Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Með frv., þessu er lagt til, að komið verði á fót sérstakri stofnun, Tæknistofnun sjávarútvegsins, sem ætlað er það hlutverk að fylgjast með tæknimálefnum sjávarútvegsins, vinna að tilraunum í þeim efnum og reyna að stuðla að því að koma fram sem mestri hagræðingu við sjávarútvegsstörf, hvort heldur er á fiskiskipunum eða við þau störf í landi. Lagt er til með þessu frv., að stjórn þessarar stofnunar verði í höndum 5 manna og þeir verði fyrst og fremst tilnefndir af þýðingarmestu samtökum sjávarútvegsins. Þannig er lagt til, að Landssamband ísl. útvegsmanna tilnefni tvo menn í stjórn þessarar stofnunar, Farmanna- og fiskimannasamband Íslands tilnefni einn og Sjómannasamband Íslands einn, en fimmti maðurinn verði skipaður af ráðh. án tilnefningar. Gert er ráð fyrir því, að tekjur þær, sem þessi stofnun ætti að styðjast við í störfum sínum, komi að verulegu leyti frá Fiskimálasjóði, þ. e. a. s. gert er ráð fyrir, að um 1/5 hluti þess hluta útflutningsgjalds af sjávarafurðum, sem rennur til Fiskimálasjóðs samkv. lögum, renni til þessarar stofnunar, og má búast við því, að það gæti verið á milli 3 og 4 millj. kr., miðað við þessi gjöld, eins og þau eru í dag. Auk þess er svo lagt til, að stofnunin fái fé úr ríkissjóði, sem nemur jafnhárri upphæð á ári og þessi hluti af útflutningsgjöldunum. Þetta yrðu aðaltekjur þessarar stofnunar. Hins vegar er síðan gert ráð fyrir því, að hún geti haft nokkrar tekjur af þeim verkum, sem hún tekur að sér að láta vinna fyrir ýmsa aðila. Aðalverkefnin, sem þessari stofnun eru ætluð, eru, eins og ég sagði áðan, á sviði tæknimála sjávarútvegsins, og er þar um að ræða tæknimálefni, sem snerta fiskveiðarnar sem slíkar, þ. e. a. s. fiskiskipin, útbúnað þeirra og ýmiss konar tæki, vinnu, fyrirkomulag á fiskiskipunum og annað af slíku tagi, en einnig það, sem varðar t. d. fisklöndun eða önnur störf, sem eru nátengd fiskveiðunum, en þar getur auðvitað verið um að ræða ýmiss konar tækninýjungar, sem gætu stuðlað að auknu hagræði. Hér kæmu einnig undir tæknimálefni, sem snerta fiskvinnslu í landi, alls konar nýjungar varðandi vélar og útbúnað annan í sambandi við fiskvinnsluna. Þá er einnig ætlazt til, að þessi stofnun taki að sér að gera ýmsar tilraunir og grandskoða ýmsar hugmyndir, sem fram koma og mættu verða til framfara eða hagsbóta fyrir þennan atvinnuveg. Það hefur lengi verið rætt um það í röðum sjávarútvegsmanna, að það þyrfti að koma upp stofnun af þessu tagi, vegna þess að menn hafa fundið, að þannig hefur verið staðið að þessum málum nú um langa hríð, að það verður að teljast mjög ófullnægjandi aðstaða. Að vísu hafa ýmsir aðilar, opinberir aðilar, fengizt við þessi málefni að meira eða minna leyti, en þar hefur verið tiltölulega lítil festa í og samstarf þeirra á milli hefur verið heldur lítið. Í fyrsta lagi má nefna það, að Fiskimálasjóður hefur komið hér talsvert við sögu á undanförnum árum. Til þeirrar stofnunar hafa margir aðilar leitað með ýmiss konar hugmyndir um ný tæki og nýjar vélar, og Fiskimálasjóður hefur æðioft veitt í slíkum tilfellum styrki eða áhættulán til þess að láta gera athuganir á því, hvort þær hugmyndir eða þær vélar, sem hugmyndasmiðir hafa komið fram með hugmyndir um, fengju í rauninni staðizt í veruleikanum. En það verður að segja eins og er, að öll þessi starfsemi á vegum Fiskimálasjóðs hefur verið mjög laus í böndunum og engan veginn þar verið hægt að fylgja á eftir þessum málum sem skyldi, því að vitanlega er það svo, að í mjög mörgum tilfellum koma fram nýtar hugmyndir, en þá er líka nauðsynlegt að kosta til talsverðum fjármunum til þess að sannreyna það, hvort þær fái staðizt eða hvort þær geti raunverulega komið að notum. Til þess þarf þá tæknifróða menn, og oft þarf sérstök verkstæði til að geta fullprófað þessi mál. Þá hefur Fiskifélag Íslands á undanförnum árum einnig haft þó nokkur afskipti af þessum málum, hefur stundum haft í sinni þjónustu sérstaka menn, sem sinnt hafa vissum greinum þessara tæknimála, og enginn vafi er á því, að þau störf hafa komið að góðu gagni. En það verður líka að segja það eins og er, að sú starfsemi öll er í molum og tilraunir, sem gerðar hafa verið á vegum félagsins hin síðari ár, hafa ekki heppnazt, og nú er svo komið, að það má segja, að á vegum félagsins sé tiltölulega lítil starfsemi á þessu sviði. Þá hefur Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins um nokkra hríð fjallað um vissa þætti þessara mála, einkum að því leyti sem það hefur snert sérstaklega starfssvið þeirrar stofnunar, og er enginn vafi á því, að frá þeirri stofnun hafa komið ýmsar mjög gagnlegar leiðbeiningar og aðstoð við fiskiðnaðarfyrirtæki í landinu, og till. þeirrar stofnunar hafa miðað að því að koma fram ýmsum tækninýjungum og tækniframförum. En það er skoðun mín, að það fari miklu betur á því að reyna að fella þessa starfsemi sem mest saman á vegum einnar stofnunar, þó að að sjálfsögðu sé ekkert við því að segja, að til hliðar við hana kunni að vera meiri eða minni starfsemi áfram, t. d. á vegum Rannsóknastofnunar fiskiðnaðarins, að því leyti til sem segja má að hún sé nokkuð sérhæfð til þess að fjalla um þau mál. Þá hefur einnig á vegum Hafrannsóknastofnunarinnar farið fram rannsókn á sumum þýðingarmiklum atriðum í þágu sjávarútvegsins, einkum varðandi veiðarfæri. En það er sem sagt skoðun mín, að það sé orðið mjög aðkallandi að koma á fót slíkri stofnun, sem lagt er til að koma upp samkv. þessu frv., og að þessi grundvallaratvinnuvegur landsmanna, svo þýðingarmikill sem hann er og víðtækur, þar sem hann grípur inn í mjög mörg og fjölbreytileg störf, geti stuðzt við eina sjálfstæða stofnun, þar sem fastir starfsmenn vinna frá ári til árs og öllum fróðleik er safnað saman varðandi þessi mál, síðan geti forustumenn í sjávarútvegsmálum, hvort sem þeir starfa aðallega að fiskveiðum eða fiskvinnslu eða öðru því, sem þessum málaflokki er tengt, leitað til þessarar stofnunar, óskað eftir fyrirgreiðslu hennar, og hún hafi einhverja starfsmöguleika til þess að glíma við að leysa tæknileg vandamál. Ég efast ekkert um, að það eru uppi mismunandi skoðanir um það, hvernig bezt sé að standa að þessum málum, og ég hef orðið þess áþreifanlega var, að ýmsum þeim, sem hafa haft nokkuð með þessi mál að gera að undanförnu, finnst eins og með þessu frv. sé verið að taka af þeim þau verkefni, sem þeir hafa haft með höndum. En meginhugsunin, sem liggur að baki þessu frv., er ekki sú, heldur fyrst og fremst að efla þessa starfsemi verulega frá því, sem verið hefur, og reyna að samhæfa kraftana og reyna að tryggja það, að til sé aðstaða, sem nauðsynleg er til að hægt sé að vinna að þessum úrlausnarefnum. En á það te1 ég að skorti mjög, eins og nú er ástatt um þessi mál. Það er enginn vafi á því, að við stöndum nú frammi fyrir mjög örri þróun varðandi þessi mál. Ný tæki koma sífellt á markaðinn. Sum eiga hér við að fullu, en önnur ekki, og stundum þarf að breyta þeim eða laga þau að okkar aðstæðum, og í ýmsum tilfellum er hér um slík tæknileg vandamál að ræða, að það er mjög aðkallandi fyrir okkur að leysa þau, þó að ýmsir aðrir, sem við yfirleitt fáum okkar tækniframfarir frá, hafi ekki lagt mikið á sig til þess að leysa þau. Ég skal í þessu efni aðeins nefna eitt dæmi. Það hefur verið áhugamál hér á landi en langan tíma að reyna að leysa á viðunandi hátt það vandamál að eignast vél, sem gæti tekið að sér í meginatriðum þau störf, sem menn hafa leyst af hendi varðandi beitingu á línu, og alla þá miklu handavinnu, sem tilheyrir okkar línuveiðum. Margar hugmyndir Íslendinga hafa komið fram á undanförnum árum til þess að reyna að leysa þetta vandamál, og Fiskimálasjóður og aðrar stofnanir hafa lagt fram allmikið fé til ýmissa aðila til þess að leysa verkefnið. Við vitum, að frændur okkar í Noregi hafa einnig glímt við þetta verkefni og náð nokkrum árangri. Við höfum hins vegar ekki náð hér miklum árangri. En þó er svo komið nú, að talið er af þeim, sem hér hafa bezt fylgzt með, að íslenzkur maður hafi lagt fram hugmyndir, sem séu mjög athyglisverðar í þessum efnum, og talsvert fé hefur verið lagt fram úr opinberum sjóðum til þess að reyna að fá sannprófað, hvort þessar hugmyndir fengju fyllilega staðizt og hægt væri að framleiða vél af þessari tegund og vélvæða á þann hátt þessa veiðiaðferð okkar, sem var að falla fyrir ofurborð, vegna þess að ekki var hægt að fá vinnuafl til þess að vinna þessi verk eftir gamla laginu. Það er enginn vafi á því, að það eru litlar líkur til þess, að við fáum fyllilega úr þessu skorið, t. d, þó að við séum búin að leggja þarna fram allmikið fé, nema tæknimenntaðir menn með góða vinnuaðstöðu geti glímt áfram við verkefnið, þ. e. a. s. unnið að því að smíða vél samkv. þeim hugmyndum, sem þarna hafa komið fram. Mörg slík dæmi önnur mætti nefna, en ég tel að hér sé hreyft mjög þýðingarmiklu máli fyrir íslenzkan sjávarútveg, og ekki þætti mér ótrúlegt, að ef vel tækist til með starfslið þessarar stofnunar, þá ætti hún eftir að færa í íslenzkt þjóðarbú á komandi árum stórar fjárhæðir í hreinan ávinning. Ég vil svo óska eftir því, að sú n., sem fær þetta frv. til meðferðar, kynni sér það vel og vandlega og hafi að sjálfsögðu samráð við þá aðila, sem þessi mál hafa haft með höndum, svo að öll sjónarmið geti komið sem bezt fram og takist að leysa það verkefni, sem hér er um að ræða, á viðunandi hátt. Gæti ég þá vel hugsað mér, að einhverjar breytingar yrðu gerðar á frv. frá því formi, sem það er í nú. Ég vil leggja til, herra forseti, að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og hv. sjútvn. til fyrirgreiðslu.



Herra forseti. Það er hverjum manni ljóst, að sjávarútvegur og fiskiðnaður okkar Íslendinga verða á hverjum tíma að hagnýta sér ýtrustu og beztu tækni, sem fyrir hendi er á því sviði. Ekki verður sagt, að við höfum brugðizt þessu hlutverki undanfarna áratugi. Hin mikla framleiðni okkar í þessum greinum sýnir, að hér hefur ekki verið sofið á verðinum. Hins vegar er það hverju orði sannara, sem hæstv. ráðh. sagði, að skipulögð starfsemi til þess að auka tækni í þessum greinum hefur verið í molum, enda þótt ljóst sé, að verkefnið er ekki aðeins að fylgjast með því bezta, sem aðrir finna upp í þessum starfsgreinum, heldur verðum við að hafa forustu og komast á undan öðrum, hvenær sem þess er nokkur kostur. Eins og hæstv. ráðh. nefndi, hafa ýmsar opinberar stofnanir tekið þátt í starfi í þessu sviði, og til viðbótar því, sem hann taldi upp, tel ég ástæðu til að leggja áherzlu á, að margir einstaklingar í þessu landi hafa lagt fram mikið starf, komið með snjallar hugmyndir, sem í ýmsum tilvikum hefur verið hægt að hagnýta og hafa gefið af sér mjög góðan arð. Margir þessara einstaklinga hafa kvartað undan því, að aðstoð hins opinbera á þessu sviði væri mjög í molum og ónóg tækifæri væru til þess að prófa nýjar hugmyndir og koma þeim á framfæri, ef þær reynast gagnlegar. Ég tel því, að það muni tvímælalaust verða spor í framfaraátt, ef sett verður á fót sú stofnun, sem hér er lagt fram frv. um, enda þótt ég sé einnig sammála hæstv. ráðh., að með því á ekki að leggja niður það starf, sem unnið er hjá ýmsum öðrum aðilum. Vegna þess, hve þetta tæknisvið er í raun og veru vítt, hve verkefnin eru mörg og ólík, verður lengi óhjákvæmilegt, að ýmsar mismunandi stofnanir, ýmsir mismunandi aðilar fái verkefni. Þrátt fyrir það er nauðsynlegt, að stofnunin komist á fót og verði í framtíðinni miðstöð þessarar starfsemi. Ég hef, herra forseti leyft mér að flytja eina brtt. við frv., við 1. gr. þess, og er hún á þskj. 352. Efni hennar er mjög einfalt, eingöngu það, að þessi nýja stofnun, sem á að koma á fót, verði á Akranesi. Undanfarið hafa hvað eftir annað orðið miklar umr. hér á Alþ. um nauðsyn þess að dreifa opinberum stofnunum, ekki sízt menningarstofnunum ýmiss konar, um landið og láta þær ekki safnast saman hér í Reykjavík, eins og mjög hefur viljað brenna við undanfarið. Hér á að setja upp algerlega nýja stofnun, og ég vil því minna á þessa hlið málanna, minna á, að það virðast allir aðilar, allir flokkar og ég held allar ríkisstj. vera í orði þeirrar skoðunar, að það verði að dreifa slíkum stofnunum, enda þótt framkvæmdin sé, eins og allir vita, harla lítil. Ég hef áður hér í þessari hv. d. fært rök að því, að Vesturlandskjördæmi hefur búið við óhagstæða þróun hvað byggð og íbúafjölda snertir, enda þótt það teygi sig allt suður undir Reykjavíkursvæðið. Það er rík ástæða til þess, þar ekki síður en í ýmsum öðrum landshlutum, að gera einhverjar þær aðgerðir, sem geta orðið til þess að styrkja og efla byggð í þessum landshluta. Akranes er mikill útgerðarstaður og hefur sem heimkynni slíkrar stofnunar margvíslega kosti. Þar er ekki aðeins mikil útgerð, heldur hygg ég, að þar séu gerðar út flestar tegundir fiskiskipa, sem notaðar eru á Íslandi, allt frá 1000 tonna togurum og niður í trillur. Þar eru hafnaraðstæður góðar, þar eru verkstæði þegar allmikil og verulegur hópur iðnaðarmanna. Ég vil því í allri vinsemd vísa til þessa mikla áhuga, sem fram hefur komið undanfarið hjá öllum aðilum, sem um það hafa rætt hér á þingi, að nú gefst tækifæri til þess með algerlega nýja stofnun að framkvæma hugmyndirnar um að dreifa stofnunum um landið. Það er ljóst, að þessi stofnun þarf að hafa samband við marga aðila og þarf að leita til margvíslega sérlærðra og tæknilærðra manna, en það má vel vera rétt, að mikið af þeim mönnum sé á Reykjavíkursvæðinu. Þá er þess að geta, að sá staður, sem ég bendi á, er ekki það fjarri, að það þurfi að vera nokkrum vandkvæðum háð að hagnýta sér allan slíkan mannafla eða aðra aðstöðu, sem kynni að þurfa að leita til. Hins vegar vil ég benda á það að lokum, að þótt heimkynni þessarar Tæknistofnunar sjávarútvegsins verði á einum stað, - ég vona, að það verði eins og ég legg til, á Akranesi, - þá tel ég, að verkefni á þessu sviði verði eftir sem áður að vinnast víðar en í stofnuninni sjálfri og þá eigi ekki að horfa eingöngu til þeirra stofnana hér í Reykjavík, sem hafa komið nærri þessum málum, heldur eigi að reyna að dreifa þessum verkefnum, t. d. prófun á nýjum tækjum, sem víðast um landið og reyna þau á sem flestum stöðum.



Herra forseti. Því miður tafðist ég og var ekki kominn til fundar, þegar hæstv. sjútvrh. hóf ræðu sína og fylgdi þessu frv. um Tæknistofnun sjávarútvegsins úr hlaði, en ég vildi um þetta frv. segja nokkur orð. Í sjálfu sér finnst mér þetta frv. í raun og veru ekki koma fram með nein markverð nýmæli, því að þau verkefni, sem þessari stofnun er ætlað að vinna, eru í höndum annarra stofnana. Út af fyrir sig getur verið gott í orði að segja, að sameina eigi allar tilraunir, allar nýjungar með veiðarfæri og rannsóknir í sambandi við tæknimál atvinnuveganna og þá sjávarútvegsins undir eina stofnun, en ég hygg, að í framkvæmd verði þetta engan veginn létt í vöfum eða eðlilegt. Nú er þessum málum háttað á þann veg, að vissar stofnanir hafa ákveðin verkefni með höndum, og sem dæmi um það ætla ég t. d. að nefna, að Hafrannsóknastofnunin annast fiskileit og tilraunir með ný veiðarfæri. Hún er kostuð á fjárlögum ríkisins, eins og fé er til hennar veitt hverju sinni. Hennar verksvið er mjög margvíslegt, eins og hæstv. sjútvrh. þekkir mjög vel, en það hefur ekkert staðið á þeirri stofnun, sem fyrst og fremst á að standa undir þessari tilraunastarfsemi að meta og vega þýðingu þeirra verkefna, sem eru efst á baugi hverju sinni, og veita fjármagni til þeirra, en þar á ég við Fiskimálasjóð. Fiskimálasjóður hefur í þó nokkuð mörgum tilfellum komið til móts við óskir og kröfur einstaklinga, atvinnufyrirtækja, hreppsfélaga í ákveðnum byggðarlögum um leit að t. d. skelfiskmiðum og haft þá um það mjög náið samráð við Hafrannsóknastofnunina, gert það að skilyrði fyrir styrkveitingum sínum, að Hafrannsóknastofnunin hafi þar mann um borð og skilað sé skýrslum um árangur þeirra verkefna, sem verið er að styrkja hverju sinni. Ég held, að þessi mál hafi verið í nokkuð góðu lagi. En þó eru engin mál það fullkomin, að það megi ekki breyta þeim og færa til betri vegar og þá sannarlega í þessu máli. Í sambandi við þetta má segja, að verkefni slíkrar stofnunar, bæði þessi hluti af hlutverki Fiskimálasjóðs og það verkefni, sem þetta stjfrv. um Tæknistofnun sjávarútvegsins gerir ráð fyrir, þau auðvitað fara fram víðs vegar um landið og eru engan veginn staðsett á neinum einum og ákveðnum stað, að öðru leyti en því, að skrifstofuhaldið hefur verið hér í Reykjavík og þá um leið yfirstjórn þeirrar stofnunar. Brtt., sem hv. 8. landsk. þm. flytur um, að þessi stofnun, ef þetta frv. verður að lögum, hafi aðsetur á Akranesi, er viðleitni út af fyrir sig í þá átt að draga úr því, að miðstöð alls sé hér á Reykjavíkursvæðinu. En ég hygg, að við, sem erum tvímælalaust þeirrar skoðunar, að við eigum að færa hin fjölmörgu verkefni út um byggðir landsins, eigum fyrst og fremst að vinna að því og finna þær stofnanir, sem skilja eitthvað verulegt eftir sig úti um byggðirnar, bæði útvega sem flestu fólki atvinnu og koma með sem mest fjármagn, sem verður þessum byggðum til góðs. En ég held, að þó að þetta frv. verði að lögum, þá verði þetta tiltölulega lítilvægt atriði í þeirri viðleitni, án þess að ég sé á nokkurn hátt að kasta rýrð á þessa brtt. eða mæla gegn henni. Þegar við athugum gildandi lög um Fiskimálasjóð, þá segir í 4. gr. þeirra laga, að Fiskimálasjóður veitir styrki til hafrannsókna. Eftir að þessi lög voru sett, voru sett lög um Hafrannsóknastofnunina og þá löngu síðar. En ég hef áður sagt að Fiskimálasjóður hefur komið til móts við starfsemi Hafrannsóknastofnunarinnar á þessu sviði, til rannsókna á fiskigöngum og fiskstofnum. Sama er einnig að segja um tilraunir til veiða með nýjum aðferðum eða nýjum veiðarfærum, tilraunir við verkun og vinnslu sjávarafurða, markaðsleit fyrir sjávarútveginn og aðrar rannsóknir og nýjungar þarfir sjávarútvegsins, og öll styrktarstarfsemi sjóðsins skal vera í samráði við ríkisstj. og hún heyrir undir sjútvrh., hvert einasta atriði eða hver einasta till., sem stjórn Fiskimálasjóðs gerir till. um. Ég get því ekki við lestur þessa frv. sannfærzt um það, að verið sé að stíga mikilvægt spor í þá átt að bæta úr í þessum efnum. Að vísu má benda á ákveðin dæmi þess í þessu frv., sem ekki eru beint tekin fram í lögum um Fiskimálasjóð, eins og t. d. að halda námskeið fyrir starfandi sjómenn til að bæta þekkingu þeirra og kynna tækninýjungar. Ég vil taka það fram, að lögin um Fiskimálasjóð eru það rúm og samstarfið á milli Fiskimálasjóðs og sjútvrn. bæði fyrr og nú hefur verið með þeim hætti og það góð samvinna, að það væri hægt að hafa þetta allt saman innan ramma þeirra laga. Ég tel það t. d. hafa mikla þýðingu í sambandi við kaup og væntanlega komu margra nýrra skuttogara að veita sjómönnum og þá einkum yfirmönnum, sem eiga að vinna á þessum nýju skipum og við nýja tækni, styrk til að kynna sér starfsaðferðir á skipum annarra þjóða. Og ég tel það miklu meira virði en jafnvel að halda einhver námskeið hér á mölinni. Ég tel það líka vera mjög mikils virði bæði að kynna okkar sjómönnum vinnubrögð á þessum skipum og jafnvel um leið að kynna forvígismönnum verkalýðsfélaganna eða réttara sagt sjómannasamtakanna vinnuafköst og störf á þessum skipum með tilliti til nýrrar samningsgerðar um kaup og kjör á þessum skipum. Ég tel, að þjóðfélagið þurfi á engan hátt að sjá eftir þeim fjármunum, sem færu til þessara hluta. Ég vil svo aðeins víkja að hinni almennu tilraunastarfsemi með ýmsar gerðir veiðarfæra. Fiskimálasjóður hefur veitt marga styrki og til margra hluta, m. a. veitti Fiskimálasjóður í mörg ár styrki til þess að greiða fyrir og standa að smíði á beitingarvél, sem gæti gerbreytt aðstöðunni til línuútgerðar í landinu. Mér er fyllilega kunnugt um það, að hæstv. núv. sjútvrh. er mikill áhugamaður um þetta mál. Hér er um að ræða tvö verkefni, tvenns konar verkefni, annars vegar að flytja inn vél, sem Norðmenn hafa fundið upp og smíðað, reyna hana við íslenzkar aðstæður, og svo aftur á hinn bóginn að halda áfram styrkveitingum til aðila, sem lengst hefur haldið út og notið hefur nokkurra styrkja í þessu sambandi. Ég er ekki einn af þeim, sem vilja stöðva fjárframlög til slíkrar tilraunastarfsemi, þegar búið er að eyða töluverðu fjármagni til hennar og þegar menn og fleiri en hugvitsmennirnir sjálfir hafa þá skoðun, að hugmyndin sé þess virði, að það beri að veita meira fjármagn til hennar. Hins vegar verðum við að hafa í huga, að öll tilraunastarfsemi og allar uppfinningar eru að verulegu leyti fyrst í stað í svo mikilli óvissu, að við vitum ekki, hvort það fjármagn, sem til þeirra fer, skilar sér nokkurn tíma aftur. En þó að það sé ekki nema örlítill hluti af því, sem verður að veruleika og verður til hagsbóta fyrir atvinnulífið, þá borgar sig að láta slíka styrki og slíkt fjármagn af hendi. Á þessu stigi málsins vil ég ekki mæla gegn þessu frv. En ég vil með þessum orðum benda á, að það fer mjög inn á starfssvið Fiskimálasjóðs. Tekjuöflunin til þess að standa undir þessari stofnun er með þeim hætti, að tekjur Fiskimálasjóðs eru skertar að sama skapi. Ég hefði talið það vera hyggilegra í raun og veru að gera breytingu á lögum um Fiskimálasjóð, jafnvel ef hæstv. ráðh. er þeirrar skoðunar, að meira af fjármagni Fiskimálasjóðs fari í tilraunastarfsemina, að binda það þá í lögum. Ég segi fyrir mitt leyti sem einstaklingur, að ég tel, að það kæmi mjög til greina. Hér er aðeins verið að koma með viðbót til styrktar starfsemi Fiskimálasjóðs. Einn þátt í starfsemi Fiskimálasjóðs hef ég ekki gert að umtalsefni, en það er markaðsleit. Fiskimálasjóður hefur í nokkrum tilfellum metið og vegið umsóknir og beiðnir, sem komið hafa fram frá samtökum, sem varða útflutningsverzlunina, um að styrkja þau til markaðsleitar sérstaklega, þegar verið hefur um mjög fjárfrekar ferðir eða verkefni að ræða, og sjávarútvegsráðherrar, a. m. k. þeir, sem ég hef haft samskipti við frá því að ég kom á þing, hafa allir þrír tekið mjög vel undir þessa starfsemi. Svo vil ég einnig koma að því, að ein grein í starfsemi Fiskimálasjóðs er bein lánastarfsemi. Það er að vísu ekki stór grein í starfi sjóðsins, því að sjóðurinn má aðeins veita hámarkslán 600 þús. kr. til hverrar einstakrar greinar í sjávarútvegi, og ég held, að a. m. k. okkur, sem höfum haft svo að segja dagleg kynni og margra ára tengsl við sjávarútveginn, hafi þótt gott að eiga þar hauk í horni til þess að brúa bil, þegar búið hefur verið að fá lán úr stærsta stofnlánasjóðnum. Ég tel því, að það sé þörf á að halda þeirri starfsemi áfram, enda heyrði ég ekki á hæstv. ráðh., að þar væri neinnar breytingar að vænta. Ég skal svo ekki hafa þessi orð miklu fleiri. En ég vænti þess, að sú n., sem fær þetta frv. til meðferðar, beri það mjög ýtarlega saman við gildandi lög um Fiskimálasjóð og athugi, og hafi þá um það mjög náið samráð við hæstv. sjútvrh., hvort ekki megi komast að þeirri niðurstöðu, að við náum sama tilgangi, því að í raun og veru stefnum við að því sama, og eins og ég sagði í upphafi máls míns, þá má auðvitað ýmislegt út á lög um Fiskimálasjóð setja og vafalaust má finna að mörgu í starfsemi þess sjóðs, sem er nauðsynlegt að bæta úr, og geta komið fram um það skynsamlegar ábendingar.



Herra forseti. Sú hugsun, sem liggur að bak þessu frv., á fyllsta rétt á sér að mínum dómi. Það liggur alveg ljóst fyrir, að það þarf að sinna tæknilegri þjónustu við sjávarútveginn miklu meira en gert hefur verið til þessa, þótt ýmislegt gott og gagnlegt hafi verið gert í þeim efnum á undanförnum árum. Það þarf vissulega að auka rannsóknir og tilraunir á veiðarfærum, tækjum og vélum, sem notaðar eru í þágu sjávarútvegsins. Það þarf að efla sérstaka stofnun til stórra átaka til þess að vinna að sérstökum tæknilegum verkefnum eða rannsóknum fyrir einstaklinga, félög eða stofnanir, eins og segir orðrétt hér í 6. gr. frv. Hæstv. ráðh. benti á það réttilega í sinni ræðu áðan, að hér væru fyrir stofnanir eins og Fiskimálasjóður, Fiskifélag Íslands og Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins og jafnvel Hafrannsóknastofnunin, sem hefðu þessi verkefni með höndum. Og ég efa það ekki, að þessar stofnanir hafi látið þessi mál til sín taka, svo sem lög gera ráð fyrir. Hitt liggur einnig greinilega fyrir að minni hyggju, að vafasamt verður að teljast að dreifa kröftunum svo í þessum efnum sem gert hefur verið til þessa. Ég tel, að það sé skynsamlegt að efla einhverja eina stofnun til stórra átaka í þessum efnum. Til er löggjöf um rannsóknir í þágu atvinnuveganna, sem samþykkt var árið 1965. Hún fjallar um rannsóknastofnanir atvinnuveganna, og á grundvelli þessara laga starfa Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins og Hafrannsóknastofnunin. Ég tel, að mjög kæmi til álita að fella þessa fyrirhuguðu tæknistofnun sjávarútvegsins undir þá löggjöf og breyta henni að öðru leyti með hliðsjón af því, að ætlunin virðist vera að efla fyrirhugaða stofnun til að gera stóra hluti í þessum efnum, en samkv. gildandi lögum um rannsóknir í þágu atvinnuveganna er gert ráð fyrir því, að hvor tveggja þessara stofnana, sem ég nefndi hér áðan, Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins og Hafrannsóknastofnunin, sinni þessum málum einnig. Ég vil því beina því til hæstv. sjútvrh., að hann athugi þessa leið, því að ég er þeirrar skoðunar, að til þess að verulegur árangur náist í þessum efnum, sé skynsamlegast að efla einhvern einn aðila til þess að verða athafnamikill og öflugur til framkvæmda á þessu sviði. Það er einnig um það að ræða að nýta fjármagn, sem til þessara hluta er varið, á sem skynsamlegastan hátt. Hér er vissulega hreyft mikilvægu máli, og ég vænti þess, að sú ábending, sem ég hef hér komið fram með, verði tekin til athugunar.



Herra forseti. Ég fagna nú þeim áhuga, sem hér hefur komið fram í sambandi við það mál, sem hér er til umr., og er enn þá sannfærðari en áður um það, að hér er gripið á máli, sem er orðið brýnt að vinna að lausn á. Ég er síður en svo hissa á þeim aths., sem hér hafa komið fram frá einstökum þm. út af ýmsum atriðum, sem snerta málið. Ekkert af þessum aths. kemur mér í rauninni á óvart. Ég hef heyrt þessar aths. svo að segja allar áður og vantar þó nokkuð á, að allar þær aths. hafi komið fram í þessum umr., sem ég hef heyrt, þegar þetta mál hefur verið til umr. og í undirbúningi, og líklega stafar það af því, að þm. eru ekki í beinum tengslum við ýmsa þá aðila, sem svolítið hafa komið að þessum málum á undanförnum árum. Ég býst við því, að ef þeir hefðu átt hér sæti, þá hefðu þeir hver komið fram með sín sjónarmið og vissulega getað bent á það, að það finnst lagastafur fyrir því, að ekki ein, heldur margar stofnanir á Íslandi gætu látið sig skipta þessi mál, sem hér er verið að ræða um. Hv. 8. landsk. þm., Benedikt Gröndal, minntist á það í aths. sínum, að það væri rétt að geta þess líka, að margir einstaklingar hefðu lagt fram drjúgan skerf á undanförnum árum í sambandi við tæknimál sjávarútvegsins. Þetta er vissulega rétt. Það er ekkert um það að villast, að margir einstaklingar hafa unnið að þessum málum og lagt á sig mikið erfiði og kostnað til þess beinlínis af sínum eigin fjármunum, allverulegar fjárhæðir, til þess að koma þar fram ýmsum nýjungum. Þetta er rétt. En þeir hafa líka sumir hverjir fengið nokkurn stuðning af hálfu opinberra sjóða. Hv. 8. landsk. þm. minntist á það, að hann hefði þegar lagt hér fram brtt. um það, að þessari ríkisstofnun yrði ætlaður staður á Akranesi, en ekki í Reykjavík. Ég tel fyrir mitt leyti alveg sjálfsagt að athuga þessa hugmynd. Ég er ekki á nokkurn hátt bundinn við það, að stofnun eins og þessi þurfi fremur að vera í Reykjavík en í einhverjum nágrannabyggðarlögum. Mér er ljóst, að það er svo með þessa stofnun eins og reyndar mjög margar aðrar, að það er ýmislegt, sem Reykjavíkuraðstaðan, eins og hún er orðin, hefur fram að færa með sér og veitir þannig að vissu leyti betri aðstöðu í ýmsum tilfellum en staðir langt frá Reykjavíkursvæðinu, þó að það sé ekki í öllum. En ég tel að staðsetning stofnunar eins og þessarar t. d. hér á Suðurnesjum, í Hafnarfirði eða á Akranesi, gæti fyllilega komið til greina, og ég tel sjálfsagt, að það mál verði athugað út af fyrir sig. Ég held nú, þegar rætt er um það atriði að ætla þessari stofnun annan stað en ráð hafði verið fyrir gert, að það blandist inn í þær umr., sem hér hafa orðið á Alþ. um það að dreifa stofnunum út um landið. Ég tek undir það fyrir mitt leyti, að það þarf að vinna að því. Ég held hins vegar, að þegar kemur að því að ná einhverjum verulegum árangri í þeim efnum, þá þurfum við að huga að ýmsum stórum og umfangsmiklum stofnunum, sem eru nú í Reykjavík og hafa verið í Reykjavík, en eru í ríkum mæli þjónustustofnanir fyrir allt landið, og það sé vel hægt að færa, þær úr Reykjavík eða a. m. k. vissan hluta af þessum stofnunum, og það skipti í rauninni fyrir byggðarlögin út á landi miklu meira máli heldur en jafnvel þó að stofnun af þessari stærð yrði valinn staður t. d. á Akranesi. Hv. 2. þm. Vestf. gerði nokkrar aths. við frv., og mér fannst á honum, að honum fyndist, að í rauninni gerði þetta frv. ekki ráð fyrir miklum nýjum verkefnum umfram þau verkefni, sem Fiskimálasjóður hefði með höndum eða gæti unnið að. Ég minntist á það strax í minni framsöguræðu, að mér er þetta mjög vel kunnugt. Ég veit, að það er að finna ákvæði í lögum um Fiskimálasjóð, það er einnig að finna ákvæði í lögum um Hafrannsóknastofnun og einnig vitanlega í sambandi við verksvið Fiskifélagsins, enda hafa allir þessir aðilar meira og minna komið fram og sagt: Nei, látið þetta vera eins og það er. Þetta er okkar mál. - En ég hef verið í fiskimálanefnd, starfað þar og fylgzt með störfum hennar í mörg ár, og mér er fullkunnugt um það, að sú n. leysir ekki þau verkefni, sem hér er um að ræða, nema á svo ófullkominn hátt, að ég tel með öllu óviðunandi. Sannleikurinn er sá, að aðalverkefni Fiskimálasjóðs hefur verið nú um margra ára skeið að veita viðbótarlán ýmsum aðilum, sem standa í margvíslegum framkvæmdum í sambandi við sjávarútvegsmál. Auk þess hefur svo þessi sjóður veitt nokkuð af styrkjum ýmsum aðilum, venjulega litla styrki, sem stundum hafa komið að góðu liði. En af hálfu þessarar stofnunar hefur ekki nú um langa hríð verið hægt að tala um neina beina starfsemi eða forustu, sem þessi sjóður hefði þannig með höndum, að hann gæti leyst sjálfstætt af hendi einhver meiri háttar verkefni, enda hefur þessi sjóður ekki á að skipa neinu sérstöku starfsliði nema rétt til að ganga frá lánsskjölum og innheimta afborganir og vesti. Mér hefur vitanlega komið í hug í sambandi við þessi mál nú, og reyndar áður, þegar þessi mál hafa verið til umr., hvort það ætti að dubba upp Fiskimálasjóð og fela honum þessi stóru verkefni og sjá um það, að sjóðurinn yrði byggður upp á þann hátt, að hann gæti leyst þessi verkefni, að hann hefði þá í þjónustu sinni ekki aðeins einn, heldur nokkra tæknifróða menn og verkstæði og gæti unnið jöfnum höndum sjálfstætt að því að leysa þessi verkefni, sem við vitum, að þarf að leysa, eða gæti tekið að sér að vinna úr þeim hugmyndum, sem til hans berast. Sannleikurinn um Fiskimálasjóð hefur verið sá, að til hans hafa verið að berast æ ofan í æ alls konar hugmyndir um tækniframfarir eða um tæknimálefni varðandi sjávarútveginn, og þessi sjóður hefur verið að veita mönnum styrki eða lán, og mér er kunnugt um þó nokkuð mörg dæmi sjávarútvegsins. þess efnis, að sjóðurinn hefur gert þetta hvað eftir annað út á sömu hugmyndina, af því að það hafa verið komnir nýir menn í Fiskimálasjóð, sem hafa ekki vitað fyllilega um það, sem búið var að gera í þessum efnum áður. Þetta er ósköp eðlilegt, vegna þess hvernig þar er staðið að verkum. Hér er aðeins um það að ræða, að sjóður með litla fasta starfsemi metur þær umsóknir, sem til hans berast hverju sinni, og komi þar fram góðar hugmyndir, þá telja sjóðsstjórnarmenn eðlilegt, að reynt sé að hlúa að þeim og sannprófa þær. En það er fjarri því, að sjóðurinn hafi aðstöðu til þess að fylgja því eftir, að endanlegum árangri sé náð. Það var sem sagt vel hugsanleg ein leið í þessum efnum, en hún var að gera þessum sjóði kleift að yfirtaka þessi verkefni. Ég álít hins vegar, að Fiskimálasjóður hafi með höndum ýmis verkefni enn auk þessara af þessu tagi, sem hann eigi að sinna. Ég vil fyrir mitt leyti ekki að svo komnu máli fella niður þá starfsemi sjóðsins, að hann geti veitt viðbótarlán við hin fastmörkuðu stofnlán til ýmissa framkvæmda, nokkurs konar áhættulán, þar sem jafnvel er verið að ryðja nýjar rekstrarbrautir, og hann geti sinnt þeim mörgu verkefnum, sem hv. 2. þm. Vestf. minntist m. a. á. En ég er á þeirri skoðun, að ekki væri óeðlilegt, að vegna þeirrar starfsemi, sem þessi sjóður átti að hafa með höndum og hefur haft með höndum, væri ákveðið, að nokkur hluti af árlegum tekjum hans yrði tekinn og þeim varið gagngert í þessu skyni, til stofnunar, sem gæti unnið að þessu á áframhaldandi hátt. En þegar það var ákveðið, þá vil ég ekki heldur fallast á þá ályktun, sem hér kom fram hjá hv. 5. þm. Norðurl. e., að með þessu sé verið að veikja Fiskimálasjóð. Ég álít, að þeim hluta af tekjum sjóðsins, sem á þennan hátt er tekinn og ráðstafað í þessu skyni, sé áfram ráðstafað í það, sem þessi sjóður átti að hafa með höndum. Ef við hefðum létt af sjóðnum algerlega þessum verkefnum, en látið hann eftir sem áður halda öllum sínum tekjum, þá vorum við að auka tekjur sjóðsins til þeirra verkefna. En það var aðeins ofur eðlilegt, þegar þessu verkefni er létt af sjóðnum, að nokkur hluti af tekjum hans renni þá með verkefninu til þeirrar stofnunar, sem fyrst og fremst á að hafa verkefnin með höndum. Það er mér svo fullkunnugt um, að löggjöf okkar er á þessa lund, eins og hv. 2. þm. Vestf., Matthías Bjarnason, minntist hér á, að það er talað um, að Fiskimálasjóður eigi að styrkja og styðja fiskirannsóknir og fiskileit og athuga fiskigöngur og þess háttar, og hann getur haft með að gera athuganir jöfnum höndum á markaðsmálum, veiðarfærarannsóknir og tilraunir á þessu eða hinu sviði. Verkefni sjóðsins er afskaplega vítt samkv. lögum. Ég tel hins vegar, að þessi mál hafi þróazt þannig, að það sé miklu eðlilegra, að Hafrannsóknastofnunin gefi sig fyrst og fremst að öllum fiskirannsóknum og fiskimiðaleit, en þar geti vitanlega Fiskimálasjóður ekki verið nema alger aukaaðili sem grípur inn í í alveg sérstökum tilvikum, eins og gert hefur verið. Ég tel líka, að það sé miklu eðlilegra, að Hafrannsóknastofnunin með þau gífurlegu verkefni, sem hún á óleyst og hún þarf að geta unnið að, vinni að þeim verkefnum og krefjist þá meiri fjármuna til þess að geta sinnt þeim, og þarf ekki að útskýra hér fyrir neinum hv. þm., hvaða verkefni það eru, heldur en það, að sú stofnun eigi að hafa sérstaklega með höndum almennar tæknirannsóknir fyrir sjávarútveginn. Mér er vel kunnugt um það, að á vegum þeirrar stofnunar eru uppi kröfur um það, af því að það finnast um það ákvæði í lögum, að það sé hún, sem eigi að hafa með höndum allar rannsóknir varðandi gerð fiskiskipa. Svo kemur bara önnur stofnun, sem segir: Það er ég, sem á að hafa þetta með höndum, því að það er miklu nær mínu verkefni. Ég óttast sem sagt ekki um það, að Hafrannsóknastofnunin hafi ekki meira en nóg að gera á sínu eiginlega sviði og við það, sem að kallar hjá henni, þó að þessi þáttur yrði fyrst og fremst færður yfir til annarrar stofnunar. Ég tel, að viðvíkjandi þeim þætti, sem Hafrannsóknastofnunin hefur haft með að gera og unnið allmyndarlega að nú á síðari árum, þ. e. a. s. ákveðnum veiðarfæratilraunum, þar kæmi vissulega til greina ákveðið samstarf á milli þessarar stofnunar, sem hér er verið að ræða um, og Hafrannsóknastofnunarinnar á því sviði eða hrein verkaskipting á milli þeirra varðandi þetta atriði. Það álít ég nánast eins og hvert annað framkvæmdaratriði, en ekki að það eigi að verða til þess, að hér verði togazt á um verkefni, sem leiði síðan til þess, eins og gert hefur hjá okkur á undanförnum árum, að meginkjarni verkefnanna fáist ekki leystur. Ég vil taka það fram í tilefni af því, sem hér kom fram hjá hv. 2. þm. Vestf., að því fer víðs fjarri, að þetta frv. sé flutt af mér varðandi Tæknistofnun sjávarútvegsins vegna þess, að ég hafi talið, að það vantaði ákvæði í lögum, að það mætti vinna að þessum verkefnum. Nei, sannleikurinn er sá, að það er að finna ákvæði um næstum öll þessi atriði í mörgum lögum. En það, sem fyrst og fremst vakti fyrir mér, var að reyna að koma því fram, sem hvað eftir annað hefur komið fram af hálfu sjávarútvegsmanna á undanförnum árum, að það þyrfti að ná tökum á þessu verkefni og leysa verkefnið. Við verðum að játa það eins og það er, að málið er þannig nú, að það er mjög veik starfsemi hjá okkur, sem snýr virkilega að því að vinna að tækniframförum í okkar grundvallaratvinnuvegi, sjávarútveginum. Það er mjög veik starfsemi. Á því sviði höfum við t. d. ekkert frambærilegt verkstæði eða vinnuaðstöðu og sárafáa tæknimenntaða menn á hinum ýmsu sviðum þessara mála, sem við þurfum þó virkilega á að halda í okkar þjónustu, þannig að þeir geti unnið að þessum störfum. Hér kom fram frá hv. 5. landsk. þm. ábending um, að það væri e. t. v. rétt, að þessi nýja stofnun yrði felld undir þá heildarstarfsemi, sem unnið er að á vegum nokkurra stofnana og lög um rannsóknastofnanir í þágu atvinnuveganna fjalla um. Það getur vel komið til mála, að það sé rétt að ætla þessari stofnun þar stað. Það er sjálfsagt að huga að því. En ég held, að aðalkjarni málsins sé sá, að við þurfum að ná þessum aðalverkefnum inn í eina stofnun, sem hefur á að skipa tæknimenntuðu starfsliði og getur boðið sæmilega vinnuaðstöðu, ræður m. a. yfir verkstæðum, þar sem hægt er að gera tilraunir og vinna að því að fullgera vélar og tæki, -- það sé aðalatriðið. Ég veit, að m. a. Fiskifélag Íslands sækir það af talsvert miklum áhuga að hafa með alla þessa starfsemi að gera, og forustumenn þar halda því fram, að Fiskifélagið hafi sinnt þessum málum um langan tíma og það sé langeðlilegast, að þessi stofnun ætti beinlínis að vera á vegum Fiskifélagsins og Fiskifélagið ætti að fá aðstöðu til að ráða þessa menn í sína þjónustu og stjórna þessu öllu. En eins og ég segi, það eru aðrar opinberar stofnanir, sem halda hinu sama fram, og niðurstaða mín er sú eftir þá athugun, sem ég hef látið gera á þessum málum nú í fullu samræmi við það, sem hafði komið fram áður margsinnis hér á Alþ., - mín skoðun er sú, að það fari bezt á því að sameina þessa starfsemi í einni stofnun undir einni stjórn, án þess þó að ákveða nokkuð um það gagnvart stofnunum, sem hafa unnið að þessum málum, bæði vegna skyldleikans við sín verkefni í vissum tilfellum eða af almennum áhuga, án þess að það sé verið að ryðja þeim á nokkurn hátt út af þeim starfssviðum, sem þær hafa tekið sér á undanförnum árum. En hitt á að vera öllum ljóst, sem til þekkja, að það er ekki unnið núna að þessum málum á svo myndarlegan hátt sem þarf að verða hjá okkur. Það má vel vera, að setja mætti inn einhverja gr. í frv. alveg beint um það, sem sagt er hér í grg., að þessi stofnun skuli hafa samstarf við ýmsar aðrar stofnanir. Auðvitað gæti slíkt líka verið beint reglugerðaratriði, og það skiptir auðvitað engu höfuðmáli. Það, sem skiptir aðalmáli, eins og ég hef sagt, það er, hvort það sé ekki tími kominn til þess að setja upp stofnun af þessu tagi, sem sinni þessum verkefnum, m. a. vegna þess að þeim sé ekki sinnt á þann hátt, sem okkur er þörf á nú. Ég vil svo þakka góðar undirtektir, því að mér er það ljóst, að allir þeir, sem hér hafa talað, taka jákvætt undir það efni, sem frv. fjallar um. En eins og ég hef sagt, þá er ég ekkert hissa á því, þó að það komi hér fram skoðanir um það, að e. t. v. væri frekar rétt að fela þessi verkefni Hafrannsóknastofnuninni, Fiskifélaginu, Fiskimálasjóði eða enn öðrum stofnunum, sem hér hafa komið til greina. Þessar hugmyndir hafa hvað eftir annað komið upp á undanförnum árum, og það hefur orðið til þess kannske, að þessar stofnanir hafa verið að fást við þetta á þennan hátt, sem þær hafa gert, en á algerlega ófullnægjandi hátt. Ég vil svo endurnýja þá ósk mína til þeirrar n., sem fær málið, að hún athugi allar þær ábendingar, sem hér hafa komið fram. Ég er algerlega opinn fyrir því að breyta þessu frv. Ég tel það sjálfsagt, ef meginmarkmiðinu verður náð, þ. e. a. s. að við náum sterkari tökum á því að leysa það verkefni, sem hér bíður óleyst í þessum efnum.



Herra forseti. Það skiptir eflaust mestu máli, að þeir, sem hafa látið í ljós skoðanir sínar á þessum málum almennt, eru allir þeirrar sömu skoðunar, að efla beri tilrauna- og tæknistofnun sjávarútvegsins. En hins vegar eru ekki allir á sömu skoðun um þær leiðir, sem um er að velja. Ég vil ítreka það, að það segir í 4. gr. þessa frv., að sjútvrh. skipi forstjóra við tæknistofnunina að fengnum till. stjórnar stofnunarinnar, og stjórnin ræður í samráði við forstjóra sérfræðinga og aðra tæknimenntaða starfsmenn við stofnunina. Hæstv. sjútvrh. sagði, að stofnun eins og Fiskimálasjóður hefði engu slíku starfsliði á að skipa, og það er hverju orði sannara og hefur ekki verið svo lengi sem ég man. Það er aðeins um skrifstofuhald að ræða, afgreiðslu þeirra mála, sem stjórnin fjallar um, og innheimtu afborgana og vaxta. Hér er einnig gerð sú breyting með þessu frv., að það er lagt til að taka fimmta hlutann af tekjum Fiskimálasjóðs eða 1/5 af útflutningsgjaldi af sjávarafurðum, sem rennur til Fiskimálasjóðs. En það er líka lagt til í þessu frv., að ríkissjóður auki verulega framlög sín á þessu sviði, og er sagt í b-lið 7. gr., að árlegt framlag úr ríkissjóði skuli aldrei vera minna en fjárhæð sú, sem árlega rennur til stofnunarinnar af útflutningsgjaldi samkv. a-lið þessarar gr. Ef þessu fjármagni hefði verið varið til Fiskimálasjóðs, þá hefði hann vafalaust getað farið frekar inn á aukið svið í þessari tilraunastarfsemi. Um það er ekki að deila. Hins vegar er eitt atriði, sem ég er mjög ósammála hæstv. ráðh. um, en það eru verkefni stofnunarinnar, það eru rannsóknir og tilraunir á veiðarfærum, tækjum og vélum, sem notaðar eru í þágu sjávarútvegsins, tæknileg þjónusta við sjávarútveginn, söfnun og dreifing upplýsinga um tæknimál, því að ég tel, að það sé hægt að rækja það hlutverk með öðrum hætti, og ég hygg, að það muni vera ódýrara heldur en stofna til sérstakrar stofnunar, sem á að hafa þetta með höndum. Svo kemur að e-lið þessarar gr., 6. gr., en þar segir, að sérstök tæknileg verkefni eða rannsóknir fyrir einstaklinga, félög eða stofnanir eigi þessi stofnun að hafa með höndum, en í d-lið 7. gr. segir, að greiðslur fyrir verk, sem unnin eru fyrir einstaklinga, félög eða stofnanir, séu meðal tekna þeirra, sem þessi stofnun á að hafa. Þá segi ég: Ég hef ekki orðið var við auðuga menn í hópi hinna svonefndu hugvitsmanna. Þegar þeir hafa fundið upp eða þeim hefur dottið í hug eitthvert verkefni til að vinna að, þá hefur sá háttur verið hafður á, að þeir hafa notið styrks frá þessari stofnun, Fiskimálasjóði, og við skulum hafa um það okkar skoðanir, hvort þessir styrkir hafa nokkru sinni verið nægilegir fyrir þessa menn, hvort þeir hafa verið veittir ,með þeim hætti, að þeir hafi getað unnið sleitulaust að sínum hugðarefnum og sínum hugsmíðum. Ef það á að vera samkv. þessu frv., þá á hugvitsmaðurinn að leita til stofnunar, þar sem eru menn í þjónustu ríkisins, og segja: Hér er ég með hugmynd, og ég óska eftir því, að stofnunin vinni úr henni. Síðan á svo stofnunin að senda reikning fyrir og ég er anzi hræddur um það, að það verði erfitt að fá þá reikninga innheimta, a. m. k. mundi ég ekki sækjast eftir því að verða innheimtumaður stofnunarinnar og eiga að fá þá reikninga greidda. Ég held, að þétta sé spor í ranga átt. Hinu hverf ég ekki frá, að þessum málum í heild verður ekki safnað saman í eina stofnun. Alþ. hefur á undanförnum árum markað stefnu í nokkrum greinum í þessum efnum með lögum um rannsóknir í þágu atvinnuveganna, þar með lögum um Hafrannsóknastofnunina og um Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins. Þessar stofnanir hafa ákveðin verkefni, og eins og ég sagði í þeim orðum, sem ég lét frá mér fara áðan, hefur í nokkrum tilfellum verið komið til móts við báðar þessar stofnanir af Fiskimálasjóði hvað snertir fjármuni. Hins vegar skal ég koma inn á mál, sem ég gerði ekki áðan, og lýsa því yfir sem afdráttarlausri, persónulegri skoðun minni, að ég álít, að allar nýjungar í byggingu fiskiskipa og tæknilegri þjónustu í sambandi við byggingu fiskiskipa eigi alls ekki að vera í höndum hvorki þessarar stofunnar, Fiskimálasjóðs, né Fiskifélags Íslands. Ég álít það fyrst og fremst verkefni þess stofnlánasjóðs, sem lánar frá 2/3 upp í 3/4 af stofnkostnaði þessara mannvirkja eða til þessara framkvæmda, þar eigi að vera sjálfstæð tæknistofnun innan þess ramma, en viðskiptamennirnir þurfi ekki að leita eftir úrlausnum þessara verkefna hingað og þangað úti um borg eða úti um land, ef stofnunin verður flutt þangað. Og ég trúi því, að þegar við hugleiðum nánar þessi mál, verði litið á það sem skynsamlegri lausn þessara mála, að hver sú stofnun, sem þegar hefur markað sína fyrstu göngu og hér hefur áður verið rakin, eigi að hafa sitt frumverkefni. Fjármál má leysa aftur á líkan hátt og gert hefur verið á seinni árum. Ég vil svo að síðustu leiðrétta þann misskilning, sem kom fram hjá hæstv. ráðh., að það hafi komið fyrir, að nýir menn hafi verið kjörnir í stjórn Fiskimálasjóðs, sem hafi ekki vitað um, hvað áður hafi verið gert í lánum eða styrkjum til þessa eða hins. Við skulum segja, að slíkt hafi nú átt sér stað. En þá er til önnur stofnun, sem hlýtur að hafa sitt skjalasafn í lagi og fylgjast með hlutunum, - stofnun, sem hefur staðfest hvern einasta styrk, sem Fiskimálasjóður hefur veitt frá byrjun, og það er sjálft sjútvrn. Mér er ekki kunnugt um, að slík mistök hafi átt sér stað, hvorki í stjórn Fiskimálasjóðs né hjá sjútvrn. Og ég hygg, að hér sé um misskilning eða misminni að ræða hjá hæstv. ráðh.

Flm. (Halldór S. Magnússon) : Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja frv. til l. um breyt. á vegalögum á þskj. 350 ásamt hv. 2. þm. Reykn. og hv. 4. þm. Reykn. Frv. er þess efnis, að niður falli úr vegalögum nr. 23 frá 1970 95. gr. þeirra laga, en gr. er þess efnis, að ráðh. sé heimilt að ákveða með reglugerð, að greiða skuli sérstakt umferðargjald af ökutækjum, sem aka um tiltekna vegi eða brýr. Enn fremur er tekið fram í frv., að frá þeim tíma er lögin taki gildi, skuli falla úr gildi reglugerð frá 23. marz 1966, um innheimtu umferðargjalds af bifreiðum og öðrum ökutækjum, sem aka um Reykjanesbraut. Ég tel vonum seinna, að frv. um þetta efni sé á ný lagt fram á hv. Alþ. Frv. um sama efni hafa áður verið lögð fram á þingi, síðast árið 1967, en varð þá ekki útrætt. Frv. þetta er nú flutt til þess að kanna, hvort ekki reynist vera fyrir hendi meiri hl. meðal alþm. um að marka þá stefnu, að sérstök umferðargjöld af bifreiðum, sem aka tiltekna vegi eða brýr, skuli ekki vera innheimt. Ákvæði 95. gr. vegalaga gefa beinlínis til kynna, að löggjafarvaldið ætlast til þess af ráðh., að hann setji á veggjöld, þar sem það þykir henta. Þess vegna er eðlilegt, að veggjald það, sem verið hefur á Reykjanesbraut frá árinu 1965, sé ekki afnumið, á meðan nefnt ákvæði vegalaga helzt óbreytt. Á sama hátt er eðlilegt, að sett verði veggjald á aðra vegi, þar sem það reynist mögulegt. Það er hins vegar skoðun mín, að Alþ. beri nú að afnema heimild til þess að leggja á sérstakt umferðargjald, og hefði raunar aldrei átt að setja nefnt ákvæði í lög. Skal ég nú rökstyðja frekar þá skoðun mína, að óeðlilegt sé að leggja á sérstakt umferðargjald á einstökum vegum. Við Íslendingar hljótum að stefna að því að byggja upp þjóðvegakerfi, sem fullnægjandi má telja miðað við umferðarþunga á hverjum vegi. Þannig hljótum við að leggja mismunandi vegi. Það dettur engum í hug, að allir vegir í landinu verði steyptir, malbikaðir eða olíubornir. Hins vegar er unnt að sýna fram á það með rökum, að það er þjóðhagslega hagkvæmt að leggja varanlegt slitlag á nokkurn hluta vegakerfisins. Á hinn bóginn geta vel byggðir malarvegir víða með góðu móti borið umferðarþungann. Kostnaður við vegagerð er mjög mismunandi eftir staðháttum. Sums staðar þarf að leggja vegi í bröttum fjallshlíðum eða grafa jarðgöng til þess að tryggja samgöngur milli staða eða landshluta. Á öðrum stöðum er vegarlagning hins vegar auðveld og tiltölulaga ódýr. Lagning vega með varanlegu slitlagi er alla vega dýrari í framkvæmd en lagning malarvega. Hins vegar er rétt að benda á þá staðreynd, að margir vegarkaflar, sem lagðir eru úr möl, eru dýrari á km en lagning varanlegs slitlags við góðar aðstæður. Ein höfuðröksemd fyrir því, að lagt var veggjald á Reykjanesbraut á sínum tíma, var sú, að hér væri um fjárfreka framkvæmd að ræða og sjálfsagt væri, að þeir, sem ættu þess kost að aka þennan ágæta veg, greiddu hluta af stofnkostnaðinum. En þá vaknar ósjálfrátt sú spurning: Hvenær er einhver vegaframkvæmd það fjárfrek, að það réttlæti sérstakt veggjald? Á hér að miða við heildarkostnað framkvæmdarinnar eða kostnað á km, eða á e. t. v. að miða við heildarkostnað framkvæmdar deilt með fjölda bifreiða, sem aka viðkomandi veg? Síðasta viðmiðunin væri máske sú eðlilegasta. Ef menn geta verið sammála um það, þá er ég sannfærður um, að fjöldamargar vegaframkvæmdir á Íslandi mundu flokkast með Reykjanesbraut í þann hóp vega, sem leggja bæri á umferðargjald. En hvernig fyndist mönnun það að vera gert að greiða umferðargjald, ef þeir ækju um jarðgöng til Siglufjarðar eða fyrirhuguð jarðgöng um Oddsskarð eða ef umferðargjald væri á öllum meiri háttar brúm á landinu? Ef menn vilja hins vegar heldur miða við skilgreininguna á kostnað á km. mætti nefna sem dæmi um veg, sem sjálfsagt væri að leggja á umferðargjald, veginn út frá Reykjavík austur og norður, þ. e. a. s. veginn yfir Elliðaár og upp Elliðaárbrekkuna. En hann mun vera ein langdýrasta vegagerð, sem framkvæmd hefur verið hér á landi, miðað við vegalengd. Mér er til efs, að nokkur sá maður sé til, sem heldur því fram í fullri alvöru, að unnt væri að innheimta sérstakt umferðargjald í Elliðaárbrekkunni. Hæstv. fyrrv. samgrh., Ingólfur Jónsson, sagði svo í umr. hér á Alþ. 27. okt. 1965, með leyfi forseta: „Ég geri t. d. ekki ráð fyrir því, að það verði innheimt umferðargjald af jarðgöngunum gegnum Stráka, þegar þau verða tekin í notkun, einfaldlega vegna þess að það borgar sig ekki. Umferðin verður ekki það mikil, að það geti svarað kostnaði: Ég býst við, að undir þessi ummæli ráðh. getum við öll tekið. Ástæðan fyrir því, að ekki er unnt að innheimta umferðargjald af veginum yfir Elliðaár, er sú, að umferð þar er það mikil, að útilokað er að koma við innheimtu, án þess að það valdi verulegum truflunum á umferðinni. Ég tel mig með þessum tveimur dæmum hafa sýnt fram á, að umferðargjald verður aldrei unnt að innheimta nema á vegum, þar sem umferð er af ákveðinni stærð. Ef umferðin er lítil, þá borgar innheimtan sig ekki. Þegar umferðin er hins vegar mjög mikil, þá er ekki unnt að koma við innheimtu, án þess að umferðin á viðkomandi stöðum verði fyrir verulegum töfum. En það er nú ekki einu sinni svo, að við getum sett veggjöld á allar kostnaðarsamar vegaframkvæmdir, þar sem umferðarmagnið er af mátulegri stærð. Ef viðkomandi vegur er lagður um þéttbýl svæði mikinn hluta leiðarinnar, þá er það svo, að menn aka mjög mismunandi langt eftir þessum ágæta vegi. Sumir aka kannske nokkur hundruð metra, aðrir nokkra km, en aðrir tugi km. Þá er alveg sama hvar á leiðinni veggjaldið er innheimt, ekki verður komizt hjá misrétti í þeirri innheimtu, þar sem engum dettur í hug, að unnt sé að hafa veggjaldið mismunandi eftir því, hversu langt menn aka eftir veginum. Ef innheimta á veggjald við slíkar aðstæður, munu sumir greiða gjaldið fyrir að fá að aka stuttan spöl eftir veginum, en aðrir fyrir að aka veginn allan. Án þess að hafa gert á því sérstaka athugun, finnst mér líklegt, að þannig hátti til víða, þar sem hugsanlegt er, að lagðir verði dýrir vegir hér á landi á næstu árum. Veggjald verður því aðeins unnt að leggja á þá vegi, þar sem umferð er af ákveðinni stærð og töluverður hluti leiðarinnar liggur um lítt byggð svæði. Þannig háttar einmitt um Reykjanesbraut, og ég hygg, að svo sé einnig um Suðurlandsveg að Selfossi. En ég er næstum viss um, að svo háttar til um fáa vegi, sem lagðir kunna að verða með varanlegu slitlagi hér á landi. Það er því rétt, að menn átti sig á því, hvort eðlilegt sé að viðhalda innheimtu á þann hátt, sem gert hefur verið nú í rúm 6 ár, vitandi það, að slíkur skattur mun aldrei verða lagður nema á lítinn hluta þeirra vega, sem annars þætti eðlilegt að hann næði til. Algeng röksemd fyrir því, að sjálfsagt sé að innheimta umferðargjald á Reykjanesbraut og öðrum sambærilegum vegum, eins og það er gjarnan orðað, og er þá væntanlega átt við vel byggða vegi með varanlegu slitlagi, er sú, að sjálfsagt sé, að þeir landsmenn, sem búi við þau forréttindi að fá að aka svo góða vegi, eins og það er gjarnan nefnt, meðan aðrir þurfa að hossast á lélegum malarvegum, þeir greiði eitthvað aukalega fyrir þessa sérstöku aðstöðu. Vissulega skal það viðurkennt, að gerólíkt er að aka Reykjanesbraut eða aka lélega, holótta malarvegi. En hitt skulu menn hafa í huga, að víða um landið hafa verið lagðir vegir, sem er sízt verra að aka en steypta, malbikaða eða olíuborna vegi, þó að þeir séu aðeins lagðir úr möl. Þar sem lagðir hafa verið góðir malarvegir, umferð er ekki mjög mikil og viðhald veganna er með eðlilegum hætti, þar er alls ekkert verra að aka en á þeim vegum, sem lagðir eru varanlegu slitlagi. Ég skal fúslega viðurkenna, að víða um landið eru vegir algerlega óviðunandi, og þeim mönnum, sem búa við lélegustu vegina, er vissulega vorkunn, þó að þeir öfundi Suðurnesjabúa og aðra, sem að einhverju leyti búa við góða vegi. Hins vegar réttlætir það alls ekki, að lagt sé veggjald á einstaka vegi, þar sem fullu réttlæti verður aldrei náð í veggjöldum. Ef nokkurn tíma ætti að vera hægt að ná fullu réttlæti í slíkum gjöldum, værum við fyrr en varði komin með veggjöld um allt land á mismunandi löngum vegaköflum og brúm og mundi enda í hreinu óefni. Ég vænti þess, að allir hv. alþm. geti sameinazt um, að stefna beri að því að fullkomna vegakerfið á Íslandi. Gerðar hafa verið samgönguáætlanir fyrir einstaka landshluta, og verið er að vinna að því að gera heildaráætlun um nauðsynlegar framkvæmdir í vegagerð fyrir allt landið. Ég teldi mjög heppilegt, ef menn gætu sameinazt um að samþykkja á Alþ. slíka heildaráætlun. Það er þó e. t. v. til of mikils mælzt, að menn geti verið sammála um röð framkvæmda. Um það eru eflaust mjög skiptar skoðanir. Hins vegar komast menn ekki fram hjá því, að slíkar ákvarðanir verður að taka. Ég vildi einnig leyfa mér að vona það, að þm. geti verið sammála um að afnema það óréttlæti, sem nú hefur viðgengizt í meira en 6 ár, að litlum hluta landsmanna er gert að greiða sérstakt veggjald fyrir að aka heiman og heim, einungis vegna þess að sjálfsagt þótti á sínum tíma að leggja varanlegan veg á milli höfuðborgarinnar og eina millilandaflugvallar landsins. Ég hygg, að enginn geti sagt, að lagning Reykjanesbrautar hafi verið óþörf á sínum tíma þrátt fyrir óteljandi önnur verkefni, sem vissulega væri einnig æskilegt, að hefði verið búið að leysa. En er það viðunandi til lengdar, að sérstakt veggjald sé innheimt einungis þar sem þægilegt er að koma því við? Er það eðlilegt, að þeir landsmenn, sem áður bjuggu við verstu vegi að flestra dómi, greiði sérstakt veggjald, einungis vegna þess að sjálfsagt þótti að leggja veg með varanlegu slitlagi í stað þess að fleygja gífurlegum upphæðum á ári hverju í viðhald á gömlum malarvegi? Ég býst ekki við, að nokkrum manni hefði dottið í hug að leggja veggjald á Reykjanesbraut, ef þar hefði aðeins verið lagður malarvegur. En hversu miklar fjárhæðir hafa ekki sparazt við það, að þar var þó á sínum tíma lagður vegur með varanlegu slitlagi? Að lokum aðeins þetta: Ég vænti þess, að hv. alþm. geri sér grein fyrir því, að með því að leggja á sérstök veggjöld er tekin upp mjög óeðlileg skattlagning, sem getur aldrei verið sanngjörn. Við skulum því afnema þá heimild, sem er í vegalögum til þess að leggja á slík gjöld, nú á þessu þingi og marka þar með skýra stefnu í þessu máli. Ég leyfi mér að vona fastlega, að málið fái skjóta meðferð í n. þeim, sem um það fjalla, og fái lokaafgreiðslu á þessu þingi. Herra forseti. Ég legg til, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. samgmn.



Herra forseti. Aðeins nokkur orð vegna þessa frv., sem hér hefur verið fylgt úr hlaði af hv. 1. flm. Ég ætla þó ekki að fara út í umr. um réttmæti þess að hafa þessa heimild í lögum, sem nú er lagt til, að verði numin brott, eða umr. um það, hvaða vegir séu sambærilegir. Ég vil í upphafi taka það fram, að ég er meðmæltur því, að veggjald á Reykjanesbraut verði fellt niður. Þetta er ekki í fyrsta sinn, sem þetta mál kemur til umr., hvorki hér á hv. Alþ. né á öðrum vettvangi. Áður en ég kem að því atriði þarf ég að gera lítillega að umræðuefni þau vinnubrögð, sem eru iðkuð með flutningi þessa frv. Það er út af fyrir sig skiljanlegt, að varamenn, sem koma í þingið um skamman tíma, telji sig knúða til að flytja eitthvert mál, svona til að fá það skjalfast, að þeir hafi þó stigið í ræðustól á Alþ. En hér virðist þó hv. 1. flm. þessa frv. sýna flokksformanni sínum, hæstv. samgrh., tiltölulega litla tillitssemi, og skal ég koma að því nokkru nánar. Nokkru fyrir jól lagði hv. 5. landsk. þm. fram fsp., til hæstv. samgrh. um það, hvort ríkisstj. hygðist afnema veggjald á umferð um Reykjanesbraut, og ef svo væri, hvenær sú ákvörðun kæmi til framkvæmda. Svar hæstv. samgrh. var efnislega á þá leið, að sú ákvörðun yrði tekin, „prinsip“-ákvörðun í málinu, eins og hann orðaði það, þegar sambærilegir vegir væru komnir til annarra staða, en það mundi verða á þessu ári. Frekari yfirlýsing var ekki gefin um þetta mál. Hins vegar lá fyrir yfirlýsing frá fyrrv. samgrh. um, að veggjaldið yrði afnumið á Reykjanesbraut. Slíka yfirlýsingu hefur núv. hæstv. samgrh. ekki viljað gefa, og virðist mér því þetta frv. vera flutt vegna þess, að flm. - sem eru allir stuðningsmenn núv. hæstv. ríkisstj. - treysta hæstv. samgrh. ekki til að beita því valdi, sem hann hefur samkv. vegalögum, með þeim hætti, sem íbúar Suðurnesja og aðrir, sem um Reykjanesbraut aka, óska. Þm. Sjálfstfl. í Reykjaneskjördæmi hafa barizt fyrir afnámi þessa gjalds undanfarin ár, þótt þeim hafi á sínum tíma samþykkt heimild þá í vegalögum, sem hér er lagt til að verði felld niður, eins og raunar allir aðrir þm., sem þá sátu á Alþ., gerðu. Það mun því ekki standa á þeim að gera það, sem þarf til þess að veggjaldið verði fellt niður, þ. á m. að styðja þetta frv., ekki sízt ef fyrir liggur, að hæstv. samgrh. muni ekki nota vald sitt til að fella það niður. Sú yfirlýsing liggur að vísu ekki fyrir, en till. hans hlýtur að birtast, þegar vegáætlun fyrir næstu 4 ár verður lögð fyrir Alþ., sem mér skilst að verði í næsta mánuði. Það virðist því sem flutningur þessa frv. hefði mátt bíða þar til till. hæstv. samgrh. yrðu lagðar fram. Þetta sýnir hins vegar það, að hér er um nokkra sýndarmennsku að ræða. Tveir þm. stjórnarflokkanna úr Reykjaneskjördæmi og einn varamaður úr einum stjórnarflokkanna, sem var í framboði við síðustu kosningar í sama kjördæmi, virðast vera að reyna að slá sig til riddara með flutningi frv. Að sjálfsögðu skiptir það ekki meginmáli, hvernig að þessu máli er staðið. Þetta kryddar kannske aðeins tilveruna og gerir flm. svolítið broslega í augum þeirra, sem þekkja söguna. Það sjá t. d. allir í gegnum það, að þm. Sjálfstfl. og Alþfl. í kjördæminu er ekki boðið að vera meðflm. þrátt fyrir skýra afstöðu þeirra í þessu máli og þrátt fyrir tilraunir þeirra til að ná samstöðu allra þm. kjördæmisins um þau mál, sem eiga að vera hafin yfir alla pólitík. En þetta er mat flm. á því, hvernig bezt sé borgið hagsmunum íbúa kjördæmisins, og hvaða vinnubrögðum eigi að beita til að koma þeim fram. Það er auðvitað afskaplega gott að geta sagt frá þessu t. d. í næstu kosningabaráttu á Suðurnesjum, að það hafi verið þm. núv. stjórnarflokka, sem komu þessu máli í gegn, hinir hafi þar ekki verið með í ráðum. Ég get ekki stillt mig um að geta lítillega þáttar hv. 2. þm. Reykn., sem jafnframt er 2. flm. þessa frv., Jóns Skaftasonar, vegna þess að hans þáttur er að verða dálítið broslegur í þessu máli. Það er að vísu miður, að hann skuli ekki vera hér viðstaddur. Í Alþingistíðindum 1959–1960, bls. 221, segir þessi hv. þm., með leyfi hæstv. forseta: „Framkvæmd lagafrv. þessa er dýr“ - þ. e. lagafrv. um steinsteyptan veg suður á Reykjanes - „og því er eðlilegt, að heimilt sé að taka lán til hennar. Mjög er sennilegt, að hægt verði að endurgreiða það lán að verulegu leyti með því að leggja nokkurt gjald á bifreiðar, sem um veginn fara, þar sem sparnaður á viðhaldi þeirra og rekstrarkostnaði hlyti að verða verulegur“ o. s. frv. Þetta sagði hann þá. Síðan hefur hann að vísu sagt og við annað tækifæri, að þetta hafi hann látið út úr sér í barnaskap sínum, og ég efast ekkert um vilja hans nú í þessu máli. En nóg um það. Aðalatriðið er, að veggjaldið verði fellt niður. Minna máli skiptir, með hvaða hætti það verður gert. Ef núv. hæstv. samgrh. vill ekki nota vald sitt til að gera svo, þá mun ekki standa á þm. Sjálfstfl. í Reykjaneskjördæmi að styðja þær aðgerðir, sem hér er lagt til að gerðar verði, og þeir munu jafnframt reiðubúnir að vinna að málinu í sínum flokki, ef stjórnarliðið skyldi bregðast flm. frv. Við sjálfstæðismenn höfum hins vegar sætt okkur við það, enda treyst því, að veggjaldið félli niður frá næstu áramótum. Við höfum sætt okkur við þetta vegna þess, að með þessum tekjum hefur verið reiknað í gildandi vegáætlun. Það er ekki ábyrg fjármálastjórn, sem lýsir sér í því að fella niður á miðju gildistímabili hans tekjustofn, sem reiknað hefur verið með. Hins vegar má kannske segja, að það sé í fullu samræmi við þá fjármálapólitík, sem núv. stjórnarflokkar eiga allan höfundarrétt, að.

Flm. (Halldór S. Magnússon) : Herra forseti. Ég skal ekki tefja tíma alþm. mjög lengi, en ég get þó ekki stillt mig um að gera örfáar aths. við ræðu síðasta ræðumanns, hv. 11. landsk. þm. Ég tel, að það sé alls ekki neitt tillitsleysi við hæstv. samgrh., þó að þetta frv. sé flutt. Með þessu frv. viljum við flm. fá úr því skorið, hvort ekki sé vilji hér á Alþ. fyrir því að marka þá skýru stefnu, að veggjöld verði almennt ekki innheimt í landinu, hvort sem um er að ræða Reykjanesbraut eða aðra vegi. Einstaka þm. virðast þó vilja binda sig í þessu máli við einstaka landshluta og horfa einungis á einstök kjördæmi, en við viljum líta þannig yfir allt landið og leggjum því til, að þetta ákvæði verði afnumið úr vegalögum, þannig að svo lengi sem í það kemur ekki inn í vegalög aftur verði alls ekki innheimt veggjöld hér á landi. Við teljum þetta vera fullkomið réttlætismál, ekki einungis fyrir íbúa Reykjaneskjördæmis, heldur fyrir íbúa alls landsins, einkum og sér í lagi þá, sem geta átt von á því að búa við slíka skattlagningu, eins og Reykjanesbúar hafa þurft að búa við undanfarin rúm 6 ár. Ég tel alls ekkert óeðlilegt, þó að hæstv. núv. samgrh. hafi ekki viljað lýsa yfir niðurfellingu þessa gjalds,nú, einfaldlega vegna þess, eins og ég gat um í minni upphafsræðu, að meðan þetta ákvæði er í vegalögum, þá lít ég svo á, að löggjafarvaldið ætlist beinlínis til þess, að ráðh. setji á veggjöld, þar sem honum þyki það henta. Og hafi veggjald einu sinni verið sett á einhvern veg, þá tel ég óeðlilegt, að meðan þetta ákvæði er í lögum sé það sama veggjald afnumið. Ég tel líka á sama hátt óeðlilegt, annað en hæstv. samgrh. setji veggjald á aðra vegi, sem hann kann að telja sambærilega, þó að það geti alltaf verið teygjanlegt hugtak, á meðan nefnd ákvæði eru í vegalögum. En það er í sjálfu sér ekki á valdi ráðh. að breyta lögunum, heldur á valdi Alþ., og þess vegna er þetta frv. lagt hér fram. Ég vísa algerlega á bug öllum fullyrðingum um það, að flm. þessa frv. treysti ekki samgrh. og frv.-flutningurinn sé tillitsleysi við hann. Það, að þetta sé sýndarmennska, og þá einkum og sér í lagi bent á það, að þm. Sjálfstfl. og Alþfl. hafi ekki verið boðið að vera meðflm. að frv., þá vil ég leyfa mér að benda á það, að þm. þessara flokka voru aðilar að ríkisstj. allan þann tíma, sem þetta veggjald hefur verið á, þ. e. a. s. í um það bil tæp 6 ár, og allan þann tíma tókst þeim ekki að breyta þessu gjaldi nokkuð, það hefur verið allan þann tíma. Ég tel þess vegna alls ekki óeðlilegt, að þm. núv. stjórnarflokka, fyrrv. stjórnarandstöðu, í kjördæminu ásamt mér sem varaþm. flytji þetta frv. til þess að reyna nú að koma í verk því, sem þm, fyrrv. stjórnarflokka í kjördæminu tókst ekki að koma í verk, á meðan þeir áttu aðild að stjórn. Ég þakka samt vissulega stuðning hv. þm. við frv., og ég átti reyndar ekki von á öðru en hann og aðrir þm. Sjálfstfl. og Alþfl. í kjördæminu væru frv. meðmæltir, og ég leyfi mér fastlega að vona, að svo sé um miklu fleiri og menn líti ekki á þetta mál einungis sem málefni Reykjaneskjördæmis, því að það er trú mín, að þetta sé fullkomið réttlætismál fyrir alla landsmenn, það verði aldrei jafnrétti í veggjöldum á Íslandi og við þurfum ekki að takmarka okkur við einstök kjördæmi í því efni.