Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Nú hafa komið fram tvær brtt. við frv. til l. um Kennaraskóla Íslands, sem fyrst hefur verið útbýtt nú á þessum fundi, svo að menntmn., sem flytur þetta frv. og hefur fjallað um það, hefur ekki haft tök á að athuga þessar brtt. til nokkurrar hlítar. Ég vil því fyrir hönd menntmn. bera fram þau tilmæli til hæstv. forseta, að málið verði nú tekið af dagskrá og afgreiðslu þess frestað þar til á næsta fundi í þessari hv. deild.



Herra forseti. - En hef í grg., sem fylgir frv., leitazt við að færa fram ástæður fyrir því, að hér er lagt til, að minkaeldi verði bannað í landinu; og gangi bannið í gildi um næstu áramót. Í þessari grg. eru ummæli eins þess manns, sem bezt þekkti til þessara mála um það leyti, sem fyrst var farið að flytja minka til landsins, en það var Guðmundur Bárðarson náttúrufræðingur, og eru ummælin úr tímaritsgrein, sem hann skrifaði um þær mundir. Af þeirri þekkingu, sem hann hafði aflað sér um lifnaðarhætti þessara dýra, dró hann þá ályktun, ef svo færi, að þau slyppu úr girðingu, yrðu þau hættulegur bitvargur, ekki einungis fyrir dýr og fugla, heldur og fiskistofninn í vötnum og ám. Hann varaði við að ala þessi dýr af ótta við, að þau gætu sloppið og orðið til tjóns. Sú tíu til tólf ára reynsla, sem fengin er, staðfestir, að viðvörun Guðmundar Bárðarsonar hefur verið á rökum reist. Það hefur komið á daginn, að allmikill fjöldi dýra hefur sloppið víðs vegar úr búrum og girðingum. Þessi dýr laga sig vel eftir þeim skilyrðum, sem þau hafa til að lifa við. Byggist það á mikilli hæfni til að bjarga sér. Þau eru jafnfær til að afla sér fanga á landi, í ám, vötnum og sjó með ströndum fram. Skilyrði til tímgunar og til að auka kyn sitt eru þeim hagstæð, og stafar mikil hætta af dýrum þessum, verði svo látið ganga lengi sem hingað til. Þarf varla að ræða það frekar en gert er í grg., sem frv. fylgir. Þó vil ég bæta því við, að þess vegna er miðað við áramót, að þá er venjulegt að lóga dýrunum, því að þá eru skinnin verðmætust. Ég hef lagt til, að verðlaun verði veitt fyrir að vinna villiminka. Má gera ráð fyrir, að sú veiði verði kostnaðarsöm. Eins og getið er um í grg., var hert eftirlit með minkabúum 1938. Leyfði ráðherra þá og, að veitt væru verðlaun fyrir unna villiminka, allt að 30 kr. á dýr. Eitur má nota við þessa eyðingu. Tek ég ákvæði um þetta upp í frv., en það komi ekki til framkvæmda, fyrr en búið er að eyða þeim dýrum, sem í girðingum lifa hér á landi. Eigi er hyggilegt, að þetta ákvæði komi til framkvæmda fyrr, því að það getur verið varhugávert að láta menn fá hærri verðlaun út á dýr en nemur bjórverði þeirra. Eftir þeirri reglu hefur verið farið að undanförnu, og mun sú upphæð varla freista manna til þess að gerast lögbrjótar. Hins vegar sé ég ekki annað en allur vari sé góður og ekki eigi að greiða verðlaun fyrir önnur dýr en þau, sem veiðast sem villiminkar. Ég skal geta þess, að ég hef fengið upplýsingar frá loðdýraráðunaut um tölu minka og skiptingu milli landshluta, og er hún frá 1. sept. 1941. Gullbringu- og Kjósarsýsla og Reykjavík 15116 Mýra-, Borgarfj: , Snæfellsnes- og Barða strandarsýslur ........................ 186 Ísafjarðarsýslur ........................ 1686 Stranda-, Húnavatns- og Skagafj.sýslur........................... 379 Eyjafjarðarsýsla ....................... 1429 Þingeyjar-, Múla-, Skaftafells- og Árnessýslur og Vestmannaeyjar .............. 1448 Samtals á öllu landinu... 20244 Mest er af dýrum þessum í nágrenni Reykjavíkur, eða 3/4 hlutar. Þá vil ég enn fremur geta þess, að minkabúin eru 112, og eru sum sameign. Tala eigenda er um 500. Er því augljóst, að hlutur hvers manns er ekki ýkja stór. Ég held, að fleira þurfi ekki að taka fram I þessu sambandi. Vil ég vænta þess, að tekið verði með fullum skilningi á þessu máli. Vænti ég, að frv. verði samþ. og hv. þm. geri sér ljósa þá hættu, sem stafað getur af þessum dýrum, leiki þau lausum hala. En vonandi eru þau ekki svo útbreidd enn þá, að ekki sé hægt að halda þeim niðri og eyða þeim og firra landið þeirri plágu, sem af útbreiðslu þeirra stafar. Ég veit ekki, hvaða n. ætti helzt að fjalla um frv. þetta. Hvað hættuna snertir þá lýtur hún aðallega að landbúnaðinum, og ætti það því að fara til landbn., þótt það að öðru leyti gæti átt heima hjá allshn. Ég held þó, að ég geri það að till. minni, að málinu verði að lokum vísað til landbn. og að hún taki það sem fyrst til athugunar, svo að hægt verði að ljúka því, áður en þessu þingi lýkur.



Herra forseti. - Þessi þáltill. um útreikning þjóðarteknanna er borin fram af mér ásamt þm. N.-Þ. Efni till. er að fela ríkisstj. að gera yfirlit yfir árlegar heildartekjur þjóðarinnar frá og með árinu 1936 og til þessa tíma, og er gert ráð fyrir, að því sé lokið næsta haust. Eins og vikið er að í grg., eru ekki til skýrslur um þetta efni. Í skýrslum hagstofunnar er getið tekna einstakra atvinnugreina, en hvergi eru til skýrslur yfir tekjur þjóðarinnar í heild. Það er bent á það í grg., sem fylgir þáltill., að það gæti haft margs konar þýðingu, að til vær í slíkt yfirlit um heildartekjur þjóðarinnar, sein gert væri árlega. Það gæti verið gagnlegt fyrir Alþ., þegar það tekur ákvarðanir um ýmis fjárhagsmál, eins og skattamál, fjárlagaafgreiðslu og fleiri þess háttar mál. Það mundi einnig koma að gagni fyrir n., mþn. t.d., sem starfa að athugun einstakra mála. Það vakir fyrir okkur flm., að þetta væntanlega yfirlit eða skýrsla um þjóðartekjurnar eigi að sýna hreinar tekjur ár hvert eða nettótekjur þjóðarinnar. Ég ætla ekki að fara langt út í það að ræða um, hvaða þætti þarf að draga þarna saman á einn stað. En mér virðist, að það sé þó einkum öll framleiðsla þjóðarinnar, hvort sem hún er notuð af landsmönnum sjálfum innan lands eða flutt úr landi. Það er allur sjávarafli og öll landbúnaðarframleiðsla, bæði til eigin nota fyrir framleiðendur og til sölu, og það er hvers konar iðnaðarframleiðsla. En til frádráttar þessum tekjum kæmi svo að sjálfsögðu allt aðkeypt efni og aðkeyptar vörur frá öðrum löndum, sem þyrfti að nota til þessarar framleiðslu. Fleira virðist mér koma þarna til greina, sem telja megi í þessum tekjum, eins og t.d. jarðabætur, sem unnar eru ár hvert, og að sjálfsögðu líka nýbyggingar, ný hús og húsabætur að frádregnu verði innfluttra efnisvara, og má segja, að það sé aðeins einn þáttur iðnaðarins. Þá má benda á einn lið enn, sem er a.m.k. nú um stundarsakir, eða síðan árið 1940, það er endurgjald fyrir vinnu, sem látin er í té útlendingum. Á ég þar við þá vinnu, sem Íslendingar hafa framkvæmt í þágu hins erlenda herliðs, sem hér hefur verið og hér er enn. Og munu tekjur fyrir þá þjónustu, sem þeim útlendingum hefur verið veitt, hafa orðið allmiklar þessi árin. Ég sé ekki ástæðu til að hafa um þetta fleiri orð. Ég held, að ég hafi bent á stærstu liðina, sem þarna kæmu til greina við þennan útreikning. Ég sé, að það hefur verið ákveðin ein umr. um till. Og frá hálfu okkar flm. er engin till. um, að henni verði vísað til athugunar í n., því að mér sýnist, að ekki ætti að vera þörf á því. En hins vegar mun ekkert haft á móti því af hálfu okkar flm., ef einhver hv. þm. óskar eftir því, að þáltill. verði athuguð í n. og umr. frestað.