Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég er meðflm. með hv. 2. þm. Eyf. að tveimur málum á þskj. 20 og 34. Það er frv. til l. um breyt. á iðnlánasjóði, annað málið, og hitt er að efni til að afla þessum sjóði meiri tekna en verið hefur. Þessum málum var vísað, fyrra málinu 12. nóv. og síðara málinu 15. nóv., til hv. iðnn. Ég vildi nú gera fsp. um það og óska eftir því, af því að það hefur ekkert heyrzt af þessum málum, að hv. iðnn. tæki þessi mál til meðferðar og maður mætti vænta, af því að nú er verulega liðið á þing, að við færum að fá afgreiðslu á þessum málum frá nefndinni.

Forseti (EOl): Ég vil að gefnu tilefni mælast til þess við hv. nefndir þingsins, að þær starfi að því að skila áliti um þau mál, sem til þeirra hafa verið send, og afgreiða þau.



Herra forseti. Ég hafði búizt við því, að við þessa 3. og síðustu umr. hér í d. væri einhver hæstv. ráðh. viðstaddur og gerði hv. d. grein fyrir því, hvað við á að taka, þegar áramót koma og lög þessi falla úr gildi. En það er enginn hæstv. ráðh. hér í deildinni, og það er ekki að sjá, að þessi hv. d. eigi að fá að heyra neitt um það, hvað við á að taka, þegar gálgafresturinn er útrunninn. Eins og hv. þingmenn vita, þá er gert ráð fyrir festingu verðlags og kaupgjalds til n. k. áramóta, en hvað þá á að taka við, hefur ekki enn heyrzt í þessari hv. d. eða í hv. Alþingi. En fyrir kosningarnar á s. l. vori og á s. l. sumri, um það leyti sem hæstv. ríkisstj. var mynduð, var talað um, að gera ætti varanlegar ráðstafanir í efnahagsmálum þjóðarinnar. Við heyrðum oft talað um að gera varanlegar ráðstafanir. Nú væri eðlilegt, að þessi hv. d. fengi upplýsingar um, hvort hæstv. ríkisstj. hefði villzt af þeirri leið, sem hún ætlaði að fara, um það leyti sem hún var mynduð, og væri hætt við að gera varanlegar ráðstafanir, eða hvort hæstv. ríkisstj. ætlaði að sætta sig við það, sem með lítilsvirðingu var kallað fyrir kosningar bráðabirgðaráðstafanir íhaldsins. Það er ekki langt síðan einn hæstv. ráðh. gerði efnahagsmálin að umræðuefni, og hann talaði um, að það væru aðeins þrjár leiðir, sem unnt væri að fara: Í fyrsta lagi gengislækkun. Í öðru lagi aukinn bátalisti. Í þriðja lagi auknar niðurgreiðslur. Engin af þessum leiðum er varanleg leið eða varanleg lausn á efnahagsmálunum. Það er þess vegna að sjá sem þessi hæstv. ráðh. eða ríkisstj. í heild, vegna þess að það má ætla, að þessi hæstv. ráðh. hafi talað fyrir hönd ríkisstjórnarinnar, sé nú fallin frá því að gera hinar varanlegu ráðstafanir, sem stjórnarflokkarnir allir lofuðu fyrir kosningarnar að skyldu gerðar og hæstv. ríkisstj. lofaði einnig að gerðar skyldu, um það leyti sem hún settist að völdum. Það hefur verið talað um þessar þrjár leiðir. Og þeim, sem hafa fylgzt með því, sem gerzt hefur síðustu mánuðina, sýnist, að hæstv. ríkisstj. hafi ekki nálgazt það mark að koma atvinnuvegunum á réttan kjöl og styrkjalausan grundvöll. Við höfum séð það í blöðunum og hlustað á það í útvarpinu oft, að hæstv. ríkisstj. hefur fallizt á að greiða ýmsum atvinnuvegum hækkaða styrki úr framleiðslusjóði. En tilkynningunum hefur ávallt fylgt: Það hefur ekki enn verið séð fyrir tekjum vegna þessara auknu útgjalda. Hæstv. ríkisstj. hefur samþykkt að hækka fiskverðið til togaranna um 15 aura á kg, en það mun láta nærri, að það sé sem svarar 2500 kr. á dag, eða þá að styrkur til togara hafi verið hækkaður um 50% frá því, sem samið var um í janúarmánuði s. l. að gilda skyldi þetta ár út. Og það hefur verið ávísað á framleiðslusjóð. Hæstv. ríkisstj. hefur samið um það að hækka styrkinn vegna karfa um 5 aura á kg, og það hefur einnig fylgt þar, að það hafi ekki verið séð fyrir auknum tekjum. Og hæstv. ríkisstj. hefur einnig samið um það að hækka styrk til síldveiða í Faxaflóa, en sama aths. fylgt, að það hafi ekki enn verið séð fyrir auknum tekjum. Og vegna þess, að hæstv. ríkisstj. hefur nú undanfarið stöðugt verið að gefa út ávísanir á innstæðu í framleiðslusjóði, sem ekki er til, þá vantar framleiðslusjóð núna 38 millj. kr. til þess að geta staðið við skuldbindingar sínar. Það kann nú kannske ekki að þykja mikið, en einhvers staðar verður að taka þetta fé. Þá hefur verið talað um, að við næstu áramót þurfi 100–120 millj. nýtt fé til útgerðarinnar, til þess að hún geti gengið á næsta ári. Á að taka þessar milljónir með niðurgreiðslu? Á að taka þær með auknum bátalista? Á að taka þær með gengislækkun? Eða ætlar hæstv. ríkisstj. að fara fjórðu leiðina, hina varanlegu leið, til að leysa efnahagsmálin, sem áður hefur verið talað um? Eða hefur hæstv. ríkisstj. týnt þeirri leið? Eða hafði hún aldrei áður þekkt þessa leið og aðeins sagt, að hún væri fyrir hendi og greiðfær, til þess að blekkja fólk? Ég held nú, að ef hæstv. ríkisstj. væri á beinni braut og þættist vera á greiðum vegi til lausnar efnahagsmálunum, þá væri einhver hæstv. ráðh. hér í þessari hv. d. og segði gjarnan frá því, hvað væri að gerast. En til viðbótar þessu munu fjárlögin hækka um 100 millj, kr. frá gildandi fjárlögum. Og þá eru það ekki nema 250 milljónir, sem hæstv. ríkisstj. ætlar að innheimta í auknu fjármagni frá því, sem gilti árið sem leið. Og af því að nú er svo stutt til skuldadaganna, þá væri eðlilegt, að ríkisstj. léti eitthvað frá sér heyra og léti okkur þm. heyra um, hvað á spýtunni hangir, hvað fram undan er. Mér fyndist eðlilegt, áður en þetta frv. fer úr d., að það kæmi eitthvert hljóð frá ríkisstj. um þetta. Mér þætti eðlilegt, úr því að hæstv. ráðherrar eru svo uppteknir í dag að geta ekki verið á þessum fundi, að hæstv. forseti frestaði þessari 3. og síðustu umr. til morguns, svo að hæstv. ráðherrar hefðu tækifæri til þess að gera fyrir þessu þýðingarmikla máli.

Forseti (EOl): Út af því, sem hv. 1. þm. Rang. minntist á, vil ég aðeins minna á, að þetta eru bráðabirgðalög, og mér skilst, að hæstv. ríkisstj. muni kjósa í sambandi við önnur lög, sem hún muni leggja hér fram, að láta sinar skoðanir í ljós um framtíðarráðstafanir.



Herra forseti. Eins og öllum er kunnugt, á íslenzk útflutningsframleiðsla mjög í vök að verjast vegna stöðugt hækkandi rekstrarkostnaðar, á sama tíma sem verð útflutningsafurða þessarar framleiðslu stendur í stað í íslenzkum krónum. Það er því lífsskilyrði fyrir þessa framleiðslu að geta hagnýtt sér þá tækni, sem er í vélaframleiðslu annarra þjóða, til þess að geta með því lækkað rekstrarkostnaðinn. Fyrir ári var keypt til Vestmannaeyja ný vél til flökunar á fiski, sem búin var til í Þýzkalandi. Þessi vél hafði haft tiltölulega litla reynslu, en sú reynsla, sem fékkst með vél þessari í Vestmannaeyjum, var svo góð, að þeir menn, sem starfa að frystihúsarekstri, töldu, að lífsnauðsyn væri fyrir þennan rekstur að geta náð í slíkar vélar til þess að geta lækkað rekstrarkostnaðinn, en þessi vél vinnur á við marga menn á degi hverjum. Þetta varð svo til þess, að nú hefur verið stigið skref til þess að vélvæða frystihúsareksturinn í stórum stíl með innkaupum á þessum vélum með aðstoð Framkvæmdabankans. Nú hafa verið pantaðar 56 af þessum vélum og þær kosta, komnar á höfn hér á landi, frá 435 þús. kr. og upp í 728 þús. kr. hvert stykki eftir stærð. Andvirði allra þessara véla, sem pantaðar hafa verið, er um 30 millj. kr., komnar hér í höfn. Hér er því um geysilega mikið átak að ræða fyrir frystihúsareksturinn, sem nú berst í bökkum vegna skorts á rekstrarfé. En samningur hefur fengizt um kaup á vélunum á þann hátt, að lítið eitt er borgað um leið og vélarnar eru pantaðar og afgangurinn á fáum árum, og gerir það frystihúsunum kleift að kaupa þær. En sagan er ekki þar með öll sögð. Til þess að fá þessar vélar fluttar til landsins tekur ríkissjóður samkvæmt núgildandi aðflutningsgjaldatöxtum 101/2 millj. kr. á þessar 56 vélar, er leggst sem beinn skattur í viðbót við innkaupsverðið, 30 millj. kr. Ég geri ráð fyrir því, að menn geti verið sammála um, að ekki sé rétt, að ríkissjóður leggi þennan gífurlega skatt á vélarnar, sem nauðsynin hefur knúið menn til þess að flytja inn, svo að gera mætti þessa útflutningsframleiðslu samkeppnishæfa á erlendum markaði, ekki sízt þegar þess er gætt, að þeir aðilar, sem vélarnar flytja inn, verða, eins og ég hef þegar sagt, að berjast í bökkum með rekstrarfé. Þetta er alveg sérstakur innflutningur, sem ekki hefur verið reiknað með í þeirri áætlun um tolltekjur, sem gerð var, þegar fjárlagafrv. var lagt fram. Það getur því ekki raskað neinu í sambandi við fjárlagafrv., sem nú liggur fyrir þinginu, þó að þessir tollar, sem nú hvíla á flökunarvélunum, séu afnumdir um ákveðinn tíma. Ég vil því vænta þess, að hv. þm. sjái nauðsyn á því, að þetta nái fram að ganga og að frv. nái samþykki í þinginu. Ég legg til, að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til fjhn.



Herra forseti. Eins og vikið er að í grg. þessa frv., horfir mjög óvænlega til um þá hásköttun, sem nú er á bátavélum. Það er gerð grein fyrir því hér, að innflutningsgjöldin af bátavélum, sem tekin eru með verðtolli, framleiðslusjóðsgjaldi og söluskatti, nemi um 30% eða rúmlega það. Auk þess er tekinn af vélum þessum vörumagnstollur, sem nemur 24 1/2 eyri af hverju kg. Þetta hefur leitt til þess, þessi hái skattur, sem nú er kominn á þessar vélar, að það er orðið algild regla, þegar skipta þarf um vélar í bátunum, að þá eru þeir sendir til útlanda til þess að framkvæma þetta, og það liggur í því, að af vélum, sem fluttar eru inn til landsins niðursettar í báta, er enginn tollur tekinn, og útvegsmönnum þykir það þess vegna borga sig fjárhagslega að hafa þennan háttinn á. En þetta leiðir til þess í fyrsta lagi, að sú atvinna, sem leiðir af því að skipta um vélarnar í bátunum, hverfur úr höndum landsmanna til erlendra manna. Þetta er þó engan veginn af því, að það sé ekki hægt að fá þetta verk unnið jafnvel og örugglega hér í landinu eins og hægt er erlendis. Í því efni standa fagmenn okkar á þessu sviði alveg gersamlega á sporði erlendum sérfræðingum og geta gert þetta á allan hátt jafnvel og traustlega. Annað hefur og komið í ljós í sambandi við þá öfugþróun í atvinnuháttum landsmanna, sem af þessu hefur leitt, sem er það, að af þessu stafar einnig slysahætta, því að þegar bátarnir eru sendir yfir hafið, - sem oft er að haustlagi gert, því að það þykir hentugur tími til þess að skipta um vélar í bátunum, - þá er oft úfinn sjór og allra veðra von. Og það benda allar líkur til þess, að a.m.k. í eitt skipti hafi orðið slys af þessu, því að bátur, sem var á útleið og var með gamla og slitna vél, fórst á þeirri leið. Það er þess vegna allt, sem mælir með því, að þetta mál sé tekið til athugunar að nýju. Auk þess bendir allt til, að tilraun til skattinnheimtu til ríkissjóðs með þessum hætti nái ekki tilgangi sínum, af því að í vaxandi mæli er það svo, að bátarnir eru nú sendir til útlanda í þessu skyni, og þar með tapast vitanlega allur tollur af innfluttum bátavélum. Ég las í blaði núna nýlega, að frá einni verstöð væru annaðhvort farnir eða í þann veginn að fara fimm bátar til útlanda í því skyni að láta skipta um vélar í þeim. Þetta sýnir augljóslega, hvert stefnir í þessu efni. Þá hef ég, eða við flm., einnig tekið inn í þetta frv. ákvæði um, að sama skuli gilda að því er snertir dráttarvélar, en þær eru aðallega notaðar í þágu landbúnaðarins. Þar er að sjálfsögðu um að ræða undirstöðuatriði í þróun og velfarnaði landbúnaðarins, að þeir, sem að honum vinna, eigi þess kost að geta fengið vélar til þeirra framkvæmda, bæði til jarðvinnslu og auk þess til nota við framleiðsluna. Það virðist þess vegna vera sams konar grundvöllur fyrir því, að farið sé fram á, að einnig falli niður innflutningsgjöld af þessum vélum, og er það einnig lagt til í þessu frv. Ég hef aflað mér upplýsinga um það, hverju muni hafa numið aðflutningsgjöldin af dráttarvélum á yfirstandandi ári, en á því ári var mikill, máske óvenjulega mikill innflutningur á þessum vélum, og nam það samanlagt til þessa tíma eitthvað um 3 millj. kr., svo að það er þó ekki meiru á bak að sjá í því efni. Mun þó, eins og ég tók áður fram, hafa verið einna mestur innflutningur á slíkum vélum á þessu ári. Mér þykir svo ekki ástæða til að fara fleiri orðum um þetta frv., en vildi leggja til, að að lokinni þessari umr. yrði frv. vísað til fjhn.