Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Mér hefur borist svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 19. okt. 1978. Ragnar Arnalds, 3. þm. Norðurl. v., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og mun því ekki geta sótt þingfundi á næstunni leyfi ég mér með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess, að 1. varamaður Alþb. í Norðurlandskjördæmi vestra, Hannes Baldvinsson framkvæmdastjóri, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um að þér látið fara fram í sameinuðu Alþingi rannsókn á kjörbréfi varamanns. Bragi Sigurjónsson, forseti Ed.“ Þá vil ég óska þess, að kjörbréfanefnd taki kjörbréf varaþm. til rannsóknar og verður 5 mínútna fundárhlé meðan sú rannsókn fer fram. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur haft til athugunar kjörbréf Hannesar Baldvinssonar framkvæmdastjóra á Siglufirði, sem er 1. varaþm. Alþb. í Norðurl. v. Kjörbréfanefnd gerir engar aths. við kjörbréfið og leggur til að kosning Hannesar Baldvinssonar verði tekin gild og kjörbréfið samþykkt.



Herra forseti. Eins og hv. alþm. og reyndar alþjóð er kunnugt, þá er eitt af þeim grundvallaratriðum, sem núv. ríkisstjórnarsamstarf er byggt á, samráð við hreyfingar launafólksins í landinu, sem jafnframt er leiðarljós og grundvallarvinnuaðferð við stefnumótun af hálfu stjórnarinnar. Í stefnuræðu forsrh., sem kom fram hér á Alþ. í síðustu viku, var þetta megineinkenni samstarfsins orðað á eftirfarandi hátt, með leyfi hæstv. forseta: „Þar er í fyrsta lagi lögð áhersla á samráð og samstarf við aðila vinnumarkaðarins og er þar í raun og veru um að ræða eins konar hornsteina, sem samstarfsyfirlýsingin er reist á, og er þar að finna undirstöðu þessa stjórnarsamstarfs.“ Enn fremur segir, með leyfi hæstv. forseta: „Reyndar má segja, að til þessa samráðs hafi verið stofnað þegar áður en stjórnin var mynduð og þá alveg sérstaklega við helstu launþegasamtökin. Var einmitt með þeim hætti lagður grundvöllur að ýmsum efnisatriðum stjórnarsáttmálans. Reynslan ein fær úr því skorið, hvernig til tekst um þetta samráð og hvort það ber tilætlaðan árangur. Auðvitað getur ríkisstj. aldrei skotið sér undan neinni ábyrgð með skírskotun til þessa ákvæðis. En hér er í öllu falli um merkilega tilraun að ræða.“ Það er ljóst að sú hugsun, sem þarna kemur fram, er í röðum stuðningssamtaka og stuðningsfólks ríkisstj. það kjarnaatriði sem við í senn byggjum mestar vonir á og leggjum höfuðáherslu á. Það er rétt sem fram hefur komið, að þau vinnubrögð, sem höfð voru við myndun þessarar stjórnar og við setningu brbl., einkenndust mjög ríkulega af þeirri stefnumótun sem svo réttilega var þannig orðuð í stefnuræðu forsrh. S.l. föstudag var haldinn fyrsti fundur þeirra aðila, sem ríkisstj. hefur kvatt til þessa samráðs, og þeirrar ráðherranefndar, sem ríkisstj. valdi til þess. Í frétt af þessum fundi, sem birtist í Morgunblaðinu s.l. laugardag, kemur hins vegar fram mjög svo villandi lýsing á því sem þar hefur væntanlega gerst, og áður en ég kem að því nánar ætla ég með leyfi hæstv. forseta að vitna í þessa frásögn. Hún er svo hljóðandi: „Allmargir aðilar, sem boðaðir voru á fundinn, höfðu vænst þess, að ráðh. gerðu þar grein fyrir fjárlagafrv. ríkisstj., sem enn hefur ekki verið lagt fyrir Alþingi. Tómas Árnason sagði á fundinum, að svo væri ekki, slíkt væri ekki við hæfi þar sem frv. yrði fyrst að leggja fyrir Alþingi. Kristján Thorlacius, formaður Bandalags starfsmanna ríkis og bæja, lýsti þá á fundinum furðu sinni á ummælum Tómasar, að ekki væri við hæfi að ræða fjárlagafrv., þeir væru einmitt komnir á fundinn til þess að ræða það þar.“ Eins og ég vék að áðan og í samræmi við þau vinnubrögð, sem viðhöfð voru við setningu brbl., þá mun ríkisstj. væntanlega hér eftir sem hingað til hafa í grundvallaratriðum samráð við hreyfingar launafólks um öll meginatriði efnahagsstefnu sinnar, enda er fjárlagafrv., eins og fjmrh. sagði í viðtali við Tímann fyrir nokkrum dögum, þess eðlis, að þar kemur stefna ríkisstj. fyrst og fremst fram. Þessi frétt gefur mjög villandi mynd af því formi og þeim anda þess samráðs, sem fram kemur í stefnuræðu forsrh. Mér er kunnugt um það, að af hálfu ráðh. Alþb. var þessi fyrsti fundur fyrst og fremst skoðaður sem vettvangur til þess að ræða á hvern hátt þessu samráði yrði skipað og síðan yrði næstu daga rætt við fulltrúa samtaka launafólks og aðra aðila um þau grundvallaratriði efnahagsstefnunnar á næstu vikum og mánuðum sem felast í fjárlagafrv. og reyndar öðrum þeim málefnatilbúnaði sem stjórnin þarf óhjákvæmilega að koma fram. Það samráð hlýtur óhjákvæmilega að fela í sér viðræður um þá tekjustefnu sem ríkisstj. mun fylgja, t.d. framhald niðurgreiðslnanna, stuðning við grundvallaratvinnuvegina, þau atriði í málefnasamningnum sem snerta aðildina að EFTA, fjárfestingarstefnuna, rekstrarstefnu ríkisins og fjölmörg önnur atriði. Þar eð önnur frásögn hefur ekki komið fram af þessum fundi heldur en sú sem ég vitnaði til hér áðan, fannst mér nauðsynlegt, vegna þess að hér er í raun og veru um hornstein stjórnarsamstarfsins að ræða og það atriði sem sker þessa ríkisstj. fyrst og fremst frá fyrri ríkisstj., að óska eftir því við hæstv. forseta Sþ., að mér gæfist tækifæri til þess að spyrja fjmrh. hér strax í dag nánari frétta af þessum fundi og útskýringa á þeirri villandi frásögn sem kom fram í áður tilvitnaðri frétt Morgunblaðsins. Ég er þess fullviss, að launafólkið í landinu og samtök þess binda miklar vonir við það, að verði þeim samráðs- og samstarfsaðferðum, sem hófust við tilkomu ríkisstj. og settu svip sinn á setningu brbl., haldið áfram í þeirri mynd, þá muni þessari ríkisstj. vel farnast. Og það er nauðsynlegt að þær þúsundir, þær tugþúsundir launafólks í landinu, sem líta á þetta samráð sem hornstein stjórnarsamstarfsins, eins og við stuðningsmenn þessarar ríkisstj. gerum, fái sem fyrst rétta og sanna mynd af því, hvernig því verður háttað.



Herra forseti. Ég vissi ekki af því fyrr en eftir hádegið, að ég þyrfti að svara hér fsp. utan dagskrár, þannig að ég hef því miður ekki haft þann tíma til undirbúnings sem hefði verið æskilegur. En ég skal reyna að svara spurningunni eins glögglega og mér er unnt. Ég vil þá fyrst geta þess, að í 42. gr. stjórnarskrárinnar er gert ráð fyrir að þegar þing kemur saman skuli leggja fyrir það fjárlagafrv. Ég mun síðar gera nánari grein fyrir því, hvers vegna dráttur hefur orðið á því. Ég hef raunar þegar gert það að nokkru. En það er stefnt að því, að fjárlagafrv. verði lagt fyrir Alþingi helst í þessum mánuði. Það hefur oft komið fyrir áður, að fjárlagafrv. hefur ekki verið lagt fyrir þingið alveg í upphafi þess, og mun ég síðar rekja þau mál nánar. Þó hygg ég að það hafi ekki komið fyrir síðan 1961, ef ég man rétt. Eins og hér kom fram hjá fyrirspyrjanda, hv. þm. Ólafi Ragnari Grímssyni, voru í samningaviðræðum, þegar núv. ríkisstj. var mynduð, höfð margháttuð samráð við fulltrúa launþegasamtakanna og aðila vinnumarkaðarins um stefnuna í efnahagsmálum, og í samstarfsyfirlýsingu ríkisstj.-flokkanna eru nokkur ákvæði sem varða sérstaklega ríkisbúskapinn, og að sjálfsögðu verður byggt á þessari stefnu í fjárlagafrv. Ég veit að hv. þm. er það ljóst, að ekki er við hæfi að ræða einstök atriði fjárlagafrv. fyrr en það er lagt fyrir Alþingi. Það er sú samkoma sem fyrst fær að sjá fjárlagafrv. á eftir ríkisstj. og þess vegna ekki ástæða til þess að gera það við neina aðra aðila. Hins vegar er öðru máli að gegna um stefnumarkandi mál sem varða fjárlagafrv. Í því efni gerði ég nokkra grein fyrir helstu þáttunum í ræðu þeirri sem ég flutti hér s.l. fimmtudag í umr. um stefnuræðu hæstv. forsrh. Ég kom þar inn á ýmis atriði sem ég sé ekki ástæðu til að endurtaka hér. Sá stutti tími, sem ríkisstj. hefur starfað, hefur verið mikill annatími, ekki síst í fjmrn., vegna þess að ríkisstj. tók þegar á fyrstu dögum margvíslegar ákvarðanir sem hafa mikil áhrif á fjárlagafrv. í ýmsum efnum og ríkisbúskapinn á næsta ári. Varðandi það, sem spurt var um hér af hv. fyrirspyrjanda, þá vil ég geta þess, að á fyrsta fundi, sem haldinn var í samráðs- og samstarfsnefnd fulltrúa launþega, atvinnurekenda og ríkisvalds sl. föstudag, sem var fyrst og fremst fundur til þess að ræða nánar um þessi samráð, hvernig þeim skyldi hagað, gerði ég að umræðuefni stefnuna í fjárl. sem ætti að nota alveg sérstaklega sem hagstjórnartæki í baráttunni gegn verðbólgunni. Það hafa nú verið teknar upp í fjmrn. nótur um þessar viðræður eða þennan fund. Ég held að það sé langeinfaldast fyrir mig að lesa upp það sem var skrifað af þessum fundi, sem ég sagði frá, varðandi fjárlagagerðina og fjárl. Ég vil með leyfi hæstv. forseta lesa þetta hér upp, því að það skýrir í raun og veru það sem um er spurt. „Verðbólgan er aðalvandamál okkar,“ sagði ráðh., „og til hennar mætti rekja helstu vandamál efnahagslífsins, svo sem lánsfjárkreppu og erfiðleika útflutningsatvinnuveganna. Fjmrh. kvað fjárl. eitt af þeim tækjum sem nota mætti í baráttunni gegn verðbógunni. Reka þyrfti ríkisbúskapinn þannig að hann yrði að vera í jafnvægi næstu 16 mánuði. Skuld ríkissjóðs við Seðlabankann kvað hann munu vera um 30 milljarða kr., en hefði verið 15 milljarðar í ársbyrjun. Þessa þróun yrði að stöðva og stefna að því að greiða niður þessar skuldir sem að verulegum hluta til eru erlendar skuldir eins og kunnugt er. Draga yrði úr framkvæmdum, en þó án þess að stofna atvinnuástandi í hættu. Hann kvað beina skatta hafa verið notaða til að afla fjár til niðurgreiðslna á verðlagi, m.a. vegna þess að þeir væru öfugt við óbeinu skattana ekki inni í vísitölunni. Notkun óbeinna skatta til tekjuöflunar leiddi nú sjálfkrafa til hækkunar kaupgjalds og verðtags. Fjmrh. kvaðst hafa viljað kynna nefndinni stefnuna í fjárlagafrv., en út í einstök atriði væri ekki unnt að fara“ - af ástæðum sem ég hef þegar gert grein fyrir. Þessi samráð samráðsnefndarinnar munu fara þannig fram, að það verða viðræður við einstök félög eða samtök innan vinnumarkaðarins, og síðast í morgun var fundur með fulltrúum BSRB um samskipti ríkisvaldsins og launamanna og þátt í henni tóku ráðh. Svavar Gestsson, hæstv. viðskrh., hæstv. sjútvrh. Kjartan Jóhannsson og ég. Á þeim fundi var m.a. skipst á skoðunum um stefnuna í fjárfestingarmálum og fjármálum ríkisins og samhengi þessara mála við kjaramálin. Þetta eru þau atriði sem ég get upplýst hv. fyrirspyrjanda um hvað gerst hefur sérstaklega í þessum málum varðandi samráðin. En ég vil taka það fram, að það hefur verið annasamt í sambandi við fjárlagaundirbúninginn og mörg fleiri störf, sem ríkisstj. hefur haft með höndum þann stutta tíma sem hún hefur setið, þ. á m. að koma á ýmsum nefndum, svo sem samráðsnefndinni og fleiri nefndum sem fjalla m.a. um þessi þýðingarmiklu samráð.



Herra forseti. Sennilega hefur þessi fsp. átt að vera fsp. innan heimilis stjórnarflokkanna. En af því að hún er flutt á fundi í Alþ. og beint til fjmrh., sem þegar hefur svarað henni, þá er ekki óeðlilegt að aðrir láti eitthvað til sín heyra í leiðinni, fyrst þessi leið var valin, að opinbera á þennan hátt þennan ágreining sem er innan stjórnarflokkanna. Það er eðlilegt hjá fyrirspyrjanda að vitna í ummæli formanns Bandalags starfsmanna ríkis og bæja, og það er líka eðlilegt að formaður Bandatags starfsmanna ríkis og bæja sé mjög óánægður með þá ákvörðun fjmrh. að fá ekki að sjá fjárlagafrv. áður en Alþ. fær að líta það augum, að svo miklu leyti sem það mun vera til, vegna þess að þessi ríkisstj. byrjaði á því að gefa yfirlýsingu um að hún ætli að hafa samráð og samstarf við alla mögulega hópa úti í bæ áður en hún kynni Alþingi, löggjafarstofnun þjóðarinnar, fyrirætlanir sínar, svo að það er ósköp eðlilegt að blessaður maðurinn, formaður Bandalags starfsmanna ríkis og bæja, sé óánægður með fjmrh. fyrir þessi svik. Hins vegar tel ég það rétt hjá fjmrh., þrátt fyrir fyrri yfirlýsingar, að Alþ. sjái fyrst fjárlagafrv., á undan þrýstihópum í þjóðfélaginu, ef á að láta Alþ. ganga eitthvað áfram, ef þrýstihóparnir eiga ekki alveg að taka við. En hvað er þetta samráð og við hvern er samráð haft? Er ekki fjöldi af launþegasamtökum í landinu sem eru hundsuð? Eru ekki samráð bara við þá sem eru flokksbundnir í Alþb. eða krataflokknum og þó ekki alla í krataflokknum? Það er sennilega betri helmingurinn sem þar er talað við. Hvar hefur verið haft samráð við sjómannasamtökin í landinu? Hafði sjútvrh. samráð um fiskverðið við sjómannasamtökin í landinu? Hafði hann samráð við sjómannasamtökin - við Sjómannasamband Íslands í sambandi við þær aðgerðir sem hafa verið gerðar og hafa kostað sjávarútveginn stórútgjöld, sérstaklega útgerðina? Það er reynt að leysa vanda fiskvinnslunnar á kostnað útgerðar með því að stórauka hann. Var verið að leysa vanda fiskvinnslunnar með því að skattleggja hana í leiðinni eftir gengisbreytinguna? Er þetta ekki sama og sagt var í gamla daga að væri sama og að pissa í skóinn sinn? Þetta eru úrræðin sem blasa við. Hvaða samráð voru höfð við samtök verslunarmanna? Hafa menn heyrt forustumenn Bandalags háskólamanna lýsa yfir sérstakri velþóknun sinni á þessum aðgerðum? Hafa þeir lýst því yfir, að haft hafi verið samráð við þá? Ég hef ekki heyrt þess getið, heldur annað, eftir því sem fjölmiðlar hafa látið frá sér heyra. Fjmrh. segir að það hafi verið mikið að gera og þá alveg sérstaklega í fjmrn. Ég get vel skilið það. Það hefur vafalaust verið mikið að gera áður í fjmrn. og fleiri rn. Það tók ríkisstj. við völdum 28. ágúst 1974 og lagði fjárlagafrv. fram á réttum tíma, það skakkaði þremur dögum. Samkv. því, ef vel hefði verið unnið, hefði fjárlagafrv. átt að koma hér fram 13. okt. Fjmrh. segir núna að hann stefni að því, að það komi fram fyrir mánaðamót. Og þegar maður heyrir stjórnarliða tala saman, þá segja sumir að það sé búið að ganga frá fjárlagafrv., aðrir að það sé alls ekki búið að ganga frá fjárlagafrv., og fjmrh. segir að það sé stefnt að því, að það komi hér fram fyrir mánaðamót. Þetta eru mjög ákveðnar yfirlýsingar! En ég ætla að leyfa mér að spyrja fjmrh.: Stefnir hann að því, að Alþ. ljúki afgreiðslu fjárlagafrv. fyrir jól, eftir þennan mikla drátt sem þegar er orðinn? Við þm. sjáum ekki hvort það muni ekki verða töluvert lengri dráttur á framlagningu fjárlagafrv. Hvað segir hæstv. fjmrh. um það? Stefnir hann og ríkisstj. að því að afgreiða fyrir jól fjárlög sem Alþ. fær e.t.v. ekki að sjá fyrr en einhvern tíma í nóv.? Það verða þá öðruvísi vinnubrögð í fjvn. en hafa verið þar. Ég átti sæti í fjvn. í 12 ár og til afgreiðslu fjárl. veitti okkur ekki af tímanum frá því að þing kom saman og þangað til Alþ. fór í jólaleyfi. Ég veit að væntanlegur formaður fjvn., sem ég þykist vita hver verður, er vaskur og duglegur maður og sömuleiðis aðrir fjvn.menn, en ég get ekki ímyndað mér að það sé hægt að bjóða fjvn. eða Alþ. að afgreiða fjárl. fyrir jól þegar þessi vinnubrögð eru viðhöfð. Það er allt á huldu í efnahagsmálum. Það veit enginn neitt hvaða stefnu á að taka, það eru yfirlýsingar sitt á hvað. Alþfl., sem vann stórsigur í síðustu kosningum, lofaði öllum kjósendum sínum, að ef hann næði góðum árangri í kosningunum og ynni verulega á, þá yrði tekjuskattur lagður niður. Það var ekki verið að klípa neitt utan af hlutunum þar. Og hann gleypti viðbótartekjuskatt í einum bita. Hann kokgleypti tekjuskattinn, Alþfl., með alla æskumennina, með baráttumálin og stóru breytingamar í þjóðfélaginu. Og nú segja Alþfl.menn: Við ætlum ekki að gleypa meira, nú erum við búnir að gleypa nóg. Og hvað ætlar Alþfl. að gera næst? Ætlar hann að halda áfram að gleypa? Á kannske að leggja einu sinni enn á tekjur fólks á árinu 1977? Það væri fróðlegt að fá að vita eitthvað um þetta. Þjóðin bíður nokkuð spennt að vita hvað á að gera, hvort þar er nokkuð eftir að hrifsa. Það eru margir sem taka ekki við glaðningnum núna með neinni sérstakri ánægju, enda er þessi skattlagning siðleysi eins og allir vita og er viðurkennt líka af þeim sem standa að óhæfunni.



Herra forseti. Aðeins varðandi fjárlfrv. og meðferð þess. Hv. þm. Matthías Bjarnason taldi tormerki á því að afgreiða fjárl. fyrir áramót vegna þess hversu seint fjárlagafrv. kæmi fram. Ég ætla að vona, eins og ég sagði hér áður, að fjárlagafrv. komi fram um mánaðamótin, og þess vegna ætti að gefast nægur tími til þess að afgreiða fjárl. fyrir jól. Ég vil geta þess, að árið 1974, sem hv. þm. minntist á í sinni ræðu, háttaði svo til að Alþ. var frestað. Alþ. kom ekki saman 1974 fyrr en 29. október og þá kom fjárlagafrv. fram. Þannig ætla ég að að vona að það verði ekki mjög mikill munur á því og nú verður, fjárlagafrv. komi fram um mánaðarmótin og þess vegna muni gefast nægur tími til þess að afgreiða það fyrir jól. Að sjálfsögðu er ætlun ríkisstj. að afgreiða fjárl. fyrir jólin.



Herra forseti. Ég vil byrja á því að þakka fjmrh. þá lýsingu sem hér kom fram á þeirri fyrirætlan og þeim starfsháttum sem verða hafðir varðandi samráð við samtök launafólks um gerð fjárlaga og aðra meginþætti í efnahagsstefnu ríkisstj. Ég tel það sérstaklega fagnaðarefni, að sú lýsing, sem hann gaf hér, skuli hafa komið fram, vegna þess villandi fréttaflutnings sem útbreiddasta blað þjóðarinnar flutti fyrir helgina af þessum fundum. Þau vinnubrögð sem þarna hafa verið ákveðin, að ræða sérstaklega í smærri hópum við fulltrúa hinna einstöku samtaka um þau málefni sem þarna er verið að fjalla um hverju sinni, vænti ég að skili jafngóðum árangri og þau vinnubrögð sem hafa verið notuð til þessa. Ég er þeirrar skoðunar, að það sé miklu árangursríkara að ræða þau flóknu mál, sem þarna eru tekin til meðferðar, á smærri fundum með fulltrúum launþegasamtakanna hverra um sig og svo sér við fulltrúa atvinnurekenda heldur en á stórum og fjölmennum fundum líkt og þeim sem haldinn var s.l. föstudag. Og því ber vissulega að fagna, að þegar í morgun skuli hafa verið haldið áfram þessum vinnubrögðum með viðræðufundi ráðherranefndar ríkisstj. og fulltrúa BSRB bæði um ýmis þau málefni, sem snerta Bandalag starfsmanna ríkis og bæja sérstaklega, og ýmis höfuðatriði í þeim stefnu grundvelli sem fjárlagafrv. er byggt á. Ég tel það sérstaklega fagnaðarefni, að slíkur fundur skuli þá þegar hafa verið haldinn og þær ákvarðanir, sem fjmrh. lýsti að teknar hefðu verið á föstudagsfundinum, hafi þegar leitt til ítarlegra og útfærðra viðræðna og samráðs af þessu tagi. Ég er nokkurn veginn viss um það, að þótt slíkir fundir kunni að leiða til þess, að fjárlagafrv. komi nokkrum dögum síðar fram en ella, þá muni ítarlegur undirbúningur, sem felur í sér samráð við fjölmennustu samtök launafólksins í landinu, gera það að verkum, að þau grundvallaratriði efnahagsstefnunnar, sem fjárlagafrv. felur í sér, hafi þá víðtæku þjóðar- og hagsmunasamstöðu sem nauðsynleg er til þess að sú stefna, sem fjárlagafrv. markar, geti verið nauðsynlegt baráttutæki í baráttunni gegn verðbólgunni sem fjárlagafrv. hlýtur að verða að þessu sinni. Ég verð að segja það út af ummælum hv. þm. Matthíasar Bjarnasonar, að þótt þau lýðræðislegu vinnubrögð að ræða við fulltrúa fólksins í landinu utan þings sem innan kunni að tefja það um nokkra daga að við hér á Alþ. fáum málið til meðferðar, þá séu það miklu vænlegri vinnubrögð en þan styrjaldarvinnubrögð sem sú ríkisstj., sem hann sat í efndi til fyrr á þessu ári. Það má vel vera, að við Matthías Bjarnason höfum ekki sama skilning á því, hvað sé eðlilegt lýðræði. Ég tel það fyllilega í anda þeirrar opnu og frjálsu umræðu, sem hlýtur að eiga sér stað í lýðræðislandi, að spurning af þessu tagi komi hér fram, þannig að allur almenningur í landinu geti héðan úr þingsölum heyrt það sanna og rétta í þessu máli, en málgagn hv. þm. Matthíasar Bjarnasonar sé ekki einrátt um að flytja ranga mynd af því sem gerist í þjóðfélaginu.

Hvaða málgagn á ég?

Það er það málgagn sem hv. þm. Matthías Bjarnason notar til að ráðast á sessunaut sinn, Albert Guðmundsson, eins og hann gerði s.l. sunnudag. Ég held einmitt að það hafi of mikið skort á það hér á undanförnum árum, að þessi stofnun sé notuð til þess að tjá þjóðinni jafnóðum hvað er að gerast, það sé ekki verið að loka málin og þær umr., sem eiga sér stað, inni á einhverjum þröngum fundum, þótt það sé að vísu skiljanlegt út af því heimilisböli og þeim „lýðræðislegu“ stjórnarháttum sem tíðkast í flokki stjórnarandstöðunnar, Sjálfstfl., að einn helsti talsmaður hans hér skuli undrast það, að efnt sé til umr. af þessu tagi. Ræða hv. þm. var að ýmsu leyti furðuleg og ég ætla ekki að gera hana - vegna tilmæla forseta Sþ. - að umræðuefni hér. Þó get ég ekki stillt mig um að benda á þann skort á jarðsambandi við þjóðfélagið og reyndar jarðsambandi við eigin flokk sem greinilega einkennir suma forustumenn Sjálfstfl. hér á hv. Alþ., að þm. Matthías Bjarnason spurði með miklum þjósti og fyrirlitningu: Var haft samráð við samtök verslunarmanna í landinu? Það vill nú svo til að Björn Þórhallsson, formaður Landssambands verslunarmanna, er einn af nm. í samráðsnefnd Alþýðusambands Íslands og sat, að ég held, þennan föstudagsfund. Þessi ágæti forustumaður launafólks, Björn Þórhallsson, er jafnframt miðstjórnarmaður í Sjálfstfl. og einn helsti forustumaður hans í launþegahreyfingunni. Ég hélt nú að skorturinn á jarðsambandinu og innanflokkstengslunum þar á bæ væri ekki slíkur, að jafnglöggur og gjörkunnugur maður og Matthías Bjarnason þyrfti að spyrja að því, hvort samráð væri haft við landssamband verslunarfólks, þegar formaður þess sambands, miðstjórnarmaður í Sjálfstfl., er einn af nm. í samráðsnefnd Alþýðusambands Íslands og tekur fullan þátt með öðrum fulltrúum launafólks í þeim viðræðum við ríkisstj. sem nú eiga sér stað og helst var að skilja á hv. þm. Matthíasi Bjarnasyni að væru ólýðræðisleg vinnubrögð. Það eru þá vinnubrögð sem miðstjórnarmaður Sjálfstfl., Björn Þórhallsson, tekur jákvæðan og virkan þátt í. Ég er viss um það, þó að hann geti svarað fyrir sig, að hann er sömu skoðunar og við, að það sé eðlilegra og heilladrýgra lýðræði fyrir þjóðina í landinu að hafa uppi þau vinnubrögð heldur en þau vinnubrögð sem Sjálfstfl. beitti sér fyrir í upphafi þessa árs.



Það hafa þegar þrír hv. alþm. kvatt sér hljóðs utan dagskrár til viðbótar þeim sem þegar hafa talað. Með tilliti til þess, að fundir verða í Sþ. á morgun og Sþ. mun þá hafa allrúman tíma, en deildum var ætlaður tími í dag, þá vil ég nú beina því til þeirra hv. þm., sem þegar hafa kvatt sér hljóðs, hvort þeir geti ekki fallist á það, að við frestum þessari umr. þar til á fundi á morgun. 



Herra forseti. Ég verð fyrst að gera örstutta aths. við fundarsköp. Ef tími Sþ. hefur verið naumur núna, þá átti hæstv. forseti að gá að því fyrr að leyfa ekki þessar umr. Og rétt að segja finnst mér hæstv. forseti skapa hér varhugavert fordæmi, þar sem hann gefur orðið laust utan dagskrár þegar einn þm. fer fram á það að fá leiðréttingu við frétt í blaði. Þetta fordæmi gæti ég t.a.m. notfært mér með þeim hætti að biðja um orðið utan dagskrár til þess að leiðrétta fjölmargar villur og rangfærslur Þjóðviljans þegar hæstv. forseti hefði aukafundi í Sþ. Ef þetta er nægilegt tilefni til þess að hefja umr. utan dagskrár, þá vil ég meina að það sé allhættulegt fordæmi, ef við eigum að reyna að vinna hér skaplega að framgangi mála. Þar við bætist að tími er síðar skorinn niður með svo harkalegum hætti sem dæmið sannar nú í þessum umr. Erindi hv. 3. landsk. þm. hingað upp var að fá það staðfest hjá hæstv. fjmrh., að Morgunblaðið hefði sagt rangt frá því sem fram fór á fundi samráðsfulltrúa við ríkisstj. nú nýverið. Ég verð að fá svar og ég hlýt að fara eindregið fram á það við hæstv. forseta, að hæstv. fjmrh. gefist tími til þess að svara því beint: Hvað er rangt í þeirri frétt um þennan fund sem er að finna á baksíðu Morgunblaðsins laugardaginn 21. okt.? Mér skildist að aðalrangfærslan væri í því fólgin, að þeir hefðu ekki fengið að sjá fjárlagafrv. og talið það hina mestu óhæfu. Hæstv. fjmrh. staðfesti að þeir hefðu ekki fengið að sjá það. Ég skil þessa bók, Morgunblaðið, eftir í ræðustólnum fyrir hæstv. fjmrh. að glöggva sig á rangfærslunum sem hér kunna að vera. En ég verð að fá svar við því, þar sem hv. 3. landsk. þm. hefur þegar þakkað hæstv. fjmrh. fyrir að hafa borið þær rangfærslur til baka sem hér kann að vera að finna. Ég verð og á kröfu á að fá að vita hverjar eru þær.