Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frú forseti. Ég geri grein fyrir tveimur minni háttar breytingum á frumvarpi til laga um breytingu á ýmsum lögum vegna tilfærslu verkefna innan Stjórnarráðs Íslands. Málið var kallað aftur til nefndar milli 2. og 3. umr. og allsherjarnefnd fundaði í morgun vegna þessara breytingartillagna. Við gerum tvær, eins og ég sagði, minni háttar breytingar. Önnur er tæknilegs eðlis og eins og segir í breytingartillögunni hljóðar hún svo, með leyfi forseta: „Við 67. gr. Greinin orðist svo: Eftirfarandi breytingar verða á 7. gr. laganna: a. 1. mgr. orðast svo: Fjármálaráðherra fer með eignarhlut íslenska ríkisins í Ríkisútvarpinu ohf.“ Hin breytingartillagan sem við gerum við stjórnarráðsbandorminn er að gildistími frumvarpsins verði 1. október en ekki 1. september. Það eru ekki nema tvær vikur til mánaðamóta og þetta þótti óþarflega stuttur tími til að hrinda í framkvæmd þeim breytingum sem óhjákvæmilega þarf að gera á verkaskiptingu milli ráðuneyta og stofnana ráðuneytanna þannig að allsherjarnefnd var samstiga í því að gefa þessu lengri tíma þannig að gildistíminn yrði sem sagt 1. október í staðinn fyrir 1. september. Að öðru leyti skýrir málið sig sjálft. Þetta eru, eins og ég segi, bara tvær minni háttar breytingar en efnisleg umræða um stjórnarráðsbandorminn hefur farið fram hér og ég reikna með að náðst hafi samkomulag milli forseta og þingflokks Sjálfstæðisflokksins um að málið verði tekið hér aftur upp á morgun og rætt efnislega og þá greidd atkvæði um málið.

Frú forseti. Sem fulltrúi formanns efnahags- og skattanefndar vil ég mæla fyrir frumvarpi til laga um breyting á lögum um laun forseta Íslands, nr. 10/1990. Efnahags- og skattanefnd leggur til, með leyfi forseta „1. málsl. 1. mgr. 7. gr. laganna orðast svo: Handhafar forsetavalds skv. 8. gr. stjórnarskrárinnar skulu samanlagt njóta sem svarar til fimmtungs launa forseta þann tíma sem þeir hverju sinni fara með forsetavald um stundarsakir. Lög þessi öðlast gildi 1. september 2009.“ Í greinargerð með frumvarpinu segir, með leyfi forseta: „Samkvæmt 7. gr. laga um laun forseta Íslands skulu handhafar forsetavalds skv. 8. gr. stjórnarskrárinnar samanlagt njóta jafnra launa og laun forseta eru þann tíma sem þeir hverju sinni fara með forsetavald um stundarsakir og skulu launin skiptast að jöfnu á milli þeirra. Byggist það á 2. mgr. 9. gr. stjórnarskrárinnar en þar segir að ákveða skuli með lögum greiðslur af ríkisfé til forseta og þeirra sem fara með forsetavald. Með frumvarpinu er lagt til að þessar launagreiðslur handhafanna verði lækkaðar þannig að þeir njóti samanlagt fimmtungs launa forseta þann tíma sem þeir hverju sinni fara með forsetavald um stundarsakir. Er frumvarpið liður í stefnu stjórnvalda að ná fram hagræðingu og sparnaði í ríkisrekstri sem jafnan er ákveðinn með lögum um ráðstafanir í ríkisfjármálum og hefur því verið til efnislegrar umfjöllunar í efnahags- og skattanefnd. Greiðslur þessar hafa numið um 10 millj. kr. sl. fimm ár á núverandi verðlagi og lækka því í 2 millj. kr. verði störf handhafanna framvegis áþekk því sem verið hefur. Lækkunin er ákveðin með hliðsjón af því að eðli málsins samkvæmt eru störf handhafa forsetavalds að mestu takmörkuð við lögbundin störf, svo sem staðfestingu laga og þess háttar, þegar forseti Íslands er erlendis, en ekki heimsóknir, móttökur, setningarávörp og annað af því tagi sem m.a. felst í störfum forsetans. Óheimilt yrði hins vegar talið vegna ákvæða 2. mgr. 9. gr. stjórnarskrárinnar að fella þessar greiðslur niður með öllu og því lagt til að þær verði lækkaðar verulega. Eftir sem áður er gert ráð fyrir því að handhafar forsetavalds fái greiddan útlagðan kostnað vegna starfans eins og ákvæði er um í 2. mgr. 7. gr. laganna.“ Að þessu sögðu leggur efnahags- og skattanefnd þetta til og vonast til að málið fái farsæla meðferð á Alþingi á næstu dögum.

Frú forseti. Mig langar að spyrja hv. þm. Magnús Orra Schram hvort hann telji ekki að jafnframt þurfi að breyta 9. gr. stjórnarskrárinnar þegar þetta frumvarp er lagt fram, en þar segir í seinni málslið, með leyfi forseta: „Ákveða skal með lögum greiðslur af ríkisfé til forseta og þeirra, sem fara með forsetavald. Óheimilt skal að lækka greiðslur þessar til forseta kjörtímabil hans.“ Ef verið er að breyta, eins og fram kemur í þessu frumvarpi, 8. gr. stjórnarskrárinnar þá hlýtur, frú forseti, að þurfa að skoða 9. gr. sem sérstaklega tekur á því að óheimilt sé samkvæmt stjórnarskrá lýðveldisins Íslands að lækka laun forseta eða þessar greiðslur sem nefndar eru í 9. gr. til forseta og þeirra er fara með forsetavald og hvort þá sé ekki ástæða til að breyta jafnhliða, til að þetta standist nú stjórnarskrá, 9. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands. Frú forseti. Mér finnst stundum eins og þessar sparnaðarráðstafanir í ríkisfjármálum eins og þessar séu einfaldlega til þess fallnar að reyna að afla vinsælda en skipti í raun og veru engu máli í þeim sparnaðarleiðum sem fram undan eru við fjárlagagerð og er ekki alveg viss um að sú aðferð hugnist mér þegar hv. efnahags- og skattanefnd eða hæstv. forsætisráðherra sem í upphafi lagði þetta til er að afla sér vinsælda með þessum hætti því að þetta er og hefur lítið sem ekkert að segja inn í þann niðurskurð sem fram undan er í ríkisfjármálum.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Ragnheiði Ríkharðsdóttur fyrir ábendinguna. Við undirbúning málsins í efnahags- og skattanefnd taldi ég að við hefðum skoðað alla þá þræði sem vert væri að skoða áður en við gætum lagt fram þetta frumvarp. En ég tek undir ábendinguna og hvet efnahags- og skattanefnd til þess að taka málefnalega afstöðu til hennar og skoða hana.

Virðulegi forseti. Hér er til umræðu frumvarp til laga sem efnahags- og skattanefnd stendur sameiginlega að og ætla ég ekki að blanda mér efnislega í þá umræðu. Ég kem upp til að óska eftir því að málið fari til nefndar milli 1. og 2. umr. til að tryggja að það verði sem best unnið og þar gefist meðal annars tækifæri til að kalla til að kalla til handhafa forsetavalds sem mér skilst að hafi ekki komið fyrir nefndina. Það var erindi mitt, virðulegi forseti, í ræðustól að óska eftir því að þetta mál gangi til nefndar milli umræðna.

Virðulegi forseti. Hér er lagt fram frumvarp til laga um breyting á lögum um laun handhafa forseta Íslands og launalækkun þeim til handa þegar forseti Íslands er ekki á landinu. Þetta eru afleysingaraðilar forsetans. Það vill þannig til að enn og aftur er verið að leggja til að samþykkt verði lög sem brjóta stjórnarskrána. Það er afar einkennilegt að efnahags- og skattanefnd skuli leggja málið fram með þessum hætti þar sem það er alveg skýrt eins og hv. þm. Ragnheiður Ríkharðsdóttir kom inn á áðan að í síðasta málslið 9. gr. stjórnarskrárinnar kemur það skýrt fram að óheimilt sé að lækka greiðslur á kjörtímabili forseta, óheimilt að lækka greiðslur, sem leiðir líka hugann að því að eftir hrunið í haust fór hæstv. forseti sjálfur fram á að laun hans yrðu lækkuð til þess að hann gæti á einhvern hátt hjálpað til í þessu hruni. Og annað: Ég benti líka á - ég var ekki orðinn þingmaður þá - að forseti sjálfur gæti gefið ákveðinn hluta af sínum launum til góðgerðarmála í stað þess að leggja til við þingið að þingið mundi brjóta stjórnarskrá. Eftir þessu var farið. Laun forseta Íslands voru lækkuð í kjölfarið þvert á það sem kjararáð á að gera því að kjararáð á fyrst og fremst að ákvarða launakjör æðstu embættismanna þjóðarinnar. Ég segi það enn og aftur að ég átta mig ekki á því á hvaða leið þessi ríkisstjórn er. Þetta er allt í einhverju ósamhengi. Þetta er tilviljunarkennt. Þetta eru örvæntingarfullar breytingar eins og til dæmis þetta: Sparnaðarupphæðin í þessu frumvarpi er 10 milljónir. Hvað hefur það að segja? Ekki nokkurn skapaðan hlut. Þarna er fyrst og fremst verið að reyna að afla sér vinsælda hjá þjóðinni. Enn á ný á að ráðast á laun opinberra starfsmanna. Það er mjög vinsælt hjá þessari ríkisstjórn að ráðast á laun og launagreiðslur opinberra starfsmanna. Það var ráðist á tólf einstaklinga, starfsmenn ríkisstofnana núna ekki fyrir svo löngu og bara sett á þá lög að þeir megi ekki hafa hærri laun en forsætisráðherra. Frú forseti. Þetta frumvarp verður að fara aftur til efnahags- og skattanefndar og þessu ákvæði verður að breyta því ég kem aldrei til með að taka þátt í því að samþykkja lög á Alþingi sem brjóta gegn stjórnarskránni eða öðrum lögum.