Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjvn. hefur yfirfarið frv. til fjáraukalaga fyrir árið 1968 á þskj. 613. Hefur n. ekki fundið neitt athugavert við frv. og leggur til, að það verði samþ., eins og það liggur fyrir. Ég vil geta þess, eins og fram kemur reyndar í aths. við frv., að þær umframgreiðslur, sem heimilaðar eru samkv. þessu frv. til fjáraukalaga, hafa ekki allar verið inntar af hendi áður í heimildarleysi, eins og ég hygg, að hæstv. fjmrh. hafi bent á í framsögu sinni við 1. umr. málsins. Þeim er hins vegar haldið til haga í þessu frv. til fjáraukalaga til þess að auðvelda mönnum samanburð og athuganir á fjárl. síðar meir. En á bls. 152–157 í ríkisreikningnum er gerð grein fyrir m. a. þessum umframgreiðslum og enn fremur gerð grein fyrir því, hver áhrif lög nr. 5 um ráðstafanir vegna lækkunar ríkisútgjalda frá 1968 hafa haft á ríkisreikninginn. En þau lög önnur, sem hafa þarna áhrif á, eru lög nr. 12 frá 18. febr. 1968. Það eru lög um viðauka við lög nr. 4 frá 31. marz 1967, um ráðstafanir vegna sjávarútvegsins, og enn fremur er þarna um að ræða lög nr. 13 frá 18. marz 1968, um ráðstafanir vegna sjávarútvegsins. Ég hygg, að það sé ekki þörf á að skýra þetta mál frekar, en leyfi mér að leggja til fyrir hönd fjvn., að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Mig langar til þess að beiðast skýringar hæstv. forseta, varðandi dagskrárgerð og dagskrárframkvæmd. Það er staðreynd, að það eru þáltill. hér, sem bornar voru fram a. m. k. mánuði fyrir síðustu áramót, eða í nóv. eða des. s. l., og hafa enn ekki komið hér til umr. Þær hafa verið teknar á dagskrá, jafnvel fund eftir fund, en þær hafa ekki komið til umr. á þeim fundum, ýmist af því, að röðin hefur ekki komizt að þeim, eða hinu, að það hefur verið farið fram hjá þeim og tekin til umr. mál, sem aftar hafa staðið á dagskrá, og svo eru þessar till. kannske allt í einu komnar út af dagskrá, alls ekki lengur teknar með á dagskrá. Ég hef veitt því athygli, að hæstv. forseti virðist ekki fara eftir aldursröð mála, þegar hann raðar þeim á dagskrá, þ. e. a. s. það virðist viðtekin regla hjá honum og reyndar líka forsetum deilda að taka stjórnarmál jafnan fyrst á dagskrá og til meðferðar. Enn fremur virðist hæstv. forseti fylgja þeirri reglu að taka jafnan fyrst á dagskrá og fyrst til afgreiðslu þær þáltill., sem þegar hafa verið í n. og nál. hefur verið skilað um, taka þær á undan þeim þáltill., sem aldrei hefur verið sýndur sá sómi að taka þær til umr. og vísa þeim til n. En svo hef ég líka veitt hinu athygli, að hæstv. forseti víkur hvað eftir annað frá þeirri dagskrá, sem fyrir liggur, og hleypur aftur í dagskrána og tekur til meðferðar mál, sem standa miklu aftar í dagskránni. Og þetta gildir um mál, sem einstakir þm. hafa flutt. Þess eru dæmi nú og ég get nefnt þau, ef þörf krefur, að það sé búið að afgreiða til fullnustu á þessu hv. sameinaða Alþ. þáltill., sem síðar voru fluttar heldur en þær þáltill., sem aldrei hafa verið teknar til umr. Hver er skýringin á þessu? Ég veit, að forseti á samkv. þingsköpum að semja dagskrá. Ég veit líka, að hann getur samkv. þingsköpum vikið frá dagskránni. En í þingskapalögum stendur ekkert um það, að þeirri reglu skuli jafnan fylgt, að stjórnarmálefni skuli tekin á undan þingmannamálefnum til meðferðar, og það stendur heldur ekkert í þingsköpunum um það, að þau málefni, sem tekin eru til framhaldsumr., skuli tekin á undan þeim, sem aldrei hafa komið til umr. Þetta eru því reglur, sem hæstv. forseti hefur sjálfur sett sér og fylgir, án þess að þar um sé beinlínis nokkuð að finna í þingsköpum. Þess vegna vil ég spyrja: Á hverju byggir hæstv. forseti þessar starfsaðferðir? Á hverju byggist það, þegar hann tekur einstök yngri þingmannamál á undan eldri þingmannamálum eða þeim, sem fyrr hafa verið flutt? Hvers vegna hættir hann að taka á dagskrá mál, sem lengi eru búin að standa á dagskrá, enda þótt þau hafi ekki náð því að komast til umr.? Það er augljóst mál, að með slíkum starfsaðferðum er hægt að mismuna ekki aðeins stjórn og stjórnarandstöðu, heldur er hægt að mismuna einstökum þm. Ég veit, að þá afsökun má færa fram fyrir því, að þáltill. hafa ekki verið teknar hér til meðferðar eins og skyldi, að mikill tími hefur farið í sameinuðu þingi í fsp., vegna þess að það hefur komizt á, að fsp.-tíma er meira eða minna snúið upp í almennan umræðuvettvang, en það eru starfshættir, sem um var rætt í byrjun þessa þings og af ekki minni manni en hæstv. dómsmrh. Og þá virtust menn sammála um, að það þyrfti að leita eftir úrræðum til að bæta þessa starfshætti. M. a. var þá bent á, að það væri ósköp auðvelt að halda þingfundi í sameinuðu þingi oftar en einu sinni í viku. Hvað hefur verið gert í þessu efni? Hverra úrræða hefur verið leitað til að bæta úr þessu? Hvaða samráð hafa hæstv. forsetar haft við þm. um þetta? Það er alveg áreiðanlegt, að af þeim starfsháttum, sem hér hafa verið um hönd hafðir, munu þm. læra. bæði ég og aðrir. Við sjáum, að ef við viljum hreyfa máli eða ef við viljum vekja athygli á einhverju máli, þá er ekki lengur leiðin sú að flytja um það þáltill. Nei, leiðin er sú að flytja um það fsp. Það verður áreiðanlega fylgt á eftir, ef hér er ekki breytt um. Ég ætla ekki undir þinglokin að fara að hefja neinar deilur við hæstv. forseta um þetta efni. En ég vildi vekja athygli á þessu og ég vildi veita forseta tækifæri til þess að gera grein fyrir þeim sjónarmiðum, sem liggja til grundvallar þeim starfsaðferðum, sem hann virðist fylgja hér. Og ég skal taka alveg ákveðið dæmi, sem mig langar til þess að fá skýrt svar við. Ég hef hér flutt þáltill. um nefndastörf ráðh., sem gengur aðeins út á það, að hv. Alþ. lýsi yfir vilja sínum um það efni, en felur ekki í sér áskorun á einn eða neinn. Þessari þáltill. var útbýtt 2. des. 1969. Hún hefur síðan hvað eftir annað verið tekin á dagskrá, en það hefur æ ofan í æ verið hlaupið fram hjá þessari till. og þau mál tekin til meðferðar, sem síðar voru flutt. Mig langar til þess að fá skýringu og alveg skýrt svar hæstv. forseta við því, hvernig stendur á því, að þessi þáltill. hefur ekki fengizt tekin til umr. Og ég vil enn fremur spyrja hæstv. forseta að því, hvort hann sé ánægður með þá starfshætti í þeirri stofnun, sem hann veitir forstöðu, að mál, sem þar eru flutt í nóv. eða des., komist þar aldrei til umr.

Forseti (BF): Forseti vill út af ræðu hv. 1. þm. Norðurl. v. aðeins segja það, að hann telur ekki, að á þessu þingi hafi verið viðhöfð önnur vinnubrögð varðandi störf Sþ. en tíðkazt hafa, a. m. k. svo lengi sem hann sjálfur hefur setið á þingi. Ég skal fúslega taka undir það með hv. 1. þm. Norðurl. v., að þessir starfshættir þurfa endurskoðunar við. Ég hef ekki verið fyrir mitt leyti ánægður með það, að svo skyldi til ganga með afgreiðslu mála í Sþ. Ég harma í því sambandi fyrir mitt leyti, að það frv. til nýrra þingskapa, sem legið hefur fyrir Alþingi ár eftir ár, skuli ekki hafa náð fram að ganga. Það frv. hefur að sjálfsögðu ekki verið til meðferðar í Sþ. Ég hef einnig oftar en einu sinni látið það í ljós, að ég tel fsp. vera of fyrirferðarmiklar á fundum Sþ., og að því leyti svaraði hv. þm. sjálfum sér, þegar hann var að leita eftir skýringum á því, hvers vegna þáltill. á dagskrá kæmust ekki að. Ég hef ekki í sambandi við þá þáltill., sem hann nefndi sérstaklega, neina aðra skýringu fram að færa á því, að hún hefur ekki komizt að, en þá, að fsp. hafa yfirleitt farið með mestallan tíma Sþ. og á stundum umr. utan dagskrár, sem forseti hefur leyft, þótt honum beri ekki nein skylda til þess. Að öðru leyti en þessu sé ég ekki ástæðu til að svara frekar ræðu hv. 1. þm. Norðurl. v., en ég get fyrir mitt leyti lýst því yfir að þessu gefna tilefni frá honum, að eigi það eftir að koma í minn hlut aftur að sitja í þessum stól, er ég fús til þess að ræða við forustumenn þingflokkanna um bætta starfshætti hvað þetta snertir.



Herra forseti. Þessi till. til þál., sem hér er til framhaldsumr., var flutt af þeim hv. 4. landsk. þm. og 4. þm. Austf. Hún hefur legið fyrir allshn., sem sendi hana til umsagnar bæði Búnaðarfélagi Íslands og Rannsóknastofnun landbúnaðarins. Umsagnir bárust frá báðum þessum aðilum og mæltu báðar með, að till. eða till. í þessa átt yrðu samþ. Í umsögn Búnaðarfélagsins er þó jafnframt minnt á, að það eru þegar miklar rannsóknir í gangi. Umsögn Rannsóknastofnunar landbúnaðarins er frá bútæknideild, sem er innan stofnunarinnar, og gerð af forstöðumanni hennar. Mig langar til, með leyfi hæstv. forseta, að lesa hér örstuttan kafla úr þeirri umsögn til upplýsinga: „Til geymslu og hagnýtingar grasa til vetrarfóðurs er einkum um tvær leiðir að velja, heyþurrkun og votheysgerð. Um 80% af þunga grass er vatn. Úr hverju tonni af grasi þarf því að þurrka 700–800 kg af vatni til þess að fá geymsluhæft þurrhey. Nýtízku vélþurrkun á heyi, hraðþurrkun, er öruggasta leiðin til þess að útiloka áhrif veðráttu á heyverkunina, en um leið er hér um kostnaðarsama aðferð að ræða. Eigi að nota olíu sem orkugjafa við slíka þurrkun, má gera ráð fyrir því, að einn lítri af olíu eimi um 10 lítra af vatni. Miðað við núverandi heyframleiðslu bænda mundi því mega áætla olíuþörf alls um 100 þús. tonn á ári, ef hraðþurrka setti alla grasframleiðsluna. Í þessu sambandi má geta þess, að á góðum þurrviðrisdegi er vatnsuppgufun úr heyflekk á einum hektara lands miðað við nýslegið hey sambærileg við það magn, sem 700–1000 lítrar af olíu myndu eima úr heyi í góðu hraðþurrkunarkerfi“ Ég finn ástæðu til þess að benda á þetta, til þess að menn geri sér betur grein fyrir því, að það er ósköp eðlilegt, að í búskap hér á landi hafi verið leitazt við að nota þá orku, sólarorkuna, sem fæst, þegar hún gefst án endurgjalds, þegar á það er litið, hversu geysilega verðmæt hún er til þurrkunar á heyinu. En s.l. sumar og reyndar mörg önnur færði okkur heim sanninn um það, að þetta dugar ekki alltaf, og þá þarf að finna önnur úrræði. Eins og ég sagði áðan, bera báðar þessar umsagnir einnig með sér, að það eru þegar í gangi miklar rannsóknir á því, hvernig á að snúast við vandanum, þegar veðráttan er slík sem hún var s.l. sumar. Þetta mál var mikið rætt í n., og menn voru einhuga um það, að hér væri um svo þýðingarmikið mál að ræða, að það væri með öllu eðlilegt og raunar sjálfsagt, að Alþ. léti frá sér fara viljayfirlýsingu í þessu máli. Og þess vegna er n. sammála um að mæla með samþykkt till. með þeirri breytingu, sem birt er á þskj. 692.



Herra forseti. Árið 1957 samþykkti Alþ. till. um, að sameina skyldi Landsbókasafn og Háskólabókasafn. Síðan hafa farið fram viðræður um það milli menntmrn., Landsbókasafns og Háskólabókasafns, með hverjum hætti söfnin yrðu með skynsamlegustu móti sameinuð. Ákvæði hefur verið tekið í nýsamþykkt lög um Landsbókasafn varðandi þetta efni. En í þeim húsakynnum, sem söfnin hafa nú yfir að ráða, er augljóst, að sameining safnanna er ekki framkvæmanleg. Hins vegar hefur í framhaldi af þeim viðræðum, sem fram hafa farið milli rn. og forstöðumanna safnanna, átt sér stað nokkur undirbúningur að byggingu þjóðarbókhlöðu og frumáætlanir hafa verið gerðar. Var á sínum tíma leitað til Menningar- og vísindastofnunar Sameinuðu þjóðanna um það, hvort á vegum þeirrar stofnunar væri völ á sérfræðingum, sem gætu veitt aðstoð, tæknilega og fræðilega aðstoð við undirbúning málsins, en bygging þjóðarbókhlöðu er mjög vandasamt og viðamikið fyrirtæki. Var þetta gert í framhaldi af því, að Alþ. veitti fyrir nokkrum árum nokkrar byrjunarfjárveitingar til byggingar þjóðarbókhlöðu. Eru þær frumáætlanir til, og er gert ráð fyrir því, að þeir tveir sérfræðingar, Breti og Norðmaður, sem hingað komu á s.l. ári til viðræðu um málið, komi aftur í vor. Árið 1966 kaus Alþ. nefnd til þess að gera till. um, með hverjum hætti ellefu hundruð ára afmælis Íslandsbyggðar 1974 skyldi minnzt. Ein af till. þeirrar nefndar er sú, að þessa merka afmælis í sögu Íslendinga skuli minnzt með þeim hætti að reisa þjóðarbókhlöðu. Sú till. fékk mjög góðar undirtektir, bæði innan þings og utan, og hika ég ekki við að fullyrða, að henni hefur stöðugt vaxið fylgi síðan hún kom fram. Raunar hafði hugmyndin um byggingu þjóðarbókhlöðu í sambandi við ellefu hundruð ára afmæli Íslandsbyggðar komið fram áður, en hún var sett formlega fram af hálfu afmælisnefndarinnar, og ég hef ekki orðið annars var en að hvarvetna, þar sem hennar hefur verið getið á annað borð, hafi hún hlotið góðar undirtektir. Í framhaldi af því, sem ég hef nú lýst, hefur ríkisstj. flutt till. þá til þál. um byggingu þjóðarbókhlöðu, sem hér er flutt. Ég vona, að þessi till. nái samhljóða samþykki á hinu háa Alþ. Ef svo verður, mun ríkisstj. beita sér fyrir fjárframlögum í því skyni að hrinda efni till. í framkvæmd. Ekki er við því að búast, að byggingunni geti orðið lokið 1974, enda verður hér um mjög vandaða og dýra byggingu að ræða, sem undirbúa þarf mjög vel. Engu að síður á bygging þjóðarbókhlöðunnar að vera tengd þessum merkisatburði í sögu Íslendinga. Ég leyfi mér að leggja til, herra forseti, að þessari umr. verði frestað og till. vísað til hv. allshn.



Herra forseti. Ég vil lýsa alveg sérstakri ánægju yfir þessari till. og tel það mjög vel til fallið, að við minnumst ellefu hundruð ára afmælis Íslandsbyggðar með því að reisa þjóðarbókhlöðu. Eins og kom fram í ræðu hæstv. ráðh., var ákveðið strax á Alþ. 1957 að sameina Landsbókasafn og Háskólabókasafn, en ekki hefur orðið úr framkvæmdum. Ég hef nokkrum sinnum borið fram á Alþ. fsp. um það, hvað framkvæmdum liði í þessum efnum, en því miður ekki fengið önnur svör en þau, að málið væri í athugun, og af þeim ástæðum fagna ég nú sérstaklega, að þessi till. er fram komin. Annars var það ekki megintilgangur minn með því að kveðja mér hljóðs í sambandi við þessa umr. að ræða um till. sjálfa, heldur bera fram fsp. til hæstv. ráðh. varðandi eitt af aðalsöfnum landsins, sem ekki er nefnt í þessari till. En það er Þjóðskjalasafn Íslands. Þjóðskjalasafn Íslands býr nú við mjög þröngan kost. Geymslurými þess er alveg fullskipað og raunar meira en það. En þó þarf safnið á næstu mánuðum, og ætti raunar að vera búið að því, að taka á móti miklu af skjölum, sem þar eiga heima. Það mun t.d. vera þannig ástatt um velflest opinber embætti, eins og sýslumannsembætti og embætti rn., að þar er mikið af skjölum, sem eiga heima í Þjóðskjalasafninu og ættu að vera komin þangað. Sama gildir um fjölmargar ríkisstofnanir, sem eiga að láta sín embættisskjöl ganga til safnsins eftir tilskilinn tíma, að þær hafa enn ekki getað gert það vegna húsnæðisleysis safnsins. Þar má t.d. minna á ríkisútvarpið, skólana og fræðslustofnanir. þegar aðeins Lærði skólinn og fræðslumálaskrifstofan eru undan skilin. Þá hafa bankarnir heldur ekki skilað neinu af skjölum, sem raunverulega ættu þar heima, og má í því sambandi minna á, að það sé kominn tími til, að t.d. skjalasafn banka eins og Íslandsbanka væri komið á þennan stað. Það má enn fremur minna á það, að skjalasöfn sjúkrahúsa eru enn þá ókomin inn á safnið með örfáum undantekningum, og sama gildir um skjalasöfn tryggingafélaga og ýmiss konar samtaka, sem ekki eru rekin af ríkinu, en hafa þó að geyma merkilegar heimildir. Má í því sambandi nefna samvinnuhreyfinguna, verkalýðssamtökin, Eimskipafélag Íslands og mörg önnur slík samtök. En fyrir þá, sem vilja vinna að sögu Íslands síðar, og vegna margvíslegra heimilda, sem þurfa að geymast, þá er eðlilegt, að skjöl slíkra samtaka og stofnana gangi til geymslu á Þjóðskjalasafnið eftir tilskilinn tíma. Þá má enn fremur nefna stjórnmálaflokkana í þessu sambandi. Það er eðlilegt, að fundargerðabækur þeirra og ýmis skjöl, sem þá snerta, verði látin til geymslu á Þjóðskjalasafnið, þegar fram líða stundir. En þetta sýnir, að safnið býr þegar við mikið húsnæðisleysi og þarf á mjög mikilli aukningu húsrýmis að halda á næstunni, ef það á að geta fullnægt því hlutverki, sem því er ætlað. Upphaflega mun hafa verið gert ráð fyrir því, að Landsbókasafnið og Þjóðskjalasafnið væru ein og sama stofnun, þó að það atvikaðist þannig í framkvæmd, að svo yrði ekki. En ég teldi á margan hátt eðlilegt, að í þessari nýju og veglegu safnbyggingu yrði Þjóðskjalasafninu séð fyrir húsplássi og það gengi jafnvel inn í þessa sameiningu safnanna, sem hér er um að ræða. Ég skal svo ekki ræða frekar um þetta mál að sinni, en ég vil sem sagt beina þeirri fsp. til hæstv. menntmrh., hvaða fyrirætlanir séu í sambandi við húsnæðismál Þjóðskjalasafnsins, hvort það sé ætlunin, að það fylgi hinum söfnunum og verði með í þessari nýju byggingu, eða hvort það sé ætlunin að leysa húsnæðismál þess á einhvern annan veg.



Herra forseti. Mig langaði aðeins að lýsa með örfáum orðum stuðningi mínum og sérstakri ánægju með þessa þáltill. um byggingu þjóðarbókhlöðu. Ég hef nokkrum sinnum á þessu þingi og tveimur undanförnum þingum vakið máls á því, hvílík grundvallarnauðsyn það sé að koma upp nýju húsi yfir hin vísindalegu bókasöfn þjóðarinnar og framkvæma þá stefnu, sem Alþ. hafði áður markað, að sameina þau. Það gerðist ekki fyrr en með fjárl. ársins 1968, að tekin var upp fjárveiting til þessara þarfa, og var það raunar nýtt skref í málinu, vegna þess að þar var verið að taka grundvallarákvörðun um framkvæmdir. Hins vegar var sú fjárhæð lítil, en allir vissu, að til þessarar byggingar mundi þurfa mjög mikið fjármagn. Ég bar fram fsp. um þetta mál fyrr í vetur og hæstv. menntmrh. svaraði þá á þann hátt, að hæstv. ríkisstj. væri að athuga málið enn, en hefði jákvæða afstöðu til þess, og nú hefur þessi athugun leitt til þessarar jákvæðu niðurstöðu. Ég er þeirrar skoðunar, að samþykkt þessarar þáltill. muni á ókomnum árum þykja merkisatburður. Ég mundi jafnvel vilja taka svo djúpt í árinni, að svo kunni að fara síðar meir, að þessa þinghalds okkar hér í vetur kunni sérstaklega að verða minnzt fyrir þessa ákvörðun, vegna þess að sú stofnun, sem þarna er um að ræða, mun verða í mjög nánum tengslum við vísindastarfsemi og fræði á Íslandi á ókomnum áratugum. Ég vil sem sé aðeins lýsa yfir sérstakri ánægju minni og stuðningi við þessa till.

Gils Guðmundsson Herra forseti. Ég fagna því eindregið, að þessi þáltill. er fram komin frá hæstv. ríkisstj., og vonir standa til, að hún geti fengið afgreiðslu áður en þingi lýkur, enda þótt hún sé seint fram komin. Þegar nefnd sú, sem á að gera till. um það, hvernig minnast skal ellefu alda Íslandsbyggðar 1974, fór að ræða um það, hvert ætti að vera hið sameiginlega átak íslenzku þjóðarinnar allrar, eins konar afmælisgjöf hennar til sjálfrar sín, þá komu óneitanlega ýmsar hugmyndir fram, og fleira en eitt kom mjög til greina. Töluvert var í þeirri nefnd rætt um nýtt alþingishús og ýmsir litu svo á, að það væri að sjálfsögðu mjög verðugt verkefni fyrir þjóðina að reisa það í tilefni af ellefu alda afmælinu. Niðurstaðan varð samt sú, að það mál, bygging nýs alþingishúss, væri svo sérstakt viðfangsefni Alþ. sjálfs, ef svo mætti segja, að það væri eðlilegast, að það glímdi við það verkefni og tæki ákvarðanir þar um. Og fljótlega eftir að sú niðurstaða var fengin, varð algert samkomulag í nefndinni um að leggja til, að þjóðargjöfin eða gjöfin, sem þjóðin gæfi sjálfri sér, yrði það safnahús yfir aðalbókasöfn landsins, sem þessi þáltill. fjallar um. Og eins og bæði hæstv. menntmrh. sagði í ræðu sinni hér áðan og þegar er fram komið í ræðum tveggja alþm., þá virðist þessi hugmynd njóta mjög mikils stuðnings, og ég tel, að það sé vel. Það er enginn efi á því, að undirbúningur að byggingu þjóðarbókhlöðu er mjög vandasamur, og þetta verður tvímælalaust eitthvert hið allra vandasamasta verk, einhver hin vandasamasta bygging, sem ráðizt er í um þessar mundir, og kemur margt til. Hér þurfa vafalaust að vinna saman hinir færustu arkitektar og þeir menn, sem þekkja vel til starfa bókasafna og vita, hvað þar hentar bezt. Ég hef ekki gert mér grein fyrir því, hvort um það gæti verið að ræða að efna til samkeppni um teikningu að slíkri þjóðarbókhlöðu, en sé það talið fært tæknilega séð, þá teldi ég það mjög koma til greina og ætti að athuga sérstaklega, því að ég legg á það áherzlu, að það ber að vanda mjög allan undirbúning þessa verks og gera þennan hlut sem myndarlegastan og veglegastan og þó fyrst og fremst á þann veg, að hann þjóni á sem beztan hátt sínum tilgangi, sem er vitanlega sá að hýsa hin vísindalegu bókasöfn þjóðarinnar um ókominn aldur. Ég vænti þess og treysti því, að að þessu máli verði unnið á myndarlegan hátt og það komist farsællega í höfn, enda þótt ég geri mér ljóst, að verkið er stærra en svo, að þjóðarbókhlaðan verði fullbúin 1974, en ef vel er að málum unnið, ætti þó ákveðinn og myndarlegur áfangi að hafa náðst á því ári.



Herra forseti. Fyrir hönd ríkisstj. vil ég þakka þeim þremur málsvörum stjórnarandstöðuflokka, sem tekið hafa til máls, fyrir jákvæðar undirtektir þeirra við till. þessa og fyrirheit um stuðning við samþykkt hennar nú þegar á þessu þingi. Ég fagna því, og ég er viss um, að þjóðin öll mun fagna því, að jafnvel í kosningamánuði skuli stjórn og stjórnarandstaða sameinast og vilja sameinast til sameiginlegs átaks, þegar um mikilvægt nauðsynjamál er að ræða. Varðandi fsp. hv. 4. þm. Reykv. um það, hvort Þjóðskjalasafni muni verða ætlaður staður í væntanlegri þjóðarbókhlöðu er þetta að segja: Það mál hefur verið rætt mjög ítarlega, en er ekki útrætt. Um það hafa komið fram ólíkar skoðanir. Sumir eru þeirrar skoðunar, að rétt sé að ætla Þjóðskjalasafni húsnæði í hinni nýju þjóðarbókhlöðu og hafa hana þá þeim mun stærri en hún mundi vera, ef henni væri aðeins ætlað að hýsa Landsbókasafn og Háskólabókasafn. Aðrir eru þeirrar skoðunar, að Þjóðskjalasafn eigi að fá allt núverandi landsbókasafnshús til umráða. Þegar Landsbókasafn getur flutt þaðan. Þetta mál mun verða athugað áfram mjög gaumgæfilega, og endanleg ákvörðun ekki verða tekin fyrr en mjög ítarlegar athuganir og viðræður um málið hafa farið fram.

Frsm. meiri hl. Unnar Stefánsson): Herra forseti. Allshn. hefur fjallað um till. til þál. um athugun á byggingarkostnaði íbúðarhúsnæðis á þskj. 101. N. sendi umrædda þáltill. ýmsum aðilum til athugunar, en varð ekki sammála um afgreiðslu. Meiri hl. n. leggur til, að henni verði vísað frá með rökstuddri dagskrá, svo sem nánar greinir á þskj. 549.



Herra forseti. Eins og hv. frsm. meiri hl. allshn. tók fram, hefur n. haft til athugunar till. þá, sem liggur fyrir um athugun á byggingarkostnaði íbúðarhúsnæðis. Samkomulag hefur ekki náðst um afgreiðslu till. Í lögum um Húsnæðismálastofnun ríkisins er gert ráð fyrir því, að Húsnæðismálastofnunin vinni að umbótum í byggingarmálum og lækkun á byggingarkostnaði. Hér er um mikilsvert hlutverk að ræða og sýnist minni hl. ástæða til þess að gera sér grein fyrir því, hversu til hefur tekizt um framkvæmd þessara lagaákvæða og þá jafnframt, hverjir hafa náð beztum árangri í því að lækka byggingarkostnað, ef um slíkt er að ræða, og þá einnig, hver árangur hafi orðið af tilraunum, sem gerðar hafa verið til þess að lækka byggingarkostnað, hvort þær hafi tekizt eða ekki. Minni hl. n. telur ástæðu til þess, að gerðar væru ráðstafanir til athugunar af þessu tagi og leggur til, að till. á þskj. 101 verði samþ.



Herra forseti. Till. til þáltill. um Vesturlandsáætlun hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að láta gera framkvæmdaáætlun fyrir Vesturland í þeim tilgangi að bæta afkomu einstaklinga og atvinnugreina og auka byggð á svæðinu á næstu árum.“ Þessari þáltill. var á sínum tíma vísað til fjvn., sem tók málið til athugunar. N. leitaði umsagnar um málið og fékk svör frá þeim aðilum, sem leitað var til. Eftir að svör höfðu borizt var till. tekin á ný til umr. í n., og svo sem kunnugt er var gefið út nál. á þskj. 729. Eftir að þessi þáltill. hafði komið fram voru bornar fram á tveim þskj. brtt. við till., í fyrsta lagi á þskj. 53 frá hv. þm. Guðlaugi Gíslasyni o.fl., og í öðru lagi á þskj. 74 frá hv. 1. þm. Austf., Eysteini Jónssyni, o.fl. Það er álit fjvn., eins og fram kemur í nál., að æskilegt sé, að slíkar byggðaáætlanir séu gerðar sem um getur í þessari þáltill. Hins vegar telur n., að miða beri þessa till. við landsvæðin almennt og hefur því tekið tillit til þess við afgreiðslu málsins að benda á það sérstaklega. Þá er það álit n., eins og fram kemur í nál., að samkvæmt lögum um Atvinnujöfnunarsjóð beri sjóðstjórninni að hafa forgöngu um gerð slíkra áætlana, og á þeim forsendum leggur fjvn. til, að þessari þáltill. verði vísað til ríkisstj.



Herra forseti. Ég vil þakka hv. fjvn. fyrir það, að hún hefur efnislega tekið mjög jákvæða afstöðu til málsins og virðist vera hlynnt hugmyndinni, sem þar er fram sett. Eftir atvikum er ekki svo mjög mikill munur á texta till., sem er að fela ríkisstj. eða skora á ríkisstj. að gera umrædda áætlun og því að vísa málinu til hennar, svo að ég mun eftir atvikum sætta mig við það og vænta þess, að þessi stuðningur, sem fram hefur komið hjá n., svo og stuðningur annarra þm. í umr: verði til þess að greiða málinu framgang.



Herra forseti. Till. til þál. um áætlunargerð vegna fjárhagsaðstoðar ríkisins við íþróttastarfsemina í landinu hljóðar svo, með leyfi forseta: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að hlutast til um, að skipuð verði fimm manna nefnd með þeim hætti, að í henni eigi sæti þessir aðilar: Forseti Íþróttasambands Íslands, formaður Ungmennafélags Íslands, íþróttafulltrúi ríkisins, tveir menn kosnir af Sþ. Menntmrh. skipar formann nefndarinnar. Hlutverk nefndarinnar skal vera að gera fjárhagsáætlun fyrir íþróttastarfsemina í landinu (þó ekki mannvirki). Skal fyrsta áætlun gerð fyrir árið 1971, en eftir það skulu áætlanir gilda til fjögurra ára. Þó má endurskoða áætlunina að tveim árum liðnum, ef einhver nm. óskar þess. Við áætlunargerðina skal hafa hliðsjón af fjárframlögum annarra þjóða til íþróttastarfseminnar, t.d. Norðurlandaþjóðanna. Keppt verði að því með áætlunargerðinni, að fjárskortur hamli ekki getu íslenzkra íþróttamanna.“ Fjvn. tók þetta mál til umr. á fundi sínum og leitaði umsagnar um málið hjá stjórn Íþróttasambands Íslands, Ungmennafélagi Íslands og íþróttanefnd ríkisins. Í svörum tveggja fyrrgreindu aðilanna kom fram, að þeir tóku mjög undir, að slík nefnd væri sett á stofn, sem hér um ræðir, en frá íþróttafulltrúa ríkisins var álitið nokkuð á annan veg. Hann taldi, að ef um slíka nefnd væri að ræða, ætti hún fyrst og fremst að vera þingkjörin og meira tengd Alþ. en hún yrði með skipun á þann hátt, sem þáltill. gerir ráð fyrir. Það má öllum vera ljóst, að hér er um allstórt mál að ræða og ég vil taka undir, að nauðsynlegt sé að gera sér meiri grein fyrir því en verið hefur, hver raunveruleg fjárþörf er í sambandi við íþróttastarfsemina í landinu. Hitt er svo annað mál, sem ég tel, að þurfi að athuga gaumgæfilega, á hvern hátt skuli verja því fjármagni, sem á hverjum tíma verður af opinberri hálfu varið til íþróttastarfsemi í landinu, hvort það verður veitt opinberum stofnunum sérstaklega eða til styrktar og eflingar frjálsri félagsstarfsemi íþróttafélaganna í landinu. Nú er, eins og fram kemur í þessari þáltill., ekki ætlazt til þess, að þessi nefnd taki til athugunar fjármagnsþörf í sambandi við byggingu íþróttamannvirkja út af fyrir sig, heldur er aðeins átt við íþróttaiðkunina og íþróttastarfsemina í landinu. Fjvn. leggur til, að till. þessari verði vísað til ríkisstj. með þeim tilmælum, að forseta ÍSÍ, formanni UMFÍ og íþróttafulltrúa ríkisins verði falið að gera umrædda fjárhagsáætlun til eins árs. Skulu þessir aðilar leggja áætlun sína fyrir fjvn. við afgreiðslu fjárlagafrv. fyrir árið 1971. Eins og fram kemur í áliti fjvn., leggur hún ekki til, að nefndin verði skipuð fleiri fulltrúum en ég hef greint frá, og á þessi stigi málsins a.m.k. telur hún, að það mundi nást nokkuð út úr því, sem ætlazt er til með till.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að þakka fjárveitingan. fyrir afgreiðslu á málinu. Þó að hún sé nokkuð á annan veg en upphaflega var lagt til, þá var algjört samkomulag um það í fjvn. að afgreiða málið á þann hátt í því trausti, að hæstv. ríkisstj. beiti sér fyrir því, sem þar er lagt til, og treysti ég því, að þessi undirtekt Alþ., sem ég vona að verði, hafi jákvæð áhrif á málið í heild, og það er mergur málsins.