Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Þannig háttar til að of skammt er liðið frá 2. umr. 1. og 2. dagskrármáls og þarf því að leita afbrigða um að þessi mál megi koma á dagskrá og til umræðu og fer nú fram atkvæðagreiðsla um afbrigðin.

Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um breytingar á stjórnskipulegri stöðu þeirra málaflokka sem lög um hollustuhætti og heilbrigðiseftirlit taka til og Hollustuvernd ríkisins hefur yfirumsjón með. Lagt er til að staðfest verði sú ákvörðun ríkisstjórnarinnar að færa yfirstjórn þeirra í heild til umhvrn. Í ljósi þess að lögin mæla sérstaklega fyrir um að málaflokkur þessi heyri undir ákveðna ráðherra þykir rétt að flytja sérstakt lagafrv. til breytinga þar á þó að öllu jöfnu beri samkvæmt lögum um Stjórnarráð og stjórnarskrá að skipa stjórnarmálefni undir ráðuneyti með reglugerð sem forseti Íslands staðfestir. Lögum um hollustuhætti og heilbrigðiseftirlit var breytt með stofnun umhvrn. árið 1990 á þann veg að yfirstjórn mengunarvarnamála var færð til hins nýstofnaða ráðuneytis enda óhugsandi annað en mengunarvarnir heyrðu þar undir. Þáverandi stjórnarflokkar báru hins vegar ekki gæfu til að fylgja eftir tillögum þáv. forsrh. um að flytja málasviðið í heild sinni þar undir heldur klufu yfirstjórn stofnunarinnar í meðferð Alþingis og var skipt á milli tveggja ráðuneyta þannig að yfirumsjón með heilbrigðiseftirliti og eiturefnaeftirliti stofnunarinnr, svo og rannsóknastofa hennar sem enn sem komið er annast einkum matarrannsóknir urðu eftir sem áður undir yfirstjórn heilbr.- og trmrn. Hollustuvernd ríkisins er að því leyti til óvenjuleg stofnun að viðfangsefni hennar eru faglega ólík innbyrðis þrátt fyrir að öll sú starfsemi sem Hollustuvernd ríkisins annast geti ekki að öllu leyti talist til umhverfismála. Í strangasta skilningi þess orðs getur það ekki verið álitamál að sameinuð yfirstjórn hennar hjá einu ráðuneyti muni auka vægi umhverfismála í stjórnkerfinu og koma þeim fyrir með skipulegri og öruggari hætti en verið hefur. Þannig getur yfirstjórn orðið markvissari, ábyrgðin víðtækari og ef til vill hagkvæmari. Jafnframt hefur stjórn stofnunarinnar bæði þá og nú mótmælt þessu fyrirkomulagi og er einhuga um að yfirstjórn hennar verði best skipað með þeim hætti sem hér er lagt til og ítrekar þá afstöðu sína í áliti til ríkisstjórnarinnar að fenginni tveggja ára reynslu hinn 21. maí 1992. Þetta eru þau sjónarmið sem ríkisstjórnin hefur lagt ákvörðun sinni til grundvallar og lagt er til að fest verði í lög. Í ljósi þess að hér er um stjórnskipulegt atriði að ræða leyfi ég mér að leggja til, virðulegi forseti, að málinu verði að lokinni þessari umræðu vísað til hv. allshn. og 2. umr.

Frú forseti. Þegar þetta frv. barst inn á borð okkar þingmanna varð ég nokkuð undrandi að sjá þá breytingu sem hér er lögð til. Ég tók þátt í þeirri umræðu sem fór hér fram á sínum tíma þegar umhvrn. var stofnað og taldi þá og tel enn að ákveðnir þættir stofnunarinnar geti mjög illa heyrt undir umhvrn. Ef litið er á fagsvið Hollustuverndar ríkisins, þá er ekki hægt að segja að stærsti hlutinn falli undir þau svið sem eðlilegt væri að féllu undir umhvrn. Mengunarvarnir heyra nú undir faglega yfirstjórn umhvrh. og tel ég það vera mjög eðlilegt. Af fjórum fagsviðum, þ.e. heilbrigðiseftirlit, rannsóknastofu, eiturefnaeftirlit og mengunarvarnir, þá má telja að heilbrigðiseftirlit og rannsóknastofa hafi þau verkefni með höndum sem alls ekki er hægt að segja að geti fallið undir þau málefnasvið sem ég tel eðlilegt að falli undir umhvrn. Einnig ef tekið er tillit til þess að 2 / 3 hlutar starfsmanna sem starfa við stofnunina starfa innan þessara sviða, þá er mjög vandséð af hverju lagt er til núna að öll starfsemi Hollustuverndar ríkisins eigi að falla undir heilbrrn. Þessi tvö svið, þ.e. heilbrigðiseftirlit og rannsóknastofa, fjalla að mestu leyti um matvælaeftirlit, matvælarannsóknir og matvælaráðgjöf. Stofnunin vinnur að því að tryggja almenna hollustuhætti og hún sér um upplýsingar til neytenda um samsetningu matvæla og ýmislegt fleira. Sem dæmi má nefna rannsóknir og forvarnir vegna matareitrana og matarsýkinga, tengsl mataræðis og langvinnra sjúkdóma, ofnæmi, óþol og önnur dæmigerð heilbrigðismál. Ég á ákaflega erfitt með að sjá af hverju einmitt þetta geti fallið undir umhvrn. eða þau svið sem umhvrn. fer með nú eða þau svið sem ég tel eðlilegt að umhvrn. fari með. Mig langar þess vegna að spyrja hæstv. forsrh. hvort hann viti til þess að slík svið séu undir umhvrn. og þá er ég að tala um t.d. Norðurlöndin eða önnur lönd sem við lítum mjög gjarnan til vegna lagasetningar. Mér er ekki kunnugt um það að svo sé. Ég veit t.d. að í Danmörku féll matvælaeftirlit, ef ég man rétt, undir umhvrn. í upphafi en þegar heilbrrn. var stofnað þar í landi var matvælaeftirlitið flutt undir heilbrrn. Þetta var það eina sem ég veit um í fljótu bragði en það má vel vera að hæstv. forsrh. viti um dæmi um það hvernig það hefur reynst erlendis eða annars staðar þar sem t.d. matvælamál og aðrir hollustuhættir falla undir umhvrn. Ég vil einnig spyrja hvernig þetta er hugsað í framhaldinu. Er t.d. ætlunin að umhvrh. fjalli þá um öll mál á matvælasviði? Mér er það ekki alveg ljóst, það kemur ekki fram í frv. eða í grg. með frv. hvernig þetta er hugsað í framhaldinu. Ég vil minna á að fyrir nokkrum árum, þ.e. 19. maí 1989, var samþykkt á Alþingi þál. um manneldis- og neyslustefnu sem að einhverju leyti kemur inn á það svið að því er ég held sem Hollustuvernd ríkisins er falið og þar segir í lokin, með leyfi forseta: ,,Alþingi felur heilbrrn. að sjá um framkvæmd þessarar stefnu í samvinnu við aðra hlutaðeigandi og gera þinginu grein fyrir stöðu málsins eigi sjaldnar en á fimm ára fresti.`` Ég spyr þá hvort meiningin sé að framkvæmd þessarar þál. og þetta svið falli undir umhvrn. í framhaldi málsins. Það þætti mér fróðlegt að vita í ljósi þess sem þessi brtt. gerir ráð fyrir. Ég vil einnig minna á að hér er til meðferðar í þinginu í hv. heilbr.- og trn. frv. til laga um matvæli. Ég á ekki sæti í heilbr.- og trn. og veit ekki hvernig sú nefnd hefur tekið á málinu en velti því fyrir mér hvort það sem þar á við ætti e.t.v. að falla undir umhvrn. með sama hætti og þau svið Hollustuverndar ríkisins að því er varðar matvælaeftirlit og rannsóknir á því sviði. Þetta vildi ég spyrja um til fróðleiks vegna þess að mér er ekki ljóst hvernig ætlunin er að haga þessum málum í framtíðinni. Það er nauðsynlegt að fá það upplýst þegar verið er að fjalla um þetta lagafrv. Ég átti ekki von á því að lagt yrði til að Hollustuvernd ríkisins yrði lögð í heilu lagi til umhvrn. Á sínum tíma lagði Kvennalistinn til að mengunarvarnasvið Hollustuverndar og e.t.v. hluti eiturefnasviðsins og mengunarvarnadeild Siglingamálastofnunar yrðu allar fluttar undir eina stofnun eða það yrði stofnuð sérstök mengunarvarnastofnun, hún þyrfti kannski ekki endilega að heita það, en stofnun sem sæi um mengunarvarnir og það yrði allt flutt á einn stað. Sýnist mér ef þetta frv. nær fram að ganga þá muni það frekar hefta framgang þeirrar hugmyndar sem ég held að væri mjög til bóta, þ.e. að mengunarvarnir yrðu allar undir einni stofnun til þess að gera þau mál auðveldari í meðförum en nú er mengunarvarnadeild Siglingamálastofnunar undir Siglingamálastofnun, eiturefnasvið og mengunarvarnasvið eru undir Hollustuvernd og það er e.t.v. hægt að líta svo á að hluti Geislavarna ríkisins ætti einnig þar heima. Ég tel að það hefði átt að líta frekar á þann þátt málsins, þ.e. að taka allar mengunarvarnirnar og setja undir eina stofnun frekar en að gera þetta með þessum hætti. Ég sé alla vega ekki í fljótu bragði, virðulegur forseti, tilganginn með því að flytja þetta mál nú þar sem mér finnst svo mörgum spurningum ósvarað að því er varðar þá hugmynd sem ég held að miklu fleiri séu hliðhollir, þ.e. að mengunarvarnir fari á einn stað. Mér er kunnugt um að á vegum forsrn. vinnur nefnd sem er að skoða framkvæmd opinbers eftirlits og hafði ég haldið að starfsemi Hollustuverndar ríkisins ætti að koma þar til meðferðar líka og vildi spyrja hæstv. forsrh. hvort það sé ekki meiningin að starfsemi Hollustuverndar komi þar undir, hvað líði störfum hennar og hvort hún sé e.t.v. búin að ljúka störfum og þetta sé ein af þeim tillögum sem þar að koma fram. Ég vildi gjarnan fá að vita nokkuð um það hvernig þeim málum háttar. Ég hefði haldið að starfsemi Hollustuverndar ríkisins ætti að koma þar til meðferðar. Ef ég vík aðeins að sjálfu frv. þá er í 1. gr. lagt til að umhvrn. fari með yfirstjórn þessara mála en auk þess er lagt til að landlæknir sé ekki lengur ráðgjafi ráðherra og ríkisstjórnarinnar um það sem lýtur að hollustuháttum og heilbrigðiseftirliti. Ég átta mig alls ekki á því af hverju þetta er lagt til þó að málasviðið heyri ekki lengur undir heilbr.- og trmrn. Ég hefði haldið að það ætti frekar að reikna með því að landlæknir sé ríkisstjórninni til ráðgjafar. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra hvers vegna lagt er til að landlæknir verði ekki lengur til ráðgjafar ríkisstjórninni því málaflokkurinn breytist ekkert þó hann flytjist frá einu ráðuneytinu til annars. Ég velti því einnig fyrir mér, ef þetta er talið eðlilegt, hvort ekki sé rétt að líta á aðrar greinar laganna. Ef litið er t.d. á 9. gr. laganna um hollustuhætti og heilbrigðiseftirlit þá er reiknað með því að heilsugæslulæknar skuli vera faglegir ráðunautar heilbrigðisnefnda. Það segir einnig að héraðslæknar, hver í sínu læknishéraði, segi fyrir um og skipuleggi þjónustu heilsugæslulækna við heilbrigðisnefndir. Ég velti því fyrir mér hvort ekki þyrfti þá að skoða þessar greinar einnig, hvort ekki sé rétt að skoða hvort það sé eitthvað frekar eðlilegt að héraðslæknar og heilsugæslulæknar séu til ráðuneytis ef á að fella burtu hlutverk landlæknis. Í 11. gr. er einnig talað um að héraðslæknir í Reykjavík gegni þessu hlutverki. Í 13. og 14. gr. eru einnig ákvæði um ráðgjöf landlæknis og yfirdýralæknis reyndar líka þannig að þarna sýnist mér ekki algjörlega gæta samræmis á milli þessara tillagna sem fram koma í frv. og vildi ég spyrja hæstv. ráðherra hvort þetta sé gert af ásettu ráði, hvort þarna sé einhver sérstök hugsun að baki, það kemur ekki fram í greinargerð eða athugasemd með frv. Þess vegna finnst mér eðlilegt að fá það upplýst hvað þarna liggur að baki því mér þykir þarna vera nokkuð ósamræmi. Vil ég kannski ekki síst spyrja um ástæður þess og endurtek það hvers vegna þetta er lagt til, mér fannst það ekki vera nægjanlega rökfært af hálfu hæstv. ráðherra hvers vegna ríkisstjórnin hefur ákveðið að færa hollustuþáttinn yfir til umhvrn. nema að því er varðaði það sem ég er raunverulega sammála, ég tel að auðvitað eigi að leggja aukna áherslu á mengunarþátt Hollustuverndar. Ég er alls ekki ósammála því. En ég tel bara að það hefði verið eðlilegra að kljúfa þá stofnun upp úr því að verið er á annað borð að leggja til breytingar á þessu sviði. Varðandi 5. gr., þ.e. um gildissviðið, þá tel ég að sú grein sé ekki sett fram af nokkru raunsæi því þetta frv. þarf nákvæmrar skoðunar. Hæstv. ráðherra lagði til að frv. yrði sent til allshn. og ætla ég út af fyrir sig ekki að gera tillögu um neitt annað, en ég hefði talið eðlilegt að heilbr.- og trn. og umhvn. þingsins fengju einnig þetta frv. til athugunar þar sem þetta kemur mjög við málasvið þessara tveggja nefnda þingsins. Virðulegur forseti. Ég vil að lokum taka það fram að ég tel að það þurfi að efla og styrkja umhvrn. í hvívetna og vil í því sambandi minna á þáltill., sem lögð var fram af hálfu Kvennalistans á þinginu 1988--1989 en þar kemur greinilega fram hvaða skoðun kvennalistakonur hafa á þessu og ég held að þær hafi ekkert breyst í tímans rás, en þar leggjum við til að því er varðaði mengunarmálin ef ég má, með leyfi forseta, vitna þar í einn lið: ,,Eiturefnanefnd er lögð niður en starfsemi hennar sett undir mengunarvarnadeild, þ.e. deild með númer 5a hér að ofan, en þangað flytjast líka mengunarvarnadeildir Hollustuverndar ríkisins, Siglingamálastofnunar og Geislavarna ríkisins. Þessi deild umhvrn. tekur líka að sér samskipti við erlenda aðila varðandi mengun en utanrrn. hefur haft með það að gera.`` Ég ætla bara að vitna til þessarar tillögu sem er á þskj. 159 á þinginu 1988--1989, en ætla ekki frekar að gera þá tillögu að umtalsefni en vil ítreka, virðulegi forseti, að ég tel að þetta frv. áður en samþykkt verður þurfi ítarlegrar og nákvæmrar skoðunar við.

Virðulegi forseti. Það frv. sem hér liggur fyrir og er til umræðu gerir ráð fyrir því að Hollustuvernd ríkisins verði nú að öllu leyti flutt frá heilbrrn. yfir til umhvrn. Á sínum tíma þegar sú ákvörðun var tekin að flytja aðeins eitt svið þessarar stofnunar, þ.e. mengunarvarnasviðið, frá heilbrrn. yfir til umhvrn., þá fannst mönnum ekki rétt á þeirri stundu að flytja þá hluti er tengjast heilbrigðiseftirlitinu og eiturefnasviðinu yfir til umhvrn. Nú hefur hins vegar nokkur tími liðið og að mínu viti er komin reynsla á þá starfsemi sem fluttist á sínum tíma frá Hollustuverndinni yfir í umhvrn. og ég tel að það hafi verið af hinu góða. Þeir hlutir sem eftir voru skildir í heilbrrn. sneru fyrst og fremst að matvælunum og mönnum fannst það vera eðlilegt að þeir hlutir yrðu áfram í því ráðuneyti. Ég skal viðurkenna að ég hafði efasemdir um að það væri skynsamlegt að skipta þessari stofnun upp í þessa tvo hluta eða færa hluta af henni undir umhvrn. og skilja hluta af henni eftir í heilbrrn. Hættan er auðvitað sú að þegar slíkt gerist heyrir stofnunin í raun og veru undir tvö ráðuneyti og í þessu tilfelli eftir því sem ég veit best heyrir hún fjármálalega séð og þeir hlutir sem snúa að heilbrigðiseftirlitinu og matvælunum sérstaklega undir heilbrrn. En svo mengunardeildin undir umhvrn. En á sama tíma og stofnunin heyrir fjárhagslega undir heilbrrn. þá getur hitt ráðuneytið, umhvrn., verið að gera sífellt auknar kröfur til þess að stofnunin taki á sig aukin verkefni en þau auknu verkefni þýða vaxandi útgjöld fyrir stofnunina. Ég er því þeirrar skoðunar að það geti verið skynsamlegt og sé ekki verið að taka mikla áhættu með því að færa stofnunina að öllu leyti undir umhvrn. af þessari ástæðu og það hlýtur að vera bæði fyrir þá sem í stofnuninni starfa og eins fyrir þau ráðuneyti sem um stofnun eiga að fjalla mjög erfitt þegar slík stjórnunarleg vandamál standa fyrir dyrum og eru auðvitað sífellt að koma upp. Staðreyndin er hins vegar sú að matvælaeftirlit almennt hygg ég að heyri undir heilbrrn. í löndunum hér í kringum okkur þannig að við erum að vissu leyti að stíga alveg sérstætt skref og það er ekki reynsla fyrir því annars staðar til hvers þetta muni leiða en samt held ég að við séum ekki að taka óskaplega mikla áhættu í þessum efnum, burt séð frá því hvaða ráðherra sé í viðkomandi ráðuneyti hverju sinni. Þessi stofnun hefur í gegnum tíðina unnið afskaplega faglega. Ég minnist þess um tíma er ég hafði samskipti við hana er ég var starfsmaður heilbrrn. Hún er að mörgu leyti mjög sjálfstæð og ég treysti þeim mönnum sem þar eru fullkomlega til þess að geta haldið áfram að reka stofnunina með sjálfstæðum hætti og vinna faglega. Það er auðvitað það sem skiptir höfuðmáli. Þegar maður hins vegar lítur á einstakar greinar þessa frv. og hv. 15. þm. Reykv., Kristín Einarsdóttir, benti á að um 1. gr. frv. segir svo, með leyfi forseta: ,,Hér er gerð sú breyting að í stað heilbr.- og trn. og umhvrn. að því er mengunarvarnir varðar komi eingöngu umhvrn. Þá er fellt niður hlutverk landlæknis um að vera ráðgjafi ráðherra og ríkisstjórnar um allt sem lýtur að hollustuháttum og heilbrigðiseftirliti. Þykir það óþarfi eftir að málasviðið heyrir ekki lengur undir heilbr.- og trmrn.`` Nú verða menn að líta til þess hvert er hlutverk hv. landlæknis. Hans hlutverk er það að vera ráðherra og ríkisstjórn til ráðgjafar á þessu sviði. Hafi menn í hyggju að afnema þetta hlutverk landlæknis þá verður það ekki gert einvörðungu með því að breyta þessum lögum vegna þess að í lögum um heilbrigðisþjónustu nr. 97/1990, í 3. gr. 4. tölul., er gert ráð fyrir því að landlæknir annist einmitt þetta eftirlit með hollustuháttum og heilbrigðiseftirliti þannig að ef það er meiningin að taka þetta hlutverk af landlæknisembættinu, þá þurfa menn auðvitað að breyta heilbrigðisþjónustulögunum líka. Ég er hins vegar þeirrar skoðunar að það eigi ekki að gera. Landlæknir á áfram að vera þessi umsagnaraðili, þessi ráðgjafi ríkisstjórnarinnar og ég býst fastlega við því að hæstv. umhvrh., eftir að hann fær þessa stofnun til sín, ætli áfram að vera í ríkisstjórninni þannig að landlæknir getur jafnt eftir sem áður verið ráðgjafi eins og hann er ríkisstjórnarinnar og ráðherra hvort sem það er þá umhvrh. eða heilbrrh. þannig að ég tel það rangt að fara þá leið að breyta þessu ákvæði. Eins er í reglugerð nr. 411/1973, í 4. gr., þetta hlutverk landlæknisembættisins skilgreint einmitt með nákvæmlega sama hætti þannig að ef meiningin er sú að gera þessar breytingar eins og boðað er í 1. gr., að taka landlæknisembættið algerlega út úr þessu, þá þarf að breyta fleiri lögum til þess að það sé fullnægjandi. Hins vegar er það nú svo, virðulegi forseti, að það er kannski ekki þessi stofnun sem menn áttu von á að fyrst yrði flutt úr einu ráðuneyti í annað. Og af því að hæstv. forsrh. mælti fyrir þessu máli hér, þá átti ég nú kannski von á því að hæstv. forsrh. hefði fyrr mælt fyrir frv. sem gerði ráð fyrir því að Skógrækt ríkisins og Landgræðsla ríkisins yrðu flutt yfir í umhvrn. frá landbrn. eins og samið var um í Viðey á sínum tíma en fljótlega eftir að ríkisstjórnin tók til starfa kom það í ljós að formenn Alþfl. og Sjálfstfl. höfðu einmitt samið um þessa hluti úti í Viðey. En nú er spurningin: Var á sínum tíma samið um þennan tilflutning einnig? Um leið spyr ég hæstv. ráðherra hvenær búast megi við því að hæstv. forsrh. mæli fyrir þessu máli hér í þingsölum að Skógræktin og Landgræðsla ríkisins verði flutt frá landbrn. yfir í umhvrn. eins og staðfest hefur verið bæði af hæstv. forsrh. og utanrrh. að samið hafi verið um.

Virðulegur forseti. Ég skal ekki lengja mjög þessa 1. umr. um frv. til laga um breytingar á lögum um hollustuhætti og heilbrigðiseftirlit með því að fara í mikla efnislega umræðu. Hv. 15. þm. Reykv., Kristín Einarsdóttir, hefur gert ágætlega grein fyrir ýmsum efasemdum sem maður hlýtur að hafa um ágæti þessa máls. Ég ætla hins vegar a.m.k. til að byrja með að gera ákveðnar athugasemdir við það að þetta mál skuli komið fram hér í þinginu þegar samkvæmt plani yfir þingstörf eru einungis 4 eða 5 þingdagar eftir, þá er komið með þetta mál inn í þingið til 1. umr. og samkvæmt 5. gr. frv. er gert ráð fyrir því að þessi lög öðlist gildi 1. jan. 1994, þ.e. það verði gengið frá þessu máli á þessum dögum sem eftir eru af þingtímanum. Ég hef stundum furðað mig á störfum þingsins en ekki minnkar undrun mín við að sjá svona mál dúkka hér skyndilega upp rétt fyrir jólafrí. Manni dettur stundum í hug að ráðherrar fari í einhvers konar jólahreingerningu og finni eitthvað í skúffunum sínum sem þeim dettur í hug . . .  Nú er ekki svo að skilja að þetta sé eitthvert brýnt mál ef svo má segja vegna þess að þessi mál, sem hér eru komin inn, voru í rauninni rædd þegar árið 1990 þegar umhvrn. var stofnað þannig að þetta er ekki í sjálfu sér alveg nýtt mál sem þurfi að koma í slíku hasti inn í þingið og hefði verið hægt að leggja fram ef menn hefðu þessar skoðanir strax í haust og við hefðum getað fjallað um þetta í nefndum þingsins með sæmilegum hætti. Ég geri alla fyrirvara á því að það sé nokkur leið að afgreiða þetta mál hér fyrir jólaleyfi. Og þá vil ég líka að það komi fram áður en lengra er haldið að mér finnst dálítið sérkennilegt að forsrh. skuli leggja það til að málið fari til allshn. Hann réttlætti það með því að þetta væri svona stjórnskipulegt atriði sem þarna væri á ferðinni en ekkert annað og því eðlilegt að þetta færi til allshn. Mér finnst það orka mjög tvímælis og ég vil vitna til þess að í 23. gr. þingskapa segir, með leyfi forseta: ,,Vísa skal frumvörpum, þingsályktunartillögum og skýrslum til nefnda eftir efni þeirra og hafa um það hliðsjón af skiptingu málefna í Stjórnarráðinu.`` Hér er um að ræða lög sem efni samkvæmt heyra undir heilbr.- og trn. þingsins og mér finnst að þar hefðu þau átt að fara til umfjöllunar vegna þess að hérna er ekki einungis verið að leggja til breytingu á stjórnarráðslögum eða einhverju slíku heldur efnisbreytingu í rauninni með því að flytja málaflokkinn út úr heilbrrn. yfir í umhvrn. og mér finnst lagabálkurinn eðli mála samkvæmt heyra undir heilbr.- og trn. þingsins og þar hefði þetta átt að koma til umfjöllunar og eðlilegt auðvitað að sú nefnd fjalli síðan um málið í samræmi við umhvn. Ég vil gera þessa athugasemd við að þetta sé sent til allshn. og vil gjarnan fá á því aðeins betri útskýringu af hverju sá háttur er hafður á. Rökin hjá hæstv. forsrh. voru aðallega þau að þetta frv., ef það næði fram að ganga, mundi tryggja markvissari stjórnun á málaflokknum. Ég er ekkert viss um að það geri það. Ég get séð að þetta frv. geti vissulega leyst ákveðinn stjórnunarlegan vanda sem var lýst hérna af 11. þm. Reykv., þ.e. það skapar ákveðinn vanda inni í hollustuverndinni eða í málaflokknum að hann heyri undir tvö ráðuneyti. En ég held að um leið og menn leysa þennan stjórnunarlega vanda, þá sé hugsanlegt að þeir auki á þann faglega vanda sem við er að etja vegna þess að þarna er alveg klárlega um að ræða heilbrigðismál annars vegar sem eru mjög viðamikill þáttur í þessum lögum og starfsemi stofnunarinnar og hins vegar um umhverfismál sem koma þá aðallega til vegna mengunarþáttar þessa málaflokks. Hér hefur aðeins verið t.d. bent á það hvernig heilbrigðismálin koma skýrt inn í þennan málaflokk og við getum nefnt hér sem dæmi að það er gert ráð fyrir því að það sé sett heilbrigðisreglugerð og í heilbrigðisreglugerð er aðallega verið að fjalla um hreinlæti og þrifnað, um matvælaeftirlit, um efna- og gerlafræðilegar rannsóknir á matvælum og það kom reyndar fram hér í máli forsrh. að rannsóknastofnun Hollustuverndarinnar væri aðallega að fást við matvælaeftirlitið. Þá er þarna um að ræða eftirlit með ýmsum stofnunum og hreinlæti þar og mér finnst svona ýmislegt í þessu alls ekki liggja beint við að eigi að vera undir yfirstjórn umhvrn. Ég vil því slá ýmsa varnagla og hafa allan vara á um það að hægt sé að afgreiða þetta mál í einhverjum flýti og vil eindregið óskað eftir því að þetta mál komi til umfjöllunar inn í heilbr.- og trn. þingsins því að þar finnst mér það eiga heima en ekki inni í allshn.

Virðulegi forseti. Þessar umræður sem hér hafa þegar átt sér stað um flutning á Hollustuvernd ríkisins yfir til umhvrn. hafa verið fróðlegar og þingmenn hafa bent á ýmis atriði sem e.t.v. þyrfti að skoða betur. Hins vegar er það svo að mér finnast þau málefnalegu rök sem hér hafa verið færð gegn þessum flutningi alls ekki veigamikil. Ég tek heils hugar undir með hæstv. forsrh. þegar hann segir að þau verk sem unnin eru af Hollustuvernd ríkisins falli öll að umhverfismálum í víðasta skilningi þess orðs. Og ég hygg að ef maður lítur á hinn stjórnsýslulega þátt þá hafi hv. þm. Finnur Ingólfsson komist að kjarna þess þáttar þegar hann sagði að það hlyti auðvitað að skapa viss vandamál þegar um væri að ræða stofnun þar sem fagleg stjórnun einnar tiltekinnar vaxandi deildar væri undir einu ráðuneytinu en fjármálalegt vald og ákvarðanir undir öðru ráðuneyti. Það er auðvitað ljóst að þetta hefur skapað vissa óskilvirkni og vissa óvissu í starfi þessarar stofnunar. Þegar menn réðust í þessa sjóferð í upphafi þá var ákveðið að hafa þennan hátt á. Nú hafa menn reynsluna af því og hún er því miður ekki nægilega góð. Þegar við veltum því fyrir okkur hvort hér sé farið með réttum hætti að málefnum stofnunarinnar þá er auðvitað sjálfsagt að þingmenn og ráðherrar hafi sínar skoðanir sem í mörgum tilvikum byggjast á þekkingu og menntun sem tengist viðkomandi málaflokkum. En hverjir skyldu það vera sem væntanlega eru bestir dómarar í þessu máli? Ætli það séu ekki þeir menn sem hafa verið valdir til þess að stýra stofnuninni og gjörþekkja út í hörgul hennar vandamál. Það er auðvitað stjórn stofnunarinnar sem menn hljóta að taka verulega mikið tillit til. Þess vegna langar mig, virðulegi forseti, að lesa hér ályktun stjórnar Hollustuverndar ríkisins um stöðu stofnunarinnar í stjórnkerfinu, með leyfi forseta: ,,Á fundi stjórnar Hollustuverndar ríkisins þann 14. apríl sl. var m.a. fjallað um yfirstandandi endurskoðun laga um hollustuhætti og heilbrigðiseftirlit. Í umræðunum komu fram áhyggjur margra stjórnarmanna vegna óvissu í skipulagsmálum stofnunarinnar. Í því sambandi var lögð áhersla á að fyrrgreindri endurskoðun verði hraðað og línur skýrist sem fyrst varðandi stöðu stofnunarinnar. Ítrekaðar voru fyrri samþykktir og álitsgerðir stjórnar Hollustuverndar ríkisins þar að lútandi þar sem lögð er áhersla á að í stað þess að kljúfa stofnunina verði hún sett öll undir umhvrn. Ákveðið var að árétta þessa afstöðu stjórnar bréflega til heilbrrh. og umhvrh. og er það hér með gert.`` Undir þetta ritar fyrir hönd stjórnar Hollustuverndar ríkisins Hermann Sveinbjörnsson þannig að það er alveg ljóst að þeir menn sem þekkja þetta mál gerst, sem eru að vinna að málefnum stofnunarinnr frá degi til dags eru þeirrar skoðunar að það sé farsælast fyrir framtíð hennar að hún sé með þessum hætti flutt. Hv. þm. Kristín Einarsdóttir dró fram ákveðna þætti sem hún taldi gefa tilefni til þess að menn stöldruðu við og íhuguðu hvort verið gæti að þetta skapaði ef til vill meiri vandamál en það leysti. Hún gerði því til að mynda skóna að stærsti hlutinn af starfsemi Hollustuverndarinnar gæti mjög illa heyrt undir umhvrn. Þetta er alls ekki rétt. Í dag er það svo að stofnunin skiptist í fjögur verkefnasvið: Heilbrigðiseftirlitssvið, sem er að verulegu leyti farið að snúast um matvæli og það sem ég kalla mengunareftirlit með matvælum, mengunarvarnasvið, eiturefnasvið og síðan er rannsóknastofa sem á að styðja þessa þrjá aðra þætti. Hvert er mat þeirra sem stýra þessari stofnun á því hvoru megin hryggjar meiri hlutinn af verkum stofnunarinnar liggur? Það er svo að yfirmenn stofnunarinnar telja að í dag falli yfir helmingurinn af starfsemi stofnunarinnar í farveg sem er ekki hægt að segja annað en teljist til umhverfismála og það er þessi þáttur sem er vaxandi. Og það er alveg ljóst að þau verkefni sem bíða Hollustuverndar á næstu árum og tengjast t.d. ákveðinni eftirlitsstarfsemi í tengslum við samning okkar um EES munu einmitt auka vægi þessarar starfsemi. Þannig að ef menn velta því fyrir sér hvort þetta eigi að vera hjá umhvrn. eða heilbrrn. þá er það svo að mati yfirmanna stofnunarinnar að í dag er meira en helmingur verksins á sviði sem fellur undir umhvrn. Þróunin hnígur í þá átt að vægi þessa eykst þannig að ég get ekki fallist á þessa skoðun hv. þm. Hv. þm. Ingibjörg Sólrún Gísladóttir velti fyrir sér svipuðum spurningum og sagði að þó að þetta leysti vissan stjórnsýslulegan vanda þá gæti þetta skapað faglegan vanda. Ég fæ nú ekki alveg séð það. Heilbrigðiseftirlitssviðið er í vaxandi mæli að færast yfir í eftirlit með matvælum, t.d. með innfluttum matvælum, og við vitum öll eftir tíðindi dagsins að það verkefni hlýtur að stóraukast á næstu árum, fylgjast með merkingum, fylgjast með ýmsum aðskotahlutum í matvælum og einmitt það sem ég sagði áðan, virkt mengunareftirlit með matvælum. Nú er það svo að ég skil efasemdir þegar menn segja: Hvers vegna ætti það að vera undir umhvrn.? En það er nú samt sem áður svo að í dag er eftirlit sem tengist matvælaframleiðslu undir öðrum ráðuneytum. Ég bendi á það að yfirdýralæknir hefur ákveðna eftirlitsskyldu. Ég bendi líka á að Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins hefur ákveðna eftirlitsskyldu með fiskafurðum þannig að ég tel ekki að þetta séu mjög gild rök. Þetta eru hins vegar rök sem rétt er að staldra við og íhuga, ég fellst á það. Ég hef íhugað þetta. Fyrir mér er þetta ljóst. Það var spurt hér, virðulegi forseti, um landlækni og hvers vegna breytt er ráðgjafarhlutverki hans. Almennt má segja að það skipti ekki máli hvort sett er í lög að landlæknir eigi að vera ákveðinn ráðgjafi stofnunar eins og þessarar vegna þess að það er auðvitað alveg ljóst að landlæknisembættið hlýtur ávallt hverju sinni að vera ráðgjafi ríkisstjórnar. Ríkisstjórn hlýtur ávallt að geta leitað til landlæknis um ráðgjöf en þar fyrir utan er líka ákveðin tæknileg skýring á þessu. Hún er sú að landlæknisembættið nú þegar samkvæmt gildandi lögum tilnefnir mann í stjórn stofnunarinnar. Það út af fyrir sig ætti að tryggja flæði sem þarna er á milli. Menn hafa bent á að það kunni vel að vera að þessi breyting samrýmist ekki ýmsum gildandi lögum og það er vafalaust rétt. En það þarf að koma ákveðin reynsla á það. Menn þurfa auðvitað að fara yfir sviðið og sjá með hvaða hætti er rétt að breyta öðrum lögum. Það hefur lengi verið mín skoðun að eftirlit með aukefnum í matvælum og eftirlit með innra ástandi matvæla sé umhverfismál, og falli því undir umhverfisvernd og umhverfiseftirlit. Ég hef verið þessarar skoðunar mjög lengi og reyndar verð ég var við það að þegar maður les ýmsa pappíra sem berast frá þeim félagasamtökum sem eru að véla um þessa hluti að þau eru svipaðrar skoðunar. Hvers vegna eru menn að fara í þetta verkefni núna? Ég hef rakið það hérna talsvert. Þegar umhvrn. var stofnað á vordögum 1990 var ákveðið að taka bara eitt verkefni á sviði Hollustuverndar, þ.e. mengunarvarnasviðið undir umhvrn. og þá voru gerðar lágmarksbreytingar á þessum lögum. Menn hugðust líka athuga hvernig reynsla kæmi á þetta í framvindunni. Þegar síðan var skipuð sérstök nefnd af þáv. heilbrrh. í desember 1991 til þess að endurskoða lögin um hollustuhætti og heilbrigðiseftirlit þá var það niðurstaða hennar að hún taldi það ekki vera sitt hlutverk að leggja til að það yrði breyting á stjórnskipulaginu, þ.e. um vistun málaflokksins. Hún komst hins vegar að þeirri niðurstöðu og gat þess í greinargerð sinni að það væri slæmur kostur við óbreyttar aðstæður að kljúfa stofnunina og skipta starfseminni á milli ráðuneyta. Og ég tel að það sé afar slæmur kostur. Ég skil það svo á máli sumra þeirra sem hér hafa talað að það sé kostur sem viðkomandi þingmenn telji a.m.k. íhugunar virði. Það má vera en það er alla vega ljóst að það er álit bæði nefndarinnar sem fjallar um þessa endurskoðun að það á ekki að gera og það er líka ljóst að það er álit stjórnar Hollustuverndar margítrekað til viðkomandi stjórnvalda að það beri að flytja stofnunina yfir til umhvrn. Það er líka ljóst að í dag er meira en helmingurinn af verkum stofnunarinnar á því sviði sem hægt er að segja að falli undir umhvrn. og það er alveg deginum ljósara að þróunin hjá stofnuninni mun færast yfir í þessa átt, ekki síst vegna breytinga sem verða á okkur högum að því er varðar skolp og sorp þar sem gerðar eru miklu, miklu meiri kröfur til okkar einmitt vegna aðildar okkar að EES og þar sem við þurfum að sinna miklu meira eftirlitshlutverki heldur en hingað til. Það er einmitt þess vegna sem ég tel að þetta sé lausn á ákveðnum stjórnsýslulegum vanda sem hefur hrjáð þessa stofnun og ég vona að hv. þm. geti fallist á það eftir að hafa skoðað þetta að afgreiða þetta mál fljótt og vel.

Virðulegur forseti. Svo að ég grípi til orðfæris hæstv. umhvrh. þá hygg ég að umhvrh. hafi verið of lengi fjarri þessari pontu og hafi þess vegna komið með þetta mál hér inn til þess að geta átt einhverja spretti rétt fyrir jól því að greinilega er hér mikið og stórt mál á ferðinni. Ég hef lengi orðið vör við að það er mikið af heimsvaldasinnum á Alþingi Íslendinga og menn vilja gjarnan færa út landamæri og vinna lönd. Ég heyri það á hæstv. umhvrh. að hann er einn slíkur og vill helst færa út landsvæði sitt þannig að mál sem falli vel að umhverfismálum í víðasta skilningi þess orðs eigi að koma inn í umhvrn. og ég er hrædd um að það megi fella ansi margar mannlegar athafnir undir umhverfismál í víðasta skilningi þess orðs. Ég hjó eftir því að ráðherrann sagði hér að þeir menn sem hefðu verið valdir til að stýra þessari stofnun og þekkja hana út í hörgul vildu koma þessum málum þannig fyrir að þetta færi í umhvrn. og þess vegna vil ég spyrja hæstv. umhvrh. hvað sé þá með það fólk sem starfar á þessari stofnun og þekkir væntanlega starfsemina þar út í hörgul, hver sé skoðun þess fólks á flutningi stofnunarinnar yfir til umhvrn.

Virðulegi forseti. Nú er það svo að það liggja fyrir ítrekaðar samþykktir hjá þeim sem hafa verið kjörnir til þess að stýra þessari stofnun, ítrekaðar samþykktir sem hafa verið sendar bæði til umhvrh. og heilbrrh. og ég held að það hljóti að vera að þeir sem fara með stjórn svona stofnunar viti mætavel hvert er viðhorf starfsfólksins. Ég hef ekki kynnt mér sérstaklega viðhorf þessa starfsfólks. Ég hef rætt við þá sem eru yfir stofnuninni og stjórnendur stofnunarinnar og ég hef lesið þessar samþykktir. Ég hef síðan séð það að þróun stofnunarinnar er öll með þeim hætti að hún er að færast meira yfir á svið umhverfismála.

Virðulegur forseti. Ég sé að ég hefði kannski ekki átt að spyrja umhvrh. þessarar spurningar heldur hæstv. heilbr.- og trmrh. vegna þess að þessi stofnun hefur auðvitað heyrt undir hann hingað til og ég tel eðlilegt og sjálfsagt að ráðherrar kynni sér ekki aðeins skoðanir þess fólks sem stýrir stofnunum heldur jafnframt viðhorf þess fólks sem vinnur á tilteknum stofnunum og ætti auðvitað að hafa eitthvað um það að segja með hvaða hætti málum þeirra er hagað. Og kannski getur hæstv. umhvrh. sagt okkur hvort heilbr.- og trmrh. hafi eitthvað kynnt sér þessi mál og hverjar þessar skoðanir séu þá.

Ég hefði kannski fyrir kurteisis sakir átt að geta þess líka, virðulegi forseti, að þar sem það er enn þá á valdi þessa Alþingis hvort þessi flutningur á sér stað, þá hef ég á þessu stigi ekki rætt við aðra en yfirmenn stofnunarinnar vegna þess að ég tel að það sé ekki rétt að umhvrh. sé á þessu stigi að fara og ræða við starfsfólk stofnunar sem ekki heyrir undir hann eins og ég veit að hv. þm. skilur.

Virðulegi forseti. Það virðist liggja mikið við hjá hæstv. umhvrh., það kom best fram í hans máli. Ég vil ekki gera lítið úr því hlutverki sem landlæknisembættið hefur í þessum eftirlitsþætti og það skiptir mjög miklu máli en mér fannst það í máli hæstv. umhvrh. eins og það væri svona algert aukaatriði í þessum þætti málsins og því vil ég ganga eftir þeirri spurningu: Telur hæstv. umhvrh. það koma til greina að sá þáttur, er snýr að eftirlitinu, að matvælunum, heilbrigðiseftirlitinu, verði áfram í höndum landlæknisembættisins eins og það hefur gert hingað til, hann verði hluti af þessari lagasetningu? Ef ekki þá verður eins og ég lýsti í minni ræðu áðan að gera fleiri breytingar á öðrum lögum en hér er lagt til og þá mun það flækja málið auðvitað enn frekar en nú er.

Virðulegi forseti. Svar mitt til hv. þm. Finns Ingólfssonar er nei. Ég tel það nú ekki á þessu stigi en ég hygg hins vegar að þetta sé mál sem sé alveg þess virði að ræða mjög ítarlega í þeim nefndum sem munu um þetta fjalla. Ég geri ráð fyrir því að hv. þm. muni þar færa fram sín rök gegn þessari breytingu sem við erum hér að ræða um. Ég geri mér grein fyrir því að það kunni að þurfa í framhaldi af þessu að breyta einhverjum lögum og reglugerðum.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka þær umræður sem hér hafa átt sér stað og að ýmsu leyti bærilegar undirtektir við málið. Varðandi spursmál um það hvers vegna málið er flutt þá kom það aðeins fram í minni stuttu framsögu og í máli hæstv. umhvrh. rökin fyrir því að menn vilja í fyrsta lagi hafa þetta málasvið á einni hendi og í annan stað hjá umhvrn. en vilji hefur staðið til þess að efla það ráðuneyti og ég tel að það geti farið vel á því að þessi þáttur eigi þar heima. Hæstv. umhvrh. las upp og kynnti sjónarmið stjórnar Hollustuverndar ríkisins. Ég get út af fyrir sig líka tekið undir ummæli Heilbrigðisfulltrúafélags Íslands þar sem þeir sögðu á sínum tíma, með leyfi forseta: ,,Jafnframt er fagnað þeirri tillögu að kljúfa ekki stofnun eins og Hollustuvernd ríkisins, enda er stofnunin í heild umhverfismálastofnun.`` Ég hygg að þessi rök starfsmanna sem reyndar eru kenndir við heilbrigði, heilbrigðisfulltrúar, eigi mjög vel við. Varðandi það atriði hvort þetta mál heyri undir allshn. eða ekki þá tel ég að það sé nokkuð einboðið að málið skuli ganga þangað. Málið lýtur að lögum um Stjórnarráðið og stjórnarskrána reyndar og skipan stjórnarmálefna undir einstök ráðuneyti lýtur að þremur ráðuneytum, forsrn., umhvrn. og heilbrrn. og þegar á sínum tíma þegar málasviðinu var skipt þá var þessu máli vísað af þingsins hálfu til allshn. og ég tel eðlilegt að halda þeirri skipan áfram og engin rök til annars. Varðandi það sem spurt var um eftirlitsnefndirnar og þátt þeirra þá er það sjálfstætt mál. Nefndin sem er að athuga eftirlitskerfið hér á vegum fulltrúa ráðuneytanna er í starfi og hefur reyndar skilað áfangaþætti til ríkisstjórnar og það starf heldur áfram í raun óháð þessari breytingu þó að verkefni nefndarinnar tengist auðvitað þeim þætti sem hér er um að ræða.

Virðulegi forseti. Ég ætla út af fyrir sig ekki að gera ágreining við hæstv. forsrh. um það að málið skuli ganga til allshn. en ég legg þá ríka áherslu á það jafnframt að allshn. sendi málið bæði til heilbr.- og trn. og umhvn. til skoðunar þannig að þær geti þá gefið álit sitt á þessum fyrirhugaða flutningi sem hér er um að ræða.

Virðulegi forseti. Í minni fyrri ræðu hér áðan spurði ég hæstv. forsrh. að því hvenær mætti vænta þess að frv. yrði flutt um tilflutning á Skógrækt ríkisins og Landgræðslu ríkisins frá landbrn. yfir til umhvrn. Fyrst þessi skriður er nú kominn á mál að menn eru farnir að færa verkefni og stofnanir til milli ráðuneyta, er þá ekki að vænta þess að menn fari að flytja þær stofnanir er samið var um í Viðey að skyldu fluttar?

Hæstv. forseti. Í Viðey forðum var samið um það og það eitt að eðlilegt væri, eins og það var orðað, að setja kjöt og bein umhvrn. Síðan hafa menn að vísu rætt um þá þætti. Það má segja að þarna sé nú kjötflygsa að fara á beinum umhvrn. og ég hygg að það búi vel að því. Hjá okkur verður sjálfsagt stjórnsýsla og stjórnskipun sífellt til endurskoðunar en á þessu stigi máls hefur önnur ákvörðun ekki verið tekin.

Virðulegi forseti. Frv. það sem hér er flutt á þskj. 352 er um breytingu á lögum nr. 76/1987, um Iðnlánasjóð. Nauðsynlegt er að gera breytingu á lögunum vegna þess að aðstöðugjald sem var álagsstofn iðnlánasjóðsgjalds hefur verið fellt niður. Hér er því lagt til að miðað verði við nýjan gjaldstofn, þ.e. gjaldstofninn verði samkvæmt skilgreiningu 11. og 12. gr. laganna um virðisaukaskatt. Lagt er til að gjaldhlutfallið verði 0,14% af gjaldstofninum en því hlutfalli er ætlað að tryggja svipaðar tekjur af iðnlánasjóðsgjaldi og verið hefur undanfarin ár. Breytingin í frv. þessu á gildandi lögum um Iðnlánasjóð er því mjög óveruleg og eingöngu vegna þess komin að gjaldstofninn, aðstöðugjald, hefur niður fallið. Ég legg til, virðulegi forseti, að að lokinni þessari umræðu verði málinu vísað til 2. umr. og hv. iðnn. og ég vænti þess að þó að skammt sé eftir af starfstíma þingsins, þá náist samkomulag í nefndinni um að afgreiða frv. þetta sem lög frá Alþingi fyrir jólaleyfi þingmanna því að ella fellur niður á næsta ári innheimta í Iðnlánasjóð.

Virðulegi forseti. Það er bara ein spurning til hæstv. iðnrh. Fyrst að hér er á ferðinni svo mikilvægt mál að ekki falli niður gjaldið, hver er þá ástæðan fyrir því að frv. kemur svo seint fram sem raun ber vitni?

Virðulegi forseti. Ástæðan fyrir því er sú að gert var ráð fyrir að annað frv. fylgdi með þessu frv., frv. sem kynnt var hér á hinu háa Alþingi á sl. ári og er meðal þeirra mála sem þegar hefur verið tilkynnt að verði lögð fyrir hv. Alþingi. Það frv. hefur ekki verið lagt fram enn og er enn í skoðun í stjórnarflokkunum. Þess vegna hefur það dregist að frv. af þessum toga yrði lagt fram. Þar sem ekki verður samþykkt ný skipan á Iðnlánasjóði frá því sem verið hefur er nauðsynlegt að tryggja sjóðnum áfram tekjustofn og þetta er einasta leiðin sem við höfum til þess.

Frú forseti. Mál þetta kemur nú seint og um síðir fyrir auglit alþingismanna af sömu ástæðu og ég tilgreindi hér áðan. Til stendur að gera tiltekna breytingu á lögum um iðnaðarmálagjald og lögum um Iðnlánasjóð og raunar fleira. Þær breytingar hafa ekki unnist nógu hratt til þess að hægt væri að leggja þær fyrir Alþingi í heild sinni. Þess vegna er okkur sá nauðugur kostur einn þar sem aðstöðugjaldið er fallið niður sem gjaldstofn iðnaðarmálagjalds að óska eftir heimild til áframhaldandi innheimtu og þá miðað við nýjan gjaldstofn. Ég skal þó taka fram að hér er um að ræða nokkrar breytingar aðrar umfram þær sem ég hef þegar nefnt á gildandi lögum. Lögin um iðnaðarmálagjald eru frá árinu 1975. Frá gildistöku þeirra hafa orðið ýmsar breytingar sem leiða til þess að nauðsynlegt er að fram fari heildarendurskoðun laganna. Þær breytingar sem hér eru gerðar eru tvíþættar. Í fyrsta lagi hefur aðstöðugjald verið fellt niður en aðstöðugjald hefur verið notað sem gjaldstofn iðnaðarmálagjalds og því er í 1. gr. gerð tillaga um hvernig með skuli fara, þ.e. gert er ráð fyrir því að gjaldstofninn verði gjaldstofn virðisaukaskatts að meðtalinni veltu sem undanþegin er virðisaukaskatti samkvæmt 12. gr. þeirra laga. Tekjurnar eiga að vera sambærilegar eða svipaðar og núgildandi tekjur iðnaðarmálagjaldsins eru. Það er þó nýmæli, og ég vil taka það fram til að fyrirbyggja misskilning að það nýmæli er líka í því frv. sem ég mælti fyrir hér áðan, að það er gert ráð fyrir því að í ríkissjóð geti runnið 0,5% af innheimtu iðnaðarmálagjaldsins vegna kostnaðar ríkissjóðs við innheimtu þess og sama máli gegnir um iðnaðarmálasjóðsgjaldið en ríkissjóður innheimtir þessi gjöld og kemur þeim síðan til skila, annars vegar til Iðnlánasjóðs og hins vegar til þeirra aðila sem eiga að njóta iðnaðarmálagjalds. Það er nýmæli að gert er ráð fyrir 0,5% greiðslu vegna kostnaðar ríkissjóðs sem af innheimtunni leiðir. Í öðru lagi hafa verulegar breytingar átt sér stað á starfsemi fyrirtækja og samtaka sem lögin taka til. Iðnaðarmálagjaldið sem þannig er álagt er gert ráð fyrir að renni óskipt til samtaka iðnaðarins og ég vek athygli á því að hér er um breytingu að ræða frá gildandi lögum því að samkvæmt 2. gr. þeirra eiga tekjurnar nú annars vegar að renna til starfsemi í þágu iðnaðar og samvinnufélaganna eftir nánari ákvörun stjórnar Sambands ísl. samvinnufélaga og hins vegar til Sölustofnunar lagmetis, en með hliðsjón af breyttum aðstæðum við rekstur iðnaðar hér á landi og stofnun heildarsamtaka fyrirtækja í iðnaði þykir eðlilegt að tekjur af iðnaðarmálagjaldi renni til þeirra heildarsamtaka en þau taki síðan ákvörðun um það hvert gjaldið rennur áfram frá þeim. Ég skal taka það fram að þetta mál hefur verið rætt við samvinnuhreyfinguna og það eru fullar sættir um það hvernig gjaldinu verði skipt. Í frv. er gert ráð fyrir því að þeir sem greiða gjaldið verði þeir sömu og hingað til auk þess sem lagt er til að hugbúnaðarþjónusta eða hugbúnaðariðnaður falli undir iðnað í skilningi laganna en sú atvinnustarfsemi hefur hvergi átt heima í fjárfestingarlánasjóðakerfinu og gert er ráð fyrir því að hún greiði eftirleiðis iðnaðarmálagjald og njóti góðs af því. Til að taka af allan vafa um hverjir eru greiðendur gjaldsins er tekin upp tilvísun í atvinnuveganúmer samkvæmt atvinnugreinaflokkun Hagstofunnar. Ég ítreka það, virðulegi forseti, að þetta frv. er mjög seint fram komið. Hins vegar er mjög ákjósanlegt að frv. geti orðið að lögum fyrir áramótin til þess að innheimta iðnaðarmálagjalds falli ekki niður. Ég geri mér það hins vegar ljóst að sú beiðni er nokkru stífari til hv. iðnn. sem væntanlega fær frv. heldur en sú beiðni sem ég lagði fram um afgreiðslu frv. til laga um breytingu á lögum um Iðnlánasjóð sem ég mælti fyrir hér áðan en engu að síður leyfi ég mér að fara þess á leit að iðnn. skoði vandlega hvort hún geti greitt fyrir afgreiðslu frv. fyrir jólaleyfi þingmanna. Að svo mæltu legg ég til að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. iðnn.