Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. meiri hl. fjh.- og viðskn. (Eyjólfur Konráð Jónsson): Hæstv. forseti. Hv. fjh.- og viðskn. hefur skoðað mál þetta eftir að það kom lítillega breytt frá hv. Nd. í gærkvöld. Við héldum fund í dag og fjölluðum um þessa brtt. og er nefndin sammála um að á hana verði fallist. Skýring á því sem þarna gerist kemur fram á blaði, sem ég bað um að yrði dreift á borð þm. en ég er með hér í nokkrum eintökum, þar sem það er skýrt að í einstökum tilfellum gætu einstæðir foreldrar með eitt barn á framfæri, eldra en fimm ára, fengið hærri skatta en er í dag. Auðvitað var aldrei til þess ætlast, heldur þvert á móti, og hæstv. fjmrh. bað um að þessi breyting yrði á gerð fremur en að bíða með það eftir störfum milliþinganefndarinnar eins og raunar margt annað sem þarf leiðréttingar við. Ég held það þurfi engin orð um þetta að hafa, það hljóti allir að vera sammála því að við breytum þessu ekki aftur heldur föllumst á þessa brtt. og þar með frv. í heild.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Eyjólfur Konráð Jónsson): Hæstv. forseti. Hv. fjh.- og viðskn. hefur einnig á fundi sínum í dag kíkt á brtt. sem gerð er við þetta frv. í Nd. og hún er mjög skarpleg. Í frv. þegar það kom frá okkur var dálítið meinleg villa. Lögin áttu að öðlast gildi 1. jan. 1987, þau voru til nefnilega á haustþinginu og okkur hefur yfirsést þetta, sem sjaldan kemur fyrir í þessari hv. deild, en þeir leggja til að það verði 1. jan. 1988 og ég held að það sé nú skynsamlegra að hafa það þannig.



Virðulegi forseti. Á þskj. 1038 liggur fyrir frv. til laga um veitingu ríkisborgararéttar eins og Nd. gekk frá því. Síðan það var til umræðu hér í hv. Ed. hafa bæst við nokkur nöfn eða nokkrar umsóknir sem teknar hafa verið inn sem engir meinbugir voru á og uppfylltu þau skilyrði sem sett eru. Ég legg til að þetta frv. verði samþykkt óbreytt eins og Nd. gekk frá því.



Virðulegi forseti. Aðeins örfá orð. Sú breyting sem var gerð á frv. í Nd. felur í sér að fæðingarorlofsgreiðslur til kvenna sem fæða andvana börn lengjast um einn mánuð og verða þrír mánuðir, ekki aðeins hvað varðar útivinnandi konur heldur einnig hvað varðar heimavinnandi konur. Þessi breyting er til mikilla bóta og ég vildi láta það koma hér fram.

Frsm. meiri hl. fjh.- og viðskn. (Jón Kristjánsson): Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir áliti meiri hl. fjh.og viðskn. um frv. til vaxtalaga. Það er með þetta frv. eins og svo mörg önnur sem fara á milli deilda nú þessa dagana að það hefur ekki gefist mikill tími til umfjöllunar um málið. Eigi að síður hefur nefndin reynt að kynna sér efni frv. eftir föngum og kallað til viðræðu Jón Steinar Gunnlaugsson lögfræðing, en hann hefur haft uppi gagnrýni á frv., einkum þann kafla þess sem fjallar um dráttarvexti og fyrsta ákvæði til bráðabirgða. Einnig kallaði nefndin til viðræðu Jónatan Þórmundsson prófessor, sem vann að samningu frv., en eins og fram kemur í athugasemdum þess fól viðskrh. honum þann 29. des. s.l. að kanna stöðu vaxta- og okurmála og semja frv. til heildstæðrar löggjafar á því sviði. Nefndin klofnaði í málinu og meiri hl. fjh.- og viðskn. gerir ekki tillögur um breytingar á frv., telur að það séu ekki efni til þess á þessum skamma tíma og leggur til að það verði samþykkt eins og það kom frá Nd. þó að ástæða sé til að fara ofan í saumana á þeim tillögum og ábendingum sem hafa komið fram varðandi efni þess eins og reyndar kemur fram í nál. meiri hl. fjh.- og viðskn. Nd. Stefán Benediktsson skrifar undir álit meiri hl. með fyrirvara sem hann mun að sjálfsögðu gera grein fyrir við þessa umræðu en minni hlutar nefndarinnar munu skila og hafa skilað séráliti.

Frsm. 1. minni hl. fjh.- og viðskn. (Sigríður Dúna Kristmundsdóttir): Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nál. 1. minni hl. fjh.- og viðskn. Eins og þar kemur fram ræddi fjh.- og viðskn. þetta mál á einum fundi. Hér er bæði um viðamikið og flókið mál að ræða og því er sú umfjöllun um málið sem fram fór í hv. fjh.- og viðskn. þessarar hv. deildar ekki á nokkurn hátt viðhlítandi. Eins og frsm. meiri hl. gerði grein fyrir hér áðan þá kom Jón Steinar Gunnlaugsson lögfræðingur á fund nefndarinnar og gerði hann grein fyrir þeirri gagnrýni sem hann hefur fram sett á þetta frv. Þegar vinnubrögð eru með þeim hætti sem raun ber vitni þá gefst ekki ráðrúm til að taka tillit til athugasemda sem þessara, hvað þá heldur að vega og meta hversu mikinn rétt þær eiga á sér. Þar sem svo háttar til og málið hefur samt sem áður hlotið afgreiðslu hér, þá mun ég ekki taka þátt í frekari meðferð þess. Það sama gildir um frv. til laga um dráttarvexti sem fylgir þessu frv. Ég mun því sitja hjá í atkvæðagreiðslu um bæði þessi mál.

Frsm. 2. minni hl. fjh.- og viðskn. (Ragnar Arnalds): Virðulegi forseti. Það frv. sem hér er til meðferðar fjallar um meðferð vaxtamála. Skemmst er frá að segja að ég er algjörlega andvígur þeirri stefnu sem mörkuð er í þessu frv. og mun því ekki treysta mér til að greiða því atkvæði. Ef litið er á hinar mörgu frumvarpsgreinar þessara laga er tvímælalaust að 17. gr. er mikilvægust. Í henni felst kjarni frv. því að þar er reynt að skilgreina með nýjum hætti hvað teljist refsivert okur. Samkvæmt skilgreiningu greinarinnar er því aðeins refsivert að taka vexti umfram gildandi vaxtamörk sambærilegra útlánsvaxta hjá viðskiptabönkum og sparisjóðum, eins og það heitir í lögunum, ef maður hagnýtir sér á óréttmætan hátt fjárþröng viðsemjanda síns. Sem sagt: Í greininni er það lagt í vald dómara að meta hversu hátt vextir mega fara umfram þessi gildandi vaxtamörk áður en vaxtatakan telst refsiverð hagnýting á fjárþröng viðsemjandans, eins og segir í greininni, þ.e. refsivert okur. Ég held það geti varla dulist neinum að með samþykkt þessa frv. er verið að gefa verulegan slaka í átt til þess að lögleyfa óhæfilega vaxtatöku og reyndar er þetta fjórða stóra skrefið sem ríkisstjórnin hefur stigið á þessari sömu óheillabraut. Fyrsta skrefið var samkomulag Steingríms Hermannssonar og Þorsteins Pálssonar um vaxtamál haustið 1984 en þar var almennt losað mjög um vaxtaákvarðanir lánastofnana og afleiðingin varð fljótlega sú að vextir fóru mjög hækkandi. Ríkissjóður ýtti síðan enn frekar undir hækkun vaxta með því að stórhækka vexti á verðtryggðum spariskírteinum af sinni hálfu og þannig hækkaði allt vaxtastig í landinu mjög verulega. Næsta skrefið fólst síðan í því að stjórnvöld vanræktu að ákveða hámarksvexti, þá á ég við Seðlabanka og ríkisstjórn, en báðir aðilar voru bersýnilega sekir í þessu máli og afleiðingin varð mikil réttaróvissa eftir frægan dóm Hæstaréttar. Þriðja skrefið var síðan stigið með samþykkt nýrra seðlabankalaga sem enn frekar hefur grafið undan ákvæðum okurlaga, enda lýsa bankastjórar Seðlabankans því yfir að það sé í raun og veru ekki hægt að beita þeim lengur eftir samþykkt seðlabankalaganna. Og nú á sem sagt að stíga skrefið til fulls með því að takmarka lagaákvæði um okur við harla þokukennt ákvæði sem varðar misneytingu manna á milli, verknað sem löngum verður býsna erfitt að sanna að sé fyrir hendi. Ég vil taka það skýrt fram að ég tel nauðsynlegt að tryggja það að vextir séu aldrei neikvæðir, þ.e. að þeir séu ávallt hærri og meiri en nemur hraða verðbólgunnar. Lán verða að halda verðgildi sínu og leigjandinn á kröfu til þess þegar hann lætur fé af hendi til útlána að fá hæfilega leigu fyrir afnotin. Auk þess draga neikvæðir vextir úr sparnaði og éta upp eigið fé sameiginlegra sjóða sem verða síðan að fá árleg framlög af fé skattgreiðenda til þess að halda í horfinu. Því eru neikvæðir vextir með öllu óviðunandi í okkar hagkerfi og engin leið að réttlæta þá. Á hinn bóginn er það skoðun mín að það sé óhjákvæmilegt að stjórnvöld hafi vald á því og komi í veg fyrir það að tekið sé óhæfilegt endurgjald fyrir veitt lán. Bæði er að vextir og vaxtastig er sá þáttur efnahagsmála sem vegur hvað þyngst í okkar hagkerfi. Því meiri kröfur sem eru gerðar til arðsemi lánsfjármagns, þeim mun meiri verða erfiðleikar hjá almennum framleiðslugreinum, sem gengur þá verr í samkeppni við ýmiss konar gróðabrall í þjóðfélaginu, og eins er það staðreynd að minni hyggju að háir vextir kollvarpa efnahagsskipan okkar fyrr eða síðar ef það gengur svo til lengdar að í hagkerfinu sé vöxtur upp á 2-3% að meðaltali á ári, en lántakendur séu látnir greiða miklu, miklu hærri raunvexti. Því að flestir lántakendur hafa enga möguleika til þess að ávaxta lánsfé með meiri hraða en sem svarar vexti þjóðarteknanna, þ.e. svona á bilinu 2-4%, og þeir hljóta því að sökkva dýpra og dýpra í skuldafenið. Bilið breikkar milli þeirra sem eiga lánsfé og hinna sem aðallega skulda og afleiðingin hlýtur að verða að gjaldþrotum fer ört fjölgandi eins og hefur reyndar sýnt sig eftir að vaxtastefna núverandi ríkisstjórnar var tekin upp. Við sjáum það að gjaldþrotum hefur mjög fjölgað einmitt í tíð þessarar stjórnar. Ég álít að það verði að finna hæfilega millileið milli neikvæðra vaxta annars vegar og okurvaxta hins vegar og ég tel að það sé eitt brýnasta viðfangsefni íslenskra efnahagsmála að marka vaxtastefnu sem hæfir íslensku þjóðfélagi og gengur milliveginn milli þessara tveggja öfga. Vissulega er nauðsynlegt að setja nýja löggjöf um vaxtamál, en hún verður þá að fela í sér ákvæði af öðru tagi en þetta frv., sem er meingallað og stefnir að minni hyggju í alranga átt, ýtir undir háa vexti í þjóðfélaginu, gerir í raun og veru enga tilraun til að halda þeim niðri og mun því verða til óheilla í okkar þjóðfélagi. Ég lít því svo á að nauðsynlegt sé að taka þetta frv. til endurskoðunar og legg til að því verði vísað til ríkisstjórnarinnar.



Frú forseti. Ég skrifa undir meirihlutaálit sem mælir með samþykkt þessara laga, að vísu með ákveðnum fyrirvara. Sá fyrirvari snertir ekki það sem hv. 3. þm. Norðurl. v. Ragnar Arnalds kallar markmiðasetningu þessara laga því að ég held að þessi lög í sjálfu sér hafi ekki ýkja mikil áhrif á vaxtaþróun í landinu þar sem aðrar aðgerðir stjórnvalda hljóta alltaf að skipta þar miklu, miklu meira máli en sú löggjöf sem í gildi er um samskipti manna á fjármunamarkaði. Aftur á móti er þetta frv. ekki á þann veg neitt betra en fjöldi annarra frumvarpa. Á því eru ákveðnir ágallar sem maður vildi gjarnan að ekki væru, en þá ágalla skilgreina menn kannske að nokkru leyti eftir því hver viðhorf þeirra og skoðanir eru. Ég vil benda á nokkra ágalla sem ég sé á þessu frv. Í fyrsta lagi tel ég að 2. gr. frv. bendi á vissan hátt á hversu vandasamt það verk er að meta hver vaxtataka er hverju sinni, sérstaklega þegar úrskurða á um það hvort okurvextir hafi verið teknir í viðskiptum eða ekki. Greinin hljóðar þannig: "Auk vaxta taka lög þessi til annars endurgjalds sem áskilið er eða tekið fyrir lánveitingu eða umlíðun skuldar." Í athugasemdum við einstakar greinar frv. segir síðan: "Í 4. og 6. gr. laga nr. 58/1960 er annað endurgjald lagt að jöfnu við vexti." - Hugtakið "annað endurgjald" er feitletrað. - "Skiptir ekki máli hvert endurgjaldið er ef það er í raun endurgjald fyrir lánveitingu eða umlíðun skuldar um tiltekinn tíma, t.d. afföll af skuldabréfum sem ganga kaupum og sölum í formi kaupsamninga," og síðan kemur lykilsetningin, "enda sé sannað að um dulbúinn lánssamning sé að ræða." Það verður sjálfsagt eitt af þeim atriðum sem þvælast munu fyrir ákæruvaldi þegar á að fara að beita refsiákvæðum þessara laga sem að ýmsu leyti eru þó trúlega auðveldari til brúks heldur en misnýtingarákvæði hegningarlaganna. Samt sem áður verður sjálfsagt oft erfitt þegar að því kemur að meta gjaldtöku, sem í raun og veru ekki er hægt að kalla skýru nafni vexti, meta hver áhrif hennar eru á endanlegan fjármagnskostnað. Þetta atriði er loðið. Eins get ég ekki annað en samsinnt þeim virta lögfræðingi Jóni Steinari Gunnlaugssyni, sem gert hefur mjög alvarlegar athugasemdir við III. kafla þessara laga, samsinnt honum í því að sú dráttarvaxtataka, sem nú er heimil samkvæmt gildandi löggjöf og hér er verið að heimila enn frekar með þessari löggjöf, er siðlaus. Ég tek undir þá skoðun hans að það verði að aðskilja mjög skýrt annars vegar höfuðstólsbætur og svo hins vegar fjármagnskostnað. Mér sýnast tillögur hans í þessu efni vera jákvæðar. Þó að fulltrúar Seðlabankans og ráðuneytisins hafi haft um þær þau ummæli að þær samræmdust ekki almennum lánamarkaði, þá verður einfaldlega að horfa til þess að dráttarvaxtataka er ekki hluti af almennum lánamarkaði, heldur er hún í raun og veru ákveðin refsiaðgerð sem mönnum er annaðhvort sett sjálfdæmi um, eins og ýmsum lánastofnunum, eða þá ákvörðuð hjá dómstólum. Þannig að ég sé ekki að þar sé um neinn gífurlegan mun að ræða frá innihaldi III. kafla þessa frv. þar sem dráttarvaxtataka er tekin alveg út fyrir sviga sem alveg sérstakt verkefni vaxtalaga og passar ekki inn í almennan lánamarkað. En aftur a móti er þar reynt að samræma tvö viðhorf með einni gjaldtöku, þ.e. höfuðstólsbætur og fjármagnskostnað, og ég tel að það dæmi gangi ekki upp þannig að sanngjarnt sé á báða bóga. Og þá á ég við bæði hvað varðar skuldara og lánardrottin. Frú forseti. Ég flyt litla brtt. við 6. gr. þessara laga. Sú brtt. snertir ákveðna skoðun sem ég hef á vaxtamálum og snertir vaxtatöku af verðtryggðum lánum eða skuldabréfum. Ég tel ekki eðlilegt að lán, sem hafa breytilegan höfuðstól vegna þess að þau eru verðtryggð, hafi líka breytilega vexti. En sú venja hefur skapast hér á undanförnum árum þó það sé ekkert mjög langt síðan það varð að almennri venju að slík verðtryggð lán eru líka með breytilegum vaxtaákvæðum. Afleiðing þessa er einfaldlega sú að fólk, sem tekur lán sem bæði eru verðtryggð og með breytilegum vöxtum, hefur í raun og veru ekki hugmynd um hvaða skuldbindingar það er að undirgangast. Breytingar á vöxtum um 1 prósentustig, jafnvel innan eins árs, koma út sem mjög verulegar upphæðir í hlutfalli við þau lán sem um er að ræða hverju sinni, hlutfallslega miklu hærri upphæðir en fólk á von á eða gerir sér hugmyndir um. Hv. þm. Kjartan Jóhannsson flutti brtt. við þessi lög í Nd. um það að orðin "á óréttmætan hátt" í 1. málsl. 17. gr. féllu niður. Manni fannst við fyrsta lestur óeðlilegt að það þyrfti að tvítaka ásetning eða stórfellt gáleysi og hnýta þar við að um óréttmætt athæfi væri að ræða. En lagaskýrendur hafa sannfært okkur í nefndinni um það að þetta orðalag verði að viðhafa þar sem um refsiákvæði sé að ræða og þar af leiðandi sé ég ekki ástæðu til þess að endurflytja þá brtt. hér í hv. Ed. Ég gæti náttúrlega talað hér lengra máli og tínt til þau dæmi sem okkur voru sýnd og sögð um áhrif dráttarvaxtakaflans í þessum lögum, þ.e. Ill. kaflans, hvaða áhrif það hefði á vaxtatöku og lánsupphæðir. En þar benti hv. lögfræðingur Jón Steinar Gunnlaugsson á það að t.d. 100 þús. kr. lán, sem tekið hefði verið í apríl á síðasta ári og greitt síðan með dráttarvöxtum í febrúar á þessu ári, það væri samkvæmt þessum lögum greitt með 4-5 þús. kr. hærri upphæð heldur en ef notuð yrði sú aðferð sem hann leggur til. Þegar maður hugsar til þess að á bæjarþingi hér í Reykjavík voru þingfest um 17 000 mál á síðasta ári vegna skuldakrafna, þá getur maður aðeins farið að ímynda sér hvaða upphæðir eru þarna á ferðinni. Þær skipta ekki bara tugum þúsunda. Þær skipta trúlega milljónum. Þess vegna álít ég að menn verði að endurskoða þennan kafla laganna eins fljótt og auðið er, en auðvitað er það sjálfsögð krafa þeirra sem leggja þetta frv. fram og hafa unnið að því að á það fáist einhver reynsla áður en menn leggja fram endanlegar breytingar, m.a. sérstaklega á þessum þáttum frv. Að þeim orðum sögðum, frú forseti, lýsi ég því yfir að ég mun greiða atkvæði með þessu frv. þrátt fyrir þá ágalla sem ég finn á því, en þá kannske frekast með virðingu fyrir þeim mönnum sem þetta frv. sömdu og rétti þeirra til þess að láta reyna á þessi ákvæði frv. áður en þau eru tekin upp til endurskoðunar.

Frsm. meiri hl. fjh.- og viðskn. (Jón Kristjánsson): Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir áliti meiri hl. fjh.og viðskn. um frv. til laga um breytingu á ýmsum lagaákvæðum um dráttarvexti. Þetta frv. er fylgifrv. frv. til vaxtalaga, sem hér hefur hlotið umræðu í þessari hv. deild. Meiri hl. fjh.- og viðskn. leggur til að frv. verði samþykkt óbreytt.

Frsm. heilbr.- og trn. (Helgi Seljan): Virðulegi forseti. Þetta frv. kom frá Nd. þar sem það hafði verið flutt af hv. heilbr.- og trn. þeirrar deildar. Þetta frv. er flutt til að tryggja öryrkjum áfram ákveðið forskot fram yfir hinn almenna bifreiðakaupanda svo sem verið hefur um langt árabil. Í fyrra varð á þessu veruleg breyting vegna almennrar lækkunar tolla og aðflutningsgjalda af bifreiðum, en í formi ákveðinnar eftirgjafar þessara gjalda fólst sú réttarbót öryrkjum til handa sem gilt hafði. Breytingin var vegna skorts á lagaheimildum til annarrar ívilnunar en þessarar eftirgjafar svo upphæðin fór niður í og niður fyrir 25 þús. kr. á bifreið eftir heildarverði og allt niður undir 12 þús. kr. Ég rek ekki gang þessa máls hér á þingi varðandi þetta, en ákvörðun ríkisstjórnarinnar liggur nú fyrir um ákveðna mjög viðunandi úrlausn öryrkjum til handa en með mjög breyttri skipan mála. Þessi hlunnindi, ef svo má kalla, miðast nú við 600 bifreiðir á ári handa öryrkjum almennt og ég hygg að sú upphæð, sem kemur skv. 1. gr. þessa frv., muni verða um 80 þús. fyrir hvern öryrkja. Hitt ákvæðið varðar svo meira fatlaða, meira hreyfihamlaða og þar er um 50 einstaklinga að ræða á ári og þar mun upphæðin nema að því er ég best veit, eða mun trúlega verða niðurstaðan, um 250 þús., enda dýrar bifreiðir einar sem til greina koma með miklum sérbúnaði. Þessi skipan mála mun verða afturvirk eins og kemur fram í frv. og eiga við þá sem fengu sínar bifreiðir í fyrra og bjuggu þá við skarðan hlut. Breyting verður á úthlutun þessari frá því sem verið hefur, en nefnd lækna undir forsæti fulltrúa fjmrn. hefur tekið umsóknir til afgreiðslu og valið úr. Það skal tekið fram að umsóknir hafa ætíð verið miklu fleiri en unnt er að veita úrlausn og því er viðbótin nú, um 50 bifreiðir, frá 550 upp í 600, og úr 40 upp í 50 sem ákvörðun mun hafa verið tekin um, mjög kærkomin og leysir örugglega vanda margra en eins og menn þekkja eru leyfi einungis veitt á fjögurra ára fresti minnst til hvers einstaklings. Nefndin hefur fjallað um þetta frv. og vísar mjög til þess sem sagt var í Nd. um þetta. Ég vísa sérstaklega til framsögu hv. þm. Ólafs G. Einarssonar sem var frsm. heilbr.- og trn. en sem um leið er formaður tryggingaráðs og var þar að lýsa þeim áhyggjum öryrkja sem eru varðandi þessar breytingar, m.a. hvað snertir væntanlega reglugerðarsetningu sem nú eru þegar til drög að og ég hef reyndar vitnað í varðandi upphæðir hér áður og þær reglur sem settar verða hjá tryggingaráði varðandi frekari útfærslu. Út af fyrir sig skilur maður það að uppstokkun þessi og ákveðin óvissa valdi áhyggjum. Hins vegar held ég að við getum verið þess fullviss að þetta verði gert í fullu samráði við samtök öryrkja og að fulltrúar þeirra komi þarna inn, svo sem ég hygg og raunar veit að uppi eru áform um, og m.a. í þeirri úthlutunarnefnd sem mun fjalla um þessi leyfi í framtíðinni. Sama er að segja um það að öryrkjar hafa nokkrar áhyggjur af því að þær upphæðir sem nú er verið að tala um verði ekki nægilega vel verðtryggðar í framtíðinni. Ég held að við höfum einnig fullvissu um það að svo verði enda ekkert annað í raun mögulegt og engum á því stætt að standa ekki að fullu hér við, m.a. til að mæta verðsveiflum á kaupverði bifreiða upp á við, ef þær væru miklar, og eins ef verðbólguþróun færi mjög úr böndum. Nefndin vill því lýsa því yfir að í öllu mun verða tekið fyllsta tillit til sanngjarnra óska öryrkja um reglugerðarsetningu, svo og reglur tryggingaráðs og vitnar þar beinlínis í annars vegar hæstv. heilbr.- og trmrh., sem kom inn á þetta mál í Nd., og eins og ekki síður í formann tryggingaráðs, hv. þm. Ólaf G. Einarsson, en ræður þeirra er ég með hér undir höndum og staðfesta þær þetta samráð við öryrkja um bæði reglur tryggingaráðs, reglugerðarsetningu ráðuneytis og í þriðja lagi það hvernig úthlutun fer fram í framtíðinni. Að öðru leyti hljótum við að leggja þann skilning í framkvæmd og framtíðarmeðferð þessa máls að núverandi tollaívilnun, sem er eitthvað á bilinu 12-15 til 25 þús. kr. að viðbættum söluskatti, gildi áfram og sú upphæð sem hér er verið að tala um, 80 þús. kr., sé bein greiðsla til viðbótar. Þó að endanleg ákvörðun hafi ekki verið tekin hér um, þá eru vitanlega lög gildandi hér um tollaívilnunina og þetta hlyti þá að koma til beinnar viðbótar. Nefndin mælir sem sagt með samþykkt frv. óbreytts frá því að það kom frá Nd. í trausti þess að reglur verði settar um nánari framkvæmd alveg á næstunni, enda komið að því að leyfi þessa árs verði send út.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Eyjólfur Konráð Jónsson): Hæstv. forseti. Þegar þetta mál kemur hér að nýju til hv. Ed., þá hefur verið gerð á því breyting. Það er við 1. gr., að þar bætist við liður 37.03.09 sem mun vera ljósmyndapappír. Þetta var gert af nefndinni allri og með samráði við hæstv. fjmrh. og þess vegna alveg eðlilegt að við styðjum þessa brtt. Hins vegar gerðist það þegar líða tók á kvöld að tillaga frá hv. þm. Ólafi Þ. Þórðarsyni var samþykkt í þinginu með atkvæðum framsóknarmanna flestra eða allra, ég veit ekki hvað leið atkvæði hæstv. forsrh. - já, það munu hafa verið tveir sem greiddu atkvæði gegn henni, eftir þeim upplýsingum sem hér koma fram. Meðal þeirra ágætismanna sem skrifa undir nál. fjh.- og viðskn. hv. Nd. eru hv. þm. Páll nokkur Pétursson, formaður þingflokks Framsfl., og hv. þm. Guðmundur Bjarnason, ritari Framsfl. Þeir flytja þessa brtt. sem ég nú hef getið um og síðan segir: "Þannig mælir nefndin einróma með samþykkt frv." Það gat nú ekki öðruvísi farið en á einhverjum lokadegi þingsins kæmi innræti þessa flokks upp í þessu samstarfi þar sem reynt hefur verið að starfa sæmilega heiðarlega, þannig að menn færu ekki hver á bak við annan í einu og öllu, þá auðvitað þurfti þetta að koma upp. Menn segja kannske að það sé ekkert stórmál hvort lækkaðir eru tollar á skíðum og skíðaskóm, það var um það sem tillagan fjallaði. Menn geta svo sem hálsbrotið sig, og jafnvel ríkisstjórnir, á einhverju öðru en skíðum, eða lappabrotið. Það verður nú ekki tillaga mín að þetta verði látið varða stjórnarslitum, en þetta sýnir hvernig menn eiga ekki að starfa saman. Í þessu máli er það alveg ljóst að við öll hér inni hefðum viljað bæta þarna inn einhverjum liðum og það kom til umræðu í hv. fjh.- og viðskn. þessarar deildar. Allir vita nú um minn áhuga að því máli. Það hefur verið unnið að tollskrá allan þann tíma sem þessi hæstv. ríkisstjórn hefur setið og fyrsta vetur þeirrar stjórnarsetu lagði ég mig a.m.k. persónulega gífurlega mikið fram um það að reyna að vinna að tollskránni, notað í það flestar þær frístundir sem ég hafði mánuðum saman, Það vita allir hv. þingdeildarmenn. Og það var von mín þá og margra fleiri að verulegar breytingar yrðu gerðar á tollskránni til lækkunar á þeim okursköttum og tollum sem á þessar vörur leggjast. Við vitum um mörg dæmi þess að vara sem kostar 100 kr. á hafnarbakkanum selst út úr búð eitthvað á fimmta hundrað kr. því að gjöldin leggjast hvert á annað. Fyrst kemur kannske 80% tollur, síðan koma inn ýmis smágjöld þar á ofan, og svo kemur söluskatturinn ofan á það, fyrst álagning kaupmannsins og svo söluskatturinn, þannig að varan fjórfaldast í verði og ríkið tekur rúman helming af því. Þetta gengur auðvitað ekki til langframa í lýðræðisþjóðfélagi. Þessu hefur öllu verið hrúgað upp á ofstjórnartímabilinu fyrir valdatöku þessarar ríkisstjórnar. Ég setti það nú raunar að algjöru skilyrði fyrir stuðningi við þessa stjórn á síðasta degi áður en ég vissi hverjir yrðu ráðherrar eða stjórnin var mynduð, stuðning við stjórnarsáttmálann, að inn yrði tekið sem fyrsti liður í mildandi aðgerðum að stórfelld lækkun yrði gerð á neyslusköttum sem legðust með miklum þunga á nauðsynjar heimilanna. Og það var samþykkt af öllum þm. Framsfl. eins og Sjálfstfl. að þetta yrði gert. Það stóð allmikið á þeim efndum. En nú á s.l. ári var horfið inn á þessa braut einmitt fyrir forgöngu núv. hæstv. fjmrh., formanns Sjálfstfl., að lækka verulega álögur á ýmsar vörur til þess að ná heiðarlegum kjarasamningum. Það var snúið við þarna blaðinu og farið inn á þessa réttu braut. Og hverjar eru þakkirnar hjá Framsfl., samstarfsflokknum? Maðurinn, sem ég nefndi hérna fyrst áðan, formaður þingflokks Framsfl., Páll Pétursson, sagði á fundi á Sauðárkróki fyrir tveim eða þrem dögum að það þyrfti nú að fara að athuga þessa óráðsíu fjmrh. sem væri með stórfelldan halla á fjárlögum. Það var samþykkt af Framsfl. að það yrði halli á fjárlögum í eitt eða tvö ár til þess að bjarga sjúklingnum, þjóðarsjúklingnum að komast út úr verðbólgu - hvað á að kalla það, það var náttúrlega komist langt á leið með stórfelldum kjaraskerðingum í upphafi þessa stjórnartímabils. Síðan auðvitað þegar ekki náðust samningar af því að ríkið gat ekki gefið eftir og var ekki talið geta gefið eftir vegna þess eilífa tals um að það megi ekki vera halli á fjárlögum, eins og þeir hafa nú fjmrh. löngum, jafnvel sá hæstv. fyrrv. fjmrh. sem situr hér á móti mér, verið að tönnlast á og lemja inn í fólk að það yrði að vera alltaf hallalaus ríkisbúskapur. Það skipti ekki miklu máli þó það yrði halli á heimilunum og fólk hefði ekki nóg til að lifa ef bara ríkissjóði væri borgið. En það var nú horfið af þessari braut og þakkirnar eru þær að núv. fjmrh. er skammaður af þingflokksformanni Framsfl. á fundum fyrir það að vera með halla á fjárlögum. Það var gert með opnum augum. Það var ekki nokkur lifandi leið að halda aftur af verðbólgu öðruvísi en að lækka þessa óhóflegu neysluskatta og auðvitað varð að ganga lengra á þeirri braut. Og þegar fjmrh. sýnir það að hann ætlar að ganga áfram þessa braut, að vísu í litlu, þá er komið í bakið á honum að næturlagi og ekkert við hann rætt. En það er alveg ljóst mál að það er erfitt að taka þessa tiltölulega fáu hluti út úr vegna þess að það er svo ótal margt annað sem þarf að breyta. Tollskráin er nú ekki neinn smábunki. Ég þekki það allt saman, allt það ofboðslega pappírsflóð sem þar er og það er búið að undirbúa það, og var reyndar gert eins og ég sagði á fyrsta ári þessarar ríkisstjórnar, verulega að undirbúa þetta og það er nú yfirlýst af hálfu hæstv. fjmrh. að það eigi að ganga lengra í þá átt ef hann og hans flokkur og minn flokkur hafa til þess vald. En það var hins vegar ekki talið fært á þessu ári vegna þess hve miklar lækkanir voru á síðasta ári á öðrum hlutum en þessum vörum sem hér er um að ræða. En auðvitað er það ekki þægilegt fyrir einn fjmrh., heldur ekki fyrir okkur í nefndinni hér, að þurfa að neita svo og svo miklu af sanngjörnum og eðlilegum hlutum, sem ætti auðvitað að lækka tolla stórkostlega á, og fá það svo í bakið að samstarfsflokkurinn svíkur það samkomulag sem gert var, að þarna yrði engu hleypt inn nema með algjöru samþykki beggja flokkanna. Eins og ég sagði þá ætla ég ekki að fara að gera það að tillögu minni að við látum þetta varða stjórnarslitum. En þetta sýnir auðvitað mismunandi hug þessara tveggja flokka. Annar er frjálslyndur flokkur sem vill skapa sem best skilyrði fyrir fólkið í landinu og lækka á því álögur. Hinn er auðvitað kerfisflokkur inn við beinið að verulegu leyti og er sífellt að tala um einhverjar samþarfir og það megi ekki vera halli á fjárlögum og það eigi að auka samneyslu og skerða hag einstaklinga og fjölskyldna. En sem sagt: Mín tillaga er sú að við látum við þetta sitja og við förum ekki að senda frv. aftur til þessara manna í Nd. sem við vitum ekkert hvað mundu gera ef þeir fengju málið aftur í hendur.



Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að fara að munnhöggvast mikið við hv. 4. þm. Norðurl. v., enda hefur yfirleitt verið gott samstarf á milli okkar í fjh.- og viðskn. þessarar hv. deildar. Ég tel að við framsóknarmenn hér í þessari deild og reyndar hér í Alþingi höfum starfað heiðarlega í þessu stjórnarsamstarfi og óþarfi að fara að rifja upp á síðasta degi þingsins ýmis mál sem hafa komið fram hér í þinginu. Ég gæti náttúrlega rifjað upp ýmislegt í sambandi við samstarf þessara beggja flokka, t.d. þegar ráðherrar hafa greitt atkvæði á móti stjfrv. eins og hér hefur komið fyrir í mjög veigamiklum málum og miklu veigameiri málum en þetta er, þetta litla mál hér, sem er gott mál og ég mun styðja. Ég tel að það sé alveg óþarfi að gera upphlaup hér þó að þm. úr stjórnarliðinu fái eina brtt. samþykkta jafnvel þó að hún kosti fé sem er að vísu ekki háar upphæðir í þeim upphæðum sem hér er um að tefla. Það er rétt að við höfum samþykkt þau fjárlög sem hér er unnið eftir nú og þau eru með miklum halla. Við álitum það nauðsynlegt í þessari stöðu, en hins vegar höfum við náttúrlega áhyggjur af þessum fjárlagahalla, því er ekkert að neita, því að þennan halla þarf að greiða. Og þó að við höfum samþykkt þessi fjárlög þá getum við náttúrlega ekki vikið því úr huga okkar að þennan fjárlagahalla þarf að greiða. Ég ítreka það að ég tel að við höfum unnið heiðarlega í þessu samstarfi, við höfum sem betur fer náð samkomulagi um flest mál hér í Alþingi og ég tel að samþykkt þessarar tillögu sé ekki stórt mál. Hins vegar er þetta gott mál og kemur ýmsum til góða í þjóðfélaginu og er alveg í samræmi við stefnu hv. 4. þm. Norðurl. v. í tollamálum, eins og hann tók hér rækilega fram og hélt hér örlitla tölu um sína stefnu í þeim málum og hefur reyndar haldið margar slíkar í fjh.- og viðskn. Ed. Ég legg því til, eins og hann reyndar gerði, að þetta frv. verði samþykkt eins og það kom frá Nd. og ríkisstjórnin fari ekki að hálsbrjóta sig á skíðum þessa fáu daga sem eftir eru af hennar líftíma. Kannske förum við á skíði án þess að hálsbrjóta okkur, annaðhvort fyrir eða eftir kosningar, en ég held að það verði óháð samþykkt þessa máls og ég ætla að fara a.m.k. á gömlu skíðunum mínum þó að skíðin lækki við þessar aðgerðir sem hér eru.



Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að fara að blanda mér í heimiliserjur stjórnarflokkanna. Við höfum hlýtt hér á hv. þm. Eyjólf Konráð Jónsson, 4. þm. Norðurl. v., lýsa því fyrir okkur hve skelfilegur þessi samstarfsflokkur er, svíkur gerða samninga og kemur í bakið á samstarfsmönnum sínum að næturlagi. Þetta er auðvitað hið versta mál greinilega á stjórnarheimilinu og í sjálfu sér get ég vel tekið undir það að að sjálfsögðu eru þetta hinir verstu menn sem þarna er verið að fjalla um. En ég verð nú að segja alveg eins og er að mér finnst áhyggjur manna yfir þessu vera nokkuð einkennilegar. Við stöndum frammi fyrir því að hæstv. fjmrh. úr flokki Sjálfstfl. hefur verið að sigla fjármálum ríkissjóðs til fjandans. Það hefur stöðugt sigið á ógæfuhliðina í tíð þessarar stjórnar og auðvitað er alveg augljóst mál að þetta litla skíðaslys sem varð hér í gærkvöldi í Nd. er ekki annað en krækiber í helvíti. Því tel ég ekki ástæðu til að hafa áhyggjur af þessu, tel raunar að búið sé að veita svo miklum fjármunum úr ríkissjóði til svo fjölmargra aðila að íþróttamenn ættu vel skilið að fá þarna eitthvað í sinn hlut og ég get vel unnt þeim þess og ég styð því þá breytingu sem þarna hefur verið gerð.



Virðulegi forseti. Nefndarmenn úr fjh.- og viðskn. hafa komið hér hver á fætur öðrum upp í ræðustól til þess að fjalla um brtt. á þskj. 1040. Frsm. nefndarinnar hefur fjallað um það að málið hafi komið einkennilega fram í hv. Nd. en þeir hafa látið vera að láta okkur þm. deildarinnar vita um hvaða efni er verið að fjalla. Við höfum heyrt hér talað um það að það gæti forðað skíðaslysum eða einhverju slíku.  En inn í þessa umræðu fléttast nokkuð annað og það voru fréttir af fundi hæstv. sjútvrh. norður á Sauðárkróki. Ég vildi nefnilega vekja sérstaka athygli á því að svo virðist sem fréttastofa útvarpsins a.m.k. og jafnvel fréttastofa sjónvarps telji sérstaka ástæðu til þess að fylgja ráðherrum Framsfl. hringinn um landið og taka upp hvað þeir segja á svona áróðursfundum eins og þeir hafa verið að halda síðustu daga vítt um landið, m.a. sjútvrh. Megum við aðrir frambjóðendur búast við því að Ríkisútvarpið sinni því sem við komum til með að segja vítt um landið svipað og þarna hefur átt sér stað í sambandi við áróðursfundi framsóknar? Ég held að við hljótum að verða að ætlast til þess að við fáum að heyra hvað við höfum að segja í sambandi við það hvað hnúfubakurinn t.d. innbyrðir mikið af loðnu. Það hefur verið tíundað í útvarpinu að hnúfubakurinn muni innbyrða um 1500 tonn á ári o.s.frv. samkvæmt upplýsingum hæstv. sjútvrh. Og að sjútvrh. sé mjög óánægður með það hvað fjmrh. hefur rekið ríkissjóð illa, og það eru náttúrlega fleiri, og ýmsar aðrar upplýsingar úr ræðum sjútvrh. hafa birst í ríkisfjölmiðlunum sérstaklega. Ég held að þetta séu einu pólitísku fundirnir sem eru tíundaðir sérstaklega á vegum ríkisfjölmiðlanna. Látum vera þó að Tíminn birti þetta eins og hann birti greinilega fréttir af þessum fundum.

Enda nær hann til almennings.

En þegar farið er að nálgast kosningar þá finnst mér þetta óeðlilegur fréttaflutningur, nema þá að Ríkisútvarpið ætli að sinna á næstu dögum hverjum og einum pólitíska fundi eins og gert hefur verið í sambandi við þessa fundi hæstv. sjútvrh. Ég ætti kannske ekki að lengja þessar umræður.

Heyrði þm. ekki auglýsingar Skíðasambandsins?

Nei, því miður hef ég nú ekki heyrt auglýsingar Skíðasambandsins, er það þegar farið að auglýsa þessi tollfríðindi?

Það sé tekið vel eftir því hvernig þeir greiða atkvæði í þessari deild.

Ja, það er ekki neinn vafi um það að ég mun greiða atkvæði með því ef verið er að undanþiggja skíðabúnað og tel það bara sjálfsagt. Það hefði kannske mátt vera um fleiri íþróttabúninga að ræða en þarna er nefnt, ég er einmitt að bíða eftir því að fá frekari upplýsingar um þetta.

Þær eru að koma.

Þær eru komnar. Þá mun ég ekki hafa ræðu mína lengri og bíð eftir því að fá upplýsingar um hvað þetta er raunverulega.