Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. fjh.- og viðskn. (Halldór Blöndal): Herra forseti. Frv. þetta var endursent úr Nd. og hefðum við búist við því hér í deildinni, meiri hl., að Nd. mundi standa rösklega að málinu þannig að okkur væri óhætt að láta það standa að lögin öðluðust gildi 1. jan. 1988, en svo hefur nú brugðið við að Nd. hefur ekki afgreitt málið fyrr en í dag og í samræmi við daginn var nauðsynlegt að breyta upphafsorðum 9. gr. Nú stendur þar að lög þessi öðlist þegar gildi í stað þess að lög þessi öðlast gildi 1. jan. 1988. Frekari breytingar er ekki um að ræða á frv. Málið er þrautrætt hér í deildinni og skýrt fyrir mönnum svo ég sé ekki ástæðu til að hafa þessa framsögu lengri, en legg til að málið verði samþykkt í samráði við meirihlutavilja fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Eins og hv. 2. þm. Norðurl. e. gat um hefur þetta mál verið rætt ítarlega í þessari virðulegu deild áður við þrjár umræður og einnig hefur það fengið rækilega meðferð í hv. Nd. núna síðustu dagana. Ég hygg að fá mál hafi á seinni árum vakið upp eins harða andspyrnu hér á hv. Alþingi og þetta frv. um matarskatt sem gerir ráð fyrir að leggja 5750 millj. kr. á matvörur á þessu nýbyrjaða ári, 1988. Ég hygg að það hafi ekki farið fram hjá neinum heldur að stjórnarandstöðuflokkarnir hafa beitt sér mjög eindregið gegn þessu máli og freistað alls til að reyna að koma vitinu fyrir ríkisstjórnina í þessu efni og stjórnarandstöðuflokkarnir hafa vissulega notið góðs stuðnings einstaka þm. úr stjórnarflokkunum eins og hv. 3. þm. Vestf. Það hefur komið fram af hálfu Alþb. varðandi þennan matarskatt að við munum strax og við fáum möguleika til að hafa áhrif á stjórnkerfið breyta þessari skattlagningu. Við teljum hana óhæfu. Hún er atlaga að lægst launaða fólkinu í landinu sérstaklega. Alþfl. hafði það lengi á stefnuskrá sinni að leggja á skatta hlutfallslega hækkandi eftir hækkandi tekjum. Hann hefur núna tekið upp nýja stefnu sem felst í því að leggja þeim mun hærri skatta á fólk sem það hefur lægri tekjur. Það birtist sérstaklega í þessum matarskatti og svo í því að hátekjuþrep í tekjuskatti hefur verið fellt niður þrátt fyrir þær brtt. sem við alþýðubandalagsmenn höfum flutt bæði í þessari hv. deild og sömuleiðis í Nd. Það verður ekki annað sagt en að við höfum reynt allt sem unnt er til að koma í veg fyrir að þessi ósköp verði að veruleika, þessi jólagjöf til þjóðarinnar í kringum jólin á árinu 1987 sem ríkisstjórnin knýr nú fram með mjög óvenjulegum hætti á þeim hátíðisdögum sem nú standa yfir. Það hefur einnig borið á góma í sambandi við þessa skattlagningu að það er ætlun ríkisstjórnarinnar að nota hluta af þessum tekjum, eða um 1250 millj. kr., til að greiða niður söluskatt af mjólk, kindakjöti og osti. Þessar tölur, 1250 millj. kr. annars vegar og 5750 millj. kr. hins vegar, byggjast á verðbólguspám sem þegar er ljóst að eru úreltar. Bæði hefur Seðlabankinn gert grín að þessum áætlunum með sérstakri tilkynningu, sem ég kynnti á Alþingi fyrir jólin, þar sem það kemur fram að þessi verðbólguspá, sem miðað er við í fjárlagafrv., stenst engan veginn og Þjóðhagsstofnun hefur einnig mótmælt þessari verðbólguspá mjög harðlega og bent á að hún sé í rauninni úrelt orðin og vitleysa. Í fréttum Stöðvar 2, sjónvarpi, í gærkvöld var skýrt frá því að ríkisstjórnin hefur látið reikna út þrenns konar tilvik varðandi þróun verðbólgu árið 1988. Þar mun í fyrsta lagi vera gert ráð fyrir samkvæmt fréttum stöðvarinnar 16% verðbólgu, í öðru lagi 20% verðbólgu og í þriðja lagi var reiknað út dæmi sem sýndi 52% verðbólgu á árinu 1988. Þessar verðbólgutölur eru allar hærri og miklu hærri en forsendur fjárlaga því að þar er miðað við allt aðrar tölur en hér er um að ræða og þess vegna augljóst að ríkisstjórnin mun vegna aukinna veltuskatta á árinu 1988 fá miklu meira inn í ríkissjóð en gert hefur verið ráð fyrir í krónum talið. Á móti getur ráðherrann haldið því fram, hæstv. fjmrh., að útgjöld ríkisins muni vaxa þar á móti og auðvitað er nokkuð til í því. En ekki öll útgjöld ríkisins. Hluti útgjalda ríkisins er settur fastur í krónutölu, t.d. framlög til einstakra framkvæmda og fjárfestingarlánasjóða, og samkvæmt fjárlögunum sem þegar hafa verið afgreidd er gert ráð fyrir tiltekinni tölu til niðurgreiðslna á matvöru. Þar sem það liggur fyrir að stórauknar tekjur muni koma inn í ríkissjóð á næsta ári vegna meiri verðbólgu en spáð er er eðlilegt að gera þá kröfu til ríkisstjórnarinnar að hún auki niðurgreiðslur í samræmi við auknar tekjur ríkisins af veltusköttum. Og ég vil spyrja hæstv. ráðherra: Er ætlun ríkisstjórnarinnar að stuðla að því að niðurgreiðslur á búvörum verði hækkaðar í samræmi við auknar tekjur af veltusköttum þannig að niðurgreiðsluhlutfallið af landbúnaðarafurðum haldist óbreytt á árinu 1988 en lækki ekki stórkostlega eins og gerist ef ráðherrann heldur sig við þá tölu sem nú er í fjárlögum? Ég veit að þetta er mál sem skiptir geysimiklu. Afstaða ríkisstjórnarinnar í þessu efni verður til staðfestingar á því hver í raun og veru meiningin er með endurgreiðslum á söluskatti af matvörum. Er í raun og veru ætlunin að hafa þetta sem bráðabirgðafyrirkomulag eða er ætlunin að tryggja til langframa að niðurgreiðslur eigi sér stað af þessum landbúnaðarafurðum? Vita menn þó að landbúnaðurinn hér á landi á með sínar framleiðsluvörur mjög undir högg að sækja um þessar mundir. Ég hygg að það væri ástæða til að inna líka hæstv. landbrh., sem á sæti í þessari deild, eftir hvaða skoðun hann hefur á þessu máli sem snertir niðurgreiðslur á landbúnaðarafurðum: Er sem sagt meiningin að tryggja að þær verði óbreyttar að verðmæti eða þær verði óbreyttar að krónutölu og rýrni þar með í raun og veru sem hlutfall af verði landbúnaðarafurða? Að öðru leyti ætla ég ekki að segja meira um þetta mál að sinni, herra forseti, en aðeins að ítreka að okkar afstaða er sú, alþýðubandalagsmanna, að við munum greiða atkvæði á móti þessu frv., þegar það kemur til endanlegrar atkvæðagreiðslu í þessari virðulegu deild, í samræmi við það sem áður hefur gerst af okkar hálfu, bæði fyrr í þessari deild og svo síðar í hv. Nd.



Herra forseti. Þá gengur hæstv. fjmrh. út. E.t.v. þykir honum það orðið leiðinlegt að hlusta á skammir vegna þessa vonda frv. sem hann hefur borið fram fyrir þingið. En það er ekki hægt að láta það mótmælalaust þegar þetta mal kemur enn einu sinni til umræðu í Ed. og eru reyndar síðustu forvöð fyrir hv. þm, að átta sig á því hversu óréttlát þessi ráðstöfun er. Það er hreint og beint óþolandi að hlusta á hæstv. fjmrh. sem því miður er genginn úr stofu hér. Ég ætla að endurtaka: Mér finnst óþolandi að hlusta á hæstv. fjmrh., hversu sjálfbirgingslegur hann er og hversu illa og litlu hann svarar um þetta frv. þegar leitað er eftir svörum hjá honum hvernig á að mæta þeim vanda og jafnvel neyð sem hann er að bjóða heimilum landsmanna upp á. Það er óréttlæti sem fólgið er í þessum matarskatti sem fjmrh. ætlar að koma á þjóðina. Það er ekki í takt við yfirlýsingu hans og slagorð um einföldun, skilvirkni og réttlæti vegna þess að í þessu felst ekki réttlæti. Það er sérstaklega óréttlátt gagnvart heimilum launþega, einkum gagnvart heimilum barnmargra og lágtekjufjölskyldna. Okkur er sagt að framfærslukostnaður muni ekki hækka, en þar er um að ræða meðaltöl. Þar er ekki tekið tillit til einstaklinga. Það er heldur í raun ekki tekið tillit til þess hvernig efnahagslegt andrúmsloft verði á því ári sem nú fer í hönd. Við hlustum á spár um samdrátt. Við hlustum á spár um hækkandi verðbólgu. Við hlustum á spár um gengisfellingu. Það er líklegt að á næsta ári muni sverfa að heimilunum meira en nú gerir. Það er lítil jafnaðarstefna sem fólgin er í frv. og væri jafnaðarmanni nær að ganga að þeim matarholum sem feitastar blasa við, stóreignafólki og vel stöndugum fyrirtækjum. En þar er aftur tekið á með silkihönskunum. Það stef réttlætis er horfið úr pólitískri stefnu þess flokks sem kennir sig við jafnaðarmennsku og það er vond þróun og mál að lýsa eftir jafnaðarflokki á þessu landi. Ég lýsi ábyrgð á hendur þeim hluta þingsins sem hyggst styðja þetta frv. og tel slíka afstöðu ekki bara ögrun og óvinveitta heimilum launþega og reyndar allra landsmanna. Ég tel slíka afstöðu vera pólitíska heimsku, einkum þeirrar ríkisstjórnar sem nú ætlar að fara í kjarasamninga við launþega þessa lands.



Herra forseti. Enn einu sinni erum við komin með söluskattsfrv. á dagskrá hér í hv. deild. Við erum búin að láta mörg orð falla um það óréttlæti sem væntanleg lög um matarskattinn bera með sér og þarf ekki að fjölyrða öllu frekar um það. Það er hryggilegt að verða vitni að því þegar þm. stjórnarliðsins í hv. deild munu endanlega ganga frá því að það verði lagður 25% matarskattur á heimilin í landinu. Ummæli hæstv. fjmrh. eru þess efnis að með ýmsum hliðarráðstöfunum verði um niðurgreiðslur að ræða sem muni draga verulega úr þeim hækkunum sem matarskatturinn hefur í för með sér. Ég dreg mjög í efa að það standist sem hann hefur þar sagt. Það er ekki nokkur vafi á því og það hefur reyndar oft komið fram hér í umræðum að matarskatturinn mun leggjast mjög þungt á hina tekjulægri. Staðhæfingar þess efnis að framfærsluvísitala muni nánast standa í stað eða hækka lítið sem ekki neitt orka mjög tvímælis að standist í reynd, enda eru veður mjög válynd og fram undan eru óróatímar þar sem má búast við að verðbólga fari aftur á fullt skrið. Það er þegar farið að tala um gengisfellingu og reyndar mjög háværar raddir sem tala svo að það verði ekki umflúið að fella gengið fljótlega, a.m.k. þegar kemur fram á útmánuði. Allt stefnir þetta að því að það verði mjög vandlifað í þessu landi þegar komið verður fram á mitt ár. Sem dæmi um þann flumbrugang sem hefur verið samfara allri þeirri málsmeðferð sem frv. hefur fengið má nefna að við umfjöllun í Nd. flutti þm. Borgarafl., hv. 11. þm. Reykn. Hreggviður Jónsson, brtt. við frv. þar sem hann hafði rekið sig á að hvergi í frv. er gert ráð fyrir að varahlutir, vélar og tæki fyrir skip og báta séu undanþegin söluskatti. Þessi brtt. var felld við endanlega atkvæðagreiðslu um allar till. í Nd., en þó kom greinilega fram að þm. stjórnarliðsins höfðu af þessu áhyggjur. Þarna hefði þeim yfirsést að laga þetta til. Hæstv. ráðherra svaraði þannig að með reglugerð gæti hann kippt þessu í liðinn. En það verður að segjast eins og er að það er ákaflega einkennilegt að verða vitni að því að meiri hl. alþm. stendur að því að fella brtt. um að varahlutir, vélar og tæki fyrir báta og skip verði undanþegið söluskatti, en ætla sér að treysta á að ráðherrann grípi til einhverra reglugerðarheimilda um að undanþiggja þessa hluti söluskatti. Spurt er hvort þetta stangist ekki á, hvort ráðherrann sé þá ekki að brjóta í bága við vilja þingsins. Vilji þingsins eða a.m.k. meiri hl. þingsins er ótvíræður. Meiri hl. þingsins vill ekki að varahlutir, vélar og tæki fyrir báta og skip verði undanþegnir söluskatti. Ég ætla ekki að hafa fleiri orð um þetta. Við höfum flutt um þetta langar ræður og margt merkilegt komið fram í umfjöllun okkar um söluskattinn í hv. Ed. Ég læt orðum mínum lokið.



Herra forseti. Hv. 7. þm. Reykv. beindi til mín þeirri spurningu hvort niðurgreiðslufé, sem ákveðið hefur verið, væri verðtryggt innan ársins eða hvort ríkisstjórnin hefði uppi áform um það. Svar við því er nei. Það er ekki áformað. Sú breyting sem hér tekur væntanlega gildi stendur til eins árs, söluskattsbreytingin sem slík. Áform ríkisstjórnarinnar eru þau að frá og með næstu áramótum taki gildi virðisaukaskattur og að hliðarráðstafanir því tengdar verði endurskoðaðar við gerð fjárlaga fyrir næsta ár og í tengslum við þann þátt þeirrar miklu skattkerfisbreytingar sem hér er um að ræða. Að því er varðar verðlagsáhrif þessara breytinga, sem vikið var að, vil ég aðeins árétta að í fjárlagafrv. eins og það var lagt fyrir Alþingi sl. haust var gert ráð fyrir framlagi til niðurgreiðslna á búvöruverði að upphæð 1390 millj. kr. Í tengslum við þær kerfisbreytingar sem síðar hafa verið á dagskrá Alþingis var ákveðið að verja til niðurgreiðslna 1285 millj. eða alls 2675 millj. kr. Þessu til viðbótar hefur sú upphæð enn hækkað sem svarar 160 millj. vegna niðurgreiðslna á neyslufiski þannig að niðurgreiðslufjárhæðin er þar með komin í 2835 millj. Við það bætist síðan tvennt. Annars vegar endurgreiðsla á kjarnfóðurskatti til að halda niðri verði á afurðum svína og alifugla. Fyrir utan það að því næst er varið 600 millj. kr. til tekjujöfnunaraðgerða í formi barnabóta og barnabótaauka og hækkunar á bótum almannatrygginga. Hér er því um að ræða fjárhæð alls rúmlega 3,5 milljarðar sem varið er til niðurgreiðslna og tekjujafnandi aðgerða í þessu skyni. Því hefur ekki verið í móti mælt að verðlagsáhrif þessarar kerfisbreytingar í heild sinni þegar saman er tekið, sú verðlækkun sem hlýst af verulegri lækkun tolla, lækkun vörugjalds og þrengingu gjaldstofns í vörugjaldi, þ.e. afnám vörugjalds í mörgum greinum, ásamt með söluskattsbreytingunni hafi þau áhrif í heild sinni að framfærsluvísitala muni hækka en byggingarvísitala og lánskjaravísitala muni lækka. Að sjálfsögðu er það svo að þetta eru meðaltöl eins og hér kom fram. Þetta þýðir að útgjöld meðalfjölskyldu á Íslandi munu ekki hækka af völdum þessara breytinga í heild sinni og að því er varðar aðra sérstaka hópa, eins og t.d. barnmargar fjölskyldur sem njóta barnabóta og barnabótaauka, liggur ljóst fyrir að þær gera meira en að mæta þeirri 7% hækkun matvöruverðs í heild sinni og þær fjölskyldur munu þar af leiðandi ekki verða verr settar af völdum þessara breytinga eftir en áður.



Herra forseti. Það hefur bersýnilega verið þörf á þessari 7. umr. um þetta mál í þessari deild því enn þá einu sinni kemur hæstv. fjmrh. og heldur því fram að verðlagsforsendur þær sem hann byggi á hafi ekki verið vefengdar. Ég lýsi því yfir að ég véfengi þessar forsendur. Ég segi: Kjör láglaunafólks versna verulega við þessa breytingu. Og ég segi í öðru lagi: Þær verðbreytingar sem verðbólguspár ríkisstjórnarinnar byggja á munu ekki skila sér til lækkunar gagnvart almenningi í landinu. Ég hef enga trú á því og ég ber ekkert traust til verðlagsyfirvalda hæstv. viðskrh. í þessu efni. Ég hef enga trú á því að þetta skili sér. Það liggur fyrir að talsmenn stjórnarandstöðuflokkanna og aðrir þeir sem hafa lýst andstöðu við þetta frv. hafa vefengt þetta og þeir gera það. Og það er alveg sama hvað hæstv. fjmrh. tyggur oft yfirlýsingar sínar í þessu efni. Þær munu engu breyta. Við skulum athuga hvað kemur upp úr talningunni hjá Hagstofunni og verðlagskönnun hennar þegar verður farið að skoða þau mál síðar á þessu ári, 1988. Við skulum fylgjast með því og við skulum athuga hver niðurstaðan verður. Hún verður ekki sú að þær skili sér í þágu láglaunafjölskyldnanna breytingarnar sem hér er verið að tala um. Í annan stað er alveg hlálegt að heyra það endurtekið einu sinni enn við 7. umr. málsins í þinginu að þetta skipti sáralitlu máli t.d. gagnvart kjörunum í landinu í heild. Það er alveg ljóst að hjón sem hafa 40 000 kr. fyrir sig að leggja og eyða 25 000 kr. í mat, svo ég nefni heimsfræga matarútgjaldatölu sem hæstv. fjmrh. ætti að kannast við, koma miklu harkalegar út úr þessum breytingum en t.d. hjón eða fjölskylda sem eyðir 25 000 kr. í mat á mánuði en hefur 200 000 kr. á mánuði í tekjur. Það er augljóst mál að þau síðarnefndu fara betur út úr þessari kerfisbreytingu. Hagur þeirra batnar. Hin fyrrnefndu fara verr út úr þessari kerfisbreytingu. Hagur þeirra versnar. Fólk verður að borða. Það má segja að það séu í raun og veru einu rökin sem hafa heyrst fyrir þessum matarskatti að hér sé um að ræða alveg óhjákvæmilegan skattstofn sem ekki sé nokkur leið að svíkja undan. Og það er rétt. Menn verða að éta. Það er það sem hæstv. ráðherra sér. Það er jafnaðarstefnan. Matarskatturinn. Hitt atriðið sem ég vil sérstaklega nefna snýr að niðurgreiðslunum. Það stendur þannig í dag að það er tiltekin upphæð til niðurgreiðslna. Það er gert ráð fyrir að þessi upphæð verði óbreytt allt árið 1988 hver sem verðbólgan verður. Það segir sig alveg sjálft að þetta þýðir að í lok ársins 1988 verða menn farnir að innheimta söluskatt af mjólk, af kindakjöti og af osti. Tökum dæmi af vöru sem kostar 100 kr. 20 kr. eru niðurgreiddar í dag. Í lok ársins kostar þessi vara miðað við 25% verðbólgu 125 kr. Áfram verða 20 kr. í niðurgreiðslur. Það þýðir að það er farið að taka 3–5 kr. í matarskatt af þessum vörum. Það er bersýnilegt að hæstv. fjmrh. hefur haft Framsfl. undir í þessu máli, svínbeygt hann. Framsfl. ætlar að láta yfir sig ganga að það verði lagður söluskattur á þessa vöru líka undir lok ársins 1988 ef hæstv. fjmrh. talar fyrir ríkisstjórnina alla, en það leyfir maður sér reyndar stundum og býsna oft að draga í efa, því að stundum hefur það gerst að hæstv. landbrh. hefur haft eitt og annað við það að athuga sem hæstv. fjmrh. hefur sagt og lagt fram í þinginu eins og frægt er og ég ætla ekki að endurtaka raðherranum til ánægju. Það er augljóst mál, ef það á að halda þessu svona miðað við þær verðbólguspár sem uppi eru, hvort sem það er 15, 20 eða 30% verðbólga, að skera á þessar niðurgreiðslur niður að raungildi á árinu 1988. Það er óhjákvæmilegt að inna hæstv. landbrh. eftir því hvort hann ætlar að láta kratana beygja sig svona. Ætlar hann að láta kratana knésetja sig með þessum hætti? Hvað ætlar hann að segja við bændur í Meðallandi og Landbroti þegar hlé verður gert á störfum þingsins næstu daga, ef svo fer, og þeir spyrja: Voru það kratarnir sem voru látnir ráða? Eru þeir farnir að stjórna landbrn. líka?

Stjórna öllu.

Stjórna öllu, segir hv. þm. Sjálfstfl. og þekkir þetta af eigin raun. - Það er óhjákvæmilegt að hæstv. landbrh. svari því hvort hann ætlar að láta þessi ósköp yfir sig ganga, hvort kratarnir eiga líka að fara að stjórna þessum málaflokki alveg lið fyrir lið, landbúnaðarmálunum. Það er best að segja það, herra forseti, að bændur landsins verða látnir vita af því að framsókn er að leggja skatt á matvörur og þessar landbúnaðarvörur. Alþb. mun láta bændur landsins vita af því tryggilega ef Framsfl. lætur kratana knésetja sig með þessum hætti eins og hæstv. landbrh. er að gera. Og ég beini þeirri spurningu til hæstv. ráðherra hvort hann ætlar virkilega að haga sínum "seglbúðum" með þeim hætti að hæstv. fjmrh. ráði þeim vindum sem blása.



Herra forseti. Ég ætla ekki að fara að metast um það hver ræður mestu í þessari ríkisstjórn. Það eru sjálfsagt aðrir sem munu fella þann dóm. En ég held að þessar auknu niðurgreiðslur, sem nú hafa verið ákveðnar til landbúnaðarvara, hljóti samt frekar að teljast í samræmi við stefnu Framsfl. en annarra flokka. Við vitum að við þessa fjárlagagerð hefur verið lögð til grundvallar ákveðin verðbólguspá. Ef þar út af víkur held ég að ríkisstjórn hljóti að verða að taka til athugunar hvort það þurfi að breyta útgjaldaliðum í samræmi við það. En hins vegar er nauðsynlegt líka að fylgjast með söluþróun á þessum vörum, í hvaða átt þessi breyting hefur áhrif, því að að öðru jöfnu ætti sú vara sem greidd er svo mikið niður að standa betur að vígi eftir breytinguna en áður.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Halldór Blöndal): Herra forseti. Ég vil aðeins til að ekki valdi misskilningi taka það fram að ég hef litið svo á um þær fjárhæðir sem nefndar eru í fjárlagafrv. varðandi niðurgreiðslur að í þeim sé gert ráð fyrir sömu verðlagsþróun á árinu og varðandi fjárlagafrv. í heild. Í mínum huga er enginn vafi um að niðurgreiðslufjárhæðirnar geta breyst í samræmi við breytt grundvallarverð á vörum til bænda. Ég held að menn verði að gera sér þetta ljóst. Hugsunin á bak við þær fjárhæðir er sú að annað er óhugsandi. Ég hef að vísu ekki séð þann útreikning sem lagður er til grundvallar varðandi þessar fjárhæðir í fjárlagafrv., en efast ekki um að ég hafi rétt fyrir mér í þessu efni.



Herra forseti. Ég þakka talsmönnum stjórnarflokkanna, Framsfl. og Sjálfstfl., fyrir þær yfirlýsingar sem þeir hafa gefið. Þær eru ótvíræðar. Hæstv. landbrh. segir: Ef út af víkur með tekjur verður að taka til athugunar hvort breyta á útgjaldaliðum í samræmi við það. Það þýðir að ef verðbólgan verður meiri en spáð er á að hækka niðurgreiðslurnar að krónutölu til að þær haldi raungildi. Það skil ég sem stefnu hæstv. landbrh. Hv. 2. Norðurl. e. hefur tekið undir þessa yfirlýsingu hæstv. landbrh. í raun. Þarna rær því hæstv. fjmrh. einn á báti, sem er ánægjuefni, og verður fróðlegt að spyrja að leikslokum í því.



Herra forseti. Ég vil aðeins til að taka af tvímæli í þessu efni upplýsa að þegar upphæð niðurgreiðslufjár í framhaldi af ákvörðunum um þessa kerfisbreytingu var á dagskrá ríkisstjórnar voru fram settar óskir um að þessar niðurgreiðslur yrðu ekki ákveðnar sem föst krónutala pr. einingu heldur verðtryggðar. Þeirri kröfu var hafnað þannig að afgreiðsla ríkisstjórnar í þessu efni er algjörlega ótvíræð. Þær reglur sem við er miðað miða við fasta krónutölu pr. einingu.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Halldór Blöndal): Herra forseti. Ég er að vísu ekki eins vel að mér í fjárlögum og hæstv. fjmrh. og hef raunar ekki áður heyrt talað um hvað átt sé við með því að fjárhæðir séu verðtryggðar í fjárlögum, en hitt þykist ég vita að ákveðinn reikningur sé lagður til grundvallar þegar settar eru inn fjárhæðir í fjárlög og þá lagt til grundvallar að ákveðin verðþróun og launaþróun eigi sér stað í landinu. Ég geri ráð fyrir því, vegna þess að ég hef ekki heyrt annað og ég hef kynnt mér það hjá nefndarmönnum í fjvn., að svo sé um þessar tölur einnig, að þær séu ákveðnar með hliðsjón af líklegri verðþróun á árinu hvað varðar landbúnaðarvörur. Ef það er hins vegar rétt hjá hæstv. fjmrh. að hugsunin sé sú að krónutala í niðurgreiðslum sé þegar í stað ákveðin og verði í hans huga óbreytt það sem eftir lifir ársins eru það gagnlegar upplýsingar, en það er ekki þar með sagt að víst sé að öllum þeim þm. sem lýst hafa stuðningi við stjórnina þyki það hollar eða góðar upplýsingar. Ég fullyrði að ekki fer einum sögum um þetta efni. Ég sætti mig ekki við þann skilning sem hæstv. fjmrh. hefur hér lýst og segi það alveg hiklaust sem mína skoðun að stuðningur minn við þetta frv. var m.a. bundinn því að þessar greiðslur mundu hækka í takt við verðlagningu almennt á þeim vörum sem hér um ræðir. Ég vil að þetta komi skýrt fram við þessa umræðu til þess að menn þurfi ekki að vera í vafa um mína afstöðu.



Herra forseti. Það væri út af fyrir sig hægt að hafa hér langa umræðu um hverjir hefðu látið undan í sambandi við landbúnaðarmálin. Ég held að Framsfl. hefði býsna skammt komist í þeim efnum, t.d. varðandi fjárlagagerð, ef ekki hefði komið stuðningur frá okkur sjálfstæðismönnum.

Nú já, það er svona.

Því það hygg ég að allir viti að hæstv. fjmrh. hafði margoft lýst því yfir, m.a. í fjárlagaræðunni, að í þeim efnum ætti að gera miklar breytingar, sem reyndar voru nánast allar dregnar til baka, og hann hafði líka gefið um það margar yfirlýsingar að söluskattur ætti að ganga jafnt yfir allar vörutegundir og þar ættu ekki að koma til niðurgreiðslur. En út af því sem menn eru að deila um í sambandi við framkvæmdina á niðurgreiðslunum vill svo til að í fylgiskjali með nál. frá meiri hl. landbn. Alþingis um breytingar á búvörulögunum gefur einmitt að líta samkomulag landbrn. og fjmrn. um hvernig niðurgreiðslum verði háttað á þessu ári. Það er sett fram á því fylgiskjali með skýrum hætti sú niðurstaða sem þessi tvö ráðuneyti hafa komið sér saman um. Þar af leiðandi er hægt að sleppa öllum deilum og skýringum hér með því að þetta er skjalfest í þingskjölum. Þar kemur ótvírætt fram að söluskattinn á hefðbundnar búgreinar að því marki sem þar er tilgreint eigi að greiða til baka.



Herra forseti. Kvennalistinn hefur ævinlega mótmælt kröftuglega hugmyndum um skatt á lífsnauðsynjar manna eins og matvæli. Það gerum við enn. Eins og fram hefur komið eru matvörur stærri hluti af neyslu lágtekjufjölskyldna en annarra. Hvað sem öllum meðaltölum líður mun 25% matarskattur koma harðar niður á slíkum fjölskyldum. Þær eiga þegar í vök að verjast. Matvæli eru dýrari hérlendis en víða annars staðar og laun eru hér lægri. Þessi ráðstöfun, sem á ekkert skylt við jöfnuð eða jafnaðarmennsku, er því líkleg til að auka frekar á þá mismunun og það óréttlæti sem illu heilli býr á meðal okkar. Slíkt vill Kvennalistinn uppræta en ekki auka. Það er því óhugsandi að við styðjum þetta frv. Á stuttum nefndarfundi í fjh.- og viðskn. í þinghléi áðan var brtt. rædd sem fram hefur verið borin við þetta frv., en hún hljóðar svo: "Lög þessi öðlast þegar gildi." Nær væri að hafa: Lög þessi öðlast ekki gildi. Ég segi því nei.



Herra forseti. Hér er verið að staðfesta endanlega einhverja þá hrikalegustu aðför sem hefur verið gerð að launafólki í landinu. Við þm. Borgarafl. á hinu háa Alþingi höfum margoft ítrekað og lýst yfir mótmælum okkar gegn matarskattinum svokallaða. Því munum við greiða atkvæði gegn þessu frv. Ég segi nei.



Herra forseti. Matarskatturinn er í fyrsta lagi ranglátur skattur, skattur sem er í fullkominni andstöðu við sjónarmið og grundvallarforsendur jafnaðarstefnunnar. Í öðru lagi tekur frv. ekki á hinum raunverulega vanda sem uppi er varðandi söluskattssvik í landinu. Í þriðja lagi felur frv. í sér staðfestingu á þeirri skattpíningarstefnu á almenning í stað stórfyrirtækja og stóreignamanna sem núverandi ríkisstjórn hefur innleitt. Alþb. hefur lýst því yfir við meðferð þessa máls í þinginu að við munum strax og við fáum tækifæri til breyta þessum lagaákvæðum. Ég tel mikilvægt, herra forseti, að láta það einnig koma fram í atkvæðaskýringu að ég fyrir mitt leyti tek undir þau sjónarmið sem fram komu varðandi endurgreiðslu söluskatts af tilteknum landbúnaðarafurðum sem hv. þm. Halldór Blöndal og hæstv. landbrh. gerðu grein fyrir fyrr í þessari umræðu. Herra forseti. Þetta er vondur skattur. Ég segi nei.