Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það varð samkomulag um það í hv. Ed. að breyta þessu frv. þannig að taka inn í 2. gr. aðeins þann þáttinn, sem snýr að Byggingarsjóði ríkisins, og hafa hitt í ákvæði til bráðabirgða, enda hefur það alltaf verið svo, það hefur verið framlengt frá ári til árs, og stóðu allir hv. dm, að því. Að öðru leyti er frv. óbreytt, og ég treysti því, að sama samstaða verði um þetta hér.

Félmrh. (Björn Jónsson) : Herra forseti. Þetta frv. er stjfrv. komið frá hv. Ed., en er borið fram til staðfestingar á brbl., sem voru gefin út hinn 11. ágúst s. l. vegna sameiningar Flugfélags Íslands h/f og Loftleiða h/f í eitt félag, sem hlotið hefur nafnið Flugleiðir h/f, en útgáfa brbl. var nauðsynleg forsenda fyrir því, að þessi sameining færi fram. Forsaga þessa sameiningarmáls er í aðalatriðum sú, að augljóst var orðið, að samkeppni flugfélaganna á einstökum leiðum hafði um hríð valdið þeim báðum tilfinnanlegu tjóni og það svo miklu, að um geigvænlegan taprekstur var orðið að ræða, sem gat, ef áframhald hefði orðið á, hæglega leitt til örlagaríkrar óhappaþróunar íslenskra flugmála. Var ríkisstj. einhuga um, að við svo búið mætti ekki standa, ef tryggja ætti flugsamgöngur og flugrekstur Íslendinga í framtíðinni, og hafði því forgöngu um langvarandi viðræður milli fulltrúa flugfélaganna um sameiningu þeirra undir einni stjórn. Var hér um næsta örðugt og einnig tæknilega flókið samningamál að ræða, sem tók langan tíma og mikla vinnu, ekki síst þeirra trúnaðarmanna ríkisstj., sem hér unnu að. Ekki skal sú saga rakin hér, en svo fór að lokum, að flugfélögin féllust á samkomulagsgrandvöll trúnaðarmanna ríkisstj., og skyldi sameinuð yfirstjórn félaganna taka við stjórn þeirra beggja frá 1. ágúst s. l., sem og varð. Samkomulagsgrundvöllurinn byggðist hins vegar m. a. á tilkomu nýs félagsforms, sem taldist nauðsynlegt vegna aðstöðu á alþjóðamarkaði, en rúmaðist hins vegar ekki eð öllu leyti innan ramma gildandi hlutafélagalöggjafar, og bar því nauðsyn til, ef sameining átti að takast, að gera nokkrar breytingar á skyldum félaganna og hins nýja félags samkv. l. um hlutafélög, svo sem greint er í einstökum atriðum í l., 1., 2., 3. og 6. gr. frv. Þá reyndist nauðsynlegt að veita félögunum tryggingu gegn margsköttun, sem af hinu nýja félagsformi gæti leitt, sbr. 4. gr. frv., og að koma í veg fyrir þyngingu skattbyrða hluthafa af eignarskatti, sem sameiningin gæti valdið, ef arður af hlutafé færi niður úr tilteknu lágmarki, og vísa ég um það efni til 5. gr. frv. Með því samkomulagi, sem hér hefur lauslega verið lýst, er stefnt að því í fyrsta lagi að fella nú þegar saman þá liði í starfsemi félaganna, sem betur verða reknir í einu lagi en tvennu, þegar frá byrjun, og má þar til nefna ýmiss konar innkaup, afgreiðslu erlendis og væntanlega líka hér heima. Segir um þetta í blaðaviðtali við forstjórn beggja félaganna 4. ágúst s. l., að þeir telji, að slíkar byrjunaraðgerðir muni spara félögunum hundruð millj. kr. árlega. Þá verður strax nú í vetur fækkað og hagrætt þeim ferðum, sem hin harða samkeppni hefur gert óhagkvæmastar, og er þar sérstaklega um að ræða ferðir til og frá Norðurlöndum. Síðar er hugmyndin og stefnan að sameina fleiri þætti, eftir því sem reynslan kennir, að hagkvæmt sé, án þess að viðskiptaheild og viðskiptasambönd bíði hnekki af. Þá er talið víst, að staða hins nýja félags varðandi margs konar samninga, svo sem um tryggingar o. fl., verði sterkari og hagstæðari en áður. Í fyllingu tímans er svo stefnt að algerri sameiningu, en í byrjun er fyrst og Fremst um að ræða rekstur tveggja félaga undir einni sameiginlegri stjórn. Að mati forráðamanna er þó óvissu háð, hve langan tíma alger sameining tekur. Það er álit ríkisstj., að með sameiningu hinna tveggja íslensku flugfélaga, þótt í áföngum sé af hagkvæmnisástæðum, sé stigið gæfuspor fyrir þennan mikilsverða atvinnurekstur, sem hefur alla tíð átt við harða samkeppni að etja á alþjóðamarkaði og einnig innbyrðis. Sameiningin vekur góðar vonir um, að eitt sterkara flugfélag og niðurlagning óþarfrar innbyrðis samkeppni styrki íslensk flugmál og tryggi framtíð þeirra á einum harðasta samkeppnismarkaði, sem ríkir á nokkru sviði á alþjóðavettvangi. Að þessu merka spori stignu er unnt að líta bjartari augum á, að sú atorka, fyrirhyggja og framsýni, sem brautryðjendur íslenskra flugmála hafa sýnt á margan hátt í uppbyggingu og starfi Flugfélags Íslands og Loftleiða, skili þjóðinni álitlegum árangri í framtíðinni. Ríkisstj. hefur því talið og telur, að ekki sé áhorfsmál að létta félögunum sameininguna eftir fremstu getu, bæði með útgáfu og væntanlegri staðfestingu hv. Alþ. á þessum brbl. og öðrum þeim aðgerðum og fyrirgreiðslu, sem nauðsynlegt er að veita og eðlilegt getur talist. Ég vil svo vænta greiðrar afgreiðslu hv. þd. á þessu frv. og legg til. að því verði að lokinni þessari 1. umr. vísað til 2. umr. og hv. samgn.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir til 1. umr., er stjfrv. og er komið frá hv. Ed., þar sem það var samþ. einróma með nokkurri viðbót frá upphaflegri gerð þess. Frv. varðar, eins og það er nú, þrjár breyt. á l. um tekjustofna sveitarfélaga. Er þá fyrst að telja það, sem felst í 1. gr. frv., en það er, að sveitarstjórnum verði heimilað að innheimta sem fyrirframgreiðslu upp í útsvör allt að 60% þess útsvars, sem hlutaðeiganda bar að greiða næstliðið ár. Í gildandi l. er þetta hámark fyrirframgreiðslu 50%, sem jafna skal á 5 gjalddaga, sem verða óbreyttir samkv. þessu frv. Rökin fyrir breytingu í þessa átt eru aðallega þau, að í fyrsta lagi jafnar hún tekjur sveitarfélaganna milli fyrri og síðari hluta árs og auðveldar þeim þannig eðlilegan fjárhagslegan rekstur og í annan stað færir hún gjöld útsvarsgreiðenda til þannig, að minni hætta er á, að greiðslubyrðin verði óeðlileg og óæskilega þung síðari hluta árs, þegar álagt útsvar á innheimtuárinu hefur hækkað frá fyrra ári, eins og oftast eða alltaf hefur verið um langan aldur. Auk þessa kemur það svo til, að hér er um að ræða að skapa aukið jafnræði milli sveitarfélaganna og ríkisins varðandi gjaldheimtu, en heimildir fjmrh. samkv. gildandi l. um tekju- og eignarskatt til fyrirframgreiðslu eru mun rýmri en sveitarfélaganna. Loks er rétt að benda á, að þá breytingu, sem hér er lögð til. má skoða sem nokkurt skref í átt til staðgreiðslukerfis opinberra gjalda, sem launþegar almennt leggja mikla áherslu á. Önnur breyt., sem ráðgerð er samkv. frv., felst í 3. gr. þess, þ.e. að fjmrh, skuli heimilt að ákveða breytingu á fasteignamati til samræmis við verðlag 1. nóv. þessa árs. Með tekjustofnalögum nr. 8 1972 var að því ráði horfið að auka hlut fasteignaskatts í heildartekjum sveitarfélaganna mjög verulega eða úr um það bil 3% árið 1971 í nálega 18% 1972, en grundvöllur þessa skatts hefur staðið óbreyttur síðan. Er því ljóst, að ef hér verður ekki breyting á, fer þessi tekjustofn sveitarfélaganna stöðugt rýrnandi hlutfallslega, sem aftur hlýtur að skapa þeim aukin fjárhagslegan vanda. Þykir þess vegna rétt að opna heimild fyrir fjmrh. til að hækka þennan gjaldstofn til samræmis við raunverulegar breytingar á verðlagi fasteigna fram til 1. nóv. s. l. Þriðja breytingin er sú, sem felst í 2. gr. frv., eins og það nú er, en þar eru ákvæði um, hversu hátt aðstöðugjald megi vera. Samkv. tekjustofnal. frá 1972 var þetta svo, að aðstöðugjöld máttu nema 65% af því gjaldi, sem álagt hafði verið í hverju sveitarfélagi árið áður, og hygg ég, að þetta hafi verið ákveðið á þennan hátt með þeirri hugsun, að hér væri upphafið að því að minnka mjög verulega eða jafnvel afnema aðstöðugjöldin sem tekjustofn fyrir sveitarfélögin. Það mun ekki vera í huga neinna nú, að unnt sé að gera það að svo komnu máli a. m. k., og þykir þess vegna rétt að gera breytingu í þessa átt, sem felur það í sér, að öll sveitarfélög hafa jafna aðstöðu til að leggja á aðstöðugjöld, en nú er hún mjög misjöfn af þeim ástæðum, sem ég nefndi, og jafnvel allmörg sveitarfélög, sem alls ekki mega samkv. núgildandi l. leggja nein aðstöðugjöld á. Nú er sem sagt sú breyting gerð, að aðstöðugjöldin megi vera 65% af því, sem l. fyrir 1972 heimiluðu frekast, og gildir sú regla þá fyrir öll sveitarfélög. Þessi ákvæði voru ekki í hinu upphaflega frv., en komu inn í í hv. Ed., og var þessi breyting samþ. þar einróma. Ég tel hér vera um réttlætismál að ræða innbyrðis milli sveitarfélaganna og er því algerlega samþykkur þessari breytingu. Ég sé svo ekki ástæðu til, herra forseti, að hafa hér öllu fleiri orð um, en legg til, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. félmn. Ég vil taka fram, að ég tel nauðsynlegt, að hv. þn. og hv. þd. hraði svo afgreiðslu málsins, að því megi verða lokið fyrir jólaleyfi í þinginu, þar sem dráttur á afgreiðslu þess mundi torvelda sveitarfélögunum afgreiðslu sinna fjárhagsáætlana, og vænti þess, að þó að áliðið sé nú og stutt til jólaleyfis, þá geti þetta verk unnist og ekki síst vegna þess, að um það hafa ekki staðið deilur, a. m. k. ekki í hv. Ed., og ég vænti þess, að það verði ekki heldur í þessari hv. deild.



Herra forseti. Ég vil lýsa ánægju minni með þetta frv., sem hér er til umr. og er því samþykkur. Hér er orðið við tilmælum stjórnar Sambands ísl. sveitarfélaga, sem áður hefur bent á það misræmi, sem hefur verið á fyrirframinnheimtunni, að sveitarfélög hafa ekki haft heimild til að innheimta nema 50% af útsvörum fyrra árs, en með þessu frv. er komið samræmi á innheimtu skatta til ríkisins og útsvara til sveitarfélaganna. Ég vil einnig lýsa ánægju minni með þá breytingu, sem gerð hefur verið við meðferð málsins í Ed., þ. e. a. s. að afnuminn er sá mismunur, sem var á heimildum sveitarfélaga til að leggja á aðstöðugjöld. Ég ætla ekki að þessu sinni að fara að hefja upp neinar umr. hér um aðstöðugjöldin. Ég er ekki meðmæltur þeim, eins og þau eru, en ég tel miklu máli skipta, að þetta frv. fari í gegn eins og það er nú. Það er ein spurning, sem mig langar að bera fram við hæstv. félmrh. Það er varðandi 3. gr., eins og hún er komin frá Ed., um hækkun á hinu nýja fasteignamati. Þetta þýðir að sjálfsögðu hækkaða fasteignaskatta. En mig langar að spyrja hæstv. ráðh., hvort þetta þýði einnig, að þau þjónustugjöld og önnur gjöld,sem eru miðuð við fasteignamat, eins og t. d. vatnsskattur og sums staðar lóðarleiga, hækki þá líka eins og fasteignaskatturinn.

Félmrh. (Björn Jónsson) : Herra forseti. Ég get ekki svarað þessu á annan veg en þann, að hér er aðeins sú breyting á gerð að breyta fasteignamatinu, og legg ég þann skilning í það, að að öðru leyti sé ekki um neina breytingu að ræða, það gildi aðeins um fasteignaskattinn.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. Ég skal ekki blanda mér í aðalefni þessa frv., en mig langar til að benda þeirri hv. n., sem fær þetta mál til meðferðar, á þann lið í frv., eins og það er komið frá hv. Ed., sem snýr að gjaldi á almennan iðnrekstur í landinu. Mér sýnist, að það sé lægra gjald af rekstri verslunarskipa og af fiskiðnaði heldur en af hvers konar iðnrekstri öðrum. En eins og alþjóð veit, á iðnaðurinn nú í mjög miklum erfiðleikum, og ég vildi mælast til þess, að hv. n. tæki það mál til alvarlegrar athugunar, hvort ekki er hægt að breyta þessu ákvæði frv. með einhverjum hætti. Ég hef ekki aðra till. nú, en mér finnst, að það væri sanngjarnt og eðlilegt, að þetta gjald væri lagt niður.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, er samið af sérstakri n., sem til þess var skipuð að endurskoða þau lög, sem giltu um löndun á loðnu til bræðslu á síðustu vetrarvertíð. Þeir aðilar voru kvaddir til í þessa n., sem höfðu mest með framkvæmd þessara mála að gera og eiga hér mestra hagsmuna að gæta, þ. e. a. s. fulltrúar bæði seljenda og kaupenda að þessum vörum. Þeir hafa orðið sammála um þá endurskoðun á gildandi l., sem felst í þessu frv. Hér er haldið í meginatriðum við það skipulag, sem í gildi hefur verið, en minni háttar breytingar gerðar á, þannig að nokkur atriði eru gerð skýrari en áður var til þess að taka þar af öll tvímæli. En ég hygg, að allir viðurkenni, að það skipulag, sem tekið var upp á síðustu vertíð í þessum efnum, hafi reynst mjög vel og það sé alveg nauðsynlegt, að þetta sé skipulagt á þennan hátt. Það er þó ein allveruleg breyting, sem gerð var á frv. frá gildandi l., þar sem gert er ráð fyrir að fella niður ákvæði úr gildandi l., sem hljóðaði á þessa leið: „Eigi er heimilt að stöðva löndun í verksmiðju, meðan móttökuskilyrði eru fyrir hendi“ Þetta sjónarmið var ríkjandi, þegar fyrstu l. um þetta efni voru sett, að loðnulöndunarnefnd skyldi þó aldrei hafa ,leyfi til þess að stöðva löndun í verksmiðju, ef það væri ljóst, að þar væru möguleikar með eðlilegum hætti til þess að taka við meira magni. Að öðru leyti hafði n. talsvert vald til þess að dreifa flotanum á hinar ýmsu löndunarhafnir, og meginreglan er sú enn, eins og var á síðustu vetrarvertíð, að afgreiða skuli skipin í þeirri röð, sem þau koma í löndunarhöfn. Nú er hins vegar gert ráð fyrir að breyta þessu þannig, að löndunarnefndin hafi einnig heimild til að stöðva þar löndun um stuttan tíma, þar sem annars er pláss til að taka við meira hráefni, í því skyni, að hún nái betra valdi á því að dreifa flotanum en áður og koma fleiri verksmiðjum strax af stað til vinnslunnar. Það er ljóst, að skipstjórnarmenn leggja allmikla áherslu á það, að þessi heimild verði fyrir hendi og hægt sé að nota hana. Hins vegar hafa fulltrúar verksmiðjueigenda að sjálfsögðu verið meira hikandi, en þeir hafa það fallist á, að þessi breyting yrði gerð. Þetta er í rauninni að mínum dómi mesta efnisbreytingin. Hv. sjútvn. Ed. hefur fjallað um frv. og alveg sérstaklega um þetta atriði, eins og hún var beðin um, og varð niðurstaða hennar að hreyfa ekki við þessu, eins og það kemur fram í þessu frv., eða m. ö. o. að reikna með því, að þessi breyting verði á gerð frá gildandi lögum. Það er nauðsynlegt að fá þetta frv. afgr. nú, helst fyrir jólahlé, vegna þess að gildandi lög renna út um áramót, og hér þurfa helst af öllu að liggja fyrir skýr lagaákvæði, strax og komandi loðnuvertíð hefst. Ég sé ekki þörf á því að ræða málið frekar við þessa umr., en legg til, herra forseti, að að lokinni umr. verði málinu vísað til 2. umr. og hv. sjútvn. til fyrirgreiðslu, og ég vænti þess, að hún afgreiði málið fljótlega.

Félmrh. (Björn Jónsson) : Herra forseti. Þetta frv. er stjfrv. og er komið frá hv. Ed., þar sem það hefur verið samþykkt einróma, eins og það var lagt fram, með einni minni háttar breytingu. Aðalefni frv., sem felst í fyrri mgr. 2. gr., varðar fyrst og fremst Vestmanneyinga vegna afleiðinga þeirra náttúruhamfara, sem þar dundu yfir á s. l. vetri. En þetta meginefni frv. hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Þrátt fyrir ákvæði laga þessara“, - þ. e. a. s. laga um lögheimili, - „er þeim, er lögheimili áttu í Vestmannaeyjum að kvöldi dags 22. jan. 1973, leyft að telja sig til lögheimilis í Vestmannaeyjum fram til 1. október 1974, þótt þeir dveljist utan Vestmannaeyja, nema þeir tilkynni dvalarstað sinn sem lögheimili með sérstakri tilkynningu.“ Það má segja, að þetta frv. sé flutt í tengslum við og raunar í beinu framhaldi af frv., sem áður hefur verið til meðferðar hér á hv. Alþ., um breyt. á l. um tilkynningar aðsetursskipta. En sú breyting, sem er meginefni þessa frv., hefur tvenns konar þýðingu. Í fyrsta lagi varðar þetta álagningu útsvara á árinu 1974 og hefur það í för með sér fyrir Vestmannaeyjakaupstað, að hann fær að njóta gjalda þess fólks, sem í land hefur flúið, þótt það teljist þar til bráðabirgða, og hygg ég, að allir séu sammála um, að Vestmanneyingum muni ekki af þessu veita til þess mikla uppbyggingarstarfs, sem í Eyjum þarf að framkvæma. Það kann að virðast, að þetta gerist að sumu leyti á kostnað annarra sveitarfélaga, þar sem Vestmanneyingar hafa fyrst og fremst sest að í verulegum mæli, en þá er líka á það að líta, að því hafa fylgt ýmsir kostir fyrir viðkomandi byggðarlög, m. a. aukið vinnuafl og enn fremur bygging Viðlagasjóðshúsa, sem væntanlega munu leysa húsnæðisþarfir þeirra, og verða jafnframt gjaldstofn að einhverju leyti til viðkomandi sveitarfélags. Einnig þýðir þessi breyting það, að Vestmanneyingar, sem dveljast til bráðabirgða í landi, munu hafa kosningarrétt í Vestmannaeyjum í næstu sveitarstjórnarkosningum, sem fram eiga að fara í maí á næsta ári, og verður að teljast eðlilegt, að það sé ekki hindrað af löggjafans hálfu, að Vestmanneyingar njóti þessa réttar, þó að þeir dveljist í landi til bráðabirgða, en meginhluti þessa fólks mun að öllum líkindum flytja aftur til Eyja. Virðist því ekkert eðlilegra en það með kosningarétti sínum geti haft áhrif á það, hvernig bæjarfélaginu verði stjórnað næstu 4 árin. Enn má svo geta þess, eins og minnst er á í grg. frv., að verði þetta frv. að l., verður um minni röskun að ræða á högum Jöfnunarsjóðs en ella hefði orðið. Það verður að vísu að reikna með því, að það verði allmikið framlag úr Jöfnunarsjóði vegna fólksfækkunar í Vestmannaeyjum, þ. e. a. s. vegna þeirra, sem hafa tilkynnt aðsetursskipti með sérstakri tilkynningu, eins og ákveðið er í l. um tilkynningar aðsetursskipta. En ef lögheimili væru eingöngu í þessum tilfellum látin ráðast af dvalarstað, þá mundi það leiða til þess, að í þeim sveitarfélögum, sem fyrst og fremst hafa hýst Vestmanneyinga, mundi verða um fólksfækkun að ræða, þegar þeir flyttu til baka. Allt þetta mundi valda óeðlilegri og óæskilegri röskun á greiðslum úr Jöfnunarsjóði, a. m. k. næstu tvö árin, þannig að allt virðist bera að sama brunni, að þessi ákvæði, sem ég hef nefnt, séu fullkomlega eðlileg og sjálfsögð, og vona ég, að um það verði ekki neinar deilur. Í leiðinni hefur svo verið gerð lítils háttar breyting, sem felst í 1, gr. frv., að ósk Hagstofunnar, sem er þess efnis, að fólk, sem hefur húsnæði til sumardvalar eða hliðstæðrar tímabundinnar dvalar í öðrum sveitarfélögum en það dvelst í að jafnaði, geti aldrei talist eiga heimili í fleiri sveitarfélögum en einu samkv. ákvæðum fyrri mgr. Þessu ákvæði er ætlað að koma í veg fyrir óeðlilega talda lögheimilisbúsetu, sem oft er reynd og jafnvel af annarlegum og skattalegum ástæðum. En þessi breyting er flutt að mjög eindreginni ósk Hagstofunnar. Eins og ég sagði áðan, var frv. breytt lítillega í hv. Ed. Fresturinn til að skila sérstakri tilkynningu um dvalarstað var upphaflega í frv. ákveðinn 1. júní, en réttara þótti, að fengnu áliti bæjarstjórnar Vestmannaeyja og Hagstofunnar, að framlengja þetta til 1, okt. 1974, þar sem sérstaklega væri von til þess, að allmargt fólk mundi flytja til Eyja síðla næsta sumars. Ég hef ekki fleiri orð um þetta, herra forseti, en legg til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. félmn.

Frsm. (Vilhjálmur Hjálmarsson) : Herra forseti. 14. júní í sumar voru sett brbl. um heimild til að afnema um stundarsakir þau efri mörk, sem gilda um daglega gengisskráningu krónunnar. Þessi brbl. voru lögð fyrir þingið til staðfestingar snemma á þinginu, og frv. var lagt fram í Ed. Það fór til fjh.- og viskn. þeirrar hv. d., en í n. varð það ofan á, í stað þess að staðfesta ákvæði brbl., að flytja nýtt frv. og segir svo m. a. í grg. með því: „Í stað þess að framlengja þetta bráðabirgðaákvæði, um leið og brbl. eru staðfest á Alþ., þykir fjh.- og viðskn. eðlilegra, að höfðu samráði við viðskrh. og bankastjórn Seðlabankans, að leggja fram nýtt frv. um hreyt. á l. nr. 20 16. apríl 1962 um breyt. á l. nr. 10 29. mars 1961, um Seðlabanka Íslands, og afnema úr lögum bæði þau efri og neðri mörk, sem gilda um daglega gengisskráningu krónunnar, og fela þá ákvörðun á vald ríkisstj. og Seðlabanka Íslands, miðað við þær aðstæður, sem ríkjandi eru í gjaldeyrismálum og útlit er fyrir, að haldast muni nú um skeið: Frv. n. var síðan samþ. óbreytt í Ed. Fjh.- og viðskn. þessarar hv. d. hefur haft þetta frv. til athugunar, og leggur n. einnig til, að það verði samþ., en 2 nm., Matthías Bjarnason og Þórarinn Þórarinsson, rita undir nál. með fyrirvara.



Herra forseti. Til er máltækið „að grípa gæsina, þegar hún gefst“. Hér er nú fyrir hv. þd. frv. um breyt. á l. um Seðlabanka Íslands, og þykir mér þá hlýða að reyna að fá hér inn komið brtt., sem er sama efnis og það frv., sem ég flutti í upphafi þings. M. ö. o. vil ég gera það að till. minni, að sem 2. gr. í þessu frv. komi ný gr., svo hljóðandi: „Við 27. gr. l. bætist svo hljóðandi mgr.: Allar meiri háttar framkvæmdir á vegum bankans eru háðar sérstöku samþykki beggja, ráðh. og bankaráðs:“ Yrði þá núv. 2. gr. að sjálfsögðu 3. gr. frv., ef samþykkt yrði. Ég vil leyfa mér að biðja um afbrigði fyrir þessari till. minni og vona, að hún fái formlega afgreiðslu. Það þarf ekki að ræða þetta frekar, þetta er svo augljóst mál. Hv. þm. er ljóst, hvað fyrir mér vakir með þessari brtt.



Herra forseti. Á þskj. 249 er nál. félmn. um frv. til l. um breyt. á skipulagsl, nr. 19 21, maí 1964. N. hefur fjallað um frv. og orðið sammála um að mæla með samþykkt þess með þeirri breytingu, að niður falli 2. málsl. 1. gr. Þetta er gert til þess að einfalda málið. Þá verður 1. gr. svo hljóðandi: „Auk skipulagsgjalds, sem um ræðir í 1. mgr.“ þ. e. 35. gr. l., „skal árlega greiða úr ríkissjóði til framkvæmdar skipulagsmála eigi lægri fjárhæð en nemur helmingi skipulagsgjalda liðins árs:“ Við teljum þetta alveg nægilega skýrt og mælum með samþykkt frv. svo breytts.



Herra forseti. Þetta mál, sem hér er til umr., um rannsóknarnefnd vegna landhelgisgæslu, er nokkuð undarlegt. Flm. eru að bera fram till. til þál. um rannsóknarnefnd, sem þeir beinlínis vita ekki, gegn hverjum þeir eru að stefna, og þetta er sú merkilegasta rannsóknarnefnd, sem líklega hefur komist inn í þingsalina. Formlega hljóðar till. þannig, að þetta sé till. til þál. Um rannsóknarnefnd vegna landhelgisgæslu, og er þar gert ráð fyrir að skipa sérstaka þn. samkv. 39. gr. stjórnarskrárinnar til að rannsaka framkvæmd landhelgisgæslu frá 15. okt. s. l. og kanna, hvort þær ásakanir, sem fram hafa verið bornar um, að gæsla landhelginnar á Vestfjarðamiðum hafi ekki verið með eðlilegum hætti, hafi við rök að styðjast, síðan skuli skipaður einn maður tilnefndur af hverjum þingflokki, og skal, eins og við réttarrannsókn sótt eftir skýrslum, munnlegum og bréflegum, bæði frá embættismönnum og einstökum mönnum. Það segir sig sjálft, að þegar menn bera slíka till. fram, hljóta þeir að hafa rökstuddan grun um, að misbrestur hafi átt sér stað, og misbrestur við landhelgisgæsluna hefur þá átt sér stað annaðhvort hjá sjálfri Landhelgisgæslunni, hjá starfsmönnum hennar eða hjá yfirstjórn Landhelgisgæslunnar, það er aðeins um tvo aðila að ræða. Nú hefur komið berlega fram hjá flm., að það sé alls ekki hjá starfsmönnum Landhelgisgæslunnar, og þá þarf ekkert að ræða um það. Þá er eftir yfirstjórnin, og þá beinist þetta að sjálfsögðu að hæstv. dómsmrh. og forsrh. Flm. hljóta að hafa rökstuddan grun um það, að núv. dómsmrh. hafi brugðist í starfi sínu. Þessi undarlega þáltill. er þeim mun merkilegri, þar sem hæstv. dómsmrh. hafði þegar látið fara fram nokkra rannsókn á vegum sýslumannsembættisins á Ísafirði, sá embættismaður hafði þegar safnað gögnum og tekið skýrslur af mönnum og hæstv. dómsmrh. hafði þessa skýrslu í höndum sér. En fyrrv. meðráðh, dómsmrh., hv. 3. þm. Vestf., lætur ekki svo lítið að gá í þessar skýrslur til þess að vita, hver hefur orðið niðurstaða þessara rannsóknar. Hér er strax borin fram krafa um rannsókn. Þó er eins og báðir flm. beygi af eins og lítil börn, þegar að alvörunni í leiknum kemur, því að hv. 3. þm. Vestf, sagði: Ja, ef í ljós kemur í n., þ. e. í þn., sem fær þetta til athugunar, að engin frekari ástæða sé til rannsóknar, þá er ástæðulaust að láta þetta ganga lengra. - M, ö. o.: það, sem er óeðlilegt við þetta, er, að flm. þora ekki almennilega að fylgja þessu máli á enda, heldur óska þess helst, að þetta mál sofni í þn., sem fær þáltill. til meðferðar. Ástæðan fyrir þessu er, eins og 3. þm. Norðurl. v. komst að orði réttilega, annars vegar atkvæðaveiðarnar á Vestfjörðum, reyna að rétta hlut sinn eftir að hafa brugðist í landhelgismálinu, og hins vegar sú óeðlilega leið, sem farin er, þannig að flm. togast á milli tveggja afla, annars vegar þarfar á að rétta sig við í augum vestfirskra kjósenda og hins vegar þeirrar aðferðar, sem teljast verður með öllu óeðlileg, þannig að þeir koma fram á vígvöllinn brynjaðir og bita í skjaldarrendur, en svo lyppast þeir niður, þegar á á að herða, af því að þeir finna, hvernig á málum er haldið. Það má heita óvenjulegt í þingsögunni, að núv. hv. þm., Hannibal Valdimarsson, sem er nýhorfinn út úr ríkisstj., skuli nokkru síðar bera fram vantraust á núv. forsrh. og meðráðh. sinn í ríkisstj. Það held ég, að sé alveg með sérstökum brag og óvenjulega vel gert af þessari gömlu stríðshetju. Það er ekki heldur seinna vænna að bíta í skjaldarrendurnar, þessu er nú senn öllu að ljúka. En ég vil aðeins leyfa mér að benda á það, að hvað sem mönnum kann að þykja um þessa rannsókn á gerðum dómsmrh., þá er eitt óþolandi. Það er, að þessir hv. tveir frsm, skuli leyfa sér að halda því fram, að í þessu felist ekki óbeint vantraust á gerðum dómsmrh., og reyna að snúa sig þannig út úr hlutunum. Þetta er ekkert annað en óbeint vantraust á þá aðila, sem fara með stjórn Landhelgisgæslunnar. Það hefði e. t. v. mátt búast við því, að ég hefði flutt till. af þessu tagi, af því að ég var á öndverðum meiði við forsrh. og núv. 3. þm. Vestf. um lausn landhelgisdeilunnar. Ég hefði verið nógu mikill skálkur til þess að flytja svona till. e. t. v. En hitt er með ólíkindum, þegar hv. 3. þm. Vestf. er búinn að leggjast á sveif með forsrh. um lausn á landhelgismálinu, þá skuli hann nokkrum dögum seinna koma inn í þingið með vantraust á stjórn Landhelgisgæslunnar. Þetta eru ábyggilega undarlegri vinnubrögð en tíðkast hér í þingsölum. Ég skal ekki hafa þessi orð lengri, því að ég tel, að þessi till. sé alveg sérstök, og ég hygg, að hún sé engum til sóma. En ég vil aðeins segja eitt: að þó að ég hafi verið á algerlega öndverðri skoðun við núv. hæstv. dómsmrh. um lausn landhelgismálsins, þá er ég þó ekki þannig sinnaður, að mér komi til hugar, að hann hafi á einhvern hátt brugðist við stjórn Landhelgisgæslunnar, að hann hafi sjálfur sagt þingheimi og þjóð, að Landhelgisgæslan mundi beita sér gegn breskum landhelgisbrjótum, en síðan gæfi hann aðrar skipanir til sinna undirmanna. Ég hef enga trú á, að slíkt gerist, því að ég ætla mönnum sem ráðamönnum þjóðarinnar ekki slík vinnubrögð. Þess vegna verð ég að segja það, að þó að ég hafi verið algerlega annarrar skoðunar í landhelgismálinu, þá mun ég ekki greiða þessari till. atkv., því að ég tel, að hún sé af þeim toga og borin fram af því hugarfari, að það sé ekki hægt að styðja hana. Ég vil að lokum taka undir þau orð, sem hv. 3. þm Norðurl. v. sagði í ræðu sinni hér á dögunum, að hann drægi mjög í efa, að þessi till. mundi verða til þess, að flm. veiddu nokkur atkv. á Vestfjörðum.



Herra forseti. Ég vil nú ekki teygja umr. um þessa till. á langinn, svo oft sem búið er að taka hana á dagskrá og taka hana út aftur. En það vildi ég segja, að það eitt held ég, að væri til vansæmdar fyrir Alþingi Íslendinga, ef það viki því frá sér að leita sannleikans í þessu máli, sem hér er um að ræða, því að um það og það eitt er till. Till. byggist á ákvæði í stjórnarskrá ríkisins, og orðalag stjórnarskrárinnar er viðhaft um það frjálsræði, sem n, skuli hafa til þess að rannsaka mál, til þess að komast að því sanna í því ágreiningsmáli sem þarna er um að ræða. Það eitt er tilefnið, eins og segir í till. sjálfri, að upp kom ágreiningur um það, hvernig hefði verið háttað framkvæmd landhelgisgæslu á tilteknum dögum, sem í till. segir, og vitnisburðir vestfirskra sjómanna voru vefengdir, rengdir. Því var haldið fram, að þeir væru ósannindamenn að því, sem þeir hefðu sagt, og við flm. þessarar till, kærðum okkur ekkert um, að vestfirskir sjómenn lægju undir því, að þeir væru að ljúga um þetta mál, og notuðum okkur því ákvæði stjórnarskrárinnar um það, að málið skyldi kannað til botns og það sanna leitt í ljós, hver sem sekur væri. Það er algerlega rangt hjá þeim hv. þm., sem hafa talið, að við vissum ekki, flm., að hverjum málinu sé stefnt. Því er stefnt að þeim, sem sekir eru, ef einhverjir eru sekir um þetta. Því var haldið fram, að landhelgisgæslunni hefði verið mjög slælega framfylgt þessa ákveðnu daga, sem tilgreindir voru, og það voru vitnisburðir vestfirskra sjómanna. Þeir voru sagðir ljúga þessu, og undir því vildum við ekki láta þá liggja, og við höfðum aðstöðu til þess á Alþ. að krefjast þess, að rannsókn yrði sett í gang, svo að það kæmi í ljós, hvort þeir væru ósannindamenu eða ekki. Þeir, sem eru að reyna að tefja þetta mál, vilja ekki láta hið sanna koma í ljós, og það væri til skammar fyrir Alþingi Íslendinga, ef þeir kæmust fram með það. Menn eru að hneykslast á því og þ. á m. furðufyrirbærið hv. 3. uppbótarþm. Reykv., að ég hafi sagt, að ef málið upplýstist til fulls í þn., þá þyrfti það ekki að fara lengra. Málið er borið fram til þess, að það upplýsist til fulls, á hvaða stigi málsins sem það gerist. Ef það upplýsist til fulls, hefur till. ekki lengur þýðingu. Ef það upplýsist fyrir þn., er málinu þar með lokið. Ég vil spyrja þetta hv. furðufyrirbæri þingsins: Hvers vegna ætti málið að ganga lengra, ef það hefðu fengist fullar upplýsingar í n.? Og hann svari. Hann má svara strax, ef hann getur.

Hvernig hefði nú verið að athuga skýrslu forsrh.?

Það lágu engar skýrslur fyrir frá forsrh. eða dómsmrh., þegar við bárum fram till. Það er ekki til neins að koma með svona þvætting inn í þetta mál, það mætti reka það öfugt ofan í fyrirbærið á sömu stundu. Hann slær því föstu - eða reyndar á ég nú að segja: það slær því föstu - 

Ekkert annað. Ekkert annað

Það þýðir það, að hv. þm., undarlega fyrirbærið, sem ég er að tala um, virðist slá því föstu, að hér sé um vantraust á ríkisstj. að ræða, 

Ég fer eftir málefnum

Tilvera hans er hér til þess að leggja ríkisstj. að velli. En samt sem áður kemst hann að þeirri niðurstöðu, að hann verði á móti, hann er líklega byrjaður núna þessa stundina að styðja ríkisstj.

Ert þú að styðja ríkisstj. með svona till.?

Ég vænti þess, að ríkisstj. standist það, að hið sanna komi í ljós í þessu máli. Ég á að vera að dómfella dómsmrh. með þessari till. Það er slík fjarstæða, að það er ekki svaravert. Ég er margbúinn að taka það fram, að ég vil, að sannleikurinn komi í ljós í þessu máli, gegn hverjum sem hann beinist. Og svo var sagt hérna rétt áðan: Það hefði mátt ætla, að ég hefði verið flm, þessarar till. - Ekki var hún þó verri en það. En atkv. gat hann ekki greitt henni, þótt hún væri þess eðlis, að það mætti ætla, að hann væri flm. Allt er þetta á eina bókina lært, eitt rekur sig á annars horn. Þessi till. er ekki sérstök í sögu þingsins. Það hefur oft og iðulega komið fyrir, að Alþ. hefur leitað sannleikans í málum, og það eitt er að gerast hér. Ef það væri sérstakt í sögu Alþ., þá væri það furðulegt og það bæri að harma. Nei, það er til sóma fyrir Alþ. að leita sannleikans í hvaða máli sem er. Það er til smánar fyrir sérhvern þm. að beita sér gegn því, að sannleikurinn komi í ljós í máli, þessu máli sem öðrum. Þess vegna eru allar tilraunir þm. til þess að tefja fyrir þessari till. og drepa málinu á dreif með snakki til skammar. Þingleg meðferð á þessari till. sem fyrst og rannsókn sem fyrst, svo að sannleikurinn komi sem fyrst í ljós, það er það eina, sem er Alþ. til sóma.



Herra forseti. Ég verð að játa, að fyrst þegar ég fékk þessa till. augum litið, kom hún mér allmjög spánskt fyrir sjónir, af því að ég hélt, að þetta væri e. t. v. tæpast þingleg meðferð. Hins vegar kemur í ljós, að í 39. gr. stjórnarskrárinnar, svo sem vitnað er til í till. sjálfri, segir, með leyfi forseta: „Hvor þd. getur skipað n. innandeildarþm. til að rannsaka mikilvæg mál, er almenning varða. Þd. getur veitt n. þessum rétt til að heimta skýrslur, munnlegar og bréflegar, bæði af embættismönnum og einstökum mönnum.“ Hér er því alveg rétt að farið. Hins vegar hefur verið allmjög um það deilt, hvort skilja bæri þessa till. sem vantrauststill. á hæstv. forsrh. eða dómsmrh. af þessu tilefni. Ég geri ekki ráð fyrir því, að það hafi verið meining þeirra hv. flm. Hins vegar fer ekki hjá því, að eins og málatilbúningurinn hefur verið, þá beinist rannsókn þessi að yfirstjórn Landhelgisgæslunnar, -svo rækilega hefur það verið fram tekið, að hér væri ekki átt við rannsókn á störfum varðskipsmanna, að rannsóknin hlýtur þar af leiðandi einvörðungu að beinast að yfirstjórn Landhelgisgæslunnar, þar með töldum hæstv. dómsmrh. Að því leyti má að sjálfsögðu skoða þetta sem óbeint vantraust. En allt um það, á það ætla ég ekki að leggja sérstakan dóm. Til þess að geta fylgt þessu vil ég líta svo á, að hér sé einvörðungu átt við það að fá allan sannleikann fram, því að ég mundi ekki greiða þessari till. atkv. og hafa þann hátt á að lýsa yfir vantrausti á hæstv. dómsmrh. Þess vegna lít ég svo á, að hér sé einvörðungu að því stefnt að fá fram allan sannleikann í málinu, en á því er síst vanþörf. Hv. 3. þm. Vestf. sagði hér áðan, að vestfirskir sjómenn hefðu verið kallaðir ósannindamenn. Hverjir hafa kallað vestfirska sjómenn ósannindamenn? Hverjir?  Ég vil geta þess, að þetta er ekki bundið við Vestfirði einvörðungu. Ég hef áhuga á því, að allt hið rétta komi fram í þessu máli. Fyrir nokkru varð skipstjórinn á Ljósafelli var við, að einir 7 stórir verksmiðjutogarar, vesturþýskir, voru að veiðum í Berufjarðarál austanverðum. Þetta var um hádegisbilið á laugardegi. Hann gerði Landhelgisgæslunni viðvart um þetta ítrekaði það á sunnudegi og enn á mánudegi. Á sunnudegi voru svörin þau frá yfirstjórn Landhelgisgæslunnar, að varðskip væri á leiðinni. Á mánudag var þetta ítrekað, en á mánudagskvöld, þegar Guðmundur Ísleifur hringdi í mig, hafði ekkert borið til tíðinda utan það, að hinir þýsku togarar höfðu fylgst með honum suður á bóginn og voru nú á veiðum í nánd við Hvalbak. Þessi framkvæmd, ef rétt reynist, - nú hef ég einvörðungu fyrir mér orð annars aðilans í þessu, - þessi framkvæmd er illskiljanleg, að ekki sé meira sagt. Ef Landhelgisgæslan hefur ekki varðskipum á að skipa til þess að annast gæsluna, þá eiga þeir vitanlega að svara því til. þegar til þeirra er leitað með þessum hætti, að þeir hafi ekki tök á því að stugga við þessum skipum, sem þarna voru á ferðinni, í þetta skiptið. En sjómenn, mjög margir, halda því statt og stöðugt fram, að yfirstjórn Landhelgisgæslunnar og viðbrögð hennar séu með óeðlilegum hætti, að ekki sé meira sagt. Þess vegna er það, að ég tel nauðsyn á, að þetta verði rannsakað niður í kjölinn, og mun því fylgja þessari þáltill., en tek það fram, að ég skoða hana ekki, - enda þótt vissulega megi að sínu leyti líta þannig á, - skoða hana ekki sem vantrauststill. á hæstv. dómsmrh.



Herra forseti. Ég ætla ekki að lengja mikið þessar umr., en þar sem ég tel víst, að þessi till. fari til n., og miðað við þann tíma, sem hefur tekið að koma henni í n., þá mætti búast við, að það yrði bið á því, að hún kæmi til umr. aftur hér, og vil ég því láta koma fram afstöðu mína til till. Ég tel þennan tillöguflutning algerlega fráleitan. Alþ. hefur beitt ákvæði um sérstakar rannsóknarnefndir með ákaflega mikilli varúð. Það er mitt mat, að ekkert hafi gerst, sem gefi tilefni til svo fáheyrðra aðgerða og svo alvarlegrar ákvörðunar af hálfu hv. d. sem það væri, ef hún setti sérstaka rannsóknarnefnd samkv. þessari till. Ég tel, að hæstv. dómsmrh. hafi strax svarað gagnrýni vestfirsku sjómannanna á eðlilegan hátt með þeirri athugun, sem fram hefur farið í þessu máli nú þegar. Þar að auki finnst mér skylt að hafa í huga, að Íslendingar eru vissulega í erfiðri aðstöðu í landhelgismálinu, voru það enn meir, þegar tili. var flutt, en eru það enn. Þetta er mikið alvörumál. Þá áttu Íslendingar í styrjöld við volduga þjóð eða því sem næst. Þessar ástæður gera enn fráleitara að mínu mati að fitja upp á slíkum aðgerðum sem þeim, sem till. fjallar um. - Ég vildi aðeins láta þetta koma fram við þessa umr. málsins.

Flm. (Karvel Pálmason) : Herra forseti. Það eru aðeins örfáar aths. vegna ummæla, sem hafa fallið í umr. um þetta mál. Hv. 6. þm. Austf. sagði, að ekkert það hefði gerst, sem gæfi ástæðu til svona alvarlegra aðgerða. Það er ekkert alvarlegt, þó að kannske tugir skipstjórnarmanna, hvort sem þeir eru á Vestfjörðum, Austfjörðum eða Norðurlandi, séu rengdir um það, að þeir fari með rétt mál, þrátt fyrir að þeir hafi staðfest það fyrir rétti. Það er ekki svo alvarlegt, að það þurfi að komast til botns í málinu. Ég lít það svo alvarlegum augum, að ég tel fulla ástæðu til þess, að málið sé kannað niður í kjölinn. Hv. 2. þm. Vestf. talaði hér, síðast þegar þetta mál var á dagskrá, og það, sem hann hafði einna mestar áhyggjur af, var það, að flm. og þá sérstaklega annar þeirra, hinn fyrri, væru mjög farnir að draga í land frá því, sem til var ætlast á fyrsta stigi málsins. En ég vil sannfæra þennan hv. þm. um, að það hefur ekkert verið dregið í land og verður ekkert dregið í land af okkar hálfu. Við ætlumst til þess, að málið fái athugun og það verði kannað niður í kjölinn, hver hefur á réttu að standa eða ekki. Og svo var hann að kvarta undan því, að við værum hér að mótmæla því, sem hann héldi fram um þetta mál. Ég veit ekki, við hverju þessi hv. þm. hefur búist, að menn bara þegðu þunnu hljóði, ef hann færi hér í ræðustól. Það verður a. m. k. ekki gert af minni hálfu. Hún var nú eiginlega kærkomin í miðju skammdeginu, sú ræða, sem hv. 3. þm. Norðurl. v. flutti hér við síðustu umr., sem fram fór um þetta mál. Þetta er á margan hátt skemmtilegur þm., að vísu á sumum stigum allsérkennilegur, en hvað um það. Þessi hv. þm. hefur lengst af verið heldur ókyrr í vistinni hjá maddömu Framsókn. Hann hefur lengst af verið, ef svo mætti segja, taumskakkur hjá hæstv. forsrh. og formanni Framsfl. og ætlaði nú greinilega að bæta þar um, ekki bara vera dyggur þjónn síns yfirboðara og fylgja honum í einu og öllu, heldur ganga fram fyrir skjöldu og berjast. En í hverju var nú fólgin þessi orka hjá þessum hv. þm.? Jú, hún var í því fólgin að segja hér á Alþ. yfir þingheim allan, að hæstv. forsrh. og dómsmrh. hefði í þessu máli ekki getað sagt neitt annað en hann gerði. Sem sagt, hann gaf í skyn, að þrátt fyrir það að landhelgisgæslunni, eins og hann gaf í skyn með sínum orðum, hefði verið kippt til baka á vissum stigum, þá gat hæstv. ráðh. ekki sagt annað en hann sagði. Reyndar sýndist mér, að hæstv, ráðh. sigi saman í stólnum, þegar þessi hv. þm. gaf þetta í skyn. Og ég er viss um, að hæstv. forsrh. hefur ekki þótt þetta gott innlegg í þessar umr. sér til stuðnings, því að það var ekki hægt að skilja þessi ummæli hv. þm. á annan veg en þann, að hæstv. ráðh. hefði að einhverju leyti, a. m. k. að mati hans sjálfs, verið nauðbeygður til að segja annað en hann raunverulega hefði ætlað að gera. Ég ætla ekki hæstv. dómsmrh. þetta. Hv. 3. þm. Norðurl. v. má vera einn um það mín vegna að ætla hæstv. dómsmrh. svona vinnubrögð, ég vil ekki ætla honum þau. Þá sagði hv. þm., að tillögumenn þessarar þáltill. væru að smjaðra fyrir sjómönnum á Vestfjörðum. Þetta er mesti misskilningur hjá hv. þm. Það er ekki um neitt smjaður að ræða. En við ætlumst til þess, að þegar slíkur ágreiningur sem þessi kemur í ljós, þá verði komist að því, hver segir satt og hver ekki. Við kærum okkur ekki um það, að vestfirskir skipstjórnarmenn eða sjómenn séu almennt álitnir ósannindamenn, a. m. k. ekki þegar þeir hafa staðfest framburð sinn fyrir réttum yfirvöldum. Einhver sagði hér áðan, - ég held,að það hafi verið hv. 3. landsk. þm. og það er nú kannske ekkert að undrast það - hann sagði, að rannsóku hefði farið fram. Ég vænti þess, að þessum hv. þm, og prófessor að auki sé um það kunnugt, að ef rannsókn á að fara fram, þá er ekki nægilegt að kanna bara ástæður á aðra hliðina, það verður að gerast á báðar. Í þessu tilviki hefur ekkert verið gert annað en að taka skýrslur af skipstjórnarmönnum á Vestfjörðum, og þeir hafa staðfest þar þann framburð, sem þeir héldu fram á sínum tíma. En það hafa ekki mér vitanlega enn verið teknar skýrslur af hinum aðilanum, og það er það, sem við erum að biðja um. Það er engin rannsókn að neinu gagni, það er til málamynda, ef á bara að rannsaka annan aðilann. Það verður að gera það á báða bóga. Svo sagði þessi hv. þm., að það væri raunar óþolandi, að þetta skuli ekki vera vantraust á hæstv. forsrh. Hann getur bætt úr því sjálfur, ef hann vill flytja vantraust á hann. Þessi till. er ekki flutt sem slík. Hún er einvörðungu flutt til þess að fá það í ljós, sem sannast er og réttast. Hv. 3. þm. Norðurl. v. sagði, að aðgerðum hefði verið mjög í hóf stillt. Það er ekkert verið að deila um það. Spurningin er: Var framfylgt þeim yfirlýsingum, sem hæstv. forsrh. og dómsmrh. gaf bæði í fjölmiðlum og hér á hv. Alþ.? Var þeim framfylgt, eða var þeim það ekki? Það er það, sem þarf að fá skorið úr. Ef það hefur ekki verið gert, þá hefur verið dregið í land af einhverjum aðilum, og það þarf þá að upplýsast.



Herra forseti. Ég hafði ekki gert ráð fyrir að tala meir í þessu máli, en það var vikið hér aðeins að ummælum, sem ég hafði átt að hafa um daginn, -