Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hefur eftirfarandi bréf, dags. 3. maí 1994: ,,Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og get því ekki sótt þingfundi á næstunni leyfi ég mér með vísan til 2. mgr. 53. gr. laga um þingsköp Alþingis að óska þess að 1. varaþm. Samtaka um kvennalista í Reykv., Guðrún J. Halldórsdóttir skólastjóri, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni. Þetta er yður hér með tilkynnt, virðulegur forseti. Kristín Einarsdóttir, 15. þm. Reykv.`` Guðrún J. Halldórsdóttir hefur áður tekið sæti á Alþingi og er boðin velkomin til starfa.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nál. efh.- og viðskn. vegna frv. til laga um breytingar á lögum nr. 30/1993, um neytendalán. Nefndin hefur fjallað um frumvarpið og fékk á fund til sín fulltrúa ráðuneytisins og enn fremur bárust umsagnir frá allnokkrum aðilum. Nefndin leggur til að þetta frv. verði samþykkt óbreytt. Aðdragandi þessa máls er sá að á síðasta þingi voru samþykkt ný lög um neytendalán. Þar var algjörlega ný löggjöf á ferðinni og í framkvæmd þessara nýju laga hafa komið upp ýmsir hnökrar eins og við er að búast þegar sett er löggjöf um algjörlega nýtt svið á þessum vettvangi. Ráðuneytið skipaði nefnd sl. sumar til að fara yfir málin og fara yfir þá hnökra sem upp hefðu komið og gera tillögur um það sem betur mætti fara. Nefndin vill að frv. verði samþykkt enda eru þar á ferðinni lagfæringar á þessum nýju lögum og við í efh.- og viðskn. vonumst til að þessi lög um neytendalán geti staðið óbreytt um nokkurn tíma.

Frú forseti. Ég mæli hér fyrir nál. við frv. til laga um breytingu á lögum um birtingu laga og stjórnvaldserinda, nr. 64 16. des. 1943, frá allshn. Nefndin hefur fjallað um málið og fékk á fund sinn til viðræðna Ara Edwald, aðstoðarmann dómsmálaráðherra. Frumvarpinu er ætlað að gera opinberum stjórnvöldum og stofnunum, öðrum en ráðuneytum, sem er falið með lögum að gefa út reglur um tiltekin málefni, mögulegt að birta þær reglur í B-deild Stjórnartíðinda. Í umræðum í nefndinni var sérstaklega rætt um hvort rétt væri að birta þær reglur, sem frumvarpið tekur til, í sérstakri deild Stjórnartíðinda. Nefndin lítur svo á að hér sé um athyglisverða hugmynd að ræða sem rétt sé að taka til nánari athugunar. Samkvæmt upplýsingum, sem fengust frá dómsmálaráðuneytinu, liggur fyrir að á næstunni þurfi að fara fram endurskipulagning á birtingu í Stjórnartíðindum og Lögbirtingablaði. Mundi þá deildum væntanlega fjölga um fleiri en eina, m.a. vegna þess að atriði eins og gjaldskrár yrðu tekin saman í eina deild, og eins hafa ýmsar reglur, sem tengjast stjórn fiskveiða, valdið ákveðnum vandamálum við hefðbundna reglugerðarútgáfu. Að teknu tilliti til framangreindra upplýsinga telur nefndin rétt að afgreiða frumvarpið eins og það liggur fyrir en hugmyndir um stofnun nýrrar deildar verði athugaðar við umfangsmeiri endurskoðun Stjórnartíðinda. Hv. þm. Jón Helgason og Ólafur Þ. Þórðarson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir nál. rita Sólveig Pétursdóttir, formaður allshn., Gísli S. Einarsson, Tómas Ingi Olrich, Eyjólfur Konráð Jónsson, Ingi Björn Albertsson, Kristinn H. Gunnarsson og Anna Ólafsdóttir Björnsson með fyrirvara.

Virðulegi forseti. Ég vil gera grein fyrir þeim fyrirvara sem ég hafði á undirritun þessa nál. en hann lýtur einvörðungu að því hvort tímabært hafi verið að taka upp þessa breyttu háttu áður en sú endurskoðun sem getur um í nál. fer fram. Þetta er vissulega alltaf matsatriði og mér finnst það ekki stórmál hvort kemur á undan, því ég held að þarna sé að vissu leyti verið að feta út á rétta braut, verði það gert eftir skipulegum reglum, þannig að ekki verði of mörg erindi birt og það verði greið leið fyrir almenning að gera sér grein fyrir hvar á að leita að hvaða upplýsingum fyrir sig. En eins og kunnugt er þá þarf nú að leita bæði í Lögbirtingablaði og í Stjórnartíðindum að þeim upplýsingum sem þarna er ætlunin að verði einungis í Stjórnartíðindum. Fyrirvari minn er að öðru leyti ekki efnislegur og ég taldi rétt að gera grein fyrir því hér.

Frú forseti. Ég mæli hér fyrir nál. um frv. til laga um veitingu ríkisborgararéttar frá allshn. Nefndin hefur fjallað um frumvarpið með svipuðum hætti og verið hefur á undanförnum löggjafarþingum. Kannað var hvort umsóknir, sem nefndinni bárust, uppfylltu þau skilyrði sem allsherjarnefnd hefur sett fyrir veitingu ríkisfangs, sbr. þskj. 910 frá 112. löggjafarþingi. Til að auðvelda málsmeðferð fóru formaður og tveir nefndarmanna yfir umsóknir sem bárust nefndinni áður en nefndin í heild fjallaði um einstakar umsóknir með tilliti til fyrrgreindra skilyrða. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með breytingum sem gerð er tillaga um á sérstöku þingskjali. Ég vil leyfa mér, frú forseti, að geta þess að við umræður í nefndinni komumst við að samkomulagi um það að áður en þing kemur saman til starfa í haust verði starfsreglur nefndarinnar um veitingu ríkisborgararéttar endurskoðaðar. Ég tel rétt að láta þessa getið hér um leið og ég flyt þetta nál., sem eftirtaldir hv. þingmenn rita undir: Sólveig Pétursdóttir, Gísli S. Einarsson, Jón Helgason, Anna Ólafsdóttir Björnsson, Ólafur Þ. Þórðarson, Tómas Ingi Olrich, Kristinn H. Gunnarsson, Eyjólfur Konráð Jónsson og Ingi Björn Albertsson.

Frú forseti. Ég mæli hér fyrir nál. um till. til þál. um breytingu á þál. frá 2. maí 1988, um störf og starfshætti umboðsmanns Alþingis, frá allshn. Nefndin hefur fjallað um málið sem felur efnislega í sér að umboðsmaður Alþingis hafi frest til 1. september ár hvert til að skila skýrslu um starf sitt til Alþingis í stað 1. mars. Nefndin mælir með samþykkt tillögunnar með svofelldum breytingum: Í fyrsta lagi við 1. gr. Í stað ,,nr. 55/1991, um þingsköp Alþingis, með síðari breytingum`` komi: um þingsköp Alþingis. Í öðru lagi við 2. gr. Í stað ,,nr. 19/1991`` í a- og b-liðum komi: um meðferð opinberra mála. Hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson og Ólafur Þ. Þórðarson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir nál. rita. Sólveig Pétursdóttir form., Gísli S. Einarsson, Guðni Ágústsson, Björn Bjarnson, Ingi Björn Albertsson, Kristinn H. Gunnarsson og Anna Ólafsdóttir Björnsson.

Virðulegur forseti. Ég mæli hér fyrir nál. á þskj. 1132 um hollustuhætti og heilbrigðiseftirlit, ásamt síðari breytingum vegna samningsins um Evrópska efnahagssvæðið. Nefndin hefur fjallað um frumvarpið sem kveður á um hvaða atriði skulu sett í mengunarvarnareglugerðir m.a. vegna skuldbindinga í tengslum við EES-samninginn. Nefndin telur að þær hertu kröfur, sem leiða mun af lögfestingu frumvarpsins, séu jákvæðar og í samræmi við þá þróun sem hvarvetna á sér stað á sviði umhverfismála. Nefndin vill þó taka fram að fyrir liggur að hinar auknu kröfur beinast einkum að sveitarfélögum. Fram kom í máli fulltrúa Sambands íslenskra sveitarfélaga að þau væru afar misjafnlega vel í stakk búin til að gera þær úrbætur sem krafist yrði. Stærstu sveitarfélögin hafa frest til ársins 2000 til að gera þær úrbætur sem þörf er á en sveitarfélög með 15.000 íbúa eða færri hafa svigrúm til ársins 2005. Umhverfisráðuneyti mun þegar hafa átt viðræður við félagsmálaráðuneyti og Samband íslenskra sveitarfélaga vegna þessa máls og leggur umhverfisnefnd áherslu á að þessir aðilar hafi gott samráð við framkvæmd málsins. Lagt er til að við bætist þrír nýir töluliðir sem fjalla um umhverfisstjórn og eftirlitskerfi fyrirtækja, umhverfismerki á vörur og eftirlit með flutningi úrgangs milli landa. Breytingin er gerð að beiðni umhverfisráðuneytis og er forsenda þess sú að ráðuneytið hafi heimild til að taka upp í stjórnvaldsfyrirmæli efni eftirtalinna reglugerða: Reglugerð 880/92/EBE, um veitingu vistmerkis Evrópubandalagsins. Markmið þeirrar reglugerðar er að stuðla að betri markaðsstöðu vara sem hafa lítil neikvæð áhrif á umhverfið og að veita neytendum betri upplýsingar um áhrif þeirra á umhverfið. Í reglugerðinni eru ákvæði um veitingu opinbers umhverfismerkis til þeirra aðila sem óska eftir að nota það á sínar vörur. Reglugerð 1836/93/EBE er ætlað að hvetja iðnfyrirtæki til að laga starfsemi sína að markmiðum umhverfisverndar. Í henni er kveðið á um hvernig standa eigi að vottun og faggildingu á sviði umhverfismála. Reglugerð 259/93 EBE kveður á um að tilkynna beri viðkomandi yfirvöldum ef fyrirhugað er að flytja úrgang á milli landa innan Evrópubandalagsins og út úr því og munu sömu reglur gilda á öllu EES-svæðinu. Lagt er til að nýjum lið varðandi varnir gegn jarðvegsmengun verði bætt við, en ekki verður séð að minni þörf sé á að tryggja þann þátt en aðra sem tilgreindir eru í frumvarpinu. Lagt er til að felld verði brott í tölulið 3.2.14 heimild til að ákvarða viðurlög og málsmeðferð í reglugerð, en heimildin er talin óljós eins og henni er fyrir komið í frumvarpinu. Undir þetta skrifa hv. alþm. Kristín Einarsdóttir, Tómas Ingi Olrich, Jón Helgason, Árni M. Mathiesen, Hjörleifur Guttormsson, Árni R. Árnason, Lára Margrét Ragnarsdóttir, Ólafur Ragnar Grímsson og Petrína Baldursdóttir.

Virðulegur forseti. Ég mæli hér fyrir brtt. frá efh.- og viðskn. Hún er við 3. gr. frv. og er þannig, með leyfi forseta: ,,6. gr. laganna orðast svo: Lánastofnanir skulu undanþegnar stimpilgjaldi af fjárskuldbindingum sem þær kunna að taka á sig.`` Skýringin á þessari tillögu er sú að innlánsstofnanir, svo sem bankar, eru ekki stimpilgjaldsskyldar af verðbréfaútgáfu sem þær gefa út á innlendum markaði og það sama gildir um fjárfestingarlánasjóði. Það sem hér er um að ræða er að eignarleigur sitji við sama borð og aðrir aðilar á fjármagnsmarkaði þannig að þegar eignarleigur gefa út skuldabréf á innlendum fjármagnsmarkaði þá falli ekki á það stimpilgjald frekar en aðrar fjármálastofnanir.

Virðulegur forseti. Ég mæli hér fyrir brtt. við frv. til laga um breytingu á lögum nr. 94/1976, um skráningu og mat fasteigna, með síðari breytingum. Þetta er brtt. frá efh.- og viðskn. Brtt. er við 3. gr. 2. málsl. fyrri efnismálsgreinar og þar er átt við hverjir skipi fulltrúa í stjórn Fasteignamats ríkisins. Tillagan orðast svo: ,,Skal einn tilnefndur af Sambandi íslenskra sveitarfélaga, einn af Sambandi íslenskra tryggingafélaga og einn án tilnefningar.`` Mál þetta snýst um að það er verið að breyta Fasteignamati ríkisins í B-hluta stofnun og skipa henni sérstaka stjórn. Eins og frv. var sett fram gerði það ráð fyrir því að það væri einn fulltrúi frá Sambandi íslenskra sveitarfélaga í stjórninni en tveir skipaðir án tilnefningar. Nú hefur það gerst að það liggur fyrir að vátryggingalögum verður breytt á þann veg að Fasteignamat ríkisins mun væntanlega smám saman yfirtaka brunabótamatið og annast það beint eða óbeint. Af þeim ástæðum er eðlilegt að stjórn Fasteignamatsins verði breytt þannig að inn í hana komi fulltrúi tryggingafélaganna þannig að þar komi inn sjónarmið sem tengjast brunabótamatinu. Eftir sem áður hafa opinberir aðilar meiri hluta í stjórninni. Það er enn fremur fyrirhugað að stjórnin geri tillögur um og hafi gjaldskrá sem ætlast er til að standi undir stofnuninni.

Virðulegur forseti. Ég mæli hér fyrir nál. á þskj. 1135 frá efh.- og viðskn., en mál þetta varðar undirboðs- og jöfnunartolla vegna erlendra þjónustuviðskipta. Talsvert hefur borið á því að um slík undirboð hafi verið að ræða og skort hefur um langan tíma lagaheimildir til að bregðast við því. Auðvitað er ávallt erfitt að fullyrða um slíka hluti en aðrar þjóðir hafa varnir í sambandi við slík mál og við Íslendingar hljótum einnig að beita slíkum lögum til að verja okkar réttindi og halda uppi okkar iðn- og þjónustugreinum. Umsagnir um málið bárust frá Íslenskri verslun, Samtökum iðnaðarins og Verslunarráði. Þá barst nefndinni einnig umsögn iðnaðarnefndar um málið og er hún birt sem fylgiskjal með nefndaráliti þessu. Það er eins og gengur að það er talið að nokkrir vankantar séu á frumvarpinu eins og það liggur fyrir en iðnaðarnefnd mælir þó með samþykkt þess. Sannleikurinn er sá að það er mikilvægt að löggjöf þessi sé sett og jafnvel þótt á henni séu nokkrir hnökrar þá verður að endurskoða hana í ljósi reynslunnar og sjá hvernig gengur að verja réttindi íslensks iðnaðar og íslenskrar þjónustustarfsemi á grundvelli hennar. Ég ætla ekki að hafa um þetta fleiri orð, virðulegur forseti, og endurtek að nefndin mælir eindregið með því að frv. verði samþykkt. Undir nál. skrifa allir nefndarmenn efh.- og viðskn.

Virðulegi forseti. Eins og fram kom í máli hv. 1. þm. Austurl., formanns efh.- og viðskn., þá fjallaði iðnn. sérstaklega um þetta frv. vegna þess að það snertir óneitanlega hagsmuni iðnaðarins og má segja að þessar reglur og þetta frv. sé undirbúið að nokkru leyti að frumkvæði iðnaðarins í landinu og að iðnaðurinn hafi um langt árabil knúið á um setningu reglna af því tagi sem hér er verið að gera tillögu um. Það er því miður ekki fyrr en nú sem það tókst að ná eyrum réttra aðila, þar á meðal Alþingis, að því er þetta mál varðar og ber auðvitað að fagna því að gert er ráð fyrir að breyta tollalögum með því að heimila álagningu undirboðs- og jöfnunartolla eins og í frv. er gert ráð fyrir. Samhliða því að fjallað hefur verið um frv. þá hefur hv. nefnd, trúi ég, og reyndar hv. Alþingi haft til meðferðar eða skoðunar, má segja, þau drög að reglugerð sem legið hafa fyrir í fjmrn. varðandi útfærslu á þessum greinum og þessum lagabreytingum. Það er auðvitað býsna margt í þessum reglugerðardrögum sem kallar og vekur upp spurningar sem ég ætlaði hér við 2. umr. málsins að víkja lauslega að, ef hæstv. fjmrh. hefði aðstöðu til að fylgjast með umræðunni. Það er í fyrsta lagi að við 1. umr. málsins kom fram að það væri ætlunin að utanrrn. hefði úrskurðarvald um álagningu undirboðs- og jöfnunartolla þegar sú ákvörðun snertir alþjóðlega viðskiptasamninga sem Ísland væri aðili að. Okkur var skýrt frá því í iðnn., eða alla vega barst það okkur einhvern veginn til eyrna, að þessi hugmynd um úrskurðarvald, úrslitavald utanrrn. að því er þetta varðar, væri úr sögunni. Ég vil spyrja hæstv. fjmrh. að því hvort það sé rétt að það sé ekki gert ráð fyrir því að utanrrn. hafi þetta úrskurðarvald. Í öðru lagi, hæstv. forseti, vil ég skýra frá því að í iðnn. komu fram miklar áhyggjur yfir því að það ferli sem hér er gert ráð fyrir væri óskaplega flókið, þungt í vöfum og seinlegt og það væri ekki víst að það dygði til þess að tryggja íslenskan iðnað andspænis undirboðum erlendis frá. Það efni var einnig mjög rækilega rætt í nefndinni hvernig ætti að fara með innflutning frá ríkjum sem ekki búa við markaðshagkerfi, en í 7. gr. reglugerðardraganna sem ég hef undir höndum er gert ráð fyrir tilteknum aðferðum í þeim efnum. Í þessum drögum segir svo, með leyfi forseta: ,,Þegar um innflutning er að ræða frá ríkjum sem búa ekki við markaðshagkerfi skal ákveða eðlisverðið á viðeigandi og sanngjarnan hátt samkvæmt einni af eftirfarandi aðferðum: 1. Miðað við verð fyrir sams konar vöru í öðru landi sem býr við markaðshagkerfi og raunverulega er seld til neyslu á heimamarkaði í því landi eða til annarra landa. 2. Miðað við tilbúið verð fyrir sams konar vöru í öðru landi sem býr við markaðshagkerfi. 3. Ef hvorki verð né tilbúið verð fundið samkvæmt 1. og 2. tölul. telst fullnægjandi skal miða við verð sem raunverulega er greitt eða greiða ber hér á landi fyrir sams konar vöru að teknu tilliti til sanngjarns ágóða.`` Út af fyrir sig þá hljómar þetta að mínu mati allt eðlilega. Vandinn er hins vegar sá að þegar við spurðum þá iðnaðarráðuneytismenn hvort þeir teldu að þessi ákvæði þessarar greinar reglugerðardraganna hefðu dugað í tilteknu máli sem kom upp hér í vetur, að því er varðar tilboð sem skipasmíðastöð Þorgeirs og Ellerts á Akranesi hafði gert í skip sem fór til Póllands, þá var svarið að það væri ekki ljóst að þetta hefði dugað til að tryggja það að þetta verkefni hefði verið unnið hér á landi. Og það sem mér fannst kannski koma mjög skýrt fram, bæði hjá fulltrúum iðnrn. og fulltrúum fjmrn., var það að menn hefðu ekki kannað í þaula hvernig þessi ákvæði reglugerðanna hefðu komið út ef þau hefðu verið í gildi við tilteknar aðstæður, en ég held í raun og veru að það sé óhjákvæmilegt til að átta sig á því hvort eitthvert gagn er í þeim ákvæðum sem hér eru inni. Ég verð að segja það mjög eindregið, hæstv. forseti, að ég dreg það mjög í efa að þessi ákvæði reglugerðarinnar dugi til að verja íslenskan skipasmíðaiðnað og skipasmíðar fyrir tilboðum sem kunna að berast einkum frá löndum eins og Póllandi og segjum Kóreu, fyrst og fremst vegna þess að vinnulaunin eru svo ofboðslega lág í þessum löndum miðað við það sem gerist í Vestur-Evrópu. Í þriðja lagi, hæstv. forseti, vil ég svo víkja að því sem fram kemur í reglugerðardrögunum varðandi rannsókn þessa máls. Það er sem sagt þannig að gert er ráð fyrir því að það verði skipuð samráðsnefnd til að fara með þessi mál og hún er skipuð með tilteknum hætti og ég hef í sjálfu sér í fljótu bragði engar athugasemdir við skipun hennar. Þegar einhver telur á sig hallað þá á hann að kæra til þessarar samráðsnefndar. Það er fyrsta skrefið. Og ef samráðsnefndin telur að frumathugun lokinni, samkvæmt 24. gr. reglugerðardraganna, að nægar sannanir séu fyrirliggjandi til að taka kæru til efnislegrar útlausnar skal þegar hefja rannsókn máls. Sú rannsókn sem samráðsnefndin á að framkvæma er allítarleg líka því þar á að kanna ein fjögur mjög viðamikil atriði. Komist hún að þeirri niðurstöðu að þeirri athugun lokinni að þetta sé þannig að það þurfi að skoða málið þá fyrst hefst rannsóknin. Til að rannsóknin geti byrjað þá þarf að birta tilkynningu um upphaf rannsóknarinnar í Lögbirtingablaðinu. Það er næsti frestur í málinu. Þar á að tilgreina þá vöru sem rannsókn beinist að og viðkomandi útflutnings- eða upprunalandið. ,,Jafnframt skal gerð``, með leyfi forseta, ,,grein fyrir þeim upplýsingum sem borist hafa og tilgreint innan hvaða frests aðilar sem hagsmuna hafa að gæta geta komið að upplýsingum og skriflegum sjónarmiðum.`` Síðan líður tiltekinn frestur og svo segir hér: ,,Almennt skal rannsókn ekki taka til styttra tímabils en síðustu sex mánaða fyrir útgáfudag tilkynningar um upphaf rannsóknar.`` Síðan er rakið hér hvað gerist ef hagsmunaaðilar neita að veita nauðsynlegar upplýsingar o.s.frv. Að lokum segir hér í þessum reglugerðardrögum: ,,Þessari rannsókn skal almennt lokið innan árs frá því að hún hófst``. Spurningin er þá sú: Liggur málið þá þannig að það sé hægt að stunda innflutning á þessari vöru eða viðskipti með þessa vöru, sem er með niðurgreiðslum á, án þess að beita jöfnunar- og undirboðstollum, í allt að eitt ár áður en látið er til skarar skríða? Sé það svo þá er alveg ljóst að viðkomandi iðngrein eða fyrirtæki er dautt áður en hægt er að beita þessum ráðstöfunum. Þess vegna held ég að reglugerðardrögin eins og þau eru núna og lögin séu ófullkominn og mjög gölluð að því leytinu til að þau muni seint og illa duga a.m.k. íslenskum skipasmíðaiðnaði. Það er þetta sem ég vil vekja sérstaka athygli á og við ræddum mjög rækilega í hv. iðnn., sem tók málið til meðferðar og sendi bréf um afstöðu sína til þess, eins og fram kom í áliti og ræðu hv. 1. þm. Austurl. Sem sagt, ég vil ítreka það að ég vil inna hæstv. fjmrh. eftir því hvernig hann hyggst haga þessum málum. Í fyrsta lagi varðandi innflutning frá ríkjum sem ekki búa við markaðshagkerfi og í öðru lagi varðandi málsmeðferðina alla frá því að rannsókn málsins hefst og til loka hennar. Hvort hæstv. ráðherra getur ekki hugsað sér að ganga þannig frá málum að þetta geti tekið skemmri tíma og hægt sé að gera þetta öflugra og virkara sem aðhald við innflutning og um leið stuðning fyrir íslenskan iðnað.

Virðulegur forseti. Ég vil þakka hv. nefnd fyrir að hafa tekið á þessum málum með þeim hætti sem hér hefur verið lýst og jafnframt hv. iðnn. sem fékk málið til skoðunar. Það er nokkur vandi fyrir mig að ræða þetta. Í fyrsta lagi hef ég ekki reglugerðina með mér og þó ég fengi hana í stólinn þá hugsa ég að það gagnaði lítt fyrir svörin. En það sem er kannski sérstakt í þessu máli er það að verið er að ræða um reglugerðina fremur en lögin og þá háttar þannig til að reglugerðinni má breyta án þess að þingið sitji og það er ráðherrann einn sem fer með reglugerðarvaldið. Ég vil taka það strax fram að það eru sérfræðingar fjmrn. sem hafa unnið að þessu máli mánuðum saman. Starf þeirra var mjög flókið, ekki síst vegna þess að það var erfitt að finna fyrirmynd annars staðar frá, í öðrum löndum, vegna þess að jöfnunar- og undirboðstollar eru mjög lítt notaðir og nánast ekkert og allra síst þar sem um þjónustusamninga er að ræða. Þess vegna er þetta nýjung, þess vegna má búast við því að þetta mál verði erfitt og flókið. Það sem við höfðum að leiðarljósi í fjmrn. var að gera þetta þannig úr garði að það stæðist, það væri víðtækt samkomulag um málið á milli ráðuneytanna og það skýrir kannski það fyrsta sem hv. þm. nefndi um það sem hann kallaði úrslitavald utanrrn. Það kann vel að vera að í tímans rás komi það til með að breytast, en okkur þótti eðlilegt að utanrrn., sem fer með samningaumboð fyrir hönd íslensku þjóðarinnar og stjórnvalda fyrst og fremst gagnvart öðrum, skýrði hvað samningar þýddu þegar fjallað er um þessi tilteknu efni eins og undirboðstolla og jöfnunartolla. Undirboðstollar eru notaðir þegar um er að ræða undirboðsverð, þegar tilboð eru greinilega undir eðlilegu verði, en jöfnunartollar eru svör við því þegar um er að ræða styrki, niðurgreiðslur af hálfu sérstaklega opinberra aðila. Svar mitt við fyrstu fyrirspurn hv. þm. er því það að ég veit ekki til þess --- ekki hefur það verið rætt við mig a.m.k. --- að fallið yrði frá því að utanrrn. skýrði niðurstöðuna með þeim hætti sem ég hef hér lýst. Ég held að það sé kannski eðlilegt að hugsa málið út frá því hvað mundi gerast ef fjmrn. gripi til aðgerða sem grundvölluðust m.a. á fríverslunarsamningum við aðrar þjóðir og utanrrn. væri þeirrar skoðunar að fjmrn. legði aðra merkingu í samninginn en utanrrn. Ég held að það sé augljóst að utanrrn. hefur talsvert um þetta að segja. Hitt er svo annað mál að ef niðurstaðan er á þann veg að aðrir aðilar en utanrrn. sætta sig við úrskurð, skulum við kalla það, utanrrn. þá er að sjálfsögðu hægt að gera mál úr því og halda því áfram ef menn hafa fram að færa mikilvæg rök í málinu. Ég ætla ekki að útiloka að þetta breytist, en á þessari stundu hef ég ekki a.m.k. heyrt að uppi séu áform þar að lútandi. Þvert á móti hef ég lagt á það áherslu að öll ráðuneytin, fjmrn., iðnrn., landbrn., sjútvrn. og utanrrn. væru sammála í einu og öllu þeirri reglugerð sem gefin verður út ef lagafrv. verður samþykkt. Ég held því miður, virðulegur forseti, að þá verði svörin kannski einnig fátækleg hvað varðar aðrar spurningar hv. þm. Hann minntist á það erfiða tilvik sem upp getur komið þegar ákveða á hvort um undirboð sé að ræða frá fyrirtæki sem starfar í landi þar sem ekki er markaðsskipulag og nefndi í því sambandi Pólland. Ég hygg að í Suður-Kóreu sé markaðsskipulag, en það er jafnljóst það sem hv. þm. sagði, að í báðum þessum löndum eru laun miklu lægri en laun hér á landi. En þótt laun séu miklu lægri þá getur sá þáttur í verði þjónustunnar eða smíðanna ekki leitt til þess að hægt sé að tala um undirboð. Því ef launin eru eins og eðlilegt er á þeim stað sem verkið var unnið, þá telst það ekki vera undirboð. Vandinn er sá, eins og kemur fram í reglugerðardrögunum, að setja sér viðmið. Hvað er undirboð og við hvað á að miða þegar ekki er um að ræða kannski eðlilegt verð í viðkomandi landi, heimsmarkaðsverð er ekki til eins og á viðgerðum. Við hvað á að miða? Nefndin, hópurinn eða starfsfólk fjmrn., réttara sagt, sem vann að gerð þessara draga, kaus að setja þessa viðmiðun sem hv. þm. réttilega bendir á að er kannski ekki mjög auðveld til þess að vinna eftir. En á meðan ekki er til neitt betra þá held ég að það hljóti að vera eðlilegt að hafa þessa viðmiðun í reglugerðardrögunum. Verði menn hins vegar sammála um annað og finni aðra betri aðferð er auðvelt að breyta reglugerðinni. Loks var minnst á það af hv. þm. að tíminn sem þetta tæki væri langur, ferlið væri flókið og það væri verið að gæta andmæla og upplýsingaréttar af hálfu þeirra sem málið kæmi við með þeim hætti að viss hætta skapaðist á því að þetta tæki sem við erum að fá hér heimild til að beita bíti ekki eins vel og við ætluðumst til og við viljum. Það kann að vera að tækið sé ekki eins auðvelt í notkun og ýmsir vilja, en við verðum þá jafnframt að gæta þess að fara að settum lögum, að reglum og að koma þannig fram við viðskiptaaðila íslenskra fyrirtækja á erlendum vettvangi að það sé ekki gerður munur á því og þeim aðferðum sem við beitum gagnvart íslenskum fyrirtækjum. Við verðum með öðrum orðum að gæta okkar á því að andmælaréttur og upplýsingar komist til skila til þeirra sem hagsmuna hafa að gæta. Ég tel, virðulegur forseti, að það sé vissulega rétt sem kemur fram hjá hv. þm. að þetta er flókið ferli, tækið er ekki jafnöflugt og það gæti virst. En eftir sem áður þá tel ég fulla ástæðu til þess að frv. verði að lögum. Það verði farið af stað með því að nota þau reglugerðardrög sem hér liggja fyrir, en vankantarnir verði síðan af reglugerðinni sniðnir þegar til framkvæmdanna kemur. Ég skal hins vegar taka fúslega undir það að ég hef mínar efasemdir um að allt breytist í einni andrá um leið og búið er að samþykkja frv. og búið er að setja reglugerðina því Ísland er ekki eina landið sem hefur fengist við þetta erfiða vandamál og ekki komist til botns í því hvernig best er að leysa það, sem sannast best á því að ríki grípa yfirleitt ekki til undirboðstolla og jöfnunartolla. Þau dæmi sem þekkjast helst um tolla á innflutning hjá siðuðum þjóðum byggjast á allt öðrum sjónarmiðum eins og t.d. varnarsjónarmiðum og miðast yfirleitt við vörutegundir þar sem um er að ræða heimsmarkaðsverð. Þannig að málið er þess vegna flókið og erfitt þegar verið er að kaupa samsetta vöru eða samsetta þjónustu. Þetta vil ég að komi fram þannig að menn haldi ekki að við höfum himin höndum tekið þó að þetta frv. sé samþykkt. Það er fyrst og fremst viðleitni til þess að nota öll þau tæki sem við megum nota í viðskiptum við aðrar þjóðir. Hinu er svo ekki að leyna að aðrar þjóðir hafa yfirleitt gripið til einhvers konar ríkisstyrkja. Það hafa Norðmenn gert og það hafa auðvitað margar þjóðir gert til þess að svara niðurgreiðslu annarra þjóða. En það er einmitt úr slíku ástandi sem við viljum komast og sem flestallar ríkisstjórnir í heiminum vilja komast og út á það gengur m.a. það starf sem nú fer fram á vegum GATT og hefur skilað nokkrum árangri að undanförnu en er þó enn þá í gangi og heilmikið á eftir að gerast í því máli. Það voru sérfræðingar ráðuneytisins sem fjölluðu um þetta mál og það var mikilvægt að um málið væri víðtækt samkomulag meðal ráðuneytanna. Ég vil gjarnan beita mér fyrir því að athugasemdir og tilmæli frá hv. iðnn. verði til skila haldið og þau verði tekin saman og skoðuð vandlega í ráðuneytinu, en ég legg þó fyrst og fremst áherslu á það að frv. verði samþykkt þannig að það sé þó einhver möguleiki á því að nota það tæki sem hér er verið að smíða fyrir íslenskan iðnað og íslenska framleiðslu fyrst og fremst.

Frú forseti. Ég tel að það sé fengur að þessari lagasetningu og styð hana út af fyrir sig. En það er alveg rétt að orði komist hjá hæstv. fjmrh. að við höfum ekki himin höndum tekið þó að þessi lög verði samþykkt. Stjórnvöld hafa hér fengið vopn sem hægt er að beita ef vilji er fyrir hendi. Ég held hins vegar að þessu vopni verði ekki beitt í tíð núv. ríkisstjórnar a.m.k. og þá þegar af þeirri ástæðu að utanrrn. er gert að úrskurðaraðila. Það þykir mér nokkuð mikill galli. Þar að auki bítur þetta vopn ekki nema suma. Ef við snúum okkur t.d. að skipasmíðum, þá bítur þetta vopn á Pólverja ef því er beitt. Hins vegar bítur þetta vopn ekki á Norðmenn því þeir eru á Evrópsku efnahagssvæði og þar af leiðandi í brynju fyrir þessu vopni. Þetta vildi ég láta koma fram, frú forseti. Ég held sem sagt að það sé rétt að setja þessi lög. Þau eru hins vegar ekki gallalaus, þ.e. hér er ekki um að ræða vopn sem tryggir okkur gegn undirboðum ef þau koma ekki af Evrópsku efnahagssvæði.

Virðulegur forseti. Ég ætla ekki að mótmæla stuðningi hv. þm. við frv., ég þakka hann. En varðandi Norðmenn þá vil ég að það komi hér fram að íslenska ríkisstjórnin samþykkti eftir áramótin að veita 40 millj. kr. sem jöfnunaraðstoð til skipasmiðjanna og það er auðvitað aðgerð til þess að svara niðurgreiðslum af hálfu Norðmanna. Ég vil jafnframt taka fram að íslenska ríkisstjórnin hlýtur, hver sem hún er á hverjum tíma, að mótmæla ríkisstyrkjum Norðmanna og annarra EES-þjóða, enda er gert ráð fyrir því af hálfu bandalagsins að þeir séu tímabundnir þótt enn hafi verið lengdur fresturinn. Og loks vegna undirboða á efnahagssvæðinu þá vil ég að það komi skýrt fram að Samkeppnisstofnun, íslenska samkeppnisstofnunin, fer með það vald að dæma undirboð á öllu gagnvart íslenskum fyrirtækjum á öllu Evrópska efnahagssvæðinu.

Frú forseti. Það ber auðvitað að þakka það að hæstv. ríkisstjórn hefur sýnt lit á því í tíð núv. hæstv. iðnrh. að verja íslenskan skipasmíðaiðnað. Hins vegar duga þessar 40 millj., þó þær séu góðra gjalda verðar, óskaplega skammt í því að ráða við Norðmenn í þessu efni. Ég tel að það hafi orðið þáttaskil þegar hæstv. núv. iðnrh. tók eftir því að skipasmíðaiðnaðurinn í landinu stóð illa. Það gerði fyrrv. hæstv. iðnrh. ekki. Og það er ekki nema gott um það að segja að ríkisstjórnin reyni að rétta hlut hans en betur má ef duga skal.

Virðulegi forseti. Ég ætla að þakka hæstv. fjmrh. fyrir þau svör sem hann gaf og fara um þau nokkrum orðum. Í fyrsta lagi varðandi utanrrn. verð ég að segja eins og er að ég tel að það sé slæmt að utanrrn. skuli hafa úrskurðarvald í þessum málum við tilteknar aðstæður þó um sé að ræða túlkun samninga sem við erum aðilar að. Ég tel að eðlilegra hefði verið að fjmrn. hefði ráðið þessu máli. Það hefði haft ráðgjafarnefnd með sér og síðan hefði utanrrn. út af fyrir sig getað beitt sér á öðrum vettvangi til þess að reyna að hnekkja niðurstöðum fjmrn. En ég tel að það sé mjög skrýtið og í raun og veru úr öllu eðlilegu samhengi við þær reglur sem gilda í Stjórnarráði Íslands að utanrrn. ráði úrslitum í málum af þeim toga sem hér eru uppi á borðinu. Í öðru lagi vil ég endurtaka það að ég óttast að það ferli sem hér er gert ráð fyrir, varðandi það að sanna hvort um sé að ræða undirboð, sé allt of langt og allt of flókið. Mér er sem ég sjái þá íslensku atvinnurekendur og skipasmíðastöðvar sem hafa tæknilega burði til þess að standa í því málavafstri sem bersýnilega er gert ráð fyrir í reglugerðardrögunum eins og þau eru. Þau eru allt of flókin. Auðvitað er það alveg rétt hjá hæstv. fjmrh. að þessu er hægt að breyta í tímans rás, það er þó í höndum ráðherra og þarf ekki að bera það aftur fyrir þingið ef þetta hefur orðið að lögum. En ég segi það alveg eins og er að ég óttast að þetta ferli sé allt of flókið, það taki allt of langan tíma og skili þar af leiðandi ekki þeim árangri sem þarf og þau verkefni sem um er að ræða séu farin úr landi eða fyrirtækið á hausinn áður en niðurstaða úr rannsóknum liggur fyrir. Það stendur einhvers staðar í reglugerðardrögunum að þetta ferli eða rannsókn megi þó ekki taka meira en eitt ár frá því að rannsóknin hefst. Rannsóknin hefst þó ekki alveg strax því fyrst á að leita til samráðsnefndarinnar, síðan á hún að meta hvort eðlilegt er að hefja rannsókn, síðan á rannsóknin að auglýsast í Lögbirtingablaðinu og frá þeim tíma að rannsóknin hefur verið auglýst og þangað til henni lýkur þá má í hæsta lagi líða heilt ár. Og mér er sem ég sjái íslenska útgerðaraðila bíða eftir slíkum niðurstöðum með sín skip í heilt ár eftir að pappírsmylla fjmrn. hefði komist til botns í máli af þessu tagi. Þannig að ég óttast að þessi flækja geri það að verkum, því miður, þó að það sé vafalaust góður hugur hjá hæstv. fjmrh. og öðrum á bak við málið, að sú góða meining geri enga stoð þegar upp er staðið fyrir iðnaðinn og þó kannski alveg sérstaklega skipasmíðaiðnaðinn í landinu. Hitt er auðvitað alveg rétt hjá hæstv. ráðherra að þetta er ekkert einfalt mál, m.a. það að það verður að tryggja það og búa þannig um hnútana að andmælarétti viðkomandi aðila sé að fullu til skila haldið. Við verðum einnig að búa þannig um hnútana að það sama gildi um okkur annars staðar og um aðra hjá okkur. Þannig að málið er engan veginn einfalt, það er alveg hárrétt hjá hæstv. ráðherra, en ég ítreka að ég óttast að eins og um hnútana er búið sé gengið óþarflega langt í varfærnisátt. Það er þannig að þetta stjórnkerfi hjá okkur hefur verið tregt til að beita reglum af þessu tagi. Það hefur verið það. Það er ekki vegna sleifarlags einstakra ráðherra eða stjórnmálamanna eingöngu eða fyrst og fremst að ekki hafa verið settar reglur af þessum toga heldur vitum við auðvitað að sumar reglur og ýmsir þættir af því tagi sem hér er verið að ræða um eru svo að segja eins og eitur í beinum ákveðinna valdamikilla embættismanna kerfinu án þess að það sé hægt að kenna þeim um, því það eru ráðherrarnir sem bera ábyrgðina, en þessir valdamiklu embættismenn hafa sitt að segja. Það sem er kannski alvarlegast í þessu er svo líka að Evrópska efnahagssvæðið, eins og það lítur út núna og okkar samningur og aðild að þeim samningi, ver ríkisstyrkina áfram á EES-svæðinu. Þetta er næstum að segja algjörlega óleysanlegur vandi gagnvart samkeppni við norskar skipasmíðastöðvar alveg sérstaklega. Þannig háttar til að Norðmenn eru, eins og allir vita, með fastar hlutfallsgreiðslur af kostnaði við skipasmíðaverkefni hjá sér en þar fyrir utan nota þeir byggðastyrki til að greiða niður jafnvel allan stofnkostnað við einstakar skipasmiðjur eða skipasmíðaverkefni. Mér er kunnugt um að í Norður-Noregi var ekki fyrir löngu reist ný og stór glæsileg skipasmíðastöð sem öll er byggð fyrir peninga úr ríkissjóði eða almannasjóðum með einhverjum hætti  Samningurinn um Evrópskt efnahagssvæði dugir ekkert í þessum efnum vegna þess að þar eru ríkisstyrkir í skipasmíðum undanþægir. Fyrst var það samkvæmt bókuninni út árið 1994, ef ég man rétt, og síðan var sú bókun framlengd a.m.k. út árið 1995. Það er alveg ljóst að þessi bókun verður ekki framlengd endalaust en mér segir svo hugur um að hún verði framlengd býsna lengi vegna þess að forustumenn þessara veiku skipasmíðastöðvar á Evrópsku efnahagssvæði hafa þrátt fyrir allt mikil pólitísk áhrif í Evrópusambandinu og á hinu Evrópska efnahagssvæði. Þess vegna óttast ég að þrátt fyrir jöfnunaraðstoðina og allt það sé það í raun þannig að við séum búin, nema við gerum eitthvað annað, að gefast upp gagnvart skipasmíðum í Noregi, dæma okkur til þess að tapa þeim slag. Við getum kannski keppt við Pólverja eins og þau dæmi líta út, en að öðru leyti óttast ég að þetta sé langtímavandi. Spurningin er sú að því er varðar skipasmíðaiðnaðinn: Hvað á þá að gera? Þá komum við að öðrum verkefnum en þeim sem eru beinlínis á dagskrá undir þessum lið, hæstv. forseti, á dagskrá fundarins? Hæstv. fjmrh. nefndi þó jöfnunaraðstoðina sem er upp á 40 millj. og er út af fyrir sig þakkarvert. Það er út af fyrir sig stórkostleg framför að fá þessa jöfnunaraðstoð samþykkta. Vandinn er sá að hún er þegar búin. Samkvæmt upplýsingum sem iðnn. fékk frá iðnrn. fyrir nokkrum dögum þá er þessi jöfnunaraðstoð upp á 40 millj. kr. þegar búin. Umsóknir eru um miklu stærri upphæð. Það er því bersýnilegt að þessi litla jöfnunaraðstoð hefur þó hjálpað til. Staðreyndin er sú að skipasmíðaiðnaðurinn var svo að segja dauður og er svo að segja dauður þannig að það munaði um allt og jöfnunaraðstoðin upp á 40 millj. kr. sem var ákveðin hjálpaði pínulítið. Það eru nokkur fyrirtæki aðeins að tygja sig af stað og mér er kunnugt um að það er verið að leita eftir því hvort íslenskar skipasmíðastöðvar geta e.t.v. tekið inn eins og eitt eða tvö nokkuð myndarleg verkefni ef þær geta staðið í lappirnar að öðru leyti. Þá verða menn að fara í endurfjármögnun á þessari iðngrein sem er þrotin að kröftum, eiginfjárlaus í raun og veru. Í þeim efnum má margt nefna, m.a. nauðsyn þess að skipasmíðastöðvarnar á Íslandi, sem eru margar, sameinist um einhverja tiltekna þætti og komi á skipulagðri verkaskiptingu sín á milli vegna þess að það er alveg ljóst að við getum ekki rekið fjölda skipasmíðastöðva í landinu. Og gráupplagt er það alla vega að skipasmíðastöðvar á Faxaflóasvæðinu taki upp skipulega samvinnu sín á milli. Ég vil sem sagt ljúka þessari umræðu með því að segja að ég ætla að greiða frv. atkvæði en ég segi jafnframt og tek undir það sem fram kom m.a. hjá hæstv. ráðherra og hv. 1. þm. Norðurl. v. að þetta leysir ekki allan vanda. Það er mjög langt frá því og ég óttast að þetta leysi minni vanda en það gæti leyst ef þetta væri ekki svona flókið í bak og fyrir eins og reglugerðardrögin líta út fyrir að vera. Sérstaklega væri það gott ef utanrrn. yrði byggt út úr dæminu vegna þess að þar væri þá glæta í því. En með utanrrn. sem úrskurðaraðila eins og það er mannað í dag, kaþólskari en allir páfar í heimi, þá er ekki mikil von í þessu.

Virðulegi forseti. Ég tek það fram að ég tala ekki fyrir hönd Vatíkansins enda ekki kaþólskari en páfinn en utanrrh. er ekki viðstaddur. Þar sem umræðan hefur nokkuð farið út í það að ræða um skipasmíðaiðnaðinn og hv. þm. ræddi um nokkur mikilvæg atriði sem snerta skipasmíðaiðnaðinn þá vildi ég, af því að hann hafði áhyggjur af því að stjórnvöld sinntu ekki þessum iðnaði nægilega mikið, láta það koma fram, þó ekki væri nema umræðunnar vegna, að stjórnvöld hafa beygt sig fyrir því að bæði Fiskveiðasjóður og Iðnlánasjóður hafa lagað sínar lánareglur meira en var vegna þarfa innanlandsiðnaðarins. Ég tel það mjög til bóta og vil að það komi fram við þessa umræðu að þar hefur orðið breyting á vegna þess að stjórnvöld beittu sér fyrir breytingum á reglugerðum þessara sjóða. Ég vil jafnframt, þó að það séu ekki nein andmæli heldur kannski þvert á móti, lýsa því yfir að ég er sammála hv. þm., formanni iðnn., að það þarf að horfa á þessa grein í heilu lagi og aðgerðir þurfa að miðast við að styrkja stöðu hennar. Þar kemur kannski tvennt að auki til greina. Það er í fyrsta lagi að sameina kraftana og auka samvinnu, kannski ekki síst á Faxaflóasvæðinu, og hitt að efna ekki til nýrra fjárfestinga á kostnað ríkisins sem gera það eitt að toga verkefni frá öðrum innlendum aðilum og færa til annarra fyrir nýjan aukinn kostnað.

Hæstv. forseti. Ég vil út af fyrir sig taka undir ýmislegt af því sem hæstv. fjmrh. sagði núna og sérstaklega undirstrika það að til þess að rétta við skipasmíðaiðnaðinn þurfa menn að grípa til samþættra og víðtækra aðgerða. Ég teldi að það væri alveg fráleitt að fara á einhverjum einum stað inn í málið án þess að reyna að horfa á heildarsviðið um leið. Eitt af því sem þarf að gerast er að taka á þeim reglum sem gilda hjá hinum opinberu lánasjóðum eins og hæstv. ríkisstjórn hefur gert. Það næsta sem þarf að gerast er svo það að bankarnir láti eiga sig að veita sérstakar ábyrgðir vegna undirboðs skipasmíðaverkefna erlendis sem eru bersýnilega notuð til þess að brjóta niður það litla sem eftir er af íslenskum skipasmíðaiðnaði. Ef hæstv. fjmrh. gæti beitt sér fyrir því við kollega sinn, hæstv. viðskrh., þá hygg ég að við færum að skilja sáttir svona í öllum meginatriðum.

Virðulegi forseti. Samgn. hefur fjallað um frv. til laga um breytingu á skipulagi ferðamála, nr. 79/1985, með síðari breytingum. Nefndin hefur fengið á sinn fund Jón Birgi Jónsson, ráðuneytisstjóra í samgrn., og Ragnhildi Hjaltadóttur skrifstofustjóra sem og Birgi Þorgilsson, formann ferðamálaráðs. Umsagnir um frv. bárust einnig frá nokkrum aðilum. Helstu breytingar á frv., eins og það var lagt fram, eru þær að felld verður úr gildi skylda ferðamálaráðs til að halda a.m.k. fjóra fundi á ári og þess í stað er lögfest skipan framkvæmdanefndar á vegum ferðamálaráðs. Sú framkvæmdanefnd hefur þegar verið stofnuð en skortir lagastoð til þess að ákvarðanir hennar í umboði ferðamálaráðs geti verið gildandi. Þessi skipan stefnir að því að gera starfsemi á vegum ferðamálaráðs virkari og auðveldari í vöfum, að ekki sé skylt að kalla saman fjölmennan hóp eins og ferðamálaráð a.m.k. fjórum sinnum á ári en þess í stað geti framkvæmdanefnd starfað í umboði þess. Enn fremur er felldur á brott sá kafli laganna sem fjallar um Ferðaskrifstofu ríkisins sem ekki er lengur til og hefur verið seld öðrum aðilum. Þá er í þriðja lagi breytt nokkuð leyfisveitingum til reksturs ferðaskrifstofa, sem hafa verið tímabundin, og heimilað að flokka slík leyfi eftir eðli starfsemi og breytt ákvæðum um tryggingar ferðaskrifstofa þannig að tryggingin taki eingöngu til neytendaverndar. Heimilað er að ferðaskrifstofur sameinist um að setja slíka tryggingu sem getur orðið hagkvæmt þegar um smáa aðila er að ræða á sviði ferðamála. Enn fremur eru í frv., eins og það var lagt fram, breytingar á skipan Ferðamálaráðs en nefndin leggur til að þær greinar frv. sem að því lúta, sem eru 2. og 10. gr. þess, falli brott til að greiða fyrir því að þau ákvæði frv. sem samkomulag er um að séu mjög til bóta komist fram. Um þau ákvæði sem fjallað er um í 2. og 10. gr. var nokkur ágreiningur og engin ástæða til að tefja hin þýðingarmeiri ákvæði frv. með því að stefna framgangi frv. í hættu með því að halda fast við þau efnisatriði sem ollu ágreiningi. Nefndin leggur til að frv. verði samþykkt með þeim breytingum sem tillaga er flutt um á þskj. 1130 en fulltrúar stjórnarandstöðuflokkanna í samgn. skrifa þó undir nál. með fyrirvara.

Virðulegi forseti. Hér er komið frv. sem leiðir af samningnum um Evrópska efnahagssvæðið. Í sjálfu sér er margt jákvætt í frv. því verið er að tryggja hagsmuni neytenda eins og kom fram hjá frsm. nefndarinnar og formanni. Hins vegar hafa verið teknar út úr frv., eins og hann réttilega gat um, tvær greinar sem upphaflega voru og ollu talsverðum ágreiningi innan nefndarinnar. Ég hef skrifað undir frv. með fyrirvara. Hann felst einkum í því að hér erum við að taka á okkur skuldbindingar vegna EES-samningsins en ekki vegna þess að menn hafi sjálfir talið það rétt sem auðvitað hefði getað komið þrátt fyrir að við værum ekki aðilar að samningnum. Í öðru lagi er hér verið að taka inn sérstaklega rétt neytenda en aftur á móti fellt út úr tryggingu almenn rekstrarábyrgð. Þó að ég telji rétt, eins og ég sagði, að tryggja hagsmuni neytenda með þessu þá sé ég ekki að endilega að það hefði þurft að fylgja með í kaupunum að minnka aðra ábyrgð. Að öðru leyti hef ég ekki sérstakt við þetta frv. að athuga. Ég vil þó vekja athygli á því í umræðum að aðrir nefndarmenn samgn. sem hafa skrifað undir með fyrirvara eru ekki í salnum. Ég veit að þeir voru á fundi fram eftir nóttu, allir með tölu, og það er e.t.v. eðlilegt að fara fram á það við virðulegan forseta að það verði kannað hvort þeir séu komnir í hús og geti gert grein fyrir sínum fyrirvara áður en umræðu um málið lýkur.

Þeir hv. þm. sem skrifa undir nál. með fyrirvara eru ekki í húsinu. Þeim gefst væntanlega tækifæri við 3. umræðu að skýra sinn fyrirvara.

Hæstv. forseti. Samgn. hefur fjallað um frv. þetta til laga um alferðir og hefur fengið á sinn fund Jón Birgi Jónsson, ráðuneytisstjóra samgrn., Ragnhildi Hjaltadóttur, skrifstofustjóra í sama ráðuneyti, og Birgi Þorgilsson, formann ferðamálaráðs. Þá bárust nefndinni umsagnir frá Félagi íslenskra ferðaskrifstofa, ferðamálaráði Íslands, Flugleiðum og Neytendasamtökunum. Frv. er öðrum þræði flutt til þess að fullnægja ákvæði EES-samninga þar sem eru skuldbindingar fyrir okkur Íslendinga að lögfesta sambærilegar reglur um það sem hér er kallað alferðir, en hefur áður í daglegu tali verið kallaðar pakkaferðir, og gilda í öðrum EES-löndum og hafa verið lögfestar í okkar nágrannalöndum. Hér er um að ræða aukin réttindi neytenda, þ.e. þeirra sem ferðast á vegum ferðaskrifstofa í svokölluðum alferðum. Það skal tekið fram að fulltrúar ferðaskrifstofa töldu að því fylgdi nokkur kostnaður fyrir ferðaskrifstofurnar að taka á sig þær auknu skyldur sem frv. felur í sér en létu þess jafnframt getið að hjá því yrði naumast komið. Þrátt fyrir það að frv. yrði ekki lögfest yrði naumast hjá því komist að taka á sig sambærileg réttindi fyrir aðila sem ferðast á vegum íslenskra ferðaskrifstofa og ferðast á vegum annarra ferðaskrifstofa í nálægum löndum. Þess er getið að í ferðamálum eru óglögg landamæri og sala á ferðum á vegum einstakra ferðaskrifstofa lýtur ekki endilega landamærum. Það er skoðun nefndarinnar að rétt sé að lögfesta frv. og telur nefndin eðlilegt að hérlendis séu í gildi sams konar reglur um neytendavernd í ferðaþjónustu og eru í þeim löndum Evrópu sem Íslendingar sækja mest til og hafa mest samskipti við. Nefndin leggur því til að frv. verði samþykkt óbreytt. Fjarverandi afgreiðslu málsins var Jóna Valgerður Kristjánsdóttir en þrír nefndarmenn, fulltrúar stjórnarandstöðuflokkanna skrifa undir nál. með fyrirvara.

Virðulegi forseti. Þessi tvö frv. tengjast að nokkru leyti, þ.e. í frv. um skipulag ferðamála er að nokkru vitnað í þetta frv. Það tekur ekki á tryggingum en er frekari skýringar á því sem áður hefur verið kallað pakkaferð. Þó ég hafi ekki verið viðstödd afgreiðslu þessa máls úr nefnd, vil ég taka það fram að ég er ekki sammála því að það þurfi að afgreiða þetta frv. núna. Bæði er að það hefur verið mjög lítið fjallað um það innan samgn., kannski verið tekið fyrir á tveimur fundum, öðrum sem ég hef ekki verið á, og það hafa borist nokkrar umsagnir um það sem ég tel að réttara hefði verið að skoða betur og fá til viðtals einhverja af þeim aðilum sem hafa sent inn athugasemdir. Í fyrsta lagi er mín athugasemd við nafnið, þ.e. alferðir. Ég tel ekki hægt að fallast á að það eigi akkúrat að gilda um slíka samsetningu á þjónustu og segir í 2. gr. frv., með leyfi forseta: ,,Í lögum þessum merkja eftirfarandi hugtök: Alferð er fyrir fram ákveðin samsetning ekki færri en tveggja eftirfarandi atriða,`` --- og síðan eru þau talin upp: ,,a. flutnings, b. gistingar, c. annarrar þjónustu við ferðamenn sem tekur til verulegs hluta ferðarinnar.`` Getur alferð verið bara gisting og önnur þjónusta sem tekur til einhvers hluta ferðarinnar en er ekki í ferðinni í sjálfu sér? Þá erum við farin að tala um alferð sem er í rauninni ekkert ferðalag. Mér finnst þetta því ekki alveg nógu góð skýring fyrir utan það að alferð er nokkuð villandi hugtak því í því mundi geta falist að allt mögulegt væri innifalið í þessari ferð. Það er ekki endilega skilgreiningin sem kemur hér fram að þarna séu bara einhver tvö atriði. Mér finnst nafnið á frv., nafnið á þessari ferð sem verið er að skilgreina, vera villandi og óska eftir því að þetta væri skoðað betur og reynt að finna betra nafn á þessa þjónustu. Síðan hafa komið ákveðnar athugasemdir. Í fyrsta lagi hafa komið athugasemdir frá Félagi íslenskra ferðaskrifstofa, sem eru dagsettar í apríl 1994. Þar segir, með leyfi forseta, um 2. gr.: ,,Skilgreining á alferð er ekki fullnægjandi. Ekki er skýrt hvað felst í ,,fyrir fram ákveðin samsetning``. T.d. má nefna að hér er einungis um að ræða ferðir eins og lýst er í bæklingum eða verðskrám ferðaskrifstofa og hvað ef gerð er breyting á ferðinni að ósk farþega? Getur samsetningin átt sér stað um leið og bókun er gerð, t.d. með því að auk flugs er bókað hótel upp úr alþjóðlegri hótelbók eða í gegnum alþjóðlegan hótelmiðlara eða hótelhring? Þarf sala allra eða beggja atriða ferðar að eiga sér stað á sama tíma?`` Við 7. gr. er eftirfarandi athugasemd: ,,Ekki kemur fram hvort farkaupi geti gert kröfu um verðlækkun, t.d. vegna gengisbreytingar síðustu 20 daga fyrir brottför. Hér hlýtur að gilda gagnkvæmni. Ef ferðaheildsali getur ekki krafist hækkunar á verði ferðar þá geti farkaupi ekki krafist lækkunar.`` Um 10. gr. segir Félag íslenskra ferðaskrifstofa: ,,Samkvæmt athugasemdum má gera ráð fyrir að ekki sé hægt að krefjast skaðabóta fyrir hugsanlegt tjón sem felst í því að alferð á sér ekki stað eins og samið var um. Félag íslenskra ferðaskrifstofa telur þetta óþarflega veikt orðalag. Óeðlilegt er að farkaupi geti átt rétt á skaðabótum þó að ferð sé aflýst eða breytt verulega, umfram endurgreiðslu á innborgun og öðrum fjárútlátum sem hann hugsanlega kann að hafa orðið fyrir. Ekki komi til skaðabóta t.d. vegna vinnutaps eða vegna þess að einhver ferðamöguleiki eða ferðatilboð er ekki lengur til staðar.`` Í lokin á þessum athugasemdum, þær eru reyndar fleiri, segir: ,,Félag íslenskra ferðaskrifstofa telur því einsýnt að innihald 7. gr. tilskipunarráðsins þurfi á einhvern hátt að koma fram í þessum lögum um alferðir.`` Það kemur fram að Félags íslenskra ferðaskrifstofa er ekki ánægt með það hvernig þetta frv. hefur verið sett fram. Það er verulega verið að auka ábyrgð ferðaskrifstofa og það er út af fyrir sig gott því við höfum vitað til þess að farkaupar, eins og hér er skilgreint, hafa orðið fyrir verulegu tjóni ef ferðaskrifstofur hafa orðið gjaldþrota. En það er verið að tryggja það aftur á móti í hinu frv. sem við vorum að ræða áðan um skipulag ferðamála. Þar koma inn í lög um skipulag ferðamála ákveðnar tryggingar. Ég held því að það hefði ekkert legið á að ljúka þessu frv. fyrir vorið. Það má einnig nefna að það kom fram hjá Neytendasamtökunum vafi á því hvernig skilja eigi 14. gr. frv. þar sem talað er um skaðabætur og þær eigi aðeins að vera í samræmi við alþjóðasamninga. Í 14. gr. segir, með leyfi forseta: ,,Ferðaheildsali eða ferðasmásali geta takmarkað skaðabætur sem þeim ber að greiða skv. 13. gr. í samræmi við takmarkanir sem kveðið er á um í landslögum eða alþjóðasamningum, sem gilda um einstaka þætti alferðar.`` Því segja Neytendasamtökin að þetta geti leitt til þess að alþjóðasamningar gildi um bótagrundvöll en ekki bara um bótaupphæð og einstakar EES-þjóðir hafa ekki verið sammála um það hvor lausnin sé réttari. Það er því einnig ágreiningur um skilning á þessari grein og ég tel að því miður sé margt enn óljóst í þessu frv. Það kemur einnig fram í athugasemdum með frv. að það sé verið að skoða þetta nánar hjá Evrópusambandsþjóðum og engan veginn víst að það sem sett er fram í frv. sé það sem muni gilda. Það þurfi sem sagt að skoða þetta nánar, menn séu ekki sammála um útfærsluna á þessu. Mér sýnist að verði þetta frv. samþykkt á Alþingi fyrir vorið stefni í að það verði jafnvel orðið marklaust að hausti og þurfi þá að skoða það upp á nýtt. Ég sé ekki tilganginn með því að ljúka þessu núna, virðulegi forseti.

Virðulegi forseti. Hv. 6. þm. Vestf. var því miður ekki á þeim fundi þar sem lokið var umfjöllun um þetta mál. Á þann fund kom Birgir Þorgilsson, sem er formaður ferðamálaráðs og gjörkunnugur starfsemi ferðaskrifstofa. Þar var hann spurður í þaula um þau atriði sem helst þóttu óljós í málinu og gaf hann um þau glögg svör. Ég tel að það sé misskilningur, sem kom fram hjá hv. ræðumanni og hafði komið fram í nefndinni, að hægt sé að selja það sem kallað er alferð án þess að um ferðalag sé að ræða. Pakkinn eða alferðin getur hins vegar tekið til þess hluta ferðalagsins sem lýtur að gistingu og þjónustu en ekki fargjaldsins en það getur ekki gerst án þess að ferð sé farin. Það er alveg tvímælalaust og alveg skýrt og þarf ekki um það frekar að ræða. Það var talið af hálfu fulltrúa ferðaskrifstofa að ferðaskrifstofurnar mundu væntanlega þurfa að kaupa tryggingar gagnvart þeirri auknu neytendavernd sem frv. felur í sér. Það var jafnframt talið að þó svo að ekki yrði um lögfestingu þessa máls að ræða mundu ferðaskrifstofurnar ekki treysta sér til annars en að hafa sambærileg réttindi fyrir farþega í sínum ferðum og t.d. norskar, danskar og aðrar ferðaskrifstofur í kringum okkur hafa þegar þær selja sínum farþegum og ýmsar þeirra selja ferðir til Íslands. Varðandi það atriði að þessum hluta alþjóðasamninga kunni að verða breytt sem hafa komið fram raddir um frá Bretlandi, ef ég man rétt, þá er engin vissa fyrir því hvenær það gerist eða hvort það gerist. Verði breytingar á lögum og samningum sem um þennan þátt ferðamála fjalla hjá öðrum þjóðum þá getum við Íslendingar auðvitað tekið það upp til að færa það til samræmis fyrir okkar farþega. En það veit enginn hvenær það gerist og er að mínum dómi hið mesta óráð að bíða eftir því að það kunni að gerast einhvern tímann í framtíðinni. Eftir þá athugun sem fram fór á frv., einkanlega á síðasta fundi nefndarinnar en það hafði verið rætt á allnokkrum fundum, þá tel ég mig mega segja að nefndarmenn sem voru viðstaddir séu frv. sammála. Á hinn bóginn höfðu menn ýmsir hverjir --- það er kannski of sterkt að segja athugasemdir, en þeir voru ekki ánægðir með þetta nafn, alferðir, 

Virðulegi forseti. Það er einmitt það sem hefur komið fram og hefur ekki skýrst nægilega vel að það er hægt að selja alferð sem er kannski bara gisting og þjónusta en engin ferð. Og þó að menn þurfi að fara á staðinn til þess að fá þessa gistingu og þjónustu þar sem hún er seld þá er það fargjald ekki selt með í þjónustunni. Menn geta farið það á eigin vegum og keypt síðan einhverja gistingu og þjónustu úti í sveit án þess að nein ferð sé með í því. Þetta er aðeins eitt atriði í sambandi við það að ég tel ekki rétt að þetta heiti alferð. Við þekkjum þetta undir nafninu pakkaferðir og þó það sé kannski ekki nógu góð íslenska þá er það búið að vinna sér ákveðna hefð að kaupa pakkaferðir og það held ég að verði kannski notað áfram þó svo að við breytum þessu. En það er auðvitað alveg rétt sem hv. formaður nefndarinnar segir að allir nefndarmenn skrifuðu undir þetta og hljóta þar af leiðandi að vera þessu frv. samþykkir. Ég var fjarverandi þegar fjallað var um þetta á síðasta fundi og þá hafa e.t.v. komið fram einhverjar þær skýringar sem ég hef ekki heyrt. Ég vil þó endurtaka að ég sé ekki að það hefði verið neitt nauðsynlegt að ljúka þessu frv. á svo stuttum tíma. Það hefði alveg verið hægt að bíða með það. Ég hygg að þó að hér sé um neytendavernd að ræða og ferðaskrifstofur hafi sagt að þær þurfi að fylgja öðrum í því efni þá hefði það gerst hvort sem þetta frv. yrði að lögum eða ekki. Ég tel ekki tímabært að afgreiða það af þeim sökum vegna þess að ég tel að það þurfi aðeins meiri umfjöllun.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir brtt. og nál. efh.- og viðskn. vegna frv. til laga um breytingu á lögum nr. 94/1986, um kjarasamninga opinberra starfsmanna. Í frv. er gert ráð fyrir því í stuttu máli að starfsfólk sveitarfélaga falli undir Atvinnuleysistryggingasjóð og þiggi bætur úr honum. Sveitarfélögin greiða tryggingagjald til Atvinnuleysistryggingasjóðs en hafa hingað til þurft að standa sjálf undir bótum til þeirra launþega sem verða atvinnulausir sem starfsmenn þeirra. Nefndin hefur fjallað um frv. og á hennar fund komu fulltrúar fjmrn. og einnig komu umsagnir um málið frá ASÍ, BHMR, BSRB, Sambandi ísl. sveitarfélaga og Tryggingastofnun ríkisins. Meginefni brtt. er að leggja það til að allir opinberir starfsmenn falli undir Atvinnuleysistryggingasjóð og að þeir verði ekki háðir neinum sérlögum hvað það snertir. Þetta þýðir í framhaldinu að það getur verið nauðsynlegt að endurskoða löggjöfina um atvinnuleysistryggingar, sérstaklega hvað varðar skipun stjórnar Atvinnuleysistryggingasjóðs þannig að bæði vinnuveitendasjónarmiðin og launþegasjónarmiðin á vettvangi hins opinbera fái þar hljómgrunn. Enn fremur leggur efh.- og viðskn. til að lög þessi öðlist gildi 1. júlí 1994.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir till. til þál. um samning milli Íslands, Noregs og Danmerkur fyrir hönd Grænlands um loðnustofninn á hafsvæðinu milli Íslands, Jan Mayen og Grænlands. Með þessari þáltill. fer ríkisstjórnin þess á leit að Alþingi heimili staðfestingu samnings milli Íslands, Noregs og Danmerkur fyrir hönd Grænlands um loðnustofninn á hafsvæðinu milli Íslands, Jan Mayen og Grænlands. Samkomulag náðist um texta samningsins á fundi í Kaupmannahöfn 11. og 12. þessa mánaðar. Ef staðfestur verður mun þessi samningur taka við af eldri samningi milli landanna sem seinast var gerður 18. maí 1992. Samkvæmt núgildandi samningi skal reynt að ná samkomulagi um leyfilegan hámarksafla fyrir hverja vertíð, en ef ekki næst samkomulag mun Ísland ákveða hámarksafla. Leitast skal við samkvæmt gildandi samningi að ákveða fyrir 1. júní ár hvert leyfilegan hámarksafla til bráðabirgða og fyrir 1. des. endanlegan leyfilegan hámarksafla fyrir vertíðina sem hefst 1. júlí og stendur til 30. apríl árið eftir. Aflinn skiptist þannig að 78% falla í hlut Íslands, 11% í hlut Grænlands, 11% í hlut Noregs. Íslenskum og norskum skipum er heimilt að veiða loðnu í lögsögu Grænlands og íslenskum skipum og skipum með grænlenskt fiskveiðileyfi er heimilt að veiða í lögsögu Jan Mayen. Um veiðar í íslenskri lögsögu er fjallað í 6. gr. samningsins. Heimildir eru takmarkaðar við norsk skip og grænlensk skip, þ.e. skip sem skráð eru í Grænlandi og fullnægja skilyrðum grænlenskra fiskveiðilaga um eignaraðild. Íslensk stjórnvöld geta einnig veitt fiskiskipum af öðru þjóðerni, sem fengið hafa grænlensk fiskveiðleyfi, veiðiheimildir. Í viðræðunum milli aðila hefur verið gengið út frá því að færeysk skip, sem hafa leyfi grænlenskra stjórnvalda til veiða á þeirra hlut, fái heimild til að veiða innan íslenskrar lögsögu. Veiðiréttindi takmarkast við nákvæmlega skilgreint svæði og tímabilið 1. júlí til 15. febrúar á hverri vertíð. Samningur þessi rennur út í lok yfirstandandi loðnuvertíðar, þ.e. 30. apríl 1994. Samningsdrögin sem hér um ræðir eru í grundvallaratriðum byggð á núgildandi samningi. Ákvæði um hlutfallslega skiptingu veiðiheimilda, ákvörðun leyfilegs hámarksafla og heimildir aðila til veiða í lögsögu hvers annars eru öll óbreytt. Í samningaviðræðunum lögðu Norðmenn og Grænlendingar mikla áherslu á að samningsákvæðum yrði breytt þannig að þessum þjóðum gæfist betri möguleiki á að nýta veiðiheimildir sínar. Flestar breytinganna í samningsdrögunum má rekja beint eða óbeint til þessara óska. Breytingarnar eru þessar helstar frá eldri samningi: 1. Alþjóðahafrannsóknaráðið miðar ráðgjöf sína um leyfilegan hámarksafla við að sá bráðabirgðakvóti sem ákveðinn er í upphafi vertíðar samsvari nokkurn veginn 2 / 3 hlutum endanlegs kvóta. Í samningnum er ákveðið að Norðmenn og Grænlendingar geti miðað sína hlutdeild af upphafskvótanum við þennan væntanlega kvóta þannig að í reynd geta þeir veitt 16,5% af bráðabirgðakvótanum. Jöfnuður næst þegar endanlegur kvóti er ákveðinn. 2. Bótareglum samningsins er breytt lítils háttar. Ef bráðabirgðakvótinn er aukinn minna en forsendur Alþjóðahafrannsóknaráðsins ganga út frá getur forgjafarákvæðið svokallað leitt til þess að Grænlendingar og/eða Norðmenn veiði meira en þeim ber. Þetta fá Íslendingar þá að fullu bætt í upphafi næstu vertíðar. Takist Grænlendingum eða Norðmönnum ekki að veiða sinn hlut af væntanlega kvótanum fellur hann bótalaust til Íslendinga. Sé kvótinn aukinn umfram hinn væntanlega kvóta skal Grænland og/eða Noregur fá bætur frá Íslandi á næstu vertíð að því marki sem Íslendingar veiða hlutfallslega meira úr viðbótinni. 3. Í sameiginlegri yfirlýsingu varðandi framkvæmd samningsins er kveðið á um að Norðmenn megi ekki veiða meira en 60 af hundraði heildarkvóta síns innan íslenskrar lögsögu. Sams konar takmarkanir gilda um veiðar Íslendinga við Jan Mayen. 4. Samkvæmt samningnum getur hver aðili ákveðið fjölda erlendra skipa í lögsögu sinni. Fallist var á að rýmka þær takmarkanir á fjölda erlendra skipa innan íslenskrar lögsögu, sem íslensk stjórnvöld hafa sett, úr 25 í 36 á sumar- og haustvertíð. Takmarkanir eftir 1. desember verða hins vegar þær sömu og verið hafa. Í samningaviðræðunum gerðu Norðmenn tillögu um að breyta þeim takmörkunum um veiðar í íslenskri lögsögu sem miðast við að veiðar Norðmanna og Grænlendinga megi ekki fara fram eftir 15. febrúar eða sunnan 64°30'N. Á þetta gat íslenska sendinefndin ekki fallist. Í lok viðræðnanna var samþykkt að gera bókun í tengslum við undirritun samningsins þar sem Norðmenn kynna þessa afstöðu sína. Fram kemur í bókuninni að Íslendingar hafi tekið við þessum sjónarmiðum og skýrt frá þeim aðstæðum sem lægju að baki gildandi ákvæðum. Samningurinn gildir fyrir næstu fjórar vertíðirnar og framlengist sjálfkrafa um tvö ár í senn eftir það nema einhver hinna þriggja aðila segi honum upp í tæka tíð. Fulltrúar hagsmunaaðila í sjávarútvegi tóku þátt í samningaviðræðunum um gerð samningsins og mæla með staðfestingu hans. Ég leyfi mér, virðulegi forseti, að leggja til að tillögu þessari verði að lokinni þessari umræðu vísað til síðari umr. og utanrmn.

Hæstv. forseti. Aðeins örfá orð. Ég held að það sé ástæða til að fagna því að samningar náðust milli Íslendinga og grannþjóðanna, Noregs og Grænlands, um nýtingu þessa sameiginlega stofns. Þessi samningur er satt best að segja nokkuð merkilegur og hefur verið horft til hans sem fordæmis um það hvernig þjóðir gætu á frjálsum grundvelli án tengsla við alþjóðlega samninga leyst sín mál með farsælum hætti. Það hefur lengi verið stefna Íslands og kappsmál af okkar hálfu að ná sambærilegum samningum um fleiri stofna sem okkur eru sameiginlegir með öðrum þjóðum þannig að ég held að það sé jákvætt og mikilvægt í sjálfu sér að þessi samningur sem náðst hefur eftir áralangar viðræður haldi gildi sínu, hann hefur reyndar verið að segja má festur kannski enn rækilegar í sessi með lengri gildistíma og sjálfvirkum framlengingarákvæðum. Ég held að það sé gott að hann liggi svona fyrir og hann sé þá frekar en áður fordæmi fyrir mögulegum samningum sem gera mætti með fleiri tegundir. Kemur þá auðvitað í hug bæði rækjustofninn, karfastofninn og fleiri sem eru okkur og Grænlendingum sameiginlegir og norsk/íslenski síldarstofninn sem auðvitað lægi mjög beint við að semja um á svipuðum grundvelli og hér er gert því það vill nú einu sinni þannig til að í raun og veru snýr dæmið öfugt þegar kemur að norsk/íslenska síldarstofninum, hann hrygnir við Noreg en gengur hingað öfugt við það sem er með loðnuna sem hrygnir hér í okkar vatni en gengur um tíma út úr íslensku lögsögunni. Það er ástæða til að harma það --- eins og fer nú vel á að ég með þetta nafn segi --- að ekki skuli hafa náðst samningar um fleiri stofna þrátt fyrir miklar viðræður og endurteknar og ítrekaðar óskir Íslendinga um það, t.d. við Grænlendinga. Ástandið eins og það er í sambandi við rækjuna og karfann er auðvitað alls ekki nógu gott þar sem önnur þjóðin setur aflakvóta og reynir að stjórna veiðunum en hin án tillits til þess veiðir eða selur öðrum aðilum veiðirétt á sameiginlegum stofni. Ég ætla ekki í sjálfu sér að fara að ræða efnisatriði þessarar framlengingar sérstaklega eða þær lítils háttar breytingar sem á henni eru gerðar. Ég tel eftir atvikum að íslenskir samningamenn hafi haldið vel á spilunum og varið það sem mikilvægast var að aðgangur Norðmanna yrði ekki aukinn að veiðunum hér á vetrarvertíðinni. Það hefur aldrei sannast betur en í vetur hversu gífurlega verðmætur sá tími vertíðarinnar er þegar loðnufrysting og hrognataka fer fram og útflutningsverðmæti upp á hundruð milljóna ef ekki milljarða sköpuðust á fáeinum vikum þannig að önnur eins uppgrip og verðmætasköpun eru orðin fátíð að heita má í íslensku samfélagi eða íslensku atvinnulífi eins og á sér stað á hátíð loðnuaflans. Ég held á hinn bóginn að ekki sé hægt að mótmæla því að sú leiðrétting, sem gerð er gagnvart Norðmönnum eða Norðmönnum og Grænlendingum með lítils háttar hærri hlutdeild í útgefnum upphafskvóta, er sanngjörn vegna þess að það er auðvitað ekki rökrétt til frambúðar að byggja annars vegar á tiltekinni skiptingartölu, hundraðstölu sem hver aðili um sig eigi rétt á að taka úr stofninum, en hins vegar á fyrirkomulagi sem ár eftir ár eftir ár gerir það að verkum að einhver aðili samningsins nær ekki sínum hlut. Það verðum við Íslendingar auðvitað að horfast í augu við þannig að ég er ekki ósáttur við það þó að það hafi aðeins heyrst að þarna hafi menn slakað um of á. Ég er ekki ósáttur við það að hlutur Norðmanna og Grænlendinga hækki lítillega í upphafskvótanum. Miðað við allar aðstæður held ég að það hafi verið sanngjörn lending.

Virðulegi forseti. Það frv. sem hér er verið að afgreiða heitir frv. til laga um alferðir og í 2. gr. er skýringin á þessu hugtaki. Þar kemur fram að alferð getur verið án þess að ferð sé innifalin, þ.e. það getur verið gisting og önnur þjónusta. Mér finnst ekki hafa komið fram nægileg skýring við það að hægt sé að samþykkja þetta heiti, alferð. Það hefði einnig þurft að fjalla meira um þetta frv. Það hefur litla umfjölun fengið í samgn. og í raun og veru ekki nauðsynlegt að afgreiða það með þessu hraði. Það hefði verið alveg nægilegt að afgreiða það síðar og ég tel að umfjöllun sé ekki nægileg. Ég mun sitja hjá við 2. gr. en þar sem frv. er að öðru leyti til bóta, þ.e. það snertir neytendavernd sem við verðum að taka á okkur í samræmi við samninginn um EES, þá mun ég samt sem áður að öðru leyti greiða því atkvæði.