Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Sjútvn. þessarar hv. d. hefur fjallað um frv. til 1. um ráðstafanir vegna sjávarútvegsins, sem hér liggur fyrir, og orðið sammála um að mæla með samþykkt þess. Einstakir nm. hafa þó áskilið sér rétt til að flytja brtt. eða fylgja brtt., sem fram kunna að koma. Eru nú komnar fram a.m.k. tvær brtt. eftir því sem ég hef séð, sem hv. flm. gera væntanlega grein fyrir. Frv. er aðeins tvær gr. Í fyrri gr. þess felst heimild til greiðslu sérstakrar verðbótar á línufisk. Er þar gert ráð fyrir, að sú verðbót nemi 30 aurum á hvert kg fisks á tímabilinu 16. maí til 30. september, en 60 aurum á öðrum tímum árs. Til viðbótar þessari greiðslu munu fiskkaupendur greiða 25 aura á hvert kg línufisks. Er hér um sams konar greiðslur að ræða og verið hafa á undanförnum árum, nema hvað hærri greiðslan mun nú ekki aðeins vera í gildi frá 1. október til 31. desember, heldur einnig á tímabilinu 1. janúar til 15. maí. Þá munu verðbætur aðeins greiddar á línufisk, en ekki á línu- og handfærafisk eins og áður. Kostnaðurinn við þessar greiðslur er áætlaður 25 millj. kr. Samkv. 2. gr. frv. er kveðið á um heimildir til greiðsluaðstoðar við hraðfrystihúsin. Er gert ráð fyrir, að 152 millj. kr. skiptist á milli frystihúsanna í hlutfalli við framleiðslu þeirra á árinu 1968 af öðrum frystum fiskafurðum en síldarafurðum. Þó skulu 4 millj. kr. af þessari upphæð ganga sérstaklega til frystingar á rækju, og er gert ráð fyrir, að Seðlabanki Íslands sjái um úthlutun fjárins í samráði við Landsbanka Íslands og Útvegsbanka Íslands eftir reglum, sem sjútvmrh. setur. Er þetta sami háttur og hafður hefur verið á við úthlutun hagræðingarfjár til frystihúsanna á undanförnum árum. Þá er í 2. gr. gert ráð fyrir heimild til sérstakrar greiðslu að upphæð 25 millj. kr. í sambandi við endurskipulagningu hraðfrystiiðnaðarins. Skal Seðlabanki Íslands í samráði við Landsbanka Íslands og Útvegsbanka Íslands úthluta þessari upphæð til tiltekinna húsa að fengnu samþykki sjútvmrh. Varðandi þetta atriði gerði hv. Ed. eina breytingu á frv., þ.e.a.s. að hætt var orðunum „og fulltrúa hraðfrystiiðnaðarins“ inn í síðari mgr. 2. gr. á eftir orðunum Landsbanka Íslands og Útvegsbanka Íslands. Hljóðar þá mgr. svo, með leyfi hæstv. forseta: „Þá er ríkisstj. heimilt að greiða á árinu 1968 25 millj. kr. til hraðfrystihúsa í sambandi við endurskipulagningu hraðfrystiiðnaðarins. Seðlabanki Íslands úthlutar fé þessu til tiltekinna hraðfrystihúsa í samráði við Landsbanka Íslands og Útvegsbanka Íslands og fulltrúa hraðfrystiiðnaðarins, að fengnu samþykki sjútvmrh.“ Í grg. með frv. er rakinn aðdragandi þessa máls, og sé ég ekki ástæðu til þess að endurtaka það, en vil þó vitna stuttlega í grg., með leyfi hæstv. forseta. Þar segir m.a.: „Um það leyti, sem fiskverðið var ákveðið í byrjun janúar, var orðið ljóst, að af þeim sökum, sem að framan er lýst, mundi ekki vera unnt að reka hraðfrystihúsin á þessu ári nema veruleg opinber aðstoð kæmi til. Fulltrúar ríkisstj. hófu þá viðræður við fulltrúa hraðfrystiiðnaðarins, er lyktaði með því, að ríkisstj. bauðst til þess að beita sér fyrir því, að hraðfrystiiðnaðinum væri veitt fjárhagsleg aðstoð, er næmi samtals 198 millj. kr. Var ætlunin, að 25 millj. kr. af þessari upphæð gengju til greiðslu sérstakra verðbóta á linufisk, er ákveðnar höfðu verið í sambandi við ákvörðun fiskverðs, 148 millj. kr. skiptust á milli húsanna í hlutfalli við framleiðsluverðmæti þeirra á árinu 1968, en 25 millj. kr. væri ráðstafað í sambandi við endurskipulagningu hraðfrystiiðnaðarins. Er í þessu frv. farið fram á heimild Alþ. til þess að inna þessar greiðslur af hendi.“ Eins og sjá má af þessu, er frv. flutt og lagt fyrir Alþ. í beinu framhaldi af þeim samningum við hraðfrystiiðnaðinn, sem þarna er skýrt frá. Þær ráðstafanir, sem frv. gerir ráð fyrir, eru þegar að nokkru komnar til framkvæmda eða a.m.k. orðnar það undirbúnar, að þær geta komið til framkvæmda strax, þegar Alþ. hefur afgr. frv. Veit ég, að hraðfrystiiðnaðinum er mikil þörf á því, að þessar ráðstafanir verði gerðar, og það mun vera um það fullt samkomulag, að málið nái fram að ganga, eins og kom fram í nál. sjútvn. Er þess vænzt að greitt verði fyrir frv., sem nú er í síðari d., þannig að það hljóti afgreiðslu sem lög frá Alþingi í dag.



Herra forseti. Ég hef leyft mér ásamt hv. 1. þm. Austf. og hv. 1. þm. Vestf. að flytja brtt. við 2. gr. þessa frv., sem hljóðar þannig, með leyfi hæstv. forseta: „Aftan við gr. bætist ný mgr., svo hljóðandi: Enn fremur leggur ríkissjóður fram á árinu 1968 allt að 15 millj. kr., er verja skal til að greiða vinnslustöðvum, sem hafa erfiða rekstraraðstöðu, vinnsluuppbætur á smáfisk, á tilteknar fisktegundir og á fisk veiddan á vissum tímum árs eftir reglum, sem ráðuneytið setur að fengnum till. Fiskifélags Íslands og Landssambands ísl. útvegsmanna.“ Eins og kunnugt er, er rekstraraðstaða frystihúsa mjög misjöfn á ýmsan hátt. M.a. er hún misjöfn að því leyti, að þau fá mismunandi mikið hráefni. Stundum mun minna en þeim er hentugt miðað við vinnslugetu, og einnig er það svo, að það hráefni, sem frystihúsin fá, er mjög misjafnlega dýrt í vinnslu og á sumum stöðum, einkum norðanlands og austan, er tiltölulega mikið í hráefninu af smáfiski, tiltölulega meira en annars staðar. Sá afli verður mun dýrari í vinnslu en hinn. Þegar það kemur til, að sama verð er á hráefninu án tillits til þessa og einnig af öðrum ástæðum, verður vinnslan í þessum frystihúsum dýrari en í öðrum, og það hefur glögglega komið fram undanfarin ár í rekstri þessara húsa, sem hér eiga hlut að máli. Það er reyndar ekki ný saga, að þessi munur á því, hvað hráefnið er dýrt í vinnslu, komi fram hjá frystihúsunum. Það kom einnig fram hér fyrrum fyrir gengisbreytinguna 1960, og þá voru greiddar úr Útflutningssjóði sérbætur á slíkt hráefni til vinnslustöðvanna. Árangurinn af því varð sá, að rekstur margra slikra frystihúsa varð þá um skeið bærilegur. En þegar gengisbreytingin kom til sögunar 1960, var litið svo á af ýmsum, að hún leysti yfirleitt þau vandamál, sem útvegurinn og fiskvinnslan ætti við að stríða, og þá voru þessar sérbætur felldar niður - þessar vinnslubætur. Það hefur komið glögglega í ljós síðan, að þetta var misráðið og vinnslubótanna var þörf þrátt fyrir gengisbreytinguna. Við, sem að þessari till. stöndum, höfum hæði fyrr og síðar á þessum tíma, og sérstaklega, eftir að farið var að greiða verðuppbætur á sjávarafurðir á ný, flutt till. í þessa átt. Vegna þess að áður hefur verið á þingum mælt fyrir slíkum till., skal ég ekki hafa fleiri orð um þessa till., en ég vil mega vænta þess, að hv. þm. geti fallizt á að veita ríkisstj. þessa heimild, sem hér er um að ræða. Það er ekki um annað að ræða en heimild til að ráðstafa allt að 15 millj. kr., og með því að greiða þessari heimildartill. atkv. kemur það í ljós, að hv. þm. gera sér ljóst, að þarna sé vandamál fyrir hendi.



Herra forseti. Ég flyt hér á sérstöku þskj. tvær brtt. við þetta frv. og skal nú gera nokkra grein fyrir þeim. Í 1. gr. frv, er gert ráð fyrir sérstökum aukabótum á línuveiddan fisk. Gert er ráð fyrir því, að meiri hluta ársins verði þarna um að ræða 60 aura á hvert kg af fiski til viðbótar því grundvallarverði, sem ákveðið er af Verðlagsráði og þegar hefur verið tilkynnt. En nokkurn tíma ársins, eða nánar tiltekið frá 16. maí til 30. september, er gert ráð fyrir, að þessar aukaverðbætur nemi aðeins 30 aurum á kg fyrir línuveiddan fisk. Þessar bætur, sem um er gefið í 1. gr., eiga að ná eingöngu til línufisks, en hliðstæðar bætur, sem greiddar hafa verið áður, hafa verið miðaðar við færafisk og línufisk, en þessi fiskur hefur verið tekinn út úr og verðbættur nokkuð sérstaklega. Ég tel, að sú breyting, sem gerð er á þeim reglum, sem í gildi hafa verið, með ákvæðum þessarar 1. gr., sé óréttlát og röng. Eða hvernig stendur á því, að nú er lagt til að greiða 60 aura aukauppbætur á fiskverð á vetrarvertíðinni, en ekki á vor- og sumarvertíð? Lengi var það svo, að það þótti rétt að greiða nokkrar aukabætur á fiskverð einmitt á vor- og sumarvertíðum umfram það, sem var á vetrarvertíð, vegna þess að vitað er, að á vetrarvertíðinni er rekstrargrundvöllurinn tiltölulega beztur. Þá er aflavonin mest, og aflinn samkvæmt allri reynslu hefur þá verið mestur. Helzt er þá við því að búast, að reksturinn standi undir sér á þeim tíma, en hins vegar er úthaldstíminn að vorinu og sumrinu tiltölulega veikastur. Aflinn er minni þá og rekstrarafkoman léleg. Hins vegar er það mikilvægt fyrir fiskiðnaðinn í landinu, að nokkur útgerð sé í gangi þennan tíma líka, m.a. til þess að lengja starfstíma frystihúsanna. En nú er sem sagt reglunni allt í einu snúið við. Nú er ákveðið að greiða sérstakar verðuppbætur sem nema 60 aurum á línuveiddan fisk á vetrarvertiðinni og á haustvertið, en skilja sérstaklega undan línuúthald yfir vortímann og sumartímann; þá skal greiða aðeins 30 aura á kg í þessar aukaverðbætur. Hvaða rök eru fyrir þessu? Þau koma hvergi fram. Það er vitað, að vorvertíð með línu hefst einkum og sérstaklega á Austurlandi og Norðurlandi um þetta leyti. Aðallínuúthaldið er einmitt að byrja á Austurlandi og Norðurlandi að vorinu til og stendur einnig yfir sumarið. Það virðist þá vera sérstaklega ætlunin að koma illa við þessa aðila með því, að þá skuli þeir verða að búa við lægra fiskverð en annars er almennt ákveðið í landinu. Ég undrast þetta ákvæði mjög og hef ekki getað fengið neinar skýringar á því, hvað liggi hér á bak við. Ekki annað en þetta, sem er svo algengt hér, að þegar ríkisstj. og einhverjir sérfræðingar hennar eru búnir að setja eitthvað saman í frv. og leggja það fyrir Alþ., þá segja jafnvel þeir, sem hafa fjallað um málin í n., þótt þeim sé bent á mistökin í meðferð málsins: „Ja, það er bara ekkert við þessu að gera, það er lagt til að hafa það svona, og svona verður það að vera.“ Ég flyt hér brtt. um það að breyta þessu ákvæði og gera ráð fyrir því, að þessar aukafiskverðsbætur á línuveiddan fisk verði jafnmiklar allt árið, 60 aurar á kg, hvort sem fiskurinn er veiddur á línu að vorinu, sumrinu til, á haustin eða að vetrinum. Ég skal hins vegar alveg hiklaust lýsa því yfir sem minni skoðun, að ég teldi, að það væri þörf á því að hafa þessar aukabætur nokkru meiri yfir vor- og sumartímann en yfir vetrartímann og reyndar einnig nokkuð meiri að haustinu til, þá er yfirleitt veikara úthald. En þessi regla, sem nú er tekin upp hér, að ætla enn þá hærri bætur yfir vetrarvertíðina en yfir vor- og sumarvertíðina, er alveg fráleit, og hún kemur til með að bitna í framkvæmd alveg sérstaklega á þeim sem gera út á Austurlandi og Norðurlandi, því að það er staðreynd, að á þessum tíma er einmitt hvað mest um línuútgerð frá þessum landshlutum. Þá legg ég til í minni brtt., að gert verði ráð fyrir því áfram, að þessar aukaverðbætur nái einnig til færafisks. Ég tel alveg fráleitt að ætla þessar aukabætur eingöngu á línuveiddan fisk og í rauninni lítt framkvæmanlegt. Allir vita það, að færafiskurinn er sérstakur úrvalsfiskur, ekkert síður en línufiskurinn, og þess vegna er vitanlega fullt eins mikil ástæða til þess að verðbæta hann eins og að verðbæta línufiskinn. Stundum er því haldið fram, að línuútgerðin sé miklu kostnaðarsamari en færaútgerð. Rétt er það út af fyrir sig. En vitanlega er líka um það að ræða, að reiknað er með því, og þannig hefur það verið um langan aldur hjá okkur, að línan hefur verið notuð, þótt hún væri kostnaðarsamari en færaútgerðin, vegna þess að hún hefur gefið miklu meiri afla. Ég þekki ekki mörg dæmi þess, að færaútgerð sem nokkru nemur, sé sérlega ábatasöm í rekstri. Það þykir gott, þegar þeir, sem að slíkri útgerð standa, geta haldið þar sómasamlegu kaupi. Ég tel því fulla ástæðu til þess, að þessar aukaverðbætur á fisk nái einnig til færafisks, eins og þær gerðu áður. Ég vil líka benda á þau miklu vandkvæði, sem verða á því að framkvæma þetta. Hvað gera smábátarnir, sem gerðir eru út á línu og handfæri svo að segja jöfnum höndum yfir sumartímanm allt í kringum landið? Þeir, sem fóru með færin sín á miðin, held ég, að hafi haft með sér allgóðan stubb af línu í bátnum og notað hann kannske í leiðinni, og svo verða þeir sennilega einir til frásagnar um það, hvað er línufiskur og hvað er færafiskur. Sá matsmaður er ekki til á Íslandi, að hann þekki þennan fisk í sundur. Það er þá kannske með þessu verið að knýja fram, að menn segi enn meira ósatt til um þessa hluti alla og framtal sitt en hingað til hefur verið. Ég held, að þetta sé í framkvæmd alveg fráleitt, það eigi ekki að vera að fara út á þessa braut og það sé réttmætt að hafa þessar aukaverðbætur á færafiskinn ekkert síður en á línufiskinn. Hér er ekki um svo stóra upphæð að ræða, að það geti skipt máli, og ég held líka, að það sé í rauninni alveg ómögulegt að greina þarna á milli. Mín till. miðar því að því að breyta 1. gr. frv. þannig, að þessar aukaverðbætur verði jafnháar allt árið, en ekki lægri yfir sumarið eins og gert er ráð fyrir í 1. gr. frv., og þær nái jöfnum höndum til færafisks og línufisks. Þá vil ég einnig benda á það í þessu sambandi, að raunverulega er hér farið mjög illa með þá aðila, sem stunda færafiskirí. Það hefur verið fullyrt, að reiknað sé með því, að fiskverð eigi að hækka á þessu ári frá því, sem það var í fyrra, svona að meðaltali um 10%, en í ljós kemur við athugun, þegar tekið er tillit til allra aðstæðna, að færafiskurinn hækkar ekki um nein 10%. Hann lækkar í flestum tilfellum í verði frá því, sem áður var. Í bezta falli er um það að ræða að hægt sé að tala um, að það sé óbreytt verð á færafiski, en auðvitað hefur svo tilkostnaðurinn gjörsamlega breytzt frá árinu í fyrra vegna þeirra efnahagsráðstafana, sem gerðar hafa verið. Það á með öðrum orðum að gera hlut þeirra, sem stunda sjó með þessu veiðarfæri, mun lakari en áður var. Ég held, að þetta komi þá niður á þeim, sem sízt skyldi. Og ég held, að þetta verði ekki til þess í framkvæmdinni að örva útgerð á þessu tímabili ársins, sem sérstaklega hefði þó þurft að örva úthaldið á, og það verði ekki til þess að bæta á neinn hátt afkomu frystiiðnaðarins í landinu, en að því átti nú að stefna með þessu frv. Þá er hin brtt., sem ég flyt hér á þskj. 347. Hún er um það, að ákvæði í 2. gr. frv. taki nokkrum breytingum, en í 2. gr. eru ákvæði um það, að greiða skuli frystihúsunum í landinu á þessu ári 152 millj. kr. í aukagreiðslur og að þessi fjárhæð skuli skiptast milli frystihúsanna eftir framleiðslumagni húsanna á frystum fiskafla. Þó er það ákvæði í gr., að ekki skuli miðað við það framleiðslumagn, sem verður í húsunum í sambandi við frystingu á síldarafurðum; þær eru sem sagt undanþegnar. Ég legg til í minni brtt., að felld verði niður þessi ákvæði um, að frystar síldarafurðir skuli hér ekki taldar með í sambandi við útdeilingu á þessum sérstöku aukaverðbótum. Ég býst við því, að þetta ákvæði sé enn í þessu frv. í framhaldi af því, sem var í l. áður, vegna þess að reiknað hafi verið með því, að útkoman sé mun hagstæðari hjá frystihúsunum við að frysta síld en að frysta ýmsar aðrar fisktegundir, og það má vera, að það hafi verið stundum. Þó á þetta ekki við um allar fisktegundir, síður en svo. En ég tel alveg augljóst mál, að á þessu ári hlýtur að verða sú breyting, að hráefnisverð - eða verð á nýrri síld til vinnslu - hlýtur að hækka allverulega. Það er ómögulegt, að svo verði haldið á málum, að sú hækkun á saltsíld, sem á sér stað með gengisbreytingunni, verði ekki látin koma fram að verulegu leyti í hækkuðu síldarverði til síldveiðiskipa og síldarsjómanna. Ég reikna þess vegna með því, að síldarverð til söltunar muni verða hækkað talsvert mikið, en af því leiðir það, að engin von er til þess, að síld verði fryst til útflutnings að neinu ráði á þeim tíma, sem söltun síldar yfirleitt fer fram, án þess að frystingin geti einnig borgað þetta hækkaða verð, sem verður á nýju síldinni, því að það verður að vera hliðstætt verð á nýrri síld í frystingu og til söltunar. Það hefur reynslan sýnt okkur. En ef nýja síldin hækkar til söltunar og einnig til frystingar, þá dreg ég mjög í efa, að það eigi sér stað nokkur frysting á síld, sem heitið getur, ef þessar sérstöku aukagreiðslur til frystihúsanna, sem gert er ráð fyrir með þessu frv., eiga ekki að neinu leyti að koma síldarframleiðslunni eða síldarfrystingunni til góða. Afleiðingin yrði því sú að mínum dómi, að vel gæti farið svo - og allar líkur eru til þess, að það fari svo - að það verði fryst miklu minna af síld en efni standa til - m.ö.o. að við nýtum miklu minna af síldinni til þeirrar verkunar, sem mestum peningum skilar fyrir þjóðarbúið, og það er vitanlega óhagstætt. Ég legg því til í minni brtt., að þessar greiðslur, sem um er að ræða til frystihúsanna, megi einnig koma á þá framleiðslu frystihúsanna, sem er af síldarafurðum - að sjálfsögðu eftir nánari ákvörðun ráðherra þar um - en ef frv. yrði samþykkt eins og það er hér, er þetta alveg bannað, og þá gætum við staðið frammi fyrir því, að vinnslan á þessari síld yrði harla lítil. Um þessi tvö atriði fjalla nú þessar tvær brtt. mínar, og þá vil ég einnig geta þess, að ég er andvígur síðari mgr. í 2. gr. frv., sem fjallar um það, að greiða skuli 25 millj. kr. með nokkuð sérstökum hætti til frystihúsanna í landinu til svokallaðrar endurskipulagningar. Þó eru ekki í gildi enn nein lög um þessa endurskipulagningu frystiiðnaðarins - engar reglur. Það hefur nokkuð verið fitjað upp á þeim hér á Alþ., en engar reglur settar enn um þetta annað en það, sem hér kemur fram í grg. þessa frv., sem er að mínum dómi næsta hæpið, þ.e. að sagt er frá því, að það sé búið að flokka frystihúsin í landinu í þrjá meginflokka, og gerð nokkur grein fyrir því. Einn flokkurinn er kallaður bezti flokkur. Það eru um 20 frystihús, sem hafa sýnt á einu tilteknu ári bezta rekstrarafkomu. Svo kemur þar annar flokkur, sem er nokkru stærstur, og er kallaður miðflokkur. Í þeim flokki eru 28 frystihús og þykja hafa svona meðalafkomu. Síðan er þriðji flokkurinn, og þar eru 20 frystihús, sem talin eru lökustu frystihúsin. Og í grg. frv. segir m.a. um þessar 25 millj. kr. og útdeilingu þeirra, með leyfi hæstv. forseta: „Afkoma húsanna í miðið myndi þó vera nokkru betri en 1966, enda gert ráð fyrir, að þau njóti hlutfallslega nokkru meiri aðstoðar en önnur hús. Á hinn bóginn verður að gera ráð fyrir, að rekstur margra lökustu húsanna hætti.“ Það er sem sagt boðað, að 25 millj. kr. af því fé, sem þetta frv. fjallar um, á ákveðin stofnun, Seðlabankinn, að útdeila með þeim hætti, að það eru tiltekin frystihús, 28 talsins, í svo nefndum miðflokki, sem eiga að fá þar sérstakan aukaskammt, t.d. umfram það, sem beztu frystihúsin í landinu - þau sem hafa verið bezt rekin - fá. Svo að ekki sé nú minnzt á það, sem þau í lakasta flokknum fá, sem eiga beinlínis að leggja upp laupana, eftir því sem boðað er. Ég tel alveg fráleitt að ákveða það, að ákveðin stofnun, eins og Seðlabankinn, skuli eiga að fá það vald að deila út 25 millj. kr. svona nokkurn veginn fríhendis, því að engar reglur hafa verið settar um það, hvernig ákveða megi, að þetta frystihús fái 1 millj. kr. aukreitis, hitt fái 1/2 millj. kr., það næsta 1/3 millj. kr. o.s.frv. Síðan er öðrum frystihúsum tilkynnt, að þau fái ekki neitt, því að þau séu svo vel rekin og öðrum tilkynnt, að þau fái ekki neitt, af því að þau eigi raunverulega að gefast upp að fullu og öllu. Þetta tel ég alveg fráleitt. Vissulega kemur til greina að ganga til þess verks, sem kallað hefur verið endurskipulagning frystiiðnaðarins, og reyna að vinna að því, að frystihúsin í landinu séu sem bezt rekin, húsin séu hvorki fleiri né færri en þörf er á, þau séu af þeirri stærð, sem bezt hentar o.s.frv. og þau séu vel rekin. En þegar þetta er orðið þannig, að tekið er eitt ár, miðað er við skattaframtöl frystihúsanna og húsunum skipað í afkomuflokka á þann hátt, sem hér hefur verið gerð grein fyrir, og síðan á ákveðin stofnun, eins og Seðlabankinn að fá aðstöðu til þess að mismuna húsunum verulega í rekstri með fjárframlögum - ekki lánveitingum, heldur beinum fjárframlögum - þá tel ég vera farið út á hæpna braut. Ég fyrir mitt leyti vil ekki greiða atkv. með svona ákvæði alveg blindandi. Ég vil fá um það reglu fyrir fram, hvernig á að deila þessu fé út, og að það verði gert á þann hátt, að búast megi við því, að þessi iðnaður batni sem heild á eðlilegan hátt frá því sem áður var. Ég dreg það ekki í efa fyrir mitt leyti, að það kunni að vera nokkur frystihús í landinu, sem að skaðlausu mættu hætta rekstri. Ég held hins vegar, að þau séu ekki mörg, og ég vil alls ekki skrifa undir það, að þau séu 20 eða þar yfir. Ég er hræddur um, eð menn eigi eftir að reka sig á það við nánari athugun, að við komumst ekki hjá því að halda í gangi allmörgum frystihúsum í landinu á fámennum stöðum, á meðan þar búa einhverjir sjómenn eða einhverjir þeir, sem sækja sjó, og vilja stunda fiskimiðin umhverfis landið, jafnvel þó að rekstur þeirra frystihúsa geti ekki út af fyrir sig skilað jafngóðum árangri eins og þau hús gera, sem bezt standa að vígi með öflun hráefnis og rekstur almennt séð. Ég held því að það sé alveg tómt mál um að tala á þessu stigi málsins að gera ráð fyrir því að leggja ýmis af þessum frystihúsum niður, jafnvel þó að rekstur þeirra eigi nú í vök að verjast. Ég hef ekki flutt neina brtt. varðandi síðari mgr. í þessari 2. gr. um þessar 25 millj. kr., sem á að deila út á þennan sérstaka hátt, en ég hef hér lýst minni afstöðu til málsins. Hún miðast fyrst og fremst við það, að ég tel, að hér vanti algjörlega reglur til þess að fara eftir, ef á að deila út upphæð eins og þessari, til þess að hafa einhver áhrif til endurskipulagningar á þessum iðnaði. Þá hefur verið flutt hér brtt. af þremur framsóknarmönnum á þskj. 342 um það, að ríkissjóður leggi fram á árinu 1968 15 millj. kr., sem verði varið sérstaklega til þess að aðstoða fiskvinnslu á þeim stöðum á landinu, þar sem aðstaðan er erfiðust. Ég fyrir mitt leyti er samþykkur þessari till. Ég tel, að eins og aðstæður eru nú sé mikil þörf á fjárveitingu sem þessari, ef á að halda þeirri fiskvinnslu allri í gangi, sem að mínum dómi er í rauninni alveg óumflýjanlegt að halda í gangi á ýmsum litlum stöðum úti á landi. Ég teldi því mjög æskilegt, að samþ. yrði till., sem gengi í þá átt, sem till. á þskj. 372 er. Ég mundi fyrir mitt leyti greiða þeirri till. atkv. Að öðru leyti er ég samþykkur þeim meginatriðum í þessu frv., sem hér liggja fyrir. Ég tel, að þær fjárgreiðslur, sem hér er um að ræða til fiskiðnaðarins í landinu, muni í stórum dráttum vera óhjákvæmilegar eins og komið er - það verði ekki undan þeim vikizt. Og ég held, að skiptingin í því fé, sem um er að ræða samkvæmt þessu frv., verði einnig að fara fram í aðalatriðum eins og gert er ráð fyrir í frv., þó að ég geri þær aths., sem ég hef hér gert um nokkur minni atriði málsins.



Herra forseti. Þegar ég talaði hér áðan, hafði hv. 4. þm. Austf. ekki mælt fyrir till. sinni um breytingu á 1. gr. frv., og þess vegna vildi ég ekki þá gera hana að umræðuefni. En erindi mitt hér upp í ræðustólinn að þessu sinni er eingöngu það að lýsa yfir fylgi mínu við þessa till. og mæla með henni fyrir mitt leyti. Mér finnst það satt að segja furðulegt ákvæði, sem er í 1. gr. frv., þar sem gert er ráð fyrir að greiða helmingi minna á hvert kg af þeim línufiski, sem veiðist á tímabilinu 16. maí til 30. september, heldur en á hvert kg af þeim fiski, sem veiðist á öðrum tímum ársins. Það fiskmagn, sem hér er um að ræða, er áreiðanlega ekki nema lítill hluti af öllum þeim línufiski, sem veiðist, og þess vegna munar ekki ákaflega miklu fyrir ríkissjóð, þó að greitt sé út á hann einnig. En fyrir þessari mismunun sé ég engin rök. Ég verð einnig að segja það, að mér þykir það einkennilegt, að ekki skuli vera greiddar verðuppbætur á handfærafisk á sama hátt og gert er ráð fyrir, að greitt sé út á línufisk. Ég held, að það sé engin ástæða til þess, að hið opinbera sé að draga úr því, að menn stundi þessar veiðar, sem á margan hátt eru hagkvæmar og veita mörgum atvinnu, þó að þær kannske gefi ekki ákaflega mikið í þjóðarbúið í heild miðað við aðrar veiðar. Ég ætla, að till. sama efnis og till., sem hv. 4, þm. Austf. flytur, hafi verið flutt í hv. Ed. og ekki náð samþykki þar, en ég vildi mega vona, að þetta færi á annan veg nú, og menn gætu fallizt á það, að hér er um eðlilega og sanngjarna breytingu að ræða.



Herra forseti. Heilbr.- og félmn. hefur haft til athugunar frv. það, sem hér liggur fyrir. Efni frv. er það, að gert er ráð fyrir, að allar bætur almannatrygginga aðrar en fjölskyldubætur hækki um 10% frá því, sem þær voru í nóv. 1967, en innifalið í þessari 10% hækkun er sú hækkun, sem varð á bótum almannatrygginga 1. des. og nam 3,39 %. Þá gerir frv. einnig ráð fyrir, að bótafjárhæðir almannatrygginga, eins og þær verða eftir gildistöku þessara laga, teljist grunnupphæðir frá og með 1. jan. s.l. Hækkun sú, sem frv. gerir ráð fyrir, mun vera komin til framkvæmda, enda efnislega samþ. á Alþ. með þeirri hækkun, sem tekin var inn á fjárl. þessa árs við afgreiðslu þeirra í des. s.l. Herra forseti. Eins og ég sagði í upphafi, hefur heilbr.- og félmr. haft þetta mál til athugunar, en það er okkur sent frá hv. Ed., og leggur n. einróma til, að frv. verði samþ. óbreytt.