Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Háskólinn hefur nú einkaleyfi til að reka happdrætti á Íslandi til ársloka 1946. Þegar sú framlenging var gerð, var áætlað, að háskólinn og atvinnudeildin gætu orðið á þessum tíma skuldlaus, og það er nú þegar fyrirsjáanlegt, að svo muni verða, og það kannske ári fyrr en einkarétturinn til happdrættisins rennur út. Hér er aftur lagt til, að happdrættisréttindi háskólans verði framlengd um 10 ár frá því að rétturinn nái til ársloka 1946, nefnilega til ársloka 1956, í þeim tilgangi, að háskólinn geti byggt leikfimishús og náttúrugripasafn og lagað lóð sína svo sem þarf. Um þetta er erfitt að gera áætlanir, en það má þó gizka á, að 10 ára happdrættistekjur muni hrökkva langt til framkvæmda þessara mannvirkja. En háskólanum er á allan hátt þægilegra að vita fyrir fram um það, hverju hann megi búast við í þessu efni, því að slíkar framkvæmdir sem þessar heimta mikinn undirbúning. Og þess vegna er þetta mál borið fram svona löngu áður en happdrættisréttindin renna út. Vil ég svo óska, að þessu frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og fjhn., og þar munum við leggja fram gögn, sem kann að verða óskað eftir í sambandi við þetta mál.



Herra forseti. Ég hef í iðnn. eins og aðrir nm. áskilið mér rétt til að flytja eða fylgja brtt. við þetta frv. um iðnaðarnám. Í 1. gr., a–d, er um að ræða sjálfsagða samræming á vinnutíma iðnnema og sveina. 2. gr. lítur einnig sakleysislega út og er til þess ætluð að gera gildandi lög frá 1940 framkvæmanlegri en þau eru. Þar segir í 4. gr., að aldrei megi meistari hafa fleiri nemendur en fullgilda iðnaðarmenn. Í frv. er lagt til að orða þetta þannig: Aldrei má meistari ráða fleiri nemendur til iðnaðarnáms hjá sér en hann hefur fullgilda iðnaðarmenn í vinnu á sama tíma“. Maður getur þá hugsað sér, að hann ráði til sín marga sveina og jafnmarga iðnnema, segi því næst sveinunum upp, en reki fyrirtækið síðan að mestu með nemum. Það gæti rekizt mjög á hagsmuni sveina, spillt þeirri kennslu, sem nemarnir fá, og dregið fleiri dilka eftir sér. Brtt., sem ég flyt á þskj. 379 til þess m. a. að vega móti þessari breyt. á 4. gr., eru um tvær nýjar gr. og fluttar eftir ósk formanna 13 sveinafélaga, sem í er hátt á 2. þús. sveina eða 2/3 sveina hér nærlendis, og fullvíst er, að vilji enn fleiri iðnaðarmanna stendur þar að baki. Menn gleyma því ekki, hve algengt það var áratuginn fyrir stríðið, að meistarar tækju sveina, útskrifuðu þá og segðu þeim svo upp í atvinnuleysinu. Með fyrri brtt., um að sveinafélögin séu samningsaðilar fyrir hönd iðnnema um kaup þeirra og kjör, ætti að skapast það jafnvægi, sem þarf vegna breytingar 2. gr. frv. Það er í sjálfu sér gott, að nemum fjölgi. Ég er ekki frá því, að þeim eigi að fjölga mjög á þessum tímum, en sveinar vilja ekki glata valdi sínu yfir þeirri fjölgun. Þá er síðari brtt. þess efnis, að verði vinnustöðvun í iðngrein, sé nemum ekki skylt að vinna, meðart hún stendur. Nemum er nú bannað að vera í sveinafélögum og félögunum bannað að veita þeim vernd í vinnudeilum, og þarf þá löggjöfin að líta á það.



Viðvíkjandi þessum aths. hv. 11. landsk. skal ég taka fram, að það er rétt, sem hann sagði, að einstakir nm. áskildu sér rétt til að koma með frekari brtt. við l. eða styðja aðrar, er fram kæmu, en hins varði mig eigi, að neinn nm. kæmi með brtt. við það, sem n. óskipt hafði komið sér saman um að flytja, slíkt finnst mér nú koma úr hörðustu átt. Í l. frá 1940 var 4. gr. orðuð þannig, að meistarar máttu aldrei hafa fleiri nemendur en sveina, og færu sveinar frá þeim, urðu þeir óviljandi lögbrjótar, með því að þeir höfðu nema samningsbundna til langs tíma og sveinar fengust ekki. 2. gr. frv. átti að færa l. í það horf, að þau yrðu framkvæmanleg. Ég hefði heldur kosið l. þarna óbreytt. en það verður þá að vera unnt að framkvæma þau. Það er meining l., að sveinn eigi að fylgja hverjum nemanda, og sú meginregla raskast ekki við breyt. í frv. Í þeirri breyt. tel ég ekki felast þá hættu, að sveinum fjölgi um of. Í l. eru sveinafélögum tryggð áhrif á það, hve nemendur megi vera margir, og meðan sá íhlutunarréttur er tryggður, er hinn yfirlýsti höfuðtilgangur brtt. á þskj. 379 þarfleysa. Með seinni brtt. gegnir nokkuð öðru máli. Það atriði var rætt hér á þingi fyrir ekki löngu og tilsvarandi ákvæði tekið út úr l., og ég býst ekki við, að þm. hafi skipt þar svo um skoðun, að mikið þýði að fara fram á þessa breytingu. Ég efast um, að unnt verði að fella þessar brtt. inn í l. án þess að breyta um leið mörgu öðru, sem til árekstra gæti þarna leitt. Þegar nemendur hafa gert einkasamning hver um sig við meistara sinn, eru þeir honum miklu bundnari en sveinar, sem ráðnir eru með kjörum ákveðnum af félögum fyrir stéttarheild, og það er ekki hægt með svona lagabreyt. að leysa nemandann undan öllum skuldbindingum. Ég vænti þess, að frv. verði samþ. eins og það er.



Herra forseti. Hv. þm. Hafnf. ásakar mig um að flytja brtt. við það, sem n. hafi verið sammála að bera öll fram. En brtt. mínar við l. frá 1940 eru ekki breyt. á till. n., þótt þær séu afleiðing af 2. gr. í frv. n., og þann rétt áskildi ég mér að flytja eða styðja slíkar brtt. Það tjáði ég ákveðið formanni n. Hv. þm. Hafnf. var líka vel kunnugt, að ég var mótfallinn 2. gr. frv., nema eitthvað kæmi til mótvægis. Hann tók fram, að greinin er sett af því, að eldra ákvæði var óframkvæmanlegt, það var gat í lögin. En er betra að bæta það með því að gera nýtt og verra gat í l.? Annars vísa ég til þess, sem ég sagði um álit sveinafélaganna, sem standa að brtt. Þau telja, að þarna eigi þau brýnna hagsmuna að gæta.

Flm. (Jón Pálmason) : Herra forseti. Þetta frv., sem ég flyt hér á þskj. 310 ásamt hv. þm. Snæf., felur í sér, að inn í mjólkursölul. skuli sett ákvæði um lögbindingu á verðjöfnunarsvæðunum, en ákvörðun á þeim hefur fram að þessu verið á valdi mjólkurverðlagsnefndar. Ég geri ráð fyrir því, að menn hafi veitt því athygli í grg., að tilgangur þessa frv. er að gefa þeim sýslum á Norður- og Vesturlandi, sem hafa möguleika á því að koma mjólk á markað í kaupstöðunum, tækifæri til þess með því að taka þær inn á verðlagssvæðin, enda er hægt að flytja mjólk úr þeim sýslum, sem við leggjum til, að teknar verði inn á verðlagssvæði Reykjavíkur, á jafnskömmum eða skemmri tíma en það tekur að flytja mjólkina úr þeim sveitum, sem nú eru fjarlægastar á verðlagssvæðinu. Þetta er nú orðið mögulegt vegna þess hve mjög ástandið hefur breytzt, síðan mjólkursölul. voru sett. Sú breyt. liggur einkum í því, að samgöngur hafa batnað mjög og auk þess hefur fólkinu í kaupstöðunum fjölgað meira en í hlutfalli við vöxt mjólkurframleiðslunnar á verðlagssvæðinu, þannig að það hefur komið í ljós, að framleiðslan hefur ekki fullnægt þörfinni fyrir mjólk og mjólkurafurðir, og hefur þetta komið gleggst fram í haust, þótt það hafi nokkuð sýnt sig áður, einkum með smjörið. En aðalástæðan fyrir flutningi þessa frv. er þó sú, að atvinnuskilyrði í þeim héruðum, sem hér um ræðir, hafa breytzt mjög til hins verra, vegna þess að fjárpestirnar hafa höggvið mjög stórt skarð í fjárstofninn, svo að útlit er fyrir, að mjög verði örðugt um alla atvinnuhætti í þessum héruðum, ef þau eiga að bjargast á sauðfjárrækt eingöngu. Sama máli er að gegna með Suður-Þingeyjarsýslu, sem við höfum lagt til, að tekin verði upp á verðlagssvæði Akureyrar og Siglufjarðar. Þar mun ástandið nú vera einna verst á öllu landinu, vegna þess að þar lifa menn nær eingöngu á sauðfjárrækt og fjárpestirnar hafa gert þar enn þá tilfinnanlegri usla en víðast annars staðar á landinu. Það er staðhæft af mönnum þar norður frá, að það horfi til fullkominna vandræða, ef ekki verði fundin einhver ráð til úrbóta. Í Þingeyjarsýslu eru ekki góð skilyrði til mjólkurframleiðslu, en það gæti þó létt undir með mörgum, ef þeir gætu komið einhverri mjólk frá sér á markað. Þessu frv. verður sennilega andmælt með þeim rökum, að úr þessum héruðum þurfi að flytja mjólkina svo langa leið að hún hljóti að verða léleg neyzluvara. En hluturinn er sá, að eins og ég gat um áðan, hafa samgöngur batnað svo mjög, að fjarlægðanna vegna munar það nær engu, þótt þessi héruð verði tekin inn á verðlagssvæðin. Ég skal svo að öðru leyti láta nægja að vísa til grg. og mun ekki ræða þetta meira að sinni, nema sérstakt tilefni gefist til, en legg til, að frv. verði vísað til landbn. að lokinni þessari umræðu.



Það má nú segja, að það er margt furðulegt, sem kemur fram í sambandi við þessi mál, og þá ekki sízt frá þeim, sem hafa haldið uppi þrálátum árásum á mjólkursöluskipulagið, sem nú hefur staðið í 9 ár. Eitt af því, sem hefur verið haldið fram, er það, að verðjöfnunarsvæðið hafi verið alltof stórt. Ég held, að það standi í grg. fyrir þál. um rannsóknarnefnd mjólkurmála frá hv. 2. flm. þessa frv., að nauðsynlegt sé að rannsaka, á hvern hátt gæði vörunnar verði bezt tryggð og við hver rök kvartanir um lélega og gallaða vöru hafi að styðjast. Hv. þm. A.-Húnv. mun hafa látið svipuð ummæli falla. Nú flytja svo þessir hv. þm. frv. um það að stækka verðjöfnunarsvæðið um nokkuð á fimmtu sýslu, og á það víst að vera einhver trygging fyrir auknum vörugæðum, því að í grg. segir, með leyfi hv. forseta: „auk þess sem þrálátar kvartanir hafa verið um litla vöruvöndun“. Nú er það kunnugt, að hér á verðjöfnunarsvæðinu sunnan lands eru mjólkurbú starfandi, sem geta tekið á móti mjólk úr tiltölulega litlum fjarlægðum. Og maður skyldi ætla, að undirstaðan undir sæmilegri vöruvöndun væri sú, að a. m. k. væru til mjólkurbú á svæðunum, sem mjólkin kemur frá, útbúin nauðsynlegustu tækjum til þess að geta meðhöndlað hana. Þess vegna er það að furða, að flm. þessa frv. leggi til, að bætt verði við verðjöfnunarsvæði Reykjavíkur hér um bil 4½ sýslufélögum í mörg hundruð km fjarlægð frá Rvík, - sem eiga engin mjólkurbú til þess að meðhöndla vöruna. Manni skilst, að þessir mjólkurframleiðendur úr þessum 4½ sýslufélagi eigi að komast inn á mjólkurverðlagssvæði Rvíkur, mjólk þeirra eigi að nota sem neyzlumjólk og þeir eigi að flytja hana til mjólkurstöðvarinnar í Rvík, þegar hún verði fullgerð. Eins og kunnugt er, er hún ekki byggð til þess að fást við vinnsluvörur, heldur aðeins til þess að annast neyzlumjólk fyrir Reykjavíkurmarkaðinn. Hið eina hugsanlega er því, að þessi viðbót við mjólkurframleiðsluna, sem kemur frá héruðunum norðan lands eða úr þessum 4½ sýslufélögum, verði notuð sem neyzlumjólk, en aftur á móti eigi mjólkin úr héruðunum hér sunnanlands að fara til vinnslu. Annað atriði finnst mér furðulegt, og það eru þau ummæli, sem flm. láta falla í grg., er frv. fylgir. Þeir segja, að mjög þrálátar deilur hafi staðið um mjólkurskipulagið hér sunnan lands, en engar norðanlands, þar hafi hins vegar allt verið í bezta lagi. Þeir láta skína í það, að þetta sé eingöngu þeim vondu mönnum að kenna, sem hafa hér með framkvæmd þessara mála að gera, og svo hafi farið í þessum efnum, að allt sé hér í þeim ólestri, að rannsaka þurfi þetta, sem hvert annað sakamál. Hvernig er þetta norðan lands? Fyrri flm. þessa frv. er úr héraði, sem hefur fullkomið mjólkurbú, sem getur unnið úr mjólk til vinnslu, og þetta er norðan lands. Það er ekki meira en 40–50 km langur vegur til þess að komast að þessu mjólkurbúi, sem vel getur tekið við mjólkinni. Á þessum slóðum á allt að vera í bezta lagi og engir vondir menn. Það er því undarlegt, að þessir hv. þm. geti ekki hugsað sér að fela mjólkina umsjá þessara góðu manna, heldur en að fara þessa þrjú til fjögurhundruð km leið til þess að koma mjólkinni til hinna vondu manna, þar sem allt er í ólestri - og þar sem mjólkurbú eru alls ekki til að taka á móti þessari mjólk. Það virðist ekki vera neitt lítið traust, sem þessir flm. bera til þeirra manna, sem hafa hér sunnan lands með meðferð mjólkur að gera, ef þeir kjósa heldur að flytja mjólk sína 300–400 km vegalengd til mjólkurstöðvar, sem hefur enga aðstöðu til þess að vinna mjólk undir slíkum kringumstæðum, heldur en að senda hana aðeins 40–50 km vegalengd til mjólkurbús, sem hefur góða aðstöðu til að taka við mjólk þeirra. Álíta þessir menn, að það sé sama, hvernig mjólkin er flutt, eða er meiningin hjá flm. aðeins sú, að það sé nóg að róta upp nógu miklu ryki, svo að enginn skilji neitt í neinu. Flm. þessa frv. láta skína í það, að það sé einkasala á mjólkurafurðum, en þetta gildir aðeins um rjóma, það er engin einkasala á smjöri. - Í grg. láta þeir skína í, að m. a. af þessari ástæðu sé smjörekla og það þurfi því að flytja smjör inn í landið frá öðrum heimsálfum. Þeir álíta því, að úr þessu megi bæta með því að taka þessar sýslur inn á verðjöfnunarsvæðið. Ég veit ekki betur en öllum sé frjálst að framleiða smjör á þessum svæðum, hvort sem þeir eru á þessu umnefnda verðjöfnunarsvæði eða ekki, þannig að þetta er því eintóm blekking. 1. flm. þessa frv. tók fram í framsöguræðu sinni, að hér væri tilfinnanlegur mjólkurskortur og þó einkum smjörskortur, en það er kunnugt, að mjólkurskortur er hér aðeins í nokkrar vikur á hausti hverju, og er hann ekki meiri en svo, að aðeins 7% vantar upp á til þess að fullnægja markaðinum að öðru leyti. Nú, þegar þessi mjólkurskortur er um garð genginn, eru um 25 þús. lítrar mjólkur seldir á dag, en voru 24 þús., þegar mjólkurskortur var sem mestur, þannig að fjölskylda, sem kaupir vanalega 10 lítra mjólkur, hefði getað keypt 9¼ lítra, meðan mjólkurskortur var. Svo heldur hann fram, að þetta fyrirkomulag, að hafa verðjöfnunarsvæðið ekki stærra, sé til þess að útiloka smáframleiðendur frá markaðnum, þó að vitað sé, að þeir hafa sömu aðstöðu til smjörframleiðslu og til að selja smjörið sem aðrir hér á þessum markaði. Það er mjög margt í þessu sambandi, sem væri þess vert að ræða um. Verðjöfnunarsvæðið hér var síðar stækkað um einn hrepp í Snæfellsnessýslu og annan í Vestur-Skaptafellssýslu, og var það gert eftir ósk þeirra manna, er þar áttu hlut að máli og töldu sig vera færa um að hafa þessa sölu. Nú er mér kunnugt um, að menn á þessum svæðum hafa farið fram á, að breyt. verði á þessu gerð, og hafa þeir engan áhuga á að komast inn á þetta verðjöfnunarsvæði, því að bændur, sem hafa hugsað þetta mál, vita, að það er ekki hægt að hugsa um mjólkursölu fyrir þá í stórum stíl öðruvísi en til að reyna grundvöllinn. Nú er svo komið, að fram er komið frv. um, að bændur á þessu stóra svæði komist inn á verðjöfnunarsvæðið hér, svo að þeir geti farið að stunda mjólkursölu. En engum manni, sem þekkir til, dettur í hug, að bændur, sem ég veit, að eru vel skyni bornir, verði þessu glaðir, og veit ég, að bændur á Norðurlandi geta ekki hugsað til þess að flytja mjólk sína til mjólkurstöðvar í Reykjavík, sem hefur engan útbúnað til að taka á móti mjólk til vinnslu, heldur eingöngu sölumjólk. Þetta frv., sem nú er það síðasta í langri röð viðvíkjandi mjólkurskipulaginu, sýnir ljóslega, hversu þeir menn, sem mest halda uppi áróðri gegn mjólkurskipulaginu, hafa lítil rök að færa fyrir máli sínu. Það dettur engum í hug, sem þekkir til þessarar framleiðslu, að hægt sé að halda hér uppi mjólkursölu frá Norðurlandi án þess að hafa nokkra mjólkurstöð, sem geti tekið á móti mjólk til vinnslu, og ég held, að enginn hafi komizt jafnlangt í yfirborðshætti og flm. þessa frv., enda stangast hver röksemdin á við aðra í grg. þess. Ég mun nú ekki ræða þetta miklu meira, en það er aðeins eitt í frv., sem mér og öðrum fleiri ætti að vera þökk á, en það er að sjá það mikla traust, sem þessir tveir flm. sýna mjólkurmálunum hér sunnan lands. Nú treysta þeir engum öðrum til þess að leysa þetta mál nema þessum slæmu mönnum hér sunnanlands, þótt þeir hafi engin tæki til þess að framkvæma þetta, en gefa engan gaum að mjólkurbúi í 30–40 km fjarlægð, sem er fært um að taka þetta að sér, og er þetta því meiri traustsyfirlýsing til okkar Sunnlendinga en Norðlendinga. Annars gef ég lítið fyrir yfirlýsingar frá þessum mönnum, hvort sem þær lýsa trausti eða vantrausti, því að málflutningur þeirra er á þá leið, að annan daginn halda þeir uppi árás á mjólkurfyrirkomulagið, en hinn daginn gefa þeir út traustsyfirlýsingu á það, og verður nú Alþ. að taka plögg þessi til meðferðar, eftir því sem undirbúningur og aðstaða frv. verður.



Herra forseti. Það er nú engin ný bóla, þótt hér á Alþ. sé rætt um mjólk. Þó kom í ljós af ræðu hv. V.-Sk., að hann einn þykist vita allt, sem þarf að vita um þetta mál, en allt, sem aðrir leggja til þeirra mála, sé tóm vitleysa, og er þetta að vísu atriði, sem við hér í d. erum búnir að venjast, allt frá því að þetta mjólkurskipulag hófst. Ég mun víkja fyrst að því, sem þessi hv. þm. að vísu endaði mál sitt á, en það var, að röksemdir mínar og annarra flm. till. þeirrar, sem hér um ræðir, stangist svo á, að annan daginn væri málflutningur okkar árásir og illgirni gegn skipulagi mjólkurmálanna, en hinn daginn ótakmarkaðar traustsyfirlýsingar. Þetta getur alls ekki átt við mig, því að ég hef ekki flutt neina árás á þennan hv. þm., svo að hann þarf ekki þess vegna að vera með neinar umkvartanir í þessum efnum. En hins vegar er ekki heldur rétt, að ég sé að sýna honum eða meðstjórnendum hans í mjólkursamsölunni neitt sérstakt oftraust í þessum efnum, vegna þess að ég reikna ekki með því, að við eigum að miða löggjöfina varðandi mjólkursölu héraða landsins við það, að þessir menn verði þarna alltaf við stjórn, og vona ég, að þeir verði þar ekki eilífir augnakarlar. En til þess að hægt verði að nota miklu meira af mjólk og öðrum vörum, sem úr henni eru unnar, þá tel ég einmitt undirstöðuatriðið, að hægt verði að koma á meiri friði um þessi mál en verið hefur fram til þessa. En út í það skal ég ekki fara nú. Það er því ekki út í bláinn, þar sem sagt er í grg. fyrir þessu frv., að um þetta mál hafi staðið þrálátar deilur, þótt þar með sé ekkert um það sagt, hverjum þær deilur séu sérstaklega að kenna, enda er það mál, sem liggur ekki fyrir varðandi þetta frv. Ég vil taka það fram, að ég hef ekki flutt neinar aðrar till. um mjólkurframleiðslu en þetta frv., en það er alveg augljóst mál, að til þess að unnt sé að koma því í kring að koma á mjólkurframleiðslu, svo að nokkru nemi, á þeim svæðum, sem við leggjum til, að bætt verði við, er undirstaðan sú, að menn á þessum svæðum fái tryggingu fyrir því hjá löggjafarvaldinu að þeir fái að njóta sama réttar og aðrir annars staðar á landinu. Þess er að gæta, að nú er orðin breytt aðstaða, að því er þetta snertir, frá því, sem verið hefur. Að undanförnu hefur einn aðalþátturinn í deilum þeim, sem hér hafa staðið, verið viðvíkjandi verðdeilum, en því er þó ekki til að dreifa hér, vegna þess að verðið, sem bændur eiga að fá fyrir mjólk, er lögbundið, og lítum við flm. svo á, að í þessu felist mikil ósanngirni, sem sé, að þetta verð, sem er miðað við framleiðslukostnað, skuli eingöngu vera til hagsbóta fyrir nokkur héruð, en önnur útilokuð frá þeim á komandi árum. Til þess því að undirbúa, að hægt sé að koma því í kring, að þessi fjögur héruð, sem við leggjum til, að bætt verði við, geti hafið framleiðslu í þeim stíl, er hér um ræðir, þá er fyrsta skilyrðið það, að þau geti notið sama réttar og önnur héruð á landinu. Hitt er svo alveg rétt hjá hv. þm. V.-Sk., að þetta skilyrði er ekki fyrir hendi eins og nú stendur á, því að í viðkomandi héruðum eru ekki til fullnægjandi mjólkurbú. Og líkur eru ekki til þess, að bændur á þessum svæðum sjái sér fært að leggja út í að skapa sér aðstöðu í þessu sambandi, meðan þeir hafa ekki vissu fyrir því að fá að njóta sama réttar og aðrir landsmenn. Hins vegar er vegalengdin ekki meiri en fjögurra klst. leið frá fjarlægasta stað, sem hér um ræðir, en það er leiðin Blönduós-Borgarnes, og ef möguleiki væri á að taka við meiri mjólk hjá mjólkurbúinu í Borgarnesi, er það tækifæri, sem gæti komið til athugunar. Þá skal ég ofurlítið víkja að því, sem hv. þm. V.-Sk. gerði mjög mikið úr og fjallaði um það, að í því fælist undarleg mótsögn af minni hálfu, að ég væri sannfærður um, að verra lægi í þessum málum hér sunnan lands en norðan, en vildi samt senda mjólkina hingað suður í stað þess að senda hana í næstu mjólkurstöð, 40–50 km leið. Þessu er því til að svara, að þegar hann talar um mótsögn í þessum efnum, stafar það eingöngu af athugunarleysi, því að það er algengt á vetrum, að meginhluti leiðarinnar frá Húnavatnssýslu er fær til Borgarness, þó að ófært sé frá Sauðárkrók, af þeirri ástæðu, að Holtavörðuheiði er oft fær, þó að Vatnsskarð sé ófært, og er þetta atriði, sem liggur undir athugun, hvort menn vilja skipta Húnavatnssýslu um Blöndu, þannig að austurhlutinn fylgi Norðurlandi, en vesturhlutinn Suðurlandi. En það, sem annars gerir það að verkum, að öll þessi sýsla ætti að fylgja Suðurlandi, er, að flutningaleiðin þaðan er betri suður en norður og austur. Áður en hafizt er handa á þessu, er þó aðalatriðið að fá tryggingu fyrir því með þessu frv., að þessi héruð fái að njóta sömu réttinda og önnur þau, er nú stunda mjólkursölu á verðjöfnunarsvæðinu. Svo er eitt atriði í þessu sambandi, sem ég tel mjög athugunarvert og kom það fram í ræðu hv. þm. V.-Sk. Hann vildi halda því fram, að ekkert væri því til fyrirstöðu, að við í þessum héruðum, er hér um ræðir, gætum framleitt smjör og selt það á markaði hér, og þess vegna þyrftum við ekki að kvarta. Ég vil spyrja hann að því, hvort honum mundi finnast það girnilegt fyrir þau héruð, sem hann hefur stjórn yfir sunnanlands, ef ekki væri byggt á neinu nema smásölu og ekki nein verðjöfnun að öðru leyti, heldur yrðu að búa eingöngu við það að fá fyrir vörur sínar það, sem hægt er að selja vinnsluvörur fyrir. Þess vegna eru þessar röksemdir hans um það, að engra breytinga sé þörf, vegna þess að við getum selt smjör og ost, augljós sönnun þess, að hann vill ekki leyfa þeim, sem búa í umræddum héruðum, að njóta sömu réttinda og þeir, sem búa sunnan lands eða í nágrenni Reykjavíkur. Að öðru leyti held ég, að ekki sé ástæða að fara um þetta fleiri orðum, því að það, sem fram kom í ræðu hv. þm. V.-Sk. að öðru leyti, var ekkert nema þessi venjulegi skætingur, sem ekki er ástæða til að svara.



Ég hélt nú satt að segja, að hv. þm. A.-Húnv. hefði það mikinn skilning á sjálfum sér og sinni framkomu, að það eru aðrir, sem ferst betur að tala um skæting hjá mönnum en honum, en það er misjafnt, hvað sjálfsvirðing manna nær, og er auðvitað ekkert við því að segja. Hann segist engar árásir hafa flutt hér gegn mér, en mikið má nú minnisleysi hans vera, ef hann man það ekki, að í hvert skipti, sem mjólkurmálið hefur komið til umr. hér á Alþ., þá hefur ekkert komið frá honum nema skætingur einn, og munu þingtíðindin bera þess vitni. Hv. þm. A.-Húnv. segir, að það sé misskilningur, að við hinir sömu verðum alltaf í stjórn. En eftir öllum líkindum að dæma verðum við í stjórn þetta ár, og ætli hann að bíða eftir stjórnarbreyt., þá verður hann sennil. að bíða eitt þing enn. - Þá finnst mér það óviðkunnanlegt, að þessi maður skuli bera það fram, að friðurinn sé undirstaða, sem allt byggist á, þessi líka friðarpostuli, sem hefur nú valið þann kostinn að fylla flokk þeirra, sem ætíð efla ófrið. Han ætti að minnsta kosti að reyna, áður en hann talar meira um frið, að gera sér grein fyrir, að réttur skilningur á málunum er fyrsta skilyrðið til friðar. Og þá er það nauðsynlegt að verða ekki tvísaga, en það hefur því miður hent þennan ágæta mann. Annars vegar segir hann, að mjólkin hér í Reykjavík sé slæm, af því að verðlagssvæðið sé of stórt og flutningar of langir, en hins vegar leggur hann til, að verðlagssvæðin séu stækkuð stórlega. Ég vil ekki nota stór orð í þessu sambandi, en það getur ekki farið hjá því, að mér kemur einatt í hug dómur, sem ein tegund manna fékk. „Vei yður, þér hræsnarar“. Þá segir hv. þm. A.-Húnv., að verðlagið sé aðalatriðið. Þetta er ekki rétt, eins og skýrslur hafa sýnt, er hér hafa verið lagðar fram. Verðið hefur aldrei verið verulegt ágreiningsatriði. Í grg. frv. segir: „Þeir bændur, sem fjær búa og útilokaðir hafa verið frá að njóta þeirra hlunninda, sem þessi einkasölu- og verðjöfnunarlög hafa skapað þeim sveitum, er þau eru sett fyrir, munu flestir hafa litið svo á, að þeim gæfist ekki svo fljótt færi á að rjúfa hringinn og komast sjálfir með sína framleiðslu á hinn lokaða markað“. Ég held, að það sé alveg nýtt, ef þessir þm. telja það hlunnindi fyrir bændur að hafa þessa stjórn og þetta verðlag, og grun hef ég um, að annar þeirra hafi haft í smíðum till. um að afnema þetta skipulag. En nú lætur hann sem hann vilji koma kjósendum sínum undir þetta ok. Þetta mundi undra mig, ef ég væri ekki orðinn kunnugur framkomu þessara manna. Mótsögnum þeim, er hér hafa komið fram, og öllum málaflutningi þessara manna þykir mér helzt mega líkja við það, sem útbreiðslumálaráðherra Þýzkalands sagði eitt sinn: „Það skiptir ekki máli, hvort það er satt, aðeins ef það kemur að gagni“. - En ég vænti, að hér séu fleiri menn, sem hafa hugarfar Ara fróða og hugsi, að það skuli hafa í hverju máli, er réttara reynist. Með leyfi hæstv. forseta vil ég lesa hér upp úr grg.: „Aðallega hafa komið til greina í þessu sambandi Reykjavík og Hafnarfjörður sunnan lands og Akureyri norðan lands. Jafnframt þessari einkasöluaðstöðu tryggja lögin verðjöfnun til hagsbóta fyrir þá, sem fjær búa, en á kostnað hinna, sem næstir eru sölustað“. Lögin hafa miðað að því að skapa jafnrétti meðal framleiðenda. Áður var það svo, að þeir, sem nær voru sölustað, fengu hærra verð. En það eina, sem er jafnrétti í þessu máli, er, að sama verð fáist fyrir sömu vöru á sama stað. Það er mesti misskilningur, að þessi mjólkursölulög séu hagsmunamál sveitanna. Það er allra hagur, að framleiðslan sé sem fullkomnust, og bændur hafa orðið þess varir, að þeir hafa orðið að leggja á sjálfa sig til að byggja mjólkurbúin. En þeim mun ekki finnast eðlilegt, að þeir, sem viljað hafa vinna samtökum þeirra allt ógagn, uppskeri nú árangur af starfi þeirra. Ég efast um, að margir framleiðendur innan núverandi verðlagssvæða kæri sig um, að þau verði stækkuð á þennan hátt. Og samkvæmt þeirri venju, að bændur reisi sjálfir sín mjólkurbú, þá er Sauðárkrókur hinn rétti staður til slíkra hluta fyrir Austur-Húnavatnssýslu. Við vitum, hvaða erfiðleikum það er bundið fyrir Borgnesinga að stunda mjólkursölu til Reykjavíkur, enda þótt sú mjólk hafi ekki komið norðan yfir Holtavörðuheiði. Annars liggur það eðlilega fyrir til athugunar, hvort ný verðlagssvæði og verðjöfnun geta ekki komið til greina, þegar samgöngur og flutningar komast í betra horf. En eins og sakir standa, tel ég það fráleitt að bæta inn á svæðin heilum héruðum. Þá spurði hv. þm. A.-Húnv., hvort mér fyndist það réttlátt, að bændur úr sumum héruðum yrðu eingöngu að byggja á smjörsölu og engin verðjöfnun kæmi þar til greina. En þetta er það, sem við urðum einnig að gera, áður en við reistum okkar mjólkurbú. En það er vitanlega mikil og ánægjuleg framför að framleiða smjörið í mjólkurbúum, en ekki í heimahúsum og bjarga þannig 2/3 af verði þess úr höndum milliliða. En þetta er að þakka því skipulagi, sem þessir menn hafa alla tíð barizt á móti og reyna að eyðileggja á allan hátt. Og loks er það þýðingarlaust að samþykkja þetta frv., þar eð víst má telja, að ekkert mjólkurbú mundi sjá sér fært að taka við mjólk af þessum svæðum.



Herra forseti. Ég er allundrandi yfir því að sjá þetta frv. frá þessum mönnum. Mér hefur ætíð skilizt hingað til, að þeir vildu takmarka verðjöfnunarsvæðið og minnka frá því, sem nú er, en ekki stækka það. Ég undrast þó sérstaklega, að hv. þm. A.-Húnv. skuli vera 1. flm. þessa frv. Ég get skilið þm. Snæf. Hann hefur löngum viljað allt skipulag í þessum málum feigt. Hann veit, að þegar kvartað hefur verið um vonda mjólk, hefur því verið borið við, að hún væri of langt að komin. Það er því af fjandskap einum við þetta mál, að hann ber fram þetta frv., þar eð það er líklegt til ógagns, yrði það samþ. Ég hefði ekki trúað, að þm. A.-Húnv. gæti gengið hið sama til, en ég tek þó að efast um hug hans í þessu máli. Svo að ég víki að aukningu virðjöfnunarsvæðanna, þá hefur verið um það deilt, hvort Borgarnessvæðið ætti að vera með, sökum erfiðra flutninga. Og ekki nóg með það, að stækka eigi verðjöfnunarsvæðið, heldur á að bæta við þrem svæðum, en á engu þeirra er mjólkurbú, og því vantar þau öll grundvöll fyrir því að geta komizt inn í mjólkurskipulagið, eins og nú er. Hvar eiga Húnvetningar að safna sinni mjólk saman, hvar Dalamenn og hvar Snæfellingar? Ekkert þessara þriggja samtakasvæða geta unnið vörur úr mjólk sinni. Það vantar því frumskilyrði þess, að hægt sé að framkvæma mjólkursöluna eins og lög gera ráð fyrir. Og það er enginn undirbúningur í þá átt. Það er vitað um hv. þm. Snæf., að honum gengur það eitt til, að með þessu móti sé hægara að ráðast á skipulag þessara mála og gagnrýna þau, ef eitthvað þykir vera hægt að finna að, og ég gruna hv. þm. A.-Húnv. um það sama, þótt ég eigi bágt með að trúa því á hann, - það verð ég að játa. Með þessu er ekki verið að vinna að því, að hægara sé að koma mjólkinni á markaðinn, heldur er þetta gert, eins og ég sagði áðan, til þess að hægara sé að ráðast á skipulagið. Því stærra sem umdæmið er, því meiri líkur eru til þess, að eitthvað verði að, því fleiri höggstaðir og nokkur von um, að hægt verði að koma því svo fyrir, að mjólkurskipulagið verði lagt niður.

Frsm. (Áki Jakobsson) : Frv. það, sem hér liggur fyrir. er óbreytt frv. það, sem mþn. í skattamálum, sem kosin var á fyrri hluta þessa þings, kom sér saman um og birt er í nál. hennar. Fjhn. þessarar hv. d. taldi rétt að taka þetta frv. upp. Þó hafa einstakir hv. nm. áskilið sér rétt til þess að bera fram brtt. við frv. eða fylgja brtt., sem fram kunna að koma við það. Vil ég fara nokkrum orðum um þetta frv., til að lýsa nokkuð innihaldi þess, áður en það fer áfram til 2. umr. Í fyrsta lagi er samkv. 1. gr. frv. ákveðið, að skattal. verði breytt á þann hátt, að í staðinn fyrir það, að aðeins hefur verið til einn skattstjóri, sem sé hér í Reykjavík, þá séu þeir skipaðir 5 á þessum stöðum: Í Reykjavík, á Akureyri, á Ísafirði, í Neskaupstað og í Hafnarfirði. Eiga þessir skattstjórar að koma í staðinn fyrir skattanefndir, þar sem þeir hafa ekki verið áður, hver á sínum stað, og gegna þeim störfum, sem skattstjóra í Reykjavík hafa verið falin þar. Auk þess á með reglugerð að skipta landinu utan Reykjavíkur í fjögur skattaumdæmi, og hefur hver þeirra fjögurra skattstjóra, sem eru utan Reykjavíkur, eftirlit með skattanefndum í hverju umdæmi fyrir sig. Skattstjórar þessir skulu vera umboðsmenn ríkisskattan. í umdæmi sínu og ráðunautar yfirskattanefnda þess, eftir nánari fyrirmælum í reglugerð. Þessi till. mþn. var upphaflega til komin vegna frv., sem n. var sent til athugunar. Það frv. gerði ráð fyrir að skipta landinu niður í ákveðin skattaumdæmi og að skipaður yrði sérstakur skattdómari á hverju því svæði fyrir sig. En mþn. taldi þá lausn ekki eins heppilega og að fjölga skattstjórum og taldi sérstaka hættu á því, að þetta skattdómaraembætti væri byggt á sandi, þar sem skattdómarar hefðu ekkert starf, sem gæfi þeim góða aðstöðu til að rannsaka skattaframtölin, en að það mundi yfirleitt verða lítið um það, að málum yrði skotið til skattdómaranna út af skattaframtölum, enda hefur sú orðið raunin á um þann eina skattdómara, sem skipaður hefur verið samkv. l., að mjög fáum málum hefur verið til hans vísað. Og þá var hætta á, ef svo færi um skattdómarana í heild, að þau l. kæmu ekki að haldi, þó að sett yrðu l. um skattdómara, eins og ég tók fram. Þegar hins vegar um skattstjóra væri að ræða, mundi það eðlilega falla inn í starf þeirra að rannsaka skattaframtöl. Og er þá eðlilegt, að í sambandi við það verði skattstjóra fengið það vald, sem gert er ráð fyrir í 3. málsgr. 1. gr. frv., að komi fram krafa um réttarrannsókn frá skattstjóra, sé héraðsdómara skylt að framkvæma hana þegar í stað, og að skattstjóri eigi rétt á því að vera viðstaddur í réttarhöldum og bera sjálfur fram spurningar fyrir skattþegn eða vitni, sem í réttinum mæta. Með þessu er tryggt, að hægt sé, ef á þarf að halda, að grípa til þeirra ráðstafana, sem rannsóknarvaldið hefur til þess að knýja fram upplýsingar um eitt eða annað. En skattstjórar munu þó eðlilega aðallega beita því vopni í starfi sínu, sem skattan. hafa nú þegar og skattstjórinn í Reykjavík, en það er að áætla mönnum tekjur, ef þeir neita að gefa upplýsingar um tekjur sínar og gjöld eða færast undan því. Ég býst við, að mér sé óhætt að segja, að meiri hl. fjhn. sé þeirrar skoðunar, að þessi till. mþn. sé heppilegri lausn en sú, sem stungið er upp á í frv. um rannsókn skattamála, sem lá hjá n., og að meiri hl. n. þess vegna telji, að með því að leggja fram þetta frv. sé afgreitt frv. um skattdómara, sem til hennar var sent. Þá er ákvæði frv. varðandi nýbyggingarsjóðina. Þar varð ekki samkomulag um neitt annað í n. því viðkomandi en um það að gera ráðstafanir til þess að hindra, að menn gætu tekið þetta fé út og notið skattívilnana, sem þeim eru veittar með fyrirmælum l. um nýbyggingasjóði, án þess að tryggt sé, að féð sé notað til nýbygginga. Og till. frv. að þessu leyti ganga út á það, að hver sá, sem vill taka út þetta fé, án þess að það fari til nýbygginga, verði að borga af því fullan skatt eftir þeim reglum, sem hann hefði orðið að borga skattinn eftir, þegar teknanna var aflað, ef þær hefðu þá komið til skattálagningar ásamt öðrum tekjum viðkomandi aðila, og að ríkisskattan. eigi að reikna út, hve hár þessi skattur sé. Og hér er ákvæði um, að ekki megi afhenda þetta fé út úr banka, fyrr en búið er að draga frá það, sem á þessum tíma, sem um var getið, og eftir þeim reglum, hefði átt að borga í skatt af þessu fé. Í mörgum tilfellum mundi sá skattur af þessu fé hafa orðið 90%, þannig að þarna er í framkvæmdinni gengið mjög tryggilega frá því, að þetta fé verði ekki notað á annan hátt en til nýbygginga, því að þótt um gjaldþrotabú væri að ræða, mundi kröfuhafi hafa séð um, að féð væri notað til nýbygginga, en ekki notað á annan hátt, til þess að missa það ekki í skatta. - Frv. snertir ekki annað fé nýbyggingasjóða, vegna þess að ekki varð samkomulag um aðra liði, eins og sjá má í nál. Þá er í 4. gr. frv. það ákvæði, sem samþ. var í dýrtíðarl., að þeir einstaklingar, sem rækju útgerð sem aðalatvinnu, mættu draga 1/3 hluta af hreinum tekjum sínum frá og leggja í nýbyggingarsjóð - eða sem sagt eins og útgerðar- og hlutafélög. Þetta ákvæði var lögfest í dýrtíðarl. En þar sem þau eru aðeins til bráðabirgða, taldi n. rétt, að þessi ákvæði kæmu hér fram aftur.



Herra forseti. Ég vil í sambandi við þetta mál lýsa óánægju minni yfir því, hvernig haldið hefur verið á þessum skattamálum, sem voru til meðferðar á síðasta Alþ., þó að það hafi kannske litla þýðingu að láta slíka óánægju koma fram. Það var samþ. þá að kjósa mþn., sem átti að ljúka störfum fyrir 15. ágúst s. l., og átti ríkisstj. að velja formann n. En þetta tókst þannig, að n. lauk ekki störfum fyrr en komið var langt fram í október. Svo dróst það enn talsvert hjá ríkisstj. að koma niðurstöðum n. til þingsins, og er nú aðeins fyrir örskömmu þetta frv. komið til hv. fjhn. þessarar d. Það er eins og þarna hafi mörg öfl verið að verki til þess að draga afgreiðslu á störfum þessarar n. með öllu móti, og fer ég ekki nánar út í það að sinni, en lýsi óánægju minni yfir þessu. Þá hefur það komið í ljós, að innan mþn. í skattamálum hefur hver höndin verið upp á móti annarri um flest af því, sem mestu máli skiptir og fyrir hana var lagt í þessum efnum, þannig að árangur af starfi n. hefur orðið sáralítill, - eiginlega aðeins sá að tefja þessi mál í meðferð þingsins. Auðvitað hefði þingið ekki þurft að láta þessa málsmeðferð í mþn. tefja sig, en sú hefur orðið raunin á, að þetta hefur orðið að þeirri töf, sem dugir til þess, að ekki er nokkur von til þess, að á þessu þingi verði afgreitt nokkuð, sem að gagni má koma í þessum málum, ef að vanda lætur um afgreiðslu þeirra atriða, sem menn greinir á um, um það, hvaða tíma það tekur að afgreiða mál, sem menn eru ekki sammála um. Ég ætla ekki að fara mikið út í efni frv. við þessa umr., en vegna ummæla hv. flm. vil ég minnast á skattadómaraembættið. Í frv., sem ég flutti með tveim öðrum þm. í byrjun þings, var gert ráð fyrir, að skattadómara yrði skylt að taka upp mál til rannsóknar. Í þessu frv. er það ekki gert, en hins vegar á í staðinn að skipa skattstjóra í öllum kaupstöðum og gera þeim skylt að leita aðstoðar héraðsdómara að kalla menn fyrir rétt, og þar hafa þeir réttindi til að bera fyrir menn spurningar. Heimild til að fjölga skattstjórum er í lögum, og e. t. v. er ekkert móti því að ákveða nú, að það skuli gert og þeim veittur þessi aukni réttur að bera fram spurningar. En þarna er gengið fram hjá því, hvert hlutverk skattadómara sé, og ekkert tillit tekið til frv. okkar um það efni. Ef n. og Alþingi getur ekki fallizt á að skipa skattadómarastörfum nokkuð á þann veg, sem við lögðum til, væri réttast að fella embættið niðar. Bæði hefur þannig til tekizt um val manns í stöðuna, að áhrifin eru lítil, enda er honum ekki lögskylt að taka mál upp að fyrra bragði. Fyrir 2. umr. þætti mér rétt, að rætt yrði milli okkar, sem fluttum fyrra frv., og flm. þessa frv. og fjhn., hvort ekki yrði samkomulag um brtt.



Í mþn. var ekki samkomulag um þetta atriði, hvort rétt væri að halda embætti skattadómara eða ekki. Hann mun ekki hafa fengið nema ein tvö mál til meðferðar, og má segja, að árangur af embættisstofnuninni sé enginn og geti lítill orðið, eins og í haginn er nú búið. Ég held, að réttast væri að fella embættið niður. Það væri að vísu umbót, sem hv. 2. þm. S.-M. og tveir aðrir þm. fara fram á, að gera skattadómara skylt að taka upp mál, en hitt er áhrifameira að fjölga heldur skattstjórum. Það mun verða athugað í n., hvort fella eigi skattadómarastarfið niður. En mér er ekki kunnugt um, hver þar er afstaða einstakra nefndarmanna.



Herra forseti. Ég hafði kvatt mér hljóðs hér á dögunum, þegar þetta frv. var hér síðast til umr., og ég ætla ekki að verða langorður. Það eru aðeins örfá orð út af því, sem hv. 3. þm. Reykv. sagði hér síðast. Hann var að útskýra, hvernig á því stæði, að hann og hans flokksmenn væru með þessu frv., og sagði, að þeir vildu láta Alþ. slá því föstu, að ríkisstj. hefði ekki ótakmarkaða heimild til þess að borga niður dýrtíðina, og að þeir vildu slá því föstu, hve langt skyldi ganga í því að borga hana niður. Hann hélt því líka fram, að það mætti ganga frá því milli 2. og 3. umr. þessa máls, að hve miklu leyti ríkisstj. skyldi leyft að borga niður dýrtíðina. Ég held, að ekki sé hægt að fá öllu greinilegri skollaleik en þetta. Því er haldið fram, að þetta frv. fái ekki staðizt, nema það séu komin önnur ákvæði í staðinn fyrir það, áður en það verður samþ. Þessi ákvæði eiga að vera sama efnis og hin fyrri, en þau mega bara ekki vera þau sömu. En því flytja þessir hv. þm. ekki heldur frv. til l. um breyt. á dýrtíðarl., þess efnis að ákveða, hve mikið fé þeir vilja veita til þess að borga niður dýrtíðina? Hvers vegna vilja þeir endilega fella niður heimildina til þess að setja þegar inn í staðinn nýja heimild? Ég get ekki skilið, hvað slíkur skollaleikur á að þýða. Hitt er annað mál, að það er vel skiljanlegt frá sjónarmiði þm. sósíalista, hvers vegna þeir vilja samþ. þetta frv., - vegna þess að þeir vilja fella þessa heimild niður og láta ekkert koma í staðinn. Það er hrein afstaða, en hitt er alveg óskiljanlegt. Ef þetta frv. verður samþ. og ekkert annað kemur í staðinn, þá hættir ríkisstj. þegar að borga niður dýrtíðina. En mér kemur ekkert á óvart, þótt þetta frv. verði nú látið liggja þangað til að búið er að ganga frá einhverju öðru í staðinn. Ég skal svo ekki fara lengra út í þetta nú, heldur láta hér staðar numið að sinni.



Herra forseti. Þegar þetta mál var hér síðast til umr., var verið að fetta fingur út í orðalag á brtt., sem við þrír fjhnm. flytjum á þskj. 344, og mig minnir, að það hafi verið hv. þm. Mýr., sem vildi halda því fram, að okkur bæri ekki alveg saman um það, hvernig skilja bæri till. Það er alger misskilningur, en til þess að koma í veg fyrir, að mögulegt verði að efast um, hvað fyrir okkur vakir, þá hef ég nú orðað þessa brtt. um og vil leggja hana hér fram skriflega. Ég vil biðja hæstv. forseta að leita afbrigða fyrir henni. Ég geri þetta í samráði við meðflm. mína, og auk þess hef ég sýnt hv. þm. Mýr. þessa till., og hann hefur fallizt á, að hún sé skýr og augljós. Í brtt. minni er það lagt til, að verði ágreiningur innan n. um útreikning á verðinu, þá skuli álit meiri hl. gilda. En það getur komið til mála, að n. verði ekki sammála um þetta atriði, enda þótt hún verði sammála að öðru leyti. Ég vil nú leyfa mér að bera þessa brtt. mína upp, svo að hv. þm. þurfi ekki að vera í neinum vafa um efni hennar. Hún er á þessa leið: „Meðan verð landbúnaðarafurða er ákveðið samkv. fyrirmælum laga þessara, skal nefndin starfa áfram og reikna út breytingar á verðinu fyrir 15. ágúst ár hvert samkvæmt því, sem kaupgjald er í landinu og rekstrarkostnaður landbúnaðarins að öðru leyti hefur breytzt á liðnu ári. Ef ágreiningur verður um þennan útreikning, gildir álit meiri hlutans. Verði nefndin á einu máli um breytingar á þeim grundvelli, sem nú gildir, vegna nýrra upplýsinga, þá skal taka tillit til þess næst, þegar verðið er ákveðið“. Þarna er líka breytt einu orði, þ. e. ég hef sett grundvelli í stað „grunnverði“. Ef mönnum þykir það eitthvað skýrara, þá er einfalt að samþykkja till. þannig. Varðandi það atriði, sem kom fram hjá hv. 2. þm. S.-M., um að hér væri verið að leika einhvern skrípaleik, þá fer því fjarri. Eins og ég og ýmsir aðrir hv. þm. hafa haldið fram, þá var aldrei til þess ætlazt, að samkv. þeirri heimild, sem nú á að fella niður, yrði varið meira fé til dýrtíðarráðstafana en því, sem innheimtist samkvæmt þeim sköttum, sem í lögunum felast. Ef þessi heimild er látin gilda áfram með það fyrir augum að fella inn í þetta meira fé, þá er það mjög óeðlilegt. Ég vil svo afhenda hæstv. forseta þessa skriflegu brtt. mína með tilmælum um það, að hann leiti afbrigða fyrir henni.

Forseti (JörB) : Það þarf tvenns konar afbrigði fyrir þessari till., þar sem hún er bæði skráfleg og of seint fram komin.