Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frv. til l. um lögreglusamþykktir sem er prentað á þskj. 575, en þetta frv. hefur hlotið samþykki hv. Ed. Þetta frv. er samið af nefnd sem ég skipaði með bréfi 16. okt. 1987 til þess að endurskoða gildandi lög um lögreglusamþykktir. Í þessari nefnd sátu þeir Ólafur Walther Stefánsson, skrifstofustjóri í dómsmrn., William Möller, héraðsdómslögmaður og fyrrv. aðalfulltrúi lögreglustjórans í Reykjavík, og Gunnar Eydal, skrifstofustjóri borgarstjórnar Reykjavíkur. Um lögreglusamþykktirnar gilda nú þrenn lög. Í fyrsta lagi lög um lögreglusamþykktir fyrir kaupstaðina frá árinu 1890, þá lög um lögreglusamþykktir í löggiltum verslunarstöðum frá árinu 1924 og loks lög um lögreglusamþykktir utan kaupstaðanna frá árinu 1985. Nú eru í gildi lögreglusamþykktir settar skv. þessum lögum sem gilda fyrir alla kaupstaði og sýslur. Meginástæðan fyrir því að talið er brýnt að endurskoða lögin um lögreglusamþykktir er sú að eins og vel er kunnugt voru gerðar verulegar breytingar á sveitarstjórnarlögunum og þar með á málefnum sveitarfélaga, en þau lög voru samþykkt á árinu 1986. Nú er málum þannig komið að réttarstaða kaupstaða og hreppa er nánast hin sama. Sýslunefndirnar, sem eiga að semja frv. til lögreglusamþykkta fyrir sýslur eins og nú er ákveðið í lögum, verða lagðar niður frá og með næstu áramótum. Þá verður ekki lengur til staðar stjórnvald til að semja lögreglusamþykktirnar fyrir sýslurnar og lögin gera eins og nú er ákveðið ekki ráð fyrir lögreglusamþykktum í einstökum hreppum ef undan eru skildir löggiltir verslunarstaðir, en þá aðeins að því er varðar mjög afmörkuð viðfangsefni. Hin fjölmörgu lög um löggildingu verslunarstaða eru auk þess löngu úrelt orðin og hafa nú reyndar verið felld úr gildi með samþykkt frv. um brottfall ýmissa úreltra laga á sviði viðskiptamála fyrir fáeinum dögum. Í grg. þessa frv. er þetta allt skýrt nánar. Með þessu frv. er, eins og ég hef þegar nefnt, gert ráð fyrir því að setja megi lögreglusamþykkt fyrir hvert sveitarfélag í landinu og er þá ekki gerður greinarmunur á því hvort sveitarfélagið telst hreppur eða kaupstaður eða hversu fjölmennt það er. Af því leiðir að ekki er þörf á fleiri en einum lögum um lögreglusamþykktir og úr gildi falla því hin eldri lög sem ég taldi upp í upphafi þessa máls. Um efnið sem kveða á um í lögreglusamþykktum er fjallað í meginatriðum í gömlum lögum frá árinu 1890 með ýmsum síðari tíma breytingum. Um mörg þessara atriða er nú fjallað í yngri sérlögum af ýmsu tagi og eru sum ákvæði gildandi laga því fullkomlega óþörf orðin. Í lögreglusamþykktum þarf að kveða á um ýmis atriði sem varða allsherjarreglu í sveitarfélögunum fyrst og fremst. Í frv. eru þessi atriði reyndar talin upp í 3. gr. og má heita að flest þeirra séu í gildandi lögum í einni eða annarri mynd. Í ljósi breytinga á löggjöfinni frá því fyrri lög um lögreglusamþykktir voru sett má nú hins vegar fella brott ýmis ákvæði. Þar hafa komið í staðinn sérlög og ítarlegar reglugerðir, t.d. um umferðarmál, um barnavernd og hollustuhætti og heilbrigðiseftirlit, byggingarmálefni, brunavarnir og lögreglumálefni. Allt er þetta nú í sérstökum lögum eða reglum, en víða stóð þetta í lögreglusamþykktum um langt bil ára. Eftir sem áður kann þó að vera æskilegt að hafa ákvæði um sum þessara mála í lögreglusamþykktunum, t.d. um umferðarmálin, þótt þau þurfi ekki að vera eins ítarleg og í sérlögunum. Ég tel ástæðu til að vekja athygli á því að eitt atriði er nú tekið inn í frv. sem hefur til þessa ekki verið ákveðið í lögreglusamþykktum heldur í sérstökum reglum. Þetta eru reglur um slit á skemmtunum. Með frv. er lagt til að efnisákvæði um þetta verði yfirleitt fellt inn í lögreglusamþykktirnar, enda eiga reglurnar um þetta að mínum dómi vel heima með ákvæðunum um almenna reglu um skemmtanahald, þar á meðal regla um opnunar- og lokunartíma veitingastaða. Eins og kunnugt er varða ákvæði lögreglusamþykkta fyrst og fremst reglu á almannafæri. Með almannafæri er þá átt við það svæði sem almenningur fer um og er ætlað til almenningsnota. Þetta er að vísu ekki skilgreint í sjálfu frv., en hins vegar gert ráð fyrir því að í lögreglusamþykktum hvers sveitarfélags verði slík skilgreining. Í 2. gr. frv. er líka það nýmæli að þar er gert ráð fyrir að ráðherra setji reglugerð um lögreglusamþykktir og að hún verði fyrirmynd að lögreglusamþykktum sveitarfélaganna. Ákvæði í lögreglusamþykktum hljóta eðli málsins samkvæmt mörg hver að vera samhljóða, en ýmis tilbrigði um framsetningu kunna að vera á ferðinni, ekki síst eftir aldri samþykktanna, eða upprunalegum aldri þeirra. Það er æskilegt að samræmi sé varðandi efni slíkra samþykkta þannig að sömu eða svipaðar reglur gildi um allt land. Til að stuðla að þessu er gert ráð fyrir því að samin verði slík stofnreglugerð sem verði þá sveitarfélögum til leiðbeiningar að því er varðar samningu sérstakra samþykkta í hverju þeirra. Þá er í frv. líka gert ráð fyrir því að slík reglugerð, þ.e. stofnreglugerðin, verði látin gilda sem lögreglusamþykkt fyrir þau sveitarfélög sem ekki kjósa að setja sér sjálf samþykktir. Er í frv. gert ráð fyrir því að dómsmrn. semji stofnreglugerðina sem fyrst eftir að þetta frv. er orðið að lögum. Með því að í gildandi lögreglusamþykktum eru margvísleg ákvæði sem vegna nýrrar löggjafar eiga þar alls ekki lengur heima þykir rétt að leggja til að hinar eldri samþykktir falli allar úr gildi einu ári eftir að slík reglugerð hefur verið birt, þ.e. stofnreglugerðin. Þar með yrðu ákvæði lögreglusamþykkta samræmd og úrelt ákvæði úr gildi numin hvernig sem á stendur með samningu sérstakra samþykkta í hverju sveitarfélagi. Eins og segir í 8. gr. frv. skal samræmd reglugerð ekki taka gildi fyrr en sex mánuðum eftir að hún er birt og hinar eldri lögreglusamþykktir falla svo, eins og ég sagði áðan, úr gildi sex mánuðum þar á eftir þannig að sveitarstjórnirnar eiga að hafa góðan tíma til að meta hvort þær telja þörf fyrir að setja sveitarfélaginu eigin lögreglusamþykkt eða hvort hægt sé að láta stofnreglugerð dómsmrn. duga. Herra forseti. Ég hef gert hér nokkra grein fyrir frv. til l. um lögreglusamþykktir. Meginástæða þess að frv. er fram komið eru þær breytingar sem urðu með gildistöku nýrra sveitarstjórnarlaga vegna hvarfs sýslunefndanna úr stjórnkerfinu. Jafnframt hefur svo tækifærið verið notað til að endurskoða ákvæði sem í megindráttum hafa staðið óbreytt í tæpa öld. Það þarf auðvitað að taka tillit til breyttra þjóðlífshátta og breyttrar löggjafar á ýmsum sviðum. Með ákvæðinu um stofnreglugerð um lögreglusamþykktir er stefnt að því að samræma efni samþykktanna en án þess að skerða sjálfsákvörðunarrétt sveitarstjórnanna til að setja sér sérstaka samþykkt hver á sínum stað. Loks er á það að benda að þetta frv. felur í sér nokkra hreinsun í lagasafninu þar sem úr gildi eru numin nokkur eldri lög en ein einföld lög koma í þeirra stað. Ég legg til að frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Herra forseti. Kvennalistinn lagði til við 2. umr. að kaupleigufrv. yrði vísað til ríkisstjórnarinnar og það tekið með í þeirri heildarendurskoðun á húsnæðislöggjöfinni sem boðuð hefur verið. Þessi brtt. gerir ráð fyrir að ákveðnir mikilvægir þættir þessa frv. séu athugaðir sérstaklega. Einnig gerir hún ráð fyrir að ákveðnu fjármagni sé veitt til þess að verst settu sveitarfélögin geti átt möguleika á að byggja félagslegar kaupleiguíbúðir, en fjármögnunarhlið þessa máls höfum við kvennalistakonur ekki síst gagnrýnt. Í trausti þess að fleiri þættir verði teknir til athugunar við endurskoðun húsnæðislöggjafarinnar og að Kvennalistinn fái aðild að þeirri endurskoðun munum við þingkonur Kvennalistans að samþykktum þessum brtt. greiða frv. atkvæði. Ég segi því já.



Herra forseti. Þetta fyrra ákvæði til bráðabirgða sem hér eru greidd atkvæði um er að mestu leyti efnislega samhljóða brtt. sem ég flutti við 2. umr. og voru þá um breytingar á lögunum. Hér er hins vegar ekki lagt annað til en það að við væntanlega endurskoðun á löggjöfinni um húsnæðismálin verði þessi sjónarmið tekin sérstaklega til skoðunar og það furðar mig, svo að ekki sé meira sagt, ef hv. þm. deildarinnar sjá ástæðu til þess að leggjast gegn því að sjónarmið af þessu tagi, sem færð hafa verið ítarleg rök fyrir, fái að fljóta með samkvæmt sérstakri bókun í þeirri endurskoðun. Engin rök hafa verið færð gegn því að þetta bráðabirgðaákvæði megi fljóta með lögunum. Mig furðar því á þeim atkvæðum sem hér falla og lýsi því yfir að það verða bæði mér, svo og fjölmörgum aðilum öðrum, fjölmennum félagasamtökum og sveitarfélögum í landinu, mikil vonbrigði ef sú óbilgirni verður ofan á að fella þetta saklausa bráðabirgðaákvæði. Ég segi já.



Herra forseti. Ekki verður feigum forðað né ófeigum í hel komið. Það virðist sama hvað reynt er að koma vitinu fyrir hv. stjórnarliða. Þeir fallast ekki á að reyna að laga til frv. þannig að það nái tilgangi sínum og verði til þeirra bóta í húsnæðismálunum sem til stóð víst upphaflega. Annars undrar það mig meira hversu vel þau halda, þessi ósýnilegu handjárn sem lögð hafa verið á hv. þm. stjórnarliðsins. Jafnvel þingmenn af landsbyggðinni, vitandi mætavel um aðstæður sveitarfélaganna, treysta sér ekki til að standa að því að laga frv. til að þessu leyti til hagsbóta fyrir sveitarfélögin. Það hljóta að verða orðnir býsna sárir margir úlnliðir á þessu þingi. Það verður ógaman ef sú verður raunin, sem mig grunar, að sú bókun sem hér hefur verið vitnað til um sérstakan stuðning við sveitarfélögin í þessu skyni verði aldrei að neinu og hv. stjórnarliðar sitji uppi með það að hafa fellt brtt. í þessa veru og misst þar með af tækifæri til að festa í lög ákvæði þessarar bókunar. Ég hygg að verði niðurstaðan sú, sem nú bendir allt til, herra forseti, að bráðabirgðaákvæði II verði fellt, sé hæstv. ríkisstjórn og stuðningsmenn hennar að komast í álíka kostulega mótsögn við sjálfa sig og þegar stór kafli stjórnarsáttmálans var felldur í vetur í atkvæðagreiðslum um kvótafrv. Hér er í raun og veru verið að fella till. algerlega hliðstæða þeirri sem er í bókun og er grundvöllur að myndun þessarar ríkisstjórnar. Ég segi já.



Herra forseti. Samkvæmt meginreglu þessara laga verða menn að hafa læknispróf til að úrskurða í sjúkdómum manna. Skv. þessari grein hefur ráðherra heimild til að fara inn á valdsvið lækna því hann fær að veita leyfi og þar með að úrskurða um heilbrigði, að vísu að fenginni umsögn. Mér sýnist þetta stangast illilega á við skottulæknaafgreiðsluna hér á undan og segi því nei.



Herra forseti. Í fjarveru formanns og varaformanns hv. heilbr.- og trn. vildi ég taka fram að nefndinni hefur yfirsést í 32. gr. að því er varðar gildistöku laganna sem þarna er gert ráð fyrir að verði 1. jan. 1988. Ég vildi bara tilkynna að það mun verða flutt brtt. við 3. umr. um að breyta þessari dagsetningu til samræmis við þær dagsetningar sem uppi eru um þessar mundir.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Páll Pétursson): Herra forseti. Ég mæli fyrir áliti fjh.- og viðskn. sem prentað er á þskj. 920. "Nefndin hefur athugað frv. á fundum sínum. Þar sem ríkisstjórnin hefur nú skipað nefnd til að gera tillögur um verðtryggingu fjárskuldbindinga undir formennsku Björns Björnssonar bankastjóra leggur nefndin til að frv. verði vísað til ríkisstjórnarinnar." Undir nál. rita Páll Pétursson, Kjartan Jóhannsson, Geir H. Haarde, Einar Kr. Guðfinnsson, Guðmundur G. Þórarinsson, Kristín Halldórsdóttir, með fyrirvara, Steingrímur J. Sigfússon. Þetta er afstaða nefndarinnar. Ég vil áður en ég fer úr ræðustól taka fram að sjálfur tel ég að þær hugmyndir sem fram koma í frv. séu allrar athygli verðar og eðlilegt að nefnd Björns Björnssonar bankastjóra athugi þær vandlega. Núverandi ástand er óviðunandi. Við framsóknarmenn ákváðum á miðstjórnarfundi um síðustu helgi að leita samkomulags við samstarfsflokka okkar um að afnema lánskjaravísitölu á nýjum fjárskuldbindingum og ekki þarf að hafa orð um vaxtapólitíkina í landinu.



Herra forseti. Ég skrifa undir nál. með fyrirvara og vil því gera örstutta grein fyrir þeim fyrirvara, en hann er fólginn í því að mér finnst að hv. fjh.- og viðskn. hafi ekki nýtt þetta tilefni til sjálfstæðrar umfjöllunar um lánskjör og vexti. Ég tók þátt í 1. umr. um þetta mál og fagnaði því tilefni sem það gæfi til athugunar á þessum málum sem eru okkar öllum áhyggjuefni. Hér eru settar fram ákveðnar tillögur til breytinga sem ég lýsti reyndar efasemdum um við 1. umr. En svo mikið er víst að á þessum málum þarf að taka og þetta tilefni hefði nefndin getað nýtt betur en hún gerði. Við fengum nokkrar umsagnir um málið en fáa til viðræðu og ítarlegar viðræður fóru ekki fram í nefndinni sem vildi þó afgreiða þetta frv. með einhverjum hætti og þetta var sú afgreiðsla sem flestir nefndarmenn töldu við hæfi þar eð þessi mál væru í athugun hjá sérstakri nefnd á vegum ríkisstjórnarinnar. Ég hlýt að minna á umræður í Sþ. fyrr í vetur þegar hæstv. viðskrh. svaraði fsp. minni um endurskoðun verðtryggingar á þann veg að slíkt stæði ekki til af hálfu ríkisstjórnarinnar. Meiri voru ekki áhyggjurnar á þeim bæ fyrir nokkrum vikum. Það er því með töluverðum semingi sem ég stend að þessari afgreiðslu, þ.e. að vísa málinu til þeirrar ríkisstjórnar sem ég hef svo nýlega lýst sérstöku vantrausti á.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að þakka hv. nefnd fyrir afgreiðslu málsins þótt ég hefði óskað eftir að málið kæmi til atkvæða í hv. deild þannig að menn fengju tækifæri til að segja já eða nei við afnámi lánskjaravísitölunnar. Þess var ekki síður þörf en að menn fengju tækifæri til að segja já eða nei við tilkomu bjórs. En umræðurnar um frv. í vetur hafa vissulega komið hreyfingu á þessi mál og það er vel. Það er nokkuð umliðið frá því að við ræddum þetta mál hér, en stuttu eftir það komu síðustu ráðstafanir ríkisstjórnar í efnahagsmálum í ljós. Það vakti þá sérstaka athygli mína að þær höfðu einmitt að geyma þær aðgerðir sem fólust í frv. mínu um lánskjör og ávöxtun sparifjár, þ.e. að vextir yrðu lækkaðir í áföngum en, svo að við notum önnur orð sem hæstv. ráðherra talaði þá gjarnan um, hrópaðir niður og það var framkvæmt af sjálfum stjórnvöldum. Hæstv. ráðherra sagði í umræðunum í þinginu í vetur að stjórnvöld gætu ekki hlutast til um vexti með beinum tilskipunum, bíða yrði eftir markaðslögmálum. En það hefur nú samt gerst að það var ekki alveg beðið eftir þeim og ég óska hæstv. ráðherra til hamingju með framsýnina og framtakið. Ég harma hins vegar að ráðherrann skuli hafa misst af markaðslögmálum sínum sem hann virtist líta á sem leynivopn sitt. Það er annars um markaðslögmálin að segja að þau geta verkað bæði til góðs og ills og þess vegna þarf einfaldlega ríkisstjórn títt að skerast í leikinn. Stundum verka lögmálin alls ekki, eins og stundum á sviði samkeppninnar. Til þess að þau verki er markaðurinn of smár og fyrirtækin of fá. Þetta mætti ráðherrann leggja sér vel á minnið og aðrir frjálshyggjumenn hvar í flokki sem þeir standa. Við umræður um þetta frv. og vaxtamálin fyrr í vetur dró ég fram helstu rök gegn þeirri meinsemd sem lánskjaravísitalan er og ætla ekki að fara að endurtaka þau. En einu mætti bæta við: Hinni taumlausu frjálshyggju sem á stuðning í öllum flokkum hefur verið þannig lýst af mætum manni að hún væri mannfyrirlitning. Lánskjaravísitalan er eitt af afsprengjum frjálshyggjunnar. Hún er mannfyrirlitning og hún drepur fólk. Á undanförnum árum hefur fjöldi sjálfsvíga aukist hér á landi og fróðir menn hafa sagt að sum þeirra megi rekja til lánskjaravísitölunnar. Vaxtafárið er orðið að drepsótt, er haft eftir mætum lækni. Höfundar lánskjaravísitölunnar hafa vafalaust haft sín próf úr skóla og e.t.v. einhverjar gráður í hagfræði, en til viðbótar þessu þarf hjartað að vera með sem undir slær. Öll þekkjum við orð skáldsins Runeberg um Svein dúfu, þau orð að hjartað, það var gott. Og íslenskt skáld hefur sagt að bestu blómin gróa í brjóstum sem geta fundið til. Það er eins og þessa eðliskosti hafi vantað í smiði lánskjaravísitölunnar og yfirleitt í forráðamenn peningakerfisins. Þess vegna er það ófreskja og ómanneskjulegt. Hætt er við að hjartalagið vanti enn í sérfræðingana nú þegar endurskoðun hefst. Þar er enginn tilnefndur úr atvinnulífinu, enginn af landsbyggðinni. Það væri mikið mál að skipt væri um ýmsa þá sérfræðinga sem með ráðleggingum sínum til stjórnvalda á undanförnum árum hafa sýnt að þeir eru lítt hæfir til að varða veginn. Þannig má t.d. ekki í framkvæmd hafa orðin að vernda hagsmuni hinna raunverulegu sparifjáreigenda sem skálkaskjól fyrir peningamenn og okrara eins og kerfið er í reynd. Slíkt kerfi drepur heimilin, atvinnufyrirtækin og þar með þjóðina. En máski er von að Eyjólfur hressist. Hæstv. viðskrh. vitnaði í ræðu sinni í gærkvöld í hið fræga kvæði Arnar Arnarsonar um Stjána bláa. Tilefni ráðherrans var að segja frá því að mynd af garpinum hangir uppi í þingflokksherbergi Alþfl. Hin tilvitnuðu orð skáldsins, sem hæstv. ráðherra fór með, voru svohljóðandi: Hörð er lundin, hraust er mundin, hjartað gott, sem undir slær. Mætti ráða af máli ráðherrans að þessir góðu kostir færu nú vaxandi með mönnum og þá einkum hjartalagið. Ef rétt er að þessir góðu eðliskostir séu nú í miklum mæli að koma í sérfræðingana, alþm. og ráðherrana, þá er vissulega enn von í þessum málum. Meginmál mitt með því að setja fram þetta frv. var og er þetta: 1. Að lánskjaravísitalan verði afnumin, enda ekki mögulegt að breyta kostnaðarauka í tekjuauka. 2. Að teknir verði upp nafnvextir og þeir lækkaðir í áföngum með peningalegum aðgerðum ríkis og banka. 3. Við þetta mundi verðbólga minnka og þá opnast möguleiki á því að koma vöxtunum niður á svipað plan og útflutningsatvinnuvegir í samkeppnislöndum okkar búa við.



Herra forseti. Það er vissulega fagnaðarefni að það mæta skáld sem kvað undir skáldanafninu Örn Arnarson, Magnús Stefánsson, fæddur í Kverkártungu á Langanesströnd, skuli nú hafinn hér til vegs og virðingar, sem honum ber auðvitað, í hverri ræðunni á fætur annarri, hvern daginn á fætur öðrum á hv. Alþingi. Hins vegar eru kannski misjafnlega heppilegar sumar tilvitnanirnar eins og komið hefur í ljós. A.m.k. þykist ég viss um það að af slíkum skilningi sem hið ágæta skáld kvað um kjör alþýðu manná, þá hefði hann ekki lofsungið lánskjaravísitölu ef hann hefði verið uppi á meðal vor og líklega frekar tekið undir með þeim sem vildu sjá hana feiga. Erindi mitt hingað, herra forseti, en ég stend að áliti fjh.- og viðskn. um að vísa þessu máli til ríkisstjórnarinnar, er fyrst og fremst að þakka hv. flm. kjarkinn. Mér finnst lofsvert að hv. flm. skuli rísa upp gegn frjálshyggjunni og ofstækinu í sínum eigin flokki og öðrum og flytja frv. um aðra tilhögun varðandi lánskjör og ávöxtun sparifjár og þora að segja það, sem auðvitað liggur í hlutarins eðli, að hann getur engan veginn sætt sig við þá stefnu sem núv. ríkisstjórn framfylgir, ella þyrfti væntanlega stjórnarþingmaður ekki að grípa til þess ráðs að flytja sjálfstætt frv. um breytingar á þessum málum. Ég tek jafnframt undir með formanni og frsm. fjh.- og viðskn., hv. 1. þm. Norðurl. v., um það að þær hugmyndir sem í frv. eru eiga ekkert síður erindi inn í endurskoðun nefndarinnar góðu, sem mun vera undir forustu alþýðubankastjórans Björns Björnssonar, hvar skoða skuli tilhögun um verðtryggingu fjárskuldbindinga. Ég tek það að vísu fram að ég tel sumt betra en annað og sumt lakara í þessu frv. Ég er ekki viss um að það gangi allt upp eins og ég sagði reyndar við 1. umr. málsins. En að einu leyti er ég flm. algerlega sammála og það er að við þær aðstæður sem ríkja á lánsfjármarkaðnum á Íslandi er barnaskapur að halda að ekki þurfi til afskipti eða a.m.k. markvissa stefnu og markvissa viðleitni opinberra aðila til að hafa áhrif á vaxtastigið. Það er forheimskun að ímynda sér að íslenski fjármagnsmarkaðurinn sé eitthvað nærri því að geta komist í það jafnvægi sem er forsenda þess að framboð og eftirspurn geti stýrt vöxtunum þannig að þeir séu með hóflegu móti. Þó að hinn bókmenntalega sinnaði hæstv. viðskrh. hristi nú höfuðið ætla ég að endurtaka það sem mína skoðun og ég get rökstutt það fyrir hæstv. ráðherra að ójafnvægið á íslenska fjármagnsmarkaðnum er slíkt að það er langt í land og fjarri lagi að, mér liggur við að segja það, hæstv. ráðherra muni lifa það þó hann verði gamall maður eins og nú horfir að það jafnvægi komist hér á við ríkjandi aðstæður, þ.e. að íslenski fjármagnsmarkaðurinn sé svo lokaður með þeim hætti sem hann er í dag, að framboð og eftirspurn geti skilað okkur hóflegum vöxtum. Ég sé engin merki um það og ég hygg að enginn sjái nein merki um það að það 2–3 ára tímabil sem menn hafa prufukeyrt þetta á sé að skila neinum minnsta árangri í því að lækka vextina. En auðvitað hlýtur það að vera keppikeflið, enda hafa allir, jafnvel hörðustu markaðshyggjumennirnir og frjálshyggjupostularnir, margtuggið það, bæði úr þessum ræðustól og víða annars staðar úti í þjóðfélaginu, að vextirnir séu of háir. Venjan er sú að talsmenn frelsisins koma í ræðustólinn, herra forseti, og segja: Þetta verður að hafa sinn gang. Við hvikum hvergi frá stefnunni. En að vísu skal viðurkennt að raunvextir eru of háir. Þar með hafa menn þvegið hendur sínar og allt er í lagi. Það er nóg, hv. flm. og aðrir góðir hv. þingdeildarmenn, það virðist vera þessum mönnum nóg að gerast svo hreinskilnir að viðurkenna að raunvextir séu allt of háir og þar með séu þeir lausir allra mála. En ef raunvextirnir eru allt of háir og hafa verið það um nokkurra ára bil, hvað ætla menn þá að gera í málinu? Við vitum vel að þessir háu raunvextir eru að leiða gífurleg vandræði yfir ýmsa aðila bæði í atvinnulífinu og einstaklinga. Ég hygg að það sé veruleg hætta á því að það versta sé fram undan í þessum efnum. Vegna hvers? Vegna þess að saga verðtryggingar á fjárskuldbindingum er ekki löng á Íslandi og þar með þessi geysilegi raunkostnaður á fjármagni sem við höfum búið við undanfarin ár og einkum og sér í lagi sl. 2–3 ár. Saga þessara hluta er einfaldlega ekki svo löng á Íslandi. Vel stæð fyrirtæki, ég tala nú ekki um ef þau hafa haft einhvern rekstrarhagnað á móti undanfarin ár, geta hugsanlega borið þennan kostnað um nokkurt árabil, en það segir sig sjálft að hinn eiginlegi reynslutími í þessum efnum verður eftir nokkur ár, þ.e. eftir nokkur ár frá því að verðtrygging fjárskuldbindinga er tekin upp og hægt er að fara að tala um raunvexti í þeim skilningi vegna þess að tímabilið fyrir það er í raun og veru á engan hátt sambærilegt við þetta. Svo bætist það við að nú eru versnandi skilyrði að ýmsu leyti í atvinnulífinu. Heilar greinar atvinnulífsins búa nú við verri rekstrarskilyrði en undanfarin ár. Þá segir það sig sjálft að ógæfuþróunin verður hraðari. 10% tap í frystingu. Það er allt annað að búa við það við vaxtastig eins og nú er en var kannski fyrir nokkrum árum þegar vextirnir voru að rokka í kringum núllpunktinn, þ.e. miðað við raunvaxtastig. Þetta segir sig sjálft og allt venjulegt fólk skilur þetta, en markaðstrúarmennirnir virðast hins vegar ekki gera það af þessum ástæðum og ýmsum öðrum, sem er kannski ekki ástæða til að draga inn í þessar umræður nú þar sem verið er að vísa þessu máli til hæstv. ríkisstjórnar og væntanlega til nefndar þeirrar sem hún hefur sett á laggirnar til að skoða þessa hluti, öðruvísi en þá að ímynda sér að hv. nefnd kynni að gerast svo lítillát að verða sér úti um þær umræður sem fara fram á Alþingi um peningamál, um vaxtamál og fara yfir þær og hafa þær til hliðsjónar í sínum störfum. Það má e.t.v. gera sér vonir um það. Í því sambandi er þá ekki óeðlilegt að menn hafi á því nokkra skoðun hvað þurfi að skoða öðru fremur í þessum efnum. Það sem ég held að þurfi fyrst og fremst að skoða og menn verði að fara að reyna að horfa fordómalaust á, hvort sem menn eru meiri eða minni markaðshyggjumenn eða frjálshyggjumenn í þessum efnum, er ósköp einfaldlega: Mun þetta fyrirkomulag nokkurn tíma koma hér á jafnvægisástandi? Er eitthvað sem bendir til þess á hinum þrönga og sérhæfða íslenska fjármagnsmarkaði nema menn gangi þá leiðina á enda og opni hér allar dyr fyrir erlendu fjármagni og hleypi inn erlendum bönkum og jafnvægisstilli málin þá með þeim hætti? Um það er hins vegar langt í land með að samstaða náist á hinu háa Alþingi. Það vil ég a.m.k. leyfa mér að vona. Herra forseti. Það var ekki á hv. talsmönnum hæstv. ríkisstjórnar að heyra, sem töluðu í umræðunum í gærkvöld, sumum hverjum a.m.k., að það stæði til að slá neitt af í þessum efnum frekar en öðrum. Harðlínumennirnir virðast hafa undirtökin þó að ýmsir hv. þm. Framsfl. hafi dagvaxandi, að því er virðist, efasemdir um þetta ágæta kerfi afskiptaleysis ríkisstjórnarinnar og blindrar trúar á að markaðurinn muni að lokum leysa þessi vandamál. Fleiri og fleiri, a.m.k. í Framsfl. og jafnvel víðar, gera sér nú grein fyrir því að þessi bókstafstrú virðist ekki ætla að skila okkur miklum árangri. Hv. flm. frv., sem. hér er lagt til að vísa til ríkisstjórnarinnar, er einn í þeim hópi, enda leggur hann til aðra tilhögun. Ég vil svo að lokum, herra forseti, spyrja hæstv. viðskrh. hvað líði störfum þeirrar nefndar sem hér hefur margoft verið vitnað til. Hvenær verður þess að vænta að nefndin skili störfum og þá að hæstv. ríkisstjórn birti þær niðurstöður og grípi, ef sú verður niðurstaðan, til einhverra ráðstafana í framhaldi af því? Ég hygg að um það eitt getum við þó orðið sammála, ég og hæstv. viðskrh., að mikil þörf sé á því að sú nefnd starfi hratt og skili sem allra fyrst niðurstöðum. Þar í þyrfti að vera eins greinargóð úttekt og hægt er að gera á stuttum tíma á stöðu þessara mála, þar með talið þróuninni úti á hinum gráa markaði. Fyrst og síðast þyrfti nefndin að reyna að svara þeirri spurningu sem ég hef nefnt a.m.k. tvívegis áður: Eru ekki einhverjar vísbendingar uppi um að einhvers konar jafnvægi sé að nást í þessum efnum í núgildandi kerfi? Herra forseti. Ég þarf þá ekki að hafa þessi orð mín fleiri, en ég endurtek að það er lofsvert framtak af flm. frv. og virðingarverður kjarkur sem hv. flm. sýnir að rísa þannig upp gegn öfgaöflunum í eigin flokki og annars staðar.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að taka undir síðustu orð síðasta ræðumanns, hv. 4. þm. Norðurl. e., að flm. þessa frv. sýnir ákveðinn kjark með því að þora að hafa sjálfstæða skoðun, í einhverju máli, ekki bara þessu, þá kannski helst því sem kemur við sárasta og veikasta blett nýfrjálshyggjumanna. Ég veit hvað það þýðir í Sjálfstfl. að hafa sjálfstæðar skoðanir og ég veit hvaða afleiðingar það getur haft. Ég veit hvað munaði litlu að það hefði sams konar afleiðingar fyrir flm., hv. 3. þm. Suðurl., á þeim tíma sem hann studdi ríkisstjórn Gunnars Thoroddsens og ég veit hvaða afleiðingar það hafði fyrir sjálfan mig á þeim tíma að vera vinur Gunnars Thoroddsens í þingflokki Sjálfstfl. og ég veit hvaða afleiðingar það hafði fyrir mig seinna meir og alþjóð veit hvað það kostar að hafa sjálfstæðar skoðanir í Sjálfstfl. En ég kom fyrst og fremst hingað upp vegna þess hvernig hv. flm. tók til orða í sinni ræðu áðan. Hann sagði: Nýfrjálshyggjan drepur fólk. Ég vil draga athygli að þessum ummælum flm.

Ég sagði: Lánskjaravísitalan drepur fólkið.

Lánskjaravísitalan drepur fólk líka, já, já. Það er rétt. Ég tek undir það, mikil ósköp. En ég tek líka undir annað sem hann sagði um nýfrjálshyggjuna, að bestu blómin gróa ekki í brjóstum þeirra sem eru taldir vera nýfrjálshyggjumenn. Þannig skildi ég hv. þm. En ég hef alla ástæðu til að benda á það einu sinni enn úr þessum virðulega ræðustól að ég flutti hvað eftir annað, ræðu eftir ræðu á Alþingi um lánskjaravísitöluna, bæði sem fjmrh., sem iðnrh. og þar áður sem óbreyttur þingmaður, og ég gerði það sama í tíð þeirrar ríkisstjórnar sem situr nú, því að bæði Framsfl. í ríkisstjórn og Sjálfstfl., og þá alveg sérstaklega þáverandi formaður Sjálfstfl., Geir Hallgrímsson, börðust á móti nokkurri breytingu á lánskjaravísitölunni. Á þeim tíma vitnuðu þeir í ráðleggingar gegn því að fella niður lánskjaravísitöluna, í ráðgjafa þá sem þá voru ríkisstjórnarinnar. Það eru hæstv. núv. viðskrh. og formaður þeirrar nefndar sem á að fá þetta mál til athugunar á vegum ríkisstjórnarinnar. Ég hef því ekki miklar vonir bundnar við jákvæðan árangur af því að vísa þessu máli til ríkisstjórnarinnar. Ég lít á þetta sem einu leiðina til að losna undan óþægilegum umræðum innan stjórnarliðsins og einu leiðina til að drepa þessa hugmynd endanlega og það er að vísa málinu til meðhöndlunar ríkisstjórnarinnar. Hitt er svo annað mál að ég get vel tekið undir annað sem kemur mér þá í huga. Það er að vitna áfram í það sem hv. flm. vitnaði í hér, að "bestu blómin gróa í brjóstum sem að geta fundið til". Ég veit það, að vísu ekki af eigin reynslu heldur afspurn, að hæstv. viðskrh. - Ég veit ekki hvort hæstv. viðskrh. fylgdist með því sem ég var að segja, en ég ætla að halda áfram án þess að rifja upp það sem ég er búinn að segja. Ég veit af afspurn meira en af eigin raun að góð blóm og jafnvel þau bestu geta vel blómstrað í hans brjósti. Ég held að hann sé maður sem geti fundið til. Sú viðbót sem er í ríkisstjórninni með tilkomu hans í það embætti sem fer með þetta mál getur orðið til þess að einmitt þær kenndir, sem ég vona að kvikni í brjósti hæstv. ráðherra viðskiptamála og bankamála, bjargi fólki frá þeim örlögum sem flm. gat um. Það er rétt hjá flm. að lánskjaravísitalan hefur reynst skeinuhætt mörgum og sérstaklega þeim sem lítils mega sín, eru minni máttar í þjóðfélaginu. Þess vegna verð ég að segja hér og nú að þrátt fyrir mína andstöðu við nýfrjálshyggjumenn, bæði í Alþfl. og í Sjálfstfl., batt ég miklar vonir við tilkomu hæstv. ráðherra Jóns Sigurðssonar inn í íslensk stjórnmál vegna hans fyrri starfa fyrir íslensku þjóðina á mörgum sviðum. Þær vonir hafa að vissu leyti brugðist með málflutningi hæstv. ráðherra í ýmsum málum fram að þessu. En ég held að það sé almenn skoðun að hér sé vel gefinn, reynsluríkur og góður maður að fá inn í íslensk stjórnmál og því vil ég binda vonir við að hann komi í veg fyrir með aðgerðum sínum í ríkisstjórn að málin haldi áfram að hafa þær afleiðingar, sem flm. gat um áðan, að lánskjaravísitalan drepi fólk bókstaflega. Þá hlýtur eitthvað af því sem ekki fer alla leið í gröfina að liggja sárt eftir hingað og þangað um landið. Ég endurtek að ég trúi því að hæstv. ráðherra sé þannig manngerð, þannig vel af guði gerður, þannig að öðru leyti vel undirbúinn að koma inn í stjórnmál að hann finni til á þann hátt sem hér er talað um. Ég er ekki ánægður með þetta frv. flm., en þrátt fyrir tillögur mínar í fortíðinni um að leggja niður lánskjaravísitöluna hef ég ekki gert brtt. vegna þess að frv. eins og það er er svo miklu betra en að gera ekki neitt. Samþykkt þess er miklu betri en að gera ekki neitt þó hún sé ekki eins góð og að fella niður lánskjaravísitöluna að fullu. Ég hef áður sagt að fyrstu fimm greinar þessa frv. séu óþarfar. Ég tel að seðlabankakerfið, og ég tala nú ekki um ríkisstjórnin og þetta allt bákn í samstarfi, hafi fullt leyfi til að ákveða það sem um getur í þessum fimm fyrstu greinum. Hvað 6. gr. varðar er hún eingöngu um að fella niður lánskjaravísitölu gagnvart öllum nýjum fjárskuldbindingum. Það tel ég ekki nóg. Það heldur áfram að drepa það fólk sem á unga aldri hefur gengið í gildru, tekið lán lánskjaravísitölubundið. Það heldur áfram í marga áratugi fram á grafarbakkann að hafa áhrif á þetta fólk og heilsu þess, eins og flm. gat um áðan. Mér finnst þetta frv. ekki ganga í átt til að hjálpa því fólki sem er fast í þessu neti og er flest á unga aldri heldur aðeins að gæta hagsmuna þeirra sem hér eftir skuldbinda sig á einhvern hátt. Það var talað um af hv. 4. þm. Norðurl. e., ég heyrði ekki aðra þingmenn koma svo mikið inn á það, hinn íslenska fjármagnsmarkað. Ég er nú ekki búinn að vera í viðskiptum hér nema í 40 ár. Getur einhver sagt mér hvað það er, íslenskur fjármagnsmarkaður?

Ekki ég.

Nei, ég held að það sé afskaplega erfitt að fá það upp gefið vegna þess að fjármagnsmarkaðurinn hérna er svo háður erlendum sveiflum og erlendum lántökum og erlendum lánum að það er miklu meira í umferð hér af erlendu fé fjárfestu í íslenskum fyrirtækjum og íslenskum framkvæmdum. Það er ekki lengur til neinn íslenskur fjármagnsmarkaður annað en það, ef svo skyldi vera, að íslenskur fjármagnsmarkaður felist í því sem Íslendingar hafa búið til sín á milli. Íslendingar hafa nefnilega búið til sérstakan gjaldmiðil sín á milli vegna þess að bankakerfið og fjármagnsmarkaðurinn eru lokuð. Þetta kerfi, sem fyrirtæki og einstaklingar hafa fundið upp sem afskaplega séríslenskt fyrirbæri, er það að búa til gjaldmiðil, búa til verðmæti í bréfum, í víxlum, í skuldabréfum, í I owe you, eða þá með því að geyma ávísanir hver fyrir annan. Ég vil að bankar verði upplýstir að því að geyma ávísanir. Það nýjasta sem ég hef heyrt, sem var ekki komið þegar ég stundaði viðskipti, er að selja reikninga eftir því sem forsrh. upplýsir. Það er enn þá ný leið í íslenskum fjármagnsmarkaði ef við erum að tala um íslenskan fjármagnsmarkað. En ég vildi gjarnan fá að vita hvað er íslenskur fjármagnsmarkaður? Og hvar væri fjármagnsmarkaður á Íslandi ef erlent lánsfé hefði ekki komið til? Hvað væri þá framkvæmt? Fyrir hvaða peninga? Markaður sem slíkur, sem hér er talað um, er ekki til á Íslandi nema á þennan hátt. Bak við þessi bréfaskipti er venjulega ekki nokkur skapaður hlutur. Ég óttast það, virðulegi flm., hv. 3. þm. Suðurl., að hér sé verið að fara nákvæmlega þá sömu leið hvað þig snertir og alltaf er farið þegar þarf að losna við eitthvað sem kemur illa við hina fáu sem hafa tekið völd. Ég veit að hv. 3. þm. Suðurl. er ekki einn af þeim fáu útvöldu innan Sjálfstfl. sem hafa fengið völd. Hann er einn af þeim þingmönnum sem Sjálfstfl. verður að þola vegna þess að fólkið vill hann, fólkið sem kýs treystir honum betur en mörgum öðrum sem hafa reynt að ná kosningu í nafni Sjálfstfl., en ekki vegna þess að flokkurinn vilji hafa hann. Hér kemur hann með góða tillögu, gott mál sem gæti kannski orðið honum til framdráttar í kjördæmi ef hún fengist samþykkt. Bara það eitt þýðir að hún verður drepin. Ég ætla að vona að hv. þm. geri sér ekkert frekari vonir um að þessi till. nái lengra en í þá nefnd sem er leidd af þeim manni sem ráðlagði í ríkisstjórninni, sem ég sat í, að fella ekki lánskjaravísitöluna og beita henni ekki. Af hverju haldið þið að þessi maður fari að vinna á annan hátt núna en hann gerði fyrir tveimur árum? Eða af hverju haldið þið að hann sé þá valinn til að leiða nefndina? Til að gera eitthvað annað en hann ráðlagði fyrir tveimur árum? Af hverju tala ég eins og ég tala núna? Af hverju bendi ég á allt þetta? Það er vegna þess að það er nú einu sinni svo að ef ég tala fyrir einhverju máli snýst Sjálfstfl. á móti því, en ef ég tala á móti því og vara við að Sjálfstfl. muni drepa eitthvað, þá er kannski helsta vonin til þess að geta orðið hv. flm. að liði. Það getur vel verið að einmitt þetta tal mitt verði til þess að Sjálfstfl. vilji afsanna það sem ég er að segja með því að vinna að framgangi málsins en ekki að drepa það í nefnd undir forustu manns sem þegar er búinn að gefa álit um að það sé ekki rétt að fella niður lánskjaravísitöluna. En ég vil taka það fram að þegar ég flutti þessi mál í ríkisstjórninni voru ráðherrar sem vildu samþykkja þessa tillögu. Það voru t.d. tveir framsóknarráðherrar. Það var hæstv. landbrh. og hæstv. félmrh. Þeir voru báðir með því að fella niður lánskjaravísitölu. Ég ætla ekki að hafa þessi orð miklu fleiri, en ég verð að segja alveg eins og er að ég á ekkert svona. Þetta eru mínar leyndu hugsanir. Ég fagnaði því þegar ég sá að núv. hæstv. bankamálaráðherra var frambjóðandi. Sú kennd mín hefði verið sú sama alveg jafnt hvort hann var frambjóðandi Alþfl. eða annars. Mér fannst að loksins væru að koma menn inn í stjórnmál á Íslandi sem væru hæfileikamestu menn þjóðarinnar. Ég hélt að það kæmi kannski meira af þeim ef einhver bryti ísinn og það getur vel verið að það eigi eftir að reynast rétt. Þess vegna segi ég: Ég bind miklar vonir við störf núv. hæstv. bankamálaráðherra á Alþingi. Það er ekki þar með sagt að ég sé honum, eins og hann hefur sjálfur fundið, alltaf sammála því ég hef mínar skoðanir á málum. En maðurinn er jafnmikils virði fyrir mig hvort sem hann er samherji eða andstæðingur. Í þessu máli legg ég sérstaka áherslu á að hæstv. ráðherra taki nú til gaumgæfilegrar athugunar það sem flm. hefur bent á, að þessi lánskjaravísitala, og alveg sérstaklega eftir að launavísitalan var felld niður, er bókstaflega að drepa fólk. Ef fólk hrynur ekki niður vegna hennar, þá liggur það sært í valnum um land allt. Þess vegna legg ég miklu, miklu meiri trúnað og bind miklu meiri vonir við að Alþfl. í ríkisstjórn geti breytt niðurstöðu Sjálfstfl. og Framsfl. í ríkisstjórn eins og hann var þegar ég sat þar. Ef hæstv. ráðherra getur notað stuðning minn er hann til reiðu.



Hæstv. forseti. Ég vil ekki láta undir höfuð leggjast að svara þeim beinu fyrirspurnum sem til mín var beint. Ég vil í upphafi taka fram að ég styð þá tillögu, sem formaður hv. fjh.- og viðskn. bar hér fram áðan, að vísa þessu máli til ríkisstjórnarinnar. Eins og kom fram í máli hans hef ég nýlega skipað nefnd til að endurskoða fyrirkomulag verðtryggingar fjárskuldbindinga og lánskjaravísitölu. Ég get fullvissað hv. 5. þm. Reykv. um að þessi nefnd er alls ekki skipuð til þess að komast hjá óþægilegum umræðum um þetta mikilvæga mál heldur þvert á móti til þess að gera fordómalausa athugun á því hvernig reynst hafi fyrirkomulag verðtryggingar fjárskuldbindinga frá því að hún var heimiluð árið 1979 og þar til nú, m.a. í ljósi þess frjálsræðis um vaxtaákvarðanir sem upp hefur verið tekið á þessum árum. Nú er það svo að við höfum reynt þessa tilhögun í blíðu og stríðu, í uppgangi og samdrætti í áratug eða því sem næst. Það er því fullkomin ástæða til þess að kanna þetta mál frá öllum hliðum. Það verður líka gert. Vegna spurningar hv. 4. þm. Norðurl. e. um það hvenær ætlunin sé að þessi nefnd ljúki störfum vil ég svara því að í hennar erindisbréfi er þess óskað að hún ljúki störfum sem fyrst og ekki síðar en 15. júní nk. Vegna orða sem hv. 4. þm. Norðurl. e. lét falla vil ég taka það fram að ég mun að sjálfsögðu beina því til þessarar nefndar að hún kynni sér umræður á Alþingi um þetta mál og gögn sem hafa komið fram í þinginu og nefndum þess, en það eru reyndar fleiri tillögur en það frv. sem hér er til umræðu. Þetta mál hefur komið fyrir í fyrirspurnum og öðrum þingsályktunum nokkrum sinnum í vetur. Hv. 10. þm. Reykn. er sennilega að vitna í fyrirspurnarumræður sem urðu hér ekki fyrir nokkrum vikum heldur fyrir nokkrum mánuðum, reyndar í nóvember ef ég man rétt. Í þeim lýsti ég einmitt þeirri skoðun minni að á lánskjaravísitölunni væru ýmsir gallar, hlutir sem vel mætti endurskoða. Síðar hefur líka komið fram þáltill. um að fela ríkisstjórninni að gera athugun á því sem kallað er valfrelsi um verðtryggingar fjárskuldbindinga. Allt þetta efni og umræðurnar verður nefndinni falið að kanna frá öllum hliðum og reyna að komast að niðurstöðu um það hvaða breytingar gætu verið vel til þess fallnar að tryggja farsæla framkvæmd á þessum þætti lánskjara og á lánamarkaði yfirleitt. Vegna þeirrar umræðu sem hefur orðið um fjárhagsvandræði heimila og fjölskyldna á síðari árum, sem sumir tengja beint við lánskjaravísitöluna - en meðal annarra orða tel ég að það sé alls ekki hægt að leggja það fyrirbæri að jöfnu við nýfrjálshyggjuna þótt hv. 5. þm. Reykv. geri það, a.m.k. efast ég um að talsmenn nýfrjálshyggjunnar mundu vilja við það kannast - þá vil ég segja það skýrt að þar eru vissulega víða mikil vandamál á ferð og þau þarf að reyna að leysa, en ekki með hinum almennu lánskjörum eða skipulagi lánamarkaðarins heldur með því að þróa áfram ráðgjafarþjónustu Húsnæðisstofnunar sem þegar er á fót komin. Líklega er heppilegt að koma á einhverri opinberri skipan við skuldaskil fjölskyldna og heimila sem lent hafa í þrotum. Þetta mál er ég að láta athuga, ekki á vegum viðskrn. heldur á vegum dómsmrn., og vonast til þess að geta komið með tillögur á því sviði á næstu misssirum. Þetta er hið þarfasta mál og ég er að sjálfsögðu sammála hv. 3. þm. Suðurl., hv. 5. þm. Reykv. og öðrum sem hér hafa talað að hjartalagið er mikilvægt í hverju máli, en þótt hjartað sem undir slær sé heitt þurfa menn að halda höfðinu köldu og út á það gengur þetta mál.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Páll Pétursson): Herra forseti. Ég vil í framhaldi af orðum hæstv. bankamálaráðherra áðan um þau gögn sem hann teldi að nefndin þyrfti að athuga minna á að fjh.- og viðskn. sendi þetta frv. til umsagnar og fimm skriflegar umsagnir bárust til nefndarinnar, þ.e. frá Sambandi ísl. sparisjóða, Þjóðhagsstofnun, Kaupþingi, Sambandi almennra lífeyrissjóða og jafnframt frá Seðlabankanum. Síðan kvaddi nefndin á fund sinn dr. Magna Guðmundsson sem mikið hefur skrifað um vaxtamál og peningamál og er sérfræðingur á þessu sviði. Við áttum með honum mjög skemmtilegan og að því er mér fannst gagnlegan fund og að beiðni nefndarinnar setti hann á blað skoðanir sínar. Ég tel að öll þessi gögn þurfi að vera tiltæk nefnd Björns Björnssonar og stend upp til þess að minna á þau. Ég ætla að leyfa mér, herra forseti, að lesa niðurlagsorð úr umsögn dr. Magna þar sem ég tel að þar séu orð í tíma töluð: "Það má ljóst vera að vaxtakerfið, sem nú er við lýði, er ekki þess megnugt að efla sparnað í landinu eða tryggja stöðugleika verðlags. Vaxtaprósentan sjálf gerir flestum fyrirtækjum ókleift að spara og raunar einnig að greiða starfsliði mannsæmandi laun. Íbúðabyggjendur eru ekki aflögufærir nema síður sé og eldri borgarar hafa þverrandi áhuga á sparnaði vegna almannatrygginga hér sem annars staðar. Þeir sem eiga peninga vilja ekki leggja í hlutabréf nema þeir fái sömu ávöxtun þeirra og í innlánsstofnunum um 40% skattfrjálst, en slíkt er að óbreyttu útilokað. Ýmsir kjósa að ávaxta fé á gráa markaðnum. Með lánskjaravísitölu reyndum við að bæta okkur upp rýrnun peninga, en búum til kostnaðarverðbólgu í leiðinni. Þetta er því vítahringur. Sérhver hækkun á verði peninga síast út í hagkerfið allt. Þess vegna verður að leita annarra ráða til að hemja offjárfestinguna. Venjan er í nágrannalöndunum að beita fjárfestingarskatti tímabundnum og nú seinni árin fjárfestingarsjóðum sem njóta skattfríðinda gegn því að þeir notist ekki á þensluskeiði. Hreinlegast er að afnema lánskjaravísitöluna og stokka spilin upp á nýtt eins og frv. Eggerts Haukdals gerir ráð fyrir. Næst að áhrifamætti væri að breyta viðmiðun vísitölunnar, t.d. taka upp framleiðnistuðul, en hann má ekki gilda um einn þátt, vextina, heldur aðrar tekjur jafnframt, launatekjur og eignatekjur. Það hefur lengi verið álit efnahagssérfræðinga og athafnamanna um allan heim að stöðugir vextir séu eitt grundvallarskilyrða fyrir traustu atvinnulífi og framförum. Síbreytilegir vextir samkvæmt vísitölu gera allar áætlanir fram í tímann óhugsandi og ekkert er eins skaðlegt uppbyggingu lands. Þeir tortíma og einni hinna fornu dyggða, skilvísinni, því að sá sem tekur lán með kjörum verðbólguvísitölu getur ekki vitað hvaða fjárhæð hann verður endanlega krafinn um. Hún kann að gera hann að vanskilamanni." Þetta var tilvitnun í umsögn dr. Magna Guðmundssonar og eins og ég sagði áðan vildi ég með þessum orðum mínum hvetja til þess að nefnd Björns Björnssonar athugaði þau gögn sem fjh.- og viðskn. deildarinnar eru tiltæk.