Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. meiri hl. heilbr.- og trn. (Valgerður Sverrisdóttir) : Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti á þskj. 381 frá hv. heilbr.- og trn. um málefni aldraðra. Nefndin hefur fjallað um frv. og fékk á sinn fund Hrafn Pálsson, deildarstjóra í heilbr.- og trmrn., og séra Sigurð H. Guðmundsson sem sæti á í samstarfsnefnd um málefni aldraðra, sem jafnframt er stjórn Framkvæmdasjóðs aldraðra. Nefndin er ekki sammála um afgreiðslu málsins. Meiri hl. hennar leggur til að gerð verði sú breyting á frv. að ráðstöfunarfé vegna annarra verkefna, sem sjóðsstjórn ákveður og ráðherra samþykkir, skv. 5. tölul. 1. efnismgr. 1. gr., komi einungis af þriðjungi árlegs ráðstöfunarfjár. Þannig er tryggt að tveir þriðju hlutar af árlegu ráðstöfunarfé fara til verkefna skv. 1. og 2. tölul. 1. mgr. 1. gr. frv. Meiri hl. nefndarinnar leggur áherslu á það að í frv. er gert ráð fyrir að árlegt ráðstöfunarfé Framkvæmdasjóðs aldraðra verði jafnhátt heildarálagningu þess sérstaka gjalds sem lagt er á tekjuskattsskylda einstaklinga vegna sjóðsins, sbr. 10. gr. laga nr. 82/1989, um málefni aldraðra. Með þessu er tryggt að ríkissjóður ber hallann ef innheimta verður lægri. Auk þess leggur meiri hluti nefndarinnar til að lög þessi öðlist þegar gildi eftir samþykkt frumvarpsins en ekkert gildistökuákvæði er í frumvarpinu. Ástæða er til að nefna það hér að með samþykkt þessa frumvarps fellur niður ákvæði í lánsfjárlögum þar sem kveðið er á um skerðingu á Framkvæmdasjóði aldraðra. Meiri hl. nefndarinnar mælir með samþykkt frv. með breytingum sem gerð er tillaga um á sérstöku þskj. Undir nefndarálitið rita Margrét Frímannsdóttir, Karl Steinar Guðnason, Stefán Guðmundsson og Valgerður Sverrisdóttir. Aðrir nefndarmenn hafa skilað sérstökum nefndarálitum.

Frsm. 1. minni hl. heilbr.- og trn. (Salome Þorkelsdóttir) : Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir nál. 1. minni hl. heilbr. - og trn. Eins og fram kom í máli formanns nefndarinnar, hv. 5. þm. Norðurl. e., skilar minni hl. tveimur nefndarálitum. Ég verð að byrja á því að lýsa vonbrigðum mínum með meðferð þessa máls í þessari hv. deild. Það er óhætt að segja að þessu máli hafi verið lætt inn á síðustu dögum þingsins. Það eru ekki nema tveir dagar síðan mælt var fyrir því, eða í fyrradag. Áður en hæstv. ráðherra mælti fyrir þessu máli hafði nefndin komið saman til þess að fjalla um frv. Annar fundur nefndarinnar var haldinn hér í hliðarherbergi á meðan þingdeildarfundir stóðu yfir eða voru að hefjast og þriðji fundur nefndarinnar var haldinn í gærmorgun. Á öllum þessum fundum var illa mætt af nefndarmönnum. Má segja að það hafi aðeins verið stjórnarandstöðuþingmenn sem fjölluðu um þetta frv. ásamt formanni nefndarinnar og einum öðrum hv. nefndarmanni sem tókst að koma þó hann lægi í flensu heima, en það var hv. 4. þm. Reykn. Þetta segi ég til þess að lýsa því hvernig ástandið er á síðustu dögum þingsins. Ég er ekki að ásaka nefndarmenn um að þeir hafi að yfirlögðu ráði ekki mætt á nefndarfundum heldur þykir mér þetta lýsa því að menn eru út og suður í störfum í sambandi við þingstörfin og þannig er á þessu máli tekið þegar svo er ástatt. Það þykir mér vera mjög miður vegna þess að hér er um mikilvægt mál að ræða sem hefði þurft að fá ítarlega og góða umfjöllun. Það hefur einnig komið fram að ekkert samráð hefur verið haft t.d. við stjórn Framkvæmdasjóðs eða samstarfsnefnd alraðra um þetta mál meðan það var í undirbúningi. Sá aðili sem er í samstarfsnefndinni eða stjórn Framkvæmdasjóðsins og kom hér á fund nefndarinnar hafði ekki séð þetta frv. fyrr en hann sat með okkur á fundi í hliðarherbergi. Og ritari nefndarinnar, sem er starfsmaður í ráðuneytinu, hafði heldur ekki séð frv. fyrr en búið var að prenta það og ganga frá því. Ég get ekki látið hjá líða, hæstv. forseti, að láta þetta koma hér fram. Þetta eru mér mikil vonbrigði og ég hefði talið það farsælla að reyna að taka höndum saman og standa að svo mikilvægu máli þannig að það væri tryggt að hér væri verið að styrkja stöðu Framkvæmdasjóðs aldraðra. En eins og þetta frv. er í pottinn búið, og verður afgreitt hér úr þinginu af stjórnarliðum, þá er ekki hægt á nokkurn hátt að sjá að það sé trygging fyrir því að þetta styrki stöðuna nema síður væri. Eins og fram hefur komið er verið að útvíkka verksvið sjóðsins. Það er talað um að það eigi að tryggja að skerðingarákvæði verði fellt niður. Ég vil aðeins benda á að hér var til umræðu í gær í þessari hv. deild frv. til lánsfjárlaga. Það var afgreitt út úr deildinni. Það var ekki minnst einu orði á að það ætti að fella niður skerðingarákvæðið sem snýr að Framkvæmdasjóði aldraðra. Þetta fannst mér nauðsynlegt að láta koma fram, hæstv. forseti. Ég leyfi mér að renna yfir nál. sem er undirritað af okkur hv. 14. þm. Reykv. Guðmundi H. Garðarssyni og mér. Með leyfi forseta hljóðar það svo: ,,Nefndinni barst þetta frv. með mjög óvæntum hætti rétt fyrir jólahlé. Lítið svigrúm var gefið af hálfu meiri hl. nefndarinnar til að leita eðlilegra umsagna um málið eða afla nauðsynlegra gagna. Að vísu voru kvaddir á einn fund með nefndinni tveir kunnáttumenn um málefni aldraðra, þeir Hrafn Pálsson og séra Sigurður H. Guðmundsson, sem gáfu glöggar og góðar upplýsingar. Þrátt fyrir það hefðu verið eðlilegri vinnubrögð að frv. væri sent til aðila er fjalla um málefni aldraðra og leitað skriflegra umsagna. Fyrsti minni hl. nefndarinnar mótmælir þessum vinnubrögðum og telur þau óþingleg. En þrátt fyrir það telur hann sig knúinn til að reyna til hins ýtrasta að forða Framkvæmdasjóði aldraðra frá stóráföllum með því að leggja fram brtt. við frv. á sérstöku þskj. Eins og fram kemur í brtt. er lögð áhersla á að Framkvæmdasjóður aldraðra fái að fullu þær tekjur sem sjóðnum ber samkvæmt lögum með því að skerðingarákvæði frv. til laga um lánsfjárlög verði niður felld. Enn fremur er lagt til að sjóðurinn verði ekki samhliða framkvæmda - og rekstrarsjóður. Er sérstaklega varað við þeirri stefnu þar sem hún getur eyðilagt megintilgang Framkvæmdasjóðs aldraðra. Rekstrarfjárþörf stofnana aldraðra verður að mæta með öðrum hætti. Sú leið, sem felst í frv. því til laga um Framkvæmdasjóð aldraðra sem meiri hl. nefndarinnar stendur hér að, skerðir enn frekar fjárhagsstöðu stofnana aldraðra og mun auka vanda þeirra. Brtt. 1. minni hl. miðar hins vegar að því að styrkja stöðu Framkvæmdasjóðs aldraðra.`` Ég vil svo að lokum, hæstv. forseti, benda á það að þetta er ekki í fyrsta sinn sem þessi sjóður er skertur. Á sínum tíma var með lögum lagður á nefskattur sem rann í Framkvæmdasjóð aldraðra. Þegar staðgreiðslukerfi skatta var komið á var þessi nefskattur felldur niður og felldur inn í staðgreiðslukerfið. Nú er þessi skattur inni í staðgreiðslukerfinu og auk þess hefur honum verið bætt á að nýju sem nefskatti. Svo er verið að tala um skerðingarákvæði sem varðar þessar áætluðu tekjur en þessi skerðing á sjóðnum er miklu, miklu meiri. Það er líka inni í staðgreiðslukerfinu. Við sem erum í minni hl. í þessu máli teljum að það sé nægjanlegt ráðstöfunarfé sem rennur beint í ríkissjóð, sem ríkissjóður hefur tekið sér, ég vil leyfa mér að segja ófrjálsri hendi, sem ætlað var og á að fara í Framkvæmdasjóð aldraðra. Varðandi brtt. eru þær tvær eða í tveimur liðum. Þær eru á þskj. 406 og hljóða svo, með leyfi hæstv. forseta: ,,1. Síðari efnisgrein 1. gr. orðist svo: Heimilt er að veita allt að þriðjungi af árlegu ráðstöfunarfé Framkvæmdasjóðs aldraðra til verkefna skv. 2., 3., 4. og 5. tölul. 1. mgr. 2. Við 1. gr. bætist ný mgr. svohljóðandi: 4. tölul. 1. mgr. skal aðeins gilda árið 1991 en kemur því aðeins til framkvæmda að skerðingarákvæði lánsfjárlaga fyrir árið 1991 um sjóðinn falli brott.`` Með þessu móti viljum við fá staðfestingu á því að það sé rétt að skerðingarákvæðið eigi að falla brott því að það er á engan veg hægt að tryggja það með því sem segir t.d. í athugasemdum í lánsfjárlögum um þetta atriði. Í athugasemdum við frv. til lánsfjárlaga á bls. 15 segir m.a. að fé úr Framkvæmdasjóði aldraðra megi ráðstafa til reksturs og almenns viðhalds auk stofnframkvæmda. Þarna er talað um að heilbrrh. muni væntanlega leggja fram á Alþingi frv. til laga um breytingu á lögum um málefni aldraðra. Verði breyting gerð á hlutverki þessara sjóða, þá er átt við fatlaðra og aldraðra, gætu --- takið eftir því --- gætu ákvæði 28. og 29. gr. þessa frv. fallið niður í meðförum Alþingis. Það er ekki sagt: munu falla niður, heldur: gætu gert það ef hæstv. fjmrh. væri það nú t.d. þóknanlegt. Og þess vegna eru þessar brtt. fluttar.

Frsm. 2. minni hl. heilbr.- og trn. (Guðrún J. Halldórsdóttir) : Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nál. 2. minni hl. heilbr.- og trn. Í rauninni er það þannig með 1. og 2. minni hl. heilbr.- og trn. að við berum í brjósti álíka ugg um framvindu starfsemi þessa sjóðs því með útvíkkun starfseminnar sem boðuð er í þessu lagafrv. verða skyldur sjóðsins svo miklu meiri og margvíslegri að vandséð er að sjóðurinn geti staðið undir þeim skuldbindingum eða þeim skyldum sem honum eru lagðar á herðar. Það er heldur ekki tryggt að við það verði staðið að fella niður þau skerðingarákvæði sem haft er á orði að muni falla brott. Finnst mér það vera uggvænlegt. Jafnvel þó þessi skerðingarákvæði verði felld niður í ár, þá koma fleiri ár og á undanförnum árum er búið að skerða þennan sjóð ár eftir ár. Þetta er draugur sem hefur sífellt gengið aftur og jafnvel þó tvívegis sé búið að skattleggja þjóðina fyrir þessum umræddu fjárframlögum. Því tel ég engan veginn tryggt, jafnvel þó þetta sé haft á orði núna, að sjóðurinn verði ekki jafnilla staddur á næstu árum eins og hann er núna. Af þessum ástæðum er dálítið vafasamt að útvíkka starfsemi sjóðsins. Ég vil, með leyfi hæstv. forseta, lesa nál. 2. minni hl. ,,Nefndin var tekin að ræða þetta frv. jafnvel áður en fjallað var um það í 1. umr. í Ed. og verður að segjast að miklum þrýstingi var beitt við nefndarmenn til að koma því í höfn fyrir jólafrí. Því hefur gefist heldur naumur tími til að fjalla um málið. Telja verður varhugavert að veita fleiri verkefnum inn í sjóð sem aldrei hefur getað sinnt hlutverki sínu til fullnustu því að árum saman hefur hann verið skertur við afgreiðslu lánsfjárlaga. Óafgreidd mál munu hafa hlaðist upp hjá sjóðnum og vandséð hvernig hann á að geta staðið undir víkkuðu starfssviði þó að skerðingunni verði af honum létt og nokkurt fé bætist í sjóðinn að auki, svo mikið mun ásókn í úthlutunarfé sjóðsins aukast. Eigi að síður eru þeir þættir frv. sem varða víkkað verksvið sjóðsins nauðsynlegir og óhjákvæmilegir en 2. minni hl. treystir sér ekki til að styðja þá nema sjóðnum sé séð fyrir miklu meira fjármagni en nú mun ætlað í hann og mun því sitja hjá við afgreiðslu frv.`` Og það er mergurinn málsins. Ef tryggt væri að sjóðurinn fengi miklu meira fé en honum mun vera ætlað þá gæti hann staðið undir öllum þessum verkefnum. En eins og stendur er ómögulegt að sjá að hann muni geta það.

Karl Steinar Guðnason : Frú forseti. Nú á síðustu dögum þings fyrir jólafrí eru miklar annir eins og tíðkast yfirleitt á þessum tíma. Það er með ólíkindum hvernig þingstörfum er hagað. Þessi deild var svo til verkefnalaus í október og nóvembermánuði. Síðan gerist það að á síðustu stundu streyma öll frv., brtt. og annað án þess að þingmenn fái rönd við reist, án þess að þingmenn fái tækifæri til að kynna sér málin, skoða þau og setja fram skoðanir sínar. Ég tek því undir þær aðfinnslur sem koma fram hjá minnihlutamönnum. Þetta eru vinnubrögð sem mega ekki eiga sér stað og verður að breyta. Það er að vísu ekki ný bóla að svona sé málum hagað. Ég minnist þess að það tíðkaðist hér áður fyrr að hrúga inn frv. rétt fyrir þingslit að vori og varð það til þess að gerð var breyting á þingsköpum í þá veru að allmargir dagar yrðu að vera til þingslita þegar mál voru lögð fram. Það voru sett tímamörk á það hvenær mætti í síðasta lagi bera fram frv. Þetta var vissulega gert vegna þess að það var gengið á þetta lagið, þ.e. að viðkomandi ríkisstjórn lagði frv. fram sem allra næst þingslitum í trausti þess að geta rennt þeim í gegn án þess að menn gætu kynnt sér þau nægilega. Þingsköpunum var sem sagt breytt til að gefa mönnum rúm til þess að kynna sér málin. Til deildarinnar hafa streymt frv. núna fyrir jólin og brtt. sem ég tel að þyrftu meiri skoðunar við. Þingmenn eru alveg varnarlausir gagnvart þessu og það er spurning finnst mér hvort það ætti að setja ný tímatakmörk sem lúta þá að jólahléi. Ég vissi t.d. ekki um tilvist þessa frv. fyrr en ég kom á nefndarfund. Og ég er ekki að nefna þetta sem einsdæmi því það er venja hér í þinginu. Þingmenn gera allt of mikið af því að láta sér þetta lynda. Þingmenn þurfa að taka sig saman um það að koma á öðrum vinnubrögðum hér í þinginu þannig að afgreiðsla mála verði ekki með þeim hætti sem verið hefur. Vænti ég þess að stefnt verði að því að svo verði gert. Það var fjallað um skerðingu á Framkvæmdasjóði aldraðra og fleiri sjóðum. Það er ekki ný bóla. Þetta er nokkuð sem hefur gerst ár eftir ár og skiptir þá engu máli hvaða ríkisstjórn hefur verið við völd hverju sinni. Orðin ,,þrátt fyrir`` eru býsna algeng í lánsfjárlögum og annars staðar. Það er vegna þess að alþingismenn hafa samþykkt lög, fjölda laga með mörkuðum tekjustofnum, sem gera það að verkum að ef farið væri eftir því öllu saman þá væri ekkert til, þá væru engir peningar til annars og Alþingi hefði ekkert með fjárveitingar að gera. Þetta er uppsafnaður vandi, mætti segja. Þegar þarf að ná saman endum í fjárlagadæmi eða lánsfjárlögum þurfa menn að átta sig á því hvað er til skiptanna. Það hafa menn ekki gert. Hins vegar hafa þeir samþykkt hin aðskiljanlegustu frv. blindandi hverju sinni. Ég geri mér alveg grein fyrir því að Framkvæmdasjóður fatlaðra t.d. hefur aldrei fengið það fjármagn sem þingmenn samþykktu árið 1979 eða 1980 að sjóðurinn ætti að hafa. Og ég minni á það enn að það hefur ekki skipt máli hvaða ríkisstjórn er við völd hverju sinni hvaða skerðingar hafa verið gerðar á sjóðnum. Hins vegar hefur það verið hlutverk þeirra sem taka á sig þá ábyrgð að ná saman endum að loka dæminu. Þess vegna er þetta gert. Ég er samþykkur áliti meiri hl. í þessu máli en játa að það er gert á þeim forsendum að reyna að ná endum saman. Ég tel aftur á móti að það hefði mátt skoða þetta mál betur og fleiri mál sem hér er rennt í gegnum þingið. Mér finnst líka að þeir sem gera brtt. séu eiginlega svona á næsta bæ við það að biðja um hærri skatta. Við verðum að líta á þetta sem eina heild, allt fjárlagadæmið. Það er ekki gert í þeim tilvikum þegar koma fram brtt. um ótilgreindar fjárhæðir sem eiga að fara til hinna ýmsu verkefna. Það er þægilegt og vinsælt að segja að markaðir tekjustofnar eigi að halda sér en því miður, vegna fjárvöntunar, hefur það ekki reynst unnt. Og enn minni ég á að það hefur ekki skipt máli til þessa hvaða ríkisstjórn hefur verið við völd hverju sinni. En ég ætla að ljúka máli mínu með því að árétta það að svona vinnubrögð ganga ekki. Ég á ekki við þetta sérstaka mál heldur öll mál sem fyrir deildum eru þessa dagana. Vinnubrögðin mættu vera markvissari og nýta hefði mátt tímann í haust betur en gert var.

Frsm. meiri hl. heilbr.- og trn. (Valgerður Sverrisdóttir) : Hæstv. forseti. Ég ætla aðeins að segja örfá orð vegna þeirrar umræðu sem fram hefur farið um þetta mál. Það er ástæða til að taka undir það að málinu var flýtt í gegnum deildina. En ég vil nú samt segja það að mér finnst nokkuð langt gengið að geta þess á nál. að nefndin hafi verið tekin til þess að ræða þetta frv. áður en fyrir því var mælt í deildinni því það var að sjálfsögðu gert með samþykki allra nefndarmanna. Það kom fram hjá hv. 4. þm. Reykn. að hann hefði ekki vitað um tilvist þessa frv. fyrr en um það var rætt á nefndarfundi. Ég verð að segja að það samræmist ekki reglum í okkar þingflokki ef stjórnarfrv. eru lögð fram án samþykkis allra stjórnarþingflokkanna. Að því leyti kemur það mér á óvart ef hv. þm. hefur ekki vitað af þessu stjfrv. Það er talað um skerðingar og að hér sé verið að skerða Framkvæmdasjóð aldraðra. Ég vil þá geta þess að miðað við það framlag sem er til sjóðsins á yfirstandandi ári, sem er undir 200 millj., er hér um að ræða upphæð skv. 1. tölul. 1. gr. frv. sem yrði hærri en sú upphæð. Auk þess verður þetta fjármagn þó áfram allt innan þessa málaflokks þó verið sé að útvíkka verkefnasviðið. Þetta vildi ég að kæmi hér fram og eins það sem ég gat um í minni framsögu að samþykkt þessa frv. er tengd því að skerðingarákvæði í lánsfjárlögum falli niður. Þó svo það hafi ekki komið fram hér í umræðu í hv. deild í gær er það nú svo, og það mun koma fram í síðari deild. Það var mjög óljóst í gær um framvindu þessa máls og þess vegna var ekkert um það rætt. En verði þetta frv. að lögum fellur skerðingarákvæðið niður. Eins vil ég ítreka það að í frv. kemur fram að heildarálagningin skilar sér til sjóðsins samkvæmt þessu frv., ef að lögum verður. Þar er nú um einhverja milljónatugi að ræða, jafnvel gætu það verið 40 milljónir sem skiluðu sér til sjóðsins umfram það sem gerir samkvæmt núgildandi lögum. Það er því verulegt fjármagn. Ég vil að síðustu, hæstv. forseti, ítreka það sem ég sagði áðan að meiri hl. hv. heilbr.- og trn. mælir með að frv. verði samþykkt.

Guðmundur H. Garðarsson : Virðulegi forseti. Þó hér sé ekki um miklar eða háar tölur að ræða miðað við fjárlög og lánsfjáráætlun er hér um að ræða mál sem er geysilega þýðingarmikið, ,,prinsipalt`` séð, og snýr að þjónustu fyrir aldraða. Þess vegna held ég að það sé þess virði að hv. þm. fjalli um það með þeim hætti sem þeir hafa þegar gert og enn ítarlegar. Hv. þm. Valgerður Sverrisdóttir, 5. þm. Norðurl. e., sagði m.a. í ræðu sinni áðan að samkvæmt hennar túlkun væri framgangur þessa frv. tengdur því að skerðingarákvæði lánsfjárlaga varðandi Framkvæmdasjóð aldraðra yrði fellt niður úr lánsfjárlögum. Eins og hv. þm. Salome Þorkelsdóttir, 6. þm. Reykn., kom inn á áðan var í gær afgreitt frv. til lánsfjárlaga af hálfu stjórnarliða með þeim hætti að skerðingarákvæðinu var haldið inni. Það er því mjög erfitt fyrir okkur hv. þm. að fóta okkur á því hver er raunveruleg ætlan stjórnarþingmanna í þessum efnum. En við höfum hins vegar lagt fram brtt., ég og hv. þm. Salome Þorkelsdóttir, sem felur það í sér að hv. þm. Ed. geta tekið af öll tvímæli, og einmitt með þeim hætti sem hv. þm. Valgerður Sverrisdóttir kom inn á, um það að skerðingarákvæðið skuli falla niður. Það kemur fram í brtt. okkar hv. þm. Salome Þorkelsdóttur og mín. Á þskj. 406 segir svo, með leyfi forseta, en það er 2. tölul. í þessari brtt.: ,,Við 1. gr. bætist ný mgr. svohljóðandi: 4. tölul. 1. mgr. skal aðeins gilda árið 1991 en kemur því aðeins til framkvæmda að skerðingarákvæði lánsfjárlaga fyrir árið 1991 um sjóðinn falli brott.`` Þarna erum við búnir að leggja fram brtt. sem hlýtur að vera rökrétt í framhaldi af ræðu hv. þm. Valgerðar Sverrisdóttur svo bæði hún og aðrir stjórnarliðar hér í deildinni hljóta að samþykkja. Í því felst auðvitað staðfesting á því að Framkvæmdasjóður aldraðra skuli fá sínar tekjur að fullu. Þetta er mjög mikilvægt og þýðingarmikið atriði og raunar prófsteinn á það hvort stjórnarliðar meina nokkuð með því sem þeir hafa verið að segja um þetta mál hér. Ég ætla ekki að fjölyrða frekar um þetta atriði, forseti. Ég tel að því sé vel borgið þannig að skerðingarákvæðin verði felld niður með því að þessi brtt. okkar verði samþykkt. Varðandi málsmeðferð alla í sambandi við þetta frv. verð ég að taka undir það sem aðrir hv. þm. hafa sagt að það er náttúrlega ekki forsvaranlegt að leggja mál fram á þingi með þeim hætti sem gert hefur verið í þessu máli. Það er náttúrlega ekki forsvaranlegt að hv. þm. og nefndarmenn í heilbr. - og trn. Ed. skuli ekki einu sinni sjá frv. áður en byrjað er að fjalla um þau í nefnd, en látum það vera í þessu tilviki. Hæstv. ráðherra reyndi aðeins að útskýra það fyrir okkur nefndarmönnum sem hann náði í og skal ég ekki ræða frekar um það. En það vekur náttúrlega furðu að einn af stuðningsmönnum ríkisstjórnarinnar, hv. 4. þm. Reykn. Karl Steinar Guðnason, skuli lýsa því yfir að hann hafði ekki einu sinni hugmynd um að ætti að leggja þetta frv. fram, hvað þá að hann vissi um efni þess. En varðandi það sem sagt var hér áðan um afstöðu okkar og brtt., þar sem hv. þm. Karl Steinar sagði eitthvað á þá leið, að brtt. þær sem 1. minni hl. leggur fram feli í sér að það sé raunverulega verið að biðja um hærri skatta. Það er alger misskilningur. Það er ekki um það að ræða af okkar hálfu. Það sem við erum að leggja áherslu á er það að tekjur þær sem gert er ráð fyrir í lögum um Framkvæmdasjóð aldraðra renni til Framkvæmdasjóðs. Það er hins vegar vandamál núv. ríkisstjórnar hvernig hún ætlar að fjármagna þann umframkostnað sem þegar hefur verið stofnað til vegna þessara mála í heimildarleysi. Ég geri mér grein fyrir því að hv. þm. Karl Steinar hefur greinilega ekki fengið í hendurnar það plagg sem við fengum á nefndarfundi vegna lögmætrar fjarveru og veikinda. Það er um hvernig er búið að ráðstafa raunverulega meiri peningum vegna þessara mála en heimildir eru fyrir hendi. En skv. þeim plöggum sem við fengum kemur fram að svokölluð rekstrarkostnaðaraukning vegna málefna aldraðra á árinu 1989 var 105,6 millj. Auk þess liggur enn ekki alveg ljóst fyrir hvað hún kann að vera mikil á þessu ári en áætlað er að hún sé líklegast um 126 millj. Þeir sem hafast að í þessum málum með þessum hætti, og þar er auðvitað átt við heilbr. - og trmrh., hafa raunverulega verið að framkvæma hluti, sem ég vildi segja að væri ekki heimild fyrir, þrátt fyrir skerðingarákvæði lánsfjárlaga fyrir árin 1990 og 1989. Það er því ekki gott mál eins og hv. þm. Karl Steinar sagði hér og greip fram í fyrir mér. Þess vegna er það mjög varhugavert inn á hvaða brautir er farið í sambandi við þennan sjóð. Okkur minnihlutafólki virðist að nú sé valin sú leið sem sé mjög óheppileg og óæskileg miðað við hlutverk Framkvæmdasjóðs. Það er stöðugt verið að ganga á þann megin - og grundvallartilgang sjóðsins sem er í fyrsta lagi að styrkja byggingu þjónustumiðstöðva, dagvistar - og þjónustuhúsnæðis aldraðra og hjúkrunarrýmis fyrir aldraða. Þetta er megintilgangur og meginhlutverk sjóðsins. En með því að taka fé úr sjóðnum, bæði með skerðingarákvæðum og með því að bæta inn því atriði að veita tímabundið rekstrarfé til stofnana fyrir aldraða sem hefja starfsemi eftir að fjárlagaár hefst, er verið að ganga á þennan sjóð og tímaspursmál hvenær allt það fé sem á að renna til sjóðsins er orðið að rekstrarfé. Það ætti þá að sjálfsögðu að vera í fjárlögum að mati þingmanna á hverjum tíma. Hér er því verið að fara bakdyramegin inn í Framkvæmdasjóð til að fjármagna rekstur og kostnaðaraukningu sem engar heimildir eru fyrir. Síðan er verið að koma með þetta frv. eftir á til að leiðrétta fortíðina og skapa möguleika fyrir framtíðina. Ég vara, virðulegi forseti, mjög alvarlega við þessari stefnu sem er í fyrsta lagi, að mínu mati, á mörkum þess að vera lögleg fyrir utan það að hún mun skaða mjög stöðu Framkvæmdasjóðs aldraðra og þessi málefni í heild. Ég vil síðan ítreka það við hv. þm. að brtt. 1. minni hl. eru þess eðlis að ef þær verða samþykktar, þá mun staða Framkvæmdasjóðsins styrkjast að nýju og jafnframt verður komið í veg fyrir það að það sé verið að efna til rekstrarkostnaðaraukningar á þessu sviði og Framkvæmdasjóður notaður sem nokkurs konar endurtryggingaratriði til þess að staðið sé við þær skuldbindingar sem hæstv. ráðherra hefur samþykkt í sambandi við þessi mál.

Frsm. 1. minni hl. heilbr.- og trn. (Salome Þorkelsdóttir) : Hæstv. forseti. Fundur var hafinn þegar ég kom inn í deildina en eins og hæstv. forseta var kunnugt stóðu yfir fundir í menntmn. beggja deilda hér í húsinu og þess vegna missti ég af upphafi ræðu hv. 5. þm. Norðurl. e. sem er formaður og frsm. nefndarinnar í þessu máli. Ég vænti þess að ég hafi ekki misst af neinu sem skiptir máli og ég teldi mig þurfa að svara hér. En það sem vakti athygli mína var þegar hún var að reyna að réttlæta þetta mál, að ekki hefði verið minnst á skerðingarákvæði þessa sjóðs í lánsfjárlagafrv., þ.e. það ætti að falla niður, í gær þegar verið var að fjalla um það frv., sem auðvitað hefði verið eðlilegur hlutur, a.m.k. að komið hefði fram í framsögu þegar verið var að mæla fyrir nál. um frv. að þetta gæti átt eftir að breytast. En það var ekki minnst á það einu orði. Hins vegar vil ég minna á það að formaður fjh. - og viðskn., hv. 5. þm. Reykv., sem mælti fyrir þessu nál., undirritaði það með fyrirvara. Þegar hann hafði lokið framsögu sem formaður nefndarinnar hóf hann ræðu sem nefndarmaður með fyrirvara. Það voru einmitt þessi atriði sem hann var að gera fyrirvara um og gagnrýna, eins og reyndar fleiri þingmenn hafa gert og það er ekki í fyrsta sinn, eins og hv. 4. þm. Reykn. kom hér réttilega inn á, það er ekki að gerast í fyrsta skipti að verið er að skerða ýmsa sértekjustofna á þessu þingi. Það kemur fyrir æ ofan í æ. Það er heldur ekki í fyrsta skipti sem ég gagnrýni slíkt því að ég hef ávallt gert athugasemdir við þetta. Mér finnst það siðlaust vægast sagt að marka sérstaka tekjustofna í sérstök verkefni eða setja á nefskatta og síðan er verið að taka af þessu fjármagni og nota í ríkiskassann til allt annarra hluta, jafnvel til þess að kaupa dagblöð út um allt land handa fólki til að lesa. Þetta vil ég láta koma fram. Það sem hv. 5. þm. Norðurl. e. sagði og ég gat ekki alveg fellt mig við var að það væri eðlilegt að ekki var minnst á þetta í umræðum um lánsfjárlögin í gær vegna þess að það var svo óljóst um afdrif þessa máls. Hvað í ósköpunum var óljóst um afdrif þessa máls? Formaður nefndarinnar, hv. 5. þm. Norðurl. e., sagði á nefndarfundi í gærmorgun þegar ég gerði athugasemd við að það væri verið að taka málið úr nefndinni að ekki væri gerð tilraun til að halda annan fund og þá löglegan, að það væri engin ástæða til þess, einfaldlega vegna þess að stjórnarliðar styddu allir þetta frv. og það þyrfti ekki stuðning stjórnarandstöðunnar. Það var svo einfalt mál. Og hvað var þá óljóst? Ég leyfi mér nú bara að spyrja um það. Ég get ekki séð hvað er óljóst. Þegar stjórnarliðar ætla að koma hér málum fram vita þeir að það verður samþykkt, enda skrifuðu nefndarmenn, sem aldrei tóku þátt í störfum nefndarinnar, undir nál. Þetta vil ég láta koma hér fram. Hv. 4. þm. Reykn. kom hér inn á mjög athyglisverð mál sem við höfum auðvitað oft velt fyrir okkur og margir gagnrýnt, sem er eðlilegur hlutur og það er þetta annríki á síðustu dögum fyrir jólahlé, að það væri ástæða til þess að setja tímamörk á framlagningu mála fyrir jólin alveg eins og fyrir þinglok. Ég vil taka undir þetta með honum. Mér finnst að það væri kannski leið að sett væru tímamörk á t.d. þau stjfrv. sem hæstv. ráðherrar eða ríkisstjórn ætlar sér að fá afgreidd fyrir jólahlé, að það yrðu hreinlega sett tímamörk, hvað þau mættu leggjast fram skömmu fyrir jól. Því að það er náttúrlega ekki nokkurt einasta vit í því að það er verið að boða alls konar frv. sem eiga að samþykkjast fyrir jólahlé og þau eru kannski lögð fram hér á síðustu dögum eða jafnvel síðasta degi og eiga þá að fara í gegnum sex umræður hér bókstaflega eins og hendi væri veifað. Þetta höfum við margsinnis rekið okkur á og mér finnst full ástæða til að taka undir þessi orð hv. 4. þm. Reykn., að tekið verði til skoðunar hvernig er hægt að koma í veg fyrir slíka endemis vitleysu. Það kom fram hjá hv. 14. þm. Reykv. hvernig staða sjóðsins er. Og núna þegar verið er að tala um að verið sé að auka fé til sjóðsins með því að hætta við að skerða, að það sé einhver bót á sama tíma og á að auka verkefnin, að þetta sé einhver lausn. Hvað um það sem sjóðurinn hefur skuldbundið sig til og stendur frammi fyrir sem skiptir 1 -- 2 milljörðum sem vantar fjármagn í til að standa við skuldbindingar, sem sjóðurinn skuldar nú þegar, auk þess sem liggur fyrir að hann þarf að sinna á næstu árum, kannski upp á 1 1 / 2 milljarð eða svo ef ég man tölurnar rétt sem eru þó ónákvæmar? Þetta vildi ég nú aðeins láta koma fram hér og að lokum að taka undir með hv. 14. þm. Reykv. og benda stjórnarliðum á það að þeim gefst tækifæri til þess að staðfesta að það sé rétt sem hefur komið fram hér í ræðum að fella eigi niður skerðingarákvæðið ef þetta frv. verður að lögum. Til þess að flýta afgreiðslu þess er besta leiðin að samþykkja okkar brtt. Ef þetta á að gerast með þeim hætti að lánsfjárlögin eigi eftir að koma hingað til okkar aftur þá veit ég ekki hvenær við ætlum að ljúka þingstörfum.

Frsm. meiri hl. heilbr.- og trn. (Valgerður Sverrisdóttir) : Hæstv. forseti. Það eru aðeins örstutt tvö atriði sem mig langaði að koma inn á. Í fyrsta lagi vegna orða hv. 14. þm. Reykv. Mér fannst einhvern veginn eins og lægi í hans orðum að það væri hætta á því að þetta fjármagn færi meira og minna inn í rekstrargeirann, yrði notað sem rekstrarfé. Það sé meiningin með 4. tölul. 1. gr. sem hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,Að veita tímabundið rekstrarfé til stofnana fyrir aldraða sem breyta eða hefja starfsemi eftir að fjárlagaár hefst.`` Meiningin með þessu er einfaldlega sú að þegar það kemur fyrir á miðju ári eða seinni hluta árs að dvalarheimilum er breytt í hjúkrunardeildir og það er ekki áætlað inni í almannatryggingalögum á því rekstrarári, fjárlagaári, þá sé heimild fyrir því að það sé nýtt fé til ársloka úr Framkvæmdasjóði aldraðra þangað til þessi viðkomandi hjúkrunardeild kemst inn á fjárlög sem gerist sjálfkrafa. Það er því bara verið að tala um einhverja mánuði. Það er ekki hætta á því að þessar deildir verði áfram inni á Framkvæmdasjóði aldraðra. Eins er ákvæði um það, hæstv. forseti, að 3., 4. og 5. tölul. 1. gr. verði aldrei meira en 1 / 3 af ráðstöfunarfé sjóðsins, þannig að ég álít að það sé ekki hætta á þessu. Þá vildi ég líka nefna vegna orða hv. 6. þm. Reykn. að það má rétt vera að ekki hefði verið óeðlilegt að það hefði komið fram í gær að ákvæði í lánsfjárlögum félli út. 

Guðmundur H. Garðarsson : Virðulegi forseti. Hv. 5. þm. Norðurl. e. Valgerður Sverrisdóttir er mjög heiðarleg og grandvör kona. Og það kom vel fram í ræðu hennar hér rétt áðan. Hún sagði nefnilega það sem skiptir máli. Hún sagði að það þyrfti að semja um mál til þess að þau næðu fram að ganga. Það er greinilegt að það hefur ekki tekist að semja um það með þeim hætti að hægt væri að fella þetta út úr lánsfjárlögum við afgreiðslu þeirra hér í hv. deild í gærkvöldi. Þar með undirstrikaði hún að þörfin fyrir að taka af öll tvímæli, eins og brtt. 1. minni hl. gerir ráð fyrir, er mjög brýn, þ.e. að við hér í Ed. tökum af öll tvímæli um að skerðingarákvæðin skuli felld niður. Þar með erum við í þessari deild búin að taka af skarið og þarf ekki að semja um það hugsanlega við einhverja stjórnarsinna sem eru erfiðir í taumi hjá hv. þm. Valgerði Sverrisdóttur. Við sameinumst þá, stjórnarliðar og stjórnarandstæðingar, sem höfum það að meginstefnumarkmiði að Framkvæmdasjóður aldraðra skuli fá sínar tekjur að fullu. Ég held að einmitt einnig það atriði sem hv. þm. Valgerður Sverrisdóttir kom inn á, að vegna tímaleysis gefst okkur þetta einstæða tækifæri að ganga frá þessu hér í þessari deild vegna þess að lánsfjárlögin eiga eftir að fara í gegn í Nd. Ef stjórnarsinnar leggja svona mikla áherslu á afgreiðslu þessa máls með þeim hætti að fullt samkomulag sé í þinginu þá skulum við, stjórnarandstæðingar, hjálpa hv. þm. Valgerði Sverrisdóttur og hæstv. heilbr.- og trmrh. að tryggja framkvæmd þessa atriðis. Þá er það hitt atriðið sem kom fram í ræðu hv. þm. Valgerðar Sverrisdóttur um 4. tölul. frv. sem varðar rekstrarfé. Hv. þm. sagði m.a. að þar væri aðeins verið að tala um nokkra mánuði. Ég held að orð dugi ekki til að stöðva það hvernig þetta hefur verið framkvæmt. Það er uppsafnaður vandi, sennilega um 100 millj. kr., í sambandi við rekstur þessara stofnana sem Framkvæmdasjóður á raunverulega ekki að bera ábyrgð á. Þannig að þótt hér sé gert ráð fyrir því í frv. að þetta sé aðeins til nokkurra mánaða er það staðreynd að það hefur ekki verið framkvæmt með þessum hætti. Þess vegna tel ég og við sem erum í minni hl. mjög hættulegt og varhugavert að opna þessa leið sem 4. tölul. 1. gr. gerir ráð fyrir. Þess vegna hljótum við, ef okkar brtt. verða ekki samþykktar, að greiða atkvæði gegn frv. eins og það kemur frá ríkisstjórninni vegna þess að það skerðir stöðu Framkvæmdasjóðs með þeim hætti sem við höfum lýst hér. Jafnframt liggur í augum uppi að stjórnarsinnar, sem vilja tryggja framgang þessa máls, geta greitt atkvæði með brtt. og tryggt það sem hv. þm. Valgerður Sverrisdóttir sagði og ég vil ítreka, að skerðingarákvæðin falli þar með niður í lánsfjárlögum.

Fjármálaráðherra (Ólafur Ragnar Grímsson) : Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frv. um tekju- og eignarskatt. Meginefni þessa frv. er að breyta tölulegum stærðum í gildandi lögum um tekju- og eignarskatt til þess að tryggja að skattbyrðin verði ekki meiri á næsta ári en hún er í ár. Þessar tölur í frv. eru í samræmi við forsendur fjárlaga og þær ákvarðanir sem teknar voru við framlengingu hinna svokölluðu þjóðarsáttarsamninga. Í sjálfu sér er í þessu frv. þess vegna eingöngu um slíkar tölulegar breytingar á ákveðnum stærðum í lögunum um tekju- og eignarskatt að ræða. Í öðru lagi er að finna í frv. ákvæði sem talið er nauðsynlegt af lagatæknilegum ástæðum um ríkisbréf. Því er ætlað að tryggja að sambærileg skilyrði séu um þessi verðbréf ríkisins og spariskírteini og ríkisvíxla. Þetta ákvæði er tengt ríkisbréfum sem er nýtt form af sparnaði sem ríkissjóður hefur boðið upp á til að brúa bilið milli ríkisvíxla og spariskírteina. Einnig er í frv. að finna ákvæði um leiðréttingar á málefnum þeirra sem töldu sig hafa orðið sérstaklega illa úti vegna breytinganna á kerfi húsnæðisbóta yfir í vaxtabætur. Ég mælist svo til þess, virðulegi forseti, að að lokinni 1. umr. verði frv. vísað til hv. fjh.- og viðskn.

Halldór Blöndal : Herra forseti. Ég óska eftir að fá félmrh. í þingsal. Ég vil fyrst vekja athygli á því að ég fékk í hendur í húsakynnum þingsins sérprent af lögum um Húsnæðisstofnun ríkisins sem er útgefið í nóvember 1990. Þetta sérprent er ranglega útgefið. Það felur ekki í sér lögin eins og þau eru núna og það er með tilvísanir sem eru villandi og beinlínis rangar. Þetta mál var tekið upp í Sþ. Ég man ekki betur en að hæstv. forseti hafi þar mælst til þess að þetta sérprent yrði dregið til baka. Man ég þetta vitlaust, hæstv. forseti? Var ekki forsetaúrskurður um það að þetta sérprent yrði ekki lengur í opinberri dreifingu? Ég óska eftir að fá upplýsingar um það áður en ég held lengra ræðu minni.

Ég var ekki viðstaddur þann fund þar sem um þetta var fjallað og þori ekki um það að segja. Hins vegar reyndi starfsfólk Alþingis að verða við beiðni hv. þm. um upplýsingar og aðstoð og lagði sig fram um það og notaði þá þetta gagn m.a. í þeim tilgangi einum.

Ég held að hæstv. forseti rugli saman tveimur málum. Ég er annars vegar að tala um það að forseti Sþ. var búinn að mæla fyrir um það að sú sérprentun sem ég fékk afhenta hér á skrifstofunni yrði tekin úr umferð. Og spurning mín lýtur að því hvort forsetar Alþingis hafi fylgt því eftir að hæstv. félmrh. sæi til þess að þessi sérprentun yrði tekin úr umferð. Ég vil spyrja hæstv. félmrh. hvort það hafi verið gert. Ég sá það tilsýndar í einhverju blaði í dag að hæstv. félmrh. hafi verið duglegur á ríkisstjórnarfundi. Ég skal ekki fara alveg með það hver voru hin einstöku atriði þess máls, en ég man til þess að hæstv. félmrh. hafi hótað að segja sig úr ríkisstjórn en því miður ekki látið af því verða. Nú spyr ég bæði forseta --- forsetar hafa verið með skriflega úrskurði og bréflega úrskurði upp á síðkastið, ekki rétt? Nú bið ég hæstv. forseta um að verða mér úti um það bréf sem forsetar hafa skrifað í framhaldi af úrskurði forseta Sþ. í sambandi við það að þetta sérprent yrði tekið úr umferð. Má vera að ég muni vitlaust um úrskurðinn. Síðan ætla ég að víkja aðeins að frhn. félmn. og víkja að einstökum efnisatriðum í því og lesa, með leyfi hæstv. forseta: ,,Nefndin hefur komið saman eftir afgreiðslu frv. við 2. umr. til þess að ræða tillögur um breytingar á frv. Á fund nefndarinnar kom Berglind Ásgeirsdóttir ráðuneytisstjóri. Félmrn. hefur bent á að við setningu laga nr. 70/1990 hafi láðst að fella brott ákvæði í lögunum um Húsnæðisstofnun en þá fækkaði lánaflokkum Byggingarsjóðs ríkisins um tvo. Lán til almennra kaupleiguíbúða voru felld undir Byggingarsjóð verkamanna en lán til heilsuspillandi íbúða voru felld niður, sbr. 2. gr. laga nr. 70/1990 sem afnam 5. og 10. tölul. 11. gr. laga nr. 86/1988. Hins vegar voru viðeigandi ákvæði um fyrrgreind atriði í sjálfum efnisköflum laganna ekki felld brott og því gerð tillaga um nýja grein við frv. sem ætlað er að bæta úr þessu. Er hér um lagahreinsun að ræða.`` Hæstv. félmrh. er kominn í símann. Ég óska eftir því að þessari umræðu verði frestað. Ég tel að ef ráðherra getur ekki verið við þessa smástund sem ég spyr hann sé eins gott að fresta umræðunnni fram yfir jól. Við erum að tala um alvörumál. Nú óska ég eftir því að fá upplýst hjá formanni félmn. hvort það var ráðuneytisstjóri félmrn. eða hvort það er skoðun nefndarinnar að hér sé um lagahreinsun að ræða í fyrri lið brtt. Ég held að það sé alveg nauðsynlegt að það komi alveg skýrt fram. Eins og þetta er lagt upp í félmn. er svo að sjá sem hæstv. félmrh. hafi sent ráðuneytisstjóra sinn á fund nefndarinnar til að skýra henni frá hvaða skoðun hún hefði á gagnsemi þess kafla í lögum um Byggingarsjóð ríkisins sem fjallar um heilsuspillandi íbúðir. Nú er ég algerlega á öndverðum meiði við félmn. varðandi þann sérstaka kafla sem fjallar um lán til útrýmingar á heilsuspillandi húsnæði. Ég vil vekja athygli á því, herra forseti, að hér í sérprenti laga um Húsnæðisstofnun ríkisins frá því í nóvember er kaflaheiti ,,Lán til útrýmingar á heilsuspillandi húsnæði``. Síðan er vísað í neðanmálsgrein og þar stendur: ,,Lán til útrýmingar á heilsuspillandi húsnæði voru felld niður með 2. gr. laga nr. 70/1990.`` Kaflinn er inni í lögunum. Það liggur alveg ljóst fyrir. Það stendur skýrum stöfum í lögum að heimilt sé að veita sveitarstjórnum og öðrum sem með skipulegum hætti vinna að útrýmingu heilsuspillandi íbúðarhúsnæðis í sveitum lán úr Byggingarsjóði ríkisins. Það stendur skýrum stöfum í þessum lögum. Á síðasta þingi og síðan núv. ráðherra fór í embætti félmrh. hef ég ekki mjög beitt mér fyrir breytingum á húsnæðislánakerfinu þar sem ég hef talið það þýðingarlaust. Ég vil á hinn bóginn leggja áherslu á að þau ákvæði sem hér er að finna hafa sum hver haft þýðingu eða gætu hafa haft þýðingu ef húsnæðisyfirvöld hefðu beitt þessu úrræði þar sem það á við. Ég ætla að lesa þetta upp, með leyfi hæstv. forseta: ,,Lán til útrýmingar á heilsuspillandi húsnæði geta verið með eftirtöldum hætti: a. Lán skv. 1. tölul. 11. gr. til byggingar íbúða handa fólki sem býr í heilsuspillandi íbúðum. Lánskjör eru hin sömu og á öðrum lánum skv. þeim tölulið. b. Viðbótarlán skv. 21. gr. þessara laga. c. Lán til byggingar leiguíbúða skv. IV. kafla þessara laga um leiguíbúðir sveitarfélaga. Gilda þá ákvæði 75. gr. varðandi lánskjör og aðra skilmála. Heimilt er að greiða þessi lán út með sama hætti og greinir í 1. mgr. 17. gr. 21. gr. Nú sækir sá sem vinnur að útrýmingu heilsuspillandi húsnæðis um viðbótarlán úr Byggingarsjóði ríkisins skv. b - lið 20. gr. til þess að byggja eða kaupa íbúð handa fólki sem býr í heilsuspillandi húsnæði að dómi læknis eða heilbrigðisfulltrúa í viðkomandi sveitarfélagi og skal þá húsnæðismálastjórn heimilt að veita lán allt að 70% af hámarksláni skv. b - lið 13. gr. Aldrei mega þau lán samanlagt þó nema hærri fjárhæð en 70% af byggingarkostnaði. Lán skv. þessari mgr. skal greiða í tvennu lagi ef um nýbyggingar er að ræða. Fyrri hluta lánsins má greiða þegar íbúðin er fokheld, en síðari hlutann þegar hún hefur verið tekin í notkun og hlutaðeigandi sveitarstjórn lagt fram vottorð bæjarfógeta eða sýslumanns um að fyrri íbúð viðkomandi fjölskyldu hafi verið tekin úr notkun. Lán þessi skulu veitt gegn 1. veðrétti í viðkomandi íbúð samhliða láni skv. 1. tölul. 11. gr. en gegn 2. veðrétti að jafnaði ef keypt er notuð íbúð. Lánstími skal vera allt að 26 árum. Um lánskjör gilda að öðru leyti ákvæði 30. gr. 22. gr. Húsnæðismálastjórn er heimilt að veita lán úr Byggingarsjóði ríkisins til þess að endurbyggja heilsuspillandi húsnæði sem hagkvæmt er talið að endurnýja að mati byggingarfróðra manna sem Húsnæðisstofnun ríkisins og viðkomandi sveitarstjórn tilnefnir. Skulu matsmenn gera úttekt á húsnæðinu og gera kostnaðaráætlun um nauðsynlegar endurbætur. Lán þessi mega nema allt að 70% af viðgerðarkostnaði en þó aldrei hærri upphæð en 70% af hámarksláni skv. a - lið 1. mgr. 13. gr. Lánið skal veitt gegn 2. veðrétti að jafnaði, en heimilt er að miða við tiltekið hlutfall brunabótamats eða fasteignamats. Lánstími má vera allt að 26 árum, en um lánskjör fer að öðru leyti eftir ákvæðum 30. gr.`` Sérstaklega hef ég talið að 22. gr. væri þýðingarmikil í lögunum. Það er að vísu búið að umsnúa svo húsnæðislögunum að erfitt er að hafa jafnan í huga heildarmynd af því hvernig þau verka. Hér stendur að vísu neðanmáls, eins og hinum megin, að þessar tvær greinar eigi ekki lengur við. 22. gr. húsnæðislaganna hefur verið felld úr gildi einhliða af hæstv. félmrh. og starfsmönnum hennar. En þá langar mig til að spyrja bæði formann félmn. og hæstv. félmrh. í staðinn: Hvaða önnur ákvæði eða úrræði eru það sem þeir ætlast til, þessir ágætu hv. fulltrúar á Alþingi, að komi í stað 22. gr.? Heilsuspillandi húsnæði getur verið á ýmsum stöðum. Það þarf ekki endilega að vera í Hafnarfirði. Það getur verið sums staðar annars staðar og það þarf ekki endilega að vera í Reykjavík eða öðrum stærstu bæjum landsins. Það þarf heldur ekki að vera í þéttbýli. Það getur verið úti á landi, það getur verið í sveit. Og það má líka vera að úrræðin séu ódýrari fyrir alla aðila, bæði ríkið og þann sem í íbúðarhúsnæðinu á að búa, þá sé hægt að fá ódýrari úrræði til þess að breyta íbúð sem er heilsuspillandi í góða íbúð með því að vinna að endurbótum og nauðsynlegu meiri háttar viðhaldi á íbúð. Þetta held ég að allir viti. Hitt er auðvitað auðvelt, að slá því föstu að alltaf séu einhverjir tilbúnir til að koma á hvern stað á landinu, hvar sem hann er, og byrja á því að byggja frá grunni einhverja rúmgóða íbúð sem er með frágenginni lóð, sem er með teppum út í öll horn og helst með tvö salerni og segja að þetta geti komið í staðinn fyrir hina heilsuspillandi íbúð. En hver borgar að lokum þann reikning? Og hvernig verður það? Það er nauðsynlegt að fá um þetta upplýsingar. Ég lýsi því yfir að það er rangt sem stendur í nál. að hér sé um lagahreinsun að ræða. Hér erum við að tala um efnisatriði og það hlýtur að vera sérstakt athugunarefni í þinginu hvort réttara sé að fella inn í upptalningu á nýjan leik í 11. gr. heimild til að lána til útrýmingar heilsuspillandi húsnæðis, hvort það sé réttara eða hvort hitt sé leiðin, að gera því fólki erfitt fyrir sem býr í slíkum húsum ef þessir hv. fulltrúar hér á Alþingi eru að tala um það að það eigi að vera úrræði fyrir fólkið í heilsuspillandi íbúðum að fá húsbréf sem eru með 12,33% afföllum síðast þegar ég vissi. Það eru ýmsir sem spá því að raunvextir haldi áfram að hækka, ávöxtunarkröfur að aukast, þannig að þess vegna má búast við að afföll af húsbréfum verði enn meiri á næsta ári. Auðvitað er öldungis ljóst, hvað sem líður útúrsnúningi um það hver beri afföll þegar um skipti á íbúðum er að ræða eða kaup á íbúðum, að sá sem tekur húsbréf til að standa straum af endurbótum á sínu eigin húsi, sá sem tekur við húsbréfum til þess að reyna að dreifa vaxta- og greiðslubyrði sinni vegna skammtímalána verður að standa undir afföllunum á húsbréfunum. Þar erum við að tala um, ef ég man rétt, að vextir af húsbréfum eru nú 6,5%. Og eru það úrræði hæstv. heilbrrh. og félmrh. og er það úrræði formanns félmn. eða frsm. félmn. að reka þetta fólk á kaldan klaka í þessum efnum? Ég held að við þessu verði að fást alveg skýr og ákveðin svör. Ég vil líka spyrja hæstv. forseta: Ef sú skoðun nefndarinnar er rétt, að þetta sé allt saman misskilningur af því að ákvæðið sem ég er að tala um sé í landslögum og það megi bara setja strik yfir þau ákvæði í lögunum, því í ósköpunum er þá verið að prenta ákvæðin hér í þessum pappírum með neðanmálsgreinum? Til hvers? Auðvitað er það hneyksli, auðvitað gengur það ekki, auðvitað er það fráfararatriði fyrir ráðherra þegar hann leyfir sér að gefa út sérprentun af lögum og sérprentunin er með þeim hætti að hún er viljandi höfð öðruvísi en landslög eru samþykkt á þinginu. Þeir mega svo yfir kaffibolla, einstakir embættismenn ráðherrans, snakka um það hvað þeim finnst vera rétt að Alþingi samþykki og þeir geta þar verið að velta vöngum yfir því hvernig á því standi að Alþingi skuli ekki samþykkja lögin í samræmi við það sem höfundar lagafrv. hefðu viljað. Í síðari lið brtt. er talað um að í stað orðanna ,,skv. 2. mgr. 102. gr.`` komi: skv. 101. gr. Í lagatextanum eins og hann er hér stendur 101. gr., í þessum lagatexta hér. Því spyr ég frsm. nefndarinnar: Ef frsm. telur það ekki ámælisvert hvernig félmrn. hefur gengið frá sinni sérprentun, af hvaða ástæðu telur frsm. nefndarinnar nauðsynlegt að vera að flytja brtt. ef augljóst er að um prentvillu er að ræða í frumvarpstexta frá Alþingi? Í 2. mgr. 102. gr. segir: ,,Við endursölu íbúðar [þ.e. félagslegrar íbúðar] skal framreikna upphaflegt kostnaðarverð hennar eða síðasta söluverð skv. vísitölu lánskjara frá gerð kaupsamnings til söludags. Frá því verði skal draga 1,5% fyrningu fyrstu 20 árin en 0,75% eftir það fyrir hvert eignarhaldsár. Við framreiknað verð íbúðarinnar má bæta kostnaðarverði endurbóta sem á henni hafa verið gerðar.`` Í 101. gr. stendur --- án þess að ég hafi borið þetta saman tölulega: ,,Frá greiðslu til seljanda skal draga fyrningu 1,5% fyrstu 20 árin en 0,75% eftir það af framreiknuðu verði íbúðarinnar fyrir hvert eignarhaldsár.`` Þar er talað um framreiknað verð íbúðarinnar fyrir hvert eignarhaldsár en í 2. mgr. 102. gr. segir: ,,Við endursölu íbúðar skal framreikna upphaflegt kostnaðarverð hennar eða síðasta söluverð skv. vísitölu lánskjara frá gerð kaupsamnings til söludags.`` þar segir einnig: ,,Við framreiknað verð íbúðarinnar má bæta kostnaðarverði endurbóta sem á henni hafa verið gerðar.`` Sú hugsun er einnig í 101. gr. Það er öðruvísi orðað þar, þar stendur: ,,Við kaup íbúðar skal seljandi hennar fá endurgreitt það fjármagn sem hann lagði fram við kaup íbúðarinnar og þeirra afborgana sem hann hefur greitt af láni Byggingarsjóðs verkamanna frá því kaupsamningur var gerður. Við greiðslur þessar bætast verðbætur skv. vísitölu lánskjara frá greiðsludegi til söludags.`` Þar segir einnig að vanræksla á viðhaldi íbúðar frá og með gerð kjarasamnings skuli einnig koma til frádráttar frá greiðslu seljanda samkvæmt samkomulagi eða að mati sérstakra matsmanna. Hvor reglan sem höfð er og hvernig sem á þetta mál er litið er auðvitað ljóst að þarna er vandræðagangurinn mikill, mjög mikill. Eitt atriði er það náttúrlega sem er algjört eitur í beinum þeirra sem meðhöndla lögin og það er að endursöluverð íbúðar sé eitthvað í tengslum við markaðsverðið. Það er bannað. Nú skulum við aðeins velta fyrir okkur um hvað við erum að tala hér. Við erum að tala um það að sumir eigi kost á því að fá íbúðir með 90% láni til 50 ára með 1% vöxtum. Aðrir fá húsbréf. Munurinn á vaxtakjörunum, þó maður taki nú ekki greiðslukjörin í heild sinni, hjá þeim sem fá húsbréfin og hjá hinum sem fá 1% vexti svarar til um 60 þús. kr. mánaðartekna. Menn þurfa að þéna 60 þús. kr. á mánuði a.m.k. til viðbótar ef þeir fá fyrirgreiðslu í frjálsa kerfinu með húsbréfunum heldur en ef þeir kaupa í félagslega kerfinu. Er ég þá að tala um 6 millj. kr. lán. Samkvæmt þessu hér á að gulltryggja endursöluverð þeirra íbúða sem eru með hinum góðu kjörum. Ef viðkomandi fær lán til 50 ára með 1% vöxtum á að gulltryggja endursöluna. Þá á að miða við upphaflegt kostnaðarverð íbúðar. En ef maðurinn hefur greitt háa vexti af láninu, ef hann hefur orðið að sætta sig við 12,33% afföllin, ef hann verður að greiða 7 -- 7,5% raunvexti af sínum lánum, þá gerist það í fyrsta lagi að hann verður að hafa svo miklar tekjur að hann fær engan vaxtaafslátt --- og hef ég ekki tekið það inn í þær tölur sem ég er að tala um. Í öðru lagi verður hann að hafa 700 þús. kr. til viðbótar í árstekjur, bara til þess að vinna upp þann vaxtamun sem er á þessum tveim lánsformum hins opinbera húsnæðislánakerfis. Þannig er það. Ég óska eftir því að frsm., sem talar um að þarna sé einungis um mistök að ræða, skýri fyrir mér efnislega hvers vegna 102. gr. geti ekki átt við b-lið. Ég óska líka eftir því að hæstv. félmrh. skýri það fyrir mér hvernig félmrn. geti komist að þeirri niðurstöðu að 2. mgr. 102. gr. laganna geti ekki átt við. Mér virðist sú málsgr. vel geta átt við í sambandi við 100. gr. og get ekki undir neinum kringumstæðum séð að ráðherrann né embættismenn hans hafi haft neina heimild til þess að hafa vit fyrir Alþingi í þessu máli. Ég veit svo ekki, hæstv. forseti, hvort ástæða sé til að hafa þetta mikið lengra. Þetta er auðvitað gömul aðferð hér í þinginu ef koma á í gegn málum svo lítið beri á að rúlla þeim inn í þingið sem leiðréttingarmálum á næstsíðasta degi fyrir jólin. Í þessu sérstaka máli standa sakir þannig að ég hef ekki fengið í hendur hjá þinginu þau lög sem eiga við um Húsnæðisstofnun ríkisins eins og Alþingi gekk frá þeim, heldur einungis sérprentið frá því í nóvember 1990 sem forseti Sþ. hefur kveðið upp úr um að skuli tekið úr umferð. Því er deilt út hér á Alþingi. Eftir stendur hjá hæstv. félmrh. að gera grein fyrir því hvaðan ráðuneytinu komi sú viska að um prentvillu hafi verið að ræða hjá Alþingi þegar vitnað var í 2. mgr. 102. gr. og hvaðan félmrh. komi sú viska og ég vil segja, það vald, að kveða upp úr með það að ekki megi lána úr Byggingarsjóði ríkisins lán samkvæmt kaflanum um útrýmingu heilsuspillandi íbúða til þess að útrýma heilsuspillandi íbúðum. Við frsm. fjh.- og viðskn. vil ég aðeins segja: Við vorum saman í húsnæðisnefnd sérstakri þegar sá kafli var tekin inn í lögin og við lögðum það til að inn í lögin væri tekin sérstök grein, sem nú er 22. gr., þar sem gert var ráð fyrir því að aðstoða þá sem sjálfir búa í heilsuspillandi íbúðum til þess að fá lán til hæfilega langs tíma til þess að bæta sín húsakynni og var talið að í því fælist sparnaður á þjóðfélagslega vísu, hollusta og réttlæti fyrir almenning í landinu. Að sínu leyti fellur að vísu kaflinn um lán til orkusparandi breytinga á húsnæði undir þessa grein en meira þarf til að koma eins og þeir vita sem eru kunnugir úti um sveitir landsins. Ég vil mælast til þess að þær sérstöku brtt. sem er dengt hér inn á síðustu stundu undir því yfirskini að verið sé að leiðrétta stimpilgjald verði felldar nú við 3. umr. málsins og Alþingi taki upp efnislega athugun á þessum álitamálum sem hér er verið að tala um því það er öldungis ljóst að ef það hefði legið fyrir við 2. umr. málsins að hæstv. félmrh. væri hér að koma í veg fyrir það að Byggingarsjóður ríkisins gæti sinnt þeim sem búa í heilsuspillandi íbúðum hefði ég búið mig mun betur undir þá umræðu en mér er fært nú á síðasta degi þegar þannig stendur á að maður er sendur hér á milli fundarstaða, þarf helst að vera á fleiri en einum fundi í einu og getur ekki setið þá fundi til enda sem haldnir eru. Ég vil því mælast til þess að frsm. félmn. lýsi því yfir eða hafi fund með nefndinni þar sem nefndin leggur til að frv. verði breytt í sitt fyrra horf. Fyrir því er fordæmi í sögu þingsins að slíkt sé gert. Ég man eftir því að það var gert við 3. umr. frv. um grunnskóla á vorþinginu 1970, gert til sátta þegar ekki var tími til þess að fara efnislega ofan í brtt. sem kom fram á síðustu stundu og snerti ekki efni þess máls sem verið var að tala um. Hér er málinu þannig farið að það er verið að lauma inn atriðum sem er meginefni og tilgangi stjfrv., eins og það var lagt fram, fullkomlega óviðkomandi.

Frsm. félmn. (Jóhann Einvarðsson) : Hæstv. forseti. Ég verð að segja eins og er að mér þykir hafa verið flutt af síðasta ræðumanni langt mál um lítið efni. Þannig var að eftir að félmrn. hafði samband við mig hélt ég fund í hv. félmn. þar sem Sjálfstfl. á tvo ágæta fulltrúa. Þeim var gerð grein fyrir þessari litlu breytingu sem við vorum að gera, sem ég skal að vísu taka á mig að það fellur kannski ekki undir alveg íslenska túlkun á því að tala hér um lagahreinsun, réttara væri að segja að hér væri um leiðréttingu að ræða. Lagahreinsun hefur að vísu almennt þann skilning í huga flestra að þá sé verið, eins og við gerðum um daginn í öðrum lögum, að strika út lög sem eru orðin óbrúkleg eða þegar fallin úr gildi úr lagasafninu. Og það er alveg rétt hjá hv. 2. þm. Norðurl. e. að í þeirri sérprentun sem vitnað hefur verið til eru villur og þeir aðilar sem bera ábyrgð á henni hljóta að geta svarað fyrir það. Það er ekki á ábyrgð þingsins og eftir því sem ég best veit hefur Alþingi þegar gert athugasemdir við þessa sérprentun hvort sem þar hefur verið um mistök að ræða við þá gerð eða annað. En ég vil vekja athygli á því að þau atriði sem við erum að breyta með þessu litla frv., það er verið að leiðrétta, það er ekki verið að taka efnislega á neinum hlutum. Þegar við samþykktum lög nr. 70/1990 voru í 2. gr. þeirra felldir niður 5. og 10. tölul. 11. gr. laganna. Um það segir í frv. --- og þá var tekin efnisleg umræða um þessa hluti, og ég er út af fyrir sig reiðubúinn til þess við réttar aðstæður að taka upp efnislega umræðu um húsnæðismál í heild. Þessi breyting á ekkert skylt við efnislega umræðu um húsnæðislöggjöfina í landinu. Ég get staðfest það að árið 1986 sátum við hv. þm. saman í nefnd sem undirbjó þau ágætu lög, en Alþingi breytti þeim á sl. vori. Um 2. gr. frv. sem síðan varð að lögum nr. 70/1990 segir svo í athugasemdum við frv. sem við samþykktum hér í vor: ,,Lagt er til að lánaflokkur sá sem felur í sér lán til útrýmingar á heilsuspillandi húsnæði verði felldur niður, 5. tölul. 11. gr., enda leysa lánaflokkar Byggingarsjóðs verkamanna í raun slík mál og því óþarft að viðhalda hér sérstökum lánaflokki.`` Það sem skeður síðan er að þetta efnislega atriði í lögunum um lán til heilsuspillandi húsnæðis er fomlega fellt úr gildi og sagt: Það er heimild í hinum almenna lánakafla hjá Byggingarsjóði verkamanna til að veita alla þá fyrirgreiðslu sem þarf í þeim tilgangi. Það sem skeði síðan er að það verða þau mistök eða yfirsjón að það láðist að fella niður 20. og 22. gr. laganna sem áttu að falla niður. Eins og hefur komið fram voru viðamiklar breytingar gerðar á lögunum, ef ég man rétt með um eða yfir 60 brtt., þannig að það var kannski ekki óeðlilegt að mönnum yrði lítillega á í messunni. Ekki er núna verið að taka efnislega ákvörðun um að fella niður lán til útrýmingar heilsuspillandi húsnæðis. Í sömu athugasemdum segir: ,,Jafnframt er lagt til að lánaflokkurinn Lán til almennra kaupleiguíbúða, þ.e. 10. tölul. 11. gr., teljist til félagslegra húsnæðislána þannig að til almennra kaupleiguíbúða verði framvegis lánað úr Byggingarsjóði verkamanna. Rök fyrir þessu eru þau að almennar kaupleiguíbúðir eru byggðar á félagslegum forsendum, eignarhaldið er félagslegt og rekstur. Jafnframt eru miklar takmarkanir á endursölu almennra kaupleiguíbúða sem bera svipmót af þeim hömlum sem gilda um félagslegt húsnæði. Má þar nefna að framkvæmdaraðili hefur skv. gildandi lögum kaupskyldu fyrstu fimm árin og síðan forkaupsrétt. Með framangreint í huga þykja almennar kaupleiguíbúðir eiga meiri samleið með félagslegum íbúðum en með íbúðum í almenna húsnæðiskerfinu.`` Þetta er hin efnislega afgreiðsla sem gerð var sl. vor hér í hv. Alþingi. Það skeður nákvæmlega það sama í þessu atriði, í öllum þessum brtt. sem voru, hverjum sem um er að kenna, hvort það voru mistök, yfirsjón eða tímaskortur sem olli því að það tókst ekki að fara nægilega vel yfir, það láðist að fella úr gildi 5. málsgr. 13. gr. og 7. málsgr. 30. gr. um almennar kaupleiguíbúðir.

Hvaða grein um félagslegar íbúðir leysir af hólmi 22. gr.?

Ég vil bara taka fram út af þessu frammíkalli að ég er ekki kominn að því að svara þeim athugasemdum sem komu um það. Þannig að ef ræðumaðurinn er að spyrja mig sem frsm. nefndarinnar um ákveðin atriði þarna þá vil ég líka að hann hlusti á það sem ég er að segja hérna.

Ég gerði það.

Ja, ekki mjög vel. Þannig að ég tel mig núna vera búinn að svara þeim athugasemdum hans sem varða fyrri brtt. a., b. og c. Ja, menn eru misjafnlega góðir að skilja en þetta er útskýringin.

Ég var að spyrja um 22. gr.

Ég er að koma af því. Þetta er líka komið inn í skilning allra hv. félagsmálanefndarmanna og þar var ekki nein deila um þennan skilning. Ég kem þá að 2. brtt. sem fjallar um þetta sem hv. þm. er að kalla frammí um. Að á eftir 1. gr. komi ný grein sem orðist svo: ,,Í stað orðanna ,,skv. 2. mgr. 102. gr.`` í 100. gr. komi: skv. 101. gr.`` Það er einn grundvallarmunur á 101. gr. og 102. gr. sem menn verða að hafa í huga þegar þeir lesa texta hvorrar greinar fyrir sig. 101. gr. fjallar um það þegar eigandi félagslegrar íbúðar ákveður að selja hana, á hvern hátt honum skuli þá reiknuð til eignar hlutdeild hans í þeirri íbúð. 102. gr. fjallar um það þegar á að endurselja þá íbúð. Þá er náttúrlega upphaflega kostnaðarverðið eða kaupverðið skv. 101. gr. notað, ásamt þeim kostnaði sem fer til endurbóta á íbúðinni og annarra þess háttar hluta. Þetta er aðalatriðið í þessu máli. Tilvísunin í 100. gr., sem fjallar um nauðungaruppboð, getur í raun á engan hátt verið með tilvísun í 102. gr., það er bara gjörsamlega útilokað. Hún hlýtur að fjalla um 101. gr. þegar eigandi ætlar annaðhvort að selja íbúðina eða missir hana. Ég held að þetta hljóti að vera mjög skýrt og ég held að ég þurfi ekkert að hafa mikið fleiri orð um það. Að það sé verið með þessu litla frv., sem er til leiðréttingar á því sem kannski við hv. þm. og félagsmálanefndarmenn höfum hlaupið á okkur að einhverju leyti í tímaskorti eða á annan hátt sl. vor, að það sé verið að rúlla í gegnum þingið einhverjum málefnalegum grundvallarbreytingum á húsnæðislöggjöfinni, það er alrangt. Ég get upplýst það hér að í samráði við menn í félmn. Nd. er þetta frv. m.a. flutt. Þeim var gerð grein fyrir hvað væri á ferðinni frá félmrn., ábendingar þaðan og það var talið fljótvirkara að taka það hér inn við 3. umr. og síðan færi það niður í Nd. heldur en að taka það upp í Nd. og svo kæmi frv. hingað aftur. En ég hygg að okkur hafi orðið á mistök. Það reynist ekki verða fljótvirkara þegar menn vilja ekki lesa þau gögn sem liggja fyrir um grundvallaratriðin í þessu máli og í öðru lagi taka ekkert mark á því sem fagnefndir hv. deildar hafa skoðað og eru einhuga um. Eru einhuga um, ég vil vekja sérstaka athygli á því.

Halldór Blöndal (um þingsköp) : Herra forseti. Ég hef talað tvisvar um málið sjálft og fæ heimild til að gera stutta athugasemd á eftir. Ég óska eftir að hæstv. félmrh. taki til máls. Ég vil sérstaklega beina því til hæstv. félmrh. að svara fyrirspurn minni sem frsm. nefndarinnar vék ekki einu einasta orði að, hvar þær heimildir eru í félagslega kerfinu sem eru í 22. gr. núgildandi laga um Húsnæðisstofnun ríkisins.

Félagsmálaráðherra (Jóhanna Sigurðardóttir) : Virðulegi forseti. Hv. þm. beindi nokkrum fyrispurnum við þessa umræðu til mín og hv. 8. þm. Reykn. Hv. 8. þm. Reykn. hefur nú svarað flestum þeim fyrirspurnum sem hér hafa komið fram og flutt skýringu á því hvers vegna félmrn. beindi þeirri ósk til nefndarinnar að flytja þær leiðréttingar sem hér hafa verið gerðar að umtalsefni samhliða því frv. sem þá var til umfjöllunar í nefndinni. Reyndar kom sú ósk fram í Sþ., að mig minnir, þegar einn hv. þm. vakti athygli á því sem fram kom í sérprentun sem gefin hafði verið út að leiðrétta þyrfti. Þá greindi ég einmitt frá því að í undirbúningi væri að óska eftir því við félmn. deildarinnar að flytja slíkar brtt. Það lá auðvitað ljóst fyrir að hér var um ranga tilvísun að ræða sem ekki var veitt athygli í meðförum þingsins á málinu í þeirri sérprentun sem gefin var út til hagræðis fyrir þá sem þurfa á lögunum að halda. Var útgáfan gerð til hagræðis með hliðsjón af lagabreytingum sem gerðar hafa verið frá 1988. Þar var sérstaklega vakin athygli á þessu og einmitt til þess að benda á að leiðrétta þyrfti þessa greinatilvísun í 100. gr. laganna. Það kom fram um þessa grein við umfjöllun um frv. á þingi að ekki væri verið að breyta neinu varðandi það sem gilti áður en þau voru sett, en þar kom fram að þetta ákvæði væri samhljóða núgildandi lagaákvæði um þetta efni. Það var ekki verið að breyta neinu frá því sem var. Og auðvitað er ljóst að sérprentun hefur ekkert lagagildi og kom fram neðanmáls að það var einmitt verið að vekja athygli á því að ranglega væri vísað í þessa grein. Þess vegna hefur félmrn. borið fram þá ósk við nefndina að þetta yrði leiðrétt. Nú veit ég ekki betur en að hv. þm. óski eftir því að þessar greinar verði ekki afgreiddar og það hafi verið ósk a.m.k. sumra þingmanna Sjálfstfl. þegar þetta mál kom til umfjöllunar í Sþ. fyrir nokkru. Ég sé ekki ástæðu til þess að ræða efnislega um það sem fram hefur komið um mismuninn á þessari 100. og 101. gr. Það kom skýrt fram í máli frsm. félmn. Að því er varðar heilsuspillandi húsnæði fór fram efnisleg umræða um það þegar frv. var til umfjöllunar á síðasta þingi. Þá gerði frv. ráð fyrir því að sá lánaflokkur sem fjallar um heilsuspillandi húsnæði, sem þá var í Byggingarsjóði ríkisins, yrði lagður niður. Þar var líka vakin athygli á því að umsóknir um slík lán hefðu verið afar fáar og Byggingarsjóður verkamanna þjónaði því fyllilega að því er varðar útrýmingu á heilsuspillandi húsnæði. Einmitt af því að í þeim breytingum sem voru gerðar sl. vor þá væri verið að rýmka verulega ákvæði varðandi félagslegu íbúðirnar sem auðvelduðu þá sveitarfélögunum að kaupa leiguíbúðir í stað heilsuspillandi húsnæðis. Það voru ýmis ákvæði í því frv. sem að lögum varð sem rýmkuðu mjög og auðvelduðu sveitarstjórnum að koma upp leiguíbúðum í stað heilsuspillandi húsnæðis. Þess vegna var ekki talin ástæða til þess að hafa þennan lánaflokk frekar hjá Byggingarsjóði ríkisins.

Halldór Blöndal (um þingsköp) : Herra forseti. Bæði kjarninn í því sem frsm. félmn., sem ekki er hér inni, og hæstv. félmrh. sögðu áðan var að þegar lagt var fram frv. um breytingar á lögum um Húsnæðisstofnun ríkisins á sl. vori hafi höndunum verið kastað til þess. Það hafi verið illa undirbúið, illa unnið, ekki borinn saman texti og þar fram eftir götunum. Sú nefnd sem fjallaði um málið hér í þinginu hafi heldur ekki lagt sig fram um að kynna sér rækilega efni þess frv. sem hér lá fyrir o.s.frv.  Í þeirri sérstöku nefnd sem við áttum sæti í, ég og frsm. félmn. Jóhann Einvarðsson, var reynt að fara mjög rækilega einmitt ofan í þessi mál. Hvort hægt væri að finna einhverja betri aðferð til þess að endurmeta verðmæti þess sem þá hét einfaldlega verkamannabústaðir. Ég veit að hann rekur minni til þess, formann nefndarinnar. Nú skal ég ekki gera honum upp orð á þeim tíma en ég vil aðeins minna hann á að ég lagði það þá til grundvallar mínum skoðunum að það ætti að taka meira tillit til markaðsverðs en gert hefði verið. Einnig taldi ég nauðsynlegt að reglur um mat á íbúðum, endursöluíbúðum eða hvað það heitir, verkamannabústöðum, bara best að kalla það það, yrði reynt að hafa sem einfaldast en þó sem réttlátast. Það voru tveir tæknimenntaðir menn sem voru okkur til leiðbeiningar, báðir gagnkunnugir þessu kerfi, annar verkfræðingur og hinn tæknifræðingur. Mér var aldrei almennilega ljóst hvort þeir skildu hvorn annan, svo flókin voru þau atriði sem þeir vildu leggja til grundvallar við mat sitt á því hvernig ætti að komast að niðurstöðum um verð íbúðanna. Það sem við erum hér að tala um í 100. gr. er algert undanþáguákvæði í íslenskum lögum. Við erum að tala um það að, svo ég lesi nú þessa grein upp ef einhver þingmaður skyldi hlusta á það sem ég er að segja og hann geti fylgst með þá er sú grein svohljóðandi, með leyfi hæstv. forseta: ,,Nú er íbúð sem byggð hefur verið skv. þessum lögum eða eldri lögum um verkamannabústaði seld á nauðungaruppboði og skal sveitarstjórn þá neyta forkaupsréttar síns, sbr. þó 99. gr., og krefjast þess á uppboðsþingi að eignin verði lögð henni út til eignar á því verði sem hæst hefur verið boðið í eignina eða á söluverði skv. 2. mgr. 102. gr. ef það er lægra en hæsta boð. Að fengnu afsali skv. þessu ákvæði skal afmá í veðmálabókum veðbönd og höft á eigninni.`` Úrlausnarefnið sem við erum að horfa á er þetta: Á eigandi verkamannabústaðar rétt á því að fá a.m.k. markaðsverð? Og krefjast þess á uppboðsþingi að eignin verði lögð henni út til eignar á því verði sem hæst hefur verið boðið í eignina eða á söluverði skv. 2. mgr. 102. gr. ef það er lægra en hæsta boð. Að fengnu afsali skv. þessu ákvæði skal afmá í veðmálabókum veðbönd og höft á eigninni. Nú eru það auðvitað hagsmunir þess sem býr í verkamannabústað að hann missir hann auðvitað ekki vegna þeirra skulda sem hvíla á verkamannabústaðnum. Ég hygg að það séu fá dæmi þess að menn hafi ekki getað staðið við þær skuldbindingar sem þar eru, heldur erum við hér að ræða um skuldbindingar sem hvíla á viðkomandi manni annars staðar í þjóðfélaginu. Og þá er álitamálið hvort viðkomandi íbúðareigandi eigi rétt á að fá markaðsverð fyrir íbúðina ef markaðsverðið er hærra en hið fixaða verð, ef ég má tala góða íslensku, en útreikningar sýna. Það mundi auðvitað létta skuldabyrði hans annars staðar. Með 100. gr. tekur Alþingi ákvörðun um að færa markaðsverðið niður, færa verð íbúðarinnar niður ef hið útreiknaða verð sýnist lægra og krefjast þess á uppboðsþingi að eignin verði lögð sveitarstjórninni út til eignar á því verði sem hæst hefur verið boðið í eignina, eða á sama verði skv. 2. mgr. 102. gr. ef það er lægra en hæsta boð. Greinin lýtur með öðrum orðum að því að veita sveitarfélögunum ekki aðeins forkaupsrétt á uppboði heldur veit greinin að því að sveitarfélögin séu skyldug til þess að kaupa eignina. Þá skulum við athuga hvað vakir fyrir þeim sem samdi þessa lagagrein. Við skulum reyna að íhuga það. Það er auðvitað áhættulaust að bjóða hvað sem er í íbúð í verkamannabústað eða félagslega íbúð sem seld er á nauðungaruppboði. Til þess að tryggja hagsmuni þess sem hefur búið í íbúðinni, skv. þessari grein, er þess vegna óhætt að bjóða 10 millj. kr. í íbúðina þó svo að íbúðin sé ekki nema 5 millj. kr. virði vegna þess að sveitarfélagið mun leysa íbúðina til sín skv. þeirri reglu sem segir í lögunum. Þá er það efnislegt álitamál, sem verður að taka tillit til, hvort eðlilegra sé að taka til viðmiðunar hina einföldu reglu 102. gr. eða hvort fara eigi í flóknari reglur skv. 101. gr. Ég skal ekki um það segja. Ég hef satt að segja enga skoðun á því. Ég hef ekki séð neina útreikninga á því hvernig hvor regla um sig kemur út. En það er greinilegt að þarna er ekki um sömu útreikningsreglu að ræða. Það er kjarni málsins. Þess vegna er hægt að miða við hvort sem er. Mér þætti mjög fróðlegt, herra forseti, þó svo þetta frv. verði keyrt í gegn í dag að fá útreikning frá félmrn. um það hvernig þessar reglur báðar koma út í sambandi við einhverja íbúð sem seld hefur verið á nauðungaruppboði. Það er um þetta. Þá skulum við aðeins víkja að lánum til útrýmingar á heilsuspillandi húsnæði. Ég man ekki hvenær 22. gr. kom inn, en ég hygg að ég muni það rétt að hún hafi komið inn samkvæmt tillögu okkar hv. 8. þm. Reykn. Ég vil enn endurtaka það sem við lögðum til grundvallar. Það er a.m.k. alveg ljóst að í okkar áliti á sínum tíma var lögð sérstök áhersla á efnisatriði þessarar greinar og nauðsyn þess að þau yrðu felld inn í húsnæðislöggjöfina. Úrræði félagslega íbúðakerfisins sem grundvallast á því að sveitarfélög byggi leiguíbúðir til þess að leysa af hólmi heilsuspillandi íbúðir getur ekki átt við í strjálbýli. Ég hygg að það sé alveg ljóst hverjum þeim manni sem kunnugur er úti um landið og ég hygg að viðkomandi --- nú er að vísu mjög vel byggt upp í Mjóafirði, ég tala nú ekki um á Brekku, en einfalt væri að bjóða hæstv. félmrh. þangað og spyrja hann hvort honum þyki líklegt að félagsleg úrræði séu þar möguleg, að sveitarfélagið komi inn með byggingu leiguíbúða. Sú leið er því ekki fær og heldur ekki æskileg. Það sem við lögðum áherslu á, ég og hv. 8. þm. Reykn. og allir þeir aðrir sem voru með okkur í húsnæðisnefndinni á sínum tíma er hv. þm. Alexander Stefánsson fór með málefni Húsnæðisstofnunar ríkisins, var að í húsnæðislöggjöfinni væri sérstakt úrræði um hvernig hjálpa mætti þeim fjölskyldum sem byggju í heilsuspillandi húsnæði til að laga húsnæðið, gera það betur íbúðarhæft, gott húsnæði til þess að spara kostnað, bæði fyrir sig og þjóðfélagið í heild. Það var út á það sem 22. gr. gekk. Það er mjög athyglisvert að hvorki hæstv. félmrh. né frsm. nefndarinnar skyldu víkja einu einasta orði að þessum þætti málsins, sem er þó kjarni málsins í mínum málflutningi. Ef einhver býr í heilsuspillandi húsnæði og á annars vegar kost á því að fá lán með 1% vöxtum til 50 ára, en hins vegar lán með 8, 3,5 eða 4,5% vöxtum tekur hann auðvitað lánið með 1% vöxtum þar sem það er mögulegt. Hvernig hugsar hæstv. ráðherra sér framkvæmdina í hinum fámennari sveitarfélögum? Er hugmyndin þar að félagslega kerfið grípi inn í? Hver á þá að vera framkvæmdaraðilinn? Að þessu lúta mínar spurningar. Nú er ég að vísu máladeildarstúdent og þess vegna ekki góður í líkindareikningi. En við skulum hugsa okkur að þeir sem gengu frá lagafrv. flettu lögunum frá 1988 um Hússnæðisstofnun ríkisins. Þeir sjá á bls. 3 tölul. 5, einn af tíu töluliðum, ein setning: ,,Lán til útrýmingar á heilsuspillandi húsnæði``. Síðan fletta þeir við og sjá á bls. 7 millifyrirsögn feitletraða: ,,Lán til útrýmingar á heilsuspillandi húsnæði``. Og nú er verið að segja mér að þeir sem sömdu frv. hafi af skarpskyggni sinni tekið eftir tölul. 5 sem sker sig ekki úr öðrum tíu en algerlega farið fram hjá heilum kafla í lögunum á þeim tíma sem heitir ,,Lán til útrýmingar á heilsuspillandi húsnæði``, algerlega yfirsést heill kafli. Líkindareikningurinn segir: Auðvitað tekur maður fremur eftir hinu smáa en hinu stóra. Sér frekar þúfuna en fjallið, pollinn en sjóinn. Ég vil svo ítreka það sem ég hef áður sagt. Við getum fært margvísleg rök fyrir því hvernig eigi að endurmeta íbúðir í verkamannabústöðum, félagslega kerfinu. Það gefur félmrn. ekki heimild til þess að breyta lagaviðmiðun. Við erum þar að fjalla um opinbera fjármuni og einkafjármuni, hagsmuni fólks, og það er alveg ljóst að starfsmenn félmrn. hafa ekkert með það að gera. Ég vil í annan stað benda á að það er ekki á valdi starfsmanna félmrn. að fullyrða hvort heill kafli standi inni í lögum fyrir athugunarleysi eða lítið setningarbrot, sem vantar meira að segja í umsögn, falli brott vegna athugunarleysis, að kaflinn falli ekki brott vegna athugunarleysis eða hvort þessi litla setning falli brott vegna athugunarleysis. Það er ekki á valdi starfsmanna félmrn. að fullyrða neitt um það. Það er algerlega ljóst í mínum huga að 22. gr. var þörf. Það er algerlega ljóst í mínum huga að það má vel vera að fólki sé ekki kunnugt um það úrræði sem felst í 22. gr.

Þar sem nú hefur verið boðaður fundur í sameinuðu Alþingi þarf ég að biðja hv. þm. að gera hlé á ræðu sinni.

--- Fundarhlé. Herra forseti. Þegar ég var hér að tala í dag þá beindi ég orðum mínum til hæstv. félmrh. Hann er auðvitað fjarverandi. Frsm. félmn. sem ég var að tala við er einnig fjarverandi. Það var tilkynnt í forsetastóli í sameinuðu þingi að fundir í deildum byrjuðu kl. hálfellefu. Það getur satt að segja ekki verið meiri óstjórn eða ringulreið á þessu þingi en er. Það er ekki reynt að sjá um að sá ráðherra og sá þingmaður sem eru til andsvara í málinu séu við. Það er sagt ósatt um það hvenær fundir hefjist og virðist ekki skipta neinu máli og annað eftir því. Ég sé ekki ástæðu til að halda þessu áfram eða biðja um að þetta fólk verði sótt. Ég var með ákveðna beiðni um að viss atriði í sambandi við brtt. yrðu dregin aftur til 3. umr. Ég sé að frsm. nefndarinnar hefur ekki vilja til þess einu sinni að svara og ég nenni ekki að vera að biðja alltaf um að þessir menn séu við hér í deildinni.

Halldór Blöndal : Herra forseti. Ef þessi brtt. verður samþykkt eiga bændur og aðrir sem búa í sveitahreppum ekki kost á að fá lán úr Byggingarsjóði ríkisins til viðhalds og endurbóta á heilsuspillandi húsnæði. Slíkar heimildir er ekki að finna í lagaákvæðum um Byggingarsjóð verkamanna. Með því að segja já við þessari till. er þess vegna verið að þrengja hag þess fólks í sveitum landsins sem býr í heilsuspillandi húsnæði og svipta þetta fólk möguleikum til þess að laga til hjá sér öðruvísi en í gegnum húsbréfakerfið sem þýðir um 12,33% afföll sem lenda að fullu á viðkomandi auk þess sem það þýðir um 7 -- 7,5% raunvexti af lánum. Hér er auðvitað um grófa mismunun að ræða, einkum þegar höfð er hliðsjón af því að það fólk sem býr í heilsuspillandi húsnæði hefur að öllu jöfnu lítil efni. Ég get að sjálfsögðu ekki tekið þátt í slíku og segi nei.

Jóhann Einvarðsson : Hæstv. forseti. Alþingi tók efnislega ákvörðun um að leggja niður sérstakan lánaflokk í Byggingarsjóði ríkisins um heilsuspillandi íbúðir á sl. vori. Það láðist einhverra hluta vegna að fella skýringarákvæði niður í síðari gr. laganna, þ.e. 20. og 22. gr. Það er ekki verið að ræða hér um efnislega afstöðu til þessa máls. Það er heimild í lögunum um Byggingarsjóð verkamanna að taka þátt í að styrkja fólk sem á í vandræðum með heilsuspillandi íbúðir í þeim kafla laganna 

Þetta er ósatt.

Ég held að við ættum að fresta allri efnislegri umræðu um þetta. Hér er verið að leiðrétta það sem láðist að gera sl. vor, ekki verið að taka efnislega ákvörðun sem var tekin sl. vor. Ég segi já.

Halldór Blöndal (um atkvæðagreiðslu) : Herra forseti. Í mínum huga er það rangt að Alþingi hafi á sl. vori tekið ákvörðun um að fella niður heimildir til þess að Byggingarsjóður ríkisins lánaði til heilsuspillandi íbúða. Fyrir misgáning var 5. tölul. felldur þar sem talað var um lánaflokka Byggingarsjóðs ríkisins. En kaflinn sem fjallaði um heilsuspillandi íbúðir var í heild inni sem sannar auðvitað að hugmyndin var sú að halda þeim kafla inni. Hitt eru svo ástæður sem mér eru ekki kunnar hvers vegna hæstv. félmrh. snýst svo öndverður gegn því að þessum lánveitingum sé haldið áfram.

Frsm. heilbr.- og trn. (Valgerður Sverrisdóttir) : Herra forseti. Heilbr.- og trn. Ed. hefur komið saman og er sammála um að leggja til að hv. Ed. samþykki þá breytingu sem hv. Nd. hefur gert á þessu frv. og afgreiða frv. eins og það kemur frá Nd.

Frsm. heilbr.- og trn. (Valgerður Sverrisdóttir) : Hæstv. forseti. Hv. heilbr.- og trn. hefur komið saman og tekið fyrir frv. um breytingu á lögum um almannatryggingar, nr. 67/1971. Nefndin mælir með að frv. verði samþykkt eins og það kemur frá Nd. þingsins.

Fjármálaráðherra (Ólafur Ragnar Grímsson) : Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um breytingu á lögum um virðisaukaskatt. Meginefni þessa frv. er að styrkja þann þátt virðisaukaskattslaganna sem miðar að því að tryggja innheimtu og traustara eftirlit. Komið hefur í ljós við athuganir að mjög skortir á að fyrirtæki og rekstraraðilar séu með sjóðvélar eða önnur reikningsskilakerfi. Könnun sem skattrannsóknarstjóri framkvæmdi í sumar leiddi í ljós að tíunda hvert fyrirtæki var án sjóðvéla. Hafi fyrirtæki ekki slíkan búnað er nánast ógjörlegt fyrir þau að geta metið rétt hvaða skatti þau eiga að skila í ríkissjóð. Skort hefur heimildir til þess að tryggja framkvæmd reglugerðar sem skyldar fyrirtæki til þess að vera með sjóðvélar eða svipuð reikningsskil. Er í þessu frv. lagt til að fjmrn. og önnur yfirvöld fái sambærilegar heimildir í þessum efnum og ef fyrirtæki standa ekki skil á skatti. Það hefur komið fram hjá aðilum viðskiptalífsins að þeim er það mikið kappsmál að öll fyrirtæki sitji við sama borð og þess vegna sé það eðlilegt að fyrirtæki hafi þann búnað sem tilskilinn er. Þá sé tryggt að samkeppnisstaða fyrirtækja sé ekki skert með því að sumir komi sér undan skilum með því að hafa ekki tiltekinn búnað. Þetta frv. var afgreitt samhljóða í hv. Nd. og ég mælist til þess að að lokinni 1. umr. verði því vísað til hv. fjh.- og viðskn.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Guðmundur Ágústsson) : Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. á þskj. 445 um frv. til laga um hlut Íslands í stofnfé Endurreisnar- og þróunarbanka Evrópu. Nál. er frá fjh.- og viðskn. og er svohljóðandi: ,,Nefndin hefur fjallað um frv. og leggur til að það verði samþykkt.`` Undir þetta rita Guðmundur Ágústsson, Jóhann Einvarðsson, Eyjólfur Konráð Jónsson, Skúli Alexandersson og Eiður Guðnason. Guðrún J. Halldórsdóttir og Halldór Blöndal voru fjarstödd afgreiðslu málsins.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Guðmundur Ágústsson) : Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nefndarálit á þskj. 446 frá fjh.- og viðskn. um frv. til laga um breytingu á lögum nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt, með síðari breytingum. Nál. er á þessa leið: ,,Nefndin hefur fjallað um frv. og leggur til að það verði samþykkt.`` Undir þetta rita Guðmundur Ágústsson, Jóhann Einvarðsson, Skúli Alexandersson, Eyjólfur Konráð Jónsson og Eiður Guðnason. Guðrún J. Halldórsdóttir og Halldór Blöndal voru fjarstödd afgreiðslu málsins. Hér er um að ræða frv. um ívilnun til þegnanna. Frv. felur í sér að persónufrádráttur hækkar frá því sem nú er. Einnig er talað um að barnabætur og barnabótaauki hækki hlutfallslega og fleiri atriði er varða skatt einstaklinga. Þetta mál fékk afgreiðslu í Nd. og skrifuðu allir nefndarmenn þar undir. Leggur fjh.- og viðskn. til að þetta frv. fái sömu afgreiðslu í þessari deild.

Viðskiptaráðherra (Jón Sigurðsson) : Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um breytingu á lögum um Iðnlánasjóð, eins og það kemur frá hv. Nd. Þetta frv. er flutt sem fylgifrv. með frv. til laga um Útflutningsráð Íslands sem er hér síðar á dagskrá. Í því frv. er gert ráð fyrir að framlag iðnaðarins til Útflutningsráðs verði ákveðið sem hundraðhluti af aðstöðugjaldsstofni iðnfyrirtækja en ekki eins og nú er sem 2 / 7 hlutar af álagningu iðnlánasjóðsgjalds. Þess vegna er í þessu frv., sem ég mæli nú fyrir, gert ráð fyrir að brott falli úr lögunum um Iðnlánasjóð það ákvæði þeirra að 2 / 7 hlutar af álagningu renni til Útflutningsráðsins og því lækki álagningarstuðull gjaldsins í samræmi við þetta um 2 / 7 af 1 / 4 úr prósenti, þ.e. í 0,18%. Virðulegi forseti. Ég tel ekki ástæðu til að hafa fleiri orð um þetta frv. og legg til að því verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. fjh. - og viðskn. og verði þar skoðað með hliðsjón af því sem hv. deild kann að samþykkja varðandi frv. um Útflutningsráð.

Viðskiptaráðherra (Jón Sigurðsson) : Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um Útflutningsráð Íslands sem ætlað er að koma í stað gildandi laga, nr. 38/1986, um þetta efni með þeim breytingum sem á hafa orðið. Þetta frv. kemur eins og frv. um Iðnlánasjóð, sem fyrr var fyrir mælt, frá hv. Nd. Í gildandi lögum um Útflutningsráð eru ákvæði þess efnis að framlag sjávarútvegsins til ráðsins séu í formi tekna af útflutningsgjaldi en framlag iðnaðar sé í formi tekna af iðnlánasjóðsgjaldi. Svo vildi til að um líkt leyti og Útflutningsráð tók til starfa var tekjustofninn, útflutningsgjaldið af sjávarafurðum, lagt niður. Af þessum sökum var það ákveðið að framlag sjávarútvegsins til Útflutningsráðs á árunum 1987 -- 1989 yrði hluti af endurgreiddum uppsöfnuðum söluskatti í sjávarútvegi. Um áramótin 1989 -- 1990 var svo söluskattur lagður niður en virðisaukaskattur tekinn upp í hans stað. Þessi tekjustofn féll því niður og er enn óljóst hvernig sjávarútvegurinn greiðir framlag sitt til Útflutningsráðs á árinu 1990. Svo stendur einnig á að aðrir tekjustofnar ráðsins falla niður um áramót og ber því brýna nauðsyn til að ákveðinn verði nýr tekjustofn til að tryggja framlag atvinnuveganna til Útflutningsráðs og þess vegna er þetta frv. flutt. Það byggir í meginatriðum á tillögum nefndar sem utanrrh. skipaði sl. vor. Það ber að harma að álit nefndarinnar barst seint, þess vegna er þetta frv. svo seint fram komið. Ég mun gera hér nokkra grein fyrir helstu breytingum frá gildandi lögum. Ég tel þó ekki ástæðu til að fjalla sérstaklega um hverja grein í frv. heldur einungis þær þar sem verulegar efnislegar breytingar eru gerðar en eins og þingmenn geta séð þá er frv. heildarendurskoðun laganna um Útflutningsráð. Ég vík þá að 3. gr. sem fjallar um fjármögnun ráðsins. Við breytinguna falla niður tekjur af iðnlánasjóðsgjaldi, eins og deildinni var áður skýrt frá, og af útflutningsgjaldi, en eins og ég nefndi hefur Útflutningsráð reyndar aldrei fengið tekjur af síðarnefnda gjaldinu og má til sanns vegar færa að ráðið hafi verið heldur seinheppið með tekjustofna. En í þessari grein er nú gert ráð fyrir að öll fyrirtæki sem starfa í útflutningsgreinum greiði ákveðinn hundraðshluta af aðstöðugjaldsstofni sínum til ráðsins. Er það kannski til marks um seinheppni ráðsins að nú er mjög rætt um það að leggja þann gjaldstofn niður. Þó skal eigi undan því víkjast að flytja þetta frv. og ég mun gera nokkra grein fyrir því hvernig háttað verður þessari gjaldtöku sem nauðsynleg er til þess að tryggja framhald þessarar starfsemi. Eins og frv. kemur frá hv. Nd. er í fyrsta lagi gert ráð fyrir því að 0,05% renni til ráðsins af aðstöðugjaldsstofni fiskvinnslu, iðnaðar og byggingarstarfsemi. Í öðru lagi að 0,03% renni frá fiskveiðum af aðstöðugjaldsstofni þeirra. Og í þriðja lagi 0,01% af aðstöðugjaldsstofni flutninga á sjó og flugrekstrar, þó ekki fragtflutninga eða innanlandsflugs, og svo þeirra aðila í öðrum atvinnugreinum sem kynnu að kjósa sjálfir að gerast aðilar að ráðinu. Ég tel að með þessu sé fullnægjandi grein gerð fyrir meginefni frv., að öðru leyti skýrir það sig sjálft, og tel ekki ástæðu til að hafa fleiri orð um það og legg til að því verði að lokinni umræðunni vísað til hv. fjh.- og viðskn. og 2. umr.

Fjármálaráðherra (Ólafur Ragnar Grímsson) : Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frv. um jöfnunargjald. Með þessu frv. er lagt til að breyta jöfnunargjaldinu á þann veg að það verði 4% frá og með 1. jan. n.k. og breytist síðan í 3% 1. sept. og verði þannig fram að áramótum. Þetta frv. er í sjálfu sér mjög einfalt. Það felur í sér að verið er að leggja niður það gjald sem það fjallar um og það er gert í áföngum, enda má segja að tími þess sé að ýmsu leyti liðinn þótt að mörgu leyti sé eðlilegt að Íslendingar taki upp margvísleg önnur jöfnunargjöld til þess að styrkja samkeppnisstöðu íslenskra atvinnugreina samanborið við margvíslega styrkjastarfsemi erlendis frá. Tími jöfnunargjalda er þess vegna ekki liðinn þótt tími þessa jöfnunargjalds kunni að vera liðinn. Ég mælist svo til þess að að lokinni 1. umr. verði þessu frv. vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.