Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Kristinn Daníelsson) Brtt. sú, sem hjer liggur fyrir, fer fram á, að bæta við einum sjerstökum stað, sem hefir mjög mikla þörf á góðri lendingu. Jeg þarf varla að mæla mikið með henni. Allir munu vera sammála um nauðsynina yfirleitt. Eins og hv. deild er kunnugt, liggur fyrir till. frá síðasta Alþingi, sem alment felur stjórninni rannsókn hafnarstaða. Og þar sem nú hefir komið aftur fram till. þess efnis, þá sýnir það best þörfina. Útvegurinn er alt af að aukast; botnvörpungarnir eru engra smámenna meðfæri, en aftur á móti getur almenningur kostað vjelbátaútgjörð, því hún er ekki svo afar dýr, en þar stendur aftur hafnleysið þeim fyrir þrifum. Jeg efast ekkert um, að allir hv. deildarmenn eru meðmæltir brtt. þeim, sem fram hafa komið og samþykki þær. Jeg ætla að eins að fara nokkrum orðum um brtt. á þgskj. 112. Eiginlega eru þær tvær. Hin fyrri liggur í augum uppi. Þar er að eins breytt eintölu í fleirtölu. Hin síðari fer fram á, að bætt verði inn í Gerðum í Gullbringusýslu. Ástæðan fyrir því, að jeg kem fram með þessa till. er sú, að einmitt nú um þingtímann, hafa menn þar setið á fundi og rætt um, hvernig úr þessu skyldi bæta, og hefir verið skotið til mín, að gjöra nokkuð fyrir það. Hv. deildarmönnum eru öllum kunnugar, að minsta kosti að nafni, veiðistöðvarnar Garður og Leira, að það hafa verið taldir einhverjir fiskisælustu staðir við Faxaflóa. En nú horfir til vandræða, því útvegur á opnum bátum er að verða lítt mögulegur, vegna vjelbátanna, sem nú er orðið svo mikið af, en vegna hafnleysis er ekki hægt að hafa þá þarna. Og í nágrannahöfnunum, t. d. Sandgerði, komast varla fleiri bátar að en þegar eru komnir. Ef ekki verður bætt úr þessu, vofir hætta yfir sveitarfjelaginu. Auðvitað á þingið ekki fyrst og fremst að hugsa um einstök sveitafjelög í þessu efni, heldur hvað ágóðavænlegast er fyrir landið í heild sinni, en eins og hagur eins er hagur allra, svo getur og á einstökum stöðum verið sjerstök knýjandi nauðsyn, eins og á þessum stað. Jeg skal svo ekki þreyta hv. deildarmenn með lengri ræðu, en vænti þess, að þessi brtt. megi bætast við þingsál.till., og að hún nái fram að ganga, enda þótt almenna till. sje til frá síðasta þingi, og stjórnin geti samkvæmt henni valið staði til rannsóknar, eftir því sem mest er nauðsyn.

Halldór Steinsson Jeg var ekki viðstaddur við fyrri umr. um þessa till. og því ekki kunnugt um hvað þar fór fram. En satt að segja bjóst jeg ekki við slíkri þingsál.till. á þessu þingi; því eins og kunnugt er, þá samþ. þingið 1915 áskorun til stjórnarinnar, um að láta fara fram rannsókn á hafnarstæðum og lendingum hjer við land. Mjer er ekki kunnugt um, hvað stjórnin hefir gjört í þessu, en heyrt hefi jeg, að hún hafi farið þess á leit við norskan hafnarverkfræðing að rannsaka hjer hafnstæði, þótt ekki hafi orðið úr framkvæmdum enn. Jeg lít nú svo á, að þetta eigi að bíða til næsta reglulegs Alþingis, eða þar til menn sannfærast um, að stjórnin hafi ekki gjört neitt í þessu efni. Jeg efast ekki um, að það sje þörf rannsókna á þessum sviðum, en hvort sú þörf er brýnni en annarsstaðar, það er mjer ekki kunnugt, og er alveg ósannað, bæði hvað viðkemur aðaltillögunni og breytingartillögunni. Það er enginn vafi á því, að það er mjög víða þörf á rannsókn, en hvar byrja skal og hvar enda, eða hvar þörfin er mest og hvar minst, það verður sjerfróður maður að segja til og stjórnin að fara eftir því. Það var auðvitað að upphaflega till. mundi hafa dilka í eftirdragi, svo sem Vík, Kollafjörð og Hafnir, og að ekki er farið fram á rannsókn á fleiri stöðum stafar af því, að þingmenn vilja ekki tefja þetta aukaþing með óþarfa breytingartillögum. Ef jeg hefði verið við fyrri umræðu þessarar tillögu, mundi jeg hafa komið fram með rökstudda dagskrá um að málið færi ekki lengra; að eins áminna stjórnina að gjöra það, sem henni ber í þessu. En nú eru menn búnir að binda sig með því að samþ. breytingartillöguna í gær, og mundi því rökstudd dagskrá í þá átt hafa lítinn byr nú. Jeg vildi að eins taka þetta fram sem grein fyrir atkvæði mínu í þessu máli.

Framsm. (Kristinn Daníelsson) Jeg get að ýmsu leyti verið hv.þm. Snæf. (H. St.) samdóma, en hins vegar get jeg ekki felt mig við það, að þessi tillaga gangi ekki fram, þar sem málið er komið þetta langt, því að það gæti dregið úr framkvæmdum, gæti litið svo út sem áhuginn væri horfinn og þörfin ekki svo brýn, sem hún í raun og veru er. Og að jeg nú flyt þessa tillögu um höfn í Garði, stafar af því, sem jeg áður gat um, að einmitt nú hefir verið haldinn fundur þar syðra og skorað á mig að flytja þetta mál. Og jeg hygg, að allir háttv. deildarmenn sje mjer samdóma um það, að þetta geti engan veginn verið hindrun þess, að aðrir staðir verði rannsakaðir. Jeg hefi sjálfur fleiri staði að bera fram í mínu kjördæmi, t. d. Hafnaósa, og eru meiri líkur til, að þar takist fyrri að gjöra bátahöfn, og jeg vona að það verði brátt gjört, en í Garði er nauðsynin ef til vill enn brýnni, hvort sem unt verður nú nokkuð úr henni að bæta. Jeg vona því að þingsályktunartillagan ásamt breytingartillögu minni nái fram að ganga, þar sem jeg get engan veginn sjeð, að hún skaði á neinn hátt.

Frsm. (Eggert Pálsson) Jeg hygg, að þótt nefndarálitið á þgskj. 88 sje ekki langt, þá sje það nógu skýrt, svo að ekki þurfi mörgum orðum um það að fara. Það er eins og öllum hv.þm. er kunnugt, að fyrir síðasta þingi lágu lánveitingabeiðnir, til þess að koma upp hjá sér raflýsingu, frá ýmsum kaupstöðum, og þar á meðal var Ísafjörður, og var öllum þeim veitt áheyrn. Og fjárlögin bera það með sjer að Ísafirði voru veittar 45,000 krónur að láni til raflýsingar. Þá var litið svo á, að kostnaður við raflýsingu á Ísafirði mundi nema 100,000 krónum. En nú er upplýst, að vegna dýrtíðarinnar muni kostnaðurinn ekki vera 100,000 krónur, heldur 200,000 krónur, og með því má álíta samræmi að veita nú helmingi meira lán. Þar sem síðasta þing veitti 45,000 króna lán, þá ætti í samræmi, við það að veita nú 90,000 krónur alls, eða 45,000 krónur í viðbót við það, sem síðasta þing veitti. Upphaflega var hámark lánveitingarinnar 100,000 kr. hjá flutningsmanni till. En það mætti skilja svo, sem þetta þing ætlaði að veita 100,000 kr. til viðbótar hinum áður veittu 45,000 kr., sem auðvitað gat ekki verið meiningin. Þess vegna áleit fjárveitinganefndin rjett að breyta orðalaginu á þann veg, að veita 45,000 kr. til viðbótar hinni áður veittu 45,000 kr. upphæð. Ennfremur áleit fjárveitinganefndin rjett að breyta orðalaginu á þá leið, að heimila landsstjórninni að lána fje, í stað þess að skora á hana að lána fje; í því orðalagi er meira samræmi við venju liðinna tíma. Hygg jeg svo að lokum, að hv.flm. þingsál.till. (M. T.) hafi ekki á móti brtt. fjárveitinganefndarinnar. Hefi jeg svo ekki öðru við að bæta en því, að jeg tel, að brtt. nefndarinnar megi öllu fremur reiknast til bóta en hitt.