Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um afbrigði vegna mála sem ríkisstjórnin telur mjög brýn og afar mikilvægt að komist hér á dagskrá og tengjast m.a. fjárlögum. Þingflokkur Sjálfstæðisflokksins ætlar ekki að standa gegn því að þessi mál komist á dagskrá enda höfum við sagt að við munum greiða fyrir málum sem nauðsynlegt er að koma í gegn hér vegna fjárlaga. En það er með ólíkindum hvernig vinnubrögðin hafa verið varðandi þetta mál og varðandi dagskrá Alþingis í dag. Ég hvet hæstv. forseta og hv. stjórnarflokka til þess að bæta vinnubrögðin nú í aðdraganda jólatarnarinnar sem við erum að fara inn í vegna þess að það er algjörlega kristaltært að ef svo heldur áfram sem horfir verður það ekki endilega vönduð lagasetning sem við stöndum uppi með hér fyrir jólahlé.

Virðulegi forseti. Þingmenn Framsóknarflokksins munu liðka til fyrir ósk ríkisstjórnarinnar um að koma þessu máli á dagskrá. Það er hins vegar mikilvægt að brýna stjórnarliða og ekki síst ríkisstjórnina í því að nú eru fáir dagar þangað til þinginu verður frestað og mjög mikilvægt að koma þeim skilaboðum til skila, frú forseti, að óvæntar uppákomur sem þessar verða ekki til þess að greiða fyrir þingstörfum. Við þurfum því að vanda okkur í því sem við erum að gera hér. Það er mikilvægt að dagskráin haldi sem við göngum að sem vísri. Ég brýni það fyrir forseta að láta hlutina ganga með þeim hætti.

Frú forseti. Nú hagar því þannig með þau mál sem hér eru að koma inn að þau eru í sjálfu sér þess eðlis, eins og þegar hefur komið fram, að þau tengjast fjárlögum og afgreiðslu þeirra og eru þar af leiðandi brýn og að sjálfsögðu hefur efni þeirra komið fram þegar fjárlagafrumvarpið var lagt fram. Það er auðvitað gerð grein fyrir því í fjárlagagafrumvarpinu og greinargerð með því hvaða ráðstafana þarf að grípa til þannig að að sjálfsögðu mátti vita að mál af þessum toga kæmu fram. Lengi má hins vegar gott bæta og það á að sjálfsögðu við um vinnubrögðin hér í þingsal og í þinginu, líka af hálfu ríkisstjórnarinnar og við munum að sjálfsögðu beita okkur fyrir því. Ég vil einkum og sér í lagi þakka þingflokkum stjórnarandstöðunnar fyrir mikla lipurð og jólaskap sem bersýnilega er hlaupið í þá þingmenn með því að greiða fyrir þingstörfum.

Frú forseti. Við greiðum hér atkvæði um afbrigði og þetta er eiginlega með ólíkindum, frú forseti. Þannig er að forseti lýsti því yfir í byrjun þings að þetta ætti að vera fjölskylduvænn vinnustaður. Hann hefur sko aldeilis ekki verið það. Í öðru lagi töluðu menn um góða verkstjórn. Þetta er sko ekki góð verkstjórn. Hv. þm. Árni Þór Sigurðsson sagði að lengi mætti gott bæta.

Er það ekki satt?

Nei, það eru öfugmæli.

Er það ofsagt?


             Ég hef ekki lesið þetta frumvarp, þetta eru 38 síður. Ég var að fá það í hendurnar rétt áðan og ég legg til og geri það að tillögu minni til forseta að eftir að búið er að mæla fyrir málinu fresti hann því um svona hálftíma svo að ég nái því að lesa pappírinn. Ég get ekki rætt um mál sem ég hef ekki lesið, það er útilokað.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi til laga um breyting á lögum um tekjuskatt, með síðari breytingum, að því er varðar skattskyldu sjúkdómatryggingar. Í frumvarpinu er lagt til að bætur úr sjúkdómatryggingum sem keyptar hafa verið fyrir 1. desember 2010 verði ekki skattlagðar. Forsaga þeirrar tillögu er sú að frá því að sala sjúkdómatrygginga hófst hér á landi um miðjan síðasta áratug síðustu aldar hefur af hálfu söluaðila slíkra trygginga verið farið með slíkar bætur sem skattfrjálsar væru. Með úrskurði skattstjóra Reykjanesumdæmis, sem staðfestur var með úrskurði yfirskattanefndar og dómi héraðsdóms Reykjavíkur, var staðfest að bætur úr sjúkdómatryggingu væru skattskyldar. Þar sem misjafnt hefur verið hvort útgreiðslur bóta úr sjúkdómatryggingum hafa verið gefnar upp til skatts og skattyfirvöld þar af leiðandi ekki haft upplýsingar um bæturnar þykir rétt að taka af öll tvímæli þar um. Því er lagt til að útgreiðslur vátryggingabóta vegna sjúkdómatrygginga sem keyptar hafa verið fyrir 1. desember 2010 verði ekki skattlagðar. Tilgangurinn með því er að koma í veg fyrir það misræmi sem skapast hefur vegna þessa. Útgreiðslur vegna sjúkdómatrygginga sem keyptar eru eftir 1. desember 2010 verða eftir sem áður skattskyldar. Ríkisskattstjóra er veitt heimild til þess að fella niður skattlagningu á greiðslur þessar að eigin frumkvæði eða samkvæmt beiðni viðkomandi hafi skattlagning átt sér stað vegna sjúkdómatrygginga sem keyptar hafa verið fyrir 1. desember 2010. Ákvæðið hefur þannig í för með sér afturvirkni til ívilnunar og er ætlað að veita heimild til að fella niður þá skattlagningu sem fram hefur farið á grundvelli fyrri skattframkvæmdar. Verði frumvarpið óbreytt að lögum verður ekki séð að það muni hafa í för með sér aukin útgjöld fyrir ríkissjóð. Virðulegi forseti. Að þessu sögðu legg ég til að frumvarpi þessu verði vísað til hv. efnahags- og skattanefndar og til 2. umr. að aflokinni þessari.

Frú forseti. Það er dálítið erfitt að ræða við hæstv. umhverfisráðherra um skattamál vegna þess að hann hefur ekki samið frumvarpið. Ég vil þrátt fyrir það spyrja hann um 2. gr., það á sem sagt að taka þetta af. Fólk sem af frjálsum vilja kaupir tryggingu er búið að borga skatta af því iðgjaldi sem það greiðir og fær svo bætur, það á að skatta það. Þetta tel ég vera tvísköttun. Ef menn eru hins vegar skyldaðir til að greiða í einhvern sjóð, eins og í sjúkrasjóðina eða í lífeyrissjóðina, má líta á það sem ígildi skattlagningar eða oft á tíðum er það reyndar skattfrjálst. Þá finnst mér horfa öðruvísi við. Mér finnst að það vanti í þetta frumvarp einhverja heildarstefnu, einhverja rökhugsun. Mér finnst að það eigi þá annaðhvort að segja að þær tryggingar þar sem iðgjaldið er skattfrjálst, þar skuli borga skatta af bótunum en ella ekki. Það væri ein leið. Það er ekki gert hérna. Það er fjöldinn allur af öðrum tryggingum sem menn taka sem eru nákvæmlega eins, t.d. bílatryggingar, heimilistryggingar o.s.frv. Hvað ætla menn að gera við það ef skattstjóra dettur allt í einu í hug að segja að þetta sé skattskylt?

Forseti. Varðandi undirbúninginn og niðurstöðuna fyrir því að leggja frumvarpið fram með þessum hætti þá varð niðurstaða þeirra sem best til þekkja að taka svona á þessu og væri þá ný ákvörðun í sjálfu sér á borði efnahags- og skattanefndar að taka ákvörðun sem varðar þá þætti sem þingmaðurinn fór yfir í andsvari sínu og ég treysti hv. efnahags- og skattanefnd vel til að gera það með málefnalegum hætti.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svarið. Það gefur nefndinni þá færi á því að taka upp einhverja heildstæða og rökræna stefnu í þessu vegna þess að þessi lausn er ekki rökrétt. Hún er takmörkuð, hún á bara við um sjúkdómatryggingar - en hvað með allar aðrar tryggingar? Ég á sæti í efnahags- og skattanefnd sem fær þetta til umfjöllunar og ég mun leggja mikla áherslu á að þetta verði gert þannig að í því sé einhver rökhugsun.

Virðulegur forseti. Ég vil byrja á því að taka undir með hv. þm. Pétri H. Blöndal að það er afskaplega óvanalegt, svo að ekki sé meira sagt, að eiga orðastað við hæstv. umhverfisráðherra um skattafrumvarp sem fjármálaráðherra leggur fram, sérstaklega í ljósi þess - og ég verð að gera athugasemd við það og biðst afsökunar á því að ég er að nota þetta andsvar, en ég kem með spurningu mína rétt á eftir - að við erum nýbúin að veita afbrigði fyrir máli sem fjármálaráðherra lá óskaplega mikið á að koma á dagskrá. Þegar byrjað er að mæla fyrir málinu kemur í ljós að hæstv. fjármálaráðherra er staddur einhvers staðar allt annars staðar. Það má vel vera, og ég skal ekki gera lítið úr því, að hæstv. fjármálaráðherra hafi góða ástæðu fyrir fjarveru sinni en þetta er algerlega með ólíkindum. Þetta er ekki stóra málið. Ég vil byrja á því að spyrja hæstv. umhverfisráðherra: Mun hæstv. fjármálaráðherra koma hingað og taka umræðuna og mæla fyrir hinu síðara máli sem við veittum afbrigði fyrir, bandormi um skattamál, ég held í 58 greinum. Þrátt fyrir afar góðan vilja hæstv. umhverfisráðherra leyfi ég mér að efast um að hún geti svarað efnislega öllum þeim spurningum sem við höfum fram að færa og þá vil ég ítreka að ég er ekki að gera lítið úr hæfileikum hæstv. umhverfisráðherra. Hæstv. fjármálaráðherra ber pólitíska ábyrgð á þessu máli. Ég vil spyrja að þessu. Varðandi þetta frumvarp vekur tímafresturinn á bótunum athygli, að bætur úr sjúkdómatryggingu sem keypt hefur verið fyrir 1. desember 2010 verði undanskildar skattlagningu. Nú verður þetta ekki orðið að lögum fyrir 1. desember 2010 og þá er um ákveðna afturvirkni að ræða. Getur hæstv. ráðherra upplýst mig um það af hverju ekki var miðað við gildistöku laganna?

Virðulegur forseti. Varðandi tímafrestinn og afturvirknina sem þingmaðurinn bendir réttilega á þá er um það að ræða að hér er um ívilnandi afturvirkni að ræða þannig að það telst ekki vera frágangssök. Hins vegar varðandi athugasemdir þingmannsins almennt gagnvart þeirri stöðu sem hér er uppi, að hér stendur umhverfisráðherra og talar fyrir máli fjármálaráðherra, þá er það svo að hér er um stjórnarfrumvarp að ræða sem er ekki prívatmál fjármálaráðherra. Þó að hann beri pólitíska ábyrgð á þeim málum með þeim hætti þá er þetta stjórnarfrumvarp sem ég stend auðvitað að eðli málsins samkvæmt og mun jafnframt flytja framsögu fyrir málinu sem er nr. 2 á dagskrá.

Virðulegur forseti. Ég geri mér fullkomlega grein fyrir því að hér er um stjórnarfrumvarp að ræða og geri ekki lítið úr því. En ég vil samt sem áður ítreka athugasemd mína við þetta verklag. Ég vil spyrja hæstv. umhverfisráðherra hvort henni hefði ekki þótt eðlilegt að þegar við vorum að greiða fyrir þingstörfunum hér áðan og leitað var til okkar með þær umleitanir hvort hæstv. ráðherra hefði ekki fundist rétt að okkur hefði verið greint frá því að hæstv. fjármálaráðherra hygðist ekki vera hér. Ég get upplýst að það kom aldrei til tals að hæstv. fjármálaráðherra yrði ekki hér til að mæla fyrir þessum frumvörpum sem bráðlá á. Ég vil ítreka að ég er ekki að gera lítið úr hæfileikum hæstv. umhverfisráðherra til að fjalla um þessi mál en þau eru sannarlega ekki á hennar málasviði dagsdaglega. Þó að þetta mál sé ekki mikið umfangs þá er næsta mál á dagskrá stórt mál. Það er mjög flókið skattamál og maður hefði haldið að hæstv. fjármálaráðherra yrði hér til að taka umræðu um það. Ég vil beina því til hæstv. forseta hvort ekki væri rétt að taka kvöldverðarhlé og athuga hvort ekki væri hægt að koma hæstv. fjármálaráðherra í hús til að ræða þetta mál þegar kvöldmatarhléi lýkur.

Virðulegur forseti. Mér þykir verra að eiga þessi orðaskipti við hv. þm. Ragnheiði E. Árnadóttur af því að hér erum við í raun og veru að tala um formsatriði máls en ekki það að fram fór samningafundur, að því er mér skilst, milli þingflokksformanna um að greiða fyrir þessu tiltekna máli. Ég taldi að þeir samningar hefðu farið fram af drengskap á alla kanta og þætti mér verra að það yrði frágangssök hv. þingflokks sjálfstæðismanna að þetta er sett fram á þann veg að við skiptum með okkur verkum, ég og fjármálaráðherra.

Frú forseti. Vegna þeirrar gagnrýni sem fram kemur af hálfu þingmanna Sjálfstæðisflokksins vil ég bara segja að það er áreiðanlega við mig að sakast í þessu máli. Þegar við ræddum þetta fyrr í dag átti ég satt að segja von á því að málið yrði komið fyrr á dagskrána en raun ber vitni. Það er líka við mig að sakast að hafa þá ekki upplýst það þegar komið var fram á kvöldið að fjármálaráðherra yrði fjarverandi og umhverfisráðherra mundi mæla fyrir þessu máli í hans fjarveru. Ég vona að það komi ekki að sök við efnislega umræðu málsins. Ég hygg að umhverfisráðherra muni geta gert grein fyrir frumvarpinu eins og henni er lagið. Eins og hér hefur líka komið fram er um að ræða stjórnarfrumvarp sem er flutt á ábyrgð ríkisstjórnarinnar þannig að ég vona að þessi umræða geti farið fram eins og við ræddum um. En ég tek að sjálfsögðu þá sök á mig að hafa ekki gert grein fyrir því með skilmerkilegum hætti að þetta fyrirkomulag yrði viðhaft þar sem umræðan hefst þegar liðið er svona á daginn.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Árna Þór Sigurðssyni fyrir að taka á sig sök í þessu máli en ég verð að segja að það er alveg rétt að þingmaðurinn greindi ekki frá þessu með skilmerkilegum hætti, hann greindi bara alls ekkert frá þessu. Það var aldrei á það minnst að hæstv. fjármálaráðherra yrði fjarverandi. Það var þvert á móti samið um það að koma á dagskrá málum sem fjármálaráðherra legði mikla áherslu á að kæmu á dagskrá og það er hreint með ólíkindum að þetta hafi ekki verið upplýst í þeim viðræðum sem við áttum og ég geri verulegar athugasemdir við það. Ég vil líka spyrja hvort sú hugmynd hafi verið skoðuð að taka kvöldmatarhlé á meðan hæstv. fjármálaráðherra gerir ráðstafanir til að breyta sinni dagskrá og koma hingað í þessa umræðu.

Forseti vill minna hv. þingmenn á að verið er að ræða 1. dagskrárliðinn, um tekjuskatt (sjúkdómatryggingar). Þetta er stjórnarfrumvarp, 300. mál á þskj 353.

Virðulegi forseti. Ég vil koma á framfæri svipuðum mótmælum og fleiri hafa komið fram hér hvað það varðar að við erum að liðka til fyrir fjármálaráðherra, koma hér að máli, og hvar er þá hæstv. fjármálaráðherra? Frú forseti, ég hef ekkert á móti því að hæstv. umhverfisráðherra flytji þetta mál í forföllum fjármálaráðherra. En það er mjög merkilegt að vera að breyta dagskrá þingsins til að koma máli sem þessu að og fagráðherrann sjálfur er ekki á svæðinu til að fylgja því eftir. Það er þá spurning hvort gera eigi hlé á fundinum og doka eftir því að ráðherra komist í hús til að fylgja þessu úr hlaði. Það er ekki í takt við þá umræðu sem var hér fyrir stuttu um að liðka til fyrir þingstörfum og slíku. Ég vil meina að komið sé aftan að þingmönnum stjórnarandstöðunnar með þessu móti því að við viljum auðvitað eiga samræður við hæstv. fjármálaráðherra um þau mál sem hann vill koma í gegn.

Forseti vill geta þess að það var ætlunin að gera fljótlega kvöldverðarhlé í hálftíma.

Frú forseti. Ég minnist þess á árum áður að þingmenn kröfðust þess aftur og aftur við 2. og 3. umr. að ráðherrar væru viðstaddir mál sem þeir flyttu þó að það væri í rauninni komið í hendur þingsins. Hér er það að gerast að ráðherra sem flytur mál mælir ekki einu sinni fyrir því. Ég man bara ekki eftir að það hafi gerst. Vel má vera að það hafi einhvern tíma gerst en ég man ekki til þess. Mér finnst það alveg með ólíkindum. Hvernig í ósköpunum eigum við að spyrja fagráðherrann, fjármálaráðherrann, um fagið fjármál eða skatta? Ég get ekki séð að hæstv. umhverfisráðherra, þó að fær sé, geti svarað fyrir stefnu fjármálaráðherra í skattamálum. Það er allt í lagi með þetta litla mál hérna en þegar kemur að stóra málinu þá vil ég í fyrsta lagi fá tíma til að lesa það og svo vil ég fá þann ráðherra sem flytur það til að svara.

Virðulegi forseti. Þetta er náttúrlega með endemum. Nú eru sléttar 45 mínútur frá því að skrifað var undir á Bessastöðum þar sem þetta frumvarp var samþykkt og því dreift í þinginu. Þetta er frumvarp sem telur 38 blaðsíður og er í 58 greinum. Með fullri virðingu fyrir hæstv. umhverfisráðherra er engan veginn hægt að ætlast til þess að umræður við hana um þetta mál verði af einhverju viti. Við í stjórnarandstöðu erum búin að greiða fyrir þingstörfum með því að setja þetta mál á dagskrá þrátt fyrir þá annmarka sem ég talaði um hérna áðan. Það er forkastanlegt og vanvirðing við þingið að hæstv. fjármálaráðherra rjúki á stjórnmálafund norður í land eftir að við í stjórnarandstöðunni erum búin að greiða svona fyrir. Við eigum að fresta umræðunni.

Virðulegi forseti. Þó að hæstv. ríkisstjórn sé búin að glata flestum hæfileikum sínum þá er hún ekki búin að glata hæfileikunum að koma manni á óvart. Þessi vinnubrögð eru með eindæmum. Það á að ræða stórt mál sem lýtur að tekjuöflun ríkissjóðs, stórt og flókið mál sem í eðli sínu er tæknilegs eðlis og þess vegna verður að gera eðlilega og sanngjarnan kröfu um að hæstv. ráðherra, sem undirbúið hefur málið og sett sig inn í það, sé viðstaddur til að taka þátt í umræðum. Það gengur ekki að halda umræðunni lengur áfram. Hæstv. forseti minnti á að til stæði að gera hlé á eftir. Ég hvet hæstv. ráðherra til að beita sér fyrir því að kallaður verði saman fundur þingflokksformanna þar sem farið verður yfir málið. Það er augljóst að málið sem á að ræða á eftir, stóra tekjuöflunarfrumvarpið, verður ekki rætt í kvöld að hæstv. fjármálaráðherra fjarstöddum. Það sjá allir sanngjarnir menn.

Virðulegi forseti. Það var verið að upplýsa mig um að hæstv. fjármálaráðherra er á opnum auglýstum stjórnmálafundi norður í landi, á Akureyri. Það var vitað í allan dag að ráðherrann yrði ekki við umræðuna. Samt sem áður er lögð áhersla á að koma málinu á dagskrá og stjórnarandstaðan er ekki upplýst um það hvernig að málinu er staðið. Ég vil koma því á framfæri, frú forseti, að mér finnst þetta dónaskapur við þingið og dónaskapur gagnvart stjórnarandstöðunni. Mér finnst það til háborinnar skammar fyrir hæstv. fjármálaráðherra að haga sér með þessum hætti.

Hæstv. forseti. Það var fljótt að fara jólaskapið úr fólki enda um skrýtin vinnubrögð að ræða. Ég tel rétt, frú forseti, að fundi verði frestað þar til hæstv. fjármálaráðherra nennir að sinna þinginu. Virðingarleysið við þingið er algert. Ég tel að við eigum að læra af skýrslu þingmannanefndarinnar sem unnin var upp úr skýrslu rannsóknarnefndarinnar. Þessi vinnubrögð sýna okkur að við höfum lært afskaplega lítið. Mér þykir afar leiðinlegt hvernig þetta kemur til og hvet hæstv. forseta til að bregðast við á þann hátt að þingflokksformenn verði kallaðir hið snarasta á fund til að fara yfir málið og framhald þess.

Forseti vill einnig hvetja hv. þingmenn til að gæta orða sinna.

Frú forseti. Það er alveg ljóst að annaðhvort hefur orðið misskilningur eða mistök við undirbúning dagskrárliðanna hvað það varðar hvar hæstv. fjármálaráðherra er staddur. Ég vil minna á að gríðarlegar breytingar hafa orðið á dagskrá þingsins í allan dag. Ég hef reynt að fylgjast með tveimur, þremur málum en þetta er einu sinni svona. Þetta eru síðustu klukkutímarnir fyrir nokkurra daga vinnu í nefndum og ég verð að segja, frú forseti, að ég hvet hv. þingmenn til að ljúka umræðu um þetta mikilvæga réttlætismál sem tekið hefur verið á dagskrá. Við skulum gera það, góðir þingmenn. Þetta er mikil réttarbót sem kallað hefur verið á að þingið komi í gegn í marga mánuði. Við skulum ekki taka umræðuna 

Virðulegur forseti. Það er alveg rétt hjá hv. þm. Álfheiði Ingadóttur að dagskráin hefur tekið miklum breytingum í dag. Af hverju skyldi það nú vera? Það skyldi þó ekki vera vegna þess að ríkisstjórnin ákvað að þetta mál og næsta, sem við erum búin að breyta dagskránni fyrir, væru mikilvægari en önnur mál sem lagt var upp með að væru á dagskrá. Það er þess vegna, hæstv. forseti, sem við erum búin að breyta dagskránni. Það skyldi þó ekki vera að það hafi beinlínis verið lagt upp með að þessi tilteknu mál væru tekin fram fyrir önnur? Það skyldi þó ekki vera að hæstv. fjármálaráðherra væri kunnugt um það en á sama tíma ráðstafar hann sér annars staðar í kvöld? Það er þetta sem við gerum athugasemd við, frú forseti. Við erum öll búin að hliðra til vegna þessara dagskrárbreytinga. Við höfum lagt kapp á að reyna að leysa þessi mál. 

Virðulegi forseti. Það er nokkuð einboðið hvernig við verðum að haga vinnu okkar í þinginu í kvöld. Það er alveg augljóst að við getum ekki tekið á dagskrá mál sem hæstv. fjármálaráðherra fer með í sambandi við tekjuöflun. Þingmenn þurfa að ræða við fjármálaráðherra um málin. Það er önnur hlið á þessu máli. Það gengur ekki að við í stjórnarandstöðunni séum neydd til þess að hliðra fyrir þingstörfum. Það getur verið skynsamlegt að gera það til að koma áríðandi málum á dagskrá en að við séum síðan göbbuð til þess á meðan hæstv. fjármálaráðherra þarf að bregða sér milli landshluta á opna stjórnmálafundi. Það er ekki hægt að koma svona fram, hvorki við þingið, forseta þingsins, stjórnarandstöðuna eða nokkurn mann. 

Virðulegur forseti. Við sem fylgdumst með þingstörfunum í dag sáum að það var mikill vilji til þess að greiða fyrir þeim og taka mál á dagskrá sem ríkisstjórnin taldi mikilvægt að yrðu afgreidd. Við höfum skilning á því að afgreiða mál til 2. umr. sem á að taka fyrir á eftir, mál nr. 2 á dagskránni. Það er enginn ágreiningur um það. En það hafði enginn ímyndunarafl til að láta sér detta það í hug að hæstv. fjármálaráðherra yrði ekki viðstaddur þessa mikilvægu umræðu. Það er búið að færa mikilsverð rök fyrir þessu. Ég minnist þess satt að segja ekki að reynt væri að smygla máli af þessu taginu inn í þingið án þess að sá sem flytti svona stórt mál væri viðstaddur. Varðandi það sem hv. þm. Álfheiður Ingadóttir sagði þá hefur enginn andmælt því að hægt væri að afgreiða 1. málið á dagskránni. Það hefur ekki snúist um það. Við erum einfaldlega að segja að það gengur ekki og það er ekki 

Frú forseti. Dagskrá þingfundar í dag hefur verið löng og ströng og þingið hefur verið afkastamikið í dag. Það hafa orðið breytingar á dagskrá vegna samkomulagsins sem gert var  
            

Virðulegi forseti. Þetta er mögnuð túlkun hjá hv. þm. Álfheiði Ingadóttur á því sem gerst hefur í dag. Það er ljóst að lagt var upp af hálfu ríkisstjórnarinnar með tvö mál sem þyrftu að hafa forgang yfir önnur mál. Hver hefði búist við því að hæstv. fjármálaráðherra, eftir að þessu samkomulagi var náð og málin komin á dagskrá, mundi stinga af á opinn stjórnmálafund á Akureyri í kjölfarið? 

Forseti biður hv. þingmenn um að gæta orða sinna.

Hvað sagði ég, forseti?

Almennt að gæta orða sinna.

Forseti. Ég er, eins og hæstv. utanríkisráðherra segir stundum, óbreyttur starfsmaður á plani. Ég hef beðið í dag eftir að komast til minna verka og ekki verið inni í þeim samningum sem gerðir hafa verið. Ég skil hv. stjórnarandstæðinga ákaflega vel. Hér eru tvö mál á dagskrá sem koma seint og þá vill svo til að hæstv. fjármálaráðherra er ekki staddur hér til að flytja þau. Það er óheppilegt. Ég hefði rifist mikið yfir þessu ef ég væri í stjórnarandstöðu og fundið oft að fundarstjórn forseta um þetta. Þannig er það bara og það er ekkert meira um það að ræða. Þá er bara spurningin: Ætlum við að setja allt upp í loft, fresta þessum tveimur málum sem augljóslega eru mál sem þarf að afgreiða hvort sem maður er í stjórn eða stjórnarandstöðu eða ætlum við að reyna að gera gott úr þessu? Ég hvet menn til að hugsa jákvætt eins og við eigum að gera í þessu ágæta valdi okkar 

Virðulegi forseti. Það hafa verið færð fyrir því góð rök og gild að fresta eigi umræðunni í ljósi aðstæðna. Það er vert að geta þess við athugasemdir sem hér eru gerðar og umræðu um þær að sennilega á enginn þingmaður á undanförnum árum eins stóran bunka af ræðum þar sem hann hefur gagnrýnt að ráðherrar séu ekki viðstaddir og kallað eftir þeim, annar en hæstv. fjármálaráðherra. Hér brýtur hann blað með aðgerðum sínum eða aðgerðaleysi og framkomu gagnvart þinginu. Ég vil hvetja hæstv. forseta í ljósi þess hversu margir þingmenn hafa farið upp gert við þetta athugasemdir og komið með óskir um að málinu verði frestað, að fara eftir því. Það er alveg lágmark, virðulegi forseti, að hlustað sé á okkur sem hér tölum. Hér er vart öðrum þingmönnum til að tjalda en hafa tekið til máls. Það eru örfáir stjórnarþingmenn í salnum. Það var líka þannig við atkvæðagreiðsluna um að 

Frú forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 90/2003, um tekjuskatt, með síðari breytingum, og tengist það sjúkdómatryggingum. Þetta frumvarp er sett fram og er afturvirkt til ívilnunar fyrir þá sem keyptu sér sjúkdómatryggingu fyrir 1. desember 2010. Eftir 1. desember 2010 verða hins vegar sjúkdómatryggingar eða bætur úr sjúkdómatryggingum taldar sem tekjur og skattlagðar sem slíkar. Áðan var þetta frumvarp kallað réttarbót, þá væntanlega þessi afturvirkni til ívilnunar, því að fram til þessa hafa tryggingafélög að því er virðist selt viðskiptavinum sínum þessar tryggingar með því fororði að þær væru ekki skattskyldar sem slíkar. Að því leyti má segja að frumvarpið, með afturvirkni til ívilnunar fyrir þá sem hafa keypt tryggingarnar með þessu fororði, sé réttarbót. En fyrir þá sem kaupa hins vegar tryggingar eftir 1. desember 2010 er ljóst að litið verður á bætur úr sjúkdómatryggingum sem tekjur og þær skattlagðar. Við það vakna hjá mér margar spurningar sem mér þætti æskilegt að hæstv. ráðherra gæti svarað og þær eru eftirtaldar: Í fyrsta lagi kaupir fólk sér sjúkdómatryggingu, greiðir af henni iðgjald af tekjum sínum sem þegar hafa verið skattlagðar, síðan veikist fólk og fær greitt út úr sjúkdómatryggingu sinni, það teljast tekjur og aftur þarf að greiða skatt. Munu iðgjöldin í því tilviki, þ.e. frá því að sjúkdómatryggingin er keypt og þar til hún verður að tekjum, verða frádráttarbær til skatts þegar tryggingin verður útgreidd og talin sem tekjur? Ef svo er ekki hlýtur að vera um tvísköttun að ræða eða í það minnsta leyfi ég mér að líta þannig á hlutina. Þess vegna óska ég eftir að fá svör við því hvort iðgjaldið frá því að tryggingin er keypt og þar til hún fer að teljast tekjur verði frádráttarbært til skatts. Í öðru lagi langar mig að spyrja hæstv. ráðherra annarrar spurningar. Hún tengist bílatryggingum. Segjum sem svo að sú sem hér stendur eigi bíl sem er í kaskó og af honum greiði hún iðgjöld, lendi síðan í slysi sem hún valdi sjálf með aksturslagi sínu og bíllinn eyðileggist. Hún fær kaskótrygginguna fyrir ónýtan bíl og ákveður að leggja þá peninga til hliðar þar sem hún er ófær um akstur vegna slyss. Hún fær síðan greitt út úr sjúkdómatryggingu sinni sem hún jafnframt keypti. Er þá kaskótryggingin, greidd út í peningum, verðgildi bílsins, líka orðin að skattskyldum tekjum þar sem þeir peningar voru ekki nýttir til að kaupa nýjan bíl? Kaskótrygging er keypt til að tryggja fólk enn frekar en hinar almennu tryggingar gera. Sömu sögu er að segja um sjúkdómatryggingar. Þær eru keyptar til þess að tryggja fólk enn frekar fyrir slysum, sjúkdómum og öðru þess háttar. Mér þætti vænt um ef hæstv. ráðherra svaraði þessum tveimur spurningum og hvort þetta væri þá að hluta til sambærilegt. Að lokum, frú forseti, legg ég til að hv. efnahags- og skattanefnd endurskilgreini hvað eru tekjur og hvað ekki og hvað eru skattskyldar tekjur, fyrst og síðast. Mér finnst þetta frumvarp, eins og það er lagt fram, gott hvað varðar afturvirkni til ívilnunar - að þeir sem hugsanlega hafa greitt skatt af þessum bótum sínum fái hann hugsanlega endurgreiddan ef ríkisskattstjóra er veitt heimild samkvæmt 3. mgr. 101. gr. laganna. Þá er það réttarbót, en ekki fyrir aðra. Í frumvarpinu stendur að þessar tekjur hafi almennt ekki verið gefnar upp til skatts og þess vegna hafi ríkissjóður eða skattstjóri í sjálfu sér enga hugmynd um hversu mikið hafi verið greitt út. Í þriðja lagi, verði þetta frumvarp að lögum, verður ekki séð að það muni hafa í för með sér aukin útgjöld fyrir ríkið eðli málsins samkvæmt vegna þess að ríkið hefur lítið sem ekkert haft í skatttekjur af þessu og útgjöld þess hafa ekki verið nein svo ekki geta þau aukist þar sem engin hafa þau verið.

Virðulegi forseti. Ég vil í upphafi máls míns fagna framlagningu þessa frumvarps. Ég tel mikla réttarbót í því felast. Eins og hefur komið fram í umræðunni er misbrestur á því hvernig farið er með tryggingabætur sem fólk hefur fengið út úr sjúkdómum eða slysum og ég tel þetta mikla réttlætisbót. Þeir söluaðilar sem hafa verið að selja þessar tryggingar hafa selt þær undir þeim formerkjum að þær bætur sem kaupandi tryggingarinnar fær lendi hann í óhappi séu ekki skattskyldar. Ég tel, virðulegi forseti, að það sé mikilvægt að þessu verði breytt. Ég vek hins vegar athygli á því að í frumvarpinu er einungis gert ráð fyrir að þetta gildi fyrir þær tryggingar sem eru keyptar fyrir 1. desember 2010. Þá hljóta að vakna þær spurningar, það er ekki hægt að skilja það öðruvísi í frumvarpinu, hvort þessar tryggingabætur muni eftir þann tíma sem frumvarpið tekur gildi verða skattskyldar. Það tel ég ekki vera skynsamlegt. Ég vil bara minna hv. þingmenn á að við höfum fengið póst frá fólki sem keypti svona tryggingu og lenti síðan í því að barn þess fékk krabbamein sem var að sjálfsögðu mikið áfall og miklar áhyggjur út af því og að það þurfi síðan í ofanálag að hafa fjárhagslegar áhyggjur út af skattaskuldum sem verði hugsanlega lagðar á fjölskylduna. Mín skoðun er alveg skýr, virðulegi forseti, mér finnst að þessar bætur eigi ekki að vera skattskyldar. Það eru takmörk fyrir því hvað hægt er að skattleggja. Ég ítreka enn og aftur að mér finnst að það þurfi að endurskoða frumvarpið í hv. efnahags- og skattanefnd og fella út þetta ákvæði um 1. desember 2010. Ég tek undir með hv. þm. Pétri H. Blöndal að það verði að ræða þetta í víðara samhengi. Eins og hann benti á í andsvari sínu áðan eru fleiri spurningar sem snúa að öðrum hlutum gagnvart fólki sem lendir í tjóni, eins og hv. þm. Ragnheiður Ríkharðsdóttir benti á í sambandi við kaskótrygginguna. Ég verð að segja, virðulegi forseti, að mér finnst ekki passa - þó svo að menn verði að sjálfsögðu að skoða alla kanta á því þegar fólk kaupir slíkar tryggingar á annað borð - að fólk sem hefur keypt sér tryggingar og er búið að borga skatta af þeim peningum sem það kaupir tryggingarnar fyrir eigi að vera tvískattað. Það er nóg komið af skattlagningu þannig að ég fagna sérstaklega framlagningu þessa frumvarps.

Forseti. Ég fer í fyrsta lagi fram á að kölluð verði í salinn þingflokksformaður Sjálfstæðisflokksins, hv. þm. Ragnheiður Elín Árnadóttir, og þingmaður Sjálfstæðisflokksins, hv. þm. Birgir Ármannsson, vegna þess að þau tíðindi hafa nú borist að Sjálfstæðisflokkurinn hafi í kvöld neitað vegna pirrings yfir gangi mála á dagskránni að tekin yrðu fyrir frumvörp um mannvirki og brunavarnir sem hafa verið á dagskrá í allan dag, voru á dagskrá númer tvö og þrjú á eftir störfum þingsins, hafa síðan verið á dagskrá á öllum þeim fundum sem hingað til hafa verið haldnir og eru enn á dagskrá. Sjálfstæðisflokkurinn á ekki sökótt við neinn út af þessum frumvörpum um mannvirki og brunavarnir. Þau voru afgreidd úr umhverfisnefnd til 2. umr. í fullum einhug þó að tveir þingmenn hefðu skrifað undir með fyrirvara. Það er mikilvægt fyrir þingið að klára þessi mál fyrir áramót og í umhverfisnefnd höfðu menn lofað hver öðrum því að standa við það fyrirheit frá því í september að afgreiða frumvörpin til þingsins og gera þau að lögum 

Í augnablikinu getur forseti ekki svarað fyrir Sjálfstæðisflokkinn.

Frú forseti. Við ræðum frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 90/2003, um tekjuskatt, með síðari breytingum. Þingflokkurinn styður frumvarpið en ég held að rétt sé að taka fram, og til þess er ég hér komin upp, að þingflokkurinn er alfarið á móti skattlagningu á þessum tryggingabótum, bæði fyrir og eftir 1. desember 2010. Samfylkingin, jafnaðarmannaflokkur Íslands, er fylgjandi því að við höfum góðar sjúkra- og slysabætur í almannatryggingakerfinu sem tryggja fólki sem ekki á réttindi í sjúkrasjóðum möguleika til framfærslu þrátt fyrir alvarlega sjúkdóma. Við vitum samt öll að þær bætur sem almannatryggingakerfið býður eru ákaflega lágar og að ríkið er ekki í stakk búið til að auka þær á þeim tímum sem við lifum nú, við mikinn niðurskurð. Það eru meira en 40 þús. einstaklingar sem hafa keypt sér sjúkdómatryggingar, trúandi því að þær væru skattfrjálsar. Tryggingafélögin seldu tryggingarnar á þeim forsendum og má kannski segja að þar hafi þau gert ákveðin mistök. Ég tel þó rétt að vísa til þess að hjá öðrum ríkjum Norðurlanda, sem eru þau ríki sem við viljum gjarnan bera okkur saman við, eru sjúkdómatryggingar sem þessar skattfrjálsar með sama hætti og líftryggingar. Með þessum breytingum, án fyrirvara um skattlagningu eftir áramót, færum við löggjöfina hér á landi um líf- og sjúkdómatryggingar í það horf sem hún er annars staðar á Norðurlöndunum. Bent hefur verið á eitt sem er afskaplega slæmt varðandi þessar tryggingar. Sá sem ekki á rétt í samtryggingakerfum, nema þá í almannatryggingakerfinu með afskaplega lágum bótagreiðslum eins og ég áður sagði, og viðkomandi hefur verið með sjúkdóm eða er í áhættuhópi, þá hefur hann ekki tök á að kaupa sér slíka tryggingu. Þetta er alvarleg mismunun. Það er ákveðinn hópur í samfélaginu sem á ekki rétt á tryggingum á við aðra samfélagsþegna. Ég styð þessa breytingu og þá að hún verði til langframa þrátt fyrir að ég trúi því að við eigum að hafa almannatryggingakerfi sem tryggir okkur öll fyrir skakkaföllum þannig að við höfum svipaðar ráðstöfunartekjur í einhvern tíma eftir að veikindi koma upp. Ég held að mikilvægt sé að muna í umræðunni að launafólk þarf að vinna ákveðinn tíma til að vinna sér rétt í sjúkrasjóðum og síðan er það svo á vinnumarkaði nútímans að fjöldi fólks er ekki í fastri vinnu, fær ekki fasta vinnu heldur býr við tímabundnar ráðningar. Það býr ekki við atvinnuöryggi og velur því að kaupa sér slíkar tryggingar til að tryggja sér framfærslu þrátt fyrir veikindi. Það má því segja að ef við ákveðum að skattleggja þessar tryggingar þá skattleggjum við fólk sem býr ekki almennt við sama atvinnuöryggi og launamenn í fastri vinnu, hvort sem er hjá hinu opinbera eða á almennum vinnumarkaði.

Frú forseti. Lögbundna kerfið okkar er þannig að í mörgum tilfellum hafa atvinnurekendur í kjarasamningum tekið að sér að greiða fyrstu tvo til fjóra mánuðina vegna veikinda launþega. Það er það fyrsta. Það iðgjald, ef svo má segja, er skattfrjálst hjá atvinnurekandanum af því að hann dregur þann kostnað frá skatti. Allar útgreiðslur launa eru dregnar frá skatti í kostnað og það er skattskylt hjá þeim sem tekur á móti. Þetta er rökrétt. Að loknum þessum tveim til fjórum mánuðum taka sjúkrasjóðir stéttarfélaga við og þeir spanna nánast landið og miðin. Ég veit ekki hversu stórt hlutfall af öllum launþegum eru í þeim en allir launþegar eiga að vera í sjúkrasjóði samkvæmt lögum. Sjúkrasjóðirnir taka við og borga - nú þekki ég ekki nákvæmlega nýjustu tölurnar - svona frá 60% upp í 80% og jafnvel 90% af launum í fjóra til sex eða tólf mánuði, það er mjög mismunandi og er kannski gallinn við kerfið. Iðgjaldið í sjúkrasjóð er líka frádráttarbært frá skatti hjá fyrirtækjunum og skattskylt þegar það kemur til launþega. Það er rökrétt. Tryggingar sem við ræðum hér eru þess eðlis að maðurinn tekur sjálfur ákvörðun um að kaupa þær og tryggja sig, hann borgar það af peningum sem hann er búinn að borga skatt af. Hann tekur ákvörðun um þetta sjálfur. Þetta geta verið sjálfstæðir atvinnurekendur sem ekki eru í hinu kerfinu eða verktakar. Þá er ekki eðlilegt, það er bara fráleitt, að hann borgi skatta af peningum sem hann tók sjálfur ákvörðun um að tryggja sig með og gat ekki dregið frá skatti. Það er búið að skattleggja það fé.

Frú forseti. Ég gat ekki greint að hv. þingmaður væri beinlínis að spyrja mig spurninga en ég þakka honum fyrir upplýsandi umræðu. Ég tel að við þurfum við að fara ítarlega í þessa umræðu í efnahags- og skattanefnd þangað sem frumvarpið fer væntanlega. Við þurfum að fara yfir allar þessar upplýsingar og kanna hvernig við getum tryggt jafnræði fólks á vinnumarkaði eða sjálfstæðra atvinnurekenda þannig að fólki sé ekki mismunað eftir því hvaða réttindi það á í almennum samtryggingakerfum eða hvort það neyðist til eða tekur ákvörðun um að kaupa sér tryggingu á einkamarkaði.

Frú forseti. Tilefni þess að ég er kominn upp í andsvar er að hv. þingmaður sagði að menn væru með mjög lágar bætur í sjúkratryggingum. Það á við um almannatryggingar. Þeir sem fá eingöngu bætur frá almannatryggingum höfðu þá væntanlega engar tekjur áður. Ef þeir hefðu haft tekjur áður hefðu þeir verið skyldugir til að borga í sjúkrasjóð. Þeir mundu því njóta trygginga þaðan. Þeir sem fá eingöngu bætur frá almannatryggingum höfðu engar tekjur áður og hafa því allt í einu tekjur með bótunum þannig að þetta er ekki slæmt kerfi. Gallinn við kerfið er að yfir því hvílir ákveðin kyrrþey, enginn talar um það, það ríkir þögn um það. Það vantar líka alla samræmingu til að tryggja að engar gloppur séu í kerfinu. Það er heilmikið um gloppur í því. Reglugerðirnar eru mjög mismunandi og engin lög eru um sjúkrasjóði, það er bara skylda að borga í sjúkrasjóð. Svo væntanlega gera þeir eitthvað sem heitir „sjúkra“-eitthvað. Það vantar lög um sjúkrasjóði og það væri virkileg ástæða fyrir félags- og tryggingamálanefnd að taka þennan málaflokk allan til endurskoðunar og semja um hann ágæt frumvörp.

Frú forseti. Mig langar að spyrja hv. þm. Sigríði Ingibjörgu Ingadóttur um tvennt vegna orða hennar áðan. Hún ræddi að hún vildi ekki skattleggja þessar bótagreiðslur eða tryggingabætur. Mig langar í framhaldi af því að spyrja hana hvort henni þætti þá ekki að það sama ætti við um styrki og framlög úr fjölskyldu- og styrktarsjóðum verkalýðsfélaganna. Með greiðslum inn í þá sjóði er fólk í eðli sínu að kaupa sér nokkurs konar tryggingu á sama hátt, þ.e. að tryggja sig fyrir óvæntum áföllum þótt það sé ekki með jafnbeinum hætti og þarna. Ættu þær bætur ekki að vera skattfrjálsar einnig? Í dag er lagður á þær fullur tekjuskattur. Í öðru lagi langar mig að spyrja þingmanninn að því hvort hún hafi ekki áhyggjur af því að með því að ýta undir skattfrelsi bóta af þessu tagi sé í rauninni verið að styrkja kerfi til hliðar við almannatryggingakerfið, skapa þar hagsmuni sem getur verið erfitt á seinni stigum að ganga gegn og þar með éta smátt og smátt úr almannatryggingakerfinu þótt það hafi alls ekki verið ætlunin í upphafi.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurningarnar. Fyrst langar mig að ræða um styrki og bætur sjúkrasjóða. Það eru greiðslur sem koma fram á móti framlögðum kostnaði sem þeir sem í sjúkrasjóðunum hafa haft vegna veikinda eða vegna þess að þeir hafa sótt sér einhvers konar þjónustu vegna heilbrigðisástæðna. Ég tel að þetta sé eitt af því sem nefndin þurfi að fara yfir og skoða hvort að með þeirri löggjöf sem hér liggur fyrir sé með einhverjum hætti verið að mismuna fólki eftir því hvaðan það fær greiðslur. Síðan nefndi hv. þingmaður hvort ég hefði ekki áhyggjur af því að skattfrelsi þessara bóta ýti undir tryggingar á einkamarkaði. Með einhverju móti erum við að gera það. En rúmlega 40 þúsund manns hafa keypt sér þessar tryggingar og það kemur til af því að almannatryggingakerfið okkar hefur ekki þróast á þann hátt að það sé fullnægjandi fyrir fólk til að geta séð sér farborða í veikindum. Þessar tryggingar koma því fram á sjónarsviðið vegna þess að ríkisvaldið hefur ekki staðið sig. Ég sagði að sem jafnaðarmaður vildi ég að sjálfsögðu sterkt almannatryggingakerfi. Ég veit jafnframt að við höfum ekki bolmagn til að tryggja það núna og ekki á allra næstu árum. Ég er síðan sannfærð um það að ef pólitískur vilji verður til að leggja fjármuni í slíkt kerfi muni fólk að sjálfsögðu ekki velja að eyða peningunum sínum í iðgjöld til að kaupa sér sjúkdómatryggingar.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Sigríði Ingibjörgu Ingadóttir svörin. Varðandi fyrra atriðið, þ.e. fjölskyldu- og styrktarsjóðina, þá eru það sjóðir sem stofnaðir voru í kjölfar lagabreytinga sem urðu á Fæðingarorlofssjóði, að mig minnir 2002 en það er þó ekki víst að ég fari rétt með það ártal, látum það liggja á milli hluta. Styrkir sem greiddir eru út úr þeim sjóðum, til að mynda tekjutengdir styrkir, hafa í fæstum tilfellum tengsl við framlagðan kostnað eða þess háttar. Þeir eru bara skattlagðir eins og um tekjur væri að ræða. Mér finnst því í rauninni að ef við ætlum að hafa skattfrelsi á einni tegund af tryggingu sem fólk kaupir sér með þessum hætti eigi það að eiga við alls staðar. Ég er sammála hv. þingmanni að auðvitað eigum við að stefna fyrst og fremst að því að styrkja almannatryggingakerfið þannig að fólk þurfi ekki að leita annað eftir tryggingum sem mega teljast eðlilegar þeim til framfærslu og viðurværis. En ég hef ekki sannfæringu fyrir því að með því að bæta við atriðum eins og skattfrelsi í öðrum tryggingum en tryggingabótum séum við að sigla í þá átt.

Frú forseti. Ég ætla að játa það að ég þekki ekki ættfræði sjúkrasjóðanna og það er kannski fullt tilefni  Nú gefst mér færi á því að fara í gegnum það með öðrum nefndarmönnum í efnahags- og skattanefnd og tel ég fyllilega ástæðu til að gætt sé jafnræðis í skattheimtu, óháð því hvaðan tryggingabætur koma.

Frú forseti. Mig langar í upphafi til að fagna sérstaklega þessu frumvarpi vegna þess að hér er verið að skera úr, eins og ég sagði áðan, ákveðinni réttaróvissu sem uppi hefur verið. Menn hafa á undanförnum 10, 15 árum eða svo átt þess kost að kaupa prívat sjúkdómatryggingar og það hafa menn gert undir þeim formerkjum að tryggingasalinn, þ.e. tryggingafélögin, hefur selt þessar tryggingar og fullyrt að bætur vegna sjúkdómatryggingarinnar, ef til útgreiðslu þeirra kæmi, væru skattfrjálsar. Eftir dóm Héraðsdóms Reykjaness sem staðfesti bæði úrskurð skattstjóra í því umdæmi og yfirskattanefndar um að það væri ekki lagastoð fyrir skattfríðindum á þessum bótum skapaðist eins og ég sagði óvissa og menn hafa, bæði þeir sem áttu undir í því máli og aðrir sem eins er ástatt um, kallað eftir því ítrekað, m.a. á síðasta vetri, fyrir tæpu ári, við efnahags- og skattanefnd að þessari óvissu yrði aflétt. Hér kemur fram frumvarp um það, þar sem tekinn er af allur vafi um það með ívilnandi hætti til handa þeim sem hafa keypt slíkar tryggingar í góðri trú, að fram til morgundagsins verði þessar bætur sjúkdómatrygginga ekki skattskyldar. Eftir það er ekki verið að breyta neinu, það er ekki verið, eins og hér hefur verið látið að liggja, að taka upp skattlagningu á bótum af þessu tagi vegna þess að hún hefur alltaf verið fyrir hendi. Það er sem sagt staðfest núna með þessum dómi héraðsdóms. Ég tel mjög mikilvægt, eins og ég sagði áðan, að þetta mál fái framgöngu og fái skjóta afgreiðslu í hv. efnahags- og skattanefnd og ég tel að þetta sé góð lending sem hér er kynnt og styð það heils hugar. Ég tel, eins og hv. þm. Ólafur Þór Gunnarsson sem talaði áðan, að það sé ákveðinn misskilningur á ferð varðandi skattgreiðslur af þessum bótum. Eins og ég sagði áðan er ekki verið að taka upp skattlagningu á sjúkdómabótum af þessu tagi, þær reglur hafa verið í gildi. Enda þótt tryggingarnar hafi verið seldar undir öðrum formerkjum hefur skattlagning þeirra verið í lögum rétt eins og skattlagning á öðrum bótum. Ég vil nefna þar, auk þeirra bóta sem hér hafa verið nefndar, að greiðslur í veikindaleyfi eru skattlagðar sem venjulegar tekjur, greiðslur úr sjúkrasjóðum stéttarfélaganna eru skattlagðar eins og hverjar aðrar tekjur. Ég vil líka minna á, virðulegi forseti, að greiðslur fyrir slysabætur, slysabætur eru skattlagðar hvort heldur um er að ræða prívat tryggingar eða skyldutryggingar. Þá er skattalegt hagræði af eingreiðslunni reiknað, bótafjárhæðin lækkuð til samræmis við það og þar með er skatturinn goldinn og bæturnar greiddar. Ég verð að segja alveg eins og er að það undrar mig að hv. þm. Sigríður Ingibjörg Ingadóttir skuli nefna það í sömu andránni að hún sé mikill jafnaðarmaður og þess vegna sé nauðsynlegt að festa hér í sessi tvöfalt tryggingakerfi. Það tel ég ekki jafnaðarmennsku. Ég verð að segja alveg eins og er að reynslan af því kerfi bæði í Svíþjóð og í Danmörku sérstaklega, þar sem tryggingar af þessu tagi hafa verið að ryðja sér til rúms á undanförnum árum, er slík að það er orðið mjög umdeilt í þeim löndum báðum og það eru jafnaðarmenn einkum og sér í lagi sem gagnrýna þá stöðu sem uppi er þar. Hvers vegna skyldi það vera? Jú, það er vegna þess að með þessu móti er verið í reynd að grafa undan þeirri grunnhugsun að allar tekjur skuli skattlagðar. Við vitum að hér er það svo í reynd, þær eru skattlagðar með mismunandi hætti bæði eftir því hversu háar þær eru og hvaðan þær eru komnar, svo sem eins og fjármagnstekjur eru skattlagðar með öðrum hætti en gert er með almennar vinnutekjur. En allar tekjur skulu skattlagðar, meira að segja gjafir og fríðindi hvers konar skulu talin fram til skatts. Þetta er meginstefið í skattkerfi okkar. Auðvitað eru til undantekningar á því eins og við þekkjum en þetta er meginstefið og ég vil halda mig við það. Ég tel að það sé ekki til hagsbóta fyrir neytendur eða fyrir okkur hér á landi að fara að byggja undir prívat sjúkratryggingar miðað við reynsluna sem er af þeim í Skandinavíu og ég tel ekki að við eigum að fara að brjóta upp samtryggingarkerfið okkar og skattkerfið með þeim hætti. Frú forseti. Ég vona sannarlega að hv. efnahags- og skattanefnd taki þetta mál föstum tökum og eitt af því sem gera þarf, ef menn eru virkilega að tala um að hér eigi að gæta einhvers jafnræðis, er að horfa til þess sem hv. þm. Ólafur Þór Gunnarsson nefndi áðan og það er að greiðslur úr sjúkrasjóðum verkalýðsfélaganna eru skattlagðar rétt eins og bætur sjúkdómatrygginga og slysatrygginga, slysabætur. Ég mun kalla eftir því í hv. efnahags- og skattanefnd að það verði fundið út hversu miklum skatttekjum menn eru að afsala ríkinu og almannaþjónustunni ef menn ætla að ganga þessa leið til enda, því að það hlýtur þá að verða að vera þannig að greiðslur úr sjúkrasjóðum stéttarfélaga verði ekki heldur skattlagðar ef jafnræði á að nást, og það hlýtur þá hið sama að gilda um slysabætur líka. Þetta er byrjun á tiltekinni kerfisbreytingu sem hér er um að ræða. Ef svo fer, sem hv. þm. Sigríður Ingibjörg Ingadóttir nefndi og hv. þm. Ásbjörn Óttarsson tók undir áðan, að það eigi að gera bætur af þessu tagi skattfrjálsar, sem þær ekki hafa verið með réttu þó að þær hafi verið seldar sem slíkar, þá eru menn að taka upp tiltekna kerfisbreytingu sem ég tel ekki til heilla, og þá tala ég, frú forseti, sem jafnaðarmaður.

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að fara að munnhöggvast við hv. þm. Álfheiði Ingadóttur um skilgreiningar á jafnaðarmönnum. Það að vera vænd hér um að stuðla að því að grafa undan almannatryggingakerfinu finnst mér hálfeinkennilegt í ljósi þess að það kerfi er ekki þannig að það tryggi fólki framfærslu með viðunandi hætti. Þess vegna hafa yfir 40 þúsund manns valið að kaupa sér tryggingar á einkamarkaði. Eins og ég fór yfir í ræðu minni og hv. þingmaður hefði heyrt hefði hún hlustað, vil ég sem jafnaðarmaður hafa hér öflugt almannatryggingakerfi þar sem fólk úr samtryggingarkerfinu nýtur framfærslu ef það verður fyrir skakkaföllum. En við búum langt í frá við þær aðstæður í dag, langt í frá. Þess vegna segi ég að með því að vera með lög um og sérstaklega að innleiða skattlagningu á þessa bótaflokka erum við að skattleggja sérstaklega þá sem búa ekki við atvinnuöryggi. Þar af leiðandi styð ég, á meðan við ekki höfum almannatryggingakerfi sem tryggir öllum framfærslu þegar þeir eiga við sjúkdóma að stríða, skattfrelsi sjúkdómatrygginga á einkamarkaði.

Frú forseti. Hvers vegna eru launþegar almennt ekki með góðar tryggingar? Það er vegna þess að þeir eru ekki launþegar, þeir eru verktakar. Og hvers vegna eru menn verktakar? Það er vegna þess að á undanförnum árum hefur verið gerð sú krafa, meira að segja í ríkisstofnunum og ég nefni bara Ríkisútvarpið sem dæmi sem allir hér í salnum hljóta að þekkja, að menn segi sig frá þeim réttindum og skyldum sem launasamningi og aðild að stéttarfélagi fylgja og samningum stéttarfélaga við ríkið eða aðra atvinnurekendur. Gerð hefur verið krafa um að menn segi sig frá því og taki upp vinnusamning sem er verktaka og þá greiða menn gjöld með allt öðrum hætti og njóta ekki trygginga. Þetta er ástand sem við höfum, jafnaðarmenn, gagnrýnt. Við höfum gagnrýnt það að verið sé að henda fólki út á akurinn og meina launþegum að njóta þeirra réttinda sem þeir eiga að njóta, því að þeir eru í reynd að vinna sem launamenn. Það liggja fyrir dómar um slíkt. Ég get nefnt dóm um Heilbrigðisstofnun Suðurnesja þar sem dæmt var að læknir sem var ráðinn í verktöku hafi í reynd verið með launasamning og verið launþegi við stofnunina. Hann greiddi enga skatta og greiddi eflaust sínar tryggingar allar sjálfur. Stofnunin var engu að síður dæmd til þess að greiða alla skattana vegna þess að það var metið svo að þetta hefði verið eiginlegt launasamband. Þetta er allt annað mál sem við erum að tala um, hv. þm. Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, og 

Frú forseti. Þó að ég telji það með ólíkindum að þurfa að segja það hér ætla ég samt sem áður að gera það til vonar og vara: Að sjálfsögðu fordæmi ég ólöglega verktöku og þá meina ég verktöku sem í raun og veru er launavinna. En ég vil líka bjóða hv. þingmann velkominn inn á 21. öldina þar sem er fjöldi fólks sem er búinn að leggja á sig langt nám eða er að koma út á vinnumarkaðinn með lítið nám og fær ekki fastráðningu, er á fjölda vinnustaða, er ráðið tímabundið og er sannarlega launamenn en nær ekki að vinna sér inn þau réttindi sem eru nauðsynleg til þess að geta séð sér farborða ef til sjúkdóma kemur. Þetta er fjöldi fólks sem býr í þessu samfélagi, fólk jafnvel komið á fimmtugsaldur eftir að hafa lagt á sig miklar fjárfestingar til að geta menntað sig. Við erum líka með hópa af ungu fólki sem væntanlega er ekki inni í þessum tryggingahópi og stendur enn verr, er með litla menntun og er í einhverjum hlutastörfum tímabundið. En það er bara þannig að málið snýst ekki um ólöglega verktöku heldur um allan þann hóp fólks sem er í tímabundnu ráðningarsambandi og veit aldrei hverjar aðstæður þess verða á næsta ári, hefur fyrir fjölda fólks að sjá og vilja tryggja sig með þessum hætti. Ef hv. þingmanni er mikið í mun að gefa það í skyn að ég sé hér með einhverjar skoðanir sem ýti undir starfsemi á einkamarkaði getur hún svo sem haft það þannig fyrir sig en fyrir mér er þetta bara blákaldur veruleiki fjölda einstaklinga og fjölskyldna sem byggja þetta samfélag.

Frú forseti. Það er ekki af meinbægni við menntamenn eða ungt fólk sem ég stend hér og vara við því að við séum að festa í sessi tvöfalt sjúkdómatryggingakerfi í landinu, langt í frá. Ég verð að segja að ég fagna því auðvitað að við erum sammála um að þessi verktakabransi eða verktakakrafa sem hefur verið sett á menn sem eru í eiginlegri launavinnu sé ekki af hinu góða. Nú segir hv. þingmaður að hún sér frekar að tala um þá sem eru í styttra eða tímabundnu ráðningarsambandi við vinnuveitendur og séu þess vegna í óöryggi um framtíð sína. Hv. þingmaður býður mig velkomna inn á 21. öldina og ég veit svo sannarlega hvar við stöndum þar þegar um er að ræða heilsu manna og tryggingafélög. Þar hefur nefnilega orðið á ansi mikil breyting. Hver skyldi sú breyting vera? Hún er til að mynda fólgin í því að það geta alls ekki allir í hversu stuttu eða löngu ráðningarsambandi þeir eru við vinnuveitendur, hvort sem þeir eru menntaðir eða ungir, keypt sér þær tryggingar sem hér um ræðir, svo mikið er nú jafnræðið, vegna þess að tryggingafélögin gera kröfu til þess að fá persónugreinanlegar upplýsingar og staðfestingu á heilsufari fólks áður en þeir selja viðkomandi slíkar tryggingar. Hvert er svar okkar, hvert á svar okkar að vera á 21. öldinni við þessari stöðu? Jú, frú forseti, að verja það tryggingakerfi sem við höfum, að verja skattkerfið okkar og bæta það en ekki grafa undan því.

Frú forseti. Ég fagna framlagningu þessa frumvarps vegna þess að það kemur af stað umræðu um þessi mál öllsömul. Mér finnst það mjög brýnt. Ég tel að í þeim tryggingakerfum þar sem aðildin er frjáls og iðgjaldið skattað, þar sem ekki er hægt að draga frá skatti, eigi bæturnar að vera skattfrjálsar. Það er búið að borga skatt af því fé og menn tóku ákvörðun um það sjálfir. Þar sem aðildin er frjáls og iðgjaldið er frádráttarbært frá skatti á að skatta bæturnar. Það er afskaplega einfalt. Ef hins vegar er um skyldugreiðslu að ræða getur verið möguleiki í báðar áttir, að hafa skattskylt eða skattfrjáls iðgjaldið og bæturnar, vegna þess að þá á líta á iðgjaldið sem skatt, það sé skattur sem tekinn er af fólki og þess vegna megi skattleggja aftur ef það er skylda og almennt. Það gefur tækifæri til þess að ræða almennt um þetta kerfi. Eins og komið hefur fram eru ákveðnar gloppur í kerfinu. Verktakar eru t.d. ákveðin gloppa í kerfinu. Þekkt er að eftir því sem við skattleggjum meira víkur skattstofninn undan. Hann gerir það á ýmsan hátt. Hann leggst af, þ.e. viðkomandi starfsemi leggst af, hún flyst til útlanda. Starfsemin fer þá fram annars staðar, eða hún fer undir yfirborðið að ýmsu leyti, með því að vera verktaki eða bara sem hrein og klár skattsvik. Hvort tveggja slæmt. Þess vegna vil ég vara hæstv. ríkisstjórn við því að leggja á of mikla skatta því að skattstofninn kiknar undan sköttunum, eins og við sjáum nú í stórum stíl, og gefur ríkissjóði minni og minni tekjur þótt skattarnir séu hækkaðir, það er það sem fólk ruglar saman. Meira að segja hæstv. fjármálaráðherra ruglar því saman, hann segir að skattar séu að lækka vegna þess að skatttekjurnar lækka. Það er ekki rétt. Skattar geta hækkað og skatttekjurnar lækkað. Það sýnir sig núna að það getur gerst. Það undarlega sem getur gerst - menn töluðu um að bæturnar væru fyrir kostnaði. Ég man ekki eftir hvað fer ekki í kostnað af tekjum mínum. Jú, það sem ég spara, en þá mánuði sem ég get ekki sparað fara allar tekjur mínar í annaðhvort skatta eða kostnað þannig að það eru engin rök að eitthvað sé skattfrjálst af því það fer í kostnað. Hins vegar eru það rök ef menn hafa tekjur út úr tryggingunum, eins og t.d. þeim tryggingum sem við ræðum, þar væri miklu nær að skoða hvort ekki eigi að gera iðgjaldið skattfrjálst sem menn geti dregið frá skatti. Það væri miklu nær að skoða þann enda. Mér finnst að almenna reglan eigi að vera sú að ef iðgjaldið er skattað eigi bæturnar að vera skattfrjálsar og ef iðgjaldið er frádráttarbært eigi bæturnar að vera skattaðar. Það er grundvallaratriði sem við ættum að hafa og ég hugsa að sé tiltölulega einfalt að setja það inn í lögin að hafa þessa almennu reglu. Við getum skoðað brunatryggingu í þessu sambandi. Ef hús brennur hjá fólki og það vill ekki endurreisa húsið heldur selur lóðina og stingur bótunum í vasann, eru það þá ekki tekjur? Hvernig líta menn á það? Er maðurinn ekki allt í einu kominn með helling af peningum í vasann? Dettur ekki allt í einu einhverjum í hug að skattleggja það? Hvernig er með bílatryggingar, kaskótryggingu, eða bara almennar bílatryggingar, eins og talað var um? Bíllinn minn er keyrður í klessu og ég fæ bætur til að greiða tjónið. Bíddu við, er það ekki skattskylt með nákvæmlega sama hætti og sjúkratrygging þar sem ég tek tryggingu til að bæta mér tjón ef ég missi vinnuna vegna sjúkdóma? Ég sé ekki stóran mun á því. Við verðum því að stöðva tilhneiginguna til að skattleggja allt vegna þess að bráðum fara menn að skattleggja bætur tryggingafélaga, alla vega kaskóbæturnar og eins brunatryggingar sem ekki eru notaðar til að endurreisa hús, það mætti skattleggja það o.s.frv. Ég tel að ef menn ekki geta dregið iðgjaldið frá skatti eigi bæturnar að vera skattfrjálsar. Það er mjög einfalt. Frumvarpið fer nú til efnahags- og skattanefndar og þar mun ég leggja til þá breytingartillögu sem ég lagði til hér. Þá mun ég gera almenna breytingartillögu við lögin og síðan geta menn ákveðið hvort iðgjöld í sjúkratryggingar séu frádráttarbær frá skatti eða ekki. Ef þau eru frádráttarbær frá skatti 1. desember er eðlilegt að skattleggja bæturnar af því að þær eru tekjur. Ég vil gjarnan að hv. félags- og tryggingamálanefnd taki að sér að kortleggja allan vandann varðandi tryggingakerfi þjóðarinnar. Þegar menn verða veikir í vinnu, veikir utan vinnu, hver bætir það og hvernig? Kerfið er mjög ósamfellt. Sjúkrasjóðirnir starfa án laga, það veit enginn hvað þeir eiga að gera. Það er ekkert lögformlegt eftirlit - þó að það hafi reyndar verið bætt hjá stéttarfélögunum - og það eru engin ákvæði um hvað á að greiða. Ég vil gjarnan að sá hluti sé settur í form af því ef menn veikjast og eru ekki orðnir öryrkjar. Síðan taki lífeyrissjóðirnir við með örorkugreiðslur sínar eftir að því er lokið. Ég skora á hv. félags- og tryggingamálanefnd sem ég á líka sæti í, að hún taki sér tak og semji um það lagabálk. Það er ekki einfalt. Frumvarpið gefur tilefni til þess að skoða allt hið frjálsa tryggingakerfi og ég legg að sjálfsögðu til að 2. gr. verði felld burt.

Frú forseti. Það er ánægjulegt að fá tækifæri til þess að ræða við tryggingastærðfræðinginn um þessi mál. Ég hef spurningu til að leggja fyrir hv. þingmann. Hún er þessi: Hver telur hann að sé munurinn annars vegar á tekjum almennt og bótum hins vegar? Samkvæmt mínum skilningi eru bætur þess eðlis að þeim er ætlað að bæta einhvern miska, eitthvert tap, eða eitthvert tjón; tap atvinnutekna, tap á möguleikum til þess að afla sér atvinnutekna. Þess vegna er samtryggingarkerfið okkar til. Það nær langt aftur í tímann, aftur á söguöld, að menn hafa sameinast um það og gengið í sameiginlega ábyrgð til að bæta stærri tjón sem gætu orðið einstaklingum ofviða. Þegar slík samtrygging er annars vegar er iðgjaldið sem hv. þingmaður nefnir, smáræði í reynd. Að hafa það skattfrjálst er allt annars eðlis en að hafa bæturnar sem slíkar skattfrjálsar í grunninn. Ég get alveg verið sammála hv. þingmanni um að rétt væri að skoða hvaða samræmi eða ósamræmi er þar á milli hvað iðgjöld varðar, skylduiðgjöld til að mynda, og ég hlakka til að skoða það í hv. efnahags- og skattanefnd. Ég minni aftur á að það liggur á að létta af þeirri réttaróvissu sem er gagnvart því máli sem nú bíður Hæstaréttar.

Frú forseti. Við höfum ýmis tryggingakerfi. Sum þeirra tryggja menn fyrir tekjufalli eða tekjumissi, önnur tryggja menn fyrir tjóni sem þeir verða fyrir, bíll fer í klessu, hús brennur eða eitthvað slíkt. Það má vel vera að iðgjaldið ætti að vera frádráttarbært frá skatti af þeim tryggingum sem tryggja menn fyrir tekjutjóni, en bæturnar ættu hins vegar að vera skattskyldar af því að þær koma í staðinn fyrir tekjur sem maður missir en sem voru skattskyldar. Mér finnst hins vegar að iðgjaldið ætti ekki að vera frádráttarbært frá skatti af þeim tryggingum sem tryggja menn fyrir tjóni á munum, og heldur ekki bæturnar því að þær dekka jú ákveðið tjón sem fólk verður fyrir og eru í rauninni enginn tekjuauki hjá manni ef húsið hans brennur eða ef bíllinn hans fer í klessu. Það finnst mér að gæti verið grundvallaratriði varðandi skattlagningu iðgjaldsins hvort það sé frádráttarbært eða ekki. Þetta er mjög góð og þörf umræða. Ég er bara ánægður með frumvarpið ef það leiðir til þess að menn fari að hugsa um rökrænar leiðir til að skattleggja eða veita skattfrelsi í iðgjöldum og bótum.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svörin. Þegar hann ræðir um tjón sem menn verða fyrir, eins og nefnt var fyrr í kvöld, ef bíll fer illa eða þegar um brunatjón er að ræða, er tjónið auðvitað metið. Til að mynda er tjónið metið þannig í brunatryggingum að skoðað er hvað það kostar að endurreisa það sem brann. Ef menn ákveða að endurreisa ekki það sem brann lækka bæturnar sjálfkrafa um 15%. Það eru því ýmsar reglur til í þessu. Við erum hér að tala um mjög sérhæfðan og sérstakan þátt í bótum sem eru sjúkdómabætur eða bætur vegna sjúkdóms, einkatryggingar að því leytinu til. Mig langar til að spyrja hv. þingmann að lokum, af því að hann ræddi af mikilli þekkingu fyrr í kvöld um greiðslur úr sjúkrasjóðum stéttarfélaga: Telur hann þá ekki að rétt sé, ef aflétt verður skattlagningu á sjúkdómabótum eins og hér um ræðir almennt, að um leið verði aflétt skattskyldu á greiðslum úr sjúkrasjóðum stéttarfélaga? Hvað slær hann á að það mundi kosta ríkissjóð?

Frú forseti. Hlutatryggingar, þ.e. tryggingar sem tryggja hluti, eru ýmist þannig að menn fá nývirði eða menn fá metið tjón. Varðandi heimilistryggingar meta menn yfirleitt ekki hversu gömul pannan var sem brann eða diskasettið, heldur fá menn bara nývirði. Þá má segja að menn hafi hagnast af því hluturinn var orðinn gamall, kominn til ára sinna, ef hann var ekki orðinn of gamall og farinn að verða fornminjar, en það er litið fram hjá því. Það er því ýmislegt miðað við hlutatryggingarnar. Varðandi sjúkrasjóðina hins vegar og ýmsar tryggingar sem stéttarfélögin veita - það sýnir einmitt vandamálið. Sum stéttarfélög veita styrk vegna kostnaðar við jarðarfarir. Hann er borgaður með félagsgjöldum félaganna og þau eru ekki frádráttarbær frá skatti. Þær bætur ættu því ekki að vera skattskyldar. Hins vegar er iðgjaldið í sjúkrasjóðina greitt af atvinnurekendum og fer þar inn sem kostnaður hjá atvinnurekendum þannig að þeir borga ekki skatt af því. Iðgjald í sjúkrasjóðina er því skattfrjálst, reyndar með töluvert lægri prósentu vegna þess að fyrirtækin borga lægri skatt en einstaklingar, og í samræmi við það eru bæturnar úr sjúkrasjóðunum skattskyldar. Það er ákveðið samræmi þar í. En ég mun leggja til í hv. nefnd sem fær málið til umfjöllunar að það verði skoðað allt saman og reynt að koma einhverju systemi í galskapið þannig að það sé í samræmi hvað við annað.

Virðulegur forseti. Hér hefur verið rætt um tiltekna réttarbót sem mér virðast þingmenn að jafnaði fagna og vera sáttir við. Hins vegar hefur verið fjallað um þær tryggingar sem keyptar eru eftir þann tíma og mismunandi afstöðu til skattlagningar á þeim. Jafnvel hefur verið rætt um eðli og innihald og framsetningu jafnaðarmennsku í lengd og bráð og í sögulegu samhengi jafnvel. Ég tel að einboðið og rétt sé að hv. efnahags- og skattanefnd ræði þau mál í hörgul og taki þau til ítarlegrar umfjöllunar og má jafnvel gera það í sögulegu og pólitísku samhengi. Hins vegar hefur hér verið rætt um með hvaða hætti tryggingakerfi eigi að vera fyrir komið til framtíðar í þessu samfélagi. Þær meginspurningar verða ekki leiddar til lykta í afgreiðslu eða umfjöllun þessa máls þó að ýmis sjónarmið þar að lútandi hafi verið tekin til umfjöllunar í andsvörum milli tveggja þingmanna hér, hv. þm. Álfheiðar Ingadóttur og hv. þm. Péturs H. Blöndals. Ég vænti þess að sú umræða, sem er grundvallarumræða, eigi sinn sess í því heildarendurmati sem nú stendur yfir í íslensku samfélagi og þarf að eiga sér stað inn í endurreist Ísland þar sem hægrið þarf að sitja á bekknum.

Forstjóri … forseti. Ég held að ég hafi ávarpað forseta sem fundarstjóra í gær þannig að það er greinilega einhver leitandi í mér í þessu efni. Mig grunar að nú eigi að hætta þingstörfum í dag og hef fengið þau tíðindi úr öðrum stöðum en forsetastóli. Ég vil spyrja forseta hvað valdi því að tvö frumvörp - sem pólitískur samhugur er um, sem hafa beðið hér í allan dag, sem hefðu nauðsynlega þurft að komast í 2. umr. og út úr henni til nefndar aftur, sem nefndin hefur gert ráð fyrir að taka til umfjöllunar milli 2. og 3. umr. til þess að geta afgreitt frumvarpið sem allra fyrst til að greiða fyrir þingstörfum, frumvörp sem tengjast lögum sem taka gildi 1. janúar og eru nú lent í hættu - eru ekki á dagskrá. Mig langar til að spyrja fulltrúa Sjálfstæðisflokksins hér í salnum hvort þau tíðindi séu rétt sem ég hef heyrt að það sé vegna þess að Sjálfstæðisflokkurinn hafi lagst sérstaklega gegn því.

Forseti getur upplýst hv. 11. þingmann Reykv. n. að það var kjörinn forseti Alþingis sem kom þeim skilaboðum til sitjandi forseta þingsins nú að með samningi við þingflokksformenn yrðu þau þrjú mál sem eftir eru á dagskrá, 2., 3. og 4. mál, tekin af dagskrá og fundi slitið.

Frú forseti. Mér finnast þetta vissulega ill tíðindi. Og hvers vegna skyldi það nú vera? Það er vegna þess að eins og hv. formaður umhverfisnefndar, Mörður Árnason, nefndi áðan liggur nokkuð við að ljúka þeim málum sem hér eru nr. 3 og 4 á dagskrá og hafa reyndar verið framar á dagskrám allra þeirra funda sem hafa verið haldnir í dag. Það liggur á vegna gildistöku laga um skipulagsmál sem eiga að taka gildi 1. janúar nk. Hv. umhverfisnefnd hefur lagt mikla vinnu í þessi mál og í góðri samvinnu og þess vegna skil ég ekki þessa afstöðu því að það er samkomulag um málið. Með því að hv. þm. Birgir Ármannsson er nú genginn hér í salinn, en hann á einmitt sæti í hv. umhverfisnefnd og hefur komið að vinnu þessa máls, langar mig til að spyrja hann um afstöðu hans til þessarar stöðu.

Frú forseti. Ég vil lýsa furðu minni á því hringli með dagskrána sem hér hefur verið. Málin sem um er rætt, þ.e. 3. og 4. mál á dagskrá þessa fundar, hafa sætt því að farið hefur verið höfrungahlaup yfir þau. Þetta eru mál sem fullkomin samstaða er um í umhverfisnefnd, fullkomin samstaða mundi ég því ætla hér í þinginu. Mér er algjörlega fyrirmunað að skilja hvernig menn eru að blanda saman algjörlega óskyldum málum og algjörlega óskyldum atriðum á fundinum með þessum hætti. Menn geta vissulega haft sínar skoðanir á því að hæstv. fjármálaráðherra eða aðrir ráðherrar séu ekki viðstaddir umræðu en hæstv. umhverfisráðherra, hv. formaður umhverfisnefndar sem og flestir þingmenn í umhverfisnefnd hafa beðið í þinginu í allan dag 

Hæstv. forseti. Ég get ekki upplýst um það sem gerðist á fundum þingflokksformanna vegna þess að ég á þar ekki sæti og hef ekki átt aðild að neinum þeim samningum í dag sem snúist hafa um breytta dagskrá þingsins, ekki heldur þeim sem áttu sér stað fyrri part dags, þar sem ætlunin var að taka inn með afbrigðum, kalla saman nýja fundi, ræða fjáraukalög og færa til hluti sem síðan var hætt við. Svo komu ráðherrar hér í hús og málum var ýtt til hliðar til þess að hliðra til fyrir þeim. Ég veit að hv. formaður umhverfisnefndar, Mörður Árnason, sýndi langlundargeð í þeim efnum. Síðla dags kemur svo upp ósk um að mál fjármálaráðherra séu tekin á dagskrá og þá er annað sett til hliðar. Ég þekki ekki þessa sögu betur en hv. formaður umhverfisnefndar, Mörður Árnason, og hann þekkir hana sjálfsagt betur en ég. Málið snýst einfaldlega um það að hringlað hefur verið fram og til baka með dagskrána og mörg mál, 

Forseti. Ég er ánægður að heyra í hv. þm. Birgi Ármannssyni, sem hefur átt við okkur önnur í umhverfisnefndinni mjög gott samstarf um þetta mál, og stóðu vonir til þess að það gæti haldið áfram milli 2. umr. og 3. umr. í vikunni. Hann segist ekkert vita um þetta mál. Mínar heimildir eru þær að þingflokksformaður sjálfstæðismanna, hv. þm. Ragnheiður E. Árnadóttir, hafi neitað bón um að þessi mál kæmust á dagskrá hér á eftir þegar búið væri að afgreiða stjórnarfrumvörpin, annað rætt og hitt órætt, að hv. þingmaður hafi neitað þeirri bón. Ég spyr: Hvað kemur þessum þingmanni til þess að leggjast á móti þessu máli? Hvað vissi hún um þau frumvörp sem hér voru fram lögð og í hvers þágu er það að hún beiti sér hér gegn þeim með þeim hætti?

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Birgi Ármannssyni fyrir svarið. Hann segist ekki hafa átt aðild að neinum samningum sem farið hafi fram í dag um breytingar á dagskrá sem hafa verið allnokkrar. Það hef ég heldur ekki átt. Ég hef hins vegar átt hlut að því að vinna þau mál sem hér eru á dagskrá, nr. 3 og 4, undir mikilli pressu til þess að koma þeim í fullu samkomulagi, sem mér vitanlega er á milli þingflokka um grunnstefið í þeim málum, til 3. umr. og til nefndar milli 2. og 3. umr. í tilteknum tilgangi, til þess að taka sérstaklega fyrir tvö efnisatriði, eitt í hvoru frumvarpi. Ég vil aftur spyrja hv. þm. Birgi Ármannsson sem ekki svaraði fyrri spurningu: Hvernig metur þingmaðurinn stöðu þessara mála í framhaldinu og fyrst við höfum ekki leyfi hv. formanns þingflokks Sjálfstæðisflokksins til þess að ræða það frekar hér í dag?

Forseti áréttar að verið er að ræða fundarstjórn forseta og forseti hefur þegar tilkynnt að kjörinn forseti Alþingis, í samvinnu við þingflokksformenn þeirra flokka sem sitja á þingi, ákvað þessa dagskrárbreytingu, að taka út þrjú síðustu málin á þessum fundi. Forseti hefur þegar upplýst í hverju sú breyting er fólgin og af hverju.

Virðulegur forseti. Ég vil taka hér aðeins þátt í þeirri umræðu sem varðar dagskrá þingfundarins í dag. Ég vil árétta það og geta þess að ég hef metið mikils þann drengskap og þau heilindi sem hafa sannarlega einkennt störf hv. umhverfisnefndar og harma því að svo virðist sem gamaldags skotgrafapólitísk lágkúra hafi ráðið för við lokasamninga hér í dag. Það er ekki til þess fallið að auka virðingu Alþingis og ég vil hvetja þá þingmenn sem enn leggja upp úr góðum gildum í persónulegum og pólitískum samskiptum til að hafa áhrif á félaga sína.

Virðulegur forseti. Ég missti - kannski sem betur fer - af ræðu hv. þm. Marðar Árnasonar en get mér þess til, miðað við umræðurnar sem ég hef hlýtt á, um hvað var talað. Ég verð að segja að orðbragð hæstv. umhverfisráðherra um skotgrafapólitíska lágkúru er þinginu ekki samboðið. Hún hefur oft leiðrétt og sett ofan í við fólk ef hún telur málfar þess þinginu ekki samboðið. Frú forseti. Málið er einfalt. Það er búið að hringla með dagskrána fram og til baka í allan dag. Við samningana sem við þingflokksformenn áttum með hæstv. forseta, sem sneru að því fyrst og síðast að við í stjórnarandstöðunni vorum ekki upplýst um að hæstv. fjármálaráðherra yrði ekki á svæðinu.  
            

Forseti biður hv. þingmenn að virða ræðutíma.

Frú forseti. Ég vil ítreka það sem ég sagði áðan um málatilbúnaðinn að taka tvö mál út af dagskrá. Ég hef ekki fengið viðhlítandi svör varðandi það hvers vegna málin voru tekin út af dagskrá. Ég heyrði ekki á máli hv. þm. Ragnheiðar Elínar Árnadóttur hvaða orsakir lágu fyrir því að þessi tvö mál lentu í skotlínunni út af óskyldum málum. Þingmaðurinn ætti að vita það og ætti að hafa heyrt það frá félögum sínum að í hv. umhverfisnefnd hefur verið full samstaða um þessi mál. Það er ekki nokkur einasta ástæða til þess að taka málin út af dagskránni. Þau koma þeim málum sem hv. þingmenn voru óánægðir með að rædd væru án viðveru ráðherra ekkert við. Ég skil ekki hvað fær menn til þess að vinna svona. Ég ítreka spurningu hv. þm. Álfheiðar Ingadóttur um hvað hv. þm. Birgi Ármannssyni finnist um þennan málatilbúnað.

Hér er rædd fundarstjórn forseta og ekki hægt að beina fyrirspurnum til einstakra þingmanna.

Virðulegur forseti. Ég kann því illa þegar mér er legið á hálsi að skrökva í ræðustól og ég frábið mér slíkar sakir. Ég hef ekki svör við því af hverju þessi mál eru ekki á dagskrá. Það var ekki mín ákvörðun að taka þau af dagskrá heldur var gert samkomulag á milli þingflokksformanna um hvaða mál skyldu njóta forgangs og hvaða mál skyldu ekki njóta forgangs. Það er við þingflokksformenn stjórnarflokkanna að sakast. Þeir lögðu ekki áherslu á að þessi mál yrðu kláruð.

Það er rangt. Bara skrökvar í ræðustól.

Þannig liggur í því. Hér hefur mikið verið rætt um að jólaandinn og samningsviljinn séu til staðar. Ég held að hv. þingmenn ættu einfaldlega að gera það, standa við gerða samninga. Það ætla ég svo sannarlega að gera og þess vegna lýkur dagskránni núna eins og um var samið.