Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þann 21. marz var vísað til fjhn. frv. um heimild fyrir ríkisstjórnina til ráðstafana vegna útflutnings á afurðum bátaútvegsins. Ég hef ekki heyrt neitt frá n. og vil mælast til þess við hæstv. forseta, að hann taki málið á dagskrá á næsta fundi.



Fyrir nokkru kom ég með fyrirspurn út af flugvelli þeim, sem Bretar hafa. Ég hef séð það, að Bretar hafi ætlað að afhenda flugvöllinn í marzmánuði. Nú vil ég spyrja hæstv. ráðh., hvort ríkisstj. ætli ekki að leggja fyrir þingið frv. um það, hvernig rekstri þessa flugvallar verður fyrir komið. Það verður að hafa föst lagafyrirmæli fyrir þessu, og svo eru ýmis atriði, sem þurfa að glöggvast: Ég vil nú spyrja hæstv. ráðh., hvernig þessu er varið. Eru Bretar búnir að afhenda flugvöllinn eða ætla þeir að gera það á næstunni, og verður ekki lagt fyrir þingið frv. um þetta?

Atvmrh. (Áki Jakobsson) : Ég skal reyna að svara þessum spurningum. En mér þætti gott að heyra frá hv. 4. þm. Reykv., sem nú er form. fjhn., hvort n. hefur tekið fyrir málið sem ég minntist á áðan. Út af fyrirspurnum hv. 2. þm. S.-M. vil ég segja það, að afhending flugvallarins hefur ekki enn farið fram, en íslenzkir starfsmenn hafa verið settir á völlinn til að kynna sér rekstur flugvallarins, og álit þeirra liggur ekki enn fyrir. En ég geri ráð fyrir, að þetta verði rekið á vegum hins opinbera, en hef ekki kynnt mér, hvort þörf muni að setja sérstök lög um þetta, eða það gæti fallið undir þau lög, sem fyrir eru. Um þessar ósamhljóða fregnir er það að segja, að þetta skozka flugfélag hefur verið að undirbúa flugsamgöngur til Ameríku og hefur óskað eftir að fá að hafa hér viðkomustað - nontrafic stop - til að taka eldsneyti. Það mun vera ágreiningur um það, hvernig eigi að koma flugsamgöngunum fyrir utan Englands. En þessu félagi var veitt bráðabirgðaleyfi til þriggja mánaða til að koma við á Íslandi í reynsluflugi. Hins vegar var það, sem talað var um í Morgunblaðinu um flugferðir til Íslands, á misskilningi byggt. Og hafa engar ákvarðanir eða óskir komið fram við ríkisstj. um farþegaflug til Íslands. Sú frétt, að félagið væri búið að fá leyfi um farþegaflug til Íslands, er því ekki rétt, en aðeins bráðabirgðaleyfi til þriggja mánaða. Það hefur verið rætt um það hjá flugmálasérfræðingum, hvernig rekstri flugvallanna skuli hagað. Sumir telja hyggilegast að reka bara annan flugvöllinn og þá Reykjavíkurflugvöllinn. En ríkisstjórninni þótti rétt að fara fram á, að Íslendingar fengju að starfa á flugvöllunum til að kynna sér rekstur þeirra.



Út af því, sem hæstv. ráðh. beindi til mín viðvíkjandi fjhn., þá vil ég upplýsa, að ég tók sæti í n. eftir að hv. þm V.-Ísf. fór utan. Og hygg ég, að þessi fyrirspurn eigi sérstaklega, við brtt., sem komið hefur fram í sambandi við afgreiðslu þessa frv. Það var álit nefndarmanna, að þetta væri mjög stórvægilegt, og því þyrftu þeir að ræða um það í flokkum sínum, hvaða afstöðu bæri að taka og síðan kæmi nefndin saman og ákvæði þetta. Ég þakka hæstv. ráðh. fyrir svarið við spurningum mínum, en þó kom ekki fram beint svar viðvíkjandi valdsviði flugmálastjóra, hvort hann hefði vald til að semja við erlend flugfélög um flugsamgöngur hér. Þetta er stórt atriði og gott að fá upplýst, hver sé skoðun ríkisstj. um valdsvið flugmálastjóra, því að þetta er stórt mál og vandasamt. Og ég tel ótilhlýðilegt, að flugmálastjóri hafi þar síðasta orð, en ekki ráðh. og Alþ.



Ég vildi standa upp til að lýsa þeirri skoðun minni, að ekki er hægt að hefja rekstur svo stórra fyrirtækja sem flugvallanna á vegum ríkisins, öðruvísi en sett sé um það sérstök löggjöf eða ákvæði á Alþingi. Það eru til lög um flugvelli og flugmál, en þessi lög eru ekki ætluð til að vera fyrirmæli um rekstur stórra flugvalla. Og ég vil skora á hæstv. ráðh. að leggja fyrir þetta þing frv. um þetta efni. Út af því, sem hv. 4. þm. Reykv. spurði um, þá vil ég nota tækifærið til að segja það, að mér finnst rangt að láta flugmálastjóra hafa heimild til að gera samninga við erlend félög um not af flugvöllunum. Ég tel ekki heimilt, að flugmálastjóri vasist í slíku, heldur eigi ríkisstj. og Alþingi að ráða um þetta. Ég vil svo enn undirstrika, að ég tel ekki rétt að farið í þessum efnum, og ég tel ekki heimilt fyrir ríkisstj. að gefa þessi leyfi nema í samráði við Alþingi. Þegar samningurinn var gerður við Ameríku, þá var hann staðfestur á Alþingi.

Atvmrh. (Áki Jakobsson) : Herra forseti. Ég ætla ekki að fara að halda því fram, að flugmálastjóri hafi vald til þessa. En það er ekki ástæða til að gera mikið úr þessu, þar eð það var aðeins gert til bráðabirgða. Það var búizt við því, að enska stjórnin mundi á sínum tíma snúa sér til ríkisstj. hér um, að gerður verði sams konar loftleiðasamningur og gerður var við Svíþjóð. Enn fremur hefur verið veitt leyfi til þess, að franskar flugvélar, er koma frá Ameríku, megi hafa hér viðkomu, en þó aðeins til þess að taka eldsneyti. En vitanlega mun það verða lagt fyrir Alþ., ef ný ríki koma til sögunnar. Að lokum vil ég svo láta þess getið, að formlega séð var leyfi flugmálastjóra gert með vitund og samþykki tveggja ráðherra.



Ég vil ekki verða meinsmaður þess, að málið fari í nefnd, og greiði því ekki atkv.

Frsm. (Gunnar Thoroddsen) : Herra forseti. Hv. Ed. hefur gert þá breyt. á 5. gr. frv. þessa, þar sem segir, að burtfararpróf úr menntaskóla, stúdentspróf, veiti rétt til háskólanáms, að bæta þar inn svo hljóðandi málsl.: „Ákvæði laga þessara hagga ekki rétti Verzlunarskóla Íslands til að brautskrá stúdenta.“ Þetta viðbótarákvæði var óþarft, þar sem búið var að setja inn í frv. skýr ákvæði um verzlunarskólann. Þetta skiptir efnislega engu máli, en á ekki heima hér. Í öðru lagi hefur hv. Ed. breytt 11. gr. frv., þar sem tekið er fram um gildistöku laga þessara, á þá leið, að þau skuli koma til framkvæmda á árunum 1947–1953, í stað 1946–1952. Þetta skiptir ekki miklu máli, og sé ég ekki ástæðu til þess að bera fram brtt. við frv. af þessum sökum, þó að ég telji breyt. óþarfa, en legg til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Mál þetta var upphaflega flutt hér í d. af sjútvn. fyrir hönd hæstv. ríkisstj. Nú er þetta mál komið aftur frá Ed. þannig útleikið, að ég verð að rifja upp sögu þess að nokkru. Frv. er upphaflega samið af mþn. í sjávarútvegsmálum fyrir tveimur árum og reynt að vanda sem bezt til málsins frá upphafi. Mþn. studdist við eldri hafnarlög auk þess sem vitamálastjóri og ráðherra aðstoðuðu hana, og enn fremur fékk hún lögfræðing úr stjórnarráðinu sér til aðstoðar. Loks ferðaðist n. hér um strandlengjuna á Reykjanesskaganum og naut leiðsagnar vitamálastjóra, sem nú er hafnarmálaráðherra. Að þessum undirbúningi loknum var frv, samið með aðstoð þeirra, er áður greinir, og sent hæstv. samgmrh., en eftir var að jafna þá togstreitu manna á milli, hvar slík mannvirki skyldu sett niður. Allir vildu fá þau til sín. Hæstv. ráðh. gekk í það að leita samkomulags um þetta atriði, en það, sem n. og hæstv. ráðh þótti mikils vert, var að tryggja lóðir. Þegar hæstv. ráðh. hafði leyst þetta verkefni, lét hann breyta frv. í samræmi við það og fékk síðan sjútvn. það til flutnings. Sjútvn. athugaði frv. gaumgæfilega, en sá ekki ástæðu til að breyta því í neinu og hið sama varð álit hv. Nd., hún samþ. frv. eins og það kom frá hæstv. ráðh. En nú hefur frv. komið aftur til d. frá Ed., og hafa verið gerðar á því miklar breyt. að fyrirferð, þótt þær séu efnislega litlar, og skal ég nú skýra í hverju þær eru fólgnar. 1. gr. er höggvin í tvennt, en við þann stubbinn, sem eftir er skilinn, er bætt ákvæðum um takmark hafnargerðarinnar, en slíkt er venjulega ákveðið í reglugerð, enda eðlilegast, að hafnarstjórn setji slík ákvæði, en ef breyta ætti um takmark hafnargerðarinnar eftir að þetta er komið í l., þyrfti ný l. til þess. Sjútvn. leggur ekki til að fella þetta úr frv., til að tefja ekki málið. Það er venja, að ríkissjóður leggur vissan hluta til slíkra hafnarframkvæmda, stundum allt að því helming. Það hefur verið haft svo um þessar hafnir, að talið hefur verið upp, hvað heyrir undir hafnarmannvirki. Slík upptalning er hér óþörf, þar sem þetta er landshöfn og ríkið sjálft byggir hann, en þetta hefur verið sett inn í frv. í Ed. og leggur n. ekki heldur til, að það verði fellt niður. Þá kem ég að 2. gr., sem er síðari hlutinn af upphaflegri 1. gr. Þar er hið sama að segja, að n. vill ekki hætta málinu og lofar þessu að standa. - Breyt. á 3. gr. er efnislega lítil, en orðalagi er hrært til og það sett fyrst, sem síðast skyldi vera. N. sér sér ekki fært að lagfæra þetta og fella inn í gr. mikilvæg atriði, sem burt höfðu verið felld. Þá kem ég að þeim efnislegu breyt., sem einkum hafa verið gerðar og urðu til þess, að n. varð að gera breytingu á frv., þótt það kunni að stofna málinu í nokkra hættu. Í fyrsta lagi hefur 2. gr. verið gerð að 4. gr. og þannig breytt um, að ríkið skal einungis ráða einum manni af fimm í stjórn hafnarinnar í stað þess, að áður skyldi það ráða þremur. Okkur sýnist eðlilegt, að ríkið skipi alla mennina í stjórn hafnarinnar, og fráleitt að ganga lengra en svo, að aðrir aðilar tilnefni tvo. Við nm. leggjum sérstaka áherzlu á, að frv. verði ekki að lögum án þess að ríkið eigi meiri hl. í stjórn hafnarinnar. Þá hefur í hv. Ed. verið felld ein gr. út úr frv., sem sú hv. d. taldi ekki þörf á, en sú gr. var áður 7. gr. Þessi gr. fjallaði um skyldur hafnarstjórnar og byrjaði m. a. með því, að ekki mætti selja eignir hafnarinnar. Þetta mun hv. Ed. hafa talið, að ekki þyrfti að taka fram, vegna þess að það væri ekki leyfilegt hvort sem væri að gera slíkt. En það er svo margt annað í gr., sem kveður skýrt á um það, hvað hafnarstjórn megi ekki gera, að það getur ekki staðizt, að þau ákvæði vanti alveg í l. Þess vegna leggjum við til, að þessi gr. verði sett í frv. aftur. - Aðrar breyt. leggur n. ekki til og reynir að fara svo vægilega í þetta sem frekast má verða, til þess að ekki valdi ágreiningi hjá hv. Ed. Annars verð ég því við að bæta, sem er ekki frá n., en hv. skrifstofustjóri Alþ. tók eftir því, að það er orðaskekkja í bráðabirgðaákvæðinu, því að þar þarf að bæta inn í einu orði. Þar, sem þar er sagt : „kosning endurskoðenda,“ á að vera : „kosning fyrstu endurskoðenda.“ Má vera, að þetta megi leiðrétta sem prentvillu, en ég hef sett það inn sem brtt. Þá er þeim brtt. lokið, sem við nm. leggjum til við frv., og þar er svo vægilega í sakirnar farið, að ég vil vænta þess, að hin mjög svo vandláta hv. Ed. sjái sér fært að samþ. frv. óbreytt, eftir að þessar hógværu brtt. hafa verið samþ., en setji ekki málið í voða með því að vera að skaka því frekar á milli deilda. Ég vil svo taka sérstaklega fram í fyrsta lagi, - auk þessa, sem ég nú sagði hér um breyt., sem n. leggur til, að gerðar verði á frv. hér í hv. d., - að í frv. er auðvitað ekkert sagt um, hvernig fylla skuli út í þann ramma, sem markaður er með ákvæðunum um takmörk hafnarinnar. En þetta er, eins og sumum hér kann að vera kunnugt um, mjög mikið svæði, sem hafnarmörkin umlykja. Og því vildi ég þá um leið bæta við, að þó að þarna sé nú í frv. nokkuð fram tekið um mörk hafnarinnar, þá efast ég um það, að það séu meira en þrír eða fjórir menn hér í hv. d., sem þekkja nokkuð, hvar þessi hafnarmörk eru, svo að það sýnist ekki vel til fallið að setja slíkt í l. Það á vitanlega að koma í reglugerð, sem sett sé af kunnugum mönnum með samþykki ríkisstj. Nú eru uppi, sjálfsagt frá hendi hæstv. ráðh. og vitamálastjóra, ráðagerðir um það, hvernig út í þennan ramma skuli fyllt, hvar skuli byrja á hafnarmannvirkjunum og hvernig þau skuli vera. En annars er þó um það nokkur ágreiningur. Og það er vitanlega bæði af því, að hver vill nú hafa þessi mannvirki þar, sem honum þykir sér henta bezt, og einnig af því, að menn eru ekki á sömu skoðun um skilyrði til afgreiðslu skipa eftir því á hvaða stað er. Það hafa verið nokkur átök um það t. d., hvort byrja skuli á því að gera aðstöðu til legu og lendingar í Ytri-Njarðvík eða Innri-Njarðvík, þó að öll fyrirætlunin sé að loka þessari miklu höfn með sínum garði frá hvoru landi. En ég vil taka það fram, að n. þótti, að þeir uppdrættir, sem við höfum haft fyrir okkur, væru miðaðir yfirleitt og raunar allir við það, að fyrstu aðgerðir verði gerðar í Ytri-Njarðvík. En þó er skoðun ýmissa manna, að það sé alveg nauðsynlegt, að byrjað sé jafnframt á nokkrum aðgerðum í Innri-Njarðvík, þar sem þegar eru nú komnar ýmsar verksmiðjur til hagnýtingar sjávarafla. Hæstv. samgmrh. hefur alveg nýlega átt tal við sjútvn. um þetta og látið í ljós þá skoðun sína, að það sé alveg nauðsynlegt, þó að höfuðaðgerðirnar yrðu í Ytri-Njarðvík, að þá komi alveg jafnsnemma og á sama tíma garður út frá landi 100–200 m. í Innri-Njarðvík, þar sem bátar geti fengið legupláss og pláss til að athafna sig. Mér þykir rétt að taka þetta fram, þó að ég fyrir mína hönd og n. geti lýst yfir, að við ætlum okkur ekki þá dul, að við höfum sérstakt vit á þessu, því að það liggur vitanlega á sviði verkfræðinga og nákunnugra manna á staðnum að ákveða um þetta nákvæmlega. Svo vil ég að lokum taka fram, að það er ákaflega mikið vandræðamál að þurfa að skaka mjög mikilsverðum málum á milli d. fyrir litlar ástæður, fyrir það, að menn hengja sig í orðalag eða form, sem ekki breytir efni og merg málsins á nokkurn hátt. En þetta er orðið mjög tilfinnanlegt og er orðið fullkomið vandræðaástand, því að það er ekki aðeins, að það stofni miklum málum í mikla hættu, heldur er það svo óhaganlegt hvað snertir það að nota tíma, að við slíkt verður varla unað. Og hinn mikli dráttur á afgreiðslu mála og að sumra áliti hinn óhæfilega langi þingtími stafar að ekki litlu leyti af vöntun á samvinnu um það, að hv. þd. séu ekki að tæta niður mál hvor fyrir annarri að ástæðulausu. Og ég hygg, að um svona mál eins og þetta sé það að segja, að það hefði ekki þurft að fara aftur á milli deilda, ef gætt hefði verið fullkominnar skynsemdar í meðferð þess. - Það átti nú að vera fyrir þessu þingi frv. um breyt. á stjórnlögum landsins. Meðferðin á þessu máli, sem hér liggur fyrir, gefur mér fullkomna ástæðu til þess að minna á það, sem oft hefur verið áður um talað, að þegar svo er komið, að allir hv. þm. eru kosnir nákvæmlega eftir sömu reglum, þá er skipting þingsins í deildir í raun og veru orðin þýðingarlaus. Og ef svona tafir, eins og hafa orðið á þessu þingi, að verulegu leyti fyrir það, að hv. þd. hafa verið að kasta á milli sín málum, geta ekki sannfært menn um, að það eigi að leggja Ed. niður, þá veit ég ekki, hvernig menn geta komizt að niðurstöðu um slíka hluti.



Ég ætla ekki að lengja umr. um þetta mál. Það gengur sennilega sína sigurför gegnum þingið þrátt fyrir þær brtt., sem fram hafa komið frá hv. n. En mér þótti vænt um að heyra drepið í framsöguræðu hv. frsm. einmitt á fyrirkomulag hafnarinnar. Því að þó að það standi í 1. gr. frv., að ráðh. skuli ákveða gerð og fyrirkomulag hafnarinnar í samráði við vitamálastjóra, þá er ekki neitt nánar um það þar. Og ég geri ráð fyrir, að vel sé um það búið í sjálfu sér. En þó er maður dálítið forvitinn, sérstaklega þeir menn, sem þekkja dálítið til þarna syðra, um það, hvernig þessu verki eigi að haga. Nú var þess getið í framsöguræðu, að meiningin væri að tryggja þessi hafnarmannvirki sem bezt gegn veðrahættu: Áður hélt maður, að það ætti að halda áfram að byggja þarna mannvirki frá vesturströndinni. En það þarf líka að byggja svo frá austurströndinni, að til varnar sé í veðrum. Ég hygg því rétt, að byggður yrði bráðlega annar hafnargarður frá Innri-Njarðvík, til þess að verja þetta stóra mannvirki fyrir austanátt, sem er mjög hættuleg smábátum, eins og hefur sýnt sig undanfarið. Þó að til sé höfn fyrir nokkurn fjölda báta í Keflavík, þá verða bátar nú að flýja úr Njarðvík í austanveðrum, vegna þess að hafnargarð vantar þar að austanverðu. Og það er mjög athyglisvert um þetta mál, að hæstv. samgmrh. og vitamálastjóri hafa lýst yfir því sem þeirra skoðun, að þarna að austan sé nauðsynlegt að byrja eitthvað á hafnargarði, jafnhliða því, sem gerðar eru framkvæmdir til umbóta höfninni að vestanverðu. Að öðru leyti er ég fylgjandi þessu máli.

Forseti (BG) : Hv. 7. þm. Reykv. hefur lýst brtt., sem hann hefur lagt fram f. h. sjútvn. Afbrigða þarf fyrir þeim, svo að þær megi koma til umr. í hv. d. og atkvgr.

Samgmrh. (Emil Jónsson) : Herra forseti. Ég þarf nú ekki að fara um þetta mál mörgum orðum, því að hv. frsm. sjútvn. hefur gert svo ýtarlega grein fyrir þeim breyt., sem frv. hefur tekið í hv. Ed. - Það liggur náttúrlega í hlutarins eðli, að frv. þetta hefur verið gert úr garði af ráðuneytinu eins og það óskaði, að það næði fram að ganga, og þannig var það flutt hér í hv. d. og afgr. héðan frá d. Þessar breyt., sem gerðar voru á því í hv. Ed., voru að vísu bornar undir mig og ég látinn um þær vita, og ég samþ. þær til samkomulags, til þess að málið fengi að ganga áfram, þó að ég hefði að ýmsu leyti fremur kosið, að frv. hefði fengið að vera í sinni upprunalegu mynd. Ég get verið hv. frsm. n. sammála um það, að þessar breyt. flestar séu ekki ýkja þýðingarmiklar. Þó hafa sumar þeirra nokkra þýðingu. En ég hygg þó, að við þær megi una, og sjálfur hefði ég getað til samkomulags sætt mig við þetta, sem n. vill nú breyta, að hafa stjórnarfyrirkomulag hafnarinnar eins og hv. Ed. hafði hugsað sér. En ef það álízt svo, að það stofni ekki málinu í hættu, að það fari á milli d., þá kýs ég heldur það fyrirkomulag, sem hér er stungið upp á í brtt. og eins og ákvæðin voru í þessu efni í upprunalega frv., þó að ég muni sætta mig við þetta eins og það er í frv. Ef þessar brtt. verða samþ. nú, þá er það gert í trausti þess, að frv. verði ekki stefnt í hættu, því að ef því væri stefnt í hættu með því að breyta því nú, teldi ég verr farið en ekki, að brtt. væru samþ. - Annars þarf ég ekki um þessar brtt. að ræða, það hefur verið ýtarlega gert áður. En ég skal aðeins, að gefnu tilefni frá hv. 7. þm. Reykv., frsm. n., og hv. þm. Ak., minnast örlítið á framkvæmdirnar sjálfar. Það er alveg rétt, að það er ekki í frv. sjálfu slegið föstu um það, í hvaða röð framkvæmdirnar skuli gerðar, en þó var eitt af ákvæðunum, sem sett voru inn í frv. í hv. Ed., sem kannske getur orkað tvímælis, eins og bent hefur verið á hér, að hafnartakmörkin, sem til eru tekin í þeim, ákvæðum, sem Ed. setti inn, gefa nokkra bendingu um framkvæmd mannvirkjanna, því að þar er tekið fram, að takmörk hafnarinnar skuli ná nokkuð inn fyrir Vatnsnes, en því á hinn bóginn slegið föstu, hvað þau skuli ná að austanverðu, og tekur það þá einnig til Innri-Njarðvíkur, þannig að frv. gefur til kynna, að möguleikar séu opnir fyrir því, að þar verði unnið einnig og ekki síður en að vestanverðu. Annars var þetta samkomulag, sem gert var við Keflavíkurhrepp, byggt á því að nokkru leyti, að fyrst um sinn gætu stærstu skip, sem þarna koma, sem ætla má í framtíðinni, að muni geta orðið 5 þús. tonn eða þar yfir, verið afgreidd að mestu leyti þar, sem áður hét Keflavíkurhöfn, sunnan á Vatnsnesi, annaðhvort við garð eða bryggju, og þess vegna yrðu hafnarbætur í Njarðvík meir miðaðar við skjól og afgreiðslu fyrir vélbátaflotann, en frekar látnar mæta afgangi framkvæmdir í Njarðvíkum vegna stærri skipa, með hliðsjón af því, að þau gætu fengið sig afgreidd í Keflavík. - Það, sem snýr að vélbátaflotanum, og það, sem höfnin er fyrst og fremst byggð til þess að þjóna, er það að skapa fyrst og fremst öryggi í vondum veðrum. Og þetta verður reynt að uppfylla á sem haganlegastan hátt sem hægt er og án þess að á nokkurn sé hallað. - Ég veit vel um það, að það er ýmislegt reiptog, sem er gamalt fyrst og fremst, á milli Keflavíkurhrepps annars vegar og Njarðvíkurhrepps hins vegar, reiptog, sem m. a. leiddi til þess, að þessi hreppaskipting varð, að Njarðvíkurhreppur var myndaður, sem gert var fyrir fáum árum síðan og m. a. út af þessu máli. En ég hygg, að eftir atvikum megi bæði sætta menn þarna á þessum stöðum innbyrðis og á hvorum staðnum fyrir sig við þær framkvæmdir, sem gerðar hafa verið áætlanir um og framkvæmdir miðaðar við, enda þá út frá því gengið, að reynt verði að koma mannvirkjunum þannig fyrir, að öllum á þessum stöðum geti orðið að því verulegur stuðningur. - Nákvæmar um gerð hafnarmannvirkjanna eða þá skilyrðislausu röð, sem á byggingu þeirra verði höfð, er ekki hægt að segja á þessu stigi málsins, annað en það, að leitazt verður við að leysa þarfir bátaútvegsins á þessum stöðum og þeirra manna, sem að honum standa, á þann heppilegasta hátt, sem hægt verður, bæði tekniskt og fjárhagslega. Annað hef ég ekki um þetta mál að segja á þessu stigi, en ég treysti því fastlega, að ef brtt. verða samþ. við frv., þá verði það ekki til þess að leggja stein í götu málsins, enda veit ég, að brtt. er ekki fram borin í þeim tilgangi, heldur þvert á móti.

Flm. (Pétur Ottesen) : Herra forseti. Við höfum fjórir þm. leyft okkur að bera fram þetta frv. um breyt. á l. um iðnlánasjóð. Í fyrsta lagi leggjum við til, að árlegt framlag úr sjóðnum verði hækkað úr 65000 kr. í 300000 kr. Þau verkefni, sem sjóðnum eru ætluð, eru ekki í samræmi við það fjármagn, sem sjóðurinn hefur yfir að ráða. Vaxtakjör þau, sem sjóðurinn getur boðið, eru bundin við eign hans, og skiptir því miklu máli, að eignir hans aukist. Sjóðurinn hefur sem stendur heimild til þess að gefa út vaxtabréf, sem nemi um tvöföldum höfuðstól. Þessa heimild hefur ekki þurft að nota, því að lán sjóðsins eru svo lág, að þau koma fáum að gagni. Með þeirri breytingu, sem gert er ráð fyrir í 5. gr. þessa frv., breytist þetta verulega, og má búast við aukinni eftirspurn eftir lánum. Er því lagt til, að vaxtabréfaútgáfan megi nema allt að þreföldum höfuðstól sjóðsins, í samræmi við aukið starf sjóðsins. Auk þess er hér um að ræða breytingar á fáum ákvæðum í lögunum. Í 3. gr. frumv. er breyt. á 4. gr. laganna. Þar sem rýmkazt hefur um að útvega mönnum lán, þá eru þessar breyt. gerðar til þess að greiða fyrir því, að iðnaðurinn fái lán með betri kjörum en áður var. Breytingin á 4. gr. er smávægileg og felst aðeins í því að breyta um form hvað snertir nokkur atriði, koma því í einfaldara form en nú er. Um 5. gr. er það að segja, að þau ákvæði, sem þar er lagt til að breyta, eru þannig nú, að lánsupphæð sú, er sjóðurinn getur lánað, er svo smávægileg, að að litlu eða engu gagni getur orðið, eins og verðlagi er nú háttað. Upphæð hvers láns, er sjóðurinn getur veitt, er bundin við tekjur hans, og getur það ekki náð því markmiði, sem sjóðnum var ætlað, eða hæsta lán, sem hann getur veitt, er 15 þús. krónur. Þetta er aldeilis óviðunandi. Sá maður, sem hefur framkvæmdastjórn fyrir sjóðinn, hefur látið í ljós, að með þessari rýmkun geti sjóðurinn lagt út hámarkslán um 150 þús. króna, og er þetta í meira samræmi við lágmarkskröfu til slíks sjóðs en nú. 6. gr. frv. er breyt. á 8. gr. laganna, og er lagt til, að það sé á valdi ráðherra að ákveða útlánsvexti sjóðsins. Vextirnir verða miðaðir við, hve mikið fé sjóðurinn verður að lána samkv. 2. gr. þessa frv. Framkvæmdastjóri sjóðsins hefur sagt mér, að hægt væri að ákveða vextina 3¼% bil 4½%, en venjulegir útlánsvextir eru 5%. Þá eru meginatriði þess, að sjóðurinn hefur ekki náð tilgangi sínum. Lánin eru bundin þeim fyrirmælum, að fyrirtækið sé á fót komið. Þetta þykir nú óeðlilegt ákvæði í lögum og lýsir vantrausti á þeim mönnum, sem hafa á hendi sjóðsstjórnina. Þetta er í ósamræmi við aðrar lánsstofnanir, og er eðlilegast, að sjóðsstjórnin meti þetta sjálf. Frumv. er seint á ferðinni, en við flm. væntum þess, að Alþ. stuðli að því, að það geti orðið afgr. sem l. frá Alþingi nú, og er þetta í samræmi við þá fyrirgreiðslu, sem aðrir atvinnuvegir landsmanna hafa hlotið, svo sem sjávarútvegurinn og landbúnaðurinn. Þá er eðlilegt, að þriðji atvinnuvegurinn fái úrbót sinna mála þótt ekki komist til jafns við hina. Samkv. eðlilegum gangi ætti frv. að ganga til iðnn., en gæti einnig komið til mála að vísa því til fjhn. Ég legg til, að því verði vísað til iðnn.



Herra forseti. Þetta eru aðeins örfá orð um atkvgr. Þannig er ástatt að þrír af mínum flokksmönnum eru fjarstaddir með fjarvistarleyfi og mundi þá atkvgr. dragast til mánudags, ef beðið væri eftir þeim, en það treysti ég mér ekki að fara fram á. Ég verð því að taka til baka brtt. mínar á þskj. 627 og lýsi jafnframt yfir því fyrir hönd okkar 6. landsk., að við tökum til baka til 3. umr. brtt. á. þskj. 626, og tek ég þá líka til baka brtt. á þskj. 702 og legg til, að brtt. á þskj. 699 og 700 verði teknar til baka.



Með tilvísun til grg. minnar í gær fyrir hönd Alþfl. segi ég já.



Með tilvísun til fyrirvara hv. 2. þm. S. M. segi ég já.



Með tilvísun til grg. hv. 4. þm. Reykv. segi ég já.



Með tilliti til fyrirvarans, sem ég hef gefið, segi ég já.



Þar eð ég er einn af höfundum hins upphaflega frv., þá hlýðir, að ég geri grein fyrir ástæðunni til þess, að ég greiði atkv. eins og nú skal gert. Ég hef þótt sjá, að eina leiðin til þess að fá málinu framgengt, sé sú, að stofnlánadeildin væri hjá Landsbankanum, og því segi ég já.



Með tilvísun til fyrirvara hv. þm. Vestm. segi ég já. Brtt. 623,2 (ný 2. gr.) samþ. með 21 shlj. atkv. - 623,3 (ný 3. gr.) samþ. með 22 shlj. atkv. - 623,4 samþ. með 20 shlj. atkv. 4. gr., svo breytt, samþ. með 22 shlj. atkv. Brtt. 623,5 (ný gr., verður 5. gr.) samþ. með 22 shlj. atkv. - 623,6 samþ. með 21 shlj. atkv. 5. gr. (verður 6, gr.), svo breytt, samþ. með 22 shlj. atkv. Brtt. 623,7 (ný 6. gr., verður 7. gr.) samþ. með 22 shlj. atkv. - 623,8 (ný 7. gr., verður 8. gr.) samþ. með 22 shlj. atkv. - 623,9 samþ. með 20 shlj. atkv. 8. gr. (verður 9. gr.), svo breytt, samþ. með 18 shlj. atkv. Brtt. 623,10–18 samþ. án atkvgr. 9.–17, gr. (verða 10.–18. gr.), svo breyttar, samþ. með 24 shlj. atkv. Brtt. 623,19 (18. gr. fellur niður) samþ. með 20 shlj. atkv. - 623,20 (19. gr. fellur niður) samþ. með 21 shlj. atkv: - 623,21 (20. gr. fellur niður) samþ. með 20 shlj. atkv. - 623,22–24 samþ. án atkvgr. 21.–23. gr. (verða 19. 21. gr.) samþ. með 21 shlj. atkv. Brtt. 623,25 (ný 24. gr., verður 22. gr.) samþ. með 24 shlj. atkv. - 623,26 (25. gr. fellur niður) samþ. með 24 shlj. atkv. 26. gr. (verður 23. gr.) samþ. með 23 shlj. atkv. Brtt. 623,27 (ný fyrirsögn) samþ. með 21 shlj. atkv. Frv. vísað til 3. umr. með 26 shlj. atkv., með fyrirsögninni : Frv. til l. um stofnlánadeild sjávarútvegsins við Landsbanka Íslands.

Flm. (Pétur Ottesen) : Herra forseti. Það er nýmæli í þessu frv. að takmarka frá því, sem nú er, tegundafjölda mótorvéla í fiskiskip. Það er kvartað yfir því, hve miklir erfiðleikar stafi af því, hve mikill fjöldi mótortegunda sé notaður í fiskibáta og skip hér. Mótorvélar þessar eru allmisjafnar að gæðum og endingu og varahlutabirgðir af skornum skammti til viðgerða. Hér er því lagt til, að óheimilt sé að flytja til landsins aðrar báta- og skipavélar en hafa verið samþ. af sérfræðingum í þessari grein. Eiga sérfræðingar að meta gæði vélanna og gefa út reglugerð um verzlun með þær. Skal leggja áherzlu á að fá þær vélar, sem bezt hafa reynzt hér, og jafnframt tryggja það, að varahlutir verði jafnan fáanlegir í þær vélar. Þetta er aðalákvæði þessa frv., sem er hér fram borið vegna óska frá útvegsmönnum. Ályktun var og gerð á fiskiþinginu 1944, þar sem skorað var á Fiskifélagið af undirbúa þetta. Þess er getið í lok greinargerðar, sem Fiskifélagið sendi atvmrh. í nóvember 1944, og lagt fram frv. í þessu efni, og var frv. þetta einnig sent til sjútvn. Nd. í febrúarmán. síðastl. En málinu hefur ekki miðað áfram, og þótti mér því rétt að láta þetta koma fram núna hér á Alþingi. Að öðru leyti leyfi ég mér að vísa til grg. þeirrar, sem fylgir frv.



Herra forseti. Þó að þetta mál fari að sjálfsögðu til n., sem ég á sæti í, þá vil ég taka það fram, að ég mun reyna að sjá um, að málið fái fljóta afgreiðslu, og það er ef til vili að nokkru leyti mín skuld, hvað þetta er seint á ferðinni. Við í mþn. fórum til fyrrv. ríkisstj., og hefur dregizt að ganga eftir þessu frv., en vélfræðiráðunautur. Fiskifélagsins samdi uppkast að reglugerð fyrir nefndina, en það er langmesta vandamálið að gera þá reglugerð úr garði. Nú legg ég til, ef þetta á fram að ganga, að þetta uppkast verði fundið, því að það hefur verið véfengt, að hægt væri að setja lög um þetta svo að vel færi. Ég held mér sé óhætt að segja, að það sé eitt af mestu vandamálum að koma þessum vélamálum í gott horf. Eins og nú er ástatt, þá brestur oft kunnáttu til að fara með þetta, og hefur það valdið tjóni á vélum og einnig á mönnum. Ég skal svo sjá um, að þetta fái fljóta afgreiðslu í sjútvn.