Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Atvinnumálaráðherra (KIJ): Það er hið sama um þetta mál að segja og næsta mál hjer á undan, að eigi er þörf á langri framsöguræðu, en nægilegt að vísa til frv. sjálfs og greinargerðar þess og athugasemda dýralæknisins í Reykjavík. Frv. þetta er fram komið vegna þess, að komið hefir fyrir það tilfelli í Arnarfirði vestra, að kýr hefir fengið berklaveiki af manni. Dýralækninum hjer í Reykjavík var skrifað um þetta og hann beðinn um að semja frv., er gengi í þá átt að stemma stigu fyrir veikinni. Frv. þetta fór breytingarlaust í gegnum háttv.Nd., og vænti jeg, að það fái einnig góðar undirtektir hjer. Skal jeg svo leyfa mjer að leggja það til, að frv. verði vísað til landbúnaðarnefndar.

Forsætisráðherra (SE): Þetta frv. stjórnarinnar er lagt fyrir þingið nú samkvæmt loforði stjórnarinnar á síðasta Alþingi og í samræmi við þá niðurstöðu, sem varð í samningunum við Spánverja á síðasta ári. En af þeirra hálfu var því þá lofað, að ef lög eins og þetta frv. yrðu samþykt, þá mundum við verða aðnjótandi bestu tollkjara fyrir fisk vorn. Um leið og jeg mæli hið besta með frv., legg jeg til, að því, að umræðunni lokinni, verði vísað til hv. allsherjarnefndar.

Á 20. fundi í Ed., mánudaginn 19. mars, var útbýtt: Frumvarpi til laga um lögfylgjur hjónabands (stjfrv., A. 172).

Frsm. (Sigurður Jónsson) Eftir að nefndin hefir athugað frv. það, sem hjer liggur fyrir, er hún einhuga um það að leggja það til, að frv. verði felt. Jeg ætla mjer eigi að endurtaka nál., en jeg vildi aðeins leyfa mjer í þessu sambandi að skýra nokkuð innihald heimildarlaga þeirra, sem til eru um þessi atriði, sem sje 1. nr. 24, frá 22. okt. 1912, því vera má, að sumum hv. deildarmönnum sje það eigi kunnugt. Fyrirsögn þessara laga er: Lög um samþyktir um ófriðun og eyðing sels í veiðiám. 1. gr. laganna er um það, að sýslunefndum sje heimilt að gera samþykt um ófriðun og eyðing sels úr veiðiám. 2.–4. gr. laganna er um það, hvernig samþyktir þessar þurfi að vera gerðar, til þess að þær sjeu bindandi að lögum. 5. gr. ræðir um, hvernig eyðing selsins skuli hagað og um viðurlög til selveiðieiganda, og skal jeg, með leyfi hæstv. forseta, lesa greinina upp: „Í samþykt má ákveða um algerða eyðing eða útrýming sels úr veiðiám. Þó má eigi með neinni samþykt raska friðun eggvera, selalátra eða selalagna, nema fult gjald komi fyrir, slíkt er dómkvaddir menn meta. Gjaldi þessu jafna sýslunefndir niður á þá, er veiðirjett eiga í á þeirri eða ám, er samþyktin gildir fyrir. Sýslumenn innheimta gjaldið, og fylgir því lögtaksrjettur. Í samþykt skal ávalt kveða á um eftirlit með því, að henni sje hlýtt, og hvernig kostnaðinn við það skuli greiða.“ Við athugun á þessari grein var nefndin einhuga um það, að hún ætti einnig við um Ölfusá, og álítur hún því nýtt frv. um þetta atriði óþarft. Enn fremur telur nefndin, að með frv. þessu sje hjeraðsnefndum varnað þess að taka sjálfar ákvarðanir um sín eigin mál, en sú meginregla hefir fengið vaxandi fylgi löggjafanna, að hjeruðin hafi mestu að ráða um sín eigin mál, innan ákveðinna takmarka. Skal jeg svo eigi orðlengja um þetta, en jeg vænti, að hv. deild fallist á niðurstöðu nefndarinnar í máli þessu.

Jónas Jónsson Jeg tók það fram þegar við 1. umr. þessa máls, að mjer væri kunnugt um 1. nr. 24 frá 1912. Jeg geri ráð fyrir því, að sýslufjelögin geti gert samþyktir um þetta mál, en ábúendur veiðijarða þeirra, sem hjer er um að ræða, hafa beðið mig um að fá þessu breytt og endurtekið þá ósk sína með símskeyti því, sem hæstv. forseti las hjer upp í deildinni áðan. Jeg ætla mjer eigi að gera mál þetta að neinu ágreiningsatriði; jeg álít niðurstöðuna bitamun, en eigi fjár. En óneitanlega virðist mjer líta út fyrir, að lögin frá 1912 sjeu nokkuð þunglamaleg, þar sem þau eru hvergi notuð á landinu. Álít jeg þegar af þeim ástæðum, að betra væri að samþ. frv. Jeg geri ráð fyrir því, að þó að frv. þetta verði felt, eins og hv. landbúnaðarnefnd leggur til, þá muni þó það hafa unnist með því, að máli þessu verði veitt meiri eftirtekt en áður, og tel jeg eigi ólíklegt, að um ófriðun sels í laxám verði sett allsherjarlög áður en langt um líður.

Atvinnumálaráðherra (KIJ): Jeg býst eigi við, að það þurfi langan formála um þetta mál, og jeg læt mjer því nægja að vísa til frv. sjálfs og athugasemdanna við það. Frv. var í samgöngumálanefnd í hv.Nd., og gerði hún aðeins lítilsháttar breytingu við það, sem sje við 3. gr., viðvíkjandi láni því, sem ætlast er til, að stjórnin fái til þess að byggja fyrir vita, og þannig er frv. komið fyrir þessa hv. deild. Jeg skal geta þess, að jeg tel það álitamál, hvort rjett sje að halda áfram þeirri stefnu að búa til heildarlög um brýr og síma og vitabyggingar, og þannig, að byggingar þessar verði framkvæmdar fyrir lán, sem til þeirra yrðu tekin, og sá kostnaður því alveg utan við fjárlögin. Þetta tel jeg alls ekki rjett, því jeg álít, að öll útgjöld landsins eigi að koma fram í fjárlögum eða aukafjárlögum. Þetta mætti laga með því, að tekjumegin sje sett upphæðin af láninu, sem varið er á hverju ári til vitabygginga, en gjaldamegin útgjöldin við vitabyggingarnar á sama ári. Þá koma upphæðirnar fram báðum megin í fjárlögunum, og þar með hefir þingið fengið íhlutunarrjett um það, hvernig fjenu skuli varið árlega. Annars tel jeg mikið unnið við lög, sem sjeu nokkurs konar heildaryfirlit yfir allar vitabyggingar, enda hefir hv. samgöngumálanefnd Nd. viðurkent það. - Jeg vænti þess, að frv. þetta fái góðan byr í þessari hv. deild, engu síður en í hv.Nd., og leyfi mjer að leggja það til, að því verði vísað til samgöngumálanefndar. Byggi jeg þá von mína, að frv. verði vel tekið, á því, að það er komið fram að tilhlutun Alþingis sjálfs.