Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Kristinn Daníelsson) Frv. þetta var tekið af dagskrá í gær vegna tilmæla nefndarinnar, en svo stóð á þeim, að ekki var hægt að afgreiða þetta frv. fyr en útsjeð var um afdrif fyrsta málsins á dagskránni í dag. Ef brtt. sjávarútvegsnefndar hefði ekki verið samþykt, þá hefði þurft að breyta 1. gr. skrásetningarlaganna, en þar sem hún nú var samþykt, þá gerist engrar slíkrar breytingar þörf. Jeg hefi ástæðu til að þakka hv. deild fyrir undirtektir hennar undir tillögur sjávarútvegsnefndar um daginn, við 2. umr. skrásetningarlaganna, sem allar voru samþyktar, að undantekinni einni smábreytingu. Sú breyting var að vísu ekki mikilvæg, en mjer kom þó á óvart, að hún skyldi feld, því nokkru áður hafði hv. deild samþykt alveg sömu orðabreytingu. eftir tillögu samvinnunefndar beggja deilda. Þær brtt., sem nú liggja fyrir, eru eingöngu orðabreytingar, sem ekki er vert að eyða mörgum orðum að. Jeg vil benda á brtt. um, að „skrásetja“ komi í stað „lögskrá“; sú brtt. er ekki gerð til að færa til betra máls, heldur til að koma á samræmi, með því að orðið „skrásetja“ er alstaðar annarsstaðar í frv. Hinar breytingarnar eru sumpart sjálfsagðar, og sumpart til bóta, og geta hv. deildarmenn auðveldlega dæmt um þær af eigin dómgreind.

Frsm. (Karl Einarsson) Þetta mál þarf ekki langrar skýringar. Nefndin hefir fært frv. í sama horf og háttv. deild hefir áður samþykt það í. Að öðru leyti vísa jeg til nál.

Fjármálaráðherra (S. E.) Aðalbreyting Nd. á frv. er sú, sem háttv. nefnd hefir rjettilega getið um, að útlendingum er sett 5 ára búsetuskilyrði fyrir rjettinum til þess að eiga skip hjer á landi. 1. gr. frv. er að öðru leyti meira sundurliðuð en áður. En í raun og veru falla sundurliðanirnar nákvæmlega undir hinar tvær aðalreglur, sem skift var eftir í frv. stjórnarinnar: 1. skip, sem eru eign einstakra manna, og 2. skip, sem eru eign hlutafjelaga. Auk þess er bætt við í sömu grein ákvæði um, að sjerhver stjórnandi í hlutafjelagi skuli eiga hlut í fjelaginu. Sama ákvæði stendur í sænskum siglingalögum. En það skiftir litlu máli, því að aldrei verða vandræði með að útvega stjórnanda lítinn hlut í fjelagi, sem hann á að veita forstöðu, ef þess er krafist. Þessar breytingar eru því smávægilegar og gera hvorki til nje frá. En aðalbreytingin er sú, sem jeg fyrst gat um. Í núgildandi lögum er búseta í landinu eina skilyrðið til þess að geta eignast íslenskt skip. Að vísu er engin föst lögskýring til á orðinu „búseta“, en sennilega mundi það verða skýrt svo, að menn yrðu að hafa hjer dúk og disk, eða vera alfluttir hingað að allra vitorði, til að teljast hjer búsettir. Kröfurnar eru því meiri í stjórnarfrv., þar sem eins árs heimilisfesta er sett að skilyrði. En breyting Nd. fer lengst. Aðalástæða flutningsmanns þessarar brtt. í Nd. mun hafa verið að koma með þessu í veg fyrir, að útlendingar gætu á ófriðartímum skrásett skip sín hjer á landi til að koma þeim undir hlutlaust flagg. Flutningsmaður mun og hafa haldið, að svo framarlega sem útlendingar öðluðust þennan rjett til að eignast íslenskt skip eftir 1 árs búsetu, þá mundu þeir og öðlast rjett innlendra manna til að fiska í landhelgi. En þetta er ekki rjett. Þann rjett hafa engir aðrir en þeir, sem orðnir eru ríkisborgarar. Eins ætti 1 ár að vera nógu löng töf til þess, að útlendingar gætu ekki átt við það að koma skipum sínum undir íslenskt flagg á ófriðartímum. Það, sem aðallega vakti fyrir stjórninni, er hún hafði heimilisfestuna ekki lengri, var það, að engin ástæða virðist til að meina nokkrum manni að eiga íslenskt skip, ef hann er búsettur hjer. Skoðanamunurinn er ekki svo mikill, að ástæða sje til fyrir stjórnina að steyta hnefann framan í háttv.Nd. En jeg tel leiðina, sem farin er í stjórnarfrv., greiðari og einfaldari, og mun því greiða atkv. með brtt. nefndarinnar.

Magnús Kristjánsson Mjer skilst helst á hæstv. fjármálaráðherra (S. E.), sem hann álíti brtt. nefndarinnar vel fallna til þess að ganga fram, og skal mig ekki undra, þótt það reynist rjettur skilningur á hinum óákveðnu orðum ráðherrans, því að brtt. er í fullu samræmi við frv. stjórnarinnar, eins og það var í upphafi. Jeg vil taka það skýrt fram, að þó að sjávarútvegsnefnd neðri deildar fylgdi aðalbreytingu neðri deildar, þá var það að eins með hangandi hendi. Því má búast við, að háttv.Nd. fallist á þá brtt., sem væntanlega verður gerð hjer, þegar þangað kemur. Enda er ekki nema eðlilegt og sjálfsagt að reisa eigi of rammar skorður við því að menn geti aukið skipastól landsins eins og þörf krefur. Ef nánar er að gætt, er ekki minsta hætta á, að útlendingar reyni til að fá skip sín skrásett hjer. Skilyrðin hafa til þessa verið svo væg, að eitthvað hefði sú hætta átt að gera vart við sig. Áður var gert talsvert að því, að láta skrásetja útlend fiskiskip hjer, en því var fljótt hætt, því reynslan sýndi, að það var óhentugt. Útlendingar gátu ekki notað skip sín hjer nema stuttan tíma ársins. En hinn tíma ársins varð svo íslenska skrásetningin þeim til óþæginda. Þess vegna ljetu þeir brátt umskrá skipin aftur heima hjá sjer. Vegna þessarar reynslu, sem á er komin, leikur mjer grunur á, að breyting Nd. sje gerð aðallega til þess að breyta og til að láta líta svo út, að deildin væri að bjarga okkur frá einhverju ógurlegu glappaskoti. Jeg tel sjálfsagt, að háttv. deild haldi fast við þá skoðun, sem hún hefir áður fallist á í þessu máli, og jeg vona, að hún muni sigra í sameinuðu þingi, ef til kemur.

Frsm. (Kristinn Daníelsson) Mál þetta hefir tafist nokkuð vegna þess, að nefndina hefir vantað uppdrátt yfir takmörk verslunarlóðarinnar í Hafnarfirði. En þegar bæjarstjórn Hafnarfjarðar svo sendi uppdráttinn, fylgdi með ósk um lítils háttar breyting frá fyrirmælum frv., og fjelst nefndin alveg á það. Uppdrátturinn liggur frammi í lestarstofunni hverjum til afnota, sem vill glöggva sig betur á málinu. Vil jeg svo mælast til, að hv. deild samþykki frv. með þeim breytingum, sem nefndin hefir gert á því.