Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég kom fyrst að þessu máli að þessu sinni, en vegna þess að ég þarf að ráðgast við landlækni um brtt., sem ég kom með, en ekki hefur unnizt tími til enn, vildi ég leyfa mér að óska þess, að málinu verði frestað.



Herra forseti. - Þetta mál hefur nú um hríð legið hjá samgmn. Það, sem veldur því, að afgreiðsla þess hefur dregizt, er það, að beðið hefur verið eftir niðurstöðum frá flugmálaráðstefnu þeirri, sem við Íslendingar sendum fulltrúa til í haust og nú eru komnir heim fyrir skömmu. Það var fyrir tilmæli ríkisstj., að n. lét afgreiðslu málsins bíða, þar til þessir fulltrúar á flugmálaráðstefnunni voru komnir heim. Eftir að þessir fulltrúar eru komnir heim, hefur í samráði við atvinnumálarh., sem einnig fer með flugmál, og enn fremur eftir að n. hefur kynnt sér niðurstöður þessarar ráðstefnu, orðið að ráði milli n. og hæstv. ráðherra, að málið gangi áfram og komi ekki til frekari breytinga af þeim sökum. Ríkisstj. hefur þess vegna ekki í hyggju á þessu stigi málsins að bera fram frekari brtt. Ég vil fara örfáum orðum fyrir hönd n. um þær brtt., sem hún flutti á þskj. 801. Fyrri brtt. er sú, að bætt verði inn í 6. gr. frv.: og lendingarstaða. Þetta er eingöngu gert til þess að gera orðalagið greinilegra og fyllra. Síðari brtt. er við 7. gr., um það, að ríkissjóður setji með reglugerð ákvæði um afnot og rekstur þeirra flugvalla og lendingarstaða, sem um getur í lögum þessum. N. taldi rétt, að þetta ákvæði kæmi þarna, ef horfið yrði að því ráði að taka gjöld fyrir viðkomu flugvéla á flugvöllum. - Það eru þessar tvær brtt., sem fluttar eru samkv. ósk hæstv. dómsmrh. Svo var flutt hér við 2. umr. brtt. af hv. 2. þm. Eyf. um, að við 3. gr. kæmi nýr stafliður um, að flugskýli fyrir sjóflugvélar yrði sett upp í Ólafsfirði. N. taldi ekki ástæðu til að mæla með samþykkt þessarar till., þar sem sérfróðir menn, sem hún hefur haft samráð við um þetta mál, leggja gegn því og telja það ekki nauðsynlegt fyrir Ólafsfjörð, að reist verði þar flugskýli fyrir sjóflugvélar, þar sem slíkt flugskýli er í svo lítilli fjarlægð, á Akureyri, það sé fullnægjandi og tryggi Ólafsfirðingum flugsamgöngur. Þá drap hv. 2. þm. N.-M. á það við 2. umr. þessa máls, hvort ekki væri rétt að taka upp í frv. ákvæði um, að ef eitthvert hérað óskaði eftir að flýta fyrir gerð flugvallar hjá sér, gæti það hérað greitt hluta kostnaðar þeirra framkvæmda og mundi við það sitja fyrir framkvæmdum þeim, sem frv. kveður á um. Skyldi það jafnframt sitja fyrir, hvað snerti fjárveitingu úr ríkissjóði. - N. hefur athugað þessa hlið málsins og varð sammála um það, að hún treystir sér ekki til þess að leggja til, að slík brtt. yrði samþ. Bæði er það, að með þessu væri brotið það meginprinsip, sem frv. er byggt á, að ríkissjóður greiði einn byggingarkostnað þessara mannvirkja, og eins er hitt, að ef út á þessa braut verður farið, gæti svo farið, að þeir aðilar, sem fjársterkastir væru, ættu greiðasta leið að því að fá þessi mannvirki. Það þyrfti þó ekki að vera á þeim stöðum, sem nauðsyn er brýnust fyrir þessar samgöngubætur. Af báðum þessum ástæðum taldi n. sig ekki geta tekið til greina þessa ábendingu hv. þm. og vill leggja til, að slík brtt. yrði ekki samþ. Ég hygg þá, að ég hafi drepið á þau atriði, sem komu til athugunar í n. frá 2. umr. málsins, og vil svo að lokum óska þess, að þar sem þetta mál hefur dregizt mjög á langinn hér á hæstv. Alþ., en hins vegar brýn nauðsyn, að það gangi fram, verði því hraðað svo sem verða má hér eftir. Það hefur verið töluverð samvinna um þetta mál milli d., og getur hv. Ed. því verið greiðari í störfum en hv. Nd. Það er vitað, að þessi mál eru komin á það stig, að nauðsyn ber til þess, að löggjöf sem þessi verði sett og markvissar framkvæmdir hafnar í þessum málum, en það mun mál manna, að til þess að svo verði, sé þessi löggjöf eitt frumskilyrðið. Leyfi ég mér svo að endurtaka, að ósk n. er sú, að þessu máli verði hraðað svo sem verða má.



Herra forseti. - Frv. er þess efnis, að olíusamlög útgerðarmanna njóti sömu réttinda til skatta og útsvars og samvinnufélög. Þetta hefur verið athugað og er sanngjarnt, og mælir n. með því, að frv. verði samþ. Það er ekki von, að samlögin verði byggð upp til að uppfylla samvinnul., þess vegna er nauðsyn á þessari löggjöf.



Ég á brtt. við þetta frv. á þskj. 811, sem nú var verið að útbýta. Þessi brtt. mín er við 1. gr. frv., að niðurlagið orðist eins og þar hermir. Yrði þessi brtt. samþ., mundi 1. gr. frv. verða þannig, með leyfi hæstv. forseta: „Ríkisstjórninni er heimilt að láta smíða eða kaupa fiskiskip erlendis, enda hafi hún kaupendur að skipunum fyrir kostnaðarverð.“ Samkvæmt því, sem er tekið fram í grg. þessa frv., er það flutt í tilefni af þeim samningum, sem hæstv. stj. hefur gert um smíði fiskiskipa í Svíþjóð. Er þá talið rétt að stj. hafi slíka lántökuheimild í sambandi við þau bátakaup, vegna þess að stj. er þar samningsaðili, en selur svo væntanlega bátana, enda segir í grg., að bátarnir hafi varið seldir einstaklingum, sveitar- og bæjarfélögum. Ég tel heppilegt, að þessi lántökuheimild verði bundin við það, að stj. hafi tryggt kaupendur hér á landi fyrir kostnaðarverð. Ef hæstv. stj. teldi hins vegar þörf á að gera samning um smíði eða kaup á skipum erlendis, án þess að hún hefði fyrir fram vissu fyrir því, að einstakir útgerðarmenn eða útgerðarfélög vildu kaupa skipin, þegar þau væru hingað komin, þá teldi ég heppilegra, að hún aflaði sér sérstaklega heimildar til þess frá þinginu. Mundi þá teljast fullnægjandi, ef hún fengi samþykki meiri hl. þm., ef þing væri ekki að störfum. Ég sé ekki ástæðu til að hafa fleiri orð um þetta, því að ég vænti, að öllum sé ljóst, hvað hér er um að ræða.



Herra forseti. - Það er út af þessari brtt. Gert er ráð fyrir í till., að stj. geti ekki keypt skip, nema hún hafi fyrir fram fasta kaupendur að þeim fyrir kostnaðarverð. Frv. er fyrst og fremst til þess að staðfesta kaup 45 báta, sem þegar hafa verið keyptir, án þess að veruleg eftirgrennslan hafi farið fram um kaupendur. Fyrir örskömmu, eftir að undirritaðir höfðu verið samningar um að greiða 18 millj. kr. vegna þessara kaupa, voru þrír ákveðnir kaupendur að bátunum, þegar núv. stj. tók við. Það ar óeðlilegt að koma með svona till. í sambandi við frv., og eftir því, sem ég veit bezt, er nú búið að lofa öllum bátunum og borga þessa frumborgun út á alla bátana. En það segir sig sjálft, að ef einhver af þessum mönnum óskar ekki eftir að kaupa þá, þá væri mjög óskynsamlegt að halda mönnum að kaupunum tilneyddum. Ég hef sagt mönnum, að ef einhverjar breytingar yrðu hjá þeim, svo að þeir teldu sig ekki geta staðið undir kaupunum, þá gætu þeir fengið sig lausa. Það væri mesta fásinna að mega ekki leita að nýjum skipum, nema fyrir fram væri búið að fá kaupendur. Nú er vafalaust ekki mikið framboð á skipum. Það hefur verið send ný fyrirspurn til Svíþjóðar um að fá smíðaða báta, en ekkert svar hefur komið. Ekki hefur heldur komið svar viðvíkjandi skipabyggingum í Englandi, svo að það gæti gefið vonir að fá þar skip. Undirtektir hafa verið beztar í Ameríku, en þó er það ekki svo, að enn þá sé hægt að byggja á því, þó að ástæða sé til að gera sér allgóðar vonir. Ef tekst að ná fiskiskipum, þá er það nærri því slembilukka. Það verður að búa svo um hnútana, að hægt sé að gera skjótar ákvarðanir. En ef hér væri um að ræða einhver skipakaup í stórum stíl, þá mundi ríkisstj. að sjálfsögðu, þó að þing hefði ekki setu, leita álits þm. á einn eða annan hátt, en ég geri ekki ráð fyrir, að þing yrði kallað saman, heldur yrði það haft eins og þegar ákveðið var að kaupa þessa 45 báta. Ég álít því enga ástæðu til að setja þetta inn í frv., því að það yrði aðeins til að torvelda að fá keypt fiskiskip og hindra, að stj. sýndi það framtak, sem hún annars mundi sýna, ef hún væri skyldug, áður en hún festi kaup á skipunum, að leita fyrir sér um kaupendur. Þegar verið er að leita fyrir sér um kaupendur á skipum, þá er ákaflega erfitt að ætlast til, að menn kaupi tæki, sem kosta mörg hundruð þúsund krónur, óséð. Það er alltaf nokkur áhætta að kaupa þessi tæki og flytja þau inn. Það er því hugsanlegt, að svo geti til tekizt, að menn fengjust alls ekki til að kaupa skipin. ef þessi tilhögun yrði höfð. Hér verður auðna að ráða, og stj. verður að gera sitt bezta, þegar hún ræðst í slík kaup, en það er ekki rétt að setja slíkar takmarkanir sem hér er gert.



Herra forseti. - Ég get ekki fallizt á, að þessi brtt. mín. þó að hún verði samþ. sé til nokkurra óþæginda fyrir ríkisstj. viðvíkjandi skipakaupum. Það er kunnugt, enda tekið fram í grg. frv., að á þeim tíma, þegar ákveðið var að kaupa þessa báta frá Svíþjóð, lá ekki fyrir umsókn frá útgerðarmönnum um kaup á öllum þessum bátum. Fyrrv. ríkisstj. hafði þá aðferð, að hún hafði um þetta samráð við þingflokkana, áður en hún ákvað kaup á bátunum, og tryggði þannig meirihlutafylgi við þessar ráðstafanir. Og það er þetta, sem ég álít að eigi að gera. Ég vil taka það fram, að þótt brtt. mín verði samþ., ber auðvitað að skilja frv. þannig, að það veiti heimild fyrir ríkisstj. viðkomandi þessum 45 Svíþjóðarbátum. Ef hins vegar ríkisstj. telur ástæðu að gera ráðstafanir til skipakaupa framvegis, án þess hún hafi vísa kaupendur að þeim skipum, þegar þau koma, þá tel ég, að viðhafa eigi sömu aðferð og fyrrv. ríkisstj. hafði um þessi mál, að afráða þau í samráði við þingflokkana, ef það er gert á þeim tíma, sem þingið er ekki starfandi, og fæ ég ekki séð, að slíkt sé svo torvelt, að nokkur hætta sé á því, að ríkisstj. muni þess vegna missa tækifæri, sem kynnu að vera fyrir hendi til heppilegra skipakaupa.



Herra forseti. - Út af þeim umr., sem hér hafa farið fram, vil ég taka það fram fyrir mitt leyti, vegna þess að ég á sæti í fjhn., að ég hef litið svo á, að þetta frv, færi eingöngu fram á, að veitt verði formleg heimild til þess að kaupa þessa 45 Svíþjóðarbáta og til þess að innleysa þá. Ég hef litið svo á, að heimildin næði ekki lengra, og byggi ég það á því. sem segir í grg., sem fylgir frv. og kom frá ríkisstj., þar sem það er beinlínis tekið fram, að þessa heimild vanti til þess að framkvæma þessi kaup, sem þegar er búið að semja um. Ég get ekki séð annað en sjálfsagt sé að veita ríkisstj. þá formlegu heimild.



Herra forseti. - Í sambandi við þessa aths. hv. 3. þm. Reykv. vil ég benda á, að við 2. umr. þessa máls virtist mér koma fram hjá hæstv. atvmrh., að hann teldi felast í þessu frv. víðtækari heimild en hv. 3. þm. Reykv. telur að sé, og í því tilefni er brtt. mín flutt.



Herra forseti. - Frv. sjálft er almennt orðað þannig, að ekki sé bundið nema við Svíþjóðarbátana, efnislega og vegna þess að takmarkanir þess eru lánsheimildin. Ef það hins vegar sýnir sig, að ekki þurfi á þessari lánsheimild að halda til Svíþjóðarbátanna, þá er þar samkvæmt efni og orðalagi frv. opinn möguleiki á því að hagnýta þessa heimild, þar sem l. binda hana ekki algerlega við Svíþjóðarbátana, þó að heimildin geri það út af fyrir sig.



Herra forseti. - Ég vil aðeins taka það fram, að ef fram kæmi yfirlýsing frá hæstv. atvmrh. um, að hann telji frv. eingöngu veita heimild til ráðstafana út af þessum Svíþjóðarbátum, þá vil ég fúslega taka brtt. mína aftur.



Í trausti þess, að ríkisstj. leiti víðtækari heimildar, þegar hún ræðst í önnur skipakaup en Svíþjóðarbátana, segi ég já.



Með skírskotun til fyrirvara hv. þm. a.-Sk. segi ég já.



Með sama fyrirvara og hv. þm. A.-Sk. segi ég já.



Ég álít, að rétt sé að takmarka heimildir eins og farið er fram á í brtt. En í trausti þess, að ríkisstj. ráðgist við þingflokkana, ef hún ræðst í frekari skipakaup en orðið er, segi ég já.



Með skírskotun til fyrirvara hv. þm. A.-Sk. segi ég já.