Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Eggert Pálsson) Nefndarálitið við frv. það, sem hjer er til umr., er ekki langt, og jeg býst heldur ekki við að halda langa framsöguræðu. Mál þetta er ekkert stórmál, en eins og sjest á nál., telur þó meirihl. allshn. rjettara, að það verði samþykt. Hvað felst í fyrirvara háttv. minnihl., veit jeg ekki, en býst þó við, að hann geri ekkert sjerstakt ágreiningsatriði eða beinist verulega á móti frv. Eins og tekið er fram í athugas. við frv., er gert ráð fyrir, að það komi í veg fyrir, að menn drekki ilmvötn og þesskonar vökva, vegna vínandans, sem í þeim er. Hvort það sje alment, að menn drekki vökva þessa, veit jeg fyrir mitt leyti ekkert um, því að jeg hefi ekki þekt það. En sje svo í raun og veru, sem nefndin heldur þó frekar, eftir þeim upplýsingum, sem hún hefir fengið, verður að teljast rjett að samþykkja frv. og gera á þann hátt tilraun til að koma í veg fyrir slíkt, því að það getur síst talist hollusta eða menningarbragur að slíku. Og hinsvegar, þar sem talið er víst, að farið sje nú þegar að blanda vökva þessa erlendis með eitri þessu og það getur því átt sjer stað, að þeir þannig blandaðir flytjist hingað inn meira eða minna, þá verður að telja ákvæði 2. gr. frv. mjög nauðsynlegt, sem sje það ákvæði að hafa miða á glösunum til aðvörunar almenningi um að vökvinn sje hættulegur til drykkjar. Því að það er vitanlegt, að slík aðvörun þarf að vera á skýru, innlendu máli, sem almenningur skilur, ef hún á að koma að tilætluðum notum. En eins og jeg hefi þegar tekið fram, gerir nefndin það að engu kappsmáli, hvernig fer um frv. þetta.

Jónas Jónsson Jeg hefi skrifað undir nefndarálit þetta með fyrirvara, og eins og háttv.frsm. (EP) tók fram, geri jeg að engu kappsmáli, hvernig um það fer. En jeg vildi aðeins nota tækifærið til þess að skjóta því til hæstv.forsrh. (SE), að mjer finst kenna hjer svipaðrar framsýni og hjá manni nokkrum, sem átti að fara að hengja, en bað um að fá lánaða regnhlíf, af því að úði var þann daginn, til þess að hann yrði ekki innkulsa á leiðinni og fengi svo kvef. Þó aldrei nema frv. þetta geti orðið til bóta, að svo miklu leyti sem það nær, er það ekki að síður hlægilegt, þar sem hjer flýtur alt í áfengum drykkjum, og meðal annars er talið, að áfengisverslun ríkisins hafi ekki minna en 200 tegundir af hinu svo kallaða Spánar-„sprútti“. Hefði því óefað legið nær að fækka þessum víntegundum svo, að þær yrðu ekki fleiri en það sem nauðsynlegt er til þess að við stöndum við orð okkar við Spánverja. Svo jeg ekki tali um, hve miklu nauðsynlegra hefði verið að gera tilraun til að takmarka meir en gert hefir verið innflutning hinna sterku drykkja. En það vildi háttv. deild ekki gera í fyrra. Þá var felt frv., sem gekk í þá átt að herða að smyglurum. Annars skal jeg taka það fram, að mjer finst frv. þetta svo nauðalítils virði, að stjórnin hefði helst ekki átt að bera það fram. Úr því hún kom ekki jafnframt með frv. í þá átt að hindra með öllu innflutning sterkra drykkja. Jeg sje þó ekki ástæðu til að greiða atkv. á móti því, af því jeg tel það bæði meinlaust og gagnslaust.

Forsætisráðherra (SE): Jeg skal ekkert um það segja hversu margar víntegundir eru í áfengisversluninni. Hvort þær eru 200 eða hvað, veit jeg ekki, fyr en jeg hefi aflað mjer upplýsinga um það. En það er víst, að það er lögheimilað að flytja inn vín með alt að 21% styrkleika, og meiri styrkleika hafa vín þau ekki, sem eru í áfengisversluninni. Hinsvegar hefir stjórnin gert alt, sem hún hefir getað, til þess að draga úr misnotkun áfengis, meðal annars með því að draga úr skamti þeim, er læknar og lyfjabúðir hafa fengið, og yfirleitt gert alt, sem í hennar valdi hefir staðið, til þess að draga úr sölu áfengis. En það er satt, að það er ákaflega erfitt að gera það svo um muni, og hefir smyglun átt sjer stað bæði áður og eftir að þessi nýja undanþága var veitt frá bannlögunum. Stjórnin hefir því ekki lagt árar í bát í þessu máli, eins og mjer skildist eftir ræðu háttv. 5. landsk. (JJ), að hann væri fús til að gera. Þvert á móti. Og frv. það, er hjer liggur fyrir til umr., gengur sömuleiðis í þá átt, því að það á að koma í veg fyrir, að menn, sem hneigðir eru til víndrykkju, drekki vökva þessa, sem eru mönnum svo mjög óhollir. Það er því heilbrigt að samþ. frv., því að það er spor í rjetta átt, þó að ekki sje beinlínis hægt að telja það stórmál.

Jónas Jónsson Út af þeim orðum hæstv.forsrh. (SE), að jeg væri fús til að leggja árar í bát í áfengismálinu, vil jeg taka það fram, að mjer finst hæstv. ráðherra orðinn býsna minnislítill. Því jeg veit ekki betur en jeg flytti í fyrra tvö frv., sem gengu í þá átt að hindra innflutning sterkra vína í landið og halda í skefjum áfengisnautn. En hæstv.forsrh. (SE) og hans „partí“ í þessari háttv. deild sáu sjer þá ekki fært að fylgja þessu. Gekk annað frv. þetta í þá átt að verja gróðanum af vínsölunni til menningar í landinu, og jafnframt til að halda smyglurunum í skefjum. En hitt til þess að herða á eftirlitinu, svo að vín væru ekki höfð ólöglega um hönd, en þetta var felt, eins og jeg hefi tekið fram, af því, að hæstv. ráðh. og hans fylgifiskar gátu ekki skilið gagnsemi þess þá. En þessi tilraun hefir verið sú eina, sem gerð hefir verið á síðari tímum til þess að reyna að halda áfengisbölinu í skefjum. Jeg játa fúslega, að hæstv.forsrh. (SE) hefir gert töluvert með reglugerðum þetta síðastliðna ár til þess að halda vínaustri læknanna í skefjum. Sömuleiðis hefir hann gert rjett í því, að fjölga ekki útsölustöðum hinna spönsku vína. En jeg hefi heyrt ýmsa vínmenn halda því fram, að þeir ættu að vera miklu fleiri. Fyrir þetta er jeg honum þakklátur. En að hafa þennan fjölda víntegunda í áfengisversluninni verður að teljast miður heppilegt, því að slíkt gerir ekkert annað en lokka menn til að drekka. Vil jeg því skjóta því til hæstv. ráðh. hvort ekki myndi hugsanlegt, að komast mætti af með t. d. 10–12 tegundir. Annars hefi jeg hreyft þessum mótmælum fyrir þá sök, að jeg tel með frv. þessu stigið of lítið spor í vörnum móti áfengi.

Forsætisráðherra (SE): Jeg skal ekkert fjölyrða um það, hversu margar tegundir vina munu vera í áfengisversluninni. Það get jeg upplýst síðar, ef þurfa þykir. Annars finst mjer það skifta minstu máli, hve tegundirnar eru margar, heldur sje aðalatriðið, hver skaðsemi þeirra er, því að 12 tegundir geta verið skaðlegri en 200. Hið eina, sem verulegan árangur gæti borið í þessu máli, er að herða að miklum mun lögreglueftirlitið. En það er alveg fjarstæða, sem sumir bannmenn halda, að það muni duga að vera sífelt að breyta lögunum og setja ný og ný lög. Annars vildi jeg óska, að hv. 5. landsk. (JJ) mætti taka við stjórnartaumunum, svo hann fengi tækifæri til að sýna röggsemi sína í þessu máli. En jeg er þeirrar skoðunar, að stjórnin geti ekki tekið á þessu máli verulega hörðum tökum, nema því aðeins, að hún hafi verulega sterkan meirihl. að baki sjer í málinu.

Jóhann Jósefsson Jeg hafði ekki ætlað mjer að taka til máls í þessu máli, en nokkur atriði, sem fram hafa komið í ræðum þeirra hæstv.forsrh. (SE) og hv. 5. landsk (JJ) hafa gefið mjer tilefni til þess. Hæstv. forsrh. (SE) gat þess, að hann hefði gert töluverðar breytingar í þá átt að minka vín það, er læknar og lyfjabúðir mega láta úti. Er þetta vel farið, og því er ekki að neita, að það hefir borið töluverðan árangur, því að vínaustur á þessu sviði virðist hafa minkað að miklum mun. Og mun nú ekki eins auðvelt eins og áður var að fá „resept“, svo jeg tali á hinu almenna götumáli. En það er til önnur leið að ná víni á löglegan hátt, en hún er sú, að ná því út á áfengisbækur þær, sem lögreglustjórar láta úti og menn fá út á áfengi til iðnaðar. En mjer er ekki kunnugt um, að stjórnin hafi sett neinar nýjar reglur til þess að koma í veg fyrir, að ákvæðunum um þetta yrði misbeitt. Og jeg er þeirrar skoðunar, að þetta sje miklu skaðlegra en þótt læknarnir hefðu fengið að halda sínum skamti. Tel jeg því mjög nauðsynlegt, að frekari reglur verði settar um áskrift á bækur þessar, svo að þær verði ekki misnotaðar hjer eftir eins og hingað til. Jeg veitti því eftirtekt, að fyrir nokkrum árum drukku menn hármeðul þau, er hjer er um að ræða, og þá sjerstaklega hið svokallaða „Bayrum“, en nú held jeg, að því sje að mestu hætt, af því að mönnum hafa opnast aðrar leiðir til að útvega sjer áfengi til drykkjar. Fyrst og fremst þetta iðnaðaráfengi, Í öðru lagi hin spönsku vín, og í þriðja lagi vín, sem menn búa til í landinu sjálfu, sem jeg hygg, að farið sje að búa til allvíða. En það tel jeg hættulegast af öllu fyrir bannið. Annars hygg jeg, að ástandið sje yfirleitt orðið svo vont nú, að bannmenn sjeu farnir að verða vondaufir um hin blessunarríku áhrif bannsins. Já, svo vondaufir munu margir nú vera orðnir, að þeir myndu fæstir greiða atkvæði með banni, sem áður gerðu það, ef það ætti nú að leggjast undir atkvæði þjóðarinnar. Hæstv. forsrh. (SE) sagði, að það væri ekki nóg að setja ný og ný lög, sem hertu á banninu, heldur dygði ekkert annað en auka lögreglueftirlitið, og það væri samt erfitt. En mjer er næst að halda, að lögreglustjórar hafi ekki gert skyldu sína í þessum efnum undanfarið, hvað þá meira, og skal jeg því til sönnunar nefna eitt lítið dæmi, sem jeg þekki. Einu sinni kom skip til Vestmannaeyja, sem fyrst hafði komið til Fáskrúðsfjarðar, og svo víða þaðan á leiðinni til Reykjavíkur, og hjeðan kom það til Eyja. Fór jeg þá í umboði lögreglustjóra um borð í það, til þess að athuga innsiglið fyrir vínbirgðum þess. En þegar til kom, höfðu þær aldrei verið innsiglaðar. Þótti mjer þetta svo merkilegt, að jeg fjekk það skriflegt hjá brytanum. Þegar nú svona misfellur eru á löggæslunni yfirleitt, er ekki undarlegt, þó að litið sje smáum augum á frv. það, sem hjer liggur fyrir til umræðu.