Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

*Frsm. (Sigurjón Á. Ólafsson): Þetta mál hefir legið fyrir allshn. þessarar d., og er þangað komið frá Nd. Eins og nál. greinir, hefir n. orðið sammála um að leggja til, að frv. verði samþ. eins og það liggur nú fyrir. Efni frv. er í 1. gr. þess, og skýrir hún sig sjálf. Það hefir komið í ljós, að vinnumiðlunarskrifstofum er nauðsyn á því að geta gert grein fyrir því, hvaða verkamenn vinna hjá einstökum atvinnurekendum og hverjar eru tekjur þeirra, svo að þær geti úthlutað vinnunni sem réttlátlegast. N. hefir orðið sammála um nauðsyn frv. Þó hefir hún lagt til, að upplýsingar þessar verði ekki gefnar nema mánaðarlega, í stað þess, að í upphafi var ætlazt til vikulegra upplýsinga. Að öðru leyti sá allshn. sér ekki fært að gera breytingar á frv., og telur hún það til bóta frá því, sem nú er. Með þessu frv. ættu að vera tryggðar upplýsingar, sem ættu að geta verið hjálp við réttláta úthlutun vinnu. Vænti ég þess, að hv. d. fallist á till.n.

*Jón Pálmason: Ég kvaddi mér hljóðs í gær, eftir að frsm.allshn. hafði talað fyrir brtt.n. Eftir það fluttu ýmsir hv.þm. ræður í deildinni, og tóku sumir þeirra að mestu af mér ómakið með það, sem ég ætlaði að segja, eins og t. d. þeir hv.þm. Mýr. og hv. 9. landsk. Ég verð nú að segja það, að mér þótti harla undarlegt, að hv.allshn. skyldi snúa frv. þessu svo mjög við með till. sínum, að gera það að friðunarfrv. fyrir svartbak, í stað þess að vera frv. til laga um eyðingu hans, en svo myndi sannarlega verða, ef brtt. yrðu samþykktar. Það vita allir, sem fugl þennan þekkja, að hann er hinn mesti vargur, sem á ýmsan hátt gerir meira og minna tjón, og mun því almenn ósk þeirra, sem undir ágangi hans verða að búa, að honum sé eytt eftir því, sem föng eru á. Samkv. brtt.hv.allshn. á að banna að eyða vargi þessum um varptímann, og alls ekki með eitri. Það yrði því ekki unnt að koma tilgangi frv. í framkvæmd á annan hátt en með því að eyða eggjum hans og ungum. Annars fannst mér skörin fara að færast upp í bekkinn, þegar farið var að tala fyrir brtt. þessum með hjartnæmum orðum með tilraunum um að slá á strengi mannúðar og manndóms, þegar það er vitað, að þessi fugl er hinn mesti vargur í véum, sem eyðir lífi allskonar ungviða á hinn miskunnarlausasta hátt. Þessu var lýst hér nákvæmlega í gær af hv.þm. Mýr., hvernig þessi fugl hagar sér með tilliti til æðarvarps, en ég get bætt því við, að það er ekki eingöngu að hann rífi í sundur unga og egg í hreiðrum, heldur hefi ég líka verið sjónarvottur að því, að svartbakar hafa ráðizt á kollur, sem hafa legið á eggjum, og rifið þær í sundur. En það er ekki eingöngu miðað við þennan eina atvinnuveg sem þessi vargfugi er skaðlegur, heldur er hann einnig hættulegur vargur þar, sem er lax- eða silungsveiði. Hann er kallaður veiðibjalla, og það nafn hefir hann fengið af því, að hann lifir á laxa- og silungaseiðum, og þar sem lax- og silungsveiði er, er hann engu minni vargur en selurinn, og er það fullkunnugt, hve góður gestur hann er á þeim stöðum. Það er líka kunnugt, að þar sem svartbakur heldur sig, leggst hann oft á vorlömb, og þeir menn, sem mest tala um mannúð, ættu að vera þar viðstaddir, þegar hann ræðst á lömbin, áður en þau komust á fætur, og rífur þau á hol og rekur úr þeim garnirnar, eða þegar hann étur tunguna úr lambinu á meðan það er í burðarliðnum. Þetta ættu þeir að sjá, sem nú tala mest um mannúð, og hugleiða svo, hve mikil mannúð er í því að hlífa slíkum vargi. Ég skal svo ekki fara um þetta öllu fleiri orðum, en með tilliti til þeirra andmæla, sem hafa komið fram gegn því að eitra fyrir þennan fugl, er vert að geta þess, að það er mjög orðum aukið, hvílík hætta stafi af því fyrir aðra fugla. Að vísu er til annar fugl, sem eitrunin getur orðið hættuleg, og það er hrafninn, en ég held ekki, að það geti talizt sá skaði skeður fyrir það, þótt hann eyddist nokkuð, að þess vegna sé ástæða að hafa mjög mikið á móti eitrun. Í þessu sambandi er vert að minnast á það, að þeir, sem vilja, að frv. verði breytt og það gert að friðunarlögum fyrir svartbakinn, vilja þó líklega, að eitrað sé fyrir rottur; en svartbakurinn er á sínu sviði eins skaðlegur eins og rottan á sínu sviði, svo þeir, sem vilja friða svartbakinn, ættu að vera sjálfum sér samkvæmir og láta líka friða rottuna.

*Guðbrandur Ísberg: Það er að bera í bakkafullan lækinn að auka mikið við þær umr., sem hafa farið fram um þetta litla frv. Frv. er kallað frv. til l. um eyðingu svartbaks, og er skýrt frá því í frv., í hvern hátt er ætlazt til, að honum sé eytt. Nú hefir hv.allshn. borið fram ýmsar brtt. við þetta frv., en einni brtt. hefir hún þó gleymt, og það er brtt. við fyrirsögn frv., því frá því að vera frv. til 1. um eyðingu svartbaks, hefir hv.allshn. nú með brtt. sínum komið því í það horf að verða frv. til l. um friðun svartbaks. Það er vitað, að þessi vargfugl er ekki drepinn á öðrum tíma en um varptímann, eða frá því snemma á vorin og fram í júnímánuð, það er mér kunnugt, því ég hefi átt heima þar, sem hann er. Það hefir verið betri á það af öðrum hv. dm., hve nytsamur þessi fugl er, sem svartbakurinn einkum eyðir, og á annan skaða, sem svartbakurinn gerir, svo sem dráp unglamba og eyðileggingu á veiði, þ. e. a. s. eyðingu á ungviði lax og silungs. Nú er það till.hv.allshn. sérstaklega að banna að eyða svartbaki með eitrun, en frv. gefur ekkert tilefni til ákvæðis um þetta. Það er látið algerlega hlutlaust í þessu frv. Í því frv., sem um þetta efni var flutt á síðasta þingi, var farið fram á, að það mætti eyða honum með eitri, en nú hefir því ákvæði verið kippt í burtu, og þess vegna engin ástæða til að vera að rifja það upp á nokkurn hátt eða setja sérstakt ákvæði gegn því. Ég vil annars taka það fram, að ég get verið fylgjandi 2., 3. og 5. brtt.allshn., sem sé að hreppsnefnd ráði svartbaksskyttur, en ekki sýslumaður, og í öðru lagi, að sektirnar færist niður úr 50–500 kr. í 10–100 kr., og í þriðja lagi, að sektirnar renni til hlutaðeigandi sveitarsjóðs. Hinsvegar er ég því ekki samþykkur, að 6. gr. falli burt, sem skyldar menn til að eyða eggjum svartbaksins. Ef nokkuð á að verða ágengt í því að eyða þessum ránfugli, ætti sízt að amast við því, að eggjum hans sé eytt. Tæplega þarf að bera kvíðboga fyrir því, að þau kveljist svo mikið, að frá mannúðar sjónarmiði sé það ámælisvert. - Annars er ég hissa á því, að hv.allshn. skuli sjá sér það fært að taka svartbakinn svo upp á arma sína sem hún gerir með brtt. sínum. Það verður að viðurkennast, að samkvæmt óbreyttum l. er svartbakurinn friðlaus fugl allt árið vegna þess, hver vargur hann er. Það verður að draga þá ályktun út af afstöðu hv. alshn. til málsins, að hún hafi orðið fyrir svo sterkum utanaðkomandi áhrifum, að hún hafi ekki athugað málið nægilega vel. Það er líka vitað hvaðan þessi áhrif hafa komið. Svokallað Dýraverndunarfélag Íslands hefir ekki linnt látum með að nurla þessum ránfugli bót og fá hann friðaðan. Um þetta dýraverndunarfélag er að vísu ekki nema gott eitt að segja, að svo miklu leyti, sem það starfar samkvæmt skynsamlegu viti. En það hefir viljað brenna við, að í það hefir safnazt ýmislegt fólk, sem svo langt hefir gengið, að engu lífi mætti eyða, hversu mikill vargur sem það væri fyrir aðrar lífsverur. Þessar hysterísku konur hafa gert félaginu og starfsemi þess skaða - það gildir einu, hvort heldur þær klæðast í kvenmannsföt eða karlmanna - og þær hafa nú haft alveg furðuleg áhrif á hv.allshn. Ég vil nú vænta þess, að hv.allshn. falli frá villu síns vegar og hætti að sporna við því, að svartbakurinn yrði drepinn á varptímanum, og bera þannig fram vörn fyrir þennan varg, sem lifir á lífum annara og vinnur tjón unglömbum, veiði og varpi. - Ég skal svo ekki hafa þessi orð fleiri, en ég vænti þess, að brtt.hv.allshn., og þá sérstaklega sú fyrsta, verði felldar.

*Frsm. (Jónas Jónsson): Ég ætla ekki að tala lengi um málið. Málið var rætt allmikið hér í vetur og var þá samþ.þál., sem varð grundvöllur þessa frv. Síðan hefir kennslumálaráðh. haft málið til meðferðar og því næst meiri hl. menntamálaráðs. Ég get ekki fullyrt, að allt ráðið hafi verið málinu fylgjandi, því að einn maður var ekki á fundi, þegar um það var rætt. Þar sem hér er aðeins um flutning að ræða, en frv. hefir ekki verið til meðferðar í menntmn., legg ég til, að því verði vísað þangað. Býst ég við, að málið verði ýtarlegar rætt við 2. umr., og mun ég því ekki fara um það fleiri orðum að þessu sinni.

*Guðbrandur Ísberg: Ég hefi leyft mér að bera fram brtt. þær, sem sjá má á þskj. 241. Eins og hv. dm. er kunnugt, þá gerði ég grein fyrir efni þessara brtt. hér í d. í gær, og mun því ekki fara að endurtaka nú það, sem ég sagði þá. En ég vil leyfa mér að minna á það, að hv.frsm.allshn. lýsti því yfir í gær, að n. féllist á þær að öllu leyti. Vænti ég því, að þær verði samþ.

*Frsm. (Stefán Jóh. Stefánsson): Ég vil aðeins vekja athygli á brtt. frá mér á þskj. 234, sem er leiðrétting á 71. gr. frv. Þar hafði við 2. umr. slæðzt inn sú villa, að dómari ætti sjálfur að sjá um að áfrýja dómi, sem hann hefir kveðið upp samkv. síðustu málsgr. þessarar greinar. En slíkt er vitanlega ekki tilætlunin, enda ekki leyfilegt, þegar um einkamál er að ræða. Ég hefi því komið fram með brtt. þessa, þar sem svo er ákveðið, að slíkum dómi megi áfrýja innan viku frá dómsuppsögn. En það er vitanlega ekki dómarinn, sem á að gera það, heldur málsaðiljar. Um brtt.hv.þm. Ak. á þskj. 241 hefi ég ekkert að segja umfram það, sem ég tók fram í gær, og legg því til, að þær verði samþ.

Páll Þorbjörnsson Hv. þm.N.-Þ. og hv.þm. Borgf. hafa dvalið nokkuð mikið við þessi dásamlegu, að þeirra dómi, sem gilt hafa hjá Dönum um þetta efni. Og ég verð að segja fyrir mína hönd og annara, sem eru hlynntir því að rýmka til í þessu dragnótamáli, að við myndum sætta okkur við það, ef þessir hv.þm. vilja fallast á það t. d. að taka hér upp sama fyrirkomulag og er hjá Dönum, því að þar er gengið lengra en við förum fram á í okkar frv. Ég hefi fyrir framan mig reglugerð, sem er gefin út 13. júní 1931 samkv. 17. gr.l. nr. 93 frá 31. marz 1931. En það eru einmitt þessi l., sem hv.þm.N.-Þ. og hv.þm. Borgf. hefir orðið tíðrætt um, og samkv. þessari reglugerð, sem byggist á 1., eru dragnótaveiðar aðeins bannaðar í Danmörku 2 mánuði á árinu, og ég verð að segja, að við myndum taka því fegins hendi, ef þessu væri breytt í það horf hér. Þeir hampa því mjög, hversu Danir gangi rösklega fram í því að vernda sín fiskimið fyrir dragnótinni. Ég verð að líta svo á, að þeir muni mjög bráðlega koma með brtt. við frv., sem eru í samræmi við þessi l. Og ég gæti jafnvel fallizt á, að málið yrði tafið, svo að þeim gæfist ráðrúm til þess. Það getur stundum verið nokkuð sterkt að vitna í löggjöf, hvort sem það er löggjöf manns eigins lands eða annars. En mönnum getur orðið hált á því, þegar þeir nota þetta í æsingu, og líta þá ekki nema á aðra hliðina. Ég sé, að hv.þm. Borgf. er kominn inn í d., og verð því að byrja nokkuð á nýjan leik. Hv. þm. brá nokkuð á leik í síðustu ræðu sinni. Það fór í taugarnar á honum, ef hann sá bros á mönnum í d. Ég hygg, að þó að hann hafi oft tekið rösklega á máli, þá hafi honum sjaldan tekizt eins upp og nú, nema ef vera skyldi einhverntíma 1931, þegar hann vitnaði í þessa dásamlegu löggjöf Dana. Ég hefi nú fyrir framan mig reglugerð, sem byggist á þessum l., sem hv.þm. Borgf. er að hampa og vill að við tökum okkur til fyrirmyndar. En samkv. henni eru dragnótaveiðar aðeins bannaðar 2 mánuði á árinu, eins og ég tók fram áðan. Ég minntist á það áðan, áður en hv.þm. Borgf. kom inn í d., að þar sem hann og hv.þm.N.-Þ. lofuðu svo mjög þessi ströngu lagaákvæði Dana, þá myndu þeir fljótlega koma með brtt. við frv. okkar hv. 6. landsk. um að færa l. til samræmis við hin ströngu ákvæði hjá Dönum. Ég byrjaði á endanum á ræðu hv.þm. Borgf., en af því að hann kom samtímis inn á annað mál, þá vil ég aðeins segja það, að mér þótti gaman að fá þá yfirlýsingu, sem hann gaf í sambandi við norsku samningana, þar sem hann sagði, að Norðmönnum hefði ekki verið veittur annar réttur en sá, sem þeir hefðu haft áður. Og þessi hv.þm., sem telur sig bera afkomu íslenzkra fiskimanna mjög fyrir brjósti, hefir þá væntanlega gefið yfirlýsingu um það, hvernig afstaða hans sé til þessara mála. Í byrjun ræðu sinnar, á meðan hann var ekki kominn á hápunktinn, talaði hann nokkuð rólega. Hann sagði, að dragnótaveiðar væru hættulegri en veiðar með botnvörpu. Ég efast um, að hv.þm. hafi séð bæði þessi veiðarfæri, eða þá að hann heldur botnvörpuna vera dragnót og dragnótina botnvörpu, ef hann heldur slíku fram. Hann klifaði mjög á þessum „morðum og drápum“, eins og hann sagði; vildi halda því fram, að dragnæturnar gerðu hvorttveggja jafnt, að myrða og drepa. Hann talaði um, hvað það væri mikið af ungviði og seiðum, sem færi forgörðum við dragnótaveiðarnar. Ég veit, að hv.þm. Borgf. veit það eins vel og ég, að það eru engar smátölur, sem menn verða að taka sér í munn, þegar menn ætla að fara að tala um viðkomu okkar nytjafiska, sérstaklega þorsksins. Það er áreiðanlegur hlutur, að þó svo kunni að vera, að eitthvað fari forgörðum af ungviði við dragnótaveiðarnar, þá er ýmislegt annað, skepnur og náttúruöfl, sem grandar þúsundfalt meira af þessu heldur en þó allur fiskfloti Íslendinga færi út með dragnætur. Þá var hv.þm. mjög að tala um það, hvað mjög fiskistofninn væri að ganga til þurrðar. Hann sagði að lúðuveiðar væru svo að segja búnar að veru og ýsuveiðar sömuleiðis. Ég vil beina því til hv.þm. Borgf., hvort honum er ekki kunnugt um, að aflaleysi steðjar að fleiri landshlutum heldur en Faxaflóa og Breiðafirði. Er honum ekki kunnugt, að firðir á Vestfjörðum, þar sem bannaðar eru dragnótaveiðar, eiga við miklu meira aflaleysi að stríða, þó þeir til skamms tíma hafi verið nefndir gullkistur Íslands? Það er því áreiðanlegt, að aflaleysið á ekkert skylt við dragnótaveiðarnar. Eða á að skilja hv.þm. Borgf. svo, að hann haldi, að t. d. það, að fiskigangan virðist hafa komið með seinna móti upp á miðin hér við suðurströndina í ár, sé af því, að einhverjir koppar hafi verið að skafa þar með dragnót og grugga upp sjóinn? Hv. þm. vill e. t. v. koma hér með sömu vizku eins og maðurinn, sem hélt, að síldin hefði flutt sig inn á Herdísarvík af því verið var að fiska með dragnót hér úti á flóanum. Hv. þm. var að tala um, að það væri skálkaskjól hjá okkur, þegar við í sömu andránni sem við værum að mæla með þessu frv. töluðum um hina erfiðu afkomu útgerðarinnar. Ég mótmæli þessu. Einmitt af því, hversu nú er þröngvað kosti okkar um að koma fiskinum á erlendan markað, er margföld ástæða til þess fyrir okkur að hagnýta dýrari fisktegundirnar, sem halda sig innan landhelginnar, heldur en að fylla hinn mjög svo takmarkaða markað með þorskinum og öðrum ódýrari fiski, sem í mörgum tilfellum virðist ekki geta borið uppi tilkostnaðinn. Þá kom hv.þm. Borgf. enn einu sinni að því atriði, sem maður er ekki óvanur að heyra hann minnast á í sambandi við þetta mál, nefnilega umhyggju þeirri fyrir Dönum, sem hann felur, að komi fram hjá þeim, sem mæla með þessari lagasetningu. þetta er einhver sú fáheyrðasta mótbára, sem fram hefir komið á Alþingi, að við megum ómögulega lögfesta atriði sem þetta. vegna þess að Danir kunni að geta haft gagn af því jafnhliða okkur Íslendingum sjálfum. Við eigum að láta íslenzku þjóðina ganga á mis við hlunnindi til þess að sporna við því, að Danir geti notið góðs af sömu hlunnindum. Vill þá ekki hv.þm. eins banna að nota handfæri innan landhelginnar, til þess að Færeyingar geti ekki notið góðs af slíkum veiðum? Þá minntist hv.þm. á það, að fiskiþingið vildi ganga það skemmra heldur en við flm. frv., að takmarka þetta við 30 rúmlesta stærð fiskibáta. Ég veit ekki, hvort þetta á að skilja svo, að hv.þm. sé einnig fylgjandi því að fara þá leið, en það gægðist a. m. k. fram hjá honum, að á þann hátt mætti girða fyrir það, að danskir bátar kæmu til að veiða með dragnót í íslenzkri landhelgi. Nú vil ég segja hv.þm. það, sem honum er þó eflaust kunnugt, að sáralítið af þeim fiski, sem veiddur er í dragnót af íslenzkum skipum, er flutt út af sömu skipunum, sem veiða hann. Hann er ýmist fluttur yfir í stærri skip eða ísaður í stíum eða settur í kassa og fluttur með flutningaskipunum. Ég held, að þó að leyfi til dragnóta væri bundið við 30 rúmlesta stærð báta, þá gætu Danir komið yfir hafið á smærri bátum á blíðasta sumartímanum og veitt hér yfir haustmánuðina, en haft stærri skip til þess að flytja aflann út. Þetta mundi því engin áhrif hafa gagnvart Dönum. Það mundi bara mismuna mönnum í sömu verðstöð; þessi maður mætti fara út með dragnót, en hinn ekki, eftir því hvað menn eiga stór skip. Slíkur er þankagangur þessara manna, sem ganga með þessa Danagrýlu fyrir augunum; ef þeir halda, að eitthvað verði til þess,að hlynna að Dönum, þó það hlynni jafnframt að Íslendingum sjálfum, þá er eins og veifað sé rauðri dulu framan í tudda. Ég hefi svo ekki miklu við þetta að bæta. Einungis vil ég endurtaka þau tilmæli til þeirra tveggja hv.þm., hv.þm. Borgf. og hv.þm.N.-þ., sem gera sér mjög far um að róma þessi ströngu ákvæði, sem gilda hjá Dönum, að þeir dragi ekki lengi úr þessu að koma með brtt. við þetta frv. til samræmis við lög Dana, sem hv.þm. Borgf. upplýsti, að væru frá 1931, en honum sennilega hefir skotizt yfir að athuga, hvað fela í sér. Eg vil enn taka fram, að ég yrði mjög ánægður með þá lausn málsins, og bíð einungis eftir, að slíkar brtt. komi fram, til þess að greiða þeim atkv.

*Pétur Ottesen: Hv. þm.N.-Þ. hefir nú gert mjög skýra grein fyrir þeirri almennu hættu, sem fiskveiðum landsmanna er búin af botnvörpu- og dragnótaveiðum og öðrum slíkum veiðiskap, sem hefir það í för með sér, að drepinn er jöfnum höndum nytjafiskurinn og fiskseiðin. Og get ég því verið miklu stuttorðari en ella. Það er eiginlega töluvert eftirtektarvert og meinlegt skilningsleysi, sem fram kemur hjá þeim mönnum, sem eru hér hvað eftir annað að berjast fyrir því að brjóta niður þær varnarráðstafanir, sem settar hafa verið gegn því, að fiskveiðarnar gangi úr sér, þegar þeir eru að bera þessar veiðiaðferðir saman við ýmsar aðrar veiðiaðferðir, sem eru ekkert skyldar, eins og t. d. veiði á handfæri, veiði í þorskanet og á línu og yfirleitt annað þess háttar, eða að þeir skuli bera þetta saman við það, þegar ósk kom vestan úr Breiðafirði um að banna aðkomumönnum lúðuveiðar þar. Þetta sýnir, hvað þessir menn hafa ákaflega litið til brunns að bera í þessu efni og hvað þeir standa höllum fæti í vörn sinni í þessu máli, þegar þeir reyna að hengja hatt sinn á slíkan snaga sem þennan. Við skulum nú í þessu sambandi athuga, hver er munurinn á dragnótaveiðum og botnvörpuveiðum hvað hættuna snertir. Hann er kannske ekki mikill, en ef hann er nokkur, þá er hann sá, að dragnótaveiðin er að þessu leyti hættulegri heldur en botnvörpuveiðar, og kemur það til af því, að dragnótina er heimilt að nota alveg upp við landssteinana, þar sem fiskseiðin leita skýlis fyrir gráðugum fiskum og hamförum sjávarins. Hvað þetta snertir er því dragnótin hættulegri heldur en botnvarpan. - Já, hv. 3. landsk. hlær. En ef hann hlær í alvöru, þá er hans hlátur af hans eigin heimsku í þessu máli; annars væri þetta blátt áfram fíflahlátur. Og hv.þm. ætti ekki að vera að gera sig að fífli, þegar eitt af okkar mestu þjóðþrifamálum er til umr., - það, hvernig tryggja eigi framtíð fiskveiða Íslendinga. Nei, ef hv.þm. vill ekki gera sig að algerðu fífli í þessu máli, þá ætti hann þó a. m. k. að sitja með alvörusvip undir þessum umr. - Í sambandi við dragnótaveiðarnar í Faxaflóa vil ég benda á óræka staðreynd fyrir skaðsemi þeirra. Það hafa nú um langt skeið verið stundaðar dragnótaveiðar að meira eða minna leyti í Faxaflóa. Og hver er svo afleiðingin af því? Hún er sú, að á síðustu árum hefir alltaf dregið meir og meir úr lúðu- og ýsuveiðum hér á flóanum. En það er alkunnugt, að það af okkar nytjafiski, sem helzt verður fyrir barðinu á dragnótinni, eru þeir fiskar, sem halda sig fast við botninn. Þegar línubáta- og mótorbátaveiði hófst á Faxaflóa, veiddist þar jöfnum höndum ýsa og þorskur. Nú er svo komið, að ýsa er ekki nema örlítill hluti af veiðiskapnum á Faxaflóa. Lúðuveiðar voru einnig stundaðar með ágætum hagnaði, en nú er svo komið, að þær eru að engu orðnar. Báðar þessar fisktegundir eru mjög verðmætar, og var sérstaklega góður markaður fyrir þær innanlands og einnig talsvert erlendis. En í hverju liggur þetta þá, hvernig komið er með þessar veiðar? Ber ekki fyrst og fremst að leita orsakanna fyrir því einmitt í því, hversu mjög hafa verið stundaðar dragnótaveiðar á þessum slóðum? Og með allri virðingu fyrir fiskifræðingum okkar, þá geri ég lítið úr þeirri fræðimennsku, raunverulegri eða ímyndaðri, þegar hún stangast svo gersamlega við þær staðreyndir, sem byggðar eru á reynslu sjómannanna sjálfra. Það mætti nú náttúrlega ennfremur benda á það sem afleiðingu af dragnótaveiðinni, ásamt því, að við höfum ekki nauðsynleg tæki til þess að verja okkar landhelgi, að nú er allmikið fiskileysi kringum strendur landsins. Það hefir svo sem áður bólað á þessu fiskileysi. Undanfarin ár hefir aflaleysi verið mikið á Austfjörðum, enda hefir dragnótaveiði verið stunduð þar mikið. Það er því ekki að ástæðulausu, þótt menn gruni, að þetta aflaleysi nú og á undanförnum árum eigi að einhverju leyti rót sína, að rekja til þess, hvernig landhelgin er fótum troðin með slíkum veiðiskap, sem jafnframt því að drepa nytjafiskinn, drepur í miklu ríkari mæli ungviðið. sem er að vaxa upp. Það er þess vegna ein hatramlegasta skammsýni, þegar verið er að nota ástandið, sem við eigum nú við að búa, sem skálkaskjól fyrir því að ráðast á landhelgina. Það er dálítið svipað því að drepa mjólkurkúna sína sér til bjargar í framtíðinni. Hv. þm.N.-Þ. hefir bent svo rækilega á þessa veilu í málflutningi bæði hv. 3. landsk. og hv.þm. Ísaf., að ég þarf ekki að fara út í það frekar. Það má rétt til gamans skjóta því hér inn, sem hv.þm.N.-Þ. drap á og hv. 3. landsk. kallaði „brandara“. Þessi „brandari“ kom frá hv.þm. Ísaf., sem sagði það í gær, að dragnótin væri þó ekki skaðleg öðrum skepnum en þeim, sem í hana færu. Já, náttúrlega er hún ekki skaðleg þeim, sem skríða framhjá henni, og ef það væri svo, að það færi engin skepna í hana og hún dræpi enga, þá væri hún bæði gagnslaus og skaðlaus. Ég hefi þá gert nokkra grein fyrir afleiðingum af dragnótaveiðinni í Faxaflóa og Breiðafirði og rakið nokkrar orsakir til þess, að draga mætti svipaðar ályktanir af dragnótaveiðinni, sem stunduð hefir verið fyrir Austfjörðum að undanförnu, og þarf ég ekki að fara frekar út í það. Við nánari íhugun kemur fram svolítil skýring á þessum málflutningi, sem maður hefir raunar séð framan í áður - og það er umhyggjan fyrir Dönum - í sambandi við baráttuna fyrir því að ófriðhelga landhelgina. En ég hefi aldrei orðið eins var við þessa umhyggju eins og nú hjá hv. 3. landsk. og hv.þm. Ísaf. í sambandi við breyt. á þessari löggjöf. Það var þó svo, þegar sá óvinafögnuður var gerður hér á Alþingi fyrir 3–4 árum að kljúfa rétt borgara þjóðfélagsins í tvennt, með því að leyfa vissum svæðum á landinu að útiloka dragnótaveiði með héraðabönnum, þó að öðrum landshlutum væri fyrirmunað að njóta þess sama réttar, þ. e. a. s., þar sem bannaðar voru héraðasamþykktir á svæðinu frá Hjörleifshöfða og vestur um til Látrabjargs, - að þá þótti ekki fært að fara langt út í réttinn til draganótaveiða, nema því aðeins, að jafnframt væri fyrirbyggt, að Danir gætu notfært sér af þessari heimsku. Því var það sett inn í lögin um þetta efni, að á Breiðafirði og Faxaflóa skyldi slík veiði þó aðeins heimil skipum, sem gerð væru út frá héruðum, sem að þeim liggja. Að þetta var látið gilda Faxaflóa og Breiðafjörð sérstaklega, en ekki suðurströnd landsins, stafaði vitanlega af því, að á fjörðunum er dragnótaveiðin hættulegri, vegna þess að þar geta seiðin leitað skjóls, sem þau ekki geta fyrir suðurströnd landsins. - En hvað skeður, þegar á að flenna upp á gátt alla landhelgina, afnema allar heimildir, sem menn höfðu til þess að útiloka þennan veiðiskap? Hvað skeður þá, og hverjum verður það í vil? Vitanlega fyrst og fremst Dönum og þeirra fylgihnetti, Færeyingum. Þeir geta siglt þráðbeint, í þeim rétti, sem sambandslögin skapa þeim, inn í landhelgina og skafið þar upp hverja vík og hvern vog. - En það er ekki öll Danavináttan sögð með þessu. Fiskiþingið, sem ég verð að segja, að er ekki til fyrirmyndar að ýmsu leyti hvað snertir hagsmuni sjómanna, sá þó hættuna blasa við í þessu efni og hnýtti aftan við sína samþykkt, að dragnótaveiðar skyldu bannaðar stærri en 30 smál. skipum. Og var það byggt á því, að ekki skyldi hljótast meiri skaðsemi af þessari opnun heldur en sú, sem hlýzt af dragnótaveiði landsmanna sjálfra. Því að ef Danir væru útilokaðir frá því að sigla hingað sínum eigin skipum, sem yfirleitt eru stærri en þetta, þá hlytist ekki annað eins tjón af þessu og annars myndi vera. Minni hl. sjútvn., þeir hv. 3. landsk. og hv.þm. Ísaf., þvo hendur sínar af þessari samþykkt fiskiþingsins, þótt þeir vitni í þessar samþykktir að öðru leyti. Þeir álíta sér ekki fært að taka þetta upp, af því að þeir álíta, að það gangi á móti hagsmunum Dana í þessu sambandi, því að það eru ekki innlendir hagsmunir, sem þeir eru hér að vernda. Danir eiga nú ekki eftir að njóta nema 6 eða 7 ár, samkv. sambandslagasamningnum, jafnréttis við Íslendinga með atvinnurekstur hér á landi, svo að það virðist sem þessir hv.þm., hv. 3. landsk. og hv.þm. Ísaf., ætli að gera þeim vel til þennan tíma, sem eftir er, og lofa þeim að njóta atvinnurekstrar hér, sem þeir sækja mjög eftir. Þeir vilja leyfa þeim að stunda dragnótaveiðar uppi við strendur landsins í skjóli sambandslagasamningsins. Og það er vitað, að eftirsókn og eftirlöngun Dana, bæði fyrir sína hönd og Færeyinga, er að verða meiri og meiri í að geta gripið í skottið á sambandslagasamningnum og notið góðs af honum þennan tíma, sem eftir er, bæði vegna þess, hvað Færeyingar eru staddir höllum fæti með sínar fiskveiðar, og af því, hvað þessi veiðiskapur Dana hefir verið að ganga úr sér meir og meir síðastl. ár, en það sýna bezt þær ráðstafanir, sem þeir hafa sjálfir gert í þessu efni. Hv. 3. landsk. var að rengja það áðan, að það væri til löggjöf í Danmörku, sem gerði frekari ráðstafanir í þessu efni heldur en sú, sem bannar þessar veiðar 2–3 mánuði af árinu. Þetta er rangt hjá honum, því 1931 voru sett lög í Danmörku, sem takmarka þennan veiðirétt miklu meira, og nokkuð svipað því, sem við höfum gert hér í þessu efni, auk þess, sem þeir veita vissum svæðum, sérstaklega við Limafjörðinn og annarsstaðar þar, sem kolaveiðar eru stundaðar, alveg samskonar rétt og er í 1. hér, eða m. ö. o., að héruðin gera samþ. og banna þessa veiði annaðhvort um lengri eða skemmri tíma á vissum svæðum við strendur Danmerkur. 1931 fékk ég hjá sendiherra Dana hér löggjöfina um þetta efni, og vitnaði ég í hana í ræðu, sem ég hélt hér á þingi þá. Ég hefi ekki 1. hér núna, en ég á þau heima. Ég athugaði það ekki að koma með þau. En það er hægt að draga það fram síðar, ef á þarf að halda, sem sýnir greinilega, að þetta var orðið svo aðkallandi í Danmörku, að þeir urðu þar að gera sömu varúðarráðstafanir og þær, sem eru í l. hjá okkur og hv. 3. landsk. og hv.þm. Ísaf. vilja gersamlega þurrka í burtu. Það er ekki aðeins að dragnótaveiðar séu bannaðar þar á vissum tímabilum gagnvart kolaveiðum, heldur líka gagnvart þorskveiðum og yfirleitt öllum nytjafiskveiðum. Þetta m. a. eykur á óskir Dana um það, að geta siglt dragnótaflota sínum hingað til Íslands og skafið þar innan hverja vík og hvern vog. Það er ekki þess að vænta af Dönum, sem vita, að sambandinu verður slitið við þá 1942, að þeir horfi í það, þó þeir spilli framtíðarveiðum Íslendinga, þar sem þeir sjálfir eru svo tómlátir að vilja láta allt standa opið upp á gátt. Ég sé, að ég hefi líka 1931 vitnað í það, eftir upplýsingum, sem ég hafði þá, annaðhvort frá sendiherra Dana eða úr dönskum stjórnartíðindum, að það var ekki aðeins, að héruðunum hefðu verið veittar þessar heimildir, heldur notuðu þau það ár víðsvegar þessar heimildir um sérbönn, og það sýnir, hvernig Danir litu á þetta mál. og sýnir líka, að þeir eru ekki eins tómlátir um að vernda sínar framtíðarveiðar eins og flm. frv. eru um að vernda framtíðarveiðar Íslendinga. Það er svo ekki miklu fleira, sem ég þarf að segja um þetta mál. Íslendingur eru þá öllum heillum horfnir, ef það gæti orðið ofan á, að slíkt frv. sem þetta næði samþykki, og það er þess vegna ekki ástæða til að fara lengra út í þetta mál. En ég vil aðeins víkja örfáum orðum að því að hv. 3. landsk. var að tala um það hér áðan, að í öðru tilfelli hefðu Íslendingar veitt erlendri þjóð vissan rétt, og minntist hann í því sambandi á norsku samningana. Ég minnist þess ekki, að Norðmönnum hafi verið veittur þar neinn réttur fram yfir það, sem þeir höfðu hér heimild til þess að nota og notuðu undanfarin ár. Það er rétt, að í samningunum fólst viðurkenning á þessum rétti þeirra, en ekkert umfram það, sem þeir notfærðu sér hér áður. Það er rétt að athuga það í þessu sambandi, þó að það sé dragnótaveiðunum óviðkomandi, að það er kunnugt, að jafnaðarmenn börðust á móti norsku samningunum og töldu þá landráð. Það getur verið, að þeir séu nú farnir að renna niður þessu landráðatali sínu, því að nú hefir ráðh. frá þeim setið í stj. á þriðja ár og farið með þau mál, sem þetta heyrir undir. En hvað hefir hann gert til þess að hrinda þessum ófagnaði af mönnum, þessum landráðum, sem fólust í norsku samningunum? Mér er ekki kunnugt um, að hann hafi hreyft legg eða lið, og ekki heldur þessir flokksbræður hans, sem töluðu um landráðin. Síðan þessi ráðh. tók við hafa þeir smjattað á þessum landráðum sem öðru góðgæti. Það er því gefinn hlutur, hvað mikið þessir menn meina með tali sínu og hvílíkt regindjúp er staðfest milli þess, sem þeir fleipra með hér á þingi, og þess, sem þeir gera, þegar þeir hafa aðstöðu til þess að sýna þessa hluti í verki. Það er rétt að nota þetta tækifæri, fyrst þessir hv.þm. minntust á norsku samningana, og benda á, að það er sitt hvað, orð og gerðir jafnaðarmanna í sambandi við þetta mál. Ég skal svo ekki hafa fleiri orð um þetta. En þess er að vænta, að Alþ. hafi þann þroska í þessu máli, að það láti ekki stundarhagsmunatal þessara manna og svona skýra umönnun fyrir dönskum hagsmunum hér á landi verða til þess að skyggja á það, hversu mikið framtíð okkar sem fiskveiðaþjóðar er undir því komin, að landhelgin sé sem bezt friðuð, svo að ég minnist nú ekki á það stórfellda mál, sem er verkefni Alþ. og síðan ríkisstjórnar á næstu árum, en það er að geta rýmkað landhelgina frá því, sem nú er, og fá firði og flóa smátt og smátt friðaða fyrir þessum veiðum. Við verðum vitanlega að byggja þá kröfu á því, að gæzla landhelginnar og fullkomin verndun ungfiskjarins og fiskseiðanna í landhelginni sé mikils virði og hafi ákaflega mikla þýðingu fyrir fiskveiðarnar við strendur Íslands. Og hér er ekki aðeins að ræða um hagsmuni Íslendinga, heldur hagsmuni allra, sem stunda nytjafiskveiðar við strendur Íslands. Og það er hætt við, að þær stórþjóðir, sem við þurfum að leita samkomulags við um þetta, bendi á það, að ef við ekki sýnum slíka viðleitni sjálfir, þá séu rök okkar létt á metunum, og okkur verði því þungur róðurinn að hrinda þessu hagsmunamáli í framkvæmd. Þetta ber að athuga í sambandi við afgreiðslu þessa máls og annara, sem snerta íslenzka landhelgi.

*Pétur Ottesen: Ég skal fyrst víkja að því, sem hv.þm. Ísaf. endaði á. - Það er ekki að ófyrirsynju, þó sósíalistarnir minnist á framkomu sína gagnvart norsku samningunum og allt sitt tal um þá, sem þeir nú eru búnir að éta ofan í sig. Er gott, að þeir hafa ekki fallið alveg í gleymsku og það, sem um þá var sagt fyrst þegar þeir komu fram. Nú hefir hv.þm. Ísaf. játað ótilkvaddur, hvers vegna hann og hans flokkur hafa étið öll fyrri ummæli ofan í sig, en það er til þess að kaupa sér aðstöðu til að lafa áfram í stj. En í þessu felst, eftir þeirra eigin orðum, að þeir skirrast ekki við að drýgja landráð til þess að lafa við völd. Sýnir þetta vel siðgæði flokksins, og er ég ánægður yfir, að þessi viðurkenning er fram komin, og það eiginlega ástand hefir verið gert uppskátt. Er ég hv.þm. Ísaf. þakklátur fyrir þessa skýru játningu. Viðvíkjandi því, sem hv.þm. sagði um það, að form. Sjálfstfl. hefði á sínum tíma knúið fram norsku samningana, þá er þar til að svara því, að þá var svo ástatt um afkomu landbúnaðarins, að ef ekki hefði haldizt kjötsalan til Noregs, var það sama sem að leggja kjötframleiðsluna í rústir. En þetta sýnir vel afstöðu sósanna til landbúnaðarins, að þeir skirrast ekki við að ganga af honum dauðum. Það sýnir aðeins, að allt tal þeirra um landbúnað er ekki annað en blekkingar út í loftið, sem þeir meina ekkert með, þar sem þeir vildu setja löggjöf, sem hefði lagt landbúnaðinn í rústir. - En nú er aðstaðan til sölu í Noregi gersamlega breytt. En þessir hræsnarar ættu ekki að vera að tala um umhyggju fyrir landbúnaðinum, því öll framkoma þeirra vitnar á móti, að nokkur alvara sé þar á bak við. Að því er snertir störf Sjálfstfl. í utanríkismálan., þá skal ég ekki fara út í það mál nú. Það hefir áður verið gert og mun gefast tækifæri til þess síðar. Ástæðan af hálfu flokksins var sú, að einum fulltrúa hans í n. var sýndur sá ódrengskapur, að flokkurinn taldi sér ekki fært að taka þátt í störfum n. fyrr en trygging er fengin fyrir því, að slíku haldi ekki fram. En ef sú trygging fæst, stendur ekki á sjálfstæðismönnum að taka þátt í n.-störfum. - Ég mun svo ekki fara fleiri orðum um þetta atriði. En það sýnir bezt, hvað sósíalistarnir hafa meint með öllu sínu tali um þetta mál, að þeir skuli ekki hafa notað aðstöðu sína til þess að segja norsku samningunum upp. Og það er ekki einungis, að ráðh. sósíalistanna hafi setið á norsku samningunum, heldur hefir hann gert samning við aðra þjóð, sem mjög fer í sömu átt og samningur sá, sem þeir á sínum tíma töldu landráð. Þetta sýnir bezt alvöruna, sem á bak við hefir staðið hjá þessum mönnum. Þá skal ég snúa mér að aðalumr. og fara fljótt yfir sögu. - Hv. 6. landsk. byrjaði dálítið einkennilega sína ræðu. Hann sagði, að það, sem ræki mest eftir, væri að fá samræmi í l. Við skulum nú athuga þá aðferð, sem beitt hefir verið í þessu máli. Fyrst var byrjað á að opna landhelgina við lítinn hluta landsins, og svo koma menn og segja, að það þurfi að opna landhelgina fyrir öllu landinu, til þess að samræma 1. Það er sama aðferð og sagt er að fjandinn noti, að smeygja inn litla fingrinum, en svo kemur öll höndin á eftir. M. ö. o., hér á að nota þann fleyg, sem búið var að koma inn í l., til þess að opna landhelgina upp á gátt. Sjálfsagt hefir tilgangurinn átt að helga meðalið hjá hv.þm., sem taldi hag að slíkri löggjöf sem þetta frv. fer fram á, og vildi hann halda því fram, að sú veiði, sem þar er leyfð, gerði ungviðinu ekkert tjón. En nú er vitað, að ungviðið er allt sumarið á grunnsævi nálægt landi, en fer ekki í dýpri sjó fyrr en á haustin, er kólnar. Till. um opnun landhelginnar er því til þess að auka stórkostlega skaðsemi fyrir ungviðið og því í algerri mótsögn við tal þessara manna. Það eru því auðsjáanlega tvö öfl, sem berjast um hv.þm., - annarsvegar sannfæringin fyrir því, að það þurfi að vernda ungviðið, og hinsvegar tilhneigingin til þess að ganga algerlega í berhögg við það, vegna stundarhagnaðar. Hv. þm. var að líkja veiðibanninu við það, að banna að slá fullsprottið tún. En dæmið er algerlega öfugt eins og hann setur það fram. Okkar till. er alveg hliðstæð því að vernda nýgræðinginn og slá ekki grasið fyrr en það er fullsprottið. Þá var auðfundið, að hv.þm. hafði dálítið viðkvæma tilfinningu fyrir því, sem ég sagði, að hér væri verið að greiða götu Dana. En það er vitanlegt, að það er því erfiðara fyrir Dani að stunda veiðina, sem hún er opnuð seinna að sumrinu. En aftur eru það tvö öfl, sem slást um hv.þm. Annars þykir mér vænt um, ef orð mín hafa orðið til þess að vekja athugun hv.þm. á þeirri skaðsemi, sem það getur valdið að opna landhelgina svo snemma sumars fyrir Dönum, auk þess tjóns, sem það veldur ungviðinu. Ég þarf fáu að svara hv. 3. landsk. Þó að hann hoppaði hátt í loft, smeygði hann sér algerlega hjá að tala um málið, og sýnir það bezt, hvernig hans aðstaða er, og mun hann því tæplega vera fær um að taka á sínar herðar það tjón og þá skaðsemi, sem af því getur hlotizt, ef sú till., sem hann hefir mælt með, yrði samþ. hér á Alþingi. Mun hv.þm. kikna undan þunga þessa alvörumáls, og verða þar að klessu, sem lítið verður eftir tekið. Þá vitnaði hv.þm. í löggjöf, sem væri í gildi í Danmörku. Ég skal benda á l., sem þar voru sett 1931 og banna alla dragnótaveiði við Limafjörðinn í 7 mánuði, eða frá 15. sept. til 15. apríl. Þannig er það hjá þeirri þjóð, sem mesta reynslu hefir í þessum efnum, þó hv.þm. gali um að opna veiðina hér við Ísland fyrir hverjum, sem hafa vill fyrir því að nota sér hana. Það er líka svo, að flest í okkar l., þar á meðal héraðabönnin, er sótt í dönsk l., og get ég því fært hv.þm. fullar sönnur á, að þar er fullkomið samræmi á milli, en að hann fer þar með rangt mál.  Þá var hv.þm. að tala um, að náttúruöflin og ýmsar gráðugar skepnur eyddu ungviðinu. En eins og ég sagði áðan, þá er einmitt helzta vörnin fyrir þessi vanmáttugu dýr inni á fjörðum og flóum, en svo ætlar hv.þm. að yfirganga allan þennan gráðuga stórfisk, með því að sópa ungviðinu upp með dragnót, sem er hættulegasta morðtól, sem hægt er að nota. Þá má minnast aflaleysisáranna, sem komið hafa og geta komið, og hvernig þá muni verða umhorfs. Áður stunduðu þó aðeins smábátar veiðina, sem ekki sóttu nema á næstu mið, en nú er fiskurinn veiddur af vélbátum og togurum með öllum fullkomnustu tækjum, sem þekkjast, og því verða öll fiskimiðin í sömu hættu. Þess vegna er óhjákvæmilegt, til þess að halda fiskimiðunum, að vernda landhelgina. En eigi að auka á alla þá hættu, sem steðjar að seiðunum, með því að leyfa dragnætur í landhelginni, er fyllsta ástæða til að búast við, að slík ránveiði hefni sín í framtíðinni. Og það er þetta, sem á milli ber, hvort leyfa eigi slíkt og afnema landhelgina, eða leggja áherzlu á að vernda ungviðið. Hv. þm. var að tala um, hvort ég vildi þá ekki einnig banna Færeyingum handfæraveiðar. En slíkt er ekki sambærilegt; handfærin gera engri skepnu mein nema þeim nytjafiskum, sem dregnir eru. Sýnir það bezt rökþrot þeirra sálufélaga, að bera dragnæturnar saman við jafnóskaðleg veiðarfæri og handfærin. Hv. 3. landsk. þóttist vera að benda á, að Danir gætu komið hingað á minni skipum til þess að stunda veiði á því svæði, sem nú er opið. En hv.þm. skýtur þar framhjá marki, því nú er í l., að þar mega ekki önnur skip stunda veiði en þau, sem skrásett eru við Faxaflóa eða Breiðafjörð, og þess vegna er ekki hægt fyrir Dani að stunda þá veiði, nema láta skrá skipin hér og hafa hér fasta útgerð. Nú hafa Danir reynt að stunda hér veiðar á djúpmiðum, en reynslan hefir sýnt, að þeir eru ekki færir um það. En hitt er vitað, að þeir hafa næga leikni og manndóm til þess að skafa víkur og voga í blíðskaparveðrum um hásumarið. Og þeir hv.þm. Ísaf. og hv. 3. landsk. vilja gera þeim svo létt fyrir sem hægt er, með því að kippa í burtu öllum hindrunum, sem Fiskifélagið hefir ráðlagt að taka upp í l.Hv. þm. Ísaf. fannst, úr því hann var kominn af stað, að hann þyrfti að reyna kattarþvott á þeim, sem honum standa næst, sósíalistunum. En svo vildi hann halda sprettinum lengra. Honum fannst það einkennilegt, að ég skyldi vera að vitna til hv.þm.N.-Þ., sem ekki væri sjómaður. En það er vegna þess, að þó hv.þm. sé ekki sjómaður, hefir hann nægilega mikið vit og skilning til þess að taka til greina álit sjómannanna og fordæma það athæfi, að hrifsaður sé af héruðunum sjálfsákvörðunarrétturinn í þessum efnum. Þá var hv.þm. Ísaf. að tala um, að hv.þm.N.-Þ. mundi ekki vita, hvað dragnót væri. En ég verð að segja, að það leit helzt út fyrir, að hv.þm. Ísaf. vissi ekki, hvað dragnót er, eða a. m. k. að hann vissi ekki, hvaða afleiðingar yrðu af því að nota hana við veiðina. Hv. þm. talaði svo fávíslega um það, að undrun sætti. Það er vitað, að dragnótin dregur jöfnum höndum seiðin og nytjafiskana, og í því er hættan fólgin. Það getur verið, ef hv.þm. Ísaf. tekst að opna landhelgina upp á gátt fyrir Dönum, svo að þeir sigli hingað sínum skipastól, að hann læri svo af því, að hann yrði dómbær í málinu. Þá fengi hv.þm. bókstaflega að komast í dragnót hjá Dönum. En Danir mundu skemma svo fiskiveiðarnar, að landsmenn fengju að súpa seyðið af því síðar. Og samanburður hv.þm. á fyrirdráttarnetum og dragnót náði ekki nokkurri átt.

Hvers vegna?

. Vegna þess að það er algerlega ósambærilegt. Þá var sami hv.þm. að tala um, að það væri leitt að eyða dýrmætum tíma þingsins í svona óþarfar umr., og að þær hefðu vakið hlátur. Þessu hefði hann gjarnan mátt sleppa, því það mun aðeins einn maður hafa hlegið, hv. 3. landsk., sálufélagi hv. síðasta ræðumanns, og ef hann vildi gefa lýsingu á því, af hverju hláturinn var sprottinn, gæti það út af fyrir sig borið nokkurt vitni um, af hve mikilli skynsemi málið er flutt. Og þá mundu hinir vel geta unað athlæginu. Hv. þm. Ísaf. var eitthvað að tala um skynsemina, að það gæti kannske borið út af með hana í sambandi við minn málflutning. Ég ætla nú ekki að fara út í þetta. En ég held, að þessi hv.þm., ef hann vill ekki höggva nærri sjálfum sér, ætti að tala sem minnst um skynsemi í sambandi við málflutning í þessu efni. Hv. þm. Ísaf. sagði, að dragnótaveiðar hefðu ekki verið stundaðar á Faxaflóa nema 2–3 ár. En þessar veiðar er búið að stunda þar í 10 ár. Tilraunir hv.þm. í þá átt að hnekkja mínu máli um lúðu- og ýsuveiðar á Faxaflóa verða einnig árangurslausar, því að þar er það reynslan, sem talar. Ég vil líka benda á það, að það er ekki alveg þýðingarlaust fyrir önnur svæði en flóana, sem liggja næst hrygningarsvæðunum, Faxaflóa og a. n.l. Breiðafjörð, hvernig farið er með ungfiskinn, heldur hefir það einnig áhrif á fiskveiðarnar kringum landið. Þarf ég svo ekki að fara frekar út í þetta mál að sinni, enda mun fundartími nú vera útrunninn. Vænti ég þess vegna, ef umr. verður ekki lokið nú, að hæstv. forseti veiti mér leyfi til að gera stuttu aths. við framhald þessarar umr. síðar, til þess að sýna hv.þm., sem talað hafa hér um dönsk l. í þessu sambandi, framan í þessi dönsku lög.

Páll Þorbjörnsson Það er orðið nokkuð langt liðið síðan umr. um þetta mál voru síðast, og hefir sumt gleymzt af því, sem hv.þm.N.-Þ. sagði þá. En það vil ég segja um ræðu haus og fleiri þeirra hv.þm., sem eru andvígir þessu frv., að þeir virðast bera meiri umhyggju fyrir veiðiþjófunum - fyrir þeim, sem vilja laumast í landhelgi og veiða þar á ólöglegan hátt - heldur en fyrir fiskimönnum almennt. Þeir vilja, að kolinn sé friðaður fyrir dragnótaveiði í landhelgi. En ég vil spyrja: Fyrir hverja vilja þeir friða hann? Handa hverjum á að geyma hann? Nú er það vitanlegt, að kolinn er annaðhvort veiddur með botnvörpu eða með dragnót. Þeir, sem vilja friða kolann fyrir dragnótinni, vilja geyma hann handa togurunum, sem læðast inn fyrir landhelgislínuna til að veiða hann í vörpur sínar, þegar nótt fer að dimma. Hv. þm.N.-Þ. sagði í ræðu sinni í fyrradag, að það kæmi ekki til mála að tala um það, hvort mikið eða lítið fengist fyrir aflann. Hann vill ekkert tillit taka til þess, hvort atvinnuvegurinn gefur góða eða slæma afkomumöguleika fyrir þá, sem stunda hann. Í þessu sambandi vil ég minna á það, þegar rýmkað var til fyrir Norðmönnum, einmitt til þess að hjálpa ákveðnum atvinnuvegi landsmanna og skapa þeim, sem hann stunda, betri afkomumöguleika. Þessir hv.þm. munu ekki hafa talið það mjög athugavert eða vitlaust á þeim tíma, sem norsku samningarnir voru gerðir, að stíga þar spor til að hjálpa íslenzkum kjötframleiðendum. Samt voru það þá erlendir þegnar, sem rýmkað var fyrir og veitt voru aukin réttindi, en hér er farið fram á það eitt, að fiskimenn landsins megi njóta þessara þægilegustu og beztu fiskimiða.

Og Danir! - PO: Og Færeyingar!

. Hv. þm. var mikið að tala um það, að alltaf væru að koma áskoranir til Alþingis um að loka landhelginni algerlega fyrir dragnótaveiðinni. En þessi hv.þm. og aðrir, sem andmæla þessu frv., gleyma að minnast á það, að áskoranir koma líka til Alþingis um að opna landhelgina, og til þessa þings hafa eingöngu komið slíkar áskoranir. Það er rétt, að í fyrra komu einhverjar áskoranir sunnan úr Gerðahreppi um að banna dragnótaveiðar. En það skemmtilega við þessar áskoranir er, að þær koma frá hinum ólíklegustu stöðum. Og í fyrra kom áskorun til þingsins um að banna að fiska flyðru á Breiðafirði. Að vísu var sú áskorun í sjálfu sér ekkert hlægilegri heldur en þessar áskoranir um að banna Íslendingum að nota landhelgina til dragnótaveiða. Þá sagði hv.þm. það áðan, að við hefðum ekki lagt fram neitt álit frá fiskifræðingum í þessu efni. Þegar þetta mál var flutt hér á þingi í fyrra, fylgdi því álit fiskifræðinga, og það er öllum kunnugt, a. m. k. þeim, sem fengizt hafa við blaðamennsku, eins og þessi hv.þm., að sérstaklega annar af fiskifræðingum okkar hefir hvað eftir annað í blaðagreinum látið þá skoðun í ljós, að hann telji sjálfsagt að leyfa dragnótaveiðar í landhelgi á öðrum tímum heldur en meðan hrygningin stendur yfir. Það er líka kunnugt um hinn fiskifræðinginn, dr. Bjarna Sæmundsson, að hann hefir látið sömu skoðun í ljós, þó að hann hafi ekki gert eins mikið að því að skrifa um það opinberlega. Ég punktaði niður mér til gamans þann brandara hjá hv.þm.N.-Þ., að dragnótin væri þó ekki skaðleg öðrum fiskum en þeim, sem lentu í henni, en það er nú óþarfi að fara frekar út í það. Þá kom hv.þm. síðast í ræðu sinni að atriði, sem hann dvaldi nokkuð við. Það var um þær ráðstafanir, sem aðrar þjóðir hefðu gert til þess að vernda landhelgina fyrir dragnótinni. Og sagði hann, að Danir og Svíar hefðu mjög ströng ákvæði hjá sér um bann gegn dragnótaveiði í landhelgi. En það er eftirtektarvert, að þessi „mjög ströngu ákvæði“ eru margfalt vægari heldur en þau, sem eru í lögum hjá okkur núna, því að hjá Dönum er aðeins bannað að fiska með dragnót í landhelgi frá 1. febr. til 31. marz. Það eru því aðeins 2 mánuðir - hrygningartíminn -, sem eru friðaðir. Á öllum öðrum tímum ársins eru dragnótaveiðar leyfilegar.

Héraðabönnin!

. Samkv. upplýsingum frá Fiskifélagi Íslands munu þau ekki vera til.

Það er ekkert að marka Fiskifélag Íslands, því að það er hlutdrægt í þessu máli

. En það má geta þess jafnframt, að bannað er að flytja í land kola, sem er fyrir neðan vissa stærð, og er ákveðið svo, að ef hann berst í vörpu, þá skuli honum fleygt út aftur og reynt að sporna við því, að hann drepist við það. Þetta bann frá 1. febr. til 31. marz var gert með samkomulagi 14. des. 1929 milli Danmerkur, Danzig, Póllands og Þýzkalands, og þetta er það eina, sem nú mun vera í núgildandi lögum Dana um bann gegn dragnótaveiði í landhelgi. Annars verð ég að segja það, að þessi andstaða gegn frv. er eiginlega merkileg, því að hér er ekki farið fram á annað en það, að öllum landsmönnum sé gert jafnhátt undir höfði. Það er farið fram á það, að þau ákvæði, sem eru í núgildandi lögum og gilda fyrir svæðið sunnanlands vestur að Látrabjargi, fái að gilda fyrir allt landið. Það er ennfremur farið fram á það, að einstök héruð, sem af vanþekkingu sinni hafa lagt bann við því, að fiskað væri með dragnót innan landhelgi, geti ekki tálmað athafnasömum fiskimönnum frá því að leita á þessar slóðir og afla þar. Ég sé í sjálfu sér ekki ástæðu til að fara miklu fleiri orðum um þetta mál, en ég vil þó aðeins víkja að því, sem hv.þm. sagði síðast í sinni ræðu, þar sem hann var að tala um þá meðferð, sem slík frv. sem þessi hefðu fengið á undanförnum árum. Hann sagði, að það hefði verið vegna áhrifa fiskimannanna, sem slík frv. hefðu verið felld. Ég vil nú benda þessum hv.þm. á það, að nú a. m. k. um þó nokkuð mörg ár hafa það verið miklu fleiri menn, sem hafa óskað eftir því, að landhelgin væri opnuð fyrir dragnótinni, heldur en hinir, sem hafa óskað eftir því, að hún yrði lokuð. Og ég verð að segja, að það hefir verið skilningsleysi og þröngsýni nokkurra þm., sem hefir ráðið því, hvernig um þetta mál hefir farið, en ekki vilji fiskimannanna í landinu.

2155*Frsm. 2. minni hl. (Gísli Guðmundsson): Þegar umr. var frestað um þetta mál fyrir tveimur dögum, þá hafði hv.frsm. fyrri minni hl. sjútvn., hv.þm. Ísaf., síðastur talað, til að andmæla þeirri ræðu, er flutt var af minni hálfu sem frsm. 2. minni hl. sjútvn. Ég þarf í raun og veru ekki að svara miklu. Í hans ræðu kom ekki neitt nýtt fram í málinu. Hann lagði, eins og fyrr, megináherzluna á það, hve mikið væri hægt að hafa upp úr þessu í bili fyrir útgerðarmenn eða fiskimenn, og vildi gera það sjónarmið gildandi, að á þetta bæri fyrst að líta. Hann hafði þau orð um, að við vildum ekki að neinu leyti taka tillit til atvinnu landsmanna í þessu efni. En þetta er ekki rétt. Við viljum fyllilega taka tillit til atvinnu landsmanna í þessu efni, og það er okkar skoðun, að við gerum það betur en hv.þm. Ísaf. Við viljum fyrst og fremst taka tillit til þess, að ekki séu gerðar ráðstafanir, sem geti orðið til skaðræðis í framtíðinni, en það, að rýra gildi hinnar föstu landhelgi, hefir í för með sér fjárhagslegt skaðræði fyrir atvinnuna í framtíðinni. Ég er þeirrar skoðunar, að þegar um það tvennt er að ræða, annarsvegar það, sem miðar að eflingu atvinnuvegarins í framtíðinni, og hinsvegar það, sem getur orðið til hagnaðar í svipinn, en ekki nema með því móti að verða til skaða í framtíðinni, þá eigi fyrst og fremst að taka tillit til framtíðarinnar. En aftur á móti vill hv.þm. Ísaf. og skoðanabræður hans í þessu máli láta sjónarmið hinnar líðandi stundar ráða. Þeir tala um atvinnuleysi og bágan veg útgerðarinnar, sem réttmætt er, og mála með sem sterkustum litum, hve mikið sé hægt að hafa upp úr þessu í bili, en forðast að geta um hitt, hvaða áhrif þetta mundi hafa í framtíðinni. Hv. þm. Ísaf. virtist hneykslast á því, að við, sem skipum 2. minni hl. sjútvn. í þessu máli, höfum í nál. okkar, svo og ég í framsöguræðu minni, rakið sögu dragnótamálsins á Alþingi. Ég get ekki séð, að það sé með nokkrum rökum hægt að hafa á móti því, að sú saga sé rakin og að málið sé upplýst sem bezt. En það get ég skilið, að þeim, sem vilja koma þessu máli fram, sé ekki vel við það, að saga þess sé rakin og það sýnt, hvernig tilraunir þeirra manna, sem hafa viljað opna landhelgina fyrir dragnótaveiði, hafa sí og æ strandað á andúð sjómannanna og meiri hl. Alþingis. Hv. þm. Ísaf. talaði um, að fiskifræðingar landsins álitu, að dragnótaveiði væri ekki skaðleg veiðiaðferð. En flm. þessa máls hafa ekki lagt fram neitt álit frá fiskifræðingum landsins um þetta atriði. Og hvað meina þeir með því að segja, að dragnótin sé ekki skaðleg? Ég býst við, að hún sé skaðleg fyrir þá fiska, sem á að veiða. En þeir munu ekki hafa átt við það, heldur að hún væri ekki skaðleg fyrir framtíðarfiskiöflun.

Hún er a. m. k. ekki skaðleg fyrir hv.þm.N.-Þ.

. En þótt hv.flm. tækist nú að fá hjá fiskifræðingum landsins eitthvert álit, sem þeir teldu sig geta notað fyrir stoð við málstað sinn, þá legg ég miklu meira upp úr því, sem fiskimennirnir segja sjálfir, og mitt álit, sem ég held hér fram, byggi ég fyrst og fremst á því. Og það er skoðun fiskimannanna sjálfra víðsvegar að af landinu, sem ég held fram, þegar hv.þm. Ísaf. og hv. 3. landsk. grípa fram í og segja, að ég hafi enga þekkingu á þessu. Eg hygg, að hv.þm. Ísaf. kunni ekki að fara með dragnót, en þrátt fyrir það dettur mér ekki í hug að halda því fram, að hann hafi ekki haft aðstöðu til þess að afla sér upplýsinga um það, hvort dragnótaveiði sé skaðleg eða ekki. Þar sem hann býr, eru stundaðar fiskiveiðar, og ég býst við, að hann hafi haft fullgóða aðstöðu til að kynna sér þau áhrif, sem sérstakar veiðiaðferðir hafa. Hv. þm. Ísaf. var að gera gabb að manni, sem hefði ritað um þetta mál og segði t. d., að síldartorfa hefði átt að fælast svo við dragnótaveiðarnar, að hún hefði flúið yfir í aðra flóa eða aðra landsfjórðunga. Ég býst við, að hann hafi átt við rit það, sem oddvitinn í Gerðahreppi sendi Alþingi í fyrra. Ég sé ekki, að það sé ástæða til að lítilsvirða það, sem þessi reyndi maður hefir að segja um þessi mál. Hv. þm. Ísaf. hefir ekki getað mótmælt því, sem ég sagði í framsöguræðu minni, að öðrum þjóðum, sem ég sérstaklega hefði kynni af, þætti óhjákvæmilegt að setja í lög takmarkanir á dragnótaveiðum. Nefndi ég þar sérstaklega Dani, sem hafa langa reynslu í þessu efni. Ég sé svo ekki ástæðu til að fara um þetta fleiri orðum að sinni. Ég sé ekki heldur, að neitt það hafi fram komið í ræðu hv.þm. Ísaf., sem ég er ekki búinn að gera að umræðuefni.

Frsm. 1. minni hl. (Finnur Jónsson) Hv. 3. landsk. er búinn að taka fram flest rök, sem hægt er að færa fyrir þessu máli, og þau rök eru þannig vaxin, að þau ættu að nægja til þess að sannfæra hvern þann, sem ekki er staurblindur fyrirfram í þessu máli, heldur vill líta á það hlutdrægnislaust og með sanngirni. Hv. þm.N.-Þ. þarf ég eiginlega engu að svara. Hann var að kvarta undan því, að við hefðum ekki lagt hér fram álit fiskifræðinga um málið. Ef taka á þessa umkvörtun hans þannig, að hann muni skipta um skoðun samkv. slíku áliti, ef það lægi fyrir, þá mundi ég mælast til þess við hæstv. forseta, að hann frestaði umr. þangað til hægt er að ná í þetta álit. Ég veit, að það væri hægt að fá það strax í dag. Ef hv.þm. hefir hinsvegar ekki meint neitt með þessari umkvörtun, þá er ég vitanlega ekki að fara fram á neina frestun á málinu. Eftir nál. hans að dæma geri ég ráð fyrir, að ganga megi út frá því síðara, að álit hv.þm. sé fyrirfram bundið, án þess álit fróðustu mann, sem við höfum á þessu sviði. hafi þar nokkur áhrif á. Í þeim till., sem fyrri minni hl. sjútvn. hefir lagt fram, er tekið það fyllsta tillit til atvinnuvega landsmanna, sem hægt er að taka. En í þeim till., sem hv. seinni minni hl. flytur, er ekkert tillit tekið til atvinnuveganna, heldur aðeins byggt á gömlum bábiljum; ekkert reynt að styðjast við nútímaþekkingu, eða taka tillit til þeirra ástæðna, sem nú liggja fyrir og eru talsvert breyttar frá því þau 1. voru sett, sem hér er farið fram á að breyta. Ég hefi rifjað það upp hér í hv. d. áður og sé ekki ástæðu til að fara, út í þá sálma frekar. Hv. þm. Borgf. hóf ræðu sína á að lýsa mikilli ánægju yfir, hvað vel hv.þm.N.-Þ. hefði gert grein fyrir þeirri miklu hættu, sem fiskveiðum okkar Íslendinga stafaði af þessu frv., sem fyrri minni hl. sjútvn. leggur till. að verði samþ., og hvað vel hann gerði grein fyrir því, hvað öflugar varnarráðstafanir þyrfti að gera til þess að fiskistofninn gengi ekki til þurrðar. Mér datt í hug út af þessu, að „aldrei var því um Álftanes spáð, að ættjörðin frelsaðist þar.“ Það hefir víst aldrei komið hér fram áður, að hv.þm.N.Þ., sem er ekki ómerkur maður að vísu, bæri það skyn á sjávarútvegsmál, að hann gæti upplýst það, sem öðrum er hulið í þeim efnum. Ég styð þá skoðun mína m. a. á því, að hv.þm.N.-Þ. veit í rauninni alls ekki, hvað dragnót er. Ef hann vissi það, er ég öldungis viss um, að hann mundi ekki hafa gert sig sekan um að viðhafa þau ummæli, sem hann hefir haft í þessu máli. Dragnótin er í rauninni ekkert annað en venjuleg ádráttarnót, en ádráttarnætur eru leyfðar ekki einasta í landhelginni, heldur alveg uppi við land, þar sem þorskseiðin og sá gróður, sem þeim skýlir, helzt er. Og notkun ádráttarnóta svo mannsöldrum skiptir, er óhætt að segja, hefir ekki haft nein áhrif til skaða fyrir smærri fiskinn, sem elst upp á fjörðum inni; aðeins þarf að gæta þeirrar sjálfsögðu varhygðar að hafa möskvastærðina þannig, að smáfiskurinn geti smeygt sér í gegn, en það er einmitt það, sem Danir og aðrar þjóðir, sem sett hafa hjá sér lög um dragnótaveiði, hafa ákvæði um, að möskvastærðin sé þannig. Á þennan hátt er ádráttarnótin algerlega hættulaus fyrir ungviðið, og um dragnótina er það sama að segja, því hún er ekki annað en venjuleg ádráttarnót, sem notuð er frá skipum, í staðinn fyrir að þær venjulega eru notaðar úr landi. Að bera saman dragnót og botnvörpu nær því ekki nokkurri átt, því botnvörpuna er hægt að nota víðar en á sandbotni, auk þess sem hún er venjulega dregin með svo miklum hraða, að smáfiskar, sem smogið geta dragnótina, geta alls ekki komizt úr botnvörpunni. Mér þykir leitt að þurfa að verja dýrmætum tíma þingsins til þess að útskýra fyrir þm. muninn á botnvörpu og dragnót, en hjá því verður ekki komizt, þar sem því hefir verið haldið fram í d., að dragnót væri jafnvel ennþá skaðlegri heldur en botnvarpa. Mér heyrðist hv.þm. Borgf. vera að kvarta yfir því, að ræða hans hefði vakið nokkurn hlátur hér í d., og mun hann heldur hafa ætlazt til, að menn grétu undir henni. Nú er það vitanlegt, að hv.þm. Borgf. er ákaflega tilfinningaríkur, en þó er það nú svo, að oft gætir meira kapps og ofsa í ræðum hans heldur en þeirrar viðkvæmni, að mönnum hætti til að gráta undir þeim. Hinu þarf hv.þm. ekki að kippa sér upp undan, þó það vilji til, að sá fítonsandi, sem hleypur oft í hann hér í hv. d., veki talsverðan aðhlátur. Þetta stafar af því, að hv.þm. á ákaflega bágt með að ræðu nokkurt mál þannig, að flytja fyrir því skynsamleg rök, heldur drukknar það, sem hann hefir fram að færa, í hans óstjórnlega ofsa, hvort sem hans flokksmenn eða aðrir eiga í hlut. Hv. þm. vildi halda fram, að mjög hefði dreg- ið úr lúðu- og ýsuveiðum hér á Faxaflóa síðan farið var að nota dragnætur. Gaf hann jafnvel í skyn, að fiskileysi það, sem nú er hér við land yfirleitt, væri því að kenna, að dragnætur hafi verið notaðar í ein 2–3 ár á þessum venjulegu lóðasvæðum. Nú eru dragnótaveiðar ekki leyfðar lengra norður en að Látrabjargi, en fyrir öllum Vestfjörðum er þó og var í fyrra fiskilaust. Ekki getur það verið dragnótunum að kenna. Hv. þm. Borgf. hefir gert sig hér sekan í töluverðri sögufölsun, því ef við lítum aftur í tímann, kemur í ljós, að aflaleysisár hafa komið við landið af og til, og það ekkert síður mörgum árum áður en farið var að nota dragnætur og botnvörpur. Meira að segja áður en lóðaveiðar byrjuðu komu svo mikil aflaleysisár, að ekki fékkst bein úr sjó heilar vertíðir. Mér er til dæmis í minni, að í bók Þorvalds Thoroddsens. Árferði á Íslandi í þúsund ár, er á einum stað sagt frá svo miklu aflaleysi við Faxaflóa, að ekki fékkst nema nokkrir háfar á sum skipin, - enginn fiskur. Ætla ég, að það hafi verið um miðja 78. öld. Ef hv.þm. vilja sannfærast um þetta frekar, veit ég, að hver maður þarf ekki annað en líta nokkuð aftur í tímann til þess að finna, að aflaleysisár hafa oft komið og eru ekki á neinn hátt þeim veiðarfærum að kenna, sem nú eru notuð við landið. Hv. þm. Borgf. vildi líkja því, að við vildum leyfa dragnótaveiði í landhelgi, við það, ef einhver dræpi kúna sína sér til bjargar. Ef við eigum að nota kúna hér til samlíkingar, verð ég að segja, að mér finnst framkoma hv.þm. Borgf. helzt líkjast framkomu fáráðlings, sem ekki vildi mjólka kúna sína af því að til þess þyrfti hann að taka í spenana á henni. og væri þá líklega hræddur um að þeir mundu slitna af. Ég hefi áður bent á hér í hv. d., hvílík vandræði steðja að sjávarútveginum, þar sem sýnilegt er, að þorskveiðarnar eru að verða arðlitlan, eða e. t. v. arðlausar. Ég hefi bent á, hvað varhugaverð ráðstöfun það er, að banna að nota kolann, sem helzt við uppi í landhelginni, til þess að flytja hann á erlendun markað, m. a. í fiskkvóta okkar á Bretlandi, þegar á sama tíma er fluttur þangað þorskur, sem er svo að segja verðlaus. Ég hefi bent á verðmun kolans og þorsksins, og engum hefir dottið í hug að hrekja þetta. Það, sem haft hefir verið á móti þessu frv., sem fyrri minni hl. sjútvn. hefir lagt til að væri samþ., er fyrst og fremst skaðsemi dragnótarinnar fyrir ungviðið og sá skaði, sem það mundi hafa í för með sér í framtíðinni, ef slík veiðarfæri væru leyfð hér við land. Nú er það álit fiskifræðinga, að þessi mótbára sé á engum rökum byggð. Aðrar fiskitegundir, t. d. þorskurinn, er mest veiddur hér við land yfir hrygningartímann, en hér er gert ráð fyrir að friða kolann um hrygningartímann. Það er þannig farið með miklu meiri gát að því að veiða kolann, þó þetta frv. verði samþ., heldur en farið er með að því að veiða þorskinn, og dettur engum í hug að friða þorskinn um hrygningartímann, af því það er aðalveiðitími landsmanna. Löggjöf sú, er nú gildir um dragnótaveiðar um mikinn hluta landsins, er ekki til neins annars en þess að ala kolann upp landhelginni og gera landhelgina þar með eftirsóttari fyrir verstu landhelgisbrjótana, togarana. Einmitt það, að landhelgisveiðarnar eru svona arðsamar vegna kolans, gerir það að verkum, að meira er togað í landhelginni og því meiri skaði gerður á öðrum nytjafiski heldur en ella mundi vera, ef landsmenn sjálfir á smábátaflotanum veiddu kolann, sem vissulega er einn arðsamasti fiskurinn, sem fæst hér við land. Þá hefir það verið fært fram sem ástæða móti till. fyrra minni hl. sjútvn. í þessu máli, að Danir mundu hafa eitthvert sérstakt gagn af þessum veiðum. Ég hefi bent á það hér í d., að þegar löggjöfin um þetta efni var sett, áttu Íslendingar engar dragnætur; þeir þekktu ekki kolamiðin og kunnu ekki að nota dragnætur. En nú er þetta breytt. Margar íslenzkar skipshafnir kunna að nota dragnætur, og gera það með góðum árangri. Og þó Danir séu góðir veiðimenn, þá hefi ég ekki trú á öðru en að Íslendingar sjálfir geti notið þessara veiða miklum mun betur heldur en Danir geta nokkurntíma. Það má benda á nokkuð hliðstætt dæmi með síldveiðarnar. Landhelgin er opin fyrir Dönum til þess að veiða síld með herpinót, en af því Íslendingar eru miklum mun reyndari orðnir við að veiða síld með herpinót í landhelginni, er það ekki arðvænlegt fyrir Dani, og ákvæðið um, að Danir megi veiða með herpinót í landhelginni, er okkur því skaðlaust. Ég ætla, að sama mundi verða reyndin á um dragnótaveiðarnar, þegar Íslendingar færu að nota dragnætur almennt, að það mundi ekki borga sig fyrir Dani að koma hingað til lands til þess að veiða með dragnótum. Ég get svo látið útrætt um þetta mál að öðru leyti en því, að ég vildi minnast örlítið á þá gusu, sem hv.þm. Borgf. rak út úr sér út af norsku samningunum. Hann vildi álasa okkur jafnaðarmönnum fyrir það, að við hefðum á sínum tíma barizt með hnúum og hnefum á móti norska samningnum, kallað hann landráðasamning og heimtað hann felldan úr gildi hið fyrsta. Nú værum við komnir í stjórnaraðstöðu, en ekki hefði þó bólað á því, að við vildum afnema norska samninginn. Nú er það vitað, að þessi norski samningur er fyrst og fremst til orðinn fyrir grunnhyggni og ofurkapp formanns Sjálfstfl., og hann lagði svo mikla áherzlu á, að þessi landráðasamningur kæmist í gildi, að hann kúgaði ýmsa mæta menn í Sjálfstfl., sem annars lýstu sig á móti þessum samningi, til að greiða honum atkv., og þar á meðal ætla ég, að hv.þm. Borgf. hafi verið. Ef það er rétt munað hjá mér, að hv.þm. Borgf. hafi í rauninni lýst sig á móti þessum samningi, fellur ásökun hans um það, að við jafnaðarmenn höfum ekki afnumið samninginn, um sjálfa sig. Ef hv.þm. hefir álitið og álítur samninginn hagkvæman fyrir þjóðina, situr ekki á honum að vera að tala um slíkt. Nú er vitanlegt, að formaður Sjálfstfl. hefir ekki minni völd í flokki sínum heldur en þegar norski samningurinn var gerður, og má búast við, að hann geti eins áfram barið flokksmenn sína undir sig, sem í hjarta sínu eru á móti samningnum, og látið þá greiða atkv. með að halda honum í gildi, eins og hann neyddi þá til að samþ. hann móti vilja þeirra. Þess vegna var það ekki til neins fyrir Alþfl. að leita stuðnings hjá Sjálfstfl. um afnám norsku samninganna, því það var fyrirfram vitað, að slíkt mundi engan árangur bera. Um Framsfl., sem Alþfl. er í stj.samvinnu með, er vitað, að hann var mjög eindregið með því að koma samningunum á. Ég hygg, að ég megi upplýsa í þessu sambandi, að Alþfl. hafi farið fram á, að samningunum væri sagt upp, en Framsfl. hafi þá látið í ljós, að ef Alþfl. stæði fast á því að fá norsku samningunum sagt upp og fengi því framgengt, mundi það valda stj.skiptum. En ég verð að segja, að þó ég hafi alltaf álitið norsku samningana skaðvænlega og til vansa, þá tel ég samt ennþá meiri skaða og vansa að því, að láta íhaldið komast að völdum í landinu. Tækifæri hefir ekki heldur gefizt til þess að leita samvinnu um þetta atriði við Sjálfstfl., þar sem fulltrúar hans hafa hlaupið brott úr utanríkismálan. af þeim ástæðum, að form. Sjálfstfl. taldi sig og menn úr fjölskyldu sinni meidda af einum manni úr utanríkismálanefnd. Og þegar form. Sjálfstfl. hefir hlaupið úr utanríkismálan. og ekki gegnt þar skyldu sinni, geta hv.þm. þess flokks varla risið upp og gert sig gleiða yfir utanríkismálunum, þar sem þeir og hafa brugðizt skyldum sínum á þessum vettvangi út af þessum hlægilega hégóma.

*Jónas Guðmundsson: Eg var annar flm. að þessu frv., og þykir mér því við eiga að segja nokkur orð, sérstaklega þar sem svo kröftuglega hefir verið ráðizt á þetta mál, eins og hv. síðasta ræðumanns er von og vísa í hverju því máli, sem hann er á móti. Hann hefir nú haldið skörulegan fyrirlestur um skaðsemi þessa veiðitækis og þá ógæfu, sem þjóðfélaginu stafaði af því, ef eitthvert samræmi kæmist á þessa dragnótaveiðilöggjöf, sem frá minn sjónarmiði er eitthvert mesta vansmíðið, sem Alþ. hefir látið frá sér fara. En þar er landshlutum mismunað í ríkum mæli, þannig að menn eru útilokaðir í sumum landshlutum frá því að notfæra sér þetta veiðitæki þann tíma, sem l. gera ráð fyrir, að það sé ekki skaði að því að nota þetta veiðitæki. Í þessum l. er um tvö aðalatriði að ræða. Annarsvegar er um það að ræða, hve langan tíma eigi að leyfa þessar veiðar í landhelginni, og hinsvegar, hvort það er rétt að leyfa einstökum héruðum að leggja bönn á þetta. Um fyrra atriðið vil ég segja það, að mín skoðun er sú, að það eigi blátt áfram að banna þessar veiðar svo langan tíma, að það sé talið öruggt, að gera ungviðinu, sem er að vaxa upp í fjörðum og flóum, ekki tjón, en svo vil ég, að hinn tímann sé hvergi heimilt að banna þessar veiðar. Við skulum hugsa okkur t. d., að á mörgum stöðum er það þannig, að fátæk fiskiþorp, sem byggja tilveru sína á því að afla fiskjar úr sjónum og á því að geta á vissum tímum notfært sér þessa veiðiaðferð og stundað dragnótaveiðar, geta það kannske ekki af því að hrepparnir í kring eyðileggja þennan möguleika fyrir þeim og fyrirmuna þeim að bjarga sér á þennan hátt. Þetta er álíka og ef kaupstaðarbúar á Akranesi hefðu heimild til þess að gera samþykkt um það, að bændur í Borgarfirði mættu ekki slá jörð sína, þó að hún væri fullsprottin og það væri engum að skaða, þó hún væri slegin. Þessi vitleysa, sem ég minntist á, á að hverfa úr l., því héraðabönnin eiga engan rétt á sér. Hitt á aftur á móti fullan rétt á sér, að banna þessar veiðar svo langan tíma, að Dönum og öðrum aðkomumönnum sé erfitt að stunda þær. En hver maður, sem á annað borð á þetta veiðitæki, á að geta farið hvert, sem hann vill, og veitt það, sem honum sýnist á þeim tíma, sem heimilað er í löggjöfinni að nota þetta veiðitæki. Það er í samræmi við heilbrigða hugsun, en hitt er veitleysa. Ég vil því eindregið skora á þá hv.þm., sem annars hafa eitthvað hugsað þetta mál, að gera hér þá breyt. fyrst og fremst að afnema héraðabönnin, því þau eiga engan skynsamlegan rétt á sér. Auk þess er það vitað um þessar samþykktir héraða, sem eiga að byggjast eins og l. og brot gegn þeim að varða sektum, að það dettur engum í hug að krefja þessar sektir inn af þeim, sem brjóta bönnin. Ég hygg, að á hverju ári sé sektaður fjöldi báta fyrir brot á þessum reglum, en mér þætti gaman að sjá þá upphæð, sem hefir verið greidd í landhelgissjóð fyrir brotin á þessum reglum. Þetta eru því þýðingarlaus ákvæði, og að hafa slík ákvæði í l. er til þess eins að ala menn upp í ólöghlýðni. Það væri gaman að fara í kappræður við hv.þm. Borgf. um mörg þau atriði, sem hann minntist á viðvíkjandi dragnótaveiðum og skaðsemi þeirra fyrir smáfiskinn. En það atriði finnst mér ekki rétt, að við ræðum mjög mikið, þar sem við erum ekki neinir fræðimenn í þessari grein. En hitt er alveg sjálfsagt, að gera sér það ljóst, að það ósamræmi, sem nú er í þessari löggjöf, má ekki vera lengur og á ekki að vera lengur. Ég er sannfærður um það, að hv.þm. Borgf. og aðrir fallast á það við nánari athugun, að það á að nema í burtu þetta ósamræmi. Það má vel vera, að í þessu frv. sé sá tími, sem ætlazt er til, að hægt sé að stunda veiðarnar, of langur, en það er atriði, sem vel mætti taka til greina og samræma, ef það getur eitthvað stutt að því, að numin sé í burtu heimild einstakra hreppa eða sveitarfélaga til þess að setja þessi bönn á, og það er það, sem á að gera. Hv. þm. Borgf. fór burtu úr d., en þar sem ég vildi sérstaklega beina máli mínu til hans um einstök atriði, þá ætla ég að geyma mér það þangað til síðar og læt því þetta nægja. Ég vil aðeins enn einn sinni undirstrika það, að þetta samræmi, sem er í löggjöfinni, sé numið í burtu, og svæðin kringum strendur landsins eiga að vera opin til afnota þann tíma, sem l. annars heimila þessa veiði í landhelgi.