Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Sigurður Hjörleifsson Kvaran) Frv. lýtur að því að gera þeim ljettara að neyta kosningarrjettar síns, sem ekki eru ferðafærir til kjörstaðar vegna elli eða vanheilsu. Nefndin hefir aðhylst stefnu frv. og telur rjett að gera mönnum mögulegt að neyta þess rjettar, sem þeim er heimilaður á annað borð. Það er enginn vafi á því, að sjúkir menn og hrumir hafa oft orðið af þessum rjetti í raun og veru, og úr því vill frv. bæta. Hins vegar þykir nefndinni eðlilegt, að slík forföll sjeu sönnuð með læknisvottorði, þar sem því verður við komið, annars með hreppstjóravottorði; og hefir nefndin því borið fram brtt. í þá átt. Annað þótti nefndinni athugavert, og það var hvenær þessir menn fengju að kjósa. Eftir frv. leit helst út fyrir, að það mætti fara að smala þessum atkv. þegar er framboðsfrestur væri útrunninn, en það væri óheppilegt, og sumir, sem þá væru veikir, gætu verið orðnir heilbrigðir á kjördegi. Nefndin hefir því borið fram brtt. í þá átt, að þessi atkvæði skuli greidd daginn fyrir kjördag, ef kjósandi á heima á kjörstaðnum, en ella 2 dögum fyrir kjördag. Þá hefir nefndin viljað breyta ákvæðinu um aðstoð þá, sem þessum mönnum verður látin í tje, og sú breyting er aðallega gerð til þess að samræma ákvæði frv. við ákvæði kosningalaganna. Þau eru á þann hátt, að einhver úr kjörstjórninni á að veita aðstoð á kjörstaðnum, ef hennar er þörf, og má kjósandi velja á milli mannanna. Það má deila um það, hvort þetta sje heppilegt eða ekki. Það má segja, að eðlilegast væri, að kjósandi veldi sjálfur og væri ekki bundinn við kjörstjórnina. Jeg hefi vitað merkan mann ganga frá kjörborði án þess að greiða atkvæði, vegna þess að hann gat engum treyst af þeim, sem í kjörstjórn voru. Þetta getur komið oft fyrir, og er hart aðgöngu fyrir kjósendur að verða af því að neyta kosningarrjettar af þessum ástæðum. En hvað sem því líður, þá er ákvæðið á þessa leið, og meðan því er ekki breytt fer best á því, að ákvæði, sem lúta að svipuðu efni, sjeu í samræmi við það. Þess vegna leggur nefndin til, að sá, sem vottorðið gefur, sje látinn tilnefna aðstoðarmanninn, en í praksis mundi það oftast verða sá, sem kjósandi kysi helst. Nefndin hefir ekki viljað fara lengra í breytingarnar, og leggur því til, að 3. og 4. gr. sjeu feldar niður. Það verður að fara varlega í það að flytja kosningar um of frá kjörstaðnum, því svo er tilætlast og heppilegast, að þar fari þær aðallega fram.

Guðmundur Ólafsson Jeg skal ekkert um það segja, hvort nefndin hefir breytt frv. til betri vegar, en jeg verð að líta svo á, að 3. brtt., við 2. gr., geri hana lakari. Jeg sje enga ástæðu til þess að hanga í þessum formum, því að það er eðlilegast, að kjósandi tilnefni manninn sjálfur. Það má benda á það, að hann verður ver settur en þeir, sem þurfa aðstoðar á kjörstaðnum, því þeir mega velja úr 3, eða allri kjörstjórninni, en hann á ekkert val. Þetta vildi jeg aðeins taka fram, því jeg sje ekkert því til fyrirstöðu, að kjósandi fái sjálfur að útnefna aðstoðarmanninn.

Jón Magmússon Jeg þarf ekki nema minna á það, sem háttv.frsm. (SHK) sagði um þetta efni. Breytingin er gerð til þess að samræma frv. við kosninga lögin. Þeir, sem þurfa aðstoðar á kjörstaðnum, verða að halda sjer við kjörstjórnina, og þá er það hliðstætt, að sýslumaður eða hreppstjóri tilnefni mann til þess að aðstoða kjósanda. Sýslumaður, umboðsmaður eða hreppstjóri þurfa að vera við hvort sem er, til þess að gefa vottorð, og þess vegna verður þetta engum að baga. Og eðlilega fengi kjósandi að ráða þessu í raun og veru, því aðstoðarmaður yrði nær altaf sá, sem hann kysi helst. En sem sagt, breytingin er aðallega gerð samræmisins vegna.

Guðmundur Ólafsson Það er auðvitað, að fjarstaddur kjósandi er betur settur en sá, sem þarf aðstoðar á kjörstaðnum, ef hann fær að velja sjálfur. En hvers vegna má hann ekki vera betur settur, þegar hinn er ekki eins vel settur og hann ætti að vera? Það er sá, sem ekki þarfnast aðstoðar. Það er eðlilegast, að þegar einhver þarf að láta vinna fyrir sig jafnþýðingarmikið verk og að kjósa, þá er honum nauðsynlegt að geta borið fult traust til mannsins, og þá sjálfsagt, að hann fái að velja hann sjálfur.

Forsætisráðherra (SE): Það má vera, að rjett sje hjá hv. 4. landsk.þm. (JM), að breyting nefndarinnar sje í samræmi við frumregluna, sem lögin eru bygð á, en þó verð jeg að líta á málið líkt og háttv. 1. þm. Húnv. (GÓ), að óeðlilegt sje, að kjósandi ráði ekki neinu um það, hver kýs fyrir hann, og held jeg, að engin skaði skeði, þó svo væri ákveðið.

Jón Magnússon Ef hæstv.forsrh. (SE) þykir svo mikið undir því komið, að kjósandi fái sjálfur að tilnefna aðstoðarmann, þá hefði hann átt að vera sjálfum sjer samkvæmur og bera fram frv. um breytingu á kosningalögunum í þessa átt. Jeg hefi bent á, að þetta þrengir í raun og veru ekki kosti kjósanda, því hann fengi oftast að ráða þessu, og þá er betra að hafa samræmi heldur en að hafa það ekki. Þannig liggur málið fyrir. Það er ekki stórt atriði, en þó er betra að gera það, sem rjettara er.

Forsætisráðherra (SE): Það getur verið, að stjórnin hefði átt að endurskoða kosningalögin, en það hefir hún ekki gert; enda er þessi breyting ekki frá henni. En eins og jeg hefi sagt áður, sje jeg ekkert athugavert við það að láta kjósendur hafa þennan rjett, þó hitt væri principielt í meira samræmi við lögin.