Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Ráðherra (Einar Arnórsson) Jeg vil einungis taka það fram, að nefnd sú, er fær málið til meðferðar, fær að sjálfsögðu öll plögg þar að lútandi, sem finnast í stjórnarráðinu.

Bjarni Jónsson Jeg legg til að málinu verði vísað til hinnar nýkosnu nefndar í næsta máli á undan, og að 1. umr. verði frestað.

Framsögum. (Magnús Guðmundsson) Eins og nefndarálitið á þgskj. 22 ber með sjer, hefir nefndin orðið samdóma um, að nauðsyn beri til, að frv. í þessa átt verði gjört að lögum, og hefir eigi heldur neitt við orðalag frv. að athuga. Hefi jeg því ekki öðru við að bæta, frá nefndarinnar hálfu, ef mótmæli koma eigi fram, en óska að háttv. deild láti frv. ganga áfram.

Ráðherra (Einar Arnórsson) Jeg get að mestu vísað til aths. við frv. En jeg vil gefa háttv. deild þær upplýsingar, að fregn hefir borist mjer um það, að hjer er ekki lengur um 300 tunnur að ræða, heldur 100 tunnur. Fyrst þetta er svo lítið, tel jeg eigi ástæðu til að leggja þennan toll á. Mjer væri kært að geta talað við nefnd þá, er skipuð verður í málið.  (Sigurður Sigurðsson: Má ske ráðherra vilji taka frv. aftur?)  . Jeg sje ekki ástæðu til þessa að svo komnu; deildin getur gjört við málið það, sem hún vill.

Bjarni Jónsson Jeg vil stinga upp á 7 manna nefnd í þetta og næsta mál (frv. til laga um tryggingu aðflutninga).

Einar Jónsson Það kann að vera, að mín afstaða sje ekki hin sama og annara hv.þm., til þess, sem gjöra skuli og ógjört skuli vera látið, í þetta sinn. Jeg vil ekki, að þingið taki nú til meðferðar annað en nauðsynleg mál, sem ekki geta beðið. Hjer er öfugt að farið. Leitað eftir auknum tolli á smá vörutegundum, í stað þess að endurskoða tolllöggjöfina í heild sinni, og koma með tillögur um hagkvæmt fyrirkomulag um skattagrundvöll í einni heild. Jeg sakna þess ætíð, að eigi er tekið meira tillit skattanefndarinnar frá 1907, því sú nefnd athugaði skattagrundvöllinn rækilega, og gjörði skynsamlegar tillögur um nýtt fyrirkomulag. Tel jeg síðan mjög tvísýnt, að betur takist að breyta á annan hátt. Er því að minsta kosti mótfallinn, að verið sje að elta einstakar vöru»sortir« með auknar tollálögur, sem gjörir eigendunum framleiðsluna til muna erfiðari, en landssjóð munar sára litlu. Jeg vildi helst óska, að frv. yrði þegar tekið aftur, eða deildin vildi að öðrum kosti fella það þegar í stað.

Bjarni Jónsson Jeg hafði hugsað mjer að leggja til, að 1. umr. væri frestað, í stað þess að kjósa nefndina að lokinni umræðu.

Framsm. (Pjetur Jónsson) Þegar hæstv. ráðherra (E. A.) lagði fram frv. þetta, þá ljet hann þess getið, að í rauninni væru ástæður stjórnarinnar, til þess að bera frv. fram, fallnar niður, eða að minsta kosti minni heldur en þegar bráðabirgðalögin voru sett. Svo er sem sje mál með vexti, að af þeim 300 tunnum saltkjöts, sem Bretum voru áskildar, er nú ekki þörf á nema 100 tunnum. Og þegar um svo mikla minkun er að ræða, að verðmunurinn á kjötinu nemur að eins um 4000 kr., þá er það alt of mikil fyrirhöfn, að innheimta toll víðsvegar um land fyrir svo litinn útgjaldalið. Ofan á þetta bætast áskoranir víðs vegar af landinu, um að afnema bráðabirgðalögin. Þess vegna leggur nefndin það til, í samráði við hæstv. ráðherra, að frv. sje felt, og þar með þá feld úr gildi bráðabirgðalögin frá 4. þ. m.; auðvitað verður þá endurgreiddur sá tollur, sem innheimtur kann að hafa verið samkvæmt þessum bráðabirgðalögum.

Bjarni Jónsson Af því að jeg hefi engar upplýsingar sjeð eða heyrt koma fram um það, hvernig á þessum 300 tunnum stendur, þá langaði mig til að spyrjast fyrir um það hjá nefndinni, hver það sje, sem á að fá þær, og hvernig á þessum afslætti standi. Þetta er svo lítið í flestra augum, að það er gaman að fá að vita það, hver sá málsaðili er, sem lýtur að svona litlu.

Framsm. (Pjetur Jónsson) Jeg hefi ekki miklu að bæta við það, sem jeg hefi áður sagt. Það er tekið fram í athugasemdinni við frv., eins og það kom frá stjórninni hvernig á því stendur, að frv. þetta er fram komið. Háttv. þm. Dala. (B. J.) veit það eins vel og nefndin, að það eru Bretar, sem ætlast er til, að fengju þessar 300 tunnur af kjöti. Vjer vitum það eitt, að tilkynning um þetta skilyrði fyrir útflutningsheimild kjötsins kom til stjórnarinnar frá bretska konsúlnum hjer og sömuleiðis frá Birni Sigurðssyni, sem er umboðsmaður íslensku stjórnarinnar í Lundúnum; en um hitt erum vjer jafn ófróðir og háttv.þm. Dala. (B. J.), hvað Bretar ætla sjer að gjöra við kjötið. Jeg get einungis sagt frá þeirri tilgátu, sem jeg hefi heyrt fleygt, að þeir ætli að hafa það sem einskonar »Pröve« handa hernum, til þess að fá vitneskju um, hvort ekki væri hægt að fá menn til að borða það. En jeg sel þetta ekki dýrara en jeg keypti. Annars hefir nefndin engar frekari upplýsingar að gefa í þessu máli, því að hún veit ekki frekar.

Bjarni Jónsson Úr því að fyrirspurn mín til nefndarinnar hefir leitt til þess, að getgáta hefir komið fram um það, að bretska stjórnin ætli sjer að nota þessar tunnur, sem sýnishorn handa hernum, þá skal jeg lýsa því yfir, að mjer dettur ekki í hug, að íslenska stjórnin ætli, eða hafi ætlað sjer, að selja Bretastjórn þetta kjöt, sem er skilyrðisbundin bannvara.

Ráðherra (Einar Arnórsson) Jeg skal taka það fram, að stjórninni er ekki á nokkurn hátt kunnugt um það, hvað Bretar ætla sjer að gjöra við kjötið. Stjórnin veit ekki annað um það mál en að þetta var sett sem skilyrði fyrir því, að kjötið kæmist til Noregs, að Bretar fengju þessar 300 tn, sem nú er þó ekki orðið nema 100 tn. Jeg skal, úr því að jeg stóð upp, geta þess, að jeg hitti í gær bretska konsúlinn, og sagði hann mjer, að samkvæmt beiðni okkar, væri fresturinn til að selja kjötið, framlengdur til 15. janúar n. k.

Forseti: Jeg vil leyfa mjer að minnast hjer með nokkrum orðum á biskup landsins, er ljest 15. þ. m., og munu allir samhuga um það, að þar eigum vjer á bak að sjá einum þeim manni, er mikið hefir kveðið að í sögu landsins á síðustu tímum. Þórhallur Bjarnarson biskup var fæddur í Laufási 2. desember 1855. Lauk embættisprófi í guðfræði við Kaupmannahafnarháskóla 23. janúar 1883 með 1. einkunn. Var veitt Reykholt í Borgarfirði 18. mars 1884. Prestvígður þangað 18. maí sama ár. Skipaður prófastur í Borgarfjarðarsýslu 7. júní sama ár. Veitt Akureyrarprestapall 19. mars 1885. Settur 1. kennari við Prestaskólann 28. ágúst sama ár. Veitt það embætti 24. febrúar 1886. Þjónaði dómkirkjuprestsembætti í Reykjavík (með aðstoð) 1889-1890. Settur forstöðumaður prestaskólans 10. janúar 1894. Veitt það embætti 30. maí sama ár. Riddari af Dannebrog 9. desember 1902. Dannebrogsmaður 31, júlí 1906. Hlaut prófessorsnafnbót 9. ágúst 1907. Skipaður biskup 19. september 1908. Vígður til þess embættis 4. október sama ár. Gaf út „Kirkjublaðið“ 1891-1897. Gaf út „Nýtt Kirkjublað“ frá 1906 til æfiloka. Var skipaður af konungi í milliþinganefnd í landbúnaðarmálum 4. mars 1904. Formaður landbúnaðarfjelagsins 1900-1907. Alþingismaður Borgfirðinga 1894-1899 og 1902-1907. Forseti Nd. 1897 og 1899. Enn fremur mun það öllum kunnugt, að auk hinna margvíslegu starfa sinna annara, hefir hann unnið landinu mikið til hagsbóta sem forseti landbúnaðarfjelagsins. Mun það og einmæli, að hann hafi verið einn af mikilhæfustu mönnum þessa lands. Vil jeg því skjóta því til háttv. alþingismanna, að þeir láti hluttekning í ljós og heiðri minningu hans með því, að standa upp. Allir stóðu upp.

Forseti: Áður en hæstv. deild tekur til starfa að þessu sinni, vil jeg gjöra henni kunnugt, að vjer eigum nú á bak að sjá einum besta og nýtasta manni þjóðarinnar, þar sem er Þórhallur biskup Bjarnarson. Hann andaðist 15. þ. m. Hann var fæddur í Laufási við Eyjafjörð 2. des. 1855. Tók embættispróf í guðfræði við háskólann í Kaupmannahöfn 23. jan. 1883 með 1. einkunn. Var veitt Reykholt í Borgarfirði 18. mars 1884, og var prestvígður þangað 18. maí sama ár. Skipaður prófastur í Borgarfjarðarsýslu 7. júní sama ár. 19. mars 1885 var honum veitt Akureyrarprestakall. 20. ágúst sama ár var hann settur 1. kennari við prestaskólann og var veitt það embætti 24. febr. 1886. Þjónaði dómkirkjuprestsembættinu í Reykjavík 1889 - 90, með aðstoð. 10. jan. 1894 var hann settur forstöðumaður prestaskólans, og var veitt það embætti 30. maí sama ár. Skipaður biskup 19. september 1908. Riddari af Dannebrog varð hann 9. des. 1902, og Dannebrogsmaður 31. júlí 1906. Hlaut prófesssorsnafnbót 9. ágúst 1907. Gaf út Kirkjublaðið 1891-1897, og Nýtt Kirkjublað síðan 1906. Var skipaður af konungi í milliþinganefnd í landbúnaðarmálum 4. mars 1904. Formaður landbúnaðarfjelagsins 1900-1907. Alþingismaður Borgfirðinga 1894-1899 og 1902-1907. Var forseti neðri deildar Alþingis 1897-1899. Jeg sje að hv.þm. hafa staðið upp, og jeg skil, að þeir með því vilji láta í ljós söknuð sinn yfir því, að þjóðin hefir mist þenna mæta mann. Jeg þakka.