Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjhn. hefur haft þetta mál til athugunar, og eins og nál. á þskj. 725 ber með sér, mælir n. einróma með samþykkt frv. með einni brtt., sem hún flytur á þskj. 726, en hún er þess efnis, að niður falli í 3. mgr. 2. gr. frv. orðin: „En hafi ofangreindir aðilar þá eigi safnað tilskildu hlutafé, skal stjórn Sparisjóðs alþýðu bjóða út innanlands það, sem á vantar“. Skal þess getið til skýringar, að í frv. því, sem samið var á vegum stjórnar Sparisjóðs alþýðu, var ekki gert ráð fyrir þessu, og n. hefur fengið upplýsingar um það, að stjórnin sé því hlynnt, að þessi ákvæði verði felld niður í frv. N. hefur á þetta fallizt og flytur því umrædda brtt. Að öðru leyti, herra forseti, leggur n. til, að þetta frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Frv. um Siglingamálastofnun ríkisins hefur áður hlotið afgreiðslu í þessari hv. d. Voru þá gerðar á frv. nokkrar breytingar, sem hlutu einróma samþykki deildarinnar. Nú kemur málið fyrir á ný, þar sem Nd. hefur breytt frv. og í sumum atriðum að verulegu leyti. Sjútvn. Ed. hefur á fundi sínum tekið mál þetta til athugunar á ný. Það er einróma álit n., að sumar þær breyt., sem hv. Nd. hefur samþ., séu sízt til bóta og ekki til þess fallnar að auka öryggi sjófarenda frá því, sem frv. í þeirri mynd, sem hv. Ed. afgreiddi það, tryggði. Ég tel ekki ástæðu til þess að fjölyrða um málið að þessu sinni, en vísa til þess, sem fram kom, þegar málið var hér við 2. umr. Ég vil þó með örfáum orðum víkja lítið eitt að þeim till., sem hv. sjútvn. hefur nú leyft sér að flytja við frv., svo sem fram kemur á sérstöku þskj. Kemur þar fyrst brtt. n. varðandi nafn stofnunarinnar. Segja má, að það sé algert aukaatriði, hvað stofnunin heitir. Hitt skiptir meira máli, löggjöfin, sem ákveður starfssviðið, og að hún sé í samræmi við þau störf, sem stofnuninni er ætlað að inna af hendi. Við teljum þó, að nafnið Skipamálastofnun ríkisins nái betur því hugtaki, sem verkefni stofnunarinnar raunverulega eru, heldur en Siglingamálastofnun ríkisins. Varðandi brtt. n. við 6. gr. frv. vísa ég til þess, sem ég hef áður sagt, en þar er meginmunur á efni okkar till. og frv., eins og það nú er. Við segjum: „Eigi má skipaskoðunarstjóri eða aðrir, sem eru í fullu starfi hjá Skipamálastofnun ríkisins, hafa á hendi störf, sem eru ósamrýmanleg stöðu þeirra og háð kunna að vera þeirra eigin mati sem starfsmanna Skipamálastofnunar ríkisins, svo sem eftirlit með skipum eða vélum fyrir einstaklinga, félög eða opinberar stofnanir.“ Varðandi sjóslysamálin berum við fram þá till. við þetta frv., að 6. tölul. 2. gr. orðist svo sem þar segir: „Að fylgjast með rannsókn sjóslysa hjá siglingadómi.“ Að öðru leyti eru till. okkar hér um við annað frv., frv. til l. um eftirlit með skipum, sem væntanlega verður til umr. hér á eftir, en í því sambandi vísa ég til þess, sem fram kom við 2. umr. um það mál, þegar það var til umr. hér í hv. d. Við teljum, að sjóslysin séu svo alvarleg mál, að einskis megi láta ófreistað til þess að upplýsa þau og fá sem hlutlægastar upplýsingar um margt, sem þau varðar. Þess vegna berum við fram till. um skipun óháðrar n., sem hafi heimild til þess að ráða sér siglingafróðan mann sem starfsmann. Skal verkefni hans vera að upplýsa orsakir sjóslysa, eftir því sem við verður komið, og koma á framfæri leiðbeiningum um slysavarnir og varúðarráðstafanir. Ber starfsmanni n. að mæta við sjópróf, ef um er að ræða manntjón eða veruleg meiðsli manna. Með þessu er átt við, að sami maður verði viðstaddur öll slík sjópróf og sjódóma, hvar sem er á landinu, en það ætti að tryggja betri upplýsingar um þessi mikilsverðu mál en ella. Þá er til þess ætlazt, að starfsmaðurinn í samráði við n. og skólastjóra Sjómannaskólans skipuleggi meðal sjómannsefna kennslu í slysavörnum, er miðist m. a. við að skýra helztu orsakir sjóslysa hér við land og hvernig unnt sé að forðast þau. Að öðru leyti er gert ráð fyrir, að verksvið starfsmannsins ákveðist með reglugerð, sem ráðh. setur að fengnum till. n. Varðandi þetta mál vil ég leyfa mér að vænta þess, að hv. þdm. hafi ekki skipt um skoðun og samþykki því þær till., sem n. hefur nú endurflutt. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til þess að fjölyrða um málið og vænti þess, að till. n. hljóti samþykki og frv. þannig breytt hljóti fullnaðarafgreiðslu hv. Ed.



Herra forseti. Eins og tekið er fram í grg. fyrir þessu frv., er það flutt af fjhn. samkv. beiðni hæstv. fjmrh., en með þeirri yfirlýsingu frá nm., að þeir hafi óbundnar hendur um afstöðu til frv., þannig, að þar sem hér er í rauninni um formsatriði að ræða varðandi flutning þessa frv., þá ber mér í rauninni ekki nein skylda til þess að hafa framsögu fyrir því, en með tilliti til þess, að eins og getið er um í grg. fyrir frv., - ég átti sæti í þeirri n., sem undirbjó þetta frv., - vil því leyfa mér að fara um það fáeinum orðum. Eins og tekið var fram í grg. lífeyrissjóðsnefndarinnar, sem hér er birt, er hugmyndin um slíkan lífeyrissjóð bænda ekki ný. Það var þegar á árinu 1962, - að landbrh. skipaði n. til þess að gera till. um slíkan lífeyrissjóð. En þessi n. hætti störfum, og kom þar tvennt til, að niðurstaða hennar var sú, að miklir erfiðleikar yrðu á því að skapa fjárhagslegan grundvöll fyrir slíkan lífeyrissjóð, og í öðru lagi var þá byrjað að vinna að því, að komið yrði á fót lífeyrissjóði fyrir alla landsmenn. Síðan hefur þetta mál m.a. með tilliti til könnunarinnar á möguleikum á því að koma á fót lífeyrissjóði fyrir alla landsmenn legið niðri, þangað til að á Búnaðarþingi 1969 var kosin þriggja manna n. til að athuga, hvernig bændur gætu á hagkvæmastan hátt orðið aðilar að almennum lífeyrissjóði eða ef tiltækt þætti, hvort stofna skyldi sérstakan lífeyrissjóð fyrir bændastéttina. En vorið 1969 gerðist svo það, sem skapaði alveg ný viðhorf í þessum málum, að það varð liður í allsherjarsamningum milli vinnuveitenda og launþega, að komið yrði á fót lífeyrissjóðum fyrir meðlimi verkalýðssamtakanna. Það hefur lengi þótt eðlileg og sjálfsögð regla, sem segja má, að komið hafi að nokkru til framkvæmda þegar á stríðsárunum, þegar vísir myndaðist til núverandi fyrirkomulags í verðlagsmálum landbúnaðarins, að bændur nytu í meginatriðum svipaðra kjara og launastéttirnar í landinu. En síðan hefur það verið meginregla, sem fylgt hefur verið við verðlagningu búvörunnar, að hún tryggði bændum sambærileg lífskjör við aðrar vinnandi stéttir, eins og það hefur verið orðað. Þegar nú eru komnir til framkvæmda sérstakir lífeyrissjóðir fyrir allan þorra launþega, þá er eðlilegt, að þetta mál verði tekið upp á ný. N. sú, sem skipuð var á Búnaðarþingi 1969, hefur svo ásamt stjórn Stéttarsambands bænda samið sérstakt frv. um hugsanlegt fyrirkomulag slíks lífeyrissjóðs, og n. sú, sem undirbúið hefur þetta frv., hefur haft það mjög til hliðsjónar, og má segja, að í meginatriðum hafi verið á þessu frv. frá n. Búnaðarþings og Stéttarsambands bænda byggt. Þetta er aðdragandinn að því, að þetta frv. hefur verið lagt fram. Ég sé ekki, herra forseti, ástæðu til þess að rekja að öðru leyti einstök ákvæði þessa frv., enda þar um mjög tæknilegt mál að ræða, þannig að ég býst við, að hv. þdm. hefðu af því litla ánægju með tilliti til þess, hve skammt er síðan, að þessu frv. var útbýtt, enda hefur mér skilizt, að hugsunin sé ekki sú, að þetta frv. verði afgreitt á þingi því, sem nú situr, þannig að menn hafi það þá til athugunar í sumar, en þess má þá vænta, að endanleg löggjöf um þetta verði sett á komandi haustþingi. Þess má geta, að auðvitað er sá vandi á við ákvörðun iðgjalda til lífeyrissjóðs bænda, að bændur hafa auðvitað þá sérstöðu miðað við launþega, að þeir hafa engan eiginlegan atvinnurekanda, sem lagt geti fram á móti iðgjöldum þeirra á sama hátt og atvinnurekendur launþega. En til þess að bændur búi í þessu efni við sambærilega aðstöðu og aðrir, þá er gert ráð fyrir því í frv., að álag komi á búvöruna, þannig að neytendur greiði þá í sjóðinn hliðstætt því, sem atvinnurekendur greiða launþega. Þetta er sú leið, sem lagt er til, að farin sé, og þó að um hana megi ef til vill deila, þá kom lífeyrissjóðsnefnd ekki auga á annan möguleika í því sambandi.



Herra forseti. Það voru aðeins örfá orð, sem ég vildi láta koma hér fram til skýringar á því, með hverjum hætti þetta frv. er flutt, og af hverju það er lagt hér fram, þegar ljóst er, að það getur ekki náð endanlegri afgreiðslu. Ástæðan til þess, að frv. ber þannig að, sem raun ber vitni um, að það er ekki flutt sem stjfrv., heldur eftir ósk minni, sem fer með mál lífeyrissjóðanna, af fjhn., er sú, að þetta mál hefur verið mjög síðbúið í hendur ríkisstj., þannig að það hefur ekki unnizt tími til þess að taka endanlega afstöðu til málsins. Ástæðan til þess, að rétt þótti engu að síður að leggja frv. fram, er sú, að eins og hv. frsm. fjhn. og form. hennar kom inn á í ræðu sinni, þá eru í þessu frv. að finna ýmiss konar nýmæli, sem eru allt annars eðlis en hafa gilt um lífeyrissjóði til þessa. Og þá er það fyrst og fremst um að ræða það atriði, hvernig eigi að haga mótgreiðslum á móti iðgjöldum bænda til lífeyrissjóðsins. Á sínum tíma, þegar þetta mál var til meðferðar, þá strandaði það einmitt á því, að það fannst ekki lausn á þessu vandamáli, en eins og öllum hv. þdm. er kunnugt, þá er sú almenna regla í því efni, að launþegi greiðir vissan hluta iðgjalds og vinnuveitandi greiðir iðgjald á móti. Nú er í venjulegri merkingu þess orðs ekki um að ræða neinn vinnuveitanda varðandi bændur, og það er því í þessu frv. farið inn á þá braut í till. n., sem það hefur samið, að gert er ráð fyrir því, að litið verði á neytendur búvöru sem vinnuveitendur bænda. Persónulega tel ég þessa hugsun ekki þurfa að vera fjarri lagi, en það er ekki sízt þetta atriði, sem veldur því, að rétt þótti að sýna þetta mál, ekki til að hefja sérstakar umræður hér á Alþ. í lok þings, heldur til þess, að það gæfist kostur á því milli þinga að íhuga þetta mál og þeir aðilar, sem á því hefðu áhuga, létu þá í ljós skoðanir sínar á því, sem gætu þá legið fyrir, þegar frv. kæmi aftur til meðferðar í haust. En eins og nú standa sakir, þá má telja, að lífeyrissjóðir nái nú til allra þeirra, sem eru raunverulegir launþegar í þjóðfélaginu, og af þeim sökum er það, að hugmyndin um lífeyrissjóð fyrir alla landsmenn er í rauninni ekki í sviðsljósinu, ef svo má segja, eins og sakir standa, eftir að stofnaðir hafa verið sérstakir lífeyrissjóðir fyrir alla launþega með ýmsum hætti og þá helzt í frjálsum samningum. Það getur hins vegar farið svo og þarf ekki að vera útilokað, að þegar lífeyrissjóðir eru komnir á með sérsjóðum fyrir alla landsmenn eða meginþorra þeirra, að þá sé rétt að taka það mál upp til athugunar og íhuga, hvort það eigi með einhverjum hætti að steypa þeim saman. Það er annað mál, sem naumast verður á dagskrá núna á næstunni. Og ég tel aðeins rétt að skýra frá því, að það hefur nýlega verið sett á laggirnar n. til þess að íhuga það, hvaða starfshópar í þjóðfélaginu enn þá eru utan lífeyrissjóða auk bænda, og jafnframt að þessi n. geri þá um það till. til ríkisstj., með hvaða hætti hugsanlegt væri, að þessir aðilar gætu gerzt aðilar að lífeyrissjóði, annaðhvort sérstökum lífeyrissjóðum eða þeim sjóðum, sem þegar væru til, og raunverulega er þar um að ræða, að því að ég hygg, nær eingöngu hópa, sem eru sjálfstæðir vinnuveitendur í einhverju formi, þannig að úrlausnarefnið verður nokkuð svipaðs eðlis eins og á sér stað um bændur, og spurningin er því sú, hver eigi að teljast vinnuveitandi þessara starfshópa. Þetta er það sérstaka atriði, sem ég vildi leggja áherzlu á, auk þess að skýra það, hvernig stendur á því, að málið er lagt svona fram. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að ræða um það, nema kannske eitt atriði, sem er rétt að benda á, og það er, að það er gert ráð fyrir, að það gildi hið sama um bændur í þessu sambandi og um félaga verkalýðssjóðanna, sem stofnaðir voru með samningum á síðasta ári og tóku gildi um síðustu áramót, þ.e. að gamlir bændur fái þegar réttindi, þótt ekki sé til í sjóðnum fé handbært til þess að standa undir því, með svipuðum hætti og á sér stað varðandi verkamenn. Undir þessum framlögum verði staðið með tvennum hætti, annars vegar frá Stofnlánadeild landbúnaðarins og hins vegar frá ríkissjóði.



Herra forseti. Ég vildi aðeins láta það koma fram strax hér við 1. umr. þessa máls, að ég er að sjálfsögðu mjög hlynntur þeirri hugmynd að stofnaður yrði lífeyrissjóður fyrir bændur. Um hitt skal ég ekki segja á þessu stigi, hvort einstök atriði í þessu frv. eru þannig úr garði gerð, að þau þurfi ekki einhverrar frekari athugunar við. En ég vil þó að gefnu tilefni benda á það, að hugmyndin um lífeyrissjóð fyrir bændur er ekki nýtilkomin, og hún er meira að segja talsvert eldri en kom fram hjá hv. frsm., form. fjhn., vegna þess, að það var þegar á Alþ. 1957, sem flutt var þáltill. um stofnun lífeyrissjóðs fyrir alla landsmenn, eða um athugun á því. Sú till. var samþ., og það var n. sett á laggirnar samkv. þeirri þáltill., og hún skilaði áliti eftir eðlilegan tíma og lagði það til, að það yrði horfið að stofnun slíks lífeyrissjóðs. Frekari athugun á þessu efni var síðan gerð af einstökum ákveðnum embættismanni, og skilaði hann þar á eftir allítarlegri skýrslu um það. Svo var það, að ég hygg, eftir að Alþ, hafði enn á ný endurtekið vilja sinn í þessu efni, að skipuð var enn ný n. til þess beinlínis að semja l. eða frv. að l. um lífeyrissjóð fyrir alla landsmenn. Og satt að segja veit ég nú ekki betur en að sú n. sé enn starfandi, svo að mér sýnist það nú í sjálfu sér kannske hafa verið dálítil ofrausn að fara að stofna nýja n. til þess að athuga það, hverjir yrðu nú utan við lífeyrisréttindi, eftir að samningar hafa verið gerðir um það mál við einstakar stéttir. Mér hefði nú sýnzt, að það hefði mátt fela þessari n., sem hefur haft þetta verkefni með höndum um nokkur ár, að athuga það einnig. Það er þess vegna engum blöðum um það að fletta, að það hefur verið mörkuð af Alþ. ákveðin stefna í þessu efni, sem sé sú stefna að stofna lífeyrissjóð fyrir alla landsmenn. Og ég veit ekki betur en að hæstv. ríkisstj. hafi haft það á sinni stefnuskrá, þeirri síðustu, að koma þeim lífeyrissjóði á fót. A.m.k. þori ég algerlega að fullyrða, að það hefur verið eitt af margundirstrikuðum stefnumálum annars stjórnarflokksins, Alþfl. Og vitaskuld hefur inni í þessum hugmyndum um lífeyrissjóð fyrir alla landsmenn verið hugmyndin um lífeyrissjóð fyrir bændur. Hitt er svo rétt, eins og hæstv. fjmrh. drap á, að framkvæmdir í þessu efni hafa orðið nokkuð á aðra lund, og hefur þróunin orðið þannig, að með samningum hafa sífellt fleiri sérsjóðir verið myndaðir og sífellt fleiri stéttir samið um þau hlunnindi sér til handa, sem fólgin eru í lífeyrisréttindum. En alltaf hafa auðvitað einhverjir orðið útundan, og enn er það svo, að bændur eru í þeim hópi. Og þeir eru náttúrlega langsamlega stærsti hópurinn, að ég hygg, sem nú eru að verða útundan, eftir að gengið hafa í gildi lífeyristryggingar sjómanna almennt og verka manna. Það er að mínum dómi auðvitað algerlega óviðunandi ástand, og þess vegna sjálfsagt að hraða því, að settur sé lífeyrissjóður fyrir bændur. Þó að ég að vísu vilji ekki hér fara út í að ræða einstök atriði í þessu frv., af því að því var útbýtt nú rétt áðan og þess vegna hefur ekki gefizt kostur á að athuga það rækilega, þá er það þó ljóst, að undirbúningur þessa frv. er allvandaður, þar sem fyrst og fremst hefur verið þannig að því unnið, að n., kjörin af Búnaðarþingi og stjórn Stéttarsambandsins hafa tekið saman frv. um þetta efni, og síðan hefur svo starfað sérstök n., sem hefur samið frv. á grundvelli þeirrar athugunar og þess frv., sem þegar hafði verið gert. Og mér skilst, að það hafi verið samkomulag í þeirri n. um þetta mál. Ég þori ekki alveg að segja um það, hvort það hefur eitthvað verið vikið þar frá eða ekki, en mér skilst, að það hafi a.m.k. í öllum höfuðatriðum verið fullt samkomulag um málið. Ég geri því ráð fyrir því, að þetta mál sé mjög vel undir búið og það sé í raun og veru þannig úr garði gert, að það sé ekki líklegt, að Alþ. telji sig hafa ástæðu til að gera á því stórar breytingar. Þessum l. er að vísu ekki ætlað að öðlast gildi fyrr en 1. janúar 1971, svo það má segja, að það sé nægur tími til stefnu og hægt að afgreiða það á haustþingi. En miðað við þá afgreiðslu, sem hér er á sumum öðrum málum, þá fyndist mér alls ekkert fráleitt, að það kæmi til greina að afgreiða þetta mál nú, sé áhugi fyrir hendi í þá átt. Og ég býst við því, að það sé nægilegur þingstuðningur fyrir hendi við það. Hvort sem er, er þetta þess háttar löggjöf, að það getur alltaf komið til, að það þurfi að athuga eitthvað nánar, þegar farið er að framkvæma. Þetta vildi ég aðeins segja, að mér sýnist þessi möguleiki vera fyrir hendi, ef áhugi er á því að fá þetta mál afgreitt nú. Hæstv. fjmrh. lét þess getið, að það hefði ekki verið tekin afstaða í ríkisstj. til þessa máls. Það er þá a.m.k. þannig, að það hefur ekki verið gerð nein samþykkt um þetta í ríkisstj. Hins vegar vil ég nú ekki skilja þetta svo, að ríkisstj. sé ósammála um þetta mál, en ef svo væri, þá væri náttúrlega gott að fá upplýsingar um það. Að öðru leyti vil ég endurtaka það, sem ég hef þegar sagt, að ég tel sjálfsagt að koma þessari hugmynd í framkvæmd sem allra fyrst, og ég vil styðja að því.



Herra forseti. Ég ætla mér ekki efnislega að ræða þetta frv. Því var útbýtt núna um það leyti, sem þingfundur var settur, og ég hef ekki kynnt mér það, eins og það kann að vera. Hins vegar hef ég nokkuð kynnzt þeim grundvelli, sem þetta frv. er byggt á. Það var frv., sem n., er var skipuð af Búnaðarþingi, samdi og lagði fram á Búnaðarþingi á s.l. vetri. Ég vil þakka það við þetta tækifæri, hvað það hefur gengið vel, vil ég segja, að fjalla um þetta mál, eftir að frv. var samið í vetur, og að það skuli vera lagt fyrir þing að þessu sinni, því að ég tel það mikinn ávinning, að bændastéttin og bændasamtökin á þessu sumri geti kynnt sér þetta mál, áður en það verður endanlega afgreitt. Ég tel ekki hyggilegt, að það verði afgreitt, án þess að bændasamtökin segi sitt um það og án þess að málið sé kynnt fyrir bændum, því að þótt það sé búið að tala um lífeyrissjóð bænda á undanförnum árum, þá held ég, að það hugtak sé mörgum hverjum bóndanum óljóst, eins og það kann að verða í framkvæmd, og því hyggilegt að ætla þennan tíma til að kynna málið. Mér fannst það vera tónninn í þeim, sem fjölluðu um þetta mál á Búnaðarþingi í vetur, að þeir byggðu lífeyrissjóðinn upp að nokkru leyti, vil ég segja, á öðrum sjóði, sem bændur hafa lagt í á undanförnum árum, en það er fjármagn, sem þeir hafa lagt í Stofnlánadeild landbúnaðarins, og nemur, að ég hygg, nálægt 100 millj. kr., frá því að þeir fóru fyrst að leggja í Stofnlánadeild. Ég hef ekkert kynnt mér um það í þessu frv., hvort þar er svo ráð fyrir gert, að það gjald, sem bændur borga nú í Stofnlánadeildina, hverfi smám saman eða á 20 árum, eins og talað var um á Búnaðarþingi, og að þeir þurfi ekki að verða fyrir miklu meiri útgjöldum vegna lífeyrissjóðsins. Ef reyndin verður sú, að Stofnlánadeildin og það gjald, sem þangað fer, heldur áfram og bændur verða auk þess að borga í lífeyrissjóðinn af þeim tekjum, sem þá verða eftir, þá hygg ég, að það verði ærið íhugunarefni hjá mörgum bóndanum, hvað mikið þeir vilja hraða þessu máli. Ég vil minna á það, sem stendur í ályktun Búnaðarþings í vetur og hljóðaði þannig: „Fáist ekki jákvætt svar við afnámi Stofnlánadeildangjaldsins samhliða því, sem álit stjórnskipuðu nefndarinnar liggur fyrir, verði máli þessu vísað til búnaðarsambandanna, sem leiti umsagnar bænda um það.“ Þess vegna væri gott að heyra nú hjá hæstv. fjmrh., hvernig hann lítur á þetta mál, þannig að það verði hægt að ræða Stofnlánadeildarmálið eða það gjald, sem þangað fer frá bændum, samhliða því, sem rætt er um lífeyrissjóðinn, vegna þess, að mér fannst það vera grundvallaratriði hjá Búnaðarþingi í vetur, hvernig því máli yrði tekið. Það er alveg rétt, að það liggur náttúrlega ekki ljóst fyrir, þegar um lífeyrissjóð bænda er að ræða, hver mótaðilinn er, sem á að borga í þann lífeyrissjóð, eins og annars staðar er, þar sem ríki eða bæjarfélög eða aðrar stofnanir eiga í hlut. Og því er það, að það hefur verið horfið að því, að sá hlutinn kæmi frá neytendum. Og ég hygg, að það sé mjög svipað og á sér stað hjá öðrum þjóðum, þar sem lífeyrissjóðir bænda gilda. Efnislega ætla ég ekki að fara meira út í þetta mál nú, en ég tel hyggilegt, eins og málið er í eðli sínu, að það verði sent til umsagnar af hálfu hv. fjhn. Stéttarsambandi bænda og Búnaðarfélagi Íslands og að bændasamtökin geti kynnt bændum málið á þessu sumri og að það liggi þá ljósar fyrir í haust, hvert viðhorf bændastéttarinnar er til þess lífeyrissjóðs, sem þetta frv. fjallar um, en það hef ég ekki ennþá getað kynnt mér.



Herra forseti. Í sambandi við ummæli hv. 1. þm. Norðurl. v. um n., er starfað hefur að samningu löggjafar um lífeyrissjóð fyrir alla landsmenn, vil ég aðeins segja það, að sú n. hefur starfað mikið, - það er rétt hjá honum, - og ég hygg, að hún hafi að mestu leyti lokið störfum sínum, en það starf var byggt á nokkuð öðru viðhorfi, eins og hann líka kom inn á í ræðu sinni, að þá var ekki gert ráð fyrir því, að svo stór hluti þjóðarinnar hefði fengið lífeyrissjóð með öðrum hætti, þannig að það mál er allt flóknara í framkvæmd. Að sjálfsögðu er ekki ætlunin, að það starfi áfram tvær n. að athugun þess máls, sem ég gat um, þannig að hin eldri n. mundi þá að sinni, a.m.k. þar til að það mál kann að vakna upp aftur, - spurningin um lífeyrissjóð fyrir alla landsmenn, - ekki starfa frekar heldur þeir aðilar, sem falið hefur verið sérstaklega að athuga það viðfangsefni, sem ég gat um. Nú er það auðvitað fyrirkomulagsatriði, hvernig að þessu er unnið, en ég held, að úr þessu verði ekki og að því unnið með öðrum hætti en þeim að reyna að kanna það, hverjir hafa orðið útundan og reyna að leysa það með sérsjóðum, svo sem lagt er hér til með lífeyrissjóði fyrir bændur. En meginástæðan til þess, að ég stóð hér upp, var sú fsp., sem kom frá 1. þm. Vesturl., hvað hugsað væri með Stofnlánadeildargjaldið. Eins og hv. þdm. er kunnugt og honum áreiðanlega líka mjög vel, þá er ákvæði um Stofnlánadeild landbúnaðarins og gjaldið til hennar í öðrum l., þannig að það hefur ekki þótt ástæða til þess að taka það mál til meðferðar í sambandi við það lagafrv., sem hér liggur fyrir. Það er rétt, að umr. hafa farið fram um það, hvað yrði um þetta gjald, og það hafa komið fram hugmyndir um það að draga úr því eða jafnvel fella það niður á alllöngu tímabili í áföngum. Það er hins vegar í þessum hugmyndum ekki gert ráð fyrir neinum breytingum á því gjaldi á fyrstu árunum, sem m.a. stafar af því, að það eru lagðar allþungar kvaðir á Stofnlánadeild landbúnaðarins með þessu frv. í visst árabil, þannig að varasamt er að kippa grundvellinum undan henni. En það er ekki ætlunin, að það mál komi fyrir þetta þing, það er, eins og ég segi, á umræðustigi, og hafa farið fram umr. um það. Það mál hefur lent undir fjmrn. og fulltrúa bændasamtakanna, og þeim viðræðum verður haldið áfram til hausts. Mér er kunnugt um það, sem fólst í þeirri ályktun, sem hann gat hér um, og forráðamenn bændasamtakanna hafa bent okkur á, að ef ekki náist samkomulag um það að gera einhverjar breytingar á því gjaldi, þá þurfi að taka þetta mál upp aftur við bændasamtökin eða jafnvel á Búnaðarþingi, og þess vegna er það rétt, sem hann sagði, að það eru auðvitað hin eðlilegustu vinnubrögð í þessu að leggja frv. einmitt nú fyrir Alþ. og að það verði notaður tíminn í sumar til að kynna sér viðhorf bændastéttarinnar. Það er vafalaust alveg hárrétt, sem hann sagði í sinni ræðu, að það er ekki alveg víst, að bændur allir geri sér til hlítar grein fyrir því, hve mikilvægt mál er hér um að ræða og hvaða hlunnindi í því felast. Reyndin hefur orðið svo með lífeyrissjóði, að það eru blendnar tilfinningar í því sambandi, og bændur greiða nú þegar bæði þetta gjald til Stofnlánadeildar, vegna hennar sjálfrar og auk þess sérstök félagsmálagjöld til sinna samtaka, þannig að það er auðvitað ekki að undra, þótt raddir komi upp um það, hvort hægt sé með einhverjum hætti að draga úr þeim gjöldum. Og það er auðvitað að sjálfsögðu full ástæða til þess, að það verði athugað áfram, og það verður gert á réttum vettvangi. En ég er honum algjörlega sammála um það, að unnið verði að framhaldsathugun þessa frv. með þeim hætti, sem hann gat um, og mundi ekki telja tímabært, að frv. yrði samþ. á þessu þingi, jafnvel þó að hægt væri nú að koma því í gegn, en þá auðvitað ekki nema með mjög lítilli athugun, einmitt vegna þess, sem hann gat réttilega um, að bændasamtökin hafa óskað eftir því að fylgjast betur með framgangi málsins.