Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég vil aðeins spyrja einnar spurningar, áður en atkvgr. fer hér fram og þetta mál verður tekið fyrir áfram, hvenær þessi fundur var boðaður og hvernig. Einfalt svar við því, ef hægt er.



Þessi fundur var boðaður með dagskrá, eins og hér er venja, og með símhringingu frá þinginu. Þannig var þessi fundur boðaður.



Herra forseti. Er gengið úr skugga um að náðst hafi í alla með þeirri símhringingu? Það er næsta spurning sem ég spyr.



Forseti fól skrifstofu Alþingis að boða alla með símhringingu og ég hef ekki ástæðu til þess að ætla annað en það hafi verið framkvæmt. Ég hef ekkert annað fyrir mér í því en svo hafi verið. 



Herra forseti. Hér er verið að greiða atkv. um hvort festa eigi í lög að Íslendingar, þjóðin öll, eigi þær auðlindir sem hafið kringum landið markar. Það er undarlegt að nú þegar í þessari atkvgr. skuli þm. segja nei við þessari lagagr. Það eru vissulega mikil tíðindi að hér á Alþingi skuli vera menn sem hafni því að þjóðin eigi þennan rétt. Ég segi já.



Herra forseti. Það hefur staðið pólitísk deila um hvort landið væri sameign, en það hefur hingað til aldrei staðið pólitísk deila um að auðlindir hafsins væru sameign þjóðarinnar og hefur það margoft verið notað í málflutningi af fulltrúum allra flokka. Ég skil ekki þá menn sem greiða atkv. gegn till. Hver á þá þessa auðlind? spyr ég þessa menn úr því að þeir fást ekki til að greiða till. atkv.? Ég segi já.



Við 1. gr. frv. komu fram brtt. bæði á þskj. 235 og á þskj. 242. Nú hefur forseti komist í vanda um hvora till. skuli bera upp fyrr, en eftir nokkuð vandlega athugun hefur hann komist að þeirri niðurstöðu að það sé svo líkt á komið um efni þessara till. að erfitt sé að úrskurða um hvora skuli bera upp fyrr af efnisástæðum. Því hefur forseti úrskurðað að taka skuli fyrr til atkv. þá till. sem fyrr var borin fram, en það er till. á þskj. 235 frá Kjartani Jóhannssyni o.fl., og kemur sú till. til atkvæða.

Ég vil biðja um atkvgr. þannig að 3. til og með næstsíðasta mgr. verði bornar upp sérstaklega.

Í brtt. frá, Kjartani Jóhannssyni?

Já.

Fyrirgefðu aftur?

Um önnur meginatriði.

Á að hafa þar skil, „Um önnur meginatriði“, og bera þetta upp í tvennu lagi?

Nei, í þrennu lagi. Út að „Hafa skal samráð“.



Herra forseti. Ég tel að með þessari till. sé verið að fara fram á mjög óeðlilega atkvgr., því að aðeins í miðkaflanum, sem hv. þm. vill láta greiða atkv. um, er breyting gerð á greininni. Hitt eru allt saman atriði, sem eru þegar í frvgr. Þess vegna er eðlilegt að bera brtt. upp í heild í atkvgr. eða þá að skipta aðeins þeim köflum sem breytt er hér. Að öðru leyti held ég að ekki beri að fara að kröfu hv. þm.

Forseti (Ingvar Gíslason) Till. á þskj. 235 hljóðar þannig: „1. gr. orðist svo: 10. gr. laganna orðist svo:“ Síðan koma tvær mgr. og vill hv. 7. þm. Reykv. að þær séu bornar upp sér aftur að fjórðu?

Aftur að „Hafa skal samráð við“.

Aftur að „Hafa skal samráð við“. En þá yrði þetta í tvennu lagi, hv. þm. 



Herra forseti. Ég vil áður en kemur til afgreiðslu og atkv. um þessa brtt. og svo væntanlega það frv. sem hér er til meðferðar óska eftir að forseti geri glögga grein fyrir því hver er málsmeðferð áður en atkvgr. fer fram. Ég held að öllum hv. þm. sé ekki alveg ljóst hvernig hæstv. forseti er að afgreiða þetta mál.

Ég held að hæstv. forseti viti fullkomlega hvað hann er að gera í þessu.



Herra forseti. Á þskj. 235 er brtt. frá Kjartani Jóhannssyni o.fl. Þar segir að breytingar skuli gera á 1. gr., en síðan er tekinn upp alveg óbreyttur texti í fyrstu tveimur mgr. frá því sem er. 
            



Herra forseti. Ég vil vísa til þess sem Guðmundur H. Garðarsson hafði á orði áðan og ég vil enn fremur vísa til reynsluleysis míns á Alþingi. Ég gerði mér ekki grein fyrir því að það var verið að greiða atkv. einungis um 1. lið brtt. 242.

Nei. Það er annað.

Ég veit að það er annað mál, en ég vil að það komi fram að ég styð að fiskveiðilandhelgi Íslands og auðlindirnar innan hennar séu þjóðareign, sameign allra Íslendinga. Ég vil gjarnan að það komi fram.

Af þessu tilefni er sjálfsagt að þetta verði fært til bókar og atkvgr. breytt af því tilefni. Ég held að það sé ekki vandamál.

Já, ég misskildi að ...

Það verður ekki vandamál af hálfu forseta.



Herra forseti. Ég vil vekja á því athygli að hér hefur komið fram till. um hvernig haga beri atkvgr. um þetta mál og er hún ekki frá flm. till. Mér er þess vegna ekki ljóst hvort það er nokkur einasti maður í salnum sem vill að 10. gr. hljóði svo: „Hafa skal samráð við sjávarútvegsnefndir Alþingis um framkvæmd á ákvæðum greinar þessarar“ o.s.frv. Ég tel að það liggi í hlutarins eðli að að sjálfsögðu er þetta fallið nema fram komi ósk frá flm. um að þeir líti svo á að þeir séu sáttir við að greinin hafi aðeins þetta innihald.



Herra forseti. Þingheimur er greinilega kominn í mikinn vanda. Til þess að greiða úr þeim vanda dreg ég seinustu mgr. til baka, úr því að hinar tvær mgr. eru fallnar.

Það þykir mér vænt um. Þessi síðasta mgr. er fallin.



Herra forseti. Ég vil benda bæði flm. og hæstv. forseta á að það er ekki hægt að skilja þetta að. Falli fyrri mgr. er tómt mál að greiða atkv. um þá seinni þannig að spurningin er: Vilja menn þá ekki greiða atkv. um þá seinni? Ég vil biðja menn að hugsa sig aðeins um þegar þeir biðja um að slíta í sundur slíkar greinar. Seinni hluti greinarinnar er gagnslaus og út í hött að greiða atkv. um hann ef fyrri hlutinn fellur.

Forseti hafði ástæðu til að ætla að flm. skildi sjálfur sína till.



Herra forseti. Ég þakka hlýhug deildarinnar í minn garð og tilburði hennar til að hjálpa mér við að skilja þessa tillgr. Ég vil benda hv. dm. á að fyrri mgr. getur mjög vel staðið ein sér og með því að óskað er atkvgr. um þessar greinar sitt í hvoru lagi gefst mönnum kostur á að fella hina síðari, ef þeim sýnist svo, og stendur þá fyrri greinin ein sér og stendur fyrir sínu að mati flm.

Það verður að líta svo á að skilningur hv. flm. sé ofar öðrum skilningi.



Herra forseti. Af því að hv. flm. þessarar till. er allur af vilja gerður að greiða götu starfs þd. og í ljósi þess skilnings sem var nokkuð ofarlega og kom fram áðan, að síðari mgr. þessarar till. gæti illa staðið ein sér, kallar flm. hana til baka.



Herra forseti. Ég tel að þetta sé úrslitagrein þess frv. sem hér liggur fyrir. Greinin gerir ráð fyrir að Alþingi afsali sér valdi í þessu efni í hendur sjútvrh. og fer þar með fram, ef greinin verður samþykkt, eitthvert mesta valdaafsal löggjafarsamkomunnar í hendur framkvæmdavaldsins sem dæmi eru til um. Ég mun því segja nei við þessari till. jafnframt því sem ég vil láta það koma fram að verði hún samþykkt, svo sem flest bendir til, mun ég fyrir mitt leyti sitja hjá að öðru leyti um greinar þessa frv. og segi nei.



Herra forseti. Ég hefði talið eðlilegt að afgreiðslu þessa máls væri frestað þar til þing kæmi saman að loknú jólaleyfi, en þar sem svo verður ekki byggist afstaða mín í atkvgr. m.a. á eftirfarandi: Þar sem ekki liggja fyrir nauðsynleg frumgögn né fastmótaðar hugmyndir um hugsanlega útfærslu veiða í fiskveiðilandhelgi Íslands samkv. fram lögðu frv., þrátt fyrir miklar umr. á Alþingi og eindregnar óskir margra hv. alþm. þar um, og þar sem ekki liggur fyrir hvernig leysa skuli gífurleg og nú þegar óleyst rekstrarvandamál útgerðarinnar, sem munu verða enn meiri við kvótakerfi á veiðum, get ég ekki á þessu stigi veitt þessu frv. brautargengi og segi nei. Ég mun sitja hjá við atkvgr. um 2. gr.



Herra forseti. Þar sem hæstv. sjútvrh. og ríkisstj. hafa ekki treyst sér til að gera Alþingi grein fyrir grundvallarreglum þeirrar fiskveiðistefnu sem þau hyggjast móta í krafti þessarar lagagreinar á næsta ári er þess væntanlega ekki að vænta að Alþingi geti við þær kringumstæður framselt í hendur ráðh. allsherjarvald um þau mál, burtséð frá því hvaða ágreiningur kann að vera um leiðir. Þess vegna segi ég nei.



Herra forseti. Ég vil gera svofellda grein fyrir afstöðu minni til þessa máls: Enginn dregur í efa þann vanda sem við stöndum frammi fyrir í stjórn fiskveiða hér við land vegna minnkandi þorskafla. Það frv. sem hér er til afgreiðslu felur í sér eitt mesta valdaafsal frá Alþingi til framkvæmdavaldsins sem um getur í þingsögunni. Með samþykkt þessa frv. er sjútvrh. nánast fengið í hendur alræðisvald um stjórn fiskveiða hér við land á næsta ári. Slíkt valdaafsal úr höndum Alþingis í svo gífurlega stóru og mikilvægu máli, sem skipt getur sköpum um afkomumöguleika og lífsafkomu heilla byggðarlaga og landssvæða, er með öllu óeðlilegt. Það hlýtur að vera lágmarkskrafa, að áður en valdaafsal eins og hér um ræðir fer fram sé Alþingi gerð grein fyrir með hvaða hætti sjútvrh. ætlar sér að nota svo gífurlegt vald sem honum er veitt, verði frv. samþykkt. Ekkert liggur enn fyrir um hvernig ráðh. hyggst framkvæma stjórn fiskveiða á næsta ári. T.d. er ekkert um það vitað, hvort tekið verður tillit til þeirra sjávarplássa á Íslandi sem nær einvörðungu byggja lífsafkomu sína á fiskveiðum og fiskvinnslu. Ljóst má vera, verði það ekki gert eða aðrar ráðstafanir gerðar til tryggingar lífsafkomu þessara staða, að við blasir hrun í atvinnu og lífsafkomu þessa fólks. Fjölda annarra spurninga er ósvarað og engar upplýsingar um þær hafa fengist. Meðan svo er að upplýsingar um grundvallaratriði og forsendur í stjórn fiskveiða næsta árs samkv. þessu frv. liggja ekki fyrir svo þm. viti í raun og veru til hvers samþykkt frv. kann að leiða er fásinna að standa að samþykkt þess. En frumskylda löggjafans er að gera sér grein fyrir því, til hvers sú löggjöf sem hér er sniðin kann að leiða fyrir einstakling og þjóðarheildina.

Ekki ræðu.

Ég er að ljúka ræðu minni, herra forseti. Þetta er svo stórt og mikilvægt mál að ég tel fulla þörf á því að þm. fái að gera grein fyrir sinni afstöðu til þess. Engar slíkar upplýsingar um hugsanlegar afleiðingar af samþykkt þessa frv. liggja fyrir. Þær upplýsingar verða að fást og þm. að fá þær í hendur áður en til þess er hægt að ættast að þeir samþykki frv. af því tagi sem hér um ræðir. Meðan upplýsingar um forsendur og nánari útfærslu á hugmyndum sjútvrh. varðandi stjórnun fiskveiða næsta ár ekki liggja fyrir er ógerlegt að veita honum slíkt vald sem þetta frv. gerir ráð fyrir. Í ljósi þess segi ég nei.



Herra forseti. Það hefur margoft komið fram í máli mínu að nauðsyn væri á öflugum stjórntækjum í þessari atvinnugrein, ekki síst við þær aðstæður sem nú ríkja. En það hefur jafnframt komið fram að ég teldi það grundvallaratriði að þingið legði meginlínurnar um þessi mál og væri þannig ábyrgt í heild sinni fyrir meginlínum í stefnumörkun. Þó að ég sjái þannig nauðsyn þess að til víðtækra ráðstafana verði gripið get ég ekki fallist á að valdaafsal verði með þeim hætti sem hér er gert ráð fyrir og þingið firri sig ábyrgð með þeim hætti sem hér er gert ráð fyrir. Það hefur ekkert með ráðh. sjálfan að gera. Hann er einstök persóna í þessu dæmi. Þó ég treysti honum vel hljóta menn að taka prinsipafstöðu í máli sem þessu og því segi ég nei.

Heilbr.- og trmrh. (Matthías Bjarnason): Herra forseti. Í gildandi lögum um fiskveiðilandhelgi Íslands eru miklar og víðtækar heimildir fyrir sjútvrh., sem hafa æ síðan verið notaðar. Mér er ekki kappsmál að koma á kvótafyrirkomulagi, en eins og ástand og horfur eru er nauðsynlegt að taka upp slíkt ákvæði til eins árs. Ég hefði verið ófáanlegur til að greiða atkv. með frv. sem ætti að gilda lengur en nauðsynlegt er að þetta form verði tekið upp. Með tilliti til marggefinna yfirlýsinga hæstv. sjútvrh. um að hafa samráð við hagsmunasamtök í sjávarútvegi og samráð við sjávarútvegsnefndir Alþingis tel ég ekki aðra leið færa en að samþykkja þetta frv. og ég segi því já.



Með skírskotun til þess sem hæstv. samgrh. sagði segi ég já.



Herra forseti. Í ljósi þess að það er verið að leggja hér fram frv. til l. sem aðeins á að gilda í eitt ár og það kemur aftur fyrir þingið næsta haust, þannig að kostur gefist að sníða af þá agnúa sem vafalaust munu fylgja því að afsala jafnmiklu valdi frá þinginu og hér er verið að gera, en með skírskotun til hins alvarlega ástands sem nú er ríkjandi varðandi fiskstofnana segi ég já.



Herra forseti. Í þeirri atkvgr. sem nú fer fram er eingöngu verið að greiða atkv. um að skipuð skuli nefnd samkv. frv., skipuð fulltrúum fiskverkenda, útgerðarmanna, sjómanna og verkafólks, sem á að fjalla um framkvæmd fiskveiðistefnunnar. Það hefur þegar komið fram hjá tveimur hæstv. ráðherrum, Matthíasi Bjarnasyni og Matthíasi Á. Mathiesen, að þeir treystu sér eingöngu til að samþykkja 1. gr. frv. með því skilyrði að haft yrði samráð við hagsmunaaðila í sjávarútvegi. 

Er þetta ræða?

Það var frammíkall hjá hæstv. félmrh. sem rétt er að svara hér. Fyrst hann er að reyna að hafa áhrif á grg. mína fyrir mínu atkv. er rétt að ég fái að svara. - Hæstv. ráðh. hefur ekki leitað til samtaka sjávarútvegsins enn sem komið er, heldur eingöngu valið sjálfur þá einstaklinga sem hann hefur talið sér henta. Með þessari mgr. er verið að setja það skilyrði í lögin sem hæstv. tveir ráðherrar tilgreindu sérstaklega áðan að væri af þeirra hálfu alger forsenda fyrir því að frv. væri samþykkt. Þar með væri þingið að taka öll tvímæli af um að hæstv. sjútvrh. bæri lagaskylda til að hafa þetta samráð. Þess vegna segi ég já.



Herra forseti. Í fskj. með frv. er þess getið og skýrt tekið fram að sjútvrh. skipi nefnd eftir tilnefningu hagsmunaaðila til þess að fylgjast með framkvæmd kvótakerfisins, sama kvótakerfis og fyrirhugað er að taka upp samkv. þessu frv. eða í kjölfar þess. Í 1. gr. þessa frv. segir að það eigi að hafa samráð við sjávarútvegsnefndir Alþingis. Það er eitt af frumskilyrðum sjávarútvegsnefnda Alþingis að kalla til hagsmunaaðila og hlusta á aths. þeirra ef einhverjar eru. Ég tel því þessa till. óþarfa og segi nei.



Herra forseti. Eitt er að vilja leyfisbinda allar veiðar og annað að lögskipa að það skuti líka gert á trillubátum. Svo langt gengur meiri hl. í þessum málum í þessum sal núna í atkvgr. að hann hefur ekki einu sinni fyrir því að lesa hvað í brtt. stendur. Ég trúi því ekki að það beri að gagnálykta þannig af þessari atkvgr. að hæstv. sjútvrh. hafi, ef till. okkar er felld, heimild til að setja aflamark á trillur og handfærabáta. Ég segi já við þessari till.



Herra forseti. Enn vil ég reyna að sýna í verki vilja minn til að létta á þingdeildinni um störf sín í þessu máli. Þar sem ég lít svo á að þessi grein till., sú 5., vísi til ákvæða í 10. gr., sem þegar hafa verið felld í atkvgr., þá held ég að hún sé einnig þar með fallin.



Herra forseti. Ég ætla ekki út af fyrir sig að gera aths. við túlkun 1. flm., en engu að síður mætti bera þessa till. upp og láta hana vísa til 1. gr. eins og hún er nú orðuð eftir atkvgr. hér í deildinni með þeim skilningi að þrátt fyrir að þar sé ráðh. falið þetta vald skuli hann engu að síður fyrir fiskveiðistefnu næsta árs bera það upp hér á Alþingi.



Herra forseti. Þegar samþykkt var að vísa þessu máli til 2. umr. gerðum við það ýmsir á þeim forsendum að hæstv. sjútvrh. mundi við upphaf 2. umr. svara þeim mörgu og ítarlegu spurningum sem til hans hafði verið beint í umr. Við gerðum það á þeim forsendum að hæstv. ráðh. mundi við upphaf 2. umr. svara þeim spurningum, en til að greiða fyrir störfum deildarinnar og framgangi málsins samþykktum við að málinu yrði vísað til 2. umr. Hér í nótt og snemma morguns voru bornar fram til hæstv. sjútvrh. fjölmargar nýjar fsp. og fjölmargar af þeim fyrri fsp. sem hann hafði ekki svarað voru ítrekaðar hér sérstaklega. Hæstv. sjútvrh. svaraði þeim engu að síður ekki við lok þeirrar umr.

Þess vegna verður nauðsynlegt að fá aðra 3. umr.

Nú er ég að koma að því, hæstv. iðnrh. Ég sé að hæstv. iðnrh. er fljótari að skilja en ýmsir aðrir hér í deild. Við lok umr. um kl. 6 í morgun greindi hv. þm. Svavar Gestsson, formaður Alþb., frá því að menn hefðu lokið umr. þá í trausti þess að þegar við upphaf 3. umr. mundi hæstv. sjútvrh. svara þeim fjölmörgu efnisspurningum, grundvallarspurningum, sem til hans hafði verið beint við 2. umr. Í trausti þess að hæstv. sjútvrh. efni nú það fyrirheit að svara þessum spurningum og eiga við þm. orðastað um þetta efni segi ég já við því að vísa þessu máli til 3. umr. og vænti þess að við upphaf hennar kveðji hæstv. sjútvrh. sér hljóðs og geri grein fyrir svörum sínum við þessum spurningum.