Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þegar fjárlög fyrir áríð 1957 voru endanlega afgreidd hér á Alþingi, lágu ekki fyrir upplýsingar um afkomu ríkissjóðs 1956, og af hálfu hæstv. fjmrh. var það tekið fram, að á því stigi málsins væri ekki hægt að gefa þær upplýsingar. Svo sem hv. alþm. er kunnugt, hefur undanfarin ár verið allverulegur greiðsluafgangur hjá ríkissjóði sum árin, og hefur þeim greiðsluafgangi jafnan verið ráðstafað af Alþingi. Á síðasta ári var þannig við samþykkt fjárlaga fyrir árið 1956 ráðstafað allverulegum fjárhæðum af greiðsluafgangi ársins 1955. Var þá talið fært að gera þær ráðstafanir, enda þótt fjárlög væru þá afgreidd í janúarlok, enda þótt svo hafi veríð í þetta sinn, að hæstv. fjmrh. taldi ekki í lok febrúarmánaðar hægt að gera sér grein fyrir afkomu ríkissjóðs, a.m.k. ekki þannig, að á því væri hægt að byggja. Um þetta er ekkert að fást. En ég vildi leyfa mér, þar sem mjög er orðið áliðið þings, að beina þeirri fsp. til hæstv. fjmrh., hvort hann hefði hugsað sér að gefa Alþ. upplýsingar um niðurstöðutölur varðandi afkomu ríkissjóðs á árinu í 956, og þá jafnframt, hvaða horfur eru með greiðsluafgang á því ári, og ef hann er einhver, hvort það er þá ekki ætlunin, að þeirri reglu verði fylgt sem undanfarin ár, að honum verði ráðstafað í samráði við Alþingi. Ég þori ekki að fullyrða, - ég hef ekki kynnt mér það, - hvort það hefur undir öllum kringumstæðum verið venja, að fjmrh, gæfi Alþ. yfirlitsskýrslu um afkomu ríkissjóðs, fyrr en þá við aðalumræðu fjárlaga, svo sem venja er, fyrir næsta ár, í byrjun þings hvers árs. En ég hygg þó, að a.m.k. nokkrum sinnum á undanförnum árum hafi fjmrh. gefið þinginu líkar upplýsingar, þó að þær hafi ekki verið eins vandlega sundurliðaðar og síðan er gert í fjárlagaræðunni. Ég vildi sem sagt nota þetta tækifæri til að beina þeirri fsp. til hæstv. fjmrh., - þó að það sé ekki gert í hinu venjulega fyrirspurnaformi, vænti ég samt, að hann sjái sér fært að svara því, þar sem hér er um mjög einfalt mál að ræða, - hvort hann hefði hugsað sér að gefa slíka greinargerð hér á Alþ., t.d. áður en því verður frestað nú fyrir páska, ef því þá verður ekki lokið fyrir þann tíma, sem mér er ekki kunnugt um.



Það er unnið að bráðabirgðauppgjöri fyrir árið 1956, og verði því bráðabirgðauppgjöri lokíð, áður en þingi lýkur, sem ég vona fastlega að verði, mun ég gefa hv. Alþ. upplýsingar um það, þegar það liggur fyrir. Á hinn bóginn er nú þegar augljóst af öllum sólarmerkjum, að greiðsluafgangur verður enginn slíkur, að til umráða komi nokkurt fé til ráðstöfunar í því sambandi. Það er nokkurn veginn augljóst. Það sjáum við á þeim upplýsingum, sem við höfum um greiðslur og annað þess konar. En sem sagt, ég mun leggja áherzlu á að gefa hv. Alþ. yfirlit um afkomuna, áður en því lýkur.



Ég þakka hæstv. fjmrh. fyrir þessar upplýsingar og sé ekki ástæðu til að orðlengja um málið að öðru leyti en því, að mér þykir, að þetta uppgjör á hag ríkissjóðs nú í ár gangi nokkuð seint, miðað við það, sem verið hefur undanfarin ár, af hvaða ástæðum sem það er. En miðað við þær miklu umframtekjur, sem orðnar voru í nóvemberlok, en það er í síðustu grg., sem fyrir fjvn. lá um afkomu ríkissjóðs, var sýnilegt, að tekjur ríkissjóðs á s.l. ári mundu fara mjög fram úr áætlun. Það er því ljóst, að ef enginn greiðsluafgangur er hjá ríkissjóði, hljóta gjöld ríkissjóðs einnig að hafa farið mjög fram úr áætlun. Um þetta þýðir ekki að ræða á þessu stigi málsins, enda ekki til þess tími hér, en ég sem sagt vildi mega vænta þess, að Alþingi fengi mjög innan tíðar að fá að kynnast þessum niðurstöðutölum.



Herra forseti. Allshn. hefur fjallað um tillöguna um árstíðabundinn iðnað og orðið sammála um að mæla með samþykkt hennar. Hugsunin að baki þessari till. er í eðli sínu ákaflega einföld. Tveir höfuðatvinnuvegir þjóðarinnar, fiskveiðar og landbúnaður, eru að verulegu leyti árstíðabundnir. Þess vegna þarf allmikið vinnuafl að flytjast á milli starfsgreina og tíðum milli landshluta oft á ári hverju. Enn fremur eru mikil brögð að árstíðabundnu atvinnuleysi, sem veldur þjóðarbúinu tekjumissi. Till. er á þá lund, að rannsakað verði vandlega, hvort ekki eru til þær greinar smáiðnaðar, sem geta starfað hluta úr árinu og þannig fyllt skörðin á vinnumarkaðinum. Er augljóst mál, að slíkur iðnaður mundi reynast veruleg búbót þeim héruðum, er nytu hans. Gefa tilraunir, sem þegar hafa verið gerðar, nokkuð auga leið í þeim efnum. Þótt ótrúlegt kunni að virðast, hefur komið fram ótti við þessa till. hjá ýmsum aðilum, en þó aðallega hjá Félagi ísl. iðnrekenda. Virðast forráðamenn félagsins telja, að slíkur iðnaður mundi skerða eðlilega starfsemi og vaxtarmöguleika annars iðnaðar í landinu. Þessi ótti er að sjálfsögðu tilefnislaus með öllu. Það er ekki hugmynd neins, að slík iðnfyrirtæki, sem hér er um rætt, skerði afkomu þess iðnaðar, sem fyrir er, enda mundi slíkt vafasamur ávinningur fyrir þjóðarbúið. Nútímaiðnaður er margvíslegur og býður mannfólkinu ótæmandi tækifæri til að framleiða verðmæti og bæta þannig lífskjör sín. Í eina tíð byrjuðu Svisslendingar að framleiða úr og klukkur í fjallahéraði einu og höfðu þá framleiðslu að nokkru leyti sem heimilisiðnað. Af þessu hefur sprottið heimsfrægur iðnaður, sem veitir þeim miklar tekjur. Slík dæmi eru til mörg víða um lönd. Það er aldrei að vita, hvar eða hvenær við Íslendingar getum á þessum tæknitímum fundið nýjar starfsgreinar, sem henta okkar aðstæðum. Við verðum að leita og leita, láta okkur ekkert óviðkomandi á sviði iðnaðarins, kanna allar leiðir. Bæði einstaklingar, félagssamtök og hið opinbera verða að sýna stöðuga árvekni á þessu sviði. Í trausti þess, að slíkur vilji sé fyrir hendi, væntir allshn. þess, að hv. alþm. styðji þetta mál.