Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur athugað þetta mál, frv. til l. um flugvallagjald, og er álit meiri hl. n. á þskj. 378. Hér er um að ræða framlengingu á flugvallagjaldinu, í nokkuð hreyttri mynd þó, auk þess sem gjaldið er lækkað frá því sem er í gildandi lögum. Það er lækkað vegna utanlandsferða úr 2500 kr. í 1500 kr. fyrir hvern fullorðinn og vegna ferða innanlands úr 350 og 175 kr. í 2110 kr. fyrir þá sem eldri eru en 12 ára. N. varð ekki sammála um afgreiðslu málsins. Meiri hl. leggur til að frv. verði samþ. óbreytt.



Virðulegi forseti. Eins og fram kom hjá frsm. meiri hl. fjh.- og viðskn. varð n. ekki sammála um afgreiðslu þessa máls. Fulltrúar stjórnarandstöðunnar í n., þeir hv. þm. Gylfi Þ. Gíslason og Lúðvík Jósepsson, leggja til á þskj. 377 að 3. gr. frv. falli niður. Verði sú till. samþ. munu þeir flytja brtt. við aðrar greinar frv. til samræmis við þá afgreiðslu. Sú 3. gr., sem lagt er til að falli niður, er um flugvallagjald innanlands, þ.e.a.s. fulltrúar stjórnarandstöðunnar í n. leggja til að flugvallagjald í innanlandsflugi verði fellt niður. Það er kunnara en frá þurfi að segja að höfuðborg landsins, Reykjavík er sameiginleg þjónustumiðstöð fyrir landið allt. Aðeins þar er hægt að fá ýmsa sérhæfða þjónustu, t.d. í sambandi við heilsugæslu og heilbrigðismál. Þar eru auk þess allar meiri háttar stjórnsýslu-, lána- og fyrirgreiðslustofnanir sem fólk þarf að eiga erindi við, svo og ýmis önnur fyrirtæki sem landsmenn allir þurfa að leita til. Af þessum sökum þarf fólk, sem býr úti á landsbyggðinni, oft að koma til Reykjavíkur til þess að sinna erindum sem hvergi annars staðar er hægt að reka en einmitt þar, Þá er það einnig alkunna að því fjær Reykjavík sem fólk býr, þeim mun meira verður það að notfæra sér þjónustu flugfélaga til og frá Reykjavík. Íbúar nágrannabyggðarlaga Reykjavíkur geta með auðveldum hætti farið landleiðis til þess að sækja sér þjónustu eða fyrirgreiðslu til Reykjavíkur, en hins vegar þurfa þeir, sem lengri leið eiga, yfirleitt að fara flugleiðis. Innheimta flugvallagjalds af farþegum í innanlandsflugi er því í raun og veru samgönguskattur á dreifbýlið því að gjaldið er aukakostnaður fyrir þá sem fjarri Reykjavík búa, en eiga þangað erindi, - aukakostnaður sem íbúar nágrannasveitarfélaga Reykjavíkur þurfa ekki að greiða í sama skyni. Verkar flugvallargjaldið því sem einn aukakostnaðarliðurinn enn ofan á aðra umframkostnaðarliði íbúa dreifbýlisins, svo sem hærra vöruverð, hærri kyndingarkostnað og annað því um líkt. Þá samrýmist það ekki heldur að leggja slíkan skalt á íbúa mjög fjarri Reykjavík rétt eftir að það hefur gerst að hér á hinu háa Alþ. hafa verið felldar till. um veggjald, annað form samgönguskatts á þá íbúa sem eiga greiðasta akleið til Reykjavíkur og búa hér í grenndinni. Það fer að sjálfsögðu ekki saman að leggja samgönguskatt á íbúa dreifbýlis, sem búa fjarri Reykjavík, með flugvallagjaldi og fella niður samgönguskatt af íbúum t.d. Reykjaneskjördæmis og Suðurlandskjördæmis sem eiga yfirleitt greiða leið til Reykjavíkur, helstu þjónustumiðstöðvar landsins, landleiðis. Því er eðlilegt, að annaðhvort séu bæði ráðin höfð uppi, veggjald og flugvallaskattur, eða hvorugt. Ég flutti fyrr í vetur á þskj. 40 frv. til l. um breyt. á l. um ráðstafanir í efnahagsmálum og fjármálum o.s.frv. Það frv. mitt var í því skyni að fella algjörlega niður flugvallaskattinn. Frv. þessu var á sínum tíma vísað til n., en hefur ekki komið þaðan aftur. Að vísu skal viðurkennt að nokkrar bætur hafa orðið í þeim till. sem eru í frv. til l. um flugvallagjald, þar sem flugvallaskatturinn er lækkaður úr 350 kr. niður í 200 kr. En engu að síður er hér enn um óréttláta gjaldtöku að ræða og því er lagt til af fulltrúum stjórnarandstöðunnar í fjh.- og viðskn. þessarar hv. d. að flugvallaskatturinn á innanlandsflugi verði algjörlega afnuminn.



Herra forseti. Eins og hér hefur komið fram, þá er á þskj. 377 komin fram brtt. frá minni hl. fjh.- og viðskn. varðandi það frv. sem hér er til umr., frv. til laga um flugvallagjald. Eins og hv. síðasti ræðumaður vek að, er í því frv., sem hér um ræðir, um verulega lækkun að ræða frá því sem áður var og þess vegna er það jákvætt svo langt sem það nær. Menn greinir hins vegar á um hvort eigi að taka slíkt gjald eða slíka skattlagningu á þessum tilteknu leiðum. Um það er deildar meiningar. Fulltrúar stjórnarandstöðunnar í fjh.- og viðskn. gera till. um að slík gjaldtaka verði felld niður á innanlandsflugi. Og það er rétt, sem hv. þm. Sighvatur Björgvinsson vél. hér að, að það er í raun og veru ekki raunhæft að taka upp slíka skattheimtu á sama tíma og neitað er um af meiri hl. alþm. að gera þá slíkt hið sama á öðrum samgönguleiðum, þó að þar sé um bifreiðar að ræða og þá gjaldtöku vegna veggjaldsins. Ég á hins vegar ekki von á því að þessi brtt. stjórnarandstæðinga verði samþ. hér á hv. Alþ. Ég sem sagt geri ráð fyrir því að hún verði felld. Ég hef því leyft mér að flytja brtt. á þskj. 382 sem er á þá leið að tekjum af þeim skatti, sem innheimtur er af innanlandsfluginu, verði varið til framkvæmda í flugmálum hér innanlands. Það er kunnara en frá þurfi að segja að framkvæmdir og ástand í flugmálum: flugvallagerð, öryggisútbúnaður flugvalla og annað slíkt, er í miklum ólestri. Ég vitnaði til þess í gær við 1. umr. þessa máls að á s.l. hausti, þegar fjárl. voru afgreidd fyrir árið 1976, þá var rækilega á það bent af hálfu flugmálastjóra að ef ekki yrði veitt meira fjármagn til framkvæmda í flugmálum heldur en fjárlagafrv. og síðan fjárl., eins og þau voru samþ., gerðu ráð fyrir, þá stefndi í algjört óefni í sambandi við flugmál og ekki síst í sambandi við öryggismálin. Í viðtali við flugmálastjóra, sem átti sér stað í dagblaðinu Tímanum í desembermánuði, gerir hann sérstaka grein fyrir því að með slíkum niðurskurði á fjárveitingum til flugmála, eins og fjárlagafrv. og fjárl., eins og þau voru afgreidd hér á Alþ. fyrir árið 1976, gera ráð fyrir, sé stefnt í stóraukna slysahættu í innanlandsfluginu vegna fjárskorts og að það sé fyrirsjáanlegt að verði ekki bót á ráðin með frekari fjárveitingu til flugmála, þá muni þurfa að loka flugvöllum úti á landi, en flugsamgöngur eru, eins og hv. þm. mun flestum kunnugt, aðalsamgönguleið og samgöngutæki heilu landsfjórðunganna. Ég tel því sjálfsagt og rökrétt að sé skattheimta tekin eins og hér er gert ráð fyrir í sambandi við flugvallagjaldið, þá renni tekjur af því til framkvæmda í flugmálum innanlands. Og út á það gengur þessi brtt. mín. Ég þarf ekki að hafa öllu fleiri orð um þetta. Þetta er öllum hv. alþm., að ég vona, ljóst og þessi till. er flutt vegna þess að ég geri ekki ráð fyrir að brtt. minni hl. fjh.- og viðskn. nái hér samþykki, þannig að stjórnarliðar haldi beint sem horfir og þeir hafa markað. Og það verður þá látið á það reyna hvort þeir vilji ekki jafnframt þessari gjaldtöku leggja sitt af mörkum til þess a.m.k. að minnka þá slysahættu, sem flugmálastjóri taldi að stefnt væri í með naumum fjárveitingum til flugmála, með því að láta andvirði þessa skatts renna til framkvæmda í flugmálum.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja umr. þessar um of, en ég vildi í tilefni af því, sem komið hefur hér fram hjá hv. þm., aðallega hjá hv. þm. Karvel Pálmasyni, benda á það að með þessu frv. er verið að draga mjög úr skattheimtu af farmiðum í flugi á innanlandsleiðum frá því sem var í tíð þeirrar ríkisstj. sem hv. þm. studdi og stóð fyrir því þá að lagður var söluskattur á flugmiða í innanlandsflugi. Þessi söluskattur, sem hv. þm. studdi að var lagður á í hans stjórnartíð og meira að segja var samgrh. sjálfur úr hans eigin flokki, hann hefði numið núna um 1400 kr. á farmiða fram og til baka milli Akureyrar og Reykjavíkur. Nú er lagt til í þessu frv. að lækka þennan flugvallaskatt niður í 200 kr. aðra leiðina, 400 kr. báðar. Um er að ræða sem sagt með þessu frv., ef það verður að lögum, að það er tekinn 1000 kr. minni skattur af farmiða fram og til baka á flugleiðinni Akureyri–Reykjavík heldur en var í stjórnartíð flokks þessa ágæta manns sem var að tala áðan og manni virtist að fyndi þessu frv. allt til foráttu. Ég vil aðeins benda á þetta og eins það, að flugvallagjaldið, sem lagt var á á innanlandsleiðum, var arftaki söluskattsins, og var strax spor í rétta átt að það skyldi vera jafnað á milli allra landsmanna, hvar sem þeir bjuggu, en að ekki skyldi lagður þyngri skattur t.d. á Egilsstaðabúa heldur en akureyringa ef þeir notuðu flugvél o.s.frv. Ég lít því bæði á þetta frv. og eins þegar upp var tekið flugvallagjald í staðinn fyrir söluskattinn sem spor í rétta átt. Sjálfsagt væri gott og blessað ef við treystum okkur til að fella þetta flugvallagjald niður með öllu. Ég gel að mörgu leyti tekið undir það. Hins vegar er hér um að ræða ákveðinn áfanga í rétta átt og því styð ég þetta frv. Nú ég skildi ekki hv. 5. þm. Suðurl. Hann ýmist ráðlagði hæstv. ráðh. að halda þessum flugvallaskatti óhreyttum eða vildi leggja hann niður með öllu. Ég mundi, ef ég væri hæstv. ráðh., ekki telja svona ráðleggingar mjög stefnumarkandi um það hvað ætti að gera. Og hans ræða var öll slík að ég efast um að nokkur hv. þm. hafi skilið hvað hann meinti. 



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur athugað þetta frv. og er álit meiri hl. n. á þskj. 379. Eins og þar kemur fram varð n. ekki sammála um afgreiðslu málsins. Minni hl., hv. þm. Lúðvík Jósepsson, skilar séráliti og hv. þm. Gylfi Þ. Gíslason skrifar undir álit meiri hl. með fyrirvara. Meiri hl. leggur til að frv. verði samþ. eins og frv. er komið frá hv. Ed., en þar var gerð sú breyting, að olíustyrkurinn var hækkaður úr 8200 kr. í 9500 kr. Að öðru leyti er frv. óbreytt frá því sem það var lagt fram og raunar að mestu samhljóða l. nr. 6/1975. - Meiri hl. leggur til að frv. verði samþ.

Garðar Sigurðsson; Herra forseti. Þar sem hv. 2. þm. Austurl. getur ekki verið hér til að mæla fyrir sínu nál., þá vil ég fyrir hönd okkar Alþb.manna gera nokkra grein fyrir því nál. og þeim brtt. sem minni hl. n. flytur. Það var ljóst þegar olía hækkaði skyndilega mjög í verði fyrir hálfu þriðja ári að þá yrði ekki komist hjá því að finna úrræði til þess að hjálpa þeim nokkuð sem þurftu að kynda hús sín með olíu. Til þess ráðs var þá gripið að leggja á 1% söluskattsstofa til þess að nota í þessu skyni. Það má segja, að þá var mikil þörf á að gera þetta, en nú hins vegar brýn nauðsyn vegna mikilla olíuhækkana á tímabilinu. Á s.l. ári gerði eitt söluskattstig um 1200–1250 millj. kr., og þá skiptust þessir fjármunir þannig niður að einstaklingar fengju til þess að létta á sínum kostnaði 750 millj. kr. af þessari upphæð. Hinar 500 millj., sem eftir voru, fóru til rafveitna 55 millj. og til Orkusjóðs rúmar 400 millj. Það er nauðsynlegt að framlengja þessi lög, þ.e.a.s. halda áfram þessum stuðningi, og álítið að á næsta tímabili muni söluskattsstigið gefa af sér um 1250 millj. kr. Við þær breyt., sem gerðar hafa verði á frv. í hv. Ed., að hækka olíustyrkinn úr 8200 kr. í 9500 kr., þá lítur útkoman úr því dæmi þannig út að til einstaklinga, sem eru 78 þús., munu renna 741 millj. hr. Til rafveitna er álítið nauðsynlegt að hækka nokkuð í krónutölu það framlag sem var veitt í fyrra og sú upphæð verður um 85 millj. kr. Eftir verða þá til Orkusjóðs 424 millj. kr. Upphaflegur tilgangur laganna var að hjálpa þeim sem mest voru hjálpar þurfi í þessum efnum, þ.e.a.s. því fólki sem úti um landsbyggðina þurfti að kynda með olíu. Nú er ljóst, að með frv., eins og það kemur frá Ed., fá einstaklingar ekki nema 741 millj. kr. af allri upphæðinni. Þessir 78 þús. einstaklingar eru 36% þjóðarinnar. Þessi 36% þjóðarinnar greiða í söluskatt eins og aðrir. Hlutur þeirra í söluskatti mun vera, ef reiknað er með meðaltali, um 450 millj. kr. Þeir eiga sem sagt að fá skv. frv. 741 millj., láta af hendi 450 millj. og fá þess vegna einungis í sinn hlut 291 millj. kr. Þarna er á ferðinni mjög mikið óréttlæti að mínu mati. Ég lít svo á að sú hækkun, sem gerð var í Ed., sé allt of lítil, þannig að til einstaklinga verði upphæðin hækkuð úr 9500 kr. í 13500 kr. Ef það dæmi er reiknað til enda, þá kemur það út, að ef miðað er við 78 þús. einstaklinga, sem fengju í sinn hlut 13500 kr., þá fengju þeir 1053 millj. kr. Til rafveitna færu þá 85 millj., eins og gert er ráð fyrir, en afgangurinn yrði að öllum líkindum um 112 milla. kr. Hluti þessa afgangs færi til þess að greiða lífeyrisþegum meira en öðrum í bætur ef brtt. minni hl. fjh.- og viðskn. verður samþ., þar sem lagt er til að lífeyrisþegar fái ekki aðeins 11/2 styrk einstaklings, heldur tvöfaldan. Afgangurinn af því rynni þá til Orkusjóðs. Sannleikurinn er sá, að ef hafður er í huga hinn upphaflegi tilgangur þessarar lagasetningar, þá virðist vera augljóst að það er með öllu óeðlilegt að þeir, sem kynda með olíu, standi undir svo miklum kostnaði við hitaveituleit, enda hafa þeir fjármunir verið notaðir til alls kyns greiðslna til þess fyrirtækis. Ég lít svo á að mikill hluti þeirra, sem þurfa að kynda með olíu, sjái ekki fram á, hvorki í náinni framtíð né þó að lengra sé litið, að þeir hafi möguleika til að fá heitt vatn til kyndingar, og er þess vegna óeðlilegt að þeir standi svo mjög undir þeim kostnaði. Mér finnst hins vegar eðlilegra að þeir, sem kynda sín hús með miklu ódýrari aflgjafa, þ.e.a.s. heitu vatni, sem er a.m.k. þrisvar sinnum ódýrara eða allt að fjórum sinnum ódýrara en að kynda með ollu, þeir verði skattlagðir að einhverju leyti til þess að standa undir auknum hitaveituframkvæmdum og hitaveituleit. Ég get þess vegna stutt þá till., sem hv. þm. Karvel Pálmason hefur flutt á þskj. 381, að lagt verði aukagjald á gjaldskrá hitaveitna og það fjármagn notað í þessu skyni, enda í alla staða réttlátara og verður til meiri jöfnunar á kyndikostnaði, og við stöndum væntanlega allir að því hér, jafnaðarmenn á hv. Alþingi. Ég vil biðja hv. þm. að athuga mjög vel afstöðu sína til þeirra brtt. sem bornar eru fram af minni hl. hv. fjh.- og viðskn. á þskj. 380. Þær brtt., eins og ég sagði áðan, eru fólgnar í því að veita langtum stærri hluta af söluskattstekjunum til þess að styðja einstaklinga til olíukaupa, en skera hins vegar niður þann hluta sem rennur til Orkusjóðs. Ef þeir skoða hug sinn vel, sérstaklega þeir sem eru úr dreifbýlinu og hafa margsinnis látið í það skína að þeir bæru hag dreifbýlisins fyrir brjósti, þá vona ég að ég eigi ekki eftir að sjá hendur þeirra á lofti gegn þessum brtt. því að þá eru þeir að greiða atkv. gegn hagsmunum sinna umbjóðenda.



Herra forseti. Í þessu frv. er gert ráð fyrir því að hluti af þeim tekjum, sem hér á að afla, skuli renna til Orkusjóðs til að hraða hitaveitu- og raforkuframkvæmdum vegna hitunar íbúða. Ég vil sérstaklega í tilefni af ræðu síðasta hv. ræðumanns taka það fram, að vitaskuld er þetta fé fyrst og fremst vegna þeirra sem ekki búa við hitaveitur, heldur hafa dýrari upphitun eins og olíuhitun. Tilgangurinn með þessu er sá að hraða hitaveituframkvæmdum, undirbúningi og framkvæmdum, má segja. Það hefur orðið ákaflega mikil breyting nú á skömmum tíma í þessum efnum, því að vorið 1974 lagði þáv. iðnrh. fyrir Alþ. skýrslu um nýtingu innlendra orkugjafa, og kom þar fram að þá var talið að um 2/3 hlutar landsmanna mundu í fyrirsjáanlegri framtíð geta notið hitaveitna, um þriðjungur landsmanna yrði að fá upphitun með öðrum hætti og þá einkum með rafhitun. á s.l. ári hefur verið lögð áhersla á aukna jarðhitaleit og rannsóknir og auknar boranir, m.a. með því að kaupa nýja og stórvirka bora til landsins. Árangurinn hefur þegar komið í ljós, því að í stað þess, að um 2/3 landsmanna áttu að geta notið hitaveitna skv. áætlunum fyrir tæpum tveimur árum, er nú talið að það séu yfir 80% landsmanna sem muni á næstunni geta fengið hitaveitu. Má þar m.a. nefna höfuðstað Norðurlands, Akureyri, sem í áætluninni frá 1974 var talinn á rafhitunarsvæði. Nú er það gjörbreytt, þannig að nú er öruggt að Akureyri fær hitaveitu. Þannig er um aðra staði sem áður voru taldir hafa litla möguleika á hitaveitu. Það er auðvitað öllum þeim, sem búa utan núverandi hitaveitusvæða, mikið hagsmunamál að þessum undirbúningi öllum sé hraðað, bæði könnun og leit að jarðhita og framkvæmdum í þessu efni. Ég tel því ákaflega mikilvægt að nokkur hluti af þessu fé skuli renna til Orkusjóðs í þessu skyni. Ég vil taka það fram að á s.l. sumri átti ég viðræður við formann og framkvæmdastjóra Lánasjóðs sveitarfélaga um fjármögnun vegna hitaveitumála, og fundur var haldinn til að ræða við þessa forráðamenn Lánasjóðsins um það atriði, hvort ekki væri eðlilegt að stefna að því að Lánasjóður sveitarfélaga hefði með höndum samræmingu og samhæfingu í þessum efnum fyrir sveitarfélögin. Það hefur verið þannig að undanförnu að þegar sveitarfélög hafa viljað ráðast í hitaveitur, - Reykjavíkurborg hefur yfirleitt sjálf útvegað sér fé í þessu efni, en varðandi önnur sveitarfélög hefur það oft verið þannig að sumpart er leitað til ríkisstj. og fengið þá lán úr ríkissjóði eða fyrir hans milligöngu, enn fremur leitað til ýmissa einstakra sjóða sem hafa getað hlaupið undir bagga. Ég held að það sé eðlilegt að þar sem hitaveitur eru yfirleitt á vegum sveitarfélaganna, þá verði lánasjóður þeirra miðstöð í þessu efni. Ég get þessa hér vegna þess að ætlunin er að sá hluti af því fé, sem fer til Orkusjóðs og verður varið til hitaveituframkvæmda, gangi um hendur stjórnar Lánasjóðs sveitarfélaga.



Herra forseti. Ég held, að að það sé nauðsynlegt að gera sér grein fyrir því við umr. um þetta mál, hver var í rann og veru tilgangur þessarar lagasetningar á sínum tíma og til hvers það fé var ætlað sem þarna var gert ráð fyrir. Þegar þetta átti sér stað hafði olíuverð hækkað mjög, og ég á ekki von á því að neinn ágreiningur sé meðal hv. þm. um það, að tilgangurinn með lagasetningunni var sá og sá einn að létta byrði þeirra sem verst urðu úti vegna þess háa olíuverðs. Þetta á ég ekki von á að menn greini neitt á um. Þessi þróun hefur því miður haldið áfram, og er því ekki neitt minni ástæða til þess nú heldur en þá var að gera til þess ráðstafanir að því fólki sem við þær aðstæður býr að þurfa að nota olíu til þess að kynda upp sitt íbúðarhúsnæði, komi þessi lagasetning að sem bestum notum. Nú er það athyglisvert, af því að margir hv. stjórnarliðar hafa mjög oft tekið sér í munn „stóraukna byggðastefnu“, það er eitt af kjörorðum stjórnarsáttmála núv. hæstv. ríkisstj.: „Stórefling byggðastefnu.“  En hv. Ed. hefur nú sem betur fer gert bragarbót á þessu frá því að hæstv. ríkisstj. lét málið frá sér fara. En þar er að mínu viti síður en svo nógu langt gengið, miðað við það sem til var ætlast ,í upphafi og hlýtur að vera ætlast til enn. Ég held að það sé öllum ljóst og a.m.k. ætti hv. þm. öllum að vera það ljóst að við þá gífurlegu breytingu, sem hefur átt sér stað á þessu tímabili og orðið þess valdandi að það er gífurlega þungur baggi sem það fólk býr við sem verðum að kynda sítt húsnæði upp með olíu, þá fer ekki hjá því að það verði að gera ráðstafanir til þess að létta þessa byrði hjá þessu fólki. Það er t.d. þannig núna að það er á bilinu frá 20–25 þús. kr. á hverjum einasta mánuði sem kostar að kynda venjulegt íbúðarhúsnæði t.d. vestur á fjörðum - 20–25 þús. kr. á mánuði - og sjá allir að slík þróun hefur gífurleg áhrif í þá átt að raska enn frekar en orðið hefur byggð hér á landi. Það fer ekki hjá því ef ekki eru gerðar ráðstafanir til þess að minnka þann gífurlega kostnað sem þarna hefur átt sé stað, að það verður sífellt meiri ásókn utan af landsbyggðinni á þéttbýlið hér syðra og þá staði sem búa við þær kringumstæður að geta nýtt jarðvarma til upphitunar á íbúðarhúsnæði. Þetta hygg ég að öllum hv. þm. sé ljóst. Ég geri a.m.k. ráð fyrir því að þeim brygði í brún hér á Suðurlandssvæðinu ef þeir þyrftu að snara út 20–26 þús. kr. á hverjum einasta mánuði vegna kostnaðar við upphitun síns húsnæðis. Það mundi þá eðlilega koma einhvers staðar hljóð úr horni. Ég vil sem sagt taka undir það, að það er mín skoðun að það eigi að ráðstafa því fé, sem inn kemur vegna þessarar skattheimtu, til niðurgreiðslu á olíuverði hjá þeim einstaklingum sem við þær kringumstæður búa, það sé ekki réttlætanlegt að taka svo og svo stóran hluta af því. Þó að ég viðurkenni að það sé til góðs málefnis að hraða framkvæmdum í sambandi við hitaveitu- og raforkuframkvæmdir, þá hvílir þessi skattur svo þungt á tiltölulega stórum fjölda úti á landi að það er ekki framkvæmanlegt annað en að gera ráðstafanir til þess að létta þessa byrði og það verulega. Ég vil taka það fram strax að ég styð því þær brtt. sem fluttar eru á þskj. 380 og eru fluttar af hv. þm. Lúðvík Jósepssyni, þar sem gert er ráð fyrir því í fyrsta lagi að breytt verði frá því sem hv. Ed. lagði til, þ.e.a.s. í stað 9500 kr. komi 13 500 kr., og í öðru lagi, sem ég vil taka mjög sterklega undir, að elli- og örorkulífeyrisþegar fái tvöfaldan styrk miðað við aðra einstaklinga, - tvöfaldan, - sem nú er 11/2. Það gefur auga leið að svo erfitt sem það er að standa undir slíkum gífurlegum kostnaði við upphitun hjá fólki sem getur haft og hefur atvinnutekjur, þá er það augljóst að það er nær ókleift fyrir þá einstaklinga, sem einungis hafa úr að spila lífeyristekjum, að standa undir slíkum kostnaði. Það er því lágmark að mínu viti að þeir einstaklingar, sem þannig er ástatt um, fái tvöfaldan styrk. Ef þessar breytingar yrðu samþ. yrði frv. í þeirri mynd að svo til allir þeir fjármunir, sem inn koma vegna þessa 1% stigs á söluskattsstofn, færu í niðurgreiðslur, plús það að rafveitur fengju nokkurn hluta þar af. Þá stendur eftir að það eru ekki til fjármunir til þess að láta renna til c-liðar, sem frv. gerir ráð fyrir, þ.e.a.s. til orkusjóðs til þess að hraða hitaveitu- og raforkuframkvæmdum. Ég sagði áðan að þetta er að mínu, viti líka mjög nauðsynlegur þáttur. En ég tel að hann sé ekki með þeim hætti að það réttlæti að skerða stórkostlega greiðslu olíustyrks til þeirra sem hækkun á olíuverði hvílir svo mjög á sem öllum mun ljóst vera. Ég tel hins vegar að það sé réttlætanlegt, eins og hv. þm. Garðar Sigurðsson ræddi hér um áðan að til þess að afla fjár í þann c-lið, sem frv. gerir ráð fyrir, sé lagt sérstakt aukagjald á þá sem búa við þær kringumstæður að hægt er að hita upp með jarðvarma, sem er a.m.k. fjórum sinnum ódýrara en hjá þeim sem búa við olíukyndingu, - það sé réttlætanlegt að leggja tiltölulega lágt gjald á þá til þess að fá fjármuni til þeirra framkvæmda, sem þarna er gert ráð fyrir, og um leið að jafna þann aðstöðumun sem hér um ræðir. Ég hef því leyft mér að flytja brtt. á þskj. 381 sem einmitt fjallar um þetta. Það er brtt. við 1. gr. frv. þar sem gert er ráð fyrir að leggja 20% aukagjald á gjaldskrár hitaveitna, og í öðru lagi við 2. gr., þar sem gert er ráð fyrir því að tekjum af þessu 20% aukagjaldi verði varíð til Orkusjóðs til þess að hraða hitaveitu- og raforkuframkvæmdum vegna hitunar íbúða. Ég flutti álíka till. fyrir ári þegar sams konar mál var hér til meðferðar í þinginu. Því miður fékk þessi till. atkv. aðeins þriggja hv. þdm. þá Ég vænti þess að þeir, sem þá greiddu henni atkv., séu enn sömu skoðunar Ég fagna því eftir ræðu hv. þm. Garðars Sigurðssonar að hann bætist í hóp okkar hinna, og ég vænti þess að fleiri muni sjá, að hér er um réttlætismál að ræða, og að þeir bætist einnig í þennan hóp, ekki hvað síst þeir þm. sem eru frá þeim svæðum þar sem þessi mikli þungi hvílir á þeirra umbjóðendum. Ég hef ekki nákvæmar tölur um hvað slíkt mundi gefa. En eftir því sem ég fékk upp gefið fyrir ári og ef tekið er tillit til þess, sem gerst hefur síðan, þá hygg ég að hér mundi verða um að ræða um það bit 2511–300 millj. kr. sem þetta 20% aukagjald á gjaldskrár hitaveitna mundi gefa. Og ég tel að það sé verulegt skref í þá átt að fá einnig fé til þess að hraða framkvæmdum í sambandi við hitaveitu- og raforkuframkvæmdir. Ég sagði áðan að ég teldi þetta brýnt verkefni, og eins og lögin voru afgr. frá Alþ. fyrir ári, þá var varið til þessa verkefnis nokkuð stórum hluta af söluskattsstiginu. Nú hefði mér þótt vænt um ef hægt væri að upplýsa í hvaða framkvæmdir þessir fjármunir, sem teknir voru af söluskattsstiginu, hefðu farið, þannig að það væri þá hægt að benda á að þeir fjármunir, sem teknir voru óréttmætt, að ég tel, af þeim sem áttu að fá þá vegna niðurgreiðslu á olíu, ef það væri hægt að sýna okkur fram á að þeir hefðu orðið þessum sömu einstaklingum og aðilum til góðs. Þá má vel vera að það breyttist viðhorf einhverra þm. sem eru svipaðrar skoðunar og ég í þessu máli. Ég vildi a.m.k. mjög gjarnan óska eftir því, ef hægt væri, að fá upplýst um það hvernig þessum fjármunum hefði verið varið, í hvað þeir hefðu farið. Ég þarf ekki að hafa öllu fleiri orð hér um. Ég sem sagt styð þær brtt. sem minni hl. fjh.- og viðskn. flytur á þskj. 372, en hef leyft mér auk þess að flytja brtt. um það sem ég hef hér gert að umræðuefni. Ég held að það sé alveg augljóst mál, hvað sem menn vilja kalla það, hvort þeir kalla það uppvakningu á togstreitu milli dreifbýlis og þéttbýlis, eins og sumum er tamt í munni nú, þá sé augljóst mál að Alþ. getur ekki gengið fram hjá þeim geigvænlega mismun sem er á því að búa úti á landsbyggðinni á þeim stöðum sem verða að hita hús sin með olíu, borið saman við hina, sem hafa þá aðstöðu að geta nýtt sér jarðvarma og þurfa þannig að borga miklum mun og margfalt sinnum minna en hinir aðilarnir. Það verður að koma til móts við þessa aðila, og því fyrr sem valdhöfum skilst að það þarf að gera, því betra.



Herra forseti. Mig langar til þess í örstuttu máli að gera grein fyrir afstöðu minni til þessa frv. Ýmislegt hef ég við það að athuga, bæði við meginefni frv., það eitt að halda því áfram að leggja 1% gjald á söluskattsstofninn, og svo hitt atriðið, er varðar fyrirkomulag á útborgun þeirrar aðstoðar til þeirra sem búa í olíukyntum húsum sem þetta frv. fjallar um. Nú kom það fram þegar þetta mál var fyrst til umr. í hv. Alþ. að um það voru mjög skiptar skoðanir með hvaða hætti ætti að veita mönnum aðstoð vegna hinna miklu verðhækkana á olíu. Ýmsir voru þeirrar skoðunar að þessa aðstoð ætti að framkvæma með beinni niðurgreiðslu á olíunni. Sú aðferð finnst mér liggja beinast við og vera í rökrænustu samhengi við orsakir sem til flutnings þessa máls liggja. Eins og þetta hefur verið framkvæmt og ætlunin er að halda áfram að framkvæma, þá er í raun um að ræða eins konar fjölskyldubætur til þeirra sem búa í olíukyntum húsum. Ég vil ekki gera lítið úr því að það sé ástæða til þess að koma á kjarabótum til þessa fólks sem og annarra sem í landinu búa. Það væri raunhæf kjarabót að draga úr skattlagningu hins opinbera. Það væri raunhæf kjarabót að fella niður þetta söluskattsstig. Þess vegna mun ég greiða atkv. gegn 1. gr. þessa frv. Ég vil færa örlítið nánar rök fyrir þessu. Eftir stendur þó, jafnvel þótt fellt væri niður þetta söluskattsstig, að það er gífurlegur mismunur á tilkostnaði þeirra, sem búa í olíukyntum húsum, og hinna, sem búa við hitaveitu. Sá mismunur væri töluverður, jafnvel þótt þeir, sem hitaveitunnar njóta, greiddu afnotagjöld í samræmi við tilkostnað. Sem reykvíkingur hlýt ég að skýra frá þeirri afstöðu minni að mér virðist óeðlilegt að Hitaveita Reykjavíkur þurfi að búa við stórfellt tap og fái ekki að láta kostnaðinn vera borinn uppi af þeim sem hitaveitunnar njóta. Það væri þvert á móti mjög eðlileg aðferð og mundi greiða fyrir vexti og viðgangi Hitaveitunnar að rekstur hennar væri með fullkomlega eðlilegum hætti að þessu leyti. Mér finnst það skjóta skökku við að afla fjár með skattlagningu, m.a. á þá sem hitaveitu njóta, til þess að undirbúa eða setja á laggirnar hitaveitu annars staðar, á meðan rekstur þeirrar hitaveitu, sem þegar er fyrir hendi, gengur jafnörðuglega og hann gerir nú. Nú er mér ljóst að það liggja til þess viss rök að örðugt hefur þótt að leyfa Hitaveitu Reykjavíkur að láta allan sinn tilkostnað lenda á notendum Hitaveitunnar. Hitunarkostnaður húsa í Reykjavík gengur inn í vísitölugrundvöllinn. Það mætti því spyrja, - ég veit að það er kannske örðugt eins og nú standa sakir, - en það mætti spyrja hvort ekki væri eðlilegra að sá vísitölugrundvöllur væri reiknaður út frá hitunarkostnaði allra húsa á landinu, ekki einvörðungu þeirra sem eru í Reykjavík og eru með lægri hitunarkostnað. Ég vildi aðeins skjóta þessum sjónarmiðum fram, annars vegar vegna þess að ég hef áhyggjur af rekstri og viðgangi Hitaveitu Reykjavíkur og hins vegar vegna þess að ég tei að það væri mjög jákvætt spor af hálfu Alþingis og ríkisstj. í átt til kjarabóta að létta þeirri skattbyrði af almenningi sem felst í álagningu þessa söluskattsstigs.



Herra forseti. Það var út af orðum hv. síðasta ræðumanns þar sem hann lét að því liggja að rekstur Hitaveitu Reykjavíkur væri a.m.k. ekki vel á vegi staddur. Ég vil nú ekki kveða svo fast að orði. Það að hefði kannske mátt skilja það svo að rekstur Hitaveitu Reykjavíkur væri ekki í lagi. Ég hygg nú að það sé ekkert ofmælt að Hitaveita Reykjavíkur sé með best reknu fyrirtækjum, og ég held að það sé ekki hægt að segja að rekstur hennar sé í ólagi. Það er í þeirri áætlun, sem fyrir liggur og hefur verið lögð fram í sambandi við beiðni um hækkun hitaveitugjalda hér í Reykjavík, gert ráð fyrir því, ef ég man rétt, að uppbygging hitaveitunnar eigi sér stað þannig á þessu ári að til framkvæmda hafi hún 79% af eigin fé og 21% aðeins lánsfé. Ég hefði ákaflega gaman af að mér væri bent á eitthvert einkafyrirtæki hér í landinu sem væri þannig á vegi statt að það gæti byggt sig upp af eigin fé að því er varðar 79% af framkvæmdum, sem það þyrfti að leggja í, og þyrfti ekki að fá nema 21% að láni. Ég held því að það sé ekki ástæða til neinnar vorkunnar að þessu leyti gagnvart Hitaveitu Reykjavíkur. Hitt er annað mál, að Hitaveita Reykjavíkur stendur í samvinnu við nágrannabæjarfélög að lagningu hitaveitu. Þær framkvæmdir kosta fjármagn, og Hitaveitan hefur farið fram á hækkun á gjaldskrá. Vitaskuld verður litið á það og tekin um það ákvörðun. Ég held að það sé alveg ástæðulaust fyrir Hitaveitu Reykjavíkur að bera nokkurn ugg í brjósti í sambandi við það að þær framkvæmdir geti ekki haldið áfram með eðlilegum hætti. Ég held að það sé engin ástæða til að ætla að það verði á neinn hátt kreppt þannig að Hitaveitu Reykjavíkur. Hitt er annað mál, að það getur verið lagt mismunandi mat á hvað sé eðlilegt að fyrirtæki leggi fram beinlínis af eigin fé og að hve miklu leyti það eigi að notast við lánsfé, gerandi þá ráð fyrir að það sé unnt að afla fjár með lánum. Þetta vildi ég aðeins taka fram af því að mér þótti kenna misskilnings í máli hv. þm. að því er varðar Hitaveitu Reykjavíkur. En hitt er auðvitað rétt, sem hún benti á, hv. þm. Ragnhildur Helgadóttir, að vísitalan er miðuð við Hitaveitu Reykjavíkur eingöngu. Það er auðvitað eitt af því sem er óeðlilegt í sambandi við útreikning vísitölu. Ég býst við því að ef fallist væri alveg á þá beiðni sem hefur komið fram frá Hitaveitunni um gjaldskrárhækkun, þá mundi það þýða hækkun a.m.k. á milli 3 og 4 stig, þannig að það er ekkert óeðlilegt þó að menn vilji aðeins velta vöngum yfir því áður en samþ. eru ítrustu kröfur í þessu efni. Hitt er aftur á móti rétt, sem hefur komið fram í máli manna, að þrátt fyrir að það væri leyfð slík hækkun hjá Hitaveitu Reykjavíkur, þá er samt ódýrari hitun, sem reykvíkingar byggju við, heldur en margir aðrir landsmenn búa við og miklu ódýrari en unnt er að gera sér vonir um að þeir verði að búa við sem eru núna að byggja upp hitaveitu og leggja heitt vatn á sín svæði. Þetta má segja að sé mjög óeðlilegt, og þess vegna getur út af fyrir sig verið rétt hugsun í því, sem hér hefur komið fram, að það væri eðlilegt að jafna þarna á milli. En ég held að það þurfi nokkuð ítarlegrar athugunar við, og t.d. getur ekki komið til greina að leggja það almennt á allar hitaveitur vegna þess að það er einmitt svo misjafnt hvernig þær koma til með að standa. Þeir, sem nú eru að leggja hitaveitu, verða að greiða há hitaveitugjöld vegna þess að kostnaðurinn við þær reynist mikill. Það má að sjálfsögðu segja að það mundi verða nokkur hagsbót fyrir alla að fella niður þetta söluskattsstig. En það, sem á bak við býr þetta söluskattsstig og ráðstöfun á því, hefur verið jöfnun, en menn geta auðvitað deilt um hvort sá tilgangur hafi náðst. Hann hefur auðvitað ekki náðst fyllilega, þannig að tekjur af þessu söluskattsstigi hrökkva ekki til að jafna þennan mismun jafnvel þó að þeim væri öllum varið í þessu skyni. En þar að auki hefur verið faríð inn á þá braut, sem menn geta haft líka skiptar skoðanir um, að greiða fyrir jarðhitaleit og framkvæmdum á því sviði og verja nokkru af þessu fé í því skyni. Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umr. frekar. Þetta er í sjálfu sér einfalt mál að taka afstöðu til þessa frv. Það, sem auðvitað liggur á núna, er að framlengja söluskattsstigið ef menn vilja á annað borð hafa þessa fjármuni til ráðstöfunar. Hitt má auðvitað taka upp seinna, ef menn vilja, nánari ákvæði um ráðstöfun á þessu, vegna þess að þetta er ekki greitt út fyrr en eftir á, að nokkrum tíma liðnum. Ef ég hefði ekki staðið upp nema af því að mér fannst e.t.v. hallað á Hitaveitu Reykjavíkur, af því að það var látið liggja að því að hún væri ekki eins vel á vegi stödd og ég held að hún sé, - ég held að hún sé einmitt mjög vel rekin með tilliti til þess að sjá hennar fjárhagslegu þörf borgið - og svo hitt, að segja það, að auðvitað verður þessi beiðni, sem fyrir liggur frá Hitaveitu Reykjavíkur um gjaldskrárhækkun, tekin til afgreiðslu.



Herra forseti. Það er að sjálfsögðu alveg rétt hjá hæstv. ráðh., sem talaði hér áðan, að þær ráðstafanir, sem hér er verið að fjalla um, eru gerðar í því skyni að reyna að jafna aðstöðu manna. Það er einnig að mínu viti alveg rétt ábending hjá honum, að þessar aðgerðir nægja hvergi nærri til þess að jafna þann mikla aðstöðumun sem er milli þeirra annars vegar sem búa hér á Reykjavíkursvæðinu og njóta hitaveitu, og hinna hins vegar, sem búa utan þess svæðis og þurfa að notast við olíukyndingu. Þá finnst mér það líka í þriðja lagi rétt, sem bent hefur verið á hér, að að undanförnu, bæði með þessari breyt. og breyt., sem gerð hefur verið áður, hefur verið að draga úr þessari jöfnun smátt og smátt, þannig að hækkun olíuverðs hefur ekki verið fylgt eftir með hækkun olíustyrks og auknum jöfnuði. En það er ekki aðeins það sem deilt er um. Það er einnig mjög veruleg óánægja með hvernig reglurnar um greiðslu niðurgreiðslnanna eru. Þar er t.d. lítið sem ekkert tillit tekið til raunverulegs kyndingarkostnaðar sem getur verið mismunandi ekki aðeins eftir stærð íbúða, heldur einnig eftir aldri íbúða. Því mun þannig vera farið á flestum olíukyndisvæðunum að þar eru hús að meðaltali miklum mun eldri heldur en á hitaveitusvæðunum, sérstaklega í Reykjavík, og þar með dýrari í kyndingu. Sá munur á aðstöðu, sem þarna er, verður til þess að auka enn á misréttið í húshitunarmálum. Þá hefur heldur ekkert tillit verið tekið til fjárhagsaðstæðna fólks í sambandi við niðurgreiðslu á olíu. T.d. er það nokkuð algengt úti á landi að aldrað fólk býr eitt sér í tiltölulega stórum timburhúsum, gömlum húsum, sem er óhemjulega dýrt að kynda. Ég kom inn á eitt slíkt heimili fátækra aldraðra hjóna fyrir nokkrum mánuðum. Þetta voru hjón sem aðeins höfðu fyrir sig að leggja lífeyri frá almannatryggingum og tekjutryggingu og það stóð nokkurn veginn á endum af þeim reikningum, sem þetta aldraða fólk sýndi mér fyrir framfærslukostnað sinn, að helmingurinn af tekjum þess fór í það eitt að greiða olíukostnað vegna upphitunar íbúðarhúsnæðis. Og það segir sig auðvitað sjálft hversu gífurleg áhrif þetta hlýtur að hafa á aðstæður fólks, hversu mikil áhrif þetta hlýtur að hafa á þá ákvörðun sem fólk tekur um það hvar það vill vera búselt á landinu. Þetta aldraða fólk, sem vildi eyða sínum síðustu ævidögum í sínum gamla heimabæ, talaði um það í fullri alvöru að það væri nauðbeygt til þess að selja ofan af sér húsið, segja skilið við börn sín og barnabörn og reyna að koma sér fyrir á elliheimili eða gamalmennahæli hér í Reykjavík, einfaldlega vegna þess að það hefði ekki fjárhagslegt bolmagn til þess að framfleyta sér þar eð helmingurinn af tekjum þess færi í það eitt að halda á sér hita. Þá er einnig ljóst að þær ráðstafanir, sem gerðar eru með þessu niðurgreiðslukerfi eins og það er framkvæmt, eru til algjörra bráðabirgða og voru frá upphafi hugsaðar sem bráðabirgðaráðstafanir. Hins vegar eru þessar bráðabirgðalausnir nú farnar að standa nokkuð lengi. Það er þegar orðið ljóst að olíuverðhækkanirnar miklu, sem orðið hafa undanfarin fá ár, hafa ekki verið verðsveifla sem á eftir að fjara út. Það virðist mega treysta nokkuð örugglega á að það olíuverð, sem nú er á heimsmarkaði, muni haldast nokkuð óbreytt, það muni hækka með auknum hækkunum á öðrum hráefnisvörum. Við verðum því að horfast í augu við það að til nokkuð langrar framtíðar þurfum við að borga það olíuverð sem við greiðum nú, þ.e.a.s. við getum ekki gengið lengur að því gruflandi að bráðabirgðaráðstafanir til þess að leysa þetta vandamál duga ekki. Hvaða ráð eru það þá, sem til greina koma? Í fyrsta lagi ber að sjálfsögðu brýna nauðsyn til þess að auka virkjanir og hagnýtingu íslenskra orkulinda, fyrst og fremst jarðhita og einnig raforku að nokkru leyti. Það er alveg hárrétt, sem kom fram hjá hæstv. iðnrh. áðan, að það hefur á örfáum árum, jafnvel örfáum mánuðum, orðið um miklar breytingar að ræða í því hvað talið hefur verið hægt að virkja, hvar á landinu og hvað. Til dæmis að nefna lærði ég og mín kynslóð í skóla að það væri með öllu útilokað að gera sér nokkrar vonir um að það væri hægt að fá heitt vatn til virkjana í nokkrum mæli á Vestfjörðum. Samkvæmt síðustu upplýsingum, sem ég hef, munu vera taldar líkur á því að hægt sé að finna jarðhita í nágrenni allra kaupstaða og kauptúna á Vestfjörðum og möguleikar séu á því að innan fárra ára verði hægt að virkja slíkar orkulindir til húshitunar í öllum kauptúnum og kaupstöðum þar vestra. Þessi tíðindi hafa borist á örfáum undanförnum mánuðum. Að sjálfsögðu ber okkur að leggja áherslu á að leita frekar að slíkum virkjunarsvæðum, hraða rannsóknum og virkjunarframkvæmdum. Í öðru lagi kemur fyllilega til greina, eins og ég hef raunar áður bent á í sambandi við þetta mál, þegar það var til meðferðar fyrr á Alþ., þú kemur fyllilega til greina að taka upp jöfnuð, hreinan jöfnuð í kyndikostnaði yfir landið allt, þannig að þeim, sem til frambúðar verða að horfast í augu við það að kynda hús sin með olíu og greiða upp í fimmfalt hærra verð fyrir húshitun heldur en þeir íbúar landsins sem njóta jarðvarma, þeim verði bættur sá skaði með því að taka upp jöfnun á kyndikostnaði um land allt. Þetta er alls ekki fráleit lausn. Og ég vil í því sambandi minna á að hér á Alþ. hefur verið samþ. þáltill. um jöfnun flutningsgjalda. Hér hefur verið rætt mjög mikið um jöfnun símagjalda. Allar þessar ráðstafanir eru gerðar í því skyni að það skipti ekki máli fyrir afkomu manna hvar á landinu þeir kjósa að hafa búsetu. Hitunarkostnaðurinn skiptir miklu meira máli fyrir fólk nú orðið heldur en nokkurn tíma flutningskostnaður eða sími. Sé talin ástæða til þess að jafna aðstöðu hvað varðar flutningskostnað og síma, þá er að sjálfsögðu, eins og nú standa sakir, enn meiri ástæða til þess að jafna aðstöðu fólks hvað varðar kyndikostnað. Í þriðja lagi þurfum við svo að sjálfsögðu að leita nýrra aðferða í sambandi við upphitun húsnæðis. Við þurfum t.d. að athuga mjög vendilega hagkvæmnina við að reisa kyndistöðvar á stöðum þar sem ekki kemur til greina eða ekki þykir líklegt að hægt sé að virkja jarðhita. Mér er kunnugt um að nokkrir útreikningar á slíku hafa verið gerðir fyrir einstaka staði á landinu og þar hefur komið í ljós að þessar kyndistöðvar, jafnvel kyndistöðvar kyntar á stöðum þar sem ekki kemur til greina kvæmari að sögn heldur en kyndistöðvar sem ganga fyrir rafmagni og gætu lækkað kyndikostnað mjög verulega. Þá er mér einnig kunnugt um að fundin hefur verið upp hér á landi ný tegund af miðstöðvarkatli sem hlotið hefur heitið „Nýtill“. Hagkvæmni þessa miðstöðvarketils er nú í athugun hjá iðnrn. og hefur verið þar til athugunar um nokkurt skeið. Þær rannsóknir, sem gerðar voru á þessum katli áður, bentu til þess, að hann mundi geta sparað um 10% í olíu. Þessi nýi ketill, sem íslenskur uppfinningamaður hefur fundið upp, er þannig gerður að hann getur notað jöfnum höndum raforku og olíu. Hann er búinn sjálfvirkum búnaði, þannig að hann getur t.d. notað olíu á daginn þegar álag á rafveitur er mikið, skipt svo með sjálfvirkum hætti yfir á rafhitun á nóttunni þegar álagið á raforkuverum minnkar og mikil umframorka er í framboði, þannig að með þessu móti væri hægt að nýta afgangsorku ýmissa raforkuvera yfir næturtímann til húshitunar með mjög ódýrum hætti. Þær frumathuganir, sem gerðar hafa verið á þessari nýju uppfinningu, benda til þess að það gæti sparað í venjulegu íbúðarhúsnæði milli 4 og 5 þús. kr. í kyndikostnað á mánuði. Það eru svona nýjar aðferðir sem við að sjálfsögðu verðum að gaumgæfa og full ástæða til þess að iðnrn. hraði athugun sinni á hagkvæmni þessarar nýju uppfinningar, en allverulega hefur dregist að þeirri athugun rn. sé lokið. Fyrir liggur einkaleyfisumsókn þess aðila sem hefur þessa uppfinningu með höndum, þar sem hann sækir um einkaleyfi á þessum miðstöðvarkatli. Hann hefur enn fremur lagt fram ákveðnar till. um það, ef niðurstöður iðnrn. á hagkvæmnisathugunum yrðu eins og hans athuganir hafa bent til að yrðu, hvernig hið opinbera gæti þá stuðlað að því að slík tæki gætu komist í notkun á þeim svæðum þar sem fyrirsjáanlegt er að nota verður olíu til frambúðar. Ég ætla ekki að hafa öllu fleiri orð um þetta mál. Ég vil aðeins ítreka það, að sá jöfnuður, sem hér er verið að gera till. um, er bráðabirgðaráðstöfun sem búin er að standa of lengi og tímabært er að ljúki þannig að einhver önnur og raunhæfari lausn finnist. Þá vil ég einnig ítreka þá skoðun mína að það sé ekki lengur við það unað að dregið sé eins mikið úr þessum niðurgreiðslum og gert er ráð fyrir í frv. Mun ég því að sjálfsögðu fylgja till. hv. þm. Lúðvíks Jósepssonar. Þá tel ég einnig að till. hv. þm. Karvels Pálmasonar boði ákveðna stefnu í þessum málum, þannig að ég get fyrir mitt leyti greitt atkv. með henni nú eins og ég gerði síðast þegar hún var upp borin, ekki endilega vegna þess að ég sé samþykkur till. í öllum atriðum, heldur vegna hins að með því að greiða henni atkv. vil ég láta í ljós skoðun mína á því hvernig beri að marka stefnu í þessum húshitunar- og orkuvinnslumálum, en ég tel að till. hans sé fyrst og fremst flutt í slíku skyni.



Herra forseti. Ég hef áður í þessum umr. sagt mest af því sem ég vildi sagt hafa í tengslum við þetta mál. En mér finnst rétt að gera örfáar aths. við það sem fram hefur komið í máli ræðumanna síðan. Hv. þm. Ragnhildur Helgadóttir hafði mikið að athuga við þetta frv. og sagðist vilja leggja til að söluskattsstigið yrði fellt niður, - það söluskattsstig sem gefur þær 1250 millj. sem notaðar hafa verið og nota skal til þess að jafna olíukostnað landsmanna. Hins vegar gat ég ekki heyrt í hennar máli að hún benti á nokkra aðra leið til þess að afla fjár í þessu skyni. Útkoman hlýtur þá að vera sú, að hún sé á móti þeirri jöfnun sem hefur átt sér stað. Ég hef hér við höndina skýrslu frá Þjóðhagsstofnun þar sem greinilega kemur fram hvílíkur jöfnuður er á ferðinni í þessum efnum ef ekki er greidd niður olían. Þar segir m.a. að kostnaður við að hita upp einn rúmmetra af vatni sé í hitaveitum 84.62 kr., með rafmagni 151.94 kr., en með olíu á verðinu 25.40 kr. 304 kr. rúmlega. Þetta segir það, að þeir, sem njóta þess að hafa hitaveitu, þurfa að greiða fyrir rúmmetran 84.60 kr., en hinir 304 kr. Hlutfallið þarna á milli er 3.6 - þrisvar komma sex sinnum dýrara að kynda þennan rúmmetra upp með olíu heldur en að fá hann úr hitaveitu. Þetta er jöfnuðurinn, og virtist mér koma greinilega fram í máli hv. 5. þm. Reykv., Ragnhildar Helgadóttur, að svona vildi hún hafa það. Ég get ekki skilið slíkt hugarfar eða málflutning sem veitist þannig að tilraunum til þess að leitast við að jafna olíukostnaðinn að nokkru. Annað atriði, sem þessi hv. þm. hafði við frv. að athuga, sú aðferð sem notuð hefur verið til þess að greiða olíuna niður. Á sínum tíma, þegar þetta frv. kom fyrst fram, komu fram ýmsar hugmyndir um hvaða aðferð ætti að nota til þess að koma þessum fjárhagsstuðningi á framfæri. Það voru hugmyndir m.a. um að greiða olíuna beint niður. Ef það er gert, að greiða olíuna beint niður, þá er kostnaðurinn við þá niðurgreiðslu notaður í annað en það sem hún átti að fara í upphaflega, þ.e.a.s. að lækka kyndingarkostnað hjá fólki, því að olía er notuð til margs annars en að kynda hús einstaklinga. Hv. þm. hafði einnig mikið við það að athuga að fólk fengi meira eftir sem fleira væri í heimili. Ég skal að vísu viðurkenna að það eru ýmsir gallar við þessa aðferð. En sú aðferð, sem hún bendir á, er síður en svo betri að mínu mati. Ætli það sé ekki svo, að þeir, sem hafa flest börnin á framfæri sínu og stærstu fjölskylduna, eigi að jafnaði minnst eftir til þess að bera hinn gífurlega þunga skatt sem felst í því að kynda með svo dýrri olíu. Allt það tal hjá hv. þm., sem kom þar á eftir um Hitaveitu Reykjavíkur, skal ég alveg leiða hjá mér. En ég hef ekki orðið þess var hingað til að hún þurfi að reka sitt fyrirtæki með stórkostlegu tapi, enda kom fram í ágætri ræðu hæstv. viðskrh. að fjárhagsstaða þess fyrirtækis sýnist mér vera miklu betri en nokkurs annars fyrirtækis sem ég þekki til. þar sem eigið fé fyrirtækisins er upp undir 4/5 af því fé sem það hefur á milli handanna. Mér finnst skylt að taka það fram, að ég var mjög ánægður með að heyra það af vörum hæstv. viðskh. að hann fellst á þá hugmynd sem kemur fram í till. hv. þm. Karvels Pálmasonar, þó að hann hafi ekki beinlínis lýst stuðningi við till. eins og hún er, heldur að þarna sé kannske um heppilega hugmynd að ræða, að leggja nokkurt gjald á hitaveitur til jöfnunar. Hins vegar er ég alveg sammála hæstv. ráðh. í því að annað form þyrfti að vera á slíkri till., hún þyrfti að vera nánar útfærð og það þyrfti að liggja betur fyrir hvernig að þessu skyldi unnið. En ég gat ekki heyrt betur en að hæstv. ráðh. gæti fellt sig við það að jafnað yrði með þessum eða líkum hætti. Þegar hæstv. ráðh. Gunnar Thoroddsen flutti mál sitt hér sem iðnrh. um þetta orkumál, sem óneitanlega er hér á ferðinni í aðra röndina, voru aðeins 12 þm. hér í salnum og þar af aðeins tveir hv. þm. úr dreifbýlinu sem eru taldir fylgja meiri hl. sem styður ríkisstj. enn sem komið er. Þetta fannst mér bera vott um afar lítinn áhuga þessara hv. dreifbýlisþm. á svo mikilvægu máli sem þetta er fyrir fólkið úti á landi og það fólk yfirleitt sem þarf að kynda með ollu. Þetta er aðeins eitt dæmið um það í viðbót hvaða álit sumir þessara hv. þm., því miður margir úr stjórnarliðinu, - hvaða álit þeir hafa á lýðræði. Þegar fólkið úti um allt land hefur látið í sér heyra í sambandi við mikilvæg mál á hinu háa Alþ. og þau mál sem varða þjóðina mestu, t.d. eins og landhelgismálið o.fl., og samdóma álit allrar þjóðarinnar eða langstærsta hluta þjóðarinnar kemur fram, þá blása þeir hreinlega á það álit. Sýnir það að þeir eru ekki lýðræðissinnar í raun. Hæstv. ráðh. Gunnar Thoroddsen talaði um, að það væri nauðsynlegt að hraða hitaveituframkvæmdum, og sagði, sem rétt var, að hluti þess fjár, sem tekinn var af þeim peningum sem komu út úr þessu söluskattsstigi, hefur verið notaður til þess að vinna að hví að koma hitaveitum í gang úti um land. Ég er alveg sammála hæstv. ráðh. í þeim efnum, að það þarf að finna peninga til þess að hraða hitaveituframkvæmdum. Hæstv. ráðh. talaði um það að innan skamms gætu allt að 2/3 hlutar þjóðarinnar notið hítaveitu og áður en mjög langt líður væri hugsanlegt að um 80% þjóðarinnar gætu fengið slíka orku á þann hátt. En hvers eiga þá hinir að gjalda, þessi þriðjungur og síðar fimmtungur, sem aldrei fær hitaveitu? Þeir greiða sinn hluta af þessum söluskatti og þeir fá því miður allt of lítið af honum til baka til útjöfnunar á sínum olíukostnaði. Ég gat ekki heyrt betur á hæsts-. ráðh. Gunnari Thoroddsen en að hann væri á móti auknum jöfnuði í þessum efnum, því að með þessu frv. eins og það liggur fyrir, svo að ég tali nú ekki um eins og það var áður en það var hækkað í 9500 kr., þá átti að auka ójöfnuðinn með hví að hafa sömu krónutölu, því að allir vita að krónan okkar fer síminnkandi. Það er hins vegar annað mál. Með því að gera þetta eru stöðugt lagðar þyngri byrðar á þá sem hafa þær þyngstar fyrir í þessum málum. Því verður ekki á móti mælt. Ég er sem sagt sammála hæstv. ráðh. Gunnari Thoroddsen að það beri að hraða þessum framkvæmdum. Hins vegar greinir okkur mjög á um hvaða tekjustofna er hægt að nota. Okkar leið, þeirra sem standa að brtt. á þskj. 380, er leið til jöfnunar, til aukins jafnaðar. Leið hæstv. iðnrh. er ójafnaðarleið. Hv. þm. Karvel Pálmason nefndi hér tölur um hvað það kostar í peningum að kynda hús með olíu. Það er auðvitað afar misjafnt, fer eftir aldri og gerð og stærð húsa og eftir því hvar þau eru á landinu, eftir veðurfari, en hann nefndi 20–25 þús. kr. á mánuði og það eru þá 240–300 þús. kr. á ári. Það er mikill skattur. Það fer ekkert á milli mála. Þess vegna ber að mínu mati að leita allra úrræða til þess að reyna að jafna þennan mismun. Á sama tíma og fólk borgar, svo að við segjum nú ekki meira en 15 þús. kr. til jafnaðar til þess að kynda hús sin eða íbúðir, þá borga menn með svipaðri tölu milli 3 og 4 þús. á mánuði í hitaveitukostnað í Reykjavík. Þetta er gífurlegt óréttlæti þar sem hér býr mestur hluti þjóðarinnar. Þess vegna finnst mér að hugmyndin, sem felst í till. hv. þm. Karvels Pálmasonar hljóti að vera rétt, að meiri hl. þjóðarinnar, sem býr við lítinn tilkostnað, fái að leggja nokkuð af mörkum til að létta undir með þeim sem búa við mikinn tilkostnað og leggja áreiðanlega hlutfallslega miklu meira til þjóðarbúsins en þeir sem búa á þessu svæði, og verður ekki um deilt, hvað sem hv. þm. úr Reykjavík og þéttbýlinu segja. Ég vil enn einu sinni, þó að ég hafi gert það tvívegis áðan í mínu fyrra máli, minna hv. þm. dreifbýlisins á að þeir 78 þús. einstaklingar, sem kynda með olíu, greiða í söluskatt, þennan 1% söluskatt, 450 millj. kr. Þeir fá skv. þessu frv. til sín til að borga olíuna 741 millj. kr. Ég vil vekja athygli á að mismunur á þessum tveimur tölum er 291 millj. kr. Hver er olíustyrkurinn þá? Ef við reiknum þetta dæmi svona, þá sjáum við vel að ef við skiptum 291 millj. kr. milli 78 þús. einstaklinga, sem er einfalt deilingardæmi, þá er olíustyrkurinn í rann ekki 9500, þaðan af síður 13500, eins og við leyfum okkur að leggja til. heldur 3730 kr.  Hér eru ekki nein gamanmál á ferðinni. Fólkið úti á landsbyggðinni, sem hefur kosið sína þm., það ekki aðeins skilur þetta, það finnur það og finnur því miður harkalega fyrir þessum skatti. Þess vegna hljóta þessir þm. ef þeir starfa hér skv. samvisku sinni, en ekki handjárnum sinna stjórnarflokka, að geta stutt þær till. sem eru fluttar hér í því skyni að stefna til meiri jafnaðar og sanngirni í þessu máli.



Herra forseti. Ég hef kvatt mér hljóðs eingöngu til þess að ræða hér brtt. hv. þm. Karvels Pálmasonar á þskj. 381. Ég vil að afstaða mín til þeirrar till. komi hér skýrt fram. Í till. hans felst það að lagður verði sérstakur skattur á gjaldskrár hitaveitna, þ.e.a.s. sérstakur skattur sem skuli lagður á reykvíkinga og þéttbýlisbúa. Ég hlýt að segja það, að hér er um mjög vanhugsaða till. að ræða og andinn í henni er í algjörri andstöðu við þá yfirlýsingu hv. þm. að hann styðji brtt. hv. þm. Lúðvíks Jósepssonar að lífeyrisþegar skuli fá greiddan tvöfaldan styrk einstaklinga. Ég hlýt að harma það að þeir þm., sem hér hafa talað og lýst yfir fylgi við báðar þessar till., skuli ekki hugsa rökréttara en þeir gera. Ég vil benda á að verðbólgan, sú mikla dýrtíð sem nú geisar í landinu, bitnar mjög harkalega á lágtekjufólki, lífeyrisþegum og öryrkjum í Reykjavík ekki síður en slíku fólki annars staðar á landinu. Hér er beinlínis verið að leggja til af þeim, sem telja sig jafnaðarmenn, svo að ég noti orð hv. þm. Garðars Sigurðssonar, að á þetta fólk í Reykjavík verði lagður skattur. Margt af þessu fólki býr í eigin íbúðum, líklegast flest af þessu fólki í Reykjavík býr í eigin íbúðum, og hitakostnaður er þessu fólki nú þegar ákaflega þungbær útgjaldaliður. Ég leyfi mér að fullyrða að eins og nú er ástatt í efnahagsmálum, þá mundi þetta fólk ekki risa undir því að sérstakur skattur yrði enn lagður á hitakostnað þess. Við vitum afskaplega vel, að ef slíkar álögur eru einu sinni komnar á, þá verða þær tæplega aftur teknar, og það, sent felst í þessu frv. um olíustyrkinn, er vissulega engin frambúðarlausn. Hér er um ráðstöfun að ræða sem er til komin vegna sérstakra aðstæðna. Það væri ákaflega mikið fljótræði ef hlaupið væri til að leggja 20% aukagjald á gjaldskrá hitaveitu í Reykjavík vegna sérstakra aðstæðna í orkumálum. Ég vil vara Alþ. alvarlega við því að samþ. þessa till. Ég lýsi mig algjörlega andvíga henni og tel að þeim hv. þm., sem hér hafa talað af skammsýni, væri nær að finna aðra fjáröflunarleið en þá að auka enn skattheimtu á lágtekjufólk, öryrkja og lífeyrisþega í Reykjavík.



Herra forseti. Hér er á dagskrá frv. til l. um ráðstafanir til að draga úr áhrifum olíuverðhækkana á hitunarkostnað íbúða o.fl. Þetta frv. gerir ráð fyrir framlengingu á 1% söluskattsgjaldi og gerir jafnframt grein fyrir skiptingu á því fé sem þannig aflast. Ég hef í sjálfu sér ekkert á móti þessum tilgangi frv. En ég hef áður lýst þeirri skoðun minni að sú aðferð, sem gildir um niðurgreiðslu eða styrk vegna olíukostnaðar, vegna kyndingarkostnaðar á íbúðarhúsnæði, sé bæði ógeðfelld og ófær. Ég var á sínum tíma algjörlega andvigur þessum lögum þegar frv. um þau var flutt hér í fyrsta sinn, og af þessari ástæðu greiddi ég einn þm. atkv. gegn þessu frv. Ég vil lýsa því yfir að ég mun áfram gera það, greiða atkv. gegn þessu frv., til þess að lýsa andstöðu minni á þeirri aðferð sem notuð er við niðurgreiðslu á hitunarkostnaði. Sú aðferð, eins og öllum er kunnugt af umr. og af lestri þessa frv., er í því fólgin að greiða niður kostnað vegna olíukyndingar miðað við tölu þeirra sem í viðkomandi íbúð búa, algjörlega án tillits til stærðar íbúðarinnar, húsagerðar eða húsakynna, algjörlega án tillits til þess hvort kostnaðurinn sé mikill eða lítill, hvort húsnæðið sé í notkun - eða yfirleitt ekki tekið tillit til raunverulegs kyndingarkostnaðar og þarfar viðkomandi húseiganda til þess að fá olíuna greidda niður. Niðurstaðan hefur líka verið sú í framkvæmd að þetta fyrirkomulag hefur verið misnotað. Það hefur boðið upp á ranglæti og jafnframt valdið ákaflega miklum erfiðleikum og vandamálum fyrir þá aðila sem framkvæma eiga lögin, þ.e.a.s. viðkomandi sveitarfélög. Hv. þm. Garðar Sigurðsson taldi að þetta væri rétt, að ýmsir gallar væru á þessu fyrirkomulagi, en lýsti því svo að ófært væri að grípa til annarra aðferða, m.a. þeirrar, sem bent hefur verið á, að greiða almennt niður olíuna. Ég hef ekki sannfærst um að það sé rétt, að ekki sé hægt að greiða niður olíuna almennt. Ég er þeirrar skoðunar að vel mætti framkvæma af olíufélögum eða þeim, sem selja olíuna, þá aðferð að greiða olíuna almennt niður og sjá svo til að sú olía, sem sé greidd niður, sé notuð til þess að kynda upp íbúðarhúsnæði. Það er áreiðanlega mögulegt. Vitaskuld má gera ráð fyrir að það verði einhver misnotkun á því. Það er aldrei hægt að fyrirbyggja það með lögum að ekki sé misnotað eða mismunað. En ég held að sú aðferð væri réttlátari og mundi sneiða hjá því hróplega ranglæti og þeirri misnotkun sem nú á sér stað og ég held að öllum sé kunnugt um. Hér hefur verið lögð fram till. af hv. þm. Karvel Pálmasyni að leggja 20% aukagjald á gjaldskrár hitaveitna og nota þetta gjald til þess að hraða hitaveitu- og raforkuframkvæmdum vegna hitunar íbúða. Hann hefur lýst því svo að á því sé mikill munur hvað fólk borgar til kyndikostnaðar eftir því hvort það notar olíu eða hitaveitu, og ég tek undir það, það er ákaflega mikill munur og óeðlilegur hvað þetta snertir. En ég lýsi mig algjörlega andvígan þessari till. vegna þess að hún gerir ráð fyrir því að þeim, sem hafa komið sér upp ódýrara kerfi, sé refsað með því að þurfa að greiða sérstakt gjald. Ef við viljum jafna þann mun, sem ú þessum vettvangi er eins og annars staðar, þá eigum við náttúrlega ekki að gera það með því að leggja sérstök gjöld á þá sem sleppa ódýrara í dag, heldur eigum við að reyna að lækka þann kostnað sem á þeim er sem hærri kostnað hafa. Það er öllum ljóst að olía eða kol eða rafmagn eða hvað það er sem notað er til upphitunar er miklu dýrara en heita vatnið. Það var einmitt af þeim ástæðum sem ráðist var í þær framkvæmdir hér í Reykjavík á sínum tíma að kynda hús upp með heitu vatni. Það framtak var mjög lofsvert og varð til þess að aðrir fetuðu í fótspor reykvíkinga. Fyrir að lækka þannig kostnaðinn með sjálfsstæðu framtaki og átaki á sínum tíma má auðvitað ekki refsa reykvíkingum með því að leggja sérstakt gjald á þá núna til þess að minnka þann mun sem sannarlega er fyrir hendi. Eða til hvers eiga sveitarfélög eða byggðarlög að vera að koma sér upp hitaveitu eða fyrirkomulagi sem er ódýrara en að kynda upp með olíu ef það er allt saman jafnað upp og gert jafndýrt eins og fyrir þá sem nota olíuna? Það auðvitað dregur úr því að sveitarfélög eða byggðarlög leggi almennt út í það. Borgararnir hafa ekki mikla löngun til þess að reyna að ráðast í slíkar framkvæmdir og koma sér upp hitaveitu ef það er strax sett á þá sérstakt gjald, sem auðvitað er ekkert annað en sérstakt refsigjald. Ég vek líka athygli á því að þessi till. Karvels Pálmasonar er ekki til þess að lækka kyndikostnaðinn strax nú á þeim sem hafa olíukostnað, heldur er það til þess að veita þessu fé í Orkusjóð og hraða hitaveituframkvæmdum fyrir framtíðina. Ég er sammála því að það skuli setja fé í Orkusjóð til þessara framkvæmda, og það er líka gert ráð fyrir því í því frv. sem hér liggur fyrir. Þá aðferð má viðhafa áfram. Hér var aðeins vikið að Hitaveitu Reykjavíkur og rekstri á því fyrirtæki. Ég skal ekki blanda mér í þær umr. Ég er sammála því að það fyrirtæki er vel rekið. En auðvitað er sá rekstur háður því að fyrirtækið fái samþ. þá gjaldskrá sem það leggur fram og telur sig þurfa að hafa til að reksturinn haldi áfram með viðeigandi hætti. Ég minni aðeins á í þessu sambandi að nú standa yfir hitaveituframkvæmdir í nágrenni Reykjavíkur sem framkvæmdar eru af Hitaveitu Reykjavíkur, og þessi sama hitaveita, sem er í eigu reykvíkinga, hefur farið fram á hækkun á gjaldskrá sem stafar af þessum framkvæmdum. Ef þessi gjaldskrá verður nú samþ. þessi hækkunartill. verður samþ., þá eru það aukin útgjöld fyrir þá sem búa í Reykjavík og njóta hitaveitunnar hér og það er beinlínis gert til þess að lækka kyndikostnað hjá öðrum og til þess að koma á hitaveitu hjá þeim. Af þessu má sjá að reykvíkingar hafa nú þegar og munu sjálfsagt í framtíðinni leggja sinn skerf til þess að lækka kyndikostnað hjá þeim sem nú búa við mjög háan kostnað vegna olíukyndingar. Herra forseti. Ég vildi strax við þessa umr. lýsa því yfir að ég er andvígur þeirri aðferð, sem notuð er við niðurgreiðslu á olíukostnaði, og mun því greiða atkv. gegn þessu frv.



Herra forseti. Ég fagna þeirri yfirlýsingu sem hæstv. iðnrh. gaf hér áðan um að sá hluti þess fjár, sem fer til Orkusjóðs og ætlaður verður til framkvæmda við hitaveitur, fari um Lánasjóð sveitarfélaga. Ég held að þarna sé ótvírætt farið inn á rétta braut. Orkusjóður hefur hingað til aðeins lánað til jarðhitaleitar. Það hefur hins vegar Lánasjóður sveitarfélaga ekki gert. Lánasjóður sveitarfélaga hefur lánað til hitaveituframkvæmda. Þess vegna fagna ég þessari yfirlýsingu. Ég tel að þarna sé staðið einmitt rétt að málum. Mér fannst hv. þm. Garðari Sigurðssyni takast vel upp hér áðan að tala fyrir munn hv. þm. Lúðvíks Jósepssonar. Það voru næstum því sömu hreyfingarnar og sami tónninn og jafnvel sömu tilfæringarnar á gleraugunum, svo að þetta tókst allt mjög vel. En þegar hann hafði reiknað út hvað kæmi út úr dæminu þegar olíustyrkurinn hefði verið hækkaður í 13500 kr. og til rafveitnanna færu 85 millj., þá væru eftir 112 millj. af söluskattsstiginu, og mér skildist Að það ætti þá að mestu að fara til þess að greiða lífeyrisþegum tvöfaldan styrk, þá var sem sagt ekkert eftir. Þannig var málið afgr. Það átti ekkert að fara í Orkusjóð, ekkert til jarðhitaleitar og ekkert til að hraða hitaveituframkvæmdum. En það bjargaði honum að hann fann till. hv. þm. Karvels Pálmasonar sem kveður á um 20% skatt á hitaveitur, og sem sönnum jafnaðarmanni sæmir, þá náttúrlega lýsti hann yfir stuðningi við þessa till. Og síðan lýsti hv. þm. Karvel yfir stuðningi við till. sem hv. þm. Garðar var að mæla fyrir. Þannig styðja þeir hvor annan í kross og er sjálfsagt ekkert nema gott um það að segja. En vegna þess verðsamanburðar, sem hv. þm. Garðar Sigurðsson var að gera í seinni ræðu sinni, þá vil ég segja að sá verðsamanburður var í hæsta máta villandi. Hann miðar við verð á heitu vatni kr. 39.36 sem er samkv. gildandi gjaldskrá Hitaveitu Reykjavíkur. Sú gjaldskrá hefur verið í gildi frá því á miðju ári 1975. Það liggur í augum uppi að sú gjaldskrá hlýtur að hækka. Þá miðar hann við verð á olíu 25.40, sem er rangt verð. Það er 25.30. Og hann tekur ekki tillit til olíustyrksins sem er, ef hann verður samþ. 9.500 kr. Það má reikna með að það séu um 30% sem hann lækkar olíuverðið. Þannig er þessi verðsamanburður rangur og villandi. Hv. þm. Karvel Pálmason talaði hér um að tilgangur þessara laga hefði í upphafi verið að létta byrði þeirra sem búa við hæstan kyndingarkostnað, og það er vissulega rétt. Og það er tilgangurinn enn. En það þýðir ekki það, að þessu eina söluskattsstigi skuli um aldur og ævi varið til þess að greiða niður olíu þeirra sem kynda hús sín með olíu. Á því tímabili, sem liðið er frá því að þessi lög gengu fyrst í gildi, þá hugsa ég að segja megi að fast að 25 þús. manns hafi fengið hitaveitu. Það þýðir að sjálfsögðu það, að hluta af þessum söluskatti mætti nú fara að verja til hitaveituframkvæmda, og það er það sem ætlunin er að gera í auknum mæli með þessu frv. Um hitaveituskattinn, sem hv. þm. mælti hér með, þarf ég ekki að fara mörgum orðum. Þeirri till. hans hefur verið svarað af hv. þm. Svövu Jakobsdóttur og Ellert B. Schram, og ég þarf ekki þar miklu við að bæta. Hv. þm. og skoðanabræðrum hans hefur vafalaust þótt sem þarna hefðu þeir fundið góða leið til þess að koma lagi á íbúa höfuðborgarsvæðisins. En þeim skýst yfir það, þeim góðu herrum, að það eru viðar hitaveitur en í Reykjavík og þær búa ekki allar við sömu gjaldskrá. Við þurfum ekki að fara lengra frá Reykjavík en út á Seltjarnarnes þar sem rekin er sérstök hitaveita. Þar er gjaldskráin talsvert hærri en hjá Hitaveitu Reykjavíkur. Það eru hitaveitur líka norður í landi og fyrir austan fjall. Með þessum skatti virðist mér, að þessi dreifbýlisþm. hv. ætli enn að auka á mismuninn. 20% skattur kemur auðvitað harðast niður á þeim hitaveitum sem hafa hæstar gjaldskrárnar. Gjaldskrá Hitaveitu Reykjavíkur er lægst. Þessi hugmynd held ég að þurfi nánari skoðunar við. Um ræðu hv. þm. Ragnhildar Helgadóttur skal ég ekki fara mörgum orðum. Þm. kvaðst mundi greiða atkv. gegn 1. gr. frv. Það sýnist mér ekki skynsamlegt að gera vegna þess að þar er komið í veg fyrir að fé fáist til jarðhitaleitar og til að hraða hitaveituframkvæmdum og það er komið í veg fyrir að hitunarkostnaður verði jafnaður. Um þá aðferð, sem þetta frv. gerir ráð fyrir að viðhöfð verði við greiðslu olíustyrksins, skal ég ekki fara mörgum orðum. Hún er sú sama og gilt hefur undanfarin ár. Og ég get endurtekið það, sem ég hef áður sagt, að ég er ekki ánægður með hana. En ég veit að það þýðir ekki um það að tala, henni verður ekki breytt núna og þess vegna skal ég ekki fara fleiri orðum um það. Hitaveita Reykjavíkur hefur komið hér nokkuð til umr. Ég tek undir með hæstv. viðskrh. að ég held að óhætt sé að fullyrða að rekstur þess fyrirtækis sé ekki í neinu ólagi. Þvert á móti er það fyrirtæki rekið með miklum sóma. En hæstv. ráðh. nefndi hér að árið 1976 væri gert ráð fyrir að 79% af framkvæmdum Hitaveitunnar yrði fjármagnað með eigin fé, en 21 % með lánsfé. Þessar tölur eru réttar ef tekið er tillit til þess að ákveðin hækkun verði á gjaldskrá Hitaveitunnar, - hækkun sem ekki hefur enn verið samþ. En jafnframt held ég að megi fullyrða að þessar tölur hljóti að breytast. Hlutfall lánsfjárins hlýtur að hækka þar sem miðað er við verðlag á s.l. hausti. Þetta er að vísu hátt hlutfall í eigin fé, en það hefur ekki verið svo á undanförnum árum. Árið 1974 voru framkvæmdir Hitaveitu Reykjavíkur fjármagnaðar með eigin fé að 27.3%, en lánsfé þá 72.7%. Á s.l. ári, 1975, var eigið fé 21.2%, en lánsfé 78.8%. Þetta sýnir að Hitaveita Reykjavíkur hefur á undanförnum árum safnað geysilega miklum skuldum og þau lán, hafa verið tekin til þess að hraða hitaveituframkvæmdum í Reykjavík og í nágrannabæjunum. En það kallar að sjálfsögðu á hækkun gjaldskrár að gengisbreytingar hafa orðið frá því að þessi lán voru tekin. En nóg um þetta. Ég vil að lokum aðeins segja það, að þegar úr takmörkuðu fjármagni er að spila verðum við að velja og hafna hvernig við ætlum að verja því fjármagni. Ég hygg að menn geti verið sammála um að markmiðið sé að virkja heita vatnið alls staðar þar sem það er mögulegt. Með þessu frv. er ætlunin að verja nokkru fé í þessu skyni. Ef við gerum það ekki, þá tefjum við fyrir þessum nauðsynlegu framkvæmdum.



Herra forseti. Ég á sæti í fjh.- og viðskn., en var því miður ekki viðstaddur þegar þetta mál var afgr. frá n. Ég er samþykkur afgreiðslu málsins og tel að það samkomulag, sem náðist í fjh.- og viðskn. Ed., sé með þeim hætti að það sé rétt að samþ. það. Eigi að síður langar mig til að segja örfá orð almennt um þetta mál vegna þess að hér hafa orðið miklar umr. um málið og komið fram mismunandi sjónarmið. Og vildi ég segja það fyrst, að ég er almennt fylgjandi þeirri stefnu, að verðjafna hitunarkostnað íbúðarhúsnæðis í landinu. Það er auðvitað gjörbreytt viðhorf sem skyndilega varð með olíukreppunni. Það hefur gerst að upphitunarkostnaður íbúðarhúsnæðis í landinu hefur orðið af atvikum, sem enginn getur við gert hér á landi, geysilega ójafn, þannig að þeir sem njóta hitaveitna jarðvarmans fá hitað húsnæði sitt upp með broti af kostnaði þeim sem aðrir verða að standa undir. Hér er því mikið vandamál á ferð. Og ég álít að það sé rétt stefna, sem Alþ. hefur þegar markað og gerði á seinasta þingi og er að staðfesta núna, og ég tel vera fyrsta stigið, ef svo mætti að orði komast, í því efni að koma á verðjöfnun upphitunarkostnaðar húsnæðis. Það hefur verið upplýst hér hver munur er á í þessum efnum, og hann er hrikalegur í raun og veru. Það fer ekki hjá því, að ef ekkert yrði að gert í þessum málum, þá hlýtur þetta að hafa í för með sér, þegar tímar líða, verulega byggðaröskun í landinu. Menn hljóta að flytjast frá þeim svæðum þar sem menn verða að hita upp híbýli sín með margfalt meiri kostnaði, kannske þrefalt meiri kostnaði eða hver veit hvað. Það kann að vera að þessi munur eigi eftir að aukast enn, olíuverð fari hækkandi, og þetta hlýtur, ef ekki verður neitt að gert, að leiða til þess að menn flytjast yfir á þau svæði landsins, sem fá notið upphitunar með ódýrari hætti. Ég held því að það sé alveg hárrétt stefna hjá Alþ. að stíga fyrsta skrefið í þessum efnum, sem ég vildi kalla að verðjafna hitunarkostnaðinn, eins og gert er með samþ. þessa máls og lýst hefur verið af öðrum. Við erum í miklum vanda varðandi þessi mál því að þarna togast á tvö sjónarmið. Annars vegar er það sjónarmið að nota það fé, sem fæst inn af einu söluskattsstigi í ríkissjóð, til þess að verðjafna að fullu og hægja þá á framkvæmdum sem miða að því að leggja hitaveitur sem víðast um landið og sem hljóta að minnka þann heildarvanda sem þjóðinni er á höndum varðandi þessi mál. Þeim mun fyrr sem hægt er að koma því við að leggja hitaveitur, þeim mun fyrr minnkar sá heildarmismunur sem er milli þeirra, sem ekki njóta hitaveituupphitunar, og hinna, sem verða að hita upp með olíu. Hæstv. iðnrh. hefur upplýst að með nýrri tækni kunni að verða mögulegt að hita upp híbýli um 80% þjóðarinnar með jarðvarma, þegar búið er að nýta alla möguleika. Það er hugsanlegt að með aukinni tækni í þessum efnum verði hægt að vinna enn meira á í þessum málum og jafnvel enn fleiri geti, þegar tímar líða, notið upphitunar híbýla með jarðvarmanum. Þess vegna held ég að það sé skynsamlegt sjónarmið, vegna þess að menn hafa úr takmörkuðu fjármagni að spila til framkvæmda og þurfa að skipta því á milli nauðsynlegra framkvæmda í landinu, að nýta nokkuð af því fé, sem inn kemur af þessum tekjustofni, til þess að hraða framkvæmdum við lagningu hitaveitna. Það má sjálfsagt deila um það lengi hvað langt á að ganga í þessu efni, og ég get vel játað að ég vildi ganga lengra í þá áttina að verðjafna meira en gert er samkv. þessu frv., en felli mig við að sættast á þá leið sem hér hefur orðið ofan á. Ég held að það sé tímabært að undirbúa til framtíðar verðjöfnunarstefnu í þessum málum til þess að fólkið, sem býr á þeim svæðum þar sem sennilega verður aldrei kostur á að nýta jarðvarma til upphitunar, sannfærist um að verðjöfnunarstefna í auknum mæli verði tekin upp og sannfærist um að þjóðin telji þýðingarmikið að stuðla að því að þar verði búseta áfram. Það er hægt að nefna heila landsfjórðunga sem þarna koma til greina, eins og t.d. Austurland að nær öllu leyti og að mjög verulegu leyti Vestfirði. Ég er ekki í nokkrum vafa um að það er þjóðhagslega æskilegt að þessir landshlutar verði byggðir áfram og þess vegna þýðingarmikið að stuðla að því að búa fólki viðunandi búsetu í þessum landsfjórðungum og annars staðar þar sem eins stendur á. Það er því þjóðhagslega hagkvæmt að marka verðjöfnunarstefnu í þessum málum. Það kann að vera að söluskatturinn sé gallaður gjaldstofn í þessu efni vegna þess að allir greiða hann, það væri eðlilegra að þeir, sem njóta ódýrari upphitunar, greiði verðjöfnunargjald. En ég vil leggja á það áherslu í fyrsta lagi að hér er um að ræða fyrsta stig verðjöfnunarstefnu í þessum málum. Næsta stig, sem raunar er unnið að jafnhliða, er að flýta hitaveituframkvæmdum um allt land til þess að minnka þann vanda sem fylgir olíukreppunni, e.t.v. í vaxandi mæli, um það veit raunar enginn. Og síðan í þriðja lagi að menn fari þegar að huga að því að marka framtíðarstefnu í þessum málum. Ég sé ekki beinlínis ástæðu til þess að fara að rökræða við einstaka hv. þm. um sjónarmið þeirra, en ég get ekki stillt mig um að minnast aðeins á sjónarmið hv. þm. Ellerts B. Schram. Mér finnst það æðimikil þröngsýni að vilja ekki ljá máls á því að verðjafna að hluta til, eins og gert er ráð fyrir hér í þessu frv. og gera þeim, sem olíukreppan leggst þyngst á, léttara að lifa. Ég held að það sé ekki sanngjarnt, enda sem betur fer - 



Herra forseti. Mér þykir rétt að gera grein fyrir afstöðu minni til þessa máls nú við þessa umr. Ég tel að varðandi það frv., sem liggur fyrir, miðað við 9500 kr. á íbúa á ári, sé gengið nokkuð til móts við verðbreytingar, en þó ekki jafnlangt og að mínu mati er æskilegt. Ég vil þó taka það fram, að ég mun styðja frv. eins og það hefur komið frá Ed. að því er þetta snertir, og það, að ég fellst á það fyrir mitt leyti, mótast af því, að sá hluti sölugjaldsins, sem varið er til orkuframkvæmda, hefur haft svo mikla þýðingu fyrir rannsóknir að ég tel réttlætanlegt að nota aukinn hluta, aukið vægi til þessara rannsókna og til þess að flýta hitaveituframkvæmdum. Hér liggja fyrir brtt. og hér liggur fyrir m.a. brtt. frá Karvel Pálmasyni um sérstakt aukagjald á hitaveitur sem varið verði til hitaveituframkvæmda eða rannsókna orkumála. Ég vil leyfa mér að minna á það, að á síðasta þingi voru þessi mál mjög hér til umr. og hart um þau deilt. Ég hafði þá afstöðu þá, að ég taldi rétt að þau svæði á landinu, ekki bara Reykjavík, heldur og önnur þau svæði á landinu, sem þegar hafa af hálfu hins opinbera hlotið þá fyrirgreiðslu að búa við margfalt betri kjör um hitun húsa, - þau svæði legðu líka sitt fram á móti til þess að flýta þessum framkvæmdum. Mér þykir heldur hvimleitt þegar verið er að ræða um slíkan jöfnuð og við komumst ekki hjá því að hafa þá stefnu, sem hv. 4. þm. Austurl. talaði um áðan, að jafna á milli olíu, raforku og heits vatns, þeirra orkuforma sem við eigum völ á, - þegar verið er að tala um að jafna þarna á milli skuli bæði nú og í umr. í fyrra vera gripið til þess að það sé verið að níðast hér sérstaklega á láglaunafólki, ellilífeyris- og örorkulífeyrisþegum í Reykjavík, rétt eins og þetta fólk búi ekki annars staðar en í Reykjavík. Hvað megum við þá segja um það lágtekjufólk sem býr úti á landi kannske í sínum íbúðum, af því að allir aðrir úr fjölskyldunni eru farnir, hver og einn sér í sinni íbúð og þarf að greiða á mánuði 25 þús. kr. í hitunarkostnað? Ég get þess vegna ekki tekið þetta sem gild rök. Ég get þess vegna ekki varðandi þetta mál haft aðra afstöðu nú en þá sem ég hafði í fyrra. M.ö.o.: ég tel eðlilegt að þeir, sem nú þegar hafa hlotið sérstaka fyrirgreiðslu og búa við orkuverð til húshitunar sem er 1/4, að sagt er, ég segi 1/5 af kostnaði þar sem dýrast er, þ.e. þar sem hitað er með olíu, að þessi svæði leggi sitt af mörkum til þess að flýta framkvæmdum. Ég hef ekki haft aðstöðu til þess nú að kanna hvort 20% eru endilega sú prósenta sem er eðlileg til mótvægis við það sem tekið er af söluskattsstiginu. Ég gæti hugsað mér að þetta gjald yrði ekki stighækkandi fyrir þau hitaveitusvæði þar sem heitt vatn kostar mun meira en hér á Reykjavíkursvæðinu, sem mun vera ódýrasta svæðið að því er ég best veit. Ég held þess vegna að það sé mikilvægt í stefnumörkun, sem við verðum að láta koma fram gagnvart því fólki sem við versta aðstöðu býr, að þarna komi báðir aðilar nokkuð hvor á móts við annan. Og með tilliti til þess hef ég getað fallist á fyrir mitt leyti að hluti sölugjaldsins, sem fer beint til niðurgreiðslu á olíu, lækki nokkuð tiltölulega frá því sem var, og a.m.k. að sá hluti, sem sparast vegna aukinna hitaveituframkvæmda, renni til þessara þarfa.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umr. mikið, þó að hér sé um að ræða mál sem er vissulega þess virði að ræða það. Ég hugsa að umræðutíminn, sem í þetta hefur farið hér s dag, skiptist þannig að hv. stjórnarliðar eigi þar drýgri þátt í en við stjórnarandstæðingar, og út af fyrir sig er ég ekkert að lasta það. Þetta er mál sem er þess vert og það fer ekki hjá því að það þarf talsverðrar umr. við. En af því að sumir hverjir hv. ræðumanna hér hafa vikið örfáum orðum að mér og því sem ég sagði fyrr í dag, þá tel ég ástæðu til að segja aðeins örfá orð. Mér kemur í sjálfu sér ekkert á óvart sú hin mikla þröngsýni sem hv. þm. Ellert B. Schram og hv. þm. Ragnhildur Helgadóttir búa yfir í þessu máli. Þessi þröngsýni þeirra hefur komið fram á Alþ. fyrr, þannig að ég átti ekki von á því að þessir hv. þm. hefðu neitt skipt um skoðun frá því að þessi mál hafa verið hér til umr. áður. Hv. þm. Ranghildur Helgadóttir sagði að kannske raunhæfasta kjarabótin væri sú að fella niður söluskattsstigið alveg. Líklega er það hugsað í tengslum við þá þróun sem endurgreiðsla á olíuskattsstiginu hefur tekið í höndum núv. hæstv. ríkisstj., sem hefur verið í þá átt að draga alltaf úr endurgreiðslunni og gera því þann jöfnuð, sem stefnt var að, í öfugu hlutfalli við það sem átti að gerast. Ég þykist vita að þessi hv. þm. hefur haft hliðsjón af þessu þegar hann sagði þetta. En eins og hér hefur verið tekið fram, ekki bara af mér, heldur og öðrum hv. þm., þá var þetta gert á sínum tíma til jöfnunar, til þess að jafna, og á auðvitað að halda áfram á þeirri braut. Hv. þm. Ellert B. Schram sagði að hér væri verið að refsa þeim sem hefðu komið sér upp framkvæmdum með sjálfstæðu átaki. Er þetta nú rétt? Ég held að þessi hv. þm., af því að hann er ungur og upprennandi eins og fleiri, ætti að hafa svolítið víðari sjóndeildarhring en þetta. Hann á ekki að vera svona aftur í grárri forneskju að hugsunarhætti. Það er alls ekki um það að ræða að hér sé verið að refsa þessum aðilum. Það er síður en svo. Það er ekki heldur verið að gera jafndýrt að hita húsnæði á þeim svæðum, sem hitaveita er til staðar á, þó að lagt sé á 20% aukagjald, miðað við það sem þarf að borga úti á landi þar sem olía er notuð til upphitunar. Það er víðs fjarri að verið sé að gera það jafndýrt. Hv. þm. Svava Jakobsdóttir - ég sakna hennar nú úr salnum - vek nokkrum orðum að mér og flokksbróður sínum, hv. þm. Garðari Sigurðssyni, og fleirum sem lýst hafa yfir stuðningi við þá till. sem ég stend hér að, og taldi að hér væri um vanhugsaðan tillöguflutning að ræða, - þversögn, sagði hún, hugsa ekki rökrétt, vara hv. Alþ. mjög við að taka upp slíkan hugsunarhátt. - Og sú röksemdafærsla, sem hv. þm. beitti, var að dýrtíðin bitnaði líka á lífeyrisþegum í Reykjavík. Ég tek undir þetta með hv. þm. Þetta er alveg rétt. Dýrtíðin bitnar á þeim líka. Hún sagði líka áð hitaveitukostnaður væri nú þegar nógu þungbær í Reykjavík. Vel má vera að þetta sé rétt, að þetta sé hjá lífeyrisþegum. En hv. þm. Svava Jakobsdóttir virðist ekki vera á sömu skoðun og hv. þm. Ragnar Arnalds, form. Alþb., þegar hann lýsti því yfir að Alþb. væri hinn eini og sanni jafnaðarflokkur á Íslandi. Þarna er ekki jöfnuðinum fyrir að fara eða jafnaðarstefnunni hjá þessum hv. þm. Ég skal taka undir það með hv. þm. Svövu Jakobsdóttur að dýrtíðin hjá lífeyrisþegum hér á Reykjavíkursvæðinu - eða ef við tölum ekki bara um Reykjavíkursvæðið líka á þeim svæðum þar sem hitaveitu nýtur við, - dýrtíðarþunginn er ærið mikill. En hvað með lífeyrisþega á hinum svæðunum sem þurfa að borga fjórum og fimm sinnum meira vegna þessa þáttar í lífsbaráttunni heldur en gerist hér á þéttbýlissvæðinu? Hvað með þá? Nú hefði ég gjarnan viljað að hv. þm. hefði verið í salnum vegna þess að ég tel mig vera ekki síður en þennan hv. þm. málsvara þeirra, sem minnst mega sín í þjóðfélaginu. Ef þetta er eina ástæðan fyrir því að þessi hv. þm. getur ekki greitt atkv. með minni till., að hún bitni svo hart á elli- og örorkulífeyrisþegum hér í Reykjavík, þá er ég reiðubúinn til að gera samkomulag við þennan hv. þm. um að undanskilja þessa aðila á þeim stöðum þar sem hitaveitu nýtur við, en leggja 20% aukagjald á alla aðra. Þá kæmi í ljós hvort það er í rann og veru það, sem ræður hjá þessum hv. þm. að hann ætli að vera á móti till., að hana sé fyrst og fremst að hugsa um elli- og örorkulífeyrisþega. Mér þykir miður að hv. þm. skuli ekki vera í salnum því að ég hefði mjög gjarnan viljað fá svör við þessu. Ef þetta er eina ástæðan sem er þess valdandi að hún mun ekki greiða þessari till. atkv., þá er ég reiðubúinn að gera þá breyt. á till. að undanþiggja elli- og örorkulífeyrisþega á þessum svæðum þessu 20% gjaldi, og þá ættum við að geta verið sammála. Þá sýnist mér kominn grundvöllur fyrir því og við það mætti ég vel una eitt út af fyrir sig, að þá mundi væntanlega fjölga um helming þeim sem greiða till. atkv. frá því sem síðast var. Það er gott skref í áttina ef tekst að fjölga um helming þeim sem vilja greiða slíkri till. atkv. frá því sem síðast var. Ég tók a.m.k. hv. þm. Gunnlaug Finnsson sem svo að hann væri jákvæður í þessu máli. Að vísu lýsti hann ekki beint yfir hvort hann greiddi till. atkv. eða ekki, en ég tók hans ræðu á þann veg að hann væri hlynntur slíkri meðferð málsins. Ég sem sagt vænti þess, að þeir hv. þm. Reykv., sem bera fyrst og fremst fyrir brjósti hag elli- og örorkulífeyrisþega á þessu svæði, sem er lofsvert, - ég vænti þess að þeir muni þá fallast á þessa meðferð málsins og síðan ljá till. þannig breyttri fylgi. Þess vegna hefði ég óskað að hv. þm. Svava Jakobsdóttir hefði verið í salnum og heyrt þetta tilboð mitt til hv. þm. og hefði þá getað svarað og við breytt till. í samkomulagi um þetta þannig að hún fengi þá aukinn stuðning. Þetta var aðallega það sem ég vildi hér koma á framfæri. Það eru aðeins örfá orð út af ummælum hv. þm. Ólafs G. Einarssonar, þar sem hann taldi að ég og þeir, sem væru svipaðrar skoðunar og ég í þessum efnum, værum að reyna að koma lagi á íbúa höfuðborgarsvæðisins, eins og hana orðaði það. Ja, sér er nú hvert lagið! Mér er það alveg ljóst, eins og ég hygg að öllum öðrum hv. þm. sé það ljóst, að það eru víðar hitaveitur en hér á Reykjavíkursvæðinu.  Ég skal ekki, herra forseti, hafa þessi orð fleiri. Ég vænti þess að enn aukist skilningur á þeim sjónarmiðum, sem ég og þeir aðrir, sem sömu skoðunar eru, hafa sett hér fram, og enn haldi áfram að vaxa fylgi við þetta sjónarmið þannig að það verði ekki langur tími þar til þetta jafnréttissjónarmið nær fram að ganga.



Herra forseti. Mér kemur kemur ekki á óvart eða kippi mér ekki upp við það þó að hv. 5. þm. Vestf. taki stórt upp í sig og kalli mig þröngsýnan. Við erum vanir slíkum gífuryrðum af hans hálfu hér í d. og hlustum á það af mátulega mikilli tillitsemi. Hins vegar þykir mér það nokkuð miður þegar 4, þm. Austurl. Tómas Árnason, notar sömu orð um minn málflutning. Ég sé nú því miður ekki hv. þm. í salnum. Ég hefði gjarnan viljað beina til hans einni ákveðinni spurningu. Hann talar hér mikið mun verðjöfnunarstefnu og vill fylgja henni fram og telur að því leyti Alþ. vera á réttri leið. Þetta hef ég ekkert við að athuga. En ég hefði í því sambandi viljað spyrja hann, ef hann hefði verið við, hvort hann væri samþykkur þeirri till. sem hv. þm. Karvel Pálmason hefur borið fram á þskj. 381 og felur í sér 20% aukagjald á þá, sem njóta hitaveitu, og skv. rökstuðningi hv. þm. á að vera til þess að jafna verðmun milli einstakra byggðarlaga. Ég á von á því að hv. þm. Tómas Árnason mundi svara fsp. minni á þá leið, að hann mundi greiða atkv. gegn þessari till. vegna þess að till. væri óaðgengileg. Hún er ekki skynsamleg, jafnvel þó að þessi rök búi að baki henni. M.ö.o. hv. þm. Tómas Árnason getur verið hlynntur þessari stefnu þó að hann sé á móti einni einhverri ákveðinni till. eða ákveðinni aðferð til þess að ná henni fram. Með sama hætti hef ég lýst því yfir að ég sé óánægður með og andvigur þeirri aðferð sem notuð er til þess að jafna þann mun, sem sannarlega er á milli þeirra annars vegar, sem nota olíu, og þeirra, sem nota heitt vatn Ég tók fram síðan og hef áður tekið fram þegar ég hef rætt um þetta mál, að ég er fylgjandi því að reyna að koma til móts við þá sem hafa mjög mikinn kostnað af olíukyndingu, það sé ekkert óeðlilegt við það þó að fjárveitingarvaldið og hv. Alþ. sem slíkt komi til móts við þetta fólk og það skuli þá gert með þeim aðferðum sem eru réttlátar og koma sanngjarnlega niður. Ég hef ríka ástæðu til þess að fullyrða að sú aðferð, sem frv., sem hér er lagt fram og er til umr., felur í sér, bjóði upp á misrétti, misnotkun og ranglæti. Við það verður ekki unað. Og ég hef reynt að benda á aðrar leiðir og ég vil láta í ljós þessa skoðun mína með því að greiða atkv. gegn þessu frv., því að ég vænti þess að þegar frá tíður sjái menn að það verður að taka upp aðra aðferð við þessa verðjöfnun. Fleiri orð vildi ég ekki hafa að sinni og tefja þennan fund frekar. Ég vildi aðeins taka fram enn einu sinni að vitaskuld eigum við að framkvæma hér sanngjarna og víðsýna byggðastefnu. Vitaskuld eigum við að jafna mun milli fólks þannig að það búi við sömu kjör án tillits til búsetu. En það má ekki gera með því að leggja sérstök aukagjöld á einn ákveðinn hóp í þjóðfélaginu eða ákveðin byggðarlög. Það á ekki að jafna muninn með því að hækka kostnað hjá þeim sem betur eru staddir í augnablikinu. Það á að gera með því að lækka kostnaðinn hjá þeim sem hafa hærri kostnað eins og nú er. Að því leyti er ég andvígur þeirri skoðun sem felst t.d. í till. hv. þm. Karvels Pálmasonar, að leggja skuli sérstakt gjald á þá, sem búa við hitaveitu, til þess að jafna þennan mun Ég vil frekar fara þá leið að lækka þann kostnað með almennum niðurgreiðslum og með öðrum aðferðum fyrir þá sem hærri kostnað hafa og búa við skarðan hlut hvað þetta snertir í dreifbýli þessa lands.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. - Í fyrsta lagi finnst mér einkar athyglisvert að svo til hver einn einasti þm., sem hér hefur talað, að örfáum undanteknum, en þar með ekki hv. þm. sem hér talaði síðast, hafa lýst sig fylgjandi því að tekin yrði upp verðjöfnun á húshitun á landinu milli þeirra annars vegar, sem nota jarðvarma til húshitunar, og hins vegar þeirra sem nota olíu. Ég vek sérstaka athygli á því að hv. þm. Ellert B. Schram virðist vera mér og fleiri þm. sammála um þessa stefnu. Ég sakna þess mjög, fyrst hann er á móti þeirri aðferð, sem er lýst í þessu frv., og greiðir atkv. á móti frv. eingöngu vegna aðferðarinnar, en ekki tilgangsins, þá skuli hann ekki reyna að benda á einhverja aðra og betri aðferð til að ná sama markmiði. Fyrst flestir alþm. eru þeirrar skoðunar, að verðjöfnun beri að hafa, og þá ekki síst sá hv. þm. sem talaði hér síðast, þá finnst mér vissulega vera orðið athugandi fyrir hæstv. ríkisstj. að beita sér fyrir því að semja frv. um verðjöfnun á hitakostnaði og kyndingarkostnaði og leggja það fyrir þessa hv. deild. Í annan stað skil ég það ekki sem hv. þm. Ellert B. Schram sagði, hvernig hægt er að jafna aðstöðu fólks með öðru móti en því að taka af þeim sem við betri aðstöðu búa, til þess að bæta hinum upp, sem verr eru leiknir. Það er varla hægt að jafna aðstöðu með öðru móti en því. Það er að vísu hægt að fara óbeinar leiðir að þessu, en það er varla hægt að jafna aðstöðu tveggja hópa, þar sem annar hópurinn býr við lakari aðstöðu en hinn, nema þá að taka frá þeim, sem betur eru settir, og bæta hinum upp, sem verr settir eru. 



Herra forseti. Ég hafði ekki ætlað að blanda mér í þessar umr. En þær hafa dregist allmjög á langinn og ég hef undrast nokkuð sumt sem þar hefur komið fram. Eins og frv. greinir, þá fjallar það einvörðungu um að framlengja um eitt ár eitt söluskattsstig til þess að jafna að nokkru kyndingarkostnað þeirra sem þurfa að sæta því að kynda hús sín með olíu, og hinna, sem nota jarðvarma - eða rafmagnskyndingu. Frv. hefur tekið þeim breytingum að greiðsla til einstaklinga á olíuhitunarsvæðum verði hækkuð úr 8200 kr. í 9500 kr. Ég verð satt að segja að lýsa því yfir, að ég harma það að hér í þessari hv. d. skuli hafa komið fram raddir sem mæla gegn þessu frv. og þm. hafa lýst því yfir að þeir muni greiða atkv. gegn 1. gr. frv., en þar á ég við hv. 11. þm. Reykv. og hv. 5. þm. Reykv. Ég ætla ekki að hafa um þetta mörg orð. Það er búið að segja rannar flest sem máli skiptir í þessu máli. En mér er kunnugt um það, bæði af minni eigin raun og annarra, að kyndingarkostnaður fyrir meðalhús á olíuhitunarsvæðum úti á landi er, eins og hér hefur verið sagt, 20–25 þús. kr. á mánuði eða 250–300 þús. kr. á ári. Ef þetta frv. verður samþ. með áorðnum breytingum, þá verður olíustyrkur til 5 manna fjölskyldu 47 500 kr. Það liggur sem sagt fyrir, að þrátt fyrir að hér sé um nokkra hækkun að ræða á olíustyrknum verður kyndingarkostnaður þeirra, sem búa á olíusvæðunum, 200–250 þús. kr. á ári. Miðað við þær tölur, sem hér hafa verið gefnar upp um kostnað t.d. á svæði Hitaveitu Reykjavíkur, er gert ráð fyrir því, miðað við núgildandi gjaldskrá, að húshitunarkostnaður á meðalíbúð sé 36–48 þús. kr. á ári. Þrátt fyrir það að t.d. þessi gjaldskrá væri hækkuð um 25% eða þar um bil, þá yrði hitunarkostnaður á slíka íbúð ekki nema 50–60 þús. kr. á ári. Ég verð að segja það, að hér er svo mikill munur að mig undrar að tveir af hv. þm. Reykv. skuli sjá sér fært að rísa hér upp í deildinni og lýsa andstöðu við þetta frv. Ég vil einnig segja það við hv. 5. þm. Reykv., sem sagði áðan að mesta kjarabótin væri í því í fólgin að fella niður þetta eina söluskattsstig, að ef horfið væri að þeirri leið, þá væri hún að kalla yfir sig skatt á hitaveitur. Þá væri hún að kalla eftir orkuskatti. Því verður ekki unað að ekki verði með einhverjum hætti að því unnið að jafna nokkuð þennan gífurlega mismun sem er á milli íbúa, sem eru á olíuhitunarsvæðum, og hinna, sem njóta hitaveitna. Ég vil lýsa því yfir fyrir mitt leyti, að ég tel að hér sé það skemmsta gengið sem ég get sætt mig við. Ég mun fylgja þessu frv. óbreyttu. Ef um það er að tefla að huga að öðrum leiðum nýjum gjaldstofnum og nýju fyrirkomulagi á framkvæmd þessa máls, þá er rétt að taka það til athugunar síðar eins og rannar hæstv. viðskrh. hefur getið um. Til þess vinnst ekki tóm að þessu sinni, vegna þess hve skammur tími er eftir þangað til þetta frv. þarf að afgr. ef á að halda áfram við þessa jöfnunarstefnu. Ég þarf í rauninni ekki að segja hér meira, en ég undraðist það nokkuð í seinni ræðu hv. 11. þm. Reykv., að hann taldi að hann væri fylgjandi jöfnunarstefnu í þessum efnum, en það þurfti hvergi að taka fjármagn til þess að ná jöfnuði fram. 



Ég hef ekki á móti framlengingu þess gjalds, sem um er rætt í frv. né heldur skiptingu þess til einstaklinga, rafveitna og Orkusjóðs. Ég er fylgjandi skynsamlegri verðjöfnunarstefnu og vil stuðla að henni. En ég tel þá aðferð, sem viðhafa á um úthlutun þessa fjár, bjóða upp á ranglæti og misnotkun og stríða gegn tilgangi frv. Til að undirstrika þessa skoðun mína greiði ég atkv. gegn þessu frv. og segi því nei.