Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þegar fsp. þessi var tekin fyrir á síðasta fundi, var ég ekki tilbúinn með svarið, en mér fannst hv. fyrirspyrjandi vilja fyrirgefa það, og má segja, að það hafi einnig verið mér að kenna að aðvara ekki með það, áður en fsp. var tekin fyrir. En fsp. þessi er í þremur liðum. Það er spurt að því, hvað líði framkvæmdum á eftirtöldum þál.: a) þál. frá 17. apríl 1968 um fiskeldisstöðvar, b) þál. frá 2. apríl 1968 um, að bændaskólarnir veiti fræðslu í fiskirækt og fiskeldi, c) þál. frá 29. apríl 1966 um stofnun klak- og eldisstöðvar fyrir laxfiska. Varðandi framkvæmd á þál. frá 17. apríl 1968 um fiskeldisstöðvar, þá er hér um að ræða fiskeldisstöðvar, sem reknar yrðu sem aukabúgrein, og yrði þá væntanlega um að ræða silungseldi og þá helzt bleikjueldi. Efni þál. er það víðfeðmt, að framkvæmd þess mun óhjákvæmilega taka mörg ár og verða að byggja á meiri reynslu og sérþekkingu heldur en við höfum haft yfir að ráða fram að þessu. Samt sem áður hefur verið unnið á vissum sviðum, sem eru grundvöllur undir víðtækari störfum á umræddu sviði. Af undirstöðuþáttum í silungseldi, sem unnið hefur verið að í laxeldisstöð ríkisins í Kollafirði, er almenn kynning á urriða og bleikju í eldi auk lax að sjálfsögðu, fóðurtilraunir, kynbætur og sala á alibleikju til neyzlu: Í laxeldisstöðinni í Kollafirði hafa þegar fengizt mikilvægar upplýsingar um urriða og bleikju sem alifiska, og hefur bleikjan reynzt mun betri alifiskur heldur en urriði, en þess er ekki að vænta, að silungseldi verði eins arðvænlegt og laxeldi, enda er silungur mun ódýrari fiskur á markaðinum en laxinn. Í grein í búnaðarblaðinu Frey, ágústhefti 1968, bls. 315–324, hefur veiðimálastjóri gert grein fyrir ýmsum mikilvægum þáttum silungseldis, og skal að öðru leyti vísað til hennar. Greinina má fá í sérprentun í Veiðimálastofnuninni, ef þess er óskað. Í laxeldisstöðinni í Kollafirði hafa á undanförnum árum farið fram kynbætur á bleikju. Fóðurtilraunir hafa og verið framkvæmdar og leitazt við að finna hollt og ódýrt fóður, en slíkt fóður er eitt af undirstöðuatriðunum undir því, að koma megi fiskeldi á sem aukabúgrein. Er nú unnið í Kollafirði að prófun á nýrri þurrfóðurblöndu, sem sett hefur verið saman af dr. Jónasi Bjarnasyni, starfsmanni Rannsóknastofnunar sjávarútvegsins. Alibleikja úr Kollafjarðarstöðinni hefur verið seld á markaði í Reykjavík. Hefur hún þótt bragðgóð, og hefur fengizt gott verð fyrir hana. Áfram mun verða haldið við að vinna að framkvæmd efnis umræddrar þál. og reynt að hraða verkinu sem mest, en starfskraftar, sem fáanlegir eru á hverjum tíma til starfa, munu þó ráða mestu um, hvað verkið mun sækjast vel. En það liggur í augum uppi, að áður en bændur fara að taka silungseldi sem búgrein, þarf að liggja fyrir mikil reynsla og þekking á þessu sviði, þannig að hægt sé að gefa óhrekjandi leiðbeiningar um, hvernig að þessu skuli farið. Stofnkostnaður hlýtur að verða talsverður, og það má ekki byrja á þessu þannig, að það mistakist vegna þekkingarskorts. Um b-liðinn, framkvæmd þál. frá 2. apríl 1968 um, að bændaskólarnir veiti fræðslu í fiskirækt og fiskeldi, er því að svara, að fræðsla í nefndum efnum hefur verið veitt við bændaskólana af veiðimálastjóra í rúman áratug og þá einkum á Hvanneyri. Er nú föst kennsla í framhaldsdeildinni á Hvanneyri í umræddum málum, sem veiðimálastjóri annast. Varðandi fræðslu og leiðbeiningar almennt er það að segja, að Veiðimálastofnuninni hefur bætzt nýr starfskraftur á þessu ári, Árni Ísaksson fiskifræðingur, og hefur því verið kleift að auka fræðslu um fiskeldi á árinu. Í bréfi veiðimálastjóra til landbn. Ed. Alþ., dags. 26. febr. 1968, varðandi margnefnda fræðslu er skýrt stuttlega frá fræðslu Veiðimálastofnunarinnar á undangengnum árum. Varðandi framkvæmd á þál. frá 29. apríl 1966 er það að segja, að athugun hefur farið fram á stöðum norðanlands, þar sem komið getur til greina að reisa eldisstöðvar. Þá hefur verið gerð áætlun um byggingu eldisstöðvar, sem ekki hefur þó verið staðsett. Veiðimálastjóri sendi rn. álitsgerð um umrætt mál ásamt kostnaðaráætlun, og er hún frá því í júlí s. l. Grg. þessi er áætlun um eldisstöð á Norðurlandi, og hefur Guðmundur Gunnarsson verkfræðingur unnið að þessari áætlunargerð ásamt veiðimálastjóra. Það var gengið frá þessari áætlun í marz 1970, þótt hún kæmi ekki til rn. fyrr en s. l. sumar. Frekari athuganir á umræddu máli hafa svo farið fram í sumar, og er grg. að vænta nú á næstunni um þetta mál, eftir því sem veiðimálastjóri hefur nýlega upplýst, og þegar spurt var að því, hvað það þýddi, bráðlega, þá var talað um, að það gæti orðið nú í vetur, sem kæmi endanleg grg. um eldisstöð á Norðurlandi.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. landbrh. fyrir hans svör, sem ég tel eftir atvikum fullnægjandi, þó að ég hins vegar geti ekki lokið neinu sérstöku lofsorði, eftir að hafa heyrt þau svör, á það, hvernig á þessum mikilsverðu málum hefur verið haldið og hvern árangur þær viljayfirlýsingar, sem í þessum þál. felast, hafa borið um framkvæmdir stjórnvalda. Það kemur fram í svari hæstv. ráðh., að það eina, sem raunverulega hefur gerzt í þessum málum varðandi þessar þrjár þál., er varðandi klakstöð á Norðurlandi. Þar hefur áætlun verið gerð, en endanleg athugun ekki farið fram, og er enn eftir sex ár bið á því, að endanlegri grg. ljúki. En þetta er sem sagt það jákvæðasta við hans svar, eftir því sem ég bezt fæ séð. Varðandi fsp. um þál., sem fjallar um fræðslu í bændaskólum og ráðunauta í fiskrækt, er það að segja, að þrátt fyrir það að þessi þál. og viljayfirlýsing Alþ. er orðin tveggja ára, fer engin regluleg kennsla fram í bændaskólunum enn þann dag í dag. Ráðh. sagði að vísu, að kennsla hefði verið veitt í heilan áratug í bændaskólunum, að föst kennsla hafi verið hjá veiðimálastjóra í heilan áratug. Þetta held ég, að sé nú orðum aukið, sökum þess að það gefur auðvitað auga leið, að veiðimálastjóri hefur engin tök á því að annast fasta kennslu í bændaskólunum, hvorki á Hvanneyri eða Hólum. Hér er aðeins um það að ræða, að hann heldur einn eða tvo fyrirlestra árlega, og það getur auðvitað ekki talizt nein kennsla, sem geti orðið hagnýt fyrir bændaefni, þegar þeir taka við sínu búi og vildu fara að stunda þessa atvinnugrein með sínum búskap. Varðandi almenna fræðslu Veiðimálastofnunarinnar, þá er það hið eina, sem kemur fram fyrir utan fyrirlestrahald veiðimálastjóra í bændaskólunum, að vísað er til einnar blaðagreinar, og verð ég nú að segja, að það getur ekki minna verið hjá stofnun, sem er ætlað að halda uppi almennri fræðslu og upplýsingastarfsemi um þessi mál. En hvort sem þar er um að ræða mannfæð, féleysi eða annað, þá er staðreyndin sú, að þessi stofnun veitir hvorki bændum eða öðrum neina teljandi fræðslu um þessi efni. Ráðh. minntist ekki á annað í svari sínu, sem í þessari þál. fólst, en það var, að ráðunautar yrðu ráðnir í fiskrækt svo fljótt sem verða mætti. Á það minntist hann ekki, enda mun það mál eiga langt í land. Hins vegar er það vafalaust nauðsyn, ef þessi atvinnugrein á að geta þróazt sem búgrein. Ég tel það athyglisvert, að eftir að sumar þessar ályktanir eru orðnar fjögurra ára gamlar og aðrar tveggja ára, þá er það svo, að enn þann dag í dag stundar enginn bóndi á Íslandi fiskeldi sem aukabúgrein með sínum aðalbúskap og enginn heldur alfarið sem atvinnu sína, á sama tíma sem nágrannaþjóðir okkar hafa byggt upp stórfellda atvinnugrein á þessu svíði. Hér er því mikið verk, sem er algerlega óunnið, og ég sætti mig ekki við þau svör hæstv. ráðh., að hér komi eintóm fákunnátta til og að við ættum ekki aðgang að neinni þekkingu um þessi mál. Við höfum við mikilsverða reynstu að styðjast erlendis, m. a. á Norðurlöndunum, ekki sízt í Danmörku, sem áreiðanlega getur komið okkur að góðu haldi, og einnig tel ég, að ef ekki væri legið á þeim árangri, sem náðst hefur í stöðinni í Kollafirði, gæti þar einnig verið ýmislegt, sem á mætti byggja. Ég tek það ekki sem fullgilda afsökun, að við höfum ekki enn þá hafið framleiðslu á hentugu fóðri fyrir laxfiska. Það er að vísu mikilsvert fyrir okkur að koma því máli í höfn og koma á innlendri fóðurframleiðslu fyrir okkar fiskrækt, en á það má benda, að þurrfóður er auðvelt að fá frá nágrannalöndum okkar og það við verði, sem ekki er neitt óhæfilegt, og væri vel hægt að hugsa sér, að reka mætti þessa atvinnugrein með innflutningi á erlendu fóðri, meðan íslenzkt fóður í hentugu formi er ekki tiltækt. Sem sagt, mín niðurstaða af þessu svari er í stuttu máli sú, að ég tel, að það væri full ástæða fyrir hv. Alþ. að taka þessi mál sérstaklega til meðferðar og þá við hentugra tækifæri en í fsp.-tíma. Ég tel, að hér sé mörgu svo ábótavant og svo margt óunnið í þessum efnum, að við svo búið megi ekki öllu lengur standa.



Herra forseti. Hv. fyrirspyrjandi var nú ekki alveg ánægður með svarið eða svörin, og taldi, að mörgu væri ábótavant og seinagangur á ýmsu. Hann fullyrti, að nú færi engin kennsla fram í skólunum, bændaskólunum, í fiskirækt, enda þótt það sé vitað, að veiðimálastjóri hafi þar á hendi fræðslu, og veit ég ekki, hver ætti frekar að gera það en hann, því að sannleikurinn er nú sá, að enn þá höfum við haft anzi fáa menn, sem eru fróðir í fiskiræktarmálum hér á landi. Við vorum svo heppnir, að einn fiskifræðingur hafði lokið námi og meira að segja framhaldsnámi í Bandaríkjunum á þessu ári, og hann var strax fenginn til stofnunarinnar og er þar ráðinn fastur starfsmaður. Við erum einnig svo heppnir, að á miðju næsta ári útskrifast einn fiskifræðingur í Osló, og við höfum hugsað okkur að nota starfskrafta hans, þegar hann hefur lokið námi, og þannig held ég, að þetta verði að koma smátt og smátt, eftir því sem reynsla og þekking verður fyrir hendi. Og ég held, að það sé hollast fyrir okkur að flýta okkur mátulega hratt í þessu efni, um leið og við viðurkennum það, að þessi grein, fiskiræktin, er mjög mikilvæg fyrir okkur og það má ekki þar slaka á. En því síður eigum við að stíga feilspor í þessum efnum og hvetja t. d. bændur til þess að taka upp fiskirækt, á meðan ekki er hægt að leiðbeina þeim til fulls um það, hvernig þeir helzt eigi að haga sér við það, svo að það borgi sig, t. d. með fóðrun. Það má flytja inn útlent fóður, segir hv. þm., en betra er nú að taka það heima hjá sér, ef við höfum efnið í það og getum blandað það sjálfir, og eins og ég gat um, þá er nú unnið að því í Kollafirði að finna heppilegasta fóður til fiskiræktarinnar, sem fáanlegt er. Eins og hv. þm. vildi ekki taka því með þökkum, hversu seint gengi í þessum málum, þá ætla ég ekki heldur að taka því með þökkum, að hv. þm. beri rn. eða stjórnvöldunum það á brýn, að á undanförnum árum hafi ekki verið unnið að þessum málum vel og ötullega. Það kemur í ljós, þegar þessi mál eru athuguð til hlítar, að við höfum stigið stórt skref til framfara í fiskiræktinni á s. l. árum, þrátt fyrir að við höfum haft fáa innlenda sérfræðinga til þess að styðjast víð, og fiskiræktarstöðin í Kollafirði er undirstaðan að fiskiræktinni. Þaðan á fróðleikurinn að koma til nota fyrir alla landsmenn, og þar er unnið ötullega að þessum málum. Það er þetta, sem ég vildi nú segja, því að hv. þm. talaði um það, að enn hafi ekki verið fengnir neinir ráðunautar til þess að gefa upplýsingar um þessi mál. Við höfum ekki fleiri sérfróða menn, sem við getum látið í þetta, en eru nú í starfi, og þessir sérfróðu menn, sem við nú höfum, eru hjá Veiðimálastofnuninni. Enginn bóndi hefur enn tekið upp fiskirækt sem búgrein, segir hv. þm. Það er náttúrlega engum bónda bannað að gera það. En það hefur ekki enn þótt hyggilegt að hvetja menn til þess. Það er betra, að bændur og aðrir, sem þetta vilja gera, kynni sér málin til hlítar, áður en farið er að kasta peningum, sem ekki skila sér aftur, vegna þess að undirbúningurinn var ekki nógur. Það er í rauninni ekki þörf á að segja meira í sambandi við þetta, en ég vil bara vekja athygli á því, að í sambandi við 1. lið fsp., a-liðinn, um aukabúgrein fyrir bændur, þá hefur þetta verið gert, sem ég áðan var að lýsa í sambandi við tilraunastöðina í Kollafirði, þ. e. að gera ýmsar tilraunir og gefa upplýsingar, sem hægt verður að byggja á, þegar fært þykir að taka þetta upp sem aukabúgrein og finna það heppilegasta fóður, sem fiskarnir þrífast bezt af og er um leið það ódýrasta, sem fáanlegt kann að vera. Þá er það b-liðurinn, um fræðsluna í skólunum. Hv. þm. vill ekki viðurkenna það, að þessi fræðsla fari fram. Við því er ekkert að segja. Ef hv. þm. vill stangast við staðreyndirnar, þá er honum það ekki of gott, en flestir eða allir aðrir munu trúa því, sem hér hefur verið sagt, að veiðimálastjóri heldur uppi fræðslu í fiskirækt í búnaðarskólunum. Um c-liðinn, þ. e. í sambandi við framkvæmd þál., sem samþ. var fyrir fjórum árum en ekki sex, um eldisstöð á Norðurlandi, þá var því lýst hér áðan, að veiðimálastjóri skilaði á s. l. sumri áliti um stofnkostnað og rekstrarkostnað slíkrar stöðvar. Og eftir að þetta álit veiðimálastjóra var komið, var það enn sent til athugunar, og von er á fullnaðargrg. um það mál seinna í vetur. Ég get ekki að því gert, þótt hv. þm. sætti sig ekki við þau svör, sem hér hafa verið gefin, og þótt hann heimti eitthvað meira og meiri hraða í fiskiræktarmálum heldur en orðið hefur. Ég læt aðra hv. þm. dæma um það, hvort hér hefur verið sæmilega að unnið eða ekki. Og ég hygg, að fáir hv. þm. verði á sama máli og hv. fyrirspyrjandi.



Herra forseti. Það er álit margra, að hér á landi séu betri skilyrði en víðast annars staðar til fiskræktar og fiskeldis í ám og vötnum. Miðað við þá reynslu, sem hefur fengizt annars staðar, ætti fiskrækt hér að geta orðið arðvænleg og stór atvinnugrein, ef rétt er haldið á málum. Slíkt er þó útilokað, nema fjármagn sé fyrir hendi til framkvæmda. Þetta sjónarmið viðurkenndi Alþ. að nokkru á síðasta þingi, þegar lax- og silungslögin voru til meðferðar, en samkv. 90. gr. þeirra laga var ákveðið að stofna sérstakan fiskræktarsjóð, er veitti lán eða styrki til fiskeldis og fiskræktar í landinu. Um tekjuöflun sjóðsins segir svo í þessari grein: „Stofna skal sjóð, er nefnist Fiskræktarsjóður, til stuðnings fiskrækt og fiskeldi í landinu. Tekjur sjóðsins eru: a) Fjárveiting úr ríkissjóði. b) Gjald á skírum veiðitekjum, 2%, er innheimtist af veiðifélögum. c) Tekjuafgangur fiskeldisstöðva ríkisins, eftir ákvörðun ráðh. d) 3%o af óskírum tekjum vatnsaflsstöðva í landinu, sem selja orku til almennings. e) Aðrar tekjur.“ Samkv. næstu gr. á svo að veita lán og styrki úr Fiskræktarsjóði til framkvæmda, er lúta að fiskrækt eða fiskeldi, enda samþykki veiðimálastjóri tilhögun framkvæmda, þær séu gerðar undir eftirliti hans og hann mæli með styrkveitingum. Þessar framkvæmdir eiga að njóta styrks, sem nemi allt að 1/3 af áætluðum kostnaði. Það eru í fyrsta tagi fiskvegir og önnur meiri háttar mannvirki, er stefna að því að auka fiskför um vatn. Í öðru lagi klakhús og eldisstöðvar. Í framhaldi af þessu er spurt: Hve miklar verða tekjur Fiskræktarsjóðs á árinu 1971, og hve mikil lán þykir líklegt, að hægt verði að veita úr sjóðnum á árinu?



Herra forseti. Spurt er um væntanlegar tekjur Fiskræktarsjóðs á árinu 1971. Tekjur sjóðsins munu væntanlega verða 2.5–3 millj. kr. Í fjárlagafrv. fyrir árið 1971 er gert ráð fyrir 700 þús. kr. til greiðslu á ógreiddum fiskræktarstyrkjum og 1 millj. kr. til Fiskræktarsjóðs. Þá má gera ráð fyrir tekjum af vatnsaflsstöðvum vegna sölu á orku og af veiðitekjum á árinu, en það er aðeins fyrir hálft árið, salan af orkunni. Það gæti orðið ca. 1 millj. kr., ég veit það ekki nákvæmlega enn. En þetta verður innheimt fyrir seinni hluta ársins. Tekjurnar verða vitanlega talsvert hærri á árinu 1971, því að þá verður innheimt fyrir fullt ár, og mætti ætla, að það yrðu þá 3½–4 millj. kr. með sömu upphæð á fjárlögum. Þá er spurt um, hve mikil lán verði hægt að veita úr sjóðnum á árinu 1971. Þessu er nú ekki hægt að svara alveg til fulls, því að það eru talsverðar skuldir, sem er eftir að greiða út á styrkhæf mannvirki. Fjárveitingin að undanförnu hefur ekki verið nema 700 þús. kr., eins og þið vitið, og þess vegna er það, að það hefur myndazt nokkur hali. Ég get ekki svarað því nákvæmlega, hvað hann er mikill, en miðað við það, að þessar 700 þús. kr. væru notaðar í styrki, en annað, sem Fiskræktarsjóður hefur, til lána, þá mætti ætla, að hægt væri að lána á næsta ári um 2 millj. kr., og víst er það, að þeir, sem hafa að undanförnu ráðizt í framkvæmdir, hafa alltaf reiknað með því, að það yrði nokkur bið á því, að styrkurinn yrði greiddur að fullu, þannig að ég geri ekki ráð fyrir því, að neitt verði breytt til um það í þetta sinn, það verði þá látið bíða í 1–2 eða jafnvel 3 ár að ljúka þeim styrkveitingum, sem ætti að greiða út á mannvirki, sem lokið hefur verið við. Þá er og gert ráð fyrir því, að stofnlánasjóður veiti lán út á fiskiræktarmannvirki svo og út á íbúðarhús, sem reist eru hjá eldri stöðvum. Það er enginn vafi á því, að það verður geysileg breyting til bóta í sambandi við Fiskræktarsjóðinn frá því, sem áður var, þegar enginn Fiskræktarsjóður var til. Nú verða Fiskræktarsjóði tryggðar fastar tekjur. Það er vitanlega aldrei hægt að fullyrða, hversu mikið verður veitt á fjárlögum, en í fjárlagafrv., sem nú liggur fyrir, er það 1 millj. kr. Vonandi verður talið fært síðar meir, ef ekki nú, að hækka þessa fjárveitingu. Og með aukinni orkuvinnslu og orkusölu verða tekjur sjóðsins vitanlega meiri eftir því sem frá líður og einnig af veiðitekjum. Enginn vafi er á því, að það var fullur skilningur á þessu hér í hv. Alþ., þegar verið var að samþykkja lögin í fyrra um lax- og silungsveiði, og menn lögðu mikið upp úr því að stofna Fiskræktarsjóð, þótt ekki væri með stórri upphæð fyrst. Það var vitanlega ákaflega þýðingarmikið spor, að Fiskræktarsjóður var stofnaður, og ef hann hefur á fyrsta ári 2½–3 millj. kr. til ráðstöfunar, á öðru ári 4 millj., þá er hér vitanlega strax orðin á stór breyting og enginn vafi á því, að Fiskræktarsjóður verður fljótt og á eftir að verða mikill aflgjafi fyrir fiskræktina í landinu.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðh. svör hans, en samkv. þeim skildist mér, að tekjur Fiskræktarsjóðs verði á þessu ári 2.5–3 millj. kr. og á næsta ári 3–4 millj. kr. Það skal fullkomlega viðurkennt, að hér er stigið spor í rétta átt, en hins vegar held ég, að allir hljóti að viðurkenna það, að fyrir þessar fjárhæðir verður ekki hægt að gera neinar stórframkvæmdir í þessum efnum, sem þó er nauðsynlegt, ef fiskræktin og fiskeldið ættu að komast í það horf, sem vera ætti, og þess vegna hljóti það að teljast eitt af meiri háttar verkefnum í framtíðinni að vinna að því, að tekjur Fiskræktarsjóðs verði auknar og auknu fjármagni á annan hátt varið til þessarar atvinnugreinar. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að fjölyrða meira um þetta mál nú að sinni, aðeins árétta það, að þó að hér sé stigið spor í rétta átt, þá tel ég, að það þurfi að gera betur í þessum efnum og sérstaklega verði að taka það til athugunar, hvort ríkið eigi ekki að verja meira fjármagni til þessara hluta heldur en 1 millj., eins og gert er ráð fyrir í fjárlögum næsta árs.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að bera fram fsp. á þskj. 171. Sú fsp. er í tveimur liðum og er svo hljóðandi: „1. Hefur ríkisstj. nokkrar varúðarráðstafanir gert vegna sérstakrar sjóslysahættu fyrir Vestfjörðum, sökum ísingarhættu og snöggra veðrabrigða að vetri til? 2. Ef svo er, í hverju eru þær ráðstafanir þá fólgnar?“ Svo sem öllum þingheimi er kunnugt, hafa þeir sorgaratburðir gerzt ár eftir ár, að fleiri eða færri fiskiskip hafa farizt fyrir Vestfjörðum í snöggum áhlaupsveðrum að vetrinum, og er það sammæti þeirra, sem bezt þekkja til, að aðalslysavaldurinn þarna á þessu svæði, sem er eitt háskalegasta svæðið við íslenzku ströndina, sé ísingin, ísingarhætta, ísing, sem leggst þarna á reiða skipa og skipin sjálf miklu fremur en nokkurs staðar annars staðar við Íslandsstrendur. Þegar seinasta sorgarfregnin barst hingað um sjóslys fyrir Vestfjörðum, var þetta mál rætt, og allir voru auðvitað á einu máli um það, að leggja bæri heilann í bleyti til að finna úrræði, sem hægt væri að grípa til til þess að draga úr þessum yfirvofandi háska. Gaf ríkisstj. góð fyrirheit um það, að hún mundi leita slíkra úrræða. Þá um sinn höfðu Bretar tekið upp þann hátt til verndar sínum fiskiskipum á þessum slóðum að hafa skip hér norður af Íslandi til þess að gefa þeim sérstakar leiðbeiningar um veðurútlit, og nokkurt vald hefur þetta skip haft til þess að skipa fyrir um það, hvernig skipin skyldu haga sér við veiðarnar, einkanlega með tilliti til slysahættu af veðrum. Þetta virðist hafa gefizt vel hjá Bretum, og hafa Íslendingar gefið þessu auga, og vestfirzkir sjómenn hafa haft orð á því við mig, að það væri jafnvel athugandi, hvort ekki væri rétt að leita samninga við Breta um það að hafa veðurfræðing um borð í skipi þeirra, ef samningar gætu tekizt um slíkt, til þess að nýjar, áreiðanlegar fregnir um veðrabrigði norður í hafi berist til sjómannanna víðstöðulaust, jafnskjótt og brezku sjómennirnir fá sínar aðvaranir. Mér dettur í hug, að hægt væri að leita þeirra úrræða að fela varðskipum þeim, sem gæzlu annast fyrir okkur, að annast slíka þjónustu, og þó detta mér öllu fremur í hug fiskirannsóknarskip okkar, sem oft munu halda sig einmitt að vetrinum norður við ísröndina við Grænland og á þeim slóðum einmitt, þar sem fyrst verður veðrabrigða vart, og á þeim fiskimiðum, sem við þurfum einmitt að leiða hugann að í þessu sambandi. Nú erum við að fá annað fiskirannsóknarskip í víðbót við það, sem við höfum. Bjarni Sæmundsson er í þann veginn að koma og hefja störf í viðbót við Árna Friðriksson, og væri athugandi, hvort ekki væri hægt að leysa þetta mikla vandamál með sérstökum fyrirmælum, sérstökum starfsþætti í annars þýðingarmiklu starfi þessara skipa. Fsp. skýrir sig sjálf, og ég vænti þess, að hæstv. ríkisstj. hafi gefið þessu máli auga, frá því að það var hér síðast rætt, og við fáum vitneskju um það, til hvaða aðgerða hefur verið gripið.



Herra forseti. Hv. fyrirspyrjandi hefur beint þessari fsp. til hæstv. sjútvrh., en vegna þáttar Landhelgisgæzlunnar í öryggisþjónustu við bátaflotann sem og nokkurra afskipta dómsmrh. af veðurþjónustu við hann nú nýverið, þá skal ég, hér upplýsa nokkur atriði. Hv. þm. minnist þess e. t. v., og reyndar býst ég við, að svo sé um þm. yfirleitt, að dómsmrn. sendi fjölmiðlum fréttatilkynningu þann 26. f. m., þar sem m. a. var rakinn aðdragandi þeirra aðgerða, sem þá voru komnar til framkvæmda í bættri veðurþjónustu við bátaflotann. Sá aðdragandi var í stuttu máli sá, að þann 4. nóv. komu til fundar í dómsmrn. allir þm. Vestf., en fundinn sátu auk okkar þm. einnig forstjóri Landhelgisgæzlunnar og veðurstofustjóri. Á þessum fundi voru rædd öryggismál bátaflotans á Vestfjarðamiðum, þ. á m. veðurþjónusta, en á þessum slóðum og víðar á miðunum við strendur landsins hafa næturútsendingar á veðurfréttum og veðurspám heyrzt illa eða ekki, en þær hafa á þeim tímum sólarhrings, sem útvarpið starfar ekki, þ. e. að næturlagi, verið sendar frá loftskeytastöðinni hér í Reykjavík. Einnig var þar rætt um möguleika á að fá starfsmann frá Landhelgisgæzlunni vistaðan um borð í brezka eftirlitsskipinu, sem hér er allajafna á þessum slóðum vetrarmánuðina til þjónustu við brezka togara, sem halda sig aðallega á þessum miðum. Að þessum fundi loknum var forstjóra Landhelgisgæzlunnar og veðurstofustjóra falið að gera till. um úrbætur á veðurþjónustunni. Till. þeirra bárust rn. nokkru síðar, föstudaginn 13. nóv., og strax næsta mánudag voru þær svo sendar samgrn. til athugunar og fyrirgreiðslu. Till. þeirra veðurstofustjóra og forstjóra Landhelgisgæzlunnar voru í fyrsta lagi þær, að æskilegt væri að senda út veðurlýsingu og veðurspá á nóttunni frá aðalstrandstöðvum Landssímans úti á landi, vegna þess hve veðurfregnirnar, sem útvarpað væri frá Reykjavík á þessum tíma, heyrðust illa á stórum svæðum við landið. Í öðru lagi, að veðurathuganir, sem gerðar eru um borð í varðskipunum á miðnætti og þá helzt ekki nær landi en þrjár sjómílur og sendar strax til Veðurstofunnar, mundu mjög vel þegnar. Sama gilti um athuganir frá fiskibátum á djúpmiðum á þessum tíma, sem varðskipin gætu svo aðstoðað við að koma til Veðurstofunnar, ef ástæða þætti til. Í þriðja tagi benda þeir á í sínum till., að þá vetrarmánuði, sem aðstoðarskip brezku togaranna séu á miðunum hér við land, þá gæti verið mikil bót að því, að þar um borð væri maður kunnur staðháttum, t. d. yfirmaður frá Landhelgisgæzlunni, sem milligöngumaður um upplýsingar um veður og önnur atriði, sem gætu komið brezkum og íslenzkum fiskimönnum að gagni. Helgina næstu eftir að þessar till. voru sendar samgrn. var athugun lokið og tekin ákvörðun um framkvæmd till. á þá leið, að veðurspár og lýsing yrðu send út frá þrem strandstöðvum Landssímans, sem næturvörzlu hafa, Ísafirði, Siglufirði og Neskaupstað. Þessar útsendingar hófust þegar nóttina á milli 23. og 24. nóv. Veðurathuganir varðskipanna hófust svo hins vegar í lok sömu viku, og hef ég ekki vitneskju um annað en að að þessu hafi orðið stórbót. Í fsp. og í ræðu sinni getur hv. fyrirspyrjandi sérstaklega ísingarhættunnar, sem eðlilegt er, og hún er geigvænleg á þessum slóðum, miðunum út af Vestfjörðum, þar sem veðrabrigði eru ákaflega snögg, og einmitt sem liður í baráttu gegn þeirri hættu, sem af ísingunni stafar, er veðurþjónustan eitt sterkasta vopnið. Þá vil ég taka það fram, að þegar þessar útsendingar um strandstöðvar Landssímans komu til framkvæmda, hafði þegar verið leitað hófanna við brezk yfirvöld um heimild til þess að hafa starfsmann frá Landhelgisgæzlunni um borð í brezka eftirlitsskipinu og yrði hann þá milligöngumaður íslenzka fiskiflotans og skipsins. Ég get upplýst, að sú málaleitan hefur fengið mjög vinsamlegar undirtektir. Brezka eftirlitsskipið, sem hér var í haust, Orzino mun það heita, ef ég man rétt, er fyrir alllöngu farið héðan af miðunum, en von mun á öðru skipi nú um áramótin. Það standa því, eins og ég áður sagði, vonir til að leyfi fáist til að hafa þar um borð starfsmann frá Landhelgisgæzlunni. Ég er ekki viss um, að það sé nauðsynlegt, að hann sé endilega veðurfræðingur, vegna þess að í skipinu mun vera slík þjónusta, sem hinn íslenzki fulltrúi, sem þarna yrði, hefði þá væntanlega aðgang að og gæti komið áleiðis til sinna landa. Þetta var nú um veðurþjónustuna, en ég vil þá bæta við nokkrum orðum um úthaldstíma varðskipanna á Vestfjarðamiðum. Ég get þar vitnað til fréttatilkynningar þeirrar, sem ég áður gat um, sem send var út frá rn., en um það atriði segir þar orðrétt: „Um gæzlustörf varðskipanna við Vestfirði upplýsir stjórn Landhelgisgæzlunnar, að áherzla er lögð á, að varðskip sé að staðaldri við Vestfirði, einkum vetrarmánuðina, og hefur hin síðari ár verið lögð æ ríkari áherzla á, að stærstu og bezt útbúnu skipin séu við þá gæzlu. Sem dæmi er tekið, að í jan.–apríl og okt.–des. á s. l. ári var varðskip að jafnaði 23 sólarhringa á mánuði á svæðinu frá Látrabjargi að Horni. Ef með væri tekin varðgæzla við Breiðafjörð og austur að Húnaflóa, er varðgæzlan talsvert meiri, og erfiðasta mánuðinn, janúar, var hún fullur mánuður. Verði lögð áherzla á að halda einnig uppi fyllstu gæzlu við Vestfirði framvegis.“ Svo sem ráða má af framangreindum upplýsingum, er varðgæzla við Vestfirði verulega meiri en á nokkru öðru svæði við landið, enda kemur þar til sérstök nauðsyn vegna veðurfars á þessum slóðum. Ég skal svo ekki hafa þessi orð fleiri, en ég hef þá upplýst þau atriði, sem af hálfu dómsmrn. hefur verið hlutazt til um, að úr yrði bætt, eftir því sem ástæður leyfðu, og var þá aðaláherzlan lögð á, að þær úrbætur gætu komið til framkvæmda sem allra skjótast.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. dómsmrh. fyrir skýrslu hans um aðgerðir í þessu máli, og það hefur komið í ljós af svari ráðh., að menn hafa gefið þessu máli gaum núna á þessu hausti og borið ráð sín saman um það, hvað hægt væri að gera. Þm. Vestf. hafa hreyft málinu mjög í þann sama mund og ég bar fram þessa fsp., en það er alllangt síðan hún var lögð fram á skrifstofu Alþ. Menn hafa þannig verið að hugsa um þessi mál á liðnu hausti og dómsmrn. leitað nokkurra úrræða, sem ég hygg, að séu líkleg til að koma að gagni, bægja e. t. v. slysum frá, eða það viljum við a. m. k. vona. Mér skildist, að undirtektir Breta við þeirri málaleitan, að við hefðum e. t. v. fulltrúa um borð í gæzluskipi þeirra, hefðu verið góðar, en ég skildi ekki atveg til fulls eða man það ekki, hvort það mál hefði fengið afgreiðslu eða kæmi til framkvæmda núna upp úr áramótum með hinu nýja skipi. En ég vænti þess, að svo sé. Ég held, að þessi breyting á veðurþjónustunni sé til stórra bóta, því að vissulega hefur ekki verið nægilega sinnt þessu sérstaka háskasvæði við íslenzku ströndina með nógu vakandi veðurþjónustu. Það var einn skipstjóri á fundi með mér á s.l. hausti, vestfirzkur skipstjóri, sem tók það sem dæmi, og hann hafði það úr sinni dagbók, að hann tilnefndi dag, þar sem gefin hefði verið út veðurspá frá íslenzku veðurstofunni um gott veðurútlit. Síðan kom skynditilkynning frá brezka eftirlitsskipinu um það, að snögg veðrabreyting hefði orðið og brezku skipin mættu vænta áhlaupsveðurs innan mjög skamms tíma. Og aðvaranirnar dundu á þeim allt kvöldið, en íslenzka veðurstofan hélt áfram að útvarpa sýknt og heilagt góðu veðurútliti án nokkurrar breytingar allt fram á síðustu stund þennan dag. Skipstjórinn tilgreindi þennan dag nákvæmlega, og ég trúi því, að hann hafi farið þarna með rétt mál, og þetta sýnir, að þarna gat veðurþjónustan, sem ekki hafði við rannsóknir að styðjast með nógu skömmu millibili, bókstaflega verið háskaleg og villt um fyrir sjómönnum. En nú hefur einmitt verið bætt úr með veðurþjónustuna, og ég tel, að það sér mikilsverður þáttur í því að forða slysum. Ég hef svo ekki fleiri orð um þetta, en vil aðeins minna á, að það er e. t. v. möguleiki að nota okkar fiskirannsóknarskip um vetrarmánuðina að nokkru leyti til þessarar þjónustu, og það er þó alltaf betra hjá sjálfum sér að taka en sinn bróður að biðja, ef við gætum með okkar eigin skipum innt í framtíðinni af hendi þá þjónustu, sem við nú höfum látið okkur detta í huga að biðja brezka eftirlitsskipið að annast fyrir okkur, að vísu með íslenzkum starfskrafti.



Herra forseti. Á þskj. 213 hef ég borið fram fsp., sem beint er til hæstv. félmrh., um framkvæmd varðandi byggingu verkamannabústaða. Fsp. er í mörgum liðum, sem allir lúta að því að fá upplýsingar um, hvernig hafi tekizt til um framkvæmd á þeim kafla húsnæðismálalöggjafarinnar nýju, sem fjallar um byggingu verkamannabústaða. Og þá er um miklu fleira spurt heldur en það, sem rn. hefur sjálft á sinni framkvæmdakönnu. „1. Hve margar sveitarstjórnir og hverjar hafa tilkynnt félmrn. um áform sín um byggingu verkamannabústaða á árinu 1971? 2. Í hvaða sveitarfélögum - og hverjum - hefur félmrh. þegar skipað stjórn verkamannabústaða skv. 15. gr. laganna um Húsnæðismálastofnun ríkisins? 3. Frá hvaða sveitarfélögum hefur rn. þegar borizt rökstudd greinargerð um þörf fyrir byggingu verkamannabústaða skv. 16. gr. laganna? 4. Hvaða sveitarstjórnir hafa þegar lokið byggingaáætlun skv. 19. gr.? 5. Hve margar byggingaáætlanir hafa þegar hlotið staðfestingu sveitarstjórna og húsnæðismálastjórnar,en svo er fyrir mælt í lögunum, - svo að byggingarframkvæmdir geti hafizt, sbr. 20. gr.? 6. Hvaða sveitarfélög hafa þegar samþykkt að hefja byggingu verkamannabústaða, og hvaða fjárupphæð hafa þau ákveðið á íbúa, sbr. ákvæði 20. gr. um lágmarks- og hámarksframlög? - Sveitarfélögin eiga val um það að ákveða miðað við íbúa frá 200–400 kr. á ári til þessara framkvæmda. Þarna geta þau ákveðið, hvort þau eru í lágmarki eða hámarki eða þar einhvers staðar á milli, og eru það m. a. forsendur þess, að hægt sé að hefjast handa. 7. Hvaða sveitarfélög hafa þegar greitt framlög sín til Byggingarsjóðs verkamanna árið 1970, og hve mikið fé er það samanlagt? - En mótframlag ríkisins veltur nokkuð á því. 8. Hve margar íbúðir verkamannabústaða verða byggðar á árinu 1971 samkvæmt þeim tilkynningum, sem félmrn. hafa borizt? 9. Hve mörg lán hafa þegar verið veitt skv. ákvæðum 22. greinar laganna um Húsnæðismálastofnun ríkisins?“ Hér er mjög vikið að því, hvaða undirbúning þessi mál verða að fá, til þess að framkvæmdir geti hafizt. Þar veltur mjög á, að sveitarfélögin hafi ekki sofið í málinu. Ég er afskaplega hræddur um, að sú hlið málsins, sem er í höndum sveitarfélaganna, sé allt of stutt á veg komin. En ég bíð nú svars hæstv. ráðh. um það.



Herra forseti. Þessar fsp. eru nú í allmörgum liðum, en ég skal taka liðina fyrir eins og þeir eru fram bornir á þskj. 213. Aðeins vil ég í upphafi minna á, að lögin um húsnæðismálastjórn og þar með kaflinn um verkamannabústaðina voru samþ. fyrir aðeins hálfu ári síðan og krefjast allmikils undirbúnings, svo að það er ekki að undra, þó að ýmislegt skorti enn á, að lögin séu komin í fulla framkvæmd. Fyrsta spurningin er svo hljóðandi: „Hve margar sveitarstjórnir og hverjar hafa tilkynnt félmrn. um áform sín um byggingu verkamannabústaða á árinu 1971?“ Sveitarstjórnir eftirtalinna 13 sveitarfélaga hafa tilkynnt félmrn., að þær hafi ákveðið að kanna möguleika á byggingu verkamannabústaða samkv. lögum nr. 30 12. maí 1970: Akranes, Súðavíkurhreppur, Sauðárkrókur, Siglufjörður, Seyðisfjörður, Neskaupstaður, Vestmannaeyjar, Kópavogur, Keflavík, Hafnarfjörður, Búðahreppur, Höfðahreppur og Hólshreppur. Önnur spurningin er: „Í hvaða sveitarfélögum. - og hverjum - hefur félmrh. þegar skipað stjórn verkamannabústaða skv. 15. gr. laganna um Húsnæðismálastofnun ríkisins?“ Félmrh. hefur nú þegar skipað stjórn verkamannabústaða í eftirtöldum þremur sveitarfélögum: Sauðárkrókskaupstað, Siglufjarðarkaupstað og Neskaupstað. Þriðja spurningin er: „Frá hvaða sveitarfélögum hefur rn. þegar borizt rökstudd grg. um þörf fyrir byggingu verkamannabústaða skv. 16. gr. laganna?“ Samkv. 16.–19. gr. laganna nr. 30 1970 er ekki gert ráð fyrir, að rn. séu sendar rökstuddar grg. um þörf fyrir byggingu verkamannabústaða. Slíkar grg. skal hins vegar senda húsnæðismálastjórn. Húsnæðismálastjórn hefur aðeins móttekið eina slíka grg., og sú grg. er frá Sauðárkrókskaupstað. Fjórða spurning: „Hvaða sveitarstjórnir hafa þegar lokið byggingaráætlun skv. 19. gr:?“ Aðeins ein sveitarstjórn hefur lokið byggingaáætlun, en það er bæjarstjórnin á Sauðárkróki. Fimmta spurning: „Hve margar byggingaáætlanir hafa þegar hlotið staðfestingu sveitarstjórna og húsnæðismálastjórnar, svo að byggingarframkvæmdir geti hafizt, sbr. 20. gr.?“ Aðeins byggingaáætlunin á Sauðárkróki. Í sjötta lagi er spurt: „Hvaða sveitarfélög hafa þegar samþ. að hefja byggingu verkamannabústaða, og hvaða fjárupphæð hafa þau ákveðið á íbúa, sbr. ákvæði 20. gr. um lágmarks- og hámarksframlög?“ Sauðárkrókskaupstaður er eina sveitarfélagið, sem hefur samþykkt að hefja byggingu verkamannabústaða. Framlag kaupstaðarins hefur verið ákveðið 400 kr. á íbúa. Í sjöunda lagi er spurt: „Hvaða sveitarfélög hafa þegar greitt framlög sín til Byggingarsjóðs verkamanna árið 1970, og hve mikið fé er það samanlagt?“ Ekkert sveitarfélag hefur enn greitt framlag til Byggingarsjóðs verkamanna samkv. lögum nr. 30 12. maí 1970. Þessa árs framlag Sauðárkrókskaupstaðar til sjóðsins greiðir Jöfnunarsjóður sveitarfélaga af framlagi þess sjóðs til kaupstaðarins fyrir 31. des. 1970, svo sem fyrir er mælt í 20. gr. laganna. Í áttunda lagi er spurt: „Hve margar íbúðir verkamannabústaða verða byggðar á árinu 1971 samkv. þeim tilkynningum, sem félmrn. hafa borizt?“ Kunnugt er um 11 íbúðir á árinu 1971. Í níunda lagi er spurt: „Hve mörg lán hafa þegar verið veitt samkv. ákvæðum 22. gr. laganna um Húsnæðismálastofnun ríkisins?“ Engin lán hafa enn verið veitt úr Byggingarsjóði verkamanna samkv. lögum nr. 30 1970. Hins vegar hefur Sauðárkrókskaupstað verið veitt framkvæmdalán úr Byggingarsjóði ríkisins til byggingarframkvæmdanna, sbr. 2. mgr. a-liðar 8. gr. laganna. Lán þetta verður endurgreitt Byggingarsjóði ríkisins, þegar lánveitingar hefjast úr Byggingarsjóði verkamanna samkv. lögunum. Eins og ég gat um í upphafi, eru lögin aðeins hálfs árs gömul og krefjast mikils undirbúnings, og þess vegna er ekki óeðlilegt, þó að þetta sé ekki komið langt á veg. En eins og ég gat um í svarinu við fyrstu spurningunni, eru þegar 13 sveitarfélög, sem hafa tilkynnt, að þau hafi ákveðið að kanna möguleikana, og eru, eftir því sem ég veit bezt, flest og kannske öll á góðum vegi með þann undirbúning, sem nauðsynlegur er til þess að koma þessu máli á framfæri. Og vænti ég, að þetta sé fullnægjandi svar við fsp. hv. þm.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. félmrh. hans svör, sem voru undandráttarlaus og afdráttarlaus, eins og efni stóðu til. Það er rétt, sem hæstv. ráðh. segir, að lögin eru aðeins hálfs árs gömul, því að síðan þessi lagasetning fékk staðfestingu á Alþ. er ekki liðið nema hálft ár. Ég verð þó að segja það, að ekki hafa sveitarfélögin brugðizt skjótt og hart við til þess að framkvæma lögin, því að sýnt er, að ef enginn undirbúningur af þeirra hendi er nú fullnaður og kláraður, þá verður komið alllangt fram á árið 1971, þegar þau verða tilbúin að öllu leyti til þess að nota okkar skamma framkvæmdatíma. Ég er því afar hræddur um það, að eins og nú horfir, hilli lítið undir byggingu verkamannabústaða á árinu 1971, því miður. Færi betur, að það væri af þeirri ástæðu, að hvergi væri þörf á slíkum byggingum, húsnæðismálaástandið væri svo gott, að þess þyrfti ekki með. En það er mér og hv. þm. fullkunnugt um, að víða væri full þörf á því að nota kaflann um byggingu verkamannabústaða og hafa byggingar í gangi á komandi ári. Það eru ein 13 sveitarfélög, sem hafa tilkynnt félmrn. um áform sín um byggingu verkamannabústaða, og aðeins þrjú sveitarfélög, sem þegar hafa skipað stjórn verkamannabústaða. Það hefði þó átt að vera hægt að koma því í verk á sex mánuðum. Þetta er ekki sök félmrn., engan veginn. En þetta sýnir, að sveitarstjórnirnar bregðast ekki vel við þessu máli. Ég var afar hræddur um það á s. l. vetri, þegar við vorum að samþykkja hina nýju húsnæðismálalöggjöf, að það væri háskalegt, væri misráðið að fella niður hlutverk byggingarfélaga verkamanna úti um landið. Ég taldi þeim málum betur borgið á félagslegum grundvelli fólksins sjálfs heldur en sveitarstjórnarmannanna, sem jafnframt ættu að taka ákvarðanir um fjárframlögin til byggingarframkvæmdanna. Og ég er afar hræddur um, að það eigi eftir að sýna sig, að þetta var ekki að öllu leyti vel ráðið. Ég held, að það væri ástæða til þess að leyfa byggingarfélögunum að starfa áfram, a. m. k. þangað til hin nýja löggjöf er komin til framkvæmda. Nú skulu byggingarfélög verkamanna hætta störfum, þegar þau hafa lokið þeim byggingarframkvæmdum, sem þau höfðu hafið. En á félagaskrá byggingarfélaganna eru tugir, ef ekki hundruð, sjálfsagt hundruð manna, sem hafa vænzt þess að fá byggt yfir sig á vegum síns byggingarfétags, en núna er byggingarfélagið leyst upp, áður en að þessum mönnum kemur, og þeir verða nú að eiga sitt undir því, hvaða ákvarðanir sveitarstjórnin tekur, eftir að félagið hefur verið lagt niður. Að fengnum þessum svörum, að það sé ein og ein sveitarstjórn, sem hefur komið í verk mörgum framkvæmdaatriðum, sem nauðsynleg eru áður en til lánveitingar getur komið, eitt og eitt sveitarfélag eða ein og ein sveitarstjórn, sem er þannig á vegi stödd, en allar hinar eiga sitt ógert, sem þarf til að byggingarframkvæmdir geti hafizt, þá er ég nokkurn veginn sannfærður um, að það væri rétt að breyta lögunum nú til bráðabirgða og heimila byggingarfélögunum að starfa, þangað til sveitarstjórnirnar hafa tekið við sér, þannig að lögin verði framkvæmd. Þetta eru engan veginn ásakanir í garð hæstv. félmrh. Hann bara skýrði frá, hvernig þessi mál stæðu, og hans hlutverk gat ekki annað verið á þessari stundu, en mér sýnist allbáglega horfa um, að það verði mikið um framkvæmdir við byggingu verkamannabústaða á því herrans ári 1971, og uggir mig þó, að það kunni eins að fara á árinu 1972, að ekki verði öll sveitarfélög búin að koma málunum þá á framkvæmdastig, því miður.



Herra forseti. Hv. fyrirspyrjandi veittist nokkuð að sveitarstjórnarmönnum í sambandi við fsp. sína og taldi, að þeir mundu ekki vilja nýta þá möguleika, sem þessi lög veita. Sem einn sveitarstjórnarmanna, sem á hér sæti á Alþ., þá vildi ég aðeins koma fram með nokkra skýringu, sem ég held, að hv. fyrirspyrjandi geri sér ekki grein fyrir. Eins og hæstv. félmrh. réttilega benti á, eru lögin aðeins sex mánaða gömul og voru gefin út 12. maí s.l., ef ég man rétt. Þá höfðu allar sveitarstjórnir gengið frá sínum fjárhagsáætlunum, og er því ekki að vænta, að þær geti raunverulega tekið endanlega afstöðu til þess, hvað þær vilja leggja mikið fjármagn fram til byggingar verkamannabústaða, fyrr en þær hafa nú um þessi áramót samið sína fjárhagsáætlun. Ég held, að ekki muni reyna á afstöðu sveitarstjórnanna fyrr en á næsta ári, þegar fyrir liggur, að þær hafa samið sína fjárhagsáætlun og komið er í ljós, hve miklu fjármagni þær vilja verja til þessa málaflokks. Auðvitað byggist þetta allt á því, hve mikið fjármagn hver sveitarstjórn telur sig geta lagt af mörkum til byggingar verkamannabústaða, þar sem lögin gera ráð fyrir, að þeim beri að leggja þar ákveðinn hluta fram á móti framlagi ríkisins. Mér er kunnugt um það, að sú sveitarstjórn, sem ég á sæti í, hefur rætt þetta mál á fundum sínum á undanförnum mánuðum og hefur tekið ákvörðun um það að leggja fram fé af sinni hendi og skipa menn í stjórn verkamannabústaða, og ég hélt nú satt að segja, að húsnæðismálastjórn væri einnig búin að því. Það kemur nú fram, að svo er ekki, en ég veit, að það mál hefur verið til umræðu hjá húsnæðismálastjórn, og er þess að vænta, að full skipan verði komin á þessi mál, þegar sveitarstjórnir þurfa að ákveða í sambandi við fjárhagsáætlun fyrir árið 1971, hve mikið fjármagn þær leggja fram. Mér finnst, að þessi fsp. sé óvenjulega fljótt fram borin og það sé ekki hægt að vænta þess, að árangurinn af samþykkt laganna frá því í maí í vor komi fram fyrr en eftir að sveitarstjórnir hafa samið sínar fjárhagsáætlanir fyrir árið 1971 og þær liggja fyrir.