Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef nú þegar í umr. um annað mál á nefndarfundi í gær skriftað fyrir hv. þd. fyrir hönd n., þar sem ég gerði þá að umræðuefni þann stutta tíma, sem hún hefði haft til þess að athuga þetta mál, tíma sem var styttri heldur en verjandi mundi vera undir venjulegum kringumstæðum að nota til athugunar á svo stóru máli sem því, sem hér liggur fyrir, og ég get bætt því við þetta, að ég get í meginatriðum tekið undir ummæli hv. 1. þm. Norðurl. v., sem hann lét um þetta mál falla við 1. umr. málsins, að í rauninni er hér um óverjandi vinnubrögð að ræða, að þessi hv. d. fær þetta mál til meðferðar fyrst þegar 2–3 vikur eru eftir af þingi, eða varla það, jafnframt því, sem mikill fjöldi annarra mála hefur borizt. Þetta gerði menntmn. sér vissulega fyllilega ljóst, en á hinn bóginn taldi hún, að svo mörg atriði væru til bóta í þessu frv., að það væri ábyrgðarhluti að bregða fæti fyrir það, að málið yrði afgreitt hér í hv. d., og þess vegna varð samkomulag um það eins og nál. á þskj. 637 ber með sér, að n. mælti með frv., en einstakir nm. áskildu sér þó rétt til þess að flytja eða fylgja brtt. við málið. Það má í rauninni segja, að núgildandi útvarpslög séu komin til ára sinna að því leyti, að að stofni til er þessi löggjöf frá árinu 1934, þó að einstaka atriðum í þessari gömlu löggjöf hafi að vísu verið breytt síðan. Sérstaklega hafa orðið stöðugar og víðtækar breytingar á ákvæðum um kosningu útvarpsráðs, en að stofni til mundi ég líta þannig á, að þessi löggjöf sé frá árinu 1934 og því vissulega tímabært, að ný löggjöf sé um þetta samin með tilliti til þeirrar stórkostlegu breytingar, sem orðið hefur á allri aðstöðu Ríkisútvarpsins á þessum tíma. Að öðru leyti leiðir það nú af því, sem ég hef sagt, að n. hafði mjög lítinn tíma til þess að athuga málið, að ég mun ekki hafa hér langa framsögu, en vildi þó leyfa mér í örstuttu máli að rekja þær meginbreytingar, sem gerðar hafa verið með þessum lögum. Að vísu eru þær raktar í grg. fyrir frv. eins og það upphaflega var lagt fram, en alllangur tími er nú liðinn síðan, því það var mjög snemma á þessu þingi, svo ég er ekki viss um, að allir hv. þdm. hafi þetta handbært. En það var í fyrsta lagi gerð sú breyting, að Ríkisútvarpið, sem áður var ríkisstofnun, verður nú sjálfstæð stofnun í ríkiseign og fær þann einkarétt á útvarpsrekstri, sem ríkisstj. hefur samkv. gildandi lögum. Segja má nú að vísu, að hér sé fyrst og fremst um formbreytingu að ræða. Enn fremur eru nú sett sérstök ákvæði um hlutverk Ríkisútvarpsins. Sú breyting hefur verið gerð á kosningu útvarpsráðs, að hér eftir verður það kosið til 4 ára, en að undanförnu hefur hvert nýkjörið þing kosið útvarpsráð. Þá eru sett nánari ákvæði um skipulag útvarpsins og m. a. það nýmæli tekið upp, að komið er á fót sérstakri framkvæmdastjórn fyrir útvarpið. Þá má einnig telja það nýmæli, að stofnaður er sérstakur framkvæmdasjóður, sem gert er ráð fyrir að til renni 5% af brúttótekjum útvarpsins, og skal þessi sjóður gegna því hlutverki að tryggja stofnuninni viðunandi húsnæði og tækjakost. Enn fremur eru gerðar allveigamiklar breytingar til hagræðingar innheimtu, og starfsmönnum er ekki lengur heimilt að fara inn á heimili fólks til eftirlits með því, hvort þar séu útvarpstæki o. s. frv. Þá eru sett í 4. kafla laganna sérstök ákvæði um ábyrgð á útvarpsefni, en skýr ákvæði um það munu ekki hafa verið til áður. Þetta eru í meginatriðum þær breytingar, sem gerðar hafa verið, og það var skoðun n., að þetta væri í þeim mæli til bóta, að rétt væri að mæla með því, að Alþ. afgreiddi nú þetta mál. Ég vil að lokum lýsa því sem persónulegri skoðun minni, að ég hefði talið æskilegt, að fjölgað yrði í útvarpsráði frá því sem nú er og tekin yrði þá upp verkaskipting innan útvarpsráðs, þannig að helmingur þeirra útvarpsráðsmanna, sem kosnir væru, hefðu yfirstjórn hljóðvarpsins og hinn helmingurinn þá yfirstjórn sjónvarpsins. Þetta gæti að mínu áliti vel samrýmzt því, að um sameiginlega yfirstjórn væri að ræða. En ég hefði talið slíka verkaskiptingu - og það að stofna til hennar - æskilega með tilliti til þess, að rekstur þessara stofnana er að ýmsu leyti ólíkur, þannig að gera má ráð fyrir því, að menn geti verið vel hæfir til þess að sitja í stjórn annarrar stofnunarinnar, þó að það eigi ekki við um hina, slík verkaskipting mundi vera til bóta. Í hv. Nd. kom líka frá menntmn. fram tillaga um það að fjölga í útvarpsráði, þó beinlínis væri nú ekki gert ráð þar fyrir þessari verkaskiptingu, en með tilliti til þess, að þessi tillaga var felld í hv. Nd., - en ef um slíka verkaskiptingu á að vera að ræða, mundi verða eðlilegt að fjölga í útvarpsráði - þá hef ég ekki hreyft þessu máli í n. og mun ekki leggja fram um það brtt., þó að ég geti ekki látið hjá líða, að þetta komi fram sem persónuleg skoðun mín, en eins og ég sagði, þá hefur þetta mál alls ekki verið rætt í n., svo að ég mæli hér ekki fyrir munn hennar. Að öðru leyti, hæstv. forseti, mælir menntmn. með því, að þetta frv. verði samþ., en eins og ég áðan sagði, þá hafa þó einstakir nm. áskilið sér rétt til þess að flytja eða fylgja brtt.



Herra forseti. Ég stend hér nánast eingöngu upp til þess að biðjast afsökunar á því að leyfa mér að mæla með samþykkt lagabálks, jafnilla athugaður og hann er af minni hálfu. Ég vil nota þetta tækifæri til þess að undirstrika það, sem hér var sagt við 1. umr. af hv. 1. þm. Norðurl. v., að mér finnst vinnubrögð hæstv. ríkisstj. undir forystu hæstv. menntmrh. í þessu tilviki síður en svo til fyrirmyndar, nánast þvert á móti. Það er vissulega full ástæða til þess að endurskoða gömul lög um útvarp, og um útvarpsrekstur ríkisins. Hann hefur tekið miklum breytingum, eins og allir vita, á því tímabili sem liðið er síðan honum var stakkur sniðinn með lagasetningu. En að gera það á þann veg að ætla annarri d. Alþ. tvö ár, en hinni d. tvær vikur, það er fráleitt. Og afleiðingin er sú, eins og hv. formaður menntmn. sagði, að við höfum nánast ekkert athugað þetta frv. Við höfum orðið að treysta á skynsemi þeirra Nd.-manna. Hún er sjálfsagt vel til þess fallin að treysta henni. Ég er ekki að gera lítið úr því. En hún hefur líka verið það eina, sem við höfum haft hér að leiðarljósi, þegar við höfum fjallað um frv. til útvarpslaga. Það er alveg rétt, sem hv. frsm. sagði, að það eru í þessu frv. ýmisleg nýmæli, sem við höldum og okkur er sagt, að séu til bóta. Og það náttúrlega ræður því, að við treystum okkur þó til þess að mæla með, að frv. yrði samþ. Það er t. d. það ákvæði, sem mér finnst nú sérstaklega til bóta, sem fjallar um ábyrgð á útvarpsefni. Það er alveg vafalaust, að sú óákveðni, sem um það gilti, hefur verið til óþurftar, og það er spor í rétta átt að ákveða það, hver það er, sem ber ábyrgð á því, ef eitthvað fer úrskeiðis í meðferð máls í útvarpi. Og þessi ákvæði eru hér komin. Þau eru í IV. kafla laganna og í mínum huga eru þau nú merkasta nýmæli þessa frv. Það er enn fremur lagt hér til, að framkvæmdasjóður fái ákveðinn tekjustofn, ég má segja, að það sé 5% af tekjum útvarpsins. Allir vita, hver saga byggingarmála útvarpsins er. Hana er óþarfi að rekja hér. Hún var rakin skilmerkilega á 40 ára afmæli útvarpsins, sem hátíðlegt var haldið ekki alls fyrir löngu, og margir hv. þm. hafa vafalaust hlýtt á það. En þar kom það fram, að á hverju merkisafmælinu eftir annað undanfarin 15 ár hefur Ríkisútvarpinu í hvert skipti verið lofað nýju húsnæði. En húsnæðismál útvarpsins eru þó, þrátt fyrir þessi hátíðlegu loforð, enn þannig, að hljóðvarpið starfar í leiguhúsnæði við Skúlagötu, en sjónvarpið starfar í gömlum bifreiðaskála inn við Laugaveg. Útvarpið fékk loforð á fertugsafmælinu frá hæstv. menntmrh.: Nú skyldi það fá hús. Það fékk loforð frá borginni eins og vant er, og ég vona, að þessi nýju ákvæði, sem hér eru upp tekin, verði til þess, að hugsanlegt verði að standa við eitthvað af þessum loforðum, því að það er áreiðanlega full þörf á því. Ég minnist þess, að þegar ég vann í stjórnarráðinu, þá var þar til sýnis mjög svo myndarleg teikning af útvarpshúsi, falleg teikning eftir amerískan arkitekt. Það er vafalaust búið að fleygja henni, enda var hún miðuð við allt aðra staðsetningu heldur en nýjasta lóðaúthlutun eða lóðafyrirheit hljóðaði upp á. Þá hefur Nd. gert á frv. þá breytingu, að innheimtustjóra er ekki falið fógetavald á öllu landinu, eins og upphaflega tillagan fjallaði um. Ég lýsi mig samþykkan þeirri breytingu vegna þess, að ég tel það fullkomlega óeðlilegt og brjóta í bága við allt fyrirkomulag íslenzks réttarfars að taka upp landfógeta eða mann, sem hefði dómsvald eða fógetavald í öllum lögsagnarumdæmum landsins. Þessi ákvæði hafa verið felld niður og það verður eftir sem áður notazt við það fyrirkomulag, sem gilt hefur um skeið, að umræddur innheimtustjóri, sem er lögfræðingur að menntun, fær framselt fógetavald hjá einstökum fógetum, og það álít ég vera alveg nóg. Hitt vekur mér nokkra furðu, að hv. Nd. skuli ekki hafa breytt 20. gr. sem afleiðingu af því, að þetta vald innheimtustjóra var niður fellt, því að satt að segja fannst mér sum ákvæðin í 20. gr. nú vera hrein öfugmæli, eftir að innheimtustjóri er sviptur fógetavaldi. Það er talað um það, að ef eigandi sjónvarpsviðtækis eða annar aðili, sem telur sig hafa réttar að gæta, vilji koma fram vörnum að því er varðar lögtak, þá á hann að mótmæla því við innheimtustjóra, sem að undangengnum málflutningi, ef til kemur, leggur á það úrskurð. Er þetta ekki alger fjarstæða, eftir að fógetavaldið er tekið af manninum, að þá eigi hann að fara að úrskurða um kærumál. Mér sýnist það. Og ég hygg, að þeir, sem lögðu fram tillögu um það, að innheimtustjóravaldið yrði minnkað, hafi jafnframt lagt til breytingar á þessu, en þær hafi af einhverjum ástæðum ekki náð fram að ganga. Ég hef nú ekki undirbúið neina brtt. um þetta enn sem komið er. En það er enn þá kostur á því, ef n. sýndist, og ég vil nú vonast til þess, að þetta atriði verði athugað. Það má segja, að það sé athugunarleysi hjá mér sem nm. að hafa ekki komið þessu á framfæri fyrr, en þó er þetta ekki orðið of seint. Þá segir enn fremur í 2. mgr.: „Að því er varðar gjöld, sem lögveðréttur fylgir samkv. 18. gr., er heimilt að gera lögtak til tryggingar þeim sem hér segir: Að liðnum viku fresti frá auglýsingu úrskurðar samkv. 1. mgr. ritar innheimtustjóri í fógetabók ákvörðun um lögtak í sjónvarpsviðtæki fyrir umræddum gjöldum.“ En innheimtustjóri kemur ekki til með að hafa neina fógetabók nema í þeim lögsagnarumdæmum, þar sem honum hefur verið falið fógetavaldið eftir samkomulagi við viðkomandi fógeta. Ég bendi nú á þetta svona til umhugsunar milli 2. og 3. umr. Hv. 10. þm. Reykv., frsm. okkar menntmnm., lýsti því sem sinni skoðun, að hann hefði viljað fjölga í útvarpsráði. - Hann ræddi nú ekki reyndar um neina tölu og kannske ekki einu sinni um að fjölga, heldur fyrst og fremst um að taka upp verkaskiptingu, svo að ég reyni nú að hafa þetta rétt eftir honum. En í Nd. kom fram tillaga um það að fjölga útvarpsráðsmönnum upp í 15. Sú tillaga náði ekki fram að ganga og má þess vegna segja, að það sé ástæðulaust að vera að ræða hana, en ég vil þó, úr því að þetta mál hefur borið hér á góma, segja mína skoðun um það og hún er sú, að mér finnst fráleitt að fara að setja upp 15 manna útvarpsráðsbákn fyrir þessa stofnun. Mér finnst það alveg fráleitt og ef verkefnin eru svo mismunandi milli hljóðvarps og sjónvarps, að sömu menn geti ekki um þau fjallað, þá álít ég, að skipta eigi þessum stofnunum. En ég er nú bara ekki þeirrar skoðunar. Ég held, að yfirstjórn þessara mála geti farið vel saman og 7 manna útvarpsráð geti rækt hana með því starfsliði, sem útvarpið hefur á að skipa. Svo að lokum ætla ég aðeins að minnast á afnotagjöldin. Þau eru satt að segja hálfgert vandræðamál, þessi afnotagjaldainnheimta, sérstaklega á útvarpstækjum. Sjónvarpstækjainnheimtan er nú miklu skaplegri og miklu viðráðanlegri. Það er allstór mubla, sem ekki leynir sér, þar sem hún er í húsum, og auk þess tilkynningarskylda hjá seljendum að láta um það vita, þegar þeir selja sjónvarp. En þessi innheimta útvarps - það er ekki innheimt nema eitt afnotagjald, þó að tækin séu mjög mörg á sama heimili - hún hlýtur náttúrlega að leiða til þess, að það eru heimili, sem sleppa algerlega við afnotagjöld af útvarpi. Það er augljóst mál. En sérstökum vandkvæðum veldur þó innheimta afnotagjalda af útvörpum í bifreiðum, held ég. Hver fjölskyldufaðir má á sínu heimili, skilst mér, eiga jafnmörg viðtæki og honum sýnist. Hann má bara ekki hafa eitt af þessum viðtækjum fast í bílnum sínum. Ef hann gerir það, þá verður hann að greiða af því sérstakt gjald. Nú eru þessi útvarpstæki margs konar og mjög auðvelt að hafa í bifreið tæki, sem ekki er fast við bifreiðina, og fara með eitt af þessum 4–5 heimilistækjum, sem til eru, upp í bílinn og hlusta á það þar, það kostar ekkert. En ef það er tengt við bílgrindina eða bílhúsið, þá kostar það annað afnotagjald í viðbót. Þetta er ábyggilega mjög erfið regla í framkvæmd, svo að ekki sé meira sagt. Og þegar það er haft í huga, - ef þær upplýsingar eru réttar, sem ég hef, - að 8400 tæki séu í þeim um 40 þús. bifreiðum, sem landsmenn eiga, þá sýnist vafasamt, hvort eigi að hafa fyrir þessari innheimtu, sérstaklega þegar undanskot tækja er jafnauðvelt eins og ég var hér að gera grein fyrir. Ég hef heldur ekki um þetta tilvik neina tillögu fram að leggja og mun ekki gera tillögu um það. Það hafa komið hér fram á Alþ. tillögur, sem lúta að því að breyta afnotagjöldum útvarps í svokallaðan nefskatt. Þær hafa ekki náð fram að ganga og ég treysti mér nú ekki til þess að mæla með þeim, en einhver millileið þarna milli þess, sem nú ríkir, og hins gæti kannske komið til greina, en vegna þess hversu þessu máli er ætlaður stuttur tími hér í d., þá held ég, að það sé bezt að láta þetta róa eins og það er.



Herra forseti. Eins og ég sagði frá í gær við 2. umr. þessa máls, hefur menntmn. flutt nokkrar brtt. á þskj. 652 og 653. Enn fremur sagði ég, að ég mundi gera hér grein fyrir afstöðu n. til þeirra brtt., sem fram hafa komið og ekki voru afgreiddar við 2. umr. málsins, og enn fremur, að n. mundi ræða og taka afstöðu til ábendinga, sem fram komu við 2. umr. frá hæstv. dómsmrh. og hv. 3. þm. Norðurl. v. Varðandi þær brtt., sem n. flytur, þá skulu fyrst teknar fyrir brtt. á þskj. 652. Það er í fyrsta lagi brtt. við 11. gr. frv., sem í felst að okkar dómi skýrara orðalag heldur en er á greininni eins og hún er orðuð nú, en enn fremur er sú efnisbreyting, að tekið er fram, að sé land girt, þá þurfi leyfi landeiganda til að ferðast um það og dvelja á því, en eins og greinin er nú, er aðeins tekið fram, að sé land girt, sé aðeins heimilt að fara um hlið á girðingunni. 14. gr. frv. samkv. brtt. n. er í rauninni brtt., sem þeir hafa flutt, hv. 3. þm. Vestf. og hv. 11. þm. Reykv. á þskj. 562., aðeins umorðuð, en n. hefur tekið hana upp umorðaða. Sama máli gegnir um brtt. við 25. gr., að hún er að efni til samhljóða brtt., sem þessir tveir hv. þm. hafa flutt á þskj. 562, en með öðru orðalagi. Þá er alllöng brtt. við 26. gr. En tilefni þessarar brtt. er ræða hv. 11. þm. Reykv., sem hann flutti við 1. umr. málsins, þar sem hann m. a. gerði sérstaklega að umtalsefni þau vandamál, sem kynnu að skapast, ef ákveðið væri að gera landsvæði á mörkum fleiri sveitarfélaga að fólkvangi. N. féllst á þau meginsjónarmið, sem komu fram varðandi þetta atriði í ræðu hv. 11. þm. Reykv. og var honum falið að semja þessa brtt. í samráði við formann Sambands ísl. sveitarfélaga, og er hún hér flutt af n. í heild. Ég fjölyrði ekki meira um þetta atriði, en vísa þar til ræðu hv. 11. þm. Reykv. við 1. umr. málsins, en e. t. v. mundi hann sjá ástæðu til að gera frekari grein fyrir þessari brtt. Þá er að lokum að geta brtt., sem útbýtt hefur verið frá n., brtt., á þskj. 653, en þar er í rauninni tekin upp brtt., sem flutt er á þskj. 539 af þeim hv. 4. þm. Norðurl. e. og hv. 3. þm. Vestf., þó með þeirri breytingu, að hér er bætt við tveimur aðilum, sem óskað hafa eftir að verða aðilar að náttúruverndarráði, Búnaðarfélagi Íslands og Sambandi ísl. sveitarfélaga. Það er ekki vegna þess, að n. hafi óskað að fara í kapp við hv. flm. þessarar tillögu um slíkan tillöguflutning, að hún hefur þannig tekið þeirra tillögu upp, heldur vegna þess, að n. taldi rétt að bæta við þessum tveimur aðilum og taldi þá eðlilegt, að greidd yrðu atkv. um það í einu lagi, og vænti ég því, að hv. flm. fallist á það að taka þessa tillögu aftur með tilliti til þess, að efni hennar er komið inn í aðra tillögu. Þetta voru þær tillögur, sem n. flytur, en þá vil ég næst í örstuttu máli skýra frá afstöðu hennar til þeirra brtt., sem óafgreiddar eru hér í hv. d. og komnar voru fram, áður en hún í morgun hélt fund um þetta. Varðandi brtt. á þskj. 539 frá þeim hv. 4. þm. Norðurl. e. og hv. 3. þm. Vestf., þá hef ég þegar gert 1. brtt., við 4. gr. 2. lið, skil. Enn fremur mælir n. einróma með því, að 4. brtt. við 24. gr., um það, að 2. málsl. orðist svo o. s. frv., verði samþ. Um 2. brtt., sem er við 6. gr. og felur í sér ákvæði um, að tveir af meðlimum náttúruverndarráðs skuli vera líffræðingar og tveir verkfræðingar, varð ekki samkomulag í n. og hafa nm. því óbundnar hendur um hana. Sama máli gegnir um 3. brtt. á þessu þskj., við 2. mgr. 13. gr. Þá vík ég að brtt. þeim, sem fluttar hafa verið á þskj. 562 af hv. 3. þm. Vestf. og hv. 11. þm. Reykv. Hvað 1. brtt. snertir, sem er við 4. gr., þá mælir n. einróma með því, að hún verði samþ. 2. brtt. við 14. gr. hef ég þegar gert skil, n. hefur tekið hana upp sem sína brtt., en með breyttu orðalagi. Um 3. og 4. brtt., sem eru við 16. og 20. gr., hafa nm. hins vegar óbundnar hendur. Varðandi 5. brtt. við 21. gr., að þar komi viðbót, sem er orðuð á þann veg, sem þar segir í þskj., þá mælir menntmn. einróma með því, að hún verði samþ. 6. brtt. við 25. gr. hef ég þegar gert skil, n. hefur tekið hana upp sem sína brtt. með breyttu orðalagi. Um 7. brtt. við 32. gr. hafa nm. óbundnar hendur. Hvað 8. brtt. snertir, sem er aðeins leiðrétting, þá er n. sammála um, að sjálfsagt sé að samþykkja hana, en um 9. brtt., 37. gr., hafa nm. óbundnar hendur. Þetta var varðandi þær brtt., sem fyrir lágu fyrir fund n. í morgun. Hér hefur einnig verið lögð fram brtt. á þskj. 654 við 17. gr. frá nokkrum þm. Þetta var lauslega rætt í n., en varðandi þessa tillögu hafa nm. óbundnar hendur. Þá kem ég að athugasemdum frá hæstv. dómsmrh. og hv. 3. þm. Norðurl. v., sem ég lofaði í gær að n. skyldi ræða, og skal ég í örstuttu máli skýra frá afstöðu n. til þessara ábendinga. Þá kem ég fyrst að ábendingu hæstv. dómsmrh. varðandi 19. gr. frv. Um það vil ég aðeins segja, að það kom fram sem sameiginlegt álit n., að hún telur, að þau spjöld frá umferðarráði, sem hæstv. dómsmrh. talaði um, falli undir ákvæði 3. mgr. 19. gr., þannig að upptalning sú, sem á eftir fer, sé ekki tæmandi vegna þess, hvernig þetta er orðað, þar sem segir svo: „um leiðir, nöfn bæja o. s. frv.“ Enn fremur má ég vitna til 4. mgr. 19. gr., sem, með leyfi hv. forseta, hljóðar þannig: „Náttúruverndarráð setur reglur um auglýsingar og leiðbeiningar skv. þessari grein og úrskurðar vafaatriði“. N. var þeirrar skoðunar, að heimilt væri að setja þessi spjöld upp skv. ákvæðum 19. gr. Hins vegar er það gott, að þessu skyldi vera hreyft af hæstv. dómsmrh., því að ég hygg, að ef til einhvers ágreinings kæmi um þessi atriði, þá mundi verða tekið tillit til þess, að þetta er álit n., og mundi það, ef athugasemdir ekki koma fram þar, þá skoðast sem álit hv. d., en n. taldi ekki ástæðu til að bera fram sérstaka brtt. til þess að ákvarða þetta mál. Varðandi þær ábendingar, sem fram komu frá hv. 3. þm. Norðurl. v., skildist mér, að það væri að efni til aðallega tvennt, sem hann benti á. Í fyrsta lagi, að ekki væru ákvæði í lögunum um skyldu ráðherra til að setja reglugerð um framkvæmd þeirra, og í öðru lagi varðandi 37. gr., að ekki væru skýr ákvæði um það, hvaða aðilar ættu að leggja á dagsektir o. s. frv. Það er einmitt til þess að koma til móts við þessi sjónarmið, sem menntmn. hefur leyft sér að flytja svo hljóðandi brtt. við 37. gr., sem ég ætla, með leyfi hv. forseta, að lesa upp: „Aftan við 37. gr. komi ný mgr., svo hljóðandi: Menntmrn. skal setja reglugerð um nánari framkvæmd laga þessara.“ Varðandi dagsektir og annað slíkt töldum við eðlilegt, að í reglugerð yrðu sett ákvæði um það. Þó að við viðurkennum fullkomlega það sjónarmið, þá höfum við ekki flutt sérstaka brtt. um það, hverjir hefðu þarna ákvörðunarvald o. s. frv. Við lítum þannig á, að þessi brtt. okkar ætti að koma á fullnægjandi hátt til móts við þær ábendingar, sem hv. þm. setti fram. En þessi brtt. er skrifleg og vil ég því leyfa mér að beina þeim tilmælum til hv. forseta, að hann leiti fyrir henni nauðsynlegra afbrigða, svo hún megi þá einnig koma fyrir þessa umræðu málsins.



Herra forseti. Þegar þetta frv. um náttúruvernd var hér til 1. umr., þá gerði ég við það örfáar athugasemdir varðandi einstaka þætti þess. Ýmsar þær ábendingar, sem ég hafði þá varpað hér fram, hefur menntmn. tekið til athugunar og tekið til greina, en um athugasemd, sem ég hafði að gera við 17. gr., varð ekki samstaða í menntmn. Ég hafði leyft mér að flytja brtt., sem er fyrst á þsk. 654, ásamt fjórum öðrum alþingismönnum. Ég held, að ég þurfi ekki að fara mörgum orðum um þessa brtt. hér. Ég vil aðeins benda á það, að hún fjallar um nám ýmiss konar jarðefna og hvernig beri að hamla við því, að þar verði unninn skaði á landi. Það er gert ráð fyrir því í frv. eins og það liggur fyrir, að mönnum séu heimil not jarðefna á landi sínu, en ef flytja á efnið í burtu, þá þurfi að tilkynna það sveitar- eða bæjarstjórn. Við flm. þessarar brtt. teljum, að þetta sé of þungt í vöfum og algerlega óþarft. Teljum við, að halda megi áfram þeim hætti, að þeir, sem jarðefnanámur eiga, megi ráðstafa þeim, nema sveitarstjórn eða náttúruverndarnefnd hafi eitthvað við það að athuga. Þá sé þeim líka fengið það vald, að þeir geti bannað slíkt jarðrask og að ákvörðun sveitarstjórnar megi skjóta til menntmrh. Í þessari sömu gr. er einnig getið um það, hvernig fari um nám jarðefna 'a afréttum og almenningum, og eins og í frv. stendur, þá er talað um þau landsvæði, sem falla utan hreppamarka. Ég gat um það hér við 1. umr. máls, að það væri mjög óljóst, og í lögum vissi ég ekki til, - og síðan hef ég heldur ekki fengið um það upplýsingar - að nein ákveðin eða skýr skilgreining væri til á því, hvar væru hreppamörk miðað við óbyggðir. Við töldum því rétt að umorða greinina á þann hátt, að í almenningum er bannað allt nám jarðefna, sem um getur í 1. mgr., nema til komi samþykki menntmrn., eftir að það hefur leitað umsagnar náttúruverndarráðs. Þessi breyting er ekki viðamikil. Ég tel hana þó sjálfsagða, fyrst og fremst fyrir þá sök, að það eru allar líkur á því, að áður en langt líður, áður en mörg ár eru liðin, þá verði búið að setja um þetta fastari reglur. Og ég tel óþarft og ekki rétt, að í sambandi við þessi lög sé tekin nein afstaða til þeirra hluta, sem koma til ákvörðunar, þegar talað er um eignarrétt á afrétti eða byggðamörk og hreppamörk. Þetta eru þær breytingar, sem við leggjum til í þskj. 564, að gerðar verði, og tel ég mig ekki þurfa að hafa fleiri orð fyrir þeim, en við væntum þess, að hv. dm. sjái ástæðu til þess að samþykkja þessa brtt. með okkur.



Herra forseti. Ég vil þakka hv. menntmn. fyrir góðar undirtektir við ýmsar þær brtt., sem ég flyt, annars vegar á þskj. 562 ásamt 11. þm. Reykv. og hins vegar á þskj. 539 ásamt 4. þm. Norðurl. e. Ég geri ráð fyrir því, að hann muni ræða um þær tillögur, sem eru á þskj. 539, en ég mun fara nokkrum orðum um brtt. á þskj. 562. Þó vil ég segja það í upphafi, að mér sýnist það hafa sannazt, sem hv. 1. þm. Norðurl. v. sagði í gær, að brtt. eru æði margar fram komnar við þetta frv. og bendir það til þess, að það þurfi að fá ítarlega athugun og e. t. v. ítarlegri en hefur orðið hér hjá hv. menntmn. Það er orðið næsta erfitt að fóta sig á öllum þeim tillögum, sem fram eru komnar. Á þskj. 562 eru skráðar 9 brtt. N. hefur mælt með því, að fyrsta tillagan verði samþ. og þarf ég ekki að fara fleiri orðum um það. Önnur tillagan hefur verið tekin upp í brtt. frá n. með aðeins breyttu orðalagi, og sætti ég mig ágætlega við það og vil leyfa mér að draga þá brtt. til baka. Þriðju og fjórðu tillöguna hefur n. ekki fallizt á sem slíkar, og eru nm. óbundnir í því sambandi. Það er óþarft að fara mörgum orðum um þriðju tillöguna. Þar er þannig komizt að orði, að á eftir „nauðsynlegum hreinlætistækjum“ í 16. gr. skuli koma innskot, sem orðist þannig: „sem fullnægi öllum kröfum heilbrigðisyfirvalda.“ Vitanlega á það að vera ljóst, að ef heilbrigðisyfirvöldin setja reglugerð um þessi mál, þá verður náttúrlega ekki hjá því komizt, að þeirri reglugerð verði fullnægt á skemmtisvæðum. Ætti því raunar að vera óþarft að endurtaka það í þessum lögum um náttúruvernd. En hugmynd okkar flm. var, að ekki sakaði að ítreka þetta, því að mjög víða - því miður - er pottur brotinn í þessu sambandi á fjölsóttum útivistarstöðum í okkar landi. Meiri áherzlu legg ég á fjórðu brtt., sem er við 20. gr. og orðast þannig: „Eigi má setja byggingar, girðingar né önnur mannvirki á sjávarströnd né á vatnsbakka og árbakka, þannig að hindri frjálsa umferð fótgangandi manna. Ákvæði þessarar málsgreinar eiga þó ekki við um þær byggingar eða þau mannvirki, sem nauðsynleg eru vegna atvinnurekstrar, þar með talin íbúðarhús bænda, né þau, sem reist eru með leyfi réttra yfirvalda á skipulögðum svæðum, eða mannvirki, sem reist hafa verið fyrir samþykkt þessara laga.“ Í þessari brtt. felast raunar þrjár breytingar á 20. gr. Annars vegar eru felld niður ákvæði um fjarlægð, 150 m frá hæsta flóðmáli og 100 m frá vatnsborði, og er þetta mikilvægasta breytingin. Ég þarf ekki að endurtaka mikið af því, sem ég sagði áður um þetta. Ég tel, í fáum orðum sagt, þetta mál nánast því óframkvæmanlegt. Ég vakti athygli á því, að víða er t. d. skógrækt stunduð nálægt vatnsborði, og vitanlega verður að vernda slíka reiti með girðingu. Sömuleiðis hefur aldrei verið talið óhollt og ekki spyrnt gegn því, að íbúar þéttbýlisins fái sér sumarbústaðalönd. Það eiga þeir, sem betur fer, mjög margir og eiga þar griðland fyrir sig og fjölskyldu sína. Mörg þessi lönd eru nálægt vatnsborði. Mörg hafa ekki verið girt í dag og ekki verið á þeim byggt. Ég leyfi mér því að spyrja, hvernig eigi - eða hvort ætlunin sé að fyrirmuna þessu fólki að nota þetta land, eins og það hefur ætlað sér. Ég tel m. ö. o. þetta illframkvæmanlegt og takmarka mjög eðlilegan rétt einstaklingsins til þess að nota það land, sem hann á. Mér skilst, að tilgangurinn með greininni eigi fyrst og fremst að vera að takmarka ekki umferð gangandi fólks í fjöru og með vatnsborði. Sýnist mér réttmætt og sjálfsagt að tryggja slíkt, enda ráð fyrir því gert í brtt. þeirri, sem við flytjum. Aðrar breytingar, sem fram koma í þessari brtt., eru nánast aðeins til nánari skýringa á seinni hluta greinarinnar. Þar er fram tekið, að þessi ákvæði nái ekki til íbúðarhúsa bænda, enda á ég bágt með að trúa því, að það sé tilgangurinn. Að okkar mati má hins vegar misskilja þetta, eins og greinin er nú orðuð. Sömuleiðis held ég, að ekki komi til mála, að það sé ætlun þeirra, sem frv. hafa samið, að flytja þurfi þau mannvirki, sem þegar eru þannig staðsett, að brjóta mundi í bága við þessa grein, og sýnist okkur því, að það þurfi að taka skýrt fram. Fimmtu brtt. mælir n. með, og þarf ég ekki að fara fleiri orðum um hana. Sjötta tillagan hefur verið tekin upp í brtt. n. með dálítið breyttu orðalagi, en ég felldi mig við það og dreg því þá brtt. til baka. Sjöundu brtt. hefur n. ekki talið sér fært að fallast á, en hún er við 32. gr. Eru náttúruverndarráði með þessari brtt. gefnar nokkuð frjálsari hendur en er í frv. um eigin ákvarðanir, án þess að þær þurfi að leggja fyrir menntmrn., en þó aðeins í þeim tilfellum, að slíkar ákvarðanir hafi ekki í för með sér fjárhagslegar skuldbindingar fyrir ríkissjóð, eða hafi verið mótmælt. Við flm. fáum ekki séð, að nokkur ástæða sé til þess að tefja ákvarðanir náttúruverndarráðs með því að skylda það til að leggja þær ákvarðanir fyrir menntmrn., sem ekki orka tvímælis og eru ágreiningslausar eða valda ekki neinum fjárútlátum fyrir ríkissjóð. Okkur sýnist æskilegt, að náttúruverndarráð geti brugðið skjótt við, því að það er áreiðanlega nauðsynlegt í fjölmörgum tilfellum. Teljum við, að það eigi að gera kleift. Mælt er með áttundu brtt., enda aðeins um leiðréttingu að ræða. Í 37. gr. frv. er fjallað um brot gegn lögum þessum, og níunda brtt. okkar fjallar um þessa grein. Við höfum gert ráð fyrir því, að nánari ákvæði yrðu sett í reglugerð og sömuleiðis, að sektir renni í náttúruverndarsjóð. En með tilliti til þess, að n. ber fram skriflega brtt. við 37. gr., þar sem gert er ráð fyrir því, að nánari ákvæði almennt verði sett í reglugerð við frv., getum við fallið frá þessari brtt. og drögum hana til baka. Þær brtt., sem við óskum eftir að verði bornar hér upp við 3. umr., eru: 1., 3., 4., 5., 7. og 8.



Herra forseti. Ég mun ekki lengja hér umr. að neinu marki. Það eru aðeins örfá orð varðandi afgreiðslu hv. menntmn. á þeim tillögum, sem ég hef flutt á þskj. 539 ásamt hv. 3. þm. Vestf. Um fyrstu tillöguna er það að segja, að efni hennar er að öllu leyti tekið upp í tillögu n., og drögum við þá tillögu að sjálfsögðu til baka, þar sem hún er efnislega algerlega tekin upp, bætt aðeins við hana, og ég tel það sízt til skaða, að það sé gert með þeim hætti, sem þar er gert, þ. e. að við þá aðila, sem sæti eiga á náttúruverndarþingi, bætist Samband ísl. sveitarfélaga. Það tel ég fullkomlega eðlilegt og sú breyting á okkar tillögu því sízt til skaða. Ég vil lýsa ánægju minni yfir því, að hv. n. hefur fallizt á 4. brtt. okkar við 24. gr. um, að 2. mgr. orðist eins og í þskj. segir. En um 2. og 3. brtt. lýsi ég nokkrum vonbrigðum yfir því, að ekki skuli hafa getað orðið sætti í hv. n. um þær tillögur. Ég undrast það að vísu ekki, að menn geti kannske litið ofurlítið misjöfnum augum á brtt. við 6. gr. um, að það sé fest, að bæði náttúrufræðingar og lögfræðingar eigi sæti í náttúruverndarráði að því marki, sem í okkar tillögu segir. Um þetta geta eðlilega verið skiptar skoðanir, þó að ég telji það hiklaust til bóta og falli ekki frá neinum þeim röksemdum, sem ég hef haft uppi í sambandi við þetta. Hins vegar verð ég að láta í ljós vonir um það, að þó að n. hafi ekki getað öll í heild mælt með 3. brtt., sem er við 13. gr., þá hljóti hún samþykki í hv. þd. Mér finnst þar vera um svo sjálfsagða hluti að ræða, að það sé varla hægt um þá að deila, og vona, að þm. að athuguðu máli fallist á þá skoðun. Ég skal að vísu játa það, að sérstök reglugerð um akstur og umgengni á öræfum kann að verða ofurlítið erfið vegna eftirlits eða skorts á eftirliti. En ég held, að slíkar reglur, ef settar yrðu hlytu alla vega að vera til bóta frá því, sem nú er. Ég bendi á það, að þessi tillaga er engan veginn flutt að ófyrirsynju. Núna nýlega t. d. hef ég lesið í ritgerð eftir jafnágætan náttúruverndarmann og vísindamann eins og Sigurð Þórarinsson grein, sem einmitt fjallar sérstaklega um þetta. Hann bendir á ákveðna staði í óbyggðum landsins, þar sem umhverfi sé að fara í örtröð og náttúruundur séu í stórfelldri hættu vegna óforsvaranlegrar umgengni og skorts á eftirliti og reglum um það, hvernig umgengni megi vera háttað á öræfum landsins. Það hefur oft verið talað um það hér á hv. Alþ. af ýmsum mætum mönnum, hvílík nauðsyn það væri að opna öræfin meira fyrir almenningi, og þessi tillaga fjallar einmitt um að auðvelda það og jafnframt að koma í veg fyrir þær hættur, sem því eru vissulega samfara. Þar sem engin haldbær rök hafa komið fram gegn því, að þessi brtt. sé til bóta um það efni, sem hún fjallar um, þá vænti ég þess sem sagt, að hv. þd. muni samþykkja hana, enda þótt einstakir nm. í menntmn. hafi óbundnar hendur um afstöðu til hennar.



Herra forseti. Ég ætla nú ekki að ræða almennt um frv. oftar eða einstakar brtt. Ég vil þakka samstarfsmönnum í menntmn. og ekki sízt formanni hennar fyrir samstarfið og þá lipurð, sem hann hefur sýnt til þess að reyna að koma til móts við þær hugmyndir, sem settar hafa verið fram um lagfæringar á þessu frv. Og eins og ég sagði hér um daginn, er það mitt sjónarmið, að það eigi að afgreiða þetta frv. og setja þessi lög á þeim forsendum, að það sé svo margt í þeim til bóta, þó að vafalaust megi að ýmsu finna, og það er mín trú, að ekki muni langt um líða, áður en þessi löggjöf verður á ný endurskoðuð. Sú löggjöf, sem við erum hér að breyta, er ekki gömul og er samt talin úrelt. Þannig mun sjálfsagt fara fyrir þessari lagasmíð okkar. Auðvitað er sjálfsagt að gera þetta eins vel úr garði og menn hafa vit til og tíma. Það höfum við reynt. En það eru tvö atriði, sem ég ætla að gera hér að umtalsefni og skal reyna að stytta mál mitt mjög, því að frv. er nú orðið útrætt hér. Það er í fyrsta lagi það, sem hv. frsm. gat um, að 26. gr. frv. liggur hér fyrir frá n. umorðuð, en 26. gr. frv. fjallar um það, að svæði er lýst fólkvangur. Það er ljóst af ákvæðum greinarinnar og þeim skýringum, sem okkur hafa verið fengnar á henni, þ. á m. álitsgerð Þórðar Eyjólfssonar hæstaréttardómara, að höfundar frv. hafa eingöngu haft í huga það tilvik, að eitt sveitarfélag yrði aðili að fólkvangi og þegar um fleiri sveitarfélög verður að ræða og samstarf þeirra í milli, þá vantaði ákvæði um það, hvaða aðili gæti skorið úr hugsanlegum ágreiningi, sem upp kynni að koma. Til þess að bæta úr þessu er flutt brtt. við greinina. Þessa brtt. hefur formaður Sambands ísl. sveitarfélaga, Páll Líndal hæstaréttarlögmaður, samið. Ég á engan hlut að henni annan en þann að koma henni á framfæri hér við n. Ég held, að greinin skýri sig að öllu leyti sjálf og skal ekki eyða tíma þdm. í langar skýringar á henni, en hún miðar sem sagt að því, að það sé tilkynnt með hæfilegum fyrirvara, hvaða svæði það er, sem friðlýsa á, þannig að þeim, sem það telja sig eiga, gefist kostur á að koma á framfæri skaðabótakröfum. Þegar svo undirbúningi er lokið, er það úrskurður náttúruverndarráðs, hvort stofna skuli fólkvang, en hér er ekki um að ræða dreifingu kostnaðar, því að í greininni er eftir sem áður gert ráð fyrir því, að sveitarfélög, sem hlut eiga að máli, greiði allan kostnað, sem leiði af stofnun og rekstri fólkvangs, þ. e. a. s. að því leyti sem ekki koma til framlög úr ríkissjóði eða náttúruverndarsjóði, ef hann skyldi einhvern tíma rísa af öðrum ástæðum. Og greininni lýkur svo á því, að ef ágreiningur rís um skilning á lagagreininni eða upp koma sérstök vafaatriði, sem snerta rekstur þessa friðlýsta svæðis, þá skeri náttúruverndarráð úr, en skjóta má þó úrskurði þess til fullnaðarákvörðunar ráðh., eins og segir í niðurlagi greinarinnar. Ég vona, að hv. d. geti fallizt á þetta með okkur í menntmn., að þarna hafi verið nokkur misbrestur á frumvarpssmíðinni, þannig að ekki hafi verið gert ráð fyrir því tilviki, sem hér um ræðir, og upp hefur komið raunar, þegar til stóð að friðlýsa hér ákveðið svæði fyrir forgöngu Reykjavíkurborgar, eins og ég gat um hér við 1. umr. þessa máls. Hitt atriðið, sem ég ætla aðeins að gera að umtalsefni með örfáum orðum, er náttúruverndarsjóður. Ég gat þess við 1. umr. og raunar aftur síðar, að ég tel það mjög til hins verra, að ekki skuli vera náttúruverndarsjóður, og ég lýsi þessari skoðun og hún byggist ekki fyrst og fremst á því, að ég vantreysti svo þeim ríkisstjórnum, sem við eigum eftir að búa við, að þær hafi ekki út af fyrir sig eða einstakir ráðh. þeirra fullan hug á því að verja fjármagni til náttúruverndar. Ég er ekki að gera neinum upp neinar slíkar skoðanir. En ég bara óttast það, að svona mál verði út undan, þegar, eins og oft vill verða, að margt þarf að gera af takmörkuðum fjármunum, þá verði það skoðun manna, að einmitt þessi mál þoli að bíða svo sem eins og eitt ár enn, þegar tiltekinn vegarspotti eða hafnarbót, svo að við tökum eitthvert dæmi, þoli það alls ekki. Og þess vegna held ég, að það væri miklu öruggara fyrir framgang þeirrar náttúrufriðunar, sem nýtur fyllsta stuðnings og skilnings að ég held hvers einasta þdm., að það væri sérstakur sjóður, sem hefði ávallt nokkra fjármuni undir höndum og gæti mætt þessum kostnaðarliðum um leið og þeir myndast. Því var lýst hér fyrir nokkrum dögum í sameinuðu Alþ., hvaða dráttur hefði orðið á friðlýsingu á tilteknum náttúruminjum hér í grennd Reykjavíkur. Það voru allir, sem töluðu þar, sammála um það, að hér væri um hin merkustu náttúrufyrirbæri að ræða, gíg, sem væri einstakur í sinni röð, og það væri kannske að verða hver síðastur að friðlýsa hann og náttúruverndarráð hefur lagt þetta til. En það kom fram af svari hæstv. menntmrh., að það hefði ekki verið unnt að friðlýsa þennan reit, vegna þess að enginn vissi, hvaða kostnaður mundi leiða af því og það væru engir peningar fyrir hendi til þess að verja í því skyni, þannig að ákvörðunin hefði af þessu dregizt. Ég tel víst, að ef náttúruverndarsjóður hefði verið til eða væri til, þá hefðu menn lagt í þá áhættu, sem fylgir því að friðlýsa þetta svæði, og það jafnvel áður en fyrir lægi sundurliðaður kostnaður, sem af því kynni að leiða og menn voru raunar sammála um, að aldrei gæti orðið mikill. En vegna þess að það er enginn, sem hefur yfir tilteknu fjármagni að ráða í þessu skyni, þá hefur framkvæmdin dregizt, eða svona skil ég það, sem gerðist í þessu ákveðna tilviki, og tel mig ekki vera að gera neinum upp óeðlilegar hugrenningar eða hvatir í þessu sambandi, heldur einungis það, að vegna þess að ekkert tiltekið fjármagn er fyrir hendi til þess að greiða úr slíkum málum, þegar upp koma, þá dragast þau. Þetta mál lá fyrir, þegar fjárlög voru samin fyrir þetta yfirstandandi ár. Það var engin beiðni lögð fram fyrir alþm. um að leggja til hliðar fjármagn til þess að standa straum af þessu. Ég óttast, að svona kunni að fara í framtíðinni, ef náttúruverndarsjóður verður ekki endurreistur, eins og fyrra frv. lagði til. Þess vegna ætla ég að leyfa mér að gera úrslitatilraun til þess að koma náttúruverndarsjóði inn í frv. á ný og flyt hér skrifl. brtt. ásamt hv. 5. þm. Reykn., Gils Guðmundssyni, en hann hafði áður við 2. umr. borið fram brtt. um, að sjóðurinn yrði tekinn upp á ný og varið til hans 20 millj. kr. a. m. k. af ríkissjóðsframlagi. Sú brtt., sem ég ætla að leyfa mér að lýsa hér og leggja fram, er þá svona: „9. gr. orðist svo:“ - og það er nú raunar óbreytt frá því, sem orðað var í tillögu hv. 5. þm. Reykn. - ég sé ekki ástæðu til þess að lesa það, en 10. gr. er um fjáröflunina og orðist svo: „Tekjur náttúruverndarsjóðs skulu vera: 1.½% af heildsöluverði þeirrar vatnsorku og 1/4% af söluverði þeirrar varmaorku, sem virkjuð er í landinu.“ Þennan hluta tillögunnar höfum við flm. tekið óbreyttan upp úr fyrra náttúruverndarlagafrv. Og ég tel víst, að hugsunin með þessum tekjustofnum sé fyrst og fremst sú, að einmitt þessar verklegu framkvæmdir séu þær, sem hvað mest geta raskað náttúru landsins, og það sé því ekki óeðlilegt, að af slíkum framkvæmdum verði greitt nokkurt gjald til þess m. a. að lagfæra það, sem úrskeiðis fer við þessar framkvæmdir. Þriðji tekjustofn náttúruverndarsjóðs samkv. fyrra frv. var svo einhver prósenta af áfengi, sem framleitt var í landinu. Það hef ég fellt niður. Við flm. teljum það þessu máli allt of óskylt til þess, að það sé nokkurt eðlilegt samhengi í því að fara að tengja það hér saman. Því er haldið hér fram og sjálfsagt með nokkrum rétti, að allir slíkir skattar, sem lagðir eru á í tilteknu augnamiði, séu hvimleiðir og þeim beri að fækka. Undir þetta sjónarmið getum við flm. að mörgu leyti tekið, en þessir tilteknu eða svo kölluðu eyrnamörkuðu skattar hafa þó einn kost. Þeir hafa þann kost, að yfirleitt fylgjast þeir með í verðbólguþróuninni, þannig að tekjustofninn hækkar um leið og verðbólgan vex, þannig að hækkun þeirra tekna, sem tilteknum sjóðum, í þessu tilviki náttúruverndarsjóði, koma til góða af tekjustofnunum, helzt nokkuð í hendur við almenna tilkostnaðarhækkun í landinu. Í öðru lagi er svo hér samkv. þessari tillögu lagt til, að til viðbótar þessum litlu tekjustofnum - þeir eru litlir núna a. m. k., þeir gætu náttúrlega vaxið - komi fast framlag úr ríkissjóði, er nemi a. m. k. 5 millj. kr. á ári. Og þriðji liður brtt. er svo, að kafla fyrirsögn á undan 9. gr. orðist þannig: „Náttúruverndarsjóður og fjáröflun til hans“. Ég skal stytta þetta mál og ljúka því, en meginhugsun þessarar tillögu er sú, að til eigi að vera sérstakur náttúruverndarsjóður og hana ber að skoða sem úrslitatilraun okkar flm. til þess að fá þá staðreynd viðurkennda. Það má mjög auðveldlega okkar vegna breyta þeim tekjuöflunarleiðum, sem náttúruverndarsjóði væru ætlaðar. Við erum báðir mjög til viðtals um það. En það má ekki að okkar mati fella þennan sjóð niður, það getur orðið örlagaríkt fyrir náttúruverndina í landinu. Ég leyfi mér, herra forseti, að afhenda þessa brtt., sem er bæði skrifleg og of seint fram komin, til fyrirgreiðslu forseta með ósk um, að afbrigða verði leitað fyrir því, að hún megi koma til umr. og afgreiðslu.



Herra forseti. Ég skal ekki eyða mörgum orðum að þessu máli. Út af þeirri brtt., sem hv. menntmn. hefur flutt við 37. gr., að nokkru leyti vegna ábendingar hér, vil ég segja, að hún er góð svo langt sem hún nær. Hins vegar leysir hún ekki úr því vafaatriði, sem ég benti á hér fyrr í umr. Ég tel mjög hæpið, svo að ekki sé meira sagt, að menntmrh. geti í reglugerð ákveðið það, hver skuli beita eða leggja á dagsektir, þegar ekkert er um það tekið fram í lögum, hver það skuli vera og hv. menntmn. hefur ekki einu sinni treyst sér til að taka neina afstöðu til þess. En þetta er algert aukaatriði í sambandi við þetta mál og kemur ekki að sök. Afleiðingin verður aðeins sú, að þetta ákvæði um dagsektirnar verður dauður bókstafur. Þeim verður aldrei beitt. Það er nú ekki mikið atriði, en ég er því miður hræddur um, að þau verði fleiri, ákvæðin í þessu frv. og lögum, sem verða dauður bókstafur, og alveg sérstaklega, ef svo fer fram sem horfir, að verulegustu stoðinni undir þessari lagasetningu verður kippt burtu, en það er auðvitað náttúruverndarsjóðurinn. Þess vegna vil ég mjög undirstrika það, sem hv. síðasti ræðumaður, hv. 11. þm. Reykv., sagði hér áðan um það efni, að það er að mínum dómi stórkostlegur galli og ljóður á þessu frv. og þessari fyrirhuguðu lagasetningu, ef ákvæðunum um náttúruverndarsjóð verður með öllu kippt burt úr þessu frv. og það verður svo gengið frá þessari löggjöf, að náttúruverndarráði og þeim aðilum, sem eiga að sjá um framkvæmd þessara mála, verður ekki tryggt neitt fé til þeirra framkvæmda, sem þar er um að ræða. Ég fyrir mitt leyti lít svo á, að í þessari endurskoðuðu löggjöf hafi náttúruverndarsjóðurinn í raun og veru verið þungamiðja þess máls. Þegar búið er að kippa honum út úr, þá er að vísu um nokkrar breytingar að tefla frá núgildandi löggjöf, en þó í raun ekki svo ýkja miklar, því að vitaskuld gæti náttúruverndarráð beitt sér fyrir ráðstefnu til þess að skapa þann umræðuvettvang, sem náttúruverndarþingi er ætlað að vera, þannig að ég vil fyrir mitt leyti mjög eindregið mæla með samþykkt þeirrar brtt., sem hv. 11. þm. Reykv. lagði hér fram áðan og mælti fyrir. Frá mínum bæjardyrum séð er kannske ekki svo sérstaklega rík ástæða til að leggja áherzlu á afgreiðslu þessa máls nú á þessu þingi, ef þetta ákvæði frv. er með öllu út úr því tekið. En það er auðsætt, eins og hann gerði rækilega grein fyrir, að ein grundvallarforsendan fyrir því, að starfsemi náttúruverndarráðs geti komið að gagni, er, að það hafi nokkurt fé, sem það geti grípið til, án þess að þurfa um það að sækja til annarra, því að reynslan sýnir, að sú leið hefur reynzt býsna seinfarin. Og vafalaust hefur af þeim sökum orðið minna úr framkvæmdum í þessum efnum heldur en náttúruverndarráð hefði viljað. Ég held þess vegna enn, að það sé full ástæða til að íhuga þessi mál og ég held, að það hefði nú ekki sakað að fylgja mínum ráðum um það, að það hefði verið látið bíða og fresta 2. umr. og n. hefði haft þetta mál til íhugunar. Ég held, að þá hefði henni gefizt meira tóm til að íhuga einmitt þetta atriði, sem nú er komið fram í þessari brtt. Ég held, að það væri nú ástæða til þess, að hún íhugaði einmitt það atriði rækilega, áður en atkv. eru hér látin ganga um þessa brtt., því að eins og ég sagði, ef ekki eru í þessu frv. nein ákvæði um að tryggja náttúruvernd fé, þá finnst mér meginatriðið úr þessu frv. vera horfið og þá geri ég fyrir mitt leyti ekki svo mikið með það, hvort þessi endurskoðaða löggjöf verður samþ. einu þinginu fyrr eða seinna. Ég vil aðeins, áður en ég lýk máli mínu, segja það út af því, sem hv. frsm. sagði um þá ábendingu, sem kom frá hæstv. dómsmrh., að sjálfsagt er það til bóta, að hann hefur lýst skilningi n. á þessu ákvæði. Hins vegar held ég, að það hefði nú verið skýrara að taka þetta beinlínis fram, því að þó að það sé ljóst, að upptalningin í greininni sé ekki tæmandi, þá held ég, að þau atriði, sem þar eru nefnd, séu nú öll nokkuð annars eðlis heldur en það, sem ráðh. benti á. Ég skal svo, herra forseti, ekki hafa fleiri orð um þetta mál.



Herra forseti. Ég þakka hv. menntmn. fyrir hennar athugun á þeim ábendingum, sem ég varpaði hér fram við 2. umr. í sambandi við 19. gr. frv. Það hefur sem sé komið fram, að n. telur, að þau spjöld, sem ég ræddi um, sem sé hvatningar- og aðvörunarspjöld frá umferðarráði, mundu falla undir 3. mgr. 19. gr., eins og hún nú er orðuð. Ég sé nú ekki ástæðu til þess að fara að flytja brtt. við greinina. Ég lít svo á, að það, sem hér hefur komið fram, þetta álit n., sem ég út af fyrir sig get fallizt á, þó að ég teldi, að það mætti e. t. v. vefengja þetta, ég tel, að það mundi styrkja svo þá skoðun, að stjórn umferðarráðs mætti þarna flokkast undir, það hljóti nú að taka af vafa, ef það gæti verið dregið í efa, að heimilt væri að setja upp slík spjöld. Ég sem sé tel eftir atvikum, að maður geti við það unað, að þessi skoðun menntmn. hefur komið hér fram í umr. og skal ekki hafa um þetta fleiri orð.



Herra forseti. Það er aðeins til þess að fyrirbyggja misskilning, sem annars gæti átt sér stað, áður en gengið verður til atkv. Ég vil árétta það, sem ég held, að ég hafi nú sagt í gær og kannske hefur ekki komið nógu skýrt fram, að n. hafði þann hátt á, þegar hún athugaði brtt., sem fram höfðu verið lagðar, að ef allir voru sammála um að mæla með þeim, þá var mér falið að skýra frá því hér. En aðrar tillögur, sem ekki var einróma samstaða um, skyldu nm. hins vegar hafa óbundnar hendur um. En auðvitað þýðir það ekki, að n. leggi á móti þessum tillögum. Ég vildi aðeins, að það kæmi skýrt fram. Og það er kannske þessu til áréttingar, að ég get sagt frá minni persónulegu afstöðu til brtt. á þessum tveimur þskj., 539 og 562. Ég tek það fram, að það er eingöngu mín persónulega afstaða, en ekki bindandi fyrir n. 2. brtt. á þskj. 539 er ég andvígur. 3. brtt. mun ég hins vegar greiða atkv. Sama máli gegnir með 4. brtt. á þskj. 562, að ég er henni hlynntur. Hins vegar er ég í vafa um 3. og 7. brtt. og mun sitja hjá við þær. Ég vil aðeins skýra frá þessu, að ég hef þannig persónulega mismunandi afstöðu til þessara tillagna, en það má ekki skilja það þannig, að n. sem slík leggi á móti þeim tillögum, sem hún hefur ekki mælt með enn.