arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, er eitt af þeim frv., sem árlega eru borin fram til framlengingar á lögum, sem látin eru gilda eitt ár í senn. Stafar þessi löggjöf, sem hér um ræðir, frá árinu 1948 og hefur verið framlengd ár frá ári síðan. Nefndin hefur athugað frv. og borið það saman við þau lög, sem nú gilda og er frv. samhljóða þeim nema hvað ártalið snertir. Það er vitað mál og þarf ekki orðum að því að eyða, að það er sízt minni ástæða til að framlengja þessi lög nú, heldur en verið hefur undanfarin ár, enda er það svo, að öll nefndin mælir með samþykkt frv., en tveir nefndarmenn, hv. þm. Vestm. og hv. þm. N-Ísf., sem mætti í nefndinni í stað hv. 6. þm. Reykv., sem er erlendis, áskilja sér rétt til að flytja brtt. eða fylgja brtt., sem fram kunna að koma. Ég sé ekki ástæðu til að hafa um þetta frekari framsögu, en vil þó aðeins láta í ljós, sem ég hef gert fyrr, þegar þessi framlengingarlög hafa verið á dagskrá, að ég fyrir mitt leyti sé enga ástæðu til þess, eins og komið er, að þessi lög, framlengingarlög yfirleitt, séu framlengd ár eftir ár. Það er alveg sýnt, að frá þeim tekjustofnum, sem í þessum framlengingarlögum eru, verður ekki horfið, nema einhver stór breyting verði að öðru leyti, - og því þá ekki að breyta lögunum til frambúðar í samræmi við það? Að vísu hefur Alþingi enn sem komið er ekki átt svo annríkt nú, að ég sé nokkuð að telja eftir því að setja þessi bráðabirgðalög eða framlengja þessi lög, því að það hefur gefizt góður tími til þess. En myndarlegra fyndist mér hitt, úr því sem komið er og ég vildi gjarnan, að hæstv. fjmrh., sem hér er staddur, léti í ljós álit sitt um það, hvers vegna yfirleitt þetta er gert, að framlengja þetta frá ári til árs, en breyta ekki lögunum í þess stað til frambúðar.



Ég get ekki svarað því, sem hv. 1. þm. Eyf. drap á, öðruvísi en þannig, að upphaflega hafa þessi ákvæði verið miðuð við eitt ár og síðan hefur það orðið að venju að hafa svo áfram, en það er sjálfsagt að taka til athugunar þetta sjónarmið, sem hann gat um.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Í þessu frv. er um að ræða þrjár minni háttar breyt. á l. um atvinnuleysistryggingar og þessar breyt. eru gerðar í samráði við stjórn tryggingasjóðsins og með samþykki hennar. Fyrsta breyt. varðar iðgjaldagreiðslur atvinnurekenda til sjóðsins og miðar að því að gera þær reikningslega einfaldari. Samkvæmt l. skulu þessi iðgjöld breytast í samræmi við breyt. á grunnkaupi verkamanna hverju sinni. En í frv. er lagt til, að iðgjaldaupphæðin verði miðuð við meðaltalsgrunnkaup næsta árs á undan og sparast með því móti skýrslugerðir og útreikningar að miklum mun, ef grundvöllur breytist einu sinni eða oftar á sama ári. Önnur breytingin snertir upphæð atvinnuleysisbóta og er um heimild handa ráðh. til að breyta þeirri upphæð til hækkunar eða lækkunar í samræmi við áorðnar grunnkaupsbreytingar. Loks er í frv. breyt. á frestinum til endurskoðunar l., en sú endurskoðun átti að fara fram á þessu ári. Þykir ekki nægileg reynsla enn fengin, og því er lagt til, að fresturinn verði framlengdur um tvö ár. Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða um frv. þetta, enda hefur hæstv. félmrh. gert grein fyrir því hér í hv. deild í ýtarlegri framsöguræðu. En hv. heilbr.- og félmn. hefur farið yfir frv. og mælir einróma með, að það verði samþ. óbreytt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á nýliðnu sumri urðu nokkrar breyt. til hækkunar á launum iðnaðarmanna, verkamanna, verkakvenna og ýmissa annarra umfram þá 5% launahækkun, sem ákveðin var í l. um útflutningssjóð á s.l. vori. Fyrir nokkru var enn fremur samþ. þál. í hæstv. sameinuðu Alþingi, sem færði opinberum starfsmönnum nokkra launahækkun til samræmingar við launahækkun daglaunamanna frá s.l. sumri. Þegar þál. var til meðferðar í Sþ., var frá því skýrt, að ríkisstj. mundi bera fram frv. til l. um breyt. á almannatryggingalögunum, sem færðu bótaþegum hliðstæðar uppbætur. Frv. það, sem hér liggur fyrir, er borið fram til þess að fullnægja þessari yfirlýsingu. Frv. leggur til, að helztu bótagreinar almannatrygginganna verði frá 1. sept. 1958 hækkaðar um 9½%. Bótagreinar þær, sem hér er um að ræða, eru ellilífeyrir, örorkulífeyrir og barnalífeyrir svo og aðrar þær bætur, sem miðaðar eru við elli- og örorkulífeyri, en þær eru makabætur, mæðralaun, ekkjulífeyrir, uppbót á elli- og örorkulífeyri svo og slysabætur, þegar um er að ræða varanlega örorku eða dauða. Þessar bætur hafa venjulega verið látnar fylgja, þegar um almennar launahækkanir hefur verið að ræða og þá sérstaklega hjá opinberum starfsmönnum. Útgjaldaaukning sú, sem frv. hefur í för með sér, verður frá tímabilinu 1. sept. til 31. des. þetta ár um 4 millj. kr., miðað við vísitölu 185 stig. En á næsta ári mundi þetta samtals nema um 11 millj. kr. fyrir allt árið. Af þessari upphæð kemur einn þriðji í hlut ríkissjóðs. Ég vænti, að þetta frv. mæti góðum viðtökum hér í hv. deild, og legg til, að því verði vísað til félmn. og 2. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Í þessu frv. er að finna ákvæði um framlengingu á söluskatti, þ.e.a.s. því af honum, sem eftir stendur. Er þar um að ræða nákvæmlega shlj. ákvæði og þau, sem gilt hafa þetta ár. Er ráðgert, að þau gildi næsta ár. Ég sé ekki ástæðu til að hafa um þetta lengri framsögu, en óska eftir, að málinu verði vísað til hv. fjhn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta er þess efnis, að greiða skuli allflestar bætur, sem greiddar eru samkvæmt almannatryggingalögunum, með 9½% hækkun til samræmis við aðrar hækkanir, sem orðið hafa nýlega. Heilbr.- og félmn. er sammála um að mæla með samþykkt frv. og hefur orðið þess áskynja, að það er ástæða til að hraða málinu, ef unnt á að vera að greiða bótaþegum hækkunina í þessum mánuði. Vil ég því vænta þess, að hæstv. forseti og d. greiði fyrir framgangi þess.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og hæstv. utanrrh. tók fram við 1. umr. þessa máls, er hér einungis um smálagfæringu að ræða á þeim lögum, sem sett voru á s.l. vori um útflutningssjóð, eða nánast til þess að leiðrétta þar smávegis mistök, er orðið höfðu á og hann lofaði við þær umræður að leiðrétt skyldu. En niður hafði fallið, að samsvarandi hækkun kæmi á slysadagpeninga og dánarbætur eins og á aðrar bætur, er undir Tryggingastofnun ríkisins heyrðu. Fjhn. hefur yfirfarið þetta frv. og rætt það á einum fundi sínum og orðið, eins og á þskj. 115 segir, sammála um að mæla með samþykkt frv. Ég held, að það sé óþarft að fara um þetta frekari orðum. Breyt. er ákaflega lítil í sjálfu sér og - eins og hæstv. ráðh. sagði - einungis til þess að efna loforð, er gefin voru við setningu l. á s.l. vori.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta, sem er flutt af hv. þm. A-Sk., er samhljóða því frv., sem var hér til umr. á síðasta þingi og þessi hv. þd. samþykkti. Ég vænti því þess, að hugur hv. þm. til þessa máls sé nú hinn sami sem fyrr. Það hefur sýnt sig á undanförnum árum, eftir því sem búfé hefur fjölgað í landinu, að þá er þörf alls staðar fyrir auknar leiðbeiningar um meðferð þess og á þetta ekki sízt við þar, sem mjólkurframleiðslan fer ört vaxandi, eins og í Austur-Skaftafellssýslu og þá sérstaklega í Hornafirðinum, enda er þaðan langt til dýralækna, því að þeir eru næst staðsettir á Egilsstöðum á Héraði og á Hellu á Rangárvöllum. Það er því bæði kostnaðarsamt og erfitt að ná til þeirra, þegar mest þarf með, en það er jafnan vetrarmánuðina. Þessi ósk Austur-Skaftfellinga er því fram komin af brýnni þörf og á sanngirni reist. Starfandi eru nú dýralæknar í öllum lögskipuðum umdæmum, en auk þess hafa einstakar stofnanir ráðið til sín dýralækni, eins og til dæmis mjólkursamsalan hérna í Reykjavík. Erlendis eru við dýralæknisnám fimm ungir menn, sem koma heim á næstu árum og að öllum líkindum einn þegar á næsta ári. Það mun því ekki skorta sérmenntaða menn í þessum efnum nú á næstunni. Yfirdýralæknir, sem fékk þetta frv. til umsagnar, mælir með því nú sem fyrr, og vænti ég, að hv. þm. samþykki einnig þetta frv. nú sem fyrr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Stjórn styrktarsjóðs vangefinna telur, að þessi breyting á lögunum sé nauðsynleg til að greiða fyrir því, að sjóðurinn geti sem fyrst komið að verulegu gagni. Breytingin er eingöngu fólgin í því, að heimilt skuli að nota fé sjóðsins til þess að endurbæta og stækka þær stofnanir, sem þegar hafa tekið til starfa. Nefndin var sammála um að mæla með því, að þessi breyting væri gerð og telur það sjálfsagt og leggur því til, að það verði samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Í fjarveru hæstv. utanrrh. vil ég fylgja þessu frv. úr hlaði með fáeinum orðum. Hv. Ed. hefur afgreitt það samhljóða og það er ósk ríkisstj., að það hafi sem greiðastan gang gegnum þessa hv. deild. Efni frv. er það, að sú hækkun, sem ákveðin er á almannatryggingabótum í gildandi lögum um útflutningssjóð, taki einnig til slysadagpeninga og dánarbóta, þegar um er að ræða dauðaslys lögskráðra sjómanna og sömuleiðis til sjúkradagpeninga og fæðingarstyrks samkvæmt almannatryggingalögunum. Að öðru leyti þarfnast frv. ekki skýringa. Ég vil leyfa mér að óska þess, að því verði vísað að lokinni þessari 1. umr. til fjhn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Efni þessa frv., sem er tiltölulega stutt og einfalt, er það, að hækkun sú, sem ákveðin var á almannatryggingabótum í l. um útflutningssjóð á s.l. vori, taki nú einnig til slysadagpeninga og dánarbóta, þegar um er að ræða dauðaslys lögskráðra sjómanna, svo og sjúkradagpeninga og fæðingarstyrks og enn fremur gildi það sama um bætur samkvæmt l. um atvinnuleysistryggingar. Fjhn. hefur haft þetta mál til athugunar og er sammála um að mæla eindregið með því, að það verði samþykkt. Einn nm., hv. 5. þm. Reykv., var þó fjarverandi, þegar málið var afgreitt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það er efni þessa frv. að framlengja fyrir næsta ár þau ákvæði um söluskatt, sem gilda fyrir árið, sem nú er að líða. Frv. er nákvæmlega shlj. þeim l., sem sett voru seint á árinu 1957 og gilda fyrir þetta ár. Eins og fram kemur í nál. á þskj. 134, eru fjhn.-menn sammála um að mæla með því, að d. samþykki frv.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Utanr.- og fjmrh. (Guðmundur Í. Guðmundsson): Herra forseti. Fyrir nokkru var ljóst, að ekki mundi vinnast tími til að afgreiða fjárlög fyrir árið 1959 fyrir lok þessa árs. Vegna ákvæða stjórnarskrárinnar bar því brýna nauðsyn til að afla heimildar fyrir ríkisstj. til að inna af hendi öll venjuleg rekstrargjöld ríkisins í byrjun næsta árs, þar til fjárlög hafa verið samþykkt. Af þessum ástæðum óskaði fyrrv. hæstv. fjmrh. eftir því við fjhn. Ed., að hún bæri fram frv. til l. um að heimila bráðabirgðafjárgreiðslur úr ríkissjóði á árinu 1959 til 1. febr. Frv. þetta hefur nú verið afgreitt við þrjár umr. í Ed. og er komið til þessarar hv. deildar. Leyfi ég mér að óska eftir því, að frv. verði afgreitt hér í dag, ef nokkur tök eru á, við þrjár umr., þannig að hægt sé að afgreiða það sem lög frá Alþ. nú á þessum degi.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (EOl): Ég vil leyfa mér, þar sem þetta er síðasti fundur fyrir nýár, að óska öllum hv. þdm. gleðilegs nýárs og þakka þeim fyrir samstarfið á gamla árinu og óska þess, að við megum allir sjást heilir aftur, þegar við komum saman á hinu nýja ári.



Herra forsetl. Ég veit, að ég tala í nafni þd., þegar ég þakka hæstv. forseta árnaðaróskir hans, og vil ég í nafni okkar allra bæði þakka honum og óska honum hins sama, bið dm. um að staðfesta þau orð með því að rísa úr sætum. - Dm. risu úr sætum. Forseti (EOl) Ég þakka hv. 1. þm. Reykv. fyrir árnaðaróskir í minn garð og hv. þdm. fyrir að taka undir þær, endurtek óskir mínar til hv. þm. og segi fundi slitið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (BSt): Eins og menn sjálfsagt muna, var á síðasta fundi d. 1. umr. um þetta mál, og hafði ég hugsað mér að afgreiða málið út úr d. þann dag. Ástæðan til þess, að svo varð ekki, var sú, að boðuð var brtt., sem nú er fram komin á þskj. 145, og óskað eftir, að fjhn. taki málið til nýrrar athugunar. Ég þóttist því sjá, að ekki gæti orðið um afgreiðslu málsins fyrir jól að ræða, eins og á stóð, mundi þessi till. valda allmiklum umr., og þess vegna varð ekki af því, að ég boðaði nýjan fund í d. þennan dag. Það er því algerlega rangt, sem staðið hefur í blaði hér í bænum, að tiltekinn stjórnmálaflokkur hafi komið í veg fyrir það, að þetta mál væri afgreitt fyrir jól. Ég ber einn ábyrgð á því og kannske að nokkru leyti hv. 8. landsk. líka með því að lýsa þessari till. En málið er hér til 2. umr.



Herra forseti. Ég vil lýsa því yfir, að ég er algerlega ósammála hæstv. forseta um það, að ekki hefði verið unnt að afgreiða þetta mál fyrir jól, þrátt fyrir þessa brtt. Ég tel, að hún hafi, þegar hún var flutt, verið svo sjálfsögð, að auðvelt hefði verið að afgreiða hana ásamt með frv. á þeim degi, sem það var hér til 1. umr. Hins vegar hefur nú sú breyt. orðið á, að ríkisstj. hefur verið mynduð og hefur tekið á sig alla ábyrgð varðandi það mál, sem brtt. fjallar um. Lýsi ég því yfir, að brtt. á þskj. 145 er tekin aftur.

Forseti (BSt): Ég er ekki alveg viss um það, að till., eins og hún lá fyrir, hefði verið samþykkt svona umræðulaust á Alþ., og vitanlega gat Alþ. vænzt þess, að það tæki við ríkisstj. fljótlega og ég býst við, að margir hefðu litið svo á, að málið ætti að bíða eftir því. Ég hygg því, að orsökin til þess, að málið er ekki fyrr afgreitt en í dag, sé einmitt sú, að þessi brtt. kom fram.



Herra forseti. Ég þarf ekki að hafa mörg orð um þetta frv. Það er, eins og grg. ber með sér, flutt af heilbr.- og félmn. skv. ósk ráðherra og í því felst heimild til handa ráðh. til að fresta ákvörðun framlaga og iðgjalda til almannatrygginganna á árinu 1959 samkv. 24. og 25. gr. l., þar til fjárlög fyrir árið 1959 hafa verið sett. Það mun litið svo á, að ekki sé leyfilegt án lagabreyt. að fresta ákvörðun fyrir áramót um þessi framlög og þessi iðgjöld, en hins vegar erfiðleikar á að ákvarða slíkt, eins og sakir standa, og öllum er kunnugt um ástæður til þess. Heilbr.- og félmn. mælir einróma með samþykkt þessa frv., eins og það liggur fyrir, og tel ég óþarft að fara um það fleiri orðum.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (BSt): Næsti fundur d. verður boðaður með dagskrá. Ég veit ekki til, að það verði á morgun og þá sennilega ekki fyrr en eftir áramót. Ég þakka öllum hv. þdm, fyrir samveruna á þessu ári og óska þeim gleðilegs og góðs komandi árs, og er fundi slitið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (JPálm): Ég vil leyfa mér að þakka hv. alþm. fyrir vinsamlegt traust og vonast eftir góðri samvinnu, eins og lengi var. Jafnframt vil ég óska hv. alþm., hæstv. ríkisstj. og öllu starfsfólki Alþ. gleði og farsældar á þessu nýja ári. Ég vil enn fremur láta í ljós þá ósk og von, að þetta nýbyrjaða ár verði hamingjuár fyrir okkar stofnun, virðulegustu stofnun þjóðarinnar, Alþingi, þannig að það fái tækifæri til þess á þessu ári að starfa með eðlilegri hætti, en oft hefur verið síðustu árin og þannig, að vandamál þjóðarinnar verði afgr. innan veggja þessarar stofnunar, en ekki einhvers staðar annars staðar.

Þetta er ekki rétt sagt, ég mótmæli þessu. Það er ósmekklegt af forseta að segja þetta. Ég segi það eins og það er og geng út.

- Það liggur engin dagskrá fyrir þessum fundi um frekari störf. Næsti fundur verður boðaður með dagskrá. Fundinum er slitið.

forseti (GJÓh): Ég vil leyfa mér í fundarbyrjun að óska hv. alþm. gleðilegs nýárs og þakka þeim fyrir samvinnuna á umliðnu ári.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (BSt): Eins og kunnugt er, hefur fyrri varaforseti deildarinnar, sem kosinn var í þingbyrjun, nú fyrir nokkru verið skipaður ráðherra, og ber því samkvæmt venju að kjósa fyrri varaforseta í hans stað.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta mál er komið frá Ed. og var samþykkt þar shlj. á þskj. 77 ágreiningslaust. Það er samið í samráði við stjórn atvinnuleysistryggingasjóðs. 1. og 2. gr. miða að því að auðvelda framkvæmd l., en 3. gr. miðar að því að fresta endurskoðun, en það er samróma álit þeirra, sem hafa annazt framkvæmd l. til þessa, að enn sé ekki fengin næg reynsla, til þess að tímabært sé að endurskoða þau. N. fellst á þessi rök og leggur til, að frv. verði samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Nefndin hefur tekið til athugunar kjörbréf fyrir Tómas Árnason deildarstjóra, sem er svo hljóðandi: „Undirrituð yfirkjörstjórn í Norður-Múlakjördæmi gerir kunnugt, að ár 1956, mánudaginn 25. júní, kom yfirkjörstjórnin, eftir að boðað hafði verið til fundarins á löglegan hátt, saman á Vopnafirði til að telja atkvæði greidd við alþingiskosningar í kjördæminu á kjördegi 24. júní. Kosningu hafði hlotið sem varamaður Tómas Árnason deildarstjóri, Kópavogi, með 4321/2 atkv., og er hann því rétt kjörinn 1. þingvaramaður fyrir Norður-Múlakjördæmi lögmæltan tíma. Yfirkjörstjórn Norður-Múlakjördæmis. Jakob Einarsson. Sigurður Gunnarsson. Friðrik Sigurjónsson.“ Við höfum athugað þetta kjörbréf, og n. varð sammála um að leggja til, að kosningin væri tekin gild og kjörbréfið samþykkt, þannig að Tómas Árnason deildarstjóri taki hér sæti sem varamaður í Norður-Múlakjördæmi.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (BSt): Ég setti þetta mál á dagskrá til þess a.m.k. að minna á það, því að samkv. reglunum um Norðurlandaráð, sem gilda sérstaklega fyrir Ísland, ber að kjósa fulltrúa í ráðið á hverju reglulegu Alþingi. Nú hefur sá boðskapur að vísu komið frá hæstv. forsrh., að kosningar til Alþingis muni fara fram í vor, hvað sem afgreiðslu mála á Alþingi líði. Má því búast við, að á þessu þingi geti orðið kosnir menn, sem verða ekki kjörgengir, þegar næsta Norðurlandaráð kemur saman, sem á að vera í október. En ég sé ekki annað, en kosning verði samt sem áður að fara fram á þessu þingi. Samt sem áður býst ég við, að hv. þd. sé ekki við því búin að ganga til kosninganna nú, en menn vita þá, að þetta stendur til einhvern tíma síðar, áður en þingi lýkur. Er því kosningunni frestað og málið tekið út af dagskrá.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þegar Hafnarfjarðarkaupstaður fékk kaupstaðarréttindi fyrir 50 árum rúmum, 1908, voru mörk lögsagnarumdæmis hans ákveðin. Síðan hefur þessum mörkum ekki verið breytt, nema hvað lög nr. 11 1936 ákváðu, að nokkur landsvæði utan hins eiginlega kaupstaðar skyldu einnig lögð undir lögsagnarumdæmið vegna þeirra afnota, sem Hafnfirðingar höfðu af þessum löndum. Þegar lögin um kaupstaðarréttindi fyrir Hafnarfjörð voru samþ. 1908, átti kaupstaðurinn vitanlega ekkert af því landi, sem hann var byggður á, og mörk lögsagnarumdæmisins voru að segja má mjög þröngt ákveðin. Nú hefur málum skipazt þannig á þeim 50 árum, sem síðan eru liðin, að kaupstaðurinn hefur eignazt nálega allt landið, sem hann er byggður á, og mikið land þar fyrir utan. Vöxtur bæjarins undanfarin ár hefur verið allör, og það er nú komið svo í dag, að byggðin er að komast út fyrir þessi gömlu kaupstaðarmörk. Það eru heil byggðarhverfi, sem eru þar í byggingu, og verður að leggja um þau vegi, vatnslagnir, holræsalagnir, rafmagn o.fl., og það verður náttúrlega kaupstaðurinn að gera, að svo miklu leyti sem það er innan hans takmarka. En fólk, sem er rétt utan við þessi takmörk eða er að byggja utan við þessi takmörk, þarf vitaskuld einnig að fá þessa fyrirgreiðslu, og þess vegna er þetta mál flutt nú. Þessum nýju mörkum, sem hér er stungið upp á, er hagað þannig, að það eru ekki nema þrír bæir úr öðrum hreppi, sem á þennan hátt koma undir hið nýja lögsagnarumdæmi, en að öðru leyti er þetta alveg óhagnýtt land, sem er eign kaupstaðarins. Og þeirri meginreglu er fylgt við setningu hinna nýju marka yfirleitt, að fylgt er mörkum eignarlandsins nánast alveg víðast, en annars staðar mjög nærri því. Við þessa breytingu lenda, eins og ég sagði, þrír litlir bæir úr Garðahreppi innan lögsagnarumdæmisins nýja, eins og það verður, það eru jarðirnar Ás, Stekkur og Þorlákstún, en að öðru leyti er hér um óbyggt land að ræða. Ég vil vænta þess, að þar sem hér liggur talsvert á að greiða úr þessu vegna hinnar öru byggingarstarfsemi á mörkum lögsagnarumdæmisins nú, þá verði þessu máli hraðað og það fái fljótlega sína afgreiðslu í þessari hv. d. og á Alþ., enda sé ég ekki, að það ætti að þurfa að valda neinum ágreiningi. Ég leyfi mér svo að leggja til, að þessu máli verði að lokinni umr. vísað til hv. allshn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (BSt): Í dag eru hundrað ár liðin frá fæðingu Jóns Magnússonar fyrrum forsætisráðherra. Ég ætla ekki í tilefni af þessu hundrað ára afmæli að fara að rekja æviatriði þessa merka manns, því að allir hafa aðgang að þeim á ýmsum stöðum. Ég vil aðeins minna á tvennt. í fyrsta lagi það, að Jón Magnússon var fyrsti forsætisráðherra Íslands, eftir að ráðuneyti var hér stofnað með fleiri en einum ráðherra. Og í öðru lagi á það, að hann var forsætisráðherra 1918, þegar viðurkennt var fullveldi Íslands, og mun hann í þeirri stöðu hafa átt mjög mikinn þátt í þeim málalokum. Mér finnst, að í tilefni af þessu hundrað ára afmæli þessa merkismanns sé ástæða til þess, og vil leggja það til, að hv. þdm, heiðri minningu hans með því að rísa úr sætum. - Dm. risu úr sætum.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég verð að byrja með því að biðja þá hv. 4. þm. Reykv. (EggÞ) og hv. 6. þm. Reykv. (GTh), ef hann mætti mál mitt heyra, afsökunar á því, að meiri hl. fjhn. ákvað að flytja þetta mál á fundi, sem ekki vannst tími né tækifæri til að boða þessa tvo hv. nm. á. Afsökun mín og hinna tveggja fjhn.-mannanna, sem á fundinum sátu, er í fyrsta lagi sú, að hæstv. fjmrh. fékk mér þetta frv. í gær með tilmælum um, að ég beitti mér fyrir því, að fjhn. flytti það og lagði hann áherzlu á, að því yrði flýtt sem mest, sem líka efni frv. og eðli málsins sýnir að þarf að gera. Og í öðru lagi er það, að ég lít á flutning fjhn. á þessu máli sem hreint formsatriði, og þess vegna vonast ég eftir því, að þessir tveir hv. fjhn.-menn afsaki þessa aðferð, sem höfð var. Efni þessa frv. er það eitt að framlengja heimild þá, sem ríkisstj. var veitt í lögum nr. 73 f. á. um bráðabirgðafjárgreiðslur úr ríkissjóði á yfirstandandi ári, til 1. marz þ. á. En þessi lög, síðustu lögin, sem Alþingi afgr. fyrir áramót, sem hér er farið fram á að framlengja, voru um það að heimila ríkisstj. til 1. febr. öll venjuleg rekstrargjöld ríkisins og önnur gjöld, er talizt geta til venjulegra fastra greiðslna þess. Nú er 1. febr. senn kominn og alveg fyrirsjáanlegt, að fjárlög verða ekki afgr. fyrir þann dag. Þegar þetta mál, lögin, sem nú eru í gildi um þetta efni, var hér til umr. í hv. d., benti ég á, að það væri mjög vafasamt, að þessi tími, sem þar var tiltekinn, 1. febr., væri nægilega langur og hefur það rætzt. Nú virðist mér, að það sé mjög vafasamt, hvort sá tími, sem í frv., sem fyrir liggur, er tiltekinn, að heimildin gildi til 1. marz, sé nægilegur. Ég er ekki í fjvn. að vísu og veit ekki vel, hvað þar gerist, en nær er mér að halda, að það líði þó a. m. k. einhverjir dagar, þar til nál. kemur frá hv. fjvn., og við vitum, að alltaf tekur meðferð fjárlaganna, eftir að þau koma úr n., nokkurn tíma í þinginu. Á hinn bóginn sé ég ekki ástæðu til og n., eða sá hluti hennar, sem flytur þetta frv., að vera að bjóða hæstv. ríkisstj. lengri frest, en hún sjálf fer fram á. Hæstv. fjmrh. er ekki hér viðstaddur í d., en hér er annar hæstv. ráðh., og ég vildi segja það sem mína skoðun, að ég skil ekki í öðru, en fjhn. mundi fallast á það, að ef ríkisstj. óskaði þess að framlengja þennan frest, þá hygg ég, að það mundi vera auðvelt að fá það samþ. hér í hv. d., t. d. þó að það væri til 1. apríl, sem ekki gæti gert neinn skaða, því þó að fjárlögin yrðu afgr. fyrr, þá falla þessi lög af sjálfu sér úr gildi og fjárl. taka við. Ég bendi aðeins á þetta. En ég geri ekki ráð fyrir, að fjhn. beri neinar till. fram um þetta, án þess að ósk komi fram um það frá hæstv. ríkisstj.