Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fjármálaráðherra (JÞ): Jeg vona, að þetta litla frv. geti gengið til nefndar umræðulítið. Það virðist liggja í augum uppi, hversu óheppilegt það er að láta endalykt slíkrar löggjafar, sem hjer um ræðir, vera undir því komna, hvort gengi á sterlingspundi er skráð einn góðan veðurdag á 25 kr. eða þar fyrir neðan. Það er sýnilega miklu rjettara að láta lög þessi gilda, þar til þau verða afnumin á venjulegan hátt, með nýrri lagasetningu.

Jón Baldvinsson Því er venjulega svo varið með þessa almennu tolla, að þegar þeim er komið á, þá er fólki sagt, að þeir eigi aðeins að gilda til bráðabirgða. Við sama tón kvað, þegar lögin um 25% tollhækkunina voru sett hjer á þinginu í fyrra. Þá var sagt, að þessi tollhækkun ætti strax að falla úr gildi, þegar gengi á sterlingspundi yrði skráð hjer 25 kr. eða neðar. En nú kemur annað hljóð úr horni. Strax þegar einhverjar líkur eru til þess, að pundið komist niður í 25 kr., þá þykir sjálfsagt að veita stjórninni heimild til þess að láta tollhækkunina haldast áfram um ótiltekinn tíma. Jeg álít, að allir þessir vandræðatollar, sem dembt var á í fyrra, eigi nú þegar að hverfa úr sögunni. Það hefir sýnt sig, að enginn halli hefði orðið á rekstri ríkissjóðs síðastl. ár, þó að þessum þungbæru sköttum, verðtollinum og þessum 25% gengisviðauka, hefði ekki verið komið á. Því er svo varið með þessa tolla sem aðra, að þeir koma tiltölulega ljettast niður á þeim, sem einhverju hafa úr að spila. Fátæki fjölskyldumaðurinn verður langt um harðar úti en efnaði maðurinn. Þess vegna er ranglátt að halda slíkum tollum við. Vildi jeg því mælast þil þess, að frv. þetta yrði felt nú þegar. Það sýnist lítið vit vera í því að halda dauðahaldi í slíka tolla, þar sem þeir eru augljóslega mjög ranglátir og þar sem vel er hægt að komast af án þeirra, eins og reynsla síðasta árs sýnir. Þar að auki er jeg ekkert ginkeyptur fyrir því að leggja núverandi hæstv. stjórn það vald í hendur, sem frv. fer fram á.

Bjarni Jónsson Mig furðar að heyra þennan hv.þm. (JBald), sem nú settist niður, segja þetta, einkum af því að hann er - eftir því sem hann hefir sjálfur oft sagt - ekki þingmaður landsins, heldur aðeins nokkurra manna hjer í Reykjavík. Það er undarlegt, að sá, sem þykist vera talsmaður fátæku mannanna, skuli leyfa sjer að leggja á móti jafnsjálfsögðum hlut og þetta er. Hver hefir eiginlega verið í vafa um það, hvaðan að minsta kosti mikill hluti af tekjuhalla landsins hefir stafað undanfarin ár? Gengistap landsins hefir verið á ári hverju hálf til heil miljón. Hallinn stafar bæði af því, sem landið hefir keypt frá öðrum löndum, gengishallanum, og einnig hinu, að það, sem goldið var starfsfólki innanlands, hefir orðið að bæta upp. Ef þetta er reiknað með, má sjá, að af þessu stafar mestmegnis sá halli, sem hefir verið á landsreikningunum, af því ríkið hefir ekki tekið tekjur sínar í jafngóðum krónum og það geldur út. Þetta er svo einfalt mál, að jafnvel þingmenn ttu að geta skilið. Menn eru að kveina yfir tekjuhalla, telja alómögulegt að styrkja nokkurn lifandi mann, ekkert skáld og engan listamann, ekki hægt að leggja vegi og ekki síma, ekki hægt að styrkja t. d. sjúkrasjóð „Dagsbrúnar“ eða hjálpa verkamönnum í Reykjavík til að byggja skýli yfir höfuðið o. s. frv. Menn hafa ekki athugað það, að það er ekki til neins að ætla sjer að borga með krónu, sem er hærri en sú, sem tekin er í tekjum. Af því tekjuhalli skapast af þessu, og hann veldur geig í mönnum við framtíðina og ótta við framkvæmdir þær, sem ríkið þarf að hafa á hendi, ættum við hvorugur að vera á móti frv. Jeg skal og geta þess, að af öllu því fjármálaskvaldri, sem átti sjer stað á síðasta þingi, var þetta frv. um gengisviðaukann hið eina af viti.

Jón Baldvinsson Hv. þm. Dala. (BJ) ætti ekki að undra, að jeg sje á móti frv. um gengisviðaukann, ef svo væri, að jeg væri þingmaður verkamanna, sem hann taldi vera og rjett er. Þessi útgjöld koma einmitt þyngst niður á fátæku fjölskyldumönnunum. Má af því sjá, hvort það er rjettlátara að skylda menn til gjalda í ríkissjóð með neysluskatti heldur en með skatti af tekjum. Þessi 25% gengisviðauki fellur á margar nauðsynjavörur, og þó svo væri, að ríkissjóður fengi tekjur af þessu hjer eftir, - tekjurnar voru, ef jeg man rjett, 570 þús. - þá geri jeg ekki ráð fyrir, að Alþingi færi næsta ár að styrkja sjóð „Dagsbrúnar“-manna eða byggja yfir verkamenn. Að minsta kosti er það ekki venja, að tekið sje ljett undir slíkar málaleitanir til þingsins. Hjer er jeg ekki að ásaka hv.þm. Dala. (BJ), því hann hefir betur brugðið við slíku en ýmsir aðrir. En jeg býst ekki við, að hlaupið verði að þessum framkvæmdum, sem hv.þm. mintist á, þó gengisviðaukinn verði samþyktur.

Bjarni Jónsson Jeg vil ekki þrátta við hv.þm. (JBald). Jeg veit, að hann kann að margfalda 2 með 2.