Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef leyft mér að bera fram á þskj. 389 tvær fsp. til hæstv. fjmrh. Sú fyrri hljóðar á þessa leið: 1) Hvaða n. hafa verið lagðar niður í tíð núv. ríkisstj.? 2) Hver var kostnaðurinn við n. þessar árin 1971 og 1972? 3) Hve stór hluti þessa kostnaðar var launakostnaður nm.? 4) Var eitthvað af þessum nefndastörfum ólaunað?



Herra forseti. Ég vil taka það fram í upphafi máls míns, að það hefur orðið samkomulag á milli fyrirspyrjanda og fjmrn., að, að þessu sinni yrði aðeins svarað þeim hluta fsp., er varðar fjölda n., en útreikningar verða gerðir og afhentir yfirskoðunarmönnum ríkisreiknings og Alþ. með nefndaskýrslunni í haust, en hv. fyrirspyrjandi er einn af yfirskoðunarmönnum ríkisreiknings og hefur fallizt á þessa málsmeðferð. Ég ætla að reyna að stytta mál mitt og mun því afhenda hv. fyrirspyrjanda lista yfir þessar nefndir á eftir, en í stuttu máli er það, að alls hafa verið lagðar niður í tíð núv. ríkisstj. 92 nefndir. Af þeim voru 72, sem skipaðar voru, áður en hún kom til valda, en 20 af þeim, sem ríkisstj. sjálf hefur skipað. Á rn. skiptist þetta þannig: Af fyrri hlutanum er hjá forsrn. 1, hjá menntmrn. 17, landbrn. 6, sjútvrn. 7, dóms og kirkjumrn. 7, félmrn. 1, heilbr.– og trmrn. 6, fjmrn. 8, samgrn. 9, iðnrn. 9 og viðskrn. 9. Þær n., sem ríkisstj. hefur skipað og lokið hafa störfum og lagðar hafa verið niður, skiptast þannig á milli rn.: Forsrn. 2, menntmrn. 4, landbrn. 1, félmrn. 4, heilbr.– og trmrn. 1, fjmrn. 2, iðnrn. 6. Þetta verð ég að láta nægja sem svar við þessum lið, sem hefur orðið samkomulag um, að ég svaraði að þessu sinni.

Fyrirspyrjandi (Pétur Sigurðsson) : Herra forseti. Ég vil aðeins, áður en ég skýri frá seinni fsp. minni til hæstv. fjmrh., staðfesta þau orð hans, sem hann flutti hér þingheimi, að samkomulag væri á milli okkar um, að svör við ákveðnum þáttum þessarar fsp. mætti bíða. Síðari hluti fsp. minnar er á þessa leið í 4 liðum : 1) Hve margar n. hefur ríkisstj. skipað á árunum 1971 og 1972? 2) Hver var kostnaðurinn við þær n., sem skipaðar voru 1971? 3) Hver var kostnaðurinn við þær n., sem skipaðar voru 1972, og hve margar eru þær? 4) Eru einhverjar af n. þessum ólaunaðar?



Herra forseti. Það er sami fyrirvari um svarið við þessu og fyrri fsp. En því er til að svara, að núv. ríkisstj. hefur skipað alls 75 n., frá því að hún kom til starfa, og starfa nú 55 n. af þeim, sem hún hefur skipað á starfstíma sínum, í samræmi við það, sem ég sagði um þetta í svari mínu áðan. Skipting á milli rn. er þannig, að forsrn. hefur skipað 6 n., menntmrn. 17, landbrn. 5, sjútvrn. 1, dóms- og kirkjumrn. 8, félmrn. 6, heilbr.– og trmrn. 7, fjmrn. 5, samgrn. 1, iðnrn. 17 og viðskrn. 2 nefndir. Áður hafði ég skýrt frá því, hve margar af þessum n. hefðu lokið störfum sínum, og læt ég því þetta svar nægja.



Herra forseti. Það er aðeins örstutt til þess að þakka hæstv. fjmrh. fyrir svör hans. Ég geri mér fulla grein fyrir og gerði, um leið og ég lagði fsp. fram, að það væri máske ómögulegt á þessum tíma að svara þeim til fullnustu. En eins og hann hefur tekið fram og ég vil reyndar undirstrika, mun verða gengið eftir þessum svörum, þótt síðar verði á árinu, og þá mun væntanlega koma í ljós, að það, sem kom fram í blaðafréttum ekki alls fyrir löngu, að það þótti mikið hrósatriði fyrir hæstv. fjmrh. að leggja niður ákveðinn fjölda n., mun máske ekki vera svo ýkjamikið hrós, þegar allt kemur til alls og kostnaðurinn verður tekinn til greina við þær mörgu n., sem núv. hæstv. ríkisstj. hefur skipað í sinni stjórnartíð.



Herra forseti. Á þskj. 445 hef ég leyft mér að bera fram svo hljóðandi fsp. fyrir hæstv. fjmrh.: 1) Hvað átti ríkissjóður háar upphæðir að nafnverði í hlutabréfum pr. 31. des. 1971 og pr. 31. des. 1972? 2) Í hvaða fyrirtækjum eru þessi hlutabréf og hve mikið í hverju? 3. Hvaða fyrirtæki greiddu ríkissjóði arð á árunum 1971 og 1972, og hver var sú upphæð? Raunverulega er tilefni þessarar fsp., það, að við höfum orðið varir við það, m.a. í fjvn. og víðar, að það er leitað oft á ríkissjóð með ýmiss konar fyrirgreiðslu í fjárhagserfiðleikum einkafyrirtækja. Ríkið hefur lagt fram til þeirra allverulegar upphæðir nú undanfarið. Mér er ekki kunnugt um, að það liggi fyrir heildarskýrsla í höndum fjvn. um þessar upphæðir, e.t.v. væri hægt að fá hana með því að spyrja eftir henni þar. En tíminn til reglulegra fundarhalda þar var liðinn, svo að ég taldi rétt að hreyfa þessu núna, því að mér finnst eðlilegt, að það liggi fyrir hverju sinni, hverjar fjármagnshræringar í þessu skyni eru og hvort hér sé um hreina björgunarstarfsemi að ræða, eins og hefur átt sér stað í sumum tilfellum, eða hvort þetta sé allt arðbær fjárfesting fyrir ríkissjóð. Ég reikna með, að í flestum tilfellum liggi önnur sjónarmið til greina, þegar ríkið gerist aðili að stórum fyrirtækjum í einkarekstri, sem hafa átt í erfiðleikum. En hvað um það, þá tel ég nauðsynlegt, að þetta skýrist nánar en verið hefur.



Herra forseti. Út af fsp. hv. 5. þm. Reykn. á þskj. 445 vil ég gefa þetta svar: Hlutafjáreign ríkissjóðs 31. des. 1971 var 218.39.960 kr. Þetta skiptist þannig, að flóabáturinn Drangur var með 4 millj., ég nefni aðeins millj. í þessu tilfelli, Baldur 3 millj. eða 3.2 millj., Eimskipafélag Íslands 4.1 millj., Flugfélag Íslands 8.3 millj., Iðnaðarbanki Íslands 4 millj., Matvælamiðstöðin tæpar 2 millj., Kísiliðjan 178.5 millj., Raftækjaverksmiðjan h/f 500 þús., Skallagrímur h/f 1.3 millj., Þormóður rammi 2,4 millj. og Slippstöðin á Akureyri 10 millj. Í árslok 1972 var þessi hlutafjáreign, sem hér segir. Drangur óbreytt, Baldur óbreytt, Eimskipafélag Íslands 12.3 millj., en Eimskipafélag Íslands jók hlutafjáreignina í heild, og þótti rétt, að ríkissjóður héldi sínu hlutfalli þar, Flugfélag Íslands óbreytt, Iðnaðarbanki Íslands óbreytt, Matvælamiðstöðin óbreytt, Kísiliðjan óhreytt, Raftækjaverksmiðjan h/f 2.5 millj., Skallagrímur óbreytt, Þormóður rammi 19.8 millj., Slippstöðin á Akureyri 45 millj., olíuhreinsunarstöðin 1.2 millj. Samtals voru þetta 282.264.960 kr. Þá er nú spurt um, hvað mikið hafi verið greitt í arð af þessum hlutabréfum, og þá eru tölurnar lægri. 1971: Eimskipafélag Íslands 252.960 kr., Flugfélag Íslands 832 þús., Iðnaðarbanki Íslands 280 þús. og Raftækjaverksmiðjan h/f 50 þús., samtals 1.414.960 kr. 1972: Eimskipafélag Íslands 210.800 kr., Iðnaðarbankinn 280 þús. og Raftækjaverksmiðjan h/f 50 þús., samtals 540.800 kr. Ég skal svo að lokum taka undir það með hv. þm., að ég tel rétt, að slík grg. sem þessi verði látin fylgja ríkisreikningi, og mun taka það til athugunar.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðh. sérstaklega fyrir greinagóð svör. Það kemur í ljós, að ríkið á hlutabréfaeign 218 millj. 1971 og 288 millj. 1972. Hins vegar er arður aðeins 540 þús. 1972. Ég vil þakka hæstv. ráðh. fyrir að hafa tekið jákvætt í það að birta með ríkisreikningi skrá yfir hlutabréfaeign ríkissjóðs, og ég tel mjög eðlilegt, að hún fylgi honum eða a.m.k. upplýsingar á einhverju stigi málsins um hlutafjáreign ríkisins. Athyglisverðasta breytingin, sem ég sé í þessari upptalningu, er að framlag ríkissjóðs til Slippstöðvarinnar á Akureyri var 1971 10 millj., en var í árslok 1972 orðið 45 millj. Ég veit ekki, með hvaða hætti eignaraðildin þarna hefur átt sér stað. En við vissum um þetta í fjvn. Ég reikna þó með, að ríkissjóður eigi stjórnaraðila í fyrirtækinu. Hvernig hefur samþykktum fyrirtækisins verið breytt? Það veit ég ekki, en þetta eru allt atriði, sem þyrfti að gera Alþ. nánari grein fyrir að mínu mati, þegar slík fjármögnun á sér stað af hálfu ríkissjóðs varðandi aðstoð til einkafyrirtækja. Einnig er mér kunnugt um, að ríkið hefur hjálpað öðrum fyrirtækjum um verulegar upphæðir, en það er sýnilegt, að það hefur ekki verið skráð á nafn ríkissjóðs, heldur einhverra annarra stofnana á vegum ríkisins.



Herra forseti. Það er alveg rétt hjá hv. fyrirspyrjanda, að hlutafjáreign ríkisins hefur að verulegu leyti orðið til í sambandi við hjálparstarfsemi, eins og t.d. átti sér stað um Slippstöðina á Akureyri, sem forðaði fyrirtækinu frá gjaldþroti og ég vil jafnvel segja bæjarfélaginu líka. Það er einnig rétt, að ríkissjóður hefur tekið þátt í að styðja fyrirtæki, m.a. Norðurstjörnuna í Hafnarfirði, en frá hlutafjáreign var ekki búið að ganga fyrir síðustu áramót. En það verður gert á þessu ári og kemur þá fram í skýringum þar að lútandi.