Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Um fyrirkomulag þinghaldsins í dag vill forseti geta þess að að loknum óundirbúnum fyrirspurnatíma fer fram umræða utan dagskrár um stefnu ríkisstjórnarinnar í heilbrigðismálum. Málshefjandi er hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson en heilbrigðisráðherra verður til andsvara. Að loknum utandagskrárumræðum fara fram atkvæðagreiðslur. Forseti vill vekja alveg sérstaka athygli á því við hv. þingmenn að fram fara atkvæðagreiðslur um 2.–4. og 6. dagskrármálið. Að lokinni umræðu og atkvæðagreiðslu um 5. dagskrármálið verður settur nýr fundur svo að 3. umræða um sértryggð skuldabréf geti farið fram. Þrátt fyrir ákvæði 4. mgr. 10. gr. þingskapa, um lengd þingfunda, er það tillaga forseta að þingfundur geti staðið lengur í dag, þ.e. þar til umræðu um dagskrármálin er lokið.

Hæstv. forseti. Mig langar til að byrja á því að vitna til orða hæstv. heilbrigðisráðherra sem hann viðhafði í tengslum við stefnuræðu forsætisráðherra. Þá segir hæstv. heilbrigðisráðherra, með leyfi forseta: „Breyttir tímar kalla á nýjar lausnir. Við verðum á hverjum tíma að nálgast viðfangsefnin með opnum hug. Við þurfum að hafa að leiðarljósi að finna lausnir sem nýtast best fólkinu í landinu. Ég mun sem ráðherra heilbrigðismála leitast við að ná sem víðtækastri sátt um þennan mikilvæga málaflokk. Við erum í grundvallaratriðum sammála um meginmarkmiðin.“ Þetta segir hæstv. heilbrigðisráðherra við þessar aðstæður. Nú velti ég því fyrir mér hvort vinnubrögð hæstv. ráðherra eru í samræmi við þessi orð, m.a. hvað varðar það að hann lagði fram frumvarp í gær um sjúkratryggingar sem samkvæmt orðum formanns heilbrigðisnefndar á að afgreiða á þessum örfáu dögum sem eftir eru þangað til þingi lýkur í vor. Nú er þetta mál ekki á dagskrá þingsins í dag. Það gefur mér von um að hæstv. ráðherra, ríkisstjórn og stjórn þingsins hafi tekið ákvörðun um að breyta afstöðu sinni í þessu máli og fara að tillögu okkar framsóknarmanna. Hún er sú að þetta mál verði ekki afgreitt fyrr en í haust en við gerum ekki athugasemdir við að mælt yrði fyrir því núna. Annað sem ég nefni í leiðinni varðar vinnubrögð hæstv. ráðherra og ýmsar stofnanir ríkisins. Þar hefur hann verið að ryðja forstöðumönnum úr vegi. Nýjasta dæmið er Lýðheilsustöð. Þar beitir hæstv. ráðherra 23. gr. starfsmannalaganna þannig að hann auglýsir þessa stöðu og ég spyr: Er fjármálaráðuneytið, sem fer með þessi lög, sammála þessari túlkun hæstv. ráðherra? Er hér um stefnubreytingu að ræða hvað varðar túlkun greinarinnar? Hversu oft hefur henni verið beitt 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Valgerði Sverrisdóttur fyrir þessa fyrirspurn. Ég hvet þingmenn til að fara aðeins yfir efni sjúkratryggingafrumvarpsins. Þegar menn skoða það - og það er nákvæmlega í þess anda sem rætt hefur verið og kynnt - þá kemur í ljós að fyrst og fremst er verið að færa þætti sem eru í öðrum lögum yfir í þennan lagabálk. Ég hvet sérstaklega hv. þm. Valgerði Sverrisdóttur til að fara yfir heilbrigðislögin sem voru samþykkt síðasta vor af öllum þingmönnum. Þar er sérstaklega skýrt kaupendahlutverk hins opinbera en við setjum hér þá aðila sem hafa sinnt samninganefnd heilbrigðisráðherra, það sem snýr að heilbrigðisráðuneytinu að öðru leyti og sjúkratryggingastofnun, inn í eina stofnun þannig að hér eru viðhöfð fagleg og góð vinnubrögð. Það er í rauninni það sem þetta frumvarp gerir. Ég er alveg sannfærður um að ef menn skoða þetta og fara vel yfir málið þá komast þeir enn að þeirri niðurstöðu að góð sátt ætti að geta náðst um þetta, enda er hér um að ræða atriði sem hafa verið rædd og samþykkt á þinginu áður. Ég vek athygli á því að heilbrigðislögin voru samþykkt með öllum greiddum atkvæðum. Síðan varðandi stofnanir þá liggur alveg fyrir og hefur legið fyrir að mjög miklar breytingar verða á lýðheilsumálum og sömuleiðis þeirri stofnun sem snýr að þeim þætti. Þess vegna var farið í þessa aðgerð en því fer hins vegar fjarri að ég vilji 

Hæstv. forseti. Vegna síðustu orða hæstv. ráðherra þá fannst mér hann í raun vera að segja að sá starfsmaður sem þarna hefur gegnt forustuhlutverki verði ráðinn aftur. Þá veltir maður því fyrir sér: Hvers vegna á þá að auglýsa starfið?  
             Í sambandi við þessi faglegu vinnubrögð og orð hæstv. ráðherra um frumvarpið þá var ég ekki að fjalla um efni þess, ég hef ekki komið fram með neina afstöðu til málsins efnislega. Ég var hins vegar að gagnrýna þessi vinnubrögð miðað við þau fögru orð sem hæstv. ráðherra lét falla um það hve hann væri áhugasamur um gott samstarf við alla aðila um heilbrigðismál. Þau vinnubrögð að henda þessu frumvarpi inn núna á síðustu dögum þingsins eru ekki boðleg. Þess vegna vonast ég til þess að hann staðfesti það síðar í ræðu sinni að hann muni ekki leggja áherslu á að þetta mál fari í gegn á þessu vori.

Virðulegi forseti. Ef við erum að tala um breytingar, frumvörp og annað slíkt þá komast menn ekki hjá því að líta á hvert efni málsins er. Ef við tölum hér um að greiða atkvæði um frumvarp þar sem menn setja einn lagabálk sem samþykktur hefur verið á þinginu í öðrum lögum fram til þessa þá er ekki verið að gera neinar stórvægilegar breytingar. Ef sátt var um þetta í heilbrigðislögunum síðasta vor þegar allir þingmenn á Alþingi greiddu atkvæði með því, hvers vegna í ósköpunum skyldi ekki vera sátt um það núna? Því í ósköpunum skyldi það ekki vera?  
            

Herra forseti. Nú hefur það gerst að meiri hluti kosningabærra íbúa Flóahrepps hefur ritað undir áskorun til sveitarstjórnarinnar um að taka Urriðafossvirkjun af aðalskipulagi. Þá hafa níu af tíu eigendum landa við Urriðafossvirkjun austan Þjórsár skrifað undir eindregna andstöðu við þessar virkjanir. Það er því óhjákvæmilegt að eignarnáms er þörf eigi að verða af virkjuninni. Þessar undirskriftir og yfirlýsingar hafa verið afhentar ráðherra og forstjóra Landsvirkjunar. Í Fréttablaðinu á þriðjudaginn er haft eftir forstjóranum, með leyfi herra forseta: „Ríkið á 93% af vatnsréttindum vegna Urriðafossvirkjunar og Landsvirkjun hefur umboð ríkisins til að fjalla um þau mál.“ Forstjórinn gefur líka skýrt í ljós að hann muni beita öllum heimildum sem hann hefur í þessu máli og þar með talið eignarnámi. Það er ljóst samkvæmt skýrri niðurstöðu Ríkisendurskoðunar frá í desember að atbeina Alþingis er þörf ef á að afsala þessum vatnsréttindum þar með talið til að veita umboð. Herra forseti. Ég spyr því hæstv. umhverfisráðherra: Hefur ríkisstjórnin veitt Landsvirkjun slíkt umboð og liggur það fyrir skjalfest? Ef svo er, í hverju felst efni umboðsins, hvort sem það er skjalfest eða munnlegt? Í öðru lagi: Liggur fyrir samþykki þingflokka ríkisstjórnarinnar fyrir þessu? Í þriðja lagi: Af hverju hefur ekki verið leitað atbeina Alþingis um þessa ráðstöfun vatnsréttinda þrátt fyrir skýra niðurstöðu Ríkisendurskoðunar? Loks spyr ég hæstv. umhverfisráðherra: Er hún samþykk því að Landsvirkjun krefjist eignarnáms þrátt fyrir þessa skýru andstöðu eigenda þessara landa bæði austan og vestan Þjórsár? 

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þm. Atla Gíslasyni fyrir fyrirspurnina. Eins og fram hefur komið hafa íbúar í Flóahreppi skorað á sveitarstjórnina að taka Urriðafossvirkjun -  Ég hygg að það sé hlutverk sveitarstjórnarmanna eins og annarra kjörinna fulltrúa í landinu að hlusta á og taka tillit til óska íbúa í sínum sveitarfélögum. Ég veit fullvel að sveitarfélögin fara með skipulagsvaldið. Það er ægimikið vald í þessu landi og þeim ber að fara mjög vel með það og huga að framtíðinni þegar því er beitt og þegar skipulagt er til framtíðar. Hvað varðar spurningar hv. þingmanns, ég held ég hafi náð þeim öllum: Nei, það hefur ekki verið samþykkt í ríkisstjórn að Landsvirkjun hafi heimild til eignarnáms eða að því verði beitt þar. Nei, það hefur ekki verið samþykkt í þingflokkum stjórnarflokkanna. Nei, sú sem hér stendur er því ekki samþykk að eignarnámi verði beitt, og ég tel reyndar enga þá almannahagsmuni í húfi að hægt sé að færa málefnaleg rök fyrir því. Ég vil líka benda hv. þingmanni á að búið er að kjósa nýja stjórn í Landsvirkjun og þar á fulltrúi þess flokks sem ég er í, Samfylkingin, tvo fulltrúa.

Herra forseti. Ég verð að þakka hæstv. umhverfisráðherra fyrir skýr svör. En ég verð að segja það að þetta umboð er samningur, hvort sem hann er skjalfestur eða munnlegur, og hann er vanvirðing. Umboðið er vanvirðing við löggjafarvaldið, umboðið er vanvirðing við Alþingi. Og þetta er gjörsamlega óþolandi. Ég get líka spurt hæstv. umhverfisráðherra: Hyggst hún beita sér eitthvað til þess að afturkalla þetta umboð sem forstjóri Landsvirkjunar virðist bera fyrir sig? Hyggst hún beita sér fyrir því, bæði hún innan ríkisstjórnar og fulltrúar Samfylkingar í Landsvirkjun, að eignarnám fari ekki fram? Íbúar við Þjórsá eiga rétt á skýrum svörum. Þeir eiga ekki að þurfa að una því að sitja í gíslingu virkjunarframkvæmda sem nú hafa staðið yfir í meira en átta ár. Það er gjörsamlega óþolandi. Hér er um að ræða vanvirðingu gagnvart Alþingi og líka gagnvart íbúum, þeim sem þarna eiga heima.

Hæstv. forseti. Svo það liggi algjörlega fyrir þá hefur forstjóri Landsvirkjunar ekkert umboð frá ríkisstjórninni til eignarnáms. Ég svaraði því hér áðan og ég get svarað því aftur. Þannig liggur í málinu. Það má vel vera að forstjóri fyrirtækisins haldi einhverju öðru fram. En það liggur algjörlega fyrir af minni hálfu að forstjóri Landsvirkjunar hefur ekki umboð frá ríkisstjórn Íslands til þess að fara í eignarnám.

Hæstv. forseti. Mikið hefur verið fjallað um Ísland í erlendum fjölmiðlum undanfarnar vikur og ég hygg að það hafi ekki alltaf verið á þá lund sem okkur hefur best líkað. En þannig er það nú með hlutina eins og árferðið hefur verið. En svo brá við um daginn að áhugaverð umræða var um Ísland í tímaritinu Newsweek sem mér finnst ástæða til þess að ræða við hæstv. forsætisráðherra, herra forseti. Mig langar til þess að varpa spurningum fram til hans. Þar kom fram að Ísland væri, að mati tímaritsins, grænasta land í heimi og forsætisráðherra þjóðarinnar grænasti forsætisráðherrann. Þetta finnst Vinstri grænum afskaplega skemmtilegt en þetta sýnir á hvaða götum við erum hér á Íslandi í umræðum um umhverfismál þegar horft er á stöðuna í heiminum. Mig langar að spyrja hæstv. forsætisráðherra að því, herra forseti, hvað honum þyki um þá umræðu sem hefur verið í heiminum um umhverfismál og sérstaklega stöðu Íslands, og þá framlag Íslands til umhverfismála í heiminum sem mér þykir ástæða til að ræða meira hér í sölum Alþingis. Ég vil einnig spyrja hvort hann telji að þessi umræða muni hafa einhver áhrif á þær umræður sem hér hafa verið og hvort við þurfum kannski í sumum tilvikum að setja hlutina á svolítið annað plan í því. Um leið og ég þakka hv. þm. Atla Gíslasyni fyrir þá umræðu sem varð hér áðan, um Þjórsá og þær virkjanir sem þar eru, held ég líka að við þurfum að ræða stöðu Íslands í umhverfismálum í töluvert stærra samhengi. Ég kalla eftir því við virðulegan þingheim. Ég 

Ljótt að gera grín að ríkisstjórninni.

Herra forseti. Það er alveg rétt hjá hv. þingmanni að mikið er fjallað um Ísland í mörgum fjölmiðlum erlendis og hefur verið í allan vetur. Um sumt höfum við ekki notið sannmælis, sérstaklega í umfjöllun um fjármálalíf og efnahagsmál, en að mörgu öðru leyti höfum við gert það. Ábyrgari fjölmiðlar hafa fjallað af mikilli skynsemi um efnahags- og fjármál og einnig um umhverfis- og orkumál. Var ánægjulegt að sjá umrædda umfjöllun í hinu fræga tímariti Newsweek um stöðuna hvað varðar umhverfis- og orkumálin. Þó að mitt nafn hafi verið dregið þar sérstaklega fram er verið að fjalla um Ísland og stöðu Íslands og lít ég á hana sem eins konar viðurkenningu á því sem hér hefur verið gert á undanförnum árum. Ég get glatt hv. þm. Ögmund Jónasson með því að ég tek þetta ekki sérstaklega til mín, frammíkall hans um að forsætisráðherra sé orðinn græningi. Að öllu gamni slepptu hefur mjög margt áunnist í þessum málum á undanförnum árum. Það er mjög gott ef heimsbyggðin tekur eftir því að - þrátt fyrir deilur hér innan lands um þessi mál og þrátt fyrir vandann sem víða er við að fást hvað varðar umhverfis- og orkumál í útlöndum - staða okkar er auðvitað alveg einstök, og Framsóknarflokkurinn má alveg eiga sinn heiður af því eins og allir aðrir sem að þeim málum hafa komið á undanförnum árum. Við eigum að hefja okkur yfir flokkadeilurnar þegar mál liggja svona fyrir. Við megum vera ánægð með það að landið okkar er talið skara fram úr hvað varðar nýtingu endurnýjanlegra orkulinda og við eigum að færa þann boðskap sem víðast. Eins og sjá mátti í samtali í gærkvöldi í sjónvarpinu, samtali norrænu forsætisráðherranna, snerist umræðan nánast eingöngu um umhverfis- og orkumál og hvernig við ætlum að höndla Kyoto-framhaldið og ráðstefnuna í Kaupmannahöfn á næsta ári. Við munum ekki skorast undan ábyrgð.

Herra forseti. Sannleikurinn er sá að Ísland hefur mjög margt fram að færa í umhverfismálum og við eigum að vera stolt af því sem við höfum gert vel. Við eigum ekki alltaf að tala eins og gert hefur verið hér, að hér sé allt í kaldakoli þegar kemur að umhverfismálum. Það er ekki rétt, heimsbyggðin tekur eftir því. 
             Ég hefði nú haldið að af minna tilefni hefðu menn stokkið hér upp í ræðustól og fjallað um það sem fram kom í Newsweek, en það var ekki svo þegar kom að umræðu um umhverfismál. Ég held að menn ættu einmitt að fagna því og þakka fyrir það að talað sé af viti og alvöru um það sem við erum að gera á Íslandi. Ég held að við eigum að þakka fyrir það. Ég er sammála hæstv. forsætisráðherra í því að það varðar ekki flokka, það varðar landið sjálft. Það varðar hagsmuni Íslands og þar eigum við öll að standa vörð. Það er skylda okkar og heiður að gera það, og það á við í umhverfismálum einnig. 
            

Herra forseti. Ég fagna því þegar erlendir fjölmiðlar fjalla um stöðu okkar í þessu máli með þeim hætti eins og þarna var gert. Það hafa margir aðrir fjölmiðlar verið að gera, sjónvarpsstöðvar, tímarit eins og National Geographic nú nýverið og margir aðrir, dagblöð og annars konar fjölmiðlar að undanförnu. Á tímum hækkandi orkuverðs eins og við upplifum núna, þegar olíuverðið er komið upp í 120 dollara tunnan, er náttúrlega alveg ljóst að orkulindirnar verða æ verðmætari á sama hátt og matvælin sem við framleiðum verða verðmætari með hækkandi matvælaverði í heiminum. Við höfum ótrúlega mikla möguleika og miklar auðlindir. Við eigum að spila úr þeim af skynsemi og í samvinnu við aðra eftir atvikum. En augu heimsins eru að opnast fyrir því sem hér hefur verið gert á undanförnum árum og áratugum og fagna ég því mjög að sú athygli skuli vera með svo jákvæðum hætti sem raun ber vitni.

Virðulegur forseti. Fyrirspurn mín er til hæstv. menntamálaráðherra og hljóðar svo: Áætlar hæstv. menntamálaráðherra samhliða setningu laga um framhaldsnám tónlistarnema að setja reglugerð um menntun tónlistarkennara eða gæti hann hugsað sér að slíkt yrði gert? Ég vil nota tækifærið og lýsa yfir ánægju minni með fyrirætlan hæstv. menntamálaráðherra um setningu laga um framhaldsnám í tónlist. Ég veit að sveitarfélögin, tónlistarskólarnir, kennarar tónlistarskólanna og nemendur bíða í ofvæni eftir þessum lögum sem munu leysa margan vanda við menntun tónlistarnema á framhaldsstigi. Vonast er til að sveitarfélögin noti tækifærið í kjölfar setningar laganna og endurskoði niðurgreiðslu námskostnaðar annarra tónlistarnema til jöfnunar, þannig að allir tónlistarnemendur í sambærilegu námi njóti sömu niðurgreiðslna og sé ekki mismunað til náms. Í lögum um tónlistarskóla frá 1975 var ákvæði um að menntamálaráðherra setti reglugerð um réttindi og skyldur tónlistarkennara. Sú reglugerð var aldrei sett og ákvæðið var tekið út úr lögunum árið 1987. Tónlistarkennarar eru fjölmenn og mikilvæg stétt en þeir hafa búið við það alla tíð að engin opinber námskrá er til um tónlistarkennaramenntun. Ýmsir tónlistarskóla hafa í áranna rás rekið kennaradeildir og þaðan hafa menn útskrifast með misjafnlega mikla menntun. Menntun tónlistarkennara þarf að samræma. Mjög margir tónlistarkennarar hafa mikla tónlistarmenntun en þó ekki formlegt tónlistarkennarapróf og vandi þeirra er að þeir geta hvergi sótt opinbera viðurkenningu á menntun sinni. Einnig eru nýnemar í tónlistarkennaranámi óöruggir um réttindi sín að loknu námi. Með setningu reglugerðar um tónlistarnám eða útgáfu á opinberri námskrá til tónlistarkennaraprófs mætti færa málefni tónlistarkennslunnar í landinu til betra horfs.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir þessa fyrirspurn, ítarlega og mikilvæga fyrirspurn sem tengist máli sem áður hefur komið upp - frumvarp sem ég hef áður lýst yfir að ég muni leggja fyrir á næsta haustþingi sem er þá heildarendurskoðun á lögum um tónlistarskóla. Það er alveg ljóst og ég hef ekkert leynt því að það á eftir að semja um ákveðin málefni á milli ríkis og sveitarfélaga hvað tónlistarskólana varðar. En málið er brýnt, það hefur legið allt of lengi óleyst og ég mun reyna að beita mér fyrir því að það verði leyst í samhengi og í samræmi við það sem hv. þingmaður kom inn á í fyrirspurn sinni. Það er rétt og ég vil undirstrika það líka að reglugerðin, sem heimildin í lögunum frá 1975 veitir, hefur ekki verið sett enn þá. Samhliða því að við munum fara í endurskoðun á lögum um tónlistarskóla munum við fara yfir tónlistarkennaramenntunina líka og ég held að ágætt tækifæri gefist nú þegar við erum með heildarendurskoðun á öllu skólakerfinu fyrir framan okkur. Hæstv. forseti. Já, ég mun fara yfir tónlistarkennaramenntunina samhliða endurskoðun á tónlistarskólunum.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. menntamálaráðherra fyrir svarið en mig langar að geta þess að flestir nemendur á framhaldsstigi í tónlist eru einmitt að búa sig undir atvinnuþátttöku í faginu sem tónlistarkennarar en þarna undir eru mjög mörg fög önnur og mikilvægt að þessi mál komist til betra horfs. Það má nefna hljóðfæraleikara, tónskáld, tónmenntakennara, kórstjóra, tónfræðinga, organista, dægurtónlistarmenn - alveg endalaust. Það eru mjög margir sem þurfa á samræmdri menntun að halda.

Hæstv. forseti. Hæstv. forsætisráðherra sagði í ræðustóli áðan að staða okkar í umhverfismálum, umhverfis- og orkumálum eins og hann orðaði það, væri alveg einstök - með áherslu á einstök. Ég vil áminna fólk um að grauta ekki svo saman umhverfis- og orkumálum að menn greini ekki á milli gríðarlegra óafturkræfra náttúruspjalla sem stafa af orkuöflun til mengandi stóriðju fyrir erlend stórfyrirtæki og verndar ómetanlegra náttúrugersema og náttúruauðlinda sem forsjónin og almættið hefur falið okkur, einmitt okkur, að varðveita fyrir heimsbyggðina alla til langrar framtíðar. Tækið sem við höfum til að vernda náttúrugersemarnar okkar er náttúruverndaráætlun sem samkvæmt lögum um náttúruvernd á að leggja fram á Alþingi á fimm ára fresti. Náttúruverndaráætlun var samþykkt á Alþingi Íslendinga 28. maí 2004. Henni var ætlað að gilda til þeirra fimm ára sem nú eru um það bil að líða. Samkvæmt henni átti að friðlýsa 14 náttúruverndarsvæði. Það má strangt til tekið segja að það sé búið að friðlýsa eitt á þessum fimm árum sem liðin eru frá því að við samþykktum náttúruverndaráætlunina. Nú er Samfylkingin búin að sitja í umhverfisráðuneytinu í tæpt ár. Hvað hefur hæstv. umhverfisráðherra gert til að reka slyðruorðið af fyrri ríkisstjórnum og fyrri umhverfisráðherrum í þessum efnum? Ekkert. Henni hefur ekki tekist að bæta við einu einasta svæði sem er þó á náttúruverndaráætlun. Og ég spyr: Hvað líður efndum um náttúruvernd þessarar ríkisstjórnar? Hvenær megum við gera ráð fyrir því að þau 12 svæði sem út af náttúruverndaráætlun standa verði friðlýst?

Hæstv. forseti. Því er til að svara að núgildandi náttúruverndaráætlun tekur til fleiri verkefna en þeirra 14 svæða sem hv. þingmaður nefnir. Það er alveg rétt að það hefur dregist mjög að vinna að friðlýsingu þessara svæða. Það er unnið að friðlýsingu nokkurra þeirra og þar hefði þurft að standa að málum með öðrum hætti en gert var. Við skulum hins vegar ekki gleyma því að núgildandi náttúruverndaráætlun mælir fyrir um stofnun Vatnajökulsþjóðgarðs sem er án nokkurs efa langstærsta náttúruverndarverkefni sem íslensk stjórnvöld og íslensk þjóð hafa ráðist í. Sá þjóðgarður verður stofnaður núna í júní og unnið hefur verið sleitulaust í heilt ár að stofnun hans samkvæmt lögum um þjóðgarðinn. Það eru líka aðrir hlutir í þessari náttúruverndaráætlun sem unnið er að, svo sem verndun plantna og annað slíkt. Jafnframt er verið að endurskoða og fara í gegnum núgildandi náttúruverndaráætlun og undirbúa gerð nýrrar áætlunar fyrir árin 2009–2012 í ráðuneytinu. Hún verður lögð hér fram í haust og ég hef áttað mig á í ljósi reynslunnar af núgildandi náttúruverndaráætlun að það er ekki nóg að lista upp svæðin heldur þarf að vera með friðlýsingu svæðanna ákveðið markmið, innihald, verkfæri og síðast en ekki síst fjármunir til að stuðla að og standa að friðlýsingu þannig að hún standi undir nafni. Þess vegna hef ég nú varið ásamt starfshópi um nýja náttúruverndaráætlun umtalsverðum tíma í að fara ofan í innihaldið, verklagið og peningana sem þurfa að fylgja til að náttúruverndaráætlun geti staðið undir nafni.

Hæstv. forseti. Ég dreg ekki úr mikilvægi þess að Vatnajökulsþjóðgarður skuli vera að líta dagsins ljós. Það er alveg rétt sem hæstv. umhverfisráðherra segir, að því máli hefur verið unnið og því ber auðvitað að fagna. Eftir standa engu að síður svæði eins og Álftanes, Akrar, Löngufjörur, Álftanes, Skerjafjörður, Austara-Eylendið, Látrabjarg, Veiðisandur, Vestmannaeyjar, Öxarfjörður, Látraströnd, Náttfaravíkur, Njarðvík, Loðmundarfjörður, Geysir í Haukadal, Reykjanes, Eldvörp, Hafnarberg, Vatnshornsskógur í Skorradal. Öll þessi svæði verðskulda vernd og Alþingi Íslendinga er búið að samþykkja að þessi svæði eigi að vernda. Hæstv. umhverfisráðherra hefur rétt fyrir sér í að það þurfi að tryggja fjármuni. Og hvað gerði Samfylkingin í því að tryggja fjármuni til náttúruverndar í síðustu fjárlögum, fyrstu fjárlögum þessarar ríkisstjórnar þar sem Samfylkingin hafði möguleika á að láta til sín taka? Hún gerði það ekki. Í stað þess grautar hún saman í samstarfi við hæstv. forsætisráðherra Geir Haarde orku- og umhverfismálum og talar alltaf um það í sama orðinu. Nú á að gera rammaáætlun um nýtingu og verndun náttúrusvæða í stað þess að hafa hreina 

Hæstv. forseti. Nú er gaman að lifa þegar hv. þm. Kolbrún Halldórsdóttir er farin að sakna umhverfisráðherra Framsóknarflokksins. Gott og vel, það má vel vera að þannig sé stemningin í þingflokki Vinstri grænna þessa dagana og 

Virðulegi forseti. Mikilvægt er að stefna ríkisstjórnar á hverjum tíma í heilbrigðismálum liggi fyrir með skýrum og afdráttarlausum hætti. Nokkuð vantar upp á að svo sé um þessar mundir. Það kemur fram hjá fyrrverandi forstjóra Landspítalans í nýlegu blaðaviðtali. Hann segir að stefna stjórnvalda sé nokkuð óljós og spyr sérstaklega hvað felist í áformum um frekari einkarekstur. Rúnar Vilhjálmsson, prófessor við Háskóla Íslands, bendir á í nýlegri grein að íslenska heilbrigðiskerfið sé í eðli sínu félagslegt og að samkvæmt könnun sem hann gerði árið 2006 sé almenn sátt um að hið opinbera skipuleggi heilbrigðisþjónustuna, greiði að mestu leyti fyrir hana og starfræki helstu rekstrareiningar. En áform ríkisstjórnarinnar eru um aukinn einkarekstur sem Rúnar telur að færi heilbrigðisþjónustuna frá kjörmynd félagslegs heilbrigðiskerfis. Kostnaður við heilbrigðisþjónustuna var liðlega 117 milljarðar kr. á síðasta ári og OECD telur að hann muni vera orðinn um 200 milljarðar kr. árið 2050 ef ekkert verður að gert. Fyrir aldarfjórðungi var kostnaðurinn aðeins þriðjungur þess sem nú er. Til að þjóðin geti búið áfram við heilbrigðisþjónustu sem er í fremstu röð í heiminum verður að bregðast við þessum horfum. Spurningin er: Hverju á að breyta og hvernig? Fjármögnun þjónustunnar er þannig að hið opinbera greiðir um 83% útgjaldanna en einstaklingar um 17%. Fyrsta spurningin til heilbrigðisráðherra er þessi: Mun hið opinbera halda áfram að greiða sinn hluta með almennum sköttum eða eru áform um breytingar á fjármögnun ríkisins á sínum hlut? Í öðru lagi: Hvaða breytingar hyggst ríkisstjórnin gera á þjónustugjöldum sjúklinganna? Þau eru slíkur frumskógur sundurlausra og misvísandi ákvarðana undanfarinna áratuga að óskiljanlegt er. Kostnaðarhlutur er breytilegur eftir sjúkdómum, læknismeðferð, líkamshluta, aldri og hvar þjónustan er veitt svo að eitthvað sé nefnt. Ég tel að skynsamlegt væri að halda skiptingu kostnaðarins milli ríkisins og einstaklinga sem næst óbreyttum á komandi árum en ég velti upp þeirri hugmynd að hlutur sjúklinganna verði greiddur af sérstakri sjúkratryggingu sem allir landsmenn 18 ára og eldri greiði til. Iðgjaldið gæti verið sem svarar 2,5–3% af launum. Í þriðja lagi minni ég á að hið opinbera hefur víða takmarkað greiðsluþátttöku ríkissjóðs. Ég spyr ráðherra hvort til standi að gera tryggingaverndina víðtækari en nú er og láta hana ná til sálfræðiþjónustu og allra líkamshluta, svo sem munnhols og einnig til hjálpartækja fyrir sjón og heyrn svo að nefnd séu nokkur dæmi. Skipulag þjónustunnar skiptir miklu máli og eðlilegt að stjórnvöld hugi að því. Í skýrslu sérfræðinga Tryggingastofnunar ríkisins frá 2005, Réttlátari notendagjöld í sjúkratryggingum á Íslandi, er bent á að erlend rannsókn hefur dregið fram að óþarfar ákvarðanir í heilbrigðiskerfinu, svo sem ónauðsynlegar rannsóknir, meðferð eða lyf, geti numið allt að 30% af heilbrigðisútgjöldum. Víst er að miklir möguleikar eru til að spara háar fjárhæðir með endurbótum á kerfinu sjálfu án þess að skerða sjálfa þjónustuna. Ég vil vísa til margvíslegra tillagna um breytingar á núverandi skipulagi sem fram komu með skýrslu nefndar um endurskilgreiningu verksviða innan heilbrigðiskerfisins frá því í mars 2006. Nefndin var undir forustu Jónínu Bjartmarz, fyrrverandi alþingismanns, starfaði í rúm tvö ár og skilaði ítarlegri skýrslu sem var nefnd Hver gerir hvað í heilbrigðisþjónustunni? Einhverra hluta vegna hefur þessi skýrsla legið í láginni í pólitískri umræðu um heilbrigðisþjónustu á Íslandi og er það miður því að nefndin lagði upp í hendurnar á stjórnmálamönnum kjörið tækifæri til vandaðrar umræðu og stefnumörkunar á þessu sviði. Ég spyr ráðherra hvernig hann hyggist vinna úr tillögum nefndarinnar. Ég bendi á eina tillögu nefndarinnar sem ráðherra ætti að íhuga alvarlega, þá að stofna þverfaglega nefnd stjórnvöldum til ráðgjafar sem meti beiðnir um kaup á nýjum verkum eða nýjum aðferðum í heilbrigðisþjónustu með tilliti til gagnreyndrar þekkingar, hagkvæmni, notagildis og ábata samfélagsins. Að lokum vil ég árétta að óumflýjanlegt er af fjárhagsástæðum að vinna að endurbótum á heilbrigðiskerfinu en breytingar sem ráðist verður í verða að falla að viðhorfum almennings um félagslegt heilbrigðiskerfi.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Kristni H. Gunnarssyni fyrir að taka þetta mál upp með þessum hætti. Hv. þingmaður spyr hver stefna ríkisstjórnarinnar sé í heilbrigðismálum. Eins og hv. þingmaður veit hefur sjaldan verið kveðið eins skýrt á um stefnu ríkisstjórnar í heilbrigðismálum þjóðarinnar og gert er í stefnuyfirlýsingu núverandi ríkisstjórnar frá því í maí á síðasta ári. Mér er ljúft og skylt að endurtaka fyrir þingheimi nokkuð af því sem þar kemur fram. 1. Veita skal heilbrigðisþjónustu á heimsmælikvarða. 2. Kostnaðargreina skal heilbrigðisþjónustuna og taka upp blandaða fjármögnun og heilbrigðisstofnanir taki inn fjármagn er fylgi sjúklingum. 3. Skapað verði svigrúm til fjölbreytilegra rekstrarforma í heilbrigðisþjónustu, m.a. með útboðum og þjónustusamningum. 4. Tryggt verði að allir hafi að henni jafnan aðgang óháð efnahag. 5. Stóraukin áhersla verði lögð á forvarnir á öllum sviðum og stuðlað að heilbrigðari lífsháttum. 6. Leita skal leiða til að lækka lyfjaverð og einfalda greiðsluþátttöku hins opinbera. Þetta kemur fram í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar. Það er stefnan í heilbrigðismálum eins og í öðrum ríkisrekstri að gera reksturinn markvissari og skilvirkari. Markmið ríkisstjórnar í heilbrigðismálum eru skýr: 1. Að tryggja sjúkratryggðum á Íslandi aðgang að fullkomnustu heilbrigðisþjónustu og aðstoð sem á hverjum tíma eru tök á að veita og að allir sjúkraþegar njóti heilbrigðisþjónustu óháð efnahag og búsetu. 2. Að stuðla að rekstrar- og þjóðhagslegri hagkvæmni heilbrigðisþjónustu og hámarksgæðum hennar eftir því sem frekast er unnt á hverjum tíma. Að gefnu tilefni vegna fyrirspurnar þingmannsins vil ég vekja athygli á því að það er stefnan að leitast við að tryggja öllum sjúkratryggðum einstaklingum gott aðgengi að þjónustunni hvar sem þeir eru búsettir. Þessu hyggst ríkisstjórnin ná fram með því að styrkja hlutverk ríkisins til kaupa á heilbrigðisþjónustu. Þetta verður gert með því að sameina hjá einni stofnun þá verkþætti hjá ríkinu sem fara með samninga um kaup á heilbrigðisþjónustu og greiðslu endurgjalds fyrir hana. Þessa verkþætti er í dag að finna hjá samninganefnd heilbrigðisráðherra, fjármála- og rekstrarsviði í heilbrigðisráðuneytinu og sjúkratryggingasviði Tryggingastofnunar ríkisins. Með sameiningu þessara verkþátta og frekari styrkingu þeirra nást samlegðaráhrif þeirrar þekkingar sem er að finna hjá ólíkum aðilum sem starfa nú á vegum heilbrigðisráðuneytisins. Í takt við kröfur um aukna sérfræðiþekkingu vegna samninga, kaupa og greiðslna fyrir heilbrigðisþjónustu og vaxandi kröfur um gegnsæi í samskiptum ríkisins og borgaranna er nauðsynlegt að byggja upp og styrkja slíka sérþekkingu á einum stað innan heilbrigðiskerfisins. Samningar milli veitenda heilbrigðisþjónustu og kaupenda verða það samskiptaform sem ákvarða mun tegund, magn, gæði og endurgjald fyrir veitta þjónustu svo og fyrirkomulag eftirlits og greiðslu, þ.e. hvort um er að ræða fastar greiðslur eða árangurstengdar að einhverju leyti. Á undanförnum árum hafa forsvarsmenn þjónustustofnana kallað eftir samningum þar sem skýrar sé kveðið á um hvaða þjónustu þeim sé ætlað að veita, magn, gæði þjónustu og fjárfestingar. Því má segja að nú sé fyrir alvöru með skipulegum hætti hafin sú samningavæðing heilbrigðisþjónustunnar sem aðilar innan hennar hafa beðið eftir. Skipulag heilbrigðismála, þ.e. hin nýja stofnun sjúkratrygginga sem nánar er fjallað um í frumvarpi sem nú er komið fram í þinginu, mun taka mið af þessum áformum ríkisstjórnarinnar og byggja á fjórum meginstoðum undir yfirstjórn heilbrigðisráðuneytisins: Eftirlitsstofnun með veitingu og framkvæmd heilbrigðisþjónustu, þ.e. landlækni og Lyfjastofnun, sem ætlað er að tryggja að þjónusta sé veitt með öruggum hætti og í samræmi við kröfur um gæði og árangur, þjónustustofnun, þ.e. heilbrigðisstofnun, sjúkrahúsum, heilsugæslustöðvum og fyrirtækjum sem veita almenna og sérhæfða heilbrigðisþjónustu og að síðustu stofnun sem m.a. annast lýðheilsumál, samhæfingu forvarna o.fl. Aðeins vegna fyrirspurnar hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar um hvort hið opinbera muni halda áfram að greiða sinn hlut með almennum sköttum eða sé með áform um breytingar á fjármögnun ríkisins á sínum hlut er skemmst frá því að segja að önnur fjármögnun hefur ekki verið rædd. Í öðru lagi spurði hann hvaða breytingu hæstv. ríkisstjórn hygðist gera á þjónustugjöldum sjúklinga. Þingmaðurinn fór yfir þann frumskóg sem þau eru. Þau hafa verið sett í sérstaka nefnd undir forustu hv. þm. Péturs H. Blöndals og Ástu Ragnheiðar Jóhannesdóttur. Þar er unnið að einföldun og því að gera það kerfi skilvirkara og réttlátara. Einnig spyr hv. þingmaður - sem er mjög við hæfi hjá hv. þm. Kristni H. Gunnarssyni - um Jónínunefndina og niðurstöður hennar. Ég hvet hv. þingmann til að kynna sér það plagg því að það er algerlega hárrétt hjá þingmanninum að það er mjög vel unnið og margt þar sem einmitt er unnið að núna. Þar er m.a. lagt mikið upp úr því að styrkja hlutverk kaupenda hjá heilbrigðisþjónustunni, nákvæmlega það sama og komið hefur fram í flestum úttektum og skýrslum sem hafa verið gerðar um íslensk heilbrigðismál. Það er nákvæmlega það sem menn eru að gera, þ.e. í praxís, en í raun voru menn búnir að gera það með síðustu lögum um heilbrigðisþjónustu sem allir þingmenn á þinginu greiddu atkvæði með.

Herra forseti. Íslenskt heilbrigðiskerfi er í hættu og almenningur óttast um afdrif þess í höndum Sjálfstæðisflokksins. Það er full ástæða til að óttast. Menn þekkja samþykktir flokksins um einkavæðingu heilbrigðisþjónustunnar, og verk og vinnubrögð hæstv. heilbrigðisráðherra að undanförnu hafa ekki orðið til þess að draga úr óttanum. Stjórnarsáttmáli þessarar ríkisstjórnar kveður á um að skapa skuli svigrúm til fjölbreytilegra rekstrarforma með útboðum og þjónustusamningum. Við vitum hvað þetta þýðir. Þetta þýðir frekari einkavæðingu með einkarekstri og einkafjármögnun. Forsætisráðherra sagði í Valhöll í haust að nú væri lag að sveigja heilbrigðisþjónustuna betur að stefnu Sjálfstæðisflokksins en áður. Og Vilhjálmur Egilsson, sérlegur yfirráðherra í málefnum Landspítalans, hefur kynnt hugmyndir um að hlutafélagavæða spítalann. Meðan þessu fer fram hefur algjörlega gleymst að spyrja um vilja ríkisstjórnarinnar. Það var nefnilega ekki kosið um þá stefnu Sjálfstæðisflokksins síðastliðið vor að einkavæða heilbrigðisþjónustuna. Það var heldur ekki spurt á kjörseðlinum hvort Samfylkingin ætti að afhenda Sjálfstæðisflokknum heilbrigðisráðuneytið. En þjóðin hefur verið spurð og það hefur komið fram í nýrri könnun frá 2006 að 81,5% Íslendinga vilja að við leggjum meira fé í heilbrigðisþjónustuna okkar. 81% vill að hið opinbera reki sjúkrahúsin. Aðeins 0,8% vildu að sjúkrahúsin væru aðallega rekin af einkaaðilum, 18,5% vildu að þau yrðu rekin sameiginlega og jafnt af einkaaðilum og hinu opinbera. Í hvers umboði er þá Vilhjálmur Egilsson að undirbúa hlutafélagavæðingu Landspítalans? Hver kaus hann til þeirra verka?

… Samfylkingarinnar.

Maður spyr sig: Ætlar Samfylkingin áfram að hlaupa eftir landsfundarsamþykktum Sjálfstæðisflokksins og kröfum Samtaka atvinnulífsins? Og síðast en ekki síst: Ætlar Samfylkingin að fara að kröfum hæstv. heilbrigðisráðherra hér og þvinga í gegn 

Virðulegi forseti. Ríkisstjórn Samfylkingarinnar og Sjálfstæðisflokks leggur ríka áherslu á öfluga velferðarþjónustu. Stefna hennar er að beita sér fyrir heilbrigðisþjónustu á heimsmælikvarða, lækka lyfjaverð, einfalda greiðsluþátttöku hins opinbera, kostnaðargreina heilbrigðisþjónustuna, auka forvarnir, heilsueflingu, geðheilbrigði fyrir börn og beita sér fyrir auknum jöfnuði. Hæstv. heilbrigðisráðherra vinnur ötullega að þessum verkefnum. Fyrirmyndir að þeim breytingum sem eru í undirbúningi eru sóttar til Norðurlandanna, Norðurlandanna sem eru þekkt um allan heim fyrir góða heilbrigðisþjónustu og öflugasta velferðarkerfi sem til er. Nefndin sem er að fara yfir rekstur Landspítalans skoðaði t.d. þrjú háskólasjúkrahús á Norðurlöndum til að hafa sem fyrirmynd í störfum sínum. Ef ætlunin hefði verið að einkavæða hefði þá ekki verið leitað eitthvað annað? Við erum að horfa til norræna velferðarkerfisins og reynslunnar þar. Verið að koma á Sjúkratryggingastofnun til að annast kaup og sölu fyrir hið opinbera í heilbrigðisþjónustu að sænskri fyrirmynd. Norðurlöndin hafa fyrir löngu kostnaðargreint öll verk í heilbrigðisþjónustunni. Það er nauðsynlegt til að gera kerfið skilvirkt. Það er í þágu sjúklinga. Það er í þágu skattgreiðenda og það er í þágu allra landsmanna.

Nei.

Í undirbúningi er nýtt greiðslukerfi í heilbrigðisþjónustunni fyrir almenning sem á að auka jöfnuð og réttlæti. Það kemur í stað núverandi kerfis sem hefur gengið sér til húðar og er bæði óréttlátt og yfirmáta flókið. Í nýja kerfinu verða allir sjúklingar varðir fyrir miklum heilsufarskostnaði. Og skipting kostnaðar milli sjúklinga og hins opinbera er óbreytt, það nefni ég vegna orða hv. þingmanns.

Ekki allra.

Þessar breytingar eru líka sóttar til Norðurlandanna sem hafa búið við það kerfi um árabil og hafa af því góða reynslu. Í öllum þessum breytingum er það grundvallarmarkmið jafnaðarstefnunnar tryggt að fólki verði ekki mismunað eftir efnahag, búsetu eða stöðu. Og enginn getur greitt sig fram fyrir í röðinni. 

Jú. … fólk.

Hæstv. forseti. Ég vildi að þau orð sem hér voru látin falla í lokin, að ekkert væri að óttast, væru sönn. En það er nú ekki þannig. Vægt til orða tekið ríkir óöryggi í heilbrigðismálum, fólk er mjög óöruggt um framtíðina. Hvað er verið að bralla? Það er nefnilega verið að bralla ýmislegt sem ekki kom fram í orðum hæstv. ráðherra áðan. Hann sagði að stjórnarsáttmálinn væri skýr hvað þetta varðar og það eru vissulega þó nokkur orð um heilbrigðismál. Það er hins vegar ekki minnst á heilsugæslu, ekki minnst á hana í stjórnarsáttmálanum. Heilsugæslan hefur að mati okkar framsóknarmanna verið grundvöllur í heilbrigðisþjónustu á Íslandi. Við höfum viljað standa vörð um heilsugæsluna og í þeim stjórnarsáttmála sem við áttum aðild að stóð, með leyfi forseta: „Efla þarf heilsugæsluna sem hornstein heilbrigðisþjónustunnar í landinu.“ Nú er þetta ekki lengur með. Hvað þýðir þetta ef hæstv. ráðherra vildi gjöra svo vel að útskýra það aðeins fyrir okkur? Ég meira að segja velti fyrir mér hvað eigi að gera eins og í sambandi við heilsugæsluna í Reykjavík? Á að kljúfa hana? Er það eitt af því sem það frumvarp felur í sér sem við höfum ekki rætt enn þá? En ég lýsi náttúrlega mikilli ánægju með að málshefjandi hér, hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson, er nú loksins búinn að átta sig á því að málin voru í dálítið góðum höndum hjá Framsóknarflokknum. Það er nefnilega stóra málið.

… er það ekki.

Hann er nú búinn að átta sig á þessu, hv. þingmaður, það var viðhaft félagslegt kerfi og það er þetta félagslega kerfi sem er í hættu vegna þess að Sjálfstæðisflokkurinn fer með heilbrigðismál. Það er stóra málið. Við treystum honum aldrei til að fara með heilbrigðismál í þau 12 ár sem við unnum með honum en það virðist ekki hafa verið erfitt fyrir Samfylkinguna að skrifa undir það.

Hæstv. forseti. Í orðum hæstv. heilbrigðisráðherra og talsmanns Samfylkingarinnar hér kemur fram að menn ætli að standa vörð um réttlátt kerfi og efla þjónustu við sjúklinga í anda velferðarkerfa Norðurlandanna. Ekki leggjumst við gegn því í Frjálslynda flokknum. Ég verð að segja, hæstv. forseti, að almennt eru Íslendingar sáttir við sitt góða heilbrigðiskerfi og fáa hef ég rætt við sem vilja einkavæða heilbrigðiskerfið í heild sinni. Flestir svara því til að þá vilji þeir frekar greiða hærri skatta til ríkisins en nú er til að tryggja hér gott og mannsæmandi heilbrigðis- og tryggingakerfi. Það eru grundvallaratriði í stefnu Frjálslynda flokksins að allir landsmenn eigi sama rétt til heilbrigðisþjónustu óháð búsetu og efnahag. Kosti einkaframtaks þarf vissulega að nýta verði því komið við til að fjármunir almennings nýtist sem best. Ríkisvaldið á hins vegar að sjá um fjármögnun heilbrigðisþjónustunnar í hvaða rekstrarformi sem hún er veitt. Greiða þarf kostnað sjúklinga bæði til lyfja- og læknisþjónustu og setja skýrar kostnaðarþátttökureglur með hámarksþaki fyrir hvern einstakling. Markmiðið á að vera að allir landsmenn njóti bestu heilbrigðisþjónustu sem völ er á hverju sinni. Heilbrigðiskerfið á að vera félagslegt kerfi með ásættanlegum lágmarksþátttökukostnaði sem allir greiði og kerfið á að ná til allra sjúkdóma fólks óháð líkamshluta, aldri, búsetu eða stöðu í þjóðfélaginu að öðru leyti.

Virðulegur forseti. Það er ljóst í samstarfssamningi Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks í ríkisstjórn að stefnt er að því að veita heilbrigðisþjónustu á heimsmælikvarða. Það er líka ljóst og hefur komið fram að fjármögnun heilbrigðisþjónustunnar er af opinberu fé. Það er líka ljóst að það á að reyna að skapa svigrúm til fjölbreytilegra rekstrarforma. Hvers vegna? Vegna þess að við treystum fólki til að sinna þessari þjónustu alveg jafn vel og aðrir virðast treysta eingöngu hinu opinbera til. Við treystum fólki til þess að koma að fjölbreyttu rekstrarformi til að veita betri og öflugri þjónustu. Það hefur sýnt sig á undanförnum dögum með samningi um t.d. augnsteinaaðgerðir. Með þeim samningi sem þar var gerður er verið að fjölga þeim aðgerðum úr 1800 í 2600 með þessum hætti, með fjölbreytilegra rekstrarformi, með því að hleypa fleirum að. Við treystum fólki. Það má kannski segja að það sé öfugt með margan annan hér inni. Það er líka klárt í þessum samningi að heilbrigðisþjónustan í landinu er fyrir alla óháð efnahag. Það er algjörlega kýrskýrt. Sú umræða sem hér fer fram um eyðileggingu Sjálfstæðisflokksins í heilbrigðisráðuneytinu á heilbrigðiskerfi þjóðarinnar  Það er verið að stefna að því að veita heilbrigðisþjónustu á heimsmælikvarða, betri og öflugri þjónustu með breyttum rekstrarformum í samræmi við það sem stendur í samningnum og enginn er að tala um að einkavæða. Það er tími til kominn að hv. þingmenn Vinstri grænna viti hvað orðið einkavæðing þýði. Og takk fyrir gjammið, hv. þm. Álfheiður Ingadóttir. Þú hefur ekki hugmynd um hvað orðið einkavæðing þýðir. 
            

Forseti minnir hv. þingmenn á að beina orðum sínum til forseta.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þm. Kristni H. Gunnarssyni fyrir að hefja þessa umræðu. Hún er mjög mikilvæg. Eitt vil ég þó gagnrýna í framsögu hans. Þegar hann talar um að sú kostnaðarskipting sem nú er á milli hins opinbera og einstaklingsins sé ásættanleg og það sé eðlilegt að viðhalda henni, þá tel ég að sjúklingurinn sé að greiða allt of mikið. Það hefur komið fram í skýrslum landlæknisembættisins að efnalítið fólk hefur ekki efni á því að sækja heilbrigðisþjónustu sem skyldi. Ég vísa þar sérstaklega til tannlæknaþjónustunnar en einnig til annarrar þjónustu. Þetta þekkir fólk sem þarf að leita þjónustu á Landspítalanum og í heilbrigðiskerfinu og þarf að greiða mikla peninga fyrir hana. Það er einnig mjög mikilvægt að ríkisstjórn hafi stefnu í heilbrigðismálum, en hvernig birtist sú stefna okkur? Hún hefur t.d. birst okkur í því að það verður dregið úr framlagi til Landspítalans, ekki í krónum talið, ekki samkvæmt vísitölu heldur samkvæmt umfangi og verkefnum spítalans og á þeim forsendum hefur Ríkisendurskoðun farið í þau mál. Hún hefur líka birst okkur í því að ríkisstjórnin og Landspítalinn hafa boðið út heilar deildir á spítalanum. Hún hefur birst okkur í því að það er byrjað að úthýsa starfsstéttum á borð við læknaritara til að spara á kostnað þessara stétta í launum og kjörum. Þetta eru staðreyndir. Við höfum líka orðið vitni að því að það er verið að opna heilbrigðisstofnanir eins og Heilsuverndarstöðina ehf. sem auglýsir 20% afslátt til gullkorthafa Kaupþings. En Samfylkingin sér ekkert og vill ekkert segja nema að það sé ekkert að breytast.  Að lokum, hæstv. forseti. 

Forseti vill minna hv. þingmenn á þau tímamörk sem gilda og hér fær hver og einn þingmaður að tala í tvær mínútur. Ég vek athygli á því að síðasti hv. ræðumaður talaði 30 sekúndur umfram tímann.

Hefði getað talað miklu lengur.

Forseti vill beina þeim tilmælum til hv. þingmanna að virða þær reglur sem hér gilda.

Herra forseti. Ég vil byrja á því að fagna orðum hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar og lýsa því yfir að mér þótti ræða hans afar málefnaleg þó að ég væri kannski ekki endilega sammála öllu sem hann sagði. Það skiptir nefnilega ákaflega miklu máli þegar við erum að ræða heilbrigðismálin að þau séu rædd á yfirvegaðan og málefnalegan hátt. Málaflokkurinn er viðkvæmur og hann snertir marga. Því vil ég líka leyfa mér að segja það hér, herra forseti, að málflutningur af því tagi sem hv. þm. Álfheiður Ingadóttir hafði í frammi er málinu ekki til framdráttar og það er að mínu mati allt of oft sem menn viðhafa það í þessum ræðustól að reyna að halda því fram að hvítt sé svart eins og hv. þingmaður gerði. Hér er því haldið fram fullum fetum að einkavæðing Landspítalans standi fyrir dyrum. Það er ekkert - ekkert sem gefur til kynna að það sé fram undan og ég vil nota þetta tækifæri til að vísa því alfarið á bug. En eins og ég segi, hér koma menn upp í ræðustól og halda því fram að hvítt sé svart og það er málinu ekki til framdráttar. Það eru nokkur atriði, grundvallaratriði sem verða að vera á hreinu í umræðu um heilbrigðismál og hafa komið fram í ræðum stjórnarþingmanna. Í fyrsta lagi er algert grundvallaratriði að veita þjónustu í heilbrigðiskerfinu óháð efnahag og það er algert grundvallaratriði að það sé eitt þjónustukerfi fyrir alla landsmenn og að fólk geti ekki borgað sig fram fyrir. Að lokum, þó að ég hafi stuttan tíma hér eftir, herra forseti, þá vil ég segja að það er erfitt að ræða heilbrigðiskerfið án þess að koma inn á kaup og kjör kvennastéttanna vegna þess að það eru kvennastéttirnar sem bera heilbrigðiskerfið á Íslandi uppi og það er alveg klárt í stefnuyfirlýsingu þessarar ríkisstjórnar að það stendur fyrir dyrum að bæta kaup og kjör kvennastéttanna í heilbrigðiskerfinu og þá er ég ekki bara að tala um háskólamenntuðu 

Virðulegur forseti. Við framsóknarmenn erum mjög stolt af því heilbrigðiskerfi sem hér er rekið. Það er rekið á félagslegum grunni og við höfum alltaf lagt mikla áherslu á að fólk hafi gott aðgengi að þjónustunni á viðráðanlegu verði. Núna er kostnaðarhlutdeild sjúklinga í kringum 17% sem er frekar lágt miðað við önnur lönd og við viljum halda því þannig. En það þarf örugglega að skoða hvernig þeim byrðum er dreift. Það þarf örugglega að skoða það. Auðvitað þarf að þróa heilbrigðiskerfið áfram. Það stoppar ekki núna þótt komin sé ný ríkisstjórn. Auðvitað þarf að þróa það en það er ekki sama hvernig það er gert og við framsóknarmenn þekkjum áhuga Sjálfstæðisflokksins á umfangsmiklum einkarekstri og við kunnum líka að lesa, hv. þm. Ragnheiður Ríkharðsdóttir, við kunnum að lesa. Við höfum lesið út úr samþykktum landsfundar Sjálfstæðisflokksins að hann hefur samþykkt þá stefnu að hann vilji stefna að einkavæðingu, ég er ekki að tala um einkarekstur, einkavæðingu á heilbrigðissviði. Það stendur í ályktunum landsfundarins og því velti ég því fyrir mér hvort hv. þm. Ragnheiður Ríkharðsdóttir hafi greitt atkvæði gegn þessari ályktun. Ég velti því fyrir mér af því að Sjálfstæðisflokkurinn virðist reyna að hlaupa frá sinni stefnu alla daga þegar á hana er minnst. Og það er ekki skrýtið að þingmenn í stjórnarandstöðu vilji halda þessu til haga af því að við vitum um tilhneigingar Sjálfstæðisflokksins í þessa veru. Hér er búið að tala svolítið um Landspítalann. Það er búið að skapa geysilegan óróa um Landspítalann. Það er búið að reka þar frá og flæma burt forustuna og forustan sem var flæmd burt hefur haldið því á lofti opinberlega og það sé rétt að stefnan sé óljós, mjög óljós varðandi Landspítalann. Í lögum stendur að hæstv. heilbrigðisráðherra hafi heimildir til að fara í útboð á þjónustu. Það er rétt, nú þegar. Það stendur líka að Landspítalinn á að vera háskólasjúkrahús og þar eigi að fara fram kennsla og þjónusta í megingreinum í sjúkdómafræði. 

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin og þeim þingmönnum sem tóku þátt í umræðunni fyrir þeirra framlag. Ég held að kjarninn sé sá að víða í þjóðfélaginu er uppi nokkur ótti um þær breytingar sem áformaðar eru. Þær eiga kannski rót sína að rekja til samþykktar á landsfundi Sjálfstæðisflokksins og það er óskað eftir skýringum á því af hálfu stjórnarliðsins hvað felist í boðuðum breytingum sem endurspeglast í auknum einkarekstri. Það er eðlilegt að fólk sé spurult um þetta efni og órói tengist því. Það skiptir miklu máli hvernig staðið er að breytingum í heilbrigðiskerfinu. Þær breytingar eru óhjákvæmilegar. Ég vænti þess að allir þingmenn átti sig á því að við getum ekki búið við óbreytt ástand. En það skiptir hins vegar máli hvernig breytingarnar eru gerðar. Ég geri ekki ráð fyrir því að það verði ósátt um breytingu eins og þá sem felst í að bjóða út heilsugæslustöð í Salahverfi í Kópavogi. Sú leið hefur tekist mjög vel. Það má segja að um einkarekstur sé að ræða og engin ósátt er um það meðal landsmanna, að ég hygg. Fleiri dæmi má nefna, t.d. þjónustu öldrunarsjúklinga. Það skiptir máli í þessu hvernig menn ætla að gera hlutina. Það er það sem þarf að fá skýrar fram og ég vonast til þess að þessi umræða hafi skýrt stefnu ríkisstjórnarinnar að þessu leytinu til. Ég vil segja varðandi ábendingu hv. þm. Ögmundar Jónassonar að við erum ekki ósammála um að núverandi fyrirkomulag er þannig að sjúklingar borga of mikið. Ég geri mér hins vegar grein fyrir því að það er ekki raunhæft að ætla að bæta þessum 20 milljörðum kr. yfir á ríkissjóð til viðbótar við þær 100 millj. kr. sem ríkissjóður greiðir í dag. Þess vegna legg ég til að þessum sjúklingahlut verði deilt, ekki bara á þá sem nota kerfið heldur líka hina með sérstöku gjaldi. Virðulegi forseti. Ég ítreka þakkir mínar fyrir þessa umræðu.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þm. Kristni H. Gunnarssyni fyrir afskaplega málefnalega umræðu og reyndar er það svo að þingmenn Framsóknarflokksins hafa almennt fjallað mjög málefnalega um málaflokkinn. En það væri kannski betur að það ætti við hjá öllum en látum það liggja milli hluta. Hér hefur verið talað um verk Sjálfstæðisflokksins þennan skamma tíma og ríkisstjórnarinnar, Sjálfstæðisflokksins og Samfylkingarinnar, og þá væri kannski ágætt að vitna í viðtal við formann Félags hjartalækna. Hann segir í Fréttablaðinu 4. maí, með leyfi forseta: „Vinnubrögðin sem samninganefnd hefur sýnt í þessu máli hafa verið fagleg og vönduð og útgangspunkturinn hefur verið að taka tillit til þjónustuþarfar hjartasjúklinga. Sú var ekki raunin fyrir tveimur árum og því sáum við þá engan annan kost í stöðunni en að segja okkur frá samningum.“ Varðandi árangurinn þá kemur í ljós að meðan allt hækkar í þjóðfélaginu, því miður, þá lækka lyfin, virðulegi forseti, samheitalyfin sem menn eru búnir að reyna að lækka ég veit ekki hvað lengi. Talsmaður stærsta fyrirtækisins sagði að það væri ljóst að stjórnvöld væru nú loksins að fara í alvöru að lækka lyfjakostnaðinn. Við tókum, virðulegi forseti, umræðu um BUGL um daginn og hún var allt öðruvísi en áður og það er vegna þess að sú aðgerð sem menn lögðu af stað með hefur skilað árangri. Hér hefur verið minnst á augnsteinaaðgerðir en þar stendur til að fara í mikið átak til að ná niður biðlistum.  Aðeins af því að hv. þm. Ögmundur Jónasson segir að ekki sé nógu mikið fjármagn til Landspítalans út af afköstum. Hv. þm. Ögmundur Jónasson segir að leið ríkisstjórnar, virðulegi forseti, sú leið að kostnaðargreina sé hárrétt. Það er það sem hann er að segja með þessum orðum. Virðulegur forseti. 

Herra forseti. Þegar tekist er á um helstu átakaefni í stjórnmálum er erfitt að sitja undir því að það sé borið upp á þingmenn eins og þá sem hér stendur að hún og aðrir þingmenn Vinstri grænna skilji ekki um hvað málin snúast eða um hvað einkavæðing snýst. Ég er komin til að gera grein fyrir skilningi okkar á því hvað einkavæðing opinberrar þjónustu er. Hún er í rauninni þríþætt. Í fyrsta lagi er um að ræða sölu á opinberum eigum eins og við þekkjum það frá Símanum og frá bönkunum. Það er eignasala. Í öðru lagi er um að ræða tilfærslu á rekstri eða framkvæmd frá hinu opinbera til einkaaðila,  Í þriðja lagi 

Forseti vill benda hv. þingmanni á að hún óskaði eftir að fá að ræða fundarstjórn forseta …

Ég óskaði eftir því við hæstv. forseta að fá að bera af mér sakir. Það var ekki veitt. Það eru ekki önnur tækifæri til þess 

Forseti vekur athygli á því að ræðutíminn er liðinn og það var ekki mat forseta að það væri tilefni til að gefa hv. þingmanni orðið til að bera af sér sakir í þeirri umræðu sem fór fram áðan.

Nei, en það gefst vonandi tækifæri til þess.

Nú er tíminn liðinn sem hv. þingmaður hafði.

Hæstv. forseti. Þessi breytingartillaga er um að greiða skuli orlofslaun af greiðslum úr Fæðingarorlofssjóði. Breytingartillagan er flutt samkvæmt óskum og reyndar kröfum frá verkalýðshreyfingunni, frá Alþýðusambandi Íslands, frá BSRB, og ég vil vekja athygli þingheims á því að hún hefur verið flutt áður. Þá voru flutningsmenn tveir, sá sem hér stendur og hæstv. félagsmálaráðherra Jóhanna Sigurðardóttir. Um hana urðu miklar umræður hér í þingsal og ég minnist þess að undir þessa tillögu tóku þingmenn Samfylkingarinnar auk ýmissa annarra hér í þingsalnum. Þannig er að á almennum vinnumarkaði nýtur fólk þess ekki sem fólk gerir hjá hinu opinbera, hjá ríki og sveitarfélögum. Þar fær fólkið notið sumarfrísins 

Virðulegi forseti. Ég vek athygli á ósamræmi sem er á milli nefndarálitsins og breytingartillögunnar í þessu tilviki. Um er að ræða að bæta við frumvarpsgreinina ákvæði sem gerir það að verkum að umsækjandi um fæðingarorlof þarf að samþykkja að skattyfirvöld láti Vinnumálastofnun í té upplýsingar sem nauðsynlegar eru. Í breytingartillögunum er ekki kveðið á um samþykki umsækjanda heldur aðeins að umsækjandi hafi verið upplýstur um þetta. Það tel ég ekki vera eins og um var samið í nefndinni og reyndar ekki eins og ég tel að hann eigi að líta út þannig að ég mun sitja hjá við þessa tillögu. Framsögumaður nefndarinnar gat um að málið yrði tekið aftur inn í nefnd milli 2. og 3. umr. og þetta atriði tekið fyrir og lagfært og ég bind vonir við það, virðulegi forseti.

Virðulegi forseti. Nefndarmenn í félagsmálanefnd eru sammála þessari athugasemd frá hv. þm. Kristni H. Gunnarssyni og eru samþykkir því að málið fari aftur til nefndar. Þessi breytingartillaga er ekki í samræmi við nefndarálitið og vilja nefndarinnar þannig að það er nauðsynlegt að málið fari inn til nefndarinnar og gerð verði breyting á þessari breytingartillögu sem verið er að samþykkja. Það getur vel verið að þurft hefði að draga þessa breytingartillögu til baka áður en málið var kallað til nefndar en það skiptir ekki máli. Við breytum þessu þegar málið kemur til nefndar eftir þessa umræðu.

Hæstv. forseti. Eins og fram hefur komið við atkvæðagreiðslu um þetta frumvarp þá nýtur það víðtæks stuðnings. Við í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði teljum að hér sé verið að stíga ýmis mikilvæg framfaraskref. Hins vegar veldur það mér mjög miklum vonbrigðum að Samfylkingin skuli við þessa atkvæðagreiðslu fella tillögu um að greidd skuli orlofslaun af greiðslum úr Fæðingarorlofssjóði og blása þannig á kröfur sem komið hafa frá verkalýðshreyfingunni um augljóst réttlætismál. Hæstv. félagsmálaráðherra sem er mjög félagslega sinnaður stjórnmálamaður, og ég veit að hún hefur barist fyrir þessum málum af einurð, hefur greinilega ekki fengið sínum vilja framgengt í ríkisstjórninni. 


             Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um breyting á lögum um sértryggð skuldabréf. Markmið frumvarpsins er að gera breytingar á lögum um sértryggð skuldabréf. Lýtur breytingin að stöðu afleiðusamninga komi til gjaldþrots útgefanda sértryggðs skuldabréfs en lög um sértryggð skuldabréf tóku gildi 14. mars síðastliðinn  Einnig hefur verið vakin athygli á því að í lögunum sé gert ráð fyrir að bæði hin sértryggðu skuldabréf og afleiðusamningar njóti fullnusturéttar í tryggingasafninu. Ekki sé hins vegar tekið fram í lögunum hver innbyrðis staða þessara skuldbindinga er, meðal annars hvort skuldbindingar samkvæmt afleiðusamningum njóti stöðu samkvæmt 111. gr. gjaldþrotaskiptalaga, líkt og sértryggðu skuldabréfin, eða hvort staða afleiðusamninganna sé önnur. Þegar þrotabú gengur inn í gagnkvæman samning samkvæmt reglum XV. kafla laga um gjaldþrotaskipti gildir regla 3. mgr. 91. gr. laganna um rétthæð greiðslna sem inna á af hendi smátt og smátt. Slíkar greiðslur njóta stöðu samkvæmt 3. tölul. 110. gr., þ.e. sem skiptakostnaður. Samkvæmt 3. mgr. 111. gr. laganna njóta greiðslur samkvæmt afleiðusamningum, tengdum útgáfu sértryggðra skuldabréfa, aðeins stöðu eins og þær væru skiptakostnaður af verðmæti hinnar veðsettu eignar. Samkvæmt þessu njóta greiðslur samkvæmt afleiðusamningum sömu stöðu og kröfur samkvæmt sértryggðu skuldabréfi. Til að taka af öll tvímæli, þ.e. ef ekki yrði talið að afleiðusamningur uppfyllti það skilyrði að greiðslur ætti að inna af hendi smátt og smátt, er með frumvarpinu lagt til að skýrt sé tekið fram hver sé staða krafna samkvæmt afleiðusamningum sem gerðir hafa verið samkvæmt lögum nr. 11/2008. Er því lagt til að bætt sé við 14. gr. laganna málslið þar sem tekið er af skarið um þetta. Samkvæmt þeirri reglu njóta kröfur samkvæmt afleiðusamningum sömu stöðu í skuldaröð og kröfur samkvæmt sértryggðu skuldabréfi. Á fund viðskiptanefndar komu fulltrúar Fjármálaeftirlitsins og Samtaka fjármálafyrirtækja ásamt fulltrúa viðskiptaráðuneytisins og töldu allir gestir nefndarinnar mjög mikilvægt að frumvarpið næði fram að ganga. Undir nefndarálitið skrifa eftirtaldir þingmenn: Ágúst Ólafur Ágústsson, Guðfinna S. Bjarnadóttir, Jón Bjarnason, Birgir Ármannsson, Ellert B. Schram, Jón Gunnarsson, Björk Guðjónsdóttir og Höskuldur Þórhallsson. Hér er um lítils háttar breytingu að ræða á frekar nýlegum lögum sem ég vona að sé full samstaða um að fari með þeim hætti í gegn sem hér er lagt til. Það skiptir miklu máli að þessi lög virki vel, lög um sérvarin skuldabréf og ekki síst kannski í því ásandi sem núna ríkir á fjármálamarkaðnum. Ég vona að þingheimur sé sameinaður í því að gera þessi góðu lög enn betri.