Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta frv., bæði af því, að það hefir verið flutt á undanförnum þingum, svo það má vera kunnugt öllum hv. þm., sem setið hafa í þingi áður, auk þess eru fyrir þessu frv. mjög hin sömu rök og færð hafa verið fyrir frv. okkar sjálfstæðismanna um ríkisstyrk til byggingar niðursuðuverksmiðja fyrir fisk, því bæði þessi frv. eru borin fram sjávarútveginum til framdráttar. Auk þess geri ég ráð fyrir, að afdrif þessa máls velti á öðru fremur en umr. hér í þessari hv. d., og læt mér því nægja að visa til fyrri grg. með þessu frv. og umr. um það annað frv. okkar sjálfstæðismanna, er ég nefndi. Óska ég svo, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og sjútvn.



Það er rétt hjá hv. flm. þessa frv., að afdrif þess muni veita á öðru en umr. hér í hv. þd. Það er kunnugt, að frv. fjallar um eitt af þeim málum, sem samningar standa nú yfir um milli stjórnarflokkanna, þ. e. a. s. hve mikið skuli niður fella af útflutningsgjaldi af sjávarafurðum. Það er þess vegna sama máli að gegna um þetta frv. og önnur frv. sjálfstæðismanna, sem þeir eru nú að burðast með í auglýsingaskyni, vitandi það, að um þau mál standa nú yfir samningar milli stjórnarfl. og að þessi frv. þeirra eru aðeins kaflar úr þeim samningum.



Ég get tekið undir með hv. þm. Ísaf. um það, að lítið þýði yfirleitt ræða frv. okkar sjálfstæðismanna hér í hv. þd., en ég vil í því sambandi skjóta því fram, hvort ekki væri einlægast að fresta hreinlega þinginu meðan stendur á þessum samningum milli stjórnarflokkanna, með því frv. þau, sem tekin eru fyrir í þessari hv. d., eru hvort sem er öll frá okkur sjálfstæðismönnum.

*Pétur Ottesen: Ég vil aðeins óska þess, að þetta mál fái að ganga til 2. umr. og menntmn. Ég ætla, að það hafi komið fyrir þá n. á síðasta þingi. Það fékk ekki afgreiðslu að því sinni hér Um ástæður fyrir frv. nægir að vísa í grg. þess. Samkv. lögum er hægt að skattleggja héraðsmót ungmennafélaga um allt að 20% af brúttótekjum þeirra. Af því leiðir, að félögin geta komizt í hreinustu ógöngur. Þetta hefir verið framkvæmt í Borgarfirði, og það eru svo þungar búsifjar fyrir ungmennafélög þar í sýslum, að það verður mesta hindrun fyrir allri starfsemi þeirra. Á þessum mótum er verið að afla fjár til íþróttastarfsemi, fræðslu, heimilisiðnaðarnáms og ýmiskonar menningarþarfa. Ef hægt er að taka 1/5 af tekjum héraðsmótanna til hreppsfélaganna, þar sem mótin eru haldin, verður svo lítið eftir - að kostnaði frádregnum -, að þetta er félögunum óbætanlegur hnekkir. Á síðasta þingi náði frv. fram að ganga í Ed., og ég vænti þess, að nú fái það einnig framgöngu hér.



Þetta frv. er flutt til þess að bæta úr misrétti. - Þegar bræðslusíldin er í sumum verksmiðjum mæld, en vigtuð í öðrum, hlýtur að verða ósamræmi úr því og skiljanleg óánægja þeirra, sem selja. Nú mun koma nokkuð í einn stað niður meðan síldin er ný., hvort hún er mæld eða vegin en þegar hún er orðin 2–3 daga og farin að þjappast saman í stórum förmum, minnkar rúmmálið svo, að kunnugir telja, að 1 það muni um 8 af hundraði, hvort síldin er þá vegin eða mæld. Nú hafa tvær stærstu verksmiðjur í einstakra manna höndum tekið upp þá aðferðina að mæla bræðslusíld. Það mun hafa skaðað seljendur síldarinnar um allt að 200 þús. kr. á síðasta sumri, og kannske meira. Þó verður að geta þess, að löndunartæki þessara verksmiðja hafa þann kost, að þau taka síldina í sjálfum skipunum og sjómenn losna við illa og erfiða vinnu við löndunina. - Nú mun í ráði, að flestar verksmiðjur setji upp sjálfvirk löndunartæki fyrir næstu vertíð, og þá má búast við, að almennt verði tekin upp mæling í stað vogar, ef ekki verður áður búið að lögbjóða vigt á síld. Með því verði, sem var í sumar á bræðslusíld, mundi það muna nálægt 600 þús. kr., sem sjómenn og útgerðarmenn mundu skaðast á því næsta sumar. Þar sem hér er að ræða um allstórar upphæðir og ranglæti, vona ég, að frv. fái fylgi, því að vitanlega er það ekki rétt, að sumar verksmiðjur greiði 60-70 aurum minna en aðrar fyrir síldarmálið. Ég legg til, að frv. verði vísað til 2. umr. og sjútvn.

*Ólafur Thors: Ég ætla ekki við þessa umr. málsins að fara mjög langt út í það, m. a. af því, að enn hefi ég ekki öll þau gögn, sem æskilegt væri að leggja fram í þessu máli. Ég vil þó beina því til þeirrar hv. n., sem væntanlega fær frv. til athugunar, að röksemdirnar í grg. þess eru, að því er mér virðist, mjög úr lausu lofti gripnar. Sumpart sést þetta með því að lesa sjálfa grg., sumpart við rannsókn á öðrum hliðum málsins. Það er t. d. ekki sérlega rökfast, að tveir þriðju hlutar þeirrar síldar, sem seld var í bræðslu í sumar og mæld af kaupanda, hafi verið gömul, samanþjöppuð síld. Þetta hugsa ég, að sé langt frá að vera rétt. Annars er ég vantrúaður á, að það sé rétt, sem í frv. er tekið sem gefið, að einu gildi fyrir kaupanda, hvort hann fær t. d. 150 kg. af nýrri síld eða 150 kg. af gamalli. Ég get vel skilið, að það kunni oft að vera betra fyrir móttakanda að fá ákveðið mál af gamalli síld heldur en sama mál af síldinni nýrri, af því að hún þjappast saman. En ég er líka hræddur um, að það sé verra að fá gamla síld eftir vigt heldur en nýja. Þegar maður lítur út yfir leguna, þar sem skipin bíða losunar, flýtur lýsið úr síldinni um allan sjó, - það er brák um allan pollinn. Mér skilst, að þegar síld er búin að liggja þannig 2–3 daga, sé tiltölulega langtum meira eftir af því efni, sem mjöl fæst úr, heldur en af lýsi. Ég vil reyna að fá nánari upplýsingar um þessi efni fyrir 2. umr. Það, sem n. verður að gera, er að rannsaka, hvort hægt er að koma við í þeim nýtízku verksmiðjum, sem um er að ræða, hagkvæmum tækjum til vigtunar á síld. Ég held, satt að segja, að það sé erfitt viðfangs eða alls ekki hægt. Ég vil beina þeirri fyrirspurn til hv. flutningsmanna þessa frv., hvar við getum keypt vogir, sem hægt er að koma við í þessum verksmiðjum. - Verksmiðjurnar hafa sjálfvirk löndunartæki, sem hafa kostað sjálfsagt ein 40–50 þús. kr. Félögin hafa eignazt þessi dýru tæki til þess að nota þau. Það yrði því hart aðgöngu að fá ekki að nota þau. - og hart fyrir sjómenn og síldveiðiskip að tefjast, meðan skipað væri upp með gömlu aðferðunum. Það sjá allir menn, sem eru eitthvað kunnugir útgerðarmálum, og það ætti hv. 1. flm. að vera, að það er ákaflega stórvægilegt tjón fyrir sjómenn, ef þeir eiga að lúta því, að losa síldina eins og gert er við síldarverksmiðju ríkisins og aðrar gamaldags verksmiðjur. Það er mikið tjón miðað við að losa með þessum nýju tækjum. Við í Kveldúlfi höfum tvær verksmiðjur, og hefir önnur þeirra þessi nýju tæki, en hin ekki. Við losum á 3 tímum í þeirri verksmiðjunni, sem þessi tæki hefir, það, sem tekur sólarhring með hinni losuninni. Nú skulum við taka skip, sem veiðir t. d. 16000 mál. Það mundi ekki þurfa að liggja inni nema rúman sólarhring, ef það væri losað með nýju aðferðinni, en 8 sólarhringa, ef það væri losað með hinni aðferðinni, og oft er það svo, að tafir eru helzt, þegar aflabrögð eru bezt. Ég vil leiða athygli hv. n. að því, að það, sem athuga þarf, er í fyrsta 1agi, að ég hygg, að það séu ekki rétt rök, að einu gildi fyrir viðtakanda, hvort hann fær ákveðna þyngd af gamalli síld eða nýrri, og í öðru lagi, hvort er hægt að fá hraða á losun með því móti, að síldin sé vegin, í staðinn fyrir að mæla hana, eins og gert er með þessum tækjum. Viðvíkjandi fyrri liðnum í þessu efni vil ég leiða athygli hv. n. að því, að þótt það væri satt, sem ég hygg, að sé ekki satt, að einu gildi, hvort keyptir eru 170 lítrar af gamalli síld eða nýrri, - jafnvel þó að það sé satt, þá er samt sem áður undir flestum kringumstæðum miklu meiri skaði fyrir kaupendur að taka á móti gamalli síld en nýrri, vegna þess að það, sem hefir háð mjög verksmiðjunum hér, er að þurfa að liggja með mikla síld og vinna úr henni gamalli. Ég held, að frv. þurfi miklu frekari athugunar við en það enn hefir fengið, og ég vænti, að þeir flm. þess, sem flytja það ekki í ákveðnum tilgangi, taki til athugunar þessi og önnur gögn, sem ég fyrir mitt leyti mun leggja fram áður en málið verður afgr. frá n. Ég vil í þessu sambandi leyfa mér að gera þá fyrirspuru til hv. 1. flm. frv., sem um leið er form. síldarbræðslustj., hvort ekki sé hægt að koma við losunartækjum á bryggju bræðslustöðvar ríkisins á Siglufirði og víðar, og ef svo er, hvernig á því standi, að það hefir ekki verið gert, og hvort hann geti gefið upplýsingar um, hvað það valdi miklu tjóni að losa með þessari gömlu aðferð á móti því að hafa nýmóðins tæki, og hvort hann telji hyggilegra að beina fjármagni verksmiðjunnar til þess að kaupa slík losunartæki eða til þess að smiða þá þró, sem hefir nú verið byggð á Siglufirði fyrir reikning ríkisverksmiðjanna og orðið allkostnaðarsöm, án þess þó að hafa komið að tilætluðu gagni. Til þess að gefa mönnum samanburð á nýju og gömlu losuninni, vil ég geta þess, að ég rakst á útgerðarmann hér fyrir utan, og hann sagði mér, að þegar sjómenn væru búnir að losa afla úr einni veiðiför línuveiðara, þá væru þeir búnir að fara l50 ferðir upp og niður bryggju síldarverksmiðjunnar á Siglufirði, sem vari 150 m. á lengd, og ef það er rétt, þá er það 45 km. göngutúr, sem þeir fá í ofanálag á það erfiði, sem þeir verða að leggja á sig til þess að afla síldarinnar. Og þó að ég sé ekki alveg eins mikill mannvinur og hv. 1. flm., þá hefi ég fundið til þess, þegar sjómenn hafa komið þreyttir að, þá skuli allra versti þrældómurinn bíða þeirra í landi við að landa síldina. Þeir hafa aldrei kvartað undan erfiðinu á sjónum, - þau störf eru svo samgróin þeirra eðli -, en hitt er ekki eftir þeirra eðli, að vera í landi í öðrum eins þrældómi og það er að losa skipin, því að það er þrældómur að verða að vera kannske 24 tíma að losa skipið. Þannig biður þeirra það allra versta eftir á, þegur þeir hafa lokið við að afla síldarinnar. Það hafa líka sagt mér sjómenn, sem hafa skipt við verksmiðjuna á Hjalteyri, að síðan vélar komu í snurpibátana, og þó einkum vegna þeirra löndunartækja, sem þar eru, séu síldveiðarnar leikur einn. Þetta finnst mér stórt atriði, og sem sagt, þau rök, sem færð eru fram með þessu frv., virðast mér alls ekki örugg og kannske ekki heldur rétt. Ég held í öðru lagi, að höfuðáherzlan sé ekki lögð í það. sem mestu máli skiptir, en það er hraði í losun, því að það er höfuðharsmunamál útgerðarmanna og sjómanna. Og ég er hræddur um, að ef hv. 1. flm. og hans samherjar geta ekki fært sönnur á, að hægt verði að koma við vigt í þessum losunartækjum, þá þýði ekki að samþ. þetta frv. Það verður ekki samþ., ég trúi því ekki á hv. þm., að þeir leggi því lið. En ef þeir samþ. það, þá taka sjómenn þar fram fyrir hendurnar á þinginu.



Ég gat þess í fyrri ræðu minni, að í ráði væri að setja upp sjálfvirk löndunartæki í svo að segja allar síldarverksmiðjurnar, sem starfa hér, einmitt næsta sumar, og er því nauðsynlegt að setja öllum verksmiðjum með lögum reglur um það, hvernig síldin skuli afhent. Hv. þm. G.-K. vildi rengja það, að um ? af þeirri síld, sem kom í verksmiðjurnar á síðasta ári, hafi verið 2–3 daga gömul. Ég skal honum til upplýsingar, af því að hann er síldarmálum svo ókunnugur, benda honum á, að þótt síldarskipin komi oft, þá eru þau þó sjaldan úti minna en 2–3 daga í einu til að fylla sig. Það er því ekki fjarri lagi að áætla, að a. m. k. 23 af síldinni sé 2–3 daga gamalt. Þetta þarf ekki að útskýra fyrir þeim, sem eru eitthvað kunnugir síldveiðum. En nú er síldin ekki verri til bræðslu 2–3 daga gömul, heldur þvert á móti betri. - Reynslan sýnir, að ný síld bræðist verr en síld, sem er 2–3 daga gömul. Ég sé ástæðu til að upplýsa þetta, því að það litur út fyrir, að hv. þm. G.-K. sé þessu ókunnugur, þrátt fyrir afskipti hans af síldarverksmiðjum. Ég sé ekki ástæðu til að fara út í önnur eins smáatriði og það, hvar fitan sé mest á síldinni. Hv. þm. G.-K. virðist álíta, að hún sé mest utan á kvíðnum og þaðan renni hún fyrst. Ég held, að allir, sem einhverntíma hafa borðað síld, viti, að fitan er fyrst og fremst á hryggnum á síldinni, en ekki kviðnum. Annars er þetta smáatriði, en það sýnir, hvað hv. þm. veit lítið um það, sem síld viðkemur. Hann heldur, að síldin sé eins og ístrupjaki með fituna utan á kviðnum. Ástæðan til, að þetta frv. er fram komið, er fyrst og fremst sú, að ég geri ráð fyrir, að allar síldarverksmiðjur hér á landi setji upp sjálfvirk losunartæki á næsta ári, og þá er rétt að lögbjóða nú þegar vigtun í stað mælingar. Ég er viss um, að ef það verður ekki gert, verður verkfall hjá sjómönnum á síldveiðinni, því að þeir gera sig ekki ánægða með mælingu, þegar sjálfvirk tæki eru í öllum verksmiðjum. Það kemur til að sýna sig, ef frv. nær ekki fram að ganga, sem ég vona, að komi ekki fyrir. Það hefir alltaf frá því fyrsta verið óánægja út af mælingu á síldinni, bæði hjá útgerðarmönnum og sjómönnum, og það sýndi sig meðan síldinni var skipað upp í venjulegum málum, að þá voru málin ekki alltaf rétt. Þarf ekki að minna bv. þm. G.-K. á, að þessi mál fengu á sínum tíma það nafn, að þau voru kölluð Hesteyrarmál. Nú er almennt viðurkennt, að mikið hagræði er að því fyrir sjómenn, að síldinni sé skipað upp með sjálfvirkum losunartækjum, svo mikið hagræði, að sjómenn hafa ennþá þagað við því, þó að þeir hafi verið talsvert snuðaðir á því, en þegar búið er að taka þetta upp almennt, þarf enginn að gera sér hugmynd um, að svo verði framvegis. Hv. þm. G.-K. spurði mig, hvers vegna væri ekki enn búið að setja upp sjálfvirk tæki við ríkisverksmiðjuna á Siglufirði. Hann spurði mig að þessu sem stjórnanda í verksmiðjunum. Ég kom þar fyrir 2 árum í fyrsta skipti, og var þá síldarvertíð að byrja, og þá var enginn tími til þess. Mér hafði verið sagt, og ég lagði trúnað að ekki væri hægt að koma slíkum tækjum fyrir nema þar, sem væri alveg ládautt, en það er oft úfinn sjór á Siglufirði. Við höfum samt í verksmiðjustj. verið að rannsaka þetta mál og erum nú komnir að þeirri niðurstöðu, að þessi erfðakenning, að ekki sé hægt að skipa upp á Siglufirði með sjálfvirkum tækjum, sé röng. Nú er forstjóri verksmiðjunnar utanlands til að fá tilboð í sjálfvirk losunartæki af nýrri gerð, sem hann hefir að nokkru leyti fundið upp. En viðvíkjandi því, að einhverjir verkfræðilegir örðugleikar séu. á að vigta síld, sem skipað er upp sjálfvirkt, umfram mælingu, þá hefir kunnur verkfræðingur sagt mér, að það komi ekki til neinna mála. Forstjóra síldarverksmiðjanna hefir verið fyrirlagt að fá tilboð í tækin þannig, að síldin verði vigtuð, en ekki mæld. Og ef það er rétt, sem ég fyrir mitt leyti álít, að enginn vandi sé að koma fyrir sjálfvirkum losunartækjum á Siglufirði, þá er vitanlega enginn vandi að koma slíkum tækjum fyrir við aðrar verksmiðjur, sem hafa mælt síldina. Þegar þetta frv. var til umr. hér á fyrri árum, þá var síldin mæld í flestöllum verksmiðjum nema ríkisverksmiðjunum. Síðan hafa aðrar verksmiðjur fallið frá mælingu, nema Alliance, sem byggði sérstaka verksmiðju með sjálfvirkum losunartækjum á Djúpuvík, og Kveldúlfsverksmiðjurnar á Hjalteyri og Hesteyri. Allir aðrir hafa vigtað síldina. Verksmiðjurnar, sem hafa mælt síldina, hafa tekið við síldinni að mestu leyti af sínum eigin skipum, og þess vegna hefir ekki verið gert eins mikið veður úr þessu eins og annars hefði verið gert, og ennfremur eins og hv. þm. G.-K. tók réttilega fram, þá hafa verið svo mikil þægindi fyrir sjómenn, hvað losun síldarinnar hefir gengið fljótt. En það réttlætir ekki það misræmi, sem er í vigtun og mælingu síldarinnar, og það réttlætir ekki, að sumar verksmiðjurnar fái að taka upp á einu ári tvöfalt eins mikið og þessi tæki kosta, gegnum það, að mæla síldina, en vigta ekki. Ég skal ekki fara langt út í að ræða um byggingu nýju síldarþróarinnar á Siglufirði. Það hefir sýnt sig, að það er hægt með góðum árangri að geyma síld með því að kæla hana með snjó og salti. Í sumar var að vísu ekki gerð tilraun nema með 1100 mál, en hún tókst svo vei, að við, sem höfðum trú á þessu, höfðum ekki gert okkur von um svo góðan árangur, sem raun bar vitni. Ég held því að eitt af því, sem verksmiðjurnar þurfa að gera í náinni framlið til þess að þurfa ekki að standa uppi anarga daga án þess að hafa nokkra síld til að bræða, sé það, að koma upp kæliþróm til þess að geyma síldina í. Ég skal geta þess, af því hv. þm. G.-K. var að tala um það af svo miklum fjálgleik, eins og von var til, af því að hann hefir alltaf borið hag sjómannanna svo mjög fyrir brjósti, hvað löndunin væri erfið á Siglufirði, að leiðin í nýju þróna þar er ? styttri en í þær gömlu. Það er 25 m. leið, sem þarf að aka í þessa nýju þró. Ég skal svo ekki orðlengja frekar um þetta. Hér er um mjög mikið réttlætismál að ræða, sem er vel framkvæmanlegt, og þar sem í ráði er, að a. m. k. allar ríkisverksmiðjurnar, Krossanesverksmiðjan og Dagverðareyrarverksmiðjan taki upp sjálfvirk losunartæki, þá vona ég, að Alþingi sjái svo um, að þessu verði kippt í lag með slíkri löggjöf, sem hér er flutt, þannig að þessar verksmiðjur viti það nógu snemma, að þær eiga að vigta en ekki mæla bræðslusíldina.

*Ólafur Thors: Ég ætla ekki að fara að blanda stjórn síldarmálanna hér á landi inn í þessar umr., þó að hún hafi verið mikil hneykslunarhella öllum, sem um það mál hafa hugsað. En ég verð að láta í ljós óánægju mína yfir þessu svari, ef svar skyldi kalla, sem hv. 1. flm. frv. gaf við fyrirspurnum mínum. Eins og vant er, er erfitt að deila við þennan hv. þm. og ræða við hann á þinglegum grundvelli, því að hann er allur í útúrsnúningum, aukaatriðum og illkvittni. Hann gerði það að stóru atriði, að ég héldi, að síldin væri feitust á kviðnum eins og sósíalistaburgeisarnir. Mér hefir aldrei dottið það í hug. Ég þekki þessi mál vel og var farinn að fást við síldarútgerð löngu áður en hv. flm. var falið nokkuð slíkt. Ég hefi nú starfað að þessum málum í 25 ár og þori því vel að tala við hann um síld. Það var útúrsnúningur, þegar hann ætlaði að fræða mig á því, að síldarskipin væru 2–3 daga að fylla sig, og því væri öll síldin 2–3 daga gömul, eins og skipin fái allan sinn afla um leið og þau koma á mið og liggi svo hinn tímann til þess að síldin verði hæfilega gömul. Ég veit, að 2–3 daga gömul síld fer ekki illa í bræðslu, en ég veit líka, að síldin getur verið orðin það gömul, að hún sé ekki aðeins verri, heldur með öllu ónýt. Þetta er því ekkert nema útúrsnúningur hjá hv. þm. Hitt er aðalatriðið, að ég spurði hv. þm. annarsvegar að því, hvort hann treysti sér að neita, að þessi sjálfvirka losun hefði orðið sjómönnum til mikilla þæginda og útgerðarmönnum og sjómönnum til hagnaðar, og hvort hægt væri að breyta þessum sjálfvirku tækjum frá mælingu til vigtar, og hvort hægt væri að fá ný losunartæki, sem losuðu með sama hraða, þar sem væri vegið í staðinn fyrir að mæla. Undan að svara þessu hefir hv. þm. skorazt. Það ætti þó að vera lágmarkskrafa til þess manns, sem gerist 1. flm. og hnýtir aftan í sig öðrum sér ófróðari mönnum. að hann gefi upplýsingar um, hvort hægt sé að fá þessi tæki, sem hann ætlast til, að keypt verði í staðinn fyrir þau tæki, sem hafa öllum reynzt til blessunar. Það minnsta, sem hægt er að krefjast af þessum hv. þm., er það, að hann segi, hvar hægt sé að fá þessi tæki, sem hann er að tala um. Aðalatriði málsins er þetta: Á að banna útgerðarmönnunum og sjómönnunum að nota sjálfvirku tækin? Og við þeirri spurningu hefi ég ekkert svar fengið. Ég skora á hv. þm. Ísaf. að svara ekki tómum skætingi og persónulegri illkvitni, en segja mér í þess stað, hvar hægt sé að fá þessi tæki, sem hann er að tala um, svo að ég geti fengið mér einhverjar upplýsingar um kostnað og annað þeim viðvíkjandi. Ég mun því ekki beina fleiri orðum til hv. flm. nú, en vona, að hann haldi sig við aðalefni málsins, en láti ekki tal sitt allt lenda í öðru.



Eins og ég hefi þegar tekið fram, liggur fyrir álit verkfræðings um það, að vandalaust muni að koma vigtun fyrir í sjálfvirku tækjunum. Hinsvegar sé ég enga ástæðu til þess að fara að gera hv. þm. G.-K. tilboð í tæki á þessu stigi málsins. En ég skal heita honum því, að áður en skilizt verður við frv. þetta héðan á þinginu skal ég útvega honum tilboð í vigtir í sjálfvirku losunartækin hans.

*Bergur Jónsson: Hv. þm. G.-K. lét þau orð falla, að hv. 1. flm. þessa frv. hefði hengt okkur meðflm. sína aftan í sig. Ég vil benda hv. þm. G.-K. á það, að áður hefir farið fram á þingi harðvítug deila um þetta mál, og áttust þá einkum við hv. þm. G.-K. og núv. hv. þm. N.-Ísf. um það var deilt, hvort ætti að vega alla síld við löndun, eða gefa það til leyfis, að hún væri sumstaðar mæld. Við hv. þm. Mýr. vorum sammála hv. þm. Ísaf., þáv., að ein regla skyldi alstaðar höfð um þetta atriði, og héldum því fram að taka ætti upp þá reglu að vega síldina. Hv. þm. Ísaf., sem nú er, átti þá ekki sæti í þingi. Ef á því að tala um það, hver togi annann af flm. þessa frv., þá er réttara að segja, að við meðflm. togum hann, því að við höfðum haldið þessari skoðun fram fyrr hér á Alþ. Aðalatriðið er þetta, að ég tel það nokkurnveginn sjálfsagt, að þessi vara eins og aðrar vörur hlíti sömu reglum, hver sem kaupandinn er og hver sem seljandinn er, svo ekki þurfi að koma til tortrygni eða efasemdir hlutaðeigenda um það, að þeir sæti ekki alstaðar sömu kjörum um móttöku síldarinnar. Þótt ég sé gamall síldarmatsmaður, þá treysti ég mér ekki til að skera úr því, hvort mikið er betra fyrir seljendur. að síldin sé vegin heldur en mæld, en ég álit, að hér sem í öðrum greinum viðskiptanna eigi það sama að ganga yfir alla, svo ekki sé alið á grunsemdum og óánægju út af þessu ár eftir ár, eins og nú á sér stað. Ég vil geta þess, að aðalástæðan fyrir því, að ég hefi gerzt meðflm. þessa frv., er sú, að ég hefi heyrt fjölda sjómanna halda því fram, að þeir fari verr út úr sölu á síld þar, sem síldin er mæld, heldur en þar, sem hún er vegin. Það er sú sama ástæða og verið hefir fyrir fylgi mínu við þetta frv. á fyrri þingum allt frá 1932. En svo ég sleppi þeim almennu aths., sem hér hafa komið fram, skal ég víkja að því, sem hv. þm. G.-K var að ræða um sjálfvirku tækin, að þau væru sjómönnunum til svo mikils hagræðis, þar sem þau fría þá við að aka síldinni sjálfir, að þeirra vegna mundu þeir sætta sig vel við það, að síldin verði mæld. Ég er hv. þm. sammála um það, að sjálfvirku losunartækin létta mjög undir með sjómönnunum, en það er einungis tekniskt spursmál, hvort þessi tæki er aðeins hægt að nota þar, sem síld er mæld, eða hvort þau eru einnig nothæf þar, sem síld er vegin. Og eftir því, sem ég bezt veit, er sú aðferð að vega síldina betri og áreiðanlega vinsælli. Ef það hinsvegar sýndi sig, að sjálfvirku tækin yrðu ekki notuð þar, sem síldin er vegin, vildi ég vinna það til að láta mæla síldina, svo hægt væri að nota þessi tæki, en það virðist ekki í fljótu bragði vera hægt að sjá að þetta tvennt geti ekki farið saman, sjálfvirk losunartæki og vigtun á síldinni; en geti hv. þm. G.-K. hinsvegar sýnt fram á það, að þetta sé tekniskt ómögulegt. þá býst ég við, að ég mundi ekki binda mig við vigtunina, eins og ég hefi þegar tekið fram. Ég vil svo að lokum taka það fram, að ég tel það óviðeigandi, sem hv. þm. G.-K. var að sveigja að okkur meðflm. hv. þm. Ísaf. að þessu frv., að við værum einhverjir „attaníossar“ þessa hv. þm. í þessu máli, því við höfum áður hér á A1þingi haft hina sömu afstöðu til málsins og nú.

*Ólafur Thors: Ég ætla ekki að fara út í neina harða deilu við hv. síðasta ræðumann út af því, hvort hann sé taglhnýtingur hv. þm. Ísaf. í þessu máli eða ekki. Ég get vel skilið það, að hann telji það engan sóma að vera slíkt, og vegna þess að alltaf hefir verið vingott með mér og hv. þm. Barð., þá vildi ég óska þess mjög eindregið, að slíkt yrði ekki um hann sagt með réttu. En það er bara svo, að þegar maður hefir fært sterk rök fyrir einhverju, þá verður manni það oft á að trúa rökunum, enda þótt þau kannske hafi ekki við raunveruleik að styðjast. Og um þetta vil ég svo láta nægja að segja það, að ég óska þess heitt, að hvorki hv. þm. Barð. eða aðrir hv. flm. þessa frv. hafi látið hnýta sér aftan í hv. þm. Ísaf., því slíkt væri engum þeirra til heiðurs. Ég get líka að sumu leyti látið nægja að taka undir rök hv. þm. Barð. um þetta mál, en vil þó segja það, að ég tel enganveginn sjálfsagt að vigta síldina, þó hægt væri að samræma þá aðferð sjálfvirku tækjunum. Ég er ekki viss um, að sú aðferð sé betri, hvorki fyrir sjómennina eða verksmiðjurnar. Hv. þm. treysti sér ekki heldur til að slá þessu föstu, þó hann væri gamall síldarmatsm., eins og hann sagði, en einmitt þetta ætti að vera honum alvarleg bending í þá átt, að rétt sé fyrir hann að gæta fullkominnar varúðar um fylgi við hv. þm. Ísaf. í þessu máli, og ég get verið ánægður með yfirlýsingu hv. þm. Barð. um það, að krafa hans um vigtun standi því aðeins, að vigtun verði við komið sambliða sjálfvirkum losunartækjum. Hinsvegar verð ég að telja það ekki sanngjarnt af honum að heimta það, að ég verði að sanna, að þetta sé ekki hægt. Það eru hv. flm. frv., sem vilja lögbjóða vigtun á síld og einnig vilja láta nota sjálfvirk losunartæki, sem verða að sanna það, að þetta geti farið saman, en ekki mitt að sanna það, að svo sé ekki. Og það er upplýst, að flm. geta ekki sannað þetta nú, eins og skylda þeirra var þó jafnframt því, sem þeir flytja þetta frv. Hv. þm. verður að viðurkenna það, að hv. 1. flm. gat ekki svarað, þegar ég spurði hann, hvar hægt væri að fá vigtunartæki, sem nota mætti í samhandi við sjálfvirku tækin, og hvað þau kostuðu. Hv. þm. Ísaf. svaraði einungis því, að einhverjir verkfræðingar hefðu sagt sér, að þetta væri hægt, en sagðist ekki sjá neina ástæðu til að gefa það upp, hvaða verkfræðingar þetta væru. eða hvar mundi vera hægt að fá þessi tæki. Ég veit, að hv. þm. Ísaf. veit, að við höfum það álit hvor á öðrum, að svona umsagnir verða ekki teknar trúanlegar okkar í milli, og með mínum kunnugleika af þessum hv. þm. mun ég draga mínar eigin ályktanir. Hinsvegar var hv. þm. Ísaf. að bjóðast til að útvega mér tilboð um þessi vigtunartæki áður en frv. yrði afgr. frá þessu þingi, en vilji hann eitthvað greiða fyrir mér í þessu efni, þá mundi ég biðja hann að útvega mér heldur einhver önnur sambönd, því mér heyrist flestir, sem það hafa reynt, telja það litla gróðaleið að gera viðskipti í gegnum þennan hv. þm. - Ég get svo látið þetta nægja; ég læt mér vel líka ummæli hv. þm. Barð., en framkoma hv. þm. Ísaf. var eins og við var að búast af honum.