Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og kom fram við 2. umr. þessa frv. í gær, höfum við hv. 5. þm. Reykv. (JóhH) fyrirvara um frv., og gerði ég grein fyrir honum við 2. umr. Það er ákvæði niðurlags 1. gr. frv., sem við viljum breyta. Við höfum orðið nokkuð síðbúnir með brtt. við frv., þannig að ég verð að leggja hana fram skriflega, og vil ég leyfa mér að bera fram þá ósk við hæstv. forseta, að hann leiti afbrigða um það, að brtt. okkar megi koma fyrir. En brtt. er á þann veg að breyta B-lið 1. gr.; 2. mgr., þannig, að hann orðist svo: „Á árinu 1958 skal leggja í sérstakan sjóð 1% af vörumagnstolli og verðtolli samkv. tollskrá“ o.s.frv. Efnisbreytingin er fólgin í því, að í stað þess að innheimta 1% álag á verðtoll, vörumagnstoll o.s.frv., verði það 1% af núgildandi tollum, sem verður lagt í þennan sjóð. Við teljum óheppilegt, að þannig sé verið að hækka tiltekna tekjustofna í ákveðnum tilgangi. Það torveldar almenningi yfirlit yfir skattamálin og fjármálin. Hins vegar drögum við ekki í efa, að nauðsynlegt sé að ráðstafa fé til þess að byggja nýjar tollbúðir, en teljum þá eðlilegt, að fjár til þess verði aflað með því móti að verja 1% af þeim tollum, sem nú eru innheimtir, eða tollum skv. gildandi töxtum í þessu skyni. Ég vil svo leyfa mér að afhenda hæstv. forseta þessa brtt.



Herra forseti. Það er ekki of mikið sagt, að tollgæzla, t.d. hér í Reykjavík, er illframkvæmanleg, - ég segi: það er ekki of mikið sagt, að hún sé illframkvæmanleg við þann húsakost, sem hún hefur að búa. Ég fer ekki út í að lýsa, í hverju vandkvæðin eru fólgin, en það hefur stundum verið gert ýtarlega hér á hv. Alþ. En það er í stuttu máli þannig, að tollgæzlan hefur ekkert eigið húsnæði fyrir vörur og flytja þarf tollvörur stundum langar leiðir eftir götum bæjarins, áður en þær eru tollafgreiddar. Ástandið í þessum efnum er því mjög slæmt og alvarlegt. Það hefur undanfarin ár oft komið til greina að veita fé til þess að byrja að eignast eitthvað til að bæta úr þessu, og loks varð samkomulag um það eftir margra ára þóf hér á hv. Alþ. að ætla 1% álag á þá tolla, sem greindir eru í þessu lagafrv., til þess að standa undir framkvæmdum í þessa átt. Ég held satt að segja, að enginn, sem kynnir sér þetta, geti dregið í efa, að endurbætur eru bráðnauðsynlegar, að ekki sé fastar kveðið að orði. Nú leggur þessi hv. þm. til, að þetta verði fellt niður. Það mundi þá þýða, að annaðhvort yrði alveg hætt við að safna fé til þess að bæta úr þessu eða þá að bæta yrði tilsvarandi fjárhæð á fjárl. og glíma þá við það þar aftur, hvernig ætti að mæta því. Ég vil alveg eindregið skora á hv. þdm. að fella þessa till. og halda sér við það, sem ákveðið hefur verið hér áður á hv. Alþ. og er tvímælalaust skynsamleg lausn á þessu máli, enda er mér kunnugt um, að sumar þjóðir, t.d. Svíar, hafa leyst einmitt þessi vandkvæði sín nákvæmlega á sama hátt og byrjað var á hér með lagasetningu þeirri, sem þessi hv. þm. vilja nú afnema. Ég vil því eindregið mæla í gegn till.



Herra forseti. Ég skal ekki vefengja, að mikil þörf sé á því að byggja nýjar tollstöðvar í landinu og bæta aðstöðu tollgæzlunnar. En því fer fjarri, að tollgæzlan sé eina löggæzlan, sem býr við óviðunandi húsnæði. Það er ekki vafi á, að löggæzlan á einnig við mjög mikla erfiðleika að etja í þessum efnum. Í tíð fyrrv. ríkisstj. var hafin athugun á því, að hve miklu leyti hægt væri að samræma tollgæzlu og venjulega löggæzlu umfram það, sem verið hefur undanfarin ár. Augljóst mál er, að úti um land hlýtur slíkt að vera til stóraukins hagræðis. Þar er oft ekki við að gera fullkominn tollþjón á tilteknum stað og ekki lögregluþjón, er eingöngu sinni þeim störfum. Hins vegar mundi maður, er bæði störfin hefði með höndum, vinna fyrir sínu brauði fyllilega og koma íbúunum og ríkisvaldinu að miklu meira gagni. Ég tel því, að framtíðin hljóti að leiða til nánara samstarfs þessara tveggja aðila löggæzlunnar, fyrst og fremst úti um land, en einnig að verulegu leyti í Reykjavík. Ég hef lengi verið þeirrar skoðunar og benti á það, meðan ég var í ríkisstj., að ýmsir þeir gallar, sem nú eru á tollgæzlunni, stafi af því, að sömu mennirnir hafa um of verið bundnir við sams konar störf á sama stað. Þessu eru kostir fylgjandi, en einnig auðsæir gallar, sem ekki þarf að ræða um. Eins og til háttar í mannfæð hér á landi, er mjög erfitt að bæta úr þessu nema með því að sameina störfin annarri starfsgrein, þannig að hægt sé að víxla á mönnum meira, en hægt er að gera í þeim þrönga starfsmannahóp, sem hingað til hefur tilheyrt tollgæzlunni, án þess að ég þar með segi, að þeir séu allt of fáir, sem því starfi hafa gegnt. Ég tel því, að til þess muni leiða fyrr eða síðar á einn eða annan veg, að nánari samvinna verði tekin upp einnig hér í Reykjavík og í þéttbýlinu milli löggæzlu og tollgæzlu, en verið hefur nú um alllanga hríð. Þegar af þeirri ástæðu tel ég, að það sé hið mesta óráð að ráða til lykta og taka til ákvörðunar fyrirkomulag tollstöðvabygginga um allt land, án þess að íhugað sé samtímis, hvernig bættur verði húsakostur lögreglunnar og bætt úr þeim allsendis óviðunandi skilyrðum, sem löggæzlan á nú víðs vegar, við að stríða. Í Reykjavík er ástandið slíkt sem við vitum, að fyrir löngu hefur verið sýnt fram á, að húsakostur lögreglunnar, núverandi lögreglustöð, væri nánast óhæfilegur og sérstaklega aðbúð fanga, þar með öllu ósæmileg. Á þessu hefur ekki tekizt að ráða bætur. Það er ekki vegna viljaskorts lögreglustjóra eða yfirmanns lögreglunnar né viljaskorts dómsmálastjórnarinnar, hvorki hæstv. dómsmrh. né fyrrverandi manna í þeirri stöðu, heldur vegna þess, að fjárveitingar hafa ekki fengizt til þess hér á Alþingi. Þar eiga hlut að allir þm., sem í mismunandi flokkum og flokkasamsteypum hafa aldrei fengizt til þess að veita nógsamlegt fé til þess að bæta úr þessu þrátt fyrir tilraunir af hálfu dómsmálastjórnarinnar. Það hefur komið í hlut hæstv. núv. fjmrh. að veita þar frekar andstöðu, en flestra annarra. Ég segi ekki, að það sé af sérstökum skilningsskorti hans á þessum efnum, heldur vegna þess að hann hefur talið, að aðrar þarfir yrðu þar að ganga á undan, En þetta leiðir til þess og hefur leitt, að lögreglan á við óhæfilegan aðbúnað að búa hér í bæ, bæði varðandi sín eigin starfsskilyrði og varðandi möguleika til að geyma fanga. Og þá komum við að því atriði, sem ekki má heldur gleyma í þessu sambandi, að fangelsakosturinn í landinu er allsendis ófullnægjandi. Um það bil sem núverandi hæstv. ríkisstj. tók við völdum, var verið að framkvæma allrækilegar umbætur á aðalfangelsi landsins fyrir austan fjall. Af þeim sökum var húsið í mjög lélegu ástandi. Tækifærið var notað til þess af skjólstæðingum núverandi hæstv. ríkisstj. að útbásúna sem allra mest hið lélega ástand, sem fangelsismálin væru í, og því mjög hampað, að læsingar og annar aðbúnaður væri þar ekki nógu góður. Það má segja, að allt, sem um þetta var sagt, var út af fyrir sig rétt. Húsakosturinn var ekki góður og leit enn þá verr út, en ella vegna þess, að víðtæk aðgerð átti sér stað, einmitt þegar þessi furðulega úttekt átti sér stað, sem núverandi stjórnarblöð hömpuðu svo mjög á sínum tíma. En því meiri athygli hlaut það að vekja, að eftir að viðgerðunum var lokið, sem þegar voru ákveðnar, áður en hæstv. núv. ríkisstj, tók við, og þær viðbótarumbætur, sem gerðar voru að tilhlutan núv. hæstv. ríkisstj., þá var eitt það fyrsta, sem heyrðist frá fangelsinu, að fangar brutust þar út með ekki minni léttleik, en þeir höfðu gert áður. Þeir sýndust þar geta gengið út og inn alveg eins og þá lysti þrátt fyrir þær kostnaðarsömu og mjög umtöluðu umbætur, sem hæstv. ríkisstj. vildi þakka sér, en að verulegu leyti hafði verið stofnað til fyrir hennar daga. Það er mjög athyglisvert fyrir hæstv. alþm. og hæstv. ríkisstj. að íhuga þetta, vegna þess að það sýnir og sannar þá staðreynd, sem vituð hefur verið, að Litla-Hraun er ekki byggt sem fangelsi í upphafi, hefur ætíð verið af vanefnum, og ef menn hugsa sér algerlega mannhelt fangelsi, þannig að erfitt verði þaðan að strjúka, þá er vitanlegt, að sú bygging mundi aldrei nægja. Hitt er svo annað mál, að á undanförnum áratugum hafa menn hallazt að því, að ekki gerði svo mikið til, þó að við hefðum ekki slíka algerlega mannhelda eða fangahelda geymslu. Við höfum hneigzt frekar að frjálsræði og því að ætla föngum að vinna og stunda venjuleg störf, heldur en að hafa þá innilokaða í stórum fangelsum, eins og sérstaklega tíðkast í því landi, sem hæstv. forseti þessarar d. og félmrh. nýlega voru í heimsókn í, og öðrum slíkum stöðum. Við höfum minni trú á þeim tiltektum yfirleitt, landsmenn, heldur en þeir veizluveitendur, sem hæstv. forseti nýlega sat að borði með. En þó að við teljum, að slíkt allsherjar fangelsi sé ekki allra meina bót, verður að játa, að fangelsiskosturinn nú er ófullnægjandi, og það er vegna þess, að menn hafa ekki treyst sér til að verja nógu fé í þessu skyni. Einnig þar á hæstv. núv. fjmrh. sinn hlut. Hann hefur talið, sumpart af skiljanlegum ástæðum, að aðrar þarfir væru meir aðkallandi, og þess vegna hygg ég, að það væri mjög gott, að Alþ. ráðstafaði þessum málum, án þess að þurfa að sækja undir högg hjá honum hverju sinni með því að ætla nokkurt fast fé til umbóta í þessum efnum. Ég vil því leyfa mér að bera fram svo hljóðandi brtt. og mælast til þess, að veitt verði afbrigði fyrir henni, að inn í síðustu setningu síðustu málsgr. 1. gr. bætist á eftir orðunum „til byggingar tollstöðva“: lögreglustöðva og endurbóta á fangelsum, - þannig að því fé, sem þannig er ráðstafað, verði einnig varið í þessum mjög þarfa tilgangi, sem ég hef nú gert grein fyrir. Ef hæstv. fjmrh., sem ég veit að í hjarta sínu hefur skilning á þeirri nauðsyn, sem hér er um að ræða, telur, að sú prósenta, sem í lögunum er áskilin, sé ekki fullnægjandi, mundi ég fyrir mitt leyti geta verið því meðmæltur, að öðru prósenti væri bætt við til þess að bæta úr þessari þörf. En áður en ég ber fram till. um það, vildi ég heyra skoðun hæstv. ráðh. á þessu nauðsynjamáli og afhendi hæstv, forseta tillöguna.



Ég kvaddi mér hljóðs til þess að óska þess, að menn felldu þá tillögu, sem hv, 1. þm. Reykv. (BBen) ber fram. Ég álit, að það veiti sízt af því fé, sem þarna er gert ráð fyrir, til þess að byggja tollbúðir, og er því mótfallinn því, að þar sé hengt aftan í nokkuð annað. Hv. þm. sagði eitthvað á þá leið, að það hefði fallið meira í minn hlut, en annarra að standa á móti fjárveitingu til hæfilegrar lögreglustöðvar og fangahúss. Hann sagði, að ástæðan til þess, að ekki hefði verið veitt meira fé til þessara bygginga á undanförnum árum, en raun er á, væri sjálfsagt sú, að menn hefðu talið nauðsynlegt, að annað sæti fyrir. Ég veit ekki til þess, að fjárveitingavald hér á Alþingi hafi á undanförnum árum verið í mínum höndum. En eitt veit ég. Það er enginn hörgull á mönnum, sem vilja þakka sér það, sem samþykkt var af framförum og var þá látið sitja fyrir byggingu lögreglustöðva og fangahúsa. Það er enginn hörgull á mönnum, sem vilja þakka sér, að þetta eða hitt var samþykkt og þá látið sitja fyrir því að verja fé til fangahúsa og lögreglustöðva. En ég vil sem sagt, þó að ég dragi það ekki í efa, að það sé mikil þörf á því að bæta húsakynni löggæzlunnar, ekki vera meðmæltur því, að því máli, verði blandað inn í þetta mál. Loks vil ég svo aðeins benda á, að dálítils ósamræmis gætir nú í þessu, því að sumpart er mælt með því að fella þessa prósentu niður, af því að það sé ekki eðlilegt að ætla hluta af ríkistekjunum í ákveðnu skyni, án þess að það komi inn á fjárlögin, en sumpart er því haldið fram, og það kom fram hjá hv. 1. þm. Reykv., að það væri gott, að Alþingi ráðstafaði með þessu móti nokkru fé einmitt á þennan hátt, án þess að eiga undir högg hjá mér að sækja um það. Ég skil nú satt að segja ekki almennilega, hvað hv, 1. þm. Reykv. er að fara með þessu. Mér skilst, að fjárveitingavaldið sé hjá Alþingi, hvort sem ákvæðin eru í fjárlögum eða einstökum lagafrumvörpum. Og ef ég ætti að teljast einhver sérstakur þröskuldur fyrir slíkum málum, þá væri það kannske ekkert einkennilegt, þó að það kæmi fram allt að einu í sambandi við meðferð lagafrv. eins og fjárlaganna.



Herra forseti. Það er misskilningur hjá hæstv. fjmrh., að við 9. landsk, (ÓB) og ég leggjum til, að niður falli tekjuöflun til þess að reisa tollbúðir, sem bent hefur verið á að mikil nauðsyn sé. Við leggjum aðeins til, að það sé gert með öðru móti, en í þessu frv. felst. Þetta hefur nú verið gert, að ég hygg, um eitt ár með þessum hætti og er sannast að segja mjög óeðlilegur og ógeðfelldur máti á margan hátt að innheimta gjöld með til þess að standa undir byggingum eða öðrum framkvæmdum ríkisins, og það er vegna þess, að með þessu móti er í raun og veru verið að blekkja almenning um niðurstöður fjárlaga eða um það, hvað mikið er ætlazt til þess að hann leggi af mörkum til ríkisbúskaparins. Og þar sem þetta hefur nú verið að vísu í framkvæmd um takmarkaðan tíma og er lagt til að verði áfram, þá er ein hætta, sem er mjög áberandi, að hér verði skapað fordæmi, fordæmi fyrir því, að miklu lengra verði haldið á þessari braut, og hefur það reyndar komið fram strax, nú undir meðferð málsins, sbr. till. 1. þm. Reykv. (BBen), að fleiri greinar séu teknar undir þennan lið, sem tilheyra framkvæmdum ríkisins, og þá fyrst og fremst í sambandi við löggæzluna, sem gætu leitt til þess, að hækkað yrði þetta gjald, ef menn vildu fallast á þetta sjónarmið, og eins mætti hugsa sér, að þetta kæmi fram á fjölmörgum öðrum sviðum. Og myndin gæti þá auðveldlega orðið sú, að fjárlög væru afgreidd frá þinginu með ákveðinni niðurstöðu. Við skulum segja, að einhver hæstv. fjmrh. vildi gjarnan láta afgreiða fjárlög svo, þegar hann tekur við þeim, að þau hækkuðu ekki mikið að niðurstöðum frá árinu áður t.d. frá fyrirrennara, og þá eru ósköp hæg heimatökin að taka bara niðurstöðutölurnar eins og þær eru og segja svo einhvers staðar sakleysislega, að ofan á þetta megi svo innheimta svo og svo margar prósentur til þess að gera eitt og annað, sem gera þarf í þjóðfélaginu. Hér er bara spurningin um það, hvort á að byggja þessar tollbúðir af þeim ríkistekjum, sem áætlaðar eru og fram koma í fjárlögum, eða hvort á að leggja þær á almenning á þann hátt, að almenningur geri sér ekki grein fyrir því, að verið er að leggja byrðarnar á hann. Það er að vísu alveg í samræmi við stefnu núverandi hæstv. ríkisstj. að leggja endalaust byrðar á almenning og helzt með þeim hætti, að almenningur geri sér ekki grein fyrir því, þegar byrðarnar eru á hann lagðar. Og jafnvel þó að augljóst sé, að þær muni lenda á almenningi, þá keppist stjórnarliðið við að lýsa því yfir í þinginu og fyrir alþjóð, að samt sem áður muni það ekki valda því, að neinar byrðar leggist á almenning, þó að innheimta eigi hundruð milljóna til ríkissjóðs, vörur muni ekki hækka í landinu og enginn muni finna fyrir þessu. Við munum sönginn hér í útvarpinu á s.l. vetri, þegar hver ráðh, kom fram á fætur öðrum til þess að fullvissa landslýðinn um það, að ekkert mundi hækka, bókstaflega engar vörur í landinu mundu hækka, enginn mundi finna fyrir þessum hundruðum milljóna króna, sem var lagt á í nýjum sköttum. Nú finnur landslýðurinn þetta sjálfur og veit, að þeir menn, sem þannig töluðu á sínum tíma, töluðu allir um hug sinn, voru beinlínis að segja þjóðinni ósatt og blekkja hana. En þó að hér sé aðeins eitt litið dæmi, sem bent er á, þá er því miður í miklu stærri stíl orðin sú þróun í fjármálum okkar Íslendinga, að fjárlögin eru engin spegilmynd af fjármálastefnunni í þjóðfélaginu eða efnahagslífinu. Og núverandi hæstv. fjmrh, hefur manna röggsamlegast gengið fram í því, enda verið um langan aldur fjármálaráðherra, að búa þannig um fjárlögin, að þau eru í margra augum í raun og veru eitt ómerkilegasta plaggið, sem þingið hefur til meðferðar, og það er vegna þess, eins og ég sagði, að þau gefa á engan hátt til kynna, hvað það er, sem hæstv. ríkisstj. ætlast fyrir í fjármálum og efnahagsstarfsemi þjóðarinnar, Þetta er allt annað, en venja er í öðrum lýðræðisríkjum og nágrannalöndum okkar, þegar með mikilli eftirvæntingu er beðið eftir því, að fjárlög séu fram lögð, vegna þess að menn geti þá úr þeim lesið heildarstefnuna í efnahagspólitík viðkomandi ríkisstj. í hverju landi fyrir sig. Hér eru lögð fram fjárlög og sagt, að ekki sé hægt að segja neitt um efnahagsráðstafanir eða ráðstafanir ríkisstj, í efnahagsmálum, af því að það hafi ekki verið hægt að tala við stjórnarflokkana. Svo situr Alþingi á þriðja mánuð, og stjórnarflokkarnir eru viðstaddir, en allir vita, að við þá er ekkert talað um ráðstafanir í efnahagsmálum. Og svo þegar menn eru farnir að átta sig á því, að jólahelgin fer að nálgast, þá er bara að afgreiða fjárlögin á einni viku eða svo og án þess þó, þegar þau eru tekin til 2. umr., að nokkuð liggi fyrir um það í till. eða boðskap frá ríkisstj., hvað í raun og veru eigi að vera undirstöðuatriðið í efnahagskerfinu á komandi ári, auk heldur sem við vitum ekki um það í dag, hvernig sjálf fjárlögin, eins og þau eru, sem eru ekki nema brot af þessum stóra málaþætti, efnahagsmálunum, verða endanlega til lykta leidd, Það stendur í stjórnarskránni, að það eigi að leggja fjárlög fram í upphafi þings. Mér finnst, að hæstv. núverandi stjórnarflokkar ættu að breyta þessu ákvæði og leggja til, að fjárlögin verði lögð fram í lok Alþingis. Það er miklu meira í samræmi við það, sem raunverulega er verið að gera. Menn eru athafnalitlir og athafnalausir vikum og mánuðum saman. Loksins kemur einhver kippur í lokin, og þá á að fara að afgreiða þessi veigamiklu mál, fjármálin. Það er margt meira um þetta atriði, sem hægt er að ræða, en ég skal ekki hafa fleiri orð um það nú, af því að það mun gefast til þess sérstakt tilefni við 2. umr. fjárlaganna, sem nú á von bráðar að fara að hefjast. En ég legg áherzlu á það, að í till. okkar hv. 9. landsk. þm. felst ekki það að fella niður gjaldið til þess að sinna því verkefni að reisa tollbúðirnar, heldur aðeins að það eins og annað, sem til þessara hluta á að fara, sé tekið af þeim áætluðu ríkisgjöldum og að þessi álagning sé óeðlileg, skapi hættulegt fordæmi og eigi að hverfa úr löggjöfinni.



Herra forseti. Ég er ekki á móti því, að byggð sé tollstöð hér í Reykjavík, því að á því er mikil nauðsyn, enda er tollafgreiðsla hér, svo að vægt sé til orða tekið, mjög óviðunandi, og afgreiðsla á tollpappírum gengur miklu seinna, en vera ætti. En það er svo annað mál, að gerð sé ráðstöfun til þess að byggja tollstöð, og hitt, hvernig fjár er aflað til þess að reisa hana. Hér færist sá ósiður stöðugt í vöxt, að tekna sé aflað í sérstöku skyni með því að mynda nýja liði í tollafgreiðslu innfluttra vara. Þetta er sú aðferð, sem hefur verið notuð nú aðallega síðustu tvö árin til þess að innheimta það fé í ríkissjóð, sem þurft hefur til þess að standa undir meðgjöfinni með útflutningsatvinnuvegunum. Þetta eru fylgifiskar verðbólgu í öllum löndum, og þetta er bezta lýsingin, sem hægt er að fá á sjúku fjármálaástandi. Hérna eykst fjölbreytnin í innheimtu tolla frá ári til árs, og tollheimtan er í svo mörgum liðum og orðin svo flókin, að fáir menn skilja í henni. Það minnir mann á viturlega samlíkingu, sem einn hv. þm. gerði hér einu sinni. Hann sagði: það er spýta og svo kemur spýta og svo er spýta í kross. Þetta er nákvæm lýsing á tollakerfinu hjá okkur í dag. Þetta minnir dálítið á það ástand, sem var hjá Bretum í byrjun 19. aldarinnar eða í lok átjándu aldarinnar, þegar þeir áttu í stríði við Napóleon. Þá var orðið svo bágborið fjármálaástandið hjá þeim, að það er talið, að þeir hafi þá haft 68 mismunandi tollliði, og til dæmis hefur verið tekið, að átta mismunandi tollar hafi verið á vörum eins og hnetum. Þetta er ákaflega ljós lýsing á því, þegar fjármálakerfið er orðið sjúkt og komið út í öfgar. Það er það, sem er að gerast hér. Ef okkur vantar peninga til að greiða eitthvað sérstakt, þá er bætt nýjum lið í tollalögin. Þetta getur náttúrlega ekki gengið til lengdar. Og það eina skynsamlega, sem hægt væri að gera og ætti að gera, er að vinda þegar í stað bug að því að gera allt þetta kerfi einfaldara og koma því á heilbrigðan grundvöll, en láta ekki landsmenn vera að dragast með þetta flókna og erfiða kerfi ár eftir ár með nýjum viðbótum á hverju ári. Ég verð að segja það, að mér finnst, að vel megi taka tillögu hv. 1. þm. Reykv. (BBen) inn í með þessari till., sem hér liggur fyrir, að þetta gjald renni líka til byggingar lögreglustöðva og fangahúsa, því að þó að mikil nauðsyn sé á því, að byggt sé yfir tollgæzluna hér í Reykjavík, þá er ekki minni nauðsyn á því að veita þessum framkvæmdaaðila í þjóðfélaginu viðunandi vinnuskilyrði. Ef hæstv. fjmrh. fyndist of lítið, að 1% gengi til þess að greiða hvort tveggja, þá geri ég ekki ráð fyrir, að honum yrði neitt flökurt, þó að liðurinn yrði færður upp í 2%, og gæti þá hvor framkvæmdin um sig fengið 1 % til þess að tryggja þessar nauðsynlegu byggingar.



Herra forseti. Hæstv. fjmrh. taldi, að það gætti einhvers ósamræmis í tillöguflutningi af minni hálfu og hv, 9. landsk. þm. (ÓB) og 5. þm. Reykv. (JóhH). Því fer fjarri, að svo sé. Mín till. stenzt fyllilega, þó að þeirra till. sé samþ., og þeir hafa út af fyrir sig ekkert á móti því, að það sé lögboðið, að þessar byggingar skuli reisa, þó að þeir vilji ekki, að sérstakur skattur sé lagður á eða álag með þeim hætti, sem í þessu frv. og núverandi lögum er ákveðið. Þetta er allt í fullu samræmi, eins og einnig hv. 2. þm. Reykv. (BÓ) fyllilega sýndi fram á, og ég get tekið undir hans orð. Ég vil ítreka það, að ég get ákaflega vel fallizt á það, að sá hluti af ríkistekjunum, sem lögboðinn sé í þessum efnum, verði 2% í stað eins, ef hæstv. fjmrh. telur, að 1% sé of lítið til þessara þrenns konar þarfa, og ef sú prósenttala er hæstv. ráðh. andvíg eftir hækkunina, þá er það vegna þess einfaldlega, að hann er á móti því, að í þessar framkvæmdir verði ráðizt, enda er það svo, - og ég nefndi einmitt það, að hæstv. ráðh. væri einn af þeim, sem hefði mest mætt á um andstöðu í þessum efnum, - að hér er einmitt um að ræða nokkurt dæmi þeirrar ágengni, sem hæstv. fjmrh. sagðist hafa orðið fyrir af okkur fyrrv. ráðh. Sjálfstfl. um fjárkröfur á hendur ríkissjóði. Það voru óskir til þess að ráða bót á neyðarástandi, þvílíku sem hér er um að ræða og öðru slíku, sem hæstv. ráðh. hældi sér á síðasta vori af, að hann hefði sýnt mikinn dug í að standa á móti, en ásakaði okkur fyrir óheyrilega frekju að fylgja slíkum kröfum eftir. Ég vil og kemst ekki hjá að rifja þetta upp að gefnu tilefni frá hæstv. ráðh. nú, þó að ég hafi, síður en svo löngun til þess að ásaka hann. Ég veit, að hann á í vök að verjast, og ég hef ekki löngun til þess að gera hans ævi örðugri eða hans hlut minni, en þegar er orðið. Hann hefur séð fyrir því að gera hann svo lítinn, að það eru ekki gustuk að leggjast þar á, til að höggva út úr. En það verður hins vegar að koma fram, sem rétt er í þessum málum sem öðrum, að hæstv, ráðh. er því andvígur, að úr því neyðarástandi sé bætt, sem hann getur ekki vefengt að hér sé um að ræða. Hins vegar sýndi það bæði mjög vel viðbrögð, vinnubrögð og viðhorf þessa hæstv. ráðh., að þó að hann væri mjög mótsnúinn því, að aðstaða til löggæzlu og fangageymslu væri viðunandi á Keflavikurflugveili, meðan yfirstjórn þeirra mála heyrði undir sjálfstæðismenn, þá gerbreyttist sú afstaða, eftir að þau mál komu undir framsóknarmann, þannig að þá var eina ráðið til þess að kría út fé til lögreglustöðvar í Reykjavík og umbóta í þeim málum hér, að fallast á að verða við óheyrilegum kröfum þessara tveggja ráðh., framsóknarráðherra, um framkvæmdir á Keflavíkurflugvelli, sem áttu að verða þeim svo til lofs og dýrðar. Ég veit ekki, hvað þeim framkvæmdum hefur miðað áfram eða hvort hæstv. ráðh. hefur misst allan áhuga fyrir umbótum suður frá, eftir að framsfl, lét af yfirstjórn þeirra mála. Ef til vill er það, að blóðið renni til skyldunnar og bræðralagið í Hræðslubandalaginu hafi enzt til þess, að núverandi hæstv. utanrrh. hafi getað fengið eitthvað hliðstæðar fjárveitingar hjá hæstv. fjmrh. og hæstv. fyrrv. utanrrh. og núverandi sendiherra í London, fékk á sínum tíma. Því miður verður að segja þá sögu eins og er og óbjagaða, þó að hæstv. ráðh. vilji láta hana líta öðruvísi út, að viðhorf þessa hæstv. ráðh. til nauðsynja, er vinna þurfi á ríkisins vegum, fer allt eftir því, hverjum hann telur að hægt sé að þakka umbæturnar á eftir. Ef hann telur, að málefnin séu í þeirra höndum, framsóknarmanna, sem hann geti þakkað sér og sínum flokki, að þeir hafi verið forustumenn um umbætur, þá er oft ótrúlega lítil sparsemi á ríkisfé í þeim tilgangi. Ef aftur á móti alveg sama þörf eða enn þá brýnni er í ráðuneytum þeirra manna, sem hæstv. fjmrh. hverju sinni er andvígur, þá verður viðhorf hans gersamlega ólíkt. Þá vill hann halda í féð sem allra mest og sér allar aðrar þarfir brýnni. Ég veit, að þó að hæstv. fjmrh. hafi breytzt að mörgu leyti, frá því að við vorum saman í ríkisstj., þá eimir eftir af þessu enn, enda sé ég, að hæstv. sjútvmrh. kinkar kolli því til staðfestingar. Og ég veit líka eftir öruggum heimildum frá honum sjálfum, að hæstv. sjútvmrh. fór ekki leynt með það í sumar, að svo ill sem áður hefði verið úthlutun atvinnubótafjár, meðan sjálfstæðismenn komu þar að, þá hefði hún þó orðið miklu verri, eftir að hæstv. félmrh. fékk hana til ráðstöfunar, af því að hann hefði látið hæstv. fjmrh., sem að vísu var þá ekki kallaður þeim veglega titli, taka sig alveg í vasann og úthluta þessu öllu til framsóknarmanna. Ég sé því, að það hefur ekki orðið snögg breyting á eðli hæstv. fjmrh. að þessu leyti, enda er það svo, að það er ekki von, að eðliskostirnir breytist að öllu, þó að vissar myndbreytingar eigi sér stað. Þetta er nauðsynlegt að dregið sé fram hér og skýrt, vegna þess að það sýnir, að það er engin tilviljun, að hæstv. fjmrh. er algerlega andvígur því, að nú sé bætt úr þeirri ríku þörf, sem hans málgagn öðru hvoru hefur haldið fram að væri til umbóta í fangelsismálum. Það er vegna þess, að nú er þessi till. borin fram af sjálfstæðismanni. Þá má alls ekki verða við henni. Hins vegar skyldi mig alls ekki furða á því, þó að hæstv. fjmrh. tæki utan fjárlaga kannske hundruð þúsunda eða milljón krónur og þakkaði síðan dugnaði hæstv. forsrh. og sjálfs sín, að úr þörfinni hefði verið bætt. Það má bara enginn andstæðingur vera kenndur við umbæturnar. En þó að þannig sé haldið á, að fjárlögin séu gerð að skrípamynd og afskipti Alþ. af fjárlögum séu efnislega úr sögunni, þá er hæstv. fjmrh. þar aðeins í essinu sínu, enda sjáum við, að nú brosir hann og færist ánægjusvipur yfir allt hans annars deyfðarlega andlit. Það er þegar honum er hugsað til þess, hvernig hann hefur haldið þm. hér núna hátt á annan mánuð iðjulausum utan við gang málefnanna og sendir svo síðast á sunnudaginn fjvn., ekki aðeins stjórnarandstæðingum, heldur stjórnarliðinu þar, tilkynningu um, að nú sé búið að ákveða, að nú verði þeir að láta hendur standa fram úr ermum og koma málinu hingað inn á Álþingi sem allra fyrst, til þess að þeir geti allir rétt upp hendurnar eftir því, sem hann og hans félagsbræður gefa bendingar til.



Þessi ræða, sem hv. 1. þm. Reykv. (BBen) flutti hér áðan, er í sjálfu sér ekki svaraverð. Hann var að rabba hér um daginn og veginn, svona hálfgert í gamantón, fram og aftur og segja ýmsar sögur um það, hvernig samstarfið hefði gengið við mig, á meðan við vorum saman í ríkisstj. En þær voru í höfuðatriðum á þá lund, að ef mínir flokksmenn í ríkisstj. hefðu haft áhuga fyrir einhverju máli, þá hefði verið alveg sjálfsagt, að ég hefði stutt fjárveitingu til þess, en barizt á móti öllu því, sem ráðh. samstarfsflokkanna lögðu til. Þetta er auðvitað eins og hvert annað slúður hjá hv. 1. þm. Reykv. og áreiðanlega mælt gegn betri vitund, því að hann veit vel, að þetta er ekki rétt, enda hefur hann sjálfur óspart gortað af því, að hann hafi í þeirri ríkisstj., sem við áttum báðir sæti í, fengið hækkaðar fjárveitingar mjög svo til ýmissa þeirra málaflokka, sem hann hafði með höndum. Og ég veit ekki betur, en það hafi verið með mínu samþykki, Svo sagði þessi hv, þm., - og ég skal láta það verða endinn á þessum fáu orðum, sem ég segi út af þessu, því að ræða hv. þm, var ekki svaraverð, - svo sem til sannindamerkis einu atriði og benti á hæstv. sjútvmrh.: Svo sjá menn það, að hæstv. sjútvmrh, kinkar kolli. - En það sáu bara allir, að hæstv. sjútvmrh. kinkaði ekki kolli, Þannig leyfir þessi hv. þm. sér að segja frá því, sem er fyrir allra manna augum. Og hvað halda menn svo, að það sé að marka, sem slíkur maður segir um það, sem enginn maður getur vitað, hvort það er satt eða ósatt?

Forseti (EOl): Mér hefur borizt viðbótartill. frá hv. 5. þm. Reykv. (JóhH) og 9. landsk, þm. (ÓB) við þeirra skriflegu brtt., sem áður kom fram. Þá mundi öll till. verða þannig: „Við 1. gr. Síðari málsgr. orðist svo: Á árinu 1958 skal leggja í sérstakan sjóð 1% af vörumagnstolli og verðtolli skv. tollskrá og hækkunum skv. þessari grein svo og af öðrum aðflutningsgjöldum, þó ekki af söluskatti af innfluttum vörum. Fé þessu skal varið til byggingar tollstöðva í landinu.“ En svo falli niður setningin: „Álagið skal innheimt með öðrum aðflutningsgjöldum og nýtur sömu lögverndar og þau.“ Það þarf afbrigði til þess, að þessi brtt., sem er skrifleg og of seint fram komin, megi og koma til umr. og atkvgr.



Herra forseti. Hæstv, forseti hefur nú þegar lýst þeirri viðbótarbrtt., sem við hv. 5. þm. Reykv. bárum fram, og tel ég, að í sjálfu sér þurfi hún ekki nánari skýringar. Okkur hafði upphaflega sézt yfir það, að ef setning sú, er við viljum fella niður, stendur áfram, þá stangast hún á við það, sem við upphaflega höfðum lagt til, nefnilega þá breytingu á fjáröflun til tollstöðvanna, að í stað þess að 1% sé lagt á tollana, þá sé það tekið af tollunum, innheimtum samkv. núgildandi skattstigum. Sá misskilningur hæstv. fjmrh., að við værum að leggja til, að ekki yrði veitt fé til byggingar þessara tollstöðva, hefur þegar verið leiðréttur af öðrum hv. þm., sem hér hafa tekið til máls, og hef ég engu við það að bæta. Það er fjáröflunarleiðin, sem við erum ósamþykkir, ekki því málefni, að fé sé varið í þessu skyni. Ég skal að vísu taka það fram, að heppilegast af öllu hefði ég talið, að féð væri veitt til þessa almennt á fjárl. Ég tel þá leið í sjálfu sér óeðlilega, að það sé farið langt inn á þá braut að binda ákveðnar ríkistekjur við ákveðin útgjöld. Það geta verið sérstakar ástæður fyrir hendi, sem geri þetta eðlilegt, eins og t.d. þegar benzínskatti er varið til viðhalds vega o.s.frv. Ef um er að ræða ráðstafanir, sem telja má fremur í hag tilteknum þjóðfélagsborgurum, heldur en öðrum, þá er það ekki óeðlilegt, að þeir taki sérstaklega þátt í kostnaði við slíkar ráðstafanir, þannig að þeir, sem nota vegina mest t.d., taki sérstaklega sinn þátt í kostnaðinum við viðhald þeirra. Séu ekki slíkar ástæður fyrir hendi, þá tel ég óeðlilegt að hnýta þannig saman ákveðin ríkisútgjöld og ákveðnar ríkistekjur. Svo langt höfum við hv, 5. þm. Reykv, samt ekki hugsað okkur að ganga að fella niður, að fjár til byggingar tollstöðva væri aflað af tollunum, en við teljum óeðlilegt, að það sé í þeirri mynd, sem nú er, og höfum báðir gert fyrir því grein, og ég hef engu við það að bæta. Ég vil aðeins að lokum taka það fram og taka undir það með hv. 1. þm. Reykv. (BBen), að það er á fullkomnum misskilningi byggt, að það sé um að ræða árekstur á milli brtt. okkar hv. 5. þm. Reykv. og tillögu hans um, að þessu fé megi einnig verja til byggingar lögreglustöðva. Ég styð hans till. fyllilega. Flestir hv. þdm. munu hafa þann kunnugleika á aðbúð lögreglunnar, eins og hún er nú, og aðbúðinni að föngum, að þeim er ljóst, að þau mál eru í óviðunandi horfi og æskilegt að veita fé til þess að ráða á því bót, En það er síður en svo, að það stangist í nokkru á við þá tillögu, sem ég hef hér flutt ásamt hv. 5. þm. Reykv.



Herra forseti. Ég tek alveg undir það, sem hv. 9. landsk. (ÓB) sagði um till. okkar annars vegar og till. hv. 1. þm. Reykv. (BBen) hins vegar. Inn í þetta mál hafa blandazt nokkuð umræður um meðferð fjárl. á Alþ., eins og að líkum lætur, og ég gerði mínar aths. af því tilefni í minni fyrri ræðu. Ég veit ekki, hvort hæstv. fjmrh. hefur heyrt þær, því að hann er eins og fló á skinni hér í dag. En til viðbótar við það, sem ég vék að áðan, hefur nú blandazt eitt viðbótarmál að ósköp eðlilegum hætti inn í þetta, og það er sú heimild, sem er í fjárl. til þess að verja 15 millj. kr. til atvinnuaukningar og vikið var að hér áðan og engar reglur eru um, hvernig veita skuli eða lána. Við sjálfstæðismenn gerðum um þetta aths. og fluttum brtt, á síðasta þingi, en þær voru allar felldar. Því hefur verið haldið fram, að úthlutun þessa fjár á yfirstandandi ári hafi á margan hátt verið mjög athugaverð, en um það geta fæstir dæmt með sanni, vegna þess að það er ekki fyrr en nú nýlega, sem fjvn. Alþ. fær einhvern lista yfir það, hvernig fénu hefur verið varið, og er þó á engan hátt hægt af því að átta sig á öllum þeim misfellum, sem hér kann að hafa verið um að ræða. Það er bæði talað um meðal almennings mikið misrétti í meðferð málsins, og það er eiginlega furðulegt og næstum því ótrúlegt, að hæstv. ríkisstj. skuli vilja taka á sig þá ábyrgð, að tveir hæstv. ráðh. úthluti slíku fé á þann hátt, sem nú á sér stað. Á þessu ári er hér um að ræða 15 millj. kr., og lagt er til í fjárl. fyrir 1958, að enn sé varið með sama hætti 15 millj. kr., og hafa þá tveir tilteknir ráðh., ef þeir halda áfram að gegna störfum sínum til ársloka 1958, úthlutað með þessum hætti um 30 millj, kr. og sækja sína heimild til þess í fjárl. Framkvæmdabanki Íslands hefur verið settur á laggirnar með bankaráði, sem kosið er af þinginu, Sþ., og bankastjóra, hámenntuðum hagfræðingi og fyrrv. ráðunauti ríkisstj. í efnahagsmálum. Nú er það svo, að það munu ekki vera nema liðugar 30 millj. kr., sem þessi banki hefur til þess að veita lán út af eigin fé á yfirstandandi ári og næstu árum - milli 30 og 40 millj. kr. á ári. Til þess að ráðstafa þessu ásamt öðrum verkefnum bankans þykir þurfa að hafa sérstaka löggjöf og sérstakan banka, sérstakt bankaráð og bankastjóra og allt, sem þar tilheyrir. En hér eru tveir gervibankastjórar í landinu, hæstv. fjmrh, og hæstv. félmrh., sem á tveimur árum úthluta til atvinnuaukningar í landinu 30 millj. kr. Við eigum kannske eftir að fá einhverja grg. fyrir þessu máli á Alþ. enn þá, áður en því lýkur. Þó vita auðvitað fæstir um það, og enda þótt það séu lesnir upp einhverjir listar, þá vita menn heldur ekki af því, hvernig málsmeðferðin er. Því er haldið fram, að það sé nú þegar farið að greiða mönnum úr ríkissjóði stórar fjárupphæðir, sem eigi að endurgreiðast sem atvinnuaukningarfé árið 1958. Er þetta rétt, og getur þetta verið? Það er nauðsynlegt að fá atriði eins og þessi upplýst og einmitt í sambandi við mál eins og hér er um að ræða, sem snertir það, hvernig meðferð fjármála ríkisins er farið. Að sjálfsögðu ber að leggja áherzlu á það að búa vel í einu og öllu um hnútana í svo veigamiklu máli. En það sígur allt og hefur sigið á undanförnum árum á ógæfuhliðina. Menn eiga erfiðara og erfiðara að átta sig á fjármálastefnunni og geta ekki gert það eftir fjárl. sjálfum, og auk þess eru svo svona opin sár í fjárl., að algerlega án þess að séu nokkur ákvæði eða reglur um það, þá er einstökum ráðh., sem eru auðvitað pólitískir embættismenn samkv. okkar stjórnskipun, falið að ákveða atvinnuaukningarfé, svo að millj. skiptir og milljónatugum, þegar nokkuð frá líður. Ég hef hér gert að gefnu tilefni tvö atriði um meðferð fjármálanna að umræðuefni í sambandi við þetta frv. Hér er ekki um stórvægilegt atriði að ræða eitt. En ef lengra væri farið á þessum vettvangi, sem hér er lagt til, þá yrði það þó til þess að gera fjárl. enn þá meiri skrípamynd af fjármálastefnunni og fjármálastarfseminni í landinu, heldur en nú er.



Herra forseti. Það er aðeins eitt atriði til þess að leiðrétta þann fráleita málflutning, sem hv. síðasti ræðumaður viðhafði varðandi meðferð atvinnutryggingafjárins. Hann sagði, að því fé væri úthlutað þannig, að hæstv. fjmrh. og hæstv. félmrh. úthlutuðu fénu. Það er eins og þessi maður sé nýkominn hér inn á Alþ. og hafi enga þekkingu á því, hvað fyrrv. ríkisstjórnir hafi aðhafzt. Væri rétt að marka það, sem þm. segir, þá ætti meðferð mála í síðustu ríkisstj. að hafa verið þannig, að því fé, sem þá var veitt á fjárl. til atvinnuaukningar, hafi verið úthlutað af hæstv. fjmrh., Eysteini Jónssyni, og hæstv. félmrh., Steingrími Steinþórssyni. Trúir nokkur maður því, að hv. Sjálfstfl. hafi setið í ríkisstj. og látið þessa tvo menn, Eystein Jónsson og Steingrím Steinþórsson, úthluta upp á eigin spýtur öllu fé, sem veitt var til atvinnuaukningar? Auðvitað er það þannig nú eins og var áður, að þessu fé er úthlutað af ríkisstj. Það mun hafa verið þannig áður og er þannig enn.



Herra forseti. Það er rétt, að mínum ræðutíma er lokið, og verð ég því mjög að stytta mál mitt. Ég verð að segja, að ég hef sjaldan heyrt öllu lélegri rökfærslur, en hjá þeim hæstv. tveimur ráðh., sem hér hafa talað. Hæstv. menntmrh. taldi það örugga sönnun fyrir því, að nú hlyti að vera farið að í núverandi stjórn á þann veg, að fleiri kæmu að úthlutun atvinnubótafjár en hæstv. fjmrh, og hæstv, félmrh., að slíkt hefði alls ekki getað viðgengizt í síðustu ríkisstj. Er það þá virkilega svo, að núverandi hæstv. ríkisstj. taki sér fyrrv. ríkisstj. í einu og öllu til fyrirmyndar? Rökfærsla hæstv. ráðh. gæti því aðeins staðizt, að þetta væri rétt. En því miður er það svo, að því fer mjög fjarri, og verð ég að lýsa það sem alger meiðyrði um fyrrv. ríkisstj., að hún líkist á nokkurn veg þeirri, sem nú er, nema því einu, sem að vísu var ekki ánægjulegt fyrir fyrrv. ríkisstj., að hæstv. fjmrh, er í þeim báðum. Rökfærsla hæstv. fjmrh. kom fram í því, að hann sagði, að allir þm. hefðu séð, að hæstv. sjútvmrh. hefði ekki kinkað kolli. Nú er hægt að athuga þá fullyrðingu aðeins með því einu að benda á, að hér um bil helmingur þm. á þess ekki kost eftir sætaskipun að sjá framan í hinn göfuga koll hæstv. sjútvmrh., svo að þeir gátu hvorki séð eitt né annað í þeim efnum, og fullyrðing um það, að allir þm. hefðu fylgzt með þessu, gæti því aðeins staðizt, ef allir þm. hefðu hlaupið til, jafnskjótt og þeir heyrðu, að var farið að tala um hæstv. fjmrh., og horft á sjútvmrh. og vitað, hvernig honum væri skemmt, ef félaga hans væri hallmælt, og biðu í ofvæni eftir að sjá svipbreytingar hans af því tilefni. Nei, þvílík rökfærsla fær auðvitað ekki staðizt. Þeir, sem horfðu á hæstv. sjútvmrh., sáu, að hann kinkaði kolli og var því mjög sammála, sem mælt var. Þeir, sem ekki horfðu á hann, sáu það vitanlega ekki. En vera kann, að hæstv. sjútvmrh. hafi gert sína höfuðhreyfingu óafvitandi, vegna þess að það hafi verið hans innri maður, sem brauzt þarna út, undirvitundin, án þess að hann ætlaði að láta hann koma fram í dagsljósið, en ég vil leiða hæstv. sjútvmrh, til vitnis um það. Er hann sammála úthlutun atvinnubótafjárins, eins og hún fór fram? Telur hann, að hún hafi á allan veg farið fram á þann veg, sem hann sjálfur kysi? Og enn fremur vildi ég spyrja hæstv. sjútvmrh.: Telur hann, að hæstv. fjmrh. hafi aldrei sýnt það í stjórnarstörfum sínum, að hann gerði upp á milli samstarfsmanna sinna, þannig að hann mæti tillögur sinna flokksmanna og sína flokkshagsmuni meira, en flokkshagsmuni andstæðinganna, jafnvel þótt innan ríkisstj. sé? Ég mundi meta það töluvert, ef hæstv. sjútvmrh, fengist til þess að lýsa þessu yfir, að hæstv. fjmrh. hefði gert þvílíka breytingu á atferli sínu frá því, sem áður var. Þá kæmi sem sagt á daginn, að þó að hann hefði versnað að sumu, þá hefði hann batnað að öðru og væri þess vegna að því leyti ekki eins illa kominn og að sumu leyti mætti ætla. Loks vil ég taka það fram út af því, sem hæstv, fjmrh, sagði um samstarf okkar í ríkisstj., að ég hefði verið með einhvern söguburð um það. Ég var einmitt að gefa skýringu á því, sem hæstv, fjmrh, hefur haldið fram opinberlega, þegar hann sagði, að við sjálfstæðismenn hefðum með óhæfilegri ágengni sótzt eftir fjárveitingum til okkar rn. Það var til þess að bæta úr þvílíku neyðarástandi eins og er í þeim tveimur málum, sem ég nefndi áðan, sem hæstv. fjmrh. leyfði sér að ávíta okkur með þeim hætti, sem hann gerði í eyru alþjóðar.



Herra forseti. Hæstv. menntmrh. átti ekki mikið erindi upp í ræðustólinn áðan, en þó er það eiginlega það eina, sem við höfum heyrt um það, hvernig úthlutað hafi verið atvinnubótafé, 15 millj. kr., - um það hefur þingið held ég ekkert annað heyrt en þetta: Dettur mönnum í hug, að fjmrh. og félmrh. geri það nú, þar sem allir sjá, að auðvitað munu ekki fjmrh. og félmrh. hafa gert það í fyrrv. stjórn? - Þetta er sá eini boðskapur, sem Alþ. hefur fengið um það, hvernig núverandi hæstv. ríkisstj. úthluti 15 millj. kr. í atvinnuaukningarfé. En auðvitað sjá menn, að þetta er ekki annað, en barnalegt frumhlaup, sem hæstv, ráðh. finnur sjálfsagt eftir á að hefði verið betra, að ekki hefði átt sér stað. En það er nú ekki hægt, finnst mér, að afgreiða mál eða láta við það sitja um jafnstórvægileg mál eins og úthlutun 15 millj. kr., að ýmist sé kinkað kolli eða ekki kinkað kolli eða að engu sé svarað um það, þegar beinlínis er spurt af þm. og tilteknir ráðherrar inntir svara. Ég spurði áðan, og hæstv, fjmrh. mátti vita, hvert fyrirspurninni var beint, og ég beini henni þá til hans nú: Er það rétt, að ríkissjóður sé þegar farinn að greiða út verulega fjármuni, sem er greitt sem atvinnuaukningarfé ársins 1958? Þetta er í annað skipti, sem ég ber fram þessa fsp., og mér finnst, að þm, eigi rétt á því, þegar hæstv. ráðherrar eru viðstaddir, að slíkum spurningum eins og þessum sé svarað.



Það er út af því, sem hv. 5. þm. Reykv. (JóhH) spurði um, og því, sem hann sagði um atvinnuaukningarféð og úthlutun þess. Þessu er þannig varið með atvinnuaukningarféð og hefur verið, frá því að það fyrst var lögleitt, að ráðherrar eða ríkisstj. hefur úthlutað atvinnuaukningarfénu, og það er eins nú. Þetta þótti auðvitað sjálfstæðismönnum ágætt, alveg prýðilegt, á meðan þeir voru í ríkisstj., enda áttu náttúrlega sinn þátt í að móta þessa stefnu. Þegar þeir eru farnir úr ríkisstj, og aðrir hafa tekið við, þá er þetta auðvitað óalandi og óferjandi brot á þingræðisvenjum og farið fram hjá Alþ. o.s.frv. Út af því, sem hv. 5. þm. Reykv. spurði, hvort það væri farið að ráðstafa fyrirfram atvinnuaukningarfé næsta árs að einhverju leyti, vil ég taka fram: Það má vel vera, að það hafi að einhverju litlu leyti verið nú þegar gefin út loforð um atvinnuaukningarfé næsta árs. En ég vil segja þessum hv. þm., að það mun vera með minnsta móti. Það mun vera mun minna, en við urðum stundum að gera, þegar við vorum saman í stjórn, framsóknarmenn og sjálfstæðismenn, því að þá var það algengt, að menn töldu sig tilneydda að lofa atvinnuaukningarfé fyrir næsta ár fyrir fram. Og svona rétt til gamans, fyrst þessi hv. þm. vill vera að tala um þessi fyrirframloforð, vil ég taka það fram, að þegar ég tók við hafnarmálum af formanni Sjálfstfl., þá var hann búinn að lofa fyrir fram öllum hafnarbótasjóðnum, eins og hann gat mestur orðið 1957, og upp undir helmingnum af því, sem hann gat orðið 1958. Ég hef ekkert verið að flíka þessu, en fyrst hv. þm. er að gera sig breiðan og spyrja um, hvort þau ósköp hafi skeð, að eitthvert loforð hafi verið gefið fyrir fram út á atvinnuaukningarfé næsta árs, og telur það eitthvert skelfilegt afbrot, þá er rétt, að þetta komi fram. Ég vil ekki vera að kýta við hv. 1. þm. Reykv., þó að hann gæfi að sumu leyti tilefni til þess í því, sem hann sagði hér áðan. Það sýnir bara, hvað hann er „forstokkaður“, að hann sagði enn, að þeir, sem hefðu horft á hæstv. sjútvmrh., hefðu séð, að hann kinkaði kolli, þó að allir, sem hér eru inni og á hann horfðu, viti, að þetta er alger uppspuni. Hv. þm. sagði, að ég hefði framkvæmt þá óhæfu að álasa þm, Sjálfstfl. fyrir, að þeir hefðu heimtað hækkuð ríkisútgjöld á mörgum sviðum. Ég held, að það sé engin óhæfa að upplýsa þetta og allra sízt þegar þessir hv. þm. hafa drýgt þá óhæfu að þykjast hvergi hafa komið nálægt þeirri hækkun á ríkisútgjöldum, sem orðið hefur á undanförnum árum, og deila, þegar þeim sýnist, á menn fyrir það, að útgjöldin hafi ekki orðið stórum hærri í mörgum greinum. Ég held, að það sé fullkomlega eðlilegt, að það sanna sé upplýst í þessu, og það er ekkert annað, sem ég hef gert.

Forseti (EOl): Ég vil út af þeim síðustu umræðum, sem nú hafa farið fram, minna hv. þdm. á, að til umræðu er frv. til laga um bráðabirgðabreytingu á lögum nr. 90 1954, um tollskrá o.fl., og óska þess, að þeir reyni sem mest að halda sér við það mál.



Herra forseti. Ég hafði nú ekki ætlað að blanda mér inn í þessar umræður hér um breytingu á lögum um tollskrá, en vegna þess að hæstv. fjmrh. fór hér algerlega með rangt mál áðan, tel ég ástæðu til - vegna kunnugleika á því máli ekki siður en hann - að mótmæla algerlega því, sem hann sagði hér áðan. Hann sagði, hæstv. ráðh., að það væri sami háttur hafður nú á við úthlutun atvinnubótafjárins og var í tíð fyrrverandi ríkisstj. Fyrrverandi ríkisstj. hafði þann hátt á í sambandi við úthlutun atvinnubótafjárins að skipa nefnd, sem í voru ráðuneytisstjórarnir Sigtryggur Klemenzson, Gunnlaugur Briem og Hjálmar Vilhjálmsson, til þess að gera ýtarlegar till., hvernig þessu fé væri bezt ráðið. Veit ég, að till. þeirra byggðust á réttsýni og kunnugleika, en ekki á neinn hátt á pólitískri hlutdrægni. Og ríkisstj. leit að lokum yfir þessar till. og fór oftast algerlega eftir þeim, Þetta er allt annar háttur, en nú hefur verið við hafður, því að það er kunnugt þrátt fyrir ummæli hæstv. menntmrh., að úthlutunin að þessu sinni er að mestu eða öllu leyti í höndum tveggja hæstv. ráðh., hæstv. félmrh. og hæstv. fjmrh. Og hæstv. sjútvmrh. hefur ekki mælt á móti því, að það sé rétt, sem eftir honum hefur verið haft, að ágengni og rangsleitni hæstv. fjmrh. hafi verið slík við úthlutun fjárins, að við það sé illt að una, 

En við verðum að hætta fyrir kl. 3.

Ég skal verða við ósk forseta og stytta mál mitt mjög. Það, sem hér hefur einkennt umræðuna um þetta mál, er það, að þeir hæstv. ráðh., sem tekið hafa til máls, hafa kinnroðalaust komið hér upp og vitnað, á móti betri vitund. Það kann að heita hégómamál, þegar hæstv, fjmrh, segir, að hæstv. sjútvmrh. hafi alls ekki kinkað kolli, en ég vil bara upplýsa það vegna þess, hvar ég sit í salnum, að hæstv, fjmrh. hefur alls ekki getað séð það, hvort hæstv. sjútvmrh. kinkaði kolli eða ekki, vegna þess að hæstv. menntmrh. sat á milli og skyggði á.

Nú verð ég að biðja hv, ræðumann, ef hann á ólokið af sinni ræðu, að gera svo vel að gera hlé á sinni ræðu, því að nú verð ég að fresta fundi.

Herra forseti. Ég skal verða við óskinni um það, sérstaklega vegna þess, að ég á þá kost á að taka til máls síðar í þessu máli. - Fundarhlé. Herra forseti. Eins og hv. þm, heyrðu áðan, gerði hv. 5. þm. Reykv, (JóhH) fyrirspurn til hæstv. fjmrh, um það, hvort farið væri að greiða úr ríkissjóði fé út á væntanlegt atvinnubótafé 1958. Hæstv. ráðh. svaraði þessu ógreinilega, talaði um, að það væri búið að lofa nokkru fé úr ríkissjóði út á væntanlegt atvinnubótafé, en það væri ekki meira en það, sem hefði gerzt í tíð fyrrv. ríkisstj. Það má vel vera, að í tíð fyrrv. ríkisstj. hafi verið eitthvað gert að því að lofa fé fyrir fram, en það hefur áreiðanlega ekki verið greitt fyrir fram eða á árinu áður en fé var veitt til atvinnubóta. Hæstv. ráðh. á eftir að svara því, hvort farið sé að greiða fé úr ríkissjóði út á væntanlegt atvinnubótafé 1958, og það er æskilegt, að hann vilji koma hér aftur upp í ræðustólinn og svara því greinilega: Hefur hann greitt úr ríkissjóði fé, sem síðar á árinu 1958 á að greiðast af því fé, sem varið verður til atvinnubóta? Og hvaða heimild hefur hæstv. ráðh. til þess að greiða á árinu 1957 úr ríkissjóði það, sem síðar kynni að verða greitt af atvinnubótafé á árinu 1958? Það er æskilegt, að þessu verði svarað greinilega, svo að hv. þm. viti um það, hvort þessi óvenjulega aðferð getur átt sér stað og hvort það er sannleikur, sem sumir halda fram um slíkar greiðslur. Það virðist vera, að hæstv. fjmrh, sé farinn að verða nokkuð uppivöðslusamur og taka sér einræðisvald, ef þetta er sannleikanum samkvæmt. Og ég segi: Það færi betur, að hann gæti borið slíkar sakir af sér, og hann má vera þakklátur fyrir, ef hér væri með rangt mál farið, að fá hér tækifæri til þess að hreinsa sig af þessu. Það er ekki undarlegt, þótt að því sé fundið, að tveir hæstv. ráðh. úthluti atvinnubótafénu, þegar það er orðið jafnmikið og það var á s.l. ári og eins og ætlað er að það verði á næsta ári. Það er ekki undarlegt, sérstaklega vegna þess, að þegar byrjað var á því að veita á fjárl. fé til atvinnubóta í því skyni að bæta atvinnuástandið á þeim stöðum, þar sem það er verst, þá var ekki meiningin, að þetta væri þannig gert. Við sjálfstæðismenn vildum hafa lýðræðislega aðferð í þessu efni. Frv. var lagt fyrir Alþingi að tilhlutan sjálfstæðismanna, frv., sem var samið af jafnvægisnefnd, hv. fyrrv. þm. Barð., Gísla Jónssyni, og hv. þm. N-Þ. (GíslG). Það var um svokallaðan jafnvægissjóð og um það, hvernig bezt og lýðræðislegast væri hægt að koma fyrir ráðstöfunum í því skyni að efla jafnvægi í byggð landsins, svo að það fé, sem veitt væri til þess hverju sinni, gæti komið að sem beztum notum. Í þessu frv. var gert ráð fyrir, að Alþingi kysi fimm manna nefnd, sem hefði með höndum úthlutun atvinnubótafjárins. Við sjálfstæðismenn vildum fylgja þessu frv. allir sem einn, en það var stöðvað í þinginu, vegna þess að hæstv. fjmrh, vildi ekki fá fulltrúa frá Sósfl. til þess að hafa hönd í bagga með úthlutun þessa fjár. Það þótti of lýðræðislegt. Þá þótti þessum hæstv. ráðh. sem Sósfl. væri gert of hátt undir höfði, að hann hefði 1/5 af því áhrifavaldi að úthluta þessu fé. En það virðist sem það hafi orðið nokkur skoðanamunur hjá þessum hæstv, ráðh., síðan hann settist í ríkisstj. með Sósfl., því enda þótt hæstv, fjmrh. ráði mestu í dag um úthlutun þessa fjár, þá kemst hann þó ekki hjá því að taka eitthvert tillit til þess, sem sósíalistar segja í þessu efni, eins og nú er málum komið. Mér þykir rétt að upplýsa þetta hér, þar sem hæstv. fjmrh. sagði hér áðan, að við sjálfstæðismenn hefðum alltaf verið ánægðir með það, að atvinnubótafénu væri úthlutað eins og nú er gert. En eins og ég sagði áðan, var því ekki úthlutað eins og nú er gert, þótt þetta frv. næði ekki fram að ganga, vegna þess að þrír valinkunnir menn, ráðuneytisstjórarnir, gerðu sameiginlega till. um það, hvernig þessu fé skyldi verða úthlutað, og hjá þeim réð ekkert annað, en réttsýni, þegar þeir lögðu sínar till. fram, enda sá ríkisstj. sjaldan eða aldrei ástæðu til að breyta út frá tillögum þeirra. Hæstv. fjmrh. vill sýnilega sem minnst um þessi mál ræða, Hann væntir þess að hafa á næsta ári sömu aðstöðu til úthlutunar á atvinnubótafénu eins og hann hefur haft s.l. ár og hugsar þá sennilega gott til að nota féð eins og honum sýnist heppilegast. Ég skal ekki fara meira út í þetta atriði. En ég vil benda á, að hæstv. ráðh. hefur öðrum þræði viljað láta í það skina, að hann væri aðeins gjaldkeri ríkissjóðsins, vegna þess að Alþingi hefði ráðstöfunarréttinn og fjárveitingavaldið hverju sinni. Og menn minnast þess, hversu oft hæstv. fjmrh. talaði um útgjaldaráðuneytin í fjárlagaræðu sinni við 1. umr. fjárl. nú í haust. Hann eyddi verulegum tíma í það að reyna að sanna alþjóð, að önnur ráðuneyti, en fjmrh. væru hin svokölluðu útgjaldaráðuneyti og hann væri fyrst og fremst í ráðuneytinu til þess að skrifa upp á ávísanir frá þessum útgjaldaráðuneytum og annast greiðslur fyrir þeirra hönd. Ég man það, að eftir þessar umr. talaði ég við mikilsmetinn framsóknarmann, og hann hafði það á orði, að eftir þessa ræðu hæstv. fjmrh., eftir þessa kenningu hæstv. fjmrh., þá verðum við að hætta því að kalla Eystein Jónsson fjmrh, fjármálamann. En Framsóknarfi. og Tíminn hafa gert ákaflega mikið að því á undanförnum árum að reyna að telja fólki trú um það, að hæstv. fjmrh. væri alveg sérstakur fjármálaspekingur. En sjálfur reyndi hann að sanna það fyrir alþjóð, að hans hlutverk í ráðuneytinu væri aðeins að annast greiðslur og samþykkja ávísanir, sem önnur ráðuneyti gæfu út. Í sambandi við þetta frv., sem hér liggur fyrir um breytingu á lögum um tollskrá, mætti ýmislegt segja. Það mætti segja, að það væri ekki eðlilegt að taka með sérstökum lögum prósentu af tekjum ríkisins til þess að byggja tollstöðvarbyggingar hér í Reykjavík og annars staðar um landið, og ég vil halda því fram, að það væri eðlilegra að taka sérstaka fjárveitingu á fjárl. hverju sinni í þessu skyni og láta það koma fram á fjárl., hverju varið er til þessara framkvæmda eins og annarra. Sama máli gegnir með lögreglustöðvarbyggingu og ýmsar fleiri nauðsynjaframkvæmdir, sem beðið er eftir. En till. um þetta er fram komin á þennan hátt vegna þess, að því er vantreyst, að fé fáist í þessu skyni með öðru móti. Fjárl. hafa hækkað stöðugt undanfarin ár, og fjmrh. og stuðningsflokkar núverandi hæstv. ríkisstj. eru ekki sérstaklega ánægðir yfir því, hversu fjárl. stíga nú ár frá ári og allra mest síðan núverandi hæstv. ríkisstj. var mynduð. Þess vegna er eðlilegt, að hæstv. fjmrh. og stuðningsflokkar ríkisstj. vilji reyna að kippa út úr fjárl. sem mestu til þess að fela nokkurn hluta þeirra fyrir alþjóð. Við vitum, að í landinu eru nú í dag tvenns konar fjárl. Annars vegar eru fjárl. ríkisins, fjárl. hæstv. fjmrh., Eysteins Jónssonar, sem ætlað er að afgr. núna fyrir jólin. Hins vegar eru fjárlög útvegsins og útflutningsframleiðslunnar, fjárlög hæstv, sjútvmrh., Lúðvíks Jósefssonar, sem ætlað er að fresta afgreiðslu á fram yfir bæjarstjórnarkosningarnar, og má það vera vegna þess, að til þeirra fjárlaga þurfi ekki minna í beinum sköttum á landsmenn, heldur en á fjárlög ríkisins. Ég skal ekki fara að ræða fjárl. í sambandi við þetta, vegna þess að til þess gefst tækifæri á eftir. En það er áreiðanlegt, að menn eru almennt farnir að átta sig á því, bæði innan þings og utan, hvernig farið er með fjármál ríkisins í heild og að það verður að koma á stefnubreytingu í þessu efni. Almenningur í landinu gerir ekki feluleik sér að góðu öllu lengur, vegna þess að nú eru jafnvel betri tækifæri, en fyrr að sjá nokkuð í gegnum það, sem á að hylja. Það kemur fram að lokum. Ég skal svo ekki hafa þessi orð öllu fleiri. Ég sé, að hæstv. fjmrh. er að koma inn í salinn, - og ég vona þá, að hann a.m.k. svari þeirri fyrirspurn hv. 5. þm. Reykv. alveg greinilega, hvort hann hefur nú þegar greitt úr ríkissjóði til fyrirtækja eða fyrirtækis, til sveitarfélags eða kaupstaðar fé, sem á að greiðast á næsta ári með væntanlegu framlagi til atvinnubóta.



Það er aðeins tvennt, sem ég vil taka fram út af því, sem síðasti ræðumaður kom inn á. Ég vil upplýsa, að það hefur á undanförnum árum þráfaldlega komið fyrir, að fjmrn. hefur fallizt á að greiða fyrir fram nokkrar fjárhæðir út á væntanlegar fjárveitingar, og að slíkt hefur oft verið gert eftir sérstakri kröfu og ósk frá ráðherrum Sjálfstfl. Það er engin ný bóla. Það hefur verið reynt að gera eins lítið að þessu og unnt hefur verið, en það hefur þráfaldlega komið fyrir, að þetta hefur verið gert og þá oft eftir kröfu frá ráðherrum Sjálfstfl. Ég fullyrði, að slík fyrirframheit eða fyrirframgreiðslur eru nú með allra minnsta móti. En þetta hefur komið fyrir oft á undanförnum árum, þó að reynt hafi verið að gera eins lítið að því og unnt hefur verið. Það hefur þá staðið alveg sérstaklega illa á, og þá hefur verið gripið til þessa. Hv. 1. þm. Rang. sagði hér áðan, að ég hefði farið með rangt mál í sambandi við það, sem ég upplýsti um úthlutun atvinnuaukningarfjárins. Ég kallaði fram í og sagði við hv. þm., að það mundi ekki borga sig fyrir hann að segja þetta. Hann er nokkuð hvatvís og fljótur að fullyrða, þessi hv. þm., eins og mönnum er kunnugt, og hefði stundum gott af því að hugsa sig betur um, en hann gerir, áður en hann talar. En ég sagði, að atvinnuaukningarfénu hefði verið úthlutað af ríkisstj. og væri úthlutað af ríkisstj., og þetta er rétt, en ekki rangt. Um úthlutunina fjalla að vísu nokkuð sérstaklega þrír ráðh., en úthlutunin er gerð af ríkisstj., eins og var hjá fyrrv. stjórn, en þá fjölluðu þó raunar tveir ráðh. mest um úthlutunina. Þá voru það nokkrir embættismenn, sem undirbjuggu úthlutunina, og það er enn þá þannig, að það eru embættismenn, sem fjalla um málin fyrst og undirbúa þau í hendur ráðh. Allt það, sem hv. þm. sagði um þetta, er því á misskilningi byggt.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. - Hæstv. fjmrh. minnti mig á, að hann hefði sagt, að það mundi ekki borga sig fyrir mig að fullyrða, að það væri annar háttur hafður nú á með úthlutun atvinnubótafjárins, heldur en var í fyrrv. stjórn. Mér er nú alveg rétt sama, hvort hæstv. ráðh. álítur það borga sig eða ekki að segja sannleikann. Það kannske borgar sig í bili að þegja yfir sannleikanum eða segja eitthvað annað, en sannleikann. En hæstv. ráðh. veit það, að þegar hann kemur hér upp í ræðustólinn og segir, að það sé sami háttur hafður á nú með úthlutun þessa fjár eins og var í fyrrv. stjórn, þá veit hann, að hann er að skrökva, en það er það alvarlegasta. Ég skal ekki segja meira um það. En ég býst við, að hv. alþm. hafi tekið eftir því, að svar hans við fsp. hv. 5. þm. Reykv. (JóhH) var ekki vel greinilegt. Eða áttuðu menn sig á því, sem hæstv. ráðh. var að segja? Hann sagði: Það hefur oft komið fyrir áður, að það hafi verið greitt út á væntanlegar fjárveitingar. - Það má vel vera, að það hafi komið fyrir, að það hafi verið greitt fyrir fram út á væntanlega fjárveitingu, eftir að frv. til fjárl. hefur verið lagt fram, eftir að vitað var, að slík fjárveiting yrði veitt. En hér er að ræða um atvinnubótafé, sem ekki er sérstök fjárveiting fyrir á hvern stað, eða á að skilja það svo, að það sé nú þegar búið að úthluta því atvinnubótafé, sem á að koma til nota á árinu 1958? Ég er ekki kunnugur í stjórnarráðinu núna, en það veit ég, að því hefur ekki verið úthlutað. Það hefur ekki enn verið úthlutað því fé, sem á að veita til atvinnubóta fyrir næsta ár, nema þá í huga hæstv. fjmrh., að hann hugsar sér að láta það fara á vissan og ákveðinn stað. Hafi hæstv. fjmrh, nú þegar greitt úr ríkissjóði fyrir fram það, sem hann ætlar að láta á einhvern stað af atvinnubótafé næsta árs, þá er það eingöngu vegna þess, að hann treystir því, að hann hafi á næsta ári sama einræðisvaldið og hann hafði á s.l. ári til þess að ráða því, hvert atvinnubótaféð fer. Og þá er hér um hreinan skrípaleik að ræða, þegar talað er um, að valdið sé hjá Alþingi, að úthlutun fjárins sé hjá ríkisstj, allri, að úthlutun fjárins sé undirbúin af embættismönnum, samvizkusömum og kunnugum málefnunum, því að slík úthlutun hefur ekki enn átt sér stað, á því atvinnubótafé, sem á að nota á næsta ári. En eftir orðum hæstv. fjmrh. áðan ber að skilja það svo, að hann hafi nú þegar greitt út úr ríkissjóði fé, sem hann, sami hæstv. ráðh., ætlar að endurgreiða aftur af því fé, sem verja á til atvinnubóta á næsta ári, en hv. Alþingi hefur ekki enn samþykkt og enn hefur ekki verið úthlutað nema í huga og kolli hæstvirts ráðherra.



Herra forseti, Ég skal verða við því að gera aðeins örstutta athugasemd. - Fsp. minni um það, hvort greitt hefði verið fé úr ríkissjóði út á væntanlegt atvinnuaukningarfé, hefur verið svarað játandi og sagt, að það væri í samræmi við það, sem áður hefði verið gert. Það gefst betur tóm til þess að athuga, hvað áður hefur verið gert í þessu efni. En skyldi það þá ekki hafa verið undir þeim kringumstæðum, þegar greiðsluafgangur var hjá ríkissjóði? Það er sagt nú, að það vanti mikið á og mikill greiðsluhalli sé hjá ríkissjóði. Því leyfi ég mér að spyrja enn: Hvar var þá þetta fé fengið að láni? Úr ríkissjóði getur það ekki verið tekið, þar sem upplýst er, að það er mikill greiðsluhalli. Hefur verið gefin ávísun á seðlabankann kannske, eða hefur það annars staðar verið fengið að láni? Og hvernig mundi slík fjármálastarfsemi verka? Hún skyldi kannske ekki getað verkað til verðbólguaukningar í landinu og vera að því leyti í samræmi við aðrar ráðstafanir hæstv. ríkisstj.? Ég spyr: Hvar var þetta fé fengið að láni?



Út af þessu vil ég aðeins segja það svona í gamni, að þegar sjálfstæðismenn hafa verið að fara fram á að fá slíkar fyrirframgreiðslur, hefur ekki verið spurt um það, hvort það væri af yfirdrætti eða greiðsluafgangi. Varðandi það, sem hv. 1. þm. Rang. tók fram, vil ég aðeins segja þetta: Ég sagði, að ríkisstj. úthlutaði atvinnuaukningarfénu og úthlutunin væri undirbúin af embættismönnum. Þetta sagði hv. þm. að væri rangt, en þetta er rétt, og þessu getur hv. þm. vitanlega ekki mótmælt. En hann er að reyna að klóra sig út úr þessu núna, með því að segja, að ég hafi sagt, að sami háttur væri hafður á núna og áður. En hann veit, að þetta er frábrugðið að einu leyti, og það er í því, að það eru ekki að öllu leyti sömu embættismennirnir, sem undirbúa málin núna eins og þá. Ég sagði ekkert um þetta. Ég sagði, að ríkisstj. úthlutaði atvinnuaukningarfénu og úthlutunin væri undirbúin af embættismönnum, og það er rétt. Þetta læt ég nægja um það.



Herra forseti. Hæstv. sjútvmrh. lét þau orð falla við 2. umr. málsins í gær, að það væri nánast hótfyndni af okkur sjálfstæðismönnum að vera að inna eftir frekari upplýsingum um þetta mál, málið lægi ljóst fyrir, og ef ég man rétt, tók hann svo djúpt í árinni að segja, að það mundu vera fá mál, sem hefðu verið lögð fyrir þingið á öllu gleggri hátt ,en þetta mál. Ég býst nú við, að í sjálfu sér sé þetta engin fjarstæða, ef borið er saman við frágang ýmissa annarra stærri mála, sem fyrir þingið hafa verið lögð og liggja, og hef ég þar m.a. í huga fjárlagafrv. það, sem nú stendur til að ræða, en kostur gefst á því að koma að því í öðru sambandi. Hvað sem þeirri spurningu nú líður, hvort meðferð þessa máls sé nokkuð sérstæð, miðuð við undirbúning ýmissa annarra mála, sem fyrir þingið eru lögð, og svo hygg ég að ekki sé, þá er það víst, að þegar þetta frv. var fyrst lagt fyrir þingið, var það aðeins texti bráðabirgðalaganna án nokkurra frekari skýringa á honum. Þegar málið svo kom til umræðu í fjhn., gátu fulltrúar stjórnarflokkanna í þeirri nefnd ekki gefið neinar frekari skýringar á málinu. Við 1. umr. málsins upplýsti frsm. n., hv. þm. V-Húnv., hins vegar, að hæstv. sjútvmrh. hefði fylgt þessu máli úr hlaði með nokkrum orðum í Ed., og las þau ummæli upp. Aðalefnið í þeim var það, að tilgangurinn með frv. væri tvenns konar: í fyrsta lagi sá að afla tekna í útflutningssjóð, en í öðru lagi sá að bæta, eins og það var orðað, samkeppnisaðstöðu innlendra skipafélaga í samkeppninni við hin erlendu leiguskip, Þar voru engar frekari skýringar gefnar. Ég vakti athygli á því við 2. umr. málsins, að ef í orðin „bætt samkeppnisaðstaða“ ætti að leggja þann skilning, að íslenzku skipafélögin ættu vegna þessara ráðstafana að fá meira í sinn hlut af viðskiptunum en áður, og sá skilningur tel ég að sé í fullu samræmi við almennt mælt mál, þá kæmi það í bága við það sjónarmið að afla útflutningssjóðnum tekna, því að ætti það ekki að vera ljóst mál, að eftir því sem íslenzku skipafélögin fá meira í sinn hlut af þessum flutningum, - en þau eru undanþegin gjaldinu, - eftir því hlýtur auðvitað að koma minna í útflutningssjóðinn? Ég bætti því að vísu við, að verið gæti, að annan skilning bæri í þetta að leggja, en það væri þá æskilegt, að það kæmi fram. Þegar hæstv. sjútvmrh. svo tók til máls síðar við umr., taldi hann, að þessi skilningur lýsti aðeins vanþekkingu minni á málinu. Það læt ég mér út af fyrir sig í léttu rúmi liggja, því að hefði ég vitað allt um málið, var auðvitað engin ástæða til þess að spyrja frekar út í það. En hvað sem því leið, varð þetta m.a. til þess, að hæstv. sjútvmrh. leysti nokkru meira frá skjóðunni, en áður hafði verið. Hann fór þá að tala um farmannadeiluna á s.l. sumri og gaf þær upplýsingar, að þetta væri liður í ráðstöfunum, sem ríkisstj. hefði orðið að gera í sambandi við þá deilu, í þeim tilgangi að gera íslenzku skipafélögunum kleift eða sumum þeirra a.m.k. að hækka farmgjöldin frá því, sem áður var. Það var út af fyrir sig gott, svo langt sem það náði, að fá þessar upplýsingar. En hvers vegna komu þær þá ekki fram strax? Ef svo hefði verið hefði mátt spara a.m.k. nokkuð af þeim umræðum, sem fram hafa farið um þetta mál. Ýmsir hlutir, sem innt hefur verið eftir af hálfu okkar þingmanna Sjálfstfl., sem í þessu máli höfum talað, eru hins vegar með öllu óupplýstir enn, eins og t.d. upplýsingar um það, hvað útflutningssjóðurinn hafi fengið miklar tekjur af þessu, í hverju hafi komið hin bætta aðstaða skipafélaganna o.s.frv. Í því efni varðist hæstv. sjútvmrh. allra svara. Ég geri mér nú daufar vonir um það, að þessar upplýsingar, þó að miklu máli skipti, komi fram hér eftir, og skal ekki fjölyrða meira um þá hlið málsins. En ég vil aðeins leyfa mér að víkja að öðru atriði, en það eru launa- og kaupgjaldsmálin, sem mjög eðlilega hafa fléttazt inn í þær umræður, sem orðið hafa um þessi mál, af því að fram hefur komið, að hér er um að ræða lið í ráðstöfunum í sambandi við lausn farmannadeilunnar á s.l. sumri. Í sambandi við þetta hefur verið minnzt á flugmannaverkfallið, sem stóð hér á s.l. vetri, og í síðustu ræðu hæstv. sjútvmrh. um það mál kom fram nokkuð nýtt, sem ég tel mjög athyglisvert og rétt að vekja athygli hv. þdm. á. Hæstv. sjútvmrh. nefndi það nú sem rök fyrir því, að sanngjarnt hefði verið að hækka kaup flugmanna svo sem varð, að miðað við launakjör flugmanna í okkar nágrannalöndum stæðu íslenzkir flugmenn mjög höllum fæti, eða m.ö.o., að launahlutföllin milli flugmanna hér á landi og annarra þjóðfélagsstétta væru óhagstæðari, en gerðist erlendis. Mér finnst það mjög athyglisvert sjónarmið hjá hæstv. ráðherra, að hann viðurkennir þarna, að samanburður við launakjör erlendis sé réttmætur og eðlilegur grundvöllur fyrir kröfum íslenzkrar launastéttar um hækkað kaup. Það situr sízt á mér út af fyrir sig að ámæla hæstv. ráðh. fyrir að hafa sett þetta sjónarmið fram og fyrir það, að hann virðist nú aðhyllast þessa skoðun. Ég hef, eins og ýmsum hv. þdm. er kunnugt, einmitt um alllangt skeið verið formaður samtaka opinberra starfsmanna, og ein þeirra röksemda, sem við höfum borið fram til stuðnings okkar launakröfum, hefur gjarnan verið sú, að miðað við Norðurlöndin t.d. væru launakjör opinberra starfsmanna og þá fyrst og fremst þeirra, sem búa við skárri launakjörin, miklu lakari, en gerist í okkar nágrannalöndum. Það má nefna sem dæmi um þetta, að við bentum á það fyrir nokkrum árum, að svo væri komið, að ráðherralaun væru aðeins rúmlega tvöföld laun sendla í stjórnarráðinu, en í Noregi, þar sem jafnaðarmannastjórn hefði lengi setið við völd, væru laun hæst launuðu ríkisstarfsmannanna tíföld á við laun hinna lægst launuðu. Að vísu höfum við aldrei farið fram á neitt, sem mundi nálgast það að leiðrétta þetta misræmi að fullu, en við höfum þó leyft okkur að benda á það. Þetta hefur hingað til mjög lítinn hljómgrunn fengið, og ekki sízt á það við um flokk hæstv. sjútvmrh., og er þó skylt að meta það og þakka, að oft og tíðum hefur hans flokkur veitt ýmsum okkar kröfum stuðning. En jafnan hefur það verið með þeirri forsendu, að sanngjarnt gæti verið að vísu að hækka launin við þá, sem verst væru settir, en alls ekki við hina hærra launuðu embættismenn. Og ég man, að á s.l. þingi hældist hæstv. sjútvmrh. einmitt mjög yfir afstöðu síns flokks í þessu efni, en afstaðan til launalaganna á sínum tíma hefði verið sú, að þeir hefðu að vísu verið því hlynntir, að hækkuð yrðu laun þeirra, sem verst væru settir, en alls ekki hinna betur launuðu embættismanna. Nú virðast skoðanir hæstv. ráðh. breyttar í þessum efnum. Nú telur hann eðlilegt, að vegna þess að flugmenn séu hér á landi, miðað við aðrar stéttir, verr settir, en í nágrannalöndunum, þá fái þeir þetta bætt upp. Þetta finnst mér mjög athyglisvert. Annars dreg ég mjög í efa, að það sé rétt hjá hæstv. sjútvmrh., að launakjör flugmanna hér, miðað við aðrar stéttir, hafi jafnvel fyrir lausn verkfallsins verið lakari, en hvað snertir ýmsa starfshópa aðra. Hæstv. ráðh. bar ekki fram neinar tölur máli sínu til sönnunar, og ég hugsa, að það mundi vera út í bláinn að inna hann eftir slíkum tölum, og mun hlífa honum við því. Hann mundi sjálfsagt í því efni vísa til annarra ráðuneyta o.s.frv., enda býst ég við því, að þess gerist ekki þörf á þessum vettvangi, því að mér þætti ekki ólíklegt, að hann kynni að verða inntur eftir því síðar á öðrum vettvangi. En ég dreg mjög í efa, að íslenzkir flugmenn hafi í þessu efni staðið meira höllum fæti en margir aðrir, og efa ég það þó alls ekki, að sjálfsagt hafa launakjör þeirra verið til muna lakari, en gerist í nágrannalöndunum. Ég vil svo leyfa mér að lokum, því að fundi mun sennilega bráðum ljúka og ég skal ekki tala fram yfir þann tíma, að nefna af handahófi einn starfshóp, sem ég af eðlilegum ástæðum er mjög kunnugur, við hvaða launakjör býr, bæði hér og í okkar nágrannalöndum, en það eru prófessorar. Laun þeirra hér nú eru um 7.000 kr., og hafa þeir þó ekki - það skal játað - neina sérstaka ástæðu til að kvarta yfir meðferð á sér í sambandi við launalögin, þeir fengu þá meiri hækkanir, en ýmsir aðrir. Í Svíþjóð eru laun prófessora 3.200 sænskar kr. á mánuði. Það er vandi, eins og hér hefur komið fram í umr., að umreikna þetta þannig, að á sé að byggja, í íslenzkar krónur. En sé tekin sú tala, sem nefnd hefur verið af efnahagsmálaráðunautum hæstv. ríkisstj., að íslenzka krónan sé ofmetin við gengisskráninguna um 60%, þá lætur nærri, að sænsk króna sé reiknuð á fimm íslenzkar. Sumir telja að vísu og hafa leitt að því rök, að íslenzka krónan sé ofmetin, meira en þetta, en ég skal halda mér að lægri tölunum. Ef reiknað væri með því, að sænska krónan væri fimm íslenzkar, þá mundu laun sænskra prófessora vera 16 þús. ísl. kr. á mánuði eða meira en tvöföld laun íslenzkra prófessora. Ég efast um, að hlutfallið milli launa íslenzkra flugmanna og þeirra, sem vinna hjá SAS, sé óhagstæðara en þetta, og enn fremur efa ég, að prófessorar séu hér verr settir, en margar launastéttir aðrar. Ég býst við, að þessi ummæli hæstv. ráðh. muni vekja athygli út í frá, og ekki örgrannt um það, að einhverjir telji sig með nokkrum rétti þá geta byggt launakröfur á þeim. - Fundarhlé.



Herra forseti. Mér þykir nú slæmt, að hæstv. sjútvmrh. er ekki viðstaddur, enda þótt hér sé til umr. frv., sem lætur heldur lítið yfir sér, en það er frv. til laga um breytingu á lögum um útflutningssjóð o.fl. Ég hef fylgzt nokkuð með þeim umr., sem fram hafa farið um þetta mál, og ég hef sérstaklega hlustað eftir þeim svörum, sem hæstv. sjútvmrh. hefur gefið við ýmsum fyrirspurnum, sem fram hafa verið bornar í sambandi við málið. En svör hæstv. ráðherra hafa verið algerlega ófullnægjandi. Hann hefur verið spurður um það, hversu miklu fé útflutningssjóður tapi við það að samþ. þetta frv. Hæstv. ráðh. hefur engin svör getað um það gefið, en benti á, að þeir, sem væru svo forvitnir að vilja um þetta vita, gætu snúið sér til stjórnar útflutningssjóðsins. Ég hafði haldið, að hæstv. sjútvmrh. væri sá maðurinn, sem ætti að vera gerkunnugastur því, hvernig hag útflutningssjóðs væri háttað á hverjum tíma, og hann léti sér það sérstaklega við koma, hvernig tekjum hans væri háttað, hvort tekjurnar bregðast og verða minni, en gert var ráð fyrir, hvort þær standast og verða eins miklar og gert var ráð fyrir eða hvort þær kynnu að verða meiri, en gert var ráð fyrir, M.ö.o.: ég hafði haldið, að hæstv. sjútvmrh. gerði sér far um að kynna sér það, hvort útflutningssjóður væri þess megnugur að standa við þær skuldbindingar, sem til hans eru gerðar hverju sinni. Útflutningssjóður á að leysa af hendi mikilsvarðandi atriði í sambandi við útflutningsverzlunina, þ.e. að greiða til útflutningsframleiðslunnar, eins og lög gera ráð fyrir, þær uppbætur, sem útgerðin þarf og aðrir atvinnuvegir, sem við útflutning fást, til þess að þeir geti haldið útflutningsframleiðslunni áfram. Mér finnst ekki til mikils mælzt, þótt óskað sé eftir svörum við því, hvernig hagur útflutningssjóðs sé í dag og hvaða áhrif það mundi hafa á tekjur sjóðsins, ef þetta frv, verður samþ. Ég fyrir mitt leyti tel mjög æskilegt að samþ. frv., vegna þess að það léttir á gjöldum, sem gætu leitt til þess, að fragtir mættu lækka og kostnaður við rekstur flugvéla og skipa gæti minnkað nokkuð frá því, sem verið hefur. En enda þótt frv. verði samþykkt, þá ber nú ekki að vona, að það leiði til lækkunar á frögtum, vegna þess að hér mun vera aðeins um það að ræða að standa við loforð, sem hæstv. ríkisstj. gaf s.l. sumar í sambandi við lausn farmannadeilunnar. Og hafi farmannadeilan verið leyst með því að lofa skipafélögunum því að létta þessum gjöldum af þeim, kæmi náttúrlega ekki til mála annað, en samþ. frv., þótt aðeins sú eina ástæða væri fyrir hendi. Það er nú svo, að s.l. sumar stóð verkfall í kaupskipaflotanum í nærri sjö vikur, og mun það vera lengsta verkfall í kaupskipaflotanum, sem háð hefur verið á Íslandi. En það hlaut að gerast í sambandi við ýmislegt, sem fram hafði komið áður, síðan núverandi ríkisstj. tók við völdum, því að verkföll hafa aldrei orðið fleiri eða tíðari, en þann tíma, sem núverandi ríkisstj. hefur setið. Þess vegna hefur hæstv. ríkisstj. fengið það auknefni hjá ýmsum að vera kölluð verkfallastjórnin. En hvernig stendur nú á því, að svona mikið af verkföllum hefur komið, síðan núverandi ríkisstj. tók við völdum? Ég geri ráð fyrir því, að það þurfi ekki lengi að leita þeirra orsaka. En raunalegt er það, að allir, sem bezt eru launaðir, sem skást eru settir í þjóðfélaginu, hafa fengið nokkrar kjarabætur eða fengið hlut sinn nokkuð bættan í hlutfalli við vaxandi dýrtíð, en ekki þeir, sem til þessa hafa verið taldir verst settir, en það eru bændur og verkamenn. Hinir lægst launuðu í þjóðfélaginu, þeir sem mest á sig leggja, hafa engar kjarabætur fengið og verða þess vegna að bera þunga dýrtíðarinnar nú langt fram yfir það, sem nokkurn tíma hefur áður gerzt. Bændur hafa ekki fengið hækkað afurðaverð á s.l. hausti þrátt fyrir hina auknu dýrtíð. Verkamenn hafa ekki fengið hækkuð laun þrátt fyrir hina auknu dýrtíð og lækkandi verðgildi peninga, en hinir, sem eru á föstum launum og alltaf hafa verið taldir betur settir í þjóðfélaginu, hafa rétt sinn hlut, og má þar til nefna 12–13 stéttarfélög, sérgreinafélög og fleiri aðila, sem hafa fengið sinn hlut bættan að fullu. En það er kannske í samræmi við stefnu núverandi hæstv. ríkisstj. og yfirlýsingar, sbr. yfirlýsingu hæstv. sjútvmrh. hér, þegar hann réttlætti hinar miklu kjarabætur flugmanna á s.l. vetri með því, að þeir væru þrátt fyrir hinar miklu kjarabætur ekki betur settir, en flugmenn í nágrannalöndunum, þar sem þeir væru vel launaðir og starf þeirra viðurkennt. M.ö.o.: stefna núverandi hæstv. ríkisstj, virðist vera sú að bæta þeim laun og lífskjör, sem hafa verið bezt settir, en láta hina sitja hjá. Áður en núverandi hæstv. ríkisstj. hafði verið mynduð, munu þeir, sem hlustuðu á boðskap núverandi stjórnarflokka fyrir síðustu kosningar, ekki hafa haldið, að stefna hæstv. ríkisstj, yrði slík í framkvæmd. En ég tel nú rétt að koma að því og athuga, hvaða ástæður liggja til þess, að verkföll urðu svo tíð, síðan núverandi hæstv. ríkisstj. tók við völdum. Við munum það, að haustið 1956 kom hæstv. forsrh. í útvarpið, flutti þar ræðu, flutti þar þjóðinni þann boðskap, að nú hefði ríkisstj. samið við vinnandi stéttir í landinu um vinnufrið. Nú skyldi tryggð verðstöðvun og dýrtíðin skyldi stöðvuð, ný stefna skyldi tekin upp í atvinnu- og fjármálum, atvinnuvegirnir skyldu komast á fastan og öruggan grundvöll og hið vinnandi fólk ætti nú málsvara, sem tryggði hlut þess og hag betur, en áður hafi tekizt í íslenzku þjóðfélagi. Fólkið hlustaði á þennan boðskap í útvarpinu og las þessi fögru orð í blöðunum. Það trúði því, að hér væri alvara á ferðinni. Það trúði því, að það mætti treysta orðum hæstv. forsrh. Það lét sér ekki detta í hug, að hann væri að skrökva að alþjóð. Og fyrstu vikurnar og jafnvel mánuði, eftir að boðskapurinn hafði verið fluttur, var allt með ró. Fólkið beið eftir hinum nýju úrræðum. Fólkið vonaði, að staðið yrði við hin fögru fyrirheit, þangað til jólagjöfin kom í desembermánuði s.l., boðskapur hennar og sá búningur, sem hún var klædd í. Þá fóru flestir að efast um, að núverandi hæstv. ríkisstj. ætlaði sér að standa við fyrirheitin. Og þeir urðu fleiri og fleiri, sem sannfærðust um, að ríkisstj. væri að svíkja hin fögru loforð. Verkamaðurinn, sem hafði hlustað á boðskap forsrh., taldi sig blekktan. Sjómaðurinn, sem hafði lagt trúnað á boðskapinn, sannfærðist um, að hér voru óheilindi á ferðinni. Bóndinn, iðnaðarmaðurinn og allir landsmenn uppgötvuðu það, að sú ríkisstj., sem komin var til valda, hafði komizt það á fölskum loforðum og með blekkingum einum. Og það er þetta, það er þessi uppgötvun alls almennings í landinu, sem varð til þess að skapa þá ókyrrð, sem hefur ríkt meðal almennings, síðan ríkisstj. var mynduð. Ókyrrðin kom vegna þess, að þjóðin sá, að hún hafði verið blekkt. En hún sá, að hún hafði of seint komið auga á það. Kosningarnar voru afstaðnar. Ríkisstj. var mynduð. Hún hafði lofað gulli og grænum skógum, en hún hafði keppzt við að svíkja allt. Slík stjórn hafði í augum alls almennings fyrirgert rétti sínum. Slík stjórn hafði öðlazt ótrú og vantrú alls almennings, og það var þess vegna, sem fleiri og fleiri hópar höfðu tilhneigingu til þess að gera uppreisn gegn slíkri stjórn, og það er þess vegna, sem hin mörgu verkföll hafa átt sér stað. Ef hæstv. ríkisstj. hefði lofað minnu, aðeins lofað því að gera það, sem unnt væri, þá getur vel verið, að viðbrögðin hefðu orðið önnur hjá almenningi í landinu. Þetta frv., sem hér er um að ræða, er til komið vegna lausnar á skipaverkfallinu. Það er ekki einu sinni grg. með frv., sem upplýsir það, hvað eigi að koma í staðinn fyrir það, sem útflutningssjóður missir við það, að þetta frv. verður samþ. Það er engin grg. með frv. fyrir því, hvernig mæta skuli hinum auknu útgjöldum útflutningssjóðs, sem óhjákvæmileg eru á næsta ári. Það mun ef til vill vera rétt, sem sagt er nú á götunni og annars staðar, að það eigi ekki að gera grein fyrir tekjuöflun útflutningssjóðs, fyrr en eftir bæjarstjórnarkosningar, vegna þess að það muni þurfa það mikið í þá hít, að ekki verði vinsælt að láta fólk sjá framan í þá leið, fyrr en að kosningum loknum. En reynslan sker nú úr því næstu daga, hvort sú tilgáta er rétt eða hvort hæstv. ríkisstj. ætlar að láta sér nægja að samþ. aðeins önnur fjárlögin, þ.e. þau fjárlög, sem heyra undir hæstv. fjmrh., Eystein Jónsson, fjárlög ríkissjóðs, en láta fjárlög hæstv. sjútvmrh., Lúðvíks Jósefssonar, bíða vegna þess að það sé ekki enn með fullu víst, hversu miklar tekjur útflutningssjóður þarf á næsta ári, en það sé þó vitað, að það verði það miklar upphæðir, sem þurfi að afla í þá hít í nýjum sköttum, að það sé af þeim ástæðum eðlilegast að láta þá tekjuöflun bíða fram yfir kosningarnar. Hv. stjórnarflokkar hafa gert sér ljóst, að hin mörgu og viðtæku verkföll, sem staðið hafa á því ári, sem nú er að líða, hafa verið óvinsæl og að almenningur í þessu landi gerir sér grein fyrir því, að þessi verkföll, eins og öll verkföll, skilja stöðugt eftir alvarleg spor og gera fjárhag þjóðarinnar erfiðari og atvinnumöguleika alla ótryggari. Þess vegna hafa stjórnarflokkarnir lagt kapp á það að kenna Sjálfstfl. um verkföllin, enda þótt ljóst sé, að verkföllin hafa komið af sérstaklega tveim ástæðum, þ.e. uppgötvun fólksins á hinum sviknu loforðum og blekkingum hæstv. ríkisstj. og svo það, að lífskjör fólksins hafa versnað stórkostlega vegna hinna miklu skatta og viðbrögð fólksins hafa gengið í þá átt að reyna að rétta hlut sinn að nokkru með hækkuðu kaupgjaldi. Sérstaklega var mikið um það rætt í blöðum stjórnarflokkanna, að sjálfstæðismenn ættu sök á skipaverkfallinu; að það væri sök sjálfstæðismanna, hversu lengi það verkfall stóð, og að sjálfstæðismenn hafi kynt undir þá óánægju, sem var meðal sjómanna og farmanna. Það hefur nú verið rætt um það hér við þessa umr., hvernig það mál var rekið frá upphafi, og hv. 1. þm. Reykv. (BBen) sannaði það hér með glöggum rökum, að þáttur hæstv. sjútvmrh. í þessu máli var slíkur, að hann leiddi til þess að draga verkfallið á langinn. Þarf ég ekki að endurtaka hér þá sögu og þann málarekstur allan, vegna þess að ég ætla, að allir, sem fylgzt hafa með þessum málum, og þá kröfu verður að gera til hv. þm., að þeir hafi gert það, hafi þá gert sér ljóst, hvar sökin er og hversu fráleitt það er að reyna að lýsa sök á hendur sjálfstæðismönnum fyrir það, að þetta verkfall eða önnur áttu sér stað, eða fyrir það, hversu þetta verkfall varð langdregið. Við sjálfstæðismenn höfum alltaf gert okkur grein fyrir því, að verkföll skaða þjóðina, og við viljum, að hlutur launastéttanna sé leiðréttur með frjálsum samningum hverju sinni, eftir því sem atvinnureksturinn leyfir og þolir á hverjum tíma. Með þeirri uppfræðslu, sem íslenzkur almenningur fær nú á dögum, væri ástæða til þess að ætla, að fólk léti sér skiljast, að kaupkröfur og kauphækkanir geta ekki verið vinnandi fólki til gagns eða hagnaðar, nema atvinnureksturinn geti greitt þetta kaup. Að gera hærri kröfur á atvinnureksturinn, en hann getur staðið undir, það leiðir ekki til kjarabóta fyrir þá, sem kröfurnar gera, heldur miklu fremur til þess að rýra kjörin. Það hlýtur að vera eingöngu til hagsbóta fyrir vinnandi fólk, að atvinnulífið sé blómlegt og geti skilað nokkrum arði, geti starfað styrkja- og hjálparlaust frá því opinbera, því að styrkina verður að taka af fólkinu, sem kröfuna gerði á hendur atvinnuvegunum, og slíkt hlýtur að leiða til þess, að þótt kauphækkun hafi fengizt í orði, þá verður slík kauphækkun tekin aftur, þegar atvinnuvegirnir standa ekki undir því. Og ég verð nú að segja, að það hefur stundum komið ljósglæta fram í málgagni Sósfl., sem ekki hefur skilið þessi mál áður, og meira að segja hæstv. félmrh. hefur látið í það skína á stundum síðustu mánuðina, að hann skildi þessa einföldu hagfræði, sem hann virtist ekki hafa skilið áður, að það væri tilgangslaust að gera hærri kröfur á hendur atvinnuvegunum en það, sem þeir gætu staðið undir hverju sinni. Og ég verð að segja það, að framfarir á þessu sviði, sem ástæða er til að ætla að hafi átt sér stað hjá hæstv. félmrh., eru mjög ánægjulegar og gagnlegar, og ég vænti þess, að þó að hann fari úr ráðherrastólnum, þá geymi hann þessi sannindi hjá sér og viðurkenni þau, hvað sem hann á eftir að starfa. Það hafa ýmsir hlegið að þeirri fullyrðingu stjórnarflokkanna, þegar þeir voru að reyna að koma sökinni á hendur sjálfstæðismönnum fyrir það, hversu verkfallið dróst á langinn. Það munu hafa verið rúml. 200 farmenn, sjómenn, sem tóku þátt í verkfallinu á kaupskipaflotanum. Mig minnir, að í sambandi við lausn verkfallsins hafi verið bornar fram þrjár sáttatillögur, sem gengu undir atkv. verkfallsmanna. Ég man ekki betur, en till. þessar hafi verið felldar með 200 atkv. og 2 atkv. hafi verið hlutlaus, 202 greiddu atkv., 200 felldu, en 2 greiddu ekki atkv., en það voru flestallir þeirra, sem í verkfallinu stóðu. Nú sögðu málgögn stjórnarflokkanna, að sjálfstæðismenn - og þá sérstaklega Bjarni Benediktsson - ættu sök á því, að verkfallið dróst á langinn, m.ö.o.: sjálfstæðismenn áttu að ráða því, hvernig atkvgr. fór um þessar sáttatillögur. Sjálfstæðismenn áttu með öðrum orðum að ráða atkvgr. allra þessara farmanna. Nú er það svo, að við sjálfstæðismenn viðurkennum lýðræðið ekki bara í orði, heldur einnig á borði, og viljum sem minnst afskipti af því hafa, hvernig menn greiða atkv. En þótt það þætti nú trúlegt, að sjálfstæðismenn og Morgunblaðið gætu haft einhver áhrif á sjálfstæðismenn, hvaða afstöðu þeir mundu taka til tillagna eins og þeirra, sem hér um ræðir, þá hygg ég, að fæstir trúi því, að sjálfstæðismenn gætu haft áhrif á það, hvernig kommúnistar, framsóknarmenn, þjóðvarnarmenn og jafnaðarmenn greiða atkv. eða greiddu atkv. um þessar tillögur, - eða vilja menn halda því fram, að allir farmennirnir 200 eða rúml. 200 að tölu séu sjálfstæðismenn? Enda þótt ég vilji trúa því, að þeir séu margir sjálfstæðismenn og þeim hafi fjölgað allveruega, síðan núverandi hæstv. ríkisstj. tók við völdum, þá veit ég, að í þessum hópi eru nokkuð margir jafnaðarmenn, sósíalistar og e.t.v. einhverjir framsóknarmenn og þjóðvarnarmenn. En ef svo er, þá er útilokað að reyna að koma sök á sjálfstæðismenn fyrir það, hvernig atkvgr. fór um þessar tillögur. Þá velta þessar ásakanir um sjálfar sig og eru þá opinberlega eins og flest annað, sem stjórnarflokkarnir hafa sagt um þessi verkföll, falskar ásakanir á Sjálfstfl. um það, að hann vilji kynda undir verkföllum, hann vilji hafa verkföllin sem lengst, enda þurfa stjórnarflokkarnir ekki að láta sér detta í hug, að almenningur í landinu, trúi þessum fáheyrða áróðri. Hæstv. sjútvmrh. er ekki viðstaddur hér við þessa umr., hæstv. fjmrh. ekki heldur. Það er þess vegna ekki unnt að endurtaka fsp. til þessara hæstv. ráðh., sem nauðsynlegt væri að fá svarað, og verð ég þess vegna að láta það biða í sambandi við 2. umr. um þetta mál, ef þessir háu herrar birtast ekki hér í salnum. En tækifærið mun koma, þótt seinna verði, á þessu þingi og næstu daga, að ég hygg, því að útflutningssjóðurinn, tekjuöflun til hans og meðferð hans öll verður að koma til umræðu hér. Jafnvel þótt afgreiðslunni verði frestað fram yfir bæjarstjórnarkosningar, verður tækifæri til þess að ræða nokkru frekar um útflutningssjóðinn núna fyrir jólin.



Herra forseti. Ég ætlaði að leyfa mér að mælast til þess, að það væri kannað, áður en umr. héldu áfram, hvort hæstv. ráðherrar væru ekki í þinghúsinu, og einnig mætti kannske koma því áleiðis til skrifstofu Alþingis að athuga, hvort ekki væri hægt að útbúa sérstaka ráðherrabjöllu í forsetastóli, því að það virðist ekki vera vanþörf á því. En sérstaklega vildi ég óska eftir því, að það væri kannað, hvort hæstv. sjútvmrh., sem við eigum mjög vantalað við, sé ekki hérna í þinghúsinu og geti verið viðstaddur umræðurnar.

Forseti (HÁ): Það er sjálfsagt að verða við þeirri beiðni, að það sé athugað, hvort ráðherrar eru í húsinu. Lengra mun ég ekki ganga að sinni, enda má hver fyrrv. ráðherra muna þá tíma, að þeir hafa ekki einlægt getað verið við til að svara fyrir þau mál, sem til umræðu hafa verið. Mér er tjáð, að hæstv. sjútvmrh. sé á fundi með útvegsmönnum, - ekki hér í húsinu, - en það þýðir það, að hann er upptekinn, og þess þá ekki að vænta, skilst mér, að hann geti mætt hér um sinn. 



Það er nokkuð einkennileg tilhneiging til málþófs, sem kemur fram í sambandi við þetta litla frv. frá fulltrúum sjálfstæðismanna hér í d. Hér er staðið upp skipti eftir skipti, og hver þm. deyr af öðrum í umr. og það jafnvel oftar en einu sinni og spyr í sífellu um það sama, sem reyndar er margbúið að svara. Nú heyri ég, að hv. 5. þm. Reykv. (JóhH) er hér enn að endurtaka þær spurningar, sem hér er búið að svara, og enn er hann að biðja um upplýsingar um það mál, sem allar upplýsingar hafa hér verið gefnar um. Ég heyrði nú, að hann endurtók þá spurningu sína: Hvernig er innheimtu þessa gjalds háttað, sem hér er um að ræða? Ég hafði áður svarað þessu og sagt, að með innheimtu á þessu yfirfærslugjaldi væri farið eins og um innheimtu á öðrum yfirfærslugjöldum samkv. þessum sömu lögum. Sömu aðilar hafa með það að gera, og þar er enginn munur á. Það eru sem sagt gjaldeyrisyfirfærslubankarnir, sem hafa með innheimtu á þessu gjaldi að gera. Þetta er þegar upplýst, og samt er verið að endurtaka þessa spurningu hér. Þá var spurt um það hér enn áður, og nú var sú spurning endurtekin, hvaða tekjur útflutningssjóður hafi haft af þessu gjaldi, sem nú hefur staðið rúma 2 mánuði. Ég sagði það hér á fyrra stigi málsins, að ég hefði ekki upplýsingar um það, enda flokkaðist það ekki undir mig að fylgjast með því nákvæmlega, hvað hver einstakur tekjupóstur í þessum lögum gæfi útflutningssjóði frá viku til viku eða mánuði til mánaðar, enda öllum mönnum augljóst, að hér gat ekki verið um miklar tekjur að ræða fyrstu tvo mánuðina, þegar um það er nú líka að gera, að hér er um að ræða gjald á yfirfærslum vegna erlendrar skipaleigu, en erlendu skipin eru ekki svo mörg eða leigur þær, sem hér er um að ræða, að búast megi við því, að á fyrstu tveimur mánuðunum sé innheimta komin að neinu verulegu marki. Ég taldi, að miklu réttara væri að kynna sér þetta hjá réttum aðilum, þegar lögin hefðu verið í gildi eins og hálft ár eða svo. En ég spurðist hins vegar fyrir um þetta hjá útflutningssjóði, hvað miklar tekjur hann væri búinn að fá af þessum yfirfærslum nú eftir fyrstu tvo mánuðina, og mér var tjáð, að þetta væri rétt rúmlega 100 þús. kr., sem þá væru innkomnar til sjóðsins, en búast mætti hins vegar við því, að nokkru meira hefði kannske verið innheimt af bönkunum, en ekki skilað enn þá til sjóðsins. Þá endurtók hv. 5. þm. Reykv. líka þá spurningu sína: Hvers vegna var hér verið að leggja á 8% yfirfærslugjald, en ekki eitthvað annað? Ég gerði hér allýtarlega grein fyrir því, hvaða ástæða hefði legið til þess. Ég benti á það, að íslenzku flutningaskipin sigla á tveimur mismunandi flutningataxtakjörum. Sum skipin búa við flutningsgjöld, sem eru ákveðin hér innanlands af innflutningsskrifstofunni eða verðlagsstjóra. Þannig er t.d. varið með flest skip Eimskipafélagsins. Þau starfa að mestu þannig, að þau flytja svonefnda stykkja- og sekkjavöru, sem er háð flutningsgjaldi eftir ákvörðun innflutningsskrifstofunnar. Þessi flutningsgjöld hafa á þessu ári verið hækkuð samkv. heimild íslenzkra yfirvalda, fyrst um 5% og síðan um 11/2%, eða hækkunin þar nemur um 61/2%. Með tilliti til þessarar hækkunar þótti ekki óeðlilegt, að hinum íslenzku flutningaskipunum, sem rekin eru á grundvelli flutningataxta, sem miðaðir eru við frjálsan markað, yrði gert kleift að hækka nokkuð sína flutningataxta eða allt að 8% á þeim einum vöruflokkum, sem hér eru greindir í þessum lögum, en það er aðeins takmarkaður hluti af þeirra flutningum. Og með tilliti til þess var sem sagt ákveðið að ganga hér inn á 8% yfirfærslugjaldið á leigum erlendu skipanna. En það gefur vitanlega auga leið, að um leið og ákveðið er að taka þetta 8% yfirfærslugjald af erlendu skipunum, fá íslenzku skipin tækifæri til þess að hækka sín flutningsgjöld í samkeppni við erlendu skipin, sem þessu gjaldi nemur, eða allt að því. Þetta var gert hvort tveggja af því, að fyrir lá, að íslenzku flutningaskipin stóðu orðið höllum fæti í samkeppninni við erlendu skipin og það þurfti gjarnan að mæta óskum þeirra að nokkru leyti. Þau höfðu fengið á sig hækkuð útgjöld, m.a. í vinnudeilunni, sem hér stóð á s.l. sumri, og því þurftu þau gjarnan þarna á nokkurri aukinni vernd að halda. En auk þess þurfti svo útflutningssjóður líka á auknum tekjum að halda, og þótti þá rétt að haga þessu þannig, að hann fengi tekjuaukann, sem kæmi fram við það að fara þessa leið. Ég heyrði svo hv. 6. þm. Reykv. gera hér stórar kröfur um það að fá upplýsingar um þetta mál. Mér er bara alveg hulið, hvað það er, sem hann telur ekki upplýst í þessu máli. Hefur hann ekki áttað sig á því, um hvað þetta mál fjallar, hvaða aðilar það eru, sem hér eiga að greiða aukið yfirfærslugjald, og hvaða almenna þýðingu það hefur fyrir hina, sem keppa á sama grundvelli og ekki þurfa að borga þetta gjald? Hefur hann ekki fengið upplýsingar um það, hvert þessar tekjur eiga að fara? Hvað er það, sem hv. þm. vantar yfirleitt í upplýsingum? Er það ekki miklu frekar hitt, að hann vanti eitthvert tækifæri til þess að standa hér uppi í pontunni og reyna að teygja lopann? Ég held, að það hljóti að vera það. Þá hefur þessi þm. hér endurtekið það, að hann hafi heyrt orðróm vera uppi um, að erlendir aðilar væru að kveinka sér undan þessu gjaldi og teldu jafnvel, að brotnar væru á þeim reglur í sambandi við samninga, sem þeir hefðu við Ísland. Ég verð að játa það, að ég hef aldrei heyrt þessu fleygt fyrr, en hér í ræðustól á Alþ. Ég hef aldrei heyrt á þetta minnzt. Enginn fulltrúi erlendra skipafélaga hefur á þetta minnzt við mig á nokkurn hátt, og hefði það þó ekki verið óeðlilegt, að umkvartanir hefðu þangað komið um þessi mál. Mér er ekki kunnugt um það heldur, að það hafi borizt til annarra ráðherra, eða ekki hefur verið á það minnzt í ríkisstj. Ég held því, að þær miklu áhyggjur, sem þessi hv. þm. virðist hafa út af hagsmunum erlendra skipafélaga í þessu efni, séu með öllu ástæðulausar og hann geti sparað sér að hafa nokkrar áhyggjur í þeim efnum, enda sýnist mér líka vera alveg augljóst, að hér er ekki um neina misbeitingu að ræða, heldur það, sem vitað er að á sér stað í mörgum tilfellum, bæði hér hjá okkur og öðrum þjóðum, að það er fremur hlynnt að því, að innlend skip geti fengið þá flutninga, sem um er að ræða, og eru mörg hliðstæð dæmi þessu annars staðar frá. Um það atriði svo, að það hafi átt að hylma yfir það, að með þessum lögum væri stefnt að því að hækka hér verð á tilteknum nauðsynjavörum eins og sementi og timbri, þá er það, eins og ég hef margskýrt hér frá áður, vitanlega líka tilhæfulaus ásökun, því að frá því var skýrt, áður en meira að segja lögin voru sett, að til þess yrði tekið að leyfa nokkra hækkun á flutningsgjöldum til íslenzku skipafélaganna, en það mundi verða reynt að koma því þannig fyrir, að hér yrði um sem minnsta verðhækkun að ræða fyrir almenning í landinu. Og þess var jafnframt gætt að, að því leyti til, sem þetta kemur á sement og timbur, þá var reynt að sæta lagi með að koma því þannig fyrir, að a.m.k. yrði um eins litla verðhækkun á þessum vörum í útsölu að ræða og frekast voru tök á, enda hefur reynslan sýnt, að verð á sementi og timbri hefur farið lækkandi síðan þetta gjald var sett.  Það er svo svipað með þetta mál eins og ráðstafanirnar til stuðnings útgerðinni í byrjun ársins. Það er þetta sífellda kvak um það, að vissir hv. þm. hafi ekki skilið, hvað í löggjöfinni fólst, þeir hafi ekki skilið það, hversu stuðningurinn var mikill við útgerðina, og ekki heldur skilið það, um hvað miklar álögur var að ræða á hina einstöku vöruflokka og á almenning í landinu. Þetta er í rauninni alveg furðulegt, að menn skuli enn í dag vera að staglast á þessu. Og í sambandi við stuðninginn til útgerðarinnar verð ég að segja það, að þetta getur ekki sýnt neitt annað, en það, að þannig var búið að ganga frá þeim málum áður, að þeir, sem að því stóðu, vissu ekkert um, hvaða stuðning útgerðin hafði eftir öllum þeim liðum, sem þar voru ákveðnir til stuðnings útgerðinni, því að löggjöfin, sem nú var sett, var eins skýr í þessum efnum og frekast varð á kosið, þar sem ákveðið var, að útgerðin skyldi fá þann stuðning að fá tiltekna prósentuhækkun til uppbóta á hið erlenda söluverð aflans. Það lá því alveg skýrt fyrir, hvað stuðningurinn var mikill. En hvað var þá hækkunin mikil frá því, sem áður hafði gilt? Það gátu þessir herrar ekki reiknað út, af því að þeir vissu ekkert, hvað í gildi var eftir öllum þeim ákvæðum, sem þá voru í gildi. Það er sannleikur málsins. Þessir hv. þm. geta svo í rauninni ekki ásakað neinn annan, en sjálfa sig um það að skilja ekki, hvað í jafneinföldu frv. felst og því, sem hér liggur fyrir, eða þeirri löggjöf, sem búin er að standa hér í gildi frá Alþ. í heilt ár og sett var um síðustu áramót til stuðnings framleiðslunni. Eitt atriði var hér enn, sem hv. 5. þm. Reykv. minntist hér á. Hann sagði, að leiðrétta bæri það, sem sagt hefði verið af hálfu ríkisstj. við forseta Íslands og fram kæmi hér í sambandi við þau brbl., sem um þetta voru sett, þar sem var sagt, að það væri nauðsynlegt að breyta l. um útflutningssjóð að því er varðar innheimtu yfirfærslugjalds, og taldi, að hér væri ranglega skýrt frá. Hér er auðvitað fullkomlega rétt skýrt frá, því að breytingin á l. varðar aðeins þann kafla l., er varðar innheimtu á yfirfærslugjaldi. 



Herra forseti. Fyrirlitning hæstv. ríkisstj. á Alþ. og þingræðislegum stjórnarháttum hefur sjaldan lýst sér betur, en í dag. Það er kunnara, en frá þurfi að segja, að ráðherrum hefur ekki verið ofþjakað, frekar en öðrum þm. með langri fundarsetu þá mánuði, sem Alþ. hefur nú staðið. Það er ómótmælt, að einn af virðingarmönnum þingsins sagði ekki alls fyrir löngu, að þangað til nú fyrir 2–3 dögum hefði meðaltal funda í Nd. verið 71/2 mínúta, og ég hygg, að forseti hafi minnzt þess sérstaklega annaðhvort í fundarlok eða u.þ.b. sem hann steig úr forsetastól sínum, að það væri einstakur atburður, sem gerzt hefði nú í vikunni, að allur fundartími til kl. 4 var notaður af hv. Nd. Þegar svo stendur, mætti ætla, að hæstv. ríkisstj, virti Alþ. svo mikils, að þann stutta tíma, sem þm. er ætlaður til að ræða hin mikilvægustu mál, sem hrúgað er inn í lok þessa þinghalds, sem nú stendur yfir, létu hæstv. ráðh. svo lítið, að þeir mættu ótilknúðir hér á fundi. En við höfum nú orðið þess ásjáandi og áheyrandi, að það var ekki fyrr, en eftir ríkan eftirrekstur ýmissa þm. og hæstv. varaforseta, þm. N–M., að hæstv. sjútvmrh. var nánast nauðugur dreginn hingað inn í þingdeildina. Við höfðum orðið þess áheyrandi fyrr í dag, að hæstv. fjmrh. hafði í beinum hótunum við hv. 1. þm. Rang. (IngJ) fyrir það, að hann skyldi vera svo djarfur að segja satt og rétt frá því, sem áður hafði gerzt í ríkisstj. Hæstv. fjmrh. hrópaði fram í frásögn hv. 1. þm. Rang., að það skyldi ekki borga sig fyrir þm. að halda þessu fram. Hafi nokkurn tíma heyrzt hótun úr ráðherrastóll eða frá þeim, sem þykist hafa yfir að ráða stærsta fjársjóði Íslendinga, hafi nokkurn tíma fyrr heyrzt slík hótun, þá hef ég ekki heyrt hennar getið. Sem betur fer, er þvílíkt athæfi ráðh, gersamlega fáheyrt og sannast sagt óskiljanlegt, að jafnveraldarvanur maður og hæstv. fjmrh. skuli gera sig sekan um þvílíka óhæfu, sýnir, að hans geðsmunir eru mjög úr lagi færðir og hann á við meiri bágindi að búa, en áður fyrr, meðan hann hélt nokkurn veginn hýrri há. Það er einnig mjög eftirtektarvert, að þessi hæstv. ráðh., hæstv. fjmrh., sem áður fyrr reyndi að vanda orð sín nokkuð og segja ekki meira en hann gat staðið við, er nú, eftir að hann er kominn í sinn núverandi félagsskap, staðinn að því hvað eftir annað að segja gersamlega ósatt. Hæstv. fjmrh. lét hafa sig til þess við útvarpsumr. í vor að halda því blákalt fram, að það væri rangt, sem við sjálfstæðismenn héldum þá fram, að kostur hefði verið á Sogsláni vorið 1956, svo fremi þáverandi stjórn hefði viljað tengja lánsútvegunina við áframhaldandi dvöl varnarliðsins á Íslandi, og hann bar einnig á móti því, að stórlán hefði þá verið fáanlegt í Þýzkalandi. Blað hans hefur hvað eftir annað ítrekað þessa umsögn ráðherrans síðan, og verður að telja, að sú ítrekun standi fyrir hans reikning. Hafi ráðh, mælt af ókunnugleika í vor, sem ég vildi þá telja að þannig hefði á staðið, a.m.k. um annað þessara atriða, að hann hefði verið á kosningaferðalagi, þegar það kom til ákvörðunar ráðherranna, og því farið fram hjá honum, þá hefur hann síðan átt þess fullan kost að kynna sér, hvað raunverulega átti sér stað, og hann er því ber að því gegn þeirri vitneskju, sem hann er skyldugur til að hafa aflað sér síðan, að hafa látið það viðgangast, að hreinum ósannindum væri haldið fram í hans nafni. Hið sama bar svo við hér í d. í dag, að hæstv. fjmrh. leyfði sér að fullyrða, að við sjálfstæðismenn hefðum í fyrrv. ríkisstj, verið ásáttir með þá skipun á úthlutun atvinnubótafjár, að tveir ráðherrar önnuðust hana. Enginn veit þó betur en hæstv. fjmrh., að hann hafði um það alla forustu að stöðva stjórnarfrv., sem flutt var á þinginu 1955, þar sem lagt var til, að þessu fé og því, sem úthlutað yrði á fjárl. með svipuðum hætti, yrði úthlutað af þingkjörinni 5 manna nefnd. Hæstv. fjmrh. var þá að vísu tilleiðanlegur til þess, að það væri þingkjörin n., sem tæki við þessu starfi, en hann setti það sem ófrávíkjanlegt skilyrði, að þannig yrði að haga til kosningunni, að kommúnistar gætu eftir þáverandi skipan þingsins ekki fengið neinn mann kosinn í n. Vegna þess að við sjálfstæðismenn vildum ekki fallast á þessa skipan málanna, heldur halda okkur að því, að það væru 5 menn kosnir, hverjir sem kosningu hlytu, - það færi eftir vilja kjósenda hverju sinni, þá beitti hæstv. fjmrh. sér fyrir því, að löggjöfin um jafnvægi í byggð landsins, sem Framsfl. hafði átt þátt í að semja með okkur og hafði stutt fram á síðustu stund, var stöðvuð í þinglokin. Eftir þennan feril og þó að það sé skjalfest, að málið var stöðvað á síðustu stundu, þá leyfir hæstv. fjmrh. sér að koma hingað og fullyrða frammi fyrir þingheimi, að við höfum ekki viljað breyta til um aðferðina, - við, sem vildum breyta til, en það var hann, sem stóð þar á móti. Sem betur fer, þá eru þvílík alger ósannindi og umsnúningur staðreyndanna af hálfu ráðherra nokkurt nýnæmi. Ég játa, að þess finnast því miður dæmi í stjórnmálasögu Íslendinga fyrr, en að þau séu jafntíð og nú er orðið hjá hæstv. fjmrh. og hæstv. sjútvmrh., er nýnæmi, og má um atferli þeirra beggja segja, að dregur hver dám af sínum sessunaut. Þó að þeim komi ekki saman um margt, þessum hæstv. ráðherrum, og þó að hæstv. sjútvmrh. kinki kolli, þegar því er haldið fram, að hæstv. fjmrh. sé sekur um hlutdrægni, þá eru þeir báðir sammála um ósannindin, þessir hv. herrar; þar gengur ekki hnífurinn upp á milli þeirra. En það var býsna fróðlegt í dag, að hæstv. sjútvmrh, lét þó ekki hafa sig til þess að viðurkenna, að úthlutun atvinnubótafjárins hefði farið vel fram, né gefa hæstv. fjmrh. siðferðisvottorð um framkomu hans í ráðherrastóll. Kannske eigum við nú eftir að heyra það líka, áður en yfir lýkur, en þá er mjög að hæstv. sjútvmrh. þrengt, ef hann fæst til að gefa þá yfirlýsingu berum orðum. En hæstv. sjútvmrh. lætur sér vissulega ekki allt fyrir brjósti brenna. Hann hefur haldið því fram, þannig að ekki hefur verið hægt að misskilja, að hann hafi enga tilraun gert til þess að dylja Alþ. þess, að það frv., sem hér er til umr., væri flutt í sambandi við lausn farmannadeilunnar löngu í sumar, og hann sagði, að þingræður lægju fyrir og það væri hægt að sjá af þeim, að hann hefði haldið þessu fram, löngu áður en hann var knúinn til þess að játa þetta af okkur sjálfstæðismönnum. Hann vitnaði hér sjálfur í þingræður, og þess vegna, með leyfi hæstv. forseta, ætla ég að lesa upp ræðu hæstv. sjútvmrh., sem hann flutti í Ed., þegar hann lagði málið fyrir, og geta menn þá af henni heyrt, hvort og að hve miklu leyti hann rakti hinar sönnu orsakir þessa frv. og gerði grein fyrir, að það væri flutt í því skyni og brbl. sett til að leysa farmannadeiluna. Handritið, sem er leiðrétt og ég hef fengið hér frammi á lestrarsal, hljóðar svo: „Sjútvmrh. (Lúðvík Jósefsson): Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, er flutt til staðfestingar á brbl., en þessi brbl. voru sett með það tvennt í huga, að þörf væri á því að auka nokkuð við tekjur útflutningssjóðs, eins og komið var, þannig að hann gæti fengið nokkrar yfirfærslutekjur af fjárhæðum þeim, sem ganga til greiðslu á leigu á erlendum skipum, og eins með tilliti til þess, að nokkuð væri vikið til hliðar fyrir íslenzkum skipum, sem keppa við hin erlendu um flutninga að og frá landinu. En þróunin hefur verið sú að undanförnu, að mjög hefur verið hallað á aðstöðu íslenzku skipanna í þessari samkeppni, vegna þess að tilkostnaður hefur farið hækkandi hér innanlands, en fragtir almennt heldur lækkandi. Önnur skipafélög hér innanlands, sem hins vegar fá tekjur sínar samkv. flutningatöxtum, sem ákveðnir eru af verðlagsyfirvöldunum í landinu, hafa aftur fengið fragtir sínar hækkaðar, en hin skipin, sem eru í beinni samkeppni við hin erlendu skip á hinum frjálsa markaði, hafa, eins og ég segi, heldur fengið áfall í sambandi við lækkaðar fragtir og hafa því átt erfiðara um í samkeppninni. Þessi brbl. voru sett í þessum tvenns konar tilgangi: annars vegar að skattleggja nokkuð leyfi hinna erlendu skipa til hags fyrir útflutningssjóð, en um leið og það yrði gert, þá yrði aftur heldur ívilnað fyrir íslenzku skipunum, sem þarna eiga í samkeppni við hin erlendu. Ég ætla, að það þurfi ekki að skýra efni þessa máls öllu frekar á þessu stigi málsins, en vænti, að þessu frv. verði vísað til n., sem líklega yrði fjhn, - vildi leggja það til.“ Búið. Hvar er vikið að verkfallinu? Hvar er vikið að undirstöðu þessa máls, hinni raunverulegu ástæðu til þess, að gera þurfti ráðstafanir til þeirrar verðhækkunar, sem hér hefur átt sér stað? Hæstv. sjútvmrh. heldur því svo fram, að það hafi engin verðhækkun orðið, það hafi þvert á móti lækkað sú vara í verði, sem hér sé um að ræða. Það er eins og hann telji, að þessi verðhækkun sé þess sérstaka eðlis, að hún hljóti að leiða til verðlækkunar. Það er alveg eins og með hæstv. félmrh., sem heldur því fram, að allar kauphækkanir verkalýðsins, meðan hann er í stjórnarandstöðu, séu verkalýðnum óhikað til góðs, en kauphækkanir séu hin mesta bölvun og eitur fyrir verkalýðinn, ef Hannibal Valdimarsson er ráðherra. Það er svipuð rökspeki, sem kemur fram í hugsun þessara tveggja sálufélaga Stalíns heitins. En ég spyr nú: Hefði það verið mjög hættulegt fyrir þjóðfélagið, þó að verðlækkun hefði komið fram á sementi og timbri? Hæstv. sjútvmrh. segir: Ja, menn hafa ekkert orðið varir við þessa hækkun, af því að fragtirnar fóru lækkandi. - Hví í ósköpunum mátti ekki í öllu þessu dýrtíðarflóði, sem hér hefur orðið, og ekki sízt þeirri gífurlegu hækkun byggingarkostnaðarins, sem allir stynja undan, - hví máttu ekki menn fá að njóta þeirrar lækkunar, sem orðið hefði á frögtum, ef allt hefði verið með felldu? Nei, hæstv. ráðh. kemst ekki undan því með nokkru móti, að sú ráðstöfun, sem hér hefur verið gerð, hvort sem hún er réttmæt eða ekki, hlaut að verka til þess að halda uppi hærra verðlagi í landinu en ella. Og einmitt vegna þeirrar þýðingar þessara ráðstafana var óhjákvæmilegt fyrir ráðh., ef hann vildi segja Alþingi Íslendinga satt og rétt til, að skýra þinginu frá hinni raunverulegu ástæðu til þess, að brbl. voru sett, að hæstv. ríkisstj. treysti sér ekki til þess að leysa verkfallið í sumar með öðrum hætti en þessum, - þ.e.a.s. meiri hluti hæstv. ríkisstj., því að eins og ég hef áður drepið á, í þessum umr., þá hafði a.m.k. hæstv. félmrh. sérstöðu í þessu efni. Hann lét það óhikað uppi í bréfum, sem hann sendi deiluaðilum á sínum tíma, og samþykktum, sem hann beitti sér fyrir að gerðar voru norður á Akureyri, að hann teldi það eitt rétt að banna þetta verkfall, því að hér væri ekki um neina venjulega kaupdeilu að ræða, heldur einungis skemmdarstarfsemi lítils hóps manna. Eftir skrifum Tímans þá urðu menn einnig að telja, að þetta málgagn hæstv. forsrh. og hæstv. fjmrh. væri sömu skoðunar og hæstv. félmrh. En ef verulegur hluti hæstv. ríkisstj. var þessarar skoðunar og þá ekki sízt ef sjálfur félmrh, var þeirrar skoðunar, af hverju voru þá ekki þessi bannlög gegn verkfallinu sett og málinu lokið með þeim hætti? Af hverju var þá valin þessi leið, sem hæstv. sjútvmrh. ber ábyrgð á að valin var, sem sé sú að hækka verðlagið? Og ef það var rétta leiðin, af hverju var þá ekki gripið til þess úrræðis miklu fyrr og þjóðin firrt því gífurlega tapi og örðugleikum, sem stöfuðu af nær 7 vikna verkfalli? Hæstv. sjútvmrh. segir, að það hafi ekki staðið á sér í þessum efnum, hann hafi verið beðinn um að hafa milligöngu í þessu máli strax í upphafi og hann hafi orðið við þeirri beiðni. En ég beini því til hæstv. ráðh.: Hver bað hann um að hafa þá milligöngu? Var það ríkisstj. eða einhver annar? Og hvernig stóð á því, ef ríkisstj, taldi ástæðu til þess, að einhver ráðh. færi þannig á frumstigi málsins að blanda sér í þessa deilu, að til þess var valinn hæstv. sjútvmrh., en ekki sjálfur félmrh., sjálfur forseti Alþýðusambands Íslands, sem menn að óreyndu mundu hafa ætlað að væri allra manna hæfastur til þess að leiða slíka deilu til lykta? Og hvernig fær það staðizt, sem hæstv. sjútvmrh. segir, að hann hafi verið beðinn um að skipta sér af þessari deilu, - og gaf í skyn, þótt hann segði það ekki berum orðum, að það hafi verið ríkisstj., sem bað hann um þetta, - að hann til að byrja með og á fyrsta stigi málsins sagðist koma þarna alls ekki sem ráðherrann Lúðvík Jósefsson, heldur eingöngu sem hinn mikli áhugamaður Lúðvík Jósefsson, sem af góðvild sinni og umhyggju vildi leysa þetta mál? Hann mun hafa fengið heldur tregar undirtektir, því að aðilum virtist maðurinn ekki mjög trúverðugur, meðan hann hélt því fram, að hann væri einungis einstaklingurinn Lúðvík Jósefsson, þó að þeir teldu sjálfsagt að heyra mál hans, eftir að hann upplýsti síðar, að hann hefði umboð sinna samráðherra til þess. Hann heldur því fram, hæstv. ráðh., að hann hafi gert sitt til þess að leysa þessa deilu. Ég hef rakið það áður, hvernig aðfarir hans í þeim efnum voru með ólíkindum, gersamlega ótrúlegar, þegar hann hélt því fram hvað eftir annað, að aðilar skyldu ekki samþykkja fyrsta, annað eða jafnvel þriðja sáttatilboð, vegna þess að nýjar tilraunir mundu verða gerðar. Og þegar illa gekk með að koma sættunum saman, þá skeði það, að hæstv. ráðh. leyfði sér við aðila að halda því fram, að þetta væri bara samráðherrum sínum að kenna, hann sjálfur væri fullur velvildar, - hann væri fullur velvildar, ef það væru ekki hinir, - ja, ég vil ekki nota þau ljótu orð, sem eftir eru höfð í þessu sambandi, - sem væru þarna að verki og hindruðu, að eðlilegar sættir gætu komizt á. Hæstv. sjútvmrh. bar á móti því, að slík afskipti hefðu verið óheppileg, og hélt því fram, að ég hefði skotið undan og neitað að birta í Mbl. vottorð frá einum samningsmanni farmanna, þar sem hæstv. sjútvmrh. voru lögð sérstök lofsyrði. Ég gat um það strax við 2. umr. þessa máls, að því fór svo fjarri, að ég reyndi að skjóta þessum ummælum undan, að strax í næsta blaði Mbl., eftir að þau höfðu birzt í öðru blaði, tók ég ummælin upp, og því til sönnunar vil ég, með leyfi hæstv. forseta, lesa þau, enda hafa þau verulega þýðingu við að átta sig á efni þessa máls, Í Mbl. segir svo þriðjudaginn 21. júlí í sumar: „Örn Steinsson, formaður Vélstjórafélags Íslands, birti s.l. sunnudag í Alþýðublaðinu alllanga grein, sem nefnist: „Hver eru ágreiningsatriðin í kaupdeilunni?“ Örn lýkur grein sinni með þessum ummælum: „Útgerðarmenn hafa ekki fengizt til að ræða kröfur þessar og hafa á engan hátt reynt í samráði við fulltrúa sjómanna að finna lausn á deilunni. Ég hygg því, að deila þessi sé útgerðarfélögunum ekkert hryggðarefni og nokkuð liggi þarna á bak við, sem tíminn mun síðar leiða í ljós. Ríkisstj. hefur og unnið slælega að leysa þessa deilu. Sjútvmrh. hefur þó setið með okkur allmarga fundi til að reyna að finna lausn á deilunni. Ég þakka honum fyrir tilraunir hans. En því miður virðist hann hafa takmarkað umboð. Deilan verður auðsjáanlega ekki leyst, nema aðstoð ríkisstjórnarinnar komi til. Ég skora því á stjórnina að gefa sjávarútvegsmálaráðherra fullkomið umboð til að koma verulega til móts við kröfur sjómanna. Viðræðurnar við sjútvmrh. hafa sýnt, að hægt er að brúa bilið, ef skilningur er fyrir hendi á báða bóga.“ Ath.: Grein þessa neitaði Mbl. að birta. Hvers vegna? Örn Steinsson.“ Þetta er úr grein Árnar Steinssonar. Mbl. svarar svo síðustu athugasemdinni, með leyfi hæstv. forseta, á þessa leið: „Hér við er það að athuga, að Mbl. taldi greinina óþarflega langa og betra væri fyrir málefni það, er greinarhöfundur vildi skýra, og lesendur blaðsins, ef hann vildi stytta hana nokkuð. Um það kveðst greinarhöfundur ekki vera til viðræðu og hefur í þess stað snúið sér til Alþbl. um birtingu hennar.“ Hæstv. sjútvmrh. hélt því fram við síðustu umr. þessa máls, að Mbl. hefði ekki viljað birta greinina vegna lofsins, sem í henni væri um hann sjálfan. Menn hafa nú heyrt það lof og heyrt það, að Mbl. hliðraði sér síður en svo við að birta þann kafla greinarinnar, sem segja mætti að sérstaklega varðaði hæstv. sjútvmrh., enda fer því fjarri, að þessi ummæli afsanni nokkuð, sem Mbl. eða við sjálfstæðismenn höfum haldið fram um þetta mál. Þvert á móti staðfesta þau í einu og öllu það, sem ég hef haldið fram í málinu fyrr og síðar, nú síðast á þessum fundi, að hæstv. sjútvmrh. lék mjög tveim skjöldum í þessu máli, og það var ekki sízt fyrir mjög óheppilega og varhugaverða framkomu hans, sem verkfallið dróst svo á langinn, Ég bið hæstv. þm. að athuga það, að Örn Steinsson skrifar sína grein, þegar verkfallið er búið að standa í nær 6 vikur, en hæstv. sjútvmrh. mun hafa hafið afskipti sín af deilunni, jafnvel áður, en verkfallið skall . En jafnvel þegar svo er komið á elleftu stund og raunar langt fram yfir hana, þá er ljóst af ummælum Arnar Steinssonar, ef þau má marka, að sjútvmrh. segist þarna vera með takmarkað umboð. Ja, takmarkað af hverjum? Voru það ekki hans samráðherrar, sem höfðu takmarkað umboðið við hann, ef takmörkun var á það lögð? Og í frásögn hæstv. sjútvmrh. um, að umboðið væri takmarkað, felst ekki einmitt í henni það, sem ég hef verið að halda hér fram, að sjútvmrh. fræddi farmennina á því, að það stæði ekki á sér, heldur á þeim, sem hefðu aðeins veitt sér takmarkað umboð til að leysa málið, þ.e.a.s. hæstv. samráðherrum hans? Hann hafði ekki manndóm til þess að segja: Lengra getum við ekki gengið, - Nei, hann sagði: Lengra vilja þeir ekki ganga, þeir, sem ekki voru við. Þarna er hæstv. sjútvmrh. lifandi kominn. Hann talar ljúflega og blíðlega við þá, sem hann er að ræða við hverju sinni. Þeir, sem ekki þekkja hann, telja, að þetta sé einstaklega alúðlegur, elskulegur, geðfelldur maður, sem allra vandræði vilji leysa. En það er bara svo, að þegar menn fara að kynnast honum, þá sjá þeir, að hann er dálítið öðruvísi. Þá sjá þeir, að umboðið hjá honum er alltaf dálítið takmarkað. Hann er maður hins takmarkaða umboðs. Það er takmarkað traust, sem hægt er að leggja til orða þessa hæstv. ráðh. Og hæstv. sjútvmrh. má vita það, að félagar hans vita þetta nú orðið ósköp vel. Hæstv. félmrh., - haldið þið, að hann hafi ekki haft eitthvað á bak við sig, haldið þið, að hann hafi mælt alveg út í bláinn, þegar hann hélt því fram við erlendan blaðamann í sumar, að það væri eiginlega fullráðið, að á þessu ári yrði kommúnistaflokkurinn eða flokkurinn með langa nafnið lagður niður og nýr einingarflokkur, algerlega laus við öll tengsl við Moskvu, stofnaður? Sá, sem hafði hvíslað þessu í eyru hæstv. félmrh., var auðvitað fyrst og fremst hans samráðherra, hæstv. sjútvmrh., sem bæði á undan og eftir þeirra ráðherramennsku hafði ferðazt með honum um landið. Þegar til átti að taka, var það ekki hæstv. félmrh., sem leysti hæstv. sjútvmrh. úr álögum, heldur var það hæstv. forseti Nd., sem fór með þennan hæstv. ráðh. í taumi austur í veizluna til Krúsjefs og drakk þar með honum í nokkra daga til undirbúnings því, að síðan var haldinn fundur, aðalþing kommúnista hér á Íslandi, þar sem því fór svo fjarri, að kommúnistaflokkurinn yrði lagður niður, eins og hæstv. félmrh. hafði haldið fram, að hæstv. sjútvmrh. var tekinn sem gísl í varaformannssæti flokksins, næst á eftir hæstv. forseta þessarar d., manninum, sem nú s.l. tvö ár hefur verið lengst af dveljandi austan járntjalds, þegar hann hefur ekki setið í stól þessarar hv. d. Ef honum hefur unnizt einhver tími til þess frá því að sitja í forsetastól elzta löggjafarþings heims, þá hefur hann dvalið með ástvinum sínum austur í Moskvu eða enn þá austar. Og nú er hæstv. sjútvmrh. tekinn í næsta sess kommúnistadeildarinnar á Íslandi á eftir þessum handgengnasta manni hinum alþjóðlegu kommúnistaforingjum, hæstv. forseta d. Það reyndist sem sé svo, að þegar hæstv. sjútvmrh. var að lofa hæstv. félmrh. því, að kommúnistaflokkinn skyldi leggja niður, þá var umboð hans takmarkað. Krúsjef var ekki búinn að skrifa upp á umboðið, - alveg eins og hæstv. ráðh. a.m.k. hélt fram, að það væri að kenna hæstv. menntmrh., hæstv. fjmrh. og hæstv. félmrh. og öðrum, að hann gat ekki boðið farmönnunum meira í sumar, en hann gerði. Svo leyfði hæstv. sjútvmrh. sér að halda því fram, að skipafélögin hefðu aldrei fram á síðasta dag viljað ganga neitt til móts við kröfur farmanna, annað en að hækka þá allra lægst launuðu um eitthvað lítið. Og hann sagðist aldrei hafa heyrt það fyrr, en ég hélt því hér fram, að þau hefðu af sinni hálfu, a.m.k. Eimskipafélag Íslands, snemma í deilunni látið það uppi, að ef þau fengju bætt það, sem þessari hækkun næmi, þá væru þau til viðtals um kauphækkun. Með leyfi hæstv. forseta, þá verð ég að fá heimild til þess að lesa hér upp tilkynningu frá öllum skipafélögunum, sem segir töluvert aðra sögu, en hæstv. sjútvmrh, hélt fram í dag. Nú sé ég, að hæstv. sjútvmrh. hristir hausinn. Hann kinkar ekki kolli jafnánægjulega og hann gerði í dag, þegar ég var að víta hæstv. fjmrh. Honum líður auðsjáanlega ekki jafnvel nú.  Með leyfi hæstv. forseta, ætla ég að lesa fréttatilkynningu frá Vinnuveitendasambandi Íslands og Vinnumálasambandi samvinnufélaganna, sem birt var í Morgunblaðinu 26. júlí síðastliðinn. „Eins og frá hefur verið skýrt opinberlega, bar sáttanefndin í farmannadeilunni fram þá till. við deiluaðila á fundi s.l. þriðjudag, að deilunni yrði ráðið til lykta með gerðardómi, sem þó yrði um niðurstöður sínar bundinn innan tiltekinna marka. Skyldi gerðardómur eigi ganga skemmra í niðurstöðu sinni, en sáttatill. sú, sem aðilar felldu með atkvgr. 11. og 12. þ. m., að viðbættri hækkun á kaupi um 2–5%, sem sáttanefndin lagði til á fundum með deiluaðilum 15. og 17. þ. m., og hins vegar skyldi dómurinn eigi ganga lengra, en fyrr nefndar tvær till. gerðu ráð fyrir, að viðbættum kröfum í 17 liðum, sem farmennirnir höfðu sett fram til viðbótar umræddum tveim till., eftir að sáttanefndin hafði lagt þær fram. Á fundi s.l. miðvikudag samþykktu farmenn einróma, að því er skýrt hefur verið frá opinberlega, að hafna till. sáttanefndarinnar um gerðardóm á framangreindum grundvelli. Útgerðarfélögin hafa hins vegar samþykkt, að gerðardómur ráði deilunni til lykta með framangreindum hætti. Þó er samþykkt till. af hálfu útgerðarfélaganna bundin því skilyrði, að úrskurður gerðardóms verði ekki bindandi fyrir þau, fyrr en þeim hefur verið tryggð rekstraraðstaða eftir þeim leiðum og að því marki, sem þau telja viðunandi. Eins og afstaða útgerðarfélaganna til sáttatillögunnar, sem til atkvæðagreiðslu kom, bar með sér, töldu þau sér ókleift að taka á sig þau auknu útgjöld, sem tillagan gerði ráð fyrir, þar sem reksturinn berðist í bökkum, Þaðan af síður telja útgerðarfélögin sér fært að bera þá útgjaldaaukningu, sem fólst í viðbótartill. sáttanefndarinnar og 17 kröfuliðum farmanna. Þar sem farmannadeilan hefur hins vegar skapað mikil vandræði í þjóðfélaginu og valdið gífurlegu tjóni, töldu útgerðarfélögin rétt að samþykkja tillögu sáttanefndarinnar um gerðardóm, þó með framangreindum fyrirvara.“ Hér kemur alveg ótvírætt fram, svo að ekki verður um villzt, að útgerðarfélögin eða útgerðarmenn miðuðu sína afstöðu fyrst og fremst við það, að þau töldu sig þurfa að fá að vita, hvaða bætur þau mundu fá til þess að standa undir hinum aukna tilkostnaði. Þetta var aldrei dulið, meðan á deilunni stóð, - margsagt og kom alveg ótvírætt fram í þessari tilkynningu, sem ég hef nú lesið. Þrátt fyrir þær staðreyndir leyfir hæstv. sjútvmrh. sér að halda fram þeirri fjarstæðu, sem hann hefur hér gert, að skipaútgerðarfélögin hafi alls ekki verið til viðræðu um neina hækkun. Herra forseti. Venjulegur fundartími er nú liðinn, og þannig stendur á, að ég hafði lofað að tala á fundi, sem á að byrja á þeim tíma, sem venjulegir kvöldfundir standa, en ég hef hins vegar ekki lokið ræðu minni. Ég vildi því spyrja, hvort ekki væri ætlunin að fresta umr., þannig að ég fengi að halda ræðu minni áfram á síðari fundi, sem þó yrði ekki í kvöld?

Það var ætlunin, ef hægt væri, að reyna að halda ofur lítið áfram í kvöld, ef hv. þm. á ekki mikið eftir.

Mín ósk er þessi, og ég þykist sjá eða vita raunar, að hæstv. forseti og hæstv. sjútvmrh. eigi einnig að mæta á fundum, þó að það sé nú ekki á sama fundinn, sem við ætlum allir þrír, og ég hygg því, að það geti verið nokkuð sameiginlegir hagsmunir okkar af því, að við fáum að skreppa heim og borða og síðan að ræðast við annaðhvort á morgun eða eftir helgina.

Það var ekki ætlun forseta að halda kvöldfund, en við héldum áfram ofurlítið. Ef hugsanlegt væri, að hv. þm. gæti lokið sinni ræðu nú, þá væri það betra, því að umr. teygjast um þetta mál.

Engum er kunnara, en hæstv. forseta, að ræðumenn þurfa stundum að tala nokkuð lengi, og þó að ég geri engan veginn ráð fyrir, að ég tali eins lengi og hann hefur talað lengst í þingsölum, hvað þá að ég tali 6–8 tíma, eins og tíðkast austur í Moskvu, þá þori ég ekki að ábyrgjast, að ég verði búinn á svo skammri stundu, að það borgi sig fyrir menn að hinkra við, ef þeir vilja fá mat.

Ég mun, ef hv. þm. óskar þess að mega hætta sinni ræðu nú, til þess að hann þreytist ekki um of undir þann fund, sem hann á að halda í kvöld, verða við hans ósk.

Ja, ég þakka fyrir. [Frh.]



Herra forseti. Menntmn. flytur þetta frv. á þskj. 141 um heimild fyrir ríkisstj. til að innheimta skemmtanaskatt með viðauka árið 1958. Nefndin flytur frv. að beiðni hæstv. menntmrh. Lög um sama efni hafa gilt um langt árabil, og mæla sömu rök fyrir því nú og áður, að skemmtanaskattur verði innheimtur með þeim viðauka, sem ákveðinn er í 1. gr. þessa frv., því að fjárþörf þeirra aðila, sem teknanna eiga að njóta, er eigi minni nú, en verið hefur. N. hefur borið orðalag þessa frv. saman við lög þau, sem gilda um þetta efni nú á þessu ári, og komizt að raun um, að frv. er að efni til alveg samhljóða núgildandi lögum.



Herra forseti. Ég held, að það sé alveg óvanalegt, að það séu ekki bornar upp tillögur þingmanna, og það er komin fram till. um frestun fundarins. Er ekki meiningin að bera hana upp?

Ég tel ekki ástæðu til að bera upp, hvort umr. skuli frestað, meðan menn eru á mælendaskrá.

Herra forseti. Það eru nýir siðir með nýjum herrum. Hæstv. forseta þykir ekki einu sinni ástæða til þess að bera upp till., sem þingmenn koma með, og tillögur eru nú bornar upp, enda þótt menn séu á mælendaskrá, og oftast eru þær nú einmitt bornar upp, meðan menn eru á mælendaskrá, en ekki allir búnir að tala sig dauða, svo að menn geti ekki rætt um tillögurnar. Og í þessu tilfelli er það um framkvæmd á þingsköpunum, og ég tel það alveg óeðlilegt, að slíkt sé ekki borið undir hv. d., hvort þingfundi eða þessu máli skuli ekki frestað. Og til þess liggja m.a. þau rök, að þetta mál hefur fengið alveg óvanalega meðferð í þinginu, og á það hefur verið bent. Hæstv. sjútvmrh, sagði síðast, þegar þetta mál var rætt, að það hefði verið rætt meira en önnur mál. Að því hefur verið vikið hér, og það er ósköp eðlilegt, því að málefnaumræður hafa verið svo sáralitlar á þessu þingi, það sem af er. En hæstv. sjútvmrh. kom ekki inn í þessar umræður fyrr en á síðara stigi þeirra og þannig t.d., að ég, sem á sæti í fjhn., þar sem engar upplýsingar fengust um þetta mál, var búinn að nota minn ræðutíma og átti lítinn sem engan kost á að ræða við hæstv. sjútvmrh. ummálið. Þess vegna var það, sem nokkrir sjálfstæðismenn - og ég var sömu skoðunar og þeir - gerðu þá grein fyrir atkv. sínu, þegar þessu máli var vísað til 3. umr., að þeir vildu vísa málinu til 3. umr, og einmitt og sér í lagi í trausti þess, að þá kæmu fram í þessu máli nánari og fyllri upplýsingar, en enn hafa komið. Og það er hart, þegar þingmenn eru að gegna þingskyldu sinni, að reyna að kryfja hvert mál til mergjar, áður en endanleg atkvgr. er látin fram fara, að hæstv. ráðherrar skjóta sér undan að svara beinum fsp., sem fram hafa verið bornar, og hæstv. sjútvmrh. mátti vita það, að þegar 3. umr. um þetta mál fór fram, var einmitt sérstaklega til þess ætlazt, að hann væri hér til þess að veita andsvör af hálfu hæstv. ríkisstj. Hæstv. sjútvmrh, kvartaði undan því við 2. umr. þessa máls, að það væri gengið fram hjá því að ræða efni málsins og önnur óskyld atriði væru rædd, eins og kjaradeilur og verkföll, sem átt hefðu sér stað fyrr á árinu. Nú er spurning um það, hvað er efni frumvarps. Er það aðeins orðanna hljóðun í frumvarpinu, eða er það kannske einnig og ekki síður það markmið og tilgangur, sem frv. hefur? Ég held, að hæstv. sjútvmrh. og stjórnarsinnar mættu gera sér grein fyrir þessu. En ég skal ræða báða þætti þessa máls, og ef við vikjum að því fyrsta, þá er það aðeins orðanna hljóðun í þessu frv., - hver er hún? Hún er sú, að það skuli vera heimilt að taka yfirfærslugjald af erlendum skipaleigum. Það segir þetta frv. í orði kveðnu: að taka yfirfærslugjald af erlendum skipaleigum, m.ö.o.: frumvarpið er að leggja ný útgjöld á vissa þjónustu, sem áður var ekki fyrir hendi. En hvað segir svo hæstv. ríkisstj., þegar hún fer með brbl. til hæstv. forseta Íslands? Í grg. fyrir brbl. segir: „Forsætisráðherra hefur tjáð mér, að brýna nauðsyn beri til að breyta nú þegar lögum nr. 86 1956, um útflutningssjóð o.fl., að því er varðar innheimtu yfirfærslugjalds. Fyrir því eru hér með sett bráðabirgðalög“ o.s.frv. Þetta er það eina, sem grg. segir, og hér hefur sýnilega verið að skrökvað að hæstv. forseta Íslands í greinargerðinni. Þetta frv. er ekki um innheimtu yfirfærslugjalds, En grg, frá hæstv. forsrh. segir, að það beri brýna nauðsyn til að breyta lögunum um útflutningssjóð að því er varðar innheimtu yfirfærslugjalds. Það er ekki stafur um innheimtu yfirfærslugjalds í þessu frv. Það, sem frv. segir, er um nýja álagningu yfirfærslugjalds, að það megi nú leggja yfirfærslugjald á þjónustu, sem áður var ekki hægt að leggja yfirfærslugjald á. En það er sitthvað álagning útgjalda eða innheimta útgjalda, og það hafa heldur ekki í þeirri reglugerð eða auglýsingu, sem sett var, nein ákvæði verið sett um innheimtu yfirfærslugjaldsins. Hún er algerlega óbreytt og reglugerð um innheimtu yfirfærslugjalds nákvæmlega sú sama og áður var. Þegar svona er í pottinn búið, þá er eðlilegt, að þingmenn eigi erfitt með að átta sig á málunum, og það hefur tekið langan tíma að toga upplýsingarnar upp úr hæstv. ríkisstj. Og það skeður áreiðanlega ekki á hverjum degi, að það eru færðar rangar forsendur fyrir nauðsyn brbl., sem sett hafa verið. Við höfum áður, sjálfstæðismenn, vítt, hvernig þetta mál ber að og meðferð þess, og með þeim orðum, sem ég hef nú sagt, eru þær vítur endurteknar. Ef við síðan komum að og viljum ræða nánar, en þegar hefur orðið tilgang og takmark þessarar löggjafar, þá hefur það verið viðurkennt af hæstv. sjútvmrh., að takmark þess sé eða tilgangur að efna fyrirheit, sem gefin voru í sambandi við lausn farmannadeilunnar í sumar. Þegar það eitt út af fyrir sig liggur fyrir, að ákveðin loforð hafa verið gefin um lausn vinnudeilu, sem setja þarf löggjöf um á síðara stigi málsins, þá á þingið kröfu til þess, að því sé gerð grein fyrir því, hvaða þörf var á þessu ákvæði, hvað er með þessu ákvæði verið að bæta skipafélögunum mikið, hvað þau töldu sig þurfa miklar uppbætur í einni eða annarri mynd til þess að standast hinar nýju kröfur og hvað miklar uppbætur felast í þessu, og Alþ. á kröfu til þess, fyrst það á að leysa verk vinnudeilunnar með löggjöf, að þessar upplýsingar séu lagðar á borðið. Það hefur verið látið að því liggja, og ég hef haldið því fram, að ég hafi heyrt því fleygt, að með þeim farmgjaldahækkunum, sem Eimskipafélagi Íslands voru heimilaðar á þeim farmgjöldum, sem háð eru verðlagseftirliti, sé talið, að það nemi um það bil helmingnum af þeim aukna tilkostnaði, sem af verkfallinu og vinnudeilunum leiddi. En hvað gerir þetta? Hvað gerir þetta til viðbótar, og hverjum er þetta frv, þá fyrst og fremst til hagsbóta? Eins og ég sagði áðan, þá ætti það ekki eftir orðalagi frv. að verða neinum til hagsbóta nema útflutningssjóði, sem ætti að fá auknar tekjur. Það hefur verið spurt eftir því, hvað útflutningssjóður hafi fengið miklar auknar tekjur skv. þessu frv. Hæstv. sjútvmrh. taldi sig á því stigi málsins ekki hafa upplýsingar um það, en aðrir aðilar gætu gefið þær upplýsingar. Auðvitað bar þessum hæstv. ráðh. að afla þessara upplýsinga á milli umr. og gefa þær nú ekki síðar, en við 3. umr. málsins, sem á sama tíma er síðasta umr. í þinginu. Þetta er óverjandi lítilsvirðing fyrir þinginu, hvernig hæstv. ráðh. koma fram. Hæstv. sjútvmrh. skildi hér við ræðustólinn við 2. umr. með óbótaskömmum og svívirðingum um einstaka þm., og síðan flýr þessi hæstv. ráðh. af hólmi, þegar lok umr. eiga að fara fram um málið. Ég hef spurt um: Hvað hefur útflutningssjóður fengið miklar nýjar tekjur? Það er steinhljóð. Kannske hæstv. aðrir ráðh., sem hér eru viðstaddir, geti gefið þessar upplýsingar, og er þess að vænta. Ef þeir ekki vita það, þá gætu þeir kannske reynt að ná í sína aðstoðarmenn og koma þessum upplýsingum á framfæri, áður en umr. lýkur. Ég hef í öðru lagi spurt: Hvernig er hagað framkvæmd þessa frv.? Á hvern hátt er framkvæmdinni hagað, þannig að þetta mál geti orðið þannig til hagsbóta fyrir skipafélögin, að þau fái upp bætt að einhverju leyti þau nýju gjöld, sem á þau voru lögð við samningana, sem fóru fram í sumar? Hvernig er því hagað? Eftir auglýsingu, sem gefin var út sama dag og bráðabirgðalögin voru sett, voru ákvæði um það, að allar aðrar gjaldeyrisgreiðslur fyrir skipaleigu, en gjaldeyrisgreiðslur fyrir olíu og salt og einhverja einn eða tvo liði, sem ég man nú ekki, skuli háðar 8% yfirfærslugjaldi, og af þessari auglýsingu leiðir, að þegar skip er leigt af erlendum aðila og yfirfæra þarf gjaldeyri til greiðslu á flutningsgjaldinu, ber að leggja á 8% og skila útflutningssjóði þessu 8% gjaldi. En hvernig kemur þetta þá til góða hinum innlendu skipafélögum? Ekki felst í þessu nein heimild fyrir þau til að leggja 8% gjald á skipaleigurnar, og hvernig er það framkvæmt? Þetta mun fyrst og fremst koma til hagsbóta skipaútgerð Sambands ísl. samvinnufélaga og einu skipaútgerðarfyrirtæki í Reykjavík, eftir því sem manni er tjáð, og mér skilst, að það eigi að koma þeim þannig til hagsbóta, að þegar erlendu skipaleigurnar hækka um 8% vegna þessa nýja yfirfærslugjalds, þá geti þessir aðilar hækkað sínar skipaleigur sem því nemur. M.ö.o.: skipaleigan, sem kostaði í einhverri einingu 100 kr. áður, mundi þá mega innheimtast sem 108 kr. nú til samræmis við það, sem erlenda skipaleigan er. Þetta skilst mér að sé tilgangurinn. En hvernig er þetta framkvæmt? Ég hef áður lýst því í þessum umr., að mér er kunnugt um, að innflutningsfyrirtæki hafa fengið hér reikninga fyrir skipaleigu frá íslenzkum aðila, þar sem ekki er um neina yfirfærslu eða gjaldeyrisgreiðslu að ræða, og skipaleigan er tiltekin, og síðan er bætt á hana 8%. Er meiningin að framkvæma þetta svona? Samband ísl. samvinnufélaga, sem flytur með sínum eigin skipum, kemst þannig fram hjá því, að það hækkar auðvitað vöruna, og hjá innflytjendunum, sem flytja vöruna, hvort sem er með erlendum eða íslenzkum skipum, verða þeir að hækka, og er viðurkennt, að þeir megi hækka vöruna sem þessu nemur, og endanlega er það þá borgarinn, hinn almenni borgari í þjóðfélaginu, sem borgar kostnaðinn af verkfallinu eða það sem það kostaði að leysa deiluna frá s.l. sumri. Hér er einkum og sér í lagi að ræða um flutningsgjöld á sementi og timbri, sem eru aðalbyggingarefnavörur landsmanna og hafa að sjálfsögðu leitt til þess, að þessar vörur eru nú gagnvart almenningi hærri í verði ,en þær ella væru. En veit almenningur þetta? Hefur almenningi nokkurn tíma verið sagt þetta? Nei. Og lausn málsins hefur beinlinís verið hagað með það fyrir augum að hylja og dylja almenning um það sanna í þessu sambandi. Það hefur hagað þannig til, að verðfall hefur orðið á þessum vörum, og þar af leiðandi hafa þær ekki hækkað, jafnvel lækkað, en mundu auðvitað hafa lækkað meira, ef þessi nýi tilkostnaður hefði ekki til komið, en stjórnarliðið hefur hér á Alþ, - og það hafa menn auðvitað heyrt - gengið mjög vel fram í því að reifa ekki þessa hlið málsins. En þetta er ekki í ósamræmi við lausn annarra mála hjá hæstv. núverandi ríkisstj.: leggja á ný gjöld, reyna að hylja eða dylja hið rétta eðli þeirra, segja við almenning, þegar lagðar eru á 250-300 millj. kr.: þetta kemur ekkert niður á almenningi, það kemur bara niður á kaupmönnum og heildsölum, - falsa vísitöluna, búa til gjöldin á vörurnar beinlínis með tilliti til þess, að þær gangi ekki inn í vísitöluna, svo að almenningur fái ekki í kaupi sínu bættan hinn aukna tilkostnað. Þetta er ekki nýtt. Þetta var gert, þegar álögurnar voru lagðar fyrir þingið til útflutningssjóðs í lok s.l. árs. En yfir þessu frv. er þó enn þá meiri leynd, og hæstv. ráðh. skjóta sér hjá því að svara þeim spurningum, sem þeir eru spurðir að í þessu sambandi. Það eru sem sagt nýjar álögur, sem valda hækkun á vöruverði, aukinni verðbólgu og meiri dýrtíð. Það er leyst á þann hátt, - það er ekki frá því sagt, - en byrðarnar lenda á almenningi í þessu máli eins og öðrum, áður en lýkur, og svo vill það gjarnan henda, að Samband ísl. samvinnufélaga fái svolítið í sinn hlut í leiðinni. Menn muna eftir Hamrafellssamningnum, samningi ríkisstj. um leiguna á því, það var ekki svo lítið rætt á síðasta þingi. Það þarf enginn að halda, að það séu ekki einhverjir fleiri samningar í sambandi við það mál á milli hæstv. sjútvmrh. og hæstv. fjmrh., en það er áreiðanlegt, að þeir segja ekki þm. frá þeim samningum, fyrst þeir fást ekki til þess að tala um frv., sem fyrir liggja. Þetta var önnur spurningin, sem ég spurði um: Hvernig er þetta framkvæmt? Grg. fyrir því hefur ekki verið gefin. Það hefur ekki verið sagt, hvað útflutningssjóður hefur fengið mikið í sinn hlut, og það er á engan hátt gefið í skyn, hversu mikil eða lítil bót þetta er, miðað við það, sem skipafélögin fóru fram á. Hérna eru þrjú atriði, sem mikilvæg eru við afgreiðslu þessa máls, og það er steinþagað við öllu. Það skýtur alveg skökku við sú venja, sem virðist vera að ryðja sér til rúms, að það er ekki aðeins neitað að gefa almenningi upplýsingar um veigamikil mál, sem afgreidd eru af ríkisstj. utan þings, heldur er jafnvel neitað að gefa upplýsingar, þegar komið er inn í þingsalina sjálfa. - Ég sé nú, að hæstv. sjútvmrh. er kominn í sæti sitt, svo að ég held, að ég megi fara að byrja á byrjuninni aftur, svo að til hans verði beint nokkru af því, sem meiningin var að fá hann til að svara. Ég vildi mega benda hæstv. sjútvmrh, á það í fyrstu, hvort ekki þætti ástæða til, áður en þetta frv. væri afgr., að leiðrétta þau ósannindi, sem í grg. frv. eru og hafa verið höfð í frammi gegn hæstv. forseta Íslands, að þetta frv. varði innheimtu yfirfærslugjalds, því að um það fjallar ekki þetta frv. Það fjallar um það að leggja nýtt yfirfærslugjald á vissa þjónustu, sem áður var undanþegin yfirfærslugjaldi. Þá vænti ég þess, að hæstv. sjútvmrh. svari þeirri fyrirspurn, sem ég hef ítrekað borið fram, hvað útflutningssjóður hafi fengið miklar tekjur skv. þessu frv. eða bráðabirgðalögum, sem nú er ætlazt til að staðfest séu. Loksins hef ég spurt, hvernig hagað sé framkvæmd þessa máls, þegar 8% yfirfærslugjald er lagt á erlenda skipaleigu, - hvernig er þá hagað framkvæmdinni á því, að íslenzku skipafélögin fái þær hagsbætur, sem þau eiga að hafa af þessu til þess að bæta þeim upp aukinn tilkostnað vegna verkfallanna í sumar, eins og gerð hefur verið grein fyrir af hæstv. sjútvmrh. Og loksins, þar sem nú á í raun og veru að láta löggjafann fjalla um það, hvernig leyst var vinnudeila, þá ber að gefa löggjafanum skýringu á því, hvað er hér um að ræða mikla eða litla uppfyllingu af þeim kröfum og óskum, sem af hálfu skipafélaganna var beint til ríkisstj. í sambandi við lausn deilunnar. Hæstv. ríkisstj. getur samið að sjálfsögðu, meðan hún hefur vald til, um lausn vinnudeilnanna og verkfallanna, ef það er ekki mál, sem undir löggjafarvaldið heyrir, án þess að löggjafinn telji, að hann þurfi að fá upplýsingar um það. En þegar hæstv. ríkisstj. leysir verkföll og vinnudeilur með þeim hætti, að það þarf að leita til löggjafans um þær ákvarðanir, sem gerðar eru, þá á löggjafinn kröfu til þess að vita, á hverju ákvörðunin er byggð: Af hverju 8%, af hverju ekki 6%, af hverju ekki 10%, - af hverju 8%? Að hve miklu eða litlu leyti er með þessu orðið við þeim kröfum, sem gerðar voru? Tölulegar upplýsingar hljóta að liggja fyrir í þessu efni. Þær hljóta að hafa verið gerðar af hálfu skipafélaganna eða þeirra krafizt af hálfu ríkisstj., áður en staðfest er samkomulag við viðkomandi aðila, og þegar löggjafinn er kvaddur til þess að leggja blessun sína yfir þessa ráðstöfun, þá á hann heimtingu á því að fá þessar upplýsingar, að þær liggi fyrir. Þá hef ég vikið að því á fyrra stigi þessa máls, að því hafi verið haldið fram í erlendum blöðum, sem um fjármálaefni fjalla, að við Íslendingar værum að gerast brotlegir við samninga okkar við önnur ríki í því efnahagssamstarfi, sem við eigum við Vestur-Evrópuríkin, og það hefur verið ítrekað af öðrum en mér, og það hefur verið leitað svars um það, hverjar eru skoðanir ríkisstj. á þessu máli, að hve miklu eða litlu leyti þessar ásakanir fái staðizt. Þær eru ekki alveg út í bláinn fram settar, þær eru settar fram vegna þess, að því er haldið fram, að þeir, sem hafa hagsmuna að gæta í hinum erlendu skipafélögum, njóti ekki sömu kjara og innlend skipafélög og það sé verið að mismuna þeim og brjóta þau samningsákvæði eða þær skuldbindingar, sem íslenzk stjórnarvöld hafa tekizt á hendur í efnahagssamvinnu Evrópuríkjanna. Nú hef ég bent á, að þessu hefur verið haldið fram á erlendum vettvangi, og beðið um nánari upplýsingar um þetta mál og ríkisstj. a.m.k. gerði grein fyrir því viðhorfi sínu, að hve miklu eða litlu leyti þetta sé rétt. Engu hefur verið um þetta svarað. Þá verð ég að vekja athygli hæstv. sjútvmrh. á því, að hann hefur kvartað undan því, að við ræddum ekki efni þessa frv. og færum út fyrir efni þess. Ég gerði grein fyrir því, áður en hann kom, að annars vegar má skoða efni frv. eftir orðalagi frv., eftir orðanna hljóðan, en hins vegar og ekki síður eftir tilgangi og takmarki frv., og þegar viðurkennt er af hæstv. sjútvmrh. sjálfum, að tilgangur og takmark þessa frv. sé að staðfesta samkomulag, sem gert hafi verið til lausnar vinnudeilum, þá er það ekki fyrir utan efni þessa frv. að ræða um það samkomulag, sem þarna varð, eða þá vinnudeilu, sem nauðsynlegt var að leysa með umgetnu samkomulagi. Allt tal hæstv. sjútvmrh. á fyrra stigi þessa máls um, að það hafi af hálfu sjálfstæðismanna verið farið út fyrir efni málsins, fær því ekki staðizt. Hitt stendur eftir sem áður, að raunverulegt efni málsins átti að dylja þingheim og aðra og láta líta út fyrir, að hér væri um allt annað að ræða, en raun ber vitni um. Í stórum dráttum er efni málsins þetta, og það eru lögð á ný gjöld, sem verða til þess, að nauðsynjavörur í landinu, fyrst og fremst byggingarvörur eins og sement og timbur, eru hærri fyrir almenning, en ella mundi vera, og var þó ekki á bætandi kostnaðinn við íbúðabyggingar í landinu. En hæstv. ríkisstj. er að framfylgja verðstöðvunarstefnunni með þessu, með því að gera beinar ráðstafanir til þess, að vöruverð hækki. Við höfum ekki í sjálfu sér gagnrýnt, hvort nauðsyn bar til þess að gera þetta eða ekki, en við höfum haldið fram, sjálfstæðismenn, að ef slíkar ráðstafanir eru gerðar, beri stjórnarmönnum skylda til að segja það, vegna hvers ráðstafanirnar eru gerðar og í hverju þær felast, - segja einfaldlega við almenning í þessu landi: Ja, við neyðumst til þess að leyfa hækkun á farmgjöldum til landsins, sem leiða mun til hækkunar á byggingarvörum eins og sementi og timbri, við sjáum okkur ekki annað fært; þið verðið svo að dæma okkur eftir málefnum og eftir því, hvernig hver og einn metur kringumstæðurnar. - En það er ekki það, sem er gert, og það var heldur ekki gert, þegar álögurnar miklu, jólagjöfin, voru á lagðar. Þá voru sérfræðingar ríkisstj. búnir að leggja höfuðin í bleyti, hvernig hægt væri í sem ríkustum mæli að falsa vísitöluna, svíkjast aftan að almenningi, leggja á hann stórkostleg útgjöld, segja ósatt um það í þingsölum og útvarpi, að útgjöldin kæmu ekki á almenning, og tryggja það um leið, að almenningur fengi sem minnst bætt útgjöldin, m.ö.o.: að vísitalan hækkaði ekki. Það getur vel verið í þessu tilfelli, fyrra tilfellinu, alveg eins og í því, sem hér liggur fyrir, að annarra kosta hafi ekki verið völ. Ég skal ekki á þessu stigi málsins fella um það dóm. Ef ekki var annarra kosta völ, þá á að segja fólkinu bara, hvað gert hafi verið, og umfram allt hvorki hér né endranær að haga ráðstöfunum sínum þannig að hylja almenningi það, sem máli skiptir og skiptir alla hans lífsafkomu. Þetta er nákvæmlega sama og skeður, þegar verið er að greiða niður landbúnaðarvörur á s.l. hausti. Þá eiga sér stað svo og svo miklar niðurgreiðslur. Hvernig er þessum niðurgreiðslum hagað? Hvað mundi verðið vera, ef vörurnar væru ekki greiddar niður? Það hafa verið fluttar hér á þinginu till. til þess að fá þetta upplýst. Það þarf að toga þessar upplýsingar allar með töngum út úr hæstv. ríkisstj. og gengur stórerfiðlega, sem henni ber þó skylda til, ef hún vill sóma sinn í nokkru, að segja af sjálfsdáðum og eiga frumkvæði að því að upplýsa almenning um. Ég skal ekki á þessu stigi málsins hafa um þetta frv. fleiri orð nú. Ég vona, að í þessari síðustu lotu geri hæstv. sjútvmrh. tilraun til þess að svara þeim beinu fyrirspurnum, sem til hans hefur verið beint, og á síðara stigi málsins er þá ef til vill hægt að ræða þær enn nánar.