Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Áki Jakobsson) N. hefur haft til meðferðar þetta frv. stj. um húsaleigu. Með því hefur stj. sameinað í einn lagabálk eldri ákvæði, sem gilda um húsaleigu og eru orðin nokkuð dreifð og óaðgengileg fyrir þá aðila, sem þurfa að leita til þeirra, og það eitt að sameina þessi l. er mikils virði. N. hafði hins vegar áður fengið til meðferðar frv. um húsaleigu með tilliti til. breyt. á kosningafyrirkomulagi húsaleigun., frv. um að tryggja húsnæðislausu fólki húsnæði og um stóríbúðaskatt og fleiri frv. um þessi efni. N. hefur tekið ýmis ákvæði þessara frv., sem ekki hafa þegar verið tekin upp í frv. hæstv. stj. til 1. um húsaleigu, upp í brtt. sínar við frv. Ég tel óþarft að fara yfir frv., það liggur skýrt fyrir hv. þdm., hvað nýtt er í því, enda skýrði hæstv. félmrh., frá því við 1. umr. málsins. Ég vil þá fara nokkrum orðum um þær brtt., sem allshn. hefur komið sér saman um. 1. atriðið er um það, að leigusala, er sjálfur býr í húsi annars, skuli heimilt að skipta á íbúð við leigutaka í húsi sinu, enda komi samþykki húsaleigun. til. Við töldum, að þetta ætti ekki að skaða neitt, enda var það áður tilgangur l. Þá er næst brtt. við 3. gr., að á eftir orðunum: „heimilisföstum innanhéraðsmönnum“ í 1. málsgr. komi: alþingismönnum og nemendum í föstum skólum. Þetta mun hafa verið þannig, að húsaleigun. í Rvík mun ekki hafa amazt við því, þó að alþm. eða nemendur í föstum skólum hafi fengið herbergi á leigu þann tíma, sem þeir þurfa að vera í bænum, og taldi n. því rétt, að þetta kæmi fram í l. Um 5. brtt. varð ekki fullkomið samkomulag í n. en hún er um skömmtun á húsnæði. N. var sammála um það, að æskilegt væri að koma a einhvers konar heimild um skömmtun húsnæðis, en var hins vegar ekki sammála um það, á hvern hátt það skyldi gert. N. gat hins vegar ekki fallizt á það fyrirkomulag, sem lagt er til í frv. stj., vegna þess að þar virðist allt vald vera sett í hendur húsaleigun. og eiginlega vera á hennar valdi að ákveða, hvort hún lætur til skarar skríða um skömmtun eða ekki. Þetta taldi n. ekki rétt, vegna þess að húsaleigun. er ekki sá aðili, sem nauðsynlega þarf að bæta úr húsnæðisskortinum, heldur er það bæjarstj. N. taldi rétt að færa þetta vald úr höndum húsaleigun. og beint til bæjarstj., en húsaleigun. sé nokkurs konar framkvæmdarvald, sem framkvæmi valdboð bæjarstj. Við töldum ekki vera fyrir hendi næg rök, sem mæltu með því, að húsaleigun. væri alveg í sjálfsvald sett, hvenær hún léti framkvæma skömmtun, og lögðum því til að bæjarstjórn fengi þetta vald. Við töldum, að bæjarstj. væri sá aðili, sem hættulaust væri að gefa slíkt vald, vegna þess að hún þarf að taka tillit til þeirra manna, sem þurfa að taka húsnæði á leigu, og eins hinna, sem leigja húsnæði. Þá leggur n. til, að afnotahafa íbúðar sé veittur 3 daga frestur áður en fólki er ráðstafað í hluta af íbúð hans, til þess að ráðstafa því sjálfur til húsnæðislausra innanhéraðsmanna. Meiningin með þessu ákvæði er sú, að þeir, sem geta tekið fólk í sína íbúð, séu látnir sjálfráðir um það, hvaða fólk þeir taka inn í íbúð sína. Í þessu felst nokkurt öryggi fyrir þá, sem eiga að hlíta þessum harðhentu tökum, um það, að þeir verði ekki fyrir verulegum óþægindum af því að fá óviðkomandi fólk svo að segja inn í sömu íbúðina. Í frv. stj. er gert ráð fyrir því, að húseigandi geti tekið fólk í íbúð sína, þó að það sé ekki húsnæðislaust, „og fengi þá húsaleigun. þá íbúð, er þannig losnaði á sama hátt til ráðstöfunar.“ Ég býst við, að það hafi verið meira af vangá heldur en vilja, að þetta féll niður hjá n., og tel ég rétt, að athuguðu máli, að þetta falli ekki niður, og hef ég hugsað mér að gera við þetta brtt. við 3. umr. Ég sé ekki, að neitt sé því til fyrirstöðu, að menn fái á þennan hátt að taka fólk í íbúð sína, ef með því næst sami árangur og ætlazt er til með l. Skömmtun húsnæðis getur á ýmsan hátt verið óþægileg fyrir fólk og erfið í framkvæmd. Þess vegna er gert ráð fyrir; að sett verði sérstök reglugerð um framkvæmd þessarar skömmtunar. Í þessa reglugerð skal meðal annars tilgreina hámark þess húsnæðis, sem fjölskylda má nota, án þess að taka megi hluta þess. Enn fremur getur komið fyrir, að fleira komi fram, sem nauðsynlegt þyki að setja reglugerð um, til þess að þetta ákvæði skerði sem minnst persónufrelsi þeirra manna, sem þurfa að láta húsnæði af hendi. Vegna þess að þetta er dálítið óvenjuleg skerðing á persónufrelsi einstaklinga, að taka hluta af húsnæði þeirra, taldi n. rétt að skapa einhvern áfrýjunardóm til tryggingar fyrir sanngirni í þessum málum á báðar hliðar. Meiri hl. n. taldi, að ekki mundi hægt að finna annan aðila heppilegri til þessa heldur en bæjar- eða sveitarstjórnir. Þannig er bæjarstj. gerð að dómstóli í því, hvort einstaklingar eigi að hlíta skiptingu á húsnæði sínu, og vil ég taka það fram, að bæjarstj. á aðeins að vera æðsti dómstóll í þessu eina atriði, en ekki í neinum öðrum atriðum. Bæjarstj. er ekki falin úrskurðun annarra mála, sem húsaleigun. hefur með að gera að öðru leyti en því, að hún getur lagt fyrir húsaleigun. að framkvæma skömmtun á húsnæði, eins og ég tók fram áðan. Ég sé eftir á, að það mætti ef til vill misskilja orðalag n., ef ekki væri búið að taka fram, hvað fyrir henni vekti með því að setja þetta ákvæði inn. Þá er í frv. stj. ákvæði um það, að ríkissjóði eða bæjarsjóðum skuli skylt að ábyrgjast greiðslu leigu eftir húsnæði, sem tekið er samkv. 5. gr. frv. Nú eru ekki í þessu frv. nein ýtarlegri ákvæði um það, hver endanlega eigi að greiða þessar upphæðir. Í nál. er lagt til, að víðkomandi bæjar- og sveitarsjóðir einir yrðu látnir standa undir þessari ábyrgð vegna þess, að bæjar- og sveitarstjórnir hafa það í hendi sinni að grípa til skömmtunar, og því eðlilegt að þær beri því ábyrgðina á því að svara út þessu fé til húseigenda, ef viðkomandi leigjandi getur ekki staðið í skilum. Þetta fyrirkomulag er einfalt, en hér er ekki um svo stórar upphæðir að ræða, að það skipti verulegu máli fyrir bæjar- og sveitarfélögin fjárhagslega. N. taldi því rétt að fara inn á þessa braut. - Þá er næst ákvæðið um skipun húsaleigun. Í frv. stj. er talað um, að húsaleigun. skuli skipuð 5 mönnum, 2 skulu kosnir af bæjarstj. 2 skipaðir af ríkisstj., en hæstiréttur skipar þann 5., og skal hann vera form. n. N. hefur ekki komið með neina brtt. við þetta fyrirkomulag í Rvík. En ég fyrir mitt leyti álít þetta ekki heppilega skipan, ég álít, að hæstiréttur ætti ekki að skipa þennan eina mann. Ég held, að það sé varhugaverð braut að blanda hæstarétti inn í það, að vera að semja lagafrv. og skipa menn í hin og þessi embætti. Hins vegar varð ekki samkomulag um að flytja brtt. um þetta. N. varð aftur á móti sammála um það að gera nokkrar breyt. á ákvæðum 9. gr. þ.e. um það, hvernig skuli fara með þessi mál utan Rvíkur. Í frv. er gert ráð fyrir, að fasteignamatsn. í bæjum og úttektarmenn í hreppum ásamt hreppsnefndaroddvita skuli annast þau störf, sem húsaleigun. í Rvík er falið með l. Það er reynsla fyrir því í kaupstöðum, að fasteignamatsn. eru óheppilegir aðilar til þess að inna þessi störf af höndum, þær eru kosnar í allt öðrum tilgangi. Þetta eru venjulega gamlir og greinagóðir menn, sem vel þekkja fasteignir og eru kunnugir í bæjunum, en eru alls ekki heppilegir til þess að annast þau margbrotnu og erfiðu störf, sem húsaleigun. eru lagðar á herðar. Þess vegna kom allshn. sér saman um það að leggja til, að utan Rvíkur skuli húsaleigun. skipuð þrem mönnum, og skipar bæjarstjórn eða hreppsn. 2 menn en félmrh. þann 3. og skal hann vera form. n. N. taldi, að það væri fullkomlega réttmætt, að fasteignamatsn. væru sviptar þessum störfum, og þau falin sérstakri n. (þ.e. í kauptúnum og kaupstöðum). Hins vegar var ekki talin ástæða til þess að skipa sérstakar n. í sveitum eða þorpum, þar sem svo kynni að fara að nota þyrfti húsaleigul. Á þeim stöðum ættu þetta ekki að vera svo umfangsmikil störf, að úttektarmenn gætu ekki annað þeim. Til þess að fyrirbyggja óþarfa bureaukrati í þessu, töldum við rétt, að það væru úttektarmennirnir, sem önnuðust þessi störf. Þá er að lokum ákvæði hér í síðustu till. okkar, sem snerta herbergi á gistihúsum. Það er eitt af því fáa, sem hvergi hefur komið undir hámarksverð og n. hafði upplýsingar um, að verð á herbergjum, hér í Rvík sérstaklega, væri alveg óheyrilega hátt, og þótti okkur ekki ástæða til, að þessir aðilar væru ekki látnir hlýða sömu l. og aðrir, að þeir gætu heimtað ótakmarkað verð í leigu á herbergjum meðan aðrir yrðu að leigja eftir ákvæðum l. N. leggur til, að herbergi þessi verði metin, og verði gert heildarmat um þau þegar eftir gildistöku þessara ákvæða. N. sá ekki ástæðu til að setja ýtarlegri ákvæði í l., en taldi rétt, að félmrh. setti sérstaka reglugerð um þetta mat og með hverjum hætti skyldi birta þetta til þess að fyrirbyggja, að hægt sé að brjóta þetta lagafyrirmæli gagnvart mönnum, sem eru ókunnugir þeirri leigu, sem gildandi er í viðkomandi gistihúsi. Aðrar brtt., sem hér eru í nál., ætla ég ekki að ræða. Þær leiðir allar af þeim brtt., sem ég hef talað hér um aðallega, að orðið „fasteignamatsnefnd“, sem víða er í frv., falli niður.



Herra forseti. - Ég ætla að segja aðeins örfá orð. Þetta frv. hefur legið nokkuð lengi fyrir þinginu, en það ríður á því, að þessi húsaleigul. geti verið afgr. og birt fyrir 14. febr., vegna þess að ætlazt er til, að þriggja mánaða uppsagnarfrestur sé, þegar húsnæði er sagt upp, og verður því að vera sagt upp þann dag í síðasta lagi. Ég mun aðeins gera örfáar aths. við þær brtt., sem allshn. hefur lagt fram við frv. Sú breyt., sem lagt er til að gerð verði við l. gr., er til bóta, og legg ég til, að hún verði samþ. Svo er brtt. við 3. gr., þar sem segir, að á eftir orðunum „heimilisföstum innanhéraðsmönnum“ komi: alþingismönnum og nemendum í föstum skólum. - Ég vil vara við því að set ja þetta inn í 1. gr. 1. málsgr. er svona: „Leigusala er óheimilt að leigja öðrum en heimilisföstum innanhéraðsmönnum íbúðarhúsnæði, og eru slíkir leigusamningar ógildir.“ Þetta er aðalreglan, en svo kemur undantekningin í næstu málsgrein, og það er svona: „Þegar alveg sérstaklega stendur á, getur húsaleigun. veitt undanþágu frá upphafsákvæði þessarar greinar um tiltekinn eða ótiltekinn tíma.“ Ef þessi breyt., sem allshn. stingur upp á, yrði samþ., mundi 1. málsgr. verða svona: „Leigusala er óheimilt að leigja öðrum en heimilisföstum innanhéraðsmönnum, alþingismönnum og nemendum í föstum skólum íbúðarhúsnæði, og eru slíkir leigusamningar ógildir“. Ef þessi viðbót kemur inn í 1. málsgr. leiðir af því, að alþingismenn og nemendur í föstum skólum geta leigt húsnæði án þess að húsaleigunefnd fjalli þar um og án þess að hægt væri að segja þeim upp og er þá hætta á, að þm. og nemendur gætu haldið húsnæði, án þess að þeir þyrftu að nota það. Ég álít rétt að bæta ákvæði um þetta inn í 2. málsgr. Viðvíkjandi brtt. allshn. við 5. gr. er þetta að segja: Þar er lagt til, að bæjar- og sveitarstjórnir geti ákveðið, hvort skammta skuli húsnæði. Það stendur, að bæjar- og sveitarstjórnir geti ákveðið þetta, þegar alveg sérstaklega stendur á. Ég vildi óska, að n. vildi útskýra, hvað fyrir henni vakir með þessu. Það stendur, að það megi úthluta þessu handa húsnæðislausu fólki, en það er ekki nóg. Það þarf að standa sérstaklega á umfram það, en hvað það er, veit maður ekki og þarf að fá skýringu á því. Eins og frsm. tók fram, vakir annað fyrir n. en hún segir í brtt. sinni : “Veita skal afnotahafa íbúðar minnst 3 daga frest, áður en fólki er ráðstafað í hluta af íbúð hans, til að ráðstafa því sjálfur til húsnæðislausra innanhéraðsmanna.“ Þannig leggur n. til í brtt. sinni, að þetta verði, en í frv. stj. er tekið fram um þetta: „Þó getur afnotahafi ráðstafað þessum hluta húsnæðis til handa þeim innanhéraðsmanni, er hann kýs,“ o.s.frv. Eins og frsm. tók fram, hafði þetta fallið niður af vangá, en ég held, að það megi ómögulega falla burtu, því ég tel til bóta, ef hægt er að leysa þessi mál með frjálsu samkomulagi, því að eins og frsm. tók fram, geta þeir, sem hafa rúmgott húsnæði, ráðstafað því til sinna vina og ættmenna, sem þeir vilja taka við, en þurfa ekki að ráðstafa því til hverra sem er af húsnæðislausu fólki, sem þeir vilja ekki taka við. Í því tilfelli er miklu hættara við ósamkomulagi og það er til skaða bæði fyrir leigjendur og eigendur húsanna. Ég álit því, að þetta ætti að standa eins og það er í frv. stj. Ég tók eftir, að frsm. sagði, að bæjar- og sveitarstjórnir gætu ákveðið að taka til afnota húsnæði, en það þyrfti að taka ákvörðun um það í hverju tilfelli. Þetta álit ég óheppilegt. Það fer ekki vel á því, ef ræða á á opnum fundi í hvert sinn, hvort þessi og þessi maðurinn megi hafa svo og svo mörg herbergi. Ég álit, að húsaleigun. séu þeir aðilar, sem eiga að fjalla um þessi mál, og það eigi ekki að ræða þau á opnum bæjarstjórnarfundi. Svo er það till. n. um það, að afnotahafi geti áfrýjað til bæjarstjórnar, ef hann telji rétti sínum hallað. Mér skilst, að hann geti áfrýjað, ef tekið er af honum húsnæði. En er nú. nokkur þörf á þessu, þegar í upphafi er tekið fram, að bæjarstj. eigi að fjalla um þetta, áður en húsaleigunefnd hefji framkvæmdir í málinu. Ég held, að enginn geti áfrýjað, ef bæjarstjórn er búin að ákveða þetta fyrirfram. Það gæti valdið misskilningi, hvernig á að fella úrskurð í hverju atriði, þar sem í þessum brtt. er gert ráð fyrir, að bæjarstj. felli fullnaðarúrskurð, ef afnotahafi telur rétti sínum hallað, en í næstu gr. er, að húsaleigun. ákveði leiguupphæð, leigutíma og annað það, sem þörf þykir að taka ákvörðun um og málsaðilar koma sér ekki saman um. Það er ekkert undan skilið, og mætti skilja það svo, að húsaleigun. ætti að fjalla um allt, sem menn ekki koma sé saman um. Þetta þarf að skýrast, svo að það verði ekki misskilið. Þá eru brtt. við 9. gr., sem ég vil fara nokkrum orðum um. Þar er lagt til, að skipa skuli húsaleigun. í kaupstöðum og þorpum utan Rvíkur. Ég álít þarflaust að ákveða þetta í öllum tilfellum. Ég mundi vilja orða þetta þannig: Í bæjum og þorpum utan Rvíkur skal skipa húsaleigun., enda hafi bæjarstj. fært sönnur á nauðsyn þess fyrir ríkisstj. - Ég held, að ekki eigi að skipa húsaleigun., ef ekkert er með slíka n. að gera, og finnst það vera ill meðferð á fé ríkissjóðs, að launa með því n., sem ekkert er með að gera, en hins vegar verði n. skipuð, ef viðkomandi bæjarstj. getur fært sönnur á, að þess þurfi við. Ég tel til bóta, að húsaleigun. meti öll herbergi á gistihúsum, og vil taka það fram, að það ber að skoða herbergi á gistihúsum sem íbúðarherbergi. af því leiðir það, að ef húsnæðisekla er, er það á valdi húsaleigun. að ráðstafa hótelherbergjum til þeirra, sem húsvilltir eru. Annars langar mig að upplýsa það í sambandi við húsnæðisleysið, að ég er ekki svo mjög svartsýnn á það mál. Það eru mjög mörg hús í smíðum hér í Rvík, og hefur verið talið saman, hvað mörg íbúðarherbergi - eldhús ekki meðtalin –séu í þessum húsum, en það eru um 1350 herbergi, en skýrsla, sem ég hef, sýnir, að 497 manns eru taldir húsnæðislausir, vafasamt húsnæðislausir og í of þröngu húsnæði o.s.frv. Þessi skýrsla er frá 18. janúar s.l. 47 fjölskyldur eru húsnæðislausar, eru það samtals 166 manns og einstaklingar 7 manns eða samtals 173 manns, sem eru algerlega húsnæðislausir. Vafasamt húsnæðisleysi h já 120 manns. Ónothæfar íbúðir. Í þeim eru 15 manns, of litlar íbúðir, í þeim eru 44 manns, utanbæjarmenn, sem eru húsnæðis lausir, eru 29 og 54 vantar íbúð til þess að stofna heimili. 66 hafa fengið íbúðir í vetur, en ekki lengur. Þetta eru samtals 497, en í smíðum eru 421 íbúðarhús og í þeim eru samtals 1350 íbúðarherbergi. Ég vildi leyfa mér að benda á þetta einnig með tilliti til þeirra umræðna, sem áður hafa farið fram um húsnæðisleysi þm. Þetta mál hefur beðið alllengi eftir að komast til 2. umr., en eins og bent hefur verið á áður, þarf að ræða þessar till. Ég vildi mælast til þess við hv. allshn. og þm., sem hafa flutt hér brtt., að brtt. yrðu teknar aftur til 3. umr., til þess að málið gengi fljótar fyrir sig, - af því að nú er orðið nokkuð áliðið. Það, sem fyrir mér vakir, er það, að þessari umr. gæti orðið lokið núna, og mætti þá gefa sér góðan tíma til 3. umr. Ég vildi beina þessum tilmælum til allshn. og þeirra þm., sem eiga hér brtt.



Herra forseti. - Það eru nokkur atriði aðeins út af ræðu hæstv. félmrh., sem ég vildi gera aths. við. Þetta ákvæði í 5. gr. „Bæjar- og sveitarstjórn getur, þegar alveg sérstaklega stendur á, ákveðið að taka til ráðstöfunar handa húsvilltu fólki tiltekna hluta af íbúðarhúsnæði, sem afnotahafi getur, að mati húsaleigunefndar, án verið og unnt er að skipta úr“, getur bæði verið það að taka fyrir í einstökum tilfellum hvern einstakling fyrir sig til ákvörðunar, og það getur líka verið nokkuð almenns eðlis. Það getur verið hvort tveggja í senn. Ef þörf væri á að taka húsnæði á mörgum stöðum, mundi bæjarstj. taka sína ákvörðun og fela málið húsaleigun. Ég held, að það geti verið þörf á því, þegar bæjarstjórn tekur sína ákvörðun, að það megi áfrýja, með það fyrir augum, að ekki hafi verið búið að kynna sér málið nógu vel. Ég held, að þetta sé réttara en að láta fara fram svo og svo mikla rannsókn, áður en þetta er gert, sérstaklega vegna þess, að það er hægt að taka fyrir einar 10–20 íbúðir í einu. Húsaleigun. getur líka haft úrskurðarvald samkv. orðalaginu, en þetta atriði er aðeins um það, hvort afnotahafi geti neitað að láta af hendi það húsnæði, sem hann hefur. Það er oft þannig, að almennu ákvæðin eru á undan, en undantekningarnar á eftir. Þá er það skilið svo, að almennu ákvæðin gangi fyrst. Ég held, að þetta sé skýrt, svo að það geti ekki fallið undir það ákvæði, sem er á eftir. Ég held, að það sé hættulaust að láta þetta orðalag vera svona. Þá er þetta um skipun húsaleigun. Ég held, að það sé heppilegra að hafa það þannig, að þær séu hreinlega kosnar. Það er enginn vafi á því, að í öllum kaupstöðum er þeirra þörf, en það er kannske vafi á því í öllum þorpum. Hitt er annað, hvort ástæða er til, að ríkissjóður sé að borga þessum n. laun. Það er ekkert á móti því, að þessar n. séu launaðar úr bæjar- og sveitasjóðum, því að það er rétt, að bæjar- og sveitafélög hafi það í hendi sér að greiða þetta, þar sem það er til hagsbóta fyrir íbúana, og gæti ég fallizt á, að það ákvæði, að ríkissjóður borgi þessum n. laun, falli niður. Ég held, að það sé heppilegra að skipa þessar n. en að hafa það lag, sem hæstv. félmrh. stakk upp á, að skipa þær ekki fyrr en búið er að færa sönnur á þörfina fyrir þær. Ég býst við, að í smærri þorpum sé. alls ekki þörf á að borga fyrir þetta, en þar geti þó verið nauðsynlegt, að húsaleigun. sé starfandi, sem sker úr um ýmislegt viðvíkjandi húsnæði, því að það er fleira fólk. en það, sem er húsnæðislaust, sem getur og þarf að leita til húsaleigun. Það er svo mikið atriði að hafa þessa n., að það er ekki horfandi í að borga þann kostnað, sem af því kann að leiða. Hæstv. félmrh. talaði um, að hugsanlegt væri að heimila að ráðstafa húsnæðislausu fólki í hótelherbergi. Það getur skapazt það ástand, að það sé óhjákvæmilegt, en það er ekki horfandi fram hjá því, að enginn maður getur þá vistað sig í bænum, sem þarf að koma erinda sinna. Og þegar vitað er, að Alþingi, stj. landsins og allar helztu stofnanir ríkisins eru hér, sér hver maður, að það er ekki víðunandi ástand, að menn utan af landi, sem ekki eiga hér kunningja eða venzlafólk, séu útilokaðir frá því að vista sig hér, en ef gengið er inn á þá braut að fylla hótelherbergin húsnæðislausu fólki, er það útilokað. Það getur til þess komið, að þetta sé nauðsynlegt, en það er nauðsynlegt, að hér sé staður fyrir menn, sem hingað koma fyrir önnur bæjarfélög og í viðskiptaerindum. Ég held, að þetta mál yrði miklu betur leyst með því að ganga harðar fram í skömmtun húsnæðis en að taka hótelherbergi. Það er enginn vafi á því, ef gengið er fast fram í skömmtun húsnæðis, er hægt að fá meira húsnæði. Ég minntist ekki áðan á till., sem ég ber hér fram ásamt hv. 4. þm. Reykv., sem er um það, að leiga eftir hús, bryggjur og palla til línuveiðabáta skuli falla undir þessi ákvæði. Þetta byggist á frv., sem flutt var hér á þ., aðallega með tilliti til línubáta frá Austfjörðum, sem hafa útræði frá Hornafirði, og voru gefnar upplýsingar um hreint okur þar. Það var sagt frá því, að einn smábátur þyrfti stundum að borga fyrir það að fá að leggjast upp að bryggju, fyrir beitingapláss og fyrir húsnæði handa mönnum, sem ekki eru boðlegir mannabústaðir, um 8000 kr. Svo ofan á þetta er hann skyldaður til að hlíta alls konar fyrirmælum leigusala, t.d.. skyldaður til þess að láta leigusala vera umboðsmann sinn um sölu aflans, sem hann svo græðir á, og síðast en ekki sízt ýmsar kvaðir, sem ef til vill eru ekki í sjálfu sér stórvægilegar, en gefa þó góðar hugmyndir um þær aðferðir, sem hafðar eru í frammi. T.d., það, að útgerðarmönnum er leigð lukt, sem kostar ný um 50 kr., en leigan kemst yfir vertíðina upp í 350 kr. Þetta mun hafa verið gert undir forustu Jóns Ívarssonar, og þessi maður hlaut þann heiður að vera skipaður af ríkisstj. í Viðskiptaráð. Við hv. 4. þm. Reykv. töldum rétt að fyrirbyggja þetta okur og töldum rétt, að þetta væri metið svipað og það var fyrir stríð og leyfð svípuð hækkun á bryggjum og pöllum og bryggjuhúsum og leyfð er almennt. Þar sem ekki náðist samkomulag um, að n. flytti þessa till., urðum við aðeins tveir að henni. Hæstv. félmrh. fór þess á leit, að við tækjum Brtt. aftur til 3. umr., og býst ég við, að það sé í samræmi við vilja n., að það sé gert, því að við viljum á engan hátt verða valdir að því, að afgreiðsla þessa máls dragist að óþörfu.



Herra forseti. - Það er fram tekið í nál. allshn., sem og öllum þm. er kunnugt, úð fyrir þinginu hafi legið nokkur frv. varðandi húsnæðismál og n. hafi tekið þau öll til athugunar og fært ákvæði þeirra inn í þetta frv. Þetta var líka ítrekað af hv. frsm., þm. Siglf. Hér hafði fyrir nokkru verið flutt frv. á þskj. 143, og þegar það var til umr., talaði ég alllangt mál, og sé ég ekki ástæðu til að endurtaka það hér. Ég sé, að meginatriði þess frv. eru tekin upp í brtt. á þskj. 301. Get ég ekki látið hjá líða að drepa á örfá atriði varðandi brtt. 301. Út af margendurteknum fullyrðingum hv. þm. Siglf. vil ég geta þess - og það verður sennilega tækifæri til að leiðrétta það á öðrum vettvangi, ef ástæða þykir til -, að ég hygg, að gæti misskilnings um þennan ljósatoll. Ég hef áður upplýst, að það gilda sérstakar ástæður um þetta á Hornafirði. Það eru 3 olíuhreyflastöðvar á Hornafirði, og til gæzlu þeirra eru ráðnir sérstakir menn, sem kaupfélagið kostar. Í sambandi við þá staðhæfingu, að það sé ein 40 kr. lukt, sem hver verbúð fær að njóta, vil ég benda á, að á síðustu vertíð í fyrra, voru 26 bátar gerðir út þarna, og jafnvel þó að það væri rétt, að hver skipshöfn þyrfti að greiða 350 kr., verða það ekki nema rúmar 9000 kr. Síðan þarf að taka frá fyrir viðhaldskostnaði, kaupa olíu og launa gæzlumennina, en þegar búið væri að greiða þessa þrjá liði, má það ljóst vera, að leigusali hefur ekki dregið í sínar hendur afskaplega fjárfúlgu, því að 9000 kr. eru ekki meira en ein verkamannslaun í þessum bæ. Ég skal ekki lengja umr., en benda á, að það er gert ráð fyrir að reikna vísitölu húsaleigunnar með hliðsjón af viðhaldskostnaði. Það er ekki alls kostar sambærilegt, hvert er viðhald á húsnæði til íbúðar eða húsum og mannvirkjum til útgerðar, og því er ekki réttmætt, að það sama gildi um hvort tveggja. Ef á að fella undir l. bryggjur og fasteignir utan húss, kemur til álita, hvort þau eiga ekki að ná yfir fleira en bryggjur og palla til línuveiðabáta. Ég vil spyrja hv. flm. um eitt atriði. Í 2. málsgr. till. á þskj. 301 er gert ráð fyrir, að sú skipun verði sett á, að leigutaki geti krafizt, að leigan verði metin til peningaverðs, þar sem hún er greidd í aflahlut. Ég vil biðja um upplýsingar um, hvort þetta sé orðað svo með ráðnum hug, að leigutaki einn geti krafizt mats á leigunni, en ekki leigusali, eða hvort það orð hefur fallið úr. Það er ekki sanngjarnt, ef á að krefjast mats, að það nái einungis til annars aðilans. Í framkvæmdinni mundi það verða svo, að í upphafi vertíðar væri samið um að taka ákveðinn aflahlut í leigu. Ef mikið fiskast, sér leigutaki, að hann muni greiða meiri leigu en hann álítur sanngjarnt, og þá á hann að fá að krefjast mats og heimta endurgjald. En komi í ljós, að aflahluturinn er lítill, og verðmæti hans nemur ekki því, sem húsaleigul. gera ráð fyrir, að sé sanngjarnt, á þá ekki líka að veita leigusala rétt til mats og viðbótar gjalda? Mér finnst það óhjákvæmilegt. Út af þessu vil ég benda á, að þetta hlýtur að leiða til þess, að aðilar þreytast á að krefjast mats sitt á hvað, og mundi það leiða til þess, að hætt yrði við þetta hlutaskiptafyrirkomulag. Er rétt að gera sér grein fyrir, hvort hagkvæmt er að stefna að því. Ég hygg, að rétt sé sú stefna, sem hefur verið tekin upp á síðari árum, að sjómenn fái frekar kaup í aflahlut en peningum, sem sé, að allir beri úr býtum í hlutfalli við það, hvernig framleiðslan gengur. Mér finnst, að þm. verði að gera sér ljóst, hvort væri betra: að Alþ. skærist í leik til að hamla hlutaskiptafyrirkomulaginu eða reyna að halda því.



Ég og hv. þm. Snæf. berum fram brtt. á þskj. 331, sem ég vil aðeins mæla fyrir, en fellst að öðru leyti á að taka hana aftur til 3. umr. Fyrri liðurinn er við 4. gr., um, að affan við gr. bætist, að húseiganda sé veittur þriggja daga frestur til þess að leigja húsnæðið innanhéraðsfólki til íbúðar. Það er eðlilegast, að húseigandi hafi örstuttan frest til að velja sér leigutaka, eins og kemur fram í 5. gr., að fallizt er á. Hinn liðurinn er við 6. gr. Þegar frv. kom frá n., var gert ráð fyrir, að heimilt væri að hækka húsaleigu vegna vaxtahækkunar á fasteignum, en síðar verið bætt inn: þó ekki vegna skattahækkunar. - Ég hlustaði á hæstv. ráðh. gera grein fyrir þessu, en féllst ekki á rök hans. Það er upplýst, að fasteignamat hefur hækkað um 30%. Það eru ekki svo háar upphæðir, sem um væri að ræða, en það er sanngjarnt gagnvart húseiganda, að þessi hækkun valdi örlítilli hækkun á húsaleigu. Og hygg, að öllum komi saman um, að húseigendur í Rvík hafi verið sá aðili, sem ströngustu ákvæðin hafa gilt um að undanförnu. Hæstv. ráðh. spurði áðan, hvað væri átt við í brtt. n. við 5. gr. með orðunum: „þegar sérstaklega stendur á.“ N. var sammála um að setja þetta í frv. til þess að gefa til kynna, að það ætti að vera eitthvað sérstakt, sem lægi til grundvallar fyrir slíku, og persónulega vil ég lýsa yfir því, að ég lít svo á, að það þurfi að koma eitthvað sérstakt fyrir, til þess að það sé réttlætanlegt að taka hluta af íbúðum frá fólki. Ég hafði í huga, ef t.d., yrði gerð loftárás eða eitthvað það kæmi fyrir, sem eyðilegði íbúðir fólks, eða t.d. ef ekki væri hægt að byggja, af því að efni flyttist ekki til landsins. Ég álít ekki, að það ástand, sem nú ríkir, leyfi, að þetta sé gert. Hér búa mjög margar fjölskyldur án þess að hafa leyfi til þess, og þá er ekki eðlilegt að taka íbúðir frá bæjarmönnum, en láta þetta fólk búa hér áfram í leyfisleysi.



Ég vil ítreka ósk mína til flm. brtt. 301, hvort þeir vilja ekki gefa upplýsingar um, hvort ekki hefur fallið niður af vangá, að leigusali geti krafizt mats jafnt og leigutaki.



Ég vil svara hv. þm A.-Sk., að þetta er af ráðnum hug gert, að aðeins leigutaki geti krafizt mats, miðað við það, að það mundi vera leigutaki, sem hefði sérstakra hagsmuna að gæta.



Ég ræddi nokkuð um þetta mál, þegar það lá fyrir d. fyrir tveimur dögum síðan, og hæstv. forseti varð við tilmælum frá mér um að fresta málinu með tilliti til þess, að ég hafði í huga að bera fram brtt. við það. Ég gerði þá grein fyrir því, að auk þess sem þetta frv. felur í sér heimild fyrir ríkisstj. að taka til athugunar að láta byggja hús, þar sem þm., sem eru búsettir utan Rvíkur, gætu haft bústað um þingtímann, og auk þess að athuga möguleika til að leigja hús, þá bæri einnig að mínum dómi að athuga um hagnýtingu í þessu augnamiði á þeim húsakosti, sem ríkið hefur nú yfir að ráða. Benti ég á þá breyt., sem orðin er á æðstu stjórn landsins, að í stað þess, að forsætisráðherra var æðsti embættismaður landsins, er nú tekið upp það fyrirkomulag, að ríkisstjóri er æðsti embættismaður landsins og hefur verið falið það hlutverk, sem forsrh. hafði áður, að standa fyrir móttöku útlendra gesta og annarra af hálfu landsins og hefur verið veitt aðstaða til að geta innt þetta af hendi með sómasamlegum hætti á okkar mælikvarða. Við þá breytingu, sem hér er á orðin, virðist mér ekki ástæða til að leggja forsrh. til bústað frekar en öðrum ráðh., þar sem annar embættismaður ríkisins hefur tekið við þessu hlutverki, sem hann hafði áður. Ég vil því koma því á framfæri, hvort ekki væri rétt að athuga, hvort ekki kynni að vera hagkvæmt, að þetta hús, forsrhbústaðurinn, væri tekinn til þeirra nota, sem ræðir um í frv. því, sem hér liggur fyrir. Ég hef því lagt til í þeirri brtt., sem ég ber hér fram, að bætt sé inn í frv. nýrri gr., þar sem vikið er að því, að þyki stj. hagkvæmt að taka til þeirra nota, sem í 1. gr. segir, þá húseign, sem forsrh. er ætluð til bústaðar, þá megi stj. leita samkomulags við forsrh. um að sleppa tilkalli til bústaðarins með þeim kjörum, sem um semur, því það leiðir af sjálfu sér, að meðan í gildi eru l., sem ákveða forsrh. leigulausan bústað, verður að fara samningaleiðina gagnvart honum. Ég held, að brtt. mín sé þannig úr garði gerð, að ekkert sé því til fyrirstöðu, að hím verði sett inn í frv. sem ný gr., svo að þessir möguleikar yrðu jafnframt til athugunar fyrir stj. Mér þykir svo ekki ástæða til að fara um þetta fleiri orðum, og því síður, sem ég hef rætt þetta mál við þær umr., sem fram fóru um þetta fyrir tveimur dögum hér í d.



Síðan húsnæðisskorts fór að verða vart í Rvík hefur borið á því, að þm. hafa átt erfitt með að útvega sér húsnæði, og mun þetta hafa valdið töluverðum vandræðum fyrir suma þm. Hins vegar var það svo áður en í óefni var komið um húsnæðismálin í Rvík, að húseigendur hér í bæ sóttust eftir því að leigja þm. herbergi. Ég geri ráð fyrir, að þegar ástandið breytist í húsnæðismálunum, muni og greiðast úr þessum vandræðum þm. En framkoma þess máls, sem hér liggur fyrir, mótast af ástandinu, eins og það er nú. Engu að síður get ég verið samþ. þeim atriðum frv., sem fjalla um það, að ríkisstj. sjái þm. fyrir húsnæði. Það væri ekki nema eðlilegt á hvaða tíma, sem er. En við flm. brtt. á þskj. 283 getum ekki fallizt á, að nauðsynlegt sé að heimila ríkisstj. að stofna til sérstakrar húsbyggingar í þessu skyni. Ég er viss um, að ef ríkisstj. yrði falið að hafa framgöngu um útvegun húsnæðis handa þm., yrði henni engin skotskuld úr því, enda hygg ég, að fyrir flm. málsins í Ed. hafi ekki vakað, að ríkið réðist í neinar stórbyggingar, en ég er ekki í vafa um, að ef á annað borð verður ráðizt í slíkar athafnir, verður mikið lagt í kostnað. Það hefur komið fram í umr., að slík framkvæmd yrði að vera með virðulegum hætti, en ef farið verður að reisa hótel handa þm. með þeim virðulega hætti, þýðir það ekki minna en 1/2 millj. kr. í kostnað. Við þm. höfum fyrir nokkrum dögum fellt ýmsar útgjaldatill. upp á 1/2 millj., sumar þannig vaxnar að ekki eru óþarfari en þm- bústaðir. Ef Alþ. samþ. slíka heimild til nýrrar byggingar, tel ég, að á eftir sé þeim nokkur vandi á höndum að standa á móti svipuðum útgjaldaliðum. Ég vil því eindregið leggja til, að þessi byggingarheimild verði felld úr frv., og hygg, að þrátt fyrir það verði tilgangi flm. náð. Hv. þm. Borgf. hefur borið fram brtt. á þskj. 343 um, að til mála geti komið, að forsrhbústaðurinn verði tekinn til þessara nota. Brtt. hans er nánast til ábendingar fyrir ríkisstj., og mætti jafnframt skoða hana sem heimild, ef samþ. verður. Með brtt. þessari er verið á réttri braut, því að eðlilegt væri, að ríkið reyndi að greiða úr þessu með því að nota húsnæði, sem ríkið á, en hins vegar efast ég um, að heppilegt sé að taka þann bústað til þeirra nota, því að vafasamt er, hvort ríkið getur án þess verið að eiga slíkan bústað fyrir forsætis- eða utanríkisrh., enda mundi þurfa að gera kostnaðarsamar breyt. á húsinu, ef ætti að taka það til annarra nota en til er ætlazt í upphafi. Það væri þó e.t.v. ekkert á móti því, að ríkið hefði augastað á þessu húsi, og læt ég brtt. liggja milli hluta.



Allir þm. vita glögg deili á því, hve erfitt er fyrir utanbæjarþm. að fá húsnæði hér og hve fráleita aðbúð sumir þeirra þurfa að hafa. Frv., sem hér liggur fyrir, er fram borið til að ráða bót á þessu. Ég teldi málinu bezt borgið með því, að frv. væri samþ. óbreytt eins og Ed. gekk frá því. Það felur í sér heimilfl fyrir ríkisstj. til þess að útvega utanbæjarþm. húsnæði með einhverju móti, og ég skil þetta svo, að ekki verði horfið að því ráði að reisa sérstakan bústað, nema ekki sé unnt að leysa málið a annan hátt. Ég er sannfærður um, að ríkisstj, ræðst ekki í slíka byggingu, nema hún telji það óhjákvæmilegt. Ég er líka sannfærður um, að sú bygging, sem reist yrði, mundi geta borið sig. Mér hefir lengi verið skortur á húsnæði fyrir aðkomumenn. Þegar þ. situr ekki að störfum, mætti leigja húsið öðrum. Ég hygg, að ekki yrði rasað fyrir ráð fram meðan mesta dýrtíðin er, því að þótt heimild standi í l., ber ekki að skilja það svo, að nú þegar skuli reisa bygginguna. Mér finnst það satt að segja sérstaklega eftirtektarvert, ef ótilhlýðilegt þykir, að utanbæjarþm. eigi hér víst sæmilegt húsaskjól. Á síðastl. sumri voru margar byggingar reistar, sem höfðu minni rétt á sér en þm.- bústaður. Ég vona að hv. d. samþ. frv. og felli brtt., bæði á þskj. 283 og 343. Með samþykkt brtt. 283 getur málið orðið eyðilagt, og ég skil ekkert í því, að menn skuli vilja una því, að svo sé búið að utanbæjarþm., að þeir eigi ekki víst húsaskjól. Um brtt. þskj. 343 vil ég geta þess, að búið er að verja of fjár til að vera forsrh.-bústaðinn vel úr garði, og er þar snið allt miðað við, að þar sé tekið á móti gestum ríkisstj. Það er sjálfsagt mál, að forsrh. þarf að geta tekið á móti gestum, og í annan stað fylgir það sama utanríkisrh.-embættinu. Til utanríkisrh. koma gestir víðsvegar úr heiminum. Ég tel því fráleitt að nota þennan bústað sem þm.-bústað, enda þyrfti þá að reisa nýjan bústað til sömu nota og þessi er ætlaður til. Það þýðir ekki að miða við það, þó að öðru hverju sitji forsrh., sem á svo stórt og gott hús, að hann geti tekið á móti gestum ríkisstj. Ef t.d. utanbæjarmaður tæki að sér forsrh.-embætti, hefði hann engan bústað í þessum bæ.



Ég skal ekki fara út í neinar deilur út af brtt. Hún felur ekki annað né meira í sér en ábendingu til ríkisstj. um að taka þetta til athugunar ásamt öðrum leiðum, sem bent er á. Hv. 1. þm. Árn. finnst ekki annað koma til mála en að forsrh. hafi slíkan bústað, að hann geti tekið á móti tignum gestum og haldið þar uppi risnu eins og áður, en nú er orðin breyt. á æðstu stj. landsins og æðsta embættismanni ríkisins séð fyrir slíkri aðstöðu á Bessastöðum. Auk þess þarf ekki að fara saman, að sami maður sé forsætis- og utanríkisráðh., og þyrfti þá að reisa þriðja bústaðinn til að tryggja utanríkisráðh. að geta haldið uppi risnu, ef ráðh. þrátt fyrir þá breyt. á stj. landsins, sem ég nefndi, þyrftu að halda uppi sömu risnu og áður. Ekkert hefur þó komið fram um slíkt hér, nema hvað utanríkisrh. hefur í heimildargr. 3000 kr. til risnu. Við Íslendingar höfum keppt að því um nokkrar aldir að verða fullkomlega sjálfstæðir, en við megum ekki missa sjónar af því, að við getum ekki látið fé af mörkum til að haga okkar málum eins og heimsveldin geta gert. Við megum ekki ganga svo langt að stæla það, sem annars staðar er, og setja okkur í þær kringumstæður, sem gætu orðið okkur fjötur um fót. Hitt er annað atriði, hvað kosta mundi að breyta húsinu í þingmannabústað. Um það hef ég ekki aðstöðu til að dæma, og hygg ég, að hv. 1. þm. Árn. skorti líka þá þekkingu, sem til þar í til að fella dóm um, hvort betra væri frá því sjónarmiði séð. Hv. 1. þm. Árn. minntist á það réttilega, að komið gæti fyrir, að forsrh. landsins ætti heima annars staðar en í Rvík, en þetta sama snertir líka hina ráðh., svo að þeir eru allir jafnt á vegi staddir um það, og yrði vitanlega að gera eitthvað til að útvega þeim bústaði. Ég held fast við brtt. mína, sem aðeins felur í sér ábendingu til ríkisstj. um að taka þetta til athugunar. Ég þarf ekki að nefna, að mér er áhugamál, að hér sé eitthvað að gert, enda hafa erfiðleikarnir í þessu efni sagt til sín áður. Þm. hafa oft orðið að búa hér við erfið skilyrði, og get ég tekið undir það, sem hv. 1. þm. Árn. sagði um þá hlið málsins. Ég verð nú að fara af fundi og get því ekki verið við það, sem eftir er af þessari umr., en ég hef enga ósk borið fram um það að fá atkvgr. frestað. Það verður allt að ganga sinn gang, bæði þær brtt., sem liggja fyrir, og málið sjálft.



Herra forseti. - Við 2. umr. þessa máls gat hv. þm. Borgf. þess, að til þess að bæta úr vandræðunum áliti hann hugsanlegan möguleika að taka forsætisráðherrabústaðinn til afnota. Þá andmælti ég því fyrir mitt leyti, að horfið yrði að því ráði. Þar sem hv. þm. Borgf. hefur nú við þessa umr. borið fram brtt., sem miðar í sömu átt, þá vil ég nú rétt aðeins árétta skoðun mína. Það er byggt á misskilningi, að þótt við höfum nú fengið æðsta vald ríkisins inn í landið og þótt svo verði í framtíðinni, þá lyfti það þeirri byrði af herðum ríkisstj. að halda uppi nokkurri risnu. Það hefur tíðkazt erlendis, og það verður svo, að þótt þjóðhöfðinginn haldi uppi risnu, þá verður ríkisstj. einnig að gera það að einhverju leyti. Sá ráðh., sem hefur það með höndum, þarf að ráða yfir hæfilegu húsnæði til þess, því að það er mjög leiðinlegt að þurfa að leita á náðir skemmtistaða eða veitingahúsa í hvert sinn. Nú er sú skipun komin á, að íslenzkur ráðh. fer með öll utanríkismál landsins án nokkurra afskipta af hálfu sambandsríkis okkar. Nú er það í samræmi við viðurkennda siði og reglur, að sá ráðh., sem fer með utanríkismál, hafi slíka risnu með höndum, en þar með er ekki sagt, að forsrh. þurfi ekki einnig að halda uppi nokkurri risnu. Ég er hins vegar sammála hv. þm. Borgf. um það, að hvorki efnahagur þjóðarinnar né fólksfjöldi leyfir það að halda uppi dýrri og tildurslegri risnu. En það er ekki í samræmi við okkar íslenzku gestrisni að hafa enga risnu, heldur verðum við að halda uppi hæfilegri risnu miðað við fátækt okkar og fámenni. Það verður líka alltaf að halda uppi nokkurri risnu af hálfu ríkisstj. og utanríkisráðh. verður alltaf að hafa tryggt húsnæði til slíks. Hann þarf alls ekki að búa sjálfur í þessu húsnæði, heldur getur hann búið í sínu eigin húsi. Ég þekki eitt slíkt dæmi frá Norðurlöndum, en það var þegar próf. Halfdan Koht var utanrrh. Norðmanna, þá bjó hann í litlu húsi fyrir utan Osló, en hafði svo umráð yfir höll inni í borginni til þess að halda veizlur í. Nú vill svo vel til, að íslenzka ríkið á allgott hús hér við Tjarnargötu. Það er að vísu gamalt timburhús, en með góðu viðhaldi mun það verða hæfilegt til þess að halda þar uppi risnu af hálfu ríkisstj. um nokkurt árabil. Ég álít líka alveg sjálfsagt, að sú skipulagsbreyting komist á, að það verði fengið utanrh. til afnota. Mér þykir líka sennilegt, að nú komi bráðum fram frv. um það að koma nýrri skipan á húsnæði ráðherranna, launakjör þeirra og risnufé. Við höfum heldur enga skyldu til þess að láta forsrh. hafa bústað frekar en hina ráðh. En það ætti að ganga frá þessum málum um risnu og laun ráðh. fyrr en síðar. Það er alls ekki vanzalaust fyrir íslenzka ríkið að launa ráðh. svo sem nú er gert. Núverandi ástand í þessum efnum er alveg óverjandi. Menn verða líka oft að hverfa frá ýmsum störfum, er þeir taka við ráðherraembætti, og þá eiga þeir oft erfitt með að taka við þeim aftur, er þeir fara úr stj. Við þurfum að búa betur að þeim mönnum, sem fara með helztu vandamál ríkisins. Þá vil ég geta um það, að þótt hér sé aðeins um heimild að ræða, þá finnst mér fjarri lagi, að Alþ. ætti að sýna nokkurn vilja til þess að láta af höndum það húsnæði, sem nú er til. Það er enginn vafi, að þá þyrfti von bráðar að láta byggja nýtt hús mörgum sinnum dýrara í stað þess, að vel má nota ráðh.-bústaðinn enn um langa hríð til þess að halda þar uppi hæfilegri risnu í samræmi við íslenzka gestrisni, en tildurslausri og án þess að nokkru sé sóað.



Herra forseti. - Það eru aðeins örfá orð. Af gefnu tilefni vil ég taka það fram, að mér er fullkunnugt um húsnæðisvandræðin hér í bænum, bæði fyrir innan- og utanbæjarmenn og þá einnig þm. Vil ég nú vekja athygli á því, að einn flm. brtt. á þskj. 283 er utanbæjarþm., og hann þekkir vel þessi vandræði. Við viljum þó ekki með þessari brtt. okkar bregða fæti fyrir frv., heldur erum við því fylgjandi, en við viljum fella niður heimildina til þess að láta kaupa eða reisa hús handa þm. Það er engin ástæða til þess að álíta, að málið sé eyðilagt, þótt þessi brtt. okkar verði samþ. Það hefur verið haft á orði nú undanfarið, að íslenzka þjóðarbúið sé að verða yfirbyggt, og mun þá átt við, að svo sé í óeiginlegum skilningi. En mig langar nú til þess að skjóta því fram, hvort ríkið sé nú ekki orðið yfirbyggt í bókstaflegum skilningi og hvort ekki sé varhugavert að ráðast í fleiri opinberar byggingar að sinni. Það er ákaflega margt, sem er ekki hægt að komast hjá að byggja. En við þurfum að neita okkur um að verja fé til þess, sem er ekki allskostar nauðsynlegt. Það gæti víssulega verið ánægjulegt fyrir okkur að eiga dálitla höll handa þm. hér í Miðbænum, þar sem hægt væri að hafa klúbb, veitingasal og önnur þægindi, en ég held, að það sé margt annað, sem verði að sitja fyrir. Þegar verið er að tala um það, hve mjög sé eytt fé ríkissjóðs, þá mega menn líka vita, að heimildarlög eins og þessi koma til með að orsaka útgjaldaliði í fjárlögum fyrr eða síðar.

Jörundur Brynjólfsson. Herra forseti. - Það, sem er mest um vert, er, að þessir þm., sem standa að brtt. á þskj. 283, hafa viðurkennt nauðsyn frv. og þörfina á að leysa úr húsnæðisvandræðum þm. En þá er bara spurningin hvernig bezt verði leyst úr þeim. Í frv. er ríkisstj. veitt heimild til þess að leigja húsnæði handa þm. Bregðist það, veitir frv. heimild til þess að láta byggja hús yfir þm. Mér skilst, að fyrst þannig er frá málinu gengið, þá verði það ekki leyst á hagkvæmari hátt en í frv. Mér virðist það alls ekki sjálfsagt, að þó að kynni að fást leigubústaður fyrir þm., þá hljóti það að verða betra eða fjárhagslega heppilegra en að byggja yfir þá hús. Ég veit ekki betur en sumir þm. verði nú að greiða um 30 kr. eða jafnvel meira í húsaleigu fyrir sólarhringsveru í bænum. Það yrði áreiðanlega stórum hagkvæmara fyrir ríkið að byggja hús yfir þm. en að taka þátt í slíkum greiðslum, en það verður það vitanlega að gera, þar sem húsaleigureikningurinn einn er orðinn nærri eins hár og kaupið. Eins og ég hef margoft bent á, þá verður ekki ráðizt í byggingu, nema þetta vandamál verði ekki leyst með öðru móti. Það má því ekki vera verr fyrir þessu séð en gert er í frv. Ég skal ekki fjölyrða um það, sem hv. þm. Borgf. sagði, þar sem hann er nú farinn af fundi. Ég hef ítrekað það. að forsrh.-bústaðurinn er mjög óheppilega byggður til þess að vera þingmannabústaður, og það mundi verða að breyta honum mjög, auk þess sem hann er ófullnægjandi og í alla staði mjög óhentugur. Hv. þm. N.-Þ. benti á það, að einn utanbæjarþm. hefði flutt brtt. á þskj. 283, og taldi hann það sýna þegnskap. En ég veit ekki, hvort hann hefur athugað, hversu mikill þegnskapur er í því fólginn, áður en hann gerðist meðflm. brtt. Ég efast um, að það verði miklu dýrara að leigja bústaði fyrir þm. heldur en að byggja yfir þá, og ég veit ekki, hvort allir þm. hafa gert sér það ljóst, ef brtt. á þskj. 283 verður samþ. þá er alls ekki hægt að byrja. Það er líka auðséð, að það nær engri átt að taka burt í heimildina, ef í nauðirnar rekur. Ég vonast því eindregið til þess, að hv. deild samþ. frv. óbreytt.



Herra forseti. Ég ætla nú ekki að halda langa ræðu. Þessi þáltill. er aðeins flutt til þess að koma athugun á rafvirkjun til almenningsþarfa í Vestur-Skaftafellssýslu inn undir þær athuganir, sem Rafmagnseftirlit ríkisins er nú að láta gera víðs vegar um landið. Það stendur nokkuð sérstaklega á með þessa sýslu, hún mun vera nokkuð á milli vega, ef litið er á aðstöðuna til hinna miklu rafvirkjana, sem ráðgerðar hafa verið um suðurhluta landsins. Með till. þeirri, sem samþ. var á s.l. ári, er sá tilgangurinn, að í heild verði athugað um tilhögun á rafvirkjun hvarvetna á landinu nú á næstunni. Með þessari till., sem hér liggur fyrir, er ætlazt til, að einnig þessi athugun komi undir allsherjarathugun þeirrar n., sem fær þessi mál í heild til meðferðar. Ég tel þess vegna ekki þörf að vísa málinu til n. Að öðru leyti get ég vísað til grg. og vil svo vænta þess, að þáltill. nái samþykki.



Í sambandi við þessa þáltill. vil ég benda á það, að í þessari d. hefur áður komið fram till. til þál. um sams konar efni. Sú till. er á þskj. 177, er flutt af hv. 2. þm. Eyf. og er um það, að stj. verði falið að láta fara fram athugun á því, hvort hægt verði að bæta úr raforkuþörf nokkurs hluta af Eyjafjarðarsýslu. Þessi till. kom til umr. hér í deildinni 15. jan. síðast liðinn, og var henni vísað til fjhn. til athugunar. Vildi ég því leggja til, að sama meðferð verði höfð um þessa till., þar sem hér er um sams konar mál að ræða. Það virðist vera samræmi í því, að báðar till. fái sams konar athugun.



Það er í rauninni hvorki mín hugsun né heldur venja hér að hafa á móti því, að máli sé vísað til n. En það vill svo til, að það er öðru máli að gegna um þá till., sein hv. þm. V.-Húnv. minntist á, heldur en þá, sem hér liggur fyrir. Í till. hv. 2. þm. Eyf. er lagt til, að fram fari rannsókn á því, hvernig sjá mætti fyrir þörfum ákveðins héraðs, og má segja, að það þyrfti athugunar meir en svo, að slíkt yrði samþ. nefndarlaust. Aftur á móti er þessi till. á þann veg, að ætla mætti, að það væri þarflaust, að hún gengi til n. nú, þar sem hún mun væntanlega fá athugun hjá þeirri n., sem á að hafa þessi mál með höndum. Í annan stað vildi ég spyrja þennan hv. þm. um það, hvort fjhn. er þá búin að skila þessari till. Það er frá mínu sjónarmiði þýðingarlítið að vísa till. til n. til þess eins, að þær séu svæfðar þar, og ef það er meiningin, að þeirri till. verði ekki skilað úr n., þá legg ég að sjálfsögðu á móti því, að þessari till. verði vísað til n. En verði þessari till. vísað til n., vil ég vænta þess, að hún skili henni af sér aftur, eins og vera ber.