Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta mál, sem hér liggur fyrir, þarfnast ekki langrar ræðu af minni hálfu, því að í aths. við frv. er gerð glögg grein fyrir, hvers vegna það er hér fram borið. Frv. þetta er fram borið sem afleiðing og niðurstaða af gerðum nefndar, sem sett var á stofn með bréfi dóms- og kirkjumálaráðuneytisins 5. júní 1939. Það var 7 manna nefnd, og öðlaðist hún nafnið manneldisráð. Þessi n. eða þetta ráð var skipað þannig, eins og sjá má, að þar var valinn maður í hverju rúmi. Og skilaði n. af sér störfum 2. des. s.l., og var það alllangt nál., sem hafði verið samið. Og þetta nál. var prentað og síðan sent þeim, sem helzt mátti gera sér von um, að létu málið til sín taka, og þar á meðal hv. alþm. - Ein af niðurstöðum nál. var sú, að það yrði fram haldið störfum manneldisráðs og skipað yrði með sérstökum l. fast ráð kunnáttumanna. Og fer frv. þetta fram á, að slíkt ráð kunnáttumanna verði skipað, þar sem stj. var einnig þeirrar skoðunar, að það væri rétt, að haldið væri áfram rannsóknum þeim, sem manneldisráð hafði hafið og starfað að. Skal ég láta hér staðar numið og vísa hv. þm. fyrst og fremst til aths. við frv. þetta og svo til þeirrar bókar, sem þeir hafa í höndum um málið.



Herra forseti. - Þetta mál, sem hér er fyrir höndum, stendur í beinu sambandi við það mál (frv. til l. um manneldisráð) , sem nú var áðan afgr. hér í hv. d. Í áliti manneldisráðsins var gert ráð fyrir því, að ráða þyrfti sérstakan framkvæmdastjóra til þess að halda áfram þeim störfum, sem sá framkvæmdastjóri hafði, sem starfaði af hálfu manneldisráðs þessi ár. Það var í undirbúningi þá löggjöf, sem nú hefur verið lagt fram frv. að. Þetta starf er þannig vaxið, að því er bezt fyrir komið með þeim hætti, að stofnað sé prófessorsembætti við háskólann í þessum fræðum. Nú sem stendur er það aukakennsla, sem fer fram í heilbrigðisfræði við háskólann. En með því að halda áfram þeim hugmyndum, sem manneldisráðið hefur gert sér far um að túlka, þá er málinu auðveldlegast og bezt ráðið með því móti, að það tvennt verði sameinað, heilbrigðisfræðin við háskólann og framkvæmdastjórastarf manneldisráðs. Og þess vegna er lagt til, að þetta embætti verði stofnað. Og nú hefur læknadeildinni nýlega áskotnazt gjöf úr sjóði Rockefellers til þess að kaupa nauðsynlegustu tæki til heilbrigðisfræðilegra rannsókna. Og til þess að þau tæki verði notuð eftir því sem vera ber, þá þarf þessi kunnáttumaður að vera fast tengdur háskólanum, og á því að vera svo fær sem kostur er á í þeirri grein. Og þetta verður bezt gert með því, að hann hafi prófessorsstöðu við háskólann. Ég leyfi mér að óska þess, að frv. verði, að lokinni þessari umr., vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og félmn.



Herra forseti. Með þál. í nóv. 1943 fól hæstv. Alþ. ríkisstj. að kaupa efni til lagningar rafveitu frá Hafnarfirði til Keflavíkur. En um það leyti var að fást leyfi til þess að flytja þetta efni út frá Bandaríkjunum. Hins vegar var ekki þá af hinu háa Alþ. tekin nein ákvörðun um það, hvernig fara skyldi með byggingu þessarar línu, þegar efnið kæmi til landsins. En þá var það mjög aðkallandi þörf fyrir hreppana þar suður frá að geta fengið þessa línu sem fyrst upp, vegna þarfar á auknu rafmagni og vegna þess, hvernig á stóð þá með þær olíurafstöðvar, sem héldu uppi rafmagnsframleiðslu fyrir Keflavík. Efnið hefur verið að koma til landsins smátt og smátt, og er nú kominn mikill hluti þess hingað. Á síðasta sumri, þegar séð var, að efnið mundi berast bráðlega, og með tilliti til mjög aðkallandi nauðsynjar þess, að sem fyrst yrði komið upp þessari línu, þá sneri atvmrn. sér þá þegar til stjórna allra fjögurra þingflokkanna og spurðist fyrir um það, hvort flokkarnir teldu rétt og vildu þegar veita samþykki sitt til þess, að ríkið léti hefjast handa um að byggja þessa rafmagnslínu, þegar efnið kæmi. Allir þingflokkarnir svöruðu því játandi, og voru þá þegar gerðar ráðstafanir til þess að byggja línu þessa, og er verið að því nú. Hins vegar hefur ekki verið tekin nein ákvörðun um það, hvernig eða hvar á að taka endanlega peninga í þessa línu. Það var að vísu spurt um álit þingflokkanna í þessu efni, en svör voru ekki eins frá öllum. Það þykir því rétt að bera hér fram frv. til l. um þetta, fyrst og fremst til þess að fá staðfestingu á því, að ríkið skuli byggja línuna, og í öðru lagi til þess að ákveða, hvernig peningar skuli til þess fengnir. Þeir hafa í bráðina verið lagðir fram úr ríkissjóði. Frv. þetta gerir ráð fyrir því, að fé til þessarar framkvæmdar verði tekið að láni. Það kom tvennt til álita í þessu: annað að taka féð að láni, en hitt að taka það úr raforkusjóði. En hér er lagt til, að féð sé tekið að láni, með því að ráðuneytið telur það eðlilegri skipun á þessu máli heldur en að ráðstafa nú fé úr raforkusjóði, meðan mþn. í raforkumálum hefur ekki enn lokið störfum. Þess vegna má sýnast svo, að réttara sé að láta bíða að ráðstafa fé úr þeim sjóði, þangað til fullnaðarákvarðanir n. liggja fyrir. Samkvæmt þessu er lagt til í 2. gr. frv., að ríkisstj. sé heimilað að taka allt að 1.800.000 kr. lán til þess að framkvæma þetta. Frv. gerir og ráð fyrir, að ríkisstj. sé heimilað að láta reka rafveituna fyrst um sinn, þar til önnur skipan verður þar á gerð, og getur ríkisstj. falið það Rafmagnseftirliti ríkisins eða öðrum opinberum aðila, bæjarfélagi eða hreppsfélagi. Eins og ég sagði áðan, þá er þetta mál eins til komið og ég hef lýst um byggingu raforkuveitunnar, og er hér farið fram á, að Alþ. með löggjöf staðfesti það, sem flokkarnir hafa fallizt á, að gera skyldi um byggingu veitunnar, og að Alþ. ákveði, hvar taka skuli peninga til þessarar framkvæmdar. Ég vísa að öðru leyti til aths., sem fylgja frv., og leyfi mér að leggja til, að málinu verði, að lokinni þessari umr., vísað til 2. umr. og n., sem væntanlega verður fjhn.