Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Hæstv. forseti. Þegar mál þetta kom frá Nd. hafði verið gerð á því ein breyting. Það var rætt um eðli þessa félagsskapar í hv. nefnd hér í Ed., Útflutningslánasjóðsins. Hann er að sumu leyti kannske dálitið sérstæður, ekki hlutafélag vildu menn meina og kannske varla venjulegt sameignarfélag. Það voru orðaleikir um það hvað ætti að kalla þennan félagsskap og við í Ed. breyttum nú upphaflega forminu í samráði við ýmsa góða menn, en því var breytt aftur í Nd. Ég held að það sé ástæðulaust að vera að þvæla málinu fram og til baka. Meiri hl. leggur til að frv. verði samþykkt eins og það kom frá hv. Nd.



Virðulegi forseti. Frsm. samgn. hefur fjarvist og þar af leiðandi tók ég það að mér að mæla hér fyrir þessari till. samgn., sem er brtt. við frv. til laga um skipulag fólksflutninga með langferðabifreiðum. Eins og nál. og brtt. bera með sér er lagt til að á frv. verði gerðar breytingar frá því sem afgreiðslan var í Nd. Alþingis, en þar skipta tvær breytinganna helst nokkru máli. Í fyrsta lagi er lagt til að skipan skipulagsnefndar fólksflutninga verði færð til þess horfs sem nú er, þ.e. að Félag sérleyfishafa tilnefni tvo menn eins og er núna að óbreyttum þeim lögum, en í Nd. var lagt til að Ferðamálaráð skipaði annan þessara manna. Það kom fram við umfjöllun í nefndinni að ekki hafði verið leitað umsagnar eða samráðs við sérleyfishafa og það varð að samkomulagi að gera þessa breytingu á. Hin breytingin er við 5. mgr. og er þess efnis að samgrh. geti sagt upp sérleyfi vegna sérstakra skipulagsbreytinga sveitarfélaga þannig að fimm ára veiting gildi þar ekki skilyrðislaust um, en þó verður jafnan að gilda sú regla að aðlögunartími verði minnst tvö ár, þannig að frá uppsögninni þar til sérleyfishafi skilar af sér til annars aðila verði minnst að líða tvö ár. Með tilvísan til þessara brtt. og svo tveggja annarra, sem skýra sig sjálfar, legg ég til að frv. verði samþykkt.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Eyjólfur Konráð Jónsson): Hæstv. forseti. Hv. fjh.- og viðskn. hefur rætt þetta mál og eru nefndarmenn sammála um að mæla með samþykkt frv. eins og það kom frá hv. Nd.



Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nál. meiri hl. landbn. en auk mín undirrita nál. Eyjólfur Konráð Jónsson, Davíð Aðalsteinsson og Þorv. Garðar Kristjánsson. Eins og fram kemur í nál. hefur meiri hl. ekki lagt fram neinar tillögur til breytinga á frv. og með því að ég skýrði afstöðu flm. í umræðum hér í gær, en það eru sömu mennirnir og undirrita nál., þá sé ég ekki ástæðu til þess að fara nánar yfir efni og tilgang frv. en vísa til þess sem ég sagði þá.



Virðulegi forseti. Eins og fram kom við 1. umr. þessa máls hér í gærkvöldi er ég hlynntur þeim breytingum á búvörulögum eða þeirri leið til þeirrar áttar sem lagt er til í frv. og í nál. meiri hl. nefndarinnar, en ég tel þær ganga of skammt. Sex þm. Alþb. hafa flutt till. til þál. þar sem lagðar eru til ýmsar aðgerðir í landbúnaðarmálum, þar með talið að lengja aðlögunartímann, þ.e. gildistíma ákvæða VIIl. kafla um aðlögun búvöruframleiðslunnar um fimm ár. Í samræmi við þetta hafa þm. flokksins hér í Ed. flutt brtt. á sérstöku þskj. þar sem lagt er til að ákvæði 36. og 37. gr. um greiðslur útflutningsbóta og framlög til Framleiðnisjóðs gildi til ársins 1995. Það er auk þess stefna Alþb. að því fé, sem skv. 37. gr. laganna á að renna til Framleiðnisjóðs, eigi eingöngu að verja til hvetjandi aðgerða og til eflingar byggðar í sveitum. Fjárskuldbindingar af því tagi sem lagðar voru á sjóðinn s.l. ár ganga þvert gegn því að fé Framleiðnisjóðs eigi á aðlögunartímanum að renna til uppbyggingar. Þar var Framleiðnisjóður notaður handahófskennt til að kaupa upp framleiðslurétt jarða og auk þess að taka að hluta til verðábyrgð á samningum ríkisvaldsins við bændur. Til að fyrirbyggja að slíkt gerist áfram flytjum við þm. Alþb. brtt. við ákvæði 37. gr. sem kveða skýrar á en áður var um það hvernig fara skuli með fé Framleiðnisjóðs. Alþb. mótmælti á sínum tíma þeim vinnubrögðum sem voru viðhöfð þegar búvörulögin voru sett sumarið 1985. Það hefur síðan margoft komið í ljós og sérstaklega viðurkennt með þeim breytingum sem nú á að gera að æskilegt hefði verið að vanda betur til þeirrar lagasetningar og stefnumörkunar í landbúnaðarmálum. Tillaga Alþb, er sú að komið verði á fót starfsnefnd til að endurskoða lögin um framleiðslu, verðlagningu og sölu á búvörum og leggja tillögur um nýja og heilsteypta stefnumörkun um skipan landbúnaðarmála til langs tíma fyrir næsta Alþingi. Því flytjum við þm. Alþb. tillögu um ákvæði til bráðabirgða um endurskoðun laganna. Nefndarálit 1. minni hl. landbn. Nd. frá því við afgreiðslu laganna vorið 1985 og 1. minni hl. landbn. Ed. eru birt hér með þessu nál. mínu sem fskj., svo og tillögur okkar Alþýðubandalagsmanna um stefnumörkun í landbúnaðarmálum. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara frekar yfir brtt. Þær eru á þskj. 991 og vil ég ekki lengja þessa umræðu, en samkomulag hefur verið um það að hafa hana sem stysta.



Virðulegi forseti. Þau vandamál sem við er að glíma um þessar mundir í íslenskum landbúnaði eru djúpstæðari og meiri en svo að þau verði leyst með þeim einföldu prósentubreytingum sem gert er ráð fyrir í því frv. sem við erum hér að ræða. Þær breytingar sem þetta frv. gerir ráð fyrir eiga fyrst að koma til framkvæmda árið 1990. Enda þótt vissulega sé nauðsyn að gera ráðstafanir með góðum fyrirvara í þessum efnum, þá er það skoðun okkar, sem skipum 2. minni hl. landbn., að það sé ekki rétt og ekki eðlilegt að ríkisstjórn sem á tæpar sex vikur eftir af valdatíma sínum taki ákvarðanir á borð við þessa. Það hlýtur að vera bæði rökrétt og eðlilegt að nýtt þing, ný ríkisstjórn móti langtímastefnu í framleiðslumálum landbúnaðarins. Við sem skipum 2. minni hl. landbn. munum því sitja hjá við afgreiðslu þessa máls, en hins vegar ekki tefja fyrir því með einum eða neinum hætti að það nái fram að ganga.



Hæstv. forseti. Nefndin hefur fjallað um þetta mál og orðið sammála um það að leggja til að það verði samþykkt eins og það var afgreitt úr Nd. Eins og fram kemur á nál. rita nokkrir nefndarmanna undir með fyrirvara og einstakir nefndarmenn áskilja sér rétt til að flytja eða fylgja brtt.



Frú forseti. Ég ætla aðeins að reifa þær brtt. sem ég flyt við það frv. sem hér um ræðir, 318. mál Ed. Hér er annars vegar um að ræða brtt. er lúta að breytingu á lögum um Húsnæðisstofnun ríkisins, sem mundu skoðast sem viðhengi við það frv. sem hér er verið að flytja ef þessar brtt. hlytu samþykki, en snerta að öðru leyti ekki efni þess frv. sem hér er um fjallað. Þetta eru brtt. sem lúta að því að koma á ef verða mætti því mikla nauðsynjamáli sem Alþfl. hefur verið að berjast fyrir og kallast einu nafni kaupleiguíbúðir, og allir vita þá við hvað er átt. Þar sem menn vænta þess nú ekki að þessar brtt. verði samþykktar vegna þess hve andstaðan hefur verið mikil við þær hjá stjórnarflokkunum, þá eru þessar brtt. þó fluttar hér til þess að minna á hve mikið vantar á í hinum félagslega þætti þeirra laga sem hér er verið að fjalla um. Þessar brtt. eru fluttar á þskj. 1011. Á þskj. 1010 hef ég leyft mér að flytja brtt. við 318. mál Ed. ásamt með hv. þm. Helga Seljan um það að við 1. mgr. bætist ný mgr. er orðist svo: "Heimilt er húsnæðismálastjórn að hafna eða skerða lánveitingu úr Byggingarsjóði ríkisins ef umsækjandi á íbúð sem talist getur fullnægjandi að dómi húsnæðismálastjórnar." Þetta er brtt. sem lýtur að því að reyna að lagfæra þann alvarlega ágalla sem er á frv. hvað réttindi fólks snertir, að nokkuð stórum hópi fólks er með þessum lögum, sem samþykkt voru í fyrra, veittur aðgangur að niðurgreiddu lánsfé, fólki sem ekki er hægt með nokkru móti að réttlæta að eigi jafngreiðan aðgang og þeir sem miklu meiri þörf hafa fyrir þetta fé en það fólk sem hér um ræðir. Ef svo fer sem mann grunar, að þessi brtt. verði ekki samþykkt, þá ætla ég mér að reyna að flytja brtt. við 3. umr. málsins sem gengur til þessarar áttar, en ekki alveg eins langt og hér er farið fram á, í þeirri veiku von að menn a.m.k. heimili hæstv. ráðh. að leitast við að draga úr þessum stóra ágalla. Annar liður þessarar brtt. er um það að við frv. bætist nýtt ákvæði til bráðabirgða svohljóðandi: "Húsnæðismálastjórn er heimilt að verja allt að 300 millj. kr. á árinu 1987, eftir reglum sem félmrh. setur, til þess að létta skuldabyrði þeirra sem keyptu eða byggðu íbúð á árunum 1980-1985. Reglurnar skulu miðast við að tiltekinn hluti skuldaaukningar umfram hækkun almenns kaupgjalds fram til 31. des. 1985, sem beint má rekja til íbúðaröflunar, myndi endurgreiðsluhluta sem gangi sem óafturkræft framlag til þess að greiða vanskilaskuldir, lækka skammtímaskuldir eða skuldir til langs tíma hjá viðkomandi og þá í fyrrgreindri forgangsröð." Ég spái því að þetta verði í og með einhverjar af seinustu tillögum sem lagðar verða fram, ekki bara á þessu þingi heldur í þessu máli, þ.e. að reyna að gera úrslitatilraun til þess að bjarga málefnum þess fólks sem óumdeilanlega varð mjög illa úti á árunum 1983 og 1984 þegar launastoppið varð og verðtryggingar samkvæmt lánskjaravísitölu æddu fram án þess að launin breyttust. Þó að launin hafi batnað frá þeim tíma þá varð til það mikill uppsafnaður vandi hjá þessu fólki að það fær enn þá ekki við neitt ráðið. Og það hlýtur að vera almenn skylda okkar, ekki hvað síst með tilliti til þess góðæris sem allir básúna nú og blessa, að hlaupa undir bagga með þessu fólki og reyna að bjarga því sem bjargað verður því að óneitanlega hefur sú langa töf, sem orðin er á því að þessu fólki sé komið til hjálpar, orðið til þess að mjög margir af þessum aðilum, sem hér um ræddi í upphafi, hafa fyrir löngu misst eignir sínar.



Virðulegi forseti. Ég er að sjálfsögðu sammála þeim leiðréttingum sem hér er verið að gera á heildarlöggjöfinni um Húsnæðisstofnun og er nauðsynleg fyrir margra hluta sakir. Við fengum á okkar fund, eins og frá hefur verið greint, ágæta fulltrúa frá Húsnæðisstofnun, sem upplýstu okkur um margt, reyndar ekki kannske nógu margt en ýmislegt af því sem við vildum vita um þessi mál. Óneitanlega eru sumir hlutir þar í nokkurri óvissu og óvíst um framgang þeirra þó við verðum að vona hið besta við þessar kringumstæður. Ég hef gerst meðflm. að brtt., sem hv. þm. Stefán Benediktsson er 1. flm. að og hefur þegar gert grein fyrir, tveimur réttlætismálum. Ég vil aðeins geta þess til viðbótar við það sem hann sagði varðandi síðari liðinn að á fundi nefndarinnar í morgun kom það í ljós að ákveðið hafði verið að veita 100 millj. kr. á þessu ári til þess verkefnis sem hér er verið að fara fram á til þessa misgengishóps eða þess hóps sem illa hefur orðið úti varðandi sínar húsbyggingar eða húsakaup. Það var einnig upplýst af hálfu fulltrúa húsnæðismálastjórnar að þar væri um algert lágmark að ræða, þessar 100 millj. Og ekki var nú vandi að lesa í það mál þeirra að ekki mundi af veita að þar yrði myndarlega við bætt, sérstaklega vegna þess að þessum fjármunum, þessum 100 millj. á að ráðstafa núna til þeirra sem þegar hafa sótt um til stofnunarinnar í trausti þess að hún veiti þeim úrlausn, þrátt fyrir að tilkynning hafi komið frá henni um það áður að lokað væri á það að slík lán yrðu afgreidd. Og engin ný auglýsing hefur komið og stendur ekki til að komi frá stofnuninni til fólks um að það geti sótt um þessi lán. Þar af leiðir auðvitað að ef það yrði gert, sem er það eðlilega í þessu máli, þá mundi örugglega ekki veita af þeirri upphæð sem hér er verið að leggja til. Að öðru leyti vísa ég til þess að að sjálfsögðu hefðum við viljað sjá hér meiri breytingar á þessum lögum, sérstaklega að við það yrði staðið að breyta og bæta hið félagslega kerfi. Í því tilefni vísa ég til frv. sem hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon hefur flutt varðandi búseturéttarmálið og þær úrbætur sem þar eru fyrirhugaðar, en tef ekki umræðuna að öðru leyti um það mál, svo mikil ástæða sem þó væri til þess að taka það til ítarlegrar umfjöllunar hér.