Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Heilbr.- og félmn. hefur athugað þetta frv., og eins og sést á nál., mælir hún með samþykkt þess með breyt. við 5. gr., sem þar er tilfærð. Enn fremur hefur n. komið sér sama um að fylgja brtt., sem ég mun afhenda hæstv. forseta skriflega, og mun ég gera grein fyrir henni á eftir. Frv. þetta kemur í staðinn fyrir ákvæði laga nr. 13 23. júní 1932, um ljósmæðra- og hjúkrunarkvennaskóla Íslands, þau ákvæði, er varða sérstakl. hjúkrunarkvennafræðsluna. Í frv. er svo fyrir mælt, að ríkið haldi uppi heimavistarskóla, er hafi það hlutverk að veita konum fræðslu til að verða vel menntar hjúkrunarkonur. Hjúkrunarkvennaskóli Íslands hefur verið rekinn í sambandi við Landsspítalann síðan hann var stofnaður, og er þetta frv. flutt til þess aðallega að koma fastri skipan á kennsluna þar, og eins ætlazt til þess, að rekið sé á eftir, að hafizt verði handa um byggingu nauðsynlegrar vistarveru fyrir skólann. Hingað til hefur stjórnarnefnd ríkisspítalanna annazt rekstur skólans, en lítið eða ekkert látið sig varða annað en fjárreiður hans. Í frv. er ætlazt til, að hún hafi þær áfram á hendi, en að öðru leyti séu málefni skólans falin sérstakri fimm manna skólanefnd, sem tilgreind er í frv. - Hingað til hefur forstöðukona Landsspítalans haft á hendi forstöðu skólans, en s.l. tvö ár hefur henni verið fengin til aðstoðar sérstök kennsluhjúkrunarkona, og samkv. 3. gr. frv. er ákveðið, að þessi kennsluhjúkrunarkona verði skólastýra, svo að þetta skapar engin aukin fjárútlát. Þá er enn fremur í 3. gr. kveðið svo á, að kennslu skólans skuli hafa á hendi, auk skólastýru, yfirhjúkrunarkona og aðalaðstoðarlæknar Landsspítalans, sem að vísu hafa hingað til verið kennarar við skólann, en er nú skylt að hafa þessa kennslu á hendi og launaðir með tilliti til þess, og ætti þetta þá að vera komið í fast horf. - Námstíminn er ekki lengdur í frv., en þó er heimild til forskólahalds aukin úr allt að 6 vikum upp í 8–12 vikna námstíma. Í þessari grein frv. segir, að eigi síðar en eftir 6 vikna reynslutíma skuli úr því skorið af skólanefnd eftir till. skólastýru, hvort nemandi sé hæfur til að halda námi áfram. Nú hefur sagt mér landlæknir og eins yfirhjúkrunarkona Landsspítalans, að hér muni vera um misgáning að ræða. Í stað 6 vikna eigi að koma 6 mánuðir, enda sé nú miðað við þann tíma, og hér mun því vera hreinni ritvillu um að kenna. Hefur því heilbr.- og félmn. orðið sammála um að flytja brtt. þess efnis, að í stað þessara orða, 6 vikna, komi: 6 mánuðir. Þá kem ég að brtt., sem heilbr.- og félmn. flytur við 5. gr. frv. Í þessari gr. er kveðið svo á, að um kaup fyrir hjúkrunarstörf í sambandi við námið Pari eftir því, sem um semst milli skólanefndar og hlutaðeigandi sjúkrahúsa. Okkur nefndarmönnum þótti óviðkunnanlegt, að hjúkrunarnemar hefðu hér engan forsvarsaðila, og varð niðurstaðan sú, að þetta skyldi orðað á þann veg, að kaup fyrir hjúkrunarstörf í sambandi við námið skyldi ákveðið af skólanefnd, hlutaðeigandi sjúkrahúsum og Félagi íslenzkra hjúkrunarkvenna. Þá er tekið fram í 6. gr. frv., að reglugerð skólans megi setja reglur um almennt framhaldsnám hjúkrunarkvenna, svo að þær geti menntað sig í sérgreinum, og er það vel farið. Í 7. gr. er nýmæli, þar sem í reglugerð skólans má ákveða, að'skólinn haldi uppi sérnámskeiðum í hjúkrunarfræðum, þ. á. m. fyrir ljósmæður, í því skyni að gera þær hæfar til að taka að sér heimahjúkrun í umdæmum sínum. Mér fyrir mitt leyti finnst heldur öfugt að setja þetta í lög, að ljósmæður geti, með því að taka þátt í stuttu námskeiði, fengið á sig stimpil hjúkrunarkvenna, sem þó er af heimtað 3–4 ára nám. Teldi eðlilegra, að heimtað væri, að ljósmóðurfræðslan væri sérgrein innan hjúkrunarfræðslunnar, þannig að ljósmóðir gæti sú ein orðið, er áður hefði lokið hjúkrunarnámi, en ég tel, þó ekki ástæðu til að bera fram brtt. um þetta. Ég lit á þetta sem bráðabirgðaákvæði vegna núverandi ástands, en eins og nú er ástatt, er mjög lítið um verkefni fyrir ljósmæður víða í sveitum, og hefur gengið illa að fá ljósmæður til að setjast þar að vegna þess, enda væri ekki vanþörf á að bæta svo úr kjörum þeirra; að þau geti talizt viðunandi. Þetta frv. er borið fram, eins og ég gat um, til þess að koma fastri skipun á hjúkrunarfræðsluna. Það er kunnara en frá þurfi að segja, að mikill skortur er á hjúkrunarkonum, og ef þetta frv. gæti orðið til þess, að úr því yrði bætt, þá er það vel farið. Það er auðvitað fyrsta skilyrði fyrir því að fá góðar hjúkrunarkonur, að skóli sé til fyrir þær og að skólinn sé miðaður við húsnæðisþarfir fræðslunnar. Hingað til hefur aðbúð skólans verið mjög léleg, og aðsókn að honum hefur farið minnkandi. Má ætla, að það hafi stafað af illri aðbúð skólans. Ég tel þó, að hitt muni þyngra á metunum, hve illa hjúkrunarkonur hafa verið launaðar. Skal ég svo ekki frekar fjölyrða um þetta, en legg til fyrir hönd nefndarinnar, að frv. verði samþ. með breyt. þeim, er ég hef gert grein fyrir.



Herra forseti. - Það er orðið nokkuð langt, síðan ég talaði í þessu máli síðast, en við umr. hafa komið fram ýmis atriði, sem mig langaði til að gera athugasemdir við. því var haldið fram, að hér hafi verið færð fórn af hendi bænda samkv. till. búnaðarþ. og bændur hafi riðið á vaðið í þessu efni til að vinna bug á dýrtíðinni. Ég er í hópi þeirra manna, sem ekki fá séð, að hér sé um fórn að ræða. Ég hef áður bent á það í ræðu, í hverju till. búnaðarþ. er fólgin. Þar er fallizt á að fella niður 9,4% hækkun á verói mjólkur og kjöts gegn því, að þeir, sem framleiða kjöt, fái útflutningsuppbætur á kjöt. Þetta er svipað og ef Alþýðusambandið féllist á að lækka kaup hjá járnsmiðum gegn því, að klæðskerar fengju hærra kaup. Búnaðarþ. hefur boðizt til að fallast á lækkun gegn því, að lítill hluti bænda fái útflutningsuppbætur. Þetta er ranglátt, og búnaðarþ. hefur ekkert umboð til að haga sér á þennan hátt. Þessi rangsleitni hefur vakið gremju hjá mjólkurframleiðendum. Ég verð að segja, að ekki er ástæða til að þakka mönnum fyrir svona háttalag, þó að þeir menn, sem fyrir þessu standa, telji sig eiga að njóta mikils þakklætis fyrir. Það er enginn greiði við þjóðina að koma á úlfúð bænda í milli eins og gert er með þessu og við höfum fengið staðfest með þeim fundarboðum, sem við höfum heyrt auglýst austan fjalls. Það hefur verið sagt hér af hv. 2. þm. N.-M., að bændur hefðu getað selt allt sitt kjöt á innlendum markaði, og hefði þá ekki verið þörf á uppbótunum. Það má alltaf segja, að allt mögulegt hefði verið hægt að gera, ef aðrar ástæður væru fyrir hendi en þær, sem eru. En það er vitað mál, að þeir menn, sem stjórnað hafa fyrir bændur, héldu kjötinu frá því að koma á markað að minnsta kosti hálfan annan mánuð, eftir að farið var að slátra, í þeim tilgangi að koma út úrgangskjöti frá fyrra ári, sem Englendingar vildu ekki leyfa innflutning á, en fram til þess, er slátrun hófst, var selt kjöt, sem ekki var ætt. Þetta voru verk þeirra manna, sem bændur hafa trúað fyrir sínum málum, og þeir töldu, að þetta væri bezta lausnin á málunum. Það kom fram hjá hv. þm. A.-Húnv., að það gæti komið heim við hagsmuni bænda að hafa lélegt ærkjöt á markaðnum til að fá markað fyrir hrossakjöt. Hv. þm. V.-Sk. hélt því fram, að tölur þær, sem ég fór með í útvarpsræðu minni, kæmu ekki heim við tölur þær, sem ég fór með í fyrstu ræðu minni. En þetta stafar af misskilningi hans. Ég reisti þessar tölur á grein, sem HermJ skrifaði í Tímann, þó að ég telji þar ekki alveg rétt farið með staðreyndir. Þar er talið, að þessi 9,4% lækkun nemi 10 millj. kr., og verði hún framkvæmd, þurfi að borga úr ríkissjóði 20 millj. kr., aðrir segja 25 millj. Þetta þýðir, að hefði þessi lækkun átt sér stað, þá hefði orðið að borga 30–35 millj. kr. úr ríkissjóði. Þetta er reist á því, sem HermJ fullyrðir í grein sinni. Þegar um ástand landbúnaðarins er að ræða, verða allir að viðurkenna, að hann er með öllu úreltur, þannig að allar líkur eru til, að hann verði til að kippa fótunum undan þjóðfélaginu, ef ekki tekst að bæta úr þessu. Með samkomulagi sex manna n. í fyrra kemur á daginn, að ef bóndinn á að njóta lífskjara, sem eru sambærileg við lífskjör iðnaðarmanna, verkamanna og launþega yfirleitt, verður að selja kjötið og mjólkina þessu háa verði. Ég hef tekið eftir því, að fulltrúar bænda fagna því alltaf, þegar um hækkað verð á landbúnaðarafurðum er að ræða, og telja sér það sigur. En samkomulag sex manna n. er aðvörun til þjóðarinnar um, að ekki sé hægt að halda áfram lengur á þennan hátt. Það þarf að gera stórfelldar ráðstafanir, að því er íslenzka landbúnaðinn snertir, án þess þó að rýra kjör bænda. Þetta er lærdómurinn, sem okkur ber að lesa út úr samkomulagi sex manna n. Við getum ekki staðið aðgerðarlausir í þessum efnum. Álit n. sýnir, að allt, sem búið er að ausa í landbúnaðinn síðastliðin 15 til 20 ár, hefur ekki gagnað til að koma þessum atvinnuvegi í það horf, að við sé unandi. Hv. þm. V.-Sk. sagði, að háa verðið á landbúnaðarafurðum væri okkur sósíalistum að kenna, því að 90% af framleiðslukostnaðinum væru vinnulaun. Ég gæti trúað því, að það sé nokkuð nálægt því að vera rétt, að vinnulaun nemi þessum hluta af framleiðslukostnaðinum, þó að það sé ef til vill fullmikið að segja, að þau nemi 90%. En það er rétt að gera sér ljóst, hvernig þessi vinnulaun eru reiknuð út. Fyrst er hækkað verð landbúnaðarafurða 1942, og vísitalan hækkar um 50 stig. Svo eru reiknaðar tekjur verkamanna eftir ákveðnum reglum hagstofunnar, og þar kemur þessi vísitöluhækkun fram. Þetta er svo lagt til grundvallar. Vísitalan hefur þannig orðið til að hækka kaupið, sem kemur svo aftur fram í verðlagsákvæðum sex manna n., að því er snertir kjöt og mjólk. Þetta er sem sagt afleiðing af dýrtíðarskrúfunni, sem fulltrúar þessir töldu sig vera að gera fyrir bændur og byrjað var á 1942. Ég vil ekki halda því fram, að bændur búi yfirleitt við þau lífskjör, að bæjarbúar hafi ástæðu til að öfunda þá. Ég álít ekki, að bændur búi við of góð kjör. En það sýnir okkur, hve hörmulega landbúnaðurinn er kominn. að bændur skuli ekki búa við betri kjör en raun ber vitni um eða vera samkeppnisfærir, þó að vörur þeirra séu seldar slíku geypiverði. Þetta er hið mikla vandamál. Það stoðar ekki að vera að rísa hér upp og snúa út úr orðum manna í því skyni að verja þetta. Það er hægt að fara með blekkingar, vísa til samþ. búnaðarþ., halda hrífandi ræður um fórnir bænda. Ef til vill er hægt að sannfæra einhverja um, að bændur hafi hér einir lagt eitthvað í sölurnar. En staðreyndirnar eru eigi að síður þannig, að þær verða ekki umflúnar. Þetta nálgast það allt að lenda í fullkomnu öngþveiti, þannig að allt þetta mikla kerfi n. og alls konar fyrirtækja, sem bændur telja, að þeir hafi komið upp sér til hagsbóta, hrynji í rústir. Það er ekki hægt að komast hjá því að snúa sér að því að bæta framleiðsluaðferðirnar. Eins og bent hefur verið á, er ekki alveg rétt að bera saman afköst sjávarútvegsins og landbúnaðarins. Við getum ekki ætlazt til, að landbúnaður geti orðið eins afkastamikill á Íslandi og sjávarútvegur. Við búum í hrjóstrugu landi, og vitanlega hlýtur það að verða til að auka framleiðslukostnaðinn. Það hefur verið bent á nokkur ríkisbú, sem sýna ekki betri afkomu en bú bænda. Mér er ekki kunnugt um. hvernig þau eru rekin.

Hvernig er með Hólsbúið?

Já, ég veit, að þar er halli á búskapnum, en það er vegna þess, að grasræktin er óframkvæmanleg á Siglufirði og KEA torveldar Siglufirði að fá keypt hey með góðu verði. Veðrátta er þannig, að oft er nær látlaus rigning mestallt sumarið. Um samgöngur er það að segja, að oft geta liðið þrjár vikur. þannig að enginn bátur komi til Siglufjarðar frá þeim stöðum. þar sem hægt væri að fá mjólk. Þess vegna höfum við lagt í það fyrirtæki að koma upp þessu búi. Ég efast ekki um, að rétt væri að leggja þetta bú niður, ef hægt væri að skapa öruggar samgöngur við nærsveitirnar, en fyrr er ekki rétt að gera það. Ég efast ekki um, að hægt er að nefna ýmis önnur bú, sem rekin eru með halla, en mér finnst furðulegt, að fullorðnir menn skuli bera það fram sem röksemd, að af því að eitt bæjarfélagsbú, þar sem vélar eru notaðar, hafi ekki skilað arði, beri að halda áfram að kroppa þýfið með gamla laginu. Hagnýting véla í landbúnaðinum hlýtur að verða til að minnka framleiðslukostnaðinn. Hv. þm. V.-Sk. sagði reyndar, að véltæknin væri ekki einhlít, og er það rétt. Kotbóndi, sem á erfiða jörð og rekur bú í smáum stíl, getur ekki hagnýtt sér vélar, svo að gagn sé að, og þær gætu meira að segja orðið honum til byrði. Tæknin er því ekki einhlít, þegar þannig er ástatt. Það þarf að færa saman byggðina, svo að hægt sé að hagnýta vélarnar í svo stórum stíl, að það borgi sig. Ef á að flytja lítið magn af vörum stutta leið, getur verið betra að kippa því með kerru og hesti en leigja bil, en þurfi að flytja mikið vörumagn langa leið. er allt öðru máli að gegna, og sama máli gildir um vélanotkunina í búskapnum. Kotbúskapurinn er í algerri mótsetningu við vélanotkun. Það þarf að færa byggðina meira saman, svo að samstarf manna geti orðið meira. Þetta sér hver heilvita maður. Þess vegna er það, að allar tilraunir Framsfl. til að koma á vélanotkun hafa komið að litlu gagni. því að flokkurinn hefur ekki komið auga á þessa staðreynd. Hér hefur verið talað um það, að niðurgreiðslurnar væru ekki fyrir landbúnaðinn. Ég tók mikinn þátt í umr. á síðasta þ., þegar verið var að tala um að halda áfram niðurgreiðslum. Ég var þá með því að fella þær niður. Ég benti á, að það eru fulltrúar bænda, sem krefjast þess, að niðurgreiðslunum sé haldið áfram. og þeir gera það, þó að komin sé skýlaus yfirlýsing Búnaðarfél. um, að þetta sé algerlega í óþökk bænda. Það er ekki hægt að segja, að búnaðarþingið afbiðji þessar greiðslur og reyni að koma því þannig fyrir, að það séu greiðslur til neytenda. Það væru greiðslur til neytenda, ef niðurgreiðslurnar yrðu ekki til að lækka vísitöluna. Þær koma fram í lækkaðri vísitölu í sama mánuði eða mánuðinn eftir. Ef þær hefðu ekki þau áhrif, væri það styrkur til neytenda, en ekki, þegar lækkað kaup kemur í staðinn. Þetta er búið til af þeim mönnum, sem telja sig þjóna sínu pólitíska starfi með því að skapa innbyrðis deilur milli neytenda í bæjunum og framleiðenda í sveitunum. Fulltrúar bænda segja, að ómögulegt sé að komast hjá, að taka upp þessa styrki, og telja þá í beinu sambandi við þær ráðstafanir, sem þingið hefur gert fyrir landbúnaðinn. Þeir telja, að ef þessar niðurgreiðslur fari ekki fram, minnki svo mikið salan á þessum landbúnaðarafurðum, að til stórvandræða horfi. Þá sé enn komið að því sama, að verðið á landbúnaðarafurðum verði orðið svo hátt, að fólkið í bæjunum verði að fara að spara sérstaklega við sig, meira að segja á þessum tímum eins og nú, þegar allir hafa næga atvinnu. Það er þetta, sem gerir að verkum, að óhjákvæmilegt verður að teljast, að þessar niðurgreiðslur upp á tugi milljóna, sem gerðar eru í því skyni að létta undir með landbúnaðinum, stafi af óþroskuðum atvinnuháttum okkar í landinu. Þá hefur það borið á góma að bera saman afurðakostnað í landbúnaðinum og afurðakostnað í sjávarútveginum. Í fyrri ræðu minni gerði ég það að nokkru leyti. Heildarframleiðsla kjöts er eitthvað á sjöunda þúsund tonn og mjólkur eitthvað um 30 þúsund tonn eða 30 milljón lítrar, en heildarframleiðsla sjávarútvegsafurða um 4 hundruð þúsund tonn. Sjómenn á landinu eru taldir 5 þúsund, en bændur rösk 6 þúsund. Við samanburð á þessu má náttúrlega sjá hver framleiðslumismunurinn er. Á hvern bónda er framleitt röskt tonn af kjöti og um 5 til 6 tonn af mjólk. en á hvern sjómann um 80 tonn af fiskmeti. Þetta er mismunurinn, en náttúrlega er hreinasta fásinna að halda fram, að þetta ætti að vera jafnt, en þó er enginn vafi, að landbúnaðurinn okkar er svo langsamlega fyrir aftan sjávarútveginn hvað framleiðsluhætti snertir, að það er algerlega óviðunandi. Að bera saman verðlag á landbúnaðarvörum annars vegar og sjávarafurðum hins vegar er alls ekki réttmætt. Það er kannske réttmætt að taka verðið, sem England borgar fyrir kjötið, og það, sem England borgar fyrir fiskinn. Þetta verðlag er ákveðið á erlendum markaði og án þess, að Íslendingar geti haft nokkur áhrif þar á, en verðið á landbúnaðarframleiðslunni hér er ákveðið af sérstakri nefnd, sem gefur fulltrúum bænda vald til að ákveða það og skapa nokkurs konar einkasölu. Verðið getur þannig farið upp fyrir það, sem kynni að vera, ef hér væri frjálst markaðsverð. Ég hef athugað lítillega einmitt í sambandi við það, sem þm. V.-Sk. sagði, að það væru kaupskrúfuaðgerðir okkar sósíalista, sem orsökuðu hinn ákaflega aukna framleiðslukostnað. Ég ætla að athuga lítils háttar framleiðslukostnaðinn á mjólkinni og kjötinu, annars vegar skv. búreikningunum 1934 og hins vegar skv. niðurstöðum 6 manna n. 1943. Mjólkin var 18 aura líterinn og kjötið 1 króna kílóið 1934, en 1943 samkvæmt niðurstöðum sex manna n. var mjólkin kr. 1.23, en kjötið kr. 6.82. Það sér hver einasti maður, að hér er um sex- og sjöföldun að ræða, en kaupgjaldið hefur aðeins fjórfaldazt.

Hvar?

Meðaltal kaups á landinu hefur fjórfaldazt, en mjólk og kjöt sex- og sjöfaldazt. Ég býst við, að þetta séu ekki óskemmtilegar tölur fyrir frambjóðendur bænda. Þeir geta sagt við umbjóðendur sína: Svona höfum við starfað. Ég veit líka, að verulegur hluti þessara kauphækkana fékkst haustið 1942, þegar verð á mjólk og kjöti var skrúfað upp úr öllu valdi. Ég býst við, að þessar tölur sýni, að það sé rangt með farið, að það séu eingöngu kauphækkanirnar, sem orsaka þetta dýra verð á landbúnaðarafurðum. Þegar ég er að finna að of háu landbúnaðarverði, þá er óþarfi að leggja þann skilning í það, að ég vilji láta lækka það, án þess að einhverjar ráðstafanir séu gerðar og þannig, að bændur séu neyddir til að lifa miklu verra lífi en þeir gera núna og launafólkið í bæjunum gerir. Það er engin ástæða til að leggja þann skilning í athugasemdir mínar og okkar, sem búum í bæjunum og komum fram með sjónarmið bæjarbúa. Ég er sannfærður um, að enginn bæjarbúi sæi eftir að leggja fram jafnvel tugi millj., ef verulegt gagn væri í því og hægt væri með breyttum framleiðsluháttum að lifa góðu lífi í sveitunum, og það er hægt, ef sterkur vilji væri til þess. Hv. þm. V.-Sk. taldi mjög ómaklegt af mér, að ég skyldi segja, að fulltrúar bænda virtust hafa eitt áhugamál hér á þ., að skrúfa upp landbúnaðarverðið eins og mögulegt væri. Ég get ekki betur séð en þetta sé algerlega staðfest með því, sem hér hefur farið fram. Þessi hv. þm. benti á, að búnaðarþingið hefði lækkað verð landbúnaðarafurða um 9.4 prósent, en ég hef fyllilega gert grein fyrir, að það er aðeins um verzlun að ræða, sem sé útflutningsuppbæturnar, og er þar engu skeytt um meiri hl. bændastéttarinnar. Ég álít, að þessi samþykkt búnaðarþings beri frekar vott um, að Búnaðarfélagið sé hætt að gæta hagsmuna bænda sem heildar og snúi sér að ákveðnum hluta bændastéttarinnar, hvort sem það stafar af því, að fulltrúar þeirra ráði meiru á búnaðarþingi, eða eitthvað annað búi undir, en að minnsta kosti er óánægjan austan fjalls ákaflega mikil, enda er sú reiði réttlætanleg og eðlileg. Þetta er nákvæmlega sama og ef Alþýðusambandið gerði samning um að lækka kaup járnsmiða um 10%, svo að kaup klæðskera hækkaði um 10% eða jafnvel 30%. Enda benda öll fundahöldin austan fjalls til þess, að einhver vafi muni vera hjá bændum um, að haldið hafi verið heiðarlega á þeirra málstað. Hv. þm. A.-Húnv. tók dæmi, sem hæstv. forseti okkar kom með um daginn, um greiðslu kaups. Það mun hafa verið um fyrir 25 til 30 árum algengt að borga vikukaup með fjórðungi smjörs, og taldist honum svo til, að sá maður, sem nú fengi 2 fjórðunga af smjöri, væri ekki nema á hálfu kaupi. En þessi samanburður sannar betur en nokkuð annað, hvernig skoðanir bændafulltrúa á þingi eru. Þeim finnst þetta rök fyrir sig að nefna þessar tölur, en þeir athuga ekki, að þarna er tvennt, sem á að hafa breytzt, ef þjóðin hefur ekki staðið í stað. Lífskjör almennings eiga að hafa batnað, en þau batna ekki öðruvísi en með hækkuðu kaupi, og framleiðslan á að hafa aukizt stórkostlega. Það hefur ekki farið fram nema að sáralitlu leyti, og þess vegna er dæmið svo óhagstætt. Og þó er miðað við verð á smjöri, sem er þrisvar sinnum hærra en smjör frá Suður-Ameríku.

Góða smjörið, sem selt var hér í búðunum.

Smjörið var að vísu nokkuð slæmt, en ekki hefur það lækkað í verði við geymsluna. Það hefur ekki verið dýrara nýtt, því að frekar kemur geymslukostnaður á gamalt smjör. Þetta dæmi verður því að sýna okkur betur en nokkuð annað. hve landbúnaðurinn hefur tekið litlum framförum. Það er stórt spursmál, hvort nokkurt vit er í að halda smjörinu uppi í kr. 21,50 kg, þegar hægt er að fá það frá Suður-Ameríku fyrir 7 krónur og er svo selt hér fyrir 21 krónu til að halda við gömlum og úreltum atvinnuháttum. Ég er sannfærður um, að þetta getur ekki gengið til lengdar, ef ekki er tekið höndum saman um að bæta framleiðsluhættina. Þegar við getum fengið vörur erlendis frá fyrir verulega lægra verð en hér heima, þá kemur að því, að hingað verður eingöngu flutt erlent smjör og aðrar erlendar afurðir og seldar á því verði, sem hægt er að fá fyrir þær. Þjóðin verður að gera eitthvað, því að það liggur ekkert annað fyrir en leggja árar í bát, ef hún getur ekki verið samkeppnisfær, fyrir utan allt það óheilbrigði, sem skapast í kringum að kaupa smjör frá Ameríku, sem hægt er að selja fyrir 7 krónur, en er selt fyrir 21 krónu, og borga svo uppbætur á allt saman. Það eru mörg dæmi til þess, hvernig bændur gætu freistazt til að nota klæki til að komast á ólöglegan hátt yfir fé úr ríkissjóði. Ég segi ekki, að það hafi verið gert, en það er opin leið að gera slíka hluti og óeðlilegt, að ástandið skuli vera slíkt. Hv. 2. þm. N.-M. (PZ) er ákaflega hneykslaður á. að menn skuli vera svo ófyrirleitnir og tala svo lítilsvirðandi til bænda að kalla þá sauðbændur og kjötbændur. Þetta þótti honum regluleg ósvífni, að nokkur bóndi skyldi vera kallaður sauðbóndi eða kjötbóndi. Ég verð að segja, að þetta er furðulegt, að ekki megi kenna menn við þá framleiðslu, sem þeir stunda. Enginn hneykslast, þótt talað sé um síldarstúlkur. Enginn finnur að, þó að talað sé um fiskimenn, og þeir telja það engan vansa fyrir sig. Þetta er ósköp eðlilegt, að kenna menn við þá framleiðslu, sem þeir inna af höndum, og við þau störf, sem þeir stunda, og kemur á daginn full þörf á að hafa sérstök heiti á þessari stétt bænda yfirleitt. Það hefur verið bent á í þessum umræðum, að kjötframleiðslan sé mjög mikil hér í landi og að það sé ekki hyggilegt fyrir íslenzku þjóðina að framleiða kjöt til að selja á erlendum markaði, og ég býst við, að í raun og veru séu allir sammála um það, þó að bændafulltrúarnir haldi öðru fram. Í eðlilegu ástandi sér hver maður, að Ísland getur ekki orðið samkeppnisfært um kjötframleiðslu á meginlandi Evrópu eða í Englandi, því að kjötframleiðslulöndin í Suður-Ameríku og Ástralíu geta framleitt það ákaflega miklu ódýrar en við. Jafnvel nú á stríðstímum, þegar fraktirnar eru margfalt dýrari og töluverður skipakostur frá Ástralíu og Suður-Ameríku skotinn niður af kafbátum, þá hefur okkur ekki tekizt að selja kindakjötið nema fyrir mjög lágt verð. og svo verða neytendur að borga mismuninn. Þegar komnir eru eðlilegir tímar og framleiðsla skipa er komin í sama horf, þá sér hver maður, hvílík fásinna er að ímynda sér, að hægt sé að selja kjöt fyrir verð, sem boðlegt er fyrir íslenzka bændur, á erlendum markaði. Eina ráðið er að minnka kjötframleiðsluna þannig, að hún verði aðeins nægileg fyrir landið sjálft og þá, sem þurfa að kaupa matvæli á Íslandi. Þess vegna álít ég mjög óvarlegt fyrir okkur að verðlauna sérstaklega, að menn framleiði út í hreina vitleysu, sem við höfum ekkert með að gera. Þá sagði hv. þm. V.-Sk. viðvíkjandi því, að óæskilegt væri að framleiða meira kjöt heldur en við höfum brúk fyrir, að svipað mætti segja um atvinnubótavinnuna, að það væri ekki æskilegt að láta menn vinna í atvinnubótavinnu að framkvæmdum, sem engin þörf væri á. Þetta sýnir náttúrlega í sjálfu sér, að þessi hv. þm. telur þessa kjötframleiðslu bænda atvinnubótavinnu, og það er hún út af fyrir sig, ef ástandið er þannig, að þessir bændur hafa ekkert annað fyrir sig að leggja, að þá fái þeir að framleiða kjöt, þótt kannske þurfi að henda því út í hraun á eftir og þessari framleiðslu því haldið uppi sem atvinnubótavinnu. En þá er rétt að athuga málið frá þeirri hlið. Eru það þá hyggilegar ráðstafanir að framleiða endilega kjöt? Á undanförnum 2–3 árum hefur ekki verið þörf fyrir atvinnubótavinnu og meira að segja svo mikil eftirspurn á vinnuafli, að til vandræða horfir. Ég veit t.d., að virkjunarframkvæmdir Siglufjarðarkaupstaðar við Fljótaá töfðust í sumar, vegna þess að það var hundrað mönnum færra við verkið en þurfti með og æskilegt var. Á þeim tímum, þegar svo mikil vöntun er á vinnuafli, er hart að láta bændur framleiða kjöt í atvinnubótavinnu, og ég get ekki fallizt á, að það sé réttmætt, sérstaklega þegar litið er á, að mjólkurframleiðslan er of lítil. Er þá ekki rétt að beina þessum kröftum að mjólkurframleiðslu, þar sem meiri þörf er fyrir mjólk en kjöt? Það fyndist mér mjög hyggileg ráðstöfun. Ég get ekki meint, að hv. þm. V.-Sk. hafi talið óréttmætt að koma af stað atvinnubótavinnu á þeim árum, þegar tugir manna gengu atvinnulausir í Reykjavík og annars staðar á landinu. Ég skil ekki, að hv. þm. mæli með því að horfa aðgerðarlaus á menn svelta í hel. Þjóðin er ekki það fjölmenn. Ég get ekki lagt annan skilning í þetta en hann telji kjötframleiðsluna atvinnubótavinnu. Ég tel mjög óheppilegt að halda uppi þessari atvinnubótavinnu. Ef á þessum árum á að halda uppi slíkri vinnu og offra framleiðslunni með því að borga sérstakar premíur úr ríkissjóði fyrir það, sem framleitt er umfram það, sem við þurfum, þá er ég viss um, að þetta lendir í algerðu hruni. Það er ekki hægt til lengdar að taka tugi milljóna úr ríkissjóði á þennan hátt. Fulltrúar bænda hafa staðið sig ákaflega vel að hafa náð 80 milljónum úr ríkissjóði og eru á góðri leið með að ná 20 millj. í viðbót. Þeir geta verið ákaflega hreyknir, þegar þeir tala við umbjóðendur sína, en það er skammgóður vermir að pissa í skó sinn. Ég er líka hræddur um, að þeir séu farnir að sjá það sjálfir, a.m.k. virðist það á patinu, sem kom fram í samþykktum búnaðarþings, því að sú ályktun virtist ákaflega lítið hugsuð og lítið tillit tekið til hagsmuna bænda. Það mun fara um bændur hrollur, þegar þeir sjá, hvað þessir fulltrúar þeirra eru að fara með þá. Og svo eru allir þessir styrkir til landbúnaðarins, sem miða að því að hindra alla atvinnuþróun í landinu. Eðli hins borgaralega þjóðfélags er, að framfarir í atvinnulífinu fari fram með þeim hætti, að sá, sem hefur betri tæki, geti framleitt ódýrar og útrýmt þeirri verri framleiðslu með ófullkomnari tækjunum. Með því að tryggja bændum ákveðið verð fyrir vörurnar algerlega án tillits til framleiðsluaðferða og algerlega án tillits til þess, hvort framleitt er með nýtízku tækjum eða sams konar tækjum og landnámsmenn notuðu, þá er aðeins stuðlað að því að stöðva allar framfarir í framleiðsluháttum þjóðarinnar. Slíkir styrkir verða til þess eins að stöðva framfarir í framleiðsluháttum þjóðarinnar, og ef þessu verður haldið lengur áfram og svarað með enn auknum styrkjum í hvert sinn, er lendir í vandræðum með þessi mál, þá sér hver maður, hvar þetta lendir að lokum. Við stöndum frammi fyrir því, að á Íslandi hefur verið rekin styrkjapólitík síðastl. 15–20 ár, sem beinlínis hefur hindrað atvinnuframfarir í landinu. Þar með er þó ekki sagt, að engar atvinnuframfarir hafi ekki átt sér stað, en þær hafa verið miklu minni heldur en þær hefðu þurft að vera, ef þessir styrkir hefðu ekki verið viðhafðir, af því að með þeim hætti eins og þeim hefur verið varið verður ástandið tilfinnanlegra fyrir hina fátækari í sveitunum. þeir verða undir í samkeppninni við hina voldugri, búa hér við skort og allsleysi og flosna loks upp af jörðum sínum, eftir að hafa barizt þar fyrir brauði sínu í mörg ár. Slík þróun hefur átt sér stað í Bandaríkjunum í þessum málum, þar sem um hundrað þús. manns hafa beinlinis farið á vergang. Það þýðir því ekki að streitast á móti atvinnuþróuninni, hún kemur yfir okkur með alls konar kvölum, eins og átt hefur sér stað í Bandaríkjunum til þessa, ef bændur halda áfram á þessari leið, ef þeir halda áfram að styrkja úrelta atvinnuhætti. En verði hins vegar breytt um stefnu, ef þessir styrkir, sem kastað er í landbúnaðinn, verða hagnýttir til þess að hjálpa bændum upp á við með því að skipuleggja atvinnuframfarirnar í sveitunum, þá væri hægt að komast yfir það þrengingatímabil, sem óhjákvæmilega kemur, ef við höldum áfram svona styrkjapólitík, sem leiðir bændur út í upplausn, því að að því kemur, að ríkissjóður getur ekki borgað, samþ. verða einskis virði, af því að peningar eru ekki til. Þá fara hin almennu lögmál að verka og þeir, sem minnstar hafa jarðirnar, að flosna upp. Það, sem nú þarf því að gera, er að byrja strax á því að færa byggðina saman. Það þarf að skapa sveitaþorp. Þar með er ekki sagt, að það þyrfti að breyta eignarfyrirkomulaginu, en þessu hefur ávallt verið ruglað saman. Því hefur verið haldið fram, að með þessu þyrfti að knýja bændur, hvort sem þeir vilja eða vilja ekki, til að ganga inn í samvinnufélög eða reka sameiginlegan rekstur. Þetta er fjarstæða, því að slíkt kæmi ekki til mála og gæti aldrei blessazt, fyrr en bændur óska þess sjálfir. Það, sem hægt er að gera án þess að brjóta eignarréttarprinsip bænda. sem fulltrúar þeirra telja, að þeir séu fylgjandi, það er að koma upp sveitaþorpum, þar sem bændur gætu sameiginlega hagnýtt sér sláttuvélar, dráttarvélar, plóga eða hvað af landbúnaðarverkfærum sem er, þar sem hver bændafjölskylda gæti fengið rafmagn, bæði til framleiðslu og heimilisþarfa, og þar sem komið væri fyrir vatnsleiðslum og skolpræsum, alveg eins og borgarbúar eru aðnjótandi. Það hefði verið hægt að skapa mörg svona þorp, þar sem tugir bænda hefðu getað búið og notið allra sömu þæginda eins og borgarbúar, fyrir allt það fé, sem búið er að greiða úr ríkissjóði til bænda án nokkurs árangurs. Eins og nú er komið, þegar bílaframleiðslan er orðin svo mikil, að framleiddir eru margir bílar á hverri mínútu í Bandaríkjunum, og eftir stríð, þegar það þykir ekki meira að kaupa sér bíi heldur en það þótti að kaupa sér hjólhest fyrir 20 árum, þá skiptir það ekki svo miklu máli, þótt verkafólkið sé flutt á milli býlanna við heyvinnu á bílum, því að nú er hægt að fara 10 km á skemmri tíma en áður var farin 1–2 km leið, og þannig getur bóndinn stytt fyrir sér vegalengdir í ýmsum tilfellum. - Allt þetta er hægt án þess að skerða eignarréttarprinsip bænda, en það kemur fram, að þetta er ekki það, sem fyrir bændafulltrúunum vakir. Þeir tala um, að við séum sérstakir fjandmenn bænda, af því að við erum mótfallnir áframhaldandi styrkjum úr ríkissjóði. sem þeir nú heimta, en ég tel hins vegar, að dæmið standi öfugt. Við viljum útvega bændum öll sömu þægindi og borgarbúar njóta, en bændafulltrúar þeirra ekki, og það á eftir að sýna sig, hvorir eru meiri bændavinir, þeir, sem sjá ekkert annað en úreltar vinnuaðferðir, eða hinir, sem vilja gerbreyta landbúnaðinum. Ég þori óhikað að halda því fram, að við værum þegar búnir að koma upp mörgum, stórum landbúnaðarþorpum og um leið veita bændum hér miklu skemmtilegra líf fyrir miklu lægra verð en nú er búið að verja í þessa styrki til bænda, ef þessum styrkjum hefði verið varið á annan veg. En það er eins og þröngsýnin vilji loða við þessa fulltrúa bænda. Þeir vilja ekki horfa á þær breytingar, sem eru að gerast, og allar framfarirnar. Það er nú komið í ljós. að hinir gömlu og góðu tímar, þegar menn sættu sig við allt, sem að þeim var rétt, eru liðnir hjá, því að nú er fólkið farið að gera kröfur til að lifa eins og menn. Þannig erum við einnig með því marki brenndir, að okkur er ómögulegt að sætta okkur við það, að af því að landnámsmenn höfðu í þá daga það fyrirkomulag að dreifa sér um allt land og gátu haft einhverja ræktun, þá hljóti það að vera eina færa leiðin fyrir íslenzkan landbúnað. Þessi þröngsýni bændafulltrúanna er eitt af því böli sem við eigum við að stríða, en ég hef hins vegar grun um, að þetta sé ekki eingöngu þröngsýni. Þeir eru hræddir um, að viðhorf bænda verði öðruvísi, ef þeir fara að búa saman í þorpum, - að þeir fari að reika í pólitíkinni, ef á hverjum bæ fari að sjást fleira en eitt dagblað, að þeir muni snúa baki við Framsfl., en skipi sér í aðra flokka strax og þeir koma í þéttbýlið, því að þá fái þeir að sjá þjóðfélagið frá öðrum sjónarhóli - og að þeir sjái þá, hversu skammsýna pólitík fulltrúar þeirra hafa rekið. Ég er hræddur um, að það sé eitur í beinum bændafulltrúanna að færa byggðina saman, af því að bændur geti við það breytt um lífsskoðun, og ég get vel trúað því, að þeir geti ekki hugsað sér, að bændur verði aðnjótandi sömu lífsþæginda og borgarbúar. Ég býst líka við því, að reynslan eigi eftir að skera úr því, hverjir eiga eftir að berjast gegn því að skapa bændum svipuð lífskjör eins og borgarbúar njóta. Ég er hræddur um, að það verði fulltrúar þeirra, en get þó vonað, að það verði ekki. Skora ég því á þá, að þeir taki höndum saman við okkur bæjarbúa um að framleiða vörur sínar allmiklu ódýrar heldur en áður.

Sveinbjörn Högnason Hv. þm. Siglf. taldi það heppilegra að svara ekki fyrri ræðu minni, fyrr en ég væri búinn með minn ræðutíma við þessar umræður. Hann hafði sem sé í gær beðið um að svara ræðu minni, en sá sér það þá ekki fært, þar sem hann vissi, að ég átti eftir af ræðutíma mínum, og tók sig út af dagskrá. Ég hygg, að það hafi verið rétt mat hjá hv. þm. Siglf., þar sem ræða hans var tóm þvæla og öngþveiti, að gera þetta ekki fyrr en tími til andsvara var búinn, því að vitanlega er erfitt að svara þvílíkri ræðu nema að taka hvert atriði fyrir sig. Mér þykir leiðinlegt, að ræðumaður getur ekki einu sinni hlustað á andsvörin, en skil, að honum þyki þægilegra að vera í burtu. Ég verð að segja það, að ræða hv. þm. Siglf. um landbúnað sýnir, að hann hefur litla reynslu í landbúnaði, enda hefur hann aldrei nærri honum komið svo vitað sé, og minnir þessi ræða mig á það, hversu ofstækísfullar trúaarskoðanir á einhverjum efnum geta ruglað dómgreind góðra manna á augljósum staðreyndum, sem liggja fyrir augum þeirra. Ræða hv. þm. Siglf. gekk mest út á það, hversu framleiðsla íslenzkra landbúnaðarafurða sé orðin óþolandi dýr, sem eingöngu væri að kenna sleifarlagi bænda og hversu fulltrúar þeirra hefðu unnið illa fyrir þá undanfarin ár. Hann fullyrðir, að ef allar landbúnaðarafurðir lækki ekki um helming, þá sé ekki að tala um annað en hrun fyrir íslenzkan landbúnað, þegar markaðir opnast aftur erlendis. Ég er hv. þm. alveg sammála um það. að það verður ekki aðeins hrun fyrir íslenzkan landbúnað, heldur og aðra atvinnuvegi, ef sá framleiðslukostnaður á að haldast, sem landbúnaðurinn stendur undir, en sem hv. þm. Siglf. og hans. flokkur vill ekki lækka, - og að það verði ekki aðeins landbúnaðurinn, sem geti ekki staðið undir kaupgjaldinu, heldur hlýtur sjávarútvegurinn að hrynja fyrr. Þetta er hv. þm. vel kunnugt um, og þetta veit hver maður, og því þýðir ekki að berja höfðinu við steininn, að ef einn framleiðandi verður að greiða sexfalt kaupgjald í framleiðslukostnað samanborið við það, sem greitt er í löndunum í kringum okkur, þá getur hann ekki staðizt samkeppnina. Gildir þetta ekki aðeins um landbúnaðinn, heldur og sjávarútveginn, þar sem sjávarútvegsbóndinn verður einnig að selja sínar afurðir á erlendum markaði. Þá vildi hv. þm. láta skína í það, að þetta væri, allt hægt að bæta með því að viðhafa meiri tækni í íslenzkum landbúnaði, en gengur hins vegar fram hjá staðreyndunum. Hann segir, að þar, sem landbúnaðurinn sé rekinn á þann veg, sem hann vill vera láta, af ríkinu eða bæjum og með fullkominni véltækni, þá væri hægt að hafa íslenzkar landbúnaðarafurðir ódýrari. En það hefur hins vegar sýnt sig margsinnis og einmitt undir handarjaðri þessa hv. þm. og flokksbræðra hans, að þeir hafa ekki einu sinni getað rekið sinn nýtízku búskap með því verklagi, sem þeir vilja við hafa, þannig að hann beri meðalframleiðsluverð. Það hefur sýnt sig, að þar, sem landbúnaður hefur verið rekinn með véltækni, eins og á Hólsbúinu á Siglufirði og á Korpúlfsstöðum í nágrenni Reykjavíkur, þá hafa þau bú ekki getað borið það framleiðsluverð, að þau séu talin meðalbú eða undir meðallagi, heldur hafa þau verið rekin með halla. Hvað þýðir svo að vera að telja mönnum trú um, að eini vegurinn sé að skapa fleiri slík bú, bú, sem bera ekki meðalframleiðsluverð? Hvernig stendur á því, að þessi hv. þm. eða flokkur hans, sem keypt hefur Korpúlfsstaði, þar sem hægt er að heyja þúsundir hesta, hafa ekki rekið þar á síðustu árum nema um 20 kýr, þar sem áður voru reknar þar 300–400 kýr. meðan jörðin var í einstaklingseign? Er það af því, að þessir menn vilja ekki peninga? Menn skyldu ætla, að það væri hægt að grípa upp æðimikinn gróða á slíku búi, ef það verð fæst fyrir afurðirnar, sem bændum á afskekktu jörðunum er reiknað. Standast þeir ekki samkeppnina við þessa bændur víðs vegar úti um land, sem ekki eru aðnjótandi véltækninnar, og vegna hvers treysta þeir sér ekki til að reka þetta stóra bú, alveg við nefið á sér í Reykjavík? Ég vildi fá svör við þessu. Er það af því, að kröfur um launagreiðslur eru orðnar svo háar, að ekki er hægt að reka bú hér í nágrenni Reykjavíkur, bú, sem er útbúið öllum nýtízku þægindum og hefur véltækt land? Forseti minnir mig á, að þetta eigi aðeins að vera stutt aths., og skal ég verða við ósk hans, en vil þó aðeins minnast á eitt atriði, sem sýnir, hversu hv. þm. Siglf. hefur frámunalega lítið vit á búskap, er hann vill vera að segja öðrum fyrir, sem fengizt hafa við búskap alla sína tíð. Hann segir, að þegar svona bú séu rekin í félagi, þá sé hægt að hugga sig við, að einn maður geti slegið hjá öllum. Það getur vel verið, að það líti svo út fyrir þeim, sem aldrei hafa við landbúnað fengizt á Íslandi, að þeir álíti, að þetta sé betra heldur en ef margir væru að slá á sama tíma, hver fyrir sig. Hann segir enn fremur, að það hafi verið svo erfitt að reka Hólsbúið á Siglufirði, af því að þar rigni svo gífurlega. Ég verð að segja hv. þm. það, að þótt við hefðum nýtízku sláttuvélar til þess að slá niður tún okkar, dytti okkur ekki í hug að slá þau nema að líta eftir veðurfari og yrðum að haga okkur eftir því. Einnig verð ég að segja honum það, að það rignir víðar á Íslandi heldur en norður á Siglufirði og að rigningin gerir fleirum erfitt fyrir um búskapinn heldur en Hólsbúinu. Hef ég heyrt, að það væri frekar úrkomulítið á norðurlandi samanborið við hér sunnanlands og að hlutfallslega væri tífalt meiri úrkoma þar, heldur en þar, sem hv. þm. segir, að ófært sé að stunda búskap vegna rigninga. Forseti er nú orðinn óþolinmóður, og skal ég því hætta, en vildi aðeins segja um leið og ég sezt niður, að ef hv. þm. Siglf. telur, að við eigum að vera samkeppnisfærir, og segir, að söluverð á smjöri hingað komnu frá S.-Ameríku eigi að vera 7 krónur pr. kg, þá verður hann að sýna það svart á hvítu, að við höfum hér vinnuafl, sem sé samkeppnisfært við vinnukraft í öðrum löndum. Það er ekki hægt að bera saman mold okkar lands við mold annarra landa, fyrr en við erum settir jafnfætis þjóð, sem þarf að greiða 90% í vinnukraft eða framleiðslukostnað, en hér eru sem kunnugt er gerðar sexfalt hærri kaupkröfur heldur en suður við miðjarðarlínu, þaðan sem áðurnefnt smjör kemur. Auk þessa vildi ég biðja hv. þm. Siglf. að kynna sér ofur lítið undirstöðuatriði landbúnaðar og hvernig hann er rekinn, áður en hann fer að temja sér spámennsku í þessum efnum.



Herra forseti. - Ég hef leitt hjá mér þessar umræður, en mun þó ekki spinna lopann eins og hv. þm. Siglf. hefur nú gert með löngum ræðum. Mér hefur verið sagt, að umr. í gær hafi snúizt mikið um það, að þeir, sem kjötsölu hafi haft með höndum, hafi haldið kjötinu fyrir landsmönnum og neitað um, að það yrði borgað niður, og sagði hv. þm. Siglf. þetta sama í dag. Þess vegna stend ég hér upp til þess að mótmæla þessu, og þó að ég viti, að almenningur veit, hvernig þessu er farið, þá virðast margir hv. þm. ekki hafa réttan skilning á þessu. Það er vitanlega margt, sem kemur til greina í þessu sambandi, en það er þó sérstaklega eitt, sem ég vildi hér minnast á, ert það ex það, að á meðan verð á dilkakjöti verkaði svo mikið á verðlagsvísitöluna snemma í sumar, þá reyndist ekki fært að láta það koma á markaðinn. Það er kunnugt, að dilkar vaxa allt sumarið og að þeir vaxa meira í júlí heldur en í september, og af þeim ástæðum fer kjöt af þeim dilkum, sem slátrað er snemma, í hærra verð á sumrin heldur en á haustin, eða er 50% hærra í júlí heldur en í september, sem er bæði af því, að þá eru dilkarnir fullvaxnir, og af því að tíminn, sem fer í að koma þeim til slátrunar og slátra þeim, er mun dýrmætari á sumrin heldur en á haustin. Ef slátrun hefði hafizt fyrr í sumar, hefði kjötið komið á markað verið um 50% hærra en nú. Það er því mjög fáfengilegt, ef menn eru að ásaka kjötverðlagsnefnd fyrir, að kjötið kom ekki fyrr á markaðinn en raun varð á, eins og hv. þm. Siglf. gerir, þegar þeim er þetta kunnugt. Það er ekki gott til þess að vita, að á Alþ. skuli hafa náð sæti menn, sem eru svo skyni skroppnir að ætla, að með þessu sé kjötverðlagsnefnd að halda í kjötið við neytendur. En það er alltaf hægt að finna eitthvað upp til að deila um. Það er óþarft að fjölyrða frekar um þetta. Það er flestum ljóst, að það var ekki á valdi kjötverðlagsnefndar að senda kjöt á markaðinn í sumar. Ríkisstjórnin mundi aldrei hafa leyft það. Mundi hv. þm. Siglf. hafa samþ. það? Nei. Ég get ekki skilið þýðingu þess að halda meira en klukkustundar ræðu hér á Alþ., eins og hv. þm. Siglf. gerði áðan. Er Alþ. stefnt saman, til þess að hv. þm. gefist kostur á að spinna lopann, eins og hv. þm. Siglf. gerði? Heldur þessi hv. þm., að slíkt hafi nokkur áhrif? Ég fullyrði, að slíkt hefur ekki nokkra minnstu þýðingu, hvorki nú né í framtíðinni. Engum dettur í hug að trúa fullyrðingum hans. Hv. þm. Siglf. sagði í ræðu hér á dögunum, að bændur væru búnir að fá 80 millj. króna í uppbætur. Það er stundum talið nokkuð mikið, þegar ýkt er um helming, og raunar ekki á færi annarra en þeirra, sem taka að sér hlutverk Leitis-Gróu. En hv. þm. Siglf. gerir það án þess að blikna eða blána. Það eru sem sé ekki 80, heldur 45 millj. króna, sem farið hafa í uppbætur og niðurgreiðslur innanlands og aðeins lítill hluti til bænda. Mest hefur farið til niðurgreiðslu vara á innlendum markaði. Þessar niðurgreiðslur eru ekki í þágu bænda, eins og hv. þm. Siglf. veit, helur til þess að halda niðri dýrtíðinni og í þágu atvinnuveganna. Hvaða atvinnuvega? Hann veit það ekki. Ég skal þá segja honum það. Það er í þágu útgerðarinnar og frystihúsanna. Það er vitað mál, að útgerðin mundi stöðvast og frystihúsin gætu ekki starfað að öðrum kosti. En bændur gætu samt sem áður framleitt og notað þann vinnukraft, sem þeir hafa yfir að ráða. Það er þess vegna allt öðru máli að gegna með bændur en þá, sem framleiða í stórum stíl. Þeir, sem hlustuðu á ræðu hv. þm. Siglf. áðan, gátu ekki gert að því að verða varir mótsagna hjá honum. Hann sagði, að það væri talin spilling að heimta 10% kauphækkun, en svo vill hann láta lækka framleiðslukostnaðinn. Það þarf sterk brjóst til að bera slíkt fram. Hvað gerir framleiðsluna dýra? Hv. þm. Siglf. veit það ekki. Þegar þessi hv. þm. talar um að lækka framleiðslukostnaðinn, talar hann um 10% kauphækkun. En honum er nauðsynlegt að vita, að framleiðslukostnaðurinn er svo hár vegna þess, að kaupið er skrúfað hátt. Það er talað um ódýra ameríska framleiðslu, smjör, fatnað og fleira. Flokksbræður hv. þm. Siglf. hafa komið því til leiðar, að klæðskerar hafa gert verkfall. Þeim, sem reka saumastofurnar, finnst það ekki gera neitt til. Þeir hafa flutt inn föt frá Ameríku, sem eru ódýrari, eftir að lagt hefur verið á þau eins og lög heimila, en föt, sem hér eru saumuð. Er ekki rétt að minnast á amerísku fötin um leið og ameríska smjörið? Hvernig er það ekki líka með húsgögn frá Ameríku? Þegar búið er að borga tolla af þeim, eru þau samt ódýrari en vinnulaun við að smíða þau hér. Efni þarf ekki að reikna. Það gildir því hið sama um landbúnaðar- og iðnaðarvörur. Þetta þarf þessi hv. þm. að gera sér ljóst, þegar hann talar um dýrtíðina og orsakir hennar. Ef um hugarfarsbreytingu væri að ræða hjá honum og hann vildi vinna gegn dýrtíðinni, verður hann að vita, að iðnaðarframleiðslan hér á landi yfirleitt, hinn mikli kostnaður við hana, á mikinn þátt í því, hve mikil dýrtíðin er. Þegar þetta er orðið ljóst, mun ekki einu sinni hv. þm. Siglf. efast um, að dýrtiðin stafar af því, að kaupgjaldið er óhóflega hátt. Þá mundi þessi hv. þm. hætta að furða sig á dýrtíðinni. Ef kaupið lækkaði, mundi verð landbúnaðarafurða lækka um leið. Þá er enn ein fullyrðing hv. þm. Siglf., sem ekki fær staðizt. Hann talaði um, að þær millj., sem settar hefðu verið í landbúnaðinn, hefðu ekki komið að notum. Það er ekki rétt, heldur hafa þær orðið að miklu gagni. Þegar litið er yfir síðustu 10–20 ár, sést, að geysibreyting hefur orðið á íslenzkum landbúnaði. Það eru ekki meira en 20 ár síðan farið var að slétta túnin að ráði, og þótt fólkinu hafi fækkað í sveitunum, hefur framleiðslan aukizt. Það stafar af síaukinni ræktun og því, að vélar hafa verið teknar í þjónustu landbúnaðarins. Þetta sýnir, að bændurnir skilja. hvað þarf og á að gera. Þeir vita, að ekki er hægt að umbylta öllu á einu ári, eins og hv. þm. Siglf. vildi vera láta. Þeir vita, að ekki má brjóta meira land árlega en hægt er að vinna að fullu samsumars, og að ekki er hægt á fáum árum að gera túnin svo stór, að þau fullnægi heyskaparþörf þeirra. En þeim er ljóst, að þeir mega ekki hætta að auka túnin, fyrr en svo er komið. Við hv. þm. Siglf. erum sammála um, að það beri að auka tæknina við landbúnaðinn. En við erum ósammála um, að það beri að svelta bændur, á meðan framleiðslumöguleikar þeirra eru að komast í viðunandi eða gott horf, láta þá deyja drottni sínum, ef svo vill verkast. Hv. þm. Siglf. segir, að landbúnaðurinn beri sig, ef tækni sé nóg. En það nægir ekki, þótt vélar séu fyrir hendi. Kaup og fríðindi þess fólks, sem stjórnar vélunum, getur valdið því, að búin beri sig ekki, og þess vegna mun t.d. Hólsbúið á Siglufirði ekki bera sig. Svo ósanngjarnt getur kaupið verið. Ég geri ekki ráð fyrir, að hv. þm. Siglf. álíti, að það stafi af því, að búinu sé svo illa stjórnað. Ég veit ekki, hvort hann álítur, að þetta sé orsök þess, að búið ber sig ekki, eða að kaup og fríðindi starfsfólks þess sé óhóflegt. En ef þetta er spegilmynd af því, sem verða á að hans dómi, þá gætu þær upplýsingar, sem hann óviljandi, gaf, orðið okkur til aðvörunar. Hv. þm. Siglf. talaði um of mikla kjötframleiðslu og að það bæri að keppa að því, að ekki væri framleitt meira en það, sem fullnægði innlendum markaði. Árið 1943 var slátrun óvenjulega mikil og meira flutt úr landi en nú. Nú verður slátrun mun minni, og getur hv. þm. Siglf. huggað sig við það, að framleiðslan heldur áfram að minnka, ef áhrifa hans og flokks hans gætir til muna. Hann getur setzt niður og reiknað út afleiðingar þess, ef ungbörn kaupstaðanna hætta að fá mjólk og bæirnir fengju ekki kjöt eftir þörfum. Hvað heldur hv. þm. Siglf., að það taki langan tíma að leggja sveitir þessa lands í eyði? Að því hlýtur að reka, ef áhrifa sósíalista gætir, og að því stefna þeir af ráðnum hug. En ég vona, að þjóðinni verði forðað frá því, og mun ég leggja mína krafta fram til að vinna móti áhrifum þeirra. Af því að þessi flokkur er þetta stór og þetta margir, sem á þá hlusta, þarf ekki að óttast of mikla landbúnaðarframleiðslu næstu 2 til 3 árin. Svo mikið hafa sósíalistar fengið að gert. Hv. þm. Siglf. talaði um, að nauðsynlegt væri að færa byggðina saman. Þetta er nú ekki ný plata. Í stað þess að framvegis eins og hingað til verði blómleg sveitasetur í landinu, á að færa byggðina saman í þorp. Ég hef út af fyrir sig ekki á móti því, að þorp myndist í sveitum þar, sem aðstæður leyfa, en ég er andvígur því, að það sé gert á þann hátt, sem sósíalistar vilja. Ég vil ekki, að byggðirnar færist saman. Ég vil ræktun landsins og fylla í eyðurnar eins og mögulegt er. Á þennan hátt vil ég vinna að ræktun í byggðum Íslands. Þegar búið er að fylla í eyðurnar, sem nú eru óneitanlega alltof stórar milli íslenzkra sveitabæja, þá skapast skilyrði til þess að láta sveitafólkinu í té rafmagn og önnur þægindi. Það getur ekki góðri lukku stýrt, ef farið er eftir till. hv. þm. Siglf. í þessu efni. Hann vill kúldra byggðinni niður í þorp, án þess að lífsskilyrði séu fyrir hendi. Þótt hann viti það ekki nú, þá verður hann að vita, að það er ekki nóg, þótt landið sé vel ræktað, það nægja ekki fáir fermetrar lands, þótt vel ræktað sé, til lífvænlegrar afkomu þeim, sem við það eiga að búa. Það er fullyrðing út í loftið, þegar hv. þm. Siglf. talar um, að hans flokkur vilji vinna fyrir bændur, en við ekki. Því trúir enginn maður, hvorki hér á Alþ. né annars staðar, að sósíalistar vilji skapa þeim, sem í sveitunum búa, viðunandi lífskjör, vegna þess að öll framkoma þeirra miðar að því að flæma fólkið burt úr sveitunum. Hv. þm. Siglf. trúir ekki þessari fullyrðingu sinni sjálfur, hvað þá aðrir. Hann sagði, að það væri talin spilling að tala um 10% kauphækkun. Ég ætla ekki að ræða það mál mikið, þótt ég staðhæfi, að það sé spilling að tala um þessa hækkun með því kaupgjaldi, sem nú er. En þetta lýsir bezt hugarfari þeirra manna. sem standa fyrir því að spana fólkið upp til að koma með síhækkandi kaupkröfur. Það lýsir því bezt, hvert þessi flokkur, Sósíalistafl., er að fara, að hann skuli tala um 10% kauphækkun jafnframt nauðsyn þess að færa niður tilkostnaðinn við landbúnaðarframleiðsluna. Og um leið og hann talar um að færa niður tilkostnaðinn við framleiðsluna, verður öllum ljóst, að þetta er gert af eintómri hræsni. Þessi hv. þm. var að tala um þröngsýni bændafulltrúa. Hún lýsti sér helzt í því, að þeir skuli telja það spillingu, að enn sé heimtað hærra kaup. Það er nú meiri þröngsýnin! Það er ekki þröngsýni að nefna það spillingu að heimta hækkað kaup, eins og nú er komið: Hitt er þröngsýni, ef nokkur þm. telur það ekki leiða til vandræða að heimta hækkað kaup, því að það ætti öllum mönnum að vera ljóst, hvað af því mundi leiða. Hv. þm. kom með dæmi um það, hve verðlag væri orðið brjálað á landbúnaðarafurðum, að það hafi sexfaldazt frá því árið 1934, en kaupgjald hafi aðeins ferfaldazt. Ef ég hefði ekki hlustað á alla ræðu hv. þm. áðan, þá hefði ég haldið því fram, að hann hefði mælt af ókunnugleika eða honum orðið mismæli. En af því að ég heyrði, að öll ræðan var full af mótsetningum og fullyrðingum, get ég vel trúað því, að hv. þm. hafi komið með þessar fullyrðingar, þótt hann viti, að þær séu rangar. En ef ég er hér með rangar getsakir á hv. þm. og hann hafi talið sig fara með rétt mál, þá vil ég segja honum, að kaupið fyrir stríð var í vegavinnu 90 aurar um tímann í Rangárvallasýslu, en kvað nú vera kr. 5,40 um klst. og 6 X 0,90 eru kr. 5,40, svo að það er augljóst, að kaupið hefur meira en sexfaldazt. Ég held, að hv. þm. hafi vitað þetta áður. En hafi hann vitað það, þýðir ekki að koma með þá fullyrðingu, að verðlag hafi hækkað meir en kaupgjald. Það er tilgangslaust, ef menn geta margfaldað saman 6 og 9. Hv. þm. virtist öðru hverju hafa áhyggjur af því, að óánægja sé hjá bændum austanfjalls með samþykktir búnaðarþings og þetta frv. Ég get huggað hv. þm. með því, að það er óþarft að hafa áhyggjur út af þessu, þeir bændur austanfjalls, sem voru óánægðir, eru orðnir ánægðir með þessar samþ., því að bændur tilheyra ekki því fólki, sem vill koma atvinnuvegunum í strand, þeim, sem standa fyrir kaupkröfum. Bændur sýna þegnskap í því trausti, að aðrir komi á eftir, jafnvel þótt menn séu svo þröngsýnir að sjá ekki, hvað af því leiðir að heimta hækkað kaup. Ég sé, að það er komið fram yfir venjulegan fundartíma og forseti er farinn að horfa á klukkuna, og læt því máli mínu lokið í þetta sinn.