Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég hef bent á það hér áður, að ég teldi, að þessi framlengingarskattafrv., sem liggja fyrir þessu þingi, hefðu öll átt að afgreiðast í sambandi við fjárhagsgrundvöll næsta árs og að það sé rangt að slíta þau úr því sambandi, þar sem óvíst er enn, hve mikið fé ríkissjóður þarf að fá. Ég hef því ekki tekið þátt í atkvgr. þeirra og mun ekki heldur gera það viðkomandi þessu frv. og sit hjá.



Herra forseti. Heilbr.- og félmn. hefur athugað frv. á fundi, en hefur ekki haft tíma til að láta prenta nál. Frv. er komið frá Nd. og hefur nú verið prentað upp á þskj. 107 með leiðréttingu, og er þar nú komið, eins og hv. þm. sjá, Selfosshérað, sem af vangá hafði fallið burt. Formaður n. og einn nm. annar hafa átt tal við Lúðvík Norðdal héraðslækni á Selfossi, og sagði hann, að ekki hefði verið leitað til sín um þetta mál, og sagðist ekki geta mælt með því. En n. var sammála um að mæla með, að frv. nái fram að ganga, og verða þannig við óskum frá vesturhreppum Árnessýslu og óskar eftir, að frv. verði samþ. fyrir nýár. Þá hefur komið fram till. frá hv. 1. þm. N-M. þess efnis, að Egilsstaðahéraði verði tryggður forgangsréttur að aðstoðarlækni. Og jafnframt þessu var n. tjáð, að landlæknir teldi, að væri till. þessi samþ., þá teldi hann þurfa nýja viðbót við frv., og hefði þá þurft að prenta allt frv. upp, og einnig vildi hann láta breyta nafni á l. og nefna þau l. um læknaskipun. N. var kunnugt um till. hv. 1. .þm. N-M., en vill ekki tefja fyrir afgreiðslu frv. með þessari brtt.



Herra forseti. Ég get ekki vel skilið þá afstöðu hv. n. að vilja ekki mæla með þessari brtt. minni. Hún á rót sína að rekja til þess, að 1944, þegar Brekkuhéraði og Hjaltastaðahéraði var slegið saman í Egilsstaðahérað, var það vilji landlæknis, að þegar um stór héruð væri að ræða, sem komið hefðu sér upp sjúkrahúsi, skyldu vera þar tveir læknar. Breytingin 1942 var gerð vegna þess, hve erfitt var að fá lækna í hin smærri héruð, en jafnframt var heimilað að ráða 4 lækna með fullum launum, svonefnda fjórðungslækna, sem skyldu starfa í læknislausum héruðum, unz þangað fengjust nýir læknar, og jafnframt til að koma í stað héraðslæknanna, þegar þeir væru í leyfum, en þegar áðurnefnd breyting var gerð á Fljótsdalshéraði,1944, var bætt við 5. lækninum, en þá jafnframt gert ráð fyrir, að Egilsstaðahérað sæti fyrir honum. En nú hefur orðið sú raun á, að aðeins einn fjórðungslæknir hefur fengizt, Lárus Jónsson, sem hefur starfað á Norðurlandi undanfarin ár. En þegar fengizt hafa læknar að Egilsstöðum, hafa þeir sjaldnast verið þar til lengdar, og með brtt. minni er ekki farið fram á annað en það, að 5. fjórðungslæknirinn, sem raunar á ekki að vera fjórðungslæknir, sé eingöngu á Egilsstöðum, en sé ekki notaður sem vikari fyrir lækna um alla Austfirði. Og hljóðar till. mín svo: „Egilsstaðahérað skal ganga fyrir öðrum héruðum um aðstoðarlækna, enda hvílir eigi á þeim aðstoðarlækni kvöð sú um þjónustu í öðrum héruðum, er um ræðir í lögum nr. 52 1942: Læknir þessi yrði þá einn af þessum 5 uppbótarlæknum, en væri undanþeginn þeirri kvöð að vera vikari fyrir aðra lækna hingað og þangað, en yrði eingöngu á Egilsstöðum, eins og gert var ráð fyrir við breytinguna 1944, þó að framkvæmdin yrði önnur. Ég vil því leggja fram þessa brtt. og skil ekkert í hv. n. að vilja ekki flytja hana, því að hún tefur málið aðeins um einn dag. Þá skil ég ekki í því, að n. skyldi ekki vilja flytja brtt. landlæknis, því að það verður að vera hægt að ganga að l. um læknaskipun á einum stað, en nú eru þau hingað og þangað. Það hefði náttúrlega þurft að gera miklu fleiri breytingar á þessum málum, og eins og ég sagði áðan, var reynt að samræma skoðanir manna í þessum efnum, og í því skyni var skipuð milliþn. í málinu, en hún hefur ekki enn skilað áliti. Nú er þessum málum svo háttað, að til eru héruð eins og Borðeyri, þar sem enginn læknir er starfandi, en samt sem áður eru greidd þangað full læknislaun, og rennur helmingur þeirra til læknisins á Hvammstanga, en hinn helmingurinn rennur í sjóð heima í héraðinu. Sama má segja um Suður-Snæfellsnes, þar sem helmingur læknislaunanna rennur til lækna í næstu héruðum og hinn helmingurinn í sjóð í héraðinu. Eins er um Hesteyrarhérað, sem var áður fjölmennt hérað, en telur nú aðeins um 60 manns í Sléttuhreppi. Þar er helmingur launanna greiddur til læknisins á Ísafirði, en hinn helmingurinn í sjóð. Sama má segja um Borgarfjarðarhérað, sem var gert lítið með sameiningu læknishéraðanna á Fljótsdalshéraði, svo að þar eru nú aðeins um 300 manns. Það þarf því að athuga öll l., sem þetta varðar, og athuga, hvort ekki er rétt að hafa fleiri en einn lækni í þeim héruðum, þar sem eru sjúkrahús og héruðin eru stór. Þetta þarf allt að athuga vel, en ég get fallizt á, að því verði slegið á frest í bili, en ég mun leggja fram brtt. mína og vona fastlega, að hún verði samþ. Hún tryggir, að aðstoðarlæknirinn verði ekki tekinn frá Egilsstöðum. 1942 var ákveðið, að vikararnir skyldu vera 4, og 1944 var þeim 5. bætt við og jafnframt tekið fram, að hann skyldi vera á Egilsstöðum.

Forseti (BSt): Mér hefur borizt svo hljóðandi till. frá hv. 1. þm. N-M.: [Sjá þskj. 137]. Till. þessi er of seint fram komin og skrifleg og þarf því tvöföld afbrigði.

Forseti (BSt): Ég vil vekja athygli hv. d. á því, án þess að blanda mér inn í umr., að frv. kemst ekki fram fyrir jól, nema um það verði samkomulag, þar sem ég vil ekki tefja umr. um önnur þýðingarmeiri mál vegna þess.



Herra forseti. Ég skal verða stuttorður í sambandi við þetta mál. Ég hefði helzt kosið að fresta þessu, þar til heildarendurskoðun á þessari löggjöf hefur farið fram, og verði þessi brtt. samþ., þá mun ég bera fram heildartill., því að mörgu er þörf að breyta, og meginástæðan fyrir því, að ég var ekki með brtt., þegar hún kom fyrir í n., var sú, að það mun tefja málið, en ekki það, að ég sé raunar á móti henni. Þá hefur landlæknir sagt, að ef læknislaust væri á Seyðisfirði, en 2 læknar á Egilsstöðum, þá væri ófært að mega ekki hreyfa annan lækninn þaðan. Hvað viðkemur breytingunni í Árnessýslu, þá virðist hún ekki aðkallandi, og læknirinn á Selfossi, Lúðvík Norðdal, segist raunar vera á móti henni og hún sé þarflaus og heppilegra væri að setja þar aðstoðarlækni. En mér er ljóst, að þróunin stefnir í þá átt, að þetta verði sérstakt hérað, enda liggja fyrir óskir um þetta frá héraðsbúum og sýslunefnd, og mun ég því ekki verða á móti þessu. - Þá tel ég óhjákvæmilegt að kalla eftir áliti frá milliþn. í þessum málum, einkum þar sem landlæknir er form. hennar og gæti því rekið á eftir, að hún starfaði, og vil ég því ekki styðja till. hans, meðan n. skilar ekki áliti. Þá vil ég algerlega vísa á bug öllum ásökunum á Gunnar Thoroddsen í þessum málum sem alveg tilhæfulausum. Ekki get ég heldur fallizt á framkvæmdir á Suður-Snæfellsnesi, þar sem ekkert hefur verið gert, síðan Stykkishólmshéraði var skipt, og óvíst, hvort héraðið hefur einu sinni verið auglýst, og árangurinn af þessari skiptingu er svo ekki annar en sá, að hálf læknislaun eru greidd til læknanna í Stykkishólmi og Ólafsvík, og hefur þetta því ekki annað í för með sér, en hækkuð laun til þessara lækna og þar með aukin útgjöld fyrir ríkissjóð. Þá er Hesteyrar- og Ögurhéruðum þjónað af lækninum á Ísafirði og hefur hann með því móti um 20 þús. kr. í grunnlaun, hálf laun í Hesteyrar- og Ögurhéruðum og full laun á Ísafirði. Þessi háttur á heilbrigðismálunum er óþolandi og undarlegt, að menn skuli árum saman þola stjórn slíks landlæknis, sem einkum virðist hafa áhuga á að parta niður læknishéruðin. Ég skal fylgja frv. út úr deildinni, en tel mikla þörf á að fá álit mþn., þar sem landlæknir er formaður.



Herra forseti. Út af ummælum hv. þm. Barð. um landlækni, tel ég það í fyllsta máta ósanngjarnt að ásaka hann fyrir það, að ekki fást læknar í fámenn héruð. Mér er kunnugt um það, að hann hefur manna mest varað við því að fjölga héruðunum, vegna þess, hve erfitt væri að fá lækna í fámenn héruð. Þetta er auðvitað slæmt, að fá ekki lækna þangað, en að saka landlækni um það er algerlega ósæmilegt.

Forseti (BSt): Ég vil benda á það, áður en gengið verður til atkv., að þskj. 107 hefur verið prentað upp og Selfosshreppi bætt þar inn. Ég tel þetta sjálfsagða breytingu, sem flm. hafi ætlazt til að væri, en fallið hefur niður af vangá.

Forseti (BSt): Það hefur ekki komið fram till. um að vísa málinu til n., en ég get upplýst, að fjhn. hefur þegar athugað málið nokkuð, þó ekki formlega.

Er ekki rétt að vísa málinu til n., svo að n. geti skilað áliti?

Ég skoða orð hv. 11. landsk. sem till. um að vísa málinu til n. Frv. vísað til fjhn. með 9:1 atkv.



Herra forseti. Nefndin hefur borið sig saman um það, hvort hitt frv. muni ná fram að ganga fyrir nýár, og telur litlar líkur til þess, en óskar, að þessu máli verði hraðað svo sem unnt er, svo að það nái fram að ganga núna fyrir jólin.



Ég vil enn láta í ljós viðvíkjandi framlengingu á þessum gjöldum, að ég tel, að þurft hefði að áætla þau öll í sambandi við fjárhagsáætlun næsta árs. Eins og ég benti á á síðasta þingi, tel ég rangt að breyta oft sömu lögunum og mun því sitja hjá. Það á að taka öll þessi gjöld til athugunar við fjárhagsáætlun næsta árs, en ekki að framlengja þau hvert fyrir sig alveg án tillits tll þess, hvort þau geta staðið þegar þörf ríkissjóðs er athuguð hins vegar.



Herra forseti. Hér er um að ræða endurnýjun á eldri lögum, og er óhætt að segja, að þeir sjóðir, er þetta fé hefur runnið til, eru þannig stæðir, að ekki mun af veita, að þeir fái það áfram.

Þarf þá ekki að hækka þetta?

Fyrst er að leggja til, að komið verði í veg fyrir lækkun, en úr því að undirtektir eru svo greiðar, ætti því að vera borgið. Það er sjaldan, að menn eru hvattir til þess með framíköllunum að hækka skatta.