Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fjmrh. (Jóhann Jósefsson) [Frh.]: Herra: forseti. Ég gat þess, út af þeim ádeilum, sem hv. form. fjvn. kom fram með viðkomandi ónauðsynlegu mannahaldi í Atvinnudeild háskólans, og út af því, að sumir, sem þar ynnu, virtust vera annars staðar á launum og jafnvel vinna fyrir fullum launum annars staðar, að ég mundi beina því til hæstv. landbrh. að svara þeim aths., því að vitaskuld á sá hæstv. ráðh. að svara fyrir sína stjórnardeild. Það er eðlilegt, að hv.fjvn. geri aths. sem slíkar. Og þessi ábending mín var sízt til þess að vera á móti þessari gagnrýni, heldur beindi ég henni til réttra aðila. Sama má segja um þá gagnrýni, sem hv. form. fjvn. kom með varðandi bílareksturinn og ferðalög póst- og símamálastjórnarinnar, sem og þær lántökur, sem hann minntist á, að sú stofnun hefði tekið. Ég sagði í því sambandi, að þar yrði sá ráðherra, sem hefur með samgöngumál að gera, að gefa skýringar, því að hvorki væru ákvarðanir um þessar ferðir teknar af fjmrn. né heldur hefðu neinar þær lántökur, sem átt hefðu sér stað og hv. form. fjvn. minntist þá á, farið fram á neinn hátt í samráði við fjmrn. eða fjmrh. - Það er vitanlega rétt hjá hv. form. fjvn., að það er nauðsyn á meira eftirliti og raunhæfara eftirliti frá ríkisins hálfu gagnvart ýmsum þeim rafvirkjunum, sem ríkið ber ábyrgð á, heldur en enn hefur verið kostur á að hafa með höndum. Og sérstaklega er nauðsyn á, að árangur af slíku eftirliti komi fram í því að hjálpa til eða benda á leiðir til þess, að þessar rafveitur beri sig betur, en þær nú gera. Og þetta á í raun og veru ekki eingöngu við um rafveitur, heldur og ýmislegt annað, sem reist er með ríkisábyrgð, en ríkið hefur á hinn bóginn harla lítil tök á að skipta sér af. Ábyrgðir ríkissjóðs nema stórkostlegum fjárfúlgum, eins og kunnugt er. Alþ. hefur verið mjög örlátt í því að veita ábyrgðir. En hitt er líka farið að koma í ljós, að ríkið er farið að verða fyrir alvarlegum skellum af þessum ábyrgðum. Mér þykir hlýða í því sambandi að gefa þær upplýsingar, að eftir því sem ég hef fengið upplýst hjá ríkisbókhaldinu nú síðustu dagana, þá hafa greiðslur fallið á ríkið vegna ábyrgða, sem Alþ. hefur heimilað - þ.e. þær greiðslur, sem ríkissjóður hefur orðið að inna af hendi samkv. þessu, nema nú 13.600.000 kr. rúmlega. Og þessar greiðslur eru náttúrlega eitt af því, sem hleðst á bak ríkissjóðs sem skuld hjá Landsbankanum. Þar er náttúrlega langstærsti liðurinn Síldarverksmiðjur ríkisins. Það er kannske rétt, að ég geri grein fyrir því, hvernig þessar meira en 13 millj. kr. ábyrgðir ríkissjóðs greinast. Ríkið hefur greitt vegna ábyrgða sem hér segir: Andakilsárvirkjun, Borgarfirði.. ................ kr. 380.025.00 Barnaskólalán Neskaupstaðar ............... - 38.000.00 Búðanes h. f., Stykkishólmi .................. - 251.250.00 Búðahreppur, Fáskrúðsfirði .....................- 29.000.00 Dalvíkurhr., Eyjafjarðarsýslu, hafnargerð ............................................. - 34.500.25 Flateyjarhreppur, S-Þing. .........................- 19.494.27 Húsavíkurhreppur, höfnin ... - 231.645.80 Hofshreppur, Skagafjarðarsýslu - 23.910.01 Ísafjarðarkaupst., hafnargerð ................ - 39.448,40 Landshöfn í Keflavík, Njarðvík ................- 92.825.00 Ólafsvikurhreppur .................................. - 64.91 Stykkishólmur, rafv. og vatnsv. - 98.137.08 Síldarútvegslán, 1948 ........................ - 625.627.75 Siglufjarðarkaupstaður, Skeiðsfossvirkjun - 1.917.665.65 Siglufjarðarkaupstaður, Rauðka, verksm. ............................................- 101.340.00 Samvinnubyggingarfél. Ólafsv................ - 95.909.90 Skagastrandarhöfn ................................ - 584.144.65 Sauðárkrókshreppur .............................. - 5.203.52 Stokkseyrarhreppur ............................... - 31.431.69 Síldarverksmiðjur ríkisins ..................... - 8.928.965.44 Tunnuverksm. s.f., Siglufirði ................. - 51.941.26 Vélbátatryggingarfélög .......................... - 35.000.00 Vestmannaeyjakaupstaður .................... - 18.800.00 Kr.13.634.330.58 Þar að auki hefur ríkið orðið að greiða ýmislegt, sem líka mun hafa bætzt við yfirdráttarskuld ríkisins við Landsbankann, og skal ég, af því að það er ekki svo langur listi, upplýsa hér, hvað það er, sem er raunverulega óviðkomandi rekstri ríkisins, en hefur fallið á ríkið að greiða. Vegna smíði innlendu bátanna ...................................... kr. 10.137.500 Bátakaup, Svíþjóðarbátar .................................................... - 1.324.000 Ferðaskrifstofa ríkisins ........................................................... - 146.000 Höfðakaupst., Skagaströnd .................................................. - 1.825.000 Lýsisherzluverksmiðja ............................................................ - 589.700 Landssmiðjan, víxill frá '44 ................................................ - 682.000 Niðursuðuverksmiðja ................................................................ - 92.800 Síldarútvegsnefnd ............................................................- 415.300 Tunnuverksmiðjan, Siglufirði ............................................ - 1.453.800 Sævar ex., gamli Þór ........................................................ - 440.000 Þjóðhátíðarnefnd .................................................................... - 134.000 Hreinsun Hvalfjarðar ...................................................... - 250.000 Flatey, Breiðafirði, hafnargerð ............................................... - 35.000 Lán til síldarútvegsmanna, 1945 ....................................... - 3.700.000 Lán til – 1947........................................... - 5.000.000 Stofnlán v/ vanskilagr. togara og báta .................................................................................................. - 3.061.000 Kr. 29.291.100 Um síðasta liðinn er það að segja, að Landsbankinn hefur skuldað ríkissjóði fyrir vangreiddum stofnlánum togara og báta. En það eru náttúrlega meiri skuldir, sem eru þar í óreiðu, en vegna þeirra skuldaskilalaga, sem gerð voru hér í vetur, hefur ekki enn sem komið er verið dembt yfir ríkissjóðinn meiru af stofnlánaskuldum slíkra báta. Í sambandi við það að öðru leyti, sem hv. form. fjvn. sagði um nauðsynina á eftirliti, sérstaklega með rafveitum, get ég upplýst, að fjmrn. er nú í samvinnu við félmrn. að hefja aðgerðir í því efni að ná fastara eftirliti af ríkisins hálfu með rafveitum, sem lenda í vanskilum. Það nær t.d. ekki nokkurri átt, að ríkið hafi enga íhlutun um söluverð á rafmagni hjá rafveitum, sem lenda í svo miklum vanskilum, að skuldagreiðslur falla á ríkissjóð þeirra vegna. En enn sem komið er sé ég ekki, að hægt sé að skipta sér af því á þann hátt, sem þarf að vera, þ.e.a.s. að ríkisvaldið eða þess fulltrúar hjá rafmagnseftirlitinu eða annars staðar geti hlutazt til um, að hæfilegt verð verði sett á rafmagnið undir slíkum kringumstæðum. Ég minntist á það í sambandi við flugmálin og vil taka það skýrt fram, að það má ekki misskilja þá gagnrýni, sem ég hafði við hv.fjvn. út af þeim eina pósti, einnig, að ég leggist á móti sparnaðartill. eða lækkunartill. hv.fjvn. yfirleitt. Það er sérstaklega þessi eina till., sem ég gagnrýndi. En ég minntist á það í sambandi við þá till., að ég teldi það líka hættulegt að nema um of við neglur sér framlag frá Alþ. til slíkra mála vegna þeirra tilhneiginga, sem gera vart við sig hjá ýmsum opinberum stofnunum, sem hafa þannig lagaðan rekstur og einhverjar sterkar tilhneigingar til að fara með reksturinn eins og part af sínum eigin fjármálum, og ég tók það fram, að ég áliti það óheimilt. Þetta fer fram algerlega fyrir utan fjmrn., sem eftir öllum venjulegum hætti á að hafa slíkt eftirlit með höndum. Ég get t.d. nefnt það, að það mun hafa verið samþ. á þinginu 1946, að ríkinu væri heimilt að ábyrgjast fyrir Landssímann 12 millj. kr. lán, og þegar kom fram á árið 1947, var leitazt við að fá þetta lán. Það fór ekki fram fyrir milligöngu fjmrn., og mér er sagt af Landsbankanum, að það hafi verið fallizt á að lána 6 millj. kr. af þessu fé. Póst- og símamálastjórnin hefur aðra sögu af þessu að segja, en landsbankastjórnin segir annað. Ég tek þetta dæmi vegna sérstakra óþæginda, sem fjmrh. varð fyrir síðar meir út af því, hvernig með þetta mál var farið. Þrátt fyrir það að þessi lánsheimild væri ekki notuð eins og til stóð, það fékkst aðeins helmingur af fénu, þá virðist póst- og símamálastjórnin hafa framkvæmt þau verk, sem fyrir hendi lágu, eða brúkað féð, og að sjálfsögðu með samþykki síns yfirmanns. Það kom sem sagt í ljós, þegar kom fram á árið 1948, að ekki höfðu verið brúkaðar 6 millj. kr., heldur 12 millj., og mikið af því fé hafði gengið í gegnum póst- og símamálastjórnina sem innheimtir tollar. Sá háttur hefur verið á frá fornu fari, að póstinum hefur verið skylt að innheimta tolla, sem náttúrlega er talsverð upphæð. Nú var um þetta leyti ríkið sjálft komið í yfirdrátt hjá Landsbankanum, svo að raunverulega varð það svo, að þessar 6 millj. kr., sem pósturinn hafði notað fram yfir það, sem lán hafði fengizt til, hlóðust beint og óbeint á ríkissjóð, beint með því, að bankinn varð að fá fé úr ríkissjóði fyrir verk, sem búið var að vinna, og kostnað, sem hann hafði bakað sér, og óbeinlínis á þann hátt, að ríkið fékk ekki í sínar hendur tolltekjur, sem það hefði átt að fá, vegna þess að póst- og símamálastjórnin var búin að brúka þær í þessar framkvæmdir. Ég vil í þessu sambandi geta þess, að framkvæmdirnar voru heimilaðar af Alþ. Við þetta óx svo yfirdráttur ríkisins hjá Landsbankanum, og ég sætti gagnrýni fyrir það. að ríkisframkvæmd hafði farið krókaleið til að ná láni úr Landsbankanum til þessara framkvæmda, sem Landsbankinn hafði verið búinn að neita um, þ.e.a.s. þessar síðari 6 millj. Allar þessar aðgerðir fóru fram án þess, að rn. sem slíkt hefði nokkuð fengið um það að vita fyrr en þetta allt var um garð gengið, þrátt fyrir að verkið var unnið, a.m.k. var peningunum eytt. Þetta sýnir það, hvað kerfið, sem unnið er eftir í þessum efnum, er farið að verða úrelt með þeim vinnubrögðum, sem við eru höfð. Vinnubrögðin kunna að vera þau sömu, sem hafa tíðkazt frá öndverðu, meðan ráðh. höfðu gleggri yfirsjón yfir þessi mál og stofnanirnar voru færri og upphæðirnar smærri og allt viðráðanlegra, - þetta kann að hafa verið þolandi þá, en óþolandi nú. Og það er ekki hvað sízt þess vegna, að ríkisstj. hefur lagt fram í Ed. frv. um eftirlit með rekstri ríkisins og ríkisstofnana, sem þar er enn og biður eftir þriðju afgreiðslu. Þessa eftirlits er orðin brýn þörf, ekki sízt þegar þess er gætt, hve mikið af fjármálum ríkisins fer í gegnum stofnanir, sem heyra undir hin ýmsu rn. og líta á sig sem nokkurs konar sjálfseignarstofnanir, sem geti farið sínu fram án þess að bera sig saman við a.m.k. fjmrn., þó að þær kunni að bera sig saman við þá ráðh., sem er falið að hafa umsjón með þeim. Ég tók eftir því í ræðu hv.frsm., að það hafði mjög komizt á orð, enda var það till. frá sparnaðarnefnd, að slíta úr tengslum viðtækjaverzlunina og ríkisútvarpið, þannig að tekjur Viðtækjaverzlunarinnar rynnu hér eftir í ríkissjóð, en ekki til ríkisútvarpsins. Eins og allir vita, þá var það gert á sínum tíma, meðan ríkisútvarpið hafði úr litlu að spila, að láta það njóta þessa styrks frá Viðtækjaverzlun ríkisins, síðan hefur margt breytzt og þar á meðal það, að tekjustofnar ríkisútvarpsins eru orðnir miklu meiri en áður var. Af auglýsingum og því um líku fær útvarpið ákaflega miklar tekjur, og sparnaðarnefnd leit þannig á, að það væri í rauninni óþarft að láta ríkisútvarpið hafa áframhaldandi tekjur af viðtækjaverzluninni og ég er sömu skoðunar, og ég heyrði, að hv. form. fjvn. er sömu skoðunar. En hverjir eru þá það í fjvn., sem heldur kjósa að láta útvarpið halda þessum tekjustofni, sem því, vissulega er óþarfur, ef rekstur þess er rekinn af nokkurri hagkvæmni, vilja heldur halda þessu fyrirkomulagi, en að láta ríkissjóð fá þessar tekjur og þar með slaka eitthvað á þeim kröfum, sem annars þarf að gera til skattgreiðendanna og tollgreiðendanna í landi hér? Það væri æskilegt að heyra hér fyrir opnum tjöldum rök þeirra fjvn.-manna, sem ekki geta fallizt á þessa tilhögun, sem er hvort tveggja. í senn, að hún eykur tekjur ríkissjóðs og skaðar útvarpið, ef rétt er með farið, á engan hátt. Hv. frsm. minntist meðal annars á 18. gr. og taldi hana mjög gallaða. og ég skal alls ekki fullyrða neitt um það, að hún þurfi ekki talsverðrar lagfæringar við. Af rn. hálfu var að okkar dómi litið inn á hana tekið að þessu þessu sinni annað en það, sem sjálfsagt og skylt þótti, og hv.frsm. minntist þar á einn einasta. mann, fyrrverandi skipherra á Ægi, sem fyrir tilhlutun fjmrn. var settur á 18. gr. nú, þangað til sá tími er kominn, að hann getur fengið lögboðna lífeyrissjóðsgreiðslu. Það má vel vera, að þetta hafi verið helzt til góð gerð og það hafi verið vel á valdi n. að gera þar breyt., en ég taldi mér sérstaka skyldu til að sjá til þess, að þessi maður, sem er sagður frá starfi, væri ekki skilinn eftir gersamlega án aðhlynningar þennan tíma, þangað til hann fær sína lögboðnu lífeyrissjóðsgreiðslu. Nafn þessa manns hefur verið nefnt áður af hv.frsm.fjvn., þ.e. Jóhann P. Jónsson skipstjóri, sem flestir landsmenn munu þekkja að góðu. Að öðru leyti, varðandi þessar misfellur á 18. gr., sem hv. form. taldi yfirleitt miklar, þá hefði ég vel þegið það, að n. sé ekki að láta sitja við aðfinningar einar út í bláinn, heldur taki að sér endurskoðun á gr., eins og ég veit, að hefur stundum áður fram farið í fjvn. gagnger endurskoðun á 18. gr., og það hefði alls ekki verið sakazt um það af minni hálfu, þótt slíkt væri gert, og þó að n. hafi þessa mánuði, sem málið var hjá henni, ekki gert það, þá er enn tími til stefnu, og ég vil beina því til hv.fjvn., að hún geri till. og lagfæringar á þeim misfellum, sem lýst var af hv. form., að væru á þessari gr. Þetta er eitt af þeim störfum, sem liggur í hlutarins eðli, að er verkefni fjvn., því að allir vita, að frv., eins og það er útbúið, er en enginn ómissanlegur kjörgripur, sem ekki má breyta, enda sannast sagna, að menn eru fúsir til að gera breyt. við þetta frv., eins og rétt er, og á hvers þm. valdi að gera slíkar till. Hv. 8. landsk. var að benda á einhvern geipilegan mismun á fjárl. ársins 1946 og fjárlfrv., eins og það nú liggur fyrir, og mér skildist með brtt.fjvn. Vissulega ber þarna margt á milli. En ég vil í því sambandi benda á nokkrar staðreyndir, sem hv. 8. landsk.þm. hirti ekki um að fara út í. Í fyrsta lagi er geipilegur munur á fjárl. fyrir árið 1946, eins og þingið afgreiddi þau, og útkomu ársins 1946, því að útgjöldin reyndust 43 millj. kr. meiri en áætlað var og sakaði ekki mjög þá, því að á árinu 1946 voru tekjurnar mun drýgri, en búizt var við. Útgjöldin, sem höfðu verið áætluð 127 millj. kr., reyndust 170 millj. kr. Að öðru leyti vildi ég gera nokkurn samanburð, hvað hina einstöku liði snertir, til skilningsauka fyrir hv. 8. landsk.þm. Á fjárl. 1946 voru vextir áætlaðir 1,1 millj. kr., en 1949 eru vextir áætlaðir 7,3 millj. kr. Kostnaður við æðstu stjórn landsins var á fjárl. 1946 áætlaður 300 þús. kr., en í fjárlfrv. núverandi stjórnar 352 þús. kr. Alþingiskostnaður var í fjárl. 1946 áætlaður 11/2 millj. kr., en í frv. því, sem hér liggur fyrir, 2.3 millj. kr., 800 þús. kr. mismunur. Stjórnarráðið í fjárl. 1946 3.6 millj: kr., en 1949 5.4 millj. kr. dómgæzla í fjárl. 1946 12.6 millj. kr., en 1949 19.3 millj. kr. Heilbrigðismál, fjárl. 1946 10.3 millj. kr., en í fjár.l. 1949 13.4 millj. kr. Samgöngumál, fjárl. 1946 31.7 millj. kr., en í fjárl. 1949 29.2 millj. kr. Kirkju- og kennslumál, fjárl. 1946 24.8 millj: kr.; fjárl. 1949 31.8 millj. kr. Til bókmennta, lista og vísinda, 1946 5.1 millj. kr., fjárl. 1946 62 millj. kr. Atvinnumál, fjárl. 1946 12.4 millj. kr.,. fjárl. 1949 26.6 millj. kr. Félagsmál fjárl. 1946 7.4 millj. kr., fjárl. 1949 26.2 millj. kr. Eftirlaun fjárl. 1946 3.7 millj. kr., fjárl. 1949 5.8 millj. Óviss útgjöld, fjárl. 1946 12.5 millj., fjárl. 1949 39.5 millj. kr. Sé svo tekið tillit til þeirrar hækkunar, sem nú liggur fyrir samkvæmt till.n., þá vaxa útgjöldin, og þá aðallega vegna dýrtíðarráðstafana, 43 millj. kr., og samkv. till.n. vegir og brýr um 7 millj. kr. Mismunurinn er vitanlega allmikill. En stærsti liðurinn í þessum mismun er þannig til orðinn, að það , er hvorki á valdi þessarar né annarrar ríkisstj. að skera þar niður af sjálfsdáðum. Stærstu liðirnir eru til orðnir samkvæmt nýjum samþykktum þingsins. T.d. eru vextirnir, sem hafa vaxið um 6.1 millj. kr., blátt áfram afleiðing af lántökum, sem þingið hefur ráðizt í, og allir vita, að ríkisstj. ein ræðst ekki í lántökur án heimildar þingsins, og efast ég ekki um, að allir hv.þm. álíti þessar lántökur nauðsynlegar, t.d. lántökur til að rétta útvegsmönnum hjálparhönd út af síldarbresti hvað eftir annað. Þær hafa vissulega átt frá sjónarmiði Alþ. rétt á sér, annars hefðu þær ekki verið samþykktar. Dómgæzla í landinu hefur vaxið um 6.6 millj. kr. á þessu tímabili miðað við það, sem áætlað var 1946, en sá kostnaður reyndist meiri en áætlaður var, svo að sá liður hefur raunverulega ekki vaxið um 6 millj. kr. Kirkju- og kennslumál hafa vaxið á þessu tímabili, miðað við fjárlagaáætlunina, um 7 millj. kr. Þó hefur sá kostnaður vaxið miklu meira líka samkvæmt nýrri löggjöf um þetta efni, sem, eins og kunnugt er, er ákaflega kostnaðarsöm. Þá eru atvinnumálin. Hækkunin á þeim er á fleiri en einum lið, og mun það mest vera til ýmiss konar aukins styrks við landbúnaðinn, og munu a.m.k. landbúnaðarmenn hér á Alþ. tæplega telja það eftir. Félagsmálin, aukningin á þeim er einna mest, það er tryggingalöggjöfin, sem þar veldur straumhvörfum, vöxturinn er, miðað við frv. 1946 og frv. 1949, 18.7 millj. kr. Mestu skiptir þó í þessum efnum dýrtíðarútgjöldin, sem voru áætluð 1946 ekki nema 12,5 millj. kr., en við vitum, að þótt í frv. nú sé ekki gert ráð fyrir nema 33 millj. kr., þá er fjvn. á því, og ég vil ekki vefengja hennar álit, að samkvæmt þeirri löggjöf, sem nú hefur verið staðfest um fiskábyrgð o.fl., þá muni í þetta fara einar 75 millj. kr. á þessu ári. Mér þótti rétt að draga fram þessa liði, vegna þess að það er gagnrýni, sem er ekki annað en óhróður, þegar menn aðeins nefna svona tölur frá ári til árs, eins og hv. 8. landsk. gerði, án þess að taka tillit til þeirrar aðstöðu, sem hækkunin hefur valdið, en telja þetta og tíunda aðeins í því skyni að sýna fram á óreiðu hjá öðrum en þeim sjálfum. Hver skyldi efast um, að hv. 8. landsk.þm. hafi verið með í flestu því, sem hér hefur valdið mestum, hækkunum, og ég vil segja hans flokkur? Ætli hann hafi verið á móti fræðslulöggjöfinni, tryggingalöggjöfinni, eða ætli hann hafi verið á móti fiskábyrgðarl. eða niðurgreiðslum til bænda o.s.frv.? Ég þarf ekki að bíða eftir svari hv.þm., ég veit, að hann hefur verið með þessum hækkunum og mörgum fleiri hækkunum, sem engum öðrum þm. hefur dottið í hug að ljá sitt lið. Það var rétt hjá hv.frsm.fjvn., að þegar ég afhenti frv. til hæstv.Alþ. á sínum tíma, þá var ekki ætlað til dýrtíðarráðstafana nema 33 millj. kr. Og það er líka rétt, að ég benti þá á það, að það þyrfti að athuga það grandgæfilega hvort ekki væri unnt varðandi fiskábyrgð að fara aðra leið í þeim málum, en að borga beint úr ríkissjóði, og sagðist ég mundu hafa áhrif á það, að það yrði nákvæmlega tekið til athugunar. Það var líka gert af ýmsum. Og eins og hv.frsm.fjvn. er kunnugt, var ekki nema að litlu leyti og reyndar að engu leyti farið inn á þetta, sem varpað var fram, sem átti upptök sín hjá Landssambandi íslenzkra útvegsmanna, hversu bæta skyldi fiskinn. Dýrtíðarlöggjöfin frá því um áramótin s.l. markaði ekki spor í þessu efni, sem var geðfellt af öllum og ég vil segja var geðfellt af fæstum að stíga. En ég þarf ekki að rekja þá sögu og aðdragandann að því, að útgerðarmenn stóðu hér bæði gagnvart ríkisstj. og jafnvel Alþ. með fyrirheit um það, að bátaflotinn hreyfði sig ekki, nema eitthvað væri bættur þeirra hagur og voru kröfur þeirra enda róttækari, en það, sem fært var að fara inn á. Afleiðingin er svo sú, að þegar hv.fjvn. leggur sitt nál. og brtt. fyrir hæstv.Alþ., er það ljóst, að það þarf auknar tekjur, um eða yfir 30 millj. kr. nema tilsvarandi niðurskurður á frv. eigi sér stað á öðrum liðum - til þess að báðir endar geti mætzt og fjárlagafrv. verði skilað með sama hætti af hálfu hæstv.Alþ. eins og af hálfu fjmrh. Því var skilað í hendur Alþ. á sínum tíma, sem sagt svo að segja greiðsluhallalausu. Hvaða leið sem farin kynni að verða í þessu efni, þá álít ég, að stefnunni beri að halda, það sé næsta brýn þörf fyrir hæstv.Alþ. að afgreiða fjárlögin greiðsluhallalaus. Boginn er orðinn það hátt spenntur, tekjuvonir hjá ríkissjóði það veiktar á ýmsum sviðum af ástæðum, sem ekki þarf hér að gera að umtalsefni, að Alþ. ber nú hin ríkasta skylda til - oft hefur skyldan verið brýn fyrir Alþ. að skila af sér greiðsluhallalausum fjárlögum, en ég tel þó þessa nauðsyn enn þá brýnni nú en nokkurn tíma fyrri hefur verið, og það af ýmsum ástæðum, sumum hverjum þannig vöxnum, að þær hafa ekki legið fyrir áður við afgreiðslu fjárlaga. Það er sýnt, og er margt, sem um það ber vitni, að stríðsgróðahugarfar það eða peningaflóðshugarfar það, sem komst inn hjá þjóðinni á stríðsárunum, það hugarfar hefur ekki tekið eins æskilegum breytingum og maður hefði getað ætlað, svo langt sem liðið er síðan sú alda gekk hér yfir, og því miður langtum síðar en nauðsynlegt var, að hugarfarsástand þjóðarinnar í þessum efnum kæmist í eðlilegt og gott horf. Og ekki síður fyrir þetta er hæstv.Alþ. nauðsynlegt að halda fast þeirri stefnu, sem mörkuð var, þegar þetta frv. var lagt fram, að afgr. fjárlögin greiðsluhallalaus. Við höfum verið þess vottar á undanförnum mánuðum, hversu margt breytist og hversu margt er hvikult, sem við byggjum okkar þjóðarbúskap á og verðum að byggja hann á. Þetta frv. er samið á þeim tíma í haust, þegar margra vonir stóðu til þess, að ríkuleg Hvalfjarðarsíldveiði yrði, og þegar ekki var vitað, að óvenjuleg illviðri mundu hamla veiðum bátaflotans í miklu fleiri vikur en venja er framan af vertíðinni, og enn fremur þegar ekki var vitað, að stærstu framleiðslutæki þjóðarinnar yrðu, fyrir mistök mannanna og ég vil segja heimsku, látin hætta að starfa á bezta uppskerutíma flotans. Ég geri ráð fyrir því, að ef allt þetta hefði verið vitað á þeim tíma, þegar þetta frv. var samið, þá hefði þótt enn brýnni nauðsyn á því að höggva í ýmislegt, sem þar var fyrir hendi. En fyrir það, sem gert var í því efni að höggva niður kostnað á fjárl., hef ég að vísu litlar þakkir fengið. Og nú berst hv.fjvn. við það að rétta þá slagsíðu, sem henni þykir vera komin á frv. í þeim efnum. Gott og vel. En höfum það þá í huga, að allt, sem eytt er, verður að greiðast. Það er ekkert glæsilegt að horfa á það t.d., að um leið og fjölgar hér nýjum og góðum strandferðaskipum, þá sé nauðsynlegt um leið að hækka þá upphæð, sem fer til að greiða öðrum skipum fyrir strandferðir víðs vegar við strendur landsins. Ég hafði gert mér í hugarlund, að hin nýju strandferðaskip mundu leysa það mál, þannig að flóabátastyrkir þyrftu ekki að vaxa. En ég sé; að það er annar háttur hér fyrir hendi þrátt fyrir þennan nýja og glæsilega skipastól. Það er heldur ekki sérlega ánægjulegt að horfa á það, að þrátt fyrir hin stórvirku tæki, sem hér eru nú til vinnslu, m.a. við vegavinnuna, þá skuli kostnaður við vegaviðhaldið hækka, ef ekki eftir því sem vélum fjölgar, þá a.m.k. þrátt fyrir það, að þessi stórvirka véltækni öll er tekin í notkun á þessu sviði. - Landbúnaðurinn hefur á undanförnum árum mjög bætt sinn vélakost og hyggur enn á umbætur í því efni, og má það eðlilegt heita. Engum bónda er láandi, þó að hann óski eftir því að létta störf sín með aukinni tækni, sem kallað er, ekki sízt þegar hagur bænda er góður og þeir hafa nægilegt fé til þess að kaupa sér slíkar vélar og tæknilega aðstöðu. En því miður bólar ekki á því, að hin aukna tækni landbúnaðarins hafi lækkandi áhrif á landbúnaðarvörurnar. Þær virðast haldast í fullu verði og jafnvel fara hækkandi, ef ekki vegna hinnar auknu tækni, þá a.m.k. þrátt fyrir hana. - Og um sjávarútveginn er það að segja, að það mikla átak, sem gert hefur verið til þess að auka veiðiskipaflotann og þá margvíslegu svo að segja vísindalegu tækni, sem hann hefur yfir að ráða og þjóðin hefur verið ötul að útvega, þá virðist samt sem áður ekki, svona yfirleitt, afkoman vera betri hjá sjávarútveginum en hún áður var, meðan þessi tækni var ekki eins fullkomin og ekki það stór, fé í hann komið, sem nú hefur í hann komizt á síðustu árum. Allt þetta er venjulegum borgara þessa þjóðfélags undrunarefni, a.m.k. annað veifið. Og niðurstöðurnar af heilabrotum fólksins um þessa hluti kunna að vera margar, En það er a.m.k. eitt, sem er örugglega víst, að tæknin út af fyrir sig bætir ekki öll þjóðfélagsmeinin, ekki heldur í atvinnuháttum, Tækninni þarf að fylgja svo margt fleira, sem maður sjálfur leggur til, ef tæknin á að verða til þeirrar blessunar, sem hún getur orðið, þegar bezt lætur. Ég skal svo ekki þreyta hæstv. forseta eða hv.þm. með lengri ræðu að þessu sinni. En það alvarlega ástand, sem er í okkar þjóðfélagi hvað atvinnumálin snertir, er bæði mér sérstök hvöt og ég þykist viss um öllum hv.þm. sérstök hvöt til þess að stuðla að því, að þessi fjárlagaafgreiðsla, sem nú nálgast sitt síðasta stig, fari sómasamlega úr hendi fyrir hinu háa Alþ.



Herra forseti. Ég gat nú því miður, af óviðráðanlegum ástæðum, ekki verið viðstaddur hér, þegar hv. frsm. meiri hl. fjvn. flutti hér sína framsöguræðu fyrir fjárl., og heyrði ég þess vegna ekki hans mál. En bæði hefur mér verið tjáð og eins hef ég lesið það í blöðunum hér, að hann hafi sveigt þar mjög að stofnun, sem heyrir undir mitt ráðuneyti, og það á þann hátt, að ég vildi ekki láta hjá líða að fara um það nokkrum orðum. Ég hafði, eins og ég sagði, ekki tækifæri til þess að hlusta á hans ræðu, og vegna þess að það blað, sem birti þessa frétt, er ekki alla jafna sú ákjósanlegasta og ábyggilegasta heimild, þá fór ég nú til hv. frsm. meiri hl. fjvn. og óskaði eftir því að fá hjá honum það, sem hann hafði um þetta sagt. En hann færðist undan því og sagðist ekki hafa það við höndina, svo að ef eitthvað er öðruvísi sagt af mér samkv. þeim heimildum, sem ég hef í höndum, heldur en vera ber, er það því að kenna, að ég hef ekki getað séð eða heyrt það, sem hann sagði. Þennan fyrirvara vil ég hafa til skýringar því, að ég get ekki haft upp þau orð, sem hv. frsm. meiri hl. fjvn. sagði um þetta efni. En eftir því sem þetta blað, sem fréttina birti, sagði frá, á þetta að hafa verið þann veg, að sú stofnun, sem heyrði undir mína stjórn, hafi gert það, sem í blaðinu er þannig orðað, að ríkisstj. hafi tekið í heimildarleysi á þriðju millj. kr. af orlofsfé verkamanna og hendi því sem vaxtalausu láni í sérleyfisbílarekstur. Þetta skilst mér nú, að sé aðalefnið í því, sem hv. frsm. meiri hl. fjvn. sagði, hvort sem það var sagt með þessum orðum alveg eða ekki. Ég skil náttúrlega ekki til fulls samhengið í þessu hjá þessum hv. þm., hvað þetta kemur beint afgreiðslu fjárlaganna við. Og ef þetta hefur verið svona sagt, þá skil ég það svo sem hann sé að reyna að ná sér niðri á pólitískum andstæðingi, því að það er engu líkara. - En ég vil gera grein fyrir því, hvers vegna sérleyfisakstur ríkisins við fólksflutninga með bifreiðum var stofnaður, hvernig hann var rekinn og hvaðan hann hefur haft sína fjármuni frá upphafi. Þessi ríkisrekstur er ekki til kominn vegna þess, að þau stjórnarvöld, sem með völdin fóru í landinu, þegar hann var upp tekinn, hafi sérstaklega langað til þess að hefja hann, heldur gerðu þau það af illri nauðsyn, vegna þess að á þeim tíma fékkst enginn annar til þess að gera það. Þessi rekstur var ekki hafinn í tíð þeirrar ríkisstj., sem nú situr, og mér skilst, að það hafi ekki heldur verið í tíð þeirrar ríkisstj., sem var þar næst á undan, heldur í tíð þeirrar ríkisstj., sem var þar á undan, utanþingsstjórnarinnar, sem var við völd frá 1942 til 1944, enda voru um þetta leyti samþ. lög um skipulag fólksflutninga á landi, sem heimiluðu, að ríkisstj. í vissum tilfellum tæki upp þann rekstur, þegar henni fyndist tækifæri og ástæða til þess. Árið 1944 skeði það, að sérleyfishafar, sem þessi leyfi höfðu haft með höndum og ráku þessa flutninga, fengust ekki til þess að halda flutningunum áfram, og sjálfsagt vegna þess, að þeim hefur ekki fundizt það borga sig, eða af því, að þeir hafa ekki haft til þess tæki eða tækifæri, svo að á þeirri stundu, þegar sérleyfistímabilið var á enda, sem þá hafði um nokkurra ára skeið verið starfað eftir, fékkst enginn til þess að reka leyfið. Þá var póststjórninni falið að gera þetta á sinn reikning, en án þess að leggja henni nokkurt fé til rekstrarins. Og þannig hefur þetta verið síðan. Hún hefur haft rekstur þennan með höndum, án þess að henni hafi af Alþ. verið lagt til nokkurt fé sérstaklega til rekstrarins. Það liggur því í hlutarins eðli, að hún hefur orðið að taka það fé af sínum sjóði, sem hún hefur þurft til þess að kaupa fyrir nauðsynleg tæki o.þ.h. En að það fé sé orlofsfé verkamanna, er fjarri öllum sanni, því að orlofsfé verkamanna hefur verið borgað út skilvíslega öll þessi ár, sem póstsjóður hefur rekið þessar sérleyfisferðir, þó að stofnunin hafi fest í rekstrinum það fé, sem hún hefur gert. Póstsjóðurinn hefur ýmsar aðrar tekjur og hefur í sínum rekstri verulegt fjármagn, sem hann getur séð af í bili. Og þess vegna er ekki hægt að segja, að hann taki það fé frá neinu öðru, þó að hann hafi fest þarna í nokkra upphæð. Sagan endurtók sig svo tveim til þremur árum síðar, í ársbyrjun 1947, þegar enginn fékkst til þess að taka að sér helminginn af rekstri fólksflutninganna milli Reykjavíkur og Hafnarfjarðar. Þá, nákvæmlega á sama hátt og fyrr hafði átt sér stað, varð ríkið að fela póststj. að hlaupa þar undir baggann, til þess að taka upp reksturinn, þegar aðrir fengust ekki til þess, ef þessi rekstur átti ekki að leggjast niður. Þó var það nokkuð á annan veg en í fyrra skiptið, vegna þess að þá var verulegur hluti þess fjár, sem þurfti til stofnkostnaðar, tekinn að láni, þó að það hafi ekki komið fram hjá hv. frsm. meiri hl. fjvn., að þetta hafi ekki allt verið tekið úr póstsjóði. En þá var tekið lán til vagnakaupa og annarra nauðsynlegra útgjalda, um 2 millj. kr., svo að útgjöld póstsjóðs í því skyni urðu ákaflega smávægileg. - Ég veit ekki, hvort hv. þm. hafa áhuga fyrir því, en vegna þess að þessi sérleyfisbílarekstur hefur verið hafður á oddinum ákaflega mikið, bæði af einum og öðrum og jafnvel af þeim, sem staðið hafa fyrir því að koma honum á, svo undarlega sem það hljóðar, þá vildi ég gera nokkra grein fyrir því, hvernig þessi rekstur hefur borið sig frá upphafi og til þessa dags, vegna þess að það hefur nokkuð farið á milli mála og ekki alltaf verið notaðar þær tölur, sem réttar eru. Á rekstri Norðurlandsferðanna var árið 1945 rekstrarafgangur 121.600 kr. Árið 1946 var rekstrarafgangurinn á þeim leiðum 38.967 kr. Árið 1947 var rekstrarreikningur þeirra ferða nokkurn veginn sléttur, og 1948 hefur orðið tap á þessum rekstri um 166.335 kr., eða svipað eins og hagnaðurinn var samtals hin fyrri árin, þegar hagur var af rekstrinum. Nú er þess að geta, að í þessum reikningi er ekki gert ráð fyrir afskriftum, og verður þess vegna að gera þær upp sérstaklega. En bein útgjöld og beinar tekjur hafa nokkurn veginn staðizt á, þegar ekki er tekið tillit til afskrifta. Hvað svo ber að reikna í hæfilegar afskriftir þessi ár, er kannske ekki víst, að mönnum komi alveg saman um. Eitt getur einum sýnzt í því efni og annað hinum. En ég hygg, að afkoman í þessu efni hafi á þessu tímabili ekki orðið miklu lakari en hjá ýmsum, sem hafa haft með þennan rekstur að gera í einkarekstri, vegna þess að samkvæmt þeim reikningum, sem þeir hafa sýnt, og skilgreiningu í sambandi við það, hefur afkoma rekstrar þeirra sumra hverra sízt gefið betri raun. En allan þennan tíma hefur verið reynt að halda niðri fargjöldunum, ekki aðeins á sérleyfisleiðum bílanna, heldur yfirleitt þar, sem ríkissjóður annast rekstur farartækja. Á Hafnarfjarðarleiðinni var árið 1947 tap á rekstrinum 196 þús. kr., en hagnaður á árinu 1948 kr. 21.849, einnig þetta án afskrifta. Ég skal geta þess út af þessu fyrra rekstrarári á Hafnarfjarðarsérleyfisferðunum, að þá varð póststjórnin fyrirvaralaust að taka að sér þennan rekstur, þ.e.a.s. það var aðeins með nokkurra daga fyrirvara, að sérleyfishafar sögðu þessu af sér. Póststjórnin varð því að kaupa gamla, óhentuga vagna til þess að byrja með. Og þeir kostuðu mikið viðhald, og varð að selja þá flesta, þó án verulegs taps. En þó varð reksturinn á fólksflutningunum þarna þetta fyrsta ár verulega óhagstæðari en ef reksturinn hefði verið undirbúinn á venjulegan hátt. Ég tel þess vegna, eftir atvikum, að þessi rekstur allur frá upphafi sé á engan hátt þannig, að hv. fjvn. gæti fundið ástæðu til þess með sanngirni að fetta fingur út í hann, og sízt með þeim hætti, sem hv. frsm. fjvn. hefur sagt, ef rétt er haft eftir honum það, sem í blaðinu stendur. Ég tel, að þessi rekstur póststjórnarinnar á sérleyfisleiðinni milli Akraness og Akureyrar og milli Reykjavíkur og Hafnarfjarðar sé sízt lakari hvað afkomu snertir heldur en við mætti búast, bæði eftir þeim reikningum, sem fyrir liggja um rekstur annarra á fólksflutningi með bifreiðum, og þegar hliðsjón er höfð af því, að enginn einstaklingur fékkst til þess að taka að sér reksturinn á þeim tíma, sem póststjórnin varð fyrirvaralaust að taka hann að sér, til þess að samgöngurnar féllu ekki niður. Ég skal geta þess, - án þess að ég ætli að láta neitt uppi um hug minn þar um að öðru leyti, - að það var ekki vegna þess, að það hafi verið um sérstakar þjóðnýtingartilraunir að ræða í þessu sambandi, heldur var það af illri nauðsyn, að út í þetta var farið af því opinbera. Það er varla ástæða til að rifja upp 5 ára gamlar aðgerðir í sambandi við norðurleiðina. En af því að hitt er nýrra, væri kannske ástæða til að minnast á það, hvernig greitt hefur verið fyrir það, sem Hafnarfjarðarleiðin hefur eignazt af vögnum og áhöldum, sem allt er vitaskuld í lánum, þar sem ríkissjóður hefur ekki lagt neitt fram af mörkum sjálfur í þessu sambandi.... Af þessu hefur póstsjóður lagt fram um 1/5, en hitt hefur verið fengið að láni hjá viðskiptabönkunum. Að vísu er rétt, að hér er ógreiddur tollur til ríkisins 691 þús. af nýjum bílum, sem kemur til af því, að tollurinn er reiknaður sem af venjulegum fólksbifreiðum, en ekki eins og af sérleyfisbifreiðum, og eru nokkrar deilur um það, í hvorum flokknum þeir eigi að vera. Ef um bíla er að ræða, eru þeir settir í hærri flokk og þurfa að greiða 59%, en færast niður í 16%, ef um venjulegar sérleyfisbílagrindur er að ræða, eða úr 700 þús. kr. niður í 200 þús. Þetta er enn óuppgert og sett hér á reikninginn eins og það getur hæst orðið sem skuld við ríkið. - Ég hef nú gert grein fyrir, hvernig til þessa fyrirtækis var stofnað og hvernig það hefur aflað fjár allan tímann, sem það hefur starfað, án stuðnings úr ríkissjóði. Ég tel ekki ástæðu til að ætla að þetta hefði verið rekið betur, þó að það hefði verið falið einhverjum öðrum eða einstaklingum, því að þeir hafa rekið sambærilegar leiðir með ekki minna tapi, enda fengust engir einstaklingar til að reka þetta. Það leynir sér þó ekki, að tapið á norðurleiðinni er meira s.l. ár en ástæða væri til að ætla, og kemur það til af ýmsu og ég tel, að verði að athuga það. Í fyrsta lagi hafa flugferðir milli Reykjavíkur og Akureyrar færzt í það horf, að engu líkist, sem við höfum áður. þekkt, svo að brúttótekjur ferðanna hafa á einum mánuði lækkað um 120–130 þús. kr. En þeir, sem ráku ferðirnar, töldu skyldu sína að hafa jafnan nægan vagnkost, og voru vagnarnir bundnir, þegar ekki var hægt að fljúga. Það kemur því til álita, hvað gera skal. Það veldur nokkrum óþægindum, ef kaupa þarf farmiða deginum áður, en ef ekki verður hægt að lagfæra þetta öðruvísi, verður að grípa til þess. Í öðru lagi hafa vetrarferðirnar verið reknar með meiri krafti, en í tíð einkarekstrarins til Húnavatnssýslu og Skagafjarðar og jafnvel alla leið til Akureyrar, og var þetta stundum mjög erfitt, og tóku sumar ferðirnar 2–3 daga, en rík áherzla var lögð á að halda þeim alltaf uppi. Og þá 10 daga, sem ekki var hægt að fara í vetur, ætlaði allt að springa yfir því, að ekki var farið. Þeir, sem að sérleyfisferðunum standa, hafa lagt allt kapp á að veita farþegum sem bezta þjónustu, nýja og góða vagna í stað hinna gömlu og úreltu, og reynt að halda uppi vetrarferðum og að greiða fyrir þeim mönnum, sem ætluðu með flugvélum, en komust ekki. Í nál. hv. meiri hl. fjvn. er að því vikið, að n. sé óskiljanlegt, hvernig þessi rekstur hefur verið rekinn. Ég verð að segja, að mér er ekki alveg ljóst, hvað í þessari yfirlýsingu felst. Reksturinn er hafinn á þann hátt, sem lýst hefur verið, og í neyðarástandi, þegar enginn annar fékkst til þess. Hann er hafinn án fjárveitingar á fjárl., og varð þá að taka úr sjóði rekanda eða fá lán, og hvort tveggja var gert, en að hér hafi verið tekið í óleyfi eða ófrjálsri hendi, eins og virtist koma fram hjá hv. þm. Barð., kemur ekki til mála. Og ef einhvern lærdóm ætti að draga af yfirlýsingu hv. n., þá er það ekki annar en sá, að rn. fari fram á fjárveitingu til greiðslu á starfskostnaði þessum, og mun ég bera fram brtt. um það. Ég veit ekki, hvort það verður nú eða ekki fyrr en við 3. umr., en ég vona, að hv. þm. Barð. og aðrir hv. nm. veiti mér lið. Það er annað atriði, ekki óskylt, að lesa á sama blaði, og er þar skýrt frá því af hv. form. fjvn., hv. þm. Barð., að n. hafi borizt bréf frá verkamanni, sem vinnur við að rífa bragga fyrir póststjórnina, þar sem bornar eru þungar sakir á þá, sem því verki stjórna. Ég verð að segja, að ég er undrandi yfir því, að hv. þm. Barð. skuli hafa blandað þessu máli inn í umr. hér. Ég skal því reyna að upplýsa þetta. Það mun hafa verið í febrúar í fyrra, að mér barst í hendur bréf frá manni, sem hafði verið leystur frá störfum við akstur hjá póststjórninni. Í sambandi við, að hann var leystur frá störfum, skrifaði hann þetta bréf, sem var mjög líkt og það, sem hér liggur fyrir. Ég vék þessu til endurskoðenda ríkisins og lét jafnhliða athuga málið eftir öðrum leiðum og komst að því, að ekki hefði verið hér um trúnaðarbrot að ræða. Greiðsla hafði komið fyrir þetta starf í efni sem póststjórnin þurfti að kaupa hvort sem var, og var greiðslan fullkomlega eins mikil og um peninga hefði verið að ræða Ég skildi því, að póststjórnin hefði fengið sitt og fullkomlega það. Í desembermánuði barst svo hv. form. fjvn. sams konar bréf, sem hann sendi mér til umsagnar. Ég lét þá safna gögnum á ný um þetta, m.a. frá símanum, sem gaf samhljóða yfirlýsingu. Þetta allt sýndi ég hv. form. fjvn. og hélt, að málið væri að fullu upplýst, en gat þess, ef hv. form. teldi ekki svo vera, þá væri það eitt eftir að höfða réttarrannsókn. Nú er ekki nema um tvennt að ræða fyrir hv. form., annaðhvort að taka, þetta gilt, og eru mennirnir þá sýknaðir, eða þá að taka það ekki gilt og hefja þá réttarrannsókn. En algerlega ósæmandi er að koma fram með þetta sem dylgjur á Alþ. Ég skal láta þetta nægja um þessi tvö atriði. Ég tel hvorugt sérstaklega vítavert, en skorast þó ekki undan ábyrgð. Þau snúa ekki að mér persónulega, en ég sé ekki annað en þau séu rétt, eðlileg og sanngjörn. Það má ef til vill segja, að þarna sé um formgalla að ræða að greiða ekki póststjórninni í peningum, en í efnivöru sem hún þarf þó á að halda, en verð að segja, að grannt sé skoðað, ef ekkert verra fyndist af hv. form. n. og þeim meiri hl., sem að baki honum stendur. Ég vil nú ræða einstök atriði í brtt. þeim, sem snúa að mér eða rn. mínu. Ég hef ekki getað athugað nál. og brtt. svo vel sem ég hefði viljað, og skal því ekki nefna nema fá atriði. Í nál. er lagt til, að til viðhalds þjóðvega verði varið 9 millj. kr. og til nýrra akvega 3 millj. kr. Ég hef margbent á, bæði í upphaflegu till. til hæstv. fjmrh. og í viðræðum við hæstv. fjmrh. og alla hv. fjvn., að þessi upphæð er ekki til annars en blekkja sjálfan sig. Viðhaldið hefur undanfarin ár kostað 11-12–13 millj. og þar yfir, og s.l. ár mun kostnaðurinn hafa numið 13.350.000 kr., en var á fjárl. fyrir það ár áætlaður 9 millj. kr. Eyðslan var því rúmar 13 millj., en aðeins 9 millj. áætlaðar á fjárl. Þá var veitt 1.100.000 kr. umfram fjárl., en hitt gekk yfir á næsta ár. Og er því búið að eyða 3 millj. af 9 millj. kr. fjárveitingu þessa árs fyrirfram, svo að aðeins eru eftir 6 millj. kr. til viðhalds á vegum þetta ár, sem er ekki helmingurinn af því, sem þarf. Hæstv. fjmrh. sagði áðan, að það væri sorglegt, að vegavinnuvélar gætu ekki lækkað kostnað við vegaviðhald, en ég held, að mér sé óhætt að fullyrða, að óvinnandi vegur væri að halda við vegunum, ef vélarnar væru ekki, þegar bílafjöldinn hefur þrefaldazt, en það verður að athuga, að slit á vegum vex ekki í beinu hlutfalli við bílafjöldann, heldur mun örar á vissu stigi. Ég fullyrði því, að óvinnandi vegur hefði verið að halda vegunum í sæmilegu horfi, ef vélarnar hefðu ekki verið. Hins vegar hefur reynslan sýnt, að kostnaðurinn við vegaviðhald er nú orðinn 12–13 millj. kr. á ári, og það er að stinga hausnum í sand, ef minni upphæð er á fjárl., því að ekki verður við það unað að halda ekki við þjóðvegunum: Hv. form. fjvn. sagði, að ráðh. yrði að gera upp við sig, hvort hann vildi una við þá upphæð, sem ákveðin væri í fjárl. En ég uni ekki við 6 millj. kr. framlag. Hv. n. segist ekki vilja hækka þetta án þess að ætla fé á móti. Ég held, að væri nær að reyna að halda við þeim vegum, sem fyrir eru, en að dreifa fé því, sem varið er til nýbygginga á fjölda staða um allt land. Það er eðlilegt kjördæmissjónarmið að vilja fá nýja vegi, en ætli heyrðist ekki hljóð úr horni, ef þeim gömlu væri ekki haldið við. Það er því hreinn feluleikur að setja aðeins 9 millj. kr. og það nægir vart hálft árið, þar sem þurfti að færa 3 millj. kr. frá 1948 yfir á þetta ár. Það, sem þarf að gera, er að færa allán kostnaðinn 1948 yfir á það ár og hafa 12–13 millj. til afnota fyrir 1949, sem er það minnsta, sem hægt er að komast af með. Út af vegum að öðru leyti sé ég, að framlag til nýbygginga er hækkað úr 4 millj. í 7 millj. og fénu dreift á 144 staði, svo að ekki kemur mikið í hvern hlut, en það, sem sérstaklega er athugavert, er það, að ég tei, að um of sé dregið úr framlagi til Selvogsvegar og Öxnadalsheiðarvegar. Öxnadalsheiðin er það eina, sem skilur að gott bílvegasamband á milli Reykjavíkur og Akureyrar; þar sem Holtavörðuheiði og Vatnsskarði er lokið, og er áætlað, að um 600 þús. kr. nægðu til að ljúka við veginn yfir Öxnadalsheiði, og það mun vegamálastjóri hafa lagt til, en hv. n. þóknaðist að lækka þá upphæð niður í 400 þús. til að peðra hinum 200 þús. niður út um hvippinn og hvappinn. Svo er hitt, að Selvogsveg eru ekki ætlaðar nema 200 þús. Ég ætla mér ekki að fara að tala um hinn fræga Krýsuvíkurveg. Það hefur svo oft verið gert, en það hefur komið á daginn í vetur, að vegurinn var fær í 50 daga til mjólkurflutninga, þegar allar aðrar leiðir til bæjarins tepptust, og var þó ekki fullgerður. Ég veit ekki, hvort á að knýja fram, að framlag til þessa vegar verði það lægsta, sem verið hefur, þegar hann er búinn að sýna, hvað hann getur. Það er lífsnauðsyn, bæði fyrir Reykjavík og Suðurlandsundirlendið, að þessum vegi verði lokið. Hann hefur sýnt það í vetur, jafnvel ófullgerður, hvers af honum megi vænta. Það er því ófært, að ekki sé veitt meira til þessa vegar, en til minni háttar vega, sem ekki liggur eins á. Það má um það deila, hvaða vegir eru nauðsynlegastir, og hv. þm. Barð. hefur komið því til leiðar, að einn vegur í hans kjördæmi fær eins mikið og þessi höfuðvegur. Þá vil ég minnast á eitt atriði. Ég sé í brtt., að n. hefur sett nokkurn hluta af fé til Þjórsárbrúar á 22. gr., en þetta er blekking, því að þetta á að vera á rekstrarútgjöldum fjárl. Hér eru aftur á móti færðar 900 þús. kr., sem vitanlega á að vera á 13. gr. Þjórsárbrúin er pöntuð fyrir löngu og um það bil að koma til landsins. Undirbúningi brúargerðarinnar lauk í fyrra, og í sumar verður lokið við að setja upp brúna. Því þarf allt fé til hennar að vera á rekstrinum, því að annars gefur þetta ranga mynd. Ég vil, að þetta verði veitt óskilorðsbundið af þinginu, því að það er ekki hægt að hætta við þetta verk í miðjum klíðum. Það eru ýmsir aðrir liðir, sem væri e.t.v. ástæða til að fara út í, en ég sé ekki ástæðu til þess á þessu stigi málsins nema að litlu leyti. Ég hef ekki séð í brtt. fjvn., að nein upphæð væri ætluð til Miðnesvegar. Fjvn. sá þó ástæðu til að heimila fjárveitingu til hans í fyrra, þó að hann væri ekki kominn í þjóðvegatölu, og skal ég þó viðurkenna, að eðlilegra hefði verið, að hann væri kominn inn á vegalög áður. Í fyrra var heimilað að verja allt að 200 þús. kr. til þessa vegar, en þegar hætt var að vinna í honum í nóvembermánuði, hafði af ýmsum ástæðum ekki verið unnið fyrir meira en 40–50 þús. kr. Það minnsta, sem nú hefði verið hægt að hugsa sér, er það, að endurveitt hefði verið sú upphæð til vegarins, sem óunnið var fyrir í fyrra. Þessi vegur hefur reynzt mjög vel - eins og Krýsuvíkurvegurinn, því að byrjað er að nota hann nú þegar, og hægt væri að fullgera hann fyrir tiltölulega lítið fé; því að aðstaðan er góð að ýmsu leyti. Vona ég, að fjvn. og aðrir hv. þm. sjái sér fært að stuðla að fjárveitingu til þessa vegar. Ég skal nú ekki sérstaklega fara út í þá hlið, sem fjvn. hefur snúið að mínu kjördæmi. Það er nú ekki svo mikið, sem Hafnarfjörður hefur farið fram á, en það litla, sem er, hefur n. tekizt að skera mjög við nögl, svo að ég hef enga ástæðu til að þakka henni sérstaklega fyrir það. Þá hefur n. fellt niður framlag til iðnskólaþings, og sýnir það mjög vel hug hennar til þess máls. Þessi norrænu iðnskólaþing hafa verið haldin 5. hvert ár síðan 1929, nema á stríðsárunum. Íslendingar hafa tekið þátt í öllum þessum þingum og notið þar bæði gestrisni nágrannaþjóðanna og lærdóms á þessu sviði. Fullyrði ég, að iðnskólar okkar væru ekki eins vel á vegi staddir, ef ekki hefði komið til ýmiss konar fróðleikur og fræðsla á þessum þingum, sem Íslendingar hafa notið. Og nú er röðin komin að okkur í fyrsta sinn að halda hér norrænt iðnskólaþing í sumar. Það hefur verið farið fram á fjárframlag frá ríkinu til stuðnings þessu máli, og hæstv. fjmrh. tók fjárframlag til þess inn á fjárlagafrv. sitt. Það er ekki hægt fyrir íslenzku ríkisstj. að skorast undan þessu, þar sem Íslendingar hafa tekið þátt í öllum þessum þingum í öðrum löndum og notið þar fyrirgreiðslu og fyllstu gestrisni á margan hátt. En meiri hl. fjvn. hefur lagt til, að þetta framlag verði skorið niður, og er það alveg út í hött. Og það er e.t.v. margt fleira í till. n., sem sama mætti segja um. En um þetta atriði get ég fullkomlega dæmt, Og mér var sérstaklega umhugað um það. Ég geri ráð fyrir, að ég flytji hér brtt., ef ekki fæst veruleg leiðrétting á þeim liðum, sem ég hef talað hér um og ég læt mig sérstaklega varða. En ég býst ekki við, að það geti orðið við þessa umræðu, m.a. af því, að ég hef ekki haft nógu mikinn tíma til að athuga brtt. n. eins vel og ég hefði óskað, og læt ég þetta því nægja að sinni.



Herra forseti. Ég sé það er skammt til fundarhlés og stytti því mál mitt. Eins og hv. þm. er kunnugt, hef ég skrifað undir álit fjvn. með fyrirvara. Ég skal að sönnu taka það strax fram, að ég sá þó ekki ástæðu til að gefa út sérstakt álit, af því að nm. unnu saman að flestu, sem gert var, og langmest var samþ. með litlum eða engum ágreiningi. Þar undir falla einnig þeir nm., sem skilað hafa séráliti. Ég gerði ágreining um ýmis atriði, en eins og form. hefur skýrt frá, stóð n. saman um öll mál, sem ekki voru sérlega stórvægileg. Yfirleitt höfum við látið meirihlutavaldið ráða í nefndinni. Ég skal þá víkja nánar að fyrirvara mínum. Álit mitt var, að heildargreiðslur á fjárlögunum væru of háar, og byggði ég það álit á því, að á undanförnum árum hefur verið gengið svo nærri almenningi í landinu með því að finna út nýja tekjustofna fyrir fjárlögin, að óhugsandi er að bæta við þá tekjustofna. Meira að segja eru sumir þessir tekjustofnar eða álögur þegar farnar að svíkja, þær álögur, sem búið er að samþykkja á þessa veslings þjóð. Því var og er að mínum dómi ekkert vit í að samþykkja útgjöld, sem leiddu af sér nýjar álögur. Ég lagði til, að útgjöldin færu ekki fram úr 200 milljónum, en þau voru 240 milljónir á frv. stj. Alþingi hefur tekið þessum till. á þann hátt að samþykkja dýrtíðarlögin í vetur og hækka þar með greiðslur fjárlaganna stórkostlega. Eftir að þau lög voru samþ., var alveg fallin niður sú till. mín, að ekki yrðu samþ. hærri greiðslur á sjóðsreikningi, en 200 millj. kr., því að ég ætlaðist til, að felldar yrðu niður 33 milljónir í uppbótargreiðslur á 19. gr. En þessa fjárhæð varð að hækka upp í 74.6 milljónir samkvæmt dýrtíðarlögunum. Það fór svo í hv. fjvn., að þær tillögur, sem ég hef gert til lækkunar, voru felldar yfirleitt. En n. kom sér saman um það að meiri hl. að hækka útgjöldin um allt að 10 millj. kr. Heildarlækkun á útgjaldaliðum samkv. till. n. nemur aftur ekki nema 6 milljónum, og eru sumar þeirra lækkunartillagna aðeins viljayfirlýsingar, sem sennilega koma ekki til framkvæmda. Og eins og stendur í nál., endaði fjvn. á því að leggja til, að frv. verði afgr við þessa umr. með 28 millj. kr. greiðsluhalla. Ég álít þó, að sá halli sé raunverulega talsvert meiri, bæði af því, að sumar lækkunartillögur n. komi ekki til framkvæmda, og einnig vegna þess, að dýrtíðarsjóður muni hvergi nærri hrökkva fyrir útgjöldum þeim, sem búið er að lögfesta með dýrtíðarlögunum, og tel ég því gætilegra að áætla greiðsluhallann nær 40 milljónum. Þessi till. n., að frv. verði við þessa umr. samþ. með þessum halla, varð þess valdandi, að ég gerði minn fyrirvara, því að ég er þessu gersamlega ósamþykkur. Ég hef lagt fram á sérstöku þskj. lækkunartill., sem samtals mundu lækka greiðslur fjárlaganna um eða nálægt 9 millj. kr., ef samþ. væru. Auk þess hlýt ég að lýsa því yfir, að ég mun greiða atkv. á móti flestum hækkunartill. n., sem nema töluverðum fjárhæðum. Það er dálítið sérkennilegt, eða ég þykist vita, að þannig sé litið á það, að þingmaður skuli flytja 20 brtt. eins og ég geri á þskj. 481, sem allar miða til lækkunar. Þess munu fá dæmi, að þm. flytji þá ekki heldur hækkunartill. við afgreiðslu fjárl., eða þannig er það orðið, óstöðvandi buna af hækkunartilI. Flestar till. mínar á þskj. 481 hef ég áður borið fram í fjvn. og þær verið felldar þar, og er þetta því að mestu endurtekning þeirra. Ég skal strax taka það fram, að tvær af þessum tillögum eru sjálffallnar, það eru 1. og 2. till. undir XX. lið á þingskjalinu, þar sem n. hefur tekið þær upp. 16 till. minna eru sama eðlis, eða um að fella niður fyrirhugaðar byggingar, og þarf ég því ekki að tala um hverja þeirra fyrir sig. Það er nú svo, að þegar ég fór að hugsa um niðurskurð til að ná saman endunum, þá sýndist mér helzt að fella niður ýmiss konar byggingar, svo sem margháttaðar skólabyggingar, skólastjóra- og kennaraíbúðir, viðhald bæjarhúsa, en þó eru byggingar sjúkrahúsa að mestu eða öllu undanskildar í till. mínum. Nú geng ég þess ekki dulinn, að því verði beint að mér, að ég vilji stöðva þarflegar og jafnvel nauðsynlegar framkvæmdir. En því er til að svara, að það er Alþ. og fjvn., sem bera ábyrgðina á afgreiðslu fjárlaganna, og verður að taka hér ákvarðanir í samræmi við þá ábyrgð, og verður hvort eð er aldrei komizt hjá aðkasti með öllu. Ég hlýt því að leggja til, að því sé helzt frestað, sem helzt má án vera. Enginn má draga þá ályktun af þessum till. mínum, að ég sé á móti skólum og opinberum byggingum. Það er aðeins þetta, að ríkið hefur ekki fé til alls, sem má kallast þarflegt og nauðsynlegt, og þá sé ég ekki betur en heldur sé hægt að vera án þessara hluta en þeirra, sem veita klæði eða saðningu. Ég hef orðið dálítið var við, að menn hneykslast á því, að ég, sem lengi hef verið kennari, skuli vera að ráðast á skólabyggingar. En í gamla daga urðum við oft að sætta okkur við að fresta baðstofubyggingu, þótt við vildum gjarna byggja og þyrftum þess raunverulega. Menn ættu stundum að leiða hugann að því, að þessi þjóð hefur beinlínis lifað af iðjusemi og sparsemi og hefur orðið að neita sér um æskilega hluti og jafnvel þarflega til þess að geta lifað. Nú virðist hagsýnin hins vegar ekki orðin meiri en svo, að menn kunni fótum sínum ekki forráð. Þessi þjóð, sem hefur lifað við og lifað af skortinn í marga mannsaldra og lært að mæta skortinum, hún hefur nú lifað litla stund við fjárhagslegt meðlæti, og það hefur sýnt sig, að hún kann ekki að mæta meðlætinu, af því að hana skortir reynslu á því sviði. Hún hafði öðlazt reynslu í því að mæta skortinum og unnið afrek á sviði sparseminnar og þrautseigjunnar, en það er eins og meðlætið hafi blindað hana, og er nú sannarlega kominn tími til að átta sig aftur. Ég sagði, að 16 af brtt. mínum á þskj. 481 fjölluðu um að fella niður framlög til bygginga, en 4 till. mínar fjalla um annað. - Það er fyrst 1. till. undir XV. lið, um að lækka kostnað við sauðfjársjúkdómavarnir niður í 4.5 millj. kr. Þessi fjárhæð fer síhækkandi frá ári til árs. Á frv. eru 5.8 milljónir, en sú upphæð, sem ég geri ráð fyrir, er þó mun hærri, en varið var til þessara hluta s.l. ár. Ég held, að ekki sé hægt að halda því fram með nokkurri sanngirni, að bændur séu ekki styrktir verulega í baráttunni við sauðfjársjúkdómana, þótt ekki sé lagt fram meira en 4.5 milljónir á þessu ári, einkum þegar tekið er tillit til fjárhags ríkisins. - Undir sama lið á þskj. er till. frá mér um að fella niður framlag til nýrra raforkuframkvæmda og önnur till. um að fella niður framlag til bindindisstarfsemi. Um fyrri tillöguna er það að segja, að hún yrði til þess, að raforkuframkvæmdum seinkaði, og er því frestun á þarflegum og æskilegum hlut, en um framlag til bindindisstarfsemi er vitað, að það er beita til góðtemplara. Ég hef aldrei verið með á þeirri vertíð, og það er vitað, að sá félagsskapur þarf einskis fjár með. Þá er ein brtt. mín við 13. gr., samgöngur á landi, sem hæstv. samgmrh. var að tala um áðan. Vegamálastjóri hafði tilkynnt, að 9 milljónir þyrfti til viðhalds vega, en hann telur nú, að 2–4 milljónir þurfi til viðbótar, og hefur hæstv. ráðh. staðfest það. Ég vil taka fram, að ætlað er ríflegt framlag til vegamála, og er því ósanngjarnt að hafa um þetta eins hörð orð og hæstv. samgmrh. gerði, því að til samgangna á landi eru ætlaðar næstum 17.5 millj. kr. En á stjfrv., og eins hjá fjvn., er þetta sundurliðað til nýrra vega og og vegaviðhalds, og n. hefur sundurliðað, hvað skuli fara til hvers vegar. Ég hef hins vegar alltaf viljað, að fjárveitingin væri ósundurliðuð. Nú tel ég aftur á móti ekki fært að veita meira en 11 milljónir í allt til vega. Ég vil því ekki láta skipta þessu milli nýbygginga og viðhalds, því að það sjá allir, að vitanlega er þarfara að halda við þeim vegum, sem þegar hafa verið byggðir, heldur en að fara að leggja í nýbyggingar. Ég legg til, að 11 millj. kr. verði varið til veganna og vegamálastjóri ráði svo, hvernig hann ver því fé, hvort hann ver því til nýbygginga eða viðhalds eða hvors tveggja. Ég skal svo ekki lengja mál mitt um vegina. Mér heyrðist á samgmrh., að honum fyndist n. hafa farizt illa við vegamálin, en þar er ég á öðru máli. Um samanburð á vegum, sem ráðh. nefndi áðan, kemur ekki til minna kasta að svara, enda geri ég ráð fyrir, að form. n. muni gera það. 

Ósannindi.

Ég vil nú biðja þennan hv. þm. að þegja. Hann hefur nóg hneyksli í samgöngumálum á samvizkunni, þótt hann fari ekki að grípa fram í fyrir mér. Hæstv. forseti, því miður get ég ekki lokið máli mínu nú, en þar sem ég er hér kominn að alvarlegu efni, þá mun ég ekki ræða þetta frekar að svo stöddu. [ Frh.].

Forseti (JPálm.): Úr því að hv. þm. á dálitið eftir af ræðu sinni og er fús á að fresta henni, þá verð ég að fresta umræðum.



Herra forseti. Á þriðjudaginn var var ákveðin af hæstv. forseta ein umr. um till. til þál. um vantraust á ríkisstjórnina. Ég mæltist þá samtímis til þess, að leitað væri samkomulags milli þingflokkanna, samkv. þingsköpum, um að útvarpa umr. um vantrauststill. Síðan hefur málið ekki verið tekið á dagskrá. Nú er það siður í öllum þingræðislöndum, að þegar vantraust hefur verið borið fram á ríkisstjórn, þá sé það regla, að flest önnur mál víki til hliðar í bili og sannprófað, hvort ríkisstj. hafi traust meiri hluta þingsins. Og sá máttur hefur ætíð verið viðhafður í okkar þingi. Að mínu áliti hefur það nú dregizt allt of lengi að ræða þessa vantrauststill. Ég hef minnzt á þetta við hæstv. forseta nokkrum sinnum. En mér skilst, að hann hafi ekki getað fengið samkomulag við hæstv. ríkisstj. um það, hvenær þetta mál verði sett á dagskrá. Ég vil nú mælast til, að það verði ekki látið dragast lengur, að það vantraust á ríkisstj., sem fram hefur komið í þáltill.-formi, verði tekið á dagskrá. Enn fremur vil ég ítreka það við hæstv. forseta, að þegar rætt var hér fyrir rúmri viku síðan um fyrirspurnir, þar sem var m. a. fyrirspurn frá mér viðkomandi aðflutningum til Keflavíkurflugvallarins, þá var því lofað, að henni skyldi verða svarað á miðvikudag í þessari viku. Málið hefur ekki verið rætt enn, og þó er komið fram yfir þennan miðvikudag. Hins vegar hef ég lagt mikla áherzlu á, að upplýsingar fengjust um þetta mál. Og ég hef ekki komið fram með svo margar fyrirspurnir á þessu þingi, að það hefði ekki verið hægt að ganga úr skugga um þau svör, sem þyrfti að gefa við þessari fyrirspurn minni. Vil ég eindregið mælast til þess við hæstv. forseta, í fyrsta lagi, að þáltill. um vantraust á ríkisstj. verði tekin á dagskrá sem allra fyrst og að samkomulagi verði reynt að ná um útvarpsumr. um hana. Og í öðru lagi vil ég mælast til þess við hæstv. forseta, að á næsta fundi sameinaðs Alþingis verði fyrirspurn sú, er ég gat um, tekin á dagskrá, og að þessari fyrirspurn vegna Keflavíkurflugvallarins verði svarað.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að grennslast um það við hæstv. forseta, hvort fyrirhugað sé um fundahöld hér í þinginu í dag og hvort fundur muni verða í þinginu á morgun. Ég sé, að aðeins er hér eitt mál á dagskránni, fjárlagafrv. til 2. umr., og sízt skal það lastað að hraða afgreiðslu þess máls, því að afgreiðsla þess máls er þegar þrem mánuðum of seint á ferðinni. En þó er á það að líta, að fleira er nú aðkallandi heldur en þetta mál. Það eru stór mál, sem þurfa að fá meðferð í deildum þingsins líka. Í gær var útbýtt á þskj. 483 frv. frá mér og hv. 2. þm. N-M. um leigunám og félagsrekstur togara, sem flutt er í tilefni af þeirri togarastöðvun, sem hefur staðið nú á annan mánuð. Ég tel, að það sé svo alvarlegt mál, að það sé óhjákvæmilegt, að nú sé hið allra bráðasta reynt að gera einhverjar ráðstafanir til þess, að skipin séu ekki lengur í höfnum inni. Og því ber ég fram þessa fyrirspurn til hæstv. forseta, að ég hafði ætlað mér að fara fram á það við hæstv. forseta Nd., að kvaddur yrði saman fundur í þeirri hv. d., helzt í dag, eða þá í síðasta lagi á morgun, til þess að taka þetta mál fyrir. Og mun ég gera það, ef unnt verður, og vil reyndar leggja áherzlu á það, að reynt verði að hliðra þannig til, að hægt verði að hafa deildarfund nú fyrir helgina út af þessu máli.

Forseti (JPálm): Út af óskum hv. 2. þm. Reykv. varðandi till. um vantraust á ríkisstj. skal ég taka fram, að ég tel mér það skylt sem forseta að hafa um það samráð við hæstv. ríkisstj., hvenær þetta vantraust er tekið fyrir, og vegna þess, að formenn flokkanna hafa ekki verið reiðubúnir til þess að taka um það ákvörðun enn, þá hef ég ekki haldið fund um það, en mun hafa hann svo fljótt sem kostur er á. - Varðandi hitt atriðið, sem hv. 2. þm. Reykv. vék að, fyrirspurn hans varðandi tekjur af Keflavíkurflugvellinum, þá er það rétt, að ég lofaði því hér um daginn, að þessari fyrirspurn skyldi verða svarað. En eðlilega gat ég ekki gefið nein loforð um það, hvenær henni yrði svarað. Ég hef ekki lofað, að það yrði síðasta miðvikudag, enda hef ég það ekki á valdi mínu. Út af þessu vil ég taka það fram, að ég hef orðið þess var, að ég hef legið undir ámæli af ýmsum fyrir það að taka of mikinn tíma í fyrirspurnir á þessu þingi. Ég tel, að þau ámæli séu með öllu ástæðulaus, vegna þess að ekki hafa verið til þau mál til afgr., sem störf þingsins fyrst og fremst velta á. Og ef þessar fyrirspurnir hefðu ekki verið, þá hefði þingið stundum ekki haft neitt að gera. Hins vegar, þegar fjárlögin eru til afgr. komin, get ég ekki dregið umr. um þau vegna fyrirspurna, en mun taka þær svo fljótt á dagskrá sem tími og tækifæri verður til, og í samráði við þá hæstv. ráðh., sem þeim eiga að svara. Og það eru margar fleiri fyrirspurnir heldur en þessi fyrirspurn hv. 2. þm. Reykv., sem nú er ósvarað. Varðandi fyrirspurn hv. þm. V-Húnv. skal ég taka til athugunar í dag, hvernig hagað verður fundum síðar í dag og á morgun. En að sjálfsögðu tel ég mér skylt að hafa samráð um það við hæstv. ríkisstj.