Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til l. um breytta tekjuöflun ríkissjóðs vegna ráðstafana í efnahagsmálum. Hinn 28. jan. s.l. tilkynnti ríkisstj. í sérstakri skýrslu, sem hún gaf út og var kynnt hér á Alþingi, að fyrirhugaðar væru margar aðgerðir í efnahagsmálum. Aðgerðir þessar miðuðu sérstaklega að því marki að hamla gegn verðbólgu og var þar ákveðin niðurfærsla verðlags sem svaraði 6% á næstu mánuðum. Fer þessi niðurgreiðsla verðlags fyrst og fremst fram með lækkun tolla og hækkun niðurgreiðslna á búvörum. Auk þess voru ýmsar aðrar ráðstafanir kynntar. Fyrsti áfangi þessara efnahagsaðgerða kom til framkvæmda um s.l. mánaðamót með lækkun tolla um helming á ýmsum rafmagnsheimilistækjum, jafnhliða því sem niðurgreiðslur á búvörum voru verulega auknar um mánaðamótin. Annar þáttur þessa máls er sú lagasetning sem felst í þessu frv., en þar er um að ræða nokkrar breytingar á tekjuöflun ríkissjóðs, sem einkum verða til hagsbóta fyrir útflutningsatvinnuvegina með lækkun launaskatts og lækkun stimpilgjalds, en jafnframt er að því stefnt að leggja sérstakt tollafgreiðslugjald á innflutning til að mæta þeim tekjumissi sem ríkissjóður verður fyrir vegna fyrrnefndra gjaldalækkana. Frv. þetta er í nokkrum köflum. Í fyrsta lagi er um að ræða tollafgreiðslugjald sem lagt er á fob-verð vöru, 1%, og er það almenna reglan. Hins vegar eru allmargir vöruflokkar undanþegnir, eins og fram kemur í 2. mgr. 1. gr.: 1. Matvörur. 2. Vörur sem tengjast samningum okkar við Efnahagsbandalagið og EFTA, svonefndar EFTA-vörur. 3. Aðföng og hráefni til innlendrar framleiðslu sem þegar hafa verið felld niður gjöld af. 4. Gasolía, brennsluolía og flugvélaeldsneyti. 5. Skip, flugvélar og varahlutir til þeirra. Sá háttur er hafður á, að í þeim tilvikum, þar sem 1% gjaldið er niður fellt, er lagt fast krónutölugjald á hverja sendingu. Þessi kafli frv. hefur tekið lítils háttar breytingum í Nd. og er það 2. málsl. 1. mgr. 2. gr. sem felldur hefur verið niður, en þar hafði verið gert ráð fyrir að við afgreiðslu á vörum úr tollvörugeymslu skyldi gjaldið lagt á alla vörusendinguna þegar í upphafi vegna fyrstu úttektar úr tollvörugeymslu. Að nánar athuguðu máli þótti þetta óþarfi og var því fellt niður við meðferð málsins í hv. Nd. Við umr. um þetta mál í Nd. var nokkuð um það rætt, hvernig háttað yrði álagningu tollafgreiðslugjalds á vöru, sem tollar hafa verið felldir niður af eða verulega lækkaðir vegna heimilda í 6. gr. fjárlaga og 3. gr. tollskrárlaga, en þess er ekki sérstaklega getið í þessu frv. Ég svaraði spurningu um þetta atriði á þá leið í hv. Nd., að augljóst væri að þar sem tollar hefðu verið lækkaðir af vörum, sem kannske næmu tugum og jafnvel hundruðum prósenta, samanlögð aðflutningsgjöld á ég þá við, væri það auðvitað mikil smámunasemi, ef menn ætluðu ekki að fella niður tollafgreiðslugjald upp á 1%, og að sjálfsögðu yrði það gert. þetta á við t.d. ýmsar heimildir tollalega þegar hjálpargögn eða tæki eru keypt eða gefin af mannúðarástæðum og heimildir eru í tollalögum til niðurfellingar á tollum eða öðrum aðflutningsgjöldum. Að öðru leyti er ekki hægt að slá því föstu að tollafgreiðslugjald sé fellt niður í hverju einasta slíku tilviki. En ég held að óhætt sé að slá því föstu, að þegar um er að ræða niðurfellingu af líknar- eða mannúðarástæðum eigi sú regla tvímælalaust við. Um þetta verða settar sérstakar reglur sem enn eru ekki tilbúnar, en ég nefndi það sem hugsanlegan möguleika, án þess að því væri mikið sinnt í hv. Nd., að þessar reglur mætti vissulega bera undir fjh.- og viðskn. Ed. og Nd. ef menn vildu kynna sér þessar reglur áður en þær yrðu endanlegar ákveðnar. Það er hins vegar hinn mesti misskilningur, sem fram kom hjá einum hv. þm. í Nd., að engar heimildir séu til slíkrar niðurfellingar. Þessar heimildir koma skýrt fram í 2. mgr. 2. gr. þar sem fjmrh., eins og segir í greininni, „getur með reglugerð kveðið nánar á um framkvæmd ákvæða þessa kafla, þ. á m. hvaða vörur skuli undanþegnar gjaldskyldu“ o. s. frv. Þar er heimild alveg tvímælalaust til að fella niður gjöld einmitt í þeim tilvikum sem hér um ræðir. II. kafli frv. fjallar um launaskatt, en þar er breytt ýmsum ákvæðum launaskattslaganna. Má vissulega segja að eðlilegast hefði verið að flytja sérstakt frv. um launaskatt, en til þess að spara hv. þm. ómakið og spara þeim tíma var talið skynsamlegast að hafa þessar breytingar allar í einu frv. Þessar breytingar, sem mestu máli skipta í sambandi við launaskattslögin, eru í fyrsta lagi þær, að launaskattur er lækkaður af greiddum vinnulaunum og hvers konar atvinnutekjum hjá fyrirtækjum í fiskverkun og í iðnaði. Þegar frv. var lagt fram var gert ráð fyrir því, að þó yrði þetta bundið við útflutnings- og samkeppnisiðnað. Var það þá með þeim rökum að það væri fyrst og fremst ástæða til að veita útflutnings- og samkeppnisframleiðslu stuðning af þessu tagi, en ef farið væri aftur á móti yfir í ráðstafana í efnahagsmálum. 2658 þjónustuiðnaðinn færu mörkin 'að verða afskaplega óglögg milli ýmiss konar þjónustuiðnaðar og svo aftur þjónustu og verslunar. Auðvitað má segja að einfaldast væri þá að fella gjöldin alfarið niður af öllum atvinnurekstri eða lækka gjöldin í 2.5% en þar sem ekki var um það að ræða að fjárhagslegt svigrum væri til þess varð að draga einhvers staðar mörkin. Mörkin voru sem sagt dregin þarna, á milli útflutnings- og samkeppnisiðnaðar að öðru leytinu og hvers konar þjónustu og þjónustuiðnaðar að hinu leytinu. Við nánari athugun málsins í Nd. var horfið að því ráði að breyta þessum landamærum, flytja þau lítillega til þannig að þjónustuiðnaðurinn, sem fellur undir skilgreiningu Hagstofunnar á iðnaði, fylgir þarna með og er þá lækkunin látin ná til þess iðnaðar líka. Þetta var dálítil landamæratilfærsla sem á sér nokkurn sögulegan aðdraganda, eins og hv. þm. er kunnugt, og sé ég ekki ástæðu til að rekja það frekar. Í þessu frv. er gerð sú breyting á innheimtu launaskatts, að hann er innheimtur fimm sinnum á ári í staðinn fyrir fjórum sinnum áður. Því er ekki að leyna að launaskattur hefur innheimst illa miðað við aðra skatta, og í þessu frv. er gerð tilraun til að færa innheimtu launaskatts yfir í nútímalegra horf, en ákvæði um þetta efni voru orðin dálítið á eftir tímanum. Þannig var augljóst mál að menn höfðu mikinn hag af því að greiða launaskattinn ekki, heldur draga það í svo sem eins og eitt ár, og höfðu þá rekstrarfé milli handanna sem var á ólíkt lægri vöxtum en það fé sem menn fá úr bankakerfinu því að þá lagðist um 25% álag á vangreiddan launaskatt. Hugmyndir voru uppi um að haga innheimtunni með hliðstæðum hætti og gert er með söluskattinn, þar sem raunverulega leggst á 20% álag og síðan koma dráttavextir. Var horfið að því ráði, þegar frv. var flutt, að halda því álagi sem fyrir var, þ.e. 25% álaginu, og láta síðan dráttarvextina bætast við, en í Nd. var gerð sú breyting að 25% álaginu var sleppt, og eru þá dráttarvextirnir einir eftir. Hitt er ljóst, að dráttarvextir eru skynsamlegri og eðlilegri innheimtuaðferð, eins og verðbólgustigið er hér á landi, en 25% álag sem leggst á í eitt skipti og síðan ekki söguna meir. Ég tel því að fyrirkomulagið, sem gerð er tillaga um í þessu frv., sé tvímælalaust til mikilla bóta. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að fjölyrða um launaskattsbreytinguna sem gerð er tillaga um i þessu frv., en þetta eru þær þrjár aðalbreytingar sem frv. felur í sér. Um stimpilgjaldið er það að segja, en um það fjallar III. kafli frv., að lengst af voru afurðalán stimpluð þannig að greitt var 0.3% af andvirði bréfanna sem til stimplunar voru. En við breytingu á lögum um stimpilgjald fyrir nokkrum árum og með breyttum viðskiptaháttum bankanna, sem hættir eru að veita afurðalánavíxla og eru meira komnir með þetta í formi skuldabréfa og tryggingabréfa, varð reyndin sú, að greitt var 1% stimpilgjald af afurðalánum. Þau voru allmiklu hærri en áður var. Hér er þetta fært til fyrra horfs með ákveðinni breytingu i 15. gr. frv. Um IV. kafla frv. er það eitt að segja, að þar er verið að framlengja lög um sérstakt tímabundið innflutningsgjald á sælgæti og kex, en þessi lög falla úr gildi á mánudaginn kemur og ef þetta frv. verður ekki orðið að lögum á mánudag lækkar innflutningsverð á erlendu sælgæti snarlega um 40%, þ.e. fellur af innflutningnum gjald sem nú nemur 40%. Hér er gert ráð fyrir að þetta gjald verði fellt niður í áföngum þannig að gjaldið lækki hinn 1. mars n. k. í 32%, síðar í 16% og enn síðar í 8% og falli svo alveg niður að einu ári liðnu. Gjaldið er í tvennu lagi: annars vegar á sælgæti, en hins vegar á kex, og lækkunin er samsvarandi á kexinu. Í frv. er gerð grein fyrir kostnaðaráhrifum þessa frv. og þar er upplýst að tollafgreiðslugjald muni gefa 54 millj. kr. í tekjur reiknað á einu ári. Taka ber fram, að vegna þess að óvíst er að gjaldið verði lagt á EFTA-vörur fyrst um sinn verða tekjur ríkissjóðs dálítið lægri. Þetta eru að sjálfsögðu ágiskunartölur sem ekki eru hárnákvæmar. Á hinn bóginn ber að viðurkenna að þar sem söluskattur leggst ofan á tollafgreiðslugjaldið þarf einhverjar tekjur á móti. Launaskattur lækkar um 40 millj. á einu ári, en þegar frv. var lagt fram var gert ráð fyrir að hann lækkaði um 30 millj. Viðbótin stafar af þeim breytingum á landamærum í launaskattinum varðandi iðnaðinn sem ég gat um áðan. Tekjumissir ríkissjóðs vegna lækkunar á stimpilgjaldi nemur 20 millj. kr. Aftur á móti nemur tekjuauki vegna innflutningsgjalds á sælgæti og kex um 8 millj. kr. Eftir þær breytingar, sem gerðar hafa verið á frv., er því mjög nærri lagi að tekjur og gjöld standist á ef dæmið er reiknað út á einu ári. Ef dæmið er aftur á móti reiknað út t.d. á þeim tíma sem eftir er af þessu ári kemur dæmið eitthvað öðruvísi út og allar tölur verða lægri. Eins er auðvitað óljóst hvaða áhrif breytingar á innheimtureglum varðandi launaskattinn hafa á tekjur ríkissjóðs. Má vera að þær breytingar skili eitthvað meiri tekjum en hér er gert ráð fyrir. Það er rétt að vekja á því athygli, að við niðurfærslu verðlags verður ríkissjóður að kosta til 350–360 millj. kr. á þessu ári og þeir fjármunir eru að hluta til fengnir úr fjárlagadæminu, að hluta til fengnir með lækkun útgjalda ríkissjóðs, en að hluta til, sem svarar 10–20 millj., er mismunurinn fenginn af þeim tekjuauka sem ríkissjóður hefur af samþykkt þessa frv. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þetta mál, en leyfi mér að leggja til að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Hæstv. fjmrh. hefur nú lokið að mæla fyrir frv. því sem hér er á dagskrá um breytta tekjuöflun ríkissjóðs vegna ráðstafana í efnahagsmálum, eins og það heitir. Hann var eitthvað að tala um áfanga í þessu sambandi áðan. Það var víst eitthvað annað sem hann taldi að væri 1. áfangi í efnahagsaðgerðum ríkisstj. en þetta.

Þetta er 3. áfangi.

Þetta er 3. áfangi, segir hæstv. ráðh. Kannske hæstv. ráðh. átti sig eitthvað á þessum áföngum, en það eru áreiðanlega fáir sem gera það. Hvers vegna er það, spyrja menn? Áfanga að hverju? Hvers vegna átta menn sig ekki á þessu? Það er vegna þess að hæstv. ríkisstj. hefur enga heildarstefnu í efnahagsmálunum. Það er sá vandi sem við höfum að glíma við. Það er engin heildarstefna í efnahagsmálunum. Þess vegna erum við í dag að ræða frv. sem hér er á dagskrá. Þess vegna er það kannske ekki alveg ljóst númer hvað hinn svokallaði áfangi er sem við erum nú að ræða. Til að hafa heildarstefnu í efnahagsmálunum þarf auðvitað margt til að koma. Þegar við tölum um heildarstefnu í efnahagsmálunum oft og tíðum eigum við við stefnu um eitthvert raunhæft viðnám gegn verðbólgu í landinu. En það er augljóst að slík stefna er ekki fólgin í kákaðgerðum eins og hæstv. ríkisstj. hefur þráfaldlega á ferli sínum verið með og lagt fyrir Alþingi. Það þarf að vera um að ræða miklu alvarlegri viðbrögð til viðnáms gegn verðbólgu en eru fólgin í slíkum aðgerðum. Það þarf að verða viss kerfisbreyting í efnahagsmálum og ríkisfjármálunum. Auðvitað er ekki hægt að gera ráð fyrir því eða ætlast til þess, að ríkisstjórn, hver sem hún er, geri allt, sem gera þarf í þessu efni, á skömmum tíma. En höfum í huga að núv. hæstv. ríkisstj. hefur nú þegar setið hálft kjörtímabilið og mætti þess vegna ætlast til að einhver viðbrögð væru í þá átt að hægt væri að nefna það lið í heildarstefnu. Í raun og veru er það svo, að hvort sem við litum á langtímaráðstafanir eða skammtímaráðstafanir, og um hvort tveggja hlýtur að vera að ræða, finnum við ekkert bitastætt í þeirri merkingu að það sé liður í raunhæfri heildarstefnu. Það er ekki nema eðlilegt að ríkisstj. geri ýmsar skammtímaráðstafanir. En það verður að gera þá kröfu að þær skammtímaráðstafanir geti, þegar til frambúðar er lítið, verið liður í víðtækari ráðstöfunum, svokölluðum langtímaráðstöfunum, sem fela í sér breytingar í efnahagsmálunum sem geta stuðlað að því að fjarlægja orsakir verðbólgunnar. Ég ætla ekki á þessum tíma að fara að halda ræðu sem mundi fela í sér almenna úttekt á frammistöðu núv. hæstv. ríkisstj. í verðbólgumálunum. Þegar talað er um áfanga megum við ekki gleyma því sem til stóð og ætlað var að gera samkv. stjórnarsáttmálanum sjálfum. Við skulum þá telja líka til áfanga efnahagsráðstafanirnar sem gerðar voru á gamlársdag 1980. Svo koma þær efnahagsráðstafanir sem boðaðar voru í skýrslu ríkisstj. um aðgerðir í efnahagsmálunum sem gefin var út í síðasta mánuði. Kann að vera að hæstv. fjmrh. kunni númerið á þessum aðgerðum og áfangana, en mér er ómögulegt að gera það. Í þessum áföngum eða í þessum svokölluðu aðgerðum felst það sem menn kalla niðurtalningaraðferðina. A.m.k. gera sumir það. Flestir tala þó um slíkt í flimtingum nú orðið. Hér er um að ræða frv. sem snertir tekjuöflun ríkissjóðs og beinlínis ríkisfjármálin. Það er ekki síst á vettvangi ríkisfjármálanna sem er að finna höfuðorsök verðbólgunnar í landinu. Hefði því mátt vænta þess, að hæstv. fjmrh. kæmi með eitthvað sem frekar væri bitastætt í ríkisfjármálunum en frv. það sem hér er fjallað um. Nú er það vitað að ein af meginástæðum fyrir því ófremdarástandi, sem er í ríkisfjármálum, er skattheimta ríkissjóðs. Það er oft talað um að það sé nauðsynlegt að minnka skattbyrðina. Meira að segja hæstv. núv. fjmrh. talar um slíkt, a.m.k. stundum. En hæstv. ráðh. gerir ekkert til að gera slíkt tal raunhæft. Hann gerir ekkert til að skapa grundvöll fyrir breytingum til batnaðar í þessu efni. Það, sem nauðsynlegt er að gera í því efni, er að flytja verkefni frá ríkinu til borgaranna sjálfra, til sveitarfélaga í landinu. Þetta er það sem varðar verkaskiptingu. Hæstv. ríkisstj. hefur ekkert gert til að koma á betri skipan í þessum efnum en nú er, bókstaflega ekkert, reynir það ekki. Hæstv. fjmrh. hefur viljað halda því fram, að hann stæði sig harla vel i ríkisfjármálunum, og dregið einkum fram því til stuðnings fullyrðingar um að í hans stjórnartíð hafi ríkisútgjöldum ekki hækkað í hlutfalli af þjóðarframleiðslu. Hæstv. ráðh. er venjulega, þegar hann ræðir um ríkisfjármálin, með tölur í þessu sambandi. En í öllu þessu er fólgin herfileg blekking vegna þess að það segir ekki alla söguna hve ríkisútgjöldin í heild eru hátt hlutfall af þjóðarframleiðslu. Það, sem skiptir máli, er hvað mikið í ríkisútgjöldunum fer til rekstrar og hvað til fjárfestingar. Á síðustu árum hefur hlutur fjárfestingarinnar í ríkisútgjöldunum hrapað niður þannig að fjárlög ríkisins eru á hraðri leið í þá átt að vera fyrst og fremst áætlun um rekstrarútgjöld. Ég ætla ekki að fara að ræða þetta til hlítar, en ég minni á þetta vegna þess að þetta frv. fjallar um ríkisfjármál. Það hefði verið nær fyrir hæstv. fjmrh. að koma með eitthvað í ríkisfjármálunum sem væri raunhæfara en frv. það sem hér er um að ræða. Ég get drepið aðeins á örfá atriði til skýringar á því, hvernig ástandið er nú í efnahagsmálum okkar og ríkisfjármálunum sérstaklega. Það, sem er mesta áhyggjuefni okkar Íslendinga varðandi efnahagsmálin, er að þjóðarframleiðslan á mann fer nú stöðugt minnkandi. Það, sem á að skapa grundvöll að okkar efnahagslegu framsókn, verður stöðugt veikara. Í öðru lagi er auðvitað mikið áhyggjuefni að stjórnvöld skuli mæta þessu með stöðugt aukinni skuldasöfnun í margs konar myndum. Í þriðja lagi leyfi ég mér að nefna eitt atriði í viðbót sem ég tel að sé eitt af mestu áhyggjuefnum okkar, og það er gjaldmiðilsbreytingin. Maður heyrir ekki hæstv. ráðh. guma mikið af því í dag, en á síðustu mánuðum og vikum áður en til þessara aðgerða kom var talað um að gjaldmiðilsbreytinguna sem tímamótaviðburð í viðnámi gegn verðbólgunni. Í sjálfu sér var það ekkert óeðlilegt, vegna þess að gjaldmiðilsbreytingin var slík aðgerð að hana hefði mátt nota í þessu skyni með því að láta hana vera samferða heildarstefnumótun í efnahagsmálunum til viðnáms gegn verðbólgu, til þess m.a. að öllum landsmönnum mætti verða ljóst að nú væri stjórnvöldum alvara með aðgerðum til viðnáms gegn verðbólgu. En svo góð sem gjaldmiðilsbreytingin gat orðið undir þessum kringumstæðum, að henni fylgdi heildarstefna í efnahagsmálunum, þá gat hún haft þveröfug áhrif ef ekki var gætt þess að móta heildarstefnu. Ríkisstj. var margsinnis vöruð við þessu og í orði lét hún svo sem þetta væri alveg rétt, hún ætlaði að gera þetta. En hæstv. ríkisstj. hefur ekkert gert í þessu efni með þeim skelfilegu afleiðingum, að einmitt það, sem gat þó orðið til stuðnings í baráttunni gegn verðbólgunni og til að styrkja efnahagslífið i landinu, verður nú til að auka vantrú manna á gjaldmiðli okkar og verkar sem olía á verðbólgubálið. Þetta, sem ég hef vikið að í fáum orðum, er bakgrunnurinn að því, sem nú er að gerast, og að því frv., sem hér liggur fyrir og er til umr. Þetta frv. er dæmigerð aðgerð hæstv. ríkisstj. í efnahagsmálunum. Hún er kákaðgerð frá hvaða sjónarmiði sem á er lítið. Aðalatriðið með þessu frv. er að leggja nýjar álögur á almenning í landinu. Samkv. grg. frv. eru nýjar álögur á almenning í landinu áætlaðar 62 millj. til að styðja við atvinnulíf landsmanna, en veita á til þess 50 millj. úr ríkissjóði. Með þessum aðgerðum átti samkv, frv. að auka tekjur ríkissjóðs um 12 millj., en nú er þar eftir breytingarnar á frv. í Nd., eins og hæstv. fjmrh. lýsti í ræðu sinni áðan, ekki nema 2 millj. kr. tekjuauki. En er þá engin ástæða til að styðja að atvinnulífi landsmanna í dag? Er það það sem ég á við? Nei, það er ekki það sem ég á við. Auðvitað er það eitt þýðingarmesta viðfangsefnið að tryggja að atvinnulíf landsmanna geti gengið og það stefni ekki meira en nú er í algert öngþveiti í ýmsum atvinnugreinum með þeim afleiðingum sem það hlýtur að hafa og þarf ekki að fjölyrða um hér. En aðgerðir sem þessar ráða engum úrslitum um þá þróun sem við höfum horft upp á á undanförnum misserum. Það verða að koma til miklu gagngerðari aðgerðir en að lækka að hluta launaskattinn á fyrirtækjum og lækka að hluta stimpilgjald. Hér er um miklu veigameira mál að ræða. Hvað snýr að almenningi? Ég sagði að það væri verið að leggja byrðar á almenning. Nú þarf ekki að vera óeðlilegt að lagðar séu byrðar á almenning, ef þær byrðar eru réttlátlega á lagðar og ef það er einhver möguleiki á að þær byrðar, sem almenningur tekur á sig, skili einhverjum árangri þegar fram í sækir, þ.e. að aðgerðirnar séu liður í einhverri heildarstefnu. En því er ekki fyrir að fara í þessum svokallaða áfanga ríkisstj. sem felst í þessu frv. Frv. er enginn áfangi í neinum raunhæfum aðgerðum til að veita verðbólgunni viðnám, og það er einmitt í ljósi þessa sem þetta frv. þarf að meðhöndla og freista þess, ef verða má, að gera á því einhverjar frekari breytingar til batnaðar en þó voru í sumum tilfellum gerðar í meðförum Nd. Á ég þá sérstaklega við þær breytingar sem voru gerðar varðandi niðurfærslu á launaskattinum. - Annars er launaskatturinn og sá kafli þessa frv. efni sem væri ástæða til að ræða ítarlega um, en ég ætla að neita mér um að gera það nú, ekki nema þá að gefnu tilefni, og halda mér við þessa umr. einungis við frv. í meginefnum og stöðu þess í þeim svokölluðu aðgerðum - sem ég vil kalla frekar aðgerðaleysi ríkisstj. í verðbólgumálunum.



Herra forseti. Það má kannske segja að það frv., sem hér liggur fyrir, gefi ekki tilefni til langrar umr., svo rýrt sem það er. Það skiptist í nokkra kafla, eins og hæstv. fjmrh. gerði að umtalsefni, og innan kaflanna eru nokkrar greinar, mismargar eftir því um hvaða kafla er að ræða. Þetta minnir mann á lýsinguna sem gefin var á stefnuskrá Alþb. fyrir kosningarnar 1978. Þá fengu kjósendur helst að vita að stefnuskrá Alþb. væri í allmörgum aðalliðum og enn fleiri undirliðum. Ef menn spurðu fulltrúa Alþb. nánar um efnisinnihaldið var bara vísað á að menn skyldu reyna að lesa bókina. En hvað um það, hér er kannske fyrst og fremst um það að ræða annars vegar að leggja á nýjan skatt, sem er nefndur tollafgreiðslugjald, og hins vegar breytingu á stigi launaskatts. Að því er varðar aðra þætti stimpilgjalda má segja að sé um leiðréttingu að ræða sem hafi flotið með. Síðan er framlenging á tímabundnu innflutningsgjaldi á sælgæti og kex sem gefur ekki tilefni til langrar orðræðu. Um launaskattsþáttinn er það að segja, að ákveðið hefur verið að lækka hann á vissum atvinnugreinum um 1%, og þó að upptalningin á þessari framkvæmd taki yfir allar greinar frv. frá 3–14 er efnisinnihaldið varla neitt sem talist geti annað en þetta sem ég nefndi, þetta 1%. Það er athyglisvert þegar lesin er grg. um launaskattinn, að þar segir að greinar 12, 13 og 14 samsvari greinum 9, 11 og 12 í gömlu lögunum. Þar segir um 6. gr. að í henni séu sömu ákvæði og í a- og b-liðum 4. gr. gildandi laga, 5. gr. að 1. mgr. sé efnislega óbreytt frá 3. gr. laganna, um 4. gr. að 1. mgr. sé óbreytt frá 2. mgr. 2. gr. og um 2. mgr. að þau ákvæði megi áður finna í 1. gr. gildandi laga. Það hvarflar að manni að hér sé beinlínis verið að búa til langan frv.-þátt um lítið efni, það hafi sem sagt legið nokkuð við að bandormurinn, en frv. hefur gengið undir því nafni, næði því að verða nokkrar blaðsíður og það sé verið að breiða yfir innihaldsleysið með blaðsíðutalinu og upptalningunni. Það skyldi þó ekki vera að það sé þetta mark sem frv. þetta er brennt með svipuðum hætti og stefnuskrá Alþb. fyrir kosningarnar sem taldist vera í bæði aðalliðum og undirliðum. Þá hafa í Nd. orðið nokkrar umr. um launaskattinn og á hvaða greinar hann skyldi leggjast. Ég verð að segja að þær umr. voru að ýmsu leyti ákaflega furðulegar og þó einkum og sér í lagi vegna þess að Framsfl. hafði gefið í skyn fyrr í sambandi við umr. um þessi efnahagsmál, að hann teldi ákaflega mikilvægt að launaskatturinn yrði lækkaður og þar yrði um víðtæka niðurtalningu að ræða. Einn þm. flokksins mannaði sig upp í að flytja brtt. um þetta efni í Nd., en þar sannaðist enn sem áður að barátta Framsfl. fyrir stefnumálum sínum gerist einungis á síðum dagblaðanna, en ekki í ríkisstj., því að hvorki hafði þessi þm. erindi sem erfiði né heldur hefur Framsfl. haft það í þeim átökum sem í gangi hafa verið um efnahagsmálin í ríkisstj., og árangurinn hefur verið nánast enginn. Það er skemmtilegt hlutskipti fyrir Framsfl. að boða ýmiss konar stefnubreytingu, en leggja svo ekkert upp úr því, hvort slíkt næst fram eða ekki, lufsast í ríkisstjórn alveg án tillits til þess, hvort stefnumiðunum er komið fram eða ekki. Það er helst að sjá að Framsfl. stefni nú í að verða eins konar útibú frá fjmrn., og kannske er það það hlutskipti sem hann getur helst og best hugsað sér. Í Nd. urðu líka nokkrar umr. um tollafgreiðslugjaldið og hvort það mundi verða fellt niður af ýmsum hjúkrunartækjum t.d. og öðru því sem löggjafinn hefur ákveðið að veita heimild til að ekki séu innheimt aðflutningsgjöld af. Hæstv. fjmrh. gerði þetta að nokkru umtalsefni áðan. Hann hélt því fram, að heimild til þessarar niðurfellingar að því er tollafgreiðslugjaldið varðaði væri að finna í því frv. til l. sem hér er til umr. Nánar tiltekið benti hann á 2. mgr. 2. gr. Ég held þess vegna að það sé rétt að menn líti á hvað standi í þeirri grein. Þar stendur, með leyfi hæstv. forseta: „Fjmrh. getur með reglugerð kveðið nánar á um framkvæmd ákvæða þessa kafla,“ - þ.e. kaflans um tollafgreiðslugjald, - „þ. á m. hvaða vörur skuli undanþegnar gjaldskyldu samkv. 2. mgr. 1. gr. svo og að gjald samkv. 1. mgr. sömu greinar skuli falla niður sé tollverð vörusendingar innan tiltekinna marka.“ Samkv. þessari lagagrein er þessi heimild einungis takmörkuð við þá upptalningu sem finna má í 2. mgr. 1. gr. Þar er um að ræða matvörur, EFTA-vörur, aðföng til iðnaðar, flugvélaeldsneyti og brennsluolíu, skip, flugvélar og varahluti til þeirra. Þetta er tæmandi upptalning og í þessari upptalningu, sem heimild ráðh. nær til, er ekkert af þeim vörum sem voru hér sérstaklega gerðar að umtalsefni, hjúkrunarvörur af ýmsu tagi og því um líkt, sem menn hafa talið sjálfsagt af mannúðarástæðum að ekki væri tekinn tollur af. Þó að hæstv. fjmrh. tali digurbarkalega um að auðvitað væri það smámunasemi að tollafgreiðslugjaldið væri ekki fellt niður, þá er það nú svo að sú heimild, sem hann vitnar til að hann hafi til að fella þetta niður, er alls ekki fyrir hendi. Ég held þess vegna að það sé nauðsynlegt að sú nefnd, sem fær þetta mál til umfjöllunar, taki þetta atriði sérstaklega til skoðunar og einkum og sér í lagi með tilliti til þess, að hæstv. fjmrh. hefur í rauninni lýst yfir að hann vilji hafa þessa heimild. Hún er greinilega ekki í þessum lögum og þessa heimild geta menn vitaskuld hvergi fundið í öðrum lögum því að hér er um ný lög að ræða. Þetta eru ekki tollalög. Þetta eru ný lög um tollafgreiðslugjald og engin önnur lög geta tekið til þessara nýju laga. Um tollafgreiðslugjaldið eru engin lög í gildi og hafa ekki verið þannig að nauðsyn ber til að skoða það mál. Efnisinnihald tollafgreiðslugjaldsins er ákaflega einfalt. Það var samþykkt hér fyrir skömmu að lækka tolla á ýmsum heimilistækjum um 20 millj. kr. Nú er tillaga um það frá hæstv. ríkisstj. að auka tollheimtu með því að leggja á tollafgreiðslugjald sem nemur tveimur og hálfum sinnum þeirri upphæð og vel það, eða 50 millj. kr. Þetta er það sem snýr að almenningi í landinu. Lækkun stimpilgjalds og launaskatts er það sem verið er að gera fyrir atvinnurekendurna. Það, sem snýr að alþýðu þessa lands og launþegum þessa lands, er að skattheimtan á þeim er aukin um 34 millj. kr. með þeirri tollabreytingu sem hér er verið að gera: annars vegar lækkun á vissum tollum, en hins vegar að taka upp nýjan almennan toll í formi tollafgreiðslugjalds. það, sem er merkilegt og athyglisvert í sambandi við þetta er það, að þessar auknu álögur upp á 34 millj. kr. eiga ekki að mælast í vísitölunni. Það er upplýst að svo snyrtilega sé um hnúta búið að það sé hægt að hækka þessi gjöld sem þessu nemur og það muni ekki hafa meiri áhrif á vísitöluna en nemur þeirri lækkun sem áður var ákveðin í sambandi við tolla á heimilistækjum. Hér er náttúrlega verið að leika vísitöluleikinn eins sinni enn af sama purkunarleysi og gert hefur verið áður. Hér er í rauninni fyrst og fremst verið að reyna að kroppa svolítið af launþegum, En árangurinn af þessu máli mun auðvitað enginn verða. Hinn efnahagslegi árangur af því, sem ríkisstj. hefur nú staðið í, mun ekki verða neinn til frambúðar. Það má falsa vísitöluna um nokkur stig, það má fá svolítið lægri tölur til að veifa framan í fólkið í landinu, en það mun ekkert gagna ríkisstj., vegna þess að buddan segir mönnum hver afkoman sé á hverjum tíma og hvernig kaupið endist, og hvað sem vísitöluleiknum liður finna menn á buddu sinni hvernig peningarnir endast og að þeir endast verr og verr dag frá degi. Ég tel, herra forseti, að hér sé um léttvægan tillöguflutning að ræða af hálfu hæstv. ríkisstj. sem gefi ekki tilefni til lengri umfjöllunar að þessu sinni. En hitt er sorglegt, að íslenskir stjórnmálamenn, íslensk ríkisstjórn, Alþingi, skuli aldrei komast til almennilegra verka í efnahagsmálum fyrir pjatti eins og þessu.