Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Ég vil gera þinginu grein fyrir þeirri yfirlýsingu sem ríkisstjórnin gaf í gær um aðgerðir til að bæta kjör aldraðra og öryrkja. Yfirlýsingin er svohljóðandi, með leyfi forseta: 1. Í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar er lögð áhersla á að styrkja stöðu aldraðra og öryrkja með því að draga úr tekjutengingum og skerðingum bóta í almannatryggingakerfinu. Fyrsta skref í þessa átt var stigið sl. sumar þegar tekjutenging launatekna 70 ára og eldri við lífeyri almannatrygginga var að fullu afnumin. Áætlað er að árlegur kostnaður ríkissjóðs vegna þessa nemi 600–700 millj. kr. 2. Ríkisstjórnin hefur þegar hafið undirbúning frekari aðgerða sem koma til framkvæmda í áföngum á árunum 2008–2010. 3. Ríkisstjórnin hefur nú ákveðið að eftirfarandi aðgerðir verði lögfestar að hennar frumkvæði á vorþingi: Skerðing tryggingabóta vegna tekna maka verður afnumin frá og með 1. apríl 2008. Áætlaður kostnaður er 1.350 millj. kr. árið 2008 og 1.800 millj. kr. á heilu ári. Gripið verður til sérstakra aðgerða til að draga úr of- og vangreiðslum tryggingabóta frá og með 1. apríl 2008. Áætlaður kostnaður er 345 millj. kr. árið 2008 og 460 millj. kr. á heilu ári. Vasapeningar vistmanna á stofnunum verða hækkaðir úr 28.500 í 36.500 kr. á mánuði, eða um 30%, frá og með 1. apríl 2008. Áætlaður kostnaður er 35 millj. kr. árið 2008 og 50 millj. kr. á heilu ári. Frítekjumark vegna atvinnutekna ellilífeyrisþega á aldrinum 67–70 ára verður hækkað í allt að 100 þúsund kr. á mánuði frá 1. júlí 2008. Jafnframt mun ríkissjóður tryggja að ellilífeyrisþegar fái að lágmarki 25 þúsund kr. á mánuði frá lífeyrissjóði frá 1. júlí 2008. Aðgerðir sem skila öryrkjum sambærilegum ávinningi verða undirbúnar í tengslum við starf framkvæmdanefndar um örorkumat og starfsendurhæfingu. Áætlaður kostnaður er 1.000 millj. kr. árið 2008 og 2.000 millj. kr. á heilu ári. Skerðing lífeyrisgreiðslna vegna innlausnar séreignarsparnaðar verður afnumin frá 1. janúar 2009. Áætlaður kostnaður er um 30 millj. kr. 4. Kostnaður vegna þessara aðgerða er talinn nema 2.700 millj. kr. árið 2008 og 4.300 millj. kr. á heilu ári. Samanlagt nemur því heildarkostnaður vegna ákvarðana núverandi ríkisstjórnar til að bæta kjör aldraðra og öryrkja um 5.000 millj. kr. á ári. Í samræmi við þessa niðurstöðu mun ríkisstjórnin beita sér fyrir nauðsynlegri hækkun á framlögum til þessara málaflokka við 3. umræðu um fjárlög fyrir árið 2008. 5. Unnið er að heildarendurskoðun almannatryggingakerfisins með það fyrir augum að frekari aðgerðir til að bæta kjör aldraðra og öryrkja komi til framkvæmda á árunum 2009 og 2010. 
             Þessi yfirlýsing vildi ég að væri þingheimi heyrumkunn og hef því lesið hana hér upp. 

Herra forseti. Það er að sjálfsögðu ánægjulegt að hæstv. ríkisstjórn hefur hrokkið upp af dvalanum og sýnir lit í þessum efnum en það veldur miklu vonbrigðum hve seint það gerist og hve litlu það skilar. Við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs og Frjálslynda flokksins lögðum til við 2. umr. fjárlaga að 5 milljarðar kr. færu í þennan málaflokk strax á næsta ári. Það var því miður fellt. Það sem hér er kynnt er til muna minna og kemur til framkvæmda í áföngum frá og með næsta ári og árinu 2009. Þetta eru því miður allt of litlar og götóttar aðgerðir því að fjölmargir hlutir hafa þróast með þeim hætti á undanförnum missirum að kjör aldraðra og öryrkja skerðast en batna ekki. Má þar nefna t.d. stórhækkaðan lyfjakostnað, kostnað í heilbrigðiskerfinu, m.a. á að hækka komugjöld um 160 millj. kr. á næsta ári samkvæmt fjárlagafrumvarpi. Að sjálfsögðu er það tilfinnanlegt, ekki síst fyrir þessa hópa sem þurfa að reiða sig mikið á þjónustu þess kerfis. Húsnæðiskostnaður hefur hækkað gríðarlega og er að sjálfsögðu tilfinnanlegastur fyrir tekjulága hópa samfélagsins. Þar eru engar aðgerðir boðaðar, hvorki hækkun vaxtabóta né stuðningur við sveitarfélögin til að hækka húsaleigubætur. Öryrkjar með börn á framfæri sem að sjálfsögðu eru margir í þessum hópi standa frammi fyrir því að barnabætur munu rýrna á næsta ári en ekki hækka eins og ætla hefði þó mátt af hástemmdum kosningaloforðum stjórnarflokkanna, a.m.k. Samfylkingarinnar. Herra forseti. Maður fagnar því með blendnum tilfinningum að ríkisstjórnin sýni þennan lit, að hún vakni af dvalanum, en vonbrigðin eru að sjálfsögðu þau að það skuli skila svona litlu, að þetta skuli vera svona lítið, svona seint og svona götótt.

Hæstv. forseti. Við framsóknarmenn fögnum auðvitað öllum kjarabótum til þeirra sem minna hafa. Á síðasta kjörtímabili var dregið verulega úr tekjutengingum maka og frítekjumarkið hækkað þannig að þessi aðgerð er í sjálfu sér prýðileg. Það er 5 milljarða innspýting í hagkerfið að vísu en ekki til hópa sem eru í eyðslu eða þenslu þannig að því ber að fagna. Það sem ég óttast kannski í þessu er að enn séu skildir eftir þeir hópar sem sárast eru settir og erfiðast eiga. Samfylkingin sagði fyrir kosningar: Við viljum að eldri borgarar fái lífeyri sem dugar fyrir framfærslu. Ég hygg að þrátt fyrir þessa ágætu aðgerð séu einstaklingar bæði meðal aldraðra og öryrkja sem eru einir, sem geta ekki aflað sér tekna, hafa bara bæturnar, sem fá lítið sem ekkert af þessari upphæð. Þeir sitja áfram eftir. Nú tel ég mikilvægast að bæta kjör þeirra sem verst eru settir hvar sem þeir eru í þjóðfélaginu. Kjarasamningar eiga auðvitað að snúast um að bæta og jafna kjör karla og kvenna á vinnumarkaði, en ég vil segja að ríkisstjórnin verður svo auðvitað að gá að sér því að versti þjófur sem til er, sem fer beint í veskið, er verðbólgan á Íslandi, háu vextirnir, þeir sem eru núna að taka lífskjörin og launin frá barnafólkinu okkar, unga skulduga fólkinu. Þess vegna er mér áhyggjuefni hin daufgerða ríkisstjórn sem ekki hefur unnið að því að halda verðbólgunni í skefjum. Við styðjum, eins og við höfum gert þegar við sitjum í ríkisstjórn, kjarabætur til aldraðra og öryrkja. Við framsóknarmenn börðumst fyrir því og stigum stór tímamótaskref á síðasta kjörtímabili 

Virðulegur forseti. Í þeim aðgerðum sem hæstv. forsætisráðherra hefur hér kynnt er greinilega lögð áhersla á að bæta kjör þeirra sem verst eru settir umfram aðra og við fögnum því, þingmenn Frjálslynda flokksins. Við minnum á tillögur okkar á þskj. 10, í frumvarpi til breytinga á lögum um almannatryggingar, þar sem við leggjum einmitt til það sem er uppistaðan í boðuðum tillögum ríkisstjórnarinnar, að afnema tengingu tekna lífeyrisþega við tekjur maka. Við leggjum líka til að afnema skerðingu bóta lífeyrisþega vegna séreignarlífeyrissparnaðar. Við fögnum því sérstaklega að ríkisstjórnin hefur tekið undir þessar tillögur okkar og ákveðið að flytja þær í sérstöku frumvarpi og bendum á að ef það skyldi vefjast fyrir ríkisstjórninni að koma saman textanum er hann hér í þingskjölum. Ég vil spyrja, virðulegur forseti, vegna þess sem fram kemur í 3. tölulið um skerðingu tryggingabóta vegna tekna maka sem verði afnumin hvort þar sé eingöngu átt við atvinnutekjur eða hvort þar sé líka átt við skerðingu vegna lífeyristekna maka. Ég minni á, virðulegur forseti, að þetta er áfangi á réttri leið en það þarf að gera betur. Við tökum undir þau sjónarmið og bendum á tillögur okkar um viðbótarpersónuafslátt til lágtekjufólks og hvetjum ríkisstjórnina til að kynna sér þær tillögur. Ég hygg að það séu bestu tillögurnar sem völ er á til að bæta enn frekar og jafna lífskjör á Íslandi.

Herra forseti. Hér hafa verið kynnt mikilsverð skref í átt til réttarbóta í þágu aldraðra og öryrkja. Það hefur verið gert með marktækum hætti sem ég þakka fyrir og fagna. Hér er um að ræða að tekjutryggingar maka verði afnumdar, frítekjumark hækkað mjög verulega, lífeyrir þeirra lægst settu og verst settu hækkaður og ýmis önnur úrræði eru þar á blaði. Hæstv. forsætisráðherra hefur látið það koma fram í viðtölum við fjölmiðla, og væntanlega hér áðan líka, að þetta séu fyrstu skrefin og þeim aðgerðum sem snúa að þessum hópum í þjóðfélaginu, öldruðum og öryrkjum, sé hvergi nærri lokið. Það er rétt að margt vantar í þessa áætlun og þessar aðgerðir og þær verða gerðar í áföngum en hér er um að ræða mjög veglega fjárveitingu í þennan málaflokk, hækkun upp á 5 milljarða kr. á ársgrundvelli þegar allt er komið til framkvæmda. Ég lýsi því yfir að stórt, afdrifaríkt og ánægjulegt skref er hér stigið sem ég þakka fyrir og fagna.

Virðulegi forseti. Hæstv. forsætisráðherra hefur tilkynnt um áform ríkisstjórnarinnar til að bæta enn meira hag aldraðra og öryrkja. Á síðasta kjörtímabili hafa verið tekin stór skref í þessa veru og hagur lífeyrisþega hefur að sama skapi batnað. Þannig hafa á síðustu árum lífeyrisgreiðslur hækkað, tekjutengingar við eigin tekjur og tekjur maka verið minnkaðar og greiðslur úr lífeyrissjóði hafa minni áhrif á lífeyri almannatrygginga. Þess er skemmst að minnast að rétt fyrir síðustu jól var samþykkt á hinu háa Alþingi frumvarp um breytingar á almannatryggingalögum í kjölfar samkomulags við Landssamband eldri borgara sumarið 2006. Það fól í sér hækkun sem nam um 11 milljarða tilfærslu til öryrkja og aldraðra á ársgrundvelli. Um næstu mánaðamót mun síðasti hluti samkomulagsins taka gildi. Á sumarþingi var sérstaklega komið til móts við kröfur eldri borgara og hagsmuni atvinnulífsins, að atvinnutekjur þeirra sem eru orðnir 70 ára hefðu ekki áhrif á rétt til lífeyris frá Tryggingastofnun ríkisins. Nú er gengið skrefinu lengra og ákveðið 100 þús. kr. frítekjumark til þeirra sem eru á aldrinum 67–70 ára. Í tillögum ríkisstjórnarinnar sem kynntar voru í gær er enn eitt skrefið tekið. Þau baráttumál lífeyrisþega að horfa á sjálfstæðan rétt hvers og eins til lífeyris án tillits til tekna maka eru í höfn. Hér eftir hafa hvorki lífeyristekjur né atvinnutekjur maka áhrif á rétt lífeyrisþega. Hv. þm. Kristni H. Gunnarssyni til upplýsingar gekk það í gildi um síðustu áramót að lífeyristekjur maka hafi ekki áhrif á rétt til lífeyris hjá hinum makanum. Þetta mun sérstaklega hafa áhrif á konur sem hafa yfirleitt lægri tekjur en makar þeirra. Þá er jafnframt lagt til, eins og kom fram hjá hæstv. forsætisráðherra, að innlausn séreignarsparnaðar mun frá 1. janúar 2009 ekki hafa áhrif til skerðingar lífeyristekna og vasapeningar vistmanna munu hækka um 30%. Árlegur kostnaður ríkissjóðs vegna boðaðra breytinga á högum lífeyrisþega er um 4,3 milljarðar kr. á ársgrundvelli. Þannig hefur á einu ári verið sett inn aukið fjármagn sem nemur 15 milljörðum kr. á ári til að bæta 

Hæstv. forseti. Ég vek athygli á því að á eftir verða hér umræður um Þróunarfélag Keflavíkurflugvallar. Þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs hafa ítrekað farið þess á leit að fá í hendur þá samninga sem þróunarfélagið hefur gert um sölu á almannaeignum. Við hefðum viljað að þessir samningar yrðu kynntir milliliðalaust í nefndum þingsins, skatta- og efnahagsnefndinni og fjárlaganefndinni. Þetta hefur ekki gengið eftir og í þinginu hafa verið lagðir steinar í götu þeirra sem hafa óskað eftir þessum upplýsingum. Nú geri ég fastlega ráð fyrir því að hæstv. forsætisráðherra hafi fengið alla þessa samninga í hendur þegar hann samdi þá skýrslu sem hann hyggst flytja þinginu hér innan tíðar. Fyrr mætti nú vera. Við höfum óskað eftir því að hér ríki jafnræði og að við sitjum öll við sama borð auk þess sem hér er um að ræða grundvallaratriði, að þingið fái í hendur þau nauðsynlegu gögn sem því ber til að sinna því aðhaldshlutverki sem því er ætlað að sinna samkvæmt stjórnarskrá landsins. Við höfðum óskað eftir því á fundi þingflokksformanna með forseta þingsins að fá drögin að ræðu hæstv. forsætisráðherra í hendur áður en hann flytti ræðu sína. Skýrsla hans er að sönnu munnleg en hann mun að öllum líkindum styðjast við skriflegan texta og þann texta hefðum við óskað að fá í hendur. Það var minn skilningur, og mér er kunnugt um að það var skilningur framsóknarmanna og þingmanna Frjálslynda flokksins einnig, að við ættum að fá þessi drög, þessar upplýsingar, í hendur í gær. Það hefur ekki gengið eftir og þegar grennslast var fyrir um þetta 

Virðulegi forseti. Ég kvaddi mér hljóðs til að ræða yfirlýsingu hæstv. forsætisráðherra en í ljósi orða hv. þm. Ögmundar Jónassonar vil ég greina frá því að á fundi fjárlaganefndar í morgun voru samningarnir lagðir fram, þeir kynntir fjárlaganefndarmönnum og öllum gefinn kostur á að skoða þá og fara yfir þannig að þinginu hafa a.m.k. á þann hátt verið kynntir þessir samningar. En eins og kom fram í máli hæstv. forsætisráðherra er félagsmálaráðherra fjarstaddur en á herðum hennar hvíldi talsverð vinna varðandi þær tillögur sem ríkisstjórnin kynnti í gær. Nefnd á hennar vegum með aðkomu aðila vinnumarkaðarins og annarra hagsmunaaðila tók þátt í að vinna þessa vinnu og ég held að það sé mikil ástæða til að fagna því skrefi sem ríkisstjórnin hefur tekið. Í reynd er það þannig að þegar á fyrsta ári er ríkisstjórnin að uppfylla stóran hluta af þeim loforðum sem hún gaf í sáttmála sínum. Það hlýtur að vera full ástæða til að fagna því af heilum hug en ekki að draga úr því eins og mér hefur þótt sumir gera í þessari umræðu. Þessi vinna er þó vitaskuld rétt aðeins hafin og það er mikið eftir af henni og það er mikið eftir í því að einfalda þetta kerfi. Það er mikil vinna sem eftir á að vinna varðandi það að spinna saman atvinnutekjur, lífeyristekjur og almannatryggingabætur og tryggja að þar rekist ekki hvað á annars horn. Markmið okkar er að sjálfsögðu það að tryggja þeim sem minnst mega sín öflugt kerfi þannig að við getum búið til samfélag sem við erum virkilega stolt af. Þetta er skref í þá átt. Þetta er steinn í að hlaða þann múr að gera samfélagið eins öflugt og gott fyrir alla og nokkur er kostur.

Virðulegi forseti. Ég tek undir með hv. þm. Ögmundi Jónassyni, ég hafði skilið það þannig að fyrir ættu að liggja drög að ræðu forsætisráðherra eða skýrslu um það mál sem á að taka hér fyrir á eftir. Ég hef ekki fengið skýringar á því hvernig stóð á því að það hefur ekki gengið eftir. Það er í sjálfu sér gott að fyrir skuli liggja ákveðin gögn sem hefur verið dreift til fjárlaganefndar. En ekki hefur verið staðið við það sem var lofað á sínum tíma, á fundi þingflokksformanna með forseta, og það kemur þá væntanlega skýring á því hvernig á því stendur. Varðandi það sem hér er um að ræða, þær aðgerðir sem ríkisstjórnin hefur boðað varðandi aldraða, ber að fagna því sem þar kemur fram. Á sama tíma verður þó að taka fram að stjórnarandstaðan hefur hér lagt fram, sérstaklega við frjálslynd, ýmsar tillögur í þessa veru og jafnvel þar sem gengið er lengra. Ekkert hefur þó verið gert með þær, þær ekki hlotið umræðu af hálfu stjórnarliða. Mér finnst mjög athugunarvert fyrir þingið þegar framkvæmdarvaldið boðar til blaðamannafundar og kynnir að það eigi að verða verulega mikil fjárútlát á árunum 2008 og 2009 í kjölfar 2. umr. fjárlaga en ekki var um það getið við þá umræðu. Hins vegar er boðað til sérstaks blaðamannafundar til að gera grein fyrir því að ríkisstjórnin ætli að gera hluti sem heyrir undir Alþingi að samþykkja. Ég verð að segja að mér finnst móðgun við Alþingi Íslendinga að standa þannig að málum, að koma ekki fyrst fram með þetta sjónarmið og hugmyndir í þinginu og heyra þingmenn tjá sig um þessi atriði og hvort vilji sé til að framkvæma hugmyndirnar. Það er dónaskapur við Alþingi Íslendinga að taka málið ekki fyrst upp hér.

Herra forseti. Í 16 ár hefur Sjálfstæðisflokkurinn leitt ríkisstjórnina, nánast allan tímann, og stuðlað að einföldun og lækkun skatta á atvinnulífið og fyrirtæki sem hefur leitt til þess að tekjur ríkissjóðs hafa stóraukist og gert honum kleift að bæta kjör aldraðra og öryrkja í mörgum skrefum. Hér erum við að taka enn eitt skrefið samkvæmt þeirri yfirlýsingu sem ríkisstjórnin gaf í gær. Tekjutryggingin var tekin upp 1971 og þar áður, löngu áður, var tekið tillit til tekna maka við úrskurð um lífeyri. Alla tíð hefur verið tekið tillit til tekna maka en núna á að hverfa frá því og ég er mjög ánægður með að menn hverfi frá þeim kratisma og þeirri félagshyggju sem felst í því að taka tillit til tekna maka. Ég styð einstaklingshyggjuna sem felst í því að líta á einstaklinginn sem sjálfstæðan aðila gagnvart lífeyri. Þetta er náttúrlega alveg í takt við stefnu míns flokks. Ég vil líka benda á að það er í gangi vinna gagnvart öryrkjum þar sem meira verður litið á getu manna til starfa en vangetu eins og núverandi kerfi byggir á. Meiningin er að hverfa frá núverandi kerfi en það kerfi er afskaplega slæmt fyrir öryrkja og líta frekar til endurhæfingar og þess hvað öryrkinn getur gert en ekki hvað hann getur ekki gert. Það held ég að sé veigamesta breytingin sem að er stefnt með þessum aðgerðum. Ég er mjög ánægður með þetta skref en bendi á að þetta er að sjálfsögðu mögulegt vegna þess að menn hafa einfaldað og lækkað skatta á einstaklinga og fyrirtæki.

Herra forseti. Ég kveð mér hljóðs undir liðnum um störf þingsins til að spyrjast fyrir um svar ríkisendurskoðanda við tilmælum og beiðni þingflokks Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs frá 22. ágúst sl. um mat á lögmæti þessa gernings hér sem er samkomulag íslenska ríkisins og Landsvirkjunar um yfirtöku vatnsréttinda í neðri hluta Þjórsár. Hvar er það? Ég átti satt best að segja, herra forseti, von á því að svar ríkisendurskoðanda mundi bíða okkar þingmanna hér þegar við kæmum til starfa á þessum morgni, og jafnvel að þingmenn eða a.m.k. þingflokksformaður þingflokks vinstri grænna fengi það fyrst í hendur eðli máls samkvæmt. En nei, herra forseti, þrátt fyrir yfirlýsingu forseta hér í gær bólar ekkert á þessu svari. Þess í stað liggur á borðum þingmanna áróðursplagg frá þróunarfélaginu á Keflavíkurflugvelli. Það kemur vel á vondan, finnst mér, í ljósi þeirrar umræðu sem fram hefur farið um einmitt það efni og er til umfjöllunar á eftir. Við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs höfum gert mjög alvarlegar athugasemdir við þennan gjörning og bent á að hann stenst ekki 40. gr. stjórnarskrárinnar og heldur ekki 29. og 36. gr. fjárreiðulaga. Við óskuðum eftir áliti ríkisendurskoðanda á þessum gjörningi og, herra forseti, nú eru liðnar sléttar 15 vikur síðan það erindi fór í gegnum forsætisnefnd þingsins. Það er ítrekað búið að kalla eftir þessu og þrátt fyrir yfirlýsingu forseta úr forsetastól í gær um að þetta kæmi í dag bólar ekkert á þessu 

Forseti lítur svo á að það sé nú ekki langt liðið á dag. Ég gaf yfirlýsingu um það í gær, eftir upplýsingum frá ríkisendurskoðanda, að á þessum degi kæmi þessi skýrsla og ég geri ráð fyrir að það muni standa.

Herra forseti. Ég kem hér eins og sumir aðrir þingmenn til að fagna mjög innilega þeirri yfirlýsingu sem hæstv. forsætisráðherra gaf áðan. Hér er verið að stíga ákaflega stórt skref til að bæta hag og kjör þeirra sem verst eru settir í samfélaginu. Fyrir hönd Samfylkingarinnar þakka ég Sjálfstæðisflokknum fyrir gott samstarf að þessu máli. 
             Hér hafa þrír þingmenn Vinstri grænna kvatt sér hljóðs í kjölfar þessarar sögulegu yfirlýsingar. Tveir þeirra hafa eðlilega kosið að gera að umræðuefni allt annað en þessa merku yfirlýsingu. Það má kannski leita skýringa á viðbrögðum vinstri grænna í þeirri staðreynd að þessi tillaga ríkisstjórnarinnar sem felur í sér að það er verið að færa á ársgrundvelli 5 milljarða til þessara hópa gengur lengra en tillögur vinstri grænna.

Nei.

Hv. þingmanni Steingrími J. Sigfússyni fyrirgefst að vera rétt einu sinni hrokkinn inn í sitt gamla hlutverk að vera alltaf fúll á móti. Hér er verið að stíga verulega mikilvægt skref.  Og hrós sé hv. þm. Guðna Ágústssyni og Kristni H. Gunnarssyni sem töluðu málefnalega um þessa gjörð. Hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson sagði að þetta væri áfangi í rétta átt, góður áfangi, og hv. þm. Guðni Ágústsson sagði að auðvitað væri verið að taka utan um þá verst settu eins og vera ber. Hér er verið að uppfylla margt af því sem ég og hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon höfum árum saman barist fyrir. Og hvernig væri að hv. þingmaður kæmi einu sinni og leyfði sér þann munað að vera glaður og gleðjast  
            

Hæstv. forseti. Það eru ýmsir kostir mögulegir við vinnslu þessa frumvarps um þingsköp Alþingis. Til dæmis hefði komið til álita að skipa sérnefnd til að vinna þingmálið frekar, þ.e. ef aðstandendur frumvarpsins hefðu fallist á slíka málsmeðferð. Annar kostur er að málið fari til allsherjarnefndar þingsins eins og hér er lagt til. Þingflokkur Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs mun greiða atkvæði með þeirri málsmeðferð. Það gerum við í trausti þess að þingmálið fái opna, yfirvegaða og málefnalega umfjöllun með það fyrir augum að menn nái niðurstöðu sem allir geta sætt sig við.

Áður en umræðan hefst vill forseti geta þess að samkomulag er á milli þingflokkanna um ræðutíma í umræðunni. Umferðir verða tvær. Í fyrri umferð hefur ráðherra 20 mínútur til framsögu en talsmenn þingflokka 15 mínútur. Í síðari umferð hefur hver þingflokkur 5 mínútur og að auki ráðherra 5 mínútur í lok umræðunnar.

Herra forseti. Ég hef óskað eftir að fá að gera hér grein fyrir starfsemi Þróunarfélags Keflavíkurflugvallar. Geri ég það m.a. í ljósi undangenginnar umræðu innan þings og utan um málefni félagsins en einnig tel ég eðlilegt að greina frá framvindu þessara mála nú þegar u.þ.b. eitt ár er liðið síðan Alþingi samþykkti mótatkvæðalaust lögin sem kveða á um verkefni félagsins. Við skulum ekki gleyma því hvernig umhorfs var á Keflavíkurflugvelli haustið 2006. Milli 800 og 900 manns höfðu misst vinnuna við það að varnarliðið fór úr landi og útlitið í atvinnumálum á svæðinu var dökkt. Nú vinna hins vegar um 400 manns á gamla varnarsvæðinu og starfsemin þar er rétt að byrja. Þetta hefur með öðrum orðum gengið ótrúlega vel og með ólíkindum að reynt skuli að gera lítið úr því góða starfi sem þarna hefur verið unnið eða gefa í skyn að ekki sé allt með felldu. Við brottför varnarliðsins haustið 2006 blöstu við mörg brýn verkefni sem áttu sér ekki fordæmi hér á landi. Íslendingar voru ekki aðeins að taka við byggingum og rekstri allra mannvirkja heldur einnig annarri starfsemi tengdri flugvellinum. Eitt stærsta verkefnið var að umbreyta varnarsvæðinu og koma því í borgaraleg not. Þar var m.a. um það að ræða að taka við stóru landsvæði umhverfis Keflavíkurflugvöll og öllum þeim mannvirkjum, þar á meðal íbúðarhúsnæði, sem varnarliðið skildi eftir. Þessu verkefni fylgdi síðan að sjálfsögðu að halda þessum byggingum í rekstri þar til nýir eigendur hefðu tekið við. Hins vegar blasti við það verkefni að færa stjórnsýslu á svæðinu í almennt horf en fram til þessa hafði utanríkisráðherra farið með yfirstjórn allra málaflokka eins og kunnugt er. Í desember í fyrra voru samþykkt á Alþingi lög nr. 176/2006 sem vísuðu veginn um hvernig að þessu skyldi staðið. Þar var gert ráð fyrir að nýstofnuðu Þróunarfélagi Keflavíkurflugvallar ehf., sem ríkisstjórnin stofnaði í október 2006 í þessum eina tilgangi, yrði falin umsýsla fasteigna sem ríkið tók við á svæðinu og önnur verkefni er tengdust framtíðarþróun svæðisins. Fjármálaráðherra gerði þjónustusamning við félagið þar sem rækilega eru útlistuð verkefni þess, þ.e. rekstur og umsýsla fasteigna, ráðstöfun eigna með leigu, sölu eða niðurrifi, úttekt á svæði og hreinsun þess og þróun og skipulag svæðisins. Þarna var um risavaxið verkefni að ræða sem eins og ég gat um átti sér ekki fordæmi hér á landi og öll þessi verkefni voru mikilvæg en hvað brýnast var að taka við hundruðum mannlausra íbúða, tryggja að um þær væri annast, taka afstöðu til þess hvaða byggingar ættu að standa áfram og koma þeim sem fyrst í notkun. Óþarft er að nefna að fjármálaráðherra er í fjárlögum 2007 veitt heimild til sölu þessara eigna en í samræmi við tilvitnuð lög og tilgang þróunarfélagsins var sú heimild framseld félaginu með þjónustusamningnum. Vakin skal athygli á því að með þessum ráðstöfunum var tekin sérstök ákvörðun um að fela ekki Ríkiskaupum að annast þetta verkefni og skýrist það að sjálfsögðu af hinni miklu sérstöðu málsins. Fullyrðingar um að gengið hafi verið fram hjá þeirri stofnun með ólögmætum hætti eru að sjálfsögðu hrein fásinna. Nauðsynlegt er að hafa í huga að þróunarfélagið er ekki fyrst og fremst hugsað sem fasteignafyrirtæki eða söluaðili eigna heldur þróunarfyrirtæki sem hefur það verkefni með höndum að umbreyta svæðinu og þróa það þannig að nærsamfélagið fari ekki úr skorðum heldur styrkist þvert á móti og eflist. Eins og ég gat um hefur á þessu ári skapast fjöldi nýrra starfa og mörg ný verkefni eru í farvatninu. Takist vel til með þróun og skipulag alls flugvallarsvæðisins, eins og allt bendir til, munu fleiri störf verða til á Suðurnesjum en nokkru sinni voru við þjónustu tengdri varnarliðinu. Ég mun nú víkja nánar að starfsemi þróunarfélagsins. Tilgangur þess samkvæmt samþykktum er m.a. að koma fasteignum sem ríkið fékk afhent á svæðinu sem fyrst í skipuleg, hagfelld borgaraleg not með það að markmiði að jákvæð samfélagsleg áhrif verði sem mest og neikvæðum áhrifum á nærsamfélagið haldið í lágmarki. Meðal annars í ljósi þess síðastnefnda var leitað til sveitarfélaganna á Suðurnesjum um einn fulltrúa í stjórn, sem er Árni Sigfússon, bæjarstjóri í Reykjanesbæ. Aðrir stjórnarmenn eru Magnús Gunnarsson stjórnarformaður og Stefán Þórarinsson framkvæmdastjóri. Félagið hefur svo sannarlega látið hendur standa fram úr ermum. Kostað hefur verið kapps um að starfa fyrir opnum tjöldum. Vefsíða var opnuð þar sem fundargerðir stjórnar hafa verið birtar og helstu upplýsingar um starf félagsins, blaðamannafundir hafa verið haldnir, fréttatilkynningar gefnar út, kynningar haldnar fyrir stóra og smáa hópa og auglýsingar birtar í blöðum og á vefsíðum. Frá upphafi hefur markvisst verið kallað eftir áhugasömum aðilum með hugmyndir um nýtingu eigna á svæðinu. Birtar voru heilsíðuauglýsingar í öllum helstu dagblöðum þar sem fram kom að allar eignir í umsýslu þróunarfélagsins væru til sölu. Þar er vísað nánar í upplýsingar á vef félagsins þar sem allar óseldar eignir eru taldar upp ásamt söluskilmálum. Fasteignir á svæðinu, einkum íbúðarhúsnæði, hafa frá upphafi verið álitnar einhver viðkvæmasti þátturinn í starfsemi félagsins. Ástæðan er þau áhrif sem fasteignirnar gætu haft á fasteignamarkað ef þær væru látnar í almenna sölu. Því var ekki talið ráðlegt að selja íbúðir í stórum stíl inn á almennan fasteignamarkað. Það var því horft á möguleika svæðisins til atvinnuuppbyggingar og hvernig mætti skapa viðbótareftirspurn eftir íbúðarhúsnæði þannig að ráðstöfun þess hefði ekki neikvæð áhrif á fasteignamarkaðinn. Fyrsta skrefið varð að leigja tiltekinn fjölda íbúða ódýrt til námsmanna af höfuðborgarsvæðinu. Þar voru slegnar margar flugur í einu höggi, tekjur fengust fljótt inn og önnur starfsemi fylgdi fljótt í kjölfarið. Það segir sig líka sjálft að það er mun meira aðlaðandi kostur fyrir fjárfesta að sjá blómlega byggð í nágrenni væntanlegra tæknigarða en draugabæ, svo notað sé orð sem þingmenn vinstri grænna tóku sér oft í munn í hrakspám sínum fyrir svæðið á síðasta ári og hafa ekki gengið eftir. Eftir að hafa skoðað helstu þróunarmöguleika og í ljósi áhuga sem aðilar höfðu sýnt mótaði félagið stefnu fyrir svæðið undir yfirskriftinni Úr varnarstöð í vísindasamfélag. Hún byggist á tveimur meginstoðum: Tækifæri tengd annars vegar vel staðsettum alþjóðaflugvelli á heimsvísu og hins vegar endurnýjanlegri grænni orku. Hver er staðan núna ári síðar? Þróunarfélagi Keflavíkurflugvallar hefur á undraskömmum tíma tekist að breyta ímynd Keflavíkurflugvallar og draga að hóp öflugra aðila sem vilja vera með í uppbyggingunni. Eftirfarandi eru helstu þróunarverkefni sem orðin eru að veruleika: 1. Keilir, miðstöð vísinda, fræða og atvinnulífs. Frumgreinadeild hóf starfsemi á gamla varnarsvæðinu í ágúst 2007. Áætlað er að háskólastarfsemi geti hafist með haustinu 2008. Þarna verður rannsóknarmiðstöð sem mun leggja áherslu á umhverfisvæna orku, flugtengda starfsemi o.fl. 2. Háskólavellir ehf. Háskólagarðar, Reykjanesbær, Þróunarfélag Keflavíkurflugvallar, Keilir og Háskólavellir ehf. vinna saman að uppbyggingu alþjóðlegs háskóla og þekkingarsamfélags á svæðinu með því að leiða saman fyrirtæki, háskóla, þekkingu, fjármagn og aðstöðu, allt með nýsköpun, uppbyggingu og útrás að markmiði. Með þessu verður m.a. byggð upp eftirspurn eftir íbúðum á svæðinu sem ekki var áður til staðar. 3. Tæknivellir, iðngarðar. Í samstarfi við Base ehf. verður afmarkað svæði sérstaklega útbúið þannig að það geti boðið til leigu mannvirki til að hýsa þróun í iðnaði með áherslu á verkfræði, raunvísindi, tölvuþróun, dreifingarmiðstöðvar, flugtengda starfsemi, hátæknibúnað fyrir matvælaiðnað, nýsköpun, arkitektúr o.s.frv. 4. Alþjóðlegt kvikmyndaver. Atlantic Studios hefur keypt 13 byggingar á svæðinu. Þar verður sköpuð framúrskarandi aðstaða til kvikmyndagerðar. Þá hefur verið undirrituð viljayfirlýsing við fyrirtækið Verne um uppsetningu netþjónabús sem gefur fyrirheit um tugmilljarða fjárfestingu og hundruð hátæknistarfa. Gagnrýni hefur komið fram á ráðstöfun fasteigna af hálfu þróunarfélagsins. Sú gagnrýni er ekki á rökum reist. Eins og ég hef rakið er hin lagalega umgjörð um söluna af hálfu Alþingis traust. Félagið hefur starfað innan þess ramma sem Alþingi ákvað og sem fjármálaráðherra jafnframt ákvað í þjónustusamningnum við félagið. Auglýst hefur verið eftir tillögum um starfsemi á svæðinu og listi yfir eignir til sölu birtur ásamt skilmálum á heimasíðu þess. Samkvæmt upplýsingum frá félaginu, samanber þá greinargerð sem dreift hefur verið til þingmanna hafa verið seldar 135 byggingar til fimm aðila fyrir samtals um 15,8 milljarða kr. Um er að ræða 75% þeirra eigna sem á svæðinu eru. Nær undantekningarlaust hefur hæstu tilboðum verið tekið, það á við um stærstu einstöku söluna, þ.e. þegar Háskólavöllum ehf. voru seldar 96 byggingar á 14 milljarða kr. Í örfáum tilfellum hefur hæsta tilboði ekki verið tekið vegna þess annaðhvort að fjármögnun var óljós af hálfu kaupanda eða hugmyndafræði um notkun lá ekki fyrir. Allar meginreglur um gagnsæi, jafnræði og val á hagkvæmasta tilboði hafa verið virtar. Við allan verðsamanburð verður að hafa í huga þær kvaðir sem kaupendur undirgangast varðandi ráðstöfun eignanna í fjögur ár. Félagið hefur að sjálfsögðu látið Ríkisendurskoðun, sem endurskoðar reikninga félagsins, í té allar upplýsingar sem varða starfsemi þess. Félagið hefur hins vegar ekki talið sér heimilt að birta kauptilboð eða kaupsamninga nema með samþykki viðkomandi aðila þótt þingmönnum standi til boða að kynna sér þessi atriði í trúnaði hjá Ríkisendurskoðun og nú síðast í fjárlaganefnd eins og fram kom hér á þingfundinum fyrr í morgun. Ástæðan er að sjálfsögðu sú að tekið er tillit til viðskiptahagsmuna viðsemjenda enda kunna að vera í slíkum samningum viðkvæmar upplýsingar um fjármögnun. Í stuttu máli hefur gengið hraðar en nokkurn óraði fyrir að koma fasteignunum í borgaraleg not án þess að það valdi röskun í nærliggjandi sveitarfélögum. Samkvæmt þjónustusamningnum sem gerður var við félagið átti það að fá 100% söluþóknun af seldum eignum fyrstu tvö starfsárin. Nokkuð hefur borið á því að reynt hafi verið að gera þetta tiltekna atriði tortryggilegt. Þessi þóknun var að sjálfsögðu ákveðin með tilliti til þess að menn töldu fyrirfram að sáralitlar tekjur yrðu af eignasölu fyrstu tvö árin. Nú er staðan hins vegar sú, eins og fram kemur í breytingartillögu við fjáraukalagafrumvarpið sem meiri hluti fjárlaganefndar hefur lagt hér fram í þinginu, að ætlunin er að bókfæra í ríkissjóð í fjáraukalögum árið 2007 15,7 milljarða kr. söluhagnað af þessum tekjum og verður þess vegna endursamið við félagið um þóknun sem verður nægjanleg til að standa undir útgjöldum félagsins, samanber einnig breytingartillögur við fjáraukalagafrumvarpið fyrir árið 2007 en þar er um að ræða 1.170 millj. kr. Hrakspámenn og gagnrýnendur úr röðum stjórnarandstöðunnar ættu því að geta glaðst yfir því hve vel og faglega hefur verið að þessum málum staðið. Og vegna þess hve vel hefur gengið mun ekki stranda á fjármagni þegar hafist verður handa við hreinsun svæðisins eins og þeir sem haft hafa miklar áhyggjur af þeim þætti málsins hafa gefið til kynna. Slíkir aðilar ættu nú að geta andað léttar. Þetta var eitt af þeim atriðum sem nefnt var hér sérstaklega í fyrra þegar þetta mál var til umræðu en þá vildu menn, m.a. hv. þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, tryggja að þróunarfélagið hefði nægilegt fjármagn til að standa að hreinsun svæðisins. Nú er það vandamál úr sögunni. Þróunarfélag Keflavíkurflugvallar hefur eins og lýst hefur verið leitast við að fá öfluga aðila inn á svæðið sem taka munu þátt í frekari uppbyggingu. Starfsemi þróunarfélagsins hefur opnað augu manna fyrir því hve mikil tækifæri leynast fyrir atvinnuuppbyggingu í nágrenni flugvallarins þar sem er nægilegt landrými og hversu mikið aðdráttarafl alþjóðaflugvöllur hefur bæði fyrir flugtengda starfsemi en einnig fyrir hvers konar hátækniiðnað og vísindastarfsemi. Ráðgjafarfyrirtækið Price Waterhouse Coopers hefur undanfarið ár starfað með hagsmunaaðilunum að því að greina hvernig megi sem best nýta möguleika til atvinnuuppbyggingar umhverfis flugvöllinn. Þar horfa menn nokkra áratugi fram í tímann og hafa skoðað til samanburðar aðstæður á flugvöllum í Evrópu þar sem atvinnuuppbygging hefur gengið afar vel. Í þessari ráðgjafarvinnu hefur verið bent á að leita þurfi leiða til að skipulag umhverfis við flugvöllinn sé samræmt, ólíkir hagsmunir vinni að sama marki, að einu marki, og að nærliggjandi sveitarfélög taki þar virkan þátt. Í öllu þessu ferli hefur rík áhersla verið lögð á mikið og gott samráð við sveitarfélögin á svæðinu og í ljósi áðurnefndrar ráðgjafar áformar ríkisstjórnin enn frekara samstarf, þ.e. viðræður við sveitarfélögin á Suðurnesjum, ekki eingöngu þau þrjú sem næst eru flugvellinum heldur einnig Grindavík og Voga um heppilega umgjörð til lengri tíma fyrir atvinnuþróun á Reykjanesi. Þar kemur m.a. til álita afmörkun þróunarsvæðisins umhverfis flugvöllinn en núverandi stærð réðst fyrst og fremst af þörfum varnarliðsins. Einnig koma til álita þær leikreglur sem gilda eiga í samskiptum ríkis og sveitarfélaga um forsendur og umgjörð atvinnuuppbyggingar, samspil flugvallarins og þróunarfélagsins og loks eignaraðild að þróunarfélaginu. Ég gat þess fyrr í ræðu minni, virðulegi forseti, að eitt af þeim verkefnum sem við blöstu þegar varnarliðið hvarf af landi brott var hin stjórnskipulega hlið, þ.e. að færa stjórnsýsluna á svæðinu í almennt horf eins og annars staðar gerist í landinu. Frá því að lögin um þróunarfélagið voru sett hafa þær breytingar orðið að svæðið umhverfis flugvöllinn var tekið í borgaraleg not á grundvelli auglýsingar sem forsætisráðherra gaf út. Nú um áramótin er ráðgert að sama skref verði stigið varðandi flugvöllinn sjálfan, samanber breytingartillögur við bandorminn svokallaða sem liggur hér fyrir þinginu. Þetta þýðir að flugvöllurinn og Flugstöð Leifs Eiríkssonar ehf. munu frá því tímamarki heyra undir samgönguráðherra. Á vettvangi ríkisstjórnarinnar er einnig í undirbúningi lagafrumvarp um Keflavíkurflugvöll sem gerir ráð fyrir sameiningu Flugmálastjórnar Keflavíkurflugvallar og Flugstöðvar Leifs Eiríkssonar og fleiri atriðum er varða framtíð vallarins. Er mikilvægt að tryggja rekstrarskilyrði flugvallarins sem best því án öflugs, nútímalegs og aðlaðandi flugvallar er getur annað vaxandi umferð og staðist öryggiskröfur er tómt mál að tala um þróun á svæðinu umhverfis. Enn fremur er utanríkisráðherra með í smíðum frumvarp er lýtur að öryggissvæðinu á Keflavíkurflugvelli en það svæði mun enn um sinn verða frátekið til varnarþarfa. Ég hef nú í stórum dráttum gert grein fyrir efni þessa máls, virðulegi forseti. Mér þykir afar miður hvernig einstakir þingmenn og aðrir aðilar hafa fjallað með óábyrgum hætti um þetta mál. Síðasta ríkisstjórn fékk sérstaklega vandaða einstaklinga til að taka sæti í stjórn þessa félags og þeir hafa unnið alveg ótrúlega gott starf á mjög stuttum tíma. Flestir bjuggust við því að það mundi taka mörg ár að koma eignunum þarna í arðbær borgaraleg not og að reksturinn á þessu svæði yrði baggi á ríkissjóði á þeim sama tíma. Nú er raunin orðin önnur og þetta hefur gengið ævintýralega hratt fyrir sig og ég leyfi mér að fullyrða að það er hvergi maðkur í þessari mysu eins og hv. þm. Atli Gíslason orðaði það hér í þingsal í gær eða gaf til kynna að væri í þessu máli. Það er fjarri lagi og það er ömurlegur leikur að klína slíkum áburði á þá ágætu menn sem að þessu máli hafa unnið. Þeir hafa unnið mjög gott starf og ég vil nota tækifærið við þessa umræðu og þakka þeim alveg sérstaklega fyrir vel unnin störf.

Herra forseti. Er það áburður að spyrja spurninga? Er ekki hlutverk þingmanna að spyrja spurninga, fá upplýsingar og gæta að almannaeigum? Er ámælisvert af þingmanni að gera það? Ég hef eftir að ég vakti máls á þessu máli fyrir rúmum hálfum mánuði kallað ítrekað eftir upplýsingum um þróunarfélagið sem er opinber stofnun í skilningi laga. Ég hef satt best að segja verið dreginn á asnaeyrum varðandi það og ekki fengið þau gögn sem brýnust eru í því máli. Mikilvægustu gögnin hafa ekki komið fram og ég fæ þau ekki, þ.e. kaupsamninga, verðmat og ástæður fyrir því að þeir einstaklingar sem keyptu, þ.e. einkahlutafélög og einstaklingar bak við þau, fengu þessar eignir en ekki aðrir. Ég hef líka spurt um tengsl þeirra við Sjálfstæðisflokkinn. Ég hef spurt um opinber innkaup og reglur sem þar gilda og ég hef spurt um fleira. Ég hef spurt um hæfi þeirra sem hafa komið að þessu máli. Ég hef rökstutt að ég telji að reglur hafi verið brotnar. Ég ætla að fara nánar í það. Ég leitaði til upplýsingasviðs Alþingis sem sneri sér að þróunarfélaginu og það leið hálfur mánuður eða rúmlega svo þangað til gögn bárust og þau voru ófullnægjandi. Í síðasta svari, á þriðjudaginn, var borið við rafmagnsleysi. Ég bað upplýsingadeildina að leita til Ríkisendurskoðunar, ekki um skýrslu, heldur um tiltekin gögn sem upplýst hafði verið að Ríkisendurskoðun hefði undir höndum. Fyrir það tiltæki, fyrir þann meinta fótaskort minn á boðleiðum fékk ég hér tiltal í gær, hæverskt föðurlegt tiltal frá herra forseta sem ég tjáði að ég mundi rétta mig eftir í framtíðinni. En þar snerist málið upp í umfjöllun um algjört aukaatriði þess. Ég fékk síðan svar frá þróunarfélaginu í gær þar sem þeir undanskilja í svarinu alla kaupsamninga, verðtilboð, verðmat og öll slík gögn og báru fyrir sig upplýsingalög, undantekningarreglur upplýsingalaga. Það er mjög sérkennilegt varðandi kaupsamningana vegna þess að það eru gögn sem fara til opinberrar skráningar. Þetta eru þinglýsingargögn. Það er mjög sérkennilegt. Af gæsku þróunarfélagsins fékk ég þó í hendur lögfræðiálit sem ég vík betur að síðar í ræðu minni. Vegna þessa tiltals fyrir meintan fótaskort minn á sviði boðleiða innan þingsins skrifaði ég herra forseta tölvupóst í gær og tók ég það reyndar fram í ræðunni einnig að ég óskaði gagna. Ég óskaði atbeina herra forseta um gagnaöflun. Í framhaldi af því ritaði ég virðulegum forseta tölvupóst og áréttaði þetta. Og við því fékk ég það svar í gær að það væri ekki á valdi þingmanns eins og mín eða innan handar þingmanns, að fá slík gögn. Fyrirspurn mín fór aldrei til Ríkisendurskoðunar. Ég lít svo á að þar hafi enn verið lagðir steinar í götu mína við gagnaöflun. Mér er vísað til upplýsingalaga og mér er eiginlega vísað út úr þinghúsinu til almennings sem hefur heimildir samkvæmt upplýsingalögum. Ég taldi að skyldur mínar og réttindi dýpri en svo að ég þyrfti að sæta því. Það var líka einkennilegt að upplifa það, herra forseti, að hæstv. fjármálaráðherra upplýsti mig um það í gær og færði mér þau skilaboð frá Ríkisendurskoðun að gögnin lægju þar opin. Ég hefði haldið að hæstv. fjármálaráðherra og þingmaður hefði þá átt að fara í gegnum forsætisnefndina með málið og að skilaboðin um að gögnin stæðu opin kæmu frá virðulegum forseta þingsins. Ég vek athygli því, herra forseti, að ríkisendurskoðandi er lögum samkvæmt starfsmaður þingsins og ber ábyrgð gagnvart því. Ég er hluti þingsins. Ríkisendurskoðandi ber ábyrgð gagnvart mér og öllum þeim 62 þingmönnum sem hér eru á þingi til viðbótar. Ég er órjúfanlegur hluti þingsins. Mér þykir illt að slíkir steinar séu lagðir í götu mína og mér þykir illt að tiltal skuli ekki veitt þegar farnar eru rangar boðleiðir rangar af hæstv. fjármálaráðherra. Slíkt hið sama hefur gerst og þetta er vandamál. Ég minnist þar yfirlýsingar hæstv. fjármálaráðherra og Ríkisendurskoðunar í tengslum við Grímseyjarferjuna. Ríkisendurskoðandi svarar fyrir Alþingi en ekki til framkvæmdarvaldsins. Það er hlutverk Ríkisendurskoðunar að gefa skýrslur en ekki að fara fram með þessum hætti. Varðandi samningana sem hæstv. fjármálaráðherra gerði er ljóst að þar átti að gæta allra málefnalegra sjónarmiða og það er ljóst, eins og ég hef reifað, að það átti að fara fram útboð. Það er deilt um hvort það hefði átt að vera á vegum Ríkiskaupa eða fyrirtækisins. Einu má gilda, fyrirtækið var bundið af slíku. Ég vek líka athygli á því að í þessum þjónustusamningi er sérstaklega vísað til reglna stjórnsýslulaga um hæfi, 3. og 4. gr. Í samþykktum þróunarfélagsins er tekið fram að félagið hafi umsjón með sölu en sjái ekki um sjálfa söluna, það er tekið fram. Það er líka tekið fram í stofnskrá að hlutverk þess sé umsjá en ekki bein sala. Það bendir til þess að Ríkiskaup hafi átt að sjá um dæmið. Þá ber að fara í einu og öllu eftir lögum um opinber innkaup. En gefum okkur að svo hafi ekki verið. Þá stendur samt í samningnum að það sé útboðsskylda og skyldur um opinber innkaup séu ávallt uppfylltar. Það stendur beinlínis. Það liggur fyrir, hæstv. forsætisráðherra, að útboð fór ekki fram. Eru það köpuryrði þótt ég færi fram lögfræðilegar skýringar sem ég met hárréttar? Ég vil líka benda hæstv. ráðherra á að fyrir liggur lögfræðiálit, lögfræðiálit til þróunarfélagsins, þar sem segir beinlínis að félaginu sé heimiluð bein sala. En það er tekið fram að kjósi félagið að fara með söluna sjálft, sem ég efast um, þá eigi að fara að útboðsreglum. Gæta allra reglna, þ.e. þeirra reglna sem eru ítarlega eru tíundaðar og það eru gerðar miklar kröfur þegar almannaeignir eiga í hlut. Miklar kröfur. Það er algjörlega ljóst að stjórnsýslulögin gilda um þetta fyrirtæki. Ég hef talað um kóngulóarvef og hef sagt að kóngulóin í vefnum væru forustumenn Sjálfstæðisflokksins á Suðurnesjum. Í stjórn þróunarfélagsins eru eins og lýst var: Magnús Gunnarsson, Árni Sigfússon og Stefán Páll Þórarinsson í aðalstjórn. Þeir eru að selja eignir og hverjir kaupa? Jú, Keilir, menntasetrið, kaupir. Og hver situr þar sem stjórnarformaður? Einn og sami maðurinn, Árni Sigfússon, báðum megin við borðið. Það er ekki verið að selja þessar tvær eignir opinberu hlutafélagi heldur einkahlutafélagi. Jafnvel þó að þessir menn sem þarna standa hafi góðan vilja og góðar hugsanir, hvað með erfingja þeirra þegar fara á að leysa upp þessi félög? Hvað verður þá um þessar opinberu eignir? Þar eru líka stofnendur Base og þar eru stofnendur Háskólavalla, í Keili. Þar er Reykjanesbær líka. Þeir eru allt í kring um borðið. Í Háskólavöllum er síðan Reykjanesbær aftur. Þeir kaupa tæpar 1.700 íbúðir. Þar er bæjarstjórinn að gæta hagsmuna báðum megin við borðið. Hann selur og kaupir. Þar er líka fjárfestingarfélag sem heitir Teigur þar sem skólastjóri þessa skóla eða forsvarsmaður stofnar sjálfstætt félag fyrir sig til þess að eignast eignir, sem hefur síðan komið fram að Háskólavellir megi leysa upp og deila þeim út meðal stofnenda. Bæjarstjórinn í Reykjanesbæ er einn af stofnendum Háskólavalla, hann er stjórnarformaður, hann er líka stjórnarmaður í þróunarfélaginu og hann er formaður stjórnar Keilis sem er að kaupa, hann er báðum megin við borðið og hann er líka vanhæfur út frá stjórnsýslulögum í þessu dæmi vegna þess að hann er að selja tengdu fólki sem hann hefur samskipti við og stendur í nánu trúnaðarsambandi við, þ.e. æðstu mönnum Sjálfstæðisflokksins í Reykjanesbæ. Ég nefni þar Steinþór Jónsson sem er í bæjarstjórn Reykjanesbæjar fyrir Sjálfstæðisflokkinn. Hann er eigandi Base, einn aðaleigandi. Árni Sigfússon átti að víkja sæti þegar þetta nafn kom upp. Hann átti hreinlega að víkja sæti, stjórnsýslulögin hafa fyrirmæli um það. Skýr fyrirmæli. Þeir eru fleiri bæjarfulltrúarnir sem tengjast þessum kaupum í bak og fyrir. Hvernig litu menn á það ef ég væri að ráðstafa almannaeignum og léti þingflokksmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, formanninn, ganga fyrir?  Þessi tengslalisti og gögn sem ég hef undir höndum eru með ólíkindum. Það sem verra er er verðið. Formbrot er í gangi en verðið er fyrir neðan allar hellur, 14 milljarðar kr. fyrir 1.700 íbúðir er undirverð. Hvað sem hver segir og hvaða kvaðir sem að baki liggja. Fermetraverð í Reykjanesbæ gefur verðið 29,5 milljarða kr. og þar munar 15 milljörðum. Það er hárrétt hjá hæstv. forsætisráðherra að þetta er framtíðarsvæði þannig að þessi verðmæti munu margfaldast í höndum þessara manna. Það er óeðlilegt. Ég hef talað við fasteignasala um það. Þeir staðfesta það við mig. Þar fyrir utan eru kvaðirnar ekki sterkari en svo að það er sölubann í fjögur ár nema að þróunarfélagið veiti leyfi til að selja. Ef bæjarstjórinn hefur selt handgengnum mönnum, flokksgæðingum, eins og sagt var í Borgarnesræðunni frægu, er þá nokkurt vandamál fyrir hann að víkja undan þessari undanþágukvöð eða þeirri kvöð sem er undanþæg? Það er sama hvert litið er, verðið stenst ekki. Ég vil líka segja að frá því að þegar ég fór að hafa afskipti af þessu máli þá hafa safnast að mér ótrúlega mikið af gögnum og upplýsingum sem ekki komu fram í ræðu hæstv. forsætisráðherra. Þar á meðal hef ég fengið fjöldann allan af tölvupósti og símtölum frá sjálfstæðismönnum í Reykjanesbæ sem lýsa yfir megnri óánægju sinni. Ég vildi vera fluga á vegg þegar sjálfstæðismenn funda næst í Reykjanesbæ. Menn lýsa megnri óánægju sinni, og það er fólk, sjálfstæðismenn sem stunda þarna heiðarlegan og góðan atvinnurekstur, gott og gagnmerkt fólk sem sendi inn tilboð og var dregið á asnaeyrunum frá því í janúar þegar það sendi inn tilboðin og fram í október. Á þeim tíma var stofnaður fjöldi félaga af sjálfstæðismönnum og tengdu fólki í þeim tilgangi að kaupa þetta. Síðan hafa komið upp aðrar sögur um önnur tengsl sem ég ætla ekki að rekja en málinu er fjarri því að vera lokið af minni hálfu og hálfu Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs. Ég hef líka spurt um kaup á vöru, þjónustu og verkum. Þar er eitt stórt fyrirtæki sem hefur staðið eitt við kjötkatla Sjálfstæðisflokksins í Reykjanesbæ og fengið þessi stóru þjónustuverkefni. Sama fyrirtæki er stór kaupandi eigna á svæðinu, tekur þátt í Háskólavöllum og tekur þátt í Base og svo standa menn upp og segja að allt sé í himnalagi. Ég geri ekki lítið úr því góða starfi sem hefur verið unnið á vellinum. Við erum ekki að gagnrýna það. Við erum ekki að gagnrýna þessa uppbyggingu. Ég hefði þó kosið að fá þetta frá forsætisráðuneytinu. Við höfum sjálf, Vinstri hreyfingin – grænt framboð, í Suðurkjördæmi, lagt fram í kosningabaráttunni ítarlegar tillögur í þá veru sem hafa verið framkvæmdar. Ekki allar, það er fullt af góðum hugmyndum eftir. En það er alveg sama þó að markmiðin séu góð og tilgangurinn góður, þá ber að gæta opinberra reglna um meðferð almannaeigna. Það er eins skýrt og getur verið. Ég ítreka það 

Herra forseti. Ég kem léttari að klyfjum en síðasti ræðumaður en rétt er það að mikið er komið af gögnum um þetta mál. Miðað við allar þær upplýsingar sem fram hafa komið varð ég fyrir nokkrum vonbrigðum með skýrslu hæstv. forsætisráðherra í morgun. Ég varð líka fyrir vonbrigðum þegar ég áttaði mig á því þegar ég kom til Reykjavíkur um áttaleytið að ekki stæði til að dreifa þeirri skýrslu en ég verð að taka tillit til þess að forsætisráðherra hefur átt mjög annríkt við góðverkin sem ber vissulega að þakka þótt ég hefði talið, með tilliti til efnahagsástands og stöðu á hlutabréfamörkuðum, að önnur verk væru þar brýnni. Það mál sem við ræðum hér snýr að ráðstöfun eigna sem voru í það minnsta í eigu ríkisins en hafa nú harla óvissa stöðu. Ég vil í fyrstu upplýsa að ég hef séð þá samninga sem hér hefur mikið verið rætt um, þ.e. ég sá afrit af þeim í fjárlaganefnd á þessum morgni. Þar voru okkur sýndir þessir samningar undir trúnaði og við fórum ekki með þá út, en þeir voru óundirritaðir. Ég verð að viðurkenna að margt þótti mér mjög merkilegt í þeim samningum og kom mér nokkuð á óvart, sérstaklega með þann samning sem stærstur er. Ef ég stikla mjög stórt á helstu kennitölum þar hleypur hann á 14 milljörðum sem ríkið afsalar sér í eign gegn fullri og ótakmarkaðri veðheimild viðkomandi kaupanda sem getur þar með veðsett eignina að fullu þar sem um er að ræða námsmannaíbúðir með tiltölulega hagstæðum lánum frá Íbúðalánasjóði og jafnvel 100% láni en þarf í rauninni, til að koma þessu veði á, ekki að greiða nema sem nemur 1 milljarði. Þó að ég vilji alls ekki gera því skóna að þetta fari öðruvísi en vel undrast ég vissulega þennan samning og ég verð að viðurkenna að miðað við það sem ég hélt áður kemur mér nokkuð á óvart að svona skuli samið. Það er ekki nóg með að þarna sé veðheimildin ótakmörkuð heldur eru afborganirnar sem greiðast á næstu þremur árum vaxtalausar og tæpast verðtryggðar. Mig langar að víkja aðeins að þessari umræðu og geri fyrst að umfjöllunarefni að í þessum samningum er margt mjög óljóst fyrir mér um hvað hefur verið gert og hvað af þeim muni standa. Eins og ég tók fram hef ég ekki séð undirritaða samninga og ég hef ekki séð samninga sem eru hafnir yfir lög. Ég hef ekki séð það sama og meiri hluti fjárlaganefndar telur sig hafa séð, að það sé óyggjandi að færa þessa 14 milljarða til tekna hjá ríkissjóði inn á fjáraukalög þessa árs og fjárlög næsta árs. Fyrir því eru margar ástæður. Ein er vitaskuld vanhæfisreglurnar sem ég er enginn sérfræðingur um en verð að játa að af því sem ég hef áður lesið þarf ég að fara allt aftur til Hvamms-Sturlu til að finna annan eins vef ættartengsla og pólitískra tengsla og hér eru. Málum er sem sagt þannig hagað að fulltrúar í sama stjórnmálaflokki sitja allt í kringum borðið. Bæjarstjóri Reykjanesbæjar er í stjórn Þróunarfélags Keflavíkur og hann er stjórnarformaður Keilis. Hann á persónulega hlut í báðum þessum félögum [* sjá leiðréttingu á þessum orðum í ræðu þingmannsins kl. 14.28 síðar í dag] eftir því sem mér er sagt og hann er þarna líka sem fulltrúi Reykjanesbæjar. Annar bæjarfulltrúi Reykjanesbæjar, Sjálfstæðisflokks, er stjórnarformaður fyrirtækisins Base - sem er ekki þjóðlegt nafn en látum það vera - og það félag hefur einnig keypt eignir á varnarsvæðinu. Þessi sami fulltrúi er einn eigenda hótels í Keflavík sem á 9% í hlutafélaginu Base. Þriðji bæjarfulltrúinn er stjórnarformaður Sparisjóðs Keflavíkur sem á 22% hlut í Háskólavöllum og hlut í Base. Eignarhaldsfélagið 520 ehf. er svo í eigu fjórða bæjarfulltrúans og hefur keypt 800 fermetra skemmu af Base á varnarsvæðinu. Fimmti fulltrúi sjálfstæðismanna í Reykjanesbæ er jafnframt aðstoðarmaður fjármálaráðherra og kemur þannig að samningum ríkisins. Síðan má bæta því við að fleiri sem þessu tengjast eru nátengdir ættarböndum fjármálaráðherra. Það var vitaskuld svo í tíð Hvamms-Sturlu að vanhæfisreglur voru mjög óvissar en þá höfðu menn líka mjög skilvirkar og skjótvirkar aðgerðir til að leysa úr því sem þeim líkar ekki. Nú þurfum við á reglum sem þessum að halda og það er brýnt að eftir þeim sé farið og brýnt að kannað verði til hlítar hvað þýðingu það vanhæfi sem gæti verið til staðar hefur fyrir þessa samninga, hvaða þýðingu það hefur fyrir lagalegt gildi þessara samninga. Það er einmitt út frá því sem ég hef mjög gagnrýnt þann gerning og mun koma enn nánar að þessu við umræðu um fjáraukalög í dag. Ég hef gagnrýnt þann gerning að fjárlaganefnd skuli ætla að færa tekjur einkahlutafélagsins Kadecos inn á ríkisreikning. Forsendurnar fyrir því eru mjög veikar þar sem fjármálaráðherra hefur um það samið að hlutafélagið Kadeco sem er einkahlutafélag - að vísu í eigu ríkisins en ekki skilyrðislausri eða það er valkvætt hvort svo verði áfram, það er í dag í einkaeigu ríkisins en það er hlutafélag, ekki ohf., það skiptir svolitlu máli. Málið liti strax öðruvísi út ef gengið hefði verið frá því þannig að þetta væri opinbert hlutafélag en þetta er einfaldlega einkahlutafélag. Í samningum ríkisins - því að þetta eru samningar milli tveggja lögaðila - og þessa einkahlutafélags er skýrt kveðið á um tilgang þessa einkahlutafélags og það kemur nokkuð á óvart að tilgangur þess er hvergi að skila arði eða tekjum í ríkissjóð. Það er hvergi lagt upp með það að eignir þær sem hér um ræðir skuli skila neinu í ríkissjóð. Félaginu er með nokkru móti afsalað öllum þessum eigum, til að selja þær eða verja andvirðinu til þeirra verka sem félagið hefur sem sinn tilgang samkvæmt stofnsamþykktum sínum, samningum við ríkið og öðrum gögnum sem öll liggja opinberlega frammi. Ég vil taka fram í þessari umræðu að langmest af þeim gögnum sem skipta máli til að átta sig á þessu öllu saman liggur frammi. Vandamálið er ekki sú pappírsleynd sem hér hefur verið gagnrýnd nokkuð og ég get að hluta til tekið undir. Vandamálið er ef menn taka ekki mið af þeim upplýsingum sem liggja fyrir, ef stjórnarmeirihlutinn er svo sterkur hér að það er alveg sama hvað liggur fyrir, það er alveg sama hversu hrópandi staðreyndirnar eru á að eitthvað verði gert.  Það sem hefur legið fyrir í umfjöllun málsins í fjárlaganefnd er að bæði meiri hluti fjárlaganefndar og ríkisendurskoðandi hafa talið ákvæðið sem ég minntist á hér í gær um 100% söluþóknun - það er kannski rétt að taka af öll tvímæli með að þarna er ekki um venjulega söluþóknun að ræða. Mig langar að vitna aðeins í samning ríkisins og þessa ágæta hlutafélags, Kadecos, en þar segir, með leyfi forseta: „Til að hefja rekstur og undirbúning starfsemi samkvæmt samningi þessum fær verksali sérstaka þóknun á fjáraukalögum 2006 og fjárlögum 2007. Þóknun verksala að öðru leyti felst í því að hann hirðir þær leigutekjur sem fást vegna leigðra eigna á þróunarsvæðinu auk þess sem verkkaupi greiðir honum þóknun af söluverði seldra fasteigna á svæðinu. Fyrstu 2 ár samningstímans mun þóknunin nema 100% af söluverði fasteigna. Eftir þann tíma mun þóknun til verksala verða tekin til endurskoðunar miðað við verkefnastöðu og fjárhag félagsins.“ Þegar þetta ákvæði var tekið til umfjöllunar í fjárlaganefnd gat ríkisendurskoðandi þess sérstaklega að við samningsgerð þessa væri mönnum skylt að fara að lögum. Nú er vilji meiri hluta fjárlaganefndar að leiðrétta þær lagamisfellur sem verða hjá Stjórnarráðinu með því að færa tekjur Kadecos inn í ríkisreikning. Það mun algert fádæmi að tekjur einkahlutafélaga séu færðar inn í ríkisreikning. Ríkisreikningurinn er enginn samstæðureikningur ríkissjóðs og einstakra hlutafélaga úti í bæ. Það hefur ekki verið þannig fram að þessu. Nú verður þar brotið blað sem markar nokkur tímamót. Með þeim samningi sem ríkisvaldið gerir, í þessu tilfelli við einkahlutafélagið Kadeco sem síðan er aftur seljandi þeirra eigna sem eru á Keflavíkurflugvelli, skapast ákveðnar væntingar, þá skapast réttmætar væntingar kaupanda. Þessar réttmætu væntingar kaupanda taka mið af þeim upplýsingum sem liggja opinberlega fyrir um hlutafélagið Kadeco. Þær kveða á um að tekjum Kadecos verði varið til uppbyggingar á Keflavíkurflugvelli og ég mótmæli þeim skilningi vegna þess að hann er ekki allsendis í samræmi við þær fréttir sem má finna um málið á þeim tíma, að 100% ákvæðið hafi verið sett inn vegna þess að menn teldu víst að svo sáralítið mundi seljast innan tveggja ára. 100% ákvæðið var sett inn vegna þess, og það kemur fram í ýmiss konar gögnum um málið, að það var reiknað með því að hreinsun á svæðinu gæti kostað 10–12 milljarða. Það var reiknað með því að hlutafélagið Kadeco þyrfti á öllu þessu fé að halda þrátt fyrir nokkra óvissu um hversu mikill sá kostnaður væri. Þá voru þær réttmætu væntingar skapaðar hjá kaupendum þessara eigna að allt það andvirði sem þeir mundu greiða fyrir þær færi til uppbyggingar á svæðinu, það rynni ekki inn í ríkissjóð til óvissra verkefna hans. Og þetta skiptir máli upp á gildi þeirra kaupsamninga sem nú liggja fyrir. Við skulum ekki útiloka að við þá tilfærslu að færa þessar greiðslur inn í ríkissjóð gætu þeir samningar verið upphafnir. Nú er ég ekki að mæla því bót að þetta 100% ákvæði hafi verið sett inn með þessum hætti. Ég hefði raunar talið miklu eðlilegra að ríkið sjálft hefði selt þær en ekki sérstakt einkahlutafélag í þess eigu. Ég tel í rauninni allan undirbúning Stjórnarráðsins á þessu máli varðandi stofnun einkahlutafélagsins og 

Virðulegi forseti. Það er hollt í upphafi umræðu um þetta mál að rifja upp stöðuna eins og hún var fyrir ári. Fyrir lá að varnarliðið hafði verið kvatt heim með stuttum fyrirvara og eftir stóð á Keflavíkurflugvelli draugaþorp, sannkallað draugaþorp þar sem engin starfsemi var og ekkert líf. Við blasti það verkefni að finna almennileg not fyrir þær eignir sem voru á svæðinu og voru satt að segja hannaðar fyrir annað en borgaraleg not, voru fyrst og fremst hannaðar sem samfélag til að þjóna hernaðarlegum verkefnum. Vissulega voru þar eignir sem gátu nýst í borgaralegum tilgangi en í verkefnum af þessum toga er brýnt að takist að laða að atvinnurekstur sem nýtt getur þær eignir sem fyrir eru með litlum fyrirvara. Þetta var ekki einfalt verk og það hefur verið viðurkennt. Það var viðurkennt hér á Alþingi fyrir ári þegar lög um Þróunarfélag Keflavíkur voru samþykkt án mótatkvæða. Í lögunum fólst að þróunarfélagið tæki við eignunum og hefði með höndum umsýslu þeirra og sölu. Það var því ljóst frá upphafi að félagið ætti að hafa það verkefni með höndum. Það er líka ljóst að frá upphafi var gert ráð fyrir að starfsemi félagsins væri ætlað að afla fjár til að standa að nauðsynlegri hreinsun á svæðinu. Það er alveg rétt hjá hv. þm. Bjarna Harðarsyni að almennt var ekki gert ráð fyrir að félagið greiddi arð í ríkissjóð. Ástæðan er mjög einföld. Það sá enginn fyrir að aðstæður yrðu þannig að félagið gæti yfir höfuð greitt arð í ríkissjóð. Almennar væntingar á þeim tíma, svo að það sé rifjað upp, voru þess eðlis að um væri að ræða eignir sem jafnvel væru ofmetnar þegar horft væri til hrakvirðisverðmætis upp á 11 milljarða og að kostnaður við hreinsun svæðisins gæti hlaupið á einhverjum milljörðum. Væntingarnar byggðust fyrst og fremst á því að það tækist að ná endum saman í þessum tveimur verkefnum. Það er líka ljóst að það er ekkert áhlaupsverk að breyta draugaþorpi af þessum toga í lifandi bæ. Fyrir því er margþætt reynsla því þetta er ekki einstakt íslenskt fyrirbæri. Á undanförnum einum og hálfum áratug hefur verið mikið um lokanir herstöðva í allri Evrópu í kjölfar samdráttar Bandaríkjamanna og Kanadamanna í herafla í Evrópu. Það hefur verið viðurkennt af hálfu Evrópusambandsins að réttlætanlegt sé að veita sérstaka ríkisstyrki til verkefna af þessum toga. Meðal annars þess vegna er nú verið að breyta byggðakorti fyrir Ísland og gera Suðurnesin á ný styrkhæf til ríkisstyrkja frá stjórnvöldum til þess að mæta þeim samfélagslegu erfiðleikum sem upp rísa í kjölfar lokunar herstöðvarinnar. Það hefur sem sagt verið viðurkennt af hálfu Eftirlitsstofnunar EFTA að forsendur séu til þess að veita ríkisstyrki svo að hægt sé að koma efnahagsþróun á svæðinu í gang. Fyrir ári sá enginn fyrir, og fyrir því voru svo sem engin einföld rök, að íslenskt efnahagslíf yrði á slíkum yfirsnúningi það ár sem síðan er liðið að við skyldum í reynd hvorki taka eftir brottför varnarliðsins né heldur samdrætti um þriðjung í þorskveiðum þegar tillit er tekið til þjóðartekna í heild, þó að í báðum tilvikum hafi þessar breytingar haft staðbundin áhrif. Staðbundnu áhrifin af lokun varnarstöðvarinnar á Keflavíkurflugvelli voru margfalt minni en flesta óraði fyrir. Nú er staðan sú að sala þeirra íbúðaeigna sem seldar hafa verið á Keflavíkurflugvelli er komin í 14 milljarða og í heild stappar þetta nærri 18 milljörðum. Með öðrum orðum hafa þær eignir sem seldar hafa verið farið á a.m.k. tvöföldu því hrakvirði sem þær voru virtar á þegar tekið var við þeim fyrir ári. Fyrir utan þann pakka sem nú hefur verið seldur eru fleiri eignir sem ekki hafa verið seldar og þar fyrir utan eru eignir sem eru yfir höfuð ekki til sölu, sem íslenska ríkið hyggst halda til lengri tíma litið. Þetta allt þarf að hafa í huga þegar horft er á málið í heild sinni. Það þarf því að gæta sanngirni og hún er ekki alltaf einföld eða auðveld í meðförum þegar menn horfa til baka og meta aðstæður í ljósi þekkingar sem þeir hafa í dag en höfðu ekki á þeim tíma sem um ræðir. Þá komum við að hinu aðlaðandi hugtaki „markaðsverði“. Athugasemdir þær sem bornar hafa verið fram hér og í fjölmiðlum undanfarið lúta að mínu viti einkanlega að tvennu. Annars vegar að markaðsvirði eignanna, þ.e. að eignir hafi verið seldar undir raunvirði, og hins vegar að mögulegu vanhæfi eða óeðlilegum hagsmunatengslum. Hvað markaðsvirðið varðar er það nú þannig að það hreyfist eftir framboði og eftirspurn á markaði. Frá upphafi var það forsenda þingsins - það kom fram í meðförum Alþingis, það kom fram af hálfu ríkisstjórnar og það kom mjög skýrt fram af hálfu sveitarfélaga á Suðurnesjum - að eignirnar yrðu ekki seldar á almennum markaði. Um leið og búið er að setja þá forsendu að eignirnar verði ekki seldar á almennum markaði er ekki hægt að búast við því að fá markaðsverð fyrir þær. Ég held að það hljóti allir menn að skilja. Ef þú tekur eign og setur þér það markmið að þú munir ekki selja hana á markaði en ætlir samt að selja hana þannig að hún hafi ekki áhrif á markaðsverð sambærilegra eigna hlýturðu að þurfa að selja hana með öðrum hætti á undirverði. Það var beinlínis forsenda verkefnisins að eignirnar yrðu seldar á verði sem væri undir venjulegu markaðsverði á svæðinu. Menn eiga ósköp einfaldlega að viðurkenna það. Það var forsendan vegna þess að ef eignirnar hefðu verið seldar á markaðsverði á opnum markaði hefði jafnframt orðið verðfall á fasteignamarkaði á Suðurnesjum vegna offramboðs eigna, það var a.m.k. ótti Suðurnesjamanna. Það var þess vegna sem allar sveitarstjórnir á Suðurnesjum, hver og ein einasta, lagði höfuðáherslu á að eignirnar yrðu ekki settar á almennan markað heldur yrði þeim ráðstafað með öðrum hætti. Það er því að mínu viti mjög óraunsætt og mjög óeðlilegt að koma nú með reglustiku eftirástaðreyndanna, leggja hana á það verkefni sem unnið hefur verið og gera kröfu um að markaðsverð hefði átt að fást fyrir eignirnar.  Virðulegi forseti. Hinn þáttur þeirra athugasemda sem fram hafa verið bornar lýtur að mögulegu vanhæfi og ég tel eðlilegt að við tökum þær athugasemdir alvarlega. Það er mjög mikilvægt að við verkefni af þessum toga sé þess gætt að viðhafa vandleg vinnubrögð, að menn vandi sig sem kostur er og sinni verkinu eins vel og mögulegt er, gæti jafnræðis og gæti að gagnsæi og rekjanleika ákvarðana. Ég tók eftir því, og það hefur verið leitt í ljós, að þróunarfélagið auglýsti margsinnis og ítrekað eftir kaupendum að eignunum og af hálfu þróunarfélagsins er staðhæft að engin hærri tilboð hafi borist í eignirnar. Ég hef ekki séð neitt sem leyfir mér að vefengja þær staðhæfingar. Annað kann að koma í ljós en þannig hef ég heyrt málið reifað. Ég fagna því að þróunarfélagið hafði á þessu ári frumkvæði að því að hafa samráð við Ríkisendurskoðun um starfsemi félagsins og um sölu eignanna. Ég hef heyrt að ríkisendurskoðandi hafi lýst því í morgun á fundi fjárlaganefndar að hann væri að kanna málið og hann mundi halda áfram að fara yfir það og gera stjórnsýsluúttekt á því. Ég held að það sé fullkomlega eðlilegur vettvangur fyrir frekari athugasemdir um þennan þátt málsins. Það er alveg ljóst að ríkisendurskoðanda er treystandi, sem fulltrúa þingsins og endurskoðanda á vegum þingsins og eftirlitsmanni með framkvæmdarvaldinu fyrir okkar hönd, að kanna þetta mál að þessu leyti og gera þá grein fyrir því í skýrslu ef þar er pottur brotinn. Ég held að góður lögmaður eins og hv. þm. Atli Gíslason eigi ekki að setja fram dæmi um vanhæfi sem felast í því að bæjarfulltrúi komi fram fyrir hönd félags þar sem annar bæjarfulltrúi er í forsvari fyrir annað félag. Það gerir engan vanhæfan, það veit hv. þingmaður. Þetta er grundvallaratriði í vanhæfisreglum stjórnsýsluréttarins. Það kunna að vera einhver önnur dæmi og það er rétt að yfir þau sé farið á vandaðan og faglegan hátt, en ég tel ekki eðlilegt að gefa út stórar yfirlýsingar sem kannski byggjast ekki á sterkari grunni en þau dæmi sem ég hef nefnt. Virðulegi forseti. Ég tel þessa umræðu af hinu góða. Það er mjög mikilvægt að gagnsæi og rekjanleiki sé til staðar þegar hið opinbera kemur af sér eignum, hvort sem það eru verðmætar eignir eða eignir eins og þær sem hér um ræðir, eignir sem allir nálguðust á sínum tíma út frá því að um einhvers konar skransölu væri að ræða. Það bjóst enginn við að um veruleg verðmæti yrði að ræða. Við getum dregið þann lærdóm af þessu máli að í kviku viðskiptaumhverfi, þar sem hlutir geta gerst hratt, er rétt að gera ráð fyrir því að verkefni af þessum toga geti ekki einungis falið í sér tap eða að menn komi hugsanlega út á núlli heldur geti líka skapast hagnaður. Menn eiga því að nálgast öll slík verkefni með það fyrir augum að í eignunum geti falist meiri verðmæti en menn halda við fyrstu sýn.

Herra forseti. Það er mjög virðingarvert af forsætisráðherra þótt seint sé að gefa skýringar og upplýsingar varðandi Þróunarfélag Keflavíkurflugvallar ehf. Það eitt að ráðherra skuli nú gefa Alþingi skýrslu um málið sýnir að hann hefur miklar áhyggjur af þeirri gagnrýni sem fram hefur komið að undanförnu og ekki að ástæðulausu að mínu mati. Fyrsta spurning mín til forsætisráðherra er þessi: Af hverju var þetta fyrirtæki ekki ohf., þ.e. opinbert hlutafélag með þær skyldur sem slíkt félagsform hefur, t.d. varðandi upplýsingaskyldu? Fyrirtækið er 100% í eigu ríkisins og margir lögfræðingar telja að það orki mjög tvímælis að hafa það ehf. Þá hafa sumir lögfræðingar haldið því fram að það standist ekki lög að ganga fram hjá Ríkiskaupum við sölu á eignum þróunarfélagsins. Óskar Ásgeirsson, sérfræðingur hjá Ríkiskaupum gagnrýndi fyrir skömmu söluna og taldi að ekki hefði verið farið að reglum. Vissulega þarf að skoða þetta mál betur með stjórnsýslulög í huga. Þá dreg ég það stórlega í efa að það gangi upp að selja eignir ríkisins fyrir 16 milljarða án eðlilegs útboðs, og hvað með ákvæði EES-samningsins? Auglýsingar á eignum þróunarfélagsins voru engan veginn nógu góðar, sérstaklega hvað varðar skipulagsmál og ljóst er að fjöldi einstaklinga og fyrirtækja hættu við að gera tilboð í eignir vegna mjög óljósra þátta í skipulagsmálum. Herra forseti. Ég fagna allri atvinnuuppbyggingu á flugvallarsvæðinu og sérstaklega því skólastarfi sem þar er í uppbyggingu. Hitt er annað mál hvernig staðið er að sölu á ríkiseignum. Það er t.d. ljóst að fermetraverð fasteigna á flugvallarsvæðinu er um það bil helmingi lægra en annars staðar á Suðurnesjum. Þannig keypti Base ehf. 22 byggingar á fermetraverðinu 44 þús. kr. hvern fermetra. Háskólavellir keyptu 96 byggingar á fermetraverðinu 89 þús. kr. Keilir keypti tvær byggingar á fermetraverðinu 48 þús. kr. Þjóðkirkjan keypti tvær byggingar á 105 þús. kr. fermetrann. Atlantic Studios 13 byggingar á 41 þús. kr. fermetrann. Samtals er hér um að ræða 135 byggingar, 193.855 fermetra, fermetrinn að meðaltali á 81 þús. kr. Nú er búið að selja um 75–80% af eignunum á svæðinu og áætlað verð fyrir allar eignirnar er 25 milljarðar. Þar á meðal er mikið land sem hægt er að byggja á sem ekki er reiknað á háu verði að því er mér sýnist. Herra forseti. Hverjir eru svo þeir aðilar sem hafa fengið að kaupa þessar eignir á útsölu og hvernig tengjast þeir hver öðrum í gegnum pólitíkina og eignatengsl fyrirtækja sem þeir stjórna og sumir eiga? Það má spyrja og tala um þróunarfélagið sem stendur að sölunni. Þar er náttúrlega stjórnarformaður Magnús Gunnarsson og Árni Sigfússon sem tengjast Sjálfstæðisflokknum. Sigurður Valur Ásbjarnarson, formaður kjördæmisfélags sjálfstæðismanna í Suðurkjördæmi, er í varastjórn. Hverjir eiga Base ehf.? Það er Hringrás. Þar er stjórnarformaður Gunnar Jóhann Birgisson. Hverjir eiga N1? Þar er stjórnarformaður Bjarni Benediktsson, hv. alþingismaður. Síðan er ÍAV, það eru Íslenskir aðalverktakar, þjónusta. Meistarahúsið ehf. er þar líka.  Hverjir eiga Háskólavelli? Það er fasteignaþróunarfélagið Klasi hf. Það er Glitnir, fasteignafélagið Þrek ehf., fjárfestingafélagið Teigur ehf. og Sparisjóðurinn í Keflavík. Eigandi fasteignafélags Þreks eru sömu aðilar og eiga Húsanes. Þar er aftur kominn Jóhannes Ellertsson. Eigandi fasteignaþróunarfélagsins Klasa er Sigla ehf. og þar er bróðir fjármálaráðherra í fararbroddi. Tengslin við Sjálfstæðisflokkinn eru því víða. Hverjir eiga Keili? Það er Bláa lónið og Base ehf. Þeir eiga Keili ásamt Flugstoðum ohf. og þar er varaformaður hv. alþingiskona, Arnbjörg Sveinsdóttir. Síðan kemur Geysir Green Energy og þar er í stjórn Hannes Smárason ásamt fleirum og Reykjanesbær er þar hluthafi. Það er Glitnir Bank, það eru Háskólavellir, það er Háskóli Íslands, það er Hitaveita Suðurnesja, þar sem Árni Sigfússon er stjórnarformaður. Eins og sjá má eru mikil eignatengsl og pólitísk tengsl hér á ferðinni. Fyrir utan þetta eru mörg fyrirtæki önnur þar sem sömu aðilar tengjast með ýmsum hætti, t.d. Nesvellir ehf., Nesvellir íbúðir ehf. en þar eru Þrek ehf. og Klasi hf. að byggja húsnæði fyrir aldraða í Reykjanesbæ, án útboðs. Í Fasteign ehf. eru sömu aðilar í stjórn, þ.e. Árni Sigfússon, Gunnar Einarsson, Sigurður Valur Ásbjarnarson og varamaður í stjórn er Böðvar Jónsson, aðstoðarmaður fjármálaráðherra. Hitaveita Suðurnesja og Fiskmarkaður Suðurnesja tengjast þessu líka. Það má geta þess að stjórnarformaður í Hitaveitu Suðurnesja á síðastliðnum vetri, Ellert Eiríksson, seldi hlut Hitaveitu Suðurnesja í Sparisjóði í Keflavík á genginu 6,7 sama dag og Verkalýðs- og sjómannafélagið í Keflavík seldi eins bréf á genginu 8,1. Hitaveitan tapaði á þessum gjörningi 50–60 millj. kr. á þessum eina degi. Sá sem keypti - takið þið nú eftir - var Fiskmarkaður Suðurnesja þar sem sami stjórnarformaður Ellert Eiríksson er stjórnarformaður og Þorsteinn Erlingsson sem er stjórnarformaður í Sparisjóðnum, út á þann styrk, og stóreigandi í Fiskmarkaði Suðurnesja, bæjarfulltrúi í Reykjanesbæ. Það er auðvitað ljóst að kaupsamningar liggja ekki frammi fyrir okkur alþingismenn. Við fáum þá væntanlega á næstunni. En kostnaðurinn við þessa gjörninga að laga húsnæðið þarna er áætlaður 7–8 milljarðar kr.  Herra forseti. Umræðan um framgang sölu eigna á Keflavíkurflugvelli á vegum Þróunarfélags Keflavíkurflugvallar ehf. er mjög gagnleg. Enda er nauðsynlegt að alþingismenn sem eiga m.a. að ákveða tekjur og gjöld ríkissjóðs frá ári til árs fái allar staðreyndir upp á borðið. Það er mín skoðun að mun betur hefði mátt standa að málum í mörgum tilfellum og nauðsynlegt að fá á hreint hvort farið hafi verið að lögum og reglum. Þau pólitísku tengsl á milli manna sem komið hafa mest að málum og ég hef gert grein fyrir í ræðu minni, hljóta að teljast óeðlileg og sérstaka athygli vekur hlutur bæjarfulltrúa Sjálfstæðisflokksins í Reykjanesbæ og einstaklinga sem sitja í ríkisstjórn eða eru tengdir ráðherrum í ríkisstjórn Íslands.

Herra forseti. Það er engin deila um að það var mikilvægt verkefni að koma þeim eignum í not og í gagnið sem urðu eftir þegar bandaríski herinn fór af landi brott fyrir rúmu ári. Þáverandi ríkisstjórn valdi þá aðferð í anda hugmyndafræði sinnar að einkavæða málið og setja það hvað stjórn snertir í ákaflega þröngan flokkspólitískan farveg. Það var ekki búið til opinbert hlutafélag, heldur einkahlutafélag og það var sett undir stjórn trúnaðarmanna flokksins á vettvangi, bæði aðal- og varamanna. Það eru hinir mætustu menn að sjálfsögðu, og síðastur ætla ég að halla orði á Magnús Gunnarsson sem ég þekki að góðu einu. En strax koma upp þær spurningar hvort það hafi yfir höfuð verið gáfuleg ráðstöfun að bæjarstjórinn í Reykjanesbæ yrði jafnframt settur í stjórn þróunarfélagsins sem átti að ráðstafa og fara með þessar miklu eignir. Eðli málsins samkvæmt hlaut hún að þurfa að eiga mikið samstarf og samskipti við bæjarfélagið, þótt ekki nema væri af skipulagsástæðum. Sú spurning vaknar að sjálfsögðu strax og það þarf ekki að taka fram að stjórnarandstöðunni var ekki boðin eða veitt nein aðild að þessu þó að þarna stæði fyrir dyrum ráðstöfun mikilla opinberra verðmæta. Það er dapurlegt að þetta mál skuli hafa lent í farvegi sem hefur valdið deilum og skapað tortryggni. Það hljóta allir að sjá að hún er eðlileg þegar það gerist að þarna eiga aðilar í viðskiptum sem sitja öllum megin við borðið. Á mannamáli sagt gerist það ósköp einfaldlega að Sjálfstæðisflokkurinn selur sjálfum sér þessar eignir með býsna hliðstæðum hætti og annar ónefndur flokkur seldi sjálfum sér banka aðeins fyrr á þessari öld. Ég verð þó að segja að það sem af er þessarar umræðu hefur ræða Samfylkingarinnar vakið einna mesta undrun. Þar var um að ræða einn samfelldan réttlætingarsöng. Meira að segja virðist hv. þm. Árni Páll Árnason ekkert sjá sérstaklega athugavert við það út frá hæfisforsendum að menn sitji öllum megin við borðið eins og hér hefur verið rakið óhrekjanlega. Það leynir sér ekki í þessu tilviki eins og fleirum að Samfylkingin er komin í stjórn með Sjálfstæðisflokknum. Ég velti fyrir mér hvernig ræða Samfylkingarinnar hefði verið hér ef hún væri í stjórnarandstöðu og ræðumaðurinn hefði verið hv. þm. Lúðvík Bergvinsson. Ja, öðruvísi mér áður brá. Það er ákaflega óheppilegt að málið skuli hafa farið í þennan farveg, að ekki skuli hafa farið fram formlegt opinbert útboð sem væri hafið yfir vafa hvað það snertir að allir stæðu jafnt að vígi og að öllum reglum í þeim efnum væri fylgt. Auglýsing í dagblöðum er algerlega ósambærilegur hlutur við það. Það er engin leið fyrir aðra málsaðila sem höfðu áhuga á þessum eignum eða jafnvel sendu inn tilboð að sannreyna hvort þeir hefðu hlotið sanngjarna meðferð. Þarna er ekki um formlegt útboðsferli að ræða. Ekki fór fram hlutlaust og gagnsætt verðmat á þessum eignum. Auk þess má spyrja af hverju þessi áhersla hafi verið á að selja þær. Ef markmiðið var að tryggja að þetta mundi ekki valda röskun á fasteignamarkaði var þá ekki eðlilegra og meira í anda markmiða bæði laganna og samningsins við þróunarfélagið að menn færu sér hægt í þeim efnum en aðalmarkmiðið væri að koma eignunum í gagnið? Það er ekki síður en annað talað um umsjón eignanna og að leigja þær út. Þær röksemdafærslur standast ekki að bullandi undirverð sé réttlætanlegt vegna þess að menn höfðu af því áhyggjur að ekki mætti standa þannig að málum að þetta hleypti fasteignamarkaði þarna í uppnám. Það er engin réttlæting fyrir því að selja þær einkaaðilum á bullandi undirverði með ekki meiri kvöð en svo að ekki má endurselja þær í fjögur ár að vísu - en þó má veita undanþágu frá því. Þeir hinir sömu einkaaðilar geta því farið að setja þessar eignir inn á markaðinn tiltölulega fljótt fái þeir leyfi til þess frá þróunarfélaginu. Þá er málið komið í hring og aftur farið að snúast upp í andstæðu sína gagnvart því að hleypa ekki fasteignamarkaðnum í uppnám. Það er algerlega óumflýjanlegt, virðulegi forseti, að öll kurl komi til grafar í þessu máli. Það eiga allir rétt á því, 

Virðulegi forseti. Það er margt ankannalegt í þessu máli og ég hefði kosið að öll gögn hefðu legið uppi á borðinu. Það er skrýtið að í sömu andrá og verið er að ræða um breytt vinnubrögð þingsins og að auka virðingu hins háa Alþingis skuli maður standa frammi fyrir því að fá skýrslu forsætisráðherra hér hálftíma áður en maður kemur í pontu og að gögn sem hv. þingmenn hafa margbeðið um skuli ekki liggja fyrir. Ef til stóð að gæta þess að eyðileggja ekki þann markað á fasteignum sem fyrir er á Suðurnesjum held ég að menn hefðu átt að vanda sig betur. Það lá fyrir að eignirnar yrðu seldar á undirverði og þá hefðu menn átt að fara aðra leið en hér var gert. Ég held að það að stofna einkahlutafélag um söluna eða umsjón þessara fasteigna hafi verið röng ákvörðun. En það er hægt að vera vitur eftir á í þeim efnum. Ég tel að gagnrýni á söluferlið eigi að miklu leyti rétt á sér. Samkvæmt lögum átti að selja eignirnar með aðkomu Ríkiskaupa. Í ljósi þessa máls er eðlilegt að kanna hvort brestir hafi verið í útboðsferlinu, hvort útboðsskilmálar hefðu ekki þurft að vera skýrari og hvort auglýsingar á eignum hafi verið eðlilegar og nægjanlegar. Ég tel ekki nóg að auglýsa í blöðum og á heimasíðu félagsins þegar um svona stóra og mikla sölu á eignum ríkisins er að ræða. Í samningi um þróun, umsjón og ráðstöfun eigna á þróunarsvæði við Keflavíkurflugvöll er kveðið á um í grein 7.2 að verksali, þróunarfélagið, skuli „ávallt við sölu, leigu eða aðra ráðstöfun á eignum ríkisins gæta þess að mismuna ekki aðilum og skal í því skyni tryggja að umræddar eignir verði auglýstar opinberlega til sölu eða leigu og val á viðsemjendum byggist ekki á öðrum sjónarmiðum en mati á hagstæðasta tilboði“. Svo kemur fram, virðulegi forseti, í lögum um heimildir félagsins nr. 176/2006 að þróunarfélagið hafi heimildir til þess að annast í umboði ríkisins umsýslu fasteigna á svæðinu. Í athugasemdum með frumvarpinu kemur fram að félagið sjálft mun gagnvart þriðja aðila lúta sömu reglum og ríkið varðandi t.d. útboðsskyldu verkefna og gagnsæi og jafnræði í rekstri og umsýslu verkefna. Ég tel að þetta sé með öðrum orðum skýrt, fylgja hafi átt venjulegum reglum um útboð og sölu á eignum ríkisins og fela Ríkiskaupum söluna. Varðandi hæfisreglur vil ég benda á að það er undarlegt að sjálfstæðismenn skuli vera allt í kringum málið. Hv. þingmenn hafa rakið hér aðkomu sjálfstæðismanna í Reykjanesbæ og ég tel eðlilegast til að losna við þær efasemdir sem vakna og grunsemdir um óeðlilega viðskiptahætti að öll gögn komi upp á borðið. Hér ræddi áðan hv. þm. Árni Páll Árnason um hæfisreglur stjórnsýslulaga og sagði að þær ættu ekki við þegar bæjarstjóri sem væri aðili að einu félagi væri að selja eign til annars bæjarfulltrúa sem væri í öðru félagi. Það getur vel verið en svona viðskipti hljóta að vekja upp margar spurningar. Það er einfaldlega þannig að hæfisreglur stjórnsýslulaga ná  
            

Virðulegi forseti. Ég held að það sé afar mikilvægt sem fram kom í máli hv. síðasta ræðumanns að öll gögn í þessu máli verði lögð fram. Það er lykilatriði. Það er verið að selja eigur ríkisins og þá þarf allt að vera uppi á borðum. Ég hef setið síðustu tvo daga í fjárlaganefnd þar sem nokkuð vel hefur verið farið yfir þetta mál. Þar hafa m.a. verið kynntir samningar, sumt í þessum samningum hefur að vísu verið bundið trúnaði sökum hagsmuna kaupanda, en það er ekkert hægt að lesa út úr þeim að kaupendum hafi verið mismunað. Það hefur einnig komið fram á þessum fundum fjárlaganefndar að ríkisendurskoðandi hefur skoðað þessa samninga, farið vandlega yfir þá og niðurstaða hans er sú að þeir séu þannig úr garði gerðir að þeir séu bókunarhæfir, þ.e. að hægt sé að færa verðmæti þeirra inn í ríkisreikning. Það er niðurstaða ríkisendurskoðanda og á þeirri forsendu byggir meiri hluti fjárlaganefndar þá niðurstöðu sína að þetta skuli fært inn í ríkisreikning. Ríkisendurskoðandi hefur einnig sagt að eftir að hafa skoðað þetta muni hann fara í stjórnsýsluúttekt á þessu félagi og skoða hvernig aðferðafræðin hafi verið, hvort þarna hafi verið um óeðlileg tengsl að ræða og hvort á ferðinni séu hlutir sem ekki standist lög. Ég lít því svo á að málið sé í réttum farvegi. Mikilli tortryggni hefur verið sáð um þá vinnu sem unnin hefur verið, um að ekki hafi verið rétt að verki staðið. Ýmislegt í þeirri gagnrýni ber með sér að það sé full ástæða til að taka hana alvarlega. Þegar ríkisendurskoðandi velur þá leið að fara í stjórnsýsluúttekt í framhaldi af umræðunni hljótum við a.m.k. að vera á réttri leið. Það er mikilvægt að í þessari umræðu komi fram hvernig þessu máli er háttað og hvernig það er statt nákvæmlega núna. Miðað við það sem komið hefur fram held ég að ekki neitt konkret, ef ég má leyfa mér að sletta, hafi verið lagt fram um að lög og reglur hafi verið brotnar.  Ég held að vegna þeirrar miklu tortryggni sem vakin hefur verið í samfélaginu og hér á þingi sé rétt að fara þessa leið núna. Hvort það kallar síðan á frekari umræðu um málið kemur í ljós en ég held að þingið standi sína plikt hvað þetta tiltekna mál varðar.

Virðulegi forseti. Mikið vatn hefur runnið til sjávar frá því að herinn fór frá Suðurnesjum og margir bjuggust við að það yrði mikið áfall fyrir byggðarlögin á því svæði sem eðlilegt er. Það ánægjulega sem hefur gerst síðan þá er að þróunin hefur orðið með þeim hætti að íbúðarbyggingar eru í gangi um öll Suðurnes sem aldrei fyrr. Atvinnulíf stendur þar styrkum fótum þó að ekki hafi allir þeir sem áður unnu á vellinum fengið jafnvellaunaða vinnu og þeir höfðu þar. Engu að síður er blómlegt um að litast á Suðurnesjum og það kemur fram í mati manna á þeim verðmætum sem er að finna á Keflavíkurflugvelli. Áður var við því búist að þessar eignir yrðu ekki líkleg söluvara og að ekki væri þess að vænta að menn gætu fengið mikil verðmæti fyrir þær byggingar eða komið þar inn með nokkra starfsemi sem heitið gæti. Þannig var mat manna á sínum tíma, og ekki fyrir svo mjög löngu síðan. Þetta hefur breyst til hins betra sem hefur auðvitað í för með sér aðra hluti sem þarf að taka til athugunar og hafa verið nefndir í þessari umræðu. Ég held að það sé rétt að menn hafi í huga hversu mjög ástandið hefur breyst til hins betra og ég tek undir það sem kom fram hjá hv. þm. Grétari Mar Jónssyni, það er ánægjulegt að sjá hversu vel hefur gengið á svæðinu og að bjart er fram undan fyrir íbúðarbyggðina hvað varðar atvinnulíf og búsetu. Starfsemi þróunarfélagsins er umfangsmikil. Það verður auðvitað að fara vandlega yfir það mál lið fyrir lið. Í fyrsta lagi verða öll gögn málsins að liggja fyrir í opinberri umræðu. Allir kaupsamningar verða að vera uppi á borðinu. Það er ekki ásættanlegt að enn skuli gerðir kaupsamningar um ráðstöfun eigna ríkissjóðs fyrir milljarða króna ekki vera opinber gögn. Það verður vonandi innan fárra daga, a.m.k. hefur ríkisendurskoðandi upplýst fjárlaganefnd um það. Það er fagnaðarefni. Ég legg áherslu á að Alþingi getur ekki sætt sig við að menn sem fara með umboð þess til að ráðstafa eignum ríkisins geri það á þann veg að þeir haldi leyndum upplýsingum fyrir Alþingi og þjóðinni. Það er einmitt kjarni málsins í stöðu Alþingis að það eigi rétt á öllum upplýsingum þá og þegar til að koma í veg fyrir að aðilar sem sitja í stofnun eins og stjórn Þróunarfélags Keflavíkurflugvallar geti látið sér detta í hug að gera samninga um sölu á eignum ríkissjóðs með ákvæðum sem þeir vilja ekki að verði opinber. Það er algerlega óásættanlegt, virðulegi forseti. Í öðru lagi þurfa menn að vega og meta söluverð út frá þessum breyttu forsendum á mati stöðu svæðisins sem hefur áhrif á verðmat eignanna. Það er kannski viðkvæmasti hluturinn í þessu máli. Menn hafa ástæðu til að ætla að söluverð eignanna sé undir því verði sem ætla má að fengist fyrir þær á almennum markaði. Ég ætla ekki að fullyrða að svo sé því að það er ekki tímabært að draga þær ályktanir, ekki eru öll gögn komin fram og ekki allar upplýsingar sem liggja fyrir sem við þurfum að hafa til þess að móta okkur skoðun á því. En gleymum því ekki að ef um það er að ræða að menn ráðstafi vísvitandi eignum ríkissjóðs á verði sem er lægra en ætla má að hægt sé að fá erum við að gera það sama og var gert í REI-málinu og vakti reiði þjóðarinnar. Þá er verið að ráðstafa til tiltekinna einstaklinga verðmætum á verði sem er lægra en ætla má að sé sanngjarnt. Þennan þátt málsins þarf að upplýsa, það þarf að fara yfir hann allan lið fyrir lið og ríkisendurskoðandi hefur boðað að hann muni gera stjórnsýsluúttekt á þessu máli. Hann mun væntanlega taka þennan þátt málsins fyrir. Ég held að það sé rétt að bíða eftir skýrslu Ríkisendurskoðunar áður en lagt verður mat á það hvort um sé að ræða eðlileg eða óeðlileg viðskipti í þessu tilviki. Vissulega er það svo, og það eru réttmætar efasemdir sem hér hafa komið fram, að þær upplýsingar sem liggja fyrir opinberlega 

Virðulegi forseti. Það er ekki svo að upplýsingum í þessu máli hafi verið leynt eða það standi til. Þeim sem eru í forsvari fyrir Þróunarfélag Keflavíkurflugvallar er kappsmál að koma upplýsingum á framfæri en þeir verða að virða viðskiptareglur gagnvart gagnaðilum í þessu. Þó er það þannig, eins og fram kom í umræðunni, að þessir samningar hafa verið kynntir fyrir fjárlaganefnd. Ríkisendurskoðun hefur þá að sjálfsögðu undir höndum og ég geri ráð fyrir því að þessir gagnaðilar séu því ekki andvígir, ef til þeirra verður leitað, að þetta verði allt saman gert opinbert. Svo er það líka þannig, eins og hv. þm. Atli Gíslason sagði, að þetta verða opinber þinglýsingargögn þegar búið er að þinglýsa þessum skjölum og þegar er búið að þinglýsa hluta þeirra. Aðdróttanir um að þetta sé eitthvað óeðlilegt eða aðfinnsluvert eru rangar. Það er rangt hjá hv. þm. Atla Gíslasyni að hann geti sem þingmaður snúið sér að hvaða opinberum aðila sem er og heimtað upplýsingar út á það að hann sé þingmaður. Það er ákveðið ferli í gangi hvað það varðar. Þingið á sinn rétt en einstakir þingmenn geta ekki gengið inn í hvaða opinbera stofnun sem er og krafist upplýsinga, eins og hann veit náttúrlega sem reyndur lögmaður. Hvað varðar vanhæfi einstakra manna í þessu máli er sjálfsagt að fara yfir það, en ég segi að maður sem er tilnefndur af sveitarfélögunum til að sitja í stjórn þróunarfélagsins, er jafnframt bæjarstjórinn á svæðinu, en situr jafnframt sem slíkur í stjórn félagsins sem þarna á hlut að máli, þ.e. Keilis, er ekki þar með vanhæfur þótt hann gegni störfum sínum á tvenns konar vettvangi. Mér er ekki kunnugt um að Árni Sigfússon, bæjarstjóri í Reykjanesbæ, hafi nokkurra einustu persónulegra hagsmuna að gæta í þessu máli. Talið um kóngulóarvefinn og upptalningin hjá hv. þm. Grétari Mar Jónssyni er fyrir neðan allar hellur og hið sama er að segja um aðdróttanir hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar sem sagði að Sjálfstæðisflokkurinn væri að selja sjálfum sér. Í gær var verið að ganga frá samningi við þjóðkirkjuna. Er hún Sjálfstæðisflokkurinn? Er netþjónabúið Verne Sjálfstæðisflokkurinn? Er kvikmyndaverið sem þarna kemur Sjálfstæðisflokkurinn? Eða Keilir og Háskólavellir, háskólastarfsemin þarna? Þetta er ómerkilegur málflutningur, hv. þingmaður. 
             Það er ekki hv. þingmanni sæmandi sem hafði í fyrra í umræðum um þetta mál það helsta áhyggjuefni að þróunarfélagið fengi ekki nægilegt tannfé eins og hann orðaði það, það fengi ekki nógu mikla peninga úr að spila til að geta sinnt til að mynda hreinsun á verkefnum. Nú er búið að tryggja það allt saman eins og ég sagði áðan. Nú hefur þetta félag með þeim skjótu ráðstöfunum sem það hefur gripið til aflað sér fjármuna til að geta ráðist í alla þessa hluti alveg eins og eðlilegt er, ætlast verður til og alltaf var meiningin. Hv. þm. Bjarni Harðarson þarf að kynna sér betur reglurnar um færslur í ríkisreikningi og fjáraukalög. Miðað við málflutning hans hér botnar hann hvorki upp né niður í því hvernig á þessum færslum stendur. Það eru ástæður fyrir því að ríkisendurskoðandi telur að það eigi að færa þetta í fjáraukalög ársins í ár og í fjárlög næsta árs. Það er ekki einhver tilviljun eða eitthvað sem kemur af himni ofan. Það er vegna þess að ríkið er eigandi þessara eigna - en ekki félagið. Félagið annast umsýslu þeirra eins og nánar er skilgreint í þjónustusamningnum og í lögunum en eignirnar eru áfram eignir ríkisins og þess vegna ber að færa söluandvirði þeirra og hagnaðinn af þeirri sölu til tekna í ríkissjóði. Og það mun auðvitað koma okkur öllum til góða þegar fram í sækir og við getum farið að ráðstafa þessu til annarra þarfa umfram það sem félagið sjálft þarf til þess að ganga frá svæðinu og gera það upp. Auðvitað var mikilvægt að reyna að selja þessar eignir í stað þess að vera með þær áfram í rekstri á vegum félagsins vegna þess að eigninni fylgir mikill kostnaður. Það er mjög dýrt að halda þessum eignum gangandi. Það kostar nokkuð hundruð milljónir bara að hita þetta húsnæði allt og halda þarna uppi öryggisgæslu, borga fyrir rafmagnið sem í þetta fer o.s.frv. Því fyrr sem sá kostnaður leggst á herðar annarra en opinbers aðila, ríkisins, því betra. Allt hnígur að sömu niðurstöðu, þróunarfélagið og stjórn þess hefur staðið sig afar vel í þessu verkefni. Það eru engin leyndarmál hér. Það er ekkert að fela í þessu máli. Það mun verða upplýst í þeirri stjórnsýsluúttekt spái ég sem ríkisendurskoðandi hefur boðað og þá geta menn snúið sér að öðrum verkefnum en að níða skóinn af því fólki sem kemur nálægt þessu máli.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir framhaldsnefndaráliti frá meiri hluta fjárlaganefndar. Rétt er að rifja upp nokkur atriði áður en ég kem að því hvernig málinu, frumvarpi til fjáraukalaga sem hæstv. fjármálaráðherra gerði grein fyrir hér, hefur undið fram frá því að það var fyrst kynnt í byrjun októbermánaðar. Þá kom umrætt fjáraukalagafrumvarp til meðhöndlunar í fjárlaganefnd. Nefndin leitaði fjölmargra skýringa hjá fjármálaráðuneytinu og fagráðuneytum varðandi beiðnir um aukafjárheimildir. Á þeim tíma var enn fremur óskað eftir áliti frá Ríkisendurskoðun. Þegar við tókum fjáraukalagafrumvarpið til meðhöndlunar fyrir viku síðan gerði meiri hluti nefndarinnar 54 breytingartillögur við frumvarpið sem samtals námu 4,9 milljörðum til hækkunar og voru þar einstaka tillögur skýrðar í umræddu nefndaráliti. Þess var einnig getið að endurskoðuð tekjuáætlun gerði ráð fyrir því að tekjur mundu aukast um 8,2 milljarða en jafnframt var lagt upp með að gerðar yrðu tvær breytingartillögur við 4. gr. frumvarpsins eða 6. gr. fjárlaga 2007. Meiri hluti fjárlaganefndar lýsti því yfir að milli 2. og 3. umr. þyrfti að skoða framhaldsskóla almennt, rekstrarkostnað sýslumannsembætta, heilbrigðisstofnanir og hjúkrunarheimili og gera tillögu um skiptingu fjárheimilda á einstaka stofnanir. Enn fremur mundi nefndin skoða á milli umræðna málefni er varða eignir á fyrrum varnarsvæði við Keflavíkurflugvöll enda hafði komið beiðni frá fjármálaráðuneytinu um að tekjufæra sölu á eignum á Keflavíkurflugvelli auk ákveðinna gjaldfærslna sem tengjast Þróunarfélagi Keflavíkurflugvallar. Ég vil í því sambandi vísa til umræðu sem var í morgun og mun þar af leiðandi ekki fara efnislega inn í þann hluta nefndarálitsins að öðru leyti en því sem ég tel ástæðu til. Undir nefndarálitið skrifuðu á sínum tíma hv. þingmenn auk mín, varaformaður fjárlaganefndar Kristján Þór Júlíusson, Ásta Möller, Steinunn Valdís Óskarsdóttir, Ármann Kr. Ólafsson, Björk Guðjónsdóttir og Bjarni Harðarson með fyrirvara. Þegar þeim þætti var lokið og umrædd tillaga hafði farið til afgreiðslu og atkvæðagreiðslu á þinginu, fór frumvarpið aftur til afgreiðslu í fjárlaganefnd. Nefndin hefur sent frá sér framhaldsnefndarálit frá meiri hluta nefndarinnar og þar segir, með leyfi forseta: „Nefndin hefur haft frumvarpið til athugunar eftir 2. umræðu og í því skyni leitað skýringa hjá fjármálaráðuneyti, stofnunum og Ríkisendurskoðun varðandi beiðnir um auknar fjárheimildir. Meiri hluti nefndarinnar gerir breytingartillögu við sundurliðun 1 vegna sölu eigna á fyrrum varnarsvæði við Keflavíkurflugvöll sem nemur 15,7 milljörðum kr. til hækkunar á tekjum.“ Og ég held áfram, virðulegi forseti. „Ríkisendurskoðandi hefur staðfest við nefndina að umræddar tekjur byggist á yfirferð embættisins á sölusamningum og að þeir séu að mati embættisins tryggir. Þá gerir nefndin breytingartillögur við sundurliðun 2 sem nema alls 1.356,9 millj. kr. til hækkunar gjalda. Þar vegur þyngst kostnaður í tengslum við sölu eigna á fyrrum varnarsvæði við Keflavíkurflugvöll, alls að fjárhæð 1.170 millj. kr. Breytingartillögum þessum fylgja þrjú yfirlit til sundurliðunar á fjárheimildum sem voru til skoðunar á milli umræðna. Eftir 2. umræðu var skipað í þrjá starfshópa til að vinna að þeirri sundurliðun og leituðu hóparnir til fjölmargra aðila. Í hópi sem vann að skiptingu fjárheimildar til framhaldsskóla voru Illugi Gunnarsson, Guðbjartur Hannesson og Guðjón A. Kristjánsson, í hópi sem vann að skiptingu fjárheimildar til sýslumannsembætta voru Ármann Kr. Ólafsson, Steinunn Valdís Óskarsdóttir og Bjarni Harðarson og í hópi sem vann að skiptingu fjárheimildar til öldrunar- og heilbrigðisstofnana voru Ásta Möller, Guðbjartur Hannesson og Jón Bjarnason.“ Ég vil nota tækifærið sem formaður fjárlaganefndar og þakka nefndum hv. þingmönnum sem allir eiga sæti í fjárlaganefnd fyrir góð störf í starfshópunum og byggir framhaldsnefndarálit meiri hluta fjárlaganefndar á umræddum niðurstöðum um skiptingu á óskiptum fjárheimildum  Ég hef einnig lýst því yfir að vissulega geta verið ólíkar skoðanir um fjárheimildir sem hvort sem þær koma til afgreiðslu í fjáraukalögum eða fjárlögum. Á hinn bóginn ítreka ég að hv. þingmenn stjórnarmeirihluta og stjórnarandstöðu lögðu sig fram um það að fara yfir umrædd yfirlit og lögðu metnað sinn í að skipta fé með réttmætum hætti þrátt fyrir ólíkar skoðanir til hugsanlega fjárheimildanna. Virðulegi forseti. Ég ætla að gera grein fyrir helstu skýringum við einstaka breytingartillögur. Gerð er tillaga um 27,8 millj. kr. aukafjárveitingu til háskólans á Bifröst til að mæta uppsöfnuðum rekstrarhalla og styrkja núverandi rekstrargrunn. Þá er gerð tillaga um 5 millj. kr. aukaframlag til viðbótar við umræddar 300 millj. kr. sem voru óskiptar í frumvarpinu eftir 2. umr. fyrir framhaldsskóla almennt til að mæta sjónarmiðum sem fram komu í umræddum starfshópi. Sundurliðun umræddra fjárheimilda er sýnd í sérstökum yfirlitum, þ.e. hvað hver og einn framhaldsskóli fær og er gerð tillaga um í álitinu og tillögu meiri hlutans. Einnig er lagt til að fjárheimild til heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytis verði aukin um 70 millj. kr. og gerð er tillaga um að ráðstafa 271 millj. kr. af ónotuðum fjárheimildum til öldrunarstofnana til að koma til móts við rekstrarhalla þeirra til ársloka 2007. Jafnframt er gerð tillaga um óskipt framlag til minni öldrunarstofnana og af framangreindri 271 millj. kr. fjárheimild er lagt til að 23,8 millj. renni til sjö stofnana sem tilgreindar eru í nefndarálitinu. Það sem eftir stendur, 247,2 millj. kr., verði skipt milli stofnana sem eru sundurliðaðar í umræddu nefndaráliti. Gerð er tillaga um 60 millj. kr. aukafjárveitingu til stofnunarinnar Reykjalundar í Mosfellsbæ vegna uppsafnaðs halla og styrkingar á rekstrargrunni. Jafnframt er gerð tillaga um 10 millj. kr. hækkun á liðnum Heilbrigðisstofnanir almennt sem kemur þá til viðbótar við þær 250 millj. kr. sem lagðar voru út í 2. umr. en skiptingin á fjárhæðinni varðandi heilbrigðisstofnanir, 260 millj. kr., er sýnd í sérstökum yfirlitum merkt Yfirlit 3 í breytingartillögu meiri hlutans. Að lokum vil ég koma að viðbótarheimildum við samgönguráðuneyti, iðnaðarráðuneyti og fjármálaráðuneyti. Lagt er til að fjárheimild samgönguráðuneytisins verði aukin um 21,9 millj. kr. Þar er gerð tillaga um 17,1 millj. kr. aukið framlag til handa Flugmálastjórn Íslands vegna aukins kostnaðar við leiguhúsnæði en húsnæðismál stofnunarinnar voru leyst upp með því að gera viðbótarleigusamning við leigusala sem gilti frá 1. apríl 2007. Jafnframt er gerð tillaga um 12 millj. kr. framlag vegna kostnaðar við eftirlit með flugvernd á alþjóðaflugvöllum. Þá er lögð til fjárheimild til iðnaðarráðuneytisins um 55 millj. en það er aukafjárveiting til stofnkostnaðar hitaveitna samanber reglugerð 284 nr. 2005 sem byggist á heimild í lögum um niðurgreiðslu til húshitunar, lögum nr. 78/2002. Að lokum vil ég gera grein fyrir umræddri fjárheimild til fjármálaráðuneytisins um 1.170 millj. kr. en gert er ráð fyrir að þar sé um að ræða kostnað í tengslum við sölu eigna á fyrrum varnarsvæði við Keflavíkurflugvöll. Ég ítreka það sem ég sagði í upphafi, virðulegi forseti, að við í fjárlaganefnd höfum farið yfir gögnin sem okkur hafa borist og einnig höfum við fengið álit frá efnahags- og skattanefnd. Í ljósi þeirra funda sem við höfum átt við Ríkisendurskoðanda, auk þeirra svara sem fjármálaráðuneytið hefur sent nefndinni, teljum við að ljóst sé að um 1.170 millj. kr. kostnað sé að ræða á árinu 2007. Þar eru aðallega útgjöld í tengslum við lagfæringar og breytingar á fasteignum til að koma þeim í söluhæfara ástand og hins vegar er vísað til þess að áætlað verðmæti seldra eigna á árinu nemi 15,7 milljörðum kr. eins og gert er ráð fyrir í breytingu á tekjuhlið frumvarpsins. Ég geri ekki frekar grein fyrir umræddum skiptingum en með fylgir framhaldsálit meiri hluta efnahags- og skattanefndar. Umræddar tillögur eru einnig sundurliðaðar með tilvísun til þess sem ég sagði í ræðu minni. Meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt með þeim breytingum sem skýrðar hafa verið hér að framan í álitinu og gerð tillaga um í sérstökum þingskjölum. Undir nefndarálitið skrifa hv. þingmenn auk mín, Kristján Þór Júlíusson, Ásta Möller, Birgir Ármannsson, Lúðvík Bergvinsson, Guðbjartur Hannesson, Sigurður Kári Kristjánsson og Árni Johnsen. Ég þakka fjárlaganefndinni allri fyrir góð störf á umliðnum dögum og vikum. Við höfum lokið við að koma álitum og tillögum okkar út úr nefndinni vegna 3. umr. fjáraukalaga og ég veit að minni hluti fjárlaganefndar mun gera grein fyrir tillögum sínum á eftir. Ég þakka minni hlutanum fyrir góð störf, jafnt sem meiri hluta, því að vissulega kom hann að efni tillagna okkar og tók undir ákveðin atriði þrátt fyrir að leiðir hafi stundum skilið í nefndarálitum. Um leið þakka ég starfsfólki nefndasviðs, þá sérstaklega fjárlaganefndarskrifstofu, fyrir góð störf og aðstoð við okkur í fjárlaganefndinni.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti minni hluta fjárlaganefndar við 3. umr. fjáraukalaga fyrir árið 2007. Þeir sem standa að þessu nefndaráliti ásamt mér eru hv. þingmenn Bjarni Harðarson, fulltrúi Framsóknarflokksins í fjárlaganefnd, og Kristinn H. Gunnarsson, sem situr í fjárlaganefnd fyrir hönd Frjálslynda flokksins í fjarveru hv. þm. Guðjóns Arnar Kristjánssonar sem á þar fasta setu fyrir hönd síns flokks. Formaður fjárlaganefndar, hv. þm. Gunnar Svavarsson, hefur mælt fyrir áliti meiri hlutans og ég vil taka það fram, eins og hv. þingmaður rakti hér, að mörg af þeim verkefnum sem unnið er að og unnin eru í fjárlaganefnd eru unnin í góðu samstarfi, kallað er eftir upplýsingum og mat lagt á upplýsingar og gögn sem berast og reynt er að vinna verkið þannig í heild á sem gleggstan og ábyggilegastan hátt. Ég vil hvað þá hlið áhrærir í störfum nefndarinnar þakka fyrir gott samstarf innan hennar, milli nefndarmanna og milli stjórnarliða og stjórnarandstöðu. Í sjálfu sér eru fjárlögin það verkefni þingsins sem allir koma að og reyna að gera það á sem ábyrgastan hátt en að sjálfsögðu skilja leiðir í veigamiklum atriðum. Fjárlögin eru hið pólitíska plagg, þau eru hin pólitíska yfirlýsing ríkisstjórnar á hverjum tíma og því er eðlilegt að þar séu ólíkar leiðir í áherslum og stefnumörkun. Um fjáraukalagafrumvarpið gildir hins vegar annað. Fjáraukalög eru fyrst og fremst til þess að taka á atriðum innan fjárlagaársins sem samþykkt fjárlög hafa ekki náð að taka utan um. Um fjáraukalög og heimildir til fjáraukalaga gilda mjög ströng og ákveðin ákvæði í lögum um fjárreiður ríkisins. Hér hefur ítrekað verið vakin athygli á því, bæði í umræðu um fjárlög og fjáraukalög í haust og einnig á fyrri þingum, hve framkvæmdarvaldið hefur í rauninni farið frjálslega og óábyggilega á ýmsan hátt með fjárlagavaldið, tekið sér heimildir til að samþykkja eða greiða útgjöld, skuldbindingar sem Alþingi hefur ekki samþykkt. Margar af þeim skuldbindingum sem framkvæmdarvaldið hefur gert á eigin spýtur er nú verið að taka inn í fjáraukalögin í heild sinni. Þessi vinnubrögð hef ég gagnrýnt mjög harðlega og tel að eitt brýnasta málið á þingi sé að breyta lögum um fjárreiður ríkisins með þeim hætti að skýrt sé tekið fyrir það að framkvæmdarvaldið, ráðherrarnir, taki sér ráðherraræði, taki sér þingræðið og ákveði gjöld og upphæðir, greiðslur og skuldbindingar án atbeina þingsins. Þá eigi að afgreiða fjáraukalög á Alþingi í raun svo oft sem þurfa þykir ef ný verkefni koma inn sem fjárlögin hafa ekki náð að taka utan um, ellegar að það sé skylda að fjáraukalög komi að vori og taki þá á þeim lagabreytingum og verkefnum sem þingið kann að hafa samþykkt og hafa í sér skuldbindandi ákvarðanir, útgjöld eða tekjuöflun sem fjárlög gerðu ekki ráð fyrir þegar þau voru samþykkt. Ég hef flutt um þetta frumvarp á undanförnum árum en því miður hefur Alþingi ekki orðið við því og við búum við sömu vinnubrögðin áfram og stöndum frammi fyrir eins konar ráðherrafjárlögum þegar við fjöllum um fjáraukalögin í heild sinni. Það er skýrt kveðið á um að ekkert gjald megi greiða úr ríkissjóði án heimildar Alþingis. Þó er ein undantekning, sem er í 33. gr. fjárreiðulaganna, en þar er alveg skýrt kveðið á um vinnulag og hvernig þetta skuli gert. Þar er einungis veitt sú undanþága að verði náttúruhamfarir eða mjög óvænt og skyndileg útgjöld, kjarasamningar eða slíkar skuldbindingar, sem heimila ríkisstjórn að samþykkja útgjöld án atbeina Alþingis þá beri ríkisstjórninni skylda til að koma með það strax, bæði til fjárlaganefndar og inn á Alþingi til umfjöllunar og samþykktar. Aðrar heimildir eru ekki fyrir hendi og allar aðrar heimildir á að bera fram á Alþingi á hverjum tíma eftir því sem þörf krefur. Það er ekki svo að margar þeirra upphæða, skuldbindinga sem ríkisstjórnin, ráðherrarnir eru að samþykkja upp á sitt eindæmi eða með samþykki ríkisstjórnarinnar séu ekki góð og gild mál en þingið á að staðfesta og samþykkja þær aðgerðir fyrir fram, ekki eftir á eins og við erum að gera hér. Frú forseti. Ég minnist þess að á fyrri árum, í sameiginlegri stjórnarandstöðu Vinstri grænna og Samfylkingar, héldu einmitt fulltrúar Samfylkingarinnar mjög ákveðnar ræður í þessum efnum og fordæmdu ráðherravaldið, ráðherraræðið, ráðherrafjárlögin, og að fara á svig við fjárreiðulögin. Þó að ég reyndi að flytja mál mitt af miklu kappi á þeim tíma þá beittu þingmenn Samfylkingarinnar, bæði í hv. fjárlaganefnd og á Alþingi, sér enn harðar í að gagnrýna þessi vinnubrögð, ráðherraræðið. Nú fjöllum við um ný fjáraukalög sem ná yfir allt árið 2007, ekki bara hálft árið, hjá nýjum ríkisstjórnarmeirihluta - Framsókn fór út úr ríkisstjórninni um mánaðamótin maí/júní, á miðju ári, og Samfylkingin kom inn í ríkisstjórnina í byrjun júní, hefur verið í ríkisstjórn í hálft ár - og við horfum upp á nákvæmlega sömu vinnubrögðin við afgreiðslu fjáraukalaga. Hér er áfram sullað inn ákvörðunum sem ráðherrar Samfylkingarinnar hafa tekið í ráðuneytum sínum alveg eins og ráðherrar Sjálfstæðisflokksins gerðu í sínum ráðuneytum og ráðherrar Framsóknarflokksins gerðu meðan þeir voru í ríkisstjórn, og meiri hlutinn hefur engu breytt þar um. Enginn mælir þessum vinnubrögðum bót, er það, hvort sem hann er ráðherra hjá Framsóknarflokki, Sjálfstæðisflokki eða Samfylkingu? Það sem ég er aðallega að höfða til hér er að ég hefði viljað sjá þessa breytingu nú en segja ekki eins og hv. þm. Gunnar Svavarsson, formaður nefndarinnar: Við reynum að gera það næst. Ég virði þau orð og vonast til að svo verði en ég hefði viljað sjá það núna strax að tekið hefði verið á þessu máli af meira afli og meiri þunga en hér sér stað. Læt ég útrætt um það, frú forseti, en minni á að ekki hefur orðið nein breyting í sjálfu sér, eðlisbreyting á vinnubrögðum varðandi fjáraukalagagerðina frá því sem verið hefur fyrri ár, því miður. Snúum þá aðeins að þessu máli í heild sinni. Það er alveg hárrétt sem hv. þm. Gunnar Svavarsson mælti hér fyrir um að nefndin vann að skiptingu á ákveðnu fjármagni sem sett var inn í ákveðna liði, bæði á lið menntamálaráðuneytis vegna framhaldsskóla, og lið heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytis vegna öldrunarstofnana og heilbrigðisstofnana og skipaðir voru þeir starfshópar sem hv. þingmaður minnist á til að skipta þeim fyrir fram gefnu peningum sem voru. Ég sagði strax í upphafi að þessir peningar væru of litlir, þetta væru of lágar upphæðir til þess að þær næðu utan um þau verkefni sem þarna stóðu út af. Því miður vildi meiri hlutinn ekki fallast á að verja meiri fjármagni til þessara verkefna en raun varð á. Við fulltrúar minni hlutans flytjum því breytingartillögur sem dreift verður hér á eftir sem lúta einmitt að því að styrkja fjárhag þessara stofnana, heilbrigðisstofnana, elli- og hjúkrunarheimila í landinu, til viðbótar því sem hv. þingmaður gerði grein fyrir. Ég vil minna á, og því verða nánar gerð skil seinna í umræðunni, ég vil minna á heilsugæsluna í Reykjavík. Heilsugæsluna á höfuðborgarsvæðinu skortir verulega fjármagn og á henni er mikill halli sem torveldar starfsemi og þjónustu hennar. Fulltrúar heilsugæslunnar komu á fund nefnda þingsins til að gera grein fyrir því og mér finnst fullkomlega óábyrgt að ekki sé tekið á þeim halla sem þar er. Þess vegna flytjum við tillögur um að varið verði fjárhæð upp á 400 millj. kr. til að taka á þeim halla sem nú er. Sömuleiðis er gríðarlegur vandi á elli- og hjúkrunarheimilum landsins, bæði á höfuðborgarsvæðinu og út um land, þó að nokkurt fjármagn hafi verið veitt til þessara heimila til að rétta af hallann. Við vitum hvernig staðan hefur verið á undanförnum missirum. Það hefur verið mikil samkeppni um starfsfólk, allt of lág laun, stofnanirnar hafa orðið að greiða mikla yfirvinnu en þjónustan verið í fjársvelti og eðlilegur og nauðsynlegur rekstrarkostnaður ekki viðurkenndur. Ég tel mjög óábyrgt að taka ekki á starfsemi þessara stofnana. Ég er með bréf frá Samtökum fyrirtækja í heilbrigðisþjónustu þar sem rakinn er halli þeirra stofnana sem eru undir þeim samtökum, þar eru m.a. Ás, Dalbær, Droplaugarstaðir, Eir, Fellsendi, Garðvangur, Grund, Hjallatún, Hlíðarvangur, Holtsbúð, Hrafnista, Hulduhlíð, Hvammur, Höfði, Kumbaravogur, Lundi, SÁÁ, Seljahlíð, Sjálfsbjargarheimilið Skjól, Skógarbær, Sóltún, Sunnuhlíð, Víðines, Vífilsstaðir, Öldrunarstofnun Akureyrarbæjar. Hér segir, með leyfi forseta: „Stjórn Samtaka fyrirtækja í heilbrigðisþjónustu hefur tekið saman upplýsingar um rekstrarhalla öldrunarheimilanna frá 2002 til 2007. Uppsafnaður rekstrarhalli 20 stofnana þessa árs eru rúmlega 2,5 milljarðar kr. Er þá ekki tekinn með halli áranna fyrir árið 2002 en það eru verulegar upphæðir. Í töflunni hér að neðan er rakinn rekstrarhallinn sundurliðaður á hvert ár samkvæmt niðurstöðu rekstrarreiknings eins og hann birtist í ársreikningi stofnana ár hvert.“ Það er síðan rakið upp á 2,5 milljarða kr. samtals hjá þessum stofnunum. Enn segir, með leyfi forseta: „Daggjöld öldrunarheimila hafa verið of lág og a.m.k. þrisvar á undanförnum sex árum hefur verið veitt fé á fjáraukalögum til að leiðrétta fjárhag heimilanna. Sú leiðrétting hefur reyndar ekki gert upp rekstrarhalla heimilanna að fullu og hafa heimilin því þurft að velta honum á undan sér, sum í mörg ár. Við rekstrarvanda undanfarinna ára og of lág daggjöld bætast síðan erfiðleikar við mannahaldið síðustu missiri og hefur launakostnaður af þeim sökum aukist meira en áætlanir gerðu ráð fyrir.“ Þetta eru aðeins þessi hjúkrunarheimili en síðan höfum við líka elli- og hjúkrunarheimili úti á landsbyggðinni sem mörg eru rekin á ábyrgð sveitarfélaganna. Þar er líka halli, mikill uppsafnaður halli og rekstrarvandi. Við sem erum í fjárlaganefnd þekkjum mörg dæmi um verulegan uppsafnaðan halla og fjárhagsvanda á elli- og hjúkrunarheimilum. Mér finnst ábyrgðarlaust að taka ekki á þeim málum. Við fulltrúar í minni hlutanum leggjum því til að fjármagni verði varið upp í halla þessara stofnana til að mæta honum að hluta. Svo eru það sjálfar heilbrigðisstofnanirnar á landsbyggðinni. Ég nefni t.d. Heilbrigðisstofnun Austurlands, Heilbrigðisstofnun Þingeyinga og fleiri heilbrigðisstofnanir. Þótt að einhverju leyti hafi verið komið til móts við uppsafnaðan halla hjá þessum stofnunum sitja þær samt uppi með gríðarlegan halla. Hvernig eiga stofnanirnar sem slíkar að greiða upp slíkan halla og horfa svo jafnvel fram á það að fjárveitingar næsta árs standi ekki undir rekstri sem þar kemur? Þegar á heildina er litið, frú forseti, sýnist mér að í heilbrigðisþjónustunni, heilsugæslunni og á öldrunar- og hjúkrunarheimilunum, þrátt fyrir nokkra viðleitni af hálfu fjárlaganefndar til að koma til móts við halla ýmissa þeirra, sé gríðarlegt gap sem beri að taka á. Tillögur okkar lúta að því. Ég vil því næst, frú forseti, ræða aðeins um svokallaðar mótvægisaðgerðir, sem ríkisstjórnin hafði boðað, og koma inn í fjáraukalagafrumvarpið og eiga þá að koma til framkvæmda á þessu ári. Nú er þetta ár að verða liðið, ég hef ítrekað kallað eftir skiptingu á þeim fjármunum sem þar eru. Tökum dæmi: Verja á fjármagni til framkvæmda við fasteignir ríkisins á svæðum þar sem aflasamdráttur leiðir til fækkunar starfa. Hér eru tilgreindar 333 milljónir sem eiga að notast á árinu 2007, sem er að verða liðið. Ég hef beðið um skiptingu á þessu fé því að það skiptir hvert byggðarlag máli hvert sú upphæð fer. Ég kalla enn eftir þeirri skiptingu, hún hefur ekki komið fram og er þó árið að verða liðið og samkvæmt lögum og fjáraukalögum á að ráðstafa þessu fé á þessu ári enda væri ekki annars verið að flytja um það tillögu.  Einnig er hér líka tillaga að skiptingu um átak - því að þetta er árið 2007, athugið það. Mér sýnist að hv. þingmenn, sem grípa hér fram í, átti sig ekki á því að árið 2007 er að verða liðið.  Þarna eru fleiri liðir eins og Atvinnuleysistryggingasjóður og einnig líka styrkur, framlag upp á 250 millj. kr., til sveitarfélaga sem verða fyrir tekjumissi vegna samdráttar í aflamarki þorsks og á að koma til framkvæmda á þessu ári. Ég vil sjá þá tillögu að skiptingu. Svona er þetta enn, frú forseti. Þegar síðan litið er á málin í heild verð ég að segja að oft og tíðum hefur gengið erfiðlega að ná tilhlýðandi upplýsingum frá framkvæmdarvaldinu um stöðu einstakra stofnana og viðfangsefna. Ég tel það eitt af brýnustu verkefnum fjárlaganefndar að finna leið til að tryggja meiri skilvirkni í boðleiðum og upplýsingagjöf á milli Alþingis og ráðuneyta. Það veldur mér vonbrigðum að færa eigi margar af þeim stofnunum sem nú á að fara að færa á milli ráðuneyta með uppsafnaðan halla á bakinu. Ég nefni Landbúnaðarháskólann, ég nefni Hólaskóla, ég nefni fleiri stofnanir á vegum landbúnaðarráðuneytisins sem verið er að skipta upp og tvístra og bera með sér halla. Ég tel það ekki góð vinnubrögð. Þetta eru A-hluta stofnanir og eiga ekki að fara með uppsafnaðan halla frá fyrri árum og ég tala nú ekki um, ef af verður, þegar þær fara inn í ný ráðuneyti. Það væri þá vert að þær fengju að byrja þar á sléttum grunni. Fleiri atriði mætti gagnrýna, hvaða stofnanir eru valdar til þess að fá uppsafnaðan halla sléttaðan og hverjar ekki og með hvaða hætti þær eru síðan sendar ráðuneytum. Við 2. umr. fjáraukalaga lögðum við fram breytingartillögur sem lutu annars vegar að svokallaðri Grímseyjarferju. Þar lögðum við í minni hlutanum, fulltrúar VG, Frjálslynda flokksins og Framsóknarflokksins, til að komið yrði með fjármagn beint til að mæta kostnaðinum við Grímseyjarferju upp á 487 millj. kr. frekar en að vera að taka það sem millifærslur innan Vegagerðarinnar. Það er áfram skoðun tillögumanna að þannig eigi að gera það en í ljósi þess að í sjálfu sér er búið að afgreiða málið við 2. umr. munum við kalla tillöguna til baka en höldum því áfram til haga að þetta hefði verið hin rétta málsmeðferð. Við fluttum einnig breytingartillögu um að fella brott úr fjáraukalögum heimild til þess fyrir ríkissjóð að selja hlut ríkisins í Hitaveitu Akraness og Borgarfjarðar og þar með Deildartunguhver, fyrir því er heimild í fjáraukalögum. Við erum algjörlega andvíg því að ríkið selji hlut sinn í Deildartunguhver og Hitaveitu Akraness og Borgarfjarðar. Við erum minnugir þess hvernig ríkið fór að því að selja 15% hlut sinn í Hitaveitu Suðurnesja, það hleypti af stað máli sem ekki sér fyrir endann á. Ég tel reyndar að það hafi verið á svig við lög, að selja það eins og gert var, og að ríkisstjórnin hafi þar verið að beita heimildargrein með óeðlilegum hætti. Í trausti þess að ríkisstjórnin muni ekki nýta sér heimildina á þessu ári - við flytjum þessa tillögu við fjárlagagerðina næsta ár, heimildin er þar inni líka - munum við ekki óska eftir atkvæðagreiðslu um þessa breytingartillögu nú. Frú forseti. Það mál sem þá stendur eftir og ég ætla að fjalla um tengist rekstri fyrrum varnarsvæðanna á Keflavíkurflugvelli en það hefur verið hér til umtals í morgun. Hér er verið að tekjufæra - í greinargerð segir, með leyfir forseta: „Áætlað verðmæti seldra eigna á þessu ári nemi um 15,7 milljörðum kr. og alls er áætlað að heildarsöluverðið geti orðið 18 milljarðar kr.“ - Einnig er tilgreint að gjaldfært - og kostnaður er færður upp á 1.170 millj. kr. Ég harma að framkvæmdarvaldið, hvort sem fjármálaráðherra eða forsætisráðherra ber ábyrgð á því, - þegar ég innti hæstv. fjármálaráðherra eftir gögnum í gær sagði hann að forsætisráðherra ætti að skila þeim. Ég harma að þau gögn hafi ekki verið afhent sem nauðsynleg eru til að fjárlaganefnd geti unnið vinnu sína með eðlilegum, skilvirkum og ábyrgum hætti. Þarna er verið að biðja um að milli 15 og 16 milljarðar kr. verði tekjufærðir. Ekki liggur þó fyrir með óyggjandi hætti að farið hafi verið að lögum og reglum um útboð og sölu þessara eigna og meira að segja dreg ég það mjög alvarlega í efa. Það var því mikilvægt að öll gögn - ég krafðist þess að fá öll gögn, fá kaupsamninga, fá alla samninga sem lutu að kaupum á verki, þjónustu upp á þennan 1,1 milljarð kr. en þeir samningar hafa ekki komið. Við fengum jú í morgun að sjá á fundi fjárlaganefndar fyrir mikla náð og miskunn virtist vera, fyrir milligöngu ríkisendurskoðanda, afrit eða óstaðfest uppkast að samningum um kaup og sölu þessara eigna. Já, ég segi það vegna þess að samningarnir voru óundirritaðir.  Ég vil líka draga í efa að málið hafi farið í réttan feril, beiðni fór til fjármálaráðherra, um að skila þessum gögnum og samningum, síðan er haft samband við þróunarfélagið og síðan verður ríkisendurskoðandi einhvers konar milligönguaðili í þessu máli. Þegar horft er til þess að ríkisendurskoðandi er bæði endurskoðandi reikninga hjá einkahlutafélaginu Þróunarfélagi Keflavíkur ehf. - eða hvað þetta nú heitir, ég kann aldrei þessi útlensku nöfn á þessu öllu - og á einnig að fylgja eftir stjórnsýsluendurskoðun, þá hlýtur að verða að vanda mjög til með hvaða hætti hver og einn kemur að þessum þætti málsins. Mín krafa er óbreytt. Ég krefst þess að fjármálaráðherra, þess vegna forsætisráðherra ef þetta heyrir undir hann, skili þessum gögnum öllum tafarlaust. Þetta eru opinber gögn, sýslað er með opinberar eigur samkvæmt opinberum reglum og á að afhenda að mínu viti refjalaust. Ég ætla ekki að vitna mikið í samningana enda áttaði ég mig ekki á því þegar ég las þá hvað væri trúnaðarmál og hvað ekki, hvað mætti segja og hvað ekki. Ég gat hreinlega ekki séð af hverju þetta ætti að vera trúnaðarmál, mér sýndist eðlilegt að almenningur vissi hvað þarna væri á ferðinni. Það sem kom mér hins vegar á óvart var ýmislegt með greiðslutilhögunina, ég segi það alveg eins og er. Greiðslur til næstu þriggja ára vaxtalausar og ekki einu sinni verðtryggðar, það eru a.m.k. mjög sérkennilegir viðskiptahættir. Og svo er það spurning um réttmæti þess að færa þessa upphæð hér inn. Það verður að benda á að við höfum ekki staðfestingu á því að búið sé að greiða neitt af þessum peningum, við höfum ekki staðfestingu á að búið sé að greiða neitt af því sem á að fara að færa inn á fjáraukalög sem fé sem sé komið í hendur ríkissjóðs. Ýmislegt annað er athugavert við alla þessa samningagerð, og hvernig hana ber að, og hvernig innbyrðis atriðum er háttað í þessum málum, sem snertir bæði eftirlitsskyldu fjárlaganefndar og framkvæmd fjárlaga. Mér kom t.d. sérstaklega á óvart að kaupandinn megi síðan ráðstafa eigunum og skipta þeim upp á milli annarra fyrirtækja sem um gæti verið að ræða. Ég segi það eins og er, mér kom það mjög á óvart að hægt væri að skipta því þannig upp. Frú forseti. Ég ætla ekki að hafa þessi orð miklu fleiri, um fjáraukalagafrumvarpið hér við 2. umr., ég kem að einstökum öðrum atriðum í því síðar. Ég ítreka að ég tel að almennt sé miklu ábótavant í meðferð fjárlaga og fjármuna ríkisins og að þessi fjáraukalög endurspegli það. Þau staðfesta í flestum atriðum útgjöld sem þegar hefur verið stofnað til hvort sem verið er að draga inn uppsafnaðan halla eða ný verkefni, sem eiga ekki almennt heima á fjáraukalögum - ég tel afar brýnt að á þeim málum sé tekið. Að lokum tel ég að varðandi meðferðina á þeim fjármunum sem komnir eru í gegn vegna Þróunarfélags Keflavíkurflugvallar séum við ekki með nægileg gögn að baki sem réttlæti að hægt sé að setja þessar upphæðir inn í fjárlög ríkisins eins og tillaga er gerð um. Ég hef lagst gegn því.

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir það sem fram kom hjá hv. þm. Jóni Bjarnasyni. Ég ætla að reyna að vera skorinorður í andsvari mínu og skil eftir tvær spurningar í lokin. Varðandi mál á Keflavíkurflugvelli þá vísa ég til þess sem kom fram í nefndinni. Ríkisendurskoðandi staðfesti við nefndina að umræddar tekjur byggðust á yfirferð embættisins á sölusamningum og að þeir væru tryggir að mati embættisins. Þar af leiðandi teljum við einsýnt að tekjufæra og um leið gjaldfæra. Þá kemur fyrirspurnin: Lýsir hv. þingmaður Jón Bjarnason því yfir við þingið líkt, eins og skilja mátti á ræðu hans, að hann dragi í efa skýringar og yfirlýsingar ríkisendurskoðanda og starfsmanna Ríkisendurskoðunar? Í öðru lagi vík ég að 43. gr. laga um fjárreiður ríkisins sem segir, með leyfi forseta: „Ef þörf krefur skal í frumvarpi til fjáraukalaga leitað eftir heimildum til frekari fjárráðstafana en fjárlög ársins gera ráð fyrir.“ Um það eigum við að fjalla hér. Ég hef boðað ýmsar breytingar og stundum skil ég ekki hv. þingmann í þeirri vegferð sem ég hef boðað og allir nefndarmenn hafa tekið undir, bæði er varðar fjáraukalög, fjárlög, rammafjárlög, framkvæmd fjárlaga og jafnvel lög um fjárreiður ríkisins. Ég ítreka að hv. þm. Bjarni Harðarson og Guðjón A. Kristjánsson hafa boðað í ræðum sínum í nefndinni og á þingi að þeir séu tilbúnir til þess að setjast með okkur hinum í hásetasæti. Ég skil ekki alltaf hv. þm. Jón Bjarnason, stundum segir hann í nefndinni að hann vilji vera með en þegar hv. þingmaður kemur í þingsali virðist hann finna því allt því til foráttu sem ég hef boðað og hann sættir 

Frú forseti. Þetta kemur úr hörðustu átt því að sá sem hér stendur hefur einmitt flutt frumvarp á Alþingi undanfarin ár sem lýtur að því sem hv. þingmaður talar um. Þess vegna hef ég með staðfestum hætti, með lagafrumvarpi, lýst því á þinginu. Ég tek alveg heils hugar þátt í að það verði endurskoðað, eins og hv. þingmaður talar um og hefur lýst yfir, og vil láta verkin tala í þeim efnum. Ég get fullvissað hv. þingmann um það og bið hann að lesa frumvarp sem ég hef flutt á undanförnum árum sem lýtur að því máli. Það gæti verið fróðlegt og flýtt vinnunni. Varðandi færslu á upphæðunum sem vísað var til ríkisendurskoðanda þá er ríkisendurskoðandi ráðgjafi nefndarinnar en nefndin tekur sjálfstæða ákvörðun. Við höfum ekkert annað en munnlega yfirlýsingu ríkisendurskoðanda þar sem hann telur að gera verði hlutina með þessum hætti, án þess að ég vitni orðrétt í ríkisendurskoðanda. Ég hef krafist þess, og get lesið upp úr bók um það, að fjárlaganefnd fái öll umrædd gögn sjálf og leggi sjálfstætt mat á bakgrunn og gildi og stöðu talnanna. Það tel ég vera skyldu fjárlaganefndar og að hún fái gögnin sjálf í hendur til að leggja mat á þau þótt hún ætli ekki að gera lítið úr orðum ríkisendurskoðanda 

Virðulegi forseti. Ég skil það sem svo að hv. þingmaður geti ekki svarað því í ræðustól hvort hann dragi í efa skýringar á yfirlýsingu ríkisendurskoðanda og starfsmanna Ríkisendurskoðunar fyrir nefndinni. Auðvitað hefur nefndin óskað eftir gögnunum og þau munu koma. Þau verða öll opinber þegar búið er að þinglýsa samningunum og þess háttar. Hins vegar liggja fyrir þær skýringar sem ríkisendurskoðandi gaf. Ég spurði einfaldlega: Dregur hv. þingmaður í efa þær skýringar sem ríkisendurskoðandi lýsti fyrir nefndinni? Ég fagna því auðvitað að hv. þm. Jón Bjarnason lýsi yfir að hann vilji vera með í þeirri vegferð og breytingaferli sem boðað hefur verið . Ég verð að segja að stundum er ómaklegt í ræðum um fjárlög og fjáraukalög að segja að breytingaferlið gangi of hægt fyrir sig þegar við höfum rætt málin fram og til baka í nefndinni. Menn vita á hvaða hraða við erum þar, verkin sýna merkin í þeim efnum. Það á því ekki að bjóða okkur hinum nefndarmönnum upp á að hlusta á að við vinnum verkin allt of hægt og breytingaferli gangi of hægt fyrir sig. Ég fagna því hins vegar að hv. þm. Jón Bjarnason hefur verið með einhverjar tillögur í þessum efnum. Ég viss um að hann getur þá setið í hásetasætinu eins og við hin í breytingaferlinu. Um leið hvet ég hv. þingmann til þess að sýna þá þann vilja í verki, hvort sem er á nefndarfundum eða hér í ræðustól á þinginu. Ef menn ætla að slíta sig frá öðrum nefndarmönnum í nefndinni þá gera þeir það með orðum þeir láta falla í þingsölum.

Frú forseti. Ég vil minna hv. þingmann á að lesa mitt ágæta frumvarp og kemur þar ýmislegt fram. Ég dreg ekki í efa einlægan vilja hv. þingmanns til að taka á málinu. Ég vil þó minna á að við erum búin að hafa ríkisstjórnina í hálft ár og taka hefði átt fastari tökum á fjáraukalagagerðinni í ár, það er ekki bara mín persónulega skoðun, þótt ég virði og meti ákveðnar tilraunir og vilja hjá hv. formanni fjárlaganefndar. Ég tel að hann að sýni gott frumkvæði í þeim efnum og vona að verði framhald á. Ég óska eftir góðu samstarfi um það og kem að því alveg heill, hv. þingmaður þarf ekki að efast um það. Ég frábið mér orðræðu um annað. Varðandi ríkisendurskoðanda og ábyrgð og hlutverk fjárlaganefndar þá minni ég á að nú er allt í einu erfitt - frú forseti, mér þykir það mjög óþægilegt þegar verið er að ræða svona mikilvægt mál eins og 14,5 eða 15 milljarða að verða þá að vísa til orða sem falla inni á nefndarfundi um réttmæti þess að þau séu þar færð. Að því er mig minnir, hv. þingmaður getur þá leiðrétt mig, sagði ríkisendurskoðandi eitthvað í þá veruna að bókhaldslega séð teldi hann fært að færa tölurnar með þessum hætti. Hvort bakgrunnur þeirra væri eðlilegur, vildi ríkisendurskoðandi að mínu mati hvorki játa né neita. Þannig stendur málið að mínu mati. Þess vegna tel ég það skyldu fjárlaganefndar að ganga 

Frú forseti. Ég kem hér til að ræða um fjáraukalög og gera um leið grein fyrir þeirri breytingu sem á hefur orðið og er nú vel við hæfi inn í þá umræðu sem hér var síðast um samstöðu, því að hv. formaður fjárlaganefndar, Gunnar Svavarsson, gerði að umtalsefni og spurði hvort allir ætluðu að vera saman í brúnni. Ég get upplýst hér að samstarf innan fjárlaganefndar hefur verið mjög gott og okkur hefur gengið vel að vinna saman að ýmsum þjóðþrifamálum, nú síðast því sem formaður vék að, samstarfi um skiptingu á liðum varðandi löggæsluembætti, framhaldsskóla og hjúkrunarheimili, og þó svo að við hefðum auðvitað öll viljað hafa þar úr meiru að spila þá urðum við ásátt um þá skiptingu sem varð. Úr því að verið er að tala um samstöðu vil ég beina því aftur til formanns varðandi það að menn standi saman, því að rætt hefur verið um hverjir skrifa undir álit hjá hverjum í þessum meiri og minni hluta, að ég hygg að margar af þeim aðfinnslum sem eru í áliti okkar minnihlutamanna við framkvæmd og gerð fjárlaga og fjáraukalaga séu þess eðlis að allir í nefndinni geti verið nokkuð sammála um þær. Auðvitað á það ekki við um allt en það á við um mikinn hluta þess og kannski flest af því sem mestu skiptir. Við höfum verið sammála um að breyta þurfi vinnubrögðum og ég sagði við 2. umr. fjáraukalaga að ég skildi það alveg að það tæki meiri hlutann eða nefndina lengri tíma en svo að það gerðist á fyrsta ári en vissum hlutum hefði ég vissulega viljað breyta og gat um það þá líka, því að ég tel reyndar að menn hafi í vissum tilfellum verið að setja liði inn í fjáraukalög sem ættu frekar heima í fjárlögum og jafnvel í fjárlögum næsta árs. Það megi finna þess dæmi að það sé í rauninni verið að rétta af erfiða stöðu næsta árs með fjárveitingum inn á fjáraukalögum og það er auðvitað eitthvað sem við þurfum að laga í verklagi. Því er ég að víkja að þessu að þannig er nú komið að leiðir hefur skilið milli Framsóknarflokksins í fjárlaganefnd og hins hv. meiri hluta og þótti mér það að mörgu leyti miður og gat ekki merkt annað á orðum hv. formanns innan nefndarinnar að honum þætti það líka, þannig að það má með sanni segja að við höfum kvaðst þar með tárum yfir fundarborðið.  Mig langar að ræða sérstaklega um það sem varð okkur að ásteytingsefni við gerð fjáraukalaga sem eru málefni hins ágæta félags, Kadeco, sem starfar á Keflavíkurflugvelli. Ég ræddi þetta nokkuð í umræðunni fyrr í morgun en mig langar að byrja þessa umræðu á að gera lítils háttar játningu í framhaldi af orðum vinar míns Árna Johnsens, hv. þingmanns Suðurkjördæmis, sem hafði heyrt þau orð mín þannig í ræðu í morgun að ég hefði sagt að náfrændi hans Árni Sigfússon, bæjarstjóri í Reykjanesbæ, væri hluthafi í Þróunarfélagi Keflavíkurflugvallar og Keili. Til að taka af öll tvímæli um þetta gerði ég mér ferð í segulbandið inni á tölvunni til að hlusta á það og þá kemur í ljós að í tilvitnuðum texta sem ég las upp af minnisblaði sem ég hafði búið til fyrir þennan dag þá fataðist mér í lestrinum og er sjálfsagt að viðurkenna það. Ég bið hlutaðeigendur, bæði vin minn Árna Johnsen og frænda hans Árna Sigfússon, velvirðingar á þessu og vil af þessu tilefni, með leyfi forseta, lesa þennan texta að nýju. Ekki man ég nákvæmlega á hvaða línu á þessu minnisblaði ég byrjaði en ég kýs að taka þá frekar aðeins meira en minna til þess að enginn vafi sé á. En ég var akkúrat í þeim kafla þar sem ég líkti ástandi mála á Reykjanesi nokkuð við það ástand sem skapaðist með uppgangi Hvamms-Sturlu, sem var Dalamaður en það býr margt góðra Dalamanna á Suðurnesjum, og því hvernig þar hefði vald þjappast mjög saman á fáar hendur og þræðir orðið mjög flóknir og valdið svo margs konar vandræðum, þ.e. á Sturlungaöld. Ég er ekki að segja að það sé orðið hér nú en þegar slík samþjöppun valda gerist, líkt og algengt er í Sturlungu og menn geta lesið sig betur til um það, þegar menn leika við sama taflborðið marga mismunandi leiki og hafa mörg hlutverk í sama leiknum getur það oft og tíðum valdið ákveðnum vandræðum. Og þó svo að menn á Sturlungaöld hafi haft mjög skilvirkar leiðir til að leysa þau vandræði þá höfum við það ekki nú og þess vegna höfum við haft ákveðnar vanhæfisreglur til að mæta þessu og það er það sem ég tel að menn hafi kannski skautað svolítið glatt yfir í öllu þessu máli. En ég ætla að lesa þessa tilvitnun þar sem ég sleppti úr einu mikilvægu orði í lestrinum í morgun og hefst þá lesturinn, með leyfi forseta: „Þá vil ég geta þess að komið hefur fram í fjölmiðlum að fimm af sjö bæjarfulltrúum Sjálfstæðisflokksins í Reykjanesbæ tengjast kaupum og sölu á fasteignum á varnarsvæðinu á einhvern hátt. Bæjarstjóri Reykjanesbæjar er í stjórn Þróunarfélags Keflavíkurvallar og stjórnarformaður Keilis. Persónulega á hann ekki hlut í þessum félögum samkvæmt því sem ég best veit en er fulltrúi Reykjanesbæjar. Annar bæjarfulltrúi er stjórnarformaður Base sem einnig hefur keypt eignir á varnarsvæðinu. Þessi sami bæjarfulltrúi er einn eigenda Hótel Keflavíkur sem á 9% hlut í Base. Þriðji bæjarfulltrúinn er stjórnarformaður Sparisjóðs Keflavíkur sem á rúmlega 22% hlut í Háskólavöllum og hlut í Base. Eignarhaldsfélagið 520 ehf., í eigu fjórða bæjarfulltrúans, hefur keypt 800 fermetra skemmu af Base á varnarsvæðinu. Þá er fimmti bæjarfulltrúi sjálfstæðismanna í Reykjanesbæ aðstoðarmaður fjármálaráðherra, en fjármálaráðherra er fulltrúi ríkisins í samningum við þróunarfélagið. Því til viðbótar má nefna að bróðir fjármálaráðherra er stjórnarformaður Klasa og einn af eigendum þess fyrirtækis.“ Svo mörg voru þau orð og ég skal alveg viðurkenna að það er leitt að þurfa að draga persónulega stjórnarþátttöku manna inn í umræðu eins og þessa en það hafa þeir menn kallað yfir sig sem raðað hafa sér við borðið með þessum hætti. Varðandi þetta orð sem ég missti úr í lestrinum í morgun þá má það svo sem vera næsta augljóst af samhengi hlutanna. Ef menn hefðu tekið það alvarlega að það hefði ekki átt að vera þarna þá hefði það þýtt það með öðrum orðum að ég væri að segja að bæjarstjórinn í Reykjanesbæ væri meðeigandi í Þróunarfélagi Keflavíkurflugvallar eða Kadeco eins og það heitir öðru nafni en allir vita að í því félagi er aðeins einn eigandi eins og ég hafði reyndar vikið að í ræðu minni fyrr. Vegna þessarar umræðu og vegna þess að ég hef gert þetta mál sérstaklega að ágreiningsefni við meiri hluta fjárlaganefndar þá vil ég skýra í hverju sá ágreiningur liggur. Nú er það ekki svo að ég hafi einhverja grjótharða sannfæringu fyrir því að mönnum hafi verið gefin hús á Keflavíkurflugvelli. Ég hef í rauninni enga sannfæringu fyrir því, og sagði það í ræðustóli í gær og get sagt það aftur í dag, að þessi hús hafi verið seld á undirverði, á einhverju verði langt undir markaðsverði. Þau voru sannanlega auglýst en ég hef sannfæringu fyrir því að margt sé mjög athugavert við þessa framkvæmd. Ég er líka sannfærður um að það eru ekki efni til að afgreiða þetta inn í fjáraukalög með þeim hætti sem hér er gert því það sem gert er í þessum efnum er að ákveða að taka öll útgjöld og allar tekjur einkahlutafélagsins Kadeco inn í ríkisreikninga. Hæstv. forsætisráðherra vék að því í morgun í lok umræðunnar um málefni Kadeco að það væri með vissu svo að sá sem hér talar hefði ekki skilning á gerð fjárlaga. Ég get alveg játað að ég á margt ólært varðandi gerð fjárlaga og ég er alveg sannfærður um að hæstv. forsætisráðherra sem áður hefur gegnt embætti fjármálaráðherra skilur margt í þeirri gerð betur en ég. En þá skulum við einnig halda því til haga að það er sameiginlegur skilningur meiri hluta fjárlaganefndar að hér hafi átt sér stað eitthvað sem gengur í rauninni ekki upp í stjórnsýslunni og þess vega þurfi að grípa til þess að setja fjármál hlutafélagsins Kadeco inn á fjárlög þrátt fyrir að þau séu í rauninni einkaútgjöld þess einkahlutafélags. Ég ætla að skýra þetta aðeins nánar. Í fyrradag fékk fjárlaganefnd til umfjöllunar álit efnahags- og skattanefndar á þessu máli. Þar gerði efnahags- og skattanefnd ráð fyrir því að vegna sölu eigna á fyrrum varnarsvæðum væru 13,7 milljarðar kr. settir inn í fjáraukalög. Það er um það bil sú upphæð - það hleypur að vísu svolítið til og frá á milljónum þarna og þykir okkur Flóamönnum milljónin mikill peningur en það þykir kannski ekki hér við Faxaflóann, ég veit það ekki, gott ef þetta á ekki að vera 13,8 en látum það liggja á milli hluta. Ef sett væri þarna inn talan 13,7 eða 13,8 þá væri viðurkennt að útgjöld hlutafélagsins Kadeco ættu að vera innan þess einkahlutafélags. En nú er það skilningur ríkisendurskoðanda að svo eigi alls ekki að vera heldur beri að líta svo á að einkahlutafélagið Kadeco sé ríkisstofnun - og það er þá nýmæli að einkahlutafélag sé ríkisstofnun og ég held að það sé fleira en bara skilningsleysi mitt sem nýliða á þingi að þurfa að hafa orð á því, ég held að það sé í rauninni alveg fádæmi - og að ekki skuli færðar neinar tekjur á þetta einkahlutafélag heldur skuli þær allar færðar, eins þær sem voru fyrir nauðsynlegum útgjöldum þessa félags til að standa straum af samningsbundnum verkefnum í samningum við ríkið, allar tekjurnar skuli færðar inn í ríkisreikning. Það er vegna þess að það er skilningur meiri hluta fjárlaganefndar og ríkisendurskoðanda að samningurinn sem gerður var milli aðila, milli ríkisins og Kadeco standist ekki lög og sérstaklega þá ekki það ákvæði í honum að hlutafélagið Kadeco skuli fá eins og segir í 2. lið 6. gr. samningsins, með leyfi forseta: „Til að hefja rekstur og undirbúning starfsemi samkvæmt samningi þessum fær verksali sérstaka þóknun á fjáraukalögum 2006 og fjárlögum 2007. Þóknun verksala felst að öðru leyti í því að hann hirðir þær leigutekjur sem fást vegna leigðra eigna á þróunarsvæðinu auk þess sem verkkaupi greiðir honum þóknun af söluverði seldra fasteigna á svæðinu. Fyrstu tvö ár samningstímans mun þóknunin nema 100% af söluverði fasteigna. Eftir þann tíma mun þóknun til verksala verða tekin til endurskoðunar miðað við verkefnastöðu og fjárhag félagsins.“ Þetta ákvæði gerir það að verkum að það sem raunverulega hefur verið gert er að eignum ríkisins hefur verið ráðstafað til einkahlutafélags án atbeina fjárlaganefndar. Það verður ekki leiðrétt nema samningurinn sé felldur úr gildi og málið allt tekið upp að nýju. Ég held að það sé það sem almenningsálitið kallar á, að málið í heild sinni verði tekið upp að nýju og að hér sé farið að réttum lögum og reglum. Í stað þess að gera það kýs meiri hluti fjárlaganefndar að láta sem þessi samningur sé ekki til, láta sem hlutafélagið Kadeco sé heldur ekki til og að það sé í rauninni ekki annar lögaðili en fjármálaráðuneytið sjálft sem hafi selt þessar eignir, fyrir það sé engin þóknun tekin og það sem Kadeco færir í endurskoðuðum ársreikningi sínum eða níu mánaða yfirliti ársreiknings þessa árs sé marklaust plagg. Þetta er stóralvarlegt. Það er alvarlegt hvernig þessu máli er öllu fyrir komið út af handvömm við upphaf málsins. Með þessu er ég ekki að segja að þeir sem hafa verið kjörnir til starfa fyrir hlutafélagið Kadeco eða Þróunarfélag Keflavíkurflugvallar, eins og það heitir einnig en hitt orðið er styttra þótt útlenskt sé, hafi gert eitthvað sérstaklega rangt. Ég held að þeim hafi einfaldlega verið lögð alröng forskrift í hendurnar og ég held líka að það liggi ekki alveg hvort til hliðar við félagið sé einhver hönnuð atburðarás sem miðar að því að ákveðnir hlutir gerist í kjölfar stofnunar þess. Allt gerist þetta með óskaplega miklum hraða og hefur í raun ekki fengist nein haldbær skýring á því hvers vegna sömu menn raðast öllum megin við borðið í þessu máli. Ég lagði áherslu á það í störfum mínum í fjárlaganefnd að látið yrði af því óðagoti sem einkennt hefur þetta mál frá upphafi. Það er löngu mál því að það er ekki gott að við stjórn ríkisfjármála sé óðagot. Það hefur reyndar einkennt margt í starfi þessarar ríkisstjórnar og er mál að linni. Þess vegna lagði ég til að beðið yrði þess að fjármálaráðuneytið tæki upp samningana við Kadeco og að þar væri komið hreint borð, hver prósentuþóknunin ætti að vera fyrir sölu eignanna, hverjar fjárveitingar ríkisins til þessa hlutafélags ættu að vera og þá fyrst væri hægt að færa þetta inn í fjárlög eða fjáraukalög eftir atvikum. Væntanlega væri rétti tíminn til þess í fjáraukalögum næsta árs. Með því að setja þetta inn með slíkum flýti og að svo lítt athuguðu máli í fjáraukalög þessa árs er í raun aukið á óreiðuna, aukið á þann vanda sem bíður okkar við að greiða úr þessu máli. Ég held að markmiðið sé kannski ekki svo ólíkt hjá okkur öllum en það skiptir máli að ekki verði unnið þannig að framhaldið verði enn erfiðara. Hafi eitthvað óeðlilegt átt sér stað, sem ég vil ekki fullyrða um - ég fullyrði að menn höfðu hagsmuni í þessu máli, mikla hagsmuni þegar þeir voru á annað borð komnir inn í þetta mál en þannig er það alltaf í viðskiptum. Ég hef sagt að þótt bæjarstjórinn í Reykjanesbæ hafi ekki átt hlutabréf í þessum félögum, það á víst engin hlutabréf í þróunarfélaginu nema ríkið, þá voru persónulegir hagsmunir samt sem áður fyrir hendi. Það eru auðvitað persónulegir hagsmunir þar sem stjórnmálamaður situr öllum megin borðs og gerir samninga milli stjórna þar sem hann skipar sæti beggja megin. Reyndar lýsir það þeirri nöturlegu mynd sem þarna var á orðin að það var meira að segja á teikniborðinu hjá sömu mönnum að ganga frá því að skipuð yrði sérstök skipulagsnefnd sem hefði skipulagsvald á þessu svæði í stað skipulagsnefndar varnarsvæða sem nú er þar og hefur verið í mörg ár. Þá hefði sami aðili haft með að gera sölu á þessum eignum, stjórnina á þróunarfélaginu, aðkomu að þeim félögum sem koma að uppbyggingu og hafa tekið við eignunum af þróunarfélaginu og síðan skipulagsvaldið. En frá þessu var góðu heilli horfið þannig að segja má að stundum hafi glórað fyrir einhverri skynsemi og óðagotið hafi ekki verið alls staðar. En nú þykir mér það komið á fullan skrið aftur með því að troða eigi þessu inn í fjáraukalög, sem ekkert kallar á. Því hefur vissulega verið haldið fram af ríkisendurskoðanda á fundum í fjárlaganefnd og okkur hefur verið tjáð að samningar á bak við þessar sölur séu bókunarhæfir. Í venjulegu bókhaldi þýðir það að þar með er hægt að tekjufæra þá. Komi samningur inn í fyrirtæki sem mun gefa tekjur þá þarf að bóka hann. En í þessu tilviki er um að ræða bókunarhæfan samning einkahlutafélags. Ríkið er ekki beinn aðili að þessum samningum. Greiðslur berast ekki samkvæmt þessum samningum nema í mjög óverulegum mæli á þessu ári, óverulegum mæli, af hinum stærsta raunar engar. Í hinum tilvikunum eru tekjurnar mjög litlar þannig að það er ekkert sem kallar á að ríkið flýti sér að færa þetta inn hjá sér nema þá það eitt - þess vegna vil ég ekki taka þátt í nefndaráliti meiri hluta fjárlaganefndar ef því er virkilega þannig farið, ég vona að svo sé ekki og vil raunar ekki trúa því upp á mína góðu vini þar - að það sé hreinlega verið að reyna að geirnegla þessa vondu smíði enn fastar þannig að erfiðara verði að leysa úr þessum böndum. Fleira hef ég ekki um þetta mál að segja, hæstv. forseti.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni orð hans áðan. Ég vil jafnframt þakka honum samstarfið í fjárlaganefnd þingsins og votta að það hefur verið mjög gott og byggt á heilindum. Það kom fram hjá hv. þingmanni undir og eftir miðja ræðu hans að hann fjallaði mikið um færslur og tillögu fjárlaganefndar um færslu á tekjum og gjöldum vegna Þróunarfélags Keflavíkurflugvallar. Þau orð komu þar fyrir í ræðu hv. þingmanns sem voru eftirfarandi: hönnuð atburðarás, eignatengsl, ættartengsl, persónulegir hagsmunir og síðan lagði hann út frá þeim. Það eru atriði sem hefur verið upplýst að verða örugglega tekin til athugunar í stjórnsýsluúttekt Ríkisendurskoðunar. Það vill svo til að þrátt fyrir yfirgripsmikla þekkingu hv. þingmanns á bókhaldi og reikningsskilum þá ber ég meiri virðingu fyrir skoðun og þekkingu Ríkisendurskoðunar. Ég styð því þá tillögu sem við gerum varðandi þetta. Það er hins vegar tvennt sem ég vil nefna og spyrja hv. þingmann að í tengslum við þetta. Við 2. umr. lýsti hann því yfir að hann væri algerlega á móti halaklippingum stofnana. En hér liggur fyrir tillaga um 1.200 millj. kr. útgjöld til halaklippinga á stofnunum sem hann flytur ásamt Jóni Bjarnasyni. Einnig varaði hv. þingmaður við 2. umr. við aukinni þenslu og kvartaði mikið yfir því að útgjaldarugl væri í fjárlögunum. Hér liggur sömuleiðis fyrir aftur þessi 1.200 millj. kr. tillaga. Þá spyr ég hv. þingmann hvernig standi á þessari viðhorfsbreytingu. Leiddi þessi skilnaður á milli meiri og minni hluta í nefndinni til þess að hann skipti um skoðun?

Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni Kristjáni Þór Júlíussyni fyrir athugasemdina og fyrir hlý orð um samstarf okkar, sem hefur verið skemmtilegt. Ég vil aðeins víkja að orðum hv. þingmanns um að hann tæki meira mark á skoðunum ríkisendurskoðanda um bókhaldsmál heldur en mínum. Það kemur mér ekkert á óvart. Ég tel ríkisendurskoðanda mun betur að sér um bókhald en ég er enda er ég ómenntaður á því sviði, reikningsskilum. En ég varð ekki var við það að ríkisendurskoðandi legði þessa tillögu fram. Ég tók það þannig að hún væri tillaga meiri hlutans. Það eina sem ég veit til að ríkisendurskoðandi beri ábyrgð á í þessum efnum er að samningarnir sem hér um ræðir séu bókunarfærir. Þá ætla ég að víkja að halaklippingunum. Það er ekki rétt að ég hafi verið andvígur halaklippingum sem slíkum. Ég gerði aftur á móti athugasemdir, og ég bið hv. þingmann að fletta upp ræðum mínum í 2. umr. um fjáraukalög, við að það sem ætti heima í fjárlögum væri sett í fjáraukalög. En vegna þess að ég taldi fénu vel varið, t.d. varðandi Landspítalann, þá fagnaði ég því margoft í minni ræðu að þar skyldu koma til að rétta við haginn. En ég tel að halaklippingar eigi að fara fram í fjárlögum nema þar sem um er að ræða halla viðkomandi árs. Þetta er algerlega skýrt í fjárreiðulögum að halla viðkomandi árs, eins og núna ársins 2007, beri að rétta í fjáraukalögum. En sé hali miklu eldri þá ber að laga það í fjárlögum og sú skoðun stendur algerlega.

Virðulegi forseti. Það er á hreinu í mínum huga að þessi umsnúningur hefur orðið við þennan viðskilnað meiri og minni hluta í ljósi þeirra svara sem hv. þingmaður gefur. Hvort sem honum líkar það betur eða verr þá gengur breytingartillagan sem hann er meðflutningsmaður að ásamt hv. þm. Jóni Bjarnasyni og Kristni H. Gunnarssyni þvert á þau orð sem hv. þm. Bjarni Harðarson hefur viðhaft í fjárlaganefnd og í sölum Alþingis. Það er alveg tvímælalaust í mínum huga. Með vísun til 2. umr. um fjárlög vil ég víkja að því að á kvöldfundi einum, sem var útbýtingarfundur, vöktu Vinstri grænir máls á því og kröfðust þess að umræðu yrði frestað um fjárlagatillögur meiri hlutans þar sem þær hefðu komið allt of seint fram. Þær komu fram kl. 9 kvöldið áður en fundur átti að hefjast. Háttvirtur þingmaður er meðflutningsmaður að þessari breytingartillögu ásamt hv. þm. Vinstri grænna, Jóni Bjarnasyni, sem var borin í sal meðan þingmaðurinn flutti ræðu sína áðan. Meiri hlutinn hefur í það minnsta ekki fengið tíma til að gaumgæfa þá breytingartillögu sem hér var dreift meðan hv. þm. Jón Bjarnason hélt ræðu sína. Ég spyr hv. þm. Bjarna Harðarson: Eru þetta vinnubrögð sem til fyrirmyndar þykja? Ætlar hann með þessum hætti að ganga til liðs við minni hlutann í fjárlaganefnd og fara að ástunda slík vinnubrögð?

Þær voru boðaðar inni á nefndarfundi þessar tillögur þannig að þetta er ekki sanngjarnt.


            

Herra forseti. Ég get ekki endurflutt fyrra svar mitt en í ræðu sinni sagði hv. þm. Kristinn Þór Júlíusson efnislega: Jú, víst - án þess að færa nokkur rök fyrir því hvers vegna hann endurtekur gagnrýni sína. Ég hef þegar svarað henni. Ég hef ekki verið á móti því að halar séu klipptir af stofnunum en ég hef gert athugasemdir við það. Ég tel í raun að við séum meira samstiga um þessa hluti, í meiri hluta og minni hluta, en hér er látið í veðri vaka, um hvernig fjárreiður skuli vera og að fjáraukalög skuli ekki almennt nota með þeim hætti sem hér er gert. En þeim vinnubrögðum hefur ekki verið breytt á þessu þingi. Ég hef leyft mér að gagnrýna að stórar upphæðir skuli ekki teknar inn. En þar sem um það er að ræða að meiri hluti nefndarinnar ætlaði sér greinilega ekki að koma mikilvægum stofnunum til aðstoðar þá stóð ég að þessari breytingartillögu minni hlutans sem meðflutningsmaður. Ég vil vekja athygli hv. þm. Kristjáns Þórs Júlíussonar, þrátt fyrir okkar góða samband, á að út frá orðum hans hér áðan hefur ekki verið talið neinum vafa undirorpið að ég tilheyri minni hlutanum, vegna þeirra orða hans að ég hafi ákveðið að skipa mér í raðir með minni hluta. Ég tilheyri ekki ríkisstjórnarmeirihluta. Varðandi það sem er efnisleg gagnrýni, að þessi tillaga sé 1.200 millj. kr. þensluauki, þá er það alrangt. Þarna er um að ræða að greiða niður skuldir sem hið opinbera hefur þegar stofnað til við aðila í samfélaginu. Það er auðvitað alltaf til vansa að opinberar stofnanir hafi slíkar skuldir í vanskilum. Um það veit ég að við hv. þm. Kristján Þór Júlíusson erum algerlega sammála.

Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um breytingu á lögum um fjármálafyrirtæki, nr. 161/2002, með síðari breytingum, frá viðskiptanefnd. Viðskiptanefnd hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Sigríði Rafnar Pétursdóttur frá viðskiptaráðuneyti. Nefndinni bárust einnig umsagnir um málið. Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á 3. og 4. gr. laga nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki. Á 134. löggjafarþingi voru samþykkt á Alþingi lög nr. 111/2007, um breytingar á lagaákvæðum um fjármálafyrirtæki o.fl. Lögin fólu m.a. í sér breytingu á 3. mgr. 3. gr. laga um fjármálafyrirtæki þar sem kveðið er á um undanþágu tiltekinna aðila frá leyfisskyldri starfsemi. Við gildistöku laganna urðu rekstrarfélög verðbréfasjóða og annarra sjóða um sameiginlega fjárfestingu undanskilin gildissviði laga um fjármálafyrirtæki, en það fer gegn öðrum ákvæðum laganna sem hafa þvert á móti að geyma ýmis ákvæði er varða slík rekstrarfélög. Lögin fólu einnig í sér breytingu á 6. tölul. 1. mgr. 3. gr. laga um fjármálafyrirtæki sem mælir fyrir um hvaða starfsemi sé starfsleyfisskyld. Stafliðum 6. tölul. 1. mgr. var fjölgað en við þá breytingu riðlaðist röð stafliða ákvæðisins frá því sem áður var. Við setningu laganna láðist hins vegar að gera ráð fyrir þessari breytingu í 7. tölul. 1. mgr. 4. gr. laga um fjármálafyrirtæki sem vísar til stafliðar í 6. tölul. 1. mgr. 3. gr. sömu laga. Nauðsynlegt er að bæta úr þessum ágöllum og er frumvarpið lagt fram í þeim tilgangi. Viðskiptanefnd leggur til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Árni Páll Árnason, Jón Gunnarsson og Höskuldur Þórhallsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Atli Gíslason sat fund fyrir Jón Bjarnason. Jón Magnússon er áheyrnarfulltrúi í nefndinni og er hann samþykkur áliti þessu. Undir þetta álit rita Ágúst Ólafur Ágústsson, Guðfinna S. Bjarnadóttir, Atli Gíslason, Birgir Ármannsson, Birkir J. Jónsson og Björk Guðjónsdóttir.

Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 99/1999, um greiðslu kostnaðar við opinbert eftirlit með fjármálastarfsemi, með síðari breytingum. Viðskiptanefnd hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Sigurð Örn Guðleifsson frá Félagi íslenskra stórkaupmanna, Jónas Fr. Jónsson og Ragnar Hafliðason frá Fjármálaeftirlitinu, Guðmund Bjarnason frá Íbúðalánasjóði, Guðjón Rúnarsson og Ólaf Pál Gunnarsson frá Samtökum fjármálafyrirtækja og Kjartan Gunnarsson frá viðskiptaráðuneyti. Í frumvarpinu er kveðið á um álagningarstofna eftirlitsskyldra fjármálastofnana. Fjármálaeftirlitið og samráðsnefnd eftirlitsskyldra aðila skila viðskiptaráðherra á hverju ári skýrslu um umfang og útgjöld eftirlitsins. Gefi niðurstaða skýrslunnar tilefni til breytinga á eftirlitsgjaldi leggur viðskiptaráðherra fram frumvarp þar að lútandi. Samkvæmt frumvarpinu er gert ráð fyrir að álagningarhlutföll viðskiptabanka, sparisjóða, lánafyrirtækja, rekstrarfélaga, kauphalla og verðbréfamiðstöðva lækki og álagningarhlutföll annarra aðila, þ.e. vátryggingafélaga, vátryggingamiðlara, verðbréfafyrirtækja, verðbréfamiðlana, lífeyrissjóða og Íbúðalánasjóðs, hækki. Lögð er til einföldun á álagningarstofni vátryggingafélaga þannig að eftirlitsgjald verður einungis reiknað af einum álagningarstofni í stað þriggja stofna samkvæmt gildandi lögum. Í frumvarpinu er lagt til að sérstakt eftirlitsgjald verði lagt á útgefendur fjármálagerninga sem teknir hafa verið til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði og markaðstorgi fjármálagerninga hér á landi. Viðskiptanefnd leggur til nokkrar breytingar á frumvarpinu: 1. Lagt er til að í stað orðsins „álagningargrunnur“ í 3. efnismgr. 2. gr. frumvarpsins komi „álagningarstofn“ en gert er ráð fyrir því í frumvarpinu að síðarnefnda hugtakið komi alfarið í stað hins fyrra. 2. Þá er lögð til önnur skipting álagningarstofns viðskiptabanka annars vegar og vátryggingafélaga hins vegar. Breytingartillagan hefur þau áhrif að eftirlitsgjald viðskiptabanka hækkar um samtals 13,6 millj. kr. en eftirlitsgjald vátryggingafélaga lækkar um samsvarandi fjárhæð. 3. Þá er lagt til að hugtakið „skipulegir tilboðsmarkaðir“ í 5. tölul. 1. efnismgr. 3. gr. falli brott í samræmi við lög nr. 107/2007. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með framangreindum breytingum sem gerð er tillaga um í sérstöku þingskjali, sem er nr. 359. Árni Páll Árnason, Höskuldur Þórhallsson og Jón Gunnarsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Atli Gíslason skrifar undir álit þetta með fyrirvara en hann sat fund fyrir Jón Bjarnason. Jón Magnússon er áheyrnarfulltrúi í nefndinni og er hann samþykkur áliti þessu. Undir þetta álit skrifa Ágúst Ólafur Ágústsson, Guðfinna S. Bjarnadóttir, Atli Gíslason, með fyrirvara, Birgir Ármannsson, Birkir J. Jónsson og Björk Guðjónsdóttir. Þá hef ég farið yfir nefndarálitið. Mig langar til að draga það einnig fram í 2. umr. um þetta mál að við erum að auka útgjöld til Fjármálaeftirlitsins sem er auðvitað fjármagnað með þessu sérstaka eftirlitsgjaldi um 52% á milli ára. Það er alveg gríðarleg hækkun á fjárveitingum til Fjármálaeftirlitsins í þessu frumvarpi. 52% á milli ára sýnir auðvitað að verkefni Fjármálaeftirlitsins hafa vaxið gríðarlega undanfarin ár og missiri og meðal annars sökum svokallaðrar heimaríkisreglu reynir meira á Fjármálaeftirlitið en áður. Sú regla miðast við að íslenska Fjármálaeftirlitið hafi eftirlitshlutverk gagnvart íslenskum fjármálafyrirtækjum á erlendri grund. Þetta helst því að sjálfsögðu í hendur við útrás íslensku fjármálafyrirtækjanna og erum við að fylgja því og samráðsnefndin að fylgja því í verki með þessari stórfelldu hækkun til Fjármálaeftirlits, eins og ég segi, um 52%. Í þessu samhengi er oft talað um fjárveitingar til Samkeppniseftirlitsins og ég vil líka draga það fram í þessari umræðu að það eftirlit ber að efla og það hefur verið að eflast. Ég vil draga fram tvær tölur til að sýna að það eftirlit hefur sömuleiðis verið að fylgja eftir Fjármálaeftirlitinu hvað varðar fjárveitingar. Þó að enn fari talsvert meira í Fjármálaeftirlitið erum við hins vegar að sjá að samkvæmt fjárlagafrumvarpinu og breytingartillögum á því sem liggja hér fyrir þingi er gert ráð fyrir að Samkeppniseftirlitið fái 30% meiri fjárveitingu á milli ára. Það er auðvitað gríðarleg hækkun. Ef við lítum til tveggja ára þá hafa fjárveitingar til Samkeppniseftirlitsins aukist um 63% á einungis tveimur árum. Þingheimur og þjóðin sér því að hér er á ferðinni mikil áhersla og forgangsröðun í þágu Samkeppniseftirlitsins. Hér er ríkisstjórn við völd sem ber neytendamálin fyrir brjósti og sýnir í verki að við viljum styrkja Samkeppniseftirlitið. Eins og ég segi, milli ára er aukningin 30% og milli tveggja ára er aukningin 63%. Að sjálfsögðu get ég tekið undir þær raddir að Samkeppniseftirlitið þarf að eflast enn frekar. Það þarf að vera í stakk búið til að fara í frekari rannsóknir og kannanir á mörkuðum í heild sinni. Það þarf að hafa meira svigrúm til frumkvæðis. Tilefnin eru því miður næg á markaðnum. En við erum þó að stíga hér gríðarlega stór skref til að efla bæði Fjármálaeftirlitið og Samkeppniseftirlitið og það hlýtur að vera fagnaðarefni allra þingmanna.

Herra forseti. Það er ekki svo að ég standi hér til að gera athugasemdir við efnisatriði þessa frumvarps. Fyrirvari minn lýtur að því að ég lít svo á að Samkeppniseftirlitinu sé mismunað, að það sitji ekki við sama borð og Fjármálaeftirlitið. Það er einstakt á Íslandi að því leyti að hlutfall milli fjárframlaga til Samkeppniseftirlitsins annars vegar og Fjármálaeftirlitsins hins vegar er 1:3,7 Fjármálaeftirlitinu í hag. Það tel ég með öllu óviðunandi og, herra forseti, það heyrir til algjörra undantekninga. Við erum með algjöra sérstöðu miðað við Norðurlönd. Þar er þetta hlutfall 1:1,7–1:2, en ekki í þessum dúr. Það kom hjá hv. frummælanda þessa álits, formanni viðskiptanefndar, Ágústi Ólafi Ágústssyni, að hækkunin til Fjármálaeftirlitsins væri 52%, ef ég man rétt. Ég hygg að ég muni töluna rétta, að það sé eitthvað - hv. þingmaður leiðréttir mig þá - en ég hygg að hækkunin milli ára sé eitthvað í kringum 350 milljónir. Fjármálaeftirlitið er að fá tæpan einn milljarð til ráðstöfunar til að gegna mikilvægum hlutverkum. Jú, við hvað? Við útrásina. Það er rétt. Og hvert var stærsta hlutverk Fjármálaeftirlitsins á síðasta ári í þeim efnum? Jú, það var að verja útrásarfyrirtækin fyrir gagnrýni að utan, en þar kom gagnrýni frá greiningarstöðvum og öðrum um að íslensk útrásarfyrirtæki hefðu farið offari. Þar gegndi Fjármálaeftirlitið veigamiklu hlutverki. Ég hefði viljað sjá Samkeppniseftirlitið sitja við sama borð. Þar er fjárveitingin að nálgast 250, 270 milljónir. Samkeppniseftirlitið gegnir, ef eitthvað er, brýnna hlutverki en Fjármálaeftirlitið. Það er mín staðfasta skoðun. Ég geri mér fulla grein fyrir því, eins og kom fram hjá hv. framsögumanni, að það hafa verið auknar fjárveitingar. En þær duga ekki til. Það er upplýst af Samkeppniseftirlitinu og það kemur líka fram af hálfu Samkeppniseftirlitsins að forsendur frá því að þeir settu fram sínar fjárlagatillögur hafa breyst mjög verulega, Samkeppniseftirlitið hefur farið í nýtt húsnæði og þar fram eftir götunum. Það liggur líka fyrir, sem er afar brýnt verkefni í okkar þjóðfélagi, þ.e. að Samkeppniseftirlitið geti tekið á fákeppninni í matvöruversluninni, í smásölunni. Það hefur Samkeppniseftirlitið ekki getað gert. Vonandi verða stórauknar fjárveitingar til Fjármálaeftirlitsins til þess að Fjármálaeftirlitið geti tekið með einhverjum hætti á þeim okurvöxtum sem íslenskir neytendur búa við. Maður skyldi ætla það miðað við að fá milljarð tæpan í fjárveitingu. Ég vonast líka til þess að þessi aukna fjárveiting verði hvatning til Fjármálaeftirlitsins til að taka hraustlega á málefnum sparisjóða, en til Fjármálaeftirlitsins hafa borist ítrekaðar kvartanir yfir málsmeðferð við sameiningu og ásælni auðmanna í sparisjóðina. Það hlutverk hefur Fjármálaeftirlitið vanrækt og miðað við þá vanrækslu á Fjármálaeftirlitið ekki skilið að fá slíka umbun sem felst í þessu frumvarpi. Þetta vildi ég sagt hafa. Það er gríðarlega mikilvægt að styrkja Samkeppniseftirlitið og það er gríðarlega mikilvægt fyrir neytendur og það er miklu mikilvægara fyrir neytendur og allan almenning þessa lands að Samkeppniseftirlitið sé í stakk búið til að sinna sínum hlutverkum heldur en Fjármálaeftirlitið. Það er mín staðfasta skoðun.

Herra forseti. Mig langar að það sem ég dró fram í ræðu minni komi fram sem andsvar við ræðu hv. þm. Atla Gíslasonar, það að fjárframlög til Samkeppniseftirlitsins aukast stórlega, um 30% á milli ára. Í fjárlagafrumvarpi sem var lagt fyrir þingið 1. október var gert ráð fyrir 19% hækkun á milli ára. Nú hefur fjárlaganefndin lagt fram breytingartillögu um að bæta enn betur þar í þannig að hækkunin mun nema 30% á milli ára. Fáar ef nokkrar aðrar ríkisstofnanir munu búa við slíka hækkun á milli ára. Þannig sýnum við í verki að við viljum efla Samkeppniseftirlitið. Ef við lítum til ársins 2006 hafa fjárveitingar til Samkeppniseftirlitsins aukist um 63% og ég efa að það sé hægt að finna þá ríkisstofnun sem hefur fengið jafnmikla hækkun á tveimur árum og Samkeppniseftirlitið. Mig langar líka að draga fram og upplýsa það, því að mér fannst það ekki koma nógu skýrt fram hjá hv. þm. Atla Gíslasyni, að það er gríðarlegur eðlismunur á þeim fjárveitingum sem fara annars vegar til Fjármálaeftirlitsins og hins vegar til Samkeppniseftirlitsins. Ríkissjóður greiðir ekki inn í Fjármálaeftirlitið, heldur eftirlitsskyldir aðilar. Þeir peningar sem fara í Fjármálaeftirlitið koma ekki úr ríkissjóði. Það er sérstök samráðsnefnd eftirlitsskyldra aðila, bankanna, tryggingafélaga o.s.frv., sem ákveður gjaldið og það er hún sem leggur til að það hækki um 52% á milli ára. Fjárveitingar til Samkeppniseftirlitsins koma úr ríkissjóði þannig að það er grundvallarmunur á hvernig þessi eftirlit eru fjármögnuð svo að það komi alveg skýrt fram. Ég tel að þessi ríkisstjórn hafi sýnt í verki að við höfum eflt Samkeppniseftirlitið en við þurfum að gera enn betur og við munum efla Samkeppniseftirlitið enn frekar á næstu árum og missirum.

Herra forseti. Það er upplýst á fundum viðskiptanefndar á starfsstöð Samkeppniseftirlitsins og í skýrslu sem þar var afhent að Samkeppniseftirlitið getur ekki í dag, getur ekki að meðtalinni þessari hækkun, sinnt þeim skyldum sem ríkisvaldið leggur á eftirlitið. Sú staðreynd liggur fyrir. Ég geri mér fulla grein fyrir og tók það fram í ræðu minni að fjárveitingar hafi verið auknar, en forsendur stofnunarinnar hafa verulega breyst og enn á næsta ári mun Samkeppniseftirlitið ekki geta sinnt því brýna verkefni að skoða fákeppni á Íslandi, fákeppni í matvöruverslun og á öðrum stöðum. Ég vil bara nefna til viðbótar að starfsmenn Samkeppniseftirlitsins eru 20, ef ég man rétt, á móti yfir 40 starfsmönnum Fjármálaeftirlitsins. Ég vil líka halda því hér til haga vegna ummæla hv. þm. Ágústs Ólafs Ágústssonar að innheimtar álagðar sektir í kjölfar rannsókna Samkeppniseftirlitsins hafa verið hærri á undanförnum árum en fjárframlög til stofnunarinnar. Ég geri mér líka fulla grein fyrir því, hv. formaður viðskiptanefndar, að það gildir ólíkt um fjárhagslegan grundvöll þessara stofnana. Fjármálaeftirlitið sækir sínar tekjur til eftirlitsskyldra aðila, það er hárrétt, en það kveikir þá spurningu í mínum huga sem ég bið hv. formann að velta fyrir sér hvort ekki væri rétt fyrir Samkeppniseftirlitið að feta þá sömu leið að leggja eftirlitsgjaldið á fákeppnisaðilana í ljósi þeirra staðreynda sem blasa við og hafa verið í fréttum.

Herra forseti. Já, það gæti verið áhugaverð umræða hvort við ættum að breyta fjárveitingu til Samkeppniseftirlitsins í samræmi við Fjármálaeftirlitið en við höfum þar mjög skýra eftirlitsskylda aðila og varðandi Samkeppniseftirlitið er kannski ekki fyrir því að finna. Hlutverk Samkeppniseftirlitsins lýtur að mínu mati ekki að einhverjum skilgreindum eftirlitsskyldum aðilum. Samkeppniseftirliti ber að hafa eftirlit með öllum markaðnum og þeim aðstæðum sem geta komið þar upp. Ég held að við þyrftum að skoða það afskaplega vel ef við vildum breyta fjárveitingaleiðum til Samkeppniseftirlitsins. Það er líka mjög umhugsunarverður punktur sem hv. þm. Atli Gíslason bendir á, sektir Samkeppniseftirlitsins eru hærri upphæð en sem nemur því fjárframlagi sem eftirlitið fær frá ríkinu. Ég vona að hann sé ekki að tala um að Samkeppniseftirlitið eigi einfaldlega að vera sjálfbær stofnun hvað það varðar að sektirnar fari í þann rekstur. Ég held að lögreglan gæti hugsanlega líka notað þá röksemd en það væri a.m.k. ný nálgun á stjórnsýslusektir eins og sektarúrræði Samkeppniseftirlitsins. En bara í þessu seinna andsvari mínu ítreka ég það að við erum að reyna að efla Samkeppniseftirlitið. Mér finnst þessi ríkisstjórn ganga lengra í að efla Samkeppniseftirlitið en við þegar við vorum í stjórnarandstöðu, hvort sem var Samfylkingin eða Vinstri grænir. Við sameinuðumst stundum í tillöguflutningi um að efla Samkeppniseftirlitið. Ég man ekki eftir að við höfum lagt fram eins ríflega aukningu til Samkeppniseftirlitsins og þessi ríkisstjórn hefur gert þannig að ég held að hér geti allir vel við unað. 60% hækkun á tveimur árum, 30% hækkun milli ára, 52% hækkun til Fjármálaeftirlitsins þannig að hér erum við sannarlega að efla þessar lykilstofnanir, bæði Fjármálaeftirlitið og Samkeppniseftirlitið, og því hljóta allir þingmenn og almenningur að fagna.

Herra forseti. Ég hygg að okkur hv. formann viðskiptanefndar greini ekki svo mikið á í þessum efnum. Ég mun auðvitað styðja hv. formann í þeirri viðleitni að bæta mun betur um en afar sterk rök eru fyrir því að Fjármálaeftirlitið og Samkeppniseftirlitið sitji við sama borð í fjárveitingum. Ég varpaði áðan fram þeirri hugmynd að eftirlitsskyldir aðilar greiddu þennan kostnað. Í sjálfu sér finnst mér það alls ekki óraunhæf hugmynd í ljósi ríkjandi fákeppni. Ef til vill má segja að munur á eftirliti þessara tveggja stofnana sé nokkuð mikill því að Fjármálaeftirlitið hefur stigið inn í miklu meira þjónustuhlutverk við fjármálafyrirtækin en eftirlitshlutverk. Þá nefni ég aftur útrásina. Það er samt staðreynd sem við þingmenn í viðskiptanefnd vorum upplýstir um að sektir síðustu árin hafa numið hærri fjárhæðum en fjárframlög til Samkeppniseftirlitsins og það er umhugsunarefni vegna þess að það þýðir að stofnunin hefur þrátt fyrir allt verið skilvirk og staðið sig vel og það á auðvitað að umbuna stofnun sem stendur sig með þeim prýðilega hætti að vera í raun sjálfbær og talsvert meira en það fyrir ríkissjóð í heild sinni. Það er mikið íhugunarefni.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um breyting á umferðarlögum, nr. 50/1987, og lögum um vátryggingastarfsemi, nr. 60/1994. Viðskiptanefnd hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Runólf Ólafsson frá Félagi íslenskra bifreiðaeigenda, Guðjón Rúnarsson og Ólaf Pál Gunnarsson frá Samtökum fjármálafyrirtækja, William Thomas Möller frá Umferðarstofu og Kjartan Gunnarsson frá viðskiptaráðuneyti. Nefndinni bárust einnig umsagnir um frumvarpið. Með frumvarpinu eru leidd í íslenskan rétt ákvæði tilskipunar 2005/14/EB um breytingu á fjórum EB-tilskipunum og tilskipun 2000/26/EB um ábyrgðartryggingu vegna notkunar vélknúinna ökutækja, svonefnd „fimmta tilskipun um ökutækjatryggingar“. Í tilskipuninni er kveðið á um aukna vernd fyrir tjónþola sem verður fyrir tjóni af völdum vélknúins ökutækis. Hluta þeirra reglna sem kveðið er á um í tilskipuninni er þegar að finna í íslenskri löggjöf. Hluta reglnanna er unnt að innleiða í íslenskan rétt með setningu stjórnvaldsfyrirmæla, ýmist frá samgönguráðherra eða viðskiptaráðherra. Aðra hluta tilskipunarinnar þarf að innleiða með breytingum á settum lögum og er kveðið á um þær breytingar í frumvarpi þessu. Annars vegar er í 1. gr. frumvarpsins mælt fyrir um að viðskiptaráðherra setji reglur um skyldu vátryggingafélaga til að gefa tjónsvottorð fyrir vátryggt ökutæki vátryggingartaka. Hins vegar felur frumvarpið í sér að Alþjóðlegar bifreiðatryggingar sf. fái, sem upplýsingamiðstöð, heimild til að safna og miðla grundvallarupplýsingum fyrir meðferð tjónamáls. Í athugasemdum með 2. gr. frumvarpsins er tilgreint hvaða upplýsingar teljist til grundvallarupplýsinga. Nefndin telur mikilvægt að hlutaðeigandi hagsmunaaðilar hafi aðkomu að gerð þeirra stjórnvaldsfyrirmæla sem stjórnvöldum verður heimilt að setja. Jón Magnússon er áheyrnarfulltrúi í nefndinni og er hann samþykkur áliti þessu með fyrirvara. Atli Gíslason sat fund fyrir Jón Bjarnason. Árni Páll Árnason, Björk Guðjónsdóttir og Jón Gunnarsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Undir þetta álit rita Ágúst Ólafur Ágústsson, Guðfinna S. Bjarnadóttir, Atli Gíslason, Birgir Ármannsson, Birkir J. Jónsson og Höskuldur Þórhallsson.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti hv. heilbrigðisnefndar um frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 125/1999, um málefni aldraðra, með síðari breytingum. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Guðrúnu W. Jensdóttur, Áslaugu Einarsdóttur og Vilborgu Hauksdóttur frá heilbrigðisráðuneyti. Með frumvarpinu er lagt til að gjald í Framkvæmdasjóð aldraðra verði hækkað um 789 kr., þ.e. um 12,5%, og nemi 7.103 kr. á hvern gjaldanda í stað 6.314 kr. samkvæmt gildandi lögum. Í athugasemdum sem fylgja frumvarpinu kemur fram að hækkunin sé í samræmi við verðlagsbreytingar á tímabilinu desember 2005 til desember 2006. Nefndin fagnar því að sjóðurinn verði nú eingöngu notaður til uppbyggingar. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Árni Páll Árnason var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir nefndarálitið rita Ásta Möller formaður, Ágúst Ólafur Ágústsson, Þuríður Backman, Pétur H. Blöndal, með fyrirvara, Valgerður Sverrisdóttir, Ragnheiður Ríkharðsdóttir, Ellert B. Schram og Auður Lilja Erlingsdóttir.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti hv. heilbrigðisnefndar um frumvarp til laga um brottfall laga nr. 39/1964, um meðferð ölvaðra manna og drykkjusjúkra. Heilbrigðisnefnd hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Guðrúnu W. Jensdóttur, Áslaugu Einarsdóttur og Vilborgu Hauksdóttur frá heilbrigðisráðuneyti. Þá barst umsögn frá landlæknisembættinu. Í frumvarpinu er lagt til að lög um meðferð ölvaðra manna og drykkjusjúkra, nr. 39/1964, verði felld úr gildi þar sem þau séu tákn síns tíma. Ýmis lagaákvæði taka nú til þeirra einstaklinga sem framangreind lög gilda jafnframt um. Má hér nefna lög um Lýðheilsustöð, nr. 18/2003, en samkvæmt lögunum er starfandi áfengis- og vímuvarnaráð sem hefur það hlutverk að efla og styrkja áfengis- og vímuvarnir og sinna eftirliti með því að ákvæðum laga og reglugerða um áfengis- og vímuvarnir sé framfylgt. Samkvæmt lögunum er einnig starfandi svokallaður Forvarnasjóður en það kemur í hlut Lýðheilsustöðvar að ráðstafa fé úr sjóðnum til verkefna á sviði áfengis- og vímuvarna í samráði við ráðherra að fengnum tillögum áfengis- og vímuvarnaráðs. Einnig má nefna lög um félagsþjónustu sveitarfélaga, nr. 40/1991, en samkvæmt lögunum kemur það í hlut þeirra að veita aðstoð við áfengissjúka og annast vímuefnavarnir. Þá má nefna lög um heilbrigðisþjónustu, nr. 40/2007, lög um réttindi sjúklinga, nr. 74/1997, og lögræðislög, nr. 71/1997. Samkvæmt síðastnefndu lögunum er heimilt að svipta mann lögræði með úrskurði dómara ef þörf krefur ef hann sökum ofdrykkju eða ofnotkunar ávana- og fíkniefna er ekki fær um að ráða persónulegum högum sínum eða fé. Í slíkum tilvikum er sjúklingur vistaður tímabundið á geðdeildum sjúkrahúsa. Nefndin telur að ákvæði laga um meðferð ölvaðra manna og drykkjusjúkra, nr. 39/1964, séu úrelt og leggur til að frumvarp þetta verði samþykkt óbreytt. Árni Páll Árnason var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir nefndarálitið rita Ásta Möller, Ágúst Ólafur Ágústsson, Þuríður Backman, Pétur H. Blöndal, Valgerður Sverrisdóttir, Ragnheiður Ríkharðsdóttir, Ellert B. Schram og Auður Lilja Erlingsdóttir.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um breytingu á hafnalögum frá samgöngunefnd. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Jóhann Guðmundsson og Svanhvíti Axelsdóttur frá samgönguráðuneyti, Gísla Gíslason frá Hafnasambandi Íslands og Gunnlaug Júlíusson frá Sambandi íslenskra sveitarfélaga. Umsagnir bárust um málið frá Siglingastofnun, Hafnasambandi Íslands og Sambandi íslenskra sveitarfélaga. Þá barst nefndinni jafnframt skýrsla Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands um áhrif aflasamdráttar í þorski á fjárhag sveitarfélaga. Í frumvarpinu eru lagðar til breytingar á hafnalögum til að tryggja að gjald fyrir geymslu vöru og gáma á hafnasvæði megi leggja á hvort sem geymslan fer fram utan húss eða innan. Þá er lagt til að sá tími sem ríkissjóði og Hafnabótasjóði er heimilt að styrkja framkvæmdir í höfnum verði framlengdur um tvö ár í tengslum við aðgerðir ríkisstjórnarinnar vegna hugsanlegs tekjusamdráttar sveitarfélaga vegna skertrar þorskveiði. Nefndin vekur athygli á bréfi Siglingastofnunar til samgönguráðherra, dags. 28. júní 2007, sem fylgdi umsögn stofnunarinnar, og tekur undir þau sjónarmið sem þar koma fram. Nefndin telur brýnt að sú endurskoðun sem fara skal fram á 24. gr. hafnalaga hefjist eins fljótt og verða má. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt. Undir nefndarálitið rita Steinunn Valdís Óskarsdóttir formaður, Ólöf Nordal, Karl V. Matthíasson, Paul Nikolov, Árni Johnsen, Guðni Ágústsson, Ármann Kr. Ólafsson og Guðjón A. Kristjánsson. Herdís Þórðardóttir var fjarverandi við afgreiðslu málsins.

Herra forseti. Hér er til umræðu frumvarp til laga um breytingu á hafnalögum frá árinu 2003, breyting sem út af fyrir sig lætur ekki mikið yfir sér og er einhugur um það í samgöngunefnd að mæla með samþykkt þessa frumvarps. Mér finnst engu að síður nauðsynlegt við 2. umr. um málið að vekja aðeins athygli á nokkrum þáttum er lúta að starfsemi hafnanna og lagaumhverfi hafnastarfseminnar. Eins og kemur fram hjá hv. þm. Steinunni Valdísi Óskarsdóttur, formanni samgöngunefndar og framsögumanni, er í fyrsta lagi gert ráð fyrir að skýra 3. tölul. 17. gr. gildandi hafnalaga varðandi geymslugjald á hafnarsvæðum þar sem tekinn er af allur vafi um það að geymslugjald megi innheimta fyrir geymslu vöru og gáma á hafnarsvæði hvort sem geymslan fer fram utan húss eða innan. Skiptar skoðanir hafa verið uppi um það hvernig túlka ætti ákvæði gildandi laga og ég tel jákvætt að skýra þetta með þeim hætti sem hér er lagt til. Ég vil í þessu sambandi minna á að þegar gildandi hafnalög voru til umfjöllunar á Alþingi veturinn 2002–2003 var sérstaklega tekist á um 17. gr. hafnalaga. Fulltrúar hafnanna í landinu gerðu verulegar athugasemdir við það hvernig 17. gr. var útbúin en í henni er mjög ítarleg upptalning á því hvaða gjöld höfnunum er heimilt að innheimta og sömuleiðis nákvæmlega skilgreint í hvaða verkefni einstök gjöld mætti nota. Þetta töldu hafnarstjórnir í raun og veru allt of ítarlega framsetningu vegna þess að það getur verið mjög erfitt að sundurgreina einstakar framkvæmdir með þeim hætti sem ákvæði 17. gr. krefjast hvað varðar innheimtu gjalda. Hafnarstjórnirnar litu svo á að líta bæri á hafnastarfsemina sem eina heild, það væri eðlilegt að skilgreina í lögum hvaða gjöld mætti leggja á en það væri nær útilokað að reka hafnirnar miðað við að þurfa að standa undir þeirri þröngu skilgreiningu sem lögin kveða á um. Þrátt fyrir að bæði hafnirnar og Samband íslenskra sveitarfélaga hafi á sínum tíma gert verulegar athugasemdir og lagt til að þessi grein yrði ekki samþykkt með þeim hætti sem lagt var til í þáverandi frumvarpi var hún engu að síður samþykkt svona á Alþingi og er þess vegna lög í dag. Ég tel að eitt af því sem þarf að endurskoða þegar lögin verða tekin til endurskoðunar sé 17. gr. Enda þótt í ákvæðum til bráðabirgða sé fyrst og fremst miðað við það að endurskoða ákvæði 24. gr., sem fjallar um ríkisstyrktar framkvæmdir, er það skoðun mín að það þurfi engu að síður að endurskoða fleiri þætti í þessari löggjöf, m.a. 17. gr., og ekkert óeðlilegt við það vegna þess að þegar lögin voru sett 2003 var um að ræða um verulega breytingu á öllu rekstrarumhverfi, starfsumhverfi hafnanna í landinu. Það er því ekkert óeðlilegt við það þegar komin er nokkurra ára reynsla af þeim lögum að þau séu endurmetin og endurskoðuð í ljósi þeirrar reynslu sem menn hafa þá aflað sér. Við sjáum það í því frumvarpi sem hér liggur fyrir að það reynist nauðsynlegt að breyta tímaákvæðum í bráðabirgðaákvæðum laganna hvað varðar styrkhæfar framkvæmdir vegna þess að hafnirnar hafa ekki verið í stakk búnar að uppfylla þær áætlanir eða þau áform sem samgönguáætlun gerði ráð fyrir um uppbyggingarhraða í höfnum til þess að nýta sér þann ríkisstyrk sem þar gafst. Það eru ýmsar ástæður fyrir því og það er rakið í umsögn Siglingamálastofnunar, sem fylgir þessu frumvarpi og er ágæt greinargerð þar, að þenslan í samfélaginu á undanförnum árum hafi m.a. leitt til þess að ekki hafi verið hægt að ráðast í allar þær framkvæmdir, bæði vegna skorts á verktökum en líka vegna þess að tilboð í verk hafa reynst mjög há og ekki hefur verið talið forsvaranlegt að ráðast í þau verk miðað við þau tilboð sem hafa borist. Það er ein ástæðan. Önnur ástæða er sú að þegar breytingin var gerð á rekstrarumhverfi hafnanna og gjaldskrá hafna gefin frjáls var það ein af forsendunum sem lágu þar að baki að aflagjöldin mundu hækka verulega vegna þess að þeim var þá ætlað að standa undir stofnkostnaði í höfnum. Talið var að aflagjöldin, sem almennt höfðu verið um 1% af aflaverðmæti, þyrftu að fara upp í upp undir 2% af aflaverðmæti til þess að hafnirnar fengju þær tekjur á móti sem annars höfðu komið frá ríkinu. Ég held að það hafi verið nokkuð þokkaleg samstaða um að það væri eðlilegt að atvinnugreinin greiddi fyrir afnot af höfninni og uppbyggingu í höfninni sem atvinnugreinin fer fram á frekar en að allt kæmi úr ríkissjóði. Þetta var forsendan. Síðan gerist þegar lögin eru komin til framkvæmda að hafnirnar eiga mjög erfitt með að fara með aflagjaldið upp undir 2% eins og var í raun og veru hin fjárhagslega forsenda fyrir breytingu á hafnalögunum. Það stafaði m.a. af því að sumar hafnir, m.a. á suðvesturhorninu, töldu sig geta lækkað hafnargjöldin í samkeppni við hafnir vítt og breitt um landið. Þetta átti fyrst og fremst við um Hafnarfjörð og þar voru aflagjöldin lækkuð, ef ég man þetta rétt, það eru nokkur ár síðan þetta var. Það varð til þess að hafnir vítt og breitt um landið treystu sér ekki til að hækka aflagjöldin og þar af leiðandi fengu þær ekki þær tekjur sem voru forsendur fyrir breytingunni á hafnalögunum og þeirri ákvörðun að hætta með ríkisstyrki í hafnarframkvæmdum sem almenna reglu. Þetta var mjög bagalegt en við þetta búa hafnirnar enn þann dag í dag. Þegar niðurskurðurinn í aflaheimildum bætist við núna, sem að sjálfsögðu kemur mjög illa við afkomu hafnarsjóða vítt og breitt um landið, má segja að það sé ekki úr mjög háum söðli að detta hvað varðar flestar hafnir landsins. Flestar hafnir landsins eru eingöngu fiskihafnir og staða þeirra fyrir var ekki mjög beysin en þegar við bætist aflasamdráttur hefur það eðlilega bein áhrif á afkomu hafnanna. Þess vegna er þetta frumvarp lagt fram og ég held að allir séu sammála um að koma þarf til móts við þessar þarfir hafnanna hvað þetta snertir. Mig langar, virðulegur forseti, að vekja aðeins athygli á umsögn Hafnasambands Íslands um þetta frumvarp en þar segir eftirfarandi, með leyfi forseta: „Hafnasamband Íslands telur jákvætt að lengja gildistíma ákvæða um styrkveitingar vegna framkvæmda í höfnum, úr ríkissjóði til ársloka 2010 og Hafnabótasjóði til 1. janúar 2011. Breytingin er hluti af mótvægisaðgerðum ríkisstjórnar Íslands vegna skerðingar á aflaheimildum, en ekki var haft samráð við Hafnasambandið um þessar tillögur. HÍ telur að nauðsynlegt hefði verið að hafa samráð um þessar og aðrar víðtækari aðgerðir sem eru til að bregðast við auknum rekstrarvanda hafna. Athygli er vakin á að samdráttur í þorskveiðiheimildum mun valda um 100 til 150 millj. kr. árlegu tekjutapi hafnanna, sem óhjákvæmilegt er að bregðast við með beinum framlögum ríkisins til hafna. Stjórn HÍ bendir á minnkandi aflaheimildir í sjávarútvegi og samdrátt í sjóflutningum og leggur þunga áherslu á að flýta vinnu við endurskoðun 24. gr. hafnalaga nr. 61/2003 í samræmi við IV. lið ákvæðis til bráðabirgða í hafnalögunum, en greinin hljóðar þannig: „Ráðherra skal í síðasta lagi árið 2010, eða fyrr ef nauðsyn krefur, skipa sérstaka skoðunarnefnd sem hafi það hlutverk að meta hvort töluleg viðmið 24. gr. þurfi breytinga við í ljósi reynslunnar.“ Stjórnin mælir með samþykkt frumvarpsins.“ Í umsögn Hafnasambandsins sem er jákvæð og þar sem mælt er með samþykkt frumvarpsins er engu að síður vakin athygli á þessu með endurskoðun 24. gr. hafnalaganna og það sé mjög brýnt að flýta þeirri vinnu. Ég vil þess vegna fagna því að í nefndarálitinu, sem er samhljóða, er tekið undir þessi sjónarmið og nefndin áréttar að það sé brýnt að sú endurskoðun sem á að fara fram hefjist eins fljótt og verða má og ég er algjörlega sammála því. Í umsögn Hafnasambandsins er líka vakin athygli á þeim vanda sem hafnirnar eiga við að glíma m.a. vegna samdráttar í þorskveiðiheimildum núna og talið er, samkvæmt skýrslu sem Hagfræðistofnun háskólans hefur gert um áhrifin af þessum aflasamdrætti, að það geti leitt til 100–150 millj. kr. tekjutaps hafnanna. Í mótvægisaðgerðum ríkisstjórnarinnar var gert ráð fyrir 250 millj. kr. framlagi til sveitarfélaganna á ári í þrjú ár og eru hafnirnar inni í þeirri tölu. Ef tekjutap hafnanna er um 150 milljónir tekur það stóran hluta af því framlagi sem átti að fara til sveitarfélaganna. Ég veit ekki nákvæmlega hvernig það kemur út fyrir sveitarfélögin, það er óvíst að hafnirnar muni fá þetta að fullu bætt miðað við þær fjárhæðir sem eru settar í þetta viðfangsefni. Virðulegur forseti. Ég þarf ekki að hafa fleiri orð um það frumvarp sem hér er til umræðu. Ég vildi bara vekja athygli á þessum þætti málsins og sögunni á bak við hafnalögin og sérstaklega ákvæðum í 24. gr. og 17. gr. þar sem gengið var út frá ákveðnum tekjuauka hafnanna þegar þessi lög voru sett og hann hefur ekki gengið eftir. Mér finnst því mjög brýnt að endurskoðun hafnalaganna verði flýtt og hún taki til fleiri þátta en einungis 24. gr. og það sé skoðað hvernig afkoma hafnanna hefur reynst á grundvelli núgildandi hafnalaga og hvort þau markmið sem menn settu sér hafa náðst. Hafi það ekki gerst er mikilvægt að ráða bót á því með því að fara yfir fleiri greinar laganna.

Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um breytingu á siglingalögum, nr. 34/1985, með síðari breytingum. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Svanhvíti Axelsdóttur og Jóhann Guðmundsson frá samgönguráðuneyti, Örn Pálsson frá Landssambandi smábátaeigenda, Guðjón Rúnarsson frá Samtökum fjármálafyrirtækja, Valgeir Pálsson frá Tryggingamiðstöðinni og Sigurð Óla Kolbeinsson frá Verði. Einnig bárust umsagnir um málið frá Sjómannasambandi Íslands, Félagi vélstjóra og málmtæknimanna, Hafnasambandi Íslands, Landssambandi smábátaeigenda, Landssambandi íslenskra útvegsmanna, Siglingastofnun og Farmanna- og fiskimannasambandi Íslands. Í frumvarpinu er lagt til að takmörkunarfjárhæðir skv. IX. kafla siglingalaga um ábyrgð útgerðarmanns og takmörkun ábyrgðar verði uppfærðar í samræmi við bókun frá 1996 við alþjóðasamþykkt um takmörkun ábyrgðar frá 19. nóvember 1976. Við meðferð málsins fyrir nefndinni kom fram að æskilegt væri að sá tími sem ætlaður er til að laga ný vátryggingaákvæði að breyttum aðstæðum verði lengdur, en samkvæmt frumvarpinu er gert ráð fyrir að lögin taki gildi 1. janúar 2008. Fram kom að áhrifin kynnu að verða nokkur hvað varðar vátryggingar fyrir skip sem stunda farþegaflutninga á sjó vegna mikillar hækkunar á farþegaábyrgð. Í ljósi þess að breytingarnar geta haft ákveðin áhrif á endurtryggingarsamninga, og þar með iðgjöld, auk þess sem tryggingafélög eru með útistandandi tryggingar fram á næsta ár, telur nefndin eðlilegt að fresta gildistöku laganna um eitt ár, þ.e. til 1. janúar 2009. Auk þess leggur nefndin til tæknilega lagfæringu á 2. gr. frumvarpsins þar sem sömu breytingarnar eru í raun tvíteknar. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með ofangreindum breytingum sem lagðar eru til í sérstöku þingskjali. Herdís Þórðardóttir, Árni Johnsen og Ármann Kr. Ólafsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins en undir álitið rita Steinunn Valdís Óskarsdóttir formaður, Ólöf Nordal varaformaður, Karl Valgarður Matthíasson, Paul Nikolov, Guðni Ágústsson og Guðjón Arnar Kristjánsson.

Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 73/2005, um skipan ferðamála. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Jóhann Guðmundsson og Svanhvíti Axelsdóttur frá samgönguráðuneyti. Umsagnir bárust um málið frá Ferðamálasamtökum Íslands, Sambandi íslenskra sveitarfélaga, Samtökum ferðaþjónustunnar og Sýslumannafélagi Íslands. Í frumvarpinu eru lagðar til smávægilegar breytingar á lögum um skipan ferðamála sem einkum er ætlað að lagfæra úrræði vegna brota gegn lögunum. Nefndin leggur til málfarsbreytingu á einu ákvæði frumvarpsins. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með svohljóðandi breytingu: Efnismálsliður a-liðar 1. gr. orðist svo: Skipulagningu ferða hópa og einstaklinga, innan lands og erlendis. Herdís Þórðardóttir, Árni Johnsen og Ármann Kr. Ólafsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir þetta rita Steinunn Valdís Óskarsdóttir, formaður, Ólöf Nordal, varaformaður, Karl Valgarður Matthíasson, Paul Nikolov, Guðni Ágústsson og Guðjón Arnar Kristjánsson.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti um tillögu til þingsályktunar um staðfestingu ákvörðunar sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 125/2007, um breytingu á XX. viðauka við EES-samninginn. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Nínu Björk Jónsdóttur frá utanríkisráðuneyti og Sigríði Auði Arnardóttur, Kristínu Lindu Árnadóttur og Gunnar Stein Jónsson frá umhverfisráðuneyti og Umhverfisstofnun. Með tillögunni er leitað heimildar Alþingis til að staðfesta ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 125/2007 frá 28. september 2007, um breytingu á XX. viðauka við EES-samninginn frá 2. maí 1992, og til að fella inn í samninginn tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2000/60/EB frá 23. október 2000 um aðgerðaramma bandalagsins um stefnu í vatnsmálum. Innleiðing tilskipunarinnar kallar á lagabreytingar sem gert er ráð fyrir að lokið verði í desember 2009. Ljóst er að verulegur kostnaður mun fylgja innleiðingunni. Fram kom á fundi nefndarinnar að umhverfisráðuneytið hefur óskað fjárheimilda vegna þessa. Nefndin telur mikilvægt að fjárheimildirnar verði í samræmi við umfang þess verkefnis sem fram undan er við innleiðinguna. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt óbreytt. Bjarni Benediktsson, Lúðvík Bergvinsson og Kristinn H. Gunnarsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir álitið rita Árni Páll Árnason varaformaður, Steingrímur J. Sigfússon, með fyrirvara, Ragnheiður Elín Árnadóttir, Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir, Magnús Stefánsson og Guðfinna S. Bjarnadóttir.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti um tillögu til þingsályktunar um staðfestingu ákvörðunar sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 146/2007, um breytingu á XX. viðauka við EES-samninginn. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Nínu Björk Jónsdóttur frá utanríkisráðuneyti og Sigríði Auði Arnardóttur, Kristínu Lindu Árnadóttur og Gunnar Stein Jónsson frá umhverfisráðuneyti og Umhverfisstofnun. Með tillögunni er leitað heimildar Alþingis til staðfestingar á ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 146/2007 frá 26. október 2007, um breytingu á XX. viðauka við EES-samninginn og til að fella inn í samninginn tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2003/87/EB frá 13. október 2003 um að koma á fót kerfi fyrir viðskipti með heimildir til losunar gróðurhúsalofttegunda innan bandalagsins og um breytingu á tilskipun ráðsins 96/61/EB; tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2004/101/EB frá 27. október 2004 um breytingu á tilskipun 2003/87/EB um að koma á fót kerfi fyrir viðskipti með heimildir til losunar gróðurhúsalofttegunda innan bandalagsins að því er varðar verkefniskerfi Kyoto-bókunarinnar; reglugerð framkvæmdastjórnarinnar nr. 2216/2004 frá 21. desember 2004 um staðlað og varið skráningarkerfi samkvæmt tilskipun 2003/87/EB og ákvörðun framkvæmdastjórnarinnar 2004/156/EB frá 29. janúar 2004 um að setja viðmiðunarreglur fyrir vöktun á losun gróðurhúsalofttegunda og skýrslugjöf um losunina samkvæmt tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2003/87/EB og ákvörðun framkvæmdastjórnarinnar 2006/780/EB frá 13. nóvember 2006 um að komast hjá því að tvíreikna skerðingu á losun gróðurhúsalofttegunda í kerfi bandalagsins, með viðskipti með heimildir til losunar að því er varðar verkefnistengdar aðgerðir samkvæmt Kyoto-bókuninni, í samræmi við tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2003/87/EB. Innleiðing tilskipana Evrópuþingsins og ráðsins 2003/87/EB frá 13. október 2003 og tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2004/101/EB frá 27. október 2004 kalla á lagabreytingar. Nefndin leggur áherslu á að mikilvægt sé að mál af þessum toga komi framvegis fyrr fyrir Alþingi en raunin varð á með þetta mál. Þótt hið nýja losunarkerfi milli Evrópusambandsríkjanna muni nú hafa óveruleg áhrif hér á landi er jafnframt ljóst að stefnt er að því innan Evrópusambandsins að fella flugsamgöngur og jafnvel skipasamgöngur undir kerfið. Utanríkismálanefnd telur því mikilvægt að hún og viðkomandi fagnefndir, samgöngunefnd og umhverfisnefnd, verði upplýstar reglulega um stöðu mála að því leyti og um framgang þeirra samninga sem fulltrúar Íslands standa að á Evrópuvettvangi um breytingar á losunarkerfinu að þessu leyti. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt. Bjarni Benediktsson, Lúðvík Bergvinsson og Kristinn H. Gunnarsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir álitið skrifa Árni Páll Árnason, varaformaður og framsögumaður, Steingrímur J. Sigfússon, með fyrirvara, Ragnheiður Elín Árnadóttir, Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir, Magnús Stefánsson og Guðfinna S. Bjarnadóttir.

Herra forseti. Ég rita undir nefndarálit utanríkismálanefndar með fyrirvara eins og fram kom í ræðu framsögumanns, varaformanns utanríkismálanefndar. Ég ætla að gera lítillega grein fyrir því hvað veldur eða hverju sætir. Það er kannski tvennt eða þrennt sem þar kemur við sögu. Í fyrsta lagi er þessi innleiðing áhugaverð vegna þess að hún sýnir að hið evrópska regluverk er kannski ekki eins óumbreytanlegt og niðurnjörvað og menn skyldu ætla vegna þess að Ísland fær í raun og veru þarna heilmikla viðurkenningu á sérstöðu sinni. Í raun er það þannig að það jaðrar við að vera álitamál hvort við þyrftum yfir höfuð að innleiða þessa tilskipun um viðskipti með heimildir til losunar gróðurhúsalofttegunda í þessum geira sem hér heyrir undir, a.m.k. á þessu stigi málsins. Ísland verður í rauninni ekki nema óverulega eða óbeint bundið af þessu sökum þess að undanþága sem veitt er fyrir losun sem er neðan við tiltekin mörk á þessu sviði gerir það að verkum að við þurfum ekki að uppfylla mikið af þeim skyldum og kvöðum sem þessu fylgja í formi upplýsingagjafar og eftirlits og annarra slíkra hluta, þ.e. ef losað er minna en 25 þús. tonn eða öllu heldur ef tæknileg geta til losunar er undir þeim mörkum. Ef ég hef skilið þetta allt saman rétt, þá er því þannig farið. Það sýnir að oft eru möguleikar á því að fá sérstöðu viðurkennda og fá sveigjanlega framkvæmd á þessum sviðum. Það er áhugavert, ekki síst þegar í hlut á orkumálasvið Evrópusambandsins en mjög hefur verið um það rætt hvernig Ísland tengist því og hvort sérstaða Íslands að ýmsu leyti í þessum efnum geri það ekki að verkum að við hefðum þess vegna getað samið okkur frá því regluverki í miklu ríkari mæli en raun ber vitni. Ég vísa þá að sjálfsögðu ekki síst til raforkutilskipunarinnar og innri markaðarins í raforkumálum sem Ísland er að sjálfsögðu ótengt sem einangraður orkumarkaður. En nóg um það. Í öðru lagi er það hins vegar býsna stór ákvörðun út af fyrir sig að innleiða þessa tilskipun þó að hún snúi fyrst og fremst að aðilum sem framleiða orku eða hafa tæknilega getu til þess og skyldum aðilum vegna þess að þar með er sú ákvörðun tekin að við verðum með að þessu leyti og út af fyrir sig hefur kannski ekki annað staðið til eða verið í boði. Þótt það hafi lítil sem engin áhrif á okkur eins og málin standa í dag og miðað við núverandi innihald tilskipunarinnar og það svið sem hún tekur til í dag, þá er ekki þar með sagt að svo verði um alla framtíð og í raun og veru blasir hið gagnstæða við eins og hér var komið inn á í máli framsögumanns, að svo kann að fara að inn í þetta regluverk verði fært innan tíðar svið sem getur haft gríðarleg áhrif hér og þá einkum og sér í lagi flugstarfsemina. Það mál er í ferli eins og menn vita í Evrópusambandinu og ómögulegt að segja nákvæmlega til um hvenær niðurstaða verður komin í það. En eins og málin standa í dag, þá er ástæða til að vera a.m.k. vel meðvitaður um hvað þar er á ferðinni og viðbúin því að niðurstaðan geti orðið þannig að Ísland þurfi verulega að takast á við þær kvaðir sem því mundu fylgja, með flugstarfsemi, jafngríðarlega umfangsmikil og hún er hér hjá okkur og vaxandi, hún lendir þarna undir með kröfum um að draga úr losun miðað við viðmiðun alllangt aftur í tímann. Nú er að vísu mögulegt að þarna fáist aftur viðurkennd sérstaða okkar og kannski annarra eyjasamfélaga eða jaðarsvæða sem liggja afskekkt og eru mjög háð flugi. En um það getum við auðvitað ekkert fullyrt á þessu stigi málsins hvað af því kemst alla leið gegnum kerfið, gegnum hnot milli Evrópuþingsins og framkvæmdastjórnar o.s.frv. Hér eru sem sagt á ferðinni breytingar sem ekki hafa mikil áhrif á Íslandi. Það eru fyrst og fremst varaaflstöðvar og mögulega fiskimjölsverksmiðjur og slíkir aðilar sem falla undir þessa flokkun. Hér eru ekki stór orkuver kynt með jarðefnaeldsneyti sem betur fer, eins og allir vita. En tilskipunin sem slík verður þá lögtekin hér og þar með erum við komin í þennan bát og hljótum að þurfa að vera með í róðrinum þar og eftir atvikum reyna að hafa einhver áhrif á stefnuna þannig að okkur verði lífvænt í þessu ferli öllu og kerfi. Við eigum í sjálfu sér að líta það jákvæðum augum að við ætlum okkur að vera með í samræmdri viðleitni, hvort sem heldur er á evrópska vísu eða á heimsvísu, um að stemma stigu við losun. Það má enginn skilja orð mín svo að ég sé að biðjast undan því að Ísland taki þátt í því eða ætli okkur annan hlut. En það skiptir náttúrlega mjög miklu máli hvernig regluverkið er og hvernig það passar okkar aðstæðum og við þurfum þar af leiðandi að vinna að því að koma upplýsingum um þá hluti á framfæri á fyrstu stigum máls og snemma í ferlinu og um það hefur einmitt verið rætt talsvert á þessu hausti, að betrumbæta vinnubrögð í þeim efnum. Það eru nokkur slík mál á ferð gegnum evrópska regluverkið eða Evrópusambandsregluverkið sem við þurfum virkilega að hafa augun á á næstunni og þetta er eitt af þeim, eitt af því sem lýtur að heimildum til viðskipta með losun. Annað er augljóslega væntanleg ný tilskipun eða nýjar reglur á sviði raforkumarkaðsmálanna. Það má nefna þjónustutilskipunina og fleira í þeim dúr sem allt gerir það að verkum að við þurfum virkilega að fylgjast með og reyna að átta okkur á hvað í vændum er. Það er reyndar athyglisvert að bera saman umfjöllun og umræður um þessi mál hér þessar vikurnar og þá miklu umræðu sem stendur t.d. núna í Noregi um það hver verði afdrif þjónustutilskipunarinnar hvað Noreg snertir, en þar eru uppi háværar kröfur eins og kunnugt er um að Noregur beiti í fyrsta sinn neitunarvaldi gagnvart innleiðingu hennar með þeim áhrifum sem það mundi auðvitað hafa á samninginn um Evrópska efnahagssvæðið og allt ferlið. En þetta, virðulegi forseti, voru helstu ástæður þess að ég kaus að setja fyrirvara á undirskrift mína undir nefndarálitið. Það er ekki vegna þess að ég telji að ástæða sé til í sjálfu sér að fresta þessari innleiðingu. Með því værum við í raun fyrst og fremst að bregða fæti fyrir samstarfsaðila okkar megin EES-samningsins sem falla undir þessa tilskipun og verða fyrir miklum áhrifum af henni, þ.e. Norðmenn og Liechtenstein og til þess er auðvitað engin ástæða, ekki nema menn hefðu þá hugmynd að Ísland ætti að standa varanlega utan við þetta sem ég held að sé ekki valkostur og væntanlega ekki í boði, heldur fremur að vera með. En vera vel á varðbergi og reyna að koma sjónarmiðum okkar á framfæri.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni góða umfjöllun um þessa þætti málsins. Það er alveg rétt, sem hv. þingmaður segir, að þegar vel er að verki staðið er mögulegt að hafa áhrif á Evrópuréttinn. Fyrir því eru mýmörg dæmi, jafnt úr aðildarríkjum sem öðrum ríkjum. Það er þó erfiðara fyrir okkur sem EES-ríki vegna þess hversu seint við komum iðulega að ákvörðunartöku með formlegum hætti. Í þessu máli er mjög mikilvægt að sjá hversu góða raun það gefur þegar unnið er skipulega af hálfu stjórnvalda við undirbúning og tímanlega komið að málum. Ég tek undir með hv. þingmanni, það er mjög mikilvægt að við höldum áfram að vinna í þá átt að þingið fái ríkari aðkomu að málum á mótunarstigi. Það varðar brýna hagsmuni okkar ef flugsamgöngur verða felldar undir þetta. En ég er sammála hv. þingmanni að þó að breytingar sem koma utan frá hafi áhrif á mann eru það ekki rök fyrir því að standa fyrir utan heiminn heldur þurfum við þvert á móti að taka þátt í því með hnattrænum hætti og á evrópskum vettvangi með öðrum ríkjum að draga úr losun. Það hlýtur að vera verkefni okkar. Það felst engin mótsögn í því að verja réttmæta hagsmuni annars vegar og taka hins vegar virkan þátt í evrópsku samstarfi. Þvert á móti eru það tvær hliðar á sama peningnum.

Herra forseti. Ekki er mikill ágreiningur á ferðinni í þessu tilviki þannig að það þarf ekki löng ræðuhöld um það, svör eða andsvör. Varðandi það að erfitt sé að hafa áhrif þá er það gamalkunnug umræða og auðvitað halda áhugasamir aðilar um inngöngu okkar í Evrópusambandið þeim rökum gjarnan á lofti. Ég hef aðeins verið að fara yfir það í huganum hvort flestöll ef ekki öll nýlegustu dæmin vísi einmitt frekar í hið gagnstæða, að það sé í raun merkilega auðvelt að hafa áhrif ef menn eru vakandi og koma sjónarmiðum á framfæri nógu snemma eða koma þeim á framfæri meðan tími er til að taka við slíku. Við erum einmitt með nýleg dæmi í höndunum um að því hefur verið vel tekið að Ísland hafi gert vart við sig og komið sjónarmiðum sínum á framfæri, jafnvel í einhverju ferli innan Evrópusambandsins sem ekkert sérstaklega kemur til með að varða Ísland beint á næstunni og jafnvel á sviðum þar sem við erum undanskilin eins og á sviði sjávarútvegs, einfaldlega vegna þess að þá er því yfirleitt vel tekið ef um er að ræða málefnalega afstöðu og skynsamleg sjónarmið sem reidd eru fram. Ég verð því að segja eins og er að mér finnst reynslan frekar vera að sýna okkur hið gagnstæða að undanförnu. Ef við vitum hvað er á ferðinni, vitum hvað er í undirbúningi, förum yfir það hvort ástæða sé til þess fyrir okkur að koma þar einhverju að og gerum það með uppbyggilegum og málefnalegum hætti og á skynsamlegan hátt þá sé því yfirleitt fremur vel tekið. Til þess þarf að tryggja að þessi vöktun sé alltaf til staðar og í gangi og ég er þeirrar skoðunar og hef held ég sagt það áður úr þessum ræðustóli að auðvitað er það tímaskekkja að Alþingi sjálft skuli ekki hafa viðveru í Brussel, hafa þar sinn fulltrúa, starfsmann t.d., sem væri hluti af áhöfn nefndasviðs og heyrði undir utanríkismálanefnd.

Virðulegi forseti. Ég tek undir það með hv. þingmanni að það skiptir vissulega máli að vanda vel til verka og það á við um allt Evrópusamstarf að yfirleitt komast ríki hvorki lönd né strönd nema hafa góð rök og geta fært málefnaleg rök fyrir þörfum sínum en ekki einfaldlega búið málflutninginn í búning raka til að fela dulbúna verndarstefnu eða sérhagsmuni á kostnað annarra. Þau dæmi sem hv. þingmaður nefndi eru alveg hárrétt, upp á síðkastið þegar við höfum komið að málum snemma á mótunarstigi höfum við fengið áheyrn og framlagi okkar hefur verið vel tekið. Vandinn sem við stöndum hins vegar frammi fyrir er sá að í þeim tilvikum þar sem málin eru lengra komin og við eigum ekki lengur aðkomu, þ.e. þegar málin eru komin á hinn pólitíska mótunarferil, höfum við fyrir því reynslu að þá þurfum við að ná að sannfæra einhver önnur ríki um að okkar hagsmunir séu í reynd þeirra hagsmunir til þess að fá þau til að tala fyrir þeim hagsmunum innan kerfisins. Stundum tekst það en ekki alltaf og í því er vandinn fólginn að við eigum ekki hina pólitísku aðkomu að lokaákvörðunum þegar hagsmunirnir eru í reynd vegnir og metnir. Það sem ég held hins vegar að standi eftir þessa umræðu alla, sem átt hefur sér stað í haust, er mikilvægi þess að við gerum það besta úr þeirri stöðu sem við höfum, undirbúum eins vel og mögulegt er aðkomu okkar að málum og vöndum okkur þar og eflum starf utanríkismálanefndar að Evrópumálum og undirbúningi ákvarðana á Evrópuvettvangi.

Herra forseti. Í frumvarpi til fjáraukalaga fyrir árið 2007 og breytingartillögum frá meiri hluta fjárlaganefndar kemur skýrt fram sú framúrkeyrsla sem einkennt hefur rekstur á ríkisstofnunum á undanförnum árum, framúrkeyrsla sem að miklu leyti skapast af því að þarfir stofnananna fyrir fé til að veita nauðsynlega og jafnvel lögboðna þjónustu eru ekki virtar í fjárlaganefnd og við afgreiðslu fjárlaga hverju sinni. Það kemur síðan í hlut fjáraukalaga að leiðrétta þetta að einhverju leyti og það hefur verið gagnrýnt af talsmanni minni hluta fjárlaganefndar, hv. þm. Jóni Bjarnasyni, oftar en einu sinni og oftar en tvisvar að hér er verið að fjalla um fjárveitingar sem með réttu ættu heima í fjárlögum hvers árs. Hitt er svo annað mál að það er afar tilviljunarkennt hvaða stofnanir það eru sem fá leiðréttingar í fjáraukalögum á hverjum tíma og því miður er það svo að stofnanir sem fá leiðréttingu í fjáraukalögum eru útsettar fyrir því að byrja aftur að safna halla á næsta ári vegna þess að vanáætlun er viðvarandi á grunni stofnananna. Í fjáraukalögunum og breytingartillögu meiri hluta fjárlaganefndar er gert ráð fyrir nokkrum fjárheimildum til ýmissa stofnana sem hafa verið í fjársvelti mörg undanfarin ár einmitt vegna þess að þær hafa ekki fengið leiðréttingu á rekstrargrunni. Ég vil nefna hér sérstaklega heilbrigðisstofnanirnar en mjög mörg sjúkrahús, hjúkrunarheimili og öldrunarstofnanir eiga við verulegan rekstrarvanda að etja og glíma við uppsafnaðan vanda. Ég hlýt að fagna því vegna þeirrar þjónustu sem þessar stofnanir veita í heilbrigðisþjónustu að nú er verið að klippa hala og halla af ýmsum stofnunum vegna ársins 2007. Ég vil sérstaklega nefna að hér er gert ráð fyrir því að greiða uppsafnaðan halla Landspítalans upp á ríflega 1.700 millj. kr. og enn fremur halla Sjúkrahúss Akureyrar, sjúkrahúsanna á Akranesi, á Suðurlandi og Suðurnesjum, St. Jósefsspítala í Hafnarfirði og í breytingartillögum meiri hluta nefndarinnar einnig Reykjalundar í Mosfellsbæ. Auk þessara sjúkrahúsa, sem ég hef nefnt, er reiknað með því að greiddur verði niður halli ýmissa heilbrigðisstofnana á landsbyggðinni og einnig öldrunarstofnana. En þó svo ég fagni því að komið sé til móts við þessar stofnanir og þeim ekki gert að bera þennan halla enn eitt árið vil ég vara við því að í mörgum þessara tilfella sem ég nefndi er um skammgóðan vermi að ræða eins og sjá má í fjárlagafrumvarpi fyrir árið 2008. Ljóst er að sami skollaleikurinn verður á næsta ári með vanáætlun og á það sérstaklega við um Landspítalann. Við, þingmenn Vinstri grænna, gerðum grein fyrir tillögum okkar í þeim efnum við 2. umr. fjárlaga og munum gera það enn frekar við 3. umr. þar sem við munum leggja áherslu á að mætt verði þörfum sjúkratrygginga og ýmissa sjúkrastofnana og öldrunarþjónustu í landinu á fjárlögum 2008. Við frumvarpið til fjáraukalaga leggjum við einnig til breytingartillögur, eins og hv. þm. Jón Bjarnason gerði grein fyrir fyrr í dag. Minni hlutinn í fjárlaganefnd leggur fram tillögu um að auka greiðslur til heilbrigðisstofnana um 300 millj. kr. umfram þær 260 sem í frumvarpinu eru nú og einnig að 500 millj. til viðbótar verði veittar til ýmissa öldrunarstofnana en ekki aðeins 271 millj. eins og frumvarpið gerir nú ráð fyrir. Ég vil sérstaklega taka stöðu Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins til umræðu og ég vek athygli hv. þingmanna á því að í fjáraukafrumvarpinu sem liggur fyrir er einungis reiknað með að Heilsugæsla höfuðborgarsvæðisins fái 10 millj. kr. upp í hallann sem hún hefur þurft að burðast með mörg undanfarin ár. Ég mæli sérstaklega fyrir tillögu um að 400 millj. kr. verði varið á fjáraukalögum til heilsugæslunnar á höfuðborgarsvæðinu. Heilsugæslan á höfuðborgarsvæðinu er langstærsta stofnun sinnar tegundar á landinu og hún þjónar nærri því 193 þús. íbúum á 15 heilsugæslustöðvum. Íbúarnir sem hér um ræðir búa á Kjalarnesi, Mosfellsbæ, Reykjavík, Kópavogi, Garðabæ, Hafnarfirði, Seltjarnarnesi, Álftanesi og í Þingvallasveit þannig að sjá má að starfssvæði Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins er gríðarlega víðfeðmt. Henni er ætlað að þjóna tæplega 193 þúsund íbúum. Það segir sig sjálft að mikil þörf er á aukinni og bættri þjónustu á svæðinu. Orðið hefur gríðarleg fjölgun íbúa á höfuðborgarsvæðinu á undanförnum árum og íbúasamsetning hefur einnig gerbreyst. Það er mjög aðkallandi að taka af hallann sem verið hefur á rekstri Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins með sama hætti og verið er að gera við heilbrigðisstofnanir sem ég nefndi til þess að mæta fjölguninni, byggja upp heilsugæslu í nýjum hverfum og auka þjónustu í eldri hverfum. Sú staðreynd að 8.500 einstaklingar eru án heilsugæslulæknis á svæðinu segir sína sögu og heilsugæslan hefur á undanförnum árum verið rekin með ólíðandi halla. Ef ekkert verður að gert, herra forseti, þá stefnir í gríðarlegan niðurskurð á þjónustunni í stað þeirrar uppbyggingar sem nauðsynleg er. Fyrirséður halli á yfirstandandi ári er um það bil 120 millj. kr. og halli ársins 2006 var 81 millj. kr. Auk þessa hvíla á starfseminni eldri skuldir frá halla áranna 2003 og fyrr. Eins og ég nefndi áðan er uppbygging langt á eftir íbúaþróun og einnig langt á eftir kröfum sem íbúar gera almennt nú til dags til heilsugæslu. Með breytingartillögunni er lagt til að veitt verði 200 millj. kr. fjárveiting til að jafna eldri halla frá árunum 2003 og fyrr en einnig 120 millj. kr. til að rétta af hallarekstur þessa árs, 2007, og 80 millj. kr. til að rétta af hallareksturinn frá árinu 2006, samtals 400 millj. kr. Ef tillagan fæst samþykkt er ljóst að hægt er að tryggja að Heilsugæsla höfuðborgarsvæðisins geti þróast með eðlilegum hætti án þess að vera bundin á klafa skulda. Ef vel á að vera er hins vegar ljóst að í framhaldinu verða fjárveitingar á næsta ári að vera í samræmi við þörfina á nauðsynlegri uppbyggingu í þjónustunni en við blasir að ef engin viðbótarfjárveiting fæst á fjárlögum ársins 2008 er það ávísun upp á niðurskurð á þjónustu. Ein ástæðan fyrir þeim mikla halla sem er á rekstri Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins, auk þess sem ég hef áður nefnt um íbúaþróun og breytingu á aldurssamsetningu, er ómældur kostnaður sem féll til vegna skyndilegs flutnings úr Heilsuverndarstöðinni inn í Mjódd og flutningur á Miðstöð heilsuverndar barna og Miðstöð mæðraverndar þegar þessum stofnunum var í rauninni sundrað með sölunni á Heilsuverndarstöðinni. Söluna og flutninginn bar mjög brátt að. Húsnæðið í Mjódd var langt í frá að vera tilbúið þannig að peningahliðin á flutningnum varð miklu dýrari en ætlað var. Eins og vakin hefur verið athygli á var andlegi kostnaðurinn við tilflutninginn líka gríðarlega mikill og margir óttast að það hafi í för með sér viðvarandi skerðingu á þjónustu. Það er yfirlýst stefna stjórnvalda allt frá upphafi laga um heilsugæslu frá árinu 1973 að heilsugæslan skuli og eigi að vera fyrsti viðkomustaður sem veikt fólk leitar til innan heilbrigðisþjónustunnar. Heilsugæslunni er þannig ætlað að veita almenna og alhliða þjónustu. Hún á að annast greiningu og frummeðferð en hún á einnig að sinna heilsuvernd og forvörnum og hún á líka að hafa yfirsýn til langs tíma um heilbrigði einstaklinga og fjölskyldna. Það eru háleit markmið og nöturlegt að þurfa að viðurkenna að á höfuðborgarsvæðinu skuli 8.500 manns vera án þjónustunnar. Hvað þýðir það, herra forseti? Það þýðir í rauninni að íbúar á höfuðborgarsvæðinu sitja ekki við sama borð og aðrir íbúar landsins en það hefur einnig í för með sér mikinn og aukinn kostnað við heilbrigðiskerfið sem stjórnvöld kvarta undan að sé þegar of mikill. Með því að heilsugæslan sé fyrsti viðkomustaðurinn er viðurkennt að miklu ódýrari leið sé að fara á þann viðkomustað en að leita beint til læknavaktar eða sérfræðilækna. Þess vegna er það mjög mikilvægt að komið verði í veg fyrir þá stöðnun sem við blasir í heilsugæslunni á höfuðborgarsvæðinu. Ég get ekki sagt skilið við málaflokkinn öðruvísi en nefna að í Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins eru 15 heilsugæslustöðvar auk sjálfstætt starfandi heilsugæslulækna. Það eru margar einingar og þær eru alls ekki svo smáar ef litið er til þess hversu margir íbúar eru í hverri starfsstöð. Ég og flokkur minn efumst um þá auknu miðstýringu sem þarna er á ferð. Heilsugæsla er í eðli sínu nærþjónusta. Hún á að vera það og mjög mikilvægt er að hún sé rekin í sem nánustum tengslum við félagsþjónustuna á höfuðborgarsvæðinu. Heilsugæslan á Akureyri er gott dæmi um það þar sem Akureyrarbær hefur tekið að sér heilsugæsluþjónustuna með sérstökum samningum og hefur verið brautryðjandi í góðri og bættri þjónustu. Tekist hefur að hverfa frá skrifborðsafgreiðslunni og flytja þjónustuna beint heim til íbúa eða þangað sem þeir eru, á vinnustað eða í skóla. Það er því miður ekki gert á höfuðborgarsvæðinu og það segir sig sjálft hvert íbúar í Þingvallasveit þurfa að sækja sína þjónustu. Það er slæmt að þjónustu við tæplega 200 þúsund manns skuli allri vera miðstýrt eins og gert er á höfuðborgarsvæðinu. Það kann vel að vera að einhverjum finnist hallinn á rekstri Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins mikill en ég ítreka að hún er gríðarlega stór stofnun og þjónustusvæðið er stórt. Þeir sem þar eiga að njóta þjónustu eru tæplega 200 þúsund talsins og tæplega tveir þriðju landsmanna. Það er grunnatriði í stefnu okkar Vinstri grænna að hlúa að forvörnum og heilsuvernd. Þess vegna leggjum við mikla áherslu á heilsugæsluna og við sjáum að heilsugæslan á höfuðborgarsvæðinu er mjög illa sett í bráð og lengd. Því leggjum við fram þá tillögu sem ég vænti að þingmenn, sem eru af þessu víðfeðma svæði, geti verið okkur sammála um að sé mjög brýn.

Herra forseti. Mér finnst ástæða, undir umfjöllun um fjáraukalög, að bregðast við upplýsingum sem fram komu að því er varðar Þróunarfélag Keflavíkurflugvallar í dag sem gefur tilefni til að inn í fjáraukalögin verði teknar aðfinnslur, athugasemdir eða fyrirvarar. Fram kom hjá hv. þm. Árna Þór Árnasyni að eignirnar hefðu verið seldar á tvöföldu hrakvirði, eins og hann orðaði það ef ég man rétt, það er að þær hafi verið seldar á undirverði, það hafi verið forsenda verkefnisins. Ég vil benda á í þessu sambandi að eins og fram hefur komið er mjög auðvelt að leigja eignirnar eins og greinilega kom í ljós þegar íbúðir voru auglýstar til leigu nú í haust þannig að það kemur mér á óvart að þeim skyldi vera ráðstafað í sölu með þeim hætti sem gert hefur verið og ég hef gert grein fyrir. Einnig kom á óvart í orðum hv. þm. Árna Páls Árnasonar að hann skyldi ekki minnast á tengslin sem upplýst hafa verið, hagsmunatengsl og flokkslegu tengsl sem hafa verið upplýst í málinu. Ég minni hv. þingmann á Borgarnesræður formanns hans, hæstv. utanríkisráðherra Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur þar sem hún spurði hvort fólki mislíkaði ekki að gæðum væri úthlutað til flokksfélaga og gæðinga. Ég vil einnig taka fram, og það er tilefni til athugasemda í fjáraukalögum, að bent var á að ríkisendurskoðandi mundi gera stjórnsýsluúttekt á Þróunarfélagi Keflavíkurflugvallar. Ég hef í þeim efnum umtalsverðar efasemdir og þær stafa af því að ríkisendurskoðandi er endurskoðandi þróunarfélagsins sem er einkahlutafélag. Ef fara á fram heildarúttekt á þróunarfélaginu, sem allir kalla að ég held eftir, er óhjákvæmilegt að ríkisendurskoðanda sé gert að endurskoða endurskoðun Ríkisendurskoðunar. Það sér hver heilvita maður að slíkt gengur ekki upp, að ríkisendurskoðandi endurskoði sjálfan sig. Af þessu hef ég bæði áhyggjur og þungar efasemdir og tel því mun nær að Alþingi skipi sjálfstæða rannsóknarnefnd, ég beini því til fjárlaganefndar. Við í stjórnarandstöðunni munum væntanlega leggja fram slíka tillögu og ég býst þá við því að slík nefnd verði sett á koppinn hið fyrsta, miðað við orð þeirra sem tóku til máls af hálfu Samfylkingarinnar og miðað við ræður þeirra á fyrri árum, sérstaklega ræður hv. þm. Lúðvíks Bergvinssonar sem hefur verið herforingi í krossferðum Samfylkingarinnar gegn spillingu. Alla vega kalla ummæli hv. þm. Árna Páls Árnasonar og fleiri á aðfinnslur og athugasemdir. Ég minni fjárlaganefnd á þá grundvallarreglu sem gildir um fjárreiður og endurskoðun, það er meginreglan um góða reikningsskilavenju. Ég hef upplýst að átt hafi sér stað kaup á þjónustu, kaup á verkum, kaup á vörum án útboðs, að sami stóri aðilinn hafi setið að þeim verkum án þess að útboð hafi farið fram, fyrir því hef ég traustar heimildir. Það kallar á aðfinnslur í fjáraukalögum, það kallar á athugasemdir og fyrirvara í fjáraukalögum. Ef slíkur fyrirvari er ekki gerður af fjárlaganefnd skrifa þeir upp á að þjónustukaupin, kaup á verkum og kaup á vörum hafi verið í lagi. 
            

Hv. þingmaður. Forseti spyr hvort hv. þingmaður eigi langt eftir af ræðu sinni. Það liggur fyrir að taka á fyrir afbrigði og atkvæðagreiðslur og fær hv. þingmaður að því loknu að halda áfram ræðu sinni ef hann á svolítið eftir. Ég mundi biðja þingmanninn þá að gjöra svo vel að taka hlé á ræðu sinni.

Það er sjálfsagt.

Ég verð því miður að gera athugasemd við fundarstjórn forseta. Það er sko sannarlega athugasemd við fundarstjórn forseta því að þannig háttar til að 15. og 16. dagskrármál fundarins eru mál úr utanríkismálanefnd þar sem ég er með fyrirvara í nefndaráliti. Engu að síður gerðist það á fundinum rétt áðan að hoppað var yfir nokkur mál í dagskránni og umræða hafin um málin án þess að mér væri gert aðvart og umræðu lokið um 15. dagskrármálið án þess að ég, með fyrirvara í þingskjali, sem samkvæmt hefð þýðir að menn geri grein fyrir fyrirvara sínum, kæmist til umræðunnar og var ég þó á skrifstofu minni með kveikt á sjónvarpinu. Ég mótmæli því, það er ekki í samræmi við góðar venjur að gera fyrirvaralausar breytingar á dagskrá og standa svo glöggt að afgreiðslu mála að menn komist ekki til að taka þátt í umræðum í samræmi við það sem þingskjöl boða að verði gert. Ég hef ekki vanist því að ef menn eru annaðhvort framsögumenn meirihlutaálita eða minnihlutaálita eða ef nefndarmenn undirrita með fyrirvara, sé þeim ekki gert viðvart áður en mál eru tekin á dagskrá, hvað þá að umræðu um þau sé lokið áður en kannað er hvort viðkomandi ætli að gera grein fyrir áliti sínu. Ég harma þess háttar fundarstjórn, mér finnst hún ekki vönduð og ekki sanngjarnt að koma fram við menn með þessum hætti. Þó að mikið liggi á má ekki fara svo geyst í sakirnar að menn hreinlega missi af rétti sínum þótt þeir séu á svæðinu og jafnvel að fylgjast með umræðunum, þótt í gegnum sjónvarp sé. Ég er sæmilega röskur maður en það tók mig þó það langan tíma að hlaupa yfir planið úr Vonarstræti 12 að umræðu um 15. dagskrármálið var lokið þegar ég kom hér í salinn. Ég mótmæli því og hefði talið eðlilegast að forseti hefði beitt valdi sínu til að opna umræðuna aftur og gera okkur, sem ætluðum að tala í málinu, hinu fyrra af tveimur, 15. dagskrármálinu, um innleiðingu vatnatilskipunar Evrópusambandsins, kost á að ræða það. Ég neyðist því til að gera athugasemd við fundarstjórn.

Herra forseti. Ég held þá áfram þar sem frá var horfið í ræðu minni áðan. Ég sagði að fram hefðu farið þjónustukaup, kaup á verkum og kaup á vörum, og nefndi í því samhengi að einn stór aðili hefði setið að verkunum og fyrir lægi vitneskja um að útboð hefði ekki farið fram á þeim öllum. Slíkt kallar á að fjárlaganefnd geri aðfinnslur og fyrirvara í fjáraukalögum vegna þess að sá liður er þar inni, kostnaðurinn er þar inni. Jafnframt kallar það á, herra forseti, að umræðu um málið verði frestað svo að fjárlaganefnd gefist tóm til að koma fyrirvörunum að í tillögum sínum. Það er fleira sem kallar á fyrirvara og aðfinnslur sem er ef til vill heldur alvarlegra mál en það sem ég hef nú nefnt. Það er líka í samræmi við meginregluna um góðar reikningsskilavenjur sem ber að fara eftir. Nú er upplýst að kaupsamningar þeir sem gerðir voru um eignirnar og lagðir voru fram fyrir fjárlaganefnd til skoðunar en ekki afhendingar eru óundirritaðir og óstaðfestir. Á slíkum óundirrituðum, óstaðfestum gögnum byggir maður ekki tölur, hvorki í fjáraukalögum né í fjárlögum. Þannig get ég ekki afgreitt mál og ég vísa enn í regluna um góða reikningsskilavenju. Allir löggiltir endurskoðendur og aðrir þeir sem koma nærri bókhaldi skilja það. Skjölin eru með öðrum orðum óbókunarhæf, þau geta ekki myndað traustan grundvöll í bókhaldi. Slíkum skjölum mundu skattyfirvöld hafna ef þau kæmu fram í bókhaldi fyrirtækja. Einnig kom fram í þessum óundirrituðu og óstaðfestu kaupsamningum, sem vakti verulega athygli mína, að heimild er til að Háskólavellir og Base geti skipt félögunum upp í fleiri einkahlutafélög, að mér skilst. Þar með geta þeir skipt eignum á milli einkahlutafélaga og góssinu á milli fleiri aðila. Um það ættu að sjálfsögðu að vera aðfinnslur og fyrirvari í fjáraukalögum. Ég varpa einnig fram efasemdum mínum sem lúta að því að um einkahlutafélag er að ræða, Þróunarfélag Keflavíkurflugvallar. Ég veit ekki til þess hvort yfir höfuð er rétt að færa eignir, skuldir og gjöld inn í fjáraukann og fjárlög með þeim hætti sem stefnt er að. Það er mikið íhugunarefni og skoðunarefni fyrir fjárlaganefnd. Taka þarf af öll tvímæli í því sambandi og ég spyr: Á ekki að færa verðmæti eignarhlutarins til eigna en ekki eins og um hverja aðra ríkisstofnun sé að ræða? Ég vil nefna annað varðandi málsmeðferð þróunarfélagsins á eignum, þá staðreynd að ekki skuli hafa farið fram útboð á eignunum eins og lög standa til, það kallar á aðfinnslur og fyrirvara í fjáraukalögum. Í lögfræðiáliti dagsettu 19. janúar 2007, undirrituðu af Þórarni V. Þórarinssyni héraðsdómslögmanni, er komist að þeirri niðurstöðu að þróunarfélagið hafi sjálft mátt höndla með og selja eignirnar. Það tel ég reyndar ganga gegn texta, bæði laganna um Þróunarfélagið á Keflavíkurflugvelli og gegn þjónustusamningi fjármálaráðuneytisins við þróunarfélagið. Lögmaðurinn kemst að niðurstöðu sem ég er ósammála en gangi maður út frá því að hún sé rétt gildir einu um að þróunarfélaginu bar að fara að útboðsreglum við söluna. Að þeirri niðurstöðu kemst lögmaðurinn og segir, með leyfi herra forseta: „Samkvæmt framansögðu er hafið yfir allan vafa að ÞK hefur fulla heimild til þess sjálft að ráðstafa með sölu eða leigu þeim eignum sem félagið hefur fengið til umráða á Keflavíkurflugvelli að virtum þeim almennu og sérstöku skilmálum sem samningurinn tilgreinir.“ Skilmálarnir í samningnum eru útboð og hæstv. fjármálaráðherra staðfesti í ræðu á þinginu 20. nóvember sl. að verkið væri útboðsskylt. Við það á auðvitað að gera athugasemd í fjáraukalögum. Einnig á að gera athugasemd í fjáraukalögunum við hæfi til að ráðstafa eignunum eða réttara sagt vanhæfi sem er upplýst bæði samkvæmt 1. tölulið 3. gr. stjórnsýslulaga og 6. tölulið sem er hin almenna regla, sumir kalla ruslakistuvanhæfisreglu. Ef menn geta ekki litið hlutdrægnislaust á málið þá er það vanhæfi. Ljóst er að stjórnarmaður í einu félagi, þróunarfélaginu, getur ekki selt sjálfum sér sem stjórnarmanni í öðru félagi eignir. Það lýtur að 1. gr. Ég vík að því sem snertir fyrirséðan kostnað og fyrirséð gjöld. Komið hafa fram ábendingar í ræðum hv. þingmanna um að það séu fyrirséð gjöld sem ekki er tekið tillit til í fjárlögum eða fjáraukalögum. Ég minni á í því sambandi að þegar um slík gjöld er að ræða er ekki heimild til að taka þau inn í fjáraukalögin, til þess þarf brýna nauðsyn. Í því sambandi minni ég á Matís þar sem er 150 millj. kr. aukafjárveiting á fjáraukalögum sem ekki stenst og upplýst er af starfsmanni fjármálaráðuneytisins að gjöldin hafi verið fyrirséð. Ekkert gjald má greiða án heimildar, það er meginreglan. Ég geri einnig að umtalsefni þá liði í fjáraukalögum sem snúa að hermálum. Ratsjárstofnun 280 milljónir, Norðurvíkingur 45 milljónir, Öryggissvæði á Keflavíkurflugvelli 45 milljónir, Loftflutningar fyrir NATO 200 milljónir, Ársþing þingmannanefndar NATO 155 milljónir. Það er allt saman kostnaður sem ég tel að hafi verið heimildarlaust að taka inn á fjáraukalög, hann átti að vera á fjárlögum á grundvelli þeirra grunnákvæða að ekkert gjald megi greiða úr ríkissjóði án heimildar. Að mínu mati kallar það einnig, bæði Matíss-málið og það sem ég nefndi varðandi hermálin, á aðfinnslur og fyrirvara í fjáraukalögum.

Herra forseti. Fjáraukalagafrumvarp er nú loks að koma til lokaafgreiðslu hjá meiri hlutanum og hæstv. ríkisstjórn. Þegar í það er rýnt og breytingartillögur skoðaðar er ýmislegt sem vekur athygli og gefur tilefni til athugasemda og hugleiðinga um það hvernig með þessi mál er farið bæði nú og framvegis. Nefndarmenn hafa að vísu sjálfir, talsmenn meiri hlutans í fjárlaganefnd, haft uppi fögur fyrirheit um að þeir ætli sér að betrumbæta vinnubrögð og koma þessum málum í fastari skorður en það hafi ekki unnist tími til þess á þessu ári. Nú ætti tímaskortur að vísu ekki að há Sjálfstæðisflokknum sérstaklega til að taka sig á í vinnubrögðum í fjárlagagerð því flokkurinn er búinn að vera við völd og í meiri hluta í 16 ár en Samfylkingin notar þetta mikið og ber óspart fyrir sig í öllum tilvikum þegar stendur upp á efndir fagurra fyrirheita, að ekki hafi unnist tími til þess að taka til á heimilinu. Það er margt sem er umhugsunarefni þegar kemur að því að skoða hvernig menn umgangast lög, fjárlög og fjárheimildir, lög um fjárreiður ríkisins, hvernig sambúð Alþingis og framkvæmdarvalds er háttað í þessum efnum. Samkvæmt stjórnskipun okkar er eitt mikilvægasta hlutverk Alþingis, fyrir utan almennt lagasetningarvald, það sem kallað er í stjórnsýslumáli fjárstjórnarvaldið, þ.e. að Alþingi er fjárlagagjafi og fer með fjárstjórnarvald. Það vald má í raun ekki framselja og frá því eru eingöngu ákvæði sem ætlunin er að hægt sé að grípa til í hreinum neyðartilvikum. Fjáraukalagafrumvarp hefur því miður á síðustu árum verið að þróast í einhvers konar ígildi þess sem áður voru kallaðar aukafjárveitingar og voru ástundaðar og ætlunin var að taka í raun og veru fyrir með öllu með hertum ákvæðum í fjárreiðulögum og betrumbættum vinnubrögðum að þessu leyti. Hv. þm. Jón Bjarnason hefur á undanförnum þingum á það bent og gagnrýnt að það skuli ekki vera flutt frumvarp til fjáraukalaga að vori ef þá þegar liggja fyrir ástæður til að gera breytingar á fjárheimildum framkvæmdarvaldsins innan ársins og að því skuli vera frestað til hausts og eins og nú stendur á, að það sé að líða að lokum ársins og fjárlagaárið nánast runnið sitt skeið á enda þegar loksins er aflað lagaheimilda fyrir því sem í stórum stíl er þegar búið að ákveða. Þetta er auðvitað alls ekki eins og vinnubrögðin eiga að vera í þessum efnum. Þegar upp koma aðstæður og hlutir breytast á fyrstu mánuðum árs þá er það auðvitað ekkert annað en vanvirðing við Alþingi, sem þá er að störfum kannski á útmánuðum, að koma ekki strax til Alþingis og afla heimilda fyrir þeim útgjöldum, helst áður en þær eru ákveðnar og áður en ríkið er skuldbundið. Það er ýmislegt sem kemur í þá safnkistu sem fjáraukalögin eru. Að sjálfsögðu geta verið tilvik sem eru þess eðlis að það eru full efnisleg rök fyrir því að gera breytingar. Menn ætla sér kannski innan ársins að fara út í einhverja hluti, stofna til einhverra útgjalda, ráðstafa eignum eða gera hluti sem menn vilja þá fá heimildir til að gera og ættu að sjálfsögðu að gera þá í fjáraukalögum sem væru afgreidd áður en þing fer heim að vori. Það er þannig í þessu frumvarpi og breytingartillögum að hluta til líka að mörg af þeim útgjöldum eða fjárskuldbindingum lágu þegar fyrir á fyrstu mánuðum þessa árs. Það er t.d. alveg makalaust að í þessu frumvarpi skuli nú verið að afla heimilda til stórfelldra útgjalda sem tengjast brottför bandaríska hersins sem var orðin staðreynd 30. september árið 2006. Hlutir sem því tengdust og lágu fyrir og voru tímasettir, t.d. að Íslendingar kæmu til með að taka við rekstri ratsjárstöðvakerfisins, þ.e. ef það yrði rekið áfram. Þetta lá fyrir strax við brottför hersins haustið 2006 að Bandaríkjamenn mundu hætta að greiða af því kostnað 15. ágúst sl. Hvernig í ósköpunum stendur þá á því að það er fyrst nú sem á að fara að afla heimilda fyrir þeim útgjöldum sem ríkisstjórn tók væntanlega löngu áður ákvörðun um að standa fyrir og hefur greitt frá miðjum ágústmánuði sl. laun starfsmanna og annan rekstrarkostnað? Þarna voru útgjöld algerlega fyrirsjáanleg og áttu að sjálfsögðu, ef ekki að vera í fjárlögum síðasta árs þeim sem nú gilda þá í fjárlagafrumvarpi sl. vor. Í öðru lagi gerist t.d. það að ríkisstjórn tekur pólitískar ákvarðanir um hluti sem fela í sér umtalsverð útgjöld án nokkurra heimilda nokkurs staðar í fjárlögum, í heimildargreinum eða annars staðar. Dæmi um það eru þær heræfingar sem ríkisstjórnin samþykkti að færu fram eða ákvað að færu fram, gott ef ekki bað um og fóru fram sl. sumar og kostuðu ríkissjóð umtalsverð fjárútlát. Þetta er ástæða til að rifja hér upp og gagnrýna og vonandi hafa þá forustumenn fjárlaganefndar sem hér hafa lofað bót og betrun forgöngu um að koma þessum málum í betra horf ekki seinna en á næsta ári eins og þeir hafa lofað. Það væri reyndar fróðlegt að vita hvort hv. formaður fjárlaganefndar hefur tjáð sig um það hvort þess megi vænta að flutt verði fjáraukalagafrumvarp að vori og öll þau tilefni sem þá kunna að vera upp komin hjá framkvæmdarvaldinu muni líta dagsins ljós í frumvarpi, t.d. í aprílmánuði nk. Það væri áhugavert ef ný forusta í fjárlaganefnd heitir því að sjá til þess að svo verði og rukkar framkvæmdarvaldið þá um það hvort þar hafi verið teknar ákvarðanir sem kunni að fela í sér skuldbindingar innan fjárlagaársins eða vera ávísun á útgjöld á því ári. Annar liður sem mætir oft hér í fjáraukalagafrumvarpi, virðulegur forseti, eru útgjöld sem stofnað er til, stundum stórfelld, á grundvelli svonefndra heimildargreina fjárlaga sem er sennilega alvarlegasta gatið og mesta lekahættan í því regluverki og þeim umbúnaði sem á að vera hér um vandaða fjárlagasetningu og vandaða fjárstjórn. Það hafa farið af stað stórframkvæmdir á vegum hins opinbera sem hafa enga aðra afgreiðslu fengið á Alþingi en þá að einhvers konar undirbúningsfjárveitingar hafa ratað inn í heimildargrein eða öllu heldur það hefur verið heimilt að hefja undirbúning að einhverjum framkvæmdum eða einhverjum útgjaldaverkefnum. Frægasta dæmið er væntanlega bygging tónlistarhallarinnar við höfnina sem lagði þannig af stað að Alþingi hafði aldrei fjallað um það mál sem slíkt og heimilað það í heild sinni eða tekið afstöðu til málsins á grundvelli kostnaðaráætlana sem fyrir lægju o.s.frv., heldur var sett heimildargrein inn um að heimilt væri að stofna til tiltekinna útgjalda vegna undirbúnings þess máls. Þýðir það að Alþingi sé þar með búið að gefa grænt ljós á kostnað sem hleypur á milljarðatugum, ef svo ber undir? Nei, auðvitað ekki. Auðvitað getur það ekki verið ætlunin að það sé þannig. Það ætti þá að mæta á nýjan leik til þings þegar undirbúningnum er lokið og bera málið upp. Er Alþingi tilbúið til að heimila þessa framkvæmd sem endar í x milljörðum og staðfesta þar með vilja sinn til að ráðist verði í verkið. Það er ekki hægt að túlka hlutina þannig að með því einu að veitt sé heimild fyrir einhverjum tilteknum ráðstöfunum af þessu tagi þá sé kominn opinn tékki til handa framkvæmdarvaldinu að gera samninga, taka skuldbindandi ákvarðanir alveg án nokkurra takmarkana og stilla svo Alþingi upp við vegg og segja: Gerið svo vel og samþykkið þetta í fjáraukalagafrumvarpi ef svo ber undir. Hvers konar fjárstjórn er það? Hún samrýmist ósköp einfaldlega ekki stjórnarskránni og fjárreiðulögunum. Það er þannig vegna þess að í því væri falið alvarlegt framsal á valdi Alþingis sem er óheimilt. Framsalið hlýtur eðli málsins samkvæmt alltaf að takmarkast að þessu leyti og það hlýtur að þurfa að túlka slíkar heimildir þröngt fremur en hitt og Alþingi og hlutverk þess á hér að sjálfsögðu að njóta vafans en ekki öfugt. En það sem gerist er auðvitað að framkvæmdarvaldið lítur svo á að það eigi að njóta vafans og það geti teygt þetta alveg út í hið óendanlega. Það eru auðvitað fræg önnur dæmi stór og smá sem mætti ræða um og nærtækt væri t.d. að nefna hina frægu Grímseyjarferju sem í raun er hliðstæður gjörningur upp að vissu marki. Þar er lagt af stað á grundvelli heimildargreinar sem eftir atvikum felur kannski í sér að heimilt sé að selja hlut úr eigu ríkisins og ráðstafa andvirðinu, þeim verðmætum, til einhverra hluta. Gott og vel. Þar fást 50–100 millj. fyrir ferjuna. Heimild Alþingis er þá augljóslega og klárlega takmörkuð við þá upphæð. En hvað gerist? Framkvæmdarvaldið tekur ákvarðanir um mörg hundruð milljóna kr. útgjöld eða sem enda þannig í skjóli þessarar heimildar sem í sjálfu sér fól ekkert í sér samkvæmt orðanna hljóðan og efnislega annað en að það mátti ráðstafa þessum tilteknu verðmætum og verja þeim í tilteknu skyni. Aftur er farið langt út fyrir öll hæfileg mörk í túlkun þessara heimilda. Þessu verður einfaldlega að breyta ef menn ætla að ná eitthvað áleiðis í því að vanda vinnubrögð, herra forseti. Ég vil þá leyfa mér að nefna þriðja hlutinn sem er undirskriftagleði og borðaklippingasýki ríkisstjórna eins og við upplifðum síðasta vor rétt fyrir kosningar, allt meira og minna skrifað í skýin og án nokkurra fyrirliggjandi heimilda Alþingis. Það breytir í sjálfu sér litlu þar um þó að hlutirnir séu gerðir með fyrirvara um samþykki sem er þó algert lágmark að sé gert. Þannig á ekki að fara með framkvæmdarvaldið að það geti ávísað á Alþingi þegar teknum ákvörðunum um útgjöld alveg út í hið óendanlega og breytir svo sem litlu um hinn stjórnskipulega eða lagalega grunn þó að settur sé fyrirvari um samþykki Alþingis. Hann er þó að vísu heiðarlegur gagnvart þeim sem í hlut eiga, þ.e. fyrirvari um samþykki Alþingis þýðir að sjálfsögðu að Alþingi getur fallið frá gerningnum og hefur til þess fullt vald og gagnaðili ríkisins í slíkum tilvikum á að vera meðvitaður um þá óvissu. Og það hafa fallið hæstaréttardómar sem staðfesta að það er algerlega á valdi Alþingis hvað það gerir við slíka gerninga og Alþingi er heimilt að hafna þeim að sjálfsögðu. Það er þá bara þannig að sá sem fyrir því verður verður að bera þann skaða jafnvel þó að hann sé í mjög góðri trú sem gagnaðili að samningum við ríkið. Það segir mönnum aftur að auðvitað á að fara að ýtrustu gát með þannig samningavald því að annars er hættan sú að menn séu settir í óþolandi stöðu og samningar sem þeir gera í góðri trú við ríkisvaldið haldi ekki. Verst er þó ef menn gera samninga í algeru heimildarleysi og hafa ekki einu sinni fyrirvara á um að það þurfi atbeina Alþingis til að fullnusta málið en þess eru mörg dæmi og frægastur kannski samningurinn sem gerður var rétt fyrir kosningar um afsal vatnsréttinda í Þjórsá til Landsvirkjunar og var undirritaður fyrirvaralaust af þremur ráðherrum eða svo, ef þeir voru ekki fjórir. Það er algerlega yfirgengilegur gerningur, stenst á engan hátt. Þetta voru hugleiðingar um almennar aðstæður í sambandi við þessa fjáraukalagaafgreiðslu sem hefur lítið farið batnandi og reyndar markast þetta mál núna af þeirri miklu óvissu sem er uppi í efnahagsmálum og allar kennitölur á floti og hlaupa til um milljarða og milljarðatugi bara milli vikna liggur við. Það eru strax umtalsverðar breytingar á ferðinni bara frá því sem áætlað var að yrði við 2. umr. Ég tek eftir því, og það er merkilegt, að högum stofnana, sem hér heyra undir og hafa væntanlega allar komið gögnum sínum á framfæri við hv. fjárlaganefnd, er mjög misjafnt skipt. Ég geri ráð fyrir því að fjárlaganefnd sé vel upplýst um það almennt hvernig rekstur og skuldastaða opinberra stofnana er. Það hlýtur eiginlega að vera vegna þess að fjárlaganefnd er samhliða fjáraukalagafrumvarpi að afgreiða og vinna með frumvarp til fjárlaga fyrir næsta ár. Hverju sætir þá að sumar opinberar stofnanir, margar mjög mikilvægar og vel að því komnar, fá þá afgreiðslu að af þeim er höggvinn allur skuldahali, sem vissulega er gott? Ég fagna því t.d. að skuldahalanum sem Landspítalinn hefur dragnast með - og hefur verið til háborinnar skammar fyrir ríkið, að ríkið sé eins og vanskilagemlingur með sinn rekstur og eigi skuld í birgjum mikilvægrar starfsemi af því tagi margra mánaða, hálfs árs, níu mánaða úttektir o.s.frv. með tilheyrandi vaxtakostnaði og óstjórn sem það er. Auðvitað á ríkið ekki að koma þannig fram í viðskiptum sínum við aðila, að sjálfsögðu ekki. Það á að vera traustur og heiðarlegur viðskiptavinur og borga úttektir sínar jafnóðum eða innan tilskilins greiðslufrests o.s.frv. Þetta er gott og því ber að fagna að nokkrar af mikilvægustu heilbrigðisstofnunum þjóðarinnar fá þarna löngu tímabæra afgreiðslu, af þeim er höggvinn skuldahalinn. En það vantar tvennt: Það vantar að þetta endurspeglist síðan í raunhæfum tillögum um fjárveitingar í þennan rekstur á næsta ári. Til hvers er að höggva af skuldahalann í sjálfu sér ef hann byrjar strax að myndast aftur, ef það vantar augljóslega stórar fjárhæðir í reksturinn eins og hann stendur í augnablikinu? Svo er hitt að það fá ekki allir sömu meðhöndlun. Hvaða vísindi lagði meiri hluti fjárlaganefndar til grundvallar því að fara í skuldaskil eða skuldauppgjör gagnvart sumum stofnunum innan heilbrigðiskerfisins en ekki öðrum? Eða þess vegna yfirleitt öðrum mikilvægum stofnunum á vettvangi hins opinbera rekstrar? Er það ekki þannig að framhaldsskólarnir dragnast með skuldahala sumir hverjir? Það hefur þá mikið lagast ástandið frá því að ég var síðast að spyrja ónefnda menn um það. Það er sannarlega þannig að ýmsir aðrir fjárlagaliðir innan heilbrigðismálageirans fá ekki þessa meðhöndlun og ýmsar minni heilbrigðisstofnanir eru með umtalsverðar skuldir sem þær fá ekki gerðar upp. Mér leikur hugur á að fá aðeins betri útlistun á þessu við hvað var miðað. Hvernig voru þessi landamæri dregin upp? Hverjir voru í náðinni og hverjir ekki og hverju sætir? Svo er seinna atriðið sem ég ætlaði aðeins að gera að umtalsefni og það er margfrægt og margrætt og er undir í breytingartillögum og nefndaráliti meiri hlutans og varðar hið fræga einkahlutafélag, Þróunarfélag Keflavíkurflugvallar. Hv. þingmenn hafa reyndar á undan mér, sumir hverjir, vikið að því þannig að ég er kannski að endurtaka að einhverju leyti það sem þar var sagt en það hefur þá bara sinn gang. Aldrei er góð vísa of oft kveðin. Ég held að það séu enn mörg óljós atriði bara í þeim þætti málsins sem snýr að bókfærslu þessara hluta inni í fjárkröfu svo að ég tali ekki um málið í heild sinni sem versnar með hverjum deginum sem líður og eftir því sem það er meira rætt og meiri upplýsingar koma fram þá heldur það frekar áfram að versna heldur en hitt. Það hefur verið sagt að ríkisendurskoðandi staðfesti að þessi tala megi færast til bókar. Gott og vel. En þá gerir hann það væntanlega vegna þess að hann hefur sannreynt í bókhaldi einkahlutafélagsins og með því að skoða samninga sem það hefur gert um sölu eigna og verðmæti sem eiga að koma fyrir að þetta sé rétt tala, rétt í skilningnum gerðir samningar og ekkert annað. Ég lít svo á eða þannig hef ég skilið málið og það væri fróðlegt að heyra - eru fjárlaganefndarmenn farnir í kaffi, herra forseti, með einni undantekningu sem er auðvitað gleðilegt að hafa í salnum og kannski er hv. þingmaður einmitt á mælendaskrá  En þá eru eftir álitamálin sem væri gaman að fá betur útlistuð og hv. þm. Atli Gíslason kom m.a. inn á það að þetta er einkahlutafélag og um það gilda annars vegar lög og hins vegar samningur sem ríkið gerði við það. Í þeim samningi, þeim sem enn gildir, er eftir því sem nú er vitað best ákvæði sem tryggir félaginu, sem er lögaðili úti í bæ að vísu þó hann sé 100% í eigu ríkisins, en tryggir félaginu 100% söluþóknun af þeim eignum sem það selur fyrstu tvö árin. Hvernig stendur þá á því að þessi fjárhæð getur farið út úr efnahagsreikningi félagsins og runnið í ríkissjóð í andstöðu við gildandi samning um málið? Hæstv. forsætisráðherra sagði að vísu í dag athyglisverðan hlut. Hann sagði: Samningnum verður breytt. Já, verður breytt en á samt að loka fjáraukalögum og gera þau að lögum því að þau verða það innan tveggja sólarhringa eða svo frá því að Alþingi afgreiðir þau, þó að þetta standist enn ekki ákvæði gildandi samnings um meðferð mála innan þessa einkahlutafélags. Hvar brotnar þá? Hvar gerist það? Verður hann afturvirkur, samningurinn sem gerður verður? Verður nýi samningurinn afturvirkur? Ætla menn að færa til dagsetningar til þess að þetta verði samt í samræmi við gildandi lög, fjáraukalög sem kannski verða að lögum á mánudaginn kemur? Ég hef ekki fengið botn í þetta. Af hverju er þá ekki afgreiðslu fjáraukalagafrumvarpsins frestað og þessi nýi samningur gerður í hvelli, gengið frá honum og stjórn fyrirtækisins, sem er stjórn og ber að gæta hagsmuna þess og á að láta það starfa samkvæmt lögum, samþykktum og samningum, gefið færi á því að koma saman og samþykkja arðgreiðsluna til ríkissjóðs á grundvelli nýrra samningsákvæða sem þeir eiga að starfa eftir? Það er verið að beygja eitthvað. Það er alveg augljóst mál því að tímaröð atburðanna er þannig að þetta fær ekki staðist miðað við þær upplýsingar sem við höfum í höndunum. Hvað segja þá forsvarsmenn fjárlaganefndar um þetta? Hvernig ætlar formaður fjárlaganefndar að láta þetta koma heim og saman? Er þetta í anda hinna vönduðu vinnubragða sem við viljum fara að ástunda hér? Ég fæ ekki alveg botn í þetta. Það hafa engin rök komið fram við því af hverju þetta er ekki opinbert hlutafélag. Ég veit ekki hvort það mundi endilega breyta í sjálfu sér í þessu tilviki en það hefði augljóslega þau áhrif að þar með væri það hafið yfir allan vafa að tiltekin ákvæði giltu um félagið sem ekki gilda um almenn hlutafélög eða einkahlutafélög og væri að sjálfsögðu eðlilegra þar sem þetta er í 100% eigu ríkisins en lög og samþykktir og svo þessi samningur virðast öll vísa í þá átt að það er eitthvað skrýtið við það ef þetta getur bókast svona á þessu stigi málsins í ljósi annarra fyrirliggjandi gagna. Það má spyrja að því hvort ekki væri þá nær að uppfæra með einhverjum hætti eða taka inn í bókhald ríkisins aukið verðmæti fyrirtækisins sem stæði eftir á grundvelli þessarar eignasölu frekar en að gera þetta á þann hátt að þetta eigi að koma sem greiðsla í ríkissjóð sem ekki er heimilt samkvæmt gildandi samningum og samþykktum félagsins. Ég spurði spurningar áðan sem ég veit ekki hvort formaður fjárlaganefndar heyrði. Mér leikur hugur á að vita hvort formaður fjárlaganefndar hafi mótað afstöðu til þess hvort hér megi vænta fjáraukalagafrumvarps að vori ef við stöndum frammi fyrir því eins og oftast er nú strax á útmánuðum næsta árs að þegar séu komin fram rök til þess að gera þurfi breytingar innan fjárlagaársins. Við skulum segja að það hafi stofnast útgjaldatilefni eða ríkisstjórn sé að taka pólitískar ákvarðanir sem séu opinberar og feli í sér að ríkinu verði bundnar skuldbindingar eða stofnað til útgjalda þó ekki væri nema eitt einasta tilvik þá verði grundvallarreglunnar vegna staðið þannig að málum eftirleiðis að þá verði flutt fjáraukalagafrumvarp áður en Alþingi lýkur störfum að vori. Þetta hefur verið margrætt á undanförnum árum og hv. þm. Jón Bjarnason hefur barist fyrir þessu og fært fyrir því gild rök að svona ætti að standa að málum. Það sé ósiður og vanvirðing við Alþingi að safna þessu öllu saman í einn haug og afgreiða þetta svo ekki fyrr en undir lok fjárlagaársins þegar heilmiklar ekki bara skuldbindingar eru fallnar til heldur búið að greiða þær mánuð eftir mánuð eftir mánuð eins og við stöndum frammi fyrir núna. Það er búið að borga út laun vegna reksturs frá miðju ári og loksins núna er fjárheimildin að stofnast með lögum. Þetta er ekki fjárstjórn sem við getum í raun og veru verið stolt af. Við hljótum að vilja breyta þessu og koma á þetta fastari böndum, tryggja að framsal á fjárstjórnarvaldi Alþingis sé ekki teygt úr öllu hófi. Ég höfða sérstaklega til þess sem formaður fjárlaganefndar og fjárlaganefndarmenn hafa haft uppi miklar heitstrengingar um að betrumbæta sín vinnubrögð. Virðulegi forseti. Ég held að ég fari að ljúka máli mínu. Það er a.m.k. ein umtalsverð umræða eftir sem gefur færi á að ræða stöðu efnahagsmála og ríkisfjármála áður en við ljúkum störfum fyrir jól og það er 3. umr. fjárlaga. Ég fór aðeins í það áðan að skoða nýjustu hagtölur. Nú eru komnar inn tölur síðasta mánaðar frá Seðlabanka Íslands og greiningardeildir eru farnar að tjá sig um þær, tölur sem birtust í gær og í dag og upplýsingar, og það verður að segja eins og er að það er harla dapurlegt að sjá hvernig hlutirnir eru þarna áfram að þróast, t.d. gríðarleg áframhaldandi skuldaaukning heimilanna. Mann eiginlega snarsvimar þegar maður sér hvernig þetta er að halda áfram. Það er alveg ískyggilegt. Auðvitað hljótum við að þurfa að hafa þetta í huga og margt fleira þegar við erum að loka forsendum ríkisfjármálanna fyrir næsta ár en það gerum við sem sagt endanlega með fjárlögunum í næstu viku og ég geymi mér frekari athugasemdir af því tagi þangað til.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon beindi til mín nokkrum spurningum, fyrst varðandi fjáraukalög. Í 43. gr. laga um fjárreiður ríkisins er tiltekið, með leyfi forseta: „Ef þörf krefur skal í frumvarpi til fjáraukalaga leitað eftir heimildum til frekari fjárráðstafana en fjárlög ársins gera ráð fyrir.“ Að öðru leyti vil ég vísa til þess sem ég hef sagt um framkvæmd fjárlaga og þær breytingar sem við höfum boðað varðandi fjárlagagerð og rammafjárlög og um leið að ég hef verið talsmaður þess, líkt og fleiri, að stofnanir og fjárlagaliðir fari ekki fram úr þeim lögum og áætlunum sem við höfum gert. Þar af leiðandi má vel vera að á komandi árum breytist eitthvað í þessa veru. Ég hef einnig vísað til þess og hæstv. fjármálaráðherra og ríkisendurskoðandi hafa tekið undir það, að það vilja allir skoða þetta með hugsanlegar breytingar í huga. En auðvitað er það þannig að fjárlögin eru eins og hver önnur lög og við höfum fjallað um það í yfirlitum varðandi framkvæmd fjárlaga, að eitt af meginhlutverkum fjárlaganefndar sé að fylgja því eftir. En því miður hefur það ekki verið hér á liðnum árum. Hvað varðar nefndarálit okkar þá vísa ég til þess sem þar stendur, að ríkisendurskoðandi hefur staðfest við nefndina að umræddar tekjur byggist á yfirferð embættisins á sölusamningum og að þeir séu að mati embættisins tryggir. Það er í ljósi þess sem meiri hlutinn leggur til umrædda tekjufærslu, með yfirliti frá fjármálaráðuneytinu þar sem segir með tilvísun til þess sem tengist þjónustutekjum, með leyfi forseta: „Í því ljósi hefur ráðuneytið nú óskað eftir viðræðum við félagið um endurskoðun á samningnum hvað varðar þóknun fyrir sölu eigna. Við þá endurskoðun er byggt á nýjustu áætlunum fyrirtækisins um sölu eigna og kostnaðarþörf vegna umbreytingar svæðisins.“

Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni og formanni fjárlaganefndar fyrir. Ég get alveg játað á mig að kannski hefði ég getað sparað eitthvað af þessum spurningum ef ég hefði verið betur lesinn í nefndaráliti meiri hlutans. En það vill nú fara svo á þessum síðustu og annasömustu dögum að maður er ekki alltaf þaullesinn í öllum pappírum sem hingað rignir yfir mann. En að hluta til bætti hv. þingmaður við upplýsingum og ég er þakklátur fyrir það. Þá er þetta nákvæmlega eins og ég hafði ímyndað mér að það sem Ríkisendurskoðun er að staðfesta er ekkert nema samlagningin, að þetta sé út af fyrir sig rétt tala. Ég sakna þess að það skuli þá ekki hafa verið farið betur yfir það þó svo að talan kunni að vera rétt, en er samt grundvöllur fyrir því að bókfæra hana svona? Inn í fjáraukalög? Á að gera það? Er það ekki sjálfstætt álitamál jafnvel þó að upphæðin sé rétt miðað við það sem fyrir liggur og sjá má út frá kaupsamningum og sölusamningum og bókhaldi fyrirtækisins? Ég hef ekki enn sannfærst um að menn séu örugglega með fast land undir fótum í þeim efnum. Þetta er allt afar skrýtið og byggir þá á því að fjármálaráðuneytið hafi óskað eftir endurskoðun á samningnum. Henni er ekki lokið. Sú endurskoðun hefur ekki farið fram. Menn eru þá náttúrlega að gefa sér að í þeirri endurskoðun verði sú niðurstaða sem aftur geri mögulega gagnvart fyrirtækinu þessa miklu bókfærslu á arðgreiðslu í ríkissjóð, því það hlýtur þetta að teljast, að félagið geti þá innt af hendi þessa greiðslu eða vilji gera það. Ég hefði líka gjarnan viljað ræða hlut sem ég hafði ekki tíma til í dag sem er spurningin um það hvort menn ætli þá ekki að fara að manna sig í það mikla hreinsunarstarf sem vitað er að fyrir liggur á Keflavíkurflugvelli og ég hef lýst áhyggjum af að menn lendi í hálfgerðri útideyfu og mér virðist ekki aðaláhugi á að grípa til. Auðvitað má einu gilda hvaðan fjármunirnir koma, þeir geta þess vegna komið aftur úr ríkissjóði. Varðandi 

Herra forseti. Auðvitað er það markmið í hverjum rekstri að það þurfi ekki að koma til fjáraukalaga. Það er líkt eins og hjá sveitarfélögunum. Sveitarfélögin stefna að því hverju sinni, öll 79 að tölu, að ekki þurfi að koma til endurskoðun á fjárhagsáætlunum. Það liggur alveg ljóst fyrir. En eins og við höfum horft á rekstur hins opinbera, hvort sem er sveitarfélag eða ríkið, þá hefur það verið venjan að sveitarfélögin hafa samþykkt breytingar á fjárhagsáætlun oft á ári en það er komið niður í kannski einu sinni, tvisvar og flest sveitarfélögin samþykkja núna breytingar einu sinni á ári. Hér hefur venjan verið að samþykkja breytingar á fjáraukalögum einu sinni á ári. Ef við horfum á fjárlögin sem heimildaráætlanir þá ber að virða heimildirnar og þar af leiðandi ættu ekki að koma til breytingar nema með fjáraukalögum nema vegna einhverra atvika sem ekki eru fyrirséð, eins og segir einhvers staðar í lögunum. Það hlýtur því að vera markmið og ég held að við séum ásátt um það óháð pólitískum flokkum. Örlítið meira um það sem ríkisendurskoðandi staðfesti. Hann sýndi auðvitað umrædda samninga og ég tel rétt að það komi fram í umræðunni því mér finnst það ekki vera dregið fram að fjárlögin byggja bæði á rekstrargrunni og greiðslugrunni. Í umræddum tillögum er greiðslugrunnurinn annar en rekstrargrunnurinn eða tekjufærslan. Og þó að tekjufærslan sé þetta há þá er sjóðstreymið eða greiðslugrunnurinn 3,5 milljarðar á þessu ári og 5,5 milljarðar á næsta ári. Það hefur legið fyrir og efnahags- og skattanefnd hefur farið yfir það. Við berum fullt traust til ríkisendurskoðanda og Ríkisendurskoðunar í þessum efnum. Ég vil nota tækifærið í þessu stutta andsvari að þakka ríkisendurskoðanda og starfsmönnum stofnunarinnar fyrir að bregðast svo skjótt við sem raun ber vitni og koma fyrir fjárlaganefndina og gefa upplýsingar um öll þessi gögn.

Virðulegi forseti. Ég veit ekki hvort ríkisreksturinn í sjálfu sér og staðan hér sé að öllu leyti sambærileg við sveitarstjórnir. Það er auðvitað sumpart og kannski orðinn minni munur en áður var á fjárhagsáætlanagerð og vinnubrögðum stærstu og öflugustu sveitarfélaganna og ríkisins. Sá er líka munur á að starf Alþingis er lotuskiptara en sveitarstjórna. En við erum nú hér við störf yfirleitt fram á vormánuði og þar af leiðandi er ekkert í veginum fyrir því að fara þá í þá endurskoðun, sem við getum kallað það, sem væri fólgin í fjáraukalagafrumvarpi ef þegar liggja fyrir tilefni til breyttra fjárheimilda innan fjárlaga ársins. Ég held að aðhald Alþingis aukist við það. Ég held að það sé ein af leiðunum sem er fær til þess að halda betur utan um fjárstjórnarvaldið og missa minna af því frá Alþingi í formi framsals til framkvæmdarvaldsins sem teygir og togar rammann í allar áttir eins og við höfum orðið vitni að, bæði með einfaldlega pólitískum ákvörðunum, undirskrift undir samninga með og án fyrirvara svo ekki sé nú minnst á hvernig heimildargreinar hafa verið notaðar hér eins og ég fór yfir í máli mínu. Ég efast ekkert um að Ríkisendurskoðun vinnur vel með Alþingi og það hefur hún alltaf gert varðandi fjárlagaafgreiðslu og eftirlit sem auðvitað er hinn eðlilegasti hlutur. Það er auðvitað þannig að Alþingi felur Ríkisendurskoðun í raun talsvert af því verki sem Alþingi ber ábyrgð á samkvæmt stjórnarskrá. Við skulum líka muna eftir því, það þurfa allir aðilar að átta sig á því, líka Ríkisendurskoðun, að það er Alþingi sem hefur valdið. Það er Alþingi sem er falið þetta verkefni með stjórnarskrá. Lögin um Ríkisendurskoðun færa bara tiltekinn hluta af þeirri ábyrgð og þeim verkefnum frá þinginu til Ríkisendurskoðunar sem embættis undir Alþingi. Hvernig var þetta áður? Þá voru skoðunarmenn ríkisreikninga og fleiri tæki sem Alþingi hafði í sínum 

Hæstv. forseti. Ég hef verið að reyna að komast inn í þessa umræðu, bæði við 1. umr. og við 2. umr., en einhvern veginn hafa örlögin hagað því svo, eins og oft gerist, að umræðan hefur dregist á langinn og ég hef verið farin að sinna öðrum störfum og aldrei komist í ræðustól. Ég hef því ekki getað haldið almennilega þræði í þessari umræðu enda hafa aðrir þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs verið hér til að sinna því hlutverki. Engu að síður langar mig í blálokin á umræðunni að segja nokkur orð um þau atriði sem ég hef hnotið um í þeim skjölum sem ég hef lesið tengd málinu, og er þá að tala um nefndarálitin og breytingartillögur frá meiri hlutanum. Ég mun nú stikla á stóru í þeim atriðum sem mér finnst að enn verði að nefna í umræðunni. Fyrst verður fyrir mér bls. 6 í frumvarpinu en þar er um að ræða ýmsar heimildir sem verið er að veita framkvæmdarvaldinu og við 2. umr. bættust tvær heimildargreinar inn í þá upptalningu. Annars vegar er það heimild til að leigja hentugt húsnæði fyrir Náttúrufræðistofnun Íslands, sem er kannski ekki á réttum stað núna, þar sem hlutirnir hafa breyst síðan heimildin var sett inn. Við sem höfum fylgst með fjárlagaumræðunni vitum að það er ljóst að ekki verður leigt neitt nýtt húsnæði fyrir Náttúrufræðistofnun Íslands á næsta ári. Þær fjárheimildir, þær 80 millj. kr. sem voru upphaflega í frumvarpi til fjárlaga 2008, voru teknar út vegna þess að búið er að gefa út þá yfirlýsingu að þetta húsnæði verði ekki leigt á næsta ári. Þannig að ég tel að þessi heimild sem er hér í fjáraukalögum fyrir 2007 sé ekki á réttum stað ef ekki á að fara í að ganga frá þessum leigusamningum á næsta ári hvort sem er. Hins vegar er það heimild sem varðar Kárahnjúkavirkjun. Heimild er gefin til að ganga til endanlegra samninga við Landsvirkjun um vatnsréttindi ríkisins við Kárahnjúka á grundvelli úrskurðar matsnefndar um ákvörðun bóta vegna réttindanna. Það er kannski eins gott að sú heimildargrein kemur hér inn því að við teljum að heimildir ríkisins til að afsala vatnsréttindum í Þjórsá til Landsvirkjunar hafi verið á veikum grunni reistar og þar hafi skort lagaheimildir. Ein heimildargrein til viðbótar vekur athygli mína og mig langar til þess að hafa nokkur orð um hana. Það er heimildin til að kaupa hlut í Vistorku hf. Ég hef ekki heyrt á neinum ræðumanna, sem ég hef hlustað á í þessum umræðum, að þetta hafi verið nefnt, en þingheimi til upplýsingar þá er Vistorka hf. eignarhaldsfélag um hlut íslenskra fyrirtækja í Íslenskri nýorku ehf. en verkefni Íslenskrar nýorku ehf. miða að því að nota vetni sem orkubera í stað olíu eða annarra kolefnisorkugjafa. Þessar upplýsingar er að finna á heimasíðu Nýsköpunarsjóðs og vekja athygli mína fyrir það að ríkið virðist ætla að fara að kaupa í þessu fyrirtæki, Vistorku - ég hefði haldið að við hefðum þurft að hafa einhver frekari orð um það, þetta er kannski ekki alveg fjárfesting sem liggur beint við fyrir ríkið að fara í. Sjálfbær orkustefna er áhugamál þeirrar sem hér stendur og ég hef þar af leiðandi áhuga á að Íslensk nýorka ehf. gangi vel en mér finnst það út úr korti að eignarhaldsfélagið sem það fyrirtæki tengist, Vistorka hf., skuli eiga að vera í ríkiseign og það séu óskilgreindir hlutir í því eignarhaldsfyrirtæki sem á að heimila framkvæmdarvaldinu að kaupa. Við þetta vildi ég gera athugasemd, hæstv. forseti. Af því að ég nefndi Náttúrufræðistofnun Íslands og húsnæðismál hennar langar mig til að fara fáeinum orðum um þann hlut sem Náttúrufræðistofnun Íslands fær í þessu fjáraukalagafrumvarpi en það eru annars vegar 6 millj. kr. til almenns rekstrar og hins vegar 3 millj. kr. til bifreiðakaupa. Ég geri sérstaklega að umtalsefni Náttúrufræðistofnun Íslands vegna þess að ég orðaði það í ræðu minni í fjárlögunum fyrir örfáum dögum að það væri siður ríkisstjórnarinnar að rétta halla Náttúrufræðistofnunar Íslands í fjáraukalögum. Eftir því sem ég best mundi þá ætti að gera það líka í ár. Þegar ég fer síðan að rifja upp það sem stendur í fjáraukalagafrumvarpinu kemur í ljós að ekki á að gera það núna. Þær 6 millj. kr. sem eru í fjáraukalagafrumvarpinu eru ekki nema örlítið brot af þeim fjármunum sem Náttúrufræðistofnun Íslands þarf til að komast á þann núllpunkt sem hún hefur þó venjulega fengið að vera á undanfarin ár. Ég hefði því talið að á því hefði þurft að koma skýring hvers vegna Náttúrufræðistofnun Íslands fær ekki einu sinni þann skerf sem henni hefur venjulega verið réttur á undanförnum árum til þess að geta hafið nýtt starfsár sæmilega örugg um að það sjái fyrir endann á hallarekstrinum. Mér þykir þetta líka athyglisvert í ljósi þeirra yfirlýsinga sem ríkisstjórnin hefur gefið og gerði í samstarfssamningi sínum og í ljósi yfirlýsingar hæstv. umhverfisráðherra, að hér eigi að fara að gera einhverja gangskör að því að klára vistkortagerð og skráningu lífríkisins. En það er greinilegt að svo er ekki. Það er engin leiðrétting hér til staðar fyrir Náttúrufræðistofnun Íslands sem þó ber hitann og þungann af þessu verkefni. Náttúrufræðistofnun er hins vegar gert, fyrir þær 6 millj. kr. sem hún fær í fjáraukalögum, að vera milliliður fyrir tvær stofnanir aðrar. Í skýringartextanum með þessum lið er gert ráð fyrir að veittar séu 3 millj. kr. til gróðurkortagerðar á Vestfjörðum en hún á ekki að vinnast af Náttúrufræðistofnun Íslands heldur Náttúrustofu Vestfjarða. Náttúrufræðistofnun Íslands á að vera milliliður, millifjárveitingaraðili, yfir í Náttúrustofu Vestfjarða sem þó hefur sjálfstæðan fjárlagalið. Ég spyr: Hvað æfingar eru þetta alltaf? Þetta er nákvæmlega það sama og ég gagnrýndi í fjárlagafrumvarpinu í tengslum við það að Þjóðminjasafnið er gert að millilið fyrir fjöldann allan af verkefnum sem fjárlaganefnd ákveður að fara í, verkefnum sem koma Þjóðminjasafninu ekki nokkurn skapaðan hlut við. Hvers vegna eru hlutirnir ekki bara hreinir og beinir og fjárheimildin sett á þá stofnun eða það verkefni sem henni er ætlað? Náttúrustofa Vestfjarða á að fá þessar 3 millj. kr. og ég sé ekkert eftir því að hún fái það en Náttúrufræðistofnun Íslands á ekki að þurfa að vera milliliður í þeirri greiðslu. Síðan er gert ráð fyrir 3 millj. kr. fjárveitingu, það eru seinni 3 milljónirnar af þessum 6, til að efla fuglarannsóknir og fuglavöktun á Vestfjörðum og Náttúrufræðistofnun Íslands er einnig ætlað að semja um það verkefni við Náttúrustofu Vestfjarða. Allar þær 6 millj. kr. sem settar eru á Náttúrufræðistofnun Íslands eiga því að renna til Náttúrustofu Vestfjarða. Ég spyr og vil fá svör við því: Hvers vegna eru þær ekki þar? Í þessu sambandi má líka hafa orð á því að aðgerðir af þessu tagi tengjast að hluta til mótvægisaðgerðum ríkisstjórnarinnar vegna niðurskurðar á þorskafla. Enn eina ferðina rekur maður sig á að alla áætlunargerð vantar og alla undirbyggingu þeirra aðgerða. Ég sakna þess að við skulum ekki, hvorki í fjáraukalögunum né í umræðunni um fjárlögin, hafa getað farið í hina heildstæðu áætlun ríkisstjórnarinnar um mótvægisaðgerðir vegna niðurskurðar í þorskafla. Svo að ég ljúki máli mínu varðandi Náttúrufræðistofnun Íslands þá er gert ráð fyrir 3 millj. kr. til þess að stofnunin geti keypt sér nýjan bíl í stað bifreiðar sem eyðilagðist í veltu fyrr á þessu ári - 3 millj. kr. í bifreið fyrir Náttúrufræðistofnun Íslands, sem eðli málsins samkvæmt fer ekki á Yaris upp á hálendi Íslands heldur þarf eflaust kraftmeiri bifreið sem getur farið fjallvegi. Ég spyr: Hvernig ætlar fjárlaganefndin Náttúrufræðistofnun Íslands að komast ferða sinna á bifreið sem kostar 3 millj. kr.? Já, ég er ekkert hissa þó að þingmenn hlæi. Þetta er eins og hver annar brandari. Fjárlaganefnd á ekki að komast upp með að gera svona hluti. Ef það er raunverulega ætlunin að Náttúrufræðistofnun Íslands fái ökutæki sem hún getur notað til rannsókna sinna þá kostar það meira en 3 millj. kr. Og stofnunin er ekki aflögufær, hún getur ekki borgað þær milljónir sem upp á vantar svo að hægt sé að kaupa ökutæki sem kemst upp um fjallvegi, ég átel hv. fjárlaganefnd fyrir það. Ég tel einnig fyllstu ástæðu til að spyrja nánar út í, kannski ekki á þessum vettvangi, ég geri ekki ráð fyrir að fá nein sérstök svör við því núna, það að í fjárlagafrumvarpinu er gert ráð fyrir heimild til að flytja 96 millj. kr. af viðfangsefninu Viðhald í þjóðgörðum og friðlýstum svæðum yfir á almennan rekstur Umhverfisstofnunar. Skýringin er sú að fjárveitingar til viðhaldsverkefna hafi verið umfram bókfærð útgjöld á umliðnum árum. Safnast hafi upp afgangur á meðan halli hefur verið í almennum rekstri. Ég spyr: Hvernig má það vera að afgangur hafi safnast upp, kannski allt upp í 96 millj. kr., á fjárlagaliðnum sem ætlaður er til að viðhalda fjölförnum ferðamannastöðum og friðlýstum svæðum? Menntamálanefnd hefur fengið umsóknir frá fjölda sveitarfélaga sem segja okkur að aðsókn að friðlýstum svæðum sé alltaf að færast í vöxt og ófremdarástand hafi skapast vegna þess að Umhverfisstofnun geti ekki fjármagnað kamra og það sem nauðsynlegt er að gera til að taka á móti fjölda ferðamanna. Á sama tíma veitum við ég man ekki hve margar milljónir, gott ef þær skipta ekki einhverjum tugum eða fara jafnvel yfir hundraðið, til Ferðamálaráðs. Ferðamálaráð á að fá fjármuni til að viðhalda fjölsóttum ferðamannastöðum og þingmenn vita sem er að erfiðlega hefur gengið fyrir Umhverfisstofnun að ná samkomulagi við Ferðamálaráð um ráðstöfun þess fjár. Ferðamálaráð vill ráðstafa fjármunum sem það fær á fjárlögum út frá eigin höfði og ég geri ekki athugasemd við það í sjálfu sér. En mikið væri gott fyrst Umhverfisstofnun er fjársvelt að þessu leyti, eða ég hef haldið það, að menn settust niður og næðu einhvers konar samkomulagi um hvernig verja skuli þeim fjármunum sem eru til ráðstöfunar. Mér kemur það mjög spánskt fyrir sjónir að af þessum kostnaðarlið skuli hafa verið afgangur eða umfram bókfærð útgjöld, miðað við þær fréttir sem við höfum fengið í nefndinni nú á síðustu mánuðum um ástand hinna friðlýstu svæða og fjölförnu ferðamannastaða. Hæstv. forseti. Mig langar að fara nokkrum orðum um endurbætur menningarstofnana. Í fjáraukalagafrumvarpinu er óskað eftir í heildina, svo að ég fari nú með þetta rétt - undir liðnum Menningarstofnanir, viðhald og stofnkostnaður eru 25 millj. kr. í endurbætur menningarstofnana, í tónlistarhús og ráðstefnumiðstöð í Reykjavík eru settar 114 millj. kr., Þjóðleikhúsið fær 130 millj. kr. og Menningarhús 85 millj. kr. Í heildina eru 355 millj. kr. ætlaðar í fjáraukalögunum í viðhald og stofnkostnað vegna menningarstofnana. Mig langar að gera að umtalsefni Þjóðleikhúsið þar sem óskað er eftir 130 millj. kr. framlagi svo að unnt verði að ljúka utanhússviðgerðum. Það er fagnaðarefni að sjá verkpallana fara af Þjóðleikhúsinu og sjá glæsilega bygginguna, sem er hluti af okkar dýrmæta menningararfi frá síðustu öld, koma í ljós. Ég sé ekki betur en þar hafi verið unnið fagmannlegt verk. Ég veit að það hefur farið talsvert fram úr öllum áætlunum en veit líka að þeim áætlunum sem gerðar voru í upphafi, áður en farið var í framkvæmdir við húsið, var afar ábótavant. Það er mergurinn málsins, hæstv. forseti, varðandi viðhald og stofnkostnað við menningarstofnanir okkar og þær nauðsynlegu viðgerðir sem þurfa að fara fram á húsum sem hefur ekki verið haldið við í 50 ár eða meira. Forsendan fyrir því er sú að fyrir liggi áætlanir um verkið, tímaáætlun og kostnaðaráætlun. Í tilfelli Þjóðleikhússins lá slíkt ekki fyrir og ekki heldur þegar Þjóðminjasafn Íslands var gert upp. Sú endurbygging heppnaðist líka vel en við munum öll sprengingarnar sem urðu þegar við áttuðum okkur á því hvað sú endurbygging var dýr. Það er skoðun mín að Þjóðleikhúsið þurfi að ganga í endurnýjun lífdaga og að sú endurfæðing þurfi að vera glæsileg. Ráðleggingar mínar til hv. fjárlaganefndar eru því á þann veg að gangskör verði gerð að því að klára áætlanir um endurbyggingu Þjóðleikhússins, í þeim felst ekki það eitt að ganga þurfi frá húsinu yst sem innst heldur hafa líka lengi legið fyrir byggingaráform vegna hússins. Húsið er reist eftir teikningum sem eru gamlar, þær eru frá 1930 eða þar um bil. Þarfir leikhúss á borð við Þjóðleikhúsið eru langt frá því að vera í einhverjum tengslum við þær hugmyndir sem uppi voru þegar húsið var byggt, og menn hafa vitað í áratugi að leysa þarf rýmisvandamál Þjóðleikhússins. Ég veit til þess að uppi eru um það áform og við höfum fengið örlitla kynningu á þeim áformum í menntamálanefnd reyndar ekki á þessum vetri heldur í fyrra. Ég hvet hv. fjárlaganefnd og hv. formann hennar, sem hefur sagt hér aftur og aftur að hann vilji vandaðri vinnubrögð - ég treysti því og trúi að við eigum eftir að sjá einhverja breytingu - til að skoða þær áætlanir sem Þjóðleikhúsið hefur varðandi uppbyggingu og endurbyggingu. Ég hvet til þess að gerð verði áætlun og kostnaðargreining þannig að Þjóðleikhúsið viti á hverju það má eiga von á næstu árum en ekki sé verið að bæta því hundruða milljóna útlagðan kostnað vegna viðgerða í fjáraukalögum. Stofnunin hefur þurft að velta þessu á undan sér, taka þetta frá rekstri og það hefur sett hinni listrænu starfsemi verulegar skorður. Ég hvet til þess að við vinnum almennilega áætlun sem Þjóðleikhúsið getur unnið eftir og tekin verði um það pólitísk og meðvituð ákvörðun í okkar ranni að farið verði í þessa uppbyggingu, að Þjóðleikhúsið verði næsta menningarstofnun sem rís úr öskustónni og endurfæðist á sömu nótum og Þjóðminjasafnið fyrir skemmstu. Að lokum, hæstv. forseti, langar mig að segja nokkur orð um háskólasetrin sem fá hér talsverða fjármuni. Það er eðlilegt að þau fái í sinn hlut eitthvað af mótvægisaðgerðum ríkisstjórnarinnar vegna samdráttar í aflaheimildum, ég geri ekki athugasemdir við það. Ég tel að samstaða sé um það hér á Alþingi að gera vel við háskólasetrin og koma þeim vel á legg. En ég geri sömu athugasemd varðandi þau og svo margt annað að þar skortir áætlun um uppbyggingu. Þar skortir að Háskóli Íslands hafi fengið, í samvinnu við forstöðumenn háskólasetranna út um land, að sýna okkur hvert stefnir í þessum efnum. Ég þykist vita að þessi setur og Háskóli Íslands þar með geti í sjálfu sér lítið sem ekkert hreyft sig fyrr en þeir sjá að einhverjir fjármunir séu til staðar. Þetta hefur verið skammtað naumt og skammtað úr hnefa og eins og nú í gegnum fjáraukalög. Ég álít því að stofnunum sé enginn greiði gerður með þessu háttalagi. Þessi veikburða háskólasetur - ég veit að fólkið sem starfar þar hefur þær hugsjónir og þann kraft að það á eftir að efla þessi setur, og það hefur hugmyndir og hugsjónir um að gera þau að öflugum máttarstólpum mennta vítt um landið. Þetta fólk á það skilið frá okkur að hugsjónir þeirra og áætlanir séu settar niður á blað og við hér í þessum sal blessum þær. Það séu teknar um það ákvarðanir hvaða framtíð við sjáum fyrir viðkomandi háskólasetur og hvernig við sjáum tengsl þeirra við Háskóla Íslands, sem er þeirra móðurstofnun, þetta landslag þarf að teikna upp þannig að fjárveitingarnar geti verið í samræmi við þær áætlanir sem unnið er eftir. Hæstv. forseti. Svo er fjöldinn allur af liðum hér sem mér finnst ekki eiga heima á fjáraukalögum og um það er búið að segja mjög margt. Það allra síðasta sem ég vil segja varðar Orkustofnun. Sótt er um 55 millj. kr. fjárveitingu til grunnrannsókna á veðurfari, öldufari og straumum á fyrirhuguðu olíuleitarsvæði, Drekasvæðinu á Jan Mayen-hrygg. En rannsóknirnar eru til undirbúnings, að því sagt er í frumvarpinu, útgáfu sérleyfa til rannsókna og vinnslu á olíu og gasi á svæðinu. Fram kemur að stefnt sé að því að hægt verði að bjóða út slík sérleyfi í september 2008. Einnig kemur fram að kaupa þurfi til þessara rannsókna alls kyns tæki, öldumælinga- og straummælingadufl og koma þurfi þeim fyrir á svæðinu áður en vetur skellur á, næsti vetur sem sagt. Ég velti fyrir mér, þegar ég skoða þetta, skorti á umræðum um þá áætlun ríkisstjórnarinnar að fara í olíuleit úti á Drekasvæðinu við Jan Mayen.  Það er ekki forsvaranlegt að fara svona að gríðarlega umfangsmiklum málum, að búa þau bara til sisvona í fjáraukalögum. Það er enginn bragur á þessu, hæstv. forseti. Og síðan er Orkustofnun líka ætlað að takast á við djúpborunarverkefnið svokallaða. Hér eru 11 millj. kr. ætlaðar til að kosta hluta af vísindaþætti íslenska djúpborunarverkefnisins á fjáraukalögum og markmið þess verkefnis er að kanna hugsanlega nýtingu varma úr rótum háhitakerfa á allt að 5 km dýpi og virkja með því móti mun meiri orku úr háhitanum en áður hefur verið gert. Og vegna kostnaðarhækkana og endurskoðaðra áforma er nú áætlað að kostnaður ríkisins verði um 350 millj. kr. sem einkum falli til á árinu 2009–2010. Ég spyr: Er þetta verkefni ekki á forræði og að frumkvæði orkufyrirtækjanna? Hvað eru menn að tala um samkeppnismarkað í raforkuframleiðslu ef ríkið ætlar svo að halda áfram að afla orkunnar og borga brúsann? Ég segi það hér fullum fetum, hæstv. forseti, að ef raforkufyrirtækin vilja fara í djúpborunarverkefni til að reyna að búa til meira rafmagn, þá geri þau það bara og afli til þess þeirra leyfa sem þarf hjá hinu opinbera og þá er ég fyrst og fremst að hugsa um leyfi sem varða umhverfið. En við gerum þetta ekki svona, að búa til áætlun upp á hundruð milljóna króna sem við ætlum að færa orkufyrirtækjunum til þess að gera þeim kleift að vinna raforku á 5 km dýpi sem enginn veit hvort heppnast eða ekki. Raforkufyrirtækin hafa sagt og vita það sjálf að þetta er áhættusamt. En af hverju eiga þau ekki að taka áhættuna? Af hverju tökum við þá áhættu með skattpeningum borgaranna? Hæstv. forseti. Þetta voru þær athugasemdir sem mig langað til að gera við fjáraukalagafrumvarpið. Margar þeirra hefðu átt kannski frekar átt heima við 1. eða 2. umr. en tækifærið gafst einungis nú við 3. umr. Ég vona að mér verði virt það til vorkunnar. Í öllu falli fannst mér nauðsynlegt að þetta færi í þingtíðindin og til hv. formanns nefndarinnar og varaformanns, sem sitja hér báðir og hlýða á mál mitt. Ég trúi því og treysti að þessar athugasemdir hafi náð eyrum þeirra og skili sér þá í breyttum og bættum vinnubrögðum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Kolbrúnu Halldórsdóttur fyrir málefnalega og skýra yfirferð um sýn sína á fjáraukalögin og var ánægjulegt að fá að taka þátt í umræðu á þeim nótum sem hún hefur flutt mál sitt. Varðandi efnisatriðin sem fram koma, og ég ætla að reyna að svara því í stuttu máli, er fyrst til að taka blessaða Yarisinn sem kom til umræðu en fjárlaganefnd hefur ekki mjög mikla þekkingu yfir höfuð á bílum, utan einn maður.

Eigið þið ekki jeppa?

- Ég á ekki jeppa, það skal upplýst. Við tókum hins vegar við fjárbeiðninni, eins og hún kom fyrir af skepnunni, sem var upp á 3 millj. kr. og létum hana ganga inn þannig að við kynntum okkur það ekki frekar. Það er hins vegar margt til í því sem hv. þingmaður nefndi varðandi náttúrustofur og háskólasetur. Ég deili skoðunum með hv. þingmanni í þeim efnum að það mætti vera unnið með öðrum og markvissari hætti og negla frekar niður hvernig það yrði byggt upp o.s.frv. Í grunninn er ég sammála því að óþarfi er að fara með starfsemina í gegnum milliliði og við eigum að reyna að forðast það. Varðandi Náttúrufræðistofnun Íslands vil ég benda á að þar eru í pípunum gríðarlega miklar framkvæmdir og breytingar. Verið er að byggja yfir stofnunina í Garðabæ og gert er ráð fyrir leigu á húsnæði fyrir þá merku stofnun en eins og allir gera sér ljóst tekur tíma að ljúka því verki. Væntanlega mun það hýsa glæsilega starfsemi þegar það kemur í not og í ljósi þess er ekki þörf fyrir heimildir sem voru inni varðandi leigu og annað því um líkt fyrr en Náttúrufræðistofnunin kemur til starfa á nýjum vettvangi.

Hæstv. forseti. Ég er hamingjusöm að heyra að hv. varaformaður nefndarinnar skuli vera mér sammála varðandi háskólasetrin, náttúrustofurnar og fyrirkomulag fjárveitinganna. Varðandi Yarisinn er það greinilega ríkisstjórnin sem hefur komið með beiðni upp á 3 milljónir. Það er því hún sem ég hefði átt að beina mínu máli til í þeim efnum. Ég tel mjög misráðið að ætla einungis 3 milljónir til að leysa af hólmi bílinn sem valt og ég er sannfærð um að stærri bíl þarf en hægt er að kaupa fyrir 3 millj. kr. Varðandi Náttúrufræðistofnun Íslands vil ég aðeins segja að ég hef ákveðnar efasemdir um að flytja Náttúrufræðistofnun Íslands í Garðabæ. Ég hef lýst efasemdum mínum, að ég telji að Náttúrufræðistofnun þurfi að búa í nánu sambýli við Náttúrugripasafnið sem verður eitt af höfuðsöfnunum og verið er að veita fjármuni til þess að koma því á laggirnar. Ef ég man rétt eru einar 14 milljónir í fjáraukalögum til að ráða forstöðumann og standa straum af kostnaði í þeim efnum. Ég vona auðvitað hið besta varðandi húsnæðismál Náttúrufræðistofnunar en ég gerði athugasemd við að inni í heimildarkaflanum er heimild til að leigja húsnæði fyrir Náttúrufræðistofnun Íslands sem, samkvæmt upplýsingum úr fjárlögunum, ekki er þörf fyrir því að ekki verður leigt á næsta ári.

Virðulegi forseti. Örstutt áframhaldandi innlegg í bílaumræðuna. Hafa verður í huga að vel getur háttað þannig til að einhverjir fjármunir komi á móti þeim 3 milljónum sem þarna er um að ræða, það geta vel verið tryggingabætur eða eitthvað slíkt. Við skulum skilja við umræðuna með þá frómu ósk í brjósti að starfsmenn stofnunarinnar komist sem flesta vegi á þeim farartækjum sem ríkissjóður leggur þeim til við sín miklu og vandasömu störf og óskum þeim allrar velgengni á því ferðalagi og sömuleiðis í vinnunni. Varðandi Þjóðleikhúsið mun fjárlaganefndin kalla eftir upplýsingum á komandi ári um stofnanir og jafnframt verður kallað eftir áætlunum þeirra um uppbyggingu og er Þjóðleikhúsið ein af þeim stofnunum. Í því sambandi bendi ég á að við stöndum í gríðarlega miklum framkvæmdum í menningarmálum á svæðinu. Við byggjum tónlistar- og ráðstefnuhús og fyrir dyrum stendur gríðarleg uppbygging hjá Listaháskóla Íslands o.s.frv. Það er því mikið í pípunum og ber að hafa það í huga þegar þingmenn allra flokka, ekki síst þingmenn Vinstri grænna, ræða um þensluáhrif fjárlaganna sem fram undan eru. Ég vil í lokin geta þess að formaður fjárlaganefndar, hv. þm. Gunnar Svavarsson, er sammála áherslum sem fram komu í máli þess er hér stendur varðandi náttúrustofur og háskólasetur þannig að tiltölulega góð eining og sátt ríkja innan nefndarinnar um þau efni.

Hæstv. forseti. Þetta er nú að verða mikill hallelújakór en ég veit og trúi að margt horfir til betri vegar í vinnubrögðum og ég hlakka til að fá að fylgjast með og taka þátt í vinnunni sem fram þarf að fara. Ég sem nýr meðlimur í þjóðleikhúsráði hef fengið að sjá áætlanirnar sem þar eru til staðar. Ég ítreka að við höfum skyldum að gegna gagnvart menningarstofnunum okkar sem hafa rótfestu í samfélaginu, sem hafa lagaskyldu, m.a. að bera leiklistina út um land allt, sem sjaldnast eru fjármunir fyrir. Ég vil því leggja áherslu á að við reisum Þjóðleikhúsið úr öskustónni og heimilum því glæsilega endurfæðingu. Ég held að ég geti talað fyrir munn okkar þingmanna Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs að við mundum setja það framar í röðina en nýja ráðstefnuhúsið ofan í Reykjavíkurhöfn. Við höfum því kraft og kjark til að forgangsraða í okkar huga í þeim efnum og ég mundi segja að stórt ráðstefnuhús í Reykjavíkurhöfn sé ekki efst á listanum hjá okkur heldur mun frekar rótgróin menningarstofnun á borð við Þjóðleikhúsið. Ég sakna þess að andsvörin skuli ekki vera lengri en tvær mínútur því að ég er viss um að hv. þm. Kristján Þór Júlíusson hefði alveg viljað skiptast á skoðunum við mig um Drekasvæðið við Jan Mayen en það bíður betri tíma.

Virðulegi forseti. Ég vil í lokin nota tækifærið til að þakka öllum hv. þingmönnum sem tekið hafa þátt í umræðum um fjáraukalög í dag. Umræðan var með sérstöku móti í dag því að eftir að við vorum búin að flytja nefndarálitin, var slitin í sundur umræðan og hófst hún aftur seinni partinn. Vissulega er það svo að andsvörin eru stutt á stundum til að eiga samræður um allt sem fram kemur í ræðum hv. þingmanna en líkt og hv. þm. Kolbrún Halldórsdóttir sagði áðan getum við auðvitað farið í umræðuna síðar, hvort sem er í nefndum eða inni á þingi undir öðrum liðum. Ég ítreka að vissulega liggja fyrir ákveðnar tillögur í nefndaráliti meiri hluta auk þess sem minni hluti hefur lagt fram tillögur sem teknar verða til afgreiðslu. Ég hvet þingmenn hv. til að kynna sér allar umræddar tillögur vel og ítarlega jafnframt því að kynna sér það sem fram kom í 2. umr. og það sem lagt var fram í frumvarpinu í 1. umr. Nú tekur við atkvæðagreiðsla og síðan afgreiðsla á fjárlögum í næstu viku. Þá förum við enn á ný í mikla vegferð og ég hvet alla þingmenn til að fylgjast með því sem kemur fram í 3. umr. við fjárlögin. Ég ítreka þakklæti allra nefndarmanna í fjárlaganefnd og tala nú fyrir hönd minni hlutans líka og tel að ég hafi fulla heimild til þess, enda fæ ég nú vink frá hv. þm. Jóni Bjarnasyni. Ég vil sérstaklega þakka starfsfólki nefndasviðs og ekki síst starfsfólki fjárlaganefndarsviðs fyrir mikla vinnu undanfarna daga og vikur fyrir okkur öll, hv. þingmenn, til að geta komið málinu á framfæri í þingsölum.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 79/1997, um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands. Nefndin fjallaði um málið og fékk á sinn fund Jón B. Jónasson, Kolbein Árnason, Sigríði Norðmann og Steinar Inga Matthíasson frá sjávarútvegsráðuneytinu. Málið var sent út til umsagnar og bárust umsagnir frá Landhelgisgæslu Íslands, Fiskistofu, Farmanna- og fiskimannasambandi Íslands, Samtökum fiskvinnslustöðva, Hafrannsóknastofnuninni, Landssambandi íslenskra útvegsmanna, Sjómannasambandi Íslands, Veiðimálastofnun, Félagi vélstjóra og málmtæknimanna, Landssambandi smábátaeigenda, Náttúrufræðistofnun Íslands og Umhverfisstofnun. Þá bárust nefndinni gögn og upplýsingar frá sjávarútvegsráðuneyti. Þess ber að geta að allar þær umsagnir sem bárust um málið voru mjög jákvæðar gagnvart því og menn einhuga um að hér væri gott mál á ferðinni. Í frumvarpinu eru lagðar til breytingar á lögum um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands sem lúta að því að styrkja heimildir ráðherra til að friða viðkvæm hafsvæði í því skyni að vernda fyrst og fremst hafsbotninn sjálfan og það líf sem á honum þrífst. Breytingarnar eru í samræmi við tillögur nefndar sem sjávarútvegsráðherra skipaði árið 2004 til að kanna forsendur fyrir friðun viðkvæmra hafsvæða. Jafnframt felst í frumvarpinu tæknileg breyting þannig að ráðherra er veitt lagaheimild til að ákveða bann með öllum veiðarfærum án þess að þurfa að telja upp einstök veiðarfæri sem bönnuð eru ef veiðibann á að vera altækt. Helgi Hjörvar, Gunnar Svavarsson og Grétar Mar Jónsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Hæstv. forseti. Nefndin leggur að lokum til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Undir nefndarálitið rita Arnbjörg Sveinsdóttir formaður, Kjartan Ólafsson, Karl V. Matthíasson og Jón Gunnarsson. Atli Gíslason og Jón Björn Hákonarson rituðu undir með fyrirvara.

Frú forseti. Ég hef ekki skilið af hverju er verið að leggja fram þetta frumvarp vegna þess að ég veit ekki betur en að það hafi alltaf verið hægt að loka veiðisvæðum, svæðum vegna viðkvæms botns og það hefur verið gert svo lengi sem ég man eftir, frá því að ég byrjaði að starfa til sjós. Ég er búinn að vera skipstjóri í bráðum 30 ár og þetta hefur alla mína tíð verið með þeim hætti að ef um smáfisk hefur verið að ræða, eitthvað sem hefur verið talið eyðileggja botn hefur alltaf verið hægt að loka svæðum með reglugerðarhólfum. Það kemur mér því verulega á óvart að menn skuli flytja frumvarp til þess að loka svæðum. Þá læðist að mér sá grunur að það sé ekki tilgangur frumvarpsins. Í dag eru landhelgislög og á síðustu missirum hefur hæstv. sjávarútvegsráðherra opnað veiðisvæði fyrir skip inn fyrir landhelgislínur, inn fyrir þessa 12 mílna landhelgi sem við höfum haft og togarar hafa farið á grunnslóð nokkuð víða. Það var reyndar óskað eftir því í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd að fá þessi gögn. Þau komu ekki fyrr en í þriðju tilraun að mér skilst. Ég hef reyndar ekki fengið að sjá um hve miklar lokanir er að ræða nákvæmlega en ég þekki það náttúrlega frá félögum mínum sem eru til sjós og eru í starfi við að veiða fisk hringinn í kringum landið að það er víða búið að opna svæði, ekki loka, heldur opna veiðisvæði. Svo má segja að það nýjasta í þessu sé að farið er að veita leyfi til að veiða í troll inni á flóum og fjörðum til framhaldseldis. Í Ísafjarðardjúpi hefur lítill trollbátur fengið að vera að veiðum, átti að veiða þorsk í áframeldi en um daginn vissi ég að veiðihlutfallið var þannig að hann var búinn að fá 50 tonn af ýsu og 12 tonn af þorski. Þorskurinn fór í áframeldið, ýsan í frystihús. Ég óttast að þetta muni hafa þær afleiðingar að samkeppni verði um veiðisvæði, það verði árekstrar á milli línu- og netabáta við trollbáta þegar farið verður að hleypa þeim inn á sum af þessum svæðum þar sem þeir hafa verið. Ég óttast að í framtíðinni aukist kröfur um að fá að fara víðar nær landi. Það hefur verið opnað á snurvoðableyður fyrir suðurströndinni sem er kannski annað en það sem ég hef mestar áhyggjur af, þ.e. að hleypa stórum togurum sem eru með 5–6 tonna hlera inn á viðkvæmt grunnsjávarsvæði. Þetta er það sem ég óttast við frumvarpið. Ég sá ekki tilganginn, ég sá ekki að þyrfti að koma með frumvarp til að loka svæðum vegna þess að það hefur alltaf verið hægt að loka þeim. Ég held að þetta snúist miklu frekar um það að geta farið inn fyrir 12 mílurnar og lái mér hver sem vill að ég skil ekki tilganginn með þessu frumvarpi.

Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti allsherjarnefndar um frumvarp til laga um Hagstofu Íslands og opinbera hagskýrslugerð. Nefndin hefur fjallað um málið á nokkrum fundum og fengið til sín allnokkra gesti og hefur einnig fengið í hendur nokkrar umsagnir um málið. Með lögum nr. 109/2007, um breytingu á lögum um Stjórnarráð Íslands, sem samþykkt voru á þingi í sumar var meðal annars gerð sú breyting að Hagstofa Íslands verður lögð niður sem sérstakt ráðuneyti frá og með árslokum 2007. Í athugasemdum með því frumvarpi kom fram að ætlunin væri að Hagstofunni yrði breytt í sjálfstæða ríkisstofnun og tæki sú breyting gildi frá ársbyrjun 2008. Frumvarpi því sem hér liggur fyrir er ætlað að búa Hagstofu Íslands og opinberri hagskýrslugerð viðhlítandi lagagrundvöll á þessum grundvelli. Í nefndaráliti allsherjarnefndar er fjallað um helstu efnisatriði sem er að finna í frumvarpinu sem gera í rauninni ráð fyrir fremur litlum raunverulegum breytingum á starfsemi Hagstofunnar en það er verið að styrkja þann lagagrundvöll sem hún stendur á. Meðal þeirra efnisatriða sem þarna er fjallað um er að það er tekið fram að Hagstofa Íslands skuli vera sjálfstæð stofnun og heyra undir forsætisráðuneyti. Það er tekið fram að stofnunin skuli vera miðstöð opinberrar hagskýrslugerðar en með því er átt við starfsemi sem lýtur að söfnun gagna til tölfræðilegrar úrvinnslu um landshagi og þjóðfélagsleg málefni, úrvinnslu gagna og miðlun tölfræðilegra upplýsinga til almennings, fyrirtækja, stofnana og stjórnvalda á grundvelli laga og fyrirmæla sem eru sett samkvæmt lögum. Í II. kafla frumvarpsins er fjallað um gagnaöflun Hagstofunnar. Samkvæmt frumvarpinu skal Hagstofunni heimilt að afla gagna frá stjórnvöldum, stofnunum, fyrirtækjum og einstaklingum en þó er lögð áhersla á notkun stjórnsýslugagna og upplýsinga sem til eru í opinberum skrám. Þá er í kaflanum mælt fyrir um heimild Hagstofunnar til samtengingar skráa við tölfræðilega úrvinnslu og hagskýrslugerð. Í III. kafla er fjallað um trúnaðarskyldur við gerð hagskýrslna. Slík ákvæði er ekki að finna í þeirri löggjöf sem nú gildir um Hagstofuna og hefur Hagstofan hingað til stuðst við venjur og alþjóðlegar reglur og jafnframt sett sínar eigin reglur um meðferð trúnaðargagna. Allsherjarnefnd hefur eins og áður er sagt fjallað nokkuð um frumvarpið og leggur til nokkrar breytingar. Lagt er til að við 2. gr. bætist „aðilar vinnumarkaðarins“ við upptalningu þeirra sem Hagstofunni ber einkum að líta til hvað snertir þarfir fyrir upplýsingar og henni ber að hafa samráð við. Þetta er til áréttingar og fyllingar en ljóst er að Hagstofan hefur um árabil haft margþætt samráð og samstarf við samtök á vinnumarkaði og er engin breyting fyrirhuguð í þeim efnum. Í umsögnum ríkisskattstjóra og Fasteignamats ríkisins komu fram áhyggjur af því að ekki væri skýrt hvernig skyldi fara með kostnað af hugsanlegri öflun viðbótarupplýsinga og breytingum á skrám skv. 2. og 3. mgr. 6 gr. frumvarpsins. Í umræðum fyrir nefndinni hafa fulltrúar Hagstofunnar lagt áherslu á að stofnunin verði að sjálfsögðu að gæta meðalhófs í óskum sínum um gögn og notkun opinberra skráa til hagskýrslugerðar. Lögð er áhersla á þessi sjónarmið í 1. málsl. 1. mgr. 6. gr. frumvarpsins þar sem fram kemur að haga skuli gagnaöflun á þann hátt að fyrirhöfn upplýsingagjafa við að láta í té gögn sé hófleg. Hagstofan verði einnig að taka tillit til þess kostnaðar sem öflun viðbótarupplýsinga og breyting skráa geti haft í för með sér. Til að styrkja þessi sjónarmið leggur nefndin til að bætt verði við niðurlag 2. og 3. mgr. 6. gr. að tekið skuli tillit til eðlilegra sjónarmiða um kostnað. Með því móti telur nefndin að hún komi til móts við þau sjónarmið sem komu fram af hálfu ríkisskattstjóra og Fasteignamats varðandi þessa upplýsingagjöf til Hagstofunnar. Við samningu frumvarpsins var leitað álits hjá Persónuvernd um efni frumvarpsins er varðar meðferð trúnaðargagna og persónubundinna gagna. Við nánari athugun á efni frumvarpsins taldi Persónuvernd að skerpa mætti á orðalagi ákvæða um skilyrði sem gæta þarf við veitingu aðgangs að gagnasafni með persónubundnum gögnum í rannsóknarskyni eða afhendingu slíkra gagna til rannsóknaraðila. Persónuvernd hefur sent allsherjarnefnd ábendingar um tvenns konar orðalagsbreytingar á 2. mgr. 13. gr. og leggur nefndin til að frumvarpinu verði breytt á þann veg. Nefndin leggur annars vegar til að í stað þess að vísað sé til 1. mgr. 9. gr. laga um persónuvernd verði vísað til „einhvers skilyrða 9. gr. laga um persónuvernd“. Hins vegar leggur nefndin til viðbót við 2. mgr. 13. gr. í þá veru að rannsóknaraðila beri að skila gögnum eða eyða persónuauðkennum í síðasta lagi að liðnum tilteknum tíma og ef hann hyggst varðveita persónuauðkenni lengur skuli hann tilkynna Hagstofunni um það og óska eftir samþykki hennar. Á síðari stigum við meðferð frumvarpsins fyrir nefndinni kom einnig fram ábending frá Persónuvernd um að setja bæri sérstök ákvæði um meðferð og öryggi upplýsinga sem aflað væri með samtengingu skráa skv. 9. gr. Nefndin telur rétt að taka af tvímæli í þeim efnum með því að taka upp í 10. gr. frumvarpsins ákvæði um að þær trúnaðarkvaðir sem kveðið er á um í 1. og 2. málsl. 1. mgr. 10. gr. gildi einnig um þær upplýsingar sem verða til við samtengingu skráa skv. 9. gr. Hins vegar telur nefndin ekki þörf á að bæta við sérstöku ákvæði um öryggi þessara gagna þar sem ljóst sé að ákvæði 12. gr. frumvarpsins um öryggi gagna, eyðingu eða dulkóðun eigi jafnt við um öll hagskýrslugögn sem snerta tilgreinda einstaklinga og lögaðila. Loks hefur komið í ljós að það kann að orka tvímælis að fella úr gildi lög um launavísitölu, nr. 89/1989, eins og gert er ráð fyrir í 17. gr. frumvarpsins um gildistöku og niðurfellingu eldri laga. Þetta stafar af því að enn eru útistandandi skuldabréf Byggingarsjóðs ríkisins með ákvæðum um greiðslujöfnun fasteignaveðlána samkvæmt lögum frá árinu 1983. Hér er um að ræða almenn lán til einstaklinga veitt á árunum 1983–1989, lán vegna sérþarfa veitt 1983–2004 og viðbótarlán veitt á árunum 1999–2004. Þessi greiðslujöfnun styðst meðal annars við mánaðarlega launavísitölu samkvæmt fyrrgreindum lögum. Að höfðu samráði við Íbúðalánasjóð er niðurstaðan sú að verði lagaákvæði um launavísitölu felld úr gildi kunni að skapast óvissa um framkvæmd fyrrnefndrar greiðslujöfnunar ef til hennar kemur. Af þessum ástæðum er lagt til að horfið verði frá afnámi laga um launavísitölu. Fram kemur í nefndarálitinu að allsherjarnefndarmenn hv. þingmenn Jón Magnússon og Karl V. Matthíasson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Nefndin stendur saman að þessu nefndaráliti og leggur til að frumvarpið verði samþykkt með þeim breytingum sem ég hef nú gert grein fyrir og fram komu á sérstöku þingskjali. Undir þetta nefndarálit rita auk þess sem hér stendur Ágúst Ólafur Ágústsson, Atli Gíslason, Sigurður Kári Kristjánsson, Ellert B. Schram, Siv Friðleifsdóttir og Ólöf Nordal.

Herra forseti. Koma á til atkvæða fullgilding tilskipunar, vatnatilskipunar eða vatnsverndartilskipunar Evrópusambandsins á eftir. Svo tókst til við fundarstjórn áðan að málið var fyrirvaralaust tekið á dagskrá með því að hoppa yfir nokkur dagskrármál og þeirri umræðu lauk svo hratt að m.a. ég, sem skrifa undir nefndarálit utanríkismálanefndar í málinu með fyrirvara, náði ekki að komast til umræðunnar þó að ég væri nokkra tugi metra í burtu. Ég hef þegar komið athugasemdum mínum við þá fundarstjórn á framfæri. Ég tel ekki vera í samræmi við góðar venjur að þeir sem gert hafa aðvart um að þeir hyggist tala fyrir áliti sínu séu ekki aðvaraðir eða eigi þess ekki kost að koma til umræðunnar. Nóg um það. Afstaða okkar og fyrirvari lúta ekki að því að við teljum ekki rétt að Ísland fullgildi tilskipunina, það er tvímælalaust margt til bóta í henni og að sjálfsögðu rétt að við Íslendingar innleiðum það sem má til heilla horfa hvað varðar vatnsvernd. Þó er það flókið mál lagalega að innleiða tilskipunina vegna þess að hún felur í sér ýmis ákvæði sem liggja utan gildissviðs EES-samningsins, þar á meðal allan líffræðilegan hluta tilskipunarinnar. Þar af leiðandi þarf að fara rækilega í gegnum málið og skoða hvernig tilskipunin verður tekin inn í íslenskan rétt, annars vegar sá hluti hennar sem við erum skuldbundin af á grundvelli EES-samningsins og hins vegar hvernig við meðhöndlum önnur ákvæði sem þar liggja fyrir utan að því marki sem þau eru ekki þegar til staðar í íslenskri náttúrverndarlöggjöf. Varðandi undirbúning málsins er hann er afar skammt á veg kominn hér heima ef hann er þá hafinn. Hann lýtur aðallega að tvennu, þ.e. væntanlega að undirbúningi og setningu nýrra vatnsverndarlaga á verksviði umhverfisráðuneytis og hins vegar hefur löggjöfin margþætt samhengi við vatnalög sem nú eru til endurskoðunar eða á að fara að endurskoða á vegum iðnaðarráðuneytisins. Samkvæmt upplýsingum í utanríkismálanefnd er sú vinna reyndar ekki enn hafin. Fyrirvari okkar lýtur fyrst og fremst að stöðu málsins hér heima og með hvaða hætti verði unnið að því að taka ákvæðin inn í íslenskan rétt og endurskoða lög í því sambandi. Það er afar mikilvægt að verkið verði allt vandað og við viljum sjá hvernig því máli reiðir af.

Herra forseti. Frumvarp til fjáraukalaga fyrir árið 2007 kemur nú til lokaatkvæðagreiðslu. Frumvarpið er um margt sérstakt. Til dæmis hafa breytingar innan ársins frá því að fjárlög voru samþykkt fyrir árið 2007 orðið miklar, eins breytingar á tekjum og gjöldum, samtals í kringum 100 milljarða kr., sem segir okkur að eitthvað er að forsendum og undirbúningi fjárlagagerðarinnar og undarlegt að fjáraukalög og aðgerðir sem ná til alls ársins skuli koma í árslok. Ég hef gagnrýnt slík vinnubrögð og bent á að afgreiða beri fjáraukalög og fjárheimildir oftar innan ársins þannig að við staðfestum ekki aðgerðir og skuldbindingar framkvæmdarvaldsins því að þingið hefur ekki haft aðra aðkomu að málinu en að vinna það og afgreiða undir lok ársins. Það vil ég benda á. Varðandi einstakar tillögur flytur meiri hlutinn nokkrar breytingartillögur og sumar hafa verið unnar í nánu samráði innan nefndarinnar. Flestar eru til að hækka ákveðnar fjárveitingar til heilbrigðismála, elli- og hjúkrunarmála og skólamála og við styðjum það. Reyndar finnst okkur of lítið að gert. Margar stofnanir, bæði heilbrigðisstofnanir, Heilsugæslan í Reykjavík algjörlega með nærri 500 millj. kr. halla, og öldrunarheimilin, eru skildar eftir með mikinn halla sem að okkar mati ætti að leiðrétta nú. Þess vegna flytjum við, fulltrúar í fjárlaganefnd frá stjórnarandstöðunni, breytingartillögur sameiginlega og munum gera grein fyrir þeim sérstaklega. Eitt er þó í tillögunum sem við erum algjörlega andvíg og það er meðferð mála, með hvaða hætti tölur koma inn til tekna og gjalda vegna meðferðar mála á fyrrum varnarsvæði Bandaríkjamanna og NATO á Keflavíkurflugvelli. Ég mun 

Virðulegi forseti. Ég gerði grein fyrir framhaldsnefndaráliti meiri hluta fjárlaganefndar í ræðu í dag og vil ítreka að meiri hluti nefndarinnar gerir nokkrar breytingartillögur, líkt og hv. þm. Jón Bjarnason vék að. Ég vil nefna að innan fjárlaganefndar voru settir upp hópar til að fara yfir skiptingu fjárheimilda til sýslumannsembætta, framhaldsskóla og öldrunar- og heilbrigðisstofnana og var vikið að því í 2. umr. fjáraukalaga. Ég vil einnig ítreka að meiri hluti nefndarinnar gerir breytingartillögur sem nema alls 1.356,9 milljónum til hækkunar gjalda en jafnframt 15,7 milljörðum til hækkunar á tekjum. Fjallað hefur verið um þá tekjufærslu í umræðu í dag, bæði er varðar fjáraukalög jafnt annarri umræðu sem hófst í morgun. Því vík ég að því, með leyfi forseta, að ríkisendurskoðandi hefur staðfest við nefndina að umræddar tekjur byggist á yfirferð embættisins á sölusamningum og að þeir séu að mati embættisins tryggir. Niðurstaða fjárlaga ársins 2007, eftir yfirferð þá sem við höfum greint frá í dag, mun leiða til þess að tekjuafgangur af ríkissjóði á árinu er rúmir 80 milljarðar. Ég verð að segja að það er verulegur tekjuafgangur og lofar góðu fyrir rekstur ríkissjóðs. Hv. þingmenn. Ég ætla ekki að tefja málið neitt frekar og hvet ykkur til að skoða umræddar breytingartillögur sem til afgreiðslu eru og styðja þær í atkvæðagreiðslunni, enda getur stjórnarandstaðan, eins og fram kom í máli hv. þm. Jóns Bjarnasonar, stutt fjölmargar af þeim breytingartillögum sem bornar eru upp.

Virðulegi forseti. Þar sem við áttum síður von á að kæmi til atkvæðagreiðslu í kvöld kem ég hér upp þar sem fulltrúi okkar í fjárlaganefnd, hv. þm. Bjarni Harðarson, er kominn út á land og kemst ekki í atkvæðagreiðsluna frekar en aðrir úr okkar hópi sem einnig voru komnir út á land. Við teljum að mjög margt sé athugavert við frumvarpið sem við greiðum brátt atkvæði um og höfum áhyggjur af ýmsum tillögum sem þar eru. Sumar eru til bóta, aðrar eru þess eðlis að við höfum verulegar áhyggjur og vil ég sérstaklega nefna heilbrigðisstofnanir sem við vitum að fá ekki nægjanlegt fjármagn. Þar sem um er að ræða frumvarp ríkisstjórnarmeirihlutans viljum við ekki bera ábyrgð á tillögunum þannig að við munum almennt sitja hjá við afgreiðslu þeirra nema við munum samþykkja tillöguna sem fulltrúi okkar í fjárlaganefnd stendur að ásamt öðrum fulltrúum í minni hlutanum í nefndinni.

Herra forseti. Verið er að færa til tekna 15,3 milljarða kr. á árinu 2007 vegna sölu á eignum á fyrrum varnarsvæði herstöðvarinnar á Keflavíkurflugvelli. Það er í sjálfu sér gott að fá fjármunina inn en við, þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, teljum forsendur fyrir tekjunum, umgjörð alla, samninga og heimildir þar að lútandi, vera algjörlega ófullnægjandi. Fresta ber þeim lið og afla gagna sem við höfum krafist, bæði frá hæstv. fjármálaráðherra, forsætisráðherra og öðrum opinberum aðilum áður en þingið getur afgreitt málið með sómasamlegum hætti.

Herra forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um hvort auka skuli fjármagn til að greiða halla öldrunarstofnana í landinu. Við höfum upplýsingar um að uppsafnaður halli öldrunar- og hjúkrunarheimila í landinu geti numið milljörðum króna. Örlítil bót er ráðin á því í fjáraukalagafrumvarpinu en það er fullkomlega óforsvaranlegt að skilja aðrar stofnanir eftir með halla sem við vitum að er til staðar. Þess vegna er lagt til að bætt verði í með 500 millj. kr. sem dreifist til þeirra stofnana sem langerfiðast eiga og verða skildar eftir fari fram sem horfir - mér sýnist því miður á atkvæðagreiðslunni að svo verði. Ég lýsi ábyrgð á meiri hluta Alþingis að skilja öldrunarheimilin eftir með þennan halla.

Herra forseti. Hér er tillaga um útgjöld upp á 1.179 millj. kr. vegna kostnaðar og rekstrar við fyrrum varnarsvæði á Keflavíkurflugvelli. Við höfum rætt þetta mál ítarlega í dag. Við höfum óskað eftir upplýsingum um samninga sem snerta þessi útgjöld, samninga um verkaup, samninga um þjónustu og fleiri þætti verði teknir fyrir í fjárlaganefnd og fyrir Alþingi áður en þessar tölur væru afgreiddar. Við krefjumst enn að þessar upplýsingar komi fram. Við teljum ekki að fullnægjandi upplýsingar hafi komið fram til að við getum mælt með því að Alþingi samþykki þessi útgjöld. Við teljum að kalla eigi að þau til baka. Ég get því ekki greitt þessu atkvæði né við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs.

Herra forseti. Hér fer fram lokaatkvæðagreiðsla um frumvarp til fjáraukalaga fyrir árið 2007. Við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs lýsum allri ábyrgð á stjórnarmeirihlutann og ríkisstjórnina vegna frumvarpsins og þess sem þar er. Við sitjum því hjá við lokaafgreiðslu þess.

Herra forseti. Hv. þm. Jón Bjarnason vísar allri ábyrgð á fjárlögum ársins 2007 til ríkisstjórnarinnar. Ég gengst við þeirri ábyrgð fyrir hönd ríkisstjórnarinnar. Afgangur á fjárlögunum er 82,8 milljarðar kr., sem er eitthvað allra mesta sem við höfum nokkru sinni séð.

En á rekstrarreikningi Landspítalans?

Án sölu eigna á Keflavíkurflugvelli  Þetta sýnir að þegar vel er haldið utan um rekstur ríkisins er staða ríkissjóðs er góð. Við getum horft björtum augum til framtíðar hvað þetta varðar.

Ræðum það í fjárlagaumræðunni á mánudag.