Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Gísli Sveinsson) : Herra forseti. Ég hafði getið þess við fyrri umr. þessa máls, að samgmn. þessarar hv. d. hefði flutt þetta mál og ætlaði að taka það til frekari athugunar síðar eða áður en það væri afgr. frá þessari hv. d. - N. hefur nú haldið fund um málið, og eftir atvikum er hún ásátt um að mæla með framgangi þess. Í þessu máli liggur þannig, eins og reyndar grg. frv. ber með sér, að eftir fram komnum óskum og við rannsókn á öllum aðstæðum hefur þótt rétt að leggja til, að varamenn skyldu vera fimm, jafnmargir aðalinönnum, í þeirri n., sem samkv. l. frá 30. jan. 1945, 2. gr., skal kjósa til þess að annast um undirbúning að veitingu sérleyfa á fólksflutningum með bifreiðum. Það hefur þótt vera til baga, að ekki hafa verið varamenn í þessari n. Aðalatriði frv. er þó það, að lagt er til með því, að sérleyfin skuli gilda í 5 ár í stað þess, að í gildandi l. er sérleyfistímabilið ákveðið 3 ár. Það hefur komið í ljós, að þessi tími er of skammur, vegna þess m. a., að komið hefur í ljós upp á síðkastið, að mjög er erfitt að afla stórra bifreiða, nema með ærnum kostnaði, og halda þeim við og endurnýja þær, svo sem þarf, þó að ekkert slys beri til. Sérleyfishafar hafa því eðlilega farið fram á það við ráðuneytið, að það sæi um, að sérleyfistíminn yrði ekki svo skammur sem ákvarðað var, og hafa sætt sig við, að fimm ára tími væri nægilegur til þess, að þeir gætu lagt í nauðsynlegan kostnað við rekstur fólksflutninganna án þess að eiga á hættu að verða sviptir réttinum, sem sérleyfin veita, of fljótt. - Og í sambandi við þetta þykir einnig rétt, og er hér lagt til, að n., sem hafa skal á hendi skipulagningu fólksflutninga, verði kosin til fimm almanaksára, en ekki þriggja, eins og á að gera eftir gildandi lögum. Loks er í frv. gerð till. um, að við 7. gr. l. bætist ný málsgr., um það, að n. sú, sem skipuð er samkv. 2. gr., og sú stofnun, sem fer með stjórn þessara mála í umboði ráðh. - sem varð að samkomulagi, að væri póststjórnin eða önnur stofnun -, skuli hafa sem nánasta samvinnu. Hefur samgmn. þessarar hv. d. látið þetta ákvæði haldast í frv., þó að hér sé að vísu aðeins um góða ósk að ræða, sem mætti vera til hvatningar þess, að nokkuð ákveðin samvinna, sem hentar öllum aðilum, gæti átt sér stað á milli þessara stofnana, sem hvor tveggja er nauðsynleg til aðalumráða málsins í framkvæmdinni. Af þessum ástæðum þykir samgmn. rétt að mæla með því, að frv. nái fram að ganga, og er það komið á síðasta stig í þessari hv. þd.

Frsm. (Hallgrímur Benediktsson) : Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir á þskj. 231, um framlenging á gildi laga nr. 33 7. maí 1928, um skattgreiðslu h/f Eimskipafélags Íslands, er flutt af meiri hl. fjhn. Eins og hv. d. sér, er mál þetta gamall gestur og hefur verið flutt allt frá því 1928, þó með nokkrum breyt. og þá sérstaklega frá 1944. Grg., sem fylgir þessu frv., er mjög stutt, en skýr og augljós öllum. Hvað efnishlið málsins snertir, þá er það þannig með þetta fyrirtæki, að öllu því, sem því hefur áskotnazt, er raunar aftur varið til samgöngumála. Félagið hefur alltaf leitazt við að fara svo eftir óskum og þörfum þjóðarinnar í einu og öllu sem frekast hefur verið kostur. Eins og ég tók fram áðan og frv. ber með sér, er það flutt af meiri hl. fjhn., en aðrir nm. munu auðvitað við síðari umr. eða þegar n. tekur þetta frekar til athugunar, koma fram með sína grg. eða álit. Að svo komnu máli álít ég ekki þörf á að hafa lengri framsögu með þessu frv., en mælist til að það gangi sína leið til 2. umr. og eins og leið liggur til afgreiðslu hjá hv. d.



Herra forseti. Á fundi s.l. miðvikudag fóru fram nokkur orðaskipti milli mín og hæstv. forseta, m.a. um störf forseta í menntmn. Hv. þm. Snæf. fann þá ástæðu til að bera vitni í málinu, og svo hefur forseti séð ástæðu til að gera málið að umræðuefni í leiðara, sem svo er kallaður, í morgun. Ég tel mér af þessum ástæðum rétt og skylt að gefa skýrslu um þetta mál, sem um er að ræða, en eins og ég orðaði á umtöluðum fundi, hafði ég hugsað mér að láta það niður falla: Eins og hv. þm. rekur minni til, talaði ég í þessu sambandi um tvö síðustu Alþ. Um þetta er það að segja, að á því reglulega Alþ., sem saman kom 1945, hélt menntmn. 37 fundi. Á 14 þeirra er bókað, að forseti hafi mætt, á 20 er bókað, að hann hafi verið fjarverandi, en um 3 fundi brestur heimildir. Á þessu þingi hefur sama n. haldið 10 fundi, og hefur forseti mætt á 6, en ekki 4. Niðurstaðan verður því sú, að á þessum tveimur þingum hafa verið haldnir 47 fundir og heimildir liggja fyrir um, að forseti hafi mætt á 20, ekki á 24, en um 3 fundi brestur heimildir. Þarf ekki að bæta neinu við þessa skýrslu. Hún talar sínu máli. En það ætla ég, að ef svo væri háttað störfum allra þm. í n., þá mundu treglega sækjast þingstörfin, og er það þó skylda hæstv. forseta að sjá um, að þau megi greiðast sem mest. Varðandi önnur ummæli, sem ég viðhafði um forseta á þessum fundi, þá tek ég þau ekki aftur né biðst afsökunar á þeim, því að ég veit, að þau eru sönn og rétt, og má forseti vel gera upp við samvizku sína, hvort ég hef hallað réttu máli. Í þessu sambandi vil ég segja, að hinu virðulega embætti forseta fylgir sú skylda að láta þm. halda virðulegar ræður, svo að sæmi virðingu Alþ. En á þessum umrædda fundi tel ég, að forseti hafi viðhaft orðbragð, sem á engan hátt var þinglegt og hann hefði talið sér skylt að víta hvern þm. fyrir. - Skal ég svo ekki fjölyrða um þetta, og er ástæðan til þess, að ég hef tekið mál þetta upp að nýju, sú, að það hefur verið gert að opinberu umræðuefni á opinberum vettvangi öðrum en þingsins.

Forseti (BG): Ég er þakklátur hv. 6. þm. Reykv. fyrir þessa ræðu. Í sinni dólgslegu ræðu, sem hann flutti á þeim fundi, sem hann ræddi um, sagði hann, að ég hefði aldrei mætt á fundum menntmn. Nú hefur hann sjálfur upplýst, að það er langt frá því að vera rétt, og þarf ekki meira um það að ræða. Viðvíkjandi því, sem hv. þm. talaði um, að Alþýðublaðið hefði hafið máls á þessu utan þingsalanna, þessu hneyksli, sem hv. þm. gerði sig sekan um á þessum fundi, skal ég upplýsa, að ég bað ritstjórn Alþýðublaðsins, vegna þeirrar minnkunar, sem þessi hv. þm. hafði gert sér, bað hana beinlínis um að vekja ekki máls á þessu. Ég bað blaðið að hefja ekki máls á þessu, en annars var það ekki Alþýðublaðið, sem byrjaði að skrifa um þetta hneyksli hv. 6. þm. Reykv., heldur Þjóðviljinn sjálfur. Hv. þm. talaði um, að ég hefði haft óþinglegt orðbragð, þegar ég ávítti hann. En hvað hefur ekki hv. 6. þm. Reykv. unnið til sakar, þegar hann veður að forseta með verstu brigzlyrðum og fyllstu ósannindum um fundasókn forseta, sem hv. 6. þm. Reykv. sjálfur hefur afsannað með þeirri skýrslu, sem hann gaf og ég vona, að sé nær sanni um fundasókn mína í menntmn. Ég sagði, eins og satt var, að hv. 6. þm. Reykv. hefði farið með ósannindi, - ósannindi, sem auðsjáanlega voru vísvitandi, því að hann sjálfur er form. menntmn. og hann og ég höfum átt tal um það í n., að þetta frv., sem deilan varð út af, ætti ekki heima í menntmn. Hv. 6. þm. Reykv. sagði sjálfur, að þetta mál ætti ekki heima í þeirri n. - Meira hef ég ekki að segja um málið að svo stöddu.



Ég skal ekki lengja umr. Ég trúi því vel, að hæstv. forseti hafi óskað þess við Alþýðublaðið, að þetta mál yrði ekki rætt. Þykir mér það ofur eðlilegt. En ég verð að segja, að mér þótti það ekki gott hjá hæstv. forseta, þegar hann fór að halda því fram, að ég hefði sagt, að hann hefði enga fundi sótt í menntmn.

Ég lýsi hv. þm. algeran ósannindamann að þessu. Hér er fjöldi manns við, sem hlustaði á hv. 6. þm. Reykv. og heyrðu hann segja „aldrei“. Einn af okkar allra beztu þingskrifurum skrifaði það þannig upp. Svo dró hv. þm. aftur saman seglin, þegar hann sá, að hann hafði sagt of mikið.

Það má vera, að skrifarinn hafi tekið það þannig niður, en þetta smáorð „nær“ framan við hefur fallið niður. En í framhaldi af þessu vil ég geta þess, að þar sem stendur í bókunum, að forseti hafi mætt á 20 fundum af 47, er í þessu bókað, þó að hann hafi ekki nema aðeins litið inn á fundina án þess að taka þátt í nefndarstörfum. Um orðbragð forseta þarf ég ekki að halda neina ræðu. Hann notaði ekki orðið ósannindi síðast úr forsetastóli sínum, heldur önnur verri orð. Og sjálfur hefur hann nú vitnað, því að enn einu sinni hefur það sýnt sig með hann, sem á að sjá til þess, að aðrir þm. gæti hófs í málflutningi, að skapið er svo mikið, að hann fær ekki stjórnað geðofsa sínum né ráðið við tungu sína. En þetta er honum áskapað, og þýðir ekki um það að fást. Læt ég svo útrætt um þetta mál frá minni hendi hér í þ. Það má vera, að blöðin taki upp á að ræða málið frekar, og má þá vera, að ég sjái ástæðu til að leggja eitthvað til málanna á þeim vettvangi.

Forseti (BG): Ég skal ekki halda langa ræðu um þetta mál, en vil benda á hina aumlegu og heimskulegu, framkomu hv. 6. þm. Reykv. Hann er að baksa við að halda fram, að hann hafi sagt „nær aldrei“, að hann hafi sagt það, sem ekki var. Nú er hann búinn að afsanna það. Ef það er rétt, að ég hafi sótt 20 fundi af 47, getur hann ekki verið svo heimskur að sjá ekki, að slíkt getur ekki passað við það, sem hann hefur sagt. Hv. þm. var að bregða mér um geðofsa, en hann gætir þess ekki, að það eina, sem hann hefur sér til afsökunar á umræddum fundi, er geðofsi, því að það er óskiljanlegt, að maðurinn. hefði hagað sér eins og hann gerði, ef hann hefði ekki gersamlega misst stjórn á sér. Annars þarf ég ekki að vera að útskýra þetta, því að þm. er það fyllilega kunnugt. Skal ég svo ekki ræða meira . um þetta mál.