Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forsætisráðherra (J. M.) Samkvæmt því valdi, sem mjer er þannig veitt, lýsi jeg því hjer með í nafni hans hátignar konungsins, að Alþingi Íslendinga er sett.

Stóð þá upp Pjetur Jónsson, þm. S. Þ., og mælti: Lengi lifi konungur vor, Kristján hinn tíundi! og tóku þingmenn undir það með níföldu húrrahrópi.

Forsætisráðherra (J. M.) Eins og vitanlegt er, er ekki nema liðugur helmingur þingmanna kominn enn þá. Verður því ekkert frekar gert í dag. En þingmönnum verður gert viðvart um framhald þessa fundar svo fljótt sem fært er. Verður því fundi þessum frestað að sinni.

Aldursforseti(S. J.): Þá verður fundinum haldið áfram, og liggur næst fyrir að ræða um kjörbrjefagildið. Eru tillögur frá 1. kjörbrjefadeild þá fyrst á dagskrá, og hefir framsögumaður hennar, háttv. 1. þm. Árn. (E. E.), orðið.

Frsm. 1. kjörbrjefadeildar (Eiríkur Einarsson) Það er hlutverk mitt að hafa framsögu af hendi 1. kjörbrjefadeildar. Hvað þau kjörbrjef snertir, er þessari kjörbrjefadeild hafa verið fengin í hendur til athugunar, vill hún leggja til, að þau öll, að undanskildu einu, kjörbrjefi háttv. 2. þm. Reykv. (Jak. M.), verði tekin gild. Þó vil jeg geta þess, að hvað snertir kosningu hv. 2. þm. Húnv. (Þór. J.), þá er kjörbrjef hans enn ókomið, en aftur á móti liggur fyrir þinginu útskrift úr gerðabók yfirkjörstjórnar Húnvetninga, er sýnir, að kosningin er lögleg. Er því lagt til, að kosningin sje tekin gild, í vændum þess, að kjörbrjefið komi. En um kosningu á 2. þm. Reykv. (Jak. M.) er aftur á móti öðru máli að gegna. Yfir þessari kosningu hefir verið kært, og liggur sú kæra fyrir, undirskrifuð af 5 kjósendum kjördæmisins. Höfuðatriði kæru þeirrar eru þau, að 14 menn, er stóðu á aukakjörskrá, hafi kosið, án þess að hafa náð þeim lögmæta aldri, sem 11. gr. kosningalaganna mælir fyrir um að tilgreindur skuli vera á aukaskránni, og er upplýst, að þessir 14 menn hafi kosið án þess að vera búnir að ná aldurstakmarkinu, er skráin bar með sjer. Enn fremur er þess getið um 15. manninn, er ólöglega hafi kosið, að hann hafi ekki átt nógu lengi heima í kjördæminu og af þeim sökum eigi haft leyfi til þess að kjósa. Í kæruskjalinu er þess getið sem þungamiðju, að atkvæðamunur hafi verið svo lítill, að hin ólöglegu atkvæði hafi vel getað valdið úrslitunum, þar sem um 15 menn sje að ræða. en atkvæðamunur 5. Af þessum áðurgreindu ástæðum, að kosningakæra liggur hjer fyrir, sem virðist vera á rökum bygð, þykir kjörbrjefadeildinni það sjálfsagt að fara varlega og hyggilega og hrapa ekki að neinu með úrskurð, með flýti eða flokkshita, og leggur það til, að úrskurðinum sje frestað um sinn og málið fengið væntanlegri kjörbrjefanefnd til athugunar. Þá er og annað atriði, sem kom deildinni til þess að fara fram á frestun, og er það, að hjer er um tvímenningskjördæmi að ræða, og þá til athugunar, hvort eigi beri að ónýta kosningu beggja, án þess að kjörbrjefadeildin geri nokkrar tillögur um, hvort það sje gert. Það er þá, í fám orðum sagt, álit kjörbrjefadeildarinnar að leggja þessa frestunartillögu fyrir sameinað þing, með þeim viðauka, til athugunar fyrir væntanlega kjörbrjefanefnd, hvort eigi muni ástæða til, að kjördeildirnar við Reykjavíkurkosninguna, þar sem lögfræðingur átti sæti í hverri deild, fái nokkur víti fyrir verk sín.

Bjarni Jónsson Jeg get eigi látið hjá líða að hreyfa mótmælum gegn tillögu hv.frsm. 1. kjörbrjefadeildar (E. E.), því aldrei hefir einfaldari kæra komið, nje þá heldur minni ástæða til þess að fresta úrskurði. Ber þar og eigi síst til, að meginglöpin eru fyrir klaufaskap kjörstjórnar, en sá, er kjósa á, á þar á enga sök. Má þar þess einnig geta í því sambandi, að kjörskráin var afhent mjög illa útbúin, eftir því sem yfirdómslögmaður A. Tulinius hefir sagt mjer. Var hún á sundurlausum blöðum, er fest voru niður með látúnsspennum, svo að eigi sást í kjölinn, þó að vel væri að gætt, nema rífa þau upp. Enn fremur má það smán heita, að eigi sje hægt að skera úr, án þess að á fresti þurfi að halda, því öllum er vitanlegt um þá ágalla, er hjer er um að ræða, og svo í annan stað afleiðingin sú, að láta Reykjavík verða þingmannslausa. Því verði kosningin gerð ógild, þarf að kjósa á ný. Og því lengur sem á úrskurðinum stendur, því lengur verður og þingmannssæti Reykvíkinga óskipað, enda má eigi annað sjá en að til þess sje leikurinn gerður, því eigi fæ jeg skilið, hvers vegna menn annars vilja láta fresta úrskurðinum.

Jóhannes Jóhannesson Jeg væri samdóma háttv.þm. Dala. (B. J.), ef eigi væri um annað að ræða en um atkvæðagreiðslu þessara 15 manna, er taldir eru að hafa kosið ólöglega. Því þá væri frestunin ástæðulaus. En auk þessa fylgdu útskriftinni úr gerðabók yfirkjörstjórnar yfir 50 vafaseðla, þar sem um ýmsar samskonar misfellur er að ræða, sem venjulega eru þess valdandi, að seðlar eru ekki teknir gildir. Þess vegna tel jeg sjálfsagt, að þingið fari hjer gætilega að, því sje úrskurðað um seðla og þeir teknir gildir í eitt skifti, án rækilegrar athugunar, sem eru útbúnir öðruvísi en vera ber, eða á annan hátt gallaðir, þá getur einnig oftar farið á sömu leið. Og þess vegna tel jeg nauðsynlegt, að úrskurðinum verði frestað þar til misfellurnar hafa vandlega verið aðgættar.

Frsm. 1. kjörbrjefadeildar (Eiríkur Einarsson) Hjer mætti til sanns vegar færa málsháttinn, að „fátt er of vandlega hingað“, og finst mjer, að ekki ætti að hrapa að þessu máli, af þeim ástæðum, er jeg hefi áður tekið fram, þar sem það virðist síður en svo, að nokkur flýtir sje bráðnauðsynlegur. En það get jeg lagt áherslu á, að ef kosningin á 2. þm. Reykv. (Jak. M.) verður gerð ógild, þá kemur það spánnýja fram, að í tvímenningskjördæmi verður að eins kosið um einn. Vakir fyrir mjer, að þetta sje mjög varhugavert, og þingið komist með þessu móti inn á hálar brautir, og það skapist, ef farið yrði að teygja kosningalögin út fyrir ákvæði sín, með þessu hættulegt fordæmi í framtíðinni, er síðar gæti valdið ýmsum glundroða.

Bjarni Jónsson Hv. þm. Seyðf. (Jóh. Jóh.) talaði um 50 atkvæði, sem einhver vafi leikur á um. En þeim er þannig varið, að þau fá engu breytt um kosninguna.  (Jóh. Jóh.: Getur verið ágreiningur um þau)  . Enginn ágreiningur. Þau breyta í engu kosningunni. Ef svo væri, væri líka sjálfsagt að taka þau til nákvæmrar athugunar, en nú verður ekki að gert, nema hv.þm. Seyðf. (Jóh. Jóh.) vilji taka upp á því að brjóta lögin. Hv. frsm. (E. E.) talaði um hálar brautir og hættulegt fordæmi. Hjer er einföld og saklaus kæra yfir því, að fáeinir menn, sem ekki hafa náð fullkomlega kjöraldri á kosningadegi, hafi kosið. Það er lítilfjörlegur formgalli, sem ekki sýnist geta orðið að hættulegu fordæmi. Teldi jeg rjettara að vinna að því, að koma samræmi á kosningalögin, að allir mættu kjósa, þeir er á kjörskrá standa, enda mun það löggjafans meining verið hafa, að til kjörskrár væri vandað, en eigi jafnklaufalega útbúin sem nú hefir raun á orðið. Og víst er, að aðrir og miklu meiri ágallar hafa komið fyrir og ekki verið talið neitt hættulegt, og gætir hjer að líkum meira kapps en forsjálninnar, að slíkt komi eigi oftar fyrir. Liggja hjer og næg rök fyrir, hverjar afleiðingar dráttarins verða, að ef kosningin ónýtist, þá dregst á langinn um kosningu aftur, sem varla mun fara nema á einn veg. Mundi og betur haga að flýta fyrir um fjölgun þingmanna Reykjavíkur, og ætti kjörfylgismönnum Jóns Magnússonar að þykja hagur að, því vandalaust ætti þeim að vera að koma honum að við hlutfallskosningu, eða að minsta kosti auðveldara en annars. Mætti það verða eins fljótt með þeim hætti sem með þessum.

Sveinn Björnsson Mjer þykir rjettara að nota tækifærið, það málfrelsi, sem jeg hefi hjer enn þá, til þess að hreyfa nokkrum mótbárum fyrir hönd kjósenda minna. Mjer finst ástæðulítið, eða að minsta kosti hart að gengið, að láta stærsta kjördæmi landsins, bæ með 16,000 íbúum, vera fulltrúalausan um lengri tíma en nauðsynlegt er. Og frá mínu sjónarmiði sje jeg ekki heldur, að svo þurfi að vera, sje ekki, að nokkur ástæða sje til að draga þetta mál á langinn, ekki nokkur ástæða til að láta ekki úrskurðinn koma strax. Öllum er kunnugt um ágalla þá, er taldir eru að vera á kosningunum, og eru þau atriði öll svo einföld, að eigi virðist þurfa langan tíma til þess að mynda sjer skoðun. Hv. frsm. 1. kjördeildar (E. E.) sagði, að þingið legði út á hálar brautir, ef það hrapaði að úrskurði þessa máls. Jeg vil snúa því við. Það væru hálar brautir, ef frestað væri að ástæðulausu að gilda eða ógilda þessa kosningu. Það væru hálar brautir að gera sjer svo að segja leik að því, að svifta stærsta kjördæmi landsins báðum þingmönnum sínum um óákveðinn tíma. Jeg vona, að þingið fari ekki þá leiðina. Jeg skal viðurkenna það, að margt mælir með því, að ógilda alla kosninguna, ef kosning hv. 2. þm. Reykv. (Jak. M.) er að engu höfð, og væri þá Reykjavík algerlega þingmannslaus. En yfirleitt er málið svo einfalt, liggur svo beint við, að engum þeim manni, sem þjóðin trúir fyrir velferðarmálum sínum, ætti að vera vorkunn að greiða atkv. um það þegar í stað. Um þá ástæðu, sem hv.þm. Seyðf. (Jóh. Jóh.) bar fram frestun í vil, hefi jeg fátt eitt að segja. Jeg veit ekki betur en að yfirkjörstjórn hjer og víðar hafi skilið svo lög, að slíkir seðlar, sem hjer um ræðir, væru ógildir. Þingið þarf því engan tíma til að átta sig á því máli. Þó einhverjum hugkvæmist að vera á annari skoðun um þetta efni, þá sje jeg ekki ástæðu til að misbjóða þess vegna stærsta kjördæmi landsins. En það er gert með þessari till., og verð jeg því að mótmæla því, að hún nái fram að ganga.

Jóhannes Jóhannesson Jeg stend upp vegna ræðu hv.þm. Dala. (B. J.) Það er ekki eins skýrt eins og hann vildi vera láta, hvort atkvæðaseðill í tvímenningskjördæmi er ógildur, ef að eins einum frambjóðanda er greitt atkv. Þetta er hvergi tekið fram í lögum og því ástæða til að gera út um það í eitt skifti fyrir öll. Það er heldur ekki rjett, sem borið hefir verið fram, að um þetta hafi aldrei verið deilt, því í yfirkjörstjórn Reykjavíkur kom fram ágreiningur um þetta atriði, einmitt við þessa kosningu, og þar kom fram sú skoðun hjá mjög skýrum og mikils metnum lögfræðingi, að slíkir seðlar væru gildir. Jeg veit ekki til, að þingið hafi nokkru sinni skorið úr um þetta, og er því nú mál til komið, að það verði gert. Jeg veit ekki, hvort 1. kjördeild hefir athugað væntanleg áhrif þessara seðla á úrslit kosninganna, ef þeir væru teknir gildir; yfirkjörstjórnin rannsakaði það ekki. Ef ekki væri annað athugavert við kosninguna en það, að 15 ókosningabærir menn hefðu kosið, þá gæti jeg verið mönnum sammála um það, að skera úr um gildi hennar þegar í stað, og sama máli er að gegna um afstöðu þingmanna Reykjavíkur hvors til annars, eða hvort báðir eða annar eða hvorugur skuli vera talinn löglega kosinn. En þessir 50 seðlar eru rannsóknarefni, og tel jeg rjett, að þingið skeri úr því til eftirbreytni alment, hvort seðlar í tvímenningskjördæmi skuli gildir, ef að eins einum frambjóðandanna er greitt atkvæði á þeim.

Frsm. 1. kjörbrjefadeildar (Eiríkur Einarsson) Mjer fanst háttv.þm. Dala. (B. J.) og hv. 1. þm. Reykv. (Sv. B.) blanda um of saman því, sem máli skiftir, og því, hvað löglegt er, og hins vegar því, hvað hlutaðeigandi kjördæmi kann að þykja hagkvæmt. Þessu má ekki blanda saman, og það eru þær hálu brautir, sem jeg gat um, ef þingið lætur mál eins og þetta fara eftir stærð eða kjósendafjölda kjördæmisins. Jeg legg áherslu á það, að hjer voru hinir ólöglegu kjósendur svo margir, að atkvæði þeirra gátu vel ráðið úrslitum kosninganna, og ef kosningar eru teknar gildar, sem þannig eru undir komnar, er fordæmið skapað. Ef kjörstjórnir væru skipaðar óhlutvöndum mönnum, þá gætu þeir „praktiserað“ það, að lofa mönnum að kjósa, sem ekki hefðu rjett til þess, eða ef tvírætt væri um rjettinn. Jeg segi, ef þeir væru óhlutvandir og kosningar af kappi sóttar. Hjer þarf að draga skýrar línur, en þær verða ekki dregnar í flaustri, og þess vegna ber að fresta málinu. Jeg skal játa það, að mjer er ekki ljúft að lama lögleg áhrif Reykjavíkur hjer á þingi, og vil jeg ekki frekar en aðrir, að leikur sje að því gerður. Þetta má ekki dragast lengur en þörf krefur, og vil jeg þess vegna skora á væntanlega nefnd að ljúka störfum hið bráðasta. Um þessa 50 vafaseðla er það að segja, að kjördæmadeildin leit á þá, og var á þeim hjer um bil öllum merkt við einn frambjóðanda. Nefndin athugaði, hver þessi eini væri, og kom þá í ljós, að um 13 höfðu kosið Jón Magnússon og 11 eða 12 Jakob Möller. Þar er mjótt á milli, og hefðu þessir seðlar því ekki ráðið úrslitum. Ellefu eða tólf sagði jeg, af því að einn var rispaður og auðkendur að öðru leyti og því tvímælalaust ógildur. Það, sem fyrir mjer vakir ekki hvað síst í þessu máli, er samband þingmannanna. Lögfræðinga greinir á um það, hvort kosning beggja sje ekki ógild, ef annars er það. Það er sama kosningin og því sömu gallar á kosningu beggja þm., þótt þeir gætu ekki ráðið úrslitum nema fyrir annan þm. Þetta vil jeg láta athuga, en til þess er frestun nauðsynleg.

Gísli Sveinsson Jeg skal fyrst geta þess, að Jakob Möller er þingmaður þar til kosning hans er feld, og ber því að skoða hann og nefna sem slíkan, en hvorki sem þingmannsefni eða annað þess háttar. Jeg vil benda hv.frsm. (E. E.) og allri kjördeildinni á, að áður en þeir tóku ákvörðun um að bera fram þessa frestunartill., virðast þeir ekki hafa lesið þá grein þingskapanna, sem hjer á við. 5. gr. segir, að fresta megi ákvörðun um gildi kosninga, ef afla þurfi skýrslna, en annars ekki. Nú hefir það ekki komið fram, að afla eigi skýrslna, ekki einu sinni að þess þurfi. Það hefir rjettilega verið tekið fram, að málið er ofuraugljóst, að hægt er að gera sjer grein fyrir því á svipstundu. Kæran er augljós, og hana vefengir enginn. Hún segir, að um 20 menn - það upplýstist, að þeir voru 14 til 15 - hafi kosið án þess að uppfylla skilyrði laganna um vissan aldur. Þetta voru kjósendur með athugasemd á kjörskrá, en hún er talin að hafa verið ógreinileg, illa innbundin og í ólagi að fleiru, og er því kjörstjórn vorkunn. Hvað kröfuna í kærunni áhrærir, þá fer hún fram á, að kosning hv. 2. þm. Reykv. (Jak. M.) verði feld, en ekki öll kosningin í Reykjavík. Það er ljóst, að kærendur vilja ekki fella alla kosninguna, en að formi til er sami galli á kosningu 1. og 2. þm. Reykv., og er því formsatriðið kærendunum ekkert atriði. Ef hv. 2. þm. (Jak. M.) hefði haft t. d. um 1800 atkv. og keppinauturinn sín 1400, þá hefðu þeir því ekki kært, þótt formsatriðið sje það sama og kosningin jafnólögleg. Nei, það, sem hjer liggur á bak við, er efni málsins, það er það, að keppinauturinn ef til vill, segja menn, hefði komist að, ef þessir 14 menn hefðu ekki kosið, - það er að segja, ef gert er ráð fyrir, að þeir hafi allir eða flestir kosið hv. 2. þm. Reykv. (Jak. M.). Það er því efnisatriði, sem hjer er verið að halda til streitu, og er það síst furða, þegar að kærunni standa öruggustu og ef til vill ófyrirleitnustu fylgismenn þess frambjóðanda, sem flest hafði atkv. af þeim, sem ekki náðu kosningu. Það er því best að tala um efni málsins, því undir því er mest komið. Það er vitanlega kært í því trausti, að hæstv. forsætisráðherra (J. M.) mundi hafa komist að, ef ekki hefðu þessir 14 kosið, og mundi komast að, ef kosið væri að nýju. Um það fyrra vil jeg ekki dæma. Um það síðara veit jeg það, að Reykvíkingum þótti vafasamt í haust, að hæstv. forsætisráðherra (J. M.) næði hjer kosningu, svo sem raun gaf vitni, og ekki mun þeim þykja það síður vafasamt hjer eftir. Nýjar kosningar mundu ekki breyta til, og þeir, sem leggja aðaláhersluna á efnisatriðið, á það að fá annan þingmann, þeir verða litlu nær, þótt þeim takist að ógilda kosningu hv. 2. þm. Reykv. (Jak. M.). Það hefir verið talað um að fresta þessu máli. Jeg hefi bent á, að það er ekki hægt. Frestun er brot á þingsköpunum, nema skýrslna þurfi. Það eru líka önnur rök, sem mæla á móti frestun. Það væri með öllu óforsvaranlegt að draga þetta mál á langinn. Það er engin meining í að fresta slíku. Ef úrskurða á, þá verður að gera það þegar í stað, en hitt er víst, að úrskurður getur ekki rjettilega fallið eins og kæran fer fram á. Það er ekki löglega rjett að bera fram kæru um að ógilda kosninguna að parti, því eins og tekið hefir verið fram, þá er kosningin ólögleg öll, ef nokkuð er ólöglegt á annað borð. Hv. þm. Seyðf. (Jóh. Jóh.) vildi bera fram, að fresta ætti úrskurðinum vegna vafaseðla. Yfir þeim hefir ekki verið kært. Allir aðiljar hafa sætt sig við úrskurð yfirkjörstjórnar. Það er því algerlega út í hött að fara fram á frestun þess vegna, enda hefir yfirkjörstjórn síðasta orðið í því efni. Hv. frsm. (E. E.) talaði um það, að kosning yrði ógild, ef brugðið væn út af því, sem lögboðið væri. Jeg býst ekki við því, að þær kosningar fari fram hjer á landi, sem ekki verður eitthvað að fundið, en oftast er það svo smávægilegt, að slíkt er varla átalið, hvað þá heldur að það varði ógildingu. Jeg get nefnt það sem dæmi, að lögboðið er að tvíbrjóta kosningaseðla, en venjan er, að kjörstjórn ákveður upp á eindæmi, hvað gera skuli við aðra seðla, og er ekkert við því að segja. Það getur ekki verið tilætlun löggjafans að ónýta kosningar fyrir svo litlar sakir. Hitt er ástæða að brýna fyrir kjörstjórnum, að fara eftir settum reglum, til þess að forðast óþarfa mas og málæði á þingi um kosningarnar. Háttv. frsm. (E. E.) talaði um að koma ábyrgð á hendur kjörstjórnum, og finst mjer þetta satt að segja of lítilfjörlegt atriði til þess.  (E. E.: Þetta er rangt haft eftir)  . Mjer skildist það svo. En hvernig sem menn vilja hafa það, þá er það þessu máli algerlega óháð, og því engin frestun nauðsynleg þess vegna. Af þeim ástæðum, sem jeg hefi nú talið, get jeg ekki aðhylst till. 1. kjördeildar um að fresta úrskurði þessa máls, og ef önnur till. kemur fram, um það að ógilda kosningu háttv. 2. þm. Reykv. (Jak. M.), þá get jeg heldur ekki fallist á hana; til þess eru gallarnir á kosningunni, að mínu áliti, alt of lítilfjörlegir, en ef verulegir væru, þá ætti það að varða alla kosninguna.

Forsætisráðherra (J. M.) Jeg hafði ekki ætlað að nota mjer þá tilviljun, að jeg er forsætisráðherra og hefi því leyfi til að tala hjer. En ræða hv.þm. V.-Sk. (G. Sv.) gaf mjer tilefni til að standa upp, því jeg get ekki látið vera að átelja þau meiðandi ummæli, sem hann hafði um þá kjósendur Reykjavíkur, sem kært hafa kosninguna. Hann kallaði þá örgustu og ófyrirleitnustu fylgismenn mína.  (G. Sv.: Öruggustu og ef til vill ófyrirleitnustu)  . Mjer hefir þá misheyrst, en þó hv.þm. (G. Sv.) hafi að eins sagt þetta, þá eru það móðgandi ummæli, sem jeg verð að mótmæla. Mjer þykir óþarfi að blanda persónulegum árásum inn í umræðurnar; það á að tala um mál, en ekki menn.

Jakob Möller Mjer þykir ástæða til, þó að málið sje mjer skylt, og jeg tel það jafnvel skyldu mína gagnvart kjósendum mínum, að mótmæla þeirri till., sem komið hefir fram, um að fresta að úrskurða kosninguna í Reykjavík. Eins og margtekið hefir verið fram, er málið afarljóst, og því engin ástæða til frestunar. Það, sem kært er um, er að eins það, að um 20 menn - eða nákvæmlega talið 14 - sem ekki höfðu náð fullum aldri á kosningardegi, hafi fengið að kjósa. Þetta er fullkomlega upplýst, og kemur því alls ekki til greina, að þörf sje á frestun til að afla frekari upplýsinga. Hv. þm. Seyðf. (Jóh. Jóh.) talaði um vafaseðla þá, er fram hefðu komið. En eins og áður hefir verið tekið fram, er það ljóst, að þeir eru áhrifalausir hvað úrslit kosningarinnar snertir, og gefa því síst tilefni til frekari dráttar eða frestunar. En þó að hjer sje að eins um smávægilega formgalla að ræða, þá skal jeg á engan hátt kvarta yfir því, þó að yfir þeim hafi verið kært, og það vissi jeg fyrir, að andstæðingar mínir myndu reyna að tjalda hverju sem til væri, til þess að hnekkja kosningunni, og vafalaust hefðu þessir svo kölluðu vafaseðlar einnig verið notaðir, ef það hefðu verið nokkur tiltök. En ekki get jeg látið hjá líða að minnast á það, að í kosningabaráttunni var af hálfu andstæðinga minna neytt ýmsra ráða, sem í mínum augum mætti miklu fremur skoðast sem ógildingarsök á kosningu heldur en þessi smávægilegi formgalli, sem hjer er um að ræða, enda má telja það víst, að hinir sömu mundu hafa litið öðrum augum á gallana, ef kosningin hefði á annan veg snúist. Þegar jeg bauð mig fram, þá var þar á móti miklu stærri og sterkari flokkur en búist var við að mjer mundi vera fylgjandi, og sá flokkur hafði tækifæri til þess að búa sig mun betur undir kosninguna; hann hafði nákvæmt eftirlit með kosningarathöfninni sjálfri, t. d. tvo eftirlitsmenn í hverri kjördeild, sem áttu að sjá um, að kosningin færi að öllu löglega fram, og mætti því líta svo á, að flokkurinn megi sjálfum sjer um kenna þá galla, sem á hafa orðið. En því kynlegra má það samt virðast, að nú kærir hann fyrir þessa lítilfjörlegu formgalla, og þeir, sem kæra, eru einmitt þeir mennirnir sjálfir, sem ljetu fremja gallana. Jeg get lýst því hjer yfir, að jeg tek mjer það ljett, hvort kosningin verður ógilt eða ekki, en hinu verð jeg að mótmæla, sem hreinu ofbeldi, að fresta úrskurðinum og útiloka þannig báða þingmenn stærsta kjördæmisins frá því að taka þátt í störfum þingsins um óákveðinn tíma.

Frsm. 1. kjörbrjefadeildar (Eiríkur Einarsson) Háttv. þm. V.-Sk. (G. Sv.) vísaði til 5. gr. þingskapanna og þóttist þar fá styrka stoð fyrir máli sínu. Sú grein nefnir sem ástæðu til frestunar, að skýrslu þurfi að fá. En til þess er fyrst og fremst að svara, að orðið skýrsla er mjög svo teygjanlegt. Ýmislegar upplýsingar, sem talað hefir verið um að þyrfti á að halda, það er skýrsla, og mætti þar til nefna frekari skýringar um aukakjörskrána, er hv.þm. Dala. (B. J.) mintist á. Og einmitt vegna þessarar skoðunar hefi jeg leyft mjer að leggja fram frestunartillögu, sem jeg tel vera í fylsta samræmi við lögin; er nefnd skýrsla til dæmis sem ein meðal höfuðástæðna til frestunar.

Gísli Sveinsson Jeg vildi að eins benda á, að fyrir koma formgallar um alt land, og að fyrir koma gallar á meðferð kjörstjórnar miklu meiri en hjer er um að tala, og er þó alt tekið gilt, - margskonar misfellur við kosningarnar í öllum kjördæmum landsins, sem enginn kærir yfir. Má t. d. taka Strandasýslukjördæmi síðast, að sögn, og einnig Dalasýslu. Þar var heill hreppur, sem krossaði seðlana í stað þess að stimpla þá, eins og lög mæla fyrir. Og þegar þessa er gætt, að margir og stærri formgallar koma fyrir víðs vegar í kjördæmum og eru áótaldir, þá virðist það nokkuð hart að láta setja stærsta kjördæmi landsins á annan endann fyrir þá einu lítilfjörlegu formsök, að örfáir menn hafa kosið, þótt þá skorti nokkrar vikur til þess að hafa náð nægilegum aldri, sem þeir nú hafa náð.

Aldurforseti (S. J.) Fleiri hafa ekki beðið sjer hljóðs, og er því umræðum lokið, og verður gengið til atkvæða. Er hjer tillaga frsm. að fresta úrskurðinum um þingmenn Reykjavíkurkaupstaðar.

Magnús Guðmundsson Sem framsögumaður 3. kjördeildar, sem hefir til meðferðar kjörbrjef hv. 1. þm. Reykv. (Sv. B.), er eigi hefir enn verið rætt um, mótmæli jeg því, sem algerlega röngu, að till. sje borin þannig upp, því að 1. kjördeild hefir ekkert vald til að gera till. um kjörbrjef 3. kjördeildar, og er undarlegt, að hv.frsm. (E. E.) og hæstv. forseti skuli ekki sjá það.

Gísli Sveinsson Ekki heimilt að bera hana upp, þar sem hún fer inn á annað svið.

Frsm. 1. kjörbrjefadeildar (Eiríkur Einarsson) Ástæðan sú, að annað var ekki hægt.

Gísli Sveinsson Segi það ekki heimilt, því með þessu er auðsætt, að seilst er inn á svið 3. kjörbrjefadeildar, og ekki á valdi þingmanna nú að fara með gerðir hennar.

Aldursforseti (S. J.) Hallast að því, að tillagan gildi að eins annan þingmanninn.

Frsm. 1. kjörbrjefadeildar (Eiríkur Einarsson) Óska, að tillagan sje borin upp.

Gísli Sveinsson Benti á áður, að greiða ætti atkvæði um hvorn fyrir sig.

Magnús Guðmundsson Ef till. verður borin þannig upp, sem er rangt, skora jeg á hv.þm. að fella hana.

Aldursforseti (S. J.) Mótmælum hefir verið hreyft á móti því að bera tillöguna upp, en þar sem engin önnur till., hvorki breytingartillaga nje sjálfstæð, hefir komið fram, álít jeg rjett að bera hana upp.

Frsm. 2. kjörbrjefadeildar (Gísli Sveinsson) Það er ljett verk að hafa framsögu þessarar kjördeildar, sem hefir athugað kjörbrjef 1. deildar og ekki haft neitt verulegt við þau að athuga. Þess skal að eins getið um kosningu, hv.þm.N.-Þ. (B. Sv.), að þar vantar skilríki þau, sem lög ákveða, að eigi að ligga fyrir. Hjer eru tvö símskeyti. Annað þeirra er kjörbrjef, en hitt er um framboð í kjördæminu, dagsett 21. nóv. síðastliðið ár, og hljóðar þannig: „Enginn maður boðið sig fram til þingmensku í Norður-Þingeyjarsýslu. Vantar eyðublöð undir kjörbrjef“. Ef símskeyti þetta ber að skilja bókstaflega, þá sýnir það, að enginn frambjóðandi hefir gefið kost á sjer til þingsetu fyrir þetta kjördæmi fyr en framboðsfresturinn var út runninn. Eftir því ætti kjördæmið að vera þingmannslaust að svo stöddu. En hjer liggur fyrir annað símskeyti, sem yfirkjörstjórnin hefir sent seinna háttv.þm.N.-Þ. (B. Sv.) og á að gilda sem kjörbrjef. Símskeyti þetta hljóðar svo: „Yfirkjörstjórn Norður-Þingeyjarsýslukjördæmis kunngjörir, að Benedikt Sveinsson, bankastjóri í Reykjavík, hefir einn boðið sig fram til þingmensku fyrir kjördæmið, og er hann því alþingismaður Norður-Þingeyjarsýslukjördæmis lögmæltan tíma“. Skeyti þetta er sent 23. desember síðastliðið ár. Ef á að skilja þetta alt eins og það er orðað, hefir enginn boðið sig fram í kjördæmi þessu á rjettum tíma, en yfirkjörstjórn úrskurðað í desember, eða um tveim mánuðum eftir að framboðsfrestur var útrunninn, hv.þm. (B. Sv.) rjettkjörinn. Kjördeildin hefir ekki viljað ganga í þessar sakir. Það er vitanlega skyssa hjá yfirkjörstjórninni að lýsa yfir því, að enginn hafi boðið sig fram, en gefa síðan háttv.þm. (B. Sv.) kjörbrjef. Hjer hlýtur að vera um einhvern misskilning að ræða. Ber víst að skilja þetta svo, að enginn annar en háttv.þm. (B. Sv.) hafi boðið sig fram, og hann því verið sjálfkjörinn. Nefndin vill, að svo vöxnu máli, leggja það til, að kosningin verði tekin gild með þeim fyrirvara, að þessi misgáningur verði leiðrjettur svo fljótt, sem unt er. Nefndin hefir nær því ekkert við önnur kjörbrjef að athuga. Kjörbrjefi 1. þm. S.-M. (Sv. Ó.) fylgir að vísu ekki útdráttur úr kjörbókinni. En nefndin telur þetta þó ekki svo mikinn galla, að vert sje að gera veður út af honum. Það er því tillaga hennar, að kosningarnar verði allar teknar gildar, með þeim formála, sem hafður var um kosningu hv.þm.N.-Þ. (B. Sv.).

Benedkt Sveinsson Jeg hafði ekki búist við, að misklíð yrði út af kosningu minni. Jeg hafði að vísu nýlega heyrt því fleygt, að framboð mitt orkaði tvímælis. En jeg hefi skilríki fyrir, að það var sent nógu snemma. Jeg sendi það fáum dögum eftir þinglausnir til yfirkjörstjórnar Norður-Þingeyjarsýslu, og jafnframt sendi jeg einun kjósenda minna áskorun um að afla mjer meðmælenda og senda meðmælendalistann til kjörstjórnar. Síðan fekk jeg þau orð frá honum í símskeyti, að þetta væri gert. Jeg hafði því ekki ástæðu til að halda annað en alt væri með feldu, enda voru öll þau skeyti, er jeg fekk að norðan, því til staðfestingar, að svo væri. Mjer var forvitni á að vita hvort fleiri væru í kjöri, og símaði þess vegna til kjörstjórnar, þegar framboðsfresturinn var útrunninn. Fekk jeg það svar nokkrum dögum síðar, að aðrir frambjóðendur væru ekki. - Þetta get jeg sannað með skeyti, sem er geymt heima hjá mjer. - Loks fekk jeg brjef, dagsett 15. nóvember, frá einum af yfirkjörstjórnarmönnum, um að ekki væri enn búið að útbúa kjörbrjefið, en það mundi verða sent í tæka tíð. Kjörbrjefið hefir þó aldrei verið sent öðruvísi en í símskeyti því, sem jeg hefi afhent þinginu, og sýnist mjer það svo tvímælalaust, sem orðið getur. Símskeyti það, sem yfirkjörstjórnin hafði sent stjórnarráðinu, með þeim ummælum, að „enginn frambjóðandi væri í Norður-Þingeyjarsýslu, og óskaði sjer því sent eyðublað undir kjörbrjef“, verður því óhjákvæmilega að skiljast svo, að enginn annar frambjóðandi væri þar í kjöri en jeg - enda var ástæðulaust að óska eftir eyðublaði undir kjörbrjef, ef alls enginn hefði verið í kjöri. Jeg hygg það því alveg rjett, sem mjer fanst fólgið í orðum háttv.frsm., að honum þætti ágallarnir næsta lítilfjörlegir.

Jón Auðunn Jónsson Jeg er að ýmsu leyti ósamþykkur frsm. kjörbrjefanefndar 2. deild. (G. Sv.). Mjer skildist hann leggja það til, að kosning hv.þm.N.-Þ, (B. Sv.) yrði tekin gild fyrst um sinn, en síðan ætti að athuga gögnin. Þetta kom ekki til máls í nefndinni, meðan jeg var á fundi, heldur var þá gert ráð fyrir að taka kosninguna gilda, án frekari athugunar, þar sem hv.þm. (B. Sv.) hefði boðið sig fram í tæka tíð. En hins vegar virðist mjer ástæða til, að Alþingi beini því til stjórnarinnar, að öllum fyrirmælum verði hjer eftir fylgt um útbúnað kjörbrjefa.

Bjarni Jónsson Jeg átti ekki von á, að kosning háttv.þm.N.-Þ. (B. Sv.) væri gölluð. En hins vegar þætti mjer gaman, að hann kæmi með gögn sín, svo að hann gæti sýnt og sannað, að það hefði ekki verið á móti vilja guðs almáttugs, að hann bauð sig fram, og að það kæmi í ljós, að þingseta hans sje ekki undir náð komin, heldur að hann eigi fulla heimtingu á henni. Jeg vil því óska þess hjer í heyranda hljóði, að hann leggi gögn sín fram á lestrarsalinn, til þess að sýna, að hann þurfi ekki að beiðast neinnar hlífðar.

Frsm. 2. kjörbrjefadeildar (Gísli Sveinsson) Það var rjett hjá háttv.þm.N.-Þ. (B. Sv.), að jeg tók ekki galla þessa sjerstaklega alvarlega og það gerði kjörbrjefadeildin ekki heldur. Hún er þess fullviss, þangað til annað kemur í ljós, að þm. (B. Sv.) hefir boðið sig rjettilega fram. Þess vegna hefir hún lagt það til, að kosningin verði tekin gild, þó að sá formáli fylgi, að gögnin komi fram. Það er hugsanlegt, að slíkt sem þetta gæti gleymst.

Frsm. 3. kjörbrjefadeildar (Magnús Guðmundsson) Undir 3. kjörbrjefadeild komu 13 kjörbrjef, og deildinni kom saman um að leggja það til, að 10 þeirra væru samþykt án frekari athugasemda. Hins vegar þótti deildinni ástæða til að gera athuga semdir við hin 3. Fyrst er kosningin í Strandasýslu. Þar hefir það viljað til í einum hreppi, að kross hefir verið gerður með blýanti, í stað þess að nota hinn lögskipaða stimpil. En af því að þetta gat ekki haft áhrif á úrslit kosninganna, fanst deildinni ekki ástæða til að gera frekari athugasemdir út af því, vildi að eins láta þessa getið, og leggur til, að kosningin sje tekin gild nú þegar. Hinar athugasemdirnar snerta kosningu þingmanns Ísfirðinga og 1. þm. Reykvíkinga. Fyrst athugaði nefndin kosningu þingmanns Ísfirðinga. Hún hafði verið kærð af einum kjósanda, og það að henni fundið, og staðfest með vottorði 7 manna, að maður einn hafi annaðhvort heitið á kjósendur eða lofað fje, ef ákveðinn maður hlyti kosningu. Reyndar skal jeg geta þess, að frá einum þessara manna liggur fyrir gagnvottorð, og er á því að sjá, sem hann taki vottfestingu sína aftur. En kjörbrjefadeildin hafði auðvitað engin tök á að skera úr því, hvort vottorðið sje rjettara. Það verður að eins gert með rjettarrannsókn. Og af því að það er alvarlegur hlutur, ef beitt er mútum við kosningar, þótti kjördeildinni rjett, að stjórnin ljeti fram fara rannsókn á þessu máli, til þess að ganga úr skugga um, hvort vottorðin sjeu á rökum reist, og ljeti síðan hegna þeim manni eða mönnum, sem brotlegir kynnu að reynast. En af því að hvergi er að því vikið í vottorðunum nje neinar líkur eða átylla komin fram fyrir því, að sá, sem kjörbrjefið hefir fengið, hafi verið hið minsta við þetta riðinn, virtist kjördeildinni ekki rjett að hrófla við kosningu hans. Því að ef ætti að ónýta kosningu hvers þingmanns fyrir þá skuld að vottað er, að ólöglegum meðulum hafi verið beitt við kosninguna, gæti hver óhlutvandur maður fengið ónýtta kosningu þingmanns með því einu að kæra, þótt engin rök væru til. Um rannsóknina, sem deildin leggur til að hafin verði, var því sjerstaklega hreyft, að hana annist óháður maður. Deildin treystir stjórninni til að sjá um það. - Ef engin frekari mótmæli koma gegn kosningu þessari, verður þetta látið nægja, að svo komnu máli. Þá er kosning 1. þm. Reykvíkinga, sem minst hefir verið á í öðru sambandi. Jeg skil ekki, hvernig hv.þm. geta haldið því fram, að ekki sje hægt að gera út um kosningu þm. án þess, að þar sje einnig feldur dómur um kosningu hins samþingismannsins. Frá kjördeildinni er um þessa kosningu engin tillaga, heldur skiftist hún í þessu efni, og munu sumir úr deildinni greiða atkvæði með, en aðrir á móti. Það, sem jeg því segi hjer, er að eins frá eigin brjósti. Jeg álít, að það geti ekki komið til mála að ónýta kosningu 1. þm. Reykv. (Sv. B.). Yfir henni hefir ekki verið kært, við hana hafa kjósendur ekkert haft að athuga; þeir vilja hafa hann. Um þennan þm. (Sv. B.) verður því eins ástatt og um þann þm. í tvímenningskjördæmi, sem eftir stendur, er annar hefir sagt af sjer eða dáið. Og jeg get ekki skilið, að frsm. 1. kjördeildar (E. E.) skuli komast í vandræði út af því, að kjósa eigi einn mann í tvímenningskjördæmi, því að það getur sannarlega oft komið fyrir, að svo sje gert, t. d. þegar þm. deyr, segir af sjer, missir kjörgengi o. fl. Hver mundi nú dirfast að halda því fram, að hinn þingmaðurinn eigi að láta af þingmensku af þessum sökum? Slíkt væri fjarstæða. Eða þó annar þingmaðurinn bryti eitthvað af sjer, að hinn yrði að gjalda fyrir það án saka. Og hjer er um hliðstætt dæmi að tala. Hjer er enginn ágreiningur um kosningu þessa þingmanns, enginn ágreiningur þar um, hvað meiri hluti kjósenda hefir viljað, og þess vegna líka sjálfsagt, að við kosningu hans sje ekki hróflað og hann haldi sínu þingsæti óátalið.

Bjarni Jónsson Mikill er munurinn á kjördeildunum og tillögum þeirra. Frá 1. kjörbrjefadeild koma fram óþarfar tillögur um rjettmæta kosningu, að reka út rjettkjörinn 1. þm. Reykv., og annan fyrir lítilfjörlega formgalla, eins og hefir verið fullkomlega sýnt fram á. En hvað hinar snertir, má segja, að reynt sje eftir mætti að svala pólitískri hefnd eða hlaða undir flokka. Má þar telja mildilega að farið hjá 3. kjörbrjefadeild, að leggja ekki til frestunar, þar sem alvarleg kæra hefir komið fram frá mætum manni, sem ekki vill vamm sitt vita, um það, að fje hafi verið borið í kosninguna. Er þetta svo alvarleg kæra, að engin hefir slík komið fyrri, og því að mun frekari ástæða til tillögu um frestun heldur en gagnvart hinni annari kæru. Þó geri jeg þetta ekki að tillögu minni, heldur tek jeg þetta fram, að jeg vil skilja mig frá hópnum; vil ekki, að eftirtíminn blandi mjer við gerðir þær, sem hjer eru fram að fara. En að ástæða sje til að taka meira tillit til þessarar kæru en hinnar, það er dómur allra þeirra, sem fyrir utan standa. Og vel skilja Reykvíkingar þetta, og mun það sjást við kosningar. En hvað Reykjavíkurkosninguna snertir, þá verð jeg að álíta, að ef Jakob Möller er ranglega kosinn, þá sje Sveinn Björnsson það líka, ekki af því, að ekki sje einn oft kosinn í tvímenningskjördæmi, heldur af því, að þetta er sama kosningin og sömu formgallarnir. Og sjeu þeir svo alvarlegir, sem orð hefir verið á gert, þá eiga þeir að hafa sömu afleiðingarnar, hvort sem atkvæðatalan er meiri eða minni, þótt annar hafi nokkrum hundruðum fleira. Þó vil jeg ekki gera neina tillögu hjer um, því það er þó betra, að kjördæmið fái að halda einum, heldur en að báðir verði að víkja og kjördæmið látið fulltrúalaust.

Eiríkur Einarsson Að eins stutt athugasemd um sambandið á milli 1. og 2. þm. Reykvíkinga. Jeg get ekki fallist á þær skoðanir, sem komið hafa fram, að það sje hliðstætt dæmi, ef einhver fellur frá í tvímenningskjördæmi. Því þegar svo stendur á, að annar þingmaðurinn deyr eða fellur á annan hátt frá af óviðráðanlegum orsökum, þá er bandið höggið í sundur, án þess að nokkuð verði um gert, en hjer er vefurinn ekki sundur slitinn, en heldur áfram að vera samtengdur, þar sem ágallarnir liggja í hinni sameiginlegu kosningu beggja þm., en ekki persónulegum ástæðum annars. Annars hefði mátt fresta ákvörðunum þangað til 3. kjörbrjefadeild hafði látið skoðun sína í ljós og komið fram með sínar tillögur. Það hlýtur að vera meinloka hjá háttv.frsm. 3. kjördeildar (M. G.), að þingmenn sama kjördæmis geti ekki komið til kosningarannsóknir í sömu kjörbrjefadeild; því er ekkert til fyrirstöðu.

Gísli Sveinsson Jeg er samþykkur hv.frsm. 3. kjörbrjefadeildar og tel sömu ástæður hjer fyrir hendi og ef annar þingmaður fjelli frá í tvímenningskjördæmi. Annars virðist hjer blandað saman tveimur atriðum, því, sem varðar frambjóðanda, og því, sem varðar kjósendur. En hjer er tvent ólíks eðlis; sitt hvað, hvað frambjóðandann snertir, hvort hann sje löglega kosinn eða ekki, og svo í annan stað hitt, hvað heppilegt er eða haganlegt fyrir kjósendur. En því held jeg fram, að þeir ágallar, sem gera kosninguna ógilda, þeir gildi jafnt fyrir báða. En annars læt jeg ómótmælta tillögu kjörbrjefadeildarinnar um að taka gilda kosningu 1. þm. Reykv. (Sv. B.), því segja má, að betri sje hálfur skaði en allur. Frsm. 3. kjörbrjefadeildar (M. G.) mintist á rannsókn út af kærunum frá Ísafirði. En ef stofnað er til hennar, þá leiðir af sjálfu sjer, að hún verður að vera óhlutdræg, hvorki gerð af dómara þeim, sem hjer á hlut að máli, nje fulltrúa hans. Annars er óþarfi að ræða þessa kæru lengur, því að hún er þannig vaxin, að þingið getur ekki um hana fjallað nje úr henni skorið. En það fáheyrilega er, að hinn frambjóðandinn hygst að geta sest í þingsætið að kosningunni ógiltri, ef til þess hefði komið hjer, og því undarlegra, sem hann er mikilsvirtur lögfræðingur.

Benedikt Sveinsson Meiri hluti deildarinnar hefir orðið ásáttur um að taka til greina kæruna um kosninguna í Reykjavík og tekið gildar þær ástæður, sem þó ekki sýnast mikilvægar, til þess að ónýta þá kosningu að hálfu leyti. Hann vill svifta kjördæmið öðrum þingmanni sínum fyrir smáyfirsjónir kjörstjórnar, sem ekki verður þó sýnt með rökum, að haft hafi nokkur áhrif á úrslit kosningarinnar. Búast hefði því mátt við, að önnur mikil yfirsjón, sem í rauninni er svo miklu alvarlegra eðlis, hefði þá einnig verið tekin til greina, og það er kæran um kosninguna á Ísafirði. Kjördeildin hefir að vísu lagt það til að láta rannsókn fara fram út af þessari kæru, en þó ráðið þinginu jafnframt til að samþykkja kosninguna, áður en rannsókn þessari væri lokið. Í þessu kemur fram mikið ósamræmi, ef ónýta skal kosningu í Reykjavík fyrir lítils háttar ógætni kjörstjórnar, en taka gilda kosningu, sem þungar kærur liggja fyrir um og kjördeildin verður að viðurkenna að taka beri til rannsóknar. Samkvæmt kærunni má fullkomlega ætla, að misfellurnar á Ísafirði hafi ráðið úrslitum þar.  (P. J.: Við höfum engar fregnir um það)  . Nei, en þótt hv.þm. S.-Þ. (P. J.) sje fjölvitur, þá hefir hann þó ekki sjeð alt, sem gerðist á Ísafirði 15. nóv. 1919, og þetta er einmitt það, sem þarf að rannsaka. En hjer skal ekki meira út í það farið, hver áhrif þetta hafi haft á kosninguna, nje frekari dómur á það lagður. En að brögð hafi verið að, má sjá af því, að alkunnur sæmdarmaður kemur með svo ákveðna kæru og staðfestir með ritgerðum í blaði sínu. Það virðist og eindregið benda til þess, að almenningsálitið á Ísafirði hafi breyst til fylgis við hann og hans málstað frá því er þingkosningar fóru fram og til bæjarstjórnarkosninganna um nýárið. Þau straumhvörf, sem urðu á þessum tíma, eru lítt skiljanleg, ef almenningsálitið hefði talið kærurnar gripnar úr lausu lofti, því að þá hefðu þær átt að gera almenninginn fráhverfan kærandanum, en ekki afla honum fylgis. Jeg er samþykkur kjördeildinni um það, að rannsókn skuli fara fram, en hinu er jeg ósamdóma, að samþykkja kosninguna órannsakaða, ekki síst þegar þessa ósamræmis kennir, að hart er tekið á minni ágöllum, sem kjósendur eiga enga sök á, heldur þeim einum að kenna, sem með kæruna hafa komið, eins og er um kæruna reykvíksku, sem kemur einmitt frá kjörstjórnarmönnunum sjálfum, sem frömdu yfirsjónirnar. Jeg enda mál mitt með því, að gera það að till. minni, að úrskurði um kosningu þm. Ísaf. verði frestað í samræmi við 5. gr. þingskapanna. Mönnum dylst víst ekki, að hjer þarf frekari skýrslna við, og er eflaust hægt að afla þeirra. Jeg hefi heyrt það af kæranda sjálfum, að hann hafi á reiðum höndum frekari upplýsingar en þær, sem fram eru komnar.

Þórarinn Jónsson Jeg ætla ekki að fara að deila við háttv.frsm. 3. kjörbrjefadeildar (M. G.), enda er jeg í sömu deild. En jeg vidi tilfæra ástæðuna fyrir því, að jeg get ekki fallist á till. kjördeildarinnar. Jeg ætla ekki að fara út í kosningu háttv. 1. þm. Reykv. (Sv. B.), heldur athuga hana í sambandi við kosningu háttv. 2. þm. Reykv. (Jak. M.), sem nú er búið að ógilda. Hv. frsm. (M. G.) bar það fram, að yfir kosningunni hefði ekki verði kært, og kjósendur kærðu sig ekki um skifti. Kosning hv. 2. þm. Reykv. (Jak. M.) var ekki ógilt til að þóknast kjósendum. Ef kæran er fram komin vegna þess, að kærendur vildu skifti, þá má á það benda, að það voru einir 5 menn, og verða kjósendur í Reykjavík ekki dæmdir eftir þeim. Það voru formgallar einir, sem orsökuðu ógildinguna, og þeir sömu formgallar eru á kosningu hv. 1. þm. Reykv. (Sv. B.). Það verður því í alla staði óviðkunnanlegt að kjósa að nýju um einn mann, en láta hinn sitja, sem kosinn var sömu gölluðu kosningunni. Dæmið, sem háttv.frsm. (M. G.) nefndi og vildi skýra hliðstætt, getur ekki komið til mála. Þar eru óviðráðanleg atvik, sem gera nýja kosningu nauðsynlega, en hjer er um að ræða atvik, sem við ráðum yfir. Þegar vikið er frá því, sem rjett er, þá er oft siður að bera fyrir sig vilja kjósenda, og svo er einnig gert í þessu máli. En vilji kjósenda í þessu sambandi er efnislaust orð. Þegar búið er að ónýta kosninguna að hálfu leyti, þá verður að kjósa bundinni kosningu milli 2 manna. Með því er vilji kjósenda mjög svo heftur, en ef kosið væri algerlega að nýju, þá hefðu þeir frjálsar hendur. Ef fara ætti eftir vilja kjósenda, þá ber að ónýta alla kosninguna, og ef fylgi háttv. 1. þm. Reykv. (Sv. B.) reyndist eins haldgott og það varð mikið, þá getur hann gengið óhræddur til þeirra kosninga. Jeg þarf ekki að gera neina till. í þessu máli; það nægir, að jeg greiði atkvæði á móti till. deildarinnar.

Gunnar Sigurðsson Það verður í þessu máli, sem öðrum, að greina vandlega milli kjarna og aukaatriða. Mjer finst, að þess hafi ekki verið gætt hjer í deildinni í dag. Aðalatriðið er vitanlega vilji kjósenda, og eftir því verður að fara. Ef gallar þeir, sem á kosningunni eru, hafa valdið því, að önnur urðu úrslitin en kjósendur vildu, þá ber að ógilda kosninguna að því leyti. Um kosningu háttv. 2. þm. Reykv. (Jak. M.) er það að segja, að atkvæðatala hans var svo lág, að litlu mátti muna, að keppinautur hans hrepti sætið. Það er vitað, að 14 menn hafa kosið án þess að hafa kosningarrjett, og hafa þeir því hæglega getað ráðið úrslitum. Um kosningu háttv. 1. þm. Reykv. (Sv. B.) er öðru máli að gegna. Þar var atkvæðatalan svo yfirgnæfandi, að 14 menn gerðu hvorki til nje frá. Þeir, sem líta á vilja kjósenda sem aðalatriðið, þeir verða sjálfum sjer samkvæmir, ef þeir ógilda aðra, en gilda hina. Hinir, sem aðallega eða eingöngu líta á formið, sem líta meira á aukaatriðin en kjarnann, þeir komast vitanlega að annari niðurstöðu. Mjer virðist þetta svo ljóst, að það er óþarfi að taka það fram, að skoðun mín sem flokksmanns hefir hjer engin áhrif. Mjer þykir líka vænt um, að flokksáhrifa hefir yfirleitt ekki gætt, og því til staðfestingar má benda á, að tveir flokksbræður hv. 2. þm. Reykv. (Jak. M.) greiddu atkvæði móti kosningu hans. Jeg hefi þá skoðun um kosningu hv.þm. Ísaf. (J. A. J.), að þar verði að fara varlega. Það er ekki sannað, að mútur eða annað því líkt hafi haft áhrif á úrslitin, en þó á báðum málspörtum að vera í hag, að rannsókn fari fram, og það sem fyrst. Jeg álít ekki hundrað í hættunni, þótt kosningunni væri frestað. Ef við grípum ekki fyrir kverkar atkvæðakaupara í tíma, þá erum við á hálum brautum. Sjerstaklega ef svo fer, að farið verður að vinna með erlendu fje á landi hjer, sem í sjálfti sjer er ekki neitt að athuga við, þá ber að taka alvarlega í taumana í slíkum málum í tíma.

Frsm. 3. kjörbrjefadeildar (Magnús Guðmundsson) Jeg kemst ekki hjá því að standa upp og drepa á ýms atriði í ræðum sumra hv.þm.Hv. þm. Dala. (B. J.) var í sömu kjördeild og jeg, og hreyfði hann þar ekki mótmælum gegn ákvæðum deildarinnar um Ísafjarðarkosninguna, en um Reykjavík tók nefndin enga afstöðu. Jeg leit svo á, að þessi háttv.þm. ætlaði að fylgja deildinni að málum, og kom því hálfkynlega fyrir, hvernig hann snerist í því máli. Hvað snertir kosninguna í Reykjavík, þá eru það margir, sem vilja ógilda kosningu hv. 1. þm. (Sv. B.), úr því hin var feld. Þeir taka ekki tillit til þess feikna atkvæðamunar, sem var á þessum mönnum. Þeir blína á formgallann og aðgæta það ekki, að um kosningu háttv. 1. þm. gerir hann hvorki til nje frá, en hann hefir getað orðið til þess, að hinn náði kosningu. Formgallinn er sá sami, en það var ekki hann, sem rjeð því, að kosning Jakobs Möllers var ógilt, heldur það, að auðsætt er, að formgallinn getur hafa haft áhrif á úrslitin. Ef við ættum að ónýta kosningar vegna hvaða formgalla sem væri, mundu fáir okkar löglega kosnir. Það er margra reglna að gæta, alla leið frá því framboð er afhent og þar til kjörbrjef er gefið út, svo að hætt er við einhverjum formgalla. Og það hefir aldrei verið siður þingsins að ónýta kosningu fyrir hvaða formgalla sem er, og sjest það best nú á kosningu hv.þm. Stranda. (M. P.), sem er allmikill formgalli á, en allir vilja taka gilda. En þá er að skýra fyrir sjer, hvaða formgallar það eru, sem valda eiga ógildingu, og er jeg ekki í vafa um, að hið eina, sem með rjetti er hægt að greina formgallana sundur með, er þetta, hvort þeir geta hafa haft áhrif á úrslitin eða ekki. Þetta er hið eina fasta, sem hægt er að fara eftir, og getur gilt altaf, nema þegar vafi er á um heiðarleik þm. Að samþingismenn sjeu einna svipaðastir samvöxnum tvíburum, er víst fremur sagt til gamans en sem rök. Hv. þm. Árn. (E. E.) mintist á eins manns kosningu í tvímenningskjördæmi sem eitthvað sjerstakt, og honum var jeg að svara í þessu efni, er jeg benti á, að oft geta komið fyrir eins manns kosningar í tvímenningskjördæmum, en sagði ekkert um, að t. d. dauði þm. og ógilding kosningar væru samstæð tilfelli. Háttv. 2. þm. Húnv. (Þór. J.) og aðrir, sem um þetta hafa talað, hafa því slegið algert vindhögg. Þá sný jeg mjer að Ísafjarðarkosningunni. Það, sem reið baggamuninn hjá mjer, var, að ekki var sjáanlegt, að neitt yrði lagt háttv.þm. (J. A. J.) til lasts. Enginn hefir borið það fram, að hann hafi átt nokkurn þátt í þeim fjeboðum og fríðinda, sem yfir er kært, og er því rangt að láta hann gjalda þess. Jeg álít það alt of langt gengið að ónýta allar þær kosningar, þar sem mútur kynnu að vera boðnar, því þá gæti keppinautur eyðilagt kosningu óvinar síns með því að láta bjóða fje fyrir kosningu hans. En hitt er ekki nema rjett og sjálfsagt, að rannsókn fari fram, og ef það kemur þá í ljós, að háttv.þm. hafi verið við slíkt riðinn, jeg segi ef það kemur í ljós, þá missir hann vitanlega kjörgengi sitt. En meðan ekkert er upplýst um það, þá sje jeg ekki ástæðu til að ógilda kosninguna þess vegna. Háttv. þm.N.-Þ. (B. Sv.) gat þess, að kærandi hefði fleiri plögg í fórum sínum, og væri þá æskilegt, að þau hefðu komið fram. Mig furðar satt að segja á því, að kærandi skuli ekki hafa afhent háttv.þm. (B. Sv.) skilríkin. Hv. 1. þm. Rang. (Gunn. S.) var mjer samdóma um Reykjavíkurkosninguna, og þarf jeg ekki að ræða það frekar. En hann gat um, að tveir flokksbræður Jakobs Möllers hefðu greitt atkvæði móti kosningu hans, og átti hann þar víst við mig og háttv.þm. Stranda. (M. P.). Jeg skal því taka það fram til leiðbeiningar framvegis, að við erum ekki í flokkssambandi, heldur er hjer um utanflokkasamband að ræða, sem að eins gengur saman til kosninga innan þings. Þá talar hv.þm. (Gunn. S.) um mútur, og eru víst allir sammála um það, að þær sjeu hættulegar og megi ekki viðgangast. Jeg býst líka við því, að allir verði á eitt sáttir um að skipa rannsókn í málið. En ef á að eyðileggja kosningu hv.þm. Ísaf. (J. A. J.) fyrir þessar sakir, þá er það sama og að hengja bakarann fyrir smiðinn, og hefir það aldrei þótt neitt fyrirmyndarrjettlæti.

Jón Auðunn Jónsson Jeg hafði ekki ætlað mjer að taka til máls, því þessar kosningar snerta mig. En ummæli háttv.þm.N.-Þ. (B. Sv.) um flokksafstöðu á Ísafirði koma mjer til að segja fáein orð til skýringar. Alþingiskosningar og bæjarstjórnarkosningar hafa oftast haft mismunandi úrslit þar vestra. Það hefir oft farið svo, að sá flokkur, sem kom að þingmanni, hefir síðan sigrað við bæjarstjórnarkosningar, en líka eins oft það gagnstæða. Bæjarstjórnarkosningarnar síðustu sýna því engan veginn, að kjörfylgi mitt hafi rjenað, og verða því enginn óskeikull mælikvarði á afstöðu og kjósendaafl flokkanna. Um kæruatriðið skal jeg geta þess, að þegar jeg heyrði þennan mútuorðsveim, þá fór jeg með Jóhanni kaupmanni Þorsteinssyni á fund mannsins, sem fyrir sök er hafður, og vildi fá að vita, hver fótur væri fyrir mútutali manna. Maðurinn neitaði því, að nokkuð væri í því hæft, og eins gerði hann síðar, er jeg átti tal við hann rjett áður en jeg fór af Ísafirði. Frekara get jeg ekki um málið sagt. Mig skiftir engu, hvort rannsókn fer fram eða ekki; jeg læt það með öllu afskiftalaust. Jeg hefi leitt þetta mál hjá mjer, og geta hv.þm. vottað það, að jeg hefi ekki ónáðað þá með liðsbón eða öðru slíku.

Bjarni Jónsson Jeg ætla að svara því örfáum orðum, sem hv.frsm. (M.G.) sagði, að sjer hefði komið á óvart afstaða mín í þessum málum. Hann hefði ekki þurft að láta sjer koma það á óvart. Jeg sagði það í deildinni, að mín spá væri sú, að þingið snerist nú um út af hinum meinlausa galla á Reykjavíkurkosningunni, en rendi mútuhnútunni niður sem gómsætum brjóstsykri. Mátti hann af þessu ætla, hvar mig væri að hitta í þessu máli. Ísafjarðarkosningin er ljóst dæmi þess, hvar fresta á kosningarúrslitum. Hjer þarf greinilega skýrslna við; það þarf skýrslur um það, hvort mútur hafi farið fram eða ekki, og með hvaða hætti, ef fram hafa farið. Þetta er rannsóknarefni, og ber því að fresta fullnaðarályktun um kosninguna, þangað til skýrslur fást, og er öllum vitanlegt, að þær eru fáanlegar. Þess hefir áður verið getið um Reykjavíkurkosninguna, að sami galli er á kjöri beggja þingmanna, og á því eitt yfir báða að ganga. Alt fimbulfamb um, að kosning hefði getað farið svo og svo, eru staðlausu stafir. Það er ekki ástæða til að ætla annað en að þessi 14 atkvæði hafi skifst hlutfallslega milli þingmannaefna. Atkvæðatölur þeirra hæstv. forsætisráðh. (J. M.) og háttv. 2. þm. Reykv. (Jak. M.) hefðu þá orðið hlutfallslega þær sömu og háttv. 2. þm. (Jak. M.) kosinn eigi að síður. Þetta er eina skynsamlega skýringartilraunin, og verða þeir að sæta henni, sem hugsa vilja, en hinum er betra að hætta sjer ekki út á þá „hálu braut“ að skýra þetta mál. Það þing, sem ónýtti kosningu hv. 2. þm. Reykv. (Jak. M.), verður líka að ónýta hina, því þær eru sama eðlis. Jeg ætla ekki að bera fram neinar till. hjer, og eru fyrir því þær ástæður, sem jeg tilfærði í síðustu ræðu minni. Hún var svo ljós, að hana mega allir muna, þeir er heyrðu. Jeg tel mjer ekki skylt að sjá um samræmið milli rjettlætisverka!! hv.þm. (Hjer vantar inn á milli frá þingskrifurunum ræðu, er Þórarinn Jónsson flutti).

Benedikt Sveinsson Það var áður við umræðu þessa máls skorað á mig að leggja fram frekari sannanir fyrir framboði mínu og löglegu kjöri í Norður-Þingeyjarsýslu. Jeg leyfi mjer að lesa upp þrjú skeyti í þessu skyni. Hið fyrsta er viðurkenning yfirkjörstjórnar fyrir framboði mínu, dagsett í Skógum í Öxarfirði 2. október í haust og hljóðar svo: „Meðtekið framboð yðar til þingmensku hjer næsta kjörtímabil. Yfirkjörstjórn Norður-Þingeyjarsýslu“ Þá fekk jeg annað símskeyti frá manni þeim, er jeg hafði falið að afla mjer meðmælenda, herra Birni Kristjánssyni að Kópaskeri. Skeyti hans er dagsett á Brekku í Núpasveit 13. október 1919 og er á þessa leið: „Hefi afhent yfirkjörstjórn meðmælendaskjöl. Framboðið fullgilt. Enginn annar frambjóðandi enn. Björn“. Þá er framboðsfresturinn var liðinn, símaði jeg yfirkjörstjórn fyrirspurn um það, hvort fleiri væri í kjöri, en jeg fekk svo felt svar frá Gunnari Árnasyni í Skógum, formanni yfirkjörstjórnar, og er það dagsett í Skógum 21. október í haust: „Enginn mótframbjóðandi hjer. Bestu kveðjur. Gunnar“. Frekari gögn þykist jeg nú ekki þurfa fram að færa fyrir því, að framboð mitt hafi verið í alla staði formlegt, og býst við, að það verði ekki vefengt úr þessu. Þá ætla jeg að minnast fáum orðum á aðaldeiluatriðið, sem hjer liggur fyrir; það er um galla þá, sem eru á kosningunni í Ísafjarðarkaupstað. Hv. frsm. (M. G.) sagði, að ekki þyrfti að óttast, að hjer væri um slíkar misfellur að ræða, sem hefði getað ráðið úrslitum í kosningunni, en þegar munurinn var ekki meiri en 16 atkv., virðist nú ekki þurfa svo mikið til. Að vísu skal jeg ekkert fullyrða um þetta, en þó jafnframt skírskota til kæru þeirrar, sem fram er komin; þar er sagt, að aðferð þeirri, sem þar er nefnd, hafi verið beitt svo mjög, að það hafi hlotið að ráða úrslitum. Enn fremur skaut jeg því fram, að kærandi hefði sagt mjer, að hann hefði fleiri gögn í þessu máli; hv.frsm. (M. G.) spurði þá, hví hann hefði ekki selt mjer þau í hendur, en það er auðvitað af því, að þetta kom mjer ekki neitt sjerstaklega við, frekar en hverjum öðrum þm; en þessi maður segir sjálfur í kæru sinni, að hann hafi fleiri gögn fram að bera, ef með þurfi, og er því full ástæða til fyrir þá nefnd, sem um þetta mál fjallar, að skora á hann að fá að sjá þau, eða þá að leggja þau fyrir þá nefnd, er síðar fjallar um málið. Hvað því viðvíkur, sem hv.þm. Ísaf. (J. A. J.) gat um, að það hefði leikið á ýmsu við kosningar þar vestra, hvor borið hefði hærra hlut, þá vil jeg benda á, að við þessar síðustu kosningar um nýárið var einmitt skorað á kjósendur þar, af flokki þeim, er hann studdi, að sýna nú skýrt, hverjum órjetti þeir hefðu verið beittir með mútubrigslunum, og það því frekar, sem sonur ákærandans var í kjöri. Jeg hefi hjer með höndum frásögn í prentuðu blaði um borgarafund á Ísafirði, er háður var rjett fyrir bæjarstjórnarkosningarnar, þar sem skýrt er frá því, hve mikil áhersla þar var lögð á kæruatriðin við þingmannskosninguna. Og þó varð niðurstaðan öll önnur, er til kom, og sýndi nokkuð, eins og jeg drap á áðan, hversu alþýðan hafði skift um fylgi sitt við flokkana. Úrslitin urðu önnur en álitið var að verða mundi. Jeg vil ekki fella neinn fullnaðardóm um þetta mál fyr en það er betur rannsakað, og heyrðist mjer á hv.þm. Ísaf. (J. A. J.), sem hann mundi sjálfur æskja, að rannsókn fari fram. Vil jeg því ánýja tillögu mína, að málið sje þegar rannsakað, en frestað að taka kosninguna gilda á meðan. Hitt tel jeg fjarstæðu, að þingið felli dóm að órannsökuðu máli um leið og það ákveður, að rannsókn skuli þó hafin, og tekur jafnhörðum höndum á lítils háttar formgöllum, að það gerir kosningu annars þingmanns þar fyrir ógilda.

Frsm. 3. kjörbrjefadeildar (Magnús Guðmundsson) Það er að eins stutt athugasemd. Það er ekki rjett frá skýrt, að jeg hafi sagt, að ekkert lægi fyrir um, að frekari gögn væru til, því að jeg tók það fram, að kæran gæfi þetta í skyn, en þetta er ekkert stutt af þeim skjölum, sem henni fylgja. Hvað þessi frekari gögn snertir, þá þykir mjer það undarlegt, ef þau koma ekki fram, og ekki er heldur ástæða til að fella neitt undan af þeim, ef þau eru til hjer á staðnum, og jeg býst við, úr því að háttv.þm. (B. Sv.) hefir átt tal við kæranda, að hann hefði átt að geta fengið þau hjá honum. Enginn hefir heldur hreyft því, það ekki væri rjett að láta fram fara rannsókn í þessu máli, en af því að enginn gögn liggja fyrir um, að frambjóðandinn hafi gert sig sekan um neitt aðfinsluvert, þá verður eitthvað meira að koma fram en órökstuddar dylgjur af hálfu vonsvikins mótstöðumanns, til þess að hægt sje að ónýta kosninguna.

Jón Auðunn Jónsson Hv. þm. N-Þ. (B. Sv.) var að tala um bæjarstjórnarkosningamar á Ísafirði eftir nýárið. Til þess að leiða hann í allan sannleika, skal jeg leyfa mjer að skýra frá því, að þar var barist um nokkur atriði í lögreglusamþykt Ísafjarðarkaupstaðar, sem taka átti upp úr lögreglusamþykt Reykjavíkur. Annars var sú kosning svo mjög illa sótt, að samanlögð tala atkvæða var miklu lægri en það, sem við fengum hvor um sig, þingsætiskeppinautarnir, en reyndar má geta þess, að margir sjómenn voru þá fjarverandi. Um að það hafi verið sett á oddinn, að sonur kæranda byði sig fram, þá er þar til að svara, að öllum er kunnugt þar vestra, að það er annað sonurinn og annað faðirinn. Um breytileik kjörfylgis á Ísafirði má benda á atkvgr. um sambandsmálið. Jeg vil taka það fram, að ef háttv.þm. halda, að jeg hafi borið fje á kjósendur mína mjer til kjörfylgis, boðið það fram til slíkra hluta, eða á annan hátt stuðlað að því, að slíkt væri gert af öðrum, skal jeg ekki leggja neinn kala til nokkurs manns, sem greiðir till. þeirri, sem fram er komin, atkv. sitt.

Stóð þá upp Sveinn Ólafsson, 1. þm. S.-M., og mótmælti kosningu sinni til Ed., taldi þetta brot á þingsköpum, þar sem hann hefði verið settur á lista í heimildarleysi og án þess, að hann hefði verið að spurður. Krafðist hann þess, að sameinað þing skæri úr því með atkvæðagreiðslu, hvort slík aðferð gæti samrýmst anda þingskapanna.

Sveinn Ólafsson Jeg vil leyfa mjer að taka það fram, út af ummælum hv. 6. landsk.þm. (G. B.), að þótt þingsköpin geri ráð fyrir, að þetta sje leyfilegt, þá fer það í bága við anda laganna. Þeim, sem sömdu þingsköpin, hefir áreiðanlega ekki komið til hugar, að svona væri farið aftan að siðunum. Þetta er af hrekkvísi gert, og slík framkoma á engan rjett á sjer. Aðstandendur B-listans gátu auðveldlega bent á menn úr sínum hópi, og það hefði þeim sæmt betur en þetta laumuspil. En vitanlega er mjer og öðrum hv.þm. ljóst, hvað hjer liggur að baki.

Sigurður Stefánsson Þetta er ekki neitt einsdæmi. Jeg man vel, að þegar Skúli Thoroddsen kom á þing 1902, var hann kosinn til Ed. að honum fornspurðum.

Guðmundur Björnson Þetta er misbrúkun á þingsköpunum, en ekki brot.

Guðjón Guðlaugsson. Jeg byrjaði þingæfi mína með því að vera settur nauðugur í Ed. Svo var og um Skúla Thoroddsen. Enginn treysti sjer til að mótmæla þessu.

Sveinn Ólafsson Það liggur í augum uppi, að þegar þingflokkar ákveða menn til Ed., þá velja þeir þá menn sína til þess, sem þeim eftir meðferð málanna þykir hentast að hafa þar. Enginn vill víst mótmæla því, að flokkur sá, sem jeg tel mig til, hafi meiri rjett til að benda á mann úr þessum flokki í þessu skyni en lausamenn þeir, sem hjer hafa rænt nafni mínu á lista. Fyrir flokksins hönd lýsi jeg því yfir, að hann krefst skifta á mönnum og nefnir til í minn stað Einar Árnason 2. þm. Eyf. Legg jeg undir úrskurð hæstv. forseta ákvörðun um þetta.

Bjarni Jónsson Jeg vildi spyrja, hvort þetta sje ekki áður útkljáð mál, því að forseti hafði lýst yfir því, að þessir menn væru rjett kjörnir til Ed. Mjer er enginn akkur í að nauðga nokkrum til Ed., en lögin eru á móti breytingu í þessu efni, þar sem forseti hefir þegar felt þann úrskurð, sem fyr var sagt. Annars er þetta ekki frá mínum rótum runnið.

Gísli Sveinsson Jeg hafði leyft mjer að afhenda forseta B-listann, með þeim tveim mönnum á, sem nú eru rjett kjörnir til Ed., Birni Kristjánssyni og Sveini Ólafssyni. Jeg afhendi lista þennan fyrir hönd utanflokka-bandalags þess, sem hjer er nú á þingi, af því að vjer lítum svo á, að hjer væri um allmikinn ójöfnuð að ræða. Við utanflokksmenn vildum koma ofurlitlum jöfnuði á milli deildanna. Það er hins vegar ekkert aðalatriði fyrir mjer, hver maðurinn er. En jeg læt forseta um það, hvort hægt er að skifta um menn.

Forseti: Jeg tel mjer leyfilegt að skifta um menn á listanum, ef sá, sem hann hefir fram borið, leyfir.

Gísli Sveinsson Jeg hefi enga heimild til að leyfa skiftin. Forseti verður að skera úr um þingsköpin.

Magnús Pjetursson Mjer skilst, að hjer sje um misskilning að ræða milli þess, sem fram hefir borið listann, og forseta. Sá, sem hefir borið fram listann, vill að eins láta forseta úrskurða hið lagalega atriði málsins, en lætur nafn mannsins liggja milli hluta. Hann vill að eins ekki bera ábyrgð á lögmæti úrskurðarins. Það er því á valdi forseta, hvort skift verður um menn á listanum eða ekki, og ber hann sjálfur ábyrgð á því, hvort hann gengur á yfirlýsta kosningu.

Forseti: Úr því að eigi hafa fram komið bein mótmæli gegn þessum mannaskiftum, frá þeim, er afhent hafa B-listann, tel jeg heimilt að leyfa þau, og lýsi jeg yfir því, að í stað Sveins Ólafssonar á þeim lista kemur Einar Árnason, og tel hann kjörinn til efri deildar. Var nú störfum þessa þingfundar lokið, er deildir voru skipaðar, og sagði forseti fundi slitið.

Forsætisráðherra (J. M.) Þá verður þingsetningunni haldið áfram, og vil jeg biðja elsta þingmanninn, háttv. 3. landsk.þm. (S. J.), að ganga til forsetasætis.

Guðmundur Björnson Samkvæmt ótvíræðum ákvæðum þingskapanna, er hver þm. skyldur að taka við kosningu til Ed. Kosning hv. 1. þm. S.-M. (Sv. Ó.) er því fyllilega lögmæt eftir þingsköpunum, og sameinað þing getur ekki breytt þeim.

Benedikt Sveinsson Jeg er á sama máli og hv. 6. landsk.þm. (G. B.). Það verður ekki deilt um lögmæti kosningarinnar. Hins vegar skal jeg viðurkenna, að hjer er beitt brögðum og gengið á þær sættir eða samkomulag, er orðið var milli flokkanna um kjör til efri deildar, og verður það síst lofað.