arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Frsm. (Sigurjón Á. Ólafsson): Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er flutt af hv. sjútvn. Nd. eftir tilmælum hæstv. atvmrh. Við meðferð málsins í Nd. tók það örlitlum breyt., sem er í síðari málsgr. 1. gr. Í sjútvn. þessarar d. hefir málið verið athugað, og eins og nál. hermir, fellst n. á að mæla með frv. óbreyttu. Við athugun komst n. að þeirri niðurstöðu, að hér sé um nýmæli að ræða, sem rétt sé að gera tilraun með. Samkv. frv. er svo til ætlazt, að það verði heimilað að gera tilraun til ostruræktar, sem er skeldýr og mjög verðmæt og þarf sérstök skilyrði til þess að geta lifað. Nú er það álit manna, sem kynnt hafa sér þetta mál, að einn staður hér við land muni sérstaklega heppilegur til þess að ostrur geti þrifizt þar. Það er sérstaklega Hvalfjörður. Það má vel vera, að rannsókn leiði í ljós, að fleiri staðir séu heppilegir til þess að ala upp þennan nytjafisk, en um það liggur að sjálfsögðu ekkert fyrir á þessu stigi málsins. En sú breyting, sem frv. tók í Nd., var þess eðlis, að n. telur hana alveg réttmæta eins og 2. málsgr. 1. gr. er, að slíkar tilraunir komi ekki í bága við veiðiskap, sem fyrir er á svæðinu, hvort heldur er um veiði nytjafiska eða skelfiskatekju að ræða, nema samkomulag náist við þá, sem þar eiga hagsmuna að gæta. Og svo gerir frv. ráð fyrir því samkv. 3. gr., hvernig fara skuli að til þess að ná þessu samkomulagi, að bætur skuli ákveðnar með mati, og yfirmati, ef þess gerist þörf. Því þá má gera ráð fyrir, að hér geti orðið nokkur ágreiningur á milli þeirra, sem vilja fá leyfi til þess að stunda þessar ostruveiðar, og þeirra, sem eiga hluta lands, sem liggur að sjó, þar sem ostruræktin fer fram. Það er gefið, að þetta getur orðið hagsmunaárekstur þeirra á milli. Fyrir þessu er séð í frv., og hefir n. engu við það að bæta, og telur því rétt að mæla með þessu, ef það gæti orðið okkur að liði í framtíðinni, ef tilraunir sem þessar heppnuðust.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Frsm. (Ingvar Pálmason) : Þetta frv. er borið fram á Alþ. til staðfestingar á bráðabirgðal., sem voru gefin út 14. nóv. síðastl. Á síðasta Alþ. var samþ. að veita í fjárl. 90 þús. kr. af ónotaðri lánsheimild skuldaskilasjóðs til þess að greiða fyrir því, að ábyrgðarmenn í samvinnufélagi útgerðarmanna gætu komizt að sæmilegum kjörum um ábyrgðargreiðslur. Þegar til átti að taka og nota heimildina, kom í ljós, að nauðsynlegt var að láta þetta styðjast við lög, og atvmrh. gaf því út bráðabirgðal., og það sýndi sig, að þeirra var þörf, af því að áður en l. voru gefin út, varð enginn árangur af umleitunum um eftirgjafir fyrir þessa aðilja, en eftir að l. gengu í gildi, fóru samningar að ganga greiðara, því að þá lá ekki annað fyrir en að gera upp bú þessara manna, og með því móti gátu þessar ráðstafanir borið árangur. Um frv. að öðru leyti er ekkert sérstakt að segja. Það eru tekin upp ákvæði úr skuldaskilasjóðslögunum, sem að vísu eru úr gildi fallin, og þessum lánveitingum á að haga eftir sömu reglum. Nd. samþ. frv. óbreytt, að því undanteknu, að frestur skuldaskilanefndar til að ljúka störfum sínum var framlengdur, því að enn eru félagar úr 2 félögum, sem ekki hafa fengið skuldaskil. Það getur farið svo, ef þarf að gripa til að gera upp bú þeirra, að frestur n. sé of stuttur. Þess vegna framlengdi hv. Nd. hann. Sjútvn. hefir athugað frv. og leggur til, að það verði samþ.

*Sigurjón Á. Ólafsson: Herra forseti! Þar sem hv. frsm. er fjarverandi, finnst mér viðkunnanlegra að segja nokkur orð um frv. N. er, eins og sjá má af nál. 109, sammála um að leggja til, að það verði samþ. óbreytt. Það er kunnugt, að einn nm. er meðflm. að frv., og er með frv. ýtarleg grg. fyrir nauðsyn málsins. Tveir aðrir nm. hafa og komizt að þeirri niðurstöðu, að hér sé um nauðsynjamál að ræða. Ég tel ekki þörf á að fara út í einstakar gr. frv., en vil vísa til grg.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

*Bjarni Bjarnason: Hæstv. forseta þótti ekki taka því að yfirgefa forsetastólinn til að mæla fyrir þessu frv. Í lögunum um lendingarbætur á Eyrarbakka er þannig gengið frá, að um allar þær framkvæmdir, er ráðizt verður í í sambandi við höfnina, hefir sýslunefnd aðalframkvæmdina. Án þess að ég viti, hvers vegna þannig var gengið frá lögunum á sínum tíma, þá er augljóst. að það er mjög óþægilegt fyrir hreppinn, að hreppsnefndin skuli ekki ráða þessum málum, og það, sem við, er flytjum frv., förum fram á, er, að hreppsnefndin verði aðalframkvæmandi um framkvæmd lendingarbóta á Eyrarbakka, í stal sýslunefndar. Ég vil mælast til, að frv. verði, að umr. lokinni, vísað til sjútvn., og leyfi mér að óska, að hv. sjútvn. flýti fyrir málinu.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

*Bergur Jónsson: Hv. þm. Snæf. var frsm. í þessu máli. En ég vil aðeins geta þess, að allshn. hefir komið sér saman um að bera fram við frv. brtt. á þskj. 128, sem ganga í þá átt, að atvmrh. verði heimilað að skipa eftirlitsmann sveitarstjórnarmálefna, sem starfi í atvinnumálaráðuneytinu. Og í samræmi við það eru hinar aðrar brtt. á þessu sama þskj.

* Flm. (Pálmi Hannesson) : Þetta litla frv. þarf ekki frekari skýringar við heldur en felst í grg. þess. Ég vil leyfa mér að vænta þess, að hv. þd. samþ. frv., og óska, að því verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. landbn.

Forseti (JörB): Mér hefir borizt svohljóðandi bréf frá hv. þm. Snæf.: „Reykjavík, 5. apríl 1939. Ég leyfi mér hér með að tilkynna yður, hæstvirti forseti, að ég hefi af hálfu Sölusambands íslenzkra fiskframleiðenda verið kvaddur til að mæta á fulltrúafundi frá fiskframleiðsluþjóðum, sem háður verður í Lundúnum um miðjan þennan mánuð. Þar sem hér er að nokkru leyti um opinberan erindrekstur að ræða, mun ég leyfa mér að leggja í þessa för að fengnu leyfi Sjálfstæðisflokksins, enda þótt ekki hafi verið kostur á að bera þetta undir samþykki þingsins. Ég mun koma heim í lok þessa mánaðar. Virðingarfyllst Thor Thors Til forseta neðri deildar.“
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Frv. þetta er í raun og veru ekki annað en dálítil breyting á þeim lögum. sem hingað til hafa gilt um dýralækna, bæði frá 1915 og 1933. Aðalbreytingin er sú, að hér eftir skuli dýralæknar vera sex í stað fimm, og bætist þá við dýralæknir á Vestfjörðum. Samkv. 2. gr. mun atvinnumálaráðuneytið setja gjaldskrá fyrir störf og ferðir dýralækna, en áður hafa engin ákvæði verið um það. Þá er í 3. gr. gert ráð fyrir að hækka dagpeninga dýralækna, þegar þeir ferðast í þágu hins opinbera, úr 5 kr. í 6 kr. á dag. Þetta frv. er búið að ganga gegnum neðri deild, án þess að á því hafi orðið breytingar. Hér í Ed. hefir landbn. orðið sammála um að leggja til að staðfesta frv. óbreytt, nema með þeirri viðbót í 1. gr., að í stað orðanna: „fyrirmælum 3. gr.“ komi: fyrirmælum síðari málsgr. 3. gr. En sú málsgrein segir, að ferðakostnaður dýralækna skuli endurgoldinn eftir l. um aukatekjur og ferðakostnað ýmissa embættismanna, þar sem tekið er fram, að hann skuli greiddur eftir sundurliðuðum reikningi. Þó að mér þyki nokkur ástæða til að gera fleiri breytingar á þessu frv., þá hefi ég horfið frá því. Það er mikill munur fyrir Vestfirði alla og jafnvel Strandasýslu að fá dýralækni, sem sumir hafa hugsað sér, að sæti á Ísafirði, í stað þess að verða að sækja alveg á mörk fjórðungsins til læknis, sem dvelur í Borgarnesi. En þó að sú bót sé komin, eru allir Breiðfirðingar illa settir, og ég tel varla viðunandi fyrir þá að sækja vestur á Ísafjörð eða þá í Borgarnes. Ég vil fyrir mitt leyti vonast til þess, að hæstv. ríkisstjórn taki fullt tillit til þessa, er hún ákveður fasta bústaði fyrir dýralækna í Vestfirðingafjórðungi.



Herra forseti! Það er nú í 3. skipti, sem ég flyt hérna þetta litla frv. Ég hefi áður fært rök að því, hver nauðsyn sé til þess að gera þessar breytingar. Og þar sem ekki er um meira mál að ræða, tel ég ekki nauðsynlegt að fjölyrða um það. Í bæði skiptin áður hefir málinu verið vísað til nefndar, en í hvorugt skiptið fékk það afgreiðslu frá nefnd. Annars geri ég ráð fyrir, að hv. þdm. sjái, hve mikla þýðingu það hefir, bæði fyrir berklasjúklingana sjálfa og fyrir sveitar- og bæjarfélögin, sem oft er mjög þungur baggi að því að þurfa að greiða þennan fimmta hluta kostnaðar. Nú hefir verið lagt fyrir Alþingi erindi frá Sambandi íslenzkra berklasjúklinga, sem stofnað hefir verið síðan ég flutti þetta frv. seinast. Þar er farið fram á, að lögunum sé breytt í svipaða átt og hér er lagt til, og færð fyrir því ýtarleg rök. Nú vænti ég þess, að málinu verði vísað til allshn., og óska þess, að hún taki það fyrir, eins og nú er enn meiri ástæða til en fyrr, og að það fái velviljaða afgreiðslu í þessari hv. deild.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

*Héðinn Valdimarsson: Ég vildi leyfa mér að gera þá fyrirspurn til hæstv. ríkisstjórnar, hvað liði öllum þeim bollaleggingum. sem ríkisstj. hefir staðið að og verið hafa milli stuðningsflokka hennar, Framsfl., Alþfl. og Sjálfstfl. um stjórnarmyndun. Hvort það sé nokkur endir á það kominn, hvort ríkisstj. muni ætla að sitja áfram, eða hvort hún ætli að láta ganga til kosninga og reyna þar með að tryggja það, að hér sitji ríkisstjórn með meiri hl. kjósenda að baki sér.

*Fjmrh. (Eysteinn Jónsson): Forsætisráðherra er hér ekki viðstaddur og getur þess vegna ekki svarað þessari fyrirspurn. Ég skal aðeins taka það fram, að umleitanir um myndun þjóðstjórnar standa yfir, eins og greinilega hefir fram komið af fyrri yfirlýsingum forsrh. Ennþá er ekki hægt að segja, hvort af þeirri stjórnarmyndun verður, eða þá hvað við kann að taka, ef eigi verður af slíkri stjórnarmyndun.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

*Jónas Jónsson: Ég ætla að leyfa mér að segja fáein orð um þetta frv., eftir tilmælum hv. þm. Skagf., sem flytja það í Nd. Það stendur þannig á, að Skagfirðingar hugsa sér að koma upp skóla, gróðrarstöð og íþróttamiðstöð í Varmahlíð. Er þar vel á veg komið að byggja stóra sundlaug, með almennum samskotum. Hafa Skagfirðingar í hyggju að nota þetta nýbýli til þess að byrja þar á tilraunum með einskonar vinnuskóla fyrir héraðið. Vegna hinnar þurrviðrasömu veðráttu í Skagafirði hafa torfbyggingar haldizt þar lengur en annarstaðar. Þó kemur að því, að Skagfirðingar munu lenda inn í steinsteypuöldinni, og tilgangur þeirra með stofnun vinnuskóla er sá, að kenna mönnum steinsteypu og smíðar og flýta þannig fyrir endurbyggingu héraðsins og gera steinsteypuna að einskonar heimilisvinnu. Nýbýlið í Varmahlíð var byggt fyrir nokkrum árum. En bóndinn fór burt og seldi jörðina öðrum manni, sem hefir komið þar upp veitingastað. En það er augljóst mál, að mjög er óheppilegt að hafa veitingastað - kannske misjafnlega rekinn - ofan í þessum fyrirtækjum. sem ég minntist á. Nú hefir maðurinn, sem á þetta nýbýli sem stendur, verið að gera sig erfiðan og sent mótmælaskjal gegn því, að þetta frv. nái fram að ganga. Sýnir þetta, að hann vill ekki um neina sölu tala á þessari eign, og er því auðséð, að hentugra mun að fá þessa eignarnámsheimild afgr. Ég skal geta þess, án þess ég viti, hvort það þykja meðmæli með þessu máli, að það vorum við Magnús Guðmundsson, sem stóðum að því að koma Varmahlíð inn í l. Mundi það því að nokkru leyti vera hans vegna, ef þetta frv. yrði samþ.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Það hefir komið í ljós eins og kunnugt er, að það er ekki nóg með, að sú ógæfa hafi elt okkur í sambandi við innflutning á erlendu sauðfé, að fá mæðiveikina, heldur hafa og flutzt inn fleiri pestir, þar á meðal hin svo kallaða garnapest, sem þetta frv. fjallar um. Frv. var undirbúið af mæðiveikin., að tilhlutun hæstv. landbrh., og með því er gert ráð fyrir að halda áfram þeim ráðstöfunum, sem þegar var byrjað á síðastl. vetur til varnar gegn frekari úfbreiðslu þessarar veiki. Er frv. að mörgu leyti sniðið eftir mæðiveikil. Í 1. gr. frv. er gert ráð fyrir því, að framkvæmdan. mæðiveikivarnanna hafi á hendi stjórn þeirra mála, sem hér um ræðir, undir yfirumsjón landbrh. Er sama manni falin framkvæmdastjórn fyrir þeim ráðstöfunum, sem koma til greina í sambandi við þessar fjárpestir. Í 2. gr. er farið fram á, að þessari n. sé heimilt að kveðja menn sér til aðstoðar, eftir því sem þurfa þykir. Í næstu gr., 3.–9. gr., er farið inn á svipaðar leiðir, að því er snertir útbreiðsluvarnir, eins og í l. viðvíkjandi mæðiveikinni, að öðru leyti en því, sem raunar er meginatriði, að ekki er gert ráð fyrir neinum varnargirðingum, og kemur það til af því m. a. hvað veikin hefir komið dreift upp og að mikil líkindi eru til þess, að hún sé ekki eins bráðsmitandi eins og mæðiveikin hefir reynzt. Í seinni gr. þessa frv., 13. og sérstaklega 14. gr., eru ákvæði um það, með hvaða hætti skuli greiddar bætur til þeirra manna, sem verða fyrir tjóni af völdum þessarar plágu, og er þar að nokkru leyti fylgt sömu reglum og hafðar eru við úthlutun á skaðabótum í sambandi við mæðiveikina. Þannig er gert ráð fyrir nokkrum bótum handa þeim mönnum, sem verður að drepa fjárstofninn hjá, bæði vegna rannsóknar og til þess að varna útbreiðslu veikinnar. Í 14. gr. er ákvæði um það, að þeir, sem af völdum þessarar plágu hafi misst meira en l0% af sínum fjárstofni, fái vaxtatillag og aukajarðræktunarstyrk eftir sömu reglum og gert er ráð fyrir í mæðiveikil. Ég sé ekki ástæðu til þess, ef engin andmæli koma fram, að fara nánar út í einstök atriði þessa frv. Það er flutt með samkomulagi landbn., mæðiveikin. og hæstv. landbrh. og þarf helzt að fá afgreiðslu þegar á þessu þingi, til þess að fastur grundvöllur sé fyrir þær ráðstafanir, sem hér þarf nauðsynlega að gera, til þess að reyna að koma í veg fyrir, að þessi plágu breiðist út frekar en orðið er. Ég vil svo vænta þess, að hv. þdm. samþ. þetta frv. og vísi því, að lokinni þessari umr., til 2. umr. Til n. hefir ekki þýðingu að það fari þar sem landbn. er sammála um það og það hefir einnig verið athugað í samráði við hina n.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég vil aðeins vekja athygli á því, hvort ekki sé rétt að setja þarna inn 3. gr. um, að l. öðlist þegar gildi.

Forseti (JörB) : Mér hefir borizt skrifl. brtt. frá hæstv. viðskmrh. um það, að í frv. bætist ný gr. Hún er svo hljóðandi: Lög þessi öðlast þegar gildi. Brtt. þessi er of seint fram komin og þar að auki skrifleg, og þarf því tvennskonar afbrigði fyrir hana.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (HG) : Vegna fráfalls Þorbergs Þorleifssonar alþm. fellur þessi fundur niður, og eru öll mál, sem ræða átti í dag, tekin út af dagskránni. Næsti fundur, með sömu dagskrá, er ákveðinn á morgun, kl. 2 miðdegis.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (EÁrna): Í tilefni af andláti Þorbergs Þorleifssonar alþingismanns fellur niður fundur hér í hv. deild í dag. Ég vil biðja hv. dm. að votta hinum látna þingbróður virðingu sína með því að risa úr sætum sinum. Allir deildarmenn risu úr sætum. Næsti fundur hér í hv. d. verður settur kl. 10 árdegis á morgun með sömu dagskrá.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Frsm. (Bergur Jónsson): Ég flutti brtt. á þskj. 230, um að bæta inn í frv. einum manni, Simon Albert Nordling, sem er Svíi, er býr á Patreksfirði. Hann fullnægir öllum skilyrðum til að öðlast ríkisborgararétt, en hann hafði ekki öll nauðsynleg gögn fyrir hendi, þegar frv. var flutt. Nú hefir hann fengið þau gögn og fullnægir því skilyrðunum að öllu leyti.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (EÁrna): Þetta frv. hefir verið sent hingað frá hv. Nd., og hefir það nú verið fært í sama horf sem það var í þegar það kom fyrst hingað til d. Ef því verður breytt nú hér í Ed., verður það að koma fyrir Sþ. - Það þarf afbrigði til þess að þetta mál megi taka fyrir.

*Bernharð Stefánsson: Ég ætla ekki að fara að ræða um þetta mál nú, því að öll rök, bæði með og móti þessu frv., hafa nú komið fram, og ég ætla ekki að endurtaka neitt af því. Mér þykir líklegt, að þessi hv. deild vilji láta frv. vera í þeirri mynd, sem hún hefir áður samþ. það í, og mér finnst, að ekkert vit sé í því að skipta hv. Alþ. í tvær deildir, ef það á að vera svo, að Ed. eigi endilega að beygja sig fyrir því, sem Nd. hefir samþ., enda þótt það sé alveg þvert á móti því, sem Ed. hefir samþ. fyrir stuttu síðan. Við þrír dm. hér í Ed. höfum þess vegna leyft okkur að bera fram skrifl. brtt. við þetta frv. Hún miðar, í stuttu máli sagt, að því að færa þetta frv. í það horf, sem það var samþ. í hér í hv. Ed. í morgun, og ég vil leyfa mér að afhenda hæstv. forseta þessarar d. þá brtt.

Forseti (EÁrna): Hv. 1. þm. Eyf. hefir afhent mér skrifl. brtt., svo hljóðandi: [Sjá þskj. 239.] Brtt. er of seint fram borin og auk þess skrifleg, og þarf því að veita afbrigði frá þingsköpum til þess að hún verði tekin til meðferðar á fundinum.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

*Viðskmrh. (Eysteinn Jónsson): Í þeim l., sem gilda um Útvegsbanka Íslands, er gert ráð fyrir, að bankanum stjórni 5 manna fulltrúaráð. En í þeim l. er ekkert ákvæði um kosningu varamanna í þetta ráð. Nú hefir það viljað við brenna, að aðalmenn í bankaráðinu hafa forfallazt og ekki getað sinnt störfum í bankaráðinu um tíma. Sérstaklega var þetta áberandi í ár, vegna þess að um nokkurn tíma voru 2 af fulltrúaráðsmönnunum fjarverandi, án þess þó að ástæða væri til þess, að þeir segðu af sér störfum þess vegna og aðrir kæmu í þeirra stað. Á síðasta vori var ákveðið að bæta úr þessari vöntun í l. með því að setja bráðabirgðal. um kosningu 5 varamanna í útvegsbankaráðið. Er frv. þetta staðfesting á þeim bráðabirgðal. Vænti ég þess, að hv. þdm. geti fallizt á þetta frv., og að því verði svo að lokinni umr. vísað til fjhn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Frv. þetta er samið af fjmrh. eftir ríkisreikningunum og lagt fyrir Alþingi samkv. 37. gr. stjórnarskrárinnar. Ég leyfi mér að fara fram á, að frv. verði að lokinni umr. vísað til 2. umr. og fjvn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Þetta frv., sem hér liggur fyrir á þskj. 277, er um afnám l. frá 1893 um löggilding verzlunarstaðar við Reykjatanga. Eins og fram kemur í grg. þeirri, sem fylgir frv., þá er fyrir nokkru búið að taka þennan stað fyrir skólasetur. Það er álit forráðamanna skólans, að það myndu verða erfiðleikar við rekstur hans í framtíðinni, ef nokkuð af lóð hans yrði tekið fyrir verzlunarrekstur eða til annara afnota. Það er þess vegna lagt til í frv., að l. þessi verði úr gildi felld. Það er ekki heldur fyrirsjáanlegt, að það geti valdið neinum manni tjóni, því það er ekki útlit fyrir, að í framtíðinni verði þörf fyrir verzlunarrekstur frekar en hingað til hefir verið á þessum stað. Ég legg svo til, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og allshn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Sveinbjörn Högnason) ; Frv. þetta var gefið út sem bráðabirgðal. af ríkisstj. 20. okt. síðastl. vegna siglingahættu þeirrar, sem stafar af ófriðnum. Og það mun vera svo að segja shlj. l., sem gefin hafa verið út um samskonar efni á Norðurlöndum annarstaðar. Banna þessi l. að gefa upplýsingar um ferðir skipa, þegar þau eru hér við land. Allshn. hefir athugað frv. og telur, að sjálfsagt sé, með það ástand fyrir augum, sem nú ríkir um siglingarnar, að frv. verði samþ.

* Frsm. (Thor Thors) : Í þessu frv. eru ákvæði tveggja bráðabirgðal., sem ríkisstj. setti á síðasta sumri, eftir að líkindi voru öll til þess, að ófriður mundi skella á, og síðari l. reyndar eftir að ófriður var skollinn á í Norðurálfu. Það er ákveðið í þessu frv., eins og líka var í bráðabirgðal., að ríkisstj. skuli hafa heimild til þess að hafa íhlutun um sölu á íslenzkum afurðum erlendis og að það þurfi sérstakt útflutningsleyfi til þess að mega senda vörur úr landi. Þessa íhlutun hefir ríkisstjórnin fengið í hendur sérstakri n., sem skipuð var á síðasta hausti. Útflutningsn. hefir samband við alla þá, sem rekið hafa verzlun og óska að reka hana, og þeir annast sjálfir útflutning varanna, en þó eftir sérstöku leyfi frá útflutningsn. Í öðru lagi hefir starf n. verið að leiðbeina mönnum um verðlag á vörum erlendis, og það starf n. hefir borið verulegan árangur, þannig að fyrir það hafa ýmsir útflytjendur fengið hærra verð fyrir sínar vörur en líkur eru til, að annars hefði orðið. Þar sem sérstakt ástand ríkir nú í viðskiptamálum vegna ófriðarins og verðsveiflur eru allmiklar og tíðar, telur allshn., að íhlutun ríkisstj. verði framvegis að vera um þetta eins og verið hefir, og leggur því til, að frv. verði samþ.

Frsm. (Bergur Jónsson) : Þetta frv. um breyt. á l. um verðlag á vörum er shlj. bráðabirgðal., sem gefin voru út 6. okt. síðastl. Tilgangurinn með þessum l. er að hindra það. að álagning á vörur verði prósentvis hækkuð eftir að stríðið hófst, nema með sérstöku leyfi verðlagsn. Allshn. hefir athugað frv. og leggur til, að það verði samþ. óbreytt.

*Fjmrh. (Jakob Möller) : Ég sé í raun og veru enga ástæðu til að ræða mikið um þetta mál. Þetta frv. er samið af milliþn. í skatta- og tollamálum og er undirbúið að öllu leyti af þeirri n. Vil ég leyfa mér að mælast til þess, að frv. verði, að lokinni þessari umr., vísað til fjhn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég vil aðeins geta þess, að allshn. hefir flutt brtt. (á þskj. 292) um. að fyrir orðin „1. sept. síðastliðinn“ komi: 1. sept. 1939. Brtt. er smávægileg, en kveður þó nánar á um, við hvað er átt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

*Fjmrh. (Jakob Möller): Þetta frv. er borið fram eftir mínum tilmælum. Það kemur að vísu meira við starfssviði atvmrh., en það var með minni vitund og raunar allrar stj., að gefið var fyrirheit það, sem um getur í grg., að undanþiggja helming stríðsáhættuþóknunarinnar skattgreiðslu. Þótti svo mikil nauðsyn til bera að greiða fyrir því, að siglingar til landsins og frá stöðvuðust ekki, og í öðru lagi þótti það fullt sanngirnismál bæði að veita þessa þóknun sjálfa og undanþiggja hana skattskyldu, þar sem hér er um að ræða menn, er haft hafa mjög rýra atvinnu á undanförnum árum. Annars er frv. svo ljóst, að ekki er ástæða til að fjölyrða um það. Ég geri ráð fyrir því, að hv. fjhn. vilji kannske fá frv. aftur til athugunar, og læt ég það hlutlaust af minni hálfu.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Frsm. (Bergur Jónsson): Þótt þetta frv. sé algerlega meinlaust og n. leggi til, að það verði samþ. óbreytt, mun það eigi að síður vera einsdæmi í þingsögunni. Hingað til hefir verið sótt eftir að fá löggilta verzlunarstaði, en hér er farið fram á afnám slíkrar löggildingar. Vegna þess hve hér er um óvenjulegt tilfelli að ræða, leitaði allshn. umsagnar sýslunefndar V.-Húnavatnssýslu og sýslumanns Húnavatnssýslu um málið, og mælir hvorugur þessara aðila gegn því, að frv. verði að lögum. Ástæðan til þess, að farið er fram á afnám löggildingar á verzlunarstað við Reykjatanga, er sú, að Reykjaskóli hefir keypt landið, sem lenda myndi innan verzlunarlóðarinnar, ef menn notfærðu sér heimildina til að setja á stofn verzlun á þessum stað, og er stjórn skólans illa við, að þarna rísi e. t. v. upp óþörf verzlun, sem brjóti í bága við starfsemi skólans. Allshn. hefir orðið sammála um að leggja til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Ég á brtt. við þetta frv. á þskj. 190. Hún snertir aðeins þau skip, sem eru 35 smálestir brúttó eða meira. Ég hefði viljað ganga lengra í takmörkun dragnótaveiða, en vegna þeirrar reynslu, sem fengin er í meðferð þessa máls hér á undanförnum þingum, virðist vonlítið að koma við frekari takmörkun. Með tilliti til þessa hefi ég ekki haft brtt. víðtækari, en vænti, að d. sjái sér fært að samþ. hana. Ég vil geta þess, að hraðfrystihúsum mun, eftir þeim upplýsingum, sem ég hefi fengið, ekki stafa nein bætta af þessari till., því að hún mun hafa mjög lítil eða engin áhrif á möguleika þeirra, til þess að fá fisk til hraðfrystingar.