Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Frv. til l. um verðlagsmál er flutt til staðfestingar á brbl. sem sett voru 27. maí s.l.og voru ein af fimm brbl. sem núv. ríkisstj. setti í viðureigninni við þá miklu verðbólgu sem þá blasti við og reyndist samkv. framfærsluvísitölu 1. júní 131%. Frv. þetta er fylgifrv. frv. um launamál sem flutt hefur verið í Nd. og rætt þar við 1. umr. og fór til n. s.l. mánudag. Í frv. eru þrjár megingreinar. Í 1. gr. er gert ráð fyrir því að fram til 31. jan. 1984 skuli verðlagsyfirvöld og aðrir opinberir aðilar, sem fara með verðlagsákvarðanir, aðeins leyfa óhjákvæmilega hækkun verðs eða endurgjalds fyrir vöru eða þjónustu. Fram er tekið að þetta ákvæði breytir þó ekki verðmyndun á vöru og þjónustu sem heyrir undir Verðlagsstofnun og hefur verið undanþegin sérstakri meðferð Verðlagsráðs. Þá segir einnig í þessari grein að að því er launakostnað varðar sé óheimilt að miða verð eða gjaldskrá við hærri laun en ákveðin eru með brbl. nr. 54/1983 um launamál, þau sem ég hef þegar nefnt og verið hafa til meðferðar í Nd. Jafnframt segir að á tímabilinu frá gildistöku þessara laga til 31. jan. 1984 sé og óheimilt að breyta þeim álagningarreglum eða greiðslukjörum, er voru í gildi 25. maí 1983, ef slíkt er kaupendum eða neytendum í óhag. 1. gr. fjallar því um hert verðlagseftirlit þann tíma sem sérstökum ráðstöfunum ríkisstj. er ætlað að standa, þ.e. til 31. jan. 1984. Í 2. gr. er ákveðið að almennt fiskverð skuli hækka um sömu hundraðshluta 1. júní og 1. okt. og ákveðið er um almenn laun, þ.e. 8% 1. júní og 4% 1. okt. 1983 og skuli gilda þannig til 31. jan. 1984. Í 3. gr. er jafnframt ákveðið að launaliður í verðlagsgrundvelli búvöru skuli hækka um þessa sömu hundraðstölu, þ.e. 8% 1. júní og 4% 1. okt. og skuli það einnig gilda til 31. jan. 1984. Þó er gerð þar sú undantekning að heimilt er að ákveða sumarverð á kindakjöti og garðávöxtum frá 15. sept. 1983. Að öðru leyti gildi, eins og ég sagði, frá 1. okt. þær hækkanir sem ákveðnar eru í þessum lögum á launalið í verðlagsgrundvelli búvöru. Hér er því um alveg hliðstæðar ákvarðanir að ræða eins og ákveðnar voru viðvíkjandi launum á almennum launamarkaði 1. júní og 1. okt. Með þessu móti eru laun bænda og sjómanna hækkuð um sama hundraðshluta. Frá því að brbl. þessi tóku gildi hafa að sjálfsögðu umræddar launahækkanir orðið eins og ákveðið er í lögunum. Jafnframt hefur Verðlagsstofnun farið eftir 1. gr. Ég hef fengið frá Verðlagsstofnun nokkra grg. um þær ákvarðanir sem þar hafa verið teknar og hvað hefur verið lagt til grundvallar. Eins og ég las áðan ber Verðlagsstofnun eingöngu að leyfa óhjákvæmilega hækkun. Óhjákvæmileg hækkun hefur hjá Verðlagsstofnun verið skilgreind eins og ég nú skal fara yfir. Í fyrsta flokki hafa hráefnishækkanir verið teknar til greina og þær skilgreindar sem afleiðingar í fyrsta lagi af gengisbreytingunni sem varð í lok maímánaðar, 14.6%, og sömuleiðis því gengissigi sem hafði orðið eftir að verðlagshækkanir voru leyfðar þar áður. Í öðru lagi hafa verið viðurkenndar erlendar verðhækkanir á hrávöru. Má þar nefna t.d. sojabaunaolíu og aðrar olíur, sem hafa hækkað í verði, sykur og hveiti, vegna uppskerusveiflna erlendis, en almennt er um að ræða erlendar verðhækkanir á hrávöru. Í þriðja lagi hafa innlendar verðhækkanir á hrávöru, t.d. á landbúnaðarvörum og fiski, verið teknar til greina. Í öðrum flokki má nefna launahækkanir. Er þar eingöngu um að ræða 8% launahækkun 1. júní og 4% 1. okt. Í þriðja flokki eru hækkanir á föstum kostnaði, t.d. hækkanir sem hafa verið leyfðar á opinberum töxtum, á rafmagni, hita og síma og að lokum hafa nokkrar almennar kostnaðarvísitölur og áhrif þeirra á framleiðslukostnað innlendrar vöru verið teknar til greina eða a.m.k. metnar. Er þar um að ræða t.d. hækkun á framfærsluvísitölu, byggingarvísitölu o.s.frv. Verðlagsstofnun telur að með þessum framkvæmdamáta hafi verið fylgt því ákvæði 1. gr. að leyfa aðeins óhjákvæmilega hækkun verðs eða endurgjalds fyrir vöru eða þjónustu á þessu tímabili. Ég vil benda á að í 1. gr. þessa frv. og brbl. er ekkert viðurlagaákvæði. Hefur athygli mín verið vakin á því að rétt kunni að vera að setja slíkt í lögin. Vil ég því nota tækifærið og beina því til n. sem fær málið til meðferðar að það verði athugað. Virðulegi forseti. Ég sé ekki ástæðu til að hafa um þetta lengra mál að svo stöddu nema þess verði sérstaklega óskað, enda hefur það mál sem liggur til grundvallar þessum brbl. verið ítarlega rætt, m.a. í útvarpsumræðum frá hinu háa Alþingi í sambandi við stefnuræðu og við fleiri tækifæri. Læt ég því þessa framsögu nægja og legg til að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Virðulegi forseti. Ég skal ekki hafa um þetta langt mál því eins og hæstv. forsrh. tók fram áðan hefur þetta mál hlotið býsna mikla umr. hér á Alþingi. Ekki get ég þó stillt mig um að koma inn á fáein atriði. Hér er um að ræða, eins og hæstv. ráðh. gat réttilega um, hliðarfrv. við aðalfrv. um launamál sem hefur verið til umr. í Nd. Og auðvitað hlýtur hér að vera um að ræða eina aðalforsenduna fyrir því hvernig til hefur tekist um framkvæmd á þeim brbl. sem þar var um að ræða. Ég saknaði þess að hæstv. forsrh. rakti ekki hér hvernig til hefði tekist um þessa þætti, og hef ég þá 1. liðinn alveg sérstaklega í huga, vegna þess að hann lýtur að ýmsu því sem fólk almennt er með sem óhjákvæmilega þætti í sinni neyslu. Greinargerð Verðlagsstofnunar, sem hæstv. forsrh. vitnaði hér í áðan, bar þess vott að þar höfðu verið höfð nokkuð önnur vinnubrögð en gagnvart launaliðum. Þar hafði greinilega verið mjúklega á málum tekið gagnvart þeim aðilum sem fram á hækkanir fóru og hið óhjákvæmilega orðið býsna teygjanlegt, svo að ekki sé meira sagt. Þegar svo strangar reglur eru settar um launamál sem raun ber vitni og þessi hæstv. ríkisstj. setti og þeim hefur verið fylgt jafn afdráttarlaust eftir og allir vita, þá hlýtur það að hafa verið keppikefli að fylgja 1. gr. þessara laga um hinar ýmsu vörur og þjónustu jafn afdráttarlaust eftir, svo að hún færi ekki fram úr og ekki yrði nein misvísun á framkvæmd laganna um laun fólks og kostnaðarþætti þess. Og að sjálfsögðu hefur hið opinbera í þessu tilfelli gefið fagurt fordæmi. Helstu þjónustuhækkanir hafa vitanlega ekki farið fram úr 8% fram að 1. okt. og síðan ekki nema 4% þar á eftir, eða er ekki svo? Með tilliti til hinna mildandi aðgerða í raforkumálum hlýtur auðvitað að vera augljóst að þar var ein meginstoðin niðurgreiðslurnar á raforku til húshitunar. Og þá skyldi maður ætla að sú orka sem menn nota á köldu svæðunum hefði a.m.k. ekki hækkað meira en nam launahækkuninni. En eins og rakið hefur verið hér áður hefur áætlaður hitunarkostnaður hækkað um 17.4% á þessum sama tíma þrátt fyrir - það skal viðurkennt - hinar stórauknu niðurgreiðslur á raforku til húshitunar. Hins vegar hefur hinn almenni rafmagnstaxti hækkað um tæp 40% á sama tíma.

Svona skilduð þið við þetta.

Svona skilduð þið við þetta, segir hv. þm. Egill Jónsson. Hann virðist hafa ráð við öllu í þessum efnum, m.a. að kenna þeim sem áður stjórnuðu um allt sem núverandi hæstv. ríkisstj. er að gera. Ég er að tala um það sem hefur verið framkvæmt eftir að þessi hæstv. ríkisstj. tók við völdum og hv. þm. Egill Jónsson ber alveg sérstaka ábyrgð á, vegna þess að enginn hafði, held ég, stærri orð um t.d. hitunarkostnaðinn á landsbyggðinni en hann í umr. fyrir kosningar í vor. Þetta eru efndirnar sem við sjáum nú þegar. Væri vert að rifja upp kannske fleiri þeirra stóru orða, sem þá voru látin falla, einmitt í ljósi þess sem síðan hefur gerst. Ég ætla ekki að fara út í hina einstöku liði. En við vitum það að á þessum tíma hafa þjónustugjöld opinberra aðila hækkað margfalt á við það sem laun í landinu hafa hækkað. Ég get nefnt símagjöld og gjöld fyrir hljóðvarp og sjónvarp. Þar hefur ekki verið fylgt neinni 8% reglu eða 4% , sem launin hafa fylgt á þessum tíma, heldur er hér um margfaldar hækkanir að ræða. Slík fordæmi, sem gefin eru, hafa vitanlega hleypt illu blóði í það fólk jafnvel sem hefur viljað lúta ákveðnum takmörkunum varðandi sínar launahækkanir. Ég hef hér einmitt lista frá Verðlagsstofnun yfir verðbreytingar á ýmsum innlendum vörum og þjónustu, sem stofnunin hefur fjallað um á þessu tímabili frá 27. maí til miðs október. Ég ætla ekki að rekja það náið. Ég nefni bara dæmi af handahófi um hækkanir sem sjálfsagt teljast allar, samkvæmt þeirri skilgreiningu sem hér var lesin upp áðan, óhjákvæmilegar hækkanir. En ég segi enn og aftur, þar hefur greinilega verið mildilega á tekið og mjúklegar höndum um farið en um launin til fólksins. Svo að matvörur séu teknar hefur borðsmjörlíkið hækkað um 60.3%, lyftiduft um 21.2, saltfiskurinn, sem verið var að tala um áðan, um 23%. Ég skal ekki segja hvað ríkur þáttur gosdrykkir eru í neyslu manna, þó er ljóst að þeir eru býsna ríkur þáttur. Þeir hafa hækkað um 26% rúm, uppþvottalögur um 45%, þvottaefni um 28.6%. Ýmsar fleiri vörur mætti nefna. Bensín hefur hækkað um 38.8, ullarvörur um 28.6% þjónusta efnalauga um 21%, innanlandsflug um 22.7%, vinnuvélar um 38.4% og þjónustugjöld skipafélaganna um 25.2%. Ég skal ekki fara náið út í þessa upptalningu. Ég býst við, eins og fram kom í máli hæstv. forsrh. hér áðan, að Verðlagsstofnun þykist hafa einhver rök fyrir hverju og einu, sem þarna er upp talið, en hún hefur um leið hlotið að skoða þessi mál í ljósi þeirra ströngu laga sem giltu um kaup og kjör fólksins í landinu. Ég sé að það er ekki margt á þessari skrá sem er innan við 10%. Þó rek ég augun í tvo liði. Það eru klór og álegg. Ég heyri að það gleður hv. 11. landsk. þm. að klór og álegg skuli þó vera undanskilið þessum prósentum. Ég heyri að það gleður hann mjög. En frá áleggi væri kannske rétt að víkja örstutt að álagningu. Það hefur reyndar verið gert í þessari hv. þd. áður. Þegar til slíkra ráðstafana hefur verið gripið eins og nú hefur verið gert, þá hefur sú regla æðioft verið látin gilda að álagning hefur verið skert. En ég læt hæstv. forsrh. um það. ef hann kemur hér upp aftur. að skýra frá hvað valdið hafi því að þau ákvæði voru ekki látin gilda nú, hvaða sérstök ástæða var til að hlífa þeirri atvinnugrein alveg sérstaklega og þá enn frekar miðað við það hvað aðgerðirnar voru harkalegar og fortakslausar. Ég held nefnilega að þegar menn eru með slíkar samræmdar aðgerðir, eins og hæstv. ríkisstj. hefur hælt sér af, þá verði þeir að reyna að hafa samræmi í aðgerðum sínum. Það er því miður ekki í þessu tilfelli. Á flestum þeirra þátta sem eru óhjákvæmilegir í neyslu fólks hefur verðlagsþróunin verið allt önnur en launaþróunin. Og það er þess vegna fyrst og fremst sem fólk unir ekki því ástandi sem nú er. Það vill ekki una því að svo einhliða sé tekið á málum varðandi kjör þess á meðan á öllu öðru virðist tekið mjúklega og mildilega. Þar er nefnilega hin mildandi hönd ríkisstj. svo sannarlega á ferðinni.



Virðulegi forseti. Mig langar til að gera aths. við orðalag í 1. gr. þessa frv. sem þegar hefur verið nokkuð til umr. Þar stendur, með leyfi forseta, að aðeins skuli leyfa "óhjákvæmilega" hækkun verðs eða endurgjalds fyrir vöru eða þjónustu. Af þessum lögum er ekkert að ráða hvað þetta orð "óhjákvæmilega" þýðir, enda kemur skilgreining þess ekki fram fyrr en í framkvæmd laganna, eins og kom fram í máli hæstv. forsrh. hér áðan. Ég vil aðeins vekja athygli á því að hér leyfa menn sér óneitanlega að taka ónákvæmt til orða, og það í jafnmikilvægu máli sem þessu, mikilvægu vegna þess að það snertir búreikninga hvers einasta heimilis í landinu. Ég geri, þar fyrir utan, ráð fyrir því að hér sé verið að vísa til hækkana, sem til muni koma vegna þess að ýmislegt sé eða hafi verið "í pípunum". eins og menn segja iðulega á þessum bæ. En þá vil ég minna á það, að launafólk í landinu hefur og hafði einnig ýmislegt í sínum pípum, en því eru samt ekki leyfðar neinar "óhjákvæmilegar" hækkanir á kaupi sínu. Það er vitaskuld ótækt og óverjanlegt að laun standi í stað á meðan verðlag hækkar. Að mínu mati hefðu ákvæði þessara laga þurft að vera miklu strangari og ákveðnari í þá átt að koma í veg fyrir verðhækkanir.



Virðulegi forseti. Aðeins langaði mig að víkja nokkrum orðum að efni þessa frv. til l. um verðlagsmál, sem hér er til umr. til staðfestingar brbl. sem ríkisstj. gaf út í sumar. Það voru örfá atriði sem mig langaði til að drepa á. Hæstv. forsrh. tók þannig til orða. að hér hefði nú verið hert verðlagseftirlit og að 1. gr. þessa frv. fæli það í rauninni í sér. Ég held að gagnvart almenningi sé þetta hálfgert öfugmæli, vegna þess að ekki verður annað séð en að flestar þær verðhækkanir sem t.d. hinar ýmsu opinberu stofnanir hafa farið fram á hafi náð fram að ganga næstum óheftar, eða lítt heftar, meðan kaup hefur verið fast. Ég gerði hér að nokkru umtalsefni um daginn þær hækkanir sem orðið hafa á bensíni t.d. og hv. 2. þm. Austf. kom hér að í sinni ræðu. Ég ætla ekki að endurtaka það, en það er t.d. ljóst að álagning olíufélaganna hefur verið hækkuð. Ég held að það sé ekki fjarri lagi, ef við lítum eitt ár aftur í tímann, til þessara daga í nóv. í fyrra, að bensínverð hér á landi muni hafa hækkað um allt að 100%. Og verulegur hluti þeirrar hækkunar er tilkominn í þremur, ef ekki fjórum bensínhækkunum frá því að núv. ríkisstj. tók til starfa. Það var tvennt sem mig langaði til að beina til hæstv. forsrh. og biðja hann um að svara hér á eftir. Raunar bar hv. 2. þm. Austf. fram aðra mína spurningu, en ég ítreka hana bara og óska svara: Hver var hin raunverulega ástæða þess að í vor, þegar gengið var fellt, var álagningarprósentan ekki skert eins og ég hygg að venjan hafi verið. Ég fullyrði ekki að það hafi ævinlega verið gert, en venja hefur þó verið að þegar gripið hefur verið til gengisfellinga með þeim hætti og jafnstórra og gert var á s.l. vori, þá hefur þessi álagningarprósenta verið skert. Og annað í beinu framhaldi af þessu. Nú lýsti ríkisstj. yfir því, þegar hún tók við, að hér yrði óbreytt gengi til áramóta. Ég hygg að verslunin og innflytjendur hafi vegna gengissigs fengið nokkra ívilnun og aukna álagningu, þar sem um hefur verið að ræða vörur sem hafa verið keyptar með gjaldfresti til þriggja, fjögurra eða sex mánaða. Hér hefur verið gengissig og það hefur verið tekið tillit til þess við ákvörðun álagningar. En nú, þegar ríkisstj. ákvað að hér skyldi vera fast gengi allar götur frá því í maí og til áramóta, þá hafa menn áfram þessa ívilnun í álagningunni. Ég spyr því hæstv. forsrh.: Hvers vegna var þessu ekki breytt? Ég minnist þess er þeir ræddust við í sjónvarpi hér fyrir nokkru, hæstv. forsrh. og forseti ASÍ. Þá spurði forseti ASÍ hæstv. forsrh. tvisvar sinnum þessara sömu spurninga sem hér eru nú fram bornar. Nú kann það að vera að það hafi farið fram hjá mér í þessum þætti, en ég heyrði ekki að hæstv. forsrh. svaraði þessum spurningum þar. Nóg er nú lagt á fólk í þessu landi með þeim ráðstöfunum sem ríkisstj. hefur gert þó að ekki komi þetta til viðbótar. Mér sýnist að ríkisstj. hefði átt að fara aðrar leiðir og hefði getað dregið úr álagningarprósentunni. Ég ætla ekki, virðulegi forseti, að hafa um þetta lengra mál að sinni. Það mætti auðvitað fara hér með langa tölu um allar þær verðhækkanir sem gengið hafa yfir og auðvitað er endalaust hægt að deila um þetta klassíska orðalag, sem hefur verið notað við svona tækifæri svo lengi sem elstu menn muna, að ekki skuli leyfa aðrar hækkanir en þær sem eru óhjákvæmilegar. Það verður ævinlega matsatriði og ekki alltaf auðvelt að ákvarða hvað í þessum efnum er óhjákvæmilegt og hjá hverju væri hægt að komast. En ég fer þess á leit við hæstv. forsrh. að hann svari þessum tveimur spurningum mínum.



Virðulegi forseti. Það er ekki ástæða til á þessu stigi málsins að fara að hefja sérstakar umr. um húshitunarkostnað. En það hraut gullkorn af munni hv. 2. þm. Austurl. áðan þegar hann sagði að það væri ekki vert að tala um fortíðina. Það er út af fyrir sig kannske alveg rétt, að í þessum efnum ættu menn ekki mikið að hyggja að henni. En þær verðhækkanir sem hafa orðið á þessu ári, a.m.k. sumar hverjar, verða nú að skoðast í ljósi þess sem einmitt gerðist í fortíðinni. Ég held að það sé alveg augljóst mál, að þótt ríkisstj. hafi tekið víða nokkuð myndarlega á til að jafna kjör fólksins í landinu og bægja frá sárasta verðhækkunarbroddinum hafi hvergi verið gert myndarlegra átak í þeim efnum en einmitt í sambandi við niðurgreiðslur á raforkuverði, þar sem til þeirra verkefna var ráðstafað á síðari hluta þessa árs 150 millj. kr., sem er nálægt því þreföld sú upphæð sem var á fjárlögum 1983. Það er ekki nema eðlilegt að menn telji rétt að víkja frá fortíðinni þegar litið er til þessara tveggja talna. En það má minna á fleira í þessu sambandi og þá sérstaklega það, að Rafmagnsveitur ríkisins voru reknar með verulegum halla bæði árið 1981 og 1982 og m.a. á grundvelli þess gaf fyrrv. iðnrh. Hjörleifur Guttormsson út það bréf hinn 23. apríl árið 1982 að gjaldskrám Rafmagnsveitna ríkisins skyldi háttað með tilliti til þess á þessu ári að vinna upp þann halla. Þannig var búið að gefa grænt ljós á að það skyldu vera stöðugar hækkanir á raforkutöxtum allt þetta ár, sem áttu að vera ofan við verðlagshækkanir til þess að vinna upp halla frá fyrri árum. Hér hafa að þessu leyti komið fram skýrari stefnumið en í flestum öðrum málum. Verðhækkanir voru stöðvaðar. Það var breytt frá fyrri ákvörðun um þessi efni og það kom inn í þennan rekstur mikið opinbert fjármagn. Það er svo annað mál að framhaldið er enn óráðið í þessum efnum. Það verður fljótlega hér á Alþingi hægt að tala um þá stefnu sem núv. ríkisstj. kann að móta í jöfnunaraðgerðum hvað varðar húshitun í landinu. Þar kemur væntanlega fram sú stefna sem núv. ríkisstj. mótar og hennar stuðningslið. En það má líka minna á að að tilhlutan núv. iðnrh. hefur verið hafist handa um endurskoðun á því hvort það kerfi sem við búum við, m.a. í sambandi við dreifingu raforku um landið, kosti of mikið og hvort hægt sé að koma þeirri þjónustu við með hagkvæmari hætti. Ég legg áherslu á að þrátt fyrir að við verðum stundum að grípa til þess að færa á milli fjármagn í þessu þjóðfélagi með tilliti til þess hvar fólkið býr og hverrar þjónustu það nýtur, þá má það ekki verða til þess að menn missi sjónar á því að þeim fyrirtækjum, sem slíka þjónustu veita, sé veitt nokkur fyrirgreiðsla. Ég ætla ekki að fjölyrða um þennan þátt mála frekar, en ég get sagt hv. þm. Helga Seljan að ég er vel minnugur þess sem ég sagði fyrir síðustu alþingiskosningar og það er alveg öruggt mál að okkur gefst tími hér síðar, þegar búið verður að setja fram stefnumið núv. ríkisstj. í þessum málum, að bera saman fortíð og nútíð í þeim efnum.



Virðulegi forseti. Það hlýtur að liggja að einhverju leyti í húsnæðinu að menn detta hér alltaf í sagnfræði þegar þeir koma upp í ræðustól. Mér er sagt að það hafi verið kennt hér á stríðsárunum í menntaskólanum og prófað í Sameinuðu. Ég er kominn hér upp til að taka undir orð hv. 11. þm. Reykv. um að 1. gr. þessara laga veldur því með orðalagi sínu að mönnum er í raun algerlega selt sjálfdæmi um það hvernig þeir beita henni. Hæstv. forsrh. sagði að Verðlagsstofnun miðaði sína ákvörðunartöku við eftirgreind atriði, sem hann las upp eða tíndi til: Þ.e. hækkun hráefniskostnaðar, henni mátti hleypa inn í verðlag eða samþykkja sem grundvöll að hærra vöruverði, hækkun launa innan marka þeirra launahækkana sem leyfðar voru og síðan hækkun þjónustu. Þar með eru allir kostnaðarliðirnir, sem til greina koma yfir höfuð, komnir inn í dæmið og sýnilega engin bönd önnur á hækkununum en þau sem felast í launaskerðingunni sjálfri. Þetta þýðir í reynd, að það eina sem á einhvern hátt temprar eða dregur úr verðhækkunum er einfaldlega launaskerðingin sjálf, en að öðru leyti er kostnaðarliðum hleypt að fullu inn í verðlagið. Menn tala hér um að það hefði mátt skerða álagningarprósentu til að koma á móti þessu. Ég get ekki fyrir mitt leyti endilega mælt með slíku. Ég get ekki séð að það hefði ekki mátt fylgja með lögum sem þessum greinargerð þar sem einfaldlega var ákveðið fyrir fram hversu háu hundraðshlutfalli af hráefniskostnaði, erlendum kostnaði og þjónustu hefði mátt hleypa inn í vöruverð, þannig að menn vissu þessa hluti fyrir fram rétt eins og með launahækkanirnar.



Virðulegi forseti. Ég skal ekki fara náið út í að ræða við hv. þm. Egil Jónsson, við fáum svo oft tækifæri til þess. En það kom mér sannarlega á óvart þegar hann sagði að einhvern tíma í framtíðinni mundu birtast stefnumið ríkisstj. í orkumálum og í húshitunarmálum. Ég hélt að þegar stjórnin var mynduð hefðu þau stefnumið verið sett fram og vissi ekki annað, en nú kemur sem sé í ljós að þau hafa ekki verið til staðar og eru ekki enn til staðar að hverju á að stefna, en einhvern tíma í framtíðinni er meiningin að taka þau upp og reyna að birta þau landslýð. Ég ætla ekki að fara náið út í hvað okkur fór á milli á framboðsfundunum í vor. Ég fagna því að hv. 11. landsk. þm. man það vel, því að þar var tekið skýrt á málum. Um húshitunina var rætt og talið sjálfsagt að lækka þann kostnað fólks og sagt þar að ef þeir sjálfstæðismenn kæmust til valda, ekki bara í framtíðinni þegar stefnumiðin væru orðin ljós heldur þegar í stað og þeir væru komnir til valda, yrði þessi mikli kostnaður lækkaður snarlega. Hann nefndi tölur áðan. Hvert hafa þessar upphæðir farið? Hvert hafa 150 millj. farið, sem hann nefndi áðan? Þær hafa farið í það fyrirtæki sem mér hefur hingað til skilist á þeim talsmönnum Sjálfstfl. að væri sérstakt fyrirmyndarfyrirtæki og dálætisfyrirtæki þeirra, þ.e. Landsvirkjun. Í það fyrirtæki hafa þessar 150 millj. farið. Þess vegna hefur stærri hluti af tekjum fólks farið og fer nú til að hita húsin en var áður en hæstv. ríkisstj. tók við völdum. Á sama tíma og laun hafa hækkað um 8% og síðar 4% hefur hækkunin í húshituninni, þrátt fyrir niðurgreiðslurnar, verið 17.4% . Þetta veit hv. þm. jafnvel og ég. Þá verður auðvitað svarað eins og hæstv. iðnrh. svaraði hér um daginn: Landsvirkjun var svo illa stödd. Hún var skilin eftir á köldum klaka. - Þar rekur sig nú hvað á annars horn. Ég man ekki betur en komið hafi í ljós að slæm staða Landsvirkjunar stafaði af hinum mikla fjármagnskostnaði og vegna hinna miklu framkvæmda sem þar hafa verið í gangi á undanförnum árum og kostnaði við þær. Það passar ekki alveg við allar upphrópanir þeirra hv. þm. sjálfstæðismanna og annarra talsmanna þeirra sem hafa verið að tala um stöðnunartímabilið mikla á undanförnum árum í öllum þessum framkvæmdum. Hv. þm. Egill Jónsson var enginn eftirbátur þeirra í því að lýsa því, að í orkumálum t.d. hefði ríkt algert stöðnunartímabil á valdaferli hæstv. fyrrv. iðnrh. Hjörleifs Guttormssonar en síðan kemur í ljós hjá þeim núna, upplýsa þeir menn um það hér hver um annan þveran, að Landsvirkjun hafi vegna kostnaðar við hinar miklu framkvæmdir verið svo illa stödd að almenningur í landinu hafi orðið að hlaupa undir bagga og greiða 150 millj. þegar í stað til baka til þessa fyrirmyndarfyrirtækis.



Virðulegi forseti. Það kemur hv. 2. þm. Austurl. á óvart þegar talað er um að ríkisstj. muni skilgreina sína stefnu í húshitunarmálum. Nú er það svo, að frumvörp og lög túlka stefnu hverrar og einnar ríkisstj. og eru nánari skilgreining og útfærsla á því sem stendur í stjórnarsáttmála. Lögin um jöfnun húshitunarkostnaðar hafa verið til endurskoðunar og það er að sjálfsögðu niðurstaða þeirrar endurskoðunar sem skýrir hver sé hin raunverulega stefna í þeim málum. Ég held að óþarfi sé að vera að snúa út úr í þessum efnum. Það er svo rétt til viðbótar við þetta, sem kannske ætti að vera óþarft á þessum stað, sem ég vil undirstrika það, sem ég sagði áðan, að Rafmagnsveitur ríkisins voru reknar með verulegum halla bæði árið 1981 og 1982. Og það var með tilvitnuðu bréfi sem fyrrv. iðnrh. tók ákvörðun um með hvaða hætti ætti að mæta þeim halla. Þar hygg ég að standi: svo að jöfnuður næðist á þessu ári. Það skyldi gert með þeim hætti að láta raforkuverðið hækka í takt við almennt verðlag í landinu og þó raunar meira til þess að hægt væri að vinna upp rekstrarhalla tveggja síðustu ára. Þetta liggur allt bréflega fyrir og er óþarft að hafa fleiri orð um það hér. Það er þetta sem skiptir máli sé rætt um verðlagsþróun á raforkuverði í landinu og svo hitt til viðbótar, með hvaða hætti var brugðist við. Það þótti ekki þörf á að láta verðlagshækkunina vera jafnmikla og búið var að stilla gjaldskrár inn á. Það er þetta sem skiptir máli í þessum efnum.



Herra forseti. Það þykir ekki vel að verki staðið í húshaldi að fara ekki í hornin þegar gólf eru þrifin, að ég nú ekki tali um að sópa undir mottuna. Það endar ekki nema á einn veg. Það kemur að skuldadögum. Ef sá sem húshaldinu ræður þrífur ekki sjálfur verður einhver annar að koma og hreinsa undan mottunni og úr hornunum. Það er nákvæmlega það sem núv. hæstv. ríkisstj. hefur verið að gera síðan hún tók við.  Það er auðvitað hægt að gleyma því sem er óþægilegt, en það er jafnframt hollt fyrir þá hv. þm., sem vorn stuðningsmenn þeirra aðgerða sem voru stundaðar á síðasta kjörtímabili, þeirrar hæstv. ríkisstj. sem ríkti á undan þeirri sem nú situr, að sópa úr hornunum öllum þeim vandamálum sem áður var frestað. Þá var velt á undan sér rekstrarvandanum til að falsa vísitölur. Þetta þekkja og vita þeir sem vilja. Og hver var svo árangurinn þegar upp var staðið? Verðbólgan var komin í þriggja stafa tölu, 130–140%. Núv. ríkisstj. hefur tekið nokkuð vel til fram að þessu. Henni hefur tekist að koma verðbólgunni aftur í tveggja stafa tölu, 30–40% . Mig langar við þetta tækifæri til að taka mér í munn orð fyrrv. hæstv. félmrh. Svavars Gestssonar, sem hann mælti í sjónvarpsviðtali þegar verið var að ræða kaupskerðingar eða kjaramál fyrir síðustu kosningar. Hann sagði nefnilega: "Það gerir enginn að gamni sínu að skerða kjör fólksins í landinu, en þetta voru nauðsynlegar aðgerðir."



Herra forseti. Ég held að það sé rétt að vekja alveg sérstaka athygli á þeim ummælum sem hv. síðasti ræðumaður, 4. þm. Reykn., viðhafði hér og beindi einkum og sér í lagi til hæstv. forsrh., sem átti líka sæti í síðustu ríkisstj. Hvernig lýsir hún hæstv. forsrh.? Að hann hafi ekki hreinsað úr hornunum og að hann hafi sópað öllu ruslinu undir teppið! Þetta var sannarlega ófögur lýsing, sem kemur frá samstarfsmanni hæstv. forsrh. og stuðningsmanni þessarar stjórnar. Raunar var það svo, að flokkur 4. þm. Reykn. var ekki aldeilis ábyrgðarlaus af þessu sópi. Það eru þokkaleg ummæli sem hún velur sínum flokksbræðrum, að þeir hafi sópað öllu ruslinu undir teppið, ekkert gert og verið sem sagt hinir örgustu sóðar í landsstjórninni. Ég held að það sé sérstök ástæða til að vekja athygli á þessum ummælum. Mér þykir þetta nokkru varða. Þegar einn af stuðningsmönnum núv. ríkisstj. fer þessum orðum um hæstv. forsrh. og sína flokksbræður, sem studdu þá ríkisstj. og störfuðu í þeirri ríkisstj., held ég að vert sé að menn hugleiði það og taki eftir því. Ég hef að vísu aldrei tekið svona sterkt til orða, held ég, um fyrrv. ríkisstj. Það mátti auðvitað margt misjafnt um hana segja og var gert, en hún var engan veginn alvond og ég held að þetta sé mjög ósanngjörn lýsing út af fyrir sig á því sem sú ríkisstj. gerði. Hún gerði ýmislegt fleira. En henni tókst líka ákaflega margt illa. Henni tókst margt miður. - En ég vildi vekja sérstaklega athygli á þessum einstöku ummælum, sem hér voru viðhöfð.



Herra forseti. Nú fer að færast fjör í leikinn. Það var nú við því að búast að hv. 5. landsk. þm. mundi grípa tækifærið og reyna að snúa út úr. Hann hefur skipt um hlutverk, eins og fleiri, núna. Hann hefur aðra félaga með sér í stjórnarandstöðu. Hann notar að sjálfsögðu tækifærið þegar það gefst og reynir sérstaklega að gera tortryggilegt það samstarf sem fáeinir þm. úr þingflokki Sjálfstfl. áttu í síðustu ríkisstj. við Framsfl. og Alþb. Við erum ekkert óvön þessu. Þetta gerðist oft á s.l. kjörtímabili, að þm. Alþfl. stunduðu þá iðju að núa því um nasir Sjálfstfl. að hann væri ábyrgur fyrir ríkisstj. Þessi hv. þm. veit vel að Sjálfstfl. var í stjórnarandstöðu á síðasta kjörtímabili þrátt fyrir að fáeinir þm. Sjálfstfl. væru aðilar að þeirri ríkisstj. Við þurfum ekki að ræða þetta hér, þetta veit þjóðin öll. En ég var ekki að veitast persónulega að núv. hæstv. forsrh. og það veit hv. 5. landsk. þm. einnig mætavel. Ég var að tala um fyrrv. hæstv. ríkisstj. og hennar stefnu sem slíka. Hún var með þeim hætti sem ég var að lýsa. Það sem núv. hæstv. forsrh. gerði í síðustu hæstv. ríkisstj. var ekki til umræðu. Það vissu líka allir, og ekki síst hv. 5. landsk. þm., hverjir réðu ferðinni í þeirri hæstv. ríkisstj. Það var Alþb. Ég kom fyrst og fremst í ræðustól vegna ummæla hv. 2. þm. Austurl., sem mér þótti vera fljótur að gleyma. Eins og hv. 8. þm. Reykv. minntist hér á er mikið gert af því að rifja upp söguna. En það er kannske eðlilegt. Það þarf ekki langt að fara aftur í tímann, örfáa mánuði. Það er svo skammt liðið á líf þessarar ríkisstj. að auðvelt er að muna það sem gerðist hér á s.l. vori. Það var einmitt það sem ég var að rifja upp því að mér þótti hv. 2. þm. Austurl. vera nokkuð fljótur að gleyma. En það sem hefur gerst nú er að það eru tveir flokkar í þessari ríkisstj. og þeir hafa sett fram aðra stefnu. Stefnan er fyrst og fremst sú, að ráðast að verðbólgunni og hæstv. ríkisstj. þarf ekki fjögur ár til að sanna að hún valdi verkefninu. Hún er ekki búin að sitja nema í fáeina mánuði þegar jákvæður árangur af stefnu hennar er strax farinn að koma í ljós. Það var þetta sem ég var að benda á og ekki síst á að afleiðingarnar af því sem gerðist á s.l. kjörtímabili voru í fægiskúffunni, undir mottunni og í hornunum.



Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að blanda mér í "stóru orðin" þeirra Austfjarðaþm. Mér heyrðist hv. þm. Helgi Seljan nefna það "stóru orðin" þegar hann sneri sér að meðþm. sínum. Ég skal skal reyna að svara því nokkru sem hér hefur komið fram. Í fyrsta lagi hefur verið spurt að því, hvers vegna óskert álagning var leyfð. Það er vissulega atriði sem mjög kom til umr. Nú er það svo, að álagning hefur ýmist verið skert eða ekki skert. Hún var t.d. skert í gengisfellingunni í lok ágúst í fyrra, en ekki skert í gengisfellingunni um áramótin. Við umr. um þetta kom fram, að skert álagning hefur aldrei verið framkvæmd nema ákveðinn tíma, þannig að hún rennur út að þremur mánuðum liðnum eða svo og þá er álagningin orðin full og segja má að þegar um er að ræða skerta álagningu sé tekið visst tillit til þess í almennri heimild til verðhækkunar. Niðurstaðan varð sú eftir ítarlegar umr. við verðlagsyfirvöld og þá sem með þau mál fara, að miða álagningu við að tækist að halda gengi stöðugu nokkurn tíma og þá yrði hvort eð er orðin full álagning innan þriggja mánaða eða svo. Var lagt eindregið til af embættismönnum á þessu sviði að skert álagning yrði ekki tekin upp í þetta skipti, en heldur fylgt þeim anda laganna, sem ég leyfi mér að fullyrða að hafi verið gert, að heimila eingöngu óhjákvæmilegar hækkanir. Ég viðurkenni fúslega að um þetta má deila. Það er alveg rétt að það voru ýmsir þeirrar skoðunar í báðum stjórnarflokkum að álagninguna ætti að skerða. En þessi varð niðurstaðan. Einnig hefur verið fullyrt að gengissig hafi verið áfram áætlað við verðlagningu. Gengisfelling varð veruleg í lok maí eða 14.6% og gengissig hafði orðið mjög mikið áður. Ég ræddi enn einu sinni við verðlagsstjóra um þetta atriði. Einnig ræddi ég við formann verðlagsráðs. Báðir fullvissa þeir mig um að í upphafi hafi fyrst og fremst verið tekið tillit til þess fjárhagstjóns sem innflytjendur hefðu orðið fyrir vegna miklu meira gengissigs og miklu meiri gengisbreytingar á vikunum áður en verðlagt var en áætlað hafði verið fyrir og þess vegna gert ráð fyrir að það jafnaðist á næstu tveimur mánuðum. Hins vegar segir verðlagsstjóri mér, að þessi regla hafi algjörlega horfið úr verðlagningunni eftir júní-ágúst og eftir það hafi verið talið að óhætt væri að gera ráð fyrir að menn sem hefðu stofnað til erlendra lána vegna innflutnings bæru ekki lengur skarðan hlut frá borði í fjármagnskostnaði vegna meira gengissigs, enda gengið verið stöðugt og ekki gengissigs að vænta fram undan. Ég vil einnig taka fram að um þessa framkvæmd var nokkuð deilt og umdeilt á hve löngum tíma ætti að bæta það gengissig sem menn hefðu orðið fyrir á mánuðunum á undan, en bæði formaður verðlagsráðs og framkvæmdastjóri fullvissa mig enn um að þetta hafi að fullu runnið út í júní- og júlímánuði. Að sjálfsögðu má lengi um það deila hvort þetta orðalag óhjákvæmileg hækkun. er nógu ákveðið eða ákveðið ekki. Hvað er óhjákvæmileg hækkun, eins og ýmsir hv. þm. hafa komið inn á. 11. þm. Reykv. og 8. þm. Reykv. töldu að eingöngu hefði átt að leyfa ákveðinn hundraðshluta til hækkunar. Ég held að við getum verið nokkuð sammála um að breyting á hráefnisverði, hvort sem þar er um að ræða breytingu á innfluttu efni eða innfluttri vöru eða hráefni til framleiddrar vöru innanlands, hlýtur að koma fram í verðlagi. Ég held að varla sé unnt að gera ráð fyrir að menn flytji inn varning ef þeir fá gengisbreytingu ekki borna uppi í verði. Ég hygg að enginn gerði það, það liggur í hlutarins eðli. Þess vegna held ég að gengisbreytingu og erlendar verðhækkanir almennt sé óhjákvæmilegt að taka til greina í verðlagningu innanlands. Hér hefur verið viðurkennt að 8% launahækkun 1. júní og 4% 1. okt. séu liðir sem rétt hafi verið að viðurkenna. Þetta eru meginliðir auk opinberra hækkana. Þetta eru allt saman kostnaðarliðir sem fara óumdeilanlega inn í kostnaðinn við framleiðslu eða sölu á ákveðinni vöru. Ég tek fyllilega undir það, sem hér hefur verið sagt, að vissulega höfðu heimilin ýmislegt "í pípunum" og erfiðleikar hafa víða orðið á heimilum. Ég nota nú þetta orðalag, í pípunum, sem er að vísu ekki gott, en þýðir að heimilin hafi haft ýmsa bundna kostnaðarliði sem þeim var óhjákvæmilegt að mæta. Hins vegar held ég að það hafi verið ákaflega breytilegt og ekki síst orðið svo hjá mörgum heimilum sem stofnað höfðu til fjárfestingar og urðu að standa undir mjög miklum fjármagnskostnaði. Ríkisstj. mat það svo að hjá slíkum fjölskyldum væri bagginn þyngstur og óhjákvæmilegt að gera ráðstafanir til að ganga til móts við þær. Það var reynt að gera, eins og menn vita, með hækkun persónuafsláttar og barnabóta og sömuleiðis ýmsum ráðstöfunum í sambandi við húsnæðismál, sem hafa mikið verið ræddar og ég ætla ekki að tíunda hér. Um leið og ég segi þetta viðurkenni ég að það eru áreiðanlega ýmis heimili sem hafa ekki notið aðgerða ríkisstj. eins og æskilegt hefði verið og að var stefnt, hafa lent á milli, ef ég má orða það svo. En hitt er svo staðreynd, að heimilin hafa nokkurt svigrúm til að draga saman kostnað, a.m.k. mörg hver, og geta þess vegna að sumu leyti betur mætt kostnaðarhækkunum en innflytjandinn, sem verður að greiða innflutta vöru á nýju gengi og við nýjan kostnað. Vitanlega getur hann hætt að flytja inn þá vöru og þá fæst hún ekki í verslunum. Að sjálfsögðu mundu menn frekar grípa til þess en flytja inn varning og þurfa að selja hann á undirverði. Ég vil því leyfa mér, þótt ég viðurkenni erfiðleikana hjá mörgum heimilum, að halda því fram að þar sé sveigjan nokkru meiri. En ég vek einnig athygli á því, að við Íslendingar höfum undanfarin ár búið við viðskiptahalla og hann hefur verið mjög vaxandi. Árið 1979 var viðskiptahallinn aðeins 0.7%, árið 1980 var hann 2.5%. árið 1981 var hann 5%, en árið 1982 var viðskiptahallinn 10%, sem þýðir í hreinskilni sagt að ráðstöfunartekjur hafa verið meiri en þjóðarbúið hefur í raun og veru aflað tekna fyrir. Menn hafa varið meiri peningum í innkaup o.s.frv. en þjóðin hefur haft svigrúm til. Ég tek það fram, að þessi viðskiptahalli og auknar erlendar skuldir eru alls ekki, langt frá því, að öllu leyti vegna of hárra launa. Það er ýmislegt annað sem þarna spilar inn í, en þó er augljóst og liggur fyrir í tölum, að almenn eyðsla okkar var meiri en við höfðum efni á. Er það eitt af því sem veldur óhjákvæmilegri skerðingu kaupmáttar um þessar mundir. Ég gæti rætt allítarlega um opinberar hækkanir, þó að þær falli ekki undir þetta mál, en læt nægja að segja að opinberar hækkanir urðu miklar og meiri en margir vildu, en þó var sett það takmark við opinberar hækkanir að opinber fyrirtæki þyrftu ekki að taka erlend lán til að standa undir greiðslubyrði sinni. Við fyrstu áætlun sem gerð var fyrir Landsvirkjun, þar sem að því var stefnt að ekki yrði um erlenda lántöku að ræða, taldi fyrirtækið að hækkun til áramóta þyrfti að vera 60% eftir að viðbótarhækkunin kom í maímánuði. Hins vegar var ákveðið að hækkunin yrði 31% , eins og mönnum er kunnugt. Þá var að vísu ljóst að halli yrði ef ekki fengist hækkað raforkuverðið til álversins. Sú hækkun fékkst og bendir allt til þess að rekstur Landsvirkjunar verði í járnum að þessu leyti og ekki þurfi að stofna til frekari erlendrar lántöku. Við þetta var miðað og bæði Þjóðhagsstofnun og sérstakir ráðgjafar, sem ríkisstj. fékk í því máli, skoðuðu málið frá þeim sjónarhóli. Hækkanirnar voru miklar, en við þetta var miðað. Um niðurgreiðslu á raforku vísa ég til þess sem áðan var sagt. Þessi ríkisstj. jók verulega niðurgreiðslu á raforku, um 150 millj., en 64 millj. voru á fjárlögum þessa árs. Þetta var að sjálfsögðu einn þáttur í viðleitni ríkisstj. til að mæta óhjákvæmilegum útgjöldum, eins og t.d. upphitunarkostnaði. Ég minnist þess ekki, virðulegi forseti, að hér hafi komið fram fleiri spurningar. Ég ætla ekki heldur að blanda mér mikið í það, hverjum sé um að kenna. Það er staðreynd að síðasta ríkisstj. gerði margt gott, og gæti ég vel tíundað það og við hv. 2. þm. Austurl., en það er líka staðreynd að henni mistókst sumt. M.a. mistókst henni að halda verðbólgunni í skefjum. Verðbólgan rauk upp á fyrstu mánuðum þessa árs. Því var óhjákvæmilegt að brjóta í blað og grípa til langtum róttækari ráðstafana en nauðsynlegt hefði verið ef hægt og sígandi hefði verið unnið gegn verðbólgunni, eins og að var stefnt. En það er önnur saga. Afleiðingin er sú, að ráðstafanir eru núna að mörgu leyti róttækar og koma víða hörkulega við, en ég hygg þó að allir geti verið sammála um að ekki varð haldið áfram á þeirri braut að safna erlendum skuldum og búa við stöðugt hækkandi verðbólgu.



Virðulegi forseti. Ég hef leyft mér ásamt hv. þm. Karli Steinari Guðnasyni, Stefáni Benediktssyni og Kolbrúnu Jónsdóttur að flytja hér frv. til l. um breytingu á lögum um Framleiðsluráð landbúnaðarins, verðskráningu, verðmiðlun og sölu á landbúnaðarvörum o. fl. Skal ég nú gera í stuttu máli grein fyrir efni þessa frv. Það felur í sér að verslun með matjurta- og gróðurhúsaframleiðslu verði færð verulega í frjálsræðisátt frá því sem nú er. Það er skoðun þeirra sem standa að flutningi þessa frv. að slíkt mundi stuðla að aukinni og fjölbreyttari framleiðslu og nánara sambandi framleiðenda og neytenda. Eftir sem áður yrði þó innflutningur á kartöflum og grænmeti takmarkaður við þann tíma er innlend framleiðsla dugir ekki til að fullnægja eftirspurn. Í frv. er ráð fyrir því gert, að það sem í lögum heitir einkaréttur ríkisstj. til að flytja til landsins kartöflur og nýtt grænmeti verði afnumið, en auðvitað geti Grænmetisverslun landbúnaðarins starfað áfram, en þá á jafnréttis- og samkeppnisgrundvelli við aðra aðila. Þá er í frv. gert ráð fyrir að landið verði allt eitt sölusvæði fyrir matjurtir og gróðurhúsaafurðir og veitt er heimild fyrir fleiri aðila en Sölufélag garðyrkjumanna, sem er samvinnufélag þeirra, til þess að fá viðurkenningu til heildsölu á innlendri framleiðslu að uppfylltum almennum skilyrðum. Þá er í frv. lagt til að við opinbera verðákvörðun, sem varðar garðávexti, verði aðeins fjallað um "hámarksverð", ekki eins og verð er nú, þannig að leyfilegt verði að selja þessa vöru á lægra verði og kostir hinnar frjálsu samkeppni fái að njóta sín. Mál svipuð þessu hafa komið fram áður hér á hinu háa Alþingi. Ég minni á að á 103. löggjafarþingi flutti Vilmundur Gylfason og fleiri þm. Alþfl. frv. sem gekk mjög í þessa sömu átt og á 104. löggjafarþingi flutti hv. þm. Friðrik Sophusson og fleiri frv. sem einnig gekk í þessa sömu átt. Sýnist mér því allar horfur á að unnt muni að ná samkomulagi um afgreiðslu málsins á þessu þingi. Ég hygg að leitun sé að sams konar fyrirkomulagi og hér ríkir um þessi mál hjá öðrum þjóðum, þ.e. að ríkið hafi með lögum áskilið sér einkarétt til að flytja til landsins kartöflur og grænmeti. Nú mun það hafa verið á kreppuárunum sem fyrst var stofnsett Grænmetisverslun landbúnaðarins. Má vera að slíkt hafi verið nauðsynlegt þá og síðan hafi það fyrirtæki á stríðsárunum annaðhvort verið stofnað að nýju eða vakið til lífsins. Ég kann ekki þá sögu til fyllstu hlítar. Það má líka vera að það hafi verið réttlætanlegt þá að hafa einkasölu og einokun á þessu sviði. En árið 1983 held ég að það sé gjörsamlega úr samhengi við allt annað í þjóðfélaginu að halda áfram einokunarverslun á þessu sviði. Raunar má segja að í kartöflurækt hér á landi ríki núna fullkomið skipulagsleysi. S. l. vor voru settar niður um það bil 22 þús. tunnur af kartöflum. Í sæmilega góðu meðalári reikna menn með 10–12-faldri uppskeru. Þá hefði uppskeran orðið í kringum 220 þús. tunnur, þ.e. tvöföld ársneysla okkar hér á Íslandi á kartöflum. Ef sprottið hefði í sumar eins og í sæmilegu meðalári, þá væru núna til tveggja ára birgðir af kartöflum í landinu. Svo eru auðvitað líka ýmis önnur vandamál í sambandi við þessa ræktun. Það lítur út fyrir að um þessar mundir sé tíðarfar að kólna hér á landi, veður sé að kólna, meðalhitastig fari nokkuð lækkandi. Í sumar varð eins og alkunna er nánast algjör uppskerubrestur í kartöflurækt. Það beinir huganum að því, hvort þarna hafi verið fylgst nægilega vel með, hvort menn hafi verið nægilega opnir til að taka upp nýjungar, hvort það hafi verið nægileg hvatning í kerfinu til að svo yrði gert. Ég held nefnilega að þetta einokunarkerfi hafi kannske komið í veg fyrir það. Þegar ég er að tala um breytingar eða nýjungar á ég t.d. við það að leggja hitaleiðslur í jörð, sem er ekki aðeins vel framkvæmanlegt heldur mjög auðvelt tæknilega og áreiðanlega ekki svo tiltakanlega dýrt. Í öðru lagi, hvort nægilega mikið er um það að bændur stundi svokallaða skiptirækt til þess að jarðvegurinn fái að jafna sig, svo að það fáist betri uppskera, kartöflur sem þola betur hnjask, þola betur geymslu, eru bragðmeiri. Hver er t.d. þáttur þess að nota lífrænan áburð í auknum mæli, sem er ekki gert nema í mjög litlum mæli, skilst mér, í kartöflurækt, en sérfræðingar segja að gefi tvímælalaust betri raun en notkun tilbúins áburðar. Ég held að þetta kerfi sem viðgengist hefur, þetta staðnaða, dauða einokunarkerfi hafi kannske átt þátt í því að koma í veg fyrir að hér yrðu breytingar. 
             Núna í haust voru settar á markað rauðar íslenskar kartöflur, þvegnar og í nýjum umbúðum. Þarna var um góða vöru að ræða. Neytendur tóku þessu vel og kartöflurnar seldust mjög vel. En ég held að í þessu kerfi sé ekki næg hvatning fyrir framleiðendur til að setja vandaða vöru á markaðinn og fá fyrir hana mjög gott verð. Ég hygg að kartöfluneysla hér hafi líka farið minnkandi núna allmörg undanfarin ár. Hins vegar hafi þær tvær verksmiðjur sem settar hafa verið á laggirnar til að framleiða svokallaðar franskar kartöflur eða Parísar-kartöflur, eða hvað þetta heitir nú allt saman, haft nokkur áhrif til að auka neysluna eða a.m.k. að koma í veg fyrir að hún minnkaði. Þetta frv. gerir aðeins ráð fyrir þeirri breytingu að viðskrn. skuli veita leyfi til innflutnings á kartöflum og nýju grænmeti samkv. almennum reglum í reglugerð, er ráðuneytið mundi setja, en hér segir í 4. gr. frv., með leyfi forseta: "Í reglunum skal m.a. kveðið á um að leyfi til innflutnings skuli því aðeins veitt að innlend framleiðsla fullnægi ekki eftirspurn." Því aðeins skulu leyfi veitt að innlend framleiðsla dugi ekki til. Og enn fremur: "Viðskrn. skal ráðfæra sig við samtök innlendra ræktenda og við samtök kaupmanna áður en gildistími innflutningsleyfa samkv. framangreindu er ákveðinn". Hér er gert ráð fyrir því að haft sé samband við þessa hagsmunaaðila og að þetta geti gerst í samkomulagi. Ég hygg að í Noregi muni gilda mjög svipaðar reglur um þetta, að þar er ákveðin nefnd sem í samráði við innlenda framleiðendur heimilar innflutning á kartöflum og grænmeti. Það er gert ráð fyrir því í þessu frv. að landbrn. hafi á hendi yfirstjórn innlendrar matjurtaframleiðslu og geri áætlanir um uppbyggingu þeirrar atvinnugreinar. Á þetta hefur hér skort. Einnig skuli það beita sér fyrir því að fjármagn fáist til framkvæmda í samræmi við slíkar áætlanir. Þá er ráðuneytinu gert að setja reglur um mat og gæðaflokkun matjurta. Það getur falið Framleiðsluráði landbúnaðarins að fjalla um sölumál framleiðslu innlendra matjurta, en Framleiðsluráðið skal stuðla að því að fullnægt verði sanngjörnum óskum framleiðenda og neytenda. Ráðuneytinu er samkv. þessu frv. einnig gert að stuðla að eftirliti með meðferð matjurta og að jafnan séu notaðar bestu fáanlegar aðferðir við ræktun, flutning, geymslu og vinnslu. Að því er kartöflurnar varðar virðist svo seinni árin sem þær þoli lakar geymslu, þoli lakar hnjask, þoli lakar þá auknu tækni sem beitt er við upptökuna, þessar stórvirku vélar. Mun það raunar ekki bundið við kartöfluræki hér á landi heldur hefur það einnig gerst víðar. Í 5. gr. frv. segir að Sölufélag garðyrkjumanna skuli njóta viðurkenningar sem sölufélag ylræktarbænda, en einnig skuli heimilt að viðurkenna aðra heildsöluaðila. Ég held að það fyrirkomulag sem verið hefur á grænmetissölunni hér hafi gefist tiltölulega vel. Þar er ekki beinlínis um neina einokun að ræða. Þar er um samvinnufélag framleiðenda að ræða og ég held að það hafi gefið nokkuð góða raun. Þeirra samtök hafa að vísu verið gagnrýnd fyrir stefnu í verðlagningarmálum á undanförnum árum, en þar hafa þau nokkuð komið til móts við óskir neytenda og hagað sinni verðlagningu eftir því hvernig framleiðslunni hefur verið háttað. Um hásumarið, þegar uppskera hefur verið mest af tómötum og öðru grænmeti, hefur verðið lækkað verulega, sem leitt hefur til söluaukningar. Ég held að það sé kominn tími til að við hugum að því hvort ekki er rétt að breyta þessu staðnaða og afdankaða einokunarkerfi, sérstaklega varðandi kartöflurnar. Það hefur verið árviss viðburður, raunar gerst svo lengi sem ég man eftir, að kvartanir hafa komið frá neytendum vegna þess að þær kartöflur sem á boðstólum væru í verslunum væru ekki boðleg vara. Það kvað mikið að þessum kvörtunum á s.l. vori og fram eftir sumri, mjög mikið og nú hafa verið fluttar inn frá Hollandi kartöflur, sem eru seldar hér í verslunum á að ég held 21 kr. kg en eru algjörlega óflokkaðar og eru náttúrlega vara samkv. því, eins og ég hygg að þeir hv. þm. muni vita sem borða kartöflur, eða hafa gert sér far um að athuga þessi mál núna. Það eru bæði íslenskar og erlendar kartöflur á markaðnum og þær erlendu eru hreint ekki góðar. Þar er einokunarfyrirtækið að verki. Ég hef það fyrir satt að aðilar, sem stunda innflutning hér, treysti sér til að kaupa kartöflur erlendis frá á lægra verði en Grænmetisversluninni hefur tekist. Um þetta skal að vísu ekki fullyrt en þetta hefur mér verið tjáð. Enn aðrir hafa sagt að það mætti e.t.v. ná hagstæðari samningum um flutninga á þessum vörum hingað til landsins en tekist hefur hjá þessu fyrirtæki. Í þeirri grein ríkir hörð samkeppni. Ég held, virðulegi forseti, að það ætti að geta náðst samstaða um þetta mál hér í þinginu. Ég veit að fulltrúar sjálfstæðismanna eru fylgjandi frjálsri verslun, frjálsum viðskiptum. Þeir munu því áreiðanlega styðja þetta frv. með ráðum og dáð og sjá um að það hljóti greiðan gang í gegnum þingið. Ég veit ekki um fulltrúa annarra flokka, en ég held satt að segja að við verðum að átta okkur á því að þessi Grænmetisverslun landbúnaðarins, sem framfylgir einkarétti ríkisstj. til að flytja inn kartöflur, er alger tímaskekkja í íslensku þjóðfélagi í dag. Ég held að því fyrr sem við breytum þessu því betra fyrir alla neytendur og því er þetta frv. flutt. Ég legg til, virðulegi forseti, að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2. umr. og væntanlega landbn.



Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að hafa mörg orð um þetta mál nú. Það kemur til afgreiðslu í nefnd þar sem ég á sæti. Hér er hreyft, held ég, við mjög þörfu máli. Þessi mál þarf að skoða gaumgæfilega. En mig langar aðeins hér og nú til að varpa þeirri hugmynd fram til hv. þm. í þessari deild hvort ekki sé vænlegra að við reynum frekar að efla ylrækt hér á landi, reynum sjálf að framleiða sem mest af því grænmeti sem við þurfum, en að opna fyrir innflutning á því til landsins eins og hér er lagt til. Ég veit að þetta er vandamál með kartöflur, en veit nokkur hér hvort einhvern tíma hefur verið gerð könnun á því hversu mikið af kartöflum við getum í raun og veru ræktað hér? Ég tel að þessi atriði þurfi að athuga áður en við opnum fyrir frjálsan innflutning á grænmeti til landsins.



Virðulegi forseti. Ég get að því leyti tekið undir orð hv. síðasta ræðumanns, að þetta mál kemur til umfjöllunar í nefnd þar sem ég á sæti, og það er ekki nema sjálfsagður hlutur að málið fái sína eðlilegu og þinglegu afgreiðslu. Ég get hins vegar sagt það strax sem mína skoðun á þessu máli að það er ýmislegt í þessum efnum sem er eðlilegt að gaumgæfa og, eins og reyndar frsm. tók hér fram, ástæða til að athuga hvort hægt sé að færa til tækni okkar tíma. Við vitum það mætavel að aðstæður eru orðnar aðrar í sambandi við flutninga en áður voru og vera má að ýmislegt í þeim efnum sé hægt að hagnýta sér til betra skipulags. Alveg með sama hætti má mjög á það líta að neytendur fái meira ráðrúm til að meta gæði vöru hinna einstöku framleiðenda, t.d. með því að kartöflunum sé pakkað á viðkomandi framleiðslustað og viðskiptaaðilar geti haft nokkurt ráðrúm um það hvaðan þeir kaupa sínar kartöflur. Í þessu sambandi má minna á að það er að sjálfsögðu ekki nærri því öll kartöfluframleiðsla á landinu sem gengur í gegnum Grænmetisverslun landbúnaðarins. Þannig er stórt framleiðslusvæði norður við Eyjafjörð þar sem framleiðendur og þeirra sölusamtök þar annast dreifingu þessarar vöru. Í minni heimabyggð gerist þetta með sama hætti. Þar eru það aðrir aðilar en Grænmetisverslunin sem sjá um þá sölu. Ég held að við ættum ekki að mæta ábendingum sem þessum með fyrir fram neikvæðu hugarfari. Það vil ég ekki gera, enda er bæði framsetning á þessu máli og raunar framsaga hv. flm. með nokkrum öðrum hætti en maður á að venjast frá þeim heiðursmönnum í Alþfl. Það er fjarri því að ég vilji taka við þessu máli með einhverjum fordómum, síður en svo. Hv. flm. talaði nokkuð um einokun í þessum efnum og taldi að ýmis mistök í þessari búgrein mætti e.t.v. rekja til þessarar einokunar. Ég tel að hér sé seilst nokkuð langt, en þær ábendingar sem fram komu í ræðu hv. þm. verða að sjálfsögðu kannaðar og athugað mjög gaumgæfilega hvort hægt sé að finna þeim stað í því viðskiptafyrirkomulagi sem ríkir í þessari búgrein. Ég ætla hins vegar aðeins að minnast á tvennt. Í fyrsta lagi þar sem hann talar um skipulagsleysi í sambandi við niðursetningu eða stærð garðlanda s.l. vor og talar þar um tiltekna margföldun á útsæði. Þannig er nefnilega mál með vexti að um langan tíma hefur verið sett það mikið niður af útsæði að ef alls staðar væri góð uppskera yrði um offramleiðslu að ræða. Það var ekki einungis á síðasta ári, það hefur átt sér stað um marga ára skeið. Okkar veðurfar og okkar ræktunarskilyrði eru með þeim hætti að við fáum ákaflega sjaldan góða uppskeru alls staðar á landinu. Það er að sjálfsögðu líka afar sjaldgæft að svo fari sem fór á þessu ári, að uppskeran brást langvíðast. Annað sem ræðumaður minntist líka á í þessu sambandi var það sem ég vildi nú frekar rekja til leiðbeiningarstarfseminnar og rannsóknastarfseminnar í landinu sem er, eins og við vonandi öll vitum, alveg óháð sölukerfinu. Hafi eitthvað sérstaklega verið sofið á verðinum í þeim efnum er þar við Rannsóknastofnun landbúnaðarins, tilraunastöðvarnar og leiðbeiningarþjónustuna að sakast, sem ég hef átt nokkra hlutdeild að um margra ára skeið, að koma ekki á framfæri þeirri vitneskju sem þannig hefur fengist. Ég ætla ekki að dæma það hér hvort þar hefur verið um að ræða þann árangur sem eðlilegt væri að gera kröfur til. Ég held að það sé ekki hægt að fá neinar stærðir til að byggja slíkt mat á. Það held ég að sé nokkuð augljóst mál að í rannsóknar- og leiðbeiningarstarfsemi sé mjög erfitt að finna einhvern árangur sem beinlínis sé hægt að leggja niður í tilteknar stærðir. En hitt vil ég aftur á móti fullyrða, að á vegum þessara aðila og bændaskólanna í landinu, og þá sérstaklega Bændaskólans á Hvanneyri, hefur verið mjög mikið unnið að rannsóknarmálum í sambandi við m.a. kartöflur. Virðulegi forseti. Ég sé ekki ástæðu til að hafa þessa umr. af minni hendi lengri að þessu sinni. Þetta mál fær sína þinglegu meðferð og að sjálfsögðu kemur fram hver sé afstaða Alþingis í þessu máli.



Virðulegi forseti. Það er ýmislegt sem skeður hér í deild í dag. Hv. 4. þm. Reykn. afneitar áðan sjálfstæðismönnum í síðustu ríkisstj. og átelur þá fyrir mikið hirðuleysi í stefnumörkum og efnahagsmálum, og nú skeður það að hv. 11. landsk. þm. efast mjög um að rétt sé að fara þá leið sem það frv. sem hér liggur fyrir bendir á. Oft hefur maður séð að Sjálfstfl. hefur lýst stuðningi við þá stefnu Alþfl. að berjast gegn einokum í hverri mynd sem verið hefur og þykir mér þetta skjóta skökku við. Hv. síðasti ræðumaður minntist á að dreifingarsvæði væru fleiri en hjá Grænmetisversluninni og er það rétt. Það minnti mig á að á Svalbarðseyri er rekin kartöfluverksmiðja sem veitir allmörgum mönnum vinnu. Þeir eru nú í vandræðum með hráefni vegna þess að uppskerubrestur varð í sumar. Þeir geta fengið kartöflur hjá Grænmetisversluninni fyrir 12 kr. kg, en sjálfir hafa þeir tryggt sér samning að fá kartöflurnar á 9 kr. kg. En þeir mega ekki flytja inn kartöflurnar á þessu lága verði, sem þýðir það að verksmiðjan á Svalbarðseyri gæti lagt upp laupana, a.m.k. gerir það henni mjög erfitt fyrir. Vafalaust á sér stað fækkun starfsfólks í þessum rekstri ef ekki fæst leyfi til að flytja inn kartöflur sem þeir fá á miklu lægra verði. Þetta er dæmi um það hvernig sú einokun sem á sér stað hjá Grænmetisversluninni virkar. Vafalaust eru til mörg fleiri dæmi og þau sýna okkur að kerfið sem við búum við er ótækt. Það veldur mér miklum vonbrigðum ef a.m.k. þm. Sjálfstfl. samþykkja ekki þetta frv. Ég tel að það sé spor fram á við, auki frelsi, auki möguleika neytenda til að fá ódýrari vöru, sem hefur það í för með sér að lífskjörin batna. Ég bendi á að fram er komið annað frv., ég held að það sé 67. mál, sem fjallar um nákvæmlega það sama og 5. gr. þessa frv. Ef þdm. samþykkja þetta frv. getum við um leið ekki aðeins afnumið þá einokun sem þarna er heldur einnig samþykkt hitt frv., sem kveður á um að Sölufélag garðyrkjumanna njóti viðurkenningar sem sölufélag ylræktarbænda.



Virðulegi forseti. Athygli mín hefur verið vakin á því að í 3. gr. þessa frv. er gert ráð fyrir eflingu innlendrar garðávaxtaræktar. Það er mjög vel. Mér finnst að þetta mætti e.t.v. vera heldur ákveðnara, en við ræðum það seinna í landbn. ef málinu er vísað þangað. Ég ítreka aðeins það sem ég sagði áðan að ég held að við ættum að leggja höfuðáherslu á þetta atriði áður en við breytum reglum um innflutning á garðávöxtum.



Virðulegi forseti. Þetta er greinilega mjög jákvæður dagur í sögu Ed. Allir strjúka öllum rétt og allir eru góðir við alla. Í þessu máli vildi ég aðeins leggja áherslu á stuðning minn við þetta frv. því að ég viðurkenni að á seinni árum hafa árstíðir í mínu daglega lífi ekki hvað síst verið miðaðar við það þegar kartöflur fara að gerast óætar. Og þá bölvar maður því að vera neyddur til að neyta vöru sem vart er neysluhæf, eingöngu vegna þess að ekki má leyfa fólki að velja frjálst um hvað það kaupir. Hvers vegna þarf maður að standa hér í stól og biðja um það nánast að jafnsjálfsagðir hlutir og smárýmkun á löggjöf, alls ekki alger rýmkun heldur takmörkuð rýmkun, sé heimiluð þannig að menn fái að borða sæmilega góðan mat með kartöflum allan ársins hring? Ég verð að játa að ég er ekki alveg eins bjartsýnn og hv. 5. landsk. þm. um velvilja vissra stjórnmálasamtaka í garð þessa frv. Ég verð að játa að mér fannst hálfgert 1000 ára hljóð í hv. 11. landsk. þm. þegar hann fór að ræða um væntanlega meðhöndlun sína á þessu máli í nefnd. Hann gaf þó aðeins eftir og taldi nú rétt að neytendur fengju aðeins meira ráðrúm til að velja og hafna. Það eru hálf ólíkindaleg hljóð frá manni sem telur sig vera í Sjálfstfl., þeim fræga flokki frelsis og frjálsra athafna. Hv. 11. landsk. þm. hélt því reyndar fram að rannsóknir á þessum vettvangi væru gjörsamlega óháðar sölukerfi. Það er alls ekki alveg rétt því að við erum hérna að ræða um einokunarverslun, Grænmetisverslun ríkisins, sem er í eigu þess sama aðila og á rannsóknastofnanirnar sem vinna á þessum vettvangi. Ég vil enn og aftur leggja áherslu á að hér er ekki verið að fara fram á þvingun. Það er verið að fara fram á rýmkun. Það er ekki verið að fara fram á algera rýmkun, heldur eingöngu takmarkaða. Ef menn ekki geta tekið undir það finnst mér menn vera farnir að setja nærfellt allt fyrir sig, sem fyrir þá er lagt. Auðvitað kemur þetta ekki í veg fyrir að hægt sé að efla rannsóknir og starf í landbúnaðarmálum, efla ylrækt og hvað eina sem að slíku lýtur. Höfuðatriðið í þessu máli eru neytendurnir, að þeir fái góða vöru að neyta og að sú vara sem við framleiðum, Íslendingar, standist samkeppni og samanburð við þá vöru sem flutt er inn.



Virðulegi forseti. Það eru örfá orð um frv. sem hér liggur fyrir. Mér finnst þetta frv. mjög athugunarvert og ég legg til að það verði rækilega skoðað í landbn. Það er áreiðanlega þess vert að skoða rækilega hvort rétt sé að viðhalda einkarétti Grænmetisverslunar landbúnaðarins á innflutningi á kartöflum. Ég vil benda nefndinni á það, þegar þar að kemur, að það er í gildi frjáls innflutningur á ávöxtum. Það má fá þar áreiðanlega nokkurn samanburð, ef nefndin gæti látið vinna hann upp, á hvernig verðþróunin hefur verið á ávöxtum annars vegar og kartöflum hins vegar. Þar er í gildi að heildsöluaðilar flytja inn ávexti. - Ég legg sem sagt til að þetta mál verði skoðað mjög vel. Ég vil taka undir það, sem hér hefur komið fram, að nauðsynlegt er að efla innlenda kartöflurækt með öllu móti og styðja mjög að því að hún eflist. Ég sé að frv. gerir ekki ráð fyrir að það sé leyfður frjáls innflutningur á kartöflum meðan innlend framleiðsla er fyrir hendi. Nauðsynlegt er að innlenda framleiðslan sé sem best og sem fjölbreyttust. Ég vil taka undir það sem hefur komið fram um þau mál. Ég hef töluvert langa reynslu af því að versla með innfluttar kartöflur og ég verð að segja að úrvalið á því sviði hefur ekki verið nægjanlegt oft og tíðum. Þess vegna legg ég til að þetta mál verði mjög rækilega skoðað í nefndinni, hvort rétt er að breyta frá því fyrirkomulagi sem við byggjum á nú.



Virðulegi forseti. Ég þarf ekki að hafa hér mörg orð um, en mér virðist sem hv. þm., sem hér hafa talað, sérstaklega úr stjórnarandstöðunni, að undanskildum þó virðulegum þm. Sigríði Dúnu, 11. þm. Reykv., hafi haft fyrir fram nokkra fordóma um með hvaða hætti tekið yrði undir þetta mál. Hv. þm. Karl Steinar sagði t.d. hér um bil orðrétt, að ég hefði efast um leiðir þessa frv. Ég tók fram í minni ræðu að framsetningin hér væri með nokkuð öðrum hætti en menn ættu að venjast af Alþfl. Þetta vil ég líta á sem jákvæð viðbrögð frá minni hendi. Annar hv. þm. - á meira að segja uppruna sinn í Austur-Skaftafellssýslu - var að tala um að ég hefði verið með - ég held að ég hafi tekið rétt eftir - 1000 ára fordóma. Hann talaði um að ég hefði notað orðið "aðeins" í þessum efnum. Það getur vel verið að ég hafi einhvern tíma nefnt orðið "aðeins", en áreiðanlega ekki sem neina sérstaka skilgreiningu á skoðunum mínum í þessum efnum. Sá heiðursmaður notaði nokkuð mikið annað orðalag, takmarkaðar breytingar. Ég sé nú ekki að það sé miklu skýrari umsögn um þetta frv. en þó að jafnvel ég hefði notað orðið "aðeins". Sannleikurinn er sá, að afstaða verður ekki skilgreind til þessa frv. með einu orði. Hún verður að sjálfsögðu skilgreind með afstöðu til frv. - En ég endurtek það, sem ég sagði í fyrri ræðu, að þetta mál er allrar athygli vert og ekki mun standa á mér að það fái þinglega afgreiðslu.



Virðulegi forseti. Það má mikið vera ef Björn heitinn Halldórsson í Sauðlauksdal vaknar ekki upp í gröf sinni vegna allra þessara umr. um kartöflur í dag. En ekki ætla ég að fara að ræða um Björn heitinn Halldórsson, heldur hitt, að eins og fram hefur komið í umr. virðast menn vera nokkuð fordómafullir hver gagnvart öðrum þegar landbúnaðarmálin ber á góma og í kartöfluumr., eins og hér hefur komið fram. Ég vil segja frá því, að við hv. þm. Egill Jónsson erum saman í ágætri nefnd, að vísu er það óformlegur hópur enn þá, sem fjallar m.a. um endurskoðun á lögum um Framleiðsluráð landbúnaðarins. Ég geri fastlega ráð fyrir að sölumál matjurta, garðávaxta, komi til meðferðar, eins og önnur mál landbúnaðarins, í þeirri nefnd. Og ég þykist vita að þau atriði sem vikið er að í þessu frv. úr framleiðsluráðslögunum komi ekki síst til umr. í umræddum landbúnaðarhóp. Ég vil taka undir það sem hér hefur komið fram. Auðvitað er það skylda okkar að standa að þessum málum á þann veg að reynt sé að sinna óskum neytenda eftir bestu getu. En við verðum í leiðinni að huga að þeirri framleiðslu sem fram fer í landinu sjálfu og gera það upp við okkur hverju sinni með hvaða hætti við viljum sem best stuðla að henni og á hvaða sviðum þjóðin eigi að vera matbjarga. Ég veit að um þetta eru menn í mörgum tilvikum alveg sammála. Hvort þær breytingar sem hér eru lagðar til stíga hin æskilegu skref skal ég ekki leggja dóm á á þessu stigi. Þó er ég fremur á því að gengið sé til frjálsræðisáttar. Hv. sjálfstæðismenn hafa verið brýndir í þessari umr. og hvattir til að vinna hratt og vel að umfjöllun málsins í landbn. Ég vil þá endurtaka það sem ég sagði áðan: Ég vonast til þess að þeir fari ekki að rasa um ráð fram og bíði gjarnan eftir því hvað út úr kemur því virðulega nefndarstarfi sem við hv. þm. Egill Jónsson eigum aðild að.