Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Sighvatur Björgvinsson Virðulegi forseti. Það hafa komið fram ábendingar og athugasemdir varðandi eina tillögu sem á að fara að bera upp undir atkvæði, þ.e. tillögu 33 á þskj. 253, þar sem vafi leikur á um að allt komi þar fram sem varðaði afgreiðslu fjvn., og það er sjálfsagt að taka það til skoðunar og afgreiða þá ekki málið fyrr en menn eru búnir að sannfæra sig um að hér sé rétt flutt tillaga. Ég leyfi mér því, virðulegi forseti, að draga til baka tillögu 33, hún er á bls. 14, til þess að mönnum gefist kostur á að skoða þær afgreiðslur sem þarna áttu sér stað.

Halldór Blöndal Virðulegi forseti. Hér er ekki um háa fjárhæð að ræða til Háskólans á Akureyri, enda hafa áhrifamiklir menn haldið því fram að nóg sé að hafa einn háskóla á Íslandi. Á hinn bóginn er hækkunin ætluð til verkefnaráðningar starfsmanns í hálft ár til undirbúnings kennslu í sjávarútvegsfræðum norður þar. Ég fagna því að sú viðurkenning skuli fengin að kennsla í sjávarútvegsfræðum skuli verða við Háskólann á Akureyri og segi já.

Birgir Ísl. Gunnarsson Herra forseti. Ég hlýt við þessa atkvæðagreiðslu að gera hv. Alþingi grein fyrir bréfi sem þingmönnum Reykjavíkur hefur borist frá borgarstjóranum í Reykjavík og er svohljóðandi, með leyfi hæstv. forseta: ,,Á fundi fulltrúa Reykjavíkurborgar með þingmönnum kjördæmisins og talsmönnum fjvn. í síðustu viku kom fram að ekki er gert ráð fyrir neinu framlagi til byggingar heilsugæslustöðva í Reykjavík í tillögum fjvn. um skiptingu stofnframlaga. Á fundinum var upplýst að um 230 millj. væru til skiptanna í þessum málaflokki. Reykjavíkurborg hefur sótt um 100 millj. til að ljúka framkvæmdum við þær heilsugæslustöðvar sem nú eru í byggingu, þ.e. við Vesturgötu og Hraunberg. Borgarráð lýsir furðu sinni á þessari tillögugerð, sem hlýtur að leiða af sér stöðvun framkvæmda, og skorar á alla þingmenn Reykjavíkur að beita sér fyrir eðlilegum fjárveitingum til umræddra heilsugæslustöðva á fjárlögum 1989, en alkunnugt er að Reykjavík hefur fengið hlutfallslega mun lægri framlög til heilsugæslustöðva á liðnum árum en önnur kjördæmi.`` Ég vildi við þessa atkvæðagreiðslu vekja athygli á þessu bréfi og raunar lýsa furðu minni á því að þetta skuli gerast ár eftir ár að þeir aðilar sem gera tillögur um skiptingu fjár, þar á meðal hæstv. heilbrmrh., skuli sniðganga á þennan hátt stærsta sveitarfélag landsins þannig að ekki sé ætlaður eyrir til byggingar heilsugæslustöðva í Reykjavík. Nú er mér reyndar kunnugt um og tel rétt að það komi hér líka fram að á þessu ári var gerður sérstakur samningur með heimild í fjárlögum um sérstakt framlag, 44 millj. að ég hygg, sem búið er að greiða að hluta, og mér er enn fremur kunnugt um að það eru í gangi nú samningaviðræður á milli borgarstjóra og fjmrh. og 1. þm. Reykv. um að reynt verði að bæta úr þessu, en engu að síður hlýt ég að vekja athygli á þessu og skora á þá aðila sem gera tillögur um þessa skiptingu að láta slíkt ekki endurtaka sig ár eftir ár. Ég greiði ekki atkvæði.

Eyjólfur Konráð Jónsson Hæstv. forseti. Ég get vitnað til fyrirvara hv. þm. Birgis Ísl. Gunnarssonar, en vil þó taka fram að hv. formaður fjvn. og frsm. hennar tók í gær mjög eindregið og skýrt fram að hann mundi beita sér fyrir samningum þannig að Reykjavík nyti kannski ekki jafnréttis en alla vega fengi aukafjárveitingu eða fjárveitingu við 3. umr. Hann lýsti því líka yfir að hann hefði rætt málið við hæstv. fjmrh. Að vísu hafa ekki komið neinar skýrar línur í málið enn þá, en þó að ég treysti því að formaður fjvn. muni standa við sín orð í einu og öllu og beita sér sé ég þetta ekki enn þá á blaði og þess vegna greiði ég ekki atkvæði.

Heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra (Guðmundur Bjarnason): Hæstv. forseti. Aðeins út af því að í grg. við atkvæðagreiðslu frá hv. þm. Birgi Ísl. Gunnarssyni kom fram að e.t.v. hefði ekki í tillögum frá heilbr.- og trmrh. eða ráðuneyti verið nein athugasemd við það að ekki væri fjárveiting til heilsugæslustöðva í Reykjavík eða ósk um, þá vil ég ítreka og árétta hér að það er að sjálfsögðu fjvn. sem gerir tillögur um skiptingu þessa fjárveitingaliðar að þessu sinni eins og áður. Heilbrmrn. hefur gert grein fyrir öllum óskum sem hafa borist til þess að þessu sinni eins og jafnan áður. Þær voru upp á 700 millj. kr. Til ráðstöfunar eru 240 millj. Þar var auðvitað gerð grein fyrir ósk Reykjavíkurborgar um 100 millj. kr. Ég vil líka láta það koma fram að þessa dagana er verið að ganga frá 20 millj. kr. fjárveitingu til Reykjavíkurborgar upp í þær 100 millj. sem þar var getið um. Þá hefur Reykjavíkurborg fengið á þessu ári 44 millj. kr. samkvæmt heimildargrein í fjárlögum ársins í viðbót við 10 millj. sem voru í fjárlögunum, 55 millj. samtals, sem er meira en nokkurt annað eitt sveitarfélag hefur fengið í fjárveitingu til þessa liðar, uppbyggingar heilsugæslustöðva, á árinu sem er að líða. Þetta taldi ég rétt að kæmi fram, en það er auðvitað ljóst, þegar umsóknir eru um eða yfir 700 millj., að það verður ekki öllum framfylgt. En það var aðallega það að tilmæli frá heilbrmrn. hafa borist til fjárveitingavaldsins um þessar óskir Reykjavíkurborgar alveg eins og allar aðrar og það er því rangt hjá hv. þm. Birgi Ísl. Gunnarssyni að það hafi engin athugasemd komið um það frá heilbr.- og trmrh. Ég segi já.

Jón Sæmundur Sigurjónsson Virðulegi forseti. Ég vek athygli á því að það er ekki svo að þessi liður sjái fyrir fjármagni eingöngu til heilsugæslustöðva. Fjárveitingar á þessum lið fara einnig til sjúkrahúsa. Sjúkrahús á Reykjavíkursvæðinu, þ.e. stóru sjúkrahúsin þrjú, Landakot, Borgarspítali og ríkisspítalarnir, eru ekki inni á þessum lið heldur á sérliðum. Þau eru öll í Reykjavík og fá um 350 millj. í stofnfjárframlög. Ég segi já.

Kjartan Jóhannsson Herra forseti. Þótt ekki sé um háa upphæð að ræða skaðar ekki að geta þess að samkvæmt sundurliðun eru í lið 33 8 millj. kr. til Seltjarnarness sem eingöngu eru ætlaðar til uppbyggingar á heilsugæslustöð þar fyrir Reykjavíkurhérað, fyrir vesturhluta Reykjavíkur. Uppbyggingu fyrir Seltjarnarnes hefur þegar lokið, en stöðin þar á að þjóna vesturbæ Reykjavíkur og þessi fjárveiting er til þeirra hluta og mun því nýtast Reykvíkingum. Ég segi já.

Ólafur Þ. Þórðarson Herra forseti. Þar sem hér hefur verið leyfður upplestur á bréfum þykir mér rétt að beina þeim eindregnu tilmælum til hv. 2. þm. Reykv. að hann geri borgarstjórn Reykjavíkur grein fyrir því að þeir gera meiri kröfur en önnur sveitarfélög á Íslandi á hendur ríkinu varðandi heilsugæslustöðvar og krefjast greiðslu á gatnagerðargjöldum. Meðan sú deila er ekki leyst er þess varla að vænta að annar aðilinn beygi sig algerlega í þessu máli. Ég mælist til þess að hann leiti sátta og vafalaust mundi það auðvelda að afgreiðslan færi fram á þessari grein en þyrfti ekki að fara inn í heimildargrein. Ég segi já.

Pálmi Jónsson Virðulegi forseti. Fram kom hjá hæstv. heilbrmrh. að heilbrmrn. geri grein fyrir því sem það telur þörf á til framkvæmda í sjúkrahúsabyggingum og heilsugæslustöðvum sem var um 700--800 millj. kr. Á hinn bóginn gera fulltrúar heilbrmrn. og fulltrúi frá framkvæmdadeild Innkaupastofnunar ríkisins tillögu til fjárveitinganefndar um skiptingu á því fé sem liðurinn gerir ráð fyrir sem er miklu lægri fjárhæð en hér var um að tefla eða er nú í heild 240.3 millj. kr. Í þeirri skiptingu var ekki gerð tillaga um neina krónu til framkvæmda í Reykjavík í þessu tilliti. Ég lýsti því yfir þegar tillaga um þetta var lögð fyrir í fjvn. að ég gæti ekki staðið að skiptingu með þessum hætti og voru þá gerðar þær breytingar að bætt var við 8 millj. kr. til stöðvar á Seltjarnarnesi sem réttilega hefur komið fram að á að þjóna Reykjavík að hluta. Enn fremur lýsti formaður fjvn., hv. 5. þm. Vestf., því yfir að samkomulag yrði gert, samningur yrði gerður á milli hæstv. fjmrh. og borgarstjórans í Reykjavík með milligöngu hv. 1. þm. Reykv. um greiðslur til heilsugæslustöðva í Reykjavík, sem eru í byggingu bæði við Hraunberg og Vesturgötu, og eftir að sú yfirlýsing barst inn á fund nefndarinnar treysti ég mér til að standa að þessu máli. Ég lýsi því yfir að það er ekki til eftirbreytni að viðhafa þessa aðferð við afgreiðslu fjárlaga. Á þessu ári voru samkvæmt samningi og samkvæmt heimild í 6. gr. greiddar 44 millj. með þessum hætti til heilbrigðismála í Reykjavík. Það eru ekki eðlileg vinnubrögð að halda áfram að halda utan fjárlaganna sjálfra stórum fjárhæðum sem renna eiga til framkvæmda eins og heilsugæslustöðva og væri hyggilegra að taka málin hreint fyrir við afgreiðslu fjárlaga og fella fjárhæðina þar inn. Því var einnig lýst yfir að væri þetta samkomulag komið til loka áður en afgreiðsla fjárlaga fer fram væri hægt að fella þessar tölur inn í fjárlagaafgreiðsluna sjálfa. Ég vil svo aðeins segja að hv. þm. Ólafur Þ. Þórðarson 

Sighvatur Björgvinsson Virðulegi forseti. Ég vildi aðeins leiðrétta það, sem raunar er komið hér fram, að það væri engin fjárveiting til heilsugæslumála í Reykjavík. Það eru 8 millj. kr. til heilsugæslustöðvar á Seltjarnarnesi, til þess hluta hennar sem ætlað er að þjóna vesturbænum í Reykjavík, og það er ekki bráðabirgðaráðstöfun heldur framtíðarráðstöfun. Ég ætla líka að leiðrétta að þessi hugmynd hafi komið fram á einhverjum öðrum tíma en í upphaflegum tillögum nefndarinnar. Hún kom strax fram í tillögum þeim sem kynntar voru fjvn. frá meiri hl. fjvn. og heilbrmrn. Það er ekki heldur rétt að sú tillaga hafi komið inn á seinni stigum málsins. Þá er heldur ekki rétt að það sé ekki búið að standa við það samkomulag sem gert var við borgarstjórann í Reykjavík með heimild í 6. gr. Fyrrv. fjmrh. greiddi hluta af því og núv. fjmrh. hefur að fullu staðið við það samkomulag. Virðulegi forseti. Aðeins örfá orð í viðbót. Það hefur torveldað mjög málin að ekki hefur ríkt samkomulag á milli Reykjavíkurborgar, heilbrmrn. og stjórnvalda almennt um heilsugæslumál í Reykjavík þar sem þau hafa verið í nokkuð öðru horfi en annars staðar á landinu. Nú er langt komið samkomulag á milli heilbrmrn. og borgaryfirvalda í Reykjavík um þau mál og mun það að sjálfsögðu greiða mjög mikið fyrir því að Reykjavíkurborg fái eðlilega meðferð í fjárveitingum. Það er sjálfsagt og eðlilegt að tengja samkomulag um slíkar greiðslur við það samkomulag sem verið er að gera að uppbyggingu heilsugæslumannvirkja. Ég lýsti því yfir í fullri heimild hæstv. fjmrh. að slíkir samningar yrðu teknir upp með heimild í 6. gr. og ég veit að hæstv. fjmrh. mun láta það samkomulag ganga fram og mun leggja sig fram um að það verði gert og ég vil ítreka að ég er reiðubúinn og mun að sjálfsögðu fylgja því eftir að svo verði. Ég segi já.

Forseti (Guðrún Helgadóttir) Verður nú gengið til atkvæða um 6. gr. frv. Fram hefur komið ósk frá hv. 2. þm. Norðurl. e. um að liður 6.3 verði borinn upp sérstaklega. Forseti mun þá gera tillögu um að 6.3 verði borin upp fyrst, síðan greinin í heild. 

Ég bið um að liður 5.9. verði líka borinn upp sérstaklega.

Sú ósk er of seint fram komin. Ég bendi hv. þm. á að atkvæðagreiðsla er hafin. Ég mun þrátt fyrir þetta af alkunnri mildi gefa hv. 2. þm. Norðurl. e. orðið um þingsköp.

Það er ekki hægt fyrr en atkvæðagreiðslu er lokið.

Halldór Blöndal Hæstv. forseti.

Þingmaðurinn verður að víkja úr stólnum því atkvæðagreiðsla er hafin.

Má ég biðja hv. 2. þm. Norðurl. e. að víkja úr stólnum meðan fram fer atkvæðagreiðsla, síðan mun hann fá orðið um þingsköp.

Hæstv. forseti er búinn að gefa mér orðið um þingsköp og ef hæstv. forseti ætlar að neita mér að tala bið ég um orðið um þingsköp um þann úrskurð.

Þorsteinn Pálsson Frú forseti. Atkvæðagreiðslan var ekki hafin þegar hv. 2. þm. Norðurl. e. óskaði eftir því að liður 5.9 yrði borinn upp sérstaklega. Ég sé ekki nein rök gegn því að hann verði borinn upp sérstaklega, engin efnisleg rök, þvert á móti er það eðlileg ósk að fara fram á að liðurinn verði borinn sérstaklega undir atkvæði, og mælist eindregið til þess við forseta að hann beri greinina þannig upp að þessi liður komi einnig sérstaklega til atkvæðagreiðslu. Það á ekki að tefja fundinn svo nokkru nemi.

Forseti (Guðrún Helgadóttir) Ég vek athygli hv. 1. þm. Suðurl. á því að ég stend hérna með kúlu í höndunum. Þegar hafði verið dregið um númeraröð í nafnakalli.

Halldór Blöndal Hæstv. forseti. Ég tók svo eftir að atkvæðagreiðslan væri um lið 1 og 2 eins og hæstv. forseti sagði og hafði hæstv. forseti úrskurðað nafnakall um lið 1 og 2. Síðan var mér bent á að nú væri búið að breyta atkvæðagreiðslunni og af vangá var ég of seinn til að óska eftir því að atkvæði yrðu sérstaklega greidd um þann lið sem varðar heimild til að kaupa skrifstofuhúsnæði fyrir Stjórnarráð Íslands. Hins vegar skil ég það vel, eins og ríkisstjórninni er háttað og stefnu hennar, að það verði með öllum hætti að koma í veg fyrir að þingheimur geti látið í ljós hug sinn til þess hvort rétt og nauðsynlegt sé að kaupa aukið skrifstofuhúsnæði fyrir Stjórnarráðið, en ég tel samt sem áður nauðsynlegt að þingheimur fái að láta uppi hug sinn um það. Það er verið að tala um að eyðsla sé mikil, það er verið að tala um það að fyrirtækin eigi að sýna sparnað og hagræðingu og einmitt þegar svo stendur á er nauðsynlegt að þingheimur fjalli um það, greiði atkvæði um það sérstaklega hvort það eigi áfram að halda við útþenslu ríkisbáknsins. Ég ítreka að ég óska eftir að þessi liður sé borinn upp sérstaklega.

Matthías Á. Mathiesen Virðulegi forseti. Ég skal ekki deila um það við forseta hvort atkvæðagreiðsla var hafin eður ei með því að búið var að draga kúlu út úr kassanum, en mín tillaga til forseta er sú að hann leiti þá afbrigða fyrir því við hv. þm. að fá að taka atkvæðagreiðsluna upp við 6. gr. og byrja atkvæðagreiðsluna við 6. gr. upp á nýtt.

Páll Pétursson Frú forseti. Hv. 1. þm. Reykn. hefur þegar sagt það sem ég ætlaði að segja og ég er samþykkur þeirri málsmeðferð sem hann leggur til.

Forseti (Guðrún Helgadóttir) Forseti mun fara að viturra manna ráðum og leitar nú afbrigða fyrir því að mega hefja atkvæðagreiðsluna um 6. gr. að nýju.

Albert Guðmundsson Virðulegi forseti. Það er ekki vitað hvort hér er um ákveðið húsnæði að ræða eða undir hvaða starfsemi Stjórnarráðsins á að kaupa húsnæði eða fá leyfi til að kaupa húsnæði. Á meðan ríkið notar ekki það húsnæði sem þegar hefur verið keypt, eins og gríðarlega mikið laust húsnæði í mjólkurstöðinni gömlu sem ekki hefur verið tekið í notkun, verð ég að sitja hjá. Ég greiði ekki atkvæði, tel tillöguna óþarfa.

Kristín Halldórsdóttir Virðulegi forseti. Um þessa grein hefur enn ekki verið fjallað í fjvn. svo að hún verður væntanlega eitthvað breytt þegar hún kemur til atkvæða við 3. umr. Ég greiði ekki atkvæði.

Matthías Bjarnason Virðulegi forseti. Á meðan engin skýring er gefin á því hvað er meint með þessari heimild sé ég ekki ástæðu til að gefa henni mitt samþykki og segi því nei.

Pálmi Jónsson Virðulegi forseti. 6. gr. fjárlagafrv. hefur ekki verið tekin til athugunar í fjvn. fyrir þessa umræðu eins og fram hefur komið. Það mun verða gert á milli 2. og 3. umr. og þá krafist skýringa á því hvaða fyrirætlanir liggja að baki þeim lið sem hér er verið að greiða atkvæði um. Ég greiði því ekki atkvæði.

Albert Guðmundsson Virðulegur forseti. Þessi grein er orðuð þannig að hér er ekki um upphæð að ræða heldur fjölda eintaka af hverju dagblaði og það til viðbótar við 4. gr. frv. þannig að við vitum ekki í dag hvaða upphæð þetta getur orðið, það er óákveðið. Ég tel að það sé frámunalega vitlaust að styrkja blöðin á þennan hátt og segi nei eins og ég hef gert sl. 14 ár.

Geir H. Haarde Virðulegi forseti. Það er mikilvægt að rugla ekki þessum lið saman við sérstakan styrk til dagblaðanna sem fram kemur í 4. gr. frv. Þar er gert ráð fyrir hvorki meira né minna en 70% hækkun á beinum stuðningi við flokkssneplana í landinu upp í 50 millj. kr. Í hallærinu, í fjárþrengingum ríkissjóðs er þetta tillaga fjmrh. og hæstv. ríkisstjórnar.

Er það til atkvæðagreiðslu nú?

Þessi blöð, 250, sem hér er verið að fjalla um, renna eflaust flest hver til spítala og annarra stofnana á vegum ríkisins. Slíkum blöðum á hins vegar að gera ráð fyrir á rekstrarliðum þessara stofnana en ekki með opinni heimild eins og hér er um að ræða. Það á að áætla fyrir því sem rekstrarkostnaði hjá þessum aðilum. Þess vegna er þessi grein óþörf og úrelt. Henni á að breyta og ég segi nei.

Þorsteinn Pálsson Frú forseti. Það hefur legið fyrir frá upphafi að núv. hæstv. ríkisstjórn hefur ekki meiri hluta í Nd. Alþingis, en það hefur komið á daginn við þá atkvæðagreiðslu sem hér hefur farið fram við 2. umr. fjárlaga að hæstv. ríkisstj. hefur ekki haft starfhæfan meiri hluta hér við atkvæðagreiðsluna. Það er minni hluti þingmanna sem hefur staðið að afgreiðslu fjárlaga hér við 2. umr., 30 þingmenn af 63. Það hefur verið yfirlýst stefna hææstv. ríkisstjórnar, sem ekki er gerður ágreiningur um, að afgreiða fjárlög og skattheimtufrumvörp ríkisstjórnarinnar fyrir jólaleyfi. Forseti sameinaðs Alþingis hefur lýst því úr forsetastóli að ekki verði haldnir fundir á Alþingi á milli jóla og nýárs. Í dagblaðinu DV í gær er síðan viðtal við hæstv. forsrh. þar sem segir svo, með leyfi forseta: ,,Steingrímur Hermannsson forsrh. mælir fyrir bráðabirgðalögunum í Nd. á morgun. Steingrímur sagðist ekki eiga von á því að lögin yrðu afgreidd frá deildinni fyrir jól. Nær væri að tala um tímann á milli jóla og nýárs.`` Og í fyrirsögn þessarar fréttar segir þetta: ,,Bráðabirgðalögin afgreidd milli jóla og nýárs, segir forsætisráðherra.`` Nú liggur fyrir að afgreiðsla fjárlaga getur ekki átt sér stað fyrr en skattheimtufrumvörp ríkisstjórnarinnar hafa verið afgreidd og bráðabirgðalögin. Nú hefur hæstv. forsrh. lýst því yfir í dagblaði að afgreiðsla bráðabirgðalaganna eigi ekki að fara fram fyrr en milli jóla og nýárs. Fram til þessa hefur ekkert annað komið fram hér á hinu háa Alþingi eða í samtölum við þingflokka en að ríkisstjórnin ætlaði að ljúka þingstörfum fyrir jólaleyfi. Það er þess vegna af þessari ástæðu alveg nauðsynlegt að spyrja hvort með þessari blaðayfirlýsingu hæstv. forsrh. hafi verið teknar nýjar ákvarðanir um afgreiðslu þingmála. Ef bráðabirgðalögin eru á dagskrá í Nd. í dag, ef þau á ekki að afgreiða fyrr en í fyrsta lagi á milli jóla og nýárs, er mikil spurn um það hvort ástæða er til að hafa deildafundi á laugardegi, en aðalatriðið er að hér kemur fram alveg ný yfirlýsing af hálfu hæstv. ríkisstjórnar sem getur ekki þýtt annað en að um leið sé búið að taka ákvörðun um að fresta afgreiðslu fjárlaga því eðli máls samkvæmt verða þau varla afgreidd fyrr en bráðabirgðalögin hafa verið afgreidd. Um þetta er auðvitað nauðsynlegt að fá skýr svör frá hæstv. ríkisstjórn, hvaða yfirlýsingar það eru af hennar hálfu sem mark á að taka á. Það hefur líka komið fram, síðast í gærkvöld af hálfu hæstv. forsrh., að nauðsynlegt væri vegna þess að ríkisstjórnin hefur ekki meiri hluta í Nd. að efna til viðræðna við stjórnarandstöðuflokkana um bráðabirgðalögin, ekki aðeins um framgang þeirra heldur um efnisatriði. Þess vegna hlýtur sú spurning að koma fram hér, ekki síst í ljósi þessarar yfirlýsingar, hvort þær viðræður sem hæstv. forsrh. boðaði í sjónvarpi síðast í gærkvöld eigi ekki að hefjast áður en mælt verður fyrir frumvörpunum í Nd. Alþingis. Það er nauðsynlegt að fá skýr svör við þessum spurningum. Jafnframt er nauðsynlegt að fá skýr svör við því um þær viðræður sem hæstv. fjmrh. hefur óskað eftir við þingflokka stjórnarandstöðunnar, og ég skil það svo að einum fundi af því tagi sé lokið við Kvennalistann en aðrir fundir eru eftir og eiga að fara fram í dag, þar á meðal við Sjálfstfl., hvort það sé ekki rétt skilið að á þeim fundum séu forsendur fjárlaga í heild sinni og skattafrumvörpin og efnahagsstefnan í heild til umræðu. Ég óska eftir því að skýr svör fáist við þessari spurningu á þessum fundi.

Fjármálaráðherra (Ólafur Ragnar Grímsson) Virðulegi forseti.

Hefur fjmrh. tekið að sér að gegna störfum forsrh.?

Vegna frammíkalls Eyjólfs Konráðs Jónssonar er alveg óhætt . . .  Ég vil að vísu áður sérstaklega lýsa því yfir að mér fannst það sérkennilegur málflutningur hjá hv. þm. Þorsteini Pálssyni að fara að gera mál úr því, sem er algeng venja í þinginu og áralöng hefð fyrir, að þingmenn stjórnar og stjórnarandstöðu pari sig út hver á móti öðrum við atkvæðagreiðslur þegar þeir geta af ýmsum ástæðum ekki verið viðstaddir og að leggja pólitískan dóm á það, eins og hann gerði í upphafi sinnar ræðu, eru vægast sagt afar sérkennileg vinnubrögð og óvenjulegur málflutningur. Tveir þeirra þingmanna sem hafa verið fjarstaddir í dag, annar þingmaður Sjálfstfl., hinn þingmaður Alþb., gerðu það samkomulag sín á milli að vera ekki hér í dag vegna þess að þeir þurfa að vera viðstaddir jarðarför í sínu kjördæmi. Hv. þm. Þorsteinn Pálsson má halda áfram að reyna að fleyta pólitískar kerlingar á slíkum forsendum, en það er ekki við hæfi. Hitt var hins vegar fyllilega eðlilegt að víkja að blaðaummælum og fyrirspurn um viðræður, en að tengja inn í það þessa áralöngu hefð í þinginu fannst mér fullkomlega óeðlilegt og óvenjulegt, hef aldrei heyrt það gert fyrr úr þessum ræðustól. Í gær kom ég á framfæri við formenn þingflokka, þeirra flokka sem ekki eiga aðild að þessari ríkisstjórn, formlegri ósk um viðræður við fulltrúa ríkisstjórnarinnar um þau tekjuöflunarfrumvörp sem eru til meðferðar í þinginu. Ég greindi jafnframt frá því að þetta væri formleg ósk sett fram í samráði við forsrh. og forustu Alþfl. Formenn þingflokks Kvennalistans og Borgfl. tjáðu mér í gær að þeir mundu koma til slíkra viðræðna og ég heyrði í sjónvarpi að formaður þingflokks Sjálfstfl. hafði svipuð orð. Hann var hins vegar ekki viðstaddur hér í morgun, líka vegna þessa samkomulags um pörun við atkvæðagreiðslur sem hv. þm. Þorsteinn Pálsson var hér að fordæma í upphafi sinnar ræðu, og ég hef þess vegna ekki haft tækifæri til þess að ræða við formann þingflokks Sjálfstfl. um það mál. Hins vegar er það rétt að í morgun áttu hæstv. forsrh., hæstv. viðskrh. og ég viðræður á skrifstofu forsrh. við þrjá þingmenn Kvennalistans og við höfum sett fram þá ósk og það hefur verið ákveðið að á skrifstofu forsrh. muni að loknum fundi í Sþ. einnig fara fram viðræður við fulltrúa þingflokks Borgfl. og í samræðum hér á fundinum við formann Sjálfstfl. Þorstein Pálsson skildi ég hann þannig einnig að Sjálfstfl. mundi senda fulltrúa til sams konar viðræðufundar eftir að þingflokkur Sjálfstfl. hefði haft tækifæri til að funda um málið. Á þeim fundi gefst tækifæri til að fjalla um þau atriði sem hv. þm. Þorsteinn Pálsson gerði hér að umræðuefni og fá á þeim nánari skýringar. Það tel ég vera eðlilegri og vænlegri vinnubrögð og við munum þar greina frá okkar afstöðu og afstöðu ríkisstjórnarinnar og hlýða á þau sjónarmið sem fulltrúar þeirra flokka sem ég hef nefnt kunna að koma fram með.

Kjartan Jóhannsson Herra forseti. Út af vangaveltum um hvort bráðabirgðalög verði afgreidd fyrir jól eða ekki vil ég staðfesta það, sem væntanlega er flestum hv. þm. kunnugt, að í áætlunum sem ég sem forseti Nd. hef lagt fram er gert ráð fyrir því að bæði 2. og 3. umr. um bráðabirgðalögin verði fyrir jól. Ég hef ekki breytt þeim áformum. Það hefur enginn beðið mig um að breyta þeim. Ég mun halda mig við þau eins og önnur atriði þessarar áætlunar. Hvort hún stenst að öllu leyti er auðvitað undir þingheimi komið, þingmönnum sjálfum, og þá ef að líkum lætur, miðað við fyrri reynslu, og þá ekki bara á þessu þingi heldur yfirleitt, ekki síst undir þingmönnum stjórnarandstöðunnar komið. En áform forseta og ákvarðanir eru ljósar.

Sjávarútvegsráðherra (Halldór Ásgrímsson) Virðulegur forseti. Vegna fyrirspurna hv. 1. þm. Suðurl. finnst mér eðlilegra að slíkar fyrirspurnir séu bornar fram þegar forsrh. er viðstaddur. Það munu verða deildafundir í dag þar sem nefnd frumvörp eru á dagskrá, nefnd bráðabirgðalög. Mér þykir eðlilegra að umræða sem þessi, ef hún er þá á annað borð nauðsynleg, fari fram þá, en auðvitað er ljóst að það er nauðsynlegt að halda sem fyrst fund þingflokksformanna og forseta þingsins til að ræða þessi mál eins og venja er. Ég hygg að það sé næsta útilokað að fá niðurstöðu í það sem hér er rætt nema á slíkum fundi. Ég vildi fara þess á leit við hv. 1. þm. Suðurl. að hann geymi þessa umræðu þar til forsrh. er viðstaddur.

Halldór Blöndal Hæstv. forseti. Ég hygg að það sé rétt hjá hæstv. sjútvrh. að það er skemmtilegra að tala um vinnubrögð ríkisstjórnar og Alþingis að viðstöddum hæstv. forsrh. Ég hygg að það sé líka einsdæmi að hæstv. forsrh. sé úti í bæ meðan verið er að afgreiða fjárlög. Ég man ekki eftir því að forsrh. hafi látið sig áður vanta í þingsalinn, hafi hann á annað borð verið á landinu, meðan fjárlög eru afgreidd. Það sýnir betur en margt annað þann áhuga sem hann hefur á því starfi sem hér er unnið. Vegna þeirra ummæla að það eigi að spyrja hæstv. forsrh. vil ég rifja upp að í fyrirspurnatíma á fimmtudag kaus hæstv. forsrh. að víkja úr salnum í þann mund sem kom að fsp. til hans sjálfs þannig að þeim var ekki svarað. Ég veit ekki þess vegna hvort hæstv. sjútvrh. getur með nokkurri sanngirni ætlast til þess að stjórnarandstaðan doki við og bíði eftir forsrh. Stjórnarandstöðunni er ekki kunnugt um hans ferðir. Eitt með öðru sem lýsir þeim vilja sem ríkisstjórnin hefur til að hafa uppi gott samstarf við stjórnarandstöðuna lýsir sér í því að í umræðum um bráðabirgðalög í Ed. hrósaði hæstv. forsrh. sér af því að hafa kynnt eina brtt. eða hugmynd að henni fyrir Borgfl. og Samtökum um kvennalista sem trúnaðarmál, en á hinn bóginn mátti ekki láta nefndarmenn Sjálfstfl. í fjh.- og viðskn. vita um að þessi breyting væri fyrirhuguð. Ég skal ekki segja hversu lengi ég hef verið í fjh.- og viðskn., hversu mörg ár, en ég man ekki eftir því áður og veit ekki til þess áður að ríkisstjórn hafi með þessum hætti ekki sinnt því að kynna stjórnarandstöðunni breytingar á þeim frumvörpum sem þar eru til meðferðar, sem alltaf hefur verið talið mjög nauðsynlegt vegna þess hversu umfangsmikið starf þessara nefnda er, og yfirleitt hafa ríkisstjórnir viljað eiga gott samstarf við slíkar nefndir. Hitt er kannski enn þá eftirtektarverðara að hæstv. forsrh. hagar sér með þessum hætti vegna þess að hann hefur ekki meiri hluta í Nd. og er að reyna að kljúfa stjórnarandstöðuna, er að reyna að koma upp tortryggni í röðum stjórnarandstæðinga, spilla fyrir því að þeir geti staðið saman. Þetta er mjög undarleg framkoma, ámælisverð framkoma og ég get fullvissað hæstv. sjútvrh. um að hvað Sjálfstfl. varðar er hún ekki til þess fallin að vekja trú á því að ríkisstjórnin vilji samstarf í þinginu. Við umræðuna í Ed. varpaði ég fram þeirri fyrirspurn til þeirra ráðherra sem þar voru hvort þeir væru til viðræðu um samkomulag um einstakar greinar bráðabirgðalaganna, en fékk ekki einu sinni ónot við fyrirspurninni hvað þá að reynt væri að svara henni með nokkrum hætti. Ekki er um það að tala að vel sé við henni brugðist. Ég held að hæstv. fjmrh. væri nær, þegar hann er að svara hér aðfinningum stjórnarandstöðu um samstöðu og vinnubrögð í þinginu, að tala þannig að stjórnarandstaðan hafi löngun til að greiða fyrir málum og semja um mál, en ekki á hinn bóginn þannig að við þurfum að fara í kappræður um hvað sé þinglegt og hvað ekki. Ég get fullvissað hæstv. ráðherra um það að ég man eftir því að Alþb. hefur gert athugasemdir við fjárlög sem vel geta átt heima nú og væri kannski rétt að rifja upp ef menn vilja. Hitt held ég að skipti meira máli, hæstv. forseti, áður en lengra er haldið í fundahöldum að stjórnarandstaðan fái að vita á undan Dagblaðinu Vísi hvernig til stendur um vinnubrögð. Það er ekki aðeins kurteisi við þingmenn, það er líka kurteisi við starfsfólk Alþingis að ríkisstjórn og forsetar byrji á því að kynna fyrirætlanir sínar í þinginu. Vinnudagar eru langir nú á jólaföstu, það eru margar annir sem bíða heima fyrir hjá fjölskyldum og þess vegna ekki nema kurteisi að láta þá sem vinna hér innan dyra fylgjast með á undan dagblöðum.

Friðrik Sophusson Virðulegur forseti. Það er eðlilegt að hér sé rætt um þingsköp eins og fram hefur komið. Það skýrir sig nú eftir þær umræður sem hér hafa farið fram að enn einu sinni hefur hæstv. forsrh. látið út úr sér hluti sem hann hefur gleymt að tala um við þá menn sem hann þyrfti kannski að hafa samband við áður en slík ummæli eru birt, enda staðfesti hv. þm. Kjartan Jóhannsson, forseti Nd., að ekki hefði verið haft samband við sig um þinghald á milli jóla og nýárs né heldur hann beðinn um að breyta þeirri dagskrá sem hann hefur lagt til við formenn þingflokka. Þannig snuprar hv. þm. Kjartan Jóhannsson hæstv. forsrh. og er það enn eitt dæmið um hve vafasamt er fyrir almenning og þingheim að átta sig á því hvenær á að taka mark á hæstv. forsrh. og hvenær ekki. Það er hins vegar ljóst að beðið hefur verið um viðræður nú við stjórnarandstöðuflokkana. Svo virðist vera sem hæstv. fjmrh. hafi tekið völdin. Það er hann sem boðar til viðræðnanna. Þar leikur hæstv. forsrh. á aðra fiðlu. Manni skilst helst að hæstv. fjmrh. sé að boða til funda í stjórnarráðshúsinu, í forsrn. Mér hefði þótt betur við hæfi að fundir af þessu tagi ættu sér stað í Alþingishúsinu því að það er ljóst að hæstv. ríkisstjórn hefur viðurkennt að hún er ekki meirihlutastjórn í þeirri merkingu. Hún þarf á aðstoð stjórnarandstöðunnar að halda. Hæstv. ríkisstjórn er með þessu að leggja vald í hendur Alþingis vegna þess að hún hefur ekki þann meiri hluta sem hún þarf á að halda til að koma málum í gegn. Þetta hefur skýrlega komið fram í þessari umræðu í dag og er ákaflega nauðsynlegt. En það eru önnur atriði, virðulegur forseti, sem mig langar til að rifja upp. Hæstv. forseti sagði frá því um daginn að hann mundi beita sér fyrir að haldinn yrði fundur um þingsályktunartillögur, sem liggja mjög margar fyrir, sumar sem voru lagðar fram í októbermánuði og hafa ekki komist á dagskrá. Um daginn var síðan fundur í hálfan dag eða réttara sagt í örfáa tíma um þingsályktunartillögur, en sá tími fór að mestu í karp á milli stjórnarliða í þingskapaumræðu og töfðust umræður vegna þess að þeir gátu ekki tollað í þingsölum. Þá er ég að tala um umræður sem áttu sér stað um búminjasafn á Hvanneyri og þingskapaumræður varðandi það mál. Þetta tafði önnur mál, þar á meðal mál sem hefur verið á dagskrá lengi um skipasmíðastöðvar, og að beiðni hv. þm. Stefáns Guðmundssonar heyrði ég ekki betur en hæstv. forseti féllist á að það mál og önnur sem brýnt er að taka fyrir í Sþ. yrðu rædd áður en þingi yrði frestað fyrir jól. Það sama á við um þá fyrirspurn sem hv. 2. þm. Norðurl. e. Halldór Blöndal minntist á. Það var mjög athygli vert að hæstv. forsrh. var viðstaddur umræður sem áttu sér stað í fyrirspurnum, en hvarf á braut þegar hann átti sjálfur að svara fsp. Það hlýtur að vera lágmarkskrafa að þessi mál fái umræðu til að bæta andrúmsloftið á hinu háa Alþingi, þannig að störf þingsins geti gengið fram með eðlilegum hætti. Ég vil taka fram varðandi fund um þáltill. að það var ekki eingöngu krafa frá Sjálfstfl. heldur tóku aðrir stjórnarandstæðingar undir þá kröfu og vil ég minna á orð hv. 6. þm. Vesturl. í því sambandi. Æski ég þess, virðulegur forseti, að það verði enn áréttað úr forsetastól að ætlunin sé, eins og ég veit að hæstv. forseti hefur í huga, að taka fyrir þingsályktunartillögur og fyrirspurnir áður en þingi verður frestað fyrir jól.

Forseti (Guðrún Helgadóttir) Forseti hefur áður lýst því að ástæðan fyrir því að þingsályktunartillögur eru ekki lengra komnar en dæmin sanna eru endalausar kröfur um utandagskrárumræður og þingskapaumræður sem hafa verið viðhafðar í allan vetur. Þingmenn geta þannig sjálfum sér um kennt. Forseti mun hins vegar leitast við að afgreiða eins margar þingsályktunartillögur og unnt er fram að jólahléi, en að sjálfsögðu hljóta fundir í deildum að hafa forgang.

Þorsteinn Pálsson Frú forseti. Mér finnst í mesta lagi óviðfelldið að gera athugasemdir við það þó að þingmenn nýti sér þann rétt sem þeir hafa til þess að ræða um þingsköp að því er varðar framgang þingmála, ekki síst í ljósi þess, frú forseti, hvert ólag er á framgangi þeirra mála og verkstjórn hæstv. fjmrh. fyrir hönd ríkisstjórnarinnar á framgangi mála hér í þinginu. Það var harla skrýtin ræða sem hæstv. fjmrh. flutti um tvo fjarstadda þingmenn. Ég hef ekki heyrt það fyrr, vegna þess að hann nefndi hér nafn hv. þm. Skúla Alexanderssonar, að hann væri í því liði sem væri yfirlýst stuðningsmannalið ríkisstjórnarinnar. Ég veit ekki betur en frá honum hafi komið yfirlýsingar alveg í gagnstæða átt og fæ því með engu móti skilið þá yfirlýsingu og ræðu hæstv. fjmrh. að þar hafi einhverju breytt um. Jafnvel þótt hv. þm. Ragnar Arnalds hefði verið viðstaddur hefði stjórnarliðið haft 31 þingmann sem ekki er meiri hluti í þinginu. Hinu er svo alveg nauðsynlegt, frú forseti, að fá hér skýr svör við og í tilefni af blaðayfirlýsingu hæstv. fjmrh. Ég skil að vísu mætavel beiðni hæstv. sjútvrh. að fara fram á að hér séu ekki rædd mikilvæg mál að hæstv. forsrh. fjarstöddum. Það er ofur skiljanleg beiðni. En ég veit að þingheimur allur skilur að það yrði ekki mikið rætt um hin alvarlegustu og meiri háttar mál ef alltaf ætti að bíða eftir hæstv. forsrh. Hæstv. forsrh. hefur gefið hér blaðayfirlýsingu sem breytir í grundvallaratriðum fyrri ákvörðunum og yfirlýstum ákvörðunum ríkisstjórnarinnar um afgreiðslu bráðabirgðalaga og þá um leið fjárlaga fyrir jól. Það er nauðsynlegt að fá um það skýr svör enn einu sinni hvort taka á þessa yfirlýsingu hæstv. forsrh. eins og venjulega eða hvort á að taka hana alvarlega. Ég trúi ekki öðru en þeir ráðherrar sem hér eru viðstaddir geti skýrt frá því. Umræður hljóta að hafa farið fram um þetta í ríkisstjórn. Það er ekki smámál sem hér er í húfi. Ég trúi ekki öðru en verkstjórinn hér, hæstv. fjmrh., geti gefið um þetta alveg skýr svör.

Forseti (Guðrún Helgadóttir) Forseti vill ítreka að auðvitað er ekkert athugavert við að nýta sér rétt til umræðna um þingsköp og utandagskrárumræðna. En það er alveg ljóst að forseti getur ekki haldið áfram fundi með boðaðri dagskrá samtímis. Svo einfalt er það. Þess vegna hafa mjög margar þáltill. orðið úti enn þá og það verður leitast við að gera það besta úr því með því að finna tíma til að halda fund í Sþ. En forseti getur ekki lofað miklu um það efni fram að jólahléi. Forseti mun reyna að gera sitt besta.