Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Hæstv. forseti. Ég vil gera þingheimi grein fyrir upplýsingum sem mér hafa borist frá hæstv. fjármálaráðherra sem svar við fyrirspurn minni um þróun barnabóta á samstarfstíma Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks frá árinu 1995, en sem kunnugt er lofuðu þessir flokkar því að bæta verulega stöðu barnafólks og bæta í barnabæturnar. Þetta voru einhver sverustu kosningaloforðin sem Framsóknarflokkurinn gaf árið 1995, árið 1999 og fyrir kosningarnar 2003. Hver er niðurstaðan? Niðurstaðan er sú að ef miðað er við fast verðlag á árinu 2005, stöðu krónunnar þá, námu barnabætur rúmum 6,6 milljörðum 1995, svipað 1996, orðið lægra 1997, 1998 enn lægra, 1999 enn lægra, 2000 enn lægra, orðið rúmum tveimur milljörðum lægra, 2002 lægra, 2003 lægra, 2004 lægra og 2005 lægra. Það er síðan á árinu 2006 og 2007 sem farið er að bæta í í samræmi við gömlu trikkin að bæta í í tengslum við kosningar sem minnir okkur á að báðir þessir flokkar og ríkisstjórnin í heild sinni er farin að ávísa inn í framtíðina. Þar eru kosningaloforðin. Hæstv. forseti. Ég vildi nota þetta tækifæri til að biðja Framsóknarflokkinn afsökunar á einu. Ég hafði heitið formanni flokksins því að taka upp umræðu um einkavinavæðingu Framsóknarflokksins í tengslum við einkavæðinguna. Því miður getur ekki orðið af þessu, við höfum samið um þinglokin í dag en ég heiti því að taka málið upp á komandi vikum í kosningabaráttunni.

Ég er stolt af þeirri umræðu.

Herra forseti. Ég verð að viðurkenna að ég er svona hálfaumur yfir þessu svari sem hv. þingmaður var að vitna til. Þó að svarið sé rétt svo langt sem það nær þá nær það ekki nema til ársins 2005. Miðað við þær tölur sem samþykktar eru í fjárlögunum fyrir árið 2007 eru 8,5 milljarðar kr. í barnabætur og það er að raungildi það hæsta sem verið hefur síðan 1991 og sem hlutfall af landsframleiðslu er það það hæsta sem það hefur verið síðustu tíu árin. Það er búið að hækka ótekjutengdar barnabætur um 50% á tveimur árum og hækka viðmiðunarmörk á tekjutengdum barnabótum um 50% á tveimur árum. Af því að ég verð eiginlega að þakka hv. þingmanni fyrir að vekja máls á þessu hér svo að ég gæti komið þessum frekari upplýsingum á framfæri við þingheim, og ég veit að hann er áhugamaður um hvernig kjör barnafólks eru að þróast, þá langar mig til þess að upplýsa einnig um það að þær breytingar sem hafa verið gerðar á skattkerfinu á fyrstu þremur mánuðum ársins, því sem liðið er af þeim, leiða til þess að kaupmáttaraukning barnafólks, vegið meðaltal, hækkar um 8,6%. Það er kaupmáttur ráðstöfunartekna þegar tekið hefur verið tillit til skatta og verðlagsbreytinga. Fyrir þá hins vegar sem telja að haglýsingar Fitch matsfyrirtækisins og þeirra mat á stöðunni hér sé það besta sem hægt er að fá eru þetta ekki vondar fréttir því að það er auðvitað það sem við höfum verið að gera núna á síðustu mánuðum til þess að bæta kjör þessa hóps 

Virðulegi forseti. Það er mjög vel við hæfi á þessum síðasta degi þingsins á kjörtímabilinu að ræða svar fjármálaráðherra um skerðingu á barnabótum þar sem ráðherrann staðfesti sjálfur það sem við höfum ítrekað haldið fram í Samfylkingunni, þá gífurlegu skerðingu sem orðið hefur á barnabótum á kjörtímabilinu sem er um 10 milljarðar frá árinu 1995 til 2005 og staðfest er í þessu svari. Þó að verið sé að bæta þetta á síðasta ári og þessu ári þá er eingöngu verið að skila litlu til baka af þeim tíu milljörðum sem hafa verið teknir af barnafólki, kannski innan við 20%. Það sem verra er er líka það að núverandi ríkisstjórn hætti að greiða ótekjutengdar barnabætur nema til 7 ára aldurs en þegar hún tók við á árinu 1995 voru barnabætur greiddar til 16 ára aldurs. Það er auðvitað hrein skömm vegna þess að þeir sem eru með börn í grunnskóla vita að kostnaðurinn við börn í grunnskóla er ekkert minni en við börn á leikskólaaldri en þá er hætt að greiða barnabætur. Þetta er auðvitað hrein skömm fyrir ríkisstjórnina og þetta er minnismerki um svik stjórnarflokkanna við barnafjölskyldur, ekki bara í þessu máli heldur varðandi fæðingarorlofsgreiðslur, sem hafa verið verulega skertar á kjörtímabilinu og eru ekki 80% af launum heldur 72–74%. Þetta eru líka svik við fjölskyldur að því leyti að því var heitið hér á þingi árið 1991 í samræmi við þingsályktunartillögu frá Alþingi að heildarstefna yrði mótuð í málefnum barna og unglinga og það hefur verið svikið þrátt fyrir að fyrir lægi vilji Alþingis í samþykktri þingsályktunartillögu að það verði gert. Ríkisstjórnin hefur farið illa með barnafjölskyldur 

Herra forseti. Ég ætla að ræða hér um störf þingsins, allt annað mál en menn hafa rætt hér en það er að mér hefur borist til eyrna að frumvarpi til laga um vátryggingarsamninga verði frestað og ég vil benda hv. þingheimi á hvaða afleiðingar það muni hafa. Tilgangur þessa frumvarps var að eyða vafa á túlkun sem hefur risið um ákvæði 82. gr. laganna um vátryggingarsamninga sem komu til framkvæmda 1. janúar 2006. Tvær opinberar stofnanir, Persónuvernd og Fjármálaeftirlitið höfðu hvor sína túlkun á lögunum. Mér sem formanni efnahags- og viðskiptanefndar barst þetta til eyrna og ég leitaði eftir því að ráðuneytið, ásamt þessum tveimur stofnunum, kæmist að niðurstöðu þannig að ekki ríkti sú réttaróvissa í landinu sem er vegna túlkunar þessara tveggja stofnana. Hér var lagt fram frumvarp á þinginu og það var unnið mjög vel í nefndinni. Nefndin fékk þrjá aðila, ráðuneytið og þessar tvær stofnanir til að fara í gegnum málið ítarlega og niðurstaðan er það frumvarp og þær breytingar sem við höfum hér til vinnslu í þinginu. Ef þetta verður ekki samþykkt núna ríkir áfram réttaróvissa í landinu og áfram gilda núgildandi lög sem ég held að allir séu sammála um að séu verri en það sem hér er lagt til. Ég skora því á hv. þingmenn að taka sér tak og samþykkja þetta frumvarp og þær breytingar sem hv. efnahags- og viðskiptanefnd hefur gert á því.

Hæstv. forseti. Hæstv. fjármálaráðherra segir að menn hafi verið að bæta í ótekjutengdar barnabætur á undanförnum árum. Staðreyndin er sú að ef við lítum á ótekjutengdu barnabæturnar fyrir árið 1991 voru þær, miðað við verðlag ársins 2003 5,3 milljarðar en á árinu 2003 1 milljarður rúmur. Menn eru því að bæta í eitthvað sem hafði verið lækkað verulega. Menn geta deilt um það hvernig samsetningin eigi að vera á milli tekjutengdra og ótekjutengdra barnabóta en þetta er staðreyndin og ég tek undir orð hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur hvað þetta snertir.

… til þessarar breytingar, verkalýðshreyfingin.

Það er rétt. Síðan er náttúrlega athyglisvert þetta frammíkall hæstv. fyrrverandi iðnaðarráðherra og núverandi utanríkisráðherra, Valgerðar Sverrisdóttur, sem væri stolt af því að taka þátt í einkavinavæðingarumræðunni á komandi vikum og fagnaði því að það yrði gert. Ég skal svo sannarlega sjá til þess að fögnuður hennar geti orðið mikill hvað það snertir. En ég held að það sé mjög mikilvægt að kjósendur átti sig á þeim stórfelldu svikum og blekkingum sem hér hafa verið í reynd afhjúpaðar, að á samstarfstíma Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks hafa barnabæturnar verið stórlækkaðar þótt núna undir kosningarnar sé verið að bæta örlítið í til þess að blekkja kjósendur til fylgilags við þessa flokka að nýju.

Herra forseti. Það eru ákaflega sláandi upplýsingar sem hér liggja fyrir um feril þessarar ríkisstjórnar og reyndar allan feril Sjálfstæðisflokksins í þessum málum sem byrjar á því, strax á árinu 1992, að skerða barnabæturnar harkalega eftir að hann kemst til valda og færa úr ótekjutengda hlutanum yfir í tekjutengda hlutann. Þó tekur steininn úr þegar framsóknarmenn skipta inn á fyrir Alþýðuflokkinn eftir 1995 því að þá er gengið enn lengra í þessa átt og um skeið voru barnabætur á Íslandi nánast tekjutengdar að fullu. Má ég þá minna á að hér skipta náttúrlega skerðingarmörkin máli. Tekjutengingin byrjar að virka mjög neðarlega þannig að skattalegt hagræði barnafjölskyldna hverfur hratt áður en hægt er að tala um háar tekjur í því sambandi. Um tíma, á þessu árabili frá 1996/1997 og fram að þessu, hefur Ísland verið í algerri sérstöðu hvað það varðar að meðaltekjufólk hefur nánast einskis skattalegs hagræðis notið þó að það sé með mörg börn. Ég þekki þess hvergi dæmi annars staðar í skattkerfinu að annaðhvort séu ekki skattafrádrættir eða beinar greiðslur sem vega í miklu ríkari mæli upp á móti auknum framfærslukostnaði barnmargra fjölskyldna. Hér voru tekin risaskref aftur á bak hvaða það varðar að tryggja barnafjölskyldum sæmilega afkomu og jafna hlut þeirra borið saman við aðrar fjölskyldur í landinu en sú er auðvitað hugsunin með barnabótum eða skattalegu hagræði af þessu tagi. Þessi ferill er ósköp einfaldlega ríkisstjórninni til skammar og það bætir sáralítið hlut hennar þó að hún sýni núna örlítinn lit, knúin til þess af verkalýðshreyfingunni korteri fyrir kosningar.

Herra forseti. Þær upplýsingar sem hér koma fram í svari hæstv. fjármálaráðherra eru gríðarlega mikilvægar. Þær staðfesta það sem við í Samfylkingunni og reyndar stjórnarandstöðunni allri höfum haldið fram, að í ríkisstjórnartíð Framsóknarflokksins er búið að kroppa samtals 10 milljarða af barnabótum, það er búið að taka 10 milljarða kr. frá barnafjölskyldum í landinu og við vitum öll hvert þær hafa verið færðar. Þær hafa verið færðar í skattalækkanir 10 prósentanna sem hafa hæstar tekjur á Íslandi. Þetta er það sem skiptir máli við þessar upplýsingar. Framsóknarflokkurinn, sem heldur því fram að hann sé sérstaklega barnavinsamlegur, hefur tekið þátt í því að taka með þessum hætti 10 þús. millj. íslenskra króna frá barnafjölskyldum. Er það nema von, herra forseti, að það sjái undir iljar framsóknarmanna burt úr salnum samstundis og þessi umræða kemur upp. Þegar ég horfi hér yfir þéttskipaðan þingsal sé ég að það vantar bara fulltrúa eins flokks, Framsóknarflokksins. Hann flýr af hólmi þegar þessar upplýsingar koma fram. Hvar eru nú talsmenn Framsóknarflokksins úr fjárlaganefndinni þegar við ræðum þessa tölu, þá staðreynd að búið sé að taka 10 milljarða úr barnabótum frá 1995? Hvar eru þeir núna? Þeir eru flúnir vegna þess að þeir þora ekki að horfast í augu við sannleikann. Svo kemur hæstv. fjármálaráðherra og gumar af því að búið sé að ákveða að hækka fyrir næsta ár, á kosningaári, en hverjir ráku hæstv. fjármálaráðherra, nánast klipu hann með töngum, til þess að gera þá breytingu sem verður á næsta ári? Það var verkalýðshreyfingin, það var partur af samningum milli ríkisstjórnarinnar og verkalýðshreyfingarinnar þannig að það er engin ástæða fyrir hæstv. ráðherra að hrósa sér af þessu.

Herra forseti. Hér er fólk að tala sem sér bara ekki til sólar, það bara sér ekki til sólar fyrir einu eða neinu.  Það sem skiptir mestu máli er að kaupmáttur þessara hópa batnar stórkostlega vegna ákvarðana sem stjórnarmeirihluti hér á Alþingi hefur tekið. Og hvað hafa hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar gert í því samhengi? 

Tekurðu ekki mat á verkó?


             Hv. þingmaður sem hér galar fram í tekur meira mark á greiningardeildunum úti í heimi en verkalýðshreyfingunni, það er alveg augljóst, og hann sér ekki til sólar. Ég verð að segja eins og vinur minn, Björn á Hofsstöðum, sagði: Drengir, sjáið þið ekki veisluna? Þetta fólk sér ekki hvað hefur verið að gerast hér á undanförnum árum. Það sér það bara ekki, sennilega af því að það vill það ekki.

Hverjir eru í minni veislu?

Herra forseti. Málflutningur hæstv. fjármálaráðherra í þessum umræðum er honum ekki til mikils sóma. Ætli það sé ekki þannig að greiningardeildir  
             Það sem við erum að ræða hér í formi barnabóta - 
            

Forseti biður þingmenn að gefa ræðumanni tækifæri til að ljúka máli sínu.

Það sem við erum að ræða hér í formi barnabóta eru smáaurar í samanburði við þær stóru fjárhæðir sem ríkisstjórnin hefur mitt í þenslunni sett í umferð með því að lækka skatta á hátekjufólki og með því að lækka skatta á gróðafyrirtækjum.  Varðandi barnabæturnar er það einfaldlega þannig að ríkisstjórnin á langt í land með að skila þeim 10 milljörðum sem hún hefur haft af barnafjölskyldum í landinu á þessum langa tíma. Það sem verst er er það að þær fjölskyldur sem urðu af bótunum á þessum langa tíma fá þær aldrei aftur. Þær eru búnar að ala upp börn sín við verri skilyrði en ella hefði orðið. Má ég minna á hvað tekjuskerðingarmörkin liggja neðarlega og að nú eru eingöngu greiddar ótekjutengdar barnabætur upp að sjö ára aldri? Að síðustu vil ég minna á eitt, hið stórfellda kosningaloforð Framsóknarflokksins um barnakortin. 

Hvenær á að hækka skattana?

Forseti vil gera athugasemdir við orðalagið „hv. yfirgjammari“ sem kom fram í ræðu hv. síðasta ræðumanns. Jafnframt gerir forseti athugasemdir við þann óróleika sem hefur verið á meðan hv. þingmaður flutti ræðu sína.

Virðulegi forseti. Hæstv. fjármálaráðherra kemst ekki undan því að viðurkenna að það var verkalýðshreyfingin sem knúði hæstv. ríkisstjórn til að skila örlitlu af því til baka sem ríkisstjórnin hefur skert barnabæturnar um á kjörtímabilinu. Þegar hæstv. ráðherra heldur því fram að barnabótunum hafi verið breytt þannig að þær séu nú greiddar til 18 ára aldurs barna gleymir hæstv. ráðherra að skýra það út fyrir fólki sem kannski er að hlusta á þessar umræður að það er alls ekki til allra barna, heldur eingöngu til þeirra sem hafa tekjutengdar barnabætur. Hin búa við það að barnabæturnar eru einungis greiddar til sjö ára aldurs barna. Þó er það þannig að kostnaður við grunnskólabörn er áætlaður um 250 þús. kr. á ári sem er engu minna en greitt er fyrir börn í leikskóla. Ég er viss um að hæstv. ráðherra hefur ekki hugmynd um hvenær barnabætur byrja að skerðast hjá t.d. einstæðum mæðrum. Það var við 77 þús. kr. á síðasta ári og verkalýðshreyfingin knúði það upp í 90 þús. kr. Þá byrja barnabætur að skerðast, og kannski tvöfalt meira hjá hjónafólki. Veit hæstv. ráðherra það að Ísland er eitt þriggja landa innan OECD sem greiðir ekki barnabætur til allra, heldur er með þær tekjutengdar? Yfirleitt eru þessar barnabætur ótekjutengdar. Og man ég rétt að landsfundur Sjálfstæðisflokksins hafi ályktað um að það ætti ekki að skerða barnabæturnar? Er það misminni hjá mér, hæstv. ráðherra? Það er eins og það er, ráðherrar Sjálfstæðisflokksins fara aldrei eftir landsfundaályktunum, ekki frekar en gert er hjá framsóknarmönnum. 

Hæstv. forseti. Ég ætlaði að nota þetta tækifæri til að vekja athygli hæstv. forseta á því að ég hygg að hæstv. fjármálaráðherra hafi sagt eina sanna setningu hérna áðan, þ.e. þegar hann ávarpaði beint - sem hann auðvitað á ekki að gera, hæstv. forseti, undir þinni fundarstjórn - hv. þm. Ögmund Jónasson og sagði við hann: Ég hef bætt kjör þín. Það er sennilega rétt því að við erum hátekjumenn hérna, þingmenn.

Forseti. Hér erum við að greiða atkvæði um frumvarp um losun gróðurhúsalofttegunda, þ.e. um að úthluta kvótum til stóriðjufyrirtækja. Við höfum borið fram við þetta frumvarp þrjár breytingartillögur, í raun fjórar, og þær gera ráð fyrir því að laga frumvarpið með þeim hætti að gjald verði tekið fyrir losunarheimildirnar, sem þar með teljast vera takmörkuð verðmæti í þjóðareigu, að ekki verði heimilt að fara yfir þær 1,6 millj. tonna sem til úthlutunar eru á hverju ári þannig að vígstaða Íslendinga og samningsstaða sé betri þegar kemur að næsta Kyoto-tímabili eftir það sem við erum núna að ganga inn í og að við stöndum með sóma og reisn við skuldbindingar okkar í baráttunni gegn loftslagsvánni. Í þriðja lagi að gæta þess að í svokölluðu sveigjanleikaákvæði verði gætt umhverfis- og náttúruverndarsjónarmiða. Ef þessar tillögur verða samþykktar er hægt að kalla þetta frumvarp töluvert skref, jákvætt, í þann nýja heim sem blasir við í umhverfismálum og atvinnuháttum og í raun og veru inn í nýtt hagkerfi sem mótast af þeirri virðingu fyrir umhverfi sem nú er ekki lengur pólitískur kostur, þannig að ég vitni til ummæla Als Gores á Óskarsverðlaunahátíðinni, heldur siðferðileg skylda.

Hæstv. forseti. Það mál sem hér er til atkvæða núna er eitt af stóru átakamálum samtímans. Hæstv. ríkisstjórn hefur sett sér markmið í losunarmálum og hefur kynnt þau, gerði það núna í febrúar, nýjustu endurnýjun á stefnumörkun ríkisstjórnarinnar í loftslagsmálum og þar eru sett markmið sem gefa það til kynna að þessi ríkisstjórn ætli sér að draga umtalsvert úr losun gróðurhúsalofttegunda á næstu árum og alla þessa öld. Þessarar stefnu sér hins vegar engan stað í því frumvarpi sem hér kemur til atkvæða. Þvert á móti ætlar ríkisstjórnin að auka gríðarlega losun gróðurhúsalofttegunda frá stóriðju á þeim tíma sem var til fyrsta skuldbindingartímabils Kyoto-bókunarinnar varið. Ofan í kaupið fékk íslenska ríkisstjórnin heimild til að bæta við almenna losun 10% miðað við viðmiðunina árið 1990 þegar samið var í Kyoto. Íslenska ríkisstjórnin er hér ekki bara að hlaupast undan merkjum alþjóðasamfélagsins sem skuldbatt sig samkvæmt loftslagssamningnum að draga úr losun heldur er hún einnig að hlaupast undan eigin merkjum, þeim sem hún hefur reist í loftslagsstefnu sinni sem er nýkynnt. Eins og hv. þm. Mörður Árnason gat um er enn tækifæri til að iðrast og breyta um kúrs í þessum málum. Það verður best gert með því að greiða atkvæði þeim breytingartillögum sem við í stjórnarandstöðunni, hv. þm. Mörður Árnason, við vinstri græn og samfylkingarþingmennirnir flytjum hér. Ég hvet hv. þingmenn til að skoða nú hug sinn um það hvort þeir ætli að leggjast á sveif með alþjóðasamfélaginu, með þeim sem lengst vilja ganga í þessum efnum, þ.e. til að vinna gegn hlýnun loftslagsins og neikvæðum áhrifum loftslagsbreytinga, hér er tækifærið.

Herra forseti. Frumvarpið sem við greiðum nú atkvæði um setur stóriðju skorður um losun gróðurhúsalofttegunda vegna skuldbindinga okkar gagnvart Kyoto-bókuninni. Það er grunnur og tilgangur þessa frumvarps. Frumvarpið setur jafnframt skilaboð fyrir framtíðina um að almennt megi búast við að þrengi um heimildir til losunar gróðurhúsalofttegunda vegna nýrra alþjóðlegra skuldbindinga eftir skuldbindingatímabilið 2008–2012. Það er mikilvægt að senda þau skilaboð strax að ókeypis losun koldíoxíðs út í andrúmsloftið er takmörkunum háð á heimsvísu og hér á Íslandi. Frumvarpið getur ekki á nokkurn hátt talist hvetjandi til frekari uppbyggingar stóriðju hér á landi. Markmið stjórnvalda um 50–75% minnkun losunar til 2050 eru sterk skilaboð til atvinnulífs og almennings um að hefja markvissa þróun í átt að loftslagsvænni atvinnustarfsemi og frumvarpið geymir skýr skilaboð um að stjórnvöldum er full alvara að taka þátt í alþjóðlegu átaki gegn loftslagsbreytingum og vera í fararbroddi ríkja heims í því átaki. Það er full ástæða til að fara með fyllstu gát varðandi virkjanir og stóriðju og það á sérstaklega við vegna náttúruverndarsjónarmiða. Við megum ekki rasa um ráð fram við virkjun fallvatna og háhitasvæða og breyta ásýnd landsins meira og hraðar en við kærum okkur um. Margir eru eindregnir andstæðingar stóriðju af þessum sökum. Við megum hins vegar ekki láta slíka andstöðu blinda okkur gegn staðreyndum. Virkjun fallvatna og jarðhita getur verið neikvæð frá náttúruverndarsjónarmiðum en nýting endurnýjanlegrar orku er jákvæð frá loftslagssjónarmiðum, hvort sem hún er til innanlandsnota eða til framleiðslu á alþjóðamarkaði. Til þessa dags, herra forseti, eru engar hömlur á losun koldíoxíðs frá stóriðju en með samþykkt þessa frumvarps eru fyrst settar slíkar hömlur. Stjórnarandstaðan hér á Alþingi tel ég að kjósi að styðja ekki þetta frumvarp sem ég ætla að verði mörgum umhverfisverndarsamtökum mikil vonbrigði.

Virðulegi forseti. Ég flyt breytingartillögu á þskj. 1329. Tilgangur hennar er að lögfesta breytingu á lögum um tekjuskatt. Þannig háttar til að skattlagning af arði af veiðifélögum hefur verið mismunandi í gegnum árin, þ.e. bændur sem stunda landbúnað hafa mátt greiða af þessu tekjuskatt en þeir sem ekki stunda landbúnað þurfa ekki að borga nema 10%. Þetta hefur áður komið til umræðu og ég ætla að fyrst og fremst fyrir mistök hafi ekki tekist að fá þetta lögfest. Þetta er réttlætismál sem menn hafa mörg ár rætt hér og því flyt ég þessa breytingartillögu núna.

Forseti. Hér hefst 3. umr. um þetta mál. Við 2. umr. sá hæstv. heilbrigðisráðherra því miður sér ekki fært að vera á staðnum og gat því ekki verið hér að svara þeim spurningum sem til hennar var beint á þeim tíma. Forseti. Það er órói í salnum. Það er eins og þingmenn vilji ekki fylgjast með þeim umræðum sem eiga að fara fram um þetta mál. En nú hefur hæstv. heilbrigðisráðherra séð sér fært að vera viðstödd og þess vegna vil ég gefa henni tækifæri til þess, alveg eins og ég ætlaði að gera í 2. umr. fyrr í dag, að svara til um það mál sem getið er um á forsíðu Fréttablaðsins í dag þar sem raktar eru staðreyndir úr nýju svari heilbrigðisráðherrans við fyrirspurn hv. þm. Ástu Ragnheiðar Jóhannesdóttur um úthlutanir úr Framkvæmdasjóði aldraðra. Þannig er að í Framkvæmdasjóð aldraðra greiðir hver maður með nokkrum undantekningum 6.314 kr. á ári og fyrirsögn Fréttablaðsins í dag er þannig að Óperukórinn söng á kostnað aldraðra. Það kemur í ljós að Óperukórinn kannast ekkert við að hafa sungið á kostnað aldraðra heldur fékk hann styrk frá heilbrigðisráðuneytinu og vissi ekkert hvert hann var færður. Óperukórinn kannast við að hafa sungið á Landspítalanum en að það hafi ekkert tengst öldruðum á neinn hátt. Aðrir sem hér eru taldir í blaðinu eru Ungmennafélag Íslands, Söngskólinn í Reykjavík, Tónaljón, Lionsklúbburinn í Búðardal, Kvenréttindafélag Íslands og fleiri og eiga ekkert skylt við þetta mál því þeir sóttu aldrei um úthlutun úr Framkvæmdasjóði aldraðra. Þeir sóttu aldrei um að fá þessar 6.314 kr. sinnum eitthvað sem hver maður reiðir fram í þeirri vissu að hann sé að leggja peninga, nefskattinn sinn, í framkvæmdir fyrir aldraða, fyrir foreldra sína, fyrir afa og ömmu, fyrir sjálfan sig þegar þar að kemur, fyrir auðvitað allt aldrað fólk. Ég vil gefa heilbrigðisráðherra færi á því að svara hvernig á þessu standi því að í Fréttablaðinu segir að heilbrigðisráðherra hafi ekki viljað tjá sig um málið þegar eftir því var leitað. Það er kannski mannlegt, en ekki stórmannlegt, af ráðherranum. Ég vil einnig spyrja ráðherrann hvort enn standi yfir úthlutanir af þessu tagi úr Framkvæmdasjóði aldraðra þeim til háðungar sem þær fá því þeir eru settir inn í ákaflega vafasamt samhengi í þessum efnum. Það getur ekki verið gaman fyrir Garðar Cortes að þurfa að svara spurningum um það af hverju Óperukórinn sé að syngja fyrir fé úr Framkvæmdasjóði aldraðra.

Virðulegi forseti. Við 2. umr. í dag varpaði ég fram spurningum vegna þessa þingmáls vegna þess að ósamræmis gætir milli þess hvað stendur í umsögn fjármálaráðuneytisins um vistunarmatið og svarsins sem ég fékk frá hæstv. ráðherra um styrki sem greiddir hafa verið úr Framkvæmdasjóði aldraðra. Í umsögn fjármálaráðuneytisins segir að kostnaður við vistunarmat sé greiddur af sveitarfélögunum. Við þá lagabreytingu sem nú er að verða mun þessi greiðsla koma úr ríkissjóði. En þegar ég fer að skoða svarið sem ég fékk í fyrradag um Framkvæmdasjóð aldraðra kemur í ljós að úr Framkvæmdasjóði aldraðra fóru 4 millj. kr. á síðasta ári til landlæknisembættisins og skýringin er framkvæmd á vistunarmati. Þegar við afgreiddum þetta og skrifuðum öll undir nefndarálitið var ég náttúrlega ekki búin að fá þetta svar og trúði því sem stóð í umsögninni. Ég vil gjarnan fá skýringar á því frá hæstv. ráðherra hvernig á þessu standi, þ.e. 4 millj. kr. úr Framkvæmdasjóði aldraðra til framkvæmdar vistunarmats, en í umsögninni frá fjármálaráðuneytinu er þetta allt frá sveitarfélögunum og á að verða allt frá ríkinu á eftir. Áður en við afgreiðum þetta mál héðan vil ég gjarnan fá skýringar á þessum atriðum.

Virðulegi forseti. Hér er nú ekki neitt ósamræmi á ferðinni eins og reynt er að gefa í skyn. Við erum að breyta vistunarmatinu gagnvart öldruðum. Í dag fara yfir 40 þjónustuhópar aldraðra með vistunarmatið á hverju svæði fyrir sig og við erum að breyta því vistunarmati þannig að hóparnir verða miklu færri. Sex til níu hópar munu framkvæma þetta vistunarmat. Þetta er gert meðal annars vegna ábendinga Ríkisendurskoðunar um að færa vistunarmatið í faglegra horf þannig að það verði gert á svipaðan hátt hjá hverjum hópi. Því stórfækkum við hópunum og gerum þá faglegri. Þjónustuhóparnir munu samt sem áður halda áfram að vinna í öðrum málum sem þeir sinna í dag. En vistunarmatið mun fara frá þeim. Það er sem sagt þetta vistunarmat sem er verið að tala um í frumvarpinu og hv. þingmaður er hér að vísa í kostnaðarumsögnina með, þ.e. vistunarmatið sem fer fram á hverjum stað. Það er verið að meta þá öldruðu áður en þeir fara inn á stofnun, þ.e. hvort þeir þurfi að fara á stofnun eða ekki. Um það vistunarmat er verið að tala. Þetta vistunarmat hefur verið greitt af sveitarfélögunum eða þessir þjónustuhópar og hér er um að ræða milljónatugi sem þetta almenna vistunarmat kostar. Sá kostnaður er sem sagt að færast af sveitarfélögunum yfir á ríkið og er það væntanlega til mikils léttis fyrir sveitarfélögin. Það sem hv. þingmaður er síðan að telja hér upp varðandi nýlegt svar út af Framkvæmdasjóði aldraðra er allt annað mál. Það eru tæpar 4 millj. kr. sem eru miðlægt utanumhald utan um vistunarmatið. Það er ekki vistunarmatið sjálft heldur utanumhald. Á sínum tíma var það hjá Reykjavíkurborg. Síðan var þetta miðlæga utanumhald greitt af framkvæmdasjóðnum sjálfum. Núna verður það fært yfir til landlæknisembættisins. Það er talið eðlilegra að vista það þar af því að litið er á þetta vistunarmat sem biðlista, þ.e. eins og hvern annan biðlista. Þarna er því um tvö eðlislega ólík mál þó þau séu ekki óskyld að ræða. Það er vistunarmatið sjálft, þ.e. þegar það er gert á hverjum stað fyrir sig gagnvart hverjum einstaklingi. Þar eru háu upphæðirnar, milljónatugir. Síðan er það utanumhaldið miðlæga. Það kostar tæpar 4 millj. eins fram kemur í svarinu sem hv. þingmaður var að vitna í. Varðandi spurningu hv. þm. Marðar Árnasonar eftir að hann vitnaði í það að á forsíðu Fréttablaðsins komi fram að heilbrigðisráðherra vildi ekki tjá sig um málið þegar eftir því var leitað þá á ég von á því að það verði leiðrétt í Fréttablaðinu á morgun. Ég fór í viðtal við Fréttablaðið. Ég var ekki beðin um að tjá mig um málið. Hér er misskilningur á ferðinni. Varðandi framkvæmdasjóðinn þá er það þannig að greiðslur úr honum fara má segja í fimm mismunandi verkefni. Það er í fyrsta lagi bygging þjónustumiðstöðva, dagvista og stofnana fyrir aldraða. Í það fara meginupphæðirnar. Sjóðurinn veltir í kringum milljarði á þessu ári. Í öðru lagi er það að mæta kostnaði við nauðsynlegar breytingar og endurbætur á húsnæði sem notað er til þjónustu fyrir aldraðra. Í þriðja lagi er um að ræða viðhald húsnæðis, dagvistar, dvalar- og hjúkrunarheimila. Í fjórða lagi er það til reksturs stofnanaþjónustu fyrir aldraða í sérstökum tilvikum, samanber 14. gr. laga um málefni aldraðra og í fimmta lagi annarra verkefna sem stuðla að uppbyggingu öldrunarþjónustu. Það hefur stundum verið kallað þróunarverkefni og önnur slík verkefni. Þeim lið er hv. þingmaður að velta fyrir sér. Samkomulag hefur verið gert við Landssamband eldri borgara og fleiri aðila í Ásmundarnefndinni sem var að störfum í sumar og það verður hætt að taka fjármagn úr Framkvæmdasjóði aldraðra til reksturs. Það er breytingin. Hinir liðirnir verða áfram inni í sjóðnum. Það er rekstrarliðurinn sem breytist og það verður gert í tveimur áföngum. Frá og með árinu 2008 hækkar framlagið sem getur farið til annarra verkefna sjóðsins um 230 millj. kr. Það eru miklar rangfærslur í þessari frétt sem hv. þingmaður vitnaði til og ég á von á því að það verði leiðrétt á morgun. Virðulegur forseti. Það er alveg ljóst að menn hafa túlkað þennan 5. lið varðandi Framkvæmdasjóð aldraðra misjafnlega. Það er alveg ljóst. 

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir þessar útskýringar. En finnst henni eðlilegt að landlækni sé greitt úr Framkvæmdasjóði aldraðra til að halda utan um vistunarmatið, eins og kemur hér fram? Ég leyfi mér að hafa efasemdir um að það séu eðlilegar styrkveitingar úr Framkvæmdasjóði aldraðra til landlæknisembættisins eins og ýmsar aðrar greiðslur úr sjóðnum, sem ég hef mjög miklar efasemdir um. Varðandi það sem hv. þm. Mörður Árnason nefndi um fréttina á forsíðu Fréttablaðsins veit ég að ýmsir styrkþegar sem hafa fengið styrki úr sjóðnum hafa ekki haft hugmynd um að þeir væru að fá greiðslur úr Framkvæmdasjóði aldraðra því að þeir sóttu um styrk til heilbrigðisráðuneytisins. Mig langar í tilefni af þessu að nefna það hér, vegna þess að hæstv. ráðherra var spurð að því áðan hvort hún væri enn að veita styrki úr sjóðnum, að það er stjórn yfir sjóðnum sem samkvæmt lögunum ber að hafa frumkvæði að því hvaða styrki eigi að veita og beina því til ráðherra hvaða styrki eigi að veita. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra: Hefur hún haft í hyggju að vera með styrkveitingar án þess að bera þær undir sjóðstjórn? Ég vil gjarnan fá upplýsingar um það áður en umræðunni lýkur hvort ráðherra sé að leggja til styrki úr sjóðnum án þess að bera það undir stjórn sjóðsins eins og segir í lögum um Framkvæmdasjóð aldraðra.

Virðulegur forseti. Ég býst við að hv. þingmaður sé að velta fyrir sér framlagi til upplýsingaþjónustu um málefni aldraðra. Ég býst við því, af því að komið hefur bréf frá Landssambandi eldri borgara í ráðuneytið þar sem Landssamband eldri borgara hafnar því að taka það verkefni að sér, en ég hafði vonast til að landssambandið mundi gera það. Landssambandið hafnar því og mótmælir því að það verkefni, sem er þróunarverkefni, eigi að verða greitt úr framkvæmdasjóðnum eins og er áætlað, og fullyrðir í því bréfi að það mál hafi ekki verið tekið upp í samráðsnefndinni. Það er rétt sem fram kemur hér að samráðsnefndin er stjórn sjóðsins og leggur til í hvað framlögin eigi að fara. Jón Helgason er formaður samráðsnefndar og ég hef fundað með honum ásamt samráðsnefndinni og það er alveg ljóst að það mál var til umfjöllunar í samráðsnefndinni. Þó að Landssamband eldri borgara fullyrði að svo hafi ekki verið þá fullyrðir formaðurinn að svo hafi verið og aðrir sem hafa verið á fundum nefndarinnar og ég hef rætt við. Það er því ekki rétt að það verkefni hafi ekki fengið umfjöllun. Ég hef hins vegar velt því fyrir mér, virðulegur forseti, vegna þessarar umræðu, hvort ég eigi að hætta við þetta verkefni, bara sleppa þessu verkefni 

Virðulegi forseti. Hér greinir ráðherrann og Landssamband eldri borgara á því að farið hafa fram þó nokkur bréfaskipti milli Landssambands eldri borgara og ráðherra vegna þess að ráðherra hefur lagt til að greitt verði úr sjóðnum 6,6 milljónir í þetta tilraunaverkefni sem ráðherrann nefndi í andsvari við mig og samkvæmt því sem segir í bréfi Landssambands eldri borgara hafi það ekki verið tekið upp í sjóðstjórninni, sem á að ákvarða hvaða greiðslur eigi að fara úr sjóðnum. Þarna greinir ráðherra og landssambandið á, sem á fulltrúa í sjóðnum og fulltrúi þess í sjóðnum kannast ekki við að sjóðurinn hafi fjallað um þetta eða lagt þetta til. Auðvitað þarf að leysa úr því hver hefur á réttu að standa. Það er náttúrlega ekki eðlilegt að ráðherra leggi til greiðslur úr sjóðnum ef sjóðurinn á að hafa frumkvæði að því. Hvað varðar þetta tilraunaverkefni - ég er alveg sammála hæstv. ráðherra um að þetta er fínasta verkefni og nauðsynlegt, en ég veit ekki betur en að Tryggingastofnun ríkisins eigi að annast nákvæmlega það sem lagt er til í þessu tilraunaverkefni, þ.e. að upplýsa eldri borgara um réttindi sín o.s.frv. Hvers vegna er ekki bara almennileg fjárveiting til Tryggingastofnunar ríkisins til að hún geti sinnt upplýsingahlutverki sínu frekar en að taka peninga úr Framkvæmdasjóði aldraðra til að koma á einhverju tilraunaverkefni, hversu gott sem það nú er? Tryggingastofnun ríkisins hefur þetta með höndum og getur vel annast það ef hún fær fjárveitingar til þess.

Virðulegur forseti. Samráðsnefndin, sem er stjórn sjóðsins, hefur fjallað um þetta verkefni þó að Landssamband eldri borgara telji að svo hafi ekki verið. Það fullyrðir formaður sjóðsins, Jón Helgason, ásamt öðrum sem ég hef rætt við sem hafa með sjóðinn að gera. Síðast þegar ég vissi af ætlaði formaðurinn að koma því skriflega á framfæri að sjóðurinn hefði fjallað um þetta mál í tilefni af staðhæfingum Landssambands eldri borgara. Ég tel að þetta verkefni sé mjög gott og hefði gjarnan viljað koma því af stað. Það felst í því að menn geta hringt í ókeypis númer og fengið upplýsingar um þá þjónustu sem eldri borgurum stendur til boða. Ekki bara það sem Tryggingastofnun hefur með að gera, alls ekki, þar eru menn að fá upplýsingar um bætur sem þeir geta notið. Þarna yrði um miklu víðtækari upplýsingagjöf að ræða, líka upplýsingar um það sem Félagsþjónusta sveitarfélaga getur boðið upp á og ýmis önnur þjónusta. Þessu verkefni er hægt að koma fyrir þess vegna úti á landi, mér finnst þetta alveg kjörið verkefni til að hafa úti á landi, fyrst Landssamband eldri borgara hafnaði því að taka það að sér. En vegna þessarar umræðu, sem ég tel vera út úr öllu korti, þá er ég virkilega að velta því fyrir mér að sleppa verkefninu. Ég tók það upp við samráðsnefndina sem taldi að ég ætti ekki að sleppa því að fara í verkefnið, en ég er enn að velta því fyrir mér hvort ég eigi að fara í verkefnið eða ekki.

Forseti. Frammistaða hæstv. heilbrigðisráðherra í þessari umræðu og í þessu máli bendir til að hún hafi verið of lengi í ríkisstjórn. Hún er hætt að skynja muninn á sjálfri sér sem persónu og því embætti sem hún gegnir. Hún svarar hv. þingmanni með því að fyrst hv. þingmaður væri hér að væla um þetta og kvaka - fyrst Landssamband eldri borgara er með eitthvert múður bara hætti ég þessu verkefni. Þá fáið þið það bara framan í ykkur að ég hefni mín og hætti þessu drasli. Hæstv. heilbrigðisráðherra er orðin þannig að hún metur það ekki hvaða fé hún er að fara með, hvort hún er að fara með almennt skattfé sem Alþingi hefur úthlutað til ákveðinna hluta, og hún hefur fengið hlut af því sem við köllum vasapeninga ráðherra og getur veitt úr, og hefur aðrar holur og glufur sem eðlilegt er að fara í til að útvega peninga, hún gerir ekki greinarmun á því og síðan þeim sem allir skattborgarar á Íslandi borga í 6.314 kr. á ári og heitir Framkvæmdasjóður aldraðra en ekki rekstrarsjóður aldraðra, sem við erum búin að leiðrétta, og heldur ekki uppbyggingaröldrunarþjónustusjóður aldraðra, heitir ekki söngsjóður aldraðra eða óperusjóður aldraðra, heldur Framkvæmdasjóður aldraðra. Hæstv. heilbrigðisráðherra hefur engan rétt til þess að taka fé úr honum nema til að veita það í framkvæmdir og einhver þau verkefni sem þeim tengjast algjörlega náið. Það er sérkennilegt að heilbrigðisráðherra ætli að leiðrétta fréttina. Það getur vel verið að eitthvað hafi misfarist, ég ætla ekki að tala hér fyrir Fréttablaðið eða blaðamanninn, en það hefur varla misfarist í þessari frétt að Garðar Cortes óperukórstjóri segist ekki hafa verið nokkurs staðar að syngja á öldrunarstofnunum, eins og heilbrigðisráðherra heldur fram, heldur var Óperukórinn að syngja á Landspítalanum. Það er því rétt að endurtaka þá spurningu til heilbrigðisráðherra: Er verið að úthluta úr sjóðnum núna þessar vikurnar með sama hætti og hefur verið áður þegar Óperukórinn, 

Hv. þingmenn eru beðnir að virða þann knappa ræðutíma sem gefinn er í svörum og andsvörum.

Virðulegur forseti. Í svari til hv. þm. Ástu Ragnheiðar Jóhannesdóttur kemur fram í hvaða verkefni á að fara á þessu ári. Þar eru þau skilgreind. Þar er afgangur sem er óskilgreindur upp á um 4 millj. kr., ef ég man rétt, sem ekki er búið að negla niður núna í upphafi árs í hvað á að fara. Það fer þá í vinnslu í sjóðnum eftir því sem beiðnir koma inn í sjóðinn á næstunni. En það eru þarna minnir mig þrjú skilgreind verkefni sem hægt er að lesa um í viðkomandi svari.

Forseti. Í svarinu er ekkert getið um það, eins og var þó á einhverju af fyrstu árunum, að sjóðurinn hefði veitt fé til þess að auglýsa styrkúthlutun úr sjálfum sér. Ég grandskoða að vísu ekki fjölmiðlana en ég hef ekki séð slíkar auglýsingar í blöðunum um að Framkvæmdasjóður aldraðra sé núna að úthluta styrkjum til kvikmyndatöku, söngstarfs og hins og þessa. Þó kann að vera og hefði kannski verið eðlilegra fyrir ráðherrann að svara því með Óperukórinn að hann hafi verið á öldrunarstofnun, þar sem 70 aldraðir eru nú á Landspítalanum vegna þess að þeir komast ekkert annað þó að þeir séu í rauninni ekki sjúklingar heldur þurfi að komast í betra húsnæði. Með hinar 4 milljónir, sem enn eru eftir í sjóðnum þegar hæstv. heilbrigðisráðherra, Siv Friðleifsdóttir, hefur látið greipar sópa um hann á þeim þremur mánuðum sem liðnir eru, ætla ég bara að vona að farið verði vel með. Það er töluverður hópur af skattborgurum sem hver hefur reitt fram 6.314 kr. og myndað þessar 4 milljónir. Ég vona að það verði hugsað til þess hóps í heilbrigðisráðuneytinu þegar því fé verður úthlutað. Ég vona að því verði a.m.k. ekki úthlutað í kosningaáróður til Framsóknarflokksins eins og raunin hefur verið um fé úr þeim sjóði sem nýleg dæmi, því miður, sanna áþreifanlega.

Virðulegur forseti. Þetta er svo fráleitur málflutningur að þrátt fyrir að þingmenn séu orðnir þreyttir hér á síðasta degi þingsins þá leyfi ég mér að koma upp og svara honum. Að halda því fram að verið sé að nota féð í einhvern kosningaáróður er algjörlega fráleitt. Ég býst við að hv. þingmaður sé að vitna í upplýsingarit sem var gefið út á síðasta sumri um heildarstefnumótun í málefnum aldraðra sem var búið að kalla eftir. Að kalla það eitthvert kosningarit er algjörlega fráleitt og ég vísa því á bug. Varðandi það sem á að greiða úr sjóðnum á þessu ári og kemur fram í því svari sem ég gat um áðan, sem eru um 15 millj. kr. af þessum lið, en sjóðurinn veltir um milljarði á þessu ári, þá á sú upphæð sem spurt er um að fara í upplýsinga- og ráðgjafarþjónustu fyrir aldraða sem við höfum nú þegar rætt um - og ég er að velta fyrir mér að fara jafnvel ekki í vegna þess að umræðan er á þeim nótum. 

… Framsóknarflokksins.

Það er því alveg á hreinu, virðulegur forseti, að hér er ekkert skrýtið á ferðinni og ég frábið mér þann málflutning sem hér hefur verið hafður í frammi.

Hæstv. forseti. Við greiðum atkvæði um mikinn lagabálk sem hefur verið lengi í vinnslu. Það er sitthvað gott í lögunum en við hefðum talið heppilegra að þau hefðu fengið enn meiri umfjöllun. Við tölum um lagasmíð, grundvöll sem á að gilda til langs tíma. Heilbrigðisþjónustuna á að skipuleggja á grundvelli velferðarsjónarmiða en ekki viðskipta. Frumvarpið byggir að verulegu leyti á viðskiptahugsun. Það fjallar um kaupendur og seljendur, það fjallar um kaup og sölu. Að mínu mati þarf að hugsa langt fram í tímann og máta löggjöf af þessu tagi í heim þar sem viðskiptaöfl ásælast sífellt stærri hlut í velferðarþjónustunni og nýta sér lagalegar skilgreiningar oft frammi fyrir dómstólum. Hér skipta alþjóðlegir samningar og skuldbindingar máli. Ég vísa í því sambandi í átökin sem hafa átt sér stað um mótun og síðan skilgreiningar í þjónustutilskipun Evrópusambandsins og þá ekki síður í fyrstu ákvæði GATT-samninganna en þar er velferðarþjónustan undanskilin markaðsskuldbindingum nema þegar hún er skipulögð á viðskiptagrunni jafnvel þótt hið opinbera greiði fyrir þjónustuna. Við þurfum að hafa það í huga að þetta umhverfi er allt saman á hreyfingu og við þurfum að gæta að okkur og hugleiða hvert við viljum fara, hvort við ætlum að ýta þjónustunni út á markaðstorgið.

Hæstv. forseti. Ég vil gera grein fyrir atkvæði mínu. Í örstuttri ræðu í dag skýrði ég frá undirbúningi málsins en gagnrýndi harðlega þann hraða sem málið hefur hlotið og afgreiðslu í dag. Þetta er mál af þeirri stærðargráðu að það þarf að fá vandlega umræðu og tíma á þinginu eins og þær mörgu breytingartillögur sem komu frá heilbrigðis- og trygginganefnd gáfu til kynna. Frumvarpið er niðurstaða og málamiðlun stjórnmálaflokka, fagaðila og síðast en ekki síst fulltrúa neytenda. Þetta er rammalöggjöf sem hægt er að breyta. Veldur hver á heldur og við í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði viljum sýna samfélagslega ábyrgð ef okkur yrði falin ábyrgð á þessum málaflokki að alþingiskosningum loknum 12. maí.

Hæstv. forseti. Sannarlega greiðum við í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði málinu atkvæði okkar en ég vil taka það fram enn og aftur, eins og ég rétt náði að nefna í dag, að þegar frumvarpið verður orðið að lögum verður að sjá til þess að landlæknisembættið fái nægilegan mannafla og m.a. þarf að ráða lögfræðing við embættið til þess að sinna þeim verkefnum sem við höfum hér með verið að fela embættinu.

Hæstv. forseti. Ég legg fram breytingartillögu um að bæta í umferðarlögin skilgreiningu á því hvað sé akstursíþróttabraut í 2. gr. laganna þar sem skilgreiningarnar eiga sér stað. Þar segir að akstursíþróttabraut sé sérstakt svæði sem ætlað sé til æfinga, þjálfunar og kappaksturs vélknúinna ökutækja. Ég vék örlítið að því í dag að mér þætti skorta á það að hugsa til framtíðar varðandi það að koma upp einhverri aðstöðu fyrir það unga fólk sem margt vill keppa í akstursíþróttum og ef til vill draga þannig úr glannaakstri á þjóðvegum landsins. Hér er eingöngu verið að opna farveg fyrir það í umferðarlögum að á slíku sé til skilgreining.

Hæstv. forseti. Eins og fram hefur komið við umræðu í þinginu er þetta frumvarp gott um margt. Þrjár greinar frumvarpsins, 4., 14. og 17. gr., hafa hins vegar verið gagnrýndar. Nú hefur verið gerð breyting á alvarlegustu greininni, 4. gr. Þar hefur verið numið brott ákvæði sem hefði lögþvingað Vegagerð ríkisins til að einkavæða alla hönnun, allar nýbyggingar, allt viðhald, alla þjónustu, allt eftirlit. 

Herra forseti. Eins og fram hefur komið var samþykkt við 2. umr. breytingartillaga frá Guðmundi Hallvarðssyni við þá málsgrein sem fjallar um það að skylda Vegagerðina til að einkavæða alla sína þjónustu og við það hefur 4. gr. náttúrlega lagast mikið. Ég hef gert grein fyrir þeim fyrirvörum sem við höfum varðandi 14. gr. Við erum alfarið á móti 17. gr. sem slíkri, en með þeirri takmörkun sem sett var inn í 14. gr., þ.e. að framsal á veghaldi megi einungis vera tímabundið, verður annað yfirbragð á þessu frumvarpi, en sú breytingartillaga sem ég flutti hljóðaði m.a. upp á það að allir þjóðvegir landsins skyldu í vera í þjóðareign og takmörkun á framsali vegamálastjóra. 
            

Forseti biður hv. þingmenn að gefa hv. þm. Jóni Bjarnasyni tækifæri til að ljúka máli sínu.

Þakka þér fyrir. 

Forseti vill spyrja hv. þm. Jón Bjarnason hvort breytingartillaga hans … 

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um tillögu til þingsályktunar um fjögurra ára samgönguáætlun fyrir árin 2007–2010 frá samgöngunefnd. Fjölmargir aðilar komu á fund nefndarinnar auk þess sem margar umsagnir bárust nefndinni. Nefndin leggur ekki til breytingar á flugmálaáætlun. Nefndin leggur hins vegar til breytingar á siglingamálaáætlun og vegáætlun. Siglingamálaáætlun: Nefndin leggur til eftirfarandi breytingar á siglingamálaáætlun í samræmi við ákvörðun sem tekin var á ríkisstjórnarfundi 9. mars sl. um að veita 1.600 millj. kr. viðbótarframlag til samgönguáætlunar fyrir árið 2009. 1. Lagðar eru til leiðréttingar á töflu 3-3 í kafla 3.2.1.1 Hafnir í grunnneti, ríkisstyrktar og töflu 3-7 í kafla 3.2.1.3 Sjóvarnargarðar. 2. Lagt er til framlag til byggingar grjótgarðs út að Tösku á Rifi í Snæfellsbæ og gerðar sandfangara. Með þessari framkvæmd næst að draga úr áhrifum norðaustan- og austanöldu innan Rifshafnar. Nauðsynlegt er að gera sandfangara til að draga úr sandburði. Heildarframkvæmdakostnaður er áætlaður 116,2 millj. kr. og þar af er framlag ríkissjóðs 70 millj. kr. og kemur til framkvæmda árið 2008. 3. Lagt er til framlag til dýpkunar innsiglingarrennu og innan hafnar á Vopnafirði. Dýpi innan hafna miðast við 8 m djúprist skip en skipin sem nú fara um höfnina rista yfir 9 m. Með dýpkun ná hin djúpristu nótaveiðiskip HB Granda að taka höfnina í meðalstórstraumsfjöru. Kostnaður við dýpkun er áætlaður 116,2 millj. kr., þar af er framlag ríkissjóðs 70 millj. kr. sem kemur til greiðslu 2008. Stefnt er að því að frestað verði til ársins 2008 að steypa þekju og koma fyrir lýsingu og lögnum til að unnt sé að hefja dýpkun þegar á þessu ári. Dýpkað verður í ár fyrir tæpar 58 millj. kr. og að ári fyrir rúmar 58 millj. kr. 4. Lagt er til að veittar verði 60 millj. kr. til stækkunar tollaðstöðunnar á Seyðisfirði á árinu 2008. Aðstaða tollvarða er talin of knöpp og er gert ráð fyrir að stækka húsið um 200 fermetra. - Rétt er að geta þess að samgöngunefnd fór fyrir einu og hálfu ári á Austfirði og skoðaði þar m.a. tollhöfn og í framhaldi af ferðinni sendi samgöngunefnd samgönguráðherra, dómsmálaráðherra og fjármálaráðherra erindi þar sem nefndin lagði til að sérstaklega yrði tekið til þessa máls sem hér er nú komið í framkvæmd. 5. Í breytingartillögu samgöngunefndar við frumvarp til breytingar á hafnalögum, nr. 61/2003, (sbr. þskj. 998, 366. mál) er lagt til að heimilt verði að veita styrki úr Hafnabótasjóði B-hluta vegna tjóns á upptökumannvirkjum. Með hliðsjón af þessari breytingu er nauðsynlegt að veita viðbótarfjármagn í Hafnabótasjóð, sem eftir sem áður gegnir því hlutverki að vera varasjóður ef tjón verður á hafnarmannvirkjum sem ekki fæst að fullu bætt úr Viðlagasjóði. Því er lagt til að veitt verði 200 millj. kr. framlag úr ríkissjóði í Hafnabótasjóð árið 2008. Vegáætlun: Frá því að tillagan var lögð fram á Alþingi hafa fulltrúar Vegagerðarinnar fundað með þingmönnum hvers kjördæmis og kynnt vegáætlun og rætt mögulegar breytingar. Fjárveitingum til almennra verkefna, tengivega og ferðamannaleiða hefur verið skipt á milli einstakra verkefna. Nefndin leggur m.a. til eftirfarandi breytingar á vegáætlun í samræmi við niðurstöður þessara aðila: 1. Kafli 4.2.1.2 Verkefni á höfuðborgarsvæði: a. Lagt er til að 5 millj. kr. færist frá hringvegi (lagfæring gatnamóta) til Hafravatnsvegar á árinu 2008 (Hringvegur–Úlfarsfellsvegur, hringtorg). b. Lagt er til að 110 millj. kr. fjárveiting til Hlíðarfótar árið 2007 verði felld niður. c. Lagt er til að fjárveiting til Hafnarfjarðarvegar (Kringlumýrarbraut–Miklabraut) hækki um 110 millj. kr. á árinu 2009. Einnig er lagt til 600 millj. kr. viðbótarframlag í samræmi við ákvörðun ríkisstjórnar sem gerð er grein fyrir hér á eftir. Því er samtals gerð tillaga um 710 millj. kr. hækkun á framlaginu. d. Lagt er til að 110 millj. kr. færist frá árinu 2009 til ársins 2008 vegna Reykjanesbrautar (gatnamóta við Vífilsstaðaveg). e. Lagt er til að 110 millj. kr. færist frá árinu 2008 til ársins 2007 vegna Nesbrautar (bráðabirgðagatnamóta við Kringlumýrarbraut). 2. Kafli 4.2.1.3 Verkefni á landsbyggð: a. Lagt er til að 100 millj. kr. færist frá hringvegi á Suðurlandi (um Hornafjarðarfljót) til Reykjavegar (Biskupstungnabraut–Laugarvatnsvegur) á árinu 2010. b. Lagt er til að fjárveiting til Vestfjarðavegar (Svínadalur–Flókalundur) lækki um 100 millj. á árinu 2010. c. Lagt er til að fjárveiting til Strandavegar (Djúpvegur–Drangsnesvegur) hækki um 100 millj. á árinu 2010. d. Lagt er til að fjárveiting til hringvegar á Norðausturlandi (við Egilsstaði) hækki um 50 millj. kr. á árinu 2007. e. Lagt er til að fjárveiting til hringvegar á Norðausturlandi (Berufjarðarbotn) lækki um 50 millj. kr. á árinu 2010. f. Lagt er til að fjárveiting til hringvegar á Norðausturlandi (Þvottár- og Hvalnesskriður) lækki um 50 millj. kr. á árinu 2007. g. Lögð er til 50 millj. kr. fjárveiting til Norðfjarðarvegar (snjóflóðavarnir við Grænafell) á árinu 2010. Þá leggur nefndin til eftirfarandi breytingar á vegáætlun í samræmi við ákvörðun sem tekin var á ríkisstjórnarfundi 9. mars sl. um að veita 1.600 millj. kr. viðbótarframlag til samgönguáætlunar fyrir árið 2009. 1. Lagt er til 200 millj. kr. framlag til Suðurstrandarvegar árið 2009. Með þessu viðbótarframlagi verður hægt að gera nýjan veg frá Þorlákshöfn vestur fyrir Selvog og munu þá helstu farartálmarnir á leiðinni verða úr sögunni þó svo að sjálfum veginum verði ekki að fullu lokið, en vegurinn getur sinnt hlutverki sínu jafnt fyrir þungaflutninga sem og almenna umferð. 2. Lagt er til að 200 millj. kr. viðbótarframlag verði veitt í veginn að Dettifossi þannig að heildarframlag á árinu 2009 til þess vegar verði 340 millj. kr. Með þessu framlagi verður unnt að fullgera veginn frá Norðausturvegi að Vesturdalsvegi. 3. Lagt er til að 100 millj. kr. viðbótarframlag verði veitt til vegarins um Fróðárheiði á árinu 2009. Lagðir hafa verið verulegir fjármunir í þennan veg og því er aðkallandi að ljúka honum til þess að vegurinn nýtist sem fyrst með eðlilegum hætti. 4. Lagt er til að 50 millj. kr. viðbótarframlag verði veitt á árinu 2009 til gerðar Þjóðbrautar á Akranesi sem telst til grunnnets og breytir aðkomuleið inn í bæinn að norðan. Ástæða þessarar tillögu er sú að veruleg uppbygging er fyrirhuguð á því svæði sem vegurinn mun liggja um og því aðkallandi að fjárveitingum til vegarins verði hraðað. 5. Lagt er til að veittar verði 50 millj. kr. á árinu 2009 til endurbóta á Miðfjarðarvegi sem er tengivegur. Ástand vegarins fram hjá Melstað er þannig að ekki verður undan því vikist að leggja til þessa viðbótarfjárveitingu. 6. Lagt er til 600 millj. kr. viðbótarframlag til gerðar mislægra gatnamóta Kringlumýrarbrautar og Miklubrautar á árinu 2009. Viðbótarframlag þetta mun stuðla að því að unnt verði að ljúka þeirri framkvæmd fyrr en ella. 7. Lagt er til 400 millj. kr. viðbótarframlag til gatnamóta Hafnarfjarðarvegar og Vífilsstaðavegar á árinu 2009 til að bæta úr bágu umferðarástandi á þessum vegamótum. Nefndin hefur fjallað sérstaklega um fjárframlög í samgönguáætlun til höfuðborgarsvæðisins. Samtök sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu komu á fund nefndarinnar og lýstu yfir áhyggjum sínum af því hversu lítið fjármagn væri veitt í áætluninni til svæðisins. Lögðu þau til að fjárframlag á tímabilinu yrði tvöfaldað því annars mundi umferðarástand á svæðinu versna mjög. Nefndin telur að stefna beri að því að umferðarástand á svæðinu versni ekki á tímabilinu en tekur jafnframt fram að spá samtakanna um framtíðarástand hafi verið málað nokkuð dökkum litum. Jafnframt veltir nefndin því fyrir sér hvort fleira þurfi ekki að koma til en sífellt aukið framboð á stærri og afkastameiri umferðarmannvirkjum og því þurfi að fara að huga að eftirspurninni eða notkuninni sjálfri þegar fram líða stundir. Með nefndaráliti þessu er birt sem fylgiskjal yfirlýsing af hálfu fjármálaráðherra og samgönguráðherra um að í kjölfar undirbúnings og hönnunar stærstu umferðarmannvirkjanna á höfuðborgarsvæðinu, svo sem gatnamóta við Kringlumýrarbraut og á Hafnarfjarðarvegi, verði ákveðin sérstök fjáröflun til þess að hraða framkvæmdum við þau mannvirki á fyrsta tímabili samgönguáætlunar. Vænta má beinnar tillögu um þá sérstöku fjáröflun við næstu endurskoðun samgönguáætlunar fyrir árin 2009–2012. Nefndin beinir þeirri áskorun til Vegagerðarinnar og viðkomandi aðila að fara vel yfir umferðaröryggismál við fjölförnustu ferðamannastaði landsins og þá sérstaklega við Geysi í Haukadal. Nefndin leggur til að Vegagerðin taki nú þegar upp viðræður við Ferðamálastofu Íslands til þess að bæta umferðaröryggi á þessum fjölfarna ferðamannastað. Að lokum telur nefndin rétt að geta þess til að taka af öll tvímæli að tillaga um sérstaka fjáröflun til Vaðlaheiðarganga í samgönguáætlun fyrir árin 2007–2010 tekur til verkefna er tengjast undirbúningi ganganna. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt með framangreindum breytingum sem gerð er tillaga um í sérstöku þingskjali. Jón Bjarnason sat fundi nefndarinnar sem áheyrnarfulltrúi og er samþykkur áliti þessu með fyrirvara. Undir nefndarálitið rita Guðmundur Hallvarðsson, Hjálmar Árnason, Anna Kristín Gunnarsdóttir, með fyrirvara, Kristján L. Möller, með fyrirvara, Guðjón Hjörleifsson, Þórunn Sveinbjarnardóttir, með fyrirvara, Sigurrós Þorgrímsdóttir, Jón Kristjánsson, Guðjón Arnar Kristjánsson, með fyrirvara.

Virðulegi forseti. Hæstv. samgönguráðherra hefur innleitt alveg nýtt fyrirbæri í samgöngumálin á Íslandi, einhvers konar kengúrusúlurit. Þetta fyrirbæri hagar sér þannig að á kosningaárum tekur súlan mikið stökk upp á við en síðan hrapar hún niður strax árið eftir. Núna við þessi tímamót á þessu kosningavori sjáum við þriðja stökkið hjá kengúrunni. Súlan hefur tekið mikið stökk upp á við og ef hæstv. ráðherra fær að ráða áfram mega landsmenn búast við því að kengúran hrapi til jarðar á næstu þremur árum. Þetta er ekki þannig, virðulegi forseti, að það sé mismunandi þörf fyrir samgöngubætur á Íslandi, að þær séu alltaf langmestar á kosningaárum. Hins vegar er alveg gífurlega mikil þörf á samgöngubótum á Íslandi. Heildarakstur á þjóðvegum hefur aukist um 100% á 15 árum. Fjármagn til viðhalds vega hefur verið nær hið sama síðustu tíu árin og fyrir vikið eru þjóðvegir landsins meira og minna ónýtir. Sums staðar er það reyndar þannig að á heilum landsvæðum, eins og t.d. Vestfjörðum og norðausturhorninu, að þar eru landsmenn ekki komnir í nútímann enn þá. Þegar hæstv. samgönguráðherra talar um hinar miklu samgöngubætur á Íslandi hlýtur hann eiginlega að fara allt aftur á söguöld til að ná sér í samanburð. Það er auðvitað hægt að gera alla hluti góða í samanburði ef maður fer nógu langt aftur í tímann og leitar sér að nógu slæmum samanburði. Hinni miklu umferðaraukningu sem ég var að segja frá áðan fylgja auðvitað auknar tekjur í ríkissjóð. Á síðasta kjörtímabili, síðustu fjórum árum hafa tekjur ríkissjóðs af umferð vaxið á milli 40 og 50% en á sama tíma hafa framlög til vegamála verið dregin saman um 22%, enda hefur núverandi ríkisstjórn skorið niður framlög til vegamála til samgöngubóta um 6 milljarða á því kjörtímabili sem nú er að líða. Fyrir utan þetta sem ég er að rekja hefur hæstv. samgönguráðherra notað samgönguáætlun sem refsitæki á höfuðborgarbúa vegna þess að þeir kusu Sjálfstæðisflokkinn af höndum sér fyrir 12 árum. Slysuðust til að kjósa þá yfir sig aftur síðast, en við skulum sjá hvernig það verður næst. Vegna þess að landinu hefur verið illa stjórnað og mikill fólksflaumur verið til Reykjavíkur af landsvæðum sem halda sig illa er fyrir vikið komið mikið ófremdarástand í samgöngumálum í höfuðborginni. Þrjú svæði á landinu eru langverst stödd í samgöngumálum, höfuðborgarsvæðið og tengingarnar út frá því, Vestfirðir og Norðurland eystra eða norðausturhorn landsins. Á þessum tveimur síðarnefndu svæðum er það þannig að fólkið er enn þá að keyra á malarvegum. Það keyrir á stórhættulegum vegarköflum þar sem það má búast við grjóthruni ofan á sig, snjóflóðum og ég veit ekki hverju. Þær aðstæður sem fólkinu er gert að búa við gera það að verkum að landsvæðin eru ekki samkeppnishæf. Þetta er mikill ábyrgðarhluti hjá einni ríkisstjórn að standa svona að verki ekki eitt kjörtímabil, ekki tvö, heldur þrjú kjörtímabil í röð. Sömu landsvæðunum er því látið blæða æ ofan í æ. Virðulegi forseti. Það er kominn tími til þess að skipta um ríkisstjórn og það er svo sannarlega kominn tími til þess að skipta um samgönguráðherra.

Virðulegi forseti. Ég get alveg viðurkennt að það sem hefur gerst í umferðarmálum á höfuðborgarsvæðinu með tilliti til fjölgunar bifreiða hefur kannski verið miklu meira en stjórnvöld gerðu sér grein fyrir. Eins og áður hefur komið fram er búið að vera mikið góðæri og bílaeign landsmanna er orðin miklu meiri en gert var ráð fyrir og allar umferðarspár hafa nánast sprungið. Ég vildi þó aðeins, af því að hv. þingmaður kom inn á höfuðborgarsvæðið, geta þess sérstaklega og ég þykist vita að hv. þingmaður muni að 1994 þegar R-listinn komst til valda í Reykjavík voru mikil plön að undirbúningi frágangs og smíði mislægra gatnamóta Miklubrautar/Kringlumýrarbrautar,  Í annan stað er það svo með þessa blessuðu Sundabraut að þar hafa menn verið að kasta því fjöreggi á milli sín og ekki fundið þeim vegi endanlegan stað svo menn geti verið sáttir. Hins vegar er verið að vinna að því núna og vonandi tekur það einhvern enda svo hægt sé að fara að vinda sér í Sundabrautina. Til stendur að gera mislæg gatnamót Miklubrautar/Kringlumýrarbrautar og hefur verið unnið víða að því á öðrum stöðum eins og t.d. Breiðholtsbraut/Reykjanesbraut og fleiri staði mætti nefna. Stefna Vegagerðarinnar er að þeir sem aka eftir Sæbraut og Reykjanesbraut geti ekið í einum rykk alveg út að Hafnarfjarðarvegi án þess að þurfa að tefjast við nokkur gatnamót því á 

Frú forseti. Ég ætla að benda hv. þm. Guðmundi Hallvarðssyni á það að umferðaraukning gerist ekki í einu vetfangi. Það er þróun eins og sjá má af línuritinu sem ég er með hérna. Hlutirnir eiga því alls ekki að koma á óvart. Sama er að segja um flutning til höfuðborgarinnar. Það er þróun og það þarf auðvitað að hafa rænu á að bregðast við henni. Það er ekki borgaryfirvalda einna að bregðast við. Það þarf að gerast í samvinnu við ríkið og viljann til samvinnu af hálfu samgönguráðherra hefur skort þangað til núna en mér sýnist sem betur fer að viljinn sé að glæðast hjá hæstv. ráðherra. Ég geri mér líka grein fyrir að það eru uppi góðar hugmyndir um að bæta ástandið í borginni. Það er hins vegar seint og um síðir sem á að koma peningur í það. Þó það hafi verið bætt inn milljarði núna, sem betur fer, eru áætlanir um t.d. göng undir Öskjuhlíðina mjög seint á dagskrá samkvæmt löngu samgönguáætluninni. Það eru svo sannarlega mörg verkefni sem bíða, virðulegi forseti, ekki bara á höfuðborgarsvæðinu, heldur, eins og ég benti á, ekki síst úti á landi. Skoðun mín er sú að á Vestfjörðum þurfi að fara í alveg sérstakt átak í samgöngumálum ef þingmenn hafa hugsað sér að þar verði byggð áfram því samgöngubætur eru algjör forsenda þess að allar aðrar aðgerðir í atvinnumálum og byggðamálum beri árangur til lengri tíma litið.

Frú forseti. Hér er komin tillaga til þingsályktunar um fjögurra ára samgönguáætlun með þeim viðbótum sem hv. þm. Guðmundur Hallvarðsson hefur mælt fyrir fyrir hönd samgöngunefndar. Það verður að segjast eins og er að fátt hefur verið daprara á síðustu fjórum árum en framkvæmd núverandi ríkisstjórnar í vega- og samgöngumálum. Nokkuð metnaðarfull vegáætlun var samþykkt hér fyrir fjórum árum í aðdraganda kosninga sem strax um sumarið var skorin niður um tæpa 2 milljarða kr., strax á fyrsta ári. Síðan hefur þessi samgönguáætlun verið skorin niður á hverju ári þannig að heildarniðurskurður á áætluninni á þessu þriggja og hálfs árs tímabili nemur einhvers staðar á milli 6 og 7 milljörðum kr. óverðbætt. Til viðbótar þessu hafa svo verið skornir niður á þessu ári liðlega 2 milljarðar kr. sem áttu að fara til sértækra vegabóta fyrir söluandvirði Símans. Við sjáum á þessu hverjar efndirnar hafa verið í samgöngumálum, enda er það svo að árið 2006 eru framkvæmdir í vegamálum þær minnstu, bæði hvað varðar fjármagn í heild sinni og einnig sem hlutfall af þjóðarframleiðslu, um árabil. Og þótt nú komi hér nokkuð metnaðarfull samgönguáætlun til næstu fjögurra ára skulum við líta á efndirnar hjá þeirri ríkisstjórn sem nú er búin að sitja í tólf ár. Hún hafði nákvæmlega sama háttinn á á fyrra kjörtímabili sínu við að skera niður. Trúverðugleiki núverandi ríkisstjórnar í vega- og samgöngumálum er því enginn að mínu mati. Síðastliðið sumar þegar ríkisstjórninni þótti þenslan keyra um þverbak vegna stóriðjuframkvæmdanna var gripið til þess að fresta framkvæmdum þar sem þenslan var minnst, á Vestfjörðum og á Norðausturlandi. Þetta var nú nánd þessarar ríkisstjórnar við raunveruleikann. Trúir því nokkur að þessi ríkisstjórn hafi breyst eða breytist eitthvað þó að hún setji hér fram einhverja nýja samgönguáætlun? Nei, því trúir enginn, enda er ekki hægt að ætlast til þess. Þetta er eins gott að hafa í huga þegar við fjöllum um þá þingsályktun sem er til umfjöllunar um áætlaðar vegaframkvæmdir á næstu fjórum árum. Örfá atriði samt varðandi þessa áætlun. Lagt er til að í henni sé sérstök fjármögnun, svona óskilgreind fjármögnun, mig minnir að til vegamála séu einhvers staðar 10 milljarðar kr. sem eigi bara að taka einhvers staðar, er kallað sérstök fjármögnun o.s.frv., sem er fullkomlega óábyrgt því að við vitum að allar framkvæmdir kosta fjármagn og ríkissjóður er ábyrgur fyrir því að framkvæmdir verði gerðar og útvegi fjármagn. Það má vel vera að ríkissjóður þurfi að taka lán í einhvern takmarkaðan tíma en ríkissjóður á að bera ábyrgð á þessum framkvæmdum en ekki að láta það vera eins og óútfylltan tékka hvernig það skuli fjármagnað. Þetta er einn af stóru veikleikunum fyrir utan það að ýjað er að einkavæðingu á vegum, einkavæðingu á framkvæmdum, ýjað að því að það leysi málin að láta einhver fyrirtæki, einhverja einstaklinga fá vegarspotta til þess að byggja upp eða leggja eða innheimta gjöld af. Þetta er kolröng stefna og til skammar. Okkur ber að eiga þjóðvegina. Frú forseti. Það er alveg ljóst að gera þarf stórátak í vegamálum. Það er efst á lista hjá Vinstri hreyfingunni – grænu framboði að strax að loknum kosningum, ef tekst að skipta um ríkisstjórn, sem við efumst ekkert um, verður þessi samgönguáætlun tekin upp. Hún verður tekin upp, hún verður endurskoðuð, það verður gert átak í samgöngumálum, í vegamálum, og staðið við þau. Ég horfi þá m.a. til Vestfjarða og Norðausturlands, til safn- og tengivega sem hafa fullkomlega verið vanræktir á undanförnum árum. Vegirnir inn til dala og út til stranda sem eru í rauninni lífæðar þessara byggða, t.d. vegurinn norður Strandir. Svona má áfram nefna vegi sem hafa fullkomlega verið vanræktir og þurfti ekki að skera niður fjármagn til á þessu ári, þessir vegir eru tilbúnir til þess að ráðist verði í þá. Aumingjaskapurinn í kringum vegamál og vegagerð sem verið hefur á undanförnum árum og heldur áfram á þessu ári er að mínu viti ríkisstjórninni til skammar. Eitt brýnasta verkefnið fyrir þjóðina er að gera stórátak í vegamálum og það verður aðeins gert með því að skipta um ríkisstjórn og endurskoða þessa vegáætlun af einhverjum myndarbrag. 
            

Forseti biður hv. þingmenn að hafa þögn í salnum.

Frú forseti. Ég hef mjög takmarkaðan tíma til þess að fara yfir þetta stóra mál en mér finnst hins vegar óhjákvæmilegt að kveðja mér hljóðs til þess fyrst og fremst að ræða aðeins um umferðar- og samgöngumál í höfuðborginni og á höfuðborgarsvæðinu, ekki síst vegna þess að þegar þetta mál var lagt fram fyrr í vetur átti ég orðastað við hæstv. samgönguráðherra um þau vandamál sem blasa við í samgöngumálum á þessu svæði. Ég taldi og fullyrti að þær fjárveitingar sem rynnu til úrbóta í samgöngu- og vegamálum á því svæði væru allsendis ófullnægjandi og í engu samræmi við það sem borgarstjórn Reykjavíkur hafði t.d. lagt til. Hæstv. samgönguráðherra var bara nokkuð kotroskinn þegar hann svaraði þessum fullyrðingum mínum og ekki var hægt að skilja annað en að tillögurnar sem hann setti fram í þessari samgönguáætlun væru í fullu samræmi við óskir og þarfir borgarstjórnar Reykjavíkur og annarra á höfuðborgarsvæðinu. Nú hefur komið í ljós að þetta er mikill misskilningur ef ekki beinlínis blekking af hálfu hæstv. ráðherra, og það er synd að hann skuli ekki vera hér viðlátinn til þess að hlusta á þessa gagnrýni. Ég fullyrði að þetta sé allt á hinum versta vegi með vísan til þess að hér kemur fram að samgöngunefnd kallaði til sín eða fékk á sinn fund bæjarstjóra og fulltrúa allra sveitarfélaganna hér á svæðinu og þar hefur ástandinu greinilega verið lýst þannig að hæstv. samgönguráðherra og ríkisstjórnin hafa séð sig knúin til þess að leggja fram örlítið meira fé, eða eitthvað í kringum einn milljarð í viðbót til þess kannski að bjarga brýnustu þörfunum. En samgöngunefndin sem er að leggja fram sitt álit núna hefur ekki meiri metnað til þess að takast á við þennan vanda en það sem segir á bls. 3 í nefndarálitinu: „Nefndin telur að stefna beri að því að umferðarástand á svæðinu versni ekki á tímabilinu …“ Allt og sumt sem vakir fyrir nefndinni er svona neyðarbjörgun, að sjá til þess að ástandið versni ekki. Með öðrum orðum, það er ekki gert ráð fyrir að lagt sé í mikil átök eða miklar framkvæmdir heldur eigi aðeins að reyna að viðhalda ástandinu þannig að það versni ekki mjög mikið. Þetta kalla ég ekki metnaðarfulla framtíðarstefnu í ljósi þess að ástandið sem blasir við öllum, hvort sem þeir búa á höfuðborgarsvæðinu ekki, er algjört öngþveiti í samgöngumálum. Nefnt hefur verið hér vandamálið að komast út úr bænum, bæði vestur og suður. Við höfum talað um Sundabrautina, Miklubrautina og Kringlumýrarbrautina. Við höfum talað um Hlíðarfótinn og um greiðari samgöngur vestur í bæ, í Tryggvagötunni, þar þarf að ráðast í miklar framkvæmdir. Öll þessi verkefni eru meira og minna í fullkominni upplausn. Ég held að síðasti naglinn í þessari líkkistu hæstv. ráðherra sé kannski sú yfirlýsing sem fylgir með nefndarálitinu þar sem það er beinlínis viðurkennt af hálfu ríkisstjórnarinnar og ráðherranna að gera þurfi sérstakt átak og greina það vandamál og þá stöðu sem nú er uppi á höfuðborgarsvæðinu. Hæstv. samgönguráðherra og hæstv. fjármálaráðherra gefa sem sagt frá sér yfirlýsingu um það að á næstunni þurfi að taka samgöngumálin á höfuðborgarsvæðinu til sérstakrar athugunar. Þeir eru svo örlátir að þeir ætla að reyna að tryggja fjármagn eða eins og segir í yfirlýsingunni að þeir muni leitast við að tryggja fjármagn, og ef og þegar eitthvert fjármagn á að koma þá er það ekki fyrr en 2009. Þetta er allt og sumt sem þeir hafa í hyggju að gera í þessum mikla vanda og ég fullyrði að þessi yfirlýsing er vottorð um að þessi mál eru í fullkomnum ólestri. Ég held líka að það verði erfitt fyrir ágæta borgarstjórn í Reykjavík og borgarfulltrúa að standa við þær yfirlýsingar og loforð sín um að settur verði stokkur í Miklubrautina á þessu kjörtímabili. Það liggur fyrir að ekkert fé verður lagt í það verkefni samkvæmt þessari áætlun ef við erum að tala um stokkinn, og ef eitthvað kemur verður það ekki fyrr en 2009. Það verður því ekki miklu meira gert en rétt að hefja þær aðgerðir ef á annað borð verður ráðist í það. Hér er sem sagt öllu slegið á frest og þær fjárveitingar sem eru til samgöngumála í höfuðborginni og á svæðinu öllu eru nánast eins og upp í nös á ketti. Þessum sjónarmiðum vildi ég koma að við þessa umræðu, frú forseti, og endurtaka þá skoðun mína að yfirlýsingin sem fylgir nefndarálitinu frá tveimur hæstv. ráðherrum er yfirlýsing um það hversu ástandið er bágborið.

Hæstv. forseti. Ég get að mörgu leyti tekið undir þessa lýsingu hv. þingmanns varðandi umferðina í Reykjavík, þar er ýmislegt sem betur má fara að mínu viti. Mér finnst líka, hv. þingmaður, og ber nú vel í veiði því að hér eru a.m.k. þrír þingmenn Reykjavíkur í salnum, að menn þurfi jafnvel að hugsa málin upp á nýtt. Þegar maður horfir á áætlanir um það hvernig leysa eigi umferðarvandann í Reykjavík varðandi Miklubraut, Kringlumýrarbraut og Hlíðarfót, held ég að það sé kallað, með göngum undir Öskjuhlíð og síðar auðvitað með Sundabrautinni eða fyrr eftir atvikum, þá ráðgera menn að breyta verulega landslaginu á Kringlumýrarbraut og byggja þar mislæg gatnamót, stór og mikil, og væntanlega ætla menn að byggja mislæg gatnamót á Háaleitisbraut, væntanlega á Grensásvegi og væntanlega á Lönguhlíð. Síðan á að byggja stokk á Miklubrautinni en það var upplýst í samgöngunefnd um daginn að kílómetri í stokk kostaði að lágmarki milljarð, minnir mig, meira en að búa til jarðgöng. Og ef ég man rétt voru nefndar tölur varðandi Kringlumýrarbraut upp á tæpa 4 milljarða, mislæg gatnamót. Ég vildi bara beina einni hugmynd til hv. Reykjavíkurþingmanna, í fullri vinsemd og virðingu, með það að markmiði að horfa svolítið öðruvísi á þessi mál. Ég hef verið að velta því fyrir mér hvort ekki væri leið að hreyfa bara ekkert við þessum fernum gatnamótum sem ég taldi upp og fara hreinlega inn með jarðgöng fyrir austan Grensás undir holtið og koma upp með þau rétt fyrir austan Snorrabraut, við brúna þar, að hreyfa bara ekkert við yfirborðinu og þar með kæmist umferðin sem kæmi sunnan að og norðan að greiðlega um þau gatnamót sem fyrir eru og við værum búin að fá alvöruakstursbraut frá austri til vesturs til þess að flytja þá umferð. Þessu vil ég varpa fram til hv. þingmanna til að hugleiða fyrir framtíðina. Mér finnst menn ekki hugsa 

Frú forseti. Þessi hugmynd er ekkert vitlausari en hver önnur.

Hún er frá mér.

Já, jafnvel þó að hún komi frá hv. þm. Pétri Blöndal. Það getur nú oft komið eitthvað af viti frá honum, eins og ég hef orðið var við hér. Reyndar er það þannig að samtökin sem kenna sig við Hlíðahverfið, sem hafa haft sig í frammi að undanförnu og hafa áhyggjur af samgöngumálum í Hlíðunum og í Austurbænum, hafa lagt til og talað um, bæði vegna sjónmengunar, hávaðamengunar og svifryks, að leggja beinlínis Miklubrautina í stokk alla leið frá Snorrabraut og austur að Grensásvegi. Ég held að það sé mikil skynsemi í því, því að eins og hv. þm. Pétur Blöndal hefur bent á að með því að fara með umferðina neðan jarðar skapast náttúrlega byggingarpláss þar sem vegirnir eru núna. Ég held að það megi velta fyrir sér mörgum möguleikum í úrbótum á vegamálum á höfuðborgarsvæðinu, ekki síst í ljósi þess hve miklir peningar renna í ríkissjóð vegna umferðar. Ríkissjóður hefur tekjur upp á 50 milljarða, skilst mér, vegna bíla eða umferðar og þá eru tollar af bílainnkaupum innifaldir. Þegar við erum að tala um vegáætlun upp á 14 milljarða þá er samt ýmislegt enn eftir í ríkissjóði sem ætti auðvitað að langmestu leyti að fara í það að bæta þau samgöngumál sem við erum að tala um 

Hæstv. forseti. Ef ég veit rétt um áætlanirnar varðandi Miklubraut og mislæg gatnamót þá ætla menn að gera mislæg gatnamót við Grensásveg og á Háaleitisbraut. Ég geri ráð fyrir að þessi mislægu gatnamót kosti um 1,5–2 milljarða hver, 4 milljarðar fari í Kringlumýrarbraut og sennilega 2 milljarðar í Lönguhlíð. Síðan ef menn ætla að byggja 1–2 km stokk er það milljarður fyrir hvern kílómetra, eftir því sem upplýst var um daginn í samgöngunefnd. Ég vil minna menn á að í fullbúnum Fáskrúðsfjarðargöngum með öllum búnaði kostaði hver km tæpar 700 millj. Þannig að ef verið er að horfa á þetta í raunkostnaði kann einfaldlega að vera betra að velja að gera braut í jarðgöngum fyrir austan Grensás og að Snorrabraut og hleypa umferðinni þannig austur og vestur undir núverandi gatnakerfi. Það kann að vera hægt að gera það fyrir miklu minni fjármuni en verið er að tala um í öllum slaufunum sem ætlunin er að búa til og leyfa svo bara umferðinni að vera ofan á jörðinni sem þarf að komast þvert til suðurs og norðurs og kemur úr hverfunum og inn á núverandi Miklubraut sem yrði þá áfram ofan jarðar. Þetta bendi ég á, hæstv. forseti, vegna þess að mér sýnist í fljótu bragði að í framtíðarverkefnum sem tengjast Miklubraut séu menn að tala um 12–14 milljarða þegar upp er staðið, þegar búið er að leysa það að ekki séu gatnamót með ljósum og menn geti keyrt á mislægum gatnamótum alla leið vestur í bæ eða austur um eftir því um hvort er að ræða. Þetta held ég að þingmenn Reykjavíkur ættu að hugleiða. Ég bendi á þetta vegna þess að ég er mikill áhugamaður um að leysa svona framtíðarvandamál með jarðgöngum.

Hæstv. forseti. Ég er búinn að koma því frá mér í andsvari við hv. þm. Ellert B. Schram sem ég vildi segja um Miklubraut og mislægu gatnamótin í Reykjavík, hef að vísu ekki vikið að Sundabrautinni sem er náttúrlega framtíðarsamgöngubót við Reykjavík og við landið, tenging Reykjavíkur við landið og tenging landsbyggðarbúa við Reykjavík. En nóg um það. Í þessari stuttu ræðu sem ég hyggst flytja vil ég víkja aðeins að stöðu vegamála í mínu kjördæmi, Norðvesturkjördæmi. Sem betur fer er það sums staðar í þokkalegu lagi og horfur eru á að það verði enn betra innan mjög skamms tíma. Ég minni t.d. á Þverárfjallsveg sem mun væntanlega ljúka og tengja saman með verulegri styttingu byggðirnar við Húnaflóa annars vegar og hins vegar byggðirnar í Skagafirði auk þess sem vegalengdin frá Skagafirði til Reykjavíkur styttist um þó nokkuð marga kílómetra, að mig minnir um 30 km miðað við núverandi akstursleið. Síðan er verið að lagfæra veginn í Borgarfirði þó þar hafi svolítið verið stoppað við vegna sigs á vegstæðinu en þar er verið að bæta vegina verulega til framtíðar. Einnig hefur verið gert mikið átak í kjördæminu á Snæfellsnesi. Í því flýtifé sem var að koma og hv. þm. Guðmundur Hallvarðsson gerði grein fyrir, koma m.a. 100 millj. í Fróðárheiði á árinu 2009 til að flýta því að hægt sé að klára þann veg sem núna er reyndar innansveitarvegur með sameiningu sveitarfélaganna á nesinu og allt gott um það að segja. Við höfum sem sagt notið þess að gera mjög merka og góða áfanga víða í vegakerfinu í Norðausturkjördæmi. Vandinn er hins vegar sá að þar er mjög mikið eftir, vægast sagt, og þar búum við við algerlega ónýta vegi á sumum svæðum. Þess vegna horfa menn sérstaklega til þess að þar þurfi að gera verulegt átak eins fljótt og mögulegt er til þess að styrkja byggðina á svæðinu. Ég tala alveg sérstaklega um Vestfirði í þessu sambandi vegna þess að þar er ástandið verst. Það fer ekki á milli mála ef við lítum yfir Norðausturkjördæmi að þá er ástandið verst í okkar kjördæmi, Norðvesturkjördæmi, að því er varðar samgöngur. Þá er ég að tala um þær þjóðleiðir sem við þurfum að ferðast á til þess að komast á þjóðveg 1 annars vegar og hins vegar þær þjóðleiðir sem við þurfum að flytja nánast öll okkar aðföng á með flutningabílum í dag. Margir þessir vegir eru malarvegir enn þá, lélegir malarvegir, meira að segja svo lélegir að eins og ástandið hefur verið á þeim undanfarið hafa menn verið að keyra jafnvel á 20–40 km hraða út allan Ísafjörð, fyrir Reykjafjörð og fyrir Vatnsfjörð á leiðinni til Ísafjarðar eða frá Ísafirði. Það verður að segjast alveg eins og er að sá vegur er varla ökufær. Það er verið að hefja þar framkvæmdir og við væntum að þeim ljúki sem allra fyrst og vonandi lýkur þeim seint á árinu 2008 eða á árinu 2009 þannig að tengja megi saman á bundnu slitlagi þá kafla sem búnir eru í inndjúpi annars vegar og útdjúpinu hins vegar. Þetta er varðandi Djúpið. Ef við horfum hins vegar á hvað er að milli byggðarlaganna á Vestfjörðum þá kannast allir við Óshlíðarveg og þarf ekki að fara mörgum rökum um það að sá vegur er hættulegur og búið er að ákveða að gera þar jarðgöng. Menn hefðu betur gert það fyrir 20 árum. Þá voru ýmsir á Vestfjörðum, m.a. sá sem hér stendur, áhugamenn um að fara frekar jarðgangaleið til Bolungarvíkur en að fara Óshlíðarleiðina, en hún var valin. Í svari sem ég fékk frá samgönguráðherra nýlega þegar ég spurði um viðhald vega á Vestfjörðum kom í ljós að viðhald á Óshlíð var tæpar 900 millj. - sagt og skrifað 900 millj. - á síðustu 12–14 árum, en viðhald í Vestfjarðagöngum eftir að þau voru tekin í notkun árið 1996 aðeins 82 millj. og hefur aldrei verið sett bundið slitlag í Vestfjarðagöng eftir að þau voru lögð, ekki frekar en í Hvalfjarðargöng með allri þeirri geysilegu umferð sem þar hefur verið. Þar hefur ekki verið sett nýtt slitlag eftir því sem ég veit best frá því að göngin voru tekin í notkun. Það segir okkur auðvitað að vegir sem eru í fjöllunum og fara undir fjöllin og eru með stöðugu hitastigi, ekki frosti, ekki úrkomu, ekki saltburði o.s.frv. endast miklu betur en gerist almennt. Þess vegna eigum við, hæstv. forseti, að horfa til þessara lausna á þeim hlutum landsins þar sem fjallvegirnir eru erfiðastir og mestir að leysa okkur frá fjallaklifrinu og hættulegu hlíðunum og komast frekar undir fjöllin og ná fram styttingu í leiðinni. Við fengum sem betur fer Vestfjarðagöng. Þau hefðu gjarnan mátt koma miklu fyrr til þess að það hefðu náðst af þeim meiri samlegðaráhrif milli byggðanna en varð kannski síðar vegna þess að byggðirnar voru farnar að veikjast. Hvað um það, þau hafa gerbreytt mannlífi og samskiptum fólks á norðanverðum Vestfjörðum, þ.e. milli Dýrafjarðar, Önundarfjarðar, Súgandafjarðar og Ísafjarðar, gerbreytt því og það hugsar sig enginn um í dag hvort hann langar í kaffi vestur á Flateyri vetur, sumar, vor eða haust, það tekur u.þ.b. korter. Það veltir því enginn fyrir sér í dag. En ef menn hefðu ætlað að gera það að vetrarlagi fyrir nokkrum árum hefði verið best fyrir þá að panta sér flug til Reykjavíkur og síðan aftur frá Reykjavík á Önundarfjarðarflugvöll og þá hefðu þeir kannski komist um kvöldmatarleytið í kaffi. Þannig var það, hæstv. forseti. Á milli suður- og norðursvæðis Vestfjarða er það enn þannig að það er ekki hægt að ferðast þar á milli. Hrafnseyrarheiði er alger farartálmi, búin að vera það lengi, áratugum saman og öllum verið það ljóst. Ég hygg að fyrsta áætlunin um að tengja svæðin saman hafi fæðst 1963 - 1963, sagt og skrifað - og ætli það verði fyrr en 2013 sem því lýkur ef við ætlum að halda þeim hraða sem nú er í samgönguáætlun að tengja þessi svæði saman, 50 árum eftir að hugmyndin fæddist um að tengja þau saman. Þetta er það sem við búum við. Þetta gengur ekki, hæstv. forseti. Þess vegna hljótum við þingmenn Vestfjarða, sérstaklega í þeirri stöðu sem byggðirnar eru sums staðar í í dag, að reyna að þoka því framar þar sem bæði er búið að rannsaka berglögin og langt komið í að hanna legu jarðganganna milli Dýrafjarðar og Arnarfjarðar að reyna að þoka þeirri framkvæmd framar á framkvæmdatímann. Við hljótum að gera það til að reyna að ná þessum byggðum saman í eðlilegt samgönguumhverfi. Það er hægt með nútímatækni að ganga þannig frá samgöngum milli norðursvæðis og suðursvæðis Vestfjarða að það eigi ekki að taka nema 45–50 mínútur að aka frá Bíldudal til Ísafjarðar með heilsárssamgöngum sem allir geta treyst á. Þetta vildi ég sagt hafa, hæstv. forseti, um þennan hluta samgangna á Vestfjörðum sem byggja á því að tengja saman byggðirnar og reyna að efla þær, til að þær finni betur til styrks síns með því að hafa eðlileg og varanleg samskipti sín á milli. Hæstv. forseti. Ég er búinn að geta um framkvæmdirnar í Djúpi en síðan er á Barðaströndinni svokallaður Vestfjarðavegur sem þarf að koma á bundnu slitlagi og gera til góða með nútímaaðferðum. Þar er m.a. verið að tala um að fara yfir þrjá firði og ná verulegri styttingu af veginum eins og hann er í dag. Margir þekkja Bjarkalund, þann veitingastað og það svæði og með þeirri aðgerð hygg ég að við værum ekki nema 15–20 mínútur að aka frá Bjarkalundi vestur á Skálanes en þangað erum við um klukkutíma í dag með því að fara yfir tvo hálsa og fyrir þrjá firði. Það sjá það allir í hendi sér hversu geysilegt stökk fram á við það væri þegar við værum komin á bundið slitlag í botni Kollafjarðar. Þá spyrja menn sig auðvitað: Og hvað svo? Hinum megin við, norðan við Kollafjarðarheiðina, er svo annað bundið slitlag í Ísafjarðardjúpi og þá mun auðvitað koma æpandi krafa á það að tengja þessa vegi saman þótt menn átti sig kannski ekki alveg á því í dag hvaða auðlegð felst í því að nýta þá vegi sem þarna eru fyrir þegar þeir eru komnir með bundið slitlag. Þá er akstursleiðin frá Ísafirði komin niður fyrir 400 km og á láglendisvegi alla leiðina. Ég kalla það láglendisveg að eiga þess kost að fara yfir Heydal, fara um Skógasand og fara yfir Heydal, ef veður er svo, og Brattabrekka er ekki lengur bratta brekka. Þar erum við að horfa til þeirra áfanga sem þegar er lokið. Búið er að leggja bundið slitlag á Svínadal milli Búðardals og Saurbæjar. Við erum því vissulega að horfa til þess, Vestfirðingar, að gert verði átak og landsmenn séu sammála því að það beri að gera átak á Vestfjörðum í því að koma samgöngunum í viðunandi horf fyrir framtíðina vegna þess að menn deila ekki um að þetta þurfi að gera. Menn eru fyrst og fremst að velta fyrir sér forgangsröðuninni. Það er enginn að deila við okkur Vestfirðinga um að það þurfi að laga þessa vegi. Þetta er spurning um það að ná fram flýtingu á verkefnunum þannig að við náum að komast í 21. öldina og förum af hestagötuöldinni. Það er það sem við erum að tala um.

Þá þarf að skipta um ráðherra.

Það stendur væntanlega til, hv. þingmaður, að skipta um ráðherra og ég vænti þess að eftir alþingiskosningar í vor takist okkur að skipta um ríkisstjórn í landinu. Ég heyrði það á heitstrengingum hv. þingmanns áðan í pontu að hann vildi gera verulegt átak í því að takast á við þær samgöngubætur sem þyrfti að takast á við, m.a. á Vestfjörðum. Ég er honum sammála um það og það er líka annar hluti landsins, norðausturhornið, sem hefur setið eftir og þarf að gera átak í. 
             Þetta vildi ég segja, hæstv. forseti, og þess vegna er það að við horfum til þess í fyrsta lagi að koma malarvegunum undir bundið slitlag og að komast í þá áfanga sem stytta vegalengdir milli fjarða og kaupstaða þannig að það verði varanlegar samgöngur. Ég veit að þingmenn sem eru vel kunnugir um land allt og hafa farið um þessa vegi átta sig á því hvað ég er að tala um og skynja hvað í því felst ef menn geta lagfært samgöngur á milli staða. Það er mönnum löngu orðið ljóst. Einn vinur minn á Drangsnesi mælti einu sinni sérstaklega fyrir því að leggja veginn fljótt yfir Arnkötludal til að ná 40 km styttingu fyrir t.d. byggðirnar á Ströndum til Reykjavíkur. Arnkötludalurinn er mjög góð framkvæmd til að ná saman samtengingu byggðanna á Ströndum við byggðirnar í Dölum og eins til að stytta vegalengdir, það er ekki spurning. Það felst í því sama stytting og kom þegar Hvalfjarðargöngin voru gerð. Það munar jafnmikið um það fyrir Strandabúana og Dalafólkið að komast um Strandir til að eiga samskipti og okkur sem erum að koma norðan að til að geta farið yfir Arnkötludal eins og það munaði fyrir Vestfirðinga að komast undir Hvalfjörð á sínum tíma. Við erum að tala um 40 km. Það munar jafnmikið um það. Hver vildi þurfa að keyra fyrir Hvalfjörð í dag? Auðvitað enginn. Þó sagði einn vinur minn norðan af Ströndum þegar hann var að deila við vini sína um vegstæðið við Arnkötludal að ef þeir þyldu ekki styttinguna gætu þeir bætt sér það upp með því að keyra fyrir Hvalfjörð, þá næðu þeir tímanum. Hæstv. forseti. Mjög brýnt er að taka á þessum málum og við getum ekki annað, þingmenn Norðvesturkjördæmis, en reynt eftir fremsta megni að setja þau í forgang svo við horfum til þess í framtíðinni að við færum okkur hratt fram í því að komast í eðlilegar samgöngur til samræmis við það sem er hér víðast hvar, sem betur fer. Við höfum að vísu enn þá þröskulda því við gerðum ein mistök á Vestfjörðum nýverið. Við fórum yfir Klettshálsinn sem að mínu viti voru alger mistök. Við áttum að fara undir Klettshálsinn, fara mun neðar með veginn og fara með holu í gegn sem yrði 2,5–2,6 km. Þá væri Klettshálsinn ekki sá farartálmi að um leið og hreyfir veður á Vestfjörðum þá heyrist tilkynning í útvarpinu: Ófært á Klettshálsi. Á splunkunýjum uppbyggðum vegi. Hvað um það. Við hljótum að horfa til þeirrar framtíðar að reyna að komast áfram í samgöngumálum okkar og það skiptir miklu máli fyrir byggðirnar á Vestfjörðum og íbúana að ná fram slíkum áföngum. Þetta vildi ég segja, hæstv. forseti, og ætla ekki að lengja umræðuna en lýsi því yfir að ég er tilbúinn að vinna með þingmönnum Norðvesturkjördæmis og íbúum Vestfjarða að því að reyna að þoka þeim málum áfram eins og best verður á kosið og einnig í samstarfi við aðra þingmenn sem ég veit að skilja vel vanda okkar. Alveg á sama hátt og við landsbyggðarþingmenn áttum okkur á því að umferðaröngþveiti í Reykjavík getur ekki annað en vaxið og það verður að taka á því. Spurningin er: Hver er hagkvæmasta lausnin? Þess vegna fór ég upp í pontu áðan, landsbyggðarþingmaðurinn, og benti á þær hugmyndir sem ég held að séu raunhæfar til þess að ná fram betri samgöngubótum í Reykjavík en menn eru jafnvel að hugsa um í dag.

Frú forseti. Ég varð hálfundrandi á því að hv. þingmaður skyldi þó minnast á að kannski þyrfti að laga vegi úti á landi einhvers staðar víðar en á Vestfjörðum. 
             Ég vil á hinn bóginn vekja athygli hv. þingmanns á því að það sem brýnast er nú fyrir landsbyggðina er að ljúka hringveginum.

Hæstv. forseti. Ég er algjörlega sammála hv. þm. Halldóri Blöndal um að ljúka þurfi hringveginum. Það er líka hægt að ná fram verulegri styttingu á hringveginum, t.d. ef við horfum á veginn á Austfjörðum um Öxi. Þá fáum við hvergi eins marga kílómetra í styttingu frá Reykjavík og inn á miðsvæði Austurlands en einmitt um þá leið. Ég veit að hv. þm. Halldór Blöndal þekkir það jafn vel og ég að það væri ekki lítil samgöngubót fyrir Vopnfirðinga að komast undir fjöllin, yfir á láglendið austur í Héraðsflóa og tengjast þannig Egilsstöðum örskotsfljótt.

Frú forseti. Þetta frumvarp til laga um breyting á lögum um stöðu, stjórn og starfshætti þjóðkirkjunnar fjallar annars vegar um breyting á skipan embætta sóknarpresta þar sem þau eru færð til biskups í staðinn fyrir að áður staðfesti kirkjumálaráðuneytið það endanlega. Það ætla ég ekki að gera að umræðuefni. 6. gr. frumvarpsins fjallar um að kirkjujarðir og aðrar kirkjueignir sem þeim fylgja, að frátöldum prestssetrum og því sem þeim fylgir, séu eign íslenska ríkisins, samkvæmt samningum um kirkjueignir milli íslenska ríkisins og þjóðkirkjunnar. Í frumvarpinu er líka lögfestur samningur sem gerður var milli íslenska ríkisins og þjóðkirkjunnar um prestssetur og afhendingu þeirra til þjóðkirkjunnar. Það er alveg rétt að undanfarin ár hefur verið ágreiningur um hver ætti prestssetur, kirkjujarðir og býli sem áður hafði verið skipt út úr slíkum jörðum. Eftir að farið var að gera eignaskipti á milli ríkis og kirkju var talið nauðsynlegt að það yrði líka tekið með. Samningurinn sem hér um ræðir kveður á um að íslenska ríkið afhendi skilgreindar eignir til yfirráða til þjóðkirkjunnar, eins og segir í 3. gr. samningsins: „Íslenska ríkið afhendir eignirnar til fullra yfirráða eins og þær eru nú ásamt þeim réttindum, skyldum og/eða kvöðum sem þeim fylgja með þeim takmörkunum sem nánar greinir í samkomulagi þessu. Þjóðkirkjan tekur við eignunum ásamt réttindum, skyldum og/eða kvöðum frá sama tíma.“ Síðan eru taldar upp kirkjujarðir og prestssetur sem fara til þjóðkirkjunnar á þessum forsendum. Hér eru taldar upp í II. kafla Skeggjastaðir, Hof, Valþjófsstaðir, Desjamýri og síðan er farið vítt og breitt um landið í upptalningu á þeim jörðum sem fara til þjóðkirkjunnar til fullrar eignar og ráðstöfunar. Ég hef ítrekað spurt og ekki fengið svar: Hvaða jarðir féllu til ríkisins í skiptum á jörðunum sem ágreiningur var um? Það liggur ekki fyrir. Þetta dæmi er mjög óklárt. Ég hef líka spurt hvaða ákvæði gildi um verslun með þessar jarðir. Margar þessara jarða sem færast nú til þjóðkirkjunnar með fullum yfirráðum og ráðstöfunarrétti eru nokkur mestu menningarsetur landsins. Ég treysti í sjálfu sér þjóðkirkjunni ágætlega til að fara með þau en hingað til hefur orðið að sækja um heimild til Alþingis hverju sinni sem til hefur staðið að selja jarðir í opinberri eigu, eigu ríkisins. Það hefur verið ákvörðun Alþingis hvort selja ætti ákveðnar jarðir eða ekki. Þessar jarðir falla undir þjóðkirkjuna og þar með hefur Alþingi ekki neina forsjá yfir þeim, hvað um þær verður. Ég hefði talið að setja ætti fyrirvara um að ekki væri hægt að selja umræddar jarðir sem almennar verslunarvörur. Hérna eru t.d. Reykholt, Holt í Eyjafjallahreppi, Bergþórshvoll, Breiðabólsstaður, Oddi á Rangárvöllum og ég get talið fleiri jarðir sem fara til þjóðkirkjunnar til fullrar ráðstöfunar samkvæmt frumvarpinu. Mér fyndist að slá ætti varnagla við því hvernig versla mætti með þessi stærstu menningarsetur landsins en það virðist ekki vera í frumvarpinu. Við vitum að menn hafa sóst eftir jörðum til kaups og það gæti verið freistandi fyrir kirkjuna, alveg eins og við höfum upplifað hjá ríkinu, að vilja selja jörð til að fjármagna önnur verkefni sín. Ég ítreka að þarna eru ein mestu menningarsetur landsins með mikla sögu og arfleifð. Þess vegna finnst mér að slá hefði átt varnagla við því að þessar jarðir mættu ganga kaupum og sölum. Ég hef spurt formann allsherjarnefndar hvaða lög eða reglur giltu um þær jarðir, hvort einhverjar kvaðir væru á þeim og hvort einhvers staðar væru lög eða reglur sem lytu að meðferð þeirra. Hann hefur engu getað svarað, formaður allsherjarnefndar, enda virðist málið hafa farið tiltölulega lítið unnið, og nánast ekkert í gegnum allsherjarnefnd, a.m.k. verður ekki hægt að fá nein svör við því hvernig þetta hefur verið. Ég hef vitnað til þess að landbúnaðarráðuneytið sem hefur farið með ríkisjarðir til þessa átti enga aðkomu að þessum skiptum. Þar hefur þó verið unnið við plagg, unnið að tillögu til þingsályktunar sem hefur verið kallað þjóðjarðir þar sem reynt hefur verið að skilgreina jarðir og menningarsetur á landinu sem hafa verið í umsjón landbúnaðarráðuneytisins og ekki má selja. Í áráttu undanfarinna ára þar sem allt hefur verið falt hefur okkur stundum ofboðið hvað landbúnaðarráðuneytið hefur selt margar jarðir sem á eru menningarsetur. Hér er tillaga um hvaða jarðir mætti ekki selja. Í þessari úttekt starfsmanna landbúnaðarráðuneytisins er jafnframt hvatt til þess að aðrar opinberar stofnanir, önnur ráðuneyti, vinni hliðstæðar tillögur, formlegar skrár um eignir sínar, jarðir og annað, og leggi fyrir Alþingi tillögu um hvað megi ekki selja. Þegar allt virðist vera falt nú á tímum hlýtur maður að spyrja sig hvort ekki séu einhverjar þessara jarða, einhver þessara menningarsetra, sem við viljum ekki að sé verslunarvara. Viljum við að Reykholt geti orðið verslunarvara? Nei, við viljum það ekki. 

Þú átt að færa betri rök fyrir þessu.

Ég ítreka að ég tel eðlilegt að það séu gerð einhver skil á milli ríkis og kirkju. Þó vil ég taka fram að ég er mikill kirkjunnar maður, styð kirkjuna mjög afdráttarlaust og vil sem sterkust bönd á milli ríkis og kirkju. Ég tel að trúfrelsi og starfsemi allra trúarsafnaða fari bara ágætlega með að hér sé starfandi sterk og umburðarlynd þjóðkirkja. Það kemur svo sem þessu máli ekkert við en það gerir það samt. Ef það verða eins og stefnt er að í þessu frumvarpi áfram skil á milli ríkis og kirkju skiptir ráðstöfunarréttur á þessum eignum okkur líka máli. Ég vantreysti í sjálfu sér ekki þjóðkirkjunni til að fara með þessar eignir en ég hefði viljað sjá hliðstæða varnagla varðandi jarðir þjóðkirkjunnar eins og við höfum séð með jarðir ríkisins, að ekki mætti selja þær nema með samþykki Alþingis. Ég ætla ekki að hafa um þetta lengra mál hér. Ég vil bara slá þessa varnagla. Ég hef ekki fengið svör við spurningum mínum hjá formanni allsherjarnefndar um hver umgjörð þessara mála er í rauninni. Það virðist ekki hafa verið kannað. Ekki hafa verið kallaðir á fund nefndarinnar fulltrúar Bændasamtakanna, þeir sem fara almennt með jarðir í landinu og hagsmuni þeirra, til þess að heyra sjónarmið þeirra. Það hefur ekki verið gert. Ég tel þess vegna að þetta mál hefði mátt vinnast miklu betur í nefndinni og ég hefði reyndar talið eðlilegast að þessum hluta frumvarpsins hefði verið frestað, hvað varðar skipti með jarðir, hefði verið farið ofan í þau. Þetta eiga að vera sömu hagsmunir og sömu sjónarmið sem gilda. Hvort sem það eru jarðir í eigu ríkisins eða þjóðkirkjunnar eiga þær að lúta sömu lögum hvað varðar meðferð og kröfur til landeigenda.

Frú forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti minni hluta utanríkismálanefndar. Ég skila séráliti í þessu máli og stend ekki að afgreiðslu tillögunnar. Ástæðan er sú að þetta er hluti af svonefndri orkutilskipun Evrópusambandsins sem ég hef verið andvígur frá upphafi að Ísland gerðist aðili að. Við vöruðum við því strax á sínum tíma, nokkrir hér á þingi, þegar þessi smíð var í undirbúningi að þetta mundi henta Íslandi afar illa og hvöttum til þess að allt yrði gert sem hægt væri til þess að Ísland fengi varanlega og fulla undanþágu frá málinu. Lítið var á það hlustað og að því er virðist því miður fremur lítið með það gert. Mikið andvaraleysi ríkti þegar upphaflega tilskipunin kom til staðfestingar á Alþingi. Það var í rauninni ekki fyrr en menn stóðu frammi fyrir bláköldum veruleikanum að það þurfti að umbylta öllum orkumálum, og skipulagi þeirra hér, að það fóru að renna tvær grímur á mann og annan og það fjölgaði hratt í því liði sem hefði gjarnan viljað vera betur vakandi á sínum tíma og leggja til að við hefðum staðið öðruvísi að málum. Ég hygg að það hafi fyrst og fremst verið ég og hv. þm. Hjörleifur Guttormsson sem þá var á sinni tíð sem reyndum að vara við því í upphafi að út í þetta yrði farið. Hér er síðan að koma breyting á tilskipuninni sem er auðvitað ekki veigamikil. En það athyglisverða er kannski að í tengslum við hana óskaði iðnaðarnefnd eftir ítarlegri upplýsingum um málið því þarna er m.a. verið að breyta hlutum sem lúta að stöðu lítilla og einangraðra kerfa, eins og það er kallað, eða örkerfa. Þá kemur í ljós, þegar betur er skoðað, að fjölmargar undanþágur af ýmsum toga hafa verið veittar frá tilskipuninni. Þannig er það að þegar þessi greinargerð, sem okkur barst síðan frá ráðuneytinu, og ekki vannst nú ráðrúm til að hafa sem fylgiskjal með þessu nefndaráliti, en ég veit að menn geta orðið sér úti um hana þeir sem áhugasamir eru, en þegar henni er flett kemur í ljós að undanþágumöguleikarnir og sérskilyrði eru miklum mun útbreiddari en gefið var í skyn þegar málið var kynnt á sínum tíma þegar talað var eins og það hefði verið algerlega fullreynt að Ísland gæti fengið einhverja sérstöðu. Það kemur t.d. í ljós að Lúxemborg fékk umtalsverða undanþágu sem það hefur síðan fengið framlengda. Er þó Lúxemborg bæði stærri orkumarkaður og auðvitað samtengdur um orkumarkaði meginlandsins. Eins og kunnugt er er einn helsti tilgangur tilskipunarinnar að greiða fyrir viðskipti með raforku yfir landamæri og gera allt meginland Evrópu að einum samtengdum samkeppnismarkaði á sviði raforkudreifingar. Sömuleiðis kemur í ljós að eyjarnar, bæði þær sem tilheyrt hafa Evrópusambandinu lengi eða um nokkurt skeið, eins og eyjar sem tengjast Portúgal og Spáni, sem og Kýpur, Malta og fleiri, hafa fengið umtalsverðar undanþágur, ekki eru gerðar sömu kröfur til þeirra og þær eru undanskildar mörgum köflum orkutilskipunarinnar. Þá vakna spurningar um hvers vegna í ósköpunum ekki var mögulegt að gera eitthvað sambærilegt fyrir Ísland. Þó svo að Ísland kunni sem heild að liggja svolítið yfir mörkunum sem notuð eru til að skilgreina lítil og einangruð kerfi er t.d. ljóst að ef raforkuframleiðsla til stóriðju er tekin frá er almenni markaðurinn á Íslandi langt undir öllum viðmiðunarmörkum í þeim efnum. Þá hefði ein möguleg leið verið í þessum efnum fyrir Íslendinga að biðja um að þeirra almenni markaður gæti lotið öðrum reglum. Það er sem sagt þannig að Lúxemborg, Kýpur, Malta, Azoreyjaklasinn, Madeiraeyjaklasinn og fleiri svæði hafa fengið mismunandi tegundir af undanþágum eða sérframkvæmd hvað þetta varðar og bendir til þess að ef betur hefði verið róið á sínum tíma hefði mátt kalla hið sama fram fyrir Ísland. Ég hygg að að hluta til séu þær upplýsingar sem við fengum á grundvelli þessarar greinargerðar frá ráðuneytinu mönnum nýjar fréttir. Ég verð að minnsta kosti að játa það að þó ég teldi mig hafa þekkt þokkalega til málsins þá kom mér á óvart hversu svigrúmið fyrir undanþágur eða sérframkvæmd var mikið. Það ber vissulega að halda því til haga, svo öllum sé nú gert rétt og satt til, að fulltrúar Íslands í viðræðum í undirbúningi tilskipunarinnar eða aðdraganda hennar á árunum 1995 og 1996 spurðu vissulega að því og bréfuðu það sömuleiðis að þeim kæmi spánskt fyrir sjónir að Ísland þyrfti að falla þarna alveg undir þar sem það væri ekki tengt raforkukerfi meginlandsins o.s.frv. Þetta er rakið í greinargerðinni í V. kafla þar sem farið er yfir aðdraganda að upptöku tilskipunar 96 frá 92/EB í EES-samninginn og ég hvet áhugasama aðila til að kynna sér þær bréfaskriftir sem ná allt fram á árið 1997 eða 1998. Ég er enn þeirrar skoðunar, eins og ég hef verið, að það hafi verið mikil mistök fyrir okkur Íslendinga að lenda inni í þessu og það hefði verið mikið á sig leggjandi til að þurfa ekki að fara í þær breytingar á raforkumarkaðnum hér, alla vegana ekki með þeim hætti sem gert hefur verið, sem innleiðing orkutilskipunarinnar hefur haft í för með sér og nýju lögin um skipulag raforkumála sem sannanlega hafa leitt til umtalsverðrar hækkunar á raforkuverði. Og þar tilfinnanlegast sem síst skyldi, þ.e. í dreifbýlinu þar sem dreifbýlisgjaldskrár Rafmagnsveitna ríkisins og Orkubús Vestfjarða gilda og þar sem er um að ræða raforkusölu til húshitunar. Þetta liggur allt fyrir og það er ekki lengur deilt um það að afleiðingarnar af þessu urðu umtalsverðar hækkanir á raforkuverði. Ég var andvígur þessu ráðslagi frá byrjun og er það enn.

Hæstv. forseti. Það var fróðlegt að heyra þessar upplýsingar sem hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon fór með og ýtir undir þá umræðu sem fór fram á sínum tíma þegar við vorum að ræða raforkulögin og breytt fyrirkomulag á raforkumarkaði hér á landi, að það hefði í raun og veru ekki verið nein sérstök ástæða til þess fyrir Ísland að taka upp sama fyrirkomulag og var innan Evrópusambandsins að því er varðaði raforkumál. Allt tal um það og þær fullyrðingar sem hér voru bornar á borð, þá af hæstv. iðnaðarráðherra, virðast að mörgu leyti ekki hafa haft við nein sérstök rök að styðjast. Að við mættum ekki hafa undanþágu varðandi okkar eigin raforkumarkað. Síðan er það svo, hæstv. forseti, og er ekki hægt að draga neina fjöður yfir það og engin ástæða til heldur, að í kjölfar þeirra breytinga sem gerðar hafa verið á raforkumarkaði hefur raforkuverð á landsbyggðinni sérstaklega hækkað gífurlega. Ég var nýlega staddur norður í Bolungarvík og var að skoða reikninga hjá íbúa þar sem annars vegar var með reikningana fyrir íbúðarhúsnæði sitt og hins vegar fyrir verkstæði og verslunarhúsnæði. Þegar það var borið saman við sambærilegan rekstur, annars vegar í Garðabæ og hins vegar á Suðurnesjum, og raforkunotkun til ljósa annars vegar og hins vegar hitaorku, kom í ljós, gróft reiknað, að kostnaður við ljósanotkun var þrefaldur. Rafmagnskostnaður á Vestfjörðum fyrir sambærilegt húsnæði hér á Reykjavíkursvæðinu var þrefaldur. Ekki munaði eins miklu á kyndingarkostnaðinum enda voru niðurgreiðslur fyrir kyndingarkostnað auknar nokkuð á köldum svæðum, m.a. vegna gagnrýni sem kom hér upp í kjölfar breytinganna á raforkulögunum og þeirra hækkana sem þá komu fram, því var reyndar haldið fram hér í umræðu, ég held bara í hálft annað ár, að það mundi í mesta lagi valda 3% hækkun. Í mesta lagi. Örfáum hundraðköllum eins og það var nú orðað. En staðreyndin er sú, hæstv. forseti, að þau dæmi sem maður hefur verið að skoða og sjá þau sýna þetta. Það er þrefalt raforkuverðið á Vestfjörðum annars vegar miðað við sambærilegar eignir hér á Stór-Reykjavíkursvæðinu og Suðurnesjum fyrir rafmagn til ljósa. Það er tvöfalt miðað við kyndingarkostnað. Þannig að þegar þetta bætist ofan á ýmislegt annað, eins og mikinn flutningskostnað vestur á firði o.s.frv. og til annarra landsvæða, eru kjör íbúanna náttúrlega ekkert sambærileg. Þau eru það einfaldlega ekki. Þetta er bara afleiðing af þeirri ákvörðun sem tekin var af ríkisstjórninni að fara í það far sem farið var með raforkumarkaðinn, og rétt að ítreka að það voru mikil mistök að fara þá leið sem farin var. Hún var ástæðulaus og leiddi til aukins kostnaðar. Það er að bitna allharkalega á íbúum hinna dreifðu byggða í dag og ekki sjáanlegt miðað við það sem tekið hefur verið upp til að minnka þann aðstöðumun, m.a. með niðurgreiðslum á húshitunarkostnaði, að þar dragi meira saman á næstunni heldur en þegar er orðið með íbúum höfuðborgarsvæðisins og íbúum hinna dreifðu byggða. Það er nú afleiðingin af stjórnarstefnunni og við sitjum uppi með það og væntanlega minnast kjósendur þess þegar kemur að kjörborðinu í vor hvernig að þessum verkum öllum var staðið og hvernig þeim var lýst á sínum tíma án þess að það fylgdu því neinar þær efndir sem hér voru bornar á borð fyrir menn varðandi kostnað og annað slíkt þegar þetta var gert. Þegar við hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon lögðum til að gildistöku raforkulaganna yrði frestað um eitt ár til þess að átta sig betur á því hvað þetta þýddi nú í raun og veru var það fellt af ríkisstjórnarflokkunum eins og menn muna. Menn töldu að engin ástæða væri til þess enda væru viðvörunarorð okkar til einskis að því er ríkisstjórnarfulltrúarnir töldu. En annað hefur nú komið í ljós og menn búa nú við skaðann af þessari lagasetningu.

Frú forseti. Utanríkisnefnd hefur fjallað um málið og fékk á sinn fund Veturliða Stefánsson og Önnu Jóhannsdóttur frá utanríkisráðuneytinu. Allsherjarnefnd skilaði nefndinni umsögn um málið samkvæmt beiðni. Við brotthvarf varnarliðsins leituðu íslensk stjórnvöld eftir samstarfi við aðrar þjóðir um varnir landsins. Af þeim sökum er nauðsynlegt að lögfesta lágmarksreglur um framkvæmd tiltekinna þjóðréttarsamninga sem varða réttarstöðu liðsafla aðildarríkja Atlantshafsbandalagsins og Samstarfs í þágu friðar og fleira. Með frumvarpinu er lagt til að ríkisstjórninni verði heimilað að fullgilda fyrir Íslands hönd samning frá 19. júní 1951 milli aðila að Norður-Atlantshafssamningnum um réttarstöðu liðsafla þeirra og samning frá 19. júní 1995 milli aðildarríkja Norður-Atlantshafssamningsins og annarra ríkja sem eru aðilar að Samstarfi í þágu friðar, um réttarstöðu liðsafla þeirra ásamt bókunum við þann samning frá 19. júní 1995 og 19. desember 1997. Samningurinn frá 1951, svonefndur „SOFA“-samningur, er grundvallarsamningur í alþjóðlegri hernaðar- og friðargæslu og nauðsynlegt fyrir Ísland að fullgilda samninginn ef unnt á að vera að leita til annarra ríkja um aðstoð eða hafa samvinnu á þessu sviði. Hið sama gildir um samninginn um Samstarf í þágu friðar ásamt viðbótarbókunum hans. Í 2. mgr. 2. gr. frumvarpsins er að finna heimild fyrir utanríkisráðherra til að ákveða með auglýsingu að ákvæði laganna skuli einnig gilda um annan erlendan liðsafla sem dvelur á Íslandi og fellur ekki undir þá samninga sem tilgreindir eru í 1. gr. Samkvæmt 69. gr. stjórnarskrárinnar er óheimilt að refsa mönnum nema fyrir hafi verið gild refsiheimild í lögum þegar verknaður var framinn. Að fengnu áliti allsherjarnefndar telur nefndin að ákvæðið fái staðist enda verði auglýsing ráðherra birt með fullnægjandi hætti, samanber lög nr. 15/2005, um Stjórnartíðindi og Lögbirtingablað. Meiri hlutinn telur þó rétt að styrkja ákvæðið með því að hnykkja á því að heimild ráðherra taki aðeins til alþjóðasamninga sem eru skuldbindandi fyrir Ísland að þjóðarétti. Í 3. mgr. 6. gr. frumvarpsins er kveðið á um að það varði refsingu að skýra frá án leyfis, taka eða birta myndir af tilteknum mannvirkjum, búnaði eða aðgerðum. Gáleysisbrot og ásetningsbrot eru lýst refsiverð. Í áliti allsherjarnefndar er vakin athygli á því að rétt sé að gera þá kröfu að svæði þar sem slík mannvirki er að finna verði ætíð tryggilega merkt. Meiri hlutinn tekur undir þau sjónarmið og leggur til breytingar á 3. mgr. 6. gr. þess efnis að skýrt verði kveðið á um skyldu til að girða af bannsvæði eða merkja tryggilega það svæði sem ákvæðið nær til svo ekki fari á milli mála að sérstakar reglur gildi um það. Flytur meiri hluti nefndarinnar breytingartillögur í samræmi við þetta. Össur Skarphéðinsson, Jón Gunnarsson og Þórunn Sveinbjarnardóttir rita undir nefndarálitið með fyrirvara. Meiri hlutinn leggur sem sagt til að frumvarpið verði samþykkt með þeim breytingartillögum sem fluttar eru á þingskjali 1192.

Frú forseti. Ég sé enga ástæðu til að fullgilda þennan samning eða þessa samninga og get vísað til þess sem ég sagði um það mál í fyrri umræðu þegar ég tjáði mig um það. Í raun er þá einu skýringu hægt að hugsa sér að gefa á því að við gætum þurft á því að halda, sé ásetningur eða vilji stjórnvalda að draga hingað erlendan herafla til heræfinga. Það er vandséð að á þessi ákvæði geti á nokkurn hátt reynt og allra síst nú ef við erum að taka hér ákvörðun um og sameinast um vonandi að skilgreina íslensku friðargæsluna sem hreina borgaralega starfsemi og minni líkur á að það reyni á réttarstöðu hennar sem liðs í einhverjum hernaðarlegum skilningi og gagnkvæmni þar um. Langeðlilegasta afgreiðslan á þessum málum af okkar hálfu væri því að vísa til fyrirvara okkar við inngöngu í Atlantshafsbandalagið og gera öðrum NATO-þjóðum og þá samstarfsþjóðum þeirra grein fyrir því að við hefðum ekki áform um að hér yrði erlendur herafli, hvorki til dvalar né við æfingar, og þá eru öll þessi ákvæði óþörf. Það væri langeðlilegasta framkvæmd þessara mála eins og málin standa nú þegar erlendur her er farinn úr landinu og ekkert kallar á að við reynum að draga hingað á Íslandsstrendur og á íslenskt yfirráðasvæði erlendan her til þess að stunda eitthvert heræfingabrölt. Ég hef enga ástæðu til að ætla að aðrar aðildarþjóðir NATO hefðu gert við það neinar athugasemdir þó tilkynning af Íslands hálfu á þessum grundvelli og með vísan til fyrirvara okkar þegar við gengum í NATO hefði einfaldlega verið send og þar með tilkynnt að við hygðumst ekki aðhafast í þessu máli og ekki fullgilda þessa samninga. Það er svona eiginlega hálfhallærislegt að Ísland sé að gera þetta núna. Meira en hálf öld er liðin frá því að þessi samningur var undirritaður af Íslands hálfu en aldrei fullgiltur af ástæðum sem við reyndar þekkjum. Það er engin sérstök ástæða og ekkert sem kallar á að gera það nú þannig að við erum andvíg þessum samningi og munum greiða atkvæði gegn fullgildingu hans.

Frú forseti. Utanríkismálanefnd hefur fjallað um þetta mál. Umsagnir um málið bárust nefndinni frá Félaginu Ísland – Palestína, landlækni, Rauða krossi Íslands og Þróunarsamvinnustofnun Íslands. Að athuguðu máli telur nefndin rétt að þessu máli verði vísað til ríkisstjórnarinnar.

Frú forseti. Þetta mál fékk ítarlega athugun í utanríkismálanefnd. Nefndin fékk á sinn fund Bergdísi Ellertsdóttur og Önnu Jóhannsdóttur frá utanríkisráðuneyti, Kristján Sturluson, Sólveigu Ólafsdóttur og Helgu Þórólfsdóttur frá Rauða krossi Íslands, Guðrúnu D. Guðmundsdóttur og Brynhildi G. Flóvenz frá Mannréttindaskrifstofu Íslands og Árna Múla Jónasson frá Íslandsdeild Amnesty International. Málið var sent til umsagnar til ýmissa aðila eins og greint er frá í nefndaráliti meiri hlutans. Við afgreiðslu málsins náðist ekki samkomulag í nefndinni þannig að það var afgreitt með meiri hluta utanríkismálanefndar og vissi ágreiningurinn fyrst og fremst að orðalagi 1. gr. frumvarpsins. En nefndin var að öðru leyti sammála um breytingartillögur við frumvarpið. Síðan eftir að minni hluti utanríkismálanefndar hafði lagt fram sína breytingartillögu við 1. gr. frumvarpsins var málið tekið fyrir að nýju í utanríkismálanefnd og náðist samkomulag um orðalag 1. gr. eins og skýrist á þingskjali 1340. Ég á von á því að minni hlutinn muni draga sína breytingartillögu til baka. Um þetta er það að segja að í síðustu grein breytingartillögu nefndarinnar við 1. gr. segir, með leyfi forseta: „Verkefni íslensku friðargæslunnar mega aldrei brjóta í bága við ákvæði mannúðar- og mannréttindasamninga.“ Þetta er nánar skilgreint í framhaldsnefndarálitinu, með leyfi forseta: „Helstu samningar sem hér um ræðir eru mannréttindayfirlýsing Sameinuðu þjóðanna frá 1948, samningar Evrópuráðsins um mannréttindi og má þar helst nefna samning um verndun mannréttinda og mannfrelsis frá 1950 (mannréttindasáttmála Evrópu), með breytingum og viðaukum, Evrópusamning um varnir gegn pyndingum og annarri ómannlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu, ásamt bókunum, Genfarsamningana frá 1949 auk ýmissa samninga Sameinuðu þjóðanna um mannréttindi.“ Frú forseti. Ég sé ekki ástæðu til að rekja nákvæmlega þær breytingartillögur sem við flytjum. Gerð er glögg grein fyrir þeim í nefndaráliti okkar. Eins og ég sagði náði utanríkismálanefnd saman um þetta mál. En hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon ritar þó undir nefndarálitið með fyrirvara. Það eru allt svo breytingartillögur á þingskjölum 1340 og síðan 1198 sem nefndin mælir með að verði samþykktar.

Frú forseti. Eins og kom fram í máli framsögumanns og formanns utanríkismálanefndar þá ritaði ég undir álitið með fyrirvara og ég vil örstutt gera grein fyrir honum. Sá fyrirvari lýtur eingöngu að ákvæðum 3. gr. frumvarpsins eins og því verður nú væntanlega breytt á grundvelli samstöðu sem tekist hefur í utanríkismálanefnd. Það er greinin sem fjallar um heimildir friðargæsluliða til þess að bera vopn. Þó það sé vissulega komið í annað og betra samhengi með þeirri breytingu á markmiðsgrein frumvarpsins sem nú hefur tekist samstaða um þá er það eftir sem áður þannig að það er og verður sjálfsagt alltaf verulegt álitamál hvort við viljum yfir höfuð fara út á þá braut að íslenskir ríkisborgarar við störf erlendis beri vopn. Ástæða þess að ég geng ekki lengra í málinu en svo að gera við það fyrirvara er einfaldlega sú að auðvitað er hægt að færa fyrir því rök að öryggi þeirra geti við einhverjar kringumstæður verið betur borgið með slíkum hætti. Þó má vissulega líka færa oft rök sem eru fullgild að jafnvel geti það orðið á kostnað öryggis þeirra að menn freistist til að vera við aðstæður eða hegða sér með öðrum hætti ef þeir telja sig hafa einhverja meinta eða ímyndaða vörn í vopnum sem kann svo að reynast lítil sem engin eða jafnvel verri en engin því auðvitað er það stundum þekkt að óvopnaðir friðargæsluliðar jafnvel njóta meiri friðhelgi og komast betur frá skærum en hinir sem vopnin bera. Fyrirvari minn lýtur sem sagt að þessu. Að öðru leyti vil ég eingöngu segja að ég fagna því að samstaða tókst um að gera þær breytingar á markmiðsgrein frumvarpsins eða almennu ákvæðunum sem skilgreina hlutverk friðargæslunnar og verkefni friðargæsluliða erlendis. Sú samstaða er efnislega byggð á breytingartillögu okkar í minni hluta utanríkismálanefndar en með lagfæringum eins og síðan kemur fram á þingskjali 1340 og framsögumaður gerði grein fyrir. Þær breytingar ganga út á að taka af allan vafa að um er að ræða borgaralega skilgreinda starfsemi, að þetta er þátttaka í alþjóðlegri friðargæslu og að senda borgaralega sérfræðinga til starfa við friðargæsluverkefni. Síðan eru þau skilgreind í fjórum stafliðum eins og við gerðum í breytingartillögu okkar. Ég vil sérstaklega fagna d-liðnum sem ég gerði að umtalsefni hér við 1. umr. og lagði mikið upp úr, þ.e. þátttaka í fyrirbyggjandi verkefnum sem miða að því að hindra að ófriður brjótist út á svæðum þar sem óstöðugleiki ríkir. Þetta opnar á möguleikann að senda fólk til stuðnings heimamönnum á svæðum þar sem ófriðlega horfir, án þess þó að átök hafi kannski brotist út og reyna að aðstoða við að ná niður spennu og koma á stöðugleika þar sem jarðvegur er til staðar fyrir það að alvarleg átök geti síðar brotist út. Þetta er hugsun sem er mjög að ryðja sér til rúms í friðargæslufræðum og friðargæsluumræðum og Norðurlöndin hafa verið í fararbroddi þeirra ríkja sem hafa þróað þessa hugmyndafræði. Ekki síst hefur verið um þetta mikil umræða innan Norðurlandaráðs sem ég hef tekið þátt í. Ég er því ákaflega ánægður með að sjá þessa grundvallarhugsun koma þarna inn. Hvort sem mikið á nú eftir að reyna á þetta eða ekki á næstu árum þá er alla vega þessi hugsun komin þarna á blað og í markmiðsgrein frumvarpsins. Með þessum fyrirvara munum við styðja þetta mál og fögnum þeirri samstöðu sem hefur tekist um það. Ég vil bara að lokum segja að það er ákaflega mikilvægt vegna fólksins sem í hlut á og vinnur þessi vandasömu og stundum hættulegu störf að það ríki eins mikil pólitísk sátt og samstaða um verkefnin og það starf sem þarna er unnið því auðvitað er aldrei hægt að útiloka þá möguleika að hlutir geti farið úrskeiðis og erfiðir atburðir orðið, jafnvel mannslíf tapast og þá er mikilvægt að sem best samstaða sé um hlutina og ekki til að dreifa neinum djúpstæðum pólitískum ágreiningi eða hörðum átökum um það á hvaða grundvelli þessi starfsemi er byggð.

Frú forseti. Ég kem í ræðustól til að lýsa ánægju minni með að nú hilli undir sátt um að setja íslensku friðargæslunni lagaramma og sérstaklega eftir að málið var afgreitt upprunalega út úr utanríkismálanefnd í ágreiningi með meirihlutaáliti og minnihlutaáliti og ekki leit út fyrir að um lagasetningu á þessu sviði yrði að ræða á þessu þingi þar sem ágreiningur var í málinu. Á grundvelli breytingartillagna sem unnar voru að mestu leyti af hv. þm. Þórunni Sveinbjarnardóttur og lagðar fram sem breytingartillögur okkar í minni hlutanum var ljóst að ekki bar mikið á milli minni hluta og meiri  Niðurstaðan varð sú, eins og fram hefur komið, að það tókst og því erum við hér að horfa fram til þess að okkur takist að setja íslensku friðargæslunni lagaramma og eins og fram kom hjá hv. síðasta ræðumanni þá er það afar mikilvægt fyrir það fólk sem vinnur fyrir okkur í þessum störfum erlendis við erfiðar aðstæður oft og tíðum að um þessa starfsemi ríki bæði sátt hér heima og eins að lagaramminn um starfsemina sé skýr. Því er mikilvægt að setja þau lög sem við erum hér að ræða og fagna ég því að samstaða hefur náðst og Samfylkingin mun standa að og styðja þetta frumvarp.

Virðulegi forseti. Ég kem hér upp við 3. umr. rétt til að geta þess að við 2. umr. málsins voru gerðar breytingar í samræmi við tillögur allsherjarnefndar á málinu. Við það breyttist röð þeirra greina sem frumvarpið hefur að geyma. Því mun ég við 3. umr. leggja fram viðbótarbreytingartillögu til að tryggja að tilvísun við gildistökuákvæði frumvarpsins til 1. gr. verði breytt til samræmis við þær breytingar sem voru gerðar eftir 2. umr. og að tilvísunin taki mið af þeim breytingum með því að þar verði ekki lengur vísað til 1. gr. frumvarpsins heldur er nauðsynlegt að breyta greininni þannig að hún vísi til 2. gr. Þannig mun gildistökuákvæðið hvað varðar þau brot sem munu framvegis fyrnast frá 18 ára aldursmarki brotaþola gilda þannig að það gildi sem sagt einnig um brot sem framin eru fyrir gildistöku laganna, enda sé fyrningarfresturinn ekki hafinn. Fyrningarfrestur í málum má ekki vera byrjaður að líða til að 18 ára aldursmarkið samkvæmt lagafrumvarpinu taki gildi. Hins vegar erum við að gera aðra breytingu hér eftir 2. umr. á málinu sem felur það í sér að hluti þessara brota, þ.e. alvarlegustu brota, verða ófyrnanleg og hvað þau brot snertir munu gilda almennar lögskýringarreglur um lagaskilin.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá allsherjarnefnd um frumvarp til laga um breytingu á lögum um Vísinda- og tækniráð. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið til sín fulltrúa frá forsætisráðuneyti og gesti. Í frumvarpinu er lagt til að starfsemi Vísinda- og tækniráðs verði útvíkkuð með þeim hætti að auk þess að taka til umfjöllunar málefni vísinda, tækni og nýsköpunar hafi það einnig með höndum umfjöllun um málefni atvinnuþróunar. Þetta frumvarp er lagt fram samhliða frumvarpi iðnaðarráðherra um Nýsköpunarmiðstöð Íslands sem er 280. mál og frumvarpi viðskiptaráðherra um Nýsköpunarsjóð atvinnulífsins sem er 279. mál. Iðnaðarnefnd hefur lagt til að frumvarpi til laga um Nýsköpunarmiðstöð Íslands verði breytt þannig að í stað þess að Iðntæknistofnun Íslands, Rannsóknastofnun byggingariðnaðarins og Byggðastofnun sameinist verði það eingöngu tvær fyrstnefndu stofnanirnar sem sameinast. Því leggur nefndin til breytingar á frumvarpinu þess efnis að horfið verði frá því að gera breytingar á starfsemi Vísinda- og tækniráðs og breyta heiti þess. Nefndin leggur því til að frumvarpið verði samþykkt með fyrrgreindum breytingum sem lagðar eru fram á sérstöku þingskjali.

Virðulegi forseti. Ég ætla örstutt að gera grein fyrir nefndarálitinu en í tillögunni er gert ráð fyrir að menntamálaráðherra skipi nefnd sem kanni leiðir til að aðstoða ungmenni við að taka skynsamlegar ákvarðanir í tengslum við náms- og starfsval. Hv. menntamálanefnd tekur undir sjónarmið í greinargerð um að farsælar lausnir á vandamálum tengdum brottfalli úr skóla geti leitt af sér mikinn þjóðfélagslegan ávinning. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt óbreytt. Undir nefndarálitið rita allir hv. þingmenn í menntamálanefnd. Sem 1. flutningsmaður málsins, en það voru fleiri hv. þingmenn sem voru flutningsmenn, vil ég þakka kærlega fyrir að málið skuli vera afgreitt og vil segja að hægt er að nota þá vinnu sem verið er að ljúka við hvað varðar tíu punkta samkomulagið sem góðan grunn í þessari vinnu. Vegna tímaleysis ætla ég ekki að fara í dýpri umræðu um þetta en vildi koma á framfæri þökkum og vona að þetta verði til að efla náms- og starfsráðgjöf hér í landinu og einnig vonast ég til að löggilding þessarar stéttar fáist fram.

Frú forseti. Það var ánægjulegt að samstaða náðist um það í menntamálanefnd að afgreiða þetta mál úr nefndinni þannig að það fái afgreiðslu hér. Náms- og starfsráðgjöf er mjög af skornum skammti í íslenska skólakerfinu og verður þetta mál vonandi til þess að hún verði efld mjög, eins og hv. framsögumaður kom inn á áðan. Það vantar mikið upp á að fjöldi þeirra sé nægjanlegur eða þessu sé gert nógu hátt undir höfði í skólakerfinu. Brottfall er mjög hátt á Íslandi og eiginlega séríslenskt vandamál á Norðurlöndunum þar sem samkvæmt rannsóknum má ætla að hlutfall þeirra sem ekki ljúka framhaldsskólanámi eða neinu formlegu námi sé yfir 40% sem er gífurlega hátt og í rauninni óþekkt brottfall í samanburðarlöndum okkar. Það sem talið er að við fengjum sérstaklega út úr aukinni starfs- og námsráðgjöf væri að nemendurnir væru miklu betur undir það búnir að taka ákvörðun um námsleið og hvaða nám þeir hafi í raun og veru áhuga á og telji við sitt hæfi og líklegir þá til að ljúka því námi. Við næðum einnig fram eðlilegri dreifingu milli þeirra sem fara í bóknám og verk- og listnám hvers konar. Hér er því um að ræða mjög mikilvægt menntamál. Það er flutt í þriðja sinn og nær nú fram að ganga og óska ég hv. 1. flutningsmanni, Dagnýju Jónsdóttur, til hamingju með það. Lýsi ég aftur ánægju minni með að málið náði fram að ganga. Þetta er mjög þarft og gott mál.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um tillögu til þingsályktunar um þjóðfána Íslendinga í þingsal Alþingis. Nefndin hefur fjallað um málið og leggur til að tillagan verði samþykkt. Í henni er gerð tillaga um að þjóðfána Íslendinga verði komið fyrir í þingsal Alþingis. Í greinargerð með tillögunni er enn fremur lagt til að fánanum verði komið fyrir þannig að hann verði sýnilegur við eða nærri forsetastól. Ég gerði fyrir mitt leyti fyrirvara við nefndarálit þetta og ætla að gera í mjög stuttu máli grein fyrir honum. Hann byggir í fyrsta lagi á því að nefndin tók málið til mjög lauslegrar umfjöllunar og ég hefði kosið að nefndin hefði getað gefið sér betri tíma til að fara ofan í það. Fyrir lá myndræn hugmynd að því hvernig hægt væri að koma þjóðfánanum fyrir hér í þingsal. En fyrir mitt leyti á ég enn eftir að sannfærast um að það sé heppilegt. Set því þann fyrirvara við stuðning minn við málið að viðunandi niðurstaða geti fengist í það að finna þjóðfánanum heppilegan stað hérna í þingsalnum. Að öðru leyti velti ég því fyrir mér hvort heppilegt hafi verið að stilla þessu máli fram sem þingmáli. Ef til vill hefði farið betur á því að það hefði komið til skoðunar að frumkvæði forsætisnefndar.

Frú forseti. Ég get tekið undir persónulegar efasemdir eða fyrirvara framsögumanns og deili ég þeim með honum. Ég hef ekki tekið mikla sannfæringu í málinu. Þetta þingmál er nokkuð gamall kunningi. Ég segi bara við þessar aðstæður að ég er ákaflega feginn því að Ísland skuli ekki eiga gunnfána. Það verður þá aldrei nema þjóðfáninn sem kemur inn í þingsalinn. Auk þess hefði ég getað hugsað mér, í ljósi þess að í ár er 200 ára fæðingarafmæli Jónasar Hallgrímssonar, að þriðja hlutnum yrði þá bætt við inn í þingsalinn og Jónas fengi að vera á veggnum hérna á móti þannig að þeir horfðust á yfir þingsalinn Jónas og Jón. Þá væri kannski gott að hafa fána einhvers staðar mitt á milli þeirra.

Virðulegi forseti. Rétt aðeins um málið. Ég er einn 33 flutningsmanna tillögunnar. Það var eitt af því sem við ræddum í stuttri yfirferð í nefndinni að það væru rök fyrir því að afgreiða málið til þingsins að 33 flutningsmenn væru að tillögunni sem eins og gefur augaleið er yfir helmingur þingmanna. Hún nýtur því mikils og þverpólitísks stuðnings. Ég held að flutningsmenn séu úr öllum flokkunum eða nánast öllum flokkunum. Ég er sannfærður um að það yrði mjög til prýði að hafa íslenska þjóðfánann hérna þar sem hann væri sýnilegur, nálægt forsetanum. Ég hef engar efasemdir um það og styð tillöguna algjörlega fyrirvaralaust. Þetta er hið besta mál. Að sjálfsögðu væri það ágætishugmynd að fá Jónas hingað í þingsalinn eins og Jón. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon hefur nýlega vakið þjóðarathygli á prýðilegum ljóðmælum Jónasar þannig að það væri mjög Alþingi til prýði að fá hann hér í salinn líka. En ég styð þessa tillögu og fagna því að hún er komin til Alþingis. Hv. þm. Guðmundur Hallvarðsson hefur flutt þessa tillögu nokkuð oft og núna síðast með fulltingi 33 þingmanna Alþingis. Sýnir það þverpólitískan og ágætan stuðning við málið. Ég fagna því og vona að þegar þing verður sett eftir kosningar eða næsta haust verði fáninn sýnilegur mjög nálægt forsetanum.

Frú forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um skattlagningu kaupskipaútgerðar frá hv. efnahags- og viðskiptanefnd. En það er að finna á þskj. 1259. Ég ætla hvorki að lesa um gesti sem komu á fund nefndarinnar né innihald frumvarpsins. Það er allt að finna á fyrrgreindu þingskjali. En ég vil geta þess að nefndin leggur til breytingu á skattstiga til einföldunar þannig að skattstofninn verði 30 kr. á hver 100 nettótonn að 25.000 nettótonnum. Af þeirri fjárhæð verði svo greiddur 18% skattur. Breytingin veldur mest 1.360 kr. lægri skatttekjum miðað við frumvarpið. Hv. þm. Ögmundur Jónasson var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir nefndarálitið rita hv. þm. Pétur H. Blöndal, Jóhanna Sigurðardóttir með fyrirvara, Dagný Jónsdóttir, Lúðvík Bergvinsson, með fyrirvara, Birgir Ármannsson, Ágúst Ólafur Ágústsson, með fyrirvara, Ásta Möller og Sæunn Stefánsdóttir.

Frú forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 29/1993, um vörugjald af ökutækjum, eldsneyti og fleira, með síðari breytingum, frá hv. efnahags- og viðskiptanefnd. Nefndarálitið er að finna á þskj. 1279. Á þingskjalinu kemur fram hvaða gestir komu til nefndarinnar og þar er frumvarpinu einnig lýst en það fjallar um að bifreiðar sem nota metangas séu undanþegnar vörugjöldum. Í nefndinni var rætt um sambærilegar undanþágur fyrir aðrar tegundir bifreiða, t.d. svonefndar tvinnbifreiðar. Í ljós komu ákveðin vandkvæði við útfærslu á því. Nefndin vísar til þess að stefnt er að því að fyrir árslok 2008 verði mótuð heildarstefna um skattlagningu ökutækja sem nýta umhverfisvæna orkugjafa. Ég vil geta þess að nefndin tók þetta mál inn til umfjöllunar áður en það var afgreitt til nefndarinnar til þess að reyna að koma því í gegn. Hv. þm. Ágúst Ólafur Ágústsson var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Undir nefndarálitið rita hv. þm. Pétur H. Blöndal, Jóhanna Sigurðardóttir, með fyrirvara, Dagný Jónsdóttir, Lúðvík Bergvinsson, með fyrirvara, Birgir Ármannsson, Ásta Möller, Sæunn Stefánsdóttir og Ögmundur Jónasson, með fyrirvara.

Hæstv. forseti. Ég styð þetta mál heils hugar og tel það af hinu góða. Ég tel það lið í því að takast á við skuldbindingar okkar varðandi samdrátt í losun gróðurhúsalofttegunda. En ég hef leyft mér að gerast svo djörf þar sem ég flutti fyrir skemmstu, eða lagði hér fram á Alþingi, frumvarp til laga um breytingu á þessum sömu lögum sem kemur inn á sömu þætti, þ.e. hvernig megi með ákveðinni lagasetningu og fyrirsögn í lögum tryggja að þau ökutæki sem eru algengust á götunum valdi sem minnstum skaða á umhverfi. Við höfum orðið vitni að því eftir að vörugjald á pallbílunum alræmdu, stóru bensínhákunum, var lækkað að þeir eru orðnir ótæpilega margir og frekir í umferðinni hér í þéttbýlinu. Á dögum svifryks og ótæpilegrar losunar gróðurhúsalofttegunda frá umferð tel ég einboðið að við nýtum þau hagrænu tæki sem við höfum til þess að reyna að takmarka bifreiðar af þessu tagi í umferðinni. Á þskj. 1288 hef ég leyft mér að breyta frumvarpi mínu yfir í breytingartillögu við þetta frumvarp þar sem gert er ráð fyrir því að ökutæki af því tagi sem ég lýsti, þ.e. pallbílar sem eru innan ákveðinna þyngdarmarka, beri full vörugjöld en njóti ekki lengur þeirrar undanþágu sem þeir njóta í dag. Slík ráðstöfun ætti að takmarka fjölda þeirra í umferðinni og þar af leiðandi leggja af mörkum ákveðna sambærilega þætti og frumvarpið að öðru leyti gerir til þess að takmarka losun og minnka mengun.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti um tillögu til þingsályktunar um skipulagða leit að krabbameini í ristli, frá heilbrigðis- og trygginganefnd. Með tillögu þessari er lagt til að heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra hefji, í samráði við landlækni, undirbúning að skimun fyrir krabbameini í ristli og endaþarmi þannig að skipuleg leit hefjist 1. júlí 2007. Krabbamein í ristli og endaþarmi er næstalgengasta krabbameinið meðal Íslendinga og önnur algengasta dánarorsökin af völdum krabbameina. Niðurstöður erlendra rannsókna hafa sýnt fram á að fækka megi dauðsföllum af völdum ristilkrabbameins með skipulagðri skimun. Því fyrr sem meinið greinist, því meiri líkur eru á lækningu. Ýmis nágrannalönd hafa þegar tekið upp skimun fyrir krabbameini í ristli og endaþarmi eða eru að undirbúa slíkt. Nefndin telur brýnt að skimun fyrir ristilkrabbameini verði tekin upp hið fyrsta í íslensku heilbrigðiskerfi. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt með þeirri breytingu að í stað dagsetningarinnar „1. júlí 2007“ komi: á árinu 2008. Kristján L. Möller var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Valdimar L. Friðriksson áheyrnarfulltrúi er samþykkur áliti þessu. Undir álitið skrifa Guðjón Ólafur Jónsson, Ásta Möller, Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir, Guðrún Ögmundsdóttir, Ingvi Hrafn Óskarsson, Drífa Hjartardóttir, Sæunn Stefánsdóttir og Þuríður Backman. Þessi þingsályktunartillaga var lögð fram í fyrsta sinn fyrir nokkrum árum síðan af félaga okkar Árna Ragnari Árnasyni, en 1. flutningsmaður er Drífa Hjartardóttir. Mikil vinna hefur farið fram innan heilbrigðissamfélagsins til þess að skoða þessa tillögu og vinna að því að hún nái fram að ganga og hefur nefndin nú afgreitt þingsályktunina til síðari umr. með nefndaráliti.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um breytingu á lögum um náttúruvernd, nr. 44/1999, með síðari breytingum. Nefndin fékk til sín nokkra góða gesti. 
             Virðulegi forseti. Sökum mikils áhuga þingheims þá tel ég mér rétt og skylt að upplýsa hvaða gestir þetta voru. Þeir voru: Bergur Sigurðsson frá Landvernd, Sveinn Jakobsson frá Náttúrufræðistofnun, Árni Finnsson frá Náttúruverndarsamtökum Íslands,  Með frumvarpinu er kveðið á um tvenns konar breytingar á lögum um náttúruvernd. Er annars vegar lagt til að möguleikar til að kæra þær stjórnvaldsákvarðanir sem teknar eru á grundvelli laganna verði auknir og hins vegar er lagt til að kveðið verði á um aukna vernd bergtegunda. Hvað síðari breytinguna varðar er lagt til að ákvæði náttúruverndarlaga verði styrkt þannig að þau nái jafnframt til bergtegunda og bergforma og að óheimilt verði að losa um, nema brott eða skemma sjaldgæfar tegundir steinda og bergs sem friðunarákvæðin ná til. Þá er í frumvarpinu kveðið á um að óheimilt sé að nema brott eða losa steingervinga af fundarstað. Í 4. gr. er kveðið á um að innan friðlýstra svæða verði óheimilt að losa um, nema á brott eða skemma hrafntinnu í formi bergglers og tæra silfurbergskristalla lengri en 5 cm og einnig að hið sama gildi um sjaldgæfar tegundir steinda og bergs. Nefndin telur ákvæði 4. gr. frumvarpsins ekki nægilega vel útfært. Hún telur að á grundvelli 3. gr. frumvarpsins sé unnt að vernda hrafntinnu og silfurberg og leggur því til að 4. gr. frumvarpsins falli brott. Nefndin hvetur til þess að frekar verði hugað að efnisatriðum 4. gr. Nefndin var sammála í þessu og leggur til að frumvarpið verði samþykkt. Undir þetta skrifa hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson, Ásta R. Jóhannesdóttir, Guðjón Ólafur Jónsson, Mörður Árnason, Arnbjörg Sveinsdóttir, Rannveig Guðmundsdóttir, Kjartan Ólafsson, Sigurrós Þorgrímsdóttir og Kolbrún Halldórsdóttir.

Virðulegi forseti. Það er mikið af stórum og miklum málum sem við erum að samþykkja nú á Alþingi en ég vil fullyrða að þau gerast ekki miklu stærri en þetta þar sem mér sýnist að við séum í góðri sátt að samþykkja frumvarp til laga sem felur umhverfisráðherra að friðlýsa með reglugerð stærsta þjóðgarð í Evrópu en þetta er þjóðgarður sem er a.m.k. tvöfalt stærri en sá næststærsti. Það má segja að við Íslendingar höfum kannski byrjað svolítið seint þegar kemur að náttúruvernd. Að einhverju leyti hefur það komið til vegna þess að við þurftum kannski ekki mikið að hafa fyrir því í okkar strjálbýla landi. Við vorum svo sem ekki að setja neinn þjóðgarð á laggirnar árið 1872 þegar fyrsti þjóðgarðurinn, Yellowstone þjóðgarðurinn í Bandaríkjunum var settur á stofn en árið 1906 gengu Bandaríkjamenn lengra og gengu þannig frá málum að Bandaríkjaforseti þurfti ekki að fá samþykki þingsins til þess að friðlýsa hin ýmsu svæði og hafa forsetar Bandaríkjanna gert það síðan. Af nágrönnum okkar á Norðurlöndunum settu Svíar fyrstir náttúruverndarlög árið 1909, við Íslendingar settum okkar fyrstu lög 1956 en þó samþykktum við lög um þjóðgarð, fyrsta þjóðgarðinn okkar á Þingvöllum árið 1928. Síðan Skaftafellsþjóðgarð árið 1967, Jökulsárgljúfur 1973 og Snæfellsjökul 2001. Það er þó ekki svo að menn hafi ekki gert neitt í náttúruverndarlögum. Við bönnuðum veiðar á hreindýrum 1787, lög um fuglavernd voru sett árið 1913 o.s.frv. Þetta mál, virðulegi forseti, sem ég á von á að verði góð sátt um, er mjög stórt. Það hefur verið góð samstaða um það á Alþingi Íslendinga á undanförnum árum að ganga langt í því að friðlýsa svæði. Það hefur verið góð sátt um það að stofna þennan þjóðgarð sem er auðvitað stórmál og menn hafa í rauninni verið að vinna að því máli á vettvangi framkvæmdarvaldsins, í starfshópum og nefndum frá árinu 1999. Til að setja þetta í eitthvert samhengi voru þjóðgarðar á Íslandi árið 2001 sem samsvarar innan við 2% af landinu en þegar þessi þjóðgarður hefur verið stofnaður verða þeir 13–15% af Íslandi og þá verðum við búin að friðlýsa land úr 12–13% af landinu í yfir 20%.  Þetta er gríðarlega stórt mál og það ber þess merki. Það er augljóst að unnið hefur verið vel að þessu flókna máli af því að margir þurfa að koma að því. 

Heimamenn.

Meðal annars heimamenn, virðulegi forseti, eins og hv. þm. Össur Skarphéðinsson bendir hér á. Hann þekkir þessi mál vel enda hefur hann komið að undirbúningi þessa máls. Það er ekkert eignarnám í gangi í kringum þennan þjóðgarð en það er samningur í gangi við landeigendur. Það var augljóst þegar lagt var af stað með þetta mál að þeir aðilar sem þarna búa, við getum kallað þá heimamenn sem eru við þetta svæði, vildu hafa eitthvað um málið að segja. Það varð niðurstaðan. Það er hins vegar ekki þannig að menn ætli að slaka eitthvað á faglegum kröfum. Það hefur bæði verið gert ráð fyrir því og einnig lagði nefndin áherslu á það að þetta væri ekki bara í góðri sátt við heimamenn heldur alla landsmenn og að þeir aðilar sem munu njóta þessa garðs, sem eru auðvitað allir landsmenn, fái beina aðkomu að málinu. Virðulegi forseti. Í frumvarpinu er lagður grunnur að stofnun Vatnajökulsþjóðgarðs. Frumvarpið er unnið í samráði við ráðgjafarnefnd sem þáverandi umhverfisráðherra, Sigríður A. Þórðardóttir, skipaði 30. nóvember 2005 til að vinna með ráðuneytinu að undirbúningi málsins. Í nefndinni áttu sæti fulltrúar allra sveitarfélaga á því svæði sem rætt hefur verið um að Vatnajökulsþjóðgarður nái til, auk fulltrúa umhverfisverndarsamtaka og formanns skipaðs af umhverfisráðherra. Áður var unnið að undirbúningi málsins í þingmannanefnd skipaðri fulltrúum þeirra þingflokka sem þá áttu sæti á Alþingi og fjallaði hún um svæðið norðan jökulsins. Sú nefnd var einhuga í málinu og lagði í maí 2004 fram tillögur um umfang verndarsvæðisins, verndarstig einstakra svæða og stjórnarfyrirkomulag þjóðgarðsins. Í frumvarpinu er settur rammi fyrir Vatnajökulsþjóðgarð, sérstaklega hvað varðar stjórnarfyrirkomulag hans og rekstur. Gert er ráð fyrir að friðlýsing þjóðgarðsins taki gildi við setningu reglugerðar um hann og eru því mörk hans ekki ákvörðuð í frumvarpinu. Mun því gefast kostur á að bæta við nýjum svæðum síðar. Mörkin munu m.a. ráðast af samningum við landeigendur þess hluta landsins sem er í einkaeigu. Svæðið sem gert er ráð fyrir að þjóðgarðurinn taki til við stofnun nær til átta sveitarfélaga og þekur um 13% af yfirborði Íslands. Nefndin telur mikilvægt að sátt ríki um þau landsvæði sem verða innan þjóðgarðsins en vonast jafnframt til þess að fleiri landsvæði bætist við með tímanum. Má í því sambandi einkum nefna Langasjó. Heimamenn hafa komið að undirbúningi að stofnun þjóðgarðsins og hafa þeir lagt á það áherslu að hlutur þeirra í stjórn og rekstri Vatnajökulsþjóðgarðs verði meiri en í þeim þjóðgörðum sem þegar hafa verið stofnaðir. Nefndin telur það eina af forsendum þess að verkefnið gangi vel að sátt ríki um fyrirkomulagið á milli allra landsmanna og að heimamönnum verði tryggð þátttaka í stjórn og rekstri. Telur nefndin þó rétt að benda á að þótt hér sé farin önnur leið er ekki ætlunin að faglegt eftirlit með þjóðgarðinum verði minna en ella. Það er afar mikilvægt að bæði fagaðilar og almenningur geti haft áhrif hvað stjórn þjóðgarðsins varðar. Svo því sé til haga haldið leggur nefndin til ákveðnar breytingar á frumvarpinu en margar þeirra eru tæknilegar. Nefndin var einnig einhuga um að útivistarsamtök, sem eru samtök eins og Ferðafélag Íslands, 4x4 og ýmis ferðafélög um landið, hafi beina aðkomu að stjórn garðsins. Því leggur nefndin til að í svæðisráðunum, sem eru fimm, verði einnig fulltrúi útivistarsamtaka og að í sjö manna stjórn verði útivistarsamtökin með áheyrnarfulltrúa. Á sama hátt hafi útivistarsamtökin kærurétt þegar mál koma upp eins og umhverfissamtök og aðrir hagsmunaaðilar. Virðulegi forseti. Þetta er mál sem við hefðum haft mjög gaman af að spjalla um og fara yfir hér. Þetta er þess eðlis og er afskaplega stórt og gott mál. Það er ánægjulegt hve góð samstaða er innan þings og meðal þjóðarinnar um þetta gríðarstóra verkefni. Þetta er hins vegar bara fyrsta skrefið á langri vegferð. Eins og ég nefndi kallar þetta á samvinnu við mjög marga aðila. Það skiptir máli að menn haldi þannig á málum að sem best sátt verði um það. Þannig mun þjóðgarðurinn stækka, þannig mun hann eflast og verða öllum landsmönnum eitthvað sem við getum verið afskaplega stolt af og mun sömuleiðis styrkja þau svæði sem liggja að honum og án nokkurs vafa nýtast vel, t.d. í ferðamennsku og öðru atvinnulegu tilliti. Virðulegi forseti. Ég vil nota tækifærið og þakka nefndarmönnum fyrir gott samstarf hvað þetta varðar. Við þurftum að vinna þetta mál nokkuð hratt en ég held að við höfum unnið það örugglega. Við leggjum til að frumvarpið verði samþykkt með framangreindum breytingum sem gerð er tillaga um í sérstöku þingskjali. Undir nefndarálitið skrifa hv. þingmenn Ásta R. Jóhannesdóttir, Mörður Árnason, Ásta Möller, Rannveig Guðmundsdóttir, Kjartan Ólafsson, Sigurrós Þorgrímsdóttir, Kolbrún Halldórsdóttir og sá sem hér stendur. Hv. þm. Guðjón Ólafur Jónsson skrifaði undir álitið með fyrirvara. Virðulegi forseti. Ég óska okkur öllum til hamingju með þetta mál og vonast til að við munum sjá Vatnajökulsþjóðgarð verða eitt af því sem við Íslendingar verðum stoltir af í nútíð og framtíð.

Virðulegi forseti. Stofnun Vatnajökulsþjóðgarðs er stórmál og er mál sem Samfylkingin lætur sig miklu varða. Ég hlýt að halda því til haga að Samfylkingin flutti tillögu til þingsályktunar á Alþingi fyrir fjórum árum um þjóðgarð sem næði til Vatnajökuls og alls umhverfis hans en eins og við þingmenn vitum var búið að stækka Skaftafellsþjóðgarð á suðursvæðinu. Hér eru sett lög um að stofna þjóðgarð með reglugerð. Auðvitað er það álitamál hver mörk þjóðgarðs eiga að vera. Þetta hefur nefndin rætt eins og kom fram hér í framsögu en Samfylkingin vill að Jökulsá á Fjöllum, Langisjór, Kreppa og fleiri tilkomumikil svæði sem ekki enn tilheyra því svæði sem í byrjun er hugsað að verði innan þjóðgarðsins, komi inn í hann síðar. Við teljum að það verði að vera framtíðarsýn um það hvaða svæði þjóðgarðurinn skuli ná yfir þegar fram líða stundir þótt því takmarki verði eingöngu náð í áföngum. Þessi löggjöf er því fyrsti áfangi en hún er grundvöllur að því sem koma skal. Það er þýðingarmikið að þótt slíkum þjóðgarði sé tryggt ákveðið sjálfstæði með sérstakri yfirstjórn og svæðisráðum verði allar tengingar við löggjöf á umhverfis- og náttúruverndarsviði tryggðar. Sömuleiðis tengsl Umhverfisstofnunar og stjórnenda þjóðgarðsins. Bæði umhverfissamtök og samtök útivistarsvæða fá nú aðkomu í stjórn og svæðisráðum og það er mjög mikilvægt. Við erum að stofna þjóðgarð um stórkostlegt landsvæði sem er einstakt í Evrópu. Að ferðast á jöklinum eða óbyggðunum í umhverfi hans lætur engan ósnortinn. Við eigum þess vegna að umgangast þetta svæði sem einstakt náttúrusvæði sem ekki má spilla. Þannig eigum við að viðhalda einkennum óbyggðasvæða um leið og faglega verður tryggt að þéttbýlissvæðin og heimamenn njóti þeirra tækifæra sem opnast við gerð þjóðgarðsins. Mörg störf verða þarna til og það er mjög þýðingarmikið fyrir þetta svæði. Umræða okkar í nefndinni hefur alfarið snúist um að þarna verði eðlilegt jafnvægi. Það er mikilvægt að feta bil beggja, heimamanna og annarra landsmanna, við undirbúning að stofnun þjóðgarðsins. Þetta höfum við fulltrúar Samfylkingarinnar lagt mikla áherslu á í umræðunni um stjórn og aðkomu fagmanna. Sömuleiðis teljum við mjög mikilvægt að faglega verði staðið að málum varðandi gerð verndaráætlunar, að lýðræðislegt ferli sé tryggt sem og kæruréttur tryggður. Svæðið laðar að fólk með ólík áhugamál og fjölbreyttar þarfir, bæði þá sem kjósa að nota vélknúin ökutæki og þá sem sækjast eftir að leggja land undir fót og vilja njóta fegurðar, friðsældar og kyrrðar. Nefndin er mjög meðvituð um að þarna þarf að tryggja að vaxandi ferðaþjónustu sé ekki of þröngur stakkur sniðinn. Í svona máli höfum við öll miklar skoðanir. Þær geta bara ekki allar náð fram, sérstaklega ekki í upphafi þegar sú leið er farin að lagasetningin byggir á því að sett verði reglugerð og í raun og veru verði framkvæmd laganna raunveruleiki í fyllingu tímans. Þess vegna er mikilvægt að við höfum náð þokkalega góðri sátt um þetta mál og ég vil lýsa því yfir að hér er stigið mjög stórt skref í náttúruvernd að ég tali ekki um í gerð þjóðgarðs á Íslandi.

Frú forseti. Vegna ræðu hv. framsögumanns umhverfisnefndar um þetta mál þar sem m.a. var komið inn á hlut heimamanna í stjórn og rekstri Vatnajökulsþjóðgarðs og að við þann undirbúning hafi þeir lagt áherslu á að hlutur þeirra verði meiri í þessum þjóðgarði en öðrum sem þegar hafa verið stofnaðir, þá vil ég af því tilefni og af tilefni ræðu hv. þm. Rannveigar Guðmundsdóttur, þar sem hún lagði áherslu á að farið verði bil beggja, milli heimamanna og annarra landsmanna með stjórn og undirbúning þjóðgarðsins, taka það fram að til þess að tryggja þessi tengsl í hinu nýja stjórnskipulagi sem ætlunin er að koma á um þennan þjóðgarð sem er nýtt, það er sérstök stjórn fyrir þennan þjóðgarð, þá hlýtur það að vera ætlun okkar að nýta reynslu Umhverfisstofnunar í þessu samhengi. Ég lýsi því hér yfir að ætlun mín er sú að það verði gert til hins ýtrasta og jafnvel hugað að því við skipun manna í stjórn þjóðgarðsins. Að öðru leyti vil ég segja vegna þessara ágætu tveggja ræðna sem hér hafa verið haldnar að að baki er átta ára undirbúningur sem að hefur komið fjöldi þingmanna, sem ég hef ekki tíma til að telja upp í þessu stutta andsvari, og fjöldi sveitarstjórnarmanna, þverfaglegt, þverpólitískt, flokkur manna sem að þessu stendur. Að baki er átta ára undirbúningur en við erum eftir sem áður en á annan hátt aðeins að taka fyrsta skrefið. Undirbúningsvinnunni er ætlað að verða lokið á næstu fimm árum. Þá verður þjónustunet þjóðgarðsins komið í framkvæmd en þegar á næsta ári er gert ráð fyrir að þjóðgarðurinn verði formlega stofnaður. Ég legg mikla áherslu á faglegu tengslin við Umhverfisstofnun og mun huga sérstaklega að því við skipun stjórnar þjóðgarðsins.

Virðulegi forseti. Mér finnst það mjög mikilvægt sem hæstv. umhverfisráðherra nefndi. Það er auðvitað þannig að ef verið væri að búa til venjulegan þjóðgarð samkvæmt þeim lögum sem við höfum mundi hann tengjast Umhverfisstofnun beint. Það gerir þessi þjóðgarður ekki samkvæmt þeim lögum sem við erum hér að ákveða, en það er svo mikilvægt að aftengja ekki þetta svæði náttúruverndarlögum og þeim reglum sem hafa viðgengist í okkar kerfi. Þess vegna fagna ég mjög þeirri yfirlýsingu sem kom hér og tel að það sé mjög stórt skref að fulltrúi Umhverfisstofnunar verði fulltrúi hæstv. umhverfisráðherra í yfirstjórn þjóðgarðsins.

Hæstv. forseti. Langþráð mál er að komast í höfn, það hillir undir að Vatnajökulsþjóðgarður verði til. Það er sannarlega, eins og hv. formaður umhverfisnefndar sagði áðan, stórt mál en stærð er ekki endilega sama og gæði. Það skiptir okkur verulegu máli að Vatnajökulsþjóðgarður verði góður þjóðgarður, þjóðgarður sem við getum verið stolt af í einu og öllu. Sumir segja að ekki þurfi að setja lög um Vatnajökulsþjóðgarð, það sé í lagi að stofna hann með reglugerð og það geti þess vegna verið ákvörðun hæstv. umhverfisráðherra og ríkisstjórnar að gera það. Það er ekki sú leið sem hefur verið valin hér heldur er ákveðið að festa þetta í löggjöf og löggjöfin á rætur að rekja til þingsályktunartillögu sem samþykkt var á Alþingi árið 1999 um að Alþingi Íslendinga vildi að stofnaður yrði Vatnajökulsþjóðgarður. Sú tillaga átti aftur rætur í annarri tillögu sem hv. þm. Hjörleifur Guttormsson lagði fram um þjóðgarða á miðhálendinu, en hún byggði á því að Ísland yrði nánast einn stór þjóðgarður inn til landsins, stofnaður yrði þjóðgarður utan um Vatnajökul, utan um Hofsjökul, Langjökul, Mýrdalsjökul og Eyjafjallajökul. Sú hugmynd er enn til staðar og við höfum enn tækifæri til að gera svo miklu meira en það sem við erum að taka fyrsta skrefið að hér. Ég sé því og einblíni á tækifærin sem eru fólgin í því skrefi sem hér er stigið. Margt er umdeilanlegt í því frumvarpi sem við nú samþykkjum. Ég segi og skrifa: Þetta er stórt fyrsta skref og það verður að tryggja að framtíðin beri síðan það í skauti sér að við höldum skynsamlega á málum og að við tryggjum að stjórnsýsla garðsins verði með þeim hætti að vel megi við una, að fagmenn, bæði heima í héraði og á höfuðborgarsvæðinu - sem virðist stundum hafa verið hálfgert skammaryrði þegar við höfum verið að ræða um Vatnajökulsþjóðgarð. Það er ákveðin hræðsla í gangi í tengslum við stjórnsýslu þeirra sem hafa aðsetur á höfuðborgarsvæðinu, ég segi að sú hræðsla sé fullkomlega ónauðsynleg og það hefur verið leitt í ljós þegar nefndin vann í málinu að ákveðin tortryggni sem hefur verið til staðar er í raun eitthvað sem nokkurn veginn heyrir sögunni til vegna þess að samskipti Umhverfisstofnunar og heimamanna hafa verið að breytast gríðarlega mikið á undanförnum árum og það hefur verið meðvituð ákvörðun Umhverfisstofnunar að vinna friðlýsingu svæða og stjórnsýslu þjóðgarða í sátt og samvinnu við heimamenn. Ég held að módelið verði á endanum það að samvinna heimamanna og Umhverfisstofnunar eigi eftir að verða gjöful. Ég trúi því og treysti líka að náttúruverndarlögin komi til með að verða sú löggjöf sem gildir í garðinum. Í tilefni af því að ákveðnir þættir eru í frumvarpinu sem í sjálfu sér fara á svig við náttúruverndarlöggjöfina - sem mér finnst afar miður - nefni ég þar 38. gr. náttúruverndarlaga sem varðar framkvæmdir í þjóðgarðinum. Ég held að ákveðnar bragarbætur eigi eftir að gera í þessu efni sem tryggi að náttúruverndarlöggjöfin gildi um garðinn allan. Varðandi þá stjórnartilhögun sem hefur verið valin hérna hef ég talað fyrir ákveðinni draumsýn í þessum efnum. Ég er þeirrar skoðunar að stjórnsýsla þjóðgarða og friðlýstra svæða þurfi að vera í grunninn á einni hendi þó að starfið sé unnið af því fólki sem er næst viðkomandi friðlýstum svæðum og þjóðgörðum. Ég sé þess vegna fyrir mér þjóðgarðastofnun eða einhvers konar stofnun sem annist slíka umsýslu, sem hefur með hendi verndaráætlanirnar þannig að það sé heildstæð stefnumörkun á einum stað sem tryggir að sambærilegar reglur séu við lýði við mótun þeirra friðlýstu svæða og þjóðgarða sem við Íslendingar eigum. Í mínum huga er það framtíðin ásamt því að heimamenn, fagfólk og áhugamenn og sveitarstjórnarmenn hafi sterka og öfluga aðkomu. Segja má að stjórn Vatnajökulsþjóðgarðs, eins og hér er búið um hnútana, verði eins konar ríkisstofnun. Í sjálfu sér samrýmist það ekki öðrum lögum sem við störfum eftir hvernig þeirri ríkisstofnun er komið á laggirnar. Þarna er formaður stjórnar nokkurs konar forstjóri garðsins en það eru engar reglur um hæfiskilyrði eða ráðningu eða neitt slíkt. Við höfum sömuleiðis fengið ábendingar frá Félagi íslenskra náttúrufræðinga um að það eigi eftir að ganga frá öllum hlutum er varða starfsmennina. Það er mikilvægt í mínum huga að réttarstaða þeirra starfsmanna sem starfa í þjóðgarðinum núna, landverðir og aðrir sem sinna störfum í Skaftafellsþjóðgarði og þeir sem annast friðlöndin sem nú þegar eru til staðar, séu hafðir með í ráðum í þessum efnum og að réttarstaða þeirra sér tryggð og talað sé við þetta fólk í tíma þannig að það sé líka með, ekki bara sveitarstjórnarfólk í héraði heldur líka fólkið sem hefur rekið þessi friðlýstu svæði okkar sem verða nú innan Vatnajökulsþjóðgarðs samkvæmt þessu lagafrumvarpi. Skoða þarf verndaráætlunina ofan í kjölinn. Mín skoðun er sú og ég trúi því að vinnulagið sem verði ofan á í þessum efnum verði það að Umhverfisstofnun vinni tillögu að verndaráætlun sem verði síðan til skoðunar í svæðisráðunum og síðan endanlegs samþykkis í stjórn. Ég ætla að nota tækifærið og lýsa ánægju með yfirlýsingu hæstv. umhverfisráðherra áðan, sem gaf okkur það til kynna í orðum sínum að Umhverfisstofnun kæmi að stjórn garðsins. Mér finnst sú yfirlýsing gefa von um að það verði fagmennirnir á Umhverfisstofnun sem hafi með höndum meginábyrgð á gerð tillögunnar að verndaráætluninni. Ég held að hún komi til með að skipta verulegu máli, það er hún sem í sjálfu sér allt starf í garðinum byggir á og þar er auðvitað eðlilegt að þeir sem mesta reynslu hafa á landinu fái að leggja í púkk þekkingu sína og að fræðileg og faglega þekking þeirra sé til staðar fyrir þá aðila sem koma að uppbyggingu Vatnajökulsþjóðgarðs. Ég vil segja örfá orð um fjármagn vegna stofnkostnaðar þjóðgarðsins. Ekki er gert ráð fyrir því í sjálfu sér að settir séu í þetta þeir fjármunir sem ég held að til þurfi. Mér sýnist að það sé verulega vanáætlað og nauðsynlegt er að horft sé til þess að hér erum við að stíga fyrstu skrefin að því að setja á stofn þennan stóra þjóðgarð og um hann þurfa að gilda ákveðnar reglur sem alþjóðlegu náttúruverndarsamtökin hafa sett. Það kostar, það þarf fjármuni til að standa straum af því að uppfylla þær reglur. Gerð verndaráætlunar kostar fjármuni, deiliskipulagið sem þarf að gera, gönguleiðir og stígar sem þarf að gera um garðinn, allt þetta útheimtir talsvert fé sem ég held að sé nauðsynlegt að við áttum okkur á að megi ekki vera af skornum skammti, a.m.k. ef við ætlum okkur í alvöru að tryggja að þessi metnaðarfullu áform takist megum við ekki skera fjárveitingarnar við nögl. Ég treysti því að bætt verði úr þessum formgöllum eftir því sem skrefin verða stigin. Ég hef því engan sérstakan fyrirvara við frumvarpið skrifaðan í nefndarálit, ég hef gert grein fyrir nokkrum eða örfáum atriðum af því sem kemur upp í hugann þegar þessi mál eru skoðuð. Að lokum vil ég lýsa ánægju minni með eitt. Það tókst að lokum að fá staðfestingu umhverfisnefndar á því að þingsályktunartillaga sú sem við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs höfum staðið að að flytja árum saman á Alþingi og nú síðast með þingmönnum úr öllum flokkum, þingsályktunartillaga um friðlýsingu Jökulsár á Fjöllum, að hún yrði afgreidd frá nefndinni með nefndaráliti þessu. Nefndin lítur svo á að með samþykkt laga um Vatnajökulsþjóðgarð hafi þessi tillaga að þingsályktun hlotið efnislega meðferð, efnislega afgreiðslu, þar sem friðlýsing Jökulsár á Fjöllum er innifalin í stofnun þjóðgarðsins. Tillaga okkar er svohljóðandi, sem ég og við í nefndinni lítum þá á að sé komin í höfn með frumvarpi þessu, með leyfi forseta: „Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að undirbúa og leggja fyrir Alþingi frumvarp til laga um friðlýsingu Jökulsár á Fjöllum. Friðlýsingin taki til alls vatnasviðs Jökulsár á Fjöllum að Kreppu og öðrum þverám meðtöldum með náttúrlegum rennslisháttum, þar sem hvers kyns röskun og mannvirkjagerð er bönnuð. Sérstaklega verði hugað að því við undirbúning málsins hvernig friðlýsing Jökulsár á Fjöllum skuli tengjast núverandi þjóðgarði í Jökulsárgljúfrum og fyrirhuguðum Vatnajökulsþjóðgarði og stofnun frekari þjóðgarða eða verndarsvæða norðan jökla.“ Ég lýsi ánægju minni með að tillagan skuli afgreidd í þessu nefndaráliti og lýsi því síðan yfir að huga þurfi vel að afmörkun þjóðgarðsins. Ég hef lýst óánægju með að ekki skuli vera samræmi á milli tillagnanna sem eru til staðar í skýrslu ráðgjafarnefndarinnar og skýrslu þingmannanefndarinnar, ég mundi vilja að skýrsla þingmannanefndarinnar yrði sú sem notuð yrði varðandi afmörkun svæðisins. Þar tel ég að við séum með innan marka þjóðgarðsins þau svæði sem þurfi að vera þar og ég tel að það sé eðlilegt að í fyrstu reynum við að ná sem mestu af því svæði undir garðinn og tryggja að það sé innan marka hans. Að svo mæltu lýsi ég ánægju með að málið skuli vera komið í höfn þó að það hefði sannarlega þolað lengri umfjöllun, bæði í nefndinni og hér í sölum Alþingis.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Kolbrúnu Halldórsdóttur fyrir innlegg hennar. Það sama á við um aðra þá ræðumenn sem hér hafa talað, og það er augljóst að góð sátt er um málið og við getum verið stolt af því. Ég held að fulltrúar allra flokka hafi komið að undirbúningi þess á undanförnum árum. Ég held hins vegar að það skipti afskaplega miklu máli, vegna þess að útgangspunkturinn í þessu, ef við ætlum að láta þetta ganga vel, er samvinna. Það var það sem við vorum að leita eftir í nefndinni. Ég held að allir nefndarmenn og ef út í það er farið flestir landsmenn hafi ákveðnar skoðanir á því hvaða svæði eigi að vera þarna inni og menn vilja held ég hafa þjóðgarðinn sem stærstan og glæsilegastan. Menn verða að hafa það í huga að ekki er með þessu, frekar en almennt um friðlýsingar, farið út í neitt eignarnám. Það þarf að vinna þessa hluti, alveg sama hvað svæðin heita, í samvinnu við þá aðila sem eiga viðkomandi svæði. Sem betur fer lofa samningaviðræðurnar um flest svæðin mjög góðu, en það skiptir máli að við sem erum á þingi og viljum málstaðnum vel gerum ekkert til að skaða það ferli. Það var útgangspunkturinn í starfi nefndarinnar, það hefur verið útgangspunkturinn í starfi ráðuneytisins og í undirbúningnum. Ég hvet þess vegna aðila og þingmenn til að vera mjög meðvitaða um að hér er um viðkvæmt mál að ræða og að afskaplega mikilvægt er að enginn fái það á tilfinninguna, hvorki þeir aðilar sem eiga þetta né neinir aðrir, að búið sé að ákveða einhverja hluti fyrir fram. Þetta er samningsferli við hagsmunaaðila. Þetta er nokkuð sem við þurfum að hafa í huga ef við ætlum að ná því markmiði sem við erum öll sammála um.

Hæstv. forseti. Ég kýs að skilja orð hv. þingmanns svo að hann hafi ekki verið að setja ofan í við mig fyrir að hafa verið að gera menn eitthvað hrædda við það þó að ég hafi lýst því yfir að afmörkun garðsins að mínu mati ætti frekar að vera nær því sem þingmannanefndin lagði til en það sem ráðgjafarnefnd umhverfisráðherra lagði til. Með því er ég einungis að segja að við verðum að viðurkenna að stór landsvæði eru utan þess svæðis sem getið er um í greinargerð með frumvarpinu. Við höfum fengið ábendingar frá fjölda umsagnaraðila um að svæði á borð við Langasjó, Krepputungur og fleiri svæði séu þess eðlis að þau ættu í framtíðinni að geta heyrt undir garðinn. Ég er sannfærð um að þegar garðurinn verður kominn á stofn sjái landeigendur að þarna er verið að gera eitthvað sem er spennandi. Þarna er verið að framkvæma áætlun sem er gaman að vera með í. Ég trúi því og treysti að landeigendur átti sig á því að það verður gaman að vera með í þessu félagi, með þessu fólki sem ætlar að koma garðinum á laggirnar. Ég er því alveg sannfærð um að bara stemmningin sem myndast í kringum þetta verður þess eðlis að það verði fleiri sem koma til liðs á næstu árum og á endanum fáum við að sjá þá svæðisafmörkun sem þingmannanefndin óskaði eftir í skýrslu sinni og við flest höfum í orði kveðnu lýst stuðningi við.

Virðulegi forseti. Bara að gefnu tilefni, ég er ekki í nokkrum vafa um að hv. þingmenn Vinstri grænna eða annarra flokka muni ekki haga máli sínu með þeim hætti að það muni skaða málið. Ég vil bara vekja athygli á þessu vegna þess að við vitum alveg hvað við ætlum með þetta mál. Útgangspunkturinn er sá að málið er í samvinnu við aðila, ég hef engar áhyggjur af því og er algjörlega sannfærður um að þingmenn muni ekki gera neitt sem mun skaða það ferli. Það er eðli máls samkvæmt viðkvæmt en ef við vöndum okkur öll verður árangurinn glæsilegur.

Hæstv. forseti. Af orðum hv. þingmanns, sem ég tek heils hugar undir, má skilja að við öll sem hér erum á löggjafarsamkundunni, við sem búum í sveitarfélögunum vítt og breitt um landið, við sem störfum á vegum opinberra aðila, við sem unnum náttúrunni, séum á einu máli. Ég lít svo á að hér sé um þjóðþrifamál að ræða, mál sem öll þjóðin lætur sig skipta og lætur sér annt um, hvar svo sem fólk er í sveit sett, við hvað sem fólk starfar. Ég tel að hér sé hægt að gera glæsilegan þjóðgarð sem þjóðin á eftir að verða stolt af. Í mínum huga er eini skugginn á þessum garði sá að þarna er búið að skera fleyg með Kárahnjúkavirkjun sem ekki verður afmáð. En það er enginn skuggi í mínum huga yfir því samstarfi sem á eftir að eiga sér stað á milli þeirra aðila sem eiga eftir að koma að uppbyggingu garðsins, svo sannarlega ekki. Ég treysti á þjóðina í þessum efnum og ég trúi á að við eigum eftir að verða stolt af Vatnajökulsþjóðgarði.

Frú forseti. Hér erum við að ræða nokkuð mikilvægt mál og maður hefði viljað hafa meiri tíma til umræðunnar, sérstaklega vegna þess að  Það sem ég vil vekja athygli hér á og spyrja um - það væri fróðlegt að fá svör hjá hv. þingmanni, formanni umhverfisnefndar - er hvers vegna varaformaður hans geri fyrirvara við málið. Hver er ástæðan fyrir því? Það kemur fram á nefndaráliti að hann geri fyrirvara við málið. Er þetta alvarlegur fyrirvari sem hann gerir eða eru það einhver viss atriði sem hann gerir fyrirvara við, hv. þm. Guðjón Ólafur Jónsson? Það er æskilegt og í rauninni nauðsynlegt að formaður umhverfisnefndar segi okkur í hverju þessi fyrirvari liggur. Hér er um stórt mál að ræða og þarna er um að ræða nánasta samstarfsmann hæstv. umhverfisráðherra á þinginu, varaformann umhverfisnefndar, og það er nauðsynlegt fyrir framgang málsins að fá upp hver þessi fyrirvari er. Er það við þá stjórn sem er verið að búa til? Ég hef vissar efasemdir um að það sé rétt að búa til stjórn yfir einum þjóðgarði þar sem stjórnarmenn með svæðisráðum eru hátt í 30 talsins. Mér finnst vera vel í lagt að hafa svo marga í að stýra einum þjóðgarði. Þó svo að hér sé um stórt landsvæði að ræða óttast ég að þetta sé ekki mjög skilvirkt og varla er það hluti af þeirri stefnu flokkanna að einfalda Ísland að hafa svo marga í stjórn á einum þjóðgarði. Mér finnst nauðsynlegt að þessu sé svarað. Ég hef efasemdir um þetta og það væri fróðlegt að fá fram hvort hv. þm. Guðjón Ólafur Jónsson hafi sömuleiðis þessa fyrirvara - eða eru þeir aðrir? Við í Frjálslynda flokknum styðjum þetta mál þrátt fyrir að það sé ekki æskilegt stjórnarfyrirkomulag á þjóðgarðinum að hafa svo marga í stjórn. Ég efast um að hv. þm. Pétur Blöndal geti tekið undir að það sé hentugt fyrirkomulag að hafa svo marga, ég efast um það. En það er greinilegt að hv. þm. Guðjón Ólafur Jónsson hefur efasemdir um málið og það væri fróðlegt að fá fram hvort þær lúta að þessu.

Virðulegi forseti. Í örstuttu máli er það vanalega þannig að ef maður vill fá svar frá einhverjum spyr maður viðkomandi. Ég efast um að  Hins vegar er ákveðinn misskilningur að það séu 27 manns í stjórn eins og hv. þingmaður veit 

Frú forseti. Mér finnst miður að hv. formaður nefndarinnar geti ekki upplýst betur í hverju þessi fyrirvari liggur. Hér er um mikilvægt mál að ræða eins og fram hefur komið. Það er á annan milljarð króna sem er ætlað í það að stofna þjóðgarðinn. Ég trúi varla að Sjálfstæðisflokkurinn sem hefur stundum gengið undir slagorðinu „Báknið burt“ telji heppilegt fyrirkomulag að hafa svo marga í stjórn. Reyndar hafa komið efasemdarraddir innan úr Sjálfstæðisflokknum, m.a. hefur hv. þm. Ásta Möller lýst því yfir að þetta sé ekki heppilegt. Það er greinilegt að Guðlaugur Þór Þórðarson telur þetta heppilega stjórnun. Ég efast hins vegar um það.

Forseti. Ég tek eindregið undir með hv. þm. Sigurjóni Þórðarsyni í þessu efni. Það er ákaflega sérkennilegt að varaformaður nefndarinnar sé með fyrirvara á áliti hennar. Ég vil minna á að það hefur verið háttur okkar stjórnarandstæðinga þegar við erum á nefndarálitum að setja við þau fyrirvara vegna þess að við erum kannski ekki algjörlega sátt við það nefndarálit sem í boði var eða við náðum samkomulagi um og þær breytingartillögur en viljum samt styðja málið. Þá gerum við grein fyrir fyrirvara okkar í ræðum. Hv. þm. Guðjón Ólafur Jónsson er ekki hér staddur til að gera grein fyrir þessum fyrirvara og ég tók eftir því í dag að þar var Guðjón Ólafur Jónsson staddur aftur með fyrirvara á nefndaráliti um almenn hegningarlög sem hann gerði heldur ekki grein fyrir. Þá er auðvitað spurningin sú, forseti, hvort menn ætli að nota þennan fyrirvara í einhverju öðru skyni utan þingsala til að sýna að þeir hafi þrátt fyrir allt ekki verið hluti af því samkomulagi sem gert var. Í Vatnajökulsþjóðgarðinum tókst ákveðið samkomulag eins og hv. þm. Sigurjón Þórðarson gerir sér vel grein fyrir. Það var ekki á neinn hátt auðvelt að ná því samkomulagi og það náðist ekki bara á milli stjórnar og stjórnarandstöðu, heldur er alveg augljóst að það náðist líka á milli fulltrúa kjördæma, fulltrúa Suður- og Norðausturkjördæma annars vegar, sem eiga land að þessu svæði, og hins vegar okkar hinna sem erum fulltrúar annarra landsmanna samkvæmt kjördæmaskipaninni. Ég tek því eindregið undir með hv. þingmanni í þessu efni og þakka honum fyrir að hafa vakið máls á þessu í þeim takmörkuðu umræðum sem hér er samkomulag um að hafa. Ég skora á forseta að koma þessum skilaboðum til Guðjóns Ólafs Jónssonar. Nú, hann stendur þarna utan salar og getur þá tekið við þeim beint, og ég skora á Guðjón Ólaf Jónsson að gera grein fyrir fyrirvara sínum við þetta mál og reyndar við hið fyrra líka.

Frú forseti. Það kom mér ekki á óvart að hv. þm. Mörður Árnason skyldi taka undir það réttmæta sjónarmið að varaformaður umhverfisnefndar skýrði afstöðu sína til málsins. Hann mun örugglega gera það vegna þess að hann hefur gengið mjög hart eftir því að sumir þingmenn geri grein fyrir afstöðu sinni í öðrum málum, m.a. til virkjana í Neðri-Þjórsá. Hvað eftir annað hefur hann spurt undir liðnum um störf þingsins og óskað eftir því að þingmenn, svo sem hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, gerðu grein fyrir afstöðu sinni. Þess vegna á ég ekki von á öðru en að Guðjón Ólafur Jónsson geri hér skilmerkilega grein fyrir því hver ágreiningur hans er við formann umhverfisnefndar í þessu máli. 
            

Og umhverfisráðherra.

Hæstv. forseti. Ég verð að lýsa yfir ánægju með það að hv. þm. Sigurjón Þórðarson og Mörður Árnason skuli hafa svona mikinn áhuga á afstöðu minni í þessu máli.

Þú ert aðalmaðurinn.

Já, ég veit það, hv. þingmaður. Það hefur svo sem ekkert breyst frá því í gær, eins og hv. þingmaður veit. Eins og hv. þingmönnum er væntanlega ljóst og ætti að hafa verið ljóst af umræðum í umhverfisnefnd snýr fyrirvari minn við þetta frumvarp að stjórnskipulagi þessarar væntanlegu ríkisstofnunar. Ég hef látið það koma fram á fundum umhverfisnefndar að mér þyki það nokkuð sérstakt, svo ekki sé meira sagt. Ég tel hins vegar merkilegra og mikilvægara að af þessum þjóðgarði verði og þess vegna geri ég ekki athugasemdir við það að fyrirkomulagið verði með þeim hætti sem lagt er til og náðst hefur samstaða um við heimamenn. Það er aðalatriðið. Ég styð frumvarpið og mun greiða því atkvæði með því stjórnskipulagi sem er gert ráð fyrir í frumvarpinu.

Forseti. Ég þakka hv. þm. Guðjóni Ólafi Jónssyni fyrir þessa yfirlýsingu sem þurfti sem sé að kalla hér eftir í sérstökum ræðum. Ég vek athygli á því að það sem við í stjórnarandstöðunni gerðum var að þegar þetta samkomulag náðist, sem ég held að ekkert okkar sem sitjum þar fyrir Samfylkinguna og Vinstri hreyfinguna – grænt framboð hafi verið mjög ánægt með, ákváðum við að gera ekki fyrirvara vegna þess að við mátum málið þannig að við yrðum að standa alveg heil að þessu samkomulagi. Við ætluðum vissulega að gera í ræðum grein fyrir því hvernig þetta samkomulag náðist en gerðum ekki fyrirvara. Sú óvenjulega staða er uppi að eini nefndarmaðurinn sem gerir fyrirvara í þessu máli er eini fulltrúi Framsóknarflokksins í málinu, varaformaður nefndarinnar og auðvitað órjúfanlegur hluti af hinum hefðbundna meiri hluta í nefndinni. Þá vaknar spurningin: Til hvers er þessi fyrirvari gerður? Þingmaðurinn ætlaði greinilega ekki að gera grein fyrir honum. Er hann kannski gerður til þess að strika undir þann núning og þá fjarlægð sem í þessu máli og öðrum virðist vera innan Framsóknarflokksins milli hæstv. umhverfisráðherra Jónínu Bjartmarz og síðan manna eins og hv. þm. Guðjóns Ólafs Jónssonar? 

Frú forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá efnahags- og viðskiptanefnd um frumvarp til laga um breytingu á lögum um hlutafélög, lögum um einkahlutafélög, lögum um samvinnufélög og lögum um sjálfseignarstofnanir sem stunda atvinnurekstur (millilandasamruni og millilandaskipting). Nefndarálitið er að finna á þskj. 1275. Með frumvarpinu er gert ráð fyrir að tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins um samruna félaga yfir landamæri verði innleidd í íslenskan rétt. Markmið tilskipunarinnar er aukin samvinna félaga á EES-svæðinu og að greiða fyrir samruna og skiptingu félaga með takmarkaðri ábyrgð yfir landamæri. Samkvæmt frumvarpinu er gengið lengra en kveðið er á um í tilskipuninni en samkvæmt henni er heimilt en ekki skylt að gefa kost á millilandasamruna samvinnufélaga. Tilskipunin nær heldur ekki til sjálfseignarstofnana sem stunda atvinnurekstur en samkvæmt frumvarpinu skulu þær öðlast sömu möguleika og áðurnefnd félög til þátttöku í millilandasamruna og millilandaskiptingu. Nefndin telur að þau ákvæði frumvarpsins sem fjalla um samruna og skiptingu annars vegar samvinnufélaga og hins vegar sjálfseignarstofnana þarfnist nánari athugunar við og leggur til að þau ákvæði falli brott. Leggur nefndin þó áherslu á að áfram verði unnið að frumvarpi um samruna og skiptingu samvinnufélaga og sjálfseignarstofnana. Um það var rætt í nefndinni hvort útvíkka ætti möguleika félaga til samruna yfir landamæri frá því sem er í frumvarpinu, þ.e. hvort heimila ætti slíkan samruna við félög sem heyra undir lög annarra landa en á Evópska efnahagssvæðinu. Nefndin leggur til að við frumvarpið bætist ákvæði þess efnis að millilandasamruni teljist ekki aðeins samruni þar sem samrunafélög lúti löggjöf a.m.k. tveggja ríkja á Evrópska efnahagssvæðinu heldur geti samrunafélag einnig lotið löggjöf aðildarríkis Fríverslunarsamtaka Evrópu eða Færeyja. Þá verði viðskiptaráðherra í samráði við fjármálaráðherra heimilt að setja reglugerð þar sem kveðið verði á um að fleiri lönd verði tekin inn. Nefndin telur rétt að taka fram að aðrar reglur gilda um samruna fjármálafyrirtækja, sbr. ákvæði XII. kafla laga um fjármálafyrirtæki og X. kafla laga um vátryggingastarfsemi. Samruni fjármálafyrirtækja og vátryggingafélaga tekur ekki gildi fyrr en Fjármálaeftirlitið hefur veitt samþykki sitt. Hv. þm. Ögmundur Jónasson var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Leggur nefndin til að frumvarpið verði samþykkt með framangreindum breytingum sem gerð er tillaga um á sérstöku þingskjali. Hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson á sæti í nefndinni sem áheyrnarfulltrúi. og er hann samþykkur áliti þessu. Undir nefndarálitið rita hv. þm. Pétur H. Blöndal, Jóhanna Sigurðardóttir, Dagný Jónsdóttir, Lúðvík Bergvinsson, Birgir Ármannsson, Ágúst Ólafur Ágústsson, Ásta Möller og Sæunn Stefánsdóttir.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti samgöngunefndar um frumvarp til laga um breytingu á umferðarlögum, nr. 50/1987, með síðari breytingum. Nefndin hefur fjallað um málið og leggur til að það verði samþykkt en í frumvarpi þessu er lagt til að gerðar verði breytingar á 72. gr. gildandi umferðarlaga, nr. 50/1987. Lagt er til að hver sá sem er á bifhjóli, hliðarvagni, eftirvagni eða tengitæki bifhjóls skuli nota viðurkenndan lágmarkshlífðarfatnað, ætlaðan til slíkra nota. Þá er lagt til að ökumaður á bifhjóli eða torfærutæki skuli sjá um að farþegi yngri en 15 ára noti hlífðarhjálm og lágmarkshlífðarfatnað. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi breytingu: C-liður 1. gr. falli brott. Ég vil geta þess, virðulegi forseti, að í greinargerð með frumvarpi til laga sem hér var flutt hafa breyst númer á reglugerðum. Vitnað er í greinargerðinni til reglugerðar nr. 575/2001 en sú breyting hefur orðið á að sú reglugerð er nr. 930/2006.

Virðulegi forseti. Þetta mál er flutt af umhverfisnefnd og tekur til tveggja þátta, annars vegar lögheimilismála og hins vegar brunavarna. Frumvarpið er komið til út af starfshópi sem félagsmálaráðherra skipaði í desember 2002 sem leitaðist við að haga störfum sínum í samræmi við óskir félagsmálanefndar Alþingis í tengslum við frístundabyggð og brunavarnir þar að lútandi. Í viðkomandi starfshópi áttu sæti Björn Karlsson brunamálastjóri, Ellý K. Guðmundsdóttir, sviðsstýra umhverfissviðs Reykjavíkurborgar, Lúðvík Geirsson, bæjarstjóri Hafnarfjarðar, og Gissur Pétursson, forstjóri Vinnumálastofnunar, sem var formaður nefndarinnar. Stefanía Traustadóttir, sérfræðingur félagsmálaráðuneytisins, var starfsmaður hópsins. Í örstuttu máli er gert ráð fyrir ákveðnum sveigjanleika varðandi tímabundna skráningu lögheimilis í svokölluðum starfsmannabústöðum, í húsnæði sem ekki er heimilt að búa í núna. Það er það sem snýr að lögheimilunum. Síðan er hitt sem snýr að brunavörnunum og tengist þessu sama máli en það er komið til vegna þess að Slökkvilið höfuðborgarsvæðisins birti nýlega skýrslu um umfang búsetu í atvinnuhúsnæði. Í henni er áætlað að 1.250 manns búi að staðaldri í slíku húsnæði. Hluti af þessu húsnæði uppfyllir að áliti slökkviliðsins allar kröfur sem gerðar eru til starfsmannabústaða, aðeins er eftir að sækja um starfsleyfi. Þó er algengt að þörf sé úrbóta til að uppfylla eldvarnakröfur sem gerðar eru til íbúðarhúsnæðis. Þetta er tæki fyrir slökkviliðsstjóra til að gera betrumbætur til að auka öryggi fólks og að hann hafi þau þvingunarúrræði sem til þarf, virðulegi forseti, til þess að fylgja þessum málum eftir. Algjör sátt varð um þetta í starfshópnum, algjör sátt líka í umhverfisnefnd og nefndin leggur til að þetta frumvarp verði að lögum.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá samgöngunefnd um frumvarp til laga um breytingu á umferðarlögum, nr. 50/1987, með síðari breytingum. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið til sín gesti. Með frumvarpi þessu er lagt til að refsing verði lögð við því að aðrir en fatlaðir stöðvi ökutæki eða leggi því á merktu svæði fyrir bifreiðir fatlaðra. Til að ná því markmiði er lögð til leiðrétting á ákvæði 2. gr. frumvarpsins. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með svohljóðandi breytingum: Við 2. gr. Greinin orðist svo: 2. mgr. 100. gr. laganna orðast svo: Eigi skal þó refsa fyrir brot, sem tilgreind eru í 1. mgr. 108. gr., að j-lið 1. mgr. 28. gr. undanskildum, sbr. b-lið 1. mgr. 108. gr., nema stöðvun eða lagning ökutækis hafi haft í för með sér hættu fyrir aðra eða að óþörfu valdið óþægindum fyrir umferðina. Kristján L. Möller og Þórunn Sveinbjarnardóttir voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Jón Bjarnason var áheyrnarfulltrúi við afgreiðslu málsins og er hann samþykkur áliti þessu. Undir nefndarálitið rita hv. þm. Guðmundur Hallvarðsson, Herdís Á. Sæmundardóttir, Anna Kristín Gunnarsdóttir, Guðjón Hjörleifsson, Sigurrós Þorgrímsdóttir, Jón Kristjánsson og Guðjón A. Kristjánsson.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá samgöngunefnd um tillögu til þingsályktunar um láglendisvegi. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið umsagnir. Með tillögu þessari er lagt til að Vegagerðinni verði falið að vinna tillögur sem byggjast á því að allar helstu leiðir á þjóðvegi 1, Vestfjörðum og norðausturhluta landsins verði á láglendi, undir 200 m hæð yfir sjó. Lagt er til að við gerð þessara tillagna taki Vegagerðin mið af auknu öryggi og styttingu leiða milli suðvesturhornsins og annarra landsvæða, svo og innan landsvæða. Nefndin leggur til að tillögunni verði vísað til ríkisstjórnarinnar. Kristján L. Möller og Þórunn Sveinbjarnardóttir voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Jón Bjarnason var áheyrnarfulltrúi við afgreiðslu málsins og er hann samþykkur áliti þessu. Undir álitið skrifa hv. þm. Guðmundur Hallvarðsson, Herdís Á. Sæmundardóttir, Anna Kristín Gunnarsdóttir, Guðjón Hjörleifsson, Sigurrós Þorgrímsdóttir, Jón Kristjánsson og Guðjón A. Kristjánsson.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá allsherjarnefnd um frumvarp til laga um breytingu á almennum hegningarlögum, nr. 19/1940, breytingu á lögum um útlendinga, nr. 96/2002, og lögum um atvinnuréttindi útlendinga, nr. 97/2002, með síðari breytingum. Þetta þingmál hefur gengið undir heitinu vitna- og fórnarlambavernd. Nefndin hefur fjallað um þetta mál og fengið umsagnir. Í frumvarpinu er lagt til að lögfest verði vernd til handa fórnarlömbum mansals sem er í samræmi við samning aðildarríkja Sameinuðu þjóðanna um aðgerðir til að sporna við skipulagðri, fjölþjóðlegri glæpastarfsemi. Nefndin telur rétt að taka málið til frekari skoðunar og leggur til að því verði vísað til ríkisstjórnarinnar.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá allsherjarnefnd um tillögu til þingsályktunar um fullgildingu samnings Evrópuráðsins um aðgerðir gegn mansali. Nefndin fjallaði um málið og fékk umsagnir. Í tillögunni er lagt til að ríkisstjórninni verði falið að fullgilda samning Evrópuráðsins um aðgerðir gegn mansali, en hann var samþykktur og lagður fram til undirritunar á þriðja leiðtogafundi ráðsins í Varsjá 16. maí 2005. Ísland var í hópi þeirra ríkja sem undirrituðu samninginn sama dag en hann öðlast ekki gildi fyrr en 10 ríki hafa fullgilt hann og þar af þurfa a.m.k. átta að vera aðildarríki Evrópuráðsins. Þetta markmið hefur ekki enn náðst. Eins og segir í nefndaráliti á þskj. 1334 er mansal mikið vandamál í Evrópu og í því sambandi vekur nefndin athygli á því að m.a. á vorfundi Evrópuráðsþingsins í Strassborg dagana 10.–13. apríl 2006 var mansal kvenna og barna til kynlífsþrælkunar í tengslum við heimsmeistaramótið í knattspyrnu sem fram undan var í Þýskalandi til sérstakrar umræðu þannig að hér er um að ræða mál sem hefur verið til virkrar umræðu hjá Evrópuráðinu. Nefndin telur mikilvægt að gera smávægilega orðalagsbreytingu á tillögugreininni í því skyni að veita ríkisstjórninni ráðrúm til að hefja undirbúning að fullgildingu samningsins og leggur til að tillagan verði samþykkt með þeirri breytingu. Ég leyfi mér að vísa til þingskjals 1334 um orðalagið.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmönnum í allsherjarnefnd fyrir afgreiðslu þessa máls. Það er tiltölulega stutt síðan mælt var fyrir því og þess vegna ber einnig að þakka þeim umsagnaraðilum sem sáu sér fært að veita umsagnir í málinu og senda þær til allsherjarnefndar á svo stuttum tíma. Sú breyting sem gerð er í því skyni að veita ríkisstjórninni ráðrúm til að hefja undirbúning að fullgildingu samningsins er sjálfsögð en það ráðrúm hefur ríkisstjórnin reyndar haft því að það er töluvert síðan samningurinn var undirritaður og farið var fram á það við ríki innan Evrópuráðsins að þau fullgiltu hann. Evrópuráðið hefur, sérstaklega síðasta árið, lagt mikla áherslu á aðgerðir gegn mansali. Sú nefnd sem ég starfaði í, jafnréttisnefndin, hefur verið þar afar virk og því hefur verið beint til þjóðþinganna að taka þessi mál sérstaklega fyrir. Þessi samningur gengur lengra en Palermo-bókun við samning Sameinuðu þjóðanna þar sem fjallað er um alþjóðlega og skipulagða glæpastarfsemi, en þar var gerð bókun í nóvember 2000 og þeirri bókun var beint gegn mansali. Þessi samningur gengur lengra og ég tel það því mjög mikið fagnaðarefni ef ríkisstjórn Íslands fullgildir samninginn sem allra fyrst. Virðulegi forseti. Það var gerður sérstakur samningur um að ég fengi að tala í dálítinn tíma þrátt fyrir tímatakmarkanir annarra. Ég ætla ekki að misnota heimildina, ég veit að þingmenn eru orðnir mjög þreyttir og það er liðið á vinnukvöldið, en í tilefni þess að þetta er síðasti þingfundurinn sem ég er á, og hef ég verið hér í 20 ár, langar mig til að þakka hv. þingmönnum fyrir samstarfið, núverandi þingmönnum og fyrrverandi þingmönnum, forseta þingsins en ekki síst starfsfólki þingsins sem ég hef átt einstaklega gott samstarf við í 20 ár. Það er auðvitað eftirsjá á vissan hátt að fara héðan en það er líka tilhlökkun að takast á við ný verkefni. Þannig er það alltaf. Ég óska þess að þeir sem starfa áfram á þinginu sjái til þess að virðing þingsins aukist frá því sem nú er. Við skulum hafa það í huga þegar skoðanakannanir eru gerðar og þessi mikilvæga stofnun í íslensku þjóðfélagi fær þá dóma sem hún hefur fengið að undanförnu við hvern er að sakast. Enga nema okkur sjálf sem hér störfum. Við verðum að taka okkur á og vinna þannig að þjóðin beri virðingu fyrir þessari stofnun og treysti henni. Ég óska þess einlæglega að þau ykkar sem ætla að starfa hérna áfram og aðrir nýir þingmenn sem koma til starfa hafi þetta að leiðarljósi en að öðru leyti færi ég hjartans þakkir fyrir frábæran og lærdómsríkan tíma.

Forseti tekur undir þessar þakkir fyrir sína hönd og hönd alþingismanna.

Hæstv. forseti. Það mál sem hv. þm. Margrét Frímannsdóttir talar hér fyrir sem sínu síðasta máli á þessum langa þingferli er sannarlega nokkuð sem hægt er að vera stoltur af og ég óska henni til hamingju með að það skuli hafa náð alla leið út úr allsherjarnefnd því að þar er um að ræða mál sem ég tel afar brýnt að fái framgang og að Evrópuráðssamningurinn verði undirritaður hið fyrsta. Sleifarlagið sem þessi ríkisstjórn hefur sýnt í nákvæmlega þessu máli hingað til er auðvitað meira en góðu hófi gegnir. Palermo-samningurinn var undirritaður árið 2000. Það er komið á annað ár síðan starfshópur sem fjallaði um vændi skilaði niðurstöðu og þá var gefin yfirlýsing frá ráðuneytinu um að allt væri í vinnslu í ráðuneytinu með fullgildingu samningsins. Hann hefur ekki enn verið fullgiltur þannig að núna finnst mér að við eygjum von til þess að Evrópuráðssamningurinn verði fullgiltur og þá tel ég þetta mál vera mjög langt komið. Ég er stolt af því að frumvarp mitt um fórnarlamba- og vitnavernd sem hv. þm. Bjarni Benediktsson, formaður allsherjarnefndar, talaði fyrir rétt áðan - og fylgir þessu máli inn til ríkisstjórnarinnar og inn í frekari vinnslu - skuli fylgja þessum samningi. Ég trúi því og treysti að við sem eigum eftir að halda uppi störfum og baráttu gegn mansali og vændi eigum eftir að ná málinu í höfn á endanum.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá samgöngunefnd um tillögu til þingsályktunar um þjónustumiðstöð fyrir útgerð og siglingar í Norðurhöfum Nefndin hefur fjallað um málið. Með tillögu þessari er lagt til að ríkisstjórninni verði falið að gera úttekt á möguleikum þess að á Vestfjörðum verði þjónustumiðstöð og umskipunarhöfn fyrir útgerð og siglingar í Norðurhöfum í samráði við heimamenn. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt. Kristján L. Möller og Þórunn Sveinbjarnardóttir voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Jón Bjarnason var áheyrnarfulltrúi við afgreiðslu málsins og er samþykkur áliti þessu. Undir álitið rita hv. þm. Guðmundur Hallvarðsson, Herdís Á. Sæmundardóttir, Anna Kristín Gunnarsdóttir, Guðjón Hjörleifsson, Sigurrós Þorgrímsdóttir, Jón Kristjánsson og Guðjón A. Kristjánsson.

Frú forseti. Okkur þingmönnum Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs þykir rétt að styðja þessa samgönguáætlun þannig að þá sé samgönguáætlun í gildi. Hins vegar hefur verið gert alveg ljóst hér að okkur finnst hún vera allt of slöpp, það þurfi töluvert stórátak í samgöngumálum og við höfum lýst því yfir að eitt fyrsta verk eftir kosningar þegar ný ríkisstjórn tekur við verði að taka upp samgönguáætlunina, breyta henni og gera hana að miklu markvissara átaki en hún stendur nú fyrir.

Virðulegi forseti. Það eru mörg og stór verkefni sem bíða í samgöngumálum þjóðarinnar. Samfylkingin styður góð mál og mun stuðla að þeim í framtíðinni, taka upp samgönguáætlun þegar kosningum lýkur og leggja áherslu á þau svæði sem höllustum fæti standa og þurfa á því að halda að samgöngur séu færðar til nútímans og jafnframt að átak verði gert í samgöngumálum höfuðborgarsvæðisins.

Virðulegi forseti. Ég vil láta þess getið að þessi breytingartillaga er tæknilegs eðlis. Hún er lögð fram til að tryggja að gildistökuákvæði frumvarpsins vísi til réttrar greinar en við breyttum greinanúmerum í frumvarpinu eftir 2. umr. Ég ætla jafnframt að nota þetta tækifæri til að benda á þau brot sem með breytingum eftir 2. umr. voru gerð ófyrnanleg, þ.e. um lagaskilin fer eftir almennum lagaskilareglum. Ákvæðið sem hér er verið að gera breytingu á fjallar um lagaskil vegna 18 ára reglunnar en um þau brot sem verða ófyrnanleg fer eftir almennum lagaskilareglum.

Frú forseti. Með konungsúrskurði 22. nóvember 1913 voru settar reglur um sérfána innan lands og á skipum í landhelgi Íslands. Með sambandslögunum 1918 var gefinn út konungsúrskurður um fullgildan þjóðfána. Á þeim tíma var Alþingi skipað mönnum sem höfðu tekið virkan þátt í sjálfstæðisbaráttu þjóðarinnar og barist af alefli fyrir því að við skyldum ráða málum okkar sjálf. Af einhverjum ástæðum töldu þeir ekki ástæðu til að koma þjóðfánanum fyrir í þingsalnum, þurfti ekki á því að halda til þess að muna hverrar þjóðar þeir voru. Ég sé á þessari tillögu að 31 þingmaður hefur flutt tillögu til þingsályktunar um þjóðfána Íslendinga í þingsal Alþingis. Auðvitað er ég þingræðissinni og beygi mig fyrir því. Ég vek á hinn bóginn athygli á að ekki liggur fyrir hvernig þessi hugmynd muni útfærð, hversu stór fáninn skuli vera eða hvar hann skuli vera. Ég hef einu sinni tekið þátt í því, þegar tillögu samhljóða þessari var vísað til forsætisnefndar, með innanhússarkitektum að reyna að glöggva mig á hvar hægt yrði að koma fánanum fyrir í þingsalnum. Það gekk ekki vel. Ég sé að það kemur hingað maður og réttir mér mynd af þjóðfánanum.  Á hinn bóginn átta ég mig ekki á því að frekari nauðsyn sé til þess nú en þegar við fengum fullveldið 1918 að setja fánann hingað inn. Ef hann mætti verða til þess að minna þingmenn á að reynast þjóð sinni vel þá er það ekki til einskis sem þessi tillaga yrði samþykkt.

Frú forseti. Í lok þessa dags, sem útlit er fyrir að verði síðasti dagur 133. löggjafarþings, vil ég þakka öllum þingmönnum hv. umhverfisnefndar fyrir samhenta vinnu og aðkomu þeirra að því risastóra samvinnuverkefni sem Vatnajökulsþjóðgarður er. Jafnframt finnst mér við hæfi, frú forseti, að óska okkur öllum, þingi og þjóð, til hamingju með þennan áfanga sem eru lögin um Vatnajökulsþjóðgarð.

Frú forseti. Þessi tillaga þar sem 1. flutningsmaður er Lilja Rafney Magnúsdóttir á Suðureyri fjallar um það að Alþingi álykti að fela ríkisstjórninni að gera úttekt á möguleikum þess að efla norðanverða Vestfirði sem miðstöð þjónustu við fiskveiðar og skipaflutninga um Norðurhöf og hvort Ísafjarðarhöfn geti orðið uppskipunarhöfn í því sambandi, þ.e. haft verði náið samráð við heimamenn um það. Samhljóða tillaga hefur einnig verið samþykkt einróma í bæjarstjórn Ísafjarðar og það er sérstakt fagnaðarefni að þessi tillaga skuli verða samþykkt á hinu háa Alþingi.