Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frú forseti. Fyrir liggur tillaga frá minni hluta allsherjar- og menntamálanefndar sem snýst um að Alþingi gefi framkvæmdarvaldinu skýrt merki um að við munum ekki sætta okkur við annað en að þetta nýja dómsstig uppfylli jafnréttislög frá fyrsta degi. Það er árétting á því að jafnréttislög gildi um dómstólana, nokkuð sem taka hefur þurft sérstaklega fram tvívegis í texta þeirra laga sem hér stendur til að breyta. Sambærileg ákvæði og minni hlutinn leggur til voru á sínum tíma sett í 9. og 11. gr. laganna svo vilji löggjafans væri skýr varðandi tiltekin afmörkuð atriði. Nú eigum við að nýta þetta tækifæri til að sýna með skýrum og afgerandi hætti að það sé vilji löggjafans að vel takist til við skipan Landsréttar eins og gert er með tillögu okkar í minni hluta nefndarinnar.

Virðulegi forseti. Það mál sem hér er til umræðu snýr að skipan dómara í nýtt millidómsstig. Lögin um nýtt millidómsstig voru samþykkt hér á seinasta kjörtímabili í breiðri sátt allra flokka. Það sem nú um ræðir er lagabreyting sem ráðherra telur þurfa til að sú matsnefnd sem metur hæfi umsækjenda um dómarastöðu til héraðsdóms og Hæstaréttar geti einnig tekið afstöðu til umsækjenda um stöðu dómara við Landsrétt. Við vinnu við frumvarpið kom fram sú skoðun að kynjahlutföll við nýjan dómstól ættu að vera frá upphafi sem jöfnust og endurspeglast sú skoðun meðal annars í áliti minni hluta og breytingartillögunni sem álitinu fylgir. Þingflokkur Viðreisnar deilir þeirri sýn sem þar kemur fram. Hins vegar ber að geta að bæði dómsmálaráðherra og meiri hluti allsherjar- og menntamálanefndar eru klár á því að jafnréttislög ná yfir allt ferlið. Við teljum að núverandi lagarammi sé fullnægjandi og munum því greiða atkvæði gegn breytingartillögu minni hluta en með frumvarpinu í heild sinni.

Virðulegi forseti. Ég má til með að taka undir hvert orð hjá hv. þm. Andrési Inga Jónssyni og lýsa um leið vonbrigðum mínum yfir orðum hv. þm. Pawels Bartoszeks þar sem ég tel að breytingartillaga minni hlutans rími ágætlega við stjórnarsáttmála Viðreisnar, Bjartrar framtíðar og Sjálfstæðisflokksins. Þar sem meðal annars segir, með leyfi forseta: „Jafnrétti í víðtækri merkingu er órjúfanlegur þáttur í réttlátu og sanngjörnu samfélagi.“ Eins segir: „Unnið verður að því að byggja upp traust á grunnstoðum samfélagsins, meðal annars Alþingi og dómstólum.“ Hér gefst okkur gullið tækifæri til að tryggja og virða betur traust borgaranna gagnvart dómsvaldinu með því að tryggja fjölbreytileika þess. Ég hvet alla hv. þingmenn hér inni til að greiða atkvæði með breytingartillögu minni hlutans í þessu máli.

Frú forseti. Stundum er talað eins og jafnréttislögin veiti öðru kyninu forskot óháð hæfi. Ég minni á að svo er ekki heldur koma þau fyrst til skoðunar ef staðan er sú að tveir eða fleiri umsækjendur eru jafn hæfir. Þó hefur heyrst og því hefur verið haldið fram að dómstólalögin séu sérlög og jafnréttislögin taki því ekki til skipunar dómanna. Því þykir þingflokki Samfylkingarinnar rétt að setja þetta inn til að taka af allan vafa. Við munum því greiða atkvæði með breytingartillögu minni hlutans.

Virðulegi forseti. Orð hv. þm. Pawels Bartoszeks komu mér á óvart þar sem hann kemur úr flokki jafnréttismálaráðherra. Ég læt það duga til að lýsa hvað mér finnst um þá yfirlýsingu.

Virðulegur forseti. Þessi litla atkvæðagreiðsla núna verður mjög táknræn. Hún verður táknræn fyrir það hversu miklu máli jafnréttismál skipta í raun hjá hverjum og einum þingmanni hér. Nú ríður á að þingmenn greiði atkvæði samkvæmt sannfæringu sinni um hvort mikilvægt sé að sagt sé þegar ástæða er til að það beri að fara að jafnréttislögum. Við höfum hér, hv. þm. Andrés Ingi Jónsson og fleiri, rökstutt það vel, með tilvísun til löggjafarinnar áður, með tilvísun til þess sem áður hefur verið sagt en ekki síst með tilvísun til þess að því miður er það svo að sterkar raddir innan Sjálfstæðisflokksins hafa talað gegn því að það þurfi að geta þess að jafnrétti skiptir alltaf máli. Ég óttast að afturhaldsarmur Sjálfstæðisflokksins ráði för í þessari atkvæðagreiðslu. 
            

Frú forseti. Í stefnuskrá stjórnarflokkana er byrjað að reifa ýmis grunnstef um jafnvægi og framsýni og slíkt. Stuttu á eftir detta inn þeir kaflar sem menn velja í ákveðinn forgang. Fyrsti kaflinn eru heilbrigðismál, réttilega, 90% landsmanna vilja það. Númer tvö eru almannatryggingar og aðrir velferðarmálaflokkar. Þar á eftir kemur jafnrétti. Það tók ekki langan tíma en núna þegar eru menn farnir að beygja sig undir þann vilja Sjálfstæðisflokksins að vera ekki með jafnréttisstefnu þeim í málaflokkum sem Sjálfstæðisflokkurinn vill ekki hafa jafnréttisstefnu í. Það er þá bara gott að það sé sagt berum orðum.

Frú forseti. Þar sem breytingartillaga Pírata náði ekki fram að ganga og er frumvarpið þar af leiðandi núna í 3. umr. á þann hátt að það verður afturvirkt …  
            

Virðulegi forseti. Ég geri hér grein fyrir atkvæði mínu í máli um Landsrétt, svo það sé á hreinu, og vil ítreka það sem áður hefur komið fram að ég lít svo á að við öll í þessum sal, líka þið, hv. þingmenn, sem ekki samþykktuð breytingartillögu minni hluta allsherjar- og menntamálanefndar, séum sammála um að Landsréttur eigi að endurspegla samfélagið, hann eigi að vera jafnt skipaður körlum og konum. Ef það ferli sem nú fer í gang innan ráðuneytis dómsmála skilar ekki þeirri niðurstöðu er okkur að mæta. 
            

Frú forseti. Réttur staður, réttur tími núna. Við erum að greiða atkvæði um almannatryggingafrumvarpsbreytingu sem felur í sér afturvirkni vegna þess að tillaga Pírata um að fjarlægja afturvirknina var ekki samþykkt. Núna gilda þessi lög frá 1. janúar. Þá mun ég greiða atkvæði gegn frumvarpinu eins og það stendur; þótt ég sé hlynntur því að þetta sé leiðrétt er ég ekki hlynntur afturvirkni og mun greiða atkvæði gegn því.