Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Atkvæðagreiðslur verða um kl. 11 í dag. Forseti vill geta þess að í dag fer fram utandagskrárumræða um hernað Gaddafís gegn líbísku þjóðinni og viðbrögð alþjóðasamfélagsins. Málshefjandi er hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson og til andsvara verður hæstv. utanríkisráðherra Össur Skarphéðinsson. Umræðan fer fram upp úr kl. 11, að loknum atkvæðagreiðslum. Forseti gerir síðan ráð fyrir að atkvæðagreiðslur verði aftur að lokinni utandagskrárumræðunni.

Frú forseti. Það er mjög mikilvægt að aðilum vinnumarkaðarins hefur tekist að verða nokkurn veginn samstiga í gegnum þá erfiðu tíma sem við búum nú við í efnahagsmálum. Þeir sýndu mjög ríkan vilja til þess árið 2009 þegar stöðugleikasáttmálinn var gerður að leggja sitt af mörkum til að við gætum vaxið að nýju á raunhæfum forsendum út úr því ástandi sem hér skapaðist við hrun fjármálakerfisins. Því miður stóð ríkisstjórnin ekki við sinn hlut og upp úr slitnaði að lokum. Nú eru kjarasamningar lausir að nýju og aðilar vinnumarkaðarins knýja dyra í Stjórnarráðinu með aðgerðir til að leggja grunn að raunhæfum kauphækkunum á næstu árum og horft er til þriggja ára í því samhengi. Við þessar aðstæður blasir við sú staðreynd að ríkisstjórninni hefur algerlega mistekist að gera það sem að henni snýr til að laða fram fjárfestingu í íslensku atvinnulífi. Þannig er fjárfestingarstigið í dag um það bil 150 milljörðum lægra á yfirstandandi ári en að var stefnt með stöðugleikasáttmálanum árið 2009 og nú koma aðilar vinnumarkaðarins að nýju í Stjórnarráðið og spyrja spurninga um sömu hluti og gert var árið 2009. Mig langar til að bera það undir hæstv. forsætisráðherra: Hvað er það sem ríkisstjórnin telur að hún geti gert til að stuðla að raunhæfum samningum til þriggja ára þannig að hér skapist friður á vinnumarkaði og við náum að skapa skilyrði fyrir öflugan hagvöxt og kaupmáttaraukningu inn í framtíðina? Ég tel að sú óvissa sem ríkisstjórnin hefur skapað um grunnatvinnuvegina og að við skulum búa við þær aðstæður að fá t.d. fréttir af grundvallarbreytingum á sjávarútveginum í fjölmiðlum en ekki hér á þinginu sé ekki til þess fallin að aðstoða við þá viðkvæmu kjarasamningagerð sem nú stendur yfir. Ég ber það undir hæstv. forsætisráðherra: 

Hæstv. forseti. Við áttum ágætan fund með aðilum vinnumarkaðarins í gær, langan fund þar sem farið var yfir ýmis atriði sem snúa að ríkisstjórninni, sem eru margvísleg, er varða atvinnuuppbygginguna, skattamál, ýmislegt á velferðarsviði, í menntamálum, húsnæðismálum og fleiri þáttum. Það er því mjög margt sem snýr að ríkisvaldinu í þessu efni og við eyddum miklum tíma í að skoða hvernig hægt væri að fara í það að glæða atvinnulífið og efla hagvöxt. Það er ljóst að við deilum alveg þeim áhyggjum með aðilum vinnumarkaðarins að það vantar verulega upp á það sem við töldum að væri að komast í gang, sem er hagvöxturinn og atvinnuuppbyggingin. Fjárfesting hefur verið allt of lítil, hún hefur verið sennilega 13% af landsframleiðslu sl. tvö ár, ekki mikið meira, en það sem þarf að stefna að er að koma fjárfestingunni upp í 18–20% af landsframleiðslu. Það er auðvitað verulegt átak í því fólgið vegna þess að við erum þá að tala um fjárfestingu úr 200 milljörðum í 275 milljarða á næstu tveimur, þremur árum. Það er þó ekki útilokað að við getum gert það og það sem við settumst yfir í gær og er byrjað á er að sjá hvernig við getum sett fram fjárfestingaráætlanir sem ná því markmiði. Auðvitað er það atvinnulífið fyrst og fremst sem á að keyra upp og það er ríkisstjórnarinnar að skapa þann ramma í kringum það sem þarf. Það er það sem við erum að vinna að og fórum vel yfir í gær hvernig hægt væri að vinna að og verið er að setjast yfir það að setja fram slíka áætlun. Menn verða líka að muna það þegar verið er að bera saman lága fjárfestingu, sem er vissulega í sögulegu lágmarki miðað við umliðin ár, þá var bólufjárfesting í gangi sem við höfum verið að súpa seyðið af. Kannski er 

Frú forseti. Það eru auðvitað stór tíðindi þegar hæstv. forsætisráðherra kemur hingað upp og segir mjög mikið vanta upp á að hagvöxtur sé viðunandi og fjárfesting sé langt undir því sem að var stefnt. Það eru mikil tíðindi. Þegar við berum nú saman það sem að var stefnt af aðilum vinnumarkaðarins og af ríkisstjórnarinnar hálfu árið 2009 er ég einfaldlega að benda á þá staðreynd að ykkur hefur mistekist. Það hefur mistekist í ríkisstjórninni að skapa þann ramma sem ráðherrann vísaði til að þyrfti að vera til staðar. Fjárfesting mun ekki fara af stað með þeirri skattstefnu sem ríkisstjórnin er með. Fjárfesting mun ekki fara af stað ef menn halda sjávarútveginum í óvissu eins og gert hefur verið og hefur lamað þá atvinnugrein og komið í veg fyrir alla fjárfestingu í henni. Fjárfesting mun heldur ekki fara af stað ef ríkisstjórnin heldur áfram að senda þau skilaboð til fjárfesta að þeir megi gera ráð fyrir því að hugmyndir þeirra verði mögulega þjóðnýttar í orkugeiranum Fjárfesting mun heldur ekki fara af stað ef ríkisstjórnin heldur áfram að gefa fölsk loforð, t.d. um afnám haftanna. Það átti að koma með áætlun um afnám haftanna í ágúst 2009  Þessi leið sem ríkisstjórnin hefur verið að feta sig eftir mun ekki leiða okkur á neinn endastað sem þjóðin í landinu er að bíða eftir að komast á.

Virðulegi forseti. Það er ekki sanngjarnt af hv. þingmanni og þinginu að tala um að ekkert hafi verið gert í atvinnumálum vegna þess að vissulega hefur verið skapaður fjöldi starfa á þessu tímabili, á þessum tveimur árum, og mörg eru í undirbúningi og farvatninu eins og við fórum yfir um daginn. Sett var fram áætlun árið 2009 um uppbyggingu á fjögur þúsund störfum og tvö þúsund á orkusviðinu. Þegar farið var yfir það nokkru seinna, sennilega níu mánuðum seinna, hve mikið hefði komist í höfn af þessum fjögur þúsund störfum, fyrir utan orkusviðið, var það um 56% á síðasta ári. Við sjáum það líka á atvinnuleysistölum að atvinnuleysi er miklu minna en spáð var í upphafi þegar talað var um 10–11% atvinnuleysi. Við erum núna að tala um 8–9% sem er vissulega allt of mikið. Hv. þingmaður nefnir gjaldeyrishöftin. Það er verið að vinna að áætlun í gjaldeyrishöftum til að koma okkur út úr þeim. Þau hamla vissulega uppbyggingu í atvinnulífinu en við verðum þó að standa þannig að afnámi gjaldeyrishafta að það fari ekki hér allt um koll 

Frú forseti. Hæstv. forsætisráðherra ræddi áðan um litla fjárfestingu og samdrátt í efnahagslífi Íslands sem er vissulega rétt. En það kemur ekki á óvart eins og þessi ríkisstjórn hefur hagað sér. Það er engu líkara en hún hafi ráðið alþjóðlega almannatengslastofu til að finna þær leiðir sem væru líklegastar til að koma í veg fyrir alla hugsanlega fjárfestingu á Íslandi. Pólitísk óvissa hefur aukist jafnt og þétt. Skattar eru hækkaðir smátt og smátt, aftur og aftur og jafnframt tilkynnt að þetta sé rétt svo byrjuninni í þeim efnum. Grunnatvinnuvegirnir eru settir í uppnám aftur og aftur. Eignaupptaka og þjóðnýting er kynnt sem eðlilegar aðferðir ríkisstjórnar til að koma málum sínum áleiðis. Ráðherrar fara á svig við lög og lýsa því svo yfir eftir að þeir hafa verið dæmdir að það sé bara eðlilegt, þegar lögin henta ekki, til að ná fram pólitískum markmiðum. Stjórnvöld hafa afskipti af dómstólum aftur og aftur með tilmælum fyrir og eftir dóma. Og svo fer hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra um heiminn og hvar sem hann kemst í fjölmiðla, sérstaklega þó viðskiptafjölmiðla, lýsir hann því yfir að á Íslandi verði gjaldeyrishöft um fyrirsjáanlega framtíð. Gjaldmiðillinn sé ónýtur, það muni enginn vilja fjárfesta í þessu landi meðan sá gjaldmiðill er. Svo kemur hæstv. fjármálaráðherra og segir: Þessi gjaldmiðill verður áfram um fyrirsjáanlega framtíð. En hæstv. efnahagsráðherra segir: Það mun enginn fjárfesta á Íslandi, enda gjaldmiðillinn ónýtur, hér verða efnahagshöft og ef þessir og þessir hlutir gerast ekki verður áframhaldandi atvinnuleysi og samdráttur. Svona kynnir hæstv. efnahagsráðherra landsins íslenskt efnahagslíf fyrir erlendum fjárfestum. Efnahagsráðherrar landa eru yfirleitt með varfærnustu mönnum. Þeir passa sig mjög á því hvað þeir segja vegna þess að það er yfirleitt lesið í hvert einasta orð, jafnvel oftúlkað. En hæstv. efnahagsráðherra Íslands fer um heiminn og talar eins og hömlulausasti bloggari við erlenda fjármálamiðla. Hefur hæstv. forsætisráðherra útskýrt fyrir efnahagsráðherra sínum hvað í starfi hans felst, hvernig ráðherrum beri að haga sér, sérstaklega efnahagsráðherra.

Virðulegi forseti. Ég hef ekki talið mig þurfa að leiðbeina efnahagsráðherra með einum eða öðrum hætti. Hann rækir skyldur sínar vel sem efnahags- og viðskiptaráðherra, hefur sannarlega sínar skoðanir á gengismálum og krónunni. Hann telur að það sé betra fyrir íslenskt hagkerfi að ganga inn í Evrópusambandið og taka upp evruna. En  Ég er iðulega í ræðustól að gera grein fyrir því hvað ríkisvaldið ætlar að gera í þessum efnum, í atvinnumálum, og var hér síðast rétt áðan. En mér finnst að stjórnarandstaðan hafi líka skyldur í þessum efnum. Hvað vill hv. þingmaður gera í gjaldeyrishöftunum? Vill hann aflétta þeim bara einn, tveir og þrír, eins og skot? Og ef það yrði gert hvaða 

Gefa ræðumanni hljóð.

Það heyrist ekkert annað frá stjórnarandstöðunni en kvart og kvein og barlómur í þessum ræðustól  
            

Forseti biður um hljóð í þingsal og biður menn um að gefa ræðumanni hljóð til að ljúka máli sínu.

Frú forseti. Þetta er ekki hægt. Nú verður virðulegur forseti að reyna að útskýra fyrir forsætisráðherra hvað í starfi forsætisráðherra felst. Það er ekki nóg með að hæstv. efnahagsráðherra hafi ekki hugmynd um hvað felst í hans starfi, það virðist sannast enn á ný að hæstv. forsætisráðherra veit ekki við hvaða embætti hún hefur tekið. Hæstv. forsætisráðherra er ekki lengur fyrrverandi ráðherra í stjórnarandstöðu sem getur komið upp í pontu hvað eftir annað til að skammast í öllum öðrum. Nú þarf hæstv. forsætisráðherra að fara að taka ábyrgð og fara að útskýra fyrir almenningi hvernig hún ætlar að leiða þjóðina út úr vandanum. Það er hlutverk forsætisráðherra, en ekki að koma hér aftur og aftur og spyrja stjórnarandstöðuna: Hvað viljið þið? og reyna að setja alla ábyrgð yfir á stjórnarandstöðu í landinu þegar hæstv. forsætisráðherra er búin að vera í embætti sínu í tvö ár. Hæstv. fjármálaráðherra kemur og segir: Við verðum með krónuna um næstu ókomin ár. Hæstv. efnahagsráðherra kemur daginn áður og segir: Krónan er að leggja allt í rúst og kynnir það fyrir öllum erlendum fjölmiðlum að hér muni ekkert gerast á meðan krónan er, sem er stefna hæstv. fjármálaráðherra. Nú verður hæstv. forsætisráðherra að fara að útskýra stefnu ríkisstjórnarinnar.

Ég held að sú sem hér stendur hafi skýrari stefnu í mörgum málum en margir sem hér hafa talað. Stefna mín er mjög skýr t.d. að því er varðar Evrópusambandið sem ég tel að rétt sé að við göngum inn í að því tilskildu að við fáum viðunandi niðurstöðu í sjávarútvegsmálum. Stefna mín er alveg skýr varðandi krónuna. Ég tel að við eigum að taka upp evruna, ég tel það miklu betra og meiri hagsæld fólgna í því fyrir uppbyggingu atvinnulífs og fyrir heimilin í landinu að gera það til frambúðar. Ég hef lýst því hér yfir að við þurfum að fara í að byggja hér upp hagvöxt og taka betur á því sem við erum að gera með atvinnulífinu. Ég tel að við þurfum að vinna að því að ná hagvextinum upp úr 13% í a.m.k. 18–20% á næstu þremur árum. Er það ekki stefna, hv. þingmaður? Varðandi skattana höfum við líka alveg skýra stefnu í þeim málum. Þegar grannt er skoðað og farið ofan í skattana voru skattahækkanir miklu meiri í tíð Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins en nokkurn tíma í -  
            

Forseti biður þingmenn um að hafa hljóð í sal og gefa ræðumönnum færi á að svara. Síðan biður forseti hv. þingmenn um að virða tímamörk.

Virðulegi forseti. Ég beini hér fyrirspurn til hæstv. innanríkisráðherra um stöðu mála á flutningi Landhelgisgæslunnar eða hagkvæmniathugun sem hæstv. ríkisstjórn fól hæstv. innanríkisráðherra þann 9. nóvember að framkvæma. Þetta átti að liggja fyrir tveimur mánuðum síðar, þann 1. febrúar, en eins og við munum var þann 1. febrúar ekki búið að skipa nefndina sem átti að kanna þetta og dagsetningunni var breytt til 15. mars. Nú er 17. mars og því spyr ég hæstv. innanríkisráðherra hvað þessu starfi líði, hvort nefndin hafi lokið störfum, sem ég vænti þar sem við erum komin fram yfir dagsetningu, og hver niðurstaðan sé. Það er afar brýnt að skera úr um þetta. Mörg okkar telja að hagkvæmniathuganir hafi farið fram nokkrum sinnum. Gott og vel, ríkisstjórnin vill kanna hagkvæmni þess og þá skulum við gera það og innan gefinna tímamarka. Þetta tengist að sjálfsögðu einnig niðurlagningu Varnarmálastofnunar og hvar hæstv. ríkisstjórn hyggst koma fyrir þeim verkefnum sem hún áður sinnti. Þarna hefur fólk beðið í marga mánuði, starfsfólk þessarar stofnunar, án þess að vita nokkuð hvar framtíðarvinnustaður þess verður og hvort það hafi yfirleitt framtíðarvinnustað þannig að það er mjög brýnt að skera úr um þetta, að ég tali nú ekki um að eyða óvissu um framtíðarfyrirkomulag öryggismála þjóðarinnar. Hv. þm. Bjarni Benediktsson lagði fram skýrslubeiðni í utanríkismálanefnd í nóvember sl., hefur ýtt á eftir henni reglulega síðan og honum hefur margoft verið lofað að þessi skýrsla lægi fyrir, 

Hæstv. forseti. Þetta eru eðlilegar spurningar og ég fagna því þegar þingmenn vilja leggja gott til málanna, ekki síst hvað varðar starfsöryggi þeirra sem störfuðu hjá Varnarmálastofnun. Ég fullvissa hv. þingmann um að staðið verður við öll þau fyrirheit sem starfsfólki voru gefin í því efni. Ég átti fund með forstjórum Landhelgisgæslunnar annars vegar og Isavia hins vegar, sem eru þeir aðilar sem sinna verkefnum þessu tengdum, og það varð að samkomulagi okkar í milli að þeir gerðu skoðun á þessum málum og legðu fram tillögur til mín um framtíðarfyrirkomulag. Fyrir fáeinum dögum fékk ég bréf frá þessum tveimur aðilum, forstjórum Landhelgisgæslunnar og Isavia, þar sem þeir óskuðu eftir fresti á málinu, vildu skoða það nánar. Þetta var þeirra ósk en þeir fullvissuðu mig jafnframt um að hvað varðar starfsmennina, einstaklingana sem störfuðu hjá Varnarmálastofnun og eru núna vistaðir hjá Landhelgisgæslunni, undir regnhlíf hennar, væri hag þeirra fullkomlega borgið. Hvað varðar hina spurninguna sem hv. þingmaður beindi til mín og snertir hagkvæmniathugun á flutningi Landhelgisgæslunnar á Suðurnesin er alveg rétt hjá hv. þingmanni að við stefndum að því að niðurstaða þeirrar könnunar lægi fyrir í febrúarmánuði, reyndar í upphafi febrúarmánaðar. Hún liggur enn ekki fyrir en hennar er að vænta á næstu dögum, vona ég. Við fólum embættismönnum í innanríkisráðuneytinu að fara í þessa könnun 

Virðulegi forseti. Þetta er hreint með ólíkindum. Þetta er stefna ríkisstjórnarinnar sem hefur auglýst á tyllidögum að hún setji Suðurnesin í forgang. Suðurnesin í forgang, segir ríkisstjórnin, heldur fundi um borð í víkingaskipum og blæs í lúðra. Hæstv. ráðherra til upprifjunar fól ríkisstjórnin honum það verkefni að láta kanna hagkvæmnina og sú athugun skyldi liggja fyrir fyrir 1. febrúar. Það er ekki nema von að það hafi tafist vegna þess að 1. febrúar var ekki byrjað á þessari vinnu. Og þá er ekki nema von að henni hafi ekki verið lokið þá. Þá var 15. mars dagsetningin. Núna er 17. mars og það er óboðlegt, virðulegi forseti, að hér komi hæstv. ráðherra sem augljóslega veit ekkert hvar málið er statt og segir að þetta liggi allt saman fyrir fljótlega. Þetta er ekki hægt. Núna þarf þessi ríkisstjórn að fara að taka ákvarðanir. Besta ákvörðunin væri náttúrlega sú  
            

Hæstv. forseti. Ég þakka fyrir þetta yfirvegaða og málefnalega innlegg 

… á Suðurnesjum.

Virðulegi forseti. Það var mjög athyglisvert að hlusta áðan á ræðu hæstv. forsætisráðherra, hún er greinilega búin að gleyma því að fyrir ekki svo löngu afhenti ég henni persónulega tillögur Framsóknarflokksins um lausnir á málefnum heimilanna, tillögur í efnahagsmálum og annað slíkt. En það er eins og það er, fólk gleymir stundum hlutunum og ýmsar ástæður fyrir því væntanlega. Í morgun sá ég hins vegar mjög ánægjulega frétt þegar ég kíkti á m.a. vefmiðlana, þá frétt að Landsvirkjun væri búin að fá lán frá Norræna fjárfestingarbankanum upp á 8,6 milljarða kr. vegna Búðarhálsvirkjunar. Þessi frétt er líklega það ánægjulegasta við það sem af þessum degi er liðið. Hugsið ykkur, kæru þingmenn og frú forseti, að þetta gerist þrátt fyrir að Icesave hafi ekki verið leyst. Stórmerkilegt. Hæstv. forsætisráðherra hlýtur því að fagna því ákaflega með mér að þetta skuli vera hægt, að við skulum vera farin að fá fjármögnun á mikilvæg verkefni þrátt fyrir að þetta stóra mál, sem sumir kalla svo, sé ekki leyst. Forstjóri Landsvirkjunar lýsir því yfir að ástæðan fyrir því að þetta lán komi nú sé sú að staða fyrirtækisins er svo sterk, þetta sé svo gott fyrirtæki, reksturinn svo góður. Það segir okkur að Landsvirkjun hefur núna mörg tækifæri, frekar en oft áður, til að fara í framkvæmdir. Því spyr ég hæstv. ráðherra, fyrir utan það að fagna þessu með mér, hvort hún sé mér þá ekki sammála um að nýta þann meðbyr sem Landsvirkjun hefur og blása til sóknar hér í framkvæmdum til að efla atvinnulífið í landinu. 
            

Virðulegi forseti. Þær fréttir eru vissulega ánægjuefni að lán séu að skila sér inn í Búðarhálsvirkjun og að við getum farið að hefja þar framkvæmdir. Það er auðvitað einn liður í þeim framkvæmdum sem þurfa að fara að fara af stað til að efla hér atvinnulífið. Landsvirkjun er að skoða sex til átta verkefni í Þingeyjarsýslu til að nýta orkuna þar með heimamönnum sem hefur verið unnið að lengi. Við skulum vona að eitthvað komi út úr því, að það sé hægt að virkja orkuna á því svæði. Það er mjög mikilvægt í þeirri uppbyggingu sem við viljum sjá og í þeim störfum sem við þurfum að skapa vegna þess að við þurfum að skapa hér á næstu þremur árum störf þannig að fjárfesting aukist hér verulega eins og hún þarf að gera, og erum að vinna það með aðilum vinnumarkaðarins. Landsvirkjun er mikilvægur aðili í allri þeirri uppbyggingu og hlýtur að horfa á alla þá kosti sem hún hefur í orkunýtingunni út frá viðskiptalegum sjónarmiðum. Hvar er hagstæðast að hún beiti sér að því er varðar t.d. orkumál? Ég hef ekki trú á öðru en að hún geri það. Ég held að það sé ekki rétt eins og mér finnst stundum örla á í umræðum hér að stjórnmálamenn eigi að hafa einhver afskipti af því hvar Landsvirkjun eigi að bera niður og hvar hún eigi að virkja. Ég held að það sé mikilvægt að við reynum að gefa Landsvirkjun frið til þess að hún fari í þær virkjanir sem hún telur skynsamlegastar út frá viðskiptalegu sjónarmiði. Það er liðin tíð að þingmenn eigi að beita handafli til að hafa áhrif á t.d. hvar eigi að virkja o.s.frv. 

Forseti hvetur ræðumenn til að virða tímamörk.

Virðulegi forseti. Ég var yfir mig ánægður með svar hæstv. ráðherra þangað til fimm sekúndur voru eftir af ræðunni. Ég taldi að hæstv. ráðherra væri að segja nákvæmlega þá hluti sem við þurfum að heyra í þessum sal, að það væru tækifæri til að fjárfesta, tækifæri til að láta hér landið skríða af stað í sókn til framtíðar, en þá kom í lokin yfirlýsing sem er mjög ótrúleg - af því að við erum hér með þær fréttir að það er búið að veita Landsvirkjun lán upp á 8,6 milljarða - frá hæstv. forsætisráðherra um að Icesave komi samt í veg fyrir lánveitingar til Íslands.  Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra hvort önnur fyrirtæki séu einfaldlega ekki eins vel rekin og Landsvirkjun 

Það er alveg ljóst að Landsvirkjun er mjög gott fyrirtæki og vinnur mjög skipulega og vel að þeim verkefnum sem hún á að vinna að, m.a. í orkumálum og orkuvinnslu. Við höfum séð mörg dæmi um það, t.d. held ég að hún vinni mjög skynsamlega að málum í Norður-Þingeyjarsýslu. Hitt er annað mál að staða ýmissa fyrirtækja, HS Orku og Orkuveitunnar, er ekki nægilega góð. Það er áhyggjuefni. Þar hefur kannski verið farið of greitt í fjárfestingar, t.d. fyrir tíð þessarar ríkisstjórnar. Það er það sem við erum kannski að bíta úr nálinni með, hún á erfitt með að fóta sig vegna þess að Orkuveitan stendur ekki traustum fótum núna. Við verðum að vona að það lagist en það er ýmislegt að bæði hjá Orkuveitunni og HS Orku. Ef við tölum t.d. um Helguvík 

Forseti minnir hv. þingmenn á að virða tímamörk og sömuleiðis að beina máli sínu til forseta úr ræðustóli Alþingis.

Virðulegi forseti. Nú er liðið hálft ár síðan endurskoðunarnefnd í sambandi við sjávarútvegsmálin skilaði af sér afurð sinni til ríkisstjórnarinnar og síðan hefur fátt spurst um það hvernig ætlunin væri að hrinda þeim hugmyndum í framkvæmd sem endurskoðunarnefndin lagði á borð ríkisstjórnarinnar. Síðustu dagana eru hins vegar að spyrjast út ýmsar fréttir um þessi mál og síðast í Fréttablaðinu í morgun þar sem tíundaðar eru útlínur á mögulegu frumvarpi ríkisstjórnarinnar um fiskveiðistjórnarmálin. Nú spyr ég hæstv. forsætisráðherra: Eru þessar fréttir sannar? Er það rétt sem kemur fram í Fréttablaðinu um útlínur þess frumvarps sem hæstv. ríkisstjórn ætlar að leggja fram í sjávarútvegsmálum á næstu dögum? Í öðru lagi hlýt ég líka að spyrja í þessu sambandi um samráðið. Við erum stödd hér á ákaflega viðkvæmum tímum. Á næstu dögum getur það ráðist hvort hér takist kjarasamningar í landinu og enginn vafi á því að hluti af því er auðvitað hvernig starfsumhverfi sjávarútvegsins, okkar mikilvægu atvinnugreinar, á að líta út. Menn geta haft ýmsar skoðanir á því hvernig aðkoma hagsmunaaðila eigi að vera en ég held að allir hljóti að gera sér grein fyrir því að aðkoman verður með einhverjum hætti og þetta varðar miklu um framtíð kjarasamninganna. Hafa þessi mál ekki verið rædd efnislega við aðila vinnumarkaðarins, þeim gerð grein fyrir þeim hugmyndum sem uppi eru í þessum efnum? Sérstaklega vil ég nefna að hér er sagt að það eigi að setja á svokallað leigukvótaþing, auka leiguframsal í kvóta, og þá spyr ég hæstv. forsætisráðherra alveg sérstaklega hvort þau mál hafi ekki verið rædd við forustumenn sjómannasamtakanna í landinu. Sjómenn hafa barist gegn leiguframsali, 

Virðulegi forseti. Eins og hv. þingmaður veit er það tiltekna mál sem hann nefndi, endurskoðun á sjávarútvegslögunum, á forræði sjávarútvegsráðherra sem hefur haft veg og vanda af því máli alveg frá því að stóra samráðið skilaði tillögum til ráðherrans í september. Það hefur verið í undirbúningi hjá ráðherra síðan. Ég er ekki í færum til þess að upplýsa hvað er nákvæmlega á borðunum núna eða hvað er rétt og rangt í þeim fréttum sem fram komu í Fréttablaðinu í morgun. Málið er bara ekki komið á þann stað að það sé tímabært að upplýsa það á Alþingi, en ég get þó sagt við hv. þingmann að það er unnið nótt og dag í sjávarútvegsráðuneytinu að þessu máli í samráði við þá þingmenn sem tilnefndir hafa verið af stjórnarflokkunum til að vinna með sjávarútvegsráðuneytinu. Það þokast mjög vel í málinu og niðurstaða milli flokkanna mun væntanlega liggja fyrir á allra næstu dögum. Samráðið sem hv. þingmaður er að tala um átti sér vissulega stað í því ferli sem var í gangi áður en stóra sáttanefndin skilaði af sér. Ég veit út af fyrir sig ekki hvaða samráð sjávarútvegsráðherra hefur haft við einstaka aðila í þessu ferli frá því í september, en vil þó fullvissa þingmanninn um að málið er á góðu skriði og ég vænti þess að það geti farið inn í þingið sem allra fyrst og vonandi í þessum mánuði. Það er allt og sumt sem ég get upplýst í þessu máli.

Virðulegi forseti. Þetta voru ótrúlega rýr svör. Ég veit auðvitað að prýðilegt samráð átti sér stað. Eiginlega eina dæmið um gott samráð af hálfu ríkisstjórnarinnar er það sem átti sér stað í stóru endurskoðunarnefndinni. En síðan lauk því og það sem hæstv. forsætisráðherra er að segja okkur er að síðan þá hafi ekkert gerst á því sviði. Hæstv. ráðherra talar um að það sé samráð við þingmenn stjórnarliðsins. Stjórnarliðið verður auðvitað að koma að málinu, annars verður það væntanlega ekki að stjórnarfrumvarpi. Það sem ég spurði um var einfaldlega þetta: Er ekki alveg augljóst mál og er það ekki öruggt að hæstv. forsætisráðherra, sem fer m.a. með samskiptin við aðila vinnumarkaðarins, hafi rætt efnisatriði þessa stóra máls við aðila vinnumarkaðarins? Það hlýtur að blasa við hverjum einasta manni að það skiptir miklu máli um hvað menn geta samið um í kjarasamningum hvernig lagaumhverfi sjávarútvegsins á að líta út. Vill hæstv. ráðherra neita eða játa því hvort hún hafi rætt þessi mál efnislega 

Hæstv. forseti. Það er alveg ljóst og hefur ekki farið fram hjá neinum að Samtök atvinnulífsins hafa teflt þessu máli mjög fram í yfirstandandi kjarasamningaviðræðum, viljað hafa það uppi á borðinu og fara í samninga um það núna í kjarasamningaviðræðum. Ég tel það ekki skynsamlegt í kjarasamningaviðræðum. Þetta stóra mál sem þeir einir af samningsaðilum tefla fram 
            

Svaraðu spurningunni.

þvælist fyrir málinu í kjarasamningaviðræðum. Ég tel að samráð í þessu máli muni að mestu leyti fara fram þegar málið kemur inn til þingsins. Þá verður málið væntanlega sent út til aðila sem fá tækifæri til að tjá sig um þá niðurstöðu.

Þetta er alveg …

Samráðið fór fram í stóru nefndinni í september og þá komu allir aðilar að borðinu 

Frú forseti. Ég beini þeim eindregnu tilmælum til þín, frú forseti, að þessi dagskrárliður verði tekinn upp innan forsætisnefndar. Mér sýnist dagskrárliðurinn fyrirspurnatími til ráðherra og ríkisstjórnar vera að snúast upp í andhverfu sína. Hér leyfa ráðherrar ríkisstjórnarinnar sér að svara út í hött með forsætisráðherra í broddi fylkingar. Við heyrðum núna svar hennar við síðustu fyrirspurn hv. þm. Einars Kristins Guðfinnssonar, svarleysið er sláandi. Þvert á móti eru lagðar fram fyrirspurnir um stefnu stjórnarandstöðunnar. Gott og vel, þá skulum við bara snúa þessum tíma upp í það að ræða um stefnu stjórnarandstöðunnar sem liggur alveg fyrir. Það væri þá óskandi að þegar við erum að tala um tillögur okkar sjálfstæðismanna, m.a. í efnahagsmálum, tækju ráðherrar í ríkisstjórn þátt í þeim umræðum og þeim tillögum. Ég hvet hæstv. forseta til að taka þennan lið til endurskoðunar til að við fáum raunveruleg svör. Það er annaðhvort um það að ræða að hér sé svarleysi af hálfu ríkisstjórnar eða 

Hæstv. forseti. Forseta er vandi á höndum þar sem það er algjörlega ljóst að hæstv. forsætisráðherra kallar eftir nýjum dagskrárlið sem ætti þá að heita fyrirspurnatími ráðherra til stjórnarandstöðunnar. Það er spurning hvort ætti að taka þá hugmynd hæstv. forsætisráðherra upp þegar breytingar á þingsköpum verða ræddar. Ég held að það sé eina leiðin vegna þess að svörin voru engin hjá hæstv. ráðherra, þvert á móti var varpað fram í belg og biðu alls kyns spurningum til forustumanna stjórnarandstöðunnar. Það er svo sem ágætt vegna þess að ráðaleysið hjá hæstv. forsætisráðherra virðist vera algjört. Hin leiðin hjá ríkisstjórninni væri náttúrlega að segja sig frá völdum þar sem það eru engin svör við neinum spurningum sem hér er varpað fram. Þá er væntanlega ekkert í pípunum. Það er t.d. ekkert nýtt fyrir okkur þingmönnum að þingmál skuli lögð fram í þessum mánuði vegna þess að fresturinn  Hæstv. forseti. Ég tel að forseti þurfi að skoða 

Virðulegi forseti. Það er einfalt að leysa þennan vanda. Hæstv. forseti þarf bara að útskýra það fyrir hæstv. forsætisráðherra að í óundirbúnum fyrirspurnatímum er það hlutverk ráðherra að svara þeim spurningum sem hv. þingmenn varpa fram, eins og hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson gerði. Hann spurði að gefnu tilefni hver stefna ríkisstjórnarinnar væri í gjaldmiðilsmálum. Hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra vill taka upp evru. Hæstv. fjármálaráðherra vill halda krónunni og hv. formaður viðskiptanefndar 
            

Fundarstjórn forseta.

vill taka upp nýjan gjaldmiðil. Því er eðlilegt að hv. þingmaður spyrji hæstv. forsætisráðherra um stefnu ríkisstjórnarinnar í gjaldmiðilsmálum. Slíkum spurningum verður hæstv. 

Forseti hvetur þingmenn til að virða tímamörk og ræða fundarstjórn forseta undir þessum lið en ekki fara út í efnislega umræðu.

Frú forseti. Ég hef lent í því þegar hv. þingmenn hafa varpað til mín spurningum að ég hef ekki haft svör á reiðum höndum. Það er einfaldlega þannig að á svo stuttum tíma sem gefst til að útskýra flókin mál eins og á við um óundirbúnar fyrirspurnir  Ég vil hins vegar segja að margar fyrirspurnir, eins og t.d. núna þegar hæstv. forsætisráðherra fær fjórar fyrirspurnir, eru fullar af pólitískri mælskufræði. Hv. þingmenn þurfa ekki að vera hissa þó að svörin beri keim af því. Ef hv. þingmenn vilja pólitískar 

Forseti hvetur þingmenn til að ræða fundarstjórn forseta undir þessum lið og virða tímamörk. Forseti minnir á að fyrir dyrum standa atkvæðagreiðslur, en hv. þm. Birkir Jón Jónsson vill enn ræða fundarstjórn forseta.

Frú forseti. Ég held að það sé ærið tilefni til að ræða hvernig hæstv. forseti stýrir fundum. Það var ansi merkilegt að heyra það þegar hv. þingmaður stjórnarandstöðunnar, Sigurður Kári Kristjánsson, reyndi að halda ræðu áðan um fundarstjórn forseta að forseti tók upp á því að hringja inn atkvæðagreiðslu þannig að hv. þingmaður þurfti að hafa sig allan við til að halda þræðinum  
             Þegar hæstv. forseti var búinn að hringja inn í atkvæðagreiðslu tók við mikill bjölluhljómur og hæstv. forseti barði bjölluna ótt og títt. Síðan kom hæstv. utanríkisráðherra sem er reyndar samflokksmaður hæstv. forseta og tjáði sig nær efnislega ekkert um fundarstjórn forseta, heldur fór í efnislega umræðu um önnur mál. Hæstv. forseti sat sem fastast og gerði engar athugasemdir við þann málflutning þannig að ég held að það sé efni til þess að gagnrýna þessa fundarstjórn mjög harðlega og minna hæstv. forseta á að hann er forseti 

Virðulegi forseti. Ég held að það sé fullt tilefni til að beina því til forseta hvort hún gæti leiðbeint hæstv. ráðherrum um þann dagskrárlið sem var hér á undan, óundirbúnar fyrirspurnir. Hæstv. utanríkisráðherra bendir réttilega á að oft er erfitt að svara flóknum spurningum á þeim skamma tíma sem ráðherrarnir hafa, en það hlýtur samt að vera hægt að svara á einni mínútu grundvallarspurningu eins og hvaða stefnu ríkisstjórnin hefur í peningamálum.

Á einni mínútu?


             Hér svarar hæstv. forsætisráðherra því að það sé algjörlega skýrt hvaða stefnu hún hafi, hún hafi þá stefnu að hér verði tekin upp evra. Efnahagsráðherra vill það sama, 

Þingmenn verða að virða tímamörk. 
             Forseti vill geta þess að fjallað verður um liðina óundirbúnar fyrirspurnar og störf þingsins í sérnefnd sem væntanlega verður sett á laggirnar í næstu viku. Hún mun fjalla um þingsköp Alþingis og breytingar á þeim.

Frú forseti. Rétt áðan var liðurinn óundirbúnar fyrirspurnir til ráðherra og mér finnst að forseti Alþingis eigi að berja í bjölluna þegar sá liður snýst upp í það að ráðherra fari að spyrja stjórnarandstöðuna. Þetta er nefnilega liðurinn óundirbúnar fyrirspurnar til ráðherra og forseti  
             Hæstv. utanríkisráðherra sagði að oft vissu menn ekki svarið. Það er eðlilegt, oft vita menn ekki svarið, en það er dálítið undarlegt þegar forsætisráðherra landsins hefur enga stefnu í efnahagsmálum og veit ekki svarið. 
            

Menn ráða máli sínu í ræðustóli Alþingis eins og þingmenn þekkja.

Frú forseti. Að gefnu tilefni vil ég taka það fram að ég ætla að ræða um fundarstjórn forseta. Við þingmenn höfum ekki farið varhluta af því að hæstv. utanríkisráðherra hefur ekki alltaf svör á reiðum höndum við þeim spurningum sem varpað er til hans, við höfum orð vör við það. En þá segir hæstv. utanríkisráðherra það bara og er ærlegur gagnvart því en bregst ekki við spurningum eins og hæstv. forsætisráðherra með því að setja á hraðaspurningar gagnvart stjórnarandstöðunni sem mótleik við þeim spurningum sem varpað er til hennar eins og spyrill í spurningakeppni. Frú forseti. Ég fer fram á það við þig að þú útskýrir fyrir hæstv. forsætisráðherra að þegar hér er óundirbúinn fyrirspurnatími til ráðherra eigi þeir að svara þeim spurningum sem til þeirra er beint. 
            

Forseti vill minna hv. þingmenn á að tala til forseta í 3. persónu eins og tíðkast í þingsal.

Forseti. Það ríkir eftirvænting í salnum  
            

Virðulegi forseti. Þetta er sannarlega þörf umræða, það þarf leiðbeiningar fyrir hæstv. ráðherra svo þeir svari einföldum spurningum sem fyrir þá eru lagðar.

Heyr, heyr.

Ég lagði mjög einfaldar spurningar fyrir hæstv. forsætisráðherra og gekk ekki að fá svörin fyrr en ég hóf það sem mér er heldur illa við, frammíköll. Þá byrjaði eiginlega dagskrártíminn óundirbúin frammíköll. Það var undir þeim dagskrárlið sem hæstv. forsætisráðherra svaraði loksins því sem ég spurði um sem var hvort ekki ætti að fara fram eitthvert samráð um sjávarútvegsmálin við aðila vinnumarkaðarins í ljósi þess að það getur ráðist á næstu dögum hvort kjarasamningar takist. Þá gerðist það að hæstv. forsætisráðherra henti stríðshanska inn í kjaraviðræðurnar með því að greina okkur frá því að það stæði ekki til, að ekki væri ætlunin að fram færi neitt samráð um það stóra mál, hvorki við aðila vinnumarkaðarins almennt né við sjómannaforustuna. Það eru gríðarlega alvarleg tíðindi og lúta að 

Samráðið stóð í 18 mánuði.

Forseti. minnir á að þessi liður er um fundarstjórn forseta, ekki efnisleg umræða um önnur mál.

Frú forseti. Ég kem hér upp til að bera af mér sakir. 

Forseti. Við greiðum hér atkvæði eftir 2. umr. um mikilvægt en nokkuð snúið mál, nýja löggjöf um vatn, skipulag, eftirlit og vernd. Umhverfisnefnd hefur ákveðið að taka allan þann tíma sem hún hefur til ráðstöfunar í því máli, sem er nú reyndar skammur því að við erum í skömm með málið gagnvart félögum okkar á Evrópska efnahagssvæðinu. Nefndin hefur þegar ákveðið að taka það fyrir milli 2. og 3. umr. og kallar þar á meðal í því sambandi aftur tiltekna grein sem ekki náðist að skoða nógu vel. Að auki þurfum við að fjalla um eitt eða tvö álitamál og koma að nokkrum leiðréttingum sem ég hygg að nefndin komist að lokum að niðurstöðu um að þurfi að verða á málinu. En í meginatriðum er þetta komið og um málið er góð samstaða í nefndinni sem ég fagna og bið menn að taka því vel við atkvæðagreiðsluna.

Hæstv. forseti. Það er rétt sem fram kom í máli hv. formanns umhverfisnefndar, nefndin hefur unnið mikið í þessu máli. Um er að ræða frumvarp sem felur í sér innleiðingu tilskipunar frá Evrópusambandinu sem tekin hefur verið upp á hinu Evrópska efnahagssvæði og markar það nokkuð ramma vinnunnar. Þó hefur verið fjallað um það innan nefndarinnar hvernig standa eigi að þeirri innleiðingu í íslenskan rétt með sem bestum hætti. Í því sambandi er allnokkurt svigrúm eins og stundum gerist þannig að álitamálin hafa verið fjölmörg. Við sjálfstæðismenn höfum tekið þátt í þeirri vinnu og föllumst á flestar þeirra breytingartillagna sem fyrir liggja og munum því styðja þær við atkvæðagreiðsluna.

Virðulegi forseti. Vatnatilskipun þessi lýtur að því að verið er að innleiða EES-rétt. Ísland er eyja eins og allir vita og hér rennur vatn ekki yfir landamæri sem þessi tilskipun gengur raunverulega út á. Þetta er eitt af þessum hundleiðinlegu ESB-málum. Hér er verið að auka frekar við kratisma í stjórnsýslunni og samfélaginu öllu. Verið er að stofna vatnaráð samkvæmt 4. gr. og tvær ráðgefandi nefndir samkvæmt 9. gr. á þessum niðurskurðartímum. Ekki er ljóst hvað sveitarfélögin þurfa að bera mikinn kostnað af málinu. Þess vegna ætla ég að sitja hjá milli þessara umræðna þar sem meginmarkmið í vinnu Alþingis ætti frekar að vera burt með báknið í stað þess að bæta við endalausum embættisfærslum og búa til ný embættisstörf.

Virðulegi forseti. Ég vil koma hingað upp og þakka umhverfisnefnd fyrir að hafa farið gaumgæfilega í gegnum afleitt frumvarp sem kom hér inn. Það var uppfullt af mjög svo flókinni stjórnsýslu, málfræðilegum undarlegheitum og ýmsu fleira, t.d. vatnshlotum, og hefur orðið umræða um það. Ég hvet nefndina til að fara aftur gaumgæfilega yfir það sem kemur út úr atkvæðagreiðslu eftir 2. umr. Mér sýnist flestar breytingarnar vera til bóta, þetta er augljóslega ekki forgangsmál í íslensku samfélagi þegar við erum að reisa atvinnulíf úr efnahagsrústum bankahruns. Þetta er augljóslega ekki mál sem sveitarfélögin hrópa á að fá í fangið ásamt þeim kostnaði sem því fylgir. Þess vegna þarf þingið að fara vel yfir málið áður en við sendum það út sem lög. Það er ekki forgangsmál og við ættum að velta því fyrir okkur hvort við getum ekki sinnt einhverju öðru þarflegra í dag. 
            

Forseti. Að baki þeirri grein sem hér er liggur tiltölulega lítil rannsókn í umhverfisnefnd. Í morgun fengum við mjög alvarlegar athugasemdir frá forstöðumanni Umhverfisstofnunar þar sem tekið er undir þær athugasemdir sem fram komu við umræður í nefndinni um þetta atriði. Þær lúta að því að verið sé að gera hlutverk stofnana óskýrara, það bjóði upp á deilur á milli þeirra. Þarna er verið að setja fram ósamstæðar kröfur sem kalla á breytileika í verkefnum og fjármögnun og þar að auki mun breytingin, ef hún gengur fram, setja innleiðingu frumvarpsins í uppnám og gera alla vinnu dýrari og erfiðari. Ég treysti því, í ljósi þeirra orða sem hv. formaður nefndarinnar viðhafði áðan, að nefndin muni gaumgæfa málið á milli umræðna, að það verði gert en engu að síður munum við, fulltrúar Sjálfstæðisflokksins, sitja hjá við afgreiðslu þessara greina í ljósi þessa og í trausti þess að málið verði endurskoðað.

Frú forseti. Ég styð málið efnislega og tel það þarft og brýnt. Ég gerði hins vegar grein fyrir fyrirvara mínum við málið í gær og ég vil endurtaka þá áskorun sem ég flutti þá um að þingheimur og allir sem hlýða á mál mitt reyni nú að finna nýtt og betra, skýrara, augljósara og hljómfegurra nafn en vatnshlot yfir þær vatnsheildir sem frumvarpið fjallar um. 
            

Hæstv. forseti. Við greiðum hér atkvæði um að sameina embætti landlæknis og Lýðheilsustöð. Unnið var að frumvarpinu í nánu og góðu samstarfi við starfsmenn landlæknisembættisins og Lýðheilsustöðvar. Hlutverk stofnananna falla vel saman, samlegðaráhrif sameiningarinnar eru margvísleg, nýja stofnunin mun taka við öllum verkefnum sem landlækni og Lýðheilsustöð er falið að sinna samkvæmt gildandi lögum. Hún mun sinna leyfisveitingum, sóttvörnum, ráðgjöf, eftirliti, upplýsingaöflun, gæðamálum, skýrslugerð, forvörnum, heilsueflingu og lýðheilsu. Sameinuðu embætti er því ætlað að standa vörð um heilbrigði og velferð þjóðarinnar. Ég tel mikilvægt að við stöndum vel að þessari stofnun og óskum henni velferðar.

Frú forseti. Við göngum til atkvæðagreiðslu um að sameina tvær stjórnsýslustofnanir í eina. Ég hef í sjálfu sér ekkert á móti því að stjórnsýslustofnanir séu sameinaðar og hefði kosið að gengið væri lengra. Ég hef hins vegar átalið það vinnulag og vinnuferli sem er í ýmsum þáttum frumvarpsins og mun því sitja hjá við atkvæðagreiðslu í öllum greinum nema þeim sem minni hluti heilbrigðisnefndar lagði fram um 10. gr., þ.e. að Alþingi leggi ekki til við ný lög að við breytum gildandi lögum eða virðum þau ekki. Trúnaðarmenn frá þremur stéttarfélögum hjá landlæknisembættinu hafa sent heilbrigðisnefnd bréf með óskum um að Alþingi taki undir með minni hluta nefndarinnar um breytingar á 10. gr. Ég skora á þingheim að taka undir varðandi þær breytingar og að virða óskir trúnaðarmanna þriggja starfsfélaga við landlæknisembættið.

Virðulegur forseti. Þetta frumvarp er í eðli sínu gott og framsýnt. Það stendur til að fækka stofnunum. Ég gerði fyrirvara við málið á sínum tíma en er búin að fá góðar útskýringar hvað það varðar þannig að ég tel brýnt að ljúka málinu. Við erum búin að gera miklar breytingar á því. Búið er að tryggja að forvarnasamtök og grasrótarsamtök komi að úthlutun fjármuna úr forvarnasjóði eða lýðheilsusjóði og að áfram verði starfandi fagráð innan nýrrar stofnunar. Ég tel rétt að gera eins og frumvarpið gerir ráð fyrir, þ.e. að tryggja atvinnuöryggi starfsmanna, að ekki eigi að auglýsa stöðurnar heldur tryggja atvinnuöryggi þeirra. Það er þó ýmislegt sem má gagnrýna í ferlinu eins og að ekki var skoðaður fjárhagslegur ávinningur að sameiningunni. Hins vegar er ekki meginhugmyndin í frumvarpinu að græða peninga. Meginhugmyndin er faglegur ávinningur og ég tel að hægt 

Frú forseti. Það er ljóst að þingheimur mun fella breytingartillögu sem hljóðar svo: „Öll störf hjá landlæknisembættinu og Lýðheilsustöð eru lögð niður frá og með 1. janúar 2012. Auglýsa skal öll störf hjá hinni nýju stofnun, Landlæknir – lýðheilsa. Velferðarráðherra skipar sóttvarnalækni við nýja stofnun, sbr. 2. mgr. 5. gr. laga nr. 70/1996.“ Alþingi samþykkir hér með að gömul lög sem í gildi eru skuli ekki virt við sameiningu þessara tveggja stofnana, þegar tvær stofnanir eru lagðar niður og ný stofnun verður til. Löggjafinn sjálfur samþykkir að gild lög skuli ekki í heiðri höfð þegar ný lög eru sett. Það er dapurt fyrir löggjafann.

Hæstv. forseti. Í öllu sameiningarferlinu sem staðið hefur í um ár hefur verið lögð megináhersla á starfsöryggi allra starfsmanna. Því er eins farið að við sameiningu þessara stofnana og oft hefur verið gert þegar sameining á sér stað og ný stofnun verður til, fyrst og fremst er horft til starfsöryggis. Öllum starfsmönnum er boðið starf hjá nýrri stofnun og er því valið úr hópi núverandi starfsmanna þegar skipað er í stöður. Farið er að öllu eins og um nýráðningar væri að ræða 

Virðulegi forseti. Miklar hörmungar ganga nú yfir heiminn, náttúruhamfarir og hernaður. Við náttúruhamförum er erfitt að bregðast, en hernaður er alltaf af mannavöldum. Fyrir stuttu risu íbúar Líbíu upp gegn áratugalangri harðstjórn eins harðsvíraðasta einræðisherra síðustu áratuga. Íbúar landsins mótmæltu harðræði, atvinnuleysi, háu matarverði o.fl. og gripu á endanum til þess ráðs að yfirtaka nokkrar af borgum landsins. Íbúarnir vildu frelsi. Þegar útlit var fyrir að borgarar landsins væru með undirtökin og harðstjóri Líbíu hrökklaðist frá völdum taldi alþjóðasamfélagið að sækja ætti hann til saka fyrir stríðsglæpi. Þjóðarleiðtogar heimsins kepptust við að hvetja líbísku þjóðina til dáða og hallmæltu harðstjóranum. En studdu þeir við þjóðina? Nokkrum dögum síðar hefur dæmið snúist við. Harðstjórinn virðist vera að ná undirtökunum og fer nú með hersveitir sínar á miklum hraða um landið og nær hverri borginni og hverju þorpinu á fætur öðru aftur úr höndum borgaranna. Til þess notar hann herflugvélar, skriðdreka og önnur vopn er Vesturlönd hafa séð honum fyrir, m.a. í skiptum fyrir olíu og gas. Leiðarahöfundur hins virta blaðs Financial Times lýsir hræsni alþjóðasamfélagsins í leiðara 23. febrúar sl. Þar fjallar hann um fund leiðtoga Evrópusambandsins og Afríku sem haldinn var í Trípólí, höfuðborg Líbíu, í nóvember sl. Þar var einræðisherrann hylltur, þar var honum þakkað fyrir einstaklega vingjarnlegar og höfðinglegar móttökur. Leiðarahöfundur lýsir virðingu leiðtoganna fyrir einræðisherranum sem dæmi um mörg mistök í utanríkisstefnu Evrópusambandsins. Leiðarahöfundurinn segir að Evrópusambandslöndin þurfi að virka sem ábyrgt afl í utanríkispólitíkinni en ekki sem marghöfða skrímsli. Nú hikstar alþjóðasamfélagið, frú forseti, nú hikstar skrímslið. Nú virðist enginn vita hvað taka skuli til bragðs. Evrópusambandsþjóðirnar geta ekki komið sér saman um hvað gera skuli og taka ekki af skarið. Þar er fundað og spjallað. Einn segir: Hjálpum borgurunum. Annar segir: Nei, bíðum. Meðan þessi lönd þvæla fram og aftur og komast ekki að niðurstöðu æðir fyrrum og núverandi vinur þeirra, Múammar Gaddafí, eins og stormsveipur gegn saklausum borgurum Líbíu. Er getuleysi alþjóðasamfélagsins algjört? Ég spyr. Getur verið að viðskipti með olíu og vopn komi í veg fyrir að borgurunum sé hjálpað? Ég spyr. Getur það haft áhrif að 85% af olíusölu Líbíu er til Evrópulanda? Þar af kaupir Ítalía ein 22% af allri þeirri olíu sem flutt er frá Líbíu til Evrópu. Hefur það áhrif að Líbíustjórn á 7,5% í stærsta banka Ítalíu? Hvað þvælist fyrir alþjóðasamfélaginu? Hefur það áhrif að mörg stórfyrirtæki heims eru með starfsemi í Líbíu, þar á meðal franska olíufyrirtækið Total, hið breska BP og spænski olíurisinn Repsol? Bírókratismi Evrópusambandsins og alþjóðastjórnmálanna heftir viðbragðsflýtinn því að meðan herrarnir funda í Brussel og New York blæðir líbísku þjóðinni út. Einmitt þetta var eitt af því sem rætt var í Evrópuþinginu í gær er forseti Evrópusambandsins og fleiri silkihúfur þar voru til svara. Þar bentu þingmenn á hræsnina sem viðgengst gagnvart Gaddafí. Þingmenn sýndu ljósmynd síðan í desember af forseta Evrópusambandsins með Gaddafí þar sem þeir brostu út að eyrum. Samt hafði Gaddafí lýst heilögu stríði gagnvart Sviss og hótað Evrópusambandinu holskeflu af innflytjendum ef hann fengi ekki aukna fjármuni til að stöðva flóttamennina. Annar þingmaður sagði í umræðunum: Mér þykir leitt að Evrópusambandið skuli ekki geta gripið til aðgerða. Það verður forvitnilegt að sjá hvað við gerum ef Gaddafí sigrar. Hvað þá? „Back to business as usual,“ eins og hann orðaði það, þ.e. aftur í sama farið. Er mögulega enn og aftur beðið eftir því að Bandaríkjamenn taki af skarið? Þurfa þeir enn og aftur að bjarga okkur Evrópubúum, nú frá því að verða okkur til ævarandi skammar fyrir að hafa staðið hjá þegar nágrannar við Miðjarðarhafið þurftu á hjálp að halda? Eru menn búnir að gleyma Balkanlöndunum? Eru menn búnir að gleyma Rúanda þar sem 800 þúsund manns voru drepnir á 100 dögum? Sameinuðu þjóðirnar þurfa að koma hratt að málinu. Því miður eru miklar líkur á að þegar þjóðir heimsins loksins vakna verði einræðisherrann búinn að eyða þeim sem risu gegn honum. Evrópa er stærsti viðskiptaaðili Líbíu og hefur verið um árabil. Leyniþjónusta Evrópulandanna hefur án efa fylgst með voðaverkum Gaddafís gagnvart þegnum sínum löngu áður en uppreisnin hófst og ábyrgðin er því mikil. Vandinn er væntanlega sá að vestrænu löndin eru svo háð olíu frá einræðisherrum arabaríkjanna að þau geta ekki gengið fram fyrir skjöldu. Þá spyrjum við: Hvað gerist næst? Alþjóðasamfélagið er að bregðast borgurum Líbíu. Virðulegi forseti. Við berum öll ábyrgð. Úti um allan heim eru þingmenn líkt og þeir er hér sitja undrandi á stöðu mála. Vissulega sitjum við ekki við háborðið þar sem heimspólitíkin er rædd og stjórnað af ríkja- og viðskiptablokkum. En það er nú þannig að ef Gaddafí tekst að berja niður réttlátar kröfur íbúa landsins með ofbeldi og alþjóðasamfélagið lætur það viðgangast mun ekkert breytast. Einræðisherrar heimsins munu ganga á lagið því að flestir þeirra búa yfir gæðum sem hið svokallaða alþjóðasamfélag og vestrænar þjóðir sækjast eftir. Frú forseti. Hvað hyggst ríkisstjórn Íslands gera til að hjálpa líbísku þjóðinni? 

Frú forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þingmanni fyrir að taka upp þetta mál. Við eigum að ræða mál eins og þessi sem varða samvisku heimsins. Ég vil líka segja alveg skýrt í upphafi máls míns að ég er sammála hv. þingmanni um að alþjóðasamfélagið hefur brugðist almenningi í Líbíu. Ég vil líka rifja upp að þegar þetta mál var rætt hér utan dagskrár fyrir sléttum hálfum mánuði var ég í minni hluta þeirra þingmanna sem töluðu, ásamt tveimur öðrum þingmönnum, að því marki að ég vildi ganga lengra en þá voru uppi ráðagerðir um af hálfu alþjóðasamfélagsins. Staðan er nákvæmlega eins og hv. þingmaður lýsti henni. Eftir að í upphafi virtist sem almenningur og frelsisunnandi alþýða í Líbíu mundi ná undirtökum og hafði tekið á sitt vald stóran hluta Líbíu hefur einræðisherrann hægt en bítandi mulið undir sig landið á nýjan leik. Við sjáum það blasa við núna á þessum degi að það er mjög líklegt að síðasta vígið, að vísu ein stærsta borg í Líbíu, sem er á valdi uppreisnarmanna, Bengasí, muni líka falla. Við sjáum það undirstrikað af því að Rauði krossinn hefur fyrirskipað starfsmönnum sínum að fara úr borginni og sonur Gaddafís og sá sem á að taka við af honum hefur lýst því sigri hrósandi yfir að á næstu 48 tímum muni Gaddafí og ógnarstjórn hans hafa náð tökum á landinu aftur. Það er líka hárrétt hjá hv. þingmanni að Gaddafí gerir það með vopnum sem hann á sínum tíma fékk keypt frá ýmsum viðskiptaveldum sínum. Það kann að vera að ég hafi sagt of mikið hér um daginn og hv. þingmaður fengið þær upplýsingar frá mér að þetta væru vopn frá vesturveldunum. Ég hef skoðað þær skýrslur sem liggja fyrir um þetta mál og þá kemur í ljós að þau vopn sem Gaddafí býr yfir eru gömul, lúin og úrelt. Mest af þeim er keypt áður en viðskiptabannið var sett á Líbíu 1996. Eftir að því var aflétt 2006 blasir við að hann hefur ekki getað endurnýjað t.d. flugflota sinn og vopnabúnað nema að mjög óverulegu leyti. Hann hefur keypt brynvarðar bifreiðar, þær hefur hann ekki keypt frá vesturveldunum heldur frá arabaríkjum, þannig að til þessa er kannski ekki hægt að ásaka vesturveldin fyrir að hafa látið vopn í staðinn fyrir olíu. Það sem mér finnst kannski sorglegast í þessu öllu er að það hefði verið svo hægur leikur að grípa til aðgerða. Þó að Líbía sé stórt land er þjóðin lítil og þó að herinn sé hlutfallslega stór miðað við þjóðina er hann illa vopnum búinn. Það hefði verið auðvelt  Hvað er það sem alþjóðasamfélagið vill gera? Það vakti furðu mína að hv. þingmaður nefndi ekki þá alþjóðastofnun sem er í mestum færum til að fara þarna inn og skakka leikinn, þ.e. Atlantshafsbandalagið. Það er, utan Bandaríkjanna, eina stofnunin sem getur gert það. Það hefur setið á fundum núna og það hefur sett fram þrjú skilyrði fyrir þeim áætlunum sem bandalagið er með til þess að skakka leikinn. Það er í fyrsta lagi að það sé brýn þörf. Hún liggur fyrir, þörfin er brýn. Í öðru lagi verður að vera lögmæti á bak við þá aðgerð. Það felur í sér að það þarf að liggja fyrir samþykkt öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna. Í þriðja lagi þurfa arabaþjóðirnar að vera hlynntar þessu. Sú forsenda er uppfyllt. Arababandalagið hefur lýst yfir stuðningi við að loftferðabanni yfir Líbíu verði haldið. Öryggisráðið hefur hins vegar ekki komið sér saman um að grípa til þessara aðgerða, þ.e. í öryggisráðinu ræða menn um að grípa til loftferðabanns. Bandaríkin hafa viljað ganga lengra að því marki að þau hafa líka viljað beita aðgerðum á jörðu niðri ef þörf er á því til þess að koma fram mannúðaraðstoð og koma í veg yfir fjöldamorð á borgurum. Ég vil segja það fyrir mína parta að ég styð þá stefnu. En Atlantshafsbandalagið mun að öllum líkindum ekki fallast á það fremur en öryggisráðið. Það vil ég segja hér sem mína skoðun. Það sem Íslendingar hafa gert er að taka sterkt til orða. Ég tók mjög mikið upp í mig um framferði Gaddafís og kallaði atburðina stríðsglæpi. Undir það var tekið síðan af fastafulltrúanum sem sagði sig frá Líbíustjórn í New York. Ísland hefur lagt hlutfallslega meira af mörkum en aðrar þjóðir, við höfum lagt 12 millj. kr. til matvælaaðstoðar og flóttamannahjálpar, sem er nýtt, til að bæta stöðu almennings á þessum átakasvæðum. Við höfum sömuleiðis 

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni fyrir að hafa tekið þetta mál upp á Alþingi og get tekið undir þau meginsjónarmið sem hann kynnir hér í sinni framsögu. Það vekur athygli mína hversu mikill samhljómur er milli hv. þingmanns og hæstv. utanríkisráðherra vegna þess að nú liggur fyrir að í þessu máli er um að ræða einræðisherra sem gengur fram gegn þjóð sinni og hlustar ekki á lýðræðiskröfur, um margt svipað ástand og við horfðum á á sínum tíma í Írak. Hæstv. utanríkisráðherra var ekki beint hrifinn af þeim aðgerðum sem Bandaríkjamenn beittu sér fyrir á þeim tíma gegn ógnarstjórninni í Írak og kröfunni um aukið lýðræði og að koma á nýju borgaralegu skipulagi í Írak sem allir kannast við. Sú saga er margrædd og kunnug hér á þinginu. Það sem hefur breyst í grundvallaratriðum frá því að farið var inn í Írak og þar til þetta ástand rís núna í Líbíu er að það er kominn nýr forseti í Bandaríkjunum sem fylgir nýrri stefnu. Wall Street Journal hefur lýst því þannig að hann fylgi ákveðinni afskiptaleysisstefnu og hann ætli sér ekki að leiða þjóðir heims í afstöðu þeirra til átaka á borð við þau sem eiga sér stað núna vegna Líbíu. Nú sjáum við hvaða afleiðingar það hefur þegar menn þurfa alfarið að treysta á alþjóðastofnanirnar vegna þess að þær eru í þessu máli, að því er mér virðist, meira eða minna lamaðar. Þar er að öllu leyti byggt á fullri samstöðu um aðgerðir og á meðan forseti Líbíu er við það að salla niður eigin borgara er það eflaust rétt hjá hæstv. utanríkisráðherra 

Frú forseti. Ég vil eins og aðrir þakka fyrir þessa umræðu og lýsa ánægju með flest þau sjónarmið sem komu fram í máli hv. málshefjanda. Þau ríma prýðilega við þau sjónarmið sem ég rakti í utandagskrárumræðu sem ég átti frumkvæði að fyrir stuttu um sambærilegt málefni. Það er alveg ljóst að núna hefur farið yfir arabaheiminn krafa um lýðfrelsi og endalok kúgunar og ánauðar. Við eigum að sjálfsögðu að fagna því og taka undir þau sjónarmið. Hins vegar er ástandið í Líbíu mjög alvarlegt og ekki hægt að gera lítið úr því. Ég ítreka þau sjónarmið sem komu fram í máli mínu í fyrri umræðu um þetta mál, það er tvískinnungur í gangi og hefur verið af hálfu vesturveldanna. Þær upplýsingar sem ég hef m.a. um vopnaviðskipti Evrópusambandsríkja til Líbíu, sérstaklega eftir að vopnasölubanni var aflétt árið 2004, eru að heildarvopnaviðskiptin árin 2005–2009 hafi numið um 830 milljónum evra til Líbíu einnar og aukningin á milli áranna 2005 og 2009 hafi verið fimmföld. Vestrænir leiðtogar, eins og hv. Gunnar Bragi Sveinsson gat um hér, hafa ekki hikað við að hampa leiðtogum, m.a. Gaddafí þegar vel hefur staðið á, og nýtt sér vinfengi við þá til að tryggja pólitíska, hernaðarlega og efnahagslega hagsmuni sína í þessum heimshluta. Það er staðreynd og það á að sjálfsögðu að vera okkur til umhugsunar og við eigum að læra af því í afstöðunni til framtíðar. Ég tel að það sé forsenda þess að það geti orðið almennur stuðningur við aðgerðir alþjóðasamfélagsins að þær fari fram undir umboði og hatti Sameinuðu þjóðanna og ég tel að við eigum að hvetja til þess. Aðaláhyggjurnar núna eru að sjálfsögðu að Gaddafí muni hefna sín grimmilega á þeim sem veittu mótspyrnu og að fjöldamorð stjórnvalda geti verið í uppsiglingu. Kjörorð okkar í alþjóðamálum eiga að vera lýðræði, mannréttindi og mannúð; ekkert af þessu er 

Heyr, heyr.

Forseti. Ég fagna þessari umræðu og þakka kærlega fyrir að hafa tækifæri til þess að ræða þessi mál. Ég var að horfa á Al Jazeera í gærkvöldi og hlusta á símtal við fólk í borginni Bengasí þar sem það kallaði eftir því að sett yrði á loftferðabann. Ég sá í morgun að það stefnir í fjöldamorð í Bengasí á næstu dögum, innan 36 tíma. Hvað gerir maður þá ef maður er friðarsinni? Ég verð að viðurkenna að ég er í mikilli flækju með þetta mál, mér finnst þetta ekki sambærilegt við Írak, mér finnst það sem er að gerast núna í Norður-Afríku, Líbíu og Bahír og fleiri löndum, vera allt annars eðlis. Þetta snýst ekki um trúarbragðastríð, heldur almenna borgara sem eru búnir að fá nóg af kúguninni. Ég tek undir með hv. þm. Árna Þór að það sé mjög mikilvægt að þetta fari undir hatt Sameinuðu þjóðanna, hvaða aðgerðir sem þær þurfa að vera. Ég verð að segja að ég styð loftferðabann eftir að hafa hlustað á almenning í Líbíu kalla eftir aðgerðum. Þá megum við líka beina sjónum okkar að öðrum löndum eins og Bahír. Ég horfði á myndband rétt í þessu sem er á netinu þar sem vopnlaus maður var skotinn beint í hausinn af lögreglunni frá Sádi-Arabíu. Ég krefst þess að Íslendingar skori á aðra á alþjóðavettvangi að slíta öllum stjórnmálasamskiptum við Sádi-Arabíu sem sendi herinn sinn inn í Bahír til að slátra almennum borgurum. Ef við höfum stjórnmálasamband við þessa þjóð eigum við skilyrðislaust bæði að slíta því og 

Forseti beinir þeim tilmælum til hv. þingmanna að nefna þingmenn fullu nafni.

Virðulegi forseti. Það eru grafalvarlegir atburðir sem gerast í Líbíu og reyndar í fleiri löndum Miðausturlanda og Norður-Afríku. Ég fagna þeim svörum sem hæstv. ráðherra gaf áðan um skoðun sína á þessum málum. Það er ákaflega mikilvægt að við Íslendingar höfum sjálfstæða rödd og sjálfstæða stefnu en á síðustu vikum, mánuðum og missirum hafa landsmenn, sem og reyndar hið margumtalaða alþjóðasamfélag, velt fyrir sér hver utanríkisstefna Íslands sé og hver fari með hana. Er það forsetinn sem beinir sjónum sínum fyrst og fremst bæði viðskiptalega og pólitískt til Asíu, Kína og Indlands, eða er það hæstv. utanríkisráðherra og Samfylkingin sem vill inn í viðskiptablokka- og tollabandalag Evrópusambandsins? Eða ætlum við að hafa sjálfstæða skoðun, utanríkisstefnu sem er byggð á hinum sögulegu samskiptum vestrænna ríkja og samskiptum og samvinnu okkar ekki síst við Norðurlönd? Það er því ákaflega mikilvægt að sú rödd sem við tölum heyrist í alþjóðasamfélaginu, við munum auðvitað ekki ráða þar lögum og lofum og kannski hvorki hafa úrslitaáhrif á það hvort einræðisherrar ráðast gegn þjóðum sínum né heldur hvort gripið verði til vopna, en rödd okkar skiptir máli. Hún á að vera sjálfstæð og hún á að koma frá okkur sjálfum. Á síðustu vikum hefur hinn oft hugumstóri orðhákur, hæstv. utanríkisráðherra, gagnrýnt, jafnvel fordæmt meðferð einræðisstjórnanna í Norður-Afríku og Miðausturlöndum héðan úr ræðustól og stutt lýðræðis- og mannréttindabaráttu fólksins í þeim löndum, oft með tilvísun til þess að það geri menn líka í Evrópu og Evrópusambandinu. Áður fyrr gagnrýndu vinstri menn og margir hverjir núverandi ráðherrar harðlega utanríkisstefnu Íslands og sögðu hana vera hangandi aftan í Bandaríkjamönnum. Ég hef velt því fyrir mér upp á síðkastið hvort við séum búin að finna einhvern nýjan til þess að hanga aftan í, þ.e. Evrópusambandið, eða hvort við þorum að hafa sjálfstæða stefnu sem við erum tilbúin að berjast fyrir hvar sem er og hvenær sem er fyrir framan alþjóðasamfélagið, og kannski verður 

Frú forseti. Ég tek undir það að það er þakkarvert að þetta mál sé tekið hér til umræðu, sérstaklega í ljósi þess hve háskaleg og hörmuleg þróunin í Líbíu hefur verið á síðustu vikum. Öndvert við það sem gerðist í Egyptalandi er þetta að snúast upp í blóðuga borgarastyrjöld þar sem harðstjórinn beitir herjum sínum gegn fólkinu. Við getum í sjálfu sér meira og minna öll haldið sömu ræðuna um óbeit okkar á ástandinu í Líbíu, við getum öll haldið og farið með sömu vandlætingarþuluna um viðbrögð og máttleysi alþjóðasamfélagsins, en þá verðum við líka að svara því hvað við leggjum til að gert verði. Erum við að kalla eftir viðskiptabanni, hernaðaraðgerðum eða hvað viljum við að verði gert? Og á forræði hvers? Ég tek undir það sem fram kom hjá nokkrum ræðumönnum, ég er alveg sannfærður um að aðgerðir eiga og munu verða á forræði Sameinuðu þjóðanna. NATO, Bandaríkjamenn, Sameinuðu þjóðirnar þurfa að sameinast um þetta mál. Hillary Clinton, utanríkisráðherra Bandaríkjanna, lýsti því yfir að Bandaríkjamenn mundu ekki gera það sem þeir gerðu í Írak, þ.e. að fara inn í landið án þess að öryggisráð Sameinuðu þjóðanna hefði fjallað um málið og væri því samþykkt. Að öðru leyti tek ég undir að samanburðurinn á ástandinu í Líbíu og Írak er varla fyrir hendi, þetta er gjörólíkt ástand. Þarna er um að ræða þróun sem hefur átt sér stað í arabalöndunum, lýðræðis- og frelsisþróun sem hikstar og stöðvast þarna og er að breytast í blóðuga styrjöld innan lands sem gæti trúlega endað með skelfilegum afleiðingum. Við köllum öll eftir tafarlausum aðgerðum og ég tek undir það að þær aðgerðir verða að eiga sér stað. Vonandi ber alþjóðasamfélagið, Sameinuðu þjóðirnar, NATO, gæfu til þess á næstu klukkustundum að taka ákvörðun um það að beita sér fyrir aðgerðum sem duga til þess að stoppa þessa þróun.

Hæstv. forseti. Ég held að það sé ljóst og um það þurfum við ekki að fjalla mörgum orðum að Gaddafí er ábyggilega einn sá harðsvíraðasti einræðisherra sem mannkynið hefur horfst í augu við. Hann er því miður ekki sá eini harðsvíraði einræðisherra sem við höfum séð en hann er án efa miskunnarlaus einræðisherra. Um það erum við sammála og það er alveg ljóst að við í þessum sal deilum þeim skoðunum að ástandið í Líbíu sé grafalvarlegt og stórhættulegt. Það má kannski segja að sú von sem bærðist í brjóstum heimsbyggðarinnar þegar uppreisnarmenn náðu ákveðinni fótfestu fyrir örfáum vikum og sú atburðarás sem í raun og veru hófst í Egyptalandi teygði sig til Líbíu og menn sáu fram á það í fyrsta sinn að það væri þá hægt að beygja Gaddafí niður hafi dvínað. Því miður virðist margt benda til þess að hann sé aftur að ná undirtökunum með gríðarlegri grimmd sinni gagnvart sínum eigin samborgurum, maður sem hikar ekki við að sprengja samborgara sína í loft upp. Spurningin hlýtur þá að vera sú hvert hlutverk bæði lítillar þjóðar eins og Íslands og alþjóðasamfélagsins sé. Hvernig á að bregðast við? Hér hefur verið talað um fyrri afskipti vegna annarra þjóða, hér var t.d. talað um Írak. Það er hægt að tiltaka fleiri þjóðir, sannleikurinn er auðvitað sá að það sem er að gerast í slíkum löndum þar sem einræðisherrar ráða ríkjum og þegar einhver breyting verður og borgarar þeirra landa rísa upp  Nú horfumst við í augu við það að Gaddafí er að snúa taflinu við, hann er að myrða samborgara sína og spurningin er: Hversu langan tíma 

Frú forseti. Ég tek undir áhyggjur þingmanna af ástandinu í Líbíu og einnig það að við megum ekki gleyma ábyrgð Vesturlanda á hervæðingu Gaddafís. Frá því að hann var tekinn aftur inn í vinaklúbb Vesturlandanna og vopnasölubanninu aflétt í september 2003 hafa Rússar, Frakkar, Ítalir og Bretar keppst við að fá að selja honum sem mest af bæði þungavopnum og öðrum hergögnum í skiptum fyrir olíu og gas. En þeir hafa líka tekið við ómældu fé úr hendi hans og sonar hans til einstakra mála eins og dæmið um London School of Economics sýnir. Ég bind miklar vonir við það, frú forseti, að öryggisráðið sem situr nú á fundi nái í dag langþráðri niðurstöðu um frekari aðgerðir til að verja líbísku þjóðina gegn hernaði Gaddafís. Vopnasölubannið og aðrar þær aðgerðir sem voru ákveðnar í febrúar sl. hafa því miður ekki haft mikið að segja því að þvert á vonir um að Gaddafí mundi víkja fyrir lýðræðisbylgjunni hefur hann lagt undir sig hvert vígið á fætur öðru og nú bíða menn þess að Bengasí falli og í kjölfarið óttast menn, með réttu, víðtækar hefndaraðgerðir og jafnvel þjóðarmorð. Því má það ekki dragast lengur, ekki deginum lengur, að það verði látið á það reyna í endanlegri atkvæðagreiðslu í öryggisráðinu hvaða þjóðir það eru sem þar munu beita neitunarvaldi gagnvart því að koma líbísku þjóðinni til hjálpar. Það er mín skoðun að á það verði að reyna fyrst því að ég tel ekki að Bandaríkjamenn einir eða með viljugum þjóðum eða NATO sem slíkt eigi að fara inn í annað arabaríki án samþykkis og ákvörðunar Sameinuðu þjóðanna. Ekkert ríki á að geta haft neitunarvald þegar þjóðarmorð er í uppsiglingu. Ég vil í þessu sambandi, frú forseti, nefna að utanríkisráðherra Dana hefur bent á samþykkt Sameinuðu þjóðanna frá árinu 2005, um skylduna til að verja og vernda, Responsibility to Protect, sem opnar óhefðbundna leið fyrir Sameinuðu þjóðirnar til að bregðast við ef öryggisráðið er blokkerað með þessum hætti og stefnir í þjóðarmorð. Þá 

Frú forseti. Við ræðum hér Líbíu. Ég þakka hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni fyrir að hafa vakið máls á þessu. Einræðisherrann Gaddafí er að slátra íbúum Líbíu sem aldrei fyrr og Sameinuðu þjóðirnar og vesturveldin standa á hliðarlínunni, e.t.v. vegna þess að það er mikið í húfi þar sem olíugróði og eignarhald á olíulindum er í hættu. Við á Íslandi sitjum uppi með það að þurfa að horfa á þetta með skelfingu þegar slíkir einræðisherrar geta farið sínu fram án þess að við getum e.t.v. gert mikið í því. Við horfum t.d. á það með skelfingu þegar trúarofstækisríki á Arabíuskaga skjóta borgarana eins og skepnur fyrir það eitt að tjá sig. Utanríkisráðherra okkar hæstvirtur hefur þó verið duglegur við að fordæma alræðisöfl í Egyptalandi, Túnis og Líbíu og það ber að virða og þakka, en það er kominn tími til að stíga skrefinu lengra og e.t.v. viðurkenna stjórn uppreisnarmanna í Líbíu sem lögmæta stjórn landsins. Vissulega eru ekki allir þar innan borðs æskilegir ferðafélagar inn í lýðræðislega framtíðaruppbyggingu landsins en þeir geta þó varla verið verri en núverandi valdhafar og sé honum komið frá munu drápin á borgurunum væntanlega hætta. Ég vil nota þetta tækifæri, vegna þess að Sameinuðu þjóðirnar eru nú eins og þær eru og þar starfaði ég sjálfur um hríð, og spyrja hæstv. ráðherra hvort og þá hvernig Ísland hefur beitt sér á vettvangi Sameinuðu þjóðanna. Með hvaða hætti hefur Ísland beitt sér til þess að þrýsta á öryggisráðið um að grípa til aðgerða? Það væri fróðlegt að fá aðeins innsýn í þátttöku Íslands í Sameinuðu þjóðunum þegar svona aðstæður koma upp. Ég vil svo ljúka máli mínu á því að lýsa því yfir að mér fannst mjög ómerkilegur samanburður formanns Sjálfstæðisflokksins við Íraksstríðið í máli hans áðan. Þar er um allt aðrar aðstæður og allt annað mál að ræða  
            

Virðulegi forseti. Vitanlega getum við ekki réttlætt eitt stríð með öðru eða hvernig menn brugðust við. Ég tek hins vegar undir þau orð sem fram komu m.a. hjá hv. þm. Bjarna Benediktssyni að það er tvískinnungur í öllum þessum málum. Það er sá tvískinnungur sem ég reyndi að benda á í ræðu minni, þessir hagsmunir sem alþjóðasamfélagið og stofnanirnar eru sífellt að velta fyrir sér. Það eru viðskiptahagsmunir sem ráða för að miklu leyti. Ég hef miklar áhyggjur af því að við hér, hvert og eitt sem höfum talað, höfum vísað til þess að Sameinuðu þjóðirnar þurfi að taka á þessu máli. Við viljum, flest eins og mér heyrist, gjarnan að gripið verði til vopna gagnvart Gaddafí ef það er undir merkjum Sameinuðu þjóðanna. En því miður virðist mér að Sameinuðu þjóðirnar líkt og lönd Evrópusambandsins, sem eiga mestra hagsmuna að gæta á þessu landsvæði, séu ófærar um að taka þær ákvarðanir sem þarf að taka. Er það þá þannig að alþjóðasamfélagið getur ekki komið sér saman um loftferðabann, innrás, hvað þá að fara í mannúðarbjörgunaraðgerðir eins og mér skildist á hæstv. utanríkisráðherra að NATO gæti ekki hugsað sér að fara í? Hvað í ósköpunum erum við þá að gera með þessar stofnanir þegar kemur að svona átökum ef þær geta ekki tekið ákvarðanir? Hv. þm. Birgitta Jónsdóttir lýsti því ágætlega áðan hvernig staðan er. Það eru 36 tímar í að Gaddafí verði kominn þar inn, að því er fólkið í Bengasí telur, og hvað gerist þá? Er alþjóðasamfélagið, Sameinuðu þjóðirnar, Evrópusambandið, reiðubúið og getur það tekið ákvörðun á þessum stutta tíma? Í framhaldi af því vaknar líka spurningin: Hvaða stjórnvöld eru það í rauninni sem er verið að ræða við í Líbíu um lausn á málinu? Er verið að ræða við Gaddafí og hver er að gera það? Er verið að ræða við bráðabirgðastjórnina eða byltingarmennina? Hefur það komið til tals hjá hæstv. ríkisstjórn að viðurkenna stjórn uppreisnarmanna, stjórnina sem ég held að Frakkar hafi viðurkennt? Það er hræsni í þessu máli, 

Heyr, heyr.

Frú forseti. Ekki mun ég geta svarað öllum þeim spurningum sem til mín var varpað hérna áðan. Ég vil byrja á því að segja að ég tel að það sé algjörlega rangt hjá formanni Sjálfstæðisflokksins að jafna Líbíu við Írak. Það er ekki verið að stráfella fólk vopnlaust á jörðu niðri með loftárásum,  Ég talaði algjörlega skýrt, öfugt við hv. þingmann talaði ég algjörlega skýrt hérna áðan. Ég sagði að miðað við þær aðstæður sem kynnu að skapast teldi ég að ekki þyrfti að bíða eftir því að það skapaðist eining í öryggisráðinu um þetta  Öfugt við Írak er það líka þannig að ég hef sem fulltrúi ríkisstjórnarinnar greint þinginu frá afstöðu minni, ég gerði það hér fyrir hálfum mánuði og aftur áðan þannig að þingið veit hvað ég er að hugsa í þessu. Við höfum samráð, ég fer ekki lengra en þingið leyfir mér, það er ekkert flóknara en það. Ég tek svo undir með hv. þm. Álfheiði Ingadóttur. Ég er einmitt þeirrar skoðunar eins og danski utanríkisráðherrann að það séu ákveðnar heimildir sem gera það að verkum að hægt sé að bregðast við. Það sem ég óttast er að þegar Gaddafí er búinn að yfirtaka Líbíu hefjist hefndirnar. Ég óttast líka að það að hann skuli halda velli, eins og allt bendir til, reynist mikill móralskur styrkur fyrir aðra einræðisherra sem menn eru að berjast gegn.

Frú forseti. Ég mæli fyrir skýrslu samstarfsráðherra Norðurlanda um störf Norrænu ráðherranefndarinnar á árinu 2010. Norrænt samstarf fer fram í 10 fagráðherranefndum og embættismannanefndum í 25 norrænum stofnunum, þar með talið skrifstofum ráðherranefndarinnar í Eystrasaltsríkjunum og Rússlandi. Samstarfinu er í meginatriðum stýrt með samstarfsáætlunum til lengri eða skemmri tíma og á hverju ári er skipulagður fjöldinn allur af norrænum viðburðum á öllum fagsviðum þess. Skýrslan sem hér hefur verið lögð fram getur aldrei orðið tæmandi en hún gefur eigi að síður góða mynd af því helsta sem unnið var að á umliðnu ári. Skýrslunni hefur þegar verið dreift til þingmanna og liggur hér frammi en ég vil í stuttu máli fylgja henni úr hlaði með því að draga fram nokkur atriði sem ég tel athygli verð án þess þó að kasta rýrð á það sem ekki vinnst tími til að nefna. Í upphafi árs 2010 tóku Danir við formennsku í Norrænu ráðherranefndinni af okkur Íslendingum. Yfirskrift þeirrar formennskuáætlunar var Norðurlönd í sókn og lykilhugtökin voru hnattvæðing, loftslagsmál og efnahagskreppan. Formennskuáætlunin gefur innsýn í áherslur ársins en með henni getur viðkomandi land varpað ljósi á ýmis mál sem það telur ástæðu til að huga betur að í norrænu samstarfi. Undanfarin ár hafa svokölluð hnattvæðingarverkefni einkennt mjög norrænt samstarf en í ár er ætlunin að verja 72 milljónum danskra króna til slíkra verkefna. Allar fagráðherranefndirnar taka þátt í hnattvæðingarverkefnum en þau miða í raun að því að gera Norðurlönd að fyrirmyndarsvæði á heimsvísu sem sé þess megnugt að mæta vaxandi samkeppni í hnattvæddum heimi. Mikilvæg forsenda þess að ná árangri í þessum efnum er að ryðja úr vegi óþarfastjórnsýsluhindrunum milli landanna og koma því svo fyrir að Norðurlandabúar geti óhindrað lagt stund á nám, rannsóknir, viðskipti eða búið hvar sem er innan svæðisins. Af hálfu Dana var því rík áhersla lögð á að ötullega yrði unnið að þessum málum á árinu og voru þau til umfjöllunar á öllum fundum samstarfsráðherranna. Nefnd á vegum norrænu samstarfsráðherranna um afnám stjórnsýsluhindrana, svokallað „Grænsehinderforum“, hélt áfram störfum á árinu en umboð hennar hefur nú verið framlengt til ársins 2013. Á borði nefndarinnar voru ýmis mál sem m.a. vörðuðu hagsmuni íslenskra námsmanna með einum eða öðrum hætti. Ég vil nefna í stuttu máli tvö dæmi sem eru um leið lýsandi fyrir hversu mikilvægt er að vaka vel yfir þeim ávinningi sem norrænt samstarf hefur fært okkur í gegnum tíðina og taka ekki þeim dýrmætu réttindum sem náðst hafa með norrænum samningum sem gefnum hlut. Fyrra dæmið er að í Svíþjóð komu til framkvæmda haustið 2010 nýjar innritunarreglur í háskóla sem gerðu það að verkum að aðrir Norðurlandabúar geta nú ekki keppt við heimamenn á jafnréttisgrundvelli um inntöku í grunnnám í sænskum háskólum þar sem erlend stúdentspróf eru ekki metin á sama hátt og stúdentspróf tekin í Svíþjóð samkvæmt hinum nýju reglum. Sænskir nemendur njóta samkvæmt nýju reglunum forgangs umfram aðra umsækjendur og einkunnir nemenda annarra Norðurlanda eru settar og metnar í öðrum flokki en einkunnir sænskra nemenda. Það eru dæmi um það frá sl. hausti að íslenskir nemendur og nemendur frá öðrum norrænum ríkjum hafi fengið synjun um tiltekið nám þrátt fyrir háar einkunnir sem eðlilega hefðu átt að veita þeim inngang að slíku námi. „Grænsehinderforum“ eða samstarfsvettvangurinn um afnám stjórnsýsluhindrana gerði alvarlegar athugasemdir við nýju reglurnar þar sem þær stangast á við samning norrænu menntamálaráðherranna um aðgang að æðri menntun. Sá samningur á að tryggja jafnan rétt norrænna stúdenta til náms í háskólum og æðri menntastofnunum hvar sem er innan Norðurlandanna. Sú andstaða hefur skilað ákveðnum árangri því að sænsk stjórnvöld hafa nú viðurkennt að nýju reglurnar stangist á við norræna samninga og hafa lýst því yfir að nýjar innritunarreglur verði unnar þar sem tekið verði tillit til norrænna samninga þegar kemur að innritun í háskóla haustið 2012 og er það fagnaðarefni. Annað dæmi sem mig langar að nefna um stjórnsýsluhindranir eru mál sem komu líka til kasta nefndarinnar um afnám stjórnsýsluhindrana en það eru tryggingamál íslenskra námsmanna í Svíþjóð. Samkvæmt nýrri ESB-reglugerð sem tók gildi um mitt árið er það nú túlkun sænskra almannatrygginga að íslenskir námsmenn sem taka íslensk námslán eigi ekki bótarétt úr sænska tryggingakerfinu heldur skuli þeir fá bætur þaðan sem þeir hafa tekjur sínar. Íslensk tryggingayfirvöld hafa bent á að Norðurlandasamningurinn um almannatryggingar, sem á að tryggja fólki félagsleg réttindi og bætur óháð búsetu innan Norðurlanda, sé í fullu gildi. Því er haldið fram á móti að ESB-reglugerðin gangi honum framar. Mál þetta er enn óleyst en ég hef kynnt það í ríkisstjórn og er það nú til skoðunar í velferðarráðuneytinu auk þess sem unnið er að því á norrænum vettvangi. Ég held að þetta sýni að stjórnsýsluhindranir eru verkefni sem yfirgefur okkur ekki og er í sífelldri skoðun. Það er mjög mikilvægt að við séum á vaktinni gagnvart þeim hindrunum sem upp geta komið í samskiptum norrænu ríkjanna. Eins og kunnugt er var sérstökum stuðningi við Ísland áframhaldið á árinu en norrænu samstarfsráðherrarnir ákváðu í kjölfar efnahagshrunsins að styrkja Ísland til þátttöku í norrænu samstarfi á árunum 2009 og 2010. Líkt og á árinu 2009 var framlagið 7,2 millj. dkr. sem skiptist þannig að 5,5 millj. dkr. fóru í að styrkja íslenska námsmenn á Norðurlöndum, 700 þús. dkr. fóru í tímabundið kynningarverkefni um norræna styrkjamöguleika og loks rann 1 millj. dkr. til ráðuneytanna til þess að niðurgreiða þátttöku starfsmanna í störfum norrænu embættismannanefndanna og starfshópa á þeirra vegum. Þessi sérstöku framlög hafa komið að góðum notum. Ég vil nefna sem dæmi að 572 umsóknir bárust um námsmannastyrki, sem er næstum 43% aukning frá árinu áður. Heildarúthlutun styrkja til námsmanna nam ríflega 155 millj. kr. og hefur skipt miklu um það að fólk geti haldið áfram námi á Norðurlöndum. Kynningarátak um norræna styrkjamöguleika hefur einnig tekist mjög vel en verkefnið heldur úti íslenskri heimasíðu þar sem hægt er að fá mjög greinargóðar upplýsingar um þá fjölbreyttu styrki sem hægt er að sækja um í norræna styrkjakerfinu. Eins og kunnugt er var það auðvitað hugsað sem tímabundið átak til að styrkja Íslendinga í gegnum verstu efnahagsörðugleikana og verður dregið úr sérstöku framlagi til Íslands í norrænu fjárhagsáætluninni fyrir 2011 en þó eru enn ákveðnir fjármunir eyrnamerktir til þeirrar aðstoðar. Menningarsamstarfið hefur löngum verið kjölfestan í norrænu samstarfi. Það tekur til sín um 18% þeirra fjármuna sem norrænar ríkisstjórnir verja til samstarfsins og er þannig næststærsta einstaka samstarfssviðið. Norrænt menningarsamstarf er bæði fjölskrúðugt og blómlegt og hefur efnahagskreppan síst dregið úr áhuganum. Norræni menningarsjóðurinn, sem var stofnað til árið 1966, er mjög mikilvægur þegar kemur að norrænu menningarsamstarfi en á síðastliðnu ári bárust sjóðnum rúmlega 1.200 umsóknir sem er nýtt met í umsóknafjölda. Sjóðurinn veitti styrki til 269 norrænna menningarverkefna og þar af voru 14 íslensk verkefni. Styrkupphæðir til þeirra voru á bilinu 25–250 þús. dkr. Það svið sem hefur hins vegar yfir mestum fjármunum að ráða er mennta- og vísindasviðið en um fjórðungur norrænna fjárframlaga rennur til þess. Fjárfrekast verkefna innan mennta- og vísindasamstarfsins er samnorræna rannsókna- og nýsköpunaráætlunin á sviði umhverfis, loftslags og orku en fyrstu verkefnum innan hennar var hleypt af stokkunum á árinu. Áætlunin er langstærsta verkefnið sem Norðurlönd hafa hingað til komið sér saman um. Samtals verða um 400 millj. dkr., sem eru um 8,5 milljarðar kr., til ráðstöfunar á fimm ára tímabili. Þá er átt við framlög ráðherranefndarinnar, bein framlög frá rannsóknarráðum landanna og frá atvinnulífinu. Annað stórt og mikilvægt verkefni sem náði mikilvægum undirbúningsáfanga á árinu er um rafræn vísindi, svokallað eScience, en stefnt er að því að það verkefni geti farið formlega fram síðar á þessu ári. Lykilstofnanir í vísindasamstarfi Norðurlanda eru Norræna rannsóknarráðið, Norræna nýsköpunarmiðstöðin og Norrænar orkurannsóknir, en einnig skiptir gott tengslanet háskólasamfélagsins, rannsóknastofnana og fyrirtækja afar miklu máli. Frú forseti. Ég hef nú stiklað á stóru um þá skýrslu sem liggur fyrir en það þýðir óhjákvæmilega að ekki er mögulegt að nefna allt það góða og dýrmæta samstarf sem við Íslendingar tökum þátt í á vettvangi Norrænu ráðherranefndarinnar. Ég vísa því í skýrsluna sjálfa sem var eins og undanfarin ár tekin saman í samstarfi við embættismenn fagráðuneyta og aðra þá sem sinna samstarfinu fyrir okkar hönd. Ég vil að lokum þakka Norðurlandaráði og sérstaklega Íslandsdeild Norðurlandaráðs fyrir samstarfið á árinu sem leið, ekki síst hvað varðar undirbúning norrænu fjárhagsáætlunarinnar fyrir þetta ár. Um hana tókst góð sátt milli ráðherranefndarinnar og ráðsins og vænti ég hins sama um þá áætlun sem nú er í undirbúningi. Að lokum vil ég nefna þing Norðurlandaráðs sem haldið var í Reykjavík sl. haust en það er mál manna að allur undirbúningur og framkvæmd þess hafi verið til mikillar fyrirmyndar og sú pólitíska umræða sem þar hafi farið fram hafi verið einkar áhugaverð og gefandi. Ég lýk þá máli mínu um skýrsluna og vísa til hennar um frekari efni í þessum málum.

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. samstarfsráðherra Norðurlandanna fyrir greinargóða skýrslu um norræna samstarfið, en mig langar aðeins að inna hæstv. ráðherra betur eftir því hvað verið er að gera til að leysa þau vandamál sem íslenskir stúdentar hafa lent í í Svíþjóð. Það er rétt sem fram kom hjá hæstv. ráðherra að íslenskir stúdentar fá ekki þær bætur sem þeir og við teljum að þeir eigi rétt á samkvæmt norrænum samningum. Mér heyrðist hæstv. ráðherra segja að ekki væri búið að leysa vandamálið, það væri enn þá til staðar og að verið væri að reyna að vinna að lausn á því hjá okkur innan velferðarráðuneytisins. Þetta mál er ekki alveg nýtt af nálinni, það er búið að standa yfir í einhverja mánuði eða meira, hugsanlega hálft ár, ég man það ekki svo gjörla. En mig langar að spyrja hæstv. ráðherra hvort búið sé að reyna að setja niður einhvern tímaramma varðandi hvenær eigi að vera búið að leysa málið. Er því kannski bara ýtt inn í ráðuneyti og svo bíða menn og vonast til þess að það leysist einhvern veginn af sjálfu sér? Ef það dregst að leysa málið kemur þá til greina að gera eitthvað fyrir þessa stúdenta? Er hægt að koma til móts við þá tímabundið eða aðstoða þá einhvern veginn þangað til þeir fá úrlausn sinna mála? Vonandi tekst að leysa málið og ég tel mjög brýnt að fulltrúi okkar í landamærahindrunarsamstarfinu, Guðríður Sigurðardóttir, og líka sendiherra Íslands í Svíþjóð, Guðmundur Árni Stefánsson, haldi áfram að beita sér í þessu máli. Þau hafa gert það að ég tel af miklum myndarbrag en samt er ekki búið að leysa það. Ég vil því spyrja hæstv. ráðherra nánar út í stöðu málsins.

Virðulegi forseti. Já, það er rétt að tryggingamálin eru ekki leyst. Ég nefndi áðan dæmi um innritunarmálin sem virðast vera að leysast, við vonum að þau verði leyst með fullnægjandi hætti. Tryggingamálin eru ekki leyst og núna eru velferðarráðuneyti landanna að ræða saman um þau. Ég veit til þess að í þessari viku var áætlaður embættismannafundur þar sem ræða átti tryggingamálin. Mér finnst mjög mikilvægt og hef lagt á það mikla áherslu að málið verði áfram á dagskrá nefndar um stjórnsýsluhindranir. Ég lít svo á að þetta sé hápólitískt mál og þurfi þar af leiðandi að vera til umræðu þar og hjá samstarfsráðherrunum en sem stendur er unnið að því á vettvangi velferðarráðuneytanna að reyna að leysa það. Hvað varðar tryggingamálin er skilningur manna sá að séu námsmennirnir ekki tryggðir í Svíþjóð séu þeir tryggðir á Íslandi en það stangast hins vegar á við efni norræna samningsins. Það stendur til að endurskoða hann en þeirri endurskoðun er ekki lokið og við gerum alvarlegar athugasemdir við það ef Svíar gefa sér það að endurskoðun muni leiða til breytinga á samningnum. Á meðan samningurinn er óbreyttur á hann að gilda sem slíkur og því sjónarmiði höfum við haldið á lofti bæði á fundum ráðherranefndarinnar og á landamærahindranavettvangnum. Ég treysti mér hins vegar ekki til að gefa nánari tímaramma annan en að við reynum að fylgja málinu eftir eins og sendiherra í Svíþjóð hefur gert og fleiri aðilar.

Virðulegur forseti. Ég er mjög sammála hæstv. ráðherra um að á meðan ekki er búið að breyta samningum eigi auðvitað að vinna eftir þeim. Ég tel mikilvægt að málið sofni ekki heldur haldist á stjórnmálavettvangi. Ég bið því hæstv. ráðherra að reyna að koma því þannig fyrir að vandamálið varðandi stúdenta okkar í Svíþjóð verði á dagskrá samstarfsráðherra Norðurlandanna þegar þeir funda, að íslenski samstarfsráðherrann, hæstv. ráðherra Katrín Jakobsdóttir, biðji um að þetta mál verði sérstakur liður á dagskrá þangað til það verður leyst þannig að því sé haldið vakandi á hinum pólitíska vettvangi en fari ekki í einhvers konar biðleik í embættismannakerfinu þar sem ákveðin hætta er á að mál sofni eins og gengur og gerist. Ég legg því til og bið hæstv. ráðherra að hafa það sem lið á dagskrá þangað til málið er leyst þegar hún hittir samstarfsráðherra sína á hinum Norðurlöndunum.

Virðulegi forseti. Ég mun tryggja að málið verði tekið á dagskrá næsta samstarfsráðherrafundar verði það ekki leyst þá. Ég vil bæta því við að formaður menningar- og menntamálanefndar Norðurlandaráðs á vettvangi þingsins, Mogens Jensen, hefur snúið sér til sænskra stjórnvalda hvað varðar félagsleg málefni norrænna háskólanema í Svíþjóð þannig að það er líka til umræðu í þingnefndinni. Við verðum að sjálfsögðu að halda málinu bæði á vettvangi þingsins og ráðherranefndarinnar, á pólitískum vettvangi, því að þetta er háalvarlegt mál.

Virðulegur forseti. Eins og hæstv. forseti gat um mæli ég hér fyrir skýrslu Íslandsdeildar Norðurlandaráðs sem er að finna á þingskjali 1013. Ég mun ekki hirða um að lesa skýrsluna enda þingmenn í færum um að kynna sér efni hennar. Hún er talsvert yfirgripsmikil en ég ætla að stikla á stóru um helstu málefni og verkefni sem voru efst á baugi í starfsemi Norðurlandaráðs á síðastliðnu ári. Á málefnasviðinu, eins og fram kom hjá hæstv. samstarfsráðherra Norðurlanda fyrr á fundinum, hefur menningarsamstarfið og samstarf um vísindarannsóknir auðvitað skipað mikinn sess. Á árinu 2010 var sjónum manna í norrænni samvinnu hins vegar mjög beint að grænum hagvexti, að þeim tækifærum sem í honum felast og auðvitað þeim umhverfislegu áskorunum sem við stöndum frammi fyrir, ekki bara við á Norðurlöndum heldur heimsbyggðin öll. Þar liggja tækifæri í atvinnulífi og efnahagsstarfsemi sem felast í því að þróa lausnir sem mæta umhverfisvandanum og einbeita sér að samstarfi á norrænum vettvangi á þessu sviði vegna þess að jafnvel þegar samdráttur var í efnahagskerfi heimsins, óx þessi geiri atvinnustarfseminnar gríðarlega um allan heim. Þar er velta að aukast óhemju mikið ár frá ári og mörg störf að verða til. Þetta er líka geiri þar sem Norðurlöndin standa á mörgum sviðum framarlega, kannski ekki síst á orkusviðinu þar sem margar Norðurlandaþjóðanna búa að sérþekkingu, hver á sínu sviði. Við á Íslandi í jarðhitanum, Danirnir í vindorku, Svíarnir í lífdísli o.s.frv. En það er auðvitað á fjölmörgum öðrum sviðum sem nýsköpunartækifæri og tækifæri til atvinnusköpunar og vaxtar í efnahagsstarfseminni á Norðurlöndunum liggja. Þess er skemmst að minnast að fyrir tveimur árum fékk hið íslenska fyrirtæki Marorka umhverfisverðlaun Norðurlandaráðs en það hefur getið sér gott orð í grænni tækni. Fyrir utan að með því að efla starfsemi í græna geiranum og huga að grænum vexti er stuðlað að því að takast á við af alvöru og leysa úr þeim gríðarlegu umhverfisvandamálum sem við stöndum frammi fyrir og hafa verið til umfjöllunar á norrænum vettvangi og sömuleiðis á hinum pólitíska vettvangi í mörg herrans ár. Af öðrum málefnum má nefna Icesave en frá því að það mál kom upp hefur það sannarlega verið til umfjöllunar í Norðurlandaráði, formlega og óformlega, sem og stuðningur Norðurlandaþjóðanna við okkur á Íslandi og lánafyrirgreiðsla. Við Íslendingar höfum náttúrlega þá reynslu að þegar lánamarkaðir heimsins lokuðust fyrir okkur voru Norðurlöndin líflína okkar og samstarf við þau og stuðningur þeirra. Icesave hefur komið til umfjöllunar á þingum Norðurlandaráðs og fundum en ekki síst í flokkahópunum þar sem þingmenn úr flokkahópum hægri manna, miðjumanna, sósíaldemókrata og vinstri manna hafa af Íslands hálfu kynnt sjónarmið okkar og stöðuna á hverjum tíma til að auka skilning og greiða fyrir stuðningi við okkur í gegnum þessa erfiðleika. Þá má nefna öryggi á norðurslóðum en Íslandsdeild Norðurlandaráðs lét það málefni sérstaklega til sín taka í einu af þeim sviðum sem við lögðum áherslu á á formennskuári okkar á síðasta ári. Það var eftirfylgni Stoltenbergsskýrslunnar sem fjallar um öryggismál á Norðurlöndum og möguleika á auknu samstarfi í öryggis- og utanríkismálum. Íslandsdeildin flutti tillögu um að fylgja eftir þeim atriðum í Stoltenbergsskýrslunni sem snúa að öryggi hér á höfunum, sérstaklega í tengslum við aukna skipaumferð um norðurslóðir og stærri skip sem fara hér um og augljósa hættu sem er að skapast við mjög aukna farþegaflutninga um áður óþekkt svæði og sömuleiðis í vinnslu á olíu á norðurslóðum og flutningi á ýmiss konar efnum um efnahagslögsögur þessara landa. Algerlega nauðsynlegt er að samhæfð viðbrögð séu við þessu. Við fengum tillöguna samþykkta á Norðurlandaráðsþinginu í Reykjavík og við bindum miklar vonir við að á fundi Norðurskautsráðsins á Grænlandi í maí takist loks samkomulag um með hvaða hætti menn ætli að standa að björgun á þessum gríðarlegu hafsvæðum og vinna saman að því. Í framhaldinu þurfa menn síðan að vinda bráðan bug að því að efla og styrkja búnað og úrræði sem menn hafa til björgunarstarfsemi hér á höfunum. Þá má nefna að Norðurlandaráð hefur nýlega lagt niður stefnumörkun í því sem lýtur að Evrópusambandinu og vill freista þess að beita sér á norrænum vettvangi til að hafa áhrif á löggjöf og þróun í Evrópusambandinu þar sem það á við. Áður hefur Norðurlandaráð stuðlað að því að hafa áhrif á stefnumörkun innan sambandsins en fyrsta stóra málið sem tekið var fyrir og varðaði löggjöf Evrópusambandsins var endurskoðun á neytendalöggjöfinni í Evrópu en fyrirhugað var að samræma neytendalöggjöf á evrópska svæðinu. Í ýmsum atriðum hafa menn náð býsna langt í löggjöf um neytendarétt á Norðurlöndunum og menn höfðu áhyggjur af því að samræming löggjafar á evrópska svæðinu gæti dregið úr réttindum neytenda á Norðurlöndum. Þess vegna áttum við fundi með norrænum Evrópuþingmönnum í Strassborg til að fara yfir stöðu málsins og kynna sjónarmið sem uppi voru á þjóðþingunum og sömuleiðis með þeim ráðherrum sem um málaflokkinn halda á norrænum vettvangi. Þá voru fjármál á norrænum vettvangi allnokkuð til umfjöllunar, að hluta til auðvitað í framhaldi af hinni alþjóðlegu fjármálakreppu. Sá sem hér stendur lagði fram tillögu um aukið norrænt samstarf um fjármálastöðugleika sem kynnt var á fundum ráðsins í júní en í ágúst var staðfest samstarf Norðurlandanna og Eystrasaltsríkjanna á öllu því svæði til að stuðla að auknum fjármálalegum stöðugleika. Það sýndi sig í fjármálakreppunni að efnahagsleg áföll í einu landi geta mjög fljótt haft áhrif um svæðið allt og þannig eru fjármálastofnanir til að mynda í vaxandi mæli farnar að starfa í fleiri en einu og fleiri en tveimur löndum á þessu svæði. Efnahagserfiðleikar og fjármálaóstöðugleiki á einum hluta þess getur haft alvarleg áhrif á öðrum og þess vegna er mikilvægt að efla og þróa samstarf á þessu sviði. Þá bar einnig nokkuð hátt á síðastliðnu ári það sem nefnt var brottvísunarmálið í Danmörku og hefur komið til umfjöllunar áður á þessum vettvangi. Það snerti nýja framkvæmd Dana í túlkun á réttindum annarra norrænna borgara í Danmörku og þeir hafa neitað töluverðum fjölda einstaklinga um félagslegan stuðning sem hafa á því þurft að halda í Danmörku og vísað þeim á að flytja aftur til heimalands síns, annars norræns lands. Það er auðvitað í algjöru ósamræmi við hinn norræna félagsmálasáttmála. Málið var tekið upp af mikilli hörku af hálfu nefndarinnar sem um málið fjallaði hjá Norðurlandaráði og var sömuleiðis fylgt eftir af miklum þunga á þingi ráðsins í Reykjavík í nóvember. Málið er enn á dagskrá og ráðið hefur beint eindregnum tilmælum til Norrænu ráðherranefndarinnar að þrýsta á dönsk stjórnvöld til að við fáum samræmda túlkun um þessi réttindi um öll Norðurlöndin. Lykillinn að þeim mikla árangri sem menn hafa náð í norrænu samstarfi og í því að samræma réttindi á Norðurlöndum er einmitt að réttindin gildi fyrir alla norræna borgara um öll Norðurlönd. Slíkum samræmingarverkefnum var líka hreyft á árinu og af því að við nefndum fjármálalífið rétt áðan varð mikil og lífleg umfjöllun á Norðurlandaráðsþinginu um það þegar menn senda fjármuni eða greiða reikninga á milli Norðurlanda og þann mikla kostnað sem verið hefur við það. Kom upp tillaga þess efnis að gera það ódýrara og þannig að það megi einu gilda til hvaða lands á Norðurlöndum menn sendi slíkar greiðslur, kostnaðurinn sé svipaður eða sambærilegur. Við höfum áður náð því fram að gera Norðurlöndin að einu svæði, bæði vegabréfasvæði, í póstsamgöngum og ýmsu öðru, og verður spennandi að fylgjast með framvindu tillögunnar og málflutnings alls. Þá var einnig fjallað umtalsvert á liðnu ári um tillögur Gunnars Wetterbergs sem hann kynnti í blaðaskrifum í kringum Norðurlandaráðsþingið 2009 í Stokkhólmi undir fyrirsögninni „Kalmar unionen“ en þær snúa að því að mynda norrænt sambandsríki. Árbók Norðurlandaráðs og Norrænu ráðherranefndarinnar fjallaði um efnið og sýndist nokkuð sitt hverjum. Sumir hafa hið norræna sambandsríki auðvitað að hugsjón sinni og öðrum þykir að þar séu ekki fyllilega raunsæjar hugmyndir á ferðinni og allt þar á milli. Í eðli sínu, þótt auðvitað megi draga í efa að í nánd sé að við höfum sameiginlegan þjóðhöfðingja eða sameiginlegt þing fyrir öll þessi ríki, snýst hugmyndin um norrænt sambandsríki fyrst og fremst um að við samræmum fleiri málasvið fyrir þetta svæði og vinnum að þeim sameiginlega. Við höfum gert það með góðum árangri á ýmsum sviðum og getum náð enn meiri árangri í þeim efnum. Að öðru leyti einkenndi árið fyrir Íslandsdeild Norðurlandaráðs að við fórum með forsæti í ráðinu og þar með fyrirsvar fyrir ráðið á alþjóðavettvangi og fyrirsvar fyrir forsætisnefndinni og fyrir þeim mikla viðburði sem Norðurlandaráðsþingið er alltaf í norrænum stjórnmálum. Hingað komu í nóvembermánuði 800 manns saman í tengslum við Norðurlandaráðsþingið og ég held að það sé hárrétt sem fram kom hjá hæstv. samstarfsráðherra að gerður var mjög góður rómur að því hvernig starfsfólk Alþingis stóð að þeirri skipulagningu allri og umgjörð sem var til fyrirmyndar. En líka, og það er ánægjulegt, höfum við fengið ákaflega góð viðbrögð um þá pólitísku umræðu sem fór fram og heppnaðist vel í mörgum málaflokkum að ég held, þannig að ánægju vakti hjá þátttakendum frá öllum norrænu ríkjunum. Það er full ástæða til að þakka öllum þeim sem lögðu hönd á plóg við að gera þetta að glæsilegum viðburði. Það er mjög mikilvægt fyrir okkur Íslendinga einmitt núna þegar eitt helsta verkefni okkar er að styrkja trúverðugleika okkar á alþjóðlegum vettvangi og endurreisa það traust sem við höfum glatað, að með framkomu okkar og því hvernig við stöndum að þátttöku í alþjóðastarfi sýnum að við erum fær um að takast á við stór og erfið verkefni og leysa þau farsællega af hendi. Ég færi enn og aftur starfsfólki Alþingis alúðarþakkir fyrir hlut þess að þessu.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Helga Hjörvar, sem er forseti Norðurlandaráðs, fyrir ágæta ræðu. Ég ætlaði að spyrja um nokkur atriði. Hann minntist á að Norðurlöndin hefðu hjálpað okkur í Icesave og veitt okkur lánafyrirgreiðslu en gat þess ekki að þau settu skilyrði fyrir því að gengið yrði frá samkomulagi um Icesave áður, settu eins konar þumalskrúfu á Íslendinga samhliða því að hjálpa þeim. Við það lærði ég það að þjóðir eru ekki vinir manns heldur stýra hagsmunir ákvörðunum ríkja og landa. Mig langar til að spyrja hv. þingmann: Nú hafa Norðurlöndin reynt að koma á samstarfi um lyfjaeftirlit og annað slíkt þannig að ekki þurfi að tékka inn lyfin á öllum löndunum. Ég ætlaði að spyrja hvað því líður. Og svo langar mig til að spyrja hvort kannað hafi verið í Norðurlandaráði að laga galla í tilskipun Evrópusambandsins um innlánstryggingar, sem Icesave er angi af, þannig að einn innlánstryggingarsjóður sé fyrir öll Norðurlöndin. Gallinn við innlánstryggingarnar er sá að gert er ráð fyrir innlánstryggingum í hverju einstaka landi og í litlum löndum eins og Íslandi getur þetta haft hörmulegar afleiðingar ef einn banki fer, því sjóðurinn ræður ekki við það. Ef einn sjóður væri fyrir öll Norðurlöndin væri þetta nokkuð annar handleggur og þá værum við að tala um raunverulega innlánstryggingu. Mig langar til að spyrja hv. þingmann, sem er forseti Norðurlandaráðs, hvort rætt hafi verið á þeim vettvangi um að koma á einum innlánstryggingarsjóði fyrir öll Norðurlöndin sem bankarnir mundu borga í og í kjölfarið yrðu þau að hafa eftirlit með innlánum, sem vantaði reyndar í tilskipun Evrópusambandsins. Það mundi þá verða raunveruleg innlánstryggingu sem núverandi kerfi er ekki, að minnsta kosti ekki í minni löndum.

Virðulegur forseti. Illa þekkir hv. þingmaður vini sína og vinaþjóðir því auðvitað var það ekki á grundvelli fjárhagslegra hagsmuna að Norðurlöndin lánuðu okkur fé í okkar miklu efnahagslegu þrengingum. Það var eitthvað sem engin þjóð vildi gera og engar fjármálastofnanir því það var ósköp augljóst að veruleg hætta var á því, eins og aðstæður voru þá, að þeir fjármunir sem hingað væru lánaðir kynnu að glatast. Það að Norðurlandaþjóðir veittu okkur lánafyrirgreiðslu við þessar aðstæður sýndi að þetta eru þær þjóðir sem eru sannarlega vinaþjóðir okkar og láta ekki hagsmuni eina ráða heldur eru tilbúnar til að koma okkur til aðstoðar í þrengingum. Icesave-málinu er enn ekki lokið og þó hafa þær greitt allt það lánsfé sem lofað var til þessa. Hitt er rétt og hefur oft verið mistúlkað að auðvitað hvöttu þær til að óvissu þeirri sem hér var í stórum málum eins og Icesave væri eytt og að Ísland uppfyllti alþjóðlegar skuldbindingar sínar. Þannig var það orðað. Það var aldrei orðað þannig að við ættum að undirgangast einhverja afarkosti af einhverra hálfu. Og þó að sú deila sé enn óleyst ítreka ég að lánafyrirgreiðslan hefur verið veitt. Um lyfjamálin var það hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson sem í tíð sinni sem heilbrigðisráðherra tók það mál upp við kollega sína á Norðurlöndunum og var tekið til nokkurrar umfjöllunar. Nú er til umfjöllunar í þinginu frumvarp sem á að heimila að Ríkiskaup geti farið í útboð á norrænum vettvangi í samvinnu við aðra til að ná niður lyfjaverði. Ég held að það sé ágætt dæmi um enn eitt sviðið þar sem við getum eflt og aukið norrænt samstarf og notið hagsbóta af því. Ég mun freista þess 

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni svörin svo langt sem þau ná. Ef ég man rétt stóð í einni af skýrslum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins að Norðurlöndin ætluðu að veita lán til Íslands í tengslum við það starf með því skilyrði að Icesave yrði samþykkt. Það var náttúrlega þrýstingur á að Íslendingar borguðu eitthvað sem þeir áttu ekki að borga og eiga ekki að borga vegna þess að Noregur og Svíþjóð, sem ætluðu að veita þessa aðstoð, höfðu miklu meiri hagsmuni af því að hafa Breta góða í heiminum en Íslendinga. Það eru miklu stærri hagsmunir fyrir þessi lönd að Bretar séu vinsamlegir og góðir. Á þessu dæmi öllu saman lærði ég að hægt er að tala um vini og svoleiðis þegar um er að ræða persónur en ekki þjóðir. Tvær þjóðir veittu okkur lán án skilyrða, Pólverjar og Færeyingar. Þeir settu engin skilyrði og voru ekkert að reyna að kúga okkur.  Ég er ánægður að heyra um lyfjasamstarfið. Það sem mestu máli skiptir er lyfjaeftirlitið, þ.e. að lyf séu tékkuð inn í einhverju landi og sagt að þau séu í lagi. Sama prófið er í hverju einasta landi í Evrópusambandinu. Sama lyfið fer aftur og aftur í gegnum þetta próf í öllum þessum löndum og það kostar óhemjufé. Lyfjaeftirlitið verður óhemjudýrt og það er þetta sem reynt var að samræma. Svo bíð ég náttúrlega eftir að heyra hvort hv. þingmaður, forseti Norðurlandaráðs, hafi rætt það á þeim vettvangi að Norðurlöndin stofnuðu einn allsherjar innlánstryggingarsjóð sem tryggði allar innstæður á Norðurlöndum og væri jafnframt með ígriparétt í 

Virðulegur forseti. Já, ég held að lyfjaeftirlitið sé enn eitt spennandi sviðið til að auka samstarfið á. En það er ágætt að þingmaðurinn rifjar upp þær spekúlasjónir sem voru um meinta afstöðu Norðurlandanna til lánveitinga til Íslands og ágætt að þessar samsæriskenningar séu rifjaðar upp núna vegna þess að þróun málsins hefur sýnt að lánin fengum við þó að deilan væri óleyst. Við fengum þau vegna þess að þetta eru þær vinaþjóðir sem við getum treyst á og ég held að Pólverjar hafi raunar verið með alveg sömu fyrirvara og aðrir í þessum efnum. Hv. þingmaður þekkir greiðsluerfiðleika og hann veit sem er að það er eðlilegt sjónarmið þegar menn ætla að lána fjármuni inn í greiðsluerfiðleika að þeir hvetji til þess að óvissu  Hvað varðar sameiginlegan innlánstryggingarsjóð hefur sú umræða ekki verið uppi. Ég vísaði til samstarfs Norðurlandanna og Eystrasaltsríkjanna, sem auðvitað hafa talsverð áhrif á þetta fjármála- og efnahagssvæði vegna þess að norrænu bankarnir starfa talsvert í Eystrasaltsríkjunum, um fjármálastöðugleika og fylgst sé með þróun á svæðinu og þar með í einstökum ríkjum. Þá geta þjóðirnar í sameiningu hlutast til um eða bent á ef menn telja að eitthvað sé að fara úrskeiðis í einu af þessum löndum vegna þess að það muni hafa áhrif á önnur. Ég held að það hefði getað verið gott fyrir okkur að hafa 

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni og formanni Íslandsdeildar Norðurlandaráðs fyrir þessa yfirferð og jafnframt ég þakka honum fyrir skelegga forustu sem forseti ráðsins á síðasta starfsári þess. Ég tek auk þess undir þær þakkir sem hann flutti til starfsmanna Alþingis og forseta við undirbúning að Norðurlandaráðsþinginu síðastliðið haust. Eins og fram kemur í skýrslunni hefur forseti Norðurlandaráðs, sem var hv. þm. Helgi Hjörvar á síðasta ári, mikilvægu hlutverki að gegna varðandi stefnumótun almennt. Hér kemur fram að hann hafi í alþjóðastarfi sínu lagt meiri áherslu á Evrópu, Vestur-Norðurlönd og norðurskaut en fyrirrennarar hans á síðustu árum. Sjálf fagna ég slíkri áherslubreytingu í norrænu samstarfi. Ég hlýt að viðurkenna að ég vænti mér talsverðs af íslenskri forustu í þessum efnum á þann veg að áherslan á austurveg, yfir til baltnesku landanna og Austur-Evrópu, jafnist aðeins á milli þess svæðis annars vegar og svo norðurslóða, vestur/norður-Norðurlandanna, þ.e. Norður-Noregs, Færeyja, Íslands og Grænlands og jafnvel yfir til Kanada. Ég vil spyrja hv. þingmann: Hvernig telur hann að til hafi tekist með þeirri áherslubreytingu sem nefnd er í skýrslunni? Hvaða ávinningur telur hv. þingmaður að geti verið af slíkri áherslubreytingu í norrænu samstarfi, ekki bara fyrir Ísland heldur fyrir Norðurlöndin sem heild?

Virðulegur forseti. Ég held að Norðurlandaráð hafi á síðustu 20 árum, frá falli múrsins í raun og veru, unnið alveg ótrúlegt starf austur á bóginn í Eystrasaltsríkjunum og í Norðvestur-Rússlandi, bæði í lýðræðismálum, en Norðurlandaráð fór inn í Eystrasaltsríkin áður en þau urðu frjáls, og ekki síður í þeim gríðarlegu erfiðleikum í umhverfismálum og heilbrigðismálum sem við var að glíma á þeim svæðum og er auðvitað sumpart enn, m.a. varðandi vandamál tengd kjarnorku og kjarnorkuúrgangi, kjarnorkuverum og öðru slíku sem við erum einmitt minnt á þessa dagana. Ég held að að mörgu leyti séu hin stóru verkefni þar nú að baki og að áherslan sé að flytjast á Evrópustarfið af því að þar vinna hagsmunir okkar saman, þessara litlu ríkja sem Norðurlöndin eru í evrópsku samhengi, að við sameinum krafta okkar svo rödd okkar heyrist betur á hinum evrópska vettvangi og að líkurnar séu meiri á því að við getum haft áhrif á framgang mála þar. En ekki síður að flytja áhersluna á norðurslóðir því að þar eru að verða svo miklar breytingar náttúrufarslega, efnahagslega og tæknilega að þar eigum við eftir að horfa upp á mjög vaxandi umferð; stór svæði sem munu opnast, vinnslu náttúruauðlinda, jafnvel hervæðingu og öll þau samfélagslegu verkefni sem þar blasa við. Það eru auðvitað gríðarlegir hagsmunir okkar, lítillar þjóðar langt norður í höfum, að eiga samstarf við þessi stærri ríki þótt lítil séu, hin Norðurlöndin, um að leysa úr ýmsum málum, m.a., eins og Íslandsdeildin og hv. þingmaður hafa komið að, í tengslum við 

Frú forseti. Ég mæli fyrir tillögu til þingsályktunar um kynningarefni um Icesave-samningana fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu. Flutningsmenn ásamt mér eru hv. þingmenn Ragnheiður E. Árnadóttir, Árni Þór Sigurðsson, Gunnar Bragi Sveinsson og Margrét Tryggvadóttir. Í tillögugreininni segir, með leyfi forseta: „Alþingi ályktar að fela innanríkisráðherra að láta Lagastofnun Háskóla Íslands gera hlutlaust og aðgengilegt kynningarefni um Icesave-samningana fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu sem verður haldin 9. apríl 2011 og senda það öllum heimilum í landinu samhliða sérprentun laganna, sbr. 2. mgr. 6. gr. laga um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslna. Kostnaður við kynningu þessa greiðist úr ríkissjóði.“ Það er skemmst um þetta mál að segja að samkynja þingsályktunartillaga lá hér fyrir frá hv. þm. Margréti Tryggvadóttur. Það varð hins vegar að samkomulagi á milli þingflokksformanna á fundi í gær að flytja málið með þessum hætti og stuðla þannig að því að hlutlaust og aðgengilegt kynningarefni um samningana bærist inn á hvert heimili í landinu fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna 9. apríl nk. og um það mun vera samkomulag á milli þingflokkanna.

Frú forseti. Mig langar bara að beina þeim tilmælum til hv. flutningsmanna þessarar þingsályktunartillögu að breyta orðalaginu og segja: Alþingi Íslendinga „felur“ innanríkisráðherra að leita til Lagastofnunar Háskóla Íslands, en ekki „láta“ Lagastofnun háskólans gera eitthvað.