Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Frsm. (Bjarni Ásgeirsson) : Herra forseti! Þetta frv., sem hér liggur fyrir, hefir inni að halda nokkrar brtt. við gildandi l. um þetta efni og eru þær í aðalatriðum samdar af mæðiveikin. og endurskoðaðar af landbn. Nd. Þær breyt., sem hér er sérstaklega farið fram á, eru í 1. gr. og eru um, að færðar verði til þær varnarlínur, sem ákveðnar eru í l., með því að það er greinilegt orðið að sumar þeirra eru orðnar óþarfar, en nauðsynlegt að breyta öðrum og færa þær til í samræmi við gang veikinnar í nærliggjandi héruðum. Efni 2. gr. er það, að þar sem sérstakar girðingar hafa verið settar og bornar uppi af einstökum svæðum - eins og t. d. aukavarnarlínan, sem sett var á Snæfellsnesi síðastliðið ár - og svo stendur þar á að veikin hefir ekki gert vart við sig á þessu svæði síðastl. ár, þá sé heimilt að taka vörzlu varðlínunnar og viðhald girðingarinnar inn á kostnað ríkissjóðs, en þá verði þeir, sem á þessu svæði búa, að taka á sig hin almennu gjöld, sem allir bændur hafa orðið að taka á sig, sem búa utan mæðiveikisvæðanna. N. féllst á, að þetta væri réttlátt og nauðsynlegt, og leggur til, að þetta verði gert að l. 3. gr. er að efni til um það, að draga úr kostnaði þeirra manna, sem verða fyrir miklum ágangi vegna viðhalds eða vörzlu girðinga vegna mæðiveikinnar. Einstaka bændur hafa orðið fyrir svo miklum búsifjum þessa vegna, að ekki er hægt að mæta þeim bótalaust. Í 1. eins og þau eru nú eru ákvæði þar að lútandi lítt notuð. Í frv. er gert ráð fyrir, að hreppsfélag það, sem nýtur varnarlínunnar, sem þannig stendur á um, sé skylt til að bæta þetta tjón samkv. mati 2 manna. Efni 4. gr. er að breyta nokkuð ákvæðinu um styrkveitingar samkv. mæðiveikilögunum, sem veittar eru til jarðræktar eða jarðræktarbóta. Breyt. miðar að því að breyta nokkuð hlutfallinu milli þessara styrkveitinga og haga þeim þannig, að jarðræktarstyrkur hækki nokkuð, svo það hvetji bændur til að vinna til slíks styrks heima hjá sér, í stað þess að vinna í vegavinnu. Þótt styrkur þessi sé hækkaður á hverja verkeiningu, er ekki þar með sagt, að hver einstakur bóndi hljóti hærri heildarstyrk. því í reglug. eru ákveðnar hámarksbætur til einstaklingsins, heldur fær hann meira fyrir þau verk, sem hann vinnur, eða réttara sagt: hann vinnur sér fljótar inn bæturnar nú en áður. Sömuleiðis er í gr. ákvæði um heimild til að verja þessu styrktarfé til vinnu við aðrar umbætur á jörð sinni en þær, sem jarðræktarstyrkur er greiddur fyrir samkv. jarðræktarlögum, ef einhver þau verk liggja fyrir, sem talin er meiri þörf á, að framkvæmd verði. Í 5. gr. er mesta breytingin gerð á l., og skal ég lesa þá grein upp, með leyfi hæstv. forseta: „Aftan við 22. gr. laganna bætist ný málsgr. Nú virðist mæðiveikin vera í augljósri rénun hjá einstökum bændum, og er þá heimilt að styrkja þá til þess að koma sér upp fjárstofni og verja til þess fyrst og fremst því fé, sem þeim hefði annars borið samkv. 2. og 3. tölul. 19. gr., allt eftir nánari ákvæðum reglugerðar“. Það, sem hér er um að ræða, er, að þegar stjórn mæðiveikin. og viðkomandi sveitarstjórn telja líkur til, að á einhverjum stað sé veikin í rénun, svo að stofn sá, sem eftir er, sé ómóttækilegur eða miður móttækilegur fyrir veikina en áður, þannig að líkur séu til, að hægt sé að koma upp nýjum stofni, má breyta bótafénu í það, að hjálpa bændum til að koma upp nýjum stofni. Er nauðsyn að gera slíkt svo fljótt sem hægt er að koma höndum undir, því það er óþolandi, ef bændur þurfa að búa við það að framfleyta sér á styrkjum. N. telur rétt að veita þessa heimild. Enda er það nauðynlegt, að bændur geti sem fyrst farið að ala upp hraustan bústofn til framtíðarinnar. Þetta er aðalefni frv. Sé ég ekki ástæðu til að hafa um það fleiri orð, og þar sem það kemur frá n., sem hefir rætt um það, sé ég ekki ástæðu til að vísa því þangað aftur, en hinir einstöku þm. geta haft tækifæri til að athuga það og kynna sér á milli umr. og þá gert við það þær aths., sem þeim þurfa þykir.

Frsm. (Bergur Jónsson) : Eins og nál. allshn. ber með sér, leggur n. einróma til, að frv. þetta verði samþ. óbreytt. En með því að engar umr. fóru fram um frv. við 1. umr. þess hér í d., leyfi ég mér að fara nokkrum almennum orðum um það við þessa umr. Tildrög máls þessa eru þau, að ríkisstj. fól hv. hæstaréttardómara Þórði Eyjólfssyni fyrir nokkrum árum síðan að vinna að samningu nýrra hegningarlaga. Hefir hann unnið að samningu frv. þessa í fleiri ár óslitið og hafði lokið við frv. og grg. þess fyrir síðastl. áramót. Þá fékk dómsmrh. hæstaréttardómarana Einar Arnórsson og Gissur Bergsteinsson til þess að yfirfara frv. og endurskoða það ásamt höfundinum, og unnu þeir að því frá áramótum og fram undir Alþ. Hin almennu hegningarl., sem nú gilda, eru frá 25. júní 1869 og eru því 70 ára gömul. Þau voru að vísu vel samin og áttu vel við á sínum tíma, en eru nú orðin nokkuð úrelt og ófullnægjandi vegna breyttra þjóðarhátta, breytingar á réttarmeðvitund manna og breytts skilnings á réttarfræði. Við samningu þessa frv. hafa dönsku hegningarl. frá 15. apríl 1930 aðallega verið höfð til fyrirmyndar, en til þeirra hafði verið sérstaklega vel vandað. En jafnframt hefir verið höfð hliðsjón af annari erlendri refsilöggjöf. Fyrir hv. Ed. lá frv. í nálægt tvo mánuði. Allshn. þeirrar deildar hélt marga fundi um málið og fékk aðalhöfund frv. á nokkra fundi með sér til þess að skýra frv. fyrir sér, en n. bar síðan engar breytingar fram við frv., og var það samþ. óbreytt í Ed. Frv. er allstór lagabálkur, 273 gr. í 29 köflum. Kaflarnir I–IX hafa að geyma alm. refsiréttarákvæði, en í síðari köflunum eru tilgreind einstök afbrot. Frá núgildandi rétti er sú breyting ger, að flest almennu ákvæðin eru látin ná beint til allra refsiverðra brota, og þá einnig þeirra brota, sem nú eru tilgreind í öðrum refsilögum heldur en hinum alm. hegningarlögum. Þó ná ákvæði frv. um gáleysi, hlutdeild, tilraun og fyrningu sakar aðeins til brota, sem tilgreind eru í frv. sjálfu, enda er frv. allmiklu víðtækara heldur en núgildandi hegningarlög. Á refsingum gerir frv. miklar breytingar. Samkv. 10. gr. hegningarlaganna frá 1869 voru refsingar: Líflát, hegningarvinna, sem var tvennskonar, typtunarhúss- og betrunarhússvinna, fangelsi, sem var fernskonar, sektir og missir embættis, sýslunar- og kosningarréttar. Loks hýðing fyrir unglinga og börn. Líflátsrefsing var afnumin árið 1928, og samkv. þessu frv. er engin líkamleg refsing ákveðin. Refsingar samkv. frv. verða aðeins sektir, varðhald og fangelsi. Varðhald svarar að mestu til einfalds fangelsis, en fangelsi til hegningarvinnu og fangelsis við venjulegt fangaviðurværi. Í varðhald má dæma 5 daga til 2 ára. Varðhaldsvist fylgir vinnuskylda en þó má fanginn leggja sjálfur til verkefni. Í fangelsi má dæma frá 30 dögum upp í 16 ár eða æfilangt. Vinnuskylda fylgir fangelsisvist, samkv. reglum, sem setja skal með konunglegri tilskipun. Fangelsisrefsingu skal að jafnaði beita fyrir meiri háttar afbrot, og ennfremur við þá menn, sem ekki þykir hlýða, að umgangist varðhaldsfanga. Eru þessi ákvæði frv. sett til þess að tryggja það, að menn, sem dæmdir hafa verið fyrir smávægileg afbrot, eða í sektir, séu aðgreindir frá stórglæpamönnum. Þessi aðgreining getur þó eigi komið til framkvæmda fyrr en til verður sérstök varðhaldsstofnun. Fjársektir eru frá fjórum til 30 þús. króna. Um þær er það nýmæli, að taka má tillit til efnahags sökunauta, er sekt er ákveðin. Ennfremur má samkv. frv. taka sektir fjárnámi, nema svo sé, að greiðslan myndi hafa í för með sér tilfinnanlega röskun á högum sökunauts, eða þeirra, sem hann framfærir. Ef sekt greiðist ekki, skal hún afplánast í varðhaldi, eða fangelsi, eftir ákvörðun dómara. Algert nýmæli er það, að veita má fanga reynslulausn úr fangelsi, þá er 2/3 hlutar refsitímans eru liðnir. Haldi fangi þau skilyrði, sem sett eru fyrir reynslulausninni, falla eftirstöðvar refsingar niður. Nú er föngum stundum veitt náðun á nokkrum hluta refsingar, en þess þarf síður, ef ákvæðum um reynslulausn verður beitt. Ýms önnur nýmæli eru meðal hinna almennu ákvæða frv. Í l. kafla eru sett ákvæði um framsal sakamanna. Með frv. eru ákvæðin um fyrning sakar mjög rýmkuð frá því, sem nú gildir. Gæzluvarðhaldsvist skal ávallt draga frá refsingu, ef sökunautur hefir eigi með hegðun sinni orðið valdur að henni. Ef menn eru dæmdir fyrir brot, sem þeir hafa framið ölvaðir, má leggja fyrir þá í dómi, að viðlagðri refsiábyrgð, að neyta eigi áfengis um tiltekinn tíma, allt að 5 árum, og einnig má ákveða, ef nauðsyn krefur, að sökunautur sé lagður á viðeigandi hæli til lækningar, allt að þrem árum. Opinbera starfsmenn og þá menn, sem reka atvinnu samkv. opinberu leyfi, má svipta stöðu- eða atvinnurétti með dómi, ef þeir hafa framið brot, sem gerir þá óverðuga eða óhæfa til starfans. Ef brot er þannig vaxið, að sökunautur telst eigi hafa óflekkað mannorð, skal í refsidómi svipta hann kosningarrétti og kjörgengi, en nú eru það kjörstjórnir, sem taka verða ákvörðun um þetta, þótt ákvörðun þeirra megi bera undir dómstóla. Um ákvæði þeirra kafla frv., sem ræða um einstök afbrot, er þess fyrst að geta, að refsitakmörkin eru höfð allmiklu víðtækari en nú er, samkv. hegningarlögunum frá 1869, og dómurunum gefin meiri heimild til þess að færa refsingu niður, þegar málsbætur eru. Í X. kafla frv., um landráð, eru auknar refsingar við því, að stofna hlutleysi ríkisins í hættu. Ennfremur eru lagðar þungar refsingar við hverskonar njósnum hér á landi í þágu erlendra ríkja eða stjórnmálaflokka. Loks er í beim kafla lögð refsing við misferli með skjöl, er varða heill eða réttindi ríkisins, eða hafa fjárhags- eða viðskiptaþýðingu fyrir ríkið. Þar undir má aðallega nefna ólögmæta birtingu samninga, ráðagerða eða ályktana ríkisins, sem hafa mikilsverða fjárhags- eða viðskiptaþýðingu fyrir þjóðina gagnvart öðrum þjóðum. Í XII. kafla, um brot gegn valdstjórninni, er refsing hörð við því að skýra heimildarlaust eða vísvitandi rangt frá því, sem gerist í starfi opinberra samkoma eða stjórnarvalda. Svið refsinga er fært út fyrir árásir á opinbera starfsmenn út af starfi þeirra og í starfi þeirra, en jafnframt er refsiábyrgð embættis- og sýslunarmanna aukin frá því, sem nú er, ef þeir misnota starf sitt sér eða öðrum til hags. Í XV. kafla eru felld saman refsiákvæði við röngum framburði og röngum sakargiftum, sem nú eru í tveim köflum í hegningarl. frá 1869, 14. og 22. kafla. Ákvæði þessi þykja rétt komin í einum kafla, með því að röng kæra hefir að jafnaði í för með sér rangan framburð. Í XXI. kafla eru ákvæði um sifskaparbrot. Með þeim kafla eru niður felldar refsingar við mörgum athöfnum, sem nú er lögð refsing við. Þannig er felld niður refsing við hór, svo kallaðri hneykslanlegri sambúð, giftingu á milli tengdra og milli stjúpforeldra og stjúpbarna, en hinsvegar haldið refsingu fyrir holdlegt samræði á milli ættingja í beinan legg og systkina, og skiptir þá ekki máli, hvort um al- eða hálfsystkini er að ræða. Refsingu fyrir hór og hneykslanlega sambúð mun sennilega aldrei hafa verið beitt, þótt hún sé ákveðin í hegningarl. frá 1869, enda mun t. d. hin svokallaða hneykslanlega sambúð, þ. e. sambúð ógiftra persóna, vera afaralmenn. Í XXII. kafla, um skírlífisbrot, eru einnig gerðar margar breyt. á núgildandi hegningarl. Refsing er lögð við því, ef maður misnotar þá aðstöðu sína, að kvenmaður er honum háður fjárhagslega eða í atvinnu sinni. Kynferðismök milli manna af sama kyni eru því aðeins refsiverð, að annar aðili sé yngri en 21 árs; þá skal refsa þeim, sem eldri er. Vægari refsing en nú er lögð á móður, sem eyðir fóstri sínu, en þyngri refsing á aðra þá, sem aðstoða við fóstureyðingu. Í XXIII. kafla eru felld saman ákvæðin um manndráp og líkamsmeiðingar, en í núgildandi hegningarl. eru þau ákvæði í tveim köflum, 11. og 18. kafla. Byggist þetta á því, að manndráp eru ein tegund líkamsárása. Ákvæðin um þetta eru allmiklu einfaldari í frv. en í núgildandi l. Í ákvæðum XXV. kafla, um ærumeiðingar, er talsvert hert á refsingu, einkum ef ærumeiðandi aðdróttun er borin fram gegn betri vitund. Skal þá samkv. 236. gr. beita varðhaldi eða fangelsi allt að 2 árum. Í XXVI. kafla er safnað saman ákvæðum um auðgunarbrot. Í þeim kafla er lögð refsing við ýmsum sviksamlegum athöfnum, sem nú er eigi refsing við lögð. Ný ákvæði eru um þá, sem nota sér bágindi, einfeldni eða fákunnáttu manna sér til hags, og menn þá, sem hafa fjárreiður fyrir aðra á hendi, en misnota þá aðstöðu sína. Ég hefi nú stiklað á hinum helztu breyt. og nýmælum, sem fólgin eru í frv. þessu, en vitanlega eru breyt. og nýmælin talsvert fleiri. Ég hygg, að það sé ekki ofmælt, að frv. sé vel og vandlega undirbúið og sé yfirleitt í samræmi við réttarmeðvitund nútímans og nútímaskilning á refsifræði. Þau ákvæði frv., sem helzt mundu geta orkað tvímælis, munu vera ákvæðin um ærumeiðingar, enda er það sá kafli refsifræðinnar, sem einna vandasamast er við að eiga, og er það eðlilegt, þar sem um er að ræða eins teygjanleg og óákveðin hugtök eins og æru og mannorð. En í þessu máli hefir verið valin sú leið að taka nær alveg shlj. ákvæði úr refsilöggjöf þeirra þjóða, sem við erum skyldastir á Norðurlöndum. Ég hygg, að það sé ekki skynsamlegt fyrir einstaka hv. þm. eða hv. þd. að gera miklar breyt. á svona lagabálki. Það verður að taka tillit til þess, að þar sem um svona vandasaman lagabálk og þennan er að ræða, þá er hætt við, að það gæti raskað samræmi að fara að breyta honum nú og að breyta slíkum lagabálki sem þessum er heldur varla annara meðfæri en beirra, sem sérstaklega hafa lagt sig í líma við að rannsaka málið í heild.

*Einar Olgeirsson: Ég vil mótmæla því, að þetta frv., með eins miklum breyt. og í því felast á okkar hegningarlöggjöf, sé sett í gegnum þingið á þann hátt, sem nú virðist tilætlunin. Það nær ekki nokkurri átt, ef Alþ. er sá aðili, sem setja á l. í þessu landi, að gefa ekki hv. þm. meira tækifæri en með meðferð þessa máls er gert til þess að hafa eitthvað um það að segja, hvaða hegningarl. eru sett í þessu landi. Það er alviðurkennt, að þessi lagabálkur sé einhver hinn þýðingarmesti, sem Alþ. getur yfirleitt fjallað um. Og það var sérstaklega tekið fram af hv. frsm. allshn., að hegningarl., sem nú gilda, séu orðin algerlega úrelt og séu í mörgum atriðum búin að gilda um 70 ár og þess vegna sé brýn þörf á því að breyta þarna um. Nú er það vitanlegt, að þegar á að samþ. hegningarlöggjöf og hreyta því í slíkri löggjöf, sem fyrir er, þá verður allmikill vandi að velja það, sem gengið er út frá, að muni standa lengi sem l. En hvernig hefir þetta verið framkvæmt nú á þessu þingi, sem af er? Það má vel vera, að undirbúningur undir bessa löggjöf sé mjög sæmilegur frá hendi þeirrar n., sem um þetta mál hefir fjallað. Ég treysti mér ekki fullkomlega til að dæma um það sem leikmaður. En þessi n. var skipuð til þess að undirbúa þetta mál fyrir Alþ., en ekki til þess að semja l. fyrir Alþ. Tilgangurinn með Alþingi er sá, að þar gefist mönnum, sem hafa mismunandi skoðanir og eru fulltrúar mismunandi flokka og hluta þjóðarinnar, tækifæri til þess að fjalla um l. og koma fram með brtt. við lagafrv. og bera þau saman við það, sem verið hefir bezt í löggjöf nágrannalandanna, og ennfremur til þess, að þm. geti leitað aðstoðar þeirrar, sem nauðsynleg er til þess að l. - og þá í þessu tilfelli þessi stóri og vandasami lagabálkur - megi verða sem bezt úr garði gerð. En það hefir heyrzt í sambandi við þetta lagafrv., að svo góðir menn hafi undirbúið þetta frv. að hv. þm. eigi helzt ekki að ætla sér þá dul að koma fram með brtt. við það lagafrv., sem jafnvel hæstaréttardómarar hafa verið settir til að semja. Ég verð nú að segja það, að ef á að fara þannig að í hæstv. Alþ., þá er eins gott að afhenda okkar löggjafarvald í hendur nokkurra manna, svo sem tveggja eða þriggja manna, sem kosnir væru til að semja l. Ég mótmæli því algerlega, að bað sé sæmilegt fyrir þingið að samþ. þennan lagabálk á þann hátt, sem nú virðist vera stofnað til. Þetta frv. var sett í gegnum 1. umr. hér í hv. d. á þann hátt, að enginn talaði um það, og eftir því sem virtist átti það að fara nefndarlaust gegnum þingið. Svo fékkst það fyrir harðfylgi þm., að frv. var vísað til n. Nú virðist það vera tilgangurinn, að frv. þetta gangi í gegnum þingið svo að segja án þess að hv. þm. fái nokkur tök á að fjalla um það. Það er mælzt til þess að hv. frsm. allshn., að ekki verði komið fram með brtt. við frv., heldur verði það látið fara í gegn án þess að nokkrum stafkrók í því verði breytt. Ég hefi borið þetta saman við meðferð slíkra l. sem þessara í öðrum löndum, t. d. í Danmörku. Þar tók meðferð þeirra langan tíma áður en þau voru endanlega samþ. Þegar þessa er gætt, virðist það bera vott um það, hversu mjög Íslendingar liti niður á þingræðið, rétt eins og bak við stæði löngun til að þurrka það alveg út, - að ég nú ekki tali um þá ást, sem þeir segjast hafa á lýðræðinu. Í Danmörk mun það hafa tekið fjölda mörg ár að breyta hegningarlöggjöfinni þar. Þau l. voru sett í margar n. Þingmenn þar komu fram með ótal kröfur um þau. En hér á okkar háa Alþ. er það svo, að helzt engin n. vill taka þau til meðferðar. Því síður, að hægt sé að komast að nokkru samkomulagi við þá menn, sem eiga sæti í þeirri n., Sem tekur málið til meðferðar, um að fá frv. breytt á nokkurn hátt. Ég vil þó freista þess ásamt öðrum hv. sósíalistaþm., að bera fram nokkrar brtt. við frv. fyrir 3. umr. málsins, enda þótt það hafi e. t. v. ekki mikið að þýða, því að auðséð er, að þessu frv. er ætlað að fara í gegn áður en þingi verður frestað, nú innan skamms. Ég álít, þó að margt þyrfti að athuga í þessu frv., að það helzta, sem við munum freista að breyta í því, sé það, sem mest liggur í augum uppi, að eru gallar á frv. Ég skal strax taka það fram, að ég vil alls ekki neita því, að ég álit, að meginhluti þessara l. séu stórkostlegar framfarir í okkar löggjöf, eins og vænta má, þar sem við erum að afnema með ýmsum köflum þeirra eldgömul lagafyrirmæli, sem komu algerlega í mótsögn við réttarmeðvitund þjóðarinnar. Það, sem við sósíalistar munum koma með nokkrar brtt. um, er það, sem kemur til með að snerta það, sem gæti orðið til þess að þrengja að því frelsi og mannréttindum, sem við eigum að njóta samkv. núgildandi l. og gæti að einhverju leyti gefið valdstjórninni alveg óþarflega mikla vernd gegn réttlátri gagnrýni borgaranna. Ég vildi í því sambandi t. d. benda á XII. kafla frv., um brot gegn valdstjórninni, og í þeim kafla eru í 108. gr. ákvæði svo hljóðandi (með leyfi hæstv. forseta) : „Hver, sem hefir í frammi skammaryrði, aðrar móðganir í orðum eða athöfnum eða ærumeiðandi aðdróttanir við opinberan starfsmann, þegar hann er að gegna skyldustarfi sínu, eða við hann eða um hann út af því, skal sæta sektum, varðhaldi eða fangelsi allt að 3 árum. Aðdróttun, þótt sönnuð sé, er refsiverð, ef hún er borin fram á ótilhlýðilegan hátt“. Þessi síðasta málsgr.: „Aðdróttun, þótt sönnuð sé, er refsiverð, ef hún er borin fram á ótilhlýðilegan hátt“, er þannig, að ég vil um hana segja, fyrir nú utan allt annað í þessari setningu, að hún er ekki sérstaklega þjóðleg, þar sem við Íslendingar munum nú vera einna óvarfærnastir í orðum af öllum þjóðum í Evrópu, - að ef einhver segir frá einhverju, sem stendur í nánum tengslum við valdstjórnina, þá skuli hann sæta sektum, þó að hann geti sannað sitt mál, ef hann segir það á „ótilhlýðilegan hátt“!! Við höfum nú nokkurnveginn sannanir fyrir því af meðferð mála hér á landi, hvað talið er ótilhlýðilegt. Hingað til hefir ekki verið hægt að segja neitt orð satt um mann án þess að það hafi verið hægt að höfða út af því gegn honum meiðyrðamál. Og þarna er um opinberan starfsmann að ræða, og þó að maður geti meira að segja sannað það, sem sagt er um hann, sem oft er nú erfitt að sanna, jafnvel þótt allir viti, að það er satt, þá þarf ekki annað en að það sé borið fram á „ótilhlýðilegan hátt“, þá er fyrir það bægt að dæma menn í sektir, varðhald eða fangelsi allt að tveimur árum. Með þessu móti er verið að höggva afskaplega nærri ritfrelsinu í landinu og nærri því, sem er grundvöllurinn undir lýðræði og þingræði, ef rétturinn til þess að gagnrýna gerðir valdstjórnarinnar er af mönnum tekinn, en það aðhald, sem skapað er með því að menn megi gagnrýna gerðir valdstjórnarinnar, er einn sterkasti þátturinn í lýðræðinu yfirleitt. Og ég vil segja, að ekki sízt þar, sem embættismannabákn er eins tiltölulega mikið eins og hér á landi og svo margir þm. jafnframt opinberir starfsmenn ríkisins, þá er það fremur óviðkunnanlegt fyrir þingheim að samþ. þetta. Ég mun því flytja brtt. um að þetta: „Aðdróttun, þótt sönnuð sé, er refsiverð, ef hún er borin fram á ótilhlýðilegan hátt“, verði fellt burt. Við munum líka sósíalistar bera fram brtt. við fleira í þessu frv., svo sem við XXV. kafla, um ærumeiðingar og brot gegn friðhelgi einkalífs. Það er sérstaklega 237. gr., sem við munum bera fram brtt. við. Hún hljóðar svo (með leyfi hæstv. forseta): „Ef aðdróttun er borin fram á ótilhlýðilega móðgandi hátt, má beita refsingu samkvæmt 234. gr., enda þótt sönnur hafi verið á hana færðar. Þegar refsingar er krafizt samkvæmt þessari grein eingöngu, er ekki heimilt að færa sönnur á aðdróttunina, nema nauðsyn þyki til bera vegna almannahags“. Ég vil segja, að mér finnst afskaplega langt gengið með þessari gr., að banna að segja sannleikann, jafnvel þó að maður geti sannað sitt mál. Það er nógu oft um það deilt, hvort menn megi segja sannleikann, þegar menn geta ekki sannað hann. En þarna á beinlínis að færa það í l., að þó að menn geti fært sönnur á það, sem menn segja, þá sé refsivert að segja það undir vissum kringumstæðum, „ef aðdróttun er borin fram á ótilhlýðilega móðgandi hátt“. Ég gat ekki látið hjá líða að tala um þetta nú við 2. umr., enda þótt brtt. við frv. verði að bíða þangað til við 3. umr. Að lokum við ég beina því til hv. þdm., þó að hegningarlagafrv. þetta sé að öðru leyti gott, að þeir vilji nú á milli umr. ráðfæra sig við sína eigin samvizku um það, hvort ekki væri réttara að fella þessar gr. burt. Í okkar stjórnarskrá er Íslendingum tryggt alveg sérstaklega ritfrelsi. Þar er m. a. rík áherzla lögð á, að ritskoðun megi aldrei leiða í l. En það er hægt að eyðileggja ritfrelsið með fleiru en ritskoðun. Það er hægt með því að belta nægilega miklum sektum, varðhaldi og fangelsi gagnvart hverjum, sem þorir að segja sannleikann um þá, sem hátt eru settir í þjóðfélaginu. Og það á ekki við fyrir þjóðþing, sem vill viðhalda þessum grundvallarréttindum manna, að setja vitandi vits í löggjöf það, sem a. m. k. mjög mikil hætta er á, að verði misnotað. Þetta vildi ég sérstaklega segja viðvíkjandi þessum fáu gr., sem við munum freista að bera fram brtt. við. Að öðru leyti vildi ég óska þess, að hv. þm. verði gefinn betri tími til að athuga þessi hegningarl., ekki sízt þar sem það er yfirvofandi, að þessu þingi verði frestað, og mundi þá verða tækifæri til að athuga þetta frv. vel og afgr. svo þessa löggjöf í haust, í stað þess að afgr. þetta stóra mál eins lítt athugað af þm. og það er, á þeim 2–3 dögum, sem nú kunna að vera eftir af þingi, þangað til því verður frestað.