Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Páll Hermannsson) : Herra forseti. Landbn. þessarar d. hefur haft frv. til meðferðar. Hefur hún leitað upplýsinga um þetta mál, og er greint frá því á þskj. 881. Ég vil ekki setja á stað langar umr., en leyfi mér að vísa til nál., en ég endurtek það, sem þar segir, að allir þeir, sem n. leitaði til, telja það sjálfsagt að ráðast í fiskirækt í Lagarfljóti. Landbn. varð sammála um að afgreiða málið með dagskrá, af tveim ástæðum. Í fyrsta lagi sá n., að ekki mundi lánast að afgreiða þetta sem 1. á þessu þingi, og í öðru lagi þyrfti að athuga klakskilyrðin betur í bergvatnsám þeim, sem falla í Lagarfljót. Er það því till. n., að þetta verði athugað nú í sumar og næsta Alþ. setji síðan l. um þetta. Ég leyfi mér að vænta, að þessi hv. þd. geti fallizt á þetta, eins og segir á þskj. 881. Ég leyfi mér svo að þakka hæstv. forseta þessarar d. fyrir nærgætni og sanngirni, sem hann hefur sýnt með því að taka þetta mál fyrir nú í þinglók, og er það áframhald af hinum ágætu viðskiptum hans við dm. sína.



Herra forseti. Eins og fram kom í gær, þá liggur ekki enn fyrir nál., og má það teljast óvenjuleg aðferð, og það í stórmáli, að bíða ekki eftir nál., og mótmæli ég henni og vísa til þess, sem stendur í niðurlagi 16. gr. þingskapa. Ég vil svo leggja til, að málinu verði vísað aftur til n., og óska eftir, að það verði borið undir atkv.



Ég tel aðkallandi að fá þetta mál afgr. hér á þinginu. Það er búið að vera lengi til athugunar, og hafa verið gerðar breytingar á því í menntmn. Nd., og allar till., sem fram hafa komið, verið teknar til greina, og hefur verið um þetta samkomulag og ánægja meðal þeirra, sem málið skiptir. Það eru einkum tvö atriði í þessu, sem eru mjög aðkallandi, annað er hin nýja skipting atvinnudeildarinnar og stofnun fiskiðnaðardeildar, en hitt er um tilraunastöðina á Keldum, sem lagt er til, að heyri undir læknadeild háskólans, og er mjög aðkallandi að fá úr þessu skorið, svo að þessi stöð geti notið þess styrks, sem hún á von á. Nú hefur svo illa til tekizt sökum anna hjá menntmn., að ekki hefur unnizt tími til að skila nál. En bæði er það, að þetta er mjög aðkallandi, og svo geri ég ráð fyrir, að hv. deildarmenn hafi kynnt sér það, svo að ekkert ætti að vera því til fyrirstöðu að afgreiða málið, þótt nál, liggi ekki fyrir.

Forseti (StgrA) : Í tilefni af till. hv. 6. þm. Reykv., er hann skírskotaði til 16. gr, þingskapa, Þá vil ég benda á, að þetta ákvæði á við mál, sem ekki hafa farið til n., og sé ég ekki ástæðu til að taka till. hv. þm. til greina.



Mér þykir leitt, ef hæstv. forseti ætlar að taka upp á því síðustu daga þingsins að brjóta þingsköp, en í 16. gr. stendur svo, með leyfi hæstv. forseta, eða ef ég þá fæ leyfi til þess: „Vísa má máli til nefndar á hverju stigi þess. Sé það gert áður en umræðu er lokið, þá skal fresta henni.“ Enda eru dæmi til þess, að málum hafi verið vísað aftur til n., ef þau þykja ekki nægilega athuguð, og þori ég að fullyrða, að þessi úrskurður forseta er óréttur, ég get ekki sætt mig við hann og óska eftir, að atkv. hv. dm. verði látin skera hér úr. Hæstv. menntmrh, lét í ljós, að okkur óbreyttum þm., kæmi þetta mál ekkert við. En við berum nú ábyrgð á því, hvort frv. verði að 1. eða ekki, og sé ég ekki, að málið skipti aðra meira en okkur. Og ég tel hæpið að ætla að afgreiða málið á þessu stigi, án þess að n. hafi gefizt kostur á að athuga það. Þm. verða að fá leiðbeiningar frá n., áður en þeir greiða atkv. um málið. Og ég tel hæpið að taka mál úr höndum n. með þeim hætti, sem hér er gert, og tel, að yfirlýsing forseta hafi ekki við nokkur rök að styðjast, og hlýt því að mótmæla þessu sem fullkominni lögleysu.



Ástæðurnar fyrir því, að n. hefur ekki getað tekið málið fyrir til afgreiðslu, eru forföll hv. form. n., sem hefur verið veikur og bar að auki haft sérstakar heimilisástæður. Hins vegar vildi ég ekki skila sérstöku nál. fyr en útséð væri, hvort n. gæti komið saman og athugað málið, en ef fundur hefði verið haldinn, þá hefði ég verið eindregið með því, að frv. yrði samþ. óbreytt, og legg til, að svo verði gert nú.



Það hefur verið tekið fram, að form. n. hafi verið forfallaður, hafi verið veikur og auk þess haft fleiri ástæður, sem eru fullgildar til þess að hann hefur ekki getað mætt. Þessu máli var vísað til menntmn. 16. þ. m., og gafst n. ekki tími til að gefa út nál. meðan form. var ekki forfallaður. En nú er n. höfuðlaus her, og hins vegar er tíma þingsins svo komið, að öll mál, sem eftir eru, eru komin í eindaga, þar sem svo líður að þinglausnum sem raun er á. Auk þess er það og vitað, að þetta er ágreiningsmál. En þar sem ég er bara fundaskrifari n., þá ber mér ekki skylda til að kalla saman fund, enda er ég ófús til þess á meðan form. er forfallaður. Ef þetta mál á að fá afgreiðslu nú, þá teldi ég bezt að vísa því til annarrar n., sem er fullskipuð, og tel ég, að það sé, ekki á móti þingsköpum. Ég geri þetta ekki að till. minni, en bendi á, að þessi möguleiki er fyrir hendi, ef þörf er á að vísa málinu til n.



Það væri ef til vill rétt að taka það fram til athugunar að leysa málið þannig að vísa því til n., sem gæti afgreitt það fljótlega, en þá verður að fá úr því skorið frá form. viðkomandi n., hvort hún geti skilað áliti innan skamms. Yrði það þá líklega annað hvort allshn. eða fjhn., sem fengi þetta til meðferðar. Ég skal ekki enn um það segja, hvort hægt er að vísa málinu til sömu n. samkv. þingsköpum, en ef það væri gert í þessu tilfelli, væri það sama og fella málið frá afgreiðslu á þessu þingi, og af þeirri ástæðu hlýt ég að standa á móti þeirri aðferð. - Ég vildi mælast til þess, að hv. form. allshn. og fjhn. vildu láta í ljós sitt álit viðvíkjandi uppástungu minni.



Út af ummælum hæstv. ráðh. um að vísa þessu máli til annarrar n.. þá vil ég segja það, að mér virðist liggja beinast við að vísa málinu til þeirrar n., sem hefur haft það til meðferðar. Það er óvenjuleg aðferð að taka nál. af n. án vitundar form. hennar, og ég vil mælast til, að hv. deild verði látin skera úr því, hvort hún telur, að n. eigi slíka hirtingu skilið.



Ég vil taka það fram út af því, sem nú hefur verið sagt um þetta nál, að mér er kunnugt um vilja og afstöðu hv. form. n., en sú vitneskja hvetur mig ekki til þess að taka við málinu aftur. Hins vegar er það, að þótt þessi hv. þm., sem nú er veikur, segi sitt álit í síma, þá er vitanlega ekki hægt að flytja skoðun hans með þeim hætti hér inn á Alþ. Verður í því efni að hlíta nokkuð öðrum reglum en þegar boð eru send bæja á milli. En þessar kringumstæður, að form. n. er með ákveðna skoðun heima hjá sér, en getur ekki mætt, hvetja mig til að mæla með því, að málinu verði vísað til annarrar n.



Ég hef skotið til deildarinnar úrskurði um mína till.

Forseti (StgrA) : Ég skal gera hv. 6. þm. Reykv. það til geðs að upplýsa hann um, að málinu verður ekki vísað aftur til menntmn., þar sem þess finnast ekki dæmi, að máli sé vísað aftur til n., þegar ekkert nýtt hefur fram komið, en slíku er ekki hér til að dreifa.



Ég get skilið þessar ástæður hæstv. forseta sem greinargerð fyrir hans atkv. En hins vegar vil ég mótmæla valdráni hans og fáheyrðum lögbrotum í forsetastóli. Ég tel, að hann sé skyldugur til að bera upp mína till. samkv. 16. gr. þingskapa.

Forseti (StgrA) : Eftir ósk hæstv. forsrh. verður fundi frestað í 13 mínútur. Fundarhlé.

Forsrh. (Ólafur Thors) : Ég vil mælast til þess, að hæstv. forseti sæi sér fært þrátt fyrir það, sem fram hefur farið, fyrir mín tilmæli, að fresta atkvgr. um þetta mál til kl. hálffimm. Ætla ég þá, að n. gæti notað þann tíma til þess að taka ákvörðun um, hvort hún vill greiða frv. atkv. til 3. umr. og afgr. það svo jákvætt eða neikvætt eða með rökst. dagskrá, eins og menn hafa látið sér koma til hugar.



Það er fyrirspurn. Ég býst við, að hæstv. forsrh. sé kunnugt um, að hv. form. menntmn. er fjarverandi vegna veikinda, og veit ég ekki, hvort hann ætlast til þess, að n. taki málið til athugunar brátt fyrir það. Ég vil sem skrifari n. fá að vita um það, hvort það eru eindregin tilmæli, að n. taki málið til nýrrar athugunar þrátt fyrir fjarveru hv. form. n.

Forsrh. (Ólafur Thors) : Út af fyrirspurn hv. þm. þá vil ég lýsa yfir, að það er meining mín. Mér er kunnugt, að hv. form. n., 1. þm. Reykv., er veikur, en það mætti samt taka málið til afgreiðslu með því, að nm. færu heim til hans eða hefðu símasamband við hann, því að hann er ekki þungt haldinn. Mér er ánægja að tala við hann um þetta, og ég veit, að hann mundi ekki taka það illa upp, þó að þessi málsmeðferð yrði höfð, og vænti ég þá, að aðrir sætti sig við það.



Herra forseti. Ég vil aðeins vekja athygli á því, að ég hélt, að þessari umr. væri lokið, en það má kannske nema það burt úr gerðabókardrögum, ef vill.

Það er engin ástæða til að falsa þingbókina

.



Ég er í menntmn., og ég vil taka fram, að ég hef aldrei orðið var við þetta frv. Það hefur aldrei verið kallaður saman fundur um það. Ég get alls ekki verið á fundi í dag, en get tilkynnt það nú þegar, að ég er algerlega á móti frv., tel það skrípaleik og alla þess meðferð.

Forseti (StgrA) : Ég skal gjarnan verða við ósk hæstv. forsrh. og fresta atkvgr. við þessa 2. umr. þar til kl. hálffimm, eins og hann hefur óskað eftir, svo að n. hafi tíma til að athuga málið. Fundarhlé



Vegna þeirrar eindæma lögleysu, sem hæstv. forseti leyfir sér að hafa í frammi í sambandi við þetta mál, greiði ég ekki atkv.



Ég býst við, að sú verði niðurstaðan, að við 3. umr. komi fram ákveðin till. um rökst. dagskrá, og með tilliti til þess sé ég ekki ástæðu til annars en að greiða frv. atkv. við þessa umr. og segi já.



Þrátt fyrir þá óvenjulegu aðferð, sem hæstv. forseti hefur beitt hv. d. með lögleysum, mun ég samt greiða þessu frv. atkv til 3. umr. og segi já. 2.–17. gr. samþ. með 7 shlj. atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: BrB, EE, GJ, HG, ÁS, LJóh, StgrA. PHerm, BSt, BBen, GÍG, HermJ, IngP greiddu ekki atkv. 4 þm. (PM, ÞÞ, JJ, MJ) fjarstaddir. Fyrirsögn samþ. án atkvgr. Frv. vísað til 3. umf. með 7 shlj. atkv.



Ég vil vekja athygli á því, að meiri hl. n. var á móti því að fara út í persónulegt mat, og ég álít, að deildin hafi með þessari atkvgr. sýnt, að hún er á sama máli og á móti því, að þessir menn verði dregnir þannig í dilka. Ég vil því mótmæla þessari aðferð við atkvgr.



Ég hef aldrei vanizt því, þegar óskað hefur verið, að brtt. væri borin upp í fleiru en einu lagi, að því væri neitað.

Frsm. (Guðmundur Í. Guðmundsson) : Ég vil óska eftir því, að forseti leiti atkv. deildarmanna um, hvort till. verði ekki borin upp í einu lagi. Brtt. 969, 2–3, 5–6, 8–16. 19 felld með 10:4 atkv.



Þessu er mótmælt.

Menntmrh. (Brynjólfur Bjarnason) : Ég óska eftir, að 7. tölul. verði borinn upp sér. Brtt. 969,7 felld með 9:4 atkv. Brtt. 969, 4, 17–18 felldar með 10:4 atkv. Brtt. 944 (ný 1. gr.) samþ. með 12:3 atkv. 2.–3. gr. samþ. með 13 shlj. atkv. Fyrirsögn samþ. án atkvgr. Frv. vísað til 3. umr. með 13 shlj. atkv.