Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Gert er ráð fyrir að matarhlé hefjist kl. hálfeitt í dag. Sömuleiðis gerir forseti ráð fyrir að atkvæðagreiðslur verði kl. 11. Samkomulag er um það milli forseta og þingflokksformanna að þingfundur standi lengur en þingsköp kveða á um.

Virðulegi forseti. Ég vildi að gefnu tilefni vekja athygli á störfum þingsins. Núna er hv. stjórnarmeirihluti á handahlaupum við að afgreiða risastór mál og ég vek athygli hv. þingmanna, sem ekki vita, á því að komið hefur í ljós í umfjöllun nefndarinnar að sykurskatturinn sem var farið af stað með með lýðheilsumarkmiði er skattaívilnun fyrir karamellur og súkkulaði. Vörugjaldsbreytingarnar sem áttu að verða til þess að einfalda vörugjaldskerfið eru orðnar að flækjustigi dauðans. Í gærkvöldi þegar orðið var dimmt úti, þegar orðið var nokkuð ljóst að enginn fjölmiðlamaður væri á svæðinu, var hér upplýst um að nú á að skattleggja sérstaklega hjólastóla, bleiur og smokka. Ég er ekki að grínast. Það er það sem á að fara að gera alveg sérstaklega. Efnahags- og viðskiptanefnd á að koma fram með tekjuhluta fjárlagafrumvarpsins. Það er allt í fullkomnu óefni í nefndinni vegna þess að í ljós hefur komið að þau mál sem koma frá ríkisstjórninni eru vægast sagt illa undirbúin. Við fengum í gær þær upplýsingar að það ætti að breyta ýmsum grundvallaratriðum. Ég vek athygli á því að hv. nefnd er ekki enn þá búin að fá breytingartillögurnar en miðað við þær upplýsingar sem við fengum munnlega í gær erum við að tala um hluti sem þarf að fara verulega vel yfir. Þetta eru vinnubrögðin og hv. stjórnarþingmenn hafa talað um að hér hafi verið málþóf. Þeir hafa ekki verið í salnum af því að það var málþóf. Hvarflaði ekki að hv. stjórnarþingmönnum að fara þá að vinna í þessum stóru málum? 

Forseti. Nú liggur fyrir, og hefur hangið eins og sverð yfir höfði Ríkisendurskoðunar, vantraustsyfirlýsing forustu fjárlaganefndar á Ríkisendurskoðun. Í gær birtist á heimasíðu Ríkisendurskoðunar frétt þess efnis að vinnubrögð stofnunarinnar eru í samræmi við alþjóðlega viðurkennda staðla. Þetta er á grunni niðurstöðu sem fengin var eftir að sérfræðingar frá ríkisendurskoðunum Hollands, Noregs og Svíþjóðar unnu úttekt í samræmi við vinnubrögð sem tengjast mati á störfum ríkisendurskoðunar þessara landa. Það er staðfest að afköst stofnunarinnar séu mikil og góð og að hún standist alþjóðlega viðurkennda staðla, Ríkisendurskoðun Íslands starfi af krafti og metnaði og skýrslur séu Alþingi til mikils gagns og ávinnings. Þessi niðurstaða veltir upp þeirri spurningu hvernig forusta fjárlaganefndar og raunar forusta stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar bregðist við þessum tíðindum. Hv. þingmenn Björn Valur Gíslason og Valgerður Bjarnadóttir lýstu yfir vantrausti á þessa stofnun. Má ætla það í kjölfar þessara frétta að annaðhvort dugi þeim að lýsa yfir vantrausti á ríkisendurskoðunum Hollands, Noregs og Svíþjóðar eða ætli hv. þingmenn Björn Valur Gíslason og Valgerður Bjarnadóttir láti duga að hv. þm. Valgerður Bjarnadóttir votti störf Björns Vals Gíslasonar og hv. þm. Björn Valur Gíslason votti störf hv. formanns stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar? Skyldi það verða látið duga í framhaldi af þessu eða ætli forusta hv. fjárlaganefndar taki sig nú til og efni til samstarfs og samráðs við þá stofnun sem hefur fengið 

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að taka undir með þeim sem hafa lýst áhyggjum yfir hækkunum sem munu hljótast af ákvörðunum ríkisstjórnarflokkanna og þeirra sem munu styðja fjárlagafrumvarpið og tekjuöflunarfrumvörpin. Ekki síst hef ég áhyggjur af því sem kom fram áðan hjá hv. þm. Guðlaugi Þór Þórðarsyni um lækningatækin, um að bleiur, hjólastólar og smokkar séu dæmi um vörur sem munu hækka í veðri. Það hefur verið baráttumál framsóknarmanna mjög lengi að gera breytingar á virðisauka varðandi til dæmis smokka til að þessi vara verði ódýrari, og þá meira notuð væntanlega til hagsbóta fyrir heilsu landsmanna. Því miður virðist ríkisstjórnin þarna eins og annars staðar gera fólki erfiðara fyrir. Það sem stendur þó upp úr eftir þessar síðustu vikur í þinginu er að traust og trúnaður milli ríkisstjórnarflokkanna, milli Samfylkingar og Vinstri grænna við helstu samtök landsins, Alþýðusamband Íslands, Samtök atvinnulífsins og jafnvel þjóðkirkjuna, er komið að frostmörkum. Þar af leiðandi er alveg ljóst að þessi ríkisstjórn getur ekki setið lengur. Ríkisstjórnin þarf að fara frá fyrir kosningar. Forsætisráðherra þarf að taka forvera sína sér fyrirmyndir og segja af sér vegna þess að traust milli aðila vinnumarkaðarins og við helstu stofnanir í landinu er brostið. Við sjáum líka að það er mikið metnaðarleysi í fjárlagafrumvarpinu núna fyrir 3. umr. að koma með nægilega mikla fjármuni til þeirra stofnana sem við þurfum helst á að halda, eins og til lögreglunnar. Það er að sjálfsögðu einn hængur þar á, það er erfitt að koma fram með hækkanir þegar ekki er neinn metnaður til að auka tekjur. Það er það sem þarf að gera hér og það verður stóra málið næstu árin, að auka tekjur í samfélaginu, búa til störf sem skila ríkissjóði meiri skatttekjum, ekki að pína þá fáu sem eru nú að greiða skatta.

Virðulegur forseti. Í gær lagði meiri hluti utanríkismálanefndar til að Íslendingar gerðu hlé á viðræðum við Evrópusambandið og hæfu þær ekki aftur nema að undangenginni þjóðaratkvæðagreiðslu. Þetta er tillaga sem hefur verið til umræðu um alllangt skeið. Ég skrifaði grein um þetta um mitt síðasta ár, þá í þeim tilgangi að ná sem víðtækastri sátt um málið. Þrátt fyrir tilraunir í þá veru hafa nokkrir, ekki hvað síst hv. stjórnarliðar Samfylkingarinnar, brugðist við þessu á mjög sérkennilegan hátt, þ.e. með því að halda því fram að það sé alveg ómögulegt að ætlast til þess af fólki að það kjósi um hvort það vilji áframhaldandi viðræður við Evrópusambandið vegna þess að það hafi ekki nægar upplýsingar, að menn séu þá að taka óupplýsta afstöðu til Evrópusambandsins, bara viti líklega ekki hvað Evrópusambandið er ef það er ekki til staðar samningur, eins og það er kallað, ef það er ekki samningur á borðinu. Það sem er undarlegt við það að menn skuli enn halda slíku fram er að nú hefur ítrekað komið fram af hálfu Evrópusambandsins að það eigi ekki einu sinni að tala um samningaviðræður, það sé varasamt að nota það orðalag vegna þess að það gefi til kynna að menn séu að semja um eitthvað. Viðræður við Evrópusambandið snúist ekki um að semja, þær snúist um það með hvaða hætti umsóknarríkið ætli að aðlaga sig reglum sambandsins. Þetta kemur meira að segja fram í sérstökum leiðarvísi sem stækkunarstjóri Evrópusambandsins gefur út og bæði Olli Rehn, fyrrverandi stækkunarstjóri, og núverandi stækkunarstjóri, Stefan Füle, hafa skrifað. Þar er sérstaklega tekið fram að ekki eigi sér stað neinar samningaviðræður. Um hvaða samning eru menn að tala? Þetta er enginn samningur. Þetta er áætlun um aðlögun, þ.e. umsóknarríkið samþykkir með hvaða hætti það ætlar að aðlaga sig. Er sem sagt verið að segja að menn geti ekki tekið upplýsta afstöðu til Evrópusambandsins nema fyrir liggi 

Hæstv. forseti. Mig langar að lýsa talsverðum áhyggjum af því hvert þetta samfélag í þinginu er að stefna og hugmyndir ríkisstjórnarflokkanna þegar við horfum á frumvarpið sem hér verða greidd atkvæði um á eftir, um lækningatæki. Svo sem enginn umsagnaraðili er sérstaklega á móti því að haft sé einhvers konar eftirlit með lækningatækjum en öllu má nú nafn gefa og menn verða að kunna sér hóf í þeirri skattheimtu sem lagt er af stað í. Hér getur að líta yfirlit yfir þá tollflokka sem munu sæta eftirlitsgjaldi sem við teljum að sé ekkert annað en skattur. Undir þessa skilgreiningu um lækningatæki falla hinir og þessir hlutir sem við notum í okkar daglega lífi á nánast öllum heimilum landsins, mundi ég segja. Við erum að tala um smokka og aðrar getnaðarvarnir, við erum að tala um dömubindi og tíðatappa, bleiur og bleiufóður, við erum að tala um linsuvökva og við erum að tala um tannþráð - sem lækningatæki. Ég verð að segja að hér er augljóst dæmi um það að menn kunna sér ekki hóf og það verður að endurskoða listann sem fellur undir þessa tollflokka vegna þess að það er ekki hægt að rökstyðja með nokkrum hætti að þessir hlutir, margir hverjir, falli undir þá skilgreiningu sem er í lögum á hugtakinu lækningatæki. Skýrasta dæmið er tollflokkur 9619 sem heitir Dömubindi og tíðatappar, bleiur og bleiufóður fyrir börn og svipaðar vörur úr hvers konar efnum. Hvernig er með nokkrum rökum hægt að heimfæra þennan flokk undir skilgreininguna á lækningatækjum?

Virðulegi forseti. Ég vil líka vekja athygli á því að hjólastólaskatturinn og smokkaskatturinn sem er, eins og nafnið gefur til kynna, skattur á lækningatæki kemur harðast niður á heilbrigðisstofnunum. Það er nánar tiltekið 32 millj. kr. skattur á spítalana. Menn eru að berjast í sparnaði með hverja einustu krónu og þá læðir stjórnarmeirihlutinn inn þessari skattlagningu í skjóli nætur. Hafi einhver talið þörf á þessum skatti held ég að hv. þm. Unnur Brá Konráðsdóttir hafi bæði í gærkvöldi og áðan farið ágætlega yfir það hversu fráleitur hann er. Í umfjöllun hv. efnahags- og viðskiptanefndar hefur þó verið upplýst, svo ég komi þeim upplýsingum áleiðis, að skattahækkanir ríkisstjórnarinnar muni skila sér í 6–8 milljarða kr. hækkun á lánum landsmanna. Þetta var ekki skoðað af neinu viti áður en ríkisstjórnin lagði þetta fram, eins og við þekkjum hafði hæstv. forsætisráðherra ekki hugmynd um hvaða afleiðingar þetta hefði, en ég held að það sé rétt að þessar upplýsingar komi fram þannig að allir séu meðvitaðir um þau áhrif sem þetta hefur. Auðvitað hafa skatta- og gjaldahækkanir bein áhrif á heimilin í landinu en þetta eru óbeinu áhrifin. Ég vek sömuleiðis athygli á því að fyrirspurnum í tengslum við þessi mál og önnur er ekki svarað. Það er orðin regla frekar en undantekning ef fyrirspurnum er svarað. Þetta er nýtt, kom í tíð þessarar norrænu velferðarstjórnar, 

Virðulegi forseti. Hinn 13. október sl. birti Íslandsbanki plagg sitt og bendir þar á að frá áramótum hefur heildargjaldeyrisforði þjóðarinnar minnkað um helming og stendur nú í tæpum 500 milljörðum. Þetta kom fram í Morgunkorni Íslandsbanka. Þetta er athyglisvert því að þar var líka bent á að í lögunum sem sett voru í mars, þar sem undanþágur þrotabúa gömlu bankanna voru afnumdar, var kveðið á um að Seðlabankinn skyldi svo fljótt sem við yrði komið setja reglur um hvernig undanþágum fyrir þrotabúin vegna gjaldeyriseigna yrði háttað. Eftir því sem ég best veit hafa þessar reglur ekki enn litið dagsins ljós og hefur nú komið í ljós að þrotabú gömlu bankanna hafa verið að sjúga gjaldeyri út úr Seðlabankanum. Þeir sækja í það af því að gjaldeyririnn er mjög verðmætur eins og allir vita. Þær eru því merkilegar þær fréttir sem berast og birtast í Fréttablaðinu í dag að þrotabú Glitnis hafi farið fram á það við Seðlabanka Íslands að Glitnir mundi gefa út hin svokölluðu gullnu hlutabréf sem yrðu gefin út til Seðlabankans og þá mundi Seðlabankinn fá neitunarvald gagnvart breytingum og samþykktum þess eignasýslufélags sem yrði til við nauðasamningaferli Glitnis. Það eru mjög merkilegar fréttir að farið skuli fram á þetta við Seðlabanka Íslands, sér í lagi þegar til þess er litið að flestir mæla með því að þessi þrotabú fari beint í gjaldþrot en ekki í nauðasamninga til að tryggja íslenskan þjóðarhag. Því verð ég að segja: Það er kominn tími til að Seðlabanki Íslands leysi frá skjóðunni. Hvað er raunverulega að frétta af þeim reglum sem Seðlabankinn ætlaði að setja sér varðandi þessi mál?

Virðulegi forseti. Okkur er oft legið á hálsi hér í þessum sal fyrir það að gera ekkert annað en að rífast og karpa og að við tölum ekki nógu mikið um það sem vel er gert. Ég ætla þá að reyna að gera bragarbót á því í þessari stuttu ræðu. Í allt haust hefur staða Fjölbrautaskóla Suðurnesja verið áhyggjuefni. Við heyrðum fréttir af því í byrjun nóvember að í það stefndi að skólinn þyrfti að fara í uppsagnir og vísa frá tugum nemenda fyrir komandi vorönn. Þetta var sérstaklega alvarlegt í ljósi atvinnuástands og þess ástands sem við þekkjum á Suðurnesjum og höfum við mörg hver haft af þessu gríðarlegar áhyggjur. Við höfum verið að vinna í þessu á haustdögum og ég verð að láta þess getið og hrósa sérstaklega aðkomu hæstv. menntamálaráðherra, Katrínar Jakobsdóttur. Í gær stóð hún við stóru orðin. Hún kláraði þetta mál og tryggði skólanum fjárveitingu sem er sambærileg við það sem aðrir skólar fá og tryggði stöðu skólans þannig að ekki þarf að koma til þess að vísa nemendum frá nú fyrir vorönnina. Ég er afskaplega ánægð með þessi málalok og ég vil þakka hæstv. ráðherra sérstaklega fyrir að höggva á þennan hnút og beita sér með þeim hætti sem hún gerði í þessu máli. Ég vona svo sannarlega að þetta verði til þess að efla skólastarfið í Fjölbrautaskólanum og tryggja þeim nemendum sem þarna um ræðir farsælan skólaferil á komandi mánuðum.

Virðulegi forseti. Ég ætla að gera að umtalsefni þá úttekt sem var gerð á Ríkisendurskoðun en sérfræðingateymi frá þremur löndum fór yfir störfin. Það er mjög jákvæð úttekt og sagt að skýrslur stofnunarinnar séu læsilegar og skili stjórnsýslunni og Alþingi ávinningi. Ég hef margoft tekið það hér upp að þó að skýrslurnar séu læsilegar og eigi að skila Alþingi ávinningi hafi Alþingi oft og tíðum gert mjög lítið með ábendingar og athugasemdir frá Ríkisendurskoðun. Það segir sig sjálft þegar maður les skýrslur jafnvel ár eftir ár og sér að stofnunin hefur nánast getað gert það eitt að skipa um ártöl á athugasemdunum og skýrslunum. Það er merki um hvað Alþingi hefur gert lítið með þá miklu og góðu vinnu sem unnin hefur verið af Ríkisendurskoðun. Ég vil í þessu sambandi nefna að mikið er rætt um Íbúðalánasjóð þessa dagana. Haustið 2005 skilaði Ríkisendurskoðun mjög ítarlegri skýrslu um Íbúðalánasjóð og stöðuna sem þá var. Sú skýrsla var aldrei nokkurn tíma rædd í þingsölum Alþingis, aldrei, þetta vandaða og góða plagg. Mér fannst hún ekki heldur til fyrirmyndar sú aðför - ég veit ekki hvort ég á að nota það orð, en alla vega var um að ræða upphlaup og ofsafengin viðbrögð sumra hv. þingmanna. Ég vil líka segja að ég er mjög ánægður með hvernig hæstv. forseti brást við þeirri gagnrýni á sínum tíma. Meiri hlutinn í hv. fjárlaganefnd hefur talað mikið um að fjárlagafrumvarpið hafi verið til meðferðar í 100 daga og að það hafi aldrei gerst áður. Það væri kannski spurning fyrir hv. þingmenn í meiri hluta fjárlaganefndar að óska eftir því að láta gera sams konar úttekt og hér er gerð á störfum fjárlaganefndar við meðferð þess frumvarps sem við ræðum þessa stundina.

Virðulegi forseti. Þegar stjórnarmeirihlutinn áttaði sig á því að hann hefði ekki Ríkisendurskoðun í vasanum og gæti ekki látið hana sitja og standa eins og meiri hlutanum þóknaðist hverju sinni var brugðist við með þeim hætti að reyna að setja Ríkisendurskoðun í frost. Það átti eiginlega að reyna að svæla þá til þess að gerast taglhnýtingar ríkisstjórnarinnar en það tókst ekki. Þá urðu viðbrögðin ofsafengin, eins og við höfum kynnst hér í þingsal, og vegið var að starfi og sjálfstæði Ríkisendurskoðunar. Reyna átti að koma í veg fyrir að hún gæti sinnt lögbundnu hlutverki sínu sem var meðal annars að fara yfir ríkisfjármálin. 
             Þetta er mjög alvarlegt vegna þess að við höfum talað fyrir því á Alþingi að það sé mjög mikilvægt fyrir okkur að efla stöðu Alþingis til að geta lagt sitt sjálfstæða mat á það sem framkvæmdarvaldið er að gera á hverjum tíma. Er það ekki svolítið sérkennilegt að á sama tíma og verið var að gera þetta voru einstakir stjórnarliðar að veifa hugmyndum sínum um að endurreisa Þjóðhagsstofnun í einhverri mynd, til þess meðal annars að efla sjálfstæði Alþingis til að leggja sitt mat á þróun hagstærða og slíkra hluta? Það er auðvitað mjög sérkennilegt. Hins vegar er það jafngleðilegt að nú hefur það gerst að það teymi sérfræðinga frá þremur löndum sem var fengið til að fara yfir vinnubrögð Ríkisendurskoðunar við stjórnsýsluendurskoðun hefur komist að þeirri niðurstöðu að þau vinnubrögð séu í samræmi við alþjóðlega viðurkennda staðla, afköst stofnunarinnar séu mikil, starfsemi hennar einkennist af krafti, metnaði og umbótavilja, skýrslur stofnunarinnar séu læsilegar og skili stjórnsýslunni og Alþingi ávinningi. Það er þessi stofnun sem ýmsir stjórnarliðar lögðu hreinlega í einelti og reyndu að veikja eins og þeir mögulega gátu, reyndu að koma í veg fyrir að hún gæti sinnt sínu lögbundna hlutverki. Ég held að þetta ætti að vera lexía sem þeir þingmenn ættu að læra af og Alþingi ætti að draga sinn lærdóm af.

Virðulegi forseti. Ég efast um að ég hafi verið sú eina sem stoppaði við frétt í Fréttablaðinu í morgun um það að þrotabú Glitnis hefur formlega óskað eftir samþykki Seðlabanka Íslands eins og þegar hefur komið fram undir þessum lið um störf þingsins. Ég hef verulegar áhyggjur hvað þetta varðar af því að við séum að stefna í sama ferli og var með uppgjörið á milli gömlu og nýju bankanna. Ég hef áhyggjur af því að þetta komi ekki inn í Alþingi og að við munum ekki fá tækifæri til að fjalla um þetta og taka afstöðu til þess samningaferlis sem er í gangi á milli slitastjórnanna og Seðlabanka Íslands um það hvort best sé fyrir þjóðarbúið að ganga frá nauðasamningum um þrotabúin hjá Glitni og Kaupþingi eða hvort best sé að fara með þessi félög í gjaldþrot. Og síðan í framhaldinu hvernig megi gera ráð fyrir því að hægt verði að gera upp við kröfuhafana. Það kemur líka fram að viðræður eru í gangi, að frumkvæði fjármálaráðuneytisins og nýja Landsbankans, um að endursemja um 300 milljarða kr. skuldabréfið sem var gefið út í tengslum við uppgjör á milli gömlu og nýju bankanna. Ég held að það sýni kannski og sanni einna best hversu mikilvægt er að þessi umræða komi hingað inn í þingið. Formaður efnahags- og viðskiptanefndar og efnahags- og viðskiptanefnd sjálf hefur af veikum mætti verið að reyna að afla upplýsinga og fylgjast með því sem er í gangi. En ég tel að þetta sé svo stórt mál, sé svo mikilvægt mál og varði svo gífurlega hagsmuni fyrir íslenska þjóðarbúið, 

Forseti biður hv. þingmenn um að virða tímamörkin sem eru 2 mínútur.

Virðulegur forseti. Ástæða er til að ítreka ábendingar hv. þm. Eyglóar Harðardóttur um mikilvægi þess að Alþingi fái aðkomu að því sem nú stefnir í að gerist áður en langt um líður, þ.e. að samið verði á einn eða annan hátt við þrotabú gömlu bankanna um greiðslur úr þeim. Eins og hv. þingmaður lýsti er hér um að ræða gífurlega hagsmuni fyrir þjóðarbúið allt og raunar svo mikla að allt annað, möguleikar okkar þingmanna á að fást við önnur mál, hangir á því hvernig þetta mál verður leyst. Það er því algerlega óásættanlegt fyrir Alþingi ef því verður haldið frá því hvernig þetta mál verður leitt til lykta. Jafnframt er ástæða til að taka undir þær ábendingar sem hér hafa komið fram um það að ríkisstjórnin og stjórnarmeirihlutinn þurfi að gera hreint fyrir sínum dyrum gagnvart Ríkisendurskoðun. Þetta eru kannski ekki óskyld mál vegna þess að bæði varða þau eftirlit með gjörðum stjórnvalda. Þrátt fyrir allar hástemmdu yfirlýsingarnar um gagnsæi og víðtækt samráð hefur jafnvel í stærstu málum vantað mjög mikið, stundum allt, upp á það að stjórnarandstaða í þinginu hafi nokkra aðkomu að málum. Þegar málum er svo komið að halda þá jafnvel Ríkisendurskoðun frá því að gegna lögbundnu hlutverki sínu gagnvart stjórnvöldum - og auk þess að halda þinginu öllu frá því að hafa eftirlit með stærstu málum efnahagslífsins, málum sem eins og ég nefndi áðan geta varðað allt annað og möguleika okkar á því að fást við öll þau stóru vandamál sem samfélagið stendur frammi fyrir - þá erum við komin á hættulegt stig með stjórnvöld. Því er ástæða til að hvetja menn til að snúa af þessari leið, gera hreint fyrir sínum dyrum gagnvart eftirlitsstofnunum og ekki hvað síst gagnvart þeirri eftirlitsstofnun sem þingmenn starfa í, Alþingi sjálfu.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Eygló Harðardóttir, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson og Vigdís Hauksdóttir sögðu réttilega að mjög mikilvægt væri að málið yrði leyst í samvinnu við þingið og að þingmenn fengju að fylgjast með því að það er svo sannarlega rétt að lyktir þess munu hafa áhrif á það hvernig og hvort okkur tekst að byggja hér upp það samfélag sem við viljum búa í. Eins og áður hefur komið fram þurfum við að nota næstu árin til að byggja hér upp öflugt atvinnulíf, öflugt efnahagslíf. Ef okkur tekst það náum við líka að byggja upp öflugt velferðarkerfi því að grunnurinn að velferðarkerfinu er að einhverjir framleiði fjármuni og búi til skatttekjur fyrir ríkið. Það er alveg óhætt að fullyrða að velferðarkerfið mun ekki standa undir nafni ef það fær ekki þær tekjur sem það þarf og þær verða fyrst og fremst til í atvinnulífinu, þ.e. í afleiddum skatttekjum og slíku. Ég vil í því sambandi nefna annað sem ég hef miklar áhyggjur af, þróunina sem verið hefur undanfarið í sjávarútveginum. Við heyrum meira og meira af því að sjávarútvegsfyrirtæki, sérstaklega lítil fyrirtæki, velti fyrir sér að hætta rekstri og falbjóði sig þeim sem stærri eru. Það mun leiða til samþjöppunar. Ég held að það sé mikilvægt fyrir okkur að sýna sjávarútveginum strax hver framtíðarsýnin er svo við horfum ekki upp á það að menn selji fyrirtæki sín vegna óvissunnar einnar saman. Ljóst er að búið er að gera reksturinn erfiðari á sama tíma og markaðir eru erfiðari. Það er í rauninni í takt við annað sem þessi ríkisstjórn hefur verið að gera þegar kemur að atvinnuvegum landsins.

Frú forseti. Hv. þm. Unnur Brá Konráðsdóttir kom hingað og lýsti yfir áhyggjum sínum af því ástandi sem væri í þinginu. Það hvarflaði að mér í smástund að hún hefði jafnvel áhyggjur af því að hér vilji tveir flokkar ekki horfast í augu við að þeir hafi ekki meiri hluta í þinginu og hafi því haldið uppi málþófi svo vikum skiptir.

Bull.

Nei, nei, nei, það var ekki svo. Þar skjátlaðist mér. Það er nefnilega frumvarp til laga um breytingar á lögum um lækningatæki sem virðist vera helsta birtingarmynd þeirra óganga sem Alþingi Íslendinga er í. Markmið frumvarpsins er að styrkja og efla eftirlit með lækningatækjum á markaði með það að leiðarljósi að öryggi sjúklinga og annarra notenda lækningatækja sé sem best tryggt. Nú er það svo að í 7. gr. frumvarpsins eru ákveðnir tollaflokkar og við munum ganga til atkvæða um frumvarpið á eftir. En ég, sem formaður nefndarinnar, tel eðlilegt, í ljósi málefnalegrar afstöðu þingmannsins í gær sem ég vitnaði til, að nefndin taki málið aftur til sín og fari yfir þessa tollaflokka. Þannig tel ég eðlilegt að Alþingi starfi; á siðsamlegum og málefnalegum nótum. Ég vona að vakning alþingismanna um að hér sé unnið sómasamlega dragi úr því þrasi sem við höfum því miður orðið vitni að síðustu vikur.

Frú forseti. Í ljósi síðustu orða hv. síðasta ræðumanns virðist mér stundum helsta framlag stjórnarþingmanna í ræðustóli vera það að vilja skerða málfrelsi allra þingmanna, sem er helgasti réttur okkar allra sem hér sitjum, hvort sem við erum í stjórn eða stjórnarandstöðu. En ég kveð mér hljóðs til að minna á löggæsluáætlun sem samþykkt var í vor undir forustu hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar. Við erum nú þegar byrjuð að vinna eftir henni. Það er eftirtektarvert og það hefur vakið athygli þeirra sem sitja á fundum að við erum þar, stjórnmálamenn, embættismenn, fulltrúar lögreglunnar frá Landssambandi lögreglumanna, að vinna að því að móta löggæsluáætlun og koma fram með tillögur um hvernig hægt er að efla löggæsluna. Við munum vonandi skila niðurstöðu sem allra fyrst þannig að hún megi nýtast til lengri tíma fyrir okkur öll. Það sem vekur mig til umhugsunar eru fjárlögin og þær tillögur sem liggja fyrir um 200 millj. kr. sem eiga að koma til móts við vanda lögreglunnar. Þær 200 millj. eru einungis hugsaðar til að koma til móts við brýnasta vanda, og varla það, lögreglunnar um allt land. Þess vegna velti ég því fyrir mér hvernig hægt er að setja fram svona fjárlög þegar við komum með tillögur um það hvernig við ætlum að efla löggæsluna. Menn sem sitja þessa fundi sjá fyrir sér að það mun kosta talsvert mikið að efla löggæsluna. Mannaflaþörfin er mikil til að löggæslan geti sinnt þeim verkum sem henni er falið lögum samkvæmt og mýmargir lagabálkar fela löggæslunni ákveðið hlutverk. Ég kem hingað til að lýsa áhyggjum mínum varðandi framlögin til lögreglunnar á milli 2. og 3. umr. 

Frú forseti. Það hagar svo til að við göngum nú til atkvæðagreiðslu um allmörg mál. Ég vil gera að umtalsefni atkvæðagreiðslu samkvæmt 18. tölulið dagskrár, Tekjustofnar sveitarfélaga, um hlutverk jöfnunarsjóðs. Komið hefur í ljós að nefndin afgreiddi málið frá sér áður en umsagnarfresti lauk og orðið hafa mistök sem ég get tekið á mig og nefndin í sjálfu sér, en nefndin hefur brugðist við því með því að kalla á fund í morgun aðila sem tengjast málinu, sveitarstjórnarmenn og fleiri. Þeirri umfjöllun er ekki lokið þannig að ég tel eðlilegt að atkvæðagreiðslu um 18. lið verði frestað þar til nefndin hefur lokið umfjöllun sinni.

Forseti hafði fengið ábendingar um þetta og mun málið fara til nefndar milli 2. og 3. umr. þannig að atkvæðagreiðsla getur farið fram á þessum fundi.

Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði um frumvarp til laga um breytingu á lögum um bókmenntasjóð o.fl. sem felur í sér að sett verði á fót Miðstöð íslenskra bókmennta og að í leiðinni verði aukin áhersla á kynningu á íslenskum bókmenntum á erlendri grundu. Segja má að frumvarpið sé til komið til að fylgja eftir því merka starfi sem unnið var í tengslum við og á bókamessunni í Frankfurt þar sem íslenskar bókmenntir fengu þá mestu kynningu á erlendri grundu sem um getur á seinni tímum. Það hefur haft þau áhrif að tvöfalt fleiri bækur eru nú þýddar eftir íslenska höfunda á erlendar tungur í ár en árið 2008. Er það mikið fagnaðarefni og stefnir í þreföldun þýddra bóka eftir íslenska höfunda innan þriggja ára frá því sem var árið 2008, 230 bækur eftir íslenska höfunda komu út á þýska málsvæðinu í kjölfar og í tengslum við bókamessuna. Ég vil vekja sérstaka athygli á því að hv. allsherjar- og menntamálanefnd leggur til bráðabirgðaákvæði við frumvarpið sem kveður á um að fram fari heildstæð úttekt á starfsumhverfi íslenskrar bókaútgáfu með það að markmiði að auka rafbókavæðingu, stafrænan aðgang almennings að höfundarréttarvörðu efni og sérstaklega að efla námsgagnaútgáfu hér á landi sem ekki er vanþörf á. Ég þakka hv. allsherjar- og menntamálanefnd fyrir afar góða vinnu og góða samstöðu um frumvarpið.

Frú forseti. Það er margt gott í þessu máli og ég mun styðja það. Ég vil þó vekja athygli á því að margar skrifstofur sinna listgreinunum og þær hafa allar það hlutverk að efla listgreinarnar, hver á sínu sviði, annaðhvort með styrkveitingum til útgáfu eða með því að sinna kynningar- og markaðsmálum hér heima eða erlendis. Ég hefði kosið að við hefðum tekið stærra skref í þá veru að samræma og hagræða í kerfinu og efla þar með listgreinarnar sem slíkar í heild, bæði inn á við og út á við. Ég vil líka vekja athygli á einu ákvæði sem er bráðabirgðaákvæði sem er að mínu mati jákvætt. Þar er skipuð nefnd til að fara heildstætt yfir útgáfu námsbóka og fleiri bóka. En eitt af fyrstu verkum þessarar ríkisstjórnar var að skrúfa fyrir það að aðrir en útgefendur á vegum hins opinbera gætu komið að námsgagnaútgáfu. Ég bind vonir við að með þessu móti munum við aftur sjá aukna fjölbreytni, að það verði ekki bara Námsgagnastofnun sem komi að útgáfu námsbóka fyrir grunnskólann heldur muni fleiri útgefendur geta sinnt því 

Frú forseti. Hér eru greidd atkvæði um að sett verði heildarlöggjöf um starfsemi almenningsbókasafna, skólabókasafna og Blindrabókasafns Íslands og um leið verða felld niður lög um almenningsbókasöfn sem og ákvæði um bókasöfn á sjúkrahúsum, dvalarheimilum aldraðra og í fangahúsum. Einnig er kveðið á um að stofnaður verði bókasafnssjóður sem hafi það að markmiði að efla starfsmenn bókasafna með því að styrkja rannsóknir og þróunar- og samstarfsverkefni í greininni. Þá er lagt til það nýmæli að stofnað verði bókasafnsráð sem verði ráðherra og stjórnvöldum til ráðgjafar og vinni m.a. að stefnumótun um starfsemi bókasafna. Að lokum er í frumvarpinu gert ráð fyrir skýrum heimildum til gjaldtöku vegna útlána. Nefndin telur að það mál sé almennt til mikilla bóta fyrir starfsemi bókasafna í landinu en leggur til nokkrar breytingar sem eru eingöngu lagatæknilegs eðlis. Ég legg til að frumvarpið verði samþykkt með þeim breytingum sem kveðið er á um í nefndarálitinu og eru allar lagatæknilegs eðlis.

Frú forseti. Hér er um að ræða frumvarp sem hefur verið nokkuð lengi í smíðum. Ég held að sá tími sem menn hafa tekið sér í að bæta umhverfi bókasafna hafi verið góður og vel nýttur. Það er verið að taka tillit til eðlilegrar þróunar innan bókasafnanna og því tel ég til mikilla bóta að við samþykkjum þetta frumvarp og mun ég greiða atkvæði mitt með því.

Frú forseti. Tildrög þessa máls eru þau að nefndinni bárust ábendingar frá nemendum í námi til B.Ed.-gráðu til kennaramenntunar og luku námi sínu fyrir 1. júlí 2012 en gættu þess ekki að sækja um leyfisbréf samkvæmt þargildandi lögum um menntun og ráðningu kennara og skólastjórnenda við leikskóla, grunnskóla og framhaldsskóla fyrir þann tíma. Nefndin ákvað samhljóða að flytja lagafrumvarp sem fellir á brott frest til að sækja um leyfisbréf til mennta- og menningarmálaráðuneytis. Þess í stað er lagt til grundvallar að þeir sem hafi byrjað fullgilt kennaranám samkvæmt námsskipulagi eldri laga um lögverndun þessa náms eigi rétt á útgáfu leyfisbréfs og sé sá réttur ótímabundinn hafi þeir lokið náminu fyrir 1. júlí 2012 og svo bætum við við þeim sem hefðu lokið námi fyrir þann tíma eða hefðu við lok vormissiris 2011 átt 30 einingum eða færri ólokið til prófs. Þetta kemur til móts við hóp fólks sem stundaði þetta nám 

Frú forseti. Þetta mál finnst mér vera dásamlegt dæmi um hvernig þingið kemur til móts við ákveðinn hóp fólks sem tímabundið á í vanda vegna þess að allir stjórnmálaflokkar á þingi stóðu á sínum tíma fyrir því að reyna að efla kennaramenntun með því að lengja hana í fimm ár. Hins vegar vil ég brýna okkur, ráðherra og ekki síst þá sem eru í allsherjar- og menntamálanefnd, að eiga það samtal sem þarf um það hvernig við viljum að þróun og efling kennaramenntunar verði, hvernig við ætlum að sjá þessum fimm árum varið innan háskólanna. Ég vil gjarnan að það samtal verði milli ráðherra, þingsins, sveitarstjórna, heimila og kennara. Hvernig getum við stuðlað að því að efla kennaramenntun og styrkja þar með kennsluhætti í landinu? Ég hefði til að mynda kosið að hluti af þessum fimm árum færu í starfsnám í skólunum. Þetta samtal á hins vegar eftir að fara fram og ég vonast til að ráðherra hafi frumkvæði að því.

Frú forseti. Hér er lagt til að gildistími vegabréfa verði færður til þess sem áður var, sem sagt til tíu ára fyrir fullorðna einstaklinga. Gildistími vegabréfa var styttur í fimm ár vegna breytinga á lífkennum við útgáfu þeirra hér á landi þar sem örflögur voru ekki taldar duga lengur en í fimm ár og ekki var talið óhætt að vegabréfin giltu í tíu ár ef þær dygðu ekki til. Síðan hefur komið í ljós að líftími þeirra er mun lengri. Í frumvarpinu er lagt til að lögin taki gildi 1. janúar 2013 en við leggjum til að þau taki gildi 1. mars vegna þess að grunnbreytingar á útgáfu vegabréfa krefjast skjala- og tæknivinnslu hérlendis sem og til að nægur tími gefist til að kynna erlendum landamærastöðvum breyttan gildistíma vegabréfa. Nefndin leggur því til að gildistíma laganna verði frestað til 1. mars en annað samþykkt. Þverpólitísk samstaða var um það í nefndinni að þetta væru mjög jákvæðar breytingar frá því sem áður var.

Virðulegur forseti. Ég kem ekki hingað upp af því að framsóknarmenn séu mótfallnir þessu máli. Við erum mjög samþykk því. En ég kem hingað upp til að draga það fram hvað þetta er lítið og fallegt mál en merkilegt í sjálfu sér. Eftir árásina á tvíburaturnana var ákveðið að taka upp örflögur í vegabréf sem giltu áður í tíu ár fyrir fullorðna og fimm ár fyrir börn, enda breytist allt andlit barna hraðar en fullorðinna. Þetta var allt fært niður í fimm ár því að menn héldu að þessi tækni væri ekki nógu góð. Þetta mál sýnir hvað alþjóðasamfélagið getur unnið hratt og tekið upp tækninýjungar hratt, jafnvel svo hratt að menn vita ekki alveg hvað verður. Síðan kemur það í ljós að þessar örflögur standa sig betur en menn áætluðu þannig að nú erum við að lengja tímann aftur upp í tíu ár. Nú þarf ekki að endurnýja vegabréf nema á tíu ára fresti fyrir fullorðna og fimm ára fresti fyrir börn. Þetta er mjög jákvætt mál og gott en sýnir hvað tækninni fleygir hratt fram.

Virðulegi forseti. Hér eru nokkur atriði sem er verið að breyta og varða dómstóla. Í fyrsta lagi er lagt til að heimild til að skipa varadómara við Hæstarétt Íslands verði rýmkuð. Annars vegar að 70 ára aldurshámark taki ekki til setningar varadómara í tiltekið mál eða til skemmri tíma, allt að einu ári. Hins vegar er í frumvarpinu lagt til að fjöldi héraðsdómara verði áfram 43 út árið 2013 en eftir þann tíma verði ekki skipað í þau embætti sem losna uns fjöldi dómara verði 38. Dómurum við Hæstarétt var fjölgað tímabundið með lögum frá því 2011 í 12 en sú fjölgun gengur til baka með því að skipa ekki í embætti dómara sem losna frá 1. janúar 2013. Þá er lagt til að lögfest verði tímabundin heimild til ársloka 2016 um að setja varadómara til að taka sæti í einstökum málum þótt ekkert sæti dómara sé autt. 

Frú forseti. Í ljósi umræðunnar í gær er mikilvægt að við tökum málið aftur til nefndar milli 2. og 3. umr. Ég setti fyrirvara við þetta mál sem snertir sérstaklega skipun varadómara annars vegar og hins vegar ákvæðið sem snertir 70 ára aldurshámark. Ég hefði kosið að við sæjum heildstæða stefnu um það hvernig við getum stuðlað að því að leyfa þeim sem eru 70 ára og eldri að vinna og starfa innan stjórnsýslunnar. Við munum fara með þetta mál milli 2. og 3. umr. til nefndar. Ég mun sitja hjá við allar greinar nema 3. gr. Þar er hin raunverulega tímapressa í málinu því að 3. gr. snertir framlenginguna varðandi héraðsdómara. Aðrar greinar verðum við einfaldlega að fara betur yfir í nefndinni.

Virðulegur forseti. Eftir bankahrunið kom mikill fjöldi mála til dómstóla. Ljóst er að ágreiningsmál vegna gjaldþrotaskipta hafa tífaldast í kjölfar bankahrunsins þannig að ég er mjög sammála því sem kemur fram í 3. gr., að vert sé að halda þessum aukna fjölda héraðsdómara að störfum meðan þessi kúfur klárast. Það þarf að lengja það tímabil um eitt ár eins og lagt er til í 3. gr. Ég er sammála því varðandi aðrar greinar að æskilegt sé að skoða betur þau áhrif sem þær geta haft í för með sér á starfsemi Hæstaréttar, að athuga hvort heimildirnar séu of rúmar, þó að ég hafi líka ákveðna samúð með Hæstarétti vegna málafjölda. Ég styð það að við tökum málið til nefndar milli 2. og 3. umr. og heyri að hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson, formaður nefndarinnar, er líka á því og mun taka þátt í þeirri vinnu.

Hæstv. forseti. Í þessu máli má segja að verið sé að blanda saman tveimur hlutum. Annars vegar er það ársframlenging á heimild til að halda tölu héraðsdómara óbreyttri í 43. Það má auðvitað velta fyrir sér hver þörfin er nákvæmlega í því sambandi en ég gerði engar athugasemdir við það, ekki frekar en hv. þm. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir. Hitt atriðið sem fjallað er um í frumvarpinu eru mjög rýmkaðar heimildir til að skipa varadómara við Hæstarétt. Ég fagna því sem komið hefur fram af hálfu nefndarmanna í allsherjarnefnd, að málið verði tekið til skoðunar að nýju milli 2. og 3. umr. í því skyni að greina hver þörfin er sem verið er að bregðast við. Eins tel ég að það sé rétt að skoða, reynist þörfin vera fyrir hendi, að fara aðrar leiðir því að hér er verið að veita afskaplega víðtæka heimild 

Frú forseti. Hér er gert ráð fyrir því að nýta krafta fólks sem er orðið sjötugt og eldra. Fólk er nefnilega miklu sprækara en það var fyrir um 50 árum og hefur mikla reynslu. Mér finnst alveg sjálfsagt að nota reynslu, kraft og dugnað þeirra sem vilja starfa eftir sjötugt. Ég sakna þess hins vegar eins og hér kom fram áðan að hæstv. ríkisstjórn hafi ekki almenna stefnu um það að nýta krafta opinberra starfsmanna eftir sjötugt. Menn hafa borið því við að atvinnuleysi sé slæmt. Það er ekkert samhengi á milli ellilífeyrismarka og þess að menn vinni lengur og að unga fólkið fái vinnu. Þetta eru allt önnur störf, störf myndast með fjárfestingu en ekki með því að lækka ellilífeyrisaldur eða eitthvað slíkt. Ég sit hjá.

Frú forseti. Við greiðum atkvæði um frumvarp til breytinga á lögum um lækningatæki en markmið frumvarpsins er að styrkja og efla eftirlit með lækningatækjum á markaði með það að leiðarljósi að öryggis sjúklinga og annarra notenda lækningatækja sé sem best tryggt. Fram hafa komið áhyggjur af tollskrám og eftir eftirgrennslan mína sem formanns nefndarinnar þar sem ég hef farið aftur yfir málið, tel ég fulla ástæðu til að fara yfir það í nefndinni. Við munum því kalla málið til nefndar á milli 2. og 3. umr. að atkvæðagreiðslu lokinni.

Ekki veitir af.

Virðulegi forseti. Þetta mál er nokkuð stórt. Það er frumvarp til laga um skatt í felubúningi. Verið er að búa til nýjan skattstofn til að standa undir tilteknu eftirliti sem felur í sér ráðningu fjögurra nýrra starfsmanna við starfsstöð Lyfjastofnunar í Reykjavík. Það er líka í þeim skilningi ákveðin byggðastefna. Í rauninni er ekki um að ræða þjónustugjald vegna þess að það er ekki eins og verið sé að búa til gjald sem standa eigi undir tiltekinni þjónustu heldur er hér um að ræða skattlagningu. Þetta er fyrst og fremst skattlagning á sjúkrastofnanir sem ríkið rekur og er þess vegna tilfærsla á milli vasa. Þetta er líka fráhvarf frá þeirri stefnu ríkisstjórnarinnar um að ríkistekjur séu ekki markaðar til reksturs tiltekinna stofnana eða verkefna og viðfangsefna og á það bendir m.a. fjármálaráðuneytið. Við erum ekki á móti því að haft sé uppi eðlilegt eftirlit 

Hæstv. forseti. Hér er um að ræða frumvarp sem hefur það markmið að styrkja og efla eftirlit með lækningatækjum á markaði með það að leiðarljósi að öryggi sjúklinga og annarra notenda lækningatækja sé sem best tryggt. Það er ágætismarkmið. En hins vegar er ljóst, og það er afstaða okkar sem ritum undir nefndarálit minni hlutans, að hér er um að ræða gjaldtöku sem hefur á sér ásýnd skattheimtu. Hér er einfaldlega um skattheimtu að ræða. Síðan fagna ég yfirlýsingu hv. þm. Sigríðar Ingibjargar Ingadóttur, formanns nefndarinnar um að málið verði tekið inn í nefndina til athugunar milli umræðna vegna þess að þeir tollflokkar sem sæta eiga þessu gjaldi eru allt of víðtækir. Að mínu mati er ekki hægt að rökstyðja það með nokkrum hætti að bleiur, dömubindi, tannþráður og smokkar eigi að heyra undir þetta eftirlitsgjald sem er ekkert annað en skattur og mun leiða til þess að vöruverð þessara nauðsynjavara fyrir hvert einasta íslenska heimili munu hækka.

Virðulegi forseti. Hér er gott dæmi um illa undirbúið mál sem kemur fram í því að skattleggja á sérstaklega hjólastóla, bleiur, smokka og lækningatæki sem mun koma beint niður á spítölum landsins. Ég vil nota tækifærið og þakka hv. þm. Unni Brá Konráðsdóttur og Einari Kristni Guðfinnssyni fyrir að halda vöku sinni og vekja athygli á þessu með einarðlegum og góðum málflutningi hér í gær þegar við ræddum þetta í skjóli nætur. Ég er svo sannarlega ánægður með það að hv. þingmaður og formaður nefndarinnar, Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, ætlar að taka málið aftur inn í nefndina. Það er áfangaskref, en ég hvet hv. þingmann sem og þingmenn stjórnarmeirihlutans til að hlusta á þessa tvo hv. þingmenn í þessu máli sem og öðrum því að það er augljóst að ef það er ekki gert sitjum við uppi með frumvarp sem getur jafnvel orðið að lögum ef hv. þingmenn halda ekki vöku sinni.

Frú forseti. Ég er sammála þeim þingmönnum sem komið hafa hingað á undan mér um eðli þessarar álagningar. Hér er um skatt að ræða en ekki gjald og ég tel margt vera óljóst. Um leið eru þeir tollflokkar sem hér um ræðir allt of víðtækir. Að bleiur skuli vera skilgreindar sem lækningatæki á ég erfitt með að skilja. Eftir að hafa talað fyrir því ásamt hv. þm. Lilju Mósesdóttur á síðasta þingi um að við mundum lækka álögur á bleiur, sem Vinstri grænir felldu, þá tekur Vinstri hreyfingin – grænt framboð enn eitt skrefið í átt til þess að auka álögur á barnafólk með því að leggja skatt á bleiur, sem falla hér undir lækningatæki. Það er alveg með ólíkindum.

Hæstv. forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um 4. gr. sem inniheldur hinn eiginlega skatt og hina eiginlegu skattprósentu. Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Þetta er skattahluti frumvarpsins. Læknafélag Íslands hefur bent á það í umsögn sinni að gjaldið beri öll merki skatts fremur en gjalds sem standa eigi undir kostnaði við eftirlit. Síðan vekur félagið líka athygli á því að í frumvarpinu sé verið að opna frekari heimildir til að leggja á sérstakt viðbótargjald vegna mats á umsóknum um klínískar prófanir á lækningatækjum. Ég vek athygli á því að í 12. gr. gildandi laga er kveðið á um að innflytjendur og framleiðendur skuli greiða þjónustugjald vegna markaðseftirlits o.s.frv. Þar eru til heimildir til að innheimta slíkt þjónustugjald. Af hverju eru þær ekki nýttar? Það er vegna þess að verið er að leggja til nýja skattlagningu. Það er nefnilega ekki verið að leggja til nýtt þjónustugjald eða þjónustugjald. Þess vegna er þetta frumvarp komið fram að gildandi lög kveða eingöngu á um þjónustugjaldtöku en ekki skattlagningu. Hérna er verið að afla heimildar til skattlagningarinnar. Það liggur þá fyrir svart á hvítu.

Hæstv. forseti. Hér er um að ræða sama tölulið sem geymir lista yfir tollskrárnúmerin sem greiða skal þetta eftirlitsgjald af, þ.e. þennan skatt. Hér eru taldir upp allir flokkarnir. Ég átta mig á því að fyrir venjulegan einstakling er þetta ekkert sérlega skemmtilegt aflestrar en þingmenn verða einfaldlega að kafa niður í þessi tollskrárnúmer og kynna sér það sem þar er á ferðinni. Það mun velferðarnefnd gera á milli umræðna. Ég segi nei við þessum lista, hann er ekki í lagi. Hér er ekki á ferðinni lækningatæki í eiginlegri merkingu heldur listi yfir hinar og þessar vörur, m.a. daglegar neysluvörur á flestum íslenskum heimilum eins og bleiur, dömubindi, tíðatappa, tannþráð o.fl.

Virðulegi forseti. Hér er á ferðinni gott dæmi um fullkomið dugleysi þessarar hæstv. ríkisstjórnar. Við erum búin að taka málið fyrir á þessum tíma árs árin 2009, 2010, 2011 og núna árið 2012 

Hæstv. forseti. Það var þó ekki dugleysi hjá fyrrverandi ríkisstjórn að koma ríkissjóði á hausinn. Meðal annars var það ein af ástæðum þess að sjúkratryggingastofnun var ekki komið í það hlutverk sem henni var ætlað samkvæmt gildandi lögum um að sinna þessu kaupendahlutverki sínu. Ég hvet hæstv. ráðherra og ríkisstjórn til að nota það tímabil sem fram undan er til að fara yfir hlutverk sjúkratryggingastofnunar og marka það til framtíðar hvernig þeirri stofnun verður komið fyrir og hún skipulögð. Ég vara hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar og hv. þm. Guðlaug Þór Þórðarson við því að ganga að því sem vísu að hann verði heilbrigðisráðherra í næstu ríkisstjórn.

Hæstv. forseti. Það sem bent hefur verið á í þessu máli er auðvitað bara hrein frestunarárátta hjá hæstv. ríkisstjórn og þeim ráðherrum sem farið hafa með málefni heilbrigðismála. Þarna er verið að fresta ár eftir ár lagabreytingu og í staðinn fyrir að takast á við innihald málsins er því alltaf frestað og frestað. Svo kemur hv. þm. Þuríður Backman og segir, í góðri meiningu áreiðanlega, að hún treysti því að ráðherrann muni vinna jafn vel í málinu og fram til þessa og þá eigum við von á frekari frestunum ef sú spá rætist.

Virðulegi forseti. Að gefnu tilefni held ég að rétt sé að vekja athygli á því - vegna þess að í atkvæðaskýringu var orðin svolítil efnisumræða um málið sem er svo sem ágætt og ágætt að virðulegi forseti leyfi það - að hér er ekki um að ræða, ef einhverjir halda því fram, kostnaðarauka af hálfu ríkisvaldsins. Þetta snýst fyrst og fremst um að færa starfsmenn til sjúkratryggingastofnunar þannig að við getum haft á einum stað alla samninga við heilbrigðisstofnanir, eins og allir þeir aðilar sem unnið hafa að heilbrigðisþjónustu hafa farið fram á og hefur verið mjög góð sátt um af gildum ástæðum. Þarna erum við að læra af nágrannalöndum okkar sem hafa farið þessa leið til að bæta þjónustuna við sjúklingana, þeir séu með samninga og það sé skýrt hver gerir hvað. Núverandi ríkisstjórn er ekki fær um að gera þetta, svo einfalt er það. Jafneinfalt og málið er þá getur þessi hæstv. ríkisstjórn bara ekki gert það.

Virðulegi forseti. Okkur er í rauninni nauðugur einn kostur að greiða atkvæði með þessu máli. Það kom fram fyrr í haust þar sem tekin var um það ákvörðun á handahlaupum að fresta gildistökuákvæði gildandi laga frá 1. október til 1. janúar. Þegar þessi mál voru síðan yfirfarin núna í haust af þeim sem við eiga að búa kom í ljós að það var tæknilegur ómöguleiki að láta þessi lög taka gildi 1. janúar. Það hefði haft í för með sér fullkomið uppnám á lyfjamarkaðnum og gagnvart þeim sem þurfa að búa við endurgreiðslukerfi. Þess vegna er nauðsynlegt að láta þessa frestun fara fram. Hún er gerð í góðri sátt við þá sem við eiga að búa og við í velferðarnefnd erum sannfærð um að hægt eigi að vera að koma þessari kerfisbreytingu á laggirnar sem út af fyrir sig er enginn pólitískur ágreiningur um, að koma þeirri kerfisbreytingu á fyrir tiltækan tíma, þ.e. 4. maí næstkomandi.

Virðulegi forseti. Hér er um dæmalaust frumvarp að ræða. Leið Framsóknarflokksins varðandi 20% niðurfellingar á skuldum heimilanna var ekki farin. Stofnað var til mikils embættis, umboðsmanns skuldara. Umboðsmaður skuldara er nú kominn á yfirdrátt og því þarf að færa til fjármagn og leggja til hækkun á hlutfallstölu til að skapa meiri tekjur fyrir embættið. Til stóð að leggja embættið niður fljótlega eftir að til þess var stofnað, en það hefur sannað sig enn einu sinni að núverandi ríkisstjórn er heimsmeistari í að skapa opinber störf og kerfisvæða kerfið og viðhalda kerfinu inni í kerfinu sjálfu.

Frú forseti. Hér erum við í raun að veita viðbótarheimild til fjárveitingar til umboðsmanns skuldara, sem er embætti sem sett var á laggirnar eftir hrun til að greiða úr alvarlegum skuldavanda íslenskra heimila sem mörg hver voru og eru í skuldafjötrum. Það hefur verið hlutverk núverandi ríkisstjórnar að taka ákvörðun um bæði niðurskurð vegna tekjurýrnunar ríkissjóðs og einnig aukin útgjöld til að mæta afleiðingum hruns íslenska fjármálakerfisins. Það verða svo allir að eiga það við sig hér í salnum sem koma og gagnrýna það hástöfum og vilja ekki horfast í augu við raunveruleikann.

Virðulegi forseti. Rekstur umboðsmanns skuldara fór um það bil 25% umfram þær fjárheimildir sem gildandi fjárlög kveða á um. Nú er verið að bregðast við því með því að setja á viðbótargjald fyrir næsta ár til að greiða þá skuld sem safnaðist upp á rekstri yfirstandandi árs. Um miðjan september var lagt fram fjárlagafrumvarp. Þar var gert ráð fyrir að umfang þeirrar stofnunar mundi mjög minnka vegna þess að menn væru að ná utan um viðfangsefni sitt. Þá var lagt til að rekstur stofnunarinnar yrði skorinn niður um 170 millj. kr. Nú, þremur mánuðum síðar, er komið fram með tillögu um að heimta til baka og auka í þær 170 millj. kr. sem menn töldu óhætt að skera niður um miðjan september. Það sem við erum að sjá er að í raun og veru er ríkisstjórnin fjarri því að vera búin að ná utan um þetta mikla verkefni, sem er að takast á við skuldavanda heimilanna. Skuldalækkun heimilanna stafar fyrst og fremst af því að skuldir hafa lækkað vegna dóma um gengisbundin lán. Það skýrir 75% af skuldalækkun heimilanna, ekki ráðstafanir ríkisstjórnarinnar.

Frú forseti. Fyrir rúmu ári eða einu og hálfu ári gerði umboðsmaður skuldara áætlun, eins og allir góðir rekstraraðilar, um reksturinn næstu 12 mánuði, næsta ár. Núna er komið í ljós að gífurlegar upphæðir vantar í þessa áætlun. Ég legg til að umboðsmaður skuldara leiti til umboðsmanns skuldara um betri rekstur.

Hæstv. forseti. Það eru auðvitað ákveðin vonbrigði að ekki hefur gengið hraðar að sinna þeim verkefnum sem umboðsmanni skuldara hafa verið falin. Við þurfum samt að gæta að því að þetta eru flókin verkefni og það verður auðvitað að vera vilji af hálfu þeirra kröfuhafa sem þar setjast saman að borði til að reyna að greiða úr hverju máli fyrir sig til að málin gangi hratt og vel. Vil ég einfaldlega hvetja þá aðila sem þar sitja á fundum til að hraða sér í þetta vegna þess að það eru þeir sjálfir sem þurfa að greiða þetta gjald og bera þá ábyrgð á því að málin gangi hratt fyrir sig. Hins vegar verðum við að horfast í augu við það að þær leiðir sem við völdum í þinginu til að takast á við skuldavanda heimilanna eru of flóknar og taka of langan tíma. Fólk er enn að bíða eftir úrlausn sinna mála og biðtíminn er verstur. Ég tel að við sem erum að fara inn í kosningavetur - það eru kosningar í vor og við höfum ekki enn náð okkur saman um með hvaða hætti við ætlum að takast á við það að koma til móts við skuldsett heimili - þurfum nú að fara að taka okkur tak og ég hvet til þess að það verði fyrsta mál á dagskrá að loknu þinghléi.

Hæstv. forseti. Ég hafði gert tilraun til að taka til máls um atkvæðagreiðslu áður en hæstv. forseti hóf hana en nota tækifærið núna til að koma því að að í þessu frumvarpi felast ýmsar breytingar til að fylgja eftir breytingum á Stjórnarráðinu í fyrra. Breytingartillögurnar sem liggja fyrir eru fyrst og fremst orðalagsbreytingar sem ekki er ástæða til að gera athugasemdir við og mun ég sitja hjá við þær atkvæðagreiðslur, sem og við sumar af hinum. Ég vil þó geta þess að í 1. gr. frumvarpsins felst breyting á yfirstjórn Hafrannsóknastofnunar sem við sjálfstæðismenn í nefndinni höfum lagst gegn og mælt á móti í þinginu þannig að við munum greiða atkvæði gegn því. Breytingartillögurnar sem eru til umræðu og atkvæðagreiðslu eru ekki meinlegar að því leyti, þær fela fyrst og fremst í sér orðalagsbreytingar, en í atkvæðagreiðslu um 1. gr. frumvarpsins er hins vegar raunveruleg efnisbreyting.

Hæstv. forseti. Ég sit hjá við þessa atkvæðagreiðslu af því að hér er verið að gera lagabreytingu sem er í rauninni bara til að staðfesta orðinn hlut. Það má engu að síður benda þingmönnum á að í lagabreytingunni sem hér er verið að afgreiða felst sú breyting að málefni rammaáætlunar færast frá atvinnuvegaráðherra til umhverfisráðherra, en hæstv. ríkisstjórn lét þá breytingu verða töluvert fyrr en lögunum er breytt. Ég vek athygli á þessu vegna þess að rammaáætlun hefur verið okkur mörgum ofarlega í huga á undanförnum vikum.

Forseti. Við greiðum atkvæði um frumvarp til laga um breytingu á sveitarstjórnarlögum, nr. 138/2011, frá umhverfis- og samgöngunefnd. Vonandi verður nokkur samstaða um þetta mál en það lýtur einfaldlega að því að í stað dagsetningarinnar 1. janúar 2013 í ákvæði til bráðabirgða IV í lögunum kemur 30. júní 2013. Þetta er samkvæmt mjög eindregnum ábendingum og óskum sveitarfélaga landsins og Sambands íslenskra sveitarfélaga sem þurfa meiri tíma til að bregðast við ákvæðum er varða samþykktir um stjórn sveitarfélaga.

Forseti. Við greiðum atkvæði um frumvarp til laga um breytingu á skipulagslögum, nr. 123/2010, með síðari breytingum, frá umhverfis- og samgöngunefnd. Þetta er í raun hliðstætt mál við hitt sem við greiddum atkvæði um áðan, að rýmka tímafresti til auglýsingar á deiliskipulagi í samræmi við eindregnar óskir sveitarfélaga landsins og Sambands íslenskra sveitarfélaga.

Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði um framlengingu á svæðisbundinni flutningsjöfnun. Þetta er mjög mikilvægt byggðamál og er til að jafna samkeppnisaðstöðu útflutningsfyrirtækja á landsbyggðinni sem eru langt frá útflutningshöfnum. Ég tel mjög mikilvægt að við höldum áfram á þessari vegferð og styrkjum þetta enn frekar. Þarna hafa bæst við önnur svæði á norðausturhorninu en ég tel mikilvægt að við höldum áfram og komum líka að þessum málum varðandi almenning í landinu varðandi flutningsjöfnun.

Virðulegi forseti. Ég styð þetta mál. Það var á sínum tíma borið fram af hæstv. þáverandi viðskiptaráðherra Árni Páli Árnasyni og hann á að fá heila þökk fyrir það. Þetta mál hefur auðvitað verið mjög lengi til umræðu. Menn hafa verið í vandræðum með að finna leiðir til að hrinda þessari hugmynd í framkvæmd. Auðvitað getur menn greint á um einstök útfærsluatriði og þess háttar en aðalatriðið finnst mér vera að þetta skref skuli þó vera stigið til að reyna að lækka flutningskostnað sem er mjög sligandi. Það á sérstaklega við hjá þeim byggðum sem eru fjærst höfuðborgarsvæðinu og þurfa að sækja þangað þjónustu og selja þangað framleiðsluvörur sínar eða senda til útflutningshafnarinnar í Reykjavík. Sérstaklega á þetta auðvitað við þau svæði sem búa við lélegar samgöngur þar sem hlutfallslegur flutningskostnaður er enn þá meiri. Hér er einnig verið að leggja til að færa umsýslu þessa máls úr ráðuneytinu inn í Byggðastofnun. Það tel ég líka vera eðlilegt skref. Það er eðlilegra að undirstofnun ráðuneytisins haldi utan um þessa hluti.

Herra forseti. Hér er um framfaraskref að ræða í þágu atvinnulífs í þeim byggðarlögum sem eru hvað fjærst suðvesturhorni landsins. Þegar það mál kom hingað inn í þingið þá einskorðaðist 20% endurgreiðslan við Vestfirði en við meðhöndlun Alþingis var norðausturhorn landsins einnig sett í þann flokk, sem er mjög mikilvægt. Það eru reyndar ákveðin vonbrigði varðandi framlagninguna að skera eigi niður fjármuni til þessa verkefnis núna þegar við erum rétt að hefja það, en betur má ef duga skal og ég hef fyrir hönd okkar framsóknarmanna lýst yfir miklum áhuga á því að efla verkefnið með þá a.m.k. óbreyttum fjármunum en ekki skertum. Síðan bendi ég á að það eru fleiri landsvæði eins og suðausturhorn landsins sem eru mjög langt frá höfuðborgarsvæðinu og þyrftu einnig að fá stuðning, því við viljum styðja við atvinnulíf 

Virðulegi forseti. Það er jákvætt mál, ef við meinum eitthvað með byggðastefnu, að koma til móts við þau svæði sem eru hvað lengst frá aðalhöfnum og höfuðborgarsvæðinu. Við ættum auðvitað að setja meiri fjármuni í þetta verkefni. Ég hafði orð á því í fyrra að mér þætti þetta sérkennilegt verkefni og þá virtist vera að því væri stýrt af ákveðnum hagsmunum innan ríkisstjórnarinnar, hvar svæðin væru. Nú er búið að laga það til með því að setja norðausturhornið inn. Enn skortir hins vegar verulega á að menn horfi á þær byggðir sem menn hafa verið að skilgreina sem veikar byggðir á landinu og liggja mjög langt frá eins og t.d. svæðið í Vestur- og Austur-Skaftafellssýslu. Það er gríðarlega langt frá öllum aðalinnflutningshöfnum og ég hefði talið fullkomlega eðlilegt að sú skilgreining sem miðast við 390 kílómetra hefði líka verið skilgreind út frá byggðastyrkleika svæðanna og fjarlægðum, þetta væri tengt. Ég tek undir að þetta er jákvætt 

Forseti. Líkt og hv. þm. Árni Páll Árnason er ég þingmaður Suðvesturkjördæmis en fagna þessu máli eindregið og tel það eins og aðrir hér mjög mikilvægt. En ég vil árétta tvennt, sem framsögumaður málsins í umhverfis- og samgöngunefnd, því að málið lýtur einungis að tvennu. Annars vegar fer umsýsla þessara styrkja og umsókna til Byggðastofnunar frá ráðuneytinu og svo er lagt til að gildistími laganna miðist við byggðakort ESA eða 31. desember 2013. Það er í rauninni það sem við erum að samþykkja hvað þetta mikilvæga og brýna mál varðar.

Herra forseti. Ég vil fá leiðbeiningar um það hvenær ég á að biðja um að ræða um atkvæðagreiðsluna. Ég reyndi að gera það í upphafi en þá var sagt að það væri komin atkvæðagreiðsla.  Ég ætla sem sagt að ræða um 1. gr. Þar er verið að koma á miðstýringu með því að Bændasamtökin fái ákveðið hlutverk, enn aukið hlutverk, og þetta er bæði miðstýring og stofnanagerving á búvörukerfinu og ég get ekki greitt því atkvæði. Ég er á móti því og segi nei.

Hæstv. forseti. Ég er í sömu sporum og hv. þm. Pétur H. Blöndal og bið forseta að anda aðeins með nefinu í þessari atkvæðagreiðslu þannig að fólk komist að til að tjá sig um hana. Um er að ræða flókið kerfi, landbúnaðarkerfið, og hér eru smáplástursbreytingar á kerfi sem að mínu mati hefur fyrir löngu sligast undan eigin þunga og þarf að fara í gagngera uppstokkun á. Það var athyglisvert að margir þeir sem komu fyrir nefndina lögðu til að frumvörp um landbúnaðarmál á Íslandi yrðu skrifuð á íslensku því að bæði sé kerfið og orðalagið í löggjöfinni óskiljanlegt. Það þarf að einfalda þetta kerfi, opna það og leyfa innflutning á landbúnaðarvörum þannig að Íslendingar standi ekki skör lægra en nágrannaþjóðir. Það er hægt að gera með því að hafa skýr fyrirmæli um upprunamerkingu matvæla í matvörubúðum svo Íslendingar hafi þá val en séu ekki neyddir til að borða eitthvað sem Bændasamtökin skipa þeim að borða. 
            

Forseti minnir hv. þingmenn á að greiða atkvæði, helst áður en þeir gera grein fyrir atkvæði sínu.

Herra forseti. Hér á að setja upp eina opinbera ríkisleiðbeiningarmiðstöð fyrir bændur og allir bændur eiga að eiga rétt á því að fá leiðbeiningar frá þeirri ágætu miðstýrðu stofnun ríkisins. Þetta er borgað af búvörugjaldinu og sköttum þannig að bæði skattgreiðendur og bændur borga fyrir það og nú skulu blessuðu bændurnir aldeilis fá leiðbeiningar um hvar þeir eigi að beita rollunum sínum. Ég segi nei við þessu.

Vill þingmaður þá greiða atkvæði?

Virðulegi forseti. Ég vil taka fram að þótt ég skilji áhyggjur hv. þm. Péturs H. Blöndals er rétt að hafa í huga að það er enginn neyddur eða skyldaður til að hlíta leiðbeiningunum frá þessari leiðbeiningarmiðstöð eða sækja sér þær. Þeir bændur sem vilja fara sínar eigin leiðir geta gert það áfram nú sem áður.

Herra forseti. Í 5. og 6. gr. eru ártöl og þar stendur: Greinarnar þarfnast ekki skýringar. Það er verið að framlengja búvörusamninginn um tvö ár og því skulu bændur, skattgreiðendur og neytendur hlíta. Þeir tapa allir á því. Ég fullyrði að bændur, neytendur og skattgreiðendur tapi á þessu. Þetta er sovétkerfi sem neglir niður framleiðslu á búvörum og þótt bændur séu afskaplega duglegir og framtakssamir er mjög erfitt fyrir þá að brjótast út úr því. Þeir hafa gert nokkrar tilraunir til uppreisnar en þær eru yfirleitt bældar niður. Ég nefni mjólk o.fl. Ég segi nei við þessu.

Þá gerir hv. þm. Einar K. Guðfinnsson grein fyrir atkvæði sínu með sama hætti. [Hlátur í þingsal.]


             )

Virðulegi forseti. Nei, hann mun ekki gera það með sama hætti.  Það er hins vegar gert ráð fyrir því í þessum samningi og því frumvarpi sem hér liggur fyrir að það muni smám saman þurrkast út með því að sú hagræðingarkrafa upp á 1% sem hefur gjarnan verið kölluð Brúnastaðahallinn verði afnumin í nýja samningnum. Það gerir það síðan að verkum að bændur fá þá til baka þessar 600 milljónir sem hæstv. ríkisstjórn neyddi þá til að taka á sig í skerðingum með þessu verðtryggingarákvæði. 

Herra forseti. Hér er gert ráð fyrir því að bændur sem lentu í vandræðum og urðu fyrir miklu tjóni í óveðrinu í haust fái bætur eða greiðslumark áfram og beingreiðslur. Ég fékk það upplýst hjá hæstv. ráðherra að það næði líka til bænda sem ekki væru í gæðastýringarkerfi sem er stýrt ofan frá í þessu kerfi. Í trausti þess sit ég hjá í staðinn fyrir að greiða atkvæði gegn því að vera með þessa miðstýringu.

Virðulegi forseti. Það hefur nú gerst í tvígang á þessu kjörtímabili að Samfylkingin hefur stutt búvörusamninga. Það var gert 100% í fyrra skiptið, árið 2009, en í þetta skiptið hafa ýmsir kvarnast úr. Ég legg hér fram tillögu um að fella út fyrirvara sem var settur inn við samningana af hæstv. atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra Steingrími J. Sigfússyni og var fyrirvari varðandi inngöngu Ísland í Evrópusambandið. Í viðræðum við hæstv. ráðherra kom fram að hann teldi það alveg þarflaust og væri á þeirri skoðun að þess þyrfti ekki. Í nefndinni hjá þeim bændum sem skrifuðu undir tvíhliða samninginn kom líka fram að þeir teldu þetta þarflaust. Ég get ekki skilið, herra forseti, að það þurfi að setja fyrirvara í samninga milli tveggja aðila á Íslandi, stjórnvalda annars vegar og atvinnurekenda hins vegar, um eitthvað sem menn ætla aldrei að koma nálægt. Þess vegna segi ég já við þessari breytingartillögu.

Virðulegi forseti. Það leiðir auðvitað af eðli máls að ef Ísland gerist aðili að Evrópusambandinu eru allir búvörusamningar í fullkomnu uppnámi vegna þess að það stuðningskerfi sem Evrópusambandið hefur er algjörlega í andstöðu við stuðningskerfið sem við Íslendingar höfum þannig að framleiðslutengdir búvörusamningar eins og við erum með væru þá ekki lengur til.  Ég tek því undir þá tillögu sem hv. þm. Sigurður Ingi Jóhannsson flytur hérna og styð hana.

Herra forseti. Ég fagna því að þessir samningar skuli hafa náðst á milli ríkisins og Bændasamtakanna og tel að bæði ráðherra og Bændasamtökin hafi þarna staðið mjög vel að málum og það er fagnaðarefni að hann skuli vera framlengdur nú til tveggja ára. Þeir eiga heiður skilið fyrir það og staðfestingu á honum. Hitt er svo að setja fyrirvara inn í samninginn við Bændasamtökin, sem er einungis framlenging til tveggja ára, um breytingar ef Ísland gerist aðili að Evrópusambandinu, ef þeir samningar fara það langt að taka þurfi samninginn upp. Vissulega gerist það sjálfkrafa ef svo verður en ég vona að það verði aldrei. Mér finnst alveg fullkomlega ástæðulaust og reyndar alveg ótrúlegt að setja þetta inn í þennan skammtímasamning með fyrirvara um inngöngu í Evrópusambandið og get þess vegna alls ekki stutt það. Ég styð tillögu hv. þm. Sigurðar Inga Jóhannssonar.

Virðulegi forseti. Við þurfum að greiða atkvæði um þetta mál eftir 2. umr. en nefndin hefur óskað eftir því að kalla það inn til 3. umr. vegna mistaka sem urðu á nefndasviði og hafa ekkert að gera með þingmenn sem sitja í nefndinni. Það er rangt sem kom fram hjá hv. þm. Atla Gíslasyni að málið hefði verið afgreitt úr nefndinni áður en umsagnarfrestur rann út. Málið var afgreitt úr nefndinni sama dag og umsagnarfrestur rann út en handvömm á nefndasviði, sem viðkomandi starfsmaður harmar, varð þess valdandi að nefndarmönnum var ekki kunnugt um umsagnir sem höfðu borist. Þetta er engu að síður tiltölulega einfalt mál sem hefur verið lengi í vinnslu, fengið víðtæka og góða kynningu og tekið breytingum milli þinga vegna ábendinga frá sveitarfélögunum þannig að málið liggur nokkuð ljóst fyrir. En það er sjálfsagt og eðlilegt að taka það fyrir við 3. umr. og yfirvega betur og nánar þau sjónarmið sem fram komu á fundi nefndarinnar í morgun þegar fundað var með fulltrúum þeirra sveitarfélaga sem höfðu óskað eftir 

Hæstv. forseti. Ég mun sitja hjá við þessa atkvæðagreiðslu í ljósi þess að málið kemur aftur inn til nefndar milli 2. og 3. umr. Ég vona að það fái góða skoðun þá. Ég verð að segja að mér hrýs nokkuð hugur við því að málið verði afgreitt áður en þingi lýkur nú fyrir jólin í ljósi þess hvaða mistök urðu í sambandi við málsmeðferðina sem gerir það að verkum að málið hefur ekki fengið nægilega skoðun í þinginu. Ég ætla ekkert að blanda mér í deilur um það að öðru leyti nema hvað að mér finnst ekki gott að við ætlum á síðustu klukkustundum þingsins að vera að hræra í jöfnunarsjóðsfyrirkomulaginu jafnvel þótt ráðuneytið og aðrir hafi farið yfir það áður og gert tillögur um það. Mér finnst nokkuð bratt fyrir okkur þingmenn að ætla að afgreiða þetta án þess að málið fái viðhlítandi skoðun. Ég sit hjá við þessa umræðu og vonast til þess að það verði góð umfjöllun 

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að blanda mér í það hvenær frestur til þess að skila inn umsögnum o.fl. rann út en það er alveg ljóst að nefndin er með málið til umfjöllunar. Það mun koma inn til nefndar milli 2. og 3. umr. Mér finnst góð sú hugmyndafræði og þau sjónarmið sem búa að baki frumvarpinu, þ.e. að koma til móts við lítil sveitarfélög úti á landi sem ekki hafa möguleika til að afla sér mikilla tekna. Í ljósi þess að málið kemur inn til umræðu milli 2. og 3. umr. ætla ég að sitja hjá við þessa atkvæðagreiðslu í trausti þess að við séum enn að vinna það. Ég vonast til þess að út úr því komi jákvæð niðurstaða.

Virðulegi forseti. Það er ósmekklegt og óréttlátt hjá hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur að kenna starfsmönnum þingsins um þann flækjufót sem kominn er í málið. Málið er illa vaxið frá ráðuneyti, það er vanhugsað, það er lagabrot, það er einhliða uppsögn á samningum með yfirtöku sveitarfélaga á þjónustu sem ríkið hafði með að gera. Það er mjög erfitt og vont fordæmi ef það verður gert svona. Eiga til dæmis sveitarfélögin von á því að þurfa að fara að greiða ein fyrir þjónustu við aldraða o.s.frv.? Það er ástæða til að fresta málinu um að minnsta kosti eitt ár og fara ofan í saumana á því, taka tillit til allra þátta í því en ekki með geðþóttaákvörðun á báða bóga eins og staðan er í dag. Málið fer aftur til nefndar. Ég 

Forseti. Að gefnu tilefni vil ég byrja á að taka fram að hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir er ekki að kenna einum eða neinum um neitt. Hún var bara að skýra tildrög málsins, sérstaklega varðandi umsagnarbeiðnir. Hitt vil ég hins vegar segja að ef þingheimur ætlar ekki að afgreiða þetta mál núna, og við munum að sjálfsögðu skoða það á milli 2. og 3. umr., bitnar það bara á fátækari sveitarfélögum landsins og við hyglum þá áfram hinum ríku. Það er prinsippspurningin sem hér um ræðir, en við munum að sjálfsögðu skoða þær umsagnir sem borist hafa og þau sjónarmið sem fram hafa komið. Prinsippspurningin er þó tiltölulega einföld, þ.e. hvort jöfnunarsjóður eigi raunverulega að jafna. Það er lykilatriði í málinu.

Virðulegi forseti. Ég tel mikilvægt að málið nái fram að ganga og að ekki sé ástæða til að hafa áhyggjur af að það geri það ekki. Við höfum nægan tíma. En ég vil bara fordæmisins vegna taka fram að það er skoðun mín að þegar upp kemur slíkt vandamál eins og hér gerðist hlýtur formaður nefndarinnar eða talsmaður sem skipaður er í málinu að bera ábyrgð á málinu þegar upp er staðið. Það getur ekki verið þannig að það séu bara starfsmennirnir sem beri ábyrgð. Ég vil taka það skýrt fram að ég skil umræðuna, ég skil ummæli hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur, en tekið var sérstaklega fram að mistökin væru ekki á ábyrgð þingmannanna, ég er ekki sammála því. Ég held að það hljóti alltaf að vera að lokum á ábyrgð okkar sem erum í forsvari fyrir þessi mál, ekki starfsmannanna.

Herra forseti. Ég held nauðsynlegt sé að taka það fram að bæði formaður hv. nefndar og framsögumaður málsins, hv. þingmenn Guðfríður Lilja Grétarsdóttir og Ólína Þorvarðardóttir, hafa báðar beðist afsökunar á þeim mistökum sem urðu við vinnslu málsins hér úr ræðustól Alþingis og enn fremur á fundi nefndarinnar og við þá sem skiluðu inn umsögn, oftar en einu sinni og oftar en tvisvar. Ég varð vitni að því í morgun á fundi nefndarinnar eins og aðrir hv. nefndarmenn sem þann fund sátu. Einum sjö sinnum komu fram afsökunarbeiðnir, held ég að ég hafi talið, á þeim fundi. Ég held að við eigum ekki að tefja okkur lengur á því að ræða þessi mistök. Allir nefndarmenn eru sammála í því að taka málið til vandlegrar skoðunar milli 2. og 3. umr. og hefur sannarlega verið beðist velvirðingar á þessum mistökum og formaður og framsögumenn hafa tekið ábyrgð á þeim eins og hér hefur glöggt komið fram.

Herra forseti. Það er ekki minn stíll að varpa sök á nefndarritara þingsins. Ég er alveg eindregið þeirrar skoðunar að ef okkur verða á mistök er það þingmannanna að axla hana og ég axla ábyrgð á því í þessu máli að hafa ekki gengið eftir því á nefndarfundi þegar málið var afgreitt þaðan hvers vegna umsagnir voru ekki komnar inn. Það er svo einfalt. Ég ætla ekki að lýsa yfir afstöðu minni til þessa máls hér og nú vegna þess að það skortir upplýsingar. Hv. þm. Árni Johnsen kom að nokkrum atriðum, ég vil nefna eitt í viðbót. Breyta á reglum um framlag til grunnskóla út frá tekjuhlið sveitarfélaganna, en ekki hefur verið skoðuð gjaldahlið þessara sveitarfélaga. Smærri sveitarfélög, eins og til dæmis Skorradalshreppur, hafa mikil útgjöld, þannig að horfa verður í báðar áttir, ekki má eingöngu meta það út frá tekjum. Smærri sveitarfélögum veitir ekki af miklum tekjum, t.d. í skipulagsmálum, byggingarmálum og öðru slíku 

Forseti. Að gefnu tilefni vil ég taka fram að ég lít svo á að varðandi allt það sem gerst hefur í þessu máli, hvernig svo sem mistökin verða innan nefndarinnar, beri ég sem formaður nefndarinnar ábyrgð á því. Hér er ekki verið að reyna að vísa ábyrgð neitt annað, heldur var einungis verið að reyna að skýra málið. Ég lít svo á að ábyrgðin sé mín, hvernig sem mistökin komu til og ég hef beðist afsökunar á þeim. Það breytir hins vegar ekki því að búið er að fara yfir málið mjög lengi og ítarlega á vettvangi sveitarfélaganna, á mörgum samráðsfundum um þetta efni milli ráðuneytis og sveitarfélaga o.s.frv. Lykilspurningin sem um ræðir er, eins og ég sagði áður, tiltölulega einföld og reyndar mjög einföld, prinsippið er einfalt og búið að vera mjög lengi í umræðunni. En við munum að sjálfsögðu, eins og ég ítrekaði áðan, taka málið til frekari skoðunar. Við gerðum það strax í morgun og munum gera það áfram í kvöldverðarhléi og 

Borist hefur bréf frá innanríkisráðuneytinu um frestun á því að skriflegt svar berist við fyrirspurn á þskj. 559, um stöðu erindis vegna sjálfskuldarábyrgðar sem Mosfellsbær undirgekkst, frá Margréti Tryggvadóttur. Ástæður tafar eru þær að málið sem um ræðir er á lokastigi í ráðuneytinu og mun niðurstaða liggja fyrir innan skamms. Verður að teljast rétt með hliðsjón af fyrirspurninni að svarið berist Alþingi þegar niðurstaða liggur fyrir, enda er í fyrirspurninni meðal annars óskað upplýsinga um afstöðu ráðherra til málsins.