Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á þskj. 459 er nál. frá sjútvn. þessarar hv. d., þar sem segir, að n. hafi rætt þetta frv. um breyt. á l. frá 1948 á nokkrum fundum. Þetta mál kom fram í haust, og hefur dregist allmikið að afgreiða það. Til þess liggja ýmsar ástæður. En nú eftir áramótin hafa komið fram ítrekuð tilmæli um það að draga afgreiðsluna, menn vildu skoða þetta betur og þar fram eftir götunum. Og til þess að halda þeim sama góða anda og verið hefur í þessari hv. n, hef ég fallist á að gera það. Nú er frv. komið úr n. með þessari afgreiðslu hennar: samþ. að leggja til, að frv. verði afgr. óbreytt. Hins vegar er rétt að geta þess, að nm. hafa verið sammála um meginatriðið í þessu frv., en jafnframt verið opnir fyrir því að setja við frv. einhverja viðbót, ef menn leggja mjög mikla áherslu á, að það sé nauðsynlegt. Þetta mál er vissulega talsvert mikið stórmál fyrir okkur Íslendinga. Á þessum l. frá 1948 höfum við byggt alla útfærslu fiskveiðilögsögu okkar hingað til. Það er að mínum dómi mjög mikilvægt, að við getum staðið saman um afgreiðslu á þessu frv., þar sem um er að ræða breyt. á svo mikilvægum lögum. Við 1. umr. málsins, sem fór fram hér í hv. d. um miðjan nóv. komu fram ýmsar aths. við frv. og vangaveltur um það, hvert orðalag færi till. best, en hins vegar sýnist mér, að allir hv. þm. í þessari d. hafi lýst samþykki sínu við meginatriði málsins. Aths. beindust fyrst og fremst að því, hvort ekki þyrfti að koma viðbót, eins og ég sagði áðan, við frv., þess efnis, að semja skyldi við nágrannaþjóðirnar, þar sem minna væri en 400 mílur á milli landa. Þar er að sjálfsögðu um að ræða fyrst og fremst Færeyjar og Grænland, því að eins og kunnugt er eru ekki nálægt því 400 mílur á milli landa þar, liðlega 200 mílur til Færeyja, bar sem styst er, og langt innan við 200 mílur til Grænlands, þar sem styst er. Ég hef hérna hjá mér það eintak Alþingistíðinda, sem hefur að geyma umr, frá 1. umr. um málið, og þær umr, hafa nm. að sjálfsögðu skoðað vel og vandlega. Ég held, að það sé ekki ástæða til að vitna beint til ummæla hvers manns, því að það, sem menn finna helst að frv., er einmitt, hvort ekki væri nær að bæta við þessu atriði varðandi þau tilvik, þegar minna er en 400 mílur á milli landa. Ég vil samt leyfa mér, með leyfi hæstv. forseta, að vitna hér í lokaorð hv. þm. Benedikts Gröndals, 8. landsk., þar sem hann segir: „Ég vil því taka undir hugmyndir hv. 3. þm. Vestf. Mér kemur í hug að segja: „að 200 mílum eða samkv. samkomulagi, þegar minna en 400 mílur eru til næstu landa,“ eða eitthvað svoleiðis. Það eru þarna möguleikar á örlítilli viðbót, og ég tel æskilegt, að sú n., sem fær þetta mál, ræði það við lögfræðinga og aðra sérfræðinga ríkisstj., sem hafa veitt henni aðstoð við að semja þetta frv.“ Ég les upp þessar línur til þess að sýna dæmi um þennan málflutning frá því í haust. Þessi hv. þm. gerir það að sínum lokaorðum, að sjútvn. leiti til sérfræðinga um þetta efni, og það var einmitt það, sem nm. voru sammála um, að gert yrði, og vorn sammála um, að taka ætti mikið tillit til orða þeirra. Ég gekk þess vegna á fund þjóðréttarfræðingsins Hans G. Andersens strax og hann kom vestan frá Ameríku og ræddi nákvæmlega við hann um þetta mál og gerði honum grein fyrir aths. nokkurra hv. þm. úr þessari d., sem fram höfðu komið við 1. umr. þ.e.a.s. þeirra hv. þm. Þórarins Þórarinssonar, Benedikts Gröndals, Hannibals Valdimarssonar og Gunnars Thoroddsen. Það var skoðun Hans G. Andersens, að hann liti svo á, að ekki ætti að breyta orðalagi frv. Það væri nægjanlegt að segja: „allt að 200 sjómílum“, sem helst fór nú í taugarnar á mönnum, enda væri þar um sams konar orðalag að ræða og í till. Íslands í Hafsbotnsnefnd Sameinuðu þjóðanna. Ég ræddi þetta að vísu við fleiri aðila, en þar voru allir á einu máli, að þarna væri nóg sagt, og með þessu, ekki síst með þeim aths., sem eru við lagafrv. sjálft, kemur greinilega fram, að það er alls ekki meiningin að seilast inn á annarra rétt. Það er auk þess vafasamt, hvort við ættum að slá því föstu að setja inn í þetta frv. ákvæðið um miðlínureglu eingöngu, þar sem skiptar skoðanir eru um í heiminum, hvernig eigi að ganga frá þessum atriðum, og þá er kannske óhætt að nefna Jan Mayen, þar sem ekki er víst, hver lögsaga Norðmanna er gagnvart Jan Mayen í þessum efnum. Það er einróma álit nm., að með samþykkt þessa frv. munum við hljóta óumdeilanlegan rétt til þess að taka okkur 200 mílna landhelgi. Ég vil samt vekja athygli á því, sem kemur fram í nái., að einstakir nm. hafa áskilið sér rétt til að flytja eða fylgja brtt, í þessu máli. Það er ekki að þeirra dómi höfuðatriðið, hvort þarna er sett örlítil viðbót eða ekki, heldur meginatriðið, að frv. nái hér með samkomulagi fram að ganga.



Herra forseti. Ræða sú, sem frsm. sjútvn, hélt rétt í þessu, gefur mér tilefni til að kveðja mér hljóðs og láta í ljós þakklæti til n. fyrir það, að hún hefur tekið tillit til þess, sem bent var á við 1. umr, málsins. Hún hefur leitað ráða hjá bestu sérfræðingum okkar og komist að niðurstöðu. Þar sem leitað hefur verið til þeirra manna, sem við eigum besta á þessu sviði, mun ég sætta mig við niðurskurð og áhyggjulaust greiða atkvæði um þetta mál eins og n. leggur til. Ég vil taka það enn einu sinni fram, að þetta mál er þess eðlis, að um það verðum við að standa saman. Ég vil rifja það upp, að við 1. umr. var rætt um vandamál, sem skapast af miðlínu milli tveggja landa, og í öðru lagi um vandamál, sem skapast af eyjum og skerjum. Þessi vandamál eru auðvitað óleyst, þó að þessi lagabreyting okkar sigli fram hjá þeim erfiðleikum. Til þess að nefna eitt dæmi um þetta mál vil ég vekja athygli á því, að Morgunblaðið hefur nú undanfarið birt flokk af greinum um hafréttarmálefni. Þetta eru mjög athyglisverðar greinar teknar saman af íslenskum sérfræðingi, sem byggir fyrst og fremst á amerísku riti. Með fyrstu greininni fylgdi kort, sem sýndi, hve mikinn hluta af heimshöfunum einstök ríki mundu leggja undir sig, ef 200 mílna svæði tækju gildi alls staðar. Eftir því sem ég gat best séð, yfirsást sérfræðingnum að benda Íslendingum á, að þetta er amerískt kort og Ameríkumenn eru á móti 200 mílunum. Þetta kort er búið þannig út, að hvert einasta sker og hver einasta smáeyja fær sinn 200 mílna hring. Það leiðir til þess að 200 mílna svæðið verður óhóflega stórt. E.t.v. gleður þetta hjörtu okkar hér uppi á Íslandi, en þetta kort er gert til þess að hræða vanþróuðu ríkin, sem vilja hafa alþjóðasvæðið sem stærst. Ég nefni þetta sem dæmi um það, hvaða þýðingu vandamálið um eyjar hefur og hvaða hlutverki það gegnir í baráttunni fyrir 200 mílunum, að jafnvel harðir menn, sem eiga að þekkja þetta mál, eins og Íslendingar, við gleypum amerískan áróður, sem er til þess gerður að vinna fylgi fyrir einhverju minna en 200 mílum, prentum það í stærsta blaði okkar, svo að segja án þess að nokkur veiti því athygli, hvað er að gerast. Sendinefnd Íslands á fundum Hafsbotnsnefndarinnar fékk þetta kort í hendur s.l. sumar. Mér er það minnisstætt, hvað einn af sérfræðingum okkar brást illa við, þegar hann sá, til hvers leikurinn var gerður. Við skulum ekki láta blekkja okkur í þessum efnum, og við skulum minnast þess, að vandamálin um eyjar og miðlinur varðandi 200 mílna svæðið eru mjög erfið og þau hafa enn ekki verið leyst. Ég get endað á því, sem ég byrjaði á, að ég þakka sjútvn, fyrir meðferð hennar á þessu frv. og mun styðja það, eins og hún leggur til.



Herra forseti. Ég hafði áskilið mér rétt í nál. til að flytja brtt. í sambandi við þetta mál, en það var ekki vegna þess, að ég væri með í huga neinar hugmyndir um breytingar. Ég hef ekki haft aðstæður til að afla mér þeirra upplýsinga í sambandi við málið, sem ég taldi nauðsynlegt, hafði ekki aðstöðu til að mæta á nefndarfundum, þegar málið var rætt þar, en ég átti síðar viðtal við þann aðila, sem mest hefur fjallað um þessi mál fyrir hönd ríkisstjórnar Íslands, Hans G. Andersen, um það, sem í mínum huga var, hvort það væri ekki óeðlilegt, að í 3. gr. l. frá 1969 um yfirráðarétt íslenska ríkisins yfir landgrunninu umhverfis Ísland væri miðað við hagnýtingarmörk, en í landgrunnslögunum varðandi afnot af hafinu yfir landgrunninu væri miðað við 200 mílur. Eftir viðræður mínar við þennan aðila, sem ég hér minntist á, sé ég ekki ástæðu til að vera með neinar breytingar við frv., tel mjög eðlilegt, að frv. verði samþ., eins og það var lagt fyrir. Telur Hans G. Andersen, að þessi tvö atriði þurfi ekki að stangast neitt á. Af þeirri ástæðu og af þeim upplýsingum, sem ég hef aflað mér hjá þessum aðila í sambandi við málið, mun ég greiða atkvæði með því.