Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Utanríkismálanefnd. Á 2. fundi í Sþ., 21. febr., var tekin til meðferðar kosning utanríkismálanefndar.

Jón Baldvinsson Við Alþýðuflokksmenn höfum ekki atkvæðamagn til að koma manni í utanríkismálanefnd, en eigi að síður viljum við leggja fram lista við þessa kosningu, svo sem við höfum áður gert, þá er utanríkismálanefnd hefir verið kosin. Hlutfallskosning var viðhöfð, og bárust forseta þrír listar, A, B og C. Á A-lista voru MT, JónasJ, TrÞ, á B-lista JónÞ, ÓTh, MJ, og á C-lista HV. - Samkv. því lýsti forseti yfir, að kosnir væru án atkvgr. alþingismennirnir Magnús Torfason, Jón Þorláksson, Jónas Jónsson, Tryggvi Þórhallsson, Ólafur Thors, Magnús Jónsson, Héðinn Valdimarsson.



forseti (TrÞ): Fyrir 12 stundum síðan bar við slys hér rétt fyrir utan landsteinana með svo skjótum hætti, að 9 ungir og vaskir sjómenn týndu lífi. Vil ég biðja alla hv. þingbræður að sýna hluttekningu út af þessu slysi með því að standa upp. . Á 49. fundi í Nd., 10. apríl, áður gengið væri til dagskrár, mælti

Atvmrh. (Þorsteinn Briem) Þetta frv. er lagt fyrir Alþ. samkv. 23. gr.stjskr. um bráðabirgðalög. Ástæðan til þess, að bráðabirgðal. frá 21. okt. f. á. voru gefin út, var sú, að á seinasta hausti opnaðist markaður fyrir allmörg hross erlendis. En þannig stóð á skipaferðum, að ekki var hægt að flytja hrossin út fyrr en í lok oktmán., en l. frá seinasta þingi um útflutning hrossa, nr. 50 23. júní 1932, leyfa ekki að flytja út hross eftir 15. okt. Með því að landbúnaðurinn stendur svo höllum fæti, að hann má ekki við að missa markað fyrir framleiðsluvörur sínar og innlendur markaður fyrir hross er sama sem enginn, þá þótti nauðsynlegt að gefa út bráðabirgðal., og eru þau nú lögð fyrir þingið samkv. fyrirmælum 23. gr.stjskr. Ég vil leyfa mér að leggja til, að frv. verði samþ. og gert að l., því að oft getur tíðarfari verið þannig háttað, að eins góð tíð sé eftir 15. okt. og frá miðjum sept. til 15. okt. Og þar sem við vitum, að oft eru hross látin standa úti og berja gaddinn, þá getur ekki talizt nein sérstök misbeyting á þeirri mannúðarskyldu, sem við höfum gagnvart málleysingjunum, að þau séu send út eftir að miður okt. er liðinn heldur en láta þau sæta þeirri meðferð, sem enn er nokkuð algeng á landi hér. Vil ég leyfa mér að beina þeirri ósk til dm., að frv. verði vísað til 2. umr. og landbn.

Dómsmrh. (Magnús Guðmundsson) Lög, svipuð þeim, sem ráðgert er að setja með þessu frv., hafa tvisvar verið sett hér á landi áður, sem sé 1893 og 1897. Lög eins og þessi má telja einskonar endurskoðun á veðmálabókum landsins. Og þar sem 35 ár eru nú liðin síðan slík endurskoðun fór fram, sýnist tímabært að láta hana fara fram að nýju. Veðmálabækurnar eru mjög mikilsverður þáttur í fasteignaveðlánastarfseminni, og flestir, sem eitthvað hafa verið við þá starfsemi riðnir, munu hafa rekið sig á, að það kemur ekki sjaldan fyrir, að veðmálabækurnar sýna ekki rétta mynd af, hvað í raun og veru hvílir á fasteignum. Þetta er þó ekki því að kenna yfirleitt, að bækurnar og veðmálaskrárnar séu ekki rétt færðar, heldur því að ýmsir, sem greiða þinglýstar veðskuldir, eru ekki nægilega hirðusamir um að láta aflýsa hinum greiddu bréfum. Oft og tíðum kemur þetta ekki í ljós eða kemur ekki að sök fyrr en löngu seinna, og þá lendir kostnaður og óþægindi af þessu oft og tíðum á þeim, sem litla eða enga sök eiga á þessu. Úr þessu er tæpast hægt að bæta á annan hátt en þann, sem frv. ráðgerir. Vona ég, að ekki verði ágreiningur um, að rétt sé að fara þá leið til að bæta úr þessu, sem í frv. er stungið upp á. Ég legg til, að þessu frv. verði vísað til hv.allshn.

Atvmrh. (Þorsteinn Briem) Atvinnumálaráðuneytinu hafa oft borizt gegnum sendiherrann, sem við eigum erlendis, umkvartanir vegna tilfinnanlegrar vöntunar á samræmi í ullarmatinu. Er ekki ástæða til að ætla, að þessar umkvartanir séu með öllu rakalausar, þar sem yfirullarmatsmenn hafa ekki haft neitt verulegt samband sín á milli, og því ekki nein trygging fyrir því, að allir matsmenn fylgi sömu reglum við matið. Nú er það nauðsynlegt, að við kostum kapps um að hafa allar okkar útflutningsvörur sem beztar og vandaðastar og að þannig sé gengið frá mati á þeim, að aldrei gefist réttmæt ástæða til umkvörtunar. Þessar ástæður liggja til þess, að þetta smáfrv. hefir verið lagt fyrir þingið. Er ætlazt til, að úr þeim ágöllum, sem verið hafa, sé að nokkru bætt með því að skipa einn mann til þess sérstaklega að hafa yfirumsjón með öllu ullarmati á landinu og veita hinum matsmönnunum leiðbeiningar og fræðslu um framkvæmd matsins. Jafnframt mun ráðuneytið láta fara fram rækilega athugun á því, hvort ekki sé ástæða til að breyta til um flokkun ullar, með því að á þeim reglum hafa þótt nokkrir gallar. Skv. 3. gr. frv. verður lítilsháttar kostnaðarauki við þessa breyt., en þar sem annar höfuðatvinnuvegur landsmanna á í hlut, virðist ekki í það horfandi. Jafnframt skal geta þess, að hvað ferðakostnaðinn snertir, hefir ekki þótt fært að halda sér við hámarkið, sem sett er í núgildandi lögum. Verðgildi peninga í landinu var annað þá en nú, og þrátt fyrir niðurskurð á reikningum yfirullarmatsmanna hefir ekki verið hægt að halda við hámarkið, sem þar er sett. Skal ég svo ekki fara fleiri orðum um þetta mál, en óska, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. landbn.

Atvmrh. (Þorsteinn Briem) Það hefir komið í ljós við reynsluna, að l. frá 1912 um merkingu kjöts og 1. frá 1930 um mat á kjöti til útflutnings eru ekki eins fullkomin og æskilegt væri, og því hefir atvmrn. í samráði við yfirkjötmatsmanninn og tvo helztu kjötútflytjendur látið semja þetta frv. Ég skal ekki við þessa , umr. fara nákvæmlega inn á hin einstöku atriði frv., en aðeins benda á, að skv. 1. frá 1930 eru yfirkjötmatsmenn 6, en skv. þessu frv. aðeins einn yfirkjötmatsmaður, en honum eru settir til aðstoðar a. m. k. þrír menn. Vænti ég því, að kostnaðurinn við matið lækki eitthvað við þessa breyt., en þó vakir sérstaklega fyrir mér, að með breyt. fáist meiri trygging fyrir samræmi í kjötmatinu. Einnig hefir þótt nauðsynlegt að setja föst ákvæði um löggildingu slátur- og frystihúsa. Er gert ráð fyrir, að ráðh. geti á hverjum tíma sett fyllri reglur í þessu efni. Þetta er sérstaklega sett í frv. með tilliti til þess, að hægt verði, eftir því sem okkur vex fiskur um hrygg, að gera þessar reglur nákvæmari og fyllri og hægt verði eftir dómi reynslunnar að herða á skilyrðum til löggildingarinnar. Frv. þetta er að nokkru leyti sniðið eftir nýjustu löggjöfum annara þjóða, sem kjötútflutning hafa, en hliðsjón höfð af þeim sérstöku ástæðum, sem hér eru fyrir hendi. - Jafnframt eru í frv. ákvæði um mat á kjöti, sem ætlað er til sölu á innlendum markaði. Hefir það þótt nauðsynlegt til þess að tryggja neytendum góða og vandaða vöru. Ég skal svo ekki að sinni fara fleiri orðum um frv., en legg til, að því verði að lokinni umr. vísað til 2. umr. og landbúnaðarnefndar.

Dómsmrh. (Magnús Guðmundsson) Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er um að veita ríkisborgararétt 3 mönnum, sem þess hafa óskað og sent skilríki, er hafa þótt fullnægjandi. Síðan frv. var samið hefir mér borizt beiðni frá 4. manninum, norskum, og mun ég afhenda þá beiðni með fskj. þeirri n., sem væntanlega fær þetta mál til meðferðar. Ég legg til, að málinu verði vísað til hv.allshn. að lokinni þessari umr.

Fors.- og fjmrh. (Ásgeir Ásgeirsson) [óyfirl.]: Ég get eftir atvikum verið því meðmæltur, að slík n. sem þessi verði skipuð. Að vísu er það ekki höfuðnauðsyn vegna kreppumálanna, því að hér í þinginu eru margar n. með eðlilegri verkaskiptingu og þurfa því ekki að girða fyrir heppilega nefndarafgreiðslu slíkra mála. En þar sem svo er ástatt, að einn þingflokkurinn hefir enga fulltrúa í n. þessum, þá er sanngirni, að sérstök n. verði skipuð í þessi mál, svo flokkurinn fái þar n.-atkv., fyrst hann óskar þess. Til slíkrar n. ætti vitanlega að vísa öllum kreppumálum allra atvinnugreina og höfuðstétta í landinu, og e. t. v. kæmi það til greina, ef þinginu sýndist, að vísa þangað einhverjum þeim kreppumálum, sem snerta hag ríkissjóðs sjálfs, því að hann á við kreppu að búa eigi síður en aðrir hér á landi. - Ég lýsi sem sagt yfir meðmælum með því, að n. verði skipuð. En fari svo, að till. verði samþ., þá óska ég, að n. verði ekki kosin fyrr en á næsta fundi.

Flm. (Haraldur Guðmundsson) [óyfirl.]: Ég get þakkað hæstv.forsrh. undirtektirnar, og mér skildist á honum, að hann teldi eðlilegt, að við jafnaðarmenn gætum fengið sæti í þessari n., og get ég látið flokksstj. vita, að við munum óska að fá sæti í slíkri nefnd, ef hún yrði kosin.

Flm. (Haraldur Guðmundsson) [óyfirl.]: Ég ætla, að ég muni það rétt, að hæstv. fors.- og fjmrh. hafi kveðið svo að orði í gær, þegar hann lagði fram fjárl. og gaf skýrslu um liðið ár, að höfuðverkefni þessa þings væri, að hans dómi, að létta bændum og verkalýð kreppuna, og í sambandi við það að reyna að ná sem beztum viðskiptasamningum við önnur lönd og auka sölu afurða hér innanlands. Ég er hæstv. ráðh. fyllilega sammála um, að a. m. k. annað höfuðverkefni þessa þings sé að létta landsmönnum kreppuna og hjálpa þeim til að þola erfiðleika hennar. Það er enginn kaupstaður eða kauptún hér á landi, sem ekki á tugi, hundruð eða jafnvel þúsundir atvinnulausra eða atvinnuskortandi manna. Naumast finnst það sveitarfélag, þar sem ekki hefir orðið halli á búrekstrinum síðasta ár. Og ekki eru fá dæmi til þess, að tekjur bænda hafi ekki hrokkið til greiðslu vagta og afborgana gamalla og nýrra skulda. Ríkisstj. virðist hafa gert sér grein fyrir, að þörf væri sérstakra ráðstafana vegna kreppunnar. Á seinasta ári var skipuð n. til þess að safna gögnum um fjárhag bænda og leggja till. til úrlausnar erfiðleikunum fyrir þing og stj. Eftir því sem mér er sagt, hefir n. þessi unnið talsvert starf, og væntanlega kemur skýrsla n. fyrir þingið og almenningssjónir. En því undarlegra er það, þar sem ríkisstj. hefir með réttu séð nauðsyn á að hjálpa bændum, að hún skuli ekki hafa komið auga á þörf verkafólksins og smærri atvinnurekenda við sjóinn, sem þó er engu minni en í sveitum landsins. Ég tel víst, að fyrir þetta þing verði lagðar margar till. til aðgerða í þessum efnum. N. þær, sem fyrir eru í d., munu flestar, ef að líkindum lætur, hafa nóg að starfa við þau mál, sem eftir eðli sínu heyra réttilega undir þær. Til þess að létta störf þingsins flytjum við Alþfl.fulltrúarnir till. um, að stofnuð verði sérstök n. og til hennar verði beint kreppumálunum. Vona ég, að hv.þdm. geti orðið sammála um þetta, þar sem hæstv.forsrh. hefir lýst yfir því, að kreppumálin séu höfuðverkefni þingsins.

Dómsmrh. (Magnús Guðmundsson) Í launalögunum frá 1919 er gert ráð fyrir því, að ráðh. ákveði skrifstofufé sýslumanna og bæjarfógeta til 5 ára í senn. Þetta hefir þó ekki verið gert síðan lög þessi öðluðust gildi, heldur hefir fé þetta verið ákveðið árlega, og reynslan sýnir, að það hefir farið stöðugt hækkandi. Ástæðan til þess, að vikið hefir verið frá lögunum í þessu efni, mun hafa verið hið hvarflandi gengi krónunnar árin 1920 og 1921. Þeirri venju, sem á er komin í þessu, geri ég ráð fyrir, að erfitt verði að breyta, nema með lögum. Hinsvegar tel ég betra, bæði fyrir þessa embættismenn og stjórnina, að hér sé að föstu að ganga hið ákveðna árabil eins og upprunalega var tilgangurinn. Það vill brenna við, að þingið veitir til þessa lægri upphæð en stjórnin telur nægja, og þess vegna hefir mjög oft verið umframgreiðsla á þessum lið. Þetta er óheppilegt fyrirkomulag og miklu eðlilegra, að þetta sé fastákveðið. Ég hefi ekki tekið með í frv. skrifstofufé tollstjóra, lögmanns og lögreglustjóra í Rvík, af því að þeir hafa hingað til fengið skrifstofuféð eftir reikningi. Þegar þessi umr. er á enda, óska ég, að frv. verði vísað til hv.allshn.