Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Frsm. (Sigurjón Á. Ólafsson): Herra forseti! Þetta mál, sem hér liggur fyrir, er komið frá hv. Nd. og er flutt af allshn, þeirrar d. Allshn. þessarar d. hefir athugað frv. og, eins og sést í nál., leitað álits sérfróðra manna um efni þess. Það, sem sérstaklega er þýðingarmikið í frv. þessu, er, að með því er farið fram á að löggilda innlenda menn til að annast þau störf, sem í frv. eru talin. það er svokölluð niðurjöfnun sjótjóns. Þeir menn, sem n. hefir leitað til með málið, eru þeir Þórður Eyjólfsson hæstaréttardómari og Brynjólfur Stefánsson vátryggingarforstjóri hjá Sjóvátryggingafélagi Íslands. Hér er um að ræða að færa störf inn í landið, sem ekki hafa verið til sérfróðir menn í áður, en það er að jafna niður sjótjóni, eins og gert er ráð fyrir í 8. kafla siglingal. eins og þau eru frá 1930. Erlendis er litið svo á, að hér sé um mjög vandasamt starf að ræða og mönnum ætlað að búa sig undir það með því að vinna í skrifstofum, sem hafa þessi mál með höndum, allt upp í 5 ár. Í Bretlandi mun ekki heimtuð lögfræðileg þekking til þess, en farið fram á mjög langan starfstíma í þess stað. Her er gert ráð fyrir. að um lögfræðinga sé að ræða, sem taka slíkt starf að sér, og eiga þeir að hafa embættispróf frá Háskóla Íslands og hafa aflað sér sérþekkingar í sjórétti við erlendan háskóla eigi skemur en eitt ár, og þar að auki hafa starfað við slík störf, erlendis eða innanlands, eigi skemur en eitt ár. Þótt hér sé nokkru skemur farið en tíðkast erlendis, þá hygg ég, þar sem svo ýtarlegrar þekkingar og náms er krafizt, að það sé fullkomlega nægilegt að hafa fyrst háskólanám hér á landi, nám við erlendan háskóla og eins árs verklega fræðslu við niðurjöfnunarstofnun hér eða erlendis. Nú mun bera svo til, að ungur lögfræðingur hefir þegar aflað sér þekkingar erlendis; hann hefir tekið ágætt próf frá Háskóla Íslands og unnið erlendis í 21/2 ár við stofnun, sem hefir þess háttar störf með höndum. Mun hann því fyrstur koma hér til greina sem löggiltur maður til að annast niðurjöfnun, og er við það tvennt unnið. Fyrst og fremst það, að þessi vinna er komin inn í landið og þarf ekki að greiða fyrir hana til erlendra manna, og um leið á að mega byggja á, að slík niðurjöfnun, sem fer fram hér, verði fulltrygg, svo ekki þurfi að senda öll skjöl og skilríki þessum málum viðkomandi til útlanda. Hingað til hefir þessi niðurjöfnun nokkrum sinnum farið að mestu leyti fram innanlands, og hafa að því unnið þeir menn, sem bezt skyn bera á þessa hluti, og mun það einkum vera Þórður Eyjólfsson, ásamt einhverjum öðrum, sem leitað hefir verið til, þótt þeir hafi ekki aflað sér fullkominnar þekkingar á þessu sviði. Með frv. er örugglega frá þessu gengið, svo að erlend vátryggingarfélög, sem hér eiga hlut að máli, munu geta treyst niðurjöfnuninni, svo að verkið verði allt unnið hér á landi. Með tilliti til þessa hefir allshn. ekki talið nauðsynlegt að breyta frv., en leggur til, að það verði samþ. eins og það liggur fyrir á þskj. 342.

*Brynjólfur Bjarnason: Herra forseti! Eins og frv. þetta var upphaflega borið fram hér á Alþ., var það bein árás á iðnaðarmannasamtökin. Að vísu hefir það lagazt dálítið í meðferðinni í hv. Nd., en þó er það afleitt eins og það er enn, þrátt fyrir lagfæringarnar. Þær skemmdir á l. um iðnaðarnám, sem í frv. felast, eru aðallega þessar: Í fyrsta lagi, að réttindi iðnráðs eru afnumin í veigamestu málunum og í stað þess settir iðnaðarfulltrúar, sem eru skipaðir af atvmrh. eftir tilnefningu iðnn. Alþ. og þar með raunverulega kosnir af iðnn. Alþ., þ. e. a. s. þeir verða fulltrúar stjórnmálaflokka, sem valdir eru af pólitísku handahófi og mikil hætta er á að skorti bæði þekkingu og velvilja í garð iðnaðarmanna. Hér er verið að fara inn á hættulega braut, sem sé að færa meðferð þessara mála úr höndum fulltrúa þeirrar stéttar, sem hlut á að máli og hljóta að hafa mestan áhuga fyrir og þekkingu á málinu. Þetta er hættuleg braut. Og því skyldi ekki mega gera ráð fyrir, að brátt verði þessum aðferðum beitt gegn öðrum stéttum en iðnaðarmönnum? Þetta er fyrsta atriðið. Í öðru lagi eru sveinafélögin svipt með þessu frv. því valdi, sem þau hafa samkv. núgildandi l., til að hafa eftirlit með námssamningum og hlutfallinu milli sveina og nema í iðninni og eftirlit með samningum milli félaga í iðninni. Það, sem er einna athyglisverðast í frv., fyrir utan allt þetta, er hroðvirknisbragurinn á öllu frv. og hve vanhugsað það er, eins og von er til, þegar menn með nauða litla þekkingu á þessum málum hlaupa til og raska heilu kerfi, sem nýbúið er að stofna. Ég vil nefna sem dæmi úr 1. gr. frv., að þegar um skriflegan námssamning er að ræða, skal hlutaðeigandi lögreglustjóri rita á samninginn vottorð sitt um, að hann sé samkvæmt fyrirmælum laga þessara, og ennfremur skulu iðnaðarfulltrúar rita á hann vottorð sitt um, að hann fullnægi þeim skilyrðum, er þeir hafa komið sér saman um að setja um slíka samninga. Þetta þýðir, að námssamningur er ekki tekinn gildur, og hlutaðeigandi mönnum þýðir ekkert að gera samning, ef þeir uppfylla ekki þau skilyrði, sem iðnaðarfulltrúarnir setja, alveg eftir sínum geðþótta. Það er fram úr skarandi vanhugsað af flm. þessa frv. að ætlast til, að annað eins og þetta verði sett í l. Hugsunin með þessu frv. er sú, að mér skilst, að afstýra því, að sveinafélögin í iðnaðinum geti takmarkað nemendafjöldann meira en góðu hófi gegnir. Ég býst nú við, að þeir hv. þm., sem að þessu standa, hafi alls ekki gert sér það ljóst, hvílíkt þjóðþrifastarf sveinafélögin hafa unnið með því að hafa eftirlit með þessum málum. Án eftirlits sveinafélaganna með þessum málum myndu nemendurnir vera notaðir takmarkalaust sem ódýrt vinnuafl, en gætu hinsvegar sáralítið lært af þeirri iðn, sem þeir eiga að vera að læra, af því að allt of fáir sveinar væru til að kenna þeim. Þegar um það er að ræða að takmarka nemendafjöldann í iðnunum, þá er að fara eftir þeirri reglu, að tryggja verður það, að hlutfallið milli sveina og nemenda sé þannig, að nemendunum sé í raun og veru tryggð kennsla í iðninni, en að ekki sé hægt að nota þá sem ódýrt vinnuafl án þess að kenna þeim iðnina, eins og tíðkazt hefir í iðnaðinum hér á landi í stórum stíl, áður en sveinafélögunum auðnaðist að kippa þessu í lag með sínu eftirliti. Ef þessari reglu er fylgt um takmörkun nemenda, þá liggur það í augum uppi, hvílíkt þjóðþrifastarf sveinafélögin eru að vinna með þessu eftirlífi, og því á að tryggja þeim þennan rétt með l. Við þessa reglu hafa sveinafélögin í iðnaðinum yfirleitt reynt að halda sér, og svo lengi. sem sveinafélögin halda sér við þessa reglu, misbeita þau ekki því valdi, sem þau nú hafa samkv. núgildandi iðnaðarlöggjöf. Það er áreiðanlega auðvelt að komast að samkomulagi við sveinafélögin, sem útiloka alla misbeitingu á þessu valdi þeirra; á því er ekki nokkur vafi. Ég veit, að þeir flokkar, sem hafa mest fylgi meðal iðnaðarmanna, en það eru verkalýðsflokkarnir, kommfl. og Alþfl., vilja skilyrðislaust beita sér fyrir því, að þessu valdi sé á engan hátt misbeitt. Og ég veit, að sveinafélögunum hefir verið og verður það meira og meira ljóst, að þessari reglu beri að fylgja, og þeirri reglu munum við fylgja í framtíðinni. En ef Alþ. væri það kappsmál að vilja útiloka allt handahóf í þessum málum, þá ætti að fara allt aðrar leiðir en hér hafa verið farnar, þá ætti að setja l. um hámarkstölu nema í hlutfalli við sveina svo að trygging fengist fyrir því, að nemendunum væri kennd iðnin, og jafnframt l. um lágmarkskaup iðnnema, sem tryggði það, að ekki væri hægt að nota nemendurna sem féþúfu fyrir meistara í stað þess að kenna þeim. Ef slík l. væru samþ., þá væru náttúrlega þessi afskipti sveinafélaganna ekki nauðsynleg, nema til eftirlits með því, að l. væru haldin. Frv. þetta er að mínum dómi, þrátt fyrir þær lagfæringar, sem á því hafa verið gerðar, svo mikið vansmiði, að ég vildi helzt, að hv. dm. sæju sóma sinn og Alþ. í því, að láta það daga uppi, en til hv. iðnn. vildi ég beina þeirri áskorun, að taka það a. m. k. til alveg sérstaklega rækilegrar meðferðar. Ég mun svo bíða eftir álíti n. og þeim till., sem frá henni kunna að koma, áður en ég ber fram brtt. við þetta frv.

*Erlendur Þorsteinsson: Herra forseti! Mér þykir rétt, áður en þetta frv. fer til n., að gera nokkra grein fyrir þeirri afstöðu, sem ég, og mér er óhætt að segja Alþfl. í heild, hefir til þessa frv. Þetta frv. er nú eitt af þeim frv., sem Framsfl. því miður hefir séð ástæðu til að knýja fram í gegnum Alþ., gegn vilja Alþfl. og í samstarfi við aðalstjórnarandstöðuflokkinn, Sjálfstfl., því að með hjálp nokkurra fulltrúa hans í Nd., hefir tekizt að koma því frv., sem hér liggur fyrir, í gegnum þá hv. d. og hingað. Aðalbreyt. frá þeim l., sem gilt hafa um iðnaðarnám, sem eru sett fyrir mjög stuttum tíma og því alls ekki fengin nein veruleg reynsla um, hvernig þau l. muni reynast, er sú, að með þessu frv. er verið að taka ákvörðunarvaldið úr höndum þeirra manna, sem eiga með þessi mál að fara, sem sé sveina og meistara, og færa valdið í hendur hinna pólitísku aðilja, því að með þeirri breyt., sem hér er gerð, eiga iðnn. Alþ. að kjósa þá menn, sem eiga um það að dæma, hvernig námssamningar eigi að vera milli þeirra aðilja, sem þurfa að koma sér saman um þessi mál. Eftir því sem fram mun hafa komið í umr. í Nd., mun það sérstaklega hafa vakað fyrir flm. þessa frv. að gera þessa breyt. vegna þess, að hann hafi álítið, að stéttarfélögum sveina væri með iðnaðarnámslögunum gefið of mikið vald til þess að koma í veg fyrir það, að hægt væri að fá nýja nemendur inn í iðngreinarnar. Að vísu mun það rétt, að í einni iðngrein hér í Reykjavík munu ekki hafa verið teknir neinir iðnnemar nú nýlega, og það er hjá rafvirkjum. Hitt er jafnframt vitað mál, að ekki hafa verið gerðar neinar ýtarlegar tilraunir til þess að fá samkomulag á milli aðiljanna, sem hér eiga hlut að máli, sveina og meistara, um það, hvort taka mætti nemendur og hversu marga, og ég er þess fullviss, að ef það væri reynt til hlítar, myndi komast á samkomulag í þessari iðngrein eins og hinum. Það er vitanlega ljóst mál, að það nær ekki nokkurri átt, að breyta l. í þá átt sem hér er gert og taka ákvörðunarvaldið úr höndum þeirra, sem um þessi mál eiga að fjalla. fyrir þá sök eina, að eitthvert missætti hafi komið milli aðiljanna í þessari iðngrein, án þess að reynt hefir verið að koma sáttum á. Þá er líka annað atriði hér, sem hefir verulega þýðingu. Það er lagt til, að þessir 3 iðnaðarfulltrúar, sem eiga um þessi mál að dæma, skuli vera búsettir hér í Reykjavík, og jafnframt tekið fram, að enginn námssamningur neinsstaðar á landinu skuli vera gildur nema 2 af þessum 3 mönnum skrifi upp á samninginn. Nú er það svo samkv. gildandi l., að þessi samningur er gildur, ef meistarar og sveinar undirrita samninginn og svo viðkomandi lögreglustjóri. Með þessari breyt. getur það orðið útilokað, að í kaupstöðunum utan Reykjavíkur sé hægt að koma að þeim iðnnemum, sem þyrfti, og þar sem iðnráð eru ekki starfandi, fullyrði ég, að þessir 3 menn, sem yrðu pólitískt kosnir, kosnir af iðnn. beggja d. þingsins, hefðu enga aðstöðu, eða a. m. k. ekki eins mikla aðstöðu eins og þarf, til að dæma um það, hversu mikil þörf eða ekki þörf er fyrir iðnaðarnám á hinum ýmsu stöðum úti á landi. Hv. 1. landsk. drap á það hér áðan, og það er vitað mál, að einmitt þetta iðnaðarnám hefir verið í sumum iðngreinum gersamlega misnotað af meisturunum. Þeir hafa tekið þessa menn, sem áttu að læra hjá þeim, látið þá starfa hjá sér í 3–4 ár fyrir lítið sem ekkert kaup, án þess að kenna þeim eiginlega neitt, en tekið fullt kaup fyrir þá vinnu, sem þessir menn haf, framkvæmt. Þess vegna hefir a. m. k. úti á landi myndazt allstór stétt af mönnum, sem áttu að vera lærðir og áttu að vera færir um, eftir þann tíma, sem þeim var ætlaður til lærdóms, að taka að sér t. d. húsabyggingar og önnur þau störf, sem iðnaðarnám þarf til, en alls ekki voru færir um þetta, að þeim tíma liðnum, sem þeir höfðu lært eða áttu að læra. Áður en iðnaðarmenn sjálfir tóku í taumana, var þetta þannig, að um leið og meistarar höfðu útskrifað - getum við sagt - þessa menn, tóku þeir nýja menn í starfið og sögðu hinum upp atvinnu, og þessum mönnum, sem búnir voru að vinna í 3–4 ár fyrir lítið sem ekkert kaup, var kastað út í atvinnuleysið á ný. Þess vegna er það ekki nema eðlilegt, að einmitt sveinafélögin taki þetta mál til sérstakrar meðferðar, því að það er vitanlega engin bót á atvinnuleysinu, að á hverjum tíma sé hópur af mönnum, sem vinni fyrir lítið kaup hjá meisturunum, en siðan, þegar þeir séu búnir að fá þetta nám, séu nýir menn teknir í staðinn, en þeir sjálfir hafi ekkert að gera. Ég geri ráð fyrir því, að þetta frv. fari nú til hv. iðnn., og vitanlega væri það það bezta, sem hægt væri að gera við þetta frv., að það fengi að daga uppi, a. m. k. á þessu þingi, því að ef á að fara að breyta íðnaðarnámslögunum, þá þarf miklu rækilegri og betri undirbúning en þann, sem hér hefir átt sér stað. Eins og ég tók fram í upphafi míns máls, þá eru þessi l. ekki það komin til framkvæmda ennþá. að hægt sé um það að segja, hvort vert sé að gera breyt. á þeim, og a. m. k. er það álit þeirra manna, sem til þekkja og hafa um þessi mál fjallað, að þær breyt., sem hér liggja fyrir, séu gersamlega óhæfar með öllu. Hitt er annað mál. ef einhver sérstök iðngrein, sem getur tekið á móti nýjum mönnum, ætlar að koma í veg fyrir það, að nýir menn komist að, þá getur komið til aðgerða Alþ. að sjá um, að það verði ekki gert. En mér er ekki kunnugt um, og ég hefi ekki heyrt því haldið fram undir umr., að hér væri um að ræða nema eina einustu atvinnugrein. Ég tel, að ekki hafi verið gert það, sem hægt er, til að fá samkomulag um það mál. og ég tel alveg ófært, þótt einhver misklið hafi komið upp í einni iðngrein, að taka áhrifavaldið af fulltrúum frá öllum hinum iðngreinunum, sem undir þessi l. heyra. Ég vænti þess vegna, að hv. dm. athugi vel þetta mál, áður en það verður tekið til nokkurrar sérstakrar afgreiðslu.

*Magnús Jónsson: Það er nú náttúrlega ekki mitt hlutverk að bera sáttarorð á milli stjórnarflokkanna, en ég verð að játa, að ég hefi ekki fylgzt svo með gangi málsins, að ég geti andmælt því, sem hv. 11. landsk. sagði, að Framsfl. væri að knýja þetta mál í gegn gegn vilja Alþfl., en ég hefi hér fyrir mér nál. á þskj. 376, sem ég sé, að er undirritað af fulltrúa Alþfl. í hv. iðnn. Nd., þar sem hann er meira að segja frsm. fyrir því að mæla með því, að frv. verði samþ. Mér sýnist þess vegna, eftir því sem þetta skjal lítur út, að sæmilegt samkomulag sé um þetta mál, og það gerir mitt hjarta rólegra að sjá á þessu skjali, að stjórnarsamvinnan sé nú ekki í neinni hættu. Annars er það svo um þetta mál, að það er eitt af þeim málum, sem er talsvert mikill vandi að skipa. Handiðnaðurinn er að því leyti nokkuð sérkennilegur, að hann á sína merkilegu sögu frá fyrri tímum, þegar hver iðngrein var svo að segja lokuð inni í þröngum félagsskap, sem enginn lifandi maður mátti komast inn í frekar en í Hið allra helgasta í musterinu í Jerúsalem. Menn lokuðu sig þar inni, og hver iðngrein var eins og eitt heimili. Þetta uppleystist svo meira og minna með þeim frjálsu viðskiptum, sem tekin voru upp í heiminum um stund. En iðnaðurinn sýnir þessa sömu tilhneigingu aftur um leið og sú tilhneiging fer að aukast, að menn skipi sér í stéttarfélög til að vernda sína hagsmuni. Þess vegna er mjög áriðandi fyrir löggjafann að hafa vakandi auga á því, án þess þó að skerða rétt manna til félagsskapar um sín hagsmunamál, að samtök á þessu sviði séu heldur ekki misnotuð. Ég hefi skilið þetta frv. svo, að það sé tilgangurinn með því að girða fyrir eina misnotkun sem virðist hafa verið farið að bera dálítið á, sem sé þá misnotkun, að tryggja fyrst ákveðinni stétt, að hún ein megi vinna verk fyrir þjóðfélagið, og hún síðan útiloki menn frá því að komast inn í stéttina og geti þannig skapað öllum almenningi þau kjör, sem henni sýnist. Iðnaðarmenn vinna svo mörg nauðsynjastörf fyrir almenning, að það er fullkomin skylda löggjafarvaldsins að vernda almenning fyrir allri óeðlilegri þvingun frá hendi þessara manna. Þeir eru verndaðir af löggjafarvaldinu, og því hefir löggjafarvaldið líka fullkominn rétt til að grípa inn í, ef því finnst, að sú vernd ætli að snúast gegn almenningshagsmunum í landinu. En það, sem hér er um að ræða, er, að það hefir borið á þessu sérstaklega í einni iðngrein. Mér virðist, að þeir tveir hv. þm., sem tekið hafa til máls, tali eins og það sé meiningin með þessu frv., að setja allt í rústir aftur. Nú eigi að fara að hrúga inn í iðngreinarnar einhverjum dæmalausum sæg af nemendum og henda sveinunum út á kaldan klakann. Ég sé ekki, að það sé tilgangurinn með frv., heldur sé tilgangurinn sá, að þarna komi inn aðili, sem vegna atvinnu sinnar hafi ekki beina hagsmuni af því, hvort nemendur séu of margir eða of fáir, og skapi skilyrðin fyrir því, hversu margir nýliðar séu teknir inn í iðngreinarnar, af þeirri einföldu ástæðu, að þeir, sem sjálfir eru í iðngreinunum, séu ekki dómbærir á þetta. Þeir geta verið ágætir menn fyrir því. Ég hefi þess vegna litið svo á, að með þessu fyrirkomulagi sé einmitt verið að reyna að sneiða hjá því, að hallað sé á annanhvorn aðiljann, en að tilgangurinn sé alls ekki sá, að gefa t. d. meisturunum fullkomið vald í þessum efnum, því að þessir iðnaðarfulltrúar eiga að ákveða þetta, og að það sé ekki nokkur minnsta ástæða til að ætla, að þeir yrðu á nokkurn hátt vilhallari meisturunum frekar en sveinunum. Það yrðu sennilega stærstu pólitísku flokkarnir á Alþ., sem myndu ákveða þetta, og í langflestum tilfellum myndu verða skipaðir einhverjir alþekktir menn, sem væru kunnugir iðnaðarmálum, án þess að þeir hefðu hagsmuna að gæta í þessu efni. Ég vildi bara segja þessi fáu orð, af því að ég vildi ekki láta fylgja þessu máli eingöngu andmæli og þann skilning á því, að það væri sett til höfuðs einhverjum ákveðnum mönnum, t. d. sveinunum, því að ég þykist vita, að það sé ekki tilgangurinn; og ef það væri tilgangurinn, þá væri honum á engan hátt náð með þessu frv.

Forseti (EÁrna): Ég hafði hugsað mér, að þetta frv. gæti gengið til n., en fundur hefir verið boðaður í Sþ. kl. 2 í dag.

*Erlendur Þorsteinsson: Herra forseti! Ég skal ekki lengja þessar umr. öllu meira á þessu stigi málsins, vegna þess að þetta frv. kemur til þeirrar n., sem ég á sæti í og er form. í. En út af því,, að hv. 1. þm. Reykv. var að tala um samkomulag í iðnn. Nd., þá vildi ég segja, að það er rétt, að frv. var afgr. til d. með brtt. af iðnn., og undirskrifaði fulltrúi Alþfl. í n., hv. 7. landsk., nál. En jafnframt er það tekið fram, að um aðrar brtt. áskilji nm. sér óbundið atkv. - Mér er það vel kunnugt„ bæði eftir samtali við hann, og eins eftir að hafa hlustað á umr. í d., að hann klauf sig ekki út úr n., af því að hann taldi þær brtt., sem fram komu frá n., til mjög mikilla bóta. T. d. er það tekið fram í brtt. n. við 1. gr., að á þeim stöðum, þar sem félög sveina og meistara í einhverri iðngrein hafi komið sér saman um tölu iðnnema, kaup og kjör, skuli því samkomulagi ekki raskað af iðnaðarfulltrúum. Vitanlega er þetta ákvæði til stórra bóta, og það, sem við viljum, er einmitt það, að fullkomið samkomulag sé á milli þessara beggja aðilja. Þá vil ég benda hv. 1. þm. Reykv. á, að hv. i. landsk. bar fram, ásamt hv. þm. Ak., sem er tilheyrandi flokki þessa hv. þm., brtt. sem fór í þá átt, að iðnaðarfulltrúar skyldu vera skipaðir af atvmrh., einn samkv. tilnefningu Landssambands iðnaðarmanna, annar samkv. tilnefningu Iðnráðs Reykjavíkur og sá þriðji án tilnefningar. Þessi brtt. ef hún hefði verið samþ., en hún var nú felld, hefði verið til stórra bóta, því að þarna hefðu komið inn fulltrúar frá báðum þeim aðiljum, sem um þessi mái eiga að fjalla, og sá þriðji, sem hefði getað haft úrskurðarvald, tilnefndur af ráðh. Ég get ekki fallizt á þá skoðun hv. 1. þm. Reykv., að þeir aðiljar megi ekki koma nálægt þessu, sem þarna eiga hagsmuna að gæta, og að þeir. sem við iðnaðinn vinna, séu ekki dómbærir um það, hversu margir nemendur geti verið á hverjum tíma. Ég hygg, að það sé þveröfugt. Ég hygg, að engir ættu að vera eins dómbærir um þetta eins og þeir menn, sem vinna að starfinu. Það getur vitanlega orðið ágreiningur á milli meistara og sveina, en það eru engir aðrir en þessir tveir aðiljar, sem betur vita um þörfina fyrir nýja menn. Ég hygg, að hv. 1. þm. Reykv. geti við nánari athugun orðið mér sammála um þetta. Það getur vitanlega orðið deila á milli þessara aðilja, en að það séu aðrir frekar dómbærir um þessi mál, það get ég ekki fallizt á.