Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við 2. umr. um þetta frv. flutti hv. 8. landsk. þm. brtt., sem er á þskj. 518. Hann tók brtt. aftur til 3. umr. og mæltist til þess, að heilbr.- og félmn. fjallaði um hana milli umr. Það er ekki ástæða til þess að rekja efni þessarar brtt. Hv. flm. fylgdi henni úr hlaði og gerði grein fyrir henni nú fyrir örfáum klukkustundum. Heilbr.- og félmn. er sammála um að mæla með því, að till. verði samþykkt.



Herra forseti. Frv. þetta er komið frá Nd. og var afgreitt þar ágreiningslaust. Landbn. sendi það til umsagnar venjulega boðleið, sem slik frv. fara, þ.e.a.s. til Landnáms ríkisins og jarðeignadeildar ríkisins, og báðar þessar stofnanir mæltu með, að frv. yrði samþ. og ríkinu heimilað að selja Hafnarfjarðarkaupstað jörðina Ás. Þetta mun vera lítil jörð og ekki vænleg til búskapar, og ríkir, held ég, fullt samkomulag milli allra aðila um það, að einboðið sé að heimila þessa sölu. Landbn. Ed. mælir samhljóða með því.



Herra forseti. Um efni þessa frv., er hér liggur fyrir, leyfi ég mér að vísa til grg. fyrir frv. Þetta frv. hefur gengið ágreiningslaust gegnum hv. Nd., að því er mér bezt er kunnugt, og eins og nál. fjhn. á þskj. 502 ber með sér, hefur fjhn. orðið sammála um að mæla með frv., þó að einstakir nm. áskilji sér rétt til þess að fylgja eða flytja brtt. við frv. Eins og fram kemur í grg, og öllum hv. dm. mun vera kunnugt, hefur lánamálum annarra höfuðatvinnuvega þjóðarinnar en iðnaðarins; þ.e. landbúnaðarins og sjávarútvegsins, verið komið í fast form, en iðnaðurinn ber enn skarðan hlut frá borði hvað þetta atriði snertir. Samþykkt þess frv., sem hér liggur fyrir, leysir að vísu ekki það vandamál, sem þar er um að ræða, því að með samþykkt þess er ekki útvegað það fjármagn, sem þyrfti til þessa. En hins vegar felst í því nauðsynleg umgjörð um slíkar ráðstafanir, heimildir og annað slíkt, svo að hvað sem öðru líður ætti ekki að vera ágreiningur um, að það er spor í áttina til þess að koma þessum málum í æskilegt horf að samþ. frv. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að fjölyrða meira um þetta mál að sinni, en nefndin leggur til, að það verði samþ.



Herra forseti. Eins og fram kom í framsöguræðu hv. frsm. fjhn., var ekki ágreiningur um það í n. að samþ. þetta frv., þó að nm. hafi að sjálfsögðu gert sér ljóst, eins og hv. frsm. orðaði það, að frv. væri fyrst og fremst umgerð og það réðist alveg af framkvæmdinni, að hve miklu gagni þetta kæmi í fjhn. tókst okkur ekki að fá upplýsingar um það, hvernig þessi lög, ef þetta frv. verður að lögum, yrðu framkvæmd, og mig langaði þess vegna. til þess í örfáum orðum að beina nokkrum fsp. að þessu lútandi til hæstv. iðnmrh. Það er lítið á þetta frv. sem hliðstæðu við tilsvarandi löggjöf fyrir aðra atvinnuvegi, nefnilega lög um lausaskuldir bænda og lög um opnun nýrra lánaflokka við stofnlánadeild sjávarútvegsins. Ég tók eftir því, að við 2. umr. þessa máls í hv. Nd, lýsti hæstv. iðnmrh. yfir, að hann mundi líta svo á, að sér væri skylt að beita sér fyrir því, að framkvæmdin yrði í samræmi við það, sem verið hefði í hinum atvinnuvegunum tveimur, sem ég nefndi. Ég veit, að hæstv, iðnmrh. hefur ekki sagt þetta nema af því, að hann hefur þá þegar gert sér nokkra grein fyrir því, með hverjum hætti framkvæmd þessara laga skyldi verða. Málið liggur að vísu dálítið öðruvísi fyrir hv. Alþingi nú en frv, til l. um lausaskuldir bænda og frv. til 1. um opnun nýrra lánaflokka við stofnlánadeild sjávarútvegsins gerðu á sínum tíma, vegna þess að þá lágu fyrir hv. Alþingi, a.m.k. á seinni stigum þessara mála, áætlanir frá hæstv. ríkisstj. um það, hverju sú fjárþörf mundi nema, sem gert var ráð fyrir að þarna væri fyrir hendi, og hvernig hugsað var að leysa úr henni. Stofnlánadeild sjávarútvegsins tryggði öllum, sem uppfylltu ákveðin skilyrði, úrlausn í þessum málum með aðstoð Seðlabankans, og Seðlabankinn hafði einnig að vísu nokkuð á seinna stigi þess máls lofað ákveðinni fyrirgreiðslu fyrir bréfakaupum frá veðdeild Búnaðarbankans í sambandi við lausaskuldir bændanna. Það lágu einnig fyrir, þegar þessi mál voru til meðferðar, áætlanir frá hæstv. ríkisstj. um það, hverjar upphæðir þarna mundi verða um að ræða, og ég minnist þess, að í sambandi við lána-konverteringuna fyrir sjávarútveginn var talað um milli 300 og 400 millj., sem mér skilst að hafi látið nærri, og einnig var talað um nokkuð ákveðnar upphæðir í sambandi við Búnaðarbankann, veðdeildarbréf Búnaðarbankans vegna þessarar lána-konverteringar bænda. Hér liggur ekki neitt slíkt fyrir, og mig langaði þess vegna til að nota þetta tækifæri til þess að beina nokkrum spurningum til hæstv. iðnmrh. Þau atriði, sem mig langaði til að biðja hæstv. iðnmrh, um frekari upplýsingar um, eru þá í fyrsta lagi, hvort gerðir hafi verið nokkrir samningar eða leitað nokkurra samninga við ákveðna aðila um kaup þessara bréfa eða hvort hver einstakur lántaki yrði sjálfur að semja um og sjá fyrir sölu bréfa sinna. Í öðru lagi, hvort gert sé ráð fyrir því, að Seðlabankinn leggi ákveðnar summur til lausnar þessa máls, á sama hátt og í hinum atvinnuvegunum tveimur, sem rætt hefur verið um sem hliðstæður. Í þriðja lagi, hvort nokkur áætlun hafi verið gerð um það, hvað miklu þessar lánveitingar þyrftu að nema til þess að ná tilgangi sínum. Og í fjórða lagi, hvað eru lausaskuldir í þessu sambandi, og hvernig yrðu þær þekktar frá öðrum skuldum iðnaðarins. Ég skal gera svolítið betur grein fyrir þessari spurningu. Mér virðist, að þetta sé kannske eilítið flóknara í sambandi við iðnaðinn heldur en í sambandi við sjávarútveginn og landbúnaðinn, sökum þess að rekstrarlán þessara atvinnuvega eru í tiltölulega föstum skorðum og verða þess vegna strax sorteruð frá tiltölulega auðveldlega. Og í fimmta lagi er ein spurning enn, sem mig langar að beina til hæstv. iðnmrh., en hún er sú, hvað hann mundi hugsa sér eðlilegan lánstíma í sambandi við lánveitingar af þessu tagi. Og ég skal gera svolítið betur grein fyrir þessari spurningu. Þegar þetta frv. var fyrst lagt fyrir hv. Nd., var gert ráð fyrir 7 ára lánum út á vélar og 15 ára lánum út á fasteignir. Þetta ákvæði var fellt burt úr frv. í meðferð Nd, og í staðinn tekið ákvæði um það, að þetta skyldi ákveðið í reglugerð. Fulltrúar Framsfl, í hv. fjhn. Nd. höfðu lagt til, að lánstíminn væri lengdur frá því, sem gert var í frv., en niðurstaðan varð þessi, að þetta var algerlega tekið út úr. En einmitt með tilliti til þess, að hæstv. iðnmrh, hefur vísað til framkvæmda á l. viðvíkjandi hinum atvinnuvegunum tveim, þá vildi ég hafa það seinustu spurninguna í þessu sambandi, hvort hann teldi þá ekki einnig eðlilegt, að lánstíminn yrði sá sami og hjá þeim og þess mætti vænta, að það yrði ákveðið í þeirri reglugerð, sem hæstv. ráðh. eða hans ráðuneyti setur. Ég skal þá ekki orðlengja meira um þetta frv. Ef það verður að lögum, er það, eins og hæstv. frsm. fjhn. sagði, umgerð um úrlausn á vanda, og það á auðvitað eftir að fylla innan í þá umgerð alveg, og í versta falli getur frv. orðið einskis nýtt, en aldrei verra. Hins vegar getur það orðið til mjög mikilla bóta, og þess vegna er ég samþykkur meðnefndarmönnum mínum í fjhn. að mæla með samþykkt frv.



Herra forseti. Allt, sem hv. þm. hefur sagt um þetta mál, er að því leyti rétt, að það veitur allt á framkvæmd þessa máls. Þetta er ekki stjórnarfrv., þetta er frv. þm., sem hafa borið það fram, og það er rétt, að það vantar undirbúning málsins fyrir fram. Hins vegar hef ég lýst því yfir í Nd., að ég mundi gera það, sem ég gæti bezt, til þess að málið gæti komizt í framkvæmd á þann hátt, að iðnaðinum yrði að gagni. Og m.a. þess vegna fór ég fram á það í Nd., að það yrðu tekin út ákvæðin um tímalengd lána til þess að það kæmi fyrir bankana þannig, að það væri ekki of bundið. Og ef menn líta á þetta mál eins og það liggur fyrir, þá veltur allt á framkvæmdinni, það er rétt, og ég get ekki sagt neitt um það, hvernig framkvæmdin verður. Hitt vil ég segja, að ég mun gera allt, sem í mínu valdi stendur, til þess að framkvæmdin geti orðið iðnaðinum að gagni. Hv. þm. spurði mig nokkurra spurninga. Ég held ég hafi svarað þeim næstum því öllum í þessu, sem ég hef sagt um mína fyrirvara um það, að það er erfitt að koma þessu máli í höfn þannig, að það verði verulega að gagni, og enda þótt Alþingi samþ. þetta, þá veltur allt á sjálfri framkvæmdinni, það er rétt. Það er langbezt, að allir viti það. Það er alveg rétt hjá hv. þm., að það er mikill munur á þessum lánamálum iðnaðarins og sjávarútvegsins og landbúnaðarins, og hvort þetta verður iðnaðinum að verulegu gagni, skal ég ekki segja um. Ég mundi a.m.k. sjálfur vilja reyna að gera það, sem í mínu valdi stendur, til þess að það gæti orðið honum að gagni.



Herra forseti. Mál þetta var flutt í Nd. fyrir alllöngu og hlaut þar einróma samþykki hv. Nd. Það fjallar um nokkrar breytingar á búfjárræktarlögum að því er snertir hrossarækt. Eins og fram kemur í nál. meiri hl. og minni hl. landbn., er lítill eða máske enginn ágreiningur um, að rétt sé að samþ. tvær fyrri gr. frv., en þær lúta að því að gera skýrari ákvæði í lögum um það, hverjir eigi eða hverjir megi taka stóðhesta, sem ganga lausir í óleyfi. Ég held, að það sé óhætt að segja, að landbn. var sammála um það, að þessar brtt. tvær, sem felast í 1. og 2, gr., séu til bóta og jafnvel nauðsynlegar til þess að afstýra átökum og ósamkomulagi, sem orðið hefur um þessa framkvæmd að undanförnu og leitt jafnvel til málaferla. Hins vegar er nokkur ágreiningur í landbn. um það, hvort rétt sé að samþ. 3. gr. frv., sem fjallar um breyt. á 39. gr. búfjárræktarl. og gengur í þá átt, að sýslunefndum verði heimilað að gera samþykktir um undanþágur frá ákvæðum um lausagöngur stóðhesta, en leiti þó álits hrossaræktarráðunautar íslands um það efni, áður en til framkvæmda kemur. í búfjárræktarlögunum eru ákvæði um það, að Búnaðarfélag Íslands geti veitt undanþágur í þessu efni eftir till, frá hrossaræktarráðunaut Íslands. Aðalmunurinn í þessu er þá sá, að sýslunefndir geta haft þarna meira vald en verið hefur, ef þær meta það heima fyrir, að nauðsynlegt sé að veita einhverjar undanþágur í þessu efni. Þetta frv. er sprottið af því, að átök hafa orðið um þessi efni í Skagafjarðarsýslu og Húnavatnssýslu undanfarin sumur, og tilgangur frv. er að leita leiða til þess að komast hjá slíkum átökum eftirleiðis. Og þar heima í héraði virðist vera nokkurn veginn samstaða um það, að þessi 3. gr., þ.e.a.s. breyting á 39. gr. búfjárræktarlaganna, muni geta komið á friði um þetta mál. Það hefur verið bent á það, að búfjárræktarl. væru í endurskoðun hjá Búnaðarfélagi Íslands eða búnaðarþingi og jafnvel fullgerð og þess vegna væri ekki þörf á því að samþ. 3. gr. frv., heldur væri eðlilegt að bíða eftir fullnaðarafgreiðslu í heild á búfjárræktarlögunum. Frv. þetta var lagt fram nokkuð snemma á þinginu, og afgreiðsla þess hefur dregizt, m.a. vegna þess, að lengi vel var búizt við, að e.t.v. yrðu ný búfjárræktarlög afgreidd á þessu þingi og þar með yrði þá tekin afstaða til þeirra breytinga, sem margir telja að þurfi að gera á 39. gr. búfjárræktarlaganna, eins og þau eru nú. En héraðsbúar á þessu svæði hafa margir mjög óskað eftir því, að frv. væri nú afgreitt á þessu þingi, þó ekki væri nema til þess að leysa úr vanda, sem skapazt hefur á þessu landssvæði, og þeir telja, að erfitt sé að bíða, þangað til ný búfjárræktarlög hafa verið samþ. á þingi. Það má þó geta þess, að tvær fyrri greinarnar leysa að nokkru leyti úr þeim vanda, sem þarna virðist vera við að etja, en ekki að öllu leyti að áliti kunnugra manna. Ég tel og meiri hl. landbn., að þar sem þessi sérstöku vandamál snerta naumast aðra en hrossaeigendur í Húnavatns- og Skagafjarðarsýslum, þá muni það ekki a.m.k. saka, þó að 3. gr. verði samþ. nú, því að ef búfjárræktarlög verða afgreidd endurskoðuð t.d. á næsta þingi, þá mætti breyta þessum ákvæðum, ef þau í reyndinni yrðu ekki til þess að leysa úr þeim óþægilegu hnútum, sem skapazt hafa þar norður frá. Með þetta í huga hefur meiri hl. n. talið rétt að mæla með því, að frv, verði samþ. eins og það liggur fyrir.



Herra forseti. Þetta frv. var lagt fyrir hv. Alþingi í þingbyrjun og virtist ekki vera um það ágreiningur í hv. Nd. Alþingis, en hér er nokkur ágreiningur um þetta frv. Sá ágreiningur er ekki að mínu áliti um þau atriði málsins, sem þurfa að leysa úr þeim vanda eða deilum, sem hafa risið á milli Húnvetninga og Skagfirðinga, þar sem 1. og 2. gr. þessa frv. kveða skýrar á um þau ágreiningsatriði heldur en lögin gera nú, og þess vegna tel ég, að þau mál og þeirra vandi, sem verið hefur, muni geta leysist á friðsamlegan hátt með því að samþykkja 1. og 2. gr. þessa frv. En í 3. gr., þ.e.a.s. breyt. á 39. gr. búfjárræktarl., er um algera stefnubreytingu og efnisbreytingu að ræða frá því, sem hefur gilt til þessa, þar sem lagt er til, að þessi mál skuli ekki lengur heyra undir Búnaðarfélag Ílands, nema því skuli aðeins heimilt að leita álits hrossaræktarráðunautar, en það ér engin skylda að taka neitt tillit til þess álits, sem frá honum kemur, og þessi mál eiga að vera í höndum sýslunefndar. Hér er algerlega gengið fram hjá búnaðarfélagsskapnum í landinu, og má það merkilegt heita, að tveir bændur á Alþingi skuli flytja frv. um þessa hluti. Nær hefði mér fundizt, ef þykir ástæða til að taka þessi mál úr höndum Búnaðarfélags Íslands, að fela þau búnaðarsamböndum hlutaðeigandi héraða og hlutaðeigandi hreppabúnaðarfélögum, vegna þess að það er sá félagsskapur, sem á að fjalla um landbúnaðarmál öðrum fremur, og maður verður að ætla, að þeir hafi betra vit á að fara með þessi mál en þeir, sem kosnir eru í sýslunefnd, þar sem þeir eru venjulega ekki kosnir með sérstöku tilliti til þeirrar þekkingar, sem þeir hafa á landbúnaðarmálum, þó að margir hverjir séu að sjálfsögðu mjög greinargóðir einnig um þau efni. Það virðist líka fráleitt að hugsa sér það, að sýslumenn, sem eru dómarar hver í sinni sýslu, skuli eiga að semja lög og reglur um, hvernig fara skuli með þessi ágreiningsmál og það, jafnheit ágreiningsmál og þessi málefni hafa verið á milli Húnvetninga og Skagfirðinga. Mér finnst því, að hvernig sem ég velti þessu máli fyrir mér, sé 3. gr. frv. eða breyt. á 39. gr. l. mjög vafasöm, svo að ekki sé meira sagt, ekki bara litið á þau málefni frá ræktunarsjónarmiði hrossanna í landinu, heldur og einnig frá því að leysa ágreiningsatriði, sem upp kunna að koma, því að ég tel, að það sé ekki heppilegt, að sömu aðilar fjalli um að semja lög og reglur og þeir hafi einnig dómsvaldið í sínum höndum, eins og sýslumenn hljóta að hafa í þessum málum í undirrétti. Og nokkuð er það víst, að þó að benda megi á, að sýslumenn ráði ekki öllu í sýslunefndum, er þess að geta, að þeir hafa þar atkvæðisrétt eins og hver annar sýslunefndarmaður, og því fráleitt að ætla sýslunefndunum að fjalla um þessi mál. Nær væri, eins og ég sagði áðan, að fela þessi málefni búnaðarsamböndunum, ef fráleitt þykir, að Búnaðarfélag Íslands hafi þessi mál með höndum, eins og verið hefur. Ég hef spurt um það á nefndarfundum og reynt að afla mér upplýsinga um það, hvort Búnaðarfélag Íslands, sem nú hefur þessi mál í sínum höndum, hafi misbeitt valdi sínu í þessum efnum, og það hef ég ekki fengið upplýst, og þess vegna ætla ég, að það sé ekki hægt að benda á slíkt, að þar hafi veríð um neina misbeitingu á rétti eða misbeitingu á valdi að ræða. Og það er ekki heldur gott, að eitt sjónarmiðið ríki í hrossaræktinni í þessari sýslu og annað í hinni, eins og ástæða er til að ætla, ef sýslunefndir, hver í sinni sýslu, eiga að fjalla um þessi málefni án þess að þurfa að taka nokkurt tillit til þeirrar sérfræðilegu þekkingar, sem Búnaðarfélag Íslands hefur jafnan á að skipa í þessum málum eins og öðrum. Hv. 8. landsk., sem talaði hér fyrir hönd meiri hl., minnti á það, að búfjárræktarl. hefðu verið í endurskoðun og þau mundu e.t.v. koma fram á Alþingi, áður en langir tímar líða. Það er sýnilegt, að þau munu ekki koma fram á þessu þingi, en ástæða er til að ætla, að búfjárræktarfrv. verði lagt fyrir næsta Alþingi, og það er líka ástæða til að ætla, þar sem búnaðarfélögin í landinu leggja mikla áherzlu á, að það frv., sem samþykkt var á búnaðarþingi í vetur, nái fram að ganga, að Alþingi taki tillit til þess á næsta þingi. Og ég vil geta þess í leiðinni, að um þau atriði, sem þetta frv: fjallar um, var samkomulag á búnaðarþingi. Það var samkomulag milli þeirra héraða, sem hafa einkum átt í deilum um þau málefni, sem þetta frv. á að koma í veg fyrir. Og þó nokkuð er 39. gr. þess frv. frábrugðin því, sem hér liggur fyrir. Þess vegna finnst mér, að við eigum, til þess að greiða úr þeim hnútum, sem verið hafa á milli þessara tveggja miklu hrossahéraða, þ.e.a.s. Húnavatnssýslu og Skagfirðinga, að samþykkja 1. og 2. gr. þessa frv. og láta þar við sitja, vegna þess að þær greinar gera l. ljósari og geta þar af leiðandi bætt úr þeim ágreiningi, sem verið hefur að undanförnu. En ég tel mjög varhugavert, að 39. gr. l. breytist á þann veg, sem hér er lagt til. Þess vegna höfum við lagt til í minni hl. n., að sú grein verði felld, en frv, samþ. að öðru leyti. Ef brtt. okkar verður samþ., þ.e.a.s. að 3. gr. falli niður, þá erum við með frv. og samþykkjum það, en að öðrum kosti getum við ekki verið með frv., verði 3. gr. þess samþykkt. Tel ég, að ég hafi gert grein fyrir ástæðunum fyrir því, hvers vegna við erum á móti 3. gr. þessa frv., og hv. þingmönnum sé þessi ágreiningur ljós og þeir geti tekið afstöðu til málsins þess vegna. Og ég trúi því ekki fyrr en ég reyni, að hv. þm. sjái það skammt fram í tímann, að þeir vilji nú fara að gerbylta 39. gr. búfjárræktarl., þegar það liggur fyrir, að búfjárræktarl. í heild koma til Alþingis e.t.v. á næsta þingi. );g vænti því þess, að hv. þm. samþykki það, að 3. gr. þessa frv., þ.e.a.s. 39. gr. búfjárræktarl., verði felld, og þá munum við í minni hl. vera með þessu frv., en að öðrum kosti ekki.