Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Ég mæli fyrir tillögu til þingsályktunar um samþykki til frestunar á fundum Alþingis samkvæmt 1. mgr. 23. gr. stjórnarskrárinnar. Tillagan er svohljóðandi: „Alþingi ályktar að veita samþykki til þess að fundum þingsins verði frestað frá 18. júlí 2018 til 11. september 2018.“ Tillagan skýrir sig sjálf.

Virðulegi forseti. Allsherjar- og menntamálanefnd hefur fjallað um þau mál sem hér eru á dagskrá og að henni snúa. Hvað varðar mál nr. 676, samstarfsverkefni Alþingis og Hins íslenska bókmenntafélags, fékk nefndin á sinn fund Jón Sigurðsson frá Hinu íslenska bókmenntafélagi. Samkvæmt tillögunni ályktar Alþingi að ganga til samstarfs við félagið um útgáfu ritverka um Þingvelli í íslenskri myndlist annars vegar og um sögu íslenskra bókmennta frá landnámi til 21. aldar hins vegar, Alþingi styðji útgáfuna fjárhagslega með árlegum fjárveitingum þar til verkefnunum sé lokið. Nefndin telur einkar viðeigandi að Þingvöllum og íslenskri bókmenntasögu verði gert hátt undir höfði með þessum hætti, með hátíðarútgáfu ritverka á þessum tímamótum, og lýsir yfir stuðningi við framgang málsins. Á fundi nefndarinnar, sem var sameiginlegur með atvinnuveganefnd, var jafnframt fjallað um tillögu til þingsályktunar um verkefni í tilefni af 100 ára fullveldisafmæli Íslands í þágu barna og ungmenna annars vegar og rannsókna er stuðli að sjálfbærni auðlinda hafsins hins vegar. Allsherjar- og menntamálanefnd beindi sjónum sínum einkum að a-lið tillögunnar, um að stofnaður verði Barnamenningarsjóður Íslands. Á fundinn mætti mennta- og menningarmálaráðherra, Lilja Alfreðsdóttir, og gerði grein fyrir málinu. Samkvæmt a-lið tillögunnar ályktar Alþingi að stofnaður verði Barnamenningarsjóður Íslands sem njóti framlaga af fjárlögum næstu fimm árin. Sjóðurinn hafi að markmiði að fjármagna og styrkja verkefni á sviði barnamenningar. Áhersla verði lögð á verkefni sem efli samfélagsvitund og stuðli að lýðræðislegri þátttöku barna í samfélaginu og verkefni er stuðli að áframhaldandi innleiðingu samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi barna. Annað hvert ár verði efnt til barnaþings sem taki til umfjöllunar málefni tengd börnum og ungmennum og hagsmunum þeirra. Nefndin er sömuleiðis einhuga um þetta mál og telur þarft og brýnt að það nái fram að ganga.

Herra forseti. Á sameiginlegum fundi atvinnuveganefndar og allsherjar- og menntamálanefndar var til umfjöllunar sá liður tillögu formanna stjórnmálaflokkanna sem fjallar um verkefni í tilefni af 100 ára fullveldisafmæli Íslands og lýtur að smíði nýs hafrannsóknaskips. Á fundinn mættu hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, Kristján Þór Júlíusson, og Sigurður Guðjónsson frá Hafrannsóknastofnun ásamt Kristjáni Skarphéðinssyni, ráðuneytisstjóra sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytisins, og gerðu þeir grein fyrir málinu. Með tillögunni er lagt til að hafin verði smíði hafrannsóknaskips með sérstöku viðbótarframlagi á fjárlögum næstu þrjú árin, 2019–2021. Atvinnuveganefnd lýsti stuðningi sínum við tillögurnar og telur málið mjög brýnt og þarft og lagði sérstaka áherslu á þörf á nýju hafrannsóknaskipi í umsögn sinni í vor um fjármálaáætlun. Miklar breytingar hafa orðið á umhverfi sjávar. Loftslag er að hlýna og sjávarstraumar og vistkerfi hafsins eru að breytast. Það hefur m.a. haft í för með sér breytingar á þeim fiskstofnum sem veiðast í kringum Ísland en miklar áskoranir eru fólgnar í vöktun umhverfisþátta vistkerfa og breytinga í afkomu einstakra stofna. Mengun sjávar, m.a. af plasti, er alvarlegur vandi sem þjóðir heims glíma við og brýnt er að taka á. Því hefur verið spáð að árið 2050 verði meira af plasti en fiski í sjónum. Því er þörf á auknum rannsóknum hvað þetta varðar ásamt því að mæta aukinni eftirspurn eftir enn frekari nýtingu hafsins og þess fjölbreytta lífríkis sem fyrirfinnst þar. Ljóst er að nýtt hafrannsóknaskip mun styrkja þessar rannsóknaráherslur auk þess sem kominn er tími á endurnýjun rannsóknaskipa Hafrannsóknastofnunar. Eldra skipið, Bjarni Sæmundsson, er tæplega 50 ára gamalt og uppfyllir ekki þær kröfur sem gerðar eru um rannsóknarskip hvað varðar aðbúnað og tæki. Í aldanna rás hefur sjávarauðlindin verið undirstaða verðmætasköpunar hér á landi og kölluð gullkista þjóðarinnar. Efnahagsleg uppbygging þjóðfélagsins síðustu 100 árin hefur að stærstum hluta byggst á nýtingu sjávarauðlindanna. Það er því vel við hæfi, í tilefni af 100 ára fullveldisafmæli þjóðarinnar, að ráðast í byggingu nýs hafrannsóknaskips og treysta enn frekar ábyrga nýtingu hafsins sem við eigum svo mikið undir fyrir framtíð komandi kynslóða. Öflugar hafrannsóknir og vöktun á umhverfi sjávar eru forsenda áframhaldandi sjálfbærrar nýtingar auðlindarinnar. Atvinnuveganefnd er því einhuga um framgang málsins og telur það sérstaklega vel við hæfi að málið verði samþykkt á þessum tímamótum.

Forseti boðar þingmenn til næsta fundar Alþingis að Lögbergi á Þingvöllum. Hefst sá fundur kl. 14 á morgun, miðvikudaginn 18. júlí, samanber forsetabréf frá 10. júlí 2018 svo og 37. gr. stjórnarskrárinnar, um fundarstað Alþingis. Það er hátíðarfundur Alþingis til að minnast fullveldisafmælisins. Allir hv. þingmenn eiga að hafa fengið þær upplýsingar um ferðir til Þingvalla og fyrirkomulag fundarins sem þeim eru nauðsynlegar. Forseti Íslands, Guðni Th. Jóhannesson, situr hátíðarfundinn og ávarpar hann. Enn fremur mun forseti danska Þjóðþingsins sitja fundinn og ávarpa hann fyrir hönd dönsku þjóðarinnar. Ræðan verður þýdd á íslensku. Verður þetta í fyrsta sinn á seinni árum sem erlendur maður ávarpar Alþingi. Forseti og forsætisnefnd telur að tilefnið sé að þessu sinni ærið, á þessum hátíðarfundi þingsins til að minnast svo mikilsverðs samnings mill þjóðanna. Ég vona að engar athugasemdir séu gerðar við þessar fyrirætlanir forseta. Ég þakka hv. þingmönnum samvinnuna á þessum degi um fundahaldið og vænti þess að við sjáumst öll heil á morgun á Þingvöllum í góðu veðri.