Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Við umr. síðast, sem ekki varð lokið, komu fram frá hæstv. samgmrh. nokkrar athugasemdir við frv. og niðurstöðu n., eða sem þó öllu heldur mætti telja fyrirspurnir um skilning n. á ýmsum atriðum. Það var í þrennu lagi, sem hæstv. ráðh. gerði sínar aths. eða óskaði frekari skýringa. Í fyrsta lagi um það, hvort í frv. væri beinlínis ætlazt til eða lagt fyrir, að hið opinbera skyldi, ef fullnægt yrði 4. gr. frv., með einum eða öðrum hætti, standa fyrir eða leggja út í að byggja afgreiðslustöðvar fyrir sérleyfisbifreiðir. - Því er nú til að svara, að frv. þetta ber það ekki með sér, og mun hvorki hafa verið tilgangur ríkisstj., sem lagði þetta frv. fyrir, né heldur þeirra, sem upptök áttu að þessari breyt. á l., og í þriðja lagi heldur ekki ætlun samgmn:, sem fjallaði um málið. Í 4. gr. frv. er ráðuneytinu heimilað að taka í sínar hendur afgreiðslu sérleyfisbifreiða o.s.frv: Þetta er heimild, en engan veginn hefur frv. farið inn á að leggja fyrir með lagaákvæði, að ráðuneytið skuli taka í sínar hendur þessa afgreiðslu, né heldur, að það skuli ráðast í að byggja eða standa fyrir byggingu afgreiðslustöðva, eins og 6. gr. tekur nú til í öðrum skilningi. En 6. gr. segir til um það, hvernig verja skuli sérleyfisgjaldinu, sem nú er kallað. Og þetta gjald, sem í upphafi var ákveðið í frv. 10% af andvirði afhentra farmiða, það verður eftir till. n. 7%. Og það hefur hæstv. ráðh. fallizt á. En upphaflega var gjaldið 5%, sem teknir voru til sérstakra nota eftir sérstökum l. um ferðamannaskrifstofu til viðhalds þeirrar stofnunar. En eftir að hún lagðist niður, var með ályktun gerð sú breyt., að þetta gjald héldi sér og af því mætti greiða til þess að styrkja þá, sem byggðu eða gerðu upp eða héldu uppi gististöðum fyrir ferðamenn. Af þessu fé, sem safnazt hefur og hefur nú á ári verið yfir 100 þús. kr., nærri 150 þús. kr., hefur verið notuð fúlga árlega til þessa. Og það taldi hæstv. ráðh., að væri æskilegast að héldi sér, heimildin væri áfram til, en honum fannst hún ekki nógu glöggt fram tekin í 6. gr., þar sem segir, að sérleyfisjaldinu skuli varið til að greiða kostnað við eftirlit og stjórn fólksflutninga með bifreiðum, samkv. lögum þessum svo og til bygginga afgreiðslustöðva fyrir sérleyfisbifreiðar, enda komi ríkisstjórn og sveitarstjórnir sér saman um fjárframlög í þessu skyni. - Hér er aftur vikið að þessu á þann veg, að ef til þess komi, að byggðar verði afgreiðslustöðvar meira eða minna á vegum þess opinbera, þá sé það nú fyrst og fremst í samráði eða samlögum fleiri aðila, sem sé ríkisvaldsins og þá hlutaðeigandi bæjaryfirvalda. Og má segja, að það sé eðlilegt, því að þar hafa nú allar þessar bifreiðar sínar stöðvar, og hvert bæjarfélag hefur þar mikið með að gera. En með þessu ákvæði er engin skylda heldur lögð á herðar ríkisvaldinu um að ráðast í þetta. Aðeins skal gjaldinu að einhverju leyti ætlað að verða til þessa, safnast til þessa til nota á sínum tíma. Eftir samtali við hæstv. ráðh. býst ég við, að þetta sé fullnægjandi. Því að ef 4. gr. frv. verður framkvæmd á þann veg, að ráðuneytið taki í sínar hendur afgreiðslu sérleyfisbifreiða, þá ræki að því, að ríkið yrði að sjá fyrir afgreiðslustöðvum. Og þá vaknar spurningin um að reisa þær. En þá yrði um svo mikinn kostnað að ræða, að þetta mundi hrökkva lítt, nema fleiri ára söfnun kæmi til, eins og hæstv. ráðh. tók fram, og yrði þá ríkisstjórnin að afla sér heimildar hjá Alþ. til þess að ráðast í þetta og til þess að fá fullnægjandi fjárfúlgur til þessa. Þetta er allt óundirbúið - og má segja, að fyrstu drög að þessum undirbúningi séu þessar heimildir, sem frv. veitir, og ekki heldur meira. Og hygg ég, að það megi nægja um sinn, með því að þetta frv. hefur með höndum svo margvíslegt annað efni, sem nauðsynlegt er, að löggjöf sé skýr um. Og meira að segja er nauðsynlegt að hraða afgreiðslu málsins. En hitt mundi nokkuð orka tvímælis og yrði þá kannske að hafa meiri háttar undirbúning, ef ætti að fyrirskipa slíkar framkvæmdir eins og hér koma til orða. En nú vill n. verða við því - og það var annað atriðið - sem hæstv. ráðh. gat um, að rýmka heimild 6. gr. um það, hvernig verja megi sérleyfisgjaldinu. Ég tel, að það mundi vera kleift fyrir ríkisstjórnina með þeirri ályktun, sem er í gildi, að halda þessu eitthvað áfram, a.m.k. næsta ár, að greiða til gistihúsanna. En vafasamt getur það verið, og þess vegna rétt, úr því að óskir koma fram um það af hálfu hæstv. ríkisstjórnar, og getur verið nauðsynlegt, ef ekki er veitt sérstakt fé úr ríkissjóði, að af þessum fjármunum megi ætla eitthvað til gistihúsastyrkja. Og mun ég fyrir hönd samgmn. flytja skrifl. brtt. um það, að í 6. gr. á eftir orðunum: „sérleyfisgjaldinu skal“ í 3. málslið komi: aðallega. Sem sé fénu skal verja aðallega til þess, sem hér er á minnzt í greininni. En með þessari breyt. er sagt, að það megi verja því einnig til einhvers annars, og sérstaklega hef ég þá í huga einmitt styrki til gistihúsanna í landinu. Hið þriðja, sem hæstv. samgmrh. gerði aths. eða fyrirspurn um, var brtt. n., eins og hún kemur fram í nál. á þskj. 458 undir IV. lið, sem er brtt. við 7. gr. frv., sem sé að eins og 7. gr. er, þar sem er algert nýmæli, að ráðuneytið geti falið ákveðinni stofnun að hafa með höndum yfirumsjón o.s.frv. eins og þar greinir, þá vildi meiri hl. n. ekki fallast á það, með því að n. hefur verið þeirrar skoðunar, að það sé bezt nú um sinn að raska ekki mikið því, sem verið hefur í þessu efni. Hún telur nóg, að póststjórnin, sem hefur haft þetta með höndum og hefur haft sinn fulltrúa í þessum málum, muni bezt orka því að fara með þau fyrst um sinn. Og mér skilst, að hæstv. ráðh. hafi ekkert við þessa brtt. n. að athuga nema það, að með brtt. n. sé þetta of einstrengingslega bundið, og hann óskar ekki, að brtt. sé sjálfri breytt, heldur að inn í hana komi viðari heimild. Hefur n. fallizt á þetta, og mun ég fyrir hönd n. bera fram skrifl. brtt. við IV. liðinn, þannig, að á eftir orðunum: „Ráðuneytið getur falið póststjórninni“ komi: eða annarri stofnun. Og þá er heimildin orðin það víð, að það má samkv. þessari lagagr. hugsa til að fela þetta öðrum aðila. En með stofnun er þá átt við, að það sé ekki einstaklingur, heldur eitthvað, sem hefur meira um sig en það, - sem sé stofnun, sem í almenningsþarfir ætti að gæta þessara mála. En ég vil vænta þess og veit, að hæstv. samgmrh. verður á sömu skoðun, að ekki verði ráðizt í það að finna til þess aðra stofnun, fyrr en samráð gæti orðið um það milli póststjórnarinnar og hæstv. ráðh. Og póststjórnin hefur bezt tök á því, enda mun það kostnaðarminnst að öllu leyti að fela henni framkvæmd þessa. Með þessari breyt. vænti ég, að fullnægt sé ágreiningi, sem varð innan n., þar sem einn hv. þm., hv. þm. V.-Sk., hafði fyrirvara. Og ég vænti, að með því, sem hér er til stofnað og hann hefur fallizt á, sé hann þá ánægður eftir atvikum. Að öðru leyti tel ég ekki þörf á að fara út í mál hv. þm. V.-Sk. Hann taldi ekki rétt að fela póststjórninni þetta eins og gert var, eða þá a.m.k. ekki alls kostar, heldur ætti að stofna til annars aðila, sem yrði þá settur á laggirnar, svo sem skrifstofa eða fulltrúastofnun fyrir ríkisvaldið til þess að fara með málið. En mér skilst, að með þessari tilhliðran sé fenginn æskilegur jöfnuður á málin og allir verði nú sammála. - Vænti ég svo, að málið þurfi ekki að tefjast frekar af þessum sökum, og mun ég nú afhenda hæstv. forseta hinar skrifl. brtt. mínar.

Forseti (JörB): Mér hafa borizt 2 skrifl. brtt. frá hv. samgmn., sem hv. frsm. hefur nú lýst. Þar sem þær eru bæði skrifl. og of seint fram komnar, þarf fyrir þeim tvenns konar afbrigði, til þess að þær verði teknar nú til meðferðar.



Herra forseti. - Ég vildi aðeins þakka hv. frsm. samgmn. fyrir það, hvernig hann hefur tekið undir þær óskir eða till., sem ég bar fram við þetta mál, þegar það var hér til umr. síðast. - Það er alveg rétt, eins og hann greindi, að þessar óskir eru aðallega tvær. Í fyrsta lagi, að sérleyfisgjaldið fengi að ganga, eins og það hefur gert hingað til, að einhverju miklu leyti a.m.k. til þess að styrkja þá menn, sem við erfiða aðstöðu eiga að búa, til þess að halda uppi gististöðum fyrir sérleyfisferðir. Og virðist mér, eins og hv. frsm. hefur flutt brtt. um, með þeim skýringum, sem frá honum fylgja, þá sé heimilt að láta þetta ganga eins og hingað til. Og þá er mínum tilgangi náð. Í öðru lagi óskaði ég eftir því, að stjórn þessara mála yrði ekki bundin með l. algerlega við póstmálastjórnina, eins og gert er ráð fyrir í brtt. n., heldur yrðu hafðir opnir möguleikar fyrir því, að öðrum stofnunum yrði falið þetta, ef hentara þætti. Póstmálastjórnin hefur farið með þetta nú um skeið, og í aðalatriðum sjálfsagt þannig, að tilganginum með því hefur verið náð. En eins og l. bera með sér og þeir vita, sem kunnugir eru, þá eru líkur til þess, að á þessu kunni að verða nokkur breyt. á næstunni, þannig að það starf, sem framkvæmd l. hefur í för með sér, mun að verulegu leyti kunna að aukast og að hentara kynni að þykja að fela það þá öðrum stofnunum heldur en póstmálastjórninni. Ef yfirstjórn þessara mála á að taka í sínar hendur að verulegu leyti rekstur sérleyfisbifreiða eða stjórn stöðvanna hér í Reykjavík, þá eykst þetta starf, sem póstmálastjórnin hefur með höndum. Og er því eðlilegt, að það sé a.m.k. opið, að hægt sé að fela annarri stofnun þetta starf. - Ég er þakklátur hv. samgmn. og frsm. hennar fyrir það, að hún hefur tekið þá aths. einnig til greina. Því að mér skilst, að eftir brtt. þessari, sem nú er flutt, sé þetta opið á svipaðan hátt eins og óskað var. Þá er aðeins eitt atriði eftir, sem er um afgreiðslustöðvar og yfirtöku ríkisins á rekstri sérleyfisleiða að einhverju meira eða minna leyti. Það er heimild í l. til þess að gera þetta, en tæplega skapaðir möguleikar til framkvæmda þess eins og l. eru, eins og hv. frsm. tók réttilega fram. Hann sagði, að þetta yrði að duga til að byrja með, sem nú væri fyrir hendi. En miklar framkvæmdir er ekki hægt að hafa af þessu tagi af hálfu þess opinbera, nema með því að koma til Alþ. og fá um það sérstök l. Aðeins afgreiðslustöð hér í Reykjavík yrði svo stórt fyrirtæki, að það mundi kosta hundruð þús. kr. eða milljón að byggja hana, og er þá ekki óeðlilegt, að til Alþ. þyrfti að koma, ef í það ætti að ráðast, til þess að fara fram á sérstaka heimild í því skyni. En hvort sem ríkisstjórnin tekur að sér að reka þessar sérleyfisferðir að nokkru leyti eða ekki, þá er samt sem áður mjög nærri sú þörf, að sameiginleg afgreiðsla hér í Reykjavík verði tekin upp fyrir þennan rekstur, sem allar sérleyfisbifreiðar gætu gengið frá. Það eru mikil og margvísleg óþægindi fyrir fólk að þurfa að fara sitt í hverja átt, eftir því hvaða sérleyfisleið er ætlað að nota, en geta ekki gengið að þessu á vissum, ákveðnum stað og sama gildir viðkomandi sendingum, sem fólk þarf að senda, og ýmislegu fleiru, sem með bifreiðum þarf að fara. Og með því að hafa afgreiðsluna svona á einum stað er ýmislegt fleira, sem hægt væri að lagfæra. Ég geri ráð fyrir, að framkvæmd þessa atriðis yrði á þann hátt, að ráðuneytið mundi rannsaka möguleika til þess að fá úr þessu bætt og bera þá, að athuguðu þessu máli, á ný fram sérstaka tillögu.



Herra forseti. - Eins og ég tók fram hér fyrr í umr., hafði ég skrifað undir nál. um þetta mál með fyrirvara. Og ég lýsti, af hverjum sökum það var. Það var vegna 7. gr. frv., sem meiri hl. n. vildi breyta, en ég var mótfallinn þeirri breyt. Brtt. meiri hl. samgmn. var í því fólgin að ákveða, að yfirumsjón þessara mála væri hægt að fela póststjórninni einni, en ekki „ákveðinni stofnun“, eins og aðeins stendur í 7. gr., þar sem um þetta atriði er að ræða. En ég flutti ekki neina sérstaka brtt., vegna þess að ég var því fylgjandi, að frvgr. fengi að standa óbreytt, eins og ég áður hafði upplýst. - Með þeirri skrifl. brtt., sem n. hefur nú orðið sammála um. við 7. gr., um að rýmka til í þessu efni, þannig að hægt sé að fela þetta einhverri stofnun, án þess þó að fastbinda það, að það skuli vera póstmálastjórnin, þá get ég fallið frá mínum fyrirvara. Því að það liggur í hlutarins eðli, ef í 7. gr. stendur: „Ráðuneytið getur falið ákveðinni stofnun...“ o.s.frv., að sú stofnun getur verið póstmálastjórnin. Fell ég því frá fyrirvara mínum, og er samgmn. því sammála um þær brtt., sem fyrir liggja, eftir að þessar skrifl. brtt. eru komnar fram.



Herra forseti. - Ég þarf ekki að hafa um þetta mál nema aðeins örfá orð. Sjútvn. hefur haft málið til athugunar og sent það til umsagnar vitamálastjóra, sem hefur mælt með, að frv. yrði samþ. óbreytt. Og öll sjútvn. hefur einnig mælt með frv. óbreyttu. Svo vil ég vænta þess, að frv. fái greiða afgreiðslu hér í hv. d. og verði vísað til 3. umr.



Þetta frv. er búið að bíða lengur hér í hv. d. heldur en eðlilegt hefði mátt þykja, en til þess liggja margar orsakir, bæði þinghléið o.fl. Hv. fjhn. flytur hér á þskj. 522 tvær smávægilegar brtt., og fjalla þær um þau atriði, sem hér voru mjög mikið rædd við 2. umr. þessa máls. Þessar brtt. eru ekki efnisbreytingar, heldur miða báðar í þá átt að gera þau atriði, sem frv. fjallar um, auðveldari í framkvæmdinni heldur en ella mundi. Fyrri brtt. er um það, að í staðinn fyrir, að hækkanir, sem mundu verða á verðlagi vegna þess. ef hækkanir yrðu á kaupi, sem hefðu áhrif á verðlagsvísitölu landbúnaðarins, væru reiknaðar út mánaðarlega, þá er ætlazt til þess, að þær verði reiknaðar út í einu lagi í árslok, og með því er gert ráð fyrir, að verðlagið haldist óbreytt árið um kring. Hin brtt. er um það, að þar sem ákveðið er í 3. lið 1. gr., að þær verðlagsuppbætur, sem ríkissjóður þarf að greiða, skuli greiddar mánaðarlega, þá hefur það upplýstst af tveim aðilum, sem um þessi mál hafa fjallað, að það sé ekki framkvæmanlegt að gera það nákvæmlega, enda má það vera ljóst. Og þess vegna vill n. leggja til, að bætt verði inn í þann lið orðunum „eftir áætlun“. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að fara um þessar brtt. fleiri orðum. Ég vænti þess, að hv. d. sé fjhn. sammála um að samþ. þær.



Sökum þess, að ég er á móti þessu máli, sem í frv. felst, læt ég mig ekki skipta það neinu, hvort brtt. verður samþ. eða ekki, og greiði ekki atkv.



Ég get ekki séð, að það sé nein hætta að samþ. þessa brtt., þó að hún e.t.v. hafi ekki neina praktíska þýðingu. Það er þó gott, að þingið láti í ljós vilja sinn, að dýrtíðinni sé haldið niðri. En vitanlega getur ríkisstj. ekki borgað þetta niður, ef fé er ekki fyrir hendi, og segi ég því já. Frv., svo breytt, samþ. með 19:1 atkv. og afgr. til Ed.