Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það hefur nú borið nokkuð á því undanfarið, að útgerðarmenn vélbáta eða fyrirtæki, sem gera þá út, hafi átt erfitt með að fá viðunandi aðstöðu til viðlegu á vertíð fyrir bátana. Nú er fyrirhugað að stækka bátaflotann talsvert á næstu missirum, og það hlýtur því að verða að gera ráðstafanir til þess, að menn geti fengið viðunandi viðlegupláss fyrir vélbáta þessa á næstunni. Talsvert mikið af bátum þessum verður sennilega gert út til viðlegu, og jafnvel flestir þessir nýju bátar munu vera miðaðir við það. - Í þessu sambandi þarf að athuga fyrst og fremst hafnarskilyrði. Því er ekki að neita, að talsvert hefur verið gert undanfarin missiri til þess að gera sér grein fyrir, hvaða hafnarbátur eru nauðsynlegastar. Og það eru mál á leiðinni gegnum þingið, sem fjalla um að bæta hafnarskilyrði. Þó sýnist mér nokkuð skorta á, að heildaryfirlit hafi náðst um þessa hlið málsins, og væri þörf á því, að þeir aðilar, sem hér eru nefndir í þáltill., ríkisstj. og Fiskifélag Íslands, bæru betur saman ráð sín en enn hefur orðið um heildarskipun í þessum efnum og gerðu till. um niðurröðun á því, hvernig vinna skuli að hafnarframkvæmdum, til þess að tryggja þetta, sem þáltill. fer fram á. Þess vegna hef ég nú flutt þessa þáltill., að mér virðist, að það hafi ekki enn þá verið gerðar skipulegar heildaráætlanir um þessi efni. Mþn. í sjávarútvegsmálum hafði þessi mál nokkuð með höndum með fyrrv. vitamálastjóra, núv. hæstv. samgmrh. (EmJ), en hafði engan veginn lokið þeim athugunum, sem hún vildi gera, þegar hún var látin hætta störfum. En mér sýnist fara vel á því, að Fiskifélagið í samvinnu við ráðuneytið taki upp starf við rannsókn á þessari hlið málsins. En nú er hitt kunnara en svo, að hafa þurfi um það langt mál, að það er ekki aðeins aðstaðan til þess að komast að bryggju við sæmileg skilyrði og losa afla upp á bryggju, sem þarf, til þess að útgerð báta geti farið sæmilega úr hendi. Til þess þarf enn fremur sem allra bezta aðstöðu í landi, sem bezt sjóhús og aðstöðu við þau og enn fremur hæfilegar íbúðir fyrir þá, sem að þessum málum eiga að starfa. Nú er almannarómurinn sá, að þessu sé ákaflega áfátt í okkar landi, svo áfátt, að það sé okkur minnkun, að það skuli hafa viðgengizt fram á þennan dag eins og það er. Þá, sem koma í verstöðvarnar, a. m. k. sumar hverjar, hlýtur að reka í rogastanz, þegar þeir athuga þau skilyrði, sem sjómenn á vélbátaflotanum eiga við að búa. Það er ekki hægt að segja, að það séu á nokkurn hátt mannabústaðir, sem þeim er ætlað að vera í um vertíðina, samanborið við þær kröfur, sem nú eru gerðar um íbúðir. Og þau hús, sem vinna á að fara fram í í verstöðvum, eru líka ákaflega ófullkomin. Um þetta hefur mikið verið talað á undanförnum missirum og mánuðum, en litlar framkvæmdir verið gerðar til þess að kippa þessu í lag. Og mér virðist nauðsyn bera til þess að athuga, á hverju stendur í þessu efni, því að svona getur þetta ekki gengið til lengdar. Það er ekki vansalaust fyrir þjóðina í heild, hvernig ástandið er í þessum efnum, að sjómenn skuli búa við slík skilyrði, jafnmikið og þjóðin á undir þeirra starfi. Nú þarf að fá úr því skorið, á hverju stendur um umbætur í þessum efnum, og kynna sér, hverjar eru endurbótafyrirætlanir þeirra fyrirtækja í þessum efnum, sem nú eiga það húsnæði, sem þannig er ófullkomið og sjómenn verða að búa við í viðlegum. Ef þeir aðilar, sem þetta húsnæði eiga, eru á leið með að bæta úr þeim ágöllum, sem á því hafa verið, má kannske segja, að sá þáttur þessara mála sé leystur. En ef svo væri nú ekki, sem mér finnst, að gera mætti ráð fyrir, nefnilega, að þeir einstaklingar og aðrir, sem hér eiga hlut að máli, reyndust ekki hafa í hyggju að gera þær breyt. á þessum verbúðum, sem nauðsynlegar verða að teljast, þá þarf að gera ráðstafanir af hálfu hins opinbera til þess að breyta um til bóta í þessu efni, og eru þá ýmsar leiðir til, sem ég vildi fá ræddar og athugaðar, og þess vegna hef ég flutt þessa þáltill. Það er til sú leið, sem kalla má neikvæða leið, að setja í lög almenn skilyrði, sem verbúðir þurfi að fullnægja, til þess að leyfilegt sé að nota þær, t. d. eins og um verksmiðjupláss og íbúðir verkafólks og aðrar hliðstæðar. En mér vitanlega eru ekki til neinar reglur um þetta varðandi sjóbúðir eða verbúðir, og er það einkennilegt, að slíkt skuli ekki vera, þegar á það er litið, að löggjöf hefur verið sett um þetta viðkomandi öðrum atvinnugreinum, sem ekki eru þýðingarmeiri fyrir þjóðina, nema síður sé, heldur en þessi atvinnugrein. Er það þá þægilegt að setja upp svona skýli? Verða þá aðgerðir í þessu efni ekki bara til þess, að nýjar verbúðir verði ekki byggðar, ef setja á reglur um kröfur, sem til þeirra skuli gera, vegna þess að eigendum þeirra þyki ekki einu sinni svara kostnaði að dubba upp á þær, sem til eru, eins og vera þyrfti? Og þá komum við að þessu atriði: Verður það opinbera ekki að hafast eitthvað að beinlínis, til þess að framvegis verði komið á fót nægilega góðum sjóbúðum og verbúðum á þeim stöðum á landinu, þar sem mest er komið undir því, að þessar búðir séu í lagi? Og mér er næst að halda, að málið sé á því stigi, að það reynist nauðsynlegt, að það opinbera hafist eitthvað að í þessum efnum. Og þá koma til greina ýmsar leiðir, t. d. að ætla mönnum, sem ætla að koma upp þessum húsum, lánakjör hliðstæð þeim, sem útvegsmönnum eru ætluð til þess að koma sér upp skipum og annarri aðstöðu við sjávarútveginn. Önnur leið, sem gæti komið til athugunar, væri að líta á byggingar sjóhúsa og byggingar verbúða eins og þátt í hafnargerðum, a. m. k. þar, sem um viðleguhafnir er að ræða, þannig að þær hafnarstjórnir, sem vildu taka rögg á sig og koma upp góðum sjóhúsum og góðum verbúðum og aðstöðu í landi, gætu fengið sams konar stuðning við þær framkvæmdir eins og við hafnargerðirnar sjálfar. Þetta finnst mér mjög til athugunar. En e. t. v. er erfitt að koma þessu fyrir, og það yrði kannske torvelt í framkvæmd, því að um þetta yrði að gera upp á milli viðleguhafna og hinna annarra hafna, þar sem stunduð er sjósókn einungis af bátum, sem eiga heima á staðnum. Þetta mál hefur komið fram á Alþ. í sambandi við frv. um landshafnir. Þar hefur þessi till. komið fram, sem mér finnst mjög til athugunar. Það eru auðvitað til fleiri leiðir til úrbóta í þessu efni en ég hef minnzt á og væntanlega mundu þá koma fram við athugun, sem fram færi, ef þessi þáltill. verður samþ. Það gat auðvitað komið til mála fyrir mig að gera till. um sérstaka tiltekna úrlausn í þessum málum. En mér fannst það ekki vera rétt, því að mér fannst málið vera það yfirgripsmikið og vandasamt, að mér fannst réttara að vekja athygli á því í þáltill. formi og fara fram á það við þingið að fela ríkisstj. í samráði við Fiskifélag Íslands að rannsaka, hverra ráðstafana muni þörf til þess að tryggja bátaflota landsmanna viðunandi aðstöðu til viðlegu um vertíðir og vermönnum viðunandi aðbúnað. Ég geri mér vonir um, að Fiskifélagið gæti betur komið fram við ríkisstj. till. í þessu efni en að mínar till. hefðu getað orðið fullkomnar í þessu efni. Ég sé svo ekki ástæðu til að hafa fleiri orð um þetta. Ég geri ráð fyrir, að menn vilji heldur vísa þessari till. til n., og mætti þá fresta umr. og vísa þáltill. til allshn., ef mönnum sýndist svo.

Flm. (Gísli Jónsson) : Herra forseti. Hér er önnur till. á þskj. 395 um að fela ríkisstj. að láta rannsaka, hvort unnt sé að fá nægilega hveraorku á Reykhólum til þess að framleiða rafmagn fyrir væntanlegar stofnanir þar og nærliggjandi sveitir. Og skipulagsnefnd atvinnumála hefur lagt til, að sett verði á stofn saltvinnslustöð á Reykhólum. Nú hefur Alþ. ákveðið, að reist verði tilraunastöð í jarðrækt á Reykhólum, og einnig má búast við, að þar komi skóli á næstu árum og ef til vill stofnað til frekari framkvæmda. En þó ekki væri nema tilraunastöðin ein, þá þarf rafmagn. Ég tel ekki nauðsynlegt, að þetta mál fari til fjvn. Ég vona, að ríkisstj. telji þetta framkvæmanlegt án sérstakrar fjárveitingar. Ég vænti, að málið verði sent til fjvn., og vona, að forseti fái hv. þm. inn til þess að greiða atkv., því að mér er það áhugamál, að þessi till. nái fram að ganga.



Herra forseti. Ég ætla að bera fram eina fyrirspurn í sambandi við saltvinnsluna og fyrirhugaða rafveitu á Reykhólum, hvort hv. flm. er kunnugt um, að vatnsmagnið hafi verið mælt þarna, og hvort honum sé kunnugt um niðurstöðu þeirra mælinga, því að ég geng út frá því sem gefnu, að hann viti það.

Flm. (Gísli Jónsson) : Ég viðurkenni, að ég veit ekki um niðurstöður rannsóknanna, en ef þær liggja fyrir, þá ætti að vera hægt að fá um það upplýsingar. Till. mín fer einungis fram á, að þessar rannsóknir verði gerðar, en enn þá hafa engar boranir farið fram á Reykhólum. En það má ekki dragast, að rannsókn fari fram á þessu, svo að ekki sé farið að kosta upp á aðrar virkjanir þar, sem yrðu bæði kostnaðarsamar og ófullnægjandi.

Flm. (Eiríkur Einarsson) : Herra forseti. Ég tel alveg nauðsynjalaust að fara mörgum orðum um þáltill. þessa, því að hún lýtur að málefni, sem hv. þm. er kunnugt og fullljóst, því að það hefur áður verið rætt hér á hæstv. Alþ. - Það hefur verið samþ. þáltill. um brúargerð þarna, þ. e. a. s., að aðkallandi nauðsyn sé, að þessi brú verði gerð á Hvítá þarna hjá Iðu. Þessi nauðsyn hefur verið viðurkennd á hæstv. Alþ. með samþykkt þáltill. En þessi endurtekning á að bera þetta mál fram er einungis sprottin af því, að hin fyrri samþykkt laut að flutningi hinnar gömlu Ölfusárbrúar þangað upp að Hvítá, ef hún væri nothæf þar. En athugun á því máli hefur leitt í ljós, að svo sé ekki. En nauðsynin á að brúa Hvítá hjá Iðu stendur óbreytt og er náttúrlega því meiri sem lengra líður. Og af þessum ástæðum er þessi þáltill. borin fram. Ég geri ráð fyrir, að það verði ekki komizt hjá því að vísa þessari þáltill. til n. og væntanlega hv. fjvn., og skal það ekki verða til þess að tefja fyrir þessari till., að ég eyði hér um hana mörgum orðum sem frsm. við flutning hennar.

Flm. (Gísli Jónsson) : Herra forseti. Ég flyt hér á þskj. 394 þáltill. um það að fela ríkisstj. að skipa þriggja manna nefnd til þess að athuga, á hvern hátt skjótast verði bætt úr samgönguþörf í Barðastrandarsýslu, til þess að tryggja kauptúnunum þar nægilega mjólk og bændum örugga afurðasölu. Barðastrandarsýsla er nú nærri því eina sýslan, sem ekki hefur nema að mjög litlu leyti samband við aðalvegakerfi landsins, og eini vegurinn, sem setur hana í samband við Vesturlandsveg, er ruddur, en ekki byggður sem bæði vetrar- og sumarvegur, og verður hann því að nokkurs konar árfarvegi vor og haust, þó að þetta sé aðalsamgönguæðin við Vestfirði. Þó að hægt sé að skríða þetta á sumrin, eru flestir hreppar sýslunnar þannig, að ekki er hægt að skríða til þeirra á neinn hátt. Vestan Þorskafjarðar er blómleg sveit, Gufudalssveit, og er mikill áhugi ríkjandi hjá bændum þar að komast í vegasamband, því að fyrir þá er aðeins um tvennt að velja: Annaðhvort fá þangað nothæfan veg eða leggja býli sín í eyði. Í Vestur-Barðastrandarsýslu er Patreksfjörður, kauptún með 800 íbúa. Þar er ástandið þannig í mjólkurmálunum, að hver íbúi fær þar nú að meðaltali 1 lítra mjólkur á mánuði, - einn og hálfan lítra mjólkur á mánuði. Mér þætti skrýtið, ef önnur pláss sættu sig við þetta, t. d. vildi ég spyrja, hvort Reykjavík mundi sætta sig við það. Um 25 km frá Patreksfirði liggur svo Rauðisandur, sveit þar sem hægt væri að hafa um 1000 kýr. En þangað er ógerningur að koma vélum nema á klakk eða kviktrjám, eins og til forna. Nú hafa verið gerðar till. hér á Alþ. um að fá fé til vega á þessum slóðum. Á annan veg, líka um 25 km frá Patreksfirði, liggur svo Barðaströndin, og er áætlað að gera veg þaðan til Patreksfjarðar og tengja hann svo við aðalvegakerfi landsins með flóabát. En ef ekki verða hraðari framkvæmdir en nú eru og hafa verið, mun þetta taka 10–20 ár. Hér er því um að ræða, hvort skipuð verði mþn. til þess að gera till. til úrbóta í þessu efni, eða leggja þessar sveitir í eyði. Víðar er eins háttað, að það hafa ekki verið gerðir þarna almennilegir vegir. Vestar hefur verið ruddur vegur, sem aðeins er hægt að skríða yfir á sumrum, en verður að árfarvegi í rigningum, og er hann á milli Tálknafjarðar og Bíldudals. Á Bíldudal er nú að rísa upp þorp, sem sífellt fer vaxandi, en hann á ekki einn km. vegar, hvorki til né frá, en þó þarf hann að sækja nauðsynjar sínar í sveitirnar í kring. Við svona ástand verður ekki unað. Það verður að gera upp við sig, hvort á að leggja þessar sveitir í eyði eða ekki. Ég vil í þessu sambandi benda á það, að 1942 hefur Barðastrandarsýsla verið hæsta sýslan að greiða til ríkissjóðs, að undantekinni Eyjafjarðarsýslu, þegar Akureyri er dregin frá, og Gullbringu- og Kjósarsýslu, þegar Keflavík og Hafnarfjörður eru dregin frá. En svo fær þessi sýsla ekkert í staðinn. Hlutverk n. verður m. a. að athuga, hversu mikið tapast úr ríkissjóði, ef atvinnuvegirnir þar lamast vegna mjólkurleysis. Engin sýsla er svo gersamlega afskorin sem Barðastrandarsýsla, miðað við það atvinnulíf, sem þar er. Ég hef rætt um þetta við vegamálastjóra og ráðherra, og tjáði vegamálastjóri mér; að rannsókn þessi gæti farið fram í sinni skrifstofu. Kostnaðurinn við þetta yrði þá fyrst og fremst ferðakostnaður manns, sem tekinn yrði að vestan. Ég vil því mælast til, að þessi till. verði samþ. og að málið sé rannsakað og fái fljóta afgreiðslu. Ég legg svo til, að till. verði send til allshn.

Flm. (Bjarni Benediktsson) : Herra forseti. Ég get látið mér nægja að vísa um þessa till. bæði til meginmáls till. og grg. hennar um þá rannsókn, sem þar er gert ráð fyrir, og ástæðurnar fyrir nauðsyn þess, að fyrir liggi áreiðanlegar skýrslur um það, hvort hagkvæmt sé að kaupa þessi sænsku timburhús eða ekki. Ég hef hugboð um það, að hæstv. ríkisstj. sé að gera ráðstafanir til þess, að slík rannsókn fari fram. Og síðan þáltill. þessi var fram borin, hafa nokkur sænsk hús verið flutt hingað, og er von á enn þá fleirum. Það má því segja, að hægara sé nú en í upphafi virtist að koma þessari rannsókn fram. Ég tel því mikilsvert, að slík rannsókn og skýrslugerð, sem hér er farið fram á, verði framkvæmd, og legg áherzlu á það, að meginefni þáltill. verði samþ. Mér virðist eðlilegt, að þáltill. verði samþ. Hún er einföld, og ég tel ekki ástæðu til að vísa henni til n., nema því aðeins að víst sé, að sú n., sem fengi hana til meðferðar, afgreiddi hana fljótt. Ég get líka fallizt á að vísa þáltill. til hæstv. ríkisstj., ef slíkt þætti eðlilegra. En ég álít þó eðlilegra, að till. yrði samþ. nú þegar.



Herra forseti. Mér skildist á hv. flm., að hann jafnvel fremur óskaði þess að þessu máli væri vísað til ríkisstj., en mér skilst, að það hafi ekki verið hans eindregin tilmæli. En ég vil veita honum hjálp með það. Mér skilst, að ríkisstj. hafi þessi mál til meðferðar, og þykir mér það sjálfsagt og eðlilegt, því að ríkisstj. hefur aðstöðu til að fá langbezt yfirlit um slíkt mál sem þetta og bezta aðstöðu til að gera allt, sem bezt hentar og sem skjótast í þessu efni. - Ég geri það að till. minni, að máli þessu verði vísað til ríkisstj.



Herra forseti. Að ég hafði orð á því, að ég gæti sætt mig við, að þáltill. þessari væri vísað til ríkisstj., byggðist á sömu forsendum og hv. 1. þm. Árn. tók fram. Svo að þótt hann vilji aðstoða mig, þá er það meira af stuðningi við aðaltill., að hann gerir þá till., sem hann lýsti. Ég treysti hæstv. félmrh. til þess að láta þessa rannsókn fara fram, því að ég veit, að hann hefur fullan áhuga á því, svo framarlega að till verði ekki felld. En á hvern annan veg sem þáltill. verður afgr., veit ég, að hæstv. félmrh. lætur rannsókn um þetta efni fara fram, eins og hann hefur áhuga á að gera. Þess vegna sagðist ég geta fallizt á þá afgreiðslu, að málinu yrði vísað til ríkisstj., þar sem nú eru tveir eða þrír mánuðir síðan málið var lagt fram á Alþingi.



Herra forseti. Mér skilst, að þykkjur okkar hv. 6. þm. Reykv. og mín um þessa till. fari alveg saman. Þó að hann af kurteisi og hæversku gerði það ekki að till. sinni strax, að þessu máli yrði vísað til ríkisstj., þá erum við sammála. Og mér skilst, að með þessari afgreiðslu sé bezt tryggt, að verkið, sem till. er um, verði framkvæmt á sem farsælastan hátt. Vænti ég því, að hæstv. Alþ. fallist á þessa málsmeðferð.

Flm. (Bjarni Ásgeirsson) : Herra forseti. Ég ætla ekki að tala mjög langt mál til skýringar þessari till., vegna þess að það eru tekin fram í grg. aðalatriði málsins. En ástæðan til þess, að ég og hv. þm. Borgf. höfum flutt þessa þáltill., er sú, að nú fyrir nokkru hefur verið ákveðið brúarstæði á Hvítá í Borgarfirði hjá Bjarnastöðum, og er öllum kunnugt, að það er hin mesta nauðsyn að koma brú þar á ána. Í sambandi við það, að nú er gamla brúin á Ölfusá laus úr notkun eftir byggingu hinnar nýju brúar, hefur okkur komið til hugar að óska eftir rannsókn á því, hvort Ölfusárbrúin gæti ekki hentað á Hvítá á þessu fyrirhugaða brúarstæði. Mun láta nærri, hvað lengd brúarinnar snertir, að hún falli þar vel við. Ef sérfræðingar kæmust að þeirri niðurstöðu, að örugglega mætti búa um brúna á þessum stað, sýnist sjálfsagt, að reynt væri að nota hana þar. Það er ekkert annað en þetta, sem farið er fram á af okkur tillögumönnum. Ég sé, að komið hefur fram brtt. við þessa till. um það að koma brúnni niður annars staðar, og mun ég bíða átekta um það, þangað til ég heyri þá brtt. reifaða af flm. Vildi ég svo óska þess, að hæstv. Alþ. fallist á þessa till. okkar hv. þm. Borgf.



Herra forseti. Hv. 2. þm. Árn., 1, flm. að brtt. á þskj. 306, er ekki viðstaddur, en þar sem ég flyt till. með honum, þykir mér hlýða að gera með fáum orðum grein fyrir flutningi hennar. Hv. þm. Mýr. var að mæla fyrir þáltill. um að flytja Ölfusárbrúna vestur á Hvítá í Borgarfirði, en okkur flm. till. á þskj. 306 finnst eðlilegra, að Ölfusárbrúin sé notuð á Suðurlandsundirlendinu, ef hún skyldi passa á vatnsföllin þar, sem óbrúuð eru og nauðsynlegt er að brúa á næstu árum. Í brtt. okkar er farið fram á, að. það verði rannsakað, hvort Ölfusárbrúin passi ekki á eitthvert þessara mörgu vatnsfalla fyrir austan. Ég fyrir mitt leyti hef sérstaklega í huga eitt fljót. Það er Tungnaá, þar sem hún fellur í Þjórsá. Ég hef oft farið yfir Tungnaá á þessum stað, og ég held, að Ölfusárbrúin, hvað lengd snertir, gæti passað á þann stað. - Ég veit ekki, hvort það er leyfilegt á þessu stigi málsins að vitna í vegamálastjóra, en ég held þó, að það sé ekkert launungarmál, að hann hafi áhuga fyrir því að brúa Tungnaá og tengja saman á þann hátt Sunnlendinga- og Norðlendingafjórðung. Mér finnst, að það sé engin goðgá að rannsaka og mæla brúarstæðið á Tungnaá og rannsaka, hvort Ölfusárbrúin er ekki heppileg á þeim stað. Það hefur verið talað um það áður, að það væri eðlilegt að flytja Ölfusárbrúna að Iðu og setja hana þar niður, en það mun hafa verið rannsakað nokkuð og talið, að hún sé of stutt til þess að geta komið þar að notum. - Í Rangárvallasýslu er eitt vatnsfall, sem ef til vill gæti líka komið til greina, en það er Hólmsá. Það hefur ekki verið rannsakað, hvort Ölfusárbrúin gæti ekki passað þar, og í Árnessýslu eru einnig mörg vatnsföll, sem bíða eftir því að verða brúuð, eftir því sem hv. 2. þm. Árn. segir, og gæti komið til mála, að Ölfusárbrúin hentaði þar. Það tekur vitanlega ekki langan tíma hjá vegamálaskrifstofunni að rannsaka það, hvort Ölfusárbrúin er nothæf á þessi mörgu vatnsföll fyrir austan, sem eru óbrúuð, og till. okkar fer ekki fram á annað. Ég vil hins vegar unna hv. þm. Mýr. og hv. þm. Borgf. að fá þessa gömlu brú til sín, ef rannsókn leiðir í ljós, að hún sé ekki hentug á vatnsföllin fyrir austan, sem nauðsynlegt er að brúa og verða brúuð næstu ár. En mér sýnist það svo ekki vera skynsamlegt að flytja þessa gömlu brú í annan landsfjórðung, ef hún skyldi vera heppileg rétt hjá þar sem hún hefur verið. Ég vænti því, að hæstv. Alþ. taki brtt. okkar til athugunar og að hún verði samþ.

Forseti (JPálm) : Ég vil út af ræðu hv. 2. þm. Rang. láta það í ljós, að ég teldi hagkvæmt, að allar þessar brúartill. færu til fjvn. og ekki yrðu frekari umr. um þær nú, og vildi þess vegna óska eftir, að brtt. þyrfti ekki að koma til atkv. fyrr en við síðari umr.

Flm. (Bjarni Ásgeirsson) : Ég ætla ekki að fara að karpa við hv. 2. þm. Rang. út af brtt., en ég vil aðeins benda á, að það er dálítið hlægilegt kapphlaup um þessa gömlu brú. Viðvíkjandi því, að hún hafi staðið lengi í þessu sérstaka héraði, þá vil ég taka það fram, að héraðið hefur ekki forgangsrétt að henni, þar sem það hefur fengið myndarlegustu og dýrustu brúna, sem byggð hefur verið hér á landi, í staðinn fyrir þessa gömlu brú. Viðvíkjandi flutningi á brúnni í annað hérað þá vita allir, að þegar búið er að taka hluti eins og þessa upp á bíl, þá munar það ekki miklu á kostnaði, hvort bíllinn fer með farangurinn einum km lengra eða skemmra. Ég ætla ekki að hafa þessi orð fleiri, en vænti þess, að n. fái þetta til meðferðar og athugi málið gaumgæfilega.



Herra forseti. Ég segi eins og hv. þm. Mýr., að það er dálítið undarlegt kapphlaup um þessa brú, og þó er það enn undarlegra, að þeir menn, sem vilja flytja hana á þennan eða hinn staðinn, skuli ekki hafa aflað sér upplýsinga um það, hvort hún geti komið að gagni á þeim stað, þar sem þeir vilja láta hana. Vegamálaskrifstofan hefur mælt og gert áætlanir um þau brúarstæði öll, þar sem talað er um að nota Ölfusárbrú og flm. tala um, og það er ekki nema nokkurra mínútna verk að sjá, hvaða á það er, sem er það breið, að þessi brú geti passað á hana. Engir af þessum mönnum, sem vilja flytja brúna, hafa fyrir því að athuga þetta, heldur gera þetta bara til þess að geta sagt við kjósendur: Við vildum fá brúna á þennan eða þennan staðinn. Allir vita, að það þýðir ekki að setja þessa gömlu brú þar, sem mikil er umferð. Þegar hv. fjvn. fær till. til athugunar, vænti ég þess, að hún fái hjá vegamálastjóra upplýsingar um þau brúarstæði, sem til greina koma. Vil ég leyfa mér að benda á einn stað, þar sem ég býst við að brúin passi. Það er á Tungnafljót hjá Króki í Biskupstungum. Þar vantar brú fyrir bæi, sem þurfa að koma sinni mjólk yfir ána. Gæti brúin enzt þar mörg ár, og ef hún að öðru leyti getur gengið, þá held ég, að það sé sú á, sem helzt kemur til greina. Líklega er hún varla nægjanlega löng, en ána mætti mjókka, hún er lygn þarna og þyldi það. - Á þetta vil ég benda hv. fjvn., þegar hún fer að athuga málið. Annars held ég, að við hv. þm. ættum allir að reyna, þótt við viljum flytja eitthvað fyrir kosningar, að gera okkur það Mikið far um að athuga málin, áður en við flytjum þau, að afla okkur upplýsinga hjá vegamálastjóra áður en við flytjum þau. Það er búið tvisvar sinnum að flytja till. um að setja brúna á Hvítá hjá Iðu, þegar vegamálastjóri segir hana 20–30 metrum of stutta til að vera þar. Nú er flutt till. um að flytja brúna á Hvítá hjá Bjarnastöðum og á fleiri staði, og allt ber að sama brunni. Málið órannsakað, flutt til að geðjast kjósendum, en gerir þá, er flytja, hlægilega.

Flm. (Jónas Jónsson) : Herra forseti. Ég hef látið fylgja þessari þáltill. nokkuð ýtarlegar skýringar, og sé ekki ástæðu til að fjölyrða um þær hér. Ég vænti þess, að þessu máli verði vísað til fjvn. til athugunar.

Flm. (Eiríkur Einarsson) : Herra forseti. Ég skal ekki vera margorður um þessa till. Málið á þá undirbyggingu frá Alþ. og er í beinu framhaldi af þegar gerðum ráðstöfunum, að þess ætti ekki að þurfa með. Hlutaðeigandi hreppum er óhjákvæmilegt að fá ábyrgð á lántöku, og það væri skrípaleikur, ef þeim yrði ekki auðveldað með lántöku. Ef einhver gerir kröfu til þess að vísa málinu til n., hefði ég ekkert við það að athuga. Ég læt þá máli mínu lokið að þessu sinni, en ef það fer til n., mælist ég til þess, að hún starfi sem fljótast að því.

Samgmrh. (Emil Jónsson) : Herra forseti. Ég vildi aðeins benda á það, sem ekki kom fram í ræðu hv. flm., að almenn heimild um þetta er í hinu almenna frv. um raforkumál, sem nú hefur verið afgr. úr Nd., og ef það frv. verður samþ., er þessi till. óþörf. Ég vildi því leggja til, að n., sem fær málið til athugunar, ljúki ekki við það, fyrr en séð er, hvernig fer um almenna frv.



Herra forseti. Fjvn. hefur komið sér saman um að geyma að athuga þetta mál, þar til séð er, hvernig fer með allsherjar raforkufrv.

Flm. (Eiríkur Einarsson) : Herra forseti. Ég skil afstöðu hæstv. ráðh., og það er rétt og satt, að ef almenna frv. verður samþ., þá er svona till. óþörf, og vildi ég vona, að svo yrði. En það er stórt mál og getur gengið seint, en hlutaðeigendur telja þetta mjög aðkallandi, og er því allur dráttur á því óheppilegur, teldi ég því æskilegt, að till. yrði afgr., þar eð hún yrði fyrri en heill lagabálkur, en ég álít hins vegar, að hún geti aldrei orðið til skaða, og af þeirri ástæðu gerir ekkert til, þó að hún yrði samþ., og hún yrði a. m. k. aldrei verri en óþörf. Ég vildi nú skjóta þessu til hæstv. ráðh.



Herra forseti. Ég vona, að hv. flm. búist ekki við, að orð mín áðan hafi átt að skiljast á þann veg, að ég væri á móti fjárveitingu, þegar svona er samþ. á öðrum stað. Hjá fjvn. er heil röð af sams konar till. En svo virðist sem úr því verði skorið innan tveggja til þriggja vikna, hvaða örlög almenna frv. fær. Ég vænti þess svo að lokum, að hv. flm. geti fallizt á þetta sjónarmið mitt.



Herra forseti. Ég þarf ekki að fara mörgum orðum um þessa till., því að margar hliðstæðar till. hafa komið hér fram, þar sem og sömu ástæður eru fyrir hendi. Þetta er fátækt hreppsfélag, en nauðsyn á að koma upp rafstöð, og er því leitað til ríkissjóðs um ábyrgð til þess. Ég vísa til þeirra raka, sem hér hafa áður komið fram í líkum málum sem þessu. Ég sætti mig við að afgreiðslu þessa máls verði frestað, þar til fjvn. hefur athugað það, og þar til séð verður, hvort raforkulagafrv. fer í gegn, en flyt þessa till. til vara. Ég óska svo, að till. verði vísað til fjvn.