Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (SB): Forseta hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og mun því ekki geta sótt þingfundi næstu vikur, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi og, með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis, að óska þess, að 1. varamaður Sjálfstfl. í Reykjaneskjördæmi, Axel Jónsson fulltrúi, Kópavogi, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni. Matthías Á. Mathiesen, 1. þm. Reykn.“ Kjörbréf Axels Jónssonar hefur áður verið rannsakað, og býð ég hann velkominn til starfa í hv. þd.

forseti (BF): Það dregur nú að þinglokum og svo sem venja er mun ég við þetta tækifæri flytja þinginu yfirlit um störf Alþingis. Þingið hefur staðið frá 10. október til 21. desember 1968 og frá 7. febrúar til 17. maí 1969, alls 173 daga. Þingfundir hafa verið haldnir: Í neðri deild 97 Í efri deild 99 Í sameinuðu þingi 54 Alls 250 Þingmál og úrslit þeirra: I. Lagafrumvörp: 1. Stjórnarfrumvörp: a. Lögð fyrir neðri deild 37 b. Lögð fyrir efri deild 36 c. Lögð fyrir sameinað þing 2 75 2. Þingmannafrumvörp: a. Borin fram í neðri deild 58 b. Borin fram í efri deild 26 84 159 159 Í flokki þingmannafrumvarpa er talið frumvarp, sem nefnd flutti að beiðni ráðherra. Úrslit lagafrumvarpa urðu þessi: a. Afgreidd sem lög: Stjórnarfrumvörp 70 Þingmannafrumvörp 16 86 b. Felld: Stjórnarfrumvarp 1 Þingmannafrumvarp 1 2 c. Afgreidd með rökstuddri dagskrá: Þingmannafrumvörp 3 d. Vísað til ríkisstjórnarinnar: Þingmannafrumvörpum 7 e. Ekki útrædd: Stjórnarfrumvörp 5 Þingmannafrumvörp 56 61 159 II Þingsályktunartillögur: a. Bornar fram í sameinuðu þingi 56 b. Bornar fram í neðri deild 8 c. Bornar fram í efri deild 3 67 Úrslit urðu þessi: a. Ályktanir Alþingis 15 b. Ályktanir neðri deildar 2 c. Felld í sameinuðu þingi 1 d. Felld í neðri deild 1 e. Felld í efri deild 1 f. Ekki útræddar 47 67 III Fyrirspurnir: 61 í sameinuðu þingi, 2 í neðri deild og 3 í efri deild, en sumar eru fleiri saman á þingskjali, svo að málatala þeirra er ekki nema 27. 27 Allar voru fyrirspurnir þessar ræddar nema fjórar og ein, sem tekin var aftur. Mál til meðferðar í þinginu alls 253 Tala prentaðra þingskjala 815 Þinghaldið hefur að þessu sinni staðið einum mánuði lengur en s. l. ár, eins og yfirlitið sýnir. Fleiri mál hafa komið fram á þinginu en s. l. ár, sbr. hina óvenjulega háu tölu þskj. og fjölda þeirra mála, er endanlega afgreiðslu hafa hlotið. Þessar staðreyndir eru ótvíræður vottur þess, að Alþ. hefur á liðnu hausti og vetri þurft að fást við mikinn og torleystan vanda. Umdeilt er hvernig til hefur tekizt um lausn málanna, eins og við er að búast í lýðfrjálsu landi. Þrátt fyrir mikinn skoðanamun og deilur um leiðir til að ráða fram úr erfiðleikunum, er ég þess fullviss, að það sé einlæg ósk og von allra hv. þm., að þau störf, sem Alþ. hefur nú af hendi leyst, megi verða til þess að greiða úr tímabundnum erfiðleikum og koma þjóðinni að sem mestu gagni í bráð og lengd. Starfshættir Alþingis eru mótaðir af tvennu: gildandi lögum og venjum, sem skapazt hafa með samkomulagi allra flokka. Þessir starfshættir eru tíðum gagnrýndir, bæði innan þings og utan. Þm. sjálfum er auðvitað betur ljóst en öðrum, hvar skórinn kreppir í þessu efni, og til þess að koma fram breytingum á starfsháttum Alþ. er ekki til annarra að leita en hv. alþm. sjálfra. Í þessu tilliti hafa þm. í eigin hendi að gera þær breytingar, sem nauðsynlegar kynnu að vera taldar, að yfirveguðu ráði. En ég legg áherzlu á það, að engar breytingar geta á orðið í þessu efni nema með samkomulagi allra flokka eða öllu heldur allra hv. þm. Þannig er háttað nú þrátt fyrir þá ágalla, sem taldir eru vera á starfsháttum Alþingis, að sjaldan og lítið er deilt um þingsköp og um þingstörfin í heild, og oftast nær er ágætt samkomulag milli þingforseta, ríkisstj. og stjórnarandstöðu. Slík samstaða verður að haldast einnig, þótt einhverju verði breytt. Þess vegna er það mín skoðun, að engum breytingum verði fram komið, að því er varðar starfshætti Alþingis, nema með allsherjarsamkomulagi. Þar með er ég ekki að segja, að engra breytinga sé þörf, en það atriði ætla ég ekki að ræða hér. Hins vegar vil ég leyfa mér að láta í ljós þá ósk, að giftusamlega megi til takast með endurskoðun á starfsháttum Alþingis, þannig að þingið verði á hverjum tíma fært um að hafa þá forystu á hendi í þjóðlífinu, sem þjóðin ætlast til og felur því. Mikið annríki hefur verið hér í þingsölum síðustu vikur, eins og oft vill verða í þinglok. Leyfi ég mér fyrir hönd þingforsetanna að þakka hv. alþm. fyrir hið ágæta samstarf, sem hefur leitt til þess, að unnt er að ljúka þinginu í dag. Einnig þakka ég hæstv. ríkisstj. og öllum hv. alþm. ágætt samstarf í hvívetna á þingtímanum. Ég þakka það traust, sem mér var sýnt með því að trúa mér fyrir forsetastörfum. Sérstakar þakkir færi ég varaforsetum, sem jafnan hafa fúslega veitt mér hina ágætustu aðstoð. Ég þakka skrifurum þingsins eljusemi og kostgæfni í störfum, og skrifstofustjóra og öllu starfsfólki Alþingis þakka ég fyrir mikið og gott starf og ánægjulega samvinnu. Öllum hv. þm. óska ég góðrar heimferðar og heimkomu. Einnig óska ég þeim og fjölskyldum þeirra gæfu og gengis. Skrifstofustjóra og starfsfólki Alþingis færi ég sömu óskir. Fyrir hönd Alþingis óska ég öllum Íslendingum árs og friðar.



Ég vil leyfa mér fyrir hönd okkar alþm. að þakka hæstv. forseta fyrir árnaðaróskir hans og hlýleg orð í okkar garð. Ég vil einnig, og ég veit, að ég tala þar í nafni okkar allra, þakka hæstv. forseta fyrir skörulega og réttláta fundarstjórn og góða samvinnu um þinghaldið. Ég óska honum og fjölskyldu hans allra heilla, gleðilegs sumars, og ég vona, að við sjáum hann hér heilan á húfi, þegar við komum saman aftur í haust. Ég vil biðja þingheim að gera þessi orð að sínum með því að rísa á fætur. - 
            

Forseti (BF): Ég þakka hv. 1. þm. Austf. hlý orð og árnaðaróskir í minn garð og minnar fjölskyldu. Þm. öllum þakka ég góðar undirtektir þeirra og óska þeim enn á ný góðs og gæfuríks sumars. Hittumst öll heil að hausti.



Í dag hefur verið gefið út svofellt bréf: „Forseti Íslands gerir kunnugt: Alþingi, 89. löggjafarþing, hefur lokið störfum. Mun ég því slíta Alþingi í dag, laugardaginn 17. maí 1969. Gert í Reykjavík, 17. maí 1969. Kristján Eldjárn. Bjarni Benediktsson. Forsetabréf um þinglausnir.“ Samkvæmt þessu bréfi, sem ég nú hef lesið, lýsi ég yfir því, að þessu þingi, sem nú hefur lokið störfum, er slitið. Óska ég alþingismönnum velfarnaðar og þjóðinni allra heilla, og bið þingmenn að minnast fósturjarðar vorrar, Íslands, með því að rísa úr sætum. Þingheimur stóð upp, og forsrh., Bjarni Benediktsson, mælti: „Heill forseta vorum og fósturjörð. Ísland lifi.“ Tóku þingmenn undir þau orð með ferföldu húrrahrópi. Var síðan af þingi gengið.