Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. er fram borið til staðfestingar á brbl., sem sett voru í sumar, og er breyting á ákvæðum 26. gr. gildandi útsvarslaga. Breytingin, sem í frv. felst, er sú ein, að yfirskattanefnd og ríkisskattanefnd skuli nú heimilað að breyta útsvari, sem kært hefur verið yfir, ef útsvarið reynist a.m.k. að vera 3% of hátt eða of lágt. En skv. gildandi útsvarslögum er þessum aðilum, yfirskattanefnd og ríkisskattanefnd, því aðeins heimilt að breyta útsvari, sem kæra hefur borizt um, ef þessir aðilar telja, að það sé of hátt eða lágt, svo að nemi 10% eða meira. Önnur breyting á útsvarslögunum felst ekki í frv. Þetta frv, hefur nú verið til meðferðar í hv. Nd. og var við lok afgreiðslunnar þar afgreitt með shlj. atkv. til efri deildar. Ég sé ekki ástæðu til þess að fjölyrða frekar um frv. Það er augljóst, að það er einungis þetta eina efnisatriði útsvarslaganna, sem í þessu frv. felst. Ég legg til, að frv. verði vísað til hv. heilbr.- og félmn.



Herra forseti. Í útsvarslögunum frá 1945 voru sett ákvæði um það í 26. gr., 2. málslið, að þegar kært er yfir útsvari, skuli ekki taka kæru til greina, nema í ljós komi, að breytingin nemi 10% til lækkunar eða hækkunar frá útsvarsálagningu. Þetta ákvæði hefur án efa verið sett til þess að koma í veg fyrir, að menn væru að gera sér leik að því að kæra útsvar sitt. Það yrði að liggja fyrir veruleg ástæða til þess, að kæran yrði tekin til greina. Þess vegna var 10% takmörkunin sett í lögin. Það er vitað mál, að síðan útsvarslögin voru sett, hefur verðgildi krónunnar rýrnað mjög. Af þessu leiðir, að útsvör hvers gjaldanda hafa hækkað mjög í krónutali. Þetta út af fyrir sig getur réttlætt það, að sá hundraðshluti eða takmörkun sú, sem upphaflega var sett, 10%, sé lækkuð. En þegar svo er komið, eins og lagt er til í þessu frv., að takmörkunin er færð niður í 3%, þá sýnist mér þetta orðið svo hlægilega lítið, að ekki sé ástæða til þess að hafa nokkra takmörkun. Ég tel því réttara að afnema alla takmörkun og leyfa öllum að kæra, sem það vilja. Ég hef því með brtt. á þskj. 117 leyft mér að leggja til, að 2. málsliður 26. gr. útsvarslaganna verði felldur niður. Ég bið hv. n., sem þetta mál fær til athugunar, að íhuga, hvort hún getur ekki fallizt á þetta sjónarmið mitt, því að með 3% takmörkuninni er raunverulega fallið frá þeirri hugsun, sem lá að baki upphaflegu takmörkuninni. Þess vegna tel ég réttara að stíga sporið fullt út og afnema alla takmörkun.

Félmrh. (Hannibal Valdimarsson) Hv. þm. V-Sk. (JK) vill nú ganga lengra, en lagt er til í þessu frv, Hann sagði, að ástæðan til þess, að miðað hefði verið áður í lögunum við 10%, hefði vafalaust verið sú að koma í veg fyrir, að menn gerðu sér leik að því að kæra út af útsvari sínu áfram til yfirskattanefndar eða ríkisskattanefndar, og fyrirbyggja þannig, að menn væru með slík kærumál, nema veruleg ástæða væri fyrir hendi. Það má vel vera, að þetta hafi verið tilætlunin, og skal ég ekki fara nánar út í það. En útsvör eru nú orðið svo há að krónutölu, að það getur verið um allverulega upphæð að ræða, þó að ástæða sé til þess að breyta útsvari vegna minni skekkju en 10%. Við skulum segja, að maður hafi 20 þús. kr. útsvar. Þá fær hann enga leiðréttingu á því máli, nema því aðeins að skekkjan nemi 2.000 kr. eða meira. Og ég vil segja, að margur mundi telja ástæðu til þess að skrifa stutt kærubréf til yfirskattanefndar og ríkisskattanefndar, þó að hann hefði ekki von um að fá lagfæringu, sem næmi upphæð, sem lægi í kringum 2.000 kr. Það er góð borgun fyrir að skrifa eitt lítið bréf og sannarlega, þó að krónan sé ekki verðmikil, ástæða til þess að leiðrétta skekkju, sem væri upp að 2.000 kr. Maður, sem hefði 14 þús. kr. útsvar, gæti ekki átt þess von að fá leiðrétta skekkju, sem hann teldi vera í álagningu útsvars síns, nema því aðeins að hann ætti rétt á að fá 1400 kr. leiðréttingu. Mér þætti líka vera ástæða til þess að leiðrétta slíka skekkju, og það væri fyllilega ástæða, sem réttlætti það, að viðkomandi gjaldandi settist niður og skrifaði stutt kærubréf út af því til yfirskattanefndar eða ríkisskattanefndar. Á þetta virðist mér líka vera fallizt af hv. þm. V-Sk., að það sé ástæða til að heimila yfirskattanefnd og ríkisskattanefnd leiðréttingar niður fyrir það mark, sem nú er í lögum, 10%, og hygg ég því, að þetta sé ekkert deiluatriði okkar á milli. Ég hafði það meira að segja í huga, þegar ég samdi þetta frv., hvort ekki væri ástæða til þess að fella markið alveg niður. Þannig er það hjá niðurjöfnunarnefnd. Gjaldandinn getur kært, hversu litið sem hann telur að hann eigi rétt á að fá útsvar sitt lækkað. Og það má vel vera, að það sé bezt í samræmi við það, að ekkert lágmark sé heldur hjá yfirskattanefnd eða ríkisskattanefnd. Mér finnst, að þetta komi því vel til athugunar hjá þeirri hv. n., sem fær frv. til meðferðar. En þeirri hugsun, sem var með 10% markinu, er haldið með 3% markinu nú, og má segja, að það sé ekki um háar upphæðir að ræða til leiðréttingar og kannske ekki ástæða til að ómaka yfirskattanefnd og ríkisskattanefnd til þess að gera breytingu á útsvari, sem þá vafalaust hefur áður verið kært til niðurjöfnunarnefndar, ef þessir aðilar telja skekkjuna vera innan við 3%. Ég tel því mjög álitamál, hvort afgreiða beri frv. óbreytt eða taka til greina þá till., sem hv. þm. V-Sk. bar hér fram, því að það hvarflaði meira, en að mér að hafa það eins og hjá niðurjöfnunarnefnd, að hafa ekkert lágmark. Og ég treysti fyllilega hv. n., sem frv, fær til meðferðar, að athuga það, og set mig þannig ekkert upp á móti þeirri hugsun nú að óathuguðu máli frekar og læt það í vald n. að athuga þá ábendingu, sem fram hefur komið.



Herra forseti. Það var til þess að andmæla þeirri brtt., sem komin er fram frá hv. þm. V-Sk. (JK). Ég tel, að hún sé ekki rétt og að það eigi ekki að samþykkja hana. Það er svo, að þetta mark, sem sett er í lögin, sem var 10% og nú er 3% eftir brbl., bremsar dálítið kærurnar, sem koma. Það var og er engin bremsun á, hvað kæmi til niðurjöfnunarnefndar af kærum. Það er heima í héraði, þar sem menn eru kunnugir og þar sem menn gjarnan mæta hjá niðurjöfnunarnefndinni, í hreppunum til dæmis, og það er eðlilegt, að það sé ekki höfð nein bremsa á, ekki sett neitt, sem takmarki, hvað margir kæra. En þegar kemur til yfirskattanefndanna, sem eru fyrir heilar sýslur, eða ríkisskattanefndar, sem er fyrir allt landið, þá er sjálfsagt að hafa einhverja bremsu, svo að menn séu ekki að leika sér að því að kæra fyrir sama sem ekki neitt. Það koma núna árlega til ríkisskattanefndar eitthvað rúmlega 3.000 kærur af öllu landinu, og það er iðulega, sem maður verður að láta vera að breyta, eða hefur verið, vegna þess að yfirskattanefndirnar hafa ekkert gáð að þessu ákvæði og breytt minna en 10%, og verður þess vegna að fella þeirra úrskurð úr gildi og staðfesta útsvar óbreytt. Þannig man ég eftir bændum tveimur norður í landi, sem kærðu annar yfir 6.000 og hinn yfir 5.500 kr. útsvari, og hjá öðrum var lækkað af yfirskattanefnd um 300 og hinum um 400, og það var ekki hægt að láta þetta standa. Það var breytt minna en 10%. Og yfirskattanefndirnar höfðu ekki leyfi til að hreyfa það svo lítið. Ég held þess vegna, að ef þessi 3% standa ekki, heldur eru tekin alveg burt, verði það til þess að kalla enn þá fleiri kærur fram og kærur, sem þá venjulega eru ósköp ástæðulitlar og þá liggja þrátt fyrir alla skala á mörkunum um það, að menn, sem ekki eru nauðakunnugir á staðnum, eins og hvorki yfirskattanefndirnar né ríkisskattanefnd geta verið, geti þá skorið úr um það. Þess vegna held ég, að 3% ákvæðið eigi að standa. Þetta frv. mun hafa verið í fjhn. Nd, og ætti þess vegna að fara þangað, en ekki, eins og hæstv. ráðh. talaði um, í félmn.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðh. fyrir góðar undirtektir hans undir mína till. Hann taldi, að hún eigi fyllilega rétt á sér, - En í sambandi við það, sem hv. 1. þm. N-M. (PZ) sagði, að hann vildi halda þessari takmörkun til þess að draga úr kærum, tel ég, að þegar takmörkin eru orðin svona lítil, þá segir það ekki nokkurn skapaðan hlut. Ég hygg, að fyrirhöfn bæði yfirskattanefndar og ríkisskattanefndar sé sú sama, eftir að takmörkin eru orðin svona lág. Ég hefði kosið, að hv. 1. þm. N-M., sem er í ríkisskattanefnd, vildi leiðbeina okkur, sem erum í yfirskattanefndum, betur en þeir háu herrar í ríkisskattanefnd hafa til þessa gert. Þeir setja aldrei forsendur fyrir sínum úrskurðum. Það veit enginn, á hverju þeir byggja sína úrskurði, aðeins breyta tölum, ýmist til lækkunar eða hækkunar. Þetta tel ég alveg óhæfu, að yfirskattanefndir geti ekki séð, hvað það er, sem ríkisskattanefnd finnur að. Þetta segi ég að gefnu tilefni, fyrst hv. þm. kom hér fram og hann á sjálfur sæti í ríkisskattanefnd. Þetta finnst mér ákaflega mikill galli hjá ríkisskattanefnd.



Herra forseti. Það var fyrir rúmum áratug, sem ríkið og Reykjavikurbær byggðu saman fæðingardeild Landsspítalans, og hefur hún síðan verið rekin með þeim hætti, að Reykjavíkurbær greiðir vissan hluta rekstrarhallans, en stjórn deildarinnar í höndum stjórnar ríkisspítalanna. Nú er það fyrir nokkru komið í ljós, að þó að þessi bygging bætti úr mjög brýnni þörf á sinni tíð, þá er hún orðin of lítil nú. Það hafa því verið raddir uppí um það að byggja við þetta hús, stækka það verulega, og liggja fyrir lauslegir uppdrættir frá húsameistara ríkisins um þá viðbyggingu. Það er gert ráð fyrir, að sú bygging, sem þeir uppdrættir fjalla um, muni kosta 10–12 millj. kr., en sjúkrarúmum þó aðeins fjölgað um 25, og er því hér um allkostnaðarsama leið að ræða, og tæki alllangan tíma, þangað til slíkt viðbótarhús kæmi að notum eða kæmist í gagnið. Þess vegna hefur verið rædd önnur leið til þess að bæta úr hinni brýnu þörf. Hún er sú að setja á stofn fæðingarheimili í tveim sambyggðum húsum, sem Reykjavíkurbær hefur átt í nokkur ár, við Eiríksgötu og Þorfinnsgötu. Þau hús hafa að undanförnu verið notuð fyrir fólk, sem hefur verið húsnæðislaust eða í miklum vandræðum, en nú hafa verið gerðar ráðstafanir til þess að losa þau og þegar fluttar nokkrar af þeim fjölskyldum annað. Nú er það svo, að skv. lögunum um bann við því að breyta íbúðarhúsnæði í annað húsnæði yrði þessi breyting væntanlega ekki talin heimil, nema sérstök lagaheimild komi til, og undanþáguheimild, sem eigi hér við, ekki til í gildandi lögum. Þess vegna er þetta frv. flutt, og er efni þess að heimila bæjarstjórn Reykjavíkur að taka íbúðarhúsnæði, sem er í eigu bæjarins, til afnota fyrir fæðingarheimili. Að sjálfsögðu mun bæjarstjórnin sjá þeim fjölskyldum, sem þarna búa, fyrir öðru húsnæði. Ég vænti þess, að þetta frv. fái góðar undirtektir í hv. d. og að það fái greiðan gang í gegnum þingið, vegna þess að málið er mjög aðkallandi. Ég vil leggja til, að frv. verði vísað til 2. umr. og væntanlega heilbr.- og félmn.