Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Út af ummælum, sem hér féllu við 1. umr. málsins, um það, að heppilegt mundi vera að breyta í 1. gr. frv. ártalinu 1952 í 1953, vil ég geta þess, að heilbr.- og félmn. mun hafa þetta atriði til athugunar til 3. umr. En það mætti líklegt telja, að slík breyt. mundi verða mjög mikil trygging fyrir fljótum og örugglegum framgangi málsins, ef gerð yrði, og mun heilbr.- og félmn. hafa til athugunar til 3. umr. að bera fram brtt. í þessa átt.



Herra forseti. Ég hef hingað til verið fremur stirður í taumi um þetta mál á fyrri þingum. Og þó að málið sé nú komið í það horf, að miðað er að því, að þetta fé gangi beint til þessa fólks, sem kannske þarf þess fremur með en flestir aðrir að fá þennan tekjustofn, þá hefði mér samt sem áður þótt viðkunnanlegra, að hæstv. fjmrh. hefði verið viðstaddur við a.m.k. annaðhvort 1. eða 2. umr. þessa máls hér í hv. d. til þess að láta í ljós sína skoðun um málið og hvort hann telji, að það eigi að fara að ganga inn á þá braut að reyta tekjustofna frá ríkissjóði. Hér á, samkvæmt þessu frv., ef samþ. verður, að taka tvo tekjustofna ríkissjóðs, þótt ekki séu stórir, frá ríkissjóði. Og frv. eru komin fram um að taka marga fleiri af tekjustofnum ríkissjóðs frá ríkissjóði, t.d. þá smámuni, sem eru tekju- og eignarskatturinn. Ég ætla sem sagt ekki að gera þetta mál að kappsmáli, sem hér liggur fyrir til umr. Og úr því að sá, sem á að gæta hagsmuna ríkissjóðs, er ekki hér við, og þrátt fyrir það að hann hafi verið aðvaraður um, að þetta mál ætti að verða hér til meðferðar, hefur ekki látið sjá sig, þá mun ég ekki skipta mér mikið af þessu máli. Mér virðist tvennt liggja fyrir í sambandi við þetta mál. Annars vegar það, að ef mál þetta gengur að stefnunni til sama gang og önnur slík mál, þá muni til þessara vinnuheimila eða öryrkjahæla verða varið fé úr ríkissjóði - hvað sem því svo liður hins vegar, að ef ríkissjóður hefur nú einhvern tekjuafgang, sem lítur út fyrir, að þá mun vera nú, í orði a.m.k., og jafnvel búið að ráðstafa þeim tekjuafgangi tvöfaldlega eða þrefaldlega. - Og hitt, sem mér virðist hér liggja fyrir, er það, að ráðamenn ríkissjóðs hreyfa helzt ekkert við þessu máli. Og ætla ég þá ekki við þessa umr. að gera brtt. við frv., en vænti þess, eins og hv. frsm. gat um, að brtt. komi fram við 3. umr., um að svipta þessu fé ekki nú þegar frá ríkissjóði, svo að það sé þá einnig tími til þess fyrir þá að athuga það atriði, sem þetta kemur mikið við, t.d. að arfleifendur viti um það fyrir víst, hvert sá arfur á að fara, sem ekki taka lögmætir erfingjar. En ef ákvæði frv. þessa verða í lög tekin og ef þeir, sem ekki eiga lögmæta erfingja, sem svo er kallað, ekki gera erfðaskrá, þá mundu arfarnir í þeim tilfellum ganga til öryrkjaheimila þeirra, sem um getur í frv. þessu. Og getur verið, að afstaða slíkra arfleifenda breytist eitthvað gagnvart ákvörðun um það, hver erfa skuli eignir þeirra, eða um að gera erfðaskrár, ef frv. yrði að lögum. A.m.k. yrði tími til þess fyrir þá að hætta við að gera erfðaskrár, ef þeir teldu fénu betur varið til þessa málefnis heldur en að féð færi til sérstakra erfingja, sem ekki væru lög fyrir að fengju féð, nema því aðeins að erfðaskrá væri gerð.



Herra forseti. Það hefur orðið prentvilla í brtt. n., þannig að ég held, að réttast væri, ef hæstv. forseti vildi taka málið af dagskrá nú. Ég sá ekki þessa prentvillu fyrr en nú á fundinum og gat því ekki leiðrétt þetta fyrr, en nú er verið að prenta þskj. upp.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja mikið þessar umr. hér, en ég vildi aðeins með fáum orðum svara hv. 1. þm. N-M. Hann sagði, að það væri mesti misskilningur, að talað hefði verið á móti þessu máli á undanförnum þingum. Ég veit nú ekki, hvernig á að skilja andstöðu gegn máli, ef það er ekki andstaða gegn þessu máli, að af sumra manna hálfu, sem ekki vilja láta málið hafa framgang, hefur hver ræða, sem flutt hefur verið um það, miðað að því að torvelda framgang þess. Það er því ekki aðeins andstaða, heldur fullur fjandskapur, sem þessu máli hefur verið sýndur af ákveðnum mönnum hér á Alþ., og væri nú vel, ef þeir vildu milda andstöðu sína gegn málinu og láta það ganga fram, því að það að leggja til að vísa málinu frá nú verður ekki skilið á annan veg en þann, að það sé lagt til af andúð gegn málinu. Hv. 1. þm. N-M. sagði, að hann hefði haft ástæðu til að ætla, að þrír nm. væru með því að vísa málinu frá. En nú hefur hv. 4. landsk. þm. lýst því yfir, að hann sé málinu samþykkur, og má því segja, að nál. okkar í minni hl. iðnn. sé orðið að meirihlutaáliti. Má vera, að hugur þessa hv. þm. hafi snúizt svo af því, að hann hefur verið með málinu á undanförnum þingum, þó að hann gerði þessa grein fyrir afstöðu sinni í iðnn. Þetta mál hefur fengið, eins og ég sagði hér um daginn, svo mikla athugun - það hefur verið sett tvisvar í milliþn. - að ég sé þess vegna ekki ástæðu til að tefja málið nú með því, að því verði komið í milliþn., en ég óska, að atkvgr. fari fram um frv. sjálft á þessum fundi, ef tími endist til þess. Hv. frsm. 2. minni hl. n. sagði, að það hefðu engir menn með iðnþekkingu verið í þeirri mþn., sem frv. síðar var sett í. Ég vil upplýsa, að þetta er alger misskilningur, því að m. a. var einn maðurinn í þeirri n. verkfræðingur frá ekki lélegri stofnun en Harward-háskóla í Boston og hefur haft með það að gera nú að endurbæta stórkostlega vinnuaðferðir og vélar fyrir Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna. En aðalástæðan fyrir því að vilja ekki vera með í að samþ. þetta frv. er sú hjá hv. 1. þm. N-M., að þessi stétt manna, iðnaðarmenn, hefur ekki komið upp hjá sér félagsskap eins og bændur annars vegar hafa gert og fiskimenn hins vegar. Ég held, að það sé á nokkrum misskilningi byggt að vilja standa á móti málinu af þessum ástæðum. Ég sé ekki, að það sé neitt til fyrirmyndar, að bændur landsins eru í raun og veru þvingaðir inn í búnaðarfélagasamböndin, af því að þeir geta ekki fengið jarðabótastyrkinn, nema þeir séu í búnaðarfélögum. Ég er ekki á móti því, að þeir fái þennan styrk. Það er eðlilegt. En þeir fá hann bara ekki nema með því að vera í búnaðarfélögum, svo að þetta er skipulagt þannig, en ekki af frjálsum vilja. Slíku fyrirkomulagi hefur ekki verið komið á um iðnaðinn. Hitt er hins vegar svo ekki til fyrirmyndar, að búnaðarfélagsskapurinn í landinu sækir fé sitt skefjalaust í ríkissjóðinn, fleiri hundruð þús. kr. á ári, meðan ekki eru greiddar nema tvö þús. kr. til félagsskaparins af félagsmönnum sjálfum. Það fé, sem ríkissjóður leggur fram í þessu efni, fer til þess að halda uppi búnaðarfélögunum um land allt, og ég sé ekki ástæðu til að þvinga slíkan félagsskap fram í sambandi við iðnaðarmálin. Búnaðarfélag Íslands er í raun og veru ekki annað en stjórnardeild, sem kostuð er af ríkissjóði, án þess þó að rn. hafi umráð þar yfir, sem þó er ætlazt til, að hér sé í sambandi við iðnaðinn. Að nokkru leyti er svo líkt ástatt um Fiskifélagið eins og Búnaðarfélag Íslands. Það er orðið nokkurs konar ríkisstofnun, og er ekki til fyrirmyndar að byggja þau mál upp þannig. Ég sé ekki ástæðu til að upplýsa þetta mál nánar. Það er upplýst við margar umr. fyrr og síðar á Alþ., að þetta mál væri til stórkostlegra hagsbóta fyrir iðnaðinn, og það er ekki réttlætismál að neita iðnaðinum um þetta, þó að það kosti nokkurt fé. - Ég legg því til, að dagskrártill. verði felld .og að hv. þdm. fallist á, að þetta frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Ég hef í raun og veru engu við það að bæta, sem ég áður hef sagt um þetta efni. Hér er aðeins um það að ræða, hvort á nú á þessu þingi að skipa með lögum starfi iðnráðs og iðnaðarmálastjóra, eða hvort á að verða við þeim óskum, sem fram komu mjög greinilega í nál. þeirrar n., sem ríkisstj. skipaði milli þinga til þess að rannsaka málið, þar sem þeir óskuðu eftir því, að veittar yrðu 100 þús. kr. til þess að koma þessari iðnaðarmálaskrifstofu, sem þeir kalla svo, á fót, og að þeir fái í n. frest í eitt ár til þess að athuga, á hvern hátt verði heppilega fyrir komið l. og nánari ákvæðum um störf þessarar skrifstofu, sem og kemur fram á fskj. 1 á þskj. 133, þar sem þeir endurtaka þetta sama, að þótt þeir vilji ekki mæla á móti frv., þá óski þeir eftir að fá þennan frest. Og þegar upphæðin, 100 þús. kr., er komin á fjárlfrv., og ég hef ekki heyrt neinn ljá máls á því að taka hana út af því aftur, þá er að mínum dómi orðið við þeim kröfum, þá fá þeir það fé. sem þeir biðja um, 100 þús. kr. Ráðh. mun þá skipa þetta þriggja manna iðnaðarmálaráð, sem þeir kalla, til þess að stjórna starfinu og athuga, hvernig rammi verði settur um málið með löggjöf. Þess vegna er orðið 100% við till. mþn. með því að samþ. rökst. dagskrána. Með því að samþ. lagafrv. er búinn til ákveðinn rammi um það, hvernig iðnaðarmálaráð á að starfa, sem það sjálft óskar ekki eftir að fá yfir sig strax, heldur að fá í friði að athuga til næsta árs, hvernig það verður heppilegast gert, og koma þá með það í því formi, sem þeir óska eftir. Ég sé þess vegna ekki annað en að við, sem undir rökst. dagskrána skrifum, séum alveg í samræmi við óskir þeirra manna, sem hér eiga hlut að máli. Verði þess vegna, mót von minni, rökst. dagskráin ekki samþ., heldur farið með l. að ákveða, hvernig þessi n. eigi að starfa, þá kemur á seinna stigi til athugunar, hvort þar eigi ekki að gera frekari breyt. á og meira í samræmi við það, sem þeir óska eftir, sem hér eiga hlut að máli, heldur en eins og frv. er nú. Öðrum aths. hv. frsm. sé ég ekki ástæðu til að svara. Það er alveg rétt, að ég tel það eitt af verkefnum iðnaðarmálaráðs að reyna að sameina alla iðnrekendur með þessu, en ekki, eins og nú er, að láta heila iðnflokka standa utan við, eins og iðnina, sem rekin er af samvinnufélögunum í landinu, sem öll standa utan við félagsskap iðnaðarmanna. Það eru líka ýmsir fleiri iðnrekendur, sem standa utan við þennan félagsskap, sem allir eiga að standa saman um og njóta þeirra leiðbeininga, sem þetta iðnaðarmálaráð getur gefið. Ég tel það eitt af verkefnum þess fyrsta árið að vinna að þeirri sameiningu. Þess vegna legg ég til, að rökst. dagskráin sé samþ. og þeim gefinn kostur á að átta sig betur á málinu en þeir virðast vera búnir að enn.