Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Efni þessa frv., sem hér er til umr., er hvorki mikið né margbrotið. í 55. gr. gildandi laga um vernd barna og ungmenna eru ákvæði um það, hvernig farið skuli með rannsókn og meðferð brota, og kveðið svo á, að með það skuli fara að hætti opinberra mála. En ákvæði gr., eins og það er nú orðað, tekur aðeins til brota samkvæmt 44., 45. og 46. gr. 1., en hins vegar eru einnig refsiákvæði í öðrum gr. þessara sömu 1., 39., 41., 42., 47. og 53. gr. 1., og telur dómsmrn. því, að ekki sé unnt að fara með brot gegn þessum gr. að öðrum hætti en sem einkamál, Það sé ekki hægt að fara með þau að hætti opinberra mála. En það er að sjálfsögðu mjög óeðlilegt, að ekki skuli vera farið með sama hætti með brot gegn öllum ákvæðum þessara laga. Virðist vera um mistök að ræða, þegar l. var eitt sinn breytt, því að engin sjáanleg ástæða er til þess, að ekki skuli eiga að fara með rannsókn og meðferð brota gagnvart öllum, samkv. l. í heild, að hætti opinberra mála. Þess vegna er í frv. lagt til, að 55. gr. verði breytt þannig, að um rannsókn og meðferð brota, sem refsing er lögð við í l. um meðferð barna og ungmenna, skuli fara að hætti opinberra mála. Ég vil leyfa mér, herra forseti, að leggja til, að frv. verði vísað að lokinni þessari umr. til 2. umr. og hv. menntmn.



Herra forseti. Frv. þetta til laga um framkvæmdir við vegagerð á Vestfjörðum og Austurlandi hefur verið rætt í samgmn. á þrem fundum. Að beiðni formanns n. kom vegamálastjóri á fund nefndarinnar og gaf ýmsar upplýsingar og svör við spurningum frá nefndinni. Frv. þetta, eins og hv. þdm. vita, gerir ráð fyrir 10 millj. kr. lántöku á ári í 5 ár til aukinna vegaframkvæmda í tveimur kjördæmum landsins, Vestfjörðum og Austfjörðum. Ég býst við, að það leiki ekki á tveim tungum með það, að það er mikil þörf á auknum vegaframkvæmdum hér á landi, ekki aðeins í þessum kjördæmum, heldur einnig í öllum öðrum kjördæmum. Ef til vill er þörfin meiri í þessum kjördæmum en sumum öðrum vegna þess, að þar eru strjálbýl byggðarlög og þar af leiðandi langir vegir. Þessar byggðir hafa frekar orðið á eftir. En eins og nál. bæði meiri hl. og minni hl. í samgmn. bera með sér, þá gat meiri hl. ekki fallizt á að samþ. þetta frv. eins og það liggur fyrir, því að bæði er það, að af því hefði að sjálfsögðu leitt kröfur eða óskir eða brtt. við frv. um það, að lán yrði einnig tekið til aðkallandi framkvæmda í öðrum kjördæmum og öðrum byggðarlögum, og veit ég t.d. um það úr Norðurlandskjördæmum báðum, eystra og vestra, og einnig úr Vesturlandskjördæmi, að þar eru mjög sterkar raddir uppi um það, að mjög þurfi að hraða þar vissum framkvæmdum. En eins og að er vikið í nál. okkar meirihlutamanna, eru vegalög og ákvæði um vegi í endurskoðun hjá stjórnskipaðri nefnd, sem mun skila áliti og einhverjum tillögum á næsta þingi, þegar það kemur saman í haust, og töldum við meirihlutamenn, að það væri að sjálfsögðu ófær leið að taka vissar framkvæmdir út úr þeirri áætlun um endurskoðun, sem verið er að reyna að gera í þessum efnum, og þar af leiðandi ekki hægt að samþ. þetta frv. á þessu stigi málsins, og leggjum því til, að frv. verði vísað til ríkisstj.



Herra forseti. Hv. 10. landsk. þm. hefur nú flutt framsöguræðu sína fyrir meiri hluta samgmn. Hann hefur ítrekað það, sem stendur í nál. meiri hlutans, að ekki beri að samþykkja þetta frv. nú, og nefnir hann til þess tvær ástæður, annars vegar að verið sé að endurskoða vegalög, hins vegar að þörfin sé um allt land fyrir auknar framkvæmdir í vegamálum og það mundi því ekki leysa vandann, þó að þessi tvö héruð yrðu tekin út úr. Í nál. meiri hl. segir, að hann viðurkenni, að þörf sé á auknum framkvæmdum í vegagerð á Austfjörðum og Vestfjörðum, en „slik þörf er fyrir hendi um allt land, segir í nál. Það er ekki hægt að skilja þessi orð á annan veg en þann, að þörfin sé alls staðar svipuð, þar sem segir: „en slík þörf er fyrir hendi um allt land.“ Ef þetta væri svo, að þörfin væri álíka mikil alls staðar, hefðum við aldrei flutt frv. Þá var frv. með öllu ástæðulaust. Hv. frsm. hefur líka talað í málinu á nokkurn annan veg, því að nú segir hann í framsögu, að það muni ekki vera vafi á því, að meiri þörf sé þó fyrir átak í vegamálum þessara tveggja héraða en annars staðar, en þetta hefði verið réttara að segja þá hreinlega í nái., svo að álitunum bæri saman. Við 1. umr. þessa máls var gerð nokkur grein fyrir því, hversu mjög hallar á þessa tvo landshluta í samanburði við aðra. Ég ætla ekki að fara að endurtaka þau dæmi nú, en þó er fullt tilefni til þess að minna á þessa hluti, þar sem nál. meiri hl. er á þennan veg, að þessi þörf sé álíka mikil, hvar sem er á landinu. Ég skal nefna sem dæmi, að tæpur fjórði hlutinn af öllum þjóðvegum á Vestfjörðum eru ógerðir með hillu, þar er veglaust, en í öðrum héruðum er þetta 1/20 til 1/50, sem er ógert. Svona er munurinn á héruðunum. Ógerðir þjóðvegir eru t.d. hér um bil heimingi lengri á Vestfjörðum og Austurlandi til samans en í öllum hinum landshlutunum fimm, Bráðabirgðavegir, þ.e. ruddir vegir, eru í þessum tveimur landshlutum það miklir, þessir lélegu vegir, sem fólkið verður þó að sætta sig við, að þeir eru mun lengri en í öltum hinum fimm kjördæmunum til samans. Aftur á móti eru fullgerðir þjóðvegir í þessum tveimur kjördæmum 37–40% af öllum vegunum þar, þegar þeir eru 67–83% annars staðar. Ég held, að þetta hljóti að duga til að sýna fram á þá fjarstæðu, sem borin er fram í nál. meiri hl., að það sé svona svipað ástandið í vegamálunum í öllum landshlutum. En það er að sjálfsögðu virðingarvert, að hv. frsm. hefur bætt nokkuð úr þessari rangfærslu með framsöguræðu sinni, þar sem hann segir, að ekki sé að efast um, að þörfin sé meiri þarna. Það er í sjálfu sér með öllu áþarft að vera að nefna fleira af þessu tagi, þó að það væri auðvelt. Ég get svo sem nefnt örfáar sýslur sem sýnishorn. Ógerðir þjóðvegir eru 38.2% af vegunum í Norður-Ísafjarðarsýslu, hér um bil 2/5 hlutar af vegakerfinu er með öllu óhreyft, þegar í Gullbringu- og Kjósarsýslu eru þeir 5.7% og þegar þeir eru 1.1% í Suður-Þingeyjarsýslu, sýslu hv. frsm. meiri hl., þar er 1.1 % af vegunum ógert, þegar það er 38.2% í Norður-Ísafjarðarsýslu. Ég mun ekki að svo komnu rekja fleiri dæmi um þessa hluti, því að það er með öllu óþarft. Eins og ég gat um við 1. umr. málsins, lét vegagerð ríkisins gera ýtarlega skýrslu um ástand veganna fyrir nokkrum árum, og nær sú skýrsla til ársloka 1958. Þetta er eina yfirlitið, sem við höfum, sem er nákvæmt og ýtarlegt og við getum byggt á álit okkar, hvernig eitt hérað stendur að vígi samanborið við annað. Upp úr þessari skýrstu eru þessar tölur teknar, sem ég hef nefnt. Þessi tvö héruð eru því óneitanlega svo langt fyrir neðan önnur héruð hvað vegagerð snertir, að það er með öllu óviðunandi að þola þetta lengur. Þá segir í nál. meiri hl. samgmn.: „Þar sem vegalög eru nú í endurskoðun á breiðum grundvelli hjá stjórnskipaðri nefnd, sem mun skila áliti og tillögum á næsta hausti, telur meiri hl. n. ekki tímabært að samþ. þetta frv.“ Að hvaða leyti þarf að bíða eftir endurskoðun vegalaga til að bæta úr þessu misrétti á milli landshluta, eins og frv. fer fram á? Þarf að biða eftir vitneskjunni um það, hvort ástandið er verra í þessum 2 landshlutum en annars staðar? Nei, það þarf ekki að biða eftir þeirri vitneskju, því að hún liggur skjallega fyrir, og meira að segja hv. frsm. meiri hl. neitar því ekki, að þarna sé þörfin mikil. Eftir hverju þarf þá að biða? Ef hv. þm. vita þetta og vita það út í æsar, hvernig tvö héruð þessa lands eru sett móts við önnur héruð, þá þarf ekki að biða eftir neinni endurskoðun til að fá þá vitneskju. Eftir hverju á þá að bíða? En í tilefni af því, að meiri hl. n. telur samt ástæðu til þess að biða og þess vegna eigi að fella þetta frv. með þeim hætti að vísa því til ríkisstj., hvers vegna var þá verið að taka 10 millj. kr. lán á s.l. ári til þess að leggja fyrir veg í einu kjördæmi? Hvernig var hægt að taka þetta lán, en biða ekki eftir endurskoðuninni? Er það einhver nauðsyn að bíða eftir endurskoðun vegalaga með lántöku handa þeim héruðum, sem verst eru sett í landinu? Hvers vegna var þá hægt að taka lán handa Reykjanesi, í nýjan steinsteyptan veg þar, við hliðina á öðrum vegi, sem liggur sömu leið, án þess að bíða eftir endurskoðuninni? Ég fer alvarlega fram á það við hv, frsm. meiri hl., að hann skýri frá því, hvernig þessu víkur við. Hefur þéttbýlið á Reykjanesi einhver þau forréttindi að dómi hv. frsm., að þar þurfi ekki að hlíta neinni endurskoðun á lögum eða reglum, sem önnur héruð landsins skulu þó hlíta? Og ég vil nefna enn eitt. Er hv. frsm. kunnugt um það, að þetta lán, 10 millj. kr. lán til vegagerðar á Reykjanesi, var tekið í heimildarleysi, án þess að hæstv. ríkisstj. hefði neina heimild til þeirrar lántöku, en samkvæmt ákvæðum stjórnarskrárinnar þarf heimild Alþingis til þess að taka lán? Ég geri ráð fyrir, að hv. þm., þeir sem skipa meiri hl., hafi kynnt sér þessi mál út í æsar. Þó verð ég að segja, að eitthvað skortir þar á, því að ég tók eftir því í ræðu hv. frsm. hér áðan, að hann sagði, að með þessu frv. leggi flm. til, að tekið sé 10 millj, kr. lán á ári í 10 ár. Hvar stendur þetta í frv.? Ég veit ekki til, að það sé neins staðar í frv. að taka 10 millj. kr. lán á ári í 10 ár, heldur í 5 ár. Og það er vægast sagt það minnsta, sem maður verður að gera kröfu til, að frsm. máls viti, hvað stendur í plagginu, sem hann er að tala fyrir eða tala um. Báðar þær ástæður, sem greindar eru í nál. meiri hl. samgmn. og reyndar komu fram líka í ræðu frsm., eru tylliástæður. Það rekst ekkert á endurskoðun vegalaga að samþ. þetta frv., og það er fyllilega fordæmi til þess að gera þessa ráðstöfun, því að hæstv. ríkisstj, er búin að brjóta ísinn og hefja vegagerð í landinu með lánsfé. Að mínum dómi er ekki nema ein ástæða fyrir þessari afstöðu stjórnarsinna í samgmn. Hún er sú, að það sé réttmætt að leggja áherzlu á vegagerð í þéttbýli, jafnvel taka til þess lán, þó að skorti heimildir til lántöku, en það megi ekki og skuli ekki tekið lán til að bæta úr samgöngum þeirra héraða, sem verst eru sett. Þetta er stefnan. Þetta er að mínum dómi stefna stjórnarfl. í því máli, sem lengi hefur verið talað um og kallað jafnvægi í byggð landsins. Afleiðingar af stefnunni hljóta að segja til sín og hafa reyndar sagt til sín. Fólkinu fækkar eðlilega þar, sem ekki fást vegir lagðir, og framleiðslan minnkar. En fjölgunin verður þar, sem betur er búið að fólkinu, m.a. með því að taka lán til að leggja steinsteypta vegi, þegar fólk annars staðar fær engan veg. Þetta er afleiðingin. Ég vil þó segja það um hv. meiri hl. samgmn., sem að þessu sinni er: afgreiðsla þessi er hreinskilnari og betri en á tveimur undanförnum þingum. Þá var þetta mál svæft, nú er gengið hreint til verks og lagt til af hálfu stuðningsmanna ríkisstj., að það skuli fellt. Þetta eru miklu betri vinnubrögð, og ég kann þeim betur, þó jafnvel að þau séu á þessa leið. Menn sjá þá, hvað þeir vilja. Þá sjá menn, hver stefnan er, og um hana verður ekki deilt hér eftir.



Herra forseti. hað eru aðeins örfáar aths. út af ræðu hv. 4. im. Vestf. Hann sagði, að í nál. okkar meirihlutamanna stæði, að við teldum jafna þörf á vegaframkvæmdum í öllum kjördæmum. Í nál, stendur aðeins, að þörf sé fyrir auknar vegaframkvæmdir um allt land, þörf um auknar vegaframkvæmdir væri í öllum kjördæmum landsins, og ég þarf ekki að deila við hann um þetta. Það mun hafa komið fram í þessum fáu orðum, sem ég sagði hér áðan, að ég byggist við því, að þessi kjördæmi væru að því er snertir vegaframkvæmdir á eftir flestum öðrum kjördæmum í landinu. En það er ekki þar með sagt, að það sé ekki jöfn þörf a.m.k. á pörtum í sumum öðrum kjördæmum eins og er á Vestfjörðum og Austfjörðum. Þó að hann flytji hér tölur um það, að það sé mikið ólagt af þjóðvegum á Austfjörðum og Vestfjörðum, þá sannar það ekki alla hluti, vegna þess að þjóðvegakerfið er mjög misjafnlega teygt út um hinar einstöku byggðir. Hann nefndi SuðurÞingeyjarsýslu, - það er kannske búið að vinna þar meira í þeim vegum, sem búið er að taka inn á þjóðvegakerfið, hlutfallslega heldur en t.d. í Vestfjarðakjördæmi. En það getur alveg eins verið eftir stór hluti að taka þar inn í þjóðvegakerfið. Þessar tölur segja þess vegna ekki nema bara brot úr því, sem rétt er. Það hefur mjög komið í ljós við endurskoðun þessara hluta í þeirri n., sem ég á sæti í, að það er mjög misjafnt, hvað þjóðvegir hafa verið teygðir langt út í hinum einstöku kjördæmum. Það fer nokkuð eftir því, hvað einstakir þm. hafa verið duglegir að ota fram vissum vegarspottum. Hv. þm. taldi, að það væri fjarstæða að vitna í það, að það væri verið að vinna að þessum málum í veganefnd, því að það væri augljós hlutur, að þarna væru viss landssvæði á eftir öðrum landssvæðum. En ég vil segja honum það og hv. þingdeild, að fyrst og fremst er megintilgangur þessarar endurskoðunar að finna leiðir til þess að jafna þau met og það misræmi, sem er í vegalagningu um ýmsa hluta landsins. Ég segi ekkert um það, að þetta takist, en þetta er tilgangurinn með því, að þessi nefnd starfar, og einnig það að reyna að finna leiðir til þess að afla aukins fjár til veganna. Þá minntist hann á það og lagði raunar fyrir mig spurningu, hvernig stæði á því, að tekið hefði verið lán til Reykjanesvegar. Því er aðeins til að svara, að sú lántaka var ákveðin áður en þessi vegaendurskoðun var ákveðin. Þar af leiðandi er hún utan við það svið, sem endurskoðunarnefnd fjallar um, og þessu máti því ekki viðkomandi. Það er ekki hægt að bera þetta saman. Hér á hv. Alþingi hefur verið víkið til hliðar mörgum till. um breyt. á vegakerfi, þangað til eitthvað lægi fyrir frá þessari n. og hún legði eitthvað ákveðið til um vegalagabreytingar, og það er eins um þetta mál og önnur mál, sem vísað hefur verið til vegamálanefndarinnar, að það er að mínu áliti ekki tímabært að afgreiða það, fyrr en heildartillögur um þessi atriði liggja fyrir



Herra forseti. Ég ræddi um þetta mál, þegar það var til 1. umr., og tók þá fram í aðalatriðum það, sem ég taldi að máli skipti, og ég skal reyna að endurtaka litið af því. Það, sem liggur fyrir í þessu máli, er afleiðing þeirrar stefnu, sem verið hefur í vegamálum og brúargerðum, en það er fyrst og fremst eðlilegt reiptog milli kjördæmanna um það, að fjárframlög séu sem jöfnust í hvert kjördæmi, og undan þessu hefur Alþingi orðið að láta fyrir þrýsting frá þm., hvaða stjórn sem farið hefur með völd. Þessi jöfnunarregla hefur verið meginreglan í fjárveitingum. Og þegar við lítum á þetta mál, sjáum við greinilega, hver árangur þessarar stefnu hefur orðið. Það er vegna þessarar stefnu, að tveir landsfjórðungar hafa orðið alveg sérstaklega útundan, og fyrir því hafa verið færð rök, - skýrsla vegamálastjóra, sem eru alveg óvefengjanleg. Það er svo miklu minna lagt af þjóðvegum í þessum tveimur landsfjórðungum en í nokkrum öðrum, að þegar skýrslan birtist, þá vöknuðu menn upp við þann vonda draum, afleiðinguna af þeirri reglu, þeirri stefnu, sem ég minntist á áðan og hefur verið fylgt. Ástæðan til þess, að þetta hefur farið svona, er sú, eins og ég benti á við 1. umr. þessa máls, að vegalengdir vegna mjög vogskorinnar strandlengju eru meiri á þessu svæði en annars staðar, og í annan stað, að þessir landsfjórðungar eru þannig að landslagi að öðru leyti, fjöllóttir, að erfiðleikarnir við vegalagningu og kostnaðurinn við vegalagningu er þar meiri en annars staðar. Það er því hvort tveggja vegalengdir og landslag, sem valda því, að meiri fjárframlög þarf til þessara landsfjórðunga til þess að koma vegunum áleiðis, samanborið við önnur kjördæmi, heldur en í öðrum kjördæmum og öðrum landsfjórðungum. Það er meira að segja þannig, að menn hafa gert sér litlar vonir um, að á sumum þessum svæðum, þar sem landslag er þannig, sem ég nú hef lýst, væri hægt að leggja vegi. Nú hefur opnazt greiður möguleiki til þess með hinum stórvirku verkfærum. Því er nú borið við, að það þurfi að gera áætlun um þessi mál. Ekki er ég því mótfallinn, að það séu gerðar áætlanir um þau verk, sem á að framkvæma, og það er ekki nema gott um það að segja. En auðvitað er þetta ekki annað en fyrirsláttur, það verð ég að leyfa mér að segja, það er ekkert annað en fyrirsláttur, að það þurfi áætlanir um þessa vegagerð, því að það liggur fyrir, að það er búið að löggilda þjóðvegi, það er búið að lögfesta þjóðvegi á þessum svæðum, sem engar líkur eru til að verði afnumdir, þjóðvegi, sem eru ólagðir að mestu leyti eða að miklu leyti. Það væri þá ekki áætlun um annað en það að leggja niður eitthvað af þessum þjóðvegum, sem búið er að tögfesta. Ég get nú satt að segja ekki séð, eins og ég hef áður sýnt fram á, að það sé nein leið til þess að jafna metin milli þessara landsfjórðunga og annarra kjördæma, neinn möguleiki annar en sá að taka lán til þessara framkvæmda. Það er vitað mál, að þeirri reglu, sem ég minntist á í upphafi þessa máls, er svo fast fram fylgt, að það verður aldrei þolað af þm., að það sé tekin sérstaklega miklu hærri fjárveiting á fjárl. til Austfjarðakjördæmis og Vestfjarðakjördæmis heldur en annarra kjördæma, að það eru engar líkur til, að málið verði leyst á þann veg. Þessi regla hefur verið reynd til hlítar. Ég er ekki að segja það, að þeir hafi á Austfjörðum eða Vestfjörðum haft á neinn hátt duglegri þm. en aðrir. En ég vil halda því fram, að þeir hafi ekki haft óduglegri þm. en aðrir í því að afla fjárveitinga. Sumir þeir, sem hafa verið þm. á Vestfjörðum, hafa verið ötulir í þessum efnum, þó að ég væri sjálfur ekki með talinn. En það hefur bara ekki hrokkið til, af þessum ástæðum, sem ég hef gert grein fyrir. Það þarf miklar fjárveitingar t.d. í Norður-Ísafjarðarsýslu, sem er veglaus, Strandasýslu og Barðastrandarsýslu til þess að koma vegunum í svipað horf og annars staðar og í það horf, sem er viðunandi, ef á að stunda búskap í þessum kjördæmum á þessum svæðum. Það eru þess vegna engar líkur til, að það sé hægt að leiðrétta málið á annan veg, og það er raunverulega farið inn á þessa leið, sem við bendum á, eins og hefur verið tekið fram af hv. frsm. minni hl. í þessu máli. Það er alveg auðsætt mál og vitað, að þegar á malarvegum nálægt kaupstöðum er umferð yfir visst mark, þá eru þeir raunverulega ónothæfir. Og ég geri ráð fyrir, að það sé rétt, að umferð um Keflavíkurflugvöll sé orðin slík, að það borgar sig ekki og er raunverulega ófært að hafa malarveg, því að það er sama, hve oft hann er sléttaður, hann kemst í svipað horf á svipstundu aftur. Eftir reglunni, sem hefur verið fylgt, hefði ekki átt að mega leggja meira í þetta kjördæmi en annars staðar. Ef ætti að leysa þetta eftir þeirri reglu að leggja meira fram á fjárl. en annars staðar, þá er ég ekki í neinum vafa um það, að þessi fjárveiting hefði aldrei fengizt. Það hefði engum dottið í hug að leggja 10 millj. aukalega á fjárl. Það hefði komið upp metingur á milli kjördæma eins og endranær, ef það hefði átt að leggja fram 10 millj. á fjárl., og þess vegna er tekið lán. Það er gert vegna þess, að hitt er ekki fær leið. Þess vegna er lánið tekið, að svona sérstaklega stendur á. Og ég vil nú halda því fram, að þegar þessi regla er tekin upp einu sinni, sem ég álit að sé ekkert óeðlileg, þá er vitanlega ekki minni ástæða, að ekki sé meira sagt, að taka lán til þess að koma bæjunum í Vestfjarðakjördæmi í þolanlegt vegasamband heldur en að leggja steyptan veg hér nálægt Reykjavík. Raunverulega hefur þessi regla um jöfn fjárframlög til kjördæmanna verið brotin áður. Það er þar sem brýr hafa verið sérstaklega kostnaðarsamar, stórfljót hafa verið brúuð. Þar hefur ekki verið metingur um það milli kjördæma. Til þess að koma í veg fyrir meting milli kjördæma hefur verið veitt með sérstökum hætti, eins og allir vita um, stórfé til þeirra brúagerða, vegna þess að þessi fljót þurfti að brúa. Og þetta er í raun og veru hliðstætt því, að á Vestfjörðum og Austfjörðum er sérstakt landslag, - þar er ekki um stórfljót að ræða, en þar er sérstakt landslag, sem veldur því, að þessi kjördæmi hafa orðið alveg sérstaklega út undan. Ég geri nú ráð fyrir því, að menn geri sér þetta mál sæmilega ljóst. Það er aðeins spurning um vilja fyrir því, hvort við viljum hér í þessari hv. þd. og hér á Alþingi koma því til vegar, að þessir menn, sem þarna búa, séu svipað settir og þeir, sem annars staðar búa í landinu. Þessi afgreiðsla á málinu, að vísa því til stjórnarinnar, er auðvitað ekkert annað en að fella málið, og sá fyrirsláttur, að það þurfi sérstaka rannsókn í nefnd, er, eins og ég hef sýnt fram á, ekki handbær rök. Þjóðvegirnir eru til, þeir eru ólagðir. Það þarf enga áætlun um annað en það að útvega fé til að leggja þessa vegi. Ég geri ráð fyrir því, að það verði ekki gert nema að þeirri leið, sem hér er lögð til. Og ég verð að segja það, að ég verð fyrir ákaflega miklum vonbrigðum og tel það bera vott um litla réttlætiskennd hjá hv, þd., ef hún fellir þetta mál með því að vísa því til stjórnarinnar.



Herra forseti. Hv. frsm. meiri hl. samgmn. sagði í síðari ræðu sinni, að það stæði ekki í nál. þeirra, að það væri jöfn þörf um allt land. Ég las þessi orð upp áðan, ég get gert það aftur. Ef nokkuð fer milli mála, þá er hægt að heyra það. Meiri hl. n. viðurkennir, að þörf sé á auknum framkvæmdum í vegagerð á Austfjörðum og á Vestfjörðum, en „slík þörf er fyrir hendi um allt land: Hvað þýðir þetta?

Það þýðir það, að það er þörf fyrir auknar vegaframkvæmdir um allt land.

Þá mundi ekki vera sagt „slík þörf“. Slík þörf þýðir sams konar þörf. En ég viðurkenni það, sem hv, frsm. sagði frá sjálfum sér, það var á annan veg. Hann gat þess, að þörfin mundi vera meiri þarna, enda er ekki erfitt að sanna, að svo er. Þá kom hann með þá skýringu á því, hversu mikið væri af ólögðum þjóðvegum í sumum kjördæmum eða þessum tveimur kjördæmum móts við annars staðar, að það mundi hafa verið misjafnlega teygt úr þjóðvegakerfinu í hverju kjördæmi fyrir sig. Hann á líklega við, að það hafi verið teknir upp í vegalög lengri vegir í einu kjördæmi hlutfallslega en öðru. En ef þetta er svo, þá hljóta sýsluvegir og hreppavegir að hafa stytzt að sama skapi. Það er nefnilega ekki hægt að gera það án þess. En það er til meira í þessari skýrslu, sem ég nefndi áðan. Þar er skýrsla yfir alla vegina, þjóðvegi og hreppavegi, og hvernig lítur samanburðurinn út, ef við tökum það með? Þá er ekki hægt að koma við teygingarafsökuninni. Það yfirlit er þannig, að ógerðir vegir, af hvaða tagi sem þeir eru, eru 29.9% í Vestfjarðakjördæmi, þegar þeir eru 5% í Reykjaneskjördæmi, sem lánið var tekið til, og 7.6% í Norðurlandskjördæmi eystra, þar sem hv, frsm. á heima. Hvernig dugir nú röksemdafærslan um, að þjóðvegir hafi verið teygðir? Hv. frsm. sagði, að það væri tilgangurinn með endurskoðun vegalaganna að jafna metin. Á hvern hátt? Sennilega að vænta megi meiri fjárveitinga í þessi héruð, sem hafa orðið útundan, eftir að sú endurskoðun hefur farið fram. Hann afsakar aftur á móti lántöku í Reykjanesveg með því, að þá hafi endurskoðun ekki verið komin til. Þáltill. um mþn. til endurskoðunar vegalaga var samþ. á Alþingi 22, marz 1961, og ekki var þá neitt farið að vinna í Reykjanesvegi. Af hverju var lánið samt tekið og farið að vinna? Þá var búið að samþ. þáltill. um endurskoðun vegalaga. Svona dugir þessi afsökun. En um leið og tekið er lán, þ.e.a.s. ríkið tekur lán til að leggja veg, þá er það sama fyrir héraðið og sú upphæð sé lögð í veginn á fjári., það gildir alveg það sama, því að héraðið á ekki að endurgreiða lánið, ekki einu sinni að bera veiti eða neitt. M.ö.o.: Reykjaneskjördæmi hefur á þennan hátt verið úthlutað 10 millj. kr. í viðbót við það, sem var á fjárl. En á að úthluta því meira? Já, svolítið. Það liggur nefnilega fyrir lausleg áætlun um kostnað við þessa vegagerð. Það eru 40 km, og það er áætlað lauslega, að hver km kosti 3 millj. M.ö.o.: vegurinn suður til Keflavíkur er áætlað að kosti um 120 millj. Það eru hér um bil 8 ára fjárframlög ríkisins í nýbyggingu vega á öllu landinu. Þetta er jafnvægið, sem fram kemur í afstöðu meiri hl. samgmn. til byggðanna í landinu í samgöngumálum.



Herra forseti. Það rifjaðist upp fyrir mér, að ég gleymdi einu atriði, sem ég ætlaði að minnast á í sambandi við fyrri ræðu hv. 4. þm. Vestf. (SE). Hann sagði, að ég hefði sagt, að gert væri ráð fyrir lántöku í tíu ár. Það er sennilega rétt. En þar hafa mér algerlega orðið mismæli, því að mér var vel ljóst, til hve langs tíma þetta var. Ég vildi leiðrétta þetta, því að ég ætlaði ekki að fara skakkt með þetta. En úr því að ég er hér kominn, vil ég bæta því við, að þó að þm. vitni í það, hvenær þáltill. var samþ. í Sþ. í fyrra um endurskoðun vegalaga, þá stendur það óhaggað, að þá var búið að ákveða þessa lántöku í Reykjanesveg, áður en hún var samþ. Það getur hann ekki borið ofan í mig, því að ég er þeim málum það kunnugur, og hef ég þá ekki meir um það að segja. Ég tel það ekki mitt mál að ræða hér um lántöku í Reykjanesveg, því að ég hef á engan hátt að því máli staðið. En ég hygg, að það sé einmitt sú lántaka í Reykjanesveg, sem hefur komið því af stað, að hafizt var handa og sú till., sem ég flutti ásamt nokkrum öðrum þm., var samþ. hér á Alþingi í fyrra um að endurskoða vegalögin og öll ákvæði varðandi vegi og leggja eitthvað raunhæft fyrir Alþingi í tillöguformi, sem nú er komið á það stig, að það verður gert á næsta hausti, að því er ég bezt veit. Og það er vel hægt að viðurkenna það, að framlög til vega hafa verið mjög af handahófi að undanförnu og mjög verið bundin við það að toga sem jafnastar upphæðir í kjördæmi, án þess kannske að á það; væri litið, hvar þörfin væri mest aðkallandi. Og ég vil aðeins bæta því við, að það styður það, að þessi regla virðist hafa verið nokkuð gildandi undanfarið, að þessi kjördæmi hafa fengið það litið, Vestfjarðakjördæmi og Austfjarðakjördæmi, undanfarið, að þau eru á eftir með sínar vegagerðir. Þau hefðu náttúrulega þurft að vera búin að fá aukin fjárframlög fyrir löngu, en ekki hafa þessir hv. þm. komið með till, hér á Alþingi um það að taka lán til þessara vega fyrr en nú.

Tvisvar sinnum.

Já, ekki fyrr en núv. ríkisstj, tók við völdum, ekki meðan þeir sjálfir höfðu þau völd, að þeir áttu að geta komið slíkum lántökum áfram og fengið það samþ. hér á Alþingi.