Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Ég óska alþingismönnum og starfsmönnum Alþingis gleðilegs sumars. Nú hefst sá hluti 139. löggjafarþings sem samkvæmt þingsköpum kallast vorþing. Samkvæmt starfsáætlun Alþingis stendur vorþingið í sex vikur og lýkur í annarri viku júní, þ.e. 9. júní. Mikilvægt er að við alþingismenn skipuleggjum þingstörfin vel svo okkur megi auðnast að standa við starfsáætlun þingsins og ljúka störfum á tilsettum tíma. 
            

Borist hefur bréf frá Unni Brá Konráðsdóttur, 6. þm. Suðurk., um að hún geti ekki sótt þingfundi á næstunni sökum veikinda. Í dag tekur sæti á Alþingi varamaður hennar, Íris Róbertsdóttir grunnskólakennari. Hún hefur áður tekið sæti á Alþingi og er boðin velkomin til starfa á ný.

Forseti vill geta þess að í dag verða tveir þingfundir. Á þeim síðari sem hefst um fjögurleytið fara fram atkvæðagreiðslur.

Frú forseti. Ég ætlaði beina fyrirspurn til hæstv. forsætisráðherra en hún hefur gert það að reglu að vera aldrei viðstödd hér á mánudögum og þess vegna beini ég fyrirspurn minni til hæstv. fjármálaráðherra. Ég vil inna hann frétta af framlagi ríkisstjórnarinnar til gerðar kjarasamninga. Nú virðist sem kjarasamningar á Íslandi séu að lenda í algerum rembihnút. Í hverri vikunni sem líður eykst harkan og nú stefnir í að boðað verði til allsherjarverkfalls ef ekki rætist úr í þessum mánuði. Stóra spurningin er sú og mér finnst orðið tímabært að það sé rætt í þinginu: Hvað er það sem ríkisstjórnin hefur verið að ræða við aðila vinnumarkaðarins? Hvað hefur ríkisstjórnin fram að færa vegna þeirra krafna sem uppi eru af hálfu ASÍ annars vegar og af hálfu SA hins vegar? Við þekkjum það sem ríkisstjórnin lofaði árið 2009 og stóð síðan ekki við, sem á endanum leiddi til þess að stöðugleikasáttmálanum var sagt upp, en við höfum fengið afskaplega litlar fréttir af því hvað ríkisstjórnin er tilbúin til að gera til að skapa það umhverfi sem kallað er eftir svo hagvöxtur geti hafist á ný hér á landi. Allar hagvaxtarspár sem berast eru ófullnægjandi, það verður að segjast eins og er. Þær skapa ekki raunhæfan grundvöll undir þriggja ára kjarasamning þar sem laun munu hækka ár eftir ár. Það er ekki grundvöllur til staðar miðað við þær hagvaxtarspár sem núna liggja á borðum. Er það kannski svo að hæstv. fjármálaráðherra sé sammála innanríkisráðherranum sem telur mikilvægast að lækka laun þeirra sem best hafa það en beina ekki sjónum sínum að þeim sem lægst hafa kjörin og leiðum til að skapa forsendur fyrir vaxandi kaupmætti þeirra?

Frú forseti. Ríkisstjórnin hefur að sjálfsögðu verið tilbúin til þess og lagt allt það af mörkum sem hún hefur getað til að auðvelda aðilum vinnumarkaðarins að ná saman um kjarasamninga. Mikil vinna hefur staðið yfir í þeim efnum, í raun og veru allt frá því í janúar, og allmargar vikur eru síðan viðamikil yfirlýsing af hálfu ríkisstjórnar lá tilbúin í drögum og var kynnt aðilum vinnumarkaðarins á fundum í ráðherrabústaðnum og víðar. Sú yfirlýsing var nánast algerlega frágengin fyrir páska, í dymbilviku, og það vissu aðilar vinnumarkaðarins þegar þá slitnaði upp úr. Þegar hreyfing komst aftur á málin í síðustu viku gengum við endanlega frá þeirri yfirlýsingu og sendum hana ríkissáttasemjara sem hefur síðan haft hana undir höndum og heimild til að vinna með hana í samskiptum sínum við viðræðuaðila, enda er það svo að ég hef ekki heyrt síðustu daga kvartað undan því að viðbrögð ríkisstjórnarinnar væru það sem nú strandaði á. Því miður hefur af mismunandi ástæðum og á mismunandi tímum slitnað upp úr þessu viðræðum og þær hafa svo hrokkið í gang aftur. Það sem hefur reynst erfiðast er krafa Samtaka atvinnulífsins eða LÍÚ um að tilteknar lausnir í sjávarútvegsmálum væru hafðar með í þessum kjaraviðræðum. Það hefur hvorki ríkisstjórnin né viðræðuaðilar launþega fallist á. Við höfum hins vegar sent með yfirlýsingunni bókun um aðkomu þessara aðila í málsmeðferðinni sem virðist a.m.k. að því leyti hafa verið fullnægjandi að Samtök atvinnulífsins tóku aftur upp þá afstöðu að nú vildu þau reyna að gera þriggja ára samning en spurning er hvort þolinmæði viðræðuaðila þeirra sé þrotin og hvaða stefnu málin taka úr þessu. Mikilvægt er auðvitað engu að síður að menn gefist ekki upp því að það að tryggja frið og stöðugleika á vinnumarkaði er afar mikilvægt. Í yfirlýsingunni er farið yfir mjög mörg mál; ríkisfjármál, fyrirheit um 

Frú forseti. Það eru mikil öfugmæli að ríkisstjórnin hafi gert allt sem í hennar valdi stendur til að greiða fyrir kjarasamningum, þvert á móti. Svik ríkisstjórnarinnar ítrekað við gefin loforð hafa valdið því að kjaraviðræður eru í algeru uppnámi. Við fáum engin svör um það í þingsal hvað ríkisstjórnin hyggst gera. Hver er stefna ríkisstjórnarinnar í orkumálum? Hvað ætlar ríkisstjórnin að gera við breytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu? Hvernig stendur á því að nú þegar ríkisstjórnin er orðin tveggja ára gömul fáum við ekki svör við því, þeirri sjálfsögðu spurningu í þingsal, hvað ríkisstjórnin hefur á prjónunum í þeim efnum? Það er fyrir löngu kominn tími til að þessu sé svarað. Síðan verður að halda því til haga að það er ekki í sjálfu sér fiskveiðistjórnarkerfið sem veldur þeim vanda sem hæstv. ráðherra gerir hér að umtalsefni. Það er skorturinn á hagvexti. Það er skorturinn á forsendum fyrir því að hægt sé að hækka laun. Það er vandinn, hæstv. ráðherra. 

Frú forseti. Ætli það séu ekki almennt erfiðar aðstæður sem íslenskt þjóðarbú hefur gengið í gegnum síðastliðin tvö og hálft ár sem valdi því að það er auðvitað lítið svigrúm til staðar hvort heldur er af hálfu hins opinbera, ríkis og sveitarfélaga eða atvinnulífsins til að taka á sig miklar launahækkanir. Engu að síður er ljóst að það er brýnt að skila kjarabótum eftir því sem kostur er, ekki síst til hinna tekjulægstu, og auðvitað ekki við því að búast að þeir sem hafa verið án kauphækkana í tvö til tvö og hálft ár sætti sig við að fá ekki eitthvað í sinn hlut. Það eru að mínu mati hvort tveggja öfugmæli að halda því fram að reynslan af fyrri samskiptum í þessum efnum hvað tengist svokölluðum stöðugleikasáttmála hafi verið til þess að hræða menn frá því að halda áfram á þeirri braut. Þvert á móti var það mikið gæfuspor að það tókst saman um kjaramálin á miðju ári 2009 og það tryggði hér ákveðinn stöðugleika einmitt á meðan hagkerfið var að fara í gegnum erfiðasta tímann. Og það er algerlega rangt að þar hafi eitthvað verið svikið af hálfu ríkisstjórnar. Tvö mál stóðu út af og ollu ágreiningi. 

Forseti hvetur hv. þingmenn til að virða tímamörk.

Virðulegi forseti. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra út í eitt mál sem ég var spurður um og gat reyndar ekki almennilega svarað og taldi því rétt að leita til hæstv. ráðherra með svör við þeirri spurningu. Hún snýst um það hvaða eftirlit sé í raun með skiptastjórum þrotabúa. Þá er ég ekki að tala um skilanefndir eða slitastjórnir heldur almenn þrotabú sem lögmenn eða aðrir fá í hendur til að skipta og standa skil á og gera upp. Spurningin lýtur að því hvort einhver fylgist með því að allar eignir skili sér í búið, hvort einhverjir möguleikar séu á því að eignum sé ráðstafað áður en þær koma inn í búið. Nú er sá sem hér stendur ekki neinn sérfræðingur á þessu sviði og leitar því til hæstv. ráðherra um svör við þessu. Ég geri mér grein fyrir því að þegar búið er að skipa skiptastjóra í þrotabú eru það væntanlega dómarar, héraðsdómur eða Hæstiréttur eða hvernig sem það er, sem hafa þetta eftirlit. En er það þá svo að það eftirlit sé virkt? Er fylgst með þessum búum? Er það þannig með þrotabú sem á eign einhvers staðar úti í heimi að fylgst sé gaumgæfilega með því að hún skili sér til bústjóra með réttum hætti? Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra út í það hvernig eftirliti með þessu sé háttað. Ef það er eitthvað óljóst er nauðsynlegt að varpa því hér upp hvort ekki þurfi þá að setja skýrar reglur varðandi slíkt bú.

Virðulegi forseti. Þó að maður vilji svara öllum þeim fyrirspurnum sem hv. þingmenn beina til manns er ég hræddur um að í þessu tilviki eigi ég erfitt um vik því að eftirlit með þrotabúum almennt og meðferð þeirra er á höndum dómstóla og gjaldþrotarétturinn á forræði hæstv. innanríkisráðherra. Er því réttara að beina spurningunni til hans. Að því er varðar þrotameðferð fjármálafyrirtækjanna höfum við verið að koma á eftirliti þar og frumvarp sem liggur hjá þingflokkum stjórnarflokkanna og kemur vonandi fram á Alþingi mjög fljótlega gerir ráð fyrir að eftirlit með skilanefndum og slitastjórnum hinna föllnu banka falli undir Fjármálaeftirlitið. Þar eru auðvitað miklir hagsmunir vegna þess að þau þrotabú eru með viðskiptasamband við einstaklinga og koma fram við bæði einstaklinga, heimili og lítil og meðalstór fyrirtæki eins og um banka í virkum viðskiptum væri að ræða en hafa ekki sömu langtímahagsmuni af viðskiptasambandi við viðkomandi aðila eins og bankar í reglulegum rekstri hafa. Þess vegna þarf atbeina hins opinbera til að koma hegðun þessara þrotabúa í eðlilegt horf gagnvart viðskiptamönnum. Að því er varðar hins vegar meðferð þrotabúanna að öðru leyti og íslenskan gjaldþrotarétt er það auðvitað grundvallarviðmið í íslenskum sem og alþjóðlegum gjaldþrotarétti að það eru kröfuhafar sem hafa höfuðhagsmuni af búskiptunum og geta ávallt komið athugasemdum á framfæri við dómstóla.

Virðulegi forseti. Það er eflaust rétt að ég hefði átt að beina þessari fyrirspurn til hæstv. innanríkisráðherra en úr því að ég er farinn að spyrja hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra er best að klára bara samtalið við hann. Það er náttúrlega öllum ljóst að við erum að setja nýtt met, að mér skilst, í gjaldþrotum fyrirtækja hér á Íslandi, met sem við Íslendingar viljum að sjálfsögðu alls ekki hafa slegið eða tala um sem met. En úr því að hæstv. innanríkisráðherra er í salnum bið ég hann, ef hann heyrði ekki fyrirspurn mína áðan, að skoða hana þegar hann kemur í ráðuneyti sitt. Það sem ég er að velta fyrir mér, virðulegi forseti, er þetta: Er möguleiki á að kröfuhafar þrotabúa hafi ekki tök á eða fram hjá þeim fari einhverjar eignir sem kunna að vera í búunum? Þá er ég að tala um almenn bú venjulegra fyrirtækja sem eiga kannski húseignir á Flórída eða einhvers staðar sem rata ekki til skiptastjóra. 

Virðulegi forseti. Í síðustu viku var haldinn fundur sameiginlegrar þingmannanefndar Íslands og Evrópuþingsins í Reykjavík. Fyrir fundinum lágu drög að ályktun sem ekki voru tekin til afgreiðslu, enda komu fram verulegar athugasemdir við framsetningu ályktunarinnar fyrir fundinn. Allt efni hennar er hallelúja-ákall vegna ESB og augljóst að verið er að samþætta alls konar pólitísk álitaefni við það. Ef það er ætlun meiri hluta þingsins að samþykkja ályktanir á borð við þá sem þarna var til umfjöllunar er ljóst að stjórnvöld eru reiðubúin til verulegrar eftirgjafar gagnvart Evrópusambandinu. Efni og tilurð ályktunarinnar vekur einnig spurningar um vinnulag og eftirlit þingsins við aðildarferlið. Nú hefur komið í ljós að samkvæmt starfsreglum þessarar nefndar eiga fundir hennar að vera öllum opnir. Ég varð ekki vör við það og hef ekki orðið vör við það að almenningi eða fjölmiðlum hafi verið gert það ljóst. Ég tel hins vegar mjög mikilvægt að almenningur hafi sem mesta aðkomu að því sem þar fer fram enda er um grundvallarhagsmuni þjóðarinnar að ræða. Ég vil spyrja hæstv. fjármálaráðherra að því hvort hann sé mér sammála um að umrædd ályktun sé opinbert plagg sem eigi að þýða á íslensku og ræða efnislega. Ég vil líka spyrja formann Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, sem hefur þá afstöðu að íslenskum hagsmunum sé betur borgið utan Evrópusambandsins, hvort eðlilegt sé að pólitísk stefnumótun á Íslandi sé nánast mótuð af aðildarumsókninni en augljóst er af efni þessarar ályktunar að öll verk ríkisstjórnarinnar eru liður í því að koma okkur inn í Evrópusambandið.

Frú forseti. Varðandi þá þætti þessa máls sem snúa að þátttöku Alþingis eða þingmanna í samstarfi finnst mér ekki verið að vísa þeirri spurningu í réttan farveg að beina henni til framkvæmdarvaldsins. Þingið sjálft hlýtur að þurfa að undirbúa það og takast á við hluti eins og með hvaða hætti þeir séu gerðir opinberir og hverjar leikreglurnar eigi að vera í því. En almennt finnst mér að ef þar er á ferðinni eitthvert pólitískt inntak eða efni sem á erindi í opinbera umræðu eigi það að sjálfsögðu að vera svo. Ég þekki ekki þær vinnureglur sem stuðst er við og hlýt að vísa því til þeirra sem með það fara sérstaklega, sem er þá Alþingi sjálft. Ég mótmæli hins vegar því að allt sem þessi ríkisstjórn geri sé liður í því að koma okkur inn í Evrópusambandið. Það er ekki svo. Alþingi hefur ákveðið að leggja inn umsókn og fara í viðræður við Evrópusambandið. Það mál er í ferli sem við þingmenn þekkjum allir og annað í sjálfu sér ekki um það að segja á þessu stigi mála. Hvað mína afstöðu varðar liggur hún fyrir og ég get bent hv. þingmanni á að lesa nýlega blaðagrein þar sem ég fór yfir stöðuna og þá umræðu sem uppi er í þeim efnum og ég gæti sagt ýmislegt um. Aðalatriðið er að mér finnst að menn eigi að halda sig við málefnin í þessu tilviki eins og fleirum og ekki segja draugasögur í björtu né heldur sofna á verðinum þar sem ástæða er til að standa á honum.

Virðulegi forseti. Það er alveg hárrétt hjá hæstv. fjármálaráðherra að við skulum halda okkur við efni málsins. Það er nú svo að meiri hluti utanríkismálanefndar kom sér saman um vinnulag og verklag sumarið 2009 við það hvernig ætti að standa að aðildarferlinu. Ég vek athygli á því að þótt hæstv. fjármálaráðherra sé handhafi framkvæmdarvaldsins er hann einnig þingmaður og formaður annars stjórnarflokksins. Hann hlýtur því að hafa sterkar skoðanir á því hvernig á þessu máli skuli halda. Í ályktuninni sem var til umfjöllunar komu fram alls konar álitamál sem menn hafa deilt um í þinginu alveg frá því að ríkisstjórnin tók við. Þar er t.d. verið að tala um sameiningu ráðuneyta. Það er verið að tala um landbúnaðarmál og slíka hluti. Við lestur ályktunarinnar vakna spurningar um að ferlið sem nú er í gangi sé ekki í samræmi við þann vilja sem meiri hluti Alþingis hafði sumarið 2009 og birtist í nefndaráliti 

Virðulegi forseti. Satt skal segja, nei, þá hef ég haft annað að gera. Ég hef látið það eftir mér að vera ekki á kafi ofan í þessu enda aðrir í þeim verkum. Við skiptum dálítið með okkur verkum og þeir þingmenn sem standa að þessu samstarfi eru náttúrlega best inni í þeim efnum. Ég skal hins vegar gera það ef þar eru á ferðinni einhver þau stórkostlegu tímamót sem hafa farið fram hjá mér í önnum dagsins. Jafnvel þó að menn hafi gert einhverja ályktun sé ég ekki að hún bindi hendur stjórnvalda eða marki stefnu fyrir þeirra hönd, það sé ég ekki. Það er alveg ljóst að þetta mál er í því ferli sem Alþingi sjálft setti það í og unnið er samkvæmt þeirri leiðsögn sem nefndarálit meiri hluta utanríkismálanefndar veitir. Ég á aðild að ráðherranefnd um Evrópumál og passa rækilega upp á að menn haldi sig við það ferli og verði hvergi staðnir að verki í því að gefa eitthvað eftir fyrir fram eða stytta sér leið. Augljóslega væri þetta ferli 

Virðulegi forseti. Ríkið á í gegnum Bankasýslu ríkisins um 80% í Landsbanka Íslands. Þann 28. apríl sl. var aðalfundur hins nýja Landsbanka. Þar kom fram í máli formanns bankastjórnar að samkeppnishæfni um starfsfólk í fjármálageiranum væri ekki nógu vel tryggð í Landsbankanum og því yrði að koma á fót sérstöku hvatakerfi innan bankans. Gekk formaður bankaráðs svo langt að segja að hann teldi að um brýna nauðsyn væri að ræða að koma hvatakerfinu á. Á aðalfundinum var samþykkt ný kjarastefna í kjölfar þessara orða. Mig langar til að spyrja hæstv. fjármálaráðherra: Ætlar hann sem fjármálaráðherra að sætta sig við að ríkisbankinn sjálfur gangi fram með þessum hætti, sér í lagi í ljósi þess að hér eru í gildi lög, sem hæstv. forsætisráðherra lagði fram, um að enginn eigi að hafa hærri laun en hún sjálf? Á fundinum kom einnig fram að Landsbankinn ætti tvö félög og mundi stefna að því að setja þau fljótlega á markað. Mig langar því að hafa þetta spurningu númer tvö til hæstv. fjármálaráðherra: Hvaða félög eru þetta? Getur hann upplýst þing og þjóð um það? Í þriðja lagi: Á fundinum var ákveðið að NBI hf. yrði lagt niður og Landsbankinn hf. yrði lögheiti á nýja bankanum héðan í frá, sem er eitt ónýtasta vörumerki í Evrópu og þó víðar væri leitað. Spurningin er: Hvers vegna er lögð svona mikil áhersla á að taka upp Landsbankanafnið á ný, hæstv. fjármálaráðherra?

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni hlýleg orð í garð Landsbankans. Það er greinilegt hvaða hugur stendur af hennar hálfu til þessa stærsta banka þjóðarinnar í eigu ríkisins. Eigendastefna ríkisins leggur línur hvað varðar framgöngu opinberra fyrirtækja eða fyrirtækja á fjármálamarkaði varðandi m.a. launamál. Þar er það mjög rækilega skrifað að gæta beri að hófsemi. Það er ekki ætlunin að slíkar stofnanir séu leiðandi í neinum tilvikum í launaþróun en samkeppnisfærar eftir því sem kostur er. Af nýlegum atburðum stendur til að endurskoða m.a. og hnykkja enn þá frekar á þessu orðalagi því að það er ekki ætlunin að fjármálastofnanir í eigu ríkisins fari á undan í þeim efnum og reyni að taka upp gamla siði sem mega missa sig. Hitt er staðreynd að það vantar verulega mikið upp á að launakjör bankastjóra Landsbankans séu sambærileg við einkabankana og svo miklu meiru munar en mann hefði órað fyrir satt best að segja. Þar er ekki við Landsbankann að sakast, sem lýtur ákvæðum kjararáðs, heldur hversu vel hinir bankarnir telja sig hafa efni á því að borga sínum mönnum. Fjármálaeftirlitið er að móta reglur um kaupauka eða bónusgreiðslur í fjármálafyrirtækjum þar sem hert verður á þeim og ætlunin er að koma í veg fyrir að það endurtaki sig sem var við lýði í þeim efnum, en þar fyrir utan getur ríkið að sjálfsögðu í gegnum eignarhald og eigendastefnu sína séð til þess að þessir hlutir séu í sómasamlegu horfi. Þeim félögum sem Landsbankinn á og hyggst skrá á markað kem ég ekki alveg fyrir mig en mér finnst hins vegar ágætt að þau félög séu skráð og fari þannig leið sína út í lífið að þau séu fyrst skráð í kauphöll og verð myndist á þeim á markaði. Það var ákvörðun Landsbankans að halda sig við nafnið Landsbankann, enda búið að vera stanslaus ruglingur í gangi síðan þessar tvær nafngiftir voru uppi. 

Virðulegi forseti. Ég þakka þessi orð. Það er að skilja á hæstv. fjármálaráðherra að hann sé á móti þessari boðuðu stefnu um kaupauka í Landsbankanum þar sem um ríkisbanka er að ræða. Það sem hann segir um hófsemi og annað er rétt, það er ágætissiður að gæta hófsemi en mér finnst skrýtið í því tilliti að hæstv. fjármálaráðherra veit ekki hvaða tvö félög Landsbankinn á og ætlar að setja á markað. Er ekki rétt að sá aðili sem fer með hlutabréfið í bankanum fyrir framkvæmdarvaldið viti hvaða félög er um að ræða? Mig langar að spyrja hæstv. fjármálaráðherra í lokin, vegna þess að nú er Landsbankinn búinn að marka þá stefnu sem hæstv. fjármálaráðherra kannast ekki við, að taka eigi upp kaupaukakerfi: Stendur til að selja Landsbankann? Stendur til að renna honum saman við einhverjar aðrar bankastofnanir eða hvar er málið raunverulega statt 

Frú forseti. Það er einfaldlega svo, varðandi það t.d. að Landsbankinn ákveði að skrá tvö félög í sinni eigu í kauphöll, að hann getur gert það nákvæmlega jafnóbundinn af mér og af hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur. Það er ekki seinna vænna fyrir hv. þingmann að átta sig á því að Alþingi sjálft gekk þannig frá málum að Bankasýslan fer með eignarhaldið fyrir hönd ríkisins í bönkum og sparisjóðum og öðrum fjármálafyrirtækjum sem ríkið á aðild að og fjármálaráðherra er bannað að hafa þar bein afskipti af. Ég hvorki á né má skipta mér af einstökum ákvörðunum í rekstri Landsbankans og vonandi vill hv. þingmaður ekki að farið sé út á þá braut. Það er því um þetta búið og með það farið nákvæmlega eins og Alþingi sjálft ákvað að skyldi gert. Eigendastefnan lýsir því hins vegar til hvers er ætlast af þeim sem fara með eignarhaldið fyrir hönd ríkisins og eftir henni ber að fara  Varðandi sölu á Landsbankanum er ekkert slíkt á dagskrá sem stendur og engin áform hafa verið mótuð um það að ríkið dragi úr eignarhlut sínum í bankanum, 

Forseti hvetur enn þingmenn til að virða tímamörk.

Forseti. Ég hef lagt það í vana minn að glugga í samstarfsyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar, Samfylkingar og Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs. Það er margt merkilegt í henni. Stundum rekst maður á brandara og það er erfitt að stilla sig um að grípa niður í kaflann um úrlausn á skuldavanda fyrirtækja þar sem stendur: „Markmið ríkisstjórnarinnar er að aðgerðir gagnvart öllum smærri og meðalstórum fyrirtækjum liggi fyrir í síðasta lagi í septemberlok.“ - Hér vantar að sjálfsögðu ártal. En ég ætlaði ekki að ræða þetta. Ég ætlaði að ræða um kaflann sem heitir Fiskveiðar vegna þess að við bíðum öll eftir frumvarpi ríkisstjórnarinnar um fiskveiðistjórnarkerfi. Hér stendur, með leyfi forseta, undir fyrirsögninni Þjóðareign og mannréttindi: „Með sérstöku ákvæði í stjórnarskrá verði undirstrikað að fiskstofnarnir umhverfis landið séu sameign þjóðarinnar. Úthlutun aflaheimilda er tímabundinn afnotaréttur og myndar ekki undir neinum kringumstæðum eignarrétt eða óafturkallanlegt forræði einstakra aðila yfir heimildunum. Bregðast þarf frekar við áliti mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna, meðal annars með því að gæta atvinnufrelsis og að tryggja að jafnræðis verði gætt við úthlutun afnotaréttarins og aðgengi að hinni sameiginlegu auðlind.“ Síðast stendur, í e- og f-lið um endurskoðun laga um fiskveiðar: „e. skapa sátt meðal þjóðarinnar um eignarhald og nýtingu auðlinda sjávar f. leggja grunn að innköllun og endurráðstöfun aflaheimilda á 20 ára tímabili í samræmi við stefnu beggja flokka.“ Ég vil því spyrja ráðherrann hvort það frumvarp sem nú stendur til að leggja fram uppfylli þessi markmið sem sett eru fram í stjórnarsáttmálanum.

Frú forseti. Já, að sjálfsögðu er það ætlunin. Að sjálfsögðu ætla stjórnarflokkarnir ekki að standa að framlagningu frumvarps nema það uppfylli meginlínur þeirra breytinga sem þeir vilja sjá og hafa barist fyrir á þessu kerfi - og hv. þingmaður fór ágætlega yfir ýmis aðalatriði þessa máls og ég þakka fyrir það - þ.e. að ganga frá því í eitt skipti fyrir öll og slá það í gadda, með ákvæðum í stjórnarskrá og skýrri útfærslu í lögum, að um sameiginlega eign þjóðarinnar sé að ræða; að þau réttindi sem menn fá séu tímabundin, afmörkuð afnota- eða nýtingarréttindi en ekki bein eða óbein eign af neinu tagi sem menn geti fénýtt meira og minna án takmarkana eins og viðgengist hefur í núverandi kerfi. Þeim markmiðum ætla menn sér að sjálfsögðu að ná. Sama gildir um það að koma til móts við þau sjónarmið og auðvitað mörg fleiri sem mannréttindanefnd Sameinuðu þjóðanna tókst á við á sínum tíma, þ.e. aðgengi nýrra aðila að kerfinu, að þetta sé ekki lokaður klúbbur um aldur og ævi. Þegar hefur verið stigið skref í því, t.d. með strandveiðum þar sem allir sem uppfylla tilskilin réttindi, eiga bát með haffærniskírteini og kunna með hann að fara geta þá farið á sjó yfir sumartímann. Með öðrum slíkum og fleiri ráðstöfunum er væntanlega meiningin að opna leiðir inn í kerfið og búa um þróun á því þannig að eðlileg nýliðun geti orðið, endurnýjun, uppeldi á nýjum sjómönnum sem þarf alltaf að vera. Væntanlega gerist það þá í framtíðinni eins og íslenskur sjávarútvegur hefur yfirleitt alltaf þróast, hann hefur þróast neðan frá í gegnum útgerð minni skipa sem síðan verða að stækka í höndunum á dugandi mönnum. Ég vona að þegar frumvarpið verður komið saman og hingað inn á þing sjái hv. þingmaður að það er verið að reyna, eins og kostur er, að mæta þessum markmiðum. 

Frú forseti. Ég vil þakka fyrir þetta svar og vona að ég verði ekki fyrir vonbrigðum með frumvarpið. En ég vil líka fordæma þá leynd sem hefur hvílt yfir þessari vinnu. Það er óþolandi fyrir almenning að pukrast sé með svona mál í skúmaskotum. Ég vil að þetta verði sett upp á borð og að önnur atriði í stjórnarsáttmálanum, gagnsæi og opin stjórnsýsla, verði höfð að leiðarljósi. Ég vil nota tækifærið og hvetja hæstv. fjármálaráðherra til að standa í lappirnar þegar kemur að löngu tímabærum breytingum á fiskveiðistjórnarkerfinu og láta ekki „atvinnufrekjudallana“ ráða för í þessum málum. Það er óþolandi að þetta mál sé hengt á gerð kjaraasamninga. Við verðum öll að standa í lappirnar. Ráðherra verður líka að gera sér grein fyrir því að aldrei þessu vant hefur hann nánast alla þjóðina á bak við sig í þessu máli.

Frú forseti. Þetta mál var einmitt unnið á þann veg að það var mjög stór og fjölmenn sáttanefnd, 20 manna eða rúmlega það, sem vann að þessu máli í heilt ár eða meira og náði samkomulagi um ákveðnar meginlínur sem síðan gengu til þess ráðherra sem með málið fer. Á hans forræði hefur verið unnið að útfærslum, tæknilegum útfærslum og lagasmíð eins og hefðbundið er. Síðan kemur auðvitað frumvarp fram á þingi og þar með opnast umræðan og allir fá aðgang að því. Þetta er mjög hefðbundinn farvegur þegar verið er að undirbúa mál til framlagningar á Alþingi og ekki mikið um það að segja. Sá ráðherra sem með málið fer og þeir flokkar sem að ríkisstjórninni standa, og ætla að bera pólitíska ábyrgð á framlagningu frumvarpsins sem stjórnarfrumvarps, verða auðvitað að geta haft málið í sínum höndum þegar verið er að klára samkomulag um það hvernig það lítur út. Þannig er það. Það má alveg viðurkenna að það hefði verið æskilegt að þessi vinna hefði gengið hraðar þannig að minni tími hefði tapast en betra er seint en aldrei. Við skulum sannarlega trúa því að á þessu þingi, innan ekki mjög langs tíma, komið málið fram.

Forseti. Vaðlaheiðargöng sem opinberir aðilar standa að að meiri parti verða grafin eða boruð á þeim forsendum að um einkaframkvæmd sé að ræða, á viðskiptaforsendum. Þetta verður ekki einokun af því að fólk getur alltaf farið hina leiðina, þ.e. um Víkurskarð, eins og er í Hvalfirðinum. Ef menn vilja losna við að borga gjaldið í Hvalfjarðargöngin geta menn farið Hvalfjörðinn og sumir gera það á sumardögum þó að flestir noti sér það mikla hagræði sem af Hvalfjarðargöngunum er og borgi fyrir það í staðinn. Viðskiptavinir Vaðlaheiðargangafyrirtækisins eiga að sjá til þess að göngin standi undir sér. Og svarið við þeim efasemdum sem fram hafa komið um útreikninga, eins og oft er um þessa hluti, er á þá leið að ef umferðin dugar ekki þá sé bara að rukka meira því þetta sé svo heilbrigð og góð hugmynd að þetta fari allt vel, ekki verði nokkurn tíma tekið af almannafé til að borga þetta. Þetta er sem sé raunverulegt einkamál og ökumenn hafa sífellt val um að borga göngin eða fara Víkurskarðið ókeypis nema þá þennan hálfa annan dag á vetri sem Víkurskarð er að jafnaði ófært og má bæta við nokkrum dægrum í viðbót ef menn hafa dagspartana með. Þá kemur að spurningunni: Er það þannig að þegar Víkurskarð er ófært, samkvæmt þessu, verði mönnum fyrir venjulegt skattfé gefinn kostur á að fara hina leiðina, hina nýju leið um Vaðlaheiðargöngin? Ef svarið er já þarf ekki meira um það að fást, þá stenst þessi hugmyndafræði, forsendurnar eru réttar, þær eru sem sagt þannig að um einkaframkvæmd er að ræða og enga einokun. Ég vænti þess að svarið sé það og geri ráð fyrir að hæstv. innanríkisráðherra geti átt mjög stutta innkomu í stólinn og svarað með einu orði, nefnilega já. Það kæmi ekki á óvart af hans hálfu því að ráðherra hefur frá fyrri tíð á sínum stjórnmálaferli mjög gagnrýnt sambland einkaframkvæmda og opinberra framkvæmda og verið talsmaður þess, og ég hef verið honum sammála um það að mjög skýrt sé skilið á milli annars vegar þeirra verkefna sem ráðist er í fyrir almannafé á opinberum forsendum og hins vegar þess sem einkaaðilar með ýmsum hætti taka að sér jafnvel þó að um opinbera innblöndun í eignarhald slíkra fyrirtækja sé að ræða.

Hæstv. forseti. Það er alveg rétt, sem fram kemur í máli hv. þm. Marðar Árnasonar, að ég hef í tímans rás iðulega gagnrýnt sambland opinberra og einkaframkvæmda enda er það svo að þær framkvæmdir í samgöngumálum sem verið hafa á vinnsluborði hafa verið hugsaðar þannig að þær séu einvörðungu á vegum opinberra aðila. Vaðlaheiðargöng skera sig úr að því leyti að þarna koma fleiri aðilar að þó ríkið sé með meirihlutaeign og þeir sem koma aðrir að málinu hafi fyrst og fremst samfélagsleg markmið uppi en ekki gróðasjónarmið. Það er grundvallaratriði í mínum huga. Það er rétt, sem fram kom hjá hv. þingmanni, að hugsunin er sú að Vaðlaheiðargöng verði sjálfbær í efnahagslegu tilliti, þ.e. rísi undir sjálfum sér, verði einvörðungu fjármögnuð með vegatolli. Það er hugsunin. Nú er undirbúningsvinna fyrir útboð vel á veg komin. Það mun koma í ljós hver tilkostnaðurinn verður, bæði hvað varðar framkvæmdina sjálfa, hvað varðar fjármagnið, á hvaða kjörum það fæst og síðan mun það koma í ljós hver umferðin verður. Það mun ráðast af vegtollunum hve há gjöldin verða þannig að það eru ýmsir óljósir þættir en málið er í ágætum farvegi. Það er eitt mannvirki í landinu sem er fjármagnað með gjöldum af þessu tagi, það eru Hvalfjarðargöngin. Það er rétt, sem fram kom hjá hv. þingmanni, að við Hvalfjarðargöngin er hægt að velja aðra leið. Það er hægt að aka fyrir Hvalfjörðinn, velja á milli þess að aka Hvalfjarðargöngin eða aka fyrir Hvalfjörð. Hv. þingmaður spyr núna hvað mundi gerast ef heiðin lokast og menn eigi ekki annarra kosta völ en fara í gegnum Vaðlaheiðargöng. Við höfum haft þann hátt á að þótt Hvalfjörðurinn lokist krefjumst við gjalds fyrir að aka í gegnum göngin og ég geri ráð fyrir að sá háttur yrði einnig hafður á varðandi Vaðlaheiðargöngin. Ég get því ekki svarað eins og hv. þingmaður var að hvetja til að svarið yrði já. Ég hygg að svo yrði ekki, ég hygg að svarið verði nei.

Frú forseti. Það er ekki oft sem sá þingmaður sem hér stendur og hæstv. innanríkisráðherra eru sammála en það gerist nú. Ég fagna því svari hæstv. innanríkisráðherra að ekki eigi að verða ókeypis í Vaðlaheiðargöng verði Víkurskarð ekki rutt. Ég bendi á að í þau göng sem nú eru hefur alltaf verið greitt. Vegagerðin hefur að jafnaði reynt að halda Hvalfirðinum opnum. Ef Vegagerðin treystir sér til að gefa frítt í Vaðlaheiðargöng, af því að hún treystir sér ekki til að ryðja Víkurskarð, hlyti því sami háttur að vera hafður á um Hvalfjörðinn. Þá færi nú að minnka í ríkisbuddu hæstv. fjármálaráðherra.

Hæstv. forseti. Það er mjög ánægjulegt það sem er í gangi gagnvart Vaðlaheiðargöngum. Forval hefur verið auglýst og verður opnað á morgun, 3. maí. Það er ákaflega ánægjulegt. Loksins hefur tekist að koma þessu verki til framkvæmda og við þyrftum að koma miklu fleiri verkum til framkvæmda. Það er jú þannig, eins og við höfum oft verið sammála um hér á hinu háa Alþingi, að tíminn fyrir hið opinbera til að framkvæma er á samdráttartímum eins og nú eru; að ríkið haldi frekar að sér höndum á þenslutímum. Þetta er kennt í hagfræði 101 en því miður hefur sjaldan verið farið eftir því. Ég vil líka nota þetta tækifæri, eins og hv. þm. Ragnheiður Ríkharðsdóttir, og þakka hæstv. innanríkisráðherra fyrir það svar sem hann gaf áðan við þeirri spurningu sem hv. þm. Mörður Árnason setti fram. Það er afdráttarlaust og skýrt og ég fagna því og er sammála því, enda hefur sá háttur ekki verið viðhafður hvað varðar Hvalfjarðargöng. Aðalatriðið er þetta, virðulegi forseti: Við skulum bretta upp ermar. Vonandi skila margir inn forvalsgögnum á morgun. Eftir það hefst útboð og þá verða opnuð tilboð með fjárupphæðum og þá getum við klárað að reikna dæmið til fulls vegna þess að framkvæmdakostnaður, vextir og umferðarmagn er það sem ræður úrslitum.

Frú forseti. Það er nú rétt að taka fram að það eru fleiri hjáleiðir hugsanlegar fram hjá Vaðlaheiðargöngum en Víkurskarðið eitt. Það er hin sögufræga leið um Dalsmynni og Fnjóskadal  Ég vil láta það álit mitt koma fram að ég held að gerð Vaðlaheiðarganga nú sé bæði þjóðhagslega, umhverfislega og byggðalega geysilega góð ráðstöfun. Á tímum hækkandi olíuverðs og mikils flutningskostnaðar er u.þ.b. það besta sem við getum gert að stytta leiðir og taka út þröskulda eins og Víkurskarðið sannanlega er, ótrúlega erfitt satt best að segja í þjónustu þar sem það er þó ekki meiri fjallvegur en það er, til verulegra vandræða í samgöngum og flutningum alla vetur, jafnvel milda vetur eins og verið hafa að undanförnu. Heimamenn hafa komið mjög myndarlega að þessu verki með söfnun hlutafjár og sýnt þannig hug sinn og þeir kvarta ekki undan því að vegtollur verði látinn borga niður verkið, enda munu þeir fá sín Vaðlaheiðargöng en kannski er álitamál um sumar aðrar 

Virðulegi forseti. Sumarið 2009 spurði sá sem hér stendur þáverandi samgönguráðherra um arðsemi framkvæmda og forgangsröðun. Þá voru Vaðlaheiðargöng talin vera með arðsemi upp á um 7% en Suðurlandsvegur um 21% eða 26%. Þá töldu menn eðlilegri forgangsröðun að fara fyrst í það verkefni sem mest arðsemi væri í, þar sem hæst slysatíðni væri og, hæstv. fjármálaráðherra, menn greiða sannarlega fyrir að aka um þann veg og langt umfram það sem kannski góðu hófi gegnir með núverandi skattlagningu. Um leið og ég gleðst að sjálfsögðu yfir þeim framkvæmdum að á morgun verði útboð á Vaðlaheiðargöngum og að framkvæmdir fari af stað hvet ég hæstv. innanríkisráðherra til þeirra dáða að setja framkvæmdir í gang á fleiri stöðum á landinu. Það er rétt eins og kom fram hjá hv. þm. 

Frú forseti. Hv. þm. Kristján Möller, sem situr í stjórn hlutafélagsins Greiðrar leiðar, sem er að framkvæma þarna, og er fyrrverandi hæstv. samgönguráðherra, sagði að ríkið ætti að fara í framkvæmdir á svona tímum. Það er rétt, en ríkið er ekki að fara í framkvæmdir. Þetta er nefnilega látið líta út eins og þetta sé eitthvert einkahlutafélag sem er að fara í framkvæmdir en það fær lán með ríkisábyrgð. Ef þetta skyldi ganga með hagnaði heldur hlutafélagið hagnaðinum en ef það skyldi verða tap situr fjármálaráðherra uppi með það.

Virðulegi forseti. Hann var skrýtinn, svipurinn á hæstv. ráðherra þegar hv. þm. Pétur H. Blöndal færði honum fréttirnar af tapinu á göngunum. Ég kem hér upp til að lýsa því yfir að það er ánægjulegt að nú skuli einhverjar framkvæmdir vera að fara af stað í þessu ágæta landi okkar, það hefur verið of langt framkvæmdastopp. Ég velti hins vegar fyrir mér hvernig við forgangsröðum framkvæmdum, hvernig við setjum aurana sem eru til skiptanna eða ekki til skiptanna í vegaframkvæmdir. Við erum með þessu að bæta samgöngur sem eru ágætar, gera þær miklu betri, en ákveðinn hluti landsmanna býr við nánast engar samgöngur. Þar vísa ég t.d. til Vestfirðinga, suðurfjarða Vestfjarða, þar sem virðist vera mjög einbeittur vilji til að gera vegabætur eins flóknar og mögulegt er. Ég minni á að fyrir þinginu er frumvarp sem liðkar til fyrir þeim framkvæmdum og nú skora ég á hina framkvæmdaglöðu ríkisstjórn, 

Virðulegi forseti. Hæstv. innanríkisráðherra sagði áðan að vegtollurinn mundi ráðast af umferðinni. En hver er skoðun hæstv. innanríkisráðherra á því ef hugmyndin gengur einhverra hluta vegna ekki upp, þessi frábæra einkaframkvæmdarhugmynd, ef það þarf að hækka veggjöldin mjög mikið og umferðin fellur niður? Ef hugmyndin gengur ekki upp, mun þá ekki ábyrgðin lenda hjá ríkinu? Á sínum tíma var alltaf talað um að lífeyrissjóðirnir mundu fjármagna þessar vegaframkvæmdir og nú langar mig að biðja hæstv. innanríkisráðherra að upplýsa um hina raunverulegu ástæðu fyrir því að lífeyrissjóðirnir féllu frá því að fjármagna hugmyndina. Var það vegna þess að arðsemiskrafan var of há eða var viðskiptamódelið ekki nógu gott að þeirra mati? Hver var hin raunverulega ástæða fyrir því að lífeyrissjóðirnir 

Forseti. Ég er ekki andstæðingur Vaðlaheiðarganga, enda er ég einn af þeim sem muna gamla Vaðlaheiðarveginn, að vísu sællar minningar, en ég skil algjörlega þörf manna á góðum samgöngum í þessum landsparti. Vaðlaheiðargöngin eru hins vegar ekki númer eitt í röð arðsamra framkvæmda. Þau eru heldur ekki númer eitt í röð þeirra framkvæmda sem gætu bjargað mannslífum. Það er ekki þannig en samt stöndum við í þeim framkvæmdum, og það er vegna þess að það er farið fram hjá þessu venjulega kerfi og búin til einkaframkvæmd, hversu opinber sem hún er í alla enda. Þess vegna þarf þessi einkaframkvæmd að lúta lögmálum einkaframkvæmdarinnar, hún þarf að geta staðist samkeppni. Þess vegna er það ekki nógu gott svar hjá ráðherranum við þessari einföldu og augljósu spurningu að ríkið ætli sér ekki að láta þessi göng reka sig - sem ríkið á reyndar meiri hluta í - með þessum venjulegu lögmálum einkabransans, heldur eigi það að vera öfugt. Og það er enn þá verra fyrir þá skuld, forseti - nú hverfur hann og nú kemur hann í ljós aftur, eins og sagt var um prestinn þegar hann var að lesa úr Biblíunni - að við vitum hver ákveður hvort Víkurskarð er mokað eða ekki á vetrum. Það er Vegagerðin, það er fyrirtæki hæstv. innanríkisráðherra sem ákveður það. En hver er það sem hefur hagsmuni af því að allir sem hægt er fari í gegnum þessi göng sem menn efast um að beri sig? Jú, það er líka Vegagerðin, fyrirtæki hæstv. innanríkisráðherra. Það þarf betra svar við þessu, forseti. Kannski er rétt að innanríkisráðherra fái meiri tíma til að hugsa það og það verði borið fram skriflega og ítarlegra hér 

Hæstv. forseti. Hver hefur hag af því ef Víkurskarð lokast vegna snjóa að þröngva mönnum til að aka í gegnum Vaðlaheiðargöng? Það er fyrirtæki hæstv. innanríkisráðherra, Vegagerðin, sem hefði hag af því. Svona hugsar ekki Vegagerðin og svona hugsum við almennt ekki. Við erum að stuðla að samgöngubótum í landinu og viljum standa vel að þeim málum. Það vill Vegagerðin að sjálfsögðu gera líka með hagsmuni landsmanna í  Hv. þm. Pétur H. Blöndal og hv. þm. Ásbjörn Óttarsson velta upp mikilvægum spurningum. Ef viðskiptahugmyndin gengur ekki upp, ber þá ekki ríkissjóður tapið? Jú, það er alveg rétt að því leyti sem lánin eru á ábyrgð ríkissjóðs. Þess vegna þarf að vanda vel til þessara mála. Við förum út í þessa framkvæmd með það í huga að hún verði algerlega efnahagslega sjálfbær, það gerum við. Nú höfum við stigið það skref að opna á tilboð. Við fáum þá upplýsingar um framkvæmdakostnaðinn og í framhaldinu kostnaðinn á fjármagninu sem við fáum til að standa straum af þessum framkvæmdum. Síðan verða næstu skref ákveðin með hliðsjón af því sem þar kemur fram. Þetta er alveg hárrétt hjá hv. þingmönnum, þetta eru forsendur sem þarf að hafa í huga þegar frekari ákvarðanir eru teknar. Síðan er alveg rétt hjá hv. fyrirspyrjanda, Merði Árnasyni, að það sem um er að tefla þegar framkvæmdir á Suðurlandi, Vesturlandi og Reykjanesbrautinni eru annars vegar eru svokallaðar flýtiframkvæmdir 

Forseti hvetur hv. þingmenn til að virða tímamörk.

Hæstv. forseti. Allt frá haustinu 2008 hefur ríkt um það allgóð samstaða í þjóðfélaginu, m.a. á hinu háa Alþingi, að nauðsynlegt væri að rannsaka orsakir bankahrunsins, bæði með almennum hætti og greina atburðarás og orsakir, leita sannleikans, eins og það var orðað svo hátíðlega hér í þinginu, sem og að rannsaka sérstaklega og tryggja eðlilega málsmeðferð vegna hugsanlegra lögbrota sem tengjast hruninu. Þessum rannsóknum var þegar árið 2008 beint inn í tvo mismunandi farvegi. Annars vegar var, eins og hv. þingmenn þekkja, stofnuð sérstök rannsóknarnefnd til þess að leita sannleikans, eins og það var orðað, og hins vegar var stofnað embætti sérstaks saksóknara sem lögum samkvæmt rannsakar grun um saknæmt og refsivert athæfi sem tengist hruninu. Lögin um embættið voru samþykkt fyrir jólin 2008 og síðan þá hefur þingið einkum komið að starfsemi þess með því að auka fjárveitingar til þess í samræmi við tillögur frá embættinu sjálfu og dómsmálaráðuneytinu, ýmist við afgreiðslu fjárlaga eða fjáraukalaga og raunar með nokkrum öðrum lagabreytingum sem samþykktar hafa verið, allt í þeim tilgangi að efla embættið og auka möguleika þess á því að sinna lögbundnu hlutverki sínu. Allar ákvarðanir sem hafa verið teknar með þessum hætti í þinginu hafa verið samþykktar í góðri sátt og þrátt fyrir að deilt hafi verið um margt í þessu samfélagi og ekki síst á hinum pólitíska vettvangi hefur ekki verið ágreiningur um að búa svo að þessum rannsóknum að þær næðu tilgangi sínum. Ég endurtek að hér hefur enginn ágreiningur verið um það. Í ljósi þessa vöktu athygli mína og ýmissa fleiri ummæli hæstv. innanríkisráðherra í umræðum um vantraust á ríkisstjórnina á dögunum. Þau ummæli voru svohljóðandi, með leyfi forseta: „Vilja menn kosningar til að fá nýja verkstjórn á rannsókn efnahagsbrotanna eða vilja menn hafa þau í okkar forsjá? Þar er ég verkstjórinn. Ég heiti mönnum því að við munum standa vörð um þessa rannsókn. Ég hef áður sagt að ef við leiðum ekki til lykta þessa rannsókn mun íslenska þjóðin hafa móralska timburmenn í 300 ár. Við ætlum að ljúka þessu verki og við höfum staðið vel að þessari rannsókn. Það eru ýmsar brotalamir sem við viljum laga, en við lögum þær ekki betur með aðkomu Sjálfstæðisflokksins að Stjórnarráðinu að nýju. Við höfum fengið nóg af slíku.“ Í ljósi þessara ummæla beini ég til hæstv. ráðherra fyrirspurn sem liggur fyrir á þingskjali og lýtur að því hvernig hæstv. ráðherra skilgreinir verkstjórnarhlutverk sitt í sambandi við rannsókn efnahagsbrota annars vegar almennt og hins vegar sérstaklega í tengslum við rannsókn á bankahruninu. Í öðru lagi spyr ég hæstv. ráðherra hvort hann telji að deilt hafi verið um viðbrögð Alþingis og stjórnvalda í tengslum við rannsókn efnahagsbrota í kjölfar bankahrunsins, hvort um þær hafi verið deilt á vettvangi stjórnmálanna, t.d. um fjárveitingar eða lagaheimildir.

Hæstv. forseti. Eins og hv. fyrirspyrjanda er vel kunnugt er í íslenskri stjórnskipan á því byggt að ráðherrar fari hver á sínu sviði í reynd með æðstu yfirstjórn stjórnsýslunnar og fari með yfirstjórn þeirra stjórnarmálefna sem undir þá heyra. Enda þótt málefni ákæruvaldsins heyri undir innanríkisráðuneytið samkvæmt reglugerð um Stjórnarráð Íslands nýtur ákæruvaldið lögum samkvæmt fulls sjálfstæðis í starfi sínu og á almennt fullnaðarmat um það hvort grundvöllur sé fyrir því að halda rannsókn áfram eða hætta henni. Fyrirspyrjandi spyr um skilgreiningu mína á verkstjórnarhlutverki ráðherra í sambandi við rannsókn efnahagsbrota. Í umræðum á Alþingi 13. apríl sl. kom fram í máli mínu að ég lít á það sem hlutverk mitt að standa vörð um rannsókn efnahagsbrota og að hún verði leidd til lykta, að þar væri ég verkstjórinn. Af minni hálfu er alveg skýrt að hlutverk innanríkisráðherra í rannsókn efnahagsbrota lýtur fyrst og fremst að stjórnsýslulegum þáttum og þeim laga- og rekstrarramma sem ákæruvaldinu er búinn. Ég hef sem ráðherra ekki haft og mun aldrei hafa nein afskipti af rannsókn eða saksókn í einstökum efnahagsbrotamálum. Það er hlutverk þeirra sem fara með ákæruvaldið í þeim málum að meta að lokinni rannsókn hvort sækja eigi sakborning til sakar eða ekki. Minni ég á að frá því að lög um embætti sérstaks saksóknara voru sett á árinu 2008 hefur verið leitast við að treysta þann lagagrundvöll sem embættið starfar eftir og fjárveitingar til þess auknar. Um framgang þeirra lagabreytinga sem kynntar hafa verið á lögum um embætti sérstaks saksóknara og auknar fjárveitingar til embættisins hefur verið víðtæk sátt á Alþingi og utan þess. Það er hins vegar eðlilegt að ég reifi þessi mál þegar til umræðu er í þinginu tillaga um vantraust á ríkisstjórnina, þar á meðal mig sem innanríkisráðherra, og þá er ekkert óeðlilegt að ég spyrji hvort menn vilji kalla aðra til þessa verkstjórnarhlutverks sem snýr einvörðungu að stjórnsýslunni, lagarammanum og öðru slíku, en ekki á nokkurn hátt að einstökum málum.

Frú forseti. Ég las þessi ummæli hæstv. ráðherra með athygli og þótti þau dálítið skrýtin og mig langar til að hæstv. ráðherra svari því í seinni ræðu sinni, sem hann vonandi kemur upp í, hvort hann telji að Sjálfstæðisflokkurinn sé hlynntur glæpum.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. innanríkisráðherra svarið og tek undir þau sjónarmið sem hann reifaði varðandi hlutverk hans og annarra sem gegna embætti innanríkisráðherra á hverjum tíma um rannsókn efnahagsbrota sem og annarra brota. Ákæruvaldið er og á að vera sjálfstætt, það er mikilvægt atriði í réttarríkinu að hið pólitíska vald sé ekki með afskipti af rannsóknum einstakra mála á sama hátt og það er hlutverk hins pólitíska valds að tryggja lagarammann og nægar fjárveitingar og aðstöðu til þess að ákæruvaldið geti sinnt hlutverki sínu. Um þetta erum við hæstv. ráðherra greinilega sammála og það er mikilvægt og gott að það kom fram hér af hans hálfu. Hið sama má segja um þann hluta svars hans sem laut að rannsókn efnahagsbrota í kjölfar bankahrunsins. Eins og hann rakti og ég minntist á í upphafsræðu minni hefur þar ekki verið ágreiningur heldur þvert á móti samstaða, bæði í ráðherratíð hæstv. núverandi innanríkisráðherra sem og forvera hans, hæstvirtra fyrrverandi ráðherra Rögnu Árnadóttur og Björns Bjarnasonar. Þau mál sem hafa farið í gegnum þingið hafa verið afgreidd í samkomulagi og án ágreinings sem varða þetta svið og vonandi náum við eins saman um a.m.k. eitt mál sem þegar er komið inn í þingið og varðar þetta sérstaka embætti. Í ljósi þess að við hæstv. ráðherra erum sammála um þessa þætti verða ummæli hans í vantraustsumræðunni auðvitað nokkuð ankannaleg.

Hæstv. forseti. Ég kem sannast sagna ekki auga á að ummæli mín séu á nokkurn hátt ankannaleg nema menn vilji snúa út úr þeim og skilja þau á annan veg en þau augljóslega eru meint. Ég er að tala um það hlutverk sem ráðherra og framkvæmdarvaldið hefur í þessum efnum sem lýtur að lagarammanum, sem lýtur að stjórnsýslunni, sem lýtur að fjárveitingum til þeirra embætta sem í hlut eiga og einvörðungu það. Hv. þm. Pétur H. Blöndal kvaddi sér hljóðs og spurði mig hvort ég teldi að Sjálfstæðisflokkurinn væri hlynntur glæpum. Þetta er mjög óvenjuleg spurning í þinginu en ég get svarað honum að ég tel svo