Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Í utandagskrárumræðum fyrr í vetur um MBA-nám, sem Háskóli Íslands fyrirhugaði að bjóða upp á við Endurmenntunarstofnun eða viðskiptadeild háskólans, kom fram að ekki var ljóst hvernig háskólinn ætlaði sér að leysa þá þverstæðu að hann má ekki taka skólagjöld og Endurmenntunarstofnunin má ekki gefa út háskólagráðu. Menntmrh. sagði af því tilefni: ,,Þarna er því viðfangsefni á ferðinni sem er nauðsynlegt að háskólinn skýri betur fyrir væntanlegum nemendum og einnig af þessu tilefni fyrir hv. alþm. og ráðuneytinu hvernig á að sameina þetta tvennt.`` Herra forseti. Nú berast af því fréttir að háskólinn telji sig búinn að leysa þverstæðuna, búinn að finna leið til að taka skólagjöld upp á 1,2 millj. kr. fyrir nám í viðskiptafræðum. Í bókun háskólaráðs frá 23. mars segir að verið sé að leggja lokahönd á tillögu að nýrri reglugerð fyrir Háskóla Íslands þar sem m.a. verði að finna ákvæði um endurmenntun á vegum háskóladeilda og gjaldtöku fyrir þjónustuna. Vísað er í það að háskólinn megi standa fyrir endurmenntun og skv. 18. gr. sé heimilt að innheimta þjónustugjöld fyrir. Herra forseti. Ekki fer á milli mála að við á hv. Alþingi höfðum Endurmenntunarstofnun háskólans í huga þegar fjallað var um þetta ákvæði 18. gr. og jafnljóst að endanleg niðurstaða orðalagsins í greininni átti ekki að bjóða upp á gjaldtöku fyrir nám á vegum háskólans sjálfs. Þannig á augljóslega, herra forseti, að fara fram hjá lögunum um háskóla og vilja Alþingis í þessum efnum. Í ljósi þessa er nauðsynlegt að viðbrögð stjórnvalda og Alþingis komi fram á þessum vettvangi áður en þingið fer í leyfi. Mun ráðherra staðfesta þessa prófgráðu með hliðsjón af þeim reglum sem um námið munu gilda og hver verða viðbrögð fulltrúa ráðherra í háskólaráði í framhaldinu en eins og kunnugt er á ráðherrann nú tvo af tíu fulltrúum í háskólaráði þegar menn taka endanlega ákvörðun um málið af hálfu háskólans. Herra forseti. Vilji Alþingis liggur skýr fyrir.

Herra forseti. Eins og hv. þm. vitnaði til hefur háskólaráð fjallað um þetta mál og það var vitnað til bókunar en þar segir einnig í bókun háskólaráðs: ,,Reglugerðardrög þessi verða send deildum til umsagnar á næstu dögum og síðan lögð fyrir háskólafund sem haldinn verður 18. og 19. maí nk. Í framhaldi af því mun háskólaráð setja nýja reglugerð fyrir Háskóla Íslands. Háskólaráð fagnar þessu frumkvæði viðskipta- og hagfræðideildar og telur eðlilegt að hefja kynningu á MBA-náminu og skrá nemendur þegar traustum grundvelli hefur verið skotið undir námið með setningu nýrrar reglugerðar.`` Þetta er tilvitnun í samþykkt háskólaráðs frá 23. mars. Svo sem bókun háskólaráðs ber með sér er til umfjöllunar innan Háskóla Íslands hvort og þá hvernig MBA-nám verði veitt á vegum viðskipta- og hagfræðideildar Háskóla Íslands. Háskóli Íslands hefur ekki komist sjálfur að niðurstöðu í málinu. Háskólinn á eftir að ganga frá þessum reglum og útfæra nákvæmlega hvernig ber að standa að framkvæmd þessara hugmynda og hefur þar af leiðandi ekki kynnt fyrir ráðuneytinu hvernig staðið verður að málinu. Þess vegna er ekki hægt að gefa neinar sérstakar yfirlýsingar um þetta núna heldur er vísað til þess sem verið er að vinna að á vegum háskólans. Auðvitað er ekki hægt að segja fyrir fram um það hver afstaða fulltrúa ráðuneytisins verður þegar ekki liggur fyrir hvað háskólinn muni leggja til.

Virðulegi forseti. Ljóst er að engin ákvörðun hefur verið tekin innan háskólans hvað þetta varðar. Ég tel hins vegar þau tíðindi sem berast af reglugerðarundirbúningi hjá háskólanum gefi fullt tilefni til að þetta mál sé rætt og í ljósi þess tók sá sem hér stendur þetta mál upp í menntmn. þingsins nú fyrir skömmu og óskaði eftir að það væri rætt þar. Kom þá fram eins og hér hefur einnig gert í dag að málið er ekki afgreitt. Stefna Alþingis liggur ljós fyrir, stefna stjórnarflokkanna um að taka ekki skólagjöld af námi á vegum háskólans. Ég tel rétt að sú stefna sé áréttuð að þessu sinni og tek heils hugar undir að við leitum annarra lausna en þeirra að fara út í stórfelld skólagjöld. Sá sem hér stendur er tilbúinn ásamt ábyggilega fleiri mönnum að efla háskólann því að auðvitað eigum við ekki að svipta háskólann tekjumöguleikum heldur verðum við þá að koma til móts við hann með auknum fjárframlögum þannig að meistarapróf og meistaragráður geti orðið í háskólanum, ekki aðeins á vegum viðskiptafræðideildarinnar heldur einnig á vegum annarra deilda því að slæm er sú staða ef við verðum að sætta okkur við að ekki sé hægt að efna til meistaragráðu í háskólanumn öðruvísi en fara þá leið sem stefnir í eins og kemur fram í þeirri reglugerð sem nú er í undirbúningi.

Herra forseti. Hér er um grundvallarmál að ræða. Þess vegna gengur það ekki að hæstv. starfandi menntmrh. komi hingað og segi okkur deginum fyrir þinglok að ekki sé tímabært að ræða málið. Hvenær á að ræða þessi mál ef ekki á sjálfu þinginu? Eða er það virkilega þannig að hæstv. ríkisstjórn ætli ekki að standa við þau orð sem sögð voru í ræðum fyrr í vetur? Er það virkilega þannig að hæstv. ríkisstjórn ætli ekki að standa við þau orð sem sögð voru í ræðum fyrr í vetur? Ég tek líka eftir því, herra forseti, að það er gjá á milli talsmanns Framsfl. í þessu máli, hv. þm. Ólafs Arnar Haraldssonar og Sjálfstfl. Hv. þm. Ólafur Örn Haraldsson lýsir því skorinort yfir að ekki eigi að taka upp skólagjöld. Herra forseti. Á sínum tíma voru uppi hugmyndir um að taka inn í lög heimildir sem hefðu getað leitt til verulegra skólagjalda. Frá því var horfið á sínum tíma, bæði af háskólanum og líka af ríkisstjórn, ekki síst vegna mikillar andstöðu þingmanna, m.a. innan Framsfl. sem hér er verið að staðfesta í dag. Nú blasir það hins vegar við að búið er að leggja drög að reglugerð í háskólanum sem gerir í reynd kleift að setja upp námsbrautir víðs vegar við háskólann sem hægt er að skilgreina sem endurmenntun og taka fyrir þær ákaflega há skólagjöld. Herra forseti. Ég hlýt fyrir hönd Samfylkingarinnar að mótmæla þessu. Hins vegar er með þessu verið að staðfesta það sem Samfylkingin og stjórnarandstaðan hefur sagt að Sjálfstfl. vill smygla inn skólagjöldum. Ég les þetta sem er nú að gerast auðvitað með hliðsjón af því að menntmrh. hefur 20% fulltrúa háskólaráðs og ég spyr: Hvað ætlar hann að gera við þessa fulltrúa sína? Ég les þetta líka með hliðsjón af stöðugri viðleitni Sjálfstfl. til að koma á háum skólagjöldum allan síðasta áratug, ekki aðeins við háskólann, heldur líka við framhaldsskóla. Herra forseti. Þarna er Sjálfstfl. að gera tilraun til að smygla inn skólagjöldum bakdyramegin og innleiða einkavæðingu í skólakerfið.

Herra forseti. Ég vil í tilefni þessa máls minna á að það var formaður Vinsti hreyfingarinnar -- græns framboð, hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon sem tók þetta mál upp á sínum tíma í utandagskrárumræðu og um það urðu öflug skoðanaskipti. Það er að sjálfsögðu algerlega á hreinu að Vinstri hreyfingin -- grænt framboð lítur þetta mjög alvarlegum augum að það skuli eiga að búa til einhverja hjáleið fram hjá skólagjöldum sem eru samkvæmt lögum bönnuð í háskólanum þannig að málefnalega höfum við miklar áhyggjur af þessu máli. Ég verð hins vegar að viðurkenna að við höfum yfirlýsingar sem geta bent til þess að ekki sé svo alvarleg hætta á ferðum en þó eru fleiri vísbendingar sem benda til þess að illa geti farið. Eðlilegt er að þingmenn hafi af þessu áhyggjur. Hins vegar erum við í afskaplega erfiðri afstöðu til að afgreiða málið eða gera eitthvað í málinu. Ég ítreka einungis það að Vinstri hreyfingin -- grænt framboð hefur lýst því yfir að þessi leið sé forkastanleg og við höldum okkur fast við þá skoðun. Á hinn bóginn verður að segja að það kann kannski að skjóta skökku við að taka þetta mál upp undir dagskrárliðnum um störf þingsins en ef það er engin önnur leið fyrir þingmenn á þessum tímapunkti þegar allt er á dampi við að ljúka störfum, þá þarf að gera það hér.

Herra forseti. Bókun háskólaráðs sem hæstv. ráðherra vitnaði í er frá 23. mars og ýmislegt hefur gerst síðan og menn þykjast orðið geta séð það með nokkurri vissu í hvað stefnir. Það er alveg ljóst að þó að segi í 18. gr. laga um Háskóla Íslands að háskólanum sé heimilt að taka gjöld fyrir endurmenntun fer það ekki á milli mála að menn höfðu Endurmenntunarstofnun háskólans í huga þegar fjallað var um þetta ákvæði á Alþingi. Það er alveg ljóst, herra forseti, að endanleg niðurstaða orðalagsins átti ekki að bjóða upp á gjaldtöku fyrir nám á vegum háskólans sjálfs. Þetta liggur alveg fyrir. Það sem er að gerast er því augljóslega að verið er að búa til það sem hv. þm. kallaði hér áðan hjáleið fram hjá lögunum og ég endurtek spurningu mína til stjórnvalda: Ætla menn að leyfa slíkt? Ætla menn að sitja aðgerðalausir og láta það gerast að Háskóli Íslands í fjárkröggum sínum þurfi að finna slíkar hjáleiðir fram hjá lögunum og upp á hvað er þá verið að bjóða? Verður þá hægt héðan í frá að kalla nám í hvaða deild háskólans sem er endurmenntun ef deildin er svelt fjárhagslega? Er þetta sú framtíð sem við ætlum að bjóða íslenskri æsku í menntamálum? Nei, herra forseti. Vilji Alþingis liggur fyrir. Hann liggur fyrir vegna þeirra laga sem eru tiltölulega ný, bæði um háskóla og sérlaga um Háskóla Íslands. Það hefur ekkert komið fram hér, hvorki í tillöguflutningi né í ummælum manna sem bendir til þess að meirihlutavilji sé á Alþingi fyrir því að breyta þeirri stefnu. Það er alveg ljóst. Ef ráðherra ætlar ekki að grípa inn í atburðarásina er verið að brjóta í bága við stefnu Alþingis.

Herra forseti. Mér finnst þetta alveg makalaus málflutningur um störf þingsins að vera að taka upp þetta mál um MBA-nám við Háskóla Íslands. Við höfum rætt þetta mál í vetur í utandagskrárumræðu. Við erum með nýsett lög um Háskóla Íslands þar sem sjálfstæði hans var aukið. Þetta mál er til umræðu þar innan dyra. Þar hafa menn möguleika til að koma skoðunum sínum á framfæri og ég mótmæli því harkalega að verið sé að bera Sjálfstfl. það á brýn að hann sé að reyna að smygla inn einhverjum skólagjöldum í Háskóla Íslands. Er ekki Háskóli Íslands sjálfstæð stofnun? Er það ekki háskólaráð sem er æðsti ákvörðunaraðili innan háskólans? Mér finnst þetta því dálítið einkennilegur málflutningur. Mér finnst hann dæma sig sjálfur og það er alveg ljóst að ekki er hægt að ræða þetta mál á þinginu meðan ekki liggja fyrir beinar tillögur og ákvarðanir innan háskólans.

Virðulegi forseti. Mér hafa borist drög nr. 3 að undirbúningi þeirrar reglugerðar sem hér hefur verið vitnað til og vil ég leyfa mér að vitna í þá heimild. Þar segir í 4. tölul. 14. gr., með leyfi forseta: ,,Heimilt er deild að ákveða að endurmenntunarnámi á vegum hennar ljúki með sérstakri prófgráðu, enda uppfylli námið almennar kröfur háskólanáms.`` Hér er verið að nýta endurmenntunardeildina til gjaldtöku og um leið að opna prófgráðuheimild fyrir deildina. Ég sé ekki annað en hér sé í undirbúningi að ganga á svig við stefnu Alþingis. Það var undir þessum formerkjum sem ég tók málið upp í menntmn. Ég þakka formanni nefndarinnar fyrir að hafa rætt það mál málefnalega og ég sætti mig fyllilega við þau svör sem formaðurinn setti þar fram og ég tek einnig undir þau sjónarmið sem hafa komið fram. Þetta er ekki ákvörðun hjá háskólanum. Við eigum hins vegar að koma myndarlega fram við háskólann og láta það vera eina af styrkustu stoðum okkar í Alþingi að efla háskólamenntunina með því að gera háskólanum kleift að hefja meistaranám í viðskiptafræðum með auknum fjárveitingum til skólans þegar fram í sækir.

Herra forseti. Eins og áður hefur komið fram var þetta mál til umræðu utan dagskrár í vetur og hóf ég þá umræðu. Þá taldi ég að viðbrögð menntmrh. væru á þá leið að ráðuneytið þyrfti að fylgjast með því hvernig háskólinn ætlaði að vinna að málinu í framhaldinu. Ég leyfi mér að túlka orð hæstv. menntmrh. þannig að miklar efasemdir hafi verið í huga ráðherra að sú leið væri lögleg og yfir höfuð fær fyrir háskólann sem áformað hafði verið að fara til að taka þessi skólagjöld. Þar af leiðandi kemur mér mjög á óvart ef Háskóli Íslands heldur áfram eins og ekkert hafi í skorist í framhaldi þeirra skoðanaskipta sem urðu á Alþingi og eins og Háskóla Íslands komi ekki við hvað fyrir mönnum hefur vakað með setningu löggjafar og þeirra starfsreglna sem háskólinn á að uppfylla. Þetta held ég sé hið versta mál, herra forseti, og það væri mikið óheillaskref ef háskólinn færi inn á þessa braut. Þess vegna ríður á miklu að það takist að stöðva það. Herra forseti. Þar sem þetta snýst líka að hluta til um lögskýringar, hvað vakti nákvæmlega fyrir mönnum þegar sett voru ákvæði í lög um þessi mál, og ég held að það sé alveg skýrt að í hugum manna var að það ætti ekki að taka skólagjöld við nám af þessu tagi, legg ég því til að menntmn. kalli stjórnendur háskólans til sín. Ef menntmrn. er sofandi í málinu verður að leysa það með einhverjum öðrum hætti og þá sýnist mér einfaldast að löggjafinn geri það sjálfur. Þó þingið kunni að ljúka störfum á næstu klukkutímum eða sólarhringum starfar menntmn. áfram með umboði í sumar. Ég fer fram á að menntmn. hafi samband við háskólann og reyni að leiðbeina þeim um það hvernig þessir hlutir eigi að vera samkvæmt lögum.

Herra forseti. Vegna þeirrar umræðu sem hefur orðið er nauðsynlegt að árétta og minna á að samkvæmt lögum um háskólann er Háskóli Íslands sjálfstæð stofnun og með nýjustu lögunum, sem um hann gilda, var sjálfstæði hans aukið. Samkvæmt lögum háskólans er það háskólaráð sem setur reglur um prófgráður. Nauðsynlegt er að rifja þetta allt saman upp vegna þeirrar umræðu sem hér hefur orðið. En í lokin vil ég undirstrika og árétta það sem ég sagði í upphafi og fyrr að tillögur liggja ekki fyrir, menntmrn. hefur ekki verið gerð grein fyrir hvaða tillögur háskólinn mun gera. Þegar þær liggja fyrir mun ráðuneytið taka afstöðu til málsins.

Herra forseti. Miklar deilur hafa risið um framkvæmd laganna um þjóðlendur. Þessi tillaga kveður á um að framkvæmdin verði stöðvuð og fjmrh. verði falið að móta nýjar verklagsreglur fyrir kröfugerð ríkisins til þjóðlendna og endurvinna trúnað í vinnu þessa mikilvæga máls. Ég vek athygli á því, herra forseti, að gagnrýni hefur ekki aðeins komið frá hlutaðeigandi landeigendum og öðrum, heldur einnig frá einstökum þingmönnum og hæstv. landbrh. Ég legg því áherslu á að þetta bráðabirgðaákvæði verði samþykkt.

Herra forseti. Það er með ólíkindum hvað hv. þm. Jóni Bjarnasyni gengur erfiðlega að átta sig á um hvað störf fjmrn. snúast í þessu efni og þeirrar nefndar eða þess vinnuhóps sem ég hef kallað mér til aðstoðar í málinu. Hér er lagt til í brtt. að nefnd sú sem ráðherra hefur haft sér til aðstoðar í þessu máli verði leyst frá störfum. Hvaða nefnd er það sem hefur verið skipuð með lögum í þjóðlendumálinu sem á leysa hér frá störfum? Hvers lags fáránleiki er þetta eiginlega og skrípaleikur af hálfu þingmannsins? Gerir hann sér ekki grein fyrir því að hér er bara um að ræða að fjmrh. er að vinna að framkvæmd laga í samræmi við gildandi lagaákvæði? Það er engin lögskipuð nefnd um þetta mál að störfum, heldur eingöngu nokkrir menn sem ég hef fengið mér til ráðgjafar í þessu máli. Er það tillaga þingmannsins að þeim verði vikið úr starfi í fjmrn. t.d.? Þetta er fáránleg tillaga og ég segi nei.

Herra forseti. Í umræðu um þetta mál kom fram að það er hæstv. fjmrh. einn og hann einn er ábyrgur fyrir þeirri stefnu sem mótuð hefur verið af hálfu ríkisvaldsins í þessu máli. Einnig kom fram að hjá einstökum stjórnarsinnum hafi verið gagnrýni á þessa stefnu. En í meðförum þingsins hefur ekki stafkróki verið breytt um þá framkvæmd sem hæstv. ráðherra stendur að. Þannig hafa alþingismenn, líka þeir sem gagnrýndu framferði ráðherrans staðfest þá afgreiðslu sem hann hefur haft í málinu. Ég hef engar athugasemdir við þá afgreiðslu að gera, ég styð hana, og greiði því atkvæði á móti tillögunni.

Herra forseti. Ég hélt það væri þannig að þegar menn fengju orðið til að gera grein fyrir atkvæði sínu ættu þeir að gera grein fyrir atkvæði sínu. Í aðalatriðum ættu menn að biðja um orðið strax þegar tiltekinn dagskrárliður er tekinn til atkvæða. Hér gerðist það áðan að hæstv. fjmrh. bað um orðið undir ræðu hv. þm. Jóns Bjarnasonar og notaði allan ræðutímann sem hann hafði til að gera grein fyrir afstöðu sinni til málsins til ómaklegra árása á þingmanninn sem ekki hefur aðstöðu til að svara fyrir sig eins og þingsköpin eru þegar þessir dagskrárliðir ganga hér fram. Það vakti sérstaklega athygli mína að forseti, sem stundum er bjölluglaður, sat án nokkurra athugasemda undir þessari ótrúlegu ræðu hæstv. fjmrh.

Þetta er einfaldlega ekki rétt hjá hv. þm. Hæstv. fjmrh. bað um orðið til að gera grein fyrir atkvæði sínu áður en hv. 5. þm. Norðurl. v. hóf mál sitt. Það er hins vegar rétt athugasemdum að þingmenn eiga að biðja um að gera grein fyrir atkvæði sínu strax við upphaf en ekki til að svara framkomnum athugasemdum frá öðrum þingmönnum.

Herra forseti. Þær breytingar sem hér eru í heild sinni lagðar til eru að ýmsu leyti til bóta en vegna orða hæstv. fjmrh. áðan vil ég taka skýrt fram að ekki er verið að veitast að einum eða neinum persónulega enda hafa þeir ekki verið nafngreindir og var engin ástæða til þess hjá hæstv. fjmrh. að vera að ætla hv. þm. að vera að gera það. Hins vegar átti sú gagnrýni sem hér kom fram og sú tillaga sem hér var lögð til einmitt að hjálpa hæstv. fjmrh. til að ná trúnaði í þessu starfi og segja þar m.a. við ráð hæstv. landbrh. að við hefðum nákvæmlega tekið undir þau atriði sem hér er fjallað um.

Herra forseti. Það er mjög miður að hæstv. ríkisstjórn skuli hafa klúðrað jafnillilega framkvæmd þessara mála og raun ber vitni og skapað um það ósætti sem menn eru ekki búnir að bíta úr nálinni með. Það hefði verið mjög hyggilegt að samþykkja þá brtt. um endurskoðun framkvæmdarinnar og endurmönnun sem hv. þm. Jón Bjarnason flutti áðan. Sú tillaga var að sjálfsögðu fullkomlega þingleg og eðlileg miðað við eðli málsins og Alþingi getur að sjálfsögðu mælt fyrir um að stjórnskipaðar nefndir séu endurskipaðar ef því sýnist svo. Herra forseti. Ég held að þetta sé þeim mun bagalegra sem hér er á ferðinni mjög mikilvægt hagsmunamál. Hér er gætt ríkra almannahagsmuna og mikilvægt er að ríkinu takist það vel, en ríkið þarf líka að fara fram með sanngirni. Það kemur úr hörðustu átt að hæstv. ríkisstjórn hreyti skætingi í þá sem hér hafa haldið uppi gagnrýni því harðasti andstæðingur framkvæmdarinnar er hæstv. landbrh., sem af einhverjum undarlegum ástæðum er fjarstaddur atkvæðagreiðsluna, sömuleiðis 1. þm. Suðurl., sem hefur haft uppi stór orð um það hversu illa hafi tekist til í framkvæmd ríkisstjórnarinnar í málinu. Þetta er undarleg fjarvera, herra forseti, þessara tveggja höfðingja.

Herra forseti. Í rúma þrjá áratugi börðust þingmenn Alþb. og Alþfl. fyrir því að leidd yrðu í lög ákvæði um þjóðlendur. Ákvæði um að allt það land og öll þau landgæði sem enginn einstaklingur gæti sannað eignarhald sitt á yrði lýst þjóðlendur eða sameign þjóðarinnar. Frv. sem hér um ræðir og lögin sem þá varða eru til að framkvæma þessa stefnu. Sú breyting sem nú er gerð er gerð til þess að auðvelda þeim sem telja sig eiga eignarhald á landi eða landgæðum að bera fram mál sitt og það er jákvætt. Tilgangurinn er ekki sá og hefur aldrei verið sá að taka neitt af neinum eða svipta neinn eignarrétti sem hann á sannanlega. Tilgangurinn er hins vegar sá að koma í veg fyrir að einstaklingar geti kastað eign sinni á land og landgæði sem þeir eiga ekki. Herra forseti. Ég fagnaði á sínum tíma því að áratugagamalt baráttumál A-flokkanna skyldi ná fram að ganga og mig undrar sú afstaða sem nú liggur fyrir af hálfu nokkurra þingmanna. Ég greiði að sjálfsögðu atkvæði með þessu.

Herra forseti. Samningurinn sem hér um ræðir er sannarlega af hinu góða en það sem ég hef gagnrýnt við þetta frv. varðar 2. gr. Ég vil vekja athygli á því að verið er að leiða í lög að forræði samningsins sé á hendi tveggja ráðherra, hæstv. umhvrh. og hæstv. sjútvrh. Þetta er að mínu mati óhagræði og gerir alla framkvæmd samningsins mun flóknari en þurfa þykir og er ekki í samræmi við það sem gert er annars staðar á Norðurlöndum eða í flestum Evrópulöndum. Ég tel því mikilvægt að þessi brtt. nái fram að ganga, sem kveður á um það að forræði samningsins sé einungis á hendi umhvrh. hæstv., en sjútvrh. eigi ákveðna aðkomu að málum sem snerta nytjastofna sjávar.

Herra forseti. Við ræðum hér búvörusamninginn. Hann er slæmur fyrir skattgreiðendur því þarna er verið að leggja á þá 17.000 milljónir á sjö árum sem svarar til tekjuskatts heils árs. Hann er líka slæmur fyrir neytendur því búvöruverð er mjög hátt hér á landi. Hann er líka slæmur fyrir bændur og alveg sérstaklega slæmur fyrir bændur eins og hefur sýnt sig í lífskjörum sauðfjárbænda. Hér er verið að framlengja um sjö ár það staðnaða kerfi sem hefur endurspeglast í lífskjörum bænda sem ég fullyrði að eru með lökustu lífskjör allra stétta í landinu. Ég segi nei.

Herra forseti. Eitt af meginatriðum þessa frv. og samnings sem að baki þess er er í 6. gr. frv. Ég hef um það að segja að mér finnst gæta misvægis milli bænda og sláturleyfishafa. Bændur verða að bíða allt að þremur árum eftir að skerðingaráhrif frv. koma til með að birtast í tekjum þeirra. Sláturleyfishafar þurfa einskis að bíða með að kaupa sig undan skerðingum. Ég hefði talið betra úrræði að bændur fengju strax rétt til að framselja greiðslumark.

Herra forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um mikilvægt lagafrv. Hann er vandrataður vegurinn á milli þess annars vegar að tryggja persónuvernd og hins vegar að sjá til þess að þjóðfélagið sé opið og nauðsynlegum og mikilvægum upplýsingum ekki haldið leyndum. Að mínum dómi hefur vel tekist til með frv. með einni stórri undantekningu þó. Hún er sú að undanskilinn er lögum um persónuvernd sá málaflokkur sem mestum deilum hefur valdið á síðari tímum í íslensku samfélagi hvað réttindi einstaklinga og persónuvernd snertir, gagnagrunnur á heilbrigðissviði. Hann er undanskilinn þessari lagasetningu, þar er ekki spurt um réttindi einstaklingsins, heldur eru teknar upplýsingar um heilsufar hans að honum forspurðum og fengnar fyrirtæki í hendur sem gerir þær að verslunarvöru. Þetta er alvarleg brotalöm á annars góðu frv.

Virðulegi forseti. Hér er verið að brjóta í blað því hér er mjög merk lagasetning á ferðinni. Ég verð að segja, virðulegi forseti, að lögin hafa tekið stakkaskiptum í meðferð allshn. og eru til mikillar fyrirmyndar og þingmenn Samfylkingarinnar munu alveg örugglega styðja þetta frv.

Herra forseti. Ég sit hjá við þetta ákvæði. Mér finnst mikilvægt að sú stofnun sem fer með persónuvernd sé eins óháð framkvæmdarvaldinu og kostur er. Samkvæmt þeirri tillögu sem hér liggur fyrir á ráðherra að skipa meiri hluta stjórnar Persónuverndar án tilnefningar, þar með talinn formann stjórnarinnar og varaformann. Við höfum því miður reynslu af misnotkun á ráðherravaldi gagnvart vísindasiðanefnd sem haldið hafði uppi málefnalegri gagnrýni gagnvart gagnagrunni á heilbrigðissviði og var fyrir vikið rekin. Hér hefðu þurft að koma fleiri tilnefningaraðilar og nefni ég þar Siðfræðistofnun Háskóla Íslands og lagadeild Háskóla Íslands, Neytendasamtökin eða aðra slíka. Reynslan kennir okkur, því miður, að vafasamt er að treysta ráðherravaldi í þessum efnum.

Herra forseti. Samkvæmt 12. gr. frv. er heimilað að fela skoðunarstofum svokölluðum eldvarnaeftirlit á landsbyggðinni. Við umræðu hér í gær eða í nótt beindi ég því til ráðherra og formanns umhvn. hvað átt væri við með þessu. Það kom fram í skýringu hv. formanni umhvn. að hér væri ekki um stefnumótun að ræða heldur væri þetta sett inn til þess að mæta algerum undantekningartilvikum. Í trausti þess að þetta sé rétt skýring og að við hana verði staðið í framtíðinni þá styð ég þessa grein sem aðrar í frv.

Herra forseti. Þessi brtt. um öðruvísi kjördæmamörk sem ég flyt á þskj. 1328 er að sjálfsögðu ekki án galla en hún er mun betri að mínu mati en sú útgáfa sem frv. hefur að geyma. Hér verða ekki til landfræðilega jafnstór og ósamstæð kjördæmi. Norðlendingafjórðungi er ekki skipt með kjördæmamörkum eins og nú stendur til samkvæmt frv. Síðast en ekki síst og kannski það sem mestu varðar er sveitarfélaginu Reykjavík ekki skipt samkvæmt þessari tillögu heldur er það eitt kjördæmi. Þessi tillaga rúmast innan ramma stjórnarskrárbreytinganna frá liðnu vori. Hún varðveitir markmið um jöfnuð milli flokka og felur ekki í sér meira misvægi atkvæða en stefnt er að samkvæmt frv. Herra forseti. Ég tel því tvímælalaust til bóta að gera þessa breytingu á.

Herra forseti. Alveg frá því farið var að ræða nýja kjördæmaskipan á síðasta kjörtímabili, beitti ég mér fyrir því á Alþingi að málinu yrði beint inn í annan farveg en þann sem varð fyrir valinu og endaði með þeim tillögum sem hér liggja fyrir og verið er að greiða atkvæði um. Til að draga úr skaðanum leggjum við til að suðvesturhorninu verði m.a. skipt upp á annan veg en tillaga er gerð um, m.a. verði Reykjavík ekki skipt upp í tvö kjördæmi. Það er sannfæring mín að um þessa tilhögun yrði miklu meiri sátt. Þess vegna styð ég þessa tillögu sem málamiðlun sem sátt gæti orðið um, meiri sátt en um þá tillögu sem meiri hlutinn leggur til.

Virðulegi forseti. Hér erum við að ljúka ferðalagi sem hófst með ólukkuskrefi þegar staðfest voru stjórnarskipunarlög um breytingu á stjórnarskránni. Þá voru örlögin í raun ráðin og búið í reynd að kollvarpa kjördæmaskipuninni að mínu mati að nauðsynjalausu. Ég varaði við því þá og geri enn og segi því nei.

Herra forseti. Hér eru að koma til atkvæða ákvæði 7. gr. frv. og í þeim felst sú kjördæmaskipan sem við höfum gagnrýnt mjög harðlega og teljum alls ekki til bóta frá því ástandi sem nú er. Þarna er m.a. tölul. 5 og 6 þar sem Reykjavík er skipt í tvö kjördæmi og önnur ákvæði sem þessu tengjast. Nú er hins vegar staðan sú að búið er að samþykkja stjórnarskrárbreytingu og það verður að laga kosningalög landsins að þeirri breytingu. Brtt. okkar um öðruvísi kjördæmamörk hefur verið felld og með vísan til þessa og þrátt fyrir yfirlýsta andstöðu okkar við þessar breytingar sitjum við hjá við þetta ákvæði frv.

Herra forseti. Ég vek aðeins athygli manna á því sérkennilega ákvæði sem er að koma til atkvæða, að fyrir hverjar alþingiskosningar skuli kjörstjórn í Reykjavík setjast niður og ákveða kjördæmamörk og auglýsa það nokkrum vikum fyrir kosningar. Ég hygg að það vandræðalega ákvæði sem 7. gr. hefur að þessu leyti að geyma segi allt sem segja þarf um þá álappalegu breytingu á kjördæmaskipan og kosningalögum er verið að gera að þessu leytinu til.

Virðulegi forseti. Gerð er tillaga um að ganga til móts við það fólk sem getur ekki greitt atkvæði á kjörstað vegna sjúkdóms, fötlunar eða barnsburðar. Þetta er í samræmi við þann anda sem birtist í frv. sem ég flutti ásamt tveimur öðrum hv. þm. Ég tel hins vegar að hér sé í raun og veru ekki gengið nægilega langt og vek athygli á því að fólk sem veikist eftir klukkan sextán á þriðjudegi, konur sem taka léttasótt eftir klukkan sextán á þriðjudegi eða fólk sem af einhverjum öðrum ástæðum getur ekki farið á kjörstað, verður af því að geta nýtt kosningarrétt sinn. Með öðrum orðum er gengið of skammt að mínu mati. Hins vegar er hér gengið í rétta átt og því segi ég já.

Herra forseti. Hér er að koma til atkvæða mjög merkt nýmæli í íslenskri löggjöf þar sem mælt er fyrir um aukin skilyrði til breytinga á lögum þannig að til þurfi aukinn meiri hluta á Alþingi. Ég tel þetta merkt nýmæli og að mörgu leyti horfa til heilla og ætti að taka upp í ríkari mæli þegar stór og afdrifarík mál eru til umfjöllunar. Ég mun því greiða þessu tiltekna ákvæði frv. atkvæði mitt.