Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Út af þeim umr., sem hér urðu í gær viðvíkjandi meðferð málsins, vildi ég upplýsa, eins og reyndar ég upplýsti í gær, en frá öðrum stað, að þann 20. maí var haldinn sameiginlegur fundur fjhn. beggja d. og þá rætt um frv. til l. um Landsbanka Íslands, og stendur í gerðabók: „Frv. athugað og borið saman við gildandi lög.“ Þá voru fjarverandi úr fjhn. þessarar hv. d. Gunnar Thoroddsen ag Jóhann Þ. Jósefsson, sem báðir voru í útlöndum. Ég átti svo tal við formann þingflokks Sjálfstfl. um það, að ég óskaði eftir, að fulltrúar frá honum tækju þátt í nefndarstörfum, og tilnefndi þá Sjálfstfl. þá Sigurð Bjarnason, hv. þm. N-Ísf., og Sigurð Ó. Ólafsson, hv. 2. þm. Árn. Síðan var haldinn sameiginlegur fundur 21. s.m. og þessi mál þá rædd á þessum sameiginlega fundi, og síðan á fundi 22. maí voru þessi mál enn rædd. Ég vil enn fremur geta þess, að þau atriði, sem brtt. voru gerðar um í Nd. á þskj. 608 og 636, eru árangur af þeim viðræðum, þó að till. væru ekki formaðar á þessum fundi. Sumar till. eru aðeins um að breyta tilvitnunum í gr., þannig að það var aðeins ritstjórnarverk í raun og veru og rætt um það á þessum fundum, að það þyrfti að gera. Ég tel því, að þetta frv., sem hér liggur fyrir, hafi í sjálfu sér fengið athugun í fjhn. d., og ég get lýst því yfir, að meiri hluti fjhn. var reiðubúinn til að mæla með því, að frv. yrði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Ég skil það mætavel, að hæstv. forseti þurfi að reyna að afsaka þá furðulegu meðferð, sem þetta mál hefur sætt hér í d. Því var í gær synjað af meiri hl. í d. að vísa þessu máli til n., og því er borið við, sem hæstv. forseti endurtekur hér, að báðar n. deildanna hafi átt að vinna saman að málinu. Síðan er upplýst og var upplýst í gær, að þessi vinna var sama og engin. Jú, frv. var lesið sameiginlega yfir, og hæstv. forseti nefndi hér, að n. hefðu komið þrisvar sinnum saman, held ég. Meira var það nú ekki. Og hæstv. forseti, sem er þingvanur, veit það, að ekki er mögulegt fyrir fjhn. Ed. að flytja brtt. við frv. í Nd. En þótt svo hafi verið og sé rétt, að fjhn. beggja deilda hafi átt að vinna sameiginlega á frumstigi málsins, þá er þetta ekkert nýtt meira að segja ekkert nýtt á þessu þingi, sem við sitjum nú á. Það er alveg fráleitt að ætla sér með því að útiloka nefndir deildanna að starfa að málinu. Ég skal nefna hér tvö mál, stórmál, sem hafa verið til meðferðar á þessu þingi og sætt nákvæmlega sömu meðferð. Annað málið er stóreignaskatturinn og hitt húsnæðislöggjöfin. Ég veit ekki betur en þar hafi verið nákvæmlega eins farið að. En var það til þess að útiloka nefndir deildanna til þess að vinna að málunum og koma með till. í þeim? Það veit ég ekki til, enda eru þetta fráleit vinnubrögð og ósæmandi Alþingi. Ég skil ekki í deildarmönnum að fara þannig að eins og þeir gerðu hér á fundi í gær. Með þau stóru mál, sem ég nefndi, bæði stóreignaskatt og húsnæðislöggjöfina, þá er það rétt, að nefndir beggja deilda unnu sameiginlega á frumstigi málsins. Svo tóku deildarnefndirnar við, og þær báru hvor í sinni deild fram sínar brtt., skiluðu sínum álitum. En í þessu máll, kannske alstærsta máli þingsins, er látið nægja að halda þrjá fundi, sem þessar samvinnunefndir hafa komið á, siðan ekki söguna meir. Það er ekki í fyrsta skipti í sambandi við bankamálin, að í ljós kemur, að Framsfl. getur ekki sætt sig við settar leikreglur í þessum málum. Hann getur aldrei unað við leikreglur, sem settar hafa verið, nema hann sjálfur hafi þar einhverja sérstöðu, einhver sérstök hlunnindi fram yfir aðra. Hann þurfti að breyta bankalöggjöfinni 1928, af því að hann þóttist fara varhluta þá í þeim leikreglum, þó að bankalögin hafi að vísu þá ekki gilt nema eitt ár. Hann þurfti að breyta þeim og afnema bankaráðið, sem var skipað nákvæmlega á sama hátt og nú er lagt til að gert verði. Þá var sett á hin fjölskipaða Landsbankanefnd til þess að reyna að tryggja Framsfl. sterkari aðstöðu í bönkunum, ekki til nokkurs annars. Þetta vita hv. þm., svona var það. Og nú er svo komið, að valdaaðstaða Framsfl. er orðin veik aftur í bönkunum. Þá er að breyta til á ný. Framsókn þolir ekki að una leikreglum, nema hún hafi sérstöðu, hún þolir það ekki í nokkru máli. Og nú er tekið upp nákvæmlega sama fyrirkomulagið um kosningu í bankaráðið og fordæmt var á þinginu 1928. Ég verð að segja, að mikið er haft fyrir því að tryggja Framsókn sérstöðu í bönkunum og koma kommúnistum inn í bankana.



Herra forseti. Það er alger misskilningur hjá hv. þm. V-Sk. (JK), að forseti d. hafi nokkuð þurft að afsaka í sambandi við meðferð þessa máls.

Hvað var forseti að lesa upp?

Forseti var ekki að tala hér. Ég talaði hér sem formaður fjhn. d. og vildi að gefnu tilefni gefa skýrslu um það, hvað fjhn. hefði unnið að þessu máll. Hafi hv. þm. átt við það, að ég hafi beitt einhverju forsetavaldi til þess að hindra, að þetta mál yrði sent til n., þá er það rangt, eins og allir hv. dm. vita. Ummæli hv. þm. um það, að Framsfl. yndi aldrei öðru en að hafa sérstöðu, eru auðvitað töluð alveg út í hött, þegar um þetta mál er að ræða. Ég geri ekki ráð fyrir, að Framsfl., þó að þetta frv. verði að lögum, fái neina sérstöðu út af því eða nokkur yfirráð einn yfir Landsbankanum. Mér sýnist allt benda á það, að bankaráðið verði skipað sem næst því eins og styrkur þingflokkanna segir til um, og þarf ég ekki að svara slíku frekar. Ég held, að hv. þm. hafi farið að ýmsu leyti rangt með það, sem hann sagði frá eldri tíma. Ég hef ekki nú nýskeð rannsakað það, en ég man ekki betur en að t.d. till. um bankanefndina væri sameiginleg till. frá fleirum en framsóknarmönnum. Mig minnir, að t.d. Magnús Jónsson prófessor, sem þá var þm. Reykv., héldi einmitt ræðu, þar sem hann taldi, að það væri heppilegt að hafa þessa bankanefnd í staðinn fyrir að láta Alþingi kjósa bankaráðið, til þess að bankinn yrði síður pólitískur. Þetta átti að vera til þess að halda bankanum utan við pólitík. Þetta fullyrði ég ekki alveg, en mig minnir, að Magnús Jónsson talaði með þessu. En það hefur nú sýnt sig, að það er auðvitað alveg nákvæmlega sama að því leyti, hvort Alþ. kýs bankanefnd og bankanefndin svo aftur bankaráð eða bankaráðið er kosið beint af þinginu. Ég hef ekki vitað betur en að í bankanefndina væri kosið á Alþingi eftir pólitískum línum, hver flokkur tilnefndi sína fulltrúa í bankanefndina.



Herra forseti. Við 1. umr. um þetta mál í gær var fellt með jöfnum atkvæðum að vísa málinu til fjhn. Nú gera þingsköp ráð fyrir því, að vísa megi máli til n. á hverju stigi þess, og vil ég leyfa mér að gera það að till. minni, að málinu verði nú vísað til fjhn. Eins og ég tók fram hér lítillega í gær, tel ég það óverjandi vinnubrögð að ætla að hespa málið í gegnum þessa hv. d., án þess að því sé formlega vísað til n., þó að það sé rétt, sem hæstv. forsrh. og hæstv. forseti þessarar d. hafa tekið fram, að fjhn.- menn úr Ed. væru á fundum með Nd.-nefndinni. Það hefur oft skeð áður um önnur mál og þótt engu að síður sjálfsagt, þegar málið kom til síðari d., að því væri formlega til n. þar vísað, enda hafa nm. í fjhn. Ed. ekki haft neina aðstöðu til þess að marka brtt., sem þeir kynnu að vilja fram bera. Ég tel því meiri nauðsyn, að málið fari til n. hér, þar sem margir ágallar eru á frv. og það er bersýnilegt öllum, sem hafa farið í gegnum það, að mjög hefur verið kastað höndum til undirbúnings þess. Að vísu er það svo, að með nokkrum brtt. í Nd. hafa nokkrir gallar verið sniðnir af, en þó skortir mjög á, að frv. sé komið í það horf, sem það þyrfti að vera til þess að afgr. það sem lög frá Alþingi. Ég skal ekki fara að telja hér upp á þessu stigi ýmis þau atriði, sem þyrfti að breyta. Ég skal nefna það m.a., sem kannske er þó ekkert höfuðatriði, en er þó visst atriði, vegna þess hve þjóðbankinn hefur mikil viðskipti út á við gagnvart öðrum löndum, að það virðist heldur óljóst, hver eigi að vera heiti þessara banka eða bankadeilda. Hvað á t.d. seðlabankinn að heita? Mér skilst helzt, eftir að ég hef lesið frv., að nafn hans eigi að vera: Landsbanki Íslands, Seðlabanki Íslands, e.t.v. Landsbanki Íslands, seðlabankinn. Ég held, að það ætti með svolítilli athugun að mega finna heppilegra heiti á þessum banka, sem verður okkar aðalbanki út á við. Heitið á viðskiptabankanum verður einnig ákaflega undarlegt, eftir því sem hægt er að ráða af frv. Þetta er aðeins eitt lítið atriði, en það eru fjölmörg önnur atriði í þessu frv., sem ég teldi sjálfsagt að lagfæra, og sum, sem eru óljós og geta mjög orkað tvímælis. Ég skal ekki fara út í þetta frekar að sinni. Ég vænti þess, að hv. þd. geti fallizt á að vísa málinu til fjhn. Till. um að vísa frv. til fjhn. er hægt að bera upp, áður en umr. er slitið. En ef till. yrði felld um að vísa því til n., þá vil ég fara fram á, að umr. sé frestað til morguns, til þess að unnt verði að semja og koma á framfæri brtt. við frv.



Herra forseti. Það hefur nú verið gerð grein fyrir því hér og þarf ekki að endurtaka þá grg., hvernig vinnubrögðum hefur verið háttað í n. viðkomandi athugun þessa frv., og þessi háttur hefur verið hafður á um fleiri mál og það á þessu þingi, því að vitanlega fá n. úr báðum d. sömu aðstöðu til þess að athuga málið með þessum vinnubrögðum og hefur ekki þótt aðfinnsluvert, þegar hún hefur verið viðhöfð undir öðrum kringumstæðum. Nú er það einnig svo, að meiri hl., sem stendur að þessu máli, hefur verið sammála í hinum sameiginlegu nefndum um frv. eins og þau liggja fyrir. Það liggur í augum uppi, að ef stjórnarandstaðan hefur ýmislegt við þessi frv. að athuga, þá var fyrst og fremst auðvelt að koma fram þeim aths. í hv. Nd. Ég hef ekki orðið var við brtt., sem hafa komið fram við frv. í Nd., en málið hefur, eins og hér var rakið, legið fyrir þinginu þó þennan tíma og verið nægur tími til þess og meira en það að koma fram með slíkar brtt., ef það væri það, sem vekti fyrir hv. þm. Sjálfstfl. Það er þess vegna einkennilegt, að á siðasta stigi, þegar á að fara að slíta þingi, og við vitum, að tíminn er orðinn mjög naumur, eftir athugun í n. og eftir að málið hefur verið athugað í Nd. og þeir, sem starfa hér í þessari d., hafa að sjálfsögðu haft sams konar aðstöðu til þess að athuga málið, þá kemur allt í einu fram þessi áhugi að vísa málinu til n., rétt eins og það sé þannig, að stjórnarandstaðan eða þm. Sjálfstfl. hafi ekki haft síðan í gær möguleika til þess, það er þó einn sólarhringur til viðbótar. Ef þeir hafa haft mikinn áhuga fyrir því að koma með brtt., gátu þeir vitanlega formað þær brtt., þótt málið kæmi ekki fyrir n. Það hefur engum tíma eytt fyrir þeim til athugunar á málinu og til þess að koma fram með brtt. Það er þess vegna auðsætt mál, að ef ætti að vísa málinu til n., þá er það ný töf og líkur til þess, að þingstörfin tefjist verulega við það. Ég sé þess vegna enga ástæðu til þess að verða við þessari ósk, - hvort það verður frestað fundi eða ekki, það læt ég alveg afskiptalaust, ef það er aðeins stuttur tími, en bendi á það enn og aftur, að síðan í gær og reyndar allar götur síðan frv. var lagt fram hér á Alþingi hafa þessir hv. þm. haft aðstöðu til þess að vinna að sínum brtt. og koma fram með þær. Það verður að reyna að leita samkomulags við stjórnarandstöðuna um að reyna að ljúka þinginu á morgun. Ég veit ekki, hvort það tekst, það hafa ekki komið svör um það enn þá. En að öllu forfallalausu verða þingslit næsta föstudag, og þá sjá menn, að það er ekki mikill tími til þess að athuga málið í n., samanborið við þann athugunartíma, sem hefur verið til staðar fyrir alla þm. til þess að athuga málið og koma fram með brtt. Ég er þess vegna andvígur því, að málinu sé vísað til n. nú á þessu stigi.



Herra forseti. 1. umr. þessa máls lauk klukkan eitthvað tæplega þrjú, að mig minnir, í gær, a.m.k. var það alllöngu fyrir venjuleg fundarlok. Ef frv. hefði þá verið vísað til n., hefði samstundis verið haldinn fundur í fjhn., því að eins og hv. nm. vita, var ég búinn að boða nefndarfund að loknum deildarfundi, og ég geri ráð fyrir, að þá hefði 2. umr. um málið farið fram nú, eins og nú er. Það hefði aðeins legið fyrir nál. En að fara að vísa frv. nú til n. og væntanlega þá tveimur næstu málum á dagskrá einnig, mundi áreiðanlega tefja málin a.m.k. um dag og þar með þinglok. Að sjálfsögðu verður þessi till. borin upp, og d. sker úr því, hvort hún vill fara nú að vísa málinu til n. En ég álít, að hún hefði þá heldur átt að gera það í gær, ef hún vill fara að vísa því nú til n., því að ég hygg, að þótt það hefði verið gert í gær, þá hefði það, eins og ég sagði, ekki tafið málið mjög mikið. Það gætir nokkurs misskilnings í ræðum manna um meðferð annarra mála, sem hér hafa verið fyrir Alþ. Heilbr.- og félmn. deildanna unnu víst saman að húsnæðismálafrv., en því var vísað til n. samt sem áður í báðum d. Aftur á móti er það ekki rétt að því er snertir frv. um stóreignaskatt. N. unnu ekki saman að því máli, a.m.k. ekki neitt að ráði, og gekk það til hvorrar n. fyrir sig. Þetta hefur misskilizt af mörgum, því að ég man eftir því, að í blaði einu er það haft eftir mér sem frsm., að ég hafi sagt hér í þingræðu, að n. hefðu unnið saman að frv. um stóreignaskatt. Það sagði ég ekki, enda var það ekki gert.



Ég hefði talið það rétt í gær að vísa frv. til n. og álít, að það út af fyrir sig hefði ekki tafið málið. En úr því sem komið er, sé ég ekki ástæðu til að halda því til streitu og greiði ekki atkvæði.



Herra forseti. Frv. það, sem hér er til umr., hefur fjhn. deildarinnar yfirfarið og rætt efni þess, en orðið sammála um þá rökstuddu dagskrá, sem er á þskj. 626 og er svo hljóðandi: „Fjmrh. hefur opinberlega lýst yfir því, að hann muni skipa nefnd til að gera till. um skattamál hjóna. Þykir deildinni því ekki ástæða til að taka afstöðu til málsins að sinni. Í trausti þess, að tillögur frv. verði þar teknar til sérstakrar athugunar, tekur deildin fyrir næsta mál á dagskrá.“ Einn nefndarmanna, hv. þm. N-Ísf. (SB), skrifar undir þetta álit fjhn. með fyrirvara, sem hann mun skýra hér, ef hann telur þess þörf, í hverju felst. Það er kunnara en frá þurfi að segja, að efni þess frv., sem hér hefur verið flutt af hv. 1. landsk. þm., hefur verið mjög á dagskrá undanfarin ár og því eðlilegt og rétt, að á þessu máli fari fram sérstök athugun, áður en Alþingi tekur sína endanlegu afstöðu til málsins. Ég held, að mér sé óhætt að fullyrða það fyrir hönd n., eins og dagskráin ber reyndar með sér, að hún er í fyllsta máta vinsamleg málinu og telur nauðsynlegt, að fram fari sérstök athugun á efni frv., í von um, að það megi þá liggja skýrara fyrir, þegar Alþingi tekur sína endanlegu afstöðu til málsins. Ég tel ekki þörf á þessu stigi að ræða málið efnislega öllu frekar, en eins og ég í upphafi sagði, mælir nefndin einróma með, að málið fái þessa afgreiðslu að þessu sinni.



Herra forseti. Ég hef heyrt menn segja, að skattalög geti aldrei orðið réttlát, og má það sjálfsagt til sanns vegar færast. Samt mun engum blandast hugur um, að viðleitnin verður stöðugt að vera sú að gera skattalög sem önnur lög svo réttlát sem verða má á hverjum tíma. Komi vankantar á þeim í ljós, er bæði rétt og skylt að sníða þá af sem fyrst. Skattlagning hjóna, er bæði vinna utan heimilis, er, eins og hún er ákveðin í lögum nú, ekki aðeins ranglát, heldur beinlínis fáránleg. Þar er gerður leikur að því að níðast á hjónabandinu sem stofnun. Einn traustasti hornsteinn hvers þjóðfélags, hjónabandið, er skattlagður líkt og um stríðsgróða væri að ræða eða munaðarvöru. Það mun öllum hv. þdm. kunnugt, að gildandi skattalög ýta mjög undir það, að fólk stofni heimili án þess að ganga í hjónaband. Þurfi eða óski karl og kona, sem búa saman, bæði að vinna utan heimilis, þá er þeim það í lófa lagið, ef þau eru ógift; séu þau hins vegar gift, er það næstum ógerningur, því að þá láta yfirvöldin greipar sópa um tekjur þeirra. Slík eru lögin. Hér er um svo áberandi öfuguggahátt í löggjöf að ræða, að úr ætti að bæta þegar í stað. Margar giftar konur hafa góða aðstöðu til að vinna að einhverju leyti utan heimila sinna án þess að vanrækja heimilishaldið. Sumar gera það, en aðrar halda að sér höndum vegna ranglátra skattalaga. Til eru þær giftar konur, sem vegna erfiðra ástæðna neyðast til að vinna úti, enda þótt þær viti, að óeðlilega mikill hluti teknanna fyrir þá vinnu verði af þeim tekinn í sköttum. Það lagaákvæði, að sértekjur konu skuli lagðar við tekjur eiginmannsins, áður en tekjuskattur er reiknaður, skerðir hag margra heimila og sumra úr hófi fram. Oft bitnar það á börnunum, sem fyrir það fara á mis við æskileg gæði lífsins, svo sem framhaldsnám eða annan menningarauka. Þetta lagaákvæði kemur meira að segja hart niður á sjúklingum landsins. Ef það væri burtu fellt, mundu fást til starfa margar giftar hjúkrunarkonur, sem nú halda að sér höndum. Þannig mætti að nokkru bæta úr þeirri miklu vöntun, sem er á hjúkrunarliði í landinu. Þetta er sú málshliðin, sem veit að einstaklingunum. Hin hliðin snýr að þjóðfélagsheildinni, og er hún vart þýðingarminni. Hver sú skattalöggjöf, sem að verulegu marki dregur úr mönnum hug til að vinna þjóðnýt störf, hlýtur að vera meira en lítið gölluð frá þjóðhagslegu sjónarmiði. Það hefur lengi verið í almæli, að ýmsum hátekjumönnum þyki ekki svara kostnaði að vinna nema hluta úr árinu vegna hárra skatta. Slíkt þarf ekki að vera svo mjög skattalögum að kenna, heldur öllu frekar því, að þessir menn njóti óhæfilega hárra launa. Allt öðru máli gegnir að jafnaði um störf giftra kvenna utan heimilanna. Þar er oftast um að ræða að auka lítillega heimilistekjur, sem hvergi nærri eru úr hófi fram. Að níðast á slíkri viðleitni er þjóðfélaginu ekki í hag, og skattalög, sem heimíla það, missa illilega marks. Engri þjóð er það jafnbrýn nauðsyn og okkur Íslendingum, að hver vinnandi hönd hafi gnægð verkefna. Ef vel á að vera, þarf hver þegn okkar fámennu þjóðar að vinna margra manna verk. Þessi 160 þús. manna þjóð nýtur sjálfstjórnar, heldur á lofti menningu og býr við lífskjör, sem mörg milljónaþjóðin mætti vel við una. En slíkt sem þetta getur ekki blessazt til frambúðar, nema allir vinni og vinni mikið. Þess vegna skal hvert það lagaákvæði bannfært, sem fjötrar vinnufúsar hendur. Hafi húsmóðir tíma aflögu til starfa utan heimilis og vilja til að takast þau á hendur, má löggjafinn sízt aftra henni. Á sumum árstímum a.m.k. er hér mikill skortur á vinnuafli, bæði í sveit og við sjó. Vantar þá ekki hvað sízt fólk til þeirrar vinnu, er konur inna af höndum, svo sem til heyvinnu og fiskverkunar. Kveður svo rammt að þessari vöntun á vinnuafli, að orðið hefur um langt skeið að fá erlent kvenfólk hingað til þess að vinna ýmiss konar nauðsynjastörf þjóðfélagsins, og fylgja þeirri ráðstöfun þó margháttaðir gallar. Erlent fólk er ókunnugt þjóðtungu, venjum og vinnubrögðum og á því erfiðara um að leysa störfin vel af hendi en ella væri. Þá er þess vart að vænta, að úrvalsfólk komi hingað til lands í atvinnuleit, slíkt væri þá frekar undantekning en regla. Loks verður að greiða útlendingum kaupgjald að vissum hluta í erlendri mynt, og er það eitt mikið óhagræði. Allir þessir ágallar jafngilda fjárhagslegu tapi þjóðfélagsins, þótt erfitt sé að meta það í krónutali. Er þó vert að hafa það í huga, þegar reiknaður er raunverulegur hagnaður ríkissjóðs af undantekningarlausri samsköttun hjóna. Víst eru menn sammála um, að þótt frv. á þskj. 376 yrði að lögum, þá mundi það ekki skerða tekjur ríkissjóðs verulega. Ýmislegt kæmi þar til með að vega upp á móti, svo sem hækkun heildartekna til framtals og betri nýting starfskraftanna. Nú eru vonir til og raunar útlit fyrir, að mikil vinna sé fram undan, og verður þá full þörf á, að sem flestar hendur standi fram úr ermum. Samþykkt frumvarpsins mundi leysa úr læðingi nokkurt vinnuafl, sem nú er bundið, og að sama skapi draga úr þörfinni á innfluttum vinnukrafti, misjöfnum að gæðum. Giftar konur mundu í stærri stíl en verið hefur hlaupa undir bagga, þar sem þess gerðist þörf, og taka þátt í framleiðslustörfum og annarri mikilvægri atvinnu. Væntanlega verður þessa brýn þörf þegar í sumar, og því væri samþykkt frv. betur gerð nú en síðar. Heildarendurskoðun skattalaganna er að vísu boðuð, en enginn veit, hvenær hún kemst í gagnið. Frávísun frv. á þeirri forsendu, að þessi endurskoðun standi fyrir dyrum, kemur mér fyrir sjónir sem skálkaskjól. Frestun á þeirri lagfæringu, sem í frv. felst, er óþörf, og það sem meira er. hún er skaðleg að mínum dómi. Hún er óþörf af því, að lagfæringin raskar ekki lögunum í heild, hún er skaðleg fyrir það, að með henni er aðkallandi réttarbót tafin. Ég mun því greiða atkv. gegn frávísun frv.



Herra forseti. Ég hef ritað undir þetta nál. með fyrirvara, vegna þess að ég treysti ekki hæstv fjmrh. rétt vel í málinu. Ég hef nokkra ástæðu til þess að ala ugg í brjósti um það, að því sé ekki ýkja vel borgið, enda þótt hæstv. ráðh. hafi skipað eina af tugum nefnda, sem núverandi hæstv. ríkisstj. hefur ungað út, til þess að sitja á þessu réttlætismáli enn um skeið. Þann einn og hálfan áratug, sem ég hef átt sæti á Alþingi, hefur alltaf öðru hverju verið flutt frv. um að leyfa sérsköttun hjóna í einu eða öðru formi. Þetta réttlætismál hefur alltaf strandað á sömu óbilgjörnu klöppinni, alltaf á hæstv: núv. fjmrh., sem lengstum þessa tímabils hefur setið í stól fjmrh. Ég sé enga ástæðu til þess að ætla, þó að allir flokkar þingsins hafi nú flutt frv. um þetta mál og yfirgnæfandi meiri hl. þings virðist vera með því, að þá sé framgangur málsins tryggður, þrátt fyrir það þó að hæstv. fjmrh. hafi skipað n. til þess að glugga eitthvað í málið. Mér virðist ekki sú stefna yfirleitt vera uppi hjá núverandi hæstv. ríkisstj., að nokkru réttlæti megi koma við i skattamálum. Ég sé ekki betur en að menn vaði hér jörðina upp að hnjám í skattaæði, fyrst og fremst hv. stjórnarflokkar. Það liður varla svo vika eða mánuður, að ekki sé lagt fram nýtt frv. um nýja skatta. Þegar á allt þetta er litið, virðist mér ekki vera mikil ástæða til bjartsýni um, að þetta mál nái fram að ganga, þó að ný nefnd hafi verið skipuð. Um málið sjálft vil ég svo segja það, að ég get fyllilega tekið undir þau rök, sem hv. 1. landsk. flutti hér í ræðu sinni áðan og sett eru fram í grg. hans fyrir frv. Samsköttun hjóna er leifar gamals óréttlætis frá liðnum tíma og sýnir ekkert annað en það, að enn þá litur ekki þjóðfélagið í raun og veru á konuna sem sjálfstæðan einstakling, a.m.k. ekki eins sjálfstæðan og karlmanninn. Á því byggist sú stefna, að skattleggja beri karl og konu saman. Hún getur ekki byggzt á neinu öðru. Ef menn litu á konuna sem sjálfstæðan einstakling, sjálfstæðan skattþegn, þá gilti þessi regla ekki. Það er staðreynd, sem ekki verður gengið á snið við, að af þessu leiðir stórkostlegt þjóðfélagslegt tap, bæði fyrir einstaklingana og heildina. Það vinnuafl, sem til er, nýtist miklu verr en það mundi gera, ef litið væri á konur sem sjálfstæða skattþegna. Konur hliðra sér við að leggja á sig aukið erfiði við að vinna utan heimilis, þegar þær og heimili þeirra hafa ekki annað upp úr því en það, að stóraukin skattabyrði leggst á heimilið og að tekjurnar, sem konan aflaði, hverfa allar í ríkiskassann. Það er mín skoðun, að þetta mál eigi að ná fram að ganga og muni eins og öll réttlætismál fyrr eða síðar sigra. En ég taldi þó rétt að gera tilraun með að bíða um sinn eftir því, að niðurstöður sjáist frá þeirri n., sem hæstv. fjmrh. hefur skipað. Þess vegna skrifaði ég nú undir nál. með öðrum hv. nefndarmönnum. Ég satt að segja trúi því naumast, að með þann þingvilja, sem komið hefur fram frá þingmönnum úr öllum flokkum, verði hæstv. fjmrh. stætt á því öllu lengur að agnúast gegn sérhverri leiðréttingu á því ranglæti, sem framið er í þessum efnum.



Herra forseti. Ég held, að það hafi verið fyrir einu eða tveimur árum, sem kvenréttindakonur héldu fund í Danmörku. Þær fengu á fundinum merkan prófessor til þess að ræða einmitt þetta mál, sem hér er rætt í deildinni í dag. Þessi merki maður lét svo um mælt, að ríkið ætti að launa konurnar fyrir að starfa á heimilunum, svo að þær þyrftu ekki að vinna utan heimilanna. Þetta hygg ég að sé hið eina rétta í þessu máli. Ég tel ekkert vit í því að ætla að fara að verðlauna þær konur, sem starfa utan heimilanna, en refsa hinum, sem starfa á heimilunum. Ég er fylgjandi sérsköttun hjóna, en það verður að ganga jafnt yfir alla, skipta skattinum milli hjónanna alveg án tillits til, hvar konur vinna, og ekki síður húsmæður, sem vinna heima. Það er einkennilegt að vilja aldrei meta að neinu störf húsmóðurinnar, þó að það sé máske langábyrgðarmesta starfið í þjóðfélaginu. Ég mun fylgja hinni rökst. dagskrá í trausti þess, að málið verði sett í þetta horf, en alls ekki þannig að verðlaunaðar séu þær konur, sem starfa utan heimilanna. Ég mun þess vegna að þessu sinni greiða atkv. með hinni rökstuddu dagskrá.