Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fsp. sú, sem hér um ræðir og ég hef leyft mér að flytja, hefur verið fyrir alllöngu útbýtt og var að sjálfsögðu beint til hæstv. fyrrv. ríkisstjórnar. En ég hef ekki séð ástæðu til þess að draga þessa fsp. til baka og vonast til þess þrátt fyrir stjórnarskiptin, að hin tiltölulega nýja ríkisstj. sjái sér fært að svara henni. Þann 5. marz s.l. var samþykkt hér á hæstv. Alþingi hin umrædda þál., er ég flutti, um athugun á fjárfestingarþörf opinberra stofnana. Í framsöguræðu fyrir till. gat ég þess, að hin síðari ár hefðu orðið æ háværari raddir um það meðal almennings, að fjárfesting þess opinbera væri ekki á þann veg sem skyldi. Þessu til sönnunar er mjög á það bent, að af hálfu ríkisvaldsins hafi þörfin fyrir aukið húsrými þess oft verið leyst á þann hátt, að ríkið hafi varið geysilegum fjárhæðum í fyrirframgreidda húsaleigu til einstaklinga eða fyrirtækja í stað þess að byggja og eiga þessar byggingar sjálft. Niðurstaða slíkra ráðstafana hefur svo orðið sú, að hinir óopinberu aðilar, einstaklingar og fyrirtæki, hafa með þessum fyrirframgreiðslum ríkisins byggt þessar fasteignir og að tiltölulega skömmum tíma líðnum eignazt þær, á sama tíma sem hvorki gengur né rekur um fullnægjandi byggingar fyrir stjórnarráð og opinber fyrirtæki. Ef eitthvað er hæft í þessum orðrómi, er illa farið. Af eðlilegum ástæðum kemur almenningi slík ráðabreytni spánskt fyrir sjónir, að hægt sé að leggja fram fjárfúlgur af almannafé til að byggja á vegum óopinberra aðila, á sama tíma sem það opinbera telur sig vegna fjárhagsörðugleika ekki geta varið fé til nauðsynlegra bygginga fyrir sig sjálft. Till., sem hér um ræðir og samþ. var hinn 5. marz s.l., var svo hljóðandi, með leyfi hæstv. forseta: „Alþingi ályktar að skora á ríkisstj. að láta framkvæma rannsókn á fjárfestingarþörf opinberra stofnana til byggingar nauðsynlegs húsnæðis fyrir starfsemi þeirra. Jafnframt sé athugað, hve margar opinberar stofnanir hafi þurft á s.l. 10 árum að kaupa eða leigja nauðsynlegt húsnæði af einstaklingum, félögum eða öðrum opinberum aðilum og þá með hvaða kjörum. Niðurstaða rannsóknarinnar verði lögð fyrir Alþingi svo fljótt sem kostur er.“ Af till., sem samþ. var einróma, er ljóst, að Alþingi vildi láta fram fara ýtarlega rannsókn á fjárfestingarþörf þess opinbera, til þess m.a. að mögulegt sé að gera sér grein fyrir, hvert beri að stefna í fjárfestingu þess í byggingarmálum, og að það fé, sem hverju sinni er ákveðið að verja til slíkra framkvæmda, fari til þess að auka og bæta eignir ríkisins sjálfs. Ástæðan til þess, að fsp. þessi er nú fram borin, er sú, að ekkert hefur um framkvæmd till. heyrzt, síðan hún var samþykkt. Það er von mín, að skýr og greið svör fáist við fsp. frá hæstv. ríkisstj.



Herra forseti. Það liggur í hlutarins eðli, að ég get ekki svarað þessari fsp. nema að mjög takmörkuðu leyti, vegna þess að ég hef ekki fylgzt með, hvað í málinu hefur gerzt, nema svo stuttan tíma. En ég hef athugað, hvað áður hefur verið gert í því, og fengið þessar upplýsingar: Till., sem hv. fyrirspyrjandi lýsti, var borin fram hér á Alþingi 5. marz 1958, en í rn. hef ég fengið að vita, að forsrn. hafi falið tveim mönnum, Herði Bjarnasyni húsameistara og Baldri Öxdal fulltrúa, að annast þá rannsókn, sem í till. felst. En þessi útnefning á mönnum hafði farið fram 14. nóv. s.l., og er henni vitaskuld ekki nema stutt á veg komið enn þá. Aðrar upplýsingar hef ég ekki að gefa í málinu.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. forsrh. fyrir þessi svör og þær upplýsingar, sem í þeim fólust, þó að ég verði jafnframt að harma það, að svo lengi skuli hafa dregizt að stofna til þessarar rannsóknar, sem í till. felst. Ég álít, að hér sé um svo veigamikið mál að ræða, þegar jafnmikið er rætt um þarfa og óþarfa, fjárfestingu þess opinbera eins og gert er um þessar mundir, að það hefði verið æskilegt, að slíkri rannsókn, sem í till. felst og skorað er á ríkisstj. að láta fara fram, hefði verið lengra á veg komið. En ég verð þrátt fyrir þann drátt, sem orðið hefur á því að láta, þessa rannsókn fara fram, að fagna því, að hún skuli þó vera hafin, og beini þeirri áskorun til hæstv. núv. ríkisstj., að hún láti hraða þessari athugun, svo sem kostur er á, þannig að þær upplýsingar, sem til var ætlazt með ályktuninni að færa Alþingi og þjóðinni allri, megi sem fyrst fyrir liggja.



Herra forseti. Ég ætla, að þessi fsp. hafi þann grundvöll fyrir sér, að ég og hv. 2. landsk. þm. fluttum um það þáltill. á síðasta þingi, að framkvæmd á lagningu rafveitulínu frá Hvolsvelli til Vestmannaeyja væri hraðað. Okkur var ljóst, að áætlun liggur fyrir um að koma þessum Suðurlandsrafveitumálum í kring á árinu 1960, og teljum, að það sé nauðsynlegt, að allur útbúnaður á landi sé þá tilbúinn, t.d. að minnsta kosti rafveitulínan frá Hvolsvelli og fram í sand, hvað sem öðru líður, og helzt að sjólínan væri þá þegar keypt, til þess að ekki þyrftu að tefjast framkvæmdir fram yfir þá áætlun, sem höfð hefur verið í huga af raforkumálastjórninni á undanförnum árum, fyrir það, að ekki væri hafizt handa í tíma til þess að afla þeirra leiðslna og lagninga, sem til heyra. Það er vitanlegt, að hvað varðar sjólínuna sjálfa frá Landeyjarsandi og út til Eyja, þá er búið að rannsaka botninn. Það hefur farið fram mjög jákvæð rannsókn á botnlaginu með tilliti til þess, að línan verði lögð milli lands og Eyja. Hitt er svo líka mikið verk, að koma rafveitulínunni það austur á bóginn á landi, sem nauðsynlegt er í þessu efni. Ég hef í seinni tíð átt nokkrar viðræður við raforkumálastjórnina um þetta mál og hef komizt að því, að hún hefur áhuga fyrir því að mega kaupa inn það efni, sem þarf í þessa lögn, ég held helzt allt í einu eða sem næst því, en telur sig enn skorta heimildir viðkomandi stjórnarvalda í því efni. Raforkuveita á þessu svæði er hvað Vestmannaeyjar snertir orðin ákaflega aðkallandi, og mundi þá sú raflögn, sem þar er fyrir hendi. verða eins og hjálparhella eða rafstöð til vara, ef eitthvað skyldi á bjáta með hina reglulegu rafveitulínu, þegar fram í sækir. Á síðasta þingi var ekki borin fram opinberlega fsp. um þetta efni. En ég gerði þó nokkrar tilraunir og býst við, að hv. 2. landsk. þm. hafi fyrir sitt leyti reynt að gera hið sama, til að komast eftir því og hvetja til þess, að keyptir væru þeir nauðsynlegu strengir til þessarar veitu. En ég fyrir mitt leyti hef ekki getað hrósað happi yfir því, að þær viðræður hafi fleygt málinu fram, svo sem þörf er á og svo sem ég vænti. Fyrir því þykir mér hlýða að bera fram þessa fsp. til hæstv. ríkisstj. Hún mun nú hafa verið lögð fram, áður en stjórnarskiptin urðu, en sjálfsagt er eitthvert rn. enn þá til, sem annast um framkvæmd raforkumálanna, og vænti ég að geta úr þeirri átt fengið þær upplýsingar, sem um er beðið í fsp. Þál., sem samþ. var á Alþingi 16. apríl 1958, hljóðar þannig, með leyfi hæstv. forseta: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að hraða svo sem unnt er lagningu rafveitulínu frá Hvolsvelli til Vestmannaeyja samkv. heimildarlögum nr. 65 1956, sbr. l. nr. 53 1954 og l. nr. 5 1956.“ Öll þessi lög leggja grundvöllinn fyrir því, að framkvæmd geti orðið á því að tengja Vestmannaeyjar við landið hvað rafveitu snertir. Ég vil svo mælast til þess, að hæstv. ríkisstj. upplýsi, hversu þessu máli horfir nú við og hvað hefur verið gert til þess að framkvæma þál. frá 16. apríl.



Herra forseti. Það er að því leyti sama að segja um þessa fsp. og þá síðustu, að það kemur fyrst og fremst í minn hlut að flytja hér þær upplýsingar, sem ég hef getað aflað mér um málið, án þess að núv. ríkisstj, hafi haft af því nein veruleg afskipti. En þær upplýsingar, sem ég hef hér að flytja um gang þessa máls, hef ég fengið frá raforkumálastjóra með bréfi, dags. 17. þ.m., og það hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Eftir samþykkt þáltill. um Vestmannaeyjaveitu sendi hið háa rn. ályktunina hingað til umsagnar. Því bréfi rn. hefur þó ekki verið svarað nema munnlega. En um þetta mál er aðeins hið sama að segja og þá, að í heildaráætluninni um tíu ára raforkuframkvæmdir hefur verið gert ráð fyrir því, að sæstrengurinn til Vestmannaeyja yrði pantaður á árinu 1959 og að veita í heild yrði lögð sumarið 1960. Þessi áætlun miðaðist við það, að gert var ráð fyrir, að fyrri vélin í Efra-Sogi tæki til starfa um næstu áramót og sú síðari næsta sumar, og er útlit fyrir, að sú áætlun muni standast. En ekki var ætlunin að tengja Vestmannaeyjar við, fyrr en virkjun Efra-Sogs væri lokið. Þegar tillit er tekið til þessa og hins, hve mikið af fjárfrekum veitum hefur verið í smíðum undanfarið, sáum við okkur ekki fært að leggja til, að Vestmannaeyjaveitu yrði flýtt umfram það, sem gert hafði verið ráð fyrir. Eins og hinu háa rn. er kunnugt, þá er í hinni upprunalegu framkvæmdaáætlun gert ráð fyrir, að ráðizt verði á þessu ári í ýmsar veitur, t.d. Hornafjarðarvirkjun og veitu, Skógaveitu, Vopnafjarðarveitu o.s.frv. Nú virðist ærið tvísýnt af fjárhagsástæðum, hvort unnt verður að ráðast á þessu ári í nokkuð af þessum verkum. Fari þó svo, að fé verði fyrir hendi til að hefja framkvæmdir við sum þessara verka, en önnur ekki, verður að meta það, hvaða verk er mest aðkallandi að framkvæma og hverjum má fresta. En til þess að geta um þetta sagt, teljum við þurfa að gera ýtarlega endurskoðun á þeim hluta tíu ára áætlunarinnar, sem eftir er að framkvæma. Miðast þá sú endurskoðun við það að athuga, hvort fresta megi án baga sumum hinna kostnaðarsamari atriða áætlunarinnar, ef tiltölulega ódýrar bráðabirgðaráðstafanir eru gerðar í þeirra stað á meðan. Stofnkostnaður Vestmannaeyjaveitu frá Hvolsvelli er áætlaður í kringum 15 millj. kr. Virðingarfyllst, Jakob Gíslason.“ Til viðbótar þessu hef ég aðeins það að segja, að ég hef átt tal við raforkumálastjóra og rafveitustjóra ríkisins um framkvæmdir ársins 1959 og framvegis, en aðeins einu sinni, og endanleg ákvörðun var þar ekki tekin, enda ekki unnt að taka hana, á meðan svo margt er í óvissu um framkvæmd málanna. En það, sem í málinu hefur gerzt í tíð fyrrv. hæstv. ríkisstj., er rakið í bréfi raforkumálastjóra.



Ég vil þakka hæstv. forsrh., sem tók að sér að svara þessari fsp., og að svo miklu leyti sem það kann að vera tryggt eða verða tryggt, að tíu ára áætlunin standist, verði komin 1960 sem sagt í notin, virkjanirnar verði komnar í þau not, sem tíu ára áætlunin gerir ráð fyrir, þá býst ég ekki við, að ég geti að öllu leyti verið óánægður með svar hæstv. ráðh. Hæstv. ráðh. lagði hér fram sem svar bréf varðandi þessa þál., bréf hv. raforkumálastjóra um þetta mál, og skal ég kynna mér það við tækifæri. En ég heyrði, að hæstv. ráðh. gat þess í sinni ræðu, að raforkumálastjóri teldi þörf á endurskoðun tíu ára áætlunarinnar, og það getur vel verið, að hún reynist nauðsynleg. En þó er það þannig, að það byggðarlag, sem hér á í hlut, unir því illa, að bíða lengur, en til 1960, eftir framkvæmdum í þessu efni, og er það í engu samræmi við afgreiðslu þessara mála gagnvart mörgum öðrum landshlutum, eins og vitað er, enda var upprunalega þáltill. hjá mér og hv. 2. landsk. þm. miðuð við það, að svo mikill undirbúningur yrði við hafður, að þessi áætlunartími gæti staðizt. Við sigldum nú ekki fyrir hærri byr en það. En það virðist vera jafnvel misjafnlega í það tekið á hærri stöðum. Ég vil þess vegna, um leið og ég þakka fyrir fram komnar upplýsingar, áskilja mér rétt til þess að hreyfa þessu máli enn á ný, ef fram fer endurskoðun á tíu ára áætluninni, því að mínir umbjóðendur telja ekki, að Vestmannaeyjar séu settar á hærri stall, en önnur byggðarlög í þessari áætlun, heldur jafnvel neðar eða seinna en aðrir, svo að það má ekki minna vera, en haldið sé í því horfi, sem málið hefur verið frá upphafi, hvað Vestmannaeyjar snertir og tengingu þeirra við orkuveitur ríkisins. Á þessari stundu vil ég ekki fjölyrða meira um þetta mál, en hlýt að leggja áherzlu á það og treysta þeim, sem framkvæmdavaldið hafa í þessum efnum, til þess að greiða fyrir því, að áætlunin sé ekki sett úr gildi eða hrakin af leið, heldur sé haldið í því horfi, sem í henni er gert ráð fyrir, og Vestmannaeyjar fái ekki seinna þá tengingu við landið heldur, en um leið og virkjun Efra-Sogsins lýkur. Þá megi vonast eftir því, að aflið verði notað líka þangað eins og til annarra staða á landi hér, sem eiga að njóta góðs af virkjun Sogsins og aukins krafts, þegar Efra-Sogsvirkjuninni lýkur. Á þetta legg ég áherzlu og mun, að ég hygg, tala þar fyrir munn allra, sem í Vestmannaeyjum búa, þar sem vaxandi iðnaður og vaxandi raforkuþörf knýr mjög á um það, að Vestmannaeyjar komist í tengingu við allsherjarraflögn Suðurlandsundirlendisins. Það er þá að bíða átekta um tíma, hvort þessu máli verði að hreyfa enn á ný. Hæstv. Alþ. hefur alltaf léð þessu máli sitt góða lið, og ég vonast til, að hæstv. ríkisstj. leggist ekki þar á móti eða láti raforkustjórn ríkisins undan fella að gera það, sem nauðsynlega þarf að gera í þessu efni.



Herra forseti. Ég vil í tilefni af þeim umræðum, sem hér hafa farið fram um þessa fsp., aðeins leggja áherzlu á það, að í upplýsingum hæstv. forsrh. hefur komið fram, að raforkumálastjórnin telur, að vert sé að láta fram fara endurskoðun á þeim áætlunum, sem gerðar hafa verið eða gerðar voru á sínum tíma um tíu ára framkvæmdir í raforkumálum. Þá vil ég leggja sérstaka áherzlu á það og beini því sérstaklega til hæstv. ríkisstj., að ef slík endurskoðun verður gerð, þá er aðstaða Vestmannaeyja sú, að hér er um að ræða eina kaupstaðinn í landinu, sem enn er ekki tengdur við rafveitukerfi ríkisins. Við hann hlýtur þjóðin því að hafa alveg sérstakar skyldur, og sú ríkisstjórn, sem kann að láta fara fram endurskoðun á þessu plani, hlýtur að verða að taka tillit til þeirra skyldna. Enn fremur vil ég vekja sérstaka athygli á því, að Alþingi hefur samþykkt ályktun um það, að hraða beri framkvæmdum einmitt á Vestmannaeyjarafveitulínunni, og þau yfirvöld, sem kunna að framkvæma endurskoðun á rafvæðingaráætluninni, hafa einnig þá skyldu við Alþ. að taka tillit til þeirrar yfirlýsingar, sem felst í þeirri þál. um Vestmannaeyjarafveituna, sem hér hefur borið á góma í þessum umr. Ég vildi sérstaklega vekja athygli á þessu og vænti þess, að það verði ekki gengið fram hjá því í væntanlegri endurskoðun, að hér er um að ræða þann framleiðslubæ, sem á undanförnum árum hefur lagt þjóðarbúinu til verulegan hluta af þeirri framleiðslu, sem frá landinu fer. Þetta er eini bærinn, sem ekki er kominn inn á rafveitukerfi ríkisins enn þá. Enn fremur bendi ég á það, að Alþingi hefur þegar samþykkt ályktun um, að hraða beri lagningu þeirrar veitu, sem hér er um að ræða.



Herra forseti. Á Alþingi þann 30. maí 1958 báru allmargir þm. fram þáltill. um að láta breyta vegakerfi á Þingvöllum. Ályktun Alþingis um þetta mál hljóðar þannig: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að undirbúa og hefjast handa - Í samráði við vegamálastjóra og Þingvallanefnd - um vegagerð á Þingvöllum, svo fljótt sem auðið er, þannig að unnt verði að hætta allri bílaumferð um Almannagjá.“ Ég veit ekki til, að opinberlega hafi birzt um þetta neitt, og sjálfur hef ég ekki orðið þess var, að neitt væri framkvæmt í þessu efni, sem þó kann að vera einhver undirbúningur, sem ég hef ekki fylgzt með. En ég vil vonast til þess, að hæstv. ríkisstj. geti upplýst, hvernig málið horfir nú við. Það var fjöldi þm., sem flutti þá þál., sem hér er um að ræða. Ég man nú ekki nöfn þeirra allra, en ég held ég hafi slegizt í þann hóp. En það voru mjög rökstudd tilmæli um að breyta vegakerfinu á þessum stað, sem hæstv. Alþ. féllst á með þessari þál. Þingvellir eru sá staður, sem menn sækjast eftir að komast á og sýna gestum sínum, sérstaklega langt að komnum gestum, og þykir eiginlega varla hæfa, að Ísland sé heimsótt af hálfu útlendinga, ef þeir koma ekki á Þingvöll. Það er nokkurn veginn vitað. Nú er það þannig, að bílaumferðin um Almannagjá er á ýmsan hátt til stórbaga fólki, sem er til skemmtunar sér þar eystra og vill gjarnan njóta friðar í hinni miklu og söguríku gjá, en það gerir bílastraumurinn, bílaumferðin, allt frekar óánægjulegt fyrir þá, sem fótgangandi eru og vilja njóta kyrrðar náttúrunnar í næði. Þar að auki virðist mörgum sem það sé ekki hættulaust að fara með þunga bíla um þennan veg, og hver sem þar fer um sér með eigin augum, að úr bjarginu, sem umlykur gjána, hafa hrotið stórir steinar niður á akbrautina á ýmsum tímum, og það er sannarlega mikil hætta fyrir þá, sem um gjána fara, og t.d. ökutæki, þegar slíkt kemur fyrir, að steinar geta hrotið niður á umferðarbrautina. Ég held, að það hafi verið lögð nokkuð mikil áherzla á það og það skýrt fyrir hv. þingheimi á sínum tíma, hvernig þarna horfir við, enda er málinu af hálfu Alþingis beint bæði til hv. vegamálastjóra og til hv. Þingvallanefndar, og meðlimir úr henni eiga hér auðvitað sæti og gætu upplýst, ef þeim sýndist svo, hvernig málið horfir við frá hálfu Þingvallanefndarinnar, en hæstv. ríkisstj. ætti að geta gefið upplýsingar um aðgerðir af hálfu vegamálastjórnarinnar til að breyta þessum vegi og vegferð niður á Þingvöll, svo sem farið er fram á. Ég tel, að hér sé um nauðsynjamál að ræða, hvort sem málið er skoðað frá einu sjónarmiði, þ.e.a.s. því sjónarmiði að hafa frið á akbrautinni þarna á Þingvöllum, eða þá hinu, sem ég held að sé enn þá þýðingarmeira, að þarna er fyrir hendi, veruleg slysahætta. Auk þess er vitanlegt, að í snjóum fyllir oft gjána og teppist umferðin á Þingvöll, vegna þess að vegurinn liggur í gegnum Almannagjá, en mundi ef til vill ekki teppast, ef hann lægi annars staðar. Annars er það einkennilegt tímanna tákn, má segja, eins mikið dálæti og allir landsmenn hafa á Þingvöllum, hvað þessum stað er lítill sómi sýndur. Séra Jóhann Hannesson skrifaði fyrir nokkru grein um Þingvöll í víðlesið blað hér á landi og víkur þar að því m.a., að þrátt fyrir það, þó að Þingvallavatnið leggi til vatnsmagn f virkjanirnar, t.d. Sogsvirkjanirnar, þá sé það svo, að rafmagn frá Soginu sé leitt á ýmsa staði utan sjálfra Þingvalla, en alls ekki inn á Þingvöll sjálfan. Ég þori nú ekki að segja, að hann hafi um þetta nein stór orð, en hann sýnir fram á þessa staðreynd. En ég vil segja, að það sýnir merkilegt tómlæti við þennan helga stað þjóðarinnar, sem Alþingi sjálft kýs fulltrúa fyrir sig til þess að sjá um, - þá er það einkennilegt tómlæti, að mér virðist, sem staðnum er sýnt á þessu sviði, sem lýtur að raforkumálum. Hitt er það, sem fsp. ræðir um, aðallega samgöngurnar við Þingvelli og vegakerfið sjálft á Þingvöllum, og þar liggja til alveg skýrar ástæður fyrir æskilegri breytingu, sem gæti fært Þingvöllum meiri friðhelgi og meira öryggi vegfarendum, eins og ég efast ekki um að hefur verið tilgangur þeirra, sem fluttu þáltill. í maí s.l. Vænti ég, að hæstv. ríkisstj., að gefnu tilefni með þessari fsp., geti gefið hinu háa Alþingi skýrslu um, hvað hefur verið gert til þess að fara eftir vilja Alþingis í þessu efni.



Herra forseti. Ég hef leitað til vegamálastjóra til þess að fá upplýst, hvað í þessu máli hefur gerzt, sem fyrirspyrjandi hefur óskað upplýsinga um, og fengið frá vegamálastjóranum svar, sem - með leyfi hæstv. forseta - er svo hljóðandi: „Ráðuneytið hefur hinn 16. þ.m. sent mér til athugunar þingsályktun frá 30. maí 1958 um að láta breyta vegakerfi á Þingvöllum. Með bréfi til ráðuneytisins, dags. 10. des. 1957, sendi ég samrit af grg. til fjvn., dags. 9. des. 1957, varðandi vegagerð á Þingvöllum, er ég samdi að beiðni Þingvallanefndar. Í ofangreindri grg. til fjvn. var það tekið fram, að Þingvallanefnd væri sammála um, að heppilegasta leiðin til þess að losna við bílaumferð í Almannagjá væri að byggja nýjan veg frá vegamótum við Brúsastaði, vestan við Almannagjá og niður á Leirur hjá Leirulæk. Leggja þarf um 4.1 km af nýjum vegi og byggja nýja brú á Öxará. Í grg. var kostnaður við þessa breytingu áætlaður 1.5 millj. kr., en með núv. verðlagi yrði kostnaðurinn um 1.75 millj. kr., að meðtalinni brú á Öxará, sem lauslega er áætluð 700 þús. kr. Með þessari breytingu lengist leiðin til Þingvalla frá Reykjavík um 5 km eða 10%, en jafnframt fengist snjólétt leið fram hjá Almannagjá, sem oft lokast af snjó í vestan- og norðvestanátt. Það skal þó tekið fram, að vetrarumferð til Þingvalla og um Þingvelli er hverfandi lítil. En þegar vegur kemur yfir Lyngdalsheiði að Laugarvatni, má gera ráð fyrir verulega aukinni umferð að vetrarlagi. Í áðurnefndri grg. til fjvn. var einnig vakin athygli á því, að vegurinn frá vegamótum að Valhöll og að Vatnsvík er mjög mjór og mishæðóttur og mikil þörf á að laga hann verulega, þar sem umferð um hann getur orðið allt að 1.000 bílar á dag um helgar. Er hér um að ræða 4 km langan vegarkafla, og mun lagfæringin á honum tæpast kosta minna, en 400 þús. kr., - þar sem flytja þarf að allt efni til breikkunar vegarins. Í framangreindu erindi til fjvn. fór ég fram á 300 þús. kr. fjárveitingu til breytingar vegarins á vestri bakka Almannagjár og einnig 150 þús. kr. fjárveitingu til lagfæringar á veginum frá Valhöll að Vatnsvík. Engin fjárveiting var þó veitt til þessara verka á s.l. ári, og varð því ekki af framkvæmdum. Ein meginorsök þess, að óskað er eftir því að færa þjóðveginn úr Almannagjá, er hið mikla ryk, sem umferðin um gjána þyrlar upp. Þessi plága er ekki síður alvarleg á veginum upp vellina og frá Valhöll í Vatnsvík. Með því að flytja veginn úr gjánni upp á vesturbarminn yrði öll umferð til Þingvalla að fara um veginn á völlunum, og mundi þá rykplágan þar aukast að miklum mun, og er það illa farið, þar sem tjaldstæði eru þarna skammt frá veginum. Hvað sem breytingum þjóðvegarins um Almannagjá líður, þá lít ég svo á, að mikið mundi vinnast við það eitt að rykbinda þjóðveginn á Þingvöllum framvegis, en kostnaður við það yrði um 100 þús. kr. árlega, meðan varanlegt slitlag er ekki sett á vegina.“ Þetta er bréf vegamálastjóra, dags. 17. jan. s.l. Eins og fram kemur í bréfinu, telur hann, að orsökin fyrir því, að ekki hafi verið hafizt handa um lagfæringu þessara vega, sem þáltill. hv. þm. Vestm. o.fl. fjallaði um, sé sú, að það hafi ekki fengizt á fjárlög þessa árs eða fjárlög fyrra árs 1958 tekin upphæð til þess að nota í þessu skyni. Ég hef um nokkurt skeið átt sæti í Þingvallanefnd og hef þess vegna fylgzt nokkuð með aðgerðum í þessu máli. Sæti í þeirri n. eiga einnig fyrrv. hæstv. forsrh. og hv. þm. N-Ísf., og við höfum oft um það rætt, að það væri mjög æskilegt og nauðsynlegt að gera þessar breyt. á vegakerfi Þingvalla, og höfðum raunar áður, en þessi þáltill. kom fram, óskað eftir því við vegamálastjóra, að hann sendi fjvn. till. í þessu efni, sem hann gerði í des. 1957, eins og fram kemur i hans bréfi. Að ekki hefur orðið af framkvæmdum, er eingöngu vegna þess, að til þess hafa ekki fengizt fjármunir.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. forsrh., sem hefur tekið að sér að svara þessari fsp. um breytingu vegakerfis á Þingvöllum, og heyri á því svari, að Þingvallanefnd hefur ekki verið jafntómlát í þessu eind og ástæða var til að ætla, af því að maður vissi ekki af neinu opinberu plaggi frá henni. En það hefur nú komið fram, að sú hv. n. hefur haft áhuga fyrir málinu líka. Áhugi fyrir málinu er líka hjá öllu Alþingi, þar sem það hefur fallizt á að breyta vegakerfinu á Þingvöllum. Ég vil vel trúa því, sem hv. vegamálastjóri ályktar í því efni, að það kosti fé, hversu mikið skal ég ekkert um dæma, en það er þá eiginlega hv. alþm. sjálfra að taka höndum saman um að fá fram fjárveitingu til að gera þetta. Mér skilst, að fjárvelting hafi ekki fengizt á síðasta þingi. Ég man nú ekki til að það kæmi neitt undir atkv. Sþ. við afgreiðslu fjárl., það hefur þá gerzt í hv. n., án þess að það kæmi beinlínis í dagsljósið. En mér finnst full þörf á því, að það sýni sig svart á hvítu, hver hugur fylgir máli hjá þeim hv. þm., sem hafa viljað koma þessu verki í framkvæmd, þegar fjárl. verða afgreidd. Hversu sem það er, þá er það gott að heyra, að hv. Þingvallanefnd virðist vera alveg á sama máli eða svipuðu máli um þessa breyt. eins og þeir, sem stóðu að þál. á sínum tíma, og er þá vonandi, að hún ljái sitt lið til afgreiðslu þess endanlega á þingi við afgreiðslu fjárlaga. Hér er um svo mikils vert mál að ræða, að það þarf vissulega að komast í framkvæmd, og það þarf líka að sjást greinilega, hvort þingið vill fylgja þessu eftir þann veg, að það sé gert mögulegt að framkvæma það. Að svo komnu máli hef ég ekki ástæðu til þess að fjölyrða um þetta, en vil gjarnan biðja hæstv. ráðh. að lána mér þessa skýrslu vegamálastjóra við tækifæri.