Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Í gær var utandagskrárumræða um vistun ungra afbrotamanna og til svara voru hæstv. dómsmrh. og hæstv. félmrh. Þau gögn sem við þingmenn fengum um þessa umræðu voru á þann veg að félmrh. mundi verða viðstaddur umræðuna og dómsmrh. sæti fyrir svörum. Nú gerist það í umræðunni að hv. formaður heilbr.- og trn. ber hæstv. heilbrrh. sökum um áhugaleysi á þessu máli og sökum um að vera ekki viðstaddan umræðuna. Þessi ræða hans hefur greinilega haft þau áhrif á fréttaskrif um þetta mál að í DV í morgun kemur grein um að þetta hafi vakið sérstaka athygli og er dregin sú ályktun af umræðunni að þetta hafi verið niðurstaðan, að það sem athygli vakti var að hæstv. heilbrrh. var ekki viðstaddur. Ég spyr því: Undir hvaða formerkjum var þessi umræða háð? Ég tel nauðsynlegt að það komi fram. Var heilbrrh. boðaður til þessarar umræðu? Fékk hann þau gögn sem til þurfti? Ég tel að það sé alveg nauðsynlegt að þetta sé upplýst. Mér er fullljóst að hv. þingmenn eiga að sitja þingfundi en hins vegar hefur aldrei verið gerð athugasemd við það, ekki upp á síðkastið svo ég muni, að ráðherra sem ekki er boðaður til utandagskrárumræðu sé borinn sökum á þennan hátt af hv. formanni heilbr.- og trn. fyrir að sitja ekki undir umræðum.

Vegna ræðu hv. 2. þm. Austurl. vill forseti taka fram að hæstv. heilbr.- og trmrh. var ekki boðaður til þessarar umræðu heldur hafði orðið samkomulag um að hæstv. dóms- og kirkjumrh. og hæstv. félmrh. yrðu hér til andsvara og gert var ráð fyrir því að tíminn sem í umræðuna færi yrði ein klukkustund. Niðurstaðan varð sú að gefa sér þann tíma sem þar var ákveðinn í umræðuna og að einungis yrðu þessir tveir hæstv. ráðherrar til svara. Þetta vill forseti taka fram vegna ræðu hv. 2. þm. Austurl.

Virðulegi forseti. Það er rétt sem hér hefur komið fram að einungis var óskað eftir því að þeir tveir hæstv. ráðherrar sem hér hafa verið nefndir yrðu viðstaddir umræðuna í gær, enda hét hún Vistun ungra afbrotamanna. Fyrst og fremst var verið að tala um lokaða eða opna vistun fyrir unga afbrotamenn. Upphaflega var ætlunin að sækja um lengri umræðu og þá hefði mátt hugsa sér að taka stöðu heilbrigðismála í fangelsum í framhaldi af ráðstefnu sem var haldin um daginn en að þessu sinni var það ekki gert og ekki á nokkrum stigum farið fram á það við hæstv. heilbrrh. að hún væri viðstödd.

Herra forseti. Mér þykir nú Framsfl. vera orðinn ærið hörundsár. Menn þurfa að gera sér grein fyrir því að sú umræða sem hér var háð utan dagskrár í gær var háð í skugga ráðstefnu, í skugga málþings sem haldið hafði verið að frumkvæði Verndar í Norræna húsinu, þar sem fram komu mjög alvarlegar upplýsingar um stöðu heilbrigðismála sem einnig vörðuðu unga fanga. Það kom fram hjá sálfræðingi fangelsisins á Litla-Hrauni að víða væri pottur brotinn að því er varðaði geðheilbrigðismálin og kom fram að fram að áramótum hefði einn geðlæknir komið einu sinni til tvisvar í mánuði í fangelsið. Hann hefði ekki getað sinnt þeim verkefnum sem þar voru. Það kom líka fram í máli sálfræðingsins á ráðstefnunni að eftir áramótin hefði engin geðheilbrigðisþjónusta verið í fangelsinu. Dettur einhverjum manni í hug að þegar menn eru að ræða utan dagskrár málefni fanga sem þarna vistast, í ljósi þeirra atburða sem þar hafa gerst og í ljósi þessara upplýsinga sem þarna komu fram, að ekki yrði spurt eftir því hvað hæstv. heilbrrh. ætlaði að gera í málinu? Það mátti að sjálfsögðu hverjum manni vera það ljóst að það hlaut að koma upp í umræðunni, að sjálfsögðu. Þess vegna var í hæsta máta eðlilegt að ég innti eftir því hvers vegna hæstv. ráðherra var ekki viðstaddur þessa umræðu. Ég hefði talið það miklu betra. En ef það er svo að hv. þm. Jón Kristjánsson er þeirrar skoðunar að það þurfi sérstaka utandagskrárumræðu um heilbrigðismálin í fangelsunum, er sjálfsagt að íhuga hvort ekki sé rétt að verða við þeirri bón.

Hæstv. forseti. Ég tel að útskýringar hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar hafi ekki verið til að bæta málstað hans í þessum efnum. Auðvitað er hægt að biðja um umræður um önnur mál síðar en það var ekki það sem rætt var um í gær, það voru ekki geðheilbrigðismál í fangelsum sem voru á dagskrá. Þess vegna var það algerlega ómálefnalegt af hv. þm. að nota mikinn hluta ræðutíma síns til þess að hneykslast á því að hæstv. heilbrrh. væri ekki við umræðuna, enda hefur það komið fram hér hjá málshefjanda, hv. þm. Margréti Frímannsdóttur, að hún óskaði ekki eftir því að hæstv. heilbrrh. væri viðstaddur umræðuna. Mér er eiginlega nauðsynlegt, hæstv. forseti, að segja það að auki í tengslum við þetta að í upphafi þessa kjörtímabils beitti ég mér fyrir því innan þingflokks framsóknarmanna að stjórnarandstaðan fengi formennsku í þremur nefndum. Það varð niðurstaðan, m.a. vegna þess að þetta þótti hafa gefið góða raun á síðasta kjörtímabili og ekki ástæða til að hverfa til baka vegna þess að að okkar mati er þetta til að styrkja stöðu þingsins og styrkja þingræðið í landinu. Það hefur hins vegar sýnt sig á þessu kjörtímabili að þetta er ekki einfalt mál. Miðað við frammistöðu hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar sem formanns í hv. heilbr.- og trn., þar sem hann hefur nánast lagt hæstv. heilbr.- og trmrh. í einelti, verð ég því miður að segja að þessi mál hljóta að verða til athugunar þegar þau koma næst til umræðu.

Virðulegi forseti. Hv. málshefjanda virðist hafa láðst að láta hæstv. heilbrrh. vita af því að hún ætlaði að ræða þessi mál því að hæstv. heilbrrh. var víðs fjarri og gerir það að sjálfsögðu enn erfiðara að ræða málin, þannig að ég skil nú ekki í því hvernig hv. málshefjandi getur kvartað yfir því að láðst hafi að láta heilbrrh. vita af umræðunni í gær þegar hann gleymir því sjálfur í dag. Það voru tveir ráðherrar Framsfl. árið 1988 sem gerðu það samkomulag sín á milli að færa heilbrigðismál ósakhæfra afbrotamanna úr umsjá dómsmrn. yfir í umsjá heilbrrn. og öll þeirra málefni. Það var hv. þáv. dómsmrh. Halldór Ásgrímsson og hv. þáv. heilbrrh. Guðmundur Bjarnason. 

Virðulegi forseti. Þetta er ótrúleg uppákoma í upphafi þingfundar. Það voru mjög sterkar ábendingar sem hv. þm. Össur Skarphéðinsson kom með í utandagskrárumræðunni í gær. Og að koma hér og gefa það til kynna að þegar rætt er um unga afbrotamenn þurfi ekki að tala um geðhjálp í fangelsunum. Skyldi það ekki vera að ungir afbrotamenn þyrftu á geðhjálp að halda og jafnvel miklu meiri hjálp að halda en þeir sem eldri eru? Virðulegi forseti. Það hefur aldeilis oft gerst að ráðherra sem ekki hefur verið kallaður til umræðu í utandagskrárumræðu hafi mætt hér til leiks. Ég ætla sérstaklega að gefnu þessu tilefni að nefna hæstv. félmrh. vegna þess að ég held að það hafi verið á síðasta vetri sem hann sat hér utandagskrárumræðu og tók þátt í henni þótt hún beindist að öðrum ráðherra, og ég hældi honum feikilega mikið fyrir það. Og það er ástæða til að nefna það því ég er ekki alltaf að hæla hæstv. félmrh. Virðulegi forseti. Hitt málið er öllu alvarlegra sem hér kom fram þegar þess er getið og eiginlega hótað að víkja eigi formanni heilbrn. úr formennsku í heilbr.- og trn. fyrir að hann hefur skoðun á heilbrigðismálum. Skyldi það vera að formaður heilbr.- og trn. hefði ef til vill mesta þekkingu á heilbrigðismálunum? Skyldi það vera að sá einstaklingur hefði mesta þekkingu og kæmi sem fyrirliði stjórnarandstöðunnar í þeim málaflokki og gerði athugasemdir? Og er það svo, virðulegi forseti, að í tilboði til stjórnarandstöðunnar um að fá þrjá formenn í nefndum hafi falist að múlbinda ætti þingmann? Átti með því að múlbinda þennan sterka þingmann jafnaðarmanna, Össur Skarphéðinsson, með formennsku í heilbr.- og trn.? Ég geri alvarlega athugasemd við þetta.

Herra forseti. Fyrir skömmu gerðist það að stjórnarandstaðan nýtti rétt sinn samkvæmt þingsköpum til að greiða atkvæði gegn afbrigðum. Stjórnarliðið brást við því með þeim hætti að því var hótað að breyta samskiptum í veigamiklum atriðum og margra missira vinna um breytingu á þingsköpum Alþingis var í raun tekin út af borðinu. Nú er greinilega þykkt í framsóknarmönnum út af ummælum formanns heilbrn. í gær. Og hvert er viðbragð stjórnarliðsins, hvert er viðbragð formanns þingflokks Framsfl.? Viðbragðið er að hóta því að stjórnarandstaðan fái ekki á næsta þingi formennsku í nefndinni. Ég vil að það sé alveg skýrt af minni hálfu alla vega og okkar þingflokks: Við höfum ekki verið að sækjast eftir því til að komast í náðina hjá stjórnarflokkunum. Við höfum talið að um væri að ræða góð vinnubrögð í skipulagi þingsins. Ég skora á hv. formann þingflokks Framsfl. að kalla þá hótun aftur núna, vegna þess að það er óþolandi fyrir okkur í stjórn og stjórnarandstöðu að láta þá hótun liggja hér yfir vötnunum á þann hátt sem hún liggur nú fyrir.

Virðulegi forseti. Þetta er ákaflega sérkennileg umræða svo ekki sé meira sagt. Ég held satt að segja að flokka megi hana undir mistök. Hér var eftir því óskað í umræðum í gær og um það spurt hvort hæstv. heilbrrh. hefði ekki eitthvað til málanna að leggja. Deginum síðar kvarta forustumenn Framsfl. yfir því að sú beiðni hafi komið fram. Gera þannig lítið úr ráðherra sínum og gefa til kynna að hann hafi ekkert um málið að segja. Og það sem meira er, þeir finna þessari umræðu stað nákvæmlega á þeim tíma sem hæstv. heilbrrh. er ekki hér í salnum og hefur ekki nein tök á því að koma inn í umræðuna. Ég held að stjórnarandstaðan hafi það mikið álit á hæstv. heilbrrh. að hún telji það mikilvægt að heilbrrh. sé viðstödd umræðu um efni máls, og einnig um það sem við ræðum um hér. Hér er því um stórkostleg mistök að ræða af hálfu framsóknarmanna í þinginu. Og þau voru aldeilis punkteruð í lokaorðum hv. þm. Valgerðar Sverrisdóttur, formanns þingflokks Framsfl., þegar hún fór fram með hótanir og kvað upp úr með að það að hv. þm. Össur Skarphéðinsson leyfði sér að hafa skoðanir á heilbrigðismálum þýddi það að nú þyrfti sko aldeilis að fara að skoða upp á nýtt það samkomulag sem gert var í upphafi þessa kjörtímabils um hlutdeild stjórnarandstöðu í störfum þingsins, í störfum nefndanna. Ég hef ekki heyrt einn einasta mann í heilbrn. þingsins, og ég kalla þá eftir því ef svo er, sem hefur haft uppi kvartanir um stjórn þessa hv. þm. í nefndinni. Og ég krefst þess að ef kvartanir eru á ferð um þau efni þá komi þær fram. Hér er því um að ræða fullkomlega staðlausa stafi af hálfu hv. þm. fyrr en hún finnur orðum sínum stað. Öðruvísi skal hún vera ómerkingur orða sinna.

Virðulegi forseti. Þetta er hin einkennilegasta umræða. Það lá í hlutarins eðli að hv. þm. gátu reiknað með því að þegar á að taka fyrir vistun ungra afbrotamanna þá hljóta að koma fram á því máli allar þær hliðar sem því tengjast, þó að vegna þeirrar takmörkunar sem var við umræðuna, þ.e. einn klukkutími, veldi ég að kalla aðeins til svara tvo ráðherra en lýsti því jafnframt yfir að það þyrfti að ræða fleiri hliðar og það yrði gert í framhaldinu. Það hefðu verið eðlilegri vinnubrögð af hálfu Framsfl. að biðja um frestun á umræðunni á meðan hæstv. heilbrrh. var sótt til þess að svara þegar máli var beint til hennar. Það er alls ekkert óeðlilegra að hv. þm. Össur Skarphéðinsson beini spurningum eða umræðu sinni að þessari hlið, vistun ungra afbrotamanna, en að hv. þm. Framsfl. komi hér fram við þessa umræðu að hæstv. ráðherra heilbrigðismála fjarstaddri. Það er líka einkennilegt að segja það að þó valinn hafi verið formaður úr stjórnarandstöðu fyrir heilbr.- ogt trn., þar sem vinnan hefur verið með ágætum og enginn undan því kvartað, að ekki hafi þar verið staðið eðlilega að afgreiðslu mála, þó að hann sem þingmaður sem hefur mikið vit á heilbrigðismálum gagnrýni störf hæstv. heilbrrh. Við þurfum auðvitað að ræða það ef í því á að felast að okkur sé úthlutað fyrir náð og miskunn einhverjum embættum af hálfu meiri hlutans, að við undirgöngumst það að gagnrýna ekki þessa stjórn eða störf hennar. Þetta er alveg með ólíkindum að okkur sé boðið upp á slíka framkomu af hálfu formanns þingflokks Framsfl.

Hæstv. forseti. Ég undrast þessa síðustu ræðu hv. þm. Margrétar Frímannsdóttur. Mér þykir hún draga heldur í land frá því sem hún sagði í upphafi fundarins þegar hún viðurkenndi og staðfesti að hún hefði ekki óskað eftir hæstv. heilbr.- og trmrh. við umræðuna. Að koma hér með einhverjar útskýringar eins og þær að framsóknarmenn hefðu átt að biðja um frest á umræðunni meðan kallað væri á heilbrrh. sýnir bara það  En út af því sem hér var sagt áður og ég sagði fyrr í umræðunni þá ætla ég ekki að draga neitt til baka af því sem ég sagði. Við vitum það öll að við erum að þróa með okkur ný vinnubrögð á hv. Alþingi. Við erum að þróa með okkur vinnubrögð þannig að stjórnarandstaðan fái ákveðið hlutverk í þingstörfunum og á þann hátt eflist þingið og þannig eflum við þingræðið. Það tekur sinn tíma að þróa þetta þannig að öllum líki. Þess vegna leyfði ég mér að koma fram með þá skoðun að mér finnst að hv. formaður heilbr.- og trn. hafi ekki starfað af fullum heilindum sem formaður þeirrar nefndar. 
             Að sjálfsögðu má hv. þm. og á hv. þm. að hafa miklar skoðanir á heilbrigðismálum og það hefur hann og þeim getur hann svo sannarlega komið á framfæri. En hann á ekki að starfa þannig að hann leggi hæstv. heilbr.- og trmrh. í einelti, eins og hann hefur gert. Ég bendi á að tveir hv. stjórnarandstæðingar gegna formennsku í nefndum að auki, og ekki hefur verið neitt upp á þá að klaga og þeir hafa staðið sig með prýði, en ég ætla ekkert að bakka með það að mér finnst hv. formaður heilbr.- og trn. ekki hafa staðið sig með prýði.

Þannig að hótunin stendur?

Herra forseti. Það vill nú svo til að formaður heilbr.- og trn. er annálaður geðprýðismaður. Annars hefði hann kannski leyft sér þann munað að segja nokkur vel valin orð við þennan hv., og mér þykir miður að ég þurfi að taka mér það orð í munn, þennan hv. þm. Valgerði Sverrisdóttur yfir því síðasta sem hún sagði. Mér er alveg sama þó að menn hafi aðrar skoðanir en ég, það kann vel að vera að þeir telji að ég sé vondur formaður. En að koma hingað og segja að ég hafi ekki sýnt heilindi í starfi mínu, formaður þingflokks Framsfl., sem aldrei sl. þrjú ár, aldrei hefur komið til mín og kvartað undan störfum mínum og það hefur enginn þingmaður Framsfl. kvartað undan störfum mínum. Herra forseti. Ef þingmenn Framsfl. halda að formaður heilbrn. sé slík lufsa að hægt sé að kaupa hann með vegtyllum þá ættu þeir að skoða þetta mál betur. Ef Framsfl. heldur að það sé hægt að kaupa mig fyrir einhver metorð þá fer hann villur vegar í þessu eins og svo mörgu öðru. Ég hef leyft mér þann munað, herra forseti, að hafa skoðanir og standa fast á þeim og fylgja því ákvæði stjórnarskrárinnar sem segir að ég eigi að fylgja sannfæringu minni. Og það getur vel verið að einhverjum ráðherra í einhverju ráðuneyti þyki það miður og það getur vel verið að ég hafi komið við kvikuna á henni stundum. En ég hef aldrei gert annað en að fara málefnalega í umræður um þau mál. Ég held að ég hafi afgreitt hvert og eitt einasta frv. sem til nefndarinnar hefur komið frá ráðherranum, en þau eru að vísu firna fá. Kynni það að eiga sér einhverjar ástæður í verklagi ráðuneytisins? Herra forseti. Það er einungis vegna þeirra atburða sem urðu á síðustu vikum að ég skora ekki á hæstv. heilbrrh. að mæta mér í þessum sal í umræðunni um geðheilbrigðismálin í fangelsunum. En af virðingu við þá sem eiga aðild að því máli vil ég ekki gera það, vegna þess að aðgát skal höfð í nærveru sálar. Herra forseti. Hér situr einn maður, hæstv. kirkjumrh., sem þegir. En hver var það sem fyrstur tók upp 

Herra forseti. Margt hefur verið sagt í þessari umræðu og ég hlýt að rifja upp hvað varð tilefni hennar. Ég spurði um hvaða reglur hefðu verið og undir hvað formerkjum utandagskrárumræðan hefði verið háð í gær. Hæstv. heilbrrh. var ekki kallaður til hennar, það hefur verið upplýst hér, og vörn þeirra hv. alþýðuflokksmanna sem hafa talað hér er sú að fara út í almennar umræður um geðheilbrigðismál í fangelsum, eins og það hafi verið það sem ég talaði um.

Vertu ekkert að draga í land.

Eins og það sé ekki alvarlegt mál, hv. þm. Vörnin er í því. En ég er aðeins að tala um umgengnisreglur í hv. Alþingi. Það er vitað að utandagskrárumræður eru háðar samkvæmt sérstöku samkomulagi um tíma og hverjir eiga að vera við. Það er ákveðinn tími sem hver hefur í þeirri umræðu, það er neglt niður fyrir fram. Ég er að tala um það og upplýst hefur verið hér að viðkomandi ráðherra var ekki boðaður til umræðunnar. Ég er ekki að beina máli mínu til hæstv. ráðherra en það hefur verið gert mikið úr því að hann sé ekki viðstaddur. Ég hef ekkert við hann að tala um þetta. Ég var að beina máli mínu til hæstv. forseta og hann hefur svarað spurningum mínum og það hefur verið upplýst sem ég vildi fá fram að ráðherrann var ekki boðaður með venjulegum hætti til umræðunnar og hafði ekki skyldu til þess að vera viðstaddur hana umfram almenna þingskyldu sína. Það er upplýst og þetta er niðurstaða og það er það sem ég vildi fá fram.

Herra forseti. Ég ætlaði ekki undir þessum lið að ræða slík alvarlegheit sem hafa verið á vörum manna en kannski væri ástæða til þess að efna til umræðu um störf þingsins í einar tvær til þrjár klukkustundir til þess að menn gætu hreinsað andrúmsloftið. Ég ætla aðeins, herra forseti, að gera grein fyrir því að mál nr. 307, frv. til laga um lágmarkslaun, væri dregið til baka vegna þess að náðst hefur samkomulag milli mín og hæstv. forsrh. um að það mál fengi sérstaka skoðun með því samkomulagi sem við höfum gert núna fram til haustsins og kæmi þá aftur til umræðu. Hefði mér verið ljóst hvernig sú umræða sem hér hefur verið mundi fara hefði ég dokað örlítið við fram eftir degi með að ræða um þetta mál en ég held að rétt sé að gera grein fyrir því. Menn geta þá kannski hugsað sér að það mál hafi dramatísk áhrif einhvern tíma seinna meir. En ég legg það til, hæstv. forseti, að tekinn verði tími í það að ræða almennt um störf þingsins og þau brigslyrði og ásakanir sem hafa komið fram, sérstaklega á hendur hv. formanni heilbr.- og trn.

Herra forseti. Ég held að alveg óhjákvæmilegt sé í framhaldi af þessum umræðum og hótunum formanns þingflokks Framsfl. að óska eftir því að gert verði hlé á fundinum þannig að forseti og formenn þingflokkanna geti rætt um þessi mál og þá stöðu sem virðist vera komin upp í þinghaldinu og hvort ætlunin er af hálfu framsóknarmanna og annarra stjórnarliða að gera alvöru úr þessari hótun núna á næstunni og við stjórnarandstæðingar verðum þá að gera það upp við okkur hvernig við ætlum að bregðast við. Ég fer þess á leit við hæstv. forseta að gert verði hlé á fundinum þannig að hægt sé að ræða þessi mál því að þessi staða, eftir að hv. þm. Valgerður Sverrisdóttir neitaði að taka til baka hótanir sínar, er algerlega óþolandi. Ég leyfi mér því að fara þess á leit við hæstv. forseta að gert verði hlé á fundinum í nokkrar mínútur.

Herra forseti. Eitt af verkefnum þingforseta er að stjórna störfum þingsins og hafa eftirlit með starfsemi þingsins og þingnefnda. Hér hefur formaður þingnefndar verið borinn sökum um óheilindi í störfum sínum sem formaður og óheilindin eiga þá væntanlega að felast í því, eða það verður ekki öðruvísi skilið en svo að óheilindi séu í störfum formanns þingnefndar að vera ekki sammála ráðherra eða gera athugasemdir við störf ráðherra. Síðan er því hótað af formanni þingflokks Framsfl. að rifta samkomulagi um störf þingsins sem gert var við upphaf þessa kjörtímabils. Ég tek undir ósk hv. þm. Svavars Gestssonar um að gert verði hlé á fundum þingsins og þessi alvarlegu mál rædd því að á morgun verður haldinn fundur til þess að reyna að ná samkomulagi þingflokka um lok þinghaldsins.  Virðulegi forseti. Það er skylda forsætisnefndar að taka svona alvarlegar ásakanir upp til skoðunar og afgreiðslu því að hún á að stýra störfum þingsins og þeirra þingnefnda sem kjörnar eru og það er alvarlegt mál þegar forustumaður þingflokks ásakar formann þingnefndar fyrir óheilindi í störfum sínum sem þingnefndarformaður. Það er ekki hægt að láta það fara inn um annað eyrað og út um hitt. Forsetum ber skylda til þess að ganga strax í þetta mál áður en lengra er haldið og það er út í hött að ætla sér að fara að ræða við stjórnarandstöðu um eitthvert allsherjarsamkomulag í þinginu um afgreiðslu mála í skugga svona ásökunar.

Forseti hefur ákveðið að gera stutt hlé á fundinum og gefur 20 mínútna fundarhlé.

Vegna þeirra umræðna sem hér fóru fram áðan átti forseti fund með formönnum þingflokka. Að loknum þeim fundi er ljóst að ekki liggja fyrir óskir um breytingar á verkaskiptingu stjórnar og stjórnarandstöðu í þingnefndum. Forseti vill taka fram að hann telur að formaður heilbr.- og trn. hafi sem slíkur rækt störf sín með eðlilegum hætti í heilbr.- og trn.

Hæstv. forseti. Engin haldbær rök hafa komið fram fyrir því að ráðningarmáti yfirlögregluþjóna og annarra lögregluþjóna sé mismunandi eins og gert er ráð fyrir í 4. gr. Hins vegar hafa komið fram áhyggjur þess efnis að dregið sé úr réttarstöðu og starfsöryggi lögregluþjóna með því að færa lausnarvald nær starfsvettvangi þeirra og draga úr málskotsmöguleikum. Fáar stéttir eru eins útsettar fyrir gagnrýni og lögreglustéttin. Þetta er eðli máls samkvæmt og mikilvægt er að gagnrýni komist greiðlega til skila og henni sé fylgt eftir ef lögreglumenn brjóta af sér í starfi. En jafnframt þarf að tryggja að réttur lögreglumannsins sé rækilega tryggður með því að mál hans fái ítarlega skoðun ef þau orka tvímælis. Í ljósi yfirlýsinga sem hæstv. dómsmrh. gaf við umræðu frv. í gær þess efnis að þessi lagabreyting þrengdi í engu möguleika lögregluþjóna til að vísa álitamálum vegna áminninga fyrir brot í starfi til úrskurðar í ráðuneyti frá því sem tíðkast hefur á liðnum árum mun ég ekki greiða atkvæði gegn þessari lagabreytingu heldur sitja hjá.

Virðulegi forseti. Hér er um mjög mikilvæga lagasetningu að ræða, ný heildarlög um loftferðir sem leysa af hólmi lög sem um margt voru orðin úrelt og stóðust ekki kröfur nútímans. Því miður er þessi lagasetning langt í frá gallalaus þó að margt horfi til bóta. Má þar nefna að í engu er reynt að skilja á milli framkvæmdarvalds Flugmálastjórnar Íslands annars vegar og eftirlitsþáttar þeirrar stofnunar hins vegar. Í öðru lagi er í frv. að finna mjög víðtæka heimild til samgrh. um myljandi einkavæðingu án þess að nokkrar hömlur séu á það settar. Og í þriðja lagi er skipan mála hvað varðar flugráð í fullkomnu klúðri og engan veginn hægt að skilja við málið þannig. Ég mun þess vegna sitja hjá í atkvæðagreiðslu við frv. í heild og þessar veigamestu greinar þess en styðja það sem til bóta horfir. Ég greiði ekki atkvæði.

Hæstv. forseti. Þessi lagagrein er um margt óljós eins og kom fram við 2. umr. frv. í gær. Eitt er þó ljóst: Verið er að opna á einkavæðingu flugvallanna. Hér er því um grundvallarákvörðun að ræða og að mínum dómi er fráleitt að opna á heimildir til framkvæmdarvaldsins án þess að Alþingi komi að endanlegri ákvörðun ef til kemur. Í álitsgerð einkavæðingarnefndar fjmrh. sem birt var í febrúar sl. segir orðrétt, með leyfi forseta: ,,Nefndin leggur til að ríkisstjórnin samþykki að leggja áherslu á að færa verkefni ríkisins til einkaaðila með einkaframkvæmd á næstu árum. Nefndin hefur haft til skoðunar eftirfarandi verkefni sem öll eru á framkvæmdaáætlun ráðuneytanna og fyrirsjáanlegt er að ráðist verði í á næstu árum. Þau eru: Reykjavíkurflugvöllur. Heilsugæsla á höfuðborgarsvæði. Iðnskólinn í Hafnarfirði. Gæsluvarðhaldsfangelsi.`` Með samþykkt þessarar lagagreinar er verið að gefa Halldóri Blöndal hæstv. samgrh. opinn tékka á flugvelli landsins. Ég er ekki tilbúinn til þess og segi nei.

Virðulegi forseti. Hér er um óvenjulega víðfeðma og opna heimild að ræða til handa hæstv. samgrh. og raunar flugmálastjóra til þess að gera eðlisbreytingar á eignarhaldi og formi Flugmálastjórnar Íslands. Ég hygg að sjaldan sé jafnlangt gengið og hér því að hér er ekki verið að taka hið venjubundna fyrra skref í þeim efnum að hlutafélagavæða fyrst og einkavæða síðan, heldur er lagt til að ríkisstofnun, A-hluta stofnun, fái galopna heimild til þess að kaupa ný fyrirtæki, að sameinast nýjum fyrirtækjum og einkavæða flugvelli og flugstöðvar, allt eftir því hvað ráðherra vill hverju sinni. Það er algjörlega óviðunandi að skilja við málið á þennan hátt og ekki hægt annað en að bregðast hart við. Ég segi nei.

Herra forseti. Ég vil í fyrsta lagi minna á að hugbúnaðurinn í hinni nýju alþjóðlegu flugstjórnarmiðstöð sem hér var reist fyrir nokkrum árum er íslensk uppfinning og unnin í samstarfi milli háskólans og flugmálastjóra við einkaaðila og hefur borið hróður Íslendinga víða og varpað nýju ljósi á þá möguleika sem við höfum í gerð hugbúnaðar og raunar kallað eftir því í öðrum löndum hvort flugmálastjóri og þeir sem þar stóðu að verki kynnu að koma annars staðar við sögu með svipuðum hætti. Í öðru lagi vil ég vegna þeirra ummæla sem hér hafa komið fram og til þess að taka af allan vafa lýsa því yfir að ég mun við 3. umr. flytja svohljóðandi brtt. við 7. gr.: ,,Við 7. gr. bætist ný málsgrein svohljóðandi: Fjárveitingar samkvæmt þessari grein skulu vera samkvæmt heimild í fjárlögum og flugmálaáætlun.``

Virðulegi forseti. Hér er gerð tillaga um það að breyta skipan flugráðs frá því sem gert var ráð fyrir í frv. hæstv. samgrh. og raunar gerðar gjörbreytingar á þeirri ætlan sem hann hafði uppi við framlagningu frv. Hins vegar verður ekki hægt að horfa fram hjá því að sú skipan meiri hluta samgn. sem hér er gerð tillaga um er allsérkennileg. Þar er gert ráð fyrir því að hæstv. samgrh. skipi formann og varaformann ráðsins en Alþingi skipi þrjá aðra ráðsmenn. Enn fremur er kastað til þess höndum að skilgreina á fullnægjandi hátt það hlutverk sem flugráð eigi að gegna í þessari stjórnsýslu allri saman. Hlutverk þess hangir enn í lausu lofti og við málið er auðvitað ekki hægt að skilja þannig. Ég greiði því ekki atkvæði.

Herra forseti. Ég vil einungis taka fram að sú skipan flugráðs sem hér er gert ráð fyrir er sú sama og er í núgildandi lögum og hef ég ekki orðið var við að menn hafi gagnrýnt það svo mjög.