Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Mér hefur borist svohljóðandi bréf: „Reykjavík, 3. maí 1982. Samkv. beiðni Jósefs H. Þorgeirssonar, 2. landsk. þm., sem farinn er til útlanda í opinberum erindagerðum, leyfi ég mér með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess, að 1. varamaður hans, frú Sigurlaug Bjarnadóttir menntaskólakennari, taki á meðan sæti hans á Alþingi. Virðingarfyllst. Þorv. Garðar Kristjánsson.“ Sigurlaug Bjarnadóttir hefur áður átt sæti á þessu þingi. Þarfnast kjörbréf hennar því ekki rannsóknar. Býð ég hana velkomna til starfa.



Herra forseti. Ég mæli með því fyrir hönd nefndarinnar að þetta frv. verði samþykkt óbreytt.



Herra forseti. Það er vissulega ástæða til að láta í ljós ánægju yfir því, að fjh.- og viðskn. skuli þó fást til þess að afgreiða frá sér eitthvert af þeim frumvörpum, sem til hennar hefur verið vísað, um tekju- og eignarskatt eða ýmis mál önnur, sem hún hefur átt að fjalla um í vetur. Ég ætla að í þessari nefnd liggi nú 8–9 frumvörp um breytingar á þessum sömu lögum. Sum þessara frumvarpa voru lögð fram á Alþingi fyrir áramót og var vísað til nefndar jafnvel í nóvember- og desembermánuði. Önnur hafa farið þangað í febrúarmánuði. En öll eiga þessi frumvörp það sameiginlegt að sofna Þyrnirósarsvefni í þessari nefnd, hversu góð mál sem þar hefur verið um að ræða. Ég álít að frv. það, sem hér liggur fyrir, eigi rétt á sér og sé góðra gjalda vert, en minni á hinn bóginn á að eins og hin frv. lýtur það að því að auka frádráttarliði við tekjuskattinn og ætti þess vegna að vera mikil flís í holdi formanns nefndarinnar, þótt hann af einhverjum ástæðum hafi látíð undan þrýstingi ritara deildarinnar um að afgreiða þetta sérstaka mál. Nú vil ég, um leið og ég geri athugasemd við þennan doða nefndarinnar, beina þeirri fsp. til formanns hennar, hvort við því sé að búast að fleiri frumvörp til breytinga á lögum um tekju- og eignarskatt verði afgreidd á þessu þingi, hvort frv. um breytingu á söluskattslögum ásamt með ýmsu öðru, sem telja mætti upp, verði afgreidd frá nefndinni, eða hvort hann ætti að hafa þá starfshætti til þingloka að líta einungis eða fyrst og fremst á þau mál sem ríkisstj. flytur, en setjast á mál stjórnarandstöðunnar. Þegar frumvörp eru flutt ár eftir ár eiga flm. rétt á því að Alþingi fjalli um þau, afgreiði þau, felli eða samþykki. Ég hlýt að mælast til þess fyrir hönd okkar, sem eigum um sárt að binda, að nefndin taki nú á sig rögg og sendi fleiri mál frá sér svo að menn megi sjá hvaða hugur stendur til þeirra mála. Ég skal ekki hafa þessi orð fleiri. Ég vildi aðeins gera athugasemd við vinnubrögð nefndarinnar og þann hátt sem þar hefur verið hafður á afgreiðslu mála.



Herra forseti. Ég vil færa nm. í fjh.- og viðskn. hv. deildar mínar bestu þakkir fyrir vel unnin störf og afgreiðslu á því máli, sem hér liggur fyrir, og vænti þess, að menn láti ekki orð hv. 7. landsk. þm., sem er ritari deildarinnar mér á hægri hönd, valda neinum misskilningi í því, að þó ekki hafi tekist að ljúka öllum þeim verkefnum, sem fyrir nefndina voru lögð, þá beri að þakka henni það, sem hún hefur vel gert og þingið að afgreiða það með eðlilegum hætti, því að nú líður mjög að þinglokum. En mitt erindi er fyrst og fremst að færa nefndinni mínar bestu þakkir fyrir afgreiðslu málsins.



Herra forseti. Ekki út af máli þessu, heldur aðeins út af orðum hv. þm. Halldórs Blöndals vil ég taka það fram, að við höfum átt hið besta samstarf í nefndinni, þm. allra flokka, og við höfum lagt okkur fram um að afgreiða mál. Ég hef ekki fyrir mitt leyti haft á móti því, að eitt einasta mál væri afgreitt, enda sést á borðum nm. að sum mál hafa verið afgreidd undanfarna daga með minnihlutaáliti og meirihlutaáliti. En ég vil þó taka fram að það eru um það bil 50 mál sem nefndin hefur haft til afgreiðstu á þessu þingi og með öðrum nefndarstörfum undanfarna daga, m.a. í atvmn., er ekki hægt að ætlast til þess að menn geti afgreitt hvert einasta mál svo að víðhlítandi sé. Við höfum reynt að hafa þá reglu að afgreiða ekki mál nema hafa lagt í þau sæmilega vinnu, þannig að verjandi sé. Ég skal hins vegar taka það fram, að það hefði mátt leggja heldur meiri vinnu í það mál, sem hér er til umr. En ég vít sem sagt undirstrika að það hefur ekki staðið á mér né öðrum nm. almennt að afgreiða mál.



Herra forseti. Frv. til l. um tekjuskatt og eignarskatt, sem er 178. mál þessarar deildar, virðist vera hér á leið - og það meira að segja nokkuð hraðri leið gegnum hv. deild og kemur hér væntanlega til atkvgr. á eftir. Ég hlýt að taka það fram, að það hefur ekki verið haft samráð við fjmrn. eða mig um afgreiðslu þessa máls. Það er mín skoðun að þetta mál þurfi miklu nánari athugunar við en fram hefur farið. Ég held að það verði að segjast eins og er, að þetta er býsna dýrt mál, kannske miklu dýrara mál en flesta grunar. Spurningin hlýtur auðvitað að vera sú, hvort ekki sé betur varið með öðrum hætti en hér er lagt til fjármunum til þeirra sem raunverulega þurfa á því að halda, og er þá einkum átt við þá aðila sem nefndir eru í grg. frv., þ.e. fólk sem leitar menntunar úr fjarlægum byggðarlögum og þarf að leggja í mikinn kostnað þess vegna. Það er skemmst af að segja að samkv. þeim lauslegu útreikningum, sem gerðir hafa verið á vegum fjmrn., kostar framkvæmd þessa frv. á þessu ári 25 millj. og aðra eins upphæð fyrir sveitarfélögin í landinu. Ég hygg að það séu allverulega miklu hærri fjárhæðir en flm. höfðu í huga þegar frv. var flutt. Ég vil því taka það fram, að ég greiði ekki þessu frv. atkv.



Herra forseti. Ég efast ekki um að það frv., sem hér er til umræðu, sé góðra gjalda vert og í því felist einhver réttarbót fyrir þá sem fá frádrátt á þeim efnisatriðum sem þar eru tekin fram, eins og þeim er lýst í grg. og hæstv. ráðh. gat um í ræðustól rétt áðan. En það hlýtur að vera alveg rétt sem kom fram h já hv. 7. landsk. þm., að með því að samþykkja þetta frv. er farið gegn þeirri meginstefnu skattalaganna sem hv. formaður fjh.og viðskn. Nd. hefur haldið dauðahaldi í og fastar en nokkur annar þm., enda var hann á sínum tíma einn af höfundum þess ágæta frv. sem nú er gildandi skattalög. En það er athyglisvert að þetta mál skuli fá afgreiðstu úr nefndinni á sama tíma og önnur ekki ómerkari mál liggja í nefndinni og bíða afgreiðslu, - mál sem snerta einmitt frádráttarliði ekki ósvipaða þessum, - mál sem hefði átt að afgreiða samliða málum sem sem hafa verið til umfjöllunar á Alþingi, eins og t.d. frv. um námslán og námsstyrki. Á ég þar við frv. sem ég ásamt hv. þm. Matthíasi Á. Mathiesen og Halldóri Blöndal flutti fyrr á þessu þingi. Í þeirri umr. tók hv. formaður fjh.- og viðskn. til máls og benti mér vinsamlegast á að þetta frv. færi gegn meginstefnu laganna og óeðlilegt væri að veita frádrátt frá skatti af greiðslum sem miðuðust m.a. við skattstofn fyrra árs. Taldi hv. formaður fjh.- og viðskn. eðlilegt að málið fengi umfjöllun í hv. menntmn. Gat ég ekki annað skilið - og lýsti því í ræðu sem ég flutti þá - en að hv. þm. mundi fylgjast með gangi málsins í hv. menntmn. Nd. Nú er frv. um námslán og námsstyrki orðið að lögum. Sú breyting var gerð á frv., að endurgreiðslutími var lengdur, sem þýðir enn hertari endurgreiðslureglur, miðað við þau lög sem gilt hafa fram að þessum tíma. Það er út af fyrir sig sjálfsagt og eðlilegt séð frá ríkissjóði sem standa þarf undir skuldbindingum námslánasjóðsins, og þess vegna hlýtur það, þegar fram líða stundir, að koma ríkissjóði vel. En ég hélt hins vegar að hv. nefnd mundi ekki síður hafa tækifæri til þess að líta með sínum fránu augum á það frv. en á það sem nú hefur fengið afgreiðslu úr nefnd. Nú kemur hæstv. ráðh. hér í ræðustól og segir: Það hefur ekkert samráð verið haft við mig í þessu máli. - Hæstv. ráðh. gefur það fyllilega í skyn, heldur því fram, að í raun þurfi hv. þingnefnd og hv. formaður fjh.- og viðskn. Nd. að hafa fullt samráð við hæstv. ráðh. til þess að hv. nefnd fái leyfi til að afgreiða mál úr nefndinni. Ég spyr: Getur það verið rétt, að hv. þm. Halldór Ásgrímsson sé eins konar leiguliði á jörð hæstv. ráðh. og þurfi að leita til hans með hvað eina sem afgreiða á úr hv. fjh.- og viðskn.? Sé það rétt þá eru ummæli hæstv. ráðh. ofurskiljanleg. Ég æski þess þá, að hv. formaður fjh.- og viðskn. Nd. hafi samband við hæstv. ráðh. og spyrji hvort hann fái heimild til þess að afgreiða það mál, þannig að í ljós komi að það er hæstv. fjmrh. sem leggur stein í götu þess frv. Vegna ummæla hæstv. ráðh. held ég að eðlilegt sé að það komi skýrt fram, hvar mál stranda í þessari hv. deild. Er það hjá fjh.- og viðskn. eða er það hjá hæstv. ráðh., sem hefur lýst því yfir, að við hann þurfi að hafa samráð í slíkum málum? Eða getur kannske verið að hér sé að opinberast sá leikur sem menn hafa séð í þingsölum á undanförnum dögum, að um stórkostlegan skæruhernað er að ræða á mitti Alþb. og Framsfl. í hinum ýmsu málum og þetta sé framlag hv. framsóknarmanna hér í deildinni til þess að stríða Alþb.-ráðherrum, eins konar hálfleikur í þessum leikaraskap öllum sem nú á sér stað, þegar menn vega hverjir aðra á laun hér og hvar í nefndarstörfum, eins og lesa hefur mátt í dagblöðum og komið hefur rækilega fram í nefndarstörfum að undanförnu. Sé svo, þá er alveg óþarfi að svara þeim spurningum sem ég hef beint til hv. formanns nefndarinnar og hæstv. ráðh. Þá er hæstv. ráðh. aðeins að jafna leikinn. En ef það er rétt, að hæstv. ráðh. taki af skarið um það hvaða mál eigi að fá þinglega afgreiðslu, þá þætti mér vænt um að fá að vita í hvorum staðnum málið um frádrátt fyrir námsmenn, þegar þeir endurgreiða námslán, hafi strandað.



Herra forseti. Ég harma að sjálfsögðu þá afstöðu hæstv. fjmrh. að telja sig þurfa að greiða atkv. gegn þessu frv. Jafnframt fagna ég efnislegum stuðningi sem hann lýsti hér yfir við anda frv. þó að deilt væri um leiðir. Það hefur áður verið sagt að andinn væri að sönnu reiðubúinn en holdið væri veikt. Nú sýnist mér sem holdið hafi tekið yfirhöndina og höndin skuli upp gegn frv.



Herra forseti. Ég ætla ekki að fara að svara hér einstökum hugarburði hv. þm. Friðriks Sophussonar í sambandi við þetta mál, en á grundvelti þeirra umræðna, sem hér hafa orðið, og óánægju manna með afgreiðstu á málum tel ég rétt að fjh.- og viðskn. taki þetta mál til athugunar að nýju og mun beita mér fyrir því.

Landbrh. (Pálmi lónsson): Herra forseti. Frv. þetta um fóðurverksmiðjur hefur hlotið afgreiðslu hv. Ed. Frv. var upphaflega nokkru viðameira en hv. Ed. hefur gengið frá því. Voru í frv. ákvæði um grænfóðurverksmiðjur þær sem nú eru í eigu ríkisins. M.a. voru þau þess efnis, að heimilt væri að selja þessar verksmiðjur einstaklingum eða félagasamtökum. Einnig voru þar ákvæði um stjórn á málefnum ríkisverksmiðjanna og fleira um þau mál. Það komu fljótlega fram efasemdir um þau atriði frv. sem lúta að fóðurverksmiðjum ríkisins, bæði á Búnaðarþingi og á Alþingi, og ég lét þess getíð, að ekkert ræki sérstaklega á eftir því að afgreiða þau ákvæði frv. sem um þær fjalla. Ég mun endurtaka yfirlýsingar mínar þess efnis, að þau atriði í þessu máli hef ég í hyggju að láta athuga betur og leggja e.t.v. fyrir næsta Alþingi. Frv., eins og hv. Ed. hefur gengið frá því, fjallar í rauninni aðeins um þá þætti málsins að heimila ríkisstj. að taka þátt í stofnun hlutafélaga, sem eigi og reki fóðurverksmiðjur, og enn fremur, svo sem segir í 2. gr. frv., að fjmrh. sé heimilt að fella niður aðflutnings- og sölugjöld af vélum, tækjum og varahlutum til slíkra verksmiðja. Þessi efnisatriði, sem frv. nú felur í sér, er mikilvægt að fá afgreidd á yfirstandandi Alþingi, m.a. vegna þess að í undirbúningi hefur verið stofnun hlutafélaga um byggingu og rekstur tveggja fóðurverksmiðja á Norðurlandi sem ákveðið var í raun af stjórnvöldum að skyldu byggðar fyrir 10 árum, en auk þess er nefnd að starfi sem er að kanna hagkvæmni þess að setja upp fóðurverksmiðju á Vesturlandi. Ég tel það stefnubreytingu í þessu frv., sem þar segir, að hér eftir er gert ráð fyrir að ríkið taki ekki á sig að reisa og reka fóðurverksmiðjur af þessu tagi, heldur sé því heimilt að taka þátt í stofnun hlutafélaga í þessu skyni. Ég tel það hyggilega og heppilega stefnu, að heimaaðilar, félagasamtök og einstaklingar, taki þátt í að reisa þessi fyrirtæki og leggi fram fjármagn í þessu skyni og taki á sig ábyrgð á rekstri á móti ríkinu. Ég vænti þess, að hv. deild sjái sér fært að afgreiða þetta frv. á þeim skamma tíma sem eftir er af núverandi Alþingi því það er mikilvægt að unnt sé að ljúka stofnun þeirra hlutafélaga sem undirbúin hafa verið, bæði að því er snertir uppbyggingu fóðurverksmiðja í Hólminum í Skagafirði og í Saltvík í Suður-Þingeyjarsýslu. Ég legg til, herra forseti, að frv. þessu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. landbn.



Herra forseti. Það mál, sem hér er til umr., er, eins og kom fram í máli hæstv. ráðh., komið úr Ed. þar sem ekki náðist samkomulag um málið og stjórnarandstaðan lagði til að málinu yrði vísað til ríkisstj. aftur vegna skorts á upplýsingum. Ég efast ekki um að til eru í þessu frv. einhver atriði sem eru til bóta frá því sem nú er, en veigamikil atriði eru óupplýst, eins og kom fram í gögnum sem hv. landbn. Ed. hefur haft undir höndum. Vil ég þá fyrst og fremst vísa til bréfs hagsýslustjóra, Magnúsar Péturssonar, til landbn., sem dags. er 24. apríl á þessu ári, en það er svar við bréfi sem sent var fjárlaga- og hagsýslustofnun og er beiðni um ýmsar upplýsingar, eins og t.d. árlega framleiðslu grasköggla, um birgðasöfnun milli ára, um verðlagningu, um stofnkostnað nokkurra graskögglaverksmiðja, um samanburðarverð á framleiðslu nýrri og eldri verksmiðja, um hvort hagkvæmara sé að auka graskögglaframleiðslu með meiri nýtingu eldri verksmiðja eða byggingu nýrra og hver sé fjármagnskostnaður slíkra verksmiðja sem áformað er að byggja. Í svari hagsýslustjóra kemur m.a. fram, að meðalársframleiðsla áranna 1976–1981 nam 9100 tonnum. Þá er það jafnframt upplýst, þegar spurt er um birgðasöfnun milli ára, að af framleiðslu ársins 1978 hafi verið óseld 1000 tonn í maílok 1979, en þau voru síðan seld á tímabilinu júní-des. 1979, og af framleiðslu 1980 voru um 2000 tonn óseld í maílok 1981, en voru seld á tímabilinu júní-okt. 1981. Um verðlagningu grasköggla kemur fram í svari hagsýslustjóra, að miðað við gefnar forsendur sé innlenda framleiðslan um það bil 9% óhagkvæmari í verði miðað við innflutning. Um stofnkostnað nýrra verksmiðja segir að á árinu 1980 hafi verið unnin á vegum þáv. landbrh. athugun á kostnaði við stofnun nýrra graskögglaverksmiðja þar sem m.a. hafi verið borin saman notkun mismunandi orkugjafa til þurrkunar og miðað við framleiðslugetu verksmiðju. Í umræddri skýrslu hafi komið fram, hver sé breytilegur kostnaður, fjármagnskostnaður og heildarkostnaður, miðað við mismunandi byggingarkosti og gefnar forsendur um afskriftartíma og ávöxtun fjármagns. Fram kemur, að ekki sé hægt að svara spurningunni um stofnkostnað eða aðra kostnaðarþætti víð verksmiðju í Saltvík eða í Hólminum án þess að fyrir liggi forsendur um stærð verksmiðju, orkugjafa o.fl. Um það, hvort hagkvæmt sé að auka framleiðslu eldri verksmiðja í stað þess að byggja nýjar, kemur fram í svari hagsýslustjóra að ekki sé hægt að svara þessari spurningu fyrr en liggi fyrir áætlun um nauðsynlegar fjárfestingar sem þarf að ráðast í vegna þess. Þetta atriði virðist þess vegna vera ókannað. Um fjármagnskostnaðinn segir hagsýslustjóri svo, með leyfi forseta: „Til þess að fá rétta mynd af fjármagnskostnaði eldri verksmiðja og hvernig hann kemur fram í verði framleiðslunnar þyrfti að kanna reikninga verksmiðjunnar frá upphafi og draga inn í þá athugun framlög ríkissjóðs og annarra opinberra aðila. Án þessa verður samkeppnishæfni nýrra verksmiðja samanborið við framleiðslu eldri verksmiðja ekki metin raunsætt.“ Af því, sem ég hef hér rakið, sést að ýmsir lausir endar eru í þessu máli. Ég tel þess vegna æskilegt að hv. landbn. Nd. afli sér frekari upplýsinga ef þær er hægt að fá, en að öðrum kosti verði þessu máli vísað til ríkisstj. sem vinni málið frekar, lagi það til og komi með nýtt frv. næsta haust í þessu efni þannig að þm. gefist kostur á að meta þetta mál á grundvelli nauðsynlegra upplýsinga. Það er ljóst að uppbygging og rekstur fóðurverksmiðja er umdeilt atriði, ekki aðeins í landinu öllu, heldur líka á meðal bænda, og til eru þeir bændur sem á sínum tíma settu á stofn eigin framleiðslu og hafa gagnrýnt afskipti ríkisvaldsins af þessum málum. Með orðum mínum er ekki verið að segja að útiloka eigi afskipti ríkisvaldsins, heldur held ég því fram, að nauðsynlegt sé að ákveðnar upplýsingar liggi fyrir til þess að þm. geti í þessum málum sem öðrum gert sé nægilega ljósa grein fyrir því, hvort og hvenær ríkið eigi að leggja til fjármagn, annaðhvort í formi framlaga eða með niðurfellingu opinberra gjalda, þegar atvinnurekstur á í hlut. Varðandi landbúnað er augljóst að slíkt hefur áhrif á verð landbúnaðarafurða og þarf að meta sem slíkt. Þá kemur jafnframt upp á yfirborðið sú spurning, að hve miklu leyti á að greiða að fullu fyrir landbúnaðarvörur, þegar þær eru keyptar af þeim sem neyta þeirra, eða hvort leggja eigi fram af fjármagni skattborgaranna fjárframlag í því skyni að lækka verð á landbúnaðarvörum. Út í þá sálma er ekki ástæða til að fara við svo búið, en ég held að miðað við þann skort á upplýsingum sem upplýstur var í Ed. sé ástæða til að hvetja hv. nefnd til að kanna rækilega hvort hægt sé að ná fram þeim upplýsingum sem á vantar, en að öðrum kosti að vísa málinu til ríkisstj. í þeim tilgangi að málið verði unnið betur, upplýsingum safnað og málið lagt fyrir næsta þing. Þá geta þm. gert sér betur grein fyrir málinu. Herra forseti. Með þessum orðum, eins og ég hef sagt áður, er ekki verið að leggja til að afskipti ríkisins verði engin af þessum málum, heldur aðeins verið að leggja áherslu á að það er varla hægt að ætlast til þess, að þm. geti á einum eða tveimur dögum í þinglok tekið ákvörðun í máli eins og þessu, þegar upplýst er að ekki liggja fyrir nægilega greinargóðar upplýsingar.



Herra forseti. Ég þarf ekki að hafa langt mál um þetta og hef raunar ekki miklu að bæta við orð hv.10. þm. Reykv., þó að mér hafi komið nokkuð á óvart hin hlýlegu ríkisafskiptaorð sem hann lét falla. En kjarni málsins er sá, að eins og fram kom hjá honum eru gersamlega ónógar upplýsingar sem fyrir liggja um rekstrargrundvöll þeirra fyrirtækja sem hér um ræðir. Hann vísaði þar í ítarlega álitsgerð frá Magnúsi Péturssyni hagsýslustjóra. Í annan stað er vert að vekja athygli á því, að í þessu frv. eins og það kemur frá Ed., að vísu samþykkt með naumum meiri hl. þar, er verið að veita ríkisstj. nánast opna heimild til að taka þátt í rekstri slíkra verksmiðja og það takmarkalaust. Ég er ekki sammála hæstv. landbrh., eins og kom fram hjá honum, að í þessu fetist einhver stefnubreyting vegna þess að nú sé gert ráð fyrir að ríkið taki þátt í stofnun hlutafélaga. Það er ekkert sem segir til um í þessari lagagrein, í þessari opnu heimild, hver hlutur ríkisins skuli verða. Hann getur verið 99% þess vegna og í ótakmörkuðum fjölda verksmiðja. Ég held að það sé alveg fráleitt að Alþingi sendi frá sér frv. sem felur í sér jafnopnar heimildir um nær ótakmarkaðan fjölda slíkra verksmiðja. Því má svo bæta við, að 1. gr., eins og hún kemur frá Ed., hljóðar svo: „Ríkisstjórninni er heimilt að taka þátt í stofnun hlutafélaga.“ Hér hlýtur að vera annaðhvort um prentvillu að ræða eða einhverja fljótfærni því að ríkisstj. tekur varla þátt í stofnun hlutafélaga. Það er væntanlega ríkissjóður sem það gerir. En allt um það. Kjarni málsins er þessi: Í fyrsta lagi eru upplýsingar um allan rekstrargrundvölt slíkra fyrirtækja ónógar, og á grundvelli ófullkominna upplýsinga er ekki hægt að samþykkja frv. sem þetta. Auk þess, jafnvel þó að upplýsingar væru fyrir hendi, getur Alþingi ekki án takmarkana, eins og hér er lagt til, framselt það vald til ríkisstjórna að þær geti tekið þátt í stofnun hlutafélaga utan um - ja, guð veit hvað margar verksmiðjur og guð veit hvað hátt hlutfall hlutafjár þær muni eiga í slíkum verksmiðjum. Af þessum ástæðum einnig er þetta frv. að minni hyggju gersamlega ranglega úr garði gert að valdaafsali og valdaframsali af þessu tagi. Það hygg ég að nái ekki nokkurri átt, og mun ég, eins og sá ræðumaður sem talaði á undan mér, taka þátt í afgreiðslu sem miðar að því að vísa þessu máli til ríkisstj. til að skoða það allt frá rótum.



Herra forseti. Vegna þeirra aths., sem hér hafa komið fram, vil ég segja það, að ég hef ekki tekið eftir því í umsögn hagsýslustofnunar, að þar sé neitt sem mæli gegn þessu máli. Varðandi það, að upplýsingar skorti, er auðvitað hægt að veita margháttaðar upplýsingar um þetta mál sem eðlilegt er að veita þeirra þingnefnd sem fær það til meðferðar. Það hefur komið fram, að meðalframleiðsla graskögglaverksmiðja í landinu á síðustu árum er um 9100 tonn á ári og hefur mest farið í um 11 þús. tonn. Það má geta þess, að fóðurinnflutningur var á síðasta ári um 60 þús. tonn, og árið 1979 hygg ég að fóðurinnflutningur hafi verið mestur eða um 84 þús. tonn. Með aðgerðum, sem gripið hefur verið til, hefur verið dregið úr fóðurinnflutningi. En ljóst er að það eru markaðslegar forsendur fyrir því að nýta meira innlenda framleiðslu, innlent fóður, en við gerum og höfum gert síðustu áratugi. Varðandi birgðasöfnun, sem hafi orðið á árunum 1978 og 1980, er það rétt sem fram kom, að þær birgðir, sem ekki voru seldar í maí, setdust næstu mánuði, enda nota t.a.m. ýmsir mjólkurframleiðendur grasköggla fyrir mjólkurkýr, m.a. til að draga úr sveiflum sem verða af því að taka kýr af heyfóðri og gefa þeim grængresi, þannig að þessi framleiðsla hefur selst upp. Ég hygg að nú sé a.m.k. um það bil framleiðsla síðasta árs seld. Það er nokkuð langt síðan framleiðsla allra verksmiðjanna nema einnar var uppseld. Ég hygg að það sé a.m.k. mjög nálægt því, að framleiðslan frá verksmiðjunni í Flatey sé einnig uppseld. Það er sagt, að það sé í óvissu hvort verð á framleiðslu frá nýjum verksmiðjum standist samanburð við hinar eldri, og það er sagt, að fjármagnskostnaður sé óljós. Auðvitað verður alltaf nokkru erfiðara að reka nýjar verksmiðjur, en það veltur þó að nokkru á því, hversu miklu hlutafé er varið til stofnunar slíkra fyrirtækja. Það háfa ekki verið sett inn í frv. ákvæði sem ákvarða hlutafjáreign, en það má geta þess, að t.a.m. í undirbúningsfélagi um graskögglaverksmiðju í Vallhólmi í Skagafirði hefur verið gert ráð fyrir að hlutafé væri um 60% af stofnkostnaði, sem er mjög hátt, og það er gert með tilliti til þess að draga úr fjármagnskostnaðinum. Það er til að mæta þeim mismun sem hér er vakin athygli á að geti orðið á framleiðslukostnaði nýrra verksmiðja samanborið við eldri verksmiðjur. Það er einnig rétt að upplýsa það hér, að gert er ráð fyrir að ríkissjóður eigi um 75% af hlutafé sem lagt verður fram, en heimaaðilar 25%, og hlutaféð verði um 60% af stofnkostnaði verksmiðjunnar. Um þetta eru ekki ákvæði í frv. Þessum fyrirtækjum verða settar stjórnir og undirbúningsstjórnir eru starfandi. En eðlilegt er að nokkurt svigrúm sé í meðferð þessara mála. Þess verður og að vænta, að hverju sinni hljóti fulltrúar ríkisins, þ. á m. skipaðir af fjmrh., að gæta hagsmuna ríkisins í þessum efnum. Það er sagt að óljóst sé hvort ekki henti betur að stækka eldri verksmiðjur en byggja nýjar. Það má út af fyrir sig velta því fyrir sér, kannske árum saman, án þess að fá örugga niðurstöðu. Það er ljóst að stærri rekstrareiningar eru hagkvæmari en smærri að tilteknu marki sem ákvarðast af vegatengdum þegar þarf að flytja hráefni til verksmiðjanna. En hitt er einnig mjög afgerandi, að flutningskostnaður á þessari vöru vex því meir sem flutningaleiðir framleiðslunnar lengjast, og það veldur þeim erfiðleikum að tæplega er hægt án sérstakra aðgerða að nota framleiðslu þessara verksmiðja í fjarlægum landshlutum. Á síðustu tveimur árum hefur verið gripið til nokkurrar verðjöfnunar á flutningi á þessari vöru, en það verður að skoða sem sérstakt millibilsástand meðan slíkar verksmiðjur eru ekki til í heilum landshlutum. Það er sagt að óljóst sé um stærðarmörk eða stofnkostnað. Gert er ráð fyrir að t.a.m. verksmiðjan í Skagafirði hafi, eins og það er orðað, um 5 tonna eimingargetu eða geti framleitt sem svarar 2500–3000 tonnum. Verksmiðja af þeirri stærð þarf um 600–800 hektara af landi. Það eru skilyrði til að hafa stærri verksmiðju en þetta í Suður-Þingeyjarsýslu. Land er þar meira, sem um er að ræða, en það ræðst m.a. af markaðshorfum og öðrum atriðum hvort ráðist verður í að hafa þá verksmiðju stærri en sem þessu nemur. Þetta er sambærileg stærð og er á verksmiðjunum bæði í Gunnarsholti og á Stórólfshvoli. Það leikur nokkur vafi á hagkvæmni þess að nota innlenda orkugjafa. Enn hefur ekki sýnst hagkvæmt að nýta raforku til að knýja þurrkara þessara verksmiðja, en þess má geta, að jafnvel þó að notuð sé svartolía er svartolíubrennsla ekki dýrari en það, þó að orkukostnaðurinn sé mjög afgerandi um rekstur verksmiðjanna, að það er a.m.k. ekki langt síðan orkukostnaður var um 16–17% af framleiðslukostnaði. Mjög margar og ítarlegar upplýsingar liggja fyrir um þessi mál, og hv. þm. Friðrik Sophusson getur fengið að kynna sér þær upplýsingar miklu nánar en hægt er að koma við í þingræðu. Ég lít svo á, að ekki séu svo lausir endar í þessu máli að ekki sé sjálfsagt að Alþingi fallist á það eða ekki sé a.m.k, mjög jákvætt fyrir Alþingi að fallast á afgreiðslu þessa frv. Ég endurtek að það hefur til þessa verið gert ráð fyrir að byggja þessar tvær verksmiðjur, sem ákveðið var að reisa á Norðurlandi 1972, upp sem ríkisfyrirtæki. Ég tel að Alþingi ætti heldur að greiða fyrir því að mæta áhuga heimamanna sem vilja taka það á sig að leggja fram fjármagn og taka á sig ábyrgð. Það held ég að sé hyggileg stefna, og það kæmi mér mjög á óvart ef hv. Alþingi vildi bregða fæti fyrir þá stefnu. Ég held að ef engar upplýsingar lægju fyrir um þetta mál væri ekki hægt að ætla hv. deild að afgreiða það á 1–2 dögum, eins og hér var nefnt. Frv. var hins vegar flutt í febrúarmánuði og hefur auðvitað gefist rúmur tími fyrir Alþingi til að fjalla um þetta mál og afla þeirra upplýsinga sem nauðsynlegar eru. Ég tel ekki ástæðu til að fjalla um ræðu hv. þm. Vilmundar Gylfasonar. Þrátt fyrir að ekki séu sett hér mörk um hlutdeild ríkisins í stofnkostnaði og rekstri hefur það komið fram, að gert er ráð fyrir að fyrirtæki af þessu tagi þurfi að hafa hlutafé sem næst í kringum 60%. Af því hlutafé hefur verið gert ráð fyrir, varðandi a.m.k. aðra þeirra verksmiðja sem hér er um talað og lengst eru komnar, að ríkissjóður leggi fram 75%, en heimaaðilar 25%. Þetta er gert með tilliti til þess að draga úr fjármagnskostnaði og draga úr þeim mismun sem verður á framleiðslukostnaði hjá nýjum verksmiðjum miðað við eldri fyrirtæki.



Herra forseti. Það eru aðeins fá orð sem ég óska eftir að segja við 1. umr. þessa máls. Ég tel mig ekki þurfa að hafa um það langt mál þar sem ég á sæti í þeirri nefnd sem mun fá frv. til meðferðar. Út af því, sem hæstv. landbrh. sagði síðast, að frv. væri búið að vera hér til umfjöllunar megnið af vetrinum, er það þó svo, að það frv., sem við eigum að fjalla um núna í landbn. Nd., er allt annars konar en það frv. sem hér hefur legið fyrir í allan vetur. Þótt ég geri ráð fyrir að þetta frv. valdi síður deilum en frv. eins og það var lagt fram, þá eru að sjálfsögðu þættir í eldra frv. sem ég hefði óskað eftir að ekki væru felldir niður. En það virðist ekki vera mikill tími eða tækifæri til stórvægilegra breytinga þegar öll mál eru hér til lokaafgreiðslu á tíma sem verður varla talinn vera tími til stórvinnubragða. Landbn. Nd. hefur á engan hátt kynnt sér þær umsagnir eða þær upplýsingar sem legið hafa fyrir landbn. Ed. Ég geri því ráð fyrir að við munum leitast við að gera okkur glögga grein fyrir málinu og stöðu þess, þó svo að fáir dagar séu eftir af þingi. Ég álít að það sé mjög mikilvægt að efla innlendan fóðuriðnað og í því ljósi sé mjög mikil nauðsyn á að koma upp verksmiðjum fyrir graskögglavinnslu, - verksmiðjum sem væru hagkvæmar í rekstri. Ég tók eftir því, að hæstv. landbrh. sagði áðan, að það mundi ekki verða talinn ýkjahár orkukostnaður sem færi í að nota svartolíu, og nefndi hvað það væri stór hluti af verðmætinu í kögglunum. Ég veit að þetta er rétt. Þetta er margreynt. En það eru aðrir þættir sem mér finnst að hafi legið eftir og þurfi verulega að kanna áður en farið er út í stórkostlega uppbyggingu á fóðuriðnaðarverksmiðjum, sem ég tel út af fyrir sig að þurfi að gera, og það er að athuga þá innlendu orku sem við eigum. Ég álít að það að byggja upp graskögglaverksmiðjur og minnka með því innflutning okkar á fóðurvörum sé til þess fallið fyrst og fremst að spara okkur þann gjaldeyri sem við erum alltaf að berjast við að láta endast til þeirra hluta sem við þurfum að kaupa erlendis frá. Ég veit ekki til að það hafi verið gerð nein haldbær rannsókn á því, með hverjum hætti og með hvernig þurrkunarútbúnaði megi hagnýta jarðhita. Það hefur verið talað um færibandahitun, en hún er að því leyti til ákaflega óhentug, að það virðist vera að grasið, sem þurrka á, þorni ekki nægilega hratt vegna gerðar færibandanna, en margir, sem á þessu hafa gott vit, telja að það sé höfuðskilyrði að fóðrið þorni hratt, við það verði minna tap á næringargildi fóðursins. Ég veit ekki heldur til að það hafi verið gerð nein haldbær rannsókn á því, hvort ekki sé hægt að hagnýta raforkuna á miklu ódýrari hátt en gert er með beinni rafhitun. Ég veit ekki betur en víða erlendis séu notaðar svokallaðar varmadælur sem nýta raforkuna a.m.k. sex sinnum betur en bein hitun. Ég held að ég fari rétt með að Verkfræðingafélag Íslands hafi sett í það ákveðinn hóp manna að gera hagkvæmniathugun á notkun varmadælu í því skyni að nýta raforkuna sem best. Ég held að það þyrfti einmitt að snúa sér að því af verulegum krafti. Ég er ekki að andmæla því, að það sé full þörf á að koma áfram hér í Alþingi frv. um uppbyggingu fóðurverksmiðja. Það hlýtur þó að vera það, sem öllu máli skiptir, að við getum, fyrst við eigum mikla innlenda orku, hagnýtt hana til þeirra þarfa sem ég hef hér gert að umræðuefni. Það er fleira sem ég hefði viljað líka að lægi fyrir þegar við erum að ræða um uppbyggingu verksmiðjanna, og það er að viss sjónarmið þarf að hafa í huga þegar þeim er ákveðinn staður. Hér var bent á það áðan að álitamál væri hvort ekki væri hagkvæmara að stækka eldri verksmiðjur. Um það skal ég ekki fullyrða neitt, ég ætla að láta það liggja á milli hluta. En það eru tveir þættir, sem snúa að þessu máli, sem mér finnst að þurfi að gera sér nokkuð glögga grein fyrir áður en staðsetning er ákveðin, þ.e. hvort á að staðsetja verksmiðjuna með hliðsjón af markaðsmöguleikunum, dreifingunni á framleiðslunni, eða með hliðsjón af hráefnisöfluninni, hvað hún er örugg, hvað hún er árviss. Það getur verið geysilega mikið atriði. Mér er ljóst að eins og högum er háttað í þessu efni er eðlilegt að bændur vilji dreifa verksmiðjunum sem mest um landið. Það er af því að verðjöfnun á flutningi hefur verið ófullkomin fram undir þetta þótt nokkuð hafi verið gengið til móts við þá sem búa fjarri verksmiðjunum. En m.a. vegna þess koma fram hugmyndirnar um verksmiðju hér og verksmiðju þar. Það er mikil spurning hvort við eigum ekki einmitt að sannreyna hvort ekki verður hagkvæmara að byggja verksmiðjurnar upp í stærri einingum þar sem veðurskilyrði eru best, þar sem grasspretta er öruggust, en beita athyglinni að jafna flutningskostnaðinn. Herra forseti. Ég ætla ekki að lengja mál mitt, en ég vildi láta þessar hugleiðingar mínar koma hér fram. Þær sýna það og skýra það, að þegar fjallað er um mál eins og þetta geta menn ekki gert það án þess að ljá slíkum málum hugsun. Athugun af því tagi tekur einhvern tíma.



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nál. frá meiri hl. allshn. um frv. til l. um breyt. á lögum nr. 9 15. apríl 1982. Nefndin hefur rætt frv. á nokkrum fundum og fengið umsagnir um það frá félmrn., Félagi einstæðra foreldra, Sálfræðingafélagi Íslands og Félagsmálastofnun Reykjavíkurborgar. Meiri hl. n. er sammála efni frv. og umsagnaraðilum, en þeir telja allir mikla nauðsyn á að aukin verði fjölskylduráðgjöf frá því sem nú er. Í frv. er gert ráð fyrir að félmrn. skuli starfrækja miðstöð fjölskylduráðgjafar og setja reglugerð þar um. Þar sem hér er um að ræða frv. til l. um breyt. á barnalögum, sem heyra undir dómsmrn., þykir óeðlilegt að sömu lög heyri undir tvö ráðuneyti. Í umsögn félmrn. kemur fram að rn. hefur látið semja drög að lögum um heildarskipulag félagslegrar þjónustu á vegum sveitarfélaga, og er þar m.a. beinlínis gert ráð fyrir að skylt sé að veita ráðgjöf í framangreindum málum. Með tilvísun til þess, sem að ofan greinir, leggur meiri hl. n. til að frv. verði vísað til ríkisstj. Undir þetta skrifa Jósef H. Þorgeirsson, Friðrik Sophusson, Eggert Haukdal og sá sem hét stendur.



Herra forseti. Við Ólafur Þ. Þórðarson, hv. 5. þm. Vestf., stöndum að minnihlutaáliti frá hv. allshn., og þar leggjum við til að frv. verði samþykkt með breytingum sem fluttar eru á sérstöku þskj. Þessar breytingar eru, eins og raunar kom fram hjá hv. frsm. meiri hl. n., hugsaðar af því að það kann að orka tvímælis, án þess að það sé rangt með einum eða neinum hætti, að þetta frv. sé flutt sem breyting við barnalög, m.a. vegna þess að þessir efnisþættir falla þá undir mismunandi rn. Í framhaldi af því flytjum við brtt. við 1. gr. um að orðin „a) Á eftir 6. mgr. 35. gr. laganna komi ný mgr. er hljóði svo“ falli burt og enn fremur að fyrirsögn frv. orðist svo: Frumvarp til laga um fjölskylduráðgjöf. Þetta, herra forseti, þýðir að lagt er til að lagagreinin sé samþykkt óbreytt eins og hún var flutt af hv. þm. Guðrúnu Helgadóttur, Jóhönnu Sigurðardóttur, Matthíasi Bjarnasyni og Níels Á. Lund, en að þetta verði sérstakt frv. til I. um fjölskylduráðgjöf. Ég vil svo í örstuttu máli gera grein fyrir því, af hverju við leggjum þetta til. Það er ljóst að hér er orðinn til svolítill vísir að þessari starfsemi, og ég held að það sé allra manna mat að þessi starfsemi hafi gefið mjög góða raun, hún hafi leyst úr erindum fjölmargra sem á slíku hafa þurft að halda. Hér er í raun og veru alls ekki verið að leggja til miklar breytingar og ekki verið að leggja til neitt endanlegt form á þessari starfsemi, heldur aðeins verið að styrkja stoðir undir starfsemi, sem þegar er til, og koma málum svo fyrir að þessi starfsemi eigi frekari framtíð fyrir sér, en um það hygg ég að allir séu sammála og þar með taldir þeir í meiri hl. allshn. sem þó leggja til að málinu verði vísað til ríkisstj. Enn fremur hefur komið fram að í undirbúningi er frekari löggjöf um þessi efni. Hvenær nákvæmlega hún kann að koma fram eða hverjar niðurstöður kunna að verða er auðvitað ógerlegt að gera sér grein fyrir - a.m.k. tímamörkum - að svo stöddu. Þegar allt þetta er skoðað og lagt saman sýnist okkur vera sjálfsagt skref að stíga að vísir að þessari ráðgjöf, eins og er lagt til í þskj. 417, verði til. Með þessum rökstuðningi ítreka ég að við leggjum til að frv. verði samþykkt með þeim brtt. sem ég hef gert grein fyrir.



Herra forseti. Ég vil í tilefni af þessum umr. láta koma fram afstöðu mína til þessa máls. Ég er hlynntur þeirri afstöðu, sem gerð er till. um af hv. þm. Vilmundi Gylfasyni og Ólafi Þ. Þórðarsyni, að frv. verði afgreitt með þeim hætti sem þeir gera ráð fyrir. Ég tel að hér sé um að ræða einn af mikilsverðari málaflokkum í okkar félagslegu þjónustu. Ég geri ráð fyrir að á næstu árum verði í vaxandi mæli lögð áhersla á félagslegar fyrirbyggjandi aðgerðir til að koma í veg fyrir ýmis þau vandamál, félagsleg og heilsufarsleg, sem fólk á því miður við að stríða í því samfélagi sem við búum í. Í umsögn meiri hl. hv. allshn. segir að í félmrn. hafi verið samíð frv. eða hafi verið samin „drög að lögum um heildarskipulag félagslegrar þjónustu á vegum sveitarfélaga.“ Af því tilefni vil ég láta það koma fram, að þetta hefur verið í undirbúningi í félmrn., en hér er um að ræða geysilega viðamikið mál. Ég sé satt að segja ekki fyrir endann á því núna alveg á næstu mánuðum eða misserum. Ég veit ekki hvað það tekur langan tíma, vegna þess að hér er um að ræða löggjöf sem snertir marga aðra þætti íslenskrar félagsmálalöggjafar. Það er ekki að vita hvenær niðurstöður í því endurskoðunarstarfi geta legið fyrir. Þess vegna tel ég, að hér sé um að ræða eðlilega afgreiðslu, og get tekið undir flest af því sem hv. frsm. minni hl. allshn., Vilmundur Gylfason, gerði grein fyrir áðan.



Herra forseti. Eins og kom fram í fyrri ræðu minni um þetta mál vitnaði ég til umsagnar félmrn., en sú umsögn er frá 5. apríl 1982. Þessi umsögn er undirrituð af Hallgrími Dalberg og Hólmfríði Snæbjörnsdóttur. Með leyfi forseta vil ég lesa upp úr þessu bréfi þar sem segir: „Að beiðni rn. hafa verið samin ítarleg drög að lögum um heildarskipulag félagslegrar þjónustu á vegum sveitarfélaga og er þar m.a. beinlínis gert ráð fyrir að skylt sé að veita ráðgjöf í framangreindum málum og mörgum öðrum sem ekki verða tíunduð hér. Félmrn. mun beita sér fyrir að frv. til laga um þetta efni verði lagt fyrir Alþingi svo fljótt sem verða má.“ Það var m.a. vegna þessa bréfs frá félmrn., sem ég þykist vita að hæstv. ráðh. hafi verið fullkunnugt um, sem meiri hl. n. leggur til að þessu máli verði vísað til ríkisstj., þar sem í bréfinu kemur fram að þessi mál séu til umfjöllunar þar og verið samin ítarleg drög að lögum um heildarskipulag félagslegrar þjónustu o.s.frv. Því koma mér nokkuð á óvart þau ummæli hæstv. ráðh., að það sé mikilli óvissu bundið hvenær þessi drög að frv. til l., mjög svo ítarlegu, verði lögð fram. Meiri hl. n. þótti eðlilegt að efni þessa máls kæmi inn í heildstæð lög um þessi mál frekar en að fara nú að leggja til að sérstakt frv., mjög lítið og kannske ófullkomið að ýmsu leyti, verði samþ. núna, enda var frv. ekki í upphafi samið með það fyrir augum að verða sérstök lög, heldur sem breyting á lögum sem fyrir eru.



Herra forseti. Ég neita því ekki, að það hefur komið mér nokkuð á óvart, hversu mikla vinnu þetta litla mál hefur kostað hv. nefnd. Ég vil hins vegar þakka nefndinni fyrir að leggja þá vinnu af mörkum, ekki síst þeim hv. tveim þm. sem treysta sér til að samþykkja frv. Það er óneitanlega dæmigert, að þegar kemur að málum eins og þessum, sem snerta beint fjölskylduna, er eins og áhugi manna daprist mjög. Menn gera sér það til erindis að hafa við það að athuga, að þetta litla frv. sé upphaflega miðað við að vera breyting á barnalögum, og koma með þau rök, að það sé óeðlilegt að málefni annars rn. en dómsmrn. séu í þeim lögum. Þetta á sér engan stað vegna þess að þegar eru í barnalögunum ákvæði sem leggja t.d. stofnun eins og Tryggingastofnun, ríkisins, sem heyrir undir heilbr.- og trmrn., skyldur á herðar og Innheimtustofnun sveitarfélaga, sem heyrir undir félmrn. Þetta er því auðvitað ekkert óalgengt og á engan hátt óeðlilegt. Þetta litla mál er einfaldlega, eins og hér hefur komið fram, til þess flutt að sú starfsemi, sem nú er unnin af starfsmönnum í hlutavinnu og á hlaupum við að veita fjölskyldum ráðgjöf - og þá ekki bara fólki á stór-Reykjavíkursvæðinu, heldur fólki um land allt, verði lögfest þannig að tvö stöðugildi fáist til þess. Ekki er nú beðið um meira en það. Þetta verði síðan endurskoðað að þremur árum liðnum. Hér er ekki um stórar fjárhæðir að ræða. Það er næsta furðulegt, að slíkt mál skuli geta vafist fyrir hv. þm., enda átti ég ekki í nokkrum erfiðleikum með að fá með mér meðflm. úr öllum flokkum. Ég vil vara hv. þm. við því að sýna málefnum sem þessum endalaust afskiptaleysi og kæruleysi. Það er fólk til í þessu landi sem fylgist náið með afstöðu alþm. til málefna fjölskyldunnar. Það vantar ekkert á að hér hafi menn vissulega sýnt þeim málum áhuga. Bæði hafa þm. Framsfl. og Alþfl. flutt um það tillögur hér á Alþingi, að betur verði búið í haginn fyrir fjölskyldurnar. En um leið og kemur að ofurlitlu máli sem leysir vanda hér og nú, þá virðist vefjast fyrir mönnum að afgreiða það. Það er töluverður munur á því, hvort þessu litla máli er vísað til ríkisstj. eða hvort það er samþykkt hér. Í fyrsta lagi þýðir samþykkt þess viljayfirlýsingu um að styðja við bakið á þessari starfsemi. Gefum okkur að hæstv. ríkisstj. sinni málinu þegar það er komið til hennar.  Ég skal taka undir það með hv. þm. Vilmundi Gylfasyni, ef það má létta málið, að breyting þeirra hv. þm. Ólafs Þ. Þórðarsonar verði samþykkt. Mér er hjartanlega sama um hvort þetta heitir frv. til laga um fjölskylduráðgjöf eða hvort þetta er frv. um breytingar við barnalög. Það er ekki aðalatriðið. Það er einungis skriffinnska sem kemur þessu máli sáralítið sem ekkert við. Aðalatriðið er að þessi ráðgjöf verði til. Við megum ekki gleyma því, að til et fólk annars staðar en á stór-Reykjavíkursvæðinu sem hefur engan aðgang að þessari starfsemi nema hún verði fest í sessi. Ég skora á þm. allra flokka að standa nú utan um þetta mál og greiða því atkv. og að brtt. þeirra tveggja hv. þm. verði samþykktar.