Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Jónas Jónsson) Þetta frv. er vel undirbúið. Fyrst og fremst var þetta mál undirbúið af milliþinganefnd, sem starfaði fyrir nokkrum árum. Síðan hefir hæstv. stjórn tekið það að sjer, að jeg held í samráði við forstöðumann stýrimannaskólans. Síðan fór það til mentmn. Nd. og var samþykt í hv.Nd. með miklum atkvæðamun. Mentmn. þessarar deildar leggur til, að það verði samþykt hjer. Það hefir verið alment álit, að þessi skóli væri að sumu leyti of ljettur og að þaðan útskrifuðust fleiri menn en nauðsynlegt er fyrir siglingar landsins og útveg. Hafa því undanfarið heyrst raddir um að þyngja skólann, svo að þangað. leituðu ekki miklu fleiri en nauðsynlegt er. Á togurum og millilandaskipum hefir stundum verið alt að því helmingur skipsmanna prófaðir skipstjórar. Aðsókn að skólanum er mikil, en inntökuskilyrði væg og duglegir menn eru látnir sitja sama bekk og hinir miður hæfu; þeir fá því ekki jafnmikla og ítarlega kenslu og þeir verðskulda. En liðljettingarnir fljóta með. Í nál. mentamálanefndar er það tekið fram, að við leggjum mikla áherslu á það við hæstv. stjórn, að reglugerðin, sem frv. ræðir um, verði höfð þung, svo að ekki komi aðrir í skólann framvegis en þeir, sem ástæða er til að halda, að geti notið vel námsins og fullnægt öðrum skilyrðum. Komið hefir til tals að heimta gagnfræðamentun til inngöngu í skólann. En menn, sem starfa við skólann, telja það miður heppilegt, því þó það sje æskilegt, að nemendur hafi bóklegan undirbúning, má ekki um of einblína á bóklega þekking í þessum efnum. Það er ekki happ fyrir útveginn að hafa völ á mörgum stofulærðum skipstjórum, ef þá skortir hreysti, harðfylgi og veiðisælni sjómanna. Þess vegna verður að sigla milli skers og báru, og tjáir ekki að hafa bókleg inntökuskilyrði alt of þung. Það þarf að gera mismunandi kröfur til þeirra, sem eiga að vera skipstjórar á fiskiskipum, og hinna, sem eiga að stýra fólksflutningaskipum hjer við land eða milli landa. Slíkir menn þurfa að vera vel mentaðir menn að bókþekkingu. Það hefir viljað svo vel til, að um leið og íslenski flotinn myndaðist voru til margir duglegir skipstjórar, sem hafa orðið landinu til sóma fyrir hreysti og harðfylgi. En þeir munu viðurkenna fúslega, að þeim hafi á æskuárum ekki verið veitt nægileg bókleg mentun. Á millilandaskipum er það stundum bagalegt, að skipstjóri skuli ekki geta fleytt sjer sæmilega í ensku. En til þess eru dæmi. Þetta segi jeg alls ekki í niðrunarskyni. Þessir menn hafa komist lengra í bóklegum fræðum en búast mátti við eftir aðstöðunni. Jeg hefi minst á þetta svo sem til leiðbeiningar við samningu reglugerðarinnar. Tilgangur skólans á að vera tvenskonar: að undirbúa dugleg fiskimannaefni fyrir stöðu sína og ennfremur að veita þeim mönnum, sem eiga að taka að sjer stjórn á mannflutningaskipum, nægilega bóklega mentun, sem hæfir þeirra stöðu. Í þessu sambandi vil jeg geta þess, að sumir skipstjórar á Sameinaða fjelags skipunum hafa fengið þann undirbúning á æskuárum, að hafa numið þrjú stórmál, og tala þau eins og t. d. menn hjer tala dönsku. Við getum tæplega í framtíðinni komist af með lægri kröfur til okkar skipstjóra á fólksflutningaskipum. Vil jeg mæla með því, að frv. verði samþykt óbreytt. Í því er gengið eins langt með kröfur og kostur er á, þó að ekki sje bætt fullkomlega úr því, sem þörf er á í framtíðinni.

Frsm. (Ingvar Pálmason) Jeg hygg, að mál þetta þarfnist ekki langrar framsögu. Eins og hv. deild er kunnugt, falla úr gildi 1. jan. 1925 lög nr. 67, 22. nóv. 1913, um hvalveiðamenn. Lög þessi eru álitin að hafa verið mjög þörf, og þó tíminn sje ekki langur, sem þau hafa gilt, hafa þau borið árangur. Virðist vera brýn nauðsyn að framlengja lögin um 10 ár enn. Sjútvn. hefir athugað málið, og hún telur framlengingu nauðsynlega. Sjútvn. leggur eindregið með því, að frv. þetta nái fram að ganga.

Björn Kristjánsson Af því enginn annar tók til máls, vil jeg fara fáeinum orðum um þetta frv., sem hv. 2. þm. Reykv. (JBald) hefir borið fram. Jeg hefi leitað upplýsinga hjá bæjarfógeta í Hafnarfirði, hvernig á frv. þessu standi og hvort bæjarstjórnin hefði samþykt að biðja um að flytja frv. Svaraði hann því neitandi. Ennfremur spurði jeg, hvort sósíalistar hefðu orðið út undan við nefndarkosningar. Sagði hann, að sósíalistar væru í fleiri nefndum en þeim bæri, ef hlutfallskosning hefði farið fram. Það er rjett, að af 3 sósíalistum hefir einn ekki verið kosinn nema í eina nefnd. Er það vegna þess, að menn veigra sjer við því að hafa samvinnu við hann, samkv. reyndu undanfarið. Einnig vildu menn vegna heilsufars hans hlífa honum við slíkum nefndarstörfum. Jeg get látið þess getið viðvíkjandi þessum bæjarfulltrúa, að jeg þekti hann fyrir mörgum árum sem heiðarlegan og drenglyndan mann. Síðustu ár hefir hann verið formaður kommúnistafjelagsins, og lítur út fyrir, að heilsa hans hafi ekki þolað þau störf. Efalaust væri honum fyrir bestu að taka sem mesta hvíld, til þess að hann gæti náð fullri heilsu aftur. En ef frv. nær fram að ganga, verð jeg að telja, að ýtt sje undir, að hann fái ekki þessa hvíld, sem honum er nauðsynleg. Þess vegna get jeg ekki mælt með samþykt frv.

Sigurður Eggerz Jeg vil ekki vekja langar umræður um málið. En jeg vil geta þess, að mjer finst mjög eðlilegt, að þetta frv. verði samþykt, því þar sem bæjarstjórn er kosin með hlutfallskosningu, er það sjálfu sjer samkvæmt, að nefndakosning innan bæjarstjórnar fari fram á sama hátt. Þannig er það hjer í Reykjavík. Jeg álít ómögulegt að miða löggjöfina við það, hverjir eru í bæjarstjórn í hvert skifti, og tel þau atriði, sem fram hafa komið um ýmsa menn, sem nú eru í bæjarstjórninni í Hafnarfirði, málinu óviðkomandi.

Miða við heilsufar eins manns!

. Það er eðlilegt, að minni hlutinn fái að koma mönnum í nefnd, og þó hann ráði ekki úrslitum málanna, getur hann þó haft áhrif á heppilegri úrslit þeirra, með því að beita rökum sínum. Vil jeg því eindregið ráða til, að frv. verði samþykt.