Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Svo sem fram hefur komið í umr. um þetta frv. til l. um dýralækna varð um eitt skeið í vetur allharkalegur árekstur á milli landbrn. annars vegar, en á vegum þess er þetta frv. tekið saman, og heilbrmrn. hins vegar. Til þessa hefur verið vísað í framsöguræðum bæði meiri hl. og minni hl. hv. landbn. Nú þarf sumt í þessu frv. að fá afgreiðslu sem fyrst, þar með talin 4. gr. um hvernig dýralæknaumdæmum í landinu skuli vera skipt, en eftir stendur að mörgum spurningum sem frv. tekur til, er ósvarað og þá helst þeirri spurningu, undir hvaða geira í ríkiskerfinu þessi mál skuli heyra. Það er ljóst af því, sem nú hefur komið fram, og það er enn fremur ljóst af þeirri greinargerð, sem fjórir starfsmenn í heilbr.- og trmrn. tóku saman sem aths. við þetta frv. og hefur verið minnst á í umr. um frv. Það, sem helst gengur fram af því plaggi, er að stjórnskipulega er óljóst með hverjum hætti skuli með þessi mál fara, hvort ákveðnir þættir heilbrigðismála, sem dýralæknismál auðvitað eru, skuli vera undir stjórn landbrn. eða heilbrmrn. Ég hygg að menn geti verið sammála um að í þessum efnum verði að fara fram rækilegri úttekt en gerð hefur verið við samantekt þessa frv. Því má svo bæta við, að eins og kannske gleggst kom fram hjá hv. 8. landsk. þm., Guðrúnu Helgadóttur, er margt í þessu frv. sem töluvert furðulegt getur talist. Ég vil bæta við það, sem hv. þm. gerði grein fyrir og las upp, sem ég held að flest hafi verið réttmætar ábendingar, því sem segir í 18. gr. þessa frv. um dýralækna, en þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Þegar dýralæknir hefur starf sem héraðsdýralæknir, er heimilt að veita honum hagkvæmt lán til kaupa á bifreið við starf sitt, enda skuldbindi hann sig til að starfa sem héraðsdýralæknir næstu þrjú ár.“ Þarna segir enn fremur með leyfi hæstv. forseta: „Í þessu skyni skal gera ráð fyrir sérstakri upphæð á fjárlögum til bifreiðakaupa fyrir nýja héraðsdýralækna. Landbrh. setur reglur um fjárreiður sjóðs þessa.“ Ég held að kjarni málsins sé sá, að hér sé alls ekki um að ræða atriði sem eigi heima í lögum, heldur væri þetta kjarasamningaatriði í annan stað: Hvað þýða í lögum orðin „hagkvæm lán“? A.m.k. í gömlum skilningi þeirra orða var átt við lán sem mjög voru niðurgreidd. Hér held ég að sé farið út á mjög varhugaverðar brautir, svo að ekki sé meira sagt, að ráðh. hafi í sínum fórum sjóð sem hann má væntanlega nota til að greiða stórlega niður lánsfé í ákveðnum skilningi fyrir ákveðna stétt manna. Hvert halda menn að næsta skref í þessum efnum væri? 18. gr. er dæmi um það, sem aðrir hafa nefnt í sambandi við þetta frv., að hér er sullað saman í raun og veru úr mörgum áttum allsendis óskyldum þáttum. í þessari grein fullyrði ég að komið sé inn á kjarasamningaatriði sem alls ekki eigi heima í lögum undir nokkrum kringumstæðum. Réttast væri, held ég, að tveir fyrstu málsliðir 18. gr. yrðu felldir út. En aðalatriðið er þó það, að ég held að það séu mjög réttmætar ábendingar sem fram koma frá starfshópi sem starfar á vegum heilbr.- og trmrn. um að heildarstjórn þessara mála, sem er víða, þetta snertir lyfjalöggjöf, þetta snertir rannsóknastofnunina á Keldum og svo dýralækna, sé í raun og veru eins og nú háttar eða angar þessarar starfsemi undir þremur ráðuneytum. Þetta mál er óuppgert. Það þarf lengri og ítarlegri vinnu. Þess vegna er flutt brtt. á þskj. 635, sem við flytjum undirritaðar og hv. þm. Albert Guðmundsson, 3. þm. Reykv. Hún gengur út á það, að þó svo að þessi lög taki gildi falli þau út gildi 1. jan. 1984. Þetta er aðeins til undirstrikunar á því, sem fram hefur komið hjá mörgum hv. ræðumönnum, þar með töldum hv. 6. þm. Norðurl. e., Árna Gunnarssyni, sem lagði á það þunga áherslu í framsöguræðu sinni, að þessi lög og allan grundvöll þessara laga þyrfti að endurskoða sem fyrst. Það held ég að sé nákvæmlega rétt. Með því að setja slík ákvæði inn; sem stundum eru þýdd úr amerísku og kölluð „sólarlagsákvæði“, er knúið á um að slík endurskoðun fari fram, þessi lög eins og þau standa detti dauð að ákveðnum tíma liðnum og löggjafinn verði þess vegna að setja ný lög og gerður sé upp sá grundvallarágreiningur, sem augljóslega og mjög skiljanlega og að réttu á sér stað í stjórnkerfinu, undir hvern þessi mál skuli heyra. Eru þetta landbúnaðarmál, eru þetta heilbrigðismál, sem ég hallast heldur að, eða eru þetta jafnvel menntamál, en eins og menn vita heyrir hluti þessara mála undir menntmrn.? Af þessum ástæðum er sem sagt á þskj 635 flutt um það brtt. að lög þessi, þegar þau hafa öðlast gildi, falla úr gildi 1. jan. 1984. Með því er aðeins sagt að endurskoðun þessara laga verði að halda áfram, en af máli margra hv. þm. er alveg ljóst að það er skoðun manna hér, að grundvallarspurningum um þessi efni sé ósvarað.



Herra forseti. Ég ætla ekki að halda langa tölu, þó að mér hafi kannske gefist tilefni til þess út af þeim umr. sem hafa farið fram um þetta frv. Út af ræðu hv. þm. Árna Gunnarssonar, sem hann flutti hér s.l. föstudag, vil ég aðeins segja það, að mér fannst hann gera heldur mikið úr þeim erfiðleikum sem við hefðum lent í varðandi hæstv. ráðh. sem hér eiga hlut að máli. Ég vil upplýsa að það var fullt samkomulag við þá báða í sambandi við afgreiðslu frv. eins og nefndin gekk frá því. Og ég vil taka undir orð hæstv. landbrh., sem hann lét falla við þessa umr., að ég er sannfærður um að það eru fyrst og fremst starfsmenn ráðuneytanna sem eru með einhverja togstreitu sín á milli, en alls ekki ráðh. Þetta vil ég að komi fram. Út af ræðu hv. þm. Guðrúnar Helgadóttur vil ég segja það, að ég varð dálitið hissa. - Er þm. ekki hér inni? Ég hefði viljað að hann væri hér inni. -Ég er dálítið hissa út af þeim orðum sem hún lét hér falla. Ég hygg að hægt sé að lesa upp úr ýmsum lögum svipuð ákvæði og þm. las upp úr þessu frv. Ég gæti meira að segja bent á nýlega sett lög, sem þm. mun hafa fjallað um í nefnd. Þó að ég ætti ekki að eyða tíma þingsins í að fara að lesa upp úr lagagreinum ætla ég að koma með sýnishorn vegna þess að þm. vitnaði sérstaklega í þessi lög. Ég er auðvitað alveg sannfærður um að það var ekki út af texta þessa frv. sem þm. talaði svona. Það er vegna þess að þm. er á móti frv. Ég geri mér fulla grein fyrir því, að hv. þm. er búinn að starfa í það mörgum nefndum og fjalla um frumvörp þar sem textinn er álíka og hér er um að ræða, að það getur ekki verið fyrst og fremst ástæðan, heldur tylliástæða fyrir þeirri ræðu sem hér var flutt. En með leyfi forseta ætla ég að lesa nokkrar linur úr 12. gr. læknalaganna: „Læknunum eru óheimilar hvers konar auglýsingar um starfsemi sína sem lækna fram yfir látlausar auglýsingar í blöðum, sem birta má í hæsta lagi þrisvar, eða á lyfseðlum og dyraspjöldum með nafni, lærdómstitli, stöðu, heimilisfangi, síma, viðtalstímum og sérgrein, ef um sérfræðing er að ræða. Læknum og stéttarfélagsskap þeirra ber að vinna á móti því, að eftir þeim séu birt ummæli eða samtöl, eða um þá ritaðar greinar í blöð eða tímarit í auglýsingaskyni, en ef ekki verður komið í veg fyrir það, þá ber þeim eða stéttarfélagi þeirra jafnskjótt að leiðrétta það, sem þar kann að vera ofmælt.“ Ég gæti hér lesið hliðstæða kafla bæði úr þessum lögum og öðrum. Ég er ekki að segja að það séu málsbætur fyrir það að eitthvað sé hægt að finna að frv. um dýralækna. Ég vil minna á að það var sett nefnd til að fjalla um þessi lög. Margt af því, sem þm. las upp, er í gildandi lögum. Það var fyrst og fremst ætlast til þess, að ákveðin atriði yrðu tekin til umfjöllunar. Þá var einmitt verið að hugleiða að leysa vanda og árekstra sem hafa komið upp í störfum yfirdýralæknis og héraðsdýralækna. Það er sjálfsagt engin tilviljun að þessi texti er einmitt í þessu frv. og lögunum eins og þau eru. Hins vegar held ég að hér sé ekki hægt að benda á atriði sem menn geti í sjálfu sér verið á móti eða það brjóti í bága við annað. Ég talaði við hæstv. menntmrh. út af ákvæðunum, sem eru að vísu í lögum áður, um Keldur. Hann er hér staddur og ég bið hann að leiðrétta ef ég fer ekki rétt með. Hann sá ekki ástæðu til að gera neinar aths., en óskaði eftir því, að ég hefði samband við Guðmund Pétursson. Hann var erlendis, en ég talaði við formann nefndarinnar, frú Ragnheiði Árnadóttur, og hún sagði að yfirdýralæknir og Guðmundur hefðu rætt um frv. í heild sinni. Ég geri ráð fyrir að þeir hafi þá gengið frá þessu máli þannig að það verði ekki nein leiðindi í sambandi við þetta mál. Hitt er svo ekkert nýtt, þó að við, sem erum búnir að vera hér á þingi, verðum þess áskynja að það sé togstreita um ýmis mál á milli ráðuneyta. Það er í þessu máli, en svo er ekki á milli ráðh. Það vil ég endurtaka. Eins og frv. liggur hér fyrir var fullt samkomulag að milli nefndarinnar annars vegar og ráðherranna. Í sambandi við þá brtt., sem hv. þm. Vilmundur Gylfason og Albert Guðmundsson hafa hér lagt fram, skal ég vera fáorður. Ég held að eðlilegra hefði verið ef þarna hefði verið ákvæði til bráðabirgða um að lögin skyldu verða endurskoðuð og því skuli lokið fyrir einhvern tilskilinn tíma heldur en það standi að lögin falli úr gildi. Ég man ekki til þess, að slíkt ákvæði hafi verið leitt í lög. Það kann að vera að svo sé, en ég man ekki til þess. Mér fyndist hitt miklu skynsamlegri og eðlilegri og venjulegri leið, ef menn vilja tryggja að þessi lög verði endurskoðuð fyrir einhvern ákveðinn tíma, og síst hef ég á móti því. En í þessu sambandi vil ég að menn athugi það - ég ætla aðeins að taka eitt dæmi því að ég vil ekki vera að eyða dýrmætum tíma um of - að það eru dýralæknarnir í öllum tilvikum sem verða að stimpla allt sem fer út úr landinu. Erlendir aðilar taka ekki mark á öðrum. Menn verða að leiða hugann að því, ef á hér að fara að breyta til, svo að ég komi með eitt veigamikið atriði í þessu öllu saman. Það er alveg rétt hjá hv. þm. Vilmundi Gylfasyni, að það, sem skiptir höfuðmáli, er að hluti af þessu frv. öðlist lagagildi. Nefndin hefur lagt verulega vinnu í að koma því í þann búning sem við töldum að allir gætu sætt sig við. Það er náttúrlega mál hvers og eins, hvort hann er á móti frv., en mér finnst það vera í hæpnasta lagi að lesa upp úr þessu frv. sem það sé eitthvað sérstakt, sé eitthvað langt neðan við það sem Alþingi hefur áður látið frá sér fara, vegna þess að slíkar fullyrðingar eru algerlega út í hött. Ég vil svo að endingu segja það, að ég vona að það verði unnið þannig að þessu máli að það fái fullnaðarafgreiðslu áður en þingi lýkur. Ef menn eru á móti frv. eða einstökum greinum þess efnislega finnst mér að það sé allt í lagi þó það komi fram, en ég kann ekki við að menn skýli sér á bak við málflutning eins og hv. þm. Guðrún Helgadóttir beitti á föstudag.



Herra forseti. Ég gat ekki verið við umr. um þetta mál á föstudaginn, og ég veit að formaður nefndarinnar gat um það mál sem ég vildi koma á framfæri. Það stendur í þessu frv., að það skuli stofna sérstakt umdæmi á Austurlandi, Norðfjarðarumdæmi, sem er Norðfjarðarhreppur, Neskaupstaður, Helgustaðahreppur, Eskifjarðarkaupstaður, Reyðarfjarðarhreppur. Nefndinni og þm. Austurlandskjördæmis barst erindi frá öllum búfjáreigendum við Reyðarfjörð, 33 að tölu, sem óska eftir að þeir geti leitað til dýralæknis á Egilsstöðum, sérstaklega þegar um ófærð er að ræða, og rekja það í sínu bréfi. Nú kemur fram í brtt. nefndarinnar að gert er ráð fyrir að t.d. íbúar Bæjarhrepps geti vitjað héraðsdýralæknis í Vestur-Húnaþingsumdæmi ef þeir óska þess. Ég vildi mega óska eftir því, að nefndin tæki erindi Austfirðinganna til athugunar milli 2. og 3. umr. og tryggði að þessir aðilar gætu haft viðunandi þjónustu áfram, því að að sjálfsögðu verður að taka tillit til þeirra samgangna, sem eru í hverjum fjórðungi, þegar verið er að raða umdæmunum upp, og eðlilegt að það sé tryggt, ef um ófærð sé að ræða, að þá geti menn fengið þjónustu úr annarri átt.



Herra forseti. Ég beindi þeirri fsp. til hæstv. landbrh., þegar málið var til umr. á föstudaginn, hvort ekki mætti reikna með því, að annar dýralæknir yrði ráðinn til starfa í Suður-Þingeyjarsýslu svo fljótt sem verða má, ef þetta frv. verður að lögum. Ég minnti á það, að við afgreiðslu fjárlaga var gefin yfirlýsing af hæstv. fjmrh. um að gert væri ráð fyrir þeirri fjárveitingu á fjárlögum. Alþingi gerði því ráð fyrir við fjárlagaafgreiðsluna að fjölgað yrði um einn dýralækni í Suður-Þingeyjarsýslu strax á miðju ári eða jafnvel fyrr eða um leið og þetta frv. yrði að lögum. - Ég vil ítreka þessa fsp. mína til hæstv. landbrh., hvort ekki verði við þetta staðið þannig að Þingeyingar megi búast við að fjölgað verði um annan dýralækni þar strax í sumar.



Herra forseti. Vegna orða hv. 2. þm. Norðurl. e., Stefáns Valgeirssonar, um með hverjum hætti sé eðlilegt að kveða á um endurskoðun laga sem þessara, vil ég aðeins leggja herslu á að það er veigamikill grundvallarmunur á þeirri aðferð sem hann nefndi, sem vissulega hefur oft verið beitt við lagasetningu, og hins vegar þeirri aðferð sem við hv. 3. þm. Reykv., Albert Guðmundsson, leggjum til. Ef sett væri inn lög sem þessi ákvæði til bráðabirgða um að lögin skuli endurskoðuð á einhverjum gefnum tíma, þá segir okkur margföld reynsla undanfarinna ára og af lagasetningu almennt að slíkt ákvæði getur þýtt að lög séu endurskoðuð, en það þarf ekki að þýða nokkurn skapaðan hlut. Verði ekki af slíkri endurskoðun, sem nefnd yrði í slíku ákvæði til bráðabirgða, standa auðvitað gildandi lög, jafnvel um langan tíma eða aldur og ævi, þó svo að löggjafinn hafi alls ekki ætlast til þess. Ef þeirri aðferð er hins vegar beitt sem við hv. 3. þm. Reykv. leggjum til., þ.e. að lögin falli úr gildi á ákveðnum tíma, stendur löggjafinn frammi fyrir því, að þessum gefna tíma liðnum að samþykkja annaðhvort lögin óbreytt áfram, sé það hans vilji á þeim tíma, að samþykkja lögin í breyttu og endurskoðuðu formi eða samþykkja yfirleitt engin lög. Ég vil undirstrika að það hafa a.m.k. ein lög hér verið samþykkt með þessari aðferð. Ég held að það hafi verið lóg um þýðingarsjóð sem voru samþykkt í fyrra og voru látin standa til ákveðins tíma. Stór röksemd fyrir þessu er að þessi leið, sem á útlendum málum er kölluð „sólarlagsaðferð“ við lagasetningu, hefur verið farin víða erlendis og verið farin með góðum árangri. Ef menn eru að setja lög, en eru ekki alls kostar vissir um að þau séu nákvæmlega eins og þau skuli byggð upp til langs tíma, þá hygg ég að þetta sé mjög skynsamleg aðferð, að segja í upphafi að þau skuli ekki gilda nema til ákveðins tíma. Að þeim tíma liðnum stendur löggjafinn frammi fyrir því, hvort hann vill framlengja þau, hvort hann vill yfirleitt engin lög hafa eða hvort hann vill gerbreyta þeim. Hann verður að taka afstöðu til þess á þeim tíma. Sé hins vegar sú gamla aðferð höfð að segja aðeins, að lögin skuli endurskoðuð, þá þekkjum við fjölmörg dæmi þess, að það er aldeilis undir hælinn lagt hvort af slíkri endurskoðun verður eða ekki, þó svo að slíkt hafi verið augljós vilji löggjafans þegar þau lög voru sett. - Þessi orð segi ég vegna aths. frá hv. þm. Stefáni Valgeirssyni.



Herra forseti. Hv. 7. landsk. þm. hefur lagt fram fsp. til mín við þessa umr. um hvort héraðsdýralæknisumdæmi í Þingeyjarþingi verði veitt ef þessi lög verða afgreidd á þessu Alþingi. Ég mun ekki gefa neinar ákveðnar yfirlýsingar um það nú, hvaða umdæmi verða veitt í kjölfar á samþykkt þessara laga, ef afgreidd verða, en hér segir svo í 4. gr. frv., með leyfi hæstv. forseta: „Skipting héraðslæknisumdæma samkv. þessari grein kemur til framkvæmda eftir því sem landbrh. ákvarðar og fjárveiting segir til um. Fram að þeim tíma gildir skiptinga í umdæmi eins og lög um dýralækna nr. 77/1981 gera ráð fyrir.“ Ég geri ráð fyrir að verði þetta frv. afgreitt muni ég taka þegar til athugunar að leita upplýsinga um hvar sé talið brýnast að veita nýtt dýralæknisumdæmi, og gæti komið til greina að á þessu ári væri veitt eitt eða tvö slík umdæmi. En miðað við þær lauslegu fregnir, sem ég hef frá þeim umdæmum sem hér er um að ræða, get ég vel trúað því, að Þingeyjarumdæmi verði þar í fremstu röð. Þá man ég að hv. þm. lagði fram fsp. til mín varðandi þetta efni s.l. föstudag, þar sem hann spurði hvort ég mundi hlutast til um, et veitt verður nýtt dýralæknisumdæmi í Þingeyjarsýslu, að báðir dýralæknarnir muni þá hafa aðsetur á Húsavík. Um þetta efni segir í frv. og í brtt. frá hv. landbn.: „Heimilt er ráðh. að ákveða, að tveir eða fleiri héraðsdýralæknar hafi aðsetur á sama stað, ef það er hentugra að dómi yfirdýralæknis, stjórnar Dýralæknafélags Íslands og viðkomandi búnaðarsambanda.“ Varðandi tvo héraðsdýralækna í Þingeyjarsýslum mundi að sjálfsögðu farið að ákvæðum laganna og leitað umsagnar þeirra aðila, sem hér hafa verið tilgreindir, og ákvörðun tekin eftir að þær umsagnir hafa borist. En að sjálfsögðu hef ég ekkert við það að athuga, ef þær umsagnir verða með þeim hætti, að báðir dýralæknar geti setið á Húsavík, ef talið er að það geti orðið til þess að auðvelda störf þeirra og koma við meiri verkaskiptingu og hagræðingu í starfi. Ég held að hv. þm. verði að láta sér þessi svör nægja við fsp. sínum og skilja að ég vil ekki á þessu stigi gefa um það afdráttarlausari yfirlýsingar en hér hafa komið fram. Um þær umr., sem hér hafa farið fram skal ég ekki fjalla í mörgum fleiri orðum. Ég vil að eins staðfesta það, að í frv, þessu er í mjög mörgum greinum óbreyttur texti frá því sem er í gildandi lögum. Ég tel mig ekki þess umkominn að gera hér gys að fyrrv. hv. alþm. fyrir það, sem þeir hafa afgreitt á þeirri tíð þegar gildandi dýralæknalög voru afgreidd, eða þeim mönnum., sem staðið hafa að samningu þeirra. Vafalaust getur stundum orkað tvímælis hvað eigi að standa í lagatexta og hvað eigi þar ekki heima, en í ýmsum tilvikum hefur það ráð verið tekið af þeirri nefnd, sem undirbjó þetta frv., að láta gildandi lagatexta halda sér, ef ekki hefur verið talin nauðsyn að gera breytingar vegna nýrra viðhorfa, vegna samræmis við aðra lagabálka, sem samþykktir hafa verið, og vegna þess að þurft hafi að koma við nýmælum. Þetta hygg ég að eigi að skýra það sem hér hefur verið vakin athygli á, og komu raunar slíkar skýringar fram í máli hv. formanns og frsm. meiri hl. hv. landbn. Um brtt. þá, sem lögð hefur verð fram á þskj. 635 frá Vilmundi Gylfasyni og Albert Guðmundssyni, segi ég að vel má vera að slík aðferð, sem hér er kynnt, sé viðhöfð sums staðar á öðrum þjóðþingum. Þessi aðferð er þó nokkurt nýmæli hér. Mér sýnist að ef ætti að fallast á að samþykkja eitthvað í þessa átt. þá þyrfti að hafa hér lengri frest. Það er ekki óyggjandi að búið yrði að afgreiða ný lög fyrir þennan tíma, og þá væri löggjöfin úr gildi fallin og það væri mjög óaðgengilegt. Ég vil einnig segja það, eins og hér hefur komið fram, að það er fullt samkomulag um þær brtt„ sem fram hafa verið settar, og bæði ég og hæstv. heilbrmrh. höfum staðið að því samkomulagi. Hitt er auðvitað ljóst, að ýmsir starfshópar í þjóðfélaginu hafa misjafnar skoðanir á því, hvað á heima í hverjum lagabálki fyrir sig. Þannig er vitað mál t.a.m., að lyfjafræðingar hafa verið því andvígir, að dýralæknar hafi heimild til sölu á dýralyfjum, og hafa viljað, að öll sala á dýralyfjum færi fram í lyfjabúðum. Það hefur hins vegar verið viðurkennt í löggjöf að dýralyf gætu verið seld af dýralæknum. Það er gert til þess að ekki sé um óþarfavafstur að ræða fyrir þá sem þurfa á þjónustu að halda og þurfa að kaupa lyfin, því að færi salan einvörðungu fram í lyfjabúðum þyrfti hverju sinni að leita eftir lyfseðli frá dýralækni, en síðan að fara til lyfjabúðar og sækja lyfin þangað. Þannig er í ýmsum greinum um álitamál að ræða sem ekki eru allir aðilar í þjóðfélaginu sammála um hvernig með skuli farið, en ég hygg að með þeim breytingum, sem gerðar hafa verið í hv. landbn., hafi verið náð að samræma þess sjónarmið þannig að allir aðilar geti sæmilega við unað. Vænti ég að frv. fáist afgreitt með þeim hætti.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að lýsa þeirri skoðun minni hér, að mér kemur á óvart að það skuli valda gagnrýni og jafnvel sárindum ef þm. leyfi sér að gera aths. við frv. þó að það sé komið úr nefnd með samþykki allra nm. Ég held að þau vinnubrögð séu of algeng hér í þinginu, að menn treysti fullkomlega fulltrúum sínum í nefndum og lesi jafnvel ekki alltaf þau frv. sem liggja á borðum þm. Það er a.m.k. næsta óvenjulegt að það veki kátínu í þingsal þegar lesinn er texti þess frv. sem fyrir liggur. Ég held að alveg ástæðulaust sé af hálfu hv. formanns landbn. að fyrtast við þó að þm. geri aths. við frv. og nál. Í sambandi við þetta vil ég einnig lýsa því, að mér þykir það hvimleiður siður hér í Alþingi og af hálfu hæstv. ráðh., að hvers kyns pressuaðilar geti fengið viðkomandi ráðh. til að láta gera frv. Við höfum - og ég hef áður gagnrýnt það - fengið frv. beint frá biskupsskrifstofu til að samþykkja hér. Hér liggur fyrir endurskoðað lagafrv. um dýralækna, og hverjir hafa samið það? Yfirdýralæknir, einn héraðsdýralæknir, sem hefur verið lengi í starfi, og deildarstjóri í landbrn. Kynni nú ekki að hafa verið ástæða til að taka inn í þessa nefnd svo sem eins og tvo dýralækna af yngri kynslóðinni sem kynnu að hafa einhver önnur vinnubrögð í huga?  Það er ekkert athugavert við það, að þm., sem hefur ekki átt þess kost að lýsa sjónarmiði sínu í nefnd, óski eftir að mál verði sent aftur til nefndar til skoðunar á þeim atriðum sem umræddur þm. hafði eitthvað við að athuga. Annað er óeðlilegur þrýstingur á þá þm. sem ekki eiga sæti í viðkomandi nefndum, nema það sé meiningin að þeir þm. eigi ekkert að hafa um önnur mál að segja en þau sem þeir fjalla um í nefndum. Ég mun eftir sem áður lýsa því yfir, úr því að þessi býsn liggur á að koma þessu frv. í gegn og allir virðast ætla að samþykkja það með hangandi hendi og sjaldan hefur það verið berara en í þessari umr., að ég mun samt sem áður ekki greiða þessu frv. atkv. Mér þykir engin ástæða til að afgreiða það í þessu formi. Ég á satt að segja dálítið erfitt með að skilja hvers vegna ekki var látið duga að bera fram frv. um breytingu á dýralæknisumdæmunum. Það er það eina sem skiptir máli. Það segir kannske dálítið um hvað við erum að gera hér í þinginu, að á bls. 8 í aths. við lagafrv. þetta segir, með leyfi forseta: „Þó að lög um dýralækna séu ekki nema 11 ára gömul, hafa verið gerðar á þeim breytingar hvað eftir annað eða alls sjö sinnum.“ Það hlýtur að vera nokkuð ljóst að þetta eru engin vinnubrögð. Ef við erum að semja hér lagabálka, sem endast að jafnaði 11/2 ár, held ég að við ættum að taka upp vandaðri vinnubrögð. Ef átti að endurskoða frv. til l. um dýralækna þurfti að gera það miklu betur. Það hefði verið skynsamlegra að bera fram áttundu breytinguna á núgildandi lögum frekar en koma hér með bálkinn í heild jafnvondan eða næstum því eins og hann var áður. Ég vil taka það skýrt fram, að ég tel að hv. nefnd og formaður hennar hafi gert sitt besta til að bjarga þessu frv., en brtt., sem hér liggja fyrir, segja dálítið um hversu ánægð nefndin var með frv. eins og það leit út. Og það vill svo til að hér er enn einn hv. þm. sem ekki er enn þá ánægður með þetta frv. og hefur fullt leyfi til þess.



Herra forseti. Hv. þm. Guðrún Helgadóttir taldi að það hefði verið eitthvað einkennilega staðið að samningu þessa frv. Hv. þm. taldi að ástæða hefði verið til þess, að einhver af yngri dýralæknum hefði komið að samningu málsins. Og hún lét sér þau orð um munn fara, að hvaða embættismaður sem er ætti ekki að geta sett fram beiðni um að búa til frv. Ég vil láta það koma fram, að getsakir í þessa átt eru úr lausu lofti gripnar. Það hefur enginn embættismaður óskað eftir því að fá að búa til þetta frv. Ég vil láta þess getið, að í nefnd, sem fjallaði um samningu þessa frv. var skipaður yfirdýralæknir án þess að hann hefði nokkra ósk sett fram um það. Ég vil einnig láta þess getið, að í nefndina var skipaður fulltrúi Dýralæknafélags Íslands. Ég hygg að Dýralæknafélag Íslands hafi tekið ákvörðun um það á aðalfundi sínum, hver sá fulltrúi yrði, en það var formaður félagsins, Jón Guðbrandsson dýralæknir. Formaður nefndarinnar var skipaður Ragnheiður Árnadóttir, sem er sá deildarstjóri í landbrn. sem fjallar um þessi mál af hálfu rn. Enginn af þessum embættismönnum hafði óskað eftir að fá að búa til frv. Þetta vil ég hafa alveg á hreinu. Ég þarf ekki að fara orðum um annað sem fram kom í máli hv. þm. Þm. taldi að það væri einkennilegt að ekki skyldi aðeins lagt hér fram frv. um breytingu á dýratæknaumdæmum. Ef það hefði veríð gert hefði löggjöfin að sjálfsögðu haldið sér að öðru leyti, þ.á. m. sá lagatexti sem hv. þm. hefur verið að gagnrýna úr þessum ræðustól, þannig að ég sé ekki ástæðu til að svara þeim vangaveltum mikið.



Herra forseti. Það er sjálfsagt öllum ljóst að æskilegast er að þjónusta í sambandi við dýralækningar, eins og reyndar önnur heilbrigðisþjónusta í landinu, sé með sem skaplegustum hætti og hægt að framkvæma hana á sem bestan hátt. Um það greinir menn væntanlega ekki á. Það hefur raunar komið fram áður, það hefur verið vakin athygli á því af nokkrum hv. þm., að mönnum finnst óeðlilegt að binda í löggjöf ýmsa þá þætti sem hér er gert ráð fyrir að setja inn í væntanleg lög. Ég sé ekki betur en nokkuð af þessum þáttum, sem hér er gert ráð fyrir að lögbinda, séu hrein kjaraákvæði og eigi að afgreiða í kjarasamningum viðkomandi stéttar og hins samningsaðilans. Mér finnst t.d. óeðlilegt og varla ná nokkurri átt það sem gert er ráð fyrir í 17. gr., með leyfi forseta: „Heimilt er að greiða héraðsdýralæknum símastyrk samkv. ákvörðun landbrn. og að auki leigu vegna embættisaðstöðu til þeirra, sem eiga njóta embættisbústaðar. Mér finnst gersamlega ótækt að vera að binda slíkt í löggjöf frekar fyrir þessa stétt manna en þá almennt fyrir launafólk. Hvers á almennt launafólk að gjalda í þessum efnum? Sama má raunar segja, eins og hér hefur áður verið vikið að í sambandi við 18. gr., um lán og lánsútvegun. Mér finnst þó kasta tólfunum í 19. gr. frv. og ætla að lesa hana yfir, með leyfi forseta: „Þegar dýralæknir er kvaddur til vitjana á eigin farkosti á fleiri en einn stað í sömu akstursleið ber honum að aka sem beinasta og greiðasta leið til þeirra sem vitjana hafa óskað.“ Hverjum dettur í hug að lögbinda atriði eins og hér er talað um að leiða í lög? Á beinlínis að lögbinda hvaða leið dýralæknir á að fara ef óskað er eftir vitjun? Ég held að Alþingi verði að fara að gæta að sér í efnum sem þessum. Þetta er slík firra að ekki tekur nokkru tali að leggja til að slíkt verði bundið í lög. Mér þykja þeir aðilar, sem að svona löggjafarákvæðum standa, bera lítið traust til viðkomandi embættismanna ef þeir gera ráð fyrir að þeir fari að fara alls konar útúrdúra ef þeir eru kvaddir til vitjana. Auðvitað er fjarstæða að gera ráð fyrir slíku í löggjöf. Það er sagt að við Alþfl.-menn séum engir sérstakir vinir þeirra stétta sem hér eiga hlut að máli. En ég a.m.k. treysti dýralækni alveg til að velja greiðustu og eðlilegustu akstursleið til þess aðila, sem biður um vitjun, án þess að binda það í löggjöf. Kannske eru það fulltrúar Framsfl. hér á Alþingi sem bera slíkt vantraust til þessarar stéttar í landinu - eða hverjir eru það? Sama mætti raunar segja um fleira. Og það er ekki bara varðandi þá löggjöf, sem hér er lagt til að samþykkja, að slíkir meinbugir eru á að engu tali tekur. Það úir og grúir af alls konar ákvæðum í lögum sem alls ekki eiga þar heima og er miklu betra og eðlilegra að fara með á annan hátt en binda í löggjöf. Nú er ég ekki svo kunnugur, sjálfsagt eru einhverjir hv. þm. það, en ætli það sé hliðstætt ákvæði í héraðslæknalöggjöfinni varðandi mannfólkið? Ætli það sé bundið í löggjöf hvaða leið héraðslæknir eigi að aka ef óskað er eftir vitjun?  Nei, ákvæði eins og hér hefur verið vikið að og raunar miklu fleiri, og sjálfsagt hafa aðrir þm. bent á önnur varðandi þetta mál, er hrein fásinna að binda í löggjöf. Ég tek líka undir það að nokkru leyti með hv. þm. Guðrúnu Helgadóttur, að mér finnst allt of mikill keimur af því varðandi frumvörp, sem við fáum til meðferðar á Alþingi, að þar sé um að ræða fyllstu óskir embættismannanna í kerfinu. Það á ekki sérstaklega við um þetta mál. Það á við um miklu fleiri. Ég tel að Alþingi megi beinlínis fara að gá að sér að halda ekki áfram á þeirri braut að vera að lögbinda fjarstæður eins og hér hefur verið bent á.



Herra forseti. Það er aðeins af einu tilefni sem ég hef ákveðið að taka þátt í þessari umr. Það snertir ekki efnishliðar málsins, heldur það að inn í þessar umr. hafa blandast hugmyndir manna um svokallaða „sólarlagsaðferð“ sem heitir á enskri tungu „sunset legislation“ og er alþekkt fyrirbrigði í löggjöf annarra þjóða, sérstaklega þó vestan hafs, þar sem þessi aðferð hefur verið notuð með góðum árangri í baráttunni gegn útþenslu ríkisbáknsins. Oftast er þessi leið valin þar sem um er að ræða nýjungar til tilraunar, t.d. þar sem markaðurinn getur hugsanlega tekið við þeirri þjónustu síðar og þess vegna eðlilegt að lög falli niður, en einnig við mjög fjármagnsfrek verkefni sem ríkisvaldið efnir til á hverjum tíma. Hæstv. núv. ríkisstjórn Íslands hefur markað þá stefnu og orðið fyrsta ríkisstjórn á Íslandi sem ég veit um að hefur notað þessa aðferð í löggjöf sem samþykkt var í vetur. Það var kaldhæðni örlaganna að sú löggjöf var samþykkt í kjölfar umr:, sem áttu sér stað í Sþ. utan dagskrár, þar sem hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson, sem sumir kalla mister Ó. Grímsson, flutti mikla drápu og taldi að menn hefðu verið heilaþvegnir í herskipum bandaríska flotans, sem m.a. hefði birst í því, að sumir hefðu vogað sér að koma inn í þetta hús hv. Alþingis og tala um „sólarlagsaðferðina.“ Þjóðviljinn, málgagn hv. þm. Ólafs Ragnars Grímssonar, mátti vart vatni halda og á forsíðu blaðsins var þetta tekið sem dæmi um þann undirlægjuhátt sem lýsti sér hjá hv. þm., þ. á m. þeim sem hér stendur, Eiði Guðnasyni og fleiri slíkum. En viti menn, það liðu ekki nema tveir sólarhringar, þá kom inn á borð þm. frv. til l., sem er 66. mál þingsins, um iðnráðgjafa, og í þessu frv., sem nú er orðið að lögum, lögum frá 17. des. 1981, segir svo í 5. gr.: „Lög þessi öðlast þegar gildi og skulu gilda til 31. des. 1985.“ Hér, þvert ofan í fullyrðingar formanns þingflokks Alþb. um amerískan hugsunarhátt og undirlægjuhátt nokkurra þm., reið hæstv. iðnrh. Hjörleifur Guttormsson á vaðið og kom inn í þingið með frv. sem hafði að geyma það sem kallað er „sólarlagsaðferð“ í daglegu mæltu máli. Þetta taldi ég ástæðu til að kæmi fram í þessum umr. þar sem frá þessu hefur verið sagt. Um það, hvort það eigi við í þessari löggjöf eða ekki, skal ég ekki dæma. Ég hef ekki kynnt mér þá löggjöf, sem hér er til meðferðar, nema aðeins þær breytingar sem á henni voru gerðar. En það er auðvitað áhorfsmál, þegar ætlast er til að Alþingi endursamþykki gömul lög, hvort það eigi að gerast með þeim hætti, sem hér er lagt til, eða hvort menn vilja áskilja sér að breyta lögunum miklu meira en gert er ráð fyrir í því frv. sem hér er til umr. Af þessari ástæðu held ég að það sé ekki út í bláinn að tveir hv. þm„ þeir Vilmundur Gylfason og Albert Guðmundsson, hafa leyft sér, sérstaklega vegna þeirrar gagnrýni sem kom fram á þetta frv., bæði frá heilbrmrn. og eins frá hv. stjórnarþm., þ. á m. hv. þm. Guðrúnu Helgadóttur, að álykta sem svo, að kannske væri ástæða til að yfirfara þessa löggjöf á næstu árum og koma með hana með nýju sniði inn á þingið, ekki síst vegna þess að nú er boðið upp á með þessu frv. að lögin séu tekin öll til endurskoðunar. Þetta vildi ég láta koma fram. Það snertir reyndar ekki efnishlið málsins, en mikið áhugamál mitt, sem er það sem kallað er „sólarlagsaðferð“.



Herra forseti. Ef þessar tvær merkilegu greinar yrðu felldar væri hægt að líta svo á, að Alþingi væri þeirrar skoðunar að dýralæknar ættu að aka krókótt, en ekki beint. Í því mikla vafamáli treysti ég mér ekki til að taka afstöðu og greiði því ekki atkv.



Herra forseti. Í 18. gr. laga um dýralækna er svo sagt, að það skuli veita dýralækni-og ég undirstrika - hagkvæmt lán til kaupa á bifreið fyrir starf sitt o.s.frv. Ég hygg að það sé alls ekki ljóst hvað orðin, „hagkvæmt lán“ þýða í þessum efnum. Er það niðurgreitt lán eða með hvaða hætti á þessi lánastarfsemi að fara fram? Ég tel að með öllu sé óeðlilegt að slík klausa sé í lögum og segi nei.



Herra forseti. Ég er svo furðu lostinn yfir því, að slíkt, sem hér er skrifað í 18. gr. og við erum að greiða atkv. um, skuli sjást í frv. til laga. Það er með mikilli hryggð sem ég les þetta. Ég segi nei.



Herra forseti. Nú þykir mér orðið hart í ári hjá stjórnarflokkunum. Við erum hér að fjalla um stjfrv. og hæstv. fjmrh. leyfir sér að greiða ekki atkv. þegar ein grein þessa frv. er borin upp í nafnakalli hér á þingi. Þetta þykir mér slæmt mál fyrir hæstv. ríkisstj. Ég hef hins vegar tekið þátt í afgreiðslu þessa máls í landbn. og vegna þess að mér hafði verið tjáð að þetta væri stjfrv. taldi ég að það hefði verið gengið frá þessum þætti málsins. Ég mun auðvitað standa undir þeirri ábyrgð, sem ég hef tekið á mig sem einn af nm. í landbn., og segi já.



Herra forseti. Með tilvísun til þeirrar greinargerðar, sem hv. 3. þm. Vestf. gerði fyrir sínu atkv. um ökulag dýralækna, treysti ég mér ekki til annars en að segja já.

Forseti (Sverrir Hermannsson) Hv. 3. þm. Vestf. gerði aðeins leiðréttingu á orðum sínum sem hann mælti. áðan í greinargerð sinni.



Herra forseti. Mér varð á að fara greinavillt, því miður. Hér er ekki verið að fjalla um hvort dýralæknar eigi að aka beint eða krókótt, heldur hversu hagstæð lán þeir eigi að fá til að aka annaðhvort beint eða krókótt. Ég hef sömu afstöðu til þessarar greinar og hv. þm. Vilmundur Gylfason o.fl. og segi nei.



Herra forseti. Hér er komið að lokum afgreiðslu máls sem þingið hefur lagt mikla alúð við, og nú hafa gengið atkv. um allar greinar frv. Ég tel óeðlilegt að setja inn í frv. lagaákvæði af því tagi sem hér er gerð tillaga um, þó að út af fyrir sig hefði getað komið til greina að hafa í þessum lögum, eins og gjarnan er gert, ákvæði um að endurskoðun skuli fara fram eftir nokkur ár. En ég tel óeðlilegt að setja inn ákvæði um að frv. falli úr gildi á þessum tíma. Það er ekki vegna þess að ég óttist að þar með missi dýralæknar sinn símastyrk á þessari dagsetningu, ef lögin verða ekki endurskoðuð, heldur af öðrum ástæðum, og ég segi því nei.



Herra forseti. Ég tók það skýrt fram þegar ég mælti fyrir nál. þriggja nm. í landbn. Nd., að ég teldi nauðsyn á að þessi lög yrðu endurskoðuð hið fyrsta. Ég gerði samkomulag í þeirri nefnd um afgreiðslu þessa máls. Hér er hins vegar um að ræða viðaukatillögu og ég tel mig ekki brjóta það samkomulag sem ég gerði í nefndinni, þó ég segi já við þessari viðaukatillögu. Ég segi já.



Herra forseti. Ég hef í löngu máli lýst óánægju minni með þetta frv. því fyrr sem slík lög falla úr gildi, því betra, og ég segi því já.



Herra forseti. Mér hefði þótt nauðsynlegt að í frv. þessu væri gildistökuákvæði áður en kæmi brtt. um að fella það úr gildi og vil ég beina því til hv. nefndar að taka það til athugunar milli 2. og 3. umr. En ég er andvígur því, að þessi lög falli úr gildi, og segi því nei.



Herra forseti. Hér er um að ræða staðfestingu á brbl. vegna ákvörðunar Seðlabanka Íslands um breytingu á gengi íslenskrar krónu þann 14. jan. 1982. Meiri hl. n. mælir með því, að frv. verði samþykkt, minni hl. skilar séráliti, en hv, þm. Sighvatur Björgvinsson undirritaði nál. með svofelldum fyrirvara: „Verðjöfnunarsjóður fiskiðnaðarins hefur verið leikinn mjög grátt. Fé hans hefur óspart verið eytt og stofnað til skulda af hans hálfu. Staða sjóðsins er því vægast sagt mjög slæm. Verði ekki snúið af þessari braut má búast við að þetta gagnmerka stjórntæki verði eyðilagt. Í ljósi þessa er augljóst að leitast verður við að styrkja stöðu sjóðsins. Það framlag í sjóðinn, sem hér er gert ráð fyrir, getur átt þátt í því að koma í veg fyrir enn frekari veikingu sjóðsins. Fyrir því leggur undirritaður til að frv. verði samþykki.“ Ég tel ekki ástæðu til., herra forseti, að hafa fleiri orð um þetta mál, en endurtek það sem ég sagði áður, að meiri hl. n. leggur til að frv. verði samþykkt, en hv. þm. Sighvatur Björgvinsson undirritar nál. með fyrirvara sem ég hef þegar gert grein fyrir.



Herra forseti. Eins og fram kemur í nál. minni hl. fjh.- og viðskn. teljum við fulltrúar Sjálfstfl. í nefndinni að Alþingi standi hér frammi fyrir gerðum hlut. Þetta frv. er flutt til staðfestingar á brbl. sem gefin voru út 14. jan., eftir að fiskverð lá fyrir. Við stjórnarandstöðu var ekkert samráð haft um ráðstöfun þess gengishagnaðar sem myndast við gengisbreytinguna. Við erum andvígir þeim hringlandahætti sem verið hefur á inn- og útgreiðslum í flestum deildum Verðjöfnunarsjóðs fiskiðnaðarins, og okkur er ljóst að eftir það, sem á undan er gengið, s.l. tvö ár, veitir Verðjöfnunarsjóði fiskiðnaðarins ekki af þessum gengishagnaði öllum. Hins vegar er ekki því að neita, að þegar líkt hefur verið ástatt á undanförnum árum hefur verið gripið til þess ráðs að láta hluta af gengishagnaði renna til eigenda fiskiskipa til þess að þeir fái nokkra hlutdeild í gengishagnaðinum á móti þeirri skuldahækkun sem þeir verða óhjákvæmilega fyrir af völdum gengislækkana, eða m.ö.o. hluta af þeim skuldahækkunum sem verða við gengisbreytingar. Þá hefur sjómannasamtökunum jafnan verið sýndur nokkur skilningur með framlagi til félagarlegrar starfsemi, til lífeyrissjóða, orlofshúsa og þess háttar, en hjá þeirri hæstv. ríkisstj., sem nú situr, örlar ekki á því, að þessu sé sinnt á nokkurn hátt. Okkur er ljóst að það er ekki hægt að vera andvígir þessu frv. vegna þess sem á undan er gengið. Það eru gerðar án samráðs við Alþingi ráðstafanir fram í tímann. En við teljum það ekki vera okkar hlutverk að greiða atkv. með þeim ráðstöfunum sem gerðar eru án samráðs við Alþingi. Því munum við ekki greiða atkv. með þessu frv. og ekki heldur á móti því, vegna þess að það mundi hafa í för með sér nýjar vinnudeilur og jafnvel stöðvun fiskiskipaflotans og þar með fiskvinnslunnar í landinu.



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur fjallað um frv. til l. um breytingu á lögum um verðlag, samkeppnishömlur og óréttmæta viðskiptahætti. Í því sambandi fékk hún til fundar við sig verðlagsstjóra, fulltrúa frá Verslunarráði og Sambandi ísl. samvinnufélaga. Skriflegar umsagnir bárust frá Sambandi ísl. samvinnufélaga, Félagi ísl. stórkaupmanna, Verðlagsstofnun og Kaupmannasamtökum Íslands og eru allar þessar umsagnir birtar með nál. Eins og fram kemur í nál. undirrituðu Sighvatur Björgvinsson, Matthías Bjarnason, Matthías Á. Mathiesen og Albert Guðmundsson nál. með fyrirvara og áskilja sér þar að auki rétt til að flytja eða fylgja öðrum brtt., nefndin flytur sameiginlega, þ. á m. brtt. á þskj. 375. Þær brtt. sem nefndin flytur sameiginlega, eru á þskj. 631. Það er í fyrsta lagi við 1. gr. b. Þar er fjallað um þriggja manna nefnd, en nánar er gert ráð fyrir í 2. gr. hvar skuli vera hennar störf og valdsvið. Í þessari brtt. kemur fram að óheimilt sé að aðilar, sem eiga sæti í verðlagsráði, sitji í þessari þriggja manna nefnd. Það kemur fram í frv. að verðlagsráð getur að meira eða minna leyti falið þriggja manna nefndinni og Verðlagsstofnun ákvörðunarvald sitt eftir afmörkuðum reglum. Er þá haft í huga að verlagsráð geti falið þessari svokölluðu þriggja manna nefnd ákvörðunarvald í öllum minni háttar málum og málum sem ekki er talin ástæða til að vera ávallt að fjalla um í verðlagsráði. Ýmsir hafa óttast að með þessari skipan mála gæti vald verðlagsráðs flust að meira eða minna leyti yfir í þessa þriggja manna nefnd, sem alls ekki er hugmyndin með frv. þessu, heldur var hugmyndin með þriggja manna r.efndinni eingöngu að þeir aðilar, sem þar sætu, hefðu tækifæri til að fylgjast með undirbúningi mála og auk þess gæti nefndin tekið ákvarðanir í málum sem þyrftu skjótrar úrlausnar við. Til þess að gera þetta ljósara hefur nefndin lagt til að allir nefndarmenn verði að samþykkja slíkar ákvarðanir. Hefur það því í för með sér að ef allir nefndarmenn samþykkja ekki verður að skjóta málinu til verðlagsráðs. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að gera frekari grein fyrir þessu frv. Með því er stefnt að því að verðlagsráð geti gefið samkeppni frjálsa í vissum greinum. Einnig er gert ráð fyrir því, að Verðlagsstofnun fylgist náið með og hafi eftirlit með slíkri frjálsri verðlagningu. Tel ég að þetta sé sjálfsögð og mikilvæg tilraun til þess að auka frjálsræði í verðlagsmálum hér á landi, enda er gert ráð fyrir því í þessu frv., að Verðlagsstofnunin hafi fullt eftirlit þar með. Ég vil að lokum endurtaka að nefndin leggur til að þetta frv. verði samþykkt, en nokkrir nm. hafa áskilið sér rétt til að flytja eða fylgja brtt. sem þeir munu gera nánari grein fyrir.



Herra forseti. Meginatriðið í þessu frv. er fjórþætt. Í fyrsta lagi að fella niður þau afskipti ríkisstj. af verðlagsmálum, sem sett hafa svip sinn á verðákvarðanir undanfarnar vikur og mánuði þegar meginviðfangsefni ríkisstj. hefur verið að greiða atkv. á ríkisstjórnarfundum, ef svo má segja, um verð á svo til hverri einustu neysluvöru í landinu. Við Alþfl.menn styðjum þetta atriði, að ríkisstj. verði ekki verðlagsyfirvald eins og hún hefur verið. Í annan stað er í frv. lögð áhersla á að hvetja til frjálsrar verðmyndunar þó svo það sé ekki með sama hætti gert og í lögum um verðlag, samkeppnishömlur og óréttmæta viðskiptahætti, nr. 13 frá 1979. Við þm. Alþfl. teljum það einnig vera spor í rétta átt og getum stutt þá breytingu. Þriðja og fjórða atriðið í frv. orka tvímælis, í fyrsta lagi og þá sérstaklega það atriði frv. að fella niður viðfangsefni samkeppnisnefndar og raunar nefndina sjálfa, en samkeppnisnefnd hafði því hlutverki að gegna að úrskurða á hvaða sviðum væri nægileg samkeppni til þess að frjáls verðmyndun gæti þrifist þar. Í samkeppnisnefnd áttu sæti þrír fulltrúar, tveir tilkvaddir af Hæstarétti auk verðlagsstjóra. Þetta var sem sé hlutlaus nefnd, skipuð að meiri hluta til af Hæstarétti, sem átti að fella úrskurð um þetta vandasama og viðkvæma mál. Nú á að leiða úrskurðarvaldið inn á borð hagsmunasamtaka og aðila að verðlagsráði, þar sem m.a. aðilar vinnumarkaðarins, Vinnuveitendasambandið annars vegar og Alþýðusambandið hins vegar, fá mjög mikil völd, m.a. til þess að fjalla um slík mál. Við þm. Alþfl. teljum það vera spor í ranga átt að fara að gera svo viðkvæm og vandasöm mál að samningsatriði milli aðila vinnumarkaðarins. Í samræmi við það, herra forseti, hef ég leyft mér að flytja á sérstöku þskj. ásamt hv. þm. Matthíasi Bjarnasyni brtt. um að breyta þessu ákvæði frv. Brtt. eru þrjár. Í fyrsta lagi sú, að 1. gr. frv., þar sem gert er ráð fyrir að samkeppnisnefnd falli niður og önnur nefnd með aðilum vinnumarkaðarins m.a. taki við hennar viðfangsefni að nokkru leyti, falli niður. Í öðru lagi gerum við ráð fyrir því í 2. brtt. okkar, að vissulega geti verðlagsráð falið sérstakri þriggja manna nefnd að undirbúa mál fyrir fundi sína, en það sé þá háð ákvörðun verðlagsráðs alfarið og þá um leið hvaða viðfangsefni og valdsvið slík nefnd hefur. Þriðja brtt. okkar er einnig aðeins breyting á frv. til samræmis við það að samkeppnisnefnd og viðfangsefni hennar verði varðveitt. Kjarninn í þessari brtt. er m.ö.o. sá, að áfram verði það óhlutdrægur aðili, sem að mestu leyti er skipaður fulltrúum Hæstaréttar, sem úrskurði það vandasama mál hvort samkeppni sé nægjanleg í tilteknum atvinnu- eða þjónustugreinum til þess að frjáls verðmyndun geti þrifist þar. Það er meginkjarninn í okkar brtt. sem við flytjum skriflega. Ég vil vinsamlega fara þess á leit við hæstv. forseta, að hann leiti afbrigða fyrir þeirri till. svo að hún geti komið til umr. og afgreiðslu.



Herra forseti. Eins og fram kemur í nál. þá skrifum við fulltrúar Sjálfstfl. í nefndinni undir nál. með fyrirvara. Jafnframt kemur fram í nál. að einstakir nm. áskilja sér rétt til að flytja eða fylgja öðrum brtt., m.a. brtt. á þskj. 375. Hér er átt við okkur þessa þrjá nm. Sjálfstfl. Við gátum þess í nefndinni, að við værum samþykkir þeirri brtt. sem flutt var við 1. umr. þessa máls hér í hv. deild og prentuð er á þskj. 375. Fyrsti flm. þeirrar till. er 10. þm. Reykv., en við allir þrír fulltrúar Sjálfstfl. í nefndinni erum meðflm. ásamt Geir Hallgrímssyni. Þessi brtt. er við 4. gr. frv. þar sem orðalag 8. gr. laga frá 1978 er fært í sama horf og var á þeim árum sem Sjálfstfl. og Framsfl. fóru með stjórn landsins og þetta frv. varð að lögum. Síðari brtt. á sama þskj. felur í sér að ný grein, 5. gr., komi á eftir 4. gr. og orðist svo: „12. gr. laganna, sbr. 60. gr. laga nr. 13/1979, hljóði svo: Verðákvarðanir samkv. 8. gr. skulu miðaðar við afkomu fyrirtækja sem rekin eru á tæknilega og fjárhagslega hagkvæman hátt og nýta eðlilega afkastagetu. Verð og álagningu má ekki ákvarða lægri en svo, að fyrirtæki þeirrar tegundar, er í 1. mgr. getur, fái greiddan nauðsynlegan kostnað við innkaup eða endurinnkaup vöru, framleiðslu, aðflutning, sölu, flutning ásamt afskriftum, svo og sanngjarnan hreinan hagnað. þegar tekið er tillit til áhættunnar við framleiðslu vörunnar og sölu.“ Við vorum sammála í nefndinni um að það frv., sem hér liggur fyrir sé tvímælalaust til bóta og í frjálsræðisátt, en við teljum að ekki sé gengið nógu langt í þessum efnum. Við vorum ekki á því að fella niður greinina um samkeppnisnefndina, enda höfum við tveir nm. flutt brtt. sem hv. 3. þm. Vestf. var að lýsa áðan. Á fundi nefndarinnar út af þessu máli komu fulltrúar frá Verslunarráði Íslands sem skýrðu sjónarmið Verslunarráðsins. Einnig komu fulltrúar Sambands ísl. samvinnufélaga. Í bréfi, sem þeir sendu til áréttingar sínu áliti, segir: „Sambandið álítur, að frv. hnígi í frjálsræðisátt, og er samþykkt meginefni þess.'` Hins vegar telur Sambandið niðurfellingu samkeppnisnefndar óheppilega, enda hefur nefndin þegar staðfest gildi sitt með umfjöllun og úrlausn nokkurra mála sem til hennar hefur verið vísað. Undir þetta sjónarmið taka fleiri, sem ég ætla ekki að orðlengja frekar um. En bréf þriggja annarra aðila eru prentuð hér með nál. Það er álit Félags ísl. stórkaupmanna, Verðlagsstofnunar og Kaupmannasamtaka Íslands. Hins vegar er ekki hér bréf Verslunarráðsins sem var langt og ítarlegt. Þetta mál var þar rætt mjög ítarlega og fallist á að frv. hnígi í rétta átt, en talið allt of skammt gengið. Í meginatriðum erum við fulltrúar Sjálfstfl. þeirrar skoðunar, að hér sé of skammt gengið. Við bjuggumst við meiru þegar hæstv. ríkisstj. gaf þá yfirlýsingu, að hún stefndi að því að ganga hér lengra í frjálsræðisátt, og við teljum að þetta frv. sé heldur smávaxinn ávöxtur af þeirri yfirlýstu stefnu, enda væri það í samræmi við lögin eins og þau voru sett hér á árinu 1978. Ég tel ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þessi atriði. Eins og ég sagði áðan munum við sjálfstæðismenn standa að og greiða atkv. með þeim brtt. sem við fimm þm. flokksins flytjum á þskj. 375, en þeim brtt., sem formaður nefndarinnar lýsti hér, erum við sammála því að við teljum þær heldur til bóta en hitt.



Herra forseti. Í tilefni af því, að þetta frv. til l. um breytingu á lögum nr. 56 frá 1978, um verðlag, samkeppnishömlur og óréttmæta viðskiptahætti, er nú hér á dagskrá enn einu sinni, vil ég láta mitt sjónarmið koma fram enn þá einu sinni. Ég er andvígur áframhaldandi verðmyndunareftirliti, þó að ráð sé gert fyrir auknu frelsi að hluta þegar nefnd skipuð hagsmunaaðilum vinnumarkaðarins, þ.e. vinnuveitendasamtökunum og Alþýðusambandinu, er samþykk. Það er náttúrlega með samþykki ríkisstj. þá um leið. Ég tel tímabært að gefa verðmyndunina frjálsa. Þó að hér sé um smáskref í frjálsræðisátt að ræða er sú hugsun, sem kemur fram í þessu frv. og öðrum þeim, sem á undan því hafa gengið, hrein tímaskekkja í nútímaþjóðfélagi og útkjálkahugsunarháttur sem hvergi nokkurs staðar í vestrænum heimi er framkvæmanleg nema hér og það við slæman árangur. Það er að mínu mati næg samkeppni, til þess að verðmyndun sé gefin frjáls, og tímabært að Alþingi fari að átta sig á þeirri staðreynd.