Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Menntmn. þessarar hv. d. hefur rætt þá breytingu sem gerð var á frv. í Nd., og fellst n. fyrir sitt leyti á þá breytingu og mælir með því, að hún nái samþykki. En þetta er Ed.-mál eins og kunnugt er.



Herra forseti. Ég fagna því, að Nd. hefur gert þá breytingu á frv. sem raun ber vitni og er efnislega að mestu shlj. till. sem ég flutti við 2. umr. málsins í þessari d., en var þá felld. Ég tel að vísu að orðalag á greininni, sem um ræðir, hafi ekki breyst til batnaðar í brtt. Eins og ég flutti hana var þetta orðað á þá leið, að heimilt væri að ráða rithöfund, tónskáld eða aðra höfunda til starfa hjá Þjóðleikhúsinu í allt að eitt ár, en í þeirri útgáfu, sem Nd. hefur samþykkt, er orðið „tónskáld“ fellt niður. Ég hef að vísu ekki orðalagið fyrir framan mig, en þetta mun vera orðað þannig: „Þjóðleikhúsinu er heimilt, eftir því sem aðstæður leyfa, að ráða til starfa leikritahöfund eða aðra höfunda allt að einu ári.“ Ég lít svo á, að í orðinu „höfundur“ geti hugtakið tónskáld innifalist, og lít því svo á, að efnislega sé hér um alveg sömu till. að ræða. Það segir sig sjálft, að vel getur komið til greina að höfundur, sem ráðinn yrði að Þjóðleikhúsinu, fengist við að semja meira en ritað orð. Um gæti verið að ræða samningu óperu eða söngleiks. Ég tel að það sé ekki síður ástæða til þess að heimilt sé að ráða mann af því tagi. Orðið „höfundur“ er vissulega víðtækt orð. Vil ég undirstrika það hér, að ég leyfi mér að skilja það orð þessum víðtæka skilningi, að í því geti einnig falist að heimilt sé að ráða tónskáld, enda þótt orðið hafi fallið niður við afgreiðslu Nd. á málinu. Ég sem sagt vil undirstrika, að ég tel ekki að túlka megi þá breytingu á till. á þann veg, að tónskáld séu útilokuð þegar um það er að ræða að ráða höfunda að Þjóðleikhúsinu. Að öðru leyti lýsi ég eindregnum stuðningi mínum við þessa breytingu.



Herra forseti. Mál þetta hefur verið til meðferðar í hv. Nd. og sætt þar venjulegri meðferð. Um málið hefur sérstaklega verið fjallað af formönnum allshn: beggja d. ásamt skrifstofustjóra Alþingis og hafa þeir farið yfir upphaflega frv., sem lagt var fram, og bætt inn þeim mönnum, sem sótt hafa um ríkisborgararétt síðan og fullnægja þeim skilyrðum, sem sett voru af Alþ. á sínum tíma fyrir veitingu ríkisborgararéttar með sérstakri þáltill. Þær reglur er að finna í nál. á þskj. 830. Alls eru þeir aðilar, sem veittur er ríkisborgararéttur, 36, en voru 17 í upphaflega frv. Ég legg til að þessu frv. verði vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Herra forseti. Hér liggur fyrir til umr. frv. til l. um jöfnunargjald. Með frv. þessu er lagt til að sérstakt gjald verði lagt á innfluttar iðnaðarvörur til að vega upp á móti þeim söluskatti sem verður hluti af framleiðsluverði innlends varnings. Við myndun markaðssamstarfs landa Vestur-Evrópu á sjötta áratugnum - Efnahagsbandalags Evrópu og Fríverslunarsamtaka Evrópu - kom fljótlega í ljós að hin mismunandi kerfi söluskatta þessara landa röskuðu að ýmsu leyti samkeppnisaðstöðu framleiðslugreina þessara lands eftir því hvaða skattkerfi var í gildi. Var það talið verka sem hemill á þá fríverslun sem stefnt var að. Í sumum löndum var innheimtur svonefndur fjölstigasöluskattur er lagðist á heildsöluverð á hverju viðskiptastigi og gat því lagst oft á sömu vöruna á leið hennar um hin ýmsu viðskiptastig frá framleiðanda til endanlegra kaupenda. Í öðrum löndum var innheimtur svonefndur einsstigs söluskattur, en hann er krafinn aðeins á einu viðskiptastigi, t. d. heildsölustigi eða smásölustigi. Söluskattur á Íslandi er almennt bundinn við síðasta viðskiptastig og er því einsstigs söluskattur þótt frá þeirri meginreglu séu nokkrar undantekningar. Í enn öðrum löndum var í gildi svonefndur virðisaukaskattur. Hann er fjölstigaskattur er greiðist á hverju viðskiptastigi. Við skil á skatti þessum til ríkissjóðs má fyrirtæki draga frá álögðum skatti af heildarsölu þann skatt sem það hefur greitt við kaup á vörum og hvers konar aðföngum til framleiðslunnar. Til þess að koma í veg fyrir að þessi mismunandi skattkerfi röskuðu innbyrðis samkeppnisaðstöðu aðildarlanda var fljótlega hafist handa um að samræma söluskattskerfin. Má nú heita að öll aðildarlönd Efnahagsbandalagsins og Fríverslunarsamtakanna - að Finnlandi og Íslandi undanskildum hafi samræmt söluskattskerfi sín með því að taka upp virðisaukaskatt. Þetta skattkerfi felur í sér m. a., að enginn skattur er innifalinn í verði útfluttrar vöru og þjónustu þar sem uppsöfnunaráhrifa gætir ekki frá virðisaukaskattkerfi. Í grg., er fjmrn. birti um virðisaukaskatt, er fjallað ítarlega um þá uppsöfnun, sem á sér stað á söluskatti hér á landi, og áhrif hennar á samkeppnisaðstöðu. Í álitinu segir m. a.: „Uppsöfnunaráhrifin valda ófyrirsjáanlegri mismunun á samkeppnisaðstöðu hinna ýmsu atvinnugreina og framleiðsluaðferða. Þau geta þar með haft áhrif á val neytenda á neysluvörum, og þau hafa tilviljunarkennd áhrif á samkeppnisaðstöðu íslenskra framleiðsluvara, bæði á erlendum og innlendum markaði, í samkeppni við erlendis framleiddar vörur.“ Með frv. þessu er jöfnuð að verulegu leyti sú mismunun sem íslenskur iðnaður hefur búið við. Áætlað er, að tekjur af jöfnunargjaldi muni nema 675 millj. kr. á árinu 1978, en tæpum 1100 millj. árið 1979. Gert er ráð fyrir að hluta af þessum tekjum verði varið til eflingar iðnþróun samkvæmt því er ákveðið verður í fjárl. ár hvert, en árið 1978 verði það með ákvörðun ríkisstj. Þ. á m. er gert ráð fyrir að hluta gjaldsins verði varið til endurgreiðslu á uppsöfnuðum söluskatti, til eflingar útflutningsmiðstöð iðnaðarins og markaðsöflun fyrir íslenskar iðnaðarvörur, til undirbúnings og skipulagningar tæknistofnunar fyrir iðnaðinn, til eflingar tækniaðstoð við iðnfyrirtæki, til starfsþjálfunar og eftirmenntunar faglærðs og ófaglærðs fólks er við iðnað starfar, til að auka stuðning við nýiðnaðarverkefni og til eflingar vöruþróun. Ég vil að þessu mæltu, herra forseti, leyfa mér að leggja til að frv. verði að þessari umr. lokinni vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn. Vænti ég þess, að hún og d. hafi aðstöðu til að afgreiða þetta frv. áður en þingi lýkur.



Herra forseti. Ég fagna fram komnu frv. til l. um jöfnunargjald. Ég held að það sé vafalaust, eins og fram kom í ræðu hæstv. fjmrh., að þörf er á aðgerðum til þess að jafna aðstöðumun milli íslensks iðnaðar og erlends, sem nú fær að flytja inn í landið án tollverndar og nýtur forréttinda. Ég þarf ekki að rekja það, það kom fram í ræðu hæstv. ráðh., á hvern máta þetta verður. Fyrst og fremst valda mismunandi söluskatts- eða virðisaukakerfi sem gilda í viðskiptalöndum okkar. Frv. þetta hefur verið nokkuð lengi á döfinni og hefur verið mikið áhugamál Félags ísl. iðnrekenda. Það var til umr. manna á meðal hér á þinginu áður en það var lagt fram. M. a. hefur í þeim umr. verið töluvert um það rétt, á hvern máta beri að ráðstafa þessu jöfnunargjaldi, og fyrir hafa legið till. frá Félagi ísl. iðnrekenda um það, sem mér er kunnugt um að hafa verið ræddar við hæstv. ráðh. og ég efast raunar ekki um í hæstv. ríkisstj. Í frv., eins og það liggur nú fyrir, kemur hins vegar ekkert fram um þessa skiptingu. Ég vil því leyfa mér að bera fram spurningar til hæstv. fjmrh. um hugmyndir hans, ef ég má kalla það svo, um ráðstafanir hans á þessu jöfnunargjaldi eða, ef fyrir liggja um hugmyndir hæstv. ríkisstj. Í frv., 3. gr. þess, er gert ráð fyrir því, að tekjum af gjaldi þessu, er til falla árið 1978, verði ráðstafað samkv. ákvörðun ríkisstj. Um það hefur verið rætt, að uppsafnaður söluskattur verði endurgreiddur. Það var gert fyrir árið 1974 og ákveðið hefur verið að gera það fyrir árið 1977. Árin 1975 og 1976 hafa ekki verið verið endurgreidd, en um það hafa hins vegar komið fram óskir og raunar kröfur. Um það hefur jafnframt verið talað við undirbúning þessa frv., að jöfnunargjald það, sem innheimtist nú í ár, verði að hluta notað til þess að endurgreiða uppsafnaðan söluskatt 1975 og 1976. Nú leyfi ég mér að spyrja hæstv. ráðh. um það, hvort hann sé því fylgjandi og muni leggja til að uppsafnaður söluskattur 1975 og 1976 verði endurgreiddur. Einnig, eins og raunar kemur fram í frv., hefur verið gert ráð fyrir að verja hluta af þessu gjaldi til eflingar iðnþróun. Í till., sem fyrir liggja frá Félagi ísl. iðnrekenda um það efni, er sú skipting gefin sem Félag ísl. iðnrekenda leggur áherslu á. Ég ætla ekki að spyrja um einstaka liði, en ég vil þó spyrja um fjármagn til tæknistofnunarinnar, sem heitir eftir meðferð Nd. Iðntæknistofnun Íslands. Í frv. til l. um Iðntæknistofnun Íslands er beinlínis gert ráð fyrir tekjum af þessu jöfnunargjaldi og í trausti þess gert ráð fyrir því að fella niður tekjur sem Rannsóknastofnun iðnaðarins hefur nú. Það er því mikilvægt fyrir þessa hv. d. að vita hvort ráð muni vera gert fyrir því, að Iðntæknistofnunin fái af þessu jöfnunargjaldi fjármagn sem a. m. k. nemur þeim tekjum sem stofnunin missir, sem munu vera, ef ég veit rétt, um 23 millj. kr. Í þessu frv. er jafnframt gert ráð fyrir því, að á fjárl. hvers árs verði jöfnunargjaldinu ráðstafað. Ég vil því leyfa mér að spyrja hæstv. ráðh., hvort hann geri ráð fyrir því, a. m. k. ef hann verður fjmrh. áfram, að hluti af þessu jöfnunargjaldi fari til endurgreiðslu á uppsöfnuðum söluskatti og hluti að sjálfsögðu til eflingar iðnþróun, eins og fram er tekið reyndar í frv. Ég vil taka það fram, að ég tel ekki óeðlilegt að ríkissjóður hafi einhvern hluta af þessu jöfnunargjaldi til eigin þarfa. Aukin launahækkun, sem af þessu stafar, mun valda aukinn greiðslubyrði ríkissjóðs, svo að mér finnst það vera skiljanlegt. Ég tel hins vegar að eðlilegt sé að nota meginhluta þessa jöfnunargjalds til þess að endurgreiða uppsafnaðan söluskatt og efla íslenska iðnþróun.



Herra forseti. Út af orðum hv. 2. þm. Vestf. vil ég segja þetta: Það hefur ekki nú þegar verið ákveðið með hvaða hætti þessum áætluðu 675 millj. kr. verður skipt, þ. e. a. s. hver verður hluti ríkissjóðs og hvað verður til ráðstöfunar eins og sagt er í þessu frv. Ég er því ekki viðbúinn því að gera grein fyrir hverjum upphæðum verður ráðstafað til einstakra þátta. En ég sagði áðan í ræðu minni að m. a. yrði þetta fjármagn notað til endurgreiðslu á uppsöfnuðum söluskatti, og ég tel að endurgreiðsla uppsafnaðs söluskatts 1975 og 1976 eða 1978, 1979 og 1980, því að frv. gerir ráð fyrir að þessi lög standi til ársloka 1980, komi til greina í sambandi við nýtingu eða ráðstöfun á þessu gjaldi. Ég vona að það, sem ég nú hef sagt, skýri fullkomlega að endurgreiðsla á uppsöfnuðum söluskatti er hugsuð og þá kemur hvort tveggja til greina, það sem ekki hefur verið greitt 1975 og 1976 Fjárlög 1978 gera ráð fyrir endurgreiðslu á uppsöfnuðum söluskatti 1977 - og þá aftur 1978, 1979 og 1980 Síðan vék ég að því, að það væri hugmynd m. a. að nota eitthvað af þessu til eflingar Útflutningsmiðstöð iðnaðarins og markaðsöflun fyrir íslenskar iðnaðarvörur, til undirbúnings og skipulagningar tæknistofnunar fyrir iðnaðinn og til eflingar tækniaðstoð við iðnfyrirtæki, til starfsþjálfunar og eftirmenntunar faglærðs og ófaglærðs fólks, er við iðnað starfar, til að auka stuðning við nýiðnaðarverkefni og til eflingar vöruþróun. Ég held að þessi atriði séu þau sem iðnrekendur hafa bent á og gert till. um. En í fyrsta lagi voru hugmyndir þeirra um hærra gjald en þetta frv. gerir ráð fyrir og síðan að ekki hafði verið komin niðurstaða eða útreikningar á hver væri t. d. kostnaður ríkissjóðs af álagningu þessa gjalds. Ekki hefur því fengist endanleg niðurstaða um hvernig gjaldið skiptist á milli annars vegar ríkissjóðs og hins vegar til þeirra þátta í sambandi við þróun iðnaðarins sem ég gat um.



Herra forseti. Ég harma að hæstv. fjmrh. skyldi ekki svara betur eða beint þeirri fsp. sem hv. 2. þm. Vestf. beindi til hans varðandi endurgreiðslu á söluskatti fyrir árin 1975 og 1976 af því jöfnunargjaldi sem hér er til umr. Tilkoma þessa frv. er samkv. hugmyndum iðnrekenda til þess eins að reyna að pína út úr fjmrn., fjmrh. og ríkissjóði endurgreiðslu á peningum sem þegar eru komnir í ríkissjóð og hefur alltaf staðið til í hugum iðnrekenda að skyldi endurgreiða, enda hefur ríkissjóður endurgreitt hluta, þ. e. til 1975, og stendur til að endurgreiða eftir 1976 uppsafnaðan söluskatt af útfluttum iðnaðarvörum. Ég ítreka því fsp. hv. þm. Steingríms Hermannssonar til fjmrh. og óska eftir hreinu og beinu svari: Stendur til að endurgreiða, verði þetta frv. samþykkt, uppsafnaðan söluskatt af útflutningsafurðum eða iðnaðarvörum fyrir árið 1975 og 1976? Og ég óska ekki eftir loðnu svari. Varðandi þennan uppsafnaða söluskatt, sem mikið hefur verið talað um, flutti ég á sínum tíma þáltill. í Sþ. á þskj. 96, svo hljóðandi: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að endurgreiða fyrir júnílok 1978 uppsafnaðan söluskatt af útfluttum iðnaðarvörum áranna 1975, 1976 og 1977.“ Þrátt fyrir margítrekaðar tilraunir hefur mér ekki tekist að fá þessa þáltill mína rædda í Sþ., og það svar, sem ég hef fengið frá hv. formanni fjvn., er að þeir væru ekki tilbúnir að afgreiða hana úr n. Mér er alveg óskiljanlegt hvernig á því stendur. Það, sem ég hef í huga sem ástæðuna, vil ég ekki segja í þessum ræðustól. En ég vona að hæstv. fjmrh. skilji og viti nákvæmlega hvað ég á við. Þetta frv. til 1. um jöfnunargjald er að mínu viti mjög slæmt, vegna þess að hér er verið að leggja á slíkt gjald ég ætla að biðja hæstv. fjmrh. að taka eftir því sem ég segi - að það næsta, sem hentar íslenskum iðnaði, er að óska eftir því að þjóðin kaupi erlendan iðnaðarvarning til þess að styrkja íslenskan iðnað. Því meira sem keypt er af honum, þeim mun hærri upphæð skapa þessi 3% til skiptanna. Þetta er furðulegt gjald, fyrir utan að vera tvísköttun. Það er uppsafnaður söluskattur í ríkissjóði, sem ríkissjóður á að skila, en iðnrekendur voru beðnir um að koma með till. um gjaldtöku til þess að ríkissjóður gæti aflað tekna til að standa í skilum. Og þetta er till. sem hér liggur frammi í formi frv. til l. um jöfnunargjald. Það liggur ekki fyrir nein sundurliðun á því, hvernig á að ráðstafa þessu fé, sem á þessu ári yrði eitthvað á sjöunda hundrað millj. - á ársgrundvelli yfir milljarð a. m. k. - sem hefur bein áhrif á allt verðlag og þar að auki, eftir því sem fram kom hjá fulltrúa Alþýðusambands Íslands þegar hann kom á nefndarfund, nákvæmlega sömu áhrif á Alþýðusambandið og ráðstafanir ríkisstj. í efnahagsmálum, þó í minna mæli sé. Og ég held að allir séu búnir að fá sig fullsadda af þeim. Ég ætla að endurtaka það, að þetta er slæmt frv., fyrir utan að þessu frv. er ekki eingöngu ætlað að standa undir aðstoð eða uppbyggingu á íslenskum iðnaði eða auka atvinnutækifæri eða styrkja hann til endurnýjunar. Það er langt frá því. Það er eins og þetta frv. sé líka notað, í þetta skipti eins og öll önnur skipti, til að gera hugmyndir, sem eiga að standa undir einhverju ákveðnu, að tekjulind fyrir ríkissjóð. Það eru ekki orðið til nein samskipti, hvorki opinberra aðila þeirra á milli né við fyrirtæki eða einkaaðila, svo að ríkið sé ekki að einhverju leyti með klærnar inni í innheimtu eða gjaldtöku. Og nú er nóg komið. Það allra minnsta, sem hægt er að gera hér, er að það komi skýrt fram, hvernig á að ráðstafa væntanlegum tekjum, þannig að þjóðin sjái, og ég tala nú ekki um þm. viti nákvæmlega hvað þeir eru að samþykkja. En þetta er frv., sem þeir aðilar, sem komu á fund fjh.- og viðskn., sameinaða fundi, vöruðu við. Ég man ekki eftir neinum öðrum en iðnrekendum sjálfum sem hafa mælt með samþykkt þessa frv., og ég verð að álíta að þeir geri það að óathuguðu máli, því að þetta gerir ekki annað en að hvetja til þess að kaupa erlendar iðnaðarvörur til að styrkja íslenskan iðnað. Ég ætla ekki að rekja frekar efni þessa frv., en þó langar mig til að benda á, að í aths. við 3. gr. segir svo: „Gert er ráð fyrir að tekjum af jöfnunargjaldi verði að hluta til varið til eflingar iðnþróunar.“ Ég reikna með að hitt fari beint í ríkissjóð. Ég á eftir að sjá það, að ríkissjóður haldi áfram að endurgreiða söluskattinn. En neðar í þessum sömu aths. segir: „Lagt er til að ríkisstj. ráðstafi því fé er innheimtist árið 1978, og mun því fyrst og fremst varið til þeirra viðfangsefna á sviði iðnaðar sem upp eru talin á fjárlögum fyrir árið 1978.“ - Það er ekki sagt hvort það eigi að koma til aðstoðar því, sem talað er um í fjárl., eða hvort á að gera eitthvað meira á því sviði sem talið er upp í fjárl. 1978. Búið er að taka ákvörðun um það á fjárl, hversu mikið á að gera á þessu sviði, þ. e. a. s. á sviði iðnaðar, en þetta er sem sagt viðbót við fjárl, hvort sem það á að auka verkefnin eða ríkissjóð vantar tekjur til að standa undir þeim fjárl. sem þegar er búið að samþykkja. Þetta er allt jafnóljóst. Ég vil svo undirstrika það, að þeir aðilar, sem komu á fundi fjh.- og viðskn. og voru beðnir að láta í ljós skoðun sína á þessu jöfnunargjaldi, töldu það vera verðbólguhvetjandi og mæltu á móti samþykkt þess. Það voru m. a. fulltrúar frá Iðju og frá Alþýðusambandinu og fyrir fjh.- og viðskn. lá líka samþykkt framkvæmdastjórnar Verslunarráðs Íslands



Herra forseti. Ég vil ekki fallast á að ég hafi gefið loðin svör við fsp. hv. 2. þm. Vestf. Ég vil og vekja athygli á því, að í framsöguræðu minni gat ég þess, til hvers jöfnunargjaldinu skyldi varið í þágu iðnaðarins. Ég nefndi fyrst endurgreiðslu á uppsöfnuðum söluskatti. Þar koma til greina árin 1975, 1976, 1978, 1979 og 1980.

Þetta er loðið, það kemur til greina, stendur það til? Það er það sem ég spurði um.

Meðan ríkisstj. hefur ekki tekið ákvörðun um hvernig þessu skuli varið, þá get ég ekki svarað því. Ég get sagt, eins og ég sagði, að ætlunin er að nota þetta gjald m. a. til endurgreiðslu á uppsöfnuðum söluskatti. Það liggur alveg ljóst fyrir. Ég taldi upp fleiri atriði sem ég sé ekki ástæðu til að endurtaka hér, en það eru allt, eins og ég sagði áðan, hugmyndir sem komið hafa frá samtökum iðnaðarins og fulltrúum þeirra.



Herra forseti. Við umr. í Nd. var sýnt fram á með ljósum rökum að jöfnunargjaldið, sem hér er um að ræða, kemur alls ekki í stað endurgreiðslu á uppsöfnuðum söluskatti, svo sem í veðri er látið vaka. Einnig var gerð grein fyrir því, að jöfnunargjaldið mun verka eins og nýr skattur með verðbólguhvetjandi afleiðingum. Ég hlýt að taka undir með hv. 12. þm. Reykv. gagnrýni hans á meðferð á till. í Sþ. varðandi uppsafnaðan söluskatt, þeirri meðferð sem hún hefur þar hlotið. Það er óskiljanlegt að þessi till. skuli ekki hafa komið úr n. Ég verð að viðurkenna að ég get alls ekki rennt grun í hinar óttalegu hugrenningar hans, sem hann gerði grein fyrir áðan, grunsemdir hans um hvatningar sem að baki þessari tregðu liggja, en leyfi mér sjálfur að bera fram vingjarnlegustu tilgátuna, sem er beinlínis sú, að ríkisstj. fremur en hæstv. fjmrh. sem slíkur hafi bara ákveðið að svíkja gefin fyrirheit í þessu máli. Auðvitað eru svör hæstv. fjmrh. við fsp. þm. hérna loðin, að ætlunin sé, að fyrirhugað sé að verja þessu gjaldi til greiðslu á uppsöfnuðum söluskatti. Hv. þm. vita ósköp vel og hafa fyrir sér reynslu af því og það er frá næstliðnum dögum og síðan í gær, en þá var hér til umr. hvernig hæstv. fjmrh. hefur notað fé, sem er miklu fastar skilorðsbundið en þetta, til annars konar ráðstöfunar en þeirrar sem ætlað var. Það kom fram við umr. hér í þessari d. í gær, með hvaða hætti hæstv. fjmrh. varði fjárveitingum sem bundið var með lögum frá hv. Alþ. að fara skyldu til rannsóknarstarfa á vegum Orkustofnunar, til þess að greiða með vanskilaskuldir. Og ég get alls ekki, enda þótt ég vilji síður en svo bera hæstv. fjmrh. á brýn neins konar undirhyggju og enn þá síður óheiðarleika, - ég get eigi að síður alls ekki tekið mark á yfirlýsingum af þessu tagi og hef fullkomna ástæðu til þess að ætla að það fé, sem bæst inn með jöfnunargjaldinu, sé beinlínis í voða.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. Ég vil taka undir þau ummæli, sem hér hafa komið fram í d., að óviðfelldið er að leggja á þjóðina nýja skatta og skjóta sér undan því að skilgreina til fulls, í hvað þeir eiga að lenda, ekki síst þegar við heyrum og finnum að þetta eru í raun og veru peningar sem þegar er búið að leggja á þjóðina og innheimta, sem á að greiða að hluta. Það er þannig verið að tvítaka hluta af þessu, en hitt, sem eftir stendur, fáum við ekki að vita með fullu hvernig hugsað er að nota. Ég held einnig að það sé í raun og veru ákaflega óvenjulegt að slíkt gjald sé lagt á eins og hér er á ferðinni. Þess vegna vil ég taka mjög ákveðið undir ummæli hv. 12. þm. Reykv., Alberts Guðmundssonar, um leið og ég enda þessi fáu orð með því að lýsa því yfir að ég er alfarið á móti þessu frv.



Herra forseti. Frv. það, sem hér um ræðir, er Nd.-mál og felur í sér ákvæði varðandi skilyrði sem fullnægja þarf til þess að vera settur eða skipaður kennari við skyldunámsskóla, framhaldsskóla, þ. á m. menntaskóla og sérskóla. Hæstv. menntmrh. greindi ítarlega frá efni frv. við 1. umr. í hv. þd. og sé, ég ekki ástæðu til þess að fara frekar í efni frv., enda eru ítarlegar skýringar við greinar þess. Menntmn. þessarar hv. d. fjallaði um málið og mælir með samþykkt þess, eins og fram kemur í nál á þskj. 834, en flytur brtt. sem er að finna á þskj. 835. Við afgreiðslu málsins í n, var Þorv. Garðar Kristjánsson fjarverandi. Það er ákvæði til bráðabirgða sem hér um ræðir: Í fyrsta lagi leggjum við til, að orðin „19. gr.“ falli burt. Það virðist aðeins farið að bera á því, að í stjfrv. sé farið að greinanúmera ákvæði til bráðabirgða. Það hefur komið fyrir áður hér í hv. d., að við höfum breytt slíku. Bráðabirgðaákvæðið felur það í sér, að við gildistöku þessara laga geti þeir, sem hafa starfað sem kennarar um ákveðinn tíma, - það er lagt til í frv. 6 ár eða lengur, en brtt. n, er um að stytta tímann í 4 ár eða lengur, - en fullnægja ekki skilyrðum laganna til að hljóta skipun í stöður, átt kost á að ljúka námi á vegum Kennaraháskóla Íslands og öðlast slík réttindi. Á undanförnum árum hefur orðið að setja til kennarastarfa allmargt manna sem ekki hafa full kennsluréttindi samkv. gildandi lögum og geta því ekki hlotið skipun í kennarastöður. Í umr. um þessi mál hefur verið bent á, að æskilegasta lausnin á vanda þessara kennara sé að greiða þeim leið til að afla sér fullra réttinda með viðbótarnámi. Í þessu ákvæði til bráðabirgða er gert ráð fyrir sérstöku átaki við gildistöku laganna um embættisgengi kennara á þann veg, að þeim, sem þá hafa starfað sem settir kennarar við skyldunámsskóla samkv. till. n. 4 ár eða lengur, skuli gefinn kostur á að ljúka á vegum Kennaraháskólans réttindanámi er verði sérstaklega skipulagt í því skyni. Gert er ráð fyrir því, að um tilhögun námsins og mat á fyrri menntun og starfsreynslu verði sett nánari ákvæði í reglugerð. Ég sé svo ekki ástæðu, herra forseti, til þess að orðlengja frekar um frv. og mæli með því, að það verði samþykkt með þeim breytingum sem ég hef tilgreint.



Herra forseti. Landbn. hefur haft til umfjöllunar frv. til 1. um heimild fyrir ríkisstj. til að selja eyðijarðirnar Kroppsstaði og Efstaból í Mosvallahreppi. Þegar þetta frv. kom til 1. umr. og kom þá frá Nd. urðu um það nokkrar umr. og ég sé þess vegna ekki ástæðu til að rekja efnisþætti frv. Það á öllum að vera ljóst, hvernig það liggur fyrir. En að athuguðu máli hefur landbn. gefið út svofellt nál., sem er á þskj. 843: „ N. hefur fjallað um frv. og leggur til að það verði samþ. óbreytt í fullu trausti þess, að sveitarstjórn Mosvallahrepps sjái fyrir því, að áformuð jarðasala raski ekki búskaparaðstöðu bænda í sveitarfélaginu.“ Undir þetta nál. skrifa allir nm. í landbn. Er það því einróma allt n. að leggja til að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Ég fagna þeim fyrirvara sem kemur fram í nál. þess efnis, að sveitarstjórn Mosvallahrepps sjái fyrir því, að áformuð jarðasala raski ekki búskaparaðstöðu bænda í sveitarfélaginu. Ég tel að þarna sé tekið tillit til þess, sem kom fram við 1. umr. um þetta mál. Hins vegar er mér ekki alveg ljóst, hvort það sé í raun og veru ekki landbrn., sem á þessar jarðir og fer með þær, sem þarf að sjá til þess að svo verði, að þarna verði ekki raskað búskaparaðstöðu. Nú er mér alveg ljóst, að þetta gefur til kynna einróma vilja landbn., að þess verði gætt að búskaparaðstöðu verði ekki raskað. Ég efast um að nokkur maður hafi í huga að búskaparaðstöðuverði raskað. Mér sýnist hins vegar að þetta verði betur tryggt með því að taka þennan fyrirvara n. inn í tillgr., þannig að landbrn. beri jafnframt að gæta þess við ráðstöfun á jörðunum. Því vil ég leyfa mér að flytja brtt. svo hljóðandi: „Á eftir orðunum „sem um semst“ komi: „enda raski áformuð jarðasala ekki búskaparaðstöðu bænda í sveitarfélaginu.“ Þetta er eins og ég sagði áðan tekið nokkurn veginn óbreytt upp úr nál. og með þessu hyggst ég undirstrika þann vilja sem kemur fram hjá hv. landbn. E. t. v. óttast einhverjir að þetta mál komist ekki í gegnum þingið, ef þessi brtt. verður samþykkt. Ég held að það sé alveg ástæðulaust. Við erum nú með frv. eftir 1. umr. til 2. umr., sem að sjálfsögðu eiga eftir að fara í gegnum Nd., og mér sýnist að þetta mál geti vel fylgt þeim frv. og ekki þurfi að óttast að það nái fram að ganga.



Herra forseti. Ég verð að lýsa furðu minni á þeirri brtt. sem hér er lögð fram, því að ég vil taka það fram, að í umr. í landbn. Ed. kom í ljós að við höfðum fullt traust á hreppsnefnd Mosvallahrepps til þess að fjalla um þetta málefni. Ég verð að segja að mér finnst ekki vera rétt af Alþ. að vantreysta heimamönnum til þess að hlutast til um mál sem þetta. Ég hef að vísu ekki borið það undir meðnm. mína í landbn., hvort þeir séu samþykkir þessari brtt. eða ekki, en ég dreg það mjög í efa eftir þær umr. sem urðu í n. Við töldum að það væri mjög eðlilegt, að það væri hreppsnefndin sem hefði síðasta orðið um hvernig með þessi mál yrði farið heima fyrir. Og ég verð að segja fyrir mig, að ég ber fyllsta traust til hreppsnefndar Mosvallahrepps til að sjá þessu máli farsællega borgið þannig að allir geti vel við unað heima fyrir.



Herra forseti. Ég get nú notað sömu orð og hv. 6. þm. Suðurl. Ég get lýst furðu minni. Ég taldi mig vera að undirstrika þann vilja sem kemur fram hjá hv. landbn. Ég hef ekki lýst nokkru vantrausti á hreppsnefnd Mosvallahrepps. Hins vegar get ég einnig upplýst það, að ég hef rætt við landbrn. um málið, sem hefur lýst furðu sinni á því, að svona mikið kapp skuli lagt á að selja þessar jarðir sem eru í leigu til 1981. Það eru fleiri sem geta lýst furðu sinni en hv. 6. þm. Suðurl. Ég satt að segja skil þetta ekki. En ég vil ekki vera að bregða fæti fyrir þessa samþykkt fyrst hv. landbn. hefur athugað málið. Ég veit að hún ræddi við þann bónda, sem hér er um að ræða, um það hvort búskaparaðstaða er þarna í hættu. Ég vil og þakka hv. landbn. fyrir það, sem kemur fram í nál. hennar. En það er landbrn., sem selur jarðirnar. Landbrn. fer með eignarrétt á þessum jörðum fyrir hönd ríkissjóðs og því er ég ekki síst að beina þessu til landbrn. auk hreppsnefndar Mosvallahrepps. Ég held að báðir aðilar þurfi að vera sér þess fyllilega meðvitandi, hvað hér er um að ræða. Ég veit að hér inni er enginn sem vill raska búskaparaðstöðu þeirra manna, sem þarna hafa aðstöðu. Ég skal ekki hafa um þetta fleiri orð. Þetta er eingöngu til að undirstrika það og til þess að tryggja að þessi vilji hv. landbn. og ég vona hv. d. allrar komi skýrt fram.



Herra forseti. Hv. Nd. hefur gert nokkrar breytingar á þessu frv. og því kemur það á nýjan leik til okkar. Þessar breytingar eru allnokkrar að vöxtum, aðallega fyrir það að Nd. hefur fellt niður úr frv. fjórar frvgr. sem hv. Ed. setti inn í frv. Það er um að ræða almennar reglur um byggingarmeistara. Nd. hefur fellt þessar reglur niður á þeirri forsendu, að þessar reglur væri að finna í öðrum lögum og reglugerðum og væri því óþarft að hafa þessar frvgr. inni í þessum lögum. Ég verð að segja, að ég tel að það sé betri lagagerð að hafa þessar frvgr. inni í lögunum, en hins vegar er hér um algert formsatriði að ræða og þess vegna hefur hv. félmn. Ed. fallist á að láta kyrrt liggja og samþykkja þessar breytingar og aðrar breytingar sem hv. Nd. hefur gert á frv., því að þær eru ekki efnisbreytingar, heldur minni háttar formbreytingar eða leiðréttingar á númerum greina, sem leiðir af því að fjórar greinar eru felldar niður. Félmn. mælir því með að frv. verði samþ. óbreytt eins og það liggur nú fyrir.



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur athugað og fjallað um frv. til 1. um breyt. á l. nr. 10 1974, um söluskatt. Meiri hl. n. leggur til að frv. verði samþykkt. Albert Guðmundsson skilar séráliti, en fjarverandi afgreiðslu málsins var Ragnar Arnalds. Hér er um að ræða breytingu á viðurlögum sem falla á ef söluskattur er ekki greiddur á réttum tíma, og einnig er um að ræða hækkun á dráttarvöxtum sem greiða þarf ef um vanskil á söluskatti er að ræða. Þessi breyting er gerð vegna þess að vextir í landinu hafa hækkað mjög að undanförnu og þess vegna orðið verulegt ósamræmi á milli þeirra viðurlaga, sem hér um ræðir, og dráttarvaxta og þeirra vaxtakjara sem gilda á rekstrarfé og skuldum almennt. N. gerir till. um að það verði gerð breyting á 2. gr. frv. Þar stendur að lög þessi öðlist gildi 25. apríl 1978. Um það er vart að ræða að svo geti orðið, og þess vegna gerir n. þá till., að lögin öðlist gildi 15. maí 1978 verði frv. samþykkt. Ég vil að lokum aðeins endurtaka að meiri hl. n. leggur til að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Oft hefur hvarflað að mér sú spurning, hve ríkissjóður og aðrir opinberir innheimtuaðilar hafi mikið upp úr öllum þeim sektum og kvöðum sem innheimtar eru af annars heiðarlegu fólki. Hvað eru þessar sektartekjur ríkissjóðs miklar? Hvað eru þær stór hluti af heildartekjum ríkissjóðs? Ástæðan fyrir því, að ég mun greiða þessu frv. mótatkv., er sú, að oft er það svo að skilvísasta fólk, sem er söluskattsskylt, hefur ekki innheimt skattinn þegar greiðslu er krafist. Þessir aðilar verða að sæta þeim afarkostum fram yfir aðra innheimtumenn ríkistekna, að þeir eru með lögum skyldaðir til þessara starfa endurgjaldslaust gegn vilja sínum og hljóta peningasektir fyrir hafi þeir þau eðlilegu samskipti við viðskiptavini sína að eiga við þá lánsviðskipti, því að ef svo er hafa þeir ekki tekið á móti söluskattinum á gjalddaga hans. Mér er næst að segja, að aldrei hafi nein stétt verið meiri órétti beitt og aldrei hafi svo margir verið pískaðir áfram kauplaust í skjóli laga. Því mun ég greiða þessu frv. mótatkv.



Herra forseti. Landbn. Ed. hefur rætt frv. til l. um helmild fyrir ríkisstj. til að selja eyðijörðina Kollsvík í Rauðasandshreppi. Borist hafa umsagnir til n. bæði frá jarðadeild landbrn., þar sem mælt er með að frv. verði samþ., og eins hefur borist umsögn frá Landnámi ríkisins, þar sem nokkur grein er gerð fyrir málinu. Niðurstaða þeirrar grg. er sú, að Landnámið mælir með því, að jörðin verði seld Össuri Guðbjartssyni bónda á Láganúpi. Þarna er um að ræða eyðibýli og það er talið eðlilegt af þeim mönnum, sem um þetta hafa fjallað, að byggðin á Láganúpi verði styrkt með því, að bóndanum þar verði gefinn kostur á því að kaupa eyðibýlið Kollsvík og það muni stuðla að því, að byggð haldist á þessum stað, en á þessu svokallaða Kollsvíkursvæði er aðeins einn bóndi eins og er og langt til annarrar byggðar. Ég held að ekki sé ástæða til þess að rekja þetta nánar, en bæði hreppsnefnd Rauðasandshrepps og jarðanefnd Vestur-Barðastrandarsýslu hafa mælt með þessari jarðasölu við Landnámið.