Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Magnús Jónsson: Herra forseti. Þetta er stjfrv., komið frá Nd. Það er samið af n., sem ríkisstj. skipaði til að endurskoða tollskrána. Þegar tollskráin var samin, var auðvitað, að einhverjir gallar kæmu fram á henni síðar, og var eðlilegt að skipa n. til að gera till. um leiðréttingu á þeim. Þessir aðilar tilnefndu menn í n. skv. tilmælum fjmrn., sinn fulltrúann hver: Félag ísl. iðnrekenda, Samband ísl. samvinnufélaga og Verzlunarráð Íslands. Auk þess voru skipaðir í n. Sigtryggur Klemensson fulltrúi og Jón Hermannsson tollstjóri, sem jafnframt var form. hennar, en þeir eru einna kunnugastir þessum málum, enda var Jón Hermannsson við samningu l. um tollskrá, þegar þau fyrst voru sett. Þegar þetta mál kom fyrir Nd., var það sent til n. og síðan til tollstjóra. Hann gerði við frv. nokkrar brtt., sem voru því sem næst allar samþ. Eftir að hafa gengið gegnum þennan hreinsunareld, er frv. komið til þessarar deildar. Fjhn. hafði varla tíma nema til að líta yfir frv., og var naumast unnt að ná sambandi við nokkra kunnugri en þá, sem um það hafa fjallað. Þó hafa nokkrar smábreyt. verið gerðar, sem aðallega eru tilfærslur, sérstaklega í sambandi við innlendan iðnað. Flestar brtt. eru við 1. gr., sem er raunverulega öll tollskráin. Nokkrar brtt. eru við 2. gr., sem er erfitt að dæma um nema fyrir nákunnuga. N. leggur til, að frv. verði samþ., og var þó einn nm. fjarverandi. Ég hef ekki annað að segja fyrir hönd n. en óska, að frv. verði samþ. óbreytt eins og það liggur nú fyrir.



Herra forseti. - N. hefur athugað þetta frv. og borið það saman við gildandi hafnarl. og séð við þann samanburð, að ábyrgð sýslun. Eyjafjarðarsýslu er felld burtu úr l. og farið þar inn á nýja braut með því að kippa burt ábyrgð sýslun. fyrir þeim hluta, sem ríkissjóður ábyrgist af láninu til hafnarbóta til hreppsins. Með því að hér er um að ræða reglur, sem ekki snerta kaupstaði, gat n. ekki fallizt á að leggja til, að frv. yrði samþ., nema ábyrgð sýslusjóðs yrði færð inn og komi til þar eins og í öðrum hreppum á landinu. N. er alveg ljóst, að komið hafa upp háværar raddir frá hafnarbótasjóðum og lendingarbótasjóðum í landinu um það að fella þessi ákvæði niður úr hafnarl. En n. taldi ekki rétt að gera slíkt á þessu stigi málsins, en vill í þessu sambandi nota tækifærið til þess að benda á það, hversu mikil þörf er á því að fá samþ. almenn hafnarl. til þess að geta komið þessum málum í það horf, sem þau þurfa að komast í. Vil ég beina þessu til hæstv. samgmrh. Einnig vill sjútvn. beina því til hæstv. samgmrh., að svo fljótt sem unnt er verði samin almenn hafnarl., þar sem tekið sé til athugunar, hvort gerlegt þætti að fella burt þetta ákvæði. En það er vitanlegt, að ef þetta ákvæði um ábyrgð sýslusjóðs verður fellt burt úr einum hafnarl., kemur krafa um það frá öllum öðrum hreppum að fella það burt. Mér er kunnugt um, að það muni eiga að gera slíka kröfu fyrir Bolungavík, eftir að búið er að gera Ólafsfjörð að sérstöku bæjarfélagi, en það var gert aðallega vegna þess, að sýslun. Eyjafjarðarsýslu neitaði um ábyrgð. Ég sé ekki ástæðu til að fara inn á það nú, en það verður til athugunar á sínum tíma, hvað eigi að koma í staðinn, ef ábyrgð sýslusjóðs verður kippt burt. Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um málið. N. leggur til, að frv. verði samþ., en þessu verði breytt eins og hún leggur til á þskj. 765.



Ég get vel skilið afstöðu hv. sjútvn., að hún vilji hafa hafnarl. fyrir Hrísey í samræmi við önnur hafnarl. En eins og hv. frsm. gat um, hefur þessu verið þannig farið um hafnir utan bæja, að það hefur verið áskilin bakábyrgð viðkomandi sýslu fyrir því láni, sem hafnarsjóðir þeirra hafa tekið og ríkið ábyrgist. En því er ekki að leyna, þó að ég geti skilið þessa afstöðu sjútvn., að ég geri ráð fyrir, þegar litið er til afstöðu sýslun. Eyjafjarðarsýslu til ábyrgðarinnar vegna hafnarinnar í Ólafsfirði, að samþykkt þessarar brtt. er það sama og að stöðva framkvæmdir í Hrísey. Ég býst við, að það sé alveg rétt hjá hv. frsm. n., að orðið sé tímabært og nauðsynlegt að setja heildarl. um hafnargerðir hér á landi. Ég er n. alveg sammála um það, að þau lög ættu helzt að koma á næsta þingi, og mér þætti vænt um það, ef jafnhliða því, að þetta mál er afgr. og þessi brtt. n. ef til vill samþ., sem eins og ég hef upplýst, verður til að stöðva þessar framkvæmdir, kæmi eitthvað frá hæstv. stj. um það, hvað hún hyggst fyrir í þessu máli, þ.e., hvað hún hyggst fyrir um heildarlöggjöf viðvíkjandi hafnargerðum, og þá, hvort hún hugsar sér ekki einhver heildarákvæði um það, hvað ætti að vera skilyrði fyrir ábyrgð ríkissjóðs á lánum til slíkra framkvæmda. Ég get ekki beinlínis farið að mótmæla þessari brtt., af því að ég finn, að hún er alveg í samræmi við önnur hafnarl., en sem þm. kjördæmisins get ég þó ekki léð henni fylgi mitt.



Herra forseti. - Bæði hv. frsm. n. og hv. 1. þm. Eyf. hafa minnzt á það, hvað ríkisstj. mundi leggja til um samningu almennra hafnarl. fyrir allt landið, sérstaklega út af því atriði, sem hér er deilt um. Ég get út af þessu sagt það, að fyrir mþn. í sjávarútvegsmálum hefur legið þetta verk, og veit ég ekki annað en hún hafi safnað gögnum til þess að vinna úr og eigi í fórum sínum talsvert af því, sem þarf til undirbúnings slíks frv. Hins vegar hefur n. ekki enn skilað mér eða ráðun. neinu endanlegu um þetta mál. Ég hef rætt um þetta við form. n., og mér hefur skilizt, að honum léki fullur hugur á því, að þetta verk yrði unnið sem allra fyrst. Hafnarl. eru orðin svo mörg fyrir allt landið, að æskilegt væri að sameina þau í ein heildarl. og handhægt að hafa það í einum l., og þar að auki mundu þessi ákvæði, sem í hafnarlög eru venjulega sett, verða í meira samræmi á þann hátt. - Það er vilji ráðun. og n., sem hefur þetta starf með höndum, að þessu verki ljúki sem fyrst. Að því er snertir þetta sérstaka mál, þá er það rétt, að eins og frv. er nú úr garði gert, er það að því leyti óvenjulegt, að ekki er gert ráð fyrir, að sýslun. sé í bakábyrgð fyrir þeim lánum, sem hreppurinn kann að taka í þessum efnum. Hygg ég, að það sé vegna þess, að það atvik kom fyrir á s.l. ári, sem segja má, að landfrægt hafi orðið, að sýslun. neitaði að taka ábyrgð á láni vegna Ólafsfjarðar. En bæði var þar um miklu hærri upphæð að ræða en er í þessu frv. og svo einnig hitt, að sýslun. hefur einnig fengið svo mikla andúð fyrir þessa afstöðu sína til Ólafsfjarðar, að ekki er líklegt, að hún grípi til þess aftur, sérstaklega þegar ekki er um hærri upphæð að ræða en hér er. Það er þó allt í allt takmarkað við 1/2 millj. kr., en við hina ábyrgðina gerði sýslun. sér í hugarlund, að hún mundi verða 41/2 millj. kr., þó að það væri mín skoðun, að Ólafsfirðingar væru færir um að standa undir þeirri upphæð eins og Hríseyingar nú undir þessari. Ég segi því eins og hv. 1. þm. Eyf., ég mun ekki andmæla á neinn hátt þeirri brtt., sem hv. sjútvn. kemur með. Það er að vissu leyti eðlilegt og í samræmi við það, sem áður hefur verið. En á hinn bóginn skal ég reyna að ýta undir það, að mþn. í sjávarútvegsmálum ljúki sem fyrst við undirbúning frv., þar sem þetta mál allt verður tekið til yfirvegunar, þ.e. hverja tryggingu ríkissjóður eigi að fá fyrir lánum, sem hann kann að ábyrgjast í þessu skyni.



Það er að vísu rétt, sem hæstv. ráðh. sagði, að hér er um allt aðrar upphæðir að ræða í þessu frv. en þá, sem sýslun. Eyjafjarðarsýslu taldi, að væri um að ræða viðvíkjandi Ólafsfirði. Ég vil þó benda á, að Alþ. var sent álit sýslun. um þetta, og neitun hennar á ábyrgð fyrir Ólafsfjörð byggðist ekki eingöngu á óttanum við það að ganga í þá ábyrgð, heldur á þeim skilningi sýslun. og áliti, að það væri rangt að áskilja ábyrgð sýslunnar með þeim takmörkuðu tekjumöguleikum, sem sýslan hefði, fyrir slíkum lánum. Og þó að hér sé um ólíkar upphæðir að ræða, hef ég fulla ástæðu til að ætla, að afstaða sýslun. verði hin sama gagnvart þessu máli og Olafsfjarðarmálinu. Þess vegna er það, að þó að ég geti ekki verið að rísa gegn þessari till., þar sem hún er í samræmi við önnur hafnarl., þá býst ég við, að samþykkt þessarar brtt. verði til þess, að ekki verði um hafnarframkvæmdir í Hrísey að ræða, fyrr en ef heildarl. yrðu sett um hafnargerðir í landinu og með því móti yrði fært að hef jast handa. Ég vona því, að hv. þdm. afsaki það, þó að ég geti ekbi beinlínis léð þessari brtt. fylgi.



Ég vil þakka hæstv. ráðh. fyrir þær upplýsingar, sem hann gaf viðvíkjandi setningu almennra hafnarl. En í sambandi við ræðu hv. 1. þm. Eyf. vil ég geta þess, að ég hef fengið upplýsingar um, að það vanti undirbúning undir þessar framkvæmdir, og er búizt við, að honum verði lokið á þessu ári, svo að tæplega verður hægt að hefja framkvæmdir fyrr en á næsta ári. Þó að þessi till. verði samþ., sé ég ekki annað en búið sé að samþ. hafnarl. fyrir staðinn, og tel ég því þessa afgreiðslu heppilega fyrir málið, því að ekki þyrfti annað en fá þessu breytt, þegar byrja þarf á framkvæmdum. Ég held því, að allir hv. þdm. muni geta fallizt á að afgr. málið eins og það liggur fyrir nú, svo að það komist í gegn á þessu þingi.



Herra forseti. - Ég hef borið hér fram frv. um lendingarbætur í Þorkötlustaðahverfi í Grindavík. Þar í hverfinu hagar svo til, að undanfarin ár hefur verið unnið þar nokkuð að lendingarbótum, og hefur verið byggð þar bryggja og komið fyrir sérstakri vélvindu til þess að setja upp skip í lendingu. Til þessa verks hafa hverfisbúar notið nokkurs styrks úr ríkissjóði, auk þess fjár, sem þeir hafa sjálfir lagt fram. Nú er fyrirhugað að stækka bryggjuna nokkuð, lengja hana og breikka og jafnvel hækka. Samkvæmt áætlun vitamálaskrifstofunnar er talið, að þessar endurbætur og breytingar muni kosta 150 þús. kr. Í fjárl. fyrir 1945 eru veittar úr ríkissjóði 25 þús. kr. sem byggingarframlag til þessa verks. Enda þótt þessi styrkur hafi verið veittur úr ríkissjóði til þessara endurbóta bæði nú á þessu ári og áður, hafa ekki verið til nein hafnarl. fyrir þetta hverfi, og að sjálfsögðu er óviðeigandi að veita fé úr ríkissjóði til slíkra framkvæmda, án þess að til séu um þennan lendingarstað sérstök lög, eins og mun vera yfirleitt þar, sem veitt er fé úr ríkissjóði til lendingarbóta. Ég hef því borið frv. fram til þess að fá bætt úr þessum ágalla, og er það samið eftir fyrirmælum, sem gilt hafa um aðra lendingarstaði í landinu. Frv. er í engu frábrugðið öðrum slíkum l. að öðru leyti en því, þar sem tekin eru upp í það þau nöfn, sem við eiga í sambandi við lendingarstaðinn og fjárhæðina, sem sérstaklega er áætluð í þessu tilfelli. Ég vænti því, að frv. geti fengið fljóta afgr., og leyfi mér að leggja til, að því verði vísað til 2, umr. og sjútvn.