Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það sem hér er lagt fram er frv. til l. um ráðstafanir í fjármálum og er það lagt fram til staðfestingar brbl. nr. 68/1987, um ráðstafanir í fjármálum, sem gefin voru út af forseta Íslands þann 10. júní sl. Svo sem mælt er fyrir í 28. gr. stjórnarskrár ber að leggja brbl. fyrir Alþingi til staðfestingar er nýtt þing kemur saman. Þar sem hér er um staðfestingarfrv. að ræða er frv. lagt fyrir þingið í óbreyttri mynd. Af hálfu ríkisstjórnar er þó fyrirhugað að leggja til ýmsar breytingar á efni þess. Ber þar helst að nefna hækkun sérstaks söluskatts um 10% af ýmsum matvælum og þjónustu sérfræðinga þar sem áformuð breyting hljóðar upp á hækkun úr 10 í 12%. Ráðstafanir þær í ríkisfjármálum sem frv. þetta felur í sér eru þingheimi kunnar frá lokum stjórnarmyndunarviðræðna og birtingu brbl. a liðnu sumri. Ég mun þess vegna aðeins stikla á helstu meginatriðum þeirra. Í I. kafla er gert ráð fyrir innheimtu bifreiðagjalds af vélknúnum ökutækjum, þar með töldum hvers kyns bifreiðum og fjórhjólum. Gjald þetta hefur þegar verið lagt á vegna tímabilsins frá 11. júlí sl. til 31. des. nk., sbr. ákvæði brbl. nr. 68/1987. II. kafli mælir fyrir um álagningu 10% söluskatts á matvæli og þjónustu sérfræðinga. Tiltekin matvara, þar með talið mjólkurvörur, egg, kjöt og fiskur, er þó undanþegin skattinum samkvæmt fyrirmælum í reglugerð. Skattlagning þessi er af hálfu ríkisstjórnarinnar fyrsta skrefið í þeirri áætlun ríkisstjórnarinnar að fækka undanþágum frá söluskatti sem aðdraganda að nýju virðisaukaskattskerfi. Ríkisstjórnin mun síðar gera annað tveggja, að leggja fram brtt. við 10. gr. frv. og leggja þá til að skatturinn verði hækkaður um 12% eða flytja sérstakt frv. um það efni. Þar sem framangreindar breytingar á söluskattskerfinu leiddu óhjákvæmilega til hækkunar á útgjöldum heimila var jafnframt ákveðið að verja um 100 millj. kr. til hækkunar sérstaks barnabótaauka sem fyrst og fremst kemur barnmörgum fjölskyldum með lágar tekjur til góða. Minna má á í því samhengi að jafnframt voru á liðnu sumri gerðar ráðstafanir til að hækka sérstaklega elli- og örorkulífeyri, tekjutryggingu og heimilisuppbætur að því marki að þessar greiðslur ásamt greiðslum úr lífeyrissjóðum og öðrum tekjum yrðu ekki lægri en lágmarkslaun í landinu frá 1. sept. sl. þannig að lágmarksframfærslueyrir einstaklinga með heimilisuppbót yrði við það 28 þús. kr. á mánuði í stað 25 þús. sem áður hafði verið. III. kafli frv. fjallar um breytingar á lögum um tekju- og eignarskatt til hækkunar barnabótaaukans sem ég gat um áðan, en með þeim var barnabótaauki á þessu ári færður úr rúmum 25 þús. kr. í um 30 þús. kr. Til þess að draga úr þenslu í efnahagslífi er í IV. kafla frv. gert ráð fyrir upptöku sérstaks skatts á erlendar lántökur. Áætlað er að skattur þessi skili af sér 230 millj. kr. í ríkissjóð á næsta ári. Stefnt er að því að fella skattinn niður í lok næsta árs til að hvetja þá sem hyggja á erlendar lántökur til að fresta áformum sínum. Í V. og VI. kafla er að finna breytingar á lögum um ríkisábyrgðir á á þann hátt að áhættugjöld eru hækkuð, auk þess sem sérstakt gjald er nú lagt á aðila sem hingað til hafa verið undanþegnir, svo sem ríkisviðskiptabankarnir, Útvegsbankinn, ýmsir lánasjóðir, Landsvirkjun og fleiri aðilar. Gert er ráð fyrir að árlegar tekjur af ríkisábyrgðagjaldi hækki um 130 millj. kr. við þessar aðgerðir. Að lokum er í VII. kafla lagt til að tollur á fjórhjól hækki úr 10% í 90%. Herra forseti. Ég hef nú rakið helstu efnisatriði frv. og legg að lokum til að því verði vísað til fjh.- og viðskn. að lokinni 1. umr. í hv. Ed.



Herra forseti. Ég skal ekki hafa langt mál um þann dagskrárlið sem hér er til umræðu, en vil eigi að síður segja örfá orð við 1. umr. málsins. Það er hv. þingdeildarmönnum væntanlega ekkert launungarmál að ég er andvígur sumum af þessum þáttum og þá fyrst og fremst svokölluðum matarskatti og mun ekki standa að afgreiðslu þess þáttar þessa máls. Það er út af fyrir sig rétt að Alþfl. hefur haldið fram þeirri stefnu að afnema skuli undanþágur í söluskatti en jafnhliða að lækka söluskattsprósentu. Slíkt liggur ekki fyrir það ég best veit og meðan slíkt liggur ekki fyrir er ég ekki reiðubúinn að taka upp sérstaka skattheimtu á matvæli sem kemur til með að bitna fyrst og fremst á þeim sem ég tel verst setta.

En er þm. sammála matarskatti í prinsippi?

Það er ekki um neitt prinsipp að ræða fyrr en maður veit hvað á að koma á móti. Þetta eru meginrök mín fyrir því að ég er andvígur þessum þætti frv. Þetta hefur legið ljóst fyrir og kemur engum á óvart. Vel má vera að áður en þessu máli lýkur á Alþingi í afgreiðslu verði komin upp ákveðin svör við því hvað skal gera í framhaldi af þessu máli. Ég er þeirrar skoðunar að afgreiðsla á þennan hátt sé ekki til að greiða fyrir væntanlegum eða hugsanlegum kjarasamningum aðila vinnumarkaðarins sem þegar standa fyrir dyrum. Þar þyrftu aðgerðir ríkisvalds fremur að leiða til þess að greiða þá götu en setja fætur gegn því sem þarf að gera. Mér finnst að hæstv. ríkisstjórn ætti að endurskoða afstöðu sína í þessu máli í þá veru að hætta annaðhvort við þessa fyrirframskattheimtu á almenning í landinu, og þá fyrst og fremst launafólk, eða þá að koma með ótvíræðar tillögur í þá átt hvað skal koma á móti fyrir það fólk sem þessa byrði á að bera. Ég geri a.m.k. kröfu til þess, þar sem Alþfl. á hlut að máli, að menn leggi þau spil á borðin áður en endanlega verður gengið frá þessu máli hér.



Herra forseti. Hv. þm. lýsti þeirri skoðun sinni að hann væri andvígur þessum ráðstöfunum, þ.e. útvíkkun á skattstofni söluskatts með fækkun undanþága að því er snertir matvæli, ef þeim fylgdu ekki jafnhliða tekjujöfnunaraðgerðir á móti. Af því tilefni er ástæða til að rifja upp aftur, sem fram kom í minni ræðu, að við þessar aðgerðir, sem lýst var í brbl. og hér er flutt frv. til staðfestingar á, var þess sérstaklega gætt að jafnframt var gripið til sérstakra hliðarráðstafana, þ.e. það var varið tæplega 200 millj. kr. annars vegar til að hækka barnabótaauka til barnmargra fjölskyldna sem og gerðar sérstakar ráðstafanir, um 100 millj. kr., til að hækka bótagreiðslu almannatrygginga. Þessar ráðstafanir voru að mati ríkisstjórnarinnar taldar nokkurn veginn duga til að mæta verðhækkunaráhrifum af þessum aðgerðum á liðnu sumri að því er varðaði verðhækkunaráhrif sem snertu þessa tekjulágu hópa. Þessi aðgerð út af fyrir sig fullnægði því þeim skilyrðum, sem hv. þm. sagði að gera bæri réttilega, að jafnhliða yrði gripið til tekjujafnandi aðgerða til að bæta verðhækkunaráhrif. Að því er varðar framhald málsins er þetta um málið að segja: Ríkisstjórnin hefur lýst því yfir að til að greiða fyrir viðræðum milli aðila vinnumarkaðarins frestaði hún upphaflegum áformum sínum um flýtingu á næsta áfanga í breytingu á söluskatti sem koma átti til framkvæmda 1. nóv. sl. Hins vegar liggur ljóst fyrir um upphafleg áform um róttæka breytingu á söluskattskerfinu að að því er stefnt að þau komi til framkvæmda um næstu áramót. Það kallar á viðamiklar lagabreytingar. Þær lagabreytingar snúast um endurskoðun á tollskrá, þ.e. tolltöxtum tollskrárlaga. Í öðru lagi breytingar að því er varðar vörugjöld, niðurfellingu á um það bil fimm ýmiss konar gjöldum sem nú eru við lýði, en álagningu samræmds vörugjalds til að mæta tekjutapi ríkissjóðs við verulega og umfangsmikla lækkun tolla. Í þriðja lagi er síðan um að ræða söluskattsbreytingu sem felur í sér nokkra útvíkkun til viðbótar á söluskattsstofninum með fækkun undanþága en jafnframt lækkun söluskattsprósentunnar. Eðlilegt er að spurt sé hvar sé á vegi staddur undirbúningur að þessum málum. Því er til að svara að í fyrstu gerð hafa frumvörp um öll þessi efni verið lögð fram og rædd í ríkisstjórn á nokkrum ríkisstjórnarfundum og greinargerðir um þau hafa verið teknar saman, þ.e. um grundvallaratriði og helstu meginatriði, og afhentar þingflokkum stjórnarsinna. Því til viðbótar er þess að geta að þingflokkar þeir sem styðja ríkisstjórnina hafa tilnefnt fulltrúa sína til að vinna með fjmrn., fjmrh. og embættismönnum hans við lokafrágang þessa máls og ljóst er nú að þess er að vænta innan fárra daga að þessi frumvörp verði lögð fyrir. Þá er spurningin um hver áhrif þessi róttæka breyting á kerfi óbeinna skatta hefur í för með sér fyrir almenning í landinu. Fyrsta atriðið er að hér er um að ræða verulegar tollalækkanir. Um það er að ræða að færa hæstu tolla úr 80–90% niður undir um það bil 30%. Í öðru lagi að fella niður með öllu tolla á aðföngum, vélum, tækjum og hráefnum til íslensks iðnaðar, samkeppnisiðnaðar og útflutningsiðnaðar. Þessar breytingar hafa verið lengi á döfinni og lengi í undirbúningi. Frv. um endurskoðun á tollskrá voru að hluta til samþykkt og gerð að lögum á seinasta þingi, en þrátt fyrir boðaðar breytingar féll seinasta hæstv. ríkisstjórn frá áformum sínum um að endurskoða tolltaxtana til enda þannig að þess er nú freistað á ný. Málið hefur verið tekið til heildarendurskoðunar og í samræmi við starfsáætlun ríkisstjórnar og stjórnarsáttmála verður þess freistað að leggja þetta fyrir þing og fá það afgreitt sem lög fyrir næstu áramót. Ef spurt er hvaða verðháhrif þessar breytingar hafa liggur ljóst fyrir að tollalækkanirnar sem slíkar munu þýða tekjutap fyrir ríkissjóð sem áætla má u.þ.b. 4500 millj. kr. Til að mæta því tekjutapi verður lagt á sérstakt samræmt vörugjald sem verður 17% og er þá jafnt bæði á innlenda framleiðslu sem innflutta. Á því stigi sem nú er rætt um málið er auk þess áformað að leggja vörugjaldsálag á tiltekna vöruflokka sem flokka má ef menn vilja undir manneldisstefnu. Þessir vöruflokkar eru fáir, það er aðallega sælgæti, og raskar þó ekki verðhlutföllum að því er þessa flokka varðar af því að þeir bera hærra vörugjald nú þegar en ýmsir aðrir. Heildaráhrifin af þessari tollalækkun og afnámi tolla og álagningu þessa vörugjalds eru þau að verð á yfirgnæfandi meiri hluta neysluvarnings og reyndar aðfanga atvinnuveganna lækkar verulega þannig að áhrif þessa á mælikvarða framfærsluvísitölu væri lækkun á framfærslukostnaði sem svarar um 3%. Þegar dæmið er síðan skoðað í heild sinni, lækkun og afnám tolla, nýtt vörugjald og lækkun söluskattsprósentu úr 25 í 22%, þýðir þetta í heild sinni að ætla má að verðbreytingar á mælikvarða neysluvöruverðlags og á mælikvarða framfærslukostnaðar verði einhvers staðar á bilinu 1–1,4%. Jafnframt er boðað í samræmi við starfsáætlun ríkisstjórnarinnar að þessum aðgerðum verði fylgt eftir með mjög umfangsmiklum aðgerðum til að bæta þessi verðhækkunaráhrif sem mælast upp á rúmlega 1,4%. Núverandi áform eru þau að u.þ.b. 1700 millj. kr. verði varið í þessu skyni. Það skal tekið fram að enn hafa ekki verið teknar endanlegar ákvarðanir við undirbúning þessara frv. um hvaða leiðir verði farnar í þessu skyni. Ástæðan er einmitt sú, sem hv. síðasti ræðumaður vék að, að menn vilja gjarnan tengja saman, þegar menn ræða um skattkerfisbreytingar og skattbyrði, annars vegar þau frv. sem nú er verið að leggja fram, hið fyrsta þegar fram komið, um staðgreiddan tekjuskatt, og svo hins vegar þessar tekjujöfnunaraðgerðir sem eru til þess ætlaðar að koma til móts við þá hópa sem helst er ástæða til, þ.e. bótaþega almannatrygginga, barnmargar fjölskyldur, einstæð foreldri o.s.frv. Þessi mál eru til vinnslu í meðförum ríkisstjórnar og þingflokkum stjórnarliða og koma hér fram hvert á fætur öðru næstu daga. Til að draga saman að gefnu tilefni það sem hv. þm. lagði áherslu á er það þetta: Á undanförnum árum á liðnu kjörtímabili lagði Alþfl. á það megináherslu í öllum málflutningi sínum, þar á meðal í stefnuyfirlýsingu sinni fyrir kosningar, að nauðsyn bæri til að endurskoða tekjuöflunarkerfi ríkisins í heild sinni. Það bæri að gera að því er varðar neysluskatta út frá þeim meginreglum að fækka undanþágum, breikka skattstofn, lækka álagningarprósentu. Þetta var sérstaklega rökstutt með vísan til tillagna skattsvikaskýrslunnar svokölluðu sem unnin var undir verkstjórn framkvæmdastjóra Verkamannafélagsins Dagsbrúnar, en í þeirri skýrslu var lögð sérstök áhersla á að aðferðin til að bæta skattaskil og skattaframkvæmd og draga úr undandrætti í skattheimtu væri fyrst og fremst sú að fara þessa leið. Þannig er það sem hér er gert að sjálfsögðu í fullkomnu samræmi við málflutning Alþfl., stefnumörkun hans fyrir kosningar og að sjálfsögðu í samræmi við starfsáætlun ríkisstjórnarinnar og almenna stefnuyfirlýsingu. Það atriði er rætt að þess verði að gæta sérstaklega að ekki verði gripið til breytinga á neysluskattakerfinu nema jafnframt verði gripið til hliðarráðstafana til að bæta ýmsum þjóðfélagshópum upp verðlagsáhrif. Þess hefur verið gætt og þess verður gætt. Þannig fæ ég ekki betur séð en að þær lagabreytingar sem er verið að byrja að kynna séu í fullkomnu samræmi, ekki aðeins við málflutning Alþfl. fyrir kosningar, stefnumörkun hans, heldur einnig í fullkomnu samræmi við það samkomulag sem tókst milli stjórnarflokkanna um endurskoðun á skattakerfinu. Það er sérstök ástæða til að nefna að sú leið sem núverandi ríkisstjórn hefur boðað í efnahagsmálum, sem byggir á því þrátt fyrir nokkuð háværa andstöðu að halda fast við fastgengisstefnu þrátt fyrir að mörgu leyti versnandi horfur, á mikið undir því hvernig þessi efnahagsrammi er skilinn og hvernig honum er tekið af aðilum, ekki aðeins þeim sem á þingi sitja heldur og aðilum utan þings. Þessi leið er vandfarin, vandrötuð og erfið. Vonin um árangur byggist á því að við verðum ekki fyrir meiri háttar áföllum að því er varðar ytri skilyrði, sem gætu raskað mjög starfsskilyrðum atvinnuvega, og hún byggir á því að um það geti tekist sæmileg samstaða, að það takist kjarasamningar sem miða að tvennu, að kauphækkanir í krónutölu verði ekki umfram þann tiltölulega þrönga ramma sem þjóðarbúinu er nú sniðinn vegna fyrirsjáanlega versnandi kjara á næsta ári, einkum og sér í lagi vegna breyttra forsendna í fiskveiðistefnu, og í annan stað að það takist í slíkum kjarasamningum að leiðrétta tekjuskiptinguna innbyrðis þannig að þeir hópar launafólks sem ekki hafa notið fastlaunasamninga, ekki hafa notið launaskriðs fái kjör sín bætt. Meginatriðið er m.ö.o. að varðveita þann kaupmáttarauka, sem hefur áunnist á þessu ári og nemur ekki minna en 16–17% að meðaltali, fremur en horfa upp á að hann eyðist í nýrri verðbólgukollsteypu sem yrði óhjákvæmilegur fylgifiskur gengisfellingar við óbreytt skilyrði. Þetta er að mínu mati kjarni málsins. Það eru tvær athugasemdir sem hér eru gerðar. Annars vegar er athugasemd um að erfitt væri að styðja hreinsunaraðgerðir í skattakerfinu sem miða að því að draga úr skattundandrætti og gera menn jafnari fyrir skattalögum nema því aðeins að þeim fylgdu tekjujöfnunaraðgerðir. Því skilyrði verður fullnægt. Og í annan stað er lögð áhersla á að þess verði gætt við mörkun þessarar stefnu í skattamálum að leita eftir fullu samráði við aðila vinnumarkaðarins um að reyna að stilla í hóf skattbyrði, sem hefur að sjálfsögðu veruleg áhrif á kaupmátt og lífskjör, ef það mætti verða til þess að greiða fyrir kjarasamningum sem gætu þjónað þessum tveimur markmiðum, að launahækkanir færu ekki upp allt sviðið, að leiðréttingar fengjust fyrst og fremst fyrir þá sem verst eru settir, en heildarlaunabreytingar yrðu innan ramma þess sem íslenskt atvinnulíf og íslenskur þjóðarbúskapur getur undir risið nú í ljósi þess að horfur fram undan á næsta ári eru versnandi. Þetta er allt í samræmi við marglærðar lexíur þjóðarinnar af efnahagsmálastjórn undanfarinna ára og áratuga. Ég vil að lokum einungis, herra forseti, leggja áherslu á að ég læt í ljós þá einlægu von og ósk að ekki aðeins hv. Alþingi, stjórnarmeirihluti, heldur einnig aðilar vinnumarkaðarins, forsvarsmenn atvinnulífsins og þjóðin í heild beri gæfu til að vinsa kjarnann frá hisminu í þessari umræðu, láta ekki villa sér sýn, að þjóðin reynist hafa þolgæði og þrek til að fara hina vandfarnari leið, þótt það kunni að líða nokkur tími áður en árangur næst, fremur en að fara hina gamalreyndu leið efnahagskollsteypunnar sem mun að fenginni reynslu alveg óvefengjanlega kasta á glæ þeim árangri sem þrátt fyrir allt hefur náðst og væri því miður engum til hagsbóta.



Herra forseti. Við þm. höfum nú einu sinni enn orðið vitni að upphlaupi meðal stjórnarþm., þ.e. að einn stjórnarþm. kemur hér í ræðustól til að gagnrýna heiftarlega stjfrv. sem flokksbróðir hans, hæstv. fjmrh., er að leggja fram og mæla fyrir. Þetta er ekkert nýtt. Svona hafa þingstörfin verið allt frá því að þing hófst 10. október. Í Morgunblaðinu í morgun er haft eftir hv. 8. þm. Reykv. að í þingflokki Sjálfstfl. hafi ekki fengist nein samþykkt á fjárlagafrv. og áskilji þm. Sjálfstfl. sér allan rétt til að gagnrýna og fella jafnvel einstaka hluta þess. Mér er þá mjög til efs hvort yfirleitt sé um að ræða stjfrv. sem verið er að leggja fram af hæstv. ráðherrum núv. ríkisstjórnar. Er ekki miklu frekar verið að leggja fram þmfrv. þeirra þm. sem tímabundið, vonandi mjög stutt, gegna því hlutverki að vera ráðherrar í ríkisstjórn Íslands? Það er þá aftur spurning hvort þessi stjfrv. eigi nokkurn rétt á því að vera sett fremst á dagskrá. Hvort ekki eigi að láta þau fá eðlilega meðferð sem önnur þmfrv. Annars væri mjög fróðlegt að fá skýrari svör hjá hv. 3. þm. Vestf. um það hvort hann er stjórnarsinni eða ekki. Hæstv. fjmrh. beitir fyrir sig jafnaðarmennskunni. Hann segir að það eigi að reyna að leggja jafnan söluskatt á allt. Og það er út af fyrir sig stefna. Það er hægt að taka undir að það er jafnaðarmennska í orðsins fyllstu merkingu að reyna að ná jöfnum söluskatti á alla hluti í þjóðfélaginu. Matarskattinum margfræga var frestað fram yfir áramót. Það er öllum ljóst eða ætti að vera orðið það nú þegar að hann verður lagður á með fullum þunga á altari jafnaðarmennskunnar og má þá búast við að það verði u.þ.b. 20% matarskattur á öllum matvörum eftir áramót. Matvara á Íslandi er með því dýrasta sem þekkist í víðri veröld. Eftir að matarskattur u.þ.b. 20% er kominn á allar helstu matvörur og nauðsynjavörur landsmanna verður það ekki bara láglaunafólkið sem á erfitt uppdráttar hér. Ég held að 90% allra landsmanna muni kikna undan því einfaldlega að geta haft lífsviðurværi hér og borðað. Þetta er alveg með ósköpum. Þetta er allt afsakað með því að þetta eigi að vera undanfari þess að tekinn sé upp virðisaukaskattur á Íslandi. Ég spyr: Er ekki miklu nær að leggja fram frv. um virðisaukaskatt strax og íhuga það og kanna hvort sé þingmeirihluti fyrir virðisaukaskatti en að vera með þessar blekkingar um að jafna söluskatt á öllum hlutum til þess að það sé auðveldara að koma virðisaukaskattinum í gegn? Ég bið þá frekar um að strax verði lagt fram frv. um virðisaukaskatt svo það megi hefja þá umræðu og kanna hvaða meðferð það fær. Það er talað um tollalækkanir sem eru boðaðar í frv. sem á að leggja fram samfara sérstöku vörugjaldi sem á að leggja á. Allt miðar þetta að því að auka álögur, tolla og skatta á almenningi, þannig að ég býð ekki í það að vera þjóðfélagsþegn á Íslandi hér á vormánuðum.



Herra forseti. Það virtist ekki muna miklu að það gerðist hér að aðeins töluðu flokksbræðurnir hæstv. fjmrh. og hv. 3. þm. Vestf. um frv. sem liggur fyrir til umræðu og er staðfesting á brbl. eða fyrstu verkum núv. ríkisstjórnar. Eins og kom fram hjá þeim sem var að halda síðustu ræðu er það einkenni á umræðum nú á hv. Alþingi að í gangi er umræða á milli stjórnarsinna, gagnrýnandi hver annars frv., en það hefur ekki gengið það langt fyrr en nú að innanflokksátökin í stjórnarflokkunum komi fram í ræðustólum á hv. Alþingi. Það frv. sem við erum að fjalla um verður fyrst og fremst frægt fyrir það að þetta er fyrsta frv. Alþfl. og verður fyrst og fremst frægt fyrir matarskattinn. Fyrstu ráð Alþfl. til að breyta fjármálastöðu í þjóðfélaginu voru að leggja á almennan matarskatt. Um þetta frv. og um þessa hluti urðu miklar umræður í hv. þingi í upphafi þingtímans þannig að ég sé ekki ástæðu til að endurtaka mikið af því, en ég undirstrika að það munu sjálfsagt lengi í minnum höfð þessi fyrstu skref Alþfl. í núv. ríkisstjórn. En það sem mér fannst sérstakt við þessa umræðu nú var að hæstv. fjmrh. kom upp til að svara hv. 3. þm. Vestf. og hann svaraði ekki með beinum rökum í sambandi við það frv. sem hér liggur frammi heldur með því sem er væntanlegt inn í hv. Alþingi og hélt langa ræðu um það sem koma skyldi, um þau frv. sem Alþfl. væri nú að leggja fyrir samstarfsflokkana í ríkisstjórn og væri verið að vinna þar. Ég spurði sessunaut minn, hv. 8. þm. Reykv., hvort hann kannaðist mikið við þetta úr Sjálfstfl. Hann gaf lítið út á það. Fyrst hv. þm. er ekki inni ætla ég ekki að segja stærri orð um hans viðbrögð en þetta. Þannig virðist sem jafnvel þessi mál, sem hæstv. fjmrh. var að boða sem lagfæringu og leiðréttingu á skattakerfi þjóðarinnar, séu ekki komin lengra en svo að vera í undirbúningi hjá hæstv. fjmrh. Við megum kannski eiga von á að það sem hann er að boða og er að leggja fram sem rök gegn gagnrýni flokksbróður síns komi fram sem yfirlýsing frá fjmrh. en ekki stuðningsflokkum ríkisstjórnarinnar. Það væri gaman að heyra frá fulltrúum Sjálfstfl. og Framsfl. hér - þeir eru nú fáir framsóknarmennirnir - hvernig þessi mál eru undirbúin í stjórnarflokkunum og hvort það sem hæstv. fjmrh. er að boða er raunverulegt og sé eitthvað af því sem við megum búast við að ríkisstjórnin standi sameiginlega að. Sá málflutningur sem hér hefur átt sér stað er sérstakur, að tilkynna mönnum um frv. sem komi á næstu dögum. Ég tel að það hefði verið miklu eðlilegra, ef það hefði þurft að fylgja umræðu um þetta frv., að umræðan um það hefði beðið og við hefðum getað tekið sameiginlega á þessum málum eða ekki með miklu bili á milli. Hæstv. fjmrh. fór um það mörgum orðum hvað ætti að gera og nefndi ýmsar tölur sem erfitt er að henda reiður á og eðlilegra og betra hefði verið fyrir hv. þm. að hafa á milli handanna í frv., nefndi t.d. að það ætti að lækka tolla úr 80–90% í 30%. Af hvaða vörutegundum er þetta? Það á að leggja á 17% vörugjald. Það fer ekki að verða mikill munurinn á 25% söluskatti og 17% vörugjaldi og við vitum ekki hver söluskatturinn verður eftir að búið er að lækka hann eins og verið er að tala um og jafna hann út. Hæstv. ráðherra upplýsti reyndar að eftir útreikningum og kokkabókum ráðuneytis mundi þarna verða um 1,5% munur, verðhækkanir, og mundi þyngja framfærsluna. Ekki voru neinar tillögur um hvernig ætti að jafna þá stöðu.

1700 millj. kr. tekjujöfnun.

Já, það var ekki útfært hvernig það ætti að gerast. Það má vel vera að ráðherra hafi sagt þetta, en við umræðu eins og þessa er erfitt að henda reiður á fullyrðingum og lýsingum á þessu dæmi öðruvísi en hafa fyrir sér þau frv. sem um þetta fjalla. En allt þetta góða sem hæstv. ráðherra boðaði mundi ekki ganga upp nema við yrðum ekki fyrir ytri áföllum. Heyrt hefur maður þetta áður þegar rætt hefur verið um efnahagsmál á Íslandi. Óskaplega er þetta líkt íhaldssetningunum um að menn þurfi að verjast ytri áföllum og slíku. 

Ég vil áminna menn um að vera ekki með samtöl í deildinni.

Eigi skemmir það nú. - En hæstv. ráðherra nefndi að það væri eitt sérstaklega, hann nefndi aðeins eitt, sem blasti við af ytri áföllum og það væri að við mundum þurfa að sækja minni fisk í sjó á komandi ári. Við höfum heyrt það frá Þjóðhagsstofnun og annars staðar frá að það blasti við minnkandi kaupmáttur meðal þjóðarinnar vegna þess að við blasti minnkandi aflasókn. Þarna þarf ekki að kenna hrefnunni um, eins og hæstv. sjútvrh. var að boða að gerði mikinn usla í fiskistofnunum okkar á þingi Farmanna- og fiskimannasambandsins. Því miður er sjútvrh. ekki í salnum. En staðreyndin er sú að málin blasa við okkur á þann veg að sú fiskveiðistefna sem við höfum búið við á undanförnum árum er að kalla yfir okkur versnandi þjóðarhag. Sú fiskveiðistefna sem okkur var boðað að skyldi verða sú stefna sem mundi byggja upp fiskstofnana og við færðum æ aukinn afla að landi er að skila okkur því núna að hún er að afhenda hæstv. fjmrh. ytri áföll á fyrstu stjórnarmánuðum hans vegna þeirrar stefnu sem rekin hefur verið í sambandi við íslenska fiskveiðistefnu og íslenska fiskveiðisókn. Um þetta mál mætti fjalla þó nokkuð mikið, en það var nokkuð sérstakt að þetta var það sem kom í hug hæstv. fjmrh. fyrst af ytri áföllum sem gætu blasað við okkur á komandi tímum. Það var að við byggjum við þannig lagaða fiskveiðistefnu og það væri búið að skerða fiskstofnana okkar á þann veg að á næsta ári yrði greinilega rýrnandi kaupmáttur vegna þess að við þyrftum að sækja minna í sjóinn en við hefðum gert á undanförnum árum. Þannig er búið að fara með þennan þátt góðærisins er við höfum búið við á undanförnum árum. Það er ekki aðeins búið að sóa gjaldeyrissjóðum okkar. Það er ekki aðeins búið að fjárfesta á hinn furðulegasta hátt víða í þjóðfélaginu. Það er líka búið að ganga á þessa líftryggingu og þennan stofn, fiskstofnana okkar í sjónum.



Herra forseti. Ég held ég verði að taka undir þau orð, sem hæstv. fjmrh. sagði áðan, að nauðsynlegt væri að vinna ötullega að því að endurskoða og laga tekjustofnakerfi ríkissjóðs. Við erum alveg sammála um það, ég og hæstv. fjmrh. Síðasta ríkisstjórn beitti sér mjög fyrir nýskipan einmitt í tekjuöflunarkerfinu og eins og þm. muna var frv. um virðisaukaskatt lagt fyrir síðasta Alþingi og voru lengi horfur á að það yrði afgreitt á því þingi, en niðurstaðan varð sú að virðisaukaskattinum var ýtt til hliðar og látið sitja fyrir að taka upp staðgreiðslukerfi á beinum sköttum í staðinn, en of flókið mál var talið af skattstjórum og ríkisskattstjóra að gera hvort tveggja í senn, umbylta skattkerfi beinna og óbeinna skatta. Þetta er skýringin á því að ný tollskrá hefur beðið og það hefur beðið að lögfesta ný lög um virðisaukaskatt. Ég held að það sé nauðsynlegt að þessi athugasemd komi fram vegna þeirrar miklu áherslu sem hæstv. fjmrh. lagði á það í sinni ræðu að hér værum við að framkvæma einhverja sérstaka stefnu Alþfl. með þeirri lagfæringu sem nú fer fram á tekjuöflunarkerfinu. Þetta er auðvitað alls ekki rétt. Við erum að vinna áfram að þeim umbótum í opinberu peningakerfi sem hafnar voru af fyrri ríkisstjórn. Ég vil segja fyrir hönd míns flokks: Við erum auðvitað ánægðir yfir því að fá svo röskan mann sem hæstv. fjmrh. til að hjálpa okkur að vinna þau verk sem nauðsynleg eru í þessu skyni. Ég held að hv. 4. þm. Vesturl. hafi gert of mikið úr því að það væri mikill ágreiningur innan stjórnarliðsins. Það hefur oft verið svo og við þekkjum það báðir af sögunni, að þegar þingmeirihluti er rúmur vill það brenna við að einstakir þm. leyfa sér ýmislegt sem síður er tilfellið þegar naumasti meiri hluti er á Alþingi. Þetta er einu sinni þannig og um þær breytilegu áherslur sem eru á einstökum þáttum efnahagslífsins og hafa komið fram í umræðunni var okkur löngu kunnugt áður. Sá opni ágreiningur hv. 3. þm. Vestf. við flokksbræður sína lá fyrir og einnig hefur það legið fyrir að hv. 8. þm. Reykv., Eyjólfur Konráð Jónsson, hefur viljað ganga lengra í frjálsræðisátt en meirihlutafylgi hefur verið við hér á landi og hefur ekki viljað ganga jafnlangt í álagningu opinberra gjalda og nú er stefnt að. Þessi ágreiningur hefur verið öllum ljós og er alls ekki nýr af nálinni og ég vil leyfa mér að halda því fram að báðir hv. þm. hafi mikið til síns máls. Sérstaklega vil ég segja um hv. 3. þm. Vestf. að miðað við sögu Alþfl. og hversu duglegur Alþfl. var fyrr á tímum að leggja niður matarskattana er það augljóst með jafnþráan mann og þennan hv. þm. að hann fer ekki af þeirri línu undir eins og vill reyna að halda í þá gömlu rós Alþfl. sem var niðurlagning matarskatta. Það skil ég afskaplega vel. En við í gamla íhaldinu erum miklu ánægðari yfir því að vera búnir að fá hæstv. fjmrh. yfir til okkar sem virðist skilja það nú, sem alþýðuflokksmenn áttu erfitt með að skilja hér áður, að auðvitað er allt eftirlit með álagningu og innheimtu söluskattsins erfiðara eftir því sem undanþágurnar eru fleiri. Um þetta er ég alveg sammála hæstv. fjmrh. og hefði kannski verið betur að þeir í Alþfl. hefði komið auga á þetta miklu fyrr því þá hefði ekki verið nauðsynlegt að gera þá hreingerningu núna sem hann stendur fyrir, en það hefur einmitt torveldað mönnum að lögfesta virðisaukaskattinn að menn hafa séð ofsjónum yfir því að matarskattar verði á lagðir þó svo fyrir liggi að sums staðar séu breytilegar prósentur einnig í virðisaukaskattinum. Þetta vil ég að fram komi. Ég tek undir með hæstv. fjmrh. að það er auðvitað kvíðvænlegt að sá mikli hagvöxtur sem verið hefur skuli ekki halda áfram og hvernig gengisþróun hefur verið. Ég deili áhyggjum með honum yfir því hver þróun mála verði í kjaramálum. Það er öldungis ljóst, ef samið verður um miklar krónutöluhækkanir, að gengið þolir það ekki. Útflutningsatvinnuvegirnir þola það ekki. Þetta vitum við sem hér erum inni og tökum undir áhyggjur hans að því leyti, um leið og ég legg áherslu á að festa bæði í ríkisfjármálum og öðru sé nauðsynleg við þau skilyrði sem við búum nú við. Ég ætta ekki að fara að tala við hv. 4. þm. Vesturl. mikið um fiskveiðistefnuna. Sú umræða verður síðar. En ég held á hinn bóginn að það sé algerlega rangt hjá hv. þm. að mismunandi fiskgöngur í sjónum eigi rætur sínar að rekja til þess. Við erum auðvitað sammála um að nauðsynlegt sé að hafa stjórn á fiskveiðunum. Við getum sagt að útgerðaraðilar í einstökum byggðarlögum hafi mismunandi sjónarmið. Það eru hagsmunir sem stangast á og við munum síðar skiptast á skoðunum um hvernig hægt sé að standa að fiskveiðistefnunni, en erfiðleikar okkar nú eru að því leyti ekki ytri aðstæður heldur innri aðstæður að það er takmarkað sem við getum sótt í sjóinn. Við hljótum að takmarka sóknina, eins fullkominn og veiðibúnaðurinn er orðinn og eins stór og flotinn er orðinn. Þetta setur okkur í vissan vanda og veldur erfiðleikum í atvinnuuppbyggingunni, ekki síst úti á landi. Ég held að það sé ekki ástæða, herra forseti, dl að fara frekari orðum um þetta mál. Ég ítreka það, sem ég sagði, að hæstv. fjmrh. þarf ekki að vanda sig svo mikið þegar hann gerir grein fyrir nýskipan skattamálanna að segja: Stefna Alþfl. og stefna ríkisstjórnarinnar. Þetta lá allt saman fyrir áður en kosið var, í stjórnarmyndunarviðræðunum og síðar. Allir þrír stjórnarflokkarnir gerðu sér grein fyrir því að nauðsynlegt var að umbylta tekjustofnakerfinu. Ég veit ekki hvort það er ástæða til að fara aðeins út í virðisaukaskattinn út af þeim ummælum hv. 4. þm. Vesturl. þegar hann var að gera lítið úr þeirri breytingu og ætti hann þó sem útgerðarmaður einmitt að fagna því ef virðisaukaskatturinn yrði tekinn upp vegna þess að hann miðar öðrum þræði að því að bæta stöðu útflutningsframleiðslunnar, útflutningsgreinanna, og hins vegar að því að jafna skattbyrðina þannig að ekki komi upp misræmi eða misvægi milli einstakra fyrirtækja í sömu greinum eftir stærð. Ókosturinn við uppsafnaðan söluskatt, ókosturinn einmitt við að leggja söluskatt á hvað eina er sá að hann safnast upp mjög misjafnlega eftir eðli fyrirtækjanna. Þannig er t.d. enginn vafi á því að ákvæðið um að leggja sérstakan söluskatt á bókhaldsþjónustu leggst miklu þyngra á smáfyrirtækin en risa eins og SÍS. Þetta vita allir sem hafa fengist við skattamál. Það er einmitt til að draga úr slíku óþolandi misræmi sem nauðsynlegt er að koma virðisaukaskattinum á, jafna byrðarnar milli fyrirtækjanna þannig að rekstrarformin skipti ekki máli heldur það sem aðhafst er og gert í hinum einstöku fyrirtækjum og til þess líka að bæta stöðu útflutningsframleiðslunnar og samkeppnisiðnaðarins þannig að hér geti starfað heilbrigður rekstur.



Virðulegi forseti. Hér hafa spunnist nokkrar umræður vegna þess að ég tók til máls áðan og þykir mér það einkennilegt.

Hafa menn ekki málfrelsi?

Að sjálfsögðu. Ég hélt það. Aðeins fyrst út af því sem hv. þm. Júlíus Sólnes spurði um áðan, hvort ég væri stjórnarsinni eða ekki. Auðvitað á það ekki að vera í mínum verkahring að upplýsa þennan nýkjörna þm. um skyldur þm. Þær á hann að vita sjálfur. Ég tala nú ekki um jafnsprenglærður og hann kvað vera. Skyldur þm. eftir að hann er kjörinn eru að undirrita eiðstaf á Alþingi. Eiðstaf um hvað? Samkvæmt stjórnarskránni að fylgja sannfæringunni. Menn eiga ekki að haga sér svo í byrjun á þingferli að þykjast vera að spila sig frítt, vita ekki. Þetta er það eina sem þm. á að gera samkvæmt stjórnarskránni, að fylgja sannfæringunni. Hér kemur upp fulltrúi flokksins sem kallar sig flokk mannsins á götunni og aðalerindið er að tveir þm. úr sama flokki, Alþfl., eru ekki nákvæmlega á sama máli. Ja, hvílíkt raunsæi er innan veggja Borgarafl. ef þetta á að vera fylgifiskur þeirra áframhaldandi, svo fremi sem sá flokkur heldur áfram. Er það virkilega svo að menn í sama flokki geti ekki haft mismunandi skoðanir, geti ekki skipst á skoðunum með eðlilegum hætti án þess að menn finni sérstaklega þörf hjá sér til að tala um það á Alþingi?

Menn eiga náttúrlega að vera flokksþægir.

Það má vel vera og því veit ég að hv. þm. Halldór Blöndal hefur kynnst. Hann hefur trúlega kynnst því að vera flokksþægur og kannski er hann kominn svona langt í mannvirðingarstiganum vegna þess. Kannski það. En það eru ekki allir jafnflokksþægir, hv. þm. Halldór Blöndal. Ég veit ekki hvort ég á að tala um það þegar hv. þm. Skúli Alexandersson er að tala um innanflokksátökin. Guð hjálpi manninum.  Ekki kveinka ég mér undan því nema síður sé að ég sé bendlaður við gamla forustuliðið í Alþfl. Það er síður en svo að menn þurfi að kveinka sér undan því. Ég átti nánast ekki von á því að ég nyti þess heiðurs að vera bendlaður við gömlu foringjana úr Alþfl. sem lyftu merkinu, báru það fram til sigurs oftar en einu sinni.  En það eru fleiri sem hafa haft þessa skoðun að því er varðar matarskattinn af því að hv. þm. Halldór Blöndal vék að því. Var ekki nýverið haldið þing Landssambands verslunarmanna? Hverjir ráða þar ferðinni? Það veit hv. þm. Halldór Blöndal. Hverjir ráða ferðinni þar? Og hvað sagði það þing um matarskattinn? Það hefur engin samkoma, mér vitanlega, sem haldin hefur verið síðan sá skattur var á lagður eða talað var um að leggja hann á, mótmælt honum jafnharkalega og þing Landssambands verslunarmanna. Kannski eru þeir allir sammála mér. En ég minni á að það hefur verið stefna allrar verkalýðshreyfingarinnar og er enn, það ég best veit, að vera andvíg skattlagningu á matvörur. Þetta hefur verið stefna hreyfingarinnar í gegnum mörg ár og á meðan hún breytir henni ekki hlýtur hún að halda sig við hana. Ef menn eru orðnir annarrar skoðunar eiga þeir líka að segja það og viðurkenna. Þessari stefnu hefur ekki verið breytt. Hún er í fullu gildi og menn vilja halda sig við hana. Ég held ég hafi komist svo að orði áðan út af matarskattinum að enn sæi ég ekki fyrir það sem koma ætti á móti. Ég hygg að ég fari efnislega rétt með það. Mín skoðun hefur verið sú - og þá tala ég sem jafnaðarmaður eins og ég raunar geri alltaf - að um leið og lagður væri söluskattur á alla hluti ætti söluskattsprósentan að lækka. Og meira en það. Það er ekki nóg að ná inn söluskattinum. Það þarf líka að setja reglur til þess að honum sé skilað til ríkisins sem á að fá hann. Ég hlustaði á hæstv. menntmrh. í útvarpinu í gær þar sem hann minntist einmitt á söluskattinn og þær breytingar sem þar væri verið að gera en sagði jafnframt, og ég hugsaði mig um eftir það svar: "Meiningin var að lækka þá söluskattsprósentuna, en líklega verður lítið úr því." Og ef á að leggja söluskatt á allar matvörur en sama prósenta á að halda sér, hvað eru menn þá að gera? Ég vona að það sé ekki svo sem menn eru að tala um. Ég tel að með þessu skrefi séu menn að byrja á öfugum enda. Við jafnaðarmenn höfum undanfarandi kjörtímabil gagnrýnt harðlega söluskattssvikin þar sem stolið er undan, löglega eða ólöglega, upp á milljarða króna. Það hefur engin breyting átt sér stað þar, en ég vona að hún verði. Ég er ekkert að segja um það að það kunni ekki að verða. Þessi ríkisstjórn hefur ekki setið æðilengi að völdum. Margar hafa setið miklu lengur en skilað minna. Við skulum því ekkert slá því föstu að hér geti ekki orðið á breyting. En þarna hefði átt að byrja að ná til þeirra sem undangengin ár hafa stolið undan skatti. Almenningur í landinu er orðinn tortrygginn á að það sé alltaf sagt: Það er verið að athuga þetta eða hitt. Við ætlum að reyna að gera þetta eða hitt og það kemur að þessu eða hinu. Því miður hefur almenningur í landinu fengið þá reynslu af stjórnvöldum, ríkisstjórnum, hvaða flokkar sem þar hafa átt hlut að máli, að þau hafa brugðist og það gefur almenningi í landinu ekki miklar vonir þegar slíkt hefur átt sér stað oft áður. Þó að sú skattkerfisbreyting sem á að eiga sér stað nú um áramót nái fram að ganga verður engin breyting að því er fyrirtækin varðar, að því er þá varðar sem ætla að stela undan og hafa stolið undan. Það sýnist mér verða óbreytt þrátt fyrir að skattkerfisbreytingin nái fram að ganga nema eitthvað annað komi þá til. Það er einmitt þetta sem ég er að tala um og ég bið menn að rifja upp, ég tala nú ekki um hv. þm., hvort það er eitthvað nýtt fyrir þá að heyra þessi viðhorf mín. Þetta lá fyrir strax fyrir myndun hæstv. ríkisstjórnar þannig að menn eiga ekkert að koma að tómum kofanum í þeim efnum. Þetta var ljóst og varð öllum ljóst, enda hef ég yfirleitt fengið það á mig, sem betur fer, að ég tali yfirleitt hreinskilnislega og menn viti hvar þeir hafa mig, það fari ekkert á milli mála.

Og erfitt að koma tauti við þig.

Já, stundum er það. En það er líka stundum gott að ekki sé verið að hringla í mönnum. Þetta er engin ný skoðun frá mér og er hún a.m.k. öllu alþýðuflokksfólki kunn, og þá hæstv. fjmrh. ekki síst. Ég er þeirrar skoðunar að ákvörðun um matarskatt núna um áramót undir þeim kringumstæðum sem við stöndum frammi fyrir verði ekki til að greiða götu farsælla samninga. Ég bið menn líka, þegar menn eru að tala um - væntanlega segja menn - minnkandi aflamagn, verulega hækkaðar launatekjur, að hugleiða: Hvar lentu þær launatekjur? Hjá hverjum lentu þær? Ég held að það sé nokkuð ljóst, og um það eru menn nokkuð sammála, að þeir sem minnst höfðu fyrir hafa fengið minnst af launaskriðinu hafi þeir fengið nokkuð. Þeir hafa fengið minnst af því hafi þeir fengið nokkuð. Hinir sem nánast hafa getað tekið sér þetta fram hjá öllum eðlilegum leikreglum hafa fengið launaskriðið fyrst og fremst. Og ég segi það hér og segi það enn, hæstv. fyrrv. ríkisstjórn, hæstv. fyrrv. fjmrh. hleypti þessari skriðu af stað fyrir síðustu kosningar með samningunum við opinbera starfsmenn, sem nánast svik við Alþýðusamband Íslands og þau félög sem voru nýbúin að semja áður. Það var aldrei meiningin og aldrei um það talað, nema síður sé, að þetta gerðist í kjölfar jólaföstusamninganna í fyrra. Í framhaldi af þessu hafa síðan vinnuveitendur sjálfir síhækkað kaup þeirra tekjuhæstu með eigin ákvörðunum. Svo eiga hinir að sitja á botninum. Og ég bið menn að hugsa um það hvort raunverulega er hægt að ætla láglaunafólkinu að sitja enn í þessu sama fari. Ég held að ekki verði undan því komist að áður en kemur til eðlilegra kjarasamninga, ef menn vilja orða það svo, til heildarkjarasamninga, verði að leiðrétta laun fyrir þá sem ekki hafa notið launaskriðsins. Fyrr er ekki hægt að ganga til eðlilegra samninga. Ég held að menn verði að gera sér þetta ljóst. Undan þessu verður ekki vikist. Ég vænti þess hins vegar fastlega af hæstv. ríkisstjórn, þá undir forgöngu hæstv. fjmrh., hins dugandi manns, að meira komi, að við fáum að sjá að það sé þá líka tekið á hinum sem hafa verið með undandráttinn undangengin ár í skatti og að tollurinn sé tekinn af þeim ekki síður. Því verður ekki unað öllu lengur að alltaf sé byrjað á launamanni en hinum sleppt. Ég vara menn mjög við því, ef menn á annað borð vilja af heilindum greiða götu eðlilegra kjarasamninga, að stíga áfram á þessari braut áður en menn hafa gert sér grein fyrir hvað það kann af sér að leiða.



Herra forseti. Ég hef ekki hugsað mér að fara langt út í umræður um einstakar tölur varðandi t.d. breytingar á tollalögum, nýtt vörugjald og nýjar skattaálögur. Við verðum auðvitað að sjá þessa útreikninga og þessar tölur fyrir okkur áður en við getum endanlega gert upp okkar skoðanir í þessu efni. Ég vil aðeins geta þess að í upphafi ferils fyrrv. ríkisstjórnar var unnið mjög ítarlega að því að reyna að ganga frá tollskrárbreytingum þannig að engir tollar yrðu hærri en 30%, en þeir eru oft, eins og menn vita, allt upp í 80%, jafnvel hærri, plús svo ýmiss konar smágjöld. Sem formaður fjh.- og viðskn. Ed. vann ég mjög mikið með ráðuneytismönnum að þessu þann fyrsta vetur og við gerðum okkur vonir um að eitthvað af þeim tillögum sem fram voru bornar mundu sjá dagsins ljós. Svo varð þó ekki. Það má gjarnan geta þess að áður en sú stjórn var mynduð gerði ég það að algjöru skilyrði fyrir stuðningi við hana að í fyrsta lið svonefndra mildandi aðgerða stæði að tollar og skattar sem leggjast með miklum þunga á brýnustu nauðsynjar yrðu mjög lækkaðir. Þetta samþykktu allir þm. Sjálfstfl. og Framsfl. og þess vegna studdi ég þá ríkisstjórn. Eins og ég sagði var framan af skammt gengið í þessu efni. Hins vegar varð á breyting eins og menn muna 1986 þegar loksins var gengið til móts við alþýðu með því að ríkið slakaði á klónni og linaði á sköttum og kom til móts við t.d. verkalýðssamtök og reyndar atvinnurekendur þá líka. Þannig náðust heilbrigðir samningar sem urðu til þess að verðbólga hjaðnaði mjög og ástandið í þjóðfélaginu batnaði. Ég hef verið á móti ofsköttunarstefnu sem ég hef kallað svo í núna ein níu ár. Ég hef skrifað gegn þeirri stefnu sem ég tel að hafi síðasta hálfan annan áratug valdið okkar vandræðum, verðbólguvanda og ýmiss konar vanda öðrum. Þær eru orðnar æðimargar, mínar greinar og ræður um það og það þarf enginn að fara í grafgötur um mína skoðun í því efni að ég tel ekki rétt að hækka skatta, kannski síst neysluskatta, eins og nú horfir og þess vegna hef ég alla fyrirvara á stuðningi við hugsanlegar nýjar skattheimtur en ég vil sjá tölurnar á borðum áður en ég get gert mér grein fyrir því hvort þær muni leiða þær nýju tillögur sem voru uppi. Ég kveð mér fyrst og fremst hljóðs vegna þess að mér er skylt að svara spurningu frá hv. þm. Júlíusi Sólnes um það hvort ég hafi á flokksráðsfundi Sjálfstfl. á laugardaginn var sagt að þessi nýju fjárlög, eins og þau voru lögð fram í þingi þriðjudaginn 13. október, hafi verið samþykkt í þingflokki Sjálfstfl. Svo var ekki af þeirri einföldu ástæðu að það var ekki einu sinni búið að prenta þau. Það var ekki búið að ganga frá þeim í einstökum liðum. Þannig minnast menn þess kannski að hæstv. fjmrh. vakti alla aðfaranótt mánudagsins næsta á eftir til að ganga frá frv. Ég sá það auðvitað fyrst eins og aðrir þm. hér á borðum þann 13. og þó að einhverjir í þingflokki Sjálfstfl. eða Framsfl. hefðu viljað samþykkja frv. óséð kom það aldrei til. Okkur var einungis skýrt frá því að það væri horfið frá þeim fyrirætlunum að ná svokölluðum halla á fjárlögum niður á þremur árum, það ætti að gera á einu. Ég lýsti því yfir að ég teldi að það dæmi gengi aldrei upp. Það hlyti að enda með átökum, verulegum verðlagshækkunum að sjálfsögðu og til ófarnaðar. Því miður óttast ég það enn að svo fari ef þessu verður þannig framfylgt. Vonandi hef ég rangt fyrir mér, en reynslan segir að ég hafi rétt fyrir mér. Þess vegna vil ég skoða málin öll nánar. Við í þingflokknum fengum að vita um þessar fyrirhuguðu breytingar föstudaginn 9. október, daginn fyrir þingsetningu, síðan á þingflokksfundum 10. og aftur mánudaginn 12. var málið ekki rætt og þar af leiðandi gat enginn samþykkt það.



Herra forseti. Þau fleygu orð eru höfð eftir öldnum stjórnmálaleiðtoga að stjórnmálaflokkur sé skipulögð skoðun. Þessi aldni stjórnmálaleiðtogi, ef hann mætti nú líta upp úr gröf sinni, mundi vafalaust skipta um skoðun sem og þeir fræðimenn aðrir sem hafa talið að hann hafi haft rétt fyrir sér. Vera má að flokkar nú til dags séu skipulagslausar skoðanir eða skipulagður skoðanaóskapnaður. Það gengur stundum erfiðlega að láta dæmið ganga upp. Herra forseti. Í fyrsta lagi er ástæða til þess að rifja upp fyrr hv. þingheimi um hvað við erum að ræða. Við erum að ræða frv. til laga um ráðstafanir í fjármálum sem er til staðfestingar á brbl. frá liðnu sumri. Þessar ráðstafanir voru um það að fækka undanþágum frá söluskatti, í fyrsta lagi að því er varðaði aðallega innflutt matvæli, í annan stað ýmsar greinar þjónustu, svo sem eins og lögfræðiþjónustu, fasteignasölu, endurskoðunarþjónustu, bókhaldsþjónustu, þjónustu verkfræðinga og arkitekta o.fl. Einhvern tímann, ef mig brestur ekki minni, hefði það verið nánast eins og músík í eyrum hv. 3. þm. Vestf. ef úrvalshópar menntamannastéttarinnar hefðu loksins átt að fara að bera skatta fyrir þjónustu sína. Í annan stað var hér um að ræða að leggja gjöld á bifreiðaeign landsmanna. Í þriðja lagi var um að ræða skattlagningu á innflutt kjarnfóður. Í fjórða lagi var lagt ríkisábyrgðargjald á þá aðila, bæði opinbera aðila og einkaaðila, sem njóta ábyrgðar ríkissjóðs á lántökum. Í fimmta lagi var lagður sérstakur skattur á lántökur fyrirtækjanna. Því næst fylgdu peningamálaaðgerðir og þessu var síðan fylgt eftir með því að það sem var að mati manna verðhækkun af söluskattsbreytingu var að fullu bætt með hliðarráðstöfunum í þágu þessara sérstöku hópa sem ég nefndi áðan, bótaþega almannatrygginga og barnmargra fjölskyldna. Umræðan af hálfu þeirra sem hér hafa talað hefur mestan part farið út um víðan völl en þó hafa menn fyrst og fremst tönnlast á einhverju sem þeir kalla matarskatt, sem er ekki hér til umræðu, en næg tækifæri gefast til að ræða. Hér er verið að ræða um fyrstu aðgerðir ríkisstjórnar í fjármálum sem skiluðu ríkissjóði að því að talið er um 1 milljarði kr. á þessu ári, en áætlað er að skili ríkissjóði um 3,7 milljörðum á næsta ári. Til þessara aðgerða var gripið vegna þess að menn horfðu á þessu sumri fram á það að halli, að verulegu leyti kerfisbundinn halli í ríkisfjármálum á næsta ári gæti farið í 7,5 milljarða. Með þessum aðgerðum var honum komið niður í 4 milljarða. Með öðrum aðgerðum ríkisstjórnarinnar sem birtust í fjárlagafrv. var að því stefnt að ná þessum 4 milljarða halla niður á núll. Og af því að það var verið að spyrja hvort stjórnmálaflokkur kynni að vera skipulögð skoðun, þá spyr ég einnar spurningar: Hvað ætli hefði heyrst í málsvörum landsbyggðarinnar hér á hinu háa Alþingi ef lagt hefði verið fram frv. til fjárlaga fyrir árið 1988 með fjögurra, ég tala nú ekki um sjö milljarða halla? Hvers konar niðurskurð halda hv. þm. að þeir hefðu orðið að horfa framan í? Ég tala nú ekki um í vegamálum, í samgöngumálum, í framkvæmdum á landsbyggðinni. Mér kemur ekkert á óvart að heyra skoðanir hv. þm. Eyjólfs Konráðs Jónssonar. Ég þekki þær skoðanir, enda á hann heiður skilið fyrir að hafa barist fyrir þeim lengi, skýrt þær og varið í ræðu og riti, jafnvel gefið út um það bækur, barist fyrir því innan síns flokks. Ég er alls ekki að öllu leyti ósammála hv. þm. Ég er það að sumu leyti. Það er málefnalegur ágreiningur en mér kemur ekkert á óvart hans afstaða. Hún er í rökréttu framhaldi af því sem hann hefur áður haldið fram. Og vera má að honum sé líka ekkert svo ósárt um það að ríkissjóður kunni að vera rekinn með halla, hann ver það með sínum rökum. En það eru ekki rök sem ég átti von á að heyra frá mönnum sem vilja láta kenna sig við það að vera talsmenn landsbyggðarinnar hér á hinu háa Alþingi. Í annan stað: Hv. 3. þm. Vestf., Karvel Pálmason, sagði: Það er a.m.k. skilyrði fyrir því að ég styðji slíkar skattbreytingar í samræmi við stefnu Alþfl. að því fylgi samtímis tekjujöfnunaraðgerðir. Og hann komst svo að orði að hann sæi ekki fyrir hverjar þær yrðu. Hv. þm. ætti að sjá aftur. Við erum hér að tala um staðfestingu á brbl. sem sett voru á sl. sumri. Og með því að líta til baka fær hann það staðfest að gripið var til tekjujöfnunaraðgerða um leið og þessar aðgerðir í heild sinni voru leiddar í lög með brbl. til þess að bæta að fullu umræddum tekjuhópum þau verðhækkunaráhrif sem fylgdu. Við erum hér að ræða staðfestingu á brbl. um fyrstu aðgerðir ríkisstjórnar sem eru liðin tíð. En vegna þess að menn láta eins og þeir þekki ekki boðaðar breytingar á skattakerfinu þá varð það mér tilefni til að rifja upp meginþættina til þess að staðfesta það að það er m.a. ætlunin að verja mjög verulegum upphæðum til þess að bæta þessum nefndu tekjuhópum upp að fullu þau verðhækkunaráhrif sem eru miklum mun minni en hv. þm. vilja vera láta af þessari skattahreinsun, þessari aðgerð gegn því kerfi sem allir hafa nú fallist á að sé í molum eða sé hrunið. Hv. 3. þm. Vestf., Karvel Pálmason, sagði: "Mér þykir vera byrjað á öfugum enda. Nær hefði verið að ná í söluskattssvikara frá liðinni tíð." Um hvað er hv. þm. yfirleitt að tala? Hvernig á fjmrh. að ná til skattsvikara í söluskatti frá liðinni tíð? Hann byrjar að sjálfsögðu í samræmi við starfsáætlun og stefnuyfirlýsingu síns flokks og ríkisstjórnar að leggja framtillögur um breytingar á skattakerfinu, m.a. í samræmi við tillögur skattsvikanefndar. En það er forsenda fyrir því að hægt sé að beita árangursríkum aðferðum til þess að innheimta álagðan söluskatt. Ég hvet hv. þm., hafi hann ekki gert það þegar, að kynna sér til hlítar þann dómsáfelli sem skattsvikaskýrslan er yfir þessu ónýta skattakerfi og skilja hvers vegna menn eru að reyna að útrýma þessum undanþágum. Það er nefnilega til þess að tryggja að álagður söluskattur verði innheimtur, en til þess eru engin önnur ráð, hv. þm., hvernig sem menn láta. Ég held og ráðlegg hv. þm. að ræða við þá fulltrúa launþega sem falið hefur verið við hin verstu skilyrði að framkvæma þau gatónýtu skattalög sem hv. Alþingi hefur sett og ætlað þessum mönnum að framfylgja. Það liggja fyrir yfirlýsingar þeirra og það liggur fyrir skattsvikaskýrslan um að það er ekki á mannlegu valdi í óbreyttu kerfi. Það er ekki að vera sjálfum sér samkvæmur, það er skipulagslaus óskapnaður að heimta aðgerð gegn skattsvikum en ætla síðan að slá pólitískar keilur af því að það er til vinsælda fallið í augnablikinu og þarf engan kjark til. Neita síðan þeim leiðum sem ábyrgir stjórnmálamenn þurfa á sig að taka til þess að ná fram þeim markmiðum. Hv. þm. sagðist heldur ekki sjá hvað mundi koma á móti. Þessi mál eru þaulrædd. Þaulrædd innan þingflokks Alþfl. Ég rifja upp að á þeim tíma sem stjórnarmyndunarviðræður stóðu yfir þá hélt þingflokkur Alþfl. ekki færri en 17 þingflokksfundi. Þar var hvert einasta skjal sem lagt var fram í þessum stjórnarmyndunarviðræðum lagt fyrir þm. jafnóðum og rætt í þaula. Og þingflokkurinn komst að sjálfsögðu að sameiginlegum niðurstöðum. Niðurstöðum sem voru byggðar á stefnumörkun og á málflutningi flokksins fyrir kosningar. Sá maður, sem hefur allar þær upplýsingar með höndum og sem hefur allar þær upplýsingar sem lagðar hafa verið fyrir þingflokk Alþfl. nú, veit að sjálfsögðu nákvæmlega að hverju er stefnt um hliðarráðstafanir í öllu þessu máli. Hitt er auðvitað laukrétt að þessi umræða, um þessi staðfestingarfrv., er að sjálfsögðu ekki staðurinn né stundin til þess að ræða þau. Það eru ekki nema fáeinir dagar eftir þangað til hér streyma inn þau frv. sem því miður hafa ekki verið lögð fyrir Alþingi fyrr. Æskilegt hefði verið að það hefði gerst með betri fyrirvara. Ég viðurkenni það. En að því er varðar t.d. staðgreiðsluna þá erum við að ræða í annarri hv. deild, neðri deild, fyrsta frumvarpið af einum fimm eða sex sem því fylgja. Annars vegar er það um tæknileg atriði og framkvæmd staðgreiðslukerfisins. Frv. nr. 2 verður um breytingar á lögum um tekju- og eignarskatt og varðar þær ákvarðanir sem skipta sköpum um stillingu á skattbyrði í hinum nýja staðgreidda skatti. Þriðja lagafrv. er síðan um gildistöku í staðgreiðslu. Það fjórða verður um breytingar á svokölluðum húsnæðissparnaðarreikningum og hið fimmta verður um framkvæmdina að því er varðar gjaldheimtur. Því næst, þegar þingflokkar ríkisstjórnarinnar hafa lokið afgreiðslu sinni á málum, eru væntanleg frv. til laga um ný tolltaxtalög, frv. til laga um nýtt vörugjald, frv. til laga um nýskipan söluskatts ásamt með annaðhvort nýju frv. um hliðarráðstafanir því tengdar eða brtt. við áður framlögð frv., og þá brtt. við frv. til laga um breytingu á tekju- og eignarskatti. Þetta eru meginfrumvörpin, þaulrædd fyrir kosningar, þaulrædd í stjórnarmyndunarviðræðum í öllum efnisatriðum, þaulrædd í okkar þingflokki. Þannig að það eru alger pólitísk láfalæti ef menn segja sem svo - og ég hlýt að álykta að það eigi við um stjórnarflokkana alla - að þeim séu þessi mál ókunn. Ég vil taka það fram vegna umræðna um vinnubrögð og um samskipti aðila í stjórnarflokkunum að þrátt fyrir viðurkenndar kenningar um það að ríkisstjórn sé fjölskipað stjórnvald og ráðherrar hver á sínu sviði hafi ótvírætt húsbóndavald í þeim málum sem undir þá heyra, þá hefur þessi ríkisstjórn tekið upp þau vinnubrögð að skipa samstarfsnefnd ráðherra. Þannig hefur verið skipuð sérstök samstarfsnefnd í ríkisfjármálum, skipuð þremur ráðherrum. Í henni hafa starfað ásamt með mér hæstv. iðnrh. fyrir hönd Sjálfstfl. og hæstv. sjútvrh. fyrir hönd Framsfl. Þessi nefnd byrjaði að koma saman í ágústmánuði. Ég hef ekki á reiðum höndum tölu yfir fjölda funda þessarar nefndar, en þeir hafa verið býsna margir. Hvert einasta stefnumarkandi atriði við undirbúning fjárlaga var rætt í þessari nefnd. Það var gert í þeim yfirlýsta tilgangi að ekki færi milli mála að allur undirbúningur að stefnumótun að því er varðar fjárlagafrv. og lánsfjárlög yrði lagður fyrir og tilefni gæfist til umræðu í þingflokkum stjórnarflokkanna jöfnum höndum. Þannig að ef menn eru að gagnrýna að þeim sé af einhverjum ástæðum ókunnugt um mál eða hafi ekki fengið að fylgjast nægilega vel með málum sem allir þm., sem eiga aðild að stjórninni, eiga að sjálfsögðu kröfu á, þá vil ég segja þetta til þess að vísa því á bug, að ég vil ekki taka á mig þá gagnrýni. Ég tel að ég fyrir mína parta hafi gert allt sem í mínu valdi stóð til þess að reyna að hafa þau samskipti í lagi og koma upplýsingum á framfæri í tæka tíð við rétta aðila. Herra forseti. Það var beint til mín einni málefnalegri spurningu frá hv. þm. Júlíusi Sólnes og hún var þessi: Hvers vegna ekki að vinda sér beint að því að taka upp virðisaukaskatt? Og svarið við því er einfalt, auðskilið og augljóst hverjum sem um málið hugsar. Það er ekki hægt með þeim undirbúningstíma sem þessi ríkisstjórn og þessi fjmrh. sem hér er hafði, það er ekki hægt með þeim undirbúningstíma að koma í framkvæmd virðisaukaskattskerfi á sama tíma og þetta fáliðaða vanmannaða skattakerfi okkar er að koma í framkvæmd þeirri miklu byltingu sem er staðgreiðslukerfi skatta. Það var bara hreinlega ekki hægt. Þannig að þess var enginn kostur að fara þá leið þó að fyrir því megi færa mörg rök. Þessu til viðbótar er þess að geta að hver ríkisstjórnin á fætur annarri á undanförnum árum hefur gert atrennu að því að koma á virðisaukaskatti. Fyrir liggja a.m.k. fjórar ítarlegar skýrslur og úttektir og fram hafa verið lögð frv., en þau frv. hefur dagað uppi hér á hinu háa Alþingi. Þannig að það er hvort tveggja sem þarf til. Það þarf miklu vandaðri undirbúning en tíminn leyfði til þess að koma á með árangursríkum hætti virðisaukaskattskerfinu. Það tekur til miklu, miklu fleiri aðila í innheimtu á skattinum og það er það mikil breyting að kerfið hefði ekki annað því á sama tíma og verið er að koma fram staðgreiðslukerfinu. Og í annan stað: Það er algjör nauðsyn að kynna miklu betur en gert hefur verið áður nauðsynina á virðisaukaskattinum, ekki síst fyrir forsvarsmönnum í atvinnulífinu sem margir hverjir hafa notið - ég tala ekki um í verslun og þjónustu - undanþágu í söluskatti. Aðrir, og þá einkum og sér í lagi í ýmsum samkeppnisgreinum, iðnaðargreinum, hafa hins vegar fundið hversu söluskattskerfið með sínum uppsöfnunaráhrifum er íþyngjandi, hversu skaðlegt það er fyrir samkeppnishæfni íslensks atvinnulífs. Engu að síður spretta menn ævinlega upp í þessu þjóðfélagi í biðröðum til mótmæla af því að þeir hafa ekki heildarsýnina, skilja ekki nauðsynina. En hver sá sem hefur notið undanþága fer auðvitað ævinlega upp á dekk með það að hann vill viðhalda sínum undanþágum. Í öllu þessu ómerkilega og yfirborðskennda tali um matarskatta er ástæða til þess fyrir menn að staldra við. Var það til einhverrar sérstakrar fyrirmyndar að skapa erlendum framleiðendum, hvort heldur var á matvælum eða öðrum hlutum, einhverja sérstaka samkeppnisaðstöðu í þessu þjóðfélagi með því að láta þá njóta skattfríðinda? Með því að breyta þessu söluskattskerfi, sem fæli í sér fækkun undanþága en lækkun söluskattsprósentunnar, - sem vissulega verður líka og hv. þm. er fullkunnugt um - með því er ekki verið að raska innbyrðis hlutföllum. Það er ekkert verið að raska hlutföllum innbyrðis milli annars vegar hefðbundinna landbúnaðarafurða eða fiskafurða eða annarra þeirra afurða sem voru undanþegnar. Heldur ekki að því er varðar innflutt matvæli sem eru samkeppnisvörur vegna þess að það leggst á þau sami söluskatturinn. Herra forseti. Þessar umræður hafa, eins og ég segi, farið út um víðan völl og koma í raun og veru umræðuefninu sem hér var á dagskrá lítið sem ekkert við. Við vorum að ræða um liðna tíð. Við vorum að ræða um aðgerðir sem voru þess eðlis að þær voru ekkert matarskattur, þetta voru fjölþættar aðgerðir fluttar með brbl. af brýnni efnahagslegri nauðsyn ríkisstjórnar sem tók við ríkisfjármálum í miklum vanda. Það liggur alveg ljóst fyrir að þess var gætt að um leið og undanþágum var fækkað að því er matvæli varðaði, aðallega innflutt matvæli, þá var verðhækkununum mætt þegar í stað með tekjuráðstöfunum, með tekjujöfnunaraðgerðum. Þannig að ég fæ ekki séð að sú gagnrýni sem hér var flutt sé af neinu tilefni flutt. En það gefst að sjálfsögðu tilefni til að ræða það betur þegar þessi frv., sem ég var að lýsa áðan, líta dagsins ljós hér á hinu háa Alþingi.



Herra forseti. Ég ætla ekki að fara í málefnalegar þrætur við hæstv. fjmrh. um söguna. Ég vil aðeins ítreka það sem ég sagði hér áður: Ástæðan fyrir því að síðasta ríkisstjórn hætti við það að láta lögfesta virðisaukaskattinn á síðasta Alþingi var einfaldlega sú að ákveðið var að taka upp staðgreiðslukerfi skatta, eins og ég vék að áðan. Og það er ástæðulaust að vera að gefa neitt annað í skyn um þau efni. Það lá þá fyrir, eins og raunar kom fram í ummælum hæstv. fjmrh., að það var ekki starfslið til að gera hvort tveggja í senn og talin ofrausn að gera hvort tveggja í senn, að taka upp virðisaukaskattinn og staðgreiðslukerfið. Virðisaukaskatturinn var því látinn bíða. Svo einfalt var það. Ég vil í annan stað segja að það er rétt hjá hæstv. fjmrh. að ríkisfjármálin voru í vissum vanda við stjórnarskiptin, sem m.a. átti rætur sínar að rekja til þess að verulegar skattalækkanir voru samþykktar á hinu háa Alþingi vegna febrúarsamninganna til þess að reyna að ná verðbólgunni niður og meiri stöðugleika í efnahagslífinu en áður. Þessi meginmarkmið tókust í stórum dráttum en það var þó aldrei gert ráð fyrir því að þær ráðstafanir sem þá voru gerðar til að berja verðbólguna niður mundu standa um aldur og ævi. Þetta vil ég taka fram í öðru lagi. Í þriðja lagi vil ég aðeins segja, vegna þess sem hér hefur verið sagt um fjárlagafrv., að þingflokkur Sjálfstfl., eins og aðrir þingflokkar, gaf sínum ráðherrum umboð til þess að fjárlagafrv. yrði lagt fram þó svo að ekki ynnist tími til þess að fylgjast með þeim breytingum sem gerðar voru á síðustu stundu vegna hins bráða vanda sem blasti við um mánaðamótin september-október. Það er ástæðulaust að gera stórt mál úr því. Ég vil á hinn bóginn taka það fram að eins og við vitum allir hv. þm. er alltaf viss ágreiningur um einstök atriði í fjárlagafrv., t.d. hversu miklu fé skuli varið til hafnaframkvæmda og þar fram eftir götunum. Um það verðum við auðvitað að ná samkomulagi fyrir lokaafgreiðslu fjárlaga. Því held ég að á milli stjórnmálaflokkanna sé ekki neinn sá djúpi ágreiningur um fjárlagafrv. sem sumir vilja vera láta.



Virðulegi forseti. Ég skal vera stuttorður. Mér fannst engin ástæða til fyrir hæstv. fjmrh. að fara svo geyst eins og hann gerði hér áðan. Hann talaði um að þm. hefðu farið út um víðan völl í umræðu. Ég veit ekki betur en að hæstv. fjmrh. hafi sjálfur teygt lopann hér í byrjun. Og er það óeðlilegt þegar verið er að tala um ráðstafanir eins og þetta frv. gerir ráð fyrir, þó að vísu brbl. séu, að talað sé um þann skatt sem mest hefur verið á vörum fólks undanfarið af því að hæstv. ríkisstjórn ætlaði að setja hann á 1. nóv.? Er það óeðlilegt að tengja það mál þeim umræðum sem hér eru? Ég held ekki. Það er kannski óvinsælt fyrir einhverja að fá slíkt hér inn í umræður og þá eiga menn bara að viðurkenna það. En það er ekki mikill hetjuskapur að vísa því á dyr. Ég spyr menn: Var það engin búbót fyrir launafólk þegar söluskattur af matvöru var felldur niður á sínum tíma? Var það bara gert út í loftið? Ég hygg ekki. Og ég spyr hæstv. fjmrh.: Hversu miklu hefur verið náð inn af söluskatti gildandi laga? Breytir það öllu hvort bætt er við söluskatti á matvöru til þess að ná öllu inn ef ekki hefur verið hægt að ná inn núna nema tiltölulega litlum hluta, allt hitt hverfur? Nei, hæstv. fjmrh. Herra forseti. Ég er að ljúka máli mínu. Ég hefði að sjálfsögðu þurft að vera nokkru orðlengri en það gefst væntanlega tími til þess. Það er á engan hátt óeðlilegt, hæstv. ráðherra, að menn tengi þessi mál í umræðu á þann veg sem hér hefur verið gert. Það er ósköp eðlilegt og hlýtur að teljast sjálfsagt.