Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð, sem ég vildi segja núna. Ég hafði flutt brtt. við þetta frv., sem er prentuð á þskj. 395. Þar er lagt til, að því verði breytt í frv., þar sem talað er um flugvallastjóra, en í stað þess komi flugmálastjóri, þannig að það verði þá flugmálastjóraembættið sem helzt. Í tilefni af því er lagt til, að 1. málsliður 2. gr. orðist þannig: „Ráðherra skipar flugmálastjóra.“ Ég hafði lýst þeirri skoðun minni hér áður, að ég teldi engin rök hafa komið fram, sem mæltu með því að leggja þetta starf flugmálastjóra niður. Enda virðist það vera afar hæpið fordæmi að fara þannig með störf embættismanna. Því hef ég flutt þessa till., til að fá úr því skorið, hvort hv. þm. geti fallizt á það sjónarmið, að mögulegt sé á tiltölulega auðveldan hátt að leggja niður svo að segja hvaða embætti sem er og losa sig þannig við ákveðna menn með því einu að breyta lítils háttar um nafn á embættinu. Ég tel, að þessi brtt. eigi að geta skorið úr því, hvort meiri hl. þings geti fallizt á þá skoðun, að þessi leið sé fær. Ég mun svo ekki ræða þetta mál meira, nema þá ef sérstakt tilefni gefst.



Ég sé ekki neina ástæðu til, að þessi breyting verði gerð á frv., sem hv. 2. landsk. leggur til, og því legg ég til, að þessi brtt. verði felld.

Forseti (SB): Ég vil biðja hv. þm. afsökunar á því, að það hefur láðst að setja nr. á þskj., sem þessi brtt. er á, inn á dagskrána, en till. er á þskj. 395. Skoðast þetta sem leiðrétting á dagskránni.



Herra forseti. Hv. þm. Ísaf. ræddi þetta mál allmikið á deildarfundi í gær. Hann virtist vera í fremur vondu skapi, og það var auðheyrt, að jólaskapið hafði enn ekki náð tökum á honum. Að vísu varð mér á að nefna einhver atriði í sambandi við stefnu Alþfl. í þessum málum, og hefur það getað farið í fíngerðar taugar hans. En það eru nokkur atriði úr ræðu þessa hv. þm., sem ég vildi drepa á og koma með leiðréttingar við. Hann vék nokkuð að því sama og hv. 3. landsk., að á bak við þá hugsun bæjarstj. Reykjavíkur að taka alla vinnumiðlun bæjarins í sínar hendur lægi það, að meiri hl. bæjarstj. vildi með því beita sínu pólitíska valdi. Ég hef áður neitað þessum ummælum og geri það ákveðið aftur. Hann sagði enn fremur, að Sjálfstfl. hefði notað tíma neyðarinnar til að úthluta bæjarvinnunni út frá pólitískum sjónarmiðum og að stofnun Óðins hefði verið af þeim toga spunnin. Um leið og ég mótmæli þessu eindregið, vil ég ýta ögn við minni hv. þm. og vekja athygli hans á því, að það félag var stofnað af allt öðrum ástæðum. Ástæðan fyrir stofnun þess var fyrst og fremst sú, að þá ríkti það ástand í verkalýðsmálunum, að sömu lög giltu fyrir fagsamtökin og hin pólitísku, þ.e. fyrir Alþýðusambandið og Alþfl., og Alþfl. notaði verkalýðssamtökin sér til framdráttar. Samkv. þeim lögum voru þeir menn, sem ekki voru í Alþfl., óhlutgengir í Alþýðusambandið. Þetta var ástæðan fyrir stofnun Óðins, til að berjast fyrir pólitísku frelsi, svo að verkamenn hefðu sama rétt innan stéttarinnar, hvaða pólitíska skoðun, sem þeir hefðu. Af þessari baráttu Sjálfstfl. fékkst svo það, að samkomulag varð á milli þáverandi stjórnarflokka, Sjálfstfl., Framsfl. og Alþýðufl., um að þessu yrði að breyta. Og það má virða Alþfl. það til lofs, að hann gekk inn á þá skoðun af frjálsum vilja, að rétt væri að skilja sundur löggjöf þessara samtaka, sem raunar voru óskyld, en höfðu átt samleið frá upphafi. Alþfl. sem öðrum var þá ljóst, að þetta ástand gæti ekki staðið lengur og að það væri þegar búið að standa of lengi. Þetta vildi ég minnast á til að leiðrétta þau ummæli, sem hv. þm. Ísaf. hafði í gær um þessa hluti, og svo til að vekja athygli á því, að það hlýtur að vera misskilningur hjá þeim hv. þm. og hv. 3. landsk., að hér geti legið til grundvallar pólitísk löngun meiri hl. bæjarstj. Reykjavíkur að breyta lögunum, svo að hún geti fengið aðstöðu til að úthluta bæjarvinnunni eftir geðþótta sínum. Ástandið í þessum málum í dag er þannig, að hér í Reykjavík eru 2 skrifstofur, vinnumiðlunarskrifstofan og ráðningarstofa Reykjavíkur, sem ráðstafar allri bæjarvinnu, svo að ef Sjálfstfl. vildi beita þessu valdi, þá hefði hann betri aðstöðu til þess nú en eftir að búið væri að breyta lögunum eins og gert er ráð fyrir í frv. Þar er gert ráð fyrir, að stjórn hverrar vinnumiðlunarskrifstofu verði skipuð 5 mönnum, og þar af á viðkomandi bæjarstjórn ekki nema 3, sem kosnir skulu með hlutfallskosningu, en hinir 2 eru fulltrúar atvinnurekenda og verkamanna, svo að meiri hl. bæjarstjórnanna á augsýnilega ekki að geta haft þar neitt alræðisvald. Ef bæjarstjórn Reykjavíkur hefði hug á að misnota ráðningarskrifstofuna, þá ætti Sjálfstfl. að vera á móti þessu frv. og kjósa það ástand áfram, sem nú er, því að nú hefur hann skrifstofu, sem hann gæti notað í þeim tilgangi; ef hann hefði löngun til. En það er vegna þess, að slíkt hefur aldrei vakað fyrir Sjálfstfl., að hann vill nú breytt og bætt skipulag á þessum málum. Enda hefur aldrei verið nein deila á milli bæjarstj. og verkalýðsfélaganna hér í Reykjavík um skipun þessara mála þau 5 ár, sem ég hef verið í bæjarstjórn. Í hæsta lagi að sósíalistar, sem enginn tekur alvarlega, hafi verið með einhverjar getsakir í þeim efnum. Aðstaða bæjarstj. til valdbeitingar á þessu sviði er því alla vega betri nú en eftir að búið er að breyta lögunum, og því hlýtur þarna að vera um misskilning að ræða hjá hv. þm. Ísaf. og 3. landsk. Þriðja atriðið úr ræðu hv. þm. Ísaf., sem ég vildi koma ögn að, var það, að hann talaði um, að við værum eins og álfar út úr hól hvað alla statistik snertir, og minntist m.a. á því til staðfestingar, að í nýútkominni handbók bænda hefðu tölur um bændafjölda verið hrein ágizkun og að önnur lönd, svo sem hin kapítalistísku Bandaríki, hefðu svo fullkomið skipulag á þessum málum, að þau gætu séð mánaðarlega, hve margir ynnu í hverri atvinnugrein, en á sama tíma færum við svo aftan að siðunum, að leggja niður slíkar stofnanir. Um þetta fór hann mörgum fögrum orðum. En nú vildi ég spyrja hv. þm.: Hvar eru þær miklu upplýsingar, sem hefðu átt að koma frá þeim vinnumiðlunarskrifstofum, sem eru búnar að starfa í ein 16 ár? Ég hef ekki orðið var við þær, og ég held, að það fari enginn sjóður í sjóinn, þótt þetta frv. yrði samþ. Ég gat þess áður við umr. þessa máls, að ég mundi ef til vill við 3. umr. flytja brtt. við frv. og í sambandi við 6. gr. þess. Einn tilgangur þessa frv. er, eins og komið hefur í ljós hér, sparnaður. Brtt. mín er í þá átt, að þar sem stendur í frv., að laun stjórnarmanna og starfsliðs vinnumiðlunarskrifstofunnar skuli ákveðin í reglugerð, þá verði gerð sú breyting á, að laun stjórnarmanna verði ekki ákveðin. Ég tel ekki ástæðu til að ætla stjórnarmönnum sérstök laun, því að ég býst við, að þeir muni ekki hafa miklu verkefni að sinna, og verða að líkindum menn, sem hafa fast starf. Ég vil þó ekki fella þessi ákvæði alveg niður, en hafa þau í þá átt, að laun starfsliðs skrifstofunnar skuli ákveðin með reglugerð. En verði þessi breyting gerð, þá kemur það auðvitað ekki í veg fyrir, að hægt verður að veita þeim einhverja þóknun fyrir sitt starf. En ég tel sem sagt, að störf þessara stjórna muni verða svo lítil, að ekki sé ástæða til að ætla þeim sérstök laun, og því mun ég koma fram með brtt. við 3. umr.



Herra forseti. Ég verð að segja það, að mig furðar á þeim bægslagangi, sem hér hefur orðið hjá hv. þm. Alþfl. í umr. um þetta mál. Þeir virðast álíta, að hér sé einhver voði á ferðum, ef þetta frv. nær fram að ganga. Ég held, að þeir skilji ekki þann mun, sem hér er um að ræða, sem sagt þann, að nú verða það bæjarstjórnirnar, sem sjá um og greiða allan kostnað við vinnumiðlunina, en ríkið kemur þar ekkert nálægt. Það er ósköp eðlilegt, að bæjarfélögin vilji ráða sínum málum sjálf og taka þetta starf á sínar hendur að öllu leyti, og sum þeirra hafa þegar farið fram á það. Hv. 3. landsk. vildi gera lítið úr þeim sparnaði, sem þetta frv. mundi hafa í för með sér, og sagði, að Framsfl. væri ekki með sparnaði, nema hann kæmi niður á andstæðingunum, og hann vék að ríkisútvarpinu í því sambandi og þeirri till., sem hann átti þátt í að leggja hér fram um það. Ég skal ekki bera á móti því, að í sambandi við þá stofnun kunni að vera alls konar óregla, og kemur það þá væntanlega fram við rannsókn á þeim málum. En ég fullyrði, að ástandið er ekki verra þar en víða annars staðar. Og skyldi það máske vera svo, að Alþfl. búist ekki við að eiga ýkja marga menn þar? Framsfl. beitti sér gegn þessari till. af þeim sökum, að hann vildi ganga lengra og láta fara fram víðtækari rannsókn. Og ég vona, að sú rannsókn fari fram, bæði við útvarpið og annars staðar, og að þá verði ekki hirt um pólitískar skoðanir eða hagsmuni einstakra manna. Hv. þm. gerði einnig mikið úr því, hvað þessi sparnaður næmi litlu. Jú, 100 þús. kr. séu ekki há upphæð og ríkið þurfi ekki að spara. Og ég sé raunar ekki þá hættu, sem þessi breyting hefði í för með sér, á því, að viðkomandi bæjarstjórnir misnotuðu aðstöðu sína við þessi störf og þær gætu þarna fengið einokunarvald í þessum málum. Ég held, að þær gætu það engu síður nú en eftir að þessi breyting hefur farið fram, ef meiri hluti viðkomandi bæjarstj. hefði hug á því. Frv. kveður svo á um, að 3 menn af 5 í hverri skrifstofustjórn skuli kosnir hlutfallskosningu af viðkomandi bæjarstjórn, og raunverulegi munurinn er því aðeins sá, að áður átti atvmrh. að skipa einn en bæjarstj. tvo. En ég veit, að stjórnarandstæðingarnir hafa mikla trú á stjórninni, og því halda þeir, að slíkum málum sé betur komið hjá henni en bæjarfélögunum. Í stjórn hverrar skrifstofu á síðan að kjósa þá 2 menn, sem eftir eru, frá atvinnurekendunum og verkalýðssamtökunum á staðnum, sinn frá hvorum aðila, og ég sé ekki betur en með því verði tryggt, að öll sjónarmið, sem uppi eru, fái að njóta sín. Og ef þarna verður hætta á ferðum um misnotkun, þá verður það af slælegu eftirliti verkalýðsfélaganna, sem eiga hægt með að fylgjast með öllu, er fram fer, og ættu að geta séð til þess, að ekki verði beitt atvinnulegri skoðanakúgun. Þá ræddi hv. 3. landsk. mikið um það, að þetta væri stórt spor aftur á bak að því er snertir alla skýrslusöfnun og vinnslu úr þeim. Ég held, að eins og frv. þetta liggur nú fyrir, þá séu í því nákvæmlega sömu ákvæðin og eru í gömlu lögunum um það, að skrifstofurnar haldi uppi skráningu og útgáfu skýrslna. Og ég hef ekki orðið var við, að mikið hafi komið frá þessum skrifstofum, og ég held, að það geti varla versnað frá því, sem hefur verið. Í sambandi við alþjóðavinnumálastofnunina, þá veit ég ekki til þess, að við séum komnir í þá stofnun, því að það hefur aldrei verið gengið frá því formlega. Ég get ekki séð, hvers vegna hv. þm. Alþfl. eru svo mjög á móti þeim sparnaði, sem þarna er um að ræða, bæði fyrir bæjarstj. Rvíkur og ríkissjóð. Að vísu hef ég ekki orðið var við, að sá flokkur hafi borið fram till. í fjvn., sem miðað hafa að sparnaði, og hann hefur alltaf verið á móti sparnaði, nema sá sparnaður hafi verið honum til framdráttar. Hv. þm. Ísaf. hélt langa ræðu um það, að við framsóknarmenn værum nú svínbeygðir í faðmi íhaldsins. Ég mun ekki svara honum að ráði í því efni, því að það mun verða gert af öðrum. En ég vil minna hann á, að það er ekki langt liðið frá því, er hann sjálfur var í þeim náðarfaðmi og ég held, að hann hafi kunnað vel við sig. Ég held, að ég hafi aldrei séð kátari mann en hann, er hann komst í þann faðm. Ég held, að honum hafi mest sviðið það, er hálfbræður hans, kommúnistar, rifu hann úr faðminum, þegar þeir yfirgáfu þjóðarskútuna, er þeir sáu, að skútan var að sökkva. Nú situr ekki á honum að koma með brigzlyrði. En ég vona, að íhaldsfaðmurinn standi honum enn opinn, ef hann reyndi að gerast ábyrgur og taka þátt í þeim umbótum, sem verið er að gera, og þá er faðmurinn honum enn opinn, og hann mun verða miklu ánægðari. - Ég ætla nú ekki að þreyta menn með lengri umr. og er búinn að svara hv. frsm. 1. minni hl.



Herra forseti. Ég get ekki látið þetta mál fara fram hjá án þess að segja nokkuð. Mér er dálítið kunnugt um þetta, því það snertir allan verkalýð í Reykjavík. - Líklega frá 1926 og 27 og eftir 1930-32 var n., sem úthlutaði atvinnubótavinnu. Þá var ákveðið, hvað ríkið hefði mikið til úthlutunar, og þess vegna var álitið, að þegar ríkið lagði fé fram, fengju þeir atvinnubótavinnu, sem ekki höfðu hér heimili. En um leið og n. þessi hætti störfum 1935, þótti rétt að setja vinnumiðlunarskrifstofu og lagt mikið til atvinnubótavinnu. En eitt enn, 4942 er vinnumiðlunarskrifstofan látin hafa það starf að ráða og takmarka, hvert menn fari í vinnu. Á öllum þessum tíma var það opinbert leyndarmál, að ráðningarstofa Reykjavíkurbæjar, sem var þá, hefur alveg og alltaf verið notuð í pólitískum tilgangi. Ég get vel um þetta talað, því ég varð fyrir því. Ekki hefur verið kvartað til bæjarstj., en oft kvartað og mönnum hótað. Mönnum var sagt upp vegna skoðana, en ekki spurt, hvort þeir ynnu vel eða illa. Á þeim tíma, er allir gátu fengið vinnu, þá lögðum við hart að okkur í Dagsbrún að sameina þetta í eina skrifstofu. - Það er álit verkamanna, að við starfið þar væri ekki komið við „sorteringu“. Það er eingöngu vegna þess, að skrifstofan þar gerði ekki það, sem vinnumiðlunarskrifstofu er ætlað að gera. Það vantaði í starfið það, sem hv. þm. Ísaf. sagði í gær, það var notað í pólitískum tilgangi. Enda man ég vel, að þegar stór hópur manna var að vinna, voru oft einkennilegar uppsagnir, þegar fækkað var. Ekki var fækkað eftir verkfærni eða ástundun. Það er hart, þegar talað er um vinnusvik, þá er það hart fyrir verkamann, sem alltaf kemur til starfs síns og leysir verkið vel af hendi, að vera fyrst kastað út í atvinnuleysi, en aðrir lélegri verða eftir í vinnu. Það þarf ekki að fræða mig um þetta, - ég veit það vel. En svo er komið með sparnaðartill. Mér finnst, að eftir því, sem málið liggur fyrir, og eftir því, sem komið hefur fram með álögum, sem eru lögð á verkafólk, að það sé hart að vilja fara að spara þetta nú, þegar meiri hlutinn af verkalýðnum í Reykjavík telur þetta öryggismál fyrir sig. Það er dálítið einkennilegt, svo ég segi ekki meira, að þegar nóg var atvinna, var haldið fast í ráðningarskrifstofu Reykjavíkurbæjar, en þegar atvinnuleysi er komið, dettur mönnum í hug að leggja hana niður. Þetta kemur manni dálítið einkennilega fyrir sjónir. Ég er sannfærður um, og það er meiri hluti verkalýðsins, að þarna er ekki um sparnað að ræða. Hitt er annað mál, hvað komizt verður langt. - Ekki er það ósjaldan að menn, bæði til sjós og lands, eru látnir hafa pokann sinn, vegna þess að þeir hafa ekki verið í því andlega ástandi, sem æskilegt þótti. Ég held, að það verði aldrei til nota, að mennirnir fái ekki að njóta vinnunnar eftir verkhæfni. Það getur verið gróði í bili, en aldrei til lengdar. - Ég mun ekki hafa fleiri orð um þetta, því við vitum, að Dagsbrún og Alþýðusambandið hafa eindregið mótmælt þessu. - Það er ekki mikið gert með áskoranir og vilja þessa vinnandi fólks hér á Alþingi. Ég tel að málum verkalýðsins sé hvergi verr komið en hér á Alþingi. Viðvíkjandi því, sem hv. 1. þm. Rang. sagði, getur þá verið, að honum finnist annað, en það er mín sannfæring, að verkamenn vita um þessar ofsóknir. Það er engin víðsýni, þótt hann tali um, að hv. þm. Ísaf. sé ekki í jólaskapi. Þetta er trú og sannfæring verkamanna, sem þurfa undir þetta að sækja, og maður getur ekki séð neina aðra ástæðu en þá, sem ég nefndi. Það þýðir ekki, hvort sem lítið eða mikið er um þetta rætt. Það er búið að koma sér saman um þetta, en það er á móti verkamönnum í Reykjavík og verkalýðssamtökunum í heild.



Herra forseti. Ég ætla að svara hv. 1. þm. Rang. nokkrum orðum. Hann kvaðst ekki sjá, að nein veruleg breyting verði á skipulagi vinnumiðlunar, þótt frv. yrði samþ. Hann sér engan mun á því, hvort vinnumiðlunin er í höndum bæjarstjórna eða óháðra ríkisstofnana. Mig furðar á, að hv. þm. skuli engan mun sjá á þessu. Hann hefði getað lært ýmislegt af ræðunni, sem verkamaður flutti hér áðan. Hv. 1. þm. Rang. lítur vissulega öðruvísi á svipað mái. Harðvítug deila hefur t.d. orðið um búnaðarráð og skipun þess. Þar var deilt um skilyrði til pólitískra áhrifa, og þar skorti ekki, að hv. þm. sæi, hvílík hætta það er, að skilyrði væru til pólitískrar íhlutunar. Þá voru augu hans sjáandi, því að þar stafaði hættan frá andstæðingum hans. Hér sér þm. hins vegar engan mun. Þjónusta hans og flokksmanna hans við þau öfl, sem hér eru að verki, gengur svo langt, að þeir ganga með algerlega lokuð augun, enda hrasa þeir og detta. Rök hans eru öll á tréfótum, og þess vegna fellur hann, - og fall hans er mikið. Hv. þm. spurði, hvers vegna ég flytti till. um rannsókn á ríkisútvarpinu og hvers vegna ég tæki það eitt út úr af ríkisstofnunum, því ástandið væri sízt verra þar en annars staðar. Væri ástandið slæmt í útvarpinu, væri það jafnslæmt í öðrum ríkisstofnunum. Hann ætti að vita það, því að hann á sæti í fjvn. Ég vil benda hv. þm. á, að því fylgir skylda að eiga sæti í fjvn. Ef þetta er satt, sem hann sagði, að það ætti sér stað slík óstjórn í fleiri stofnunum, hvernig getur hann þá leyft sér að skýra frá óstjórninni og sukkinu í ríkisstofnunum, án þess að koma með till. til bóta, till. um að „hreinsa til“? Ástæðan til till. minnar um útvarpið var sú, að ég taldi varið of litlu fé til dagskrárinnar. Var óverjandi, að þar skorti fé, fyrst hægt var að sanna, að stjórnarkostnaður væri óhóflegur. Við Alþfl.-menn erum reiðubúnir að styðja aðrar ráðstafanir til sparnaðar. Hv. þm. hefur aðstöðu til að láta til sín taka á þessu sviði, ef hann vill. En hann heldur verndarhendi yfir óstjórninni og sukkinu, þótt hann tæpi á því hér, að um slíkt sé að ræða. - Hv. þm. gerir mikið úr sparnaði frv., sem muni nema um 105 þús. kr., og gleymir að nefna aukin útgjöld úr bæjarsjóði. Það er þó að kasta krónunni, en spara eyrinn, ef dregið er úr vinnumiðlun í landinu. Það kostar margfalt meira en þessar 100 þús. kr. Ef ríkissjóð vantar 100 þús. kr., skal ég benda á ótal möguleika til að spara þessar 100 þús. kr. Má nefna fjölda stofnana, sem hægt er að spara við, t.d. Búnaðarfél. Málsvari Alþfl. gerði þetta að umtalsefni í fjárlagaumræðunum. Hjá Búnaðarfélaginu væri hægt að spara mörg hundruð þús. kr. - En þá langaði hv. þm. Rang. ekkert til að spara. Hv. þm. sagði, að Ísland væri enn ekki í alþjóðavinnumálastofnuninni. Þetta er rangt. Ísland er þar fullgildur aðili. Hv. þm. mun hafa átt við það, að samþykktin, sem ég gat um, hafi ekki verið staðfest af Íslandi. En fulltrúar Íslands hafa greitt atkv. með henni og það á að leggja hana fram til staðfestingar. Alþingi hefur ekki fengið tækifæri til að segja já eða nei, því að það hefur ekki verið spurt. Í staðinn ber ríkisstj. fram frv. þvert ofan í samþykkt alþjóðavinnumálastofnunarinnar. Að lokum vil ég vekja athygli á hinum sérkennilegu kjarnyrðum í niðurlagi ræðu hv. 1. þm. Rang. Hann bauð Alþfl. upp á ástaratlot Sjálfstfl. Það er óvenjulegt, að drós bjóði upp á atlot annarrar drósar, en svo langt eru stjórnarflokkarnir nú leiddir. Framsfl. hefur sótt fast eftir vinfengi við Alþfl. Hann er nú hættur því og býður þá upp á faðm Sjálfstfl. í staðinn. En það verður ekki þegið heldur. Það er í sjálfu sér sómi fyrir Alþfl., að fyrst skuli Framsfl. ganga á eftir honum með grasið í skónum, og vilja síðan koma honum í vinfengi við Sjálfstfl., þegar hann hefur fengið hryggbrot. Allt er þetta mjög óvenjulegt og virðist bera vott um það, að samlífið í ríkisstj. sé með undarlegum hætti og öðrum en menn eiga að venjast. En engin von er til, að slík bónorð beri nokkurn árangur. Gengislækkunin hefur spillt mannorði þessara flokka meira en svo, að Alþfl. vilji eiga við þá nokkur skipti.



Herra forseti. Ég vil svara hv. 5. þm. Reykv. nokkrum orðum. Hann komst þannig að orði, að ég hefði sagt hér á fundinum í gær, að Sjálfstfl. notaði tíma neyðarinnar til að úthluta bæjarvinnunni. Ég sagði þetta ekki. Ég sagði, að það væri álitið, og það var staðfest af kunnugum manni í ræðu rétt áðan, að Sjálfstfl. notaði tíma neyðarinnar til þess að úthluta bæjarvinnunni sér til pólitísks framdráttar. Ég mundi vilja biðja hv. 5. þm. Reykv. að skilja ekki þetta síðasta eftir, þegar hann fer að svara mér um þetta mál. Nú er það svo, að við vitum allir, utan þings og innan, að þetta er gamalt pólitískt mál Sjálfstfl., að reyna að ná vinnuúthlutun til atvinnulausra manna sem mest í hendur bæjarstjórnarmeirihlutans í Reykjavík, - og í hvaða tilgangi er það gert? Er það gert til þess að vera alveg viss um, að vinnunni sé rétt úthlutað, að henni sé úthlutað til þeirra, sem mesta þörf hafa fyrir vinnu? Trúir bæjarstjórnarmeirihlutinn ekki fulltrúum verkamanna eins vel til að gera þetta og sjálfum sér? Ég held, að þessar ástæður séu svo augljósar, að það þurfi ekki að rekja þær frekar. Það er ákveðinn tilgangur með þessu, eins og hv. 6. þm. Reykv. lýsti hér svo átakanlega áðan eftir margra áratuga dvöl hér í Reykjavík, og bæjarstjórnarmeirihlutinn í Reykjavík hefur nú loks fengið Framsfl. til þess að gera þessa breyt. Af því að hv. 1. þm. Rang. var rétt áðan að tala um það, hve kært hefði verið með mér og Sjálfstfl. meðan ég sat í ríkisstj. með ráðh. Sjálfstfl., þá vildi ég segja honum, að það var mjög af hálfu Sjálfstfl., meðan þessi stjórnarsamvinna var, sótt fast eftir að fá slíka breyt., sem nú er fram borin og Framsfl. beitir sér fyrir. En þrátt fyrir þá miklu kærleika, sem voru milli mín og Sjálfstfl., þá var aldrei léð máls á að framkvæma slíkt óþurftarverk gegn verkalýðnum í Reykjavík. Hv. 5. þm. Reykv. minntist nokkuð á ástæðurnar fyrir því, að málfundafélagið Óðinn var stofnað á sínum tíma, og hv. þm. hélt því fram, að málfundafélagið Óðinn hefði verið stofnað vegna þess að Alþýðusambandið hefði verið pólitískt. Nú er það svo, að því hefur oft verið haldið fram af andstæðingum Alþfl., að Alþfl. hafi notað verkalýðshreyfinguna og stofnað hana sér til pólitísks framdráttar. Fyrir þá, sem kynnu að trúa þessu, er rétt að geta þess, að þegar Alþýðusambandið fyrst var stofnað, þá var það pólitískt, en það var verkalýðsfélagið í Reykjavík, sem stofnaði Alþfl., en ekki Alþfl., sem stofnaði til Alþýðusambandsins. Þetta vildi ég biðja hv. 5. þm. Reykv. að leggja sér á minni, svo hann fari ekki með staðreyndir, sem stangast allar við þann sögulega veruleika. Verkalýðsfélögin töldu, að þau gætu ekki komið málum sínum fram fyrir tilstuðlan þeirra pólitísku flokka, sem þá störfuðu í landinu, og stofnuðu þess vegna Alþfl., en Alþfl. ekki verkalýðsfélögin. - Hitt er svo kunnugt, að verkalýðsfélagið Óðinn var á sínum tíma stofnað fyrir áhrif, sem mjög gengu þá yfir álfuna, svokallaðar „vinnufylkingar“, sem var alþekkt frá nazistum í Þýzkalandi. En hafi á sínum tíma verið eðlilegt, að Óðinn starfaði, af því að verkalýðsfélögin hafi verið pólitísk, þá var líka eðlilegt, að Óðinn væri lagður niður um leið og Alþýðusambandinu var breytt og það tilheyrði ekki neinum stjórnmálaflokki. Sjálfstfl. hefur hins vegar kosið, einn allra flokka, að halda uppi pólitískri starfsemi og pólitískum félagsskap innan verkalýðshreyfingarinnar, og Alþfl. hefur ekki minni kröfu að gera til Sjálfstfl., um að hann leggi niður þennan pólitíska félagsskap innan verkalýðsfélaganna, heldur en Sjálfstfl. hafði á sinum tíma til þess að krefjast þess, að Alþýðusambandið yrði óháð pólitískum flokkum. [Frh.]



Herra forseti. Ég get látið nægja að skírskota til nál., en n. leggur til, að frv. verði samþ. óbreytt. Athugasemd er í nál. frá tveim hv. nm., sem stafar af því, að þeir voru ekki alveg búnir að ganga frá afstöðu sinni, þegar n. afgr. málið, en síðar hafa þessir hv. þm. tjáð mér, að eftir nánari athugun tækju þeir undir álit n. um að samþ. frv. óbreytt.



Herra forseti. Ég skal gera nokkru nánari grein fyrir afstöðu okkar tveggja nm. en hv. frsm. hefur nú gert. Fyrst þegar þetta mál var rætt í allshn., þá lét ég í ljós vantrú og að sumu leyti andúð á ákvæðum frv., þegar svo að segja stöðugt er verið að gera allt eftirlit margbrotnara og skipulagninguna víðtækari. Málin virðast ganga mjög stirðlega í þessu bundna kerfi, og þá var ætlað að bæta úr þessu með nýjum eftirgrennslunum og nýjum höftum, og taldi ég slíkt óvænlegt, og bæri fremur að höggva á hnútinn og draga úr höftunum og koma á frjálsara viðskiptalífi. Þetta var eitt atriðið m. a., sem mér þótti varhugavert, ekki eingöngu í þessu frv., heldur ýmsum málum, sem við erum þessa dagana að kljást við. Ég var einnig vantrúaður á það, að þetta frv. yrði til þess að bæta úr því ástandi, sem við allir erum sammála um að sé illþolandi, en það er, að heimilin fái ekki vefnaðarvöru óunna og þurfi að kaupa hana unna fyrir miklu meira verð en hún kostaði raunverulega, ef heimilin ættu kost á að leggja fram vinnu sína sjálf. Ég áleit, að farið yrði í kringum þessi ákvæði, og væri hér jafnvel verr farið en heima setið. Ed. gerði á upphaflega frv. nokkrar breyt., og við nánari eftirgrennslan sýnist mér, að hér geti orðið af nokkur lagfæring, og það er fyrst og fremst af því, að það virðist vera samkomulag milli allra þeirra aðila, sem hér eiga hlut að máli, um að vilja bæta úr þessu. Það liggja fyrir frá vefnaðarvörukaupmönnum, frá iðnrekendum og frá verðlagseftirlitinu yfirlýsingar um fullan vilja til að bæta úr ástandinu í þessum efnum, og þess vegna má vænta góðs árangurs af frv. En áður en þetta frv. var flutt, skrifaði Félag íslenzkra iðnrekenda fjárhagsráði og lagði þá til að taka upp sömu framkvæmd á þessu máli og þá, sem felst í þessu frv., og tel ég raunar, að þessa leið hefði mátt fara án sérstakrar lagasetningar. En afskipti Félags íslenzkra iðnrekenda eru mikið innlegg í málið, því að það eru einmitt þeir, sem hafa verið ásakaðir fyrir að taka vöruna til sín. Vil ég því með leyfi hæstv. forseta leyfa mér að lesa kafla úr bréfi iðnrekendafélagsins. Þar segir svo: „Nýlega samþykkti félag vefnaðarvörukaupmanna ályktun þess efnis, að heimilin fengju of lítið af vefnaðarvöru og iðnaðurinn of mikið. Vegna þessa sérstaka tilefnis getum við ekki látið hjá líða að bera fram við háttvirt fjárhagsráð tillögu, sem er orðin mjög tímabær og miðar að því að bæta úr álnavöruskorti heimilanna. Vér leggjum til, að ekki verði öðrum aðilum leyft að framleiða og selja tilbúna fatnaðarvöru úr innfluttri álnavöru en þeim, sem hafa fengið gjaldeyris- og innflutningsleyfi fyrir dúkavöru með það fyrir augum að vinna úr henni, þ.e.a.s. þeim, sem hafa iðnaðarkvóta. Framkvæmdina má hugsa sér þannig, að fulltrúum fjárhagsráðs í verðlagsmálum sé falið að synja samþykkis á verðreikningum frá öðrum fatnaðarvöruframleiðendum en þeim, sem hafa iðnaðarkvóta, og síðan mundi verðgæzlustjóri fylgjast með því, að ekki verði farið í kringum þessi fyrirmæli af þeim, sem flytja inn óunna vöru og eiga skilyrðislaust að afgreiða hana í því formi beint til neytendanna. Þessir síðasttöldu aðilar eru allir aðrir innflytjendur vefnaðarvöru en þeir, sem hafa iðnaðarkvóta.“ Þannig hljóðar bréf Félags íslenzkra iðnrekenda, og ég hef rætt við fulltrúa verðgæzlustjóra um það, hvaða framkvæmd hann hugsaði sér á málinu, ef þetta frv. yrði að l., og þá vitnaði hann í álit iðnrekendanna og gerði ráð fyrir þessari framkvæmd, að fá yfirlit yfir þetta, þegar verðreikningar liggja fyrir frá iðnrekendum. - Skal ég svo ekki orðlengja þetta, en með tilvísun til þess, sem ég nú hef sagt, leyfi ég mér að leggja til, eins og aðrir nm., að frv. verði samþ. óbreytt.