Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frú forseti. Það er mjög einkennandi fyrir allt þetta mál að jafnvel í atkvæðagreiðslunni sjálfri verða breytingar á tillögum. Ég mun greiða atkvæði með þeirri breytingartillögu að taka 9. gr. út, sem er eignarskattlagning á lífeyrissjóði. Ég mun ekki geta greitt atkvæði með frumvarpinu í heild sinni. Það er - ég veit ekki hvaða orð ég á að nota yfir það - mjög óljós vinnsla á því, ég ætla að nota það orðalag. Ég mun sitja hjá við atkvæðagreiðslu um það. Ég skora á hugsandi hv. þingmenn að greiða atkvæði á sama máta.

Virðulegur forseti. Ég vil þakka hv. efnahags- og skattanefnd og þingheimi fyrir samvinnuna við að gera þetta mál að lögum. Hér er settur sá rammi sem þarf af hálfu þingsins til að tryggja framgang kjarasamninga sem er nauðsynlegur rammi um efnahagsuppbygginguna á næstu árum. Vonandi færir löggjöfin okkur þá farsæld sem vonir standa til.

Virðulegur forseti. Hér er að verða að lögum gistináttaskattur. Um langt árabil hefur verið rætt um að umhirða og aðbúnaður á helstu ferðamannastöðum og við helstu náttúruperlur landsins sé víða til vansa og að nauðsynlegt væri að koma upp tekjustofni til þess að við gætum umgengist þessar perlur okkar í náttúru Íslands með viðeigandi hætti og þær þoli það mikla álag ferðamanna sem á þeim er. Hér er verið að tryggja slíkan tekjustofn. Um það er góð þverpólitísk samstaða í þinginu og ég þakka fyrir gott samstarf við það.

Virðulegi forseti. Við greiðum nú atkvæði um heildarlög í skeldýrarækt en hér er verið að búa greininni lagaumgjörð sem mjög er til bóta. Lagt er til að lögin verði endurskoðuð að þrem árum liðnum í ljósi reynslunnar. Á milli 2. og 3. umr. tókum við einnig til greina að hagsmunasamtökum skelræktenda væri bætt inn sem umsagnaraðila í 17. gr. frumvarpsins. Þetta er ung og upprennandi atvinnugrein sem á sér mikla framtíð.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir tillögu til þingsályktunar sem forsætisnefnd Alþingis flytur um prófessorsstöðu tengda nafni Jóns Sigurðssonar forseta. Eins og öllum er kunnugt eru hinn 17. júní næstkomandi liðin 200 ár frá fæðingu Jóns Sigurðssonar. Afmælis Jóns Sigurðssonar hefur verið minnst með margvíslegum hætti á þessu ári á vegum nefndar sem var skipuð árið 2007 til þess að skipuleggja ýmsa viðburði, sýningar o.fl. til að minnast starfa Jóns Sigurðssonar. Starfsvettvangur hans var víðfeðmur. Hann var ekki aðeins forustumaður frelsisbaráttunnar heldur líka einn fremsti vísindamaður okkar Íslendinga um sína daga. Grundvöllur fyrir málstað hans var reistur á því að Ísland yrði frjálst og fullvalda ríki og efldar yrðu framfarir í atvinnuháttum og lífskjörum þjóðarinnar. „Vísindi og kunnátta eru lykill að allri framför manna og hagsældum“ sagði Jón Sigurðsson í grein sinni „Um alþíng“ árið 1842. Í anda þessara orða hefur sú niðurstaða orðið á Alþingi að flytja þessa þingsályktunartillögu sem felur í sér að stofnað verði prófessorsembætti sem tengt yrði nafni Jóns. Meginviðfangsefni prófessorsins verði að stunda rannsóknir, standa fyrir ráðstefnum og fyrirlestrum og kennslu þannig að líf, starf og arfleifð Jóns Sigurðssonar sé í heiðri haft og að efld verði þekking á sjálfstæðisbaráttu þjóðarinnar. Starfsvettvangur prófessorsins verður á heimaslóðum Jóns og verður vonandi til að efla Hrafnseyri, fæðingarstað hans, sem fræðasetur. Lögð er rík áhersla á að sá sem valinn er til að gegna stöðunni hverju sinni fullnægi öllum hæfiskröfum sem gerðar eru til prófessors og tryggt sé að hann njóti þess rannsóknarfrelsis sem slíkir menn hafa. Málið hefur verið kynnt í þingflokkum, rætt á fundum formanna þingflokka og í forsætisnefnd Alþingis. Ég legg því ekki til að tillagan fari til nefndar enda er ætlunin að málið komi til síðari umræðu og lokaatkvæðagreiðslu á sérstökum hátíðarfundi á miðvikudaginn í næstu viku þegar dregur að þjóðhátíðardeginum. Sá fundur verður framlag Alþingis til að minnast þessara merku tímamóta í íslenskri sögu.

Virðulegi forseti. Það er sjálfsagt og eðlilegt að heiðra minningu Jóns Sigurðssonar sem er vafalaust einn merkasti maður sem uppi hefur verið á þessu landi. Mér er hins vegar ekki alveg sama hvernig það er gert. Nú er ég ekki að segja að ekki sé virðing að stofna embætti við Háskóla Íslands í nafni hans. Á hinn bóginn er Háskóli Íslands sjálfstæð stofnun og í lögum nr. 63/2006, um háskóla, hefst 2. gr. þannig: „Háskóli er sjálfstæð menntastofnun sem sinnir kennslu, rannsóknum …“ o.s.frv. Mér finnst grundvallaratriði að háskólinn er sjálfstæð stofnun. Mér finnst það bæði gamaldags og ekki góð vinnubrögð sannast að segja að Alþingi Íslendinga hlutist til um hvernig háskólinn skipar sínum störfum. Þess vegna, virðulegi forseti, sama hversu virðingarvert, göfugt og flott þetta er, er ég hrædd um að ég geti ekki greitt þessu atkvæði mitt.

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að eyða tíma þingsins í langa ræðu. Ég ætla bara að segja að ég er hjartanlega sammála hv. þm. Valgerði Bjarnadóttur.

Kallast vart andsvar. Forseti gerir ekki ráð fyrir að þingmaðurinn ætli að svara.

Frú forseti. Ég fagna þessari tillögu sem fram er komin um að stofna prófessorsstöðu tengda nafni Jóns Sigurðssonar forseta í tilefni af 200 ára fæðingarafmæli hans þann 17. júní næstkomandi. Ég tel mjög vel við hæfi að nafn þessa forustumanns sjálfstæðisbaráttunnar og frumkvöðuls í menntamálum þjóðarinnar sem fæddur var á Hrafnseyri við Arnarfjörð sé heiðrað með þessari tillögu. Eins og fram kom í máli hæstv. forseta og 1. flutningsmanns tillögunnar er gert ráð fyrir að staðan verði við Háskóla Íslands en að starfsskyldur þess sem henni gegnir verði m.a. við rannsóknasetur Háskóla Íslands á Vestfjörðum og í samstarfi við Háskólasetur Vestfjarða. Vestur á fjörðum er starfandi vaxandi háskólasamfélag og stefna Háskóla Íslands hefur verið að efla fræða- og rannsóknastarf sitt um landsbyggðina. Í því skyni hefur verið komið á fót fræðasetrum og rannsóknasetrum Háskóla Íslands vítt um landið. Það er í anda þeirrar stefnumótunar háskólans að skóli sé ekki hús og ekki bundinn við ákveðinn stað heldur sé skóli lifandi starf sem eigi að skjóta rótum víðar en á upphafsstað þar sem höfuðstöðvarnar eru. Á síðustu árum hafa orðið miklar breytingar varðandi fjarkennslumöguleika og Háskóli Íslands er nú með bæði kennara og rannsakendur víða um land sem kenna úti á landi og eru með nemendur í öðrum landshlutum en þar sem þeir eru staðsettir. Þetta þekki ég vel. Ég vann að þessari uppbyggingu fyrir fáum árum með Háskóla Íslands og ég veit að engin vandkvæði eru á því að stunda rannsóknir vestur á Ísafirði og kenna nemendum við Háskóla Íslands, þess vegna um allan heim, í gegnum fjarkennslubúnað, það hef ég m.a. gert sjálf. Ég held því að miklir og góðir möguleikar séu í þessu. Ég fagna því mjög að þessari stöðu verði komið á. Mér finnst vel við hæfi að það sé gert á heimaslóðum Jóns forseta.

Virðulegi forseti. Nú virðist vera komin upp ágreiningur innan Samfylkingarinnar varðandi þessa tillögu.

Það hefur ekkert með Samfylkinguna að gera.

Ég mundi hins vegar vilja spyrja hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur um hvort ekki væri möguleiki á að reyna einhvern veginn að sameina þær tillögur sem hafa verið hingað til ræddar, annars vegar um að búa til þessa prófessorsstöðu, eða eins og kom hérna fram áðan -

Það var búið að kynna þetta í þingflokkunum.

Þetta er að verða æ vandræðalegra. Svo virðist vera, virðulegi forseti, að forseti vonist til þess að hafa betri stjórn á þingmönnum í öðrum stjórnmálaflokkum en sínum eigin. 
             Þetta er fáránlegt mál. Ég tel ástæðu til að þið setjist hérna saman og ræðið þetta mál.

Frú forseti. Sú tillaga sem hér er til umræðu er flutt af hæstv. forseta þingsins.

Forsætisnefnd.

Flutningsmaður er hæstv. forseti fyrir hönd forsætisnefndar þingsins. Ég veit ekki hvaða aðra tillögu hv. þingmaður var að vísa til að unnt væri að sameina þessu máli. Ég kem hér upp í ræðu til að fagna þessari tillögu. Frú forseti, það eru tveir fundir í salnum.

Öðrum fundinum er augljóslega lokið.

Ég er hingað komin til þess að fagna þessari tillögu vegna þess að hún gleður mig sannarlega. Það gleður mig sannarlega ef náðst hefur samkomulag við Háskóla Íslands um að starfrækja þessa prófessorsstöðu vestur á Ísafirði þar sem er vaxandi háskólasamfélag og háskólastarfsemi. Ég sé ekkert því til fyrirstöðu að sá sem gegnir þessari stöðu geti gert það með sóma á þeim forsendum sem lagt er upp með í tillögunni. Ég er því mjög glöð með tillöguna af skiljanlegum og eðlilegum ástæðum og hlakka til að taka þátt í afgreiðslu hennar.

Virðulegi forseti. Ég geri mér ágætlega grein fyrir að hv. þingmaður er mjög ánægður með tillöguna og ég veitti henni brautargengi á þingi og gerði líka ráð fyrir að greiða henni atkvæði mitt. Hins vegar virðist greinilega ekki vera fyllileg sátt um hana í þingsal. Ég velti því fyrir mér hvort það væri ekki þannig, í ljósi mikilvægi þessara tímamóta, annars vegar 200 ára afmælis Jóns Sigurðssonar, sem þessi tillaga varðar sérstaklega, og 100 ára afmælis Háskóla Íslands - ég held að það sé mjög mikilvægt að við höfum í huga að Jón Sigurðsson var ekki bara frelsishetja Vestfjarða heldur var hann frelsishetja allrar þjóðarinnar.

Frú forseti. Vissulega var Jón Sigurðsson frelsishetja þjóðarinnar en hann var fæddur vestur á fjörðum. Hann var þingmaður Vestfirðinga. Nafn hans tengist Vestfjörðum órjúfanlegum böndum og ég átta mig ekki alveg á hvað þingmaðurinn er að fara. Ég sé ekki af hverju fólki ætti að finnast það óviðeigandi að koma á laggirnar prófessorsstöðu sem beinlínis er tengd nafni Jóns Sigurðssonar vestur á fjörðum þar sem þingmaðurinn átti uppruna sinn, sleit barnsskónum, drakk í sig orku og kraft vestfirskra fjalla og það nýttist honum vel í sjálfstæðisbaráttu fyrir okkur Íslendinga. Ég sé ekki að neinn staður eða neitt svæði annað sé betur við hæfi að taka við slíkri prófessorsstöðu, sérstaklega í ljósi þess sem ég sagði áðan að Háskóli Íslands hefur haft það á stefnuskrá sinni að byggja upp rannsóknir og fræðastarf út um landsbyggðina og hefur gert það markvisst. Ég hef enga trú á öðru en að háskólinn fagni þessari tilhögun. Um ágreininginn sem hv. þingmaður var að vísa til veit ég hins vegar ekkert því ég er bara búin að hlusta á tvær ræður í tilefni af þessari tillögu.

Frú forseti. Ég er komin hingað í ræðustól í tvennum tilgangi, annars vegar að biðja menn að draga aðeins niður í þessum „lókal patríótisma“ hér og í öðru lagi bið ég allra vinsamlegast um að þessari umræðu verði frestað, að minnsta kosti þangað til að búið er að fjölfalda tillöguna svo að þingmenn geti haft aðgang að henni og lesið hana og þurfi ekki að hlusta á umfjöllun um hana án þess að hafa hana undir höndum.