Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Um frv. það til 1. um bráðabirgðabreyting og framlenging nokkurra laga, sem hér er til umr., á þskj. 21, þarf ekki að fara mörgum orðum. Hér er um að ræða framlengingu á heimild til að innheimta nokkur tiltekin gjöld með viðaukum, eins og gert hefur verið undanfarin ár. Viðaukarnir eru óbreyttir að hundraðstölu frá því, sem ákveðið var í l. frá 1962. Eina breytingin er, að felldar eru niður 4. og 5. gr. l. frá því í fyrra, en þær voru um aðflutningsgjöld og því að sjálfsögðu tekin upp í hina nýju tollskrá á sinum tíma. Fjhn. hv. d. hefur athugað frv. og hefur orðið sammála um að mæla með, að það verði samþykkt óbreytt. Frv. er komið frá Ed. og var afgreitt þar, að ég ætla samhljóða. Fjhn. þessarar hv. d. leggur því til, að frv. verði samþ. og vísað til 3. umr.



Herra forseti. Heilbr: og félmn. hefur haft frv. það, sem hér liggur fyrir, til athugunar og mælir n. einróma með, að það verði samþ. óbreytt, eins og fram kemur í nál. á þskj. 75. Breyting sú, sem frv. þetta gerir ráð fyrir, er við 2. mgr. 2. gr. l. nr. 41 frá 27. apríl 1963. Segir þar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Fjmrn. er heimilt að fella niður þinglestursog stimpilgjöld af lánsskjölum þeim, sem um getur í 1. gr.“ Frv. þetta gerir hins vegar ráð fyrir, að fjmrn. verði einnig heimilað að fella niður þinglestursog stimpilgjöld af afsalsbréfum fyrir löndum og lóðum, er keypt hafa verið með aðstoð ríkissjóðs samkv. umræddum lögum frá 27. apríl 1963. N. leitaði umsagnar félmrn. um frv. og telur rn., að svo muni hafa verið til ætlazt, er frv. til l. um þetta efni var lagt fyrir hv. síðasta Alþingi, að heimild fjmrn, um að fella niður þinglestur og stimpilgjöld af lánsskjölum þeim, er hér um ræðir, ætti einnig að ná til afsalsbréfa, og hefur hæstv. fjmrh. einnig fyrir sitt leyti lýst sig samþykkan þeirri breytingu, sem frv. þetta gerir ráð fyrir. N. leggur til, herra forseti, að frv. þetta verði að lokinni þessari umr. visað til 3. umr.



Herra forseti. Frv. það, sem hér er til umr., er ásamt mér borið fram af hv. 1, og 5. þm. Austf., og má segja, að það sé nær shlj. frv. um sama efni, sem við bárum fram á síðasta Alþingi, um breyt. á vegalögunum frá 1947. Það frv. náði þá ekki fram að ganga, og bar stjórnarliðið því við, að á því þingi væri von á vegalagafrv. frá hæstv. ríkisstj., byggðu á heildarendurskoðun vegalaganna. Það fór þó svo, að það frv. kom ekki fram og hefur ekki heldur enn borið fyrir augu þm. á hv. Alþingi. Hér er þó um að ræða mál, sem enga bið þolir að fái jákvæða afgreiðslu, og allra sízt má dreifbýli Austfirðingafjórðungs við því, að lengur dragist að sinna þessu máli, þ.e. að tekinn sé í þjóðvegatölu nokkur hluti af þeim nauðsynlegu samgönguleiðum, sem nú eru þar taldar til sýslu- og hreppavega. Eru till. okkar í því efni fluttar samkv. ítrekuðum tilmælum þeirra sveitarfélaga eystra, sem hlut eiga að máli. Ég held, að það megi fullyrða, að frá upphafi hafi ráðamenn þjóðarinnar gert sér grein fyrir því, að sveitarfélögunum almennt væri algerlega um megn að byggja upp og halda við því vegakerfi, sem nú hvílir á þeim, og að gert hafi verið ráð fyrir, að það opinbera tæki smátt og smátt að mestu við þeim byrðum. Þessi skoðun mín styðst við þá staðreynd, að á undanförnum áratugum, gjarnan oftar en einu sinni á hverju reglulegu kjörtímabili, hafa verið gerðar breytingar á vegalögunum, sem allar hafa gengið í þá átt að auka þjóðvegakerfi landsins til hagsbóta fyrir hlutaðeigandi sveitarfélög. Síðasta breyting vegalaganna í þessa átt mun hafa átt sér stað 1955. Á Alþingi veturinn 1958 -1959 komu fram nær því frá öllum þm. þáv. sveitakjördæma till. um að taka enn hluta af sýslu- og hreppavegunum í þjóðvegatölu, en sú breyting náði ekki fram að ganga. Þá og síðan hafa slíkar óskir aldrei verið teknar til greina af ráðandi ríkisstj. og stuðningsliði hennar. Ég minnist þess, að meðal þeirra þm., sem 1958 báru fram till. um vegalagabreytingar, till. um það, sem í daglegu tali meðal þm. er kallað að opna vegalögin og fá þar með verulegar breytingar samþykktar á Alþingi, voru meðal annarra ýmsir fulltrúar Sjálfstfl, í þáverandi sveitakjördæmum, og má þar til nefna núv. hæstv. landbrh. og núv. hæstv. forseta þessarar þd. Og vitanlega mætti nefna til fleiri þm. Sjálfstfl., sem báru fram slíkar till., enda voru þær allmjög almennar á því þingi. Síðan hefur verið óheillaþögn um þetta mál í herbúðum Sjálfstfl. En þar sem nú eru liðin 8 ár frá síðustu svokallaðri opnun vegalaganna, mætti vænta þess, að sá Þyrnirósarsvefn, sem hvílt hefur yfir Sjálfstfl. í þessu máli, vari nú ekki lengur og flokkurinn veiti nú þessu máli raunhæfan stuðning á yfirstandandi Alþingi. Kveð ég þar ekki sízt til núv. hæstv. forseta Nd., sem á liðnum árum, meðan hann sat á þingi, bæði flutti og fylgdi ýmsum gagnlegum og nytsamlegum tili., sem stefndu til hagsbóta fyrir dreifbýlið. m.a. í vegamálum. Því verður því ekki að óreyndu trúað, að hann ásamt öðrum þeim þm. Sjálfstfl., sem vilja láta sig einhverju skipta hagsmunamál hins svokallaða dreifbýlis, láti það lengur viðgangast, að þeirra flokkur verði til þess að svæfa enn þetta mál, það mál, sem telja má eina af meginstoðum þess, eins og nú er komið þjóðfélagsháttum, að sveitabyggðir landsins leggist ekki frekar í auðn en orðið er. Hér er ekki um flokksmál að ræða, heldur sameiginlegt hugðarefni og hagsmunamál allra þeirra, sem vilja halda við byggðinni úti um landið, við sjó og í sveit. Það hafa ýmis atvik ráðið því á hverjum tíma, hverjir hafa borið fram fyrstu till. um þessi mál á þeim Alþingum, þegar slik mál hafa verið tekin fyrir. 1958 mun það t.d. hafa verið framsóknarþm., sem bar málið fram í Nd., en í Ed. mun það hafa verið núv. hæstv. forseti þessarar deildar. Nú erum það við 3 af þm. Austurlandskjördæmis, sem berum málið fram á þessu þingi, og raunar í annað sinn, þar sem við bárum það einnig fram á siðasta þingi. Og það þarf raunar engan að undra, að það skuli vera þm. úr Austfirðingafjórðungi, sem gera till. um lagfæringu í þessu efni, því að það er, að ég hygg, óvefengjanleg staðreynd, að af öllum, sem eiga við erfiðleika að stríða í vegamálum, mun enginn landshluti nú um skeið vera eins illa á vegi staddur í þessum efnum og Austfirðingafjórðungur, og ber þar margt til, fyrst og fremst það, að sá fjórðungum er mjög víðáttumikill og sundurskorinn af fjallgörðum og stærri og smærri vatnsföllum, og þess vegna er vegaþörfin þar alveg sérstaklega mikil. Þá má líka geta þess, að sívaxandi dýrtíð við allar vegagerðir veldur sveitarfélögunum í þessum efnum óviðráðanlegum erfiðleikum, svo að það er vart um það að ræða, að nokkrir bílfærir vegir eftir nútímakröfum geti verið byggðir, svo að nokkru nemi, af sveitarfélögum. Og enn bætist við, sem er í raun og veru alls staðar sameiginlegt, að með breyttum atvinnuháttum kemur það til, að segja má, að ekkert býli sé talið byggilegt, nema það njóti góðs upphlaðins vegar, sem þolir þungaumferð bíla. Og þar af leiðandi eru hinir gömlu vegir, þótt uppbyggðir séu, hvað þá ruðningsvegirnir, algerlega ófullnægjandi og leysa ekki þá þörf, sem leysa þarf. M.a. slíkir vegir, t.d. þeir ruddu, þola varla snjóföl að hausti eða vetrarlagi, svo að þeir lokist ekki, og þótt upphlaðnir kallist, eru þeir fæstir byggðir fyrir þá þungaumferð, sem nú er talin nauðsynleg. 1958 voru sýslu- og hreppavegir í Austfirðingafjórðungi taldir nálægt 485 km af rúmlega 2100 km vegakerfi í fjórðungnum, eða sýslu og hreppavegir meira en 1/5 hluti alls vegakerfisins, og eru þá ekki meðtaldir þeir vegir, sem kallaðir eru fjallvegir og eru sízt minni í Austfirðingafjórðungi en í öðrum landshlutum. Samkv. skýrslu frá 1958 var lýsing á þessum vegum eystra, sýslu- og hreppavegum, þannig, gerð af vegamálastjóra: Þá var talið, að um 100 km af þessum hreppa- og sýsluvegum væri órudd og óbilfær leið. Um 282 km voru taldir rudd leið, en um 100 km upphlaðinn vegur. Þessir 100 km eru að verulegu leyti það gamalgerðir, að þeir eru ekki ætlaðir til þess að bera þá þungaumferð bila, sem nú er þörf á. Það getur því hver maður skilið, hve mikill vandi er á höndum eystra í þessum málum, sem krefjast þegar úrlausnar. Og þetta frv. er borið fram sem spor í þá átt. Við þm. Austf. verðum því að vænta, eins og ég hef áður vikið að, góðra undirtekta í þessu máli hér á hv. Alþingi. Við mundum að sjálfsögðu fagna því, ef af því verður á þessu þingi, að hæstv. ríkisstj. kemur fram með og lætur afgreiða frv. um vegamál, sem leysir betur þetta mál fyrir Austfirðingafjórðung en hér er gert ráð fyrir. Og ef þetta frv. mætti verða til þess að ýta við hæstv. ríkisstj. í þessu máli, þá er tilgangi okkar að nokkru náð og frv. hefur þá ekki verið að óþörfu eða árangurslaust lagt fyrir Alþingi. Herra forseti. Ég legg til, að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2. umr. og hv. samgmn.



Herra forseti. í grg. fyrir þessu frv. segir: „Vegalagafrv. þetta er endurflutt nær óbreytt frá siðasta þingi, en þá náði það ekki fram að ganga, sökum þess að ríkisstj. lét í veðri vaka, að hún mundi þá leggja fyrir Alþingi vegalagafrv. byggt á heildarendurskoðun vegalaganna, en reyndin var sú, að það frv. kom aldrei fram“. Í þessu felst það, að flm. segja, að vegna þess að ríkisstj. hafi látíð í veðri vaka, að hún mundi flytja frv. nm heildarendurskoðun vegalaganna, hafi frv. þetta ekki verið samþykkt. Það er leiðinlegt að vera að prenta slíkt í þskj., sem er algerlega rangt, og ég skora á hv. 1. flm. að vitna til þess, hvenær ég boðaði það á siðasta Alþingi, að frv. um heildarendurskoðun vegal. yrði flutt. Hitt var svo vitað mál, að endurskoðun vegalaganna stóð yfir, en það var ljóst, að frv. yrði ekki flutt fyrr en þeirri endurskoðun væri endanlega lokið, fyrr en vegalaganefnd hefði sagt lokaorðið. Og ég vil minna hv. þm. á það, sem fer svona smekklega með staðreyndir, að á þeim 8 árum, sem liðin eru síðan vegalög voru siðast opnuð, munu hafa verið flutt frv. til breyt. á vegalögunum, að ég ætla, á hverju þingi. Og þegar þessi hv. þm. er að tala um, að það þurfi að ýta við ríkisstj., að Sjálfstfl. hafi sofið Þyrnirósarsvefni í þessu máli, þá verður mörgum minnisstætt, hvenær það var, sem framsóknarþm. á Austurlandi vöknuðu af svefninum og uppgötvuðu það, að Austurland var sem sagt vegalaust. Hvað eru mörg ár síðan? Tvö, þrjú? Það eru nákvæmlega 3 ár, síðan 1. flm. þessa frv. og flokksbræður hans á Austurlandi uppgötvuðu það, að vegamálin á Austurlandi voru í megnustu óreiðu. En það var 1934, sem hv. 1. þm. Austf. var kosinn til þess að vera þm. í Suður-Múlasýslu, sem er stærsti hluti þessa landsfjórðungs, og hv. 1. flm. þessa frv., hvað ætli hann sé búinn að vera lengi á þingi? - í kringum 2 áratugi. Það hefði verið þarft fyrir Austurland, ef þessir menn hefðu gert sér grein fyrir því, að það þurfti að endurbæta vegina á Austurlandi, á meðan þeir höfðu lyklavöldin að ríkiskassanum og öll ráð á Alþingi. Og hvernig stendur á því, að vegalögin voru ekki opnuð 1956, 1957, 1958? Hvernig stendur á því? Var það af því, að hv. 1. flm. þessa frv. svaf enn Þyrnirósarsvefninum? Það hlýtur að vera. Það fer illa í munni manna, sem eiga sér fortíð eins og ljóst liggur fyrir, að vera nú að deila á stjórnarflokkana og ríkisstj. fyrir það að hafa ekki enn komið með vegalögin, þegar það er vitað, að ríkisstj. gerði ráðstafanir til þess, að það færi fram allsherjarendurskoðun á þessum málum til þess að gera nú einu sinni stórt átak til að koma vegamálunum í gott horf. Það er óþarfi fyrir hv. 1. flm. þessa frv. að vera að eyða löngum tíma í það að tala hér yfir hv. þm. um þörfina á því að fá betri vegi, að það þurfi að fá meira fjármagn til veganna, að það sé þörf á því að hafa akfæran veg heim á hvern bæ. Ég ætla, að allir hv. dm. viti þetta, og alveg óþarfi að vera að fara í kennslustund til hv. þm. um það. Það er alveg ljóst, og það er enginn vafi á því, að vegalaganefnd hefur gert sér þetta ljóst og byggt sitt vegalagafrv. einmitt upp á því sjónarmiði, að það sé þörf á að bæta úr í þessum málum. Og vegalaganefnd hefur unnið mikið og gott starf, en lokatill. hennar eru að mótast og frv. um ný vegalög verður ekki flutt fyrr en þær lokatill. liggja fyrir, og ég geri mér vonir nm, að þess verði ekki langt að biða. Þetta frv. ýtir ekki við ríkisstj. um flutning á því heildarfrv. Það frv. verður flutt, þegar lokatill. n. liggja fyrir, sem vænta má, áður en langur tími líður. Það er í rauninni óþarfi að ræða þetta mál meira. Ég vildi aðeins láta það koma fram, að ríkisstj. hefur látíð vinna að þessum málum og ríkisstj. og stjórnarflokkarnir gera sér grein fyrir þeirri brýnu nauðsyn, sem á því er að auka framlög til vegamálanna. Framlög til vegamálanna hafa verið aukin nú seinni árin meira en sem nemur auknum tilkostnaði vegna kauphækkana og annars kostnaðar. En ég er samt sem áður þeirrar skoðunar, að það, sem hefur verið varið til þessara mála, sé enn of lítið og það þurfi að gera nýjar ráðstafanir, sem veita auknu framlagi til þessara mála, því að það er víðar en aðeins á Austurlandi, sem vegirnir mega batna frá því, sem nú er. Og það má vel vera, að það sé eðlilegt að flytja frv, um það að taka sýsluvegi í þjóðvegatölu. Það er eðlilegt, að sýsluvegir séu teknir í þjóðvegatölu, en það kemur því aðeins að gagni, að framlögin séu aukin, að það sé eitthvert fjármagn til þess að leggja í þessa lengdu þjóðvegi. Ég hef svo ekki, herra forseti, meira um þetta að seg,ja. Ég ætla, að þetta sé nægileg skýring. En það var sérstaklega það, að hv. 1. flm. gaf í skyn, að það væri sök ríkisstj., að frv. hans og félaga hans var ekki samþ. á síðasta þingi, af því að hún hafði þá boðað nýtt vegalagafrv. Það var aldrei fullyrt, að það kæmi fram, vegna þess að það var ekki tilbúið. Það eru 8 ár liðin síðan vegalögin voru siðast opnuð, og hv. flm. þessa frv. mun hafa, að ég ætla, þótt ég geti ekki fullyrt það, á hverju þingi í þessi 8 ár flutt brtt. um vegalögin, án þess að þær næðu fram að ganga, og ekki einu sinni meðan hann studdi ríkisstj. Eða var það svo, að það féll úr að flytja till, þau árin? Það gæti nú verið.



Herra forseti. Ég held, að það ætli að fara svo, að hæstv. ráðh. vakni af Þyrnirósarsvefninum. Ég sleppi því að víkja að öllum gorgeirnum, sem var í ræðu hans, slíkt er ekki til að hafa orð á, því að það er alvanalegt. Hann finnur að orðalagi í grg. frv., þar sem vitnað er til þess, að það hafi verið látíð í veðri vaka, að ríkisstj. kæmi fram með endurskoðað vegalagafrv. á síðasta þingi. Ég sagði aldrei, að hæstv. samgm: og landbrh. hafi ætlað að bera það fram, heldur ríkisstj. Allur þingheimur veit, að hér er rétt frá skýrt, að þetta stóð til á s.l. vetri. Hæstv. ráðherra brá ekki venju sinni, en fór að kenna öðrum um það, sem aflaga hefur farið í hans tíð, þóttist furða sig á, hve vegir eystra væru í slæmu ástandi, eftir að ríkisstjórnir, sem ég hafi stutt, hafi setíð lengi að völdum. Ég veit ekki betur en hæstv. ráðherra hafi ætíð stutt sömu ríkisstjórnir og ég nema á tímum vinstri stjórnarinnar 1956-1958. Ég tók það fram, að áður en hann tók við völdum samgmrh., hefði verið venjan að opna, sem kallað er, vegalögin einu sinni á hverju venjulegu kjörtímabili. Ég held, að hæstv. ráðh. hafi komið svo oft til Austurlands, að hann ætti þó að vita um vegaerfiðleika og viðáttu þess fjórðungs. Og það er ekki sambærilegt við flatneskjuna þar sem hann hefur ríkt og ríkir. Það er margfalt meira verkefni þess vegna að búa þar vel að í þessum málum. Og svo segir hæstv. ráðh., að þetta sé í annað skipti, sem við höfum flutt brtt. við vegalögin. Annaðhvort eru þetta óvöndugheit eða minnisleysi, og er hvorugt gott, því að ég hygg, að hann geti lesið það í þingtíðindum, að ég og aðrir austfirzkir þm. hafi einlægt verið á verði, þegar tiltækt hefur verið að fá vegalögin opnuð, og einatt hafi eitthvað verið þar sem annars staðar bætt inn í og létt þar með af sveitunum í þessu efni. Annars er ekki eltandi ólar við þessa ræðu hæstv. ráðh. En hann var þó svo ljúfur og tillitssamur, að í lokin gat hann þess, að það þyrfti að fá meira fé til þessara mála. Það er gott, að hann er nú að gera sér grein fyrir því. Það hefur ekki séð á í sambandi við afgreiðslu fjárlaga á undanförnum árum, eftir að þessi hæstv. ráðh. tók við þessum málum. Þetta er öllum kunnugt og ekki eingöngu, að það hefur sama og ekkert fengizt þar um þokað fyrr en lítils háttar á síðasta vori, kannske vegna þess, að þá átti að kjósa til Alþingis, og því siður, að það hafi verið tekið tillit til þeirrar óhemjudýrtíðar, sem ríkir á þessu verklega sviði eins og annars staðar. Staðreyndirnar eru þær, að 1958 voru bornar fram vegalagabreytingar, og ég geri ráð fyrir því og hef ástæðu til að ætla, að ef þáv. ríkisstj. hefði setíð að völdum út það þing, þótt ekki hefði verið meira, þá hefðu fengizt einhverjar leiðréttingar þessara mála. En það réð úrslitum, að seinni hluta þingsins taka við þeir stjórnarflokkar, sem ráða síðan. Í sex ár hefur engu fengizt um þokað í þessum efnum. Það er, eins og ég vék að, gott og blessað, ef ríkisstj. vaknar svo nú, að hún setji fram frv., sem er til meiri umbóta en þetta frv. er og varðar Austfirðingafjórðung eins og aðra. Við skulum biða og vona, og við skulum ætla, að hæstv. ráðh., sem talar svo digurt nú í þessum málum, - hann talar digurt að því leyti, að hann býr sakir til á hendur öðrum og segir: Þið voruð ekki betri en þetta, þið voruð vondir, ef hann telur það - sem ósatt er - þá ætti hann þó að hafa hugsum á því að reynast betri. Þetta götustrákaorðbragð hans er aldrei viðkunnanlegt eða þolandi.



Herra forseti. Það er nú ástæðulitíð að vera að þjarka við hv. þm. um þetta, því að mér fannst hann nú satt að segja vera í hálfgerðum vandræðum áðan, þegar hann var að gera mér upp orðin og segja, að ég hefði sagt, að hann hefði aðeins tvisvar sinnum flutt brtt. við vegalögin. Ég hélt a.m.k., að hann hefði gert það allan þann tíma síðan þessi ríkisstjórn var mynduð, í 4 ár a.m.k., þó hann hafi látíð það undir höfuð leggjast, meðan hann studdi ríkisstj. En sleppum nú því. Hv. þm. flytur hér frv. um breytingar á vegalögunum, þar sem hann æskir þess, að sýsluvegir verði teknir í þjóðvegatölu, og hann náttúrlega gerir engar til. um fjárútvegun, það er ekki hans mál. Það er ríkisstj., sem á að útvega það, og hann segir nú stundum, að það hafi tekizt ágætlega, þegar flokksbróðir hans, hv. 1. þm. Austf., var með ríkiskassann, og hann leyfir sér að snúa algerlega við staðreyndum og telur, að það hafi verið illa staðið í stykkinu með fjárútvegun til vegamála, síðan ég varð samgmrh., það hafi verið miklu betra áður. En hvernig var nú með fjárframlög til vega 1958, þegar flokksbræður hans fóru með þessi mál? Þá var veitt til viðhalds vega 33 millj. kr., en 63 millj. á yfirstandandi fjárlögum. Og hvernig var með nýbyggingar vega? Ég man, að það hefur hækkað um i2%. En hvað hefur svo kostnaðurinn hækkað mikið á þessu tímabili? Samkvæmt útreikningum vegamálastjóra hefur vegagerðarkostnaður hækkað um 45% frá 1958. Og svo segir þessi hv. þm., að núv. ríkisstj. hafi búið verr að vegamálunum en meðan framsóknarmenn fóru með þessi mál. Og var ekki flest af því, sem hv. þm. sagði, eitthvað í þessum dúr? Hugsum okkur, að hann væri á fjöldafundi að tala fyrir skynsömu fólki. Ég veit, að hv. þm. vita fyrir fram um þetta og hafa gert sér grein fyrir því fyrir fram. En ef hann væri að tala á fjöldafundi, sem væri ekki nógu kunnugur málunum, hvaða álit haldið þið að áheyrendur mundu fá á ræðumanninum, sem léki sér að því að snúa öllu við? Ég ætla ekki að svara því. Ég veit, að þið hafið alveg gert ykkur ljóst, hvaða álit sá maður hefur.



Herra forseti. Mér fannst, eins og sjálfsagt fleirum, að hæstv. vegamrh. tæki þessu frv. alveg óvenjulega illa. En nú er hv. þm. kunnugt um, að síðan 1955 a.m.k. hafa verið flutt vegalagafrv. á hverju einasta þingi og meira að segja tvö frv. á hverju þingi. Og ég hef aldrei heyrt því tekið illa, þó að menn flyttu till. um nýja þjóðvegi. Ég átta mig ekki vel á þessu. Ég hef á þremur þingum verið fyrsti flm. að frv. um nýja þjóðvegi í Ed., og þeim var aldrei tekið svona. Meðal flm. að þessum frv. voru ýmsir úr stjórnarliðinu. Ég get t.d. minnt á 1960, en þá er þessi hæstv. ríkisstj. við völd, þá eru meðflm. í Ed. Kjartan J. Jóhannsson, og ekki leit hann svo á, að það væri neitt vítavert að flytja till. um nýja þjóðvegi. Í neðri deild það sama ár var líka flutt frv., þar er flm. m.a. Jónas G. Rafnar. Árið eftir eru svo enn flutt frv., sitt í hvorri deild, um nýja þjóðvegi. Og loks á síðasta þingi er það líka gert. Það hefur aldrei þótt neitt athugavert við það, þó að menn vildu fá nýja vegi í þjóðvegatölu. Þetta er samkvæmt eindregnum óskum heiman úr héruðunum, og er eðlilegt, að slíkt sé borið fram á Alþ. Fari maður lengra aftur í tímann, t.d. ári eftir að vegalagabreytingin var gerð 1955, þá er strax á þinginu 1956 flutt vegalagafrv. um nýja þjóðvegi, og það voru hinir merkustu menn, sem fluttu það. Það voru t.d. Jón Sigurðsson, Steingrímur Steinþórsson og Sigurður Bjarnason. Þetta er undireins á þinginu næst eftir vegalagabreytinguna. Næsta ár þar á eftir, 1957, er flutt frv. Þar eru enn flm. Jón Sigurðsson, Steingrímur Steinþórsson og Sigurður Bjarnasón. Hvað ætli hafi verið við þetta að athuga? Ég átta mig þess vegna ekki á þessum undirtektum hjá hæstv. vegamrh. Þá virðist hann hafa eitthvað sérstaklega við það að athuga, að hv. 1. flm, þessa frv. geri ekki um leið till. um fjárveitingar. Ég held, að það ætti öllum þm. að vera ljóst, að fjárveitingarnar tilheyra fjárlögum, en ekki vegalögum. Þær geta ekki verið í sama frv. og till. um nýja þjóðvegi og hafa aldrei verið. Ég held, að þm. hafi alveg kinnroðalaust flutt öll sín frv. nú í 8 ár án þess að láta till. um fjárveitingar fylgja, þar sem þær tilheyra fjárlögunum, en ekki vegalögum. Þá skildi ég hæstv. ráðherra svo, að hæstv. ríkisstj. hefði aldrei lofað nýju vegalagafrv. á siðasta þingi. Ég man ekki eftir því, hvort hann hefur lofað því eða ekki, en ég held það fari ekkert á milli mála, að hæstv. ríkisstj. hafi gert ráð fyrir því á þinginu í fyrra að flytja þá nýtt vegalagafrv., ég held ég muni það alveg rétt, það yrði það frv., sem undirbúið var af stjórnskipaðri nefnd. Ég minnist þess, að í sambandi við frv. um lánsfé, sem við fluttum nokkrir þm. í Ed. um heimild fyrir ríkisstj. til að taka lán til vegabóta á Vestfjörðum og á Austurlandi, bar þetta mál á góma, þ.e.a.s. hvort nýtt vegalagafrv. kæmi á því þingi. Þessu frv. okkar var vísað frá þá af stjórnarliðinu. Ég hef hér fyrir framan mig nál. frá meiri hl. samgmn. Ed., þ.e.a.s. stuðningsmönnum ríkisstj., um það mál, og þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Ástæðan fyrir þeirri afgreiðslu var sú (þ.e.a.s. að vísa málinu til ríkisstj.), eins og kom fram í nál. þá (þ.e. árið áður), að verið var að endurskoða vegalög af milliþn. samkvæmt þál. frá 1961, og var þá og er enn búizt við, að frv. til nýrra vegataga komi fyrir Alþ. í vetur. Þetta segja stuðningsmenn ríkisstj. í samgmn. Ed. í fyrra. Ég held, að þeir hafi ekki haft neitt rangt fyrir sér, það var gert ráð fyrir þessu. Þá sagði hæstv. vegamrh., að vegamálanefndin væri ekki búin að ljúka störfum. Ég hélt, að hún væri löngu búin að því. Ég veit ekki betur en þessi vegamálanefnd hafi skilað till. sínum til ríkisstj. 9. okt. í fyrra, daginn fyrir að þing hófst þá. Ég held, að þetta sé nokkurn veginn rétt munað hjá mér. Þess vegna var búizt við frv. í allan fyrravetur. En af hverju frv. kom ekki, vit ég ekkert fullyrða um. Mig grunar, að hæstv. ríkisstj. hafi ekki verið ánægð með frv. og hafi viljað breyta því. Hvort frv. er í höndum n. enn, veit ég ekki. Ég veit ekki heldur, hvernig er hægt að segja n. að gera till. í máli, sem hún er búin að gera till. um, þ.e. að koma með aðrar. Mér er það ekki ljóst. Ég held, að sú nefnd eigi þá ekki að taka við till. aftur, heldur þurfi að skipa aðra n. eða einhverjir aðrir aðilar að koma til. Ég er ekkert að finna að því, þótt hæstv. ríkisstj. hafi ekki fallizt á allar till. n., það er algengt og ekkert við því að segja. Ég veit ekki, hvernig í ósköpunum sú nefnd á að fara að koma með nýjar till., þegar hún er búin að skila öðrum. Ég held í fáum orðum sagt, að það sé ómögulegt með nokkurri sanngirni að finna að því, að flutt er frv. um breytingar á vegalögum. Mér finnst það sjálfsagt mál, ekki sízt þegar 8 ár eru nú liðin frá síðustu breytingum. Þess vegna áttaði ég mig illa á þessum undirtektum hæstv. ráðh. En ég vil nú spyrja hæstv. ráðh.: Býst hann ekki við, að á þessu þingi muni ríkisstj. leggja fram frv. til nýrra vegalaga? Það væri gott að heyra það, ef hann getur svarað því. Ég er ekki að segja, að hann geti það fyrirvaralaust. Ég er ekki að gera neinar kröfur til þess, ef hann á erfitt með það. En ef hann gæti það, þá væri gott að vita það. Ég hafði t.d. hugsað mér að flytja brtt. við þetta frv., sem hér er til umr., um alimarga nýja þjóðvegi á Vestfjörðum, eins og ég hef gert undanfarin ár. En það getur vei verið rétt að biða, ef nýtt vegalagafrv. er að koma.



Herra forseti. Það er reginmisskilningur, sem hv. 3. þm. Vestf. hélt fram, að ég hafi tekið þessu frv. illa. Það er reginmisskilningur, að ég hafi haldið því fram, að það sé óeðlilegt, á meðan frv. til nýrra vegalaga frá ríkisstj. er ekki komið, þótt menn flytji slíkar brtt., vegna þess að það hefur verið gert á hverju þingi. En ég tók illa málflutningnum, sem var hjá hv. 1. flm., öfugmælunum og fullyrðingunum, sem studdust ekki við staðreyndir. Það var það, sem gaf mér tilefni til þess að standa upp, en ekki það, þótt hann flytti frv. eins og þetta. Og þarf ég ekki meira að segja um það. Hv. 3. þm. Vestf. var að spyrja að því, hvort ég gerði ráð fyrir, að yrði flutt frv. til nýrra vegalaga á þessu þingi. Ég geri ráð fyrir því, þegar lokatill. vegalaganefndar liggja fyrir, og ég vænti þess, að þess verði ekki langt að bíða. Hv. þm. sagði, að vegalaganefndin hefði skilað frv. í fyrrahaust. Það er rétt, hún skilaði þá frumtill., sem hafa verið endurskoðaðar síðan hjá vegalaganefndinni, og eins og ég segi, það má gera ráð fyrir, að lokatill. n. verði fljótlega tilbúnar, og þá verður frv. flutt, og það verður flutt, frv., þótt ríkisstj. sé kannske ekki alveg að öllu leyti alveg sammála vegalaganefndinni, og hv. þm. þá gefið tækifæri til að fjatla um málið. Það er alls ekki víst, að ríkisstj. og vegalaganefndin séu í öllum atriðum sammála, þótt það hljóti að vera í meginatriðum. Hv. þm. fá þá tækifæri til þess að gera brtt. við frv. vegalaganefndar. En ég fullyrði það, að vegalaganefnd er búin að leggja mikið starf fram, mikla vinnu í þetta mál og hefur unnið vel að því, og ég er sannfærður um það, að verði frv, lögfest með þeirri stefnu, sem þar er mörkuð, þá verður það til góðs fyrir okkar samgöngumál, og það er það, sem við þurfum að sameinast um að koma fram.



Herra forseti. Það tekur því ekki að vera að karpa meira við hæstv. ráðh. í þessu efni. Hann er nú orðinu hér í stólnum mjúkmálli en hann var upphaflega, og er gott til þess að vita, og er orðinn nær því, sem sagt var í gamla daga, að sumir prestar væru, þeir gætu talað mjúklega í stólnum, en það, sem mestu máli skiptir, að prédika á gangstéttunum eða á götunni, þ.e. að framkvæma og vinna í samræmi við prédikunina, það vantar, sbr. verk hans í þessum málum. Hæstv. ráðh. hældi mjög frammistöðu sinni og ríkisstj. í sambandi við vegamálin að undanförnu. Hvað hefur þá hæstv. ráðh. fest á pappírinn til nýbyggingar vega á því frv. til fjárl., sem nú liggur fyrir? Er það ekki, hæstv, ráðh., sama talan og var í fyrra? Eru það ekki rúmar 20 millj.? Og hvað segir svo reynslan? Hæstv. ráðh. var að tala um, að svona og svona mikið hefði verið lagt til vega og svona mikið framkvæmt. Hvernig er það fé fengið? Það er fyrst og fremst ekki fengið með fjárframlögum samkv. fjárlögum, þó að sú upphæð hafi hækkað frá 1958. Það er góðu heilli, að hæstv. ríkisstj. tók lán í fyrra, einhverja milljónatugi sennilega, til bygginga ýmissa nauðsynlegra vega. Hvað er það svo mikið, sem sveitirnar hafa orðið að leggja á sig til þess að reyna að ná einhverjum áfanga í vegamálum heima fyrir? Ætli það nálgist ekki fram undir eins árs fjárveitingu samkv. fjárlagafrv., sem sveitirnar hafa orðið að taka að láni? Það nær því ef til vill ekki alveg, en ætli það séu ekki 20 milljónir, sem sveitarfélögin hafa orðið, ekki sízt á þessu ári og á síðastliðnum árum, að taka að láni á sinn reikning og borga vexti af til þess að ná einhverjum nauðsynlegasta lágmarksáfanga í þessum efnum? Ég sé ekki, að hæstv. ráðh. hafi af miklu að státa í frammistöðu sinni í þessum efnum. Hvað er svo með vegaviðhaldið? Hæstv. ráðh. var að tala um, að öli framlög, bæði nýbyggingafé og viðhaldsfé. hefðu stórkostlega vaxið í tíð þessarar hæstv. ríkisstj. Það getur hún að miklu leyti átt við sjálfa sig í sambandi við þá dýrtíð, sem ríkisstj. hefur hellt yfir þjóðina. En ef við athugum viðhaldsféð, þá mun það hafa verið milli 30 og 40 millj., skulum við segja, fyrir árið 1958, - hv. þm. afsakar, ef ég fer skakkt með tölur, - en nú eru ráðgerðar 70 millj. Þetta er vissulega mikil hækkun. En hvar sést staður eftir þetta fé? S.l. ár var fjárveiting til viðhaldsins milli 60 og 70 millj., núna ráðgerðar 70 millj. Þetta er mikið fé, en það hrekkur ekki til, og víða er það orðið svo, þó að það sé kannske ekki á Suðurlandsundirlendi, - það er víða orðið svo með þessa vegi, að það er ekki hægt að hefla vegina lengur. Það er búið að skafa niður allan ofaníburð, sem hefur verið lagður í vegina, þannig að það er komið nærri því niður í mold, svo að ég hefði haldið, að jafnhliða því, að það er þakkarvert að hækka viðhaldsféð, þá vildi ég leyfa mér að benda hæstv. ráðh. á það, að kannske væri það eins fjárhagslega hyggilegt að auka stórkostlega frá því, sem nú er, nýbyggingaféð, svo að það væri hægt að byggja meiri framtíðarvegi og hraða þeim málum meir en verið hefur á undanförnum árum. Hæstv. ráðh. fór nú, eins og ég sagði áðan, að prédika falleg orð hér í ræðustól, fór að hafa áhyggjur af mínum málflutningi og þar fram eftir götunum. Hugsa sér, sagði hann, ef þetta hefði bara verið opinber fundur. Það gerði ekkert, þó að svona færi fram í þingsölunum, það væri annað mál. En þessi prédikari, hæstv. ráðh., hefði gjarnan mátt hefja mál sitt með betur grundaðri ræðu en hann gerði. Það var ekki neitt í minni framsöguræðu, sem gaf tilefni til að ýfast við, heldur réð gamla venja hæstv. ráðh. að ýfast við öllu, sem stjórnarandstöðumenn flytja fram, og hann kann sjaldnast að gera greinamun á því, sem gott er eða vafasamara í þeirra málflutningi. Ég skal ekki hafa þessi orð lengri. En ég er trúaður á, að það rætist, þó að hæstv. ráðh. sárnaði, að ég nefndi Þyrnirósarsvefn, þá fari hann nú af honum og slíkt verði til frambúðar og honum auðnist að bera fram nýtilegt vegamálafrv. á þessu þingi.



Herra forseti. Ég þarf ekki að hafa afskipti af þeirri deilu, sem er á milli hæstv. ráðh. og fim. frv., en vil aðeins láta í ljós þá skoðun mína, að núv. ríkisstj. hafi gert stóra hluti í vegamálum, bæði með því, sem hv. síðasti ræðumaður viðurkenndi, stórframkvæmdum, er gerðar hafa verið fyrir lánsfé, og eins með mikilli aukningu á framlögum. Þó hygg ég, að það muni, þegar fram liða stundir, verða talið merkast, ef henni tekst, eins og ég geri mér vonir um, að láta ljúka endurskoðun vegalaga og fá samþykkt ný lög um vegamál. Hitt þarf engum að koma á óvart, þótt ný vegalög séu ekki hrist fram úr erminni, því að ég hygg, að t.d. í Noregi hafi tekið mörg ár að undirbúa slíkt frv., mun fleiri ár en hafa farið í það hér nú. Út af andstæðum, sem kunna að virðast vera í því, að vegalaganefnd hafi lagt fram frv. s.l. haust, en sé samt enn að starfi, þá gerðist þetta: Hæstv. ráðh. sendi n. lista yfir nokkur atriði frv., sem hann óskaði eftir að væru tekin til frekari athugunar, og hefur sú athugun staðið yfir. Aðalástæðan fyrir því, að ég kvaddi mér hljóðs, var þó sú skoðun, sem kom fram í ræðu hv. síðasta ræðumanns, að það kynni að vera hyggilegt fyrir okkur að draga úr vegaviðhaldi til þess að fá örlítið meiri nýbyggingu vega, eða eitthvað í þá átt, að þetta mundi vera athugandi. Ég held, að þessi hugsun sé byggð á miklum misskilningi. Ég hygg, að sérfróðir menn, þeir sem ég hef rætt við um vegamál, séu miklu frekar þeirrar skoðunar, að á undanförnum áratugum hafi Alþingi freistazt um of til þess að skammta naumlega viðhaldsfé veganna til þess að geta komið fram nýjum spottum og þetta kunni að koma fram núna, þegar umferðin eykst snögglega. Viðhald á höfuðvegum hefði mátt vera meira en það hefur verið. Þó að ýmsum finnist stundum eins og ofaníburðurinn fjúki, jafnóðum og hann er látinn niður, þá hef ég það fyrir satt, að á þessu ári og undanförnum 2-3 árum hafi verið látnar á vegi í landinu rúmlega milljón smálestir af ofaníburði. Reikningsfróður maður komst að þeirri niðurstöðu nýlega, að þetta væri eins og 20 bændahallir fullar af ofaníburði. Við verðum að gera okkur grein fyrir, hvers konar vegi við höfum, hvers konar veðurfar og loftslag við búum við. Meðan við getum ekki gert alla vegi úr varanlegu efni, verðum við að sætta okkur við, að töluvert af vegaefninu fjúki burt. En ég hygg, að það sé rétt stefna að auka viðhaldið, auka það jafnvei enn meira en hingað til hefur verið gert. Spyrjið einhverja af bílaeigendum landsins, hvað þeir vildu gefa fyrir það; að grjóthnullungarnir væru farnir og í staðinn fyrir þá væri kominn niðurmulinn ofaníburður ! Það kostar að vísu 40-50 kr. á tonnið að mylja ofaníburðinn, sem víða er notaður, þannig að úr honum verði fyrsta flokks efni. Þetta er aðeins eitt verkefni við vegaviðhald, sem mundi gerbreyta á skömmum tíma þeim vegum, sem við höfum, og sýnir, að það væri mjög óhyggilegt að draga úr viðhaldinu til að geta aukið við vegakerfið. Vegakerfi okkar er ærið langt. Ég hygg, að ef íslenzku vegirnir, þjóðvegir, sýsluvegir og hreppavegir, væru settir hver við endann á öðrum, mundu þeir ná frá Tokíó til London, sem er ærin vegalengd fyrir 180 þús. sálir að hafa komið upp og standa undir. Þó bíða mörg verkefni. En það verður að vera skynsamlegt jafnvægi milli nýbygginga og viðhalds þeirra vega, sem fyrir eru. Ég vil að lokum segja um það frv., sem hér er fram komið, að við skulum íhuga, hverju við erum nær, þó að þetta frv. væri samþykkt. Ég hef, eins og flestir þm., staðið að því að flytja svipaðar till, fyrir nokkrum árum. En sannleikurinn er sá, að þó að við setjum nokkur hundruð km í viðbót í þjóðvegatölu á þennan hátt, erum við ákaflega litlu nær, því að nú þegar eru í þjóðvegatölu svo margir vegir, að ég býst við, að það mundi taka 10-20 ár að gera þá alla umferðarhæfa, þó að við fengjumst við lítið annað. Hér er sem sagt aðeins um eina frekar yfirborðskennda hlið á vegamálunum að ræða, og hygg ég, að við þurfum, þegar til vegalaganna kemur, að hugsa miklu lengra og gera stórfelldari breytingar, sem verða til þess, að við getum veitt til vegakerfisins mun meira fjármagn, keypt mun meira af vinnuvélum, til þess að geta fengið sem mest fyrir fjármagnið og komið þannig af stað verulegum framkvæmdum, bæði til þess að viðhalda og endurbyggja gamla vegi, þar sem umferðin er nú að fletja þá út eða sökkva þeim niður í mýrar, og svo til þess að byggja nýja vegi og setja varanlegt slitlag, þar sem umferð er orðin svo mikil, að þess er brýn þörf. Ég hygg, að við verðum að játa, þó að Alþingi hafi ár eftir ár, þangað til nú síðustu 8 árin, bætt nýjum vegum í þjóðvegatölu, þá hljómi það að vísu vel fyrir háttvirta og elskulega kjósendur, en sé ekki að sama skapi jafnraunhæf umbót á vegamálum þeirra heima fyrir og ætla mætti.



Herra forseti. Hv. 3. þm. Vestf. brosti nú að sjálfum sér, að hann skyldi láta það eftir sér að segja þetta, sem hann sagði. Mig undrar það nú ekki, þótt honum finnist það broslegt, um leið og hann hefur ósjálfrátt látíð hugann reika til þeirra ára, sem flokksbræður hans fóru með þessi mál. Hv. þingmenn, hv. 1. flm. frv. og hv. 3. þm. Vestf., tala um, að það séu mikil lán, sem hafi verið tekin í héruðunum til þess að koma vegunum áfram. Þetta er alveg rétt. Og sveitarfélögin borga vexti af þessum lánum og standa straum af þeim, þangað til fé er veitt á fjárlögum. Þetta hefur nú viðgengizt, að ég ætla, um áratugi, en nokkuð aukizt á seinni árum, og það vitnar um þörfina fyrir aukið fjármagn til veganna, og eru allir sammála um það. En það eru ekki allir hv. þm. sammála um, hvort það eigi að snúa staðreyndunum við. Það er ekki hægt að hlusta þegjandi á það, þegar hv. framsóknarmenn halda því fram hér í þingsölunum, að það sé tiltölulega minna, sem hefur verið veitt til vegamálanna nú hin síðari árin, heldur en meðan þeir fóru með þessi mál. Það er ekki hægt. Og þær tölur, sem ég nefndi áðan, voru einungis fjárlagatölur. Það voru fjárlagatölur, að til viðhaldsins var veitt 1958 33 millj., en í reyndinni var það 67 millj. á þessu ári: á fjárlögum 63 millj. plús 4 millj., sem hefur orðið að veita m.a. vegna þess, hversu snemma tók að snjóa í haust, og varð að taka vitanlega af vegafénu, eins og vant er, til þess, og eins vegna þess að klaki fór seint úr vegunum á s.l. vori og viðhaldið varð þess vegna enn þá meira en venjulega. Svo liggur það fyrir, að vegamálastjóri hefur reiknað út aukninguna á kostnaðinum síðan 1958, og það eru 45%, þegar vegaviðhaldið hefur verið aukið á milli 90 og 100% og til nýbyggingar vega 72%. Þetta ætti ekki að þurfa að deila um. Lánsfé er svo þar fyrir utan og vegaframkvæmdirnar þess vegna orðnar mjög miklar á s.l. ári, eins og vegamálastjóri hefur lýst í útvarpinu nú ekki fyrir löngu. Auk þess hefur verið unnið að miklum vegabótum: að Reykjanesbrautinni, að Ennisvegi, að Strákavegi og Múlavegi. Það hefur verið unnið að sumu leyti fyrir lánsfé. En allt þetta miðar að því að hæta samgöngurnar, og eftir að Reykjanesbrautin hefur verið steypt, þarf hún a.m.k. ekki viðhaldsfé eins og nú frá öðrum vegum. Og ég ætla, að við séum í hv. Alþingi sammála um, að það beri að stefna að því að gera hina fjölförnustu vegi úr varanlegu efni. Hv. 3, þm. Vesturl. sagði hér áðan, að það væri í rauninni hv. framsóknarmönnum að þakka, að hafizt var handa um endurskoðun vegalaganna, og vitnaði í mál, sem þeir höfðu flutt hér í hv. Alþingi. Ég verð að gefa upplýsingar um það, að hv. landsk. þm. Bjartmar Guðmundsson flutti till. um allsherjarendurskoðun vegalaganna, og það var sú till., sem var samþykkt og upphafið að því, að vegalaganefndin varð til. Ég kemst ekki hjá að leiðrétta misskilning hv. 3. þm. Vesturl. í því efni, og ég efast ekki um, að þetta er vegna þess, að hann hefur ekki munað betur, en ekki af því, að hann hafi vísvitandi viljað fara rangt með. Meira er nú ekki þörf á að taka hér fram í þessu sambandi. Ég held, að það hafi ekkert nýtt komið fram, sem ástæða er til að leiðrétta hér frekar en orðið er. Það er ekki til þess að eyða orðum að því, þegar hv. framsóknarmenn eru að tala um það, að ríkisstj. og stjórnarflokkarnir séu of nægjusamir, þegar þeir eru að tala um, að það hafi nokkuð áunnizt í samgöngumálum og vegamálum síðustu árin. Það er staðreynd, að það hefur mikið áunnizt í þessum málum. Það er staðreynd, að framkvæmdir í vegamálum núna seinni árin eru meiri en þær hafa verið áður. Það er staðreynd, að fjárveitingar til þessara mála eru meiri, tiltölulega meiri, þótt miðað sé við kostnaðaraukningu, sem orðið hefur. En það er einnig staðreynd, að það þarf að gera meira en orðið er, og það verður gert með því að fá aukið fjármagn. Það verður gert með nýjum vegalögum, sem gera jafnframt ráð fyrir fjáröflun.



Herra forseti. Mér þykir góðs viti, að stjórn og stjórnarandstaða skuli þegar vera farin að deila um, hvorir eigi heiðurinn af því að hafa komið vegalaganefnd á laggirnar, enda þótt framleiðsla hennar hafi enn ekki birzt þinginu. Ég vona, að þetta sé vísir þess, að takast muni gott samkomulag um lausn á þessum málum, þegar þar að kemur. Hv. 3. þm. Vesturl. ræddi um vegaviðhaldið af hressilegum þjósti. Þó gat ég ekki betur heyrt en við værum í þessu máli nákvæmlega sammála um, að það þyrfti að gera meira fyrir vegaviðhaldið en hefur verið gert, og þó eru fjárlagatölur um viðhaldið raunverulega komnar yfir 60 millj., en voru nærri 30 millj. fyrir fáum árum. Ég er sammála honum um, að það eru vandkvæði á að láta héruðin bera lán til vegagerðar, þegar unnið er meira en veitt er á fjárlögum. Einhverja lausn verður að finna á þeim vanda. Hefur mjög mikið verið af þessu gert í okkar kjördæmi, og ég hygg, að menn úr öllum flokkum séu sammála um, að a.m.k. í stórum hluta þess kjördæmis sé nú um að ræða framkvæmdir, sem má raunar kalla vegabyltingu. Ég vildi að lokum aðeins segja örfá orð um það, að hv. 3. þm. Vesturl. fullyrti, að ríkið hefði 2-3 hundruð millj. kr. tekjur af umferðinni. Þetta fer eftir því, hvað menn eiga við, þegar þeir tala um tekjur af umferðinni. Ef við athugum umferðina sjálfa, hefur ríkið tekjur af henni með benzínskatti, þungaskatti og gúmmígjöldum. Það er af umferðinni sjálfri. Svo er annar liður: tekjur ríkisins af innflutningi bifreiða og bifreiðavarahluta. Ég mundi ekki telja rétt að tala um það sem tekjur af umferðinni. Ég er sammála því, að ríkið á að leggja til vegakerfis og gatnagerðar allar tekjur af umferðinni í þessum skilningi, tekjur af benzínsköttum, þungaskatti og gúmmígjaldi. Ástandið í þessum málum er þannig, að samkvæmt þeim fjárlögum, sem hér liggja fyrir, ætiar ríkið að leggja um 40 millj. kr. meira til vegagerðar ríkisins heldur en það fær í tekjur af þessum liðum. Hins vegar má deila um, hvort vegakerfið á heimtingu á að fá allar tolltekjurnar. Ég hygg, að menn muni komast að raun um við nánari athugun, að það sé hæpið, að hægt sé að skipta öllu okkar viðskiptalifi í deildir, þannig að hvert verksvið í þjóðfélaginu eigi að hafa allar tolltekjur, sem falla til af innflutningi, sem því kemur við. Einhvern veginn verður það stóra ríkisbákn, sem við allir berum uppi, að hafa tekjur, og þetta er einn af hinum stóru sameiginlegu tekjustofnum. Hvort sem tekið yrði beint af tollum af bifreiðum eða úr ríkissjóðnum sjálfum, þá hygg ég, að hann þurfi að greiða eitthvað með þeim tekjum, sem fást af benzíni, þungaskatti og gúmmígjaldi, til þess að við fáum þær stórbreytingar á framkvæmd vegagerðar, sem okkur alla dreymir um. Ég vil svo minna á, að í fyrri ræðu minni var ég ekki að ráðast á stjórnarandstöðuna, er ég talaði um, að breyting á vegum í þjóðvegatölu ein væri ekki verulega raunhæf umbót. Ég játaði í sama orðinu, að ég hefði sjálfur á sínum tíma staðið að flutningi slíkrar till. Hér er aðeins um almenna hugsun að ræða, sem var engan veginn árás á stjórnarandstöðu frekar en stjórnarþingmenn núverandi, því að allir hafa staðið að slíkum frv., og þau hafa vissulega verið liður í kerfi, sem hér hefur ríkt og hefur gefið mikinn árangur. Það, sem ég vildi benda á, var, að það þarf miklu meiri breytingar á vegalögum en koma fram í þessu eina frv. til að ná þeim árangri, sem við nú viljum ná.



Herra forseti. Ég hef nú aðeins örstuttan athugasemdartíma og vil nota hann fyrst og fremst til þess að láta því ekki ómótmælt, sem hv. 5. þm. Vesturl. vildi að ég hefði sagt, að það ætti að minnka vegaviðhaldsféð. Þetta hef ég aldrei sagt og geri því ráð fyrir, að hv. þm. hafi misheyrt, en ekki að hann hafi búið þessi orð til eftir mér til þess að geta staðið hér upp til að halda þá ræðu, sem hann hélt. Ég sagði hins vegar, að það væri þakkarvert það fé, sem veitt hefur verið til vegaviðhalds, en að það væri allsendis ónóg, meðfram fyrir það, að meira fé þyrfti til að byggja upp vegina heldur en nú er veitt til þeirra hluta, enda mundi þá vegaviðhaldsféð koma að meira liði og hrökkva betur, ef meira nýbyggingarfé fengist. Hv. þm. fór svo að tala um, að þetta frv. væri óraunhæft, vegna þess að ekki væri gengið út frá því, að meira fé væri veitt til vegagerða, þótt við þjóðvegina sé bætt. Slíkt leiðir auðvitað af sjálfu sér, og þarf ekki að eyða orðum að því, að eftir því sem fleiri vegir eru teknir í þjóðvegatölu, því meira fé þarf til uppbyggingar og viðhalds þeim og því meira viðhaldsfé sem þjóðvegirnir hafa á því sviði verið meir vanræktir á undanförnum árum, eins og líka raun ber vitni um. Þetta var því ekki réttmæt athugasemd í sambandi við það frv., sem hér er til umræðu. Hv. þm. var að mínum dómi dálítið ósmekklegur, - þótt slíkt sé ef til vill ekki svo mjög furðulegt, að slíkt hljóð komi úr því horni, þ.e. frá þeim flokki, sem hann tilheyrir, - þegar hann fór að meta eða mæla ofaníburð í þjóðvegi á þann veg, að s.l. ár hefði verið sem svarar til þriggja rúmmála hinnar svokölluðu Bændahallar. Það mætti ef til vill í tilefni af þessum orðum halda, að hv. þm. og hans flokksmönnum mundi vei líka, að til viðbótar við ofaníburð í þjóðvegina væri Bændahöllinni bætt sem mulningi. Það þýðir ekki fyrir hæstv. ráðherra að vera að hampa einhverjum prósentureikningi um auknar fjárveitingar til nýbyggingar þjóðvega, þegar slíkar tölur hans stangast á við staðreyndir fjárlaganna um þau mál, og því verra fyrir hann, þegar þessum prósentureikningi hans ber ekki saman frá einni ræðu til annarrar. Vera má, að hæstv. ráðh. bæti við vegaféð fjárhæðum, sem hann hefur veitt heimild til að sveitarfélögin tækju að láni til vegaframkvæmda, og enn fremur hafi ráðh. bætt því fé við, sem ríkisstj. kann að hafa lagt fram í bili til einstakra vegaframkvæmda utan við allar lagaheimildir. Hvernig sem þessu er varið, þá er það staðreynd, að ekki er hægt að koma saman við fjárveitingar fjárlaganna til vegaframkvæmda þeim tölum, sem hæstv. ráðh. nefnir nú.



Herra forseti. Ég skal nú ekki þreyta hér umr., en það eru nokkur atriði, sem komu fram hjá hæstv. ráðh., sem ég vil víkja að. Hæstv. ráðh. sagði, að það væri tiltölulega meira til vegaframkvæmda á fjárlögum hjá hæstv. ríkisstj. núna heldur en áður hefði verið. Við hvað miðar hæstv. ráðh.? Miðar hann við fjárlögin í heild? Hefur vegaframlagið hækkað eins mikið og fjárlögin í heild? Ég segi, að það hafi ekki gert það. Ég vil líka minna þennan hæstv. ráðh. á það, að þegar núv. ríkisstj. kom til valda, þá hækkaði hún benzínskattinn um 34 aura og tók til sín benzínskatt, sem áður hafði farið í útflutningssjóð. Er þetta það, sem hann miðar við, þegar hann segir, að vegagerðin hafi nýjar og auknar tekjur af umferðinni? Ég vil líka minna á það, að innflutningur á bifreiðum og umferð í landinu þar af leiðandi hefur verið miklu meiri en nokkru sinni fyrr, en fjárveitingar hafa ekki vaxið í samræmi við það. Þess vegna er það ekki rétt hjá hæstv. ráðh., að fjárveitingar til vegagerðar séu tiltölulega jafnháar nú og áður var, nema síður sé. Út af vegaviðhaldinu, sem þeir hæstv. ráðh. og hv. 5. þm. Vesturl. hafa rætt um, vil ég segja það, að samkv. ríkisreikningi fyrir 1958 var varið í vegaviðhald 41 millj. 750 þús. kr., en samkv. fjárlagafrv. því, sem nú liggur hér fyrir, á að verja 70 millj. kr. Þetta er hækkunin, frá 42 millj. tæpum upp í 70, á sama tíma sem fjárlögin hafa nærri því þrefaldazt. Þetta er ekki að halda við í vegaviðhaldinu. Hæstv. ráðh. sagði, að mér hefði yfirsézt í sambandi við till. hv. landsk. þm. Bjartmars Guðmundssonar. Mér yfirsást ekki, því að ég tók þetta fram. Ég sagði einmitt frá því, að þetta gerðist á því þingi, sem við framsóknarmenn lögðum fram frv. til breyt. á meðferð á benzínskatti og þungaskatti af bifreiðum, að þetta gengi til nýbygginga á vegum og brúm. Það frv. var saltað í nefnd og ekki leitað umsagnar vegamálastjóra, fyrr en till. Bjartmars og þeirra félaga var komin fram. Hún var sett inn í fjvn., og þegar fjvn. hafði afgreitt hana til vegamálastjóra, þá rausnaðist hv. samgmn. til þess að senda okkar frv. samhliða. Og upp úr okkar frv. og þeirri till. samdi vegamálastjóri till., sem var endursend fjvn. og þar samþykkt í einu hljóði, og það eina, sem við vorum ekki sammála um í fjvn., var það, að við vildum láta Alþingi kjósa nefndina, en hæstv. ráðh. vildi fá að skipa hana. Þetta er staðreynd í málinu. Þetta man ég vel, og þarf enginn að minna mig á og þarf ekkert að deila um upphafið, því að það var svo sem ég hef greint. Út af því, sem hv. 5. þm. Vesturl. sagði, að ég hefði talað um tekjur af umferðinni, í því sambandi hef ég fylgt þeirri reglu, sem fyrrv. vegamálastjóri, Geir heitinn Zoega, hafði, þegar hann skrifaði grein um vegi á Íslandi og framlög til þeirra og tekjur af þeim í Fjármálatíðindin 1956, og ég hef fengið upp hjá Hagstofu Íslands árlega slíkt yfirlit, og það hefur alltaf verið gert á einn og sama veg. Á þann hátt miða ég við, þegar ég tala um tekjur af umferðinni í landinu. Og þær tekjur, sem ríkissjóður hefur af bifreiðum, hvort sem það er í benzínskatti, þungaskatti, leyfisgjöldum, gúmmígjöldum eða öðru, þær fást vegna þess, að við höfum lagt hér vegi, eins og Geir vegamálastjóri sagði, svo að ríkissjóður hefur stórfelldar tekjur af því að hafa lagt fé til vegamála á Íslandi. Þetta er staðreynd, og einmitt vegna þess að ríkissjóður hefur haft svo stórfelldar tekjur síðustu árin, átti meiru að verja til þessara vegamála en gert hefur verið. Það er líka staðreynd, sem ekki þýðir á móti að mæla. Þess vegna endurtek ég það, að hæstv. ríkisstj. hefur verið smástíg í þessu máli. En vonandi eigum við eftir að reyna betra, þegar þetta nýja frv. kemur fram, og fagna ég því sannarlega, að svo verður.