Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ég beini fyrirspurn til hæstv. samgönguráðherra um hvað líði vinnu við endurnýjun á sæstreng til að tryggja netsamband við útlönd. Eins og við vitum skiptir stöðugleiki í samgöngu- og samskiptamálum öllu máli í nútímasamfélagi. Það er eitt af forgangsatriðum stjórnvalda að tryggja slíkan stöðugleika og hefur ítrekað verið kallað eftir umbótum á þessu sviði og má til þess nefna skýrslu Viðskiptaráðs Íslands. Það urðu vissulega ákveðin straumhvörf með tilkomu Farice-sæstrengsins á sínum tíma sem býður upp á 720 gígabætaflutning en einungis eru notuð rúm tvö af þeim og má segja að það sé flöskuháls í gagnaflutningum til landsins, flöskuháls á meðan um er að ræða prýðilegan háhraða innan lands en ekki við útlönd. Þetta útilokar t.d. rannsóknarfyrirtæki og nýsköpunarfyrirtæki í klasasamstarf ýmiss konar vegna þess að það skortir öflugri tengingu við umheiminn og samkeppnisstaða þeirra við sambærileg fyrirtæki erlendis er hróplega slæm þar sem kostnaðurinn hér er 8–11 sinnum dýrari en hjá erlendum samkeppnisfyrirtækjum með sambærilega þjónustu og má segja að þetta grafi undan samkeppnishæfi íslenskra fyrirtækja. Lélegt netsamband vegna bresta í kringum Farice-strenginn og sérstaklega eins og var í kringum landtenginguna inn á Bretlandseyjar hamlar starfsemi í hátækninni og fjármálaþjónustu hvers konar en engin ákvörðun hefur heldur verið tekin um annan streng. Almenna reglan er að leggja hlið við hlið sinn hvorn strenginn þannig að um sé að ræða varastreng einnig. Það má segja að ef sæstrengnum Farice sé líkt við veg og hraðbraut að ein braut sé opin af 72 þar sem einungis er verið að nota 2 gígabæt af 720. Þá má sérstaklega nefna RH-netið þar sem um er að ræða háskólana, framhaldsskólana, spítalana, sjúkrastofnanir og rannsóknastofnanir, opinbera aðila sem versla við Cantat-strenginn sem er í eigu erlendra aðila og býður mun lægra verð þannig að það sem þarf að gerast einnig til að skjóta stoðum undir rekstur Farice-strengsins, sem er hlutafélag, er að opinberir aðilar á borð við það versli við hann og fjárhagslegum stoðum sé skotið undir strenginn þannig að netsamband til og frá Íslandi sé tryggt, öruggt netsamband í I. flokki sem gefur okkar þekkingar-, hátækni- og menntafyrirtækjum forsendur til að keppa við erlend fyrirtæki af sama toga. Það er beðið eftir pólitískri ákvörðun frá hæstv. samgönguráðherra í þessu máli. Hið opinbera þarf að koma að þjónusta Farice og rekstur er allt of dýr og óstöðugur að mörgu leyti. Netsamband rofnaði t.d. 14 sinnum árið 2005. Kostnaður er allt of hár, óöryggi of mikið, það er beðið eftir að hæstv. samgönguráðherra grípi inn í og komi til leiks við rekstur Farice.

Virðulegur forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir að gefa mér tækifæri til að svara þeirri fyrirspurn sem hér er lögð fyrir en hún hljóðar þannig: „Hvað líður vinnu við endurnýjun sæstrengs til að tryggja netsambönd við útlönd?“ Svar mitt er svohljóðandi: Mikilvægi öruggra fjarskiptasambanda við umheiminn verður seint ofmetið og tek ég undir það með hv. þingmanni. Þau verða sífellt mikilvægari stoð fyrir daglegt líf borgaranna og rekstur fyrirtækja og stofnana í landinu. Verulegir öryggis- og viðskiptahagsmunir eru bundnir við millilandasambandið og röskun á því getur haft alvarlegar afleiðingar fyrir samfélagið. Fjarskiptaáætlun sem ég lagði fyrir þingið og Alþingi samþykkti sem þingsályktun, tekur mið af þessu en í henni eru eftirfarandi meginmarkmið. Þar segir: „Öryggi almennra fjarskiptaneta innan lands og við umheiminn verði tryggt með fullnægjandi varasamböndum.“ Mikil breyting til batnaðar var þegar Farice-sæstrengurinn var tekinn í notkun. Nú er staðan þó sú að millilandasambandið um Farice-1 strenginn hefur rofnað ítrekað á undanförnum mánuðum, raunar ekki í sjó heldur uppi á landi í Skotlandi en Farice-fyrirtæki hefur nú þegar með samningum verulega bætt úr þeirri aðstöðu og aukið öryggið á þeirri leið þannig að það öryggi hefur stórbatnað. Jafnframt er ljóst að Cantat-3 sem hefur m.a. verið notaður til vara, mun ekki duga til lengri tíma litið. Það má því segja að nú sé uppi sú staða að stærsti einstaki veikleiki í öryggi landsins á fjarskiptasviði séu tengingar við útlönd. Það ber þó að undirstrika og taka alveg sérstaklega fram að símafyrirtækin leggja að sjálfsögðu mat á öryggi í þessum fjarskiptum og þessum samböndum og það er mat þeirra að ekki sé ástæða til að fjárfesta í öðrum sæstreng til viðbótar við Farice-1 að svo komnu máli. Ráðuneytið hefur óskað eftir því að Póst- og fjarskiptastofnun skoði sérstaklega stöðu millilandatenginga en auk þess hef ég af þessu tilefni ákveðið að skipa sérstakan starfshóp til að gera tillögur um hvernig tryggja megi varasamband við umheiminn í framtíðinni. Ákveðið hefur verið að óska eftir tilnefningum frá stærstu meðeigendum ríkisins hér á landi í Farice auk tveggja fulltrúa frá samtökum atvinnulífsins og fulltrúa Sambands banka og verðbréfafyrirtækja en bæði bankar og verðbréfafyrirtæki og önnur atvinnufyrirtæki eiga auðvitað mjög mikið undir því að fjarskiptin séu trygg. Formaður þessa starfshóps er ráðuneytisstjórinn í samgönguráðuneytinu. Ég vil nota þetta tækifæri, virðulegur forseti, til að rifja aðeins upp að það er ekki mjög langt síðan Farice-strengurinn var lagður. Síminn, Landssími Íslands hf., hafði þá um nokkurn tíma unnið að undirbúningi þess að auka öryggið. Það voru gervihnattasambönd sem voru varaleiðirnar, til viðbótar við Cantat-3, sem gefa alls ekki nægjanlegt öryggi og það fer alls ekki nægjanleg flutningsgeta um gervihnetti miðað við það sem strengirnir gefa. Síminn hafði undirbúið þetta á sínum tíma en niðurstaðan hjá símafyrirtækjunum varð þá sú að þau treystu sér ekki til að leggja sæstrenginn öðruvísi en ríkið kæmi að og þess vegna var það að ríkissjóður, þ.e. samgönguráðuneytið kom að þessu verkefni og Farice-1 varð að veruleika og strengurinn var lagður í samstarfi við símafyrirtækin hér innan lands og færeysku símafyrirtækin einnig. Ég tel að þetta hafi verið rétt ákvörðun og í því ljósi höfum við áfram unnið í góðu samstarfi við símafyrirtækin að því að þróa þetta starf, sem er mjög mikilvægt.

Virðulegur forseti. Ég vil þakka hv. 7. þm. Suðurk., Björgvini G. Sigurðssyni, kærlega fyrir að taka þetta mál hér upp enda mikilvægt umfjöllunarefni. Samband landsins við útlönd og það öryggi sem á því er hefur sannarlega ekki verið viðunandi, eins og hv. þingmaður benti rækilega á og algerlega óviðunandi fyrir íslenskt samfélag að eiga það undir dýralífi eða vinnutækjum á Skotlandi hvort landið er í sambandi eða ekki og ég vil hvetja hæstv. ráðherra til að láta þennan starfshóp skila af sér vel og hratt vegna þess að þó að fjarskiptafyrirtækin sjái kannski ekki fulla arðsemi í því að auka hér öryggi þá er það mál sem varðar þjóðina alla og ríkið kann að þurfa að koma að, m.a. líka til að skapa starfsaðstöðu fyrir ýmiss konar iðnað og þjónustu sem byggir á því að hægt sé að treysta fullkomlega á sambandið við útlönd.

Frú forseti. Hér hreyfir hv. fyrirspyrjandi mjög mikilvægu máli sem er að sjálfsögðu netsamband okkar við útlönd. Það vita allir að samskipti aukast dag frá degi milli heimshluta og milli landa. Heimurinn fer minnkandi og það skiptir miklu máli hvernig þjóðbraut okkar til annarra landa í þessum efnum er og hvernig tekst að fara um hana og mikilvægt að hún lokist ekki vegna einhverra hluta. Ég hjó eftir því hjá hæstv. ráðherra að það á að skipa starfshóp eða nefnd í málið og er það gott, en þætti vænt um ef hæstv. ráðherra gæti sagt okkur svolítið um tímarammann á þeirri nefnd, hvort nefndinni verður settur einhver tímarammi þannig að við getum átt von á niðurstöðu hennar fljótar heldur en seinna. Það er að sjálfsögðu óeðlilegt ástand og alls ekki ásættanlegt ef við lendum í því eins og gerðist með Farice-strenginn þegar rottugangur í skosku hálöndunum varð til þess að netsamband féll niður. Úr því hljótum við að þurfa að bæta.

Virðulegi forseti. Hér er ákaflega brýnu máli hreyft af hv. þm. Björgvini G. Sigurðssyni og athyglisvert það sem kemur fram í svari hæstv. ráðherra um þetta. En það er auðvitað óþolandi hvernig þessi mál eru í raun og veru hjá okkur eins og hér kom fram hjá síðasta ræðumanni, að rottugangur í skosku hálöndunum geti stoppað okkur af og kúplað út sambandi. En það er ekki það sem er verst, það er ekki síður hinn svakalega hái kostnaður sem þessu fylgir og síðast en ekki síst þetta óöryggi. Það ber að hvetja til þess að það sé gengið hraðar fram í því að tryggja þetta samband betur. Af því að við erum að nefna netsamband þá get ég ekki látið hjá líða að nefna þær hugmyndir sem núna eru uppi sem oft hafa verið ræddar í sambandi við sölu Símans, þ.e. grunnnetið. Nú er verið að ræða það að fara að selja það frá þeim sem keypti Símann og setja það í sérrekstur. Þannig að það skyldi þó ekki vera að það sem við fulltrúar Samfylkingarinnar lögðum m.a. til á sínum tíma hvað þetta varðar hér innan lands, að nú séu menn farnir að sjá að það hafi verið hin rétta lausn?

Frú forseti. Ég fagna þeirri pólitísku viljayfirlýsingu ráðherra sem kemur fram í því að hann ætli að skipa starfshóp til að greiða úr málunum en hann þarf að láta hann skila ákaflega hratt af sér af því að það er fullkomlega óboðlegt eins og fram hefur komið í umræðunni að skoskar rottur og annað óöryggi í tengslum við strenginn geti haft það í hendi sér hve traustum fótum þekkingariðnaður okkar stendur. Það er algerlega óboðlegt. Netsamband við umheiminn er ótryggt og það er til trafala fyrir þá sem mest þurfa á því að halda sem eru fyrirtæki sem starfa á alþjóðlegum markaði, fjármálaþjónustu, þekkingu, nýsköpun, rannsóknum og hvers kyns slíkum iðnaði. Það er algerlega óþolandi að rekstur þessara fyrirtækja og klasasamstarf rannsóknastofnana ýmiss konar eigi það undir sér að strengurinn hangi í sambandi og það óörugga netsamband sem við búum við rofni ekki út af einhverjum undarlegum uppákomum eins og hafa verið nefndar með rottugang og aðra slíka óværu sem getur valdið tæknilegum truflunum. Við þurfum að sjálfsögðu að leggja annan streng. Við þurfum að vera með varastreng, Farice-2. Fjarskiptafyrirtækin eiga ekki að ráða því hvort við leggjum þann streng. Það er pólitísk ákvörðun samgönguyfirvalda og ég skora á hæstv. ráðherra að taka þá ákvörðun og beita sér fyrir því að hópurinn sem hann nefndi skili mjög hratt af sér af því að við þurfum að tryggja öruggt netsamband við útlönd. Þetta er ein þeirra grunnstoða samfélagsins sem þurfa að vera traustar í dag. Óheyrilega hár kostnaður verður líka að lækka og það mundi skjóta styrkari stoðum undir Farice hf. ef RH-netið kæmi og verslaði við hann í stað Cantats og ýmis þannig atriði má telja upp en tíminn er allt of skammur. Þetta að lokum. Ástandið er óboðlegt. Við búum við allt of ótryggt netsamband við umheiminn. Úr því verður að bæta bæði með því að greiða fyrir rekstri Farice eins og hann er rekinn núna og að leggja varastreng.

Virðulegi forseti. Þetta var athyglisvert innlegg í umræðuna frá hv. þingmanni og fyrirspyrjanda, Björgvini G. Sigurðssyni, þegar hann segir að ríkið verði að koma og leggja streng. Býr hv. þingmaður ekki á hinu Evrópska efnahagssvæði? Hvernig halda menn að ESA og eftirlitskerfið á hinu Evrópska efnahagssvæði mundi bregðast við ef ríkið legði allt í einu streng og færi að greiða niður flutningskostnaðinn í samkeppni við Farice-1 sem er frjálst fyrirtæki og Cantat-3 sem er sömuleiðis fyrirtæki á markaði. Hv. þingmenn verða að átta sig á að það er liðin tíð í fjarskiptum í Evrópu að ríkið komi inn og greiði niður kostnað þar sem eru samkeppnisaðstæður. Þetta er grundvallaratriði og þess vegna getur ríkið ekki komið að nema sem þátttakandi í hlutafélagi. Það er auðvitað mergurinn málsins. Ég hafði frumkvæði að því að fyrirtækið Farice var stofnað og ríkið kom að því með fjármuni með opnum og eðlilegum hætti í samræmi við evrópskar viðskiptareglur. Ég get alveg tekið undir að því miður er fjárfestingin í þessum streng svo mikil að verðið er allt of hátt. Hvað er til ráða? Er það að auka fjárfestinguna og auka þar með ávöxtunarkröfuna og hækka þar með verðið? Nei, ég tel það ekki. Þess vegna verður að fara varlega og þess vegna þarf að skoða þetta. Ég tek undir að sú nefnd sem ég hef skipað og er að hefja vinnu þurfi að vinna hratt. Ég tek undir það. Og Póst- og fjarskiptastofnun þarf með sama hætti að vinna hratt að sinni skoðun í þessu efni. En við verðum að gæta okkar í því að fjárfesta ekki um of og símafyrirtækin þurfa auðvitað að taka þarna tiltekna ábyrgð. Ég veit að þau átta sig á því. En eitt sem nefnt var hér, að RH-netið 

Forseti minnir enn á að ekki skal ávarpa þingmenn beint. Um klukkan hálffjögur í dag fer fram utandagskrárumræða um geðheilbrigðisþjónustu barna og unglinga. Málshefjandi er hv. þm. Þuríður Backman. Hæstv. heilbrigðisráðherra Siv Friðleifsdóttir verður til andsvara. Umræðan fer fram skv. 1. mgr. 50 gr. þingskapa og stendur í hálfa klukkustund.

Frú forseti. Ég óska eftir því við hæstv. forseta að hún gefi mér rými til að bregðast við þeim furðulega útúrsnúningi sem kom fram í máli hæstv. ráðherra um að ég væri að leggja til að að ríkið legði sérstakan og annan sæstreng við hliðina á Farice-1. Að sjálfsögðu ekki. Ég var að bregðast við ummælum hæstv. ráðherra, virðulegi forseti, um að símafyrirtækin teldu ekki tímanlegt að gera það, en auðvitað ekki að ríkið ætti eitt og sér að ráðast í það verkefni. Auðvitað er um að ræða einhvers konar samkeppnisrekstur. En ég er að óska eftir því, frú forseti, að mér verði veitt rými til að bregðast við þessum undarlega áburði hæstv. samgönguráðherra 

Forseti biður þingmann að virða það að forseti getur ekki heimilað efnisumræðu eftir að umræðu um fyrirspurn er lokið. Þingmaður hefur óskað eftir að taka til máls um fundarstjórn forseta. Hann er ekki að bera af sér sakir eða annað slíkt og þingmaðurinn verður að leita annarra leiða til að koma með fyrirspurn eða leita svara hjá hæstv. samgönguráðherra um það efnisatriði sem hér um ræðir. Forseti hefur ekki tök á að heimila þingmanninum frekari umræðu um fyrirspurnina.

Ég þakka hæstv. forseta það að mér hafi gefist örlítið rými til að vísa þessum fráleitu ásökunum á bug.

Hæstv. forseti. Ég kvaddi mér hljóðs þegar hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson hóf hér efnislega umræðu. Ég styð fullkomlega þær athugasemdir sem forseti gerði hér áðan. Hér á ekki að ræða um efnisleg atriði heldur aðeins um fundarstjórn forseta.

Virðulegi forseti. Ég kem upp í ræðustól til að bera fram fyrirspurn til hæstv. samgönguráðherra um samgöngumálefni Vestmannaeyja. Þau hafa verið mjög í brennidepli undanfarin missiri þar sem ýmsar leiðir hafa verið ræddar til að bæta úr samgöngum á milli lands og Eyja. Talað hefur verið um hugmyndir um að fara út í að gera jarðgöng. Nýverið voru kynntar hugmyndir um nýja ferjuhöfn við Bakka. Einnig hafa verið umræður um að kominn sé tími til að endurnýja þá ferju sem hefur verið í siglingum á milli lands og Eyja um margra ára skeið, þ.e. Herjólf. Ég sem áhugamaður um málefni Vestmannaeyja og áhugamaður um samgöngumál hef fylgst með þessari umræðu allri, bæði fréttum og greinum sem skrifaðar hafa verið. Þarna hefur margt mjög áhugavert komið fram um alla þessa valkosti og flugið reyndar líka. En ég kem upp í dag til að grennslast fyrir um hvort stjórnvöld hafi látið fara fram einhverja vinnu til kanna hvaða möguleikar séu á að fjárfesta í stærri og hraðskreiðari ferju til siglinga á milli lands og Vestmannaeyja í stað Herjólfs sem nú er í notkun. Það hefur vakið athygli mína að menn hafa verið að benda á að miklar framfarir hafi orðið í hönnun og smíði slíkra skipa. Þessi skip eru orðin miklu hraðskreiðari en áður var og þarna má með vissum hætti segja að hafi orðið ákveðin tæknibylting. Nú er mér fyllilega kunnugt um að nefnd hefur verið að störfum til að skoða samgöngukosti. Ég er í sjálfu sér ekki að leita eftir svörum um störf þeirrar nefndar, heldur er ég frekar að leita eftir svörum við því hvort hæstv. samgönguráðherra hafi á einhvern hátt beitt sér fyrir því að skoða þessa hluti. Ekki er ráð nema í tíma sé tekið. Það tekur náttúrlega mörg ár eða þó nokkurn tíma að hanna nýtt skip en menn verða líka að vera vakandi fyrir því hvaða kostir eru fyrir hendi. Ef svo er, virðulegi forseti, að hæstv. samgönguráðherra hafi ekki beitt sér sérstaklega fyrir því að þessi vinna fari fram, þá langar mig að spyrja í framhaldi af því hvort stjórnvöld hyggist kanna málið. Og þá ekki síst vegna þess að við höfum á undanförnum missirum, eins og ég kom að í upphafi máls míns, verið að fá á borðið nýjar upplýsingar, bæði um kostina varðandi jarðgöng en líka kostina varðandi Bakkafjöru. Þessir hlutir eru að skýrast og eru að skýrast mjög hratt. En mig langaði, virðulegi forseti, að nota tækifærið í dag til að vekja athygli á þessum möguleika, þ.e. nýjum Herjólfi.

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður spyr: „Hafa stjórnvöld kannað möguleika á því að stærri og hraðskreiðari ferja verði keypt til siglinga milli lands og Vestmannaeyja í stað þess Herjólfs sem nú er í notkun? Ef ekki, hyggjast stjórnvöld þá kanna málið?“ Ég verð að viðurkenna, virðulegi forseti, að það kom mér nokkuð á óvart þegar þessi fyrirspurn kom fram frá hv. þingmanni. Það kom upp í huga minn hvort það hefði virkilega farið fram hjá hv. þingmanni að sérstök nefnd er að störfum við að skoða alla framtíðarmöguleika í tengingum og samgöngum til og frá Vestmannaeyjum. Þess vegna kom þessi fyrirspurn mér nokkuð á óvart. Ég hlýt að gera þá kröfu til hv. þingmanna að ekki sé verið að setja á fyrirspurnartíma á Alþingi um mál sem hv. þingmenn í viðkomandi kjördæmi vita upp á hár hvar standa og hvernig vinnan fer fram. Að störfum er nefnd, undir forustu Páls Sigurjónssonar verkfræðings, sem hefur það hlutverk að fara í saumana á þeim möguleikum sem uppi eru varðandi framtíðarsamgöngur til Vestmannaeyja. Þar eru aðallega þrír kostir eins og hv. þingmenn þekkja. Nefndinni var uppálagt að skoða jarðgangakostinn, ferjulægi Bakkafjöru og nýjan Herjólf. Þegar lögð eru á ráðin um að skoða kosti þess að ferjan verði endurnýjuð hljótum við auðvitað að skoða alla kosti, t.d. svipað skip eða eins og talað hefur verið um, einhvers konar háhraðaferju.

Hvað með jarðgöngin?

Nefndin er að störfum og ég fæ væntanlega tækifæri til að gera grein fyrir jarðgöngum síðar. En staðan er þessi. Nefndin er að störfum og ég vænti þess að hún skili mér niðurstöðum innan ekki mjög langs tíma. En þó er rétt að árétta að nefndin fær þann tíma sem hún telur sig þurfa til að skila vandaðri vinnu og vel ígrunduðum tillögum til ráðuneytisins. Varðandi skoðun á kaupum á háhraðaferju, ef þingmaðurinn er að velta því fyrir sér, sem fer ekki á milli mála, þá gerði nefnd sem ég skipaði um samgöngur til Vestmannaeyja í maí 2002 nokkra skoðun á því og skilaði niðurstöðum sínum í mars 2003. Hún gerði grein fyrir kostum og göllum háhraðaferju á þessari siglingaleið og þótti hún ekki fýsilegur kostur vegna þess hversu frátafir yrðu miklar vegna sjólags. Ferja sem gengur á miklum hraða á þessari siglingaleið, sem er með allra erfiðustu siglingaleiðum hér við land, þyrfti að vera þannig búin að þola það álag. Auk þess liggur það fyrir að sjólag er stundum þannig að frátafir verða óljósar Ég geri því ráð fyrir að hv. þingmenn meti það svo að við þurfum að velja skip sem fellur vel að þessum aðstæðum. En auðvitað er alveg sjálfsagt og nauðsynlegt að skoða alla þessa kosti. Ég lít svo á að nefndin, sem í eru bæði reyndir sérfræðingar og menn sem þekkja vel til siglingaleiðarinnar og aðstæðna í Vestmannaeyjum og þörfinni fyrir góðum samgöngum til eyja, muni vara vandlega yfir þetta og ég fái í hendurnar góða úttekt og góða skýrslu um þá lausn sem talin er best til að tryggja samgöngur við Eyjar. Að öðru leyti þakka ég hv. þingmanni fyrir að gefa okkur tækifæri til að ræða þetta. Samgöngur við Vestmannaeyjar er viðfangsefni sem er mjög brýnt. Ég kveinka mér alls ekki undan því að taka þátt í umræðu um það en ég hefði talið eðlilegt að hv. þingmenn biðu ögn eftir niðurstöðum þeirrar vinnu sem er í gangi og þess vegna benti ég á það í upphafi svars míns.

Virðulegi forseti. Þetta var svar að hætti hússins. Fyrst var reynt að gera lítið úr fyrirspyrjanda og síðan að varpa rýrð á málflutning hans. Auðvitað er sjálfsagt mál að taka upp samgöngumál um Vestmannaeyjar, brýnasta mál þeirrar byggðar sem hefur verið í töluverðri vörn á síðustu árum þar sem íbúum hefur fækkað um hátt í þúsund manns á einum áratug. Hægt er að fullyrða að yfir standi einhvers konar fólksflótti úr þessari fallegu eyju þar sem við þurfum að sjálfsögðu að efla búsetuskilyrði. Þar er aðeins eitt sem skiptir algjörlega höfuðmáli. Það eru samgöngur á milli lands og Eyja. Þar eru þrír meginkostir. Það er háhraðaferja frá Bakkafjöru, það eru göng á milli lands og Eyja og það er nýr Herjólfur sem siglir áfram til Þorlákshafnar. Það virðist sem vísbendingarnar bendi flestar í þá átt að farið verði í ferjulægi við Bakka sem mundi gjörbreyta aðstæðum. Ég fagna því að umræða skuli tekin um það á Alþingi um leið og það hefði verið skemmtilegt og fróðlegt og gott fyrir eyjarnar og samfélagið þar að fá sterkari pólitíska vísbendingu frá hæstv. ráðherra um framtíðarsýn hans í málinu. Hún kom hvergi fram.

Hæstv. forseti. Vestmannaeyingar eru með gríðarlega miklar væntingar til þeirrar nefndar sem er að skoða þessa þrjá möguleika og verður mjög spennandi að heyra niðurstöðu hennar þegar hún kemur, en í nefndinni er valinn maður í hverju rúmi. Það skiptir miklu máli að það verði sannferðugt sem kemur frá nefndinni og að allir kostir verði skoðaðir gaumgæfilega. Samgöngur við Vestmannaeyjar eru afskaplega brýnt mál, ekki bara fyrir Vestmannaeyinga heldur líka aðra landsmenn og má að geta þess að Rangæingar líta sannarlega mjög hýru auga til þess ef gerð yrði ferjuhöfn við Bakkafjöru og hugsa til þess að það muni ekki síst koma þeim landshluta til góða. Þá er jafnvel hugsanlegt að við sameiningu sveitarfélaga yrði sameining þarna á milli.

Frú forseti. Þegar horft er til langs tíma hljóta jarðgöng að vera sá kostur sem menn horfa sterkast til. Það er að vísu ekki alveg ljóst hversu mikið þau muni kosta. Það þarf að skoða mjög vel kostnað við jarðgöngin og það þarf að ganga frá því hvort það sé jarðfræðilega tryggt að gera slík göng. Margt bendir til að svo sé. Við þingmenn Samfylkingarinnar höfum alltaf tekið mjög sterklega undir með þeim heimamönnum og öðrum sem hafa rætt þann möguleika sem í jarðgöngum felst. Ég sakna þess auðvitað að hæstv. samgönguráðherra skyldi ekkert reifa þann möguleika í ræðu sinni svo nokkru næmi. Við hljótum að gera þá kröfu til hæstv. ríkisstjórnar að hún hafi einhverja sýn til framtíðar. Svo virðist í þessu máli sem ríkisstjórnin hafi ekki mikinn áhuga á því að kanna jarðgöng til Vestmannaeyja og fyrir hönd Vestmannaeyinga og velunnara þeirra finnst mér það auðvitað miður. Ég tel að það sé kostur sem menn þurfi að taka miklu alvarlegar en gert hefur verið til þessa og vænti þess að hæstv. ráðherra reifi þetta í svari sínu á eftir.

Frú forseti. Sem betur fer ráða hæstv. ráðherrar því ekki hvaða fyrirspurnir eru lagðar fram á Alþingi og er undarlegt að hlusta hér á hæstv. ráðherra kveinka sér undan því að þessi tegund af fyrirspurn sé lögð fram. Ætli þær yrðu ekki fáar ef ráðherrarnir hæstv. ættu að ráða því um hvað væri spurt hér í þinginu. Mér fannst það koma skýrt fram í máli hv. fyrirpsyrjanda að honum væri að sjálfsögðu kunnugt um það sem þingmanni Suðurkjördæmis að nefnd væri að störfum til að kanna alla framtíðarmöguleika varðandi samgöngur við Vestmannaeyjar. Ég tók það svo að þessi spurning hv. fyrirspyrjanda væri komin fram vegna þess að menn væru að velta fyrir sér betri lausn en nú er til skemmri tíma, hvort til greina kæmi að skoða möguleika á því að kaupa hraðskreiðari ferju til að leysa samgöngur á sjó við Vestmannaeyjar á þeim tíma sem líður þangað til sú nefnd sem hér um ræðir kemst að einhverri niðurstöðu um hvernig best væri að leysa framtíðarsamgöngur þar. Við hljótum að hafa leyfi til þess, hv. þingmenn, að velta fyrir okkur lausnum til skemmri tíma alveg eins og til lengri tíma.

Virðulegi forseti. Það er auðvitað nauðsynlegt að ræða málefni Vestmannaeyja varðandi samgöngur. Við eigum að ræða þau oft og lengi vegna þess að hér er um mjög brýnt mál að ræða, í raun og veru jafnbrýnt mál og atvinnu- og velferðarmál í Vestmannaeyjum. Samgöngumál eru undirstaða þess að fólk vilji búa í Vestmannaeyjum. Eins og við vitum eru Vestmannaeyjar ferðamannaparadís en Vestmannaeyingar hafa saknað þess mjög að Flugfélag Íslands og Flugleiðir hættu að fljúga þangað og að eftir það hafi þeir dottið út af kortum varðandi ferðamennsku og ferðaþjónustu. Þetta skiptir gríðarlega miklu máli. Þetta skiptir okkur líka miklu máli sem búum uppi á landi í nágrenni við Vestmannaeyjar. Eftir því sem samgöngurnar eru greiðari og betri því meiri samvinna getur orðið á milli t.d. Rangárvallasýslu og Vestmannaeyja. Þess vegna eigum við að leggja metnað okkar í að bæta samgöngur milli lands og Eyja.

Virðulegi forseti. Það kom skýrt fram í máli mínu áðan að ég gerði mér fulla grein fyrir því að nefnd væri að störfum sem væri að skoða þessa hluti. Það sem fyrir mér vakti var að reyna að fiska eftir því hvort einhver vinna hefði farið fram á vegum hæstv. ráðherra varðandi það að skipta út því skipi sem nú er í notkun. Við skulum gera okkur grein fyrir því, virðulegi forseti, að hver sem niðurstaðan verður af störfum þessarar nefndar, sem mér heyrðist því miður að hefði ótakmarkaðan tíma til að skila af sér og enginn veit í raun og veru hvenær hún muni komast að niðurstöðu, mun taka einhver ár að vinna úr þeirri lausn sem ákveðin verður til frambúðar, hvort sem það verða jarðgöng, ný höfn við Bakka eða að smíða nýjan Herjólf. Mig langar aðeins til að vekja athygli á því að ég fæ ekki betur séð en að nú þegar sé búið að smíða og hanna þó nokkuð af slíkum ferjum og verið gæti að eitthvað af þeim skipum kæmu á markað og það væri hægt að kaupa svona skip með tiltölulega skömmum fyrirvara og skipta þá út því skipi sem nú er í notkun. Það hefur margoft komið fram, ekki síst vegna breyttra aðstæðna í flutningum, að það skip er oft og tíðum of lítið og það hefur ítrekað verið í umræðunni að fá þurfi nýtt skip, stærra skip og hraðskreiðara skip. Mér finnst það hreinlega ekki boðlegt að vísa í gamlar niðurstöður frá árinu 2002 eða 2003 eins og þróunin er hröð í þessum efnum. Það er einfaldlega ekki boðlegt. Það eru liðin þrjú til fjögur ár síðan þær komu fram. Og ég kaupi það ekki heldur að ekki sé hægt að sigla á háhraðaferju milli lands og Eyja. Að sjálfsögðu sigla menn alltaf eftir aðstæðum og ef veður er vont slá menn af hraðanum. En þegar veður er þokkalegt, og þannig er það yfirleitt, sæmilegt sjóveður, þá geta menn leyft sér að sigla hraðar sem því nemur. Ég treysti skipstjórnarmönnum á Herjólfi framtíðarinnar, sama hvort það verða Vestmannaeyingar eða aðrir, ég treysti dómgreind þeirra fyllilega til að stýra slíku fleyi heilu á milli lands og Eyja. Ég vil með þessum orðum, 

Virðulegur forseti. Það er eins og við manninn mælt þegar umræður um samgöngur við Vestmannaeyjar eru annars vegar þá eru bæði margir ræðumenn og áhugasamir og margar hugmyndir á lofti. Vegna þess sem hér hefur komið fram og spurninga hv. þingmanna um pólitíska sýn samgönguráðherra hvað varðar samgöngur við Vestmannaeyjar þá er mín pólitíska sýn sú að við veljum kost sem styrkir byggðina í Vestmannaeyjum. Ég tel að þetta sé svo alvarlegt mál og alvarlegt viðfangsefni að við eigum ekki að gefa yfirlýsingar fyrr en búið er að vinna rannsóknir og úttekt í samræmi við það sem fyrrnefnd nefnd er að vinna að. Jarðgangakosturinn er ekki á dagskrá hér og verður ekki á dagskrá af minni hálfu fyrr en skýrslan liggur öll fyrir og nefndin hefur skilað umsögn til mín um hvað hún telur að gera eigi í þeim efnum eftir að sérfræðingar sem í nefndinni eru og vinna fyrir nefndina hafa farið yfir það og kortlagt viðfangsefnið. Þá mun ég gefa út upplýsingar um mína pólitísku sýn í samgöngumálum Eyjamanna. Ég vek athygli á því sem kom fram hjá hv. þm. Ísólfi Gylfa Pálmasyni, sem er alveg hárrétt, að ferðaþjónustan er mikilvæg í Eyjum og þar eigum við kosti. Þess vegna skipaði ég sérstakan starfshóp, undir forustu þingmannsins Guðjóns Hjörleifssonar, til að leggja á ráðin um það hvernig við getum markaðssett Vestmannaeyjar betur. Það er gert í samstarfi við heimamenn sem þekkja vel til og ég bind miklar vonir við þá vinnu. En ég vísa til þess enn og aftur að skýrslan mun liggja fyrir innan tíðar og þá mun verða  Skipið er lítið, afkastagetan þarf að vera meiri, sagði hv. fyrirspyrjandi. Við höfum m.a. komið til móts við þá þörf með því 

Frú forseti. Ég mæli fyrir fyrirspurn frá hv. þm. Hlyni Hallssyni sem hljóðar svo: „Hvenær er fyrirhugað að ráðast í framkvæmdir til að bæta aðstöðu farþega á Egilsstaðaflugvelli?“ Um Egilsstaðaflugvöll fóru í fyrra um 127 þúsund farþegar og var það þriðja árið í röð sem metfjöldi farþega fór um flugvöllinn og allt stefnir í enn eitt metárið árið 2006 með sama áframhaldi. Gert er ráð fyrir að millilandaflug um Egilsstaðaflugvöll þrefaldist á þessu ári. Í fyrra fóru um 30 flugvélar um völlinn í millilandaflugi en þær verða um 100 næsta ár ef áætlanir ganga eftir. Í dag lenda um 150–200 vélar á Egilsstaðaflugvelli í mánuði. Fyrir þrem árum voru gerð drög að stækkun flugstöðvarinnar á Egilsstaðaflugvelli um 400 fermetra en ákvörðun samgönguyfirvalda hefur látið á sér standa. Plássleysi er því farið að valda starfsmönnum og flugfarþegum sem um völlinn fara miklum óþægindum. Samkvæmt upplýsingum virðist ekkert lát vera á aukinni umferð um Egilsstaðaflugvöll því að í janúarmánuði lentu þar 179 flugvélar, sem er 11% aukning frá því í sama mánuði í fyrra, og farþegum fjölgaði um 32 þúsund og voru 10.519. Helstu þættir sem gera þarf bráðaúrbætur í varða öryggismál, almenn þrengsli í flugstöðinni og tollafgreiðslu. Hæstv. forseti. Aðstaðan fyrir flugvernd er ófullkomin og fer öll skoðun fram í einni gegnumlýsingarvél sem annars er ætluð fyrir stærri varning svo sem lestarfarangur. Engin leitarvél er sérstaklega ætluð fyrir handfarangur. Þegar innrita þarf í utanlandsflug þarf að loka fyrir innritun í innanlandsflug, sem er náttúrlega ótækt og takmarkar umferð um völlinn. Einnig er bæði innritun og skoðun utanlandsfarþega tímafrek þar sem aðstaða til tollskoðunar, vegabréfaskoðunar og vopnaleitar er nánast engin og notast er við aðstöðu flugverndar. Líkamsleitin fer fram í kaffistofu starfsfólks. Það þýðir að tollafgreiðsla farþega getur ekki hafist fyrr en að lokinni öryggisskoðun og innritun brottfararfarþega. Komusalurinn er 90 fermetrar og aðskilnaður fyrir komu- og brottfararfarþega ekki fyrir hendi. Þetta er andstætt kröfum um flugvernd. Auk þess eru bílastæði ófullnægjandi og fyrirliggjandi tillaga um stækkun er engan veginn nóg eins og umferð er orðin. Eins og staðan var í janúar, og birtist mynd af því í blöðum, voru 202 farþegar í komusalnum og höfðu u.þ.b. hálfan fermetra á mann en 22. janúar voru þeir 396 auk fylgdarfólks. Samkvæmt nýlegum fréttum lýsti hæstv. samgönguráðherra Sturla Böðvarsson því yfir að flugstöðin á Egilsstaðaflugvelli yrði stækkuð og er það vel. Ráðherra sagði að Flugmálastjórn væri að láta hanna stækkun flugstöðvarinnar og framkvæmdir hefjist á þessu ári. Samkvæmt þeim upplýsingum sem ég hef í samantektarskýrslu um Egilsstaðaflugvöll liggur fyrir tillaga að stækkun flugvallarins þar sem bent er á að tryggja þurfi fjármagn til framkvæmda verksins. Því spyr ég hæstv. samgönguráðherra: Þarf fleiri tillögur eða er hægt að bæta úr aðstöðunni strax? Það er alveg ljóst að ekki er hægt að bjóða fólki upp 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda og bæði núverandi og fyrrverandi varaþingmanni fyrir þann áhuga sem þeir sýna þessu verkefni. Það er deginum ljósara að bæta þarf úr aðstöðu á Egilsstaðaflugvelli. Sem betur fer er mikil umferð um Egilsstaðaflugvöll vegna stórframkvæmda á Kárahnjúkum og það er meginástæðan fyrir því að stundum er mikil örtröð í flugstöðinni. Ég hef lýst því yfir að ráðist verði í framkvæmdir á þessu ári en það þarf að sjálfsögðu að gerast á grundvelli þess að gott samráð sé haft bæði við fjárlaganefnd Alþingis og samgöngunefnd, vegna þess að þessi framkvæmd er ekki inni á gildandi samgönguáætlun. Það var talið á þeim tíma þegar samgönguáætlun var afgreidd í þinginu að ekki þyrfti að svo komnu máli að gera ráð fyrir þessum framkvæmdum en engu að síður var gert ráð fyrir því að við endurskoðun á gildandi samgönguáætlun yrði þetta verkefni tekið til skoðunar. Með sama hætti gerðum við ráð fyrir að við endurskoðun á samgönguáætluninni sem er í gildi núna yrði bæði skoðuð lengingarþörfin á Egilsstaðaflugvelli og Akureyrarflugvelli og endurbætur í flugstöðinni. Hins vegar, og sem betur fer fyrir okkur á Íslandi, er aukningin í ferðalögum fólks, bæði til og frá landinu og innan lands um flugvellina, svo mikil að það er óhjákvæmilegt að taka til hendinni eins og við erum að gera og bæta bæði úr hvað varðar flugvöllinn á Egilsstöðum, flugstöðina, og sömuleiðis flugvöllinn í Vatnsmýrinni. Innanlandsflugið, og þar með talið til Egilsstaða, verður ekki rekið með góðu móti í framtíðinni nema flugvöllurinn verði í höfuðborginni,  Fyrirspurnin sem hér er til umfjöllunar er fullkomlega eðlileg. Við munum hefja framkvæmdir á þessu ári við að stækka flugstöðina og stórbæta þá aðstöðu sem er ekki eins og hún þarf að vera, eins og kom mjög vel fram í ágætri ræðu þingmannsins. Okkur er það alveg ljóst í samgönguráðuneytinu og það mun ekki líða langur tími þangað til hægt verður að fjalla um þessa framkvæmd og koma henni af stað, bæði á vettvangi ráðuneytisins og Flugmálastjórnar og sömuleiðis skipulagsyfirvalda í sveitarfélaginu. Við þurfum að hlúa mjög að innanlandsfluginu, við þurfum að leita allra leiða og standa mjög vel að framkvæmdum sem styrkja innanlandsflugið. Ísland er dreifbýlt land, sjötta dreifbýlasta land í veröldinni, og við þurfum mjög á flugsamgöngum að halda. Þess vegna er ég er afar ánægður með hversu góðan stuðning ég hef sem samgönguráðherra hér í þingsölum við þau áform mín að leita allra leiða til að efla innanlandsflugið með því að bæta úr flugvallaraðstöðunni. Við höfum verið að því. Við höfum stórbætt aðstöðu á Reykjavíkurflugvelli, hann er nýendurbyggður, og verið er að undirbúa samgöngumiðstöð sem gert er ráð fyrir að þjóni honum. Framkvæmdir eru á Ísafjarðarflugvelli og Þingeyrarflugvelli til að styrkja innanlandsflugið enn betur. Og verið er að undirbúa að bæta með lengingu Akureyrarflugvöll og flugstöðina á Egilsstöðum. Það er af mörgu að taka, en ég hvet hv. þingmenn til þess að standa áfram með samgönguráðherranum í þeim áformum að efla innanlandsflugið með öllum ráðum.

Virðulegi forseti. Það er full ástæða til að fagna þessari fyrirspurn. Hún er mjög athyglisverð og vel rökstudd. Það er líka vert að velta því fyrir sér hvers vegna þurfi að gera þessar miklu breytingar á Austurlandi, á Egilsstaðaflugvelli. Ég minnist þess að þegar ég fór um Eyjabakka á sínum tíma og skoðaði Kárahnjúka og þess háttar þá var ekkert mjög mikil umferð á Egilsstöðum, langt í frá. En það er mikill kraftur í atvinnulífinu á Austurlandi núna og því er mjög brýnt að takast á við þetta vandamál, vandamál sem á vissan hátt er jákvætt vegna þess að þarna er svo mikið að gerast. Sjálfur fór ég um þennan flugvöll á föstudaginn var og sá hvað er að gerast þarna. Mér finnst mjög athyglisvert og raunar jákvætt að félagar úr Vinstri hreyfingunni – grænu framboði skuli benda á þetta með þessum hætti og þar með hugsanlega viðurkenna þessa brýnu þörf og gera sér grein fyrir því hvers vegna hún er fyrir hendi.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka fyrir þessa fyrirspurn sem sett er fram og eins svar hæstv. ráðherra. Miðað við þær stórframkvæmdir sem nú eru fyrir austan er það auðvitað mjög sérkennilegt að við skulum ræða núna árið 2006 nauðsyn á því að stækka flugstöðina á Egilsstaðaflugvelli og ætla að fara að hefja framkvæmdir í haust. Þetta er eitt af því sem við áttum að vera búin að gera áður en þær stórframkvæmdir hófust. Það er svo margt, virðulegi forseti, sem hefur setið eftir frá hendi ríkisvaldsins hvað þetta varðar. Nú berast neyðaróp að austan úr heilbrigðisþjónustunni. Þar vantar peninga vegna aukinna umsvifa og reksturs. Það fjármagn hefði átt að vera búið að tryggja áður. Virðulegi forseti. Ég fagna því sem á að fara að gera á Egilsstaðaflugvelli. Betra er seint en aldrei. En mig langar að spyrja hæstv. samgönguráðherra út í það ófremdarástand sem er við ferjuhöfnina á Seyðisfirði. Þar hefur líka verið bankað á dyr samgönguyfirvalda um að gera þær endurbætur sem sannarlega verður að gera. Hvernig stendur það mál? Má líka vænta ákvörðunar um það á næstu mánuðum?

Frú forseti. Ég held að það vefjist ekki fyrir nokkrum manni að það er nauðsynlegt að ráðast í framkvæmdir til að bæta aðstöðu farþega á Egilsstaðaflugvelli og þarf varla að eyða löngum tíma í að ræða það. Ég ætla að fara aðeins inn á aðrar brautir. Hæstv. ráðherra fór í svari sínu inn á trúaratriði sitt varðandi flugvöllinn fyrir innanlandsflugið í Reykjavík. Hæstv. ráðherra sagði að innanlandsflug verði einungis rekið frá Reykjavíkurflugvelli. Það er ótrúlegt að hlusta á hæstv. ráðherra standa í ræðustóli Alþingis og fara aftur og aftur með slíkar skoðanir, oft og tíðum órökstuddar með öllu. Hvernig í ósköpunum ætlar hæstv. ráðherra að halda því fram að það sé einungis hægt að reka innanlandsflug á Íslandi frá flugvellinum í Reykjavík? Af hverju er það t.d. ekki hægt frá flugvellinum í Keflavík? Getur hæstv. ráðherra svarað því?

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Bjarkeyju Gunnarsdóttur fyrir þá ágætu fyrirspurn sem hún hefur borið fram, þingmanni Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs. Í annars ágætt svar hæstv. samgönguráðherra finnst mér vanta upplýsingar um það hvað ætlunin er að gera nákvæmlega í sumar, úr hverju á að bæta, nákvæmlega hvaða atriði á að framkvæma, hvað á að gera í sumar og svo næsta sumar. Mér finnst mjög mikilvægt að því sé svarað. Hv. þm. Ísólfur Gylfi Pálmason sagði það athyglisvert að Vinstri grænir vilji styrkja flugvöllinn á Egilsstöðum. Auðvitað viljum við það. Þarna eru mikil umsvif í gangi og það væri fáránlegt að stinga höfðinu í sandinn eins og framsóknarmenn vilja oft gera, stökkva út um dyrnar og síðan gleyma raunveruleikanum. Raunveruleikinn er sá að það þarf að endurbæta, styrkja og efla starfsemi og aðbúnað á flugvellinum á Egilsstöðum og það ber að gera.

Virðulegi forseti. Tvískinnungur Sjálfstæðisflokksins í málefnum flugvallarins í Vatnsmýrinni er með nokkrum ólíkindum. Forustumaður Sjálfstæðisflokksins og borgarstjóraefnið Vilhjálmur Þ. Vilhjálmsson boðar það afdráttarlaust, að ég hef heyrt, að flugvöllurinn eigi að víkja úr Vatnsmýrinni. Þar hafa menn rætt ýmsar leiðir eins og að hann fari til Keflavíkur og þar verði rekinn einn innanlandsflugvöllur og gerðar verði fyrirtaksbrautir suður eftir þannig að farartíminn á milli Reykjavíkur og Keflavíkur verði ekki nema hálftími. Á sama tíma og hæstv. samgönguráðherra boðar að byggja skuli nútímalega og glæsilega samgöngumiðstöð í Vatnsmýrinni, eins og ráð hefur verið fyrir gert, hafa báðir stóru flokkarnir í Reykjavík, Samfylkingin og Sjálfstæðisflokkurinn, tekið undir það hvor með sínum hætti að flugvöllurinn hljóti að víkja úr Vatnsmýrinni. Margir tala um að hann fari til Keflavíkur, aðrir upp á Hólmsheiði, kostirnir eru nokkrir. En tvískinnungur Sjálfstæðisflokksins í þessu máli kemur mér verulega á óvart.

Virðulegur forseti. Ég held að hv. þingmenn hljóti að vera að oftúlka orð hæstv. samgönguráðherra. Ég treysti því að Sjálfstæðisflokkurinn hafi eina stefnu um það að Reykjavíkurflugvöllur verði ekki í Vatnsmýrinni til framtíðar og að samgönguráðherra sé að vinna að því að finna vellinum annan stað - sannarlega á höfuðborgarsvæðinu en á öðrum stað. Ég held að það væri gott, út af þeim hita sem hér hefur verið í athugasemdum, að hæstv. samgönguráðherra upplýsi okkur um það við þetta tækifæri hvaða staði er verið að skoða og hvaða kosti honum líst best á í því. Hann mætti líka upplýsa okkur um það hvort, í því erfiða atvinnuástandi sem nú er að skapast á Suðurnesjum, ekki megi styrkja atvinnulífið og byggðina með því að flytja þessa mikilvægu starfsemi á þann stað á Reykjavíkursvæðinu sem er Keflavík. Þar eru allir innviðir til að taka við þessari starfsemi sem við erum væntanlega sammála um, ég og hæstv. samgönguráðherra, að hlýtur að víkja úr Vatnsmýrinni.

Virðulegi forseti. Það eru auðvitað mjög skiptar skoðanir um flugvöllinn í Vatnsmýrinni og það getur vel verið að einhvern tíma í framtíðinni verði þar ekki flugvöllur. En ég held við verðum að horfast í augu við það að þarna verði flugvöllur á næstunni. Ég get tekið undir það með hæstv. ráðherra að það eru líkur á því að stór hluti innanlandsflugs leggist af ef það verður allt frá Keflavík. Það er það langt að keyra þangað. Ef innanlandsflugið verður flutt til Keflavíkur aka menn út á land í stað þess að fljúga. Síðan er það líka spurning um kostnað við að byggja annan flugvöll í Reykjavík fyrir innanlandsflugið. Það er alltaf mjög mikil barátta um skattfé borgaranna. Ég hefði frekar viljað sjá það fara í velferðarþjónustuna frekar en að það fari í það að leggja niður flugvöllinn í Vatnsmýrinni og byggja annan flugvöll á Reykjavíkursvæðinu. Við eigum eftir að sjá hvað kemur út úr því en ég get tekið undir með hæstv. ráðherra að ég hef efasemdir um að mikið verði flogið innanlands ef flytja á innanlandsflugið til Keflavíkur.

Fyrirspurnin snerist um Egilsstaði.

Frú forseti. Já, fyrirspurnin átti að snúast um Egilsstaðaflugvöll en ekki Vatnsmýrarflugvöllinn. Ég er hins vegar sammála síðasta ræðumanni hvað það varðar að það eru mjög þverpólitískar og skiptar skoðanir í öllum flokkum um það mál. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir hans svör og þingmönnum sem hér hafa kvatt sér hljóðs. Vegna andsvaranna fór umræðan svolítið að snúast um annað en mér fannst hún upphaflega eiga að snúast um en ég tek undir athugasemd hv. þm. Kristjáns Möllers hvað varðar ferjusamgöngur á Seyðisfirði. Vissulega þurfa þær að njóta ákveðins forgangs líka. Það er búist við aukinni umferð þar eins og um Egilsstaðaflugvöll. Hv. þm. Ísólfur Gylfi Pálmason kom með ákveðnar athugasemdir til Vinstri grænna. Ég tel að þetta séu bara bein ruðningsáhrif, sem við þingmenn Vinstri grænna höfum svo gjarnan bent á, vegna stóriðjustefnu ríkisstjórnarinnar. Þetta er eitt af því sem hefur þurft að sitja á hakanum vegna þenslu. Egilsstaðaflugvöllur býður á stundum farþegum upp á hálfan fermetra í pláss og öryggismálin eru í miklum ólestri, samkvæmt úttekt sýslumannsins á Seyðisfirði. Hún segir, með leyfi forseta: „Lagfæringar vegna þeirra atriða sem ég taldi upp áðan eru mjög brýnar. Þær geta ekki farið fram án aðkomu tollstjóra þar sem nauðsynlegt er að hagsmunir tollstjóra og umráðaaðila flugstöðvarinnar fari saman.“ Þetta er eitthvað sem sýslumaður Seyðisfjarðar, Ástríður Grímsdóttir, segir að verði að gerast strax. Það getur ekki beðið fram á næsta haust. Þess vegna spyr ég hæstv. samgönguráðherra enn og aftur: Sjáum við einhverjar tímasetningar í þessu máli?

Virðulegur forseti. Hér hafa skapast ágætar umræður, eins og oft áður, um innanlandsflugið. Komið hafa fram nokkur atriði sem er rétt að tæpa á. Fyrst vil ég nefna, sem er reyndar til hliðar við fyrirspurnina sem snýst um flugstöðina á Egilsstaðaflugvelli, að hv. þm. Kristjáns Möller talaði um að bæta þyrfti aðstöðu í ferjuhöfninni á Seyðisfirði og að bankað væri á dyr samgönguráðherra hvað það varðar. Þeim framkvæmdum sem samgönguráðuneytið hefur staðið fyrir á Seyðisfirði vegna ferjunnar er lokið en það sem hins vegar er verið að tala um að bæta úr er aðstaða vegna tollskoðunar. Það er á vettvangi fjármálaráðuneytisins og ég veit að fjármálaráðuneytið vinnur að skoðun á því máli og mun finna lausn og koma í framkvæmd því sem gera þarf í Seyðisfjarðarhöfninni. Spurt var hvað gera ætti í sumar. Það kom í fram í svari mínu að við gerum ráð fyrir að setja þessar framkvæmdir af stað í sumar, þ.e. stækkun flugstöðvarinnar. Ég vona svo sannarlega að það taki ekki langan tíma og eigi ekki að þurfa að taka langan tíma þannig að stærsti partur framkvæmdanna verði á þessu ári. Hvað það varðar að öryggismálin séu ekki í lagi á flugvellinum þá vísa ég því til þeirra sem eiga að sjá um þau öryggismál, svo sem eins og viðkomandi tollstjóri. Samkvæmt upplýsingum mínum eru öll öryggismál og eiga að vera í lagi á þessum flugvelli eins og öllum öðrum. 

Frú forseti. Hjá Rannsóknastofnun Háskólans á Akureyri var unnið verkefnið millilandaflug frá Norður- og Austurlandi til áfangastaða í Evrópu. Í skýrslunni kemur fram að Akureyrarflugvöllur sé vannýttur og nauðsynlegt að lengja hann til að skapa forsendur fyrir aukinni nýtingu. Njáll Trausti Friðbertsson, viðskiptafræðingur og flugumferðarstjóri, hafði umsjón með verkefninu og hann segir, með leyfi forseta: „Akureyrarflugvöllur fullnægir öllum helstu kröfum flugrekstraraðila öðrum en flugbrautarlengd. Með því að lengja völlinn í 2.400 metra munu fleiri tegundir flugvéla geta notað hann og um leið yrði völlurinn hentugri fyrir lággjaldaflugfélög.“ Í samgönguáætlun 2005–2008 er ekki gert ráð fyrir lengingu Akureyrarflugvallar, heldur einungis að gerð verði könnun fyrir þörf á lengingu flugbrautarinnar, ásamt fyrstu kostnaðaráætlun. Njáll segir einnig, með leyfi forseta: „Lenging Akureyrarflugvallar um 460 metra er forsenda þess að hægt sé að hefja arðvænlegt millilandaflug til og frá Akureyri. Lengingin kostar 300 til 350 milljónir króna, svipað og tíu til fimmtán kílómetra langur vegarspotti.“ Kaupfélag Eyfirðinga kostaði rannsóknarverkefnið og sagði Andri Teitsson, þáverandi framkvæmdastjóri KEA, með leyfi forseta, að félagið væri tilbúið að leggja fram umtalsverða fjármuni svo að hægt yrði að ráðast í lengingu flugbrautarinnar sem fyrst. „Við stefnum á að ræða við samgönguyfirvöld og þá fyrst kemur í ljós hvort hægt er að flýta framkvæmdum og hversu mikla fjármuni KEA er tilbúið að leggja í verkefnið,“ sagði Andri Millilandaflug um Akureyrarflugvöll er sífellt að aukast en lenging vallarins er forsendan, eins og áður sagði, fyrir áætlunar- og fraktflugi frá Akureyri til annarra landa. Það er ferðaþjónustu og atvinnulífi á Norðurlandi ómetanlegt að hafa kost á beinu flugi til Akureyrar. Um þetta hefur m.a. aðalfundur Eyþings ályktað og lagði áherslu á að lenging vallarins væri forgangsmál við endurskoðun næstu samgönguáætlunar. Það kom fram í framsöguræðu samgönguráðherra á Alþingi með tillögu til þingsályktunar um fjögurra ára samgönguáætlun fyrir árin 2002–2005 að ríkisstjórnin hefði ákveðið að hægja á opinberum framkvæmdum til að draga úr spennu sem ríkir í efnahagslífi þjóðarinnar. Í framsögunni segir einnig, með leyfi forseta: „Nýframkvæmdir flugvallar eru að þessu sinni ekki stór hluti útgjalda samgönguáætlunar. Áætlaður stofnkostnaður á tímabilinu eru tæpir 1,4 milljarðar og þar af er verið að greiða af lánum vegna Reykjavíkurflugvallar um hálfan milljarð.“ Síðan segir: „Aðrar framkvæmdir tengdar flugvöllum eru lenging og endurbygging flugvallarins hjá Þingeyri, endurbætur á Akureyrarflugvelli, Egilsstaðaflugvelli og Bakkaflugvelli. Samgönguáætlun gerir ráð fyrir að úttekt verði gerð vegna lengingar á flugvöllunum á Akureyri og Egilsstöðum sem þjóna eigi millilandaflugi. Að lokum má nefna að tæplega hálfur milljarður er áætlaður til flugöryggisbúnaðar og annarra framkvæmda.“ Auk þess segir að samdrátturinn sé einungis frestun framkvæmda þar sem reiknað er með að fjármagnið komi til baka sem fjárveitingar á árunum 2007–2008. Hæstv. forseti. Ég spyr því hæstv. samgönguráðherra: Liggur þessi úttekt fyrir um lengingu flugvallarins á Akureyri eins og gera átti samkvæmt samgönguáætlun og hvenær er þá áformað að hefja framkvæmdir?

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Bjarkeyju Gunnarsdóttur fyrir þessa fyrirspurn. Eins og fram kom í svari mínu við fyrirspurninni um Egilsstaðaflugvöll er verið að skoða þörf fyrir lengingu flugbrautarinnar á Akureyri. Svar mitt er svohljóðandi: Ekki hefur verið tekin ákvörðun um framkvæmdir við lengingu flugbrautar á Akureyri, enda er ekki gert ráð fyrir henni í flugmálahluta gildandi samgönguáætlunar. Á síðasta ári fór fram athugun á lengingu flugbrautarinnar. Sú athugun fól í sér frumathugun og gerð kostnaðaráætlunar vegna lengingarinnar og gerðar endaöryggissvæða. Kostnaður við gerð öryggissvæða var áætlaður u.þ.b. 127 millj. kr. og kostnaður við 460 m lengingu á flugbraut u.þ.b. 314 millj. kr. Framkvæmdakostnaður er því u.þ.b. 441 millj. kr. Við bætast 22 millj. vegna stjórnunar og eftirlits með framkvæmdum, heildarkostnaður nemur því, áætlað, 460 millj. kr. Flugmálastjórn er að ljúka við gerð nýrrar viðamikillar skýrslu um lengingar þar sem m.a. kemur fram þarfagreining og hönnunar- og framkvæmdakostnaður. Stefnt er að því að taka lengingu flugbrautarinnar á Akureyri til sérstakrar skoðunar við endurskoðun samgönguáætlunar sem fram fer á þessu ári vegna framkvæmdanna á árunum 2007–2008. Það er því við endurskoðun áætlunarinnar sem teknar verða ákvarðanir um framkvæmdir en það er búið að vinna þessa úttekt mjög vel, reyndar er ekki búið að skila skýrslu til samgönguráðuneytisins en fram hefur farið mjög viðamikil og vönduð vinna af hálfu Flugmálastjórnar og annarra sem að þessu hafa komið þannig að það ætti að vera hægt að taka afstöðu til þessarar framkvæmdar við endurskoðun á áætluninni. Af þessu tilefni er nauðsynlegt að átta sig á að Akureyrarflugvöllur og Egilsstaðaflugvöllur gegna mikilvægu hlutverki sem varaflugvellir hvor á sínu svæði með sama hætti og Reykjavíkurflugvöllur er varaflugvöllur fyrir millilandaflugið. Við þurfum auðvitað að horfa til þess að aðstæður séu sem allra bestar hvað varðar hlutverk varaflugvallanna og með sama hætti á þessum flugvöllum, Egilsstaðaflugvelli og Akureyrarflugvelli, og brautirnar séu af þeirri lengd sem skapar möguleika til að efla og auka flug til þessara staða. En auðvitað verðum við að gera ráð fyrir að meginþungi millilandaflugsins sé frá alþjóðaflugvellinum í Keflavík. Við sem erum 300 þúsund, og auðvitað óskaplega stoltir Íslendingar, verðum að gæta okkar á því að fjárfesta ekki svo mikið í aðstöðu mjög margra flugvalla að millilandaflugið verði óhagkvæmt fyrir okkur vegna þess að við verðum að fá tekjur vegna uppbyggingar og reksturs flugvallanna af millilandafluginu aðallega. Það er uppistaðan í tekjuöflun flugmálaáætlunar og við þurfum að leita allra leiða til að gera þetta hagkvæmt. Engu að síður þurfum við að skapa okkur þær aðstæður sem geta orðið til þess að efla flutninga og ferðaþjónustu. Ef það er mat flugrekstraraðila að hagkvæmt sé að stunda vöruflutninga eða farþegaflug milli landa til Egilsstaða eða Akureyrar er að sjálfsögðu mikilvægt fyrir okkur að taka tillit til þess. Umfram allt eigum við að leggja áherslu á að alþjóðaflugvöllurinn í Keflavík verði okkar stóra meginstoð og að við leitum allra leiða til að auka umferðina um hann og efla hagkvæmni þeirrar starfsemi.

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á að þakka hæstv. samgönguráðherra fyrir svörin. Einnig fyrir það að hann nefnir að nú sé unnið að þarfagreiningu fyrir Akureyrarflugvöll og aðra flugvelli og að tekið verði tillit til þeirrar vinnu varðandi endurskoðun á samgönguáætlun. Varaflugvellir eru á Akureyri og Egilsstöðum og því er mikilvægt að staða þeirra sem varaflugvalla sé tryggð. Að mínu mati verður líka að horfa á meira en eingöngu lendingarskilyrði og þjónustu við flugvélar. Þarna eru mögulega og alveg örugglega ný atvinnutækifæri fyrir svæðið, þ.e. að efla ferðaþjónustuna og hugsanlega að taka við meira fraktflugi og öðru en gert er í dag og ef til vill hentar Egilsstaðaflugvöllur jafnvel betur betur til þess en Keflavíkurflugvöllur. Mér finnst mjög mikilvægt að í þessari vinnu sé með einhverjum hætti 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda. Það hlýtur það að vera mikilvægt byggðamál ef hægt er að styrkja bein tengsl Norðurlands við alþjóðasamfélagið með flugi til og frá Akureyrarflugvelli. Þetta leiðir hins vegar aftur hugann að innanlandsfluginu í Reykjavík, þ.e. að á meginöxlinum hinum megin er aðeins fyrir að fara einni flugbraut og tiltölulega einfaldri gerð flugvallar til að þjóna innanlandsfluginu. Það hlýtur að vekja þær spurningar hvort ekki nægi í sjálfu sér jafneinfaldur flugvöllur hérna megin, sunnan megin, til að taka á móti umferðinni frá þessari einu flugbraut á Akureyri, aðallega, og hvort ekki nægi þess vegna, ef hæstv. ráðherra vill alls ekki flytja innanlandsflugið til Keflavíkur, að koma upp flugvelli af einfaldari gerð í útjaðri höfuðborgarinnar, á Hólmsheiði eða í Hvassahrauni eða annars staðar, til að sinna innanlandsfluginu. En Keflavíkurflugvöllur þjóni hinu flóknara flugi og sem varaflugvöllur og þá kalli slík breyting á Reykjavíkurflugvelli ekki á þá miklu fjárfestingu sem menn hafa haft áhyggjur af, því að hér sé ekki þörf fyrir fullbúinn alþjóðlegan millilandaflugvöll 

Virðulegur forseti. Þetta er afar áhugavert umræðuefni, þ.e. væntanleg eða fyrirhuguð lenging flugbrautar Akureyrarflugvallar sem er mjög mikilvægt. Ég hef setið marga fundi fyrir norðan, hagsmunaaðila og annarra, þar sem menn hafa rætt hvaða möguleikar mundu skapast með því fyrir stærri flugvélar og annað slíkt. Þetta hefur því verið afar athyglisverð og mjög nauðsynleg umræða. Ég fagna auðvitað því sem hæstv. samgönguráðherra hefur sagt um þetta mál, um þarfagreiningu sem verið er að gera og skoðun sem er alveg eðlileg og jafnframt er verið að gera það gagnvart skipulagi Akureyrar. Mín skoðun er sú að við eigum að setja þetta saman við fyrirhugaðar framkvæmdir á Vaðlaheiðargöngum sem unnið er að og ég hygg að fari í framkvæmd 2007, vonandi ekki seinna en 2008. Og þá ættum við að nota útgröftinn sem kemur úr Vaðlaheiðargöngum í lengingu flugbrautarinnar og fylla þannig upp, vinna þannig með það sem við þurfum að koma fyrir, setja útgröftinn úr Vaðlaheiðargöngum í lenginguna á Akureyrarflugvelli og þá þarf ekki að dæla upp af botni Eyjafjarðar. 

Frú forseti. Hv. þm. Bjarkey Gunnarsdóttir vekur hér athygli á mjög brýnu máli fyrir Norðurland sem er lenging flugbrautarinnar á Akureyri sem gæti aukið möguleika Akureyrarflugvallar til að taka á móti flugvélum og sinna flugumferð. Það er ábyggilega eitt af stærstu málunum fyrir Norðurland að þetta verði gert. Ég inni hæstv. ráðherra enn frekar eftir því hvenær sé að vænta niðurstöðu þessarar skýrslu eða þarfagreiningar sem hér var spurt um og talin er forsenda fyrir þessari framkvæmd. Ég tek alveg eindregið undir góð orð hæstv. ráðherra um að leggja áherslu á öflugt innanlandsflug og þá stefnu hæstv. ráðherra að bjóða út þær flugleiðir sem ekki bera sig til að halda þar uppi þjónustu tel ég mjög góða en við þurfum að styrkja og efla Akureyrarflugvöll.

Virðulegi forseti. Þetta er ágætisumræða hér um flugvallarmálin. Spurst er fyrir um það hvenær áformað sé að hefja framkvæmdir við lengingu flugbrautarinnar á Akureyri. Ráðherra vísar í þarfagreiningu. Ég verð að segja að þarfagreiningar hefðu betur komið til miklu fyrr því að kjördæmapot hér á þinginu hefur einkennt flugvallaruppbyggingu hér á landi, a.m.k. hér áður fyrr. 
             Það var byggður upp fullkominn flugvöllur á Húsavík. Ég sat í samgöngunefnd þegar verið var að takast á um það, setja á hann fullkominn ljósabúnað og ég veit ekki hvað og hvað. Ekki var fyrr búið að byggja upp flugvöllinn á Húsavík en flug þangað var lagt niður og það hefur ekkert verið flogið á Húsavík síðan. Ég er alveg sannfærð um að ef menn hefðu ekki þrýst svona mikið á þennan flugvöll á Húsavík þá væri löngu búið að lengja flugbrautirnar á Akureyri. Þannig að ég fagna því að nú skuli menn hafa hér vitleg vinnubrögð, styðjast við þarfagreiningu og sinna þessum málum af einhverju viti.

Hæstv. forseti. Þetta var merkilegt innslag hjá hv. þm. Ástu Ragnheiði Jóhannesdóttur um Húsavíkurflugvöll. Nú er verið að ráðast í mikla atvinnuuppbyggingu á norðausturhorninu og ég hef fulla trú á að flugvöllur við Húsavík muni nýtast vel í kringum þá eflingu byggðar sem ríkisstjórnin stefnir að með álveri við Húsavík. En, hæstv. forseti. Ég tek undir það með hv. málshefjanda að það er mjög mikilvægt að huga að lengingu Akureyrarflugvallar. Flugvöllurinn hefur gegnt mjög mikilvægu hlutverki í að efla ferðaþjónustu á Norðurlandi og hefur eflt Akureyri sem byggðakjarna. Ég legg mikla áherslu á að menn greini með skjótum hætti kosti þess að lengja Akureyrarflugvöll. Ég efa ekki að slík könnun mun leiða í ljós að um mjög mikilvægt mál sé að ræða fyrir Akureyringa og fyrir atvinnulíf og ferðaþjónustu á Norðurlandi.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. samgönguráðherra svörin og þingmönnum sem hér hafa talað. Ég tek undir það að í þessari samgönguáætlun sem við erum að ljúka núna, þessi sem var 2002–2005, var gert ráð fyrir þessari úttekt og þess vegna spyr ég eins og fleiri hvenær niðurstaðna megi vænta? Þetta er eitthvað sem á að vera búið að gera. Ég tek reyndar undir hugsjónir ráðherra um öflugt innanlandsflug. Ég tel líka að Akureyrarflugvöllur sé mjög mikilvægur varðandi allt millilandaflug. Hann hefur verið að eflast sem slíkur en honum eru þröngar skorður settar vegna lengdar. Hann þjónar náttúrlega sem varaflugvöllur líka. En ég velti því samt fyrir mér í sambandi við það sem talað var um hér áðan, þar sem talað var um að KEA vildi leggja peninga í lengingu flugbrautarinnar, hvort viðræður hafi einhvern tímann átt sér stað? Því þeir segja hér, eins og ég sagði áðan, að þeir ætli að hafa samband. Það er þá hægt að ýta á KEA hafi þeir ekki gert það. Við viljum gera allt til að flýta þessu af því að þetta hefur gríðarlega mikil áhrif á ferðaþjónustuna. Þetta er ekki bara fyrir Akureyringa sem slíka heldur allt Norðurlandið. Þannig að það er mjög nauðsynlegt að þetta verði að veruleika hið fyrsta. Ég spyr hvort því megi treysta að þetta fari inn á næstu samgönguáætlun sem leggja á fyrir á þinginu í haust?

Virðulegi forseti. Ég vil þakka fyrir þessa umræðu. Hún er orðin býsna góð í þágu flugsins, ekki síst innanlandsflugsins. Það er alveg auðheyrt að innanlandsflugið, og sú stefna sem ég hef sem samgönguráðherra haft uppi í þeim efnum, nýtur mikils stuðnings hér á Alþingi og er ég ánægður með það. Hv. þm. Helgi Hjörvar kom með athyglisvert innlegg hér, og ekki í fyrsta skipti, þess efnis að úr því að hægt sé að reka eina flugbraut með fullnægjandi hætti í Eyjafirði, Akureyrarflugvöll, þá hljóti það að vera hægt hér í Reykjavík. Ég minnist þess að það var fundur á Akureyri, sem var reyndar fjarfundur bæði í Reykjavík og á Akureyri, þar sem verið var að fjalla um þessi mál á sínum tíma. Þá varpaði hv. þingmaður þessari umræðu fram en hún var í tengslum við endurbyggingu Reykjavíkurflugvallar, deilur út af því. Ég hélt satt að segja að hv. þingmaður hefði fengið þær upplýsingar þá að veðuraðstæður og landslag allt væri með þeim hætti að ein flugbraut á Akureyri dugar býsna vel. Ástæðurnar eru auðvitað landslagið og veðurfar og vindar á þessu svæði, annars vegar á Akureyri og svo hins vegar hér í Reykjavík, þar sem verða að vera fleiri en ein braut. Í dag eru þær þrjár á Reykjavíkurflugvelli til að nýtingin sé sem mest á flugvellinum. Þannig að það er ekki um það að ræða að mati sérfræðinga í flugmálum að ein flugbraut dugi hér á höfuðborgarsvæðinu. En að öðru leyti þakka ég fyrir þessa umræðu. KEA hefur ekki komið í samgönguráðuneytið til að bjóðast til að lengja flugbrautina 

Frú forseti. Ég legg hér fram fyrirspurn til samgönguráðherra um gildistíma ökuskírteina og snýst fyrirspurnin að mestu um gildistíma ökuskírteina þeirra sem eldri eru orðnir í þjóðfélaginu. Þegar ég fór að fara í gegnum hvaða reglur giltu um ökuskírteini, gildistíma þeirra o.s.frv., fór ég inn á netið og fann reglugerð um ökuskírteini. Það er afskaplega ítarlegt plagg og ég hélt satt að segja að prentarinn hjá mér ætlaði aldrei að stoppa þegar ég prentaði reglugerðina út. Ég var farinn að hafa áhyggjur af skógum landsins og heimsins því þetta reyndist vera ansi þykkur pakki um reglur sem gilda um útgáfu ökuskírteina. Í 48. gr. þeirrar reglugerðar sem um þetta gildir segir að fullnaðarskírteini skuli gefa út þar til hlutaðeigandi verður fullra 70 ára, frá því að hann fær ökuskírteini. Það þýðir að eftir að ökumaður er orðinn 70 ára gamall fara að gilda aðrar reglur og stífari. Í þessari grein segir að hafi umsækjandi náð 70 ára aldri, en ekki 71 árs, þegar útgáfa ökuskírteinisins fer fram þá fái hann ökuskírteini sem gildi í fjögur ár. Þessi tími lækkar jafnt og þétt. Ef umsækjandi er 71 árs þá eru það þrjú ár, ef hann er 72 ára eru það tvö ár en hafi hann náð 80 ára aldri eða meira gildir ökuskírteinið í eitt ár. Nú vitum við að aldur er afstæður í dag og getur varla verið einhlítur mælikvarði á hæfni einstaklinga til að stýra bifreið eða vélknúnum ökutækjum. Það hljóta frekar að spila inn í margar aðrar ástæður svo sem líkamlegt atgervi og hæfi, andlegt atgervi og hæfi og svo mætti lengi telja. Tímabundið ástand manna getur einnig leitt til þess að viðkomandi sé óhæfur til að aka vélknúnu ökutæki. En í reglugerðinni virðist einungis tekið tillit til aldurs. Ég veit að mörgum þeim sem eldri eru þykir það ákveðin lítillækkun að þurfa að endurnýja ökuskírteini sitt á fárra ára fresti, jafnvel þó að þeir séu í fullu fjöri, bæði til hugar og handa. Þegar ég fór að skoða hvaða önnur atriði gilda um útgáfu ökuskírteina þá er fullt af atriðum í þessari reglugerð er varða heilsu manna og hæfi til að aka bíl sem hægt væri að grípa til í stað þess að vera eingöngu með aldurstengdan gildistíma. Það eru ákveðin heilbrigðisskilyrði í 21. gr. Það er skilyrði um könnun lögreglustjóra í 23. gr., hæfnisathugun í 45 gr. og heilbrigði í 63. gr. þessarar reglugerðar. Einnig er mjög ítarlegur kafli í reglugerðinni sem kveður á um að ökumenn verði að uppfylla ákveðin lágmarksskilyrði og þar er farið yfir sjón, heyrn, líkamlegt atgervi og slíkt. Því langar mig að spyrja hæstv. ráðherra hvort ekki komi til greina að um þá sem orðnir eru 80 ára gildi sömu reglur og um þá sem eru 72 ára?

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þm. Jóni Gunnarssyni fyrir athyglisverða fyrirspurn. En hann spyr: „Telur ráðherra koma til greina að breyta ákvæðum 48 gr. reglugerðar nr. 501/1997, um ökuskírteini, í þá veru að gildistími ökuskírteina fólks sem er 80 ára og eldra verði sá sami og 72–80 ára fólks, þ.e. tvö ár.“ Svar mitt er svohljóðandi: Samkvæmt 6. mgr. 48. gr. reglugerðar um ökuskírteini, nr. 501/1997, skal gildistími ökuskírteinis vera sem hér segir eftir að umsækjandi hefur náð 70 ára aldri. Hann er fjögur ár fyrir 70 ára umsækjanda, þrjú ár fyrir 71 árs umsækjanda, tvö ár fyrir umsækjanda á aldrinum 72 til 79 ára og eitt ár fyrir þann sem er 80 ára eða eldri. Þessar reglur eru samhljóða dönskum og norskum reglum. Í Noregi þarf ökumaður þó ekki að sækja um endurnýjun ökuskírteinis en skal á umræddum tímamörkum fá vottorð læknis sem hann geymir með ökuskírteini sínu. Ekki er að finna nein ákvæði um þessi atriði í EES-gerðum sem innleiddar hafa verið um ökuskírteini. Hverju aðildarríki að samningnum um Evrópska efnahagssvæðið er í sjálfsvald sett að setja slíkar reglur. Hvorki hér á landi né í Danmörku eða Noregi hefur það verið rannsakað hvort rök séu til að endurskoða umrædd ákvæði 48. gr. reglugerðar um ökuskírteini. Það mun hins vegar hafa verið gert í Finnlandi og Svíþjóð. Slíkar rannsóknir miða að því að leiða í ljós hver áhrif aldur hefur á hæfni manna til að stjórna vélknúnu ökutæki með tilliti til hrörnunar almennt og með tilliti til sérstakra sjúkdóma sem einkum sækja á eldra fólk. Fyrirspurn hv. þm. Jóns Gunnarssonar lýtur að því að breyta reglum þannig að þeir sem eru 80 ára og eldri sitji við sama borð og þeir sem eru 72 til 79 ára, þ.e. megi endurnýja ökuskírteini sitt eftir tvö ár í stað eins svo sem nú er. Ég tel ekki efni til að gera þessa breytingu á reglugerð um ökuskírteini nema að undangenginni rannsókn. Ég tel fulla ástæðu til að láta slíka athugun fara fram. Í því tilviki er miðað við að skoða málið annars vegar með tilliti til umferðaröryggis og hins vegar með tilliti til þess að ökumenn þurfi ekki aldurs vegna að lúta strangari reglum en aðrir umfram það sem nauðsynlegt er. Þess vegna tel ég, virðulegi forseti, að það sé full ástæða til að fara yfir málið og skoða að undangengnum rannsóknum hvort ekki sé eðlilegt að gera hér breytingar. Ég vil endurtaka þakkir til hv. þingmanns fyrir athyglisverða fyrirspurn sem samgönguráðuneytið mun taka til sérstakrar skoðunar.

Frú forseti. Ég vil byrja á að þakka hæstv. ráðherra fyrir greinargóð svör við fyrirspurn minni og fagna því að hann hyggst láta fara fram athugun á því hvort rétt sé að skoða þessi ákvæði í 48. gr. sem snúa eingöngu að aldri manna varðandi gildistíma ökuskírteina. Ég er sammála hæstv. ráðherra, og lýsti því í fyrri ræðu minni hér, að aldur getur ekki einn og sér verið ástæða til að einhverjar ákveðnar og strangari reglur gildi en almennt um aðra sem hafa réttindi til að stýra vélknúnum ökutækjum. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra út í þessar greinar sem ég fór aðeins yfir hér áðan eins og varðandi heilbrigðisskilyrðin. Það eru lágmarksskilyrði sem þarf að uppfylla til að geta stjórnað ökutæki og það eru víðtækar heimildir í þessari reglugerð, bæði fyrir lögreglu og aðra, til að grípa inn í ef skírteinishafi er ekki hæfur til að stjórna bifreið. Því langar mig að spyrja hæstv. ráðherra hvort í þessari skoðun sem fram fer verði athugað hvort þau ákvæði sem lúta að hæfi ökumanna séu ekki nægilega skýr og ströng til að þau geti gilt ein og sér. Í öðrum viðauka um lágmarkskröfur um líkamlegt og andlegt hæfi til að stjórna vélknúnu ökutæki eru, eins og ég sagði áðan, gerðar lágmarkskröfur varðandi sjón, heyrn og hreyfihömlun og sérstakur kafli er um hjarta- og æðasjúkdóma, sykursýki, taugasjúkdóma, geðtruflanir o.s.frv. Þannig að það er afskaplega skýrt kveðið á um ýmsa sjúkdóma sem geta haft áhrif á hvort menn hafa gilt ökuskírteini eða ekki, þar með talið hrörnunarsjúkdóma.

Virðulegi forseti. Ég tel ekki rétt á þessari stundu að fara ofan í einstök ákvæði þessara reglna eða skýra það nánar út sem fram kom hjá hv. fyrirspyrjanda. En ég vil af þessu tilefni segja að fara þarf mjög vandlega yfir alla þessa þætti. Það er auðvitað alveg ljóst að mjög miklu máli skiptir að handhafar ökuskírteinis uppfylli allar reglur um heilbrigði og möguleika til að geta stjórnað ökutæki í umferðinni. Hins vegar er það jafnljóst í mínum huga að við þurfum að gæta okkar á því að setja ekki svo fortakslausar reglur gagnvart eldri borgurum að það sé verulega hamlandi og til mikilla óþæginda, eins og t.d. með endurnýjun ökuskírteina. Ég endurtek að ég tel að við þurfum að fara yfir málið og skoða að undangenginni rannsókn hvort ekki sé ástæða til að taka þetta upp. Aukið og bætt heilbrigðisástand þjóðarinnar gefur vissulega tilefni til þess sem betur fer og það er af mörgu að taka en jafnframt þarf að líta til umferðaröryggisþáttanna og taka ekki neina áhættu í því samhengi. Ég endurtek þakkir til hv. þingmanns fyrir fyrirspurnina og mun láta fara mjög vandlega ofan í þetta í ráðuneytinu, hjá Umferðarstofu og öðrum sem að þessu þurfa að koma.

Frú forseti. Ég biðst velvirðingar á að vera svona sein. Það sem mig langar til að vekja athygli á eru fyrirspurnir hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar sem hafa legið inni síðan 15. nóvember. Þingheimur fór ekki í frí fyrr en 9. desember þannig að tímaramminn sprakk áður en hann fór frá. Háværar deilur hafa verið um fjársvelti Háskólans á Akureyri og leiddi það m.a. til þess að á dögunum var skólanum tryggt fjármagn til að klára þetta skólaár og er það vel. En hvað með framhaldið? Er rekstrargrundvöllurinn tryggður til frambúðar með þessari ákvörðun eða komum við til með að sjá og heyra hávær mótmæli á ári vegna tilmæla um niðurskurð. Háskólinn á Akureyri er vísinda- og fræðslustofnun þar sem áhersla er lögð á kennslu og rannsóknir á fræðasviðum deilda háskólans. Um er að ræða stærsta háskólann á landsbyggðinni og hefur hann sterk tengsl við atvinnulífið og ýmsar stofnanir í þjóðfélaginu. Skólinn hefur verið mjög leiðandi í fjarkennslu og sinnir nemendum hvarvetna af landinu og langt út fyrir landsteinana. Hann hefur margfaldast að stærð, bæði að húsakosti og nemendafjölda. Umsóknir um skólavist hafa einnig margfaldast á síðustu árum og hefur skólinn þurft að vísa tilvonandi nemendum frá síðustu tvö ár. Rekstur skólans hefur alltaf verið erfiður því að boginn er spenntur hátt og skólinn ávallt stækkaður til hins ýtrasta. Við Háskólann á Akureyri er boðið upp á margvíslegt nám. Fram hefur komið að gert er ráð fyrir að hefja meistaranám í lögfræði næsta haust. Við skólann er einnig boðið upp á nám sem er kallað samfélags- og hagþróunarfræði og er nýjung hér á landi. Nemendum gefst kostur á að mennta sig í sveitarstjórnar- og byggðaþróunarmálum sem á örugglega eftir að koma hinum dreifðari byggðum landsins til góða því markmiðið er að nemendur sjálfir séu að takast á við þau vandamál sem steðjað hafa að dreifbýlinu. En mun þessi braut lenda undir niðurskurðarhnífnum? Háskólinn á Akureyri gæti nefnilega stækkað enn frekar og námsframboð ætti að aukast en ekki skerðast. Ég tel að fleiri en við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs séu óöruggir um að rekstrargrundvöllur ríkisháskólanna sé tryggður því í fyrradag var haldið málþing um stöðu Háskólans á Akureyri og Háskóla Íslands þar sem skólarnir standa frammi fyrir því að samkeppnisaðstaða þeirra við erlenda og innlenda skóla fer versnandi vegna ónógra fjárframlaga. Þar segir, með leyfi forseta: „Skólarnir þurfa því að verja stöðu sína í stað þess að sækja fram. Framtíð Háskólans á Akureyri er björt fái hann þann stuðning sem honum ber. Námsframboðið þarf að auka enn frekar og fjölga deildum þannig að skólinn geti þróast eðlilega. Háskólinn á Akureyri er hagkvæmur háskóli fyrir ríkið og þegar litið er á jákvæð áhrif á samfélagið eru kostirnir augljósir. Viljinn er fyrir hendi en það skortir að fjármagn sé tryggt til framtíðar. Ef til vill þarf áræði og kjark til að taka af skarið en málin eru fyrst og fremst í höndum menntamálaráðherra sem þarf að standa sig betur við að útvega það fjármagn sem til þarf svo skólinn verði ekki heftur. Samdráttarkröfur hafa verið á hverju ári. Á að gera ráðherrahagræðingu á næsta skólaári og hver er hún þá?“ Ég get því miður ekki haldið áfram að klára það sem ég er með en ég spyr 

Frú forseti. Háskólinn á Akureyri hefur verið í mjög örum vexti og það má segja að skólinn glími nú við ákveðna vaxtarverki, að mínu mati jákvæða vaxtarverki vegna þessa öra vaxtar. Fjölgun nemenda við Háskólann á Akureyri, og rétt er að menn hlusti vel, hefur orðið mun meiri en annars staðar. Þannig hefur ársnemendum sem greitt hefur verið fyrir í fjárlögum fjölgað úr 520 árið 2001 í 1.181 árið 2006 og er það um 128% aukning á þessum sex árum. Ýmiss konar nýbreytni sem bryddað hefur verið upp á hefur ekki tekist sem skyldi þó að mikill metnaður hafi verið lagður í t.d. upplýsingadeild við skólann. Skólinn hefur verið rekinn með nokkrum halla og í árslok ársins 2005 nam sá halli um 330 millj. kr. Aðrir háskólar hafa einnig vaxið hratt og þá er ég sérstaklega að hugsa um ríkisháskólana án þess þó að lenda í svipaðri stöðu og Háskólinn á Akureyri. Vegna ummæla hv. þingmanns í upphafi þá hafa aldrei verið nein tilmæli af hálfu ráðuneytisins varðandi niðurskurð til Háskólans á Akureyri. Það hefur aldrei verið umræða eða tal um niðurskurð til háskólans. Það sýna allar tölur á síðustu árum. Við höfum aukið fjárframlögin til Háskólans á Akureyri umfram það sem gildir að meðaltali. Við höfum fjölgað nemendum sem nemur um 128% á þessum sex árum. Allt tal um niðurskurð er því ekki rétt en hins vegar er að sjálfsögðu krafa um að stofnanir hvort sem það eru ríkisháskólastofnanir eða aðrar stofnanir reki sig þannig að þær geti staðið undir þeirri starfsemi sem ætlast er til af þeim. Um mitt síðasta ár hóf menntamálaráðuneytið vinnu með stjórnendum skólans við að fara yfir rekstur hans. Í tengslum við vinnuna var IMG-ráðgjöf falið að gera úttekt á skólanum til að greina starfsemi hans og rekstur og lá niðurstaða hans síðan fyrir í október. Í september skilaði háskólinn endurskoðaðri rekstraráætlun fyrir árin 2005–2008 og samkvæmt henni var gert ráð fyrir ákveðnum hagræðingaraðgerðum innan skólans, ekki síst með það að leiðarljósi að verið er að gera auknar gæðakröfur til háskóla þannig að háskólar standist samkeppni, ekki síst frá erlendum háskólum, og var gert ráð fyrir auknum fjárveitingum og einnig 6–7% nemendafjölgun á milli ára, auk þess sem gert var ráð fyrir að skólinn hlyti um 100 millj. kr. af söluandvirði húseignarinnar á Glerárgötu, sem er í sjálfu sér nokkuð sérstakt að sala á fasteign skuli sett inn í reksturinn. Það var gert og samþykkt á hinu háa Alþingi. Í tengslum við frumvarp til fjáraukalaga fyrir árið 2005 gerði ríkisstjórnin tillögu um 110 millj. kr. aukafjárveitingu á árinu 2005 sem Alþingi samþykkti. Sú aukafjárveiting hefði samkvæmt áætlun skólans átt að leiða til þess að útgjöld hans yrðu þá innan fjárheimilda en síðan kom í ljós að áætlun skólans stóðst því miður ekki og nam halli hans fyrir árið 2005 um 70 millj. kr. Ráðuneytið hefur einnig samþykkt rekstraráætlun skólans fyrir árið 2006 og er gert ráð fyrir í henni að útgjöldin lækki um 50 millj. kr. á milli ára. En eins og menn þekkja sem hafa fylgst með málefnum skólans beittum við fjármálaráðherra okkur fyrir því að ríkisstjórnin mundi samþykkja 60 millj. kr. aukafjárveitingu fyrir árið 2006 til þess annars vegar að standa fyrir þeim aukna kostnaði sem hefur verið að íþyngja Háskólanum á Akureyri mjög vegna rannsóknarhúsnæðisins á Borgum. Má segja að með þeirri lausn erum við búin að koma í veg fyrir frekari erfiðleika skólans vegna rannsóknarhússins og það skiptir náttúrlega gríðarlega miklu máli varðandi allan annan rekstur og möguleika skólans til að takast á við ný viðfangsefni. Jafnframt var samþykkt um 20 millj. kr. hækkun til að koma til móts við nemendafjölgunina og m.a. til að menn geti farið í það sem þeir og ekki síst nemendur hafa verið að þrýsta á og það er meistaranám í lögfræði sem verður væntanlega boðið upp á í haust við háskólann. Ég ítreka mikilvægi þess, frú forseti, að haldið verði áfram metnaðarfullri uppbyggingu háskólanáms á Akureyri sem og víðar um landið. Við Íslendingar getum svo sannarlega verið bjartsýn með framtíðina varðandi stöðu okkar á sviði háskólamála. Við höfum verið að stórauka fjármagn til háskólastigsins. Það sýna allar tölur og nýjustu tölur núna frá Hagstofunni sýna að við erum á réttri leið. Það styrkir að sjálfsögðu byggðina í landinu að efla háskólanám en ekki síður, og vil ég undirstrika það, skiptir það skólakerfið og menntunarmöguleika unga fólksins okkar máli til framtíðar að vel sé hlúð að háskólanum, bæði hér sunnan lands og norðan heiða. Það skiptir máli fyrir framtíðarmöguleika og samkeppnisaðstöðu okkar Íslendinga.

Hæstv. forseti. Með tilliti til samkeppnisstöðu Íslands og annarra nágrannaþjóða sem við viljum bera okkur saman við er mjög nauðsynlegt að halda áfram að styðja við og stuðla að háskólanámi hér á landi. Vil ég sérstaklega nefna Háskóla Íslands og Háskólann á Akureyri sem hafa átt í verulegum rekstrarerfiðleikum og erfiðleikum við að taka móti þeim fjölda nemenda sem hafa streymt til skólanna en það er hluti af þeirri þróun sem er að gerast hér á landi sem og annars staðar. Ef við ætlum að halda í við aðrar þjóðir og vera samkeppnishæf verðum við að efla menntun þjóðarinnar. Háskólinn á Akureyri er sérstaklega mikilvægur fyrir aukna menntun í hinum dreifðu byggðum þar sem fjarkennsla hefur verið öflug og í raun er sá skóli flaggskipið okkar á því sviði. Því er mikilvægt að námsframboðið sé fjölbreytt. Kennsla er dýrari í fámennari bekkjum en það verður að vera fjölbreytt námsframboð til að geta fyllt þá þörf sem er úti um allt land á aukinni menntun.

Frú forseti. Uppbygging Háskólans á Akureyri er ein best heppnaða mennta- og byggðaaðgerð landsins. Skólinn hefur vaxið og dafnað á eigin forsendum af miklum krafti en því hefur ekki verið fylgt eftir á tilhlýðilegan hátt með fjármagni. Það var vitað um fjárskort og fjárþörf Háskólans á Akureyri í haust við gerð fjárlaga en því var hafnað þá að leggja fram það fé sem þurfti. Vandi ríkisháskólanna er sá að hæstv. menntamálaráðherra hefur meiri áhuga á að leggja fram fjármagn og byggja upp einkarekna háskóla sem bjóða upp á nám sem er í tísku en að standa af fullri einurð á bak við ríkisháskólana eins og t.d. Háskólann á Akureyri. Að mínu viti væri t.d. nær að leggja það fjármagn sem hefur verið lagt í að undirbúa álver í Eyjafirði 

Frú forseti. Svar hæstv. menntamálaráðherra undirstrikar einfaldlega að framtíðarsýn ríkisstjórnarinnar í menntamálum er engin. Hún er í molum og það varðar sérstaklega háskólana. Það er sérstaklega Háskólinn á Akureyri sem hefur orðið illa úti í viðureigninni við ríkisvaldið. Eins og kom fram hjá hv. þm. Jóni Bjarnasyni lá fjárþörfin fyrir í haust og þeim tillögum sem hér komu fram til þess að ráða bót á vandanum var einfaldlega hafnað. Hæstv. menntamálaráðherra segir aftur og aftur í hátíðaræðum sem hún heldur á tyllidögum að það sé markmið Sjálfstæðisflokksins að fjölga þeim sem fara í háskólanám, fjölga hlutfalli sérhvers árgangs sem fer í gegnum háskólana. En síðan eru það hæstv. menntamálaráðherra og Sjálfstæðisflokkurinn sem koma í veg fyrir að Háskólinn á Akureyri geti tekið við því fólki sem vill koma þangað. Háskólanum hefur gengið vel, hann hefur sýnt frumkvæði og það er þess vegna sem fólk sækir í þangað, en hann er því miður hornreka hjá hæstv. menntamálaráðherra sem notar bara plástursaðferðina 

Virðulegi forseti. Háskólinn á Akureyri hefur unnið mikilvægt frumkvöðlastarf á sviði fjarkennslu sem ekki hefur verið metið til fulls við þann skóla og það er í raun og veru mjög sorglegt hversu lítið hefur verið komið til móts við skólann varðandi kostnað sem af því hlýst. Sú starfsemi, fjarkennslan, sem er í raun ein örfárra raunhæfra leiða til þess að breyta þeim mikla halla sem er á milli landsbyggðar og höfuðborgarsvæðis í menntunarmálum, hefur ekki verið metin. Auk þess sem háskólarnir hafa borið mikinn kostnað af fjarkennslunni þá hefur miklum kostnaði líka verið velt á símenntunarmiðstöðvarnar sem flestallar glíma við mikinn halla af þeim sökum. Þessi tvö málefni verður að taka til skoðunar og framlag Háskólans á Akureyri til menntunar 

Hæstv. forseti. Við gerð síðustu fjárlaga var mikil umræða um fjárhagsmál Háskólans á Akureyri. Það fór nokkur vinna í að greina þá stöðu og hæstv. ráðherra og ríkisstjórnarflokkarnir hafa brugðist við því með því að auka fjárframlög til Háskólans á Akureyri sem munu efla starfsemi skólans til muna. Meðal annars verði boðið upp á framhaldsnám í lögfræði næsta haust þannig að Háskólinn á Akureyri er að stækka og dafna undir forustu núverandi ríkisstjórnarflokka. Það er óumdeilt hvað þessi merka háskólastofnun hefur gert fyrir Akureyri og landsbyggðina alla. Háskólinn á Akureyri mun í framtíðinni, af því að það er verið að kalla eftir stefnu ríkisstjórnarflokkanna, gegna lykilhlutverki í uppbyggingu háskólamenntunar á landsbyggðinni. Hann hefur gegnt lykilhlutverki hvað það varðar og það er stefna núverandi stjórnarflokka að efla þennan skóla enn frekar og allar áætlanir benda til þess.

Hæstv. forseti. Það er afskaplega gleðilegt að verða vitni að því hve margir sækja í háskólanám. Háskólanám undanfarin ár hefur aukist miklu meira en nokkur hafði gert sér í hugarlund eða gat gert sér vonir um að mundi gerast. Fjölgun milli áranna 2001 og 2004 var 11% og Háskólinn á Akureyri hefur svo sannarlega sannað gildi sitt og eins og kom fram hjá hv. þm. Birki J. Jónssyni er ríkisvaldið nú að koma til móts við Háskólann á Akureyri með 60 millj. kr. framlagi. Skólinn er afskaplega mikilvægur fyrir Akureyri, fyrir Norðurland og fyrir landið allt vegna þess að Háskólinn á Akureyri sinnir fjarnáminu og fjarnemar eru alls staðar að á landinu. En það er afskaplega gleðilegt hversu margir stunda háskólanám.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka fyrirspyrjanda fyrir að koma með þessa fyrirspurn og hæstv. ráðherra fyrir svörin. Það er alveg ljóst að Háskólinn á Akureyri er mjög vaxandi háskólastofnun, skiptir gífurlega miklu máli varðandi byggðamál, en við megum ekki líta eingöngu á það því að þarna er um mjög metnaðarfulla háskólastofnun að ræða sem vex mjög hratt og þar hefur verið mótuð sterk stefna um þróun og vöxt í framtíðinni. Það að nú skuli eiga að ráðast í að framhaldsnám í lögfræði og það verði að veruleika er eitt og sér dæmi um hversu mikill metnaður er þarna til staðar. Það er alveg fullkominn ásetningur ríkisstjórnarinnar og ríkisstjórnarflokkanna að byggja upp Háskólann á Akureyri með bæði 

Virðulegi forseti. Jákvæð byggðaleg áhrif Háskólans á Akureyri eru óumdeild. En framferði íslenskra stjórnvalda gagnvart skólanum síðustu missiri er hins vegar afskaplega umdeilt. Stjórnvöld hafa ekki mætt uppbyggingu skólans og fjárþörf. Í fyrra lokaði hann tveimur deilda sinna til að mæta þeim fjárhagsvanda sem hann stóð frammi fyrir. Þá var skólanum gert að beita fjöldatakmörkunum í því formi að taka ekki inn aðra nemendur en þá sem höfðu hefðbundið stúdentspróf sem skilaði sér í því að á annað hundrað manns var vísað frá Háskólanum á Akureyri. Stjórnvöld hafa einfaldlega svikið Háskólann á Akureyri. Þau hafa komið í bakið á honum og þau hafa ekki gert honum kleift að blómstra og byggjast upp eins og hann átti að gera og hefur öll efni til að gera. Reyndar er staða Háskólans á Akureyri dæmigerð fyrir stöðu opinberu háskólanna allra en hún er kannski sérstaklega alvarleg í ljósi þess byggðalega hlutverks sem skólinn hefur fyrir landsbyggðina alla.

Frú forseti. Ég ákvað að koma hérna upp þegar ég heyrði athugasemd hv. þm. Birkis Jóns Jónssonar þar sem hann hélt því fram að á þessu ári komi auknir fjármunir til Háskólans á Akureyri. Það er vissulega rétt að það er einhver krónutöluaukning en hún er ekki umfram nemendafjölgun og hún nægir ekki einu sinni fyrir allri þeirri nemendafjölgun sem blasir við Háskólanum á Akureyri. Slíkar fullyrðingar eru því ekki réttar og eru mjög sérkennilegar að heyra, sérstaklega þegar við vitum að það er verið að draga saman námsframboð í Háskólanum á Akureyri, nemendur, kennarar og stjórnendur skólans hafa lýst því yfir að þeir séu í vandræðum. Þeir þurfa á auknum fjármunum að halda og við því á að bregðast en ekki halda hér endalausar fagurgalaræður um að þarna sé allt í blóma. Við eigum að taka á málinu í eitt skipti fyrir öll og til þess þarf líka að huga að fjarnámi um landið allt, fræðslumiðstöðvarnar eru tengdar Háskólanum á Akureyri og hluti af undirstöðum skólans. 

Virðulegi forseti. Það liggur við að ég þurfi ekki að koma hér í ræðustól eftir ágæta ræðu hv. þm. Katrínar Júlíusdóttur um Háskólann á Akureyri. Ég get tekið undir allt sem hefur verið sagt. Ég heyrði að einn stjórnarþingmaður sagði hér að ríkisstjórnin væri að koma til móts við Háskólann á Akureyri með 60 milljónum, eins og þetta væri eitthvað borið fram á tertufati, þetta væri eitthvað svakalega, svakalega gott, ég hafði nú ekki hugsað mér þetta þannig. Virðulegi forseti. Ég vil þakka fyrir það sem gert er og ég vil vona að þetta dugi til þess að bæta fjárhagsstöðu Háskólans á Akureyri. Um það höfum við oft rætt, bæði ég og hæstv. menntamálaráðherra, hér í ræðustóli og annars staðar. Ég fagna því sem gert hefur verið og endurtek að ég vona að það dugi. En ég vil halda því til haga að 80 milljónir var talið að vantaði vegna leigu háskólans á rannsóknarhúsinu. Svo var kennslusamningurinn og þannig var talan hærri. Nú koma 60 milljónir til þess að bjarga þessu. Síðast var háskólanum bjargað með því að leyfa skólanum að selja eina fasteign sína. 

Ég vil biðja hv. ræðumann að virða ræðutíma.

Frú forseti. Ég þakka áhuga þingmanna á málinu og svör hæstv. ráðherra. Ég vil líka taka undir með hv. þm. Katrínu Júlíusdóttur, ég er alveg sammála því sem hún sagði um þessar 60 milljónir sem var verið að úthluta núna, fjárþörfin lá fyrir þegar fyrirspurnin var sett fram í nóvember. Þá var þessi staða ljós en við henni var ekki brugðist þá. Hins vegar hef ég meiri áhyggjur af framtíðinni, þ.e. að hér kemur fram einhver fagurgali og að fyrir liggi framtíðarsýn varðandi m.a. Háskólann á Akureyri, en er hann til á pappír? Ég spyr. Ég tel að hagræðingarkröfur séu ekki öðruvísi en samdráttarkröfur. Það hefur komið hér fram og líka hjá bæði nemendum og forstöðumönnum á Háskólanum á Akureyri að þeim beri að fyrirskipan stjórnvalda að spara í einu og öðru. Það er eitt að standa undir áætlun og annað að hafa ekki í upphafi peninga til þess að geta rekið skólann. Það kemur fram hjá þeim að fjárframlögin þurfa að hækka þannig að yfirstjórn skólans þurfi ekki að standa frammi fyrir sambærilegum kringumstæðum aftur. Og eins og kom hér fram áður lofa nú flestir ráðamenn þennan háskóla á góðum degi og það er í sjálfu sér alveg eðlilegt, þetta er mjög góður skóli og hann er ein best heppnaða aðgerð í menntunar- og byggðamálum hérlendis. En orðum þurfa að fylgja athafnir og þær hefur skort á ögurstundu. Það má alveg velta því upp hér að Akureyrarbær er hluthafi í Þekkingarvörðum, sem er þróunarfélag, og þegar stóð til að byggja vísindagarð eða rannsóknarhús við háskólann bauðst Akureyrarbær til þess að fjármagna byggingu þess með niðurgreiddum lánum en ríkisvaldið sá sér ekki fært að þiggja það tilboð. Þetta kemur fram á heimasíðu Akureyrarbæjar. Eins og ég segi, 

Frú forseti. Við ætlum að halda áfram að byggja upp háskólastarfsemina á Akureyri með myndarbrag og með metnaðarfullum hætti. Hér koma menn og tala um hvað allt sé svo frábært í kringum háskólastarfsemina fyrir norðan, sem það og er. Hér tala menn um jákvæða þróun varðandi byggðamál, jákvæða þróun og jákvæð áhrif uppbyggingar Háskólans á Akureyri. Við erum að tala um uppbyggingu, við erum að tala um þenslu, útþenslu, jákvæða útþenslu háskólastarfsemi á Akureyri. Þetta gerist ekki af sjálfu sér. Fjölgun nemenda um 130% tæplega á fimm árum gerist ekki af sjálfu sér. Hún kostar heilmikið fjármagn og við Íslendingar ákváðum það á sínum tíma að við mundum ekki fara sömu leiðir og aðrar þjóðir sem hafa staðið frammi fyrir þenslu í nemendafjölgun, þ.e. að skera niður nemendaframlögin, heldur höfum við sérstaklega fjárfest í menntun og við höfum aukið framlög til menntamála svo um munar á síðustu árum. Við erum að fara í þann flokk sem við viljum vera í, meðal fremstu þjóða innan OECD-ríkjanna og það munu nýjustu tölur frá Hagstofunni sýna. Við erum á góðri leið með að byggja upp háskólastarfsemina en við megum heldur ekki gleyma því að nú er í rauninni komið næsta skref okkar Íslendinga varðandi útþenslu á sviði háskólamála. Við ætluðum okkur að fjölga háskólanemum og okkur tókst það. Það er rangt sem haldið var hérna fram af hálfu hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar að við hefðum ætlað að fjölga nemum og ekki tekist það. Við fjölguðum nemum og ætluðum að gera og okkur hefur tekist það, m.a. út af því að við höfum stutt við bakið á opinberum skólum sem og einkaskólum. Það eru nöturlegt að heyra skilaboð sem skólar eins og Bifröst fá héðan af hinu háa Alþingi vegna þess að þeir leyfa sér að auka námsframboðið. Ég vil líka geta þess að það er sama framlag sem fylgir fjarnemum sem staðbundnum nemum. Að segja annað er beinlínis rangt, eins og kom fram í máli hv. þm. Önnu Kristínar Gunnarsdóttur. Að sjálfsögðu er það sama greitt fyrir hvern nema, greiðslurnar eru miðaðar við þreyttar einingar í háskólanámi. 

Frú forseti. Ástæða er til að spyrja hæstv. menntamálaráðherra um framkvæmd laga um skoðun kvikmynda og bann við ofbeldiskvikmyndum og hvernig til hafi tekist með framkvæmd laga og reglna. Ég hef ástæðu til að ætla að brotalöm sé á framkvæmd laganna og hef af því persónulega reynslu að þurfa að kvarta til aðila sem eiga sæti í nefnd ráðherra um kvikmyndaskoðun þar sem barnamynd, sem augljóslega hafði skaðleg áhrif á börn og var sannarlega ekki við hæfi þeirra, var sýnd í kvikmyndahúsum án þess að vera bönnuð og auglýst sérstaklega sem mynd fyrir alla fjölskylduna. Í þeirri athugun minni kom í ljós að Kvikmyndaskoðun hafði bannað umrædda mynd innan tíu ára aldurs barna en því var ekki framfylgt af kvikmyndahúsunum. Eftir því sem ég kemst næst er það ekki óalgengt að kvikmyndahúsin framfylgi ekki banni Kvikmyndaskoðunar og allur gangur er á því hvernig kvikmyndahúsin fara að niðurstöðu Kvikmyndaskoðunar eða að þau verði við óskum um að framfylgja banni sem þau hafa ekki sinnt og því má segja að framkvæmd úrskurðar Kvikmyndaskoðunar hafi verið í skötulíki. Í mínum huga er mikilvægt að taka alla framkvæmd mála og jafnvel lögin í heild sinni til endurskoðunar, ekki síst í ljósi þeirra miklu breytinga sem orðið hafa frá því að lögin um skoðun kvikmynda og bann við ofbeldiskvikmyndum var sett árið 1995. Allar tæknilegar forsendur á dreifingu og miðlun myndefnis eru gerbreyttar, tækniframfarir eru orðnar miklar, einkum hvað varðar möguleika í gegnum netið. Þannig verður að þróa nýjar leiðir til eftirlits til þess að fylgja eftir þessum tækniframförum en ljóst er að tæknin gerir alla viðleitni opinberra aðila til eftirlits eða varnaðaraðgerða þunga og erfiða í framkvæmd. En auðvitað er þungamiðjan í þessu að gæta að velferð barna og unglinga og sjá til þess að fyrirmælum Kvikmyndaskoðunar og eftirlitsaðila sé framfylgt, þannig að ekki sé verið að sýna börnum ofbeldiskvikmyndir eða myndir sem skaðleg áhrif geta haft á sálarlíf barna. Þess vegna er þessi fyrirspurn lögð fram í fimm töluliðum: 1. Hvernig hefur tekist til með framkvæmd laganna um skoðun kvikmynda og bann við ofbeldiskvikmyndum? 2. Hvernig hefur Kvikmyndaskoðun gengið að framfylgja úrskurðum sínum um bann við að sýna börnum tilteknar kvikmyndir? 3. Hafa barnaverndarnefndir og löggæslumenn haft reglubundið eftirlit með því að úrskurðum Kvikmyndaskoðunar sé framfylgt og hvaða úrræði eru tiltæk ef þeim er ekki fylgt? 4. Hvaða fjármagni er varið í eftirlit með framkvæmd laganna og er það fullnægjandi að mati þeirra sem eiga að framfylgja þeim? 5. Áformar ráðherra að leggja til breytingar á lögunum til að tryggja skilvirkari framkvæmd þeirra og annarra laga sem kveða á um vernd barna gegn ofbeldisfullu eða skaðlegu efni jafnt í kvikmyndahúsum, sjónvarpi eða á netinu?

Frú forseti. Framkvæmd laga um skoðun kvikmynda og bann við ofbeldiskvikmyndum er annars vegar á hendi Kvikmyndaskoðunar, eins og kom fram í máli hv. þingmanns, og hins vegar barnaverndarnefnda og lögreglu. Kvikmyndaskoðun skoðar og úrskurðar um allt efni sem til hennar berst eða hún er beðin um að skoða en barnaverndarnefndir og löggæslumenn skulu síðan hafa reglubundið eftirlit með því að úrskurðum Kvikmyndaskoðunar sé framfylgt. Framleiðendur, innflytjendur og dreifingaraðilar eiga að láta Kvikmyndaskoðun skoða allt efni sem ætlað er til almennra sýninga eða notkunar. Brot gegn lögunum varða sektum eða fangelsi og um rannsókn og meðferð fer að hætti laga um opinber mál. Í stuttu máli má segja, frú forseti, að lögin hafa ekki reynst nægilega vel og af þeim sökum hef ég lagt fram frumvarp til nýrra laga um eftirlit með aðgangi barna að kvikmyndum og tölvuleikjum og ég kem að því hér á eftir en ég vonast til þess að það verði lagt fram núna innan fáeinna daga. Það er búið að samþykkja í þingflokkum beggja ríkisstjórnarflokka. Um aðra liði fyrirspurnarinnar er rétt að taka fram, eins og ég gat um áðan, að í lögunum er gert ráð fyrir því að barnaverndarnefndir og löggæslumenn skuli hafa reglubundið eftirlit með því að úrskurðum Kvikmyndaskoðunar sé framfylgt. Kvikmyndaskoðun hefur reynt að afla upplýsinga frá þessum aðilum um hvernig eftirliti þeirra sé háttað en í ljós hefur komið að þær liggja ekki fyrir nema að mjög takmörkuðu leyti. Til að gefa tæmandi svar við þeim spurningum sem liggja fyrir þyrfti að fá upplýsingar frá öllum barnaverndarnefndum og lögregluembættum landsins. Hið sama gildir um spurninguna um hve oft banni Kvikmyndaskoðunar hefur ekki verið framfylgt sl. tvö ár. Það liggur fyrir að lögregla hefur stöðvað sýningar en ekki hafa verið teknar saman tölulegar upplýsingar um fjölda slíkra tilvika. Síðan er spurt: „Hvaða fjármagni er varið í eftirlit með framkvæmd laganna og er það fullnægjandi að mati þeirra sem eiga að framfylgja þeim?“ Í gildandi lögum er framleiðendum og innflytjendum kvikmynda og annars efnis sem lögin taka til gert að greiða skoðunargjöld og var þeim ætlað að standa undir kostnaði við kvikmyndaskoðun. Sú hefur þó ekki verið raunin og hefur ríkissjóður greitt með starfseminni og nemur sú fjárhæð á yfirstandandi ári 2,4 millj. kr. Í þessu sambandi er rétt að geta þess að í kostnaðaráætlun með frumvarpi til laga um eftirlit með aðgangi barna að kvikmyndum og tölvuleikjum sem ég mun leggja fram er gert ráð fyrir 5 millj. kr. árlegu framlagi til að standa straum af kostnaði við virkt eftirlit með því að lögunum verði framfylgt. Það er rétt að geta þess að í 76. gr. stjórnarskrárinnar segir að börnum skuli tryggja í lögum þá vernd og umönnun sem velferð þeirra krefst. Ég lít því svo á að rétt sé að löggjafinn hafi afskipti af sýningu, sölu og dreifingu kvikmynda og tölvuleikja til að tryggja velferð barna. Framkvæmd gildandi laga um skoðun kvikmynda og bann við ofbeldiskvikmyndum hefur á sumum sviðum reynst afar erfið vegna tæknibreytinga undanfarinna ára, ekki síst í sjónvarpstækni og með tilkomu veraldarvefsins. Ný miðlunartækni hefur í reynd gert það sífellt erfiðara að hafa stjórn á því hvaða kvikmynda- og tölvuleikjaefni fólk notar eða horfir á. Því hefur aukist ábyrgð foreldra og annarra forsjáraðila á því hvaða kvikmynda- eða tölvuleikjaefni börn þeirra horfa á eða nota enda má segja að þessir aðilar séu í reynd þeir einu sem hafi einhver tök á að stjórna áhorfi og notkun barna sinna á þessu efni. Hlutverk löggjafans og annarra handhafa ríkisvaldsins er hins vegar að tryggja börnum þá vernd sem velferð þeirra krefst með því að mæla fyrir um skoðun og aldursflokkun kvikmyndaefnis og tölvuleikja með tilliti til skaðlegra áhrifa slíks efnis og sjá til þess að framfylgt sé reglum um sölu og aðra dreifingu til barna undir lögræðisaldri. Telja verður að löggjafinn og framkvæmdarvaldið geti með slíkum reglum og eftirliti stutt við uppeldishlutverk foreldra í þeim anda sem má segja að komi fram í 76. gr. stjórnarskrárinnar. Mig langar rétt til þess að tæpa á, frú forseti, meginatriðum frumvarpsins sem ég mun leggja fram. Þar kemur m.a. fram að: 1. Skylt verði að meta eða láta meta allar kvikmyndir og tölvuleiki sem ætlaðir eru til sýningar eða notkunar fyrir börn undir lögræðisaldri. 2. Skylt verði að láta þess getið alls staðar ef efni telst vera ofbeldiskvikmynd eða -tölvuleikur eða ef það ógnar velferð barna. 3. Skylt verði að merkja greinilega kvikmyndir og tölvuleiki og umbúðir þeirra um matsniðurstöðu og það hvort mynd eða leikur er aðeins ætlaður til sýningar eða notkunar fyrir fullorðna einstaklinga. 4. Skylt verði að geta um mat kvikmynda eða tölvuleikja í auglýsingum og í öðrum kynningum á þeim. 5. Skylt verði að hafa eftirlit með því að aðgangur að sýningum og afhending á kvikmyndum eða tölvuleikjum sé fyrir hendi. Frumvarpið kveður einnig á um að ábyrgðaraðilar skuli setja sér verklagsreglur um framkvæmd mats sem styðjist síðan við alþjóðlega viðurkennd skoðunarkerfi og þessar reglur á að birta opinberlega og tilgreina matstjóra ábyrgðaraðila. Niðurstöður matsins skulu síðan birtar opinberlega og þeim viðhaldið í gagnagrunni sem almenningur hefur aðgang að. Ég vil einnig geta þess að Barnaverndarstofu verður ætlað að hafa eftirlit með framkvæmd mats á sýningarhæfni kvikmynda og tölvuleikja og í því felst m.a. heimild til að láta fara fram úttekt á verklagi framangreindra ábyrgðaraðila og ýmislegt fleira má tiltaka 

Frú forseti. Ég vil þakka hæstv. menntamálaráðherra fyrir svörin og ég hef alveg fullan skilning á því að hæstv. ráðherra hafi ekki getað svarað öllum þeim töluliðum sem ég lagði hérna fram. Það staðfestir auðvitað það sem ég sagði að það hefur verið brotalöm á framkvæmdinni þegar ekki er hægt t.d. að upplýsa um hve oft banni Kvikmyndaskoðunar hafi ekki verið framfylgt, það sýnir brotalömina og nauðsyn þess að taka upp þessi lög og endurskoða. Ég fagna því sérstaklega sem ráðherra upplýsti hér að þessi lög verði felld úr gildi, ef ég skil hæstv. ráðherra rétt, þ.e. lögin um skoðun kvikmynda og bann við ofbeldiskvikmyndum, og í staðinn komi ný lög um eftirlit með aðgengi barna að kvikmyndum og tölvuleikjum, sem ég held að sé afar brýnt í ljósi þeirrar nýju miðlunartækni sem hefur komið hér fram frá því að þessi lög voru sett. Ég held að lögin út af fyrir sig um skoðun kvikmynda og bann við ofbeldiskvikmyndum að því er varðar eftirlitið, að lagatextinn sé í sjálfu sér nægilega skýr eins og 3. gr. lagatextans, en það er fyrst og fremst framkvæmdin sem hefur verið í skötulíki og mikil brotalöm á. Því er mikilvægt að í þessu nýja frumvarpi ráðherrans sé skýrt kveðið á um hvernig eigi að framfylgja þessu eftirliti til þess að velferð barna og unglinga sé tryggð og að fyrirmælum eftirlitsaðila sé framfylgt og það er auðvitað aðalatriðið. Ég vænti þess að þetta frumvarp ráðherrans komi hér fram á næstu dögum og kveð auðvitað ekki upp um stuðning við það fyrr en frumvarpið hefur verið lagt fram en ég ítreka þakkir mínar til ráðherrans um að endurskoða eigi þessi lög og ný að taka við sem geri þá auðveldara að sinna eftirlitinu.

Frú forseti. Ég kem nú einfaldlega hingað upp til þess að þakka hv. þingmanni fyrir þessa fyrirspurn og að vekja athygli á því að það þurfi að hreyfa við þessu máli. Það þarf að koma í veg fyrir að brotalamir verði á framkvæmd þess, eins og verið hefur á framkvæmd núgildandi laga og kom fram í máli hv. þingmanns. Ég er sannfærð um að með þessum nýju lögum eða því frumvarpi sem við munum ræða hér verði mun auðveldara að fylgjast með þessum málum og koma í veg fyrir að efni sem talið er vera skaðlegt börnum og unglingum verði á boðstólum. Það er það sem við viljum að sjálfsögðu koma í veg fyrir. Nýbreytni í því frumvarpi er að þetta mun taka til tölvuleikja og mun einnig draga fram ábyrgð þeirra sem standa fyrir sölu á tölvuleikjum sem og kvikmyndum, þar með í verslunum sem hafa slíka vöru á boðstólum.

Virðulegi forseti. Fyrr í vetur velti hæstv. menntamálaráðherra því upp við rektor Háskóla Íslands hvað þyrfti til að Háskóli Íslands kæmist í hóp 100 bestu háskóla í heimi. Nú eru til nokkrar tegundir af mælikvörðum á það, það er svokallaður Shanghai-listi og það er Times Higher Supplement listinn og ýmsir listar sem þar um ræðir, en mælikvarðarnir eru yfirleitt þeir sömu. Þessi hugmynd hefur vakið mikla athygli hjá rektor Háskóla Íslands og hæstv. menntamálaráðherra og sérstaklega í ljósi þeirrar stöðu sem Háskóli Íslands er í. Niðurstaðan af málþingi um samkeppnishæfi opinberu háskólanna í gær var einföld og afdráttarlaus. Hún var sú að ríkisháskólarnir eiga á hættu að verða annars flokks skólar. Þetta stingur í stúf við það háleita og glæsilega markmið forustumanna Háskóla Íslands um að koma honum í hóp 100 bestu háskóla. Þess vegna beini ég eftirfarandi fyrirspurn til hæstv. menntamálaráðherra: 1. Hvernig hyggst ráðherra vinna að því að skólinn nái þessu marki? 2. Hefur verið gerð áætlun um slíkt, og ef svo er, hver er hún? 3. Fylgja þessu markmiði auknar fjárveitingar til skólans eða heimild til aukinnar gjaldtöku? Auk þess hefur komið fram í máli rektors Háskóla Íslands að til að skólinn eigi einhverja möguleika á að ná þessu markmiði þurfi hann að fimmfalda útskrifaða doktorsnema, hann þarf að auka tekjur sínar um tæpa fimm milljarða á ári, ná því marki á fimm árum með því að auka tekjur sínar um 600–700 milljónir á ári, bæði til að vinna upp uppsafnaðan halla og til að ná í áttina að þessu markmiði. Þá kom einnig fram á málþinginu að framlög til háskólastigsins á Íslandi úr opinberum sjóðum eru u.þ.b. 1% af vergri landsframleiðslu á meðan þau eru 1,8–1,9% á hinum norrænu löndunum. Þetta kom skýrt fram í áliti og framsögn manna á málþinginu í gær. Háskóli Íslands er því ákaflega langt frá því að ná þessu markmiði en hann gæti örugglega náð því ef ekki strandaði á stjórnvöldum. Viljaskortur stjórnvalda til að byggja undir skólann og gera honum kleift að blómstra hefur í rauninni komið í veg fyrir að skólinn nái að springa út, staðan er nöturleg en gagnlegt að skoða hana í ljósi áðurnefndra markmiða. Þá sagði forstöðumaður Stofnunar stjórnsýslufræða Háskólans í gær á þinginu, með leyfi forseta: „Þá væri það vandi að huglaus stjórnvöld vörpuðu pólitískri ábyrgð á stjórnendur HÍ, bæði í skólagjaldamálum og hvað varðaði aðgangstakmarkanir.“ Allt ber því að sama brunni. Skólinn býr við mjög þröngan fjárhagslegan kost. Hann er óralangt frá að ná því markmiði sem fram hefur verið sett um að komast í hóp úrvalssveitar hinna 100 bestu háskóla en óskandi væri að skólanum væri gert kleift að ná því. Þess vegna hlýtur að vakna sú spurning hvort vænta megi stefnubreytingar í áherslum stjórnvalda þegar um er ræða það mikla fjárfestingarátak sem þarf að ráðast í til að Háskóla Íslands verði gert þetta kleift og ber að muna að hæstv. menntamálaráðherra vakti 

Frú forseti. Þegar leitast er við að svara spurningum hv. þm. Björgvins G. Sigurðssonar um þau áform Háskóla Íslands að verða einn af 100 bestu háskólum í heimi þykir mér rétt að geta þess hér að Háskóli Íslands hefur sjálfur sett sér það markmið að verða leiðandi afl í uppbyggingu þekkingarsamfélagsins og stefnir í því samhengi að því að skipa sér í röð 100 bestu háskóla í heiminum innan 10 til 12 ára. Með því að setja sér ögrandi og djörf markmið um að komast í hóp 100 bestu háskólanna er skólinn að leggja fram sinn skerf til þekkingarsamfélags okkar sem við stefnum síðan öll að, en íslensk stjórnvöld hafa sett fram þá stefnu Ísland verði meðal fremstu þekkingarsamfélaga árið 2010. Það hefur verið markmið mitt á undanförnum árum að leyfa háskólasamfélaginu að vaxa og dafna á eigin forsendum og byggja því það umhverfi sem leiðir af sér frumkvæði, kraft og sköpunarmátt. Við höfum náð að fjölga nemendum eins og margoft hefur komið fram og það ætluðum við okkur að gera til að geta tekist á við önnur öflug og mikilvæg verkefni síðar meir. Hins vegar má benda á að ég hef einnig lagt áherslu á þá þætti sem þykja mikilvægir þegar háskólar eru flokkaðir eftir árangri og gæðum. Staða háskóla á slíkum gæðalistum, sem hv. þingmaður kom m.a. inn á, ákvarðast að stórum hluta af almennum gæðum náms, fjölda nemenda í meistara- og doktorsnámi og umfangi og árangri rannsóknarstarfseminnar í skólanum. Ég hef einmitt lagt áherslu á þessa þætti í minni tíð sem menntamálaráðherra. Það er ljóst að Háskóli Íslands er elsti og stærsti háskóli landsins og þar er þungamiðja háskólarannsókna hér á landi. Það hefur margoft komið fram að rannsóknarstarf skólans er öflugt og vaxandi að afköstum. Góðar forsendur eru því fyrir eflingu doktorsnáms á mörgum sviðum og nýting fjármuna er góð. Þannig má segja að skólinn hafi ákveðna burði til að stefna að því í áföngum að komast á lista hinna bestu á komandi árum. Markmið háskólans er því ekki sett fram, eins og margir hafa viljað telja, sem einhver meiningarlaus uppsláttur, heldur að vel ígrunduðu máli og þá sérstaklega af hálfu rektors Háskóla Íslands. Ég tel það skipta miklu máli að það verði skoðað af mikilli alvöru af hálfu stjórnvalda að móta Háskóla Íslands þannig umhverfi að hann hafi faglega sem fjárhagslega burði til að skipa sér í hóp þeirra bestu. Við höfum sameiginlegt markmið um að koma Íslandi í fremstu röð þekkingarsamfélaga. Aðrar Norðurlandaþjóðir eiga nú þegar háskóla á þessum lista og sumar fleiri en einn. Við vitum að þetta kostar fjármuni. Við höfum verið að fjárfesta þó að sumir vilji ekki koma auga á það að bæði fjölgunin og fjárfesting í menntun á síðustu árum hefur verið gríðarleg. Ég man eftir að einn stjórnmálaflokkur sagði fyrir nokkrum árum rétt fyrir kosningar að hann ætlaði að setja milljarð á ári í háskólann. Við erum löngu byrjuð á því og eiginlega búin að gera það á hverju einasta ári  Það er auðvitað mjög auðvelt að koma hér með yfirboð. Ég fagna því þó sérstaklega að það skuli engu að síður vera mikill áhugi og eljusemi af hálfu allra þingmanna sem hér eru til að standa að því markmiði að komast í röð fremstu þekkingarsamfélaga í heimi. Ég vona að þeir geti slegist í lið með háskólanum og okkur sem viljum veg háskólans sem mestan og bestan til þess að hann geti staðið á þeim grundvelli að hann verði í fremstu röð. Það er rétt að geta þess að í fjárlögunum 2006 hafa grunnframlög til rannsókna við háskóla á verksviði menntamálaráðuneytisins hækkað. Þá er ég að tala um grunnframlögin ein og sér, þau hafa hækkað um 140 milljónir. Jafnframt hafa framlögin til Vísinda- og Tæknisjóðs aukist svo um munar. Ég vil geta þess að áætlun vísinda- og tækniráðs er sú að tvöfalda þetta ráðstöfunarfé samkeppnissjóðanna á kjörtímabilinu. Ráðstöfunarfé sjóðanna hefur aukist úr 792 millj. kr. árið 2003 í 1.750 millj. kr. árið 2006. Það er því verið að bæta í á þeim sviðum þar sem bæta þarf. Ég mun fara sérstaklega yfir þessi mál með rektor Háskóla Íslands. Við munum að sjálfsögðu taka þetta inn í áætlanir okkar eins og við getum innan þeirra marka sem snerta fjárlög og efnahagsmál. Við munum gera það sem við getum til að stuðla að því að háskólinn nái þessu takmarki á 10–12 árum. En við vitum að fleira þarf að koma til. Það þarf fleira að koma til en eingöngu fjárframlög af hálfu ríkisins. Það er eitt og annað sem gera þarf í innri skipulagsmálum háskólans. Það hefur margoft komið fram í þeim skýrslum sem 

Frú forseti. Ég ætlaði að taka undir það sem komið hefur fram hjá öðrum hv. þingmönnum að það markmið Háskóla Íslands að skipa sér sess meðal 100 bestu háskóla í heimi er metnaðarfullt. Það er markmið sem ég styð eindregið. Af því að hv. þingmaður kallaði eftir svörum frá hæstv. ráðherra um hvað íslensk stjórnvöld ætluðu að gera til að auðvelda háskólanum að ná þessu markmiði sínu, finnst mér rétt að það komi fram í umræðunni að frumvarp til laga um háskóla frá hæstv. menntamálaráðherra er núna til umfjöllunar. Það kom fram hjá Kristínu Ingólfsdóttur, rektor Háskóla Íslands, á fundi menntamálanefndar að hún teldi að það frumvarp væri mjög ánægjulegt og merkilegt skref fyrir háskólann til að ná þessu markmiði sínu. 

Enn og aftur skal það ítrekað að óskað er eftir því að þingmenn haldi sig innan tiltekins ræðutíma.

Frú forseti. Fyrirsögnin sem birtist í Morgunblaðinu í frásögninni af málþinginu sem haldið var í gær um samkeppnishæfi opinberra skóla er þessi: „Ríkisskólarnir eiga á hættu að verða annars flokks skólar.“ Þetta er afar alvarleg niðurstaða og upphrópun frá þessu málþingi sem hæstv. menntamálaráðherra verður auðvitað að taka mjög alvarlega. Sá stuðningur sem hæstv. menntamálaráðherra lýsir yfir við hina opinberu háskóla verður að vera algjörlega afdráttarlaus. Það er mjög mikilvægt sá stuðningur sem hæstv. menntamálaráðherra gefur út í sölum Alþingis sé trúverðugur og sömuleiðis í samstarfi sínu við Háskóla Íslands. Það er lífsspursmál fyrir Háskóla Íslands að hafa hæstv. menntamálaráðherra með sér í þeim áformum sem uppi eru núna að gera Háskóla Íslands samkeppnishæfan ekki bara innan lands heldur á alþjóðavettvangi.

Forseti. Það vekur athygli að hinum hraðmælta og knáa menntamálaráðherra hæstv. tókst að standa í stólnum í allar þær mínútur sem hún á hér án þess að svara neinni af þeim þremur spurningum sem hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson bar hér fram. Hvernig hyggst ráðherra vinna að því að Háskóli Íslands nái þessu setta marki? Jú, sagði menntamálaráðherra, ég hef mótað mér þá stefnu að búa háskólanum þannig umhverfi að hann hafi faglegt sem fjárhagslegt bolmagn til að skipa sér í hóp hinna bestu. Hún hefði alveg eins getað sungið hér „Sáuð þið hana systur mína“. Ráðherrann segir svo um fjárþörf háskólans að vissulega þurfi ríkið að koma til ef þetta eigi að verða að veruleika en fleira þurfi að gerast, það þurfi breytingar á innra skipulagi og fjármagn annars staðar frá. Á að skilja þetta svo að þetta daufa loforð, óljósa loforð um aukið fjármagn sé háð þeim skilyrðum að háskólinn fái fjármagn annars staðar frá og breyti innra skipulagi? Frá hverjum? Frá nemendum?

Virðulegi forseti. Þetta voru alveg ótrúlega rýr svör hjá hæstv. menntamálaráðherra sem hér komu fram við fyrirspurn hv. þm. Björgvins G. Sigurðssonar. Það er alveg með hreinum ólíkindum að eftir allan þann tíma, eftir allan þann árafjölda sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur farið með menntamálin í landinu, skuli ekki enn vera komin skýr sýn og skýr markmið um hvert við stefnum með háskólastigið, heldur er staðið endalaust í þessum stól og málið þvælt með því að tala um góðan vilja og með því að fjalla um þá þætti málsins sem kannski skipta minna máli þegar kjarni málsins er fjármögnunin. Það kom skýrt fram í báðum þeim skýrslum sem komu fram á síðasta ári og að Háskóli Íslands hefur staðið sig mjög vel í því að vinna úr þeim lágu framlögum sem honum er úthlutað af hálfu ríkisins. Hin skýra sýn sem við þurfum 

Frú forseti. Hæstv. menntamálaráðherra er gjarnt að gefa málflutningi okkar í Samfylkingunni einkunnir.

Nú?

Flest það sem við segjum hér kallar hún merkingarlaust þvaður og bull. Ég ætla ekki að velja orðum hæstv. ráðherra slíkar einkunnir. En ég hef hins vegar aldrei heyrt svar frá nokkrum hæstv. ráðherra sem hefur verið jafnmerkingarlaust og innihaldslítið. Það er alveg ljóst að hæstv. ráðherra hefur enga sýn eða stefnu í þessu máli. Mér finnst hins vegar málið það þungt og alvarlegt að ég ætla hér fyrir hönd Samfylkingarinnar að óska formlega eftir að það verði rætt utan dagskrár við hæstv. ráðherra. Það var hæstv. ráðherra sem fyrst vakti máls á þessu. Rektor háskólans tók hana á orðinu og sagði að hún vildi berjast fyrir þessu máli. Þá bað hæstv. ráðherra um kostnaðargreiningu. Hún liggur fyrir núna. Þá er spurt: Hvernig á að uppfylla þetta? Spurt er um afstöðu Samfylkingarinnar. Sá milljarður sem við lögðum til umfram áætlanir ríkisstjórnarinnar mundi meira en duga samkvæmt áætlunum Kristínar Ingólfsdóttur.

Virðulegi forseti. Lengi getur vont versnað. Svo afleitt var svar hæstv. ráðherra við fyrirspurninni að það var átakanlegt að hlusta á það. Hæstv. ráðherra setti sjálf af stað fyrrgreinda áætlun um 100 bestu háskóla í heimi með því að velta því upp við rektor Háskóla Íslands. Í dag, þegar hún hefur tækifæri til að svara því hvernig hún ætli að standa við stóru orðin, heykist hún á að svara og svaraði engri af spurningunum þremur sem ég lagði fyrir hæstv. ráðherra. Ég hlýt að óska eftir að hún svari þeim í síðara svari sínu á eftir. Svörin eru í sjálfu sér ákaflega einföld. Annaðhvort ætlar hæstv. menntamálaráðherra að gera skólanum þetta markmið kleift eða sýna a.m.k. viðleitni til að nálgast það með auknum framlögum sem nema 600–700 milljónum á ári. Þannig að aflafé skólans í það heila aukist um 4,8 milljarða á ári sem eru þær tölur sem settar hafa verið fram af rektor Háskóla Íslands og forustumönnum skólans. Annaðhvort ætlar hæstv. menntamálaráðherra að beita sér fyrir því að framlög til skólans verði aukin sem þessu nemur eða að hún ætlar ekki að gera það. Tvískinnungurinn í framgöngu hennar hér er mjög dapurlegur. Annaðhvort svarar hún því afdráttarlaust að hún ætli að beita sér fyrir því að skólinn fái aukin framlög og eigi þannig einhverja möguleika á að ná því markmiði að verða einn af 100 bestu háskólum í heimi eða að þetta var ekkert annað en blekkingartal og skollaleikur til að slá ryki í augu fólks um raunverulega stöðu háskólanna, opinberu háskólanna, og það er grafalvarlegt. Hætta er á því að þeir verði annars flokks, var niðurstaða og yfirskrift málþingsins í gær um stöðu opinberu háskólanna. Frumvarpið um háskóla sem hér var nefnt, og liggur fyrir menntamálanefnd, tekur í engu á því að jafna stöðu opinberu háskólanna til jafns við þá einkareknu eða sjálfstætt reknu, þrátt fyrir ítrekuð tilmæli og óskir okkar stjórnarandstæðinga um að það verði tekið inn í lagagerðina. Það verður sem sagt ekki gert.

Frú forseti. Það er greinilegt að það fer mjög fyrir brjóstið á hv. þingmönnum Samfylkingarinnar, sérstaklega, að ég skuli hafa leyft mér að hafa þá hugmynd og hugsjónastefnu að við eigum háskóla hér á landi sem verði hugsanlega í fremstu röð eftir 10–12 ár, að ég leyfi mér að setja fram slíka hugmynd. Mér finnst það frekar lýsa metnaðarleysi í hugmyndafræði Samfylkingarinnar að menntamálaráðherra landsins geti ekki lagt fram slíka spurningu og haft slíka hugsjón. Mér finnst ósköp dapurlegt að það skuli í rauninni vera leifarnar af þessari umræðu hér í dag. Að sjálfsögðu mun ég styðja Háskóla Íslands í þeirri viðleitni sinni að verða háskóli í fremstu röð. 

Það er mikilvægt að hv. þingmenn gefi hæstv. ráðherra tíma til að svara fyrirspurninni.

Þessi óróleiki er nú bara ánægjulegur. Ég held að hann sé vísbending um að það fari í taugarnar á hv. þingmönnum að standa frammi fyrir því að við séum að ræða háskólamál sem snerta Háskóla Íslands, og að ég skuli hafa leyft mér að setja fram þá hugmynd og þá stefnu að Háskóli Íslands verði í fremstu röð eftir 10–12 ár. Það fer í taugarnar á hv. þingmönnum. Við höfum aukið framlög til háskólastigsins svo um munar á síðastliðnum árum. Nýjustu tölur munu sýna það, m.a. frá Hagstofunni. Það ætlum við að sjálfsögðu að gera áfram. Við ætlum að stórefla framlög til háskólastigsins. Það munum við gera. Það hefur komið fram í stefnu vísinda- og tækniráðs að við ætlum að efla rannsóknarsjóðina. Það er mín stefna að reyna að koma fram breytingum á Rannsóknarnámssjóði, sem gerir hvað? Hann gerir ekkert annað en að styrkja doktorsnema í háskólunum og þá ekki síst Háskóla Íslands. Það er hluti af þeirri stefnu sem stuðlar að því að við getum 

Forseti vill biðja hæstv. menntamálaráðherra að gæta orða sinna.

Frú forseti. Ég hef lagt fram fyrirspurn til hæstv. menntamálaráðherra um mat á listnámi og spurningin er svohljóðandi: „Hvernig meta yfirvöld menntamála nám þeirra listamanna sem luku burtfararprófi úr gömlu sérskólunum, Myndlista- og handíðaskóla Íslands og Leiklistarskóla Íslands, nú eftir að Listaháskóli Íslands hefur tekið við menntun myndlistarmanna og leikara?“ Eins og kunnugt er þá er Listaháskóli Íslands sjálfseignarstofnun sem starfar samkvæmt lögum nr. 43/1995, um listmenntun á háskólastigi, og samkvæmt skipulagsskrá hans sem staðfest var af menntamálaráðuneytinu þann 21. september 1998, þá er það hlutverk skólans að sinna æðri menntun á sviði listgreina, vinna að eflingu listmennta með þjóðinni og miðla fræðslu um listir og menningu til almennings. Skólinn fékk starfsleyfi í maí 1999, fyrsta skólasetningin var í september 1999 og hefur skólinn starfað síðan þá. Þessi skóli byggir á gömlum grunni. Gömlu sérskólarnir Leiklistarskóli Íslands og Myndlista- og handíðaskóli Íslands eru grunnur þessa skóla, grunnurinn sem skólinn byggir á. Þegar við sem stundum nám í þessum skólum vorum að útskrifast var okkur sagt að nám okkar væri nám á háskólastigi. En nú virðist það vera orðið einhverjum vandkvæðum bundið fyrir það fólk sem útskrifast hefur úr þessum sérskólum að fá formlega viðurkenningu á því að gamla námið sé a.m.k. BA-gráða, að ekki sé talað um MFA-gráða sem það kannski ætti að vera þar sem námið var fjögur ár. Ég tel að það hljóti að verða að taka aðeins til í þessum málum því að nýverið gekk Leikarafélag Íslands, sem er nýtt félag leikara við Þjóðleikhúsið, var áður deild í Félagi íslenskra leikara, inn í BHM á þeim forsendum að nú væri öll nýliðun í stéttinni með háskólapróf. Það er auðvitað von Félags íslenskra leikara í náinni framtíð að aðrar deildir Félags íslenskra leikara muni fylgja í kjölfar Þjóðleikhúsleikaranna og ganga til liðs við BHM. Ég geri ráð fyrir að hæstv. menntamálaráðherra hafi fengið inn á sitt borð einhverjar vangaveltur frá því fólki sem í hlut á í þessum efnum og tel þess vegna að það sé sjálfsagt og einboðið að hér sé borin upp spurning af þessu tagi, þ.e. á hvern hátt þetta fólk sem útskrifað er úr gömlu sérskólunum er metið í hinu opinbera kerfi og hvernig því fólki er gert kleift að sækja um framhaldsnám í háskólum á erlendri grund.

Frú forseti. Eins og kom fram í máli hv. þm. og fyrirspyrjanda, Kolbrúnar Halldórsdóttur þá var Listaháskóli Íslands settur formlega á fót árið 1998 með Leiklistarskólanum og fleiri skólum sem síðan urðu að Listaháskólanum. Hann byggði í fyrstu starfsemi sína á grunni gamla Myndlista- og handíðaskóla Íslands og síðan, eins og hv. fyrirspyrjandi kom ágætlega inn á og fór yfir tók hann yfir starfsemi Leiklistarskólans og frá þeim tíma útskrifaði Listaháskólinn nemendur með viðurkenndar prófgráður á listasviði á þessum fræðasviðum, annars vegar BA-gráðu í myndlist og svokallaða BFA-gráðu í leiklist. Hvað varðar fyrirspurn hv. þingmanns finnst mér vert að það komi fram í upphafi að menntamálaráðuneytið metur ekki sérstaklega nám listamanna sem luku burtfararprófi úr gömlu sérskólunum. Sú menntun sem þessir skólar veittu hefur hingað til algjörlega staðið fyrir sínu. Hins vegar hafa ráðuneytinu í gegnum tíðina borist erindi frá nemendum þessara gömlu sérskóla um hvert sé mat á námi þeirra eftir að Listaháskólinn tók til starfa. Í flestum tilfellum hefur verið um að ræða nemendur sem hyggjast fara erlendis í nám eða stunda viðbótarnám hér á landi. Menntamálaráðuneytið hefur ætíð tekið málaleitan þessara nemenda mjög vel og gert allt til þess að greiða götu þeirra. Hafi nemendur óskað eftir því hefur ráðuneytið skrifað bréf þar sem skýrt er hver staða þessara skóla hafi verið á háskólastiginu á sínum tíma og að þriggja eða fjögra ára nám í þessum sérskólum jafngildi að lengd og einingum BA- eða BFA-prófi. Slík yfirlýsing eða staðfesting hefur dugað þessum nemendum til áframhaldandi náms bæði innan lands og erlendis fram til þessa og ég efast ekki um að það muni vera framvegis þannig. Við tökum náttúrlega ávallt vel á móti svona beiðnum og reynum að greiða götu þeirra nemenda sem vilja halda áfram námi sem að sjálfsögðu er fagnaðarefni. Ég vona að þetta svar mitt sé þá til þess að uppfylla fyrirspurn hv. þingmanns.

Frú forseti. Ég vil þakka hæstv. menntamálaráðherra fyrir þessi svör, þau voru skýr og greinargóð. Það er sem sagt alveg ljóst eftir því sem hæstv. ráðherra upplýsir okkur hér um að þeir sem hafa próf úr gömlu skólunum fái hjá menntamálaráðuneytinu þá viðurkenningu að þeir hafi stundað nám á háskólastigi sem jafngildi þá að lengd og einingum þeim gráðum sem um ræðir. Ég held að það fólk sem stendur þarna úti og bíður eftir þessum óyggjandi svörum geti þá glaðst, því ég heyri ekki betur en hæstv. ráðherra sé búin að staðfesta það sem þetta fólk hefur eðlilega haldið, að gömlu skólarnir hafi verið á háskólastigi þó svo að þeir hafi heitið öðrum nöfnum áður en Listaháskóli Íslands varð til. Að öðru leyti vil ég síðan bara segja það að Listaháskóla Íslands óska ég auðvitað héðan úr þessum ræðustóli alls hins besta. Þar er skapandi starf í gangi og mér fannst ágætt að taka hérna eina línu sem er tekin úr manifestó í leiklistardeild Listaháskólans sem hvatningu til hæstv. menntamálaráðherra, kannski sérstaklega í þessum erfiðu málum sem fram undan eru og háskólamálið sem var rætt hér áðan er kannski eitt af þeim. Manifestó leiklistardeildar Leiklistarskóla Íslands hljóðar upp á nokkra skemmtilega punkta og einn sem ég hef valið hér að senda til okkar hér, þingheims alls, er þessi: „Við erum framsækin, forvitin og höfum frumkvæði.“ Það er auðvitað það sem listnemar hafa borið út úr skólunum inn í samfélagið og ég held að það sé mikilvægt að stjórnmálamenn hafi á takteinum sömuleiðis þessa eiginleika.

Virðulegi forseti. Ég kem hér upp til að bera fram fyrirspurn til hæstv. menntamálaráðherra um jarðskjálftaupplýsingar í Ríkisútvarpinu. Tilefnið er að mánudaginn 6. mars, rétt fyrir klukkan hálfþrjú, reið yfir allsnarpur jarðskjálfti, rétt tæp fimm á Richter sem átti upptök sín við Krísuvík skammt sunnan Hafnarfjarðar. Þessi jarðskjálfti fannst mjög vel víða um land, ekki síst hér við Faxaflóa en líka austur fyrir Fjall, austur í sveitir, allt austur á Hvolsvöll og að sjálfsögðu um Reykjanes. Ég var sjálfur staddur á skrifstofu minni þegar þessi ósköp dundu yfir og fyrstu viðbrögð mín voru að leita eftir upplýsingum um það hvað hefði gerst. Það er alltaf þannig, virðulegi forseti, þegar svona hlutir eiga sér stað þá reynir maður nú yfirleitt fyrst að átta sig á því hvað er á ferðinni. Ég upplifði þetta þannig eins og það hefði hugsanlega orðið eitthvert stórslys hér í miðborg Reykjavíkur, mikil sprenging, flugslys eða eitthvað þess háttar eða þá jarðskjálfti. Ég fór á Ríkisútvarpið eins og manni hefur verið kennt frá því í barnæsku til að leita eftir fréttum þar og taldi víst að þar væri fréttir að finna. Ég reyndi líka á netinu, netsamband lá meira og minna niðri, sennilega vegna þess að það voru fleiri en ég að leita að upplýsingum. Ég kveikti líka á sjónvarpinu en þar var bara stillimynd. Ég heyrði sem sagt ekkert á Rás 1 í Ríkisútvarpinu, ég sá ekkert um þetta í sjónvarpinu hvað hér hefði hugsanlega verið á ferðinni, netið lá nánast niðri. Síðar fékk ég að vita að þetta hafi verið jarðskjálfti en það var eingöngu gert á Rás 2 Ríkisútvarpsins að því er ég best veit. Það var ekki fyrr en sennilega kortér fyrir þrjú að ég fann fyrstu fréttir um hvað gerst hafði og það var þá á fréttastöðinni NFS sem hafði þá farið í loftið með útsendingu þar sem fréttamaður og síðan veðurfræðingur, sem ég held að sé líka menntaður jarðfræðingur, sögðu almenningi frá því að þetta hefði verið jarðskjálfti. Ég kem hér til að spyrja hæstv. ráðherra um tímasetningar, af því að hæstv. menntamálaráðherra ber jú ábyrgð á Ríkisútvarpinu: 1. Klukkan hvað var fyrst upplýst um jarðskjálftann sem átti upptök sín við Krísuvík 6. mars sl., á Rás 2 Ríkisútvarpsins? 2. Klukkan hvað voru fyrstu upplýsingar um skjálftann settar á vefsíðu Ríkisútvarpsins og á textavarp þess? 3. Klukkan hvað var fyrst tilkynnt um skjálftann í sjónvarpsútsendingu Ríkisútvarpsins og þá með hvaða hætti? 4. Og síðast en ekki síst hvenær og klukkan hvað voru fyrstu fréttir eða 

Frú forseti. Hv. þm. Magnús Þór Hafsteinsson hefur lagt fyrir mig fyrirspurn sem kemur fram á þskj. 887 um jarðskjálftaupplýsingar í Ríkisútvarpinu. Ég sendi þessa fyrirspurn upp í útvarp og þaðan bárust eftirfarandi svör, með leyfi forseta: „Upplýst var um jarðskjálfta sem átti upptök sín í Krísuvík 6. mars sl. á Rás 2 Ríkisútvarpsins. Dagskrá Rásar 2 var rofin einni mínútu og 43 sekúndum síðar þar sem sagt var frá skjálftanum eða klukkan 14:33 og 37 sekúndum síðar. Fréttamaður sagði aftur frá skjálftanum þremur mínútum og einni sekúndu síðar og þá var klukkan 14:36 og 38 sekúndum betur. Þriðja frásögnin á Rás 2 var um ellefu mínútum þar á eftir, klukkan 14:47 og 40 sekúndum betur.“ Þá spurði hv. þingmaður einnig hvenær fyrstu upplýsingar um skjálftann hefðu verið settar á vefsíðu Ríkisútvarpsins og á textavarp þess og svar við því er: „Tilkynning um skjálftann var skrifuð í textavarpið og á vef Ríkisútvarpsins um tveimur mínútum eftir að hans varð vart klukkan 14:33. Klukkan 15:09 og 45 sekúndum betur var tilkynnt um skjálftann með textaborða í sjónvarpinu og voru fluttar fréttir af skjálftanum á Rás 1 í útvarpsfréttum klukkan 15.“ Ég vil þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir þessa fyrirspurn sem ég tel bæði skemmtilega og áhugaverða en mikilvæga. Hún er mikilvæg fyrir þær sakir að það er brýnt að Ríkisútvarpið haldi uppi þessari almannaþjónustu sem við gerum kröfu til. Það mál sem snertir Ríkisútvarpið og breytingu þess yfir í hlutafélag verður hér til umræðu síðar á þinginu. En það skiptir miklu máli að það geti rækt almannaþjónustuhlutverk sitt og öryggishlutverk ekki síður sem við munum væntanlega lögfesta í fyrsta sinn að það gegni öryggishlutverki. Ég efa það ekki heldur að m.a. í ljósi þessarar fyrirspurnar hv. þingmanns muni þeir starfsmenn Ríkisútvarpsins sem hlut eiga að máli fara gaumgæfilega yfir atburðina og atburðarásina og meta hvort hægt sé að gera hlutina betur. Það verður að sjálfsögðu sjálfstætt mat þeirra sem hjá Ríkisútvarpinu starfa.

Forseti. Ég þakka hæstv. menntamálaráðherra fyrir svörin. Ég fylgdist aðeins með þessu máli þann dag sem jarðskjálftinn varð einmitt vegna þess að hv. þm. Magnús Þór Hafsteinsson tók þetta upp í óundirbúinni fyrirspurn en þá hafði verið sagt frá þessu á öllum þeim stöðum sem menntamálaráðherra upplýsti hér áðan. Þegar um svona mál er að ræða þarf að meta það í hverju tilviki, það er fréttamannanna hjá útvarpinu að meta það í hverju tilviki, hvernig hæfilegt er að segja frá. Það á ekki að segja frá tiltölulega litlum, vægum jarðskjálfta eða öðrum náttúruhamförum með þeim hætti að fólk sé sett í spennu, ugg og ótta. En það á auðvitað að gæta þess að fréttaflutningur sé þannig að menn viti af. Ég tel, að fengnum þessum upplýsingum, að fréttamenn Ríkisútvarpsins hafi staðið sig óaðfinnanlega í þessu máli og mér finnst skrýtið að menntamálaráðherra skuli ekki taka undir það. Rétt er hins vegar að vekja athygli á því að eftir að sú háeffun hefur farið fram sem menntamálaráðherra vill er Ríkisútvarpinu ekki skylt að svara þeim 

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. menntamálaráðherra fyrir svörin. Ég verð þó að segja að ég er ekki alveg sammála síðasta ræðumanni um að Ríkisútvarpið hafi staðið sig óaðfinnanlega í þessu máli. Ég tel að Ríkisútvarpið hafi alls ekki staðið sig nægilega vel í málinu. Þegar svona atburðir gerast er þörfin fyrir upplýsingar mjög mikil. Fólk finnur fyrir óöryggi og fólk vill fá að vita strax hvað var á ferðinni. Við verðum að athuga það að við búum í þannig landi þar sem við getum átt von á að miklar náttúruhamfarir geti gerst nánast hvenær sem er. Ég minni á að nú um helgina var mjög viðamikil björgunaræfing á Suðurlandi, Bergrisinn, þar sem æfð voru viðbrögð við Kötlugosi. Það eru miklar eldstöðvar í grennd við höfuðborgarsvæðið, allt umhverfis höfuðborgarsvæðið ef svo má segja, þannig að ég hygg að þegar slíkt gerist, ég tala nú ekki um þegar um er að ræða jafnsterkan jarðskjálfta og þarna varð, beri Ríkisútvarpinu hreinlega skylda til að upplýsa almenning um hvað sé á ferðinni með öllum tiltækum ráðum. Það er ekki boðlegt að bíða með það í hálftíma að tilkynna um svona lagað, til að mynda á jafnmikilvægri útvarpsrás og Rás 1. Það er alls ekki boðlegt. Ég held að þessi atburður eigi að verða til þess að Ríkisútvarpið og almannavarnayfirvöld verði látin fara yfir þessa hluti eina ferðina enn þannig að við verðum almennilega undirbúin næst þegar slíkt gerist. Það er nú svo að þegar svona ósköp hafa dunið yfir þá er fólk þegar orðið hrætt og það verður ekki hræddara við að fá réttar upplýsingar. Það er alveg á hreinu. Þessu máli verður að fylgja eftir. Ég mun sjálfur gera það og hef þegar gert með því að leggja fyrirspurn fyrir hæstv. dómsmálaráðherra sem ég bíð í eftirvæntingu eftir að fá svör við við síðara tækifæri.

Frú forseti. Ég beini fyrirspurn til hæstv. menntamálaráðherra um málefni húss Kvennaskólans á Blönduósi: 1. Hvaða áætlanir hefur ráðherra um framkvæmd mjög svo brýnna endurbóta og viðgerða á hinu fallega og fornfræga húsi Kvennaskólans á Blönduósi sem er að 2/3 í eigu ríkisins og liggur undir skemmdum? 2. Hefur ráðherra hugleitt hvernig stjórnvöld geti komið að því með beinum hætti ásamt heimaaðilum að finna Kvennaskólahúsinu verðugt hlutverk sem nýtt geti hin miklu húsakynni og jafnframt haldið sögu þess og reisn á lofti? Kvennaskóli Húnvetninga rekur sögu sína aftur til árdaganna á Undirfelli í Vatnsdal 1879 en það hús sem hér um ræðir og stendur reisulegt á bökkum Blöndu var byggt að meginhluta á árunum 1911–1912. Það er teiknað af Einari Erlendssyni, byggingameistara í Reykjavík, í samráði við Jón Þorláksson, þáverandi landsverkfræðing. Húsið er tvær hæðir, kjallari og ris. Byggt hefur verið við húsið nokkrum sinnum á tímabilinu. Kvennaskólahúsið fellur að nokkru undir húsfriðunarlög sem slíkt og einnig lúta verk Einars Erlendssonar vissum friðunarákvæðum í samráði við húsfriðunarnefnd. Meðan reglubundið skólahald var í húsinu var því jafnan vel við haldið og allt fram til ársins 1974 var það viðhald gott. Það var fastur liður á vorin eftir að skólahaldi lauk að gera við það sem þurfti og gera þær endurbætur sem þurfti. Eins og áður sagði lagðist skólahald af 1979 og frá 1980 var fyrst Fræðsluskrifstofa Norðurlands vestra þar til húsa og seinna skólaskrifstofa. Textílsetur Íslands hefur nú aðsetur í húsinu og eru vonir bundnar við aukin umsvif á þess vegum. Þá er og hið stórmerka heimilisiðnaðarsafn á Blönduósi í nýjum húsakynnum við hlið Kvennaskólans. Í viðtali við Morgunblaðið 23. júlí sl. sumar segir Valgarður Hilmarsson, oddviti á Blönduósi, að viðræður við menntamálaráðuneytið standi nú yfir um viðhald á húsinu en orðrétt er vitnað til oddvitans: „Byggingin er farin að láta verulega á sjá. Húsið er illa farið að utan og nauðsynlegt að gera við steypuskemmdir og mála það. Þá þarf einnig þarf að skipta um frárennslisrör og rafmagnslagnir.“ Þetta er mjög hógværlega til orða tekið, frú forseti, því að á ýmsum sviðum er því orðið mjög ábótavant. Á fjárlögum þessa árs er lögð til 1 millj. kr. til úttektar á húsinu og til endurbóta. Gefur augaleið að þessi upphæð er allt of lág til að hægt sé að ráðast í afar brýnar endurbætur á húsinu. Málefni Kvennaskólahússins eru búin að vera til umfjöllunar í fjárlaganefnd og á Alþingi í nokkur ár án þess að úr hafi verið bætt. Þess vegna beini ég fyrrgreindum fyrirspurnum til hæstv. menntamálaráðherra.

Frú forseti. Ég mun svara báðum hlutum fyrirspurnarinnar í einu þar sem ég tel nokkuð erfitt að svara fyrri hlutanum án þess að koma inn á seinni partinn. Kvennaskólinn er, eins og hv. þingmaður kom inn á, reisulegt hús sem stendur á fallegum stað og með afar merkilega sögu. Ástand hússins, sem er að u.þ.b. 75% hluta í eigu ríkisins, er áhyggjuefni en nýting og ráðstöfun skólabyggingarinnar hefur verið til skoðunar í menntamálaráðuneytinu á undanförnum árum. Hús Kvennaskólans eru fjögur. Í fyrsta lagi skólahús, u.þ.b. 900 fermetrar, eldri hlutinn er byggður 1911 en viðbyggingin 1934. Í öðru lagi er geymslu- og verkstæðishús upp á 312 fermetra sem byggt var 1968. Í þriðja lagi kennarabústaður, 127 fermetrar, byggður 1965. Og í fjórða lagi kennarabústaður upp á 147 fermetra sem byggður var 1967. Íbúðarhúsin eru bæði í þokkalegu standi þótt vissulega þarfnist þau nokkurs viðhalds og eru að líkindum ágætis markaðsvara, enda standa þau á afar skemmtilegum lóðum á Blöndubökkum. Geymslu- og verkstæðishúsið lætur ekki mikið yfir sér en er þó í sæmilegu standi sem slíkt, en skólahúsið sjálft er að mörgu leyti illa farið hið innra og stenst engan veginn þær kröfur sem gerðar eru í gildandi reglugerðum um brunavarnir o.fl. enda hefur það lítið viðhald fengið síðan skólahald var lagt af árið 1978. Hugmyndir um hvernig standa á að endurbótum á húsinu eru nátengdar hugmyndum um hvaða hlutverk megi finna húsinu en allar slíkar áætlanir og hugmyndir verða ekki til nema í nánu samráði við heimamenn. Á árinu 1996 gerði ráðuneytið leigusamning við héraðsnefndina og samkvæmt honum tók héraðsnefndin að sér rekstur og umönnun húseigna skólans. Á þessum tíma stóð til að nefndin leysti til sín eignarhluta ríkisins með einhverjum hætti en af því varð aldrei. Þessi samningur var framlengdur tvisvar eða þrisvar og þótt hann sé útrunninn nú er í raun enn eftir honum farið. Vorið 2002 var héraðsnefndinni og/eða Blönduósbæ boðið að leysa til sín ríkishlutann á málamyndaverði. Því boði var hafnað. Vorið 2003 varð svo að samkomulagi að auglýsa eignirnar til sölu. Nokkur tilboð bárust, öll fremur lág, og var þeim öllum hafnað, einkum vegna þess að héraðsnefndin hafði ekki trú á áformum þáverandi hæstbjóðanda. Síðan hefur það nokkrum sinnum verið ámálgað við héraðsnefndina hvort ekki sé tímabært að auglýsa aftur en því hefur verið tekið fremur dauflega. Héraðsnefnd Austur-Húnavatnssýslu hefur sett fram hugmynd um að stofna eignarhaldsfélag um skólahúsin sem hafi það hlutverk að gera við þau og leigja þau síðan sjálfseignarstofnun um rekstur Textílseturs Íslands. Þær hugmyndir eru nú til skoðunar í ráðuneytinu og er ekki að efa að Textílsetrið gæti orðið menningar- og þjóðþrifastofnun og nátengd þessu svæði. Það sem helst stendur í mér er að 75% þátttaka ríkisins í eignarhaldsfélagi um rekstur húsa Kvennaskólans á Blönduósi kallar á tugmilljónaútgjöld til viðgerðar strax í byrjun og viðvarandi viðhaldskostnað til fyrirsjáanlegrar framtíðar. Það sem ég hef helst verið að skoða, frú forseti, eru hugmyndir um að bjóða héraðsnefndinni að eignast hlut ríkisins í húsunum á málamyndaverði eða jafnvel án endurgjalds og yrði þá litið til fordæmis frá fyrri árum þegar Húsmæðraskólanum Ósk á Ísafirði var afsalað til Ísafjarðarbæjar. Síðan mætti að sjálfsögðu kanna hvort ríkið gæti í framhaldi af því komið að endurbyggingu hússins með styrkveitingum af einhverju tagi.

Virðulegur forseti. Okkur Húnvetningum þykir ofur vænt um Kvennaskólann á Blönduósi og einnig Heimilisiðnaðarsafnið sem stendur þar við hliðina og því fagna ég fyrirspurn hv. þm. Jóns Bjarnasonar til menntamálaráðherra. Ein milljón var lögð til hússins til endurbóta og úttektar og er náttúrlega auðséð að það er ekki nándar nærri nóg. Ég hvet því hæstv. menntamálaráðherra til að gera allt sem í hennar valdi stendur til að fjármagna endurbætur og viðgerð á kvennaskólanum.

Virðulegi forseti. Hér hreyfir hv. þm. Jón Bjarnason mjög merkilegu máli. Það er í raun og veru nátengt öðru máli sem við fjöllum um í dag, þ.e. um gamla héraðsskólahúsið á Laugarvatni. Þessum húsum öllum fylgja gríðarlega miklar tilfinningar. Þau eru merkileg fyrir byggingarlistina á Íslandi og þeim fylgir líka merkileg saga. Hvað varðar húsmæðraskólana á Íslandi þá hreyfði ég því máli fyrir nokkrum árum og spurði hvað orðið hefði af öllum þeim listaverkum sem fylgdu þessum húsum og menn hafa ekki getað svarað því. Það hefur ekki verið passað nægilega vel upp á það, a.m.k. í sumum þessara húsa, hvað orðið hefur af gríðarlega mörgum gjöfum sem gefnar hafa verið, listaverkum, handverki og þess háttar. Við eigum að gera allt sem í okkar valdi stendur til að finna þessum húsum verkefni. Spurningin er 

Hæstv. forseti. Ég kem upp til að svara hv. þm. Ísólfi Gylfa Pálmasyni þar sem hann talar um að ekki sé vitað hvað varð um muni húsmæðraskólanna. Það er alrangt. Ég átti sæti í nefnd sem Sigurður Helgason var formaður fyrir og Sigrún Magnúsdóttir var í þeirri nefnd líka. Skráðir hafa verið allir munir húsmæðraskólanna í landinu. Það er allt tryggilega frá gengið og til mikils sóma. Það var mikið starf undir forustu Sigurður Helgasonar, þannig að fyrir því er séð. Mér þótti gott það svar sem hæstv. ráðherra gaf hér áðan og ég held að það sé einmitt mjög mikilvægt að heimamenn eignist þetta hús og komi þar upp starfsemi sem hentar samfélaginu þar.

Frú forseti. Ég þakka þessa umræðu og hinn hlýja hug til málsins, sem kemur fram hjá öllum hv. ræðumönnum og þar með hæstv. ráðherra, og til húsmæðraskólanna, kvennaskólanna sem störfuðu hér á landi og eiga um aldargamla starfssögu og ríflega það og hafa lagt gríðarlega mikið til menningarlífs og fræðslustarfs í landinu. Þess vegna eigum við ekki að kinoka okkur við að halda þessum merku húsum við, þessum stóru, reisulegu húsum sem setja mikinn svip á byggðarlagið og standa jafnframt vörð um og sýna þá merku og miklu sögu sem þau hafa að geyma. Það þarf að taka Kvennaskólahúsinu á Blönduósi tak. Það er erfitt að ræða um framtíðarhlutverk þess, það er út af fyrir sig sjálfstætt mál, en ábyrgðin á að halda því við, endurbæta það og gera það nothæft, er alveg óbreytt því það getur ekki verið vilji okkar að þessi hús drabbist fullkomlega niður. Þess vegna hvet ég hæstv. ráðherra til að axla þá ábyrgð, eigendaábyrgð sem er 75% í húsinu, en einnig ábyrgð á sögulegu og menningarlegu hlutverki þess, og beita sér fyrir því að gert verði við húsið þannig að það sé hæft til að hýsa þar starfsemi og koma þá jafnframt að því með heimamönnum að finna því verðug hlutverk sem eru til, þar er nú textílsafn o.fl., en losa 

Virðulegi forseti. Á þskj. 918 hef ég leyft mér að leggja fram eftirfarandi fyrirspurn til hæstv. menntamálaráðherra sem er um efni frá svæðisdeildum á vef Ríkisútvarpsins: Fyrirspurnin er svohljóðandi: Stendur til að hægt verði að hlusta á svæðisfréttir og fleira efni svæðisdeilda Ríkisútvarpsins á vef þess eins og annað innlent efni Ríkisútvarpsins? Virðulegi forseti. Það vita sennilega margir og nota sér þau miklu þægindi að geta farið inn á vefi Ríkisútvarpsins, Stöðvar 2 eða annarra ljósvakamiðla, fara þar allt að hálfan mánuð aftur í tímann og ná sér í fréttir eða annað efni sem flutt hefur verið, sama hvort það er í útvarpi eða sjónvarpi. Þetta eru geysilega mikil þægindi og það var ástæðan fyrir því að ég lagði þessa fyrirspurn fram. Sú fyrirspurn, virðulegi forseti, var lögð fram þriðjudaginn 14. mars sl. Síðan gerðist hið ánægjulega að mánudaginn 20. mars var hægt að fara inn á vef Ríkisútvarpsins og inn á það sem kallað er svæðisútvarps Norðurlands á Akureyri og hlusta á vefnum og það gerði ég einmitt. Þá hljóðaði eftirfarandi, með leyfi forseta: „Útvarp Norðurlands heilsar mánudaginn 20. mars. Elín Una Jónsdóttir og Karl Eskil Pálsson lesa norðlenskar fréttir og líta á norðlensk málefni næsta hálftímann eða svo.“ Síðan kom veðurlýsing. Svo þar rétt á eftir, eftir að hið ljúfa stef o.fl. var spilað kom þetta: „Gott kvöld. Í norðlenskum fréttum er þetta helst.“ Og þar gat ég sem Norðlendingur hlustað á norðlensku fréttirnar á vef Ríkisútvarpsins. Það sem sagt hófst þarna nokkrum dögum eftir að ég lagði þessa fyrirspurn fram og vil eiginlega nota tækifærið hér strax og þakka fyrir hvað vel hefur verið brugðist við. En það eru fleiri svæðisstöðvar. Um leið og ég á þess kost að eiga hér orðastað við hæstv. menntamálaráðherra um þetta vil ég spyrjast fyrir um þær, því vonandi er þetta bara byrjunin og aðrar svæðisstöðvar Ríkisútvarpsins eins og á Austurlandi, Suðurlandi eða Vestfjörðum komi fljótlega á eftir. Virðulegi forseti. Í lokin vil ég svo segja að þessi þjónusta Ríkisútvarpsins og ljósvakamiðlanna er til mikillar fyrirmyndar, að hægt sé að hlusta á fréttir úr heimahögum sínum hvar sem er, sama hvort menn eru staddir í Reykjavík, úti í Hong Kong eða vestur í Ameríku. Spurningu minni hefur því í raun og veru verið svarað hvað þetta varðar en ég spyr um aðrar stöðvar um leið og ég þakka fyrir að svona svakalega vel skuli hafa verið brugðist við að þetta skuli koma aðeins sex dögum eftir að fyrirspurnin var lögð fram.

Frú forseti. Það er margt til fyrirmyndar hjá Ríkisútvarpinu og sú þjónusta sem er veitt á vefnum er mjög góð og er í sífelldri þróun til þess að koma til móts við það hlutverk sem Ríkisútvarpið stendur fyrir og á að standa fyrir, þ.e. almannaþjónustuhlutverk og menningarhlutverk sem það reynir að rækja og rækta. Ég hef spurst fyrir hjá Ríkisútvarpinu varðandi þessi málefni og m.a. í tengslum við umræðu sem var hér í vetur en þá barst m.a. athugasemd frá hv. þm. Kristni H. Gunnarssyni varðandi þessi málefni. Þá kom í ljós að Ríkisútvarpið hefur í nokkurn tíma verið að reyna að þróa sig enn betur og meira inn á þetta svið. Það er ánægjulegt hversu vel hv. þm. Kristján Möller fylgist með, því þjónustan fyrir Norðurland batnaði einmitt töluvert með þessari góðu innkomu þann 20. mars. Þetta er verið að þróa um allt land og það er tvímælalaust ætlun Ríkisútvarpsins að mjög fljótlega komi svæðisstöðvarnar inn á vefinn og þessa daga standa yfir prófanir sem munu væntanlega stuðla að því að þetta komist sem fyrst inn á vefinn, þessi annars ágæta þjónusta.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hæstv. menntamálaráðherra fyrir þær upplýsingar sem hér hafa komið fram. Það er mikilvægt eins og hjá henni hefur komið fram að almannaþjónustuhlutverki og þjónustuhlutverki Ríkisútvarpsins verði vel sinnt eins og hér er verið að gera og vonandi verður innan skamms frá öllum svæðisstöðvum og þá verður þetta orðið til mikillar fyrirmyndar hjá Ríkisútvarpinu. Þetta segi ég, virðulegi forseti, vegna þess að það er auðvitað svo að Ríkisútvarpið er að sinna fréttum af landsbyggðinni - ég ætla að vona að ég geti sagt langbest án þess að móðga aðra - með svæðisstöðvum sínum og fréttariturum úti á landi, sem Stöð 2 lagði því miður niður á sínum tíma eftir að hafa verið mikið í gangi með bæði fréttaritara og myndatökumenn á landsbyggðinni. Að vísu er Stöð 2 að sjálfsögðu með verktaka sem geta myndað og tekið fréttir en fréttir svæðisútvarps og þjónusta svæðisútvarpanna er mjög góð og til fyrirmyndar. Það er auðvitað líka vegna þess að þeir fréttaritarar og starfsmenn sem þar vinna, fréttamenn, sinna sjónvarpi líka með myndatökum og öðru slíku. Þetta er ákaflega mikilvægt, virðulegi forseti, að jafnt jákvæðar fréttir, og helst sem oftast jákvæðar fréttir, en því miður oft líka neikvæðar fréttir, séu fluttar af landsbyggðinni og það sé hægt að geta um allt það góða sem þar er sannarlega verið að gera, sama hvort það eru íþróttakappleikir eða menningarviðburðir eða annað slíkt. Íbúar landsbyggðarinnar eiga auðvitað að sitja við sama borð og íbúar höfuðborgarsvæðisins, að sagðar séu fréttir af því sem er að gerast. Ég vil þakka fyrir það sem gert hefur verið og hvet hæstv. menntamálaráðherra til að ýta vel á eftir ef þess þarf til þess að allar svæðisstöðvar Ríkisútvarpsins muni bjóða upp á þessa góðu 

Virðulegi forseti. Ég beini fyrirspurn minni til hæstv. menntamálaráðherra. Laugarvatn er eitt merkasta mennta- og menningarsetur landsins. Þangað hefur ungt fólk úr öllum landshlutum sótt sér menntun og þroska í gegnum tíðina. Þar dvöldu einnig einir fremstu listamenn þjóðarinnar á fyrri hluta síðustu aldar til listsköpunar svo sem Halldór Kiljan Laxness, Jóhannes Kjarval og fleiri svo dæmi séu nefnd. Gamla héraðsskólahúsið er í raun tákn fyrir alþýðumenntun og þann stórhug sem ríkti á Íslandi þegar Jónas Jónsson frá Hriflu og aðrir kyndilberar og aflvakar alþýðufræðslu lyftu hér grettistaki til fræðslu, menningar og menntamála á Íslandi. Einn merkasti arkitekt landsins, Guðjón Samúelsson, húsameistari ríkisins, teiknaði skólann og við teikningu hússins sótti hann hugmyndir sínar í gömlu burstabæina eins og reyndar í margar byggingar sem hann teiknaði. Héraðsskólahúsið var tekið í notkun árið 1928. Gamla héraðsskólahúsið á Laugarvatni má muna sinn fífil fegurri. Um áratugaskeið hefur þessi merkilega bygging verið í skammarlegri niðurníðslu. Hins vegar virðast bjartari dagar fram undan og er það vel. Afar brýnt er að taka verulega til hendinni og varðveita þetta merkilega hús og þær menningarminjar sem á Laugarvatni eru enda er húsið friðað að utan ásamt stigagöngum, svo merkilegt þykir það út frá menningarsögulegu sjónarmiði. Brýnt er að verja árlega sambærilegri upphæð og nú hefur verið ákveðið að gera til þess að viðhalda þessu húsi. Auk þess er nauðsynlegt að finna húsinu viðeigandi hlutverk. Halldór Páll Halldórsson skólameistari og skólanefnd Menntaskólans á Laugarvatni hafa bent á mjög margar merkilegar hugmyndir hvað þetta varðar því auðvitað er mjög brýnt að það verði líf í þessu húsi áfram eins og var um árabil og er reyndar enn þá, en það þyrfti að glæða húsið enn þá meira lífi en nú er. Eins og ég sagði í upphafi máls míns beini ég fyrirspurn minni til hæstv. menntamálaráðherra og spyr: 1. Hvernig er gamla héraðsskólahúsið á Laugarvatni nýtt og hvaða hugmyndir eru uppi um notkun þess í framtíðinni? 2. Er fyrirhugað að leggja fé í endurnýjun og viðhald hússins? Ef svo er, hve mikið? Má treysta því að það verði haldið áfram að viðhalda þessari merkilegu byggingu?

Frú forseti. Ég vil þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir þessa fyrirspurn og skemmtilegan inngang, það er ágætt að finna hve miklar tilfinningar og mikill hlýhugur eru í garð þessa húss en sama kom reyndar fram áðan í annarri fyrirspurn gagnvart öðru gömlu og góðu húsi, Kvennaskólahúsinu á Blönduósi. Hér erum við að ræða gamla héraðsskólahúsið á Laugarvatni. Fyrsta fyrirspurnin hljóðar þannig: „1. Hvernig er gamla héraðsskólahúsið á Laugarvatni nýtt og hvaða hugmyndir eru uppi um notkun þess í framtíðinni?“ Notkun hússins hefur farið minnkandi á undanförnum árum eins og við þekkjum, einkum vegna þess að lengi hefur verið ljóst að rýma þyrfti húsið að verulegu leyti vegna viðgerða. Bókasafn menntaskólans er þar enn til húsa en fyrirhugað er að flytja það í aðalbyggingu menntaskólans á næstunni. Þá fer einnig fram talsverð kennsla í valgreinum menntaskólans og síðast en ekki síst eru í húsinu þrjár íbúðir sem nær stöðugt hafa verið í fullri notkun. Ýmsar hugmyndir um framtíðarnýtingu hússins hafa verið ræddar á undanförnum árum en engar ákvarðanir hafa enn verið teknar um það. Með tilkomu nýs vegar milli Þingvalla og Laugarvatns má ætla að umferð um Laugarvatn aukist og jafnframt má ætla að með vaxandi byggð á staðnum breytist áherslur og auðveldara verði að fá húsinu nýtt hlutverk við hæfi og í samráði og samvinnu við sveitarstjórn eða aðra aðila sem láta sig framtíð hússins varða. Síðan er spurt: „Er fyrirhugað að leggja fé í endurnýjun og viðhald hússins? Ef svo er, hve mikið?“ Til þessa hefur fé til viðhalds héraðsskólahússins verið tekið af takmörkuðu viðhaldsfé menntaskólans og hefur viðleitnin því eingöngu beinst að því að forða húsinu frá skemmdum. Á þessu ári verður þar breyting á því að við gerð fjárlaga 2006 fékkst 40 millj. kr. fjárveiting til endurbóta á húsinu. Gerð hefur verið áætlun um framkvæmdir og er talið að í sumar verði að mestu hægt að ljúka viðgerðum utan húss fyrir það fé. Um er að ræða verulegar múrviðgerðir og málningu og einnig verða allir gluggar endurnýjaðir. Í áætlunum til fjárlaga 2007 er gert ráð fyrir áframhaldandi fjárveitingu til hússins og verður þá unnt að taka til við framkvæmdir innan húss sem eru mjög miklar. Þess ber að geta að umrætt hús er friðað hvað varðar ytra útlit og einnig útlit inngangs og anddyris. Vegna þess má ætla að viðgerðir verði nokkuð flóknari, frú forseti, en ella mundi, bæði hvað varðar hönnun, verklag og efnisval en það dylst engum mikilvægi þess að viðhalda gömlum húsum. Nú loksins sjáum við fram á að geta hafið myndarlega endurreisn þessa gamla og góða húss.

Virðulegi forseti. Það er full ástæða til að fagna þeim tíðindum sem hæstv. menntamálaráðherra færði okkur hér að fengist hefðu 40 millj. kr. á fjárlögum til að fara í endurbætur á þessu merka húsi. Vonandi verður það til þess að þetta merka hús hafi þá fengið verðuga andlitslyftingu fyrir árið 2008 þegar það verður 80 ára gamalt. Þetta er afskaplega merkileg bygging með mikla sögu og er á vissan hátt minnisvarði um þann stórhug sem ríkti á þessum árum. Mér finnst að þetta hús ætti að einhverju leyti að tengjast minningu Jónasar Jónssonar frá Hriflu. Hann er að mínu mati einn merkasti stjórnmálamaður okkar Íslendinga á liðinni öld. Mér finnst honum hvergi gert nógu hátt undir höfði í dag. Ég hef verið að kynna mér sögu þessa merka stjórnmálamanns á undanförnum mánuðum og ég hef fyllst mikilli aðdáun þegar ég hef lesið verk hans og kynnt mér störf hans og æviferil.

Hæstv. forseti. Héraðsskólahúsið á Laugarvatni er í rauninni táknmynd staðarins, þessa skólastaðar. Það er í burstabæjarstíl og teiknað af Guðjóni Samúelssyni, eins og kom fram hér, og er ein af gersemum í hópi gamalla húsa á Íslandi. Eins og kom fram hjá hæstv. menntamálaráðherra var afgreidd á fjárlögum í desember 40 millj. kr. fjárveiting til endurbóta á húsinu. Það er mjög mikilvægt að varðveita þetta hús og finna því ákveðið hlutverk. Ég hef heyrt að mjög margir hafi jafnvel áhuga á að kaupa húsið en ef það verður selt yrði náttúrlega alltaf að passa upp á að þær kröfur sem gerðar eru til friðunar húsa séu uppfylltar.

Frú forseti. Þetta merka hús á Laugarvatni er hluti af sterkri ímynd þess héraðs en auk þess líka menningarlífs landsins alls eins og við ræddum áðan um Kvennaskólahúsið á Blönduósi, sem er líka afar sterkur og mikilvægur þáttur í ímynd þess héraðs, bæði húsið sjálft, starfsemi þess á hverjum tíma, saga þess og sú menning sem það hefur að geyma. Þess vegna eigum við ekki að víla það fyrir okkur að halda þessum húsum við þannig að þau geti a.m.k. hið ytra borið fulla reisn og með ytri reisn verða þau líka aðdráttarafl fyrir öfluga starfsemi sem þar getur verið stolt til húsa. Allt fer þetta saman. 
             Ég tek því eindregið, frú forseti, undir þau sjónarmið sem hér hafa komið fram varðandi þessi hús og stöðu þeirra.

Frú forseti. Ég vil taka undir með þeim sem hafa fagnað því að nú á að fara að gera upp héraðsskólahúsið á Laugarvatni, gamla skólahúsið. Mér hefur fundist sorglegt að horfa upp á hvað það hefur verið í mikilli niðurníðslu undanfarið. Það er, eins og bent var á, tákn um alþýðumenntun og húsagerðarlist ákveðins tíma og setur svip sinn á Laugarvatn. Og í ljósi þess hve margir ferðamenn fara þarna um er mikilvægt að halda til haga og vernda hús eins og þetta þannig að það geti varpað ljósi á söguna og þá menningu sem blómstraði á Laugarvatni. Ég fagna því eins og aðrir að þarna eigi að gera bragarbót á og laga húsið en það ástand sem hefur verið á því undanfarið hefur eiginlega verið til skammar.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. menntamálaráðherra fyrir greinargóð svör. Ég vil einnig þakka þeim þingmönnum sem tóku þátt í umræðunni. Loksins dönsuðum við í takt í þessum sal því að við vorum mjög samstiga, meira að segja vorum við, ég og hv. þm. Jón Bjarnason, samstiga. Það hefur nú komið fyrir að við stígum á tærnar hvor á öðrum en í þessu máli vorum við alveg samstiga og það finnst mér skipta miklu máli. Eins og ég sagði í inngangi mínum eru uppi ýmsar mjög spennandi hugmyndir um notkun þessa húss og þær hugmyndir hefur skólameistarinn, Halldór Páll Halldórsson, og skólanefndin sett fram. Þeim hafði dottið í hug að þarna gæti t.d. orðið mennta- og menningarsafn Íslands þar sem sýnt væri allt frá farkennslu og fram til þess hvernig kennsla fer fram í nútímanum. Menn hafa velt fyrir sér hvort þarna gæti verið ráðhús fyrir uppsveitir Árnessýslu en til þess þarf auðvitað að sameina sveitarfélögin í uppsveitunum. Menn hafa líka velt fyrir sér hvort þarna ættu að vera fræðimannaíbúðir, listamannaíbúðir og þess háttar. Þarna hafa konur verið með svokallaða Gullkistu, konur hafa verið með mjög spennandi hugmyndir um að þarna gæti verið alþjóðlegt listasetur. Menn hafa líka velt fyrir sér hvort þarna gæti verið lúxushótel. Ekki hefði ég á móti því að þarna yrði reistur einhver minnisvarði um Jónas Jónsson frá Hriflu, en eins og hv. þm. Magnús Þór Hafsteinsson kom inn á átti hann sinn stóra þátt í því að þetta hús var byggt á sínum tíma, og reyndar er minnisvarði á Laugarvatni um þann góða mann. Ég fagna þessari umræðu og ég vonast til að það verði veitt árvisst framlag til þessa húss þannig að varðveita megi það til framtíðar því að það er eins og ég sagði í ræðu minni áðan tákn um alþýðumenntun á Íslandi.

Virðulegur forseti. Ekki þarf að fara mörgum orðum um að atvinnuástand og atvinnuuppbygging á landsbyggðinni er forsenda byggðar utan höfuðborgarsvæðisins. Á síðustu árum hefur þróunin fremur orðið í þá átt að störf hafa tapast á landsbyggðinni með augljósum neikvæðum áhrifum á viðkomandi samfélög. Ný opinber störf hafa orðið til en þau hafa hlaðist niður á höfuðborgarsvæðinu. Skilningur stjórnvalda á þörfum landsbyggðarinnar er lífsnauðsynlegur til að samfélög utan höfuðborgarsvæðisins lifi af og nái að þróast til framtíðar. Þar skiptir hvert starf máli. Þó hægt hafi miðað í flutningi starfa til landsbyggðarinnar lýsa einstaka ljós hér og þar. Á undanförnum missirum hafa hæstv. dómsmálaráðherra og hæstv. félagsmálaráðherra flutt störf á vegum ráðuneyta sinna út á land. Annars vegar hefur Innheimtumiðstöð sekta og sakarkostnaðar verið flutt til Blönduóss og hins vegar Fæðingarorlofssjóður til Hvammstanga og Skagastrandar og það ber að þakka. Til að gera grein fyrir hversu mikill ávinningur þetta er fyrir þessi svæði sem taka á móti nýjum störfum langar mig til að nefna hér þau áhrif sem þessi flutningur hefur haft á svæðið sem ég kem frá, þ.e. gamla Norðvesturland. Þegar það lá fyrir að störf Innheimtumiðstöðvar sekta og sakarkostnaðar og Fæðingarorlofssjóðs yrðu flutt á svæðið var ákveðið af hálfu svæðisráðs Svæðisvinnumiðlunar á Norðurlandi vestra að halda námskeið í skrifstofutækni til að undirbúa fólk sem vildi sækja um þessi störf. Fólk fylltist svo mikilli bjartsýni og kappi að um 80 manns sóttu námskeiðið. Í dag eru fimm námskeið í gangi, eitt á Skagaströnd, tvö á Blönduósi og tvö á Hvammstanga. Nú er verið að tala um u.þ.b. tíu störf á Blönduósi og u.þ.b. tólf störf á Skagaströnd og Hvammstanga. Stefnt er að því að útvíkka þetta svið og halda námskeið í skrifstofutækni, reikningshaldi og bókhaldi í framhaldinu. Einnig hafa ýmsir brottfluttir Húnvetningar spurst fyrir um þessi störf. Þetta sýnir okkur að áhugann vantar ekki á svæðinu heldur störfin. Ákveðinn kostur er að úti á landsbyggðinni er minni starfsmannavelta, þ.e. minni hreyfing á starfsmönnum en víða í þéttbýli. Þeir sem búa úti á landi eru venjulega komnir til að vera og aðrir eru til sem vilja flytja út á land en hafa ekki atvinnumöguleika. Einnig má nefna að húsnæði er ódýrara en á höfuðborgarsvæðinu þannig að það ætti að laða að. Þetta ætti að leggjast á vogarskálarnar þegar talað er um kostnað. Heilbrigðisstofnanir úti á landi eru allflestar vel í stakk búnar til að taka við fleiri verkefnum af hálfu heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytisins og því kemur þessi fyrirspurn til heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra sem snýst um flutning verkefna í heilbrigðisþjónustu út á land.

Virðulegur forseti. Hér er spurt: „Hvaða verkefni og hve mörg störf á vegum heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytisins og undirstofnana þess hafa verið flutt frá höfuðborgarsvæðinu út á land sl. 10 ár.“ Því er til að svara að á undanförnum árum hafa átt sér stað umfangsmiklar breytingar á skipulagi heilbrigðisþjónustunnar utan höfuðborgarsvæðisins. Í kjölfar sameiningar sveitarfélaga á Vestfjörðum voru Fjórðungssjúkrahúsið á Ísafirði og Heilsugæslustöðin á Ísafirði sameinuð öldrunarstofnunum og heilsugæslustöðvum á Flateyri og Þingeyri undir nafninu Heilbrigðisstofnun Ísafjarðarbæjar sem tók til starfa árið 1998. Má segja að þetta hafi verið upphaf sameiningar stofnana á ákveðnum landsvæðum sem síðan hefur verið fylgt eftir í flestum landshlutum. Í dag eru alls starfræktar 15 slíkar stofnanir á landsbyggðinni. Auk Vestfjarða hafa víðtækustu sameiningar heilbrigðisstofnana átt sér stað á Austurlandi, Norðurlandi eystra, Suðurlandi og Suðurnesjum. Nú er unnið að frekari sameiningu á Vesturlandi og Norðurlandi vestra. Enn fremur er í væntanlegu frumvarpi til heilbrigðislaga gert ráð fyrir að landinu verði skipt upp í sjö heilbrigðisumdæmi og er gert ráð fyrir að ein heilbrigðisstofnun í hverju umdæmi muni verða þungamiðja heilbrigðisþjónustunnar á svæðinu. Þessar breytingar hafa stuðlað að ákveðinni hagkvæmni í rekstri heilbrigðisstofnana á landsbyggðinni en jafnframt orðið til þess að styrkja þær á allan hátt, m.a. faglega. Ég vil nefna hér að heilbrigðisþjónustan úti á landi og þjónustan sem við veitum öldruðum er afar góð og m.a. talsvert betri gagnvart öldruðum og hjúkrun aldraðra en á höfuðborgarsvæðinu. Stærstu vinnustaðirnir á mjög mörgum stöðum úti á landsbyggðinni eru heilbrigðistengdir. Lögð hefur verið áhersla á það í gegnum árin að tryggja stöðuga heilbrigðisþjónustu um allt land. Ég tel því, virðulegur forseti, að heilbrigðisþjónustan sé að vissu leyti mikið landsbyggðarmál. Fjöldi starfa tengist heilbrigðisþjónustunni og þetta eru störf sem oft og tíðum eru frekar hátt launuð í þessum samfélögum þannig að heilbrigðisþjónustan er á margan hátt mikilvægt byggðamál. Ég vil líka geta þess að Miðstöð sjúkraflugs hefur verið komið upp á Akureyri og sömuleiðis hefur Sjúkraflutningaskólinn verið færður þangað þannig að sú starfsemi hvor tveggja tengist þessu talsvert, bæði Miðstöð sjúkraflugs og Sjúkraflutningaskólinn. Einnig er spurt: „Er á döfinni að flytja fleiri verkefni á vegum ráðuneytisins frá höfuðborgarsvæðinu?“ Því er til að svara að á þessari stundu eru ekki uppi sérstök áform um að flytja einstakar stofnanir frá höfuðborgarsvæðinu út á land en hins vegar má vel vera að svo verði í ljósi framfara í upplýsingatækni og fleiri þátta að einhverjar stofnanir eða einstök svið þeirra verði flutt út á land en það er ekkert sem ég get nefnt á þessari stundu, en að sjálfsögðu munum við hlusta á allar góðar hugmyndir. Ég ítreka að heilbrigðisþjónustan er að vissu leyti byggðamál, við erum að þjónusta fólk sem á vissulega rétt á þeirri þjónustu, en þetta eru stöðug störf og góð störf og að mörgu leyti frekar vel launuð.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Jóhönnu Erlu Pálmadóttur fyrir að taka þetta mál upp á Alþingi. Þetta skiptir afskaplega miklu máli og það er rétt sem hæstv. heilbrigðisráðherra sagði áðan að þetta eru oftast stærstu vinnustaðirnir á landsbyggðinni, þ.e. öldrunarþjónustan, hjúkrunarheimilin og sjúkrahúsin á landsbyggðinni. Ég vil nefna eitt enn og það er Náttúrulækningastofnunin í Hveragerði sem er með miklu ódýrari vistunarpláss en stóru sjúkrahúsin sem skiptir miklu máli í endurhæfingunni. Það á að nýta þetta meira. Það á líka að nýta meira sjúkrahúsin í kringum höfuðborgarsvæðið þar sem hægt er veita ódýrari þjónustu. Það þurfa ekki allir að fara inn á hátæknisjúkrahús og það eru mikil sóknarfæri fyrir staði eins og Akranes, Selfoss og Keflavík að nýta sér slíkt.

Frú forseti. Ég vil fyrst þakka hv. þm. Jóhönnu Erlu Pálmadóttur fyrir að vekja rækilega athygli á þessu máli hér og mikilvægi heilbrigðisstofnana úti um land. Við heyrum allt of mikið talað eins og að það séu bara tvær heilbrigðisstofnanir í landinu, Landspítalinn og Sjúkrahúsið á Akureyri. Gott og vel er að efla það. En ég hef á tilfinningunni að sjúkrahúsin önnur séu eins og að detta niður á milli. Við heyrðum hjá hæstv. ráðherra að sameiningarviðræður eru í gangi til hagræðingar. Ég er ekki sammála því að það sé hentugt fyrir sjúkrahúsið eða heilbrigðisstofnunina á Hvammstanga, Blönduósi eða Sauðárkróki að vera lagða undir yfirstjórn Sjúkrahússins á Akureyri. Ég spyr því hæstv. ráðherra: Hvaða áætlanir eru í gangi varðandi þessi minni sjúkrahús og heilbrigðisstofnanir? Þau standa flest frammi fyrir niðurskurði á fjárlögum eða verða að berjast fyrir að halda óbreyttu fjármagni. Tökum dæmi af Hvammstanga. Hvaða svar hefur t.d. hæstv. ráðherra gefið sjúkrahúsinu á Hvammstanga gagnvart þeim niðurskurði sem þar er verið að beita?

Virðulegi forseti. Það var hárrétt lýsing hjá hv. þm. Jóhönnu Pálmadóttur hvað atvinnuástandið úti á landsbyggðinni hefur mikil áhrif á þróun byggðar þar og hvort fólk geti yfirleitt hugsað sér að búa á ýmsum stöðum úti á landi. Heilbrigðisþjónustan ræður miklu um hvar fólk kýs að búa. Nú á ég sæti í nefnd sem hefur verið að endurskoða heilbrigðisþjónustulögin þar sem hugmyndin er að skipta landinu í ákveðin svæði. Ég tel að í þeirri skiptingu sem þar er lögð til, þar sem skilgreint er hvaða grunnþjónusta er í héraði, felist jafnframt ákveðin tækifæri fyrir landsbyggðina til að taka til sín aukin verkefni, m.a. endurhæfingu og eftirmeðferð sjúklinga sem hafa verið á stóru sjúkrahúsunum til meðferðar. Full ástæða er til ákveðinnar bjartsýni í þeim efnum að færa þjónustuna meira til fólksins í landinu.

Virðulegi forseti. Mig langar að leggja orð í belg, m.a. vegna þeirrar framtíðarsýnar sem hæstv. ráðherra dró upp um skipulag heilbrigðisþjónustunnar um landið. Ég vara við þeim hugmyndum að ganga svo langt sem raun ber vitni í sameiningu stofnana. Það skapar alvarlegan vanda þegar starfsmaður getur ekki unnið lengur á stofnun vegna ósamkomulags við framkvæmdastjóra. Þá er viðkomandi starfsmaður þannig staddur að hann verður einfaldlega að flytja af svæðinu því hann getur ekki fengið vinnu hjá annarri stofnun. Þetta vandamál er þegar komið upp á höfuðborgarsvæðinu og óþarft að fara yfir það í löngu máli. Annað sem ég vil nefna líka er sjúkraflugið sem nýlega var boðið út og ákveðið að miðstöð þess skyldi vera á Akureyri. Ég geri athugasemd við þá ákvörðun ríkisstjórnarinnar að þjónusta Vestfirði frá Akureyri. Það eru ekki hagsmunir Vestfirðinga að sjúkraflug þeim til handa né sjúklinga frá Vestfjörðum til Reykjavíkur skuli þjónað með flugvél af Akureyri.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra svör hennar. Einnig þakka ég þá umræðu sem hér hefur orðið. Unnið hefur verið að því undanfarið að sameina sjúkrahús á landsbyggðinni eins og hefur komið fram, t.d. á Austurlandi og Vestfjörðum og víðar. Allt gott er um það að segja, en það á ekki alls staðar við. Þetta á t.d. ekki við á Norðurlandi, að okkur finnst. Vil ég fá að lesa upp ályktun sem samþykkt var á fundi Húnavatnshrepps 3. mars síðastliðinn þar sem tekið var fyrir erindi frá nefnd um endurskoðun laga um heilbrigðisþjónustu. Ég les hana upp máli mínu til staðfestingar, með leyfi forseta: „Hugmyndir um stofnun að heilbrigðisumdæmum sem ná yfir heila landshluta, sem sagt allt Norðurland, mun minnka áhrif heimamanna á hverjum stað og er hætt við að þau góðu tengsl sem verið hafa á milli heilbrigðisstofnunarinnar á Blönduósi og íbúanna á svæðinu muni rofna. Mjög óljóst er hvort nokkur fjárhagslegur ávinningur er af stækkun heilbrigðisumdæma. Ekki er sýnilegt að gæði þjónustunnar muni aukast við stækkun heilbrigðisumdæma.“ Áhyggjur eru miklar vegna þessarar endurskoðunar á lögum um heilbrigðisþjónustu og langar mig til að spyrja hæstv. heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra hvaða möguleika hún sjái felast í þessum nýju lögum. Hvaða möguleika sér hæstv. heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra til að efla heilbrigðisstofnunina á Blönduósi? Er ef til vill möguleiki að auka hvíldarinnlögn og endurhæfingu þar sem fjármagn fylgir?

Virðulegur forseti. Ég tel að mikilvægt að sameina heilbrigðisstofnanir eins og við erum byrjuð að gera. Ég heyri þau rök sem eru tínd til gegn slíkri sameiningu og þau minna að mörgu leyti á rökin gegn sameiningu sveitarfélaga þó að sú sameining sé allt annars eðlis. En samt eru svipuð rök tínd til. Ég tel að tækifæri felist í því að efla og stækka þessi heilbrigðisumdæmi og þar með fækka þeim eins og hér kom fram hjá hv. þm. Ástu Möller. Það eru tækifæri í því. Í heilbrigðisþjónustunni er sífellt gerð meiri krafa um bætta þjónustu og sérhæfðari. Heilbrigðisþjónustan er þess eðlis að menn vilja meiri sérhæfingu. Ég trúi ekki öðru en að þegar þingmenn hafa velt fyrir sér hagsmunum landsbyggðarinnar hljóti þeir að komast að þeirri niðurstöðu að með því að sameina stofnanir í stærri og sterkari einingar, þó að þær séu dreifðar, skapist tækifæri til sérhæfingar í slíku kerfi, í stað þess að hafa geysilega margar litlar heilbrigðisstofnanir sem mun erfiðara er að vinna með í samstarfi en ef þær væru undir einum hatti. Við munum fá mjög gott tækifæri til að ræða þessi mál þegar frumvarp til heilbrigðislaga kemur fram. Ég vonast til að geta lagt það fram í vor. Það er verið að vinna í því núna, ekki til þess að láta samþykkja það heldur til að sýna frumvarpið og fá umræðu um það, senda það til umsagnar til að það fái að þroskast hérna. Það er alla vega mín trú að sóknarfæri felist í því að stækka heilbrigðisumdæmin þannig að ein heilbrigðisstofnun verði þungamiðjan í hverju umdæmi. Tafir á því munu einungis verða til skaða, ef eitthvað er, vegna þess að með stærri einingum er hægt að sérhæfa sig meira.