Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Jón Helgason) : Herra forseti. Á síðasta fundi þessarar hv. d. komu fram tilmæli um það, að lesið yrði upp bréf með umsögn siglingamálastjóra til samgrn., sem vitnað er til í nál. samgn. Vil ég verða við þeirri ósk, en bréfið hljóðar þannig: „Varðandi erindi Olíumalar hf., dags. 4. mars s. l., sem fylgdi bréfi rn., dags. 24. mars, þar sem farið er fram á heimild rn. til að mega skrásetja olíupramma Fina 5 hér á landi, skal eftirfarandi tekið fram: Prammi þessi er smíðaður úr járni árið 1860 sem farþegaskip og bolur þess er sagður vera meðal elstu skipa sem skráð eru í sænska skipastólnum. Samkvæmt c-lið 26. gr. laga nr. 52/1970, um eftirlit með skipum, má siglingamálastjóri því aðeins mæla með innflutningi skips að það sé eigi eldra en 12 ára. Samkvæmt 27. gr. getur ráðh. veitt undanþágu frá ákvæðum laganna skipum sem eru: a) sérstakrar gerðar, b) úr sérstöku efni eða c) með sérstökum vélabúnaði, svo og d) skipum sem gerð eru til sérstakra ferða í sérstökum tilgangi. Þó skal siglingamálastjóri mæla með undanþágunni. Varðandi framangreind atriði skal tekið fram: a) Skipið sjálft, þ, e. a. s. bolur þess, er ekki sérstakrar gerðar nema að því leyti að bolur þess er mjög fornt farþegaskip, b) Bolur skipsins er úr járni og ekki úr neinu sérstöku efni miðað við þann tíma sem það var smíðað. e) Vélabúnaður þess miðast við notkun þess sem olíupramma, en er ekki til að knýja skipið áfram. d) Skipið er innréttað sérstaklega til að flytja heit olíuefni og því má segja að það sé ætlað til sérstakra nota. Ekki verður fram hjá því gengið, að skipið er mjög gamalt orðið, smíðað árið 1860, þ. e. a. s. 116 ára gamalt. Ef innflutningur þess yrði leyfður þrátt fyrir ákvæði þeirrar meginkröfu laganna að skip, sem flutt eru til landsins, séu ekki eldri en 12 ára, þá þurfa að vera mjög mikilvæg rök fyrir því, að hér sé um alveg sérstakar ástæður að ræða, ef ekki slík undanþága yrði notuð til að styðja síðari umsóknir um innflutning skipa eldri en 12 ára. Veigamesta ástæðan fyrir umsókninni mun vera sú ástæða að skip þetta fæst keypt ódýrt, en það er mjög algengt að einmitt það atriði sé tiltækt þegar um kaup á gömlum skipum er að ræða. Þar eð skip þetta er dregið mannlaust milli hafna, þá er varla mikil hætta á slysum á mönnum. Vegna þess fordæmis, sem heimild til innflutnings þessa skips gæti valdið, tel ég réttara að láta ákvörðun um kaupin og heimild til skráningar koma til kasta Alþingis, enda hafa áður verið sett sérlög um leyfi til skráningar skipa eldri en 12 ára, t. d. fyrir hvalveiðibátana og fyrir e/s Hæring. Hjálmar R. Bárðarson.“ Eins og fram kemur í þessu bréfi og sagt var við 2. umr. málsins hér, eiga tvö atriði, sem vitnað er til að geti veitt siglingamálastjóra heimild til að veita undanþágu um aldur skipa, við olíupramma þann sem hér um ræðir. Hins vegar telur hann réttara að leitað sé heimildar Alþingis til þess vegna ótta við að annað muni valda erfiðleikum með því að skapa fordæmi.



Herra forseti. Ég mun ekki tefja afgreiðslu þessa máls með langri ræðu. Ég taldi eðlilegt að hv. þm. fengju að heyra bréf siglingamálastjóra þar sem hann gerði grein fyrir því, hvers vegna embætti hans vildi ekki mæla með því að skip þetta yrði keypt og hvers vegna hann vildi að málið kæmi til kasta Alþ. sérstaklega. Bréfið, sem hv. frsm. samgn. las hér upp áðan, er harla ítarleg grg. og þarf raunar ekki ítarlegri. Ég tel eðlilegt að segja hér frá því, hvers vegna ég mun greiða þessu máli atkv. þrátt fyrir annmarkana sem upp eru taldir í fyrrnefndu bréfi. Hér mun vera um að ræða annað fyrsta stálskipið sem smíðað var í Svíþjóð, eftir því sem okkur hefur verið tjáð. Það var smíðað sem farþegaflutningaskip. Þegar við minnumst þess nú, að eitt farsælasta farþegaskip, sem íslendingar hafa átt, Súðin, var upprunalega byggt sem nautgripaflutningaskip, einnig í Svíþjóð, og síðan notað hér sem farþegaflutningaskip áratugum saman, þá ríkir enginn vafi í huga mínum um það, að skip, sem svíar smíðuðu úr sænsku stáli, þó fyrir 116 árum væri, til flutninga á farþegum, eigi nú að geta dugað til flutninga á olíumöl hér við land. Það er tekið fram í bréfinu, að skipið verði dregið mannlaust milli hafna og vakin athygli á því, að slíkt dregur stórlega úr líkum á því að manntjón verði á skipinu, a. m. k. meðan verið er að draga það milli hafna. Þá má e. t. v. einnig bæta því við, að þetta skip hefur sokkið áður einu sinni, og ég hygg að skýrslur muni leiða í ljós að fátítt sé að sama skipið sökkvi tvisvar. Þegar því er síðan við bætt, að raunar muni ekki vera ætlast til þess að skip þetta verði á floti, heldur að það standi á þurru landi til geymslu á olíumöl, þá dregur það enn úr líkunum fyrir því að skip þetta farist, þó aldið sé, og kemur þá raunar til álita hvort rétt sé að kalla farkost þennan skip, hvort ekki væri réttara að nefna það t. d. olíumalargám. En nafnbreyting mun væntanlega bíða þess að skipi þessu verði komið fyrir á föstum grunni. En ég þakka sem sagt formanni samgn. fyrir upplesturinn á bréfinu, svo að þm. geti þá tekið afstöðu til efnis þess, en eins og fyrr segir mun ég greiða þessu máli atkvæði.

Frsm. (Oddur Ólafsson) : Herra forseti. Heilbr.- og trn. Ed. hefur haft til umfjöllunar frv. til l. um breyt. á l. um fávitastofnanir frá 1967. Breyt. er í því fólgin að umorða 15. gr. þeirra laga. 15. gr. hljóðar svo, með leyfi forseta: „Við aðalfávitahæli ríkisins skal reka skóla til að sérmennta fólk til fávitagæslu. Forstöðumaður er skólastjóri, en undanþeginn skal hann kennsluskyldu. Um stjórn skólans, námstíma, námsefni, prófkröfur og annað, er varðar starfsemi hans, skal ákveðið í reglugerð.“ Í frv. er lagt til að 15. gr. orðist svo: „Ríkið skal starfrækja skóla, Þroskaþjálfaskóla Íslands. Hlutverk skólans er að mennta fólk til að gegna uppeldi, umönnun og þjálfun þroskaheftra. Skólastjóri Þroskaþjálfaskóla Íslands skal hafa lokið háskólaprófi í uppeldis- og sálarfræði eða hafa lokið sérkennaraprófi frá viðurkenndum háskóla. Skólastjóri skal einnig hafa staðgóða þekkingu á uppeldi og umönnun fólks með sérþarfir. Um stjórn skólans, starfslið, námstíma, námsefni, inntökuskilyrði og annað, er varðar starfsemi hans, skal ákveðið í reglugerð.“ Hér er sem sagt um að ræða með breyt. á 15. gr. að stuðla að því, að skólastjóri við Þroskaþjálfaskóla Íslands hafi jafnan þann lærdóm til að bera sem nauðsynlegur er. Mál þroskaheftra og möguleikar hafa breyst allmikið núna á síðustu árum. Ýmsar nýjungar í þjálfun, andlegri og líkamlegri, hafa verið teknar upp, og sömuleiðis hafa aðferðir við kennslu stórkostlega breyst. Þess vegna var talið nauðsynlegt að tryggja með breyt. á þessari grein að skólastjóri með sérþekkingu á þörfum þessa fólks yrði ráðinn við skólann. N. kallaði á sinn fund fulltrúa þroskaþjálfa og að viðræðum loknum voru allir á einu máli um að leggja til að frv. yrði samþykkt óbreytt.



Herra forseti. Ég skal ekki með einum eða öðrum hætti leggja stein í götu þessa frv. Þær fréttir, sem ég hef af þessum málum, stuðla allar að því að frv. nái sem allra fyrst fram að ganga. Þeim störfum, sem um er fjallað í frv., hefur verið gegnt sem nokkurs konar aukastarfi sem vart þolir dagsljósið að verði haldið áfram óbreyttu, með fullri virðingu fyrir þeim störfum sem þar hefur þó verið gegnt. Hér er um svo viðamikil mál að ræða, að ekki má láta dragast frekar en orðið er að þetta sé fullt starf viðkomandi skólastjóra, hver svo sem endanlega verður til þess valinn, og hann hafi til að bera þá þekkingu sem frv. gerir ráð fyrir. En ástæðan til þess, að ég stend hér upp, er einungis til þess að minna á að brýna nauðsyn ber til að mþn. sú, sem fjallar nú um endurskoðun þessa málaflokks, breyti nafni þess skóla sem hér um ræðir, ekki einungis hér, heldur hvað öðrum lögum viðkemur. Þetta orð, fáviti, er í flestra huga sagt í lítilsvirðingarskyni um þá, sem annars jafnvel teljast heilbrigðir, ef þeir í einhverju tilteknu vita ekki nægjanlega um það mál sem til umræðu er. Það gefur algjörlega ranga hugmynd um þá mikilvægu starfsemi sem það fólk, sem á að útskrifast úr þessum skóla, þarf að veita. Ég tel mjög óviðurkvæmilegt að þetta nafn sé áfram um ófyrirsjáanlega framtíð í íslenskum lögum. En þar sem breytingin er ærið víðfeðm og snertir, eins og ég áðan sagði, mörg önnur lög, þá er nauðsynlegt að þessu sé ekki flaustrað af, heldur verður að gera ráð fyrir því að sú mþn., sem um endurskoðun þessara laga og annarra skyldra fjallar, breyti þessu niðrandi nafni um þá mikilvægu starfsemi sem þarna fer fram. Í trausti þess, að við þessari ég hygg sameiginlegu ósk okkar allra þdm. verði orðið, mun ég að sjálfsögðu styðja frv., eins og ég sagði.

Frsm. (Oddur Ólafsson) : Herra forseti. Varðandi orð hv. 4. landsk. þm. vil ég taka fram, að þetta atriði var rætt allmikið í n. og einnig átti formaður n. viðræður við stjórn Landssambands þroskaheftra. Við urðum ásátt um að þar sem hér væri um brtt. við ákveðin lög að ræða, þ. e. a. s. lög um fávitastofnanir, þá væri best að hleypa þessu í gegn eins og það er orðað þarna, vegna þess að nú eru lög um fávitastofnanir í endurskoðun og reyndar er verið að undirbúa heildarlöggjöf um þennan hóp. Þá mun nafninu án efa verða breytt. Frv. að þessari löggjöf mun nú vera tilbúið, löggjöf í um 35 eða 36 greinum, og ætlast er til að það fari nú til umsagnar til ýmissa aðila sem um þessi mál fjalla og með þau hafa að gera. Væntanlega verður svo frv. að nýrri heildarlöggjöf lagt fyrir næsta Alþ. Varð samkomulag um að frekari breyt. yrði þess vegna ekki gerð á lögum um fávitastofnanir í þetta sinn.