Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjhn. hefur athugað þetta frv., sem er stjórnarfrv. Ég sé ekki ástæðu til þess að rekja efni þess, sem öllum er kunnugt. N. var sammála um að leggja til, að það verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Heilbr.- og félmn. hefur haft þetta mál til meðferðar og afgreitt það á fundi sínum 30. marz og mælir einróma með, að það verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Með þessu frv. er lagt til að gera breytingu á lögum um skipun stjórna verkamannabústaðabygginga, sem hér voru samþ. á síðasta þingi. Nú er lagt til, að í stjórn verkamannabústaða skuli sitja sjö menn og þrír af þeim skuli tilnefndir af húsnæðismálastjórn. Þrír verða eftir sem áður kosnir af viðkomandi sveitarstjórn og einn af verkalýðsfélagi eða verkalýðsfélögum á staðnum. Ég er andvígur þessu frv. og sé enga ástæðu til þess að haga þessum málum þannig, að húsnæðismálastjórn hafi rétt til þess að skipa þrjá menn af sjö í þá framkvæmdastjórn, sem á að hafa með byggingu verkamannabústaða að gera í hverju byggðarlagi í landinu. Satt að segja var það mín skoðun, að réttur húsnæðismálastjórnar til þess að skipa tvo menn væri óþarflega mikill. Það er enginn vafi á því, að framkvæmdir í þessum málum verða að velta á heimaaðilum í hverju einstöku tilfelli og þá fyrst og fremst á sveitarstjórnunum, sem greinilega taka á sig talsvert miklar fjárhagsskuldbindingar í sambandi við þessar framkvæmdir, og þó að nokkurt fé sé lagt til þessa kerfis í gegnum hið almenna húsnæðismálakerfi, þá er engin ástæða til þess að Húsnæðismálastofnun suður í Reykjavík sé að fá þann rétt að skipa þrjá menn í framkvæmdastjórn slíkra framkvæmda í hverju byggðarlagi landsins. Ég tel, að sú skýring, sem gefin hefur verið á þessari tillögu, að upp hafi komið ágreiningur um það með hvaða hætti ætti að velja þessa tvo menn í byggingarstjórnirnar af húsnæðismálastjórn, hvort það væri gert með hlutfallskosningu eða hreinu meiri hluta vali, það sé ekki frambærileg ástæða á neinn hátt til þess að breyta um stjórnir félaganna. Ég tel það aðeins eðlilegt sanngirnismál, að þeir fulltrúar, sem valdir eru af hálfu húsnæðismálastjórnar í þessar framkvæmdastjórnir, séu valdir með hlutfallskosningu, en í mínum augum er þó hitt alveg aðalatriði, að það er engin ástæða til þess að gefa þessari yfirstjórn hér suður í Reykjavík þetta sérstaka vald. Tilnefningar slíkra stofnana, m. a. húsnæðismálastjórnar, á mönnum í stjórnir af þessu tagi hafa ekki gefizt þannig, að það sé nein ástæða til þess að auka á valdsvið þeirra, en draga úr valdsviði eðlilega kjörinna heimaaðila, sem eiga beinna hagsmuna að gæta í sambandi við þessar framkvæmdir. Ég mun ekki flytja neina sérstaka brtt., en aðeins láta koma fram mína afstöðu til málsins, að ég er andvígur þessu frv.



Herra forseti. Hv. þm. sagðist vera andvígur frv. og má vel vera, að hann sé það, það skal ég ekki segja um. Honum þóttu þau rök, sem hafa verið færð fram fyrir breytingunni, vera lítil, en nefndi þau þó. En ég skal bara bæta því við, að það reis upp ágreiningur í húsnæðismálastjórn um það, hvort þessi kosning skyldi vera hlutbundin eða ekki. Og það endaði með því, að í þeim tilvikum, sem komu til framkvæmda, þá var það meiri hl. n., sem kaus báða mennina og taldi sér ekki skylt að viðhafa hlutfallskosningar. Þess vegna er frv. fram komið. Minni hl. húsnæðismálastjórnar, þ. á m. flokksbróðir hv. þm., kærði þetta fyrir félmrn. Félmrn. hefur ekki farið út í að úrskurða um málið, en taldi auðveldast að leysa það á þennan hátt og þá verður auðvitað viðhöfð hlutfallskosning, þegar þrír eru kjörnir og þar með fá þrír aðilar möguleika til þess að tilnefna mann. Auðvitað tilnefna þeir heimamann. Hann segir, hv. þm., að þetta hafi gefizt illa. Ég veit ekkert, hvaða rök hann hefur fyrir því eða hvort þetta er bara fullyrðing út í bláinn, eins og stundum kemur fyrir hjá þessum hv. þm.



Herra forseti. Já, það kemur sem sagt í ljós að menn úr húsnæðismálastjórn hafa kært til ráðh. ákveðin vinnubrögð í n. og óskað eftir úrskurði hans um það, með hvaða hætti kosning þar skuli fara fram á tveimur mönnum, sem ákveðið var að kjósa samkv. lögum, og þá sá hæstv. ráðh. enga aðra leið en þá að breyta lögunum, til þess að hann gæti komizt hjá því að fella úrskurð í málinu. Hann treysti sér ekki til þess. Ekki get ég nú séð að það sé mikil röksemd fyrir því að breyta um stjórn í þessum félögum, að hæstv. ráðh. treystir sér ekki til þess að fella úrskurð í jafn einföldu máli eins og þessu. Það er vitanlega út af fyrir sig lítil huggun, þó að húsnæðismálastjórn tilnefni menn sem eiga heima í viðkomandi byggðarlögum. Ég tel enga ástæðu til þess, að stofnun hér suður í Reykjavík eigi að fá rétt til þess að tilnefna af sinni hálfu þrjá fulltrúa af sjö í slíka framkvæmdastjórn eins og hér er um að ræða og allra sízt, að það sé nauðsyn á að gera það vegna þess, að einhver ráðh. treystir sér ekki til þess að fella úrskurð um einfaldan hlut. Afstaða mín til málsins er skýr. Ég er á móti þessu fyrirkomulagi og mun greiða atkv. á móti frv., tel, að það hafi verið ærið nóg, að húsnæðismálastjórn fengi að skipa tvo menn af sex. Í rauninni hefði verið fullnóg fyrir hana að skipa aðeins einn mann, en hitt tel ég alveg fráleitt að veita henni þennan rétt, sem gert er ráð fyrir í þessu frv.



Herra forseti. Hv. þm. telur það kappnóg, að húsnæðismálastjórn kjósi tvo menn í verkamannabústaðastjórnina á viðkomandi stöðum og hann getur náttúrlega haft sína skoðun á því. En ég vil bara benda á, að í lögum um verkamannabústaði eða um húsnæðismálastjórn, þar sem verkamannabústaðakaflinn er sérstakur kafli, segir, að þeir, sem þar kom til greina með byggingar, fái framlög eins og allir aðrir, sem fá lán hjá húsnæðismálastjórn, og auk þess fái þeir sérstök lán, sérstök fríðindi, sem ríkið greiðir að hálfu leyti. Það er þess vegna ekki út í bláinn, þó að húsnæðismálastjórn fái þarna 3/7 parta af framkvæmdastjórninni, því að húsnæðismálastjórn ræður undir venjulegum kringumstæðum ein þeim lánveitingum, sem húsnæðismálastjórnin veitir, og til viðbótar við það, sem húsnæðismálastjórn veitir þar, þá kemur stór upphæð með alveg sérstökum lánskjörum, sem húsnæðismálastjórn eðli málsins samkv. hlýtur að hafa mikla íhlutun um, hvernig veitt eru og hennar fulltrúar, sem valdir eru til þess að vera í stjórn viðkomandi verkamannabústaða hér. Ég tel þetta síður en svo um of, að húsnæðismálastjórn tilnefni þarna þrjá menn í staðinn fyrir tvo, þó að það sé ekki aðalatriði málsins fyrir mér, heldur hitt, að eðlileg hlutfallskosning fæst þá í málinu, en ekki þegar tveir eru kosnir.



Herra forseti. Allshn. mælir með því, að frv. verði samþ. Allir nm. skrifa undir nál., en einn nm. með fyrirvara.



Herra forseti. Eins og fram kemur í nál. frá iðnn. á þskj. 742 um þetta mál, þá hefur n. einróma lagt til, að frv. verði samþ., en einstakir nm. áskildu sér rétt til að flytja eða fylgja brtt. Þegar ég gerði fyrir mitt leyti þennan fyrirvara, hafði ég hugsað mér að flytja tvær brtt. við þetta frv., en hafði ekki fullráðið við 2. umr., hvort ég flytti þær báðar, en nú hef ég milli umr. ákveðið að flytja aðeins aðra till. Og hún liggur hér fyrir á þskj. 769, og er brtt. við 3. gr. frv. 3. gr. frv. er um Iðnþróunarráð, sem eftir þá breytingu, sem gerð var á frv. í hv. Ed., á að vera ráðgefandi aðili fyrir Iðnþróunarstofnun Íslands. Þetta Iðnþróunarráð á að vera skipað af iðnrh. til fjögurra ára í senn, og er ráðh. formaður ráðsins samkv. gr., en síðan eru taldir þeir aðilar, sem að öðru leyti tilnefna menn í Iðnþróunarráð, einn mann hver aðili. Þessir aðilar eru nokkuð margir. Einn þeirra aðila, sem gert er ráð fyrir, að skipi fulltrúa í Iðnþróunarráð, er Iðja, félag verksmiðjufólks í Reykjavík. Ég tel þetta eðlilegt, að í Iðnþróunarráði sé fulltrúi frá verksmiðjufólki, en vek athygli á því, að þarna er ekki gert ráð fyrir fulltrúa frá landssamtökum eða landssambandi, heldur aðeins frá stærsta félaginu, þ. e. Iðju í Reykjavík. Nú er Akureyri mjög mikill iðnaðarbær, og þar er mjög fjölmennt félag iðnverkafólks, Iðja á Akureyri. Og ég vil leyfa mér að leggja til, að það félag fái einnig rétt til þess að tilnefna mann í Iðnþróunarráð. Um það fjallar brtt., og vænti ég, að enginn hafi á móti því, að hún verði samþ.



Herra forseti. Þetta mál er komið frá Ed. og var þar samþ. samróma, að því er ég hygg, og þar fékk það venjulega athugun, sem slík mál fá. Landbn. Nd. hefur kannað málið lauslega og verið á einu máli um að samþykkja frv.



Herra forseti. Frv. þetta er um það að selja Hafnarfjarðarkaupstað land undir nýtt, stórt og myndarlegt hverfi, sem þegar er byrjað að rísa norðanvert við hina gömlu byggð Hafnarfjarðar. Er sjálfsagt að verða við því. Síðasta málsgr. í 1. gr. er á þá leið, að þarfnist ríkið eða ríkisstofnanir byggingarlóða úr landinu undir opinberar byggingar, skal því heimilt að kaupa þær og þá við sama verði hlutfallslega og Hafnarfjarðarkaupstað var gert að greiða fyrir landið. Þetta orðalag er eins og venja er til í slíkum frv., en landbn. leggur til, að við þetta verði bætt einni setningu á þá leið, að Hafnarfjarðarkaupstað sé ekki heimilt að selja öðrum þetta land, og er fordæmi fyrir því í fyrri lögum, sem samþ. hafa verið undanfarin ár. Að sjálfsögðu er ætlunin sú, að sveitarfélögin geti ekki fengið land frá ríkinu og selt það síðan einstaklingum. Með þessari einföldu og sjálfsögðu breytingu leggur landbn. til, að frv. verði samþ.



Herra forseti. Við höfum leyft okkur að bera fram brtt., og þær eru fluttar af öllum þm. Norðurl. e., sem eiga sæti í hv. d. Brtt. eru þannig, með leyfi forseta: „1. Á eftir 1. gr. komi ný gr. svo hljóðandi: Ríkisstj. er heimilt að selja Dalvíkurhreppi jörðina Háagerði í Dalvíkurhreppi. Náist ekki samkomulag um kaupverð, skal það ákveðið að mati dómkvaddra manna. 2. Við fyrirsögn bætist: og Dalvíkurhreppi jörðina Háagerði í Dalvíkurhreppi.“ En ég vil benda hv. alþm. á það, að það hefur fallið út orðið „Dalvíkurhreppi“, þegar þetta var prentað, og bið ég menn að athuga það. Það á að koma þarna: „Við fyrirsögn bætist: og Dalvíkurhreppi jörðina Háagerði í Dalvíkurhreppi.“ Ástæðan fyrir því, að við berum fram þessa brtt., er sú, að það barst ósk frá sveitarstjórn Dalvíkurhrepps mjög seint um, að við flyttum frv. um það, að heimilað verði að selja Háagerði í Dalvíkurhreppi. Við ræddum þetta í hv. landbn., og þetta er flutt í samráði og með samþykki 1. flm. þessa frv. Við skrifuðum Jarðeignadeildinni og landnámsstjóra, og liggur hér fyrir umsögn þeirra, sem ég ætla að leyfa mér að lesa hér upp, með leyfi forseta. Ég les aðeins þann hluta af bréfinu, sem kemur í rauninni málinu við: „Háagerði liggur norðan Brimnesár næst fjallinu. Þetta er landlítil jörð, sem verið hefur í eyði um langt árabil, en tún og beitiland verið nytjað af Dalvíkingum, lengst af Lárusi Frímannssyni. Í fasteignamati 1939 var jörðin metin á kr. 3900. Háagerði hefur enga möguleika sem bújörð. Ég tel eðlilegt, að Dalvíkurhreppur eignist sem fyrst allt land innan hreppsins og ekki síður, þótt ríkissjóður sé eigandi. Ég mæli því með beiðni hreppsnefndar Dalvíkurhrepps um, að frv. verði flutt, er heimili ríkissjóði að selja jörðina Háagerði.“ Undir þetta skrifar Árni Jónsson landnámsstjóri. Hér kemur svo bréf undirritað af Sveinbirni Dagfinnssyni. Bréfið er á þessa leið: „Sem svar við bréfi yðar, hr. alþingismaður, viðvíkjandi erindi sveitarstjórans á Dalvík um sölu á jörðinni Háagerði í Dalvíkurhreppi skal þetta tekið fram: 1. Jörð þessi er mjög landlítil. var hjáleiga frá Ufsum og metin með henni ásamt öðrum hjáleigum í jarðamatinu 1861. 2. Á jörðinni hefur ekki verið búið, síðan bæjarhúsin féllu þar í landskjálftanum 1934. Eftir það var jörðin nytjuð af síðasta ábúanda, Lárusi Frímannssyni, sem andaðist á s.l. ári. Í fasteignamati, sem senn tekur gildi, er Háagerði metið á 39 þús. kr., tún 2 hektarar á 26 þús. kr. og annað land á 13 þús. kr. 3. Það er álit Jarðeignadeildarinnar, að rétt sé að samþykkja heimildarlög til ríkisstj. um sölu þessarar jarðar til Dalvíkurhrepps, ef hreppsnefndin fer fram á það.“ Þar sem þessi svör liggja hér fyrir bæði frá Árna Jónssyni og Sveinbirni Dagfinnssyni, og þeir mæla með sölu þessarar jarðar, vonast ég til, að þessi brtt. okkar verði samþ.



Herra forseti. Hv. síðasti ræðumaður er djúpvitur og vissi fyrir, hvað ég mundi ætla að segja, áður en ég var hingað kominn. Ég vildi aðeins benda á það, að ef við samþykktum þessa brtt. - og ég hef ekkert á móti því, þar sem um er að ræða sölu til hrepps - þá mundi salan til Dalvíkurhrepps á viðkomandi landi verða án nokkurra skilyrða um endursölu, en slík skilyrði eru um söluna til Hafnarfjarðar og hafa verið um sölu til hreppa undanfarið, þannig að ég tel óhjákvæmilegt, að það verði höfð venjuleg formúla um endursölu með ákvæði eins og því, sem felst í sölunni til Hafnarfjarðar. Ég vildi nú vænta þess, að hv. flm. tækju að sér fyrir næstu umr. að gera þessa breyt., svo að það verði ekki augljóst ósamræmi og Hafnarfjörður þurfi ekki að búa við mun þrengri kost af hálfu Alþ. en sú virðulega sveit Dalvík á Norðurlandi.



Herra forseti. Við sáum þetta nú eiginlega á eftir, að við hefðum átt að bæta þessu þarna inn í, en þar sem það liggur fyrir, að hreppurinn vill kaupa þetta og ætlar sér alls ekki að selja land og mun ekki gera það, þá töldum við það óþarfa, en ég vil nú verða við þessari beiðni og óska eftir að draga till. til baka til 3. umr., og munum við þá gera breytingar eftir ósk þm.



Herra forseti. Fyrst menn eru farnir að breyta till., þá vil ég benda hv. flm. á það, að þeir eru með þá tillögu hér, að við fyrirsögn bætist: „og jörðina Háagerði í Dalvíkurhreppi.“ Þá mundu lögin fjalla um heimild fyrir ríkisstj. til að selja Hafnarfjarðarkaupstað hluta af landi jarðarinnar Dysja í Garðahreppi og jörðina Háagerði í Dalvíkurhreppi, og þetta fær naumast staðizt, þannig að ég held, að það væri rétt að leiðrétta þetta einnig. 
            



Herra forseti. Fjhn. hefur haft málið til athugunar og mælir með, að frv. verði samþ. óbreytt. Efni frv. er öllum hv. alþm. kunnugt, enda er hér um samkomulagsmál þingflokkanna að ræða, svo að ég sé ekki ástæðu til þess að rekja það frekar, en fjhn. mælir sem sé með, að frv. verði samþ. óbreytt.