Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frv. um breytingu á lögum um almannatryggingar til samræmis við barnalög. Þó barnalögin mæli fyrir um framfærslu barna að einkarétti, en ekki gagnvart hinu opinbera, verður að telja eðlilegt að breyta aldursmörkum 14. og 17. gr. almannatryggingalaganna til samræmis við barnalög. Með frv. þessu er lagt til að svo verði gert. Þá eru í barnalögum ýmis nýmæli sem leggja auknar fyrirgreiðsluskyldur á Tryggingastofnun ríkisins, og eru þau rakin rækilega í grg. frv. þessa. Meginatriði þar eru að í fyrsta lagi er í 19. gr. heimilað að úrskurða um sérstök framlög vegna tiltekinna útgjalda og í 2. mgr. 30. gr. segir að foreldri eða eftir atvikum framfærandi samkv. 31. gr. eigi aðgang að Tryggingastofnun ríkisins um slíkar greiðslur. Í öðru lagi er um það að ræða, að í 1. mgr. 25. gr. er heimilað að úrskurða föður til að greiða framfærslueyri í allt að þrjá mánuði og í 1. mgr. 30. gr. segir að um aðgang barnsmóður að Tryggingastofnun ríkisins vegna þessa framfærslueyris fari svo sem segir í 73. gr. almannatryggingalaga. Í þriðja lagi er um það að ræða, að í 2. mgr. 25. gr. er heimilað að úrskurða barnsföður til að greiða móður mánaðarlegan hjúkrunar- og framfærslustyrk í allt að níu mánuði og í 2. mgr. 30. gr. segir svo að barnsmóðir eigi aðgang að Tryggingastofnun ríkisins um greiðslur þessar. Í fjórða lagi er um að ræða ákvæði í 1. mgr. 26. gr. þar sem ákveðið er að úrskurða skuli barnsföður til að greiða kostnað af meðgöngu og fæðingu þegar 3. mgr. 15. gr. á við. Í 2. mgr. 30. gr. er barnsmóður veittur aðgangur að Tryggingastofnun ríkisins um greiðslur þessar. Hér er fyrst og fremst um að ræða einfalt samræmingarmál almannatryggingalaga við barnalögin. Samkv. lögum og venjum fylgir frv. þessu áætlun um kostnaðarauka vegna ákvæða frv. ef að lögum verður sem ég vænti fastlega. Er gerð grein fyrir þeim kostnaðarauka á bls. 3 í grg. frv. Þetta frv. hefur þegar sætt meðferð í hv. Nd. Alþingis og var samþykkt þar samhljóða. Í framsöguræðu formanns heilbr.- og trn. Nd. var gerð grein fyrir umr. sem fram höfðu farið í þeirri nefnd um málið. M. a. sagði svo í ræðu hv. frsm.: „Vill heilbr.- og trn. beina þeim tilmælum til hæstv. heilbr.- og trmrh., að hann sjái til þess að sami háttur verði hafður á við framkvæmd a-liðar frv., verði það að lögum, að fæðingarorlofsgreiðsla skerði rétt til greiðslu samkv. a-liðnum og þar með samkv. 1. mgr. 25. gr. barnalaga nr. 9/1981. Verði dómsaðilum í úrskurðarmálum barnsfaðernismála kynntur sá skilningur verði hann viðurkenndur.“ Ég tel sjálfsagt að fallast á þessa ábendingu hv. heilbr.- og trn. Nd. og vænti þess, að um það verði einnig samstaða hér. Ég fer fram á það við hv. Ed., að hún reyni að hraða svo sem mest má verða afgreiðslu þessa máls, vegna þess að óvissa í þessu efni hefur valdið töfum og erfiðleikum í Tryggingastofnun ríkisins sem greiðist úr um leið og frv. af þessu tagi yrði afgreitt. Ég legg til, herra forseti, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og trn.



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til l. um breytingu á lyfjalögum nr. 49 frá 1978. Þau lög hafa nú verið í gildi um fjögur ár og ýmislegt hefur komið fram, sem nauðsynlegt er að gera athugasemdir við í ljósi reynslunnar, eins og ekki er óeðlilegt miðað við það hvað hér er um að ræða flókið og mikilvægt málefni. Þetta frv. gerir ráð fyrir eftirtöldum meginbreytingum: 1. Að yfirdýralækni er bætt við í upptalningu þeirra aðila sem eru ráðherra til aðstoðar og ráðuneytis við framkvæmd lyfjalaga. 2. Gert er ráð fyrir nokkurri breytingu á lagaákvæðum um það hversu skilgreina skal svokölluð vítamín með tilliti til lyfja. Skilgreiningar í þessum efnum hafa verið ákaflega þröngar hér á landi miðað við það sem gerst hefur í grannlöndum okkar, og ætlunin með ákvæðum frv. er að víkka það nokkuð út frá því sem verið hefur. Þá er gert ráð fyrir því, að heimilt verði að setja reglugerð þar sem unnt verður að taka afstöðu til hvers einstaks vítamíns. Um þetta er kveðið á í 2. gr. frv. Þar er einnig um að ræða það nýmæli, að gert er ráð fyrir skráningargjöldum, en þeim er ætlað að standa straum af kostnaði við mat umsókna og útgáfu skrár er tekur til þeirra vörutegunda sem falla innan leyfilegra marka þeirrar reglugerðar, sem ég nefndi, og heimilt væri að flytja inn eða selja. 3. Gerð er till. um þá breytingu að lyfjanefnd geri framvegis tillögur til ráðh. um staðla fyrir lyfjaform, í stað þess að lyfjanefnd geti ákveðið staðla fyrir lyfjaform eins og ákvæðin eru nú. 4. Þá er gert ráð fyrir því í 4. gr. frv., að leyfi ráðh. þurfi til innflutnings staðlaðra forskriftalyfja. Flest þessara lyfja má hæglega framleiða innanlands, enda gert í stórum stíl og er innflutningur þessara lyfja því óþarfur í flestum tilvikum. Í 5. gr. frv. er að finna fimmtu stærstu brtt. þess, en þar er gert ráð fyrir því, að hafna megi skráningu sérlyfs á sérlyfjaskrá. Heimild af þessu tagi féll út úr lyfsölulögunum frá 1968, en hún var í lyfsölulögunum frá 1963. sé ákvæði þetta í lögum, eins og frv. gerir ráð fyrir, er hægt að hafna skráningu sérlyfs ef hið virka efni þess er það sama eða svo líkt fáanlegu lyfi að það, sem að skilur, getur ekki haft teljandi þýðingu að mati lyfjanefndar, jafnvel þótt lyfið að öllu öðru leyti uppfylli þær kröfur sem gerðar eru til sérlyfja. Dæmi eru þess, að á sérlyfjaskrá séu fimm sérlyf sem öll innihalda sama virka efnið, eins og málum er háttað nú. 6. brtt., sem ég nefni hér sérstaklega, er í 9. gr. Þar er gert ráð fyrir að Lyfjaeftirlit ríkisins verði samráðsaðili ásamt landlækni við gerð reglugerðar um gerð lyfseðla og afgreiðslu lyfja. 7. brtt., sem ég ætla að nefna í frv. þessu, er að heimilað verði að setja í reglugerð ákvæði um meðferð og alhendingu lyfjasýnishorna. Það hefur verið mikill misbrestur á reglum í þessum efnum á undanförnum árum og sýnishornum hefur verið ótæpilega dreift, að ekki sé meira sagt, jafnvel af aðilum sem litla eða enga þekkingu hafa á lyfjum. Ákvæði 10. gr. frv. er til þess ætlað að koma í veg fyrir þessa ógætilegu meðferð lyfjasýnishorna. Í 12. gr. frv. er svo um að ræða ákvæði um framkvæmd tilrauna með ný og/eða óskráð lyf. Slík ákvæði hefur vantað í lögin og er greininni ætlað að bæta úr því. Þá er í 14. gr. um leiðréttingu að ræða. Í henni er gert ráð fyrir því, að einn aðili annist skráningu hjáverkana lyfja hér á landi. Verði það landlæknir sem geri það með aðstoð lyfjanefndar í stað þess að lyfjanefnd vinni einnig að þessu eins og ákvæði gildandi laga segja til um. Í 15. gr. er svo loks ákvæði sem gerir ráð fyrir að einn liður í daglegri starfsemi Lyfjaeftirlits ríkisins sé eftirlit með lyfjaávísunum og lyfjanotkun. Herra forseti. Ég tel mig hafa gert grein fyrir mikilvægustu ákvæðum frv. þessa um breytingu á lyfjalögum, nr. 49/1978, og tel ekki ástæðu til að orðlengja það frekar. Ég legg til að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. heilbr,- og trn.



Herra forseti. Á s. 1 ári samþykkti hv. Alþingi frv. ríkisstj. til laga um að heimilt yrði að greiða sjómönnum, sem starfað hafa á sjó í 25 ár eða lengur, enda væru þeir orðnir 60 ára að aldri, ellilífeyri. I lögunum er gert ráð fyrir því, að forsenda þessa sé sú, að viðkomandi sjómaður hafi verið lögskráður á fiskiskip þennan tiltekna tíma eða unnt sé að færa sönnur á sjómennskuferil hans með öðrum fullnægjandi hætti. Eftir að lögin voru samþykkt kom það fljótlega í ljós, að á þeim voru vissir tæknilegir annmarkar sem reynt var að bæta úr að hluta til með setningu reglugerðar sem gengið var frá í okt.–nóv. á s. l. ári. Eitt af því, sem ljóst var að ekki yrði unnt að bæta með reglugerð, var réttindastaða sjómanna sem stundað hafa sjó að hluta eða að öllu leyti á opnum bátum eða þilfarsbátum undir 12 brúttólestum og þess vegna eða af öðrum ástæðum hafi þeim ekki borið skylda til lögskráningar. Þetta frv. er flutt til þess að tryggja rétt þessara manna, þ. e. þeirra sjómanna sem hafa vérið á trillum og minni bátum, undir 12 brúttólestum. Staðreyndin er sú, að við framkvæmd þeirra lagaákvæða, sem ég gat um að voru samþykkt á Alþingi á s. l. ári, hefur það komið fram, að lögskráning er ákaflega ófullkomin og slök víða hér á landi. Í bréfi Tryggingastofnunar ríkisins, sem hún skrifaði mér 17. sept. s.1., segir m. a.: „Í ljós hefur komið að lögskráning sjómanna utan Reykjavíkur hefur verið mjög laus í reipum, svo að ekki sé sterkara til orða tekið. Frá heilum landssvæðum fjölmennra verstöðva eru ófullkomin gögn og víða með öllu glötuð vegna bruna eða ófullnægjandi geymslu og því útilokað fyrir hlutaðeigandi aðila að sanna veru sína í skiprúmi eða lengd skráningartíma.“ Hér er sem sagt við ákaflega erfitt vandamál að glíma þar sem meginstoð laganna, eins og þau voru afgreidd í fyrra, var lögskráningin. Nú er hins vegar ljóst að þeim lagaákvæðum hefur ekki verið framfylgt sem skyldi víðs vegar í landinu, sem er vissulega mjög alvarleg fullyrðing af minni hálfu en ég tel að standist því miður, og af þeim ástæðum er reynt að koma nokkuð til móts við menn með þessu frv. Ég tel rétt að geta þess í tengslum við þetta mál, að það er skoðun mín að lögskráningarmál sjómanna séu í svo alvarlegu horfi, að það sé í rauninni alveg útilokað að una við það lengur. M. a. af þeim ástæðum höfum við átt í viðræðum við sjómannasamtökin um breytingar á þessum lögskráningarmálum og betra eftirlit með þeim en verið hefur. En ég held að Alþingi eigi að kosta kapps um að koma lögskráningarreglum miklu betur fyrir en nú er gert og ríkisstj. og önnur yfirvöld að fylgja því eftir af verulegu kappi, vegna þess að ef ekki er um að ræða lögskráningu hefur það iðulega komið fyrir, þó að í minna mæli sé nú orðið en áður, að menn hafa misst rétt vegna þess að þeir vanræktu lögskráningu og yfirvöld sinntu ekki lagaskyldum sínum í þeim efnum. En það er annað mál. Þetta frv. er fyrst og fremst borið fram til þess að tryggja sjómönnum á trillubátum sambærilegan rétt og þeim öðrum sjómönnum sem tryggður var réttur með lögum um breytingu á lögum um almannatryggingar, nr. 30/1981, sem samþykkt voru samhljóða á hv. Alþingi á s. l. ári. Ég legg til, herra forseti, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og trn., og mér þætti vænt um að hv. nefnd svo og þd. legði á það áherslu og kapp að koma þessu máli fram á yfirstandandi þingi.



Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til l. um breyt. á lögum nr. 2 1. febr. 1980, um breyt. á lögum nr. 5 13. febr. 1976, um útflutningsgjald af sjávarafurðum, og breyt. á lögum nr. 81 21. des. 1981. Ég þarf ekki að flytja ræðu með þessu frv. Stutt er síðan hæstv. sjútvrh. talaði hér allitarlega fyrir þessu máli og veit ég að þau orð, sem hann sagði hér þá, eru dm. þessarar ágætu deildar eflaust ofarlega í huga. Sjútvn. leggur til að frv. verði samþykki óbreytt. Fjarverandi afgreiðsluna voru Gunnar Thoroddsen og Kjartan Jóhannsson, en undir nál. rita Stefán Guðmundsson, Guðmundur Bjarnason, Geir Gunnarsson, Egill Jónsson og Guðmundur Karlsson.