Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ég kveð mér hljóðs um störf þingsins og ætlaði að beina máli mínu til hv. formanns efh.- og viðskn. og formanns allshn. Svo er mál með vexti að snemma þessa þings lagði ég fram í sjöunda sinn frv. til laga um lánskjör og ávöxtun sparifjár sem fljótlega var vísað til hv. efh.- og viðskn. Við höfðum verið tveir flutningsmenn þessa frv. síðast í fyrra, ég ásamt hv. þm. Matthíasi Bjarnasyni, en nú bættust við margir nýir flutningsmenn, þar á meðal hv. þm. Steingrímur Hermannsson, Páll Pétursson, Kristín Ástgeirsdóttir, Jóhann Ársælsson og Kristinn H. Gunnarsson. Ég hef margýtt á eftir því við hv. nefnd að hún kæmi frv. frá sér inn í þingið þannig að menn fengju að greiða atkvæði, já eða nei, um lánskjaravísitöluna. Ég lýsi undrun minni á því að hv. nefnd hefur ekki enn tekist að koma þessu frá sér. Þegar ég hef rætt við nefndarmenn einn og einn hafa flestir tekið vel í mitt mál að þetta færi út og ég vil gjarnan heyra hvernig á því stendur að málið hefur ekki verið afgreitt úr nefnd. En enn er tími til að afgreiða málið, þingið er ekki búið og það er fljótgert hjá hv. nefnd að koma saman og keyra málið út. Þá ætlaði ég að minnast á annað mál sem ég hef flutt en það er í allshn. Það var frv. til laga um breytingu á lögum um þingfararkaup alþingismanna. Þar eru flutningsmenn ásamt mér hv. þm. Matthías Bjarnason, Tómas Ingi Olrich og Stefán Guðmundsson. 1. gr. þess var þannig: ,,Aftan við 8. gr. laganna bætist: Réttur til biðlauna fellur niður ef fyrrv. alþingismaður tekur við starfi í þjónustu ríkis, sveitarfélags eða fyrirtækis sem að meiri hluta er í eign ríkisins enda fylgi stöðunni jafnhá eða hærri laun en þingfararkaup. Ella greiðist launamismunurinn til loka tímabilsins.`` Um þetta mál hygg ég að sé enginn ágreiningur. Öllum hv. þm. er ljóst að það þarf að hreinsa til. Þetta á að afgreiða og bara einn, tveir, þrír. Það stóð til að ná samkomulagi um fleiri mál í hv. nefnd tengd einmitt þessu máli. Það tókst því miður ekki en þegar það lá fyrir átti bara að afgreiða þetta mál út. Ég vona að hv. allshn. einnig taki sig til á þessum fáu mínútum sem eftir eru af þinginu og afgreiði málið úr nefndinni.

Frú forseti. Út af orðum hv. 6. þm. Suðurl. vil ég skýra frá því að það mál sem hann gerði að umræðuefni hefur verið tekið fyrir í efh.- og viðskn. nokkrum sinnum og rætt. Það hefur verið leitað umsagna, en það er með það eins og sum önnur mál að ekki hefur náðst um það samkomulag í nefndinni að afgreiða það. Ég held að það sé í sjálfu sér ekki nýmæli á Alþingi að ekki náist samkomulag um að afgreiða mál sem þetta. Það er allviðamikið og ég er þeirrar skoðunar að breyting sem þessi hljóti ávallt að vera málefni ríkisstjórnar á hverjum tíma. Það er mjög vafasamt að svo umfangsmikil breyting nái fram að ganga nema viðkomandi ríkisstjórn beiti sér fyrir því. Ég hygg því að það sé líklegast til árangurs fyrir hv. þm. að beita sér í sínum þingflokki og áhrifum sínum sem hann hefur á ríkisstjórn landsins og reyna að ná málinu fram með þeim hætti. Ég held að hann hljóti að gera sér grein fyrir því að það er ekki nægilegt að amast við hv. efh.- og viðskn. út af málinu.

Virðulegi forseti. Það má vel vera að hæstv. ríkisstjórn hafi reynt að stöðva að málið fari út úr nefndinni. Það eru mér þá tíðindi ef svo er. Nefndin er með þetta á sínu forræði. Málið er hjá nefndinni. Og hún getur skilað því inn til þingsins og svo greiða bara hv. þm. atkvæði, já eða nei, um málið. Það er kjarni málsins og það er það sem ég bið um. Ég vona bara að þetta verði gert. Hv. formaður efh.- og viðskn. er nú nýorðinn formaður Framsfl. Meðal flm. er hv. fyrrv. formaður Framsfl. og enn fremur formaður þingflokks svo að það er mikið af sómamönnum sem flytja þetta ágæta frv. og það er ekkert að vanbúnaði hjá hv. nefnd að skila málinu til þingsins og þarf ekkert að spyrja ríkisstjórn í þeim efnum. Það kemur svo í ljós í atkvæðagreiðslu hvort um verður að ræða meiri hluta eða minni hluta fyrir málinu.

Virðulegi forseti. Að öllum líkindum lýkur þingi nú í dag en þegar þingið fer heim þá gerist það á sama tíma og mjög alvarlegt ástand ríkir úti í okkar þjóðfélagi og þá er ég að vísa til þess að í tæpar fimm vikur hafa meinatæknar verið í verkfalli sem leitt hefur af sér svo alvarlegt ástand á stærstu sjúkrahúsum landsins að við svo búið getur ekki staðið. Mér hafa borist fregnir af svo fárveiku fólki að það er ekki hægt að horfa upp á þetta lengur. Mér var sagt af hjartveikri konu sem þarf að komast í aðgerð en listinn er svo langur sem á undan henni er að hún fær enga þjónustu. Mér var líka sagt af konu sem hefur greinst með ber í brjósti og það vex dag frá degi en hún fær enga þjónustu. Þannig eru dæmin ótal, ótal mörg. Þetta getur ekki gengið svona lengur. Það hefur ekki verið haldinn samningafundur milli samninganefndar ríkisins og meinatækna síðan sl. föstudag, þ.e. fyrir meira en viku síðan. Þetta getur ekki gengið svona lengur. Ég er ekki að krefjast þess að sett verði lög á meinatækna og reyndar óttast ég að ríkisstjórnin muni grípa til þess ráðs þegar þingið verður farið heim en það hlýtur að vera krafa Alþingis að ráðherrar ríkisstjórnarinnar grípi inn í og ýti á eftir samninganefnd ríkisins og finni leiðir til þess að greiða fyrir lausn þessarar deilu. Þetta getur ekki gengið svona lengur og við getum ekki farið heim nema við höfum yfirlýsingar ráðherra um það hvað þeir ætla að gera í þessu máli. Því miður er aðeins hæstv. menntmrh. staddur hér en við verðum að taka þetta mál upp aftur í dag þegar fleiri ráðherrar verða komnir hingað. Þetta getur ekki gengið svona lengur.

Virðulegi forseti. Hæstv. heilbrrh. gaf þá yfirlýsingu hér á Alþingi fyrir mörgum vikum síðan að verkfall meinatækna væri að leysast. Það er enn óleyst og hörmungarnar sem því eru samfara að ekki hefur verið samið við meinatækna eru margar eins og hér kom fram áðan. Hæstv. heilbrrh. er hins vegar farinn úr landi. Hæstv. heilbrrh. telur greinilega einhvern fund í útlöndum vera merkilegri og mikilvægari heldur en að standa sína ,,plikt`` hér heima og vinna að lausn verkfalls meinatækna. Þegar heilbrigðiskerfið í landinu er meira og minna lamað og þinginu er að ljúka kýs hæstv. heilbrrh. Guðmundur Árni Stefánsson að fara úr landi á fund sem mér er sagt að sé ekki svo mikilvægur að það hefði vel mátt senda einhvern embættismann úr ráðuneytinu til að sitja hann.  Ég vil óska eftir því, virðulegi forseti, eins og kom áðan hjá hv. þm. Kristínu Ástgeirsdóttur, að hér fari fram umræður í dag og það komi fram skýringar á því hvers vegna hæstv. heilbrrh. hefur farið úr landi. Það er gersamlega óverjandi að hæstv. heilbrrh. fari úr landi við þessar kringumstæður og sé ekki reiðubúinn hér á Alþingi að svara því hvers vegna yfirlýsing hans, sem gefin var fyrir mörgum vikum, hefur reynst marklaus. Yfirlýsingar sem gefnar eru í þessum ræðustól um að mál séu að leysast eiga að vera trúverðugar. Þeir menn sem hlaupa frá slíkum yfirlýsingum eru hins vegar ekki trúverðugir og ég krefst þess, virðulegi forseti, að sá ráðherra Alþfl., sem kannski er hæstv. utanrrh. líka og safnar nú á sig öllum ráðuneytum Alþfl. vegna þess að utanfararsýki hinna ráðherranna er slík að þeir geta ekki verið við lok þingsins, komi hér og standi fyrir máli sínu svo að hægt verði í dag að taka þetta mál til meðferðar og hæstv. forsrh. líka svo að við getum fengið skýrar yfirlýsingar um það hvort það er virkilega rétt sem hefur heyrst hvíslað hér í baksölum að það eigi að beita bráðabirgðalagavaldinu skömmu eftir að þingið er farið heim.

Virðulegi forseti. Ég er satt að segja nokkuð undrandi á þeim tíðindum sem ég heyri hér að hæstv. heilbrrh. sé horfinn úr landi. Ekki það að ráðherra geti ekki þurft að sækja merkilega fundi heldur er staðan þannig að hæstv. heilbrrh. hafði þessa miklu deilu, meinatæknadeiluna, yfir höfði sér. Auk þess er það svo að hann hafði fallist á það í viðtali við mig að það færi fram utandagskrárumræða um málið í hálftíma eða svo áður en þinginu lyki. Ég er því satt að segja alveg gáttaður á þessum tíðindum ef hæstv. ráðherra hefur hlaupið frá þessu verki, ekki bara meinatæknadeilunni sem er auðvitað aðalatriðið heldur líka því að hugsanlega færi fram utandagskrárumræða um málið áður en þinginu lyki nema hann hafi beðið einhvern alþýðuflokksráðherranna um að yfirtaka verkið fyrir sig. Ég tek undir það sem hv. 18. þm. Reykv., Kristín Ástgeirsdóttir, sagði áðan að staðan í þessari deilu er alveg hrikaleg. Ég hef setið í þessari stofnun um nokkurt skeið og aftur og aftur orðið fyrir því að hópar fólks hafa þurft að hafa samband út af margvíslegum málefnum. Ég hef sjaldan orðið var við eins alvarlegar ábendingar og út af meinatæknadeilunni. Það er fjöldi fólks sem hringir, liggur mér við að segja jafnt á nóttu sem degi, og vekur athygli á því hvað deilan sé alvarleg. Ég sá það í fjölmiðlum í fyrradag, að ég held, að deilan væri að leysast. Nú sýnist málið allt vera komið í hnút aftur og það er ekki hægt að fara héðan út úr þessari stofnun áður en það fæst botn í þetta mál. Þess vegna óska ég eftir því og tek undir það með hv. 8. þm. Reykn. að hér verður að fara fram umræða utan dagskrár um þetta mál og ræða það við fjmrh. auðvitað, sem er yfirmaður samningamála, og viðkomandi fagráðherra sem gegnir í forföllum hæstv. heilbrrh.

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir þau alvarlegu orð sem hér hafa verið látin falla um meinatæknadeiluna sem hefur staðið vikum saman. Það eru ekki margir dagar síðan það fréttist í fjölmiðlum og annars staðar frá að þessi deila væri að leysast öllum til mikillar ánægju. En nú síðustu daga hefur ekkert gerst í þessu máli og ég vil lýsa furðu minni á þeim vinnubrögðum hæstv. ráðherra að vera farinn úr landi nú. Honum hefur greinilega fundist það miklu meira áríðandi að ljúka því að afgreiða þetta lyfjalagafrv., sem engu máli skiptir og á ekki að taka gildi að miklu leyti fyrr en eftir eitt og hálft ár, heldur en að ljúka þessari deilu sem hefur gífurleg áhrif á heilsu fjölda fólks og stefnir í algert óefni ef hún verður ekki leyst. Ég vil taka undir það sem hv. 9. þm. Reykv. sagði áðan um að það er nauðsynlegt að ræða þetta mál við hæstv. forsrh. og hæstv. fjmrh. og síðan fulltrúa Alþfl. sem hlýtur að gegna fyrir hæstv. heilbrrh. Það er nauðsynlegt að fá þetta mál í umræðu hér áður en þingi lýkur.

Virðulegi forseti. Kjaradeila verður ekki leyst í þingsölum. Þannig hefur það ekki verið og mun aldrei verða. En fjmrh. fer með samninga og mér finnst að hér sé ómaklega vegið að hæstv. heilbrrh. Það er ekki venja að ráðherrar sitji samningafundi hvort sem það er heilbrrh. eða fjmrh. og jafnvel þó hæstv. heilbrrh. hafi farið úr landi á nauðsynlega fund, þá vil ég vekja athygli hv. þm. á því að það er búið að finna upp símann og telefaxtæki.

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir orð hv. þm. sem hafa síðast talað um þessa hörðu deilu meinatækna. Ég tek að vísu ekki undir orð þess sem síðast talaði, hv. 5. þm. Norðurl. v., því að í hans orðum var takmarkaður skilningur á þessari alvarlegu deilu. Það þyrfti að vera þannig að hæstv. ráðherrar og hv. alþm. biðu eftir rannsókn á sýnatöku hjá sjálfum sér ef það mætti verða til þess að menn vöknuðu í þessu máli og settu sig í spor þeirra sjúklinga sem bíða eftir að fá niðurstöður úr rannsókn. Þessi deila má ekki standa deginum lengur. En ég vil ítreka það sem ég sagði áðan, virðulegi forseti, að svör fáist um þau mál er ég gat um að lægju í nefndum. Ég vona að hæstv. forseti beiti sér fyrir því að báðar þessar nefndir, efh.- og viðskn. og allshn., afgreiði þau mál frá sér sem ég gat um.

Virðulegi forseti. Mig langar að spyrja að því hver getur svarað þingmönnum um það hvernig þessi deila stendur í dag. Það kann vel að vera að við leysum ekki þessa deilu í hér þingsölum en við þurfum að vita hvernig deilan stendur. Þetta er alvarlegt mál. Það er hálfur mánuður síðan hér var utandagskrárumræða um þetta mál og þá sagði hæstv. heilbrrh.: Deilan er að leysast. Þið skuluð ekki hafa áhyggjur af þessu. Hún er að leysast. Hér ræddi einn hv. þm. um að það væri ómaklega vegið að hæstv. heilbrrh. Það kann vel að vera að það hafi verið gert en hann leysir ekki þessa deilu í gegnum telefaxtæki eða síma. Hann gerði það ekki meðan hann stóð í þingsölum eða var í sínum embættisstörfum og þaðan af síður mun hann leysa þessa deilu í gegnum síma. En ég hlýt að spyrja aftur: Hver getur svarað þingmönnum um það hvar þessi deila er stödd og hver er að reyna að leysa þessa deilu? Því hefur verið lýst hversu alvarlegt ástandið er á sjúkrahúsunum. Það eru ekki einungis hjartasjúklingar sem bíða eftir aðgerðum eða sjúklingar sem bíða eftir alvarlegum beinaaðgerðum heldur eru að koma upp bráðatilfelli sem erfitt er að leysa úr vegna þess að það er skortur á þeim sérhæfða vinnukrafti sem eru meinatæknar. Þessa deilu verður að leysa og ég tek undir að það er ekki hægt að slíta þinginu áður en við vitum nákvæmlega um það hvar þessi deila stendur í dag.

Virðulegi forseti. Hugmyndir hv. þm. Vilhjálms Egilssonar um lýðræði sem hann lýsti hér áðan eru auðvitað í anda þess að hann telji kleift að vera framkvæmdastjóri Verslunarráðsins um leið og hann sinnir þingstörfum og sendir þinginu síðan bréf í nafni Verslunarráðsins og skammar fjmrn. í nafni Verslunarráðsins fyrir að vera að leita að skattsvikurum. Svar hans um það að ráðherrar geti bara sinnt lýðræðinu í gegnum faxtækið er auðvitað fyrir neðan allar hellur. Ég er alveg hissa á því að þingmaðurinn skuli ekki bara sitja á skrifstofu Verslunarráðsins við faxtækið og vera í sambandi hingað niður eftir. Hins vegar er rétt að þingmaðurinn átti sig á því að hæstv. heilbrrh. gaf yfirlýsingu hér í þingsalnum um það að verkfallið væri að leysast og honum ber að standa reikningsskil í þingsalnum gagnvart yfirlýsingum í þingsalnum. Hv. þm. hefur kannski líka verið svo önnum kafinn að hann hefur ekki getað fylgst með því að fyrir nokkrum dögum áttu fjmrh. og heilbrrh. fund með forustumönnum Meinatæknafélagsins þannig að ráðherrar eru þegar byrjaðir að sinna þessari deilu og yfirlýsing hv. þm. um það að ráðherrar sinni ekki samningaviðræðum er einfaldlega röng. Ráðherrarnir hafa átt fundi um þessa deilu svo að hv. þm. veit bara einfaldlega ekkert hvað hann er að tala um. Staðreyndin er auðvitað sú að það er slíkt ófremdarástand í þjóðfélaginu vegna þessa máls að það er óhjákvæmilegt að ríkisstjórnin geri hér í þingsalnum grein fyrir því hvers vegna yfirlýsing hæstv. heilbrrh. í málinu hefur reynst marklaus og hvaða stefnu ríkisstjórnin hefur í málinu, m.a. það hvort það er virkilega ætlun ríkisstjórnarinnar að brjóta þetta verkfall á bak aftur með bráðabirgðalögum fáeinum dögum eftir að þingið fer heim. Þessi ríkisstjórn virðist hafa tekið upp þau vinnubrögð að sinna kjaradeilum með bráðabirgðalagavaldinu skömmu eftir að þingið fer heim. Það gerði hún í janúarmánuði sl. og við þurfum að fá svör við því hvort hún ætlar virkilega að gera það aftur nú. Ég endurtek þess vegna, forseti, óskir um það að hér fari fram umræða síðar í dag um málið.

Virðulegi forseti. Svo vill til að hv. menntmn. hefur á fundum sínum staðið frammi fyrir því og einnig þegar hún hefur verið að ræða þetta frv. um þjóðminjalög að hæstv. menntmrh. hefur verið fjarri þá umræðu að mestu leyti. Ágætt samkomulag náðist í hv. menntmn. um afgreiðslu þessa máls og ber að þakka öllum hlutaðeigandi fyrir það hvernig þeir stóðu að máli að mínu mati. Hv. 18. þm. Reykv., Kristín Ástgeirsdóttir, benti á ýmis atriði sem betur mættu fara í þessu máli og nauðsyn þess að endurskoða þjóðminjalögin í heild í framhaldi af þessari niðurstöðu. Í tilefni af því að hæstv. menntmrh. er nú staddur hér hefði ég viljað leggja fyrir hann tvær spurningar. Í fyrsta lagi þá spurningu hvernig og hvenær hann hyggst beita og framkvæma þau lagaákvæði sem gerð er tillaga um í frv. til þjóðminjalaga. Ég held að það sé mjög æskilegt að fá um það upplýsingar hvernig hæstv. ráðherra sér það fyrir sér, m.a. vegna þess að hæstv. ráðherra getur samkvæmt orðanna hljóðan í þessum texta ráðið því hver verður formaður þjóðminjaráðs og það er ekki hægt að neita því að ýmsir bera vissan ugg í brjósti gagnvart því hvernig á þeim málum yrði hugsanlega haldið af hálfu hæstv. ráðherra að fenginni reynslu. Þess vegna vil ég inna eftir því hvaða stefnu hæstv. ráðherra hefur varðandi það að nýta þau ákvæði sem í frv. eru að svo miklu leyti sem það snertir ráðherrann eða athafnir hans beint. Í öðru lagi vildi ég inna hæstv. menntmrh. eftir því hvernig hann hugsar sér að standa að áframhaldandi endurskoðun þjóðminjalaganna því að það var í raun og veru full samstaða um það í nefndinni og kemur fram í nefndaráliti meiri hluta nefndarinnar sem ég stend að að það sé nauðsynlegt að endurskilgreina markmið þjóðminjalaganna og endurskoða þau í heild á nýjan leik með hliðsjón af fenginni reynslu þó að hún sé ekki mjög löng. Ég hefði sem sagt viljað spyrja hæstv. ráðherra um þetta tvennt úr því að hann er staddur hér við 3. umr. málsins.

Hæstv. forseti. Það er rétt hjá hv. þm. að ég var ekki við í þinginu þegar þetta mál kom frá hv. menntmn. og ég vil nota þetta tækifæri til að þakka nefndinni fyrir afgreiðslu málsins og fyrir þá samstöðu sem þar ríkti um afgreiðslu þess. Varðandi þær spurningar sem hv. þm. beindi til mín, þá mun ég að sjálfsögðu framkvæma lögin eins og þau segja að ráðherra skuli gera. Ég held að það sé engin ástæða til að hafa miklar áhyggjur af því hvern ég muni skipa formann þjóðminjaráðs. Það liggur að sjálfsögðu ekki fyrir nein ákvörðun um það af minni hendi, en ég mun alveg áreiðanlega vanda það val. Ég nefndi það þegar ég talaði fyrir frv. á sínum tíma að það lægi fyrir að það þyrfti að endurskoða þjóðminjalögin í heild og ég get ítrekað þá yfirlýsingu mína að það þarf að gera. Um það kom sérstök ábending frá þjóðminjaráði og ég ætla að heildarendurskoðun þjóðminjalaganna fari fram í góðu samstarfi við þjóðminjaráð alveg eins og sú endurskoðun sem nú er verið að afgreiða í þessu lagafrv. var gerð í mjög góðu samstarfi við þjóðminjaráð. Að öðru leyti hef ég ekki ákveðið neitt um hvernig að þessu máli verður staðið.

Virðulegi forseti. Aðeins nokkur orð vegna þeirrar umræðu sem hér er hafin. Hæstv. menntmrh. var ekki viðstaddur 2. umr. þessa máls og ég vil af því tilefni koma því á framfæri við hann að ég er þeirrar skoðunar að við hefðum þurft að hafa miklu meiri tíma til að skoða þetta mál og að ástandið innan safnsins sé þannig að nauðsynlegt hefði verið að taka á þeim skipulagsvanda sem þar er að finna. Við hefðum þurft að fara dýpra ofan í málið og reyna að finna leiðir til lausnar og ekki síst að átta okkur á því hvort þær breytingar sem núna er verið að gera á lögunum breyta í rauninni nokkru um þann vanda. Hæstv. menntmrh. sagði áðan að það væri ekki ástæða til að hafa áhyggjur af því hvern hann skipaði sem formann þjóðminjaráðs, en ég held að það sé alveg augljóst mál að við höfum orðið vitni að því að bæði þjóðminjaráð og fornleifanefndir sem setið hafa á undanförnum ára hafa verið umdeildar. Það hafa skapast deilur í kringum störf þeirra þannig að ég vil ítreka það og leggja mikla áherslu á að það er afar nauðsynlegt að vanda mjög til valsins þegar kemur að skipan þjóðminjaráðs. Þangað þarf að veljast fólk með þekkingu á söfnum og rekstri þeirra en jafnframt fólk sem er fært til þess að taka á þessum vanda. Sá vandi felst m.a. í því að þessi stofnun hefur verið fjársvelt um áratuga skeið og allt hennar skipulag er afar gamaldags. Það þarf að endurskipuleggja safnið sjálft, þ.e. sýningarsali og það sem að fólki snýr sem þangað kemur, en það þarf jafnframt að taka á þeim starfsanda sem ríkir innan safnsins. Þar geta stjórnendur auðvitað skipt miklu máli til að bæta starfsandann og að taka á þeim málum sem þarna eru. Til að skýra betur hvað ég á við þarf ekki annað en vitna til þess sem birst hefur í blöðum varðandi deilur í kringum fornleifauppgröft og hugmyndir um það hverjir megi grafa og hvar og í rauninni hverjir séu hæfir til að grafa. Það hefur einkum verið á því sviði sem deilurnar hafa staðið, en ég hef ekki minni áhyggjur af Þjóðminjasafninu sem safni fyrir allan almenning. Það er svo gamaldags og þungt í vöfum og svo mikil þörf á því að breyta safninu, ekki síst með tilliti til námsfólks og þeirra sem ánægju hafa af því að skoða safnið, að það verður að taka á þessum vanda. Þess vegna skiptir það höfuðmáli, hæstv. menntmrh., að það veljist fólk í þjóðminjaráð og reyndar í fornleifanefndina líka sem getur unnið með öðru fólki og er hæft til þess að taka á þeim mikla vanda sem þarna er.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. menntmrh. fyrir þau svör sem hann veitti við spurningum mínum að svo miklu leyti sem hann veitti nokkur svör. Ég tel í fyrsta lagi ekki óskynsamlegt að þjóðminjaráð annist þá endurskoðun þjóðminjalaga sem hér hefur verið talað um og hafi þar um forustu. Ég tel að sú aðferð sem notuð var síðast af menntmrh. hafi ekki dugað nógu vel og það hafi kannski ekki verið að öllu leyti skynsamlegt að Alþingi hefði með þetta mál að gera jafneinhliða og var um skeið. Það skapaði möguleika á svigrúmi fyrir áhrif utan frá sem voru síðan tekin inn en ekki sett í faglegt samhengi, satt best að segja. Ég hef stundum sagt það um þjóðminjalögin að þau séu eins og það hafi verið teknir tveir spilastokkar og þeir hafi svo verið stokkaðir saman og látið skeika að sköptu með hvaða spil lenti hvar. Ég er ágætlega sáttur við þá hugmynd að þjóðminjaráð hafi forustu um endurskoðunina. Varðandi það hins vegar hvort menn þurfi eða þurfi ekki að bera ugg í brjósti vegna skipunar formanns þjóðminjaráðs, þá segi ég alveg eins og er að ég geri það. Ég hef áhyggjur af því. Það skiptir miklu máli að sá sem þar fer fyrir kunni í senn á greinina en sé um leið laginn mannasættir vegna þess að þarna hefur allt verið í flakandi deilum satt best að segja á undanförnum árum. Það er alveg ljóst að fornleifaþátturinn veikist talsvert stjórnsýslulega séð í frv. eins og það lítur út núna frá okkur vegna þess að við gerum fornleifanefndina að ráðgjafarnefnd eingöngu en ekki stjórnvaldi í safninu eða kerfinu eins og hún var, en það má ekki þýða að fornleifaþátturinn beri skarðan hlut frá borði að þessum málum. Þegar menn koma að þessari endurskoðun, þá mega menn heldur ekki binda sig alveg við það kerfi sem verður í þessu efni samkvæmt frv. Auðvitað er hugsanlegur hlutur að aðskilja þessa þætti stjórnsýslulega jafnvel meira heldur en gert er núna. Það hafa komið fram hugmyndir um að það verði til fornleifastofnun á Íslandi sem verði eins konar samvinnuverkefni Þjóðminjasafns og Háskóla Íslands, svo að dæmi sé tekið. Ég tel að við þessa endurskoðun þurfi menn að leggja á það áherslu að vera opnir fyrir öllum hugmyndum af þessum toga. Ég endurtek þess vegna að ég hef áhyggjur af því hvernig þarna tiltekst og mér finnst að ég hafi út af fyrir sig allan rétt til að vera það, m.a. með hliðsjón af fortíðinni en líka vegna þess að ég ber ábyrgð á þessu nefndaráliti þar sem ég kaus að verða samferða meiri hlutanum í málinu í einu og öllu.

Virðulegur forseti. Ég vil við þessa umræðu lýsa ánægju minni með það að sú niðurstaða hefur fengist sem hér liggur fyrir og það ber að fagna því að hv. menntmn. skuli hafa náð svo vel saman í þessu máli sem raun ber vitni um. Það er alveg ljóst að það var nauðsynlegt að gera breytingar á þjóðminjalögunum til þess að bæta um það sem þar hefur verið. Mér sýnist að þessi breyting sem hér er gerð eigi að vera nægjanleg til þess að hægt verði að koma á góðu skipulagi og góðu starfi í Þjóðminjasafni og vil nota tækifærið og þakka hæstv. menntmrh. fyrir það frumkvæði sem hann að sjálfsögðu hefur haft í þessu máli og flutt um þetta breytingar sem hér verða væntanlega og vonandi samþykktar.

Virðulegi forseti. Ég geri hér grein fyrir breytingartillögum frá meiri hluta umhvn. á þskj. 1267. Tilgangur þessara breytinga er að auðvelda framgang þessa máls á Alþingi og skapa breiðari sátt um það. Þessar tillögur felast í því að fallið er frá áður samþykktum brtt. umhvn. og farið er nær frv. eins og það var lagt fram og núgildandi löggjöf. Breytingar eru við 2., 6., 7. og 9. gr., og eru það mest orðalagsbreytingar, og breyting við 12. gr. sem er efnisleg breyting að því leyti að það þótti þrengja um of að veiðum vegna tjóns og veiðum almennra veiðimanna á ref þar sem friðun hefur verið aflétt.

Virðulegi forseti. Ég hef alveg sparað mér það að taka til máls um þetta frv. meðan það hefur verið til 1. og 2. umr. enda í þriðja skiptið sem verið er að leggja það inn í þingið og ég hafði rætt ágalla þess frv. á fyrri þingum. Ég tel ástæðu til þess að þakka hv. umhvn. fyrir mikla vinnu við það að reyna að lappa upp á stærstu ágallana í þessu frv. en ég tel þó að þeir séu mjög margir eftir. Það kom greinilega í ljós í gær við atkvæðagreiðslu um þetta frv. að þær brtt. sem fram voru komnar og síðan aftur dregnar til baka voru orðnar þrefalt fleiri en upphaflegar greinar frv. eru. Nú hefur hv. varaformaður nefndarinnar kynnt brtt. við 3. umr. Vissulega get ég fallist á að enn sé verið að reyna að lagfæra þetta stórgallaða frv. en ég fæ satt að segja ekki skilið það að hv. sómakærir alþm. skuli ætla að láta þetta frv. fara hér í gegn. Ég tel að enn séu þeir stóru gallar, sem ágreiningurinn hefur verið um, þ.e. að sú mikla miðstýring sem hér er verið að koma á með valdi ráðherra til reglugerðarsetningar sé algjörlega óviðunandi. Þá tel ég enn að ýmsir þeir ágallar sem bent hefur verið á í þessu frv. í umræðu um málið séu enn fyrir hendi og það eru meira að segja ekkert stórir gallar en samt gallar sem ekki ættu að sjást í frv. sem við látum fara hér í gegn. Ég tel t.d. að í V. kafla frv., 11. gr., þar sem segir, með leyfi forseta: ,,Ábúendur hlunnindajarða og aðrir rétthafar hefðbundinna hlunninda skulu fá sérstök veiðikort, hlunnindakort, til staðfestu því að þeir hafi rétt til að nýta hlunnindi á jörðinni, . . . `` Þessi hlunnindi hafa menn haft um aldir og þetta eru ábúendur og eigendur jarðanna sem hafa þessi hlunnindi. Nú eiga þeir að fara að fá hlunnindakort til þess að mega nýta hlunnindi á sínum eigin jörðum. Hverjum er betur treystandi en eigendum jarðanna til þess að gera þetta með bæði sjálfbæra þróun og umhverfisvernd í huga? Ég mótmæli því að það sé lýst yfir slíku vantrausti á bændur og eigendur bújarða. Ég get út af fyrir sig fallist á það að veiðikort séu tekin upp til handa þeim veiðimönnum sem stunda að öðru leyti veiðar á villtum dýrum. Í upphafi leist mér ekkert á þetta þegar var verið að ræða þetta fyrst en ég tel þó að það sé ákveðin bremsa á það að hver og einn geti farið um og veitt án þess að eitthvert eftirlit eða einhver fylgist með því. Við vitum það öll sem hér erum að það hefur færst í vöxt að menn fari um landið á vélsleðum eða stórum jeppum og eyðileggi þar bæði umhverfi og líf. Ég vil stemma stigu við slíku og ef veiðikort eru liður í því að stemma stigu við því að slíkri ránshendi sé farið um landið þá er ég sammála því að þessi veiðikort séu tekin upp. En mér finnst ekki að eigendur og ábúendur jarða og rétthafar hefðbundinna hlunninda eigi að þurfa að vera að fá sér slík kort. Þá vil ég einnig lýsa efasemdum um 12. gr. jafnvel þó að hér sé komin samkvæmt brtt. á þskj. 1267 algjörlega ný grein, þ.e. þessi grein sem við sjáum í frv. eftir 2. umr. er ekki sú sama og á að vera samkvæmt brtt. En mér sýnist ekki að brtt. gangi nægilega langt og t.d. það að óheimilt sé að eyðileggja greni. Hvers vegna í ósköpunum? Ég bara spyr. Hvers vegna á að vera óheimilt að eyðileggja greni? Ég fæ ekki séð það. Ég hef farið um þar sem ummerki sjást eftir refi og þar sem ummerki sjást eftir greni. Ég tel að það sé ekki nokkur ástæða að vera að vernda slík skemmdarverk sem refurinn hefur oft og tíðum unnið í kringum sín greni. Þannig að upphafið á þessari grein er enn það sama þó svo að hér sé verið að leggja til breytingar. Ég hef ekki á þessu stigi frekari athugasemdir við þetta. Ég er búin að lýsa því að meginhugsunin í þessu, bæði með miðstýringu, með reglugerðarákvæðum ráðherra og sú hugsun að friða öll dýr, jafnvel þó þau séu réttdræp villidýr, þeirri hugsun er ég ósammála en ég tel þrátt fyrir það að ég sé ekki neitt minni umhverfisverndarsinni en hver annar.

Virðulegi forseti. Í tilefni af þeim brtt. sem hafa verið lagðar fram þá vil ég taka það fram að ég stend ekki að þeim. Þær í sjálfu sér eru heldur til bóta ef litið er á málið í þeim búningi sem það er. Þær snerta hins vegar ekki þá grundvallargagnrýni sem ég hef komið fram með á frv. sem felst í því að þar sé farin röng leið að því að ná ákveðnum settum markmiðum sem ég í sjálfu sér er ekkert ósáttur við. Ég tel að það hefði átt að fara þá leið að skilgreina nýtingarréttinn sem grundvallarreglu og kveða síðan á í lögunum um friðun einstakra tegunda. Ég heyrði það við atkvæðagreiðslu í gær, virðulegi forseti, að a.m.k. einn þingmaður í þingsalnum velti vöngum yfir því hvers vegna nál. þess sem hér stendur hefði ekki fylgt brtt. og er í sjálfu sér ekkert við það að athuga að menn velti því fyrir sér. Ég get gefið skýringu á því. Þegar vinna hófst við þetta frv. í hv. umhvn. þá lét ég koma mjög fljótlega það sjónarmið mitt fram að ég hefði efasemdir um það að sú aðferð sem í frv. felst væri rétt og það urðu nokkrar athyglisverðar umræður í nefndinni um þessi atriði. Ég lýsti því þá yfir að ég væri fyrir mína parta alveg reiðubúinn til þess að ganga í það að breyta frv. Það hefði þá þurft að snúa því raunar við. En annað eins hefur gerst því það vill svo til að einmitt í þessari hv. nefnd þingsins, umhvn., hafa frv. umhvrh. verið tekin til gagngerðrar endurskoðunar og sá sem hér stendur hefur tekið þátt í því starfi og ekki látið sitt eftir liggja eins og ég hygg að hv. nefndarmenn geti borið um. Hins vegar var það svo að það var ekki vilji til þess í nefndinni að ganga í þetta verk með þeim hætti og ég virði það fullkomlega en það hefði hins vegar verið afar tæknilega flókið vandamál fyrir þann sem hér stendur að ganga í það einn og óstuddur að snúa frv. við á þó þetta stuttum tíma en með góðri aðstoð annarra nefndarmanna hefði það verið sjálfsagður hlutur að gera. Ég vil því taka það fram að þó að þessar breytingar sem hér koma fram séu heldur til bóta þá breyta þær ekki þessari grundvallaraðferð sem í frv. er farin en við þá aðferð er ég ósáttur og mun því ekki greiða þessu frv. í þeim búningi sem það er nú atkvæði mitt að sinni.

Herra forseti. Ég hlýddi á mál hv. 5. þm. Norðurl. e., Tómasar Inga Olrich, og ég er þeirrar skoðunar að það sé sú grunnhugsun sem flestir Íslendingar hafa í þessu máli að nytjarnar eigi að vera sá grundvöllur sem menn vinna út frá en svo sé farið yfir einstakar tegundir. Þetta er nú ekki sá fjöldi að það sé ekki gjörlegt og settar reglur sem snerta þessar tegundir. En það sem undrar mig með afstöðu hv. þm. er það að þegar það gerist að frv. koma í því formi að þau eru ekki ásættanleg nema gjörbylta þeim vegna þess að grunnuppsetningin er röng þá er það rétt að það er ekkert auðvelt verk að semja brtt. við slíkt frv., en þá er líka reglan að vísa þeim til ríkisstjórnarinnar aftur. Það er það sem Alþingi Íslendinga stendur frammi fyrir í dag. Ætla menn að keyra þetta áfram? Brtt. sem koma fram eru til bóta. Ég fullyrði það. Það er ekkert vafaatriði, þær eru til verulegra bóta og lýsa miklu meiri skilningi á málinu en áður hefur verið. En engu að síður, grunnhugmyndin er aftur á móti ekki í takt við það sem ég tel að almenningur í landinu vilji. Þess vegna spyr ég: Er hv. þm. Tómas Ingi Olrich reiðubúinn að standa að því að þessu máli verði vísað til ríkisstjórnarinnar?

Virðulegi forseti. Það er svo með þetta frv. að það fjallar um dýrategundir sem eru almennt ekki undirstaða mikilvægs atvinnurekstrar á Íslandi og þó að þessi aðferð sé viðhöfð hér í frv. um vernd, friðun og veiðar á villtum fuglum og villtum spendýrum þá reikna ég með því að niðurstaðan í lagafrv., verði það að lögum, verði ekkert mjög ósvipuð og staðan gæti orðið ef við hefðum nálgast þetta með nýtingarhugtakið sem grundvöll. Ég reikna því með því að raunveruleikinn sem út úr þessu kemur verði ekki ýkja ólíkur. Það er hins vegar svo að lagasetning af þessu tagi endurspeglar ákveðið viðhorf til náttúruauðlinda og ég hefði kosið það að nánast öll lagasetning okkar Íslendinga sem tengist auðlindum væri byggð á ákveðnu grundvallarviðhorfi. Ef þingheimur sannfærist um það sem hann er ekki greinilega núna að við eigum að fara þessa leið sem ég hygg að sé hin rétta, þá er að sjálfsögðu hægt að endurskoða lögin, verði þetta frv. að lögum. Skaðsemi sem af þessu hlýst verður engin í bráð en ég hygg hins vegar að við styrkjum stöðu okkar til lengri tíma ef við höfum sameiginlega hugsun á bak við lagasetninguna í öllum þeim lögum er lúta að nýtingu náttúrulegra gæða. Ég tel því að það hefði verið á margan hátt betra að standa öðruvísi að þessu máli en ég viðurkenni það hér og nú að það verður enginn raunverulegur skaði af samþykkt þessa frv. En mér finnst ekkert ósennilegt að með tíð og tíma, hvort sem það gerist á næsta þingi eða ekki, muni menn sjá að það er æskilegt að fara aðra leið þegar litið er á heildarlöggjöf sem fjallar um nýtingu náttúrulegra gæða.

Frú forseti. Ég skildi ræðu hv. þm. á þann veg að hann væri ekki reiðubúinn til þess að vísa þessu til ríkisstjórnarinnar 

Virðulegi forseti. Ég vil einungis í framhaldi af þessu andsvari hv. þm. Ólafs Þ. Þórðarsonar taka það fram að ég sé ákveðna kosti við þetta frv. og þeir kostir lúta nánast eingöngu að eftirliti, rannsóknum og upplýsingagjöf um hina villtu dýrastofna. Ég sé hins vegar annmarka á frv. að því er varðar þessa aðferð sem er notuð til þess að nálgast vandann, grundvöllinn sjálfan. Ég finn það hins vegar að það er ekki sameiginlegur skilningur á þessu í þinginu. Ég mun láta mér nægja að sitja hjá við atkvæðagreiðslu um frv. en ég endurtek að ég mun ekki leggja til að þessu frv. verði vísað til ríkisstjórnarinnar.

Virðulegi forseti. Það kom fram seint í gær að starfandi umhvrh., hæstv. utanrrh., íhugaði að gefa út ákveðna yfirlýsingu um það að veiðistjóraembættið yrði ekki flutt nema með samþykki Alþingis. Hvort sú yfirlýsing væri gefin eða ekki gæti haft áhrif á umfjöllun um þetta mál við 3. umr. Ég er þess vegna nokkuð undrandi á því, hæstv. forseti, að þetta mál er tekið til umræðu án þess að starfandi umhvrh. sé viðstaddur umræðuna. Eitt er nú það að umhvrh. fer úr landi og telur ekki mikilvægt að fylgja eftir þessu frv. Annað er svo það að starfandi umhvrh. telur heldur ekki mikilvægt að vera viðstaddur þessa umræðu þó að við sem höfum lagt vikur og mánuði í það í nefndinni hér í vetur að vinna að þessu frv. eigum ýmis erindi við þann sem ber ábyrgð á þessu ráðuneyti. Ég vil mælast til þess við virðulegan forseta að þessari umræðu verði frestað þar til einhver sem ber ábyrgð á umhvrn. er viðstaddur þessa umræðu. Ég tel það fullkomna vanvirðu bæði við þá þingmenn sem láta sig þetta mál miklu varða og eins við okkur í umhvn. sem höfum lagt mikla vinnu í það að gera þetta frv. ráðuneytisins þannig að það sé a.m.k. þingtækt, að halda eigi þessari umræðu hér áfram án þess að nokkur ábyrgðaraðili af hálfu ráðuneytisins sé viðstaddur.

Forseti mun gera hæstv. utanrrh., starfandi umhvrh., boð um það að hans sé óskað á fundinn.

Virðulegi forseti. Ósk mín var sú að umræðunni yrði frestað þar til starfandi umhvrh. væri kominn til fundar. Það er nóg af málum hér á dagskránni til að fjalla um og það eru engin rök fyrir því, virðulegi forseti, að halda þessari umræðu áfram og knýja þingmenn hér til að eyða sínum tíma, þeim rétti sem þeir eiga til að tala í málinu án þess að starfandi umhvrh. sé hér mættur.

Forseti hafði heyrt þessa beiðni hv. þm. en vissi ekki til þess að hann talaði fyrir alla þingmenn þannig að forseti ætlaði að spyrja hv. 11. þm. Reykv. sem er næstur á mælendaskrá eftir því hvort hann óskaði eftir að tala núna eða eftir að hæstv. starfandi umhvrh. væri kominn.

Virðulegi forseti. Ég ætla aðeins að ítreka að það gæti verið að það væru fleiri þingmenn hér í salnum sem vildu taka til máls þó starfandi umhvrh. væri ekki til staðar. Það er búið að gera ráðstafanir til að kalla starfandi umhvrh. hingað og hv. 8. þm. Reykn. er mjög umhugað um eins og hann kom hér inn á í upphafi síns máls að fá yfirlýsingu þess efnis að Alþingi samþykki flutning á veiðistjóraembætti til Akureyrar ef það verður gert. En það má geta þess að frv. sem slíkt fjallar ekkert um þennan flutning til Akureyrar. Það kemur hvergi fram í þessu frv. þannig að ég tel að þingmenn geti alveg ótrauðir haldið áfram með efnisumræðu málsins og það er búið að gera ráðstafanir til að hæstv. starfandi umhvrh. komi hér á staðinn.

Hæstv. forseti. Ég kem upp til að taka undir ósk hv. þm. Ólafs Ragnars Grímssonar um að umræðu verði frestað þangað til hæstv. starfandi umhvrh. kemur til fundarins. Það er alveg makalaust að það mál sem hér er til umræðu og á að heita forgangsmál hjá hæstv. ríkisstjórn skuli fá þá meðferð og þá meðhöndlun af hálfu ríkisstjórnarinnar sem raun ber vitni. Þannig er að hinn eiginlegi hæstv. umhvrh. sem leggur svona mikið ofurkapp á þetta mál ber nú ekki meiri virðingu fyrir málinu en það að hann rýkur beint úr landi á þessari miklu örlagastundu í málinu og skilur málið eftir í höndum hæstv. heilbrrh. sem á þá að sjá um að fylgja málinu í höfn. En nú bregður svo við að hæstv. heilbrrh. er líka farinn úr landi og þá er kominn þriðji umhvrh. í þetta mikla forgangsmál ríkisstjórnarinnar. Nú er þessi þriðji hæstv. umhvrh. ekki einu sinni til staðar þegar á að fara að ræða þetta mál í 3. umr. þannig að nú er spurningin: Hver tekur við af þeim hæstv. ráðherra og verður fjórði umhvrh. í einni umræðu um þetta mál? Ég tel að það sé alveg skýr og mjög eðlileg krafa að einhver af ráðherrum Alþfl., sem mun þá fá að bera þessa nafnbót í einhverjar mínútur áður en hann hleypur úr landi, verði í það minnsta viðstaddur þessa umræðu.

Forseti telur rétt að það komi fram að samkvæmt starfsáætlun Alþingis átti Alþingi að vera frestað fyrir viku síðan þannig að það mun kannski hafa eitthvað með það að gera að hæstv. ráðherrar hafa skipulagt sín störf þannig að þeir gætu farið úr landi í þessari viku.

Það sama gæti nú gilt um þingmenn.

Fjöldi þingmanna hefur orðið að breyta áformum sínum.

Það reyndar vill svo til að forseti veit til þess að svona er einnig háttað um einstaka þingmenn. En forseti hefur nú tekið þá ákvörðun að fresta umræðu um þetta mál um sinn.

Virðulegi forseti. Við 2. umr. um þetta mál greindi ég frá því að ég hefði í hyggju við 3. umr. að fá að ræða við hæstv. menntmrh. um framkvæmd leikskólalaganna ef þetta frv. verður að lögum. Ástæðan er sú að ég tel að í raun og veru breyti þetta frv. þó að að lögum verði mjög litlu efnislega. Í því felst staðfesting á þeirri menntastefnu sem mótuð var þegar leikskólalög voru sett síðast fyrir fáeinum árum og var þá mjög umdeilt. Þá var mjög hörð andstaða við þá menntastefnu m.a. af sveitarfélögunum og einstökum forustumönnum þeirra og þáv. hæstv. og núv. félmrh. Það þurfti langvinnar sáttaumræður í síðustu ríkisstjórn til þess að ná fram framlagningu á frv. til leikskólalaga á sínum tíma. Þá voru kallaðir til man ég var fulltrúar úr öllum stjórnarflokkum, m.a. hv. þm. Rannveig Guðmundsdóttir og fleiri og ég man eftir því hvað ég varð undrandi á viðbárunum sem ég heyrði þá stundum. Það voru þessar viðbárur, já en þetta er svo dýrt og þetta er svo erfitt fyrir sveitarfélögin. Niðurstaðan varð engu að síður sú að frv. til leikskólalaga var lagt fram en annað frv. í raun og veru miklu mikilvægara, ,,frumvarp til laga um kostnað við uppbyggingu leikskóla``, um það hvernig ætti að kosta uppbyggingu leikskólans, fékkst aldrei lagt fram. Þar var gert ráð fyrir því að ríkið og sveitarfélögin ættu það að nokkru leyti sem sameiginlegt verkefni að byggja upp leikskóla á Íslandi vegna þess að okkar skoðun var sú að ef ætti að ná uppbyggingu leikskóla með myndarlegum hætti yrði það að vera verkefni ríkisins og sveitarfélaganna. Við gerðum reyndar ráð fyrir því að í því frv. eða frumvarpsdrögum að foreldrar barnanna á leikskólum bæru hita og þunga dagsins hlutfallslega eftir efnum og ástæðum þannig að þeim mun efnaðri sem foreldrarnir væru, þeim mun meira greiddu þeir til leikskólanna o.s.frv. Því miður gáfust menn upp á þessu verkefni að setja sér áætlun til 5--10 ára eða svo um uppbyggingu leikskóla þannig að leikskólinn yrði raunverulega almennt uppeldisúrræði á Íslandi, hann yrði ekki bara uppeldisúrræði fyrir sum börn og í orði kveðnu fyrir hin. En staðreyndin er auðvitað sú að t.d. í Reykjavík er leikskólinn uppeldisúrræði fyrir sum börn en stór hluti barna í Reykjavík á ekki rétt á þessu úrræði eða möguleika til að sækja það vegna þess að það hefur ekki verið hægt að standa með nægilega öflugum hætti að uppbyggingu þessara mikilvægu stofnana. Þegar þessi umræða fór fram á árunum 1988--1991, þá man ég eftir því að maður spurði sig oft að því: Hvenær gerist það að menn fari að sjá mikilvægi leikskólans í almennu menntunarlegu þjóðfélagslegu samhengi? Það tel ég hafa gerst núna vorið 1994. Það er ákaflega athyglisvert að standa frammi fyrir því í fyrsta sinn í sögunni að leikskóla- og grunnskólamál eru að verða meginviðfangsefni kosningabaráttunnar sem nú stendur yfir vegna sveitarstjórnarkosninganna 1994. Það er fagnaðarefni að hlutirnir skuli hafa þróast þannig að menn skuli hafa skilning á þessum málum en maður spyr auðvitað um verkin, bæði hvernig þau hafa verið á undanförnum árum með hliðsjón af fyrirheitunum í dag og hvort manni finnst líklegt að viðkomandi muni hafa það í forgangsröð að þrýsta fram framkvæmdum í leikskólamálum. Í þessu frv. er gert ráð fyrir því að menntmrh. setji reglugerð um leikskóla og ég vil spyrja: Hvenær ætlar hann að byrja þá vinnu? Og ég spyr að gefnu tilefni vegna þess að í gildandi lögum um leikskóla frá 1991 er ákvæði um að það eigi að setja reglugerð um leikskóla. Sú reglugerð hefur ekki séð dagsins ljós enn þá. Það hefur ekki verið talin ástæða til þess að ganga frá henni þannig að ég tel að uppeldisstéttirnar á leikskólunum séu í engu bættari eða börnin við þetta nýja reglugerðarákvæði þó að það verði sett í lög aftur nákvæmlega sama ákvæðið og var 1991. Ég tel reyndar að að nokkru leyti sé þörfin fyrir þetta frv. borin uppi af því að ráðherrann telji æskilegt að hann hafi gengið frá nýjum leikskólalögum en það hafi ekki verið fyrrv. ríkisstjórn sem gekk frá þeim því að svo litlar eru breytingarnar á milli frv. og laganna að það er varla merkjanlegur munur nema fyrir sérfræðinga í lagatextum af þessu tagi. Það er varla merkjanlegur munur satt best að segja. Engu að síður hef ég orðið var við það, hæstv. forseti, að fóstrur t.d. binda mjög miklar vonir við þetta frv. að það verði að lögum, leggja á það áherslu og hafa fylgt því eftir af myndarskap hér á Alþingi, bæði í hv. menntmn. og sömuleiðis við einstaka þingmenn geri ég ráð fyrir. Það bendir þá væntanlega til þess að fóstrur geri sér vonir um að það gerist eitthvað nákvæmlega þegar þetta frv. verður samþykkt. Nú vill þannig til að svo getur orðið að þetta frv. verði að lögum bara jafnvel seinna í dag. Þá hlýt ég að spyrja hæstv. menntmrh.: Hvað gerist nákvæmlega við það að þetta frv. verði að lögum? Hverju breytir frv. að hans mati fyrir börnin í leikskólum í landinu, fyrir starfsstéttir leikskólanna eða fyrir þá sem bera ábyrgð á rekstri leikskólanna? Ég held að það sé mjög nauðsynlegt að fá þessar upplýsingar vegna þess að það hefur ekkert verið gert í þessum málum allt þetta kjörtímabil annað en það að semja þetta frv. Það er ekki nóg að semja frv. ef það er ekki ætlunin að fylgja því eftir með einhverjum myndarlegum hætti. Ég spyr því í öðru lagi: Hvernig hyggst ráðherrann ganga frá því eða taka á móti samþykkt þessa frv. ef að lögum verður? Í þriðja lagi vil ég benda á það í þessu sambandi, hæstv. forseti, að sveitarfélögin mótmæla því hvernig staðið er að þessu frv. Hv. formaður menntmn. svaraði því þannig: Já, en sveitarfélögin áttu fulltrúa í nefndinni, það er rétt, þau áttu fulltrúa í nefndinni. En þessi nefnd starfaði með svo sérkennilegum hætti að það breytti engu vegna þess að það var ákveðið í nefndinni á miðju verkferli hennar að það mætti ekki fara með mál út úr nefndinni til viðkomandi aðila til samráðs. Sveitarfélagafulltrúunum og fóstrunum var bannað að fara með mál út úr nefndinni til samráðs við sitt bakland. Það er náttúrlega alveg ótrúlegt hvað það hefur oft verið unnið ólýðræðislega í menntmrn. í seinni tíð, en þetta er eitt dæmið um það að læsa mál föst inni í nefnd og banna fólki að fara með þau út á sinn vettvang til þess að bera sig saman um hlutina áður en málunum er lent. Þess vegna er niðurstaðan í þessu leikskólafrv. með þeim hætti að Fóstrufélagið og Samband ísl. sveitarfélaga sáu ekki formlega textann fullbúinn fyrr en búið var að vinna verkið í nefndinni svo að segja upp á punkt og prik og mönnum var stillt upp frammi fyrir gerðum hlut. Þær langvinnu samningaviðræður sem stóðu yfir milli menntmrn. og félmrn. og innan stjórnarflokkanna um þetta mál, bæði á milli stjórnarflokkanna og innan stjórnarflokkanna, eru svo kapítuli út af fyrir sig sem hafa dregið dilk á eftir sér í öðrum málum hér í þinginu sem menn sjá sem hafa glöggt auga og eru vanir að fylgjast með því hvernig hlutir þróast hér á Alþingi Íslendinga. En staðreyndin er auðvitað sú að þeir aðilar sem hafa haldið uppi hinum þröngu rekstrarsjónarmiðum þessara mála --- fyrst voru þau aðallega í Sjálfstfl., síðan í Alþfl. --- þessi sjónarmið eru í raun og veru einangruð í einum ráðherra, hæstv. félmrh., sem gengur þessa braut með okkur hinum loksins eftir allan þann tíma sem farið hefur í þessi mál allt frá árinu 1989 þegar þessi vegferð hófst. Það hefur tekið hálfan áratug og það er út af fyrir sig ágætt að hlutirnir eru þó komnir á þann punkt sem þeir eru í dag. Í fjórða lagi ætlaði ég að víkja að því, hæstv. forseti, við hæstv. menntmrh. að við 2. umr. málsins var felld tillaga frá hv. þm. Ólafi Þ. Þórðarsyni um að það skyldi sýna umburðarlyndi í starfsemi leikskólanna gagnvart börnum af öðrum trúarbrögðum en þeim sem tíðkast hafa um aldir í landinu. Þessi tillaga hv. þm. Ólafs Þ. Þórðarsonar byggðist auðvitað á trúfrelsisákvæðum stjórnarskrárinnar og ég tel satt best að segja að það sé mjög alvarlegur hlutur að við sem erum að bjóða velkomin hingað til landsins börn úr alls konar trúarlegu umhverfi, búddatrúar, hindúatrúar, múhameðstrúar, eða jafnvel utan trúfélaga, þar sem foreldrarnir eru jafnvel algerlega utan trúfélaga, að leikskólalög skuli á sama tíma vera þannig útbúin að í 2. gr. er kristilegt siðgæði ein undirstaða uppeldisstarfs sem er gott og stutt af öllum, en það er hvergi tekið fram í lögunum eins og þau líta út núna að það skuli ríkja almennt trúfrelsi og umburðarlyndi gagnvart þessum börnum af öðrum trúfélögum. Það er satt að segja ótrúlega alvarlegt að sú staðreynd skuli liggja fyrir að Alþingi felldi þessa tillögu hér í gær. Heimurinn er að færast saman. Skilningur á milli þjóða og trúarsamfélaga á mismunandi hefðum og menningu hvers annars hefur vaxið og við berum vaxandi virðingu fyrir öllum öðrum jafnvel þó að þeir séu af öðrum trúarsamfélögum en við teljum okkur vera. Og það skuli samt gerast á Íslandi á árinu 1994 þar sem menn í öðru orðinu leggja áherslu á stórkostlegt, alþjóðlegt samstarf, m.a. í viðskiptum og menn kunna hér GATT-samninga út og suður, vita alveg nákvæmlega hvar á að sortéra kjúklingabein í GATT-samningum. Þar á að sýna umburðarlyndi og skilning á alþjóðlegum hnattrænum grundvelli, svo að ég noti orð sem ég heyrði hæstv. utanrrh. einu sinni nota. En þegar kemur að trúarbrögðum, heimspeki, lífsviðhorfum, grunninum í tilveru mannsins, því sem er innst inni í hverjum einasta einstaklingi, þá sýna menn ekki sömu nærfærnina og þegar verið er að tala um kjúklingabeinin. Það er ótrúlegt að þetta skuli gerast. Og ég segi alveg eins og er, ég tel að þessi tíðindi sem urðu í gær, þegar menn létu sig hafa það að fella tillögu hv. þm. Ólafs Þ. Þórðarsonar, séu mjög alvarleg og kalli á nánari umræðu um málið og spurningar til hæstv. menntmrh. um það hvernig hann ætlar að framkvæma þessi lög. Ég er reyndar alveg sannfærður um það, hæstv. forseti, að þó nokkur fjöldi þingmanna var í raun og veru sammála tillögu hv. þm. Ólafs Þ. Þórðarsonar. Ástæðan fyrir því að tillögunni var hafnað var í fyrsta lagi sú að hv. þm. Ólafur Þ. Þórðarson flutti hana og í öðru lagi sú að hann er í stjórnarandstöðu. Svona eru oft rismiklar niðurstöðurnar í þessari glæsilegu stofnun, með þessa löngu sögu og löngu lýðræðishefð, þar sem menn þykjast geta horft vítt til veggja. Ég held, hæstv. forseti, að það sé alveg óhjákvæmilegt að fá það skýrt fram og það er mín fjórða spurning til hæstv. menntmrh., hvernig hann hyggst framkvæma þetta ákvæði eftir að tillaga hv. þm. Ólafs Þ. Þórðarsonar hefur verið felld. Í fimmta lagi, hæstv. forseti, vil ég svo víkja að því að í þinginu, í þessu máli, liggur fyrir brtt. frá hv. þm. Guðrúnu Halldórsdóttur þar sem gert er ráð fyrir því að tekið verði sérstaklega tillit til hagsmuna og viðhorfa ófaglærðra starfsmanna leikskólanna í landinu og þá sérstaklega möguleika þeirra til að sækja sér aukna menntun og starfsþjálfun. Ég vil lýsa stuðningi við þá tillögu. Það hefur lengi verið í gangi viðamikið námskeiðakerfi á vegum Starfsmannafélagsins Sóknar, t.d. hér í Reykjavík, fyrir ófaglærða starfsmenn leikskólanna. Það hefur verið mjög þýðingarmikið kerfi og mér finnst mikilvægt við umræður um þetta mál að menn muni eftir þeim starfsmönnum líka. Það er líka mikilvægt starfslið sem þar er um að ræða og ég tel að það sé brýnt að þessi tillaga er komin hér fram og að Alþingi geti tekið afstöðu til hennar og ég trúi ekki öðru en að þessi tillaga hv. þm. Guðrúnar Halldórsdóttur varðandi breytingu á leikskólalögunum verði samþykkt.

Þannig háttar til með brtt. á þskj. 1271 að til þess að hún megi koma á dagskrá þarf að leita afbrigða og verður þeirra nú leitað.

Virðulegi forseti. Ég hef leyft mér að leggja fram brtt. við leikskólafrv. það sem hér er til umræðu. Tillagan hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: ,,Ófaglært starfsfólk sem vinnur við hlið leikskólakennara skal eiga aðgang að hagnýtri uppeldisfræðslu.`` Lagt er til að þessi málsliður bætist við 1. mgr. 12. gr. Það er álit mitt að frv. til leikskólalaga sem liggur hér fyrir sé á flestan hátt metnaðarfullt og gott frv., þó ég hafi fundið á því a.m.k. tvo annmarka. Þessa annmarka má rekja til þess að við lítum ekki alveg nógu skýrum augum eða skýrum skilningi á það hvernig ástandið er í íslensku samfélagi og brtt. mín byggir einmitt á þessu. Við vitum að víðs vegar um landið eru leikskólar og á þessum leikskólum er sem betur fer oftast forstöðumaðurinn eða forstöðukonan réttindamanneskja með leikskólakennarapróf. Við hlið hennar starfa yfirleitt fleiri og færri ófaglærðir starfsmenn. Á Reykjavíkursvæðinu, sem er nokkuð vel búið að leikskólakennurum, eru mörg hundruð ófaglærðir starfsmenn sem vinna við hlið og undir leiðsögn leikskólakennaranna. Stundum eru þeir meira að segja yfirmenn í deildum leikskólanna. Þetta vita allir sem þekkja til á leikskólum. Mér finnst ástæða til að við lítum ekki fram hjá því að ástandið er svona og þó svo að það sé markmið okkar að það starfsfólk sem á leikskólunum starfi sé allt leikskólakennarar þá er ástandið ekki þannig og verður alls ekki þannig á næstu árum, kannski ekki áratugum. Og börnin sem við erum að semja og samþykkja þetta leikskólafrv. fyrir eiga rétt á því að allt það starfsfólk sem annast þau fái aðgang að uppeldisfræðikennslu, hagnýtri uppeldisfræðikennslu, eins og stendur í þessari brtt. sem ég hef leyft mér að leggja hér fram. Þetta er grundvallaratriði fyrir starfsemi leikskólanna. Ég er alls ekki að kasta rýrð á hlutverk leikskólakennara á nokkurn hátt og veit að það eru þeir sem eru leiðandi á heimilunum og standa fyrir öllum þeim framförum sem þar hafa átt sér stað og munu eiga sér stað á næstunni, en það fólk sem til starfa er ráðið þar við hlið þeirra þarf að hafa góða menntun. Við getum ekki fram hjá þessu litið og það er eiginlega réttur barnanna að starfsfólkið sem á að annast þau eigi aðgang að þessu námi. Það er rétt sem hv. 9. þm. Reykv. sagði að það væru víðs vegar í gangi, samkvæmt kjarasamningum verkalýðsfélaganna, svona námskeið, þ.e. hagnýt uppeldisfræðinámskeið. En það er alls ekki alls staðar og mér finnst eðlilegt að það sé í lögum að uppeldisfræðinámskeið séu veitt öllu starfsfólki leikskólanna. Auðvitað vitum við það líka, bæði ég og ýmsir aðrir sem hér eru inni, að það er mjög öflugt fræðslustarf sem er rekið á vegum t.d. Dagvistar barna í Reykjavík fyrir leikskólana. Það er okkur kunnugt um. En þetta markvissa, hagnýta grunnuppeldisfræðinám sem ég er að tala um hérna þarf helst að vera í lögum til þess að allir geti átt rétt á því. Ég ætla ekki að hafa fleiri orð um þetta að sinni. Mér finnst augljóst að við getum ekki litið fram hjá þeirri staðreynd sem blasir við okkur hvar sem við lítum innan leikskólakerfisins. Ég vil líka harma það að tillaga hv. 2. þm. Vestf., Ólafs Þ. Þórðarsonar, sem átti líka að bætast við 12. mgr., um það að börn sem ekki tilheyra þjóðkirkjunni fengju fræðslu um sín trúarbrögð eða þau lífsviðhorf sem þau eru alin upp við --- mér finnst mjög slæmt að þingið skyldi ekki sjá sér fært að samþykkja þessa tillögu. Það er af því að við, íslenska þingið, höfum samþykkt ýmsa mannréttindasáttmála og ég held jafnvel að það sé brot á þessum mannréttindasáttmálum að við skulum leyfa okkur að hafna svona tillögu. Auk þess held ég að það gæti verið bara nokkuð góður bisness að kenna börnunum okkar um trú annarra þjóða. Ég held jafnvel að þeir bisnessmenn sem þetta þjóðfélag ætlar sér að ala upp væru betur í stakk búnir til þess að eiga skipti við fjarlægar þjóðir ef þeir skildu trúarlegan og siðferðilegan hugsunarhátt þeirra. Það ættu þó þeir að skilja sem mest hugsa um efnahagslegan ábata íslensku þjóðarinnar. Ég legg til að þessi tillaga mín verði vel ígrunduð af þingmönnum og ég vonast til að þeir beri gæfu til að samþykkja hana.

Virðulegur forseti. Vegna brtt. sem kemur fram á þskj. 1271 frá Guðrúnu J. Halldórsdóttur og hún var hér að ræða, þá vil ég benda á að þetta frv. til laga um leikskóla fjallar á engan hátt um menntun starfsfólks sem vinnur á leikskólanum. Það segir að vísu í 1. gr. að við leikskólann skuli starfa sérmenntað fólk í leikskólauppeldi, leikskólakennarar. Það er það sem við göngum út frá í þessum lögum. Við tökum ekki á neinu t.d. varðandi menntun leikskólakennara. Þess vegna sé ég kannski ekki ástæðu til að vera að taka akkúrat á þessu eða samþykkja þessa brtt. varðandi þetta frv. Það hefur verið þannig og auðvitað get ég alveg viðurkennt að við verðum að horfast í augu við það að á mörgum leikskólum hefur ekki tekist að manna leikskólana með sérmenntuðum leikskólakennurum, en starfsmennafélög víðs vegar um landið hafa séð um hagnýta uppeldisfræði fyrir ófaglært starfsfólk og þau hafa sinnt því ágætlega. Þessi námskeið hafa, að ég tel, verið ágæt og verið mikil fræðsla og mikil viðbót fyrir það ófaglærða starfsfólk sem hefur starfað á leikskólum. Það hefur líka verið hvetjandi fyrir það starfsfólk að fara á þessi námskeið vegna launahækkunar. Starfsfólk hefur fengið launahækkun. En ég vil ítreka að ég get ekki alveg séð samhengið af því að við erum ekkert að fjalla um menntun leikskólakennara í þessu frv. Ég tel ekki að þessi brtt. eigi nokkuð við. Og varðandi það sem hún kom inn á vegna tillögunnar sem felld var í gær frá hv. þm. Ólafi Þ. Þórðarsyni þá er það nú þannig að innan leikskólans er ekki kennt trúboð heldur kristilegt siðgæði og með umburðarlyndi og víðsýni eru leikskólakennarar að kenna börnum að bera virðingu fyrir trú og lífsskoðunum annarra.

Virðulegi forseti. Við hv. 11. þm. Reykn. erum auðvitað ekkert mjög fjarri í skoðunum, eins og gefur að skilja, því við þekkjum báðar leikskólann ansi vel og vitum hvernig staðan er. Það eina sem við erum að deila um er það hvort það eigi að standa hérna að börnin sem á leikskólunum eru eigi rétt á því að allt það starfslið sem á leikskólunum starfar njóti uppeldisfræðimenntunar þó mismunandi sé. Mín skoðun er sú að þetta eigi að standa þarna og ég stend við hana alveg endalaust. Það kemur ekki annað til mála en að það eigi að standa þarna að börnin eigi rétt á þessu. Hvað viðkemur hinu atriðinu, að kristilegt siðgæði eða lífsviðhorf kenni víðsýni og umburðarlyndi fyrir trúarskoðunum annarra, það finnst mér sjálfsagt og rétt, en það er tvennt að kenna umburðarlyndi fyrir trúarskoðunum annarra og að kynna trúarskoðanir annarra og kenna um það. Í þessu er mismunurinn fólginn.

Virðulegur forseti. Ég ítreka það sem ég sagði áðan að ég tel að þetta frv. fjalli ekki um menntun leikskólakennara. Við erum ekki að ræða um menntun leikskólakennara. Ég tel því að þessi brtt. sé ekki á réttum stað. Og ég ítreka þá skoðun mína, eins og kom fram áðan, að þessi starfsmannafélög víðs vegar um land hafa séð um fræðslu fyrir ófaglært starfsfólk á leikskólum og ég tel að þau geti gert það áfram án þess að þetta komi inn í lög um leikskóla.

Virðulegi forseti. Ég vil ekki draga úr því, síður en svo, að það hafi verið haldin góð og merk námskeið fyrir ófaglært starfsfólk á dagvistarheimilum. Það hefur líka verið í gangi afskaplega góð kennsla fyrir leikskólakennara sem hefur farið fram í Fósturskóla Íslands. En ég get ekki skilið af hverju má aðeins nefna menntun leikskólakennara en ekki menntun annars starfsfólks. Mér er alveg fyrirmunað að skilja af hverju þarf að gera greinarmun þarna á.

Herra forseti. Það er nú svo að litlir hlutir geta stundum orðið til þess að menn verði að ræða á ögn breiðari grundvelli um málið. Þessa stundina sakna ég hæstv. utanrrh. vegna þess að hæstv. utanrrh. brá til þess í rökræðu fyrir stuttu síðan að vitna til manns sem var neyddur til þess að neita því sem hann vissi sannast og réttast. Hann var neyddur til að neita því að jörðin snerist. Lög landsins voru á þann veg að ef þessi ítalski maður hefði ekki neitað því að jörðin snerist þá hefði verið heimilt að drepa hann. Það var hið kristilega umburðarlyndi þess tíma í nágrenni við páfastól og eitthvað veldur því að mannkynssagan hefur haldið þessu mjög á lofti og þetta er hæstv. utanrrh. minnisstætt. Nú er það svo að Íslendingar hafa verið að samþykkja frv. til laga um mannréttindasáttmála Evrópu og ég held að það sé óhjákvæmilegt að rekja örlítið upphafið að þeim sáttmála í örfáum orðum, víkja að því á hverju hann er grundvallaður. Mannréttindasáttmáli Evrópu segir svo í skýringum í fskj. I, með leyfi hæstv. forseta: ,,Ríkisstjórnir þær sem undirritað hafa samning þennan og aðilar eru að Evrópuráðinu hafa í huga hina almennu mannréttindayfirlýsingu sem allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna samþykkti hinn 10. des. 1948.`` Þau atriði sem þar eru mjög vel skilgreind eru þess vegna ekki öll tekin inn í þennan sáttmála vegna þess að hann er byggður sem viðauki við mannréttindasáttmála Sameinuðu þjóðanna. Þó er það svo að á nokkrum stöðum er vikið að mannréttindum sem tengjast trúmálum og þar er að sjálfsögðu trúfrelsið virt. Í 9. gr. þessa samnings segir svo, með leyfi hæstv. forseta: ,,Sérhver maður á rétt á að vera frjáls hugsana sinna, samvisku og trúar. Í þessu felst frelsi manna til að breyta um trú eða sannfæringu, svo og til að rækta trú sína eða sannfæringu hvort heldur einslega eða í samfélagi með öðrum, opinberlega eða á einkavettvangi, með guðsþjónustu, boðun, breytni og helgihaldi.`` Svo mörg eru þau orð. Nú er það svo að mikill meiri hluti íslensku þjóðarinnar er kristinn og það er vel. En það breytir ekki því að kristin trú hefur í áranna rás ekki haft jafnafgerandi áhrif á mótun allrar lagasetningar í löndum kristinna manna eins og hún hafði á miðöldum. Það er nóg að vísa til Stóradóms í þeim efnum og þegar kristilegt umburðarlyndi var á þann veg að bestu pyntingartækin sem til voru í Evrópu voru í eigu kirkjunnar og þau óspart notuð til að halda mönnum til réttra skoðana. Það var hið kristilega siðgæði sem þá ríkti. Í dag er það svo að múhameðstrúarmenn hafa mjög sótt á um það að geta mótað með trú sinni alla lagasetningu sinna landa. Það má segja sem svo að þar sem það hefur tekist þá hefur verið ólíft fyrir aðra af öðrum trúarbrögðum að vera á viðkomandi landsvæðum. Ég er þeirrar skoðunar að það stríð sem verið hefur á milli kristinna aðila á Írlandi sé vissulega að stórum hluta tilkomið vegna afstöðu Breta, en það er líka mismunandi skilningur á kristilegu siðgæði sem liggur þar á bak við. Mismunandi skilningur sem kemur fram í ýmsu, m.a. viðhorfi til fóstureyðinga og slíku. Kristilegt siðgæði er ekki hugtak sem allir túlka á sama veg. Kristilegt siðgæði hefur trúlega mjög fjölbreytta túlkun. Það vill svo til að þessa stundina hefur það verið rætt líka að þeir sem eiga að fara að kenna þetta kristilega siðgæði á leikskólunum hafa mjög misjafnan bakgrunn þekkingarlega séð til að standa að því verki. Ég held þess vegna að sú ákvörðun að halda því fram að kristilegt siðgæði hafi ekkert með kristna trú að gera, eins og hér sé um tvær andstæður að ræða, sé fyrst og fremst aumur útúrsnúningur. Ég verð að segja eins og er að þetta mál hélt ég að mundi renna nokkuð greiðlega í gegnum þingið. Ég fór fram á það í menntmn. að það kæmu fram hugmyndir um það hvernig ætti að gæta jafnræðis í þessum efnum. Það er nú svo að það er orðin allmikil yfirstjórn yfir þessum nefndum. Það virðist þessa stundina að formenn, sumir hverjir, séu mjög bundnir af ráðuneytum, hvað þeir megi gera. Ég taldi að það væri nægur tími til að skoða þetta og þetta þyrfti alls ekki að vera deiluefni því að ég hef ekki vitað til þess að núv. hæstv. menntmrh. hefði einhvern sérstakan áhuga á því að efna til deilna í leikskólum í landinu vegna þess að foreldrar sem tryðu á aðra guði væru ekki velkomnir með börn sín í skólana, án þess að þurfa að beygja sig undir það að þar skyldi kristilegt siðgæði eitt ríkja. Ég boðaði að ég mundi flytja brtt., sem ég gerði, og sú brtt. hefur verið felld. Auðvitað er ekki um annað að gera en að taka því. En ég tel mig eiga rétt á skýringum frá hæstv. menntmrh. á því hvernig hann hyggist tryggja það, fyrst þessi tillaga var felld, að jafnræðis verði gætt, hverjum hann ætli að fela eftirlitið með því. Og til þess að undirstrika þetta hef ég hugsað mér, með leyfi hæstv. forseta, að lesa innganginn í mannréttindayfirlýsingu Sameinuðu þjóðanna: ,,Það ber að viðurkenna að hver maður sé jafnborinn til virðingar og réttinda er eigi verði af honum tekin og er þetta undirstaða frelsis, réttlætis og friðar í heiminum. Hafi mannréttindi verið fyrir borð borin og lítilsvirt hefur slíkt haft í för með sér siðlausar athafnir sem ofboðið hafa samvisku mannkynsins, enda hefur því verið lýst að æðsta markmið mannkynsins um heim allan sé að skapa veröld þar sem menn fái notið málfrelsis, trúfrelsis og óttaleysis um einkalíf og afkomu. Mannréttindi á að vernda með lögum, að öðrum kosti hljóta menn að grípa til þess örþrifaráðs að rísa upp gegn kúgun og ofbeldi.`` Hérna er trúfrelsið sett inn sem eitt aðalmálið í þessum efnum. Og ef rökin eru þau að þetta sé allt tryggt með því að hafa samþykkt þennan sáttmála eða þetta sé tryggt með því að þetta sé í stjórnarskránni þá má benda á að það eru líka ákvæði inni í stjórnarskránni sem tryggja það að evangelísk-lútersk kirkja skuli hafa vissa stöðu í landinu. Þetta tengist því óneitanlega saman. Mér er ljóst að sumir láta sér detta í hug að það sé af einhverjum fjandskap við kirkjuna sem þetta er flutt. Það er fjarri mér að taka undir slíka hluti. Ég hefði treyst mörgum kirkjunnar mönnum betur en öðrum til þess að halda þannig á svona máli að til fyrirmyndar væri. Ég tel aftur á móti að það sé gersamlega út í hött fyrst krafan um að kristilegt siðgæði skuli eflt er inni að þá sé ekki jafnframt sú réttarstaða tryggð sem þeir aðilar hafa sem ekki aðhyllast kristna trú, greiða skatta og skyldur til þessa þjóðfélags, eiga fullan rétt á jafnrétti, eiga samkvæmt íslensku stjórnarskránni rétt á því að þeirra trú sé virt, eiga samkvæmt samþykktum Alþingis á mannréttindasáttmála Sameinuðu þjóðanna og þeim sáttmála sem samþykktur var í gær þennan sama rétt. Hvers vegna er þá ekki hægt að ganga frá því í lagatextanum sjálfum? Mín fyrirspurn til hæstv. ráðherra er: Mun hann beita sér fyrir því að þegar verið er að efla kristið siðgæði í leikskólanum þá verði þess gætt að foreldrar sem önnur viðhorf hafa hafi þar sama rétt til þess að þeirra börn séu frædd á hlutlausan hátt um það siðgæði sem liggur á bak við þeirra trúarbrögð?

Herra forseti. Við hv. þm. Ólafur Þ. Þórðarson sitjum saman í tveimur nefndum, annars vegar allshn. og hins vegar menntmn. Í allshn. hefur verið fjallað um mannréttindasáttmála Evrópu í vetur og þar er í 14. gr. mælt fyrir um að ekki megi mismuna mönnum, m.a. með hliðsjón af trúarbrögðum. Þetta eru almenn ákvæði í mannréttindasáttmála Evrópu sem að sjálfsögðu gilda nú orðið sem lög hér á landi því við samþykktum þetta sem lög hér á Alþingi í gær. Ég gerði mér ekki grein fyrir því að með leikskólalögunum væri verið að hrófla við þessari 14. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Sé svo að það sé verið að gera það er full ástæða til þess að þetta mál verði tekið aftur til umræðu í nefndinni og það nái þá ekki fram að ganga hér á þessu þingi. Ég tel hins vegar að svo sé ekki. En þetta eru svo alvarlegar ásakanir sem hv. þm. er með um það að með leikskólalögunum sé verið að brjóta gegn mannréttindayfirlýsingu Sameinuðu þjóðanna og mannréttindasáttmála Evrópu að haldi hann fast við það þá á hann auðvitað að krefjast þess að þetta mál verði tekið aftur og það verði ekki afgreitt hér á þessu þingi. Ég lít hins vegar ekki þannig á að við séum að brjóta í bága við mannréttindayfirlýsinguna eða mannréttindasáttmála Evrópu með þessum lögum og það hefði verið fróðlegt að heyra þessi sjónarmið hv. þm. í nefndinni og að hann hefði rætt þetta málefnalega í nefndinni en tæki þetta ekki upp hér á þessu stigi málsins í því skyni að spilla fyrir framgangi málsins í þinginu.

Herra forseti. Ein af þeim frægu yfirlýsingum þess mæta manns Bjarna Benediktssonar var að lýðræði fælist í því að meiri hlutinn hefði rétt til að hafa rangt fyrir sér og undir það beygi ég mig. Meiri hluti Alþingis getur samþykkt hér hvaða vitleysu sem er í nafni lýðræðisins. Það liggur alveg ljóst fyrir. Ég stöðva ekki mál á þingi Íslendinga með einhverjum aðgerðum eða krefst þess að þau séu stoppuð. Meiri hlutinn hefur sínar leikreglur og fer eftir þeim og hann hefur rétt til þess að hafa rangt fyrir sér.

Virðulegi forseti. Ég vil vekja athygli á því að hv. þm. Ólafur Þ. Þórðarson hefur hér efnislega verið að ræða um brtt. við frv. til laga um leikskóla sem hann flutti í gær og var felld. Þessi brtt. er ekki til umræðu hér í dag og þar af leiðandi getur þessi umræða ekki talist vera samkvæmt þingsköpum.

Virðulegi forseti. Þessar ávítur hv. þm. Tómasar Inga Olrich gagnvart hv. þm. Ólafi Þ. Þórðarsyni voru fullkomlega út í hött. Hv. þm. Ólafur Þ. Þórðarson var að ræða sérstakt ákvæði sem er í því frv. sem hér er til 3. umr. og var að vekja athygli á því að það ákvæði kynni að stangast á við mannréttindasáttmála eins og hv. þm. Björn Bjarnason tók hér til umræðu. Hins vegar verð ég að segja það við hv. þm. Björn Bjarnason . . .  umr. Það er hægt að nefna fjölmörg dæmi um það að menn hafi séð að sér við 3. umr. Hvílíkur hroki í afstöðu þessara þingmanna Sjálfstfl. sem hér kemur fram.

Má vænta þess að tillaga komi fram?

Hún kann nú að koma fram, hv. þm., umræðan er rétt að byrja. Þannig að þó ekki hafi komið fram brtt. nú þegar þá er samkvæmt þingsköpum hægt að flytja þá brtt. hvenær sem er ef afbrigði eru veitt.  Mér finnst nú leiðinlegt, forseti, að ég þurfi að nota minn tíma til þess að svara þessum sífelldum frammíköllum þessara tveggja þingmanna Sjálfstfl., sem bera vissa ábyrgð á erlendum vettvangi fyrir hönd Alþingis, annar hjá Evrópuráðinu og hinn á þeim vettvangi þar sem Evrópuþjóðirnar komu sér saman um sáttmála til að tryggja mannréttindi og lýðræði og að þeir tveir skuli vera hér fremstir í flokki til þess að koma í veg fyrir að þeir einstaklingar á Íslandi, sem eiga börn, sem játa ekki kristna trú, eigi rétt á því að í þeirra skólum sé siðferðisgrundvöllur þeirra trúarbragða sem fjölskyldan aðhyllist líka virtur. Ég skora nú á þessa þingmenn og menntmrh. að hafa vit til þess að leita samkomulags um það að gerð verði breyting á leikskólafrv. hér við 3. umr. til þess að sjálfsagður réttur þeirra Íslendinga, sem ekki aðhyllast kristna trú, til að geta alið börn sín upp á siðferðisgrundvelli þeirra eigin trúarbragða, verði virtur.

Virðulegi forseti. Satt að segja ber þessi morgunstund með sér að það sé ætlunin að reyna að ljúka þinginu kannski á þessum sólarhring og menn eru nokkuð trekktir finnst mér, stjórnarliðar, og viðkvæmir fyrir minni háttar málum. Ég bendi á í þessu sambandi, varðandi það mál sem hér hefur verið nefnt að það væri kannski sniðugt að leyfa hæstv. menntmrh., sem er í fyrirsvari fyrir málaflokkinn, að svara, áður en hv. þm. Tómas Ingi Olrich og Björn Bjarnason taka að sér að svara fyrir hann. Hann er þó með stólinn enn þá. Þannig að mér þætti það sniðugt kerfi að ráðherrann fengi kannski bara allt í einu að svara og athuga hvað kemur út úr því og spjalla svo um hlutina áfram í stað þess að hlaupa í hnút hér á fallegum vormorgni með þeim hætti sem hv. þingmenn hafa gert. Það mál sem hér er um að ræða er samkomulagsmál í nefndinni og þó að það komi upp mál við 3. umr. þá er ekkert við því að segja. 3. umr. er til þess að fram haldi efnisumfjöllun um málið. Það að mál sem er fellt við 2. umr. sé rætt er að sjálfsögðu mjög algengt vegna þess að 3. umr. er uppgjör eftir 2. umr. þar sem menn ræða m.a. um það hvaða afleiðingar afgreiðslan við 2. umr. hefur á lokameðferð málsins. Og að ætla sér að segja að það sé bundið fyrir talfærin á mönnum um tiltekin mál sem hafa verið felld við 2. umr. jafngildir auðvitað því að afnema lýðræði hér í stólnum við 3. umr. nema um þá hluti sem alls ekki voru nefndir við 2. umr. Þetta gengur auðvitað ekki eins og hv. þm. sjá, sem eru greindir þingmenn ef þeir smella sér út úr geðvonskuhamnum sem allt í einu rann á þá hér í morgun. Ég held að það væri skynsamlegt fyrir þróun þessarar umræðu að hæstv. menntmrh. fengi að svara og síðan sjá menn hvernig þessu mikilvæga máli þokar fram. Varðandi síðan þá tillögu sem hér er uppi og hefur einnig verið nefnd í andsvörum, varðandi menntun annarra starfsstétta, þá tel ég að það sé mál sem menn eigi líka að ræða í rólegheitum en ekki að kasta sér út í einhvern flaum kergju þegar um jafnmikilvægt mál er að ræða og það sem hér er uppi.

Herra forseti. Í forsetastól situr hv. þm. Sjálfstfl. sem hefur stuðning þeirra til þeirra starfa að stjórna fundi, Sturla Böðvarsson. Þá ryðst fram á völlinn hv. 5. þm. Norðurl. e. og telur að forseti hafi stórlega brotið af sér í starfi. Hann hafi ekki stöðvað ræðu sem ekki átti að flytja af því að það mál hafi ekki verið á dagskrá. Tilgangurinn með ræðunni virðist hafa verið að koma í veg fyrir það að menntmrh. svaraði. Ég hlustaði á þrjá þingmenn Sjálfstfl. í umræðu um húsaleigubætur tala um skattamál fram og til baka. Fyrir þeim fór hv. þm. Vilhjálmur Egilsson. Umræður um skattamál fram og til baka. Ég flutti hér aðdraganda að spurningu sem ég varpaði fram til menntmrh. Ég vissi ekki að það væri búið að friða ráðherrann. Það er ekki búið að samþykkja þessi friðunarlög um villt dýr á Íslandi mér vitanlega og það væri þá ansi hart fram gengið ef menn litu svo á að þegar ráðherrarnir eru við þá megi ekki spyrja þá. Ég veit ekki til þess að ég hafi farið ókurteislega að hæstv. ráðherra. Það er þá hæstv. ráðherra að gera athugasemdir við það hafi honum þótt ég ryðjast hér fram með offorsi með spurningar sem ekki væri eðlilegt að hann svaraði. En það er merkilegur hlutur og þykir mér stórtíðindi ef Sjálfstfl. hefur skipað hv. 5. þm. Norðurl. e. sem yfirsiðameistara yfir forsetum sínum sem hann hefur falið að stjórna þinginu.

Forseti vill biðja hv. þingmenn um að reyna að stytta umræður um stjórn fundarins og vill vekja athygli á því sem hv. 9. þm. Reykv. nefndi um væntanlega ræðu hæstv. menntmrh. sem hefur óskað eftir að taka til máls. Forseti vill spyrja um hvort hv. þm. óski eftir að taka til máls.

Virðulegi forseti. Vegna orða sem hv. þm. Ólafur Þ. Þórðarson lét falla hér áðan þá verð ég að taka það fram að þegar hann hóf að ræða hér um brtt. sem felld var í gær þá var hv. þm. Valgerður Sverrisdóttir í forsetastóli og gegndi því mikilvæga embætti. Enn fremur er rétt að benda á að athugasemdir þingmanna um stjórn þingsins eru algerlega óháðar því hver situr í forsetastóli hverju sinni. Þingmenn hafa fullan rétt til þess að hafa skoðanir á því hvort farið er að þingsköpum eða ekki hver sem situr þar og fellst ekki í því nein vanvirðing við einstaka hv. þingmenn sem gegna því mikilvæga embætti. Ég tel að hér hafi verið endurtekin umræða sem fór fram í gær vegna brtt. við frv. til laga um leikskóla sem var felld og það er svo að frv. til laga um leikskóla gefur ekkert tilefni og gaf ekkert tilefni efnislega til þessarar brtt. Það er þess vegna alger óþarfi að endurtaka þau rök sem komu fram þá og miðar ekki að neinu öðru en að tefja störf þingsins.

Herra forseti. Ég hafði hugsað mér að taka til máls í lok umræðunnar og svara fyrirspurnum sem til mín hefði verið beint og gera kannski athugasemdir við einstök ummæli manna, en ég ætla nú að reyna að stilla mig sem mest um það ef það mætti þá verða til þess að róa aðeins umræðuna sem hefur farið satt að segja dálítið úr böndunum finnst mér. Ég hafði t.d. ekki hugsað mér að ræða um trúarbragðastyrjaldir úti í heimi þegar við værum að ræða hér um frv. um leikskóla uppi á Íslandi og ætla að sleppa því, en koma þá að nokkrum atriðum sem ég hef verið spurður beint um og kannski nokkrum athugasemdum sem mér þykir nauðsynlegt að gera við mál einstakra þingmanna. Hv. þm. Svavar Gestsson talaði um að í raun og veru breytti þetta frv. litlu frá því sem er um gildandi lög. Þetta væri staðfesting á þeirri menntastefnu sem fram kæmi í lögunum frá 1991. Það er vissulega mikið til í því hjá hv. þm. að hér er ekki verið að bylta neinu. Þetta frv. byggir í raun og veru á alveg sömu hugmyndafræði og það frv. og uppeldisáætlun fyrir leikskóla sem gefin var út fyrst 1985 í ráðherratíð Ragnhildar Helgadóttur og endurútgefin í ráðherratíð hv. þm. Svavars Gestssonar. Þannig að þar er ekki svo sem um neina byltingu að ræða. Ýmsar breytingar eru þó í þessu frv. og ég nefni þar það sem tekið er fram strax í 1. gr. að leikskólinn sé fyrsta skólastigið í skólakerfinu og sé fyrir börn undir skólaskyldualdri. Þetta út af fyrir sig er t.d. nýtt, var ekki í gildandi lögum, kveðið beint á að þetta væri fyrsta skólastigið þó það væri ekki skólaskylda. Þá eru líka nokkrar breytingar sem fylgja samþykkt þessa frv. varðandi stjórn leikskólans og þar sem kveðið er beint á um í 9. gr. að fulltrúar starfsfólks og fulltrúar foreldra eigi rétt til setu á fundum leikskólanefndar. Í gildandi lögum er talað um að sveitarstjórn geti falið félmn. að fara með málefni leikskólans. Það er ekki slíkt beint ákvæði í þessu frv. sem tryggir þá um leið að fulltrúar starfsfólks og foreldra eigi fasta setu á fundum þeirrar nefndar sem falin er stjórn leikskólans af viðkomandi sveitarstjórn. Hv. þm. spurði hvenær ég mundi setja reglugerð. Ég mun að sjálfsögðu snúa mér að því strax og frv. hefur verið samþykkt, sem ég vona auðvitað að verði hér fyrir þingfrestun, að undirbúa setningu þeirrar reglugerðar. Eins og ég nefndi, ég held að ég hafi nefnt það sérstaklega við 1. umr. málsins, þá munu þar sérstaklega kallaðir til fulltrúar frá sveitarfélögunum til þess að semja þá reglugerð sem 6. gr. kveður á um og að sjálfsögðu verða þar líka kallaðir til fulltrúar frá leikskólakennurum og skólastjórum. Þetta ætti sem sagt að geta farið af stað þegar eftir samþykkt frv. Hv. þm. nefndi vinnubrögðin í sambandi við samningu þessa frv. sem dæmi um ólýðræðisleg vinnubrögð í menntmrn. Þessari fullyrðingu vísa ég á bug. Það var nefndin sjálf sem setti sér sínar vinnureglur. Það komu engin fyrirmæli úr menntmrn. um það hvernig starfshættir nefndarinnar skyldu vera og engin fyrirmæli um það frá ráðuneytinu að einhverju skyldi haldið leyndu innan nefndarinnar um það sem þar var verið að vinna. Þannig að ég vísa því á bug að þar sé um ólýðræðisleg vinnubrögð af hálfu ráðuneytisins að ræða, það er einfaldlega ekki rétt. Án þess að ég ætli að fara að ræða sérstaklega tillögu hv. þm. Ólafs Þ. Þórðarsonar, tillögu sem felld var hér í gær --- ég er víst því miður ekki með tillöguna hjá mér --- en mér finnst ekki rétt og það er ekki heimilt að gagnálykta, að vegna þess að sú tillaga hafi verið felld þá megi ekki sýna börnum foreldra sem aðhyllast önnur trúarbrögð en kristna trú umburðarlyndi. Það er alls ekki heimilt að gagnálykta svona, það gengur bara ekki. Í því samhengi bið ég menn líka um að lesa 2. gr. alla, ekki eingöngu þá setningu sem fjallar um að efla skuli kristilegt siðgæði barna. Í 2. gr. er löng upptalning á því hvert sé markmið með uppeldi í leikskóla og þar er margt fleira tiltekið heldur en bara það að efla kristilegt siðgæði. Ég sé ekki að það séu neinir þröskuldar í veginum með að framkvæma þessi lög þrátt fyrir þetta ákvæði, ef ég má orða það svo, þrátt fyrir þetta ákvæði. Að það hafi í för með sér einhverja sérstaka hættu á því að börnum í leikskóla stafi einhver sérstök hætta af þessu ákvæði, mér er alveg ómögulegt að skilja svona málflutning eða svona spurningar. Um tillögu hv. þm. Guðrúnar J. Halldórsdóttur vil ég aðeins segja það að mér skilst að það hafi ekki gefist færi á því að ræða þá tillögu í hv. menntmn. Ég bendi í þessu sambandi á það sem hv. þm. Petrína Baldursdóttir raunar benti á að námskeið hafi verið haldin fyrir ófaglært starfsfólk leikskóla og ekki ástæða til að ætla annað en framhald verði á því. Ég nefni svo sérstaklega það sem segir í athugasemdum við 12. gr. frv. Með leyfi hæstv. forseta, les ég það: ,,12. gr. tekur til menntunar þeirra er sinna uppeldi og menntun barna í leikskólum. Gert er ráð fyrir því að sveitarstjórn setji þeim og öðru starfsfólki leikskóla erindisbréf.`` Ég mundi vilja lýsa því hér yfir að ég vildi hvetja til þess að erindisbréf um þessi efni yrðu sett sem fyrst og mér sýnist hægurinn hjá að taka á þessum málum þar, um menntun hins ófaglærða starfsfólks í leikskólum. Og ég spyr nú hv. þm. Guðrúnu J. Halldórsdóttur hvort hún gæti ekki fallist á það að þannig mætti taka á þessum málum nú og hún gæti þess vegna dregið tillöguna til baka til þess að greiða fyrir afgreiðslu málsins. Herra forseti. Ég held að það sé ekki fleira sem ástæða er fyrir mig að nefna hér sérstaklega, en bið hv. þingmenn um að stilla málflutningi sínum í hóf þannig að okkur takist að afgreiða þetta mál fyrir þinghlé.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hæstv. menntmrh. fyrir þau svör sem hann veitti við þeim spurningum sem ég bar fram. Það er út af fyrir sig rétt hjá honum að það eru nokkrar yfirlýsingar sem fram koma í þessu nýja lagafrv. sem ekki eru í gildandi lögum um leikskóla, en þær breyta sjálfkrafa engu fyrir leikskólann. Þær birtast ekki í hinu hversdagslega starfi inni í leikskólunum á Íslandi nema það verði gerðar ráðstafanir af hálfu ráðuneytisins til að fylgja því eftir og það kom ekki fram í svari hæstv. ráðherra, því miður, með hvaða hætti hann hyggst gera það. Í öðru lagi þakka ég honum fyrir að lýsa því yfir að reglugerðarvinnan verði hafin strax í samráði við viðkomandi aðila. Hann mótmælti því í þriðja lagi að viðhöfð hefðu verið ólýðræðisleg vinnubrögð við undirbúning þessa máls, sagði að ráðuneytið hefði ekki lagt svo fyrir. Ég þakka honum fyrir þær upplýsingar. Ég gæti svo sem nefnt honum önnur dæmi um ólýðræðisleg vinnubrögð en ætla ekki að gera það í þessum andsvarstíma. Í fjórða lagi finnst mér mikilvægt varðandi þá brtt. sem felld var í gær og spurt var um hér og rædd hefur verið um skeið, að hæstv. ráðherra komst þannig að orði að þrátt fyrir ákvæði 2. gr. yrði sýnt umburðarlyndi varðandi aðra hópa barna sem væru inni í leikskólunum. Og þessi orð ,,þrátt fyrir`` eru að mínu mati mjög mikilvægt innlegg í þá hugmyndalegu umræðu sem staðið hefur hér um málið um skeið. Ég endurtek þakkir mínar til ráðherrans fyrir svörin, en segi svo að allra síðustu að ég tel að það sé mikilvægt að við, í framhaldi af þessu, ræðum rækilega, þó síðar verði, um menntun leikskólakennara, hvort hún verður flutt á háskólastig eða ekki. Það er sennilega eitt allra brýnasta málið í framhaldi af samþykkt þessa frv., ef að lögum verður, að við förum rækilega yfir þau mál.

Virðulegur forseti. Ég hef fylgst hér með umræðu um þetta mál og þeim þingskjölum sem hafa komið úr hv. menntmn. Að mínu mati liggur málið þannig fyrir að hér er traustur meiri hluti og ákveðinn vilji að afgreiða þetta mál í því formi sem nefndin lagði til. Ég er þeirrar skoðunar að sú umræða sem hér hefur farið fram um ákveðna grein sem lýtur að kristilegu siðgæði og því að það sé reiknað með því að börn á leikskólum séu alin upp á grundvelli kristilegs siðgæðis hafi farið nokkuð úr böndunum og langt út fyrir það sem þessi lagagrein gerir ráð fyrir og hvet þess vegna til þess að málið verði afgreitt.

Herra forseti. Ég er nú ekki alinn upp í nágrenni við neitt munkaklaustur í Eyjafirði og náði þess vegna ekki seinustu ræðu. En ég vil þakka hæstv. menntmrh. fyrir það að hann sýndi heiðarlega viðleitni til að svara þeirri spurningu sem ég varpaði til hæstv. ráðherra og notaði sömu orðin og voru í upphafi minnar brtt., ,,þrátt fyrir``, sem inngangspunkt í svari sínu. Hann gat þess reyndar að hann hefði ekki skilið ræðuna eða spurninguna og að sjálfsögðu er það ekki saknæmt þó að menn skilji ekki spurningar, en það gerir það að sjálfsögðu að það verður mun erfiðara að svara þeim. Viðleitnina þakka ég engu að síður.

Virðulegi forseti. Ein af þeim breytingum sem orðið hafa á íslensku þjóðfélagi á síðari árum er að það er vaxandi fjöldi foreldra og barna sem aðhyllist ekki kristna trú en aðhyllist önnur trúarbrögð sem hafa ekki síður mikilvægan siðferðisgrundvöll heldur en kristin trú. Eins og frv. er nú orðað er lögð sú kvöð á leikskólann að efla --- og ég legg áherslu á það orð --- að efla kristilegt siðgæði barna. Þar með á leikskólinn sem stofnun að efla trúarlegt siðgæði barna sem aðhyllast ekki þá trú. Það höfum við sum sagt hér að stangist á við grundvallarhugsun nútímamannréttinda. Og það er engin hótfyndni og það er engin töf á umræðum hér, það er grundvallaratriði. Ef textinn væri orðaður með ýmsu öðru móti, eins og að kynna eða annað slíkt, þá væri hægt að líta á málið með öðrum hætti en hér er lögð sú kvöð á leikskólann að efla. Ég vil þess vegna spyrja hæstv. menntmrh. hvort hann sé reiðubúinn að gefa yfirlýsingu um það að við útgáfu reglugerðar verði tekið alveg skýrt fram að börn sem aðhyllast önnur trúarbrögð muni eiga jafnan rétt á því að siðferðisgrundvöllur þeirra trúarbragða verði lagður til grundvallar í framgöngu leikskólans hvað uppeldi þeirra snertir.

Hæstv. forseti. Það var bara til að spara tíma sem ég fór ekki hér upp á eftir hverjum ræðumanni, enda svo sem ekki tilefni til þess alltaf. Ég tel alveg sjálfsagt að það verði athugað, ég tek það fram, það verði athugað, við útgáfu reglugerðar hvernig koma megi orðum að til þess að meiða nú ekki foreldra þeirra barna sem aðhyllast önnur trúarbrögð en kristna trú. Ég hef sagt það áður og segi það enn og aftur að ég get ekki séð að það sé nein hætta hér á ferðum og það muni ekki spilla ungum sálum þótt í lögum standi að efla beri kristilegt siðgæði barna í þessu tilviki sem eru í íslenskum leikskólum. Ég svara því þessari spurningu hv. þm. Ólafs Ragnars Grímssonar þannig að þetta verði sérstaklega athugað við samningu reglugerðarinnar. Þegar ég nota orðin ,,þrátt fyrir`` þá mega menn svo sem leggja það út á þann veg sem þeim sýnist, en í einum málsl. 2. gr. segir beint: ,,Að stuðla að umburðarlyndi og víðsýni barna`` o.s.frv.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hæstv. menntmrh. fyrir að hafa gefið þá yfirlýsingu hér að við samningu reglugerðar verði tryggt og vandlega hugað að því að réttur foreldra og barna sem aðhyllast önnur trúarbrögð verði tryggður. Ég held að þessi umræða hér í dag og í gær sé ágætis ábending fyrir menn til þess að huga að því að kannski er fleira í íslenskri löggjöf sem ekki samrýmist þeim breytingum sem eru að verða á okkar þjóðfélagi, að það er vaxandi fjöldi einstaklinga sem aðhyllist önnur trúarbrögð. Ég vil nefna t.d. baháítrúarbrögð sem eru fyrst og fremst siðræn trúarbrögð í eðli sínu og Baháísöfnuðurinn á Íslandi er fyrst og fremst skipaður Íslendingum en ekki nýbúum. Þannig er hægt að nefna ýmis fleiri dæmi. En ég vona að við getum treyst því að hæstv. menntmrh. muni huga að þessu, eins og hann lýsti hér yfir, í reglugerðinni, en síðan væri skynsamlegt að menn hefðu þetta í huga þegar gengið er frá frumvörpum í framtíðinni.

Virðulegi forseti. Eins og ég hef margsagt í öllum umræðum um leikskólafrv., því það vill svo til að ég hef verið við allar þessar umræður, þá álít ég að þetta sé gott frv. og höfuðmarkmið þess séu góð og ég vil stuðla að því að þau náist og þetta frv. nái fram að ganga. Í ljósi þess flutti ég raunar þessa tillögu. Á bls. 8 í greinargerðinni með frv. stendur eins og hæstv. menntmrh. vitnaði í: ,,12. gr. tekur til menntunar þeirra er sinna uppeldi og menntun barna í leikskólum.`` Í ljósi þess lagði ég þessa tillögu fram. Það hefur komið í ljós við umræðurnar að þessa hlið málanna þarf að athuga gaumgæfilega og þar sem hæstv. menntmrh. hefur heitið að stuðla að því að í erindisbréfum um starfsmenn leikskólanna komi fram menntunarmöguleikar og menntunarstaða þeirra, bæði faglærðra og ófaglærðra og það eru þeir ófaglærðu sem ég er að hugsa um núna, þá leyfi ég mér að draga þessa tillögu mína til baka í von um það að leikskólafrv. nái fram að ganga og í von um að það flýti fyrir störfum þingsins það sem eftir lifir af þessum degi.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti á þskj. 1063 um frv. til laga um sérstaka fjáröflun til varna gegn ofanflóðum og um breytingu á kostnaðarhlut sveitarfélaga. Nefndin hefur fjallað um málið. Fékk hún á fund sinn fulltrúa frá félagsmálaráðuneytinu, frá Sambandi íslenskra sveitarfélaga, Almannavörnum ríkisins og frá Viðlagatryggingu Íslands. Þá bárust nefndinni umsagnir, reyndar á 116. löggjafarþingi, frá bæjarstjórnum Siglufjarðar, Seyðisfjarðarkaupstaðar, Neskaupsstaðar, Seyðisfjarðarkaupstaðar, Ísafjarðar og Vestmannaeyja, hreppsnefndum Tálknafjarðar, Bíldudalshrepps og Flateyrarhrepps, frá Veðurstofu Íslands, Sambandi íslenskra sveitarfélaga, Viðlagatryggingu Íslands og Almannavörnum ríkisins. Voru umsagnirnar almennt jákvæðar. Lögin um varnir gegn snjóflóðum og skriðuföllum eru frá árinu 1985 og er ljóst að þau þarfnast endurskoðunar. Tekjur ofanflóðasjóðs hafa á undanförnum árum dugað til að greiða lögbundinn hlut sjóðsins í þeim varnarvirkjum gegn snjóflóðum sem ráðist hefur verið í. Fyrirsjáanlegt er að á þessu verði breyting eftir því sem hættumötum fjölgar og kröfur aukast um framkvæmdir. Er ljóst að talsvert mun skorta á að ofanflóðasjóður geti fjármagnað þær framkvæmdir sem sveitarfélög vilja ráðast í á þessu sviði á komandi árum. Eins og fyrr segir hefur félmn. fjallað um þetta frv. á tveimur þingum. Tilgangur frv. er þríþættur. 1. Lagt er til að aukinn verði hlutur svonefnds ofanflóðasjóðs í kostnaði við varnarvirki gegn snjóflóðum og skriðuföllum úr 80% í 90%. 2. Opnað er fyrir þann möguleika að sjóðurinn taki þátt í kostnaði við viðhald varnarvirkja. 3. Gerð er tillaga um að styrkja fjárhagslega stöðu sjóðsins með því að innheimta næstu fimm ár sérstakt iðgjald af munum sem tryggðir eru skv. 5. og 6. gr. laga um Viðlagatryggingu Íslands. Á Vestfjörðum hafa nýlega fallið snjóflóð á svæðum sem áður hafa ekki verið metin sem hættusvæði. Í framhaldi af því beinist sérstök athygli að gerð hættumata og rannsóknum í tengslum við þau. Skömmu eftir atburðina á Vestfjörðum samþykkti ríkisstjórnin að beita sér fyrir endurskoðun laganna um varnir gegn snjóflóðum og skipa nefnd sem meti reynsluna af framkvæmd laganna og beini sérstakri athygli að gerð hættumata, forvörnum og rannsóknum og hvernig auka megi fjármagn til ofanflóðavarna. Félagsmálanefnd leggur áherslu á að endurskoðun laganna verði hraðað og stefnt er að því að frumvarp þar um verði lagt fram í haust. Eðlilegt er, í ljósi þessarar endurskoðunar laganna, að efni þess frumvarps, sem hér liggur fyrir, verði tekið til athugunar við þá endurskoðun og leggur því nefndin til að frumvarpinu verði vísað til ríkisstjórnarinnar. Undir þetta nefndarálit rita Rannveig Guðmundsdóttir, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, Ingibjörg Pálmadóttir, Eggert Haukdal, Kristinn H. Gunnarsson, Jón Kristjánsson, Einar K. Guðfinnsson, Guðjón Guðmundsson og Sigbjörn Gunnarsson.

Virðulegi forseti. Ég vil lýsa ánægju minni með það að tekist hefur að afgreiða þetta frv. með ákveðinni tillögu frá félmn. Eins og hv. formaður nefndarinnar sagði áðan þá hefur þetta frv. legið fyrir á tveimur þingum og má e.t.v. segja að alltaf þurfum við að hrökkva við af einhverju til að láta til skarar skríða í ákveðnum málum. Það koma einnig fram í nefndaráliti frá félmn. þeir atburðir sem skeðu á Vestfjörðum nýlega. Ég vil bara ítreka það að ég er ánægð með að frv. er vísað til ríkisstjórnarinnar þar sem hún hefur gert ákveðna samþykkt um þetta mál sem er mjög nauðsynlegt að skoða. Við höfum séð það við umfjöllun fjárlaga á undanförnum árum að ofanflóðasjóður er engan veginn í stakk búinn til að sinna því hlutverki sem hann hefur lögum samkvæmt og sem mjög nauðsynlegt er þess vegna að endurskoða, bæði lögin um sjóðinn og fjármögnun í hann. Annað hef ég ekki að segja um þetta mál en lýsi ánægju með það og vona að það verði afgreitt á þennan veg.

Virðulegi forseti. Heilbr.- og trn. hefur haldið sérstakan fund um þetta mál og var ákveðið að flytja sérstaka brtt. milli 2. og 3. umr. Enn fremur minni ég á yfirlýsingu hæstv. heilbr.- og trmrh. um skipan sérstakrar nefndar. Fyrir hönd meiri hluta heilbr.- og trn. vil ég nú gera grein fyrir þessum breytingartillögum sem eru á þskj. 1266. 1. Lögð er til orðalagsbreyting á 2. gr. þannig að enn skýrar verði kveðið á um hvernig gjaldtöku þeirri sem ákvæðið gerir ráð fyrir verði háttað. Þannig komi skýrt fram í ákvæðinu sjálfu að leggja skuli árlegt eftirlitsgjald á fyrirtæki og stofnanir sem Lyfjaeftirlit ríkisins hefur eftirlit með en við bætist að setja skuli í reglugerð nánari ákvæði um eftirlitsgjöld og innheimtu þeirra að fengnum tillögum Lyfjaeftirlits ríkisins. 2. Þá eru lagðar til tvenns konar breytingar á ákvæðum til bráðabirgða. Hin fyrri felur í sér að heilbr.- og trmrh. geti þrátt fyrir ákvæði í núgildandi lögum um að lyfsöluleyfi falli niður í lok þess árs sem leyfishafi verður sjötugur framlengt lyfsöluleyfi viðkomandi þangað til ný lagaákvæði um lyfsöluleyfi ganga í gildi þann 1. nóv. 1995. Síðari breytingin varðar frestun á gildistöku þeirra kafla frv. sem varða lyfsöluleyfi og ákvörðun lyfjaverðs til 1. nóv. 1995. Þá er einnig tekið fram að sá hluti 30. gr. frv. sem fjallar um ákvörðun þóknunar fyrir lyfjaafhendingu dýralækna taki gildi þann 1. nóv. 1995 eða á sama tíma og ákvæði um ákvörðun lyfjaverðs ganga í gildi.

Virðulegi forseti. Ég vildi gjarnan inna hæstv. forseta eftir því hver er starfandi heilbrrh. og óska eftir því að hann verði kallaður til umræðunnar þannig að hægt sé að halda henni áfram. Af því að ég tók þátt í lokaafgreiðslu þessa máls í hv. heilbr.- og trn. fyrir hönd Alþb. hefði ég gjarnan viljað eiga orðastað við hæstv. heilbrrh. í salnum áður en málinu lýkur. Það er því spurning hvort hæstv. forseti væri tilbúinn til þess að gera ráðstafanir til að kalla hæstv. félmrh. hingað núna ef hún væri í húsinu. Annars mundi ég fara fram á að fá að gera hlé á ræðu minni.

Forseti hefur gert ráðstafanir til þess að hæstv. félmrh. verði kallaður í þingsalinn og biður hv. þm. um að doka við.

Já, virðulegi forseti. Ég þakka fyrir þessi viðbrögð. Þannig háttar til með þetta mál sem hér er á dagskrá að það hefur bersýnilega orðið núna í lokin eitt af stærstu deilumálum þingsins. Í raun og veru er það eðlilegt vegna þess að þetta snertir ríka hagsmuni. Lyfjamarkaðurinn á Íslandi er um 5 milljarðar króna, þar af utan sjúkrahúsa 4,3 milljarðar. Almenningur í landinu borgar núna um 32% af þessum kostnaði, borgaði áður, t.d. í tíð fyrrv. hæstv. ráðherra Guðmundar Bjarnasonar á síðasta ári hans, um 18%. Hér hefur því orðið gríðarlega mikil breyting þannig að almenningur ber meiri og meiri hluta af þessum kostnaði. Ríkið er núna að búa sig undir það að selja helminginn af Lyfjaverslun ríkisins og hér er gert ráð fyrir því að afnema hið gróna apótekarakerfi sem hér hefur verið um áratuga skeið, verið mjög umdeilt, og í staðinn ætla menn að koma á öðru kerfi sem margir óttast að muni hafa í för með sér hærra lyfjaverð. Ég er m.a í þeim hópi sem telur mjög líklegt að samþykkt þessara nýju lyfjalaga muni hafa í för með sér hærra lyfjaverð. Ég tel það eiginlega alveg gefið mál. Ég sé reyndar, hæstv. forseti, að það er tvennt sem liggur alveg fyrir að gerist ef þetta verður að lögum. Annars vegar hækkar verð á lyfjum og hins vegar munu menn nota meira af lyfjum. Það finnst mér eiginlega vera það eina sem alveg er klárt eftir þessa afgreiðslu. Það er þess vegna sem ég og fleiri vorum tregir til að standa að þessu þó að ég væri hlynntur ýmsum ákvæðum frv. eins og þeim sem lúta að því að breyta þessu apótekarakerfi. En það var ekki tilefni þess að ég fór í ræðustól heldur hitt, hæstv. forseti, að í tengslum við málið var ákveðið að setja sérstaka nefnd niður með aðild þingflokkanna sem áttu að hafa það hlutverk að fylgjast með áhrifum laganna á lyfjaverð m.a. Mér hefur verið tjáð í baksölum að heilbrrn. hafi sent út beiðni til þingflokkanna um að það verði tilnefnt í þessa nefnd. Ég vildi gjarnan fá upplýsingar um það ef nokkur kostur er hvort svo hefur verið gert og segja frá því að ég tel mikilvægt að þessi nefnd verði til og að hún skili skýrslu til Alþingis þannig að Alþingi geti metið hvort við höfum gengið götuna til góðs með því að samþykkja þetta frv. Þess vegna hefði ég viljað inna hæstv. starfandi heilbrrh. eftir því hvort óskað hefur verið eftir tilnefningum í þessa nefnd og hvenær er ætlunin að hún verði skipuð. Síðan vil ég almennt segja það, hæstv. forseti, sem heyrir nú kannski ekki undir dagskrármálið en skal ekki taka langan tíma. Mér finnst það sjálfsagður hlutur að þeir ráðherrar sem eiga að passa málaflokkinn og bera ábyrgð á málaflokknum séu viðstaddir þegar verið er að taka málin fyrir núna á síðasta degi þingsins. Ég held að það geti ekki heitið ósanngjörn ósk. Hæstv. menntmrh. var hér t.d. áðan þegar við vorum að fjalla um þau mál. Það var enginn viðstaddur þegar átti að fara að taka fyrir þetta villidýrafrv. sem svo er kallað og það er slæmt. Það er ekki góður svipur á þessu þannig að ég bið hæstv. forseta um að gera það í nafni góðrar samvinnu um þinglokin, ef þau eru fram undan, að ráðherrarnir séu viðstaddir, en erindi mitt upp í stólinn var að beina þessu til hæstv. starfandi heilbrrh.

Forseti hefur hlýtt á athugasemdir hv. þm. og mun að sjálfsögðu líta til þeirra eftir því sem kostur er.

Virðulegi forseti. Ég vil upplýsa um nefndina sem um er spurt að hæstv. heilbr.- og trmrh. hefur skrifað bréf, dags. 5. maí, þar að lútandi um þessa nefndarskipun og þar kemur fram að nefndin verður skipuð fulltrúum þeirra stjórnarflokka sem fulltrúa eiga á Alþingi ásamt fulltrúa heilbrrn. sem verður formaður nefndarinnar. Samkvæmt þessu bréfi á nefndin að skila niðurstöðu fyrir 1. sept. 1995.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir þessar upplýsingar. Ég held að það sé mjög mikilvægt að fyrir liggi fyrir lokaafgreiðslu málsins að þessi nefnd verði skipuð tafarlaust og vonandi verður hún vel skipuð þannig að hún geti rækt þau verkefni sem henni eru ætluð. Ég endurtek svo það líka sem ég sagði áðan að mér finnst að það væri skynsamlegt að reikna með því að skýrsla þessarar nefndar verði lögð fyrir Alþingi til umræðu þannig að það verði hægt að meta málið algjörlega í heild þegar niðurstaða nefndarinnar liggur fyrir.

Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti á þskj. 1229 um jöfnun á flutningskostnaði olíuvara. Þetta mál hefur fengið ítarlega umfjöllun á Alþingi og nefndin hefur lagt í það allmikla vinnu, ekki aðeins núna heldur áður. Á þskj. 1230 er brtt. sem gerir ráð fyrir því að bensín verði jafnað á alla útsölustaði. Síðan eru í brtt. taldir upp útsölustaðir er varða dísilolíu. Ég vil hins vegar taka fram að það er í vinnslu frekari breyting á þessu máli til þess að um það geti verið sem best samkomulag. Það er hins vegar ekki tilbúið þannig að efh.- og viðskn. mun taka það til athugunar milli 2. og 3. umr. Til þess að ekki verði neinar tafir á málinu þótti okkur réttara að bíða þar til milli 2. og 3. umr. Efh.- og viðskn. mælir samhljóða með því að þetta frv. verði samþykkt en fjarverandi við afgreiðslu málsins var Sólveig Pétursdóttir.

Virðulegi forseti. Á þskj. 190 var flutt till. til þál. um auðlindakönnun í öllum landshlutum af þingmönnum Kvennalistans. Hv. iðn. fjallaði um málið og fékk fjölmörgum aðilum tillöguna til umsagnar og gerir tillögu um að henni verði vísað til ríkisstjórnarinnar. Nefndin fékk um hana umsagnir frá Orkustofnun, Náttúrufræðistofnun Íslands og héraðsnefndum Borgarfjarðarsýslu, Suðurnesja, Múlasýslu, Dalasýslu, Skagfirðinga og Ísafjarðarsýslu. Í nál. segir: ,,Nefndin telur brýnt að fram fari rækileg auðlindakönnun á Íslandi til þess að skapa grundvöll fyrir mótun auðlindastefnu til framtíðar. Hér er í senn um að ræða atvinnumál og umhverfismál sem snerta allan efnahagsgrundvöll þjóðarinnar. Nefndinni er hins vegar ljóst að slík könnun er kostnaðarsöm. Nefndin telur því heppilegt að á þessu stigi verði stjórnvöldum falið að láta gera áætlun um kostnað við slíka auðlindakönnun og leggur því til að tillögunni verði vísað til ríkisstjórnarinnar.`` Undir þetta rita auk mín Sigríður Anna Þórðardóttir, Finnur Ingólfsson, Tómas Ingi Olrich og Pálmi Jónsson.

Virðulegi forseti. Á þskj. 512 flytja fjórir þingmenn Norðurlandskjördæmis eystra tillögu til þál. um rannsóknir á atvinnulífi og náttúruauðlindum í Öxarfjarðarhéraði. Flm. eru Tómas Ingi Olrich, Pálmi Jónsson, Jóhannes Geir Sigurgeirsson og Steingrímur J. Sigfússon. Í tillögunni segir: ,,Alþingi ályktar að rannsakaðir verði kostir sem vænlegir eru til nýmæla og þróunar atvinnumála í Öxarfjarðarhéraði með sérstöku tilliti til náttúruauðlinda héraðsins.`` Síðan er tiltekið að hverju rannsóknin á að miðast og að lokum segir: ,,Byggðastofnun verði falið að hafa umsjón með rannsóknarverkefninu í samráði við Atvinnuþróunarfélag Þingeyinga og sveitarstjórnir Öxarfjarðarhrepps og Kelduneshrepps.`` Í nál. um tillöguna segir svo, með leyfi forseta: ,,Nefndin hefur fjallað um tillöguna og fékk um hana umsagnir frá ferðamálaráði, Byggðastofnun, Kelduneshreppi og Atvinnuþróunarfélagi Þingeyinga. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt. Nefndin fjallaði samhliða um tillögu um rannsóknir háhitasvæða í Öxarfjarðarhéraði, 320. mál þingsins. Nefndin telur eðlilegt að sérstök könnun á háhitasvæðum í Öxarfjarðarhéraði fari fram sem hluti af þeirri heildarkönnun á náttúruauðlindum og atvinnuþróun í Öxarfjarðarhérði sem hér er gerð tillaga um.`` Undir nál. rita auk mín hv. þm. Finnur Ingólfsson, Sigríður A. Þórðardóttir, Tómas Ingi Olrich og Pálmi Jónsson. Nefndin leggur með öðrum orðum til að tillagan verði samþykkt.

Virðulegi forseti. Á þskj. 260 er frv. til laga um breyting á lögum um málefni aldraðra sem hefur aðallega þann tilgang eins og segir í 2. gr., með leyfi forseta: ,,Óheimilt er í auglýsingum, sölumennsku eða kynningu að nota heiti úr lögum þessum yfir þá þjónustu sem ætlunin er að veita nema að fengnu samþykki samstarfsnefndar um málefni aldraðra.`` Heilbr.- og trn. fjallaði um þetta mál og studdist við umfjöllun sína við umsagnir frá bæjarstjórnum Akraness, Borgarness, Egilsstaðabæjar, Húsavíkur, Keflavíkur, Selfoss og Stykkishólms, Félagi eldri borgara, Félagsmálastofnun Reykjavíkurborgar, Framkvæmdasjóði aldraðra, Húsnæðisstofnun ríkisins, Landssambandi aldraðra, Rangárvallahreppi og Öldrunarráði Íslands. Í nál. segir: ,,Fram hefur komið að heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra lýsir sig reiðubúinn til að setja efnisatriði 2. gr. frumvarpsins, sem fjallar um að óheimilt sé að auglýsa eða kynna íbúðir sem ,,þjónustuíbúðir fyrir aldraða`` nema að fengnu samþykki samstarfsnefndar um málefni aldraðra, í reglugerð. Nefndin telur því rétt að leggja til að frumvarpinu verði vísað til ríkisstjórnarinnar.`` Undir nál. rita auk mín hv. þm. Gunnlaugur Stefánsson, Lára Margrét Ragnarsdóttir, Ingibjörg Pálmadóttir, Sturla Böðvarsson, Finnur Ingólfsson, Sigríður Anna Þórðardóttir og Jóna Valgerður Kristjánsdóttir. Ég tel sem flm. þessa máls að þetta sé prýðileg afgreiðsla á málinu þar sem fyrir liggur að efnisatriði þess er kleift að taka inn í reglugerð um málefni aldraðra og fagna þess vegna þessari niðurstöðu og þeirri yfirlýsingu hæstv. heilbrrh. sem fram kom í viðtölum við flm. og formann nefndarinnar.

Herra forseti. Efh.- og viðskn. hefur um nokkurt skeið haft til umfjöllunar umfangsmikið frv. til laga um öryggi vöru og opinbera markaðsgæslu. Það hefur komið ljós í umfjöllun um málið að það er flóknara en svo að nefndin telji fært að afgreiða það. Það varðar mjög margar eftirlitsstofnanir í þjóðfélaginu og jafnframt hefur nýlega verið lagt fram frv. um eftirlitsstarfsemi hins opinbera. Það er afar mikilvægt að samræma allt þetta eftirlitsstarf þannig að atvinnureksturinn geti fengið góða þjónustu og þurfi ekki að búa við það að margar eftirlitsstofnanir séu að fjalla um sömu málin með ærnum tilkostnaði. Það eru mörg dæmi þess að slíkt eftirlitsstarf sé beinlínis svo hamlandi í atvinnulífinu að það sé langt úr hófi fram þó að sjálfsögðu sé mikilvægt að hafa gott eftirlit með margvíslegri starfsemi. Hitt er svo annað mál að það er nauðsynlegt að afgreiða mál þetta að hluta til vegna samningsins um Evrópskt efnahagssvæði. Þar eru ýmis ákvæði um öryggi vöru og eftirlit sem þarf að uppfylla. Þar eru ákvæði um vörur sem geta reynst hættulegar heilsu og öryggi neytenda og það er kveðið á um fjölmargar af þeim vörum sem fjallað er um í EES-samningnum í ýmsum sérlögum hér á landi. Þar má nefna að t.d. vélar, vinnuvélar, katlar, þrýstikútar eru hlutir sem falla undir ákvæði laga um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Eiturefni falla undir lög um eiturefni og hættuleg efni og barnabílstólar og hjólreiðahjálmar falla undir umferðarlög. Það eru hins vegar margs konar vörur á markaðnum sem ekki falla tvímælalaust undir sérlög eða eru á mörkum þess að gera það. Þetta frv. er flutt til þess að uppfylla okkar skyldur í þessu sambandi og jafnframt að koma á betra eftirliti með ýmsum vörum sem eru ekki aðeins til þess að uppfylla samninginn um Evrópskt efnahagssvæði heldur til að lagfæra margt í okkar aðstæðum. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að fjalla frekar um mál þetta. Efh.- og viðskn. flytur þetta frv. og þar með mun frv. til laga um öryggi vöru og opinbera markaðsgæslu bíða afgreiðslu þar til á næsta þingi en væntanlega verður þá samhliða hægt að taka fyrir frv. til laga um eftirlitsstarfsemi hins opinbera sem nú hefur verið lagt fram til kynningar. Nefndin leggur til að frv. þetta verði samþykkt og er ekki ástæða til að fjölyrða frekar um það.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. frá félmn. á þskj. 1086 um till. til þál. um styttingu vinnutíma. Tillagan er um að Alþingi álykti að fela ríkisstjórninni að beita sér fyrir styttingu vinnuvikunnar með það að markmiði m.a. að skapa fleiri störf. Nefndin hefur fjallað um málið á tveimur þingum og fékk um það umsagnir á 116. og 117. löggjafarþingi frá Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja, Vinnumálasambandi samvinnufélaganna, Alþýðusambandi Íslands, Kvenfélagasambandi Íslands, Starfsmannafélagi ríkisstofnana, Jafnréttisráði, Bandalagi háskólamenntaðra ríkisstarfsmanna og Vinnuveitendasambandi Íslands. Eftir umfjöllun sína leggur nefndin til að tillagan verði samþykkt með svofelldri breytingu: ,,Tillgr. orðist svo: Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að láta gera skýrslu um þær aðgerðir sem gripið hefur verið til á meðal Evrópuþjóða, einkum annarra norrænna ríkja, sem miða að styttingu vinnutíma og fjölgun starfa. Í skýrslunni verði gerð grein fyrir eðli og umfangi aðgerða, kostnaði og árangri eftir því sem upplýsingar frá stjórnvöldum, aðilum vinnumarkaðar eða alþjóðastofnunum gefa tilefni til.`` Undir nál. skrifa allir nefndarmenn í félmn. án fyrirvara.

Herra forseti. Frv. þetta er flutt af samgn. að ósk hv. sjútvn. en einnig að höfðu samráði við hæstv. samgrh. og hæstv. sjútvrh. Frv. er í nokkrum tengslum við frv. til laga sem nú liggja fyrir Alþingi um stjórn fiskveiða. Í frv. er gert ráð fyrir því í fyrsta lagi að heimilað verði að taka inn á skipaskrá að nýju skip sem afskráð hafa verið samkvæmt lögum um stjórn fiskveiða frá og með 1. sept. 1992 til og með gildistöku nýrra laga, enda þótt þau skip séu 15 ára eða eldri. Í öðru lagi er gert ráð fyrir í frv. að heimilað verði að taka inn á íslenska skipaskrá fiskiskip sem keypt hafa verið erlendis frá til veiða utan íslensku efnahagslögsögunnar eftir 1. sept. 1992 til 30. apríl 1994. Á þessu tímabili hafa, eins og kunnugt er, nokkrir íslenskir aðilar keypt skip til veiða utan efnahagslögsögunnar og eru í því fólgin tækifæri fyrir okkur til úthafsveiða umfram það sem ella hefði verið. Að sjálfsögðu þurfa skip af þessum toga að standast þær kröfur sem eru gerðar til þess að um skráningu þeirra geti verið að ræða samkvæmt lögum um eftirlit með skipum. Rétt er að taka það fram að einstakir nefndarmenn í samgn. áskilja sér rétt til að hafa frjálsar hendur um afstöðu til málsins. Er það m.a. gert í ljósi þess að tveir fulltrúar í hv. sjútvn. telja í bréfi til samgn. að einhverjir þættir málsins þurfi betri umfjöllun en þegar hefur orðið. Ég sé ekki ástæðu til þess, virðulegi forseti, að skýra þetta mál frekar en gert hefur verið, það liggur ljóst fyrir, og legg til að því verði vísað til 2. umr. Ég sé ekki ástæðu til að óska eftir því að frv. verði vísað til nefndar.

Hæstv. forseti. Frv. sem er til umræðu var flutt af meiri hluta hv. sjútvn. og tengist afgreiðslu sjávarútvegsmála og frumvarpa sem hér eru til umfjöllunar. Þetta frv. er í tengslum við þær deilur sem verið hafa milli sjómanna og útvegsmanna um viðskipti með aflaheimildir og óþarft er að rifja hér upp og hv. þm. þekkja. Nefndin fékk á sinn fund í tengslum við þetta mál fulltrúa allra helstu hagsmunaaðila Farmanna- og fiskimannasambandsins, Sjómannasambandsins, Vélstjórafélags Íslands og síðan fulltrúa frá Landssambandi ísl. útvegsmanna, Vinnumálasambandi samvinnufélaganna og Vinnuveitendasambandi Íslands. Hlutverk þessarar samstarfsnefndar sem hér á að setja á laggirnar er, eins og áður sagði, að fjalla um álita- og ágreiningsmál varðandi uppgjör á aflahlut sjómanna í tengslum við viðskipti með aflaheimildir. Það er ljóst og þarf ekki að rekja það að um þessi mál hefur verið ágreiningur og leitt til harðvítugra átaka og þar á meðal verkfalls á sl. vetri. Það er mat sjútvn. eftir að hafa farið yfir þetta mál við viðkomandi deiluaðila að það sé til bóta að afgreiða þetta frv., koma þessum samstarfsvettvangi á laggirnar, og síðan verði náttúrlega að reyna á hvernig til tekst í þeim störfum sem þar verða unnin. En nefndin stendur sameiginlega að því áliti að þetta sé tvímælalaust jákvætt innlegg í þessa deilu sem staðið hefur. Það er rétt að það komi fram að í umfjöllun nefndarinnar og viðtölum við málsaðila kom fram að það gætir nokkurrar tilhneigingar til að túlka ákvæði laganna sem hér er verið að lögfesta með mismunandi hætti. Er þá sérstaklega átt við áhrifin af lögfestingu ákvæða 10. gr. frv. en það er eftir sem áður skoðun nefndarinnar að lögfestingin sé spor í rétta átt og það verði svo að ráðast í störfum nefndarinnar hvernig til tekst. Það er rétt að leggja áherslu á það að þetta mál er flutt í tengslum við þær yfirlýsingar sjómannasamtakanna annars vegar og útvegsmanna hins vegar sem eru birtar sem fylgiskjöl með frv. og vísa þá til sameiginlegrar yfirlýsingar samningsaðila í kjarasamningum milli Sjómannasambands Íslands og Vinnuveitendasambandsins frá 1992. Hæstv. forseti. Ég held að ekki sé ástæða til að fjölyrða frekar um þetta frv. Efni þess og tilefni þess að það er flutt er vel kunnugt og hefur verið til umræðu og það er niðurstaða sjútvn. að mæla með samþykkt þessa máls.

Virðulegi forseti. Samgn. hefur fjallað um till. til þál. um endurskoðun á slysabótum sjómanna sem flutt var af hv. þm. Guðmundi Hallvarðssyni. Nefndin hefur kvatt á sinn fund ráðuneytisstjórann í samgrn., Jón Birgi Jónsson, og Ragnhildi Hjaltadóttur, skrifstofustjóra í sama ráðuneyti. Nefndin mælir með því að tillagan sé samþykkt með nokkuð breyttu orðalagi sem gerð er tillaga um á sérstöku þingskjali. Breytingin sem gerð er tillaga um felur aðallega í sér að það sé afdráttarlaust að átt sé við líftjón sem ekki kemur skýrt fram í tillögunni sjálfri eins og hún var lögð fyrir. Enn fremur að það sé átt við þann hluta af slysabótum sem eru samkvæmt siglingalögum, en lífeyrisbætur eru þar fyrir utan eins og kunnugt er. Nefndin mælir sem sagt með að tillagan sé samþykkt með breyttu orðalagi eins og hún gerir tillögu um á sérstöku þingskjali.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti á þskj. 1028 um frv. til stjórnarskipunarlaga um breytingu á stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, nr. 33 17. júní 1944, með síðari breytingum. Á fundi sínum 29. mars kaus Alþingi sérnefnd, sbr. 32. gr. þingskapa, til að fjalla um frumvarp þetta sem felur í sér að 28. gr. stjórnarskrárinnar, sem veitir heimild til útgáfu bráðabirgðalaga, falli brott. Á fundi nefndarinnar kom fram að bráðabirgðalagaákvæði stjórnarskrárinnar er eitt þeirra atriði sem eru til umfjöllunar á vettvangi stjórnarskrárnefndar sem skipuð er fulltrúum þingflokkanna. Með hliðsjón af því að stutt er til þingloka og að málið er til umfjöllunar í stjórnarskrárnefnd þykir heppilegt að ríkisstjórnin feli stjórnarskrárnefnd að fjalla um þá tillögu sem felst í frumvarpinu. Nefndin leggur því til að frumvarpinu verði vísað til ríkisstjórnarinnar. Guðmundur Bjarnason, Kristín Einarsdóttir og Sigurður Hlöðvesson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins en undir nefndarálitið rita nöfn sín auk mín Matthías Bjarnason, Sigríður A. Þórðardóttir, Páll Pétursson, Geir H. Haarde og Gunnlaugur Stefánsson.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir áliti meiri hluta fjárln. um frv. til fjáraukalaga fyrir árið 1993, sbr. lög nr. 115/1993. Nefndin hefur haft frumvarp til fjáraukalaga fyrir árið 1993 til athugunar. Með frumvarpi þessu er sótt um heimildir til endanlegs greiðsluuppgjörs A-hluta ríkissjóðs á árinu 1993. Í frumvarpinu kemur fram að greiðslur úr ríkissjóði séu nettó 4.414,5 millj. kr. lægri en heimildir gerðu ráð fyrir. Að lokinni athugun fjárlaganefndar á frumvarpinu og að teknu tilliti til þeirra skýringa sem hún hefur fengið frá fjármálaráðuneytinu fellst meiri hlutinn á þær tillögur sem fram koma í frumvarpinu og leggur til að það verði samþykkt. Auk þess sem hér mælir rita undir álitið Sturla Böðvarsson, Einar K. Guðfinnsson, Gunnlaugur Stefánsson, Árni Mathiesen og Árni Johnsen.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frv. til fjáraukalaga fyrir árið 1993, sbr. lög nr. 115/1993. Þetta nefndarálit er frá minni hluta fjárln. og, með leyfi forseta, ætla ég að fara yfir það: Nefndin hefur haft til athugunar frumvarp til fjáraukalaga fyrir árið 1993 og hefur skoðað það í framhaldi af fjáraukalögum fyrir þetta ár sem áður hafa verið samþykkt og vitnað er til. Í frumvarpinu kemur fram að greiðslur úr ríkissjóði eru allmiklu lægri en heimildir gerðu ráð fyrir í fjáraukalögum fyrir árið 1993. Það sem við bendum helst á sem athugavert við þetta er að við þau fjáraukalög sem voru samþykkt í desember koma núna fram, við þessi fjáraukalög, þetta endanlega greiðsluuppgjör, mikil frávik. Við teljum nokkuð óeðlilegt að ekki sé hægt að sjá í desember hvernig greiðsluheimildum sé háttað og hægt að hafa það fjáraukalagafrv. sem þar er verið að afgreiða nær raunveruleikanum en það hefur orðið. Við umfjöllun um þetta frv. var óskað eftir afstöðu fjmrn. er varðar bréf frá ASÍ, þar sem fram komu athugasemdir við framlög til atvinnuskapandi framkvæmda sem ríkisstjórnin lofaði fyrir árið 1993. Í bréfi ASÍ er því haldið fram að allt að 1.800 millj. kr. vanti upp á að staðið sé við gefin fyrirheit. Það er mjög mikið af greiðsluheimildum sem er fært á milli ára og nokkuð af þessu er hugsanlega þar inni, en eftir sem áður stendur sú fullyrðing ASÍ að það sé ekki búið að standa við þessi fyrirheit og hafði ekkert svar borist við því þegar þetta nefndarálit var skrifað. Síðan er bent á að minni hlutinn hafði fengið þær upplýsingar að lækkun rekstrarútgjalda sjúkrahúsanna í Reykjavík frá árinu 1991--1993 næmi um 600 millj. kr. Í bréfi fjmrn. frá 7. apríl sl. kemur fram að lækkunin er aðeins 390 millj. kr. þegar tekið hefur verið tillit til flutnings á verkefnum á tímabilinu. Það gerir einmitt það að verkum að ríkissjóður getur sýnt fram á betri greiðslustöðu um áramót. Það er verið að færa verkefnin fram yfir áramót og þá sýnir það sparnað miðað við sjóðsstöðuna en sparnaðurinn er ekki raunverulegur ef aðeins er verið að flytja verkefnin á milli ára. Þá er í svari ráðuneytisins tekið fram að aðeins er miðað við greiðslutölur en ekki raunveruleg rekstrarútgjöld stofnana. Því geti aukafjárveitingar vegna rekstrarhalla fyrri ára átt eftir að skekkja myndina og raunverulegur sparnaður því enn minni en þessar tölur segja til um. Við teljum það nauðsynlegt og leggjum áherslu á það í minni hluta fjárln. að betri og nákvæmari upplýsingar liggi fyrir við afgreiðslu fjáraukalaga á hverjum tíma. Þá á ég við fyrri fjáraukalög sem taka á útgjöldum í viðbót við samþykkt fjárlög. Við teljum að þær upplýsingar eigi að geta verið betri en hefur komið í ljós núna á síðustu tveimur árum við fjáraukalagagerð þannig að það þurfi ekki að vera svona mikil frávik á endanlegu uppgjöri, það er auðvitað verið að ljúka hér endanlegu uppgjöri, og að þau frávik séu innan eðlilegra marka. Við teljum að þau frávik sem nú eru sýnd bæði á þessu frv. og því fyrra við lok ársins 1992 hafi sýnt það að þessi frávik eru ekki óeðlileg en það mikil að við teljum að það eigi ekki að vera hægt að vinna það betur. Það hefur oft verið vitnað til þess í umræðu um fjáraukalög og gagnrýni okkar í nefndarstarfinu um þetta að það sé orðið erfiðara að segja fyrir um þessa stöðu um áramót vegna þess að nú sé verðbólgan í lágmarki og menn séu orðnir því vanir að þetta fari alltaf meira fram úr en gert sé ráð fyrir, en þá er því til að svara að ég tel að það sé tími til kominn að ríkissjóður, sem á að vera í forsvari og hafa forgöngu um öll ríkisfjármál, sé í stakk búinn til að semja sig að raunveruleikanum og hafa þessar tölur í meira samræmi við raunveruleikann. Í ljósi þess sem ég hef verið að lýsa og snertir afgreiðslu á fjáraukalögum þá höfum við í minni hluta fjárln. ákveðið að sitja hjá við atkvæðagreiðslu um málið. Undir þetta nefndarálit, sem ég hef lýst nokkuð en ekki lesið frá orði til orðs, rita ásamt mér hv. þm. Margrét Frímannsdóttir, Jón Kristjánsson, Guðmundur Bjarnason og Guðrún Helgadóttir.

Virðulegi forseti. Það kom fram í umræðum og við atkvæðagreiðslu í gær að meiri hluti sjútvn. hygðist flytja brtt. við 7. gr. frv. eins og það stendur nú. Efni brtt. er að kveða á um annars konar takmarkanir á framsali aflamarks en var í fyrri brtt. sem var dregin til baka. Þá er nú gert ráð fyrir því að frambúðarskipulag málsins verði með þeim hætti að það sé óheimilt að flytja meira aflamark til skips á hverju fiskveiðiári en nemur aflamarki því sem skipinu var úthlutað í upphafi árs á grundvelli aflahlutdeildar sinnar. Það er með öðrum orðum tekin upp svokölluð tvöföldunarregla sem í rauninni setur þak á það hvað skip getur veitt mikið miðað við það aflamark sem því er úthlutað í upphafi ársins. Skip getur með öðrum orðum aðeins tvöfaldað sinn úthlutaða kvóta. Þetta mun væntanlega hafa þau áhrif að skipum mun fækka og varanlegar aflahlutdeildir munu færast á færri skip. Þetta kemur fyrst og fremst við mjög kvótalítil skip sem þá verður annaðhvort að úrelda eða að flytja meiri varanlegan kvóta á þau. Það má líta á þetta mál í samhengi við þær breytingar sem lagðar eru til í frv. til laga um Þróunarsjóð þar sem styrkir til úreldingar eru auknir. Hluti af þessu máli er að þetta frambúðarfyrirkomulag öðlist fyrst gildi 1. jan. 1996. Á meðan þetta fyrirkomulag er ekki komið í gildi, þ.e. frá því að fiskveiðiárið næsta hefst þann 1. sept. til 31. des. 1995, er gert ráð fyrir því að svokölluð 15% regla sé við lýði, en hún var rædd allmikið við 2. umr. um málið. Það má segja að 15% reglan hafi sólsetursákvæði og sé með sama gildistíma og ákvæði frv. til laga um samstarfsnefnd, en þar er gert ráð fyrir því að þau lög falli úr gildi 31. des. 1995 og að á þeim tíma muni sjómenn og útvegsmenn ráða frambúðarskipan sinna mála til lykta í kjarasamningum og væntanlega verður þá fjallað um þessi mál á sama tíma.

Frú forseti. Eins og kom fram í gær, þá tel ég að þær breytingar sem hafa verið fluttar við þetta mál séu til verulegra bóta. Ég hef verið þeirrar skoðunar að það væri eðlilegt að taka framsalsreglurnar til endurskoðunar, en hins vegar hef ég verið andvígur því að taka upp svokallaða 15% reglu og jafnframt talið óþarft að vera að þrengja meira en er í dag það aflamark sem getur verið á einstökum skipum. Ég tel ákvæði núgildandi laga vera fullnægjandi í því sambandi, sérstaklega með tilliti til þess að nú hefur verið ákveðið að af svokölluðum fiskvinnslukvóta verði ekki. Þar af leiðandi fagna ég því að þessar reglur, bæði að því er varðar það og 15% reglan, gilda í reynd ekki nema eitt ár og aðilar geta þá reynt að skipuleggja sín mál út frá því vitandi það að reglan fellur niður. Það mun að sjálfsögðu auðvelda slíkt skipulag þegar menn eru þess meðvitaðir að þetta mun falla niður. Það hafa ýmsar aðrar breytingar orðið sem ég tel vera til bóta eins og að þrengja ekki það sem má flytja á milli ára og bæta þar við að jafnframt megi flytja 20% aflamark tegunda eins og humar og síld á milli ára. Ég skil það svo að þetta þýði að þeir aðilar sem hafa ekki og munu ekki veiða allar sínar heimildir á því fiskveiðiári sem nú er geti geymt 20% fram til næsta fiskveiðiárs. Ég tel að það sé mikilvægt að þetta sé alveg skýrt því að þessi ákvæði taka gildi 1. sept. 1994 en ég lít þannig á og vænti þess að framsögumaður meiri hlutans sé tilbúinn að staðfesta það að þó að þessar reglur taki gildi 1. sept. 1994, þá varða þær geymslurétt frá fiskveiðiárinu þar á undan. Ég held að það sé afar þýðingarmikið fyrir aðila að hafa það ljóst. Þegar upp er staðið í þessu máli og málið metið í heild þá má út af fyrir sig segja að það séu tiltölulega litlar breytingar gerðar á lögunum um stjórn fiskveiða nema að því er varðar þessi framsalsatriði. Það er því í reynd aðalniðurstaða þessa máls að lög þessi eru fest í sessi tiltölulega lítt breytt og ég er þeirrar skoðunar að það sé af hinu góða og mikilvægt að Alþingi hafi staðfest málið með þeim hætti. Með því er eytt mikilli óvissu sem hefur ríkt í málinu núna undanfarin þrjú ár miðað við þá miklu umræðu sem hefur verið um það og þær hástemmdu yfirlýsingar sem hafa komið frá ýmsum þingmönnum um hvað þetta skipulag er ómögulegt. Ég tel að þessi umræða hafi leitt það í ljós að það er ekki á dagskrá neitt annað skipulag sem getur komið í staðinn fyrir það sem við höfum búið við nema þá að menn vilji fórna að verulegu leyti þeirri hagkvæmni sem hefur tekist að byggja upp. Ég mun hins vegar við endanlega afgreiðslu þessa máls sitja hjá m.a. vegna þess að ég tel að framsalsreglurnar hafi verið óþarflega mikið þrengdar og kannski sérstaklega vegna þess að við styðjum ekki frv. til laga um Þróunarsjóð sem eru mjög tengd þessu máli. Einnig höfum við gagnrýnt það frá upphafi að fulltrúar stjórnarandstöðunnar hafa ekki verið með í undirbúningi málsins eins og við höfum talið vera eðlilegt. En afstaða okkar þingmanna Framsfl. kom að öðru leyti fram í atkvæðagreiðslu um málið hér á Alþingi í gær þar sem við studdum veigamiklar greinar í þessu máli en sátum hjá við örfáar. Ég vil taka það fram að ég er ekki mjög ósáttur við niðurstöðu málsins, þ.e. frv. til laga um breytingar á stjórn fiskveiða. Ég tel ýmislegt í þessum breytingum vera til bóta en mikilvægast af öllu tel ég að óvissunni sé eytt. Við höfum gagnrýnt það lengi hvað þetta hefur tekið langan tíma og þess vegna hljóta allir að fagna því að niðurstaða skuli loks vera að fást og það er niðurstaða sem ríkir bærileg sátt um hér á Alþingi sem ég tel vera mikilvægt fyrir framhald málsins því að hér er um löggjöf að ræða sem við eigum væntanlega eftir að búa við um langa framtíð. Auðvitað verður hún ávallt til umfjöllunar og endurskoðunar og einhverjar breytingar munu þurfa að eiga sér stað, en ég lít þannig á að með þessari niðurstöðu hafi það í reynd verið staðfest að hér sé komin löggjöf sem verði búið við í öllum meginatriðum um langa framtíð og það er að sjálfsögðu mikilvægt fyrir útveginn og sjávarútveginn að hafa einhverja vissu inn í framtíðina til þess að geta skipulagt sín mál með fullnægjandi hætti. Ég tel að sú mikla gagnrýni sem hefur verið uppi í málinu að því er það varðar hvernig þetta kerfi hefur reynst hafi ekki átt við mikil rök að styðjast. Auðvitað eru margir gallar á fiskveiðistjórnarkerfinu, en ekki hefur verið sýnt fram á með neinum rökum að annað kerfi geti tekið við sem leysi þetta af hólmi nema að efna til verulegs uppnáms í efnahagsstarfsemi landsins.

Virðulegi forseti. Einungis til að staðfesta eitt atriði sem hv. þm. Halldór Ásgrímsson kom inn á, að ég skil 5. gr. frv. um 20% yfirfærsluréttinn með þeim hætti að á næsta fiskveiðiári verði heimilað að veiða 20% af aflakvóta eða af aflamarki þessa árs, að reglan taki gildi á næsta ári með þeim hætti.

Þessum fundi verður nú frestað til klukkan kortér fyrir eitt en þá munu fara fram atkvæðagreiðslur um þau mál sem umræðum er lokið um. Að loknum atkvæðagreiðslum verður settur nýr fundur og þá fer fram umræða utan dagskrár, hálftíma umræða, um verkfall meinatækna. Klukkan hálftvö er gert ráð fyrir að gera hlé vegna stuttra þingflokksfunda.

Hæstv. forseti. Eins og fram kom við umræðu hér í gær er ég andvíg þessu frv. Ég vil benda á að nafnið á frv. er rangt. Hér er ekki um söfnunarkassa að ræða heldur spilakassa og það er allt annað. Þess vegna er nafnið á frv. mjög villandi. Ég tel, og það á við hið fyrra mál sem ég var einnig andvíg sem hér var afgreitt síðast, að þetta séu tæki sem eru ósæmileg, hættuleg og ættu ekki að sjást á Íslandi. Ég segi að sjálfsögðu nei.

Virðulegi forseti. Með samþykkt þessa frv. til lyfjalaga getum við verið að kalla yfir okkur verri þjónustu á landsbyggðinni og hærra lyfjaverð á landsbyggðinni. Ég segi nei.

Frú forseti. Ég vildi aðeins taka það fram að þetta mál þarf að taka breytingum á milli 2. og 3. umr. þannig að efh.- og viðskn. á eftir að fjalla betur um það en það er nauðsynlegt að afgreiða það nú eins og það er til 3. umr. og nefndin mælir með því.