Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti Íslands (Vigdís Finnbogadóttir) : Hinn 1. október 1990 var gefið út svofellt bréf: ,,Forseti Íslands gjörir kunnugt: Ég hef ákveðið samkvæmt tillögu forsætisráðherra að Alþingi skuli koma saman til fundar miðvikudaginn 10. október 1990. Um leið og ég birti þetta er öllum sem setu eiga á Alþingi boðið að koma nefndan dag til Reykjavíkur og verður þá Alþingi sett að lokinni guðsþjónustu í Dómkirkjunni sem hefst kl. 13.30. Gjört í Reykjavík, 1. október 1990. Vigdís Finnbogadóttir. Steingrímur Hermannsson. Forsetabréf um að Alþingi skuli koma saman til fundar miðvikudaginn 10. október 1990.`` Samkvæmt bréfi því, sem ég nú hef lesið, lýsi ég yfir því að Alþingi Íslendinga er sett. Bið ég yður að rísa úr sætum og minnast ættjarðarinnar. [Þingheimur stóð upp og forsætisráðherra, Steingrímur Hermannsson, mælti: ,,Heill forseta vorum og fósturjörð. Ísland lifi.`` Tóku þingmenn undir þessi orð með ferföldu húrrahrópi.] Samkvæmt 1. gr. þingskapa ber nú aldursforseta að stjórna fundi þar til kosning forseta sameinaðs Alþingis hefur farið fram og bið ég aldursforseta, Stefán Valgeirsson, 6. þm. Norðurl. e., að ganga til forsetastóls.

Aldursforseti (Stefán Valgeirsson) : Ég býð hv. alþingismenn og starfsfólk Alþingis velkomið til starfa með þeirri ósk að það þinghald, sem nú er að hefjast, verði landi og þjóð til heilla og að störf þess í vetur verði til þess að auka réttlæti og minnka aðstöðumun í okkar þjóðfélagi. Að venju verður nú minnst látinna manna sem átt hafa sæti á Alþingi. Á þeim rúmu fimm mánuðum, sem liðnir eru frá því að síðasta Alþingi var slitið, hafa fjórir fyrrverandi alþingismenn andast. Ásberg Sigurðsson, fyrrum borgarfógeti og alþingismaður, andaðist 14. júlí, 73 ára að aldri. Páll Þorsteinsson, fyrrum kennari og alþingismaður, andaðist 30. júlí, á 81. aldursári. Geir Hallgrímsson seðlabankastjóri, fyrrum borgarstjóri, alþingismaður og forsætisráðherra, andaðist 1. september, á 65. aldursári. Stefán Jónsson rithöfundur, fyrrum fréttamaður og alþingismaður, andaðist 17. september, 67 ára að aldri. Minning Ásbergs Sigurðssonar. Ásberg Sigurðsson var fæddur á Hvítárbakka í Borgarfirði 18. apríl 1917. Foreldrar hans voru hjónin Sigurður skólastjóri þar, síðar barnakennari á Seltjarnarnesi, Þórólfsson bónda í Holti á Barðaströnd Einarssonar og Ásdís Margrét Þorgrímsdóttir bónda á Kárastöðum á Vatnsnesi Jónatanssonar. Hann lauk stúdentsprófi í Menntaskólanum í Reykjavík 1937 og lögfræðiprófi í Háskóla Íslands 1944, hlaut réttindi héraðsdómslögmanns 1958. Hann var skrifstofustjóri Sölunefndar varnarliðseigna 1944 -- 1946, en áður og að nokkru jafnframt fulltrúi í lögfræðiskrifstofu. Bæjarstjóri á Ísafirði var hann 1946 -- 1948, síðan framkvæmdastjóri togarafélagsins Ísfirðings 1949 -- 1962, en stundaði þau ár jafnframt málflutning á Ísafirði. Hann var skrifstofustjóri Eimskipafélags Íslands í Kaupmannahöfn 1962 -- 1964, sýslumaður í Barðastrandarsýslu 1964 -- 1968, borgarfógeti í Reykjavík 1968 -- 1981 og deildarstjóri yfir hlutafélagaskrá í viðskiptaráðuneytinu 1981 -- 1987. Ásberg Sigurðsson átti hlut að ýmsum félagsmálum og gegndi trúnaðarstörfum auk aðalstarfa. Á háskólaárunum átti hann sæti í byggingarnefnd Nýja stúdentagarðsins og var formaður stúdentaráðs 1942 -- 1943. Ritstjóri blaðsins Vesturlands var hann 1948 -- 1952. Hann var í stjórn togarafélagsins Ísfirðings 1946 -- 1962, formaður stjórnarinnar 1948 -- 1953, átti sæti í stjórn Samlags skreiðarframleiðenda 1953 -- 1962 og Félags íslenskra botnvörpuskipaeigenda 1956 -- 1962. Hann var formaður skólanefndar Húsmæðraskólans á Ísafirði 1950 -- 1958, átti sæti í rafveitustjórn 1950 -- 1953, í áfengisvarnanefnd 1952 -- 1957 og hafnarnefnd 1955 -- 1961. Hann var kjörinn formaður Sambands íslenskra loðdýraræktenda við stofnun þess 1971. Á fiskiþingi átti hann sæti 1953, 1955 og 1959. Við alþingiskosningarnar 1967 var hann kosinn fyrsti varaþingmaður Sjálfstæðisflokksins í Vestfjarðakjördæmi, tók sæti aðalmanns á Alþingi við þingmennskuafsal Sigurðar Bjarnasonar 1. mars 1970 og sat til loka kjörtímabilsins vorið 1971. Á árunum 1968 -- 1969 og 1972 -- 1974 tók hann nokkrum sinnum sæti varamanns á Alþingi, sat tímabundið á sjö þingum. Ásberg Sigurðsson átti sér fjölbreyttan starfsferil. Á menntaskólaárum sínum vann hann að vegagerð á sumrum. Hann varð síðan lögfræðingur, en störf hans um ævidagana voru ekki öll tengd því námi. Ríflega hálfan annan áratug starfaði hann að bæjarmálum og útvegsmálum á Ísafirði á umbrotatímum í stjórnmálum þar og nýjungatímum í atvinnuháttum landsmanna. Á þeim árum var honum auk margs annars falin þátttaka í stjórnarstörfum í landssamtökum sjávarútvegsins, svo sem áður hefur verið rakið. Síðar tóku við embættisstörf á vegum ríkisins fram til sjötugs, og á því tímabili sat hann á Alþingi takmarkaðan tíma. Störf sín öll leysti hann samviskusamlega af hendi, var skoðanafastur málafylgjumaður og prúðmenni í eðli og raun. Minning Páls Þorsteinssonar. Páll Þorsteinsson var fæddur á Hnappavöllum í Öræfum 22. október 1909. Foreldrar hans voru hjónin Þorsteinn bóndi þar Þorsteinsson bónda á Hnappavöllum Pálssonar og Guðrún Þorláksdóttir bónda á Hnappavöllum Pálssonar. Hann stundaði nám í Héraðsskólanum á Laugarvatni tvo fyrstu veturna eftir stofnun hans, 1928 -- 1930, og í Kennaraskólanum veturinn 1933 -- 1934 og lauk kennaraprófi um vorið. Hann var barnakennari í Öræfum 1930 -- 1933 og 1934 -- 1942, og bóndi á Hnappavöllum var hann frá 1935 fram undir 1980. Páll Þorsteinsson gekkst fyrir stofnun Ungmennafélags Öræfa árið 1933 og var formaður þess til 1943. Hann var í hreppsnefnd Hofshrepps 1934 -- 1982 og hreppstjóri 1945 -- 1984, formaður Sjúkrasamlags Hofshrepps 1951 -- 1974 og formaður fræðsluráðs Austur - Skaftafellssýslu 1954 -- 1974. Í stjórn Kaupfélags Austur - Skaftfellinga var hann 1965 -- 1980. Hann var kosinn árið 1954 í kosningalaganefnd, 1956 í milliþinganefnd í samgöngumálum og skipaður 1958 í skólamálanefnd. Forseti Rímnafélagsins var hann 1965 -- 1969. Við alþingiskosningarnar í júlí 1942 var hann í kjöri fyrir Framsóknarflokkinn í Austur - Skaftafellssýslu, hlaut kosningu og var þingmaður Austur - Skaftfellinga 1942 -- 1959 og síðan þingmaður Austurlandskjördæmis 1959 -- 1974, sat á 35 þingum alls. Páll Þorsteinsson naut ekki langrar skólavistar en aflaði sér traustrar menntunar og víðtæks fróðleiks af sjálfsdáðum. Hann tók þátt í félagsstörfum í sveit sinni og sýslu og var valinn til forustu án eigin eftirsóknar. Hann var starfsamur og vandvirkur, brást ekki trausti sem til hans var borið, hógvær og hófsamur. Hann átti sæti á Alþingi rúma þrjá áratugi, vann kjördæmi sínu dyggilega, ekki síst í samgöngumálum, og naut þess í lok þingferils síns að þar hafði geysimikið áunnist. Ræður hans einkenndust af vandlegri íhugun og skilmerkilegum flutningi. Hann var árum saman skrifari í Alþingi og gætti þar sem annars staðar nákvæmni hans og reglufestu. Eftir að þingsetu lauk vann hann að ritstörfum og komu frá hans hendi nokkur fróðleiksrit um heimahérað hans. Á sumrum vann hann löngum að bústörfum á Hnappavöllum og þar varð hann bráðkvaddur á miðju sumri. Minning Geirs Hallgrímssonar. Geir Hallgrímsson var fæddur í Reykjavík 16. desember 1925. Foreldrar hans voru hjónin Hallgrímur stórkaupmaður þar og alþingismaður Benediktsson trésmiðs á Vestdalseyri við Seyðisfjörð Jónssonar og Áslaug Geirsdóttir Zoëga rektors Menntaskólans í Reykjavík Tómassonar Zoëga. Hann lauk stúdentsprófi í Menntaskólanum í Reykjavík 1944 og lögfræðiprófi í Háskóla Íslands 1948. Síðan stundaði hann framhaldsnám í lögfræði og hagfræði 1948 -- 1949 í Bandaríkjunum. Héraðsdómslögmaður varð hann árið 1951 og hæstaréttarlögmaður 1957. Hann rak ásamt öðrum lögfræðingum málflutningsskrifstofu í Reykjavík 1951 -- 1959 og var jafnframt forstjóri hlutafélagsins H. Benediktsson í Reykjavík 1955 -- 1959. Árið 1959 var hann kjörinn borgarstjóri í Reykjavík og gegndi því starfi til 1. desember 1972, hafði þá setið rúm tvö ár á Alþingi. Forsætisráðherra var hann frá 28. ágúst 1974 til 1. september 1978 og utanríkisráðherra frá 26. maí 1983 til 24. janúar 1986. 1. september 1986 varð hann bankastjóri Seðlabanka Íslands og gegndi því starfi til æviloka. Geir Hallgrímsson hóf afskipti af stjórnmálum þegar á skólaárum sínum. Hann var í stjórn Heimdallar, félags ungra sjálfstæðismanna 1943 -- 1946 og 1950 -- 1954, formaður félagsins 1952 -- 1954, formaður stúdentaráðs Háskóla Íslands 1946 -- 1947 og formaður Sambands ungra sjálfstæðismanna 1957 -- 1959. Í miðstjórn Sjálfstæðisflokksins var hann frá 1965, varaformaður flokksins 1971 -- 1973 og formaður 1973 -- 1983. Hann var í stjórn hlutafélagsins Árvakurs frá 1954, formaður stjórnarinnar 1969 -- 1986 og í stjórn Landsvirkjunar frá upphafi hennar 1965 til 1974. Borgarfulltrúi í Reykjavík var hann 1954 -- 1974, sat í borgarráði 1954 -- 1972. Árið 1960 tók hann í fyrsta sinn sæti á Alþingi, varaþingmaður Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík, kom inn á sjö þing fram til 1969. Á árinu 1970 hlaut hann sæti aðalmanns á Alþingi við andlát Bjarna Benediktssonar og var þingmaður Reykjavíkur til 1983, sat þann tíma á fimmtán þingum. Eftir það var hann aftur varaþingmaður, sat allt þingið 1983 -- 1984, tók þrisvar sæti varaþingmanns á þinginu 1984 -- 1985, en jafnframt átti hann sæti á Alþingi sem utanþingsráðherra þau þing og fyrri hluta þingsins 1985. Geir Hallgrímsson var ágætlega búinn undir þau miklu ábyrgðar- og forustustörf sem honum voru falin síðar á ævinni. Seta hans í borgarstjórn og borgarráði bjó hann vel undir starf borgarstjóra þegar hann var kvaddur til þess. Hann var þeirrar gerðar að hann kynnti sér alla tíð af mikilli kostgæfni þau mál sem um var fjallað. Hann varð athafnasamur borgarstjóri, beitti sér fyrir stórfelldum umbótum í gatnagerð borgarinnar, hitaveitumálum og skipulagsmálum. Í borgarstjórastarfi sínu var hann óumdeildur foringi flokksmanna sinna í Reykjavík og naut trausts og virðingar meðal samherja og andstæðinga í stjórnmálum. Á síðustu borgarstjóraárum sínum átti hann sæti á Alþingi. Þar var hann bráðlega kvaddur til forustustarfa í flokki sínum og ríkisstjórn. Hann var forsætisráðherra eitt kjörtímabil og hafði á þeim tíma forustu um útfærslu íslenskrar fiskveiðilögsögu í 200 mílur og um lausn þeirrar hörðu deilu sem af henni leiddi. Síðar var hann utanríkisráðherra og naut í því starfi víðtækrar þekkingar sinnar og kynna af alþjóðamálum. Geir Hallgrímsson var traustur flokksmaður alla ævi. Hann var staðfastur og drenglyndur og sjálfum sér samkvæmur í orðum og gerðum. Prúðmennska hans og hógværð reyndust honum gott veganesti í ábyrgðarmiklum störfum. Að vísu urðu oft harðar deilur um stefnu hans og störf, slíkt er hlutskipti forustumanna í stjórnmálum. En hann var drengilegur og hreinskiptinn mótherji og naut virðingar andstæðinga fyrir drengilega viðureign. Sextugur að aldri hvarf Geir Hallgrímsson frá stjórnmálaátökum og varð seðlabankastjóri. Hann var vel til þess starfs búinn vegna lífsreynslu sinnar og þekkingar á efnahagsmálum. Þar entist hann skemur en vonir stóðu til. Heilsa hans brast. Á annað ár barðist hann hetjulega við þungbæran sjúkdóm og sinnti störfum sínum í Seðlabankanum eftir föngum fram undir ævilok. Minning Stefáns Jónssonar. Stefán Jónsson var fæddur á Hálsi í Geithellnahreppi 9. maí 1923. Foreldrar hans voru hjónin Jón skólastjóri á Djúpavogi Stefánsson bónda á Starmýri í Geithellnahreppi Jónssonar og Marselína kennari Pálsdóttir bónda á Brettingsstöðum á Flateyjardal Guðmundssonar. Auk barnaskólanáms stundaði hann nám í Samvinnuskólanum veturinn 1941 -- 1942. Hann var fréttamaður við Ríkisútvarpið 1946 -- 1965, dagskrárfulltrúi þar 1965 -- 1973. Kennari við Héraðsskólann á Laugum var hann veturinn 1973 -- 1974. Við alþingiskosningarnar 1971 var hann í kjöri fyrir Alþýðubandalagið í Norðurlandskjördæmi eystra og hlaut fyrsta sæti landskjörinna varaþingmanna. Tók hann sæti tímabundið á öllum þremur þingum kjörtímabilsins, en síðan var hann þingmaður kjördæmisins 1974 -- 1983, sat á 14 þingum alls. Á þessum árum átti hann á tímabili sæti í rannsóknaráði ríkisins og framkvæmdanefnd þess. Jafnframt þessum störfum stundaði hann ritstörf, samdi bækur og þýddi, var meðritstjóri Útvarpstíðinda 1949 og Úrvals 1960. Stefán Jónsson kom rúmlega tvítugur til starfa við Ríkisútvarpið. Hann varð brátt þjóðkunnur fyrir fréttaflutning sinn og viðtöl í útvarpi. Hann talaði og skrifaði kjarngott mál, var orðhagur og orðheppinn. Hann var viðræðusnillingur og frábær sögumaður, en einnig snjall hagyrðingur. Eitt helsta áhugamál hans var veiðimennska sem leiddi hann til ferða víða um land. Á þeim ferðalögum kynntist hann mannlífi um landsbyggðina og náttúrufari landsins, var glöggskyggn á hvort tveggja. Rit hans um veiðimennsku og veiðisögur, viðræðubækur við menn, sem höfðu frá ýmsu markverðu og sérstæðu að segja, og eigin æskuminningar bera vitni um ritsnilld hans og athyglisgáfu. Í ræðum á Alþingi setti hann fram stefnumið sín og skoðanir á kjarnyrtu máli. Ræður hans voru hnitmiðaðar og áhugaverðar á að hlýða, hvort sem menn voru honum sammála eða ekki. Hann lét af þingmennsku sextugur og fékkst eftir það við ritstörf og önnur áhugamál sín. Ég vil biðja þingheim að minnast þessara látnu fyrrverandi alþingismanna, Ásbergs Sigurðssonar, Páls Þorsteinssonar, Geirs Hallgrímssonar og Stefáns Jónssonar, með því að rísa úr sætum. --- 
            

Aldursforseti (Stefán Valgeirsson) : Borist hefur svohljóðandi bréf, dags. 28. sept. 1990: ,,Hér með afsala ég mér þingmennsku í hendur 1. varaþingkonu Kvennalistans í Reykjavíkurkjördæmi, Guðrúnar J. Halldórsdóttur. Um leið vil ég þakka þingmönnum og starfsfólki Alþingis fyrir samstarfið og óska þeim farsældar í framtíðinni. Virðingarfyllst, Guðrún Agnarsdóttir, 6. þm. Reykv. Til forseta sameinaðs Alþingis, Guðrúnar Helgadóttur.`` Samkvæmt bréfi þessu um afsal þingmennsku tekur Guðrún J. Halldórsdóttir, 1. varamaður Samtaka um kvennalista í Reykjavík, sæti á Alþingi sem 18. þm. Reykv., en Þórhildur Þorleifsdóttir verður hins vegar 12. þm. Reykv. og Kristín Einarsdóttir 6. þm. Reykv. Hv. þingmaður Guðrún J. Halldórsdóttir hefur áður tekið sæti á Alþingi á þessu kjörtímabili sem varamaður og þarf því ekki að rannsaka kjörbréf hennar. Ég vil bjóða hana velkomna til starfa á Alþingi. Jafnframt vil ég færa Guðrúnu Agnarsdóttur, sem nú hverfur af þingi, þakkir fyrir störf hennar á Alþingi.

Aldursforseti (Stefán Valgeirsson) : Borist hefur svofellt bréf, dags. 11. okt. 1990: ,,Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og get því ekki sótt þingfundi á næstunni leyfi ég mér með skírskotun til 130. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess að 1. varamaður Alþb. í Reykjaneskjördæmi, Ólafur Ragnar Grímsson fjármálaráðherra, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni. Geir Gunnarsson, 5. þm. Reykn. `` Ólafur Ragnar Grímsson fjármálaráðherra hefur áður tekið sæti aðalmanns á þessu kjörtímabili og kjörbréf hans hefur verið rannsakað. Býð ég hann velkominn hér til starfa.

Aldursforseti (Stefán Valgeirsson) : Borist hefur svofellt bréf, dags. 10. okt. 1990: ,,Þar sem ég get ekki sótt þingfundi á næstunni vegna veikinda leyfi ég mér með skírskotun til 130. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess að 1. varamaður Borgfl. í Reykjavík, Guttormur Einarsson, taki sæti á Alþingi í forföllum mínum. Aðalheiður Bjarnfreðsdóttir, 11. þm. Reykv.`` Samkvæmt þessu bréfi og samkvæmt 4. gr. þingskapa ber nú kjörbréfanefnd að prófa kjörbréf Guttorms Einarssonar, 1. varamanns Borgfl. í Reykjavík. Gerð verður því hlé á fundinum í 5 mínútur.

$html

$html