Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við 2. umr. þessa máls lýsti ég yfir því út af ræðu hæstv. forsrh., þar sem hann sagði, að eðlilegt væri að verða við kröfum bæjarstjórna um eðlilegar og nauðsynlegar tekjuöflunarleiðir, að ég mundi bera fram brtt. við 1. gr. þessa frv. - Ég leyfi mér nú að leggja þessa till. fram, en hún er á þá leið, að í stað orðsins „sveitarstjórnir“ í 1. gr. frv. komi: bæjarstjórn Akureyrar, - og að fyrirsögn frv. breytist í samræmi við þetta. Ég vænti þess, að ég megi skilja forsrh. á þá lund, að þegar bæjar- og sveitarstjórnir þurfa á tekjustofnum að halda og finna þá, þá megi treysta því, að ríkisstj. og Alþ. veiti þeim nauðsynlegar heimildir, en ég tel ekki, að veita eigi almenna heimild í þessu skyni. Ég man, að einstakir kaupstaðir hafa áður beðið um sérstakar heimildir í þessa átt, t.d. Vestmannaeyjar. Er það í samræmi við þá yfirlýsingu, sem hæstv. forsrh. gaf. Ég vil ekki þrengja að sjálfstæði bæjarfélaganna, og ég tel, að eðlilegast sé, að þessi háttur sé hafður á þessu. Ég leyfi mér því að leggja fram þessa skrifl. brtt. og vænti þess, að hæstv. forseti leiti afbrigða fyrir henni.

Forseti (SB): Mér hefur borizt skrifl. brtt. við 1. gr. frá hv. 2. þm. Reykv., um að í stað orðsins „sveitarstjórnir“ í 1. gr. komi: bæjarstjórn Akureyrar, - og að fyrirsögn frv. breytist í samræmi við það. Brtt. er skrifl. og of seint fram komin og þarf því tvöföld afbrigði, til þess að hún megi koma hér til umr.



Herra forseti. Ég vil ekki láta hjá líða að segja nokkur orð í tilefni af þessu máli, áður en það fer frá þessari hv. d. Eins og hv. dm. er kunnugt, var ég aðili að brtt. varðandi frv. um endurskoðun fasteignamatsins. Það mál er að vísu úr sögunni, og ég skal ekki gera það að umtalsefni, en í einni brtt., sem við bárum fram, voru ákvæði þess efnis, að ekki skyldi hækka gjöld, sem miðuð eru við fasteignamat, nema með sérstökum breyt. á gildandi lögum. Sú skoðun virtist ríkjandi hjá meiri hl. þm. í þessari hv. d., að þessi breyt. væri eðlileg. Það má segja, að þetta hafi ekki verið yfirlýsing frá þm. um það, að þeir mundu ekki greiða atkv. með sérstökum breyt. En mín hugmynd með brtt. var sú að vinna gegn því, að gjöldin hækkuðu að krónutölu. Ég vildi, að þau lækkuðu hlutfallslega, ef fasteignamatið yrði hækkað. Rétt í því, að frv. um fasteignamat var vísað hér frá með rökst. dagskrá, kemur svo frv. frá hæstv. ríkisstj. um að heimila sveitarstj. að fimmfalda öll þessi gjöld. Það er gert ráð fyrir því að innheimta með álagi öll gjöld, sem miðuð eru við fasteignamat, en að hin verði óbreytt. Ég greiddi ekki atkv. við 2. umr. um till. hv. þm. A-Húnv. um að vísa þessu máli frá. Ég taldi annmarka á því, þar sem málið er borið fram sem stjfrv. og ætla má, að öll hæstv. ríkisstj. standi að frv. Þess vegna er erfitt fyrir stuðningsmenn hæstv. stj. að vera á móti málinu. En ég vil ekki láta hjá líða að geta þess, að ég er andvígur þessu frv. að efni til, og ég er hissa á því, að nokkur bæjarstjórn skuli hugsa sér að fimmfalda öll þessi gjöld, eins og bæjarstjórn Akureyrar ætlar að gera. Þetta mál er nokkuð annars eðlis en hækkun fasteignamatsins. Af því hefði leitt af sjálfu sér hækkun þessara gjalda, en hér er það á valdi bæjarstjórna, hvort gjöldin hækka, þó að áhrifin verði hin sömu, svo framarlega sem heimildin er notuð. Formælendur þessa máls kynnu að svara því til, að einu gilti, hvort sú leið er farin að hækka útsvörin eða hækka þau gjöld, sem miðuð eru við fasteignamat, og það er að vissu leyti rétt. En það haggar ekki þeirri staðreynd, þó að rétt kunni að vera og eðlilegt að hækka þessi gjöld nokkuð, að hækkun fasteignaskatta úr hófi fram getur haft alvarleg áhrif í för með sér, og eins og nú er ástatt um lánsfjáröflun, er mörgum um megn að leggja fram fé til þess að koma sér upp húsum. Það er vert að hafa það í huga, að þetta mun leiða af sér hækkaða húsaleigu og auka tölu þeirra, sem búa í leiguhúsnæði. Ég mun ekki berjast gegn þessu frv., þar sem það er flutt af hæstv. ríkisstj., en ég er ekki með því, og ég vildi láta það koma fram, að mín skoðun er hin sama og áður að því er varðar þessi mál.



Herra forseti. Ég gat þess í gær, að tvær ástæður væru til þess, að bæjarstjórn Akureyrar hefði farið fram á þessa heimild. Annars vegar kom það í ljós, þegar afgr. átti fjárhagsáætlun bæjarins, að hækka þyrfti útsvörin um 2 millj. kr., ef ná ætti jöfnuði, hins vegar hafa tekjur bæjarins af fasteignaskatti verið óbreyttar árum saman. Í ár eru tekjur bæjarins af lóðum og erfðafestulöndum áætlaðar 150 þús. kr., en kostnaður af þessum eignum nemur fyrir bæinn 360 þús. kr. Hv. 2. þm. Reykv. andmælti þessari leið, þar sem með þessu væri verið að þyngja skattana, sem þegar væru nægilega háir. En það var ætlun bæjarstjórnarinnar, að útsvörin lækkuðu sem svaraði þessum auknu gjöldum af lóðum og erfðafestulöndum. Ég býst við, að Akureyringar séu ekki sérstaklega á móti till. hv. 2. þm. Reykv., en ég get ekki verið með henni. Ég tel, að hagur sveitarfélaganna sé þannig, að ástæða sé til þess, að þau fái þessar tekjur. Eftir reynslu undanfarinna ára er varla hægt að gera ráð fyrir því, að hagur Akureyrarbæjar sé verri en annarra bæjarfélaga, svo að hann þurfi sérstaklega þessar tekjur. Ég álít, að önnur bæjarfélög þurfi einnig þennan tekjustofn, og er því á móti till. hv. 2. þm. Reykv. og vil, að hún verði felld.



Herra forseti. Frv. þetta er flutt að tilhlutun búnaðarþings og Búnaðarfélags Íslands, eins og fram kemur í grg. Frv. þetta er aðallega miðað við sveitirnar. Við samningu þess hefur ekki verið tekið nægilegt tillit til kaupstaðanna, og gæti það valdið gífurlegum kostnaði, ef það væri samþ. óbreytt. Bærinn á víða svo miklar byggingarlóðir, að ef á að skylda hann til að greiða helming kostnaðar, verður þetta mikill kostnaður fyrir bæjarfélagið. Á þetta einkum við 4. gr. - Vil ég mælast til, að þessu verði frestað, til þess að ég geti undirbúið breyt., sem er óhjákvæmileg.



Herra forseti. Það er rétt, að hv. síðasti ræðumaður minntist lauslega á þetta fyrir nokkrum dögum. Ég hélt, að hann hefði fallið frá þessu og ekki álitið það jafnalvarlegs eðlis og fram kom í ræðu hans áðan. Þar sem líður nú að þingslitum, mundi það sennilega þýða það, ef því væri frestað nú, að frv. þetta næði ekki fram að ganga nú á þessu þingi, og yrði þá að taka það upp að nýju á næsta þingi, en það væri mjög bagalegt, því að það hefur verið unnið mikið í þessu máli nú. Mér þykir einnig erfitt að geta ekki orðið við tilmælum hv. þm., en vildi mælast til þess við hann, að hann kæmi með skriflega brtt. nú.



Herra forseti. Þar sem málið hefur nú gengið í gegnum Ed. og á eftir eina umr., fæ ég ekki séð, að afgreiðslu þess sé stefnt í neinn háska, þó að umr. sé frestað til mánudags, og mun ég þá hafa tilbúna brtt.



Herra forseti. Ég hef ekki getað borið mig saman við meðnm. mína um þetta. Mér þykir illt að þurfa að taka á mig þá áhættu, að málið dagi uppi, en í trausti þess, að málið verði tekið nógu snemma fyrir til þess að ganga í gegn, þá geng ég inn á það, að umr. sé frestað.