Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Halldór Blöndal : Herra forseti. Er mál rétt tekið upp ef óskað er að fá að gera athugasemd undir liðnum um þingsköp ef þingmaður telur að þingnefnd sé synjað um upplýsingar? Ber að taka það upp undir þingsköpum?

Hv. 2. þm. Norðurl. e. hefur rætt það efni eins og öllum hv. deildarmönnum er kunnugt undir liðnum þingsköp í Sþ.

Ég tek svar hæstv. forseta svo að málið sé rétt upp tekið. Þannig standa sakir að ég kom að máli við hæstv. sjútvrh. og bað hann um að fá upplýsingar um það hvaða aflaheimildir einstakir eigendur smábáta hefðu fengið sendar eða skrá yfir þær aflaheimildir sem búist var við að einstakir eigendur smábáta mundu fá á næsta ári. Hæstv. sjútvrh. synjaði mér um það. Af þeim sökum bað ég um fund í sjútvn. Ed. þar sem ég skýrði frá því að ráðherra hefði synjað mér um upplýsingarnar. Þannig standa sakir að listar og skrár voru sendir út um landið til einstakra eigenda smábáta, auðvitað með fyrirvara um það að skekkjur kynnu að leynast á listanum og með fyrirvara um það að þeir yrðu leiðréttir ef athugasemdir bærust fyrir 15. des. Á þessum fundi voru mættir fulltrúar sjútvrh. og ítrekuðu þeir það sem ráðherra hafði áður sagt, að ráðuneytið treysti sér ekki til þess að láta sjútvn. Ed. í té þessar upplýsingar. Það olli mér miklum vonbrigðum að formaður sjútvn. sá ekki ástæðu til þess að einstakir nefndarmenn fengju þessar skrár í hendur. Á hinn bóginn tók ég það svo að meiri hl. nefndarmanna, eða a.m.k. var vilji fyrir því í nefndinni að fá þessar upplýsingar og almennur skilningur á mikilvægi þess fyrir þingmenn að þeir gætu haft slík gögn undir höndum vegna síns starfs. Þingmenn töldu með öðrum orðum að það væri ekki einkamál sjútvrh. hvernig staðið væri að úthlutun á aflakvóta fyrir smábáta. Nú er það beiðni mín, herra forseti, að hann beiti sér fyrir því að nefndarmenn í sjútvn. fái umbeðnar skrár sem trúnaðarmál þannig að þeir geti unnið störf sín í þingnefndum.

Skúli Alexandersson : Herra forseti. Hv. 2. þm. Norðurl. e. Halldór Blöndal hefur lýst hér því sem um var fjallað í sjútvn. Ed. þar sem við nokkrir þingmenn fórum fram á það að fá gögn sem fyrir okkur voru lögð í nefndinni til þess að hafa þau milli handanna sem trúnaðarmál þannig að við gætum sinnt þingmannsskyldu okkar þegar hringt væri í okkur og spurt um framkvæmd þeirra laga sem samþykkt voru hér á síðasta vori og hvernig að því ætti að standa. Eftir umræður í hv. sameinuðu Alþingi hefur svar virðulegs forseta Sþ. því miður verið á þann veg að forseti geti ekki beitt sér fyrir því að þessir hlutir komi í okkar hendur. Ég vil ítreka ósk hv. þm. Halldórs Blöndals um það að forseti þessarar virðulegu deildar beiti sér fyrir því að við fáum þessi gögn í hendur. Það er næstum því ómögulegt að sinna þeirri sjálfsögðu skyldu okkar að geta gefið fólki úti á landi upplýsingar um stöðu þessara mála ef við höfum ekki þessi gögn í höndum. Upplýsingar sem við getum fengið með því að lesa þessi gögn á fundi eða í ráðuneytinu eru alls ekki fullnægjandi vegna þess að það er alveg útilokað fyrir okkur að muna hina almennu stöðu hvers einstaklings upp úr þessu plaggi, en algengast er að þær fyrirspurnir sem fyrir okkur eru bornar séu um það hvað hinn eða þessi annar hafi fengið úthlutað, ég hef fengið þetta. Það er því nauðsynlegt fyrir okkur, með öllum fyrirvara um það að þessir hlutir séu ekki réttir og það séu væntanlegar leiðréttingar á þeim, en nauðsynlegt fyrir okkur til þess að geta sinnt því sem er ætlast til af okkur að við fáum að hafa þessi gögn í höndum, ekki síst þegar sú umræða, sem nú er orðin og komin af stað, ekki síst eftir það þegar hæstv. sjútvrh. jafnar hafnargerð í Grímsey við það hvaða kröfugerð er komin upp í þessum málum.

Eyjólfur Konráð Jónsson : Herra forseti. Ég hef ekki blandað mér í þær umræður sem farið hafa fram í hv. Sþ. að undanförnu, síðustu tíu dagana eða svo, og ætla ekki að fara langt út í þá sálma. Hér er borin fram mjög einföld spurning, hvort hæstv. forseti vilji hlutast til um það að sjávarútvegsnefndarmenn í þessari hv. deild fái ákveðnar upplýsingar. Ég sé ekki annað en hann hljóti að gera það, hæstv. forseti, að ræða við formann sjútvn., hv. þm. Stefán Guðmundsson, eða hann sjálfur komi hér upp og upplýsi það skýrt og skorinort án allra deilna að hann muni hlutast til um það að sjávarútvegsnefndarmenn í þessari hv. deild fái refjalaust upplýsingar, í trúnaði ef því er að skipta, en ég skora á hv. þm. Stefán Guðmundsson og hæstv. forseta að hlutast til um að að þetta gerist og gerist strax og sé ekki meira um málalengingar og tímasóun.

Stefán Guðmundsson : Herra forseti. Aðeins örstutt af því að hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson kom hér upp, ef það hefur farið fram hjá honum það sem ég sagði í Sþ. núna rétt áðan. Ég hélt að hann hefði heyrt mál mitt þá.

Ég var staddur inni í Ed. Alþingis.

Já, þá skal ég endurtaka þetta nú hér í Ed. Það sem ég sagði er það að sú nefnd, sem vann að þessu máli og í áttu sæti fulltrúar Fiskifélags Íslands, Félags smábátaeigenda og Landssambands smábátaeigenda, ásamt fulltrúum frá sjávarútvegsráðuneytinu, kom á umræddan fund sjútvn. beggja deilda, lýsti því þar yfir að þeir væru tilbúnir til þess að fara yfir öll þessi gögn með sjávarútvegsnefndarmönnum eða þingmönnum, hverjum sem það vildu. Öll þessi gögn fyrir hvern einasta bát, 2100 báta, og sýna þeim þær útreikningsreglur og þau vinnubrögð sem þeir höfðu viðhaft. Þetta boð stendur enn.

Guðmundur H. Garðarsson : Virðulegi forseti. Það var eiginlega niðurlag þess sem hv. þm. Stefán Guðmundsson sagði hér áðan sem fékk mig til þess að kveðja mér hljóðs. Þegar hv. þm. segir við þingmenn sem eru að leita eftir gögnum til þess að geta sinnt sínum skyldustörfum að þeim standi til boða að fá að líta á gögn á nefndarfundum, þá vekur það auðvitað furðu. Ég hefði álitið að þingmenn þyrftu ekki að leita til ráðuneyta með þeim hætti sem fram kemur í þeirri umræðu sem fram hefur farið um það hvort þingmenn hefðu aðgang að eða fengju gögn hvort sem það er í sjávarútvegsmálum eða í öðrum málum. 

Halldór Blöndal : Herra forseti. Ég hef borið fram þá fyrirspurn til forsetavaldsins hvort það vilji ganga í það mál að sjá til þess að þingmenn í sjávarútvegsnefndum, sem telja sig þurfa á því að halda, vilja setja sig inn í málefni smábáta, fái þau gögn í hendur sem trúnaðarmál, skrá yfir þær veiðiheimildir sem sendar hafa verið til einstakra eigenda smábáta. Þó svo að forsetar séu kjörnir pólitískri kosningu hér í þinginu og þó svo meiri hlutinn reyni að sjá um það að forsetavaldið sé í höndum meiri hlutans til þess að geta haft stjórn á því hvernig þinghaldið er og þó svo að maður hafi orðið vitni að næsta hæpnum úrskurðum finnst mér óhjákvæmilegt virðingu þingsins vegna að sá sem situr í forsetastóli á hverjum tíma svari því hvort hann vilji verða við erindi þingmanns eða ekki þegar erindið er borið fram með þinglegum hætti. Það mál sem ég ber hér upp er forseta kunnugt. Þess vegna hlýtur hann að geta svarað því nú hvort hann vilji verða við beiðninni. Það er úrhendis og óþarfi að við séum að kveðja okkur hljóðs hér á hverjum degi til að fá svar við þessari einföldu spurningu. Ég vil fá svar við því hvort hæstv. forseti vilji ganga í það mál að nefndarmenn í sjútvn. Ed. fái þau skjöl í hendur sem þeir telja sig þurfa að fá sem trúnaðarmál og varða úthlutun á fiskveiðiheimildum til smábáta. Það hefur komið fram í ræðu hæstv. sjútvrh. í Sþ. að þingmenn megi fara upp í ráðuneyti og spyrja um einstaka báta, en það hefur líka komið fram að hæstv. sjútvrh. telji óþarfa að þessi gögn komist í hendur nefndarmanna. Ef málið er að öðru leyti ókunnugt forseta get ég reynt að rekja það nánar. Ég get minnt á það að ekki er verið að biðja um einhver leyniplögg. Þessir kvótar hafa verið sendir til útgerðarmanna smábáta víðs vegar um landið, liggja fyrir í bréfum úti um allt land. Álitamálð er hvort þingnefndarmenn í sjútvn. Alþingis megi fá skrá yfir þau bréf sem sjútvrn. hefur sent út um allt land. Nú eru auðvitað bréf opinber gögn og það gefur auga leið að við þingmenn getum með þinglegum hætti óskað eftir því að fá þessi gögn í hendur. Það er auðvitað ljóst ef bæði forseti Ed. og forseti Sþ. synja um erindið, að upplýsingarnar munu koma fram með þinglegum hætti nema ríkisstjórnin hlaupi til og rjúfi þing. Hún er alltaf að hóta því að rjúfa þing. Það er annað mál. En þetta er kurteis fyrirspurn. Ég vil aðeins láta þess getið í leiðinni að þessar upplýsingar munu koma fyrir augu manna. Það er óhjákvæmilegt eins og nú er komið. Spurningin er: Vill hæstv. forseti greiða fyrir því eða óskar hann eftir því að upplýsinganna verði aflað með öðrum hætti?

Forseti (Jón Helgason) : Ég hef heyrt beiðni hv. þm. um að taka þetta til athugunar. Viðhorf forseta almennt komu reyndar fram í bréfi sem hæstv. forseti Sþ. skýrði frá á fundi í Sþ. fyrir skömmu. En að sjálfsögðu hef ég heyrt þessa beiðni og mun taka hana til athugunar að öðru leyti ef eitthvað er nýtt í málinu.

Skúli Alexandersson : Herra forseti. Ég var að fletta hér frv. sem ríkisstjórnin hefur lagt fram um upplýsingaskyldu stjórnvalda. Vegna þess að það tengist þessu máli sem við erum hér að fjalla um, þá langar mig til þess að lesa upphaf 6. gr., virðulegi forseti: ,,Réttur almennings til að kynna sér gögn hjá stjórnvaldi eða stjórnsýsluhafa nær til: 1. Allra gagna sem snerta mál sem komið hefur til afgreiðslu stjórnvalds, þar með talin endurrit bréfa sem stjórnvaldið hefur sent, enda megi ætla að bréfin hafi borist til viðtakanda.`` Við getum sem sagt óskað eftir því, þegar frv. þetta verður að lögum, að öll þau bréf, sem sjútvrn. hefur sent til viðkomandi aðila sem við höfum verið að fjalla um, verði afhent okkur ekki síður en almenningi í landinu.

Frsm. sjútvn. (Stefán Guðmundsson) : Herra forseti. Ég tala hér fyrir nál. á þskj. 242 um frv. til laga um breytingu á lögum nr. 64 21. maí 1965, um rannsóknir í þágu atvinnuveganna, sbr. lög nr. 72 30. maí 1984. Nál. er frá sjútvn. og er þannig: ,,Nefndin fékk Jakob Jakobsson, forstjóra Hafrannsóknastofnunar, á sinn fund til viðræðna um efni frv. Leggur nefndin til að það verði samþykkt án breytinga. Guðmundur H. Garðarsson var fjarverandi við afgreiðslu málsins.`` Undir nál. skrifa Stefán Guðmundsson, Danfríður Skarphéðinsdóttir, Halldór Blöndal, Karvel Pálmason, Skúli Alexandersson og Jóhann Einvarðsson.

Menntamálaráðherra (Svavar Gestsson) : Virðulegi forseti. Í gildandi lögum er kveðið á um það nákvæmlega hvernig missiraskiptum skal háttað í Háskóla Íslands og sagt að haustmissiri byrji 15. sept. og því ljúki 23. jan. og vormissiri byrji 24. jan. og það endi 31. maí. Þetta frv. er flutt til þess að leyfa Háskólanum sjálfum að ráða sínu almanaki. Annað er nú ekki efni þessa frv., virðulegi forseti, og ég legg til að því verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. menntmn.