arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta fjallar um að framlengja þau ákvæði, sem nú eru í lögum um verðlagsuppbætur á laun opinberra starfsmanna, til ársloka 1954, en að óbreyttu falla þau úr gildi í desembermánuði næsta ár. - N. er á einu máli um það, að ógerlegt sé að fella niður þessi ákvæði um verðlagsuppbætur til starfsmanna hins opinbera, og leggur því til, að frv. verði samþ. og þar með ákveðnar reglur settar um verðlagsuppbótina til loka ársins 1954. Efni frv. gefur ekki tilefni til fleiri ummæla, ætla ég, og ég hef ekki fleira að segja heldur fyrir n. hönd, en sjálfur get ég ekki látið vera að vekja athygli hv. þm. á heiti þessa frv., sem ég vildi mega lesa upp, með leyfi hæstv. forseta. Það hljóðar svo: „Frv. til l. um breyt. á l. nr. 16/1953, um breyt. á l. nr. 105/1951, um breyt. á l. nr. 117/1950, um breyt. á l. nr. 22/1950, um gengisskráningu, launabreytingar, stóreignaskatt, framleiðslugjöld o.fl., og á l. nr. 9/1951, svo og l. nr. 70/1952.“ Ég ætla, að hv. þm. megi vera það ljóst af þessari fyrirsögn, að fullkomin þörf er á að steypa þeim lagaákvæðum, sem hér er vísað til;. saman í eitt. Og mér finnst það aðeins furðu gegna, að hæstv. ríkisstj. skuli ekki hafa hafizt handa um þetta mál. Lögin voru upprunalega smíðuð í flýti og á þeim stórkostlegir smíðagallar, og síðan hefur verið klambrað við þetta - ef ég mætti nota það orð - breytingum, eins og fyrirsögnin ber með sér. Ég álít, að það séu leiðinleg vinnubrögð, satt að segja, að afgreiða þau í þeirri mynd, sem þau eru, þótt ég fallist á það ásamt öðrum nm. að leggja til, að svo verði gert.



Herra forseti. Af því að hv. frsm. er ekki viðstaddur, þá get ég sem form. fjhn. getið þess, að n. hefur athugað þetta frv. og mælir með, að það verði samþykkt. Hæstv. fjmrh. gerði grein fyrir efni þess við 1. umr. málsins, og sé ég ekki ástæðu til að endurtaka það. Þetta er ákaflega einfalt mál. Mætti að vísu segja, að menn, sem ekki hafa dug eða sinnu á því að vitja sinna vinninga innan þriggja ára, ættu skilíð að tapa þeim, en það þykir þó rétt að reyna til þess ýtrasta, að vinningarnir komi til skila, þar sem þeir eru auðvitað mannanna réttmæt eign.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (JörB): Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf : „Formaður þingflokks Framsfl. hefur í gær sent mér svo hljóðandi bréf: „Með því að Helgi Jónasson, 2. þm. Rang., er veikur, leyfi ég mér, með skírskotun til 3. mgr. 144. gr. laga nr. 80 1942, um kosningar til Alþingis, að óska eftir því, að varamaður, Björn F. Björnsson, taki sæti á Alþ. í veikindaforföllum hans.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt, með ósk um, að þér látið fara fram í Sþ. rannsókn á kjörbréfi varamanns. Halldór Ásgrímsson. Til forseta sameinaðs þings.“ Ég vil mega biðja hv. kjörbréfanefnd að gera svo vel og taka nú þetta kjörbréf og kosningu varaþingmanns 2. þm. Rang. til athugunar og gef sjö mínútna fundarhlé. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur athugað kjörbréf Björns F. Björnssonar sýslumanns sem varaþingmanns í Rangárvallasýslu, sem nú er ætlazt til að taki sæti á þingi í veikindaforföllum 2. þm. Rang. Engin kæra hefur borizt um kosninguna, og kjörbréfanefndin hefur ekkert við kjörbréfið að athuga. Hún leggur því til, að kosning hans verði tekin gild.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á þskj. 192 hefur sjútvn. þessarar hv. d. gefið út nál. um frv. til l. um síldarleit, 63. mál, þskj. 78. Eins og greint er frá í nál., leitaði n. umsagnar þeirra aðila, sem aðallega eiga að bera kostnaðinn við síldarleitina, en það eru síldarverksmiðjur ríkisins, síldarútvegsnefnd og fiskimálasjóður. Allir hafa þessir aðilar tjáð sig meðmælta samþykkt frv., enda hafa þeir á undanförnum árum greitt kostnað við síldarleit yfir sumarmánuðina fyrir Norður- og Norðausturlandi. Síldarleit úr lofti hefur verið framkvæmd óslitið að sumarlagi síðan árið 1938. Engum dylst, að síldarleitin hefur oft komið að ómetanlegu gagni fyrir síldveiðiskipin, enda má fullyrða, að sjómenn og aðrir, sem bezt þekkja til þessara mála, telja síldarleitina ómissandi. Eins og getið er um í grg. með frv., er hægt að fljúga yfir síldveiðisvæðið á örfáum klukkustundum, þegar veður leyfir. Hægt er að benda á mörg dæmi þess, að síldarleit úr lofti hafi orðið að miklu gagni. T. d. er talið, að á s. l. sumri hafi upplýsingar flugvélarinnar, sem annaðist leitina, orðið til þess, að síldarskipin veiddu á einni kvöldstund útflutningsverðmæti, sem nam um það bil 4 millj. króna, sem annars má gera ráð fyrir að hafi farið að mestu forgörðum. Mörg önnur hliðstæð dæmi mætti nefna, sem sanna notagildi síldarleitar úr lofti, en þess gerist ekki þörf. Í nál. á þskj. 192 hefur sjútvn. borið fram nokkrar breytingar á frv. Frumvarpið þannig breytt leggur n. einróma til að verði samþ. af hv. deild.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að leggja til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr.

Forseti (JörB): Það hefur orðið að samkomulagi meðal þingflokkanna og við hæstv. ríkisstj., að eldhúsdagsumr. verði frestað til byrjunar 3. umr. En eins og hv. alþm. vita, þá mæla þingsköp svo fyrir, að hún fari fram við framhald 1. umr. fjárlaga.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og segir á þskj. 274, hefur fjhn. d. farið yfir þetta frv. og borið tölur þess saman við niðurstöðutölur á ríkisreikningi. Ber þeim saman. N. veitti því athygli, að það er lítils háttar ósamræmi á tveim stöðum í ríkisreikningnum. Eign sú, sem færð er á efnahagsreikningi flugmála, er ekki alveg í samræmi við það, sem talið er til eignar á þeim lið á sjálfum efnahagsreikningi ríkisins. Einnig er nokkurt ósamræmi í uppgjöri hjá ræktunarsjóði og byggingarsjóði Búnaðarbankans, þannig að þær hreinu eignir, sem eru taldar á sérreikningum þessara sjóða, eru ekki alveg í samræmi við það, sem talið er á efnahagsreikningi ríkisins, en við fengum þær skýringar á því í ríkisbókhaldinn; að þarna hefði ekki verið hagað eins reikningsfærslu um áramót, en þetta mundi færast í lag á árinu 1952. Þá hefur n. einnig litið yfir þær aths., sem yfirskoðunarmenn gerðu við ríkisreikninginn fyrir árið 195'1, og svör reikningshaldara, svo og till. yfirskoðunarmanna út af þeim; þar var aðeins einni aths. vísað til aðgerða Alþingis, eins og þm. hafa séð, ef þeir hafa litið yfir reikninginn, en n. hefur engar till. að gera í tilefni af þeirri aths. eða öðrum, og leggur n. til, að frv. verði samþ. eins og það liggur fyrir.



Herra forseti. Frv. þetta er að beiðni hæstv. menntmrh. flutt af hv. menntmn. Ed., og hefur sú deild afgr. málið óbreytt til þessarar hv. d. Með þessu frv. er ekki farið fram á annað en að framlengdir verði eins og áður þeir viðaukar við skemmtanaskattinn samkv. lögum frá 1927, sem gilt hafa nú um margra ára skeið. Það er öllum ljóst, að fjárþörf þeirra, sem njóta þessa skatts, fer í raun og veru vaxandi ár frá ári, en ekki minnkandi, og því leggur hv. menntmn. til, að frv. verði samþ. óbreytt. Þess má geta, að við afgreiðslu málsins í n. var hv. 3. landsk. (HV) fjarstaddur.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á þessu ári tóku tryggingafélögin hér í Reykjavík upp nýja tegund trygginga, þar sem atvinnurekendum og öðrum er gert kleift að tryggja sig fyrir skaðabótum, sem þeir kunna að verða skyldaðir til þess að greiða vegna tjóns, sem þeir eða starfsmenn þeirra valda öðrum mönnum og þeir eru í ábyrgð fyrir. Í stimpillögunum voru ekki ákvæði um, hvernig stimpla skyldi slík skírteini, sem gefin væru út fyrir þessum tryggingum, en einsætt þótti, að stimpla bæri þau eins og önnur vátryggingarskírteini. Fjmrn. taldi í samráði við umboð tryggingafélaganna, að sanngjarnt væri að stimpla tryggingarskírteini þessi með 8% af fyrsta árs iðgjaldi, og voru gefin út brbl. um það efni, sem fjhn. leggur einróma til að verði staðfest á þessu þingi. - Ég skal geta þess, að í stimpilgjaldalagafrumvarpinu, sem nú liggur hér fyrir d., er lagt til, að sams konar ákvæði verði um stimpilskyldu slíkra vátryggingarskírteina, en þar sem nú þykir útséð um, að það frv. nái fram að ganga fyrir áramót, er lagt til, að þessi lög verði samþykkt.



Herra forseti. Ég þarf eiginlega enga framsögu að hafa í þessu máli, því að ástæðum fyrir því, að það er fram komið,. er lýst í grg., enda er það framhald af því ástandi, sem verið hefur, gjaldið rá lagt í sérstöku augnamiði, og verður víst svo að vera, þangað til sú stofnun er upp komin, sem um er að ræða.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og lofað var við 1. umr. þessa máls, hefur menntmn. tekið frv. til athugunar. Meiri hl. n. mælir með því, að frv. verði samþ. óbreytt. Það er ekki mjög mikil breyting, sem frv. gerir frá gildandi lögum, þar sem aðeins er farið fram á það, að frá því að nú er hámark“ 6 kr., sem heimilt er af sóknarnefndum að leggja á sem kirkjugjöld, er þetta fært upp í 12 kr. Það hefur áður verið rætt um þessi mál hér í d., sérstaklega í sambandi við frv. til l. um kirkjubyggingasjóð, og má það öllum ljóst vera, að kirkjunum veitir sannarlega ekki af að fá þennan aukna rétt og mun auðvitað ekki hrökkva til þar, sem miklar framkvæmdir standa til, eins og það að byggja kirkju að nýju. Fleiri ráðstafanir þarf að gera í þessu efni, en það liggur ekki fyrir nú. En bót mun að því að samþykkja þetta frv., þó að segja megi, að það sé ekki mjög mikið gagn að því.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (GíslJ): Hv. alþingismenn. Störfum þessarar hv. deildar er nú að verða lokið á þessu ári. Síðasta verk deildarinnar var að samþ. frumvarp á þskj: 325, 90. mál, um meðferð ölvaðra manna og drykkjusjúkra, er nú er orðið að lögum, en samkv. þessum lögum er nú mögulegt að hefjast þegar handa um byggingu heimilis fyrir þá menn, sem harðast hafa orðið úti í lífsbaráttunni. Þetta var mannúðleg, vegleg og kærleiksrík jólagjöf til smælingjanna. Fyrir hana ber að þakka öllum hv. þingmönnum. Þeim hv. þingmönnum, sem nú halda heim í jólafríinu, óska ég góðrar heimferðar og góðrar heimkomu, þeim, er sjúkir eru, óska ég skjóts og góðs bata, að þeir megi sem allra fyrst koma hingað aftur til starfa heilir og hraustir. Yður öllum, fjölskyldum yðar og starfsliði þingsins óska ég gleðilegra jóla. Megi hinn helgi jólafriður og hin einlæga, sanna jólagleði verða hlutskipti yðar allra á komandi jólum. Öllum óska ég árs og friðar á komandi ári, um leið og ég þakka samstarf, samhug og samveru á því ári, sem nú er að líða. Að síðustu óska ég þess, að við öll megum hittast hér aftur heil til áframhaldandi starfa á næsta ári. - Gleðileg jól.



Ég vil leyfa mér að þakka hæstv. forseta góðar óskir. Jafnframt vil ég bera fram þakkir til hans fyrir gott samstarf á þeim hluta þingsins, sem liðinn er, röggsama og hlutdrægnislausa fundarstjórn. Að lokum leyfi ég mér að bera fram - ég hygg fyrir hönd allra hv. þingmanna í deildinni - óskir til hæstv. forseta og fjölskyldu hans um gleðileg jól og farsælt komandi ár. Ég vænti, að hv. deildarmenn taki undir óskir mínar með því að risa úr sætum. - Dm. risu úr sætum.

Forseti (GíslJ): Ég vil þakka hv. 4. þm. Reykv. fyrir hans góðu óskir í minn garð og minnar fjölskyldu og hv. þingmönnum fyrir að hafa tekið undir þær. Ég endurtek óskir mínar um gleðileg jól og farsælt ár. - Fundi er slitið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (SB): Þá er dagskrá þessa fundar þrotin. En þar sem þetta verður væntanlega síðasti fundur hv. þd. fyrir hátíðar, vil ég óska hv. þdm. gleðilegra jóla og nýárs, um leið og ég þakka góða samvinnu við mig sem forseta, það sem af er þessu þingi. Ég óska utanbæjarþingmönnum góðrar heimferðar og góðrar heimkomu, og öllum hv. þm. óska ég árs og friðar.



Ég vil leyfa mér - og ég veit ég geri það fyrir hönd allra hv. þdm. - að þakka hæstv. forseta fyrir góðar óskir okkar garð og vil um leið þakka honum fyrir gott samstarf við okkur þingmenn, það sem af er þessu þingi, og ég veit ég mæli það fyrir munn allra hv. þdm., að ég óska honum gleðilegra jóla og góðs nýárs og að við megum sjá hann heilan hér aftur, þegar við hittumst á ný. Ég vil biðja hv. þdm. um að rísa úr sætum sínum til að taka undir árnaðaróskir mínar til hæstv. forseta. Dm. risu úr sætum.

Forseti (SB): Ég þakka hv. 2. þm. Reykv. fyrir hlýjar óskir í minn garð og öllum hv. þm. fyrir að hafa tekið undir þær. Endurtek ég svo árnaðaróskir mínar til hv. þdm. og segi fundinum slitið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þegar minnzt er á framþróun íslenzkra atvinnumála síðustu áratugi, ber mönnum ávallt saman um, að einn glæsilegasti vottur þessarar þróunar sé fullkomnun fiski- og kaupskipaflotans. Með hinum nýju skipum hefur aukin tækni verið tekin í notkun í mjög ríkum mæli. Þannig eru hin nýju skip nú búin út með öllum þeim nýjustu öryggistækjum, sem völ er á. Ein meginbreytingin frá samsvarandi eldri skipum er, að hin nýju skip eru mótorknúin í stað eimknúinna skipa áður. Í þessum nýju skipum er fjöldi rafknúinna hjálpartækja, sem litið eða ekkert þekktust í hinum eldri skipum. Á hinum nýju skipum Eimskipafélags Íslands eru um og yfir 100 rafknúin neyzlutæki og ljósastæði, er skipta hundruðum. Með þessum nýja útbúnaði hefur útgerðinni færzt nýr vandi á hendur. Með þeirri áhöfn, sem lög nr. 66 frá 1946 ákveða og gera verður ráð fyrir að sé á hverju skipi, er ekki gert ráð fyrir neinum manni, sem hafi sérþekkingu í meðferð og viðhaldi raflagna og raftækja. Með þessa staðreynd í huga flyt ég, að beiðni rafvirkjastéttarinnar, frv. það, sem hér liggur fyrir á þskj. 318. Sú reynsla, sem þegar er fengin af hinum nýju skipum, leiddi þá þegar í ljós, að vegna öryggis áhafnar og farþega bar nauðsyn til, að menn með sérþekkingu slíkra tækja yrðu ráðnir á skipin, og hefur t. d. Eimskipafélagið ráðið rafvirkja á öll sín nýju skip. Skipaútgerð ríkisins mun sömuleiðis hafa haft mann á sínum skipum, er gegnt hefur starfi rafvirkja þar um borð. Í þessu sambandi má benda á, að á öllum Norðurlöndunum, Bretlandi og Bandaríkjunum er það algeng regla, að rafvirkjar séu á slíkum skipum. Það verður því að teljast sjálfsögð og nauðsynleg ráðstöfun að tryggja með lagasetningu, að einungis fullgildir rafvirkjar verði ráðnir til þessara starfa. Eins og í grg. segir, varðar það við lög í landi, að óiðnlærðir menn annist rafvirkjun, þótt í eigin þágu sé, vegna þeirrar hættu og öryggisleysis, er af því getur leitt. Með þeim breytingum, sem fram eru lagðar í frv. þessu, er einungis ætlazt til, að iðnlærður rafvirki verði skráður á þau skip, sem að staðaldri eru í millilandasiglingum og eru yfir 1000 rúmlestir brúttó eða stærri. Á þessum skipum líður oft langur tími milli þess, að komið sé í höfn, og þar er fjöldi öryggistækja, sem knúin eru rafmagni, og því augljóst, að vart er mögulegt að vera án þess að hafa þar til taks mann með sérþekkingu til eftirlits og viðgerða. Hér er því um eitt þeirra mála að ræða, þar sem saman fer aukið öryggi sjófarenda og tilraun til að mæta nýjum vanda með tilkomu aukinnar tækni. Ég vænti þess, að mál þetta hljóti góðar undirtektir hv. alþm. og fái fljóta afgreiðslu þingsins. Ég óska eftir því, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. sjútvn. og 2. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það þótti réttara að betur athuguðu máli að færa nokkuð til betra máls það frv., er hér ræðir um og er upphaflega á þskj. 207. Eru því fluttar frá sjútvn. í heild sinni brtt. á þskj. 310, sem í raun réttri eru ekki annars eðlis en þess að færa til betra máls efni frv. Þá eru brtt. á þskj. 311 við brtt. á þskj. 310, þ. e. a. s. við 3. tölulið, eins og þar segir. Það er takmörkun á kostnaðinum, sem innheimta skal hjá síldarútvegsnefnd og síldarverksmiðjum, og sú takmörkun er undir a-lið, en undir staflið b er bætt við á eftir 3. málsgr. brtt. nýrri málsgr., svo hljóðandi sem þar segir, og er að efni til um það, að ef ekki hrökkva greiðslur frá síldarútvegsnefnd og síldarverksmiðjum til þess að standa undir 2/3 síldarleitarkostnaðar, skuli ríkissjóður greiða það, sem á vantar. Ég ætla ekki um þetta að hafa meira mál. Það er upphaflega risið upp í Nd., þetta frv., og ég geri ráð fyrir, að eftir afgreiðsluna í þessari hv. d. muni það þurfa þangað að fara aftur. En ég hef þá lýst þeim brtt., sem ýmist sjútvn. eða meiri hl. hennar stendur að í þessu máli, og læt þar við sitja í bili.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (GíslJ): Fundur er settur til þess að taka nafnakall. Það er sýnilegt, að það eru ekki nógu margir fundarmenn mættir. Gerðabókin hefur legið frammi, en það er ekki unnt að hafa atkvgr. um samþykkt fundargerðabókarinnar, vegna þess að það eru ekki nægilega margir á fundi. Ég vil gjarnan sjá, hverjir eru við. [8 þm. (BSt, BBen, BrB, FVR, GÍG, HG, HermJ, VH) voru fjarstaddir. BSt, BBen, GÍG, HG, VH höfðu fjarvistarleyfi.] Mættir eru 9 deildarmenn, og fjarstaddir eru 8, en þar af hafa leyfi BSt, BBen, GÍG, HG og VH. Það er því fundarfært orðið í deildinni. Áður en gengið er til dagskrár, vildi ég mega tjá hv. 2. landsk., að við höfum orðið að fresta hér að setja fundinn vegna þess, að hann var ekki kominn á réttum tíma ásamt ýmsum öðrum og hefur ekki boðað fjarvistarleyfi. Vildi ég mælast til þess, að fundir yrðu ekki tafðir við það, að hv. þingmaður komi ekki á hæfilegum tíma til fundarsetu.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta á þskj. 179, um samþykkt á ríkisreikningnum fyrir árið 1951, er komið frá Nd., eftir að hafa fengið þar athugasemdalausa afgreiðslu. Við, sem eigum sæti í fjhn. Ed., höfum athugað frv., og sem frsm. n. bar ég það saman við ríkisreikninginn 1951, sem útbýtt hefur verið til þm., og fann ekkert tölulega við frv. að athuga. Reikningnum fylgja aths. frá yfirskoðunarmönnum ríkisreikninganna, svör frá hlutaðeigandi ráðuneytum, undirrituð af fjmrh., og ályktanir yfirskoðunarmanna að fengnum þeim svörum, svo sem venja hefur verið. N. athugaði þessa fylgifiska reikningsins, en vitanlega gat hún ekki rannsakað það, sem að baki athugasemdunum já, enda virtist varla ástæða til þess. Aths. voru ekki þannig vaxnar, en n. þótti hlýða að taka fram það, sem í nál. stendur, að hún líti á það sem skyldu yfirskoðunarmannanna sjálfra að fylgjast með því frá ári til árs, að athugasemdir þeirra séu teknar til greina, en ekki að engu hafðar eins og marklaust tal, og enn fremur, að hún telji yfirskoðunarmönnum skylt, ef þeir vísa aths. til aðgerða Alþingis, að láta þá rökstuddar till. fylgja um þær aðgerðir, sem þeir telja við eiga af þingsins hálfu. Einkum litum við nm. svo á, að þetta væri tvímælalaust þegar yfirskoðunarmenn eiga sæti á Alþingi, eins og nú er um tvo þeirra. Annar yfirskoðunarmaðurinn, hv. þm. A-Húnv. (JPálm), hefur gefið út nál. um frv. sem fjárhagsnefndarmaður í Nd. og lagt til, að það sé samþykkt óbreytt, og með því sýnt, að hann telur enga athugasemd sína til fyrirstöðu á samþykkt frv. Þá taldi n. einnig við eiga að leggja til í nál., að tekin verði upp sú regla, að fjmrh. láti grg. fylgja hverjum ríkisreikningi framvegis um það, á hvern hátt hafi verið snúizt við þeim aths. yfirskoðunarmanna frá árinu áður, er snerta reikninginn. Með þeirri reglu fær Alþ. aðstöðu eftirleiðis til þess að fylgjast með þessum athugasemdamálum til enda og getur gripið inn í, ef þurfa þykir. Treystir n. því, að ráðh. taki regluna upp, og enn fremur því, að yfirskoðunarmennirnir telji bendingar n. réttmætar og taki þær til greina fyrir sitt leyti, og í því trausti leggja nm. fjhn. einróma til, að frv. verði samþ. óbreytt eins og það liggur hér fyrir.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Mér skilst, að það hefi komið mótmæli frá ýmsum einkaverksmiðjum gegn þessu frv. eins og það liggur fyrir. Mér var tjáð þetta, og fór ég þess vegna nýverið fram á, að málið væri tekið út af dagskrá. Við þeirri beiðni var orðið. Ég ætlaðist til, að n. ræddi við mig um málið, og tjáði það flm. frv. Þær viðræður hafa enn ekki farið fram, en málið er þó hér á dagskrá. Ég hef enn ekki séð rök þessara einkaverksmiðja, sem hafa farið fram á breytingar á frv., og veit ekki, hvort ég vil fallast á þau fyrir mitt leyti. En mér þætti betra að mega líta á þau og bera mig saman við nefndina, þannig að mér væri ekki legið á hálsi fyrir, að ég hafi ekki virt þessa aðila svo mikils að líta á þeirra tilmæli. Það er þess vegna mín ósk, að málið verði tekið út af dagskrá, þar til mér gefst færi á að sjá þessi rök, sem þarna eru fram borin. Ég endurtek, að ég veit ekki einu sinni, hvers eðlis þau eru, og geri þetta fremur til að fría mig ámæli um það, að ég virði þessa menn ekki svo mikils að hlusta á rök þeirra, heldur en ég á þessu stigi málsins vilji gera þeirra mál að mínu máli.

Forseti (SB): Það er rétt, sem hæstv. forsrh. segir, að hann bar fram ósk um það, að málið yrði tekið út af dagskrá, en ég hélt, að hann og nefndin hefðu haft samráð um afgreiðslu þess, og þess vegna var það tekið á dagskrá nú í dag. En það verður orðið við þeirri ósk að fresta umr. um málið að þessu sinni og það tekið út af dagskrá. En þess er vænzt, að það dragist ekki mjög lengi að komast að niðurstöðu um málið.

Á 76. fundi í Nd., 2. apríl, var frv. tekið til frh. einnar umr. Forseti tók málið af dagskrá.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Allshn. Ed. hefur athugað frv. það, sem hér er til umr., um vátryggingarsamninga, og leggur einróma til, að frv. verði samþykkt. Bendir hún á, að inn í 128. gr. frv. hefur slæðzt prentvilla. Í lok greinarinnar stendur: „enda hafi fyrning eigi fullnazt fyrr en eftir lögum þeim, sem gilt hafa hingað til“, en á að vera: „enda hafi fyrning eigi fullnazt fyrr ettir lögum þeim, sem gilt hafa hingað til.“ Orðinu „en“ er þarna ofaukið og gefur skakka meiningu. N. hefur þó ekki þótt ástæða til að gera formlega brtt. um þetta, þar sem hér er um augljósa prentvillu að ræða. Þá vil ég benda á, að í 6. gr. frv. hefur orðið línubrengl. Þriðja lina í 2. málsgr. 6. gr. á ekki að vera þar, heldur að verða 2. lína í 3, málsgr. Þetta hef ég bent skrifstofustjóranum á, og er hér um hreina prentvillu að ræða líka. Frv. það, sem hér liggur fyrir, er samið af nefnd, sem Norðurlandaþjóðirnar hafa skipað frá því rétt eftir aldamót til þess að samræma löggjöf hjá sér á sviði kröfuréttarins. Sams konar n. hefur unnið hjá þeim til að samræma lög á sviðum sifjaréttarins. Hefur mjög verið vandað til þess starfs, og eru menn sammála um það yfirleitt, að nefndir þessar láti ekki fara frá sér annað en þaulhugsaðar till., sem þörf er á, enda eiga sæti í þeim sérstakir kunnáttumenn á hverju sviði frá fjórum Norðurlöndum. Frv. nefndanna, sem er hér um bil að öllu leyti samhljóða því frv., sem hér er til umr., er orðið að lögum í Danmörku, Noregi og Svíþjóð, en mér er ókunnugt um, hvort það er orðið að lögum í Finnlandi enn þá. Ísland hefur notið góðs af þessu samstarfi, þó að það hafi ekki tekið beinan þátt í því, og hafa þó nokkur lög af þessum uppruna verið sett hér á landi, svo sem lögin um lausafjárkaup, nr. 39 19. júní 192'2, lögin um samningsgerð, tilboð og ógilda löggerninga, nr. 7 frá 1936, og ýmis lög á sviði sifjaréttarins. Frv., sem hér liggur fyrir, er undirbúið af bínum færustu mönnum. Ólafur próf. Lárusson hefur þýtt það mjög nákvæmlega og víkið því við, eftir því sem þörf var á, og það hefur verið yfirlesið af Guðmundi K. Guðmundssyni vátryggingarfræðingi. Yfirleitt hefur frv. ekki verið breytt frá því, sem lögin eru á hinum Norðurlöndunum, sem neinu nemur, að öðru leyti en því, að í 29. gr. frv. er breytt ákvæðum um fyrningarfresti í samræmi við íslenzka löggjöf. Sum af þeim vátryggingarfélögum, sem málið hefur verið borið undir, hefðu óskað þess fremur, að frestirnir hefðu verið látnir vera nokkru styttri, eins og er í dönsku lögunum, sem aðallega hafa verið höfð til hliðsjónar, en það atriði hefur ekki þótt svo mikils virði, að ástæða væri til þess að mynda þar ósamræmi við íslenzkar réttarreglur, sérstaklega þegar það er athugað, að auðvitað er vátryggingartaka og vátryggðum til hags, að fyrningarfrestirnir séu frekar lengri en skemmri, en það er einmitt þeirra hagur, sem löggjöfin ber meira fyrir brjósti í þessari vátryggingarlöggjöf, sem hér er lögð fyrir. Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta, en leyfi mér sem frsm. nefndarinnar að leggja til, að frv. verði samþ. óbreytt, með þeim fyrirvara um prentvillur, sem ég hef tekið fram.