Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég tel það sjálfsagða skyldu mína að skýra hv. þd. frá því, að stofnaður hefur verið nýr stjórnmálaflokkur, sem hlaut nafnið Frjálslyndi flokkurinn, og er ég þm. hans og mun starfa samkv. þeim stefnuskráratriðum og lögum, sem þessi flokkur hefur sett. En um leið þykir mér ástæða til að lesa upp ályktun, sem gerð var á þessu flokksþingi, svo hljóðandi : „Stofnfundur Frjálslynda flokksins, haldinn á Hótel Esju 1. desember 1973, lýsir því yfir, að hann telur þm. flokksins óhundinn í afstöðu sinni til samstarfs núv. stjórnarflokka.“ Mér þykir rétt, að þetta komi fram.



Herra forseti. Síðan Alþ. hélt síðustu fundi fyrir helgi, hefur Landssamband ísl. útvegsmanna látið frá sér fara ályktun um eitt mesta vandamál þjóðarinnar, verðbólguna, áhrif hennar og afleiðingar. Það er einn þáttur þeirrar ályktunar, sem ég vil leyfa mér að vekja athygli Alþ. og hæstv. ríkisstj. á utan dagskrár. Í ályktun fundarins segir m. a. svo, með leyfi hæstv. forseta: „Aðalfundur L. Í. Ú. 1973 lýsir þungum áhyggjum yfir fyrirsjáanlegum vinnuaflsskorti á fiskiskipum og fiskvinnslustöðvum, einkum á næstu vetrarvertíð. Telur fundurinn óhjákvæmilegt, að ríkisvaldið bregðist skjótt og ákveðið við þessum vanda og leiti allra ráða til að leysa hann.“ Síðan bendir fundurinn á fjögur úrræði: 1. Sjómönnum og fiskiðnverkafólki verði veitt sérstök, rífleg skattfríðindi og hætt verði þeirri ofsköttun, sem nú tíðkast. 2. Í framhaldsskólum verði einstökum bekkjardeildum gefið frí frá kennslu, þegar upp kemur tímabundinn mannaflaskortur, einkum á vetrarvertíð. 3. Ríkissjóður og sveitarsjóður dragi stórlega úr framkvæmdum sínum frá áramótum til vetrarvertíðarloka. 4. Athugaðir verði möguleikar á að flytja inn erlent vinnuafl fyrir sjávarútveginn til þeirra verkefna, sem mundu leysa af hólmi vinnuafl, sem mundi vinna við sjósókn og fiskvinnslu. Í annarri ályktun fundarins kemur það einnig fram, að lýst er áhyggjum yfir þensluástandi, sem skapast hefur af allt of miklum umsvifum ríkis og sveitarfélaga, svo að keppt er um vinnuaflið langt úr hófi fram með þeim afleiðingum, að við blasir stórfelldur mannaflaskortur, ekki aðeins til sjósóknar, heldur og fiskvinnslu. Í ræðu formanns Landssambands ísl. útvegsmanna, Kristjáns Ragnarssonar, á þessum fundi segir hann svo m. a., með leyfi hæstv. forseta: „Þess hefur mjög gætt að undanförnu, að erfitt hefur reynst að fá fólk til að starfa við sjávarútveginn. Ástæðan til þessa er hin mikla spenna, sem er á vinnumarkaðinum. Ekki er svo að sjá sem þeir, sem landinu stjórna, hafi miklar áhyggjur af þessari þróun mála, því að hið opinbera virðist hvergi draga úr umsvifum sinum eða sýna vilja til þess, að hér þurfi að verða breyting á. Er hætta á, að ef svo fer fram sem horfir, muni fljótlega, þegar kemur fram á næstu vetrarvertíð, koma til stórfelldra erfiðleika við mönnun bátaflotans og fiskverkunarstöðva.“ Nú er ljóst, að það er ein frumskylda hverrar ríkisstj. að reyna að halda jafnvægi í efnahagsmálum. Ef hætta þykir á vinnuaflsskorti hjá höfuðatvinnuvegi þjóðarinnar, er auðvitað skylt að gera ráðstafanir til að afla þeim atvinnuvegi vinnuafls, m. a. með því, eins og það er orðað í ályktuninni, að draga þá um stund úr umsvifum hins opinbera og slá þá á frest því, sem hugsanlegt væri að fresta um stund. Nú er það svo um ýmsar slíkar aðgerðir, að þær þurfa nokkurn aðdraganda, og einnig tekur það nokkurn tíma, að áhrif þeirra aðgerða komi fram. Nú er um það bil mánuður, þangað til aðalvertíð hefst. Er því tímabært, virðist mér, að spyrja hæstv. forsrh., hvort hann líti þetta ástand ekki alvarlegum augum, eins og Landssamband ísl. útvegsmanna, hvort ríkisstj. hafi ekki eins og útvegsmenn þungar áhyggjur af þessu ástandi og horfum og hvort ríkisstj. hafi ekki í huga aðgerðir í því skyni að greiða úr þeim mikla vanda, sem vofir yfir þessum atvinnuvegi og þar með þjóðinni allri.



Herra forseti. Þær ályktanir Landssambands ísl. útvegsmanna, sem hv. 5. þm. Reykv. gerði að umtalsefni, eru svo nýlegar, að þær hafa út af fyrir sig ekki verið teknar til sérstakrar athugunar af ríkisstj. En þeim mun þar verða rækilegur gaumur gefinn, og þær ábendingar, sem er að finna í þessum ályktunum, munu verða teknar þar til ítarlegrar athugunar. Eins og hann gerði grein fyrir, eru að því er varðar þann vinnuaflsskort, sem talinn er væntanlegur, nefnd fjögur atriði. Ég vil ekki á þessu stigi fara út í það að ræða þau í einstökum atriðum, en eins og ég sagði, þá eru þau þannig, að það er sjálfsagt að taka þau til skoðunar, en sum hver a. m. k. þannig, að það er margs að gæta í sambandi við þau, t. d. ef ætti að hverfa að því ráði að leita eftir erlendu vinnuafli. Þó að ríkisstj. hafi ekki tekið þessar ályktanir, sem gerðar hafa verið á nýafstöðnum fundi Landssambands ísl. útvegsmanna, til athugunar sérstaklega, hefur ríkisstj. lengi verið ljóst, að hér gæti verið vandi á höndum. Þess vegna hlutaðist ríkisstj. til um það, að ég hygg fyrir meira en mánuði, að sett var sameiginleg nefnd af hálfu sjútvrn., Fiskifélagsins og Landssambands ísl. útvegsmanna til þess að kanna það og rannsaka, við hvern vanda hér kynni að verða að glíma, þ. e. hver vinnuaflsskorturinn kynni hugsanlega að verða á komandi vetrarvertíð. Mér er ekki kunnugt um, að það liggi enn þá fyrir niðurstöður frá þessari n. og þá auðvitað ekki heldur till. til úrbóta í því efni, sem hún kynni að vilja gera. Annars er hæstv. sjútvrh. fróðari um það en ég, hvað kann að líða starfi þessarar n., og hann getur þá gefið upplýsingar um það hér á eftir. Það hefur komið fram hjá mér oftar en einu sinni og m. a. í stefnuræðu minni, að ég hefði áhyggjur af þensluástandi hér á landi. Ég hef lagt áherslu á, að við höfum ætlað okkur að gera of margt í einu, og ég hef lagt áherslu á, að það mundi þurfa að hægja eitthvað á ferðinni á næsta ári. Það er mín skoðun. Það hefur verið óvenjulega mikið um framkvæmdir, bæði af hálfu ríkis, sveitarfélaga og einstaklinga. Og það virðist enn ekkert lát vera á þessum framkvæmdavilja, þannig að það þarf enginn að vera í vafa um, að út af fyrir sig hefur ríkisstj. haft áhyggjur af þessu þensluástandi og haft miklar áhyggjur af verðbólgunni, sem ég hika ekki við að segja, að er nú langerfiðasta viðfangsefnið, sem við er að glíma. En þó að menn treysti ríkisstj. til allra góðra verka, er það nú svo, að hún getur ekki ein öllu ráðið í þessu efni. Þar kemur til kasta hv. alþm. einnig, og á næstu dögum munum við m. a. fara að afgreiða fjárl., og þá vænti ég, að það komi í ljós, hver hugur hv. alþm. er í þessu efni, hverjar lækkunartill. þeir koma fram með við fjárl., úr hvaða framkvæmdum þeir kynnu að vilja draga, - eða máske það geti orðið á hinn veginn, að það komi fram eitthvað af hækkunartill. eins og tíðast hefur verið í sambandi við fjárlög. Þetta mun allt sjást innan tíðar, og þá getur fólk væntanlega gert sér grein fyrir, hversu þungt áhyggjur í þessu efni hvíla á herðum manna hér í þingsölunum. Það er ekki nóg að tala fagurlega um þessi mál, menn verða líka að sýna einhvern lit á hví í breytni sinni, að þeir vilji haga þessu á annan hátt en gert hefur verið. Það er ekki nóg að hafa uppi gagnrýni, menn verða einnig að benda á úrbætur. Ég viðurkenni, að það má eðlilega gera þá kröfu til ríkisstj., að hún gangi á undan og eigi frumkvæði í þá átt að gera vissar ráðstafanir til þess að hamla gegn þeirri verðbólgu, sem flestum ætti nú orðið að vera farið að skiljast, að sárafáir eru þeir, sem græða á henni í raun og veru. Og ég vænti þess, að ríkisstj. muni innan tíðar taka öll þessi mál, dýrtíðar- og verðbólgumálin, til skoðunar. En það má kannske segja, að það sé ekki svo hægt um vik einmitt þessa dagana, því að ég held, að ef nokkuð er hægt að segja um það ástand, sem núna ríkir, þá sé það, að það einkennist af óvissu í öllum áttum. Það einkennist af óvissu hér innanlands, við eigum ógerða kjarasamninga, bæði við opinbera starfsmenn og við allan fjöldann af launþegum í landinu. Og það veit enginn nú, hvenær þeir samningar takast eða hver niðurstaða þeirra verður, og hver áhrif sú niðurstaða kann að hafa á framvinduna í þessum efnum. Þess vegna held ég, að það sé ógerlegt eins og er að koma fram með skýrar till. í þessu efni, og þó alveg sérstaklega þegar þar við bætist, að utanlands er óvissan jafnvel enn þá meira áberandi einkenni. Það veit í raun og veru enginn, hverju þar muni fram vinda á næstunni. Við vitum um einstök atriði, eins og olíubannið eða olíusölutakmörkunina, og við getum sagt okkur sjálf, að það muni innan tíðar fara að hafa mjög tilfinnanleg áhrif í mörgum löndum. Og hver verða þau áhrif? Það er ekki gott að spá um það. En þó virðist það nokkuð liggja á borðinu, að þau áhrif geti orðið til hækkunar á mörgum vörum. Hitt virðist líka liggja nokkuð ljóst fyrir, að það sé varlegra að gera ráð fyrir samdrætti í ýmsum efnum og atvinnugreinum í þessum löndum. Og það gæti svo farið og er farið að bera á því og farið að tala um, að það muni verða sagt upp svo og svo mörgum mönnum og það muni verða atvinnulausir menn í þessum löndum, og þá gefur auga leið, hver áhrif það getur haft innan langs tíma á markað og markaðsástand í þessum löndum. Þess vegna er það, að það er vissulega, eins og sakir standa í dag, hægara að tala um, að það þurfi að gera vissar ráðstafanir í þessum efnum, en að gera sér grein fyrir því, hvernig þær ráðstafanir eigi að vera. Ég held, að það sé óhjákvæmilegt að bíða aðeins um sinn og átta sig á því, hver framvindan verður í þessum málum. En ég er þeirrar skoðunar, að við komumst ekki hjá því á næsta ári og það fyrr en seinna að taka þessi mál öll til rækilegrar skoðunar. Það er ekkert undarlegt, þó að sú mikla sveifla, sem verður hér á vinnumarkaði, þegar sá mikli fjöldi vinnufærs fólks, sem sest á skólabekk og situr á skólabekk vetrarlangt, hverfur af honum, hafi sín áhrif. Ég skal ekkert fullyrða um þá staðhæfingu, sem sett var fram í ræðu form. landssambandsins, að hið opinbera virtist ekki draga neitt úr sínum framkvæmdum. Ég hygg, að sannleikurinn sé sá, að opinberar framkvæmdir dragist nokkuð saman með vetrarkomu eða um það bil og það af eðlilegum ástæðum. Um það er auðvitað ekki ágreiningur, að það er heppilegast að reyna að haga opinberum framkvæmdum, bæði ríkis og sveitarfélaga á þá lund, að við þær geti verið sem mest unnið yfir sumartímann, meðan skólafólkið, sem er svo ákaflega fjölmennur hópur hjá okkur, er á vinnumarkaðnum. Ég skal ekki fara fleiri orðum almennt um þann vanda, sem vissulega er fram undan í þessu efni og Landssamband ísl. útvegsmanna hefur réttilega bent á og flestir þeir hljóta að sjá, sem um þessi mál hugsa og við þau fást. En það er vissulega ástæða til þess að ræða þau mál ítarlegar í sambandi við dagskrármál hér, og ég geri raunar ráð fyrir því, að þau hljóti að bera á góma í sambandi við fjárlagaafgreiðslu, sem fer nú að koma að. En viðvíkjandi þeim beinu spurningum, sem hv. 5. þm. Reykv. beindi til mín, get ég ekki sagt annað en það, sem ég drap á, að vissulega verða þessar ábendingar teknar til greina, og ríkisstj. hefur fyrir sitt leyti þegar gert vissar ráðstafanir til þess, að könnun færi fram á þessum, - ja, ég vil nú aðeins segja: hugsanlega vanda, svo að ekki sé fullyrt of mikið.



Herra forseti. Aðeins nokkur orð til þess að gefa frekari upplýsingar en þegar hafa komið fram hjá hæstv. forsrh. um þetta mál. Það er rétt, sem hann skýrði frá, að það mun vera liðinn rúmur mánuður, síðan sjútvrn, skipaði sérstaka 5 manna n. til þess að kanna mannaflamál sjávarútvegsins á komandi vertíð eða hvaða horfur væru þar á. Er unnið að þessari athugun í nánu samráði við samtök sjávarútvegsmanna og með fulltrúum frá þeim. Menn hafa verið sendir til ýmissa verstöðva úti á landi til að kanna þetta og aflað og beðið um skýrslur frá ýmsum stöðum til þess að fá sem nánast yfirlit um málið. En n. hefur ekki enn lokið störfum, og því er í rauninni ekki hægt að skýra frá því á þessu stigi málsins, hversu alvarlegt vandamál hér er um að ræða, borið saman við það, sem við höfum áður haft í hliðstæðum tilfellum. Á vegum sjútvrn. var gerð skyndikönnun hér á aðalvetrarvertíðarsvæðinu á s. l. vertíð, og þá kom í ljós, að talið var, að það vantaði nokkuð yfir þúsund menn til starfa, bæði á sjó og í landi, svo að vel gæti talist mannað í störfin. Það er því í rauninni ekki nýtt, að það vanti meira eða minna af fólki. Þetta leysist síðan oft, þegar kemur fram á vertíðina. En hér er vissulega um vandamál að ræða, sem við höfum gert okkur grein fyrir. En við þurfum að fá sem skýrasta mynd af því, hvernig þetta er í rauninni. Það er enginn vafi á því, að þetta vandamál er langsamlega mest á tilteknum stöðum hér suðvestanlands. Það er einmitt á þeim útgerðarbæjum, sem fram til þessa hafa að verulegu leyti byggt á aðkomnu vinnuafli. En sú breyting hefur orðið á nú síðustu árin, að allmikið af því vinnuafli, sem kom til verstöðvanna hér suðvestanlands frá Austfjörðum og Norðurlandi og jafnvel Vestfjörðum, þetta vinnuafl kemur ekki, þar sem það hefur nóg að sýsla heima hjá sér, og þetta bitnar því miklum mun meir á útgerðarrekstrinum á þessum einstöku stöðum suðvestanlands en annars staðar. Auk þess er það svo líka, að á þessu svæði er um miklu stærri og meiri framkvæmdir að ræða, sem taka upp á tiltölulega stuttum tíma mikið vinnuafl og draga vinnuafl til sín, svo að vandamálið er hér tiltölulega mest. Þá er einnig þess að geta, að á vegum sjávarútvegsins sjálfs eru stórkostlega miklar framkvæmdir í gangi nú, eins og við uppbyggingu og endurnýjun í frystihúsum, og í það fer vitanlega allmikið vinnuafl. En sem sagt, það er von á því, að myndin af þessu ástandi liggi miklu skýrar fyrir nú innan tíðar. Þessi n. var sett á laggirnar að frumkvæði sjútvrn. og í beinu samráði við L. Í. Ú., sem þarna á fulltrúa og fylgist því alveg með því, hvernig að málinu er unnið. Þetta vildi ég láta koma fram, en það verður fylgst með því og kannað, til hvaða ráða helst er hægt að grípa í tilfellum eins og þessum.



Herra forseti. Það hefur nú komið skýrt fram, sem mig og marga aðra grunaði, að hæstv. ríkisstj. hefur engin úrræði tiltæk til að reyna að ráða bót á þessum mikla vanda. Það kemur fram hjá hæstv. ráðherrum, að ríkisstj. muni nú taka öll þessi mál til skoðunar, að væntanlega þurfi eitthvað að hægja á ferðinni á næsta ári, að ríkisstj. hafi verið ljóst, að hér gæti verið vandi á höndum. Þetta er gott og blessað. En þetta er ekkert nýtt, sem kemur fram í þessum ályktunum L. Í. Ú. Það er ljóst hverjum manni, sem hefur haft opin augu, að undanfarin tvö ár hefur verið hér vaxandi verðbólga og mikill skortur á vinnuafli, þó að nú virðist keyra um þverbak. Þess vegna hefði hæstv. ríkisstj. átt að vakna fyrr, standa á verðinum þegar frá upphafi og gera á hverjum tíma þær ráðstafanir, sem nauðsynlegar voru til þess að forðast þessa þenslu eða draga eins mikið úr henni og þjóðfélaginu var nauðsynlegt. Hins vegar kemur fram í ræðu hæstv. forsrh., að um leið og stjórnin virðist ekki hafa nein úrræði, þá setur hún allt sitt traust á stjórnarandstöðuna, því að mér skilst, að hún bíði nú eftir því, að fjárlögin komi til 2. og 3. umr. og þá muni stjórnarandstaðan leggja fram till., sem væntanlega geti leyst málið. Þetta er ekki sérstaklega skemmtileg mynd af einni ríkisstjórn, að hún gefist upp við eitt aðalvandamál sitt og bíði eftir því, hvað stjórnarandstaðan kunni að vilja leggja til. E. t. v. er það þess vegna, sem hæstv. ríkisstj. hefur lagt svo mikla áherslu á að fá annan stjórnarandstöðuflokkinn inn í stjórnina og gert margítrekaðar tilraunir til þess, þó að það hafi ekki borið árangur enn. Ég vil taka fram, að slíkt bónorð hefur ekki verið borið upp við Sjálfstfl., enda held ég, að því yrði heldur kuldalega tekið. Nú er það öllum mönnum ljóst, sem fylgst hafa með þróun efnahagsmála, að hér er geysilegur vandi á höndum, og það er augljóst mál, að hin sjálfsögðustu og einföldustu lögmál efnahagslífsins hafa verið þverbrotin nú að undanförnu. Það er lögmál, held ég, í öllum löndum, að þegar þensla er í atvinnulífinu, - ég vil segja, þegar góðæri er, bæði inn á við og út á við, þá er það skylda hins opinbera að hafa heldur minni umsvif í bili til þess að keppa ekki um vinnuaflið við atvinnuvegina, reyna þá heldur að leggja fyrir og safna í sjóði til þess að geta verið tilbúið að grípa inn í, ef þrengist um atvinnu eða atvinnuleysi verður. Þessa hefur, held ég, ekki verið gætt vegna þess, að á undanförnum tveimur árum, síðan hæstv. ríkisstj. komst til valda, hefur af hendi hins opinbera verið kapphlaup um vinnuaflið við atvinnu vegina með þeim afleiðingum, sem nú blasa við. Það er vissulega sorglegt, að hæstv. ríkisstj. skuli nú eftir rúmlega tveggja ára feril enn ekki hafa komið auga á nein úrræði til að bæta hét úr. Það er auðvitað gott, ef hún ætlar að fara að reyna að bisa við þetta, eins og hæstv. fjmrh. komst að orði í sjónvarpinu nýlega. Það er gott, ef hún er að vakna til skilnings á því, að hér er sá vandi á höndum. En það hefði þurft að gerast miklu fyrr. Ég taldi rétt að vekja athygli á þessu mikla vandamáli hér, alveg sérstaklega vegna þess, að hæstv. ríkisstj. virðist hafa sofið á verðinum. Þrátt fyrir þá nefnd, sem hæstv. sjútvrh. skipaði fyrir mánuði til þess að kanna, hve marga menn vantaði til sjávarútvegsins, hefur L. Í. Ú. eða formönnum þess ekki þótt meira um það vert en svo, að á þessari ráðstefnu nú rétt fyrir helgina er komist svo að orði, að ekki sé að sjá, að þeir, sem landinu stjórna, hafi miklar áhyggjur af þessari þróun, hið opinbera virðist hvergi draga úr umsvifum sínum eða sýna vilja til, að hér þurfi að verða breyting á. Það er ekki nægilegt að setja n. til þess að kanna það í ýmsum verstöðvum, hversu marga starfsmenn kunni að vanta á næstu vertíð. Það, sem hefði þurft að gera fyrir löngu, var að gera nauðsynlegar ráðstafanir til að koma á jafnvægi í efnahagslífi þjóðarinnar.



Herra forseti. Það er misskilningur hjá hv. 5. þm. Reykv., að við ætlum að bíða eftir úrræðum af hálfu stjórnarandstöðunnar. Hins vegar fýsir marga að sjá, t. d. í sambandi við afgreiðslu fjárlaga, hversu vel fari saman orð þeirra og athafnir, hversu ákafir þeir verði þá til að fylgja fram lækkunartillögum við fjárlög til þess að létta af sér þeim áhyggjum, sem íþyngja þeim svo mjög, eða hvort þeir þrátt fyrir allar áhyggjur, sem þeir hafa af ofþenslunni og þjaka þá um þessar mundir, leitist kannske við að hækka fjárlögin. Það var þetta, sem ég vildi sagt hafa. En hv. 5. þm. Reykv. lagði það út með frjálslegum hætti. Annars fannst mér undiralda í hans máli vera af öðrum toga spunnin. Mér fannst kenna nokkurrar afbrýðisemi hjá honum, þar sem hann skýrði frá því, að stjórnin hefði leitað til annars stjórnarandstöðuflokksins og verið á biðilsbuxum við hann um að fá hann inn í stjórnina. Nú get ég huggað þennan hv. þm. með því, að stjórnin hefur ekki enn borið upp bónorð við þennan annan stjórnarandstöðuflokk, svo að hann þarf ekki að hafa mjög miklar áhyggjur af því. Það er nú svo samkv. gamalli reynslu, að sú mær, sem lætur einna ólíklegast til að byrja með, getur orðið leiðitöm að lokum. Þess vegna er ekki fyrir það að synja, þrátt fyrir allar fullyrðingar hv. 5. þm. Reykv., að sá stjórnarandstöðuflokkurinn, sem bann er í fyrirsvari fyrir, mundi ganga í sæng, ef boðið væri, hann tæki það til velviljaðrar athugunar, ef formlegt bónorð væri borið upp. En það bíður nú sjálfsagt fram yfir áramótin a. m. k.



Herra forseti. Ég ætla ekki - að fara að ræða væntanlegar bónorðsferðir hæstv. forsrh. Hann verður að mínum dómi að vera þar einn í ráðum, en ekki leita til annarra í því sambandi. En það, sem ég vildi vekja hér athygli á, að það svar, sem hv. 5. þm. Reykv. fékk við ábendingu sinni, að það, hvaða till. við í stjórnarandstöðunni kynnum að flytja við afgreiðslu fjárlaga, mundi verða markandi fyrir efnahagsstefnuna í framtíðinni. Það liggur fyrir, að núv. hæstv. ríkisstj. hefur hækkað fjárlögin nær þrefalt á röskum tveimur árum. Það er hæstv. ríkisstj., sem markar stefnuna í efnahagsmálum, hækkar þau, eins og ég segi, og svo er okkur í stjórnarandstöðu sagt: Það eruð þið, sem eruð að skapa vandann í efnahagsmálum, ef þið flytjið fleiri tillögur. - Ég spyr: Er þetta það lýðræði, sem íslendingar eiga að fá að búa við í framtíðinni? Á að fara að marka þá stefnu hér á Alþingi, að ef menn flytja tillögur um áhugamál sín eða áhugamál síns byggðarlags, þá séu þeir að brjóta niður efnahagskerfið? Ég segi: Það er hæstv. ríkisstj., sem hefur skapað öngþveiti í fjármálum þjóðarinnar með þeirri geysilegu hækkun, sem orðið hefur á fjárlögum undanfarinna ára. Það hefur aldrei í sögu Alþingis, að ég hygg, verið stigið eins stórt skref upp á við í hækkun fjárlaga og í tíð núv. hæstv. ríkisstj., svo að það er hún og hún ein, sem ber ábyrgð á efnahagsmálunum. Hún getur ekki á nokkurn hátt komið því þannig fyrir, að það sé stjórnarandstaðan, sem þar verður gerð ábyrg fyrir.



Herra forseti. Ég ætla nú ekki að fara að tala mikið um þetta efni, en það er eitt, sem hefur valdið mér nokkurri furðu. Það er, að þegar viðreisnarstjórnin var að völdum, þá beindist mjög gagnrýni að þeirri stjórn fyrir verðbólgu. Nú er verðbólgan enn meiri, en gagnrýnendurnir á dögum viðreisnarstjórnarinnar láta nú eins og lítill voði sé á ferðum. Hvers vegna ekki hafa þann háttinn á að segja þjóðinni frá því, að hér sé um háskalega verðlagsþróun að ræða og stjórnin muni reyna að leysa hana eftir bestu getu? Það eru hin heiðarlegu vinnubrögð að viðurkenna hinn verulega vanda, sem hér er á ferð, og síðan játa það, að því miður hafi ekki tekist að ráða við hann og allt verði reynt að gera. Ég hygg, að þannig eigi að koma fram gagnvart þjóðinni. En að láta eins og ekkert sé og yppta öxlum, það er mjög óábyrg afstaða. Ég segi fyrir mitt leyti, að ég tel, að óðaverðbólgan sé einhver sá mesti háski og hin mestu vandræði, sem þjaka íslenskt þjóðfélag í dag. Þess vegna held ég að sé meginatriði fyrir alla stjórnmálaflokkana að reyna að leysa þetta mál eftir bestu getu, en fyrir alla muni að láta ekki eins og hér sé enginn háski á ferðum. Með sama framhaldi verður ný gengisfelling, ef að líkum lætur.



Herra forseti. Svo sem kemur fram á þskj. 167, mælir allshn. með samþykkt frv., en fjarverandi afgreiðslu málsins voru tveir hv. þm., Heimir Hannesson og Jónas Jónsson. Samningur þessi tekur til tveggja skrifstofa: skrifstofu Ráðherranefndarinnar í Osló, sem hóf starfsemi til bráðabirgða hinn 1. júní 1972, og skrifstofunnar í Kaupmannahöfn fyrir norrænt menningarmálasamstarf, sem áður hafði verið komið á fót, og öðlast þessar skrifstofur þar með báðar sömu réttarstöðu. Viðbótarbókunin tekur til skrifstofu stjórnarnefndar Norðurlandaráðs og réttarstöðu hennar. Það er fyrirhugað, að samningur þessi taki gildi um áramót og hefur því verið óskað eftir, að máli þessu yrði hraðað hér í hv. d., en frv. hefur þegar verið samþ. í Ed.