki væri fullkomlega skýrt ákveðið í frv. til að skilgreina, í hvaða tilfellum kona teldist vinna hjá fyrirtæki manns síns eða ekki fyrirtæki hans. Fyrirspurnir hans voru tvær. Mér virðist, að báðum þeim sé hægt að svara með því að segja, að það verði að vera í hvert sínu matsatriði skattyfirvaldanna, hvort fyrirtæki, sem gift kona vinnur við, sem maður hennar þó er að einhverju leyti þátttakandi í, heyri undir það, að hún fái ekki rétt þann, sem í frv. er hér til tekinn, ef að l. verður, og ætlazt til, að hún fái. Þetta er svo margbreytilegt í framkvæmdalífinu, hvernig fyrirtæki eru sett með tilliti til manns og konu, að það væri algerlega ómögulegt, hygg ég, að láta koma fram í l. fulla skilgreiningu á því, heldur verður, skilst mér, að leggja þetta undir mat skattyfirvaldanna. Og mundi þá þetta, eins og nú standa sakir í ríkisskattan., heyra undir hv. fyrirspyrjanda sjálfan að taka þátt í að ákveða þetta. Mér virðist aths. hv. 1. þm. N-M. við till. hv. þm. Barð. um að vísa málinu frá í trausti þess, að ríkisstj. feli dauðri nefnd að vinna - ef nefndin er annars dauð - sé náttúrlega algerlega eyðileggjandi fyrir dagskrártill. En hins vegar finnst mér dagskrártill. þessi sjálf vera nokkuð óbilgjörn gagnvart máli því, sem hér liggur fyrir. Málið er um skattamál hjóna. En tillögumaður, sem að vísu vill afnema tekjuskatt allan, - og þá auðvitað líka skattskyldu hjóna - hann hefur þann fyrirvara, ef eftir gaumgæfilega athugun ekki þykir fært að fella niður allan tekjuskatt, að hann leggur til, að felldur sé niður allur skattur af lágtekjum og allur skattur af tekjum þeirra fyrirtækja, sem reka áhættusaman atvinnurekstur o. s. frv. Og því er það, að ef hann vildi vera tillitssamur við þetta mál, sem hér liggur fyrir til umr., og taka í till. sinni tilefni af því, þá hefði hann líka átt að taka í dagskrártill. sína, að til athugunar skyldi taka, hvernig réttlátast yrði afgr. þetta mál, sem konur fyrst og fremst bera nú mjög fyrir brjósti, með því að þær telja, að þær séu ranglæti beittar í skatti. Ég held, að þessi till. hv. þm. Barð. hefði frekar átt að vera flutt sem þáltill. heldur en till. til rökstuddrar dagskrár í máli, eins og hún er fram sett. Og ég held þess vegna, að jafnvel þó að menn kynnu að vilja láta endurskoða þau atriði, sem hv. þm. Barð. nefnir í till., þá sé ekki hægt að vera með till., sem svona er fram sett og í sambandi við þetta mál, sem er skattamál hjóna, sem meiri hl. hér í hv. d. virðist ganga inn á, að sé þó í réttlætisátt, eins og það var afgr. við 2. umr.



Herra forseti. Hv. þm. Barð. lét í ljós þá von sína, að allir gætu fallizt á að samþ. nú till. hans til rökst. dagskrár, og að mér skildist vegna þess, að þar væri að einhverju leyti gengið til móts við alla, sem óánægðir væru með skattal. - þeir, sem væru óánægðir með að hækka ekki frádrátt hjóna vegna þess að konan vinnur utan heimilis, hlytu að vera ánægðir með að fella niður skattinn, og þeir, sem vildu hlífa lágtekjum við skatti, hlytu líka að vera ánægðir, og þeir, sem borga mikinn skatt, hlytu sömuleiðis að vera ánægðir með, að allur skattur yrði felldur niður. Ég held, að hv. þm. Barð. sé of bjartsýnn, ef hann heldur, að hægt verði að sameina hv. þd. um þessa lausn málsins, sem hann bendir á í sinni dagskrártill. - Höfuðrök hans á fyrsta fundinum, þegar málið var til umr., fyrir að fella niður tekjuskattinn, voru þau, að með því væri öllum gert jafnt undir höfði, eins og hv. þm. orðaði það. Ég vil nú segja, að þau rök eru mjög vafasöm. Ég fæ ekki með nokkru móti séð, að öllum sé gert jafnt undir höfði með því að fella niður tekjuskattinn. Þegar t. d. einn maður ætti að greiða 50 kr. í skatt og losnar við það og annar ætti að greiða 50 þús. kr. og sá þriðji 500 þús. kr. í tekjuskatt og losna báðir við það, þá er munurinn gífurlega mismunandi mikill fyrir þessa 3 aðila og þeirra efnahag, hvort skatturinn er á lagður eða ekki. Hér væri því ekki verið að jafna metin, heldur ójafna metin, með því að fella alveg niður tekjuskattinn, því verður ekki neitað. Annars skal ég ekki frekar ræða þessa dagskrártill. hv. þm. Barð., en víkja nokkuð að sjálfu frv. Þetta mál var allmikið rætt hér við 2. umr. Ég fór þá fram á það við hæstv. forseta, að hann leyfði, eftir þá afgreiðslu, sem mál þetta fékk við 2. umr., að frv. á þskj. 208, sem einnig er um breyt. á tekjuskattsl. í sambandi við sköttun hjóna, en gengur lengra en það frv., sem hér liggur nú fyrir til umr., yrði tekið fyrir til umr. í d., að lokinni afgreiðslu þessa frv., sem hér liggur nú fyrir, þ. e. afgreiðslu þess við 2. umr. En hæstv. forseti taldi, að eftir þingsköpum væri þetta ekki gerlegt, og varð ég að sætta mig við þann úrskurð hans. Við þá umr. þessa máls kom fram brtt., sem að efni til var shlj. því frv., sem flutt var á þskj. 208, en hún náði ekki fram að ganga. Lýsti ég þá yfir við þá umr., að ég mundi við 3. umr. koma fram með till. um dagskrá til afgreiðslu málsins. Hv. þm. Barð. hefur nú orðið fyrri til og lagt fram rökst. dagskrá í málinn, þannig að dagskrártill. mín verður borin fram sem brtt. við dagskrártill. hv. þm. Barð. Eins og menn muna, er munurinn á þessum tveimur frv., sem ég hef nú rætt um, sá, að í frv. á þskj. 208 er svo til tekið, að stundi kona atvinnu utan heimilis síns og hjá öðrum en manni sínum eða fyrirtæki, sem hann er meðeigandi að, skuli skattur lagður á tekjur hvors hjónanna um sig sér í lagi. En samkv. frv., sem hér liggur fyrir, er gert ráð fyrir því, að frá kaupi giftrar konu, sem vinnur utan heimilis og hefur ráðskonu til þess að standa fyrir heimilinu, - eftir að búið er að leggja kaup hennar við kaup mannsins, - megi draga ráðskonukaupið eða það, sem sannanlegt er, að ráðskonu er greitt fyrir vinnuna á heimilinu. Rökstuðningurinn fyrir þessu var sá, sem er rétt, að með því að leggja saman tekjur beggja, manns og konu, kæmu tekjurnar í hærri skattstiga heldur en ef þær væru skattlagðar hjá hvoru hjónanna fyrir sig. Þetta var talið sanngjarnt af hv. flm., að þessi skattfrádráttur væri leyfður. Ég benti á það við 2. umr. og fleiri hv. þm., að með þessu væri enn aukið það misræmi og ranglæti, sem fram er komið í skattal. í þessu efni. Þau hjón, sem eru svo efnum búin, að af því að konan vinnur úti geta þau keypt ráðskonu til þess að standa fyrir heimilinu, þau eiga að njóta þessara fríðinda. Aftur á móti, ef svo er ástatt, að konan vinnur úti til þess að drýgja tekjur manns síns, sem ekki eru fullnægjandi til þess að sjá heimilinu farborða, en treystir sér samt ekki til þess að kaupa ráðskonu, svo að hún leggur á sig að vinna eitthvað utan heimilis og líka að veita heimilinu forstöðu, en hún fær engan frádrátt. Þetta er fullkomið ranglæti í garð þeirrar síðar töldu konu. Þarna er ívilnað öðrum konum, sem betur eru settar, en þessari konu neitað um frádrátt með því að einskorða skattívilnunina við það, að ráðskona sé fengin til þess að standa fyrir heimili og annast heimilisstörfin. Það er minni þörf fyrir þessa ívilnun á heimili, sem er vei statt efnalega og þar sem hjónin geta af þeirri ástæðu keypt ráðskonu til að vinna á heimilinu, heldur en gagnvart heimili, þar sem ekki eru þær fjárhagsástæður, að þar sé hægt að halda ráðskonu, en konan leggur á sig, ásamt heimilisstörfunum, að vinna utan heimilis síns. Af þessum ástæðum hef ég ekki getað fylgt frv., en tel, að leiðin, sem lagt er til í frv. á þskj. 208, að farin sé, sé rétt til bráðabirgða. En ég álít, að þetta mál verði alls ekki vel leyst á þennan hátt. Ég álít réttast og eðlilegast að hverfa frá samsköttun hjóna með öllu, þannig að þegar konan vinnur utan heimilis, þá séu hennar tekjur taldar fram sér, og ef konan vinnur heimilisstörf og þar er fullt starf fyrir konuna að vinna, þá reiknist af sameiginlegum tekjum hjónanna konunni tekjur fyrir sína vinnu, þó hún vinni heimilisstörf, og á hennar tekjur verði svo lagður skattur sérstaklega. Þetta er það, sem kvennasamtökin, sem hafa beitt sér fyrir þessu máli, leggja áherzlu á, en ekki að lækka skatt á nokkrum tugum hjóna í landinu, eins og mundi verða gert, ef þetta frv. væri samþ. Að þetta vakir fyrir kvennasamtökunum í landinu, er augljóst af grg. þessa frv., sem hér liggur fyrir, þar sem segir svo, að „þeir aðilar, sem hafa beitt sér fyrir málinu, haldi fast við þá lausn þess að afnema samsköttun hjóna.“ Hv. flm. frv. segir að vísu í grg., að það séu engar horfur á því, að hægt sé að fá þá breyt. lögfesta nú. En hvaðan henni kemur sú vitneskja, er mér ekki kunnugt um. - Eins og stendur virðist ekki von um að fá sæmilega lausn á þessu máli á þessu þingi. Ég hef því leyft mér að flytja till. um rökst. dagskrá, sem er flutt sem brtt. við rökst. dagskrártill. á þskj. 512, og hún hljóðar svo: „Dagskrártill. orðist þannig: Í trausti þess, að ríkisstjórnin leggi frumvarp milliþinganefndar þeirrar, er starfað hefur að endurskoðun tekju- og eignarskattslaganna, fyrir næsta Alþingi og að þar komi m. a. fram tillögur um sérsköttun manns og konu, þótt gift séu, telur deildin rétt að fresta efnisafgreiðslu málsins á þessu stigi og tekur fyrir næsta mál á dagskrá.“ Ég tel, að rétt sé það, sem hv. 1. þm. N-M. upplýsti, að sú milliþn., sem vikið er að í till. hv. þm. Barð. og till. minni, sé ekki til nú sem slík. Þess vegna er orðalag minnar till. líka þannig: „milliþn. þeirrar, er starfað hefur,“ o. s. frv. - Ég held, að það sé einsýnt, að verulegur vilji sé fyrir því á hæstv. Alþ., að leiðrétt sé að einhverju talsverðu leyti það misræmi og ranglæti, sem fram kemur í samsköttun hjóna. En það er ekki leiðrétt með því frv., sem hér liggur fyrir. En það yrði veruleg bót ráðin í þessu efni, ef samþ. væru efnisákvæði frv. á þskj. 208. En það rétta til að stefna að í þessu máli er án efa að sérskatta mann og konu, þótt gift séu, eftir ákvæðum, sem um það þarf að setja. Ég hef heyrt, og ég hygg, að það sé rétt, að milliþn. sú, sem starfað hefur að endurskoðun skattal., muni hafa lokið störfum fyrir um það bil tveimur árum. Ég hygg, að einmitt í till. þeirrar n. séu till. um nokkur þau atriði, sem drepið er á í dagskrártill. hv. þm. Barð. Ég hygg, að þar séu ákvæði um að auka persónufrádrátt, um strangara eftirlit með skattframtölum og annað nauðsynlegt. En að sjálfsögðu er ríkisstj. ekki bundin við að leggja frv. eins og það er komið frá þessari n. óbreytt fyrir Alþ. Ríkisstj. getur lagt það fyrir Alþ., hvort sem er óbreytt eða eitthvað breytt, og síðan væri það hlutverk hæstv. Alþ. að ákveða um það, hvort það næði fram að ganga eins og það væri lagt fyrir þingið. Að svo mæltu leyfi ég mér að afhenda hæstv. forseta þá skrifl. brtt. við dagskrártill. hv. þm. Barð., sem ég hef lýst hér, og bið hann að leita afbrigða fyrir henni.

Forseti (BSt): Mér hefur borizt skrifl. till., sem er stíluð sem brtt. við dagskrártill. á þskj. 512, sem hv. þdm. hafa nú þegar heyrt, frá hv. 4. þm. Reykv.



Herra forseti. Eins og hv. þdm. vafalaust rekur minni til, þá höfum við sósíalistar haldið fram m. a. í sambandi við þetta mál, að sú lausn, sem á því ætti að verða, væri sú, að maður og kona fengju leyfi til þess að telja tekjur sínar fram sitt í hvoru lagi, þó gift væru, eins og hv. 4. þm. Reykv. var nú að tala fyrir í síðustu ræðu sinni. Og á fyrra stigi þessa máls flutti einn af þm. Sósfl. brtt., sem gekk í þá átt, Kristinn Andrésson, sem þá var hér sem varamaður hv. 1. landsk. þm. Nú náði þessi brtt. ekki fram að ganga. Og það virðist vera einsætt, að slík breyt. á þessu frv. fáist ekki hér í þessari hv. d. En þegar svo er komið, tel ég rétt að gera aðra tilraun til að fá lagfæringu á ákvæðinu eins og það nú liggur fyrir í frv. eftir 2. umr. á þskj. 500. Þar er sem sagt gert ráð fyrir því, að kona, sem vinnur utan heimilis, en þó ekki við fyrirtæki eiginmannsins, fái leyfi til að draga frá sameiginlegum tekjum hjónanna það kaup, sem þau sannanlega hafa greitt ráðskonu vegna þessarar vinnu. Hv. 4. þm. Reykv. tók fram áður, og ég get tekið undir hans rök, að því aðeins er þessi frádráttur leyfilegur eins og ákvæðið er nú, að ráðskona hafi verið tekin á heimilið meðan konan stundaði sína atvinnu utan heimilis, en það þýðir hins vegar, að aðeins bezt stæðu framteljendur njóta þessara fríðinda. Þetta kemur ekki að neinu gagni þeim fátæku hjónum, þar sem konan af efnahagsástæðum neyðist til að leita atvinnu út fyrir heimilið, en hefur ekki efni á að halda ráðskonu og verður að bæta erfiðum heimilisstörfum á sig eftir að hún hefur unnið sinn fullkomna vinnudag utan heimilis. Ég tel alveg fráleitt að vera að breyta l. aðeins í slíkt horf; með því sé síður en svo nokkuð unnið gagnvart þeim, sem barizt hafa fyrir breyt. í þessu efni og sérstaklega þurfa á henni að halda. Ég þarf ekki að fara ýtarlega út í þetta, vegna þess að hv. 4. þm. Reykv. ræddi það alveg sérstaklega, en aðeins undirstrika hans rök. Vil ég leyfa mér í framhaldi af því að leggja fram brtt. við 1. gr. frv., svo hljóðandi: „Við 1. gr. Í stað orðanna „ráðskonu sannanlega eru greidd“ komi: ráðskonum eru greidd á viðkomandi stað.“ Með þessu á ég við það, að ekki þurfi endilega að taka ráðskonu á viðkomandi heimili, heldur sé leyfilegt að taka tillit til þeirra aðstæðna, að konan vinnur utan heimilis, þegar taldar eru fram sameiginlegar tekjur hjóna. Um annað virðist ekki að ræða en að draga frá venjulegt ráðskonukaup, án tillits til þess, hvort ráðskona er tekin á heimilið eða ekki. Enda þótt ég sé engan veginn ánægður með niðurstöðu málsins þannig, teldi ég samt miklu viðunanlegra, ef þessi till. verður samþ., og nokkurt spor í áttina til leiðréttingar á óréttlæti því, að tekjur hjóna koma í hærri skattstiga, ef konan leitar sér tekna utan heimilis. En að fullu verður ekki bætt úr þessu misrétti nema með því að aðgreina framtal hjónanna, eins og við höfum barizt fyrir, að gert yrði. Ég vil mega vænta þess, að hv. þdm. fallist þó á að breyta ákvæðinu í það horf, sem till. mín hermir.



Við 2. umr. talaði ég dálítið í þessu máli, sem óþarfi er að endurtaka hér. Þá kom ég fram með dagskrártill., sem var felld. En um leið minntist ég á það, að ég mundi halda áfram lengra með þetta mál og flytja brtt. við 1. gr. Ég hef lagt þá brtt. á borðið hjá hæstv. forseta, og hljóðar hún þannig: „Við 1. gr. Upphaf efnismálsgr. greinarinnar orðist svo: „Nú vinnur kona framteljanda utan heimilis, þó ekki við fyrirtæki hans eða barna þeirra, er hafa samframtal við foreldra sína, og má þá frádráttarbær kostnaður ....“ Ég vil taka fram, að það á sér stað víða, einkum þar, sem svefnstofuhlutafélög eru að myndast, að börn nýskírð og kannske óskírð - og allt til 16 ára aldurs eiga í fyrirtækinu meira eða minna, og konan vinnur við slíkt fyrirtæki. Finnst mér þá ekki rétt, þó að hún vinni eitthvað við sameiginlegt fyrirtæki fjölskyldunnar, að leyfilegt sé að draga frá ráðskonukaup. Ég held þetta sé alveg sjálfsögð og réttlát breyt. og komi ekki til mála annað en samþ. hana. En ég játa, að það getur verið dálítill vafi um, hvað eigi að telja fyrirtæki mannsins eða konunnar. Það verður að vera undir mati skattstofu eða skattstjóra. Það er talað hér um frádráttarbæran kostnað vegna heimilisstjórnar, ef laun eru sannanlega greidd, en þó ekki hærri upphæð en konan vinnur sér inn. Tökum það dæmi, að konan þurfi að ferðast vegna þessarar vinnu utan heimilis, t. d. til Keflavíkur eða Hafnarfjarðar, - mundi þá ekki vera dreginn frá ferðakostnaður og ekki talinn með tekjunum? Ég spyr. Svona getur þetta verið flókið á ýmsan hátt, hvað eigi að telja, að konan vinni sér inn. En þá koma þeir háu herrar, skattstjóri og hin volduga ríkisskattanefnd, og ákveða þetta. En eins og ég áður gat um, er yfirleitt tómt mál að tala um þessa hluti nú. Nú er farið að síga á seinni hluta þessa mánaðar, þegar allir Reykvíkingar eiga að vera búnir með sitt skattaframtal. Þess vegna kemur ekki að nokkru gagni í kaupstöðunum nú að setja þessi frádráttarákvæði. Þá kemur till. frá hv. 4. landsk. Mér finnst hún ganga nokkuð langt, að það megi draga frá sem svarar ráðskonukaupi, þó að engin ráðskona sé tekin, ef konan vinnur úti. Þar eru einstaklingsframtakinu þó gefnar frjálsar hendur og það verðlaunað á vissan hátt. Nú liggja fyrir tvær dagskrártill. Og mér finnst strax í byrjun eitthvað ömurlegt um þetta frv. og það ætti nú helzt að fara að leggja sig fyrir og sofna út af. Það verður ekki til neins. Það verður ekki til gagns, þó að það gengi strax í gildi, en auðsjáanlega mun ekki svo fara nú. Nú eru tveir tígulkóngar komnir í spilið og ekki valdaminni en Vestfirðingarnir tveir, hv. 4. þm. Reykv. og hv. þm. Barð. Er ekki að vita, hvort þeir geta brotið odd af oflæti sínu og sameinazt um eina dagskrá. Mér finnst frá mínum bæjardyrum heppilegast, eins og málum er komið, að sú dagskrá, sem er breyt. við hina, nái fram að ganga. Ekki af því að ég sé algerlega ánægður með hana, en þá er sjónarmið beggja komið fram. Hv. þm. Barð. hefur bent á, hvað hann vill að sé tekið fram, þegar skattafrv. er næst lagt fram, og það gerir raunar hv. 4. þm. Reykv. líka. Sýnist a. m. k. vera einhver tilraun til þess að rekja úr þessari flækju skattamálanna, að lagt sé fram frv. frá stj. hendi á næsta þingi, og þar kæmist stj. ekki undan því að sýna, hver hennar afstaða er í skattamálum. Held ég sannast að segja, að hlutur dagskráraðila væri betur tryggður með því að koma sér saman á þennan hátt, að taka fyrri till. aftur og athuga þær greinar, sem till. hv. þm. Barð. fjallar um og felur í sér.

Frsm. 1. minni hl. (Gísli Jónsson) Ég hafði ekki ætlað mér að ræða efnislega um þetta mál. En það eru þegar komnar fram allmargar brtt. og auk þess hefur hv. frsm. meiri hl. farið inn á efnishlið málsins, svo að ég þarf að svara þeim orðum að nokkru. Hv. frsm. meiri hl. sagði, að ekki væri viðkunnanlegt að koma með dagskrártill. við þetta frv. á þann hátt, sem ég hef gert. Ég veit ekki, hvað er orðið viðeigandi eða óviðeigandi í sambandi við þetta mál. Hvenær sem einhver brtt. er borin fram í þessu máli, á það ekki að vera viðeigandi, af því að málið sé svo smátt, en till. svo stór. Og hv. þm. sagði einnig, að þetta væri því síður viðeigandi, þar sem vitað er, að meiri hl. d. væri með frv. eins og það er nú. Þetta er hreinn misskilningur. Málið var afgr. hér við síðustu umr. með 6:5 atkv., svo að langt er frá, að það sýni út af fyrir sig nokkurn meiri hl. fyrir málinu, enda má segja, að málið sé svo lítilfjörlegt og auvirðilegt, að menn vilja ekki ljá því lið eins og það er. Það er líka búið að fara þannig með það síðan það kom fram, m. a. með til.. frá frsm. meiri hl. Væri bætt talsverðu á ranglætið með því að afgr. það þannig, og enn frekar með því að samþ. till. hv. 11. landsk. Vil ég benda honum á, að vel gæti verið, að hjón ættu engan hlut í félagi, sem börn þeirra ættu í. Og þá ætti að fyrirmuna þessi fríðindi, ef konan vinnur úti í þágu slíks félags, og er það hart. Og ég hygg, að þegar farið er að athuga þetta, verði erfitt að takmarka þetta við það, að ekki sé fyrirtæki mannsins, ef það er skýrt þannig, að maðurinn eða konan eða fjölskyldan eigi fyrirtækið, þó að ekki sé um að ræða nema t. d. 25 þús. kr. í milljóna fyrirtæki. Svo að hér er hv. 11. landsk. að leggjast á sveif um að fremja frekara ranglæti, sem ekki er hans vani yfirleitt. Þá vil ég í sambandi við brtt. frá hv. 4. þm. Reykv. segja nokkur orð. Ég hef vitað, að hann er einn af fremstu mönnum í Alþfl., en ég hélt ekki, að honum væri eins tamt að snúa öllu við eins og blöð hans gera venjulega. Hann hélt því fram, að aðalrök mín í málinu væru þau, að ég væri að gera öllum jafnt undir höfði. Hvenær hefur hann heyrt mig halda fram þessum rökum í þessu máli? Hann hefur þá ekki hlustað nokkurn skapaðan hlut né lesið mína grg. Mín aðalrök eru þau, að ég tel stórkostlegan hag fyrir ríkissjóð og sérstaklega fyrir þjóðarheildina að afnema skattalögin, og einna mestan hag fyrir lágtekjumennina. Ekki hefur verið reynt að hrekja þetta. Mundi þá hlaupa slíkur vöxtur í athafnalífið, að fátækustu þegnarnir í þjóðfélaginu mundu hafa miklu meiri afkomumöguleika. Þetta voru mín aðalrök. Það eru mín aðalrök, að þetta er engu síður gert fyrir hina fátæku eða lágtekjumennina en fyrir aðra menn. Hv. 6. landsk. hélt fram við síðustu umr., að ég væri hér að túlka sérstaklega stefnu Sjálfstfl. Ég hef ekki reynt að mótmæla, að hann væri þessu samþykkur, en vil þó benda honum og öðrum hv. þm. á, að við atkvgr. veit ég ekki betur en að enginn sjálfstæðismaður hafi fylgt þessari skoðun, sem hann sagði að ég túlkaði. Og hans ágæta blað heldur fram, að ég rói einn á báti. Annaðhvort hlýtur það að vera rangt, sem hann heldur fram, eða þm. Sjálfstfl. hafa hrokkið við og snúizt hugur í málinu. Nei, þetta er ekkert annað en fyrirsláttur hjá hv. þm. Ég túlka mína skoðun, eftir að hafa lagt mjög mikla vinnu í að rannsaka afleiðingarnar af skattalögunum eins og þau eru nú. Og ég get fullvissað menn um það, að rík áherzla var lögð á það sjónarmið, hvað til góðs væri fyrir hina fátæku alveg eins og þá ríku. Eins og ég tók fram í upphafi, að ef í sambandi við þessa till. er tekið til athugunar annað frv., sem liggur fyrir um breyt. á erfðalögum, þá á féð ekki að ganga til annars en félagsmálastarfsemi í landinu, m. a. til þess að byggja upp stofnun fyrir öryrkja. Ekki vill hv. 6. landsk. vinna með að neinu þessu, enda þótt hann hafi einu sinni sagt, að hann væri stoltur af að vera með í að flytja þetta frv.

Það er annað mál.

En þetta er byggt upp sameiginlega. En um það, að mín höfuðrök hafi verið þau, að ég vilji gera öllum jafnt undir höfði, endurtek ég, að svo er ekki, heldur vil ég fara skynsamlegustu leið gagnvart atvinnumálum og fjárhagsafkomu þjóðarinnar yfirleitt. Og þau rök hafa ekki verið hrakin. Ég hef bent á, hversu gífurlegan kostnað skattainnheimtan hefur í för með sér. Hv. 4. þm. Reykv. hefur að vísu talið vafasamt, að sá útreikningur sé réttur. Ég nenni ekki að rökræða það frekar nú. En ég get fullvissað hv. þm. um, að einnig það atriði var mjög gaumgæfilega athugað. Það, sem ég fer fram á í minni dagskrártill., er ekki annað en það, að við athugum skattalögin, sem við erum allir sammála um, að þurfi að gera. Þá verða öll þessi sjónarmið rannsökuð. En nú skilst mér raunar hv. 4. þm. Reykv. ekki vilja láta rannsaka þessi mál, m. a. ekki láta mþn. í skattamálum rannsaka, hvort það sé til hagsbóta fyrir ríkissjóð, fyrir atvinnumálin og fyrir þjóðina alla, - og alveg sérstaklega fyrir þá fátækustu, að tekjuskatturinn sé afnuminn. Hann vill láta sínar fullyrðingar gilda sem hæstaréttardóm um þetta mál. Ég hélt ekki, að hann væri svo einstrengingslegur, að hann vildi neita allri rannsókn. Ég get fullvissað hv. þm. um það, að til eru margir menn í landinu, sem hafa starfað mjög að þessum málum og þekkja þau betur en við gerum hér til samans, og hafa talið mjög sterk rök fyrir því að afnema skattalögin. Samt vill hv. þm. ekki láta athuga þessi mál í mþn. Ég vil einnig ganga svo langt að afnema alla skatta á lágtekjur. Og ég vil vera með í að athuga, hvort ekki ætti að skatta hjón sitt í hvoru lagi. Ég get ekki fellt mig við samþykkt brtt., sem stefnir að útilokun hinna sjálfsögðustu rannsókna í þessu máli, og ég mun því greiða atkv. á móti dagskrártill. En varðandi þessa till. vil ég bera fram fyrirspurn til hæstv. forseta. Þar sem þetta er borið fram sem brtt. við mína till., þá skilst mér, ef þetta verður samþ. áður en mín till. kemur til atkv., að hún verði þá ekki borin upp á eftir. En þessi till. er bara í rauninni sjálfstæð till., en ekki brtt., og með því að mín till. fer lengra og er viðtækari, þá vil ég leyfa mér að vænta þess, að hæstv. forseti sjái sér fært að bera mína till. upp fyrst. Að minni till. fallinni mundi ég þá e. t. v. sjá mér fært að gjalda hinni samþykki. - Mér skildist, að hv. 11. landsk. stæði í þeirri meiningu, að þótt búið væri að samþ. till. hv. 4. landsk., væri samt hægt að bera upp mína till. eftir sem áður. Ég skil þetta samt á hinn veginn; og ég vænti þess, að hv. 11. landsk. athugi sitt mál og sjái sér fært að fylgja minni till. Út af ummælum hv. 1. þm. N-M., að ekki væri hægt að orða till. mína eins og gert er, þar sem milliþn. væri ekki starfandi, þá vil ég upplýsa, að þegar spurt var um það atriði í fjhn., hvenær von væri á löggjöf um þetta efni, þá voru okkur flutt þau orð frá ráðh., að málið væri enn í undirbúningi og yrði ekki hægt að leggja það fyrir þetta þing, og þegar svo jafnábyggilegur maður og hv. 11. landsk. gekk út frá því í sinni till., að n. væri starfandi, þá tók ég það gilt. En ef þetta er ásteytingarsteinn, þá má vel nema hann í burtu, og ég vil ekki, að minni brtt. sé vísað frá af þeim ástæðum. Ég leyfi mér því að leggja fram, með leyfi hæstv. forseta, svofellda brtt. við till. mína á þskj. 512: Í stað orðanna „að ríkisstjórnin feli milliþinganefnd þeirri, sem nú starfar að endurskoðun tekju- og eignarskattslaganna, að“ komi: að ríkisstjórnin láti halda áfram endurskoðun á tekju- og eignarskattslögunum og láti í sambandi við þá endurskoðun“ o. s. frv. Ég leyfi mér að leggja fram þessa brtt. Og ef það er rétt, sem hv. 1. þm. N-M. heldur fram, að n. sé ekki starfandi lengur, þá getur hæstv. forseti e. t. v. borið um það. Liggi hins vegar ekki fyrir um þetta fullnægjandi upplýsingar, þá þætti mér rétt, að frestað yrði atkvgr. Og ég er reiðubúinn til þess að vera með í því, ef hv. 11. landsk. og hv. 4. þm. Reykv. vildu fá málinu frestað og freista þess þá að bræða síg saman um rökst. dagskrá. En ég get ekki fylgt rökst. dagskrá, þar sem ekki er gert ráð fyrir því, að þetta mál verði rannsakað. Mér er það áhugamál, að það verði gaumgæfilega athugað, hvort þau rök fái staðizt eða ekki, sem ég hef sýnt fram á í mínu nál., og breytingar á skattalögunum verði þá sniðnar eftir því, sem milliþn. kæmist þar að raun um. Ég skal ekki tefja umr. um þetta mál, en vil endurtaka það, að í sjálfu sér er það lítilvægt og enginn ávinningur að því að fá það samþ. Með því er sumpart framið ranglæti og það torveldar vinnu fyrir skattstjóra og skattan., og er nóg gert að því nú þegar að auka á alla þá þvælu. - Ég vil svo leyfa mér að afhenda hæstv. forseta brtt. mína og vænti þess, að hann beri hana upp sem slíka við till. á þskj. 512, síðan þá till. og loks till. hv. 4. þm. Reykv., sem ég hef áður bent á, að gengur skemmra en mín till. og getur ekki staðizt sem brtt. við hana.

Forseti (BSt): Ég hef ekki fundið neins staðar í þingsköpum, að gert sé ráð fyrir brtt. við dagskrártill. Og ég mun taka mér frest til að athuga það, hvernig bera skuli upp þessar brtt. Brtt. hv. 4. þm. Reykv. er í eðli sínu sjálfstæð till., og hv. flm. dagskrártill. á þskj. 512 getur tekið aftur till. sína í núverandi mynd og borið fram aðra till.



Herra forseti. Það hafa nú þegar orðið miklar og að ýmsu leyti fróðlegar umr. um þetta mál, og skal ég ekki lengja þær um of. - Hv. 4. þm. Reykv. ber fram dagskrártill. og notar hann henni til stuðnings þau sömu rök sem ég ber fram í grg. fyrir málinu sjálfu. En fyrir mér vakir þar úrbót til bráðabirgða, unz ný skattalöggjöf hefur verið afgr., þar sem vænzt er eftir breyt. á heildarkerfinu og m. a. að gengið verði að fullu til móts við óskir kvennasamtakanna og annarra um réttlátari skattaálagningu hjóna. - Ég mun ekki geta fylgt hinni rökst. dagskrá, þar sem rök hennar eru ekki önnur en þau, sem ég hef sjálf fært fram fyrir minni bráðabirgðatill., sem ætlað er að vera nokkur úrbót í málinu, á meðan beðið er ettir afgreiðslu þess í heild. Það hefur fullkomlega verið viðurkennt af minni hálfu, að hér er ekki um að ræða neina stórvægilega breyt. á skattalöggjöfinni. En með henni þykir það einkum mæla sérstaklega, að þeim fjölda giftra kvenna, sem lokið hefur ýmiss konar sérnámi og jafnvel háskólaprófum í ýmsum greinum, er með skattalögunum gert ómögulegt að nota það til gagns fyrir þjóðfélagið, og gæti þessi litla breyt. orðið til að bæta úr því. En það er einnig viðurkennt af mér, að þessi breyt. nær ekki til allra, heldur aðeins þeirra, sem eru í svo háum skattstiga, að annað hjónanna vinnur þannig kauplaust. Ég get ekki tekið undir það, sem hv. 6. landsk. sagði, að þó hann viðurkenndi, að þetta væri réttlætismál, þá gæti hann ekki fylgt því, af því að svo fáir yrðu þessa réttlætis aðnjótandi. Mér þykir hans röksemdafærsla skjóta skökku við, og verð að telja þetta spor í rétta átt. Hins vegar er greinilegt, eins og fram hefur komið, að kvennasamtökin í landinu munu ekki sætta sig til lengdar við neitt minna en algera sérsköttun. Konur, sem vinna sín störf innan heimilis, sætta sig ekki við, að þær séu settar skör lægra en hinar, sem starfa utan heimilisveggjanna og taka tekjur sínar í peningum. Varðandi brtt., sem fram er komin frá hv. 4. landsk., vil ég taka fram, að þrátt fyrir það, að búast má við, að það valdi nokkrum erfiðleikum fyrir framkvæmendur skattalaganna að finna mörkin, sem hún gerir ráð fyrir, þá tel ég þó, að hún feli í sér það, sem ég hefði viljað ná í minni till., og mun ég því ljá henni fylgi. Skal ég svo ekki orðlengja þetta frekar. Hér er hver höndin upp á móti annarri og vant að sjá, hvernig þessu máli reiðir af. En um það verður að fara sem auðið er.