Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti vill taka fram áður en gengið er til dagskrár að hún hefur hugsað sér að víkja örlítið til röð mála á dagskrá, taka fyrst fyrir 1. dagskrármálið, þá 4., 6., 7. og svo 8. dagskrármálið. Ef umræður verða stuttar, sem forseti hefur ástæðu til að ætla, verða nokkrar atkvæðagreiðslur að þeim umræðum loknum. Að öðru leyti verður fylgt hinni prentuðu dagskrá.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. á þskj. 336 frá utanrmn. um till. til þál. um fullgildingu fríverslunarsamnings milli ríkja Fríverslunarsamtaka Evrópu og Tékkneska og slóvakíska sambandslýðveldisins. Álitið er stutt, svohljóðandi: ,,Nefndin hefur fjallað um tillöguna og leggur til að hún verði samþykkt.`` Undir þetta rita Björn Bjarnason, Rannveig Guðmundsdóttir, Steingrímur Hermannsson, Ólafur Ragnar Grímsson, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, Geir H. Haarde, Páll Pétursson, Árni R. Árnason og Tómas Ingi Olrich.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nál. efh.- og viðskn. um húsgöngu- og fjarsölu. Nefndin hefur fjallað um þetta mál, bæði leitað eftir umsögnum og kallað menn til sín svo sem getið er í nál. 275. Nefndin leggur til brtt. við frv. í þremur liðum. Í fyrsta lagi er lagt til að reglur frv. taki ekki til samninga undir 4.500 kr. Frv. hefur að geyma mjög rúmar riftunarheimildir á samningum sem fólk gerir við húsgöngu- og fjarsölu og það er ekki talin ástæða til þess að elta ólar við lægri tölur heldur en 4.500 kr. í þeim efnum. Síðan er lagt til að 5. gr. falli brott eins og hún stóð í frv. en þar er gert ráð fyrir að ráðherra gæti sett nánari reglur um neytendavernd í samræmi við þær reglur sem samþykktar yrðu um það efni í framtíðinni innan EES. Þetta þótti kannski óútfylltur víxill sem nefndin taldi ekki rétt að gefa ráðherra í þessu efni þannig að það fellur niður. Síðast en ekki síst leggur nefndin til að lögin taki gildi frá og með 1. jan. 1993 en tengist ekki gildistöku samningsins um hið Evrópska efnahagssvæði.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir nál. iðnn. um till. til þál. um sölu rafmagns til skipa í höfnum landsins. Nál. er á þskj. 319 og er svohljóðandi, með leyfi forseta: ,,Nefndin hefur fjallað um tillöguna og telur að efni hennar sé þarft. Hins vegar hefur komið fram að iðnrh. hefur nú skipað nefnd, svipaða þeirri sem flm. leggja til, til að sinna svipuðum verkefnum. Nefndin leggur því til að till. verði vísað til ríkisstjórnarinnar. Sigríður A. Þórðardóttir, Tómas Ingi Olrich, Svavar Gestsson og Kristín Einarsdóttir voru fjarverandi við afgreiðslu málsins.`` Undir nál. skrifa Össur Skarphéðinsson, Guðjón Guðmundsson, Elín R. Líndal, Pálmi Jónsson og Finnur Ingólfsson. Eins og ég greindi frá í framsöguræðu minni við fyrri umr. var þetta mál lagt fram á síðasta þingi, nánar tiltekið í lok mars en komst þá ekki á dagskrá vegna þess mikla annríkis sem var hér í þinginu á síðustu vikum þess í vor. En 20. apríl mun svo iðnrh. hafa haldið fund með fulltrúum Hafnasambands sveitarfélaga þar sem ákveðið var að skipa nefnd sem gera skyldi tillögur um sölu rafmagns til skipa í höfnum landsins. Þegar við flm. komumst að því um mánaðamótin september/október í haust að nefndin hafði aldrei verið skipuð, þá ákváðum við að endurflytja þessa tillögu en um svipað leyti og tillagan var lögð fram hér í þinginu að nýju í október, þá skipaði hæstv. iðnrh. starfshóp til að fjalla um þetta mál og skal starfshópurinn ljúka störfum um næstu áramót. Í þessum starfshópi sitja fulltrúar þeirra samtaka sem gert var ráð fyrir í tillögu okkar og þar með hefur þessu þarfa máli verið hrint í framkvæmd og ber að fagna því.

Virðulegi forseti. Ég á sæti í iðnn. og var fjarverandi þegar málið var afgreitt og get fyrir mitt leyti sætt mig við þessa afgreiðslu málsins. Ég vek hins vegar athygli á því að það er dálítið sérkennilegt að afgreiða ágreiningslaust mál að fjórum nefndarmönnum fjarstöddum. Ég tel að það sé í raun og veru óþarfi að halda þannig á málum og vil koma þessari athugasemd á framfæri. Í öðru lagi vil ég benda á að fyrir þinginu liggur tillaga frá nokkrum þingmönnum Alþb. um skylt efni, um víðtækt átak til þess að auka notkun á innlendum orkugjöfum í stað erlendra. Þessi till. sem hér er á dagskrá er auðvitað aðeins hluti af því máli. En engu að síður eru málin skyld og ég taldi eðlilegt að vekja athygli á þessu, virðulegi forseti, vegna þess að sú tillaga sem ég nefndi og flutt er af mér og fleiri þingmönnum Alþb. kemur væntanlega hér til umræðu einhvern tíma næstu daga. Ég endurtek að ég er sáttur við niðurstöðu nefndarinnar, en tel að það sé nokkuð sérkennilegt að taka ágreiningslaust mál út með fimm nefndarmönnum að fjórum fjarstöddum.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. á þskj. 337 frá utanrmn. um frv. til laga um friðhelgi og forréttindi alþjóðastofnana o.fl. og hljóðar það þannig: ,,Nefndin hefur fjallað um frumvarp þetta sem felur í sér að sett verði almenn lög um að alþjóðastofnanir skuli njóta þeirrar friðhelgi og þeirra forréttinda hér á landi sem kveðið er á um í alþjóðasamningum sem öðlast hafa stjórnskipulegt gildi að því er Ísland varðar. Með slíku er tryggt að ekki þurfi að setja sérlög um þessi réttindi í hvert skipti sem Ísland gerist aðili að alþjóðastofnun. Nefndin fékk til viðræðna um frumvarpið Þorstein Ingólfsson, ráðuneytisstjóra í utanríkisráðuneytinu, og Pétur Gunnar Thorsteinsson sendifulltrúa. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með breytingum sem flutt er tillaga um á sérstöku þingskjali. Breytingarnar eru eftirfarandi: Í fyrsta lagi er lögð til sú breyting í fyrri málsgrein 1. gr. að í stað orðsins ,,gildi`` komi orðin ,,stjórnskipulegt gildi``. Með því er ákvæði greinarinnar gert skýrara og tekin af öll tvímæli um að það nái til allra samninga sem fengið hafa þá stjórnskipulegu meðferð sem 21. gr. stjórnarskrárinnar mælir fyrir um. Í öðru lagi er lögð til sú breyting á 2. gr. að heimild til að setja nánari reglur um framkvæmd laganna verði á hendi utanríkisráðherra en ekki ,,hlutaðeigandi ráðherra`` eins og kveðið er á um í frumvarpinu. Það er skoðun nefndarinnar að ekki sé heppilegt að Alþingi veiti svo almenna heimild til útgáfu reglugerða að allir ráðherrar ríkisstjórnar geti sett reglugerð um framkvæmd einna tiltekinna laga. Í þriðja lagi er gerð sú orðalagsbreyting á 2. gr. að í stað þess að kveðið sé á um að utanríkisráðherra geti sett reglugerð um nánari framkvæmd laganna er ráðherra skyldaður til að setja nánari reglur um framkvæmd þeirra. Það er skoðun nefndarinnar að sé ástæða talin til að hafa reglugerðarheimild í lögum sé það í þágu hagsmuna borgaranna, sem og almenns réttaröryggis, að tekin séu af öll tvímæli um skyldu ráðherra í þessu efni. Í fjórða lagi er lagt til að 3. gr. frumvarpsins falli brott þar sem ýmislegt í henni varði frekar almenna lagahreinsun en efni frumvarpsins. Nefndin telur því eðlilegra að ráðuneytið flytji sérstakt lagahreinsunarfrumvarp þar sem tekið verði á þeim atriðum sem eru í 3. gr. frumvarpsins. Í samræmi við þessa breytingu eru orðin ,,o.fl.`` felld úr heiti frumvarpsins.`` Undir nál. rita Björn Bjarnason, Rannveig Guðmundsdóttir, Steingrímur Hermannsson, Ólafur Ragnar Grímsson, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, Geir H. Haarde, Páll Pétursson, Árni R. Árnason og Tómas Ingi Olrich.

Herra forseti. Það frv. sem hér er lagt fram um friðhelgi og forréttindi alþjóðastofnana o.fl. leiðir hugann að því að við höfum komið okkur upp sveit manna sem venjuleg lög ná ekki til. Sem betur fer er ekki mikið af þessari sveit á Íslandi og þess vegna kemur þetta yfirleitt ekki að sök. Hér stendur þannig á að það eru fyrst og fremst þeir sem starfa fyrir erlend sendiráð hér sem njóta þessara forréttinda. Þeir njóta þess m.a. að sendiráðspóstur sem kemur til þeirra er ekki skoðaður hvort sem þar er um fasta hluti að ræða, hvort sem þar eru flutt inn vopn eða annað. Stórir trékassar eins og fluttir hafa verið inn til sendiráða á Íslandi, aflangir og langir, hafa ekki verið skoðaðir og vekur það þó nokkra athygli. Aftur á móti þótti mér það dálítið merkilegt þann tíma sem ég dvaldi í New York á þingi Sameinuðu þjóðanna á sínum tíma, að þá var það mikið hitamál þar hvort það væri sanngjarnt að starfsmenn alþjóðastofnana hefðu þau forréttindi t.d. ef þeir nauðguðu kvenmanni og björguðu sér svo á handahlaupum inn í viðkomandi sendiráð, þá væri ekkert hægt að gera. Þá væru þeir friðhelgir og það ætti bara að senda þá úr landi í rólegheitunum án þess að nokkrum lögum yrði komið yfir þá. Ég tel að það sé búið að ganga allt of langt í friðhelgi gagnvart þessum mönnum, allt of langt. Ég tel að það nái nánast engri átt að þannig sé staðið að málum að það séu engin lög sem ná yfir þessa menn. Það eigi bara að vísa þeim úr landi hvað sem þeir gera. Og þó að ég geti tekið undir það sjónarmið sem hér hefur komið fram hjá hv. flm., 3. þm. Reykv., að það sé ekki eðlilegt að allir ráðherrar geti gefið út reglugerðir varðandi þetta atriði og hér sé viss samræming, þá tel ég engu að síður rétt að mæla þau varnaðarorð sem ég hef látið hér falla. Ég er ekki búinn að sjá það að það yrði nein ánægja á Íslandi ef erlendur sendiráðsmaður yrði til þess að valda dauðaslysi í umferðinni, hvaða ástæða sem ylli, og menn stæðu frammi fyrir því að hann mætti bara fara úr landi friðhelgur. Þetta er út af fyrir sig nokkurs konar yfirstétt sem er búin að hreiðra um sig í skjóli utanríkisþjónustu allra landa og þarf ekki að lúta lögum. Ég held þess vegna að það þurfi að vera mikið aðhald, að víkka ekki þessar heimildir. Í 4. lið í upptalningu í 1. gr. stendur: ,,þeir sem taka þátt í rekstri mála fyrir alþjóðastofnunum`` --- þeir eiga að vera friðhelgir skilyrðislaust hvað sem þeir gera. Eru einhver rök sem mæla með þessu? Af hverju geta þeir ekki lotið eðlilegum lögum í því landi sem þeir eru? Ég veit það ekki en mér finnst nokkuð langt gengið þegar menn taka ákvarðanir um að veita jafnstórum hópum þau réttindi að brot þeirra, ef verða í landinu, njóta allt annarrar umfjöllunar en annarra manna. Þetta gildir að sjálfsögðu jafnt um innflutning á eiturlyfjum sem um allt annað. Ég hefði þess vegna viljað koma því á framfæri og geri það hér með að ég ætlast til þess að ráðherrar hafi mjög þröngar reglur um framkvæmd þessara laga.

Virðulegi forseti. Ég sé mig knúinn til að standa upp aftur til þess að útskýra að þetta frv. sem er til umræðu snertir ekki málefni sendiráða eða samstarf ríkja á grundvelli stjórnmálasambands. Það eru um það sérstakir alþjóðasamningar kenndir við Vínarborg sem hafa verið fullgiltir og lögteknir á Íslandi. Þetta mál snertir það ekki neitt og alls ekki það sem síðasti ræðumaður var að tala um í sambandi við friðhelgi sendiráðsstarfsmanna. Hér er verið að ræða um friðhelgi og forréttindi alþjóðastofnana og starfsmanna alþjóðstofnana sem hugsanlega yrðu starfræktar á Íslandi. Það er ekki verið að fjalla um sendiráðsmenn. Það er verið að fjalla um starfslið alþjóðastofnana, þá sem koma fram eða starfa á vegum alþjóðastofnana, fulltrúa, sendimenn og erindreka aðila að alþjóðastofnunum, þá sem taka þátt í rekstri mála fyrir alþjóðastofnunum og fjölskyldur þessa fólks. Það er ekki verið að tala um neina þá sendiráðsstarfsmenn sem starfa á Íslandi heldur er verið að lögfesta ákvæði sem hafa verið í einstökum samningum sem Ísland hefur gerst aðili að og lúta þessu sérgreinda atriði. Mér þótti nauðsynlegt að þetta mál yrði skýrt með þessum hætti þannig að menn telji ekki að hér sé verið að fjalla sérstaklega um friðhelgi sendiráðsmanna eða sendiráða. Það mál hefur verið afgreitt á Alþingi fyrir nokkrum árum, ég hef ekki tilækt hvenær það var gert, og byggist á sérstökum alþjóðasamningi sem Ísland er aðili að og er kenndur við Vínarborg eins og ég lét áður getið.

Herra forseti. Það má vel vera að ég hafi ekki talað svo skýrt að það skildist sem ég lét frá mér fara. Mér er ljóst að í þessu frv. er ekki verið að fjalla um forréttindi sendiráða. Hér er, ef ég skil þetta rétt, aðeins verið að fjalla um það að veita mjög mörgum aðilum hliðstæð forréttindi og sendiráðin hafa. Það er því verið að færa út þau réttindi að þurfa ekki að lúta lögum í viðkomandi landi. Sem sagt að sleppa við dóma og geta í nafni friðhelginnar fengið að komast úr landi þó menn hafi brotið af sér. Ég segi það fyrir mig að mér finnst of langt gengið að starfsmenn alþjóðastofnana skuli njóta jafnmikillar friðhelgi og hér er verið að tala um. Menn verða að reyna í framtíðinni, að mínu viti, að greina á milli þess hvort um er að ræða ríki sem er viðurkennt sem réttarríki, þ.e. að almenn mannréttindi séu þar virt, og þeirra ríkja þar sem engin mannréttindi eru virt og setja sér einhverjar leikreglur þar á milli. En að setja upp vaxandi forréttindi og friðhelgi handa starfsmönnum alþjóðastofnunana finnst mér ekki vera rökrétt. Mér finnst það einfaldlega ekki vera rökrétt. Mér þykir alveg nóg um friðhelgi þeirra manna sem eru starfsmenn sendiráða þó ekki sé verið að færa þetta út.

Herra forseti. Það undraði mig mjög við atkvæðagreiðslu áðan hversu miklar breytingar urðu á fjarvistum í salnum án þess að nokkur maður færi út. Til skiptis voru 23 fjarverandi upp í það að vera 29 fjarverandi. Má það með ólíkindum heita þegar enginn sést fara úr salnum. Þess vegna vil ég enn ítreka þá spurningu sem hér hefur oft komið fram og ávallt verið svarað ljúfmannlega af forsetastóli: Hvenær má gera ráð fyrir að hér verði settur upp sá ljósabúnaður að það sjáist hvernig menn greiða atkvæði þegar atkvæðagreiðslan fer fram? Nú er búið að veita fé til þess af fjárlögum og það er að verða þó nokkur tími síðan að okkur var lofað að þetta kæmi e.t.v. á morgun. Að vísu er það svo með okkur flest að við eigum aldrei eftir að lifa morgundaginn. Við komumst ekki það langt og verðum að sætta okkur við að lifa daginn í dag. Þess vegna hefði ég talið jákvæðara að það yrði reynt að tímasetja það miðað við einhvern mánaðardag hvenær við fengjum að sjá þessa ljósatöflu. Því verður náttúrlega ekki unað að horfa á svona leikaraskap. Það verður þá að beita því að óska eftir nafnakalli í miklu ríkari mæli ef það er ekki hægt að hafa það á hreinu hve margir eru fjarverandi í salnum þegar atkvæðagreiðsla fer fram.

Forseti vill upplýsa að vinna við þetta mál, sem þingmaðurinn nefndi, er í fullum gangi. Það er verið að leysa ýmisleg tæknileg vandamál en reiknað er með að fljótlega upp úr áramótum muni þessa tafla verða komin upp í þingsalnum ef ekki koma upp neinir erfiðleikar í því sambandi.

Herra forseti. Kastró var legið á hálsi fyrir að ætla að fresta jólunum en ég man ekki betur en þetta hafi átt að vera klárt í ágúst. Mig undrar satt best að segja ef þeir sem bera ábyrgð á vinnubrögðum í þinginu og vinnu í desembermánuði, sem fyrirsjáanlega verður mikil, ætla að hafa það sem mottó að ergja þingheim með því að geta ekki leyst þessi mál. Hér er talað um tæknileg vandamál. Það hefur enginn beðið íslenska tæknifræðinga að finna eitt eða neitt upp í þessu sambandi. Hér er verið að tala um að flytja inn erlenda tækni og koma henni fyrir í þinghúsinu. Mér er því nánast óskiljanlegt hvernig forseti getur leyft sér að tala um að þetta sé á rannsóknarstigi eins og það eigi að fara að finna hjólið upp aftur. Ég vil ítreka að það kallar á tafir á vinnu í þinginu ef þessi mál komast ekki á hreint.

Forseti vill upplýsa að vinna við þetta verk er í höndum Íslendinga þannig að það er ekki innflutt tækni sem hér er á ferðinni. Það breytir ekki því að við reiknum með að hún sé jafngóð og sú erlenda --- ef ekki betri. Það er fyrirsjáanlegt að þessi ljósatafla, sem þingmaðurinn talar um, verður ekki komin upp í þessum mánuði. En það er talað um það nú að það verði strax upp úr áramótum eins og forseti nefndi áðan.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir áliti iðnn. um frv. til laga um vernd svæðislýsinga smárása í hálfleiðurum. Nefndin hefur fjallað lengi og ítarlega um þetta frv. við almenna og djúpa ánægju nefndarmanna. Við höfum fengið okkur til fróðleiks fjölmarga sérfræðinga til að skýra þetta frv. sem að öðru leyti skýrir sig sjálft eins og þingheimur vafalaust skilur. Við fengum m.a. á okkar fund Rán Tryggvadóttur, deildarstjóra í iðnrn., Valgerði Skúladóttur, verkfræðing í iðnrn., og Gunnar Guttormsson, forstjóra Einkaleyfastofunnar. Nefndin leggur til að gerðar verði eftirfarandi breytingar á frv.: Í fyrsta lagi eru lagðar til breytingar á 1. tölul. 2. gr. og 3. tölul. 5. gr. vegna hugtakabrengls. Það er rétt að það komi fram að í þessu tiltölulega einfalda máli víxluðust hugtökin ,,hálfleiðari`` og ,,smárás`` og gerði það að verkum að fundum nefndarinnar um þetta mál fjölgaði nokkuð. Í öðru lagi er lagt til að kveðið verði skýrar á um vernd rétthafa í 5. tölul. 6. gr. Í þriðja lagi er lagt til að fyrningarákvæði 8. gr. verði fellt út og almennir fyrningarfrestir gildi. Í fjórða lagi þykir eðlilegt að miða gildistöku frv. við 1. jan. 1993. Nefndin mælir með samþykkt frv. með þeim breytingum sem flutt er tillaga um á sérstöku þingskjali. Ég tel ekki ástæðu, virðulegur forseti, til að fjalla ítarlegar um þetta. Ég hygg að öllum þingheimi sé ljóst hvað er smárás, hvað er hálfleiðari og hvað er svæðislýsing smárásar. En ég vil geta þess að Guðjón Guðmundsson var fjarstaddur afgreiðslu málsins. Undir nál. rita: Össur Skarphéðinsson, Pálmi Jónsson, Sigríður A. Þórðardóttir, Svanhildur Árnadóttir, Svavar Gestsson, Kristín Einarsdóttir, með fyrirvara, Finnur Ingólfsson, með fyrirvara og Elín R. Líndal, með fyrirvara. Rétt er að geta þess að Svavar Gestsson ritar ekki undir með fyrirvara vegna þess að gildistökuákvæðið er ekki tengt EES.

Frú forseti. Ég á sæti í iðnn. en var fjarverandi afgreiðslu þessa máls og varamaður minn skrifaði upp á það með fyrirvara. Ég vil taka það fram að ég er út af fyrir sig ekkert að hafa á móti því að þetta frv. verði samþykkt á Alþingi. Ég kveð mér hins vegar hljóðs til að benda á að þetta mál er nokkuð dæmigert fyrir það sem við eigum í vændum á þinginu. Þetta frv. er eins og fram hefur komið flutt í tengslum við aðild okkar að Evrópsku efnahagssvæði og hér erum við að lögtaka reglur frá Evrópubandalaginu. Ég ætla að segja ofurlítið frá því hvernig sú lögtaka fer fram. Fjölmiðlar hafa sinnt þessu máli örlítið og fréttaskot var um það á Stöð 2 fyrir nokkrum kvöldum síðan. Þetta mál er þannig til komið að það kemur í póstinum eða á faxinu frá útlöndum. Einhver í ráðuneytinu sest við að þýða textann en því miður þá gerði hann það vitlaust. Textinn er prentaður á þingskjali. Ráðherrann mælir fyrir málinu en hefur ekki hugmynd um um hvað málið snýst eins og menn geta sannfærst um ef þeir lesa ræðu ráðherranns við 1. umr. Málið fer til hv. iðnn. Í iðnn. er samviskusamt fólk og það sest yfir þetta mál og fer að reyna að kynna sér í hverju þetta liggur undir öruggri forustu formannsins. Í fyrstu lotu vildum við afla okkur upplýsinga frá hinum færustu aðilum í landinu um hvað í þessu fælist. Ég hef því miður ekki haft tíma til að sækja umsagnirnar sem eru út í Þórshamri og liggja þar fyrir. Eðlisfræðistofnun háskólans tilkynnti okkur það að þeir vissu ekkert um hvað þetta mál snerist, hefðu ekki mannafla til að kynna sér það og vildu ekki gefa neina umsögn. Þeir virtu okkur þó svars og sendu þetta á blaði og liggur það fyrir í gögnum iðnn. Svipað fór með Einkaleyfastofuna. Hún gerði þetta líka. Á síðari stigum málsins komst upp að frv. hafði verið vitlaust þýtt í upphafi og eftir að búið var að breyta þingskjalinu kom í ljós að textinn var skiljanlegur ef menn lögðust yfir hann. Iðnn. hefur, eins og hv. formaður hennar upplýsti, eytt þó nokkrum tíma í þetta mál. Við erum út af fyrir sig samþykk því að það verði gert að lögum. Þetta er kannski skýrasta dæmið sem við höfum haft enn þá um það hvað er í vændum í framtíðinni þegar Alþingi verður orðið afgreiðslustofnun fyrir Evrópubandalagið.

Virðulegur forseti. Eins og fram kom í máli frsm. nefndarinnar, hv. 17. þm. Reykv., þá skrifaði ég undir nál. með fyrirvara. Fyrirvari minn er til kominn vegna athugasemda með frv. á bls. 4. Þar segir, með leyfi forseta: ,,Á þessari stundu er engin framleiðsla smárása á Íslandi. Erfitt er að gera sér grein fyrir hvort svo muni verða í næstu framtíð. Þó er ólíklegt að allt ferlið frá hönnun til framleiðslu verði til staðar hér á landi á næstunni. Til þess þarf sérfræðinga á þessu sviði en þá er ekki að finna hér á landi nú.`` Ég get þess vegna tekið undir það sem kom fram hjá hæstv. 1. þm. Norðurl. v. að við erum raunverulega að setja í lög á Íslandi ákvæði sem við þurfum alls ekkert að gera. Það er engin ástæða til að gera það núna þó maður viti auðvitað ekki hvað framtíðin beri í skauti sér. E.t.v. er þetta það sem koma skal að við eigum að fara að setja í lög allt mögulegt um alla mögulega og ómögulega hluti sem ekkert kemur raunverulega lífi á Íslandi við. Þar sem formaður nefndarinnar lagði gífurlega áherslu á að þarna væri um mjög merkilegt mál að ræða og það gæti í náinni framtíð orðið einhver framleiðsla hér á landi á smárásum, þó ég hafi enga trú á því, þá gerði ég það að skrifa undir nál., með fyrirvara þó. Ég gat heldur ekki hugsað mér að samþykkja þetta frv. að óbreyttri 11. gr., þ.e. að þetta yrði tengt samningi um Evrópskt efnahagssvæði en lét sannfærast um það vegna orða formanns nefndarinnar og nefndarmanna annarra að hér væri um mjög merkilegt mál að ræða og nauðsynlegt að hafa þetta í íslenskum lögum. Ég hef tekið eftir því að það eru ekki allir sem átta sig á hvað hér er á ferðinni. Það kom m.a. fram á Stöð 2 að það var einhver ruglingur hjá einhverjum af þeim þingmönnum sem voru spurðir af fréttamanni um hvað hér væri á ferðinni. Mér þykir eiginlega að formaður nefndarinnar skuldi þinginu nokkrar skýringar þar á. Ég verð að taka það fram að ég átti þess ekki kost að vera á þeim fundi þegar mest var fjallað um þetta mál í iðnn. En ég aflaði mér upplýsinga sjálf og reyndi að setja mig inn í málið og tel mig vita nokkuð hvað hér er á ferðinni. Ég held að það væri eðlilegt að formaður iðnn. skýrði t.d. út fyrir þingheimi af hverju notað er orðið svæðislýsing en ekki rásarteikning í þessu sambandi þar sem þarna er verið að lýsa ákveðnu plani eða ákveðnum rásum. Þessu hefur verið líkt við teikningar af húsi eða eitthvað þess háttar. Mér fannst eiginlega nokkuð gott að líkja þessu við, eins og ég heyrði konu niðri í kaffistofu gera, silkiþrykk. Það hjálpaði mér að vísu mjög lítið því ég kann ekkert í silkiþrykki. Eins og kemur fram í lýsingum á því hvað hér er á ferðinni eru rásirnar eftir að búið er að teikna þær upp minnkaðar niður og settar á örlitlar flögur. Ég tel eðlilegra að formaður nefndarinnar skýri þetta örlítið nánar þar sem hann stýrði þessari vinnu og var sá sem lagði mesta áherslu á að við samþykktum frv. Þó ég væri eins og ég segi ekki nægilega sannfærð um að þetta væri mjög mikið forgangsmál fyrir Alþingi að setja í lög þá ákvað ég að fylgja félögum mínum í iðnn. en skrifa undir með fyrirvara þó.

Virðulegi forseti. Í skólum er það svo að þeir sem ekki mæta á prófum falla á prófi. Ég verð að segja að mér þykir sem hv. þm. Kristín Einarsdóttir hafi fallið á þremur prófum. Í fyrsta lagi var hún fjarstödd þegar yfir þetta var farið með sérfræðingum og í öðru lagi var hún fjarstödd þegar formaður reyndi að skýra þetta fyrir þeim nefndarmönnum sem ekki skildu. Og í þriðja lagi þá hefur hún bersýnilega ekki lesið greinargerðina vegna þess að þar er þetta skýrt mjög nákvæmlega. Ég hygg að hér sé ekki staður til að fara nákvæmlega út í öll þessa tæknilegu smáatriði. En hv. þm. spurði m.a. einnar ,,konkretar`` spurningar: Hver er munurinn á svæðislýsingu og rásarteikningu? Það er auðvelt að skýra það. Rásarteikning er í tvívíðu plani en svæðislýsing, eða íslenska þýðingin á topography, er í þrívídd vegna þess að smárásin liggur ekki í einu plani heldur er hún í þrívídd. Þetta veit ég að þingmaðurinn með 2 eða 3 háskólapróf á bakinu skilur. Að öðru leyti er það hárrétt hjá hv. þm. Páli Péturssyni að í dag eru engar smárásir framleiddar hér á landi. Hins vegar er talið að með EES muni koma hér fyrirtæki stærri eða smærri sem munu gera það og þau þurfi þessarar verndar við. Það er líka rétt hjá honum að Raunvísindastofnun háskólans taldi sig ekki hafa tækniþekkingu til að gefa á þessu álit. Og það er enn fremur rétt að það komi fram að Einkaleyfastofan treysti sér ekki til að gera efnislegar athugasemdir við þetta frv. vegna þess að það er svo flókið. Vissulega hefði það verið heppilegt fyrir bæði Raunvísindastofnun háskólans og Einkaleyfastofuna að fá að njóta þeirrar þekkingar sem okkur var útbær á fundum iðnn. og þar sem hv. þm. Kristín Einarsdóttir var því miður ekki viðstödd. Með frv. eru menn að byggja til framtíðar. Allir í þessum sölum eru sammála því að við viljum draga hingað til landsins þekkingu, hátækniþekkingu, og helst erlend fyrirtæki sem vilja fjárfesta hér í hátækni. Það verður hins vegar erfiðara að fá þau til að hefja framleiðslu hér á því sviði nema umrædd vernd sé til staðar. Það er einu sinni svo að svæðislýsing, þótt hún byggi á kunnáttu og hugviti, hefur ekki það nýnæmi til að bera að hægt sé að sækja um einkaleyfavernd. Það er ekki hægt. Þá eru tvær leiðir til þess að vernda það hugvit sem er lagt fram við gerð svæðislýsinga. Það er í fyrsta lagi hægt að gera kröfur um formlega skráningu hjá ákveðnum skráningaraðila. Sú leið er til að mynda farin í Danmörku. Hún er kostnaðarsöm og tímafrek. Hér á landi er talið rétt að fara ekki þá leið vegna þess hversu umfang greinarinnar er lítið. Þess vegna er farin sú leið að byggja á sömu vernd og er gert í höfundalögunum, þ.e. skráningin er ekki gerð að skilyrði en eigi að síður er vernd til staðar. Það er þessi vernd sem frv. gengur út á. Það getur vel verið að þingmenn kjósi að koma hingað og gera grín að frv., frv. sem er lagt fram til þess að reyna að leggja grunn að nýrri tækniþekkingu, að nýjum greinum. Ég bendi á að ágætur þingmaður, hv. þm. Svavar Gestsson, kýs að skrifa undir þetta án fyrirvara vegna þess að við féllumst á það í nefndinni að taka út gildistökuákvæði sem tengdist EES. Þó að þingmaðurinn hafi að vísu ekki háskólapróf í raungreinum eins og ýmsir aðrir þingmenn sem ekki skilja gildi þessa þingmáls, skilur það að þetta er ein af okkar leiðum inn í framtíðina, til þess að búa til betri framtíð, til þess að byggja upp öðruvísi iðnað, hátækniiðnað. Það var þess vegna sem menn féllust á það, þrátt fyrir að margt sé til í því sem hv. þm. Páll Pétursson segir að í dag sé gildi þessa frv. tiltölulega lítið, að standa að samþykkt frv. vegna þess að menn höfðu trú á framtíðina, a.m.k. sumir í þessum sölum.

Virðulegur forseti. Ég veit ekki hvers vegna hv. formaður iðnn. skýrir það ekki út sem í frv. felst. Hann segir mig ekki skilja það sem stendur í frv. --- ég veit ekki hvernig hann gat komið með þá niðurstöðu --- og að ég hefði fallið á prófi. Það er nefnilega hægt að lesa utan skóla líka og fá jafnvel jafnvel hærri einkunn þannig. Það sem mér finnst skipta máli í þessu, ef það er alvara að baki því sem þingmaðurinn sagði, er að þá skuldum við í iðnn. þinginu skýringar á frv. Þess vegna erum við að vinna að málinu. Við erum búin að taka þetta fyrir á mörgum fundum og vinna þetta mál nokkuð vel. Ég sagði áðan í minni ræðu að mér fyndist að formaður nefndarinnar ætti að skýra út fyrir þingheimi hvað í þessu máli felst en ekki að gera bara grín og segja að það skipti engu máli hvort þingheimur skilji það sem verið er að samþykkja hér. Það tók okkur nokkra fundi að fara yfir þetta mál og þá finnst mér að nefndin og formaðurinn fyrir hennar hönd eigi að skýra út fyrir þingheimi hvað í frv. felst.

Herra forseti. Það vekur nokkra undrun við lestur frv. að okkur er tjáð að búið sé að þýða það á íslensku. Reyndar er viss deila um það hvort rétt hafi verið þýtt. Svo þegar maður reynir að lesa þessa íslensku sem hér er sett á blað stendur maður frammi fyrir því að hún er nánast illskiljanleg eða óskiljaleg. Ég verð að segja eins og er að ég sakna þess mjög að hér skuli ekki vera staddur í salnum hv. 2. þm. Norðurl. v. Það hefur komið oftar en einu sinni fyrir að hann hafi gert athugasemdir við texta. Með leyfi forseta, vil ég lesa upp smáatriði úr þessum texta. Það er í 1. gr.: ,,Vernd samkvæmt lögum þessum tekur ekki til hugmynda, ferla, kerfa, tækni eða upplýsinga sem svæðislýsingin hefur að geyma en teljast ekki til hennar sjálfrar.`` Þarna er svæðislýsingunni lýst eins og tunnu sem hafi mikið geymslurými. Þar séu alls konar fyrirbrigði, svo sem hugmyndir, ferli, kerfi, tækni eða upplýsingar. Svo eiga menn að vera færir um að greina í sundur hvað sé innihald tunnunnar laust og hvað sé efniviðurinn þar fyrir utan. Þegar þetta er skoðað í 2. gr. kemur skýringin á því hvað þessi orð eiga að þýða. Þar er lögfest skýring á tveimur orðum. Oftast nær kemur þetta fyrir í grenargerðum eða þá að hægt er að finna það í orðabókum hver sé skýring á íslensku máli. Í þessu tilfelli hafa þeir lögfest skýringar á tveimur orðum og hvorki Raunvísindastofnun né Einkaleyfisstofnunin treystir sér til þess að dæma um hvort þetta sé í takt við það sem þeir hafa upplýsingar um. Með leyfi forseta, vil ég lesa upp úr 2. gr.: ,,Hálfleiðari er fullbúin vara eða vara á framleiðslustigi, sem a. er samsett úr ýmsum efnum, þar á meðal einu lagi af hálfleiðaraefni . . . ,`` Engin skýring er á því hvað hálfleiðaraefni sé.  ,,Svæðislýsing smárása á hálfleiðara er teikning af uppröðun samverkandi hluta sem hver rás er samsett úr, hvernig sem þetta mynstur er áfest eða áritað, a. sem sýnir þrívíddarmynstur allra laganna sem mynda smárásir á hálfleiðara og b. þar sem hver hluti teikningarinnar hefur að geyma mynstur eða hluta af mynstri á yfirborði hálfleiðara á ákveðnu stigi í framleiðslu þess.`` Hér vekur það athygli að formaður kemur næsta kokhraustur í pontu og telur að það þurfi ekki að útskýra þetta mál. Þeir hafi fengið fjöldann allan af sérfræðingum í iðnn. sem útskýrt hafi þetta fyrir þeim. En nú er það svo að iðnn. býr ekki til lög. Iðnn. á aðeins að leggja fyrir Alþingi sínar tillögur um það hvernig lög eigi að vera. Í staðinn fyrir að útskýra málið frá grunni, koma með alla fræðsluna sem hann fékk frá sérfræðingunum fimm eða sex í iðnn. og útskýra það hér á mæltu máli, þá er ráðist á menn með fúkyrðum ef þeir hafa ekki háskólapróf í réttri gráðu og þeir bornir þeim sökum að þeir falli á prófum sem mæti ekki í tíma. Það verður að segjast eins og er að hv. 15. þm. Reykv. svaraði því til að enn væri hægt að lesa utan skóla og ekki öruggt að sú fullyrðing stæðist að menn féllu ef þeir ekki mættu í tíma. Ég skil ekki tilganginn með nefndarstarfi ef formaðurinn, sem talar fyrir álitinu, telur að það eigi fyrst og fremst að gera grín að þeim stofnunum íslenskum sem ekki treystu sér til umsagnar um málið og sér beri engin skylda til að útskýra málið. Ég tel að formanni beri skylda til að útskýra þetta mál svo skiljanlegt sé, jafnvel þó að menn hafi ekki háskólapróf. Það er nefnilega ekki skylda fyrir veru hér á þingi að menn hafi háskólapróf. Það gefur engin réttindi til þess að vera með fúkyrði út af skilningsleysi manna. Það er ætlast til þess að lög séu á það skiljanlegu máli að hægt sé að fara yfir þau án þess að menn hafi háskólapróf. Ég verð að segja eins og er að það má vel vera að allt sé satt og rétt sem hér hefur verið sagt um að þetta sé mikils virði einhvern tíma í framtíðinni. Það getur vel verið að það sé líka rétt að stutt sé í það. En mér er spurn: Hér fáum við lagakafla þar sem ráðherrum er ætlað að setja reglugerðir yfir viss atriði. Er frv. ekki dæmi um lög sem ættu að vera á þann veg að ráðherra sé heimilt að setja reglugerð sem verndar, samkvæmt lögum þessum eins og hér segir? Þá komi upptalningin í 1. gr. sem eru lokaorðin þar? Er rökrétt að það eigi að taka þá stefnu að demba eigi yfir þingheim texta í lögum sem fæstir gera sér nokkra grein fyrir hvað er? Er þá ekki rétt að menn beri ábyrgð á því í ráðuneytinu að setja slíkt upp í reglugerðarformi? Ég tel að hér sé verið að snúa lagasetningunni við. Í þessu tilfelli átti fyrst og fremst að setja í lagatexta það sem væri markmiðið, þ.e. ákveðna vernd gagnvart þeim sem fara í svona framleiðslu. Ráðuneytinu sé svo skylt að setja upp í reglugerð þau atriði sem þurfi að vera til þess að hægt sé að ná þessari vernd en ekki setja þetta fram þannig að Alþingi Íslendinga sé gert ábyrgt fyrir því annars vegar að vitlaust sé þýtt og að iðnn. hafi e.t.v. leiðrétt þýðinguna eða að hún hafi ekkert skilið frekar hvað átti að vera í frv.

Það þarf þá að skoða fleira.

Ég tek undir það sem hv. þm. Eggert Haukdal kom fram með í þessu máli. Það virðist vera nauðsyn að skoða fleira. Það sem vekur sérstaka athygli er að hér hafa staðið upp tveir fulltrúar úr iðnn., hv. 1. þm. Norðurl. v. og hv. 17. þm. Reykv., og sagt að þetta væru nánast frumvörpin sem við mættum eiga von á á næstunni, þau yrðu svona. Hv. 17. þm. Reykv., Össur Skarphéðinsson, boðar þetta sem hina miklu framtíð. Ég tel að óskiljanlega uppsetningu á lagafrv., eins og hér er, eigi ekki að leggja fyrir þingið. Ég tel að lagafrv. eigi að vera í það skýrum texta að auðskilið sé hverjum manni sem les þann texta. Ef ráðherrar eru að óska eftir heimildum geta þeir gert það á skýru máli innan afmarkaðra lagagreina. En að bera það á þingheim að hann geti bara lesið þetta og skilið því að það sé auðskiljanlegt er eins og hver annar þvættingur. Ég er ekki búinn að sjá að þeir sem voru í iðnn. hefðu orðið nokkurs vísari í þessu máli hefðu þeir bara sest niður og lesið þetta. Hafi það verið svo að sérfræðingarnir hafi útskýrt þetta mál þannig að auðskilið sé ber formanni iðnn. skylda til þess að gera grein fyrir því í þinginu á það skýru máli að það skiljist.

Virðulegu forseti. Það er rétt sem hér hefur komið fram að það urðu afskaplega leið mistök við samsetningu frv. Þar rugluðust hugtök sem gerðu tilteknar greinar frv. óskiljanlegar. Það er hárrétt að það var ekki fyrr en sérfræðingarnir komu til sem menn fengu botn í það. Eftir að það gerðist varð þetta hins vegar allt miklu skýrara. Ég tel, virðulegi forseti, að skylda þingmanna, sem vilja fá upplýsingar um hluti eins og frv. sem hér liggja fyrir, sé að lesa a.m.k. greinargerð með frv. Það eru fyrst og fremst tvö hugtök sem mér virðast hafa vafist fyrir hv. þm. Ólafi Þ. Þórðarsyni. Það er annars vegar smárás og hins vegar svæðislýsing. Á bls. 3 er útskýring á þessu. Þingmaðurinn getur lesið hana. Á bls. 4 er útskýring á hugtakinu svæðislýsing. Ég reifaði hana sömuleiðis áðan. Ég held, virðulegi forseti, að það væri affarasælast fyrir þá sem hafa svona mikinn áhuga á þessu máli að lesa greinargerðina með frv. Hún skýrir það næsta vel. Þaðan er minn skilningur að meira eða minna leyti kominn en ekki frá neinum sérfræðingum af þeirri einföldu ástæðu að greinargerðin skýrir þetta svo einkar vel.

Herra forseti. Ég tek undir að það er mjög jákvætt að lesa greinargerðir. En þegar það er upplýst að frumvarpstextinn sjálfur er vitlaus er kannski ekki of mikil trú á því að það sé rétt sem stendur í greinargerðinni og það gæti verið svo að þar hafi eitthvað farið á annan veg. Hér er brtt. sem á að flytja allan sannleikann. Hvar er greinargerð með henni? Það er að sjálfsögðu engin greinargerð með henni. Það er gert ráð fyrir því að frsm. flytji þær upplýsingar í töluðu máli sem dugi til þess að skýra það sem þar er. Ég verð að segja eins og er að þrátt fyrir að greint hafi verið frá hugtakabrenglinu sem slíku er ekki að mínu viti staðið þannig að frv. á nokkurn hátt að það geti verið eðlilegt að leggja frv., sem er á jafnillskiljanlegri íslensku og þetta frv. er, fyrir Alþingi Íslendinga. Þetta er vægast sagt stofnanamál af verstu tegund sem hér er verið að leggja fram. Ég verð að segja það eins og er að ef það er það sem við eigum að búa við í framtíðinni finnst mér það ekki gleðileg staða fyrir þessa stofnun.

Virðulegi forseti. Ég tók til máls við 1. umr. þessa máls þegar hæstv. iðnrh. mælti fyrir því. Ég lét þá í ljós það álit mitt eða þekkingarskort sem lengi vel var á þessu máli. Ég viðurkenni fúslega að þegar fyrir málinu var mælt áttaði ég mig ekki á því um hvað málið snerist. Ég hef hins vegar eins og fleiri þingmenn átt þess kost að sitja í hv. iðnn. og hef þess vegna getað kynnt mér málið þar með aðstoð meðnefndarmanna minna og sérfræðinga sem kallaðir hafa verið til. Ég viðurkenni að ég er farinn að botna býsna mikið í þessu máli. Ég tek undir að ég held að þó svo það eigi kannski ekki við einmitt þessa stundina að setja lög á þessu sviði þar sem þessir þættir snerta okkur mjög lítið í dag er þetta framtíðarmál. Ég tek undir það með hv. formanni iðnn. Það er hins vegar ljóst að það voru fleiri en ég sem ekki áttuðu sig á því hvað hér var um að ræða þegar mælt var fyrir málinu. Hæstv. iðnrh. áttaði sig alls ekki á því fyrir hverju hann var að mæla úr þessum stóli á þeim tíma. Það kom auðvitað best í ljós þegar menn fóru að skoða málið í iðnn. því hann var nákvæmlega í þeim sama vanda og við að hann ruglaði saman smárásum og hálfleiðurum af þeirri ástæðu að það var þannig sett upp í frv. Þegar málið er skoðað í því samhengi er það algerlega óskiljanlegt og ekki hægt að átta sig á því um hvað málið snýst fyrr en menn eru búnir að leiðrétta þennan grundvallarmisskilning sem í frv. er. Það er því ekkert skrýtið þó að hv. 2. þm. Vestf. væri líka ruglaður í þessu eins og þetta lá fyrir af því að hann var ekki með brtt. sem búið var að gera við frv. og hér liggja fyrir frá hv. iðnn. Ég held hins vegar að það þjóni ekki miklum tilgangi að vera að skattyrðast um það hvort menn hafa skilið þetta. Auðvitað tel ég að hv. formaður iðnn. ætti að skýra málið örlítið betur en hann hefur gert því hann hefur alla burði til að gera það. Hann þekkir málið ágætlega og það sýnir náttúrlega um margt yfirburðahæfni hans á þessu sviði að hann hefur treyst sér til að skýra málið út fyrir okkur og jafnvel sett ofan í við embættismennina sem komið hafa á fundi nefndarinnar. Hann hefur þar af leiðandi meiri þekkingu en raunvísindadeild Háskólans sem ekki treystir sér til að leggja mat sitt á málið og gat um það, svo ég vitni í álit þeirrar virtu stofnunar, með leyfi forseta: ,,Við erum þó sammála um að í skorinni sé ekki nægjanleg þekking á tæknilegum atriðum þessa máls til þess að hún treysti sér til að gefa efnislega umsögn um þau.`` Sama gilti reyndar um Einkaleyfastofuna. Í umsögn þeirrar stofu segir: ,,Stofnunin hefur ekki á að skipa mönnum með sérþekkingu á því sviði sem frv. fjallar um og treystir sér því ekki til að gera beinar athugasemdir við tæknileg efnisatriði frv.`` Hins vegar mætti forstöðumaður Einkaleyfastofunnar á fund iðnn., skýrði nokkra þætti frv. sem ég held að hafi verið til þess að hjálpa hv. nefndarmönnum við að skilja málið frekar. Ég tel því að hv. formaður iðnn. ætti að gera örlítið gleggri grein fyrir málinu en hann er búinn að gera vegna þess að hann hefur alla burði til að gera það. Fyrirvari minn við þetta mál byggðist fyrst og fremst á því að í upphafi athugasemdar við frv. stendur, með leyfi forseta: ,,Með aðild Íslands að Evrópsku efnahagssvæði höfum við skuldbundið okkur til að aðlaga íslenska löggjöf að hluta til að reglum Evrópubandalagsins. Frv. til laga um vernd svæðislýsinga smárása í hálfleiðurum er eitt þeirra frv. sem lögð eru fyrir Alþingi í tengslum við samninginn um Evrópska efnahagssvæðið.`` Síðan var í 11. gr. frv. gert ráð fyrir því að lög þessi öðluðust gildi ,,um leið og samningurinn um Evrópskt efnahagssvæði öðlast gildi að því er Ísland varðar.`` Þessi breyting var gerð, en eftir stendur í greinargerðinni að þetta er lagt fram vegna samningsins. Að mínu viti hefði verið hægt að leggja málið fram án þess að gera það í beinum tengslum við samninginn og liggur ekki á eða hefði a.m.k. ekki legið á að ganga frá því sem lögum frá Alþingi nema af því að samningurinn kveður á um slíkt.

Hæstv. forseti. Ég vil taka undir með þeim sem hafa bent á að það er nauðsynlegt fyrir okkur að fylgjast með tækniframförum og aðlaga okkur að þeim. Það á vissulega ekki að vera neitt gamanmál að gera slíkt. Ég vil líka taka undir það sem hv. 2. þm. Vestf. sagði að æskilegt sé að skoða vel hversu nákvæm lög þurfa að vera um tæknileg atriði og hvað má vera í reglugerð, hvort ekki er hægt að setja inn í lög með orðalagi, sem allir geta skilið, ákvæði sem tryggja það nægilega vel hvernig slík reglugerð á að líta út án þess að notuð séu svo sérstæð og tæknileg orð eins og eru í frv. Ég er þó ekki með því að taka undir það að lög eigi aðeins að vera heimildir til ráðherra til að gefa út reglugerðir. Ég held að það sé sama þótt búið sé að leiðrétta 2. gr. frv., það verði ákaflega erfitt fyrir þá sem lesa lögin í lagasafni að skilja raunverulega hvað í þessum lögum felst og það verði ákaflega fáir sem munu gera það, jafnvel þó að þekking sé sífellt að vaxa og kennsla að aukast í skólunum um þessa nýju tækni. Greinargerð verður ekki sett upp í lagasafni svo hún veitir enga stoð við lestur þar. Það verður þá að rekja hana aftur til frv. Ég vil sérstaklega benda á annað í sambandi við greinargerðina. Hún á að skýra hvað í frv. felst og þá að nokkru leyti að vera kennslugagn fyrir þingmenn til þess að skilja það. Þess vegna vil ég koma því á framfæri hvort það væri ekki athugandi að í slíkum greinargerðum með jafntæknilegu máli og hér er á ferðinni yrði hafður sami háttur á og gjarnan er í góðum kennslubókum að málin séu skýrð með myndum. Ég held það væri allt annað fyrir okkur ef við hefðum getað flett upp í mynd strax í upphafi greinargerðar þar sem það kæmi fram á táknrænan hátt hvað er svæðislýsing, hvað er smárás og hvað er hálfleiðari. Það dettur mér í hug m.a. vegna þess sem stendur í greinargerðinni, með leyfi hæstv. forseta: ,,Segja má að hægt sé að líkja þessu plani við uppdrátt af húsi, þar sem sýnt er á fleti hvar hvert herbergi er. Fyrir smárásina á þetta þá við um hvar hver hlutur fyrir sig á að vera.`` Hér er reynt að gera grein fyrir þessu á þrívíddarplani eins og hv. frsm. sagði. Ef það hefði verið gert með einföldum teikningum og uppdrætti í staðinn fyrir svo flókið orðalag, sem það virðist vera án skýringa, held ég að það hefði einfaldað málið mjög mikið. Ég vil taka undir með þeim sem hafa borið fram ósk til hv. frsm. að hann, af sinni þekkingu, skýri þetta örlítið betur.

Hæstv. forseti. Það er óhjákvæmilegt að um þetta mál verði nokkur umræða vegna þess að svo er frá þessu gengið að undrun sætir. Hér er um að ræða erindi eða mál, sem er beinlínis sent frá útlöndum, um flókin rafeindatæknileg vandamál. Það virðist vera að einhver maður hafi verið settur í að þýða þetta sem ekkert vissi um þau fræði sem frv. fjallar um. Það er kannski ástæða til þess að undrast að hæstv. iðnrh., sem enginn frýr vits, skuli senda frá sér og tala fyrir máli sem svo óvandlega er undirbúið. Hér sagði hv. 17. þm. Reykv. að þingmenn skyldu bara lesa greinargerð. Það er ekki auðvelt vegna þess að nú er flutt brtt. við 2. gr. Í frv. segir, með leyfi hæstv. forseta: ,,Hálfleiðari er fullbúin vara eða vara á framleiðslustigi, sem . . . `` Síðan er talið upp hvað hún hefur sér til ágætis. Það kemur í ljós að þarna á alls ekki að standa hálfleiðari heldur smárás. Hvernig er athugasemd við þessa grein undir liðnum Athugasemdir við einstakar greinar? Jú, til að skýra þetta fyrir mér, sem reyndi að lesa þetta, stendur, með leyfi hæstv. forseta, um 2. gr.: ,,Í hugtakaskilgreiningum 2. gr. er alfarið stuðst við þær skilgreiningar er koma fram í tilskipun EB varðandi þetta efni.`` Þetta er aldeilis upplýsandi fyrir fáfróðan lesanda og nær náttúrlega ekki nokkurri átt. Það er ekki einu sinni hirt um að birta þessa umræddu tilskipun EB eða reynt að gera tilraun til að útskýra hvað hér er á ferðinni. Ég er enn í vafa, ég veit ekki hvort það er rétt sem stendur í greinargerð á bls. 4 og vil spyrja hv. formann nefndarinnar um það. Þar segir, með leyfi hæstv. forseta: ,,Munurinn er sá að ,,þrykkt`` er á þunnan hálfleiðarakubb en ekki silkiefni . . . `` Nú er ég ekki alveg viss. Er þetta ekki smárásarkubbur? Nú veit ég það ekki en grunur minn er sá að þarna þyrfti að breyta ef ég er ekki að leggja of mikið á minn litla og þreytta heila. Ég held því satt að segja að eftir að búið er að breyta sjálfu frv. sé ekki haus eða hali á greinargerðinni. Og guð hjálpi síðari tíma fræðimönnum sem ætla að leita frekari skýringa á frv. í greinargerð. Svona er auðvitað ekki hægt að ganga frá nokkru máli. Auðvitað á bara að vísa þessu máli frá og óska eftir því að það verði unnið betur. Ég hef eina efnislega athugasemd sem er mér skiljanlegri en sú þvæla sem hér hefur verið afhjúpuð. Það er brtt. við öldungis óskiljanlega grein sem var 5. tölul. 6. gr. Hann hljóðar nú svo eftir að búið er að breyta honum, með leyfi hæstv. forseta: ,,Óheimilt er að koma í veg fyrir að sá sem eignast svæðislýsingu smárásar án þess að vita að einkaréttur er þegar til staðar nýti sér hana í atvinnuskyni, enda getur rétthafi sótt sér sanngjarnar bætur, sbr. 8. gr.`` Nú þekki ég eins konar einkaleyfi af reynslu sem er réttur til eigin hugverka. Það sem þarna er sagt, ef ég skil þetta rétt, ætla ég færa yfir í heim bókmenntanna: Hver sem er má gefa út bækur ákveðins höfundar þótt hann viti að einkarétturinn sé fyrir hendi því hann getur þá bara sótt sér bætur. Skil ég þetta ekki rétt? Það er verið að segja hér að óheimilt sé að koma í veg fyrir að sá sem eignast svæðislýsingu smárásar nýti sér hana í atvinnuskyni þótt hann viti að aðrir eigi einkaréttinn. Ég spyr, hæstv. forseti: Er þetta siðlegt athæfi? Hingað til hefur það ekki þótt vera það á öðrum sviðum í samskiptum manna eða stofnana. Þarna er ósköp einfaldlega verið að segja: Það er allt í lagi að brjóta lög því þá verður bara sá sem brotið hefur verið á að sækja rétt sinn til dómstóla, geri ég ráð fyrir. Ég spyr: Er það sæmandi þessari stofnun, 1000 ára gamalli, að setja lög sem þessi? Getum við ekki fallist á það, hæstv. forseti, að þessu máli verði hreinlega annaðhvort vísað aftur til nefndarinnar með beiðni til hennar og hæstv. ráðherra, sem er einn vitrastur maður á Íslandi og áreiðanlega ekki tilbúinn til að afgreiða þetta sem lög frá Alþingi ef hann hefði hlýtt þá umræðu sem hér hefur farið fram í dag, um að þeir setjist niður og fari í gegnum þetta með lærðustu rafeindatæknimönnum. Í fyrsta lagi að fara yfir lagatextann og í öðru lagi greinargerðina. Menn skulu aldrei vanmeta það að greinargerð skiptir máli. Hún er jafnan notuð til lögskýringar og það vill áreiðanlega allt of oft brenna við á hinu háa Alþingi að menn gjörbreyti lögum en hirði í engu um að breyta greinargerðinni til samræmis við það. Ég leyfi mér, frú forseti, að vara við endileysu sem þessari fyrir utan það að öllum er óskiljanlegt að svo brýna nauðsyn beri til að afgreiða þetta mál frá þinginu að ekki sé tími til að gera það sæmilega. Nú er ekkert af þessu framleitt hér í landi og engar sérstakar líkur til þess að svo verði gert. Maður spyr auðvitað sjálfan sig á endanum: Er öruggara að tryggja sér réttindi til eilífðarvélarinnar ef hún skyldi halda innreið sína til okkar góða lands? Ég bið menn að hugsa sinn gang í þessu efni.

Virðulegi forseti. Ég tel einboðið í framhaldi af þessum umræðum að málinu verði frestað og menn hinkri aðeins með afgreiðslu á því. Ég vil leyfa mér að mælast til þess við hæstv. forseta. Málið er mjög illa fram lagt og það er ekki sök iðnn., það er ríkisstjórnin sem leggur málið fram. Það er ríkisstjórnin sem á að útbúa málið þannig að það sé aðgengilegt fyrir allan þingheim. Það sem iðnn. gerir í þessu máli er að hún fer mjög vandlega yfir það. Málið er lesið frá orði til orðs í nefndinni og niðurstaðan verður sú að nefndin finnur það út fljótlega að í því eru mjög örlagaríkar villur og sumir textar frv. eru orðaðir með þeim hætti að það er ekki boðlegt. Hv. þm. Guðrún Helgadóttir las upp brtt. nefndarinnar áðan. Mér hefði þótt vænt um ef hún hefði lesið upphaflegu tillögu ríkisstjórnarinnar. Ég ætla að lesa hana upp, með leyfi forseta: ,,Óheimilt er að koma í veg fyrir að einstaklingur, sem eignast hefur hálfleiðara en hefur enga vitneskju um né gildar ástæður til að ætla að rétturinn njóti verndar, hagnýti sér hann í atvinnuskyni. Sé aftur á móti um að ræða atferli sem á sér stað eftir að einstaklingur hefur fengið vitneskju um eða hefur gildar ástæður til að halda að hálfleiðari njóti verndar samkvæmt lögum þessum, skal beiðni rétthafa úrskurða honum sanngjarnar bætur.`` Við marglásum þessa setningu í nefndinni. Niðurstaðan varð sú að ég hygg að tveir menn í nefndinni, sem báðir hafa verið ritstjórar eins virðulegasta og besta blaðs sem gefið hefur verið út á Íslandi, Þjóðviljans, settust yfir það að reyna að setja saman skiljanlega setningu og niðurstaðan varð svo sú sem hv. 14. þm. Reykv. las upp áðan. Nú kann það vel að vera, engu að síður, að þrátt fyrir þessar tilraunir sé staðan þannig að menn átti sig ekki á þessu. Ég kæri mig ekki um að standa að því að knýja í gegn mál sem þingmenn í stórum stíl segja að þeir ráði ekki við og treysti sér ekki til að afgreiða. Ég skil þá vel. Ég segi fyrir mig, hvað sem um aðra nefndarmenn er að segja, að það tók mig langan tíma að fara yfir þetta mál og reyna að setja mig inn í forsendur þess. Það er alveg ljóst að sú tækni sem hér er verið að tala um hefur ekki verið nýtt á Íslandi. Hins vegar getur vel komið til þess einhvern tímann, fyrr en seinna, að tækni af þessu tagi verði til á Íslandi. Það getur komið til þess fyrr en seinna að hér verði til fyrirtæki sem verða að einhverju leyti samvinnufyrirtæki Íslendinga og útlendinga á sviði rafeindaiðnaðar þar sem þessi tækni er notuð. Af hverju kemur frv. upp núna á þessu þingi og reyndar því síðasta líka ef ég man rétt? Það er t.d. af þeirri ástæðu að talsverð umræða hefur farið fram, eins og kunnugt er, um fríiðnaðarsvæði, að stofnað verði til fríiðnaðarsvæðis á Íslandi. Það er rætt um það að inn á fríiðnaðarsvæði kæmi sennilega einna helst starfsemi iðnaðarframleiðslu af einhverju tagi sem byggir ekki á þeim hefðbundnu auðlindum sem við þekkjum, lands eða sjávar, heldur á þekkingunni einni og á samvinnu við erlend fyrirtæki af ýmsum toga. Til þess að þau fyrirtæki fáist til samvinnu við Íslendinga þurfa að vera til lágmarksreglur af þeim toga sem ætlunin er að setja í þessu frv. Í öðru lagi hefur það verið þannig að þau réttindi, sú vernd fyrir hugverk sem frv. gerir ráð fyrir, hefur um langt árabil verið unnin á vegum margra þjóða samkvæmt samþykkt sem gerð hefur verið og samningum þeirra á milli. Aðilar að þeim eru u.þ.b. 100 þjóðir. Íslendingar hafa ekki verið beinir aðilar að þessari samþykkt. En hverjir hafa verndað Ísland á undanförnum árum í þessu efni? Hverjir eru það? Það er Evrópubandalagið, án þess í raun og veru að Ísland væri aðili að þessum samningi eða Evrópubandalagskerfinu á nokkurn hátt. Ég tel að það sé óeðlilegt og óheppilegt fyrir Íslendinga að vera í þeirri stöðu að þurfa í alþjóðlegum samskiptum, ef fyrirtæki af þessu tagi vildu koma til Íslands, að vísa til Evrópubandalagsins en hafa ekki sjálfstætt verndarkerfi fyrir þann hugverkarétt sem hér er verið að tala um. Af þessum tveimur ástæðum m.a., virðulegi forseti, var það að ég fyrir mitt leyti skrifaði undir þetta nál. fyrirvaralaust en líka vegna þess að formaður nefndarinnar og meiri hluti hennar féllst á að taka út úr gildistökuákvæðinu tilvísunina til Evrópsks efnahagssvæðis. Hér er þar af leiðandi eingöngu um að ræða almennt umbótamál að mínu mati sem kemur aðildinni að Evrópsku efnahagssvæði ekkert við. Ég leyfi mér hins vegar, virðulegi forseti, í framhaldi af því sem hér hefur komið fram, að endurtaka þá ósk mína að málinu verði frestað. Auðvitað má hugsa sér að þetta verði skoðað aðeins betur á vettvangi iðnn. án þess að því sé sérstaklega vísað þangað. Það mætti líka hugsa sér að útbúa gögnin, sem fylgja frv., aðeins betur og leggja þau þá fram sem fskj. með frhnál. ef menn vilja. Það má einnig hugsa sér að menn taki rækilega rispu í þessu máli síðar í umræðum. Það er alveg rétt sem hv. 1. þm. Norðurl. v. sagði áðan að það er hætt við því að ef Ísland verður aðili að Evrópsku efnahagssvæði fari það svo að hingað berist í stórum stíl alls konar hátæknileg mál sem verði óskaplega erfitt fyrir þingið að eiga við vegna þess að hér skortir af eðlilegum ástæðum þá tækniþekkingu sem nauðsynleg er til að ráða við þessi mál. Ég spái því að það verði mikið af slíkum málum ef Íslendingar verða aðilar af Evrópsku efnahagssvæði og það muni margur maðurinn verða þreyttur hér í sölunum þegar farið verður að renna þeim málum í gegn. Sömuleiðis muni það líka gerast að margir skemmtilegir þingmenn, eins og hv. 2. þm. Vestf., muni ná sér á strik við að lyfta salnum augnablik við það að upplýsa það hvernig þessir textar eru samansettir og knúsaðir. Út af því vil ég líka segja að ég tel að það sé ekki aðeins nauðsynlegt að kanna hvort menn leggja fram ný fylgigögn heldur geta menn velt því fyrir sér að endurskrifa textann sem slíkan. Það má leggjast yfir hann vegna þess að það liggur ekki lífið á í dag eða morgun eða hinn að ljúka afgreiðslunni á þessu máli. Hitt vil ég líka segja að hvað sem líður aðild okkar að Evrópsku efnahagssvæði, hvað sem líður samvinnu okkar við Evrópubandalagið eða aðra slíka aðila, þá verða menn að átta sig á því að við erum að ganga inn í öld nýrra atvinnuhátta sem Íslendingar verða vonandi aðilar að. Undirstaða þeirra atvinnuhátta verður þekking. Þess vegna er ljóst, hvað þessum EES-málum líður, að við verðum að búa okkur undir það að þurfa að taka á málum af því tagi sem hér eru. Ég bið hæstv. forseta og þingmenn að afsaka það að ég skuli ekki blanda mér í þá skemmtan sem menn hafa haft af þessu máli á fundinum. Ég gæti svo sem hugsað mér að gera það. Það hefur satt að segja verið fróðlegt að fylgjast með því hvaða skemmtiatriði hv. þm. hafa haft í frammi í kringum þetta mál í þingsölum, í bakherbergjum og í kaffistofunni á undanförnum mánuðum. Það verður ekki endurtekið hér en væri fróðlegt að fara yfir það og festa það í þingtíðindi eins og þegar menn sáu frv. um vernd svæðislýsinga og smárása í hálfleiðurum og tóku eftir því að formaður iðnn. var rétt um það leyti að skrifa leiðara í Alþýðublaðið sem menn töldu í besta falli vera hálfa leiðara ef ekki einn fjórða eða eitthvað því um líkt. Menn sviptu þessum orðum til út og suður og sumir sögðu að þetta mál ætti örugglega að fara í aðra nefnd en iðnn. eins og það væri útbúið. Ég held að kjarni málsins sé sá að ég tel að þingið eigi að kíkja aðeins betur á þetta mál vegna þess að það er óeðlilegt að þrýsta máli af þessu tagi í gegn með þeim hætti sem þingmenn upplifa málið. Mér finnst það skynsamlegt sem fram kom hjá hv. þm. Guðrúnu Helgadóttur og hv. þm. Jóni Helgasyni að menn reyni að búa með frv. stuðningsgögn svo menn geti áttað sig betur á málinu og auðvitað væri allra best ef tækist að skrifa textann svo ljóst að málið skili skilningi upp í heilabúið á hverjum þeim manni sem flettir íslenska lagasafninu í framtíðinni ef þetta verður að lögum.

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir með hv. 9. þm. Reykv. Ég held að það væri ágætt að doka aðeins við með þetta mál, hvort sem því væri vísað aftur til iðnn. til frekari skoðunar. Ég tek undir það. Ég held að það sé ekki skynsamlegt að þvinga einhverju máli í gegnum þingið sem þingheimur á erfitt með að skilja og á erfitt með að taka afstöðu til þess vegna. Það er hægt að búa málið betri gögnum en það er búið þegar það kom hingað inn núna. M.a. af því að hv. þm. Jón Helgason minntist á það væri gott að sjá mynd af þessu. Nefndinni var afhent mynd af málinu og út frá henni átti ég betra með að átta mig á því en fyrr. Það er mjög bagalegt að hæstv. iðnrh. skuli ekki vera við umræðu málsins.  ,,Með aðild Íslands að Evrópska efnahagssvæðinu höfum við skuldbundið okkur til að aðlaga íslenska löggjöf að hluta til að reglum Evrópubandalagsins.`` Þess vegna er frv. flutt. Það er ekki kannski alveg sýnt að framkvæmanlegt sé að fresta málinu, þ.e. fram yfir gildistöku samningsins. Hæstv. iðnrh. ætti miklu betra með að svara þessu.

Hæstv. forseti. Ég vil eindregið taka undir það að málinu verði frestað en jafnframt leggja áherslu á það að nefndin taki það aftur til nákvæmrar athugunar. Ég held að nefndin þurfi að fara nákvæmlega yfir þetta því mér sýnist að frv. sé skrifað á þannig máli að það ætti að vera hægt að gera það skiljanlegra ef það væri orðað öðruvísi, a.m.k. samkvæmt þeim skilningi sem ég get fundið út úr því. Ef ég vitna í síðustu mgr. 1. gr. en þar stendur, með leyfi forseta: ,,Vernd samkvæmt lögum þessum tekur ekki til hugmynda, ferla, kerfa, tækni eða upplýsinga sem svæðislýsingin hefur að geyma en teljast ekki til hennar sjálfrar.`` Ég á dálítið erfitt með að skilja þetta en þó sýnist mér að það þýði, ef ég breyti því yfir í það orðalag sem er mér skiljanlegra, að vernd samkvæmt lögum þessum taki aðeins til þeirra hugmynda, ferla, kerfa, tækni eða upplýsinga sem svæðislýsingin hefur að geyma. Það er eins og einhver sagði að þarna sé tunna og lögin taki aðeins til þess sem inni í henni er en ekki þess sem er utan við. Þá er það aðeins það sem inni í tunnunni er sem þetta nær til. Þetta er aðeins ein málsgrein af ótal mörgum í frv. og ég held að nefndin verði að endurskoða frv. mjög rækilega til þess að hér verði ekki hreint slys í lagasetningu.

Virðulegi forseti. Ég tel að þessi andsvör séu til marks um það að heitið andsvör á þessum dagskrárlið sé rangt. Það þarf að reyna að finna eitthvert annað hlutlaust heiti sem gefi kost á því að gagnrýna og taka undir sjónarmið sem næsti ræðumaður á undan hefur verið með. Ég heyrði ekki betur en í andsvörunum hafi bæði hv. 2. þm. Suðurl. og hv. 11. þm. Reykv. tekið undir þær hugmyndir sem ég var með hér áðan. Ég hef því engu við það að bæta sem þeir sögðu um málið að öðru leyti en því að ég tel augljóst að við í iðnn. þurfum, ef við eigum að skoða þetta áfram eða þeir sem þar eru, að fá stuðning ýmissa aðila, m.a. ráðuneytisins, til þess að vinna upp þau kennslugögn liggur mér við að segja sem eru undirstaða þess að menn treysti sér til þess að taka á málinu. Orðið kennslugögn hef ég frá hv. 2. þm. Suðurl.

Virðulegi forseti. Hér hafa tveir þingmenn gert að umræðuefni síðustu mgr. 1. gr., m.a. hv. þm. Jón Helgason. Af því að menn hafa tekið hér samlíkingu við tunnu og hvernig hlutum sé raðað inn í tunnuna, þá þýðir þetta það að verndin nær til þess hvernig hlutunum er raðað inn í tunnununa, þ.e. hinnar þrívíðu hönnunar á rásinni. Ég vil segja það, virðulegi forseti, að ég skil vel að þetta tæknilega mál vefjist fyrir þingheimi. Ég get fallist á að þessari umræðu verði ekki lokið fyrr en við fengjum, samkvæmt ágætri ábendingu hv. þm. Jóns Helgasonar, skýringarmynd af því hvernig þetta er gert. Það er hárrétt sem þingmaðurinn sagði að þetta mál, sem er í eðli sínu dálítið flókið, mundi skýrast miklu betur ef það væri sett upp á mynd. Áður en umræðunni lýkur mun ég sem formaður iðnn. hlutast til um að hér verði dreift skýringarmynd af því hvernig smárás er og ég hygg að það mundi skýra þetta betur fyrir þingheimi. Ég tel enga þörf á því að endurskrifa frv. Ég held að verstu agnúarnir hafi verið sniðnir af því og tel því fráleitt að vísa því aftur til iðnn. Ég vil líka segja af því að menn eru að tala um hvers vegna samþykkja ætti frv. hér og nú að þá er ákveðin þörf á því. Sú þörf stafar af því að Evrópubandalagið hefur veitt Íslendingum þessa vernd og hér er um að ræða gagnkvæmni. Evrópubandalagið og ríki þess hafa veitt okkur verndina og reyndar ýmsum öðrum löndum og endurgjaldið er að viðkomandi lönd veiti ríkjum Evrópubandalagsins sömu vernd. Nú er það svo að á Íslandi eru í fæðingu ýmis hugbúnaðarfyrirtæki sem mér er sagt að muni í framtíðinni stefna á að hefja slíka framleiðslu til útflutnings. Ég bendi á að ýmis fyrirtæki eru nú þegar komin í útflutning á hugbúnaði til landa Evrópu og þess vegna er þetta mikilvægt. Við erum að standa við okkar hluta af tilteknum samningi. Menn tala um smárásir og skilja ekki hvað í því orði felst. Smárásin er ný kynslóð rafeindarása. Hún er fullkomin rás, þ.e. heildstæð. Áður fyrr voru rafeindarásir samsettar, ekki bara úr rásinni sjálfri heldur ýmsum íhlutum, díóðum, þéttum og viðnámum. Það gerði það að verkum að setja þurfti þessa hluti saman sem aftur leiddi til þess að þeir urðu tiltölulega stórir. Þessi nýja rás gerir kleift að leiða þetta allt saman í eitt. Þetta er ein eining. Það er hægt að setja smárásirnar niður á litla flögu, ekki bara eina smárás heldur mörg hundruð smárásir. Þar með er hægt að setja upp mjög flóknar tækniskipanir og mjög flókinn rafbúnað í miklu minni einingu en áður. Þetta hefur verið undirstaðan að sérstakri tækni sem notuð er í geimvísindum og ýmsu öðru. Galdurinn við það að koma sem flestum af þessum rásum fyrir á tiltekinni einingu felst í svæðislýsingunni. Svæðislýsingin er í raun hönnunin á uppröðun rásanna. Þess vegna getum við ekki kallað svæðislýsingu rásarteikningu vegna þess að rásarteikning er bara í tvívíðu formi. Þarna er um að ræða rás sem liggur ekki bara á yfirborði tiltekins leiðara heldur líka inn í hann, með öðrum orðum í þrívídd. Svæðislýsingin felst í því að koma sem flestum rásum sem haganlegast fyrir á sem smæstri einingu og í því liggur m.a. auðurinn sem hægt er að fá úr þessu. Líking hv. þm. Guðrún Helgadóttir við bækur er í áttina en ekki alls kostar rétt. Þegar hv. þm. skrifar bækur er hún að beita hugviti en hún er jafnframt að beita sköpunargáfu. Menn líta ekki svo á að þegar svæðislýsing er gerð séu menn að beita sköpunargáfu heldur einungis hugviti. Það felst ekki frumleiki í því svo það hefur ekki nægilegt nýnæmi til að bera að t.d. sé hægt að fá á því einkaleyfi. Hvers vegna er þá þörf á þessari vernd? Það er vegna þess að það er geysilega flókið og erfitt að hanna þessar rásir svo rýmið sé nýtt sem best en það er ótrúlega auðvelt að afrita þær, það er því auðvelt að stela þeim. Það er auðvitað gert í stórum stíl og þess vegna er verndarinnar þörf. Þess vegna getur sú staða komið upp að einhver eignist smárás í þeirri góðu trú að hann hafi réttinn til þess að nýta hana en í rauninni hafi hún bara verið afrituð. Þetta gerist, er mér sagt, tiltölulega oft úti í hinum stóra heimi. Þá er lagt til, og það er byggt á því sem gert er annars staðar, að í staðinn fyrir að draga viðkomandi til saka greiði hann rétthafanum það sem dómstólunum þykir vera sanngjarnar bætur. Hv. þm. Guðrúnu Helgadóttur mundi aldrei koma til hugar að gefa út bók sem einhver kæmi með til hennar vegna þess að hún skrifar bækur sjálf. Virðulegi forseti. Ég hygg að ég hafi varpað örlítið skýrara ljósi á þetta flókna mál og lýsi því aftur yfir og tek undir með mönnum sem hér hafa talað: Það var afskaplega óheppilegt í hvaða formi frv. kom til nefndarinnar því það var satt að segja þannig að lykilhugtökum var víxlað sem gerði frv. mjög erfitt til skilnings. Ég get fyrir mitt leyti fallist á að umræðunni verði ekki lokið fyrr en búið er að dreifa hér teikningum af þessu og skýringum til einföldunar. Ég legg aftur áherslu á það að þó að menn séu í dag ekki í framleiðslu á smárásum eru hér sem betur fer ungir athafnamenn og ungir menntamenn sem hyggja á slíka framleiðslu. Við fengum t.d. á okkar fund í iðnn. fulltrúa frá Iðntæknistofnun sem lagði mikla áherslu á að þetta yrði samþykkt. Hann taldi að það væri skammt í það að hér yrði framleiðsla á smárásum. Þess vegna er verið að búa í haginn til framtíðar auk þess sem við erum líka að veita gagnkvæmni vegna þess að við njótum nú sömu verndar í öðrum löndum.

Komið hefur fram ósk frá fleiri en einum þingmanni um að fresta þessari umræðu.

Það er andsvar, forseti.

Forseti telur eðlilegt að verða við þeirri ósk. Einn hv. þm. er á mælendaskrá og forseti beinir því til hans hvort hann vill fresta ræðu sinni svo að einhver sé á mælendaskrá. Hv. 14. þm. Reykv. hefur hins vegar óskað eftir að veita andsvar.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. 17. þm. Reykv. fyrir síðustu ræðu sem var miklu meira upplýsandi en hans fyrri ræða. Ég vil jafnframt taka undir með hv. 9. þm. Reykv. að auðvitað erum við ekki að setja okkur á móti því að löggjöf verði sett um hluti sem þessa. En það er auðvitað algert lágmark að þannig sé frá því gengið að ekki sé um beinar villur að ræða. Andsvar mitt er til komið vegna þess að ég spurði hv. 17. þm. Reykv. hvort það væru ekki villur í greinargerðinni líka og ég spyr enn. Það kann vel að vera að það sé misskilningur minn og þá leiðréttist það bara, en á bls. 4 er talað um hálfleiðarakubb. Er það ekki smárásakubbur? Ég er hrædd um að mönnum hafi láðst að leiðrétta greinargerðina til samræmis við breytingu á hugtökum í frv. sjálfu. Ég vil enn og aftur ítreka að greinargerð skiptir máli vegna þess að þeir sem síðar leita skýringar á lögum leita oft viðbótarupplýsinga í greinargerð. Ég vil af einskærri forvitni og til þess að ég geti talið sjálfri mér trú um að ég byrji að skilja frv. spyrja hvort það er ekki rétt hjá mér að þetta getur ekki heitað hálfleiðarakubbur. Kubburinn er kubbur á smárásum ef ég skil upp eða niður í þessu máli. Ég vil heyra frá hv. 17. þm. Reykv. hvort þetta er rangt hjá mér.

Herra forseti. Ég þakka forseta fyrir að hafa tekið ákvörðun um að fresta umræðu um þetta mál. Ég hefði talið mjög æskilegt að það hefði verið gert fyrr. Ég vil beina því til formanns iðnn. og forseta hvort ekki væri hægt að ná samkomulagi um það að frv. sem slíkt væri endurprentað og þá án þessarar meinlegu villu og þess gætt að í greinargerð væri samræmi við þann texta sem þá væri prentaður. Ég tel að það sé eðlilegt og lít svo á að tvær fyrstu brtt. séu raunverulega efnisleiðréttingar á frv. sem hefðu átt að koma með endurprentun frv. Það er nefnilega, eins og hér hefur komið fram, grundvallaratriði að í hinu prentaða frv. sé samræmi á milli textans og grg.

Forseti telur að hv. iðnn. muni fá möguleika til að skoða hvernig best verði að halda áfram með þetta mál þegar tími verður til þess.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir áliti iðnn. um frv. til laga um staðla. Þetta er frv. sem við ræddum talsvert á okkar fundum og fengum til viðtals Finn Sveinbjörnsson frá iðnrn., Hallgrím Jónasson og Jóhannes Þorsteinsson frá Iðntæknistofnun og Þorbjörn Karlsson frá Staðlaráði. Nefndin leggur áherslu á það eftir miklar umræður og sér í lagi viðtöl við fulltrúann frá Iðntæknistofnun, Hallgrím Jónasson, að þegar ákvörðun verður tekin um framtíðarstöðu Staðlaráðs verði það gert í samkomulagi við alla hlutaðeigandi aðila. Þetta er gert sérstaklega vegna þess að fram komu áhyggjur hjá starfsmönnum staðladeildar Iðntæknistofnunar um að þegar framtíðarskipan þessara mála verði ráðin þyrfti að hyggja vel að hagsmunum þeirra. Þegar nefndin fjallaði um málið barst henni umsögn frá iðnrn. þar sem segir m.a.: ,,Samkvæmt núverandi fyrirkomulagi sinnir Staðlaráð Íslands staðlamálum fyrir hönd stjórnar Iðntæknistofnunar. Í þessu felst í rauninni að Staðlaráð Íslands er eins konar stjórn yfir staðladeild Iðntæknistofnunar án þess þó að bera endanlega ábyrgð á starfsmannahaldi eða fjármálum deildarinnar. Ráðuneytið telur því eðlilegt að í þeim starfsreglum, sem Staðlaráð Íslands á að setja sér skv. 4. gr. frumvarpsins og ráðherra að staðfesta, verði þess freistað að sníða helstu agnúana af þessu fyrirkomulagi.`` Nefndinni þykir rétt að taka það fram að hún er eindregið þeirrar skoðunar að Staðlaráð Íslands skuli notfæra sér þjónustu staðladeildar Iðntæknistofnunar en gerir ekki tillögu um það að svo stöddu að binda slíkt sérstaklega í lög. Nefndin er sammála um að mæla með samþykkt frv. Fjarstaddur afgreiðsluna var Guðjón Guðmundsson en undir þetta rita auk framsögumanns, Pálmi Jónsson, Sigríður Anna Þórðardóttir, Svanhildur Árnadóttir, Svavar Gestsson, með fyrirvara, Elín R. Líndal, með fyrirvara, Finnur Ingólfsson, með fyrirvara, og Kristín Einarsdóttir, með fyrirvara.

Virðulegi forseti. Eins og fram kemur í nál. á þskj. 268 og einnig kom fram í máli hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar, formanns iðnn., þá skrifuðum við nokkur undir nál. með fyrirvara. Sá fyrirvari er fyrst og fremst tengdur sambandinu milli Staðlaráðs og Iðntæknistofnunar sem formaður nefndarinnar drap reyndar á. Við teljum að það sé mjög mikilvægt og hefði reyndar verið betra að taka á þessum málum nú, þ.e. tengslunum þarna á milli. Eins og fram kemur í umsögninni frá Iðntæknistofnun, sem ég ætla að leyfa mér að lesa, þá telur Iðntæknistofnun ekki nægilega vel tekið á þessum málum. Með leyfi forseta: ,,Stjórn Iðntæknistofnunar er ekki ljóst hvert stefnir með staðlastarfsemi stofnunarinnar samkvæmt núverandi frv. Á stofnuninni starfa í dag sjö manns að stöðlun og tengdri starfsemi. Ef stofnunin á að halda þessari starfsemi áfram er æskilegt að kveðið sé skýrar á um þátt hennar og ábyrgð á þessu sviði, annars getur stofnunin litið þannig á að þetta sé utan við hennar verksvið. Stjórn stofnunarinnar vill ítreka að staðlastarfið er mjög mikilvægur þáttur í þróun framleiðslu og almennra viðskiptahátta í framtíðinni. Því vill hún að fyrir liggi hvar ábyrgð og frumkvæði eigi að vera í þessum efnum.`` Eins og hv. formaður iðnn. sagði áðan telur nefndin að Staðlaráð Íslands skuli notfæra sér þjónustu staðladeildar Iðntæknistofnunar og þess vegna gerir nefndin ekki tillögu að svo stöddu um að binda þetta sérstaklega í lög. Eins og ég sagði áðan hefði verið æskilegra að taka á þessu í heild. En þar sem mér og reyndar öðrum í iðnn. finnst mjög mikilvægt að styrkja lagagrundvöll um staðla og stöðlun hér á landi teljum við eðlilegt að styðja þetta frv. nú. Við munum auðvitað styðja það eins og fram kemur í nál. Þetta er ekki fyrsta frv. um staðla sem við fjöllum um í iðnn. Ég hef löngum barist fyrir því að frv. um staðla verði lögfest hér á landi. Það hefur strandað á ýmsum málum, þá fyrst og fremst starfsmannamálum, t.d. á síðasta þingi. Nú er búið að finna sæmilega lausn á þessum málum og vonast ég til þess að þetta frv. geti orðið að lögum fljótlega þar sem, eins og ég sagði áðan, það er mjög nauðsynlegt og mikilvægt að styrkja lagagrundvöll um staðla og stöðlun hér á landi.

Virðulegur forseti. Mér sýnist að með þessu frv. sé verið að stíga skynsamlegt skref í sambandi við löggjöf er varðar staðla hérlendis þar sem horfið er frá fyrri hugmyndum, sem voru kynntar á Alþingi í frumvarpsformi á fyrri þingum, að því er varðar málsmeðferð í sambandi við staðla hér, þátt staðladeildar Iðntæknistofnunar og fleira sem fram kemur í frv. Því styð ég lögfestingu þessa máls eins og það liggur fyrir frá iðnn. Ég tel að nefndin hafi haldið rétt á málinu og ekki síst í því að skilja þetta mál frá samningi um Evrópskt efnahagssvæði sem hefur verið til umræðu í þinginu en enginn veit hvaða afdrif mun fá. Ég held að það ætti að vera regla varðandi þau frv. sem a.m.k. er samstaða um og tengjast ekki efnislega þessum samningi. Það er auðvitað fráleitt að leggja þetta mál fyrir með þeim hætti og fleiri mál sem eru þess eðlis að þau eru efnislega jákvæð og skynsamleg, alveg óháð því hvar Ísland skipar sér á bekk í alþjóðlegu samstarfi eða hvaða alþjóðasamningar eru gerðir. Ég vil líka vekja athygli á því að þetta mál um staðla og Evrópusamvinna varðandi staðlamálefni á vegum svokallaðra staðlasambanda, sem eru skammstöfuð CEN og CENELEC og eru vel þekkt hugtök hjá þeim sem eru að sýsla við þessi efni, þetta samstarf hófst löngu áður en hugmyndir komu fram um Evrópskt efnahagssvæði. Ísland var þátttakandi í þeirri vinnu sem fór fram á vegum EFTA-ríkjanna í samvinnu við Evrópubandalagið um þessi málefni svo sem eðlilegt var. Á sama tíma er þetta mál, þetta efni, notað af þeim talsmönnum sem eru að knýja á um aðild Íslands að EES, mál sem liggur opið fyrir Íslendingum að vera þátttakandi í sem liður í alþjóðlegu samstarfi, gjörsamlega óháð þessum samningi. Svo er um mjög margt fleira sem reynt er af þeim aðilum sem reka áróður fyrir Evrópsku efnahagssvæði og inngöngu Íslands í það og skýra nauðsynina á því með atriðum eins og þessu sem og atriðum sem varða fjölmarga þætti sem hafa verið í gangi og komin eru á góðan rekspöl. Um 20--30 eru reyndar frágengin í mörgum atriðum. Það eru samstarfsverkefni milli EFTA og Evrópubandalagsins sem samkomulag var um í framhaldi af svonefndri Lúxemborgaryfirlýsingu 1984 eða 1985 að taka upp á milli Evrópubandalagsins og EFTA-ríkjanna. Síðan er verið að reyna að skreyta sig varðandi þennan samning og fegra þennan samning um Evrópskt efnahagssvæði út á slík málefni sem ýmist er búið að ganga frá í tvíhliða samningum við Evrópubandalagið eða er á vinnslustigi. Við heyrum það dögum oftar og það í sjónvarpsþáttum frammi fyrir alþjóð þar sem haldið er á málum eins og gert var af hálfu sjónvarpsins sl. sunnudag --- ég ætla ekki að ræða það út af fyrir sig sérstaklega þar sem verið er af talsmönnum samningsins um Evrópskt efnahagssvæði að nota sjónvarpið --- t.d. samvinnu á sviði menntamála og í sambandi við framleiðslumálefni og afnám viðskiptahindrana með ákvæðum sem þessum. Það var auðvitað hárrétt hjá iðnn. að víkja burt því ákvæði í frv. og það er að gerast í ýmsum öðrum málum þar sem verið er að binda gildistöku þessara laga við samning um Evrópskt efnahagssvæði sem, eins og ég sagði, enginn veit hvaða afdrif mun fá og langt frá því að menn sjái í land með það sem betur fer. Það á eftir að fara fram þjóðaratkvæðagreiðsla í Sviss innan skamms um það efni, um aðra helgi hér í frá. Ég skal ekki leiða neinum getum að því hvernig niðurstaða verður þar. Það er eftir að taka á þessu máli á Alþingi Íslendinga. Heilir stjórnmálaflokkar eru að búa sig í það að taka efnislega afstöðu til málsins, ég held um komandi helgi, þar sem afstaða hefur ekki legið ljóst fyrir. Það er auðvitað langt frá því að þetta mál er varðar Evrópskt efnahagssvæði sé í höfn eins og má skilja af talsmönnum þessa samnings. Því er það óháð því hvað um hann verður og eðlilegt af hálfu Alþingis að tengja ekki mál sem er efnislega eðlilegt að lögfesta hér við samþykkt þess samnings. Þeir sem reka áróður fyrir þessum samningi ættu að leggja það af að tengja atriði sem eru þessum samningi óviðkomandi við þann samning þótt auðvitað sé hugmyndin sú, ef af þessu Evrópska efnahagssvæði verður, að fella það stjórnunarlega undir í samskiptum Evrópubandalagsins og EFTA-ríkjanna sem snýr að samstarfsverkefnum. Það er kannski ekkert skrýtið þótt það sé hugmyndin. En það er önnur saga.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. og brtt. frá meiri hluta menntmn. um frv. til laga um gagnkvæma viðurkenningu á menntun ríkisborgara í aðildarríkjum Evrópska efnahagssvæðisins og á Norðurlöndum til starfsréttinda á Íslandi. ,,Nefndin hefur rætt frumvarpið á fundum sínum og fengið til viðtals Hörð Lárusson, deildarstjóra úr menntamálaráðuneytinu, og Berglindi Ásgeirsdóttur, ráðuneytisstjóra félagsmálaráðuneytisins. Meiri hluti nefndarinnar leggur til að frumvarpið verði samþykkt með breytingum sem flutt er tillaga um á sérstöku þingskjali. Breytingarnar eru eftirfarandi: 1. Lagt er til að orðin ,,vegna menntunar er veitir starfsréttindi`` í 1. mgr. 1. gr. falli brott og í þeirra stað komi orðin: vegna starfsmenntunar. Með þessari breytingu er verið að orða gildissvið frumvarpsins skýrar þannig að það nái einungis til viðurkenningar á þeirri menntun og prófskírteinum sem aðili hefur hlotið. Jafnframt eru gerðar aðrar smávægilegar orðalagsbreytingar á 1. gr. 2. Lagðar eru til breytingar á fyrri málsgrein 1. gr., 2. gr., fyrri málsgrein 4. gr. og 5. gr. sem þrengja gildissvið frumvarpsins þannig að það nái einungis yfir eina tilskipun, þ.e. tilskipun 89/48EBE, sem tengist samningnum um Evrópska efnahagssvæðið, auk þeirra samninga sem ríkisstjórnir Norðurlanda gera og öðlast hafa gildi að því er Ísland varðar. 3. Lagt er til að felld séu brott ákvæði í 5. gr. er lúta að framkvæmd laganna og eiga að mati nefndarmanna betur heima í reglugerð. 4. Lagt er til að heiti frumvarpsins verði breytt til að fyrirbyggja mistúlkun á gildissviði þess. Í umræðum í nefndinni komu fram efasemdir um hvort nauðsynlegt væri að hafa undanþáguákvæði 1. mgr. 4. gr. inni í texta frumvarpsins. Niðurstaða nefndarmanna var sú að ákvæðið væri nauðsynlegt vegna þeirra skuldbindinga sem felast í Norðurlandasamningnum. Árni Johnsen var fjarverandi við afgreiðslu málsins.`` Undir nál. rita Sigríður A. Þórðardóttir, Rannveig Guðmundsdóttir, Björn Bjarnason, Tómas Ingi Olrich og Valgerður Sverrisdóttir, með fyrirvara. Frv. það sem hér er til umfjöllunar fjallar um viðurkenningu á menntun og prófskírteinum og tekur eingöngu til lögverndaðra starfa. Í menntmrn. er unnið að samantekt á þeim starfsheitum sem falla undir tilskipun 89/48EBE og norræna samninginn frá 1990. Sú samantekt er unnin í samráði við önnur ráðuneyti. Markmið frv. er að auðvelda frjálsan flutning ríkisborgara innan EES og innan Norðurlanda sem vilja starfa í öðru landi en því sem þeir hlutu menntun sína og starfsþjálfun í. Að fenginni viðurkenningu á prófskírteinum standa erlendir ríkisborgarar jafnfætis íslenskum ríkisborgurum hvað varðar umsóknir um störf. Hins vegar er það að sjálfsögðu á valdi vinnuveitenda hvaða umsækjanda þeir veita starfann og hvaða kröfur þeir gera til hans. Gert er ráð fyrir því að þau stjórnvöld sem nú fjalla um og afgreiða umsóknir um leyfi til að leggja stund á tiltekin störf hér á landi geri það áfram og sjái jafnframt til þess að settum skilyrðum, samkvæmt frv., verði fullnægt. Einnig er gert ráð fyrir að haft verði náið samstarf við aðila vinnumarkaðarins við meðferð og afgreiðslu umsókna útlendinga um heimild til að stunda starf hér á landi. Sérstök ástæða er til að vekja athygli á 5. gr. frv. Þar er menntmrn. falið að sjá um og samræma framkvæmd þeirrar tilskipunar og samninga sem falla undir 1. gr. frv. Rétt er að árétta sérstaklega mikilvægi þess að íslensk stjórnvöld safni upplýsingum um nám og forsendur starfsréttinda innan EES og á Norðurlöndum og bregðist skjótt og vel við beiðnum Íslendinga sem hyggjast starfa annars staðar á Evrópska efnahagssvæðinu og á Norðurlöndum um fullnægjandi upplýsingar og vottorð eftir því sem krafist er í hverju landi. Þessi þáttur í framkvæmd laganna er mjög mikilvægur þar sem möguleikar Íslendinga til að nýta sér þá gagnkvæmu viðurkenningu á menntun og prófskírteinum til starfa á Evrópska efnahagssvæðinu grundvallast m.a. á því að vel sé að þessum þætti staðið af hálfu íslenskra stjórnvalda. Fjölmargar umsagnir bárust um frv. til menntmn. Athugasemdir voru einkum af þrennum toga: 1. Um mismunandi menntun innan svæðisins. 2. Um íslenskukunnáttu. 3. Um þekkingu á íslenskum lögum og reglugerðum einstakra starfsstétta. Hvað menntunina varðar er ljóst að engir tilburðir eru uppi um samræmingu á henni innan EB. Það er víst að hér á landi eru gerðar meiri kröfur til menntunar sumra starfsstétta en í ýmsum löndum EB. Samkvæmt frv. er hægt að krefjast hæfnisprófs, viðbótarmenntunar eða starfsþjálfunar eftir því sem við á. Strangar kröfur um menntun hér á landi ættu að geta skapað Íslendingum sterkari stöðu til að sækja um störf annars staðar á svæðinu sem og hérlendis. Um íslenskukunnáttuna er það að segja að það telst ekki mismunun innlendra ríkisborgara og ríkisborgara frá EES-ríkjum að gera kröfur um þekkingu á því tungumáli sem notað er í landinu ef starfið krefst þess. Gjarnan hefur verið tekið dæmi um grunnskólakennara en það hlýtur einnig að gilda um fleiri störf. Það er nauðsynlegt að kveða skýrt á um það hvaða störf hjá hinu opinbera krefjast íslenskukunnáttu. Það verða viðkomandi ráðuneyti að gera og tryggja samræmda framkvæmd um allt land ella er hætta á því að krafist verði íslenskukunnáttu til að vinna starfið í einum landshluta en ekki öðrum. Það mætti hugsa sér að þeim sem annast ráðningar í umboði ríkisins verði sendar leiðbeiningar um það hvaða kröfur verði að gera til erlendu ríkisborgaranna frá EES-ríkjunum um íslenskukunnáttu til að gegna viðkomandi starfi. Höfuðatriðið í þessu sambandi, þ.e. hvað varðar störf hjá því opinbera, er að tryggja að ekki verði ósamræmi í kröfum til íslenskukunnáttu sem ræðst t.d. af framboði og eftirspurn í viðkomandi starf. Ljóst er að hægt er að krefjast viðamikillar þekkingar á íslenskum lögum og reglum þar sem það á við.

Virðulegi forseti. Nú eru tekin að streyma inn í þingsali þau EES-frv. sem nefndir hafa haft til athugunar eftir fyrstu umræðu enda styttist óðum sá frestur sem þingið hefur til að afgreiða þetta mál ef rás viðburðanna verður ekki sú að samningurinn verði felldur í þjóðaratkvæðagreiðslu í Sviss. Ég held í rauninni að við ættum að fara okkur hægt á Alþingi Íslendinga og sjá hver niðurstaðan verður í Sviss því það kallar auðvitað á frestun málsins ef samningurinn fellur þar. Þar af leiðandi liggur ekkert á að við séum að hamast við að afgreiða hvert málið á fætur öðru. Það verður auðvitað að segjast að þessi mál sem teljast fylgifrv. með EES-samningnum eru af mörgum toga og sum þeirra tengjast samningnum beint, önnur eru þess eðlis að þau eru einfaldlega lagasetning af einu eða öðru tagi, misjafnlega góð. Mörg þessara lagafrv. eru vissulega mál sem allir þingflokkar geta staðið að. Það frv. sem hér er komið til 2. umr., frv. til laga um gagnkvæma viðurkenningu á menntun ríkisborgara í aðildarríkjum Evrópska efnahagssvæðisins og á Norðurlöndum til starfsréttinda á Íslandi, er frv. sem tengist EES-samningnum beint. Það er afleiðing af einum fjórða hluta fjórfrelsisins svokallaða, þ.e. frelsi fólks til flutninga milli þeirra landa sem eru aðilar að EES-samningnum. Það er meginástæðan fyrir því að hér liggur fyrir minnihlutaálit frá tveimur fulltrúum í menntmn. Frv. er bein afleiðing af EES-samningnum. Gildistaka þess er tengd því að samningurinn komist í framkvæmd. Þar af leiðandi treystum við okkur ekki til að styðja þetta mál en munum sitja hjá við afgreiðslu málsins. Ég ætla að gera grein fyrir nál. minni hlutans sem er að finna á þskj. 327. Það er svohljóðandi, með leyfi forseta: ,,Nefndin hefur á þessu hausti haft til umfjöllunar eitt af þeim frumvörpum sem beinlínis tengjast hugsanlegri aðild Íslands að Evrópska efnahagssvæðinu. Frumvarpið gerir ráð fyrir því að ríkisborgarar aðildarríkja EES geti komið hingað til lands, lagt fram próf sín eða skírteini um menntun, fengið þau viðurkennd og síðan hafið leit að vinnu. Jafnframt gildir áfram sá samningur sem um árabil hefur tengt saman Norðurlöndin sem einn vinnumarkað. Á móti kemur að Íslendingar hafa sömu möguleika til viðurkenningar á menntun og prófum í þeim ríkjum sem munu gerast aðilar að EES verði samningurinn að veruleika. Samvinna í menntamálum þjóða í milli er bæði æskileg og nauðsynleg svo og gagnkvæm viðurkenning á prófum og menntun þannig að þekkingu og reynslu verði miðlað milli þjóða. Slík samvinna á að okkar dómi að vera óháð efnahagsbandalögum og ríkjaheildum. Því væri mun nær að gera ráð fyrir viðurkenningu á prófum og menntun fólks alls staðar að úr heiminum að því tilskildu að þau standist þær kröfur sem gerðar eru hér á landi sé á annað borð vilji til að opna íslenskan vinnumarkað. Það hlýtur að vera grundvallaratriði að kröfur verði ekki minnkaðar til samræmis við það sem kann að gerast í ýmsum löndum Evrópu. Ljóst má vera að það er flókið mál að átta sig á skólakerfum og þeim mismunandi kröfum sem gerðar eru til hinna ýmsu starfsstétta. Menntakerfi eru mismunandi eftir löndum og álfum og því verður engan veginn einfalt að framfylgja fyrirhuguðum lögum, jafnvel þótt ríki EES verði ein um hituna. Íslendingar hafa þó manna mesta reynslu af því að leita sér menntunar vítt um veröld alla enda hafa menntamálaráðuneytið og Lánasjóður íslenskra námsmanna aflað sér mikilla upplýsinga um skóla víða um heim. Íslendingar ættu því alveg eins að ráða við heiminn allan eins og EES þegar próf og menntun eru annars vegar. Minni hluti nefndarinnar er andvígur þeirri úreltu heimssýn sem birtist í EES þótt vissulega megi benda á nokkra kosti sem fylgja mundu aðild Íslands að EES. Minni hlutinn telur hagsmunum og framtíð þjóðarinnar betur borgið utan þessarar efnahagsheildar en innan og vill fremur sjá sem frjálsust viðskipti milli allra þjóða heims en blokkamyndun og einangrunarstefnu af því tagi sem einkennir Evrópubandalagið. Því styður minni hlutinn ekki þau mál sem eru bein afleiðing af samningnum um EES og hefðu annaðhvort ekki komið til umfjöllunar á Alþingi eða verið með allt öðrum hætti hefði Alþingi eitt um vélað. Þá leiðir gildistökuákvæði frumvarpsins einnig af sér að minni hlutinn styður það ekki þótt hann sé efnislega samþykkur því að fólk eigi greiðan aðgang að viðurkenningu á menntun og prófum utan sem innan EES. Minni hluti nefndarinnar mun því sitja hjá við afgreiðslu málsins.`` Þetta var álit minni hluta menntmn. Undir það skrifa Svavar Gestsson og Kristín Ástgeirsdóttir. Virðulegi forseti. Þetta mál er þess eðlis að það er ómögulegt að gera sér grein fyrir því hversu margir munu nýta sér þann rétt sem lögin munu fela í sér, þ.e. til viðurkenningar á prófum og menntun, og leita síðan eftir vinnu hér á landi. Reynslan hefur þó sýnt að hingað koma karlar og konur frá ýmsum löndum, ekki síst frá Norðurlöndunum og leita hér eftir störfum þótt flestir séu þeirrar skoðunar að þessi opnun, sem verður með EES, muni tæplega leiða yfir okkur einhverja holskeflu fólks frá hinu Evrópska efnahagssvæði vegna þess einfaldlega að hér er atvinnuleysi vaxandi. Hið sama gildir auðvitað um Íslendinga, atvinnuleysi er gríðarlega mikið á hinu Evrópska efnahagssvæði og því varla eftir miklu að slægjast nema í einstaka greinum. Þó getur enginn fullyrt hvað muni gerast. Þess vegna stöndum við frammi fyrir því að ákveða hvort við erum hlynnt því að opna íslenskan vinnumarkað með þessum hætti og hvort við viljum opna fyrir þennan takmarkaða hluta Evrópu eða fyrir heiminum öllum eins og kemur fram í þessu nál. Þess eru mörg dæmi að fólki hefur gengið illa að fá próf sín viðurkennd hér á landi, ýmist vegna þess að hér hafa verið gerðar kröfur um tungumálakunnáttu eða að gilt hafa mjög harðar reglur um það hvaða skilyrði eigi að uppfylla til að geta hafið störf hér á landi. Ég nefni t.d. heilbrigðisgreinar og það er ekki ýkja langt síðan það gerðist að íslenskur guðfræðingur, sem hlotið hafði menntun sína í Svíþjóð þar sem líka er að finna hina evangelísku, lútersku kirkju, þurfti að sæta þeim reglum að taka hér námskeið.

Forseti vill aðeins benda hv. þm. á að klukkan er orðin fjögur og spyrja hvort langt er eftir af ræðu hv. þm., hvort hún geti lokið henni á skömmum tíma eða frestað henni.

Ég held ég kjósi að fresta ræðu minni.

Tekin eru út af dagskrá 9.--12. dagskrármál.