Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Þetta frv. mælir svo fyrir, að ríkisstj. sé veitt heimild f.h. ríkissjóðs til að taka allt að 6 millj. kr. lán til að reisa fiskiðjuver á Ísafirði. Sjútvn. hefur athugað málið og rætt það og leitað umsagnar Landssambands íslenzkra útvegsmanna og nýbyggingarráðs, en hefur ekki fengið umsögn frá Landssambandi íslenzkra útvegsmanna. Hins vegar sendi nýbyggingarráð álit, sem birt er hér sem fskj. Fyrir þessu þingi liggur einnig frv. um fiskiðjuver ríkisins og annað frv. frá einstökum þm. um fiskiðjuver á Hornafirði. N. leit svo á, að þar sem ekki sé er.n þá séð fyrir, hvaða afgreiðslu frv. um fiskiðjuver ríkisins fær, þá sé ekki ástæða til að reisa fiskiðjuver á einstökum stöðum á kostnað ríkisins. Nýbyggingarráð segir, að það geti ekki mælt með því, að frv. nái fram að ganga, og telur, að málið þurfi nánari rannsókn, og mælir gegn því, að einn staður sé tekinn út úr. En ef ríkið ákveður að reisa fiskiðjuver, þá kemur það til álita, hvar heppilegt sé að byggja. Nýbyggingarráð vill, að ef reist eru fiskiðjuver, þá sé það gert þar, sem vaxtarskilyrði séu fyrir hendi. Þetta er stefna nýbyggingarráðs, og væri horfið að henni, þá mælir nokkuð á móti Ísafirði, því að skilyrði þar eru ekki sérstaklega góð. Þetta leggur sjútvn. ekki dóm á, heldur bendir aðeins á það. N. lítur svo á, að rannsaka þurfi betur, hvaða fiskiðjuver skuli reisa, hvort það eigi að vera frystihús, saltfiskshús eða niðursuðuverksmiðjur, einnig að rannsakað sé, hvaða staðir eigi að ganga fyrir með slíka hluti, og einnig, að gerð sé sérstök athugun á því, hvort æskilegt sé, að ríkið hefði þessar framkvæmdir eingöngu eða félög og einstaklingar með aðstoð ríkisins, sbr. stofnlánadeild og fiskimálasjóð. Fyrr en þetta liggur fyrir og ákveðin stefna er mótuð í þessum málum, vill sjútvn. ekki leggja til, að teknir séu út úr sérstakir staðir. Aftur á móti leggur hún ekki dóm á, hvort Ísafjörður sé heppilegur til þessa, og tekur því ekki efnislega afstöðu til þess. Ég vil benda á, að við afgreiðslu fjárlaga, þá var heimilað að veita 3 millj. kr. lán til að aðstoða byggingu fiskiðjuvera fram yfir það, sem gert er ráð fyrir í lögum um stofnlánadeildina, en hún má lána með mjög hagkvæmum kjörum 60–70%, og með 22. gr. fjárl. er gert ráð fyrir, að veitt sé aðstoð um 10%, og má þá segja, að vel sé séð fyrir aðstoð hins opinbera. Með tilvísun til þessa leggur nefndin til, að málið sé afgreitt með svohljóðandi rökst. dagskrá. Í trausti þess, að ríkisstjórnin láti athuga fyrir næsta reglulegt Alþingi; hvaða tegund fiskiðjuvera sé mest aðkallandi að reisa, og þá jafnframt, á hvaða stöðum á landinu, svo og, hvort nauðsynlegt sé, að ríkissjóður veiti til þess frekari stuðning en fyrir er mælt nú í gildandi lögum, tekur deildin fyrir næsta mál á dagskrá. - Einn nm. skrifaði undir nál. með fyrirvara, hv. 6. landsk. Hann vill, að ríkið komi upp fiskiðjuverum, og mun hann sjálfsagt gera grein fyrir sínum fyrirvara. Það er ljóst, að hér er um svo víðtækt mál að ræða, að æskilegt er, að slík löggjöf væri borin upp fyrir tilstilli ríkisstj. og stefnan þá mörkuð í því frv., fremur enn að taka út úr einn einstakan stað eins og í þessu frv. Og ef farið yrði inn á þá leið, mundu aðrir staðir krefjast hins sama, svo að ríkið yrði að sjá hverjum stað fyrir fiskiðjuveri. Ég mun ekki ræða þetta efnislega, en vænti, að málið verði athugað nánar.



Herra forseti. - Ég hef skrifað undir nál. með fyrirvara. Sá fyrirvari er bundinn við orðalagið, þar sem hin rökst. dagskrá felur í sér, að athugun sé látin fara fram á því, hvaða tegundir fiskiðjuvera séu reistar og á hvaða stöðum, og einnig, hvort ríkið veiti frekari stuðning. Eins og hv. frsm. sagði, þá er það mín skoðun, að ríkið eigi að láta þessi mál sérstaklega til sín taka og reisa stór fiskiðjuver. Ég mun ekki ræða það mikið hér, en þrátt fyrir að þetta sé mín skoðun, þá sá ég ekki ástæðu til að kljúfa n. út af þessu frv., því að ég álít, að það sé ekki rétt að byrja á því að setja sérstök l. fyrir hvern stað, heldur sé gert heildarskipulag, eins og gert er ráð fyrir í frv., sem liggur fyrir Nd., og þess vegna er ekki ástæða til að samþykkja frv. um fiskiðjuver á Ísafirði og í Hornafirði og það því síður, þar sem báðir þessir staðir eru tilgreindir í frv. í Nd. Ef það frv. fengi pósitíva afgreiðslu þessa þings, þá er séð fyrir þeim stöðum, sem sérfrv. hafa verið lögð fram um. Ég skal ekki spá neinu um afdrif þess frv., en vænti, að það verði samþ. í Nd. og komi svo hér í þessa d., og mun ég geyma að rekja það mál, þar til það kemur hingað. En skoðun mín er sú, að reisa eigi fiskiðjuver, og koma þá báðir þessir staðir til greina.



Herra forseti. Það var snemma s.l. haust, að þetta frv. var borið fram af Kjartani Jóhannssyni og mér, og sé ég, að nú loks, þegar málið er tekið hér fyrir, þá á að vísa því frá með rökst. dagskrá, vegna þess að allt sé óundirbúið, bæði form fiskiðjuveranna og hvar þau eigi að standa. Þessu er lýst yfir, þegar nýsköpunarstjórnin hefur setið í tvö ár að völdum og hefur haft sérstaka stofnun til að gera athuganir um atvinnuvegi þjóðarinnar. Svo á þriðja ári er sagt, að allt sé órannsakað í þessum málum. En er þetta trúlegt? Ég trúi ekki, að nýsköpunarstjórnin og nýbyggingarráð hafi ekki gert athuganir á því, hvaða staðir hentuðu iðnaði úr sjávarafurðum, og þess vegna koma mér forsendur hinnar rökst. dagskrár einkennilega fyrir sjónir, að minnsta kosti hefur ekki verið velt vöngum yfir því að reisa fiskiðjuver hér í Reykjavík. Nei, þegar um Reykjavík ræðir, þá þarf ekki slíkar athuganir. Ég skil ekki samhengið í þessu og legg ekki mikið upp úr því, hvort óvissa sé um skilyrði fyrir fiskiðjuver á Ísafirði. Þar eru öll skilyrði fyrir hendi, og hygg ég, að öllum alþm. sé það ljóst, svo að rannsókn á skilyrðum þar mundi aðeins sýna það, sem öllum er kunnugt. En byggð á Ísafirði byggist á útgerð, og er því skilyrði fyrir byggð þar, að fiskiðja rísi þar upp. Má því segja, að n. leggi til, að athugað sé, hvort byggð eigi að vera á Ísafirði eða ekki. Nú er búið að verja milljónum kr. með samþykki nýbyggingarráðs og stjórnar eftir ráðstöfun fiskimálan. til fiskiðjuvers í Reykjavík, og hélt ég því, að stefnan væri þegar mótuð og gengið yrði á röðina og reist fiskiðjuver í öllum stærri útgerðarbæjum landsins. Það er rétt, að ágreiningur varð um formið, en það, að málið er flutt af Kjartani Jóhannssyni, sjálfstæðismanni, og mér, alþýðuflokksmanni, sannar, að báðir aðilar á Ísafirði gátu sætt sig við þetta frv., og er þess vegna ekki rétt að vitna í það. Fyrir stuttu síðan, líklega eftir að þessi rökst. dagskrá var tilbúin, hefur hv. frsm. borið fram till. um styrk til að koma upp fiskiðjuveri í Flatey á Breiðafirði. En ætti ríkið að leggja fé þangað án þess að rannsaka skilyrði þar? Ég hygg, að það sé svo skylt, hvort ríkið byggir fyrirtæki eða veitir styrk til þeirra, að ekkert eigi þá að gera, án þess að athugun hafi farið fram. Hér getur hv. frsm. sagt, að þar séu svo mörg hlunnindi og án vafa verði þar að rísa upp fiskiðjuver. Ég álít það líka vafalaust, að fólkið í Flatey þarf að byggja á sjávarútvegi og vinna þar úr aflanum. En þeir, sem er ljós þörf fyrir fiskiðju í Flatey, ættu engu síður að sjá, að nauðsyn er á slíku á Ísafirði. Og ef nú forustumenn þjóðarinnar fara að hugsa um skilyrði fyrir fiskiðjuverum, ættu þeir að hugsa um frv. hv. frsm., og ef þessu frv. verður vísað frá, ætti eins að vísa öllum svipuðum frv. frá. Ég er harla vantrúaður á, að nýbyggingarráð rannsaki þessi mál frekar en það hefur gert s.l. tvö ár, og held ég, að ekki sé þörf á að rannsaka skilyrði til fiskiðnaðar á Ísafirði. Ég held, að nýbyggingarráð hafi alveg látið skína í það, að sjálfsagt væri að láta byggja fiskiðjuver þar, ef samkomulag yrði um form fyrirtækisins, og hafa aðrar mótbárur ekki komið frá nýbyggingarráði. Ég skal svo ekki fjölyrða um þetta. Ég hygg, að þetta sé vandræðafálm, að rannsaka þurfi skilyrði á Ísafirði, og ég trúi ekki, að allar slíkar athuganir séu óunnar af hálfu nýbyggingarráðs. Ég á erfitt með að sætta mig við, að þessu máli sé vísað hér frá, þegar sams konar fyrirtæki hefur verið reist hér í Reykjavík á vegum ríkisins. En svona fara ýmis mál, hvað sem rökunum líður, þegar náðarsólin skín ekki hér á Alþ.



Herra forseti. Mér virðist það vera orðalag dagskrárinnar, sem 3. landsk. sættir sig sízt við, en ég skal ekki fara frekar út í það. Hins vegar vil ég fara nokkrum orðum um þetta mál og þau afskipti, sem nýbyggingarráð hefur haft af því. Þegar flm. breiðir sig út yfir nýbyggingarráð með ásakanir út af þessu, þá gætir hann ekki að því, að hér er um fyrirtæki að ræða, sem reisa skal á allt öðrum grundvelli en venja er til og á allt öðrum grundvelli en nýbyggingarráð hefur starfað á. Það var í upphafi yfirlýst stefna nýbyggingarráðs, að einstaklingsframtakið yrði ekki sett lægra en bæjar- og sveitarfélög, og þessari stefnu hefur verið fylgt þannig, að bæði einstaklingar og félög, sveitarfélög sem önnur félög, hafa verið studd eftir megni, en það hefur ekki verið lagður hyrningarsteinn að ríkisrekstri. Í framkvæmdinni hefur þetta mest orðið þannig, að menn hafa tekið höndum saman til þess að koma upp hraðfrystihúsum og öðrum nauðsynlegum fyrirtækjum og víða lagt mjög mikið á sig, en fyrir þessa menn og með þessum mönnum hefur nýbyggingarráð fyrst og fremst starfað. Mörg dæmi er hægt að nefna um það, hvernig einstakir menn og félög hafa bundizt samtökum, og oft var það látið fylgja með umsóknum, hvað þeir hefðu lagt á sig og hvað þeir vildu leggja á sig. Á Vestfjörðum hefur verið reist ísver. Það mun vera á Súgandafirði, en það hefur verið byggt í félagi og með samtökum allra áhugasamra manna, og svo hefur víðar verið. Eitt pláss hefur þó skorið sig úr, hvað þetta snertir, og það er Ísafjörður, en þar hefur að vísu verið áhugi, en bara svo mikill, að hann rúmaðist ekki í einum félagsskap, þ.e.a.s. Ísafjörður er eina byggðarlagið, sem ekki hefur getað komið sér saman um að reisa ísver, og það er það fyrst og fremst, sem hefur valdið því, hvernig nú er ástatt. Bæjarstjórnin hafði mikil afskipti af þessum málum, en þó skilst mér, að flm. þessa frv., sem hér liggur fyrir, séu hvor úr sinni klofningsdeild. Við þessi vandræði, sem fram komu á Ísafirði, var hvergi annars staðar að glíma. Það er fjarri því, að nýbyggingarráð hafi ekki viðurkennt þörf Ísfirðinga fyrir fiskiðjuver, en það var bara ekki svo hægt um vik, þegar tveir aðilar sóttu um, því að vita mátti, að stofnlánadeildin gæti ekki fallizt á, að reist yrðu þar tvö ver nú þegar. Það var því þetta lánleysi Ísfirðinga, að þeir gátu ekki komið sér saman, þó að nýbyggingarráð skrifaði þeim hvað eftir annað og brýndi þá til samstarfs, sem veldur því, að þeir eru ekki búnir að koma sér upp ísveri. En eftir þetta grípa þeir til þess úrræðis að reyna að láta ríkið hlaupa undir baggann og losa sig með því undan allri ábyrgð, en eins og ég drap á áðan, þá er þetta mjög vafasöm braut, sem ekki hefur verið lagt inn á hingað til og brýtur í bága við þá stefnu að styðja einstaklingsframtakið og félagssamtök til þess að hrinda þessum málum og öðrum í framkvæmd, bæði með ódýrum stofnlánum og margháttaðri aðstoð annarri, og fá með því einstaklingana til þess að taka virkan þátt í þessari nýsköpun, en láta ekki ríkið taka ómakið af öllum hlutaðeigandi. Ég hef áður bent á það, að með því að ríkið fari inn á þá braut að reisa ísver og annað því líkt, þá er svo hætt við, að sá áhugi og sú fórnfýsi, sem almenningur hefur sýnt, dvíni eða jafnvel hverfi. Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er því ekki nýsköpunarstefna. heldur víxlspor, sem tveir alþingismenn stíga út af félagslegum vandræðum, sundurþykkju, sem þeir hafa þó sjálfir kynt eldinn að. Hv. þm. minntist á, að nú þegar væri verið að reisa fiskiðjuver ríkisins hér í Reykjavík. Það má að vísu segja, að svo sé, en þær framkvæmdir eru ekki á vegum nýbyggingarráðs eða gerðar með þess samþykki. Þær framkvæmdir eru algerlega á vegum fiskimálanefndar og sennilega gerðar með samþykki fyrrverandi atvmrh., en nýbyggingarráð hefur þar ekki verið til ráða kvatt. En eins og gefur að skilja, þá hafði nýbyggingarráð ekkert vald til þess að banna framkvæmd á þessum grundvelli. Í upphafi átti að reisa þetta ísver fyrir fé, sem fiskimálanefnd hafði með að gera, en þar sem kostnaðurinn fór mikið fram úr því, sem gert var ráð fyrir, þá fékk þetta fyrirtæki fé úr stofnlánasjóði, því að ríkissjóður vildi ekki leggja því fé, en þá var líka búið að reisa húsið, svo að ekki var um annað að gera en halda áfram. Af þessu má sjá, að hér er ekki um að ræða fyrirtæki á sama grundvelli og þetta frv. leggur til. Þá var þessi hv. þm. að minnast á, að fyrir lægi frv. um fiskiðjuver í Flatey, en þó að svo sé, þá er ekkert um það, að ríkið reisi fiskiðjuver í Flatey. Það er mikill munur á því, hvort ríkið styrkir eitthvert fyrirtæki, eða það reisi það og reki algerlega, og ef á að fara inn á þá leið, þá er algerlega komið út fyrir þann ramma, sem nýbyggingarráð hefur starfað innan. Ég fyrir mitt leyti tel mjög hæpið að leggja inn á þá leið, þó að það gætu verið þær aðstæður fyrir hendi, að þess þyrfti, og er það þá helzt í sambandi við landshafnir á afskekktum stöðum, því að ef lagt er í landshafnir, þá er nauðsynlegt að hægt verði að nota þær, en þetta á ekki við um fjölbyggða kaupstaði. Það hefur verið framfylgt þeirri reglu, sem sett var með l. um nýbyggingarráð og framkvæmd af ráðinu, en sú regla er þannig, að það opinbera aðstoði einstaklinga, bæjarfélög og sjómannasamtök til að koma þessu í framkvæmd, og víða er það komið vel á veg. Og meðan haldið er þessari allsherjarstefnu, þá tel ég það mjög óheppilegt fyrir framgang þeirrar stefnu og fyrir framgang þeirra vinnubragða, að fólkið sjálft taki virkan þátt í nýsköpuninni, að blaðið sé brotið við og sagt: Nú gerir ríkið þetta, ríkið reisir fyrst stórt fiskiðjuver á Ísafirði og síðan á Seyðisfirði, Vestmannaeyjum, Siglufirði og guð veit hvað víða, því að um leið og slík stefna er upp tekin, er kippt fótum undan þeim framfaravilja, sem kann að vera fyrir hendi og venjulega er fyrir hendi hjá fólkinu sjálfu á þessum ýmsu stöðum. Það er þetta, sem ég hef á móti því fyrir mitt leyti, að sú breyt. sé nú gerð, að ríkið taki að sér að koma upp fiskiðjuverum. Ég hef þess vegna sömu skoðun í þessu máli og þegar það kom fyrst fram, og það er búið að upplýsa og það er vitað, að málið. er því aðeins fram komið, að í þessu eina plássi, Ísafirði, hefur skorizt svo í odda hjá þeim mönnum, sem að eðlilegum hætti hefðu átt að standa saman að því að koma upp hraðfrystihúsi og fiskiðjuveri, - og þetta hefur hvergi skeð annars staðar á landinu, og þessir menn, sem mestu ósamþykki hafa hleypt í málið heima í sínum kaupstað, koma nú hér á þingi og taka saman höndum um að komast út úr vandanum með því að leggja allt á herðar ríkisins. Það er m.ö.o. ríkið, sem á, að bæta fyrir þeirra ágreining og ofríki hvers í annars garð. En svo vil ég að lokum benda á það, að þessi stefna virðist ekki eiga sér öruggt fylgi í kaupstaðnum, vegna þess að hv. þm. Ísaf. fékk því til vegar komið að setja ákvæði inn í 22. gr. fjárl. um sérstakan aukinn stuðning við fiskiðjuver á þessum stað fram yfir þann stuðning, sem annars er veittur, án þess að minnast á, að það eigi að vera ríkisrekstur á því. Ég er að minnsta kosti sannfærður um, að þessi till., sem hv. þm. Ísaf. bar mjög fyrir brjósti og fékk stjórn og fjvn. til að standa að, hefur ekki hvað sízt verið miðuð við það, að hans kjördæmi gæti, eins og eðlilegt er, notið góðs af þessu eins og öðru fleiru, ef til kæmi. Þetta er ljós vottur þess, að hv. þm. hefur opin augu fyrir því, að Ísafjarðarkaupstaður þarf að fá gott fiskiðjuver. Um það eru allir sammála, og nýbyggingarráð hefur, eins og ég áður sagði, greinilega undirstrikað þá þörf í bréfi sínu til stofnlánadeildarinnar, og í öðru lagi virðist hann ekki vera eins mikið inni á þessari ríkisrekstrarhugmynd og hv. 3. landsk. og sá hv. þm., sem flutti með honum frv. á sínum tíma. Ég held þess vegna, að dagskráin eigi rétt á sér, a.m.k. efnislega hliðin, hvað sem orðalaginu líður. Ég tel á þessu stigi málsins ákaflega varhugavert að fara að breyta til og fara að reisa fiskiðjuver eingöngu á ríkisins kostnað og hefja þar ríkisrekstur, þar sem við höfum löggjöf um þessi mál, sem framfylgt hefur verið af nýbyggingarráði, þar sem byggt er á öllu öðru en ríkisrekstri. Viðvíkjandi þeirri aths. hv. þm., að ekki sé mikið að treysta á nýbyggingarráð, að það vinni mikið að þessum málum hér eftir, þá vil ég benda á, að þótt það geri það ekki, þá er löggjöf á leiðinni, þar sem gert er ráð fyrir að stofna annað ráð, fjárhagsráð, sem taki við öllum þeim málefnum og erindum, sem nýbyggingarráð hefur nú. Núverandi ríkisstj. hefur þá yfirlýstu stefnu að halda nýsköpuninni áfram, svo að það, sem hér er talað um, að sé verkefni nýbyggingarráðs, það yrði þá í verkahring fjárhagsráðs. Dagskráin á því fullan rétt á sér, þó að hún tali um stofnun, sem að eðlilegum hætti hverfur, en hverfur aðeins til að rýma fyrir annarri stofnun, sem á að starfa á sama sviði, en hefur sennilega meiri úrræði og miklu meira vald til að vinna að verkefnum í framtíðinni en nýbyggingarráð, svo að af þeirri einu ástæðu ætti þessi hugmynd ekki að vera í neinni hættu. Þar yrðu þá metin þau rök, sem hafa verið færð fram með og móti því, hvort hverfa eigi af þeirri braut, sem mörkuð hefur verið í þessum málum, en taka upp í þess stað ríkisrekstur og ríkisstofnanir í fiskiðnaði; ekki á einum stað í landinu, heldur á fleiri stöðum, ef ætti að taka til greina þær ástæður, sem færðar eru fram fyrir þessu sérstaka frv.



Herra forseti. - Þessar umr. hafa nokkuð leiðzt inn á að ræða um það, hvort koma skuli upp fiskiðjuverum ríkisins yfirleitt. Ég gat um það í minni framsöguræðu, að ég vildi ekki svo mjög ræða um það á þessu stigi, af því ég taldi það ekki eðlilegt, og eins og hv. 6. landsk. benti á, þá gefst tilefni til að ræða það út af fyrir sig, þegar til þessarar d. kemur frv. um fiskiðjuver ríkisins. Þess vegna mun ég leiða hjá mér að ræða mjög þá hlið málsins, en ef hv. 3. landsk. óskar að ræða efnislega þá hlið, þá er ekkert því til fyrirstöðu að gera það, en ég taldi ekki nauðsyn að gera það að þessu sinni. Hv. 3. landsk. virðist alls ekki hafa lesið hina rökst. dagskrá, ef marka má ummæli hans í hans ræðu, því að þótt honum sé það af guði gefið að umsnúa öllu, sem kemur fyrir þessa d., hvort sem það er mál manna eða þskj., þá skil ég ekki, hvernig hann hefur getað fengið það út úr dagskránni, að með þessu væri sjútvn. í raun og veru að leggja til, að rannsakað yrði, hvort Ísafirði ætti að vera gert kleift að starfa áfram sem útgerðarstaður. Ég get ekki fengið það út úr dagskránni og ekki heldur, að neitað hafi verið eða efazt um, að skilyrði séu á Ísafirði til að reka fiskiðjuver. Það væri æskilegt að fá að vita, hvernig hv. þm. getur fengið slíkt út úr dagskránni, að það þurfi nokkuð sérstaklega að rannsaka það á Ísafirði. Ég vil óska, að hann athugi dagskrána miklu betur. Hún fer ekki inn á neitt annað en að ríkisstj. láti athuga, hvaða tegundir fiskiðjuvera sé mest aðkallandi að reisa, en það gefur ekkert tilefni til fullyrðinga um, að þurfi að rannsaka skilyrði fyrir fiskiðjuver á Ísafirði. Enn fremur á að rannsaka, á hvaða stöðum á landinu séu skilyrði til að reisa fiskiðjuver. Þar geta komið fleiri staðir en Ísafjörður til athugunar. Þá gætu komið fram staðir, sem það upplýstist um við rannsókn, að ætti að byrja á fyrr, ekki af því, að ekki sé nægilegt fiskimagn fyrir hendi á Ísafirði, heldur eins og hæstv. fjmrh. sagði, að það kæmu ýmis fleiri atriði til greina en að veiða þorsk og ýsu. Í þriðja lagi er ætlazt til að rannsaka, hvort nauðsynlegt sé, að ríkissjóður veiti frekari stuðning en gert er ráð fyrir í núgildandi l., með öðrum orðum, hvort það sé heppilegt fyrir fólkið í landinu, að ríkið taki að sér að byggja iðjuver og reka þau og hverfa frá þeirri stefnu, sem fylgt hefur verið hingað til. Það er það einasta, sem n. leggur til. Ég vil ekkert um það segja á þessu stigi málsins, hvort það sé heppilegt, að ríkið taki að sér að byggja og reka öll fiskiðjuver í landinu eða það sé gert á þann hátt, sem nú er gert. Það er vitað um fulltrúa eins flokks, Sósfl., að þeir telja, að ekki þurfi að rannsaka þetta, en fulltrúar hinna flokkanna líta svo á, að þetta þurfi frekari rannsóknar við en enn hefur legið fyrir, en það kemur ekkert við því atriði, sem hv. 3. landsk. sagði, að þyrfti ekki að rannsaka, hvaða skilyrði væru til að reka fiskiðjuver á Ísafirði. Öll hans ummæli um það eru hreint og beint út í bláinn. Ég vil í þessu sambandi leyfa mér að benda á, að það mundi hverju byggðarlagi út af fyrir sig vera hagur, ef fiskiðjuver væri reist þar og kostað af ríkinu, eins og farið er fram á í þessu frv. M.a. er ákveðið, að það skuli greiða ákveðið gjald, hvorki meira né minna en 1/2% af brúttó-andvirði seldra afurða, til sveitarsjóðs. Það eru ákaflega stór hlunnindi. Það er talsvert mikill munur fyrir bæ, sem hefur verið stjórnað þannig, m.a. af þessum hv. þm., að búið er að flæma burt, eins og gert hefur verið undanfarið, talsvert af mönnum, sem hafa viljað vinna sjálfstætt að atvinnurekstri, það er búið að flæma þá burt með álögum, og nú er svo komið á þessum stað, að verið er að hrópa til Alþ. og ríkissjóðs að byggja þar milljónafyrirtæki og tryggja þeim fyrirfram ákveðið gjald til handa bænum, sem undanfarna áratugi hefur verið stjórnað þannig, að fólkið hefur verið flæmt burt úr þessum stað. Það er því ekki furða, þó að taugar þessa hv. þm. kæmust í ólag, þegar hann varð þess var, að sjútvn. vill ekki hjálpa þeim til að reisa þarna við á þann hátt, sem hér er farið fram á. Það mundu fleiri sveitar- og bæjarsjóðir en Ísafjörður, þó að ekki hefði verið farið eins með þá og farið hefur verið með þennan stað, vilja eiga aðgang að þeirri gullkistu í framtíðinni. En svo er annað atriði, sem er alveg órannsakað mál, hvort það er útgerðinni nokkur hagur, að ríkið reki slík iðjuver. Ég skal ekkert um það fullyrða í dag, en geymi mér að ræða um það, þangað til rætt verður um fiskiðjuver ríkisins almennt. Hv. þm. beindi skeytum sínum til nýbyggingarráðs og taldi, að það hefði verið aðgerðalítið þessi tvö ár. Hæstv. fjmrh. hefur svarað þessu, en ég vil aðeins segja það, að afgreiðsla þessa máls gaf hv. þm. ekkert tilefni til slíkra orða. Hvort hann hefur fundið tilefni til þess í umsögn nýbyggingarráðs, skal ég ekki segja, en vil aðeins benda á, að í niðurlagi bréfs síns fer ráðið lengra en sjútvn., því að þar tekur það fram, að það óski, að málið sé afgr. með rökst. dagskrá, sem feli í sér, að ríkisstj. sé falið að láta rannsaka og gera till. um, hvar reisa skuli fiskiðjuver ríkisins. Þetta vildi sjútvn. ekki fallast á, því að með því var alveg mörkuð sú stefna, að það skuli þó reisa fiskiðjuver ríkisins, en um það hefur ekki gengið enn efnisleg afgreiðsla í sjútvn., og það er þess vegna, sem dagskráin frá n. er orðuð á annan hátt. Mér þykir rétt, að þetta komi fram. Meiri hl. n. vill ekki ákveða í dag, hvort skuli reisa nokkurt fiskiðjuver ríkisins, en nýbyggingarráð virðist hafa verið undir þeim áhrifum, svo að ekki sé sagt meira, að vilja, að það gæti komið til mála, að fiskiðjuver ríkisins yrðu reist. Þess vegna hefur það sett þessi orð sín í bréfið, en þetta vildi sjútvn. ekki á þessu stigi málsins leggja til, en vildi hins vegar leggja til, að málið væri allt rannsakað, eins og kemur fram í dagskránni, ekki að það sé rannsakað, hversu auðug fiskimiðin séu kringum Ísafjörð, það þarf ekki að rannsaka, heldur að rannsaka, eins og tekið er fram í dagskránni, hvort sé farsælla, og það er meginatriðið, hvort fiskiðjuver skuli reist og rekin af ríkinu eða einstaklingum og félagasamtökum sjómanna. Það hefur verið rætt um annað stórt fiskiðjuver undanfarna daga, síldarverksmiðjur ríkisins. Það eitt er víst, að það verður að leggja byrðar á einhverja til að borga það, sem þar hefur miður farið, og það er sannarlega ekki álitlegt að fara nú að samþ. sams konar löggjöf fyrir fiskiðjuver, sem sjómenn eiga að eiga afkomu sína undir í framtíðinni. Ég er alveg viss um, að svona lagað hefði ekki komið fyrir, ef einstaklingar eða félagasamtök hefðu verið að byggja verksmiðjuna. Ég er þess fullviss, að þá hefði það ekki komið fyrir, sem nú hefur komið fyrir, þegar verið var að byggja hjá ríkinu, og það er hægt að benda á, að svo hefur ekki verið, þegar einstaklingar hafa verið að reisa sams konar iðjuver. Út af því, sem hv. þm. var að benda á fiskiðjuver ríkisins í Reykjavík, þá vil ég benda honum á, að sú verksmiðja er byggð af fiskimálan. Ef hv. þm. flettir upp l. nr. 75 31. des. 1937 og athugar 14. gr. l., þá sér hann, hvaða vald er gefið viðkomandi ráðh. og hvort ríkisstj. í heild getur tekið það vald af honum eða neinn annar að óbreyttum l. Þar segir, að því fé, sem veitt er fiskimálasjóði, sem er hluti af útflutningsgjaldinu, skuli varið til ákveðinna verkefna, eins og getið er um í 14. gr. Þessi verkefni eru margvísleg, m.a. markaðsleit og að byggja frystihús og fiskiðjuver um landið. Í síðasta lið, 5. lið gr. hér er svo þetta ákvæði, með leyfi hæstv. forseta: „Ríkisstjórninni er heimilt, ef henta þykir, að fela fiskimálanefnd einni ýmsar framkvæmdir samkvæmt framanskráðu, eftir nánari fyrirmælum ráðherra.“ Í krafti þessarar málsgr. hefur þessi ráðh. tekið milljónir úr fiskimálasjóði til þess að byggja fiskiðjuver, án þess að önnur eða meiri lagaákvæði hefðu verið sett um það atriði. Þetta er annað en að ríkið byggi fiskiðjuver hvar sem er á landinu. Ég get sagt hv. 3. landsk., að það er mjög deilt um það atriði, hvort ráðh. hafi haft nokkurt vald til þess eða fiskimálan. að taka þetta fé og nota það þannig.

Vissi fjmrh. ekki um, þegar féð var greitt?

Það lá ekki í hans kassa. Það er greitt til fiskimálan., og n. ein hefur vald til að ráðstafa þessu fé ásamt þeim ráðh., sem fer með þau mál. Þetta veit hv. 3. landsk. Hitt er annað atriði, að fiskimálan. tekur sín lán eins og hver annar aðili hjá bönkum og öðrum stofnunum, það er eðlilegt, en að blanda því saman við það mál, sem hér er til umr., er ekkert annað en röng málfærsla, gersamlega röng. Ég er ekki að réttlæta það, sem gert hefur verið hér. Ég álít, að það hefði verið miklu eðlilegra og betra fyrir sjávarútveginn, að þessu fé hefði verið varið miklu meira til markaðsleitar, og það er þess vegna, sem fiskimálan. og útgerðarmönnum hefur nú verið neitað af fjvn. um stórkostlegt fé til að leita að mörkuðum út um lönd vegna þess, hvernig þeir hafa farið með þennan sjóð, og vísað til þess, að það er alveg vafasamt, hvað mikla heimild ráðh. og fiskimálan. hafa haft til að taka þetta fé til bygginga, en vanrækja næstum öll önnur verkefni, svo sem að leita markaða. Það er ekki hægt að hafa þetta sem rök fyrir því, að ríkið eigi að byggja fiskiðjuver á Ísafirði. Ég þarf ekki að ræða það ósamkomulag, sem verið hefur á Ísafirði um þetta mál, hæstv. ráðh. hefur gert það. En það er ákaflega auðveld aðferð, þegar menn geta ekki lengur komið sér saman, að hlaupa til ríkisins og láta það taka að sér allan kostnað við að sætta þessa aðila. Í sambandi við þá ábyrgð, sem hann minntist á, að ég væri að óska eftir í þáltill. fyrir frystihús í Flatey, þá er það gersamlega óskylt mál. Í fyrsta lagi er það, að þessi ábyrgð er því miður ekki fengin enn þá, svo að ég veit ekki, hvaða afgreiðslu málið fær á þingi, og erfitt að spá um, hvort hún fæst, en hinu vil ég alveg mótmæla, að þótt hún fengist, þá ætti hún að vera mælikvarði á afgreiðslu þessa máls, og það er af rökum, sem ég nú skal greina. Í fyrsta lagi vil ég leyfa mér að benda hv. 3. landsk. á, að í fjárl. frá síðasta þingi er í 22. gr. heimild fyrir ríkisstj. til að ábyrgjast 160 þús. kr. lán fyrir Ólafsfjarðarkaupstað til að koma upp fiskimjöls- og niðursuðuverksmiðju. Þetta er annað en að ríkið skuli koma upp slíkri verksmiðju á Ólafsfirði. Sama er að segja um Stykkishólm. Sveitin er í ábyrgð þar, til að íbúarnir geti keypt togara. Það er allt annað en að ríkið kaupi einn eða fleiri togara til að gera þar út. Ég veit, að svo vel gefinn maður sem þessi hv. þm. skilur eðlismuninn á þessu. Í Flatey hefur kaupfélagið lofað 130 þús. kr., íbúarnir 70 þús. kr. og hreppurinn 150 þús. kr., og svo er farið fram á ábyrgð fyrir 150 þús. kr., auðvitað gegn þeim tryggingum, er stj. metur gildar. Að líkja þessu við það að setja upp milljónafyrirtæki, sem sé í einu og öllu stofnað og rekið af ríkinu, er svo fjarri öllum sanni, að mér dettur ekki í hug að halda, að hv. þm. hafi meint það. Ég skal svo verða við ósk hæstv. forseta og lengja ekki umr. meira og læt máli mínu lokið.



Herra forseti. - Hv. frsm. sjútvn., þm. Barð., hefur rætt nokkuð um þá dagskrá, sem hv. n. hefur látið frá sér fara í þessu máli. Vildi hann halda fram, að með hinni rökst. dagskrá væri ekki ætlazt til, að rannsókn færi fram á því, hvaða skilyrði væru á Ísafirði fyrir sjávarútveg og fiskiðnað. Ég skil vel, að hann skuli vilja hlaupa frá þessu, en frá því verður ekki hlaupið. Ég verð að láta í ljós undrun mína yfir því, ef stofnað hefur verið til fiskiðjuvers fiskimálan., án þess að ríkisstj. - öðrum ráðh. en þeim, sem málið heyrði undir, - hafi verið kunnugt um það. Ég skil ekki, hvernig stj. hæstv. fyrrverandi- forsrh. hefur getað stofnað til milljónafyrirtækis, án þess að fjmrh. hefði hugmynd um það, slíkt fyrirtæki hlyti að hafa verið stöðvað, ef það hefði verið skoðun ráðh., að þarna væri um óheimilan verknað að ræða. En hvernig sem þetta hefur gerzt, þá er þarna risið upp ríkisfyrirtæki í Reykjavík, fiskiðjuver, sem kostar 67 millj., hvað sem hver segir um það, á hvern hátt það hafi orðið til. Eitt atriði er það enn, sem hv. þm. Barð. ræddi um, það var, að ábyrgð viðvíkjandi fiskiðjuverinu í Flatey sé óskylt mál. Það er alveg rétt, að það er ekki alveg í sama sniði og þetta mál, sem hér er til umr., en óskylt er það ekki. Þegar hv. þm. Barð. beitir sér fyrir því, að fiskiðjuverinu á Ísafirði sé vísað frá, af því að ýmsir hlutir séu þar órannsakaðir, bæði skilyrði á staðnum og hver kostnaður verður og hvers konar fyrirtæki þetta skuli vera, þá gefur að skilja, að áður en ríkið tekur á sig bagga og ábyrgðir, - því hingað til hefur það þótt kvöð á ríkissjóði og getur, hvenær sem er, komið til þess, að það þýði jafnmikil útgjöld og ábyrgðin hljóðar upp á -, ef það þarf í fyrra tilfellinu að rannsaka öll skilyrði, þá þarf þess líka í hinu síðara. Þá vil ég víkja nokkuð að því, sem hæstv. fjmrh. sagði í sambandi við þetta mál. Hann vildi halda því fram, að þetta mál væri á öðrum grundvelli byggt en þau mál, sem hefðu átt að koma til kasta nýbyggingarráðs. Ég vil taka það fram, að málið þótti það skylt starfsemi nýbyggingarráðs, að það þótti sjálfsagt, að það færi strax á byrjunarstigi í nýbyggingarráð og fengi þar staðfestingu á öllum áætlunum og meðmæli þess, og þar kvað ráðið upp þann úrslitadóm, sem því þótti hæfa. Ég hef hér fyrir framan mig l. um nýbyggingarráð, og get þar með fengið úr því skorið, hvort það sé rétt, sem hv. ráðh. heldur fram, að þeir í nýbyggingarráði hafi ekki átt að sinna öðrum en þeim, sem byggja á einstaklingsframtakinu, þeirra verksmiðjum. Mér finnst þetta ekki samrýmast því, hvernig hlutverk nýbyggingarráðs er skilgreint í 2. gr. l. Þar segir svo: „Ríkisstjórnin skipar fjögurra manna nefnd, er nefnist nýbyggingarráð. Hlutverk þess er að búa til heildaráætlun, fyrst um sinn miðaða við næstu fimm ár, um nýsköpun íslenzks þjóðarbúskapar. Skal þar áætlað, hver atvinnutæki, samgöngutæki, byggingar og annað þurfi til sjávar og sveita, til þess að allir Íslendingar geti haft vinnu við sem arðbærastan atvinnurekstur, svo og, hvernig bezt verði fyrir komið innflutningi fáanlegra tækja og efnis á næstu árum, með það fyrir sugum að hagnýta sem bezt vinnuafl þjóðarinnar og suðlindir landsins.“ Ég sé ekki, að atvinnutækin og stofnanir, sem nýbyggingarráð á að beita sér fyrir, séu neitt flokkuð eftir því, hvort einstaklingsframtakið, félagsstofnanir eða ríkið á í hlut. Heildaráætlun gæti ekki verið til, nema ráðið léti sig skipta allar tegundir slíkra fyrirtækja. Í 2. gr. l. segir: „Þá skal nýbyggingarráð gera áætlanir um, hvar tækin skuli staðsett, og till. um byggingar og aðrar framkvæmdir í því sambandi.“ Eftir þessu hlutverki ætti að liggja fyrir, hvort Ísafjörður er staður, sem hefur skilyrði til þess, að þar væri reist fiskiðjuver, því að ráðið átti að athuga, hvaða staðir kæmu til álita, og nýbyggingarráð átti samkv. 2. gr. að „hlutast til um, að slík tæki verði keypt, og hefur milligöngu fyrir þá aðila, sem þau vilja kaupa og óska þess.“ Í þriðja lagi segir í 2. gr.: „Innflutningsleyfi og gjaldeyrisleyfi til framangreindra ráðstafana á fé samkvæmt 1. gr. skulu veitt samkvæmt till. nýbyggingarráðs.“ Þetta gerir mér torskilið það, sem hæstv. ráðh. fullyrti, að fiskimálan. skuli hafa getað komið upp fiskiðjuveri í Reykjavík án vilja nýbyggingarráðs, sem á að veita öll leyfi. Hvernig gat þetta farið fram hjá nýbyggingarráði? Hæstv. ráðh. afsakaði nýbyggingarráð með því, að það hefði skort vald til þess að koma í veg fyrir byggingu þessa fyrirtækis á vegum fiskimálan. Ég sé ekki annað en það hafi verið á valdi nýbyggingarráðs að veita öll leyfi. Þá fullyrðir hæstv. ráðh., að ósamkomulag hafi verið á Ísafirði í sambandi við fiskiðjuversmálið. Það er rétt, að eftir að sjálfstæðismenn og kommúnistar komust í meiri hl. í bæjarstj. Ísafjarðar, þá hafa þeir bundizt samtökum um það að stofna til félagsskapar um það að koma upp fiskiðjuveri á Ísafirði, án þess að það yrði opið hlutafélag. Þeir vildu byggja upp fyrirtækið á þann veg, að útgerðarfélög einstaklinga hefðu meiri hl. þess hlutafjár, sem leggja ætti fram. Svo langt gengu þeir til þess að reyna að tryggja sem bezt, að útgerðin fái meiri hl., að þeir neituðu að taka á móti framlagi hlutafjár frá Kaupfélagi Ísfirðinga. Eftir að sú neitun kom fram, var það fyrst, að ekki var hægt að fá samkomulag um það, að allir kepptu saman að einu fiskiðjuveri á Ísafirði. Þó vildu þeir leita eftir hlutafé frá auðjöfrum hér í Reykjavík, en neituðu hlutafé frá Kaupfélagi Ísfirðinga. Það er í sambandi við þetta og í sambandi við þau ummæli hæstv. ráðh., að hlutverk nýbyggingarráðs sé fyrst og fremst það að greiða fyrir fyrirtækjum, sem stofnuð séu á vegum einkaframtaksins, að ég vil leyfa mér að lesa nokkur atriði l. um stofnlánadeild sjávarútvegsins, sem áttu að vera til þess að greiða fyrir nýsköpunarframkvæmdum, sem stofnað yrði til. Í 1. gr. þeirra l. eru ákvæði um, að stofnuð skuli sérstök bankastarfsemi til þess að tryggja framgang nýsköpunarfyrirtækja, einkanlega í sambandi við sjávarútveginn. Í 3. gr. segir, að undir lánveitingasvið stofnlánadeildarinnar skuli koma síldarverkunarstöðvar, hraðfrystihús, beitugeymsluhús, niðursuðuverksmiðjur, verksmiðjur, sem vinna úr fiskúrgangi, lifrarbræðslur, skipasmíðastöðvar o.s.frv., o.s.frv., og í sömu gr. segir: „Forgangsrétt til lána samkvæmt 2. málslið 1. málsgr. skulu hafa félög útvegsmanna og fiskimanna, sem stofnuð eru til að reka iðnað í þágu útvegsins og eru opin útvegsmönnum og fiskimönnum, og félög, sem meginþorri útvegsmanna á hverjum stað er þátttakandi í, í þeim tilgangi, er að framan greinir, enda skipti félögin arði af rekstri í hlutfalli við viðskipti félagsmanna.“ M.ö.o., þarna er tekið fram, að forgangsrétt til lána samkvæmt 3. gr. l. eigi að hafa félög sjómanna og útgerðarmanna, sem starfa á samvinnugrundvelli og opin eru nýjum aðilum á hverjum tíma. Þarna er um beinan forgangsrétt að ræða fyrir samvinnufélög, en ekki hlutafélög. Í 8. gr. segir orðrétt: „Út á ný skip má lána allt að 2/3 af virðingar- eða kostnaðarverði, sé það lægra, og út á aðrar eignir allt að 3/5 af virðingar- eða kostnaðarverði, sé það lægra. Þó má lána allt að 3/4 út á ný skip og 2/3 út á aðrar eignir, ef bæjar- eða sveitarfélög eru lántakandi eða ganga í ábyrgð fyrir skilvísri greiðslu afborgana og vaxta, þar til lánið er greitt niður um helming. Enn fremur má lána félögum þeim, sem um ræðir í 2. málsgr. 3. gr. laga þessara, allt að 2/3 út á framkvæmdir þær, sem um ræðir í 2. málslið 1. málsgr. þeirrar greinar.“ Mér skildist á hæstv. ráðh., að opinber fyrirtæki, bæjar- og sveitarfélög hefðu átt að vera jöfn öðrum hjá nýbyggingarráði, en hér stendur, að þau skuli njóta forréttinda, að það skuli veita hærri lán, ef sveitarfélög og það opinbera stendur af þeim. Þessu á ég eftir að koma heim. Hæstv. ráðh. hélt því fram, að eftir fundinn í nýbyggingarráði hefði komið upp ágreiningur milli aðila heima. En þar voru stofnuð tvö fyrirtæki, annað lokað hlutafélag, sem hafði mestan hluta útgerðarinnar að baki sér, en hitt samlag, opið öllum útvegamönnum á hverjum tíma, með minnstan hluta útgerðarinnar að baki sér. Bæði fyrirtækin sóttu svo um lán til stofnlánadeildarinnar, og stóð á því, að nýbyggingarráð kvæði upp sinn Salómonsdóm um það, hvort fyrirtækið ætti rétt á láni, og nýbyggingarráð sá sér ekki fært að kveða upp dóminn, og næst liggur þá fyrir, að Alþ. láti fara fram á því sérstaka rannsókn, hvort Ísafjörður eigi rétt á sér sem sjávarútvegsbær. Nú er um garð gengin fyrsta vertíðin, síðan stofnuð voru þessi tvö félög, hlutafélag íhaldsmanna og samvinnufélag Alþýðuflokksmanna. Þá kemur í ljós, að skipastóll þessara fyrirtækja, sem áttu að standa undir þessu fiskiðjuversfyrirtæki, eru skip Samvinnufélags Ísfirðinga, sem öfluðu nú á vetrarvertíðinni 3847 tonn, og allt skip af þeirri stærð, sem geta stundað veiðiskap sinn heima og hefðu því orðið viðskiptaskip við væntanlegt fiskiðjuver. Hlutafélagið á 3 báta, sem hafa fiskað 678 tonn. Þetta sýnir betur en allt annað, hvers vegna nýbyggingarráð treysti sér ekki til að kveða upp dóm um það, hvort félagið kæmi til greina með lán úr stofnlánadeildinni. Þá véku þeir að því, hæstv. fjmrh. og hv. þm. Barð., að ekki væri rétt að gera hér einum aðila kleift að víkja undan þeim vanda að skapa slík fyrirtæki sem þetta og láta ríkið framkvæma og kosta allt saman. Í þessu sambandi get ég fullyrt og lýst því yfir, að það er fullur vilji á Ísafirði fyrir því að leggja mikið á sig í þessu efni og engu síðri vilji en finnst annars staðar, og það var fullur vilji að koma upp fiskiðjuveri á Ísafirði, en er síldarvertíð brást í þriðja sinn, þá gátu menn þar ekki komið upp fiskiðjuveri, sem mundi kosta 5–6 milljónir króna, en hefði ríkið nú komið til hjálpar, þá hefðu allir útgerðarmenn og fyrirtæki, sem standa að útgerð, lagt sinn skerf til þess að koma þessu fyrirtæki upp. Hæstv. ráðh. sagði, að ef ríkið kæmi upp fiskiðjuveri á Ísafirði, þá mundi áhugi einstaklinganna dvína, sem hefðu lagt svo mikið á sig að koma upp hraðfrystihúsum og öðrum fyrirtækjum sjávarútvegsins. Ég held, að þetta sé ekki rétt; en það eru aðrar leiðir, sem drepa áhuga og stórhug; en það er, ef Alþ. neitar um aðstoð til handa stórri útgerðarstöð, sem er það lífsspursmál að nýta afla sinn sem, bezt, og. þm. sjá enga smugu til þess að koma þessu fyrirtæki upp. Þá vék ráðh. að því, að hv. þm. Ísaf. hefði komið því inn í 22. gr. fjárlaganna, heimildargreinina, að heimila ríkisstj. að styrkja fiskiðjuver á Ísafirði, en það er aðeins. heimild, og er þar með ekki sagt, að Ísafjörður fái styrk til þessa, en það var ekki grundvöllurinn fyrir því, að sjútvn. leggur til að vísa málinu frá með rökst. dagskrá. Ég held því, að hér sé verið að leggjast í mót góðu máli, og ég hefði nú búizt við því, að sá ráðh., sem hv. flm. var staðgengill fyrir, hefði nú lagt þessu máli lið. Það er rétt, að skiptar skoðanir hafa verið á milli sjálfstæðismanna og Alþfl. um það, hvort þjóðnýta ætti fiskiðjuverin, en þetta mál er nú skylt síldarbræðslunum, og með fiskiðjuveri því, er sjútvn. lét reisa hér í Reykjavík, er prinsipið brotið. Að lokum vil ég segja, að ég uni því hið versta, að þessu máli skuli vera vikið frá með mjög fjarstæðum rökum.