Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flutningsm. (Jón Jónsson þm. Rv.): Herra forseti! Eg þarf ekki að eyða orðum að þessari brtill. Það er nærri því sjálfsagt að samþykkja hana, því að öðrum kosti er frv. ekki svo orðað, að það nái þeim tilgangi, sem í því liggur. Vona eg að frumv. í heild sinni valdi ekki neinum ágreiningi, og að það verði afgreitt til Ed.

Valtýr Guðmundsson Eg vildi einungis vekja athygli hv. flutnm. (J. J.) á því, að með þessari breytingu á frv. verður orðinu „þeir“ ofaukið og þarf það að falla burt.  (Jón Jónsson Rv.: Það er svo augljóst, að það verður lagfært á skrifstofunni þegar prófarkir verða lesnar)  .

Framsögum. (Björn Kristjánsson) Eg vona að þingmenn hafi áttað sig á skjölum þeim, sem frammi hafa legið síðan um daginn. Landið sem hér er um að ræða, er eins og innilokað milli Hafnarfjarðar og jarðanna þar í kring, en svo tekur við land Hvaleyrar. Að mestu er þetta hraun, einungis grasblettir á stöku stað, er gæti hugsast hagbeit fyrir hesta. Aðalgraslendi í Hafnarfirði er undanskilið og ætlað presti ef hann sezt þar að. Land þetta er notalegt fyrir Hafnarfjörð en gagnslítið fyrir Garðakirkju og rýrir jörðina sáralítið sem bújörð. Söluverðið er hæfilegt, 52.000 kr., og er það nálægt því 50% hærra verð en það rentar sig nú fyrir. Eg sé ekki nauðsynlegt að taka annað fram, því að skjölin eru svo greinileg. Þar sem þessi sala fer fram milli opinberra stofnana, álít eg ástæðulaust að þingið fari að setja sig upp á móti frv. og vona að háttv. þingm. fallist á það eins og nefndin gerði í einu hljóði með þeim breytingum er eg gat um við síðustu umræðu.

Pétur Jónsson Af því að eg við fyrri umr. þessa máls gerði athugasemdir við það, skal eg geta þess, að nú er eg hefi athugað það nánar, hefi eg fyrir mitt leyti ekkert á móti sölunni. Eg hefi fengið að vita, að í þessu landi eru engin býli, og eg fæ ekki séð að sneitt sé að þeim býlum er nærri liggja. Sumt af þessu landi er reyndar ekki nauðsynlegt fyrir þorp eins og Hafnarfjörð, en þó mundi ekki hugsanlegt að selja að eins hluta af því, því þá er hætt við, að það sem eftir væri skilið yrði einskis virði. Eg get þess vegna mælt með frumv. eins og það liggur fyrir.

Jóhannes Jóhannesson Mér þykir það skorta á undirbúning þessa máls, að það hefir ekki verið lagt fyrir stjórnarráðið. Landritari hefir sagt mér að það hafi alls ekki verið gert. Þar sem hér er um allmikið land að ræða, sem landið á, finst mér ekki rétt að gengið sé á bak við stjórnina. Eg vil þess vegna skjóta því til nefndarinnar, að hún leiti álits stjórnarráðsins um málið. Verði það ekki gert get eg ekki greitt því atkvæði.

Framsögum. (Björn Kristjánsson) Út af því sem hv. 1. þm.N.-Múl. (Jóh. Jóh.) sagði um skort á samþykki stjórnarinnar, skal eg geta þess, að það liggur í því að stjórnarráðið, hvað svo sem landritari segir, kvað það ekki sitt að fjalla um þetta mál heldur kirkjustjórnarinnar og þingsins. Eg get reyndar ekki sannað þetta. Það voru þeir prófasturinn í Görðum og bæjarfógetinn í Hafnarfirði sem áttu í þessum málaleitunum, og hefi eg orð prófastsins fyrir mér. Það verður ef til vill hægt að upplýsa það við 3. umr. hvort þau eru rétt. En mér finst, að þegar salan fer fram milli tveggja opinberra stofnana, eigi þingið að geta gert út um þetta án þess að bera það undir stjórnina.

Jóhannes Jóhannesson Eg vil að eins geta þess, að mér þykir það óviðkunnanleg aðferð, sem hér er höfð, að ganga fram hjá stjórnarráðinu í máli eins og þessu. Eg veit að þingið getur að vísu samþykt frv. án þess að bera málið undir stjórnarráðið. En eg fyrir mitt leyti get ekki verið með til að samþykkja frv. fyr en yfirlýsingar stjórnarráðsins eru fyrir hendi. Landritari hefir tjáð mér og leyft mér að bera sig fyrir því, að engin skrifleg málaleitan í þessu máli hafi komið til stjórnarráðsins og sér sé heldur eigi kunnugt um, að það hafi verið borið á annan hátt undir nokkurn mann í stjórnarráðinu. Ekkert mat útnefndra manna hefir farið fram og er þó hér um mikla eign landssjóðs að ræða.

Bjarni Jónsson Eftir því sem enn er komið fram í þessu máli, þá er eg ekki viðbúinn að greiða atkvæði sökum ókunnugleika. Uppdráttur sá, sem fyrir mér liggur þykir mér óljós. Eg sé hér ýms nöfn, sem sýnast vera bæjanöfn. Þó hefir engin upplýsing um það komið, hvort þær jarðir séu bygðar eður eigi. Hitt veit og enginn, hvort eða hve mikið af landi þessu er beitiland. Enginn veit heldur hversu stór landspilda það er, sem menn vilja nú að bærinn nái kaupum á. Mætti þó ekki minna vera en að flutningsm. léti þingm. slíkar upplýsingar í té. Er hætt við að menn vilji þá heldur greiða atkvæði á móti, en leyfa það, sem þeir vita ekki um til neinnar hlítar.

Framsögum. (Björn Kristjánsson) Eg fyrir mitt leyti get ekki sagt, hvað stórt landið er, sem hér er farið fram á að selt sé, og efast um að nokkur geti sagt það; það hefir verið skoðað svo verðlítið, að það hefir ekki verið mælt. Það mætti ef til vill mæla það út eftir kortinu til 3. umr. Hvert graslendið er, sést á kortinu, og eru það að eins blettir hér og þar. Annars er undarlegt að koma nú með mótmæli gegn frumv., þar sem nefndin hefir athugað það, og er öll á einu máli. Það er líka undarlegt að vera að appellera til stjórnarráðsins, þegar ráðherra er hér viðstaddur og getur gefið upplýsingar um málið. Hér er um enga bygða jörð að ræða, að eins ein eyðijörð er á þessu svæði, nfl. Kaldársel, sem ekki hefir verið bygt í mörg ár. Annars er óþarft að orðlengja um þetta. Eg vona að hv. þingd. verði við frv., þar sem nefnd 5 manna leggur eindregið með og ráðherra hefir ekki haft neitt á móti því ennþá.

Ráðherrann (H. H.) Eg er samdóma hv. 1. þm.N.-Múl. (Jóh. Jóh.) um, að það er óviðurkvæmilegt að ganga fram hjá stjórnarráðinu í slíku máli sem þessu. Hér er um talsvert verðmæti að ræða og ætti að vera sjálfsagt, að stjórninni gæfist færi á að rannsaka, hvort forsvaranlegt er að láta landið af hendi fyrir verð það, sem frá greinir, áður ákvörðun er tekin. Hafi þetta mál verið borið undir ráðherra, þá hefir það í öllu falli ekki verið gert skriflega í embættisbréfi, eftir því sem landritari hefir tjáð mér. Það getur verið að munnlegar málaleitanir hafi um það verið við fyrverandi ráðherra. Eg hefi engin tök né færi haft til að kynna mér málavöxtu, og er því þýðingarlaust að vitna til mín. Mér finst að þurft hefði að virða þetta land, eins og vant er, þegar seldar eru opinberar jarðeignir. En engar slíkar virðingargerðir eru til. Því hefði verið réttast að útkljá ekki málið, heldur vísa því til stjórnarráðsins til venjulegrar meðferðar. En eg fyrir mitt leyti get þó látið mér lynda, að málið gangi til Ed. úr því svo er komið, sem komið er, því að eg hefi heyrt vel kunnuga og fulltrúandi menn fullyrða, að landspildan mundi ekki, þótt virðingargjald færi fram, verða metin hærra og naumast eins hátt, eins og frv. greinir, en hinsvegar bæjarstjórn Hafnarfjarðar áríðandi að fá landið kaupstaðnum til handa.

Flutningsm. (Stefán Stefánsson) Ástæðan fyrir því, að við flutningsmennirnir höfum leyft okkur að koma fram með þetta frv. er sú, að Siglfirðingar hafa komið sér upp vatnsveitu og sent stjórnarráðinu reglugerð hennar til staðfestingar, en vegna þess að stjórnarráðið taldi sig ekki hafa vald til þess, að staðfesta reglugerðina, þá hefir það beint málinu til okkar þingmannanna. Í staðinn fyrir að semja sérstök lagaákvæði fyrir þessa einu vatnsveitu, þá höfum við álitið heppilegra að til væri almenn lög er heimiluðu stjórnarráðinu að staðfesta slíkar reglugerðir. Það er sjáanlega óþarft vafstur að þingið þurfi altaf að taka svona löguð mál til meðferðar í hvert skifti er vatnsveitu er komið á í löggiltum kauptúnum víðsvegar um land. Í frv. hygg að sé flest það tekið fram, er til slíkra hluta þarf, og tel litla þörf á að nefnd verði sett í málið, þótt eg hins vegar hafi ekkert verulegt á móti því ef deildin telur það nauðsynlegt, en þá vildi eg mega vænta þess, að sú nefnd gæti sem fyrst afgreitt málið til deildarinnar, þar sem nú er svo áliðið þingtímans.

Benedikt Sveinsson Það er samkvæmt ósk Þorsteins Jónssonar kaupmanns á Seyðisfirði, sem hann hefir sent þinginu, að eg hefi leyft mér að koma fram með þessar brtill. við frumv. Eg hefi farið að dæmi fyrri þinga, er oft hafa sameinað löggildingar margra verzlunarstaða í eitt frumv., og því kem eg fram með þetta í breytingartillögu formi, en ekki í sérstöku frv. Þessi svonefnda Skálavík er á austanverðu Langanesi utarlega. Það er ekki mikill verzlunarstaður, en Færeyingar koma þangað á hverju sumri og hafa landsmenn talsverð viðskifti við þá, kaupa af þeim lifur og þess háttar Ástæður Þorsteins eru þær, að hann segist hafa bygt þar tvö hús og ekki komist að viðunanlegum samningum um lóðina. Finst mér engin ástæða til að amast við að löggilda þennan stað fremur en ýmsa aðra, er löggiltir hafa verið, og vona eg því að breytingartill. mínar verði teknar til greina.

Matthías Ólafsson Eg hefi engu við það að bæta, sem eg hefi sagt áður um þetta mál, og vona eg, að frv. fái að ganga hljóðalaust gegn um deildina.

Framsögum. (Lárus H. Bjarnason) Hér liggja fyrir br.till. á 2 þskj., þgskj. 133 frá nefndinni og þskj. 119 frá hv. 1. þm. G.-K. (B. Kr.). Nefndin hefir athugað br.till. á þskj. 119 og getur að nokkuru leyti fallizt á þær. 1. brt. nefndarinnar á þgskj. 133 við 2. gr. eru að efni til samhljóða br.till. hv. 1. þm. G.-K. við þá gr., og er honum væntanlega fullnægt með því, og vona eg því, að hann taki aftur 1. og 2. br.till. sína. Með 3. br.till. sama hv.þm. getur nefndin ekki verið, eins og br.till. er orðuð, en í líka átt gengur 2. br.till. nefndarinnar, þar sem lagt er til að við sé bætt í 1. mgr. 3. gr. „eða hafa haft þar vetrarlegu, þótt gerð séu út frá öðrum stað“. 3. br.till. hv. 1. þm. G.-K. (B. Kr.) girðir ekki fyrir það, að útgerðarmenn fari í kringum lögin, láti skoða skip í öðru umdæmi en þau eru gerð út í, kannske bara til þess að fá vægari skoðunarmenn, eins og sagt er að kornið hafi fyrir. 4. br.till. sama hv.þm. getur nefndin ekki heldur mælt með, ekki þó svo að skilja, að nefndin vilji gera Gullbringu- og Kjósarsýslu neina hneisu, langt í frá, en það er eðlilegast, að skoðunarmenn hér úr Reykjavík, sem ætla má að séu hæfastir til skoðunar, framkvæmi skoðun sem víðast við verður komið. Í Gullbringusýslu ætti skoðunarmönnum úr Reykjavík að vera auðvelt að framkvæma skoðun, vegna nálægðar. Aftur í móti ekki t. d. vestur í Stykkishólmi, hvað þá fjær. Að 5. og 6. br.till. sama hv.þm. gengur nefndin. Það mun hafa verið hv.þm. Ak. (Guðl. G.), sem vakti máls á því, að réttast væri að skoðunarkaupið færi eftir stærð skipanna. Að því miða þessar br.till. Leggur nefndin því til að samþykkja téðar br.till., og þar sem 1.-3. br.till. hv.þm. eru teknar upp að efni til af nefndinni, þá er að eins 4. br.till, sem nefndin leggur á móti.

Björn Kristjánsson Svo vil eg taka það fram til skýringar, að þegar um skoðun á þilskipi er að ræða, hvort það sé gallað, þá þarf sjaldnast að gæta að göllunum í lestarrúminu innanborðs, heldur aðallega í barkanum eða í afturstafni eða rétt undir þilfari. Þetta gerir það að verkum, að eg kýs heldur að 1. málsgrein falli burt, en aðalefni hennar sé skeytt við 2. gr. frv. Eins er það með gufuskip, að þar er ekki aðalgallana að finna innanborðs í lestarrúminu, hvort sem það nú heldur er að nagla vantar eða plata er ryðguð. Að því er altaf leitað utanborðs og því óþarfi að vera að gera mönnum þá tímatöf og ómak að losa lestarrúmið að óþörfu. Eg er þakklátur nefndinni fyrir undirtektir hennar undir 5. og 6. breytingartillöguna, til þess að mönnum sé ekki gerður mikill kostnaðarauki að óþörfu. 4 atriðið hefir því miður ekki fundið náð fyrir nefndarinnar augum. Hún kýs heldur að skoðunarmenn héðan úr Reykjavík þurfi að fara t. d. suður í Sandgerði til þess að skoða þar mótorbáta, því að flestir eru þeir þiljaðir, þótt þeir séu smáir. Yfirleitt virðist mér það mjög ranglátt að taka Gullbringusýslu eina undan að því er sérstaka skoðunarmenn snertir - staðnum er gert mikið óhagræði með þessu ákvæði, - og þar eð ekki er hægt að tryggja það, að skoðunarmenn úr Reykjavík, sem nefndin álítur muni vera þá beztu á öllu landinu, geti skoðað öll skip úr hvaða sýslu sem er, þá sé eg ekki neina ástæðu til þess að gera þessa einu undantekningu, sem líka er hætt við, að geti orðið misjafnlega liðin. Líf manna t. d. suður í Garði er þó ekki mætara en líf allra annara landsmanna. Eg vona því að hv. deild samþykki þessa br.till. mína, sem fer fram á það, að Gullbringusýsla fái sína eigin skoðunarmenn eins og aðrar sýslur. Og eg er viss um það, að ef hv. flutningsm. athugar málið, þá sér hann að þessum stað er bæði gert mikið óhagræði og kostnaður - auk þess, sem menn geta tafist frá fiskiveiðum við það að þurfa að sækja skoðunarmenn langar leiðir, og þeir þá kannske uppteknir af öðrum skoðunagerðum, sem verða látnar ganga fyrir. Þó að sagt hafi verið - sem eg ekkert skal dæma um - að ein skoðunargerð í Hafnarfirði hafi verið ófullkomin, þá virðist það bitna á allri sýslunni. Slíkt getur alstaðar komið fyrir. Það verður að taka fólkið eins og það er, upp og niður á öllu landinu - og eigi svik sér stað, þá að herða á ákvæðum almennra laga. Eg vona því að hv. framsögum. og hv. deild greiði þessari brt. minni atkvæði.

Bjarni Jónsson Það eru að eins örfáar aths., því að hv þm. K.-G. hefir tekið af mér ómakið og sagt margt af því, sem eg vildi sagt hafa. Þó er eg ósammála honum um það atriði, að 1. gr. falli burt og orðunum „að jafnaði“ verði skotið inn í frv. Eg er í því atriði sammála því sem hv. 1. þm. Rv. hélt fram við fyrstu umr. málsins, en er nú horfinn frá, nfl. það, að gera þar engar undantekningar, skipin skuli altaf, fortakslaust, vera skoðuð tóm. Menn geta átt líf sitt undir því, og þótt eitthvað aukaómak afhljótist, þá er það lítið að setja fyrir sig, þegar líf manna getur verið í veði. Hinsvegar er eg sammála hv. 1. þm. K.-G. um 4 br.till. hans, að engin undantekning sé gerð viðvíkjandi skoðunarmönnum þar, í Kjósar- og Gullbringusýslu, frá því, sem ætlast er til að verði í öðrum lögsagnarumdæmum landsins. Eg gæti verið því samþykkur, ef tilætlunin væri sú, að öllu landinu skyldi skipt niður í sérstök skoðunarumdæmi, en fyrst svo er ekki, heldur farið eftir lögsagnarumdæmum, þá virðist mér ekki fremur ástæða til þess að taka Gullbringusýslu undan en önnur héruð, sem nálægt Reykjavík liggja, t. d. Akranes. Eg vil ekki geta þess til, að þetta ákvæði frv. sé sprottið af því, að kvartað hefir verið undan einni skipskoðunargerð í Hafnarfirði. Það væri blátt áfram hlægilegt og leiddi til þess, ef nokkur samkvæmni væri, að í hvert skifti, sem skoðunarmenn einhvers umdæmis vanræktu skyldu sína, þá þyrfti að breyta lögunum og leggja umdæmið undir næstu skoðunarumdæmi. Niðurstaðan gæti orðið sú, að ekkert skoðunarumdæmi yrði að lokum í landi - en það veit eg að er ekki tilgangur hv. flutningsmanna. Og jafnvel þótt þetta hérað fengi að hafa sína eigin skoðunarmenn, þá er alls ekki loku fyrir það skotið, að hægt sé að taka þá einmitt héðan úr Reykjavík, ef rétt er, að þeir muni beztir hér. Annars hygg eg, að því muni svo farið með þetta og fleira, að skoðunarmennirnir séu svona upp og ofan, jafnvitrir. Og eg hygg að menn í hinum ýmsu héruðum landsins viti yfirleitt jafnvel hve dýrt mannslífið sé og verði vandir að vali sínu á skoðunarmönnum. Hvernig sem eg velti málinu fyrir mér, þá get eg ekki annað séð en þetta ákvæði sé móðgandi fyrir viðkomandi héruð, einkum vegna þess, að nýlega hefir orðið mikið umtal bæði manna á meðal og í blöðunum út af skoðunargerð þeirri í Hafnarfirði, er eg áður nefndi - og hefir nú verið skipuð sakamálsrannsókn út af henni. En eg vona að hv. deild láti það ekki bitna á heilu héraði, þó einstaka menn hafi vanrækt skyldu sína, og samþykki br.till. hv.þm. K.- G. Samþykt ákvæðis frumvarpsins mundi óefað verða skoðað sem brennimark, er þingið setti á héraðið - og væri þá miður.

Framsm. (Lárus H. Bjarnason) Eg þarf ekki að deila við hv.þm. G.- K. (B. Kr.) um það, að honum hlýtur að vera fullnægt með þeim brtill., er nefndin hefir komið fram með. Með þeim er komið í veg fyrir þá agnúa á frv., sem hann og háttv.þm. Vestm. (J. M.) hafa fundið á því, þar að lútandi að oft sé bæði óþægindi og óþarfi að skipin séu skoðuð tóm. Eg er að vísu þeirrar skoðunar, að helst ætti það að vera skilyrðislaus skylda að skip væru altaf skoðuð tóm, en hefi þó komið með þessa brtill., að skjóta orðunum „að jafnaði“ inn til þess að gera hv.þm. ánægða. Þá er ekki eftir nema 4. brtill. hv.þm., sem við erum ósammála um. Eg vil vona það, að hv.þm. trúi þeim orðum nefndarinnar, að hún hefir alls ekki sett það ákvæði, sem þar um ræðir, inn í frv. í þeim tilgangi að „brennimerkja“ þetta hérað á nokkra lund. Henni gekk það eitt til, að mestar líkur eru til þess, að skoðunarmenn séu beztir hér í Reykjavík - annað ekki. Helzt kysum við auðvitað að landinu væri skift í ákveðin skoðunarumdæmi - líkt og er um fiskimatsumdæmin - en það sáum við okkur ekki fært. Einnig var það ókleift að hafa landið eitt umdæmi undir skoðunarmönnum héðan úr Reykjavík, vegna þess hve stórt það er og skipin leggja út á misjöfnum tíma. En þá var það eitt fyrir hendi, fyrst ekki fékst það bezta, að taka hið næst bezta og láta skoðunarmenn úr Reykjavík skoða skipin úr þeim héruðum, sem þeir geta náð til - og það er einmitt Gullbringusýsla. Næsta hérað er Borgarfjörður, en þar er engin útgerð, að því er mér er kunnugt um. En verði svo með tímanum, þá er altaf hægt að leggja hana undir Rvík. Út af þeim orðum hv.þm. (B. Kr.), að það væri óaðgætni og kostnaðarauki fyrir héraðið að þurfa að sækja skoðunarmenn úr Reykjavík suður í Sandgerði til þess að skoða þar þilvélaskip, þá skal eg minna hann á það, að útgerðarmönnum er ekki ætlað að borga fyrir það einn einasta eyri - og þar með er sú mótbára hv.þm. einnig fallin. Fleiri athugasemdum held eg ekki að sé að svara í þetta skifti.

Jón Magnússon Háttv. 1. þm. Rvk (L. H. B.) gerði lítið úr því, að það gæti orðið óþægilegt fyrir Gullbringusýslu að þurfa að fá skoðunarmenn úr Reykjavík til þess að skoða báta sína og skip, því að eins og hv. 1. þm. G.-K. (B. Kr.) tók fram, eru flestir mótorbátar sem þaðan ganga þiljaðir. Ef ekki stæði svo á, að flest skip legðu út á sama tíma úr þessum héruð- um - og bátavertíðin byrjar vanalega á líkum tíma -, þá yrðu kannske ekki mikil vandkvæði á þessu ákvæði. En eg hygg, að talsvert hlé eða dráttur gæti orðið á, ef skoðunarmenn þyrftu fyrst að skoða öll skip sem héðan ganga, og halda síðan suður eftir. En þó að útnefna þyrfti fleiri skoðunarmenn - og þá væri að mínu áliti eins gott að bæjarfógetinn í Hafnarfirði útnefndi þá héðan. Þá felli eg mig betur við brtill. hv. 1. þm. G.-K. (B. Kr.) um það, að 1. málsgr. falli burtu. Mér finst hún með öllu óþörf. Skoðunarmenn geta altaf heimtað, að skipin verði sett á land, ef þeim þykir þörf, eða neita að öðrum kosti að gefa skoðunarvottorð. Mér skilst líka það helst vera meining nefndarinnar með þessu ákvæði að hjálpa upp á einurð skoðunarmannanna, en þess held eg þurfi ekki við, ef það eru skylduræknir menn og öðru er ekki gerandi ráð fyrir. Að svo mæltu hefi eg ekki frekara um málið að segja að sinni.

Framsögum. (Lárus H. Bjarnason) Það er oft ánægjulegt að heyra athugasemdir og spádóma háttv.þm. Vestm. (J. M.), en honum hefir oftast tekist betur en hér, enda mun hann ekki vera alskostar óviðriðinn. Hann sagði, að erfitt væri að láta fara saman skoðun á skipum og vélabátum hér og syðra, vegna þess, að þeir legðu allir út á sama tíma. Þetta er alveg spánný uppfundning hjá hv.þm. Trollarar eru á veiðum hér árið í kring þilskipin leggja vanalega út fyrst í febrúar en bátar talsvert seinna, nema ef vera skyldi í Vestmanneyjum - það er mér ókunnugt um - en skoðunarmönnum úr Reykjavík er heldur ekki ætlað að fara þangað. Hann sagði, að afleiðingin af þessu yrði sú, að skoðunarmönnum yrði að fjölga að mun og sé eg ekki að það væri nein frágangssök. Hitt er rangt, að bæjarfógetinn í Hafnarfirði geti skipað menn í Reykjavík til að skoða skip hjá sér. Annars hygg eg, að skoðunarmenn þeir, er nú eru hér í Reykjavík viti þetta fult eins vel og hv.þm. Vestm. (J. M.) og þeir treysta sér fullvel til þess að skoða skip í Gullbringusýslu. Háttv. þm. sagði og að skoðunarmenn gætu eftir núgildandi lögum heimtað skipin tæmd og sett á land, eða að öðrum kosti neitað að gefa skoðunarvottorð, en þetta er ekki rétt og að minsta kosti telur sá skoðunarmaður, sem eg hefi átt tal við, sig skorta vald til þess. En hvað sem því líður, þá er miklu tryggara að fá skoðunarmönnunum þetta vald með beinum orðum. Við vitum það vel bóngóðum mönnum er hætt við að gefa eftir, þar sem ekki er skýlaus lagabókstafur fyrir. Eg veit mörg dæmi þess að gefið hafi verið eftir, jafn vel þar sem ekki mátti gefa eftir, og hv.þm. Vestm. (J. M.) mundi líklega líka finna einhver dæmi þess, vildi hann vel leita. Þess vega er hætt við, að verði skoðunarmönnum aðeins gefin heimild til þess að tæma skipin og draga þau á land, að það verði þá ekki annað en dauður bókstafur, en sé það skýlaust heimtað, þá er síður hætt við að þeir verði of eftirgefanlegir . Þetta vakti fyrir nefndinni, en hún vildi samt gera það hv.þm. til þægðar að slaka dálítið til og tók því upp í frv. orðin „að jafnaði“. Eg vona að það gangi eins með þetta frv. og frv. um áfengissöluna, sem lá hér fyrir um daginn. Hv. þm. Vestm. (J. M.) mælti fyrst á móti öllum athugasemdum mínum við það, en þær voru þó samþyktar síðar allar, eða allflestar. Út af orðum hv. 1. þm. G.-K. (B. Kr.) nægir væntanlega að vísa til heilbrigðrar skynsemi um það, að sjór getur gengið ekki síður í farmrúm skips en önnur rúm þess, og á sama má þeim, sem á skipinu eru, standa hvort þeir drukna af því að sjór gengur í skipið á einum stað eða öðrum. Göt og gallar geta dottið á skip bæði utan og innan. Það hefir margsinnis komið fyrir að skip hafa skemst við það að losnað hefir eitthvað af farmi í þeim.  (Björn Kristjánsson: Í lestarrúmunum?)  Já, einmitt í lestarrúmunum. Sömuleiðis kvað það ekki ótítt, að viðir fúni af því að vatn næst ekki til fullnustu með pumpum.  (Björn Kristjánsson: Nei.)  . Það mundi jafnvel slá í þm., ef hann lægi lengi í vatni.

Jón Magnússon Það er ekki rétt að nefndin hafi tekið bendingunni um að rétt sé að skoða skip á þeim stað, sem þau leggja út frá. Eg sagði um daginn, að ákvæði laganna sem nú gilda, væri betra. Eg skal ekki deila við hv. framsm. (L. H. B.) um það, hvað helzt veldur skemdum á skipum. Við erum hvorugur fróður í því efni, en þó er eg hræddur um að hann sé ófróðari, eftir því að dæma, hvernig hann talar. Eg veit ekki til að það hafi nokkurntíma komið fyrir að farmur hafi valdið skemdum á skipi. Eg sagði áðan að skipa legðu vanalega út á sama tíma, og eg stend við það. Þegar fiskiganga kemur snemma vetrar, þá leggja mótorbátar út t d. í Grindavík og hér suður með sjó, og svo mun víðar vera. Það er nú búið að tala nokkuð mikið um þetta mál og eg sé ekki ástæðu til að orðlengja það frekar.

Framsm. (Lárus H. Bjarnason) Eg tek það aftur fram að nefndinni er það áhugamál að skoðunarmenn skoði skipin þar sem þau eru gerð út, því að þá er síður hætt við að gengið verði fram hjá góðum skoðunarmönnum og lakari menn teknir. Það er hægt að fara kringum lögin, með því móti, að láta skip sigla þangað, sem lakari eru skoðanarmenn, og síðan leggja þaðan út, og það hefir verið gert. Hv. þm. Vestm. (J. M.) þekti ekkert dæmi þess að skip hefði skemst af farmi. Það sýnir bezt, hve fróður hann er um þetta efni. Það kemur ósjaldan fyrir að hleðsla raskast í skipi, jafnvel svo að skip fergt af, og dæmi eru þess að kviknað hafi í farmi o. s. frv. Skal eg svo að lokum leyfa mér að skírskota til þeirra orða, sem háttv.þm. Dal. (B. J.) sagði áðan, að mannslífin - ekki einungis líf sjómannanna sjálfra, heldur og líf vandamanna þeirra - væru dýrmætari heldur en hagsmunir einstakra útgerðarmanna. Þess vegna er það nauðsynlegt að tryggja sem bezt nákvæma og samvizkusamlega skoðun á skipunum.

Bjarni Jónsson Það er að eins örstutt athugasemd út af því sem síðast var sagt. Maður á það engan veginn víst, hvort samvizkusemi er meiri þar sem skip er gert út eða þar sem það hefir vetrarlegu. Líklega er ekki hægara að hafa áhrif á menn, sem eiga heima í fjarlægð. Annars hygg eg að ekki þurfi að sníða lögin eftir samvizkusemi skoðunarmanna. Ekki hægt að segja fyrirfram hvar samvizkusemi er að finna og hvar ekki. Viðvíkjandi þessu ákvæði um Gullbringu- og Kjósarsýslu skal eg geta þess, að það er ekki rétt að engin útgerð sé í Borgarfjarðarsýlu. Á Akranesi eru gerðir út vélarbátar, og gætu skoðunarmenn úr Reykjavík eins vel náð til að skoða þar eins og í Hafnarfirði. Auk þess eru vélarbátar gerðir út frá Borgarnesi, hafðir til fólksflutninga og annars, og ætla mætti að þessi útgerð á Akranesi og annarstaðar í Borgarfjarðarsýslu gæti aukist með tímanum.