Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (JörB): Hæstv. ríkisstj. hefur óskað þess, að atkvgr. um þetta mál fari ekki fram að þessu sinni sakir óumflýjanlegra starfa, sem hún verður að inna af höndum. Er þá atkvgr. um málið frestað og það tekið af dagskrá. En fundur mun verða háður kl. 10 árdegis á morgun, og fer þá fram atkvgr. um þetta mál.



Herra forseti. - Frv. þetta er komið hingað aftur frá hv. Ed. Þar í d. hafa verið gerðar á því breyt. á 6. gr. þess. En 6. gr. frv. er um breyt. á 12. gr. gildandi l., sem snertir mat á fasteignum, sem fer fram á milli þess, sem aðalmat fer fram. Í hv. Ed. hefur verið sett þarna inn ákvæði, sem ég tel óviðunandi með öllu. Það hefur sem sagt verið samþ. í þeirri hv. d., að þessu mati skuli haga á allt annan veg í Reykjavík heldur en annars staðar á landinu. Samkv. frv., eins og það nú er. á þetta millimat, sem kallað er, að framkvæmast þannig í Reykjavík, að þar séu tveir menn til þess valdir að annast það, annar sé kosinn af bæjarstjórn Reykjavíkur, en hinn skipaður af fjmrh. Aftur á móti á að haga matinu utan Reykjavíkur þannig, samkv. frv. eins og það er nú, að það verði fjmrn., sem ákveður fasteignamat á húsum, sem metin eru til brunabóta. Og er gert ráð fyrir. að ráðuneytið hafi til hliðsjónar matsgerðir þeirra, sem virða húseignir til brunatrygginga. Hins vegar er gert ráð fyrir því, að úttektarmenn í hverjum hreppi meti þau hús, sem brunamat hefur ekki farið fram á, og er þetta eins og ákveðið var í frv., þegar það fór héðan til hv. Ed. Ég tel, að það geti ekki komið til mála að láta aðrar reglur gilda í þessu efni um Reykjavík en aðra staði á landinu. Við síðustu umr. málsins hér í hv. þd. á dögunum bar ég fram brtt. um það, að yfirfasteignamatsnefndin skyldi annast þessi millimöt, en síðan væri hægt að áfrýja úrskurði hennar til ráðuneytisins. Þessi brtt. mín var felld. Ég hef því leyft mér að leggja nú til í brtt., sem prentuð er á þskj. 1209, að sá háttur verði á þessu hafður, að fjmrh. skipi einn mann, matsmann fasteigna, sem framkvæmi þessi möt milli þess. sem aðalmat fer fram, og þá vitanlega meti hann fasteignir alls staðar á landinu. Þá er gert ráð fyrir, að fjmrh. leggi úrskurð á kærur út af aukamati, svo að hægt verður að áfrýja úrskurði matsmanns. Ég vænti þess, að d. geti á þetta fallizt, þótt hún gæti ekki fallizt á, að yfirfasteignamatsn. væri þarna öll að verki. Það er ekki líklegt, að kostnaður verði meiri með þessu móti en eftir frv. Þar er gert ráð fyrir tveim matsmönnum í Reykjavík og að þeir starfi jafnan að þessu. Hv. þm. a.-Húnv. vill ganga skemmra í breytingum en ég og flytur brtt. á þskj. 1208. En sameiginlega flytjum við brtt. á þskj. 1210 um viðbót við 6. gr. Þessi sama till. var samþ. hér við síðustu umr., en fyrir vangá hefur hún ekki komizt í frv.. eins og það var síðan lagt fyrir Ed. Þetta er ákvæði um tilkynningarskyldu, og þarf ekki að rekja það nánar. Ég tel víst, að d. samþ. sína fyrri breytingu og frv. verði síðan sent Ed. aftur. Ég sé ekki ástæðu til að fara um þetta fleiri orðum, nema tilefni gefist. Ég vænti þess. að fleiri mönnum en mér sé ljóst, að óviðfelldið er, og raunar alveg óhæft, að láta aðrar reglur gilda um millimat í einum landshluta en öðrum.



Herra forseti. - Ég skal ekki blanda mér neitt verulega í þetta mál, aðeins vekja athygli á tveim atriðum. Í 8. gr. er endurtekið það ákvæði, sem nú er í gildi í l., að fasteignamatsbók skuli send ókeypis öllum þeim mönnum og stofnunum, sem stjórnartíðindi eiga að fá án endurgjalds, en það eru m.a. oddvitar og hreppstjórar. Ég hefði viljað spyrja hæstv. ráðh., ef hér hefði verið, til hvers þetta eigi að vera í l., ef það er ákveðið af fjmrn. nú. eins og vera mun, að bókin skuli ekki send þessum mönnum um sveitir landsins, kostnaðar vegna. Úr því að stjórnarráðið sjálft brýtur þetta lagaákvæði nú og telur það ekki framkvæmanlegt, hví lætur ráðh. þá óátalið, að það haldist í l.? Ef ekki er hægt að framfylgja því nú, þá er það sjálfsagt ekki hægt seinna, og er þá meiningin að setja ráðuneytið í framtíðinni í sama gapastokkinn og það er í nú, - neyða það til að brjóta lög? Hér sést enginn ráðh. fremur en endranær, en ég vildi biðja hæstv. forseta að athuga, hvort ekki er rétt að fresta umr., þangað til fjmrh. verður við. Um 2. brtt. á þskj. 1209, þar sem tekið er fram, að kærur, sem berast, eigi að vera komnar í hendur ráðuneytinu, áður en 2 mánuðir eru. liðnir frá því, að matið var tilkynnt eiganda fasteignárinnar, vildi ég fá skýringu. Sams konar orðalag er í ýmsum l. Kærur eiga að vera komnar til yfirskattan., t.d., vissum tíma eftir að skattaúrskurðir eru tilkynntir, en spurningin er: Hvenær eru t.d. matsúrskurðir tilkynntir? Er það, þegar tilkynning er gefin út eða þegar hún berst viðkomanda í hendur? Ef hann býr í Dýrafirði eða Önundarfirði eða í nyrztu sveitum Norður-Múlasýslu, geta liðið 2 mánuðir frá því að úrskurður er gefinn út í Reykjavík þangað til hann berst manninum. Auk þess eru dæmi til, að úrskurðir tefjist af öðru en slæmum póstflutningum. Einu sinni lá úrskurður í skrifstofu hjá sýslumanni h.u.b. 5 vikur eftir að hann var dagsettur. Ég held, að þarna þyrfti að taka skýrar til orða í lögunum.

Forseti (JörB): Hæstv. fjmrh. getur ekki tekið þátt í umr., vegna þess að hann er bundinn við óhjákvæmileg störf, en ég tel eðlilegt að ljúka eigi umr., fyrr en hann getur látið álit sitt í ljós.



Ég er undrandi yfir aths. hv. 2. þm. N.-M. Eins og frv. var lagt fram af stjórnarráði. var fellt burt að láta þá alla, er þm. nefndi, hafa fasteignamatsbókina ókeypis, heldur var gert ráð fyrir, að t.d. oddvitar keyptu hana. Ekki er að saka fjmrn., þótt það sendi ekki bókina þeim, sem ekki bar að senda hana samkv. frv., eins og ráðuneytið gerði það úr garði og bjóst við, að samþ. yrði. En þessu var breytt hér í meðferð málsins, og af því leiðir að sjálfsögðu, að þessir menn eiga ekki að þurfa að kaupa bókina. Virðist mér allt hnútukast út af þessu óþarft hjá þm. Í samræmi við það, sem meiri hl. fjhn. lagði til, þegar málið var hér til meðferðar, hef ég nú lagt til að fella burt A-lið 6. gr. og fyrirsögn B-liðar, svo að þetta verði eins og Nd. gekk frá því um daginn. Mér finnst óeðlilegt, að farið sé að setja tvo embættismenn, sem starfi stöðugt einungis við millimöt í Reykjavík. Ég fæ ekki séð annað en brunabótamat megi vel leggja til grundvallar þar sem annars staðar á landinu. Um kærur er það að segja, að fjmrn. getur breytt fyrri úrskurðum við nánari upplýsingar. En brunabótamat er góður grundvöllur að því leyti, að það má kæra, ef vill. Reiknað er með því, að þegar þessi lög eru gengin í gildi, sé fundinn út sá munur, sem verið hefur á brunabótamati og fasteignamati, og ef munurinn reyndist t.d. 50% að meðaltali, væri fundinn þar „skali“ til að umreikna brunabótamatið yfir í fasteignamat, sem gildi um þau hús, er meta þarf milli mata. En um jarðabætur, lóðir, útihús o.fl. gilda sérákvæði, og getur fjmrn. úrskurðað sérstaklega þar, sem sérstaklega stendur á. Mat á jarðabótum og húsum, sem eru ekki brunatryggingarskyld, ætti að nægja að gera á 5 ára fresti. Ég get ekki fallizt, á brtt. hv. þm. V.-Húnv. að hafa sérstakan matsmann í þessu starfi. Einhver fulltrúi fjmrn. getur haft það á hendi með öðrum störfum. Ég er mótfallinn því að búa til nýtt embætti til þess. Ég flyt með hv. þm. V.-Húnv. brtt. um að taka upp aftur breyt., sem var samþ. hér um daginn, en hefur fallið niður af vangá.



Herra forseti. - Þegar þetta mál var til 1. umr., fór það umræðulaust til 2. umr., og ég ætla, að ekki sé ástæða til þess að fara mörgum orðum um þetta. Frv. þetta er afleiðing af breytingum þeim, sem gerðar hafa verið á l. um atvinnu við siglingar á íslenzkum skipum. En þegar frv. hafði farið til 2. umr., kom fram athugasemd við störf okkar í sjútvn. út af bráðabirgðaákvæðum 11. gr., en þar er gert ráð fyrir, að námskeið skuli halda, til undirbúnings undir nám í fiskimannadeild stýrimannaskólans í Reykjavík. Nú hefur orðið að samkomulagi að taka b-lið bráðabirgðaákvæðanna upp í frv. sjálft, þannig að í stað þess, að heimilt sé að hafa námskeiðin, skuli það fyrirskipað, ef næg þátttaka fæst. En höfuðbreytingin er þó sú, að próf frá þessum námskeiðum skuli veita réttindi til II. bekkjar stýrimannaskólans. Og má telja, að samkomulag sé um þetta við skólastjóra stýrimannaskólans og aðra þá, sem láta sig þetta skipta að einhverju leyti, enda er þetta raunverulega ekki stórvægileg breyting. Ég ætla, að ekki sé þörf á að ræða þetta frekar, en leyfi mér að leggja fram þessar skriflegu brtt. frá sjútvn.: [Sjá þskj. 1233.]

Félags- og dómsmrh. (Finnur Jónsson): Herra forseti. - Ég hef ekki hugsað mér að lengja þessar umr., en vil lýsa því yfir, að ég er ánægður með þessar brtt. frá sjútvn. Ég var óánægður með bráðabirgðaákvæðin að því leyti, að með þeim var sú fræðsla, sem haldið hefur verið uppi úti um land, gerð að bráðabirgðafræðslu. Hins vegar stóð í 4. gr. l. nr. 104 frá 1936 ákvæði um, að halda skyldi námskeið á 4 stöðum, Ísafirði, Akureyri, Norðfirði og Vestmannaeyjum, sem gerðu mönnum mögulegt að taka hið minna fiskimannapróf. Bráðabirgðaákvæðin voru í ósamræmi við þetta. En nú hefur sjútvn. breytt þessu þannig, að próf frá námskeiðum þessum skuli veita mönnum réttindi til að komast í II. bekk fiskideildar stýrimannaskólans. Ég get eftir atvikum sætt mig við það fyrirkomulag, fyrst búið er að gera breyt. á l. um atvinnu við siglingar á íslenzkum skipum, sem Alþ. hefur nú þegar samþ. - Ég gat hins vegar alls ekki sætt mig við, að fræðsla sú, sem veitt var skipstjóraefnum úti á landi og verið hefur notadrjúg, yrði gerð að bráðabirgðaákvæði og væntanlega þá lögð niður að fimm árum liðnum. En með brtt., sem sjútvn. hefur flutt, tel ég, að séð sé fyrir þessu, svo að viðunanlegt sé, einnig fyrir okkur, sem erum úti á landsbyggðinni. Og get ég því mælt með brtt. hv. sjútvn.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. dóms- og félmrh. fyrir undirtektir hans undir þessar brtt. Þær eru bornar fram til þess að taka ákveðnar fram það, sem í frv. er nú þegar. En svo mun til hafa verið ætlazt, að þessum námskeiðum yrði haldið áfram fyrir þá menn, sem eiga að öðlast réttindi til að fara með skip yfir 30 rúmlestir að stærð. Og um það held ég, að ágreiningur hafi ekki verið við skólastjóra stýrimannaskólans. Hann taldi það rétt og skylt, þó að í sumum tilfellum gæti kennsla einstakra manna komið þar til greina. En það er skoðun sjútvn., að þessir menn skyldu ganga á námskeið. Og þess vegna leggur n. til, að þetta verði bundið í l., eins og það hefur verið í l. frá 1936 um kennslu handa mönnum, sem höfðu réttindi til þess að stjórna skipum, er voru allt að 75 rúmlestir, en var nú ætlazt til, samkv. frv., að félli niður, þar sem það próf er úr sögunni. Viðvíkjandi því, að þetta gæti verið tilsvarandi fyrri vetrar námi á stýrimannaskóla í Reykjavík, skal ég taka fram, að ég hef ekki náð í skólastjórann til þess að tala um það við hann. En vel undirbúnir piltar hafa að sjálfsögðu getað stytt sér nám við stýrimannaskólann með þeirri undirbúningsmenntun, sem þeir hafa hlotið með því að vera á námskeiðum. Hins vegar, ef þessi menntun, sem þeir fá á námskeiðunum, er ekki svo mikil, að þeir komist fyrir hana gegnum skólann á einum vetri, er ekkert um það að segja. En þetta hvetur menn til þess að búa sig betur undir námið en ella. Og það er skoðun sjútvn., að þessi aðferð þýði það, að fleiri menn leggi sig fram um það að taka stærra fiskimannapróf heldur en áður. Og efnislega er enginn ágreiningur á milli n. og skólastjóra stýrimannaskólans um þetta mál, svo að ég hygg, að hv. þdm. geti með góðri samvizku veitt fylgi sitt þessari brtt., sem n. er sammála um að gera, en hún er um efni, sem ekki vannst tími til að taka nógu nákvæmlega fram, þegar málið var flutt.



Þessu frv. var breytt í Ed., m.a. í 6. gr. Tveir hv. þm., þm. Húnv., hafa talað gegn breyt. og ráðizt á það atriði, að sérregla eigi að gilda um millimöt í Reykjavík. Taldi annar þeirra slíkt með öllu óhæft. En ég vil benda á, að það er ekkert nýtt, að sérregla gildi fyrir Reykjavík. Í l. frá 1938 er skýrt tekið fram, að svo sé, þar sem það eru 2 menn, kjörnir af bæjarstjórn Reykjavíkur, sem framkvæma millimöt ásamt formanni yfirskattan. Er þetta eiginlega hið sama, sem lagt er til í frv. nú. Ég vildi eindregið mæla móti því, að till. hv. þm. a.-Húnv. yrði samþ., enda er hún á misskilningi byggð að því leyti, að þarna er alls ekki um embættisstofnun að ræða. Þessir matsmenn hafa ekki föst laun, heldur þóknun fyrir störf sín samkv. l. um laun hreppstjóra og aukatekjur. Það er einnig misskilningur, að samþ. brtt. yrði til sparnaðar. Ef starfinu yrði dembt á fjmrn., yrði að auka starfskrafta þar að sama skapi. Sá gífurlegi kostnaður, sem orðið hefur af fasteignamatinu, stafar aðeins að mjög litlu leyti af millimötum, eða um 30 þús. kr. á ári síðustu 2 árin, lægra annað árið. Þar af er aðeins nokkur hluti fyrir möt í Reykjavík, svo að hér er ekki nema um fáar þúsundir að ræða. Líklega yrði það engu kostnaðarminna að fela fjmrn. þetta.