Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Ingvar Pálmason) Eins og drepið er á í nál., fjekk fjhn., undir meðferð þessa máls, erindi frá 5 af starfsmönnum Búnaðarfjelags Íslands, og var þar farið þess á leit við nefndina, að frv. væri breytt í þá átt, að ákvæði þess væru heimild, en ekki skylda. Nefndin leit svo á, að rjett væri að verða við þessari ósk starfsmannanna, og hefir hún því orðað frv.-gr. upp aftur. Jeg sje ekki annað en að það sje rjettasta leiðin að heimila starfsmönnum Búnaðarfjelagsins að tryggja sjer lífeyri, en ekki skylda þá, þar sem ýmsir meðal þeirra óska ekki eftir því.

Frsm. (Jón Baldvinsson) Fyrir tveim undanförnum þingum hefir legið frv. þess efnis, að bæta kjör yfirsetukvenna á landi hjer, en það hefir ekki tekist að koma því í framkvæmd. Þó má segja, að viðurkenning hafi fengist á því, að launin sjeu mjög lág. Nú er enn flutt frv. þessa sama efnis. Hefir fjhn. haft málið til meðferðar og orðið sammála um að mæla með, að það nái fram að ganga. Eftir lögum frá 1919 eru lágmarkslaun yfirsetukvenna í lægra launaflokkinum 200 krónur á ári, sem hækka á 15 árum upp í 275 krónur. Eins og menn sjá, eru þetta mjög lág laun. Í þessu frv. er farið fram á, að grunnlaunin hækki fyrst og fremst upp í 300 krónur, sem síðan hækka þriðja hvert ár upp í 500 krónur. Auk þess er ætlast til, að sýslu- eða bæjarsjóðir og ríkissjóður greiði dýrtíðaruppbót á laununum eftir sömu hlutföllum og launin sjálf. Það var enginn ágreiningur í nefndinni um að verða við þessu, enda er það svo, að lærðar yfirsetukonur hafa ekki fengist í öll laus umdæmi, einungis vegna hinna óviðunandi kjara. Nefndin hefir ekki gert aðrar brtt. við frv. en lítilsháttar skýringar, að öðru leyti en því, að hún vill færa saman lögin frá 1919 og 1912 og gefa þau út í einu lagi, ef þetta frv. verður að lögum. Það eru nógu óaðgengileg ýms lög, sem Alþingi hefir látið frá sjer fara, þó að þessi lög sjeu færð saman í eitt, í stað þess að vera í þrennu lagi. Annars er slíkt ekki altaf auðvelt. Það verður fyrst og fremst að vera verk stjórnandanna, en ekki einstakra þingmanna. En þar sem nú svo stendur á, að hægt er með lítilli fyrirhöfn að gera þetta, þá fanst fjhn. það rjettara. Enn er það eitt, sem nefndin vill láta koma fram, sem sje það, að þær yfirsetukonur, sem skipaðar eru eftir gömlu launalögunum, njóti þeirrar aldursuppbótar, sem þetta frv. gerir ráð fyrir, þannig, að þær, sem hafa starfað í 12 ár, fái hámarkslaun. Að þessu lýtur brtt. I, 3. Jeg hefi ekki meira um þetta mál að segja. Jeg vænti þess, að úr því tókst að sameina nefndina um frv., muni það úr þessu eiga greiðan gang í gegnum hv. deild.

Einar Árnason Eins og hv.frsm. tók fram, er þetta frv. enginn nýr gestur í þinginu. Breytingar á launalögum yfirsetukvenna hafa tvisvar sinnum áður gengið í gegnum Ed., en strandað í Nd. Jeg geri ráð fyrir, að eins fari enn, og að þess vegna muni ekki hafa mikla þýðingu að andmæla þessu máli hjer í deildinni. Jeg býst heldur ekki við; að neitt nýtt komi fram í því. Það er búið að endurtaka það sama þing eftir þing. Formælendur málsins telja mikla nauðsyn á að bæta launakjör ljósmæðra. Jeg hefi ekki getað fallist á röksemdir þeirra, þó að jeg hinsvegar vilji alls ekki þrengja sjerstaklega kosti þeirra. Mjer virðist ljósmóðurstarfið vera alveg eins vel launað og önnur störf í þágu hins opinbera. Mjer er kunnugt um, að í sveitunum er þetta mjög lítið starf. Venjulega gengur ekki til þess meira en tveggja til þriggja vikna tími á ári, svo að ljósmæður geta óhindraðar af því stundað aðra atvinnu. Enda veit jeg, að ýmsar merkar ljósmæður, bæði í sveitum og kaupstöðum, álita launin alveg nægileg. Jeg vildi aðeins láta þess getið, að það er til sú skoðun í þessari hv. deild, að ekki sje frekari ástæða til þess að bæta laun ljósmæðra en ýmissa annara starfsmanna hins opinbera. Vitanlega sker atkvgr. úr, hvernig um þetta fer, en jeg mun greiða atkvæði á móti frv. Jeg er samt meðmæltur brtt. nefndarinnar. Þær eru til bóta. Ef það á að viðurkennast, að laun yfirsetukvenna sjeu of lág, hafa þau vitanlega ekki síður verið það áður. Mjer þætti leitt, ef það rættist, sem einstakir menn hafa sagt, að frv. yrði til að fækka fæðingum í landinu.

Frsm. (Jón Baldvinsson) Hv.1. þm. Eyf. vildi halda því fram, að kjör ljósmæðra væru eins góð og störf þeirra eins vel launuð og annara opinberra starfsmanna. Jeg held að laun ljósmæðra sjeu, eftir núgildandi taxta, langt fyrir neðan laun nokkurra annara starfsmanna hins opinbera. Þær gegna mjög ábyrgðarmiklu starfi, og þurfa að vera til taks, hvenær sem á þær er kallað. Jeg get hugsað mjer, að hv.þm. vilji bera laun þeirra saman við hreppstjóralaunin. En það hefir nú verið svo í þessu landi, frá því að hreppstjórar urðu til, að sú staða hefir verið mjög eftirsótt og álitin virðingarstaða. En það er ekki hægt að miða launakjörin við það starf, sem þær inna beint af hendi, því að staðan heimtar það, að þær sjeu ávalt tilbúnar að gegna kalli, og geta því ekki fest sig við önnur störf. Þá sagði sami hv.þm. (EÁ), að til væru yfirsetukonur, sem ekki hefðu óskað eftir launahækkun og ekki talið þörf á hækkun. Það kann nú að vera, að til sjeu einstaka undantekningar um þetta. En jeg hygg þó, að þær sjeu fáar. Og máske gera þær fáu það aðeins af kurteisi, eins og til dæmis þegar gesti er boðið kaffi, og hann telur það hreinasta óþarfa að þiggja það, þótt hann í raun og veru dauðlangi í það. En hvað sem þessari hæversku líður, hjá einstaka yfirsetukonu, þá hygg jeg að þær muni þiggja þessa launauppbót, ef hún verður samþykt. Enda hafa flestar óskað eftir því. Sjeu launakjörin borin saman við laun annara starfsmanna, þá sjest, að laun yfirsetukvenna eru alls eigi sambærileg við þau. Mjer er eigi ljóst, hvað hv.þm. átti við, er hann sagði, að það væri álit sumra, að fæðingum mundi fækka, ef þetta frv. næði fram að ganga. 

Einar Árnason Það var eitt atriði í ræðu hv.frsm., sem jeg vildi minnast á. - Að vísu vantaði hann víða röksemdir, fullyrðingum sínum til stuðnings, en jeg ætla ekki í þetta sinn að fara að krefja hann um þær. En jeg verð þó að athuga lítillega þá staðhæfingu hans, að langflestar yfirsetukonur hefðu æskt þess, að fá laun sín hækkuð. En sú krafa, sem um það hefir komið, er þannig til komin, að gengist var fyrir því hjeðan frá Reykjavík, að fá undirskriftir yfirsetukvenna út um land, án þess að þær hefðu hugsað til að gera neinar kröfur. Aldan er því runnin hjeðan úr Reykjavík. Ef til vill hefir ein yfirsetukona verið óánægð með launakjör sín, og pantað svo þessar undirskriftir utan af landi.

Dómsmrh. (Jónas Jónsson) Jeg ætla að leyfa mjer að segja nokkur orð nú, þótt búið sje að ræða þetta mál allítarlega á undanförnum þingum. Jeg álít það naumast vansalaust, hve mikil tregða þessu máli hefir verið sýnd undanfarið, þó jeg játi, að málsbætur sjeu fyrir hendi frá hálfu þeirra manna, er staðið hafa móti því, þar sem ekki er hægt að telja fulltrygt, að betri yfirsetukonur fáist, þó að launin sjeu hækkuð. En það er og ætti að vera aðaltilgangur frv. En sje máli þessu ekki sínt, þá getur það orðið til þess að yfirsetukonur fáist ekki í sum hjeruðin, og má þá engan furða, þó að slys geti hlotist af, í sambandi við barnsburð kvenna. En til þess að tryggja aðaltilganginn, hygg jeg rjett, að báðir sveigðu nokkuð af, svo að betri niðurstaða fengist. Það, sem jeg hygg að gera þurfi - og mun jeg bera fram brtt. um það við 3. umr. - er það, að tryggja það, að óhæfar yfirsetukonur, vegna aldurs t. d., sitji ekki áfram æfilangt. Til þess að koma í veg fyrir það, að þær sætu of lengi, mætti t. d. haga starfssamningi þeirra svo, að þær væru ráðnar til 5 ára í senn, sem svo mætti endurnýja, meðan ástæða þætti til. Væri þetta gert, þá er rangt að vera á móti þessu frv., sem ætti að vera til þess, að fá hæfari konur í þessar stöður.

Frsm. (Jón Baldvinsson) Jeg vil aðeins svara hv. 1. þm. Eyf. því, að þótt mál þetta, um að bæta kjör yfirsetukvenna, sje runnið hjeðan úr Reykjavík, þá er það ekki verra fyrir það, að mínu áliti. Ef málið er gott, eins og það vitanlega er, þá er það ekki verra fyrir það, að vera hjeðan runnið. En það er ekki rjett hjá hv.þm., að konur út um land óski þessa ekki. Þær munu einmitt flestar eða allar vera sammála um að óska betri launakjara. Hæstv. dómsmrh. er ekki ástæða til að svara að sinni. Nefnd þeirri, er um málið fjallar, mun gefast færi á að athuga þær brtt., er hann gerir ráð fyrir að bera fram við frv., og gefst þá færi á að tala um þær síðar.

Halldór Steinsson Jeg vil leyfa mjer að þakka hv. nefnd fyrir góðar undirtektir hennar og skilning á þessu máli. En jeg get ekki þakkað hv. 1. þm. Eyf. fyrir undirtektir hans, sem hafa verið á sama veg nú sem fyr. Hann reis upp nú, sem áður, til að andmæla frv., en röksemdir hans hafa þó ekki aukist eða batnað. Hann hjelt því fram, að störf yfirsetukvenna væru lítilfjörleg, einkum í sveitum, og að ársstarf þeirra þar næmi ekki meiru samtals en 2–3 vikum. En þetta eru áreiðanlega ýkjur. Jeg hygg, að varla sje um svo fámenna hreppa að ræða, að þar sjeu eigi 4–5 fæðingar árlega, og eru það þá jafnmargar vikur, því það er skylda yfirsetukvenna, að vera minst viku yfir hverri sængurkonu. Og sjeu þær skemur, þá gera þær ekki skyldu sína. En nú er þetta aðeins í minni hreppum, sem fæðingar eru svona fáar. Í stærri hreppum eru þær fleiri. En svo ber að gæta þess, að ekki má eingöngu miða við þann tíma, sem yfirsetukonurnar eru yfir sængurkonum, því að í raun og veru eru þær altaf bundnar við starf sitt og geta því ekki ráðið sig til fullkominnar vinnu, eins og aðrar konur. Það lítur svo út sem þessi hv.þm. (EÁ) hafi ekki gert sjer fulla grein fyrir því, en þetta er einmitt mikilsvert atriði. Hv. sami þm. sagði, að sumum yfirsetukonum væri óþægð í því, að launin væru hækkuð. Jeg veit nú ekki hvaðan hv.þm. kemur sú viska. Frá miklum meiri, hluta þeirra liggur fyrir áskorun um að bæta launakjör þeirra. Og þótt þær yfirsetukonur, sem gengist hafa fyrir þessari áskorun, eigi heima hjer í Reykjavík, þá er hún í sjálfu sjer ekkert verri fyrir það, þótt áhugasöm kona hjer vilji halda uppi rjetti stjettar sinnar. Þá sagði hv.þm., að það væri álit ýmsra, að þetta frv. verði til að fækka fæðingum, ef samþykt verður. Það væri æskilegt, að hv.þm. vildi skýra þetta nánar. Jeg sje að minsta kosti enga ástæðu til að ætla, að svo muni fara, þó gerðar sjeu ráðstafanir til þess að fá betri yfirsetukonur.

Einar Árnason Ræða hv.þm. Snæf. gefur nú í raun og veru ekki ástæðu til þess að tala í meira en 5 mínútur. Hv. þm. taldi röksemdir mínar lítils virði. En jeg vil þá skjóta því til hans, að sjá svo um, að yfirsetukonurnar geri skyldu sína. Tel jeg honum það skyldast, þar sem hann hefir flutt þetta frv. svo oft. Það skakkar töluverðu um tímann hjá okkur hv.þm., þann, sem við teljum að eyðist hjá yfirsetukonunum í þarfir sængurkvenna. En jeg fullyrði, að það, sem jeg sagði um það, er rjett. Það mun vera fremur fátítt til sveita, að yfirsetukonurnar sje meira en tvo sólarhringa, að jafnaði, við hverja barnsfæðingu. Það er að minsta kosti ekki, þar sem jeg þekki til, og með þeirri staðreynd reiknaði jeg. Það væri því rjett að tryggja það, að þær gerðu þessa skyldu sína, sem hv.þm. talar um, um leið og laun þeirra verða hækkuð, en það gera þær ekki nú, eftir því sem hv.þm. Snæf. segir vera skyldu þeirra. En, eins og jeg sagði áður, þá eru ekki meira en 5–6 fæðingar á ári í flestum hreppum landsins. Og þegar yfirsetukonurnar eyða að jafnaði ekki nema 2 sólarhringum við hverja fæðingu, verður dæmið mjög auðvelt. Jeg stend líka við það, sem jeg sagði áður, að yfirsetukonurnar geti stundað aðra atvinnu. Þær, sem eru giftar, stunda bú sín. Og þótt þær tefjist frá um tvo sólarhringa í senn, þá fellur ekkert niður fyrir það hjá þeim. Enda er það ekki meira en að skroppið sje í kaupstað. Þá sagði sami hv.þm., að krafan um bætt launakjör væri ekki verri fyrir það, þó að óskin um hana hefði komið fyrst frá Reykjavík. Jeg sagði það ekki heldur, að hún væri verri fyrir það. En það er auðskilið mál, að með fortölum má fá hverja stjett sem vera vill til að gera kröfur um að bæta sinn hag, ef farið er að berjast fyrir því að fá hana til þess. En um þetta þýðir víst ekki að fara fleiri orðum; úrslit málsins munu fyrirfram ákveðin.

Flm. (Magnús Torfason) Jeg leyfi mjer aðeins að leggja til, að frv. verði, að umr. lokinni, vísað til allshn.

Flm. (Hákon Kristófersson) Jeg sje ekki ástæðu til að halda langa framsöguræðu fyrir þessu máli. það er gamall kunningi, eins og drepið er á í grg. fyrir frv., og var þaulrætt hjer í fyrra. Jeg vil leyfa mjer að stinga upp á því, að því verði vísað til landbn, að lokinni þessari umr. Jeg skal bæta því við, að jeg verð að halda fast við það, sem jeg hefi áður haldið fram í þessu máli, að í frv. felist allmiklar umbætur frá því, sem nú er, og að með því fyrirkomulagi, sem hjer er farið fram á, sje það nokkurnveginn trygt, að bændur verði ekki fyrir tjóni af fjárkláða í framtíðinni. Þessi fáu orð vil jeg láta fylgja frv. til hv. nefndar, sem jeg vænti, að veiti því sitt mikilsverða fylgi.

Sveinn Ólafsson Mjer finst tæpast eiga við, að þetta frv. gangi áfram umræðulaust. Það lá fyrir síðasta þingi og var því þá vísað til stjórnarinnar, við 3. umr., vegna galla, sem á því voru og eru, og ekki verður bætt úr, nema með því móti að breyta því að miklum mun. Jeg býst við, að flestum háttv. deildarmönnum, er sæti áttu á síðasta þingi, sje í minni á hverju þetta mál strandaði þá. Það er augljóst, að frv. stangast við forkaupsrjettarlögin frá 1926 og getur ekki staðist samhliða þeim. Ef þetta frv. á að verða að lögum óbreytt, þarf að breyta lögunum frá 1926. Í þeim er forkaupsrjetturinn að löndum eða jörðum hjá börnum, kjörbörnum, fósturbörnum, systkinum og foreldrum seljandans; en að þeim frágengnum er forkaupsrjetturinn hjá ábúanda jarðarinnar, eða leigjanda. Í þriðja og síðasta lagi lendir hann til hreppsfjelagsins, að öllum fyrtöldum aðiljum frá gengnum. Ef þetta frv. fer lengra en komið er, þá verður ekki hjá því komist að vísa því til nefndar til vendilegrar athugunar. Það hlýðir ekki, að láta forkaupsrjettarlögin frá 1926 standa óbreytt, ef á að fara að samþ. þetta frv. En jeg sje reyndar ekki neina ástæðu til, að það fari lengra en komið er. Það getur vissulega oft að borið, að bæjarstjórnum eða hreppsnefndum sje nauðsyn á eignarumráðum hafnarmannvirkja, lóða eða landa, sem einstakir menn eiga. Þau eignarumráð hefir Alþingi oft veitt, samkvæmt stjórnarskránni, eftir eignarnámsheimildum í sjerstökum lögum, og er það ólíku hyggilegra en sjálfdæmi bæjarstjórna eftir frv. Hafnarlög gefa líka sveita- og bæjarfjelögum rjett til þess að ná umráðum yfir hafnarmannvirkjum, með einföldum hætti, en í versta falli má altaf leita til Alþingis um eignarnámsheimild, og mun það aldrei daufheyrast við sanngirniskröfum aðilja, þegar nauðsyn kallar að. Loks vil jeg svo leggja til, að málinu verði vísað til allshn., ef frv. flýtur gegnum þessa umr., sem jeg sje enga þörf á.

Hjeðinn Valdimarsson Jeg vona, að hv.þdm. hafi þann skilning á frv., að það sje þess vert, að fara til nefndar og 2. umr. að minsta kosti. Mjer finst talsvert öðru máli að gegna í sveitahreppum um forkaupsrjett á jörðum þar, eða í kauptúnum og kaupstöðum, þar sem aðallegast yrði um að ræða lóðir, og þó ekki nema sjerstaklega standi á. En annars mun tækifæri gefast til þess að deila um efni frv. við 2. umr., og get jeg því sparað mjer að fara frekar út í það nú.

Flm. (Ingvar Pálmason) Frv. þetta er borið fram sem sparnaðarmál. Eins og tekið er fram í grg., þá hefir það verið svo, að í nokkur ár hefir enginn aðstoðarlæknir verið á Akureyri. Lagaheimild fyrir því stendur þó enn, og virðist ekki loku fyrir það skotið, að svo geti farið hvenær sem er, að maður verið skipaður í þetta embætti. Nú um skeið virðist ekki hafa verið þörf á þessu embætti, enda starfa þar nokkrir „praktiserandi“ læknar, og ástandið virðist sæmilegt, hvað lækna snertir. Hvað snertir aðstoðarlæknissýslanina á Ísafirði, þá hefir verið og er enn maður í þeirri stöðu. Þetta embætti hefir af mörgum verið talið óþarft, og ef það væri afnumið, mundu sennilega „praktiserandi“ læknar setjast þar að, svo að læknarnir yrðu þar ekki færri fyrir því. Jeg álít, eins og fjárhagurinn er, og reynt hefir verið að spara og draga úr tilkostnaði við þjóðarbúskapinn á ýmsum sviðum, þá sje sparnaðarviðleitni þessa frv. alveg rjettmæt. Jeg ætla svo ekki að ræða meira um þetta að sinni, en vil mælast til, að frv. fái að ganga til 2. umr. og fjhn.

Á 23. fundi í Ed., 15. febr., var útbýtt: Frv. til 1. um gjaldþrotaskifti (þmfrv., A. 181).

Jón Auðunn Jónsson Jeg vil aðeins benda hæstv. stjórn á það, að við höfum nokkuð aðra aðstöðu, að því er snertir smábátaútveg, en aðrar þjóðir, og er nauðsynlegt við samning laga um þetta efni að taka sjerstakt tillit til þess.

Jón Ólafsson Jeg vildi aðeins nota tækifærið til þess að benda á, eins og hv.flm. (SÁÓ) að nokkru leyti tók fram, að það nær engri átt, að sömu ákvæði gildi um siglingamenn og fiskimenn, þótt hvorirtveggja sjeu sjómenn. Auk þess, og ekki síður, vildi jeg vekja athygli á því, að sjóveðrjettarákvæðið í 36. gr. siglingalaganna, 2. og 3. lið, er orðið alveg ófært fyrir útveginn í heild sinni, og er því bráðnauðsynlegt að reyna að koma þessu öðruvísi fyrir. Jeg vil beina því til hæstv. stjórnar að athuga, hvort ekki sje hægt að finna aðra tryggingu fyrir kaupi háseta en þessa, sem jeg hefi nú nefnt. Lánsstofnanirnar eru mjög óánægðar með þetta fyrirkomulag, og það verður ekki aðeins útgerðarmönnum til örðugleika, heldur verður það einnig oft og tíðum til atvinnuspillis fyrir sjómenn og verkamenn, því að eigendur báta og skipa láta þau oft liggja aðgerðalaus af þeim ástæðum, að ætíð getur hlaðist á þá sjóveð, sem, eins og kunnugt er, er forgangsveð. Það má vera, að nokkur vandi sje að ráða fram úr þessu, en jeg vildi þó skjóta því fram til athugunar fyrir hæstv. stjórn, hvort ekki væri hægt að finna annað hentara fyrirkomulag á þessu.

Flm. (Sigurjón Á. Ólafsson) Á þessu stigi málsins vil jeg alls ekki hefja deilur um þetta atriði. Jeg vil ekki leggjast á móti því, að stjórnin athugi þetta, en hinsvegar vil jeg benda henni á, að þetta ákvæði er mjög mikilsvert atriði, því að það er eina tryggingin, sem sjómenn hafa fyrir greiðslu á kaupi sínu á skipunum, og er því um stórvægilega rjettarskerðing að ræða, ef það væri felt niður. Sem sagt læt jeg það óátalið, þó athugað sje, hvort finna megi aðra tryggingu jafngóða, en jeg er hræddur um, að það reynist lítt mögulegt, svo nokkur trygging sje í. Ef tryggingunni, sem fólgin er í sjóveðum, væri kipt burtu, án þess að nokkuð kæmi í staðinn, er sje jafngóð trygging, áliti jeg, að um svo mikla afturför væri að ræða, að slíkt geti ekki komið til mála. Það myndi verða mjög hættulegt fyrir sjómannastjettina yfirleitt.

Flm. (Erlingur Friðjónsson) Þessi till. til þál. er borin fram að ósk þeirra manna, er seldu síld til Rússlands síðastliðið haust. Hjer er farið fram á það, að felt verði niður útflutningsgjald af þeirri síld, og aðalástæðan, sem færð er fyrir því, er sú, að ekki sje hægt að standast samkepni Norðmanna, sem líka selja síld á rússneskan markað, ef greiða þarf útflutningsgjald af síldinni. Þar að auki er ekki nema eðlilegt, að ljett sje undir með atvinnurekendum fyrst í stað, þar sem hjer er um nýjan markað að ræða, þar sem varan er óþekt og hlýtur að seljast fyrir lágt verð í fyrstu, eins og raun hefir orðið á. Norðmenn ljetta ekki einungis undir með síldarútflytjendunum norsku með því að láta þá ekki greiða útflutningsgjald af síldinni til Rússlands, heldur gera þeir ýmislegt fleira fyrir þá, sem ef til vill er ekki ástæða til að tala um í þessu sambandi. Það er heldur ekki ástæða til þess að fjölyrða um reglur annara þjóða í þessum efnum. Það ætti að nægja að minna á þær reglur, sem myndast hafa með okkar þjóð í líku tilfelli. Jeg vil þar benda á sem dæmi, hve mikið var ljett undir með smjörbúunum, þegar þau voru stofnuð. Það var ekki aðeins, að þau þurftu ekkert útflutningsgjald að greiða af því smjöri, sem flutt var til útlanda, heldur voru framleiðendurnir styrktir með allríflegri fjárupphæð. miðað við hvert kíló, er út var flutt. Nú fyrir stuttu voru þeir kjötframleiðendur, er sendu fryst kjöt á enska markaðinn, styrktir með allríflegri fjárupphæð úr ríkissjóði. Þessi tvö dæmi sýna, að það er ekki ranglátt gagnvart öðrum atvinnurekendum, þótt farið sje fram á, að útflutningsgjaldið sje afnumið, að minsta kosti í þetta skifti, þar eð líka söluverð síldarinnar var svo lágt, að það var fyrir neðan framleiðslukostnað. Það má líka gera ráð fyrir því, að ef þessi síld, sem var ca. l/3 af allri þeirri síld, sem var í höndum innlendra framleiðenda, hefði ekki verið seld til Rússlands, þá lægi hún óseld í landinu, og ríkissjóður hefði þá ekki fengið neitt útflutningsgjald af henni, eða að öðrum kosti hefði hún verið seld enn lægra verði, ef ekki hefði verið ljett á markaðinum í Svíþjóð með því að selja hana til Rússlands. Jeg sje svo ekki ástæðu til þess að fara um mál þetta fleiri orðum við fyrri umræðu þess, en vona, að hv. deild taki því vel og það fái að ganga til síðari umr. og fjhn.

Pjetur Ottesen Það mun vera óþarfi að tala langt mál í sambandi við þetta frv. En jeg get ekki annað en látið í ljós gleði mína yfir því, hve góðar undirtektir og greiða afgreiðslu þetta mál hefir hlotið í háttv.Ed. Vona jeg, að háttv.Nd. láti ekki sitt eftir liggja til þess að greiða götu þessa bráðnauðsynlega máls. Það er sem sagt óþarfi að fara nú að fjölyrða um nauðsyn aukinnar landhelgigæslu. Hún er viðurkend af öllum skynbærum mönnum. En þetta frv., ef að lögum verður, ræður mikla bót á þeirri nauðsyn, þótt með því sje engan veginn takmarkinu náð, því að betur má, ef duga skal. Jeg býst við, að þetta mál hafi verið til meðferðar í sjútvn. í háttv.Ed. og legg til, að því verði einnig vísað þangað í þessari háttv. deild.

Sveinn Ólafsson Þótt svo virðist, sem þessu frv. þurfi ekki að vísa til nefndar, vil jeg þó gera það að till. minni, að því verði vísað til allshn., af því að samkynja mál var látið ganga til þeirrar nefndar fyrir nokkrum dögum. Finst mjer sjálfsagt, að nefndin reyni að samræma þessi tvö frv. og vinni úr hvorutveggja.

Frsm. (Gunnar Sigurðsson) Jeg vil leyfa mjer fyrir hönd allshn. að biðja hæstv. forseta að taka þetta mál út af dagskrá, með því að komin er fram ný beiðni, er fer í sömu átt og sú, er þetta frv. felur í sjer. Þykir nefndinni rjettara, að þær verði samferða.

Flm. (Jón Baldvinsson) Það, sem frv. þetta fer fram á, er til lítilsháttar hægðarauka fyrir þá, er þurfa að taka grafreiti í kirkjugarðinum í Reykjavík. Í lögunum er svo ákveðið, að lögreglustjóri innheimti legkaupið, og kirkjugarðsvörður hefir ekki heimild til þess að láta taka gröf fyr en gjaldið er greitt. Það stendur oft svo á, þegar jarðsetja á aðstandendur sjómanna eða utanbæjarmanna, að þeir hitta svo á, er þeir koma til Reykjavíkur, að skrifstofa lögreglustjóra er ekki opin. Þessir menn þurfa að fá sig afgreidda mjög fljótt, og er því mikið hentugra fyrir þá, að kirkjugarðsvörður fái heimild til að taka við legkaupi. Ætlast er til, að kirkjugarðsvörður sæti þeim reglum, sem ráðuneytið setur honum um fjárskil og bókhald. Vil jeg svo að lokum leggja til, að frv. verði vísað til 2. umr. og til allshn.