Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég skal ekki halda hér langa ræðu að þessu sinni. Það er þegar búið að ræða þetta mál nokkuð. Ég lýsti yfir því við 2. umr. þessa máls, að yrði till. frá minni hl. sjútvn. felld, þá mundi ég koma fram með víðtækar brtt. við 3. umr. Fyrsta brtt, mín er við 1. gr., að hún orðist þannig: „Fé því, sem veitt er úr framkvæmdasjóði ríkisins til smíði fiskiskipa samkv. XX. lið 22. gr. fjárlaga fyrir árið 1944, skal ríkisstjórnin verja til þess að kaupa fyrir ný fiskiskip til landsins svo fljótt sem auðið er, eftir að fengizt hafa hagkvæm kauptilboð, eða verja því til að smíða ný skip innan lands, allt í samráði við Fiskifélag Íslands. Skal ríkissjóður síðan selja þau skip, er hann þannig kaupir eða lætur smíða, til landsmanna, að fengnum tillögum Fiskifélags Íslands, með þeim lánskjörum, sem um getur í lögum nr. 110 9. okt. 1941, um fiskveiðasjóð Íslands, ásamt þeim breytingum, sem gerðar eru á þeim lögum með lögum nr. 33 2. apríl 1943.“ Ég tel, að þessi brtt., sem er meginbrtt. mín, nái því, sem til er ætlazt með því að ákveða, að 5 millj. kr. skuli verja úr framkvæmdasjóði ríkisins til þess að kaupa skip til landsins. Ef þessi brtt. nær samþykki, þá flyt ég ekki aðrar brtt., og vænti ég þess, að hv. dm. fylki sér utan um þessa lausn, því að hún er sú eina, sem Alþ. getur raunverulega verið þekkt fyrir að standa að á þessu stigi málsins. Bregðist þetta, þá er samt ógerningur, að frv. verði samþ. óbreytt, og þá leyfi ég mér að flytja brtt. til vara. Kemur þá fyrst brtt. við 3. gr., 2. málsgr., að gr. orðist þannig: „Þar til öðruvísi verður ákveðið með lögum, veitir mþn. í sjávarútvegsmálum, kosin samkv. ályktun Alþ. 9. febr. 1943, styrk eða vaxtalaust lán.“ Ég tel það einmitt til stórbóta, að sú n., sem falið hefur verið að athuga allt þetta mál, - og hv. atvmrh. upplýsti, að frv. væri byggt á niðurstöðum hennar, - að einmitt hún ráði því, hvað mikið verður veitt af þessu fé sem styrkir og hvað mikið sem lán, en þetta heyri ekki undir atvmrn. á hverjum tíma. Eins og ég hef áður tekið fram, þá er þetta ekki vegna þess, að ég vantreysti núv. atvmrh. neitt sérstaklega til þess að hafa umsjón með þessu, frekar en t.d. öðrum ráðh. af hans flokki, - en hins vegar er það ekki mín persónulega ósk, að hann verði svo lengi ráðh. sem búast má við, að lög þessi gildi, - heldur er það af hinu, að ég tel það algerlega óverjandi að gefa fylgislausum ráðh. það vald að úthluta eftir eigin geðþótta 5 millj. kr. Enn fremur er brtt. við 5 gr. Þessi gr. er ekki ljóslega orðuð, og má frekar skilja hana svo, að ekki megi lána nema 100 þús. kr. samanlagt bæði úr þessum sjóði og öðrum sjóðum út á eitt og sama skipið. Því verður brtt. við 5. gr. þannig, að í stað orðanna „þó aldrei hærra en 100 þús. kr.“ í 2. málsgr. komi: „enda verði eigi veitt meira en 100 þús. kr. út á hvert skip gegn 2. og 3. veðrétti.“ Þá vil ég enn fremur bera fram brtt. við 6. gr., og kveður hún á um það, að 1. mgr. þeirrar gr. falli niður, en gr. hljóðar svo, með leyfi forseta: „Sala á bát, sem styrk hefur hlotið eða vaxtalaust lán samkvæmt l. þessum, er óheimil, nema atvinnumálaráðuneytið hafi ritað samþykki sitt á afsalið og jafnframt ákveðið, hvort styrkurinn eða lánið eða hluti þar af skuli endurgreiðast.“ Ég tel enga sérstaka ástæðu til þess að hafa þetta ákvæði út af fyrir sig í l. og vil meðal annars benda á, að ef til þess kæmi, að bæjarfélagið, hvort heldur í Reykjavík eða annars staðar, kynni að kaupa svo mikið af þessum bátum, þá er spursmálið, hvort þau geti selt þessa báta eða skip aftur, nema því aðeins að endurgreiða allan styrkinn, þannig að þau geti ekki framselt þessi réttindi til hinna nýju kaupenda. En það mun hafa í för með sér, að bæjarfélögin mundu tæplega fást til þess að auka við fiskiflotann nema hafa fyrst tryggingu fyrir því, að þessu lagaákvæði yrði ekki beitt. Það er því sjálfsagt að afnema þetta ákvæði strax, svo að ekki verði hægt að beita því. Þá legg ég og til, að 7. gr. verði felld í burtu. en gr. þessi fjallar um, að hafi skipi eigi verið haldið úti til fiskflutninga, fiskveiða eða það hafi verið tekið til annarra afnota meira en sex mánuði. skuli ráðun. hafa heimild til að krefjast að fullu endurgreiðslu á veittum styrk. Það þarf ekki annað en skip verði óstarfhæft af óviðráðanlegum orsökum, vél í því bili eða það strandi og væri í viðgerð meira en sex mánuði til þess að missa við það öll réttindi til styrks og ráðun. fengi rétt til þess að mega krefja hann aftur. Mér finnst mjög óviðeigandi, að slíkt standi í l., að nokkuð ráðun. hafi eins víðtækt vald og því er gefið hér á þessu sviði. Hið sama er að segja um 8. gr., að ég legg til, að hún verði felld niður. Þessi gr. mælir svo um, að styrk eða lán skuli ekki greiða fyrr en fiskibáturinn er fullbúinn. Þetta eru miklu harðari kjör en sett voru um sams konar réttindi í fyrra, því að þá var ætlazt til, að greiðsla færi fram í þrjú skipti, a.m.k. ef skip væri smíðað hér innan lands. Fyrsta greiðsla skyldi fara fram, þegar kjölur væri lagður, önnur, þegar skipið væri tilbúið til að taka inn vélina, og hin þriðja, er skipið væri fullbúið. Samkvæmt þessum l. verður viðkomandi hins vegar að hafa tryggt sér annaðhvort allt féð eða lán út á þennan styrk, sem svo oft kann að bregðast. Þess vegna vil ég, að þessi gr. verði felld niður. Um hana má svo setja reglugerðarákvæði, ef ríkisstj. þykir ástæða til, og finnst mér sami grundvöllur mætti vera þar og er í hliðstæðum l. um Fiskveiðasjóð Íslands. Þá ber ég einnig fram brtt. við 9. gr. um það, að Fiskveiðasjóður Íslands skuli sjá um útgáfu skuldabréfa fyrir lánum og taka við greiðslu afborgana. Það er ekki nema sjálfsagt og eðlilegt, að þetta sé allt undir þessari sömu stofnun, þar sem Fiskveiðasjóðurinn á að gera árlega skil fyrir innheimtum afborgunum og hefur eftirlit með öllum skuldum, sem kynnu að hvíla á þessu fyrirtæki. Að síðustu ber ég fram þá brtt. við 12. gr., að sú gr. verði felld í burtu. Hún kveður á um, að ýmis ákvæði þessara l. skuli gilda fyrir allt önnur l. Þar með er þrengt mjög mikið kosti þeirra manna, sem gætu fengið lán úr Fiskveiðasjóði Íslands, ef þeir mættu taka þau samkv. þeim ákvæðum, sem þau l. kveða á um. Með þessu eru lánin því gerð miklu óaðgengilegri en þau eru nú í þeim l. Ef ástæða er til að breyta þeim ákvæðum, finnst mér eðlilegast, að það sé gert með hreinum lagabreyt. á þeim l., og gæti þá komið til greina að breyta ýmsum öðrum ákvæðum að fenginni reynslu, eftir að þau hafa staðið í svo og svo langan tíma. Ég sé nú ekki ástæðu til að ræða frekar um þetta, þar sem ég hef þegar lýst till. mínum, og leyfi mér hér með að afhenda þær forseta. Ég vil taka það fram, að verði 1. gr. samþ., verða allar hinar teknar aftur. Að öðrum kosti óska ég eftir, að till. verði bornar upp í þeirri röð, sem þær liggja fyrir.



Það er að vísu dálítið erfitt að ræða þessar till. hv. þm. Barð., þótt þær hafi verið lesnar upp skilmerkilega, því að þær eru svo margbrotnar, að erfitt er í fljótu bragði að átta sig á hinu raunverulega innihaldi þeirra. En það lætur að líkum, að ég, sem hef fylgt þessu frv. óbreyttu, mun ekki taka við slíkri grautargerð sem þessari með neinni lyst, og ég er hræddur um, að svo geti farið, að fleiri hv. dm. þyki grauturinn nokkuð snöggsoðinn.

Hafragrautur þarf ekki að sjóða nema í 3 mín.

Eitt er þó ljóst af þessum brtt., að verið er að gera tilraun til að gera málið að engu. Það kann vel að vera, að þessi tilraun sé óafvitandi gerð, en svo mikið er víst, að verði brtt. samþ., mun málið ekki ná fram að ganga á þessum hluta þings. Nægir mér að vitna til ummæla minna hér fyrr í dag, að ég teldi þetta atriði svo mikilsvarðandi, að ég vildi ekkert eiga á hættu um, að málið yrði ekki samþ. á þessum hluta þings, og mundi því ekkert gera til þess að tefja það. Ég skal aðeins benda á eina brtt., sem ég man nokkurn veginn, þess efnis, að það er mþn. í sjávarútvegsmálum, sem á að úthluta styrknum, þegar ríkissjóður er búinn að kaupa skipin og á að fara að selja þau aftur. Mig furðar mjög á því, að þetta skuli koma frá hv. þm. Barð., eins og hann lýsti þessari n. í dag, að hún væri a.m.k. klofin í þrennt um þetta mál eða ef til vill í fimm hluta, og þó voru þessir partar ekki samstilltir, tveir og tveir héngu að vísu saman, en þó ekki að fullu sammála. Svo er það þessi n., sem hann vill, að úthluti þessum hlunnindum. Þetta út af fyrir sig gerir það að verkum, að ég get ekki fylgt neinni af brtt., því að þarna er flm. svo gersamlega í mótsögn við sjálfan sig eftir lýsingu hans í dag á þessari n. Annaðhvort er honum ekki ljóst, hvað hann er að fara, eða hann er að koma málinu fyrir kattarnef. Ég segi því rétt eins og er, að ég vænti þess, að hv. dm. taki þann kostinn að hafna öllum þessum brtt., því að sýnt er, að hver einasta brtt., sem samþ. verður, leiðir til þess, að málið verður að fara til n. Ég veit einnig, að allar þessar brtt. eru í fyllsta ósamræmi við vilja meiri hl. hv. Nd. Ég verð því að leggja til, að hv. dm. felli allar þessar brtt. og að frv. verði samþ. eins og það liggur fyrir. Hv. dm. verða því að gera það upp við sjálfa sig, hvort þeir vilja koma málinu fyrir kattarnef með þessum brtt. eða styðja gott málefni og láta frv. ná fram að ganga nú.



Herra forseti. - Hv. þm. Barð., sem er fullur áhuga um að bæta sem bezt kjör sjávarútvegsins og stuðla sem mest að því, að hægt verði að kaupa sem fyrst skip til landsins, gerir hér till. við 1. gr., sem mér skilst, að sé meginbreyt. hans, og er hún þess efnis, að þessum 5 millj., sem ríkisstj. er heimilt að verja úr framkvæmdasjóði ríkisins til smiði fiskiskipa, skuli varið til þess að kaupa skip til landsins. Ég verð þar með að endurtaka það, sem ég sagði við 2. umr. í dag, að eftir mínum skilningi þýðir þessi till., að hægt sé að kaupa 10–15 skip til landsins og ekki meira, og er ég næsta undrandi yfir því, að þessi hv. þm. skuli leggja þetta til, því að ég hélt, að hann hugsaði till. til miklu meiri framkvæmda en þetta. Þegar till. hv. þm. Barð. var lesin upp, heyrði ég ekki, að gert væri ráð fyrir því, að ríkisstj. hefði neina heimild til þess að taka lán í sambandi við þessi skipakaup. En eftir því, sem ég heyrði, skildist mér, að ríkisstj. mætti kaupa skip fyrir 5 millj. kr. Verði frv. hins vegar samþ. eins og það var afgr. hér til 3. umr., er unnt að stuðla að því, að keypt verði 50 skip, ef veittur er hámarksstyrkur í öllum tilfellum, sem er 100 þús. kr., en þeim mun fleiri, ef styrkurinn er lægri fyrir hvert skip. Ég geri mér því vonir um, að hv. þm. muni fallast á að taka till. sína til baka, þegar hann hefur áttað sig á því, hvað hún þýðir. Um hinar brtt. hans mun ég verða stuttorður og vil almennt segja um þær það sama og ég sagði við 2. umr. hér í dag, að fái þetta mál ekki afgreiðslu, áður en þingi verður frestað, verða hendur ríkisstj. bundnar, og hún telur sig ekki geta notað heimildina í fjárl., fyrr en Alþ. hefur fallizt á að setja reglur um málið. Af þessum ástæðum vænti ég, að flm. þessara till. sjái sér fært að taka þær allar til baka, og ef svo er ekki, vænti ég, að hv. dm. taki til athugunar, hvað af því gæti leitt, ef þær yrðu samþ. Um efni till. vil ég benda á það, að mér finnst það næsta óeðlilegt, ef á að nota þetta fé til skipakaupa, hvort heldur er með beinum styrkjum eða lánum, að engar kvaðir hvíli á þessum skipum umfram þau skip, sem engin aðstoð er veitt. Um 12. gr. vil ég leyfa mér að benda á, að það er annaðhvort á misskilningi eða mishermi byggt hjá hv. þm. Barð., þegar hann var að tala um, að yrði gr. samþ. eins og hún er í frv., væri verið að setja kvaðir á lánveitingar Fiskveiðasjóðs. Ef hann les 12. gr., mun hann sjá, að ekki er talað um annað en styrkveitingar, og er því till. hans um, að 12. gr. falli niður, á misskilningi byggð. Ef í þessu frv. eru settar kvaðir á þau skip, sem fá styrk eða lán samkv. þessum l., finnst mér augljóst og réttmætt að setja sams konar kvaðir á þau skip, sem enn kunna að fá styrk úr Fiskveiðasjóði, því að það væri misrétti, ef svipuð eða sömu ákvæði væru ekki látin gilda um þau skip, sem fá styrk samkv. þessum l. Um heimild og réttmæti til þess að setja þessar kvaðir á þau skip, sem fá styrk hér eftir úr Fiskveiðasjóði, held ég, að sé enginn vafi. Mér skildist á hv. þm. við umr. fyrr í dag, að hann teldi það vafamál, hvort heimilt væri að grípa inn í meðferð fjár, sem veitt yrði samkv. öðrum l. Ég get fullvissað hv. þm. um, að áður en þessi gr. var sett inn í upprunalega lagafrv., var rætt um þetta sérstaka atriði við einn af þekktustu og viðurkenndustu lögfræðingum þessa lands, og eftir að hann hafði látið umsögn sína í té, var gr. höfð eins og hún er nú. Ég ætla því, að þetta sé trygging fyrir því, að hættulaust sé fyrir hv. dm. að samþ. gr. Að lokum verð ég enn að nýju að taka það fram, að ég teldi mjög illa farið, ef d. færi svo með málið við 3. umr., að það fengi ekki afgreiðslu frá Alþ., áður en því verður frestað.



Ég þarf sjálfsagt ekki að fara að kenna hæstv. atvmrh. almenna viðskiptafræði, manni, sem setið hefur í mörg ár sem forstjóri fyrir stóru verzlunarfyrirtæki og bankastjóri fyrir þjóðbankanum, en þó vil ég benda honum á, að ef ríkissjóður getur selt aftur þessi skip og tryggt sér á annan hátt, að kaupendur leggi fé á borðið, eins og hæstv. ráðh. lýsti yfir hér í d. í dag, að hann mundi krefjast, þá er auðvitað hægt að kaupa miklu fleiri en 10–15 skip með þeirri aðstoð, sem ríkissjóður veitir samkv. frv. Það er engum meiri erfiðleikum bundið fyrir ráðh. að selja skipin, jafnóðum og þau eru smíðuð, heldur en fá menn til þess að kaupa þau, óðar en þau eru pöntuð, og setja alla tryggingu á borðið, eins og hæstv. atvmrh. lýsti yfir í dag. Ég er þess fullviss, að lítið verður úr þessum framkvæmdum, ef því verður þannig háttað, sem hæstv. atvmrh. hefur nú lýst, vegna þess að sárfáir aðilar munu treysta sér til þess að leggja allt fé fram á borðið við samningagerð eða fá viðkomandi lánsstofnanir til þess að ganga í ábyrgð fyrir því, að féð verði allt til staðar, þegar skipin kynnu að koma heim að stríðinu loknu. Hæstv. atvmrh. hefur hótað d. því, að hann muni ekki gera neitt til að greiða úr þessu máli, ef nokkur breyt. verður gerð á l., og er gott að fá að vita, að hann ætlar sér að knýja fram mjög vanhugsuð lagaákvæði á þennan hátt, þótt það hins vegar megi teljast mjög óviðeigandi og á engan hátt viturlegt. Hann hefur ekki fært nein rök fyrir því, að þessi ákvæði séu nauðsynleg í frv., enda eru sum þeirra þannig, að engan veginn er hægt að samþ. frv. eins og það er, og sum þeirra beinlínis hindra, að nokkur maður vilji eða geti notfært sér þennan styrk á þann hátt, sem ætlazt var til. Ég vil leyfa mér að benda hæstv. atvmrh. á, að ákvæði 12. gr. er sjálfsagt atriði, sem lengi má deila um, hvort heyri ekki alveg eins undir áhættulán í l. nr. 34 frá árinu 1943, því að 85% lán er sannarlega ekki svo lítill styrkur, einkum þegar það er vaxtalaust í 10–15 ár og afborgunarlaust í 5 ár. Það er því ekki alveg ljóst af gr., að hér sé eingöngu átt við það fé, sem er óafturkræft, og ef svo er, þá er nauðsynlegt að breyta þeirri gr. og bæta við: samkvæmt b-lið 6. gr. þessara l., - því að sá liður ákveður nákvæmlega um það, hvort styrkur eða lán er óafturkræft. Þess vegna er nauðsynlegt að gera breyt. á 12. gr.; ef ekki á að fella hana alveg í burtu. Ég sé svo ekki ástæðu til að ræða þetta frekar við hæstv. atvmrh. Við höfum báðir skýrt málið hvor frá sínu sjónarmiði, og læt ég svo d. um það, hvernig hún greiðir atkv. um málið. Ég mun nú snúa mér að hv. 1. þm. S.-M. Mér þykir gott að ræða við hann um sjávarútvegsmál, því að hann er sá maður, sem hefur gott vit á þeim málum og getur fallizt á rök, þegar við hann er rætt og hægt er að draga hann út úr flokksbyrginu. - Fyrst og fremst vil ég benda honum á, að það er einmitt þessi þríklofna n., sem hann sagði, að ég hefði verið að tala um í dag, sem er undirstaðan undir þessari löggjöf og hæstv. atvmrh. hefur soðið þetta frv. upp úr. Mér finnst það því rökrétt áframhald, að þessi mþn. veiti þennan styrk. Ég hefði óskað, að þessi 5 manna n. hefði komið óklofin til hæstv. atvmrh. með till. sínar og geymt að skila þeim, þar til hún sameiginlega hefði fundið einhverja skynsamlega leið, og það hefði að sjálfsögðu verið auðvelt, ef ekki hefði komizt inn sú tilhneiging að efla vald atvmrh. með þessu fé. En til þess var ekki ætlazt af Alþ., þegar fjárveitingin var ákveðin. Hv. 1. þm. S.-M. áleit, að ég vildi koma ábyrgðinni hér á sérstakan aðila, sem ekki er viðurkenndur. En þessi aðili hefur verið viðurkenndur af atvmrh. Þegar ríkisstj. hefur keypt skipin, verður það n. að ákveða, hverjir skuli fá styrk og hverjir lán. Hún mun geta komið sér saman um það eftir þeim upplýsingum, sem hún fær, hvort verða muni heppilegra að fara styrkjaleiðina eða lánaleiðina. Hv. 1. þm. S.-M. gat um það, að hann vildi styðja gott málefni og mundi hann því greiða atkv. með l. eins og þau eru. Hann hafði aðstöðu í sjútvn. til þess að styðja gott málefni og koma þessu undir þá sömu stofnun, sem hann áður barðist fyrir og gegnir nú sama hlutverki og þessum sjóði er ætlað. En meiningin virðist hafa verið að styðja annað gott málefni, það að gefa ákveðnum ráðh. á hverjum tíma miklu meira vald til þess að valsa og galsa með þetta fé. Þetta tel ég ekki gott málefni. Ég tel hitt betra málefni, að veita þessu fé í þá stofnun, sem sett hefur verið á stofn fyrir sjávarútveginn, Fiskveiðasjóðinn, og ég veit, að hv. 1. þm. S.-M. hefur miklar mætur á. Ég á þess vegna ómögulegt með að skilja, hvers vegna hann bregzt því málefni að láta þetta fé fara þangað, sem það getur orðið útgerðinni til margvíslegrar blessunar í framtíðinni.

Forseti (StgrA): Mér hefur borizt skrifleg brtt. frá hæstv. fjmrh. við þetta frv. [Sjá þskj. 213.7 Það þarf afbrigði fyrir þessari skriflegu brtt.



Herra forseti. - Eins og þessari hv. d. er ljóst af þeirri ræðu, sem hæstv. fjmrh. flutti hér við síðustu umr. þessa máls, lítur hann svo á, að það sé mjög óvanalegt og óeðlilegt, að heimild sú, sem um getur í frv., væri samþ. eins og þar er komizt að orði, með því að svo gæti farið, í sumum tilfellum a.m.k., að með því væri raunverulega verið að gera einstökum gjaldendum kleift að ráðstafa fé, sem ríkissjóður annars ætti að fá. Hæstv. fjmrh. lítur svo á, eins og ég áðan sagði, að þetta sé mjög óvanalegt og tæplega rétt að gefa svona ótakmarkaða og almenna heimild sem þessa. Með það fyrir augum, hvað þetta gæti orðið óhentugt, er þessi brtt. borin fram, að takmarka gjöfina við 25 þús. kr. Ég vil mælast til þess við hv. deild, að hún fallist á þessa brtt.



Herra forseti. - Ég skal ekki fjölyrða mikið um þetta, og er rétt, að atkv. skeri úr um það. En það kom í ljós við 1. umr. um þetta mál í dag, að það hafði mjög eindregið fylgi þessarar hv. deildar í því formi, sem það var þá, með ótakmarkaðri heimild til skattaundanþágu. Ég tók nú ekki þá til máls, en vildi standa hér upp til að segja, að ekkert einstakt fordæmi er gefið, þótt þetta mál verði samþ. Ef eitthvað er, sem þykir óheppilegt við að samþ. slíkar undanþágur, þá var fordæmið gefið á síðasta þingi. Þá lá einnig fyrir frv., sem gekk í þá átt að gefa almenna heimild til skattafrádráttar, ef um gjafir til nytjafyrirtækja var að ræða. En það frv. fékk ekki náð fyrir augum þingsins, hefur sennilega þótt of óákveðið. Hins vegar var þá heimilað að undanþiggja gjafir til vinnuheimilis berklasjúklinga skatti, og sér víst enginn þm. eftir því. Nú er hér um annað nytjafyrirtæki að ræða, engu minna aðkallandi, og er farið fram á svipaða undanþágu. Ég þarf ekki að mæla með því máli, fyrir því er sýnilega eindreginn þingvilji. Aftur á móti vildi ég leyfa mér að andmæla brtt. hæstv. fjmrh. Ég ætla nú, að það verði fáir, sem gefa yfir 25 þús. kr., svo að litlu skipti í rauninni, þótt till. þessi yrði samþ. En það er óþarfi að gera þessa takmörkun. Ef einhver hefði sérstakan áhuga fyrir þessu máli og vildi gefa meira, þá sé ég ekki ástæðu til að láta hann gjalda þess í skatti. Að taka dæmi af svo háum gjafaupphæðum, að gefandinn gefi raunverulega ekki nema 10%, en 90% hefðu annars gengið í ríkiskassann, það gefur nú bara dálítið meinlega mynd af skattalögunum eins og þau eru. Þetta dæmi er líka mjög sjaldgæft, að menn séu í svo háum skattstiga. Það er svo sem ekki heldur eins og um eitthvað óviðkomandi ríkinu sé hér að ræða. Það er svo fjarri því, að fyrirtæki sem þetta mundi alltaf að mestu vera borið uppi af bæ og ríki. Því hefur verið hreyft þessu til andsvara, að Alþ. ætti sjálft að ráðstafa tekjum þeim, sem koma ættu í ríkissjóðinn. En þingið er hér alls ekki að sleppa þessu úr hendi sér, heldur aðeins að heimila þessi fríðindi. Þau eru heimiluð til ákveðins fyrirtækis, barnaspítala, og hefur Alþ. ekki sleppt neinu úr sinni hendi með því. Það hefur aðeins gert tilraun til að gera framlag sitt drýgra með því að gefa þessa heimild og láta duglegar konur gangast fyrir samskotum málefninu til stuðnings, sem að langmestum hluta eru auðvitað eingöngu frá gefendunum sjálfum, en ekki aðeins 10% frá þeim. Ég skal ekki mæla með því, að slíkar undanþágur sem þessi yrðu gerðar að almennri reglu. Ef menn óttast, að með þessu sé verið að losa um skriðu, þá er sjálfsagt að setja almennar reglur um þessi efni og setja takmörk þar, sem þurfa þykir. Ég held, að ég hafi verið einn þm. í fjhn. á síðasta þingi, sem vildi gefa gaum að frv. hæstv. fjmrh., sem fór einmitt í þessa átt. En ég vildi fastlega vænta þess, að þetta frv. yrði nú ekki ónáðað með því að höggva skarð í fríðindi þau, er það á að veita, auk þess sem málið væri sett í nokkra hættu á síðustu stundu. Ég legg því til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Ég sé nú ekki, að hæstv. fjmrh. hafi verið mikið áhugamál að koma fram brtt. sinni, því að ekki sést hann hér sjálfur í d. til að berjast fyrir henni.

Hæstv. fjmrh. er forfallaður.

Það er nú náttúrlega nokkur afsökun, en ég get ekki fallizt á, að brtt. nái því marki, sem hæstv. fjmrh. ætlar henni, þótt hún yrði samþ. Ég lít svo á, eins og hv. 8. landsk. sagði, að skattalögunum hér sé þannig fyrir komið, að nauðsynlegt sé að rjúfa skörð í þann múr, ef hjálpa á nauðsynja- og mannúðarmálum í landinu á hverjum tíma. Þetta hefur sýnt sig með skattfrelsi gjafa til vinnuhælis berklasjúklinga, og sé ég ekki ástæðu til að setja þetta mál skör lægra með því að takmarka skattfrjálsu gjafirnar við 25 þúsund, því að yfirleitt gefa menn ekki heldur hærri gjafir. Í sambandi við þetta vil ég benda á, að gjafmildi Reykvíkinga og Íslendinga yfirleitt hefur jafnan verið við brugðið, og ég held, að það sé nauðsynlegt við og við að samþ. frv. eins og þetta, svo að skattalöggjöfin þvingi þá gjafmildu ekki um of, því að ef svo væri ekki, þá mætti enda með því, að skattalöggjöfinni tækist að afnema þennan góða sið. Af þeirri ástæðu m.a. er ég á. móti brtt. hæstv. fjmrh., en með frv. óbreyttu. Að síðustu vil ég benda hv. 1. þm. Eyf. á, af því að hann skaut því hér fram, hvort ekki væri alveg eins rétt að láta 3. umr. þessa máls falla niður eins og senda það ekki í n., þá væri það ekki verra frá mínu sjónarmiði en afgreiða ósómann um Krýsuvíkurveginn við tvær umr., því að það álít ég einsdæmi að brjóta þannig stjórnarskrána og falsa ríkisreikningana.



Mér þótti hv. síðasti ræðumaður bera hér sakir á hæstv. forseta Sþ., því að væru ummæli hans rétt, þá skil ég ekki í, að forseti hefði borið till. um Krýsuvíkurveginn undir atkv., heldur vísað henni frá. Annars sé ég ekki, að þetta komi nokkuð við því máli, sem er hér til umræðu. Það er rétt, sem hv. 1. þm. Reykv. sagði, að málið hefði hér eindregið fylgi, a.m.k. eru allir dm. eindregið því fylgjandi að koma upp barnaspítala og veita því máli allan stuðning við fyrstu hentugleika. En þetta frv. hefur ekki eindregið fylgi allra dm. Ég tel, að Alþ. sé komið inn á mjög hála braut með því að samþ. þau réttindi, er vinnuhælið fékk í fyrra og nú stendur til að veita öðru mannúðarfyrirtæki. Ég tel þetta ekki hættulegt út af fyrir sig, heldur það, er sigla mun í kjölfarið. Hv. þm. Barð. var að tala um gjafmildi Reykvíkinga sérstaklega og Íslendinga yfirleitt, sem væru fúsir til að leggja fram hjálp. Þetta er alveg rétt, og hafa þó gjafir manna ekki hingað til notið þeirra réttinda, sem hér er um að ræða. Ég óttast ekki, að gjafir hverfi úr sögunni, þótt þetta frv. yrði ekki að l. En hitt óttast ég, að ef þessu fer þannig fram, þá lendi það út í hreinustu öfgum. Það er reynslan á Alþ., að fái einn einhver sérstök réttindi, þá koma ótal fleiri og krefjast þeirra sömu, og ég er sannfærður um, að l. verða sett á hverju þingi um skattfrelsi gjafa til mannúðarfyrirtækja, ef ekkert er að gert. Það er rétt hjá hv. 1. þm. Reykv., að fordæmið var gefið í fyrra. En það eru tímabundin l., og ef ekki væri haldið lengra út á þá braut, þá væri ekki lengur hægt að byggja á því fordæmi, er réttindin væru úr sögunni, sem þá voru veitt. Eðlilegast væri, að ríkið innheimti tekjur sínar á annan hátt. Skattalögin eru e.t.v. ósanngjörn, en þau eru ekki hér til umræðu. En þá er að breyta þeim. Ég sé nú ekki mikinn mun á að hlaupa undir bagga með einstaklingum, þegar út í þetta er komið, t.d. þegar slys ber að höndum, og hjálpa ekkjum og munaðarleysingjum á svipaðan hátt og hér er tilætlunin. En þó er gerður munur á þessu. Ef á að vera inni á þessari braut á annað borð, þá væri nær að velja svipaða leið og ríkisstj. stakk upp á í fyrra, að veita almenna heimild um þetta, sem lægi svo undir samþykki ríkisstj. í hvert sinn. Að öðrum kosti virðist ekki annað sýnna en afgreidd verði ein eða tvenn l. árlega um þessi efni. Ég ætla svo ekki að lengja mál mitt. Ég stend hér ekki upp til að reyna að sannfæra neinn af hv. dm., því að þeir eru hér ekki til að sannfærast. En ég tala hér til að lýsa því yfir, að ég viðurkenni ekki, að ég sé á móti því, að reistur verði barnaspítali, þótt ég sé á móti þessu frv., a.m.k. ef brtt. fjmrh. verður felld. Ég vil, að fjárveitingin til spítalans komi beint úr ríkissjóði, en ekki eftir þessum krókaleiðum.



Herra forseti. - Síðan frv. þetta var samþ. til 3. umr., hafa hv. flm. frv. komið að máli við sjútvn.-menn þessarar hv. deildar og óskað eftir því, að sjútvn. bæri fram brtt. nú við þessa 3. og síðustu umr. málsins, sem ég leyfi mér að lesa upp, með leyfi hæstv. forseta: „Aftan við 4. mgr. 6. gr. laganna komi: enda hafi krafa um slíkt komið fram frá viðkomandi lóðarleigutaka ekki síðar en einum mánuði eftir að meiri hluti leigutaka hefur samþykkt að ráðast í endurbyggingu eigna sinna samkv. 1. mgr. þessarar greinar og hann meðtekið um það tilkynningu frá hafnarnefnd.“ Ég hef rætt þetta við sjútvn., og hefur hún fallizt á, að rétt væri að bæta þessu aftan við til þess að takmarka þann tíma, sem viðkomandi lóðarleigutaki gæti haft til að velja um, hvort hann vildi taka þátt í endurbyggingu hafnarmannvirkja eða gera kröfu um það, að hafnarsjóður keypti af honum mannvirkin; það væri ekki rétt, að hann hefði til þess ótakmarkaðan tíma. Leggur því sjútvn. til, að frv. verði samþ. með þeim breyt., sem ég afhendi hæstv. forseta.