Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Heilbr.- og trn. hefur fjallað um þetta mál og leggur til að það verði samþykkt óbreytt frá afgreiðslu þess í Nd. Það varð alger samstaða um afgreiðslu málsins. Það voru gerðar breytingar á frv. í Nd. Það hefur verið gerð grein fyrir þeim breytingum. Þær eru þess eðlis að tölur eru leiðréttar til samræmis við tilgang frv.



Virðulegi forseti. Við tökum hér til 2. umr. frv. til laga um stjórnun fiskveiða 1986 og 1987. Sjútvn. þessarar hv. deildar hélt tvo fundi um þetta mál og kom þar í ljós strax að nefndin var ekki sammála í þessu efni. Koma hér fram tvö minnihlutaálit. Mér hefur ekki gefist tími til að lesa það seinna sem barst núna í fundarhléinu. En nál. á þskj. 322, sem er nál. meiri hl., hljóðar svo: "Nefndin hefur fjallað um málið og einnig átt sameiginlega fundi með sjútvn. Nd. Fulltrúar frá sjútvrn. komu á fund hjá nefndinni og skýrðu ýmsa liði frv. og lögðu fram drög að reglugerð sem farið var yfir. Nefndin varð ekki sammála um afgreiðslu málsins. Meiri hl. nefndarinnar leggur til að frv. verði samþykkt með þeim breytingum sem Nd. gerði á því, sbr. þskj. 264." Virðulegi forseti. Ég ætla að ræða hér nokkuð um þetta frv. og almennt um stjórnun fiskveiða hjá okkur Íslendingum því að um þetta eru og hafa verið skiptar skoðanir. Almennt eru menn sammála um að einhvers konar stjórnun verði að vera á veiðum, eitthvert hámarksmagn megi veiða úr okkar helstu nytjastofnum og þá einkum af þorski. Haustið 1983 voru samþykkt hér á hæstv. Alþingi mjög ströng lög um fiskveiðistjórnun, svokallaður kvóti. Á þessum tíma voru landsmenn verulega hræddir um að hættuástand væri að skapast á fiskimiðum okkar vegna síminnkandi afla. Árið 1981 var eitt besta botnfiskaflaár í söguþjóðarinnar. Þá veiddust um 469 þús. lestir af þorski. Arið eftir snarminnkaði þorskaflinn, þá náðust 388 þús. tonn. 1983 náðist ekki að berja upp nema um 299 þús. tonn af þorski þrátt fyrir gegndarlausa sókn okkar öfluga fiskiflota. Fiskifræðingar sögðu að hrygningarstofn þorsksins færi snarminnkandi og verulegt hættuástand væri fram undan ef ekki yrði gripið til einhverra þeirra ráðstafana sem stilltu sókninni í þorskstofninn verulega í hóf. Hagsmunafélög útgerðar og fiskvinnslu fjölluðu um málið og var niðurstaða þeirra mjög á einn veg, að grípa yrði til einhverra ráðstafana til að hefta sókn í þorskstofninn, þann stofn sem var og er langarðmestur og aðalundirstaðan undir efnahagslífi landsins. Einnig varð að draga úr sókn í aðra botnfiskstofna. Hæstv. Alþingi fékk málið til afgreiðslu. Eftir mikla vinnu og kannanir samþykkti meiri hluti Alþingis að fara kvótaleiðina svokölluðu til reynslu í eitt ár. Innan þingsins voru skiptar skoðanir um þessa leið. Sumir vildu heldur taka upp eða halda við hinu gamla skrapdagakerfi, sem svo var kallað, sem var að mínum dómi búið að ganga sér til húðar. Þetta kerfi byggði á því að leyfilegt var að veiða ákveðið hámarksmagn af þorski á vissum veiðitímabilum. Í annan tíma skyldi flotinn nýta sér hinar svokölluðu vannýttu fiskitegundir, einkum ufsa og karfa. Átti þetta einkum við um togaraflotann. En 1983 og fyrr var málum þannig komið að einnig þurfti að fara að skammta þessar tegundir vegna minnkandi stofnstærðar. Frv. það, er samþykkt var í desember 1983, hafði ýmsa galla svo og reglugerð sú er sett var í beinu framhaldi af samþykkt þess. Þetta var eðlilegt því að þarna var verið að þreifa fyrir sér á nýrri braut sem menn höfðu enga reynslu af hér á landi í svo ítarlegri útfærslu þó að búið væri að taka þetta kerfi upp á loðnu- og síldveiðum hér við land. Þrátt fyrir ýmsa vankanta á þessu kerfi fyrsta árið reyndist það mun betur en menn þorðu að vona. Aftur var sami háttur hafður á fyrir árið 1985 og reynt að sníða af helstu hnökrana og færa þessa stjórnunaraðferð til meira frjálsræðis, t.d. með valkostinum milli afla- og sóknarmarks. Hvað mestir erfiðleikar hafa verið með að finna frjálsari leið fyrir smábátana enda varð gífurleg fjölgun í þeim flota á árinu og sóknargeta hans mikil vegna einmuna tíðar allt árið. Einnig hefur verið allmikil óánægja með þetta stjórnunarkerfi við Breiðafjörð og á Vestfjörðum. Þessir aðilar hafa lagt áherslu á að taka upp svokallaða tegundamarksleið sem er nýtt nafn á gamla skrapdagakerfinu sem ég gat um áðan. Þessar skoðanir hafa verið mjög skýrt fram settar af tveim hv. þm. þessarar deildar, þeim hv. 4. þm. Vestf. og hv. 4. þm. Vesturl. Nú liggur fyrir í þriðja sinn frv. um stjórnun fiskveiða fyrir árin 1986 og 1987, kvótafrv. Hagsmunaaðilar í sjávarútvegi hafa fjallað um frv. á aðalfundum og ársþingum sínum núna í haust. Skoðanir þar hafa verið skiptar eins og áður. Þrír þessara aðila mæltu með samþykkt frv., þ.e. Landssamband ísl. útvegsmanna, þing Sjómannasambandsins og fiskiþing. Farmanna- og fiskimannasambandið afgreiddi þetta á annan veg. Þeir vildu fara tegundamarksleiðina með sérstakri útfærslu sem mér fannst við fyrstu sýn mjög athugandi. En við nánari skoðun finn ég ekki rök fyrir því að sú leið sé betri en sú sem meiri hl. leggur til að farin verði. Mín skoðun er sú að tegundamarksleiðin bjóði upp á enn meiri mismunun á milli landshluta en nú er og skapi einnig meiri erfiðleika á stjórnun milli veiða og vinnslu en við höfum búið við í dag þétt þar sé víða pottur brotinn. Hv. Nd., sem fékk þetta frv. fyrst til umfjöllunar og afgreiðslu, gerði nokkrar veigamiklar breytingar á því sem eru allar til bóta og ætla ég ekki að fara nánar út í þær hér. Þær eru á borðum hv. þm. á þskj. 264. Eins og fram kemur í nál. frá meiri hl. sjútvn. þessarar hv. deildar héldu nefndir beggja deildanna nokkra sameiginlega fundi þar sem voru mættir fiskifræðingar og fulltrúar hagsmunaaðila sem skýrðu sjónarmið sín og samtaka þeirra. Þetta voru fróðlegir fundir sem gáfu nefndarmönnum góða yfirsýn yfir málið. Þetta frv. gerir ráð fyrir allmiklum breytingum frá fyrra frv. og eru þær mjög til bóta. Frv. sjálft segir ekki nema hálfa sögu um framkvæmd þessara laga, hún er að mestu bundin í reglugerð. Sjútvn. þessarar deildar lagði því mikla áherslu á að fá að sjá þau drög að reglugerð sem búið var að vinna upp þann 17. þ.m., en sú reglugerð er unnin af sjútvrn. og ráðgjafarnefnd í sjávarútvegsmálum. Ráðuneytið varð fúslega við þeirri ósk og komu fulltrúar ráðuneytisins á fund nefndarinnar og skýrðu reglugerðina. Mun ég nú fara yfir nokkur atriði hennar sem liggja fyrir á þeirri stundu sem við sáum hana. Fyrst vil ég nefna breytingar vegna báta undir 10 lestum sem komnar eru inn í frv. eftir breytingar í Nd. Þar er meginbreytingin sú að alger stöðvun þessara báta er frá 15. desember til 15. janúar 1987. Þarna er þessi stöðvun komin niður í einn mánuð sem var tveir mánuðir skv. frv. í fyrstu. Aðrar stöðvanir hjá þessum bátum eru tíu dagar um páska, tíu dagar í ágústmánuði og sjö dagar í júní og október. Í reglugerðinni segir að netaveiðar hjá þessum bátum séu á tímabilinu 10. febrúar - 15. maí hjá þeim sem um það sækja. Þær eru heimilaðar í 65 daga með 80 lesta þorskafla að hámarki. Ég geri mér ljóst að sumir viðkomandi aðila munu sjálfsagt verða óánægðir yfir því að geta ekki fengið sín 300 tonn eins og sumir fengu í fyrra. En þarna kemur upp sá jöfnuður sem ég held að þessir aðilar geti vel við unað. Ég hef ekki heyrt annað en að þeir séu allvel sáttir við þau frumvarpsdrög sem hér eru rædd og það sem mun áfram koma í reglugerð. Í öðru lagi vil ég nefna að hin svokölluðu viðmiðunarár, sem aflamarkið var unnið eftir í byrjun, hafa valdið nokkrum deilum. Bersýnileg misskipting hefur orðið á milli svæða og hafa þessi skekkjumörk verið mjög áberandi eftir því hvar skip eru og voru skráð. Kemur þetta berlega í ljós hjá togurunum. Svæðaskiptingin hefur verið þannig að svæði 1 er frá Eystra-Horni suður um að Látrabjargi, svæði 2 frá Látrabjargi norður um að Eystra-Horni. Þessi skipting hefur verið umdeild og er enn. Ef við tökum dæmi af togurum þá hafa togarar á svæði 1, sem við getum kallað suðursvæði, skv. gömlu reglunni fengið 800 tonna þorskmagn á móti 1500 tonnum á svæði 2 sem er vestur- og norðursvæðið og hluti af austursvæðinu að sjálfsögðu. Ég vil benda á í þessu sambandi að mismunun hefur verið gífurleg líka á milli skipa sem eru undir svokölluðu 39 metra marki. 13 skip eru skráð í þeim stærðarflokki, þar af sjö af svæði 2, eða norður- og vestursvæðinu. Þeim er úthlutað í aflamarki um 1050 tonnum en sex skipum af sömu stærð, sem eru á suðursvæði, er úthlutað um 550 tonnum. Þarna er um ögrandi mismunun að ræða sem ég tel nauðsynlegt að verði leiðrétt og mælist eindregið til þess að ráðgjafarnefndin taki þennan lið alvarlega til athugunar. Eins er verið að reyna að jafna þetta mark á milli með því að hækka tölur í þessum efnum þannig að viðmiðunarmarkið 1500 verði fært í 1750 á svæði 2. Talan á suðursvæðinu liggur ekki fyrir en þar legg ég áherslu á að verði farið í 1150 tonn á móti 1750 á norðursvæðinu. Það væri mjög til réttlætis í þessum efnum. Í þriðja lagi má minnast á að í reglugerðinni er kveðið á um að veiðar á línu verði að hálfu utan kvóta í janúar og febrúar. Sjútvn. Ed. leggur áherslu á - og þar er samstaða í nefndinni - að þetta gildi einnig fyrir nóvember - desember eins og í janúar - febrúar. Ég legg áherslu á þetta atriði og undirstrika þetta álit sjútvn. Ed. Einnig vil ég leggja áherslu á það, sem nefndin varð sammála um, að handfæraveiðar séu á sama hátt undanþegnar þennan tíma. Það er ekkert mál þó að trillukarlar geti farið á handfæri en séu ekki bundnir við ákveðin veiðarfæri ef einhver vill skreppa út, það dregur ekki neitt. Eins ef einhver vildi stunda ufsaveiðar á handfæri, hvort sem það er við Grímsey eða annars staðar, þá er það ekkert til að raska heildardæminu. Þetta er skoðun sem ég vil að komi fram hér og var skoðun nefndarinnar, ég held ég megi segja allrar, ég gekk ekki til atkvæða í þeim efnum en það var tónninn sem ríkti í nefndinni. Aðrir nefndarmenn leiðrétta mig þá ef ég fer með rangt mál. Það má benda á að í reglugerðinni kemur einnig fram að sóknarmark báta, sem hafa valið sér sóknarmark í sambandi við netaveiðar, rýmkar um fimm daga. Það var sótt mjög fast hjá þeim að geta fengið rýmri heimild. Þetta er einnig strax til bóta. Ýmis fleiri atriði mætti minnast á í þessu sambandi þótt ég ætli ekki að gera það núna, a.m.k. ekki í byrjun. Ég hef drepið á nokkur helstu atriði. Ég vil aðeins leggja áherslu á að ég er stuðningsmaður þessa frv. og legg áherslu á að það verði samþykkt hér í deildinni. Ég held að við séum þarna á réttri braut. Það má alltaf deila um öll mannanna verk. En eftir nána skoðun fæ ég ekki séð að hin leiðin, sem boðið er upp á, svokölluð tegundamarksleið, leiði okkur nokkuð nær markinu en þessi leið, nema síður sé. Þess vegna legg ég eindregið til að þessi leið verði farin. Auðvitað er okkur öllum illa við allt sem heitir miðstýring eða stjórnun. En þrátt fyrir mjög bætt ástand hér í hafinu kringum okkur og betri vonir um að það megi haldast og hér verði betri skilyrði fyrir botnfiska og aðra fiska, sem við eigum allt okkar undir að fái sem mesta viðkomu, og við getum byggt upp okkar fiskistofna, þá verðum við samt að hafa um tíma ákveðna stjórnun á þessu vegna þess arna og vegna markaða einnig til að geta fylgst með. Ég sé að hv. þm. Karl Steinar Guðnason brosir til mín, hann hefur kallað þetta ýmsum illum nöfnum, en ég tek það ekki nærri mér. Ég bendi ykkur á aflaárið mikla 1981 þegar við fiskuðum 470 þús. tonn af þorski. Ég veit ekki hvernig við hefðum komist fram úr þeim afla nú á þessu ári með lokaðan skreiðarmarkað eins og er búið að vera tvö s.l. ár. Ég segi ekki stór hluti en verulegur hluti aflans 1981 var hengdur upp í skreið sem liggur enn þá í landinu. Það sem við verðum að hafa að okkar keppikefli og við leitumst við með þessu frv. og öðru í stjórnun fiskveiða er að leita allra ráða til að fá sem mest verðmæti út úr þeim afla sem við drögum úr sjónum. Í því liggja veikleikar okkar enn í dag. Ég ætla engan dóm að leggja á það hvort kvótafrv. hefur verið til bóta í þeim efnum eða ekki. Ég hef ekki nógu góðar tölur um þau mál. Því er haldið fram af ýmsum aðilum að það hafi orðið stór sparnaður. Ég fullyrði að það á við um loðnuveiðar, þær þekki ég. Þar hefur orðið verulegur sparnaður, einkum í veiðarfærum, við það að viðhafa þessa skömmtun. Ég bendi á að á fundi, sem haldinn var um daginn, var talað um það, þrátt fyrir þessa miklu loðnuveiði sem nú er og góða möguleika sem vertíðin á að gefa, hvort ætti að afnema kvótann og gefa þessum 48 skipum, sem nú stunda loðnuveiðar, þetta frjálst. Það einkennilega skeði að að fenginni reynslu þessara ára, sem menn hafa stundað þessar kvótaveiðar á loðnu, var aðeins einn sem vildi gefa þetta frjálst. Þetta má kalla sósíalisma allra hluta. Þó að ég sem sjálfstæðismaður vilji hafa þarna ákveðna stjórnun á tek ég það ekki nærri mér. Ég stend alveg hiklaust við mína skoðun í þeim efnum að það þarf á þann veg að vera. En það skal ég taka hér fram að þrátt fyrir kvóta, þrátt fyrir tegundamarksleið og þrátt fyrir frjálsræði þá er það þessi vandi í fiskvinnslunni og útgerðinni sjálfri sem menn þurfa að takast á við, þ.e. að meðhöndla hráefnið á þann veg að það geti komið að sem bestum notum. Það er skylda þeirra manna, sem í þeirri starfsgrein eru, að takast á við það en biðja ekki um miðstýringu í öllum slíkum efnum, það þurfa menn að gera sjálfir. Það þýðir ekki að biðja um miðstýringu annan daginn en segjast vera á móti henni hinn daginn. Ég viðurkenni það hiklaust af þeim kynnum sem ég hef haft af þessu á meðan ég var viðriðinn sjávarútveg að það hefur ekki tekist að koma á þeirri stjórnun sem þarf að vera á milli veiða og vinnslu. Þetta veit ég að hv. 4. þm. Vesturl. getur tekið undir með mér. Þarna er við ýmis vandamál að etja en við verðum einnig að gera kröfur til þeirra aðila sem þessi mál hafa á milli handanna. Ég vil svo aðeins að lokum, virðulegi forseti, leiðrétta það sem kom fram í ræðu hæstv. sjútvrh., þegar hann lagði frv. hér fram, svo það valdi ekki misskilningi, að það hafa misfarist boð til mín um það að vera boðaður á fund í ráðgjafarnefndinni. Ég hef ekki komið þar á fund síðan sameiginlegu nefndirnar komu saman fyrst eftir áramót í vetur. Það hefur verið látið liggja að því víða að ég og formaður sjútvn. Nd. höfum setið fundi í ráðgjafarnefnd. Það höfum við ekki gert. En það er ekki sök ráðherra. Það var hringt í mig og ég var beðinn afsökunar af ráðuneytinu núna fyrir ekki löngu síðan, það höfðu misfarist skilaboð sem áttu til mín að fara. Ég vil undirstrika þetta hér vegna þess að ég hef fengið að heyra það að ég hafi legið á upplýsingum sem ég átti að vita vegna setu minnar í ráðgjafarnefndinni. En þetta er ekki deila á hæstv. ráðherra. Ég vissi að hann gekk í það strax í ráðuneytinu að kippa þessu í lag þegar honum var kunnugt um þetta og ég fékk afsökunarbeiðni þaðan um að fallið hefðu niður til mín boð. Þetta vildi ég leiðrétta svo aðrir nefndarmenn viti um það.  Ég vil svo aðeins að lokum, eftir þessa framsögu, þakka nefndinni fyrir góða samvinnu í þessu efni. Þó við séum ekki sammála þá var samvinnan, eins og ætíð áður, mjög góð og ég vona að við getum þrátt fyrir skiptar skoðanir leitt þessi mál hér farsællega í höfn.



Virðulegi forseti. Það er nú ekki meiningin að lesa þetta allt upp. Ég ætla svona að hafa þetta hjá mér hérna, öll þessi plögg sem ég er með. Það var fróðlegt að heyra lokaorð framsögumanns meiri hluta sjútvn. í sambandi við samráð í sjútvn. deildarinnar og heyra hann biðjast afsökunar á því að hann hefði ekki getað hlýtt kalli ráðuneytisins til samráðsins, vegna þess að einhver misskilningur hafi verið í boðun.

Ég var ekki boðaður á fundinn vegna misskilnings í ráðuneytinu.

Já, formaður sjútvn. segist ekki hafa verið boðaður á fundinn vegna misskilnings. Ég vil því spyrja sjútvrh.: Var það samráð, sem samþykkt var í lögum hér fyrir ári síðan, ætlað fyrst og fremst fyrir formenn viðkomandi nefnda? Var ekki ætlast til þess að allir nefndarmenn, ef um samráð væri að ræða, hefðu sama aðgang að því samráði? Ég tók a.m.k. hlutina á þann veg að það samráð væri ekki eingöngu fyrir stjórnarsinnana heldur væri það jafnt fyrir okkur stjórnarandstæðingana. Ég hef nefnt það áður hér, við 1. umr. þessa máls, að ég tel að það hafi algjörlega brugðist að standa við þau fyrirheit frv. að nefndarmenn í sjútvn. fengju að fylgjast með gangi mála í sambandi við stjórn fiskveiða og í sambandi við undirbúning þess frv. sem hér er verið að ræða nú. Þegar maður heyrir svo að það hafi átt að reyna að betrumbæta þetta á einhvern máta á þann veg að aðeins skyldu kallaðir til stjórnarsinnarnir, formenn nefndanna, þá finnst manni skörin vera farin að færast upp í bekkinn og vinnubrögðin einkennileg. Og flest sem hnígur reyndar að því að þessi stjórnun fiskveiða sé fyrst og fremst einkamál ákveðins flokks og jafnvel ákveðins manns, jafnvel ákveðins ráðherra. Það er hægt að tala um samráð og að það sé opin umræða um þessa hluti en þegar það er upplýst að vinnubrögðin séu á þennan máta þá fer maður að halda að það sé önnur tilætlun í öllu saman. Við héldum tvo fundi í hv. sjútvn. Til okkar komu starfsmenn ráðuneytisins, ráðuneytisstjóri og fulltrúi úr ráðuneytinu, og upplýstu okkur um stöðu mála í sambandi við væntanlega reglugerð um stjórnun fiskveiða á næstu tveimur árum. Ég vil þakka fyrir þær upplýsingar sem þar komu fram og þakka einnig fyrir það að nú skuli þó vera komið það langt á veg með reglugerð að hún liggi svo gott sem ljós fyrir. Það er í fyrsta skipti sem það er gert og það má segja að það sé svona viss framför í sambandi við undirbúning á stjórnun fiskveiða að sjútvn. séu kynnt sú reglugerð sem stjórna skal eftir á fiskveiðistjórnunartímabilinu. Umræður í nefndinni fóru fyrst og fremst í það að fara yfir reglugerðina. Ekki var talin ástæða til þess að kalla fleiri til skrafs vegna þess að tími var naumur. Við gerðum okkur öll grein fyrir því að það varð ekki undan því komist að ganga frá þessu máli í dag og þar af leiðandi ekki tími til þess að kalla hagsmunaaðila til skrafs um málið, þó þess hefði verið full þörf vegna þess að sú umræða sem átt hefur sér stað á fundum sameiginlegu nefndanna var alls ekki á þann veg sem æskilegt hefði verið. Þegar nefnd sem er skipuð 14 mönnum kallar til sín kannske fjóra til sjö og jafnvel fleiri menn til viðræðna, verður úr því fyrst og fremst fundur, fundur þar sem mjög lítið er hægt að fá fram af því sem æskilegt og unnt er að gera í þrengri hóp, sem sagt fámennari nefnd, auk þess sem vinnubrögðin í nefndinni voru þannig að ég fyrir mitt leyti hafði takmarkaðan áhuga á að spyrja þar mikið. Við vissar aðstæður fékk maður það svar frá áköfustu stuðningsmönnum ráðherrans að maður skyldi bara halda kjafti og í öðrum tilfellum var sagt að maður skyldi frekar færa sig yfir á annan kant borðsins vegna þess að það væri ekki við hæfi að úr þingmannahópi heyrðust raddir sem væru algjörlega meðmæltar þeim mönnum sem voru að ræða við okkur. Slík fundarstjórn og slík umræða er ekki til þess að opna eða gera málin eðlilegri og gefa manni upplýsingar um það sem æskilegt er að fá fram. Við sjáum nú fyrir endann á þessari umræðu um stjórn fiskveiða. Við vitum nokkurn veginn fyrir víst að það frv. sem hér er til umfjöllunar verður samþykkt hér í hv. deild og verður væntanlega að lögum í kvöld. Við stöndum frammi fyrir því að við erum að samþykkja reglur um það hvernig við skulum sækja fisk í sjó á næstu tveimur árum við þær aðstæður að fiskvinnslan og útgerðin eru að meginhluta til rekin með tapi. Kannske má undanskilja loðnuflotann - að hann skili einhverjum afgangi við hagstæðustu skilyrði síðustu viku og mánaða. Því var lýst yfir af fulltrúum fiskvinnslunnar, sem voru á fundum fyrir nokkrum dögum hér í Reykjavík og gengu á fund stjórnvalda, að fiskvinnslan væri rekin með 8-9% halla og ég hef ekki séð koma fram tölur sem afsanna þá fullyrðingu. Það blasa við og hafa þegar átt sér stað nauðungarsölur skipa og það blasir við að ekki verði langt í það að fiskvinnslan fari á sama veg. Það má kannske ekki orða það á þann máta, sem gert var hér í þinginu fyrir nokkrum dögum, að fjöldi fyrirtækja væru í biðsal dauðans. Fjöldi fyrirtækja, sérstaklega í fiskvinnslu, hefur gengið á eigið fé þannig að við blasir rekstrarstöðvun hjá stórum hluta fiskvinnslunnar. Það hefur verið gripið til þess hér á höfuðborgarsvæðinu, til að koma í veg fyrir að eitt af stærstu fiskvinnslufyrirtækjunum stöðvaðist, að láta borgarsjóð Reykjavíkur hlaupa undir bagga með því og koma því þannig áfram í rekstri. Ég á hér við Ísbjörninn, ég skal ekki tala neinni tæpitungu um það. Vitaskuld hefur ekkert skeð annað, með tilfærslu og samruna Bæjarútgerðar Reykjavíkur og Ísbjarnarins, en að borgarstjórn Reykjavíkur hefur tekið ábyrgð á rekstri þessa fyrirtækis. Vitaskuld var það nauðsynlegt, þetta er eitt af stærstu atvinnufyrirtækjum í Reykjavík, og slíkrar aðgerðar verður sjálfsagt þörf í auknum mæli víða um landi ef áfram heldur sem horfir að fiskvinnslan í landinu verði rekin með 8-9% halla. Það sjá allir hvað fram undan er ef slíku heldur áfram. Það hefur sýnt sig að næstum því hver sú ráðstöfun sem hæstv. ríkisstj., sem nú situr, hefur gripið til til þess að reyna að styrkja sjávarútveginn, að nafninu til, hefur farið á annan veg. Hún hefur farið á hinn veginn, orðið til skaða fyrir sjávarútveginn. Eilíft umtal og breytingar á rekstrarlánum sjávarútvegsins í það að vera annan daginn tryggt í gjaldeyri, hinn daginn aftur fært yfir í íslenska mynt og síðan nú á síðustu mánuðum yfir í SDR. Það er yfirlýst að hver þátturinn á fætur öðrum hefur verkað beint á þann veg að tap útgerðarinnar og fiskvinnslunnar hefur aukist. Undanfarin ár, á tímabili þeirrar fiskveiðistjórnunar sem við nú búum við, hefur verið í gangi stöðug millifærsla frá sjávarútvegi til eyðsluþátta þjóðfélagsins, sem við höfum orðað svo, og við höfum séð hvað hefur verið að ske. Við sjáum hvað er að ske hér í versluninni. Við sjáum höllina sem er að rísa í nýja miðbænum. Hvaðan skyldu þessir peningar koma eða á hvaða peninga skyldi vera treyst til þess að standa undir þessu öllu saman? Vitaskuld á þá peninga sem íslenskir fiskimenn og íslensk fiskveiði koma með í þjóðarbúið. Fiskveiðistefnan, fiskveiðistjórnunin, er vitaskuld ekki nema að hluta völd að þessari útkomu, en hún er ákveðinn þáttur í þessu. Hún gerir það að verkum að umræðan um hana, þessi mikla umræða sem hefur verið um fiskveiðistefnuna, hefur dregið athyglina frá þeirri stöðu sem sjávarútvegurinn í heild er í. Það hefur tekist að halda uppi umræðu mánuðum saman um fiskveiðistefnuna, deila um hvort vera skuli tegundamark eða aflamark, en á sama tíma hefur enginn litið á það hvernig rekstrarstaða sjávarútvegsins væri. Á sama tíma hefur eiginfjárstaða fiskvinnslunnar og útgerðarinnar stöðugt versnað og tap aukist. Sú fiskveiðistefna sem nú er verið að samþykkja er að sumu leyti að gera það að verkum að Ísland verði síður byggilegt, ég vil ekki segja óbyggilegt, heldur en áður hefur verið. Það er verið að flytja til ágæti landshluta. Það er verið að skammta á þann veg að ganga á hlut þeirra svæða sem búa við betri aðstöðu gagnvart fiskimiðum, það er verið að jafna þetta út, og sú stefna sem núna er tekin upp, sérstaklega þá sóknarmarksstefnan, hún er áframhald þessarar stefnu. Það er verið að gera það að verkum að t.d. Vestfirðir, sem hafa verið í áranna röð eitt besta fiskisvæðið á Íslandi gagnvart því að sækja þorsk í sjóinn, - og ég vil hafa Breiðafjörð þar með - það er verið að gera það að verkum með fiskveiðistefnunni og fiskveiðistjórnuninni að það er ekki betra í sjálfu sér að sækja fisk í sjó frá Vestfjörðum heldur en bara héðan frá Reykjavík. Og með þeirri stefnu sem fiskveiðistjórnunin ýtir undir að fleiri og fleiri komi sér upp frystitogurum, fleiri og fleiri flytji út fiskinn ísaðan í gámum og þess háttar - þá er enn þá verið að draga úr þeirri sérstöðu sem þessi svæði hafa. Kvótinn er beinlínis hvati að því að fleiri og fleiri fiskiskip verði gerð þannig út að þau vinni fiskinn um borð. Þegar mönnum er skammtaður ákveðinn afli fara þeir að hugsa sem svo: Hvernig á ég að gera þennan afla sem verðmætastan? Ég hef nægilegan tíma til þess að gera ýmsa hluti öðruvísi en ég hef gert áður. Og menn leita vitaskuld að þessum þætti, að gera aflann verðmætari með því að vinna hans eins mikið um borð og mögulegt er. Það gerir það að verkum að afli til fiskvinnslustöðvanna í landi minnkar og minnkar. M.ö.o. það fer ekki að skipta miklu máli hvort íslensku fiskiskipin eru gerð út frá Hull eða Bremerhaven eða frá Bolungarvík eða Hellissandi. Ef hverju skipi fyrir sig er skammtaður ákveðinn afli þá þarf útgerðarmaðurinn ekki að huga að tímabilum eða ákveðnum degi og ákveðinni aðstöðu til þess að ná í sinn afla. Hann getur dundað við þetta árið út í gegn, honum er aðeins skammtað ákveðið magn. Nákvæmlega sama er að ske í sambandi við gámaútflutninginn. Það er verið að hvetja til þess að hver og einn, sem gerir út bát, líti á þann möguleika að afla sér pínulítið aukinna tekna með því að flytja fiskinn út óunninn. Með þessu er raunverulega verið að gera eyjuna okkar, sem er fyrst og fremst byggileg vegna þess að við erum með fiskimiðin í nálægð við veiðistöðvarnar, að sumu leyti óbyggilega. Þetta er einn af þeim þáttum sem sú fiskveiðistjórn sem við nú búum við stefnir að. Með hverju ári sem líður verður meira flutt út af gámafiski. Með hverju ári sem líður verða fleiri og fleiri frystitogarar við strendur landsins og taka stærri og stærri hluta af þorskveiðikvótanum okkar sem við þyrftum að afla og færa til lands og gera þar að betri vöru og auka verðmæti hennar. Hæstv. ráðherra nefndi það hér í framsöguræðu sinni fyrir frv. að átt hefði sér stað mikil verðmætaaukning vegna fiskveiðistjórnunarinnar, vegna kvótans. Hann nefndi m.a., ég man nú ekki hvað hann nefndi þá háa tölu, að rækjan hefði komið vegna kvótans og þar hefði orðið mikil verðmætaaukning og við hefðum fengið aukinn afla, það hefði verið vegna kvótans. Ja, hverju reiddust goðin, mundi nú einhver segja, þegar þessi hlutir skeðu? Hvað gerðist á Íslandi þegar menn tóku upp á því að afla loðnu? Hvaða kvóti var þegar Breiðfirðingar fóru að afla skel? Á að fara að þakka fiskveiðistefnunni það að við erum að veiða rækju? Það eru skrýtnar kenningar. Ef íslenskir sjómenn hafa frelsi til þess að leita á miðin þá gera þeir það vitaskuld. Það þarf enga þvingun og enga skömmtun til þess. Ég veit ekki betur en að Íslendingar, án þess að nokkur kvóti hafi verið til, hafi farið norður í höf og sótt grálúðu. Þeir eru meira að segja að ýta sér undan því núna, undir kvótanum. Ég skil bara ekkert í þessu. Hvernig stendur á því að þeim er ýtt í rækju? Af hverju sækja þeir ekki í grálúðu líka? Mér er sagt að það hafi bara verið orðið frekar lítið um það, þó þeim væri gefið frelsi til þess um mitt sumarið, að sækja grálúðu. Það er vitaskuld út frá því hvað er hagkvæmast að gera. ef sjómenn hafa frelsi til þess þá velja þeir bestu leiðina sem gefur þeim mestar tekjur. En það er ekki fiskveiðistjórn að þakka og síst af öllu þeirri fiskveiðistjórn sem við búum við nú. Við höfum heyrt undanfarið að það séu nokkuð margir sem bjóði í þau skip sem nú eru til sölu hjá Fiskveiðasjóði, eða sem Fiskveiðasjóður hefur keypt inn á nauðungaruppboðum. Maður hefur heyrt tölu eins og 13 í sambandi við Helga S. og jafnvel eins háa tölu í sambandi við Kolbeinsey en lokafrestur mun vera til að gera tilboð í hana í dag eða á morgun. Maður hefur líka heyrt alls konar sögur um að það sé bara boðið þó nokkuð hátt í þessi skip, það séu þó nokkuð háar tölur sem séu nefndar. En á sama tíma heyrir maður það að hægt sé að fá skip keypt fyrir miklu minni pening ef farið er út fyrir landsteinana, fyrir miklu minni pening en verið er að nefna í sambandi við þessi skip sem eru á uppboði og hægt er að fá keypt hjá Fiskveiðasjóði eftir að búið er taka þau á nauðungaruppboði frá eigendum sínum. Hvað segir þetta? Þetta segir það að sjávarútvegurinn okkar stendur raunverulega enn þá verr en reikningar og matsverð á skipum gefa til kynna. Ef innflutningur skipa væri gefinn frjáls, ef sjávarútvegurinn nyti sömu stöðu og verslunin eða jafnvel bara fragtskipaútgerðin þá gætum við fengið fiskiskip fyrir miklu lægra verð en skráðir reikningar þeirra fyrirtækja sýna sem gera út skip hér á Íslandi. Og hvernig væri staðan þá? Ég býst jafnvel við því að það yrði bara heilmikill skjálfti í mörgum bankaráðum, hvað þá stjórn Fiskveiðasjóðs. Fiskveiðasjóður hefur kannske búið sig betur en margir bankar undir það að slíkir hlutir gætu gerst. Ef verðmæti íslenska fiskiskipaflotans væri nú reiknað á markaðsverði væru mörg fyrirtækin eignalítil og hallinn ansi stór. Það er haldið uppi fölsku verði á íslensku fiskiskipunum með því að loka fyrir endurnýjun og loka fyrir innflutning. Það er haldið uppi fölsku verði á þeirri forsendu að það megi ekki fjölga skipum, það megi ekki stækka íslenska fiskiskiptaflotann. Það eru vitaskuld rök fyrir því að því fylgi ákveðnar hættur að stækka flotann en það eru ekki jafnframt rök fyrir því að verðlagning á flotanum sé í takt við það sem er umhverfis okkur. Til þess að svo megi verða verður vitaskuld að gefa það eftir að kaupa megi skip á erlendum markaði þannig að íslenskur sjávarútvegur fái að njóta þess verðs sem hann getur fengið lægst. Staðreyndin er sú að íslenski fiskiskipaflotinn er kannske ekki endilega allt of stór. Hv. frsm. meiri hl. sjútvn. nefndi hér áðan að kvótakerfið hefði bara reynst sæmilega vel á árinu 1984. Það reyndist það vel, eins og ég nefndi hér í ræðu minni við 1. umr., að það tókst ekki að veiða þann skammt sem okkur var ætlaður. Það tókst ekki 1984 með þessum óskaplega stóra flota. Ein af aðalröksemdum ráðherra fyrir flutningi kvóta yfir áramót var að ýmsir hefðu skilið eftir kvóta og þyrftu að færa hann yfir áramótin. Eins og við munum tókst okkur ekki á árunum 1982 og 1983 að veiða það sem lagt var til bæði af ráðuneytinu og Hafrannsóknastofnun. Meira að segja á því mikla aflaári 1981, með þeim mikla afla sem þá var og hv. þm. Valdimar Indriðason var að lýsa hér áðan, komumst við rétt fram úr tillögum ráðuneytisins. Hann lýsti því nefnilega réttilega að flotinn er ekki of stór. Hann hefði mátt vera stærri og það hefði ekki átt að fiska með einstökum kröftum. Það hefði átt að fara aðra leið að því að nýta sjávarfangið okkar, halda ekki áfram þessari kraftafiskisókn sem stunduð hefur verið hér í áraraðir, heldur breyta sókninni frá þeirri hefð sem við höfum búið við og stefna að því að koma með góðan afla að landi, verðmætan afla að landi, miklu verðmætari en við höfum gert á undanförnum árum. En til þess að svo megi verða þurfum við fleiri og betri og líka ný skip. Já, ég sagði fleiri og stærri og betri og sjálfsagt ný skip. En slík endurnýjun og slík breyting á flotanum kostar mikla peninga. Ég er ekki að segja að hægt sé að koma því í kring í dag en það þarf að breyta til og það þarf að viðurkenna það að við þurfum að fara að endurnýja flotann. Og það þarf að viðurkenna það líka að við verðum að hætta því að koma með jafnlélegan afla að landi og við höfum gert á undanförnum árum. En það gerum við ekki og greinilegt er að það er enginn hvati í þeirri fiskveiðistjórn sem við höfum búið við s.l. tvö ár til þess að ýta undir það. Það er frekar á hinn veginn eins og ég sagði í ræðu minni við fyrri umræðu. Hv. þm. Valdimar Indriðason nefndi einmitt hér áðan að við yrðum að gera okkur grein fyrir því að við yrðum að koma á hagræðingu í vinnslu og auka gæðin til að auka verðmætin en við værum ekki að biðja um miðstýringu til þess að koma því í kring. Það er einmitt það sem við þurfum að losna við. Við þurfum að losna við þá skömmtunarmiðstýringu sem við höfum nú búið við í tvö ár til þess að koma hagræðingu og verðmætaaukningu við. Því hefur verið mikið haldið á lofti að frá okkur, sem erum andstæðingar aflamarksins, kvótakerfisins, hafi ekki komið tillögur um aðra leið en þá sem hefur verið farin. Þetta eru hin mestu ósannindi. Það hafa komið fram margar tillögur víðs vegar um landið um aðra fiskveiðistjórnun. En einhverra hluta vegna hafa fjölmiðlar ekki haft áhuga fyrir því að kynna slíkar tillögur. Það hefur verið mjög erfitt að koma gagnrýni á þá stefnu, sem í gildi hefur verið, á framfæri. Má vera að það sé m.a. vegna þess, sem ég nefndi hér um daginn, að hæstv. sjútvrh. hafi með sínum dugnaði tekist að fá fjölmiðlamenn og marga aðra til að trúa því að sú stefna sem hann berst fyrir sé hin rétta vísindalega stefna, hafi tekist það með þeirri aðferð, sem ég vil nefna að vissu leyti óskammfeilni, að fara um landið með vísindamenn sér við hlið sem skýra frá ýmsum staðreyndum í sambandi við sjávarrannsóknir, bæði hita sjávar og stöðu fiskistofna, á sama tíma og hann messar sjálfur sínar pólitísku skoðanir. Við hv. þm. Kolbrún Jónsdóttir höfum lagt fram minnihlutaálit á þskj. 362. Full ástæða væri til að fjalla um fiskveiðistjórnunartillögurnar sem fylgja þessu nál. en ég mun ekki gera það, a.m.k. ekki í þessari ræðu. Það er aldrei að vita hvað ég geri hér seinna. En þar koma fram í fyrsta lagi tillögur sem ég lagði fram í þingflokki Alþb. Fengu þær að sumu leyti svolítið misjafnar undirtektir. Í öðru lagi eru tillögur Farmanna- og fiskimannasambands Íslands sem voru samþykktar af þingi þess sambands. Í þriðja lagi eru tillögur 45. fjórðungsþings fiskideildanna á Vestfjörðum. Eins og ég sagði áðan komu fram margar tillögur og breytilegar um stjórnun fiskveiða vítt um landið en þessar tillögur hafa því miður fengið litla umfjöllun. Það þjónar kannske ekki tilgangi fyrir okkur hv. 3. þm. Vesturl. að fara að deila um ágæti hvers þáttarins. En jafnsannfærður og hann er um að það kerfi, sem nú er í gangi og á að fara að samþykkja hér, sé hið æskilega kerfi, sem við skulum nota, býst ég við að mikill meiri hluti íbúa heilu landshlutanna sé á allt annarri skoðun. Er það mögulegt fyrir hv. Alþingi að samþykkja tillögur um fiskveiðistjórnun sem ganga þvert á skoðun og þvert á hagsmuni heilla landshluta? Það fullyrði ég að frv., sem verið er að fjalla um hér, geri.



Virðulegi forseti. Nú ætlar meiri hluta Alþingis að takast að hefta fiskveiðar í fjötra ofstjórnunar næstu tvö árin til viðbótar þeim tveim árum sem þetta kvótakerfi hefur nú þegar verið við lýði. Í nál. 1. minni hl. sjútvn. eru raktar, eins og hv. síðasti ræðumaður sagði, fleiri tillögur en þær sem við erum að fjalla um hér í frv. Það eru skiptar skoðanir um þetta mál. Ég ætla að fara nokkrum orðum um tillögur fiskveiðinefndar Farmanna- og fiskimannasambands Íslands, svokallað tegundamark. Þar er lagt til að miðað verði við heildarafla en skipt niður í tímabil og að heildarstjórnunin fari mest fram á þeim tímum þegar aflinn er hvað mestur, þ.e. yfir sumarmánuðina og á vertíðinni. Aftur á móti verði létt mjög á stjórnun varðandi minni báta og á öðrum tímabilum á árinu. Ég tel að miðað við þann heildarafla, sem við erum nú að miða við, sé grundvöllur fyrir því að létta af þessari ofstjórn og leyfa fiskveiðar fremur í samræmi við slíkar tillögur en að reikna kvóta á hvert einasta skip. Það kom fram hjá hv. þm. Valdimar Indriðasyni þegar hann mælti hér fyrir meirihlutaáliti að það á að breyta viðmiðuninni við heildarkvótann, þorskkvótann, á milli svæðanna, suðursvæðis og norðursvæðis. Þar með eru fallin rökin fyrir því að miða við árin 1981, 1982 og 1983 því að ef þessi viðmiðun á ekki við um heildarkvóta á milli þessara landshluta á hún ekki heldur við þá reynslu sem miðuð er við hvert einasta skip. Af hvaða ástæðu falla þá ekki þessar nefndir, sem um þetta fjalla, algerlega frá þessum viðmiðunarárum og taka upp nýtt kerfi í stað þess að vera að færa til í heildarkvótum en ekkert eftir öðrum útreikningsreglum? Með þessu eru þeir að viðurkenna að þessi regla standist ekki lengur. Það hefði orðið minnkun á karfaveiðum sem leiðir það af sér að togarar hér fyrir Suðurlandi geta ekki sótt eins mikið í karfa og áður. Þess vegna þarf að hækka kvótann handa þeim af þorski. En með því að hækka þorskkvótann handa þeim er verið að taka frá öðrum. Þar með held ég að þeir ættu að hugsa sitt ráð og aflétta þessum viðmiðunarárum og reyna að hugsa upp aðrar leiðir og líta á aðrar tillögur sem fram hafa komið en ekki einblína alltaf á kvótann. Einnig hafa varðandi þessar tillögur, sem komið hafa frá Farmanna- og fiskimannasambandinu, heyrst þær raddir að þetta séu skoðanir Vestfirðinga. Allt í einu er það orðið tiltökumál að viss landshluti er mjög nálægt gjöfulum fiskimiðum. Þetta er svolítið sérkennileg umræða. Ekki heyrir maður mikið um það rætt hér á þingi að þessi landshluti hér, Reykjavík og nágrenni, búi að einhverjum öðrum gæðum vegna stöðu sinnar hér varðandi þjónustu og annað slíkt sem Vestfirðingar búa ekki við. Menn tala oft fagurlega um byggðastefnu en svo þvert á móti þegar landshlutar liggja nálægt miðum. Ég get ekki séð nokkur rök fyrir því að færa til kvóta milli skipa vegna þess að einn landshluti búi nær gjöfulum fiskimiðum. Ég held að það sé nægilegt óréttlætið sem landsbyggðin býr við í öðru efni, varðandi þjónustu og vöruverð, verð á húshitun og annað slíkt og ekki þurfi að koma á kvótakerfi til að jafna legu þeirra miðað við fiskimiðin. Í annan stað eru tillögur Farmanna- og fiskimannasambandsins alls ekki sérstaklega sniðnar fyrir Vestfirðinga því að þar er 30% tegundamarkið sett á til að þessir bátar og togarar þurfi að sækja í aðrar fisktegundir en þorsk. Því hefur oft verið haldið fram að kvótakerfið stuðli að réttlátari skiptingu milli skipa og byggðarlaga. Ég held að það sé alger rangtúlkun og að reynslan þessi tvö ár hafi sýnt okkur það og sýni okkur það og sanni enn frekar nú þegar þarf að hækka í prósentutölu heildaraflamarkið fyrir suðursvæðinu meira en fyrir norðan vegna þess að það kemur verr út fyrir togara fyrir Suðurlandi ef miðað er við þessi viðmiðunarár sem notast hefur verið við. Í öðru lagi hefur því verið haldið fram að með kvótakerfinu sé reynt að skapa eins tryggt atvinnuástand um land allt og nokkur kostur er. Reynslan sýnir okkur einnig að þetta hefur ekki við nokkur rök að styðjast. Heilu byggðarlögin eru í dag að mestu leyti atvinnulaus vegna þess að togarar bíða hér uppboða og bíða jafnvel eftir nýjum eigendum. Það er kannske ekki eingöngu hægt að kenna kvótanum um það en hann hefur alla vega ekki hjálpað til við að breyta þessu. Þess vegna hafa slíkar fullyrðingar ekki við nokkur rök að styðjast varðandi kvótann. Einnig hefur verið bent á að þetta stjórnkerfi, kvótakerfið, bæti meðferð á afla og auki verðmætasköpun. Það er hægt að vera með draumóra í þessu efni en það hefur ekkert komið fram sem bendir til þess að kvótakerfið hafi bætt meðferð á afla eða aukið verðmætasköpun. Þar koma allt aðrir þættir við sögu en kvótakerfið. Við getum litið til s.l. sumars þegar yfir sumartímann barst mjög mikill afli að landi. Sumarið þar áður kom ég á marga staði á landinu þar sem mjög mikill afli barst að landi sem pakkað var í mjög ódýrar pakkningar vegna þess að tími vannst ekki til að gera verðmæta vöru úr því hráefni sem fyrir hendi var. Það var ekki um neina framför að ræða, m.a.s. verra ástand í þessum efnum yfir sumartímann en áður hefur verið, áður en kvótakerfið komst á. Þetta hefur því ekki heldur við rök að styðjast. Einnig er því haldið fram að kvótakerfið sé hvati til lækkunar tilkostnaðar. Það má vel vera. Ég ætla ekki að segja að það geti ekki verið rök fyrir því að menn nýti betur sín veiðarfæri. En það skal ósagt látið hvort það sé kvótanum að þakka eða eingöngu því að menn hafa ekki efni á að endurnýja veiðarfæri nú og eigi þá frekar á hættu að missa skipin sín eins og margir hafa reyndar gert og reyni þar af leiðandi að nýta betur sín veiðarfæri. Einnig má benda á að ástandið í sjávarútvegi núna, hvort sem það er í fiskvinnslunni eða útgerðinni víðast hvar, bendir ekki til að kvótakerfið hafi stuðlað að meiri samvinnu milli veiða og vinnslu, betri rekstrarskilyrðum fyrir sjávarútveginn eða betri afkomu fiskvinnslunnar. Í stuttu máli sagt er víðast hvar mjög bágt ástand í sjávarútvegi hvort sem það er fiskvinnsla eða útgerð. Það þarf eitthvað annað til að koma en útreikningur á kvóta á skip eða sala á kvóta á milli skipa. Á þeim tveimur fundum sem haldnir voru í hv. sjútvn. var farið yfir drög að reglugerð sem tilbúin var og kemur til framkvæmda þegar og ef þetta frv. verður að lögum. Ég vil taka það fram að ég var sammála því atriði að helmingur af línu- og handfæraafla yrði utan kvóta. Það er vegna þess að þetta er leið til meira frelsis innan þessa kerfis. Þess vegna gat ég tekið undir það. Mér þykir það réttlætismál að það séu sömu reglur um bæði línu og handfæri þannig að sjómenn þurfi ekki að setja línubala um borð, halda síðan úr höfn og veiða á handfæri til að snúa á kerfið. Ef þetta ætti ekki við báðar þessar tegundir veiðarfæra mundi það eingöngu leiða til þess að menn reyndu að snúa á kerfið, eins og þeir reyna reyndar í dag eftir bestu getu. Það er aldrei hægt á nokkurri skrifstofu að búa til svo fullkomið kerfi að það passi fyrir alla landsmenn og alla landshluta. Það verður alltaf að reyna að finna upp einhverjar heildarlínur með sem mestu frelsi til að hefta ekki athafnafrelsi manna og hefta þá ekki í fjötra ofstjórnunar. Við 1. umr. þessa máls fór ég nokkuð yfir ýmis atriði varðandi málið, m.a. gögn frá Þjóðhagsstofnun þar sem talað er um þá auknu hagkvæmni í útgerð sem kvótakerfið hefur leitt til. Sagt er í niðurlagi þeirrar skýrslu sem er hvergi orðuð þannig að hægt sé að hengja hatt sinn á: "Líkt og varðandi bætta meðferð aflans er ekki hægt að fullyrða að þetta stafi eingöngu af breyttri stjórnun fiskveiða en hún hefur án efa ýtt rækilega við mönnum að þessu leyti." Í þessari skýrslu er bæði verið að tala um hagkvæmni í útgerð og bætta meðferð afla. Það er sem sagt ekki hægt að fullyrða neitt í þessu efni. Þegar farið er yfir gæðaskýrslur kemur fram að miðað við sum veiðarfæri hefur gæðunum hrakað en miðað við önnur hafa þau batnað um 0,1-1,3%. Hér er því ekki um stórar tölur að ræða. Ef við förum aðeins aftur í tímann og tölum um árið 1983, áður en þessi stjórnun komst á, þá var leyfilegt að veiða 320 þús. tonn en veiddust aðeins 299 þús. tonn. Árið eftir, 1984, með kvótakerfinu, var leyfilegt að veiða 220 þús. tonn en veiddist mun meira. Það segir okkur að kvótakerfið er ekki besta aðferðin til að komast sem næst heildaraflamarki sem ætlast er til eða leyfilegt er að ná á hverju ári. Á yfirstandandi ári var úthlutað 1. janúar 250 þús. tonnum en niðurstaðan verður 317 þús. tonn. Einnig kemur fram í nál. meiri hl. sjútvn. Nd. að áætlað er að veiða um 100-110 þús. tonn af karfa. Þetta er talið mjög hátt miðað við ástand þess fiskistofns. Við erum því ekki nú að tala um neinar raunhæfar tölur í því sambandi. Talað er um að veiða 300 þús. tonn af þorski. Það verður gaman að sjá niðurstöður á næsta ári því að það er mjög líklegt að þessi 300 þús. tonn af þorski verði orðin að 360 þús. tonnum. Það þykir bara alveg sjálfsagt vegna þess að það var kvótakerfið sem stjórnendur geta sætt sig við og geta rökstutt það með allt öðrum hætti en að það sé sjálft kerfið sem hafi brugðist. Það er hægt að hafa um þetta mál mjög mörg orð og fara yfir þetta aftur á bak og áfram. En ég ætla ekki að halda um þetta langa ræðu í þetta skiptið. Ég segi eins og hv. þm. Skúli Alexandersson: Það getur verið að ég komi fremur aftur hér í stólinn enda er mjög takmarkaður tími þessa dagana til að undirbúa langar ræður hér á hv. Alþingi. Ef það eru ekki nefndarstörf hálfa nóttina þá er byrjað mjög snemma að morgni og ýtt út úr nefndum viðstöðulaust frumvörpum sem ekki er einu sinni mjög mikil þörf á að afgreiða fyrir áramót. Ég held að þetta ástand á hv. Alþingi hafi aldrei verið verra, ekki a.m.k. þennan tíma sem ég hef setið hér. En ég vil sem sagt ítreka að að mínu mati hafa ekki komið nokkur rök fram í sambandi við þetta kvótafrv. sem mæla með því að framlengja þetta kerfi, þessa ofstjórnun. Tel ég slæmt að þetta skuli eiga að samþykkja nú til tveggja ára því að það væri þó nær að sætta sig við þetta í eitt ár til viðbótar í þeirri von að menn mundu á þeim tíma reyna að finna aðrar leiðir til að minnka þessa ofstjórnun, til að leggja ekki. ef þessu heldur svona áfram, jafnvel heilu byggðarlögin í eyði, því að það er stór hætta á því að heilu byggðarlögin fari hreinlega langt niður á við. Nú er mjög mikill flótti frá landsbyggðinni. Íbúðarhúsaverð t.d. hér ekki alllangt frá, í Vestmannaeyjum, er talið vera aðeins helmingur af því sem er hér á höfuðborgarsvæðinu. Það er því ýmislegt sem heldur í fólk. Það bókstaflega kemst ekki í burtu. Ég er ekki að segja að kvótakerfið sé kannske að leggja Vestmannaeyjar í eyði eða lækki íbúðarhúsaverð þar. Þar koma kannske fleiri þættir inn í -  Ég vil minna á það í lokin að á einum ákveðnum stað, í Grímsey, var kvótinn búinn hjá stærri bátunum í apríl á s.l. ári. Þá gátu þeir aðeins notað báta undir 10 tonnum því að það var leyfilegt að sækja sama fiskinn á bátum sem voru undir 10 tonnum en ekki á stóru bátunum. Menn urðu því að leggja stærri bátunum og fara á litlu trillunum þrátt fyrir að þetta sé eyja norður í Dumbshafi. Slíkt leiðir þetta kvótakerfi af sér og er ekki nokkrum til fyrirmyndar.



Virðulegi forseti. Aðeins örfá orð til að gera grein fyrir atkvæði mínu hér á eftir. Vinnuaðstæður hér á hæstv. Alþingi þessa dagana eru með þeim hætti að þær leyfa mér því miður ekki þá ítarlegu umfjöllun um þetta mál sem það á skilið. Kvennalistinn hefur ávallt viðurkennt nauðsyn þess að fiskveiðum í fiskveiðilögsögu Íslands sé stjórnað með einhverjum hætti. Einfaldlega vegna þess að fiskistofnarnir eru takmörkuð auðlind og hámarksnýting þeirra, sem okkur er öllum í mun að tryggja, er háð náttúrlegum aðstæðum hverju sinni. Við viðurkennum og höfum ávallt viðurkennt að ótakmörkuð sókn í þessa auðlind með nútíma veiðitækni gæti leitt til þess að auðlindin gengi til þurrðar. Afleiðingar þess fyrir þjóðarbú Íslendinga þarf ég ekki að tíunda. Þær eru vænti ég öllum hv. þm. ljósar. Það sem Kvennalistinn hefur hins vegar haft á móti frv. hæstv. sjútvrh. um stjórnun fiskveiða á tveimur umliðnum þingum er hversu mikið vald ráðherra er veitt í stjórnun fiskveiðanna. Þegar frv. hæstv. ráðh. um stjórnun fiskveiða birtist hér í þingsölum á síðasta þingi var það réttilega nefnt "ráðherra-ræður-frumvarpið" enda sjútvrh. samkvæmt því nánast einráður um stjórnun veiðanna. Slíka miðstýringu gátum við og getum við Kvennalistakonur ekki samþykkt. Hins vegar er ljóst að töluvert annað er upp á teningnum að þessu leyti í því frv. sem nú liggur fyrir Alþingi. Bæði er það samið í nánara samráði við aðila í sjávarútvegi og eins gerir það ráð fyrir áframhaldandi samráði um stjórnun fiskveiða. Þar með er fallin frá helsta ástæða þess að við Kvennalistakonur höfum ekki greitt kvótafrumvarpi atkvæði okkar á tveimur umliðnum þingum. Með því fororði að hæstv. ráðherra sinni þeirri skyldu sinni að gera sitt til að sameina og sætta þau sjónarmið sem enn togast á varðandi tilhögun kvótans mun ég greiða þessu frv. atkvæði mitt hér á eftir. Vera má að heppilegra sé að stytta gildistíma þessa frv. úr tveimur árum í eitt. Við erum enn að fikra okkur áfram með stjórnun fiskveiða og kann að vera að ég muni greiða slíkri brtt. atkvæði mitt ef hún kemur fram.



Virðulegi forseti. Ég ætla að byrja á því, af því að mér láðist það við 1. umr., að óska hæstv. sjútvrh. og Framsfl. til hamingju. Það er í sjálfu sér oft og tíðum tiltölulega lítil ánægja fólgin í því að sigra óvini sína. Það er yfirleitt miklu meiri fullnæging í að svínbeygja þá. Og svo rækilega hefur Framsfl. svínbeygt Sjálfstfl. í þessu máli að ég held að þess þekkist eiginlega varla dæmi í íslenskum stjórnmálum. Sjálfstfl. hefur boðið sig fram hér síðan hann varð til sem forsvara eignarréttar, sem vörð eignarréttarins. Nú er það almennt sannmæli hér á landi að sú auðlind, sem fiskafli okkar er, er eign þjóðarinnar. Auðvitað kann það að vera skilgreiningaratriði eins og mjög margt annað, hvort þessi afli tilheyri frekar þessari þjóð heldur en. annarri, en með samkomulagi þjóða í milli hafa menn slegið eign sinni á þann afla sem finnst innan ákveðinna marka sem menn kalla landhelgi eða efnahagslögsögu. Þetta er eign þjóðarinnar og réttur þjóðarinnar á þessari eign þar af leiðandi ótvíræður. Nú er það líka þannig í stjórnarskránni að þar er kveðið skýrara á um eitt atriði mörgum öðrum fremur en það er um það hvernig eigi að ráðstafa eignum manna og að það skuli ekki hægt að gera nema með lögum, og þá ekki nema að almannaheill krefji. Og til enn frekari áréttingar þá er mjög skýrt á kveðið um það að ekki megi leggja gjöld á menn eða afhenda fjármuni öðruvísi en með lögum. Í öllum þessum atriðum hefur hér verið farið á svig við stjórnarskrána þannig að þetta vald er einfaldlega tekið frá löggjafanum, eða réttara sagt afsalað til ráðherra, ráðherra Framsfl. Og síðan dingla menn bara í hans spottum eftir hans geðþótta. Auðvitað keppast menn um að komast hér í stól og segja að þeir treysti þessum ráðherra öðrum mönnum fremur til að standa vel að verki. Við öðru er náttúrlega ekki að búast, því að varla gætu menn átt von á því að sækja gull í greipar þessa ráðherra ef þeir færu að hallmæla honum mikið hér í ræðustól. Ég tel ekki öllu skipta hver er ráðherra hverju sinni í þessu máli. Ég tel bara miklu skipta í þessu máli að hér sé um það að ræða að þessi ráðherra er ráðherra Framsfl., sá stjórnarflokkur sem stjórnar með honum í ríkisstjórn núna er Sjálfstfl. og þeir hafa tekið eign þjóðarinnar og afhent hana þessum eina ráðherra til ráðstöfunar. Menn telja gjarnan að einhver svartasti blettur í sögu íslenskrar þjóðar sé sá kafli hennar sem kenndur er við einokunarverslun. Þá var það á eins manns valdi að ákveða hverjir mættu versla hér á landi, þ.e. hverjir mættu bjóða vöru fala, og það var á valdi þessa sama manns að ákveða hverjir mættu versla við tiltekinn kaupmann og engan annan. Ef menn brugðu út af þessum fyrirskipunum þá voru þeir brotlegir við lög og dæmdir eftir þeim. Ég tel að sú aðferð sem hér er notuð sé alveg sambærileg við þessa einokunarverslun. Þetta eru einokunarlög. Maður sér það kannske einna best á viðbrögðum þeirra sem þurfa að þola þessi lög. Hv. 4. landsk. þm. gat þess í máli sínu í Nd. við umræðu um þetta mál að viðbrögð þeirra manna, sem stunda útgerð og fiskvinnslu hér á landi, hafi verið tiltölulega hörð í fyrstu, árið 1983 þegar þessi lög komu fram. Flestallir lýstu því sem mjög afdráttarlausri skoðun sinni að þetta væri fyrirkomulag sem alls ekki mætti vara lengi. Núna, nærri þremur árum seinna, eftir tveggja ára gildistíma þessara laga og tveggja ára reynslu af þessum lögum, þá eru viðbrögð manna í þessum atvinnugreinum orðin mjög svipuð viðbrögðum tukthúslima að því leyti að menn eru gjörsamlega hættir - með örfáum undantekningum þó - að ræða það grundvallaratriði hvort löggjafinn hafi yfir höfuð þennan rétt og þá að hve miklu leyti og hvort hægt sé að réttlæta það að afhenda þessi völd einum manni - þó hann sé ráðherra. Menn ræða orðið núna eingöngu um það innan þessarar stéttar hvort fengnum sé réttilega skipt, hvort þessi eða hinn eigi ekki að fá þessari prósentunni meira eða minna og hvort þessi eða hinn landshlutinn eigi ekki að fá þessum prósentunum meira eða minna. Hv. 8. landsk. þm. ræddi það einmitt hér áðan hvað viðræður af þessu tagi geta tekið á sig ankannalegar myndir. Það er eitt landsvæði hér á landi sem liggur mjög nærri gjöfulustu miðum okkar, þ.e. Vestfirðirnir. Þaðan er stutt að sækja á miðin og gnægð fiskjar. Þegar menn fara að vinna eftir reglum sem þessum, sem settar eru með þessum lögum, þá eru menn í alvöru farnir að tala um það að meina Vestfirðingum að nýta þessi fiskimið eða nýta sér þann möguleika sem þessi nálægu fiskimið gefa og nýta sér þá möguleika, sem nálægð þessara fiskimiða getur verið fyrir efnahag þessarar þjóðar. Því auðvitað  Hv. 5. þm. Norðurl. e. kallaði fram í og spurði: Eiga þeir miðin? Það var ekki verið að ræða það, heldur var einfaldlega verið að ræða vegalengdir. Geti menn haft ábata af því að eiga betri aðgang að einhverjum hlutum en aðrir, hvers vegna þá að vera að meina þeim þennan aðgang? Það verður ekki séð að það sé hinum til hagsbóta. Ef við lítum bara á það svona í einhverjum dæmum sem hægt er að lýsa þá getur það ekki verið til hagsbóta fyrir heildina að draga úr sóknarmöguleikum Vestfirðinga á þessi mið og úthluta þeim til annarra landshluta, segjum Sunnlendinga eða Austfirðinga, sem þurfa þá að sækja á þessi mið um langtum lengri veg, með miklu meiri tilkostnaði, færa aflann heim um langtum lengri veg, þ.e. miklu meiri líkur eru á því að aflinn sé ekki í eins góðu ásigkomulagi og þegar um Vestfirðinga er að ræða. Þar af leiðandi er endanlegur munur á verði þessa afla í unninni vöru og tilkostnaði miklu minni en þegar um hagstæðari skilyrði er að ræða. Þarna er á ferðinni eignaupptaka. Eignaupptaka studd af útverði eignarréttarins á Íslandi, þ.e. Sjálfstfl. Hver hefur svo árangurinn orðið af þessari stjórnun? Menn báðu um það hér nokkuð langt fram eftir hausti að fá, ef hægt væri, einhverjar upplýsingar um árangurinn. 16. október 1985 komu þær upplýsingar fram. Þær komu frá Þjóðhagsstofnun og þar segir, með leyfi hæstv. forseta: "Telja má víst að kvótakerfið hafi leitt til sparnaðar." En síðan: "Því miður liggja enn ekki fyrir reikningar fyrir útgerðina í heild á árunum 1984 og 1985, en í áætlunum Þjóðhagsstofnunar er reiknað með því að í kjölfar nýju fiskveiðistjórnunarinnar hafi fylgt 9-10% sparnaður í sóknartengdum útgerðarkostnaði." Hv. þm. Einar Guðfinnsson talaði í 1. umr. um þetta frv. í Nd. og taldi upp nokkrar röksemdir fyrir því að ekki væri hægt að finna nokkurt samhengi milli kvótakerfisins annars vegar og breytinga á útgerðarkostnaði, hvort sem þær hefðu leitt til hækkunar eða lækkunar. Enda segir hvergi í þessari skýrslu Þjóðhagsstofnunar að hægt sé að fullyrða með óyggjandi rökum eða óyggjandi sannfæringu að hægt sé að finna samhengi milli kostnaðarbreytinga í útgerðinni og kvótakerfisins, heldur segir eingöngu að það megi telja; kvótakerfið ætti að stuðla að; gæðaflokkun 1985 virðist vera svipuð og 1984. En þar segir líka: Auðvitað er ekki hægt að fullyrða að þessi breyting stafi eingöngu af breyttri fiskveiðistjórn en hún gæti átt hér hlut að máli. Þetta þættu nú ekki þungvæg rök í málsvörn og eru það náttúrlega alls ekki í málsvörn þegar um jafnalvarlegt mál er að ræða og þetta. Hér hefur verið minnst á tillögur sem fram hafa komið frá Farmanna- og fiskimannasambandi Íslands. Þær tillögur miða reyndar líka að fiskveiðistjórnun. Þær tillögur miða að stjórnun sem taki í raun og veru eingöngu til þess tímabils á árinu þegar veruleg hætta er á því að menn fari yfir tiltekið aflamark. Auðvitað er enginn hvati í þessu kvótakerfi til þess að menn, t.d. í útgerð, tempri á einhvern hátt sókn sína, að þeir dragi eitthvað úr henni eða jafni henni. Ef þú hefur eitthvert ákveðið aflamagn, sem búið er að skammta þér, þá sækirðu þennan fisk á sem stystum tíma, með sem minnstum tilkostnaði. Þú hefur tonnafjöldann ákveðinn 1. janúar og þá er það bara þitt að ákveða: Hvenær sæki ég þennan tonnafjölda og hvað ætla ég mér að eyða miklum peningum í það? Og miðað við það að þeirri útgerð sem dýrust er hér á landi, þ.e. togaraútgerð, er náttúrlega hagkvæmast að hugsa mest um þær krónur sem hún þarf að eyða með tilliti til þeirra sem hún fær, þá er náttúrlega auðveldast að taka þennan afla á þeim tíma þegar vel gefur á sjó og auðveldast er að ná í fisk og það er um sumarið. Þá gerist það að menn moka aflanum á land. Þá gerist það að fiskvinnslan hefur ekki undan. Og þá gerist það að forstöðumenn fiskvinnslunnar hrópa hástöfum og biðja sér vægðar. En þeir fá engin grið vegna þess að þeir hafa engin tæki í höndunum til þess að stöðva þennan landburð.  Þetta er náttúrlega að nokkru leyti vegna þess að verð aflans er líka ákveðið einhvers staðar suður í Reykjavík og það skiptir ekki nokkru máli hvernig þessi afli berst að landi og í hvaða magni, hvað menn fá borgað fyrir hann. Ef aflinn er eins og kallað er fyrsta flokks vara þá fer hann í fyrsta flokk og ef hann er það ekki þá gerir hann það ekki. En það fer ekkert eftir framboði og eftirspurn. Þegar heitt verður í veðri á mörkuðum í Cuxhaven þá lækkar fiskur í verði.

Ef hann hækkar ekki.

Hann hækkar ekki, herra 11. landskjörinn.

95% í fyrsta flokk á sumrin ef hann verkast vel.

Gott og vel. En er það eðlilegt miðað við það að fiskvinnslan verði síðan að róta þessu út mestmegnis sem roðfiski? Auðvitað er það ekki eðlilegt. Hún borgar verð fyrir fyrsta flokks vöru en hefur ekki aðstöðu til þess að nýta hana sem slíka. Ef fiskvinnslan réði því hvað hún borgaði fyrir þetta þá reyndu mennirnir ekki að koma með svona mikinn afla að landi. Þá væru þeir farnir að spyrja sig: Hvað fæ ég í krónum á móti mínum tilkostnaði? Það er það sem er verið að tala um þegar menn tala um frjálst fiskverð. Það er það sem er verið að tala um þegar menn fara fram á frjálst fiskverð. Það er mjög einföld leið til þess að samræma hagsmuni fiskvinnslu, útgerðar og sjómanna. Ég hef aldrei skilið þá undarlegu samstöðu hægri og vinstri afla hér á þingi - þ.e. ég hef alveg skilið hana en ég hef aldrei fengið skýringu á henni, alla vega ekki héðan úr ræðustól - hvað sjálfstæðismenn og vinstri menn ná hjartanlega saman í þessu máli um frjálst fiskverð. Ef menn rekur ekki minni til þess þá standa vinstriflokkafulltrúar hér alltaf upp þegar talað er um frjálst fiskverð og mótmæla því vegna þess að það verður svo erfitt að semja fyrir sjómenn. Líkt eins og þeir samningar sem í gangi eru núna fyrir sjómenn séu svo ákjósanlegir. Líkt eins og það sé það sniðugasta í heimi að vera með þann millifærslusjóð sem Aflatryggingasjóður er til þess að koma aurum úr fiskverði annars vegar yfir til útgerðar, fram hjá sjómönnum. Og sjómenn geta ekkert að gert. En menn vilja ekki tala um frjálst fiskverð. Nei, kvótakerfi skal það vera. Kvótakerfi Sjálfstfl. og Framsfl. Ég er ansi hræddur um það að þegar við lítum til baka eftir svona 15 ár þá hristi menn hausinn yfir þessu framsóknartímabili í íslenskri sögu, hvernig mönnum gat dottið í hug í raun og veru að rúlla sér til baka niður til áranna í kringum 1950 þegar fjölskyldurnar fengu sendar heim seðla með miðum sem hægt var rífa í sundur eins og strætisvagnamiða og fara síðan með þá út í búð og kaupa fyrir það vöru. Þá minnir mig að maður hafi stundum heyrt eitthvað æmta í Sjálfstfl. Eða á tímum bátagjaldeyris. Þá minnir mig líka að Sjálfstfl. hafi risið upp til varnar. En ekki nú. Nú lætur Sjálfstfl. sér vel líka og dettur ekki í huga að hreyfa við þessu máli lengur. Ég er auðvitað ekki að tala um þá fáu einstaklinga innan þingflokks Sjálfstfl. sem staðið hafa hér upp og sagt hug sinn í þessu máli, lýst andúð sinni á því og eindreginni andstöðu. En ég minni á það að þegar þetta kom til álita 1983 þá var lengi fram eftir hausti, t.d. í þessari hv. deild, algjörlega óvíst hvort þetta frv. yrði samþykkt. Svo margir voru andstæðingar þess í fyrstu í þessari deild þá, en síðan beygðust þeir hægt og sígandi. Kannske á mannkynssagan einhvern tíma seinna meir eftir að skýra það út fyrir okkur með hverju Framsfl. beygði þá. 

En Íslandssöguna?

Íslendingar eru ekki lengur það eyland sem þeir voru. Þeir eiga orðið sitt sæti í mannkynssögunni og býsna skondið á stundum en oft og tíðum þá geta þeir m.a.s. verið svolítið stoltir af því. Og stolt þeirra af sínum þætti í mannkynssögunni snertir nú kannske einmitt sjó og sjávarútveg. Íslendingar eru tvímælalaust brautryðjendur í landhelgismálum og baráttu fyrir réttindum til hafsbotnsins og efnahagslögsögunnar og sú barátta er enn í gangi. En á meðan þeir berjast fyrir þessum réttindum sínum á alþjóðavettvangi þá skammta þeir landsmönnum sínum viðurværi sitt úr lófa rétt eins og um ölmusumenn væri að ræða. Og menn hafa ekki tækifæri, menn hafa ekki möguleika til þess að sýna hvað í þeim býr. Þetta er þannig séð líka uppeldislega mjög óhollt vegna þess að smátt og smátt er dregið svo gjörsamlega úr sjálfsbjargarhvöt manna að henni er, eins og ég nefndi áðan, nánast hægt að líkja við dvöl tukthúslima í fangelsi þar sem aðaláhyggjumálið er hvað þeir fá í mat í kvöld og hvernig þeir sofa í nótt og hvað þeir fá í mat í fyrramálið. Menn eru gjörsamlega hættir að spyrja: Hvers vegna er ég í þessum sporum og er ekki hægt að breyta þessu? Það þarf líklega ekki að dyljast nokkrum manni hver afstaða mín til þessa frv. er og þar af leiðandi hvernig ég muni greiða atkvæði, hæstv. forseti. Ég vildi samt sem áður láta það koma fram að ég mun að sjálfsögðu greiða atkvæði gegn þessu frv. og mun halda því áfram svo lengi sem það er borið upp til atkvæða í þessari deild. En ég vona innilega að ég eigi eftir að lifa það að þetta frv. ljúki sínum lífdögum, að þeir tímar komi að menn átti sig á því að til eru aðrar aðferðir til þess að búa í þessu landi. Það eru til aðrar aðferðir og betri til að bæta lífskjör í landinu og það eru til aðrar aðferðir og betri til að auka sjálfsvirðingu fólks í landinu.



Herra forseti. Ég ætlaði mér ekki að taka til máls við þessa umræðu. Ég lýsti skoðun minni á þessu máli síðast. En ég get ekki látið fram hjá mér fara þegar þessi hv. þm., Stefán Benediktsson, formaður þingflokks Bandalags jafnaðarmanna, heldur hér eina af sínum ræðum, þessum sömu ræðum sem haldnar eru tvisvar til þrisvar við hverja einustu umræðu í öllum málum nú. Þessi sama ræða faríseans í musterinu hjá tollheimtumanninum: Guð ég þakka þér að ég er ekki eins og aðrir menn. Ég get bent hv. þm. á það að haldi hann áfram þessum ræðum þá verða - eins og hann hlýtur nú að fara að sjá sjálfur bráðum - ekki prósentin 2, 3 eða 4, heldur kjósendurnir 2, 3 eða 4 sem fylgja þessum flokki.

Ert þú spámaðurinn?

Ég er a.m.k. eins mikill spámaður í þessum efnum og hv. þm. hefur vit á fiskveiðimálum. Það var svo margt rangsnúið og ruglað sem hv. þm. sagði að ég veit eiginlega ekki hvar ég á að byrja. En fyrst hann byrjaði á að tala um auðlindir, sameiginlegar auðlindir þjóðarinnar, þá ætti hann að lesa sér svolítið til um það í mannkynssögunni t.d. að sameiginleg nýting auðlinda hefur aldrei tekist og mun aldrei takast. Hún er núna eingöngu við lýði við nýtingu beitilanda á nokkrum vanþróuðum stöðum, t.d. hér á landi, vanþróuðum í landbúnaði.  Ég sagði hérna í ræðu um daginn, sem hv. þm. hefur sennilega ekki hlustað á, og mér er vel kunnugt um það og það var staðfest af dr. Rögnvaldi um daginn, að engin þjóð þar sem fiskveiðar eru stundaðar, sem nokkru máli skiptir, hefur fundið betri leið til að stjórna þeim en með einhvers konar kvótakerfi. Kvótakerfi geta verið mismunandi. Það getur verið kvóti á menn, kvóti á skip, kvóti á byggðarlög, kvóti á útgerðarfélög og svona mætti lengi telja. Þetta kvótakerfi var ekki fundið upp af Framsfl., síður en svo. Ef einhver maður er höfundur að því þá er það ég. Ég skrifaði um þetta grein fyrst í Dagblaðið Vísi vorið 1980, aðra grein í Ægi sumarið 1980 og ég hef skrifað um þetta fleiri greinar. Mér varð það ljóst þá, þó ég vissi að tíminn væri ekki kominn, að við mundum enda á þessu kerfi og engu öðru. Mér var það alveg ljóst þá. Þá vorum við um það bil að taka upp kvóta á loðnuveiðar og við gátum ekki með nokkru móti stjórnað ofsókn í fiskinn nema með einhverjum hætti þar sem fiskinum er skipt niður eftir ákveðnum fyrir fram ákveðnum reglum. Það var einkennilegur málflutningur hjá hv. þm. líka að halda því fram - og reyndar er það að æra óstöðugan að eltast við að stöðugt eru andstæðingar þessarar stefnu að fara með rangar tölur, og þar er hv. 4. þm. Vesturl. síst undanskilinn, það er stöðugt farið með rangar tölur um hvaða máli þessi fiskveiðistefna hafi skipt fyrir afkomu sjávarútvegsins. Kerfinu er kennt um það að fólk fæst ekki í fiskvinnu. Kerfinu er kennt um það að afkoma fiskvinnslunnar er eins slæm og raun ber vitni. Auðvitað skiptir gengi dollarans afkomu fiskvinnslunnar höfuðmáli. Það er einkennilegt líka að heyra hv. þm. Stefán Benediktsson tala um að verið sé að taka sjálfsbjargarhvötina og kappið frá mönnum og tala um tukthúslimina, þessa sjómenn okkar og útvegsmenn. Ég skil ekki þennan hugsunarhátt. Hvaða óskapleg væmni er það í mönnum að tala sífellt um það að verið sé að taka eitthvert kapp frá mönnum. Ég hjó eftir ýmsu í ræðum hv. þm. Skúla Alexanderssonar og Kolbrúnar Jónsdóttur. Það er aðeins eitt sem ég ætla að nefna í því sambandi. Ég nenni ekki að rekja mig eftir því öllu. Það er aðeins eitt sem ég ætlaði að nefna. Það kerfi sem kallað hefur verið "Tillögur Farmanna- og fiskimanna- sambands til stjórnunar fiskveiða" er ekkert kerfi. Þetta eru nokkrir punktar, rammi sem saminn var á nokkrum klukkutímum eftir að nefndin, sem fjalla átti um málið, var sprungin í loft upp. Eftir þessu kerfi er ekki nokkur einasta leið að stjórna. Þetta eru punktar sem gætu hugsanlega orðið að fiskveiðistjórnun ef menn kærðu sig um það. Menn kvarta yfir því að fjölmiðlar hafi ekki fjallað nógu mikið um þetta. Það er einfaldlega af því að þeim fannst það svo ómerkilegt. Tillaga hv. þm. Skúla Alexanderssonar var drepin í föðurhúsum. Hún slapp aldrei út fyrir túngarðinn. Hann var höggvinn á hlaðvarpanum. En um það verður hann að fást við sína fulltrúa í iðnaðarnefndum. Ef menn geta með nokkru móti fært það sem rök gegn kvótakerfinu að hér sé stunduð nú meiri útgerð sem ber sig, ef menn ætla að finna það kvótakerfinu til foráttu að menn leiti frekar til útgerðar á frystitogurum sem sannanlega bera sig nú og sannanlega selja fyrir meira verðmæti en samanlagt mundi verða það verðmæti sem þeir færðu að landi og unnið verði að fullnustu þar, ef menn vilja færa það kvótakerfi til lasts að fluttur er út fiskur í gámum, minna unninn en ella, þegar það borgar sig, þá skil ég ekki röksemdafærslu. Ef menn vilja halda því fram að einhverjir sem notið hafa forréttinda í gegnum aldirnar, notið hafa forréttinda til að nýta þessar sameiginlegu auðlindir, sem hv. þm. Stefán Benediktsson var að tala um - og þar á ég við þá sem næstir liggja miðunum - þá ættu menn að líta á það hvað gerst hefur síðan kvótakerfið var tekið upp. Það vill nefnilega þannig til að ef við tökum 15 ára tímabilið frá árinu 1968 til 1983, þá var þorskafli Vestfirðinga 15% af þorskafla landsmanna. Í fyrra var hann 17% og verður væntanlega hærra hlutfall í ár. Er verið að svínbeygja þennan landshluta? Ekki get ég með nokkru móti skilið þá röksemdafærslu. En þetta eru tölur sem þessum hv. þm. koma auðvitað ekkert við. Ég vil líka ítreka það, sem hér kom fram um daginn, að í Grímsey hefur á milli áranna 1984 og 1985 orðið 35% aukning á lönduðum afla.

Á lönduðum afla?

35% aukning á lönduðum afla. Ég veit ekki hvort það þýðir nokkuð að tala lengur um þetta mál. Það getur vel verið að það sé búið að segja of margt um það, en ég ætla að biðja menn fyrir alla muni að halda sig við staðreyndir í málinu.



Virðulegi forseti. Þetta mál er orðið allrætt og eðlilegt að menn stytti kannske mál sitt. Það er þó rétt að víkja nokkrum orðum að ræðu hv. þm. Stefáns Benediktssonar þar sem hann orðar það svo að Framsfl. hafi svínbeygt Sjálfstfl. í þessu máli. Skemmtilegt hefði nú verið að heyra rök með slíkum málflutningi en við því var ekki að búast enda lá það ekki á borðinu.

Hvar er frjálsa samkeppnin?

Frjáls samkeppni er allt annað mál. Frjáls samkeppni er hlutur sem þarf einnig að stjórna. Það er hægt að vera með alls kyns slettiorð og setningaröð sem segir hvorki upphaf né endi. En þetta mál hefur unnist sem betur fer á undanförnum mánuðum í allmikilli samvinnu margra aðila. Og þá kannske fyrst og fremst með tilliti til sjónarmiða þorra hagsmunaaðila í sjávarútvegi. Það hefur verið unnið að ákveðnum breytingum á frv. sem hæstv. sjútvrh. kynnti í haust og hefur gengið vel sú samvinna sem þar hefur átt sér stað að mörgu leyti. Það heyrðist líka úr munni hv. þm. að Sjálfstfl. væri að brjóta gegn grundvallarsjónarmiðum sínum um eignarrétt með því að vinna að slíku máli. Þetta er auðvitað út í hött, enda fylgdu engin rök þessum fullyrðingum. Þarna er spurningin um mun á stjórn og óstjórn. Illu heilli hefur það orðið hlutskipti BJ að mæla fyrir óstjórn, stjórnleysi. Það er hlutur sem hefur ekki verið aðall Sjálfstfl. og verður vonandi aldrei. Það er þannig að í málflutningi er það leitt að Bandalagið er nú á reki eins og áralaus julla í úfnum sjó. Slíkur er nú málflutningurinn úr þeim búðum.  Þetta er stjórnunaratriði í þeirri stöðu sem við búum við, með þann bátaflota sem við höfum í dag, það magn sem við getum veitt ef sjór væri svartur af fiski, en því miður búum við ekki við þær aðstæður í dag og þess vegna er m.a. full ástæða til þess að hafa stjórn á þessum hlutum og ekki að blaðra með hluti í þessu sambandi eins og frjálsa samkeppni. Það er ruglað saman öllum málum. Hv. þm. Kolbrún Jónsdóttir var að tala um það að kvótinn væri að leggja Vestmannaeyjar í auðn. Hvers lags bull er þetta eiginlega? Væri nú ekki rétt að hafa einhvern stuðning, einhvern hrygg í því máli sem er fjallað um áður en verið er að tala um að þessi stjórnunaraðferð sé að leggja Vestmannaeyjar í auðn? Það er ekkert lítið sagt.

Hlustaðu betur næst.

Þannig er vaðið úr einu í annað og er rétt að vara við því. Nokkur atriði, sem hefur verið unnið að á þessu hausti við breytingar og endanlega afstöðu í því frv. sem við fjöllum um, eru t.d. í stuttu máli tvö árin með endurskoðun eftir eitt ár. Smábátabreytingin, sem er gjörbreyting á hugmyndum frá því í haust og réttir verulega af og skapar möguleika fyrir smábátaflota landsmanna og þær þúsundir manna sem hafa framfæri sitt af þeim útvegi. Sóknardagafjöldinn hefur aukist á almennan bátaflota. Bátaflokk hefur verið bætt við til þess að skapa sveigjanleika og aukna möguleika. Sóknardagafjöldi hefur verið aukinn hjá bátum á afmörkuðum veiðum, svo sem togveiðum, árið um kring, aukinn um 30 daga. Það er miðað við, eins og hér hefur komið fram í orðum talsmanna meiri hl. sjútvn. hv. deildar, að lína og færi séu undanþegin kvóta ákveðinn hluta ársins. Það er unnið að því og miðað við að í reglugerð sé hlutfall þorskfisks fyrir togara jafnað milli norður- og suðursvæðis, sem er bráðnauðsynlegt og sanngjarnt. Þannig er á ýmsan hátt unnið að lausn þessa máls með eðlilegum og auknum sveigjanleika, með frjálsræði, auknu frjálsræði innan þeirra reglna sem settar hafa verið með aflamarks- og sóknarmarksleið, og það er vel. Það er þess vegna ástæða fyrir því, þótt það sé flestra skoðun að það sé neyðarbrauð að fara þessa leið og ekki það æskilegasta í veiðimannaþjóðfélagi, að þarna sé farin leið sem má við una.



Virðulegi forseti. Ég ætlaði að fara nokkrum orðum um ræðu hv. þm. Sigríðar Dúnu en hún hefur farið úr salnum og ætli ég sleppi því ekki þar af leiðandi. En það er nokkuð af að taka til þess að svara hv. 5. þm. Norðurl. e. og 3. þm. Suðurl. Í fyrsta lagi er það nú í sambandi við höfundarréttinn að kvótanum og grundvallarsjónarmið Sjálfstfl. Það er ósköp eðlilegt að þeir leggi allt kapp á það að eigna sér þennan kvóta, að þetta sé nú ekki afkvæmi Framsfl., til að tryggja það að Framsfl. sé ekki að pína Sjálfstfl. til að standa að þessari leið, sem raunverulega er að brjóta niður grundvallarstefnu Sjálfstfl., hina frjálsu samkeppni. Það er náttúrlega ósköp eðlilegt að hv. þm. Björn Dagbjartsson leggi á það mikla áherslu að hann hafi fyrir mörgum árum, löngu áður en almenningur á Íslandi fór að hugsa um að það þyrfti að vera með kvótakerfi, verið búinn að finna út þessa leið og það væri verið að framkvæma hans stefnu núna en ekki stefnu hæstv. sjútvrh. eða Kristjáns Ragnarssonar, sem oftast nær hefur verið talinn aðalhöfundurinn að þessari stefnu. Ég held að sjálfstæðismenn ættu frekar að hugga sig við það að sjálfstæðismaðurinn Kristján Ragnarsson sé höfundur að stefnunni en fara að reyna að tileinka sér þessa hluti út frá einhverjum skrifum sem menn skrifuðu fyrir þetta eða þetta mörgum árum.  En hv. þm. Björn Dagbjartsson sagði okkur frá því að vitrasti maður á alþjóðavettvangi hefði verið staddur hér á Íslandi fyrir nokkrum dögum í sambandi við fiskveiðistjórnun.

Virtasti.

Já, það mun hafa verið virtasti. En það breytir nú ekki mjög miklu. Það er ekki langt á milli að vera vitrastur og virtastur. Það má vel vera að prófessor Rögnvaldur Hannesson sé virtur og ég efast ekkert um það. En mig hryllti við kenningunum hans. Hryllti við þeim. Hann boðaði það, og sagði einmitt það sama og hv. þm. Björn Dagbjartsson, að það yrði ekki undan því komist að vera með kvótakerfi. Hver sú fiskveiðiþjóð sem ætlaði að stunda fiskveiðar við þá tækni og þá aðstöðu sem nú er yrði að hafa kvótakerfi. Þetta hefðu Norðmenn og þetta hefðu Ný-Sjálendingar. Hann, þessi virti maður - og vitri sjálfsagt líka - lagði fiskveiðiþjóðina Íslendinga, sem sækja 80% af sínum gjaldeyrisafla í sjóinn og svipaða tölu sem raunverulega stendur á bak við þjóðarbúið, að jöfnu við þjóðir eins og Norðmenn, sem eru með 3-4% og Ný-Sjálendinga, ætli þeir séu ekki með brot úr prósenti.

Og Færeyingar líka.

Nefndi hann kannske Færeyinga líka? Ég heyrði það nú ekki. Það getur vel verið að hann hafi nefnt það í Háskólanum en hann nefndi það ekki í útvarpinu. En hann bætti við - og það var nú hryllingurinn sem a.m.k. kom mér til að halda að það gæti ekki verið að þetta væri mjög vitur maður - að afleiðingarnar af svona kvótakerfi hlytu að verða þær að ákveðnir landshlutar færu í eyði. Það yrði að standa frammi fyrir því að byggð drægist saman. Það var grundvöllurinn að kvótauppbyggingunni. Slíkri kvótauppbyggingu mótmæli ég. Og ég er viss um að það eru miklu fleiri í Sjálfstfl. sem eru til í að mótmæla slíkri kvótauppbyggingu en þeir hv. þm. og ráðherrar í Sjálfstfl. sem hafa staðið frammi fyrir því að greiða atkvæði gegn þessari stefnu. Þeir eru miklu fleiri.

Velkominn um borð.

Og ég hef grun um það að hv. 3. þm. Suðurl., svona innst inni, muni ekki vera til í það að samþykkja það að áframhaldandi kvótastefna, sem yrði við lýði í nokkur ár, yrði til þess að sú góða byggð, Vestmannaeyjar, yrði lögð í eyði. Að því stefnir kannske eins og hv. þm. Kolbrún Jónsdóttir benti á hér áðan. Íbúðir í Vestmannaeyjum eru núna á helmingi lægra verði en íbúðir hér á þéttbýlissvæðinu við Faxaflóa.  
            

Það eru heldur engin tengsl við ríkisstjórnina.

Hv. þm. Björn Dagbjartsson sagði að það væri náttúrlega mesta ósvinna af mér að halda því fram að kvótinn hefði haft einhver áhrif á sjávarútveginn, afkomu sjávarútvegsins. Til hvers erum við þá að stjórna ef það á ekki að hafa áhrif?

Til hins verra.

Ja, ekki hefur það komið í ljós að það væri til hins betra vegna þess að staða sjávarútvegsins er núna verri en þegar kvótinn var lögleiddur hér á haustmánuðum 1983. Ég hugsa að þú fáir engan af forystumönnum sjávarútvegsins til þess að segja annað. En það er alveg rétt að dollarinn hefur líka haft þar áhrif. Hann var í uppsveiflu 1984 og fram á árið 1985. Það lagaði ekkert, það var alveg sama. Jafnvel þó við værum bæði með hækkandi gengi dollara og fiskveiðistefnu Björns Dagbjartssonar og hæstv. ráðherra þá dugði það ekki samt. Jafnvel þótt við græddum svona óskaplega á fiskveiðistefnunni, spöruðum net og ýmislegt fleira. Það dugði ekki. Hv. 3. þm. Suðurl., Árni Johnsen, fullyrti að Vestmanneyingar hefðu sérstakt sjónarmið í huga í sambandi við fiskveiðistefnuna, þ.e. að andæfa gegn hinu ískyggilega smáfiskadrápi sem ætti sér stað. Það þyrfti að koma í veg fyrir að fiskurinn væri drepinn svo smár, það þyrfti að tryggja það að hann fengi að hrygna. Var þetta nú grundvallarstefnan? En er það æskilegt að við -  Ég nefndi tölur hér um daginn sem sýndu það hvers lags ósómi viðgengist í sambandi við nýtingu þessa stóra fisks okkar fyrir Suðurlandi. Hvernig hefur verið farið með þennan fisk? Kannske hv. þm. hafi ekki verið inni þegar ég var að segja frá því. Ég skal endurtaka þetta fyrir hann. 

Það er reyndar komið að því að við frestum fundi, hv. 4. þm. Vesturl.

Já, ég gæti svarað þm. og gefið honum fullkomnar útskýringar í byrjun fundarins. Mun ég þá ljúka máli mínu að sinni og halda áfram ræðu minni þegar við komum hér saman aftur.



Ræðu hv. þm. er nú frestað og jafnframt þessum fundi. Þegar það er haft í huga að á morgun eiga hv. þm. í vændum langan og strangan vinnudag og jafnvel vökunótt þá var það von og reyndar markmið forseta að komast hjá kvöldfundi í dag. En það er útséð um að svo geti orðið og þess vegna verður þessum fundi nú frestað til kl. 9 í kvöld. Það er gert vegna þess að deildarfundur hefur verið boðaður í Nd. kl. 9 og jafnframt af tillitssemi við starfsfólk hér í þinginu sem er undir miklu álagi. - Fundarhlé.

Frsm. 1. minni hl. (Skúli Alexandersson) frh.: Virðulegi forseti. Það er greinilegt að ég get ekki haldið áfram þar sem frá var horfið þar sem hv. 3. þm. Suðurl. er ekki mættur í salinn. Ég get því ekki greint frá stöðu mála í sambandi við þorskveiðar þeirra Vestmanneyinga.

Þar fór í verra og ekki vill forseti verða til þess að hv. 3. þm. Suðurl. fái ekki réttar upplýsingar. En það er verið að sækja hann.

Það er af nógu að taka. Ég get því byrjað á öðrum þáttum þessa máls. Það er ekki miklum erfiðleikum háð að halda áfram umræðu um þetta. Ég ætla að taka svolítinn útúrdúr. Við höfum heyrt í fréttum undanfarið að verið er að ræða um það að sameina þessi svokölluðu vinstri blöð - þó að ég viti ekki almennilega hvort þessi þrjú blöð, sem nefnd hafa verið, geti öll talist vinstri blöð. Orsökin mun líklegast vera sú að eitt af þessum blöðum, NT, mun hafa, eins og mörg önnur fyrirtæki, ekki síst fyrirtæki við sjávarsíðuna, tapað dálitlu af eigin fé, standa illa í rekstrinum. Þess vegna sé nauðsynlegt að reyna að breyta um skipulagsform og fá breiðari grundvöll til að standa á í sambandi við reksturinn - jafnvel svipað og þegar íhaldið bjargaði Ísbirninum - að reyna að leita til annarra vinstri afla í þjóðfélaginu til að standa undir og tryggja rekstur Tímans. En þegar erfiðleikar steðja að mönnum vilja þeir samt oft sýna að þeir séu miklu sterkari en þeir raunverulega eru. Mér sýnist á Tímanum í dag að hann telji sig þess vel umkominn að senda ákveðnum aðilum í þjóðfélaginu, jafnvel ráðherrum, skeyti á þann máta að þeim sé sæmra að gera allt annað en að greiða atkvæði gegn því kvótakerfi sem við erum að ræða hér. Það er mikil reisn yfir blaðinu. Ætli það hefði ekki verið sæmra að láta þessa umræðu eiga sig? Ætli hæstv. viðskrh. hafi ekki bara verið heimilt, án þess að leita leyfis hjá Framsfl. og samráðherrum sínum í ríkisstj., að greiða atkvæði á þann máta sem hann gerði í hv. Nd.? En Framsfl. getur ekki setið á sér að minna Sjálfstfl. á að það sé hann sem stjórni í þessum málum og hann skipi sjálfstæðismönnum fyrir verkum. Það þýðir ekkert að kvarta undan því, hv. þm. Björn Dagbjartsson, þannig er þetta og þannig er tónninn í Tímanum í dag. Það sé ekki líðandi að ráðherra í ríkisstj. greiði atkvæði gegn stjfrv., það sé ekki þessari virðulegu ríkisstj. sæmandi. Jafnvel er látið að því liggja að hæstv. ráðh. eigi að segja af sér vegna þess að hann tók þessa afstöðu. Framsfl. finnst hann hafa efni á því sýknt og heilagt, við hvaða tækifæri sem er, að benda sjálfstæðismönnunum á að þeir hafi látið kúgast og þeir fari eftir því sem Sjálfstfl. skipar þeim. Þetta er bara eitt dæmi sem ég vildi minna á og benda hv. þm. Sjálfstfl. á að jafnvel þó að Tíminn standi eins og hann stendur í dag þegar hann biður aðra að koma sér til hjálpar þá þykist hann hafa efni á því að snupra ráðherra Sjálfstfl. vegna þess að hann hefur aðra skoðun en hæstv. sjútvrh. og leyfir sér að greiða atkvæði gegn frv. sjútvrh. En nú er hv. 3. þm. Suðurl. genginn í salinn og sestur í sæti sitt. Þá get ég upplýst hann um það sem ég ætlaði að gera í lok síðasta fundar, þ.e. hvernig Vestmanneyingar nýta stóra fiskinn, hvernig sjónarmið Vestmanneyinga í tengslum við fiskveiðistefnuna koma fram og hvernig það lýsir sér. Það lýsir sér á þann hátt að miðað við framleiðsluverðmæti á fullstöðnum, blautverkuðum saltfiski á vetrarvertíð í Vestmannaeyjum þá munar 110 millj. á því framleiðsluverði sem Vestmanneyingar fá fyrir sinn saltfisk og því verði sem fengist ef þessi fiskur væri allur framleiddur í 1. flokk. Aðeins hjá Vestmanneyingum varð slík útkoma á s.l. vetrarvertíð. Þeir voru að veiða stóra þorskinn, stærsta og verðmætasta fiskinn sem við öflum á Íslandsmiðum. Þeir framleiddu 5593 tonn af blautverkuðum saltfiski. Verkunin var þannig að í 1. flokk af þessum verðmæta fiski fóru 13,9%, hv. þm. Þannig nýttist stórþorskurinn við Suðurland. Það bara þekkist varla að saltfiskur verkist mikið undir 60% í 1. og 2. flokk. Hvað skyldi það hafa verið? Það fóru 26,3% í 2. flokk. Í 1. og 2. flokk í Vestmannaeyjum fóru sem sagt 40% af saltfiskaflanum undir þessari fínu fiskveiðistjórnun. Það er gott að hafa ákveðin sjónarmið um að nauðsynlegt sé að lofa fiskinum að vaxa upp. Ég skal taka undir það með hv. þm. En það verður þá að hafa í huga að ef fiskurinn fær að vaxa upp sé hann nýttur á þann máta að út úr honum komi verðmæti en ekki á þann máta sem gert var í Vestmannaeyjum og víðar á landinu á síðustu vetrarvertíð. Þetta er dómur um ranga fiskveiðistefnu. Við hv. þm. Björn Dagbjartsson vil ég segja í sambandi við þetta: Ég nefndi þessa tölu við 1. umr. líka. Hann sagði: "4. þm. Vestf. er ekki að fara hér með réttar tölur, hann er ekki að benda á rétta hluti vegna þess að stór hluti af afla Vestmanneyinga fer í tandurfisk. Sú breyting hefur átt sér stað á undanförnum árum." Hver skyldi hluturinn vera? Hvað skyldi tandurfiskur hafa verið mikill hluti af framleiðslu Vestmanneyinga á síðustu vetrarvertíð? Þetta hlýtur að vera eitt af því sem hv. stuðningsmenn fiskveiðistefnunnar vita og liggur alveg á kláru.  Hvað skyldi framleiðsla Vestmanneyinga í tandurfisk á vertíðinni 1985 hafa verið mikil? - Blautverkaði fiskurinn var 5593 tonn. - Hún hlýtur að hafa verið dálítið mikil. Nei, hún var bara 399 tonn, það voru öll ósköpin. Matshlutfallið var á ósköp svipuðu stigi, þó aðeins skárra, þannig að það breytti engu. Ef rök og fullyrðingar hv. stuðningsmanna frv. eru af svipuðu tagi og staðhæfingar hv. þm. Björns Dagbjartssonar við 1. umr. er ekki mikið mark á þeim takandi. Því miður eru kannske flestar fullyrðingarnar um ágæti fiskveiðistefnunnar af þessu tagi. Það er verið að draga upp aðra mynd, oft á tíðum vegna þess að þeir sem talað er við hafa ekki aðstöðu til að sannreyna hlutina. Það er hægt að fullyrða ýmislegt og segja að það sé svona og svona ef sá sem við er talað hefur ekki aðstöðu til að sannreyna það og einnig ef notað er það bragð að hafa við hliðina á sér vísindamenn - eins og ég hef nefnt áður í sambandi við hæstv. sjútvrh. - að halda langar og miklar ræður um stefnu sína og ágæti og hafa svo vísindamann við hliðina þannig að svo líti út sem allt sé ein samfelld vísindaleg kenning. En það fór lítið fyrir vísindunum í fullyrðingu hv. þm. Björns Dagbjartssonar. Varðandi þessa vísindalegu túlkun og yfirbragð á umræðunni tel ég mjög miður að ráðherra skuli hafa gert þetta vegna þess að það sem við þurfum fyrst og fremst í sambandi við sjávarútveginn er að bera fullkomið traust til Hafrannsóknastofnunarinnar. Við þurfum að styrkja þá stofnun og efla hana og við þurfum sem flest, helst öll, að vera þess fullviss að við getum tekið fullkomið mark á því sem þeir menn, sem þar vinna, segja okkur. Við viljum ekki tengja það pólitískum ákvörðunum. Það eru aðskildar ákvarðanir og aðskildar tillögur, hinar pólitísku tillögur og ákvarðanir og svo þær tillögur sem fiskifræðingar gefa út og láta okkur heyra frá sér um. Ég held að þetta nægi í sambandi við sjónarmið Vestmanneyinga og fiskveiðistjórnunina. A.m.k. falla þau sjónarmið, sem hv. 3. þm. Suðurl. hefur lagt hér fram, um sjálf sig. En það er annar þáttur sem hefur komið hér til umræðu í sambandi við þá reglugerð sem við höfum fjallað um í sjútvn., tillaga um breytingu á aflakvóta togaranna. Hvað er þar að eiga sér stað? Við Snæfellingar höfum haldið því fram frá því að þetta kerfi tók gildi að mörkin á milli norður- og suðursvæðis væru ranglega staðsett við Látrabjarg, þau ættu að vera við Öndverðarnes. En okkur hefur aldrei dottið í hug að nefna að breyta ætti viðmiðuninni á milli suður- og norðursvæðisins vegna þess að kerfið byggir á þriggja ára viðmiðun, á þeirri viðmiðun sem þá var byggð upp. Ef nú á að fara að gera stórar breytingar á því er verið að færa aflakvóta frá Norðurlandi og frá Austfjörðum á suðursvæðið. Það stenst ekki. Ef við ætlum að byggja áfram á þriggja ára reglunni sem grundvallarreglu stenst ekki að við færum að nokkru marki kvóta á milli svæða. Ég vil þó taka undir eitt af því sem hv. 3. þm. Vesturl. sagði í sambandi við þessa tilfærslu. Það er alveg greinilegt að bilið á milli minni togaranna er óeðlilega stórt. Varðandi það tel ég að sé um ákveðna leiðréttingu að ræða. En varðandi hinn þáttinn tel ég að ekki sé um annað en kvótatilfærslu að ræða á stóran og óeðlilegan máta. Eitt af því sem stuðningsmenn aflamarksins hafa nefnt er að nauðsynlegt sé að hafa kerfið til tveggja, þriggja eða sem flestra ára, þannig að menn geti byggt upp og skipulagt sína útgerð út frá því að þetta sé viðvarandi kerfi. Ég hef bent á að það yrði kannske fyrst og fremst til þess að menn færu að kunna að spila á kerfið. Einn er sá þáttur sem ráðherra hefur lagt mikla áherslu á, þ.e. að geta flutt afla á milli ára, skilið eitthvað eftir af aflakvóta líðandi árs og flutt það yfir á næsta ár og í öðru lagi farið aðeins yfir og tekið þá af aflamarki næsta árs. Það eru ákveðin rök í þessu og þetta gerir ekki kerfið eins stíft, ég skal viðurkenna það. En mér er spurn, fyrst þetta er svona mikilsvert atriði að helst hefði þurft að samþykkja kerfið til þriggja ára, sumir telja jafnvel lengur: Af hverju var ekki í þessu frv., sem við erum að fjalla um hér, ákvæði sem verkaði aftur fyrir sig, til þeirrar stöðu sem við búum við í dag? Af hverju mátti ekki gera frv. enn þá betra með því? Ef það er betra með því að hægt sé að færa á milli áranna 1986 og 1987 hefði það orðið enn þá betra með því að hægt hefði verið að færa á milli áranna 1985 og 1986. Mér er kunnugt um að sumir þeir, sem fóru ekki að ráðum og hugmyndum kvótastjórnarinnar sem skipulagði kerfið, sem sagt veiddu allt við bestu aðstæður, heldur hugsuðu fyrst og fremst um byggðir sínar og geymdu nokkuð af kvótanum fram á haustið, eiga nokkurn kvóta eftir vegna þess að þeir reyndu að forðast annmarka kerfisins, sem stuðningsmenn þess sögðu reyndar að væru kostir þess. Ráðherra og vissir stuðningsmenn hafa upp á síðkastið sagt að það væru vondir menn sem hefðu ekki farið að þeirra ráðum og fiskað allt við bestu aðstæður. Ég held að þeir hafi alveg rétt fyrir sér. En þeim er ekki sýnd meiri viðurkenning en svo að það er ekki hugsað til þeirra, að þetta ágæti geti náð til þessara áramóta. Mikil eru gæðin. Hæstv. ráðh. er víst ekki hér staddur.  Það er nærri því ótæmandi sem maður gæti spjallað um í sambandi við þessi mál. En við komum okkur saman um það í hv. sjútvn. deildarinnar að koma þessu máli af hér í kvöld. Sjálfsagt breytir ekki miklu þótt enn væri bætt við nokkrum punktum í sambandi við agnúa þessa kerfis. Ég mun því ekki eyða miklu fleiri orðum um þann þáttinn. Hv. þm. Björn Dagbjartsson hafði þau orð um tillögur Farmanna- og fiskimannasambandsins að þær væru ekki tillögur og þeim hefði verið sullað saman á örskammri stund. Ég tel því nauðsynlegt að fara um þessar tillögur nokkrum orðum ef vera kynni að hv. þm. Björn Dagbjartsson áttaði sig á því að hann hefði farið þar með rangt mál og að þetta væru dálítið merkar tillögur. Ef hv. þm. kallar ekki tillögur Farmanna- og fiskimannasambandsins tillögur veit ég ekki hvaða nafngift ætti að gefa þeirri fiskveiðistjórnun sem hann ætlar að fara að samþykkja. "Farmanna- og fiskimannasamband Íslands leggur áherslu á að mörkuð verði veiðistefna til aukins frjálsræðis í veiðum." - Það er ósköp eðlilegt að þessi tillögur komi við taugarnar á einkaframtaksmanninum - ég þori ekki að segja: frjálshyggjumanninum - það er óvíst að hann hafi gengið það langt.  Þar er nefnt að þorskafli ársins skuli verða sem næst 350 þús. tonn. Þetta er tala sem fiskifræðingar telja að muni ekki skerða þorskstofninn, við munum búa við nokkuð vaxandi fiskistofn. Þetta er tala sem er þó nokkuð undir þeirri tölu sem greinilega verður aflað samkvæmt því sem hér liggur fyrir til afgreiðslu. Eins og ég hef sagt áður eru allar líkur fyrir því að aflinn samkvæmt því kerfi geti farið allt upp í 450 þús. tonn, verði trúlega á bilinu 400-450 þús. tonn eftir reynslu ársins í ár og ársins 1984. Þetta er það sem margir hafa verið að tala um í sambandi við tegundamarksstefnu Vestfirðinga og Farmanna- og fiskimannasambandsins, að þeir vilji ganga að þorskstofninum og veiða úr honum án nokkurrar fyrirhyggju. En það hefur sýnt sig einmitt út frá þessum tillögum og af reynslunni af tegundamarkinu eða skrapdagakerfinu að þá var farið miklu minna fram úr en á þeim tveim árum sem kvótinn hefur verið við lýði. "Frjálsar veiðar með sóknarstöðvun og veiðistýringu í aðrar tegundir en þorsk. Sóknartakmörkun og veiðistýring bátaflotans. Þorskafli bátaflotans skal vera sem næst 165 þús. tonn árið 1986. Árinu skal skipt í tvö tímabil, 1. jan. til 30. júní með 30 daga skyldustoppi, þar af 10 daga um páska. Viðmiðunaraflamagn skal vera 123 þús. tonn." Þarna eru beinar tillögur um hvað gera skuli. Ég get sagt hv. þm. að ég er ekki alveg sammála um þær tölur sem þarna eru inni. Ég tel þarna of mikið fært til togaraflotans miðað við reynslu fyrri ára. En þetta eru ákveðnar tillögur um hvernig skuli framkvæma hlutina. Það er alveg sama hvað hv. þm. hristir mikið hausinn, það breytir ekki þeirri staðreynd að þetta eru tillögur og miklu merkari og betri tillögur en þær sem við erum að fjalla um. "Árinu skal skipt í tvö tímabil, 1. jan. til 30. júní með 30 daga skyldustoppi, þar af 10 daga um páska. Viðmiðunaraflamagn skal vera 123 þús. tonn. Á tímabilinu 1. júlí til áramóta skal stoppa 40 daga, þar af 10 daga um verslunarmannahelgi og frá 20. des. til áramóta. Viðmiðunarafli 41 þús. tonn." Ég tel ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta. En þetta er grundvöllur stefnunnar. Þó að hv. þm. hristi enn höfuðið þá er grundvöllur þessa kerfis að menn megi hafa frjálsræði, að menn séu ekki bundnir af einhverjum klafa fyrri reynslu, menn geti fært sig á milli skipa og notið dugnaðar síns og hæfileika. Takmörkunin kemur fram á þann hátt að það verður að stoppa ákveðið tímabil, ákveðinn tíma yfir jól, og ef aflasóknin verður of mikil verður dregið úr sókninni og ákveðið stopp gert í veiðisókninni. Ætli það sé ekki nokkuð betra að hafa það á þann máta en eins og reynslan var á síðasta ári þegar bátar, eins og ég hef sagt hér áður, úti á Snæfellsnesi voru búnir með sinn kvóta upp úr páskum, þ.e. þann sem þeir treystu sér til að veiða, lágu yfir allt sumarið, og fiskvinnslustöðvarnar höfðu engan afla til þess að vinna úr. Ætli það sé ekki heppilegra að skipta þessu niður á stopp, breytilega yfir árið, en að hafa það á þennan máta, eins og kerfið sem við búum við núna hefur komið út? Og áfram, virðulegi forseti, les ég hér upp: "Stoppdagar teljast þrír sólarhringar eða meir. Handfæraveiðar verði óheftar nema 10 daga um verslunarmannahelgi." Eitt af því merkilega við þetta kerfi sem við búum við er þessi eltingarleikur við færabátana, að það skuli vera saknæmt að skjótast hér út á Faxaflóa um helgi - ja, við skulum segja bara fyrir reykvískan heildsala eða reykvískan verkamann, skrifstofumann eða hvern annan - að það skuli vera bannað á Íslandi að skjótast út á skak. Ég efast ekki um að hefði okkur hv. þm. verið sagt það fyrir fjórum árum að þannig yrði komið á árunum 1984-1985 að Íslendingum væri bannað að fara á skak hefðu allir hlegið. Það hefði verið svo mikil fjarstæða að slíkir hlutir gætu átt sér stað. "Miðað við núverandi möguleika á loðnuveiðum stundi loðnuflotinn ekki þorskveiðar fyrri helming ársins 1986." Það er rétt í sambandi við þennan þátt í þessum tillögum að benda á einn furðuhlutinn í reglugerðinni sem verið er að leggja fyrir okkur núna. Það er takmörkunin á þorskafla loðnuskipanna. Jú, það hefur skeð á því herrans ári 1985 að það hefur verið góður loðnuafli. Þá þarf endilega að hlaupa upp til handa og fóta og takmarka þorskafla þessara skipa. Það má enginn hafa það gott á Íslandi. Það verður að skipuleggja það þannig. Hvað á þá að gerast ef þannig skyldi fara á árinu 1986 að loðnuaflinn mundi bregðast, þó að sem betur fer séu kannske ekki miklar líkur til þess? Á þá að stórauka þorskafla loðnuskipanna? Þetta er slíkur eltingarleikur að það er alveg furðulegt hverju hægt er að taka upp á. Og áfram, virðulegi forseti: "Stoppdagar sérveiðiskipa, svo sem rækju-, humar-, skelveiði-, síldveiði- og loðnuskipa, teljast aðeins utan sérleyfisveiða." Sem sagt, sérleyfisveiðarnar koma án þess í eðli sínu að trufla nokkuð eðlilega veiðisókn, en þær falla inn í heildarveiðisókn skipsins. Ekki er verið að reikna út með einhverjum sérstökum kvótum og mati á þessari eða hinni fisktegundinni hvað skuli dregið mikið frá eða skertur þorskveiðiaflinn, heldur falli þær á eðlilegan máta inn í það kerfi sem boðið er upp á. Þetta eru sjálfsagt ekki tillögur. Hitt eru tillögur, að reikna rækjuna á þetta og humarinn á þetta, síldina á þetta og loðnuna á þetta og mega svo skipta öllu yfir í þorsk. Það eru vitlegar tillögur að vera með aflamark á þorsk og breyta síðan öðrum fisktegundum í þá tegund. Og áfram, virðulegi forseti: "Á svæðinu frá Horni suður og austur um að Eystra-Horni má hlutfall þorsks í afla netabáta ekki fara yfir 20% á tímabilinu 1. janúar til 1. febrúar." Þarna er verið að beina netaskipunum fyrst og fremst á ufsann til þess að nýta þann stofn sem hefur ekki náðst að veiða upp í það magn sem áætlað hefur verið og fiskifræðingar hafa talið óhætt að veiða. Og áfram: "Þorsknetaveiðar á svæðinu Horn - Eystra-Horn hefjast ekki fyrr en 15. janúar." Þarna er ákveðin takmörkun á þorsknetaveiðunum í því augnamiði að í svartasta skammdeginu verði minni sókn og einnig að tryggja það að á harðasta veðurtímabilinu verði ekki verið með þorskanet í sjó og þar af leiðandi verði líkur fyrir því að betri afli berist að landi. "Þorsknetaveiðar skulu bannaðar 1. júlí til 15. ágúst." Reynslan af þorskanetaveiðum á þessu tímabili hefur verið sú að næstum því hefur verið ókleift að koma með góðan afla að landi, jafnvel þó að menn hafi dregið þar á nokkurra klukkustunda fresti, vegna þess að á þessu tímabili er sjór það heitur, fiskurinn yfirleitt átufullur og á mjög stuttum tíma skemmist fiskurinn á þann veg að þunnildi verða léleg og fiskurinn verður laus í sér. Þetta er sjálfsögð varúðarráðstöfun gegn því að skemma hráefnið og gæti svo sem alveg eins verið í því kerfi sem við búum við núna eins og þessu, en til þess að koma á einhverju sérstöku yfirbragði sem menn kalla frelsi - en heitir að vissu leyti náttúrlega ófrelsi - er sagt að ekki megi skipta sér af slíkum hlutum undir aflamarkskerfinu. Mennirnir hafi eina þvingun og hún sé nóg og það er vitaskuld alveg satt. Hún er nóg. En til þess að forða slysum í sambandi við að koma með lélegan afla er þessi aðgerð sjálfsögð. Og enn, virðulegi forseti: "Frá Horni suður og austur um að Eystra-Horni skal ekki leyfa smærri möskva en 7 tommur á tímabilinu 15. janúar til 15. maí." Á vetrarvertíðinni síðustu þegar páskar voru snemma, eins og þm. vita, var leyfilegt að fara með 6 tommu möskva eftir páskana á veiðisvæðin við Breiðafjörð. Þetta orsakaði það að fiskiflotinn eða hluti fiskiflotans lagði út 6 tommu möskvann, fékk miklu fleiri fiska en ekkí miklu þyngri vigt. Hvað var að gerast? Það var verið að sortera úr smáfiskinn, skilja stóra fiskinn eftir, vinna að því að stóri fiskurinn gæti sjálfsagt vaxið upp og farið á mið þeirra Sunnlendinga og verkast eins og hann verkaðist í fyrra. Jafnframt var náttúrlega verið að koma að landi með miklu verðminni afla vegna þess að allur sá fiskur sem fer í saltfisk er verðlagður eftir stærð. 1. flokkur af meginhluta þess fisks sem kom í 6 tommu möskvann er að verðgildi eins og III. flokkur af stórfisknum sem Vestmanneyingarnir voru að vinna. Þetta er nú þessi góða fiskveiðistefna. Hún þorir ekki einu sinni að taka á þessu vandamáli, að stoppa það að 6 tommu möskvi sé notaður hér suðvestanlands og að fiskiskipin sorteri smáfiskinn úr og skilji stóra fiskinn eftir á miðunum. Þannig er þessi fiskveiðistefna. Þannig er það ekki skiljanlegt að hv. þm. Björn Dagbjartsson, sem ég sé nú ekki lengur framan í, skuli ekki líta á þær tillögur sem ég er að fara yfir sem tillögur heldur sem punkta, en þær tillögur sem hann mælir ákafast með sem tillögur, en þær tillögur þora í engu að taka á þessum vandamálum. Og áfram, virðulegur forseti: " Sjútvrn. fylgist með afla á viðmiðunartímabilum og fækki eða fjölgi stoppdögum eftir þróun veiðanna. Verði þorskafli í marslok meiri en 85 þús. tonn skal fjölga stoppdögum seinni hluta apríl og í maí." Þetta kemur í beinu framhaldi af upphafi tillagnanna. Og áfram: "Loðnubátar sem hefja þorskveiðar í troll á síðara tímabili sæti sömu sóknartakmörkum og togarar. Þorskafli togara verði sem næst 185 þús. tonn árið 1986. Árið skiptist í tvö tímabil: 1. janúar til 31. maí. Á því tímabili verði skyldustöðvun í 25 daga og viðmiðunarafli 85 þús. tonn af þorski. 1. júní til áramóta verði veiðistopp í 45 daga, þar af 10 daga á tímabilinu 20. júlí til 10. ágúst." Þarna er tekið á einu mesta vandamáli íslenskra fiskveiða undanfarandi tvö ár. Það er gert ráð fyrir því að á miðsumartímabilinu verði veiðar mjög takmarkaðar. Þetta tímabil hefur undanfarin tvö sumur verið aðalaflatímabil togaranna. Og þá hefur það gerst, eins og ég hef nefnt áður í þessari umræðu, að meira og minna af þeim afla sem togararnir hafa komið með hefur skemmst í vinnslu. En í sumar varð kvótakerfið þess valdandi að menn reyndu að bjarga sér frá þessum skemmdum á aflanum með því að flytja aflann út í gámum. Kvótakerfið verður sem sagt þess valdandi, eða aflamarkskerfið, í fyrsta lagi að skemmst hefur stór hluti af afla í fiskvinnslustöðvunum og í öðru lagi að atvinna og framleiðsluverðmætisaukning í landinu hefur minnkað vegna þess að stór hluti af aflanum var í sumar fluttur út ísaður til Englands í gámum. Um verðlagningu þess fisks og alla þá miklu auglýsingu sem hann hefur fengið gæti ég haldið langa ræðu. En ég ætla ekki að tefja virðulegan forseta með því í kvöld. Það gæti verið að ég hefði tækifæri til þess einhvern tíma seinna. En þar á sér stað ansi mikil blekking sem ég held að hv. þm. ættu svolítið að kynna sér í sambandi við það sem gefið er út að fáist fyrir gámafiskinn og sölufiskinn í Englandi. Í tillögum Farmanna- og fiskimannasambandsins er bent á leið til að komast fram hjá þessum agnúa þess kerfis sem við búum við í dag. Það telur hv. þm. ekki tillögur. Og áfram, virðulegi forseti: "Veiðar skal stöðva frá 20. desember til áramóta. Viðmiðunarafli 100 þús. tonn af þorski. Heimilt er þeim skipum sem veiða fyrir erlendan markað að stöðva fyrstu 11 daga desembermánaðar." Þarna er líka tillaga sem er nauðsynleg ef fiskiskip vilja fara einn túr í skammdeginu, eins og oft og tíðum er með togara. Það er orðin lenska að jafnvel þó að skipin hafi stöðugt fiskað fyrir heimavinnslu fá þau að fara einn túr í skammdeginu á besta sölutímabilinu. Þarna er gefið tækifæri til að færa aðeins til daga til þess að ná betri sölutíma miðað við fyrri ára reynslu. Þetta er ekki tillaga, virðulegi þm. Og áfram, virðulegi forseti: "Skilyrt sé að heildarársafli togara verði að lágmarki 30% aðrar tegundir en þorskur." Þarna er sem sagt verið að binda það í tillögu að við nýtum aðrar fiskitegundir hér við landið en þorsk. Það er ekki verið að gefa tækifæri til þess að skipta á ufsa og þorski og karfa og þorski, heldur er það skilyrt að ákveðinn hluti afla þessara skipa verði úr þessum fiskitegundum sem okkur er nauðsynlegt að nýta ekki síður en rækjuna sem allt í einu fór að veiðast þegar kvótinn var settur á. Og við aflamarksmenn gætum ábyggilega reiknað okkur ansi stórar fúlgur af karfa og ufsa þegar við færum að reikna ágæti okkar kerfis ef við ættum að fara að reikna á eitthvað svipaðan máta og hæstv. sjútvrh. hefur gert. - Það er reyndar ekki hæstv. ráðherra, heldur er það hin virðulega stofnun, Þjóðhagsstofnun, sem hefur reiknað út allan þennan gróða af kerfinu. Áfram, virðulegi forseti: "Þessa prósentu skal hækka ef í ljós kemur eftir fyrstu fjóra mánuði ársins að hlutur þorsks í heildarveiði togara er meiri en æskilegt getur talist." Þetta er sem sagt áframhald á þessum möguleika og þessari nauðsyn. Og í lokin segir, virðulegi forseti: " Sjútvrn. fylgist með afla á viðmiðunartímabilinu og fækki eða fjölgi stoppdögum eftir þróun veiðanna." Það fer ekki mikið fyrir valdi ráðuneytisins í þessu plaggi. Það er beðið um að fylgjast með hvernig hlutirnir eigi sér stað og fylgjast með veiðum sem útilokað er að svindla á eða búa til eitthvert kerfi til að komast fram hjá. Það er von að þeir sjálfstæðismenn telji þetta ekki tillögur. Ég á nú síst að nefna það sem mér datt í hug. Hv. þm. Karl Steinar Guðnason er ekki hér, en hann nefndi þetta kerfi sem verið væri að byggja upp sérstöku nafni, sósíalisma og svolítið meira ljótt á eftir. Það er það kerfi sem þessir hv. sjálfstæðismenn eru að rífast um hver eigi hugmyndina að og þeir geta ómögulega unnt hæstv. sjútvrh. að vera faðirinn að því. Hvar í flokki eiga þessir menn að vera? Getur það verið að þetta séu flokksmenn Jóns Þorlákssonar og Ólafs Thors? Það er víst.

Það voru nú fleiri.

Í flokknum, já, þeir hafa nú verið fleiri.

Flokksmenn þeirra.

Þeir hafa nú verið fleiri. Sem betur fer er einn og einn þm. úr Sjálfstfl. enn þá á því að það sé æskilegra að hafa frelsi til athafna, frelsi til starfa. En það er greinilegt að það fellur ekki í góðan jarðveg hjá samstarfsflokknum. eins og ég nefndi þegar ég kom hér eftir matarhléið fannst samstarfsflokknum eða blaði samstarfsflokksins það hlýða að senda flokksmönnum Sjálfstfl. smákveðjur í leiðaranum í dag, sérstaklega viðskrh. Hann hafði ekki farið sérstaklega skemmtilega að ráði sínu með því að leyfa sér að greiða atkvæði á móti þessu kerfi. Það féll ekki heim og saman við þann anda sem þessi ríkisstj. vildi halda uppi innan síns liðs. En sem betur fer gerði hæstv. viðskrh. það og fleiri sjálfstæðismenn. Og ég vænti þess að fleiri sjálfstæðismenn en þegar er ljóst í þessari hv. deild geri sér grein fyrir því núna við atkvgr. á eftir að það er ekki verið að samþykkja stefnu Sjálfstfl. með því að greiða þessu frv. atkvæði og að þeir mundu frekar nálgast stefnu Sjálfstfl. með því að greiða atkvæði gegn þessu frv. og fella það við atkvgr. hér á eftir.



Virðulegi forseti. Það er ástæða til þess að þakka hv. þm. Skúla Alexanderssyni fyrir aldeilis ágæta ræðu, einkum þá þætti hennar þar sem hann sýndi svo berlega hve mikla umhyggju hann ber fyrir sjálfstæðismönnum. Á hinn bóginn er það kyndugt að þm. kvartaði yfir því að menn hristu höfuðið yfir ýmsum athugasemdum í spjalli hans. Það hefði kannske verið skynsamlegra fyrir hv. þm. að hafa heldur lægra í ýmsum fullyrðingum sem hann viðhafði, og heldur er það klókara að hrista höfuðið svona nett út í loftið en að berja höfðinu við steininn sýknt og heilagt, eins og hv. þm. gerði í sínum málflutningi, sérstaklega varðandi það skítkast sem hann stundaði gagnvart einu byggðarlagi hér á landi, Vestmannaeyjum, og hefur gert um hríð ítrekað, margoft í hv. Alþingi. Hann getur sagt það sem honum sýnist um Vestmanneyinga. Þeir kippa sér ekki upp við pus af slíkum gutlbátum, en það er rétt að benda þm. á staðreyndir og vitna til þess sem hann sagði og lagði þunga áherslu á, að það væri hægt að fullyrða ýmsa hluti án þess að sannreyna þá. Nú skal þm. fá það óþvegið ofan í sig aftur. Áður en ég kem að spjallblaðrinu í hv. þm. vil ég aðeins víkja að skiptingu þorskafla milli norður- og suðursvæðis sem þm. taldi út í hött að ástæða væri til að samræma. Miðað við að það eigi að vera hámarksafli á þorski, miðað við það að orðið hefur gjörbreyting á stöðu fisktegunda frá viðmiðunarárunum 1981-1984, sérstaklega varðandi afla togara og þá sérstaklega varðandi karfaafla, hlýtur það að vera skynsamlegt að jafna þarna muninn. Þetta eru svo einföld rök og augljós að það ætti ekki að þurfa að hafa um þau mörg orð. En það er annað sem veldur hinum grugguga málflutningi hv. þm. Annað atriði nefndi hann og gagnrýndi sem ég rétt svaraði í upphafi. Hann gagnrýndi mjög að menn fengju að stunda gámaútflutning. Þess má geta að á þessu ári hafa verið flutt út 60 þús. tonn að verðmæti 2,5 milljarðar kr. Og ef það er út í hött að hugsa um verðmæti aflans er þetta auðvitað fáránleg niðurstaða. En það eru ekki verðmæti sem skipta máli í málflutningi hv. þm. og aldeilis ekki þegar hann hefur verið að dylgja um Vestmanneyinga sem eru þekktir fyrir allt annað en gutlvinnubrögð og ég mun aðeins rekja nánar tölur í þeim efnum. Í fyrsta lagi vil ég geta þess að þorskafli við Vestmannaeyjar veiðist svo til eingöngu á hávertíð á mjög stuttum tíma og þar er töluverð breidd í fiskstærð þó almennt sé fiskurinn mun stærri sunnanlands en norðanlands. Það er því ekki óeðlilegt að ákveðinn hluti af aflanum skemmist á stuttum tíma. Og það er ekki neitt einsdæmi við landið. Það á við um landið allt. Þar sem álag kemur, þar sem veður hamla því að hægt sé að draga veiðarfæri úr sjó o.s.frv. Það er rétt að þetta komi fram aðeins í upphafi. Það er ástæða til þess að skoða aðeins í ljósi þess hvernig hv. þm. hefur margítrekað verið með skítkast á Vestmanneyinga fyrir vinnubrögð þeirra og framleiðslu að þorskafli hefur á árunum 1981-1984 hvergi dregist eins saman og við Suðurland og við Reykjanes. Þar er mjög sérstök staða. Og ég skal taka í máli mínu dæmi um tvo staði. Ég skal velja einn stað við Breiðafjörð þar sem hv. þm. ætti gerst að þekkja til. Hefur hann reyndar sýnt það í sínum málflutningi að hann á ekki að hætta sér út á úthafið í því að fjalla um mál. Hann ætti að halda sig innan fjarða. Smábátar eiga ekki að fara út á úthafið, síst af öllu áralausir. Við skulum taka Vestmannaeyjar og Hellissand. Ég vel Hellissand vegna þess að þar eru menn þekktir fyrir að koma með góðan fisk að landi og verka vel og það veit ég að hv. þm. getur staðfest. Árið 1981 var þorskafli í Vestmannaeyjum rétt tæp 30 þús. tonn. Árið 1984 var hann 13 þús. tonn. Það er 60% skerðing. Á Hellissandi var þorskafli árið 1981 5 þús. tonn, en 1984 3600 tonn. Það er 20% skerðing. Þetta hlutfall, sem mætti útfæra í nánari skýringu yfir landið í heild, staðfestir m.a. ástæðuna fyrir því að tegundahlutfall hefur breyst og þess vegna er ástæða til þess að jafna saman afla suður- og norðursvæðis. Í Vestmannaeyjum árið 1984 - og ég vil undirstrika að nú kem ég að staðreyndum sem hnekkja í öllu máli og dylgjum hv. þm. Skúla Alexanderssonar - fóru um það bil 50% af þorskafla í frost, um það bil 45% eða liðlega það í salt. Þar inni er tandurfiskurinn sem er um það bil 10-15% léttsaltaður fiskur, góður fiskur í dýrum pakkningum.

Er það? Eru dýrar pakkningar hjá þeim?

Það er ástæðulaust að vera með útúrsnúning og réttara að hv. þm. hefði hægt um sig og hlustaði nú vel þótt erfitt kunni að vera að berja tölum og staðreyndum inn í hans höfuð. Í Vestmannaeyjum er svo til engin skreið af þessu þó verulega þorskaflamagni, u.þ.b. 200 tonn. Á Hellissandi fer 131 tonn í skreið.

Hvaða ár er þetta?

1984. Mun hærra hlutfall en í Vestmannaeyjum. En það er smámál, látum það liggja á milli hluta. Það er eðlilegt að hluti af aflanum fari í það sem við getum kallað úrkast þó að það sé nýtt í skreið. Það er líka eðlilegt, þegar mikill afli berst á land á stuttum tíma, að ekki ráðist við það. Það er skiljanlegt hvar sem er í verstöðvum þar sem mikill afli berst á land í einu hendingskasti. Ýmsar aðrar tegundir en þorskur hafa verið fýsilegri í aðra vinnslu en frost. Fer það mjög eftir stærð, markaði og öðru sem þeir þurfa að hugsa meira um sem þurfa að verka fleiri fisktegundir en eina, sem er ráðandi í afla, eins og t.d. á Hellissandi. Þar er svo til eingöngu veiddur þorskur árið um kring. Það eru kannske 300 tonn af öðrum afla sem berst þar á land. Þegar menn slíta úr samhengi með skítkasti á aðrar landsbyggðir skyldu þeir gá að bjálkanum í eigin auga og kem ég nú senn að því. Allt snýst þetta um verðmæti, um peninga. Það hlýtur að vera grundvallarviðmiðun að ná sem mestu út úr aflanum. Þá skulum við taka heildarniðurstöður. Í Vestmannaeyjum var aflaverðmætið 700 millj. kr. á s.l. ári, á Hellissandi 49 millj. kr. Ástæða er til að benda á að af þeim 178 þús. tonnum, sem hefur verið landað í Vestmannaeyjum, eru 124 þús. tonn loðna. Það er einfaldur samanburður á verðmætamati, sem byggist á staðreyndum, að ef við miðum við þorskaflann, sem allt þetta hjal hv. þm. hefur snúist um, annars vegar á Hellissandi og hins vegar í Vestmannaeyjum, þá er 5% meira verðmæti sem fæst fyrir aflann í Vestmannaeyjum en á Hellissandi. Það er metinn afli úr sjó í flokka. Þar kemur fyrsti þáttur verðmætamatsins inn. Miðað við 3500 tonn af þorski á Hellissandi gaf hvert tonn af sér 12 857 kr. eða alls 45 millj. kr. Miðað við 12 þús. tonn af þorskafla í Vestmannaeyjum á sama tíma gaf hvert tonn af sér 13 333 kr. eða 160 millj. kr. Það er 5% meira aflaverðmæti fyrir þennan fisk frá Vestmannaeyjum en Hellissandi. Það er verulegur verðmætamunur, svo mikill að í rauninni er hann óeðlilegur. En þó ætla ég ekki að gefa skýringar á því. Það kann að vera að þar spili inn í ákveðin aflahrota sem gekk yfir Breiðafjörð s.l. vertíð, þar hafi komið talsvert af skemmdum fiski sem er ekki óeðlilegt þegar mikið berst á stuttum tíma. En þetta er hins vegar niðurstaðan.

Er þm. að tala um 1984?

Ég er að tala um verðmæti pr. tonn 1984. Þar situr hv. þm. í súpunni og ég ætla ekki að eyða fleiri orðum í það.



Virðulegi forseti. Fyrst vildi ég aðeins víkja orðum mínum til hv. 3. þm. Suðurl. Ég ætlaði mér ekki að gerast þátttakandi í byggðakapphlaupi því sem fór fram í seinustu ræðu hans heldur aðeins að svara með nokkrum orðum þeim orðum sem hann beindi til mín í fyrri ræðu sinni þar sem hann gaf hugtakinu "frjáls samkeppni" langt nef. Ég ætla bara að minna þm. á það að vorið 1983 eða síðla vetrar bauð hann sig fram fyrir hönd flokks sem heitir Sjálfstfl. Þessi flokkur bauð sig fram undir sameiginlegri stefnuyfirlýsingu sem ég hef reyndar getið áður fyrr í mínu máli í annarri umræðu. Þar stendur undir yfirskriftinni "Frá upplausn til ábyrgðar", með leyfi hæstv. forseta: "Íslenska þjóðin verður að taka nýja stefnu, stefnu ábyrgðar í stað upplausnar, stefnu sem treystir atvinnu landsmanna með því að leysa atvinnulífið undan ofstjórn ríkisvaldsins og miðar að því að auka framleiðslu og bæta afkomu heimilanna,"- Ég endurtek: "með því að leysa atvinnulífið undan ofstjórn ríkisvaldsins og miðar að því að auka framleiðslu og bæta afkomu heimilanna" - "stefnu sem leysir úr læðingi atorku og hugvit einstaklinga og leiðir til nýrra átaka í atvinnuuppbyggingu og hagsældar fyrir þjóðina:" Ég vil meina að hv. þm. hafi ekki verið kosinn á þing fyrir tónlistarhæfileika sína eða sönghæfileika heldur hafi hann verið kosinn á þing vegna þess að kjósendur hans treystu því að hann ætlaði að standa fyrir og berjast fyrir þessum hugsjónum hér inni á þingi. Þegar hann svo kemur á þing gefur hann hugtaki eins og "frjálsri samkeppni" langt nef. Hv. 4. þm. Vestf. hélt ræðu við 1. umræðu þessa máls og sagði þar, með leyfi hæstv. forseta: "Það er hægt að venja hagsmunahópa eða jafnvel heilar stéttir með gjöf á ríkisjötuna. En það rekur að sláturtíðinni fyrr eða síðar. Þeir sem njóta öryggis ríkisafskiptanna í bili verða óþarfir til lengdar við framtíðarskipulag ríkishnappheldunnar. Þannig geta misskildir eiginhagsmunir leitt til sjálfstortímingar. Svo geta krosstré brugðist sem önnur tré ef ekki er að gáð." Hérna var hv. þm. að vara við afleiðingum þess að játast í ríkishnappheldu þá sem hér um ræðir. Vítin eru til að varast þau. Við skyldum horfa upp á það athugulum augum hver eru að verða örlög bænda t.d. hér á landi. Þeir játuðust í þessa ríkishnappheldu fyrir bráðum 60 árum síðan og hún hefur hert að þeim æ meir síðan þannig að nú er lífsafkoma þeirra gersamlega háð góðvilja ríkisvaldsins. Fækkunin í þessari stétt, sérstaklega á síðasta áratug, er ógnvænleg og þess er alls ekki langt að bíða að það verði engir bændur hér á landi heldur einhver tegund af ríkisbúskap í höndum ríkisins með fáeinu fólki sem mun þá streitast við að reyna að halda uppi þeirri framleiðslu sem nauðsynleg er fyrir landsmenn alla. Ég er sammála hv. 4. þm. Vestf. um það að með þessari löggjöf erum við að bjóða þessari sömu hættu heim. T.d. tel ég að þess sé mjög skammt að bíða að verslunin með kvótana, sem fram fer, komist á ríkishendi. Það verði því sjútvrh. eða ráðuneytið sem deilir og drottnar, þ.e. selur kvótana milli manna og landshluta. Þá er mjög stutt í það að veiðileyfasala verði að veruleika hérna. Kannske er það það sem sumir menn vilja, kannske er það það sem sumir menn keppa að. Hv. 5. þm. Norðurl. e. sagði: Það verður aldrei hægt að nýta sameiginlega auðlind nema með einhvers konar kvótakerfi. Ég held að það sé rangt. Ég er honum aftur sammála um það að þetta sé sameiginleg auðlind okkar allra. Þá verða menn að reyna að svara þeirri spurningu: Ef maður ekki vill bara stjórna og stjórna hvernig vill maður þá fara að? Hver á þessa eign? Eru það útgerðarmenn? Eru það sjómenn? Eru það fiskvinnslueigendur? Er það fiskvinnslufólk? Er það sölufólkið sem selur framleiðsluna? Eru það farmennirnir sem flytja hana? Og þar fram eftir götunum. Endanlega hlýtur maður að standa frammi fyrir því einfalda svari að sameiginleg auðlind þýðir að hún er eign alþjóðar. Þess vegna, virðulegi forseti, hef ég lagt fram brtt. við þetta frv. Hún er ekki flókin. Hún snýst einfaldlega um það að viðurkenna þennan eignarrétt. Við erum allir sammála - og það eru allir landsmenn meira að segja, tel ég, líka - að það er okkur ekki í hag að ofnýta fiskistofnana. Þess vegna er eðlilegt að setja hámark á aflanýtingu hverju sinni. Í samræmi við þetta, þ.e. annars vegar að hámarka aflanýtinguna og hins vegar að viðurkenna eignarrétt allra landsmanna á henni, hef ég lagt fram brtt á þskj. 395 við framlagt frv. til l. um stjórn fiskveiða. Till. þessi hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: "1. gr. orðist svo: Fyrir 1. desember ár hvert skal Alþingi ákveða hámarksafla eftirtalinna fiskistofna: þorsks, ýsu, ufsa, karfa, grálúðu, skarkola, síldar, loðnu, humars, hörpudisks og rækju." Þar með eru þeir fiskistofnar taldir sem helst eru nýttir hér í dag. Það kann vel að vera að í framtíðinni komi fleiri fiskistofnar til nýtingar. Þá kemur það til álita hvort hámarka þurfi nýtingu þeirra líka. "2. gr. orðist svo: Ráðherra skal skipta aflamagni hvers stofns jafnt á alla landsmenn og úthluta hverjum sínum hluta af aflamagninu með bréfi fyrir 15. janúar næsta árs." Þetta er í sjálfu sér ekki flóknara mál en að leggja skatta á landsmenn og dreifa skattseðli til þeirra allra. "3. gr. orðist svo: Einstaklingum er heimilt að ráðstafa sínum úthlutunarbréfum að eigin vild." Það er verið að úthluta fólki verðmætum, verðmætum sem eru þekkt að nokkru leyti. Þá ætti fólki að vera heimilt að selja þessi verðmæti þeim sem hafa vilja því verði sem býðst. Ég get ekki í fljótu bragði séð að hægt sé að leysa með öllu einfaldari hætti vandamál eignarréttarins annars vegar og það vandamál að hagkvæmni ráði því hvernig þessir fiskistofnar eru nýttir. Það er þá sú hagkvæmni sem býður mestan ágóða. Menn gætu spurt sem svo: Hvað þá með þá aðila, t.d. byggðarlög, sem ekki geta keypt aflakvóta? Ef menn eru sammála um það - það kemur í ljós þegar þeir kjósa - að hér skuli haldið uppi byggð í landinu öllu kjósa þeir til þess þá menn sem það vilja tryggja. Það er þá þeirra manna að aðstoða þau byggðarlög, sem skortir nægilegt aflamagn til að hafa af því viðurværi, ef þeir svo vilja, annars ekki. Svo einfalt er það. Þessi till. er nokkuð seint fram komin en hún er til orðin af þeirri umræðu sem átt hefur sér stað undanfarin tvö ár um þetta grundvallaratriði, þ.e. rétt Alþingis til að úthluta verðmætum með þeim hætti sem það hefur gert nú undanfarið og með þeim hætti sem það ætlar sér að gera í framtíðinni. Þar sem ég tel að réttlæti sé ekki fullnægt með þeirri aðferð, sem notuð er og nota á, hef ég lagt fram þessa brtt. við frv.



Virðulegi forseti. Aðeins örfá orð. Þessi brtt. hv. þm. Stefáns Benediktssonar er í raun og veru einfaldasta mynd af auðlindaskatti og í sjálfu sér allra góðra gjalda verð. Það hefur verið rætt um auðlindaskatt í fjöldamörg ár. Auðlindaskatti er hvergi í heiminum beitt á neinar meiri háttar fiskveiðar nema ég heyrði það hjá dr. Rögnvaldi Hannessyni um daginn að hann taldi að Ný-Sjálendingar væru u.þ.b. að taka upp þessa aðferð þar sem útvegsmenn hafa heimild til að kaupa sér veiðileyfi til tíu ára og greiða til sameiginlegra sjóða allra landsmanna. Það hefur þótt óeðlilegt að leggja auðlindaskatt á sjávarútveg sem nógu báglega væri staddur fyrir. Málið er í raun og veru órætt, eins og flm. gat um. Þetta er byltingarkennt og kannske eigum við eftir að ræða um það í ein tíu ár. En hvað sem því viðvíkur er þetta ekki tillaga sem er alveg út í hött, síður en svo. Tillögur Farmanna- og fiskimannasambands Íslands eru gersamlega út í hött. Það er aftur annað mál. Eftir þeim punktum, sem þar voru fram settir, er ekki nokkur leið að stjórna einu eða neinu. Það fullyrði ég og hef fulla reynslu af því að fást við þvílíka punkta. Ég sé að hv. þm. Skúli Alexandersson er ekki hér í salnum. Síðasta ræða staðfesti bara mitt álit, að hans sjónarmið á þessu máli öllu saman eru þrengstu eiginhagsmunasjónarmið. Í rauninni vill hann enga stjórnun, aðeins að þeir landshlutar, sem notið hafa forréttinda, geti haldið áfram að auka þau.



Virðulegi forseti. Hér er búið að halda margar og snjallar ræður. Það hefur náttúrlega farið á ýmsu um innihaldið. Ég ætla ekki að blanda mér í það nú í lok umræðnanna neitt sérstaklega. Ég vildi aðeins láta koma fram vegna ræðu 8. landsk. þm. Kolbrúnar Jónsdóttur að ég held að það hafi verið misskilningur hjá henni að ég hafi haldið því fram í minni ræðu hér í upphafi að auka ætti afla sunnanskipanna eða svæðis 1 á kostnað svæðis 2. Ég held að hún hafi misskilið mig. Það sem ég sagði var að í reglugerðinni, eins og hún var síðast þegar ég vissi, væru hugmyndir um að hækka skip, sem væru allt að 500 tonnum, á svæði 1 úr 800 tonnum upp í 1050 tonn, en skip, sem væru á svæði 2 eða vestur/norður-svæðinu, hækkuðu úr 1500 í 1750 tonn. Þetta er nákvæmlega sama tonnatala sem bætist við skipin - í prósentum reiknað gæti hún fengið hærri tölu en þá sem ætti að koma fyrir norðan, það er alger jöfnun þarna á milli, vegna þess slaka afla sem orðið hefur í þessum aukabúgreinum okkar í karfa, ufsa og öðru sem hefur farið stórminnkandi í veiði sunnanskipanna. Þetta er réttlætismál sem ég vildi benda á en ég mótmæli því að þarna sé verið að mismuna á milli svæða. Menn halda þar sömu tonnatölu. Ég ætla svo ekki að hafa fleiri orð um þetta, það er farið að fækka í salnum. Ég vona bara að frv. geti gengið til atkvæða sem fyrst af því að við höfum lofað því í nefndinni að við skyldum ljúka þessu máli í kvöld. Ég sé því ekki að margar fleiri ræður hafi miklu við að bæta í þessum efnum. Við getum geymt okkur margt af því til seinni tíma sem hér hefur verið sagt í kvöld.



Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að halda langa tölu. En varðandi síðustu orð hv. 3. þm. Vesturl. þá er það rétt hjá honum að þetta er sama tala í tonnum. En það væri skemmtileg tilbreyting á Íslandi ef hægt væri að koma við þessu kerfi í launasamningum án þess að sagt væri að verið væri að hækka alla jafnt því að þessu má líkja við sömu krónutölu á laun. Hér er verið að lækka tölu í hlutföllum og það var það sem ég sagði. Hér er verið að breyta þeim reynslugrunni sem kvótakerfið byggir á. Það er hægt að breyta því með því að setja sömu tonnatöluna á misjafnlega háar tölur en við fáum það endanlega út að verið er að lækka þetta í hlutföllum. Ég vona að hv. þm. sé sammála mér um þetta efni því að þetta liggur í augum uppi. En það var skemmtilegt að fram kom hér úr ræðustól hver er guðfaðir kvótakerfisins og eðlilegt að þeim hv. þm. sé svolítið annt um að þetta kerfi haldi lífi. Eins og hann komst svo skemmtilega að orði í ræðu sinni, við endum á þessu kerfi. Það mátti á honum skilja að þetta væri endatakmarkið, hingað værum við komin með þetta ágæta kvótakerfi og út úr því yrði ekki farið meir.  Hv. þm. sagði að tillögur Farmanna- og fiskimannasambandsins væru ekki hæfar til að stjórna eftir. Það er eðlilegt að manni, sem helst vill stjórna þessu svo rækilega að hverjum einasta fiski verði skipt niður á fiskiflotann, honum finnist lítið til þess koma ef fram koma tillögur um eitthvert frjálsræði innan þessa kerfis. Það skil ég mætavel. En ég vil undirstrika að ég er algerlega ósammála slíkum skoðunum. Ég held að tillögur Farmanna- og fiskimannasambandsins séu mun betri en þessar tillögur sem hér eru í frumvarpsformi og hv. þm. Skúli Alexandersson fór vel yfir áðan og ég ætla ekki neinu við það að bæta. En vegna orða Björns Dagbjartssonar, hv. 5. þm. Norðurl. e., varðandi skiptingu á þorskafla milli landshluta, þá er hér ágætis tafla yfir slíka skiptingu. Það má fleira lesa út úr henni en hv. þm. gerði því að þar vildi hann undirstrika að Vestfirðingar hefðu bætt við þorskaflann miðað við 15 ár og síðan tvö s.l. ár. En út úr þessari töflu má líka lesa hvað mikið hefur verið selt af kvóta milli landshluta. Þar kemur fram að Vestfirðingar hafa þurft að kaupa kvóta. Annars vegar kemur fram kvótaúthlutun og hins vegar afli af þorski. Lítill hluti af þessu á Vestfjörðum er vegna sóknarmarks vegna þess að það eru fáir togarar á Vestfjörðum á sóknarmarki. Það kemur fram að kvótaúthlutun hefur verið um 14% af heildarþorskaflanum en aflinn hefur verið yfir 16%. En þegar maður fer að líta einmitt á þetta, úthlutun kvóta og síðan aflamarkið, eða aflann sem hefur fengist, þá er það áberandi hvað kvótaúthlutun hefur verið mun hærri á Reykjanesi heldur en aflinn segir til um. Það segir okkur einnig að kvóti hefur verið mikið seldur frá Reykjanesi. Og það er staðreynd því að víða um land hafa Reyknesingar meira að segja boðið fram kvóta á 5-6 krónur kílóið af þorski og hérna höfum við þetta í töfluformi. Aflinn er um 19% á móti því að rúmlega 24% voru kvótaúthlutun, þannig að þarna er yfir 4% munur. Austurland hefur einnig losað sig við sinn afla, þeir hafa ekki getað náð þeim afla sem þeir fengu úthlutað, og Suðurland. Það mætti líka velta því fyrir sér hvort Sunnlendingar hafi jafnvel skipt á þorski og öðrum fisktegundum, en það kemur ekki fram í þessu. Þetta gæti líka falist í því, eins og hv. þm. Skúli Alexandersson nefndi áðan, að menn geta skipt eða breytt síld, meira að segja síld, yfir í þorsk, og það verndar ekki mikið þorskstofninn þegar slíkt kerfi er við lýði. Ég ætla ekki að fara út í ræðu hv. 3. þm. Suðurl., Árna Johnsens, þar sem hann er ekki í salnum og ég geri mér fullljóst að svona seint að kvöldi er tími til kominn að þessari umræðu fari að ljúka og hvað sem ég stæði hér lengi og mótmælti þessu kvótakerfi er hæstv. ríkisstj. sannfærð um að koma verði þessu kerfi á. Ég vil þó í lokin benda á tilfærslu á milli fiskiskipa. Það kemur greinilega fram í Útvegi frá 1984 sem ég vitnaði í varðandi þessa töflu. Ég gleymdi reyndar að fá, leyfi hæstv. forseta til þess að vitna í þetta rit en vona að mér fyrirgefist það.

Það má margt fyrirgefa á þessu kvöldi.

Þakka þér fyrir það, en ég ætla þá að fá að vitna hér aðeins um hvað aflinn hefur vaxið hjá togurum, en að sama skapi dregist saman hjá öðrum. Hér stendur: "Nokkur tilfærsla átti sér stað í hlutdeild einstakra veiðarfæra. Netaveiði dróst verulega saman, en afli í önnur veiðarfæri óx, bæði hlutfallslega og að magni. Sem fyrr veiðist mest af þorski í botnvörpu. Nam hlutdeild hennar um 57,8%, sem er nokkur aukning frá fyrra ári. Hlutur togaranna jókst verulega. Af þorskaflanum komu 52,6% í þeirra hlut. Árið 1983 var hlutdeild þeirra 47% og á árinu 1982 44,3%." Þarna sjáum við svart á hvítu hvernig þessi stjórnun hefur fært afla, fært verðmæti frá bátum til togaranna. Hvort þetta er gott eða slæmt ætla ég ekki að láta í ljós skoðun á núna, en það er alla vega ekkert frelsi sem er í því fólgið að færa afla á milli fiskiskipa með stjórnaraðgerðum.



Virðulegi forseti. Ég er kominn hér upp fyrst og fremst í sambandi við ræðu hv. 3. þm. Suðurlands og hefði svolítinn áhuga á að fá hann í salinn ef þess væri kostur. Hv. þm. nefndi þrisvar sinnum í ræðu sinni að ég hefði verið með skítkast í garð Vestmanneyinga. Þessum orðum hv. þm. vil ég mótmæla. Ég var ekki í einu eða neinu að ræða um Vestmanneyinga eða stöðu þeirra sem slíkra heldur var ég að benda á hve sú fiskveiðistjórnun sem við búum við væri gagnslaus við að stefna að því markmiði sem hv. þm. benti á, að grundvallarviðmiðunin yrði að vera gæði og aukin verðmæti. Það kerfi sem við búum við og það kerfi sem hv. þm. ætlar að fara að samþykkja eftir stutta stund hér í hv. deild gerir það sjálfsagt að verkum áfram að Vestmanneyingar liggja undir því sem hann kallaði skítkast. Ekki frá mér heldur frá hverjum og einum sem gerir sér grein fyrir því hvernig farið er með verðmæti, ekki frekar í Vestmannaeyjum en á Hellissandi og annars staðar, undir þessu kerfi. Það er kerfið sem kallar á þessa stöðu. Ég veit vel að Vestmanneyingar eru einir duglegustu sjómenn okkar og færa að landi drjúgan hluta af þeim afla sem færður er að landi af fiskimiðunum umhverfis landið, en það kerfi sem við búum við skapar þeim þessa aðstöðu. Ég vil einnig benda á að þegar hv. þm. ætlaði að fara að gera sig að einhverjum útreikningsmeistara í sambandi við verð eða mismun á framleiðsluverðmæti frá Hellissandi og Vestmannaeyjum voru honum frekar mislagðar hendur. Hv. þm., sem virðist vera flestum hnútum kunnugur hringinn í kringum landið í sambandi við sjávarútveg - ég efast ekkert um það - tekur árið 1984 sem viðmiðunarár milli Vestmannaeyja og Hellissands.  Ég held að hv. þm. hafi farið þarna út á heldur hálan ís og að viðmiðun hans á þennan veg sé því miður í þá átt sem hann staðhæfði að ég væri að segja um Vestmanneyinga. 



Hæstvirtur forseti. Ég skal ekki tefja þessa umræðu mikið. Ég hef ekki tekið til máls fyrr um þetta mál, en hér liggur fyrir brtt. á þskj. 395 sem getur haft stórmikla þýðingu fyrir mitt kjördæmi sem er Reykjavík, enda er hún frá hv. 8. þm. Reykv., og er óþarfi að lesa hana upp. En í fáum orðum felur hún í sér að Alþingi skuli ákveða hámarksafla á hverju ári af ákveðnum fisktegundum, sem þar eru taldar upp, og síðan skuli ráðherra sjávarútvegsmála skipta þessu aflamagni jafnt á milli allra landsmanna fyrir 15. janúar - við höfum þarna jólin og samtals hálfan annan mánuð til þess að gera það - þannig að hver landsmaður fái í sinn hlut skuldabréf upp á þá upphæð sem þá kemur út. Ég get ekki sem 1. þm. Reykv. verið á móti þessu þó ég efist um að þetta sé nú réttlát till. en get þó ekki stutt till. vegna þess að mér finnst hún ekki vera alveg nógu útfærð. Ég hefði viljað fá að vita hvort ríkir jafnt sem fátækir eigi að fá sömu upphæð í skuldabréfum og hvort flm. gæti ekki hugsað sér að þessi ágætasta hugmynd hans væri þá notuð að einhverju leyti til tekjuöflunar á milli landsmanna og hvort ekki væri þá hægt að koma á einhverju fyrirkomulagi þannig að úthlutun færi fram samkvæmt skattaframtölum, eitthvað slíkt. Og hún yrði ekki framkvæmd af ráðherra því ráðherrar hafa yfirleitt annað að gera en að standa í svona málum - e.t.v. væri hægt að efla félagsmálastofnun, t.d. Reykjavíkur, eða stofna nýja félagsmálastofnun landsmanna til að framkvæma þessa tillögu. Ég vil ekki segja fleira um þetta, en um slíka till. sem hér er lögð fram segi ég að það hvarflar ekki að mér eitt augnablik að hér sé um einhvers konar grín að ræða. Þetta er djúpt hugsað og ég bið hv. þm. að taka þessa till. alvarlega þó að hún sé kannske ekki tilbúin til þess að hljóta afgreiðslu að þessu sinni.



Virðulegi forseti. Við núverandi aðstæður og ástand fiskistofna er öllum ljóst að ákveðinnar stjórnunar fiskveiða er þörf. Kvótakerfið er vissulega gallað í margri grein og hefur verið gagnrýnt harðlega, sumt með réttu, annað með röngu. En engar beinar tillögur aðrar um stjórnun og fyrirkomulag hennar liggja hér fyrir. Með þessu frv. hefur verið komið til móts við gagnrýni á núgildandi lögum og framkvæmd þeirra í veigamiklum greinum, margt til verulegra bóta og annmarkar sniðnir af. Varðandi báta undir 10 lestum hefði ég þó viljað ganga enn lengra en gert er. Ég held að engu að síður séum við á réttri leið í þessum efnum. Verstu ágallar eru sniðnir af, dregið úr ofurvaldi ráðherra og ráðuneytis og önnur leið betri ekki beint í augsýn. Því mun ég styðja frv. í þessari mynd þó ég sé ekki alsáttur við það, einkum ekki 9. gr. þess, en seint mun allt verða þar sem hver og einn vill í öllum greinum. Ég segi því já.



Ég álít óhjákvæmilegt að takmarka sókn í fiskistofna með hámarksafla en ég get ekki fallist á að það sé gert með þeirri aðferð sem hér er gerð tillaga um, þessari sérkennilegu blöndu af einræðisvaldi ráðherra og kvótakerfi sem byggist á veiðiláni einhverra skipshafna á undanförnum árum, oft allt annarra skipshafna en nú eru á skipunum. Ég álít þetta kerfi ósanngjarnt og undrast stórum að því skuli enn vera gefið líf. Að öðru leyti vísa ég til ítarlegra röksemda hv. þm. Skúla Alexanderssonar gegn þessu frv. Ég segi nei.



Virðulegi forseti. Heilbr.- og trn. hefur haft þetta mál til meðferðar og fengið á sinn fund Örn Bjarnason forstjóra Hollustuverndar ríkisins, Sigurð Magnússon forstöðumann geislavarnadeildar, Ingimar Sigurðsson stjórnarformann og Davíð Á. Gunnarsson stjórnarmann Hollustuverndar ríkisins. Meðferð þessa máls í heilbr.- og trn. var nokkuð hröð. Það kom fram við umfjöllun málsins að nauðsynlegt væri af ýmsum ástæðum, þó einkum einni, að afgreiða þetta mál núna fyrir áramót með tilliti til þeirra skipulagsbreytinga sem frv. hefur í för með sér. Með lögum frá 1982 voru Geislavarnir ríkisins lagðar niður sem sjálfstæð stofnun og Hollustuvernd ríkisins falið að annast þá starfsemi sem Geislavarnir ríkisins höfðu haft með höndum. Árið 1984 var síðan stofnuð sérstök deild vegna geislavarna. Þar með var að vissu leyti viðurkennt að starfsemi Geislavarna yrði að vera sér á báti. Starfsemin félli ekki nægilega vel að starfsemi annarra deilda. Hún væri það frábrugðin í raun og veru. Það má segja að þessi ákvörðun 1984 hafi verið fyrsta skrefið af því sem nú hefur verið lagt til. Þess vegna má halda því fram að þetta frv. feli í sér að skrefið sé í reynd stigið til fulls. Ég minnist þess og ég veit að aðrir hv. nm. og raunar deildarmenn allir minnast þeirra raka sem lágu til grundvallar breytingunum sem gerðar voru 1982. Það er, þá var stofnunin lögð niður sem slík og felld undir Hollustuvernd ríkisins eins og ég gat um áðan. Sú aðgerð og þau rök sem færð voru fyrir þeirri aðgerð voru m.a. sparnaðarráðstafanir. Reyndar kom það fram við umfjöllun málsins í heilbr.- og trn. að e.t.v. var meginástæðan þó sú, þrátt fyrir allt, að það hefði reynst nauðsynlegt að vista þessa stofnun, þetta verksvið einhvers staðar. Það var mikið fjallað um kostnað vegna þessarar stofnunar á þeim tveimur fundum nefndarinnar sem málið var til meðferðar. Ég vil leyfa mér að vitna til umsagnar Fjárlaga- og hagsýslustofnunar í því sambandi, en þar stendur með leyfi forseta: "Vísað er til umsagnar Fjárlaga- og hagsýslustofnunar um frv. til l. um geislavarnir, dags. 25. nóvember s.l. Var þar bent á að ólíklegt væri að frv. um geislavarnir sem sérstaka stofnun hefði ekki kostnaðarauka í för með sér frá núverandi fyrirkomulagi. Sameining hinna ýmsu deilda Hollustuverndar ríkisins var auk þess gerð með þeim rökum að til sparnaðar og hagræðingar mundi leiða. Auk þess kostnaðarauka sem vafalítið hlýst af sérstakri stofnun í stað deildar innan Hollustuverndar ríkisins hefur nú komið fram brtt. um stjórn stofnunarinnar sem leiðir til aukins kostnaðar. Þann kostnað má ætla um 200 þús. kr. á ári og er þá reiknað með þóknun til forstöðumanns fyrir setu á fundum og undirbúnings þeirra. Slíkt tíðkast gjarnan. Loks skal lögð á það áhersla, sem og í fyrri umsögn, að kostnaðarauki við frv. í heild falli ekki á ríkissjóð, heldur verði gengið þannig frá að eftirlitsgjöld standi undir rekstri." Eins og hv. deildarmenn hafa tekið eftir þá varð breyting á frv. í Nd. þess efnis að stofnuninni yrði skipuð sérstök þriggja manna stjórn og verksvið hennar að nokkru leyti tíundað. Sú skipan hefur í för með sér, að dómi Fjárlaga- og hagsýslustofnunar, töluverðan kostnaðarauka. Ég hygg að ég geti mælt fyrir munn heilbr.- og trn. og sagt að hún geri niðurlagsorð Fjárlaga- og hagsýslustofnunar að sínum, það er að þarna verði ekki um aukinn kostnað að ræða sem falli beint á ríkissjóð. Þess vegna er hiklaust hægt að halda því fram að heilbr.- og trn. leggi áherslu á það að starfsemi Geislavarna verði alfarið kostuð af eigin tekjum, tekjum sem stofnunin aflar sjálf fyrir þjónustu sem hún veitir, enda þótt heildarrekstur kunni eitthvað að aukast við samþykkt þessa frv. Virðulegi forseti. Ég tel ekki ástæðu til þess að hafa fleiri orð um þetta frv. en get þess að nefndin varð ekki einhuga í afstöðu sinni til málsins. Hún klofnaði í meiri og minni hl. Minni hl., hv. þm. Kolbrún Jónsdóttir, skilar séráliti og mun vafalaust gera grein fyrir afstöðu sinni til málsins. En niðurstaðan er þessi, að því er meiri hl. varðar, að hann leggur til að frv. verði samþykkt eins og það var afgreitt frá Nd.



Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nál. minni hl. heilbr.- og trn. um frv. til l. um geislavarnir á þskj. 379. Þar segir með leyfi hæstv. forseta: "Nefndin hefur fjallað um málið á tveim fundum en vegna tímaskorts hefur ekki gefist tækifæri til að athuga málið sem skyldi. Ekki hefur komið fram neinn rökstuðningur fyrir fjölgun ríkisstofnana með þeim hætti sem hér er gert ráð fyrir. Undirrituð telur að gæta þurfi aðhalds og sparnaðar í rekstri og uppbyggingu opinberra stofnana. Ekkert hefur komið fram sem bendir til annars en að hægt sé að sinna sem skyldi því eftirliti, sem Geislavörnum er ætlað að annast, hér eftir sem hingað til frá deild innan Hollustuverndar ríkisins eða annarrar ríkisstofnunar. Alþingi ætti fremur að leita leiða til þess að sameina og fækka ríkisstofnunum en setja á fót nýjar án sýnilegs ávinnings." Virðulegur forseti. Ég ætla að byrja á því að átelja vinnubrögð varðandi meðferð á þessu máli en þá er ég ekki að átelja formann nefndarinnar, síður en svo. Það var haldinn nefndarfundur í gærmorgun, því að málinu var vísað til okkar í fyrradag, og við höfðum einn sólarhring til þess að taka ákvörðun um hvort við séum fylgjandi þessu máli eða ekki. Þetta verður að átelja vegna þess að hér er ekki um mál að ræða sem þarf að flýta sérstaklega. Það er ekkert varðandi fjárlagagerðina sem gerir það að verkum að þetta þurfi að afgreiða fyrir áramót, en að því spurðum við sérstaklega. Það er því engin ástæða að mínu mati til að afgreiða þetta mál núna, í þessum önnum fyrir jól. Það er vissulega tilefni til þess að athuga það nánar hvort svo fámenn stofnun, sem telur telur starfsmenn, geti og eigi að vera sjálfstæð. Hvort Geislavarnir eigi ekki frekar að vera deild í Hollustuvernd ríkisins eða Vinnueftirliti ríkisins, eða stofnun eða deild í náinni samvinnu við ríkisspítalana, borgarsjúkrahúsin og sjúkrahúsin um landið, en þar eru langflest þau tæki sem þarf að fylgjast með. Eins og ég sagði áður þá er hér um örfáa starfsmenn að ræða sem vinna sérhæft starf, þ.e. eftirlit með innflutningi og meðferð geislavirkra efna og geislatækja. Þrátt fyrir þessa sérhæfðu starfsemi sé ég ekki nein rök fyrir því að gera Geislavarnir að sérstakri stofnun. Yfirgnæfandi meiri hluti þessarar starfsemi er eftirlit með tækjum á sjúkrastofnunum, eins og ég hef áður komið að, þ.e. röntgentækjum. Það eru því ekki sannfærandi rök að ekki verði um kostnaðarauka að ræða fyrir ríkissjóð vegna þessarar breytingar. Næsta víst er að um einhvern kostnaðarauka verður að ræða við þessa stofnun, þ.e. við stjórnun þessarar stofnunar og í rekstri hennar, því að af sjálfstæði hennar leiðir að hún verður að hafa eigið bókhald og ýmsa yfirstjórn. Þá hækka starfsmenn, sem þar vinna, í launaflokkum því að þeir breyta um titla og eins og við vitum þá raðast þeir öðruvísi í launaflokka, hækka alla vega um 2-3 launaflokka og þetta lendir að mestum hluta á ríkinu. Við komumst ekki hjá því. Þess vegna tel ég alls ekki tímabært að samþykkja þetta frv., bæði illa athugað og illa rökstutt að það sé rétt að gera þriggja starfsmanna stofnun að sérstofnun innan ríkiskerfisins þar sem manni finnst að á mörgum sviðum ætti að draga verulega saman.



Virðulegi forseti. Ég get nú tekið undir flest af því sem kom fram í máli hv. þm. Kolbrúnar Jónsdóttur hér áðan varðandi vinnubrögð í þessu máli og eins þær efasemdir sem hafa verið í mínum huga varðandi málið í heild sinni. Það kann vel að vera að þetta sé hið ágætasta mál þegar það hefur verið gaumgæft. Það hefur hins vegar alls ekki verið gert. Ég vil ekki átelja formann nefndarinnar fyrir þau vinnubrögð sem viðhöfð hafa verið. Ég veit að hann var undir miklum þrýstingi um það að afgreiða þetta mál skilyrðislaust út úr heilbr.- og trn. og helst án þess að athuga það nokkuð. Þetta væri svo lítilvægt mál að það þyrfti í raun og veru ekkert að líta á það. Við fórum hins vegar nokkuð vel yfir málið á tveim fundum. Það má kannske segja að frv. sé meinlaus tilraun til þess að leyfa ákveðnum aðilum að verða kóngar í ríki sínu, að vísu smákóngar, en engu að síður kóngar í ríki sínu, og það mun nú vera meginforsendan að baki þessa frv., að ákveðinn aðili þurfi ekki að vera undir Hollustuverndina gefinn, heldur megi stjórna eigin ríkisfyrirtæki. Ég segi það hins vegar að auðvitað hlýtur að vera efi í huga okkar, sem stóðum að lagasetningu um Hollustuvernd ríkisins fyrir fáum árum, um þetta mál. Þegar við vorum að ræða um Hollustuverndina á sínum tíma og sameiningu Geislavarna undir þann hatt, þá vorum við vitanlega að huga að því m.a. að þessi stofnun, ef stofnun skyldi þá kalla, var á vergangi hálfgerðum og þurfti einhvers staðar skjól, ef svo mætti segja, og við völdum þann kost að fylgja frv. í þá átt að veita stofnuninni skjól hjá Hollustuvernd ríkisins. Og núna, aðeins þrem árum síðar, erum við að breyta þessu í sjálfstæða stofnun, þessari litlu stofnun en nauðsynlegu, og það tek ég fram að hún er mjög nauðsynleg og hún er mjög sértæk á margan hátt. Ég skrifaði undir þetta nál. með fyrirvara vegna þess að ég er hreint ekki sannfærður um það eftir þá litlu athugun sem ég hef gert á málinu að hér sé um nokkurt nauðsynjamál að ræða. Hins vegar er ekki hægt að neita því að manni hlær nú hugur í brjósti þegar hæstv. ráðherra Sjálfstfl. fer út í þau afskipti af ríkisrekstri sem hér um ræðir og fer að sundurgreina stofnanir og búa til nýjar. Það þykir manni svona svolítið sérkennileg útfærsla á þeim hugmyndum sem þar eru efstar á baugi nú á tímum.

Báknið kjurt.

Það er rétt hjá hv. 6. landsk. þm. að báknið á vitanlega að vera "kjurt" hjá Sjálfstfl., enda hefur enginn flokkur búið þetta bákn til í ríkara mæli en Sjálfstfl. Hann er í raun og veru aðalarkitekt þessa bákns og hefur verið allra flokka duglegastur við að þenja það út þegar hann hefur haft til þess aðstöðu, þannig að þetta er kannske bara smásýnishorn af því, að þegar hæstv. ráðherrar fá tækifæri til, þá skal útþenslan vera í gildi svo sem hún hefur alltaf verið þegar þeir hafa setið við stjórnvölinn. Það er hins vegar erfitt að tala um einhverja ráðdeildarstarfsemi eða aðhaldsstarfsemi í þessum efnum. Hér þyrftum við í raun og veru að gera miklu meira í því að láta það eiga saman sem saman á í þessu efni. Ég tel t.d. að við þyrftum að samræma margs konar eftirlit sem við höfum á ýmsan veg hér í þjóðfélaginu og hið opinbera þarf vissulega að samræma gjaldtöku fyrir það eftirlit, en engu að síður að sameina það eins og mögulegt er. Það var m.a. gert með lögum um Hollustuvernd og Vinnueftirlit ríkisins er kannske lýsandi dæmi um það einnig og jafnvel mætti þar bæta við fleiri þáttum þegar það eftirlit er komið í þær skorður sem þarf og ef það fær nægilegt fjármagn til þess að ganga til verka eins og það þarf að gera. Ég skal ekki lengja þennan fund, svo langur sem hann er þegar orðinn, með lengra máli hér um. En skoðun mín nú á þessu máli og umhugsun um það hefur leitt til þess að minn fyrirvari mun breytast í hjásetu um þetta mál. Ég treysti mér ekki til þess að mæla með því að svo stöddu. En vel kann að vera að hefði hæstv. ráðherra haldið öðruvísi á málum og skynsamlegar og afgreitt málið eftir áramót, þá hefði ég getað hugsað mér að styðja það.



Virðulegi forseti. Ég tók þessu frv. með mikilli styggð þegar ég fyrst leit það, einkum vegna þess að ég hef verið þátttakandi í því að sameina stofnanir og fyrirtæki ríkisins og skildi ekki í þessu afturhvarfi sem þarna átti sér stað. Að vísu gerði ég mér grein fyrir því að nú þegar Sjálfstfl. segir: Báknið burt þá meinar hann: Báknið kjurt. Það var svo skammt frá kosningum sem síðasta umræða um þetta fór fram á sínum tíma. Ég verð að játa það að eftir að hafa fengið þá aðila, sem komu til fundar við nefndina, til viðræðu varð viðhorf mitt það að rétt væri að samþykkja þetta frv. Það liggur fyrir að Geislavarnir ríkisins eru þáttur í kerfinu sem ekki snertir aðra þætti þess, er mjög sjálfstæður og því e.t.v. eðlilegt að hér sé um sjálfstæða stofnun að ræða. Og það vakti undrun mína í þessari umræðu að Geislavarnir ríkisins hafa starfað sem eins konar góðgerðarstofnun ríkisins gagnvart verktökum og tannlæknum á Íslandi, vegna þess að Geislavörnum hefur verið gert að skyldu að skoða tæki tannlækna einu sinni á ári og tekið fyrir það 3000 kr. Þessu hefur Tannlæknafélagið mótmælt og neitað að borga, en það hefur aftur haft það í för með sér að Geislavarnir ríkisins eru komnar í mál við tannlækna. Og þrátt fyrir það að þvílíkir öreigar eiga þarna hlut að máli, tannlæknar á Íslandi, vona ég að takist að innheimta þessa greiðslu sem fyrst. Það kom einnig fram í viðræðum við þá sem til voru kallaðir að helstu verktakar á Íslandi þurftu að greiða allt að 7500 kr. fyrir skoðun á flóknum tækjum, þessum niftontækjum. Hvernig þessi verðlagning verður til veit ég ekki en ég verð að játa áð það er með undarlegri hlutum hvernig þetta þriggja manna starfslið ríkisins þarf að vera á framfæri þess til þjónustu fyrir tannlækna og verktaka á Íslandi. Ég veit ekki hvað veldur þessu en ég er andvígur þessu. Ég er andvígur því að ríkið sé að halda uppi einhverri sérstakri góðgerðarstofnun fyrir verktaka og tannlækna á Íslandi. Ég treysti því að hin nýja stofnun vinni fyrir sér og það þarf að vera svo. Og í trausti þess samþykki ég þetta frv., í trausti þess að stofnunin vinni fyrir sér, taki gjald fyrir sína vinnu, verði ekki ómagi á fátæku alþýðufólki á Íslandi. Ég veit að þetta er hugsjónalega á móti þeirri stefnu Sjálfstfl. að ríkið sjái ekki fyrir fyrirtækjum á Íslandi og m.a. þess vegna samþykki ég þetta frv.