Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur haft til athugunar frv. til l. um heimild fyrir ríkisstj. til að fullgilda fyrir Íslands hönd samning milli Íslands, Danmerkur, Finnlands, Noregs og Svíþjóðar um aðstoð í skattamálum. N. hefur athugað frv. og leggur einróma til, að það verði samþ. óbreytt. Ekki hefur unnizt tími til að prenta nál., en nm. allir hafa undirritað nál. þetta, sem ég lýsti nú.



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur haft til athugunar frv. til l. um breyt. á l. nr. 14 frá 15 marz 1965, um launaskatt. Efni þessa frv, var það, er það kom hér fyrst til meðferðar í þinginu, að endurnýja ákvæði um launaskatt og þá fyrst og fremst um 11/2% launaskatt, sem rennur í ríkissjóð, en það ákvæði á að ganga úr gildi nú um áramótin, og var því þörf á því að endurnýja það, ef ætlunin væri, að það stæði áfram. Jafnframt var gerð sú breyt. með frv., að þessir tveir skattstofnar, sem í því eru, þ.e.a.s. 1% í byggingarsjóð ríkisins og 11/2% í ríkissjóð, voru sameinaðir, þannig að það var hreinlega sagt í 1. mgr. 1. gr., að launaskatturinn skyldi vera 21/2%. Það fór svo aftur á móti í Nd., að talið var ástæðulaust að láta þetta ákvæði hafa varanlegt gildi, eins og upphaflega var ráðgert, og Nd. breytti frv. á þann veg, að launaskatturinn gildir aðeins til ársloka 1973. En þá skilja menn, að orðið hefur sú breyting á, að ákvæðið um 1% launaskatt í byggingarsjóð ríkisins er nú einnig orðið tímabundið og gildir aðeins í eitt ár, sem ekki var áður, þannig að þar er hætt við, að ekki sé um mikla bragarbót að ræða, eins og upphaflega var ráðgert. Í n. komu fram ábendingar um, að þetta væri sem sagt hæpin ráðstöfun, en það var samdóma álit nm., að ekki væri samt ástæða til þess, að Ed. færi að gera breytingu í þessa átt, enda skammt orðið eftir til jóla, og þá þyrfti málið að fara aftur til Nd. Það er augljóst mál, að þörf er á því að endurskoða tekjustofna af þessu tagi í heilu lagi og þá gæfist tækifæri til að lagfæra þetta atriði. N. mælir sem sagt einróma með því, að frv. verði samþykkt óbreytt, eins og það kom frá Nd., en tveir nm. hafa undirritað nál. með fyrirvara, Geir Hallgrímsson og Jón G. Sólnes.



Herra forseti Ég vildi aðeins gera grein fyrir þeim fyrirvara, sem við Jón G. Sólnes, hv. 2. þm. Norðurl. e., höfum í sambandi við nál. þetta. Við mælum með samþykkt þess með þeim fyrirvara, sem við byggjum á yfirlýsingu hæstv. fjmrh., að því er tekur til notkunar á þessum tekjustofni, 11/2% launaskatti, að hann verði nýttur eins og áður til niðurgreiðslna á neyzluvörum almennings, er inn í vísitölu ganga. Við teljum einnig til bóta að þessu leyti, að gildistími skattsins er eingöngu til loka ársins 1973. Á hinn bóginn er það til baga, að hið sama gildir um fastan tekjustofn til byggingarsjóðs ríkisins, 1% launaskatt, sem þannig er um leið tímabundinn. Það teljum við að vísu ástæðulaust. En með vísun til þess, sem hér hefur áður verið sagt af hv. frsm., er ekki ástæða til að gera brtt. af þessu tilefni við þetta frv., og með vísun til þeirrar grg., sem ég hér hef gefið, munum við greiða atkv. með frv.



Herra forseti. Ég skal vera stuttorður. Ég skrifaði undir með fyrirvara, vegna þess að ég vildi láta það koma fram vegna yfirlýsingar hæstv. fjmrh. í Nd., að ég er hlynntur því, að þetta 11/2 % fari í niðurgreiðslur og vitna í orð síðasta ræðumanns hér varðandi þann þátt og þarf ekki að hafa orð mín fleiri í þessu efni.



Herra forseti. Ég skal vera stuttorður, eins og aðrir, sem hér hafa talað. En ég vil lýsa því yfir, að ég mun ekki greiða þessu frv. atkv. Það er ýmislegt, sem má færa hæstv. ríkisstj. til ámælis, og ég ætla ekki að fara að rifja það hér upp. En eitt er það, sem hún við ýmis tækifæri temur sér. Það er að leitast við að framlengja og gera varanlegt sumt af því, sem fyrrv. ríkisstj., viðreisnarstjórnin, gerði til bráðabirgða, og svo hins vegar að brjóta niður eða gera tímabundið það, sem fyrrv. ríkisstj., viðreisnarstjórnin, vildi hafa varanlegt. Það er nú svo, að í þessu frv. kemur hæstv. ríkisstj. fram í sinni lökustu mynd að þessu leyti, því að um leið og hún er að framlengja enn einu sinni ráðstafanir, sem viðreisnarstjórnin gerði tímabundnar, þ.e.a.s. 11/2% launaskattinn, þá er hún að brjóta niður og gera tímabundið það, sem viðreisnarstjórnin vildi hafa viðvarandi, þ.e.a.s. 1% launaskattinn til byggingarsjóðs ríkisins. Ég held, að 11/2% launaskatturinn á atvinnuvegina hafi verið algerlegt neyðarúrræði og hafi ekki átt rétt á sér nema um takmarkaðan tíma, þar sem um bráðabirgðaráðstafanir var að ræða. Nú er hins vegar svo ástatt, að hæstv. ríkisstj. lýsir því yfir og segir, að hún sé að gera varanlegar ráðstafanir í efnahagsmálunum, og þá á ekki jafnframt að gera ráðstafanir, sem í eðli sínu eru bráðabirgðaráðstafanir. En látum þetta vera, og ég mundi ekki hafa greitt atkv. á móti þessu frv. af þessum ástæðum einum. En ég get ekki annað en greitt atkv. á móti frv. eins og það er, ef það þýðir, að varanlega er breytt frá því ástandi, sem áður var, að byggingarsjóður ríkisins hafði fastan tekjustofn, þar sem var launaskatturinn. Að mínu viti má ekki veikja eða gera óöruggan á neinn hátt þennan tekjustofn byggingarsjóðs ríkisins, vegna þess að þetta er mikilvægasti tekjustofn hans og hefur verið um mörg ár. Það hefði verið næst mínu skapi að bera fram brtt. við þetta frv, á þá leið, freista þess að koma því til leiðar, að ákvæðið um byggingarsjóð ríkisins verði varanlegt, eins og hefur verið, en ákvæðið um 11/2% skattinn í ríkissjóð verði tímabundið. Skil ég hér á milli. En með því að við erum nú á síðustu klukkutímum þingsins, tel ég, að við það sé ekki rétt að grípa til þess ráðs að bera nú fram brtt, þessa eðlis. En mér mundi þykja það nokkur bragarbót í þessu efni, ef hæstv. fjmrh. vildi lýsa því yfir hér, að hann muni beita sér fyrir því, að þessi mikilvægi tekjustofn byggingarsjóðs ríkisins verði ekki í neinu skertur eða veiktur eða gerður óviss og lagaákvæði um hann verði sett í sama form og verið hefur, þ.e.a.s. að þessi tekjustofn byggingarsjóðs ríkisins verði ekki tímabundinn. Ef hæstv. ráðh. sér sér fært að gefa slíka yfirlýsingu, mun ég láta ógert að greiða atkv. gegn frv.



Herra forseti: Út af ummælum hv. 5. þm. Vestf. vil ég segja það í sambandi við þetta lagafrv., að það var á engan hátt ætlun ríkisstj. að gera ákvæðið um launaskattinn til byggingarsjóðs ríkisins að bráðabirgðaákvæði. Við 1. umr, þessa máls í hv. Nd. lýsti ég því yfir, að ég gæti með glöðu geði fallizt á að endurnýja til bráðabirgða eða eins árs þann þátt skattsins, sem átti við í sambandi við dýrtíðarráðstafanirnar, sem gerðar voru árið 1970, og byggður var á því, að sömu greiðslum er haldið og þá voru upp teknar, eins og ég gerði grein fyrir áðan. Hins vegar, þegar n, hafði gengið frá málinu á þann veg, sem hér er gert í frv., alveg án samráðs við mig þar um, þá var ég, eins og hv. 5. þm. Vestf., ekki undir það búinn að fara að tefja málið með því að láta breyta því í þá átt, sem ég þó reyndar hefði getað gert í hv. Nd., ef mér hefði verið kunnugt um það í tæka tíð. Hins vegar skal ég lýsa því yfir, að ef ég undirbý þetta mál fyrir næsta þing, þá skal þessi tekjustofn verða fastur tekjustofn. Ég skal segja meira. Ég skal tilkynna ráðuneytisstjóranum í fjmrn. um þessa yfirlýsingu mína og biðja hann að sjá um, að þannig verði frá málinu gengið, ef það kemur hér fram aftur á þingi, sem það gerir alltaf sem tekjustofn byggingarsjóðsins. Það er ekki á bak við þetta nein hugsun um að skerða þann sjóð, enda held ég, að flestum sé kunnugt um, að sú leið væri lítt fær, nema þá að önnur fylgdi þar til úrbóta. Þetta er ekki komið inn af því, heldur af því einu, að hv. fjhn. Nd., þegar hún gekk frá þessari breytingu, þá gekk hún frá frv. í heild, vegna þess að í 1. gr. frv. var þessu blandað saman af hálfu rn. Þessa yfirlýsingu er mér ljúft að gefa, því að það er ekki ætlunin að skerða á neinn hátt þennan tekjustofn byggingarsjóðs ríkisins.

Heilbr.- og trmrh. (Magnús Kjartansson): Herra forseti. Það er ástæða til að harma það, hversu seint þetta frv. kemur til kasta hv. Ed. Ástæðan fyrir því er sú, að um þetta mál urðu nokkrar deilur í Nd., þ.e.a.s. um ýmis atriði, sem tengdust þessu frv., en þeim deilum lauk þannig í kvöld, að það koma hingað til hv. Ed. þau atriði þess, sem allir voru sammála um í Nd. Þannig að ég vona, að hér verði ekki um það ágreiningur, heldur aðstoði hv. alþm. við það, að þetta frv. geti orðið að lögum, vegna þess að í því eru ákvæði, sem óhjákvæmilegt er að lögfesta fyrir áramót, ef ekki eiga að hljótast af mjög veruleg vandræði. Þetta frv. var samið af sérstakri n., sem er starfandi á vegum heilbrn.- og trmrn. og heldur áfram að starfa. Í henni eru fulltrúar fyrir alla þingflokka, þannig að ég hygg, að þau atriði, sem í frv. felast, hafi verið kynnt þingflokkunum. En þetta frv., eins og það liggur hér fyrir, gegnir fyrst og fremst því hlutverki að afnema endanlega einstaklingsgreiðslur til lífeyris- og sjúkratrygginga og greiðslu sveitarfélaga til lífeyristrygginga. í l. nr. 96 frá 1971 voru þessar greiðslur felldar niður vegna ársins 1972, og er því nauðsynlegt að ákveða með lögum fyrir árslok 1972, hvernig fara skuli með þessar greiðslur framvegis. Þetta er meginefni frv. Eins og allir hv. þm. gera sér vafalaust ljóst, er nauðsynlegt, að um þetta verði sett ný ákvæði, og þau ákvæði eru sem sé samin af n., sem í eiga sæti fulltrúar allra þingflokka, og um þessi atriði varð enginn ágreiningur í Nd. Minni háttar atriði eru þarna, sem ég hygg, að ekki sé heldur ágreiningur um, til að mynda það, að tryggingaráði sé heimilt að greiða einstæðum feðrum, sem halda heimili fyrir börn sín, sambærileg laun og mæðrum, svo og einstæðu fósturforeldri. Þá er einnig gert ráð fyrir því, að ákvæði 37. gr. gildandi laga um sjúkrasamlög í sýslum og kaupstöðum komi að fullu til framkvæmda. Þetta er meginefni frv., eins og það liggur fyrir hér, og ég hygg, að ég þurfi ekki að skýra þetta frv. nánar, enda er naumast tími til þess. En ég vil vinsamlegast fara þess á leit við hv. alþm., að þeir afgreiði þetta frv. sem lög frá Alþ., enda þótt tíminn sé orðinn svo naumur sem raun er á. Ég legg svo til, herra forseti, að frv. verði að lokinni 1. umr. vísað til 2. umr. og hv, heilbr.- og trn.