Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég sé ástæðu til þess að óska þeim þjóðnýtingarmönnum, sem hafa fengið frv. um Deildartunguhver tekinn eignarnámi samþykkt hér, hjartanlega til hamingju með úrslitin og þó alveg sér í lagi með þann öfluga stuðning sem þeir hafa fengið frá verulegum hluta af Sjálfstfl. Það eru nokkur tíðindi í mínum huga. Þrátt fyrir það að ég hef reynt að flytja mál eiganda hversins og Hitaveitu Akraness og Borgarfjarðar sameiginlega og ekki orðið meira ágengt en raun ber vitni vil ég við þessa umr. láta þá eindregnu von í ljós, að hæstv. iðnrh. beri gæfu til þess að leysa þetta mál með samningum þannig að ekki þurfi til að koma að þeim ákvæðum - óheillaákvæðum - sem hér voru samþykkt.



Herra forseti. Áður en ég kem að því eiginlega frv., sem hér er til umr., frv. um dómvexti, langar mig til að gera aths. við dagskrá og spyrja hæstv. forseta um það, hvernig á því standi að ekki er á dagskrá mál sem hér var til umr. á föstudaginn og var um samtryggingarkerfi stjórnmálaflokkanna, Kröflunefnd, mjög skrýtin viðskipti Kröflunefndar, og þar sem bornar voru fram spurningar til hæstv. iðnrh. sem nú er ekki í salnum. Hæstv, forseti má gjarnan svara því strax.

Ástæðan er sú, að það er komið mjög að þinglokum og það hefur orðið samkomulag, að ég tel, innan þings og í samráði við mig að sjálfsögðu um það, hvaða mál gangi fram á þeim dögum sem eftir eru til þinglokanna. Meðal þeirra mála, sem samkomulag varð um að fresta til síðari tíma, er þetta mál, sem hv. þm. var að nefna, ríkisreikningurinn. Það er ekki brýnt að afgreiða málið nú og ég taldi rétt að það væri ekki rætt frekar á þessu þingi.

Herra forseti. Ég heyri á öllu að þetta er liður í þinglausnasamsæri fáeinna stjórnmálamanna gegn fólkinu í þessu landi. Ég sé ekki neina ástæðu til þess að þetta mál sé ekki rætt á þessu þingi. Hér er að vísu um að ræða eitt af þessum hefðbundnu samtryggingar- og spillingarmálum, eins og hér var rætt í ítarlegri ræðu á föstudag, og ég sá að hér voru á mælendaskrá nokkrir ræðumenn sem augljóslega höfðu ýmislegt við þetta mál og kannske ræðu mína að athuga. Mér er óskiljanlegt hvernig á því stendur, að þegar imprað er á einu af þessum táknrænu samtryggingarmálum, þar sem augljóslega hefur verið misfarið með almannafé, þar sem alla vega er fyllsta ástæða til þess að spyrja margra spurninga, þar sem óskað er eftir svörum iðnrh. núv. og jafnvel fyrrv., en þó núv. fyrst og fremst sem nú ber ábyrgð á þessu rn., þá gerir samtryggingarkerfið sér litið fyrir og vippar málinu út af dagskrá og vill ekki ræða það aftur fyrr en næsta haust! Þetta samsæri er ekki samsæri gegn siðvæðingarþingmönnum fyrst og fremst. Þetta er auðvitað samsæri gegn fólkinu í landinu og sjóðum þess, sem eru almannasjóðir. Þetta er auðvitað óþolandi, að um það sé tekin að því er virðist einhliða ákvörðun af forseta. Ég tek undir það sem hv. þm. Matthías Bjarnason sagði á kvöldfundi um daginn, að stundum virðist manni sem forseti sé hlutdrægur, svo ekki sé meira sagt. Hann á augljóslega hlut að máli, hafandi setið í Kröflunefnd ásamt hv. þm. Ragnari Arnalds og Jóni G. Sólnes, og ég tek ekki þegjandi þeim vinnubrögðum, að þegar bornar eru fram spurningar til ráðh. og til fleiri, þá geri samtryggingarkerfið, Kröflukerfið, verðbólgukerfið, sér lítið fyrir og takið málið út af dagskrá. Hér var um það að ræða, að komið hafði í ljós að fyrirtækið gerði samning upp á um það bil 30 millj. kr. við handhafa almannasjóða. Það voru borgaðar 132 millj. úr þessum sömu almannasjóðum. Á því eru engar skýringar, hvernig á þessum mismun standi, og í ljós hefur komið að félög á vegum stjórnmálaflokks voru á sama tíma í viðskiptum við þessa aðila. Þetta mál á auðvitað að afgreiða á þessum vetri, og jafnvel þó að einhverjum aðilum og þátttakendum í samtryggingarkerfinu verði ómótt þegar svona mál eru rædd, þá er það ekki nægileg ástæða til þess að ætla að bíða með málið til hausts, jafnvel þó að einhverjum finnist málið einkennilegt.  Sem sagt, ég er að gera aths. við dagskrá. Þessi vinnubrögð samtryggingarkerfisins, Kröflukerfisins, verðbólgukerfisins, sem hér á auðvitað fjölmarga fulltrúa, er ekki nokkur leið að meta mikils. Þetta mál þarf að ræða fyrir þinglausnir. Almenningur á heimtingu á að fá um það að vita, fá að vita um svör hæstv. iðnrh., svör þeirra annarra sem telja sig hafa eitthvað um þetta mál að segja. Slík upplýsingamiðlun til handa almenningi í landinu er að vera eitt af skylduverkum Alþingis, en ekki hitt: að taka óþægilegu málin og fresta þeim til hausts, jafnvel þó að einhver stjórnmálaflokkur eða einstaklingar telji sig hafa hag af slíkum vinnubrögðum. Ég sem þm. sem vakti athygli á þessu máli og bar fram spurningar um þetta mál get auðvitað ekki sætt mig við þessi vinnubrögð samtryggingarkerfisins. Ég vona að svo sé um fleiri hv. þm. - Þetta var um dagskrána. Hér er til umr. frv. til l. um dómvexti. Það frv., sem er mikið framfaramál, var upphaflega flutt af hv. þm. Ellert B. Schram. Síðan fór það til allshn. Nd. og þar var gerð töluverð efnisleg breyting á frv. í fyllsta samráði við flm. Munurinn fólst aðallega í því, að í upphaflega frv. hv. þm. Ellerts B. Schram var gert ráð fyrir að dómkröfur væru verðtryggðar með hæstu innlánsvöxtum, sem auðvitað er mikil framför, en gengur þó hvergi nærri í hina fyllstu átt til verðtryggingar á dómkröfum. Þessi breyting var gerð af öllum nm. úr öllum fjórum stjórnmálaflokkum í allshn. Nd. Hér var um mjög verulega efnisbreytingu á máli að ræða, en þó vitaskuld haldið þeirri grundvallarhugsun sem fram hafði komið í frv. hv. þm. Ellerts B. Schram, enda var allt þetta unnið í miklu samráði. Nú gerist það, þegar málið er komið gegnum tvær umr. í Ed., að á milli 2. og 3. umr. fóru einhverjir misvitrir lögspekingar úti í bæ að hræra í nm. og töldu m. a. af eindæma hroka að frv. væri svo vitlaust, eins og það væri komið í gegnum fimm umr. á hv. Alþ., að eftir því væri ekki hægt að dæma. Nokkrir þm. beygðu sig fyrir þessum skilningi og frv. var breytt í hið upphaflega form. Hér var að minni hyggju gerð efnisbreyting á málinu, sem er mjög miður, vegna þess að það er ekki stigið nema eitt skref og langt frá því að það sé stigið til fulls. Hér er m. ö. o. um það að ræða að breyta því aftur í þá átt, að það eru aðeins hæstu innlánsvextir sem eiga að vera til verðtryggingar á dómkröfum. Nú vitum við það auðvitað, og ekki ætti að þurfa að segja það við þessa hv. stofnun, að vaxtastefna í landinu hefur verið með ýmsu móti á undanförnum árum, svo að ekki sé meira sagt. Það er mikið deilumál hvort vera skuli raunvextir eða lágvextir, og lögum samkv. er það háð ákvörðunum Seðlabanka Íslands. M. ö. o. breytingin gengur í þá átt, að það er verið að fela Seðlabanka Íslands að ákveða hversu dómkröfur skuli vera tryggðar. Það er hengt aftan í almenna vaxtastefnu í landinu. Þessi breyting hygg ég að sé til mikils skaða, því að tilgangur allra, bæði flm., allra nm. og ég er viss um nær allra þeirra sem greitt hafa þessu atkv., var sú einfalda meginhugsun, sem á sér siðferðilegar forsendur, að dómkröfur skuli verðtryggja að fullu. Ég veit að það er oft þannig, aðallega þegar svona mikið er um að vera hér í þinginu, að menn greiða atkv. eins og mönnum sýnist í fljótu bragði vera skynsamlegt, átta sig ekki alltaf til fullnustu, treysta hver á annan. Það er ekki hægt að fara öðruvísi að, og auðvitað getur maður skilið mætavel að það er ekkert rangt við þetta. En þetta þýðir það, að mistök verða í afgreiðslu mála, og ég er sannfærður um að þegar rennur upp fyrir mönnum hvernig hér hefur verið breytt til, þá sjá menn að þetta eru mistök sem menn ætluðust ekki til að ættu sér stað. Hitt er svo annað mál, að það, að hv. alþm. skuli beygja sig fyrir lögfræðingum úti í bæ, sumum hverjum landskunnum kverúlöntum sem koma og halda því fram að þeir muni ekki dæma eftir lagagreininni ef hún er eins og hún er komin í gegnum fimm umr. á Alþ., slíkt eiga menn náttúrlega ekki að þola. Og menn jafnvel sem af „prinsíp“ - ástæðum segja að þeir séu sjálfir fullfærir til þess að setja lög um efnahagsmál, og ég nefni til mann sem situr nú á þingi, hv. þm., sem raunar er varamaður, þeir láti ekki Guðmund J. Guðmundsson segja sér fyrir verkum, þeir eiga vitaskuld að hugsa eins þegar um lögfræðinga og jafnvel landskunna kverúlanta er að ræða, láta þá ekki segja sér fyrir verkum og vera þar með sjálfum sér samkvæmir. Kjarni málsins er sá, að hér hafa farið fram og átt sér stað dapurleg mistök, því að við vorum komnir langt með þetta mál. Ég er sannfærður um að það vakti fyrir flm., hv. þm. Ellert B. Schram, og fyrir a. m. k. allri allshn. Nd., sem vann þetta mál mjög ítarlega, að verðtryggja þetta að fullu. Svona slys eiga helst ekki að eiga sér stað í síðustu umr. um þetta mál. Það er dapurlegt. Og þau okkar, sem verða hér aftur næsta haust, ættu að sjá til þess að laga þetta mál í miklum flýti á nýjan leik og láta ekki menn úti í bæ segja sér fyrir verkum, menn sem eru, eins og augljóslega er í þessu tilfelli, verr til þess fallnir heldur en alþm. sem voru búnir að hleypa málinu þó þetta langt. Allt um það, það að fara að gera enn breytingar á frv. mundi jafngilda því að drepa málið. Ég kýs að tala mannamál. Það er ekki viturlegt þegar svo kann að vera að skammt sé eftir af þingstörfum, og vegna þess að svo er, þótt ég sé þeirrar skoðunar að þetta mál gangi ekki nærri nógu langt og hér hafi átt sér stað mikið slys í meðferð þess, þá verður víst gott að heita að sinni. Það verður ekki hjá því komist, og ég mun því fyrir mitt leyti ekki standa í vegi fyrir þessu máli, heldur greiða því atkv. En þetta fannst mér að yrði að koma hér fram. Ég hóf mál mitt á því að gera aths. við dagskrá. Ég vona og veit, að jafnvel þó að allt samtryggingarkerfið eigi í hlut og vilji víkja sér undan því að svara spurningum, þá tekur hæstv. forseti ekki þátt í slíkum skollaleik. Hann lætur auðvitað dagskrá ganga hér fram svo sem honum ber. Það gera heiðarlegir menn í slíkum störfum. Og jafnvel þótt um það kunni að vera sérstakar óskir frá einhverjum mönnum í t. d. sérstökum stjórnmálaflokkum, að tiltekin mál séu hvíld svo að um þau verði ekki spurt og engu um þau svarað, þá hef ég fulla ástæðu til að ætla að hæstv. forseti taki ekki þátt í slíkum leikjum. Ég hef fulla ástæðu til að ætla að forseti vilji láta umr. um ríkisreikning fara fram fyrir þinglausnir, hvenær sem þær eiga sér stað, því að annað væri ekki sæmandi. Og það sem meira er: almenningur í þessu landi á hinn fyllsta rétt á að fá svör við spurningum eins og þeim sem þjóðkjörinn þm. bar fram hér. Og almenningur á fyllsta rétt á því, að hæstv. ráðh. iðnaðarmála, sem ég undirstrika að sjálfur ber enga ábyrgð á þessu máli, heldur hafa örlögin hagað því svo að hann hefur nú yfirstjórn í þessu rn., - almenningur á einnig rétt á því að fá að heyra svör frá þessum hæstv. ráðh. Og það væri í fremsta og fyllsta máta ósvífni að ætla sér að beita slíkum aðferðum til þess að ríkisreikningurinn komi ekki til umr. á þessu þingi, freista þess að málið verði þæft og þæft og síðan svæft, sem er gamla aðferðin. Það er eitt af skylduverkum mínum hér, meðal annarra, og ætti að vera skylduverk okkar allra, að koma í veg fyrir að svona sé unnið og sjá til þess að sannleikur í hverju máli komi fram.



Áður en ég gef næsta ræðumanni orðið langar mig til þess út af orðum hv. 7. þm. Reykv. að segja þetta: Sannleikurinn er sá, að mér var hin mesta raun sem forseta að geta ekki tekið ríkisreikninginn til afgreiðslu eins og fjöldamörg önnur mál sem hér lágu fyrir. En ýmsar orsakir og atvik hafa orðið til þess, að mál hafa dregist hér mjög á langinn, og ef hv. þm. væri þingvanari en hann er, þá vissi hann að forseti á í nokkrum erfiðleikum, einkum í þinglok, að velja nr og hann verður að velja úr þau mál sem hann telur að ræða þurfi til botns og koma hér í gegn. Ég vil endurtaka það sem ég sagði áðan, að mér þótti mjög illt að ekki skyldi vera hægt að afgreiða ríkisreikninginn að þessu sinni, og það má vel vera, að ríkisreikningurinn verði á dagskrá þess stutta fundar sem verður á morgun hér í hv. d. En ég vona að þessu sinni að menn haldi sig við efnið og ræði þau mál sem eru á dagskrá. Við erum að ræða núna 5. mál á dagskrá, sem eru dómvextir, og kemur það hér til einnar umr. vegna breytingar í hv. Ed. Það er eindregin ósk mín til hv. ræðumanna, að þeir haldi sig við það að ræða það mál.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að mótmæla því mjög harðlega, að annars vegar sé umr. um ríkisreikninginn slegið á frest til hausts, eins og hæstv. forseti minntist á að til stæði, en hins vegar sé hv. 7. þm. Reykv. heimilað hér úr ræðustól undir allt öðrum dagskrárlið að endurtaka allnokkuð af þeim rakalausn dylgjum og þvættingi sem hann fór með í ræðu sinni við umr. um ríkisreikninginn á föstudaginn var. Hv. þm. Vilmundur Gylfason lætur hér liggja að því, að það sé eftir einhverri ósk frá Alþb. að umr. um ríkisreikning hefur verið frestað. Ég vil upplýsa hv. þm. um það, að ég var hér næstur á mælendaskrá þegar þetta mál var tekið út af dagskrá á föstudaginn var, og ég hafði hugsað mér að svara þessum hv. þm. í nokkrum orðum. Ég ætla ekki að flytja þá ræðu hér undir öðrum dagskrárlið, en ég vil að það liggi ljóst fyrir, að það stendur ekki á svörum við þeim grófu dylgjum og fölsunum sem hv. þm. fór með á föstudaginn var varðandi viðskipti fyrirtækisins Rafafls við Kröflunefnd. Og ég vil aðeins segja það um þetta mál, til þess að ég fái hér álíka margar mínútur og hv. þm. Vilmundur Gylfason, að það, sem sagt er í ríkisreikningnum um þau viðskipti sem þarna fóru fram, er með þeim hætti að af því, sem þar stendur, er enga þá ályktun hægt að draga sem hv. þm. leyfði sér hér úr ræðustól á föstudaginn var. Það, sem í þessari bók stendur, Ríkisreikningnum fyrir árið 1977, er einfaldlega það, að endurskoðendur ríkisreiknings fara fram á ákveðnar skýringar, hvers vegna ákveðnir liðir í samskiptum fyrirtækisins Rafafls við Kröflunefnd séu hærri en svaraði til upphaflegs samnings. Það eru gefnar af hálfu rn. fullnægjandi skýringar í þessum efnum hér í ríkisreikningnum á bls. 418, og það kemur fram í þessari sömu bók á bls. 426 að endurskoðendur ríkisreikninga taka þessar skýringar gildar og telja engra frekari athugana þörf. Af þessum einföldu ástæðum eru það allt hreinar dylgjur og falsanir, sem hv. þm. leyfir sér að fara með í þessum efnum, og hann heldur þar svipuðum hætti á hinu háa Alþingi og hann hefur leyft sér í ýmsum tilvikum í síðdegisblöðum borgarinnar fyrr og síðar. En rétt er á það að benda, að það er ekki eingöngu fyrirtækið Rafafl sem hefur fengið borgaðar fleiri krónur á þessum tíma fyrir sín verk en upphaflega var samið um, heldur má benda á að prósentvís hækka greiðslur t. d. til Slippstöðvarinnar á Akureyri meira fyrir aukaverk heldur en til fyrirtækisins Rafafls. Það veit auðvitað hvert barn, þó að hv. þm. Vilmundur Gylfason þekki það e. t. v. ekki, að ef kaup hækkar um 40% á framkvæmdatíma ákveðins verks, þá hljóta greiðslur fyrir verkið að hækka, og ef unnið er meira en þrefalt víðtækara verk heldur en um var samið í upphafi samkvæmt útboðum, þá kostar slíkt auðvitað fleiri krónur en upphaflegur samningur um einn þriðjung verksins hljóðaði upp á. Má vera, að hv. þm. sé svo einfaldur að hann skilji ekki jafnaugljósar staðreyndir. Ég á þó erfitt með að trúa því. Ég held frekar að um hitt sé að ræða, að hann leyfi sér að fara vísvitandi með álygar og falsanir, vegna þess að hann haldi að hann geti platað einhverja aðra með því. En ég er hræddur um að slíkur málflutningur muni fyrr eða síðar koma þessum hv. þm. í koll, enda þótt hann hafi kannske flotið á honum stund og stund. Hv. þm. hefur dylgjað um það, að formaður Kröflunefndar, hv. þm. Jón Sólnes, sem á sæti í Ed., hafi með þessum viðskiptum verið að ráðstafa fjármagni til Alþb. eða Þjóðviljans. Ég vil leyfa mér að vísa þessum ásökunum á bug og gæti haft um slík ummæli hin hörðustu orð, en þess gerist ekki þörf vegna þess að þau dæma sig sjálf. En ef tækifæri gefst til, hvort sem það verður nú fyrir þinglausnir í vor, sem ég vona, eða á haustþingi, þá hef ég hugsað mér að svara ræðu hv. 7. þm. Reykv. sem hann flutti hér á föstudaginn var. Þetta er aðeins smáinnlegg til þess að þessi hv. þm. verði ekki enn sjálfumglaðari en hann hefur virst vera hér í ræðustólnum. - Ég ætla síðan að lokum að taka það fram um það frv. sem hér er til umr., að ég er stuðningsmaður þess, get stutt það eins og það kom frá Ed.



Herra forseti. Ég ætla að byrja á því að spyrja hvort mér leyfist að tala um það mál sem hér er á dagskrá. Það frv., sem hér er á dagskrá, var flutt af mér í upphafi þings og kveður á um að við dómsuppsögu geti dómari ákveðið svokallaða dómvexti sem miðist við, eins og sagði í upphaflega frv., jafnháa innlánsvexti og leyfilegir eru hverju sinni. Þetta frv. var flutt í þeim tilgangi að tryggja það að kröfur, sem væru til meðferðar hjá dómstólum landsins, héldu nokkuð verðgildi sínu enda þótt dráttur yrði á afgreiðslu eða dómsuppkvaðningu. Öllum er kunnugt um að það ástand hefur orðið nokkuð áberandi í þjóðfélaginu, að menn dragi viljandi eða neiti að greiða óumdeildar kröfur og láti þær ganga til meðferðar dómstóla í þeirri von að verðgildi þeirra krafna rýrni svo mjög á þeim tíma sem málið er til meðferðar að þeir, þ. e. skuldararnir, hagnist raunverulega á þessum drætti. Þetta ástand hefur auðvitað mjög dregið úr réttarörygginu og dregið úr því trausti sem á dómstólum á vitaskuld að vera á hverjum tíma í réttarríki. Ég held því að þetta mál hafi átt fullan rétt á sér, og ég vil við þetta tækifæri þakka hv. allshn. og formanni n. fyrir þann áhuga og þann stuðning sem n. hefur sýnt - og hann ekki síst - á því að þetta mál næði fram að ganga. Hv. allshn. gerði á þessu frv. mínu breytingu sem er á þá leið, að í staðinn fyrir að heimila að dómvextir yrðu dæmdir eins og tilgreint er í frv., þá skyldi í stað þess miða við hækkun á byggingarvísitölu. Ég fyrir mitt leyti samþykkt þessa breytingu þegar nm. báru hana undir mig, enda var tilgangurinn sá hinn sami. Þarna gerði n. tilraun til þess að ganga enn lengra en í upphaflega frv. fólst og hafði ég ekkert nema gott um það að segja. Hins vegar, þegar þessi brtt. n. hafði verið borin fram og samþ., komu fram mótmæli frá mörgum reyndum dómurum hér í borg svo og lögmönnum, en það eru auðvitað þeir aðilar sem best þekkja til á þessum vettvangi, og mótmæli þeirra fólu það í sér, að ákvæðið, eins og það hljóðaði mundi verða nánast óframkvæmanlegt. Ég ætla ekki að fara að tíunda þau rök sem sett voru fram í því sambandi, en þegar ljóst var að málið ætti erfitt uppdráttar í Ed. af þessum sökum og hik var á allshn. Ed. og deildinni sem slíkri að ganga frá málinu í þessum búningi, þá varð að ráði að athuga þetta mál frekar. Till. var síðan lögð fram af hv. þm. Vilhjálmi Hjálmarssyni í samráði við mig og aðra lögfróða menn og samþ. í Ed., og nú er frv. komið aftur til okkar hér í Nd. Sú till. er efnislega nokkurn veginn í sama dúr og upphaflega frv. var, þ. e. að í staðinn fyrir að miða við hækkun byggingarvísitölu er kveðið á um að dómarar skuli dæma dómvexti sem eiga að vera jafnháir hæstu innlánsvöxtum við innlánsstofnanir eins og þeir eru ákveðnir samkv. lögum á hverjum tíma. Þarna er sem sagt gerð mjög raunhæf tilraun til þess að dæma háa vexti og reyna þannig að nálgast það markmið að kröfur haldi nokkurn veginn verðgildi sínu frá því að stefnt er og til greiðsludags. Eftir atvikum hef ég ekkert við þessa brtt. að athuga. Ég tek undir það sem hv. þm. Vilmundur Gylfason sagði, að ef verið er að krukka í þetta mál frekar núna, þá er hætta á að það dagi uppi. Ég held að það sé mikilvægt að þessi breyting verði gerð eins og hún liggur núna fyrir. Það mundi strax vera spor í rétta átt. Ég vona að deildin sé sömu skoðunar og að þetta mál falli ekki í gryfju þinglausnasamsærisins sem hv. þm. talaði um.



Ég vil geta þess, að ætlun mín var sú að setja hér fund aftur til þess að geta lokið málum, og þá hafði ég hugsað mér og hef gert það í samráði við samstarfsmann minn ágætan í þinginu, hv. 7. þm. Reykv., og fjmrh. að taka fyrir ríkisreikninginn 1977 og halda málinu áfram þar sem frá var horfið um þetta leyti á föstudaginn. Ég get getið þess, að þar voru tveir menn á mælendaskrá þegar málinu var frestað. Það voru hv. 3. þm. Vestf. og hv. 5. landsk. þm.



Herra forseti. Út af því máli sem hér er til umr. um dómvexti, þá tek ég undir orð hv. þm. Vilmundar Gylfasonar um það, að það er bagalegt hvernig þessu máli hefur verið snúið og breytt í Ed., þar sem viðmiðun um vaxtakjör er breytt frá rauntryggingu til lægri vaxtaviðmiðunar. En að gefnu tilefni og varðandi þær umr. sem hér fóru fram um athugasemdir er hæstv. forseti lét falla úr forsetastól um að nú væru þinglausnir í nánd og að nauðsynlegt væri að velja og hafna málum á dagskrá vegna þess, að þakti honum sárt að þurfa að skilja eitt eða annað mál eftir, þá tel ég að nauðsynlegt sé að hafa um þetta frekari orð. Það kann e. t. v. að vera rétt, að ekki séum við Vilmundur Gylfason þingvanir. En hitt held ég að sé einnig rétt, að við þekkjum til þess hvað eru eðlileg vinnubrögð og hvað eru óeðlileg vinnubrögð. Það er dálítið skrýtið, að sú venja skuli hafa skapast hér í þinginu, að með löngum fyrirvara er einhver einn dagur krossaður út í almanaki og þar sagt: Þingi skal lokið á þessum degi burtséð frá því, hvernig störfum miðar í þinginu, og burtséð frá því, hvernig málum hefur þokað. Síðan er það sett í vald forseta þingsins að velja þau mál, sem fram eiga að koma og hafna öðrum. Þetta tel ég óeðlileg vinnubrögð. Ég teldi fremur eðlileg vinnubrögð að fastsetja ekki þann dag sem þingið hættir störfum, heldur taka mið af því, hvernig störfum þingsins miðar, hvernig málum miðar í gegnum þingið, og taka mið af því þegar þingið hættir. Raunverulega á þingið að hætta af sjálfu sér þegar málin eru uppurin af dagskrá. Þarna væri einnig hægt að koma í veg fyrir þann flýti sem einkennir þingstörf mjög þessa dagana og eins og kom fram áðan, að menn vissu stundum hvorki upp né niður um það sem verið væri að samþykkja eða væri verið að fella. Þetta tel ég um of einkenna störf þingsins og tel það óeðlileg vinnubrögð og tel að aðrir gætu verið mér sammála um það. Að lokum vil ég láta í ljós þá skoðun mína, að ekkert virðist enn þá hafa breyst í Kröflusamtryggingarmálum Alþb. og Sjálfstfl., og það er dálítið hjákátlegt eða kaldhæðnislegt að hugsa til þess, að þegar hv. fyrrv. þm. Ragnar Arnalds er hættur að hafa tækifæri til þess að verja félaga sinn og skoðanabróður, hv. þm. Sólnes, héðan úr ræðustól, þá skortir ekki varnaraðilana. Þá stígur í pontu hv. þm. Kjartan Ólafsson og tekur að sér það hlutverk að fylla það sæti sem skilið var eftir autt. Ég óska Kjartani Ólafssyni til hamingju með að taka að sér það hlutverk að vera postuli samtryggingarkerfisins, Kröflusamtryggingarkerfisins milli Alþb. og Sjálfstfl., og tel að hann geti verið ánægður með það hlutskipti - eða hitt þó heldur.



Herra forseti. Ég vil sérstaklega þakka fyrir þá skjótu ákvörðun og þann viðbragðsflýti sem sýndur var við að breyta dagskrá og setja ríkisreikninginn á dagskrá. Ég ætlaði að segja örfá orð við hv. þm. Kjartan Ólafsson, en mun auðvitað fresta því þangað til síðar í nótt þegar við sitjum hér væntanlega tveir og ræðum þetta mál. Ég vil einnig sérstaklega þakka forseta fyrir það, að nú eru auðvitað fjölmargir þm. farnir heim og má búast við að hver verði fámennur fundur og áhugi minni að tala um málið. Ég veit að forseti kann að hafa af þessu áhyggjur, að fáir eru viðstaddir. Ég vil einasta gleðja forseta með því, að ég mun sitja hér þó að ég þurfi að sitja lengi og hlýða á umr. um þetta og taka þátt í þeim. Það er ýmislegt annað, sem við ríkisreikninginn er að athuga, og hafi forseti áhyggjur af að þurfa að taka þessa ákvörðun seint að kvöldi þegar fáir þm. eru viðstaddir, þá held ég að það séu ástæðulausar áhyggjur, því að hér munu einhverjir a. m. k, sitja og ræða þetta mál. Það er auðvitað mjög eðlilegt að hv. þm. Kjartan Ólafsson vilji gefa skýringar á þessu - kannske í ítarlegu máli. Hann gat um það, að hann hefði ætlað að gefa þessar skýringar í haust, en nú hefur hann og aðrir fengið til þess tækifæri að gefa þessar skýringar hér og nú. Hæstv. iðnrh., en fyrir hann voru lagðar spurningar, situr hér í salnum, sé ég, svo að hann mun taka þátt í þessum umr. með okkur, og ég hygg að þessi málsmeðferð hæstv. forseta verði landi og lýð til heilla.



Herra forseti. Menntmn. mælir með samþykkt þessarar till. og tekur jafnframt undir skoðun menntmn. Ed. um að lagfæring þessi nái einnig til leiksýninga annarra áhugafélaga, svo sem ungmennafélaga, íþróttafélaga, kvenfélaga o. s. frv., eins og stendur á þskj. 678.



Herra forseti. Í nál. á þskj. 845 frá allshn. er fjallað um frv. til l. um breyt. á lögum nr. 94 frá 29. des. 1962, um almannavarnir, sbr. lög nr. 30/1967, um breyt. á þeim lögum. N. hefur fjallað um frv. og leggur til að það verði samþ. Undir þetta rita Vilmundur Gylfason, Einar Ágústsson, Gils Guðmundsson, Árni Gunnarsson, Svava Jakobsdóttir, Friðrik Sophusson og Matthías Á. Mathiesen, allt hv. þm.