Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ég kem upp til að gera alvarlegar athugasemdir við fundarstjórn forseta. Forseti hefur upp á sitt eindæmi ákveðið að breyta venjubundinni dagskrá þingsins með því að flýta fundi til kl. 13.30 og taka þar með hálftíma af venjubundnum fundartíma þingflokkanna a.m.k. án samráðs við þingmenn Framsóknarflokksins og Hreyfingarinnar. Í gær var óskað eftir lengri ræðutíma til að ræða þetta stóra mál. Ekki var hægt að verða við því vegna þess að það hafði ekki verið rætt á þingflokksfundi eða á fundi þingflokksformanna með forseta. Nú ákveður forseti hins vegar upp á sitt eindæmi að breyta dagskránni án þess að ræða við sömu aðila. Til hvers er það? Það er til þess að einn þingmaður stjórnarflokkanna geti farið til útlanda, vissulega til að sinna brýnu erindi á vegum stjórnvalda en að gera það án samráðs er algerlega ólíðandi. Svo virðist sem forseti Alþingis sé genginn í lið með þeim sem eru á harðahlaupum frá þjóðinni sem er núna inni á kjósum.is að skrá nöfn sín þar.

Frú forseti. Ég vil taka undir gagnrýni hv. þingmanns á fundarstjórn forseta. Kannski eru runnir upp nýir tímar í starfsaðferðum á þingi. En það er ekki í takt við þá þingmannaskýrslu sem gerð var um að auka lýðræði og vanda vinnubrögðin hér þegar hæstv. forseti leyfir sér að breyta dagskrá þingfundar án samráðs við tvo af fimm þingflokkum á Alþingi Íslendinga. Er þetta til marks um hin nýju lýðræðislegu vinnubrögð sem meiri hlutinn ætlar að innleiða? Við höfnum þessu. Það er mjög gagnrýnisvert að við skulum ekki hafa fengið að koma að þessari ákvörðun í ljósi þess um hve gríðarlega stórt mál við fjöllum í dag. Það er hæstv. forseta og stjórn þingsins, meiri hlutanum í þinginu, til vansa að hafa ekki samráð í þessu máli við tvo af fimm þingflokkum sem starfa á vettvangi þingsins.

Forseti. Ég verð að taka undir með þingmönnum sem hér hafa mælt á undan mér. Mér er fyrirmunað að skilja þessi vinnubrögð, af hverju taka þarf þetta mál út í svona miklu ósætti. Það er ekkert sem hastar nema undirskriftirnar sem nú hrúgast inn á kjósum.is ýti við mönnum. Nærri 32 þúsund einstaklingar hafa skráð sig sem undir öllum eðlilegum kringumstæðum og miðað við þau fordæmi sem við höfum fyrir okkur varðandi fjölmiðlalögin þýðir að gjá er komin á milli þings og þjóðar. Ég krefst þess að hæstv. forseti útskýri af hverju þurfti að flýta þessu svona mikið og taka af okkur þennan hálftíma til að þingflokkarnir gætu rætt saman um það mikilvæga mál sem við erum nú að fara að greiða atkvæði um.

Virðulegi forseti. Forseti Alþingis er forseti allra alþingismanna og ber að vera samkvæmur sjálfum sér. Í gær féllumst við á að það yrði ekki tvöfaldur ræðutími vegna þess að forseti hafði talið að það gengi ekki upp vegna þess að það hafði ekki verið rætt á fundum með formönnum þingflokkanna. Nú er annað uppi á teningnum og ég spyr: Er þetta það sem koma skal hjá þríflokknum á Alþingi? Er þríflokkurinn búinn að taka öll völd og þýðir það að ekki á að hafa Framsóknarflokkinn og Hreyfinguna með í ráðum?

Við elskum Framsóknarflokkinn.

Virðulegi forseti. Ég tek undir með síðasta ræðumanni. Forseti Alþingis er forseti allra þingmanna. Það að ganga fram með þremur flokkum af fimm og breyta dagskrá þessa fundar af þeirri ástæðu að einn þingmaður ríkisstjórnarflokkanna þurfi að fara til útlanda er mjög einkennilegt. Menn héldu jafnvel að flýtirinn stafaði af því, og sögur voru komnar af stað um að forseti Íslands væri erlendis og flýta þyrfti þessu máli til að handhafar forsetavalds gætu undirritað lögin síðar í dag. Ég hef það hins vegar staðfest að forsetinn er heima. Ég skil því ekki hví slíkur asi er á þessu máli sérstaklega vegna þess að með tilkomu nýs meiri hlutar á þingi, hins svokallaða þríflokks, er nægur meiri hluti fyrir málinu og þess vegna ætti viðkomandi þingmaður, sem þarf að fara til annarra landa í dag, að hafa fullt ferðafrelsi án þess að raska störfum þingsins.

Virðulegi forseti. Lee Buchheit, sem leiddi þá samninga sem nú eru greidd atkvæði um, telur ólíklegt að hægt sé að fá betri samninga og valið standi á milli þessa samnings og dómsmáls sem gæti tapast með skelfilegum afleiðingum. Að því hafa verið leiddar líkur með sannfærandi rökum að fari málið fyrir dómstóla gæti reikningurinn á íslenska ríkið orðið 1.100–1.200 milljarðar kr. auk vaxta en á móti kæmu endurheimtur úr búi Landsbankans. Ljóst er líka að nokkur ár tæki að leysa málið fyrir dómstólum. Þeir sem hafna þessum samningi tefla því þjóðarhag í mikla tvísýnu. Það er orðið löngu tímabært að leiða til lykta þetta hörmulega mál sem klofið hefur þjóðina í fylkingar, spillt samskiptum okkar við umheiminn og valdið miklum töfum í efnahagslegri endurreisn landsins.

Virðulegi forseti. Þetta er stór dagur í lífi þjóðarinnar. Þetta er sá dagur sem ég hef óttast mikið. Þetta er sá dagur sem ríkisstjórninni er að takast að koma þessu máli í gegnum þingið. Hér er verið að leggja á almenning allan skuldir einkaaðila, skuldir gjaldþrota fyrirtækis, og það án dóms og laga. Við skulum átta okkur á því að þessi dagur á jafnvel eftir að hafa mikil áhrif í framtíðinni ef breytingartillögur um þjóðaratkvæðagreiðslu verða ekki samþykktar svo að þjóðin eigi síðasta orðið í málinu. Ríkisstjórnin er umboðslaus eftir að þjóðin felldi Icesave-samninginn úr gildi þann 7. mars sl.

Frú forseti. Sú samningalota sem skilaði þeim samningum sem við greiðum atkvæði um er fyrsta samningalotan vegna Icesave-deilunnar þar sem við Íslendingar komum fram sem fullvalda þjóð og kröfðumst þess af viðsemjendum okkar að þeir mættu okkur við lausn á deilunni og það birtist í samningunum með mjög áþreifanlegum hætti. Til samanburðar er sú uppgjöf sem ríkisstjórnin er ábyrg fyrir í fyrri samningunum tveimur. Þeir sem hafa mælt á þann veg í þessari umræðu að þetta mál sé til vitnis um að við Íslendingar ætlum að gera skuldir einkaaðila að opinberum skuldum hafa ekki séð hið stóra samhengi hlutanna vegna þess að Ísland er einmitt fyrirmynd þjóða í því að hafa ekki tekið skuldir bankakerfisins og gert að opinberum skuldum. Það hafa viðmælendur okkar í þessu máli hins vegar báðir gert og þjóðir um alla Evrópu, 

Forseti. Einkaskuldir á ekki að gera að opinberum skuldum. Það hefur verið leiðarljós okkar í þessu. Við munum hins vegar styðja breytingartillögur sem gera málið skárra.

Frú forseti. Hingað kom hæstv. forsætisráðherra upp áðan og sannaði að ríkisstjórnin og hæstv. forsætisráðherra hafa ekkert lært á síðustu tveimur árum. Hæstv. ráðherra lýsti því yfir, með miklum blæ af þeim hræðsluáróðri sem við höfum orðið vör við frá ríkisstjórninni undanfarin tvö ár, að ef menn féllust ekki á þessar kröfur væri hætta á því að málið færi fyrir dómstóla og gæti þar tapast með skelfilegum afleiðingum, eins og hæstv. forsætisráðherra orðaði það. Reyndar hafa ekki verið færð almennileg rök fyrir því hverjar þær skelfilegu afleiðingar gætu orðið. En þær eru sem sagt að Íslendingar þurfi að taka á sig kröfur upp á 1.100–1.200 milljarða að mati hæstv. forsætisráðherra. Reyndar drægjust frá þeim eignir þrotabús bankans upp á 1.100 milljarða. Versta hugsanlega og jafnvel óhugsanlega niðurstaða í þessu máli ef allt fer á versta veg, verr en menn geta ímyndað sér, þá er tapið samt miklu minna en það tap sem var augljóst af síðasta samningi, samningnum sem ríkisstjórnin sagði að væri ekkert mál að afgreiða, væri nauðsynlegt að afgreiða. 

Virðulegi forseti. Nú er komið að atkvæðagreiðslu um það hvort veita eigi fjármálaráðherra heimild til að undirrita samkomulag við Breta og Hollendinga. Ásættanlegar lyktir þessa á margan hátt flókna máls eru loks í sjónmáli, máls sem hefur fengið einhverja þá mestu og ítarlegustu umræðu allra þingmála. Ég þakka hv. þingmönnum fyrir málefnalegu umræðu. Ég þakka félögum mínum í fjárlaganefnd fyrir gott samstarf og góða vinnu og starfsmönnum nefndasviðs fyrir þeirra framlag. Öllum þeim fjölmörgu aðilum sem unnið hafa skýrslur, greiningar og umsagnir eru færðar sérstakar þakkir.

Frú forseti. Við greiðum hér atkvæði um þriðju útgáfu af svokölluðum Icesave-samningum. Þessir nýju samningar eru vissulega betri en þeir fyrri en ég vil segja að ég tel að mikil mistök hafi verið að hleypa fyrri samningum í gegnum þingið. Sá hræðsluáróður sem hafður var uppi hefur ekki gengið eftir. Í nýju samningunum, þrátt fyrir að vera betri en fyrri samningar, eru enn inni margir þeir áhættuþættir sem voru í fyrri samningum. Þetta eru með öllu ólögmætar kröfur og það eigum við að hafa í huga þegar við metum þetta mál. Það er með fullu eðlilegt að málinu verði lokið í þjóðaratkvæðagreiðslu og þjóðin taki það í sínar hendur og meti hvort hún vilji ganga til samninga á þessum forsendum eða ekki.

Forseti hvetur gesti á pöllum til að hafa hljóð.

Frú forseti. Við erum komin að lokaafgreiðslu þessa vandræðamáls sem Icesave-málið hefur verið allt frá því að hæstv. ríkisstjórn tók það fyrst í fangið. Vinnubrögðin hafa verið með ólíkindum, málið hefur frá upphafi verið hjúpað dulúð og pukri og við höfum ekki fengið svör við mörgum áleitnum spurningum á mörgum stigum þess. Með þessum samningum, ef þeir verða samþykktir hér, er verið að leggja tugi eða jafnvel hundruð milljarða kr. á herðar íslenskrar þjóðar. Staðreyndin er sú að Íslendingar munu einir bera alla efnahagslega áhættu af samningunum, ekki Bretar og ekki Hollendingar. Þess vegna get ég ekki stutt samningana, engan veginn, fyrir hönd íslensku þjóðarinnar. Þetta er ekki einkamál okkar Íslendinga og það er ekki sanngjarnt að 300 þúsund manna þjóð 

Hæstv. forseti. Við göngum hér til atkvæða um Icesave 3. Ég held að óhætt sé að fullyrða að allir séu búnir að fá sig fullsadda af Icesave. Engu að síður erum við hingað komin og þurfum að taka afstöðu í málinu. Það liggur fyrir að okkur ber ekki lagaleg skylda til að ganga að því að greiða kröfur Breta og Hollendinga. Mikil óvissa felst í því að segja já en jafnframt felst mikil óvissa í því að segja nei. Þetta er erfið ákvörðun sem allir þingmenn þurfa að taka. Ég er þess fullviss að hver og einn hefur lagt það niður fyrir sér, farið yfir rök og gögn í málinu, og komist að niðurstöðu í bestu samræmi við eigin sannfæringu. Það hef ég a.m.k. gert og ég hef fulla trú á því að allir hér inni geri það í dag. Ég er því fylgjandi að málið fari fyrir þjóðina í atkvæðagreiðslu vegna forsögu þess og ég tel að það verði að gerast til að einhver lúkning náist.

Virðulegi forseti. Við byrjum á því að greiða atkvæði um þjóðaratkvæðagreiðslu, hvort þingið ætli að sjá sóma sinn í að vísa þessu stóra máli til þjóðarinnar og hún fái að greiða atkvæði aftur um það eins og hún gerði með eftirminnilegum hætti fyrir rúmu ári síðan. Ég trúi því ekki, frú forseti, að þingmenn, ekki síst þeir sem tala um aukið lýðræði í ræðustól og annars staðar og vilja að þjóðin taki meiri þátt í störfum Alþingis, muni leggjast gegn tillögunum sem hér verða bornar upp. Þingmenn hljóta að fylkja sér að baki því að þjóðin fái að greiða atkvæði líkt og þær þúsundir sem hafa skráð sig á kjósum.is. Frú forseti. Við erum löngu búin að heyra nóg af hræðsluáróðri hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra. Engin af þeim hrakspám sem þetta ágæta fólk hefur farið með í ræðustól hefur ræst. 

Frú forseti. Við hefjum þennan viðburð á atkvæðagreiðslu um tvær breytingartillögur um þjóðaratkvæðagreiðslu. Að mínu mati er stigsmunur á þeim en ekki eðlismunur. Við í Hreyfingunni munum hins vegar í nafni þjóðarinnar að sjálfsögðu styðja báðar tillögurnar. Spuni hefur verið settur í gang gegn þeim af hálfu stjórnarliða um að þær séu ekki tækar og muni ekki ganga upp. Það er að sjálfsögðu alrangt. Mig langar að minna á að afstaðan til þjóðaratkvæðagreiðslunnar berar jafnframt afstöðu allra þingmanna til skattahækkana á almenning langt inn í framtíðina vegna þess að þetta verður eingöngu greitt með hærri sköttum. Ég leyfi mér að sjá fyrir mér að þingmenn sem greiða atkvæði gegn þjóðaratkvæðagreiðslu muni í framtíðinni ekki voga sér að tala gegn skattahækkunum því að hér er skrifað upp á skattahækkanir langt inn í framtíðina. Varðandi það sem hæstv. forsætisráðherra sagði áðan ætlar hún að enda vegferð 

Forseti hvetur þingmenn til að virða tímamörk.

Frú forseti. Synjun forseta Íslands, einörð barátta Indefence, málefnaleg andstaða á þingi gjörbreytti samningsstöðu Íslendinga. Íslendingum tókst að nýta þá gjörbreyttu stöðu með því að ganga sameinaðir til nýrra samninga þar sem stjórnarandstaðan átti fulltrúa. Þetta leiddi til samninga sem eru miklu betri en fyrri samningar, vextirnir eru miklu lægri. Það sem mestu skiptir er þó kannski að fyrirvarar Íslands eru hnýttir miklu fastari hnútum. Þegar ég veg málið og met held ég að jafnvel ný þjóðaratkvæðagreiðsla mundi ekki breyta stöðunni til betra horfs. Þess vegna tel ég að blákaldir hagsmunir Íslendinga liggi því til grundvallar að rétt sé 

Virðulegi forseti. Í hvert einasta skipti sem staðið hefur til að samþykkja Icesave hefur því verið fylgt úr hlaði með sömu rökum. Í fyrsta lagi að ekki hafi verið farið ítarlegar yfir nokkurt mál annað á Alþingi og í annan stað að það hafi skelfilegar afleiðingar í för með sér ef við samþykkjum ekki Icesave. Sömu rök á öllum stigum málsins. Nú liggur fyrir mat á því hvort það sé Íslandi í óhag og hvort það sé veruleg hætta af því að fara í dómsmál. Að baki liggja sjö setningar valinkunnra lögfræðinga sem eru þó ósammála í þeim sjö línum. Þetta segir hæstv. forsætisráðherra að hafi leitt líkur að því með ítarlegum hætti að skelfilegar afleiðingar fylgi því að samþykkja ekki Icesave. Við framsóknarmenn höfum alltaf sett þann fyrirvara 

Virðulegi forseti. Margir hafa sagt, aðallega stjórnarliðar þó að fleiri hafi bæst í hópinn upp á síðkastið, nokkurn veginn það sama sem lá í orðum hæstv. forsætisráðherra áðan, að samþykkja beri þennan samning og þó fyrr hefði verið. Hver er trúverðugleiki þessa fólks þegar sannleikurinn er sá að tíminn hefur unnið með okkur og mun gera það áfram? Ef allir þingmenn þyrðu að standa í fæturna eins og við þingmenn Framsóknar og fleiri væri líklegra að við næðum betri árangri. Áhættan er of mikil, enn vantar ákvæði um öryggismörk og hámarksgreiðslur inn í samninginn. Ég hvet þingmenn til að breyta rétt og verja hagsmuni þjóðarinnar.

Virðulegi forseti. Allt líf okkar er undirorpið óvissu. Áhætta fylgir öllum ákvörðunum okkar. Ég veit að þegar ég stíg upp í bíl að morgni og ek til vinnu eru fyrir hendi líkur á því að keyrt verði á mig og ég örkumlist. En líkurnar eru hverfandi og því er ég tilbúinn til að taka áhættuna. Það dugar ekki að liggja heima með sæng breidda yfir haus, hræddur við allt og alla, það er ekkert líf. Eðli máls samkvæmt ríkir óvissa um forsendur samningsins og því fylgir honum áhætta. Þetta veit ég en þrátt fyrir það er ég tilbúinn til að samþykkja hann. Áhættan er ásættanleg að mínu mati. Sumir segja að samningurinn sé þvingaður þar sem hann eigi sér ekki lagastoð, sumir halda því jafnvel fram að þeir hafi meira siðferðisþrek en ég þar sem þeir hafni samningnum. Um það vil ég segja: Samningurinn er gerður á jafnréttisgrundvelli af þremur frjálsum og fullvalda þjóðum. 

Forseti hvetur gesti á þingpöllum til að hafa hljóð á meðan þingfundur stendur yfir.

Hæstv. forseti. Ekki þykir mér þetta vera gleðistund, hvorki nú né allar götur frá því Bretar og Hollendingar stilltu okkur upp við vegg vegna Icesave-skulda einkabanka og fengu til liðs við sig alþjóðavarðhunda fjármagnsins, hvort sem var í Alþjóðagjaldeyrissjóðnum eða Evrópusambandinu, aðila sem eina ferðina enn hafa sýnt að þeim er meira gefið um einkaeignarréttindi en mannréttindi þegar þjóð í þrengingum þarf að forgangsraða. Lengi vel var ég reiðubúinn að afsaka öll axarsköft íslenskra stjórnvalda á þeirri forsendu að aðili sem beittur er ofbeldi sé ekki sjálfráður gjörða sinna og verði að skoða þær í því samhengi. Þetta á við um þær skuldbindingar sem gefnar voru af Íslands hálfu allt frá því í október 2008. Þess vegna vildi ég lengi vel ekki gera mikið úr mótsagnakenndum málflutningi einstaklinga í þingsal allt árið 2009, einstaklinga sem sögðu eitt haustið 2008 og allt annað árið 2009 og enn annað nú. En þjóðin komst að niðurstöðu í þjóðaratkvæðagreiðslu í byrjun árs 2010. 

Öllum ber að virða tímamörk.

Frú forseti. Með því að forseti Íslands hefur í tvígang neitað að staðfesta lög frá Alþingi og okkur hér á þinginu hefur mistekist undanfarin ár að leiða fram breytingar á stjórnarskránni, sem tryggja almenningi rétt til að fá að eiga síðasta orðið um stór og mikilvæg mál, er komið mikið tómarúm í stjórnskipan okkar sem hefur orðið til mikils tjóns. Öll óvissan sem hefur ríkt um það hvenær væri hægt að kalla eftir þjóðaratkvæðagreiðslu og fyrir hvers konar mál hefur verið skaðleg. Hún hefur verið skaðleg fyrir umræðuna um þetta mál og fyrir þjóðfélagsumræðuna í þessu samhengi. Að mínu áliti er um að ræða mál sem er allt annars efnis en það sem var áður, en engu að síður vegna þess hvernig málið hefur verið meðhöndlað á fyrri stigum þá finnst mér rök með því að það gangi á endanum til  
            

Þingmaðurinn segir?

Þingmaðurinn segir já.

Virðulegi forseti. Samkvæmt nýrri skoðanakönnun MMR vilja 62% landsmanna kjósa um þennan Icesave 3 samning. Þjóðin mun þurfa að axla byrðarnar af samningnum og því eðlilegt og sanngjarnt að hún fái einfaldlega að kjósa um málið. Það er það sem þessi tillaga snýst um og því segi ég já.

Virðulegi forseti. Því miður höfum við ekki nýtt tímann til að búa til þann ramma um þjóðaratkvæðagreiðslu sem við þyrftum og flestar aðrar þjóðir hafa. Það er ekki góð regla að menn vilji einungis þjóðaratkvæðagreiðslu þegar þeir vilja fá nei í viðkomandi máli. Þetta mál er hins vegar þannig að það uppfyllir þau skilyrði sem þarf til að fara til þjóðarinnar. Við skulum ekki gleyma því að ástæðan fyrir umfjöllun málsins í dag er vegna þess að þjóðin sagði nei. Þess vegna, virðulegi forseti, segi ég já.

Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði í fyrra sinn, í það minnsta, um hvort þjóðin fái að segja álit sitt á þeim samningi sem nú liggur fyrir. Þjóðin hefur gert það einu sinni áður í þessu máli og það með glæsibrag. Það er því mjög eðlilegt og rétt að málið fari aftur til þjóðarinnar. Frú forseti. Ég vona svo sannarlega að þingmenn stjórnarflokkanna leggist á árar með okkur hinum til að tryggja að þjóðin fái að segja álit sitt á málinu. Það er engin skömm að því, það er styrkur fyrir þingið ef svo verður. Við eigum ekki að þurfa að leggja traust okkar eða þjóðin að leggja traust sitt á forseta Íslands þegar kemur að svo stóru og miklu máli. Ég hugsa að við getum treyst því að hann muni reynast þjóðinni stoð og stytta eins og hingað til en við þurfum hins vegar að gera veg Alþingis verðugri í þessu máli. Ég legg því eindregið til að þingmenn sameinist 

Virðulegi forseti. Andstaðan við þetta mál í samfélaginu er gríðarleg. Nú þegar hafa um 32 þús. manns skráð sig á kjósum.is þar sem þessu samkomulagi er hafnað. Þetta er sambærilegt við það þegar forsetinn hafnaði fjölmiðlalögunum og sendi þau í þjóðaratkvæðagreiðslu. Ef forsetinn er samkvæmur sjálfum sér sendir hann þetta mál að sjálfsögðu í þjóðaratkvæðagreiðslu, sem ég reikna með að hann geri verði þessari tillögu hafnað. Ég tel hins vegar að við alþingismenn eigum að sammælast um að treysta þjóðinni. Þjóðin hefur sýnt að hún er betur til þess fallin en meiri hlutinn á Alþingi að taka ákvörðun um málið og ég tel að svo verði áfram. Treystum þjóðinni, verum ekki hrædd við hana, eins og ríkisstjórnin virðist vera, og þá mun koma góð niðurstaða í þetta mál.

Þingmaðurinn segir?

Já.

Virðulegi forseti. Ég styð þá tillögu að gengið verði til þjóðaratkvæðagreiðslu um Icesave-málið verði það samþykkt á Alþingi. Sú afstaða mín leiðir af sérstöðu málsins, sem er ekki bara sérstakt heldur einstakt, en sú afstaða byggir líka á forsögu þess máls. Icesave-málinu eða Icesave-samningunum hinum fyrri hefur áður verið vísað til þjóðaratkvæðagreiðslu og var þá hafnað af 98% kjósenda. Ég tel eðlilegt í ljósi þess að veita þjóðinni a.m.k. tækifæri til að segja skoðun sína á fyrirliggjandi samningum í þjóðaratkvæðagreiðslu og skipta um skoðun eftir atvikum í málinu. Úr því sem komið er og miðað við það hvernig á þessu máli hefur verið haldið tel ég eðlilegt að greiða 

Forseti. Í krafti ákvæðis í stjórnarskrá lagði forseti Íslands í fyrra ákvörðun um Icesave-málið í vald þjóðarinnar. Þegar einu sinni er búið að vísa tilteknu álitaefni þangað til ákvörðunar þá kemur fram bæði sjálfsögð og lýðræðisleg krafa um að þjóðin hafi síðasta orðið um málið. Það er engin mótsögn í því að styðja tillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu þótt þingmenn hafi lýst yfir stuðningi við það samkomulag sem fyrir liggur. Þeir geta staðið við þá afstöðu en jafnframt tjáð sig reiðubúna að styðja þjóðaratkvæði þannig að þjóðin sjálf hafi síðasta orðið um málið og geti samþykkt eða synjað því samkomulagi sem fyrir liggur. Þeir sömu þingmenn munu þá væntanlega kynna þjóð sinni enn frekar á hvaða röksemdum afstaða þeirra byggir í aðdraganda slíkrar atkvæðagreiðslu. Á hvorn veg sem sú ákvörðun færi yrði ekki um hana deilt eftir það og það skiptir máli þegar horft er til framtíðar. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Þjóðaratkvæðagreiðslur eru þjóðþrifamál þegar bera þarf undir þjóðina stór hagsmunamál til framtíðar eins og t.d. að setja ákvæði um auðlindir landsins í þjóðareign í stjórnarskrá og þá ákvörðun hvort hagsmunum þjóðarinnar sé betur varið innan eða utan ESB. Lánasamningar, fjárreiður ríkisins og samningar um skuldaskil milli þjóða eru ekki þess eðlis að fara með í þjóðaratkvæðagreiðslu að mínu mati. Þar verða lýðræðislega kjörnir fulltrúar þjóðarinnar að axla þá ábyrgð sem þeir eru kosnir til.

Þingmaðurinn segir?

Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Enn á ný göngum við til atkvæðagreiðslu um Icesave. Núverandi samningur er mun betri en samningurinn sem forseti Íslands vísaði í þjóðaratkvæðagreiðslu og 98% kjósenda höfnuðu. Enn á ný er þess krafist með undirskriftasöfnun að þjóðin fái að taka afstöðu til samningsins enda hvílir engin lagaleg skuldbinding á Íslendingum að samþykkja ríkisábyrgðina. Trúnaðarbrestur varð milli þjóðar og þings fyrir ári þegar þingið samþykkti Icesave 2 en þjóðin hafnaði samningnum. Í ljósi þess á þingið í nafni lýðræðis að vísa núverandi samningi í þjóðaratkvæðagreiðslu til að sátt náist um hann. Ég segi því já því að ég treysti að þjóðin taki aftur rétta ákvörðun. 
            

Frú forseti. Þjóðaratkvæðagreiðslur eru sjálfsögð lýðræðiskrafa þegar um er að ræða stefnumarkandi mál. En þegar um er að ræða úrlausnarefni eiga stjórnmálamenn ekki að skorast undan ábyrgð.  Ég skorast ekki undan þeirri ábyrgð að greiða atkvæði um þann samning sem nú hefur verið lagður fyrir þingið og treysti mér til að gera það án þess að vísa þeirri ábyrgð af mínum herðum yfir til þjóðarinnar, yfir til þeirra sem kusu mig til þess verks. Þjóðin hafnaði fyrir rúmu ári samningi sem þá lá á borðinu og hefur núna fengið nýjan samning á borðið. Ég tel það farsælast fyrir þing og þjóð að ganga frá málinu hér og nú og ég segi því nei við þessari tillögu.  
            

Forseti biður um ró.

Virðulegi forseti. Ágætu þingmenn.  Forsaga Icesave-málsins er afar sorgleg og óvenjuleg. Í tvígang hefur þurft að berja á bak aftur og reka til föðurhúsanna fráleita samninga hæstv. fjármálaráðherra sem stefnt hefðu þjóðarbúinu í voða. Í síðara skiptið kom þjóðin afgerandi að því máli eftir synjun forseta. Í desember 2009 lögðum við sjálfstæðismenn fram tillögu um þjóðaratkvæði um þetta óvenjulega mál. Öll vitum við eftirsöguna. Ég tel í ljósi forsögu málsins að rétt sé að þjóðin fái tækifæri til að segja skoðun sína og ég segi já.

Frú forseti. Á grundvelli forsögu þessa máls þar sem þjóðin greiddi atkvæði gegn því að veita hæstv. fjármálaráðherra leyfi til að gefa ríkisábyrgð og vegna þess að hér er verið að veita honum heimild til að taka mikla ábyrgð fyrir hönd þjóðarinnar og í ljósi mikilla hagsmuna hennar tel ég rétt að þjóðin fái að greiða atkvæði um það hvort hún vilji taka á sig þá ábyrgð, segja sem sagt já við samningnum eða hafna ábyrgðinni með því að segja nei og fara hugsanlega í dómsmál. Þetta treysti ég þjóðinni til að gera og þegar hún er búin að því verður miklu meiri sátt um málið meðal þjóðarinnar vegna þess að hún hefur þá sjálf tekið ákvörðun um það. Ég treysti þjóðinni. Ég segi já við þessari tillögu.

Frú forseti. Hér eru greidd atkvæði um það hvort Icesave-samninginn svokallaða eigi að senda í þjóðaratkvæðagreiðslu. Hv. þm. Pétur H. Blöndal mun flytja sambærilega eða svipaða tillögu á eftir og ég mun taka sömu afstöðu til þessara tveggja tillagna. Mér finnst sjálfsagt að vísa þessu máli til þjóðarinnar og ég mun því styðja báðar tillögurnar. Sérstaða þessa máls er algjör. Fá mál ef einhver hafa fengið meiri umfjöllun meðal okkar á þinginu eða meðal manna úti í samfélaginu. Þjóðin þekkir þetta mál út í hörgul og ég treysti henni vel til að kynna sér samninginn og taka upplýsta afstöðu til hans þegar niðurstaða liggur fyrir. Það er ekki síst vegna sterkrar afstöðu íslensku þjóðarinnar sem við erum komin á þennan stað. Með ákvörðun minni um að styðja þetta er ég ekki á neinn hátt að kasta ábyrgð af mínum herðum yfir á herðar þjóðarinnar. Ég mun taka afstöðu til samninganna eins og ég tek 

Virðulegur forseti. Það er ljóst að það er löngu tímabært fyrir hið háttvirta Alþingi að festa í sessi með hvaða hætti á að ganga til þjóðaratkvæðagreiðslu, með hvaða mál og hve stór hluti þjóðarinnar eigi að geta krafist þess að mál komi til þjóðarinnar. Við greiðum nú atkvæði um hvort að lokinni atkvæðagreiðslu um það frumvarp sem hér liggur fyrir, og nefnt hefur verið oftar en ekki Icesave, eigi að ganga til þjóðarinnar eftir að Alþingi hefur sagt sitt og menn eru ekki á eitt sáttir um það. Ég segi já fyrir hönd þjóðarinnar um að hún eigi að fá að greiða atkvæði um þá niðurstöðu sem Alþingi tekur. Ég er ekki með því, frú forseti, að varpa ábyrgðinni af sjálfri mér, ég tek ákvörðun í þingsal um þessi lög en ég treysti þjóðinni líka til að taka afstöðu til þess sem þingið gerir. Því segi ég já, frú forseti.

Frú forseti. Maður verður að reyna að sýna því skilning að einhverjir muni vilja samþykkja þetta nýjasta Icesave-tilboð. Ríkissjóðir Bretlands og Hollands eru í miklum vandræðum. Það er verið að hækka námsgjöld í breskum háskólum til að mynda. Hugsanlega vilja einhverjir leggja eitthvað af mörkum til að styðja ríkissjóði þessara landa og kannski fleiri Evrópuríkja. Hugsanlega óttast menn þvinganir. Reyndar sagði hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson áðan að þessi samningur væri gerður á jafnréttisgrundvelli, þar væru engar þvinganir sem skýtur svolítið skökku við vegna þess að aðrir félagar hans í Sjálfstæðisflokknum hafa einmitt haldið því fram að niðurstaðan væri til komin vegna þvingana, hinn sterki væri að þvinga hinn veikari. Menn geta haft ýmsar ástæður fyrir því að vilja fallast á þetta nýjasta tilboð og er rétt að reyna að sýna því skilning. Það er hins vegar ekki hægt, það er hreinlega ekki hægt fyrir Alþingi að ætla að samþykkja þetta án þess að biðja þjóðina um leyfi. Í fyrsta lagi er búið að vísa málinu til þjóðarinnar sem komst að niðurstöðu með mjög afgerandi hætti. Þetta er ný tillaga að lausn þess máls. Í öðru lagi er verið að biðja þarna um að farið verði í raun fram úr því sem lögin heimila. Það er verið að biðja um hluti sem þingið hefur varla 

Þingmaðurinn segir?

Ég ætla að segja nei.

Þingmaðurinn segir nei.


             
            

Þingmaðurinn segir já.

Virðulegi forseti. Við þjóðaratkvæðagreiðsluna um Icesave 2 hafnaði þjóðin með afgerandi hætti þeim samningi enda var hann óhæfa. Þeir sem samþykktu þann samning höfðu lítið gert í þingsal eða í umræðu í þjóðfélaginu til að reyna að sannfæra fólk í landinu um að hann væri réttur. Það sama hefur verið uppi á teningnum við þessa umræðu um Icesave 3. Þeir sem eru tilbúnir að samþykkja þann samning hafa ekki haft sig mikið í frammi til að sannfæra fólk í landinu um að hann sé réttur. Ef menn samþykkja hins vegar núna að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu fá menn þann möguleika að fara í umræðu og sannfæra þjóðina um að það sé sanngjarnt að hún taki á sig þessar byrðar. Það er ekki bara eðlilegt heldur fullkomlega nauðsynlegt að þjóðin sem á að taka á sig þessar óskilgreindu og löglausu kröfur einkaaðila fái að tjá sig um það í þjóðaratkvæðagreiðslu. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Ég er hálfmiður mín fyrir hönd þjóðarinnar eftir orð hæstv. utanríkisráðherra í ræðustólnum áðan er hann kom upp og taldi að um langtum betri samning væri að ræða, langtum lægri vexti og þjóðaratkvæðagreiðsla mundi jafnvel ekki hafa áhrif til betri samninga. Hér er um að ræða ólöglegar og ólögvarðar kröfur. Þetta snýst ekki um betri eða verri samning, þetta snýst um það að ekki er lagastoð fyrir því að íslenskir skattgreiðendur taki þessar byrðar á sig. Hér er lagt til að komandi kynslóðir verði skuldbundnar til að taka þessa greiðslur á sig til ársins 2046. Það barn sem fæðist í dag verður 35 ára þegar síðasti greiðsludagur rennur út. Ríkisstjórnin er umboðslaus í þessu máli, valdið liggur hjá þjóðinni, þjóðin á að velja hvort skattgreiðendur framtíðarinnar beri þessar byrðar. Því segi ég já.

Virðulegi forseti. Þetta mál snýst ekki um venjuleg skuldaskil eða fjárlög einhvers árs eins og þingmenn hafa reynt að skýla sér á bak við. Þetta snýst um það að verið er að gefa út opinn tékka til breskra og hollenskra stjórnvalda áratugi fram í tímann, tékka sem enginn veit hver endanleg upphæð verður á en mun lenda á íslenskum skattborgurum til ársins 2046 ef þörf krefur.  Ég fagna stuðningi Sjálfstæðisflokksins innilega við þessa meðferð og ég skora á þá sem hér eru á eftir mér í stafrófinu, sérstaklega þá þar sem fyrsti stafur í nafni er Ögmundur, Össur og Þráinn, að sýna nú lýðræðislegan vilja sinn í verki og hafa þann kjark sem þarf til að treysta þjóðinni fyrir 

Frú forseti. Það er vissulega rétt að byrðar hrunsins eru þungar á herðum íslensks almennings og þjóðarinnar allrar. Þær þurfum við að axla í sameiningu hvort sem okkur líkar það betur eða verr. Þegar forseti lýðveldisins synjaði samningi staðfestingar 5. janúar 2010 gerði hann það með tvenns konar rökum; að það væri gjá á milli þings og þjóðar og að sá gjörningur mundi bæta samningsstöðuna. Um þá ákvörðun forsetans féllu mörg þung orð, m.a. frá þeirri sem hér stendur. Ég hygg hins vegar að nú rúmu ári síðar hafi þess gjá verið brúuð og náðst hafi samningur sem er viðunandi í þessu ömurlega máli. Við hann þurfum við að búa, hann þurfum við að styðja og það skulum við gera í dag. Honum þarf ekki að vísa til þjóðarinnar, við klárum þetta hér. Ég segi nei við þessari tillögu.

Virðulegi forseti. Mitt svar í þessu máli er einfalt nei, að ég er kosinn til að taka ákvarðanir um mál eins og þetta sem ekki henta í þjóðaratkvæði. Svo einfalt er það. Því er til að svara áskorun frá fyrrum félaga mínum, Þór Saari, um að ég eigi að endurspegla lýðræðisást mína með því að segja já við þessari dellutillögu, að ég ætla að rifja upp fyrir Þór Saari hans lýðræðislegu skyldur. Hann var kjörinn á þing til að styðja það að þjóðin fengi að greiða atkvæði um hvort hún vildi vera í Evrópusambandinu eða ekki. Þór Saari taldi ekki ástæðu til þess. Hann skorar ekki á mig um lýðræði.

Ekki fara með ósannindi hérna.

Ég segi nei. 
            

Forseti biður um ró í þingsal.

Virðulegi forseti. Þjóðaratkvæðagreiðslur gegna mikilvægu lýðræðislegu hlutverki. Fyrir ári síðan var mikill ágreiningur í samfélaginu um þá niðurstöðu sem Alþingi komst þá að í þessu máli. Talsmenn þjóðaratkvæðagreiðslu þá lögðu áherslu á að hún mundi styrkja samningsstöðu okkar og gera okkur auðveldara að ná samningum. Þjóðaratkvæðagreiðslan í byrjun mars hafði áhrif til að styrkja samningsstöðu okkar og þjappaði forustuliði allra stjórnmálaflokka saman um að leita bestu mögulegu niðurstöðu fyrir okkur í samningum. Nú er sú niðurstaða fengin og samdóma álit færustu sérfræðinga að ekki verði lengra komist í samningum. Víðtækur stuðningur er við málið innan þings jafnt meðal þingmanna stjórnar og stjórnarandstöðu. Þingmenn Samfylkingarinnar munu því ekki styðja neinar tillögur um þjóðaratkvæðagreiðslu um þennan nýja samning. Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Við berjumst enn við hryðjuverk Evrópubandalagsins. Það er mikil upplausn í landinu, erfiðleikar, óöryggi, stjórnleysi og doði. Það er tímabært á þessari stundu og við afgreiðslu þessa máls að við efnum til fundar með okkar fólki, þjóðinni allri, og afgreiðum þjóðaratkvæðagreiðslu. Ég segi já.

Frú forseti. Við lifum á tíma mikilla breytinga og við sjáum að úti í samfélaginu er vaxandi krafa um breytt skipulag. Það er vaxandi krafa um að þjóðin fái í auknum mæli að koma að stjórnun landsins með beinum þjóðaratkvæðagreiðslum. Fyrir rúmu ári síðan stóð ég í þessum stól og hvatti til þess að þingið samþykkti að setja þáverandi Icesave-samning, Icesave 2, í þjóðaratkvæðagreiðslu. Það var hins vegar ekki gert en forsetinn vísaði málinu í þjóðaratkvæðagreiðslu. Þar sýndi þjóðin að hún er fyllilega fær um að taka ákvörðun í stórum málum sem þessum, hún er fyllilega fær um að fá þetta mál til sín núna rétt eins og þá. Og núna eins og fyrir ári tel ég réttast að þingið samþykki að vísa þessu máli til þjóðaratkvæðagreiðslu. Ég mun því greiða atkvæði með báðum tillögunum sem eru þar að lútandi í dag og segi því já.

Hæstv. forseti. Þegar Icesave-samningar, kallaðir Icesave 2, komu til atkvæða í þinginu í lok desember 2009 voru greidd atkvæði um tillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu. Henni var hafnað af hálfu ríkisstjórnarflokkanna og það stefnir í að það sama gerist nú. Ég bendi reyndar hv. þingmönnum ríkisstjórnarflokkanna á að hér mun fara fram önnur atkvæðagreiðsla þar sem menn geta hugsanlega skoðað hug sinn að nýju. Þjóðaratkvæðagreiðslur eru mikilvægar. Þær eru vandmeðfarnar, það þarf að meta í hverju tilviki fyrir sig hvort þær eru eðlilegar, heppilegar og rétta leiðin sem fara skal hverju sinni. Í þessu máli er svarið einfalt. Forsaga málsins, allur aðdragandi, þjóðaratkvæðagreiðslan í fyrra og margt fleira hlýtur að leiða okkur að þeirri niðurstöðu að nú þegar hillir í endalok þessa máls 

Forseti. Ég ætla að hlusta á þá 32 þúsund einstaklinga sem hafa kallað eftir því að fá þetta mál í þjóðaratkvæðagreiðslu. Ég er ekki með því að varpa ábyrgð af mínum herðum en mér finnst að okkur beri í ljósi þessa máls að hlusta á þá, okkur ber að hlusta á alla þessa einstaklinga sem kalla eftir því að fá að hafa áhrif á framtíð sína. Icesave var hafnað, það fór í þjóðaratkvæðagreiðslu og það skal aftur fara í þjóðaratkvæðagreiðslu. Ég segi já.

Frú forseti. Í upphafi síðasta árs fékk þjóðin það úrlausnarefni að taka afstöðu til þeirra verka sem ríkisstjórnarflokkarnir kláruðu hér í þinginu, svokallaðir Icesave-samningar 2. Þjóðin greiddi atkvæði með þeim hætti að 98% þeirra sem kusu sögðu nei, sem afhjúpaði þann dómgreindarskort sem ríkisstjórnin hafði í því máli. Nú ætlar sami meiri hluti, sem framdi það óhæfuverk þá, að hafna því að þjóðin fái að ráða því hvernig við klárum þetta mál. Maður veltir því fyrir sér: Hvar er lýðræðisástin? Hvar eru allar umbótatillögurnar sem ríkisstjórnin ætlaði að leiða hér inn? Ég hafna þessu algjörlega og vísa allri ábyrgð á hendur ríkisstjórninni í þessu máli. 

Þingmaðurinn segir já.

Frú forseti. Hv. þm. Ragnheiður Ríkharðsdóttir sagði áðan að nauðsyn væri að vinna og setja lög um þjóðaratkvæðagreiðslur og ég tek undir það. Alþingi á að sjá sóma sinn í því að fyrir liggi hvernig svona atkvæðagreiðslur eigi sér stað. Þessi tillaga gengur út á það að þjóðin fái að kanna þennan samning, segja já við honum ef henni finnst rétt að hæstv. fjármálaráðherra fái heimild til að skrifa upp á ábyrgð sem hugsanlega leiði til hærri skatta í framtíðinni og leysi önnur vandamál, eða segja nei og gera sér grein fyrir afleiðingum þess, hugsanlega einhverjum þrýstingi í útlöndum, hugsanlega vinnum við málið og fáum æru okkar til baka. Það eru töluverðar líkur á því og ég tel að þær séu meira að segja meiri en 60–70%. Ég segi já.

Frú forseti. Sú tillaga sem við greiðum nú atkvæði um er að flestu leyti sambærileg þeirri sem var felld hér fyrir skömmu, en ég styð þessa tillögu eins og ég studdi hina fyrri. Mig langar hins vegar til að ítreka þau sjónarmið sem ég tefldi þá fram um að við erum komin í mjög miklar ógöngur í allri umræðu um þjóðaratkvæðagreiðslur. Hið sama gildir t.d. um það hvernig menn geta staðið að undirskriftasöfnunum og hvaða mál eiga með réttu erindi til þjóðarinnar. Það sem ég tel vera réttlætingu fyrir því að þetta mál fari til þjóðarinnar er saga málsins og hvernig það hefur ratað hingað til okkar öðru sinni. Ég tel hins vegar að þetta sé efnislega allt annars eðlis en hið fyrra sem rataði til þjóðarinnar. Menn hafa t.d. talað um að mál af þessum toga eigi alls ekkert erindi til þjóðarinnar en þá er það að athuga að 

Frú forseti. Allt frá því að fallist var á að hefja aftur viðræður við Breta og Hollendinga, með umboði sem hljóðaði upp á það að semja mætti um að þrotabú bankans yrði nýtt til þess að standa undir þessum kröfum eins og eðlilegt er, hef ég haldið því fram að nýja niðurstöðu þyrfti alltaf að leggja í dóm þjóðarinnar, það þyrfti alltaf að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu úr því sem komið væri, þingið gæti ekki tekið málið til sín aftur. Mér finnst það blasa við og mér finnst málflutningur stjórnarliða sem gengur út á það að þetta mál sé einhvern veginn annars eðlis en þau mál sem eiga heima í þjóðaratkvæðagreiðslu ekki ganga upp. Ef eitthvert mál á heima í þjóðaratkvæðagreiðslu er það mál þar sem þingið er í rauninni að fara fram úr þeim heimildum sem það hefur samkvæmt lögum, ég tala nú ekki um þegar því hefur áður verið vísað til þjóðarinnar. Verstur er þó málflutningur þeirra stjórnarliða sem koma hér upp og tala eins og þeir hafi verið kjörnir til þess að hafa vit fyrir almenningi, þeir séu komnir í þá stöðu og það sé ábyrgð þeirra að hafa vit fyrir almenningi sem viti ekki betur í þessu máli og þess vegna 

Frú forseti. Það stendur skýrt í stefnuskrá Hreyfingarinnar, sem á rætur sínar í stefnuskrá Borgarahreyfingarinnar og við vorum kosin inn á þing út á, að almenningur á Íslandi og Ísland eigi ekki að axla ábyrgð vegna Icesave-samninganna, það stendur skýrum stöfum. Það stendur líka skýrum stöfum þar að notast eigi við þjóðaratkvæðagreiðslur í miklu meira mæli í öllum mikilvægum málum, út á það vorum við líka kosin. Það stendur hins vegar ekkert í stefnuskránni um Evrópusambandið.  Ég segi já við þessari tillögu líka því að hér er einfaldlega verið að vísa mjög mikilvægu máli til þjóðarinnar til þess að taka ákvörðun um. Hér er verið að tala um skattlagningu áratugi fram í tímann sem ég treysti þjóðinni til að taka ákvörðun um og hún ein á rétt til að taka ákvörðun um það.

Frú forseti. Við sjáum á þessari atkvæðagreiðslu að þingmenn ríkisstjórnarflokkanna hafa ekki skipt um skoðun á milli atkvæðagreiðslna og þess vegna er ljóst að þjóðin mun ekki fá, a.m.k. ekki frá hendi Alþingis, að taka afstöðu til þessara samninga þrátt fyrir ótrúlega sögu ríkisstjórnarinnar í þessu ömurlega máli. Ég er á móti þessum samningum vegna þess að öll efnahagsleg áhætta er á hendi okkar Íslendinga, ekki Breta eða Hollendinga. Ég hefði viljað sjá sameiginlega ábyrgð þar. Í ár á að greiða 26.000 milljónir vegna þessa samkomulags, 26 milljarða. Nú getur þjóðin ekki gert neitt annað en að halda áfram að berjast fyrir því að safna áskorunum til handa forseta Íslands 

Virðulegi forseti. Hér hefur verið farið ítarlega yfir það hvaða sterk rök hníga að því að senda málið aftur til þjóðarinnar. Það er fyrst og fremst vegna forsögu málsins vegna þess að þjóðin sendi málið í raun aftur til þingsins eftir harða baráttu í þinginu og eftir að málinu var vísað til hennar. Ég hefði haldið að hæstv. ríkisstjórn og ríkisstjórnarflokkarnir hefðu séð sóma sinn í því, vegna þess hvernig þeir hafa komið fram í málinu og hvernig sagan skráir frammistöðu þeirra, að sýna þjóðinni þá virðingu að láta hana fjalla um málið að nýju. Það er full ástæða til þess, virðulegi forseti, og það er í raun ömurlegt að hlusta á málflutning hv. fylgismanna ríkisstjórnarinnar hvernig þeir reyna að réttlæta það að málið fari ekki aftur til umfjöllunar hjá þjóðinni. Ég segi já, virðulegi forseti, vegna þess að ég treysti þjóðinni í málinu.

Virðulegi forseti. Það lítur út fyrir að þjóðin þurfi aftur að treysta á að forseti Íslands sjái að enginn samhugur er í þinginu um að fara þess leið án þess að tala við þjóðina. Það eru tugþúsundir Íslendinga að skrifa undir áskorun þess efnis. Ég mun því að sjálfsögðu samþykkja þessa tillögu sem hv. þm. Pétur H. Blöndal er skrifaður fyrir. En, frú forseti, nú eiga sér stað miklar tölvuárásir á síðuna kjósum.is. Hún liggur stundum niðri vegna þess að einhverjir hakkarar vilja greinilega ekki að þjóðin fái að segja hug sinn.  Nú hlæja þingmenn hér í sal, sérstaklega stjórnarþingmenn, ég veit ekki af hverju þeir hlæja að þessu, en það er nú samt þannig 

Virðulegi forseti. Sú tillaga sem við greiðum atkvæði um núna hefur sama markmið og sú sem var felld áðan, að Icesave-málið gangi til þjóðaratkvæðagreiðslu. Útfærslan er örlítið önnur en í þeirri tillögu en látum það liggja á milli hluta. Ég tek undir það með formanni Sjálfstæðisflokksins, Bjarna Benediktssyni, að umræða um þjóðaratkvæðagreiðslur hefur ratað í töluverðar ógöngur. En í mestu ógöngurnar hefur ratað hæstv. forsætisráðherra því enginn þingmaður hefur talað meira úr þessum ræðustól fyrir mikilvægi þjóðaratkvæðagreiðslna og það sama má segja um fylgismenn ríkisstjórnarflokkanna. Síðan þegar til kastanna kemur er ekkert að marka fyrri yfirlýsingar þessa ágæta fólks þegar það fær loksins tækifæri til að vísa mikilvægum málum til þjóðaratkvæðagreiðslu. Nú hafa þau 

Virðulegi forseti. Flestir sérfræðingar eru sammála um að Íslendingum beri engin lagaskylda til þess að greiða fyrir Icesave-samningana. Að sjálfsögðu var þetta notað í samningaviðræðunum til þess að ná fram betri samningum en áður. En eftir hvílir sú spurning hvort við eigum að greiða þetta yfir höfuð eða ekki. Í þessari tillögu er ekki lagt til að þjóðin eða ríkisstjórnin láti reyna á málið. Hér er eingöngu lagt til að ef þar til bær úrlausnaraðili eða dómstóll kemst að því að ekki sé ríkisábyrgð á bak við samningana eða betri réttur skapast á sviði Evrópulöggjafar, hún skýrist eða lagaleg skylda til að ábyrgjast innstæður minnkar eða á annan hátt liggi fyrir að ríkisábyrgð sé ekki til staðar, þá gildi það fyrir þennan samning. Þetta er fullkomlega eðlilegt. Það er fullkomlega eðlilegt að sjálfstæð þjóð sem vill standa í lappirnar gagnvart órétti hvar sem hann birtist setji svona ákvæði. Ef einhver skyldi komast að því að við ættum ekki að greiða, er þá ekki sanngjarnt og eðlilegt að það væri þannig og þá félli þessi ríkisábyrgð einfaldlega niður? Um það fjallar þessi tillaga og ég skora á 

Virðulegur forseti. Í frumvarpi fjármálaráðherra, 3. gr. um Icesave, er gert ráð fyrir að lög 96/2009, þ.e. Icesave, falli brott. 8. gr. þeirra laga fjallar um endurheimtur á innstæðum vegna Landsbanka Íslands og Icesave-reikninganna og var samþykkt hér haustið 2009 af meiri hluta Alþingis og leggur þá kvöð á hendur ríkisstjórninni að hún beiti sér af fullum krafti til að reyna að endurheimta með öllum tiltækum ráðum það fé sem hvarf út úr Landsbankanum á sínum tíma. Hún leggur þá kvöð á ríkisstjórnina að auk þeirra aðgerða sem sérstakur saksóknari sé að nota verði á háu pólitísku plani haldið áfram, með aðstoð og stuðningi stjórnvalda, Breta, Hollendinga og Evrópusambandsins, að rekja og innheimta og endurheimta allar greiðslur úr Landsbankanum og hugsanlega dularfull viðskipti þar. Þess vegna teljum við mjög mikilvægt að þessi grein verði áfram inni til að tryggt sé að sem mest endurheimtist upp í Icesave-kröfurnar, burt séð frá því hvort við séum 

Forseti vill beina athygli þingmanna að því að klukkan virkar ekki í borðinu en tímatakan fer fram í borði forseta.

Frú forseti. Eins og tillögumaður réttilega gat um hefur Alþingi í raun þegar mótað stefnu efnislega í þeim anda sem hér er lagt til og að uppistöðu til eru þessar aðgerðir komnar til framkvæmda eða eru í fullum gangi. Ég lít því svo á að það þurfi enga sérstaka samþykkt um það á nýjan leik. Það má nefna að sérstakur saksóknari hefur þegar byggt upp samstarf sitt við sambærilegar stofnanir, ekki síst Special Fraud Office í Bretlandi og evrópska samstarfsaðila. Skilanefnd og slitastjórn gamla Landsbankans hafa ráðið í sína þjónustu öfluga erlenda lögfræði- og rannsóknarendurskoðendahópa sem hafa rannsakað þau mál og það er að leiða til aðgerða á vegum skilanefndar nú og slitastjórnar til að reyna að hámarka endurheimtur til búsins. Þá má nefna að á vegum stjórnvalda og undir forustu fjármálaráðuneytisins er að störfum nefnd lögfræðinga sem metur framvindu mála og skoðar þá möguleika að ríkið sjálft höfði skaðabótamál. Ég held því að það megi fullyrða að framkvæmdarvaldið er að reyna að uppfylla að fullu og öllu það sem því var fyrir sett af Alþingi haustið 2009 og svo verður gert áfram. 

Forseti. Það er eiginlega svolítið sorglegt, miðað við allt það sem við höfum farið í gegnum á þessu þingi, síðan ég byrjaði að vinna á þessum stað og hve mikilvægt er að hafa skýrar verklagsreglur, að ríkisstjórnin ákveði að taka burt rammann sem hún þarf að fylgja eftir og ákvað sjálf að fylgja eftir. Hvað ef einhverjir aðrir taka við? Þá ber þeim ekkert að fylgja eftir þeim verklagsreglum sem hæstv. fjármálaráðherra segist fara eftir. Það væri mjög fínt að fá einhverja skýrslu um það hvernig fram vindur aðra en þá sem við fengum hér í skötulíki. Þessi tillaga þýðir á mannamáli að ríkisstjórnin ætlar að gera allt sem hún getur til að endurheimta það sem var mokað innan ú bönkunum yfir til fjárglæframanna og að þeir verði látnir borga brúsann. Ég skil ekki af hverju hæstv. ríkisstjórn vill ekki hafa það skýrum stöfum í þessum hörmungarsamningi 

Virðulegi forseti. Icesave-deilan hefur hvílt eins og mara yfir þjóðinni frá hruni og er ein ömurlegasta birtingarmynd íslenskra fjárglæframanna á erlendri grundu og lélegrar stjórnsýslu og stjórnmálamenningar eins og fram kemur í rannsóknarskýrslunni. Íslensk stjórnvöld fengu það í fangið til úrlausnar ásamt því að endurreisa eitt stykki íslenskt þjóðfélag úr molum. Lögð hefur verið gífurleg vinna í að semja við Breta og Hollendinga í þessu erfiða milliríkjamáli og allar fjörur gengnar aftur og aftur. Hér erum við stödd með þennan samning sem þjóðarbúið ræður við og er ein forsenda þess að við getum aftur orðið þátttakendur í alþjóðasamfélagi og að hagvöxtur og atvinnulíf eflist. Við kjósum vandann ekki frá okkur frekar en aðrar afleiðingar hrunsins heldur leysum við hann að hætti siðaðra þjóða. Því segi ég já enn og aftur.

Virðulegi forseti. Fyrir ári hafnaði ég Icesave 2 í atkvæðagreiðslu hér í þinginu vegna óvissu um skuldaþol þjóðarbúsins og ríkissjóðs. Samkvæmt greiningu ráðgjafarfyrirtækisins GAMMA eru núverandi skuldir ríkissjóðs innan við skuldaþol þó að komið sé að efri mörkum skuldsetningar. Skuldaþolið er hins vegar byggt á áframhaldandi aðhaldssemi í ríkisfjármálum, fjármagnshöftum að einhverju leyti og myndarlegum afgangi á erlendum viðskiptum um ókomna tíð. Samþykkt samningsins leggur þungar byrðar á þjóðina og velferðarkerfið er í hættu. Það er því þjóðarinnar en ekki þingsins að ákveða örlög samningsins. Ég segi nei.

Forseti. Það hefur tekið okkur hálft annað ár að vinna okkur út úr ruglinu í kringum Icesave-samningana. Það rugl hefur bakað okkur mikið tjón og valdið erfiðum og óþörfum innantökum í samfélaginu. Ég vona að þetta tímabil sé á enda og vildi óska þess að Íslendingar hefðu borið gæfu til að ljúka þessu máli í júlí 2009. Ég segi já.

Frú forseti. Ég virði ábyrga afstöðu þeirra hv. þingmanna sem styðja samninginn um Icesave og líta til miklu betri samnings og miklu betri stöðu þrotabús Landsbankans sem mjög líklega er vanmetin. Ég horfi hins vegar meira á áhættu Íslands af þessum samningi sem getur orðið óbærileg, reyndar með litlum líkum. En ég mundi aldrei stíga upp í flugvél með barnabarnið mitt ef 3% líkur væru á að hún hrapaði. En sérstaklega horfi ég til afleiðinga þess ef samningnum yrði hafnað sem lítið hefur verið rætt. Ég tel miklar líkur á að við vinnum málaferli sem kunna að fylgja í kjölfarið enda hef ég engin rök séð um að við eigum að greiða þessa kröfu Breta og Hollendinga. Ég segi nei.

Frú forseti. Í þessu máli sannast hversu skelfilega illa gengur fyrir menn að læra af reynslunni í stjórnmálum. Í tvö ár höfum við fengið að sjá að allur málflutningur ríkisstjórnarinnar í þessu máli hefur reynst rangur. Þess vegna ætla ég að beina orðum mínum sérstaklega til virðulegs forseta og skora á hana að velta því fyrir sér hvort hún ætlar að taka mark á þeim sem hafa haft rangt fyrir sér um öll atriði þessa máls eða líta til þeirra sem hafa ekki haft rangt fyrir sér. Þegar öllu er á botninn hvolft snýst þetta um einfaldar staðreyndir. Þetta snýst um lagalegu hliðina jú, en líka hagkvæmnishliðina. Á hagkvæmnishliðinni er óhagkvæmt að hlaða á ríkið meiri skuldum, ríki sem þegar er orðið allt of skuldsett. Það er þess vegna ekki um annað að ræða en að segja nei við þessu nýja tilboði Breta og Hollendinga. Mér þykir í raun óskiljanlegt hvernig stjórnarliðar leyfa sér 

Virðulegur forseti. Ég kem hingað upp til að þakka samninganefndinni, sem skilaði núverandi samningi í höfn, kærlega fyrir hennar störf. Þar voru menn þvert á alla flokka sammála um að ekki væri hægt að ná lengra í samningaviðræðum við þær þjóðir sem um er að ræða, betri samningi væri ekki hægt að ná. Það voru gild rök sem þessir menn lögðu á borðið, þvert á alla flokka. Það var afskaplega mikilvægt fyrir umræðuna. Hér er fjallað um já eða nei. Ég tel að minni áhætta sé af því að segja já en nei, ekki síst fyrir atvinnulaust fólk í þessu landi.

Virðulegi forseti. Þeir sem segja já segja m.a. já við langvarandi gengishöftum, þeir segja líka já við áframhaldandi niðurskurði velferðarkerfisins. Vonandi hafa þeir sem eru hvað bjartsýnastir á að þetta gangi vel rétt fyrir sér. En hin efnahagslega áhætta er öll okkar megin. Hver skrifar upp á óútfylltan víxil? Enginn skynsamur maður. Hver heldur því fram með trúverðugum hætti að lengra komist menn ekki? Eru það þeir sem hafa sagt okkur að segja já við Icesave 1, Icesave 2 og nú Icesave 3? Er það trúverðugt? Tíminn hefur unnið með okkur, hann mun vinna með okkur ef við höfum kjark í okkur til að standa í fæturna, standa frammi fyrir verkefninu og þora að leysa það en ekki lyppast niður. Ég segi nei.

Virðulegur forseti. Icesave er í eðli sínu vont mál en það þarf að leysa. Málið hefur lagast mjög, m.a. vegna mikillar baráttu stjórnarandstöðunnar, Indefence, aðkomu forseta Íslands og stórs hluta þjóðarinnar. Eftir þjóðaratkvæðagreiðsluna í fyrra stóðum við frammi fyrir tveimur kostum, þ.e. að reyna að ná betri samningum eða að neita að borga og fara fyrir dómstóla. Við völdum samningaleiðina. Ég tel að það hafi verið mjög farsælt að stjórn og stjórnarandstaða sameinuðust um nýjar samningaviðræður. Niðurstaðan varð líka tíu sinnum betri samningur. Það er mitt mat að við náum ekki betri samningum ef farið væri af stað enn á ný í nýjar samningaviðræður. Ég tel líka ólíklegt að við mundum vinna dómsmál vegna Icesave. Ég tel að allt bankakerfið í Evrópu sé undir þannig að litlar líkur séu á því að við mundum vinna slíkt mál. Það er því heildarmat mitt að ekki sé rétt að hafna og segja nei við þessum samningi. Ég sit því hjá í þessari atkvæðagreiðslu.

Virðulegi forseti. Icesave-málið er ein af mörgum sárgrætilegum birtingarmyndum fjármálahrunsins. Það er sárgrætilegt að almenningur þurfi að gjalda fyrir svikamyllur fjárglæframanna sem léku rússneska rúllettu með hagkerfi okkar. En þetta er ekki eina birtingarmyndin og reyndar ekki sú sem kostar hæstu fjárhæðirnar fyrir íslenskt samfélag; 47 milljarðar samkvæmt meðalspá í dag um heimtur úr þrotabúi Landsbankans er verðmiðinn fyrir ríkissjóð. Það eru sannarlega miklir peningar en þó ekki fordæmalausar drápsklyfjar fyrir íslenskt þjóðarbú í náinni framtíð. Við höfum meira að segja á borðinu dæmi um vandamál sem hafa kostað þetta þjóðarbú enn meira, 72 milljarðar er verðmiðinn sem við höfum þurft að greiða í bætur til atvinnulausra á Íslandi á undanförnum þremur árum. Það að ljúka Icesave er hins vegar mikilvæg lausn fyrir íslenskt efnahags- og atvinnulíf. Með því að ljúka því máli byrjum við að afþíða íslenskt hagkerfi. 

Frú forseti. Það liggur fyrir að samningaleiðin er reynd til þrautar í þessu máli, þetta er lokatilraun til að útkljá þessa deilu með samkomulagi þeirra þriggja þjóða sem hlut eiga að máli. Það eru góðar horfur á því að þær fjárhæðir sem á endanum gætu lent á íslenska ríkinu verði óverulegar og mjög vel viðráðanlegar, vonandi í mesta lagi fáeinir tugir milljarða kr. og þar með langt frá því og mjög langt frá því að verða stærsti reikningurinn sem við berum vegna hrunsins. Það væri fólgin í því mikil áhætta fyrir okkur að ganga ekki að þessu samkomulagstilboði og gæti orðið landinu dýrt í töpuðum tíma við endurreisnina, glötuðum hagvexti, áframhaldandi óvissu og loks gæti sjálf niðurstaðan að endingu orðið okkur mjög dýrkeypt. Það er siðaðra manna háttur að leysa deilumál, ef hægt er, með samkomulagi. Menn verða stórir af því að ljúka málum með samkomulagi 

Forseti hvetur þingmenn til að gefa ræðumönnum hljóð. Þingmaðurinn segir já?

Ég segi já.

Hæstv. forseti. Við getum öll verið sammála um það hér inni, sem og þjóðin öll, að þetta mál er ömurlegt. Allt frá því að málið kom fyrst hér inn í þingið og hinir svokölluðu Svavarssamningar lágu fyrir og reynt var að fá þá samþykkta hefur verið reynt að halda til baka upplýsingum og reynt að þvæla umræðuna. Ég er mjög undrandi á því að sumir stjórnarliðar séu svo forhertir að þeir lýsi því yfir að þeir hefðu helst viljað klára málið á sínum tíma með Svavarssamningunum.  Þetta er ekki glæsileg niðurstaða, hefur aldrei verið það og er ömurlegt mál. Óvissan er mikil. Ég vil frekar taka sénsinn á því að Bretar og Hollendingar fari í dómsmál við okkur vegna þess að okkur ber ekki lagaleg skylda til að greiða þetta og ég hef ekki sannfæringu fyrir því að sá samningur sem fyrir liggur sé nógu góður. 

Virðulegi forseti. Þá höfum við það frá hæstv. fjármálaráðherra að Icesave-málið snýst um að vera stór, líklega stór á meðal okkar svokölluðu vinaþjóða. Í þriðja sinn leggur þessi verklausa ríkisstjórn það til að þvinga Icesave upp á okkar litlu þjóð án dóms og laga. Atvinnuástandið á Íslandi væri öðruvísi ef ríkisstjórnin hefði hamast við að koma atvinnulífinu af stað á sama hátt og hún hefur komist áfram með það að reyna að koma þessum skuldum yfir á íslenska þjóð. 
             Þetta mál er ríkisstjórninni til skammar. 

Þingmaðurinn segir?

Ég segi nei.

Frú forseti. Ég er trúr þeirri stefnuskrá sem ég var kosinn út á. Þar stendur skýrum stöfum að ekki eigi að greiða Icesave, Ísland eigi ekki að greiða Icesave. Ég segi því nei við þessu. Ég hef unnið mjög þétt með fjárlaganefndarmönnum í þessu máli frá því sumarið 2009, þar á meðal með þingmönnum Sjálfstæðisflokksins. Viðsnúningur þeirra veldur mér miklum vonbrigðum. Ég þekki vel til vinnubragða þeirra og ég hef kynnt mér vel afstöðu þeirra og ég veit að ekki eru efnisleg rök fyrir viðsnúningi þeirra. Niðurstaða mín í þessu máli er því sú að þessa löggjöf, eins og svo marga aðra löggjöf á Alþingi Íslendinga, sé búið að gera að verslunarvöru fyrir sérhagsmuni. Það verður gaman að sjá í framhaldinu hver kostnaðurinn verður og hver kemur til með að greiða hann og bera afleiðingarnar af þessari verslun. Ég segi nei.

Þér til skammar eins og ávallt.

Virðulegi forseti. Stærsti reikningurinn sem við stöndum frami fyrir er hæstv. núverandi ríkisstjórn. Við stöndum frammi fyrir tveimur afarkostum þrátt fyrir Icesave-samning sem er aðeins 1/11 af þeirri 500 milljarða upphæð sem núverandi ríkisstjórn hafði samþykkt án þess að depla auga. Ég tala um afarkosti af því að ljóst er að við höfum enga lagalega skuldbindingu í Icesave-málinu. En ef við tökum áhættu af því að vísa málinu í dóm EFTA hleypum við öllu í uppnám í Evrópu. Ef lögin stæðu með okkur og við sigruðum yrði allt bankakerfið í Evrópu í uppnámi. Auðvitað mun Evrópubandalagið ekki leyfa það. Í öðru lagi eru okkur settir þeir afarkostir að kyngja valdbeitingu þjóða sem hafa komið fram við Íslendinga eins og hryðjuverkamenn; Bretar, Hollendingar og Evrópubandalagið í einum pakka. Þeir láta ella halda okkur í gíslingu á alþjóðavettvangi. 

Hæstv. forseti. Það er rétt sem hefur komið fram í þessari umræðu að sú krafa sem nú er höfð uppi á hendur okkur Íslendingum byggir ekki á lagalegum grunni. Miklu frekar er um það að ræða að reynt sé að þvinga okkur til greiðslu á grundvelli þess að hagsmunum okkar sé betur borgið með því að samþykkja samkomulagið og taka á okkur þessa greiðslur en ekki. Þarna er um að ræða mat á mismunandi stöðu, mat á áhættuþáttum sem fylgja samningi og mat á áhættu af því að gera ekki samning. Niðurstaða mín er sú að ekki sé forsvaranlegt að samþykkja samninginn. Mat mitt byggist á því að betra sé fyrir okkur að segja nei og það 

Forseti. Þeir sem segja já í dag segja já við því að almenningur sé látinn bera klyfjar einkaskulda. Er það séríslensk félagshyggja? Einkaskuldir fólks sem enn fær að fjárfesta og fær meira að segja, í boði þessarar ágætu norrænu velferðarstjórnar, skattaívilnanir. Það er ekkert réttlæti í því fólgið og ég get ekki stutt þessa leið. Ég get aldrei samþykkt að einkaskuldum verði velt yfir á axlir almennings. Ég segi nei.

Frú forseti. Í hreinskilni sagt er þetta dagur mikilla vonbrigða. Það er mikill ósigur í þessu máli fyrir þau sjónarmið sem við mörg höfum haldið uppi. Alþingi Íslendinga hefur hafnað því að þjóðin fái að eiga síðasta orðið í þjóðaratkvæðagreiðslu um þetta mikilvæga mál. Og nú horfum við upp á það að yfirgnæfandi meiri hluti þingmanna á Alþingi Íslendinga styður þessa samninga. Það hefur sjaldan opinberast eins hversu mikil gjá er á milli þings og þjóðar í þessu máli. Hér er verið að samþykkja samninga þar sem Íslendingar munu bera alla efnahagslega áhættu. Ég get ekki fellt mig við það. Ég vonast til þess að þjóðin taki höndum saman og ég skora á forseta lýðveldisins að fá henni málið aftur í hendur. 

Frú forseti. Sú ákvörðun sem við stöndum nú frammi fyrir er í aðra röndina ákvörðun sem lýtur að því hvort við yfir höfuð höfum áhuga á að leysa deilumál við nágrannaþjóðir okkar með samningum eða ekki. Ég tel að hér sé kominn fram ásættanlegur samningur. Saga þingsins geymir fjölmörg dæmi um það að þegar til slíkra samninga hefur verið gengið áður hafa þeir sem hafa verið andsnúnir þeim stigið upp og sagt: Landráð! Svik við íslensku þjóðina! Og sú saga er að endurtaka sig hér. Ég tel langskynsamlegast fyrir okkur að leggja mat á það hvort hinn valkosturinn, að láta reyna á réttarstöðu sína, sé betri fyrir íslensku þjóðina en sá að ganga að þeirri niðurstöðu sem fengist hefur eftir tveggja og hálfs árs samningaviðræður við viðsemjendur okkar. Ég hef komist að skýrri niðurstöðu. En þeir sem eru annarrar skoðunar hafa ekkert leyfi til að stíga fram og fullyrða við íslensku þjóðina að við sleppum undan öllum skuldbindingum með því að láta reyna á réttarstöðu okkar. Það er rangt, það falsmálflutningur og þingið á að hefja sig upp yfir slíka hluti í jafnalvarlegu máli og við ræðum hér. Það er ekki þannig að við stöndum frammi fyrir þeim valkosti annars vegar 

Forseti. Allt frá því að hættan var ljós af því að skuldbindingar Landsbankans vegna Icesave-reikninganna í Bretlandi og Hollandi féllu að einhverjum hluta á Ísland hefur það verið vilji íslenskra stjórnvalda að semja um lausn þessa máls. Um það vitna viðbrögð stjórnvalda allt frá árinu 2008, samningsdrög frá því sama hausti, ályktun Alþingis þess efnis að ganga til samninga og lög sem hafa verið samþykkt hér á Alþingi í tvígang með sama markmið í huga. Viðbrögð stjórnvalda við stöðu þessa máls hverju sinni hafa verið að ítreka og undirstrika samningsvilja sinn í málinu. Þannig hefur verið reynt að halda landinu í eins miklu skjóli gagnvart afleiðingum þessa ömurlega máls og mögulegt er. Fjárlaganefnd hefur fjallað ítarlega um það mál sem við greiðum hér atkvæði um. Er það mat níu nefndarmanna af ellefu að rétt sé að samþykkja það eins og það liggur fyrir. Það er mín von að með afgreiðslu Alþingis hér í dag verði bundinn endir á þetta ömurlega mál sem hefur skaðað íslenskt samfélag meira en flest önnur mál 

Virðulegi forseti. Icesave-samningurinn felur, að mínu mati, í sér óásættanlega fjárhagslega og efnahagslega áhættu fyrir Ísland og fyrir íslensku þjóðina. Það er einkennilegur veruleiki sem blasir við íslensku þjóðinni í dag þegar forusta Vinstri grænna og Sjálfstæðisflokksins hafa tekið höndum saman með Samfylkingunni um að ná sáttum við Evrópusambandið, allt til að tryggja að útlendingar geti komið til Íslands og fjárfest og þá væntanlega einna helst í orkufrekum iðnaði og sjávarútvegi. Það hefði verið nauðsynlegt og sanngjarnt að takmarka þá áhættu sem felst í samningnum sem þessir þrír flokkar hafa í hyggju að samþykkja hér, að setja þak á hana og deila henni með hinum svokölluðu viðsemjendum okkar. Það var ekki gert og því get ég alls ekki samþykkt ríkisábyrgðina. Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Ekki þarf að fara mörgum orðum um það hversu erfitt þetta mál er en það hefur kannski gleymst að fara yfir það að rótin að því að við höfum verið að glíma við þetta mál er gölluð tilskipun ESB. Því miður hefur nær engin umræða orðið um það að hæstv. ríkisstjórn ætlar möglunarlaust að innleiða aðra tilhögun fyrir Íslendinga sem er hálfu verri en sú sem við glímum við núna. Það eru engir kostir góðir í stöðunni eins og hér hefur komið fram. En stærsta einstaka áhættan er ríkisstjórn Íslands. Þrátt fyrir að ég sé fullkomlega sammála því sem hér hefur komið fram að enginn kostur sé góður, þeir séu allir erfiðir, treysti ég mér ekki til að styðja frumvarpið. Ég sit hjá.

Frú forseti. Ég hef ekki og vil ekki fara fyrir dómstóla með þetta mál, ég tel að það feli í sér of mikla áhættu fyrir íslenskt þjóðfélag. Ég tel að samningurinn sem við greiðum hér atkvæði um sé margfalt betri en aðrir Icesave-samningar sem við höfum greitt atkvæði um í þessum þingsal. Af þeim tveimur ástæðum hef ég ákveðið að leggja ekki stein í götu þessa samkomulags og birti þá afstöðu mína með því að greiða ekki atkvæði, ég er sem sagt ekki á móti þessari niðurstöðu. Að því sögðu vil ég líka segja eitt: Icesave-málið birtist þjóðinni sem mikið deilumál. En ég held að við megum ekki missa sjónar á því að það er þó eitt sem sameinar okkur í því. Það er enginn hér inni sem hefur sérstaklega gaman af þessu máli. Það líta allir á það sem skítamál, sem leiðindamál. Enginn vill að þessar byrðar lendi á þjóðinni. Það sameiginlega viðhorf til málsins eigum við að nýta okkur sem kraft í framhaldinu og leggjast öll á eitt við að nýta öll þau efnahagslegu tól sem við höfum, og öll þau tækifæri sem þó felast í þessum samningi, 

Virðulegi forseti. Þetta er margslungið mál. Það er alveg ljóst að áhættan er mikil og hún er öll hjá Íslendingum eins og hér hefur verið bent á. Hún er öll hjá Íslendingum, hvort sem um er að ræða samning eða dómsmál, það er einfaldlega þannig og við hljótum að horfa á það þeim augum. Það er annað sem spilar inn í þetta sem við getum ekki horft fram hjá heldur. Ég opnaði dagblað í morgun og þar stóð: Gjör rétt, þol ei órétt. Að sjálfsögðu snýst þetta líka um það að verið er að kúga Íslendinga til að taka á sig ólöglegar byrðar. Hverjir gera það? Jú, meintar vinaþjóðir sem búa hér í nágrenni við okkur, Evrópusambandsþjóðirnar. Evrópusambandið kúgar Íslendinga til að taka á sig byrðar sem þeim ber ekki að axla. Ætla menn virkilega að sitja undir því þegjandi og hljóðalaust? Ég segi nei. Enn standa yfir árásir á vefsíðuna kjósum.is.  
             Ég vil segja við þingmenn og þingheim allan: 

Virðulegi forseti. Ég er stoltur af því að barátta okkar og margra aðila í samfélaginu varð til þess að út fór hæf samninganefnd sem náði ágætissamningum. Það ber að hafa í huga. Við verðum samt að átta okkur á því að öll skref ríkisstjórnarinnar fram að því höfðu eyðilagt samningsgrundvöll þjóðarinnar. Þess vegna eru þessir samningar ekki betri en raun ber vitni og öll áhættan hvílir enn á Íslendingum, sem er í sjálfu sér eitthvað sem við ættum ekki að sætta okkur við. Ef við hefðum byrjað á réttum enda í þessu máli hefðum við að sjálfsögðu athugað fyrst hvort okkur bæri lagaskylda til að greiða yfir höfuð. Það gera allir aðilar, hvort sem um er að ræða þjóðir eða fyrirtæki eða einstaklinga. Lagaskyldan liggur ekki fyrir og ríkisstjórnin, með aðstoð Sjálfstæðisflokksins, 

Virðulegi forseti. Ég get tekið undir allt það sem sagt hefur verið um það hversu skelfilegt Icesave-málið hefur verið frá upphafi til enda. Það er eðlilegt að í því séu skiptar skoðanir, m.a. hjá okkur sjálfstæðismönnum. Félagar mínir hafa lýst því yfir að þeir styðji málið í þessari atkvæðagreiðslu og gert þá grein fyrir afstöðu sinni að þeir telji að sá samningur sem nú liggur fyrir sé sá hagstæðasti sem í boði er. Ég tel að sú afstaða byggist á heiðarlegu mati þeirra á því hvað er hagsmunum þjóðarinnar fyrir bestu og ég virði þá niðurstöðu. Í mínum huga er hins vegar ljóst að hvorki íslensk lög né evrópsk mæla fyrir um skyldur íslenska ríkisins og íslensku þjóðarinnar til að taka á herðar sínar skuldbindingar sem Landsbanki Íslands stofnaði til í Hollandi og Bretlandi. Þar sem slíka lagaskyldu skortir mun ég ekki styðja frumvarpið. Ég segi nei.