Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjhn. hefur haft það frv., sem hér liggur fyrir, til athugunar, og eins og nál. þau, sem útbýtt hefur verið, bera með sér, hefur n. ekki náð samstöðu um frv., þannig að við fimm nm., sem að nál. á þskj. 780 stöndum, leggjum til, að það verði samþ. Einn skrifar þó undir það með fyrirvara, en tveir hv. nm. leggja til, að því verði vísað til ríkisstj. Einn liður í ráðstöfunum til þess að bæta samkeppnisaðstöðu íslenzkra fyrirtækja vegna EFTA-aðildar er endurskoðun skattalöggjafarinnar, þannig að hlutur þeirra í því efni verði ekki verri en þeirra fyrirtækja, sem við þau keppa, bæði hér innanlands og á útflutningsmörkuðum EFTA-landanna. Þeirri athugun er, eins og upplýst hefur verið og hv. dm. mun kunnugt, ekki lokið, og að því leyti, sem árangur þeirrar athugunar hefur verið lagður fyrir hv. Alþ. í frv.-formi nú, þá verður ekki unnt að afgreiða þau, eins og þegar hefur verið upplýst, nema það frv., sem hér liggur fyrir og geymir í þeirri mynd, sem það nú er, aðeins ákvæðið um skattvísitölu, sem ekki er þó gert ráð fyrir, að komi sérstaklega til framkvæmda fyrr en á næsta skattaári, og um frádrátt vegna fyrningar. En það er æskilegt, og raunar nauðsynlegt, að það verði afgreitt, ef á efni þess er að öðru leyti fallizt, vegna þess að gert er ráð fyrir, að það komi til framkvæmda við skattaálagningu þessa árs. Þó að ekki hefði til EFTA-aðildar komið, væri, eins og raunar kemur fram í grg. fyrir þessu frv., full ástæða til þess að endurskoða þær fyrningarreglur, sem nú eru í gildi, vegna gengisbreytingarinnar. Þar sem meginregla skattal. er, eins og kunnugt er, sú, að afskriftir miðast við kostnaðar- og innkaupsverð vöru, þá gefur það augaleið, að vegna þess að mest af þeim framleiðslutækjum, sem hér eru í notkun, eru keypt fyrir gengislækkun, þá hlýtur fyrning, sem miðast við kaupverð viðkomandi tækja, að vera ófullnægjandi, því að tilgangurinn með því að leyfa fyrningar sem kostnað fyrirtækja, sem enginn ber á móti, að sé réttmætt og nauðsynlegt, er sá, að gera fyrirtækjunum kleift að safna á þann hátt í sjóði, sem nægi til endurkaupa á þessum tækjum. En það gefur augaleið, að ef tækin hækka mjög verulega í verði, eins og orðið hefur vegna gengisbreytingarinnar, þá nær það ekki hinum tilætlaða tilgangi fyrningarinnar, að afskriftirnar séu miðaðar við innkaupsverð. Á þessari grundvallarreglu verður þó ekki gerð breyting með frv. því, sem fyrir liggur, þó að samþ. yrði, en hins vegar er þar beitt heimild til þess að bæta þeim prósentum, sem í frv. greinir, við þær afskriftir, sem heimilaðar eru nú. Nú er ekki unnt að gera sér grein fyrir því, hvaða áhrif samþykkt þessa frv. um nokkra aukningu á fyrningum, mundi hafa. Ég spurðist einmitt fyrir um það hjá ríkisskattstjóra í morgun, hvort þess væri nokkur leið, og svarið við því, sem raunar kom mér ekki á óvart, var það, að slíkt yrði ekki gert nema að undangenginni athugun, sem hlyti að taka töluverðan tíma. En hvað sem því líður, þá held ég, að sú skoðun, sem kemur fram í áliti hv. minni hl., að þetta geti haft veruleg áhrif fyrir útsvars- og tekjuskattsálagninguna, sé óraunsæ m.a. með tilliti til þess, að þar sem fyrningin, eins og hún er nú, miðast við miklu lægra verð en gangverð er nú, þá getur ekki verulega um þetta munað. Telja verður öldungis ólíklegt, að þær fjárhæðir, sem hér um ræðir, geti verið svo háar, að það geti nokkur áhrif haft á skattlagninguna í heild. Eins og kunnugt er, var árið 1969 ekki neitt veltiár fyrir atvinnuvegi landsins, þó að það hafi kannske verið eitthvað betra en kreppuárið 1968, þannig að mér þykir með miklum ólíkindum, það er að vísu á þessu stigi málsins ekki hægt að fá úr því skorið með tölum, eins og ég sagði, - að hér geti verið um teljandi fjárhæðir að ræða, sem geti nokkru verulegu munað fyrir hið opinbera, en hins vegar getur það þó munað nokkru fyrir þau fyrirtæki, sem hér eiga hlut að máli. Rétt er í því sambandi að upplýsa það, að ríkisskattstjóri eða skrifstofa hans gaf þær upplýsingar, að þessi hækkun fyrninganna mundi hvorki hafa áhrif á aðstöðugjald né iðnlánasjóðsgjald. Hvað því fyrra viðvíkur, þar sem aðstöðugjaldið er miðað við kostnað fyrirtækjanna; en fyrningarnar eru viðurkenndar sem kostnaðarliður, þá kann þetta e.t.v. að koma einkennilega fyrir sjónir, en þannig er litið á, að hér sé aðeins um að ræða tekjufrádrátt, sem miðaður sé við fyrningu, ekki eiginlega hækkun á tilkostnaði. Þessi er túlkun ríkisskattstjóra í þessu efni, þannig að aðstöðugjöld mundu ekki koma til að hækka, þó að þetta yrði samþykkt. Það er rétt, að þetta sé upplýst, þannig að ég held, að því þurfi undir öllum kringumstæðum ekki að gera skóna, að samþykkt þessa frv. skapi hættu á því, að skattahækkun verði hjá almenningi. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til þess að fjölyrða um þetta frv. Það er einfalt í sniðum. Ég get þó ekki stillt mig um að bæta því við, að launþegarnir og þeir, sem hjá fyrirtækjunum starfa, geta ekki, þó að þeir líti aðeins á málin út frá eiginhagsmunasjónarmiði, látið sér í léttu rúmi liggja, að fyrirtækjunum sé gert kleift að laga sig að breyttum aðstæðum. Ég vil leyfa mér í þessu sambandi að vitna í ummæli, sem ég heyrði í gær danskan sérfræðing í milliríkjaverzlun, sem hér er staddur og flutti fyrirlestur einmitt um vandamál aðildarríkja EFTA fyrir nemendur í viðskiptafræðum, viðhafa, en hann benti varðandi vandamál okkar Íslendinga á tvö atriði, sem of lítill gaumur hefur verið gefinn að mínu áliti. Í fyrsta lagi undirstrikaði hann nauðsyn þess fyrir íslenzka atvinnuvegi að nota sér sem bezt það millibilsástand, sem nú er, þegar fyrirtækin, jafnframt því að hafa þegar öðlazt aðgang að tollfrjálsum markaði í EFTA-löndunum, hafa enn að bakhjarli tollverndaðan heimamarkað. Hann taldi, að einmitt þetta millibilsástand væri sérstaklega nauðsynlegt að nota til þess að komast yfir byrjunarerfiðleika þeirra atvinnugreina, sem í framtíðinni verða að leggja ríkari áherzlu á útflutning en áður hefur verið. Í öðru lagi benti hann á þá miklu áherzlu, sem nú er á það lögð að auka fiskveiðar í þróunarlöndunum. Við höfum fengið af þessu nokkurn smjörþef, þar sem er hin stóraukna framleiðsla Perúmanna. En þetta getur leitt til þess í framtíðinni, að vegna hins lága kaupgjalds í þróunarlöndunum verði mjög erfitt fyrir þau lönd, sem hafa miklu betri lífskjör og þar af leiðandi miklu hærra kaupgjald, þegar frá líður, að keppa við þróunarlöndin, því að flestir munu vera sammála um það, að erfitt mundi að sætta verkalýðinn hér á landi við það að þurfa að þrýsta laununum niður á það stig, sem er í þróunarlöndunum. Nú er það vissulega svo, að samþykkt þessa frv. getur ekki haft úrslitaáhrif í þessu sambandi, en svo langt, sem það nær, er það þó spor í áttina til að auðvelda aðlögun að þeim breyttu viðhorfum, sem nú liggja fyrir. Herra forseti. Meiri hl. fjhn. mælir með því, að frv. verði samþ.



Herra forseti. Ég hef enga tilhneigingu til þess að halda hér uppi málþófi um þetta mál og enn síður vegna þess, að höfuðröksemdir okkar í minni hl. n. hafa komið mjög greinilega fram í ræðu hv. síðasta ræðumanns, þar sem ég get undirstrikað flest eða allt, sem hann sagði um þetta. Ég álít, að það sé rétt, að þetta frv. sé ekki á nokkurn hátt frambærilegt, og raunar var það viðurkennt af frsm. hv. meiri hl. fjhn., að svo væri, þar sem hann sagði, að það hefði engin athugun fengið að fara fram á því, hvaða fjárhagslegar afleiðingar þetta hefði fyrir hið opinbera, ríki eða bæjarfélög, og engar slíkar upplýsingar væru tiltækar í rn. Hins vegar sló hann því föstu út í loftið, að hér væri um mjög óverulega hluti að ræða, sem nánast þýddu ekkert fyrir ríkið, en hefðu samt verulega þýðingu fyrir fyrirtækin. Ég verð nú að segja það, að þetta hefði nú þótt, bæði áður fyrr og á síðari tímum, heldur léleg rök hjá okkur stjórnarandstæðingum, því að þess eru ófá dæmin, að til þess sé vitnað, að við álitum ríkissjóðinn einhverja hít, sem aldrei verði þurrausin og ekkert þurfi að koma í staðinn. Auðvitað gefur það alveg auga leið, að hvort sem um minni eða stærri upphæðir er að ræða, verður eitthvað að koma í staðinn. Og samkv. þeirri reynslu, sem við höfum af skattastefnu ríkisstj., þá getur ekki verið um annað að ræða en auknar álögur á almenning í útsvörum eða öðrum beinum gjöldum, eða þá að áfram er haldið á söluskattsbrautinni, svo varhugaverð sem hún er að mörgu leyti. Það er sagt, að þetta frv. sé einn liður í því að bæta samkeppnisaðstöðu fyrirtækja í sambandi við EFTAaðild, og auðvitað er það nauðsynlegur og fallegur tilgangur út af fyrir sig, því að við vitum, að þann aðstöðumun, sem þar kann að vera á milli, verður að jafna. Við getum ekki búizt við því, að íslenzk fyrirtæki búi við verri almenn kjör í heild en þau fyrirtæki, sem við okkur keppa á samkeppnismörkuðum. En þá álít ég líka, að nauðsyn beri til að athuga ýmsa aðra þætti þessa máls. Í fyrsta lagi yrðu þá að liggja fyrir alveg óyggjandi upplýsingar um það, hvernig skattakjör fyrirtækjanna eru í samkeppnislöndunum. Það liggur ekki fyrir, og ég man ekki betur en ég hafi heyrt upplýst núna alveg einhvern síðustu dagana, að engin slík athugun lægi fyrir, þannig að út frá þessu sjónarmiði einnig er um það að ræða, að till. til stórbreytinga á skattaálagningu fyrirtækja er algerlega út í bláinn. Það kann að vera misminni í mér, en einhvern veginn situr það fast í mér, að í bók prófessors Guðmundar Magnússonar sé það mjög dregið í efa, að skattar á fyrirtækjum á Íslandi séu hærri en í nágrannalöndum. Þetta kann að vera rangt, og þetta kann líka að vera misjafnt eftir löndum. Ég geri ráð fyrir því, en samt er talað um það, að um þetta atriði þurfi auðvitað, ef á að byggja á því sem aðaltilgangi frv. sem þessa eða annarra slíkra frv., að liggja fyrir alveg óyggjandi tölur, töflur og upplýsingar. Annars er ekki hægt að bera fram slík mál á þeim grundvelli. Í þessu sambandi er auðvitað um margt fleira að ræða. Það er t.d. launakostnaðurinn, sem er hærri í öllum samkeppnislöndum okkar í EFTA en á Íslandi, nema ef vera skyldi Portúgal og Austurríki. Í öðrum löndum er launakostnaðurinn miklu hærri. Á þessu hefur ekki farið fram ítarleg athugun, svo að ég viti, en ég teldi alveg nauðsynlegt, að í sambandi við skattamálin og yfirleitt alla þessa samkeppni á milli EFTA-landanna og okkar í þessum efnum lægi fyrir fleiri en eitt athugunarsvið, áður en farið er að grípa inn í og breyta einu þeirra. Raunverulega má telja margt fleira en launakostnaðinn, þó að ég nefni ekki fleira. Hv. frsm. meiri hl. sagði, að það yrði nauðsynlegt að endurskoða fyrningarreglurnar, þó að engin EFTAaðild hefði komið til, þó að það væri að vísu aðalástæðan. Það væri vegna gengisbreytingarinnar. Nú væri endurkaupsverð tækja og húsbúnaðar og annars slíks miklu hærra, og þess vegna þyrfti að leyfa meiri afskriftir. Þetta kann að vera rétt, svo langt sem það nær, en við skulum þá um leið muna eftir því, að hér hafa verið gengisfellingar eftir gengisfellingar, án þess að nokkru væri þar um breytt. Í annan stað verður maður svo að gera sér grein fyrir því, hvað gengisfelling er. Höfuðtilgangur gengisfellinga er að færa til fjármuni og eignir í þjóðfélaginu, og þær miklu sviptingar, sem verða í sambandi við þær, koma auðvitað ákaflega misjafnt niður, og ef allir eiga að heimta sinn fulla rétt, fullar bætur fyrir þá tilfærslu, sem gengisfellingin leiðir af sér, þá sjá náttúrlega allir, að hún væri með öllu tilgangslaus. Það er eins og hver annar hlutur, að þeir fjárhagsaðilar, sem þar koma til og talið er nauðsynlegt að sé látið blæða, beri sitt tjón, en komi ekki til annarra og segi: „Ég vil fá allt mitt aftur.“ Hvaða áhrif hefði þetta t.d. á kaupgjaldið, ef verkalýðshreyfingin væri alltaf reiðubúin til þess og hefði til þess afl að heimta til sín alltaf jafnhátt kaupgjald, þrátt fyrir það, að genginu væri breytt. Og gildir þá ekki hið sama líka um aðra? Ég held þess vegna, að þessi breyting verði ekki afsökuð sérstaklega með gengisfellingunum, þó að ég viðurkenni það hins vegar, að auðvitað er endurnýjunarkostnaður meiri núna en hann var fyrir þær. Þá sagði frsm. meiri hl., að einn tilgangurinn væri sá að safna fé í sjóði, og verð ég nú þá að segja, þegar til þeirrar fullyrðingar hans er litið, að þetta munaði engu fyrir hið opinbera, en þetta eigi samt að stórbæta samkeppnisaðstöðu okkar við EFTA, bæta fyrir gengisfellinguna og gera fyrirtækjunum kleift að safna í sjóði, að við þær gagnstæðu röksemdir hljóti að vera eitthvað meira en lítið bogið. Hv. ræðumaður sagði, að árið 1969 hefði ekki verið neitt veltiár, og hann sagði einnig, að hér væri um sáralitla fjármuni að ræða. Ég held þvert á móti, að árið 1969 hafi verið fyrir fyrirtækin almennt í landinu eitthvert mesta veltiár, sem upp hefur runnið. Ég hef um það fulla vissu, að t.d. einstök fyrirtæki í fiskiðnaði og þau ekki svo fá hafa skilað tugmilljóna gróða á þessu síðasta ári, sem varð þó þyngra fyrir launamenn en flest önnur. Það eru einmitt þau fyrirtæki, sem njóta núna alveg sérstaklega rúmra fyrningarreglna, sem ég tel alveg óraunhæfar. Hér þyrfti að breyta í öfuga átt við það, sem þetta frv. gerir ráð fyrir, a.m.k. að einhverju leyti, og á ég sérstaklega við þau fyrirtæki í fiskiðnaði, flutningum á sjó og í lofti, þar sem fyrna má um 20%. Ég tel engan vafa á því, að einmitt þessar fyrningarreglur hafa átt sinn þátt, og hann ekki svo lítinn, í því að örva hér óraunhæfa og óhagkvæma fjárfestingu. Fyrirtækin hafa bókstaflega verið á spani við að kaupa nýjar eignir, þenja út eignir sínar, jafnvel algerlega að ástæðulausu, til þess að flýja undan sköttunum. Ég held, að miklu raunsærra væri að miða við raunverulegan endingartíma tækjanna, jafna þessu og dreifa fyrningunni á lengra og raunhæfara tímabil, en taka þá jafnframt, eins og oft hefur verið hér talað um sem stefnu hæstv. ríkisstj., meira tillit til raunverulegs endurkaupsverðs, þó að einnig í því efni telji ég, að fara verði með fullri gát, sérstaklega þegar um stórfyrirtæki er að ræða, sem hafa mjög mikinn endingartíma, eins og t.d. rafvirkjanir. Ég held, að ef farið væri eftir einhverjum venjulegum fyrningarreglum í þeim efnum og ætlazt til þess, að þau fyrirtæki söfnuðu sífellt í sjóði til þess að geta byggt upp ný orkuver t.d., þá værum við komnir út á hála braut, a.m.k. miðað við það fjármagn, sem þjóðin hefur yfir að ráða nú. En þetta frv. er einfalt út af fyrir sig og ekki ástæða til þess að fara um það mörgum orðum. Það á að skera þvert yfir og leyfa 20–40% lækkun á öllum fyrningum, hvernig sem þær eru, hvort sem um er að ræða þau fyrirtæki, sem nú njóta algerra sérréttinda eins og sá atvinnurekstur, sem ég nefndi, eða önnur, sem áreiðanlega hefur verið mismunað og þyrfti sérstaklega að bæta, og á ég þar einkanlega við iðnaðinn. Ég hefði litið allt öðrum augum á þetta frv., ef það hefði eingöngu verið miðað við fyrningarreglur iðnaðarins, því að það er enginn vafi á því, að einmitt EFTA-aðildin krefst miklu meiri endurnýjunar, miklu meiri breytinga í vélakosti og búnaði í iðnaði en áður, og þar hefði verið sérstök ástæða til þess að gera ráðstafanir, jafnvel þótt ekki hefði verið unnt að framkvæma heildarendurskoðun. En það er ekki gert, heldur er forréttindaatvinnureksturinn látinn fá alveg nákvæmlega sömu lækkun. Hv. frsm. minni hl. gerði svo hins vegar glögga grein fyrir því, hvernig þetta horfir við út frá sjónarmiði almennings, og ég vil bara segja, þó að maður fari nú ekki lengra út í þá sálma en hvaða sálræn áhrif það hefur á almenning, sem nú stendur í harðri launabaráttu, þegar það sýnir sig, að hæstv. ríkisstj. og Alþ. telja sérstakar ástæður til þess að hlynna að þeim fyrirtækjum í landinu, sem hafa haft mjög gott ár, eitt bezta veltiár síðari ára, en skattar og gjöld eru þyngd með næstum því hverri vikunni sem líður, á öllum almenningi. Slíkt hlýtur að hefna sín, og alveg tel ég óvíst, að þegar til þess er litið, verði nokkur hagnaður af þessu fyrir atvinnureksturinn í landinu. Ég varð sannast að segja undrandi, þegar ég sá það og heyrði, að í hv. Nd. höfðu aðeins tveir þm., annar úr flokki Frjálslyndra og vinstri manna og hinn úr Alþb., greitt atkv. gegn þessu frv., sem sagt allir flokkarnir með tölu, svo að segja, greitt atkv. með því. Ég fagna því vissulega, að mér virðist, að hér sé annar bragur á í þessari d., og það teldi ég þó a.m.k. vera mannlegra, að einhverjir sýndu sig í stjórnarandstöðunni aðrir en þessir tveir Nd: menn, sem vildu ekki una því óréttlæti, sem hér á að framkvæma.



Herra forseti. Ég skal nú ekki hefja hér almennar umr. um skattamál. Til þess vinnst enginn tími, þó að vissulega væri fróðlegt að ræða þau. Ég vil aðeins segja það út af því, sem hv. síðasti ræðumaður sagði um einingu í Nd. um afstöðu til þessa máls, að þetta mál hefur ekki verið skoðað sem neitt flokksmál. Því hefur verið lýst yfir af öllum flokkum og meira að segja deilt á ríkisstj. fyrir það að hafa ekki nú þegar gert ráðstafanir um skattalagabreytingar til þess að jafna aðstöðu íslenzkra fyrirtækja miðað við fyrirtæki í öðrum EFTA-löndum. Og það voru ein af þeim rökum, sem færð voru fram af ýmsum stjórnarandstæðingum einmitt sérstaklega gegn EFTA-aðild, að það lægi ekki fyrir, hvernig ætti að hlúa að atvinnurekstrinum hér til þess að hann gæti staðið sig í samkeppninni. Og ég hygg, að þetta sé meginskýringin á því, að í hv. Nd. skiptust menn alls ekki eftir flokkum í afstöðu til þessa máls, sem er að sjálfsögðu mjög einfalt og langt frá því að vera það stórmál, sem hv. talsmenn minni hl. n. hér vilja halda fram miðað við skattamál fyrirtækja yfirleitt, sem er miklu umfangsmeira mál. Þetta atriði er eingöngu tekið út úr því frv., sem liggur nú fyrir hv. Nd., vegna þess að þetta er eina atriðið, sem á að koma til framkvæmda við skattaálagningu í ár, en um fyrningar að öðru leyti hefur engin deila orðið, enda talið, að þær væru eitt af grundvallaratriðum, sem við þyrftum að koma á, þ.e. að fyrnt væri sem næst endurkaupsvirði, og meira að segja liggur í hv. Nd. frammi frv. um það frá hv. stjórnarandstæðingum, ég held hv. framsóknarmönnum eða einhverjum þeirra, að það skuli fyrna af endurkaupsverði, þannig að þetta frv. nær ekki einu sinni svo langt, og því er ekkert að undra, þó að ekki hafi orðið um þetta deila í Nd. Ástæðan til þess, að þessar umr. fara fram hér í þessari hv. d., er vafalaust sú, sem skiljanlegt er, að fyrir skattamálunum í heild og hinu stærra frv., sem liggur fyrir í Nd., hefur ekki verið gerð grein í þessari hv. d. Ég gerði mjög ítarlega grein fyrir meginbreytingunum, sem í því frv. felast, og þeim meginviðfangsefnum, sem væri við að fást í skattamálum fyrirtækja, þegar 1. umr. var um það frv. Ég heyri það, að ýmislegt af því, sem hefur verið vikið að hér af hv. talsmönnum minni hl. fjhn., stafar beinlínis af því, að þeir hafa af eðlilegum ástæðum ekki heyrt þær skýringar, sem fram komu frá mér í sambandi við framsögu fyrir því máli. Ég skal ekki eyða löngum tíma í að ræða þetta. Ég vil aðeins taka það fram út af því, sem hv. 4. þm: Norðurl. e. sagði, að engin athugun hefði farið fram á skattamálum á Norðurlöndum. Það er alls ekki rétt. Það hefur farið fram mjög ítarleg athugun á skattamálum fyrirtækja á Norðurlöndum. Hitt er annað mál, að niðurstaðan hefur orðið sú, að það sé mjög erfitt að gera nákvæman samanburð, og það byggist á því, að það eru ýmsar aðrar aðstæður þar, sem þarf að taka til greina. Skattaálagningu er hagað þar með allt öðrum hætti. T.d. er einn skattur hér á Íslandi, sem þekkist ekki í þessum löndum, og það er svokallað aðstöðugjald, sem er mjög þungbær skattur, og í rauninni er efnislega fráleit skattlagning á fyrirtækjum að taka ekki tillit til efnahags þeirra. En það hefur vissulega verið gerð mikil athugun á skattamálum bæði á Norðurlöndum og í Bretlandi, og þær till., sem n. var falið að gera, sem nú liggja fyrir hv. Nd., eru árangurinn af þeim samanburði. Hv. þm. vék einnig að því, að það ætti að taka til greina, að launakostnaður væri hærri þar en hér. Ég veit nú satt að segja ekki, hvort rétt sé að gera það vegna þess, að mér skilst nú, að stefnan hljóti að vera sú hjá launasamtökunum, að það verði einmitt stefna þeirra, að launagreiðslur geti færzt í svipað horf eins og þar, og því væri kannske hæpið að miða þá ekki skattlagningu félaga við það, að þeim yrði a.m.k. auðveldara að standa undir slíkum launagreiðslum, ef til kæmi.

Hliðsjón af hvoru tveggja.

Ég veit ekki, hvort á að slá því föstu og hvort hv. þm. telur það æskilegt, að þau séu skattlögð á þann hátt, að það sé ljóst, að það sé ekki hægt að fá þau til þess að greiða þau laun. Ég held, að það sé ákaflega hæpin stefna. Varðandi það, sem báðir hv. þm. töluðu um, að væri einkennilegt, að við vissum ekki um upphæðir í þessu sambandi, þá veit ég, að þeir eru nú báðir svo glöggir menn, að þeir gera sér fulla grein fyrir því, að það er gersamlega ómögulegt að vita um þessar upphæðir, vegna þess að það veltur allt á því, hver hafi verið afkoma fyrirtækjanna á árinu 1969, að hve miklu leyti þau geta notað fyrningarreglurnar. Það verður ekki hægt að sjá, fyrr en búið verður að fara í gegnum framtöl fyrirtækjanna núna fyrir yfirstandandi ár. Þá auðvitað liggur það fyrir. Fyrr verða það algerar getgátur. Vonandi hefur afkoma fyrirtækjanna verið svo góð, að þetta geti komið þeim til góða, og hafi þau skilað svo miklum hagnaði, sem ég líka vona, að sé rétt, þá ætti þetta ekki að vera stór hætta fyrir ríkissjóð, því að þá ættu fyrirtækin að borga hærri tekjuskatta en gert hefur verið ráð fyrir í áætlun fjárl. Varðandi það atriði, sem eru einu rökin fyrir því að vísa þessu frv. til ríkisstj. aftur, að óljóst sé með öllu, að hve miklu leyti sé hér átt við íbúðarhúsnæði, þá byggist sú kenning á töluvert veigamiklum misskilningi að því leyti, að ekki er ætlunin að raska í neinu þeim reglum, sem gilda nú um þau atriði, hvernig litið er á íbúðarhúsnæði og annað húsnæði, þannig að það er fyrnt með mismunandi hætti nú, og af því leiðir, að það verður ekkert vandamál. Það verður fylgt nákvæmlega sömu reglum um viðhorf í þeim efnum og gert hefur verið til þessa, þannig að sé það óljóst í þessu frv., þá hefur það einnig verið óljóst í þeim reglum, sem fylgt hefur verið undanfarin ár, en þeim reglum er ekki ætlunin að breyta. Að þetta mál út af fyrir sig hafi einhver áhrif á launastéttirnar, get ég nú ekki með nokkru móti séð, né að það geti haft áhrif á kröfur þeirra. Ég held, að það sé mjög ljós skilningur á því, að nauðsynlegt sé að búa sem bezt í haginn fyrir atvinnureksturinn og ekki sízt með hliðsjón af aðild fyrirtækjanna að EFTA, eins og komið hefur fram frá öllum aðilum og ég gat um í upphafi máls míns. Vitanlega er góð afkoma fyrirtækjanna grundvöllur þess, að þau geti staðið undir þeim launakröfum, sem til þeirra eru gerðar, án þess að þurfa að tefla afkomu sinni í hættu, þannig að þegar upp er staðið, hvort sem er hlynnt að fyrirtækjum eða ekki, þá efast ég um, að það sé hægt að telja það til nokkurra árása á almenning, því að slíkt getur þá auðveldað fyrirtækjunum að starfa með þeim hætti, að þau geti tekið á sig meiri kvaðir. Ég sé ekki ástæðu til, herra forseti, að orðlengja frekar um þetta mál. Þetta er einfalt í sniðum í sjálfu sér, en ég tel það mikilvægt, eins og hv. Nd. féllst á nær einróma, eins og hér var upplýst, að þetta einstaka atriði úr skattalagafrv. verði lögfest. Ég gerði mér aldrei von um það, að skattalagafrv. í heild, eins og það liggur nú fyrir hv. Nd., mundi verða afgreitt, enda er þar um mikinn bálk að ræða, sem er eðlilegt, að menn skoði til haustsins, en það mun þá verða lagt fyrir þingið á ný.



Herra forseti. Ég hef skrifað undir nál. þetta með fyrirvara og vildi með örfáum orðum gera grein fyrir þeirri afstöðu minni. Framsfl. hefur á þessu þingi borið fram till. um lagfæringar á sköttum fyrirtækja. Með þessu frv., sem hér liggur fyrir, er nokkuð gengið í þá átt, og því er ég fylgjandi. Í hv. Nd. báru framsóknarmenn fram brtt. í þá átt að hækka persónufrádrátt frá því, sem nú er í lögum. Þær till. voru felldar, og er því sýnt, að breyt. á þeim l. um hækkun persónufrádráttar nái ekki fram að ganga á þessu þingi. Persónufrádráttur hefur ekki hækkað á undanförnum árum í hlutfalli við aukinn framfærslukostnað, og er því orðin brýn nauðsyn á, að hér verði breyting á. En með því að þetta frv. gerir ráð fyrir nokkurri lagfæringu, hvað snertir fyrirtækin og skattlagningu þeirra, og þeirrar lagfæringar er þörf og ég er henni fylgjandi, hef ég skrifað undir þetta nál., þar sem lagt er til, að frv. verði samþ., enda þótt ég hefði talið, að samhliða þyrfti að ganga til móts við hinn almenna skattgreiðanda og hækka persónufrádráttinn.



Herra forseti. Í hv. Nd. hefur verið gerð ein orðalagsbreyting á 1. gr. þessa frv. Hún er, að í stað orðsins „kauptúnum“ komi: sveitarfélögum. Í hv. Nd. urðu nokkrar umr. um það, hvernig skilja bæri meiningu 1. gr. frv., og til þess að taka þar af allan vafa fluttu menn úr öllum flokkum brtt. um þessa umorðun. Þarna er ekki, eftir því sem málið er túlkað í grg. með frv. og hvernig ég sem flytjandi þess flutti það hér, um neinn meiningarmun að ræða, heldur eingöngu að hafa orðalagið svo skýrt, að ekki verði um villzt. Fjhn. þessarar hv. d. hefur rætt þessa breytingu og hún mælir einróma með því, að hún verði staðfest hér í þessari hv. deild.