Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Framsögumaður (Aug. Flygenring) Þetta frumvarp, sem hér liggur fyrir, hefir inni að halda örlitlar breytingar á núgildandi tolllögum. Sú breyting, sem teljandi er, er sú, að tollurinn á hverju kaffipundi hækkar um 2 aura og á hverju sykurpundi um 1 eyri. Önnur tollhækkun frumv. hefir naumast teljandi aukning á tekjur landsins í för með sér. Eg býst við, að hækkunin á tolli á kaffi og sykri auki tekjur landssjóðs um 60 þús. kr. Hvað breyttill. nefndarinnar snertir, eru þær að eins orðabreytingar. Við nefndarmennirnir viljum kalla mæli „lítra“ og tvípund „kílogram“. Í 1. gr. er skotið inn nokkrum orðum, á eftir orðunum „er bryti skipsins“ í 5. línu síðustu málsgreinar, sem eiga að tryggja það, að viðkomandi yfirvöld geti rannsakað hjá fleyrum en bryta skipsins, hvaða vörur þeir hafa meðferðis. Eg fyrir mitt leyti og nefndin, sem ég naut þeirrar virðingar að eiga sæti í, felst því á frumvarpið og telur þær tollhækkanir, sem það fer fram á, réttmætar. En eg skal bæta því við frá eigin brjósti, að eg tel það alt of litla hækkun, sem frumvarpið ákveður. Mér er með öllu óskiljanlegt, hví þeir menn, sem komið hafa bannlögunum á og einkum þó þeir, sem hindrað hafa frestun á framkvæmd þeirra, hafa ekki flutt tillögur um meiri tolllhækkun á þessum vörum, því að það eru þær vörur, eru geta aukið tekjur landssjóðs, svo að um munar. Það hefir verið regla hjá okkur og eg vildi óska, að sú regla héldist lengi, að hafa tollstofnana fáa, en tollana þeim mun hærri á þeim vörum, sem tollaðar eru. Þetta er regla, sem allar mentaðar þjóðir leitast við að fara eftir. Það hefir verið reynt, að tolla neyzluvörur og munaðarvörur, en hafa þá sem minsta á nauðsynjavörum og enga á framleiðsluvöru. Það er undarlegt, en það er helzt svo að sjá, sem sumir háttvirtir þingmenn vilja ekki sjá, að það verður ekki náð tekjum í landssjóð nema með því að leggja skatta eða einhvern veginn lagaðar auknar álögur á landsmenn. Eða það lítur út fyrir, að aðrir vilji að vísu lögleiða tolla, en gera það þannig, að fólk sé dulið þess, að það greiði tollana, - vilja ekki láta það vita, hvað um er að ræða. En eg vona, að þjóðinni skiljist, að það er ljótur leikur, sem hér er verið að leika. Eg sagði, að mig furðaði á því, að þeir, sem greiddu atkvæði gegn frestun bannlaganna, skuli ekki hafa farið fram á meiri tollhækkun á þessum vörum en hér er gert og þetta er því undarlegra, er þess er gætt, að í nágrannalöndunum er tollurinn á þessum vörum miklu hærri. Þegar þetta frumvarp er orðið að lögum, verður tollurinn 7½ eyrir á sykri og 15 aurar á kaffi. Í Noregi er sykurtollurinn 10, Svíþjóð 15½, Þýzkalandi 8½, Austurríki 15½ Frakklandi 12, Hollandi, sem producerar mjög mikinn sykur, 19 aur. á pundinu. Í Noregi er kaffitollurinn 20 aurar, í Rússlandi 25 aurar, í Frakklandi 50 aurar, í Austurríki 35 aurar. Í Þýzkalandi hefir hann nýlega verið hækkaður úr 18 aurum upp í 27 aura. Hví getum við ekki fært tollinn eins upp og aðrar siðaðar þjóðir í kring um okkur? Hvort ætli sé nú betra, hyggilegra og hagfeldara að taka hálfrar miljón króna eyðslulán eða hækka þennan réttmæta og heppilega toll? Það er undarleg skammsýni að telja slíkt óhæfu, þar sem flestar aðrar þjóðir hafa miklu hærri toll á þessum vörum.

Ráðherra (Kr. J.); Það var að eins örlítil athugasemd, sem eg vildi gera um breytingartillögur nefndarinnar, sem eg get eigi fallist á. Nefndin leggur það sem sé til, að í staðinn fyrir orðið mæli eða mælis komi orðið „lítra“ og í staðinn fyrir tvípund komi „kílógr“. Eg skal játa að eg er engan veginn ánægður með öll þau íslenzku heiti á vog og mæli, sem stjórnarráðið hefir tekið á skrá, en um orðið tvípund get eg sagt, að eg fellli mig sérstaklega vel við það. Í lögunum 1907 segir, að stjórnarráð Íslands geti ákveðið, hver íslenzk heiti megi nota jafnhliða útlendu nöfnunum. Eg ætla að þessi nöfn, sem eg hér er að tala um, séu tekin úr skrá, sem stjórnarráðið hefir samið eða látið gefa út. Eg vildi leggja það til, að þessi heiti væru látin halda sér. Þetta er að vísu ekki stórvægilegt atriði, en eg felli mig betur við, að þessu sé ekki breytt.

Kristinn Daníelsson Eg get í rauninni fallið frá orðinu, því að hæstv. ráðherra hefir tekið það fram, sem eg ætlaði að segja. Þó að þessi útlendu heiti séu komin í lög, ættum við að geta komið íslenzkum heitum í ný lög, eg sé ekkert því til fyrirstöðu, að breytt sé um nöfn í öðrum lögum. En ef þessi útlendu heiti komast í frumvarpið, vildi eg óska, að skrifað væri lítri og kílógram, því að það kemur aldrei fyrir, að stafurinn i sé borinn fram sem í.

Eiríkur Briem Það var að eins lítil athugasemd, sem eg vildi gera út af ræðu hæstv. ráðherra og háttv.þm. V. Ísf. (Kr. D.) Það hefir, eins og kunnugt er, verið mikið deilt um heiti á metrakerfinu, hvort þau ættu að vera íslenzk eða ekki, eða hvort vér Íslendingar eigum að hafa þar sömu nöfn og aðrar siðaðar þjóðir. Í Hollandi og sumstaðar annarstaðar hefir verið reynt að taka upp innlend nöfn, en það mishepnast. Samgöngur við aðrar þjóðir eru miklar og tíðar og alþjóðaheitin urðu ofan á. Nú er svo ákveðið í íslenzkum lögum, að heitin skulu vera alþjóðaheitin, en stjórnarráðið getur þó ákveðið, eins og hæstv. ráðherra benti á, hver íslenzk heiti megi nota jafnhliða útlendu nöfnunum. Það var gert af þægð við einn mann í þinginu 1907 að leyfa þessu ákvæði að komast í lögin, en í þeim eru notuð hin alþjóðalegu orð og alþjóðalegu tákn, og er rangt að víkja frá því. Hér er um það atriði að ræða, hvort vér eigum að hafa nöfn, sem allir, hverrar þjóðar sem þeir eru, geta skilið eða ekki. En um íslenzku heitin er það að segja, að sum geta farið vel, sum illa. En það er að þeim, sem fara vel, að þau eru of óákveðin. Mælir hefir margar þýðingar, og úr því getur orðið ruglingur. Stika hefir margskonar merkingar. Orðið pund er og ekki íslenzkara en orðið kílógram. Eg álít það með öllu skakka stefnu, sem hér er haldið fram. Forfeður vorir á gullöldinni hikuðu ekki við að taka upp í málið ýms útlend orð t. d. orðið prest, biskup o. fl. Og þessi stefna bætir ekki íslenzkuna. Þetta verður að eins til þess, að menn gleyma því, sem er aðalatriðið í málinu og í hverju máli, sem er setningaskipunin og orðalagið alt. Auk þess er með öllu árangurslaust að ætla sér að standa gegn straumnum, því að svo framarlega sem viðskifti og samgöngur Íslendinga við aðrar þjóðir aukast, þá hljóta alþjóðanöfnin að verða ofan á. Auk þess eru nöfnin á metrakerfinu og fyrirkomulagið á sambandinu milli lengdar, rúmmáls og þyngdar hin dásamlegasta hugsmíð; nöfnin eru mjög einföld og óbrotin, því að latnesku nöfnin eru höfð á þeim hlutum þess, sem ganga niður á við, en grísku nöfnin á þeim, sem ganga upp á við. Þetta ruglast gersamlega, ef það á að fara að íslenzka nöfnin. Íslendingar hljóta að geta lært þessi alþjóðlegu heiti, sem eru alls 10 að tölu, ekki síður en aðrar þjóðir og sé eg ekki, því vér megum ekki taka þau upp, eins og þær.

Steingrímur Jónsson Eg er sammála háttv 2. kgk. þm. (E. Br.), að því er aðal-atriðið snertir. En hér stendur lítra; á það ekki að vera lítri? (Eiríkur Briem Nei). Getur það ekki verið það hér?  (E. Br.: Nei)  . Jæja, það er þá ekki meira að segja um það.

Ráðherra (Kr. Jónsson) Því fer fjarri, að eg sé því mótfallinn, að útlend orð séu notuð í íslenzku máli, ekki síst, ef þau eru þannig, að þau geti vel sameinast íslenzkunni. En orðið „kílógram“ getur aldrei vel samþýðst íslenzkri tungu. Það mundi innan skamms breytast þannig, að úr því yrði kílgram eða annað slíkt orðskrípi, á líkan hátt og orðið episcopus hefir breyzt í biskup. Þegar vér nú eigum til svo ágætt orð sem tvípund, er sjálfsagt að halda því. Og úr því að orðið mælir er haft í nafnaskrá stjórnarinnar, sé ekki heldur ástæðu til þeirrar breytingar, sem hér er farið fram á, að því er það orð snertir.

Kristinn Daníelsson Eg álít það ekki rétt, sem háttv. 2. kgk. þm. (E. Br.) heldur fram, að þar sem það sé skipað fyrir með lögum að hafa útlend heiti, þá megi ekki víkja frá þessu í öðrum lögum. Eg sé ekkert því til fyrirstöðu, að ekki megi setja önnur orð inn í önnur lög. Annars hefir Íslendingum ekki orðið skotaskuld úr því að búa til íslenzk heiti á því, sem þeir þurfa að halda eða þýða alþjóðleg orð á mál sitt. Annars verður víst ekki mikill árangur af því, að deilt sé um þetta atriði. Það sem fyrir mér vakir er það, að íslenzkt er íslenzkt, og því á að nota það, ef hægt er. Eg veit vel, að ýms útlend orð hafa slæðst inn í íslenzkuna hjá forfeðrum okkar. En þó að þeim yrði það óviljandi á að taka upp útlend orð, þá sé eg ekki, að við eigum vísvitandi og með ásettu ráði að taka upp útlend nöfn og heiti, ef annars er kostur. Mér finst, að við eigum að hafa íslenzk heiti á öllum hlutum, ef hægt er, að minsta kosti alt af bezt.

Framsögum. (Ari Jónsson) Eg ætla aðeins að geta þess, að við nefndarmennirnir í þessu máli erum í rauninni ósamdóma hv. neðri deild um þá breytingu, sem hún hefir gert á frumvarpinu, teljum hana spilla því. Við metum hana samt ekki svo mikils, að við viljum hamla því, að frumv. verði að lögum fyrir hennar skuld og mælum því með, að það verði samþ. óbreytt. 
             Hún er sú, að í staðinn fyrir 5 ár komi 6 ár, í síðustu grein frumvarpsins.

Sigurður Sigurðsson Eg bað um orðið í þeim tilgangi, að fá að heyra, ef unt væri, hvað fyrir flutningsmönnum þessa frumvarps vakir. Mál þetta hefir hingað til farið umræðulaust í gegnum deildina, og er það sjaldgæft um smámál, hvað þá heldur þegar um annað eins stórmál er að ræða og hér á sér stað. Hér er landsstjórninni heimilað að taka ½ miljón króna lán, og auk þess 200000 króna lán í víxlum, ef nauðsyn krefur. Um leið og eg óska að heyra þær ástæður, sem liggja til grundvallar fyrir þessari heimild, sem frumvarpið ráðgerir, því annars mun eg ekki greiða því atkvæði, þá vildi eg jafnframt fá upplýsingar um, til hvers eigi að nota þetta lán. Þá langaði mig til að spyrja um það, hvort lagaheimild þurfi til þess, að því er landssjóðinn snertir, að taka víxillán, sem á að greiðast innan 12 mánaða. Eg skal svo ekki fara fleiri orðum að sinni um frumv., en vænti fullnægjandi svars.

Hálfdan Guðjónsson Eg bað um orðið í sömu andránni og háttv. 2. þm. Árn. (S. S.) og eg hefði getað sparað mér ómakið, því hann hefir tekið fram flest af því, sem eg vildi sagt hafa. Eg tek í sama strenginn og hann, að það er undarlegt, að ekkert skuli um þetta mál hafa heyrst enn og er það þó til 3. umr. nú. En mig rekur þó minni til þess, að þegar landssjóður í fyrsta skifti tók ½ miljón kr. lán, þá þótti bæði mér og öðrum það býsna mikil tíðindi. Síðan hafa komið lög um fleiri lántökur, syo að skuld okkar út á við skiftir nú miljónum; og nú á að taka nýtt lán, hátt upp í ¾ miljón. Enn hefir ekki verið gerð grein fyrir því hér í deildinni, hversvegna þetta er gert, en það er skeytingarleysi bæði af mér og öðrum, að heimta ekki gerða fulla grein fyrir þessu. Eg vona nú, að orð okkar hafi þau áhrif, að full skýring verði gefin, og það má varla minna vera, en svo verði, áður en deildin skilst við þetta mál.

Flutnm. (Magnús Blöndahl) Það er rétt, sem háttv. tveir síðustu ræðumenn hafa tekið fram, að um þetta mál hefir ekki verið sagt eitt orð fyr en nú. Eg tók það þannig, að háttv. deild líti svo á, að frumvarpið mælti með sér sjálft, og að um það þyrfti því ekki að ræða. Eg skal út af framkomnum ummælum leyfa mér að taka fram, að frv. þetta hefir verið borið fram eftir ósk hæstv. ráðh. (Kr. J.) að landssjóði væri veitt heimild til að taka þetta lán, ef á lægi. Meiningin með þessari lántöku er sú, að báðar deildir alþingis hafa samþykt frumvarp til hafnarlaga fyrir Reykjavík og þar gert ráð fyrir fjárframlagi úr landssjóði að upphæð 400,000 krónur og til þess að geta greitt það fé þarf landssjóður ef til vill að taka lán. Hvað hinni síðustu málsgrein frumvarpsins viðvíkur, að landssjóði sé heimilað að taka bráðabirgðarlán, þá skal eg geta þess, að eftir því sem mér er skýrt frá, koma ekki tekjur landsjóðs inn á vissum tímum og fyrir mun það hafa komið ekki allsjaldan, að peningaforðinn hefir verið mjög lítill, þótt ekki hafi bein vandræði af hlotist enn. Hins vegar getur oft staðið svo á, að lögboðnar útborganir verði að fara fram svo margar á skömmum tíma, að peningaforðinn ekki hrökkvi til og til að fyrirbyggja að nein vandræði geti hlotist af slíku, er þess óskað af stjórninni að fá heimild þingsins til slíkra bráðabirgðarlántöku, sem að sjálfsögðu ekki verður notuð, nema brýna nauðsyn beri til. Slíkar heimildir eru algengar meðal annara þjóða 

Pétur Jónsson Það er eðlilegt, að menn séu hikandi og vilji hugsa sig tvisvar um lántökuheimild þessa, sérstaklega þegar horfurnar eru ekki betri en nú á að lánið fáist með góðum kjörum. Eg skal leyfa mér að geta þess, að horfur nú eru ekki betri en 1903. Þá var stór halli á fjárhagsáætlun fjárlaganna og sá þingið sér þá ekki fært að skella á herðar stjórnarinnar framkvæmd fjárlaganna, án þess að hugsa fyrir nauðsynlegu fé. Var því stjórninni veitt heimild til að taka 500 þús. kr. lán. Nú mun tekjuhallinn verða eins hár og 1903, en á hinn bóginn eru handbærir peningar landssjóðs nú að líkindum engir, alt bundið í lánum, en þá var peningaforðinn með mesta móti. Þess vegna vil eg fyrir mitt leyti mæla með því, að stjórninni sé veitt heimild til að taka lán, í stað þess að þurfa að skulda ár út og ár inn stórfé í hlaupareikning við ríkissjóð Dana, þótt það fengist sem óvíst er. Eg skil ekki í, að þeir sem kalla sig sérstaklega »Sjálfstæðismenn« uni við það. - En þetta er neyðarúrræði, sem hart er að lenda í, því eiginlega ætti aldrei lán að taka til annara fyrirtækja, en þeirra, sem beinan arð gefa af sér. En það er lítið af væntanlegum tekjuhalla fjárlaganna nú þannig til komið.

Flutnm. (Magnús Blöndahl) Eg fyrir mitt leyti skal ekki lasta það, þótt háttv. þingm. vilji vera varkárir, er um lánsheimildir er að ræða til handa landssjóði. Hins vegar verða menn að gæta þess, að ofmikil varkárni getur oft verið skaðleg og bakað landssjóði - í þessu tilfelli - tjón og óþægindi. Eins og áður var tekið fram, þá er hér að eins um lánsheimild að ræða, er að sjálfsögðu verður því að eins notuð, að brýna nauðsyn beri til. Eg get nú ekki séð, að lánsheimild þessi, sem hér er um að ræða, eigi neitt skylt við fjárlagafrumvarpið fyrir næsta fjárhagstímabil, því þótt tekjuhallinn á fjárlögunum kunni að verða nokkur - jafnvel svo hundruðum þúsunda skiftir, mun óhætt að fullyrða, að hann verði miklum mun lægri en 1903, og ef vel er aðgætt, hve tekjurnar eru lágt áætlaðar, getur maður eins vel búist við, að tekjuhallinn verði enginn. Eg hafði áður tekið það fram, að það sem mun hafa vakað fyrir stjórninni, er hún óskaði þessarar lánsheimildar, var fyrst og fremst það, að vera við því búin að geta greitt meira eða minna af þeim 400 þúsundum, sem landssjóði er nú ætlað að leggja til hafnargerðar hér í Reykjavík, og ef til vill styrkur til bryggjugerðar í Hafnarfirði, Vestmannaeyjum o. fl. og ennfremur - ef á þyrfti að halda - að greiða ríkissjóði Dana að fullu skuld þá, er landssjóður er í við hann út af póstávísunum þeim, er ríkissjóður hefir greitt fyrir landssjóð. Skuld þessi var í ársbyrjun á 5. hundrað þúsund og að sjálfsögðu getur ríkissjóður heimtað hana borgaða hve nær sem er; mun líka hafa farið fram á, að slík skuld væri greidd mánaðarlega, þótt samningar muni hafa tekist í bráð, um það að gerð væru upp viðskifti ríkissjóðs og landssjóðs á hverjum 3 mánuðum. Lánsheimild þessi er því svo langt frá að vera óforsvaranleg, að eg tel víst, að ef háttv. þingm., er talað hafa á móti henni athuga allar ástæður, muni þeir telja hana réttmæta og sjálfsagða. Að taka hefði átt fram í lántökuheimildinni með hvaða kjörum lánið megi takast getur verið rétt og ekki rétt, en að sjálfsögðu verður að ganga út frá því, að landsstjórnin taki lánið með eins góðum kjörum og hægt er. Annars má benda á í þessu sambandi, að þingið er sjálft skuld í, að landssjóður hefir svo lítið handbært fé fyrirliggjandi, með því að heimila landsstjórninni að lána út hverja stórupphæðina á fætur annari og binda þannig meir og meir fé viðlagasjóðs, og verður þingið því að sjá fyrir því, að stjórnin komist ekki í vandræði með að greiða nauðsynleg gjöld landssjóðs. Vil eg því mæla hið bezta með frv. og vona, að það nái samþykki háttv. deildar.

Framsögum. (Sigurður Sigurðsson); Það er óþarft að fara mörgum orðum um þessa till. Nefnd sú, sem kosin var til þess að athuga frumv. um lækkun eftirlauna, sá sér eigi fært að halda því til streitu að þessu sinni. En í stað þess kemur hún með þessa till. til stjórnarinnar um að undirbúa málið um afnám eftirlauna og skyldu embættismanna til þess að safna sér ellistyrk og leggja tillögur sínar þar að lútandi fyrir alþingi. Nefndin eða meiri hluti hennar er þeirrar skoðunar, að ef afnám eftirlauna eigi að geta komist í framkvæmd, þá sé óhjákvæmileg nauðsyn að skylda embættismenn til þess að safna sér ellistyrk. Eg skal ekki fara út í þá sálma, hvort þetta er viðfeldið eða ekki. Eg veit, að sumir telja þetta ófrelsi; en eg hygg að það sé samt eini vegurinn til þess að girða fyrir það, að ekki rigni inn á þingið umsóknum um eftirlaun og ellistyrk. Eg skal ekki fjölyrða frekar um þetta, en vona að till. verði samþykt.

Jón Jónsson (1. þm.N.-Múl.): Það gladdi mig, að háttv. framsögum. var því mótfallinn, að frumv. yrði haldið áfram á þessu þingi. Tillaga sú, sem hér er komin fram er allgóð, en margt er þó athugavert við hana. Mér finst að embættismönnum ætti að vera það frjálst, hvernig þeir sjá fyrir sér og sínum. Þó gæti auðvitað komið til mála að skylda þá til þess að leggja í ellistyrkssjóð, ef landssjóður legði einnig í þann sjóð að sínu leyti; en hitt finst mér of nærgöngult að leggja embættismönnum slíka skyldu á herðar, án þess að hið opinbera leggi neitt til á móts við þá. Eg skil ekki, að nauðsynlegt væri að gera gagngerða endurskoðun á launakjörum embættismanna, þótt slík breyting gengi fram. - Eg býst við, að eg greiði atkv. með tillögunni, þótt eg sé ekki allsendis ánægður með hana.

Framsm. (Sigurður Sigurðsson); Háttv. 1. þm.N.-Múl. (J. J.) þótti hart að skylda embættismenn til þess að leggja í ellistyrkssjóð handa sjálfum sér. Eg hefi heyrt þessari skoðun haldið fram áður, en hún hefir ekki við neitt að styðjast. Í þessu efni er að verða stefnubreyting í heiminum. Menn eru skyldaðir með lögum til þess að safna sér ellistyrk. Að því er okkur Íslendinga snertir í þessu efni, þá nægir að benda á ellistyrktarsjóðslögin frá síðasta þingi. Eg er samdóma háttv. 1. þm. S.-Múl. (J. J.) um það, að varhugavert sé að afnema eftirlaun embættismanna með öllu, ekki sízt, þegar á það er litið, að sú skoðun er alment að ryðja sér til rúms, að sem flestir eigi að geta orðið ellistyrks aðnjótandi. Allir munu viðurkenna, að óviðkunnanlegt væri að embættismenn fari á sveitina, þeir eru starfsmenn þjóðarinnar og ætti því landssjóði að vera skylt að sjá fyrir þeim á einhvern hátt, annaðhvort með eftirlaunum eða þá með því að launa þá svo, að enginn gæti talið ósanngjarnt, þótt þeim væri gert að skyldu að safna sér ellistyrk. Reynslan sýnir nú, að flestir embættismenn gera lítið betur en komast af. Ef til vill gætu sumir þeirra lifað sparlegar en þeir gera, en flestir munu þeir þó ekki vera neinir óhófsmenn. En hvað sem nú segja má um þetta, þá er óskynsamlegt að afnema eftirlaunin, nema eitthvað annað komi í staðinn. Ef menn hafa þetta fyrir augum, vona eg, að þeir geti greitt atkvæði með tillögunni. Hún gengur að vísu í þá átt, að afnema öll eftirlaun, en gerir hinsvegar ráð fyrir að skylda embættismenn til þess að safna sér ellistyrk.

Jón Jónsson (1. þm. S.-Múl.): Eg mun greiða atkv. móti þessari tillögu Það er kynlegt, að þegar sú stefna er alstaðar að ryðja sér til rúms, að tryggja sem flestum eftirlaun, þá er hér verið að gera tilraunir til þess að svifta embættismenn eftirlaunum. Aðalástæðan, sem menn bera fram gegn eftirlaununum er sú, að almenningur sé mjög óánægður með þau. Þetta mun að vísu vera rétt, en þessi óánægja stafar frá þeim tíma fyrir 20-30 árum síðan, er það var uppi á teningnum í hinni pólitísku baráttu, að æsa menn ekki eingöngu upp á móti eftirlaunum, heldur á móti embættisstéttinni yfir höfuð, - þá var mikið talað um »hálaunadyngjur«, »landsómaga« o. s. frv. Af þessum hugsunarhætti eru ennþá til nokkrar leifar; en mér virðist löggjafarvaldið ekki ætti að taka í sama streng; það er þvert á móti skylda þess að leiðbeina almenningsálitinu. Eg vil ennfremur benda á, að það er hinn mesti miskilningur, að þjóðinni yrði nokkur sparnaður að þessu; því að ef eftirlaun yrðu afnumin, þá yrði samstundis að hækka laun embættismanna. Almenningur má meira segja þakka fyrir, meðan svo er sem nú og embættismenn ekki rísa upp og heimta meiri laun. Eg tel því mjög óráðlegt að greiða atkvæði með þessari tillögu.

Jón Ólafsson Háttv. 1. þm. S,-Múl. (J. J.) mintist áðan á öldu þá, sem reis hér á landi fyrir 30 árum á móti eftirlaunum. Eg vil játa, að eg er sekur í því máli, eg var mjög hvetjandi þess, að. sú hreyfing væri vakin. Eg var einmitt í gær að lesa gamla ritgerð eftir sjálfan mig um þetta mál. Eg spurði þar: Hver sér fyrir bóndanum, hjúinu, lausamanninum á elliárunum? Og þá var full ástæða til að bera slíka spurningu fram. En nú er öldin önnur; nú hefir sú réttláta stefna rutt sér til rúms, að allir eigi að komast á eftirlaun, og virðist þá ósanngjarnt að hafa embættismennina eina að olnbogabörnum að því leyti. Það er hart, ef sú stétt, sem er í þjónustu landsins á að verða harðar úti, en hjú eða iðnaðarmenn. Í Bandaríkjunum eru embættismenn eftirlaunalausir. En nú er mikil hreyfing komin í þá átt, að veita embættismönnum eftirlaun. Þar er reynsla fyrir því fengin, að embættismenn láta freistast til að »gera sér vini af hinum rangláta Mammoni«, en svo mundi síður verða, ef þeir fengju eftirlaun. Það er hættuminna, að sjá þeim borgið með eftirlaunum, heldur en að þeir dragi sér fé ranglega. Ef litið er á seinni hluta tillögunnar, sést að nefndinni hafa þótt laun embættismanna of lág til þess, að þeir geti keypt sér ellistyrk. Eins og háttv. framsm. (S. S.) tók fram, voru laun embættismanna lækkuð fyrir nokkrum árum. Síðan hafa peningar fallið í verði um ¼-? og launin að sama skapi orðið í reyndinni lægri. Mér finst það vera að taka úr einum vasanum og láta í hinn, að afnema eftirlaunin og hækka launin. Mér hefði fallið tillagan betur svo, að skorað væri á stjórnina, að koma með tillögur um nýja skipun eftirlauna og breytingar á launakjörum samkvæmt því. Þótt launin væru hækkuð og embættismönnum gert að skyldu að sjá sér fyrir ellistyrk, mun sú raun á verða, svo sem hefir verið á þessu þingi og endranær, að embættismenn munu koma með styrkbeiðnir til þingsins. Eg tel skaðlaust, að tillagan falli, þótt eg játi, að hún sé í góðu skyni fram borin. Umræðurnar um málið veita stjórninni nægar bendingar, ef hún vill sinna málinu. En svo er önnur hlið á málinu, formið. Það er ekki löglegt samkvæmt stjórnarskránni að afnema eftirlaun. Nú liggur fyrir þinginu stjórnarskrárbreyting og ef það frv. fellur, sem vel má vera, því miður, þá er það andhælislegt að skora á ráðherra að búa til frumv. móti stjórnarskránni. Eg tel því réttara að taka málið út af dagskrá, þangað til útséð er um stjórnarskrármálið. Raunar ætti slík tillaga sem þessi þó ekki að koma fram fyr en á síðara þinginu, sem hefir stjórnarskrárbreyting til meðferðar.

Pétur Jónsson Í nefndinni var ágreiningur um eftirlaunafrumv., og þótt orðið hafi upp úr því þessi tillaga, þá er samt ágreiningur um orðalag hennar á milli þeirra, sem eru með afnámi eftirlauna, og þeirra, sem eru á móti því. En ágreiningurinn er ekki svo mikill, sem virðast mætti í fljótu bragði. H. þm. Vestm. (J. M.) vildi láta haga eftirlaununum svo, að þau kæmu úr sérstökum sjóði, og var þetta hugsun ýmsra í nefndinni. Eg vil því mælast til, að till. verði tekin út af dagskrá til lagfæringar, svo hún verði ótvíræðari í þessa átt, sem bent hefir verið á.

Jón Jónsson (1. þm.N.-Múl.): Mig furðar á, að nokkur maður skuli verða til þess, að halda uppi vörnum fyrir eftirlaununum, þar sem það er almennur þjóðarvilji að afnema þau og vér getum ekki spornað móti því, þótt vér viljum. Það verður að afnema þau, en tryggja jafnframt, að embættismenn fari ekki á vonarvöl. Mér er kunnugt um það, að embættismenn sækjast ekki svo mjög eftir eftirlaunum, að minsta kosti ganga ekki síður út þau embætti, sem eftirlaunalaus eru. Að vera að »citera« í það, eins og háttv.þm. Vestm. (J. M.) að þetta sé á móti stefnu undanfarandi þinga, er þýðingarlaust. Vér eigum ekki að binda oss við það. Vér eigum að athuga sem bezt, hvers þjóðin óskar. Skoðun þjóðarinnar er sú, að embættismenn geti bjargast af án eftirlauna, eins og aðrir. Vér höfum ellistyrktarsjóð og fæ eg ekki annað séð, en að embættismenn geti þegið styrk úr honum eins og aðrir. Nú er orðinn svo mikill jafnaðaráhugi hér í landi, að menn sætta sig ekki við, að embættismenn hafi nokkur sérréttindi fram yfir aðra menn í þessu efni. Annað mál er það, að eg get fallist á það, að þeir hafi sérstakan eftirlaunasjóð, sem þeir legðu í. Háttv. 1. þm. S.-Mú1. (J. J.) sagði, að embættismenn yrðu harðara úti en vinnuhjú. Þetta er undarlegt að heyra. Vér vitum, að margir embættismenn, t d. læknar, hafa mikil laun og miklar tekjur. Umkvartanir hafa komið fram um það, hve taxtinn sé hár, og er það ekki að ófyrirsynju. Auðvitað hafa læknar mikið að starfa, en því fremur er hægt að ætlast til, að menn sjái fyrir sér sjálfir á elliárunum, sem menn hafa meiri laun og tekjur, og á það ber að líta, þegar verið er að tala um eftir laun. Embættismönnum er alveg jafnskylt sem öðrum, að fara skynsamlega með efni sín og sólunda þeim ekki í óþarfa. Mér finst laun embættismanna ekki svo lág, að þeir megi ekki við hlíta, þótt þeir hafi ekki eftirlaunarétt, og eg er ekki samþykkur niðurlagi tillögunnar að hækka laun þeirra. Til þess að fá því breytt, get eg fallist á tillögu háttv.þm. S.-Þing. (P. J.) um að taka málið út af dagskrá, þótt ekki sé af sömu ástæðu sem hann.

Framsm. (Sigurður Sigurðsson) Eg bjóst ekki við svona miklum umræðum um tillöguna, en tel þær til bóta, því að þær miða að því að skýra málið. Háttv. þm. Vestm. (J. M.) reyndi að snúa út úr till., en eg hygg raunar, að það muni stafa af því, hve meinilla honum er við allar þingsályktunartillögur. Hann skildi tillöguna svo, að hún færi fram á afnám allra eftirlauna. Það gerir hún að vísu, en tillagan ætlast jafnframt til, að í stað þeirra komi ellistyrkur. Því miður er nú því máli, ellistyrktarsjóðsmálinu, helzt til skamt á veg komið hjá oss, að því er alþýðuna snertir. En vonandi verða sjóðir þeir, sem þegar eru komnir á fót eða verða stofnaðir, svo öflugir, að engir þurfi að fara á sveitina í framtíðinni. Óánægja manna með eftirlaunin er aðallega sprottin af þeim mismun, sem gerður er á embættismönnum og öðrum stéttum. Embættismenn fá sín eftirlaun eftir unnið æfistarf, en óbreyttir alþýðumenn, sem unnið hafa alla æfi baki brotnu og komið þungri fjölskyldu fram, verða að fara á sveitina. Eg kannast við, að mér féll frumvarpið betur en þessi tillaga. Þar var farið fram á það, að lækka eftirlaunin svo mikið, að varla hefði þurft að óttast óánægju út af þeim. En það má vel vera, að afnám eftirlauna reynist samt vinsælla, þótt það hafi í för með sér hækkun á launum sumra embættismanna. Háttv. 2. þm. S.-Múl. (J. Ó.) sagðist hafa verið með afnámi eftirlauna áður fyr, af því að hann áleit í þeim felast misrétti milli embættismanna og alþýðu. Þetta misrétti á sér enn stað og er ekki horfið, þótt vonandi sé, að það hverfi smátt og smátt. Viðvíkjandi því, að afnám eftirlauna fari í bága við stjórnarskrána, þá var nefndinni það fullljóst og því kom hún með málið í tillöguformi. En með því, að ekki er útséð um stjórnarskrármálið vil eg leyfa mér að styðja tilmæli hv.þm. S.-Þing. (P. J.) um, að tillagan verði tekin út af dagskrá.

Framsögum. (Pétur Jónsson) Nefndin hefir í nefndaráliti sínu gert svo grein fyrir þessu máli, að óþarfi er að vera að halda langa ræðu, og litlu við að bæta. Nefndin hefir athugað og rannsakað þetta mál og orðið sammála um helztu aðalatriðin. Fyrst það, að rétt hefði verið, þótt fyr hefði verið, að leggja »plan« fyrir öllu hraðskeytasambandi innanlands. Ennfremur hefir nefndin orðið sammála um flokkun eða niðurröðun símalagninganna í aðalatriðum öllum, og að hraða sem mest lagningu þeirra síma, sem í 2. flokki teljast, og eigi eru þegar komnir. Sömuleiðis hefir nefndin orðið sammála um, að kostnaði við þennan hluta símanna sé dreift á t. d. 20-30 ár, svo að ókomni tíminn fái hlut í kostnaðinum, og það er með lántöku þeirri, er frumv. ráðgerir. Um þetta hefir nefndin orðið sammála og vonar, að þingdeildin verði það einnig. Það eru einungis örlitlar breytingar viðvíkjandi færslu á milli flokka, sem nefndin gerir, og hefir hún orðið sammála um það. Þar á móti hefir orðið nokkur ágreiningur um: Hvort rétt sé að gera að skilyrði, að héruð leggi fé fram til lagninga 2. eða 3. flokks síma. Sérstaklega áleit einn nefndarmaðurinn, þm. Snæf. (S. G.), að þetta væri ekki rétt og álítur, að það sem héruðin hingað til hafa lagt fram, ætti að endurborgast. Þetta fé nemur 82 þúsundum króna og í frumv. er gert ráð fyrir 39 þús. kr. til 2. flokks síma, sem verður þá samtals c. 120 þúsund krónur, og þegar kemur til að leggja 3. flokks síma, þá verður sú fúlga ekki innan við 150 þúsund kr. Þetta mundi það kosta landssjóð að nema burtu umrædd skilyrði. Hér liggur nú engin breyt.till. fyrir um þetta efni, en eg vil þó stuttlega benda á það, gagnvart þessari skoðun, að fyrst og fremst koma ekki allar símalagningar út um héruðin samtímis, og sum bygðarlög geta seint búist við að fá símasamband. En öll bera þau kostnaðinn, ef hann er af almannafé allur. Þess vegna er sanngjarnt, að þau héruð og bygðarlög, sem fá síma, og einkum þegar þau fá hann bráðlega, leggi sérstaklega fram og létti þannig á hinum, sem borga símann, en fá hann ekki. Einstaka stofnanir og menn hafa og sérstakt gagn af símalagningum, t. d. kaupmenn. Thor E. Tulinius t. d. lét strax leggja síma til Eskifjarðar frá Egilsstöðum. Að vísu er nú búið að kaupa þann síma og auðvitað hafði Thor E. T. allmiklar tekjur af honum. En að töluvert fé hafi hann lagt frá sjálfum sér til hans, það tel eg vafalaust. Loks er það aðalatriðið í þessu máli, að tillög héraðanna eru eins og prófsteinn til þess að sýna, hve brýn þörf er á símalínu á þessum stað eða hinum. Ef héruðin eru fús á að leggja sjálf fram svo og svo mikið fé til símalagningar, þá er það sönnun fyrir því, að símalínan sé nauðsynleg, ella mundu héruðin ekki taka svo miklar byrðar sér á herðar. Líka er þess að gæta, að þetta ákvæði er nokkurs konar hamla á því, að símar verði heimtaðir af þeim héruðum, þar sem lítil þörf er á þeim, eða útlit fyrir, að þeir muni ekki borga sig. Það er hamla á móti þeim straum, sem sífelt skellur á þinginu af fjárbeiðnum og kröfum, sem valda því, að það er áður en varir komið svo, að tekjurnar ekki nægja fyrir útgjöldum. Eg vona því, að menn hafi séð, að það verður að reisa skorður við þessu, og það verður ekki betur gert á annan hátt en þann, að heimta svo og svo mikið tillag úr hlutaðeigandi héruðum sjálfum. Það er þessi hamla, sem eg fylgi fram í vegamálum, skólamálum o. fl. til þess að verjast ágengd. Það varð talsverður ágreiningur um það í nefndinni, hvort hafa skyldi eingöngu síma eða að nokkru leyti loftskeyti, og stendur það í sambandi við hraðskeytasamband milli Vestmannaeyja og meginlands. Um þetta þarf ekki mikið að tala nú, þar sem engin brtill. liggur fyrir í því efni, en eg skal að eins geta þess, að þessi þræta kemur nokkuð öðru vísi fyrir nú en árið 1905. Raunar var eg ekki í efa um það þá, að miklu heppilegra mundi vera að hafa símasamband milli landa en loftskeytasamband, en þó gat verið um meira efamál að ræða þá en nú. Nú er um það að ræða, að setja loftskeyti í samband við fullkomið símakerfi, sem þegar er komið, og ólíklegt að það geti blessast vel. Eg er hræddur um, að þau héruð, sem eingöngu ættu við loftskeyti að búa, yrðu óánægð vegna þess, að þau yrðu svift hinum miklu kostum og þægindum, sem talsíminn hefir í för með sér, og öllu beinu sambandi við talsímakerfið, sem er hvarvetna annarstaðar á landinu. Frumv. hefir þó nokkuð um loftskeytasamband, þar sem ráðgert er, að loftskeytastöð verði reist hér í Reykjavík. Auðvitað er það einkum vegna skipa í hafi. En hún er þá líka til taks, ef menn síðar vildu koma þeim bygðarlögum, t. d. Skaftafellssýslu, sem ekki geta fengið síma, í loftskeytasamband við Reykjavík. Það virðist líka miklu heppilegra að hafa loftskeytastöðvarnar í Skaftafellssýslu - ef til kemur - svo sterkar, að þær geti náð sambandi beint til Reykjavíkur. Það getur orðið nokkuð mikil töf að þurfa að hafa millistöð í Vestmannaeyjum, og ef sími væri lagður til eyjanna, væri eins hægt fyrir Skaftafellssýslu að komast í samband við þær gegnum Reykjavík. Þá skal eg minnast á brtill. á þgskj. 844 um það, að Norður Þingeyjarsýslulínan liggi bæði um Axarfjörð og Kelduhverfi. Eg hefi ekki átt tal við símastjórann um það og hygg því, að það sé nokkuð viðurhlutamikið að samþykkja brtill. að svo stöddu. Eg er hræddur um, að það yrði kannske nokkuð mikill kostnaðarauki. En það er ekki svo, að eg telji það ekki sjálfsagt, að Kelduhverfið verði einhvernveginn sett í sambandið, og lofa eg fyrir mitt leyti að vinna að því, hvort sem þessi tillaga verður samþykt eða ekki. En nú sem stendur er ekkert hægt að segja um kostnaðinn, og vildi eg því mælast til, að hv. flutningsm. tæki tillöguna aftur við þessa umræðu. Þá hefir komið fram önnur brtill. þess efnis, að í stað loftskeytastöðvar í Reykjavík, sem nær til Grænlands, komi svo sterk stöð, að hún nái til Vesturheims. Eg er hræddur um, að þetta verði okkur ofvaxið. Líka er þess að gæta, að við höfum enga áætlun um kostnaðinn við svo sterka stöð, og væri því nokkuð viðurhlutamikið að færast þetta í fang að alveg óhugsuðu ráði. Nái stöðin til Grænlands, þá getur verið, að það flýti fyrir máli, sem talsvert hefir verið talað um, að ná loftskeytasambandi frá Norðurálfu við Vesturheim með Grænland sem millilið. Yrði þá óþarft fyrir oss Íslendinga að brjótast í að koma sambandinu á. Við vitum líka hvað stöð, sem nær til Grænlands kostar. Það verður kannske helmingi dýrara en hin ráðgerða stöð til sambands við Vestmannaeyjar, en 50 - 60 þús. kr. er ekki það stórfé, að það sé okkur ofvaxið. Það er gerð grein fyrir því í nefndarálitinu, hvað mæli með því að hafa stöðina svona sterka. Með því nær hún líka til annara næstu landa, Írlands, Noregs og Skotlands, og getur það orðið oss til stórhagnaðar, þegar samningstíminn við Stóra norræna félagið er útrunninn. Eg hefi svo ekki meira um málið að segja. Okkur nefndarmönnum er það kappsmál, að því verði lokið svo tímanlega hér í deildinni, þó að það hafi komið seint fram, að hv.Ed. geti að einhverju leyti lýst áliti sínu á því.

Sigurður Gunnarsson Eg virði mjög hinn mikla áhuga flutningsmanna, og þá sérstaklega hv.þm. S.-Þing. (P. J.) á þessu. Eg verð að segja það, að eg hefi aðallega unnið að þessu frumv. til þess að mér gæfist tækifæri til þess að láta þá skoðun mína í ljós, að slíkt frv. hefði átt að leggjast fyrir þingið þegar í upphafi, áður en símamálin hefðu yfirleitt verið tekin til meðferðar. Aðalstefnu frv. tel eg því rétta, en eins og nú er komið, tel eg það afarmikinn galla, að það hefir komið svona seint fram. Í sjálfu sér er ekki mikið við flokkun frv. að athuga, en þegar farið er út í einstök atriði, getur margt verið nokkuð athugavert. Eg skal þá fyrst benda á 17. lið 2. gr. þar sem lagt er til, að lagður verði hliðarsími til Vestmannaeyja. Eg tók skýra afstöðu til þessarar tillögu í nefndinni, vegna afstöðu minnar í loftskeytamálinu, og enn er ei séð fyrir endann á því máli. Einnig skal eg taka það fram, að mig greindi á við hv. flutningsm. um 5. gr., sem ræðir um tillögin frá héruðunum. Eg álít það sanngjarnast, að héruðin þyrftu sjálf ekkert að leggja til þeirra símalagninga, sem lagðar væru eftir skynsamlegu »plani« um alt land, eftir því sem þingi og stjórn sýndist sanngjarnast og mundi mega við hlíta í næstu framtíð. Eg skal að vísu játa, að einhver takmörk þarf að setja, en þau ætti ekki að vera mjög vandasamt að finna. Hv. flutningsm. (P. J.) líkti þessum símalagningum við vegalagningar, en eg tel þar nokkru öðru máli gegna. Símalagningamar fara beint í þá átt, að auka atvinnuvegi viðkomandi héraða og gefa því beinar tekjur, en vegirnir gefa að eins óbeinar tekjur. Þess vegna virðist mér landssjóður einn eigi að kosta símana, en af því leiðir aftur, að framlög héraða, sem þegar eru borguð, ættu að endurgreiðast. Hv. frsm. (P. J.) áleit þessi héraðatillög snjallræði, því að þau væru prófsteinninn eða sönnunin fyrir símaþörfinni. Eg hefði ekkert haft á móti þessu, ef því hefði verið beitt þegar frá upphafi, en nú er það ekki gert fyr en langt er komið með símalagningarnar um landið. Þau héruð, sem eftir eru, eiga eins mikla heimtingu á að fá síma og hin, sem áður hafa fengið þá endurgjaldslaust. Að ýms héruð hafa lagt fram talsvert mikið fé, og sum meira en þau í raun og veru þola, til þess að fá símasamband, sýnir að eins, að þessi héruð hafa heldur kosið, af tvennu illu, að taka á sig þungar byrðar, en þurfa að bíða svo og svo lengi. Það er og öllum ljóst, að þau héruð, sem út undan hafa orðið, eru nú ver sett en áður, þegar enginn sími var, vegna þess að þau hljóta að standast ver samkeppnina við héruðin í kring, sem hafa fengið síma. Eg skal ekki að öðru leyti vera langorður, en að eins benda á þessa afstöðu mína til frumv. og taka það fram, að eg hefi aldrei hugsað mér, að það gæti orðið samþykt til fullnaðar á þessu þingi, en eg hefi ekki viljað tálma því, að það væri athugað og rætt. Breyt.till. hefi hvorki eg né hinir meðnefndarmenn mínir, sem ritað höfum undir með fyrirvara, viljað koma fram með af þessari ástæðu. Eg vildi að frumv. yrði rætt í ró og athugað sem bezt, án þess að það væri tætt í sundur af brt.till. Auðvitað vil eg, og líklega hinir meðnefndarmenn mínir, áskilja sér rétt til þess að koma fram með breyttill. við 3. umr. og mun eg greiða atkvæði með að frumvarpið fái að ganga áfram í deildinni.

Þorleifur Jónsson Þar sem eg skrifaði undir nefndarálitið með fyrirvara, álít eg rétt að gera nokkra grein fyrir skoðun minni á þessu máli. Eg þarf ekki að vera langorður, því að h. þm. Snæf. (S. G.) hefir tekið fram mikið af því sem eg vildi sagt hafa. Eg skal játa það, að nauðsynlegt var, að slíkt frv. kæmi fram, og það er skaði, að það er ekki fram komið fyrir löngu. Við vorum samdóma um það í nefndinni, að nauðsynlegt væri að undirbúa lagafrv. um símakerfi landsins, ekki síður en um vegalagningar og að þessu leyti vildum við vinna saman við aðra nefndarmenn. En þó að þetta séu nauðsynleg lög, þá álít eg að talsvert sé athugavert við ýmsar greinar frumvarpsins. Eg hefi altaf verið þeirrar skoðunar, að landið sjálft ætti að kosta allar símalínur með fram þjóðvegum og að því leyti get eg skírskotað til orða h. þm. Snæf. (S. G.). En eftir undanfarinni venju fær þetta víst ekki mikinn byr, þó að eg verði að álíta, að mikið misrétti hafi skapast við þá reglu. Héruðin milli Seyðisfjarðar, Reykjavíkur og Ísafjarðar hafa fengið síma alveg endurgjaldslaust, en önnur héruð verða að leggja fram meiri og minni skerf til þess að komast í samband. Þetta fer alveg í gagnstæða átt við vegalögin, sem háttv. framsögum. (P.J.) hefir verið að vitna í. En annars var þetta ekki aðalatriðið hjá mér, heldur hitt, að frumvarpið kemur í bága við þá stefnu, sem eg og fleiri höfum í loftskeytamálinu. Eg er þeirrar skoðunar, að heppilegast muni vera, að koma loftskeytasambandi á milli Vestmanneyja og meginlands, bæði vegna þess, að það verður stórum mun ódýrara en sími, bilunarhætta engin og einnig af því að hér í Reykjavík er ætlast til, að loftskeytastöð verði reist, hvort sem er, eins og líka frumvarpið fer fram á. Frumvarpið kemur því í bága við þessa stefnu mína og fleiri hv.þm. og get eg því ekki fylgt ákvæðinu um hliðarsíma til Vestmanneyja, einkum þar sem ekki er loku fyrir skotið, að loftskeytamálið nái fram að ganga á þessu þingi. Verði loftskeytamálið felt, þá er auðvitað ekki annað fyrir höndum en að koma sem fyrst á símakerfi um alt land, því að dráttur á því máli er mjög skaðlegur fyrir hin símalausu héruð. En eg býst ekki við, að málinu geti orðið flýtt svo, að það nái framgangi á þessu þingi. Eg mun samt greiða atkvæði með því, að það fái að ganga til 3. umr., til þess að deildinni gefist kostur á að athuga það svo og undirbúa, að stjórnin geti lagt það fyrir næsta þing. Að þessu leyti vil eg að málið verði stutt, án þess að eg bindi atkvæði mitt í einstaka greinum.

Bjarni Jónsson Eg stóð upp til að minnast á hina litlu og laglegu brtill. nefndarinnar, sem efst stendur, að breyta alstaðar »leggja« í »byggja«.  (Pétur Jónsson: Hún var tekin aftur)  . Það lá að, að svo kostulegur dýrgripur fengi ekki að standa, ella mundi nefndin hafa fengið að heyra margt, meðal annars þessa vísu: Símanefndin framafús fundvís er á snilli, byggir línur, leggur hús landshornanna milli.

Eggert Pálsson Eg ætla ekki að fara langt út í frumvarpið í heild sinni enda er oss, sem fjarlægir erum Reykjavík, óhægt um tímans vegna, að lagfæra það sem eftir oss kann að verða ritað, ekki greiðara en það gengur með framlagning fundanna. Þótt frumvarpið komi seint fram, er eg þakklátur háttv. flutn.m. (P. J.) fyrir að hafa komið fram með það nú. Því þótt það geti ekki tímans vegna náð nú samþykki þingsins, þá er það góður grundvöllur fyrir næsta þing að byggja á og því ekki ónýtt verk að bera það fram nú. Eg stend upp til þess að minnast örfáum orðum á breyt.till. okkar þingmanna Rang. á þgskj. 845, sem fer fram á það, að koma Landi og Þykkvabæ inn í símasambandið. Í frumv. er ætlast til þess, að efri hluti Árnessýslu komist í sambandið í framtíðinni. Nú víkur því svo við, að þegar sími er kominn upp í Hreppa, þá er hverfandi kostnaður að halda áfram línunni austur á Land, ekki annað en að strengja yfir Þjórsá. Af þessu getur enginn verulegur kostnaður stafað. - Nokkuð öðru máli er að gegna um línuna niður í Þykkvabæ. Það má að vísu segja, að 2 stöðvar séu þar innan hrepps í þeim hreppi, sem Þykkvabærinn tilheyrir, þar sem eru stöðvarnar við Þjórsárbrú og Ægissíðu, en þær eru báðar á yztu jöðrum Ásahrepps og langur vegur til þeirra úr Þykkvabæ, auk þess sem ófær vötn eru í milli, Djúpós og Þykkvabæjarvötn. Þykkvabærinn er á við hvert meðalkauptún að mannfjölda; þar eru 40 búendur í hvirfingu og mannfjöldinn sennilega um 200 manns eða vel það. Það má því gera ráð fyrir því, að síminn yrði allmikið notaður þar og mundi veita landsjóði töluverðar tekjur, ekki sízt ef Safamýri yrði gerð nothæfari en nú er og bygðin yxi þar með. Úr því að eg stóð upp, skal eg til athugunar skjóta því til nefndarinnar, hvort 16. og 17. liður 3. gr. sé svo úr garði gerður, sem nefndin vill vera láta og hvort nefndin vill ekki taka til íhugunar það sem eg sagði við 2. umr. fjáraukalaganna, sem sé, að ef lína yrði lögð austur í Vík, má gera ráð fyrir, að hún liggi um Landeyjar og yrði því kippkorn samferða símanum til Vestmannaeyja, svo að sá spotti mundi kosta að áliti símastjórans 12 þús. kr. Það er því of mikið álagt, eins og stendur í fylgiskjalinu, að ætla viðkomandi sýslum að borga 7 þús. kr. til Vestmannaeyjasímans og 6 þús. kr. til Víkursímans. Tillagsupphæðin verður að lækka í öðru hvoru tilfellinu, annað hvort það sem ætlað er til 16. eða 17. liðsins, ella er að minni hyggju tvílagt á sýslurnar. Þessu beini eg til nefndarinnar til íhugunar.

Benedikt Sveinsson Eg á hér breyt.till. á þgskj. 844 og skal eg skýra frá þeim með nokkrum orðum. Eftir því, sem símaleið er mörkuð á korti símastjórans, er ætlast til þess að símalína liggi frá Ferjubakka í Öxarfirði sjónhending til Húsavíkur, þ. e. a. s. um Reykjaheiði eftir Bláskógavegi. Liggur síminn þá um óbygðir einar allan þennan veg, frá Jökulsá til Húsavíkur. En undir jaðri Reykjaheiðar er Kelduhverfi, ein hin blómlegasta og fjölmennasta bygð í allri sýslunni. Samkvæmt áætlun símastjórans er ætlast til að sneitt sé fram hjá þessari sveit og sýnist það, eftir »korti« hans liggja heldur beinna við, að því er stefnuna snertir, en eg verð að biðja háttv. deild að taka vel eftir því, að leiðin er ekki rétt mörkuð á kortinu. Sakir staðhátta verður hún að liggja í allmikinn bug suður á við, eins og Bláskógavegur, til þess að sneiða hjá Skinnstakkahrauni, sem fult er af gjám og nálega ófært yfirferðar, og einnig verður hún að sneiða suður fyrir Grísatungufjöllin. Það nær engri átt, að síminn verði lagður eftir sjónhending beint yfir þessar torfærur, heldur hlýtur þetta að hafa verið markað á »kortið« athugalaust.- Þessi bugur frá beinni línu verður mjög áþekkur þeim bug, sem á, símaleiðinni verður, ef hún liggur eftir endilöngu Kelduhverfi með bygð og síðan yfir Tunguheiði til Húsavíkur. Á þennan hátt lægi síminn allur í bygðum, nema yfir Tunguheiði, sem er stuttur fjallvegur. Þess ber og að gæta, að ódýrara er að flytja staurana á þessa leið en hina, því að hún er skemmra frá sjó. Ennfremur er hægara að gera við símann í bygðum heldur en á heiðum uppi. Það er varla hættulaust mönnum á vetrardegi að klungrast yfir hraun þau og gjár, sem síminn mundi liggja um, ef syðri leiðin væri farin fjarri mannabygðum. Ef sú leið er valin, verður þessi sveit, Kelduhverfið, símalaust. Skilst mér þó, að nær liggi, að bygðamenn fái síma, heldur en sauðfénaður og hreindýr á heiðum uppi, að minsta kosti þegar hvorttveggja er jafndýrt. Háttv. framsögum. (P. J.) benti á það, að leggja mætti síma um Kelduhverfi síðar. Það tel eg tvíverknað og alveg óþarfan aukakostnað, sem þegar mætti spara. Væri kringilegt, að þurfa aftur að leggja síma samsíða hinum langan veg. - Menn mega vel hafa það í minnum, er síminn var lagður 1905, að þá var sneitt hjá bygðum norður þar, en síminn lagður um fjöll og firnindi á öræfum uppi. Mun það hafa stafað bæði af undirbúningsleysi og svo hafa menn horft í þann lítilfjörlega kostnaðarauka, þær 20-30 þús. kr., sem munaði á verði, ef bygðaleiðin hefði verið valin. Nú kannast allir við, að þetta hafi verið mesta yfirsjón og glapræði. Syðri leiðin, um Reykjaheiði, hefir ekkert sér til ágætis um fram þá nyrðri, nema síður sé. Styttri er hún ekki, eða ekki svo að neinu nemi. Viðgerðir verða miklu óhægri, ef vír slitnar. Reykjaheiði er fullkomin dagleið á vetrardag bygða á milli. Aftur er Tunguheiði eigi lengri en svo, að tveggja klukkustunda tíma tekur hún fótganganda mann á vetrardegi milli bæja, og loks er á það að líta, að fjölbygðasta og þéttbýlasta sveitin færi á mis við síma, ef valin væri hin syðri leið. Það er því eigi að undra, þótt Keldhverfingar og Öxfirðingar fylgi því fram, að fá símann með bygð á þessu svæði, og öllu héraðinu er það áhugamál, eins og þingmálafundagerðirnar bera vitni um. Mér hefir verið skrifað það norðan úr Kelduhverfi, að Forberg hafi ekki haft tal af sveitabúum í yfirför sinni, síðastliðið sumar, enda mun hann hafa farið yfir í flaustri, og lítt notið við eiginna athugana, heldur stuðst við mælingar Hansons nokkurs verkfræðings, þess er þar fór um fyrir nokkrum árum, eins og háttv.þm. S.-Þing. (P. J.) gat um. Eftir því sem allir málavextir eru, þá efa eg ekki, að deildin taki þessari tillögu vel, en þó vil eg verða við tilmælum háttv. framsm. um að taka tillöguna út af dagskrá í þetta sinn, og geyma til 3. umr. Treysti eg því, að svo muni fara um till., að henni vaxi fylgi því meir, sem hún er betur íhuguð. Síðari brtill. mín er við 6. gr. frumv. um að væntanlegt loftskeytasamband sé ætlað milli Íslands og Vesturheims, en ekki skorðað við vesturströnd Grænlands. Gengur mér það til, að ef þessa væri kostur, mundi að því verða meiri tekjur að hafa sambandið beint við brezk lönd í Vesturheimi, heldur en að þurfa að hafa þennan viðkomustað á leiðinni. Svo er og því meiri trygging fyrir því, að halda mætti öruggu sambandi við England eða önnur lönd í Norðurálfu, þótt sæsíminn slitnaði, eftir því sem stöðin hér væri öflugri. Eg hefi engin skjöl né skilríki fyrir þessu máli, en eg hefi talað við mann, sem vit hefir á því, og hyggur hann, að beint samband við Vesturheim mundi verða dýrara, en þó ekki meira en svo, að nema mundi 20-30 þús. kr., og er það ekki gífurlegt, þegar miklir hagsmunir og þægindi eru í aðra hönd.

Björn Sigfússon Þótt eg hafi nú skrifað undir nefndarálit þetta með fyrirvara, þarf eg ekki að halda langa ræðu, heldur get eg látið mér nægja að skírskota til orða samnefndarmanna minna, háttv.þm. Snæf. (S. G.) og sérstaklega háttv.þm. A. Sk. (Þ. J.) sem hafa skýrt frá í hverju ágreiningur okkar er fólginn, og vil eg ekki vera að endurtaka það. Eg er samþykkur aðalstefnu frumv. og var það á síðasta þingi, nfl. þeirri stefnu, að setja lög um alla aðalsíma, sem mynda kerfi um land alt, líkt eins og gert er í vegalögunum.

Framsögum. (Pétur Jónsson) Eg gleymdi að minnast á brtill. á þgskj. 845. En flutnm., háttv. 1. þm. Rang. (E. P.), hefir nú gert grein fyrir þeim, og gert það á þann hátt, að eg hygg, að ekkert sé þar við að athuga. Nefndin hefir raunar ekki haft þær til meðferðar, en eg hygg, að hún sé þeim ekki andvíg. Það er svo óákveðið um 3. fl. símana, að ekki verður eiginlega haft á móti tillögum um þann flokk; þar mun mestu um ráða, hvað símastjóri og stjórnin leggur til. Nánari ákvæði gerir þingið í hvert sinn, um leið og fé er veitt til framkvæmdanna. Eg tel það víst, að ef sími verður lagður upp í Eystrahrepp muni honum verða haldið áfram austur á Land, ef sími verður ekki kominn þangað áður frá aðallínunni. Þar sem háttv. 1. þm. Rang. (E. P.) mintist á símann til Vestmannaeyja, þá skal eg játa það, að það er ónákvæmni í greininni um tillag héraðanna. Það er ætlast til, að síminn austur í Vík liggi um Landeyjar frá Garðsauka og verði þá nokkra leið samferða Vestmanneyjasímanum. Nú hefir Vestmanneyjasímanum verið tileinkaður spottinn frá Garðsauka, þangað til símarnir greinast og tillagið til þess síma því miðað við símann alla leið frá Garðsauka til Vestmannaeyja. Þar á móti er Víkursíminn í rauninni að eins talinn frá því, er þeir greinast og héraðstillagið miðað við þann kafla. Þess ber að gæta, að stjórnarráðið á samkvæmt 5. gr. frv., að jafna niður tillaginu á þær sýslur, sem hlut eiga að málum, og mun það sjá um, að tillag héraðanna til þessara tveggja síma komi sanngjarnlega niður. Hins vegar er auðvelt að haga þessu á annan veg og nákvæmar, með því að breyta því til 3. umr. Þá skal eg minnast stuttlega á Öxararfjarðarsímann. Eg hygg, að þótt svo standi á kortinu, að hann eigi að liggja frá ferjustaðnum á Jökulsá, beint til Húsavíkur, þá sé ekki neitt í frv., sem hindri það, að hann verði látinn liggja um Kelduhverfi, ef það virðist heppilegt. Símastjórinn hefir að vísu farið alla þessa leið, en mun þó að mestu hafa bygt á mælingum Hansons ingeniörs 1906, en líklega lítið rannsakað leiðina sjálfur. Um þetta atriði mun nefndin bera sig saman við símastjórann og gera tillögur samkvæmt því. Þeir nefndarmenn, sem skrifað hafa undir nefndarálitið með fyrirvara, hafa nú gert grein fyrir afstöðu sinni. Eg hefi enga ástæðu til að fara að þrátta við þá, því síður sem engar breyt.till. liggja fyrir frá þeim og þeir virðast samþykkir stefnu frumv. í öllu verulegu. Mér skildist það á háttv.þm. A. Sk. (Þ. J.), að hann liti svo á, að það væri ósanngjarnt að krefjast tillags af héruðunum, þar sem þau héruð, er fyrst fengu símann, þurftu ekkert tillag að greiða. Þessari skoðun er eg ósamþykkur, í fyrsta lagi af því, að þau héruð, er fyrst fengu síma tillagslaust, verða samkvæmt frumv. og hafa orðið fyrir harðari kostum um framlag til hliðarlína heldur en hin. Þau leggja því flest sinn fullkomna skerf til símakerfisins á endanum, og skal eg benda þar á Norður-Þingeyjarsýslu, samkvæmt frumvarpinu. Ennfremur Suður-Þingeyjarsýslu, Eyjafjarðar- og Múlasýslur. Þar næst er það, að upphaflega þegar símasambandið komst á og lendingarstaður var ákveðinn á Seyðisfirði og 300 þús. kr. fengust hjá »Stóra Norræna« til landsímalagningarinnar, þá var ákveðið að koma öllum kaupstöðum landsins í samband við lendingarstað sæsímans, sem sé: Akureyri, Reykjavík og Ísafirði. Nú gátu ekki heldur öll héruð landsins notið góðs af þessu ókeypis sambandi. Hins vegar var heldur ekki hægt, að komast hjá því, að einhver héruð hefðu gagn af því, sem hefði þá eiginlega verið hið eina sanngjarna eftir þessum hugsunargangi; einhversstaðar varð símann að leggja í bygð. Að vísu kom til orða að koma sæsímanum á land sem næst Reykjavík og henda þessum 300 þús. kr„ sem hin lendingin sparaði, í sjóinn. En hitt varð þó ofan á. Nei, það varð að leggja símann um héruð, og hefðu menn nú farið að heimta af þessum héruðum hluta af kostnaðinum, þá gat það orðið til tálmunar öllum framkvæmdum, enda hygg eg, að enginn muni telja það neitt óhapp, að þessi leiðin var tekin, og það þótt Múlasýslur, Þingeyjar-, Eyjafjarðar-, Skagafjarðar- og Húnavatnssýslur hafi allar grætt töluvert á því. Öll þessi héruð, nema Húnavatnssýsla, hafa líka lagt eitthvað til símanna, og Múlasýslur mjög mikið, svo að ef hér er um nokkurn ójöfnuð að ræða, þá er það af því, að ekki hefir orðið hjá honum komist. Afleiðingin af því, að síminn verður að liggja einhvers staðar, er ekki sú, að allir landsmenn geti gert kröfu til að fá hann heim í hlaðið hjá sér. Skal eg svo ekki tefja deildina með lengri ræðu í þetta sinn.

Benedikt Sveinsson Viðaukatill. mín fer fram á það, að eitthvert millilandaskip komi við á hinum helztu höfnum í Norður-Þingeyjarsýslu. Hingað til hafa þau ekki komið þar við, hvorki fram né aftur. Ein ferð út og utan haust og vor mundi mikið bæta úr þeim torveldleikum, sem á því eru að fá útlendar vörur og koma innlendum frá sér. Þykir héraðsmönnum hart undir því að búa, sem von er, að skip þau, sem landssjóður kostar til ferða hér við strendurnar og landa á milli, skuli aldrei allan ársins hring koma þar nærri. Hafnir eru hér góðar og innsigling hættulítil og engu lakari en víða annarstaðar, þar sem skip koma við í hverri ferð. Vænti eg því góðra undirtekta um þessa málaleitan.

Jón Jónsson 1. þm.N.-Múl.: Fyrir mér hefir vakað svipað sem háttv.þm.N.-Þing. (B. Sv.) í viðaukatill. mínum, að illt sé, að skip, sem njóta styrks af landssjóði, skuli ekki skyld að koma á helztu hafnir landsins, t. d. Reyðarfjörð. Þangað liggur aðalvegur og verzlun er þar mjög að aukast. Ennfremur Vopnafjörður; þangað koma Thoreskipin ekki, nema þau hafi nægilegan farm, og er það ný stefna, því að sameinaða félagið lét sín skip jafnan koma þar samkvæmt áætlun og gerir raunar enn. Þetta getur verið mjög bagalegt farþegum, að vita ekki, hvenær skipin koma við og þurfa að hrekjast þannig hafna á milli. Kaupstaðurinn er fjölmennur og í viðgangi. Höfn góð og ekkert út á að setja nema í hvassviðrum, svo sem víða annarstaðar. Er ilt að sneiða svo fram hjá merkustu stöðum landsins, auk þess sem undir hælinn er lagt, að einstaklingar geti haft skipanna not. Á Borgarfirði eystra er höfn ekki góð, en þó má oft skipa þar upp vörum og með því þar er fjölmenni, þá ættu skipin að koma þar við, eftir því sem hentugleikar leyfa. Þetta, sem hér er farið fram á, er svo sanngjarnt, að þau félög, sem njóta styrks úr landssjóði til ferðanna, ættu að kappkosta að gera landsmönnum eins þægilegt og unt er bæði með vöruflutninga og fólksflutninga.

Jón Ólafsson Herra forseti! Eg efast ekki um, að þessar tillögur séu allar á góðum rökum bygðar. En eg held, að þær séu allar óþarfar, af því eg skil ekki annað en ráðherra muni eins taka tillit til óska þingmanna í þessu efni, þótt þær komi ekki fram í þingsályktunarformi frá deildinni. Tillögurnar eru þannig vaxnar, að hávaðann af deildarmönnum mun bresta kunnugleika til þess að geta dæmt um þær, nema að eins fáar þeirra. Ef menn sneru sér privat til ráðherra, þá mundu menn betur geta rökstutt þær. Og á þann hátt mundu þeir gera meira gagn, en með því að samþykkja þingsályktun.

Flutningsm. (Sigurður Gunnarsson) Eg og háttv.þm.N. Ísf. (Sk. Th.) höfum leyft okkur að koma fram með tillögu um, að millilandaskipin komi við í Bolungarvík í marz og september. Það er bygt á því, að skipin fara ávalt fram hjá Bolungarvík og enginn krókur er að koma þar við, en verzlun er þar mikil og margt fólk. Kaupmenn þar verða því ávalt að sækja vörur sínar inn á Ísafjörð á eftir og er það töluverður bagi fyrir þá. 2. liður tillögu okkar fer fram á, að millilandaskipin komi eins oft á ári í Stykkishólm eins og 1910. Nú er orðin stór breyting á því, sem þá var. Nú koma skip frá sameinaða gufuskipafélaginu þangað ekki nema 6 sinnum, en 1910 komu þau þangað 13 sinnum. Þetta er niðurfærsla meir en um helming og veit eg ekki hvað því veldur. Það hefir verið borið fyrir, að það væri af því að ekki væri flutt eins mikið með þessum skipum og skipum Thorefélagsins. En það ætti alls ekki að vera næg ástæða, þar sem þetta félag nýtur opinbers styrks. En sú saga hefir gengið, að þetta eigi rót sína að rekja til þess, að brytinn á »Botníu« var sektaður um 50 kr. síðastliðið sumar fyrir ólöglega vínsölu, og þá er sagt, að Aasberg, skipstjórinn á »Botníu«, sem annars er mörgum að góðu kunnur, hafi hótað því, að það skyldi koma niður á þessum stað. Eg hefi bréf í höndum frá einum formanni félagsins, sameinaða gufuskipafélagsins, sem er svar upp á fyrirspurn, sem afgreiðslumaður þess í Stykkishólmi gerði út af þessu. Að vísu er það ekki sagt í bréfinu berum orðum, að þessi sekt sé aðalástæðan, en það má lesa það milli línanna. En nú er vonandi, að félagið verði ekki látið framvegis komast upp með slíkt, og þoli mönnum ekki lög. Viðvíkjandi því, sem háttv. 2. þm. S.-Múl. (J. Ól.) sagði, að stjórnin mundi eins taka tillögurnar til greina, þótt hver þingmaður privat ætti tal um þetta við stjórnina, þá er eg ekki þar á sama máli. Þingsályktunartillaga hefir ólíkt meiri kraft, þegar hún kemur frá þingdeildinni en málaleitanir frá einstökum mönnum eða héruðum. Annað mál er það, að naumast má búast við, að allar tillögurnar verði teknar til greina, eins og t. d. tillögurnar frá háttv. 1. þm.N. Múl. (J. J.) því þær ganga nokkuð langt, sérstaklega 4. liðurinn um, að skipin komi 8 sinnum á Vopnafjörð, en eg mun þó ekki sem nefndarmaður verða á móti þeim lið. Þegar hér var komið umræðunum gat forseti þess, að komin væri fram rökstudd dagskrá frá 2. þm. S.-Múl. (J. Ól.) og 2. þm. Árn. (S. S.) svo látandi: »Í trausti þess, að stjórnin taki alt það tillit, sem hún sér fært til óska þingmanna, sem þeir láta í ljósi við hana um ferðir póstskipanna, tekur deildin fyrir næsta mál á dagskrá.«

Jóhannes Jóhannesson Viðaukatillaga mín og hv.þm. Sfjk. (B. Þ.) á þgskj. 842 fer fram á það, að alþingismenn á Austurlandi eigi hægra með en nú er að komast af þingi og á. Þingmenn af Austurlandi eru 5, 2 úr hvorri Múlasýslu og 1 af Seyðisfirði, og getur verið, að þingmaður Austur-Skaftafellssýslu noti þessa ferð. Í vetur átti »Vesta« að vera á Seyðisfirði 29. jan., en kom ekki þangað fyr en 1. febr. og kom ekki hingað fyr en 13. febr., svo við vorum 12 daga að hrekjast með henni. Nú fer skip ekki héðan fyr en 17. maí, svo við verðum að bíða viku eftir að þingi er sagt upp. Þetta er dýrt fyrir landssjóð og óþægilegt fyrir okkur. En hægðarleikur að laga þetta með því að fá »Botníu«, sem nú fer bráðlega til útlanda, til þess að koma við á Seyðisfirði, og þá væru þingmenn þaðan ekki nema 36-40 klukkustundir á leiðinni. Þannig sparaði landssjóður sér marga peninga og þetta yrði mikill hægðarauki fyrir þingmenn. Eg vona, að þessi viðaukatill. verði samþykt, ef rökstudd dagskrá skyldi verða feld.

Björn Sigfússon Eg og hv. samþingismaður minn höfum komið með eina viðaukatill. Hún fer fram á það, að skip, sem kemur á Steingrímsfjörð á norðurleið 4. júlí, komi einnig á Hvammstanga. Eg tel víst, að þetta muni verða tekið til greina, því það er afar auðvelt án þess að raska nokkuð áætlun skipsins, en þessi viðkomustaður hins vegar þýðingarmikill fyrir Vestur-Húnavatnssýslu. Sökum þess, að því hefir verið haldið fram, að það mundi gera sama gagn að snúa sér til ráðherra, þá skal eg geta þess, að það hefir verið reynt, en engin áhrif haft. Eg held því fram, að það muni fremur verða tekið til greina, ef það yrði samþykt í þingsályktun.

Jón Ólafsson Herra forseti! Ræða háttv. 2. þm. Húnv. (B. S.) sannfærði mig um, að okkar leið er sú eina tiltækilega í þessu efni. Mér skildist á þm., að hann hefði snúið sér til ráðherra, en hann hefði ekki getað komið þessu í framkvæmd. En úr því ráðh. getur ekki komið þessu í verk, þá getur þingdeildin það heldur ekki, því að það verður að taka það til athugunar, að ráðherra hefir engin yfirráð yfir millilandaskipunum. Þau hafa ekki styrk úr landssjóði og við getum ekki skyldað þau til að koma við í Stykkishólmi eða neinum öðrum stað. Eg fæ ekki séð, að það hafi meiri áhrif, þótt þingdeildin skori á ráðherra að taka þetta til greina, en hver einstakur þingmaður. Eg er sannfærður um, að fyrverandi ráðherrar hafa gert, og að hver sem er ráðherra, gerir í þessu efni það, sem hann getur.

Jón Jónsson (1. þm.N.-Múl.): Eg mótmæli því, að það sé þýðingarlaust að samþykkja þessa tillögu, því það hefir meiri kraft, að samþykkja þingsályktun en dagskrá, og er styrkur fyrir stjórnina gagnvart félögunum að hafa yfirlýstan, skýran þingvilja að baki sér. Mér finst það undarlegt, að þingmenn skuli koma með rökstudda dagskrá, því hún grefst í þingtíðindunum og hefir ekkert gildi. Eg vil benda hv.þm. Snæf. (S. G.) á, að það er engin ósanngirni í því, þótt Thore-skipin séu látin koma við á Vopnafirði 8 sinnum hvora leið. Beri maður saman Vopnafjörð og Mjóafjörð, þá er miklu meiri ástæða til þess, að láta skipin koma við 16 sinnum á Vopnafirði, heldur en 24 sinnum á Mjóafirði.