Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Finnur Jónsson) Ég get að mestu leyti vísað til grg. frv. og þess er ég sagði við 1. umr. Reynslan af þessum veiðum er ekki mjög mikil hér við land, en bendir þó til þess, að kampalampinn sé mjög víða, og þá ekki sízt í fjörðum og flóum, þar sem ekki fara aðrar fiskveiðar fram. Ég benti á við 1. umr., að til þessara veiða mætti nota skip, sem til annara veiða kannske ekki reyndust nothæf, þar sem veiðin fer að mestu fram innfjarða. Hér er um að ræða dýrmæta útflutningsvöru fyrir landsmenn. Það er að vísu ekki mikil reynsla fengin á söluna ennþá, en þó má geta þess, að reynslusending, sem nýlega var send, af kampalampa, sem veiddur var við Ísafjarðardjúp, seldist fyrir kr. 1,50 kg. í Englandi. En norskur og danskur kampalampi seldist á sama markaði talsvert hærra, svo að búast má við, að hér sé um talsvert dýrmæta útflutningsvöru að ræða. Sjútvn. mælti einróma með því, að frv. væri samþ., þó með dálitlum breytingum, þannig að veiðin verði leyfð á tilteknum svæðum, svo að allrar varúðar verði gætt, og að ekki komi til mála, að þessi veiði á nokkurn hátt geti truflað aðrar fiskveiðar. Ég skal svo ekki orðlengja um þetta frekar, en vænti, að hv. d. vísi frv. til 3. umr. og samþ.brtt. sjútvn.

*Pétur Ottesen: Ég sé á þessari aths. frá sjútvn., að hún hefir litið svo á, að þessi veiðiaðferð, sem hefir verið notuð, sé óheimil samkv. lögum um bann gegn botnvörpuveiðum, og að því leyti, sem þessi veiði hafi verið stunduð hingað til, þá hafi bann gegn botnvörpuveiðum verið brotið. Það felst í því, að n. leggur til að veita hér undanþágu með að stunda þessar veiðar, að hennar skilningur á löggjöfinni um þetta er þannig, að þessi veiðiaðferð sé óheimil. Þó að n. leggi til, að þessi veiðiaðferð skuli heimiluð, þá felst í brtt. hennar viðurkenning fyrir því, að hér geti verið um varhugaverða veiðiaðferð að ræða að því er snertir fiskveiðar, því að hún vill setja inn ákvæði um það, að þessi veiði verði þó ekki stunduð nema á tilteknum svæðum. Og mér skildist, eftir því, sem hv.frsm. skýrði þetta, að það væri eingöngu um að ræða svæði, þar sem engar fiskveiðar færu fram, eða ekki væru skilyrði fyrir hendi til þess að stunda aðrar fiskveiðar. Nú virðist mér, að þetta sé ákaflega óskýrt, hvað meint er með þessu að öðru leyti en því, sem þessi skýring hv.frsm. fól í sér, að þetta skyldi því aðeins leyft, að engar aðrar fiskveiðar fari fram á þessum svæðum, og ekkert er talað um, hver eigi að tiltaka þessi svæði, sem á að leyfa þessar veiðar á. Þess vegna virðist mér að þetta þurfi enn nánari athugunar við hjá hv.n., og að það þurfi að koma fram, hver á að fella úrskurð um, hvar þessar veiðar skuli leyfðar, og ennfremur að taka upp í frvgr. það, sem hv.frsm. sagði, að heimila aðeins þessar veiðar þar, sem engar aðrar fiskveiðar væru stundaðar. Ég vildi skjóta þessu hér að, ef hv.n. vildi athuga það fyrir 3. umr.

Frsm. (Finnur Jónsson) Það er ekki rétt hjá hv.þm. Borgf., að sjútvn. hafi lagt með flutningi þessa frv. neinn dóm á um það, hvort þessar veiðar væru heimilar eða ekki samkv. núgildandi lögum. En n. þótti varlegra að setja þessa heimild í lögin, svo að ekki komi til þess, að nokkur yrði dæmdur fyrir þessar saklausu veiðar, sem landsmönnum geta orðið að miklu gagni. Það er ekki á neins annars færi en hæstaréttar að skera úr því, ef svo færi, að einhver yrði kærður fyrir þessar veiðar, hvort veiðin væri heimil eða óheimil samkv. núgildandi lögum. Á það hefir n. engan dóm lagt með því að koma með þetta frv. Ekki hefir n. heldur á nokkurn hátt lagt dóm á, að þessi veiðiaðferð væri á nokkurn hátt varhugaverð, heldur þvert á móti liggja fyrir allar upplýsingar um það, að þessi veiðiaðferð sé að engu leyti varhugaverð. En vegna þeirra, sem kynnu að vera hræddir við, að þetta veiðitæki spillti fyrir annari veiði, þá taldi n. rétt, að svæðin, sem þessi veiði væri leyfð á, væru tiltekin, og það felst í brtt.n. og frvgr., eins og hún er orðuð, að það sé ráðh., sem á að tiltaka veiðisvæðin. Eins og ég sagði áðan, er þessi veiði á tilraunastigi, en það er ákaflega sennilegt, að það komi í ljós, að veitt verði á ýmsum stöðum innfjarða, og mjög víða þar, sem engar aðrar veiðar eru stundaðar. Ég skal geta þess, að tilraunaveiði hefir verið rekin við Ísafjarðardjúp á Hestfirði, þar sem engar aðrar veiðar eru stundaðar. Þar með er ekki sagt, að kampalampinn finnist ekki annarsstaðar við landið. Af rannsóknum dr. Bjarna Sæmundssonar á þessum hlutum hefir komið í ljós, að nokkuð mikið af kampalampa er inni á Hvalfirði, og er mér ekki kunnugt um, að nein veiði sé stunduð þar.

Jú, jú

. Það er sjálfsagt rétt, fyrst hv.þm. Borgf. upplýsir það, en n. vildi sem sagt fara mjög varlega í þetta, meðan væri verið að gera tilraunir á þessum málum, og eins meðan þeir, sem kynnu að álíta, að órannsökuðu máli, að þetta veiðarfæri spillti fyrir annari veiði, væru að sannfærast um, að svo væri ekki. Taldi n. því rétt að hafa þetta form fyrir þessari undanþágu.

*Pétur Ottesen: Ég held, að ómögulegt sé fyrir hv.þm. að koma n. undan því, að hún með því að leggja til, að frv. verði samþ., lýsi því yfir sem sinni skoðun, að þessi veiðiaðferð sé brot á lögunum um bann gegn botnvörpuveiðum því að í frv. stendur svo, með leyfi hæstv. forseta: „Heimilt er ráðh. að veita vélbátum undanþágu frá banni þessu, til þess að stunda kampalampaveiðar með venjulegri kampalampavörpu.“ Ef þetta væri ekki brot á þessu banni, hvað þýddi þá að veita undanþágu frá því? Þetta er skýr yfirlýsing frá n. hálfu um það, og það verður ekki undan því komizt. Og eftir því, sem hv.frsm. sagði í sinni framsöguræðu, á þetta eingöngu við þar, sem engar fiskveiðar aðrar væru stundaðar. Hv. frsm. kom með skýringar á þessu mjög ófullkomna orðalagi frv., að ráðh. veiti þessa undanþágu, en það stendur ekki nokkur stafur fyrir því, að ráðh. eigi að tiltaka svæðin. Þó að kannske megi leggja þann skilning í þetta, finnst mér réttara að taka þetta fram og ef n. ekki skýrir þetta nánar, vil ég flytja brtt. á grundvelli þeirrar skýringar, sem hv.frsm. gaf í sinni framsöguræðu.

Frsm. (Finnur Jónsson) Það má vel vera, að betur færi að segja „með venjulegri kampalampavörpu á svæðum, sem ráðherra tiltekur“, en n. áleit þess enga þörf, þar sem enginn hefir leyfi til að veita þessa undanþágu nema ráðh. sjálfur. Ég hefi ekki sagt, að ég ætlaðist til, að þessar veiðar væru eingöngu stundaðar þar, sem engar aðrar veiðar væru stundaðar.

Ég skildi það svo

. Ég sagðist ætlast til, að þessar veiðar væru leyfðar þar, sem vissa væri fyrir, að þær spilltu ekki veiði annara nytjafiska. Og ég álít, að það sé svo fylgzt með í því, sem heitir landhelgi og landhelgisveiðar, hér á voru landi, að það sé alveg óhætt að fela þeim ráðh., sem fer með þessi mál á hvaða tíma sem er, og hvaða flokki sem hann kann að tilheyra, að veita þessa undanþágu, því að það verður aldrei liðið, að svona veiðarfæri verði notað í landhelgi til þess að spilla fyrir veiði annara nytjafiska, að hvaða ráðh. sem er hafi ekki aðhald um það. Ég legg áherzlu á það, að þetta er mikið nauðsynjamál, og getur orðið til þess að útvega mörgum atvinnu og aukið gjaldeyrinn í landinu. Ég legg því áherzlu á, að frv. nái fram að ganga, og endurtek ég það ennþá, að ég er alls ekki viss um, að það væri í rauninni brot á lögunum um bann gegn botnvörpuveiðum í landhelgi að nota þetta veiðarfæri, af ástæðum, sem ég hefi þegar tekið fram og ég hirði ekki um að endurtaka.

Frsm. (Páll Þorbjörnsson) Sjútvn. hefir orðið sammála um að leggja það til, að frv. þetta verði samþ. með lítilvægum breytingum sem eiginlega mega teljast aðeins leiðréttingar. Þannig er lagt til, að orðin „þurrkuðum og“ falli burtu, því að n. taldi það nægilega skilgreiningu, að um óunnin bein og hausa væri að ræða. Ennfremur vil ég geta þess, að ártal hafði misprentazt í frv., og leiðréttist það einnig. Um þetta efni hafa legið fyrir tvö frv., annað frá mér og hitt frá hv.þm. Borgf. Frv. þessi voru bæði mjög áþekk að efni og formi, en sjútvn. varð sammála um að afgreiða það þeirra sem fyrr kom fram, sem var mitt. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara fleiri orðum um þetta mál á þessu stigi þess. Reynslan hefir sýnt það, að hinn hái tollur á þessum afurðum hefir orðið til þess að lækka verð framleiðendanna, enda hafa nú orðið þau straumhvörf í n. frá því á síðasta þingi, að hún er nú samhuga um afgreiðslu málsins, í stað þess, að síðast voru aðeins tveir af hinum sömu nm. því fylgjandi. Að vísu er einn nm., hv.þm. Vestm., enn ókominn, en þar sem hann var fylgismaður málsins á síðasta þingi, er óhætt að segja það, að n. standi nú óskipt með frv.

*Pétur Ottesen: Ég vil aðeins þakka n. fyrir afgreiðslu málsins frá hennar hálfu og láta í ljós ánægju mína yfir því, að útlit er fyrir, að sjómenn fái í þessu efni leiðrétting sinna mála, svo að þeir þurfi ekki framvegis að greiða hærri toll til ríkissjóðs af þessari framleiðslu sinni en 10 kr. á smálest, sem virðist vera meira en nóg eftir því útliti að dæma, sem er um verð á fiskbeinum um þessar mundir.

*Jónas Guðmundsson: Það var af vangá hjá mér, vegna þess að ég vissi ekki að þetta mál var á dagskrá í dag, að ég tók ekki með mér gögn varðandi þetta mál, sem ég hefði viljað leggja fyrir hv. deild. En þrátt fyrir það get ég ekki látið hjá líða að fara nokkrum orðum um málið við þessa umr., til að láta í ljós undrun mína yfir þeim hringlandahætti, sem n. hefir sýnt í þessu máli. En gögn þau og skýrslur, sem ég myndi hafa lagt fram nú, hefði ég vitað, að málið yrði til umræðu, mun ég leggja fram fyrir 3. umr. Fyrir ekki lengri tíma en tveim mánuðum lagði n. á móti þessari tolllækkun. Nú hefir hún alveg skipt um skoðun í málinu og færir það eitt til sem ástæðu, að verð vörunnar hafi fallið stórlega á erlendum markaði. Þetta er rétt, en þetta verðfall gefur einmitt ríka ástæðu til þess að hagnýta vöruna heima fyrir fremur eftir en áður. En lækkunin á þessum verndartolli miðar auðvitað til hins gagnstæða. Mér þætti annars fróðlegt að heyra form. n. og hv. 6. þm. Reykv. gefa skýringu á þessum snarsnúningi sínum á þeim stutta tíma, sem liðinn, er síðan n. hafði þetta mál til meðferðar. Það er alveg furðulegt, að mönnum skuli yfirsjást það, að framleiðendur vörunnar greiða aldrei þennan toll, heldur kaupendur hennar. Hugsum okkur nú, að hv.þm. Borgf. ætli að selja kindur í héraði, þar sem sláturfélögin ráða kjötverði yfirleitt. Ef útlendingur kæmi nú í þetta hérað til að kaupa sauðfé - er þá ekki sennilegt eða alveg víst, að hann myndi miða tilboð sín við verð sláturfélaganna? Hann myndi sjálfsagt bjóða lítið eitt hærra en þau, ef honum væri áhugamál að fá kindur hv.þm. Borgf. keyptar, en hann færi aldrei óneyddur að bjóða tugum króna meira en keppinauturinn. Ég veit, að hv.þm. Borgf. skilur það, að það er alveg eins ástatt í þessu máli. Afnám tollsins miðar beint að því, að eyðileggja þann iðnað í þessari grein, sem fyrir er í landinu. Samkv. hagtíðindunum hafa verið flutt út frá hérlendum verksmiðjum 3800000 kg. fyrir 867000 kr. árið 1935. En á sama tíma hafa verið flutt út 1200000 kg. af óunnum beinum fyrir 134000 kr. Mismunurinn á þessu verðgildi er svo mikill, að öllum hlýtur að vera ljóst, að með því að grafa undan iðnaðinum, eins og gert er með því frv., sem hér liggur fyrir, er verið að fleygja á glæ hundruðum þúsunda króna fyrir alveg ímyndaðan hagnað, því að það er alveg óhætt að fullyrða, að innlendu verksmiðjurnar greiða eins hátt verð og þeim er unnt, enda hafa þær ekki grætt, þrátt fyrir góðan markað undanfarið. Hinsvegar veita þessar verksmiðjur mikla atvinnu, og einmitt vegna þess verðfalls, sem orðið hefir á afurðum þeirra á erlendum markaði, ætti hið opinbera að telja sér skylt að veita þeim frekari stuðning en áður, í stað þess að vega að þeim, eins og gert er með þessu frv. Hitt ætti engum að vera torskilið, að verðfall framleiðslunnar hlýtur að leiða til þess, að verð á hráefnunum lækkar. Ég býst ekki við því, að frekari umræður hafi þýðingu á þessu stigi málsins. Ég mun leggja fram nánari skýrslu við 3. umr. þess, ef það kemst svo langt, sem er að vísu ótrúlegt, en þó ekki ólíklegt, eftir hringsnúningi nm. að dæma. En það tel ég mér óhætt að fullyrða, að þótt þessi tollur verði afnuminn, leiðir það ekki til eins eyris verðlækkunar fyrir sjómenn eða útgerðarmenn. Hinsvegar má vera, að umboðsmenn hinna erlendu kaupenda geti grætt á þessu nokkrar þúsundir. En þó verða það hinar innlendu verksmiðjur, sem að mestu leyti ráða verðlaginu hér eftir sem hingað til.

*Sigurður Kristjánsson: Afstaða mín í vetur í þessu máli var svo skýr, að hún hefði átt að vera hverjum meðalgreindum manni, sem með málinu fylgdist, alveg ljós. En annaðhvort hefir hv. 6. landsk. ekki fylgzt með því, sem í málinu gerðist þá, eða þá að einhver undarleg hringrás hefir átt sér stað í hans eigin heila. Þegar þetta mál lá fyrir þinginu í vetur, voru liðnir aðeins nokkrir mánuðir síðan tollurinn var lagður á. Afstaða mín í þessu máli var því sú, að ég vildi fá einhverja reynslu fyrir því, að þessi tollálagning væri vanhugsuð, áður en ég féllst á það að afnema hana. Því vildi ég láta úrslit málsins bíða fram yfir áramótin, þar sem ég vissi, að frv. um afnám tollsins myndi þá verða flutt aftur. En ég tók það jafnframt alveg skýrt fram, að ég teldi alla útflutningstolla á afurðum sjávarútvegsins óréttmæta, eins og hag hans er nú komið, nema því aðeins, að fullvíst væri, að erlendir kaupendur greiddu í raun og veru tollinn. Þessi skoðun mín stendur alveg óhögguð enn. Þegar fiskimjöl er í háu verði, eru það kaupendur hráefnanna, sem greiða tollinn, en þegar það stendur illa á erlendum markaði, er boðið svo lítið í beinin, bæði af erlendum og innlendum kaupendum, að menn hætta að verka þau, að óbreyttri þeirri tollalöggjöf, sem nú er í gildi. Það mun vera alveg rétt hjá hv. 6. landsk., að fiskbeinaiðnaðurinn stendur sig ekki vel. En hann má ekki vera svo þröngsýnn að ætla sér að hjálpa þeim atvinnuvegi, þótt hann sé illa staddur, á kostnað annars atvinnuvegar, sjávarútvegsins, sem er enn verr staddur, en miklu fleiri menn hafa þó atvinnu af. Það er vitanlega ekkert nema fáránleg fjarstæða að skattleggja útflutningsvörur atvinnuvegar, sem allir vita, að ber sig alls ekki fjárhagslega. Þótt ég gengi hinsvegar ekki svo langt í þessu máli sem ég hafði ætlað í fyrstu, að leggja til, að þessi tollur yrði ekki hærri en tollur á saltfiski, var það af því einu, að tollur á síldarmjöli hefir ekki enn verið lækkaður, en ekki af því, að ég telji í raun og veru nokkurn toll réttmætan á sjávarafurðunum eins og hagur sjávarútvegsins er nú.

Frsm. (Páll Þorbjörnsson) Ég vil taka undir það með hv. 6. þm. Reykv., að viðhorfið í þessu máli er nokkuð breytt frá því á síðasta þingi, eða í des. s. l. Því að eins og hv. 6. landsk. er kunnugt, kemur megnið af afla okkar á land fyrra hluta ársins, og þá sérstaklega sá afli, sem þessi úrgangur fæst úr. Það var því ekki vitað á síðasta þingi, hversu langt mundi vera hægt að ganga í að taka á þessu ári þennan verndartoll af þessari vöru til þess að hækka verðið til framleiðendanna. En nú er komið í ljós, að það mun eiga að hækka til svo mikilla muna verðið á beinum og hausum, að framleiðendur munu ekki í ár fá nema helming af því verði, sem greitt var fyrir vöruna á síðasta ári, og kom þó til greina nokkur lækkun á verðinu þá strax. Hv. 6. landsk. var að lesa hér upp úr hagskýrslum um útflutning á fiskimjöli og fiskbeinum og gera samanburð á verði, sem fengizt hefði fyrir þessar vörutegundir. Það er náttúrlega engum blöðum um það að fletta, að það eru fleiri krónur, sem fást fyrir hvert kg. af fiskimjöli heldur en af fiskbeinum óunnum. En hvorki sá hv.þm. né nokkur annar getur haldið því fram, að þetta eingöngu beri að leggja til grundvallar, því að öllum er það kunnugt, að mikill kostnaður leggst á þessa vöru, áður en hún er möluð og komin til útlanda. Og talsvert af þeim kostnaði er ekki vinnulaun, heldur kostnaður, sem krefur erlendrar valútu, svo sem greiðsla fyrir poka til umbúða utan um mjölið og annað slíkt. Því hefir verið haldið fram, að fiskimjölsiðnaðurinn skapi geysimikla atvinnu í landinu. En þau tíðindi hafa verið að gerast í bænum nú síðustu dagana, sem taka af öll tvímæli í þessu efni og sanna að það eru ekki svo ákaflega margir, sem atvinnu hafa af þessari mölun. Það hefir staðið deila hér í bænum á milli verkamannafélags og beinaframleiðenda um það, hvað margir menn eigi að vinna við þetta á hverri vöku. Og einmitt gegnum þær deilur hefir fengizt úr því skorið, hve margir menn hafa haft atvinnu við fiskimjölsframleiðsluna hér í bænum. Þá vil ég vekja eftirtekt á því hér, að hv. 6. landsk. sagði, að það yrðu alltaf íslenzku verksmiðjurnar, sem réðu verðinu á þessu hráefni, hvað sem tollinum liði. En ég spyr þá: Hver er þá ástæðan til þess að hafa þennan verðtoll á þessari vöru, ef íslenzku verksmiðjurnar þurfa hans ekki við, til þess að ráða verðinu á hráefninu? Þegar þessi tollhækkun var leidd í lög, sem lagt er til í frv., að afnumin verði aftur, þá var því haldið fram, einmitt af hv. 6. landsk., að tollhækkunin þyrfti að komast á, til þess að íslenzku verksmiðjurnar gætu staðizt samkeppnina við Norðmenn. Nú heldur sami hv.þm. því fram, að tollurinn hafi ekkert að segja hvað verðið snerti. Þá vill hv. 6. landsk. halda því fram, að það séu ekki framleiðendur beinanna og hausanna, sem greiði tollinn. Ég veit nú ekki, hvernig hann hyggst að sannfæra hv.þm. um það, að það hafi engin áhrif á verð hráefnisins, hvort af því er greiddur 10 kr. tollur pr. smálest, eða tollurinn er 30 kr. af sama vörumagni. Ég býst við, að erfitt muni vera að sannfæra fleiri en mig um, að það hafi engin áhrif, hvor þessi leið er farin í álagningu tollsins. Ég hygg, að engum heilvita manni geti blandazt hugur um, að hvað sem rétt hefir verið að gera, þegar tollurinn var hækkaður, þá sé nú sú reynsla komin af tollinum, að ekki geti komið til nokkurra mála að láta hann standa lengur eins og hann er. Það má slá því föstu, að ef tollur þessi helzt eins og hann nú er og hráefnið verður í því verði, sem það er nú í í skjóli tollsins, þá verður mikið, sem fellur til af beinum sem ekki verður hirt. Og við það er loku skotið fyrir, að sá gjaldeyrir fáist, sem annars mundi fást fyrir vöruna, ef framleiðendunum væri ekki gert ómögulegt að hirða hráefnið. Hagur smáútvegsins, sem aðallega leggur þetta efni til, stendur ekki svo föstum fótum nú, að það geti verið réttmætt að leggja á hann þunga skatta til þess að halda uppi nokkrum verksmiðjum, sem af aðstandendum þeirra er haldið fram, að hafi ekki getað borgað sig, og vitað er um, að eru svo skuldum hlaðnar, að þær geta ekki nokkurntíma gengið í samkeppni við aðrar fiskimjölsverksmiðjur á skynsamlegum grundvelli.

*Jónas Guðmundsson: Varla tekur að tala hér yfir tómum stólum um þetta mál. Þó vildi ég minnast á fáein atriði í ræðu hv. 6. þm. Reykv. Hann hefir víst skilið mína ræðu þannig, að ég meinti, að hann væri eitthvað taugaveiklaður og þarfnaðist hælisvistar. Ég vil taka það fram, að það var ekki meining mín, heldur fór ég sæmilega kurteislega fram á, að hann gerði grein fyrir þessum snúningi sínum, sem áreiðanlega er ekki hægt að komast hjá að viðurkenna, að átt hafi sér stað hjá honum, þó að hann hafi reynt að klóra í bakkann og færa nokkur rök fyrir því, hvers vegna hann hafi snúizt. Og rök hans eru þau, að honum hafi um miðjan des. s. l. ekki þótt nægar sannanir fyrir hendi um það, hvernig tollurinn mundi koma til með að verka í framtíðinni. En nú í marzbyrjun segir hann þessar sannanir vera fyrir hendi. Ég verð að leyfa mér að líta á þetta sem harla veigalítil rök. Frá því í des. s. l. og þangað til nú hefir mér vitanlega ekkert gerzt í þessu máli annað en það, að vitneskja hefir fengizt um það, að Þjóðverjar mundu borga minna fyrir þessa vöru heldur en þeir gerðu í fyrra. Og þess vegna finnst mér ennþá meiri ástæða til þess, að sem mest af þessu hráefni haldist inni í landinu til vinnslu og sé ekki flutt út óunnið. En hv. 6. þm. Reykv. sagði mjög svo eftirtektarverða setningu, sem ég vil undirstrika og bæta ofurlitlu við. Hann sagði, að ef mjölið stæði hátt á erlendum markaði, þá yrðu erlendir kaupendur beinanna greiðendur tollsins. En þetta er bara alveg eins, hvort sem verðið á erlendum markaði er hátt eða lágt. Þeir verða í öllum tilfellum greiðendur tollsins. Það selur enginn framleiðandi vöruna út úr landinu fyrir lægra verð en það, sem hann getur fengið fyrir hana hjá íslenzkum verksmiðjum, að viðbættum tollinum. Þess vegna verða erlendir kaupendur þessarar vöru í öllum kringumstæðum greiðendur tollsins, en ekki hinir íslenzku framleiðendur. Það er viðurkennt af öllum, og það var meira að segja aðalatriðið í hinu merkilega skjali, sem hér var lagt fram í des. s. l. frá Fiskifélaginu, þar sem sagt var, að þá fyrst þegar íslenzku verksmiðjurnar fóru að geta notið sín í þessu efni, fór verðið að hækka. Það er sýnt, að það voru þær, sem hækkuðu verðið, og það verða þær, sem halda verðinu uppi. Það verð, sem þær geta greitt, er það verð, sem allir landsmenn fá fyrir þetta hráefni. Norðmenn og aðrir, sem koma til greina um þessi kaup, þeir fara ekki að gefa frá sér vitið í þessu efni. Þeir fara ekki að borga hærra fyrir vöruna en þeir þurfa. Þeir kannske borga 5 kr. hærra fyrir tonnið heldur en íslenzku verksmiðjurnar, og tollinn að auki, ef þeir endilega vilja fá þessa vöru. En sá mismunur verður aldrei það, sem þjóðhagslega nemur því, sem tapast við það, ef íslenzku verksmiðjurnar hætta að geta unnið úr þessu hráefni og skapað þar með verðmæti til útflutnings. Þetta er svo augljóst mál, að hver meðalgreindur þm. hlýtur að skilja þetta, þegar hann leggur þetta niður fyrir sér. Það er svo barnalegt að ímynda sér, að útlendir kaupendur færu að borga tugum króna hærra verð fyrir tonnið af þessari framleiðsluvöru heldur en íslenzku verksmiðjurnar geta boðið. Og því hærra verð geta íslenzku verksmiðjurnar boðið, því meira vörumagn sem þær fá til að vinna úr. En með þessu frv. er stefnt að því, að þær fái sem minnst af þessari vöru og að af henni tapist sem mest. Hv. 6. þm. Reykv. sagði líka það, að iðnaðurinn stæði nú svo illa, að hann gæti búizt við því, að hann stöðvaðist, og að hann vildi ekki skattleggja annan verr stæðan atvinnuveg til þess að halda þessum iðnaði uppi. Þetta er rétt hugsað, ef tollurinn er skattur á útgerðinni. En ég er margbúinn að sýna fram á, að útgerðin er alls ekki skattlögð með þessum tolli. Þeir einu af landsmönnum, sem geta tapað á þessum tolli, eru örfáir milliliðir, sem erlendir menn hafa hér á leigu til þess að kaupa þetta hráefni fyrir sig. Og ef þeir eiga fullt af formælendum hér í hv. d., þá finnst mér skörin vera farin að færast upp í bekkinn. Út af ræðu hv. 3. landsk. hefi ég eiginlega ekkert að segja. Þar kom ekkert fram nýtt til viðbótar því, sem áður hefir verið rætt, nema hvað hv.þm. sagði, að viðhorfið væri breytt í þessu efni frá því í des. s. l. Og það er rétt að þessu leyti, að verðið hefir lækkað. En það er bara ástæða til þess að láta íslenzku verksmiðjurnar fá ennþá meira að gera. Ég vil leyfa mér að skjóta fram einni spurningu. Hv. 3. landsk., sem er í stj. síldarverksmiðja ríkisins, gerir allt, sem hann getur til þess, að þær fái sem allra mest síldarmagn til að vinna úr. Og það er ekki nóg, að hægt sé að hafa eina stóra og góða síldarmjölsverksmiðju starfandi á Siglufirði, heldur þarf að kaupa verksmiðjur annarsstaðar til þess að geta tekið við sem mestu af síld til vinnslu. Hvernig getur hann nú haldið því fram, hv.þm., í fullu samræmi við sjálfs sín skoðun, að það beri að reyna að koma því hráefni, sem íslenzku fiskimjölsverksmiðjurnar vinna úr, burt úr landinu óunnu? Þarna eru svo svipaðar kringumstæður, að það er blátt áfram hneyksli, að sami maður skuli bera þetta hvorttveggja fram, að sem mest hráefni fáist í síldarverksmiðjurnar, en sem minnst í fiskimjölsverksmiðjurnar. Hv. þm. ætti alveg eins að geta ályktað svo, að því meira hráefni sem fiskimjölsverksmiðjurnar fá, því meiri líkur séu til þess, að þær geti borgað hærra verð fyrir hráefnið. Þetta er svo hliðstætt, að ekki þarf um að fjölyrða. Ef síldarverksmiðjur ríkisins fá 400–500 þús. mál, þá geta þær borgað meira fyrir síldina heldur en ef þær fá aðeins 100 þús. mál, því að í fyrrnefnda tilfellinu dreifist kostnaðurinn við þetta mikla verksmiðjubákn á meira hráefnismagn. Þá spurði sami hv.þm., hvers vegna ástæða væri til þess að setja þennan verndartoll á og halda honum, fyrst íslenzku verksmiðjurnar réðu verðinu, eins og ég hefði sagt. Og í öðru lagi sagði hv.þm., að þegar tollurinn var settur á árið 1934, þá hafi ég haldið því fram sem ástæðu fyrir því að setja tollinn á, að íslenzku verksmiðjurnar ættu erfitt í samkeppninni við útlendinga. Þetta er alveg rétt, að íslenzku verksmiðjurnar eiga erfitt í samkeppninni við útlendinga, því að þeir hafa betri aðstöðu til þess að vinna úr þessu hráefni heldur en við. Þess vegna er rétt að láta þá borga hærra fyrir hráefnið en okkur, og það er það, sem gert er með verndartollinum. Þar með er verið að láta erlenda kaupendur borga þann mismun, sem er á kostnaði við að vinna úr þessu hráefni þar ytra og að vinna úr því hér heima. Það er misskilningur að álíta, að þessi tollur hafi valdið því á nokkurn hátt, að verð þessa hráefnis hefir lækkað. Einasta ástæðan til þess, að svo hefir orðið, er blátt áfram verðfall á fiskimjölinu, því að verðið á því hefir nú á fáum árum fallið úr 300 kr. pr. tonn á erlendum markaði og niður í 190–220 kr. pr. tonn, eins og það er nú.

Finnur Jónsson Hv. 6. landsk. beindi þeirri spurningu til mín í sinni fyrri ræðu, hvernig stæði á því, sem hann kallaði snúning í meiri hl. sjútvn. Hv. 6. þm. Reykv. hefir svarað því að nokkru og bent á, að hér er ekki um snúning að ræða. Ástæðan fyrir því, að meiri hl. sjútvn. vildi ekki fallast á það á síðasta þingi, að beinatollurinn yrði lækkaður þá, var sú, eins og nál. á. þskj. nr. 609 frá síðasta Alþingi ber með sér að ekki lágu fyrir neinar upplýsingar um það að tollhækkunin hefði orðið til þess tjóns fyrir sjávarútveginn, er réttlætt gæti það að breyta 1. þá þegar og lækka tollinn aftur. Afstaða meiri hl. sjútvn. á síðasta Alþingi er mjög skýrt tekin fram í þeirri rökst. dagskrá, sem samþ. var þá um málið, og við það þarf ekki að bæta. Hv. 6. landsk. sagði, að ekkert hefði vitnazt í þessu sambandi, síðan á síðasta Alþingi, þessu máli viðkomandi annað en það, að Þjóðverjar hefðu greitt nokkru minna verð fyrir mjölið heldur en á síðasta ári. Síðar í ræðu sinni upplýsti hann það, að það, sem Þjóðverjar greiddu minna fyrir mjölið, næmi um 80 kr. fyrir smálest, þannig að mjölið hefði fallið úr 300 kr. og niður 220 kr. pr. tonn.

Ekki í ár

. En hvað hefir gerzt viðvíkjandi beinaverðinu? Það hefir fallið um 50%. Ég veit, að blaut bein hafa í mínu byggðarlagi fallið úr 60 aurum og niður í 30 aura nú í ár fyrir hverja körfu. Ég álít, að þetta séu næg rök fyrir því, að nú beri að afnema þessa hækkun á beinatollinum, sem sett var 1934, til þess að gefa mönnum tækifæri til að geta selt beinin þurrkuð og óunnin til útlanda, ef svo skyldi vera, að fyrir þau fengist meira á þann veg. Beinaverðið er nú orðið svo lágt, að mikil hætta er á því, að menn hætti að hirða og þurrka beinin, eins og nú standa sakir. Og þegar við höfum á milli þess að velja, að beinin verði ekki hirt, og þannig verði alls engan útflutning hægt að skapa, ef tollurinn helzt eins og hann nú er, og hins, að nokkuð meira verði flutt út af þeim þurrkuðum og óunnum, ef tollurinn verður lækkaður, heldur en verið hefir, þá segi ég það fyrir mig, að ég get ekki varið það að halda verndarhendi yfir þessum háa verndartolli, sem lögleiddur var á Alþingi 1934. Ég mótmæli því algerlega, að ég eða meðnm. mínir komum fram í þessu máli sem umboðsmenn útlendinga. Það er mjög fjarri því, að svo sé. En við höfum athugað þetta mál út frá algerlega sanngjörnu sjónarmiði, sjónarmiði ísl. sjómanna, og við höfum því verið umboðsmenn þeirra. Fyrir okkur er þetta mál ekkert trúaratriði. Á meðan ekki var hægt að færa sönnur á, að beinatollurinn væri til skaða, vildum við ekki afnema hann. En þegar það er sýnt, að beinatollurinn veldur sjómönnum og útgerðarmönnum miklu tjóni, þá er ekkert annað réttara en að samþ. þá breyt. á l., sem komið hefir fram. Hirðing á beinum var orðin það mikil, að það má ekki og á ekki að láta þennan verndartoll, sem lagður hefir verið á beinin, verða þess valdandi, að landsmenn hætti að hirða þetta hráefni. En það er það, sem menn hafa um að velja, að afnema tollhækkunina, eða að hætt verði að öðrum kosti að hirða beinin.

Frsm. (Páll Þorbjörnsson) Ég vil aðeins vekja athygli á því, að það er ekki rétt, sem hv. 6. landsk. sagði, að það væru erlendir kaupendur beinanna, sem greiddu þennan toll. Ég undirstrika það enn, að það er í þessu efni eins og alltaf, að framleiðendurnir verða að borga hann. Og það er vitanlegt, að undanfarin ár hafa ísl. verksmiðjurnar hagað sínu verði eftir því, sem Norðmenn hafa greitt fyrir þetta hráefni. Norðmenn hafa svo miðað við, hvað þeir gætu greitt fyrir beinin með því að greiða þennan 30 kr. toll pr. tonn. Svo að ef aðstaða er svipuð hjá Norðmönnum og Íslendingum, þá hafa ísl. verksmiðjur stungið í sinn vasa sem nemur tollinum. Þá vil ég út af því, sem hv. 6. landsk. sagði um síldarmjölsverksmiðjurnar, og bar þær saman við fiskimjölsverksmiðjurnar, vekja athygli á því, að það er mjög mikill munur á þeirri atvinnu, sem vinnsla síldar í síldarmjölsverksmiðjunum veitir, og þeirri atvinnu, sem fiskimjölsverksmiðjurnar skapa við mölun beina. Ef t. d. er tekin verksmiðjan á Sólbakka, sem vinnur úr afla þriggja botnvörpuskipa, þá munu jafnmargir menn hafa atvinnu í landi við að vinna úr aflanum eins og þeir, sem eru á sjónum til þess að sækja þennan afla. Mjölverðið hefir, eins og tekið hefir verið fram, lækkað á þýzkum markaði, og nemur sú lækkun 15% á síðastliðnu ári. En ísl. fiskimjölsverksmiðjurnar hafa lækkað verðið á hráefninu um 50%. Á sama tíma sem fiskimjölið lækkar aðeins úr 225 n. kr. og niður í 190 n. kr. tonnið, þá lækka verksmiðjurnar verðið á hverri körfu af blautum beinum úr 60 aurum og niður í 30 aura. Og þar, sem verðið hefir verið eitthvað lítið eitt hærra eða lægra, þar hefir lækkunin verið hlutfallslega sú sama. Ég hygg, að það þætti nokkuð slæm útkoma hjá síldarmjölsverksmiðjunum, ef þær fyrir 15% verðfall á síldarmjölinu færu að lækka verðið á síldarmálinu úr 4 kr. í fyrra niður í 2 kr. í ár. Nú er það vitanlegt, að síldarmjölið hefir lækkað og kemur til með að lækka hlutfallslega á við fiskimjölið. En ég er alveg viss um, að að þeim hluta, sem síldarmjölið er hluti úr framleiðslu síldarmjölsverksmiðjanna, þá kemur ekki verðið á hráefninu til með að lækka um 50% að þeim hluta á móts við 15% lækkun á síldarmjölsverðinu á þýzkum markaði. Þó að hv. 6. landsk. sé að taka hér fram tölur eins og að verð á beinamjöli hafi 1930 og 1931 verið 300 kr. tonnið og svo nú 190 kr. tonnið, þá er rétt að fara eftir lækkuninni á síðasta ári aðeins og taka það verð, sem greitt var fyrir hráefnið á síðustu vertíð og bera það saman við það verð, sem nú er greitt fyrir það, og hinsvegar einnig að bera saman verðið á fiskimjölinu í Þýzkalandi á sama tíma og athuga verðlækkunina á hvoru fyrir sig. Útkoman á þeim samanburði er eins og ég hefi tekið hér fram. Ef á að fara að láta fiskimenn greiða 20 kr. í verndartoll til þess að verðlauna verksmiðjurnar fyrir að lækka afurðir þeirra (þ. e. fiskimanna) í verði um 50%, þá fer að færast skörin upp í bekkinn.

*Jónas Guðmundsson: Hv. þm. Ísaf. sagði, að nú væri um annaðhvort að velja að hætta að verka beinin eða að afnema tollinn. Þetta er alrangt. Því að þó að tollurinn væri afnuminn og verðið lækkaði, yrði samt ekki hætt að hirða og verka beinin. Í því atvinnuleysi, sem þjóðin á nú við að búa, þá reyna menn að gera sér sem mest úr þeim vörum, sem þeir hafa á milli handa, hvort sem þeir fá mikið eða lítið fyrir. Ég gæti meira að segja frekar trúað því, að það mundi frekar flýta fyrir því, að hætt yrði að verka beinin, ef hætta er annars á því, ef tollurinn yrði afnuminn, af því að þá væri þeim aðilja, sem líklegastur er til að halda verðinu uppi, ísl. verksmiðjunum, gert svo erfitt fyrir um að starfa, að hann mundi sennilega gefast upp. Og þá get ég ímyndað mér, að svo færi, að menn hættu að verka beinin. En á meðan ísl. verksmiðjurnar hafa möguleika til að ná þessu hráefni og geta haldið áfram fiskimjölsframleiðslunni, þá eru áreiðanlega möguleikar á því fyrir fiskimenn að skapa sér atvinnu með því að þurrka beinin og að fá vöruna borgaða. Sami hv.þm. baðst undan því að vera talinn umboðsmaður erlendra milliliða, heldur þóttist hann vera umboðsmaður sjómanna. Ég skal ekki vera að hafa af honum þann heiður. En það eru þó fyrst og fremst íslenzkir sjómenn og útgerðarmenn, sem hafa hagnað af þessu, en ekki verksmiðjurnar. Að tollurinn valdi þessum mönnum tjóni, er rangt, því að þeir greiða hann ekki, heldur kaupendurnir. Hv. 3. landsk. hefir oft sagt, að það væru hinir innlendu framleiðendur, sem greiddu tollinn. Þetta er rangt. Hver, sem vill selja bein, spyr fyrst íslenzku verksmiðjurnar: Viljið þið kaupa? Ef svo kemur Norðmaður og býður hærra verð, þá er honum auðvitað seld varan. En þegar tollurinn er afnuminn, munu erlendir kaupendur aðeins bjóða litlu hærra í tonnið en það, sem hér er boðið. Verksmiðjurnar standast ekki samkeppnina, og fellur þá niður öll sú innlenda vinna, sem þær hafa haldið uppi. Afleiðingin verður sú, að verðið lækkar, menn hætta að hirða beinin og við töpum miklu af erlendum gjaldeyri. Hv. þm. sagði, að verðfall hráefnisins næmi 50% miðað við verð það, sem var í fyrra. Þetta er rangt, að svo miklu leyti, sem ég þekki til um blautbeinakaup. Hinsvegar hefir mjöl fallið um 15% eða meira á erlendum markaði. En þó ber að taka tillit til þess, að þó að mjöl hafi síðan l931 fallið um 100 kr. tonnið á erlendum markaði, þá hefir verðið ekki breytzt í innlendri sölu. - Nú er ég dauður í þessu máli. Ég get reyndar búizt við, að ég fái enn gusu, en það verður þá að bíða til 3. umr., að ég svari fyrir mig.

*Pétur Ottesen: Ég ætla ekki að nota mér það að hv.þm. er dauður. En það er sagt, að sá dauði hafi sinn dóm með sér, og eftir okkar trúarbókstaf getur hann ekki komizt klakklaust gegnum eilífðina, ef hann hefir lifað svo, að mjög skorti á. Hann verður þá að gjalda þar fyrir. Og í þessu máli hefir framkomu hv.þm. verið sú, að ástæða væri til að taka honum tak. Þó mun ég ekki gera það nema lítillega. Hann sagði, að engin rök hefðu verið færð fyrir því, að þessi mikli tollur lækkaði verðið fyrir framleiðendurna, þ. e. sjómenn og útvegsmenn. Frá umr. hér á síðasta þingi og svo í dag mætti hann muna, að það hefir verið sýnt og sannað, að þessi tollur bitnar eingöngu á framleiðendum. Það liggur í því, að útlendingar, sem hingað koma til þess að kaupa þessar afurðir, verða að greiða 30 kr. hærra verð fyrir tonnið en innlendar verksmiðjur, til þess að geta orðið samkeppnisfærar við þær, því að þeir verða að borga í ríkissjóð 30 kr. af hverju tonni. Nú er í frv. ekki farið fram á, að tollurinn sé niður felldur, heldur er gert ráð fyrir, að verksmiðjurnar séu látnar njóta þeirrar verndar, sem 10 króna tollurinn veitir. En þessi 20 króna mismunur, sem annars fer beint í ríkissjóð, færi þá beint til framleiðenda. Þegar hv.þm. segir, að þessi mismunur færi í milliliði, þá er það ekki til annars en að slá ryki í augu manna. En þetta ryk rennur furðu fljótt úr augum þeirra aftur, og hann þreifar nú þegar á því, að þessi blekkingarvefur er sundur rakinn fyrir honum. Nei, þessi mismunur er nú tekinn beint af framleiðendum. Skyldi það ekki vera einmitt af því, að þessir menn standa einhuga á móti þessum tolli? Eða ætlar hv.þm. að halda því fram, að þeir séu slíkir skynskiptingar, að þeir skilji ekki, hvernig í hlutunum liggur? Nei, honum þýðir ekkert að ætla að gera svo lítið úr sjómannastétt landsins. Þá ber og á það að líta, að ekki er einungis samkeppni milli útlendinga, er hingað koma, og innlendu verksmiðjanna, heldur á sér líka stað samkeppni milli útlendinganna innbyrðis. Þessi samkeppni er venjulega réttastur mælikvarði á hið raunverulega verðlag. En þessa samkeppni vill hv.þm. kveða niður með því, að ríkisvaldið leggi á þessa vöru svo háan toll, að allir standi þar höllum fæti nema verksmiðjurnar. Miðað við verð það, sem var á þessum afurðum síðasta ár, nemur tollurinn nálægt þriðjungi, en miðað við verðlag nú mun hann vera orðinn allt að helmingi af verðmæti vörunnar. Er því ekki langt í land til þess að taka vöruna alla af framleiðendum. Eins og bent hefir verið á, hlýtur fyrsta afleiðingin af slíkum tolli að verða sú, að menn hætta að hirða beinin. Það er alveg rétt, sem hv.þm. Ísaf. sagði, að nú stefndi að því, að það svaraði varla kostnaði að verka vöruna. Og þetta er af því, að ríkisvaldið gengur svo langt, að það tekur helming verðmætisins í toll.

*Pétur Halldórsson: Það fer ef til vill ekki vel á því, að ég sé að blanda mér í þetta deiluatriði, en mér finnst þó skylt, að þeir, sem eru sammála hv. 6. landsk., taki við, er hann er dauður, eins og kallað er. Við þessar umr. hefir ekkert komið fram, sem breyti þeirri skoðun minni, að það sé ekki til gagns fyrir framleiðendur að lækka þennan toll, og það má bæta við: Þótt undarlegt megi virðast. Ég held, að hv. 6. landsk. hafi rétt fyrir sér í því, að ekki séu líkur til, að verð á efninu í þetta fiskimjöl hækki, þó að tollurinn sé afnuminn. Það, að erlendir menn geta borgað meira fyrir þessa vöru en íslenzku verksmiðjurnar, kemur til af því, að næsta stig meðferðar vörunnar, sem sé í verksmiðjunum, er ódýrara erlendis en hér. Segjum, að þeir geti borgað nokkru hærra, eftir sem áður, þó að tollurinn verði afnuminn. En þá er alls ekki víst, að þeir geri það. Sumir hv.þm. virðast halda, að norsku verksmiðjurnar borgi eins hátt verð og þær geta hæst borgað. En sannleikurinn er auðvitað sá, að þær borga aðeins það verð, sem íslenzku verksmiðjurnar neyða þær til að borga. Þær hafa ekki enn hætt að kaupa þessa vöru, enda þótt þær verði að greiða 30 króna toll, og það sýnir, að þær geta vel borgað það verð, sem þær láta af hendi. Það er rétt hjá hv. 6. landsk., að þegar samkeppni íslenzku verksmiðjanna er horfin, þá geta þær norsku komið sér saman um verðið og þrýst því niður eins langt og tök eru á. En nú er þessi 20 eða 30 króna munur aðstöðumunur norsku og íslenzku verksmiðjanna, og þessar 30 krónur renna í ríkissjóðinn. Þetta er mjög svo athyglisvert. Það mætti líta svo út sem þessar 30 kr. rynnu annars til framleiðenda, eins og meðhaldsmenn frv. halda fram, en það er þó enganveginn víst. Að íslenzku verksmiðjurnar tóku að keppa um þessa vöru, hækkaði verðið, en áður var hún flutt út fyrir náðarverð norsku verksmiðjanna. Þetta er fræðilegt mál, og það dugar ekki að spyrja hv.þdm., hvort þeir álíti ekki, að íslenzkir sjómenn hafi eins mikið vit á þessu og hv. 6. landsk. Það er ekkert svar. Það er heldur ekki rétt, að samkeppnin milli innlendu og erlendu verksmiðjanna sé kveðin niður með þessum tolli, heldur er hún jöfnuð, því að Norðmenn geta, eins og sýnt hefir verið, borgað miklu hærra verð en innlendir menn. Af þessum ástæðum held ég, að það sé rétt hjá hv. 6. landsk., að þótt tollurinn félli niður, þá bætti það ekki verðið, sem framleiðendurnir fá fyrir hráefnið, nema þá rétt um stund. En þegar innlenda samkeppnin væri horfin, myndi verðlagið brátt lækka að miklum mun.

*Pétur Ottesen: Hv. síðasti ræðumaður komst að þeirri niðurstöðu, að Norðmenn gætu ef til vill borgað hærra verð fyrir þessar vörur en Íslendingar, af því að vinna hjá þeim væri ódýrari, og því gætu þeir verið samkeppnisfærir, þrátt fyrir tollinn. Já, en hvað er þá um þessar 20 kr., sem fyrir tollinn fara í ríkissjóð, en annars færu beint til framleiðenda? Heldur hv.þm., að Norðmenn borgi þennan mismun bara af því að hann fer í ríkissjóð, en ekki til framleiðenda? Ætli þeim sé ekki sama, hvort heldur er? En framleiðendum er ekki sama. Á þessu veltur mikið fyrir þá. Og á þessu er krafa þeirra byggð um lækkun tollsins. En að því leyti sem hv.þm. virtist gera lítið úr því, að til sé samkeppni um þessa vöru, verð ég að vona, að það sé ekki af því, að hann sé búinn að missa trúna á frjálsu samkeppnina.

*Ólafur Thors: Ég verð að lýsa ánægju minni yfir þeim undirtektum, sem þetta mál hefir fengið hjá hv. sjútvn. Ég held, að ég hafi nokkuð góða aðstöðu til að skilja báða parta. Þegar þessi tollalækkun var fyrst til meðferðar hér á þingi, hafði ég tilhneigingu til að líta á málið eins og andstæðingar frv. gera nú. Ég áleit, að verð á þessari vöru ylti á því, að innlendu verksmiðjurnar yrðu reknar. Ég áleit, að ef Norðmenn gætu brotið hér niður þessa starfsemi, myndu þeir láta okkur endurgreiða sér margfalt það verð sem þeir urðu að greiða fyrir þessa vöru, meðan þeir voru að drepa hina innlendu starfsemi á þessu sviði. Ég vil nú gefa þá viðurkenningu, að þessi kvíðbogi minn er ekki í burtu numinn. Ég verð að játa það, að ég hefi enga örugga vissu fyrir því, að framgangur þessa máls verði, þegar til lengdar lætur, sjómönnum og framleiðendum, sem við, er að frv. stöndum, berum fyrir brjósti, til hagsbóta. En hitt verð ég að segja, að eins og reynsla síðasta árs var, er ekki lengur hægt fyrir Alþingi að standa gegn kröfum hlutaðeigandi framleiðenda og sjómanna um það, að mega, eins og aðrir framleiðendur þessa lands, verða aðnjótandi þess hæsta verðs, sem fáanlegt er fyrir vöruna. Þetta mál snertir mjög hagsmuni þeirra manna, sem ég er umboðsmaður fyrir. Ég hefi varla hitt einn einasta mann í mínu kjördæmi, sem ekki er alveg ákveðinn í að standa að baki þeirri kröfu, sem í fyrra var borin fram af hv.þm. Borgf. og nú er borin fram af honum og hv. 3. landsk. og studd af allri sjútvn. Ég segi þess vegna það, að mín afstaða til málsins markast ekki af því, að ég sé kvíðalaus um afleiðingar þess, að rekstur hinna innlendu verksmiðja kynni að leggjast í rústir, en ég hefi ekki fundið frambærileg og sannfærandi rök gegn þeim mönnum, sem hér eiga hlut að málum. Með reynslu síðasta árs fyrir hugskotssjónum get ég ekki staðið gegn þessu frv. Ef ekki hefðu aðrir menn gerzt til þess að flytja þetta frv., hefði ég gert það sjálfur, en enganveginn af kaldranalegri hugsun til hinna innlendu manna, sem að þessu standa, þ. e. a. s. þeirra, sem eiga verksmiðjurnar, og þeirra, sem hafa atvinnu við þær, heldur af þeim ástæðum, sem ég hefi greint, að það er ekki hægt að standa gegn þessari kröfu. Ég skal ekki hafa þessi orð fleiri, en endurtaka ánægjuyfirlýsingu mína til sjútvn., og ekki sízt til þeirra manna í n., sem ekki vildu í fyrra aðhyllast þessa kröfu, en nú hafa látið að óskum þeirra sjávarútvegsmanna, sem sannast að segja standa svo höllum fæti, að full ástæða er fyrir þá að segja: „Við megum ekki við því í dag að borga iðgjöld framtíðarinnar. Við erum vissir um, að með því að afnema þennan hluta tollsins berum við hærra frá borði, hærra en ella mundi vera, og það verðum við að fá.“

*Frsm. (Þorsteinn Briem): Allshn. er á einu máli um það, að þau l., sem nú eru í gildi til verndar æðarvarpi fyrir ágangi og eyðileggingu, sem því stafar af svartbaknum eða veiðibjöllunni, séu algerlega ófullnægjandi. Það eru lagaákvæði frá 1892, sem gilda aðeins fyrir eitt hérað, eða sveitirnar kringum Breiðafjörð, og ná einungis til þess, að jarðarábúendum sé skylt að eyða svartbakseggjum í landi sínu, og, þó ekki nema þeir, sem varplönd eiga eða búa ekki fjær en í mílufjarlægð frá friðlýstu varplandi. Nú er vitað, að svartbakurinn verpir uppi í háfjöllum, þar sem mönnum er eigi fært að komast að hreiðri hans, og verður því eigi, þótt öll alúð sé við lögð, vargfugli þessum eytt með því einu að spilla eggjum hans. Þetta hefir reynslan sýnt, og þess vegna hefir ekki á seinni árum verið lögð alúð við að eyða honum á þennan hátt. Þess vegna var allshn. fylgjandi því frv., sem hv.þm. Dal. bar fram á síðasta þingi, og því fremur er n. því fylgjandi nú, þegar af því hafa verið sniðnir þeir aðalagnúar, sem þá þóttu á því, og er þar átt við ákvæði um að eyða þessari vargfuglstegund með eitrun. Allshn. gerði þá tilraun til að gera þau ákvæði mildari, en sá sér ekki fært að fella úr frv. öll ákvæði í þá átt, en nú hefir hv.flm. sjálfur fellt þau úr frv., og er n. sammála um, að frv. sé mannúðlegra í því formi, sem það nú hefir, og líklegra til framgangs. - Aðalbreyt. á því frv., sem nú liggur fyrir, og því, sem fram var borið á síðasta þingi, er í því fólgin, að öll ákvæði um að eyða þessari vargfuglstegund með eitrun eru felld burtu. Fyrst og fremst aðalákvæðið úr 1. gr., og svo þau ákv. 3. gr. og 5. gr., sem að því lutu. Jafnframt þessu eru nokkrar aðrar breyt. gerðar á frv., sérstaklega á 4. gr., þar sem talað er um skotmannalaun; er þeim hér hagað á annan hátt heldur en var í frv. því, sem hér lá fyrir á síðasta þingi og þá var afgr. frá þessari hv. d. Þá var gert ráð fyrir, að sýslusjóðir, sveitarsjóðir og ríkissjóður greiddu hver um sig 13 hluta, en nú er ætlazt til, að ríkissjóður greiði skotmannalaunin að hálfu, en sýslusjóðir og sveitarsjóðir ¼ hvor. Jafnframt er hámarksgreiðsla úr ríkissjóði hækkuð um helming, eða úr l0 aurum upp í 20 aura. Jafnvel þótt þessi breyt. sé nokkur útgjaldaauki fyrir ríkissjóð, þá er n. sammála um, að þetta séu svo mikilsverð lög, og svo arðvænlegur atvinnuvegur sé hér í veði, að þessi breyt. stefni í rétta átt. Þá hefir sú breyt. verið gerð á frv. frá því á síðasta þingi, að sektarákvæði 6. gr. hafa verið hækkuð, og í stað þess að þá var gert ráð fyrir, að sektirnar væru 20–200 krónur, er nú gert ráð fyrir, að þær verði 50–300 kr., og ákvæðin um eyðingu svartbakseggja eru sömuleiðis fyllri og víðtækari. Ennfremur er smávægileg breyt. á 7. gr. frá því, sem áður var. var þar svo til ætlazt, að sektarfé rynni að hálfu til uppljóstrunarmanns, en að hálfu til sveitarsjóðs. En í þessu frv. er svo fyrir mælt, að 2/3 renni til uppljóstrunarmanns og 1/3 til sveitarsjóðs. N. hefir orðið sammála um það, að frv. athuguðu, að mæla með því, að það verði samþ. óbreytt.

Flm. (Sigurður Einarsson) Eins og hv.þdm. er kunnugt, þá var frv. um kaup á Bíldudalseigninni vísað til fjhn., og þætti mér því tilhlýðilegast, að þáltill. þessari væri og vísað til hennar, þó að hún í sjálfu sér eigi betur heima í allshn.

*Frsm. (Sigurjón Á. Ólafsson): Eins og ég gerði grein fyrir við 1. umr. fyrir hönd n., er þetta frv. samið af sérstakri n., og fór sjútvn. vandlega í gegnum það á síðasta þingi og gerði ýmsar brtt. við það. Ég gat þess þá, að ég mundi við þessa umr. málsins skýra nánar þær brtt., sem n. gerði fyrir þinglokin síðustu og nú er búið að taka upp í frv. Á þann hátt hefir málið ekki enn verið rætt. Á síðasta þingi fylgdi frv. allýtarleg grg., en hún fylgir því ekki núna, og getur því verið, að hv.þm. eigi örðugt með að glöggva sig á ýmsu, sem frv. hefir að geyma. 1. kaflinn er, eins og frv. ber með sér, inngangur og orðaskýringar, sem gerðar eru til þess að það geti ekki leikið á tveim tungum seinna, þegar um þessi mál verður fjallað, hvað í þeim orðum felst, sem oftast koma fyrir. Ég tel ónauðsynlegt að fara frekar út í það, því að það skýrir sig sjálft. Höfuðbreytingin, sem n. gerði á síðasta þingi á þessu frv., er í raun og veru brtt. á þskj. 707. N. sú, sem samdi frv., hafði gengið svo frá þessu, að réttur þeirra, sem heimild hefðu til þess að flytja skip, væri aukinn þannig, að samkvæmt ákvörðun n. höfðu þeir leyfi til þess að fara með 100 rúmlesta skip. Þessi till. á sína forsögu hér á Alþingi, m. a. þá, að á haustþinginu 1934 lá fyrir hv.Nd.till. um að veita þessum mönnum undanþáguheimild í lögum allt upp í 130 rúmlestir. Þessi krafa er sérstaklega runnin frá mönnum, sem búa fjarri Reykjavík og hafa tekið smáskipapróf úti um land, því að eins og kunnugt er, þá eru slík próf leyfð á Ísafirði, Akureyri, Seyðisfirði og í Vestmannaeyjum, og þeir, sem hafa öðlazt þetta próf á seinni árum, hafa farið fram á það, að réttur þeirra yrði rýmkaður að miklum mun frá því, sem nú er, en nú er hann, eins og kunnugt er, miðaður við 60 rúmlestir. Á haustþinginu leit hv.Nd. svo á, að rétt væri að verða við þessum kröfum. Þetta frv. kom svo fyrir hv.Ed., svo sem kunnugt er, og var þá vísað til sjútvn., en n., sem skipuð var sömu mönnum og nú, vildi ekki fallast á þetta og taldi vera of langt gengið. Upp úr því spratt svo till. sú, sem n. gerði þá til þess að láta endurskoða þessa löggjöf um stýrimenn, skipstjóra og vélstjóra, og mér er óhætt að fullyrða, að þessi till.n. átti yfirleitt stoð í öllum þeim stéttum, sem hér eiga hlut að máli. Ég hefi áður sagt, að yfirleitt sé reynslan sú, jafnt í þessum efnum sem öðrum, að með breyttum tímum verði að breyta löggjöfinni. Nú hefir þessi till.n. mætt allverulegri mótstöðu, sérstaklega frá skipstjórum hér sunnanlands, og er mörgum hv.þm. kunnugt um þær röksemdir, sem þeir færðu fyrir máli sínu. Hinsvegar hefir legið fyrir sjútvn. álit annara stétta úti um land, og vilja þær toga í sinn rétt og auka jafnvel meira en mþn. hafði viljað gera. Sjútvn. komst að þeirri niðurstöðu til þess að brúa á milli þeirra, sem gera háværastar kröfur, og þeirra, sem vilja „status qvo“, að heppilegast væri að fara meðalveginn og binda takmarkið við 75 rúmlesta skip. Þeir, sem um þetta mál fjölluðu í mþn., voru yfirleitt þeirrar skoðunar, að ef smáskipaprófsmenn kynnu vel það, sem af þeim er krafizt samkv. reglugerð skólanna, þá væri enginn vafi á því, að þessir menn væru að því, er bóklega þekkingu snertir, fullhæfir til þess að flytja skip meðfram ströndum landsins, og þótti hæfilegt að fara upp í 100 rúmlestir. N. studdist að nokkru leyti við það, sem tíðkazt hefir í þessu efni í nágrannalöndum okkar, t. d. í Noregi, en þar hefir þessu verið þannig háttað til skamms tíma, að menn, sem hafa a. m. k. öllu minna próf en krafizt er af þeim mönnum, sem taka smáskipapróf hér á landi, hafa haft leyfi til þess að flytja skip allt að 200 rúmlestir að stærð meðfram allri strönd Noregs og jafnvel inn í Kattegat, og þeim er líka leyft að fara norður í Íshaf og til Íslands, ef þeir losa aðeins aflann þar. Hinsvegar er því þannig farið hjá þeim, að menn, sem fara með skip upp í 25 rúmlestir að stærð, sem aðeins eru notuð við ströndina sjálfa, en fara ekki út á opið haf, þurfa í raun og veru ekkert próf. Það svarar til 12 rúmlesta hjá okkur. N. hefir rýmkað þetta nokkuð og gert till. um það, að ekki þurfi sérstakt skólapróf til þess að flytja skip, sem er allt að 15 rúmlestir að stærð, og hafði hún fyrir sér þá reynslu, sem fengizt hefir hér fyrir því, að skip af þessari stærð fara ekki til fjarlægra landa að jafnaði. Um Dani er svipað að segja í þessu efni og Norðmenn: þeir hafa nokkuð rúm prófskilyrði fyrir þá menn, sem ætla að sigla á smærri fiskiskipum: það próf, sem til þess þarf, kalla Danir Kystskipperpröven, og svarar það til smáskipaprófsins hjá okkur. Mönnum, sem það próf hafa, er leyft að sigla á fiskiskipum, sem eru yfir 100 rúmlestir að stærð, en ekki yfir 200, til Færeyja og Íslands. Í Englandi gilda hinsvegar allt aðrar reglur í þessu efni; þar þarf raunverulega sama og ekkert próf til þess að geta siglt 25 lesta skipi og 50 lesta, ef um reknetaskip er að ræða. En svo hafa þeir allmikið próf fyrir þá, sem sigla togurum. Englendingar sigla skipum sínum, eins og kunnugt er, alla leið norður í Hvítahaf og til Grænlands, og af þeim mönnum, sem sigla þessum skipum, er heimtað próf, sem í öllum aðalatriðum svarar til fiskimannaprófs hins meira hjá okkur. Þannig er þessu háttað hjá nágrannaþjóðum okkar, og með hliðsjón af þessu gerði n. þessa till., sem ég hefi lýst. Hjá okkur Íslendingum hafa verið gerðar harðari kröfur í þessu efni en hjá öðrum þjóðum. Það er afareðlilegt, þar sem land okkar liggur fyrir opnu hafi og úthafið tekur við jafnskjótt og siglt er eitthvað út frá landinu, má því gera ráð fyrir, að oft þurfi á allri sjófræðiþekkingu að halda til þess að vita með vissu, hvar menn eru staddir á hafinu. En síðan lögin um smáskipapróf komu, og eftir að réttindin voru rýmkuð í því efni, þá virðist sú þekking, sem þeir menn að jafnaði hafa átt við að búa, er þetta próf hafa tekið, hafa orðið fullnægjandi til þess að stjórna okkar fiskiskipum umhverfis landið, en það skal tekið fram, að n. vildi ekki láta þetta ná til skipa, sem gera má ráð fyrir, að stundum verði siglt út yfir hafið, og hafði n. þá sérstaklega í huga allar tegundir botnvörpuskipa, sem eru stærri en þetta og reikna má með, að notuð verði til þess að flytja ísfisk til útlanda. En ertu rök hafa verið færð gegn þessu, að skip, sem eru undir 100 rúmlestum að stærð, mundu jafnvel í ýmsum tilfellum verða notuð til siglinga milli landa, og skal ég ekki neita því, að dæmi eru til þess. Það var meðfram af þessari ástæðu, sem sjútvn. breytti hámarkinu og færði það niður í 75 rúmlestir, með það fyrir augum, að það væri einstök tilviljun, ef siglt væri héðan til annara landa á smærri skipum. Aðalhugsunin í þessu efni var sú sama hjá sjútvn. og hjá mþn., sem sé að binda þetta atriði nokkuð við þær leiðir, sem á að sigla. Hefi ég þá nokkuð skýrt, hvað fyrir n. vakti með till. sínum. Hitt var henni vitanlega ljóst, að hér á þingi eru deildar meiningar um það, hvað réttast sé að gera í þessu efni, og mér er kunnugt um það, að í hv.Nd. eru skörp öfl fyrir því að auka þetta mark, sem sjútvn. þessarar hv. d. hefir lagt til, að sett yrði, og tel ég, eftir því sem efni standa til, ekki rétt að fara hærra en við höfum lagt til. Þá kem ég að annari aðalbrtt. n., þar er gert ráð fyrir, að þessir smáskipaprófsmenn megi sigla 60 sjómílur út frá landi. Þessi brtt. kom frá sjútvn. Af brtt., sem ég hefi minnzt á, má sjá, hvaða skilyrði eru sett þeim, sem sigla til annara landa. Þá kem ég næst að brtt., sem fjallar um hásetana. Í því efni er tekinn af allur vafi um það, að það er aðeins átt við þá, sem sigla á skipunum, en ekki, eins og átt hefir sér stað hér sunnanlands, menn, sem að vísu hafa verið lögskráðir hásetar á skip, en hafa hinsvegar ekkert siglt á skipunum, heldur verið í landi og beitt lóðir. Sá tími, sem þessir menn vinna slíka vinnu, nefnist ekki siglingatími þeirra. Svo koma næst ýmsar orðabreytingar eða leiðréttingar. Það er efnisbreyting við 3. gr. frv.; n. þótt rétt að færa 16 ára aldurstakmarkið ofan í 15 ár. Ég get nú farið fljótt yfir sögu héðan af, því að af þeirri breyt., sem gera þurfti við 4. gr. frv. viðvíkjandi rúmlestatölunni, leiddi ýmsar hliðstæðar breyt., sem eru að meira eða minna leyti bein afleiðing af þeirri fyrrnefndu. (Forseti: Ég vil vekja athygli hv.þm. á því, að það liggja engar brtt. fyrir. Ég er að skýra þær breyt., sem sjútvn. hefir gert á frv. eins og það kom frá mþn. Hvað snertir ákvæðin um siglingatímann í 3. gr., má segja, að þar sé um nýmæli að ræða að ýmsu leyti, þar er þessi tími lengdur frá því, sem gilt hefir í eldri löggjöf. Það vakti fyrir n. í þessu efni, að í nágrannalöndum okkar hefir þessum málum verið þannig háttað, að undirbúningstími þeirra manna, sem ætla sér að verða yfirmenn skipa, hefir verið lengdur. Annar kafli þessa frv. er um skipstjórnarmenn, og er þar ekki ýkjamiklu breytt frá því, sem verið hefir í lögum í því efni, en þó er heimtuð dálítið meiri kunnátta af þeim en áður. Það er nýmæli í þessu efni, að þess er krafizt af þessum mönnum, að þeir hafi þekkingu á vitakerfi landsins og björgunarstöðvum og kunni að nota björgunartæki. Ég hefi þegar skýrt út, hvaða breyt. hafa verið gerðar á 5. gr. af n. hálfu; það er sem sé lagt til, að miðað sé við 75 rúmlestir, en ekki 60. 6. gr. fjallar um skipstjóraskírteini og hefir verið mikið um það atriði deilt; út í það er ég þegar búinn að fara að nokkru leyti. Í fyrsta lagi er siglingatíminn aukinn upp í 36 mánuði úr 24 mánuðum. En svo kemur nýmæli, þar sem talað er um hin skipin; eru það skip, sem sumpart eru notuð til fólksflutninga og sumpart eingöngu til vöruflutninga. Er þar krafizt meiri sjófræðiþekkingar og meiri farmennsku og gert ráð fyrir, að þar komi aðeins til greina menn með meira fiskimannsprófi frá stýrimannaskólanum. Það mun víðast vera svo hjá nágrannaþjóðum vorum, að strangari kröfur eru gerðar til þeirra, sem sigla fólksflutningaskipum og skipum, sem flytja dýra farma, heldur en til þeirra, sem sigla venjulegum fiskiskipum. Þetta er ekki efnisbreyt. Þetta var 8. gr. Þar segir svo neðst: „Til þess að öðlast stýrimannaskírteini á flutningaskipi komi auk siglingatíma þess, er getur um í stafl. b., 6 mánaða siglingatími sem háseti á verzlunar- eða flutningaskipi yfir 30 rúmlestir.“ Það er gert ráð fyrir, að þeir, sem verði yfirmenn á þessum skipum, hafi fengið nokkra þekkingu í meðferð farms á verzlunarskipum. Um 9. og 10. gr. er það að segja, að þar er um að ræða íslenzk fiskiskip af hverri stærð sem er, og með ákvæðum þeirra greina er átt við menn, sem hafa leyfi til að stýra hvaða íslenzku fiskiskipi sem er og hvert um heim sem vera skal. Að heimila skipstjórn í innanlandssiglingum á skipum allt að 300 rúmlestum að stærð hefir nú verið rýmkað þannig, að heimildarákvæðin ná nú til skipa, sem ekki eru yfir 400 rúmlestir, og var hugsað, að jafnvel flóabátar væru á þessari stærð, því frv. er hugsað fram í tímann, og er aðalefnisbreyt. sú, að stærð skipsins er aukin um 100 rúmlestir. Við 10. gr. er heldur engin veruleg efnisbreyt. frá n. hálfu, heldur leiðrétting. 11. og 12. gr. eru um stýrimannsréttindi og þar nákvæmlega sama leið farin eins og ég hefi áður tekið fram. Það er tekið fram, hvaða kröfur séu gerðar til þess að fá stýrimannsskírteini. Þar er tekið fram, hvers prófs sé krafizt, hve lengi viðkomandi maður þurfi að hafa verið háseti og á hverskonar skipum. Við þessar gr. hefir n. ekki gert nokkrar brtt. Svo er III. kafli, sem er um skipstjórnarmenn á verzlunarskipum og varðskipum ríkisins. Um hann má í fáum orðum segja það, að aðalefnisbreyt. hans er sú, að lengdur er siglingatími sá, sem krafizt er; verða þeir hásetar, sem ætla sér að fá þar stýrimannsréttindi nú, að hafa siglt í 48 mánuði, en áður aðeins 36 mánuði. Er þetta fyrirkomulag nákvæmlega í samræmi við það, sem tíðkast annarsstaðar á Norðurlöndum, og stafar það bæði af því, að mikið er orðið til af þeim mönnum, sem hafa þessi réttindi, og líka af hinu, að aldrei er álitið, að of langur tími hafi verið ætlaður til þess að búa þá undir starf sitt, sem stjórna verzlunarskipum og stórum skipum, og er af þeim krafizt meiri þekkingar en áður, bæði bóklegrar og verklegrar. Þótt þessi kafli sé ekki í öllum verulegum atriðum nýr, þá er ein grein hans, 21. gr., alveg ný. Hún fjallar um þá menn, sem eiga að stýra varðskipum ríkisins. Er hér verið að reyna að skapa brú á milli þeirra, sem stjórna verzlunarskipum, og þeirra, sem eiga að stýra varðskipum ríkisins, en meginatriðið er það, að sá, sem hefir rétt til að stjórna varðskipi, geti ekki tekið að sér stjórn á íslenzku verzlunarskipi í utanlandssiglingum, nema hann hafi áður fengið æfingu sem stýrimaður í utanlandssiglingum, og nákvæmlega sama gildir um þann, sem hefir fengið meira skipstjóraskírteini, að hann verður að hafa siglt sem stýrimaður á varðskipi, áður en hann getur öðlazt rétt til skipstjórnar á því. Er þetta gert vegna þess, að þær tegundir skipa, sem hér ræðir um, þurfa sérfróðra manna, sem kunnir eru þeim hlutverkum, sem skipin hafa, og er á þennan hátt skapaður sá grundvöllur, sem nauðsynlegur er til slíkrar sérþekkingar. Um þetta efni fjalla 21.–23. gr., og með þeim kröfum, sem þar eru gerðar, er hert á frá því, sem áður hefir verið. Vitanlega er það svo um skipherra á varðskipum annara þjóða, að af þeim er krafizt meiri þekkingar heldur en hjá oss. Á erlendum varðskipum eru oftast menn með svonefndu „lautinants“prófi. Þá kem ég að IV. kafla, og er hann um vélamenn á eimskipum. Hér er steypt saman í eitt ákvæðum um rétt til að stjórna mótorvélum, sem eru yfir 400 hestöfl, og eimvélum yfir 300 hestöfl og tekin inn þau lög, að þeir einir hafi rétt til að stjórna slíkum vélum, sem auk annars nauðsynlegs undirbúnings hafa staðizt hið meira próf við vélstjóraskólann í Reykjavík. Er IV. kafli sérstaklega um vélamenn á eimskipum, en V. kafli um vélamenn á mótorskipum, og er það vendilega aðgreint, sem krafizt er af hvorum fyrir sig. Í þessum kafla er helzta nýmælið, að krafizt er lengri tíma af þeim mönnum, sem ætla að vinna sig upp, þar sem lengri þjónustu er krafizt í starfinu en áður var af þeim mönnum, sem stunda þetta nám. En það var n. ljóst, að það þarf að búa svo um hnútana, að þeir, sem koma út af vélstjóraskólanum, fái meiri tækifæri til verklegrar æfingar heldur en verið hefir, og kemur n. því fram með kröfu um, að fleiri menn séu hafðir á vissum skipum heldur en áður hefir verið. Er það gert til þess, að þeir, sem koma út af vélstjóraskólanum, fái möguleika til að æfa sig nægilega við hin vandasömu störf og geti unnið sig upp samkv. þeim kröfum, sem um starfstíma eru gerðar í lögum. Ég sé ekki ástæðu til að fara ýtarlega út í hverja grein í þessum kafla, en n. hefir yfirlitið þennan kafla frv. og gert á honum lítilsháttar breyt. frá því, sem hann var í fyrra, þegar hann lá hér fyrir á þinginu. Ég skal því stikla á stóru yfir þennan kafla; ég veit, að hv.þdm. sjá, hvað í honum felst, og hann þarf ekki skýringar við. Þá koma almenn ákvæði. Er þar ákveðið um, hve margir stýrimenn og vélstjórar skuli vera á skipum eftir stærð þeirra, og eru þar ýms nýmæli. En sjútvn. hefir alls ekki gert breyt. á þeim kafla, og er hann eins og hann var lagður hér fyrir á síðasta þingi. Hér er gert ráð fyrir að lögfesta það, sem venja hefir verið, að tveir stýrimenn séu á togurum. Áður hefir ekki verið lögskráður nema einn stýrimaður á togara, en það hefir verið venja um langt skeið að hafa þá tvo, og sýnir það, að þess er full þörf. Ég hefi ekki heldur orðið var við, að þetta mætti nokkrum andmælum, og álít sjálfsagt, að það sé lögfest. Viðvíkjandi strandferðaskipum er krafan sú, að stýrimenn séu þrír, þó ekki á þeim, sem eingöngu flytja vöru; er þá krafan aðeins sú, þar sem skipið er innan 300 rúmlesta, að þar sé einn stýrimaður, en þau, sem stærri eru, hafi tvo. Er þetta í samræmi við kröfur Dana um þetta efni. Sama er að segja um varðskipin, að þar er krafan skilyrðislaust, að hafðir séu tveir stýrimenn á þeim skipum, sem eru frá 60–200 rúmlestir, en þrír á þeim, sem eru stærri. Ég sé ekki ástæðu til að rekja það nánar, hvaða rök liggja að þessum kröfum, en ef andmælum verður hreyft, mun ég gefa betri skýringar um það efni. Ég hefi gert nokkra grein fyrir þeim nýmælum, sem eru í sambandi við vélgæzluna. Þessi ákvæði eru í 51 og 52. gr., og er þar skýrt tekið fram, hvernig vélstjórum skuli fjölgað eftir stærð vélanna. Í þessum kafla, 54. gr., er einnig skýrt frá því, hvað greiða skuli fyrir skírteini þau, sem um getur í frv., og er það svipað og áður var. Ég skal játa, að það eru fleiri stig og meira flokkað, en það er í samræmi við það, sem var fyrr. Lægsta gjald er 2 krónur, og getur farið upp í 30 krónur, og eru það þau skírteinin, sem veita rétt til þess starfa, sem hæst er launaður. Vitanlega leggst þar að auki á þetta stimpilgjald, svo að upphæðin verður nokkru hærri en hér er nefnt. Svo er 59. gr., og er hún að verulegu leyti breytt frá því, sem hún var í fyrra, og taldi sjútvn. nauðsynlegt að breyta henni í sambandi við það að færa markið á stærð skipanna niður í 75 rúmlestir. Ég tel óþarft að lesa gr., en ef hv.þdm. lesa hana og bera saman við það, sem hún var í fyrra, þá sjá þeir greinilega breyt. Aðrar greinar VII. kafla eru bein afleiðing af því, sem ég hefi áður talað um, t. d. sektarákvæðin, og 60. gr., sem er að því leyti ný, að hún er miklu fyllri nú en áður, en efni hennar í aðalatriðum hið sama. Í 59. gr. eru ákvæði um, að þeir, sem öðlazt hafa rétt samkv. eldri lögum, haldi þeim rétti áfram, og einnig um það, hvernig þeir, sem fengið hafa rétt með gömlu prófi, nái meiri réttindum. Er hér gert ráð fyrir vottorðum tveggja valinkunnra skipstjóra eða sjódómsmanna, sem dæmi um, hvernig viðkomandi aðilja hafi farizt skipstjórn, og að þeim dómi fengnum öðlist hlutaðeigandi maður rétt til að stjórna skipum, sem eru allt að 75 rúmlestum að stærð. Ég býst ekki við, að það hafi mikla þýðingu að fara frekar út í þetta, en ég taldi mér að sjálfsögðu skylt að gera því nokkur skil við 2. umr. Ég hygg, að ef Alþingi getur fallizt á frv., þá sé betur séð fyrir öryggi en áður var, og í samræmi við ný lög fyrir vélstjóraskóla og stýrimannaskóla, og ekki sízt vegna þess að með skólalærdómnum verði aukið við eitt og annað, sem lýtur að starfslegri menntun, og því betur fyrir komið, og gæti það gert oss hæfari að stunda siglingar bæði hér við land og annarsstaðar. Það er ekki minnst um vert, að verklega þekkingin sé aukin, að hið verklega nám verði aðalskilyrði og það gert að prófsatriði. Ég vil ekki fara frekar út í það, en það hefir reynslan sýnt þeim, sem fylgzt hafa með, að skipstjóraefni okkar geta fylgzt með. Sjómannseðli er annað en sjómannsverk eða sjómennska, sem svo er venjulega nefnt, og það getur í eðli sínu verið ágætur sjómaður, þ. e. haft ríkt sjómannseðli, þótt hann vanti verklega og bóklega menntun um það, sem að sjómennsku lýtur. Það er þess vegna mjög nauðsynlegt, að sjómenn vorir fái sem beztan undirbúning, svo hæfni þeirra fái að njóta sín sem bezt, og þetta er eitt það markmið, sem fyrir augum er haft með þessu frv., sem hér liggur fyrir, og ég tel þetta meginatriði frv. Sú deila, sem virðist vera um það, hvort smáprófsmaður eigi að fá rétt sinn hækkaðan, má líka skoðast frá þessari hlið, og virðist mér, að sú verklega þekking, sem þeir verða að hafa aflað sér, eigi að gera þá hæfa til að stjórna þeim skipum, sem frv. gerir ráð fyrir, að þeir fái rétt til. Ég legg þess vegna eindregið til, að frv. verði að engu rýrt að þeim till., sem stefna í þá átt. Ég skal svo ekki eyða löngum tíma í að minnast á brtt.hv. 1. þm. Reykv. Ég veit það og skil það, að skipstjórafélagið leggur mikla áherzlu á, að kröfurnar verði ekki auknar, og er ekki óeðlilegt, að það komi fram. En ég vil mælast til, að þessi hv. d. afgreiði frv. samkvæmt till. okkar. Ég veit, að um þetta atriði verða átök í hv.Nd., og óráðið, hvernig þetta fer þar. En ég get ekki greitt atkv. með brtt.hv. 1. þm. Reykv. vænti ég þess fastlega, að að þessari umr. lokinni verði frv. vísað óbreyttu til 3. umr.

*Frsm. (Sigurjón Á. Ólafsson): Ég finn ástæðu til, að svara hv. 1. þm. Reykv. örfáum orðum, því að fyrir utan stefnumuninn kom fram misskilningur hjá honum á nokkrum atriðum. Hann vildi láta skína í það, að ég hefði haldið því fram, að hér væri verið að rýra öryggið. Ég vildi a. m. k. hafa sagt, að hér væri í engu atriði verið að rýra öryggið, enda er það líka svo. Það, sem um er deilt, er þessi aukning frá 60 rúmlestum upp í 75 rúmlestir. Það er 15 rúmlesta aukning. Hann vildi ennfremur láta skína í það, að hér væri verið að draga úr þekkingarskilyrðum þeirra manna, sem taka minna próf. Ég hafði getið þess og mun geta þess nánar, þegar frv. um stýrimannaskólann kemur fyrir, að kröfurnar um þekkingarskilyrði minnaprófsmanna eru auknar frá því, sem þær eru nú, og þó að sumum finnist það kannske vera í óverulegum atriðum, þá er það sumsstaðar í verulegum atriðum Og það á ekki sízt að tryggja með því frv., að það sé gengið svo frá við prófin, að þeir einir fái próf, sem kunna það, sem þeim er ætlað að kunna. En ég skal geta þess, að það hefir verið talinn nokkur misbrestur á því, að það væri gengið nógu ríkt eftir því, að minnaprófsmenn kynnu það, sem ætlazt er til, að þeir ynnu. Prófið hefir ekki verið nógu strangt á ýmsum stöðum á landinu. En með frv. um stýrimannaskólann er ætlazt til, að 2 menn, kjörnir af skólastjóra stýrimannaskólans, eigi að vera prófdómendur úti á landi, svo að samræmi fáist í prófin og það sé ekki hleypt frá prófi öðrum en þeim, sem kunna það, sem þeim er ætlað að kunna. Það, sem af þessum mönnum á að vera heimtað, er talið af hinum færustu mönnum fyllilega nægilegt til þess að leiða skip með ströndum fram. Ég skal bæta því við, að sú þekking, sem menn afla sér með meira prófi, er þess eðlis, að menn eiga að geta siglt til annara landa, en reynslan hefir sýnt, að menn fá engu æfingu í að nota þann lærdóm við að sigla hér við strendur landsins, svo að sú þekking, sem menn afla sér með því að taka meira prófið, hverfur í tímans djúp, ef menn sigla hér við strendur landsins, því að hún er ekki notuð nema að litlu leyti. Af þessu sést, að það er alveg nægileg þekking, sem þessir menn fá með hinu minna prófi. Ég hefi mína reynslu af þeim 20 árum, sem ég var til sjós, og var þessi lærdómur ekki notaður nema að mjög litlu leyti á þeim skipum, sem ég sigldi á. Það er annað mál, að ég álít, að menn, sem eru skipstjórar eða stýrimenn, þurfi að fá meiri almenna menntun en þeir hafa haft, sem ekki heyrir beint til sérfræðigreinar. Það, sem ég hafði líka haldið fram, var, að það, sem gert er til þess með þessu frv., er að auka verklega kunnáttu, lengja siglingatímann o. s. frv. Þetta á að auka öryggið. En við erum þeirrar skoðunar, að sú sérfræðilega þekking, sem veitt er með minna prófinu, sé nægileg. Út frá þessu sjónarmiði er það, sem fram hafa komið kröfur um það frá minnaprófsmönnum, að aukið sé við réttindi þeirra og að þeim verði að lögum leyft að sigla á stærri skipum. En hitt er álitamál, hvað langt eigi að ganga í þessu efni. Ef Alþingi hnígur nú að því að láta sitja við það, sem er, og auka ekki réttindi smáprófsmanna, þá er ég sannfærður um, að það verða alltaf uppi kröfur um það að rýmka frá því, sem nú er. Og reynslan verður sú, alveg eins og á þinginu l934, að það verður hópur þm., sem fellst á þessar kröfur, eins og varð í Nd. á því þingi. Hitt er annað mál, sem hv.þm. minntist á, að það er til í landi núna hópur manna, sem hafa meira prófið. En það fer ekki alltaf saman að hafa meira prófið og veru eftirsóttur sem formaður á fiskiskipi. Og þessi krafa er oft sameiginleg sumum útgerðarmönnum og skipstjórunum sjálfum, að veita þeim rétt til þess að fara með stærri skip, og er það af því, að útgerðarmenn hafa reynt þessa skipstjóra hina beztu menn og góða í sínu starfi. Þetta frv. ætlast til þess, að hér sé loku fyrir það skotið, að menn með þessu prófi geti fengið undanþágu, eða þeim sé veittur réttur fram yfir þetta stærðarmark, og segir, að hingað skuli farið og ekki lengra, í eitt skipti fyrir öll. Þá kem ég að þekkingarskilyrðunum. Ég verð að líta svo á, að sú reikningslega þekking, sem þessir menn fá, sé alveg nægileg fyrir þá, sem eru á fiskiskipum hér við land. Ég býst við, að það sé svo með hv. 1. þm. Reykv., að það, sem hann hefir numið, sé hann alltaf að nota í starfi sínu. En það er það, sem skipstjórar á fiskiskipum gera ekki, a. m. k. ekki á þeim skipum, sem eru staðbundin hér við land. „Hverjir hafa gagn af þessu?“, spyr hv.þm. Vitanlega þeir, sem nú þegar hafa öðlazt minna próf, því að ef þeir hafa reynzt heppnir formenn, þá á að auka réttindi þeirra, svo að þeir megi stjórna skipi, sem er 75 rúmlestir. Og svo eiga allir þeir, sem taka þetta próf hér eftir, að fá þessi sömu réttindi, ef þeir hafa fullnægt þeim skilyrðum og reglum, sem eru settar. En þá komum við að öðru mikilsverðu atriði, en það er, hvort það eigi að hafa einn skóla eða fleiri. Það er skoðun sjútvn., og það eru fleiri þeirrar skoðunar, að það sé ekki gott að leggja niður smáskólana í þessum fræðum úti á landi. Kröfur landsmanna eru þær, að hafa skólana sem dreifðasta, svo að tilkostnaður við námið verði sem minnstur. Ég býst við, að hér sé um þá sanngirniskröfu að ræða, að við komumst ekki hjá því að hafa skólana fleiri en einn. Í Noregi er 21 skóli, sem undirbýr menn undir þetta starf. Ég man ekki, hvað þeir eru margir í Danmörku, en ég held, að þeir séu 5 eða 6. Ég held, að við komumst ekki hjá því atriði að leyfa þessa smáskóla í stærstu bæjum á landinu. Um fjárhagslegu hliðina gagnvart útgerðinni í þessu efni er ekki að ræða, því að kostnaðurinn við námið lendir á einstaklingunum sjálfum. Og þar vil ég leggja sérstaka áherzlu á verklega námið, því það er ekki sama, hvort það er trassi eða hirðumaður, sem fer með skip. Það er verklegt, en ekki bóklegt. Það er hægt að veita undirstöðumenntun í því bóklega, en hitt er meiru meðfætt, og það kemur útgerðinni að mestu gagni. Í þessu sambandi má geta þess, að þó að skipstjórastaðan geti verið vel launuð, þá má um hana segja, að hún er ákaflega stopul. Hún er ekki lífstíðarstarf. Það getur verið, að skipstjóri hafi ágætt próf og sé duglegur, en ef honum misheppnast að fiska, þá er hann dottinn úr tigninni og missir stöðuna. Þá er spurningin sú, hvað eigi að gera harðar kröfur til þeirra, sem fá þetta hnoss kannske 1 eða 2 ár, og svo ekki meir, en falla niður í það að vera hásetar. Þess vegna verða menn að athuga það vel, hvort það eigi að vera að gera óþarfa kröfur til þeirra eða ekki. Sumir tolla aftur á móti lengi í þessari stöðu, og ráða þar ýmsar aðstæður. Ég hafði gert grein fyrir því, að hverju á að hníga í þessu efni, og er það m. a. af því, að ég óttast, að hvað sem hv.Ed. gerir við till. um aukninguna, þá muni hv.Nd. ekki sætta sig við það. Ég get auðvitað ekki sagt um meiri hl. þar, en það eru þar sterk öfl með því að auka þetta úr því, sem við leggjum til. Það er ekki alveg þýðingarlaust að benda á önnur lönd, og í sambandi við þessa till. má benda á það, að við erum kröfuharðari en aðrar þjóðir. Ég skal ekki dæma um Þýzkaland, en í samanburði við Noreg, Danmörku, Svíþjóð og England erum við kröfuharðastir um skilyrði okkar fiskimanna. Þá kom hv.þm. að lokum inn á, að hann væri undrandi yfir afstöðu minni út af því, sem okkur hefði borið á milli áður hér á þingi um öryggismál sjómanna. Ég er nú búinn að skýra þá skoðun mína, en ég get endurtekið það enn, að ég álít, að öryggi manna á sjónum sé í engri hættu, og ég veit, að það er álit margra sérfræðinga, að það sé í engri hættu, og eru þeir á minni skoðun um það, að með þessu frv. sé það aukið frá því, sem er. Auk þess er vitanlegt, að með lögum þeim, er sett voru á síðasta þingi um talstöðvar í smáskipum, er þetta öryggi mikið bætt fyrir áhafnir smáskipanna, eins og ég hefi skýrt í umr. um það mál, og til þess að nota slík tæki þarf enga sérþekkingu, en þau geta komið að ómetanlegu gagni þeim skipum, sem aðeins sigla með ströndum fram, eða ekki lengra til hafs en svarar fiskimiðum. Að mannslífin á þessum skipum væru minna virði en á þeim stærri, hefir mér aldrei dottið í hug, því fer fjarri, enda hefði mér aldrei dottið í hug að ljá þessari till. fylgi mitt, ef ég teldi, að með samþykkt hennar væri öryggið skert. - Munurinn á 60 og 73 tonna skipum er ekki mikill, svo að í raun og veru er verið að deila um keisarans skegg. Það má alveg eins halda því fram, og er gert, að smáskipaprófsmaðurinn sé eins fær um að stýra 100 tonna skipi og 60 tonna í innanlandssiglingum; til þess hefir hann næga þekkingu. Reynslan er sú, að fiskimaðurinn getur ekki komið við leiðarreikningi eða „navigation“, vegna þess að hann er á eilífu ferðalagi með veiðarfæri sín og hefir ekki tíma eða tækifæri til að reikna slíkt í því veðri, sem sérstaklega krefst þess, og fer því meir eftir eðlisávísun en útreikningum, hvernig tekst að ná landi. Ég fer ekki frekar út í þetta hér, en þeir þekkja þetta bezt, sem við slíkt hafa átt að búa um áratugi. En mér er fyllilega ljóst, hvar ágreiningurinn er. Hann er um það, hvort þeir, sem hafa farmennskupróf, eigi að víkja fyrir þeim, sem hafa minna próf, eða ekki. Ég hefi ekki rannsakað, hvað mörg skip eru á stærðinni frá 60–75 tonn, en þau eru ekki ýkjamörg; sennilega mun ég geta upplýst hv. 1. þm. Reykv. um þetta atriði við 3. umr. Þá vil ég drepa á aðra ástæðu, sem er nokkurs virði, og ég vil segja, að það sé mikils virði fyrir þá menn, sem hafa farmennskupróf, að Alþingi slái föstu í eitt skipti fyrir öll, hvar línan skuli dregin, því þá munu verða lægri raddirnar um rýmkun réttinda til handa smáskipaprófsmönnum, en eins og hv.þm. vita, hafa þær raddir verið allháværar undanfarið, sem krefjast rýmkunar. Hv. þm. var að tala um, að öryggið á farþegaskipunum væri ekki meira samkv. þessu frv. en flutningaskipum nú eftir gildandi lögum. Nú er ekkert, sem bannar smáskipaprófsmönnum að stýra skipum, sem flytja farþega, en eftir þessu frv. er það ekki leyfilegt, heldur á þeim að vera stýrt af meiraprófsmönnum þeim, sem hafa æfingu í að fara með farm á skipum og reynslu um að sigla þeim. Þarna er því hert á kröfunum og öryggið bætt.

Þetta þykir mér einkennilegt, ekki er það eftir 6. gr.

. Það stendur hér í frv. til l. um stýrimannaskóla, 5. gr., með leyfi hæstv. forseta: 1. Þekking á jarðarhnettinum, lögun hans og stærð. bauganeti hans, lengd og breidd. Kompáslínur og kompásstrik. 2. Þekking á kompásnum og á notkun hans, á misvísun, halla (inklination), segulskekkju og hvernig hún verði fundin með jarðlægum athugunum; á skriðmæli, vegmæli, grunn- og djúplóði. 3. Skyn á sjókortum, innihaldi þeirra og notkun 4. Þekking á dagbókarhaldi, leiðarreikningi, straumi, drift, að setja stefnu skipsins og á að finna stað skipsins á kortinu. 5. Að kunna að finna, hvenær flóð verður og fjara. 6. Að kunna að nota sextant til þess að geta fundið stað skips með jarðlægum athugunum.

Það er alltaf átt við smáskipaprófsmenn, aðeins aukinn siglingatíminn

. Þetta er alveg rétt hjá hv.þm. Ég bið afsökunar. Smáskipaprófið veitir réttindi, en það er gerð krafa um meiri verklega æfingu, sem hlýtur þó alltaf að teljast öryggisauki. Ég geri ekki ráð fyrir, að þörf sé á að karpa um þetta, en atkv. verði látin skera úr. En þó ég til samkomulags gæti sætt mig við, að takmarkið yrði sett við 60 smálestir, þá veit ég, að því yrði breytt í Nd., því svo mikil sókn er þar í þessu máli. En Alþingi á að vera sá sáttasemjari í þessu máli, sem slær föstu um takmörkin.

*Magnús Jónsson: Ég skal ekki verða langorður. Vitaskuld er mér þetta ekkert hitamál, eins og hv.þdm. ættu að geta skilið. En ég álít, að hér sé verið að víkja frá réttri stefnu, þar sem í stað þess að herða kröfurnar, er nú verið að gera tilraun til að rýra þær. Hv. frsm.n. sagði, að það hefði kennt misskilnings í minni ræðu áðan. Ég þarf ekki að fara út í það, því það kom aldrei fram í ræðu hans, í hverju misskilningurinn átti að vera fólginn. Viðvíkjandi 6. gr. frv. reyndist ég nú lesa betur en sjálfur höfundurinn! En ég segi enn, að það er dregið úr kröfunum gagnvart smáskipaprófsmönnum í þessu frv., hvað sem kann að vera í frv. um stýrimannaskólann. Ég segi, að það sé að draga úr kröfunum, þegar á að auka réttindi þessara manna til að færa skip úr 60 í 75 smál. Þessu er ekki hægt að bera á móti. því að til þess að færa skip, sem eru þarna á milli að stærð, hefir áður þurft menn með meira prófi. Hv. frsm. segir, að það sé verið að herða á kröfunum til minnaprófsmanna, en það sé gert í allt öðru frv., sem rifið var nú út úr höndunum á honum og sett í allt aðra n. Hver segir, að það verði samþ.? Veit það nokkur, hvernig því reiðir af? Hv. frsm. segir, að við séum kröfuharðari en aðrir og miklu strangari en nágrannar okkar. Ég veit, að það eru strangari kröfur í Þýzkalandi en hér og miklu harðari ákvæði um kunnáttu, skóladvöl o. fl. Ég vil líka segja það, að ekki er sama, hvernig kennslufyrirkomulagið er eða námstilhögun, án þess að ég vilji nokkuð dæma um þá hluti hér. Mér er t. d. sagt, að hér í stýrimannaskólanum séu menn látnir læra stjörnufræði og stærðfræði alveg jafnhliða, þó að vitað sé, að til þess að nema stjörnufræði þarf verulega stærðfræðikunnáttu. Ég þekki þetta úr guðfræðináminu. Þar eru ýms rit, sem lesin eru á grísku; það er óþægilegt, ef menn kunna ekki grísku, þegar þeir koma í skólann; það væri betra fyrirkomulag, að þeir kynnu málið, áður en þeir kæmu í skólann. Eins mun þetta vera annarsstaðar. Fyrst er að læra stærðfræðina, og þegar sá grundvöllur er fenginn, þá getur hitt námið byrjað, eins og t. d. stjörnufræði eða þá verkfræði. - Það er ákaflega mikill vandi að segja, hvað er strangara. Mér er t. d. sagt, að þó hér eigi að heita tveggja ára nám, þá sé fyrri veturinn oft endasleppur, og sé þá stundum farið snemma frá námi. Það er því margt, sem kemur til greina, þegar rætt er um, hvað séu strangar kröfur. Hitt er annað mál, að það er gott, ef meira öryggi fæst, t. d. með því að herða smáskipaprófið, og séð um, að menn fái þá þekkingu, sem þeir eiga að fá. Um eitt atriði er ég alveg sammála hv.frsm., að fiskimennska og þekking á navigation - að það er sitt hvað og þarf alls ekki að fara saman. Ég hefi t. d. heyrt sagt um einn duglegan hákarlaformann, sem að vísu hafði kompás innanborðs, en hann þekkti ekki betur á hann en það, að hann vissi, að á honum var stór klessa, sem þýddi norður, samt var hann ágætur aflamaður. En þegar sett eru viss skilyrði, þá er viðkunnanlegra, að þau séu uppfyllt til fullnustu, en eftir síðari hluta 6. gr. á að afnema öll þau skilyrði, sem áður voru um kunnáttu og leikni þeirra manna, sem færa fólksflutningaskip af þessari stærð með ströndum fram. Hann segir, að þeir hafi ekki gagn af þekkingu. Ég vil nú út af því, að ég hafði réttara fyrir mér um 6. gr., spyrja hv.frsm., hvort það sé ekki skemmtilegra, að þeir þekki þó öll þau tæki, sem krafist er, þó í innanlandssiglingum sé. Ég get tekið skip eins og t. th Fagranes; það er hálfóviðkunnanlegt, að það sé gert að verkum með lögum, að því megi aðeins stýra minnaprófsmaður. Þetta er þó skip, sem flytur allskonar vörur og fjölda fólks milli hafna. Þetta er áreiðanlega ekki að stíga sporið áfram, heldur aftur á bak. Ef við ætlum hér að leggja hvað á móti öðru sem rök, þekking- una og fiskisældina, held ég að það verði ákaflega erfið röksemdafærsla. Fyrst er þekkingin og svo er fiskisældin, því að slá af kröfunni um þekkingu nær engri átt. Hv. frsm. sagði, að ég mætti ekki miða við sjálfan mig, þó ég myndi hafa gagn af öllu, sem ég hefði lært, við mitt starf. Það er ákaflega langt frá því að svo sé. Ég get trúað, að láta muni nærri, að af 7 ára námi hafi ég ekki gagn af nema 1/10 hluta. Ég hefi ekki gagn af stærðfræðilærdómi mínum eða náttúrufræði, og ekki nema að litlu leyti af landafræðikunnáttu minni við mitt starf o. s. frv. En það er nú svo, að almenn þekking notast óbeint, hún eflir dómgreindina og kemur þannig óbeint að gagni. Það er því ekki rétt að segja, að þekking í ýmsum greinum sé gagnslaus. Það dugar ekki, eins og hv.frsm. var að gera í síðari ræðu sinni, að vera alltaf að sanna, að það sé ósanngjarnt að auka réttindi smáskipaprófsmanna, í sömu andrá og hann vill verða við kröfum þeirra, þó með því sé slegið af frá því, sem nú gildir um þessi efni. Þeir hafa tekið smáskipaprófið með það fyrir augum, að þeir mættu fara með skip allt að 60 smálesta stærð. Ég er ekki að fara fram á, að þeirra réttur sé í nokkru skertur. Ef farið væri fram á, að svikizt væri aftan að mönnum, þannig að t. d. menn sem hafa tekið próf með það fyrir augum að fá rétt til að fara með 60 smálesta skip, fái ekki að fara með nema 30 smálesta skip, þá skal ég játa, að það væri ósanngjarnt. Menn eiga að fá þann rétt, sem menn hafa lært til, og meira ekki. Ef menn hugsa til þess að fiska á stærri skipum en 60 smálesta, þá verða menn bara að leggja á sig þetta óttalega nám, sem tekur tvö ár. Til þess að verða prestur með 200 kr. launum á mánuði þurfa menn að læra í 10 til 13 ár, og kennarar verða að stunda langt nám nú orðið. Ég vissi um einn mann, einhvern röskasta fiskimanninn á Ísafirði, þegar ég var þar, sem vildi fara með stærra skip en 60 smálestir. Hann var orðinn nokkuð fullorðinn, eitthvað 50 ára að aldri. Hann brá sér bara suður til Rvíkur og tók stærra fiskimannaprófið, og fór síðan með línuveiðara og hvaða skip, sem hann átti kost á. Þetta er hinn eðlilegi gangur málsins, svo framarlega ef menn vilja á annað borð gera einhverjar kröfur til manna. Hv. þm. sagði, að um þessa breyt. væru svo óendanlegar kröfur, að Alþingi mundi aldrei hafa frið, ef það léti ekki undan þeim. Hvernig á þá Alþingi að fara að í launamálunum? Það er sjálfsagt enginn launamaður á öllu landinu, sem ekki finnst, að hann hafi of lág laun. Á Alþingi að fara eftir öllum kröfum og bænaskrám sem fram koma um launahækkanir? Nei, Alþingi verður nú einu sinni að hafa kjark til að halda við sína stefnu, hverjar kröfur sem gerðar eru. Það er bezt að athuga, hvað mörg skip það eru, sem standa á bak við þessar ógurlegu kröfur. Í grg. frv. stendur, að við höfum 24 skip af stærðinni frá 60 til 100 smálestir. Ég veit ekki. hvað mörg af þessum skipum eru frá 60 til 75 smálestir, en þau eru sjálfsagt talsvert færri en hin. Þetta er þá allur grundvöllurinn undir þeim ógurlegu kröfum, sem Alþingi sjálft á ekki að geta staðið fyrir, - svona ein 10 skip. Hv. þm. hélt, að ef látið væri undan með að færa takmarkið upp í 75 smálestir, þá mundu kröfurnar stanza um skeið. Hvað mundi það verða lengi? Ég held, að liðið hafi 5 mínútur, þangað til upp stóð hv.þm.N.-Ísf. og kvaðst mundu bera fram brtt. við 3. umr. um að hækka takmarkið upp í 100 smálestir. Það má segja, það er friður. En ef fara á eftir nokkrum mannlegum reglum, þá fæst helzt friður með því að sýna óseigjanlegan vilja og láta aldrei sinn hlut. Hvers vegna höfðu Danir aldrei frið fyrir Íslendingum í sjálfstæðisbaráttunni? Af því þeir voru alltaf smátt og smátt að láta undan síga. Ef Alþingi telur eitthvað rétt, er sjálfsagt, að það haldi því bara fast fram og láti ekki sveigjast frá því. Einmitt það, að láta undan, skapar sífellt nýjar og nýjar kröfur. Ég býst við, að gangurinn verði sá, að það verði samþ. við þessa umr. að færa markið upp í 75 smálestir. Við 3. umr. beri svo hv.þm.N.-Ísf. fram brtt. um að færa það upp í 100 smálestir, sem líklega verður fellt hér. Þá fer frv. til hv.Nd. og þar koma fram þessar sterku raddir, sem hv.frsm. talar um. fyrir því að fá markið upp í 100 smálestir, og fá það samþ. þar. Svo býst ég við, að fyrir næsta þingi liggi krafan, sem lá fyrir síðasta þingi, um að færa þetta takmark upp í 150 smálestir. Hvað segir hv. 4. þm. Reykv. þá? Hvernig getur hann talað á móti öllum sínum röksemdum nú og verið á móti þessu? Eina röksemdin hjá hv.þm.N.-Ísf., sem í fljótu bragði gæti virzt benda til þess, að rétt væri að samþ. þessa breyt., var sú, að þeir, sem tækju meira prófið, væru yfirleitt ófúsir að fara á þessi skip, sem hér er um að ræða; þeir hefðu ekki búið sig undir það að stunda fiskiveiðar á litlum skipum, ekki alizt upp á fiskiflotanum né ætlað sér það starf í upphafi, og því gæti oft verið erfitt að fá menn á þessi skip. En það þarf ekki nema aðeins að líta á þessa röksemd til þess að sjá, hvað algerleg, skökk hún er. Hér er ekki um annað að ræða en það, að þeir, sem ætla sér að vera með stærri fiskiskipin og hafa fengið alla leikni við veiðiskapinn, taka stærra fiskimannaprófið í stað þess minna, og þessir sömu menn koma vitanlega engu síður að notum fyrir flotann eftir sitt stutta tveggja vetra nám, hafa þá bara meiri þekkingu í sinni grein. Ég held, að eftir standi þá aðeins ein röksemd, og það eru óskir þeirra manna, sem hafa minna prófið nú, um að mega fara með stærri skip heldur en nú er þeim heimilt. Og Alþingi verður að dæma um, hvort sérhagsmunakröfur þeirra örfáu manna, sem þarna er um að ræða, eru svo sanngjarnar, að undan þeim verði að láta.

*Frsm. (Sigurjón Á. Ólafsson): Það er nú e. t. v. ekki ástæða til að vera að elta ólar við þetta karp. En hv.þm. byrjaði á því að skjóta því til mín, hvort ég gæti nokkra hugmynd gert mér um það, hvort þær þekkingarkröfur, sem ég hefði talað um, að ætti framvegis að gera til þeirra, er taka minna fiskimannaprófið, næðu fram að ganga. Vildi hann sneypa mig fyrir, að ég hefði ekki haft meira vald á því máli en það, að það hefði farið til annarar n. heldur en ég óskaði eftir. Já, ég saknaði hans nú í d. við það tækifæri, því ég ber það traust til hans, hvað sem liður ágreiningi okkar í þessu máli, að ekki hefði farið eins og fór, hefði hann verið í d. Hinsvegar ber ég það traust til hv.menntmn., að hún hafi ekki verið að heimta málið inn til sín til þess að rýra þær þekkingarkröfur, sem frv. gerir ráð fyrir. Ég hygg, að það hafi fremur verið meining þess manns, sem vildi fá frv. til menntmn., að finna, hvort ekki vantaði í það eitthvað sem þekking héti.

Ég held, að enginn viti neitt um þetta efni í þeirri n., að þeim ólöstuðum

. Það er ekki rétt hjá hv.þm., að ég hafi sagt, að fiskimenn hefðu yfirleitt ekkert gagn af því, sem menn lærðu undir meira fiskimannaprófið. Ég sagði, að mikinn hluta af því, sem krafizt væri, notuðu þeir ekki við fiskiveiðarnar. Hann talaði um stjörnufræði í því sambandi. Ég held, að menn séu nú ekki yfirleitt að mæla gang himinhnatta á fiskibátum hér við land; það gera menn aðeins, þegar þeir þurfa að leiðrétta leiðarreikning úti á hafi. En þetta læra menn nokkuð undir meira fiskimannaprófið; það kemur bara ekki að verulegum notum á þeim skipum, sem hér er um að ræða. Ég ætla nú með leyfi hæstv. forseta að lofa hv.þm. að heyra, hvað það er, sem heimtað er af þeim, er taka minna fiskimannaprófið. Þeir eiga að hafa: 1. Þekking á jarðarhnettinum, lögun hans og stærð, bauganeti hans, lengd og breidd. Kompáslínur og kompásstrik. 2. Þekking á kompásnum og á notkun hans, á misvísun, halla (inklination), segulskekkju og hvernig hún verði fundin með jarðlægum athugunum: á skriðmæli, vegmæli, grunn- og djúplóði. 3. Skyn á sjókortum, innhaldi þeirra og notkun. 4. Þekking á dagbókarhaldi, leiðarreikningi, straumi. drift, að setja stefnu skipsins og á að finna stað skipsins á kortinu. 5. Að kunna að finna, hvenær flóð verður og fjara. 6. Að kunna að nota sextant til þess að geta fundið stað skips með jarðlægum athugunum. Þetta er það, sem heimtað er af minnaprófsmönnum í navigation, og það er nákvæmlega það sama, sem meiraprófsmenn nota að jafnaði, ef þeir á annað borð nota navigation við strendur landsins; hitt gleymist. Eins og ég hefi margtekið fram, telja sérfróðustu menn þetta fullnægjandi þekkingu í sjómannafræði til þess að leiða skip með ströndum fram. Þessu námi er ætlað að taka minnst fjóra mánuði. Eins og nú er, geta menn búið sig undir meira fiskimannaprófið á einum vetri, en eftir þá aukningu á kennslu, sem nú er farið fram á, er gert ráð fyrir, að menn þurfti e. t. v. tvo vetur. Undir farmannaprófið, sem ég býst við, að hv.þm. blandi hér inn í, þarf aftur skilyrðislaust tveggja vetra nám. Ég hefi þá leiðrétt það, sem hv.þm. hafði eftir mér, að menn hefðu ekkert gagn af náminu undir meira prófið. Viðvíkjandi „Fagranesi“ get ég upplýst, að það er ekki nema 60 smálestir og getur því ekki komið til greina sem dæmi í þessu sambandi. Hv. þm. sagði, að þeir, sem tekið hefðu minna prófið, hefðu aldrei vænzt þess að fá meiri réttindi heldur en til að fara með 60 smálesta skip. Það má náttúrlega segja um þá, sem búnir eru að taka þetta próf, en við erum hér að skapa reglur fyrir framtíðina, sem þeir, sem nema hér eftir, eiga að byggja á. Og ég held það hafi verið færð nokkurnveginn skýr rök fyrir því, að það sé ekki of langt gengið að leyfa þeim að fara með allt að 75 smálesta skip. Það er meðfram byggt á því, að af þessari stærð verður sennilega í framtíðinni hin minni tegund fiskiskipa okkar, mótorskipin, sem minna prófið er einmitt útbúið fyrir. Þau voru um langt skeið ekki mikið yfir 40 smálestir, en eftir að þau fóru að stækka, komu fram kröfur um að miða réttindin við 60 smálestir. Nú er farið að nota mótorskip til fiskiveiða, sem eru yfir 60 smálestir; geta þau jafnvel komizt upp í 100 smálestir. En eftir að komið er upp yfir 75 smálestir, er um skip að ræða, sem hægt er að nota til miklu lengri ferða heldur en þau minni, og er ekki ólíklegt, að slík skip yrðu notuð, ef við vildum fara að stunda veiðar norður í íshafi eða við Grænland. En enginn, sem dómgreind hefir um þessa hluti, vill leyfa mönnum með smáskipaprófi að sigla yfir opin höf. Hv. þm. minntist á prestana í sambandi við þetta mál, hvað þeir yrðu að stunda langt nám til að búa sig undir sín láglaunuðu embætti. Ég veit nú ekki, hvort maður á að fara að bera saman kjör prestanna og fiskiskipstjóranna; þar er svo ólíku saman að jafna. En benda má á það, að eftir sitt langa nám fá prestarnir venjulega fast starf æfilangt, en skipstjórarnir geta ekki verið öruggir með atvinnu nema eina vertíð, - þá er þeirra dýrð ef til vill búin að vera. Ég skal ekki spá neinu um, hvernig Alþingi kann að taka á þessu máli í framtíðinni. Mér þykir ólíklegt, að skoðanir þeirra, er nú sitja þingið, breytist svo, að þeir taki opnum örmum hverri kröfu um aukin réttindi smáskipaprófsmannanna. Hinsvegar er erfitt að sporna við rás tímans og þeim kröfum, sem sanngjarnar eru og rök má færa fyrir. Og ég verð að telja það sanngjarnt, að þessir menn fái að fara með 75 smálesta skip með þeim kröfum, sem til þeirra eru gerðar. - Hvað það kunna að vera mörg skip nú, sem þessi breyt. nær til, skal ég ekki segja um. Ef það er rétt, að 24 skip séu af stærðinni 60 til 100 smálestir, býst ég við, að það sé eitthvað nálægt sanni, að ein 10 þeirra séu frá 60 til 75 smálestir. En við vitum bara ekkert, hvaða stærð skipa verður mest byggð í framtíðinni, og á því eru e. t. v. kröfur smáskipaprófsmannanna að einhverju leyti reistar. Ég sé svo ekki ástæðu til að karpa um þetta lengur. Þó hér komi fram krafa um að miða réttindin við 100 smálestir, verð ég að segja það, að hv.þm.N.-Ísf. hefir fyllilega viðurkennt, að það væri rétt að ganga að þeirri miðlunarleið, sem hér er stungið upp á. Vitanlega ber hann þessa kröfu fram af ásettu ráði til þess að sjá, hvaða fylgi hún hefir í d., og er það ekki nema gott. En ég held, að hann sé okkur sammála um það, að viturlegast sé að fara einhverja miðlunarleið, eins og sakir standa.

Jón Auðunn Jónsson Það, sem sérstaklega þarf að athuga, þegar um löggjöfina um rétt til skipstjórnar á fiskiskipum er að ræða, er það, að þekking mannanna og verkleg kunnátta sé svo mikil, að ekki geti hlotizt slys af þekkingarskorti, jafnframt að þessir skipstjórnarmenn sem aðrir hafi fulla þekkingu á þeim veiðiaðferðum, sem skipunum er ætlað að stunda. Maður hefir rekið sig á, að þeir menn, sem tekið hafa meira próf, eru ekki gjarnir á að fara á smærri bátana, og þó að þeir fari á þessi minni skip, þá hefir þeim oftast mislánazt að fiska á þeim; það hefir ekki komið að gagni, þó duglegir og hæfir menn af togara hafi komið á línubát, af því að þeir eru ekki vanir línuveiðum, og þess vegna hafa þeir ekki getað gefið þann arð, sem atvinnuvegurinn þarfnast. Þegar skipin hafa svo stækkuð, hafa vitanlega komið kröfurnar um að auka réttindi minnaprófsmanna, vegna þess að nálega allir minnaprófsmenn hafa yfirleitt alizt upp við línuveiðar, og þetta mun verða svo, meðan þessi framför helzt þ. e. að línuveiðaskipin stækka. Ég held, að óhætt sé að fullyrða það, eins og hv.frsm. líka tók fram, að þessir menn hafa næg þekkingarskilyrði til að sigla skipum af þessari stærð með ströndum fram og eins langt út og fiskimiðin ná, þó að það skorti á, að þeir hafi tekið þau próf, sem þarf til að sigla milli landa. Sá ljóður hefir hingað til verið á minna prófinu, að þessi próf hafa verið tekin á ýmsum námskeiðum víða á landinu, og hefir skort á, að nægilegt eftirlit hafi verið með kunnáttu manna, sem fengið hafa þessi prófskírteini. Þetta viljum við nú koma í veg fyrir með því að láta skólastjóra stýrimannaskólans hafa aðalumsjón með prófunum og ráða prófdómara. Ég vona, að það muni takast með till. til breytinga, sem nú felast í frv. um stýrimannaskólann. Sannleikurinn er sá, að mennirnir, sem hafa alizt upp á vélbátunum, hafa reynzt miklu betur og verið hæfari skipstjórnarmenn á línuveiðum en þeir, sem hafa meira próf og hafa oftast stunduð aðrar veiðiaðferðir. Ég held, að það sé því alveg hættulaust að frv. nái fram að ganga. Það hafa verið háværar raddir um það frá Norður- og Vesturlandi að hækka réttindi minnaprófsmanna til að færa skip upp í 200 smál. N. hefir nú ekki farið svo hátt, en tekið þann kostinn að fara milliveginn. Ég verð samt að líta svo á, að það sé hættulaust að leyfa smáskipaprófsmönnum að færa skip allt að 100 smál. stærð, eða gefa þeim undanþágu um það, sem búnir eru að sýna það með löngu skipstjórnarstarfi, að þeim sé treystandi að færa stærri skip. Býst ég við að bera fram brtt. í þá átt við 3. umr. Það er rétt, að það er leiðinlegt að hafa ekki pláss fyrir þá góðu menn, sem tekið hafa meira próf, en það vill oft verða svo, að jafnvel þó þeir geti komizt að til skipstjórnar á smábátum eða línuveiðurum, ef þeir eiga kost á togaraplássi, þó ekki sé nema sem bátsmaður eða háseti, þá vilja þeir ekki fara á smærri skipin. Afkoman á smærri skipunum er svo misjöfn, og að auki er alltaf vonin fyrir duglega menn að verða stýrimenn og skipstjórar á togara, og þess vegna eru lítil brögð að því, að þeir sæki um eða vilji fara á smærri skip, eins og t. d. línuveiðara eða vélbát. Menn verða að hafa þessi tvö sjónarmið í huga, annarsvegar að gæta leikni og þekkingar í starfinu, og hinsvegar að smærri útvegurinn fái þá menn, sem hafa sérþekkingu við hans hæfi, t. d. á línuveiðum, svo að afrakstur útgerðarinnar geti orðið sem mestur.

*Magnús Jónsson: Eins og hv.þdm. hafa séð, flyt ég hér á þskj. 89 eina brtt., sem snertir tvær gr. frv., nefnilega 5. og 7. gr. Þessi brtt. mín fer fram á það, eins og hv. 4. þm. Reykv. gat um, að réttur þeirra, sem tekið hafa smáskipapróf, yrði látinn haldast óbreyttur. - Annars var dálítið erfitt að átta sig á því hjá hv.frsm. sjútvn., hvað ræða hans snerist aðallega um, því að hann talaði ýmist um það frv., sem nú liggur fyrir, eða um núgildandi lög, eða um frv., sem lagt var fram á síðasta þingi. Mátti því stundum skilja hann svo sem hér væri verið að herða á kröfunum um menntun skipstjóra og að réttur þeirra, sem hefðu smáskipapróf, væri minnkaður, þannig að hann hefði áður náð til skipa, sem eru 100 rúmlestir, en ætti nú að færast niður til skipa, sem eru 75 rúmlestir. En þetta er misskilningur. Með frv. er farið fram á að auka þennan rétt, svo að hann nái nú til skipa, sem eru 75 rúmlestir, í stað þess að hann nær nú aðeins til þeirra, sem eru 69 rúmlestir. Hvað einhverntíma hefir komið fram í frv., sem aldrei hefir komið til umr., er allt annað mál. Þótt áður hafi legið fyrir óskir um að auka þennan rétt meira, þá er það málinu óviðkomandi. Kjarni málsins er sá, að hér er farið fram á að auka rétt þeirra, sem minni menntun hafa, láta þá fara með stærri skip, fara víðar yfir, flytja meiri og dýrari varning, hafa ábyrgð á fleiri mannslífum og yfirleitt að öllu leyti meiri rétt og meiri vanda. Það er þetta, sem er umræðuefnið. Mér finnst það undarlegt af hv.frsm., að hann skuli tala um till. mína eins og hún sé til þess að rýra gildi frv., en lýsa því svo hátíðlega yfir, að stefna frv. sé að auka kröfurnar um menntun og undirbúning, og till. mín er því beinlínis í samræmi við þá yfirlýstu stefnu frv. að herða á kröfunum. Í þessu máli hefir þróunin því miður stefnt í öfuga átt, sem sagt er, og réttur þeirra, sem hafa notið minni menntunar, hefir verið aukinn. Ég er ekki svo kunnugur þessu máli, að ég geti rakið sögu þess lengra en til Ísafjarðar, en ég man ekki betur en að þessi réttur væri miðaður við skip, sem voru 30 rúmlestir, en þetta væri svo aukið vegna óska frá Ísfirðingum; ég man ekki, hvort aukningin var gerð öll í einu eða ekki, en nú er svo komið, að þessi réttur nær til skipa, sem eru 60 rúmlestir að stærð, og enn koma fram kröfur um aukin réttindi. Þetta kalla ég að þróast í öfuga átt. Ég skal ekki dæma um, hvernig þetta er í öðrum löndum; mín menntun er á öðru sviði, og ég ætla ekki að keppa við þá, sem hafa sérþekkingu á þessu sviði og sérstaklega hafa kynnt sér þau mál. En ég vil aðeins ekki meta þessar röksemdir meira í þessu máli heldur en öðrum. Það þarf að kynnast svo mörgu til þess að vita, hvort þessi reynsla annara þjóða er til fyrirmyndar fyrir okkur. Fyrst og fremst þarf að athuga, hvort þessar þjóðir gera nógu strangar kröfur. Svo þarf að vita, að hvaða leyti þeirra aðstaða er önnur. Ég get ýmyndað mér, að það, að sigla hér við land á öllum tímum árs, reyni fullt eins mikið á skipstjóra eins og í öðrum löndum, sem hafa annað tíðarfar. Svo eru það ýmsar aðrar ástæður, sem um er að ræða. Ég skal ekki segja um það, hvernig það er í Noregi, eða hvaða munur er á því, hvað skip afbera sjó þar og hér. Það er áreiðanlega mikill vandi að fara með skip hér við strendur landsins á hvaða tíma sem er. Það er því út frá minni leikmannsþekkingu séð ástæða fyrir okkur að gera strangari kröfur en aðrir gera. Það er auðvitað hægt að, segja eins og hv.frsm.n. sagði, að sjómennskan sé hlutur, sem aldrei verði lærður beinlínis, og að góður sjómaður geti komizt langt með ekki mjög miklu námi og lengra en sá, sem ekki er sjómaður að eðlisfari, kemst með öllu sínu námi. En í löggjöfinni verður að gera ákveðnar kröfur um nám og undirbúning, og undantekningartilfellin duga ekki sem regla í nokkru máli. Ég verð að segja, að alveg án tillits til þess, hvort reynslan er rétt, þá ber að draga línu milli þess, sem heimtað er til meira og minna prófs, og mér finnst sú stefna vafasöm að fara alltaf lengra í þá áttina að láta undan kröfum manna, sem er eðlilegt, að geri þær, af því að þeir uppfylla þetta skilyrði og vilja, eins og allir röskir menn, fá sem mest fyrir sína peninga. Þeir, sem hafa haft réttindi, vilja að þau nái sem lengst, og enginn lastar þá menn með smáskipaprófi, sem sækja um það á Alþingi, að þeir fái að nota þessa þekkingu sem mest og fara með skip sem allra stærst. En ef alltaf en látið undan, þá er hægt að halda áfram, og ef það verður nú fært upp í 75 rúmlestir, þá má spyrja, hvað langt verði þangað til, að tekin verður upp krafan um 100 rúmlestir, eins og mþn. ætlaði að leggja til, og eins og hv.frsm.n. hefir sagt, að muni koma fram kröfur um í Nd. Ef það verður samþ., hvað verður þá langt þangað til farið verður eftir þeim óskum, sem legið hafa fyrir þinginu um að veita undanþágu til þess að fara með skip, sem eru 150 rúmlestir? Ef ætlazt er til, að það séu að öðru leyti gerðar strangari kröfur, þá er ekki hægt að fara út í þessa breyt. Það má dæma mismunandi um það, hvaða þörf sé á því að auka þetta meira. Ég veit, að það er þörf á því fyrir dálítinn hóp manna, eða fyrir þá, sem hafa smáskipapróf. En engir aðrir hafa gagn af því. Það eru þeir sem hafa það próf, og þeir, sem framvegis taka það, sem hafa gagn af því. En er það nauðsynlegt fyrir þjóðfélagið? Er t. d. vandræði að fá menn með hina meiri þekkingu til þess að stjórna þessum skipum? Eftir því sem mér hefir virzt á plöggum þeim, sem liggja fyrir frá fulltrúum og stjórnendum í nokkrum skipstjórafélögum og stýrimannafélögum í Reykjavík og Hafnarfirði, þá hefir mér skilizt, að nóg væri af mönnum með hina meiri þekkingu til þess að fara með öll fiskiskipin, sem hér er um að ræða. Það er því ekki hægt að segja, að þessi þörf sé fyrir hendi. Ég skal ekki um það dæma, hvað kostnaðaratriðinu viðvíkur í sambandi við útgerðina. Ég vil segja, að ég met það mest á slíkum tímum, sem nú eru, þegar hvert fyrirtæki verður að berjast í bökkum, að menn gjaldi varhuga við því, jafnvel þó þeir viðurkenni, að einhver breyt. sé til batnaðar, og skoði huga sinn um það, hvort þeir eigi að samþ. breyt., ef hún verður til þess að afkoma fyrirtækjanna verður erfiðari. Ég veit ekki, hvort það liggur nokkuð fyrir um það, að þessir menn, sem hafa lokið stærra prófinu, yrðu dýrari fyrir útgerðina heldur en hinir. Ég held, að það liggi ekkert fyrir um það. Ég held ég þurfi annars ekki að fara lengra út í þetta, því málið græðir ekki á löngum umr. Þetta er stefnumunur. Á að fylgja þeirri stefnu, sem hv.frsm.n. sagði, að væri stefna frv., að herða á kröfunum til þess að auka öryggið bæði fyrir mannslífin og önnur verðmæti, eða á að láta undan síga í einstökum mikilsverðum atriðum, af því að einhver hópur manna er til, sem hefir sérhagsmuni af því, að vikið sé út af þessari stefnu? Mér skildist á hv.frsm.n., að það gæti jafnvel komið til mála, að menn með minna prófi gætu siglt til útlanda, og að hann væri að taka það fram, að þeir hefðu fært markið niður í 75 rúmlestir. En þeir geta það alls ekki.

Ég sagði það alls ekki

. Já, mér hafði líka áður skilizt, að hv.þm. segði, að það kæmi ekki til mála, þegar búið væri að færa þetta niður í 75 rúmlestir, að slík skip færu til útlanda. Þeir hafa rétt til að stjórna skipi í innanlandssiglingum, en það merkir fiskiveiðar við strendur landsins, allt að 60 sjómílur frá ströndinni. Enda næði slíkt engri átt, að löggjafinn léti það próf nægja til þess að sigla milli landa, fyrst verið er á annað borð að gera löggjöf um þetta. Þar sem hann talaði um, að auknar kröfur væru gerðar til þess, að menn mættu sigla með dýran farm og farþega, þá get ég ekki skilið á frv., að þekkingarskilyrðunum sé nokkuð breytt. Það er breytt siglingaskilyrðunum og siglingatímanum og hvar menn hafa siglt. En með minnaskipsprófi geta menn siglt með hvaða skip sem er að 75 rúmlestum í innanlandssiglingum, og það þó þau fari hlaðin af fólki og með hvað dýran farm, sem þau fara. Það er ekki heimtað annað próf en þann aukna tíma, sem þeir hafa siglt, og aukna þekkingu á því að fara með farm. Það er satt, að í 6 gr. er ákvæði um það, að ef skip eru flutningaskip, þá eru gerðar auknar kröfur um þroska manna og þekkingu, sem af því leiðir að hafa siglt á skipum, þar sem eru svipuð störf, en smáskipaprófið nægir. Ég verð að segja, að það er dálítið undarlegt eftir þeim umr. á síðasta þingi, sem fóru fram milli mín og þessa hv.þm. um loftskeytastöðvar í flutningaskipum, og eftir öll þau orð, sem hann lét falla um öryggi mannslífa, að hann skuli gera sig að talsmanni þess að auka rétt skipstjóra á þeim skipum, sem eru í mestri hættu af öllum skipum, sem sigla hér við land, en það eru hin mörgu fiskiskip, sem stunda veiðar hér við land. Ef það er hættulegt að sigla á skipum, sem eru ef til vill 1400–2000 smálestir, milli landa, undir stjórn vel lærðra manna í brú og við vél, og með miðunarstöðvar og tæki, sem þeirra þekkingu geta að gagni orðið til þess að stjórna skipinu, - ef það er lífshætta án loftskeytastöðva, hvað er þá um sjómennina á þessum litlu bátum, sem stunda fiskiveiðar hér við land? Eða eru mannslífin á þessum bátum eitthvað minna virði en hinna, sem eru á skipum, sem sigla milli landa? Ég er hissa á því, að hann skuli ekki hafa gert sig að talsmanni þess að gera þessar kröfur sem strangastar, eins og hann sagði, að væri tilgangur frv. Ég skal svo ekki segja fleira um þetta, og út í frv. almennt ætla ég ekki að fara. Ég vil aðeins geta um það, að mér finnst óviðkunnanlegt orðalag víða í frv., þó sérstaklega í 5. gr., þar sem segir: „Rétt til að vera skipstjóri í innanlandssiglingum á skipi yfir 15 rúmlestir, en eigi yfir 75 rúmlestir að stærð, hefir sá einn, er fengið hefir hið minna skipstjóraskírteini á fiskiskipi.“ En þetta er ekki rétt, því að þeir, sem hafa meira próf, hafa líka rétt til þess. Réttara væri að segja „sem hafa að minnsta kosti hið minna próf.“