Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fjármálaráðherra (S. E.) Jeg stend ekki upp til að mótmæla frv. Jeg vil að eins vekja athygli á því, að um leið og frv. er afgreitt munu fjárveitingar til brúa verða teknar burt af fjárlögunum Þetta virðist eiga að verða örlög fleiri útgjaldaliða í fjárlögunum; t. d. er nú verið að semja frv. um opinberar byggingar, samstætt brúarfrv., sem hjer liggur fyrir. En til þess að þetta geti farið vel þarf næsta stjórn, hver sem hún verður, að fara mjög varlega í sakirnar. Ef ekki verður viðhöfð öll aðgætni. gæti landssjóður beðið stórhalla af þessari nýbreytni.

Magnús Kristjánsson Jeg vil að eins beina þeirri spurningu til hæstv. fjármálaráðh. (S. E.), hvort stjórnin muni fallast á þá tillögu fjárveitinganefndar, að fella úr fjárlögunum þær brýr, sem þar eru nefndar. Það væri vafalaust misráðið. Mjer nægja ekki þær brýr, sem komnar eru á pappírinn í þessu frv. Þær koma ekki að fullu gagni, og guð má vita hve nær þær verða annað en pappírsgögn. Drátturinn getur orðið afarlangur Jeg treysti hæstv. stjórn til, að hún láti það ekki viðgangast mótmælalaust, að þær brýr, sem í fjárlögum standa, verði feldar burt þaðan Jeg er ekki ráðinn í því, hvort jeg greiði þessu frv. atkv. Líklega mun það gilda einu, hvort heldur verður, og mun jeg því láta það hlutlaust, að þessu sinni.

Frsm. (Guðjón Guðlaugsson) Jeg tel ekki eðlilegt, að nöfn þeirra brúa, sem í fjárlögum standa, verði feld burtu, vegna þessa frv., en sjálfsagt er að halda fjárhæðinni eftir, sem veita á til brúa. Annað mundi villa sýn um fjárhaginn. Í fjárlögum ættu allar fjárhæðir að standa, sem við koma fjárhag landsins á fjárhagstímabilinu, svo hægt sje að sjá nokkuð af eða á um mismun tekna og gjalda.

Kristinn Daníelsson Jeg tel það sjálfsagðan hlut, að brúanöfnin í fjárlögunum verði strikuð út. En jafnsjálfsagt er, að þær brýr gangi fyrir öðrum, þegar til byggingar kemur, sem búið er að veita fje til, eða gefið hefir verið vilyrði um. Jeg geri ráð fyrir, að þingið muni geta eftir sem áður haft nokkra hönd í bagga um það, í hvaða röð brýr verði bygðar, þar sem óskir þingmanna í þeim efnum geta komið glögt fram í sambandi við umræður um það, hve háar fjárhæðir skuli veita til brúagerða.

Fjármálaráðherra (S. E.) Jeg sje, að í frv. eru einmitt teknar þær brýr, sem nú eru í fjárlögum. Þó þær nú verði teknar af fjárlögum, geri jeg ráð fyrir, að komandi stjórn muni láta þær ganga fyrir öðrum. Við þessa breyting verður 300 þús. kr. minni halli á fjárlögum en ella. En halli landssjóðs er hinn sami. Jeg vil benda á, að það verður að beita meiri varkárni en hingað til hefir verið gert. Hallinn á fjárlögunum verður meiri nú en nokkru sinni áður. Enginn getur sagt, hversu langt komandi stjórn kann að fara í útgjöldunum, ef þingið gefur annað eins fordæmi og nú virðist vera efst á teningnum.

Magnús Kristjánsson Mjer finst ekki einu gilda, hvort fjeð er tekið að láni eða af tekjum fjárhagstímabilsins. En þetta fyrirkomulag má ekki verða til þess, að dráttur verði á byggingu brúanna En þó að ákveðið sje að lán megi taka, er engin vissa fengin fyrir því, að það verði gert, og því síður hve nær það verði. Stjórnin verður að sjá um, að jafnmikið fje verði veitt til brúagerða og ákveðið var til nefndra brúa í fjárlögunum. Jeg verð að beina til hæstv. stjórnar, að hún sjái um, að svo framarlega sem ekki er vissa fyrir, að lánið fáist á þeim tíma, sem til er ætlast, verði upphæðin, sem um er að ræða, tekin upp í fjárlögin.

Fjármálaráðherra (S. E.) Jeg skil lögin svo, að ekki sje ætlast til, að tekið sje upp í fjárlögin fje til brúargerða. heldur sje meiningin sú, að lán verði tekið, en vextir og afborganir af því verði sett í fjárlögin. Skilji jeg þetta rjett, er hjer um mjög viðsjárverða pólitík að ræða

Kristinn Daníelsson Þetta var ekki skilningur nefndarinnar. Stjórninni var að eins veitt heimild til að taka lán, en ekki gert að skyldu. Auðvitað hefir engum dottið í hug, að ef stjórnin eigi notaði heimildina, ættu allar brúargerðir að falla niður. Jeg verð, eins og hv.þm. Ak (M. K.), að halda fram, að verði lánið ekki tekið, verði að setja upphæðina í fjárlögin.

Magnús Torfason Jeg sje ekki neina ástæðu til að flýta fyrir þessum lögum, eins og nú er ástatt. Alt útlent efni er ákaflega dýrt og flutningur á því ekki síður. Hygg jeg, að heppilegast muni að hrapa eigi að þeim framkvæmdum, sem útheimta útlent efni. Auk þess skal jeg geta þess, að áætlanirnar, sem slík lög sem þessi byggjast á, hafi ekki reynst sem áreiðanlegastar hjá verkfræðingunum okkar. Get jeg í því sambandi tilnefnt vitalögin Mjer finst, að þetta mál geti hvílt sig, þar til betur er rannsakað, hvar þörfin er mest og hver kostnaðurinn verður. Jeg sje, er jeg lít yfir frv., að t. d. í Ísafjarðarsýslu er engin brú tekin upp í það. Aftur á móti eru 2 brýr í Strandasýslu undir A.-lið I. og 1 undir A.-lið II. Jeg get vel skilið að Vestfirðir þyki út úr og því sje minna tillit tekið til þeirra, en Strandasýsla er þá eigi síður á útkjálka landsins, og mjer er kunnugt, að í Ísafjarðarsýslu eru margar brýr, sem þurfa viðgerðar við, og þar eru mörg fljót, og sum afarill yfirferðar. Jeg mun því greiða atkvæði móti þessu frv., enda efa jeg stórlega, hvort heppileg sje sú braut, sem háttv. Alþingi virðist komið inn á, að varpa frá sjer fjárveitingavaldinu í hendur stjórnarinnar, svo hún geti farið með það eftir geðþótta sínum.

Sigurjón Friðjónsson Mjer hefir skilist, að aðalhugsunin, sem lægi bak við þetta frv., væri sú, að brúargerðirnar gætu gengið eftir föstum reglum, að altaf væri til fastur flokkur verkamanna, er vanir væru starfinu og ynnu bæði vetur og sumar. Sparnaðurinn við þetta fyrirkomulag væri í því fólginn, að ekki þyrfti eins marga menn til vinnu, og aldrei vantaði fje til nauðsynlegra brúagerða. Mjer virðist hitt aukaatriði, hvort tekin eru upp í fjárlögin nöfn hinna einstöku brúa. Hið eina, sem sýnist athugavert við að sleppa því, er ef þingið þá um leið sleppir úr hendi sjer rjettinum til að ákveða, hvaða brýr skuli fyrst gera. Sje jeg eigi, hvað er á móti því, að brúanöfnin standi í fjárlögunum eins eftir sem áður, en jeg tel það formatriði, sem eigi geti komið í bág við, að frv. nái fram að ganga.

Fjármálaráðherra (S. E.) Jeg verð að halda fram, að skilningur minn á frv. sje rjettur, að ekki verði tekið upp í fjárlögin annað en vextir og afborganir af láni því, sem tekið verður til brúagerða. Í 4. gr. frv. er gert ráð fyrir, að lán verði tekið, og sagt, að vexti og afborgun af því skuli telja með öðrum gjöldum ríkissjóðs. Mjer skilst, að ef þetta frv. verður samþykt, verði alt sett á vald stjórnarinnar, hversu margar, hvar og hverjar brýr verða bygðar. Það er helst útlit fyrir, að tilhneigingin hjá háttv. þingi sje að taka ekki einungis þetta út af fjárlögunum, heldur og allar opinberar byggingar o. fl. Jeg sje, að það liggja fyrir uppástungur um það. Slíkt er að vísu ekki tiltökumál þegar stjórn sú, sem situr að völdum, fer varlega, en í höndum stjórnar, er hefir tilhneigingu til framkvæmda án tillits til kostnaðarins, getur slíkt verið athugavert.

Sigurjón Friðjónsson Jeg verð að mótmæla þeim skilningi, að brúargerðir verði alveg teknar undan umsjón þingsins, þó þetta frv. verði samþykt.

Halldór Steinsson Mjer þykir háttv. deildarmenn vakna nokkuð seint. Nú fyrst, við 3. umr., er úr sumum áttum farið að anda svo kalt, eins og meiningin sje að drepa frv. Skil jeg ekki hvernig á því stendur, því frv. miðar áreiðanlega í rjetta átt. Mjer hefir virst á hæstv. fjármálaráðherra, að hann ætlaðist til, að lánið yrði tekið alt í einu, um 2 miljónir króna, en vegamálastjórinn ætlaðist til, að það yrði gert á einum 10–12 árum. Nú standa í fjárlögunum brýr fyrir um 300 þúsund kr., og ef árlega yrði varið jafnmikilli upphæð, mundi það fyrirkomulag alls eigi verða ódýrara en það, sem hjer er farið fram á. Annars finst mjer sjálfsagt, að brúamálið komist í fast kerfi, eins og t. d. vega- og vitamál. Mjer finst langtum óheppilegra, að þingmenn sjeu að toga á milli sín, hvaða brýr eigi að sitja í fyrirrúmi.

Eggert Pálsson Jeg vona, að þó að umræður hafi orðið um þetta mál nú á síðustu stundu, nái það samt fram að ganga. Mjer finst frv. vera vel hugsað og til stórra framfara. Það er auðsjeð, að menningin með þessu frv. er að búa til fast brúakerfi. Í líkingu við símakerfið. Ef það hefði ekki verið til. mundi hver þingmaður hafa krafist þess, að hans símaspotti yrði látinn ganga fyrir, og af því hefði stafað sífellur ruglingur. Þetta frv. stuðlar því að því, að koma meira samræmi á við lagningu brúanna. Auk þess getur vegamálastjórinn, eftir þessum lögum, betur farið eftir sínum hentugleikum, t. d. lagt fleiri en eina brú í sama hjeraðinu í senn, svo flutningur og vinnukraftur yrðu ódýrari. Inn í fjárlögin verða svo teknir vextir og afborganir af lánum þeim, sem tekin verða til brúagerða og gjöldunum þannig skift niður á fleiri ár, á sama hátt og gert hefir verið með ritsímann. Útgjöldin yrðu á þann hátt langtum jafnari en verið hefir, er eitt árið hefir verið veitt feikna mikið fje til brúagerða, en annað árið sama og ekki neitt. Hvað það snertir, að þingið sje útilokað frá að ákveða, hvaða brýr skuli ganga fyrir, skal jeg geta þess, að það á sjer engan stað. Þinginu er að minsta kosti í lófa lagið að fara þingsályktunarleiðina og skora á stjórnina að láta byggja þessa eða hina brúna, sem brýnust þörf sýndist vera fyrir, og efa jeg ekki, að stjórnin mundi fara eftir eindregnum vilja þingsins í þeim efnum. En ef hún þverskallaðist, er samt sá vegurinn opinn, að breyta lögunum á einn eða annan hátt, eða jafnvel nema aftur úr gildi. Hvað snertir brýr þær, sem nú standa í fjárlagafrv., en samkvæmt frv. þessu ganga út, tel jeg gefið, að þær, samkvæmt því, sem stendur í 1. gr. frv., 2. málsgr., verði látnar ganga fyrir. Stjórn og vegamálastjóri geta ekki verið sjálfum sjer svo ósamþykk, að þau telji ekki sjálfsagt, að þær brýr hafi forgangsrjett eftir þessu frv., sem þau hafa tekið sjálf upp í fjárlagafrv. Hvað snertir landssjóðinn, er mismunurinn eingöngu sá, að eins og nú er, tekur hann lánið í óákveðnu augnamiði, að eins til að jafna halla, sem á fjárlögunum verða, meðal annars vegna brúarbygginga, sem kæmu þar inn, en eftir frv. í ákveðnum tilgangi, þeim ákveðna tilgangi, að verja láninu til brúagerða.

Fjármálaráðherra (S. E.) Jeg ætla að eins að geta þess, að þó það hafi verið búið til kerfi fyrir lagningu símanna, er langt í frá, að það sje fullnægjandi. Stöðugt kapp hefir verið um, hvaða spotta skyldi leggja fyrst, og er það kunnugt, hvað þessi mál, þrátt fyrir lögin um símakerfi, hafa oft komið til þingsins kasta.

Magnús Torfason Háttv. þm. Snæf. (H. St.) átaldi, að mál þetta hefði ekki verið rætt fyr en nú vil jeg benda honum á, að hjer í háttv. deild eru menn ekki vanir að vera svo málugir við 1. umr. Með þessu frv. er verið að ganga inn á nýjar brautir; framvegis er ætlast til, að bygt verði fyrir lán. Er jeg ekki á móti því í sjálfu sjer, en mjer finst ekki ástæða til að taka lán til hluta, sem eigi eru sjerstaklega arðvænlegir, og binda þannig framkvæmdir landsins, ef að því ræki, að við þyrftum lán til einhvers arðvænlegs stórfyrirtækis. Brýr geta ekki talist beint arðvænlegar, og finst mjer ástæðulaust að taka lán til þeirra. Jeg veit heldur ekki til að neitt verulegt lán hafi verið tekið til símalagninga eða vitagerða. Það kom fram í umræðunum um vitana síðast, að tekjurnar og kostnaðurinn stæðist bar nokkurn veginn á. Og nú, þegar á að fjölga vitunum, hefir komið fram tillaga um að hækka vitagjaldið. Er mjer heldur eigi kunnugt um, að neitt verulegt lán hafi verið tekið til þeirra. En þegar verið er að leggja nauðungarskatta á ýmsar atvinnugreinar, sje jeg ekki ástæðu til að flana út í stórar lántökur til brúagerða. Yfirleitt finst mjer, að stórar lántökur geti beðið þangað til við höfum verulega þörf á þeim. Jeg veit heldur ekki til þess, að vegamálastjóri hafi kynt sjer nokkuð sjerstaklega vegakerfi vestanlands, enda er tæpast við því að búast, því hann er maður ungur að árum og embættisaldri. Mjer virðist því, að öllu athuguðu, lítill skaði skeður, þó þetta mál fengi að hvíla sig til næsta þings, að minsta kosti. Því það er hvorttveggja, að þetta er stórmál, og að hjer er um að ræða stefnubreytingu, og hana þann veg vaxna, að mjer virðist varhugavert að flana að henni undirbúnings- og athugunarlítið og ekki síður varhugavert - eins og hjer er um að ræða - að binda lánstraust ríkisins eftir geðþótta stjórnarinnar, t. d. fyrir kosningar.

Frsm. (Guðjón Guðlaugsson) Jeg verð að taka í sama streng og þeir, sem undrast hafa þau andmæli, sem vakin hafa verið gegn þessu máli. Hv. þm. Ísaf. (M. T.) var að fárast um það, að óviðeigandi væri að taka lán til þessara starfa, af því að þau væru ekki gróðafyrirtæki. En þó svo væri ekki, virðist mjer það eitt ekki eiga að ráða rjettmæti nokkurrar lántöku, hvort lánsfjenu eigi að verja til svo nefndra gróðafyrirtækja eða ekki - heldur þörfin - þörfin á og gagnið af því fyrirtæki, sem um er að ræða. Í þessu tilfelli er það einnig annað, sem rjettlætir lántökuna, og það er það, að kostnaðurinn við fyrirtækið dreifist þá á fleiri ár. En með því næst sú rjettláta skipun málsins, að sem flestir þeirra, sem starfsins njóta á ókomnum árum beri einnig sinn bagga af byrðum stofnkostnaðar þess, í stað þess að láta hann lenda allan á herðum núlifandi manna, sem margir hverjir njóta lítils góðs af framkvæmd málsins. Jeg vona svo að lokum, að hv. deild hugsi sig vel um áður en hún greiðir atkvæði gegn málinu. Því þrátt fyrir það, þó það kunni að vera rjett, að vegamálastjóri sje enn þá ekki kunnugur öllum leiðum vestur þar, er ávalt hægurinn hjá eftir á að bæta úr þeim brestum, sem reynslan kann að leiða í ljós. Aðalatriðið er það, að þó hjer sje um stefnubreytingu að ræða, þá er það rjett breyting og sjálfsögð.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Af því að þetta mál snertir sjerstaklega atvinnumáladeild stjórnarinnar, vil jeg ekki láta hjá líða að lýsa samúð minni með frv. Samt sem áður virðist mjer sjálfsagt, að þær brýr, sem taldar eru í fjárlögunum, gangi fyrir öðrum, og jeg tel víst, að hver svo sem það verður, sem veitir málum þessum forstöðu, þá telji hann sig beinlínis bundinn við framkvæmd þess, sem fjárlagafrv. fór fram á í þessum efnum. Jeg vona fastlega, að málið verði samþykt nú í þessari hv. deild, því þá væri lokið ferð þess um þingið. Engin ástæða virðist heldur vera til þess að aftra framgangi málsins, þó hjer sje um að ræða nýja stefnu, meðan ekki hefir verið sýnt fram á það, að þessi nýja stefna sje verri en sú gamla. Og einhvern tíma verður auðvitað að byrja á breytingunni, eigi hún á annað borð nokkurn tíma að komast í framkvæmd. Og þessi breyting á að komast í framkvæmd, hvað svo sem háttv.þm. Ísaf. (M. T.) segir um arðsemi hennar eða arðleysi. En í þessu sambandi vil jeg beina þeirri spurningu til hv.þm. (M. T.), hvað hann telur eiginlega arðsamt, ef það er ekki arðsamt að ryðja úr vegi verstu hömlunum og höftunum á samgöngum og samskiftum manna á milli.  (M. T.: Það er búið að því)  . Nei, því miður er ekki búið að því og ef menn væru spurðir að því, á hverju þeir teldu mesta þörf á samgöngumálum sveitanna, er jeg sannfærður um, að 99 af 100 mundu biðja um það, að brúaðar yrðu árnar, sem mestum tálmunum og hættu valda. Jeg vil nú enn þá einu sinni láta í ljós þá ósk mína, að deildin dragi málið hvorki nje felli, því auðvelt er að bæta við fleiri ám seinna, ef þurfa þykir, eða stjaka við stjórninni, ef hún þykir treg til framkvæmda.

Guðjón Guðlaugsson Jeg hefi leyft mjer að koma fram með brtt. á þgskj. 456, og veldur því sjer í lagi umhugsun mín um það, hvers vegna svona háir skattar eru lagðir á þessar vörutegundir. Í fyrsta lagi er jeg mótfallinn því, að elta með skattaálögum hverja þá tilraun til starfa, sem verið getur þjóðinni heldur til gagns, og í öðru lagi er hjer um tvær atvinnutegundir að ræða, sem sje annars vegar um vindla- og vindlingagerð, en hins vegar tilbúning brjóstsykurs og konfekts, en efnið í báðar þessar vörutegundir er þegar búið að tolla, og verður að taka tillit til þess, ef tilbúningur þeirra á að geta staðist samkepni við samskonar útlendar vörutegundir. Skal jeg fyrst snúa mjer að fyrri lið brtt. Jeg veit ekki, hvort hjer á landi er nokkur vindlagerð, en hvort sem svo er eða ekki, finst mjer of langt gengið í frv. Samkv. frv., er fyrir skömmu er afgreitt hjeðan frá þinginu, var tollurinn af vindlum hækkaður upp í 8 kr. af hverju kg., og á því sá, er framleiðir vindla hjer á landi samkvæmt 2. gr. frv. þess, er nú er til umræðu, að greiða 4 kr. toll. En á tóbaki því, er hann notar í vindlana, er 4 kr. tollur á hverju kg., og greiðir hann þá samtals í toll af hverju kg. af vindlum sem hann framleiðir, 8 krónur, eða alveg sömu upphæð og útlendir vindlar eru tollaðir með. Þetta er of hart, og sjest það best þegar athuguð er 1. gr. frv., en samkvæmt henni á sá, er reka vill innlenda vindlagerð eða tilbúning á konfekti eða brjóstsykri, að greiða 100 kr. fyrir leyfi til að reka þessa iðn. Auk þess mun eiga að borga í stimpilgjald af leyfisbrjefinu 100 kr., og er því 200 kr. skattur lagður á þann mann, er koma vill slíku fyrirtæki í framkvæmd. Hann er með öðrum orðum lakar settur en sá, sem selur útlenda vindla. Engum blöðum er um það að fletta, að þetta er sama og að banna að búa til vindla á Íslandi, en tilgangurinn með tolllögum er sá, að afla landinu tekna, en ekki að koma fram sem bannlög í framkvæmdinni. Verði frv. samþykt óbreytt, er sama upp á teningnum og þingið segði: Hjer er að ræða um varhugaverða, já, varla sæmilega atvinnu, sem best er að vera laus við. Að vísu er ekki um þarfavöru að ræða. En þegar hún er flutt inn í landið og keypt hvort sem er, er betra, að eitthvað af arðinum fari inn í landið, en að hann fari allur út úr því. Ef það sýndi sig, að hægt væri að græða á þessum atvinnuvegi, væri og í lófa lagið að láta þann, er fyrir gróðanum yrði, greiða heldur beina skatta, t. d tekjuskatt. En þetta finst mjer of langt farið. Hjer er um meinlausa atvinnu að ræða, og því heldur til bóta, að hún gæti borið sig í landinu, og ekki rjett að taka fyrir kverkarnar á henni, ef svo mætti að orði komast. Hvað brjóstsykur- og konfekttollinum viðvíkur, er nokkuð öðru máli að gegna. Á brjóstsykri, sem flyst frá útlöndum, er nú 2 kr. tollur á hverju kg., og yrði því eftir frv. þessu 67 aura tollur á hverju kg. af innlendum brjóstsykri. Þar við bætist 15 aura tollur á sykri, svo tollurinn verður saman lagður 82 aurar. En þó svo sje, að mismunurinn á tolli á hverju kg. af innlendum og útlendum brjóstsykri nemi 118 aurum, stenst brjóstsykurgerðin, sem nú er, tæplega samkepni við erlendar brjóstsykurgerðarverksmiðjur. Jeg álít, að styðja beri þá íslenska menn, sem atvinnu hafa af þessu, í samkepninni við útlendinga, og því hefi jeg komið fram með brtt. þessar. Ef brtt. mínar verða samþyktar, lækkar tollurinn á hverju kg. af innlendum vindlum og vindlingum um 133 aura, en hvert kg. af brjóstsykri og konfekti um 17 aura. Jeg hygg, að ríkissjóði verði svo lítill tekjumissir af þessu, að ekki sje vert, að þessar breytingar verði gerðar að kappsmáli, enda rjett að sýna í því alla sanngirni. Má og taka tillit til 1. gr. frv., sem sýnist fullhörð a. m. k. fyrir mann, er rekið hefir verslun áður, að þurfa að kaupa nýtt atvinnuleyfi, þótt hann vilji reka vindla- eða brjóstsykurgerð í sambandi við hana. Samkepni er auk þess svo mikil með tóbakssölum, að óhugsandi er, að nokkur maður treystist til að setja upp innlenda vindlagerð, ef frv. verður samþ. óbreytt. Vænti jeg því, að hv. deildarmenn ljái brtt. mínum fylgi sitt.

Frsm. (Guðmundur Ólafsson) Jeg verð að segja, að mjer finst hálfkynlegt, að brtt. þessar skuli vera fram komnar nú, þar sem enginn andmælti frv. við 2 umr. Lítur helst út fyrir, að flutningsmaður þeirra hafi ekki hugsað þar upp fyr en of seint. Eins og jeg lýsti yfir í framsöguræðu minni, og nál. bar með sjer, þótti nefndinni það hæfilegur tollur á umræddum vörutegundum, er frv. tiltekur, og áleit ekki rjett að breyta því. Að. vísu getur verið vafi um það, hvort vindlatollurinn sje ekki of hátt settur, því eftir frv. er lík aðstaða þeirra, er selja útlenda vindla, og hinna, er selja innlenda, en lakari er aðstaða hinna síðarnefndu ekki. Öðru máli er að gegna með brjóstsykur og konfekt. Þar er tollurinn á hinum innlenda til muna lægri, þar sem hann verður alls 82 aurar (15+67) á kg., en tollur á útlendum brjóstsykri er 2 kr. á hverju kg. Mjer er sagt, að enginn hafi vindlagerð sem stendur, og kemur því ekki að bráðri sök, þó vindlatollurinn verði hækkaður, því ilt er að útiloka menn frá tilraunum til að gera vindlagerð innlenda, þar sem varan er mikið notuð. Leyfisbrjefin kosta með stimpilgjaldi 105 krónur, en ekki 200, eins og hv. 4. landsk.þm. (G. G.) vildi halda fram. Til þessa atvinnurekstrar þarf iðnaðarleyfi, en ekki verslunarleyfi. Jeg þori að fullyrða, að ekki kemur til nokkurra mála, að tollurinn sje of hár á konfekti og brjóstsykri. Hitt, með toll á vindlagerð, kynni fremur að vera álitamál. Hv. 4. landsk.þm. (G. G.) ljet ókunnuglega og spurði, í hvaða tilgangi væri verið að koma með þetta frv. Auðvitað til að afla landssjóði tekna. Ekki er það fram borið til að gera einstökum mönnum bölvun, það er af og frá. Hv. 4. landsk.þm. (G. G.) hefir verið furðu seinn að átta sig á þessu máli, þar sem hann ber brtt. fram fyrst nú.

Guðjón Guðlaugsson Brtt. er að vísu seint fram komin, en það sýnir að eins, að ekki hefir verið talað fyr en búið hefir verið að þrauthugsa. Og ekki veit jeg betur en að brtt. hafi eins mikinn rjett á sjer við 3. umr. eins og í hvern annan tíma. Tilætlunin var raunar, að brtt. kæmi við 2. umr., en þá var jeg í öðrum önnum, og þess vegna kom hún fyrst nú. En eins gild er hún fyrir það. Enn er óleyst úr þeirri spurningu, til hvers sje verið að bera fram till. um toll á innlendri vindlagerð. Ef tilgangurinn er að afla ríkissjóði tekna, þá er frv. markleysa, því engar tekjur fær ríkissjóður af þeim iðnaði, sem ekki er til í landinu. Þá er að eins eftir hin skýringin, að hjer sje um eina bannlagaviðleitnina að ræða, hjer sje verið að setja lög, sem í reyndinni verði bannlög gegn innlendri vindlagerð. Til slíkrar starfsemi sem þessarar þarf bæði iðnaðar- og verslunarleyfi, og verður því aldrei meira til samans en 200 kr., sem jeg áðan nefndi. Annars er okkur hv.frsm. (G. Ó.) þýðingarlítið að karpa um þetta atriði. Við erum hvorugur lögfræðingur, en gott væri, ef annarhvor lögfræðingur deildarinnar gengi hjer í milli. Ein verksmiðja hjer í bænum hefir haft brjóstsykurtilbúning og grætt nokkuð, og borgað ekki óverulegan tekjuskatt. En engan toll hefir hún borgað enn þá. Það væri illa farið, ef sett væru lög, sem kæmu slíkum verksmiðjum til að hætta, og mistist þa bæði tollurinn og tekjuskatturinn. Hitt á að leggja stund á viðvíkjandi innlendum iðnaði, að styrkja hann í samkepninni við hinn útlenda, hvort sem um brjóstsykur- eða vindlagerð eða eitthvað annað er að ræða.

Frsm. (Guðmundur Ólafsson) Jeg er á sömu skoðun og hv. 4. landsk.þm. (G. G.) um það, að best sje að hugsa sem best um málefnin áður en talað er um þau. Nú þarf ekki til vindlagerðar annað leyfisbrjef en til iðnaðar, sem kostar kr. 100, svo hjer hefir þá hv. 4. landsk.þm. (G. G.) talað fullsnemma. Þetta kemur glögt fram af 4. gr. Þar stendur, að ekki megi versla með minni birgðir í einu en fyrir 25 kr. Hjer er því ekki um neina smásölu að ræða.  (G. G.: Stórsalar þurfa líka leyfisbrjef)  . Um brjóstsykurverksmiðju bæjarins þarf hv. 4. landsk.þm. (G. G.) ekkert að óttast, því eigandi hennar hefir tjáð sig ekkert óánægðan með þennan toll.

Eggert Pálsson Eftir því, sem hv.flm.brtt. (G. G.) skýrði frá, virðist mjer varhugavert að ganga til atkv. um frv. nú þegar. Hann gat þess, sem reyndar öllum er kunnugt, að vindlagerðarmaður yrði að greiða 4 kr. í toll af hverju kg af tóbaki, sem hann þyrfti til iðnar sinnar. Þar að auki 4 kr. af hverju kg. af vindlum. En það verður samtals 8 kr. tollur af hverju kg. af vindlum, sem er hið sama og þarf að greiða af innfluttum vindlum. Auk þessa þarf iðnaðarrekandinn samkvæmt 1. gr. frv. að gjalda fyrir leyfisbrjef til iðnaðarrekstrarins 100 kr. og með stimpilgjaldinu 200 kr. Sje því nú svo háttað, að í hvert kg. af vindlingum þurfi eitt kg. af tóbaki, þá er það bert, að hjer er verið að leggja hindrun í veg fyrir, að innlend vindlagerð komist á fót, og væri það illa farið að loka þannig fyrir, að iðnaður aukist í landinu. En með því að mjer og að líkindum fleiri deildarmönnum, er lítt um þetta mál kunnugt, - þá vil jeg æskja þess, að hæstv. forseti taki málið af dagskrá.

Fjármálaráðherra (S. E.) Tilætlun mín var að gera sömu uppástungu og hv. 1. þm. Rang. (E. P.). Jeg er lítt kunnur þessum efnum, en þó ætla jeg, að ekki þurfi eitt pd. af hráu tóbaki í 1 pd. af vindlum. Að því er snertir leyfisbrjefin, þá þarf ekki verslunarleyfi til svona atvinnurekstrar.

Magnús Torfason Jeg vil að eins geta þess, að þessi skattur, sem nú er verið að ræða um verkar sem bann gegn vindlagerð.

Forseti: Frv. þetta er komið frá háttv.Nd., var þar í allsherjarnefnd, og legg jeg til, að því verði vísað til sömu nefndar hjer.