Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á þskj. 400 hef ég leyft mér að flytja till. til þál. um framkvæmd iðnþróunaráætlunar, sem er á þessa leið, með leyfi hæstv. forseta: „Alþingi ályktar að skora á ríkisstj. að hraða framkvæmd þeirrar iðnþróunaráætlunar, sem sérfræðingar Sameinuðu þjóðanna hafa lagt fram við ríkisstj., bæði að því er varðar tæknilega uppbyggingu iðnaðarins og að því er varðar markaðsmál atvinnuvegarins, vegna útflutnings iðnaðarvara.“ Þessi till. skýrir sig að verulegu leyti sjálf, en þó ætla ég að fara um hana nokkrum orðum. Þessi iðnþróunaráætlun hefur verið í smíðum í langan tíma, og eins og þarna kemur fram, voru fengnir sérfræðingar Sameinuðu þjóðanna til að vinna að þessum málum. En til upprifjunar langar mig til að geta um nokkur atriði, sem eru nefnd í málefnasamningi hæstv. ríkisstj., með leyfi hæstv. forseta. Þar segir, að Framkvæmdastofnun ríkisins eigi að semja iðnþróunaráætlun og verði lögð höfuðáhersla á uppbyggingu fjölbreytts iðnaðar í eigu landsmanna sjálfra. Og á öðrum stað segir, að beina eigi auknu fjármagni til iðnaðarins með það fyrir augum, að hann verði fær um að taka við verulegum hluta þess vinnuafls, sem sjá þarf fyrir atvinnu á næstu árum. Könnun fari fram á því, hvaða greinar iðnaðar hafi mesta þjóðhagslega þýðingu, og þær látnar njóta forgangs um opinbera fyrirgreiðslu. Enn segir, að halda skuli áfram með auknum þrótti athugun á möguleikum til íslensks efnaiðnaðar og leggja áherslu á eflingu skipasmíðaiðnaðarins með það takmark fyrir augum, að Íslendingar smíði að miklu leyti skip sín sjálfir og geti annast viðhald fiskiskipa og kaupskipa. Svo mörg eru þau orð í málefnasamningnum. Og þá vakna þær spurningar, hvernig að þessum málum hafi verið staðið á því tímabili, sem hæstv. ríkisstj. hefur starfað. Mér finnst ekki, að það hafi verið lögð nein höfuðáhersla á uppbyggingu iðnaðarins yfirleitt í landinu, og mér finnst ekki heldur, að iðnaðurinn hafi fengið að verulegu leyti aukið fjármagn, eins og heitið var. Það var talað um þýðingarmiklar iðugreinar, sem eigi að hafa forgang, þar sem þær eru fjárhagslega mikilvægar. Eflingu á íslenskum efnaiðnaði hef ég ekki orðið mikið var við. Af því er varðar markaðsleit og sölustarfsemi vegna útflutningsiðnaðar, hefur verið talsvert unnið í sambandi við lagmetisiðnaðinn, en sáralitið varðandi annan iðnað, og allir hv. þm. vita, að sölumiðstöð iðnaðarins hefur verið svelt ár eftir ár, þannig að hún hefur ekki getað sinnt nema að mjög takmörkuðu leyti sínum verkefnum. En þegar við förum svo að athuga stöðu iðnaðarins núna, þá vitum við það, að Sölustofnun lagmetisiðnaðarins hefur gert allstóran samning við Sovétríkin alveg nýlega og gert þann samning í trausti þess, að niðurgreiðslur fáist, sem verða væntanlega einhvers staðar á milli 15 og 20%. Þetta er m.ö.o. sá munur, sem er á milli þess, sem framleiðendur telja sig geta framleitt vöruna fyrir með allra lægsta verði og þess verðs sem kaupendur vilja kaupa hana fyrir. Loforð hefur verið gefið um þessa niðurgreiðslu. Enn fremur er mér sagt, að loforð hafi verið gefið fyrir niðurgreiðslu á talsverðu magni af peysum, sem líka hafa verið seldar til Sovétríkjanna. Er þannig komin sá stefna, að mér virðist, að það skuli greiða niður útflutningsvörur iðnaðarins. En hins vegar er þetta ekki algild eða viðurkennd stefna, að því er virðist. Ég hef hvergi séð neitt skriflegt ákvæði um þetta og hefði því haft ábuga á því, ef hæstv. iðnrh. hefði verið hér, að spyrja hann, hvort þetta sé staðreynd. Enn hefur það svo komið fyrir í ullar- og prjónaiðnaðinum, að umtalsvert magn af kápum, sem eiga að fara á amerískan markað, á að framleiða úti í Skotlandi, einfaldlega vegna þess, að umræddir samningar hefðu sennilega ekki náðst, nema af því að það var hægt að framleiða hluta af þessari pöntun í landi, þar sem vinnulaun eru snöggtum lægri en hér. Ég hef aðallega rætt um útflutningsiðnaðinn. En það er auðvitað alveg ljóst, að samkeppnisiðnaðurinn kemur til með að fara alveg eins, verða í jafnmiklum erfiðleikum, enda hefur það glögglega komið fram hjá samtökum iðnaðarins, að ástandið er svo alvarlegt, að það er veruleg hætta á því, að íslenskur iðnaður verði nú að fara að draga saman starfsemi sína. Mér hefur raunar fundist æði oft, að það sé eins og málefni iðnaðarins almennt séu talin einhvers konar annars flokks vandamál í sambandi við efnahagsmál. og þetta á við iðnaðinn í heild, finnst mér. Þess vegna hef ég flutt þessa till., því að iðnþróunaráætlun Sameinuðu þjóðanna er virkilega vel gerð. Það var ákveðið af fyrrv. ríkisstj., að leita til Sameinuðu þjóðanna um þessi vandamál, og skýrslur þeirra hafa legið lengi að mínu mati hjá hæstv. ríkisstj., en árangur virðist mér ekki sjást enn þá. Annað er þá, að fyrir nokkrum dögum var okkur í iðnn. þessarar hv. d. fært uppkast að frv. til laga um Iðntæknistofnun. Líklega hefur ekki verið samkomulag um þetta hjá hæstv. ríkisstj., en iðnn. beðin að flytja frv., og út af fyrir sig hef ég ekkert við það að athuga að flytja það, en þar er fyrst og fremst um að ræða samsteypu hinna ýmsu rannsóknastofnanna og Iðnþróunarstofnunar Íslands. Þessar skýrslur hafa sem sé legið lengi hjá hæstv. ríkisstj. Það hefur miklu fjármagni og tíma verið eytt í þessar áætlunargerðir. Ég tel, að þær hafi verið vel unnar, og þá er spurning mín: Hvers vegna eru þessar till. ekki komnar lengra áleiðis en raun ber vitni um? Mér er raunar ljóst, að það hefur verið stofnuð n. til þess að athuga þessar áætlanir, en það er tæpast hægt að una við það, að einhver n. vinni mánuð eftir mánuð án þess að sjá neinn árangur af þeim störfum. Mér finnst, að það beri þess vegna brýna nauðsyn til þess, að Alþingi skori á hæstv. ríkisstj. að hraða framkvæmd þessarar iðnþróunaráætlunar, sem er hæði tæknilega og markaðslega gerð, og verði varla hjá því komist, ef á að líta alvarlega á þessi mál, að fara að lofa mönnum að sjá eitthvað í þessum efnum, því að ég tel, að atvinnuvegurinn sé í alvarlegri hættu. Mér hefur virst, að allir stjórnmálaflokkar hafi áhuga á því að efla iðnað í landinu, en mér finnst ganga ákaflega seint að gera það á þann hátt, að verulegur árangur sjáist. Ég sé ekki ástæðu til að hafa um þetta fleiri orð herra forseti, en legg til, að umr. verði frestað og till. vísað til hv. atvmn.



Herra forseti. Ég vil taka undir þetta mál, sem hér hefur verið hreyft varðandi iðnþróunaráætlunina og þau mál. Og mér finnst satt að segja, að það væri full ástæða til þess að taka til umræðu mál iðnaðarins meira en gert er hér á hv. Alþ. Einn þátturinn í þessum iðnþróunarmálum er lagmetisiðnaðurinn. Það var lögð á það áhersla í stjórnarsáttmálanum, að það skyldi að því stutt, að sá iðnaður skyldi fá ríflegan stuðning til uppbyggingar og það skyldi marka tímamót í sögu þess iðnaðar. Nú er það svo, að segja má, að þessi atvinnugrein hefur ekki haft neina ákveðna bankastofnun til að leita til í sambandi við uppbyggingu. Það má þó nefna Iðnþróunarsjóðinn, hinum norræna Iðnþróunarsjóð, sem var komið á, um leið og aðild okkar að EFTA átti sér stað, svo sem kunnugt er. Þá var - þar um myndarlegan sjóð að ræða. En skipulagsreglur þess sjóðs eru á þann hátt, að það liggur ekki á borðinu fyrir hvern sem er, sem vill fara út í slíkan atvinnurekstur eða byggja upp iðnað í einu eða öðru formi, að eiga aðgang að þessum sjóði, nema fylgt sé vissum skilyrðum, sem í mörgum tilfellum eru nokkuð fjárfrek, og gert er ráð fyrir, að aðilar geti lagt fram verulega mikið fjármagn í þá framkvæmd, sem um er að ræða í iðnaðinum. Vitanlega er það rétt út af fyrir sig, að það er æskilegt, að ekki sé farið út í neinn atvinnurekstur, nema sé um nokkuð verulegt framlag að ræða frá þeim, sem ræðst í framkvæmdina. En því miður er það svo með flestar okkar atvinnugreinar, ekki síst t.d. í sjávarútveginum, þar sem okkur er kunnugt um það, að þar eru keypt skip fyrir hundruð millj., án þess að til komi nema tiltölulega lítill hluti frá þeim, sem eru að kaupa atvinnutækið. Það mun hafa verið núna rétt nýlega, að ríkisstj, tók ákvörðun um það, að lagmetisiðnaðurinn skyldi sækja sínar fyrirgreiðslur til Iðnlánasjóðs. Fyrr hafði ekki verið ákveðið, að nein ákveðin lánastofnun veitti fyrirgreiðslu í sambandi við þann atvinnuveg. En það er út af fyrir sig ekki nægjanlegt, þó að sé vísað á þessa lánastofnun, nema sé þá fyrir hendi fjármagn í henni til þess að koma til móts við þá, sem á fjármagninu þurfa að halda. En það vantar mikið á, að Iðnlánasjóður, þó að hann hafi verið lítið eitt efldur á síðari tímum, hafi nægilegt fjármagn til að sjá fyrir því, sem fyrir er og honum er ætlað að fjármagna, hvað þá að taka á sig nýja og stóra atvinnugrein, sem er mjög fjárfrek. Það er ekki nóg að láta gera áætlanir, sem líta vel út á pappírnum. Það er góðra gjalda vert út af fyrir sig að leggja málið niður fyrir sér, gera áætlanir um eitt og annað. En það þarf meira til að koma, eins og hér hefur verið bent á, og ég tek undir það með flm. þessarar till., að það væri æskilegt, að ríkisstj, léti sem fyrst heyra frekar frá sér um, hvað hún hygðist fyrir um framgang þeirrar iðnþróunaráætlunar, sem unnið hefur verið að.



Herra forseti. Þegar brestur í smáiðnaðinum, þá er stutt í örðugleika almennings. Það er enginn vafi á því, að iðnaðurinn veitir fleirum atvinnu en aðrar atvinnugreinar. Það er einnig annað um iðnaðinn, þar er fjölbreytni í störfum miklu meiri en í öðrum atvinnugreinum. Þess vegna er mikil nauðsyn, að vel sé að iðnaði búið, ekki síst hjá smáþjóð. Okkur er það nauðsynlegra en öðrum, að allar hendur, sem unnið geta, hafi störf. Það er enginn vafi á því, að það er verr búið að iðnaðinum í þessu landi en öðrum atvinnugreinum, og þótt gerðar hafa verið tilraunir til lagfæringar á ýmsum sviðum, þá er það víst, að óðaverðbólgan eyðileggur jafnóðum það, sem verið er að reyna að bæta. Iðnaðurinn hefur árum saman búið við léleg lánakjör og lítil, og hafi eitthvað átt um að bæta, þá hefur það verið hrifið með hinni hendinni jafnóðum til baka í formi óðaverðbólgu. Þá eru háir vextir iðnaðinum þyngri í skauti en flestum öðrum atvinnuvegum. Allt þetta veldur því, að svo er nú í að sjá sem samdráttur í iðnaði sé á næsta leyti. Þetta mun fljótlega hafa í för með sér verri atvinnukjör og jafnvel atvinnuleysi, ekki síst hjá þeim, sem hafa mjög takmarkað vinnusvið og vinnugetu. Hér hafði fyrir nokkrum árum komist á vísir að útflutningsiðnaði á ýmsum sviðum: í lagmeti, í húsgögnum, bæði úr tré og stáli, í prjónlesi og á ýmsum fleiri sviðum. En það virðist svo sem vanbúnaður af hálfu stjórnvalda eigi sinn stóra þátt í því, að þessi vísir að útflutningi býr við svo þröngan kost, að sjáanlegur er samdráttur og jafnvel stöðvun. Það er enginn vafi á því, að sú mikla verðbólga, sem hér ríkir, er iðnaðinum sérstaklega óhagstæð, og enda þótt við þurfum ekki að búast við því, að úr því verði bætt til fullnustu á næstunni, þá er enginn vafi á því, að haldi svo áfram sem horfir, þá á iðnaðurinn við ófyrirsjáanlega örðugleika að stríða í náinni framtíð. Það hefur flogið fyrir, að greitt verði fyrir vissum grenum iðnaðarins varðandi útflutning. Þetta er í sjálfu sér stórhættulegt fyrirbrigði, sem við höfum reynt áður, og ég hélt, að allir væru komnir yfir og mundi ekki verða horfið að aftur. Hér verður sýnilega vart um annað að ræða en að almennar ráðstafanir verði gerðar til leiðréttingar á þeim erfiðleikum, sem iðnaðurinn á við að búa og að fært verði í það horf, að iðnaðarvörur geti aftur orðið samkeppnisfærar á markaðnum. Okkur er fyrir öllu í þessu landi að halda uppi nægri atvinnu, ekki aðeins fyrir þá, sem eru hinir góðu og viðurkenndu iðnverkamenn og konur, heldur einnig fyrir hið afbrigðilega vinnuafl, sem öllum stundum hefur átt innhlaup hjá íslenskum iðnaði og kannske í ríkari mæli hjá íslenskum iðnaði en víða annars staðar. Þetta er mikið og dýrmætt vinnuafl þessari litlu þjóð, en það verður það vinnuafl, sem fyrst finnur fyrir því, er verulega sverfur að.



Herra forseti. Á þskj. 413 hef ég leyft mér að flytja till. til þál. um hagnýtingu vindorku með vindrafstöðvum. Tillgr. hljóðar þannig, með leyfi forseta: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að gera nú þegar ráðstafanir til, að fylgst verði með þeim tækniframförum, sem átt hafa sér stað í hagnýtingu vindorku til raforkuframleiðslu, ef vera má, að nýtísku vindrafstöðvar séu hugsanlegur raforkugjafi á afskekktum sveitabýlum, sem erfitt er að tengja samveitum.“ Fyrsti orkugjafinn, sem mannkynið tók í þjónustu sína, er sennilega vindorkan. Frá órofi alda hafa menn fleytt sér áfram á trjábolum, flekum og bátum með vindorku. Allt fram á þessa öld sigldu seglskip um öll heimsins höf á vindorku einni saman. Við Íslendingar áttum fiskiskútur eða kúttera, sem eingöngu voru búnir seglum fram yfir aldamót, en þá var almennt farið að hafa hjálparvélar í seglskipum, sem notaðar voru, þegar byr gaf ekki. Öldum saman hafa menn notað vindmyllur til margs konar starfsemi, t.d. til að dæla upp vatni til áveitna, mala korn o.s.frv. Vindmyllurnar voru yfirleitt mjög þungbyggðar og því afkastalitlar, en eru þó enn notaðar víða í suðurlöndum. Á árunum fyrir síðari heimsstyrjöld komu hingað til lands vindrafstöðvar og voru nokkuð víða notaðar til þess að framleiða rafmagn til ljósa. Vindrafstöðvar þessar voru mjög afkastalitlar og komu að mjög takmörkuðu gagni. Þær þurftu verulegan vindhraða til að skila fullum afköstum, en þoldu hins vegar illa stórviðri og vildu jafnvel brotna og eyðileggjast. Þessar vindrafstöðvar hafa fyrir löngu lagst niður með öllu hér á landi. Á síðari árum hafa orðið verulegar tækiframfarir í gerð vindrafstöðva. Menn hafa gert sér grein fyrir, að í vindraforkunni er fólgið ódýrt afl, sem alls staðar er fyrir hendi. Það eru einkum Frakkar, sem hafa unnið að endurbótum á vindrafstöðvum, og eru þær nú all algengar í Frakklandi og viðar, t.d. í Noregi, Spitsbergen, Grænlandi og Alaska. Vindrafstöðvar eru aðallega settar upp á afskekktum stöðum, þar sem ekki er hægt að fá raforku frá samveitum eða þar sem erfitt er að koma við öðrum orkugjöfum, m.a. vegna erfiðleika á flutningi á eldsneyti og á eftirliti með vélaorku. Þannig eru t.d. vitar á afskekktum stöðum og eyjum lýstir með vindrafstöðvum, sömuleiðis ljósbaujur á skerjum og innsiglingarljós í þröngum fjörðum. Sama er að segja um endurvarpsstöðvar síma og sjónvarps á afskekktum stöðum á fjöllum uppi, svo að dæmi séu nefnd. Ekki er vafi á, að til mála kemur að nota vindrafstöðvar í svipuðu skyni hér á landi. Auk þess verður að telja athugandi að koma upp vindrafstöðvum í eyjum hér á landi, sem enn eru byggðar, enda verða þær vart tengdar samveitu. Hér á landi eru mörg sveitarbýll, sem erfitt er að tengja samveitum vegna mikilla fjarlægða. Þá má nefna raflýsingu og hitun sumarhúsa, skíða- og fjallaskála. Nýtísku vindrafstöðvar eru mun afkastameiri en áður var. Á markaðnum í dag eru aðallega stöðvar frá 1 kw upp í rúm 4 kw. En ekkert mun til fyrirstöðu að framleiða vindrafstöðvar, sem framleitt geta 12–15 kw. Stöðvar þessar eru mjög léttbyggðar og þurfa því mjög lítinn vind til að skila fullum afköstum, eða vindhraða frá 2 m á sek. til 7 m á sek., en það mun þýða golu til stinningsgolu eða 2–4 vindstig. Hér á landi er mjög vindasamt. Logn heilan sólarhring eða lengur er sjaldgæft fyrirbæri. Nú þola vindrafstöðvar mikinn vindhraða án þess að brotna og eyðileggjast, enda eru þær oftast á fjallatoppum, t.d. í Ölpunum, þar sem stórviðri eru tíð. Allar vindrafstöðvar eru nú þolreyndar fyrir um 56 m vind á sek, eða um 200 km vindhraða á klst. og jafnvel allt upp í 300 km. vindhraða á klst., eða fárviðri. Ef algjört logn er, framleiða vindrafstöðvar ekki rafmagn. En nú eru þær tengdar rafgeymum, sem hlaðnir eru, þegar vindur er, og miðla orku í logni. Rafgeymarnir eru eins og hjálparvélar seglskipanna voru, þegar ekki gaf byr. Vindrafstöðvar endast lengi og þurfa lítið viðhald og eftirlit. Rafleiðslur frá þeim eru stuttar, og því lítil hætta á línubilunum í hörðum vetrarveðrum. Það er vandamál, sem hætt er við að verði síst minna, eftir því sem afskekktari staðir eru tengdir samveitum. Vindrafstöðvar eru loks auðveldar í uppsetningu, og þær má taka niður fyrirhafnarlítið og flytja á annan stað, ef þörf krefur. Án rafmagns er ekki hægt að búa á Íslandi lengur. Ekki er ólíklegt, að með vindrafstöðvum megi fyrr en ella leysa raforkuþörf afskekktra býla og byggða. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að hafa frekari orð um þessa till. Aðalatriðið er, að fylgst verði með þeim tækniframförum, sem eru að verða í hagnýtingu vindorku til rafmagnsframleiðslu, og kannað, hvort vindrafstöðvar geti komið að notum hér á landi. Ég vil að lokum óska þess, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til atvmn.



Herra forseti. Við höfum nokkrir þm. úr öllum flokkum leyft okkur að flytja till. til þál. um, að hafinn skuli undirbúningur að byggingu íþróttahúss fyrir Menntaskólann við Hamrahlíð. Tildrögin til flutnings þessarar þáltill. eru þau, að fyrir nokkrum vikum kom foreldraráð Menntaskólans við Hamrahlíð saman til fundar, og þar lét rektor menntaskólans það álit sitt í ljós, að stærsta óleysta vandamál, sem þessi stóri skóli á við að etja núna, væri fólgið í því, að þar skortir algjörlega aðstöðu til leikfimiiðkana nemenda. Fyrir tveimur árum stóð svo á, og gerir raunar enn, að tvo skóla, sem liggja svo að segja hlið við hlið við sömu götu hér í borginni, vantaði íþróttahús. Ég leyfði mér þá að gera það að till. minni, að þarfir beggja þessara skóla væru leystar samtímis með því að reisa eitt íþróttahús fyrir þá báða. Mér virðist í minni einfeldni á sviði byggingamála, að það hlyti að vera ódýrara og betri hagnýting á almannafé, að láta báða þessa skóla nota sama leikfimihúsið, það hlyti að vera hægt að spara einhverja hluti á því að nýta stærra hús betur, en hafa tvö leikfimihús, sem e.t.v. væru ekki eins mikið nýtt. En við athugun þess máls kom í ljós, og það var sameiginlegt álit bæði þeirra, sem málum þessum stjórna af hálfu menntmrn, og af hálfu fræðsluráðs Reykjavikurborgar, að íþróttahús fyrir báða þessa skóla yrðu fullnýtt og það mundi ekki sparast neitt að ráði við það að reisa sameiginlegt hús fyrir báða skólana, vegna þess að hvor um sig væri svo stór, að ekkert veitti af leikfimisal af fullri stærð eða sölum fyrir hvorn skóla um sig. Þess vegna var það, að ekki var horfið að því ráði. En þá þótti mönnum liggja beint við, að hafinn yrði undirbúningur að byggingu beggja þessara íþróttahúsa. Svo var gert á vegum Reykjavíkurborgar, og nú eru fullbúnar, að heita má, teikningar að íþróttahúsi fyrir barnaskólann, Hlíðaskólann, og verður væntanlega útboð gert nú alveg á næstunni. Hins vegar er það svo, að því er varðar Menntaskólann við Hamrahlið, að þar hefur ekki, svo að vitað sé, verið neitt gert af hálfu rn. til þess að undirbúa þessa byggingu. Teikningar munu ekki liggja fyrir, og till. okkar miðar að því á þessu stigi, að það verði nú hafist handa um að gera teikningar að húsi, þannig að unnt verði að leggja í framkvæmdir á næsta ári. Mér er ekki ljóst, hvernig á því stendur, að ekki hefur verið hafist handa um þetta mál. Mér þykir líklegt, að þar sé því um að kenna, að ýmsar þarfir séu óleystar hjá menntaskólum víða um land og að einhvern veginn hafi það vafist fyrir hæstv. ráðh., hvar ætti helst að drepa niður hendi til þess að byrja að leysa úr þeim vanda, sem víða er fyrir hendi. En að því leyti gegnir öðru máli um Menntaskólann við Hamrahlíð en ýmsa aðra menntaskóla, að þar stunda mjög margir nemendur nám, í allt eru það um 1200 nemendur. Um 830 eru reglulegir nemendur, og við þann skóla starfar, eins og kunnugt er, líka fjölmenn deild að kvöldinu til, svonefnd öldungadeild, þar sem fólk á öllum aldri stundar nám. Auk þess er þetta eini menntaskólinn í borginni, sem hefur alls enga aðstöðu fyrir sína nemendur til leikfimiiðkunar. Auðvitað er augljóst, að það er fullkomið áhyggjuefni, að við svo búið skuli standa, að mörg hundruð nemendur á þroska- og vaxtaraldri skuli vera látnir stunda skólanám jafnlangan tíma dagsins og gert er í menntaskólum, án þess að hafa nokkur skilyrði til þess að njóta þeirrar heilsuverndar og hressingar, sem fólgin er í hóflegri íþróttaiðkun. Rektor Menntaskólans við Hamrahlíð hefur skýrt frá því, að hann hafi gert miklar tilraunir til þess að fá inni fyrir nemendur skólans í öðrum íþróttahúsum borgarinnar. Þær tilraunir hafa ekki borið árangur, vegna þess að þau eru fullnýtt, þannig að eina lausnin virðist vera að byggja sérstakt leikfimihús fyrir þennan skóla. Þannig er mál með vexti, að auk hinna almennu raka, sem liggja til þess, að ungum skólanemendum sé nauðsyn á því að geta styrkt heilsu sína með leikfimiiðkunum, þá stendur svo á þessum skóla, að þar er námið stundað eftir sérstöku, allnýstárlegu kerfi, svonefndu áfangakerfi, sem verður þannig í framkvæmd, að námstími nemenda dreifist oft yfir allan daginn frá því kl. 8 að morgninum til kl. 6 á daginn, stundum með klukkutíma hléi eða tveggja tíma hléi á milli kennslustunda. Það vill oft verða svo, að þessi tími milli kennslustunda nýtist ekki sem skyldi. Þetta fyrirkomulag gerir það að verkum, að það er enn meiri nauðsyn að hafa íþróttahús skólans í næsta nágrenni hans, eins og raunar er gert ráð fyrir á upphaflegri áætlun í sambandi við byggingu hans. Nú eru hér um bil 8 ár síðan skóli þessi var tekinn í notkun, og ég veit, að það er einlæg ósk stjórnar þessa skóla og nemenda hans, að íþróttahús verði reist við skólann sem fyrst. Því til staðfestingar vil ég leyfa mér að lesa tvö bréf, sem ég hef hér í höndum. Annað er frá rektor Menntaskólans við Hamrahlíð oft hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Það vekur óblandna ánægju mína að sjá þessa till. studda af þm. úr öllum flokkum. Menntaskólinn við Hamrahlíð er kominn hátt á 8. starfsár sitt og senn liðinn áratugur frá því, er bygging skólahússins var hafin. Allan þennan tíma hefur það verið eitt af alvarlegri áhyggjuefnum mínum, að skólinn skuli ekki geta boðið nemendum sínum aðstöðu til líkamsræktar af neinu tagi. Á þeim aldri, sem fólkið sækir menntaskóla, er það á viðkvæmu þroskaskeiði, líkamlega sem andlega, og það er ábyrgðarhluti að halda því við kyrrsetur langan vinnudag án þess að veita því færi á og hvetja það til að stæla líkama sinn og styrkja. Mér finnst ég stundum sjá það á nemendum skólans, líkamlegri reisn þeirra, að þeir hafa ekki fengið þau tækifæri til heilsuverndar og líkamsræktar, sem þeir hefðu þurft á að halda. Það hefur komið fyrir fyrr, að skólar hafa þurft að þrauka alllengi án íþróttahúss, en ég hygg þess engin dæmi, að jafnstór skóli hafi þurft að biða jafnlengi án þess að eiga nokkurs staðar innhlaup í íþróttahús, því að nú er svo komið, að öll íþróttahús borgarinnar eru fullsetin. Skólinn hefur því enn ekki getað ráðið sér fastan íþróttakennara. Þessi till. á sér því mikil rök. Ég fagna henni og vona, að hún marki þau tímamót í byggingarmálum skólans, að nú verði hafist handa um undirbúning að byggingu íþróttahúss og málum hrundið það rösklega áleiðis, að framkvæmdir geti hafist fyrir áratugsafmæli skólabyggingarinnar. Guðmundur Arnlaugsson.“ Og síðan er annað bréf frá Nemendafélagi Menntaskólans við Hamrahlíð, dags. 7. mars s.l.: „Nemendastjórn MH lýsir ánægju sinni með framkomna till. á Alþ. um byggingu íþróttahúss fyrir skólann. Íþróttir og öll hreyfing er það, sem um 800 reglulegir nemendur fara á mis við, og er það vafalaust ekki til eflingar afkasta á öðrum sviðum, því að öllum mun kunnugt um, hve líkamleg hreysti og gervileiki hefur áhrif á almenna líðan þjóðfélagsþegnanna. Því vonum við, að hið ævaforna spartverska orðatiltæki: „heilbrigð sál í hraustum líkama“ - sé enn í fullu gildi.“ Og þeir hafa nú skrifað hér „enn í fullu (verð)gildi“ innan sviga, stjórnendur Nemendafélagsins. Bréf þetta undirritar Bolli Héðinsson, forseti nemendaráðs. Herra forseti. Ég tel, að rökin fyrir þessari till. séu svo augljós, að ekki þurfi að tíunda þau frekar. Ég hygg raunar, að það eina, sem á vantar, sé, að það komi allþungur þrýstingur frá Alþ. til menntmrn., til þess að látið verði til skarar skríða um að hefja nú teikningar að þessu húsi, þannig að nemendur þessa skóla, þessi mikli fjöldi, þurfi ekki öllu lengur að fara á mis við þessa heilsuvernd, sem nemendur flestra annarra skóla þessarar borgar njóta. Mér finnst satt að segja, að einmitt þessa dagana, þegar allir virðast vera að fyllast af vorhug og umhverfi okkar birtist svo bjart og fagurt svona snemma vors, hljótum við líka að vilja stuðla að því, að hið unga fólk, sem stundar nám í skóla hér í horginni, verði svo heilsuhraust, að orka þess nýtist til fulls til hinna erfiðu starfa, sem það verður að teljast að stunda menntaskólanám og síðar háskólanám, svo að í lagi sé.



Herra forseti. Allshn. hefur rætt till. til þál. á þskj. 50 um bættar vetrarsamgöngur í snjóþungum byggðarlögum. N. hefur gefið út svofellt nál.: „ Allshn. hefur fjallað um till. til bál. á þskj. 50 um bættar vetrarsamgöngur í snjóþungum byggðarlögum. N. samþykkir að mæla með samþykkt till. óbreyttrar. Bjarni Guðnason var fjarverandi afgreiðslu málsins.“ Ég held, að ég þurfi ekki að hafa fleiri orð um þetta. Það var gerð ítarleg grein fyrir þessu nauðsynjamáli, þegar haldin var fyrir því framsaga, og einnig kemur það fram í grg. málsins. Ég þakka meðnm. mínum í allshn. fyrir jákvæða afstöðu til þessa máls og endurtek það, að n. mælir með því, að till. verði samþykkt óbreytt.



Herra forseti. Mál þetta, sem hér er til umr., um athugun á fasteignamatsl. og l. um sambýli í fjölbýlishúsum, hefur verið fyrir allshn., og n. hefur orðið sammála um að mæla með samþykkt þessarar þáltill. óbreyttrar. Einn nm. var fjarstaddur við afgreiðsluna, Bjarni Guðnason.