Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til l. um breytingu á lögum um almannatryggingar sem ég flyt ásamt nokkrum öðrum þm. Alþfl. og Sjálfstfl. Frv. sama efnis var flutt á 104. löggjafarþingi, en hlaut þá ekki afgreiðslu. Eins og hv. þdm. er kunnugt var í gær í þessari hv. deild fellt frv. um breytingu á lögum um tekjuskatt og eignarskatt þess efnis, að ef maður hefur haft veruleg útgjöld vegna tannviðgerða og gjaldþol hans skerðist verulega af þeim sökum, þá skuli skattstjóri veita viðkomandi skattafslátt. Við atkvgr. um þetta mál í gær upplýsti heilbr.- og trmrh. að á ríkisstj.-fundi þá um morguninn hefði verið ákveðið að almannatryggingar greiddu 20% tannlækningakostnaðar fyrir alla landsmenn, sem ákveðið yrði með reglugerð með stoð í almannatryggingalögum. Það frv. sem ég flutti á síðasta þingi var svipaðs efnis að því er varðar hlutdeild í tannlækningakostnaði fyrir alla landsmenn og ríkisstj. hefur nú ákveðið að gera án afskipta löggjafans. Að efni til fjallaði frv. á síðasta þingi um það, að almannatryggingar greiddu 25% kostnaðar við allar tannlækningar aðrar en gullfyllingar, krónu og brýr, en fyrir þær skyldi hlutdeild almannatrygginga verða 20%. Ástæða þess að ég hef ekki fyrr endurflutt þetta frv., en kvaðst þess í stað freista þess að með lögum yrði veittur skattafsláttur vegna tannviðgerða, var að frv. um hlutdeild almannatrygginga í tannlækningum hlaut lítinn hljómgrunn á síðasta þingi, auk þess sem heilbr.- og trmrh. upplýsti þá að önnur leið kæmi til greina en frv. kvað á um, þ. e. að veita skattafslátt vegna mikilla útgjalda við tannlækningar. Nú hefur heilbr.- og trmrh. breytt um skoðun og sagði í umr. í gær að það væri algerlega óeðlilegt að setja ákvæði af þessu tagi mn í lög um tekju- og eignarskatt. Miklu nær væri að koma með öðrum hætti til móts við þá sem þurfa að leita tannlækningar, þ. e. í gegnum almannatryggingakerfið. Jafnframt sagði heilbr.- og trmrh. orðrétt með leyfi forseta: „Spurningin í þessu efni hefur jafnan snúist um það, hvort Alþingi væri reiðubúið til þess að stofna til þeirra útgjalda sem ákvæði af þessum toga hefði í för með sér. Samkv. því nál. sem fyrir liggur frá heilbr.- og trn. hv. deildar virðist hv. deild vera reiðubúin til slíks. Með tilliti til þess held ég og hefði talið að eðlilegra væri að nota fjármunina öðruvísi. Af þeim ástæðum var þetta mál tekið fyrir í ríkisstj. í morgun. Þar var ákveðið að heimila mér að breyta reglugerð um greiðslu sjúkrasamlaga í tannlækningakostnaði á þann veg að endurgreiða hinum tryggðu 20% kostnaðar við tannlækningaþjónustu.“ Nú er það mín skoðun, að það sé miklu meiri útgjaldaaukning í því fólgin að fara þá leið sem ráðh. upplýsti í gær, þ. e. 20% hlutdeild almannatrygginga í tannlækningakostnaði allra landsmanna, heldur en að fara skattaleiðina, þar sem hvert tilfelli er metið og einungis veittur skattafsláttur þegar um veruleg útgjöld er að ræða. Þegar ráðh. vísar í nál. hv. heilbr.- og trn., sem mælir með samþykkt frv. um skattaafslátt vegna verulegra útgjalda við tannviðgerðir, og þegar ráðh. dregur þá ályktun af því að Alþingi sé reiðubúið til þeirra útgjalda, sem ákvörðun ríkisstj. frá því í gær hefur í för með sér, þá finnst mér hann túlka það nokkuð frjálslega, þar sem ég er sannfærð um að á því er verulegur munur og ekki sambærilegt hvor leiðin hefur meiri útgjöld í för með sér. Auðvitað er margfalt ódýrara fyrir ríkissjóð að fara skattaleiðina. Einnig er það mín skoðun, að draga verði í efa að ráðh. geti með einfaldri reglugerðarbreytingu farið þá leið sem ákveðin hefur verið af ríkisstj., þar sem í almannatryggingalögum er talað um reglugerðarákvæði, sem heimilar víðtækari hjálp vegna veikinda en ákveðin er í þeirri grein laganna, þ. á m. að láta réttindi til greiðslu kostnaðar við tannlækningar ná til fleiri hópa - ég undirstrika það, að hér er talað um hópa en ekki alla landsmenn - en gert er ráð fyrir í almannatryggingalögum og ákveða með hliðsjón af ákvæðum þeirra greina hvernig þátttöku skuli hagað í tannlækningakostnaði viðbótarhópa. Hér er einungis talað um viðbótarhópa, eins og ég segi, og því dreg ég í efa að heilbrmrh. hafi þessa heimild. Ég tel að mjög frjálslega og djarflega hafi verið túlkuð sú reglugerðarheimild sem fyrir hendi er. Ég hef haft samband við Gunnar Möller lögfræðing, sem á sæti í tryggingaráði og hefur setið þar mjög lengi og er manna kunnugastur almannatryggingalöggjöfinni, og hann telur þetta mjög hæpna lagatúlkun. Þess má líka geta, að hann átti sæti í nefnd sem undirbjó breytingu á almannatryggingalöggjöfinni, sem kvað á um að útgjöld fyrir tiltekna hópa yrðu greidd gegnum almannatryggingarnar, og hann telur þetta mjög hæpna lagalega túlkun. Ég tel því að ákvörðun ríkisstj. í þessu máli sé í alla staði hæpin. Nú virðist svo vera, sem mig óraði ekki fyrir, að vilji sé fyrir því og hljómgrunnur hér á Alþingi að fara þá leið sem ég lagði til á síðasta þingi og lagði fram frv. um. Því hef ég lagt fram þetta frv., því að ég tel eðlilegt að Alþingi samþykki þá ákvörðun að fara þessa leið, bæði vegna þess að hér er um veruleg útgjöld að ræða og eins að löggjafinn taki af allan vafa um að svo skuli gert, en ekki sé einungis stuðst við reglugerðarákvæði sem frjálslega eru túlkuð af framkvæmdavaldinu og hæpið að hafi stoð í lögum. Í útvarpinu í gærkvöld var haft eftir hæstv. fjmrh. að þessir fjármunir væru til. Þeir yrðu teknir af tekjuafgangi ríkissjóðs og eðlilegt væri að ráðstafa þeim í þessu skyni. Það virðast m. ö. o. vera til peningar til að stofna til þessara útgjalda. Þá er auðvitað eðlilegt að löggjafinn fjalli um þetta mál og samþykki að fara þessa leið, sem mér heyrist að sé mjög víðtæk samstaða um á Alþingi. Ég vil geta þess, herra forseti, að í því frv. sem ég lagði fram í fyrra og hef ásamt nokkrum öðrum þm. endurflutt nú, er kannske ekki um nákvæmlega sömu leið að ræða eins og ríkisstj. leggur til. Þar er talað um 25% kostnaðar við tannlækningar og 20% við gullfyllingu, krónu- og brúaraðgerðir. Ég tel auðvitað eðlilegt að nefndin fjalli um þetta, og ef hún telur eðlilegt að taka upp óbreytta þessa ákvörðun ríkisstj. og setja inn í lögin, þá get ég auðvitað sætt mig við það. Herra forseti. Ég óska eftir því að þessu máli verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. heilbr.- og trn.



Herra forseti. Það er ekki lengra síðan en í gær að við vorum að fjalla um mál sem er skylt þessu. Það var auðvitað fellt hér, enda slæmt mál. Ég fagna því að hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir hefur orðið sömu skoðunar og ég var hér í gær, þegar ég mælti á móti hennar frv., og flutti langa ræðu hér áðan, a. m. k. mörg orð á stuttum tíma, svo stuttum að það þarf alveg sérstakan móttakara til að ná slíkum ræðum. því að þarna hefði maður giskað á að ræða hefði verið flutt á svona 100 km hraða.  En það merkilega hefur skeð, að hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir talaði fyrir svona tannviðgerðamáli í gær og var alveg hneyksluð yfir því að ég hafði sitthvað við það að athuga. - Svo kemur það í ljós núna í þessari ræðu, sem maður náði svona einum og einum punkti úr og m. a. nokkrum af því tagi, að hún var farin að tala á móti málinu sem hún talaði fyrir í gær. Svona geta Alþfl.-menn sveiflast til á stuttum tíma. Er ekki furða þó að landslýður sé orðinn býsna þreyttur á slíkum vingulshætti. Þetta frv. er auðvitað flutt af einskærri sýndarmennsku, til þess að geta þakkað sér framgang þess að fólk fái endurgreiddan hluta kostnaðar við tannviðgerðir, og engu öðru, því að hæstv. ráðh. er búinn að lýsa því yfir hér úr þessum ræðustóli að tryggingarnar greiði 20% af tannviðgerðarkostnaði. Málið, sem rætt var hérna í gær, var auðvitað allt annars eðlis. Það var þess eðlis, að ef fólk þyrfti að leggja út einhverja umtalsverða fjármuni til tannviðgerða, þá væri heimilt að draga það frá skatti. Umhyggja Alþfl. í þessu máli í gær var fólgin í því að styrkja þá efnuðu, sem borguðu skatta, til þess að greiða sínar tannviðgerðir. En þeir sem höfðu svo lágar tekjur að þeir fengu ekki skatt máttu borga þetta sjálfir án þess að fá nokkra aðstoð til þess. Þannig er nú komið fyrir Alþfl. á Íslandi. Að vísu er Alþfl. minnsti flokkurinn í þessu landi og heldur áfram að vera það sjálfsagt, jafnvel þó að einhverjir frambjóðendur skjótist inn með einn og einn aukaflokk nú um næstu og væntanlegar kosningar. Herra forseti. Ég nenni satt best að segja ekki að ræða þetta mál efnislega að nokkru ráði. Það er raunar óþarfi að flytja þetta mál því að lausn er fundin og er í sjónmáli. Hæstv. fjmrh. sagði nokkuð í gær - eða kannske í dag við fjölmiðla og það sem hann sagði var mjög ánægjulegt. Hann hafði nefnilega fundið afgang í ríkiskassanum. Þrátt fyrir böl og alheimsstríð er þar einhver lögg eftir, ef miðað er við orð hæstv. fjmrh. Það er svo sannarlega gleðiefni og ekki það vitlausasta sem gert er að raða þessum milljónum upp í landsmenn. En ég undrast hversu hraður gangur er á þessu máli. Þetta mál er tekið hér fyrir í dag. Það er ekki dagsett. Það er líklega lagt fram í gær.

Þetta mál var hér á dagskrá í fyrra.

Það vill nú svo til, að þinginu hefur verið slitið á milli. Ef hæstv. deildarforseti hefur ekki tekið eftir því, þá er rétt að hann rifji það upp. Þetta er sem sagt afturganga líka og er það alveg í stíl. En það breytir því ekki að þetta er endurflutt frv. og það er skyndilega komið hér, mál nr. 230, til umr. umsvifalaust. Mér er alveg ómögulegt að skilja hvernig stendur á því að þetta mál fær svo góða fyrirgreiðslu, eins og tíska er að orða hlutina í dag, á sama tíma og jafn gagnmerk löggjöf og brbl. þurfti að vera hér í marga mánuði. 

Ég má til að trufla hv. ræðumann. Forseti hefur sem mest að vinna við að ná góðu samkomulagi við hv. þdm. Þetta mál er þess eðlis að það hefur verið rætt hér lengi þótt það hafi ekki verið í þessum búningi, sem var gert í fyrra. Ég lofaðist til þess í gær að málið fengi að koma hér til umr. á fundi, sem ég hugðist halda allar götur til kl. 7 en hef nú vegna þrábeiðni Alþb. og þingflokksformanns þess fallist á að stytta, en að sínu leyti liggur mér ekkert á. Ég get ekki séð að menn geti nú, þegar við erum í slíkri tímaþröng, verið að setja sérstaklega út á það, þótt þetta mál nái inn í nefnd. Þetta eru skýringar sem ég sé mig tilneyddan að gefa. En allar ástæðurnar eru þær, að ég er sem mest að reyna að sigla á milli skers og báru í þessu vandasama samkomulagi, sem ég verð að ná til þess að hafa einhvern skapnað á starfsemi þessarar deildar.

Það væri fróðlegt að vita hvort hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir er skerið eða báran í þessu dæmi, en skiptir engu. Það er bent á að þetta frv. hafi verið rætt hér í fyrra. Ég er búinn að vera í 12 ár í þessari virðulegu stofnun. Þar hefur t. d. verið talað um efnahagsmál á hverju ári og í hverjum mánuði allan þann tíma og engin lausn fundin enn. Það er því vissulega ástæða til að ræða mál þegar þau rísa upp úr gröf sinni svo skyndilega eins og raun ber vitni. Ég skal ekki eyða of miklum tíma í að ræða þetta. Það er til lítils. Þetta frv. er óþarft og það er flutt í sýndarmennskuskyni, eins og vænta mátti. Ef þm. eru svo gráðugir í að flytja einhver frv. um eitthvað til þess að þykjast elska fólkið í landinu meira en hinir, þá má það fyrir mér. Ég geri það ekki. En ég undrast að menn skuli vera að ræða hér mál eins og þetta við 1. umr. þegar vantar hlutaðeigandi ráðh., meira að segja tvo, því að þetta er mál hæstv. trmrh.

Hæstv. félmrh. bað mig að skila því til deildar að hann mundi ekki ansa því þótt um hann yrði beðið á fund hér í dag.

Og ég vil benda á það, að sá ráðh. sem á að borga þetta, hæstv. fjmrh., er hér ekki heldur, enda er mér líka auðvitað alveg sama. Herra forseti. Ég held að það ætti að gefa fleiri þm. kost á að ræða þetta mál, jafnvel þó það sé flutt í þessu yfirborðsskyni, og legg til að umr. verði frestað en ekki lokið.



Herra forseti. Ég hef orðið vör við það áður að hv. 4. þm. Suðurl. harmar hversu hátt ég fló og hve illa ég kom niður á hv. þm. Ólafi Ragnari Grímssyni. En ekki ber að ræða það hér úr ræðustól. Ég vil hins vegar lýsa því yfir hér sem formaður heilbr.- og trn. Nd. að ég mun að sjálfsögðu veita þessu máli framgang. Það er fundur í þeirri nefnd á mánudaginn kemur og þar verður þetta mál tekið fyrir. Ég sé enga ástæðu til þess að það fái öðruvísi meðhöndlun en önnur mál.



Herra forseti. Aðeins örstutt. Ég vil benda á það að á undanförnum árum hafa margir aðilar í þessu þjóðfélagi talað um þessi mál sem sín sérmál og að mínu mati sýnt í því mikla sýndarmennsku. Þegar þetta mál er hér til afgreiðslu í Nd. Alþingis, þetta mikla og þýðingarmikla mál fyrir fatlaða, þá láta þeir sem ábyrgð hafa á málinu þau boð út ganga að þeir megi ekki vera að því að sitja þingfundi til þess að veita því brautargengi. Ég óska eftir því við forseta að það verði staðfest í þingskjölum hverjir eru hér viðlátnir til þess að mál þetta náist fram og að fram fari atkvgr. með nafnakalli.