Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Sjútvn. mælir einróma með samþykkt þessa frv. Það þarf ekki að gera mikla grein fyrir því hér, því að eins og það ber með sér, er það aðeins hækkun á útflutningsgjaldi til samræmis við þá verðlagsþróun, sem verið hefur í landinu, eins og rakið er. Í aths. með frv. er rakinn dálítið aftur í tímann ferill þessara mála og hvernig slíkar hækkanir hafi verið gerðar. N. getur þess í áliti sínu, að hún hafi kynnt sér fjárhag og stöðu Tryggingasjóðs fiskiskipa, og hann sannar það, að þörf hans fyrir auknar tekjur er sízt minni heldur en þetta frv. mun veita, þegar að lögum er orðið, svo að hér sýnist n., að raunar sé ekki um annað að ræða heldur en næsta sjálfsagðan, eðlilegan hlut og þessu geti naumast verið á annan veg hagað.



Herra forseti. Frv. til laga um breyt. á lögum nr. 72 28. maí 1969, um Verðjöfnunarsjóð fiskiðnaðarins, hefur verið til athugunar í hv. sjútvn., og leggur n. einróma til, að frv. verði samþ. óbreytt. Lög um Verðjöfnunarsjóð fiskiðnaðarins eru ekki gömul. Þau voru samþ. á Alþ., eins og fyrr segir, á árinu 1969. Svo sem kunnugt er, er hlutverk Verðjöfnunarsjóðs að jafna á milli ára verðsveiflur, sem því miður allt of oft eiga sér stað á aðalútflutningsafurðum okkar, sjávarútvegsframleiðslunni. Öllum er enn í fersku minni sú geysilega verð- og aflasveifla, sem átti sér stað í síldveiðunum á árunum 1960 til 1965. Þá fór það saman, að jafnhliða óvenjumiklum síldarafla var útflutningsverð afurðanna einnig mjög hagstætt. Þá var oft um það rætt, hvort ekki væri rétt með tilliti til þeirrar góðu afkomu, sem sjávarútvegurinn þá bjó við, að leggja eitthvað af heildarverðmætinu til hliðar og geyma til erfiðari ára, sem reynsla fyrri ára vissulega gaf tilefni til að ætla, að enn gætu komið. Á þetta var því miður ekki hlustað þá. Það var ekki fyrr en verðfallið og aflabresturinn, sem síðan skall á, hafði enn einu sinni kennt okkur Íslendingum að skilja, að valt getur verið að treysta um of á stöðugleika verðlags og sjávaraflann. Á árunum 1967 og 1968 fór það saman, að um alvarlegan aflabrest var að ræða og jafnhliða var afurðaverðið í algjöru lágmarki. Á árinu 1969 fór svo aftur að rofa til, og þá voru, sem betur fer, sett lög um Verðjöfnunarsjóð fiskiðnaðarins. Áhrifa þessa sjóðs, sem mun um s. l. áramót hafa numið um eitt þús. millj. kr., hefur þegar gætt á verðlag sjávaraflans. Segja má, að sá hluti, sem þegar var kominn í Verðjöfnunarsjóð vegna loðnuaflans, hafi tryggt það verð, sem talið var nauðsynlegt að fá fyrir aflann á nýlokinni loðnuvertíð. Hitt er svo annað mál, sem vissulega hlýtur að vera nokkurt umhugsunarefni fyrir okkur Íslendinga, að það skuli eiga sér stað, að í slíkri metaflavertíð, sem nú hefur verið, og með því verðlagi, sem verið hefur á afurðunum, sem engan veginn verður talið það lágt, að slíkt geti ekki átt sér stað hvenær sem er, hafi veiðarnar ekki haft fjárhagslegan grundvöll án sérstaks stuðnings frá Verðjöfnunarsjóði eins og nú hefur átt sér stað. Eins og ég gat um áðan, mun bundið fjármagn í Verðjöfnunarsjóði fiskiðnaðarins hafa verið um eitt þús. millj. kr. um s. l. áramót. Samkv. gildandi lögum er eign Verðjöfnunarsjóðs á hverjum tíma bundin í Seðlabankanum, að svo miklu leyti sem henni hefur ekki verið ráðstafað til verðbóta samkv. 6. gr. laganna. Með tilliti til þess, að allt það fjármagn, sem hér um ræðir, er afhent Seðlabankanum í erlendum gjaldeyri og verður þar sem geymslufé, þar til til þess kemur, að það verður notað svo sem lög mæla fyrir um, er það í alla staði eðlilegt, að höfuðstóll Verðjöfnunarsjóðs verði þannig tryggður, að hann sé í samræmi við skráð gengi íslenzkrar krónu á hverjum tíma og í samræmi við þetta frv., sem hér er flutt. Það var einróma samþ. í hv. Nd. og sjútvn. þessarar hv. d. mælir einnig einróma með samþykkt frv. Ég víl því leyfa mér, herra forseti, að leggja til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 3. umr.

Flm. (Steingrímur Hermannsson) : Herra forseti. Í málefnasamningi hæstv. ríkisstj. segir, að stuðlað skuli að því að dreifa opinberum stofnunum um landið. Ég geri mér grein fyrir því, að þetta er að mörgu leyti mjög erfitt mál og raunar langtímaþróun, ef vel á að takast. En ég hygg, að það sé mjög aukinn og vaxandi skilningur meðal landsmanna á nauðsyn þess, að opinberum stofnunum sé ætlaður staður víðar en hér á höfuðborgarsvæðinu, skilningur á því, að slíkt er öllu landinu raunar nauðsynlegt að ýmsu leyti. Aðrar þjóðir hafa skoðað svipuð mál. t. d. Norðmenn, sem settu á fót n. hjá sér til þess að kanna þetta, og var þar um að ræða flutning opinberra stofnana frá Óslóarsvæðinu. N. komst eftir langa athugun að þeirri niðurstöðu, að það væri ýmsum erfiðleikum háð að flytja opinberar þjónustustofnanir út í dreifbýlið eða m. ö. o. stofnanir, sem þurfa að hafa náið samband við ríkisvaldið eða rn. og vera þannig staðsettar, að sem flestir landsmenn hafi auðveldan samgönguaðgang að þessum stofnunum og starfsmönnum þeirra. N. komst hins vegar að þeirri niðurstöðu, að um ýmsa skóla gegndi nokkuð öðru máli, og væru þeir að ýmsu leyti betur staðsettir úti í dreifbýlinu heldur en á þéttbýlissvæðunum. Þess ber einnig að gæta í þessu sambandi, að erfiðara verður að flytja opinberar stofnanir og jafnvel skóla, þegar slíkar stofnanir hafa fest rætur á ákveðnum stað, t. d. verið yfir þær byggt eða kennarar ráðnir til slíkra stofnana og þær tengdar ýmsu á viðkomandi svæði. Okkur flm. þessa frv. sýndist því ástæða til að hreyfa þessu máli um staðsetningu fiskvinnsluskóla fyrr en síðar. Lög um fiskvinnsluskóla voru samþykkt á hinn háa Alþ. á s. l. ári á síðustu dögum þess þings. Ég sat hér þá sem varamaður nokkra stund og kynntist nokkuð meðferð þessa máls. Á allra síðustu stundu komu áskoranir bæði frá bæjarstjórn Akureyrar og sömuleiðis bæjarstjórn Ísafjarðar um staðsetningu þessa skóla á Ísafirði, en sökum þess hve seint þær komu fram reyndist ekki unnt að taka tillit til þeirra, og það var talið varasamt að tefja málið með breytingum á því frv., sem þá lá fyrir. Ég fyrir mitt leyti treysti mér ekki til þess að hreyfa þessu máli þá. Ég taldi mjög mikilvægt, að skóli þessi kæmist á fót, en hins vegar var ég þá eins og nú þeirrar skoðunar, að kanna bæri, hvort skólinn væri ekki betur staðsettur utan höfuðborgarsvæðisins. Raunar vil ég vekja athygli á því, að í meðferð Alþ. á þessu máli varð að margra dómi 6. gr. frv., sem fjallar um staðsetningu skólans, nokkuð furðuleg. Þar segir svo, með leyfi forseta: „Skólinn skal staðsettur á Suðvesturlandi. Auk þess skal stofnaður fiskvinnsluskóli í Vestmannaeyjum, sem útskrifi fiskiðnaðarmenn og fiskvinnslumeistara“ o. s. frv. Síðan heldur áfram: „Á árunum 1972–1975 skal enn fremur undirbúa stofnun fiskvinnsluskóla 1. og 2. stigs á Suðurnesjum, Akranesi og í stærstu fiskiðnaðarstöðum í öðrum landshlutum: M. ö. o.: skólinn á að vera staðsettur á Suðvesturlandi, en síðan á að undirbúa stofnun fiskvinnsluskóla 1. og 2. stigs enn á Suðurnesjum, sem að sjálfsögðu er á Suðvesturlandi, og á Akranesi, sérstaklega tilgreint. Ég hygg raunar, að öllum hafi borið saman um, að þessari gr., eins og hún var orðin í meðferð þingsins, væri nokkuð ábótavant og ástæða til þess að lagfæra hana. Með því frv., sem ég hef hér lagt fram ásamt 4. þm. Vestf., gerum við ráð fyrir því, að gr. þessi breytist þannig, að skálinn skuli staðsettur á Ísafirði, en allar aðrar deildir skólans, sem síðar verða settar upp, fari eftir ákvæðum gildandi laga. Ég tel að mörgu leyti mjög eðlilegt að staðsetja fiskvinnsluskólann á Ísafirði. Það eru fáir staðir og fá landssvæði, sem eru eins háð fiskvinnslu og Vestfirðirnir og ekki sízt Ísafjarðarsvæðið. Þar er hver fiskvinnslustöðin við aðra. Þar er fiskvinnsla fjölbreytt, þar eru sum af beztu frystihúsum þessa lands. Þar er einnig rækjuvinnsla og skelfiskvinnsla, og ég vil einnig geta þess, sem að mínu viti er mjög mikilvægt í þessu sambandi, að á Ísafirði er nú kominn ágætur vísir að menntaskóla, sem virðist dafna vel. Það er mikil aðsókn að þeim skóla og sýnist mér sjálfsagt að athuga, eins og raunar er minnzt á í grg. með þessu frv., að koma á nánum tengslum milli fiskvinnsluskóla, ef samþykkt verður, að hann verði staðsettur á Ísafirði, og menntaskólans, sem þar er nú. Sýnist mér, að báðir skólarnir gætu notið góðs af. Með frv. er nokkuð ýtarleg grg., sem ég leyfi mér að vísa til. og get því stytt mitt mál. Ég vil aðeins geta þess, að mér hefur sýnzt við athugun á þessu máli, að tveir staðir væru eðlilegastir fyrir fiskvinnsluskálann, annaðhvort Ísafjörður eða Vestmannaeyjar. Ég veit, að það er áhugi á því að fá skólann til Vestmannaeyja, og get ég vel skilið það og raunar fallizt á þau sjónarmið, er þar hafa fram komið. En ég vil vekja athygli á því, að í 6. gr. laganna og einnig í því frv., sem nú er lagt fram, er gert ráð fyrir því að stofnaður verði fiskvinnsluskóli í Vestmannaeyjum, sem útskrifi fiskiðnaðarmenn og fiskvinnslumeistara samkv. 1. og 2. tölul. 2. gr., og skal námi skólans skipt í þrjár deildir. Þetta er óbreytt. Hins vegar tel ég, að það sé Ísafirði til framdráttar í þessu máli, að þar er kominn menntaskóli, eins og ég sagði áðan, og mjög æskilegt að tengja þessa tvo skóla. Að þessum orðum sögðum vil ég leggja til, að málinu verði vísað til 2. umr. og sjútvn.



Herra forseti. Tveir hv. þm. Vestf. hafa á þskj. 482 flutt frv. til l. um breyt. á l. um fiskvinnsluskóla, nr. 55 15. apríl 1971. Í 6. gr. þeirra laga segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Skólinn skal staðsettur á Suðvesturlandi. Auk þess skal stofnaður fiskvinnsluskóli í Vestmannaeyjum, sem útskrifi fiskiðnaðarmenn og fiskvinnslumeistara samkv. l. og 2. tölul. 2. gr., og skal námi við skólann skipt í þrjár deildir, sbr. 1.-3. tölul. 10. gr. Á árunum 1972–1975 skal enn fremur undirbúa stofnun fiskvinnsluskóla 1. og 2. stigs á Suðurnesjum, Akranesi og í stærstu fiskiðnaðarstöðum í öðrum landshlutum. Heimilt skal að fengnu samþykki rn., að setja á stofn framhaldsdeildir við skólana utan Reykjavíkur, sbr. 4. gr., þegar skilyrði eru fyrir hendi.“ Eins og hv. frsm. minntist hér á, hefur, síðan þessi lög voru samþ., hæstv. núv. ríkisstj. lýst því yfir í málefnasamningi sínum, að stefnt verði að því, að ríkisstofnunum verði valinn staður úti um land meir en nú er gert. Til þess að vinna að þessu yfirlýsta markmiði ríkisstj. virðist því augljóst tækifæri að framkvæma lög um fiskvinnsluskóla þannig að velja fyrsta skólanum, sem stofnaður er, stað í Vestmannaeyjum. Þær hljóta að teljast til þess landshluta, sem við heyrum í ríkisútvarpinu oft á dag kallaðan Suðvesturland, og því ætti að mega stofna þann skóla, sem fyrst og fremst virðist talað um í I. kafla laganna, í Vestmannaeyjum. En verði ekki fallizt á þá skoðun, er ekkert í lögunum, sem mælir á móti því, að fyrst verði hafizt handa um stofnun þess skóla, sem sérstaklega er tekið fram um, að stofna eigi þar, enda eru Vestmannaeyjar eini staðurinn, sem lögin taka afdráttarlaust fram um, að stofna eigi skóla á strax, og þarf því ekkert að deila þar um staðarval. Í 1. mgr. 6. gr. l., sem ég las hér upp, er að vísu aðeins tekið fram, að við skólann í Vestmannaeyjum eigi að vera þrjár fyrstu deildir skólans, undirbúningsdeild, fiskiðadeild og meistaradeild. En það kom einnig fram síðar í sömu gr., að veitt er heimild til að setja á stofn framhaldsdeildir við slíka skóla, svo framarlega sem þeir eru utan Reykjavíkur, og eru Vestmannseyjar þar ekki undanþegnar. Það er augljóst, að margt mælir með því, að í Vestmannaeyjum verði fyrsta fiskvinnsluskólanum valinn staður. Þetta er stærsta verstöð landsins, þar sem allar algengustu bolfisktegundir hér við land eru veiddar og unnar allt árið, en það hlýtur að auðvelda alla verklega kennslu við skólann. Þessi skoðun kom m. a. glöggt fram hjá Útvegsbanka Íslands fyrir nokkrum árum, þegar hann gaf myndarlega upphæð til stofnunar fiskvinnsluskóla í Vestmannaeyjum. Í grg. fyrir frv. á þskj. 482 er skýrt frá því, að með stofnun menntaskólans á Ísafirði sé að rísa upp menntamiðstöð Vestfjarða. Ég vil af heilum hug láta í ljós ánægju mína yfir þeirri þróun, þar sem ég er búsettur í fámennu héraði og skil því vel, hvað það er mikilvægt fyrir þróun byggðar á Vestfjörðum. En mér finnst það einmitt beztu rökin fyrir því, hvað mikla áherzlu þurfi að leggja á stofnun fullkomins fiskvinnsluskóla í Vestmannaeyjum. Þar er ekki menntaskóli. Mér er ekki kunnugt um, að undirbúningur að stofnun hans sé enn á döfinni. En skóli, sem veitti víðtæka kennslu og starfsþjálfun í þessum undirstöðuatvinnuvegi Vestmanneyinga, ætti að einhverju leyti að geta gegnt svipuðu hlutverki í menntalífinu þar og menntaskóli á Ísafirði gerir á Vestfjörðum, enda er í 4. gr. laga um fiskvinnsluskála gert ráð fyrir, að nemendur, sem ljúka námi í framhaldsdeild hans, eigi aðgang að frekara námi í háskóla. Það er ómetanlegt fyrir hvert byggðarlag, að sem flestir nemendur þar geti stundað nauðsynlegt nám innan þess, en þurfi ekki um margra ára skeið að dvelja fjarri sinni heimabyggð til að geta stundað það. Vaxandi kröfur til fiskiðnaðarins eins og annarra atvinnuvega um fjölbreytni, vörugæði, afköst og annað þess háttar munu heimta meiri þekkingu af starfsfólkinu. Mikið af þeirri þekkingu ætti að vera hægt að fá í fiskvinnsluskóla. En óhjákvæmilegt hlýtur að verða, að nokkur hluti starfsfólksins hafi meiri sérþekkingu en þar verður unnt að veita. Hjá því starfsliði ætti því að vera hægt að fá nauðsynlega kennslukrafta að skólanum, að svo miklu leyti sem kennsla við hann verður ekki fullt starf kennaranna. Og gagnkvæmt ætti aðgangur að kennslu e. t. v. að auðvelda atvinnufyrirtækjum að ráða sérfræðinga í sína þjónustu. Við vitum, að það er margt, sem þarf að gera í okkar landi. Verkefnin blasa alls staðar við. En við vitum líka, að ekki er hægt að gera allt í einu. Það verður einhvers staðar að byrja og ganga síðan á röðina. Ef hv. Alþ. samþykkir nú, að fiskvinnsluskóli sá, sem fyrst og fremst virðist talað um í I. kafla laga um fiskvinnsluskóla, skuli vera á Ísafirði, þá yrði það til að draga framkvæmd ákvæðisins um stofnun skóla í Vestmannaeyjum, þar sem óhjákvæmilega yrði þá litið þannig á, að mest áherzla væri lögð á stofnun þess fyrrnefnda. Ég vil vara við því að hefja harðar deilur milli landshluta um staðarval slíkra stofnana utan Reykjavíkur, þar sem hætt er þá við, að það hindri nauðsynlega dreifingu þeirra um landið. Og allra sízt finnst mér, að rökstyðja megi staðarvalið með því, að þær eigi að vera þar, sem aðrar, er svipuðu hlutverki geta gegnt, eru komnar áður. Þvert á móti tel ég, að við þurfum að vinna saman að skynsamlegri dreifingu þeirra milli héraða, þannig að stuðningur verði að þeim í sem flestum byggðarlögum. Það þarf á þessu sviði sem öðrum að hugsa um fólkið alls staðar í landinu. Ég vænti því þess, að sem flestir geti fallizt á þá skoðun, sem ég hef rökstutt í þessum orðum, að lög um fiskvinnsluskóla verði þegar framkvæmd með stofnun fyrsta fiskvinnsluskólans í Vestmannaeyjum og síðan verði haldið áfram við stofnun þeirra annars staðar á landinu, eins og lög gera ráð fyrir. Ég vona því, að hv. n., sem fær mál þetta til meðferðar, sjái ekki ástæðu til að mæla með samþykkt þessa frv., sem hér liggur fyrir, en komi það óbreytt til 2. umr., mun verða flutt brtt. við það.

Flm. (Steingrímur Hermannsson) : Herra forseti. Það er fjarri mér að taka upp deilur við hv. 4. þm. Sunnl. um ágæti Vestmannaeyja annars vegar og Vestfjarða hins vegar, báðir eru hinir ágætustu landshlutar. Þó eru fáein atriði í máli hans, sem ég vil leyfa mér að minnast á. Hv. þm. taldi, að í núgildandi lögum væri heimild til þess að stofnsetja fiskvinnsluskólann sem slíkan - og á ég þar við fullkominn skóla - í Vestmannaeyjum þar sem Vestmannaeyjar tilheyra Suðvesturlandi. Ég hef aldrei heyrt þá staðsetningu á Vestmannaeyjum, sem betur fer. Þetta er stærsta fiskvinnslustöð landsins, og ég held, að Sunnlendingar hljóti að vera stoltir af henni og gefi seint Suðvesturlandi. Ég skil lögin þannig, að skólinn eigi að vera staðsettur á höfuðborgarsvæðinu, þ. e. a. s. Suðurnesjum eða við Faxaflóa. Ég hygg, að um það geti varla verið nokkur deila. En í þessu sambandi er afar mikilvægt, að þegar málið var til umr. hér á hinu háa Alþ., þá var, að því er ég bezt veit, enginn ágreiningur eða raddir uppi um það, að skólinn skyldi staðsettur í Vestmannaeyjum. Ekki varð ég a. m. k. var við það, heldur skildist mér, að fulltrúar Suðurlands og Vestmannaeyja ekki sízt væru fyllilega ánægðir með lögin, eins og þau eru nú, sem heimila stofnsetningu fiskvinnsluskóla í Vestmannaeyjum, sem útskrifi fiskiðnaðarmenn og fiskvinnslumeistara samkv. 1. og 2. tölul., eins og nánar er fram tekið í lögunum, þ. e. a. s. ekki fullkominn fiskvinnsluskóla, sem vitanlega gæti þó smám saman orðið það. Það er því í fyrsta sinn, sem ég verð var við ágreining að þessu leyti. Í öðru lagi kemur mér það mjög spánskt fyrir sjónir, að stofnsetning aðalskólans á Ísafirði þurfi að tefja fyrir stofnsetningu þessarar fullkomnu deildar í Vestmannaeyjum. Hvers vegna tefur þá ekki stofnsetning fiskvinnsluskólans í Reykjavík framkvæmd þessa máls í Vestmannaeyjum? Ég get ekki séð þar neinn mun á. Það er verið að leita að húsnæði fyrir fiskvinnsluskólann í Reykjavík nú. Það er rætt um húsnæði t. d. í Hafnarfirði. Sé ég því ekki, að málið þurfi að valda neinum vandræðum eða ágreiningi við fulltrúa Vestmannaeyja. Hv. þm. ræddi nokkuð um og gerði nokkurn samanburð á fiskvinnslu í Vestmannaeyjum og á Ísafirði. Ég skal með ánægju viðurkenna það, að Vestmannaeyjar eru líklega, þó að Grindavík sé nú æði ofarlega, stærsta verstöð landsins. En ég vil vekja athygli á því, að þegar rætt er um staðsetningu á Ísafirði, þá má ekki einblína á Ísafjörð sem slíkan. Þar eru í næsta nágrenni aðrar mjög stórar og mikilvægar fiskvinnslustöðvar. Þar er Bolungarvík með þeim stærri, Súðavík, Suðureyri, Flateyri, Þingeyri, Patreksfjörður, og að sjálfsögðu mundi fiskvinnsluskóli á þessu svæði bæði draga til sín nemendur frá öllum þessum stöðum sem og vitanlega landinu öllu og njóta í kennslunni þeirrar gífurlegu fjölbreytni, sem þarna er fáanleg, sem ég leyfi mér að fullyrða, að sé töluvert meiri en er í Vestmannaeyjum. Og ég hygg raunar, að það væri nokkuð varasamur samanburður fyrir fulltrúa Vestmannaeyja og hv. þm. Sunnl. að fara út í samanburð á stærð verstöðva, þegar landshlutinn sem slíkur er tekinn fyrir í einu. Því er ekki að neita, að mér sýnist nokkur annmarki á staðsetningu í Vestmannaeyjum, að Vestmannaeyjar eru æðifráskildar frá meginlandinu og samgöngur þar á milli iðulega erfiðar, og mjög er vafasamt, að nemendur skólans gætu notið t. d. reynslu í fiskvinnslustöðvum á meginlandinu. Ég vil fyrst og fremst leggja áherzlu á það, að með þessu frv. er alls ekki ætlunin að tefja á nokkurn máta stofnsetningu þess fiskvinnsluskóla, sem lögin gera ráð fyrir í Vestmannaeyjum, - alls ekki. Þvert á móti mundi ég með mikilli ánægju standa að því, að þeirri framkvæmd yrði flýtt. Og ég sé ekki, að nokkur rök yrðu færð fyrir því, að þessi flutningur skólans frá Reykjavík til Ísafjarðar geti tafið það mál. Ég vil leyfa mér að vona, að framkoma þessa frv. stuðli fyrst og fremst að því, að litið verði á þetta mál af raunsæi og vandlega og niðurstaða fengin um staðsetningu skólans úti í dreifbýlinu, áður en hann hefur fest rætur, svo að hann verði naumast fluttur. Það er megintilgangur frv. En að sjálfsögðu er það von okkar, sem frv. flytjum, að samkomulag náist um staðsetningu hans á Ísafirði.



Herra forseti. Ég vil við þessa 1. umr. ekki láta hjá líða að 1ýsa fyllsta stuðningi mínum við þetta frv. Ég get tekið undir öll þau rök, sem hv. 1. þm. Vestf. taldi fram fyrir frv. þessu í sinni ræðu. Ég skal því ekki fara að endurtaka það, sem þar var sagt. En eitt af því, sem hv. þm. upplýsti og einnig er tekið fram í grg. með frv., er það, að í málefnasamningi ríkisstj. Ólafs Jóhannessonar frá 14. júlí 1971, segir, að stefnt verði að því, að ríkisstofnunum verði valinn staður úti um land meir en nú er gert. Ég er líka sammála þessu. Ég styð þessa stefnu ríkisstj. og tel að þetta sé mjög þýðingarmikið atriði. En með því að hæstv. ríkisstj. telur þetta atriði svo mikilvægt, að hún tekur það sérstaklega fram í málefnasamningnum, geri ég ráð fyrir því, að ríkisstj. muni vinna á skipulegan og markvissan hátt að framkvæmd þessa máls. Ég held að það sé ekki vandalaust að framkvæma þetta stefnuatriði. Ég held, að það sé mjög óhyggilegt að kasta hér fram frv. um, að ýmsar stofnanir skuli fluttar héðan úr höfuðstaðnum til hinna ýmsu staða úti á landsbyggðinni, ef það mál er ekki sérlega vel undirbúið og litið á þessi mál í heild. Það er hægt að deila hér endalaust um staðsetningu ýmissa opinberra stofnana, ef á að flytja þær út á land. Það örlar á því hér í þessum umr., að slíkt sé gert. En kannske er það vegna þess, að hv. 4. þm. Sunnl., sem hér talaði áðan, er varaþingmaður, að hann er ekki svo inni í þeim ráðagerðum, sem ríkisstj. hefur uppi í þessum efnum, og ég geri ráð fyrir, að sé búið að kynna í þingflokkum ríkisstj. Með því að þetta mál er þess eðlis, vildi ég mega gera ráð fyrir því, að hv. 1. og hv. 4. þm. Vestf. hafi undirbúið þetta mál betur en fram kom eða mátti ætla, eftir því sem hv. 1. þm. Vestf. sagði hér áðan. Ég geri ráð fyrir, að til þess að tryggja framgang þessa máls, hljóti þeir að hafa rætt þetta mál við ríkisstj. Ég hef þess vegna ástæðu til þess að ætla, ef þessi eðlilegu vinnubrögð hafa verið viðhöfð, að gera megi ráð fyrir, að það sé stefna ríkisstj., að fiskvinnsluskóli verði staðsettur á Ísafirði. Ég vil ekki ætla það, að þessir hv. þm., 1. og 4. þm. Vestf., hreyfi svo þýðingarmiklu máli fyrir Vestfjarðakjördæmi nema þeir hafi undirbúið það með eins tryggilegum hætti og hægt er. Ef það er ekki, þá segir mér svo hugur um, að hér sé aðeins kastað bolta inn í hæstv. deild, til þess að menn geti hent á milli sín og komið með margháttaðar till. um staðsetningu skólans, eins og raunar er búið að boða frá einum hv. þm. nú þegar. Ég vil þess vegna spyrja hv. 1. þm. Vestf., hvort það megi líta svo á, að það sé stefna ríkisstj., að fiskvinnsluskólinn verði á Ísafirði.



Herra forseti. Vegna framkominna spurninga frá hv. 5. þm. Vestf. vil ég upplýsa, að við flm. þessa frv. teljum okkur hafa haft allan þann undirbúning á, sem nauðsynlegur er, og raunar eins og hann rakti. Við höfum rætt frv. í þingflokki okkar, það var ýtarlega rætt þar, og ég hygg mér sé óhætt að segja, að þar kom fram, að hæstv. ríkisstj. hefur í huga að skoða þetta mál allt í heild sinni mjög ýtarlega. Ljóst er, að það tekur nokkurn tíma. Talið var, að skoðun okkar flm. væri eðlileg, að nauðsynlegt væri að hreyfa þessu sérstaka máli fremur fyrr en síðar, vegna þess að skólinn festir bráðum rætur, - það er verið að tala um að kaupa undir hann húsnæði. Á þetta var fallizt, og með fullu samþykki lögðum við því þetta frv. fram. Ég geri mér fulla grein fyrir því, að sú ýtarlega endurskoðun, sem þessi mál í heild sinni þurfa að fá, getur tafið framgang þessa máls. Þó væntum við þess, að hv. þm. sýni vilja sinn í þessu máli og það fái meðferð við þá athugun, sem fram undan er. Ég vil fullvissa hv. þm. um, að við skoðuðum málið og það var mjög vel skoðað, þó að ég hafi enga heimild og geti ekki lýst yfir ákveðnum stuðningi hæstv. ríkisstj. við málið. Eins og ég sagði áðan, það þarf að skoða í heild sinni.



Herra forseti. Ég er nú sízt því mótfallinn, að ríkisstofnunum og skólum sé valinn staður úti um hinar dreifðu byggðir. Hins vegar finnst mér ekki óeðlilegt, þegar valinn skal staður fyrir skóla, að tekið sé tillit til nemendanna.Þá er ekki vafi á því, að leita ber eftir því, að sem flestir geti haft heimangöngu til þess skóla. Þá held ég, að væri ekki úr vegi að nefna Suðurnesin. Suðurnesin hafa þá sérstöðu, að þar kemur á land mesti bolfiskur á einu svæði, á svæði sem gæti verið heimangöngusvæði fyrir fiskvinnsluskóla. Þar búa um 10 þús. manns. Þar er mikil fjölbreytni í fiskvinnslustöðvum og vinnsla árið um kring. Þess vegna var mín ástæða til að koma hingað í ræðustólinn fyrst og fremst sú, að vekja athygli þeirrar n., sem fær þetta mál til meðferðar, á því, að mikils er um vert, að okkar fyrsti aðalfiskvinnsluskóli heppnist vel, þá ekki hvað sízt að hann fái næg verkefni, nóga nemendur. Ég held, að varla sé á öðrum stað utan Reykjavíkur meira úrval, lengri og betri bakgrunnur en einmitt á Suðurnesjum, stað, sem hefur stundað fiskveiðar frá ómunatíð, stað, þar sem fiskvinnsla er fjölbreytt, stað, sem sjáanlega er í miklum vexti og örum. Ég verð að segja, þótt það sé mjög mikilvægt, að skólar rísi úti um landið, þar sem fiskvinnsla fer fram, þá held ég, að með þann fyrsta skóla sé okkur mikilvægt, að hann sé á sem heppilegustum stað og þar sem hann nýtist okkur öllum sem bezt.



Herra forseti. Í sambandi við umr. um þetta mál vil ég víkja að því, sem fram kom, þegar lög um fiskvinnsluskóla voru hér samþ. á sínum tíma. Þá var vissulega rætt um það, að ýmsir aðrir staðir en Reykjavík kæmu til greina fyrir staðsetningu skólans. Þá voru auk þess sem var samþ. löggjöf um sjálfan fiskvinnsluskólann, bæði hér í Reykjavík og í Vestmannaeyjum, einnig tilgreindir tveir staðir sérstaklega, Suðurnesin annars vegar og Akranes hins vegar, þar sem skyldi leggja áherzlu á, að á árunum 1972–1975 skyldi undirbúa og koma á fót fiskvinnsluskóla 1. og 2. stigs. Það er nú, sem betur fer, þannig með fleiri en eina verstöð í okkar landi, að þær hafa að bjóða margvísleg skilyrði til þess, að þar sé slíkur skóli sem hér er um að ræða. Á Akranesi t. d. eru, að ég hygg, allar greinar fiskvinnslunnar, sem um er að ræða hjá okkur. Við höfum niðursuðu, við höfum síldar- og fiskmjölsverksmiðju, við höfum hraðfrystingu, við höfum saltfiskverkun og annað þess háttar. Við höfum sem sagt fiskvinnslu á öllum sviðum, sem um er að ræða í nýtingu sjávarafurða, sem nú eru þekktar hjá okkur hér á landi. Það eru fleiri staðir eða slíkar verstöðvar úti um landið, sem vissulega uppfylla þessi skilyrði, en ég tók hér fyrst og fremst til máls til þess að leggja áherzlu á það, að stjórnvöld standi við það, sem kveðið er á um í þessum lögum, en ekki til þess að fara að metast um það, hvar þessi fiskvinnsluskóli sem samkv. þessu frv. er lagt til að verði á Ísafirði, verður endanlega staðsettur. Það má segja, að það sé merkilegt fyrir þjóð eins og Íslendinga, hvað það hefur dregizt um langan tíma, að við sinntum meira verzlunar- og skólamálum fiskiðnaðarins en raun ber vitni, - þjóð, sem á jafnmikið undir því komið, að full og góð nýting sé á sjávarafurðum, sem hafa verið 80–90% af verðmæti þeirrar útflutningsvöru, sem þjóðin hefur haft mörg undanfarin ár og áratugi. Ég vil segja, að eins og fram kemur í 1. gr. laganna, þar sem talað er um að undirbúa stofnun fiskvinnsluskóla 1. og 2. stigs á Suðurnesjum, Akranesi og í stærstu fiskiðnaðarstöðum í öðrum landshlutum, sé þetta, ef við þetta verður staðið og að því stefnt, merkilegt mál út af fyrir sig, það eigi eftir að hafa mjög góð og giftudrjúg áhrif í þessum málum hjá okkar þjóð. Ég vil því sérstaklega leggja áherzlu á það, að ríkisstj. vinni samkv. þessum lögum, og þar sem nú er komið árið 1972, þá byrji hún að vinna að því að undirbúa, að stofnsettir verði þeir fiskvinnsluskólar, sem um getur í 1. gr. laganna og, eins og ég þegar hef sagt, ber að vinna að á árunum 1972–1975. Að sjálfsögðu er hér um mikið fjárhagsmál að ræða, og bylting í þessum efnum verður vart gerð á örfáum árum. En það ber að hefja þessar framkvæmdir, að stofnsetja þessa skóla í hinum ýmsu fiskvinnslustöðum. Vissulega er það rétt, sem síðasti hv. ræðumaður gat um hér áðan, að að sjálfsögðu verður að líta á það, hvernig aðstaðan er í hinum ýmsu sjávarplássum með það, hvað verður látið sitja í fyrirrúmi. Ég tel t. d., að auk Akraness sé í Vesturlandskjördæmi sérstaklega nauðsynlegt að koma upp einum skóla á Snæfellsnesi. Þar eru, sem kunnugt er, í röð inn með Breiðafirði fjórar verstöðvar, en þaðan á sér stað mikil útgerð á hverju ári. Þarna hafa á undanförnum árum verið námskeið fyrir skipstjóraefni og vélstjóra og aðra slíka, og hefur það greitt fyrir í þeim efnum, sem við koma útgerðinni. En vissulega væri mikil þörf á að koma þar á stofn fiskvinnsluskólum, þó ekki væri nema 1. og 2. stigs, eins og þessi lög gera ráð fyrir, að verði á Akranesi. Ég vil því að lokum endurtaka það og vænta þess, að ríkisstj. muni beita sér fyrir því, að lög þau, sem hér um ræðir, nr. 55 frá 15. apríl 1971, komi sem fyrst til framkvæmda.