Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Mér þykir rétt að skýra hinu háa Alþ. frá því, að eins og hv. þm. mun kunnugt, hafa nú um tíma staðið yfir samningar við stjórn Bandaríkjanna um sölu á gærum, og hafa þeir nú borið þann árangur, að stjórn Bandaríkjanna hefur keypt allar þær gærur, sem við viljum flytja út af framleiðslu ársins 1942. Verðið á gærunum er rúmar 3 kr. pr. kg. fob., og er það svo mikið fyrir ofan það verð, sem áætlað var, að fengist fyrir þær um áramótin síðustu, að þessi sala mun spara ríkissjóði um 1350 þús. kr., sem ella hefði orðið að greiða í uppbætur. Jafnframt því, að þessi sala hefur tekizt, - og útskipun er þegar hafin, - hefur stjórn Bandaríkjanna einnig gengizt inn á það að flytja gærurnar með skipum Eimskipafélags Íslands í stað þess að flytja þær með skipum amerísku herstjórnarinnar, sem að jafnaði fara tóm vestur héðan, og fær Eimskipafélagið þannig um 500–600 þús. kr. greiðslu í farmgjöld. Einnig vil ég skýra frá því, að samningar um sölu á frosnu kjöti til Bandaríkjanna standa nú yfir, og eru þeir það vel á veg komnir, að fyllsta ástæða er til að vænta þess, að góður árangur liggi fyrir innan fárra daga. En ég vil skýra frá því, að í samráði við síldarútvegsnefnd hefur ríkisstj. gengið frá kaupum á rúmlega 19 þús. tunnum af saltsíld, sem hefur legið á Norðurlandi í tvö ár. Þessa síld ásamt meira magni keyptu Svíar fyrir tveimur árum, en þessi hluti hennar fékkst ekki fluttur vegna ófriðarins. Um þetta hafa nú staðið yfir samningar milli ríkisstjórna Íslands og Svíþjóðar með þeim árangri, að ríkisstj. Íslands hefur nú keypt alla síldina. Síldin er nú boðin fram til fóðurbætis, og er hún talin vera mjög góð vara. Síldarútvegsnefnd mun annast sölu síldarinnar fyrir hönd ríkisstj. Ég vil einnig skýra frá því í þessu sambandi, að sendiráð Svía hér hefur í dag fyrir hönd sænsku stjórnarinnar flutt íslenzku ríkisstj. þakkir fyrir úrgreiðslu þessa máls.



Herra forseti. - Ég bar hér fram fyrir nokkrum dögum fyrirspurn um veðurfregnir, en sá ráðh., sem þetta heyrir undir, var þá ekki viðstaddur hér í deild, en annar ráðh. tók að sér að skila því til hans. Þar sem þessi hæstv. ráðh. er nú víðstaddur, vil ég að nokkru rifja upp þessa fyrirspurn, þar sem þetta er mjög þýðingarmikið mál, einkum fyrir þá, sem stunda sjó. Ég spurði um það, hvort ríkisstj. væri kunnugt, á hvaða grundvelli veðurstofan byggði nú veðurspár sínar, og hvort ríkisstj. væri kunnugt um það, hvort nokkur samvinna væri á milli Veðurstofu Íslands og þeirra erlendu veðurfræðinga, sem starfa nú hér á vegum setuliðsins. Ef svo er ekki, þá tel ég mjög æskilegt, að ríkisstj. athugi, hvort ekki sé hægt að koma á slíkri samvinnu. Síðan ég bar fyrst fram þessa fyrirspurn mína, hef ég séð yfirlýsingu frá aðalspámanni veðurstofunnar þess efnis, að veðurstofan hafi ekki annað til að byggja spár sínar á en fréttir frá athugunarstöðvum hér á landi. Það er vitað mál, að ef grundvöllurinn undir spánum er ekki stærri en landið, þá hljóta spárnar að vera mjög óáreiðanlegar. Það hefur líka nýlega sýnt sig, þegar gerði ofsaveður af suðaustri, er allir bátar voru á sjó, og var mesta mildi, að ekki skyldu verða stórslys. Fyrir þessa nótt og morgun hafði veðurstofan spáð hægum vindi af suðri eða suðvestri. Það er því öllum ljóst, að hér er mjög áríðandi að fá einhverja leiðréttingu á, og það væri mjög æskilegt, að veðurstofan gæti fengið einhverjar veðurfregnir í gegnum hina erlendu veðurfræðinga hér á landi, en þannig stæði hún mun betur að vígi með að láta landsmenn vita, ef óveður væri í aðsigi. Það er að vísu öllum ljóst, að þetta er viðkvæmt mál, vegna þess að veðurfregnir eru hernaðarleyndarmál nú á dögum. En þar sem nú er hætt að útvarpa veðurfregnum, þá virðist sem herstjórninni væri varla gerður mikill óleikur, þótt Veðurstofa Íslands fengi tækifæri til þess að vara sjómenn við, áður en slík veður skella á sem nú fyrir fáum dögum. Ég vildi því mælast til þess við hæstv. ríkisstj., að hún tæki þetta mál til ýtarlegrar athugunar og geri það sem hún getur til þess, að við þurfum ekki að vera verr staddir en fyrir ófriðinn, ef þess er kostur.



Ég var ekki staddur hér, þegar þessi fyrirspurn var fyrst borin hér fram, en hæstv. dómsmrh. gaf mér skýrslu um málið. Ég hef nú þegar gert ráðstafanir til þess, að leitað. verði eftir samningum þeim, sem hv. þm., Ísaf. benti á, að reynt yrði að gera. Þetta er mjög alvarlegt mál, og þarfnast skjótra úrbóta, og vænti ég því að geta bráðlega gefið upplýsingar hér í þinginu um árangur af þeim málaleitunum við herstjórnina, sem þegar eru hafnar.



Ég vil leyfa mér að spyrja hæstv. viðskmrh. í fyrsta lagi að því, hvort honum er ljóst, að hve miklu leyti sé farið að bera á því, að ýmsar vörur, sem áður fengust á markaði vestan hafs, fáist nú tregar eða alls ekki. Í öðru lagi: Hefur hæstv. ráðh. gert nokkrar ráðstafanir til þess, að hið nýja viðskiptaráð hagi störfum sínum þannig, að Íslendingum skapist sem minnst óþægindi af þeirri vöntun á ýmsum vörum, sem ég veit, að er farin að gera vart við sig á Ameríkumarkaði, og af þeirri tregðu, sem nú er á því að fá keyptar og fluttar vörur frá Ameríku?



Herra forseti. Út af fyrirspurn hv. þm. Vestm. vil ég taka það fram, að mér hefur verið það ljóst, að nú um langt skeið og í sívaxandi mæli hefur borið á því, að erfitt væri að fá ýmsar vörur frá Ameríku. Þetta er stríðsfyrirbrigði, sem búast má við, að verði meira áberandi, eftir því sem stríðið dregst lengur. Í þessu sambandi skal ég taka það fram víðvíkjandi annarri fyrirspurninni, um störf víðskiptaráðs, að það hefur það fyllilega í huga, að störfum þess verði hagað þannig, að mönnum verði ekki gert erfiðara fyrir en tök eru á um að ná þeim vörum, sem er að verða þurrð á vestan hafs. Ég vil geta þess, að sú nauðsynlega stöðvun, sem orðið hefur á innflutningi sumra vörutegunda, stafar af því, að viðskiptaráðið hefur orðið að byggja upp á nýjum grundvelli. En ég hygg, að nú sé svo langt komið þeirri byggingu, að ekki líði á löngu, að þetta megi þannig fara, að landsmönnum verði ekki gert erfiðara fyrir en áður við að ná í þær vörur, sem um er að ræða. Þetta er mjög nauðsynlegt mál, og mun ég ekki láta mitt eftir liggja, til þess að viðskiptaráð geri mönnum ekki erfiðleika að óþörfu. Hv. þm. Ísaf. bar hér fyrir stuttu fram fyrirspurn um útvegun mótorvéla í fiskibáta, en það hafa undan farið verið miklir erfiðleikar á að fá þessar vélar til landsins. Á fyrsta ári stríðsins fengust þær frá Englandi, en eftir að samningurinn var gerður við Bandaríkin, var gert ráð fyrir, að Íslendingar keyptu þessar vélar þaðan. Voru þá gerðar ráðstafanir til þess, að það mætti takast, en það hefur gengið erfiðlega að fá þær í gegnum umboðsmenn, þótt þeir væru margir. Að lokum var tekinn upp sá kostur að senda sérfræðing vestur til þess að athuga, hvaða vélar mundu henta bezt hér. Þetta hefur þó ekki borið betri árangur en það, að þessi maður hefur nú verið vestra um nokkurra mánaða skeið, og það er nú fyrst fyrir um hálfum mánuði, að gerður hefur verið kostur á því að kaupa hingað frá U.S.A. 18 vélar af ákveðinni tegund, og eftir öllu að dæma, þá virðist ekki hafa verið um neitt val að ræða. Verðið á þessum vélum mun vera afar hátt, enda hafa menn hér verið mjög hikandi við að festa kaup á þeim, og hafa enn ekki verið keyptar nema þrjár þrátt fyrir hina miklu erfiðleika, sem útvegurinn hefur átt við að stríða í þessum efnum. En að því er að Bretlandi snýr er aðstaðan að vissu leyti nokkuð sérstök. Margir höfðu pantað vélar frá Bretlandi snemma á árinu 1941. Flestir af þessum mönnum hafa greitt eitthvað upp í vélarnar, að öllum líkindum einn fjórða hluta andvirðisins. En afgreiðsla hefur dregizt á þessum vélum, og nú fyrir skömmu, þegar Bandaríkin og Bretland gerðu samninga sín á milli um það, hvaða vörur Ísland ætti að fá frá hverju landi, þá virtist vera alger stöðvun á útflutningi þessara véla, sem pantaðar höfðu verið og að mörgu leyti smíðaðar sérstaklega fyrir íslenzka fiskibáta. Það, sem gert hefur verið til þess að ná í vélarnar, er það, að sendiherra Íslands í London var ritað um þetta fyrir viku og lögð fyrir hann öll gögn, og honum var falið að útvega útflutningsleyfi fyrir þessum vélum frá Bretlandi. Hvort þetta fæst, er ekki enn þá útséð, en það virðist vera a.m.k. fullkomin sanngirniskrafa af okkar hálfu, að þessar vélar fáist innan skamms, þar sem þær eru pantaðar fyrir ári og borgað hefur verið inn á þær af kaupendum. Ég get ekki gefið ákveðin svör að svo stöddu, en ég get fullvissað hv. þm. um það, að allt verður gert, sem í ráðuneytisins valdi stendur, til þess að fá þessum málum kippt í lag.



Ég vil þakka hæstv. viðskmrh. fyrir svör hans við fyrirspurnum mínum og enn fremur fyrir það, að hann telur sig fúsan til þess að vinna að því, að almenningi hér á landi skapist sem minnst óhagræði af því stríðsfyrirbrigði, sem hæstv. ráðh. nefnir svo, sem sé vaxandi skorti á nauðsynjavörum þeim, er vér þurfum að kaupa á markaði vestan hafs. Í þessu sambandi dettur mér í hug að minna á hin mörgu skrif og hinar mörgu átölur, sem sú stj., er við höfðum í byrjun ófriðarins, fékk fyrir afskipti sín af innflutningnum, og þá ekki sízt fyrir afskipti sín af innflutningnum eftir að gjaldeyriskostur þjóðarinnar hraðbatnaði árið 1940. Ég tek þá ríkisstj. engan veginn undan þungu ámæli í því efni. Það verður sennilega aldrei með tölum talið, hversu mikið tjón peningalega þjóðinni var gert með því, hve lengi var haldið í spottann af hálfu innflutnings- og gjaldeyrisnefndar fyrrverandi, hvað efnivörur og aðrar nauðsynjavörur áhrærði. Það verður ekki með tölum talið, hvert ófremdarástand með þessu var leitt yfir þjóðina að ýmsu leyti, og sýnir það sig í húsnæðisleysinu og húsnæðisvandræðunum meðal annars. NÚ vildi ég benda á það, að hæstv. viðskmrh. kvaðst hafa augun opin fyrir því, eins og ég veit, að hann hlýtur að gera samkvæmt stöðu sinni og reynslu, að nú færi mjög vaxandi tregðan á því, að við fáum nauðsynjavörur í Ameríku. En mér kemur dálitið undarlega fyrir sjónir, ef hæstv. ráðh. hefur augun opin fyrir þessu eða sú stofnun, sem á að vinna eftir boði og bendingum þessa hæstv. ráðh., vegna þess að t.d. nú er það þannig, að í Kanada, þar sem undanfarin stríðsár hefur verið hægt að festa kaup á almennum borðvið, þar er það svo nú, að pantanir eru komnar niður. Ef menn panta t.d. 100 þús. borðfet, kemur það svar til baka, að ekki sé hægt að útvega nema 60–70 þús. borðfet. Ég veit eitt fast dæmi, þar sem viðkomandi maður pantaði 65 þús. fet og ekki var hægt að láta nema 40 þús. fet. Þetta er alveg nýtt fyrirbrigði í þessum málum. En á sama tíma og þetta er að gerast, þá er viðskiptaráð að senda einum og öðrum alveg blákalda neitun um innflutning á borðvið. Ef þessir kerrar, sem skipa viðskiptaráð, hafa fylgzt með því, að aðstaðan sé orðin þannig í viðarsölunni, að það verði að skera niður pantanir, þá finnst mér það vera alveg út í bláinn og fullkomið ábyrgðarleysi að synja mönnum um að geta fest sér lítinn kvóta af því, sem þeir þurfa að fá. Nú er hæstv. Alþ. búið að ganga frá löggjöf varðandi verzlunarstéttina, sem gerir ekki ráð fyrir, að nokkur maður dirfist að festa kaup á borðvið vestanhafs án þess að hafa fyrirfram fengið leyfi hér heima. En það sjá allir, hver niðurstaðan verður, ef um leið og ófriðarríkin skera niður þá vöru, sem vant var að láta af hendi eftir láns- og leigukjörum, verður farið inn á þá braut af íslenzkum yfirvöldum að synja mönnum um innflutningsleyfi. Ég get nefnt aðra tegund byggingarvöru, sem mjög hefur verið flutt til landsins, en er nú fyrir löngu torvelt að fá. Það er svokallaður krossviður, sem nú er miklu meira notaður bæði við húsgagnasmíðar og alls konar byggingar heldur en áður hefur þekkzt. Þessi vara er nú orðin svo að segja ófáanleg og það er gert ráð fyrir því, að það af henni, sem fáanlegt kann að vera, muni helzt mega fá, ef menn hafa duglegan kaupsýslumann þar vestra fyrir sig. Mér er nú ekki kunnugt um það, hvort í milliríkjasamningum milli Bandaríkjanna og vor er gert ráð fyrir, að slíkur viður verði fluttur til landsins. En þrátt fyrir það, að ástandið í þessum málum er orðið svona, hefur undanfarnar vikur staðið í óskaplegu stímabraki við viðskiptanefnd, - víðvíkjandi krossvið, sem einhverjir borgarar landsins höfðu verið svo forsjálir að festa kaup á, áður en öll sund voru lokuð í þessu efni, - um það að fá þetta losað undan banni og höftum n. Ég hef nú í höndum lítið brot af skrá yfir vörur, sem Eimskipafélagið í New York virðist hafa sent til viðskiptamanna sinna til að kunngera þeim, hvaða vörur bannað sé að flytja með skipum Eimskipafélagsins til Íslands, án þess að fengið hafi verið leyfi frá viðskiptaráði. Meðal þeirra hluta, sem þarna er lagt blátt bann við. að megi taka um borð í New York án leyfis viðskiptaráðs, eru t.d. þurrkaðir ávextir. Ég geri ráð fyrir því, að hæstv. stj. og hv. þm. sé ljóst, að þurrkaðir ávextir sé nauðsynjavara og jafnvel nauðsynlegri en nýir ávextir. Svo koma m!est á þessum lista tvenns konar hlutir, það eru tauvindur og þvottavélar. Ég skil nú ekki, að viðskiptaráð sé svo blint fyrir ástæðum húsmæðranna í þessu landi, ekki sízt í höfuðstaðnum, að það sjái ekki, hver nauðsyn húsmæðrunum er á því að eiga tauvindu eða þvottavél því að það er vitanlegt, að það léttir ekki hvað minnst störfin á heimilunum, ef hægt er að losa húsmæðurnar við þvottana. Ég hef drepið á nokkur dæmi af handahófi og skal ekki orðlengja mjög um það. Tíminn er nú orðinn nokkuð langur, frá því að viðskiptaráð var sett á laggirnar og það fór að mynda sér hinn „breiða grundvöll“ sem hæstv. ráðh. kallar svo, og hann er nú ekki svo mjósleginn, ef það er rétt sem hermt er, að viðskiptaráð hafi tekið á leigu heila hæð, þar sem eru 15 herbergi. Ég vil nú með tilliti til þessa benda hæstv. viðskmrh. og n. á það, að með því áframhaldi, sem er á þessum hlutum, stefnir beint að því, að tækifærin, sem við höfum í dag til þess að afla nauðsynlegra áhalda, byggingarefnis o.fl. vestan hafs, verða á morgun, - þann morgun, sem viðskiptaráð raknar við sér, - frá okkur tekin. Það var afsökun þeirra manna, sem mest stóðu á móti innflutningi fyrir stríð, að gjaldeyrisgeta þjóðarinnar var þá í miklum bobba, og sú afsökun var mjög gild. Nú er gjaldeyrisgeta þjóðarinnar ekki í miklum bobba, og samkv. þeim upplýsingum, sem hæstv. atvmh. gaf fyrir nokkru, fer gjaldeyrisgeta okkar í Bandaríkjunum mjög batnandi. Hins vegar hefur það verið upplýst af hæstv. viðskmrh., að farmrúm leyfðu ekki, að keypt væri nema mjög takmarkað vörumagn vestan hafs. Ég skal játa, að takmörk hljóta að vera fyrir öllu, en það er dálítið varhugavert að standa á móti því, að borgarar landsins festi kaup á nauðsynjavörum, sem kunna að fást í dag, en eru ekki fáanlegar á morgun, vegna þess að þær þurfa að bíða lengur eða skemur eftir skipsferð. Það hefur verið sagt, að um 11 þús. tonn af vörum liggi í New York og bíði eftir flutningi heim. Ég gæti trúað því, að meginparturinn af þessum 11 þús. tonnum séu þýðingarmeiri vörur en margt af því, sem skipin hafa flutt til landsins að undanförnu, og ég vil spyrja þá herra, sem þessu ráða: Hafa þeir þá örugga vissu fyrir því, að þessar vörur nái nokkurn tíma til landsins“ Það er vitanlega tvennt til í því eins og svo mörgu öðru. Svo er annað. Ég tel það betra, jafnvel þó að ekki fáist flutningur á vörunum heim mánuðum saman, að þær bíði geymdar í vöruhúsum fyrir vestan. Ég tel miklu betra, að menn fái að fest kaup á þeim, því að ameríska stj. tekur síður þá hluti í sína eigu, sem búið er að festa kaup á og borga, heldur en það, sem er þar í eigu innlendra manna. Ég vildi, sem sagt, tala þessi aðvörunarorð til hæstv. stj. allrar í heild á þessari stundu, og þá ekki sízt til hæstv. viðskmrh. Það er gott og blessað að hafa sérstakt „system“ í sambandi við innflutninginn, en ég veit raunar ekki, í hvaða átt því er stefnt, en ég veit hins vegar, að allar helztu aðgerðir hæstv. stj. hafa hingað til beinzt að verzlunarstétt landsins, þeirri stétt, sem engra lagalegra sérréttinda nýtur. Það getur verið gott að hafa viðskiptaráð, en það á enginn verzlunarmaður sæti í því ráði. Ég vil benda á það, að það er alveg nauðsynlegt að gjalda varhuga við því, að við stöndum uppi frammi fyrir því, að það, sem var fáanlegt í gær, verði ekki fáanlegt meira þrátt fyrir öll leyfi frá viðskiptaráði. Ég ætla svo ekki að orðlengja þetta meira, en vænti þess, að hæstv. viðskmrh. skilji það engu síður en ég og aðrir, að höftin, sem áður áttu rétt á sér, á meðan gjaldeyrisgeta þjóðarinnar var mjög bágborin, þau urðu ákaflega tvíeggjað sverð, eftir að gjaldeyrisgeta þjóðarinnar batnaði. Þau gerðu okkur stórkostlegan skaða, eftir að gjaldeyrisgetan batnaði, og þau eru í dag enn tvíeggjað sverð, þegar viðhorfið er það, að vörurnar fást ekki út, annaðhvort fyrir skort á verkafólki til framleiðslunnar eða fyrir það, að herstjórnin þar í landi heimtar vörurnar til sinna nota, eins og verið hefur t.d. með krossviðinn. Frá hálfu útlendrar viðskiptaþjóðar er nú smáþrengt að því, að við fáum þær vörur, sem við þurfum að nota, og mér er ekki alveg grunlaust um, að nú stefni í þá átt, að hugsað sé um það að knappa við okkur vörur hingað til landsins. Af þessum ástæðum virðist mér, að mikill dráttur á því að veita innflutningsleyfi verði mjög tvíeggjað sverð og sé rétt fyrir hæstv. stj. að athuga það í tíma.



Þetta virðist ætla að snúast upp í eldhúsumr. um þessi mál, en ég hef ekki hugsað mér að halda áfram í þeim dúr. Ég vil þó leyfa mér að svara hv. þm. Vestm. nokkrum orðum. Ég gat ekki skilið hann á annan veg en að hér væri allt komið í voða í sambandi við innflutningsverzlunina fyrir aðgerðir núverandi stj., og mér skildist, að ég mundi vera mjög hættulegur maður í þessu starfi gagnvart verzluninni. Ég verð að segja það, þó að ég sé að svara fyrir sjálfan mig, að mér finnst þetta koma úr hörðustu átt, en ég skal ekki fara nánar inn á það. Þó að ég hafi afskipti af þeim höfuðlínum, sem viðskiptaráð vinnur eftir, hef ég að sjálfsögðu ekki afskipti af daglegum störfum þess, og það getur margt verið þar, sem ég veit ekki um, að gerist, fyrr en það sýnir sig, að viðskiptaráð hefur farið yfir þau takmörk, sem því hafa verið sett. En í sambandi við timburinnflutninginn, sem hv. þm. gat um, get ég upplýst það, að samkv. því innflutningsprógrammi, sem getið hefur verið um og stjórn Bandaríkjanna hefur samið, þá er okkur ætlað ákveðið magn af timbri til innflutnings, og það hefur ekki enn komið á daginn, að við fáum ekki þetta magn. Í því sambandi skal ég upplýsa það, að stjórnir Bandaríkjanna og Kanada hafa selt allt sitt timbur undir ráðstöfun sérstaks ráðs, sem ráðstafar timbri þessara tveggja landa eftir því, sem stjórnir þeirra telja nauðsynlegt í sambandi við rekstur ófriðarins. Ég hef sem sagt ekki orðið þess var, að enn hafi komið á daginn, að brugðizt hafi loforð, sem okkur hafa verið gefin um afhendingu á þessari vöru. Hitt er svo annað mál, að í þessu sambandi hefur Kanada ekki skyldur gagnvart Íslandi um afgreiðslu á timbri, þótt hins vegar það sé gert í góðri samvinnu við Bandaríkin og af vinsemd við Íslendinga. Um bann á innflutningi vissra vörutegunda get ég gefið honum þá skýringu, að það er að vísu rétt, að viðskiptan. hefur gefið fyrirskipanir um, að vissar vörutegundir verði ekki að svo stöddu fluttar til landsins, þ.e.a.s. á meðan verið er að koma heim öllum þeim nauðsynlegu vörutegundum, sem hafa legið fyrir vestan. Og þetta er gert aðeins til þess, að þær vörur hafi forgang, sem taldar eru nauðsynlegar, en þær vörur, sem þar liggja og telja má miður nauðsynlegar, eru látnar sitja á hakanum. Það er viðskiptaráði ljóst, að það verður að taka tillit til þeirra vara og greiða fyrir mönnum, til þess að þær vörur nái til landsins. En það hefur verið tekið fram, frá því fyrst var farið að tala um þetta, að það yrði gert á þeim grundvelli, að nauðsynlegustu vörurnar gengju fyrir. Og það er stefna, sem er ríkjandi og verður ríkjandi, meðan ég hef með þessi mál að gera. Hitt er annað mál, sem sumir virðast ekki laka mikið tillit til, að viðskiptaráð, sem ekki er stofnað fyrir löngu, hefur þurft að taka við málum, sem, - eins og hv. þm. komst að orði, - mun hafa verið í talsverðum ólestri, og þess vegna hefur þurft að gera ýmsar ráðstafanir til þess að geta unnið starfið með þeim hætti, sem stefnt hefur verið að. Ég ætla svo ekki að fara út í frekari deilur um þetta efni. Ég þarf ekki að endurtaka það, að ég mun að sjálfsögðu gera allt, sem unnt er, til þess að starf viðskiptaráðs geti farið vel úr hendi og þannig, að það komi alþjóð manna að sem mestu gagni.



Herra forseti. - Ég þakka hæstv. atvmrh. fyrir það, að hann hefur þegar tekið til athugunar þær fyrirspurnir, sem ég bar hér fram fyrir tveimur dögum út af veðurfréttum. Og ég vænti þess, að hann geri allt, sem í hans valdi stendur, til þess að koma þeim í betra horf en nú er, þótt ekki væri annað en að freista þess að fá þá samvinnu við þá erlendu veðurfræðinga, sem hér eru, að þeir létu okkur vita um, ef stórviðri væri í aðsigi, en íslenzku veðurstofunni væri ekki kunnugt, þannig að hægt væri að sima það út til verstöðvanna. Ég get einnig lýst ánægju minni yfir því að heyra, að ríkisstj. hefur ritað sendiráðinu í London ýtarlega viðvíkjandi þessum vélum, sem Bretar hafa lofað okkur og samningar eru orðnir nærri tveggja ára gamlir um, og vænti ég þess, að þetta beri einhvern árangur. Það er líka gleðilegt að heyra, að ríkisstj. hefur sent mann til Ameríku í þessum erindum fyrir nokkuð löngu. En sannarlega má segja, að árangur af þeirri sendiför er mun magrari en menn hefðu. getað gert sér hugmynd um. Hæstv. viðskmrh. upplýsti, að nýlega hefði komið tilboð um að selja okkur 18 bátavélar frá Ameríku, og virtist hann nokkuð undrandi yfir því, að það hefðu aðeins gefið sig þrír kaupendur fram að þessum vélum. En ég er ekkert undrandi yfir þessu, vegna þess að tilboð um þessar vélar er aðeins um tvær stærðir, 50 hestafla og 240 hestafla, að því er mér hefur verið tjáð. 50 hestafla vélar eru ekki hæfar í báta yfir 12 eða 13 smálestir, og það eru ekki mjög mörg skip í íslenzka skipaflotanum, sem þurfa 240 hestafla vél. Það er ekki gefinn þarna neinn kostur á að fá kaup á þeim vélum, sem algengastar eru í íslenzka skipaflotanum, sem eru 110 til 1si0 hestafla vélar. Ég hefði talið, að það hefði verið ákaflega nauðsynlegt að fá Fiskifélagið til þess að taka upp skýrslu um, í hve mörgum skipum og bátum þyrfti að endurnýja vélar á næstunni, og að það mál yrði tekið upp gegnum utanrrn., hvort sem það yrði í Bretlandi eða Washington eða hvort tveggja. Það er vitanlegt, að fiskframleiðsla okkar er í raun og veru einn þáttur í hernaði Bandamanna, meðan þeir telja sér nauðsynlegt að fá fiskinn til að neyta hans. Og hvorki mundi Breta né Bandaríkjamenn muna nokkuð um það að sjá um, að við hefðum þær vélar, sem við þyrftum til framleiðslunnar, alveg eins og ég geri ráð fyrir, að þeir sjái sínum skipum farborða að þessu leyti. Og ég held, að það sé meir en ástæða til þess, að tekið sé nokkru fastar á þessu máli en verið hefur. Bretar munu hafa verið búnir að lofa hingað til lands nokkuð mörgum mótorvélum og munu hafa verið búnir að smíða þær fyrir íslenzka fiskibáta, og menn eru búnir hér að bíða eftir þessum loforðum þeirra sumir í tvö ár. Og það hefur legið fyrir útflutningsleyfi fyrir þessum vélum í Bretlandi þangað til alveg nú fyrir skemmstu. Það eru margir, sem hafa borið nokkurn kviðboga, vegna þess að þeir eru með gamlar vélar í bátum sínum frá Norðurlöndum, um, að þeir gætu ekki fengið í þær neina varahluti. Og þeir hafa þess vegna talið sig nokkuð trygga, þegar þeir voru búnir að fá vélar frá Ameríku. En hvað hefur svo skeð með þessar vélar frá Ameríku? Ég hef það fyrir satt frá einu firma, sem selt hefur nokkuð margar vélar frá Ameríku tvö síðustu árin, - og menn hafa haldið, að þeir gætu fengið varahluti í þær -, að þetta firma hafi fengið nýlega símskeyti um það, að „principielt“ væri neitað að láta af hendi nokkra varahluti í þessar vélar frá Ameríku. Það koma svo fram bilanir í þessum vélum sama sem nýjum, og eru vélarnar þá sama sem ónýtar, eins og gömlu og góðu Norðurlandavélarnar okkar, sem við getum ekki fengið varahluti í. Ég tel þetta atriði, sem nauðsynlegt sé að fá athugað af ríkisstj. Það getur ekki samræmzt neinu, sem heitir hagkvæmir viðskiptasamningar, í fyrsta lagi að neita okkur um nauðsynlegar vélar í fiskiflota okkar, sem er að framleiða fisk handa Bandamönnum, og í öðru lagi að neita okkur um varahluti í þær fáu vélar, sem búið er að selja hingað frá Ameríku.

Jóhann Jósefsson Hæstv. viðskmrh. virðist eitthvað svona hálfóánægður yfir ræðu minni. hað var fjarri því, að ég væri að halda eldhúsræðu yfir hæstv. ríkisstj., því að það, sem ég sagði hér, var algerlega á eigin ábyrgð. En mér er ekki ljóst, við hvað hæstv. ráðh. átti, er hann sagði, að það væri mælt úr hörðustu átt, að ég minntist á þessi mál. En þar sem ég umgengst mest verzlunarmenn utan þingsins, þá er ekki óeðlilegt, að mér sé kunnugt um, hvað gerist í þessum efnum, bæði um það, hvað við fáum kvóta á frá Ameríku og einnig frá viðskiptaráði. Ég gat ekki vel skilið hæstv. viðskmrh., er hann minntist á, að okkur væri úthlutaður kvóti af timbri, - að samkomulag væri milli Kanada og Bandaríkjanna um það. En svo sagði hann, að Kanada hefði engar skyldur að rækja gagnvart Íslendingum. Sé það svo, að það væri búið að ákveða frá öllu meginlandinu allverulegan kvóta til Íslands, þá hefðu kannske aths. mínar lítið að segja hvað timbrið snertir. En ef Kanada hefur engar skyldur að rækja við okkur gagnvart viðskiptum, þá sé ég ekki, hvaða vit er í þeirri stefnu að neita mönnum um timburinnflutning, þegar hægt er að sannfærast um það, að þeir fyrir vestan eru þegar farnir að minnka þennan innflutning við okkur. Ég álit það ekki rétta stefnu, að við hér heima stígum fyrsta sporið til þess að minnka þann innflutning af nauðsynjavörum, sem landið þarf. Og þó að ég hafi ekki minnzt á það áður, get ég sagt hæstv. viðskmrh. það nú, að ég kunni því frekar illa, að hann í einni af sínum fyrstu ræðum, sem hann hélt sem ráðh., talaði um, að við yrðum að fara að herða að okkur og minnka við okkur innflutning o.s.frv. Þetta er kannske rétt. En það er ekki rétt af íslenzkum ráðh. að flagga með það í opinberum þingræðum, þegar farið er að verða vart við, að okkar erlendu viðskiptendur hafa fullan hug á því að sjá fyrir þeim hlutum. Það er ekki heppilegt, að okkar ráðh. sé að vísa þeim leiðina. Þeir finna hana fyrir því. Ég er samþykkur því, að nauðsynlegustu vörur eiga að ganga fyrir um flutninga, en það afsakar ekki hindranir viðskiptaráðs í því, að menn fái að festa kaup á vörum, sem ekki eru kannske A, 1 í fyrsta flokki nauðsynjavara eða það allra nauðsynlegasta af öllu, heldur t.d. í 2. flokki, eins og mér virtist hæstv. ráðh. vilja hafa þær vörur, sem ég minntist á, fyrir utan timbrið, sem ég þykist vita, að hann viðurkenni, að sé bráðnauðsynleg vara. Ef hæstv. viðskmrh. telur þetta verið hafa eldhúsumr., þá skal ég segja honum það, að ég tel þennan vettvang, sem þm. hafa hér á Alþ., þann eina, sem þeim stendur opinn til þess að benda ríkisstj., hverjir sem hana skipa í það og það skiptið, á þá ágalla, sem við teljum vera á framkvæmdum ríkisvaldsins. Ef við gerum það samvizkusamlega og án stóryrða, þá erum við ekki að gera annað en skyldu okkar, og það jafnvel þó að við höfum ekki rétt fyrir okkur í öllum atriðum, ef við vitum ekki betur en að við höfum rétt fyrir okkur. Það er hinna vitrari manna að leiðrétta það, sem missagt kann að vera. Þess vegna hef ég fram borið þessar aths. mínar við hæstv. ríkisstj., vitandi það, að það er þörf á að vekja athygli á því, er ég hef tekið fram, til þess, ef verða mætti, að síðari villan í innflutningshöftunum verði ekki verri en hin fyrri.



Herra forseti. - Ég átti við, að það væri nánast verið að gera mig tortryggilegan með þessum umr. hjá hv. þm., og það kallaði ég, að kæmi úr hörðustu átt. Í sambandi við vöruafgreiðslu frá Kanada, þá er því til að svara, að Ísland hefur enga viðskiptasamninga við það land, og því ber þess vegna ekki nema eftir því, sem því gott þykir, að láta okkur hafa þær vörur, sem við biðjum um þaðan.



Ég vil lýsa yfir því, að fyrir mér vakti á engan hátt að gera hæstv. viðskmrh. tortryggilegan, því að ég hafði það alls ekki í huga. Enda mundi sennilega önnur leið vera greiðfærari að því heldur en umr. á Alþ. Ég hef hins vegar með fullri einurð bent hæstv. ráðh. á það, sem ég sem borgari og þm. álít, að stefni í nokkra hættu í þessum efnum. Og loks vil ég í allri vinsemd segja hæstv. ráðh. það, að það á ekki að þurfa að vera neitt misklíðarefni milli ráðh. og þm., þó þm. tali við þá með fullri einurð. Og sá, sem er í ráðherrastöðu, verður að þola, að þeim aths., sem gilda hans ráðuneyti, sé að honum beint sem ráðherra.



Herra forseti. - Ég lýsti yfir því við 1. umr. þessa máls, hve vel þetta frv. var undirbúið og hvaða aðilar stæðu að því og hefðu fyrir sitt leyti samþykkt, að það væri lagt hér fram á þessu þingi. Ég hafði búizt við því, að um þetta mál yrðu nær því engar umr. og brtt. við frv. mundu ekki koma fram. En nú hafa komið fram tvær brtt. við frv., sem menntmn. tók til athugunar á fundi í gær. Mér þykir rétt, áður en frv. er afgreitt út úr hv. d., að fara um það nokkrum orðum. Þegar fræðslul. voru sett árið 1907 og l. um Kennaraskóla Íslands, voru mörkuð tímamót í menningarmálum þessarar þjóðar, Þó að það skref væri ákaflega mikils vert og fullkomlega tímabært, þá er svo langur tími síðan og þróunin á þeim 30–40 árum hefur orðið svo ör, að ekki er óeðlilegt, að l., sem þá voru sett, þurfi að endurskoða. L. um fræðslu barna hafa líka verið endur skoðuð oftar en einu sinni, síðast árið 1936, og var þeim þá gerbreytt. Um l. um Kennaraskóla Íslands er hins vegar öðru máli að gegna. Þau hafa ekki verið endurskoðuð frá því þau voru sett árið 1907, en aðeins einu sinni verið gerðar á þeim smábreyt. Og sá viðauki fól í sér eingöngu annars vegar þá smábreyt., að taka skyldi upp enskukennslu við skólann og hins vegar að lengja skólatímann úr 6 mánuðum í 7 mánuði á vetri hverjum. Þegar þessi l. voru sett, voru aðstæður að verulegu leyti ólíkar því, sem nú er orðið í landinu. Þá var byggðin meiri í sveitum heldur en í kaupstöðum og kaupstaðirnir smærri og færri heldur en nú. Og þá voru ástæður á heimilum víðs vegar um land töluvert á annan veg en nú er orðið. Þá var skólaskyldan miðuð við 10 ára aldur og gengið út frá því, að heimilin önnuðust fræðslu barnanna upp að því aldursskeiði. En eftir því sem tímar liðu kom það í ljós, að heimilin áttu æ erfiðara með að fullnægja þeirri skyldu, sem þannig var á þau lögð. Og fyrir 1930 var heimild veitt til þess að færa skólaskylduna niður í kaupstöðum, og var sú heimild notuð þegar í stað og skólaskyldan færð niður í 7 ára aldur. Við þetta skapaðist nokkuð nýtt viðhorf fyrir kennarastéttina. Þá kom til sögunnar ný grein, smábarnakennslan. Og þegar búið var að taka 20–30 börn saman í bekk til að kenna þeim lestur, þá var ekki hægt að knésetja hvert barn og kenna því að stafa, en breyta varð kennsluaðferð, svo að samsvaraði kröfum tímans. Forráðamenn kennaraskólans reyndu að haga kennslunni í samræmi við það, sem nauðsynlegt var vegna þessara aðstæðna, því að það hefur verið og er hlutverk kennaraskólans að búa nemendur hans á hverjum tíma svo vel sem tök eru á undir það að geta innt kennslustarf af hendi. Skólastjórinn og starfsmenn kennaraskólans fóru þá leið að fá kennslumálarh. eftir 1930 til að breyta reglugerð skólans verulega og reyna á þann hátt að ná því marki að samræma starfsemi skólans þeim kröfum, sem nauðsynlegt var að uppfylla. Þessi breyt. á reglugerðinni var gerð 1933 og gekk í gildi 1934. En eftir að þessi breyt. var gerð, hefur ýmislegt það gerzt í löggjöf, sem einnlitt breytir kröfunum og að verulegu leyti eykur kröfurnar á hendur kennaraskólanum. Það má á það minna, að 1936 voru fræðslul. endurskoðuð. Þá var þeim breytt mjög verulega, þá var t.d. skólaskyldan um allt land færð niður í 7 ára aldur og þar með ákveðið, að hver kennari skyldi vera við því búinn að taka að sér smábarnakennslu jöfnum höndum og aðra barnafræðslu. Þá voru einnig gerðar strangari kröfur til náms barna í handavinnu og íþróttum heldur en áður höfðu verið. Nú er það svo, að víðast úti um land er það einn og sami kennari, sem verður að inna af hendi kennslu í öllum greinum, sem krafizt er að kenndar séu í barnaskólum. Og þar sem ekki er nema einn kennari við barnaskóla, og svo er í mörgum skólahverfum úti um land, og sums staðar ekki nema tveir, og þar sem hert var á kröfum til íþróttakennslu með l. frá 1940, þannig að ákveðið er, að í öllum skólum skuli vera iðkaðar íþróttir, og svo fyrir mælt, að öll börn á landinu skuli læra sund og hafa leyst af hendi prófraun í þeirri námsgrein, og gert er ráð fyrir í þeim l., að þar sem sundlaug er svo nærri akólastað, að hægt sé jafnframt öðrum greinum að kenna sund, þá skuli það gert, þó að það sé ekki tekið fram, að kennarar barnaskólanna skuli kenna þessa grein, en þar sem ekki er nema um einn kennara að ræða, þá verða þetta kröfur á hendur barnakennarastéttinni. Þegar þessa alls er gætt, þá liggur það ljóst fyrir; að kröfur á hendur kennarastéttinni hafa aukizt samfara þróuninni í þessum málum undanfarin ár. Og þessar kröfur hafa verið gerðar vegna breyttrar aðstöðu og knýjandi nauðsynjar og með samþykki Alþingis og stundum beint fyrir atbeina þess. Og nú er það svo, að af hálfu jafnvel heilla þingflokka hafa komið óskir um það, að fræðslul. yrðu endurskoðuð og hert á ýmsum ákvæðum þeirra, sem er lofsvert, því að þörf er á, að alþýðufræðslunni í landinu sé komið í sem hagkvæmast horf. En auknar kröfur um störf kennara hafa í för með sér, að það verður að heimta af þeim aukið nám. Og þegar námsgreinum fjölgar í barnaskólum frá því, sem upphaflega var ákveðið, leiðir það af sjálfu sér, að það er ekki hægt að kenna þær að nokkru gagni nema með því að rýra þann kennslutíma, sem notaður var áður til þeirra námsgreina, sem sérstaklega voru kenndar. Kennaraskólinn hefur á hverjum tíma reynt að gera sitt bezta til þess að búa kennaraefnin undir kennarastarfið. Og skólinn hefur reynt að laga starfshætti sína í samræmi við það. Þetta hafa kennarar sjálfir fundið, að nauðsynlegt var. Þeir hafa á ýmsan hátt barizt fyrir því að fá málum sínum komið í betra horf en áður var, og hafa þá farið fram á að fá bætt launakjör sín, og e.t.v. er hv. þm. sá þáttur úr baráttu þeirra hugstæðastur.En á það verður að minna, að kennarar hafa líka barizt fyrir því að bæta sína eigin menntun með því að semja kennslubækur og með því að leggja á sig utanferðir, oft með lítil efni. Nú er svo komið, að allir aðilar, sem þessum málum eru kunnugastir og að þessu vinna, hafa tjáð sig tiltölulega ánægða með þá lausn á þessu máli, sem frv. það, er hér liggur fyrir, felur í sér. Og eins og ég hef áður lýst yfir í þessari hv. d., er frv. þetta undirbúið af starfsmönnum kennaraskólans, sérstaklega skólastjóranum, og um það fullt samkomulag fræðslumálastjórnarinnar. Sú breyting, sem á skólanum á að verða samkvæmt þessu frv., er í því fólgin, að námið verði aukið að vissu leyti, ekki þó þannig, að námsgreinum verði fjölgað, heldur svo, að kennsla í sumum námsgreinum verði fyllri en verið hefur. Á þskj. 563 hefur komið fram brtt., þar sem lagt er til, að gagnfræðapróf frá hvaða gagnfræðaskóla landsins sem er verði gert að fullnægjandi skilyrði til upptöku í 1. bekk kennaraskólans, eða þannig má að minnsta kosti túlka brtt. Hins vegar hefur menntmn. talið rétt að taka af öll tvímæli og borið fram brtt. á þskj. 568, sem á að fullnægja öllum óskum, er fram hafa komið í þessu efni. N. telur eðlilegt, að Gagnfræðaskólar hafi þann rétt, sem þar ræðir um, að hún vill láta það vera tvímælalaust, að gagnfræðapróf nægi til upptöku í kennaraskólann. Þá er brtt. á þskj. 559, ákvæði til bráðabirgða, þar sem lagt er til, að fræðslumálastj. geri ráðstafanir til að útvega kennaraskólanum húsnæði í sveit. Menntmn. lítur svo á, að ekki liggi fyrir að taka afstöðu til þeirrar till. í sambandi við þetta frv., þar sem ekki eru í frv. ráðgerðar neinar efnislegar breytingar á skólanum eða skólahúsinu. Því hefur raunar verið varpað fram, að breyting sú, sem ráðgerð er í frv., leiði það af sér, að smiða verði nýtt skólahús. Það er að vísu rétt, að skólahúsið er gamalt timburhús. en því er sæmilega við haldið, og er ekki annað sjáanlegt en að það geti enzt um sinn. Á það má t.d. benda, að bókasafn skólans er í mjög lélegum húsakynnum, og lesstofan er með minnsta móti. Við þetta hefur þó verið notazt í 30 ár, og svo mun verða enn um hríð. Skólann vantar einnig íþróttahús, og hefur íþróttastarfsemi hans orðið að fara fram annars staðar í bænum. Sama er að segja um eðlisfræðikennsluna. Hún hefur að nokkru leyti farið fram í menntaskólanum. En í sambandi við þetta frv. er ekki um það að ræða að reisa hús yfir kennaraskólann, enda hefur hann enn nægt húsnæði til að koma fyrir þessum eina bekk, sem gert er ráð fyrir, að við verði bætt. Ég skal að lokum vekja athygli á því, að fyrir vangá hafa fallið niður nokkur orð úr brtt. menntmn. á þskj. 568. Hef ég komið fram með skrifl. leiðréttingu, sem ég bið hæstv. forseta að taka til greina.



Ég stend hér að brtt. á þskj. 563 ásamt hv. 6. landsk., en skal ekki gera hana að umræðuefni, enda er fram komin brtt. frá hv. menntmn., svipuð að efni. En ég hef einnig borið fram brtt. á þskj. 559 þess efnis, að við frv. verði bætt ákvæði til bráðabirgða, sem felur í sér, að fræðslumálastj. sé falið að gera ráðstafanir til að tryggja kennaraskólanum hentugt land við jarðhita í sveit með það fyrir augum, að þar verði reist hús handa skólanum, þegar þörf gerist. Ætlazt er til, að þar yrði jafnframt heimavistarskóli fyrir börn, þannig að þetta gæti orðið æfingaskóli kennaraefna. Ég tel, að margt mæli með því, að kennaraskólanum sé reist nýtt hús og honum þá jafnframt ákveðinn staður við slík skilyrði sem þau, er talin eru í brtt. minni. Ég hef átt tal við hv. menntmn. um þessa till., og síðan hef ég rætt hana sérstaklega við hv. frsm. n. Hv. frsm. óskaði þess, að ég tæki hana aftur sem brtt. við frv., og taldi, að eins mætti bera hana fram sem sérstakt mál í þáltill.- formi. Til samkomulags mun ég því fallast á að taka till. aftur að þessu sinni, en hún mun þá lögð fram síðar á þessu þingi sem þáltill.

Forseti (JJós): Mér hefur borizt skrifl. brtt. frá hv. menntmn. við brtt. á þskj. 568, og hljóðar hún svo: [Sjá þskj. 576]. Brtt. er of seint fram komin og auk þess skrifl., og þarf því tvenn afbrigði til þess að hún megi koma til meðferðar.

Forseti (JJós): Þá hafa ekki fleiri kvatt sér hljóðs, og er umr. lokið. Verður nú gengið til atkv., og kemur fyrst til atkv. skrifl. brtt. frá hv. menntmn., með því að brtt. á þskj. 559 og 563 hafa verið teknar aftur.



Ég vil aðeins taka það fram, að ég kann mjög illa við, að ein till., sem n. hefur orðið sammála um, sé borin fram í tvennu lagi, þótt hluti af henni hafi fallið niður í prentun, og vil eindregið fara fram á, að till. sé borin fram í einu lagi, en ekki farið að kubba hana sundur.



Hér er aðeins um eina till. að ræða, og á hún auðvitað að berast upp í einu lagi, þrátt fyrir það, að hluti af henni hafi fallið niður í prentun.



Ég verð að krefjast þess, að till. verði borin upp eins og forseti ætlaði sér, því að ég get verið sammála till. eins og hún er prentuð á þskj. 568, en ef hún verður borin fram eins og n. hugsar sér hana, verðum við fjórmenningarnir hérna að koma fram með brtt. við hana.



Ég sé, að hér er um nokkurn misskilning að ræða, og er það að nokkru leyti sök mín eða n., og til þess að koma í veg fyrir, að þessi misskilningur leiði til óeiningar, vildi ég benda forseta á, að það er í lófa lagið að fresta atkvgr. til næsta fundar, svo að dm. geti áttað sig á þessu.

Forseti (JJós): Það hafa komið hér fram tvö sjónarmið um þetta mál, og sé ég ekki annað en að vilji hv. dm. verði ljós, er atkvgr. um skrifl. brtt. hefur farið fram.



Ég vil mælast til til þess við hæstv. forseta, að hann fresti atkvgr. til næsta fundar, svo að tækifæri gefist til þess að prenta þskj. upp. Það eru tilmæli mín.

Sigurður Kristjánsson Till. á þskj. 568 er alveg sjálfstæð og segir að mínu viti allt, sem þarf um þetta að segja. Í upphafi till. segir, að til þess að fá inngöngu í 1. deild skólans skal nemandi hafa tekið inntökupróf, og vitanlega verður það inntökupróf samkvæmt reglugerð, sem þar um verður, en frá þessu er sú undanþága, að hann þarf ekki að taka inntökupróf í skólann, ef hann hefur lokið gagnfræðaprófi. Þetta er skýrt og skilmerkilegt, og við þetta þarf að mínu áliti engu að bæta, og þótt hv. n. vilji knýja inn í þetta ákvæði, sem verður í reglugerð, sé ég ekki annað en að þetta sé sjálfstætt mál fyrir sig og till. hljóti að koma undir atkv. Þótt atkvgr. verði frestað, er ekki hægt að breyta þessum till., og eins og hæstv. forseti ákvað, á vitanlega skrifl. till. að koma undir atkv.



Ég vil minna hv. 7. þm. Reykv. á það, að í 6. gr. frv. sjálfs, eins ég það liggur fyrir, er þessi setning á eftir, þar sem talað er um, að hann hafi staðizt próf: „er sýni, að hann hafi lokið minnst tveggja vetra gagnfræðanámi“. Í þessu felst það, að það fellur inn í l. að ákveða, við hvað skuli miðað, en ekki, að það sé reglugerðarákvæði.

Forseti (JJós): Hér hafa talað menn, sem krefjast þess eindregið, að atkvgr. verði frestað, og aðrir, sem krefjast þess, að hún fari fram. Það er erfitt að gera svo öllum líki, og held ég fast við þá ákvörðun mína, að gengið verði til atkvgr. um þessa brtt., eins og áður hefur verið lýst, og kemur upp talan 17.



Herra forseti. - Ég lít svo á, að n. hafi með sinni skrifl. brtt. tekið aftur þá till., sem hér er á þskj. 568, en segi já við brtt. eins og hún liggur fyrir.



Þar sem mér finnst þessi leiðrétting, sem n. kallar, alls ekki leiðrétting, heldur þvert á móti, segi ég nei.



Þar sem það er kunnugt, að þessi brtt. er aðeins leiðrétting og í hana er tekið upp með öðrum orðum það, sem í frv. er fyrir og alls ekki var meining menntmn., að fellt yrði niður, og þó að það sé fjarstæða að greiða atkv. um prentvillu, segi ég já.