Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frú forseti. Ég kem hér upp sem faðir og þingmaður. Nú er áratugur liðinn frá því skólatannlækningar voru lagðar niður á Íslandi. Allar rannsóknir virðast benda til þess að tannheilsu barna á Íslandi hafi hrakað mjög. Menn greinir reyndar á um það hversu mikið henni hefur hrakað en allar rannsóknir benda til þess að tannheilsu hafi vissulega og klárlega hrakað. Ástæðan er, að því er mönnum sýnist, einföld. Eftirlit í skólum landsins hefur verið lagt niður, hið opinbera eftirlit, og skólatannlækningar eru að engu orðnar. Þetta er miður að mati þess er hér stendur og mun fleiri í landinu. Það er í raun með ólíkindum að þessi hluti líkamans, sá eini er lýtur að tönnum og tannvernd, skuli vera tekinn út fyrir aðra heilsugæslu og látinn í hendur markaðsöflum, getur maður sagt, en ríkið taki að sér alla aðra heilsugæslu en þá er lýtur að tannvernd. Þetta er með hreinum ólíkindum. Niðurstaðan er fengin: Eftir áratug án skólatannlækninga hefur tannheilsu barna á Íslandi hrakað svo mjög að eftir því er tekið í nágrannalöndum okkur. Frú forseti. Ég spyr hæstv. velferðarráðherra nokkurra spurninga af þessu tilefni: 1. Telur ráðherra koma til greina að hefja skólatannlækningar að nýju á Íslandi? 2. Liggja fyrir rannsóknir á því hversu tannheilsu skólabarna hefur hrakað frá því að skólatannlækningar voru aflagðar? 3. Hefur verið gerð kostnaðargreining á því að hefja skólatannlækningar að nýju? 4. Hvernig er þessum málum almennt háttað annars staðar á Norðurlöndunum? Ég vænti þess að fá góð svör við þessum spurningum mínum, sem brenna mjög á fjölskyldum í landinu, frá hæstv. velferðarráðherra.

Hæstv. forseti. Hér er verið að ræða um skólatannlækningar, hvort ástæða er til að taka þær upp að nýju á Íslandi. Eins og kunnugt er voru hefðbundnar skólatannlækningar stundaðar hér um árabil en þær voru lagðar niður í Reykjavík vorið 2002. Ber að geta þess að skólatannlækningar voru lagðar af víða annars staðar mun fyrr og víða voru þær þannig að þær voru aldrei inni í skólunum sem slíkar heldur í tengslum við þá. Það er sjálfsagt að skoða það á hverjum tíma, og það hefur líka verið rætt núna, hvort hefja skuli skólatannlækningar að nýju og athuga jafnframt hvort þær eigi þá að ná til barna á forskólaaldri til viðbótar við grunnskólaaldurinn. Um þessar mundir eru velferðarráðuneytið og Sjúkratryggingar Íslands að undirbúa samningsgerð við almenna tannlækna með það að markmiði að auka niðurgreiðslur vegna eftirlits, forvarna og tannviðgerða barna á aldrinum 0–18 ára og jafnframt að tryggja fjórum árgöngum barna ókeypis forvarnaskoðun. Það er markmið velferðarráðuneytisins að ná samningum við tannlækna sem tryggja ókeypis forvarnaskoðun fyrir fjóra árganga, eins og ég segi, í stað þriggja árganga áður, þ.e. að börn sem eru 3 ára, 6 ára, 12 ára og 15 ára geti mætt í skoðun án sérstakrar greiðslu. Þá vonast ég til þess að samkomulag náist um eina gjaldskrá vegna tannlækninga barna sem geti tryggt að kostnaðarþátttaka hins opinbera verði allt að 75% af raunkostnaði fyrir allar almennar tannlækningar barna. Þetta eru samningsmarkmið ráðuneytisins, sem Sjúkratryggingum Íslands hefur verið falið að vinna eftir í viðræðum við tannlækna, en auðvitað geta einhverjar breytingar orðið á útfærslum í samningsferlinu og niðurstöður liggja auðvitað ekki fyrir. En ég er bjartsýnn á að viðræður við tannlækna geti hafist fljótlega og að þær muni skila góðum samningi sem leiðir til bættrar tannheilsu hér á landi, ekki síst til barna á forskóla- og skólaaldri. Það hefur verið vandkvæðum háð, þegar menn eru að setja inn svona prósentur, eins og 75% af einhverri ákveðinni tölu, að ef gjaldskráin er frjáls þá getur maður engan veginn staðið við það. Ef aðgerð kostar 10 þúsund á einum stað en 15 þúsund á öðrum er verið að greiða með ólíkum hætti til viðkomandi tannlækna þannig að það er mikilvæg forsenda að samningar náist um gjaldskrá varðandi tannlækningar ef við ætlum að bæta ástandið. Hv. þingmaður spyr hvort fyrir liggi rannsóknir á því hvort tannheilsu skólabarna hafi hrakað frá því að skólatannlækningar voru aflagðar og hann svaraði því í raun og veru sjálfur. Síðan skólatannlækningar lögðust niður að fullu hefur verið gerð ein landsrannsókn á tannheilsu grunnskólabarna í 1., 7. og 10. bekk og það var rannsóknin „Munnheilsa Íslendinga“, betur þekkt sem „Munnís“, en hún var gerð að frumkvæði heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytisins skólaárið 2004–2005, hún er orðin það gömul. Í rannsókninni var ekki lagt mat á það sérstaklega hvort tannheilsu reykvískra skólabarna hefði hrakað frá því sem var þegar Skólatannlækningar Reykjavíkur voru starfræktar en tannheilsa barna á Íslandi var almennt lakari en búist hafði verið við - og það er auðvitað það sem er mikilvægast að draga fram. Má sem dæmi nefna að 12 ára börn á Íslandi voru með tvöfalt fleiri tannskemmdir að meðaltali en börn á sama aldri í Svíþjóð og rúmlega 38% 15 ára unglingspilta á Íslandi voru með glerungseyðingu á einhverri tönn. Ekki liggja fyrir aðrar eða nýrri rannsóknir á því hvernig tannheilsa skólabarna hefur þróast síðustu árin þótt ýmsar vísbendingar veki grun um að henni hafi hrakað. En það ber líka að fylgja þessu eftir, af því að ég nefndi að eftirlitið hafi verið ókeypis, að þar hefur ekki náðst í nema 70% af þeim sem eiga þó rétt á ókeypis skoðun. Það er augljóst að aðhald og eftirfylgni vantar með skipulegum hætti og auðvitað geta skólarnir skipt þar miklu máli, jafnvel þó að tannlæknastólar verði ekki færðir inn í skólana. Það kemur fram í þessum rannsóknum, og hefur raunar komið fram í öðrum skýrslum, að það er dökkur blettur á íslensku heilbrigðiskerfi hvernig við sinnum tannheilsu, og þá sérstaklega barna. Hv. þingmaður spyr einnig hvort gerð hafi verið kostnaðargreining á því að hefja skólatannlækningar að nýju. Á síðasta ári var áætlaður kostnaður við fullbúnar tannlæknastofur í helmingi grunnskóla landsins, þ.e. í 88 grunnskóla, 4–4,5 milljarðar kr., um 2 milljarðar í stofnkostnað og 2,5 milljarðar í árlegan rekstrarkostnað. Til samanburðar má nefna að útgjöld Sjúkratrygginga Íslands vegna almennra tannlækninga barna á aldrinum 0–18 ára voru rúmar 530 millj. kr. árið 2010. Að lokum spyr hv. þingmaður hvernig þessum málum sé almennt háttað annars staðar á Norðurlöndum. Því er til að svara að á öðrum Norðurlöndum er löng hefð fyrir því að tannlæknaþjónusta við börn sé hluti af almennri heilbrigðisþjónustu sem veitt er af ríki og sveitarfélögum. Ýmist er boðið upp á tannlæknaþjónustu fyrir börn í skólanum eða utan hans á stofum sem reknar eru af hinu opinbera sem yfirleitt eru viðkomandi sveitarfélög. Staðsetning þessara opinberu tannlæknastofa er sjaldnast bundin við skólana enda þjóna þær einnig börnum á forskólaaldri. Almenn tannlæknaþjónusta fyrir börn er þeim alls staðar að kostnaðarlausu á öðrum Norðurlöndum. Öll þessi framkvæmd er þó talsvert breytileg innan landanna  Virðulegi forseti. Ég vona að þetta svari fyrirspurn hv. þingmanns um þetta mikilvæga mál.

Virðulegur forseti. Ég vil taka undir það með hv. fyrirspyrjanda Sigmundi Erni Rúnarssyni að það er áhyggjuefni hve tannheilsu barna hrakar á Íslandi, að það séu tvöfalt fleiri skemmdir hjá 12 ára börnum hjá okkur en í Svíþjóð. Þetta er mjög alvarlegt mál. Sú er hér stendur beitti sér fyrir því á sínum tíma að teknar yrðu upp forvarnaskoðanir í ákveðnum árgöngum en það þarf að gera meira. Það er gríðarlegt áhyggjuefni að tannlæknar eru ekki á hefðbundnum samningum eins og sérfræðilæknar, þ.e. að þeir ákveði sína gjaldskrá en ríkið ákveður síðan sjálft hvað það vill greiða mikið af gjaldskránni einhliða. Viðmiðun ríkisins hefur því sigið aftur úr, þ.e. ríkið borgar talsvert minna en það sem tannlæknarnir taka fyrir sína vinnu. Þetta er áhyggjuefni og leiðir hugann að því að bráðlega eru allir sérfræðilæknasamningar lausir. Ég vona að ekki fari svo að við lendum í sama kerfinu með alla sérfræðilækna, það má ekki verða. Það er gríðarlega mikilvægt að samningar takist við sérfræðilækna nú á næstu vikum.

Frú forseti. Ég vil þakka hæstv. velferðarráðherra fyrir svör hans sem voru skýr og undirbúin og jafnframt innlegg hv. þm. Sivjar Friðleifsdóttur í þessa umræðu sem hefur, að mati þess sem hér stendur, allt of mikið legið í láginni á undangengnum árum á þeim liðlega áratug sem liðinn er frá því að skólatannlækningar, alla vega í Reykjavík, voru lagðar niður illu heilli. Skólatannlækningar kunna að vera stórt orð, sérstaklega í ljósi þess hvað þær kosta eins og hæstv. velferðarráðherra kom að. Fjórir milljarðar eru vissulega miklir peningar, ekki síst á þeim stundum þegar endar ná ekki saman í ríkisbúskapnum. En hins vegar er um gríðarlegt hagsmunamál að ræða fyrir fjölskyldur í landinu. Hér er verið að ræða um einn stærsta þátt í heilsufari ungmenna og barna sem við eigum og verðum að hafa efni á. Forvarnaskoðun getur vissulega komið til álita í auknum mæli og ég tek undir að það verði að skoða allar leiðir í þeim efnum. Skólatannlækningar þurfa í sjálfu sér ekki endilega að fara fram í skólum eins og nafnið bendir kannski til heldur þarf að nota skólakerfið til að huga betur að tannvernd og tannheilsu barna og ungmenna. Ég spyr hæstv. velferðarráðherra að lokum þeirrar grundvallarspurningar sem málið hverfist um: Hver eru hin raunverulegu rök fyrir því að skólatannlækningar standa einar heilsuþátta utan hins opinbera heilsukerfis? Eru ef til vill einu rökin þau að við þykjumst ekki hafa efni á þessum þætti í heilsu íslenskra ungmenna?

Hæstv. forseti. Stórt er spurt og fátt um svör þegar spurt er um rökin fyrir tannlækningum utan kerfis. Sá sem hér stendur hefur talað fyrir því að þetta eigi að vera inni í kerfinu og hefur einmitt aldrei séð rökin fyrir því að þetta sé ekki flokkað eins og hver annar heilsufarsþáttur. Það kann að vera að þarna hafi þetta þróast á þann veg, eins og ýjað var að í fyrirspurn hv. þingmanns, að það hafi orðið einkarekstur á tannheilsu sem er út af fyrir sig áhyggjuefni, a.m.k. ef við náum ekki að tryggja að við séum kaupendur að þjónustunni þannig að við getum ráðið við að veita hana með fullnægjandi hætti. Svarið er ekki skýrt hvað þetta varðar. Aftur á móti er full ástæða til að leita lausna og nú er verið að gera atlögu að því í samningum að reyna að ná utan um þetta þannig að þeir peningar sem við höfum þó sett í málið nýtist til málaflokksins. Þeir hafa ekki einu sinni nýst að fullu, einfaldlega vegna þess að menn hafa ekki náð viðunandi samningum um hvernig halda eigi utan um þetta. Mér finnst mikilvægt núna þegar við ræðum þetta mál varðandi tannheilsu almennt að ræða annan þátt sem tengist þessu, sem er orsök þess hve tannskemmdir eru miklar. Það er í sjálfu sér ekki þannig að við ættum að vera með tannviðgerðir sem aðalatriði. Það eru forvarnirnar og hin gríðarlega mikla sykurneysla sem er á Íslandi sem við þurfum að taka á og ræða, bæði í víðara samhengi en ekki síður hvað varðar tannheilsu. Það skiptir mjög miklu máli að við reynum að fyrirbyggja tannskemmdirnar, að við reynum að haga málum á þann veg að fólk þurfi ekki á jafnmiklum tannviðgerðum að halda og útlit er fyrir miðað við þá stöðu sem nú er. Hún er líka mikilvæg - þó að menn væru ekki með skólatannlækningarnar í skólunum eins og þær voru áður - sú skólahjúkrun sem er enn við lýði og ástæða væri til að efla, bæði í forvörnunum en ekki síður til að fylgja því eftir að foreldrar sinni því að börnin fari til tannlæknis.

Frú forseti. Það brennur mjög á íbúum þessa lands hversu álögur hafa aukist á innanlandsflug og eru að aukast, sumpart af eðlilegum ástæðum enda hagur samfélagsins verri en verið hefur um langt árabil og er óþarfi að rekja þær mannlegu hamfarir allar. Hins vegar telur sá sem hér stendur að innanlandsflug á Íslandi sé partur af almenningssamgöngum og á það beri að líta sem slíkt. Sakir veðurs og vega komast fjölmargir landsmenn ekki til meginþjónustumiðstöðvar Íslands, sem er Reykjavík, öðruvísi en með flugi og er þar hægt að nefna vegamál á sunnanverðum Vestfjörðum og reyndar einnig víða á Austurlandi. Fyrir þær sakir og reyndar fleiri er innanlandsflugið partur af almenningssamgöngum og verður að vera það um alla framtíð, alla vega miðað við það veður sem við Íslendingar búum við - og reyndar miðar líka hægt í vegamálum þó að mörgum grettistökum hafi þar verið lyft á undanförnum árum og ber að þakka fyrir þau. Sá sem hér stendur, frú forseti, fékk, í krafti formennsku sinnar í samgöngunefnd, fulltrúa innanlandsflugs og fulltrúa þeirra bæjarfélaga sem hafa mestra hagsmuna að gæta á fund í nýliðinni viku. Þar komu fram verulegar áhyggjur, jafnt heimamanna sem flugrekenda, af því hvernig á málum innanlandsflugs er haldið hvað álögur snertir og eins hve umræðan um Reykjavíkurflugvöll hefur verið einsleit af stjórnmálamönnum í Reykjavík á undanförnum árum. Það gæti sett innanlandsflug í mikla hættu ef af þeim áformum verður að flytja það til Keflavíkurflugvallar eða eitthvert annað. Ég spyr því hæstv. innanríkisráðherra til hvaða aðgerða hann hyggist grípa á næstu missirum til að efla rekstur innanlandsflugs hér á landi, ekki síst í ljósi þess að um er að ræða, að mati þess sem hér stendur og mun fleiri, mjög mikilvægar almenningssamgöngur og eitt stærsta öryggisatriði þjóðarinnar - 430 landsmenn fara með sjúkraflugi á hverju ári, það er meira en eitt flug á hverjum degi. Um helmingur þess fólks er í algeru neyðarflugi, sumpart upp á líf og dauða, þ.e. 2 þúsund Íslendingar á hverjum áratug 

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Sigmundi Erni Rúnarssyni fyrir þessa fyrirspurn. Um margt, og sennilega flest, erum við sammála, ég og hv. þingmaður, og þá ekki síst það sem lýtur að fluginu almennt, að líta beri á það sem almenningssamgöngur eða hluta af almenningssamgöngum. Það er mikilvægt að horfa á samgöngukerfið í heild sinni enda erum við að endurskipuleggja stjórnsýsluna með þá hugsun sem grundvallarforsendu að horfa til flutninga á landi, legi og í lofti. Hvað er hægt að gera til að efla rekstur innanlandsflugs hér á landi? Bein fjárhagsleg aðkoma ríkisins að innanlandsflugi er með þrennum hætti. Í fyrsta lagi fer fram útboð áætlunarflugs á leiðum sem ekki bera sig á markaðslegum forsendum. Í öðru lagi er um að ræða rekstur flugvalla og flugleiðsöguþjónustu og í þriðja lagi viðhald og uppbyggingu innviða, þ.e. flugvalla og flugleiðsögukerfa. Ég vil víkja í nokkru að þessum þáttum. Núverandi innviðir þjóna fyrirsjáanlegu innanlandsflugi nokkuð vel. Stærsta framkvæmdaverkefnið sem fyrir liggur er endurnýjun Flugstöðvarinnar á Reykjavíkurflugvelli. Þá er einnig þörf fyrir tækjageymslu á Reykjavíkurflugvelli og að auki þarf að stunda eðlilegt viðhald, innleiðingu tækninýjunga og ýmiss konar hagræðingaraðgerða. Ég er sammála því sem fram kom í máli hv. fyrirspyrjanda, ég tel mikilvægt að Reykjavíkurflugvöllur verði á sínum stað og þjóni innanlandsfluginu í framtíðinni. Og það er mikilvægt að hafa framtíðina skýra hvað það snertir. Núverandi rekstur flugvalla og flugleiðsöguþjónustu þjónar fyrirsjáanlegu innanlandsflugi vel. Fjárframlög ríkisins til flugvalla og flugleiðsöguþjónustu hafa vaxið úr rúmlega 350 millj. kr. árið 2000 í rúmar 1.100 millj. kr. 2011 á verðlagi þess árs. Mikið af þeim aukna rekstrarkostnaði stafar af rekstri þriggja millilandaflugvalla í innanlandskerfinu. Styrkir til innanlandsflugs, í formi útboðs nokkurra áætlunarflugleiða, hófust árið 2001 og náðu hámarki árið 2009 með 343,8 millj. kr. framlagi. Eftir að Landeyjahöfn var tekin í notkun var niðurgreiðslu áætlunarflugs til Vestmannaeyja hætt og eftir að Héðinsfjarðargöng voru tekin í notkun var niðurgreiðslu áætlunarflugs til Sauðárkróks hætt. Fjárframlög árið 2011 fóru því niður í 189,5 millj. kr. Fyrir ríkið er einfalt að bæta í eða draga úr þessum lið en við ákvörðun á umfangi ríkisins á innanlandsflugi verður ríkið að setja sér almennar vinnureglur til að fara eftir og gera sér grein fyrir hverjum og hvaða þörfum á að þjóna. Ég vil geta þess að þótt styrkveitingum til Sauðárkróksflugsins hafi verið hætt þurfum við aftur að skoða málin heildstætt því það fyrirtæki sem sinnti þessu flugi er einnig með flug til Vestfjarða og horft var til þarfa fyrirtækisins þar sem síðan leiddi til þess að ákvörðun var tekin í fyrirtækinu um að halda fluginu áfram til Sauðárkróks. Aftur er þarna mikilvægt að horfa heildstætt á málið. Nú er unnið að gerð stefnumarkandi samgönguáætlunar til 2022. Í þeirri vinnu eru meðal annars framangreind atriði skoðuð og verða tillögur á þessu sviði lagðar fyrir þingið þegar þar að kemur. Á þessu stigi er þó hægt að nefna að samþykki þingið frumvarp til laga um brottfall laga um flugmálaáætlun og fjáröflun til flugmála, mál 407, verður áfram stefnt að því að gera Keflavíkurflugvöll fjárhagslega sjálfbæran þannig að fjárframlög ríkisins til flugmála nýtist innanlandskerfinu alfarið. Í ár lendir nær allur niðurskurður til reksturs flugvalla á Keflavíkurflugvelli, meðal annars er skoðað hvort þörf sé á að reka fjóra millilandaflugvelli eða hvort nær sé að veita því fé til innanlandsflugs enn fremur. Þá verður við gerð samgönguáætlunar skoðað hvernig best megi haga innanlandsfluginu með tilliti til samspils þess við aðra samgöngumáta.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Sigmundi Erni Rúnarssyni fyrir að taka þetta mál upp, sérstaklega í ljósi þeirrar umræðu sem varð í samgöngunefnd á fimmtudaginn var. Það sem hægt er að gera til að styrkja innanlandsflugið er að draga úr álögum. Það kom mjög skýrt fram á fundi samgöngunefndar þegar ræddar voru þær auknu álögur sem búið er að setja á innanlandsfélögin. Það er mjög skýrt hvernig hægt er að standa að því að draga úr álögum á innanlandsflugið. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra um tvennt. Í fyrsta lagi kom fram á þessum fundi að jafnvel stæði til að hækka gjaldskrána vegna lendingargjalda á sjúkraflugi og hugmyndir væru um allt að 1.200% hækkun. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra: Er ekki öruggt að það verði ekki gert? Í öðru lagi langar mig að spyrja hæstv. ráðherra, sérstaklega í ljósi þeirrar umræðu sem á sér stað um Reykjavíkurflugvöll, hvort hann telji raunhæft að færa hann í ljósi efnahagsástandsins á næstu árum. Í þriðja lagi langar mig að spyrja hæstv. ráðherra: Kemur til greina að hans mati að færa innanlandsflugið til Keflavíkur og byggja síðan upp Landspítala – háskólasjúkrahús í Vatnsmýrinni?

Virðulegur forseti. Ég held að innanlandsflugið hjá okkur sé almennt ekki slakt miðað við önnur lönd. Ég held að óhjákvæmilegar breytingar hafi orðið á innanlandsfluginu á síðustu áratugum. Það er að sjálfsögðu vegna þess að við erum með miklu betra vegakerfi en áður, búin að gera jarðgöng og bílarnir eru líka miklu betri en þeir voru. Nú er boðið upp á GSM-símasamband nánast allan hringinn þannig að menn geta nýtt sér tímann í bílunum til að tala í símann með handfrjálsum búnaði. Það er því ýmislegt sem hefur skekkt samkeppnisstöðuna milli innanlandsflugsins og þess að nota einkabílinn. Það má vera að með hækkandi bensínverði fari fólk að nota flugið meira. Ég vil líka af þessu tilefni koma því á framfæri að framsóknarmenn hafa stutt það að Reykjavíkurflugvöllur verði áfram í Vatnsmýrinni. Við teljum að það sé mikilvægt m.a. vegna nýbyggingar Landspítala – háskólasjúkrahúss, að í því felist talsvert mikið öryggi að geta lent nálægt slíku hátæknisjúkrahúsi sem rísa mun bráðlega.

Virðulegi forseti. Ég þakka kærlega þessa umræðu og fyrirspyrjanda fyrir spurningu hans. Innanlandsflugið og Reykjavíkurflugvöllur hafa oft og tíðum verið spurning um líf og dauða hvað sjúkraflugið varðar. Mér finnst það þurfa að koma fram í umræðunni að það er allt of langt fyrir fyrir þá sem búa lengst frá höfuðborginni að aka þangað þegar þeir þurfa að sinna erindum þar. Þess vegna eigum við svo sannarlega að líta á flugið sem almenningssamgöngur þar sem það er hagstæðara bæði umhverfislega og samfélagslega séð að nýta það. Það eru margir sem þurfa að reka erindi sín í höfuðborginni og því er afar mikilvægt að hafa flugvöll í næsta nágrenni. Um leið og við hækkum ákveðin gjöld verðum við að passa að hafa álögurnar hæfilegar og gæta varúðar í þeim efnum.

Frú forseti. Það ber að þakka þessa mikilvægu umræðu. Ég þakka hæstv. ráðherra sérstaklega fyrir svör hans og ekki síst þá skoðun að miðstöð innanlandsflugs verði áfram í Reykjavík, sem næst stjórnsýslunni, enda eru meginrökin fyrir því að hafa stjórnsýsluna á einum stað þau að aðgengi fólks að henni sé tryggt hvar sem það býr á landinu. Ég vil nota þær mínútur sem ég á eftir til að spyrja enn frekar um þær álögur sem flugrekendur og þar með flugfarþegar hafa töluverðar áhyggjur af. Flugið hefur verið í sókn á undanliðnum árum. Þvert á það sem menn hafa haldið fram hefur að meðaltali verið 3% aukning í innanlandsflugi á Íslandi frá árinu 1971 og á undanliðnum árum hefur farþegum í farþegaflugi reyndar fjölgað umtalsvert þrátt fyrir bætta vegi. Það er hjásaga að það séu fyrst og fremst embættismenn úr Reykjavík sem fljúgi um landið því að 60% af farþegunum eru fólk sem greiðir sjálft fyrir miðann sinn en 40% koma frá fyrirtækjum og stofnunum. Spurningin er þessi, og hún er kannski meginspurningin: Hefur sú breyting á stofnanakerfi í tengslum við flugið gert það að verkum að sjálfkrafa hefur orðið hækkun á ýmsum gjöldum? Flugrekendur halda því fram að með því að skipta kerfinu í fluginu á milli Flugmálastjórnar annars vegar og Isavia hins vegar, sem síðan hefur sameinast Keflavíkurflugvelli, hafi álögur sjálfkrafa hækkað og reikningarnir séu nú orðnir tveir í staðinn fyrir einn áður, að báðir hafi hækkað um 100%, svo ég vitni beint í ummæli flugrekenda á téðum fundi samgöngunefndar á fimmtudaginn var. Hefur hagræðing hins opinbera 

Hæstv. forseti. Ég kann ekki að skýra allar þær verðbreytingar sem komið hafa til sögunnar á síðustu mánuðum og missirum, en þær kerfisbreytingar sem ég vísaði til eru fyrst og fremst breytingar sem fyrirhugaðar eru í stjórnsýslunni en hafa ekki enn átt sér stað. Við erum að sjálfsögðu að reyna að gera allt sem við getum til að halda tilkostnaði niðri. Það væri gott ef ég gæti lofað því að við ættum ekki í vændum frekari hækkanir en því get ég því miður ekki lofað einfaldlega vegna þess að fjármunirnir eru ekki fyrir hendi. Við stillum Isavia, sem er rekstraraðili flugvallanna, mjög stíft upp að veggnum, annars vegar að krefjast þjónustu, en jafnframt niðurskurðar. Það kallar á endurskipulagningu og markvissa nýtingu fjármunanna og við reynum eftir því sem við getum í ráðuneytinu að standa vaktina með Isavia hvað þetta snertir, en að sjálfsögðu viljum við ekki að bitni á þáttum eins og sjúkraflugi sem hér var gert að umræðuefni, hv. þm. Ásbjörn Óttarsson nefndi þann þáttinn sérstaklega. Ég hef fengið upplýsingar um það í ráðuneytinu að því hafi þegar verið komi á framfæri við Isavia að það sé kostnaðarauki sem við getum ekki sætt okkur við. Ég segi jafnframt að við erum að setja Isavia stöðugt upp að vegg, skerum niður þjónustuna en krefjumst hennar að fullu á móti. Ég vil síðan ítreka það sem fram kom í máli mínu að ég tel að innanlandsflugið eigi um næstu ár og eins langt fram í tímann og ég sé að vera á Reykjavíkurflugvelli. 

Frú forseti. Hálft þriðja ár er liðið frá því að Ísland og Íslendingar urðu fyrir efnahagshruni og hafa menn rakið ástæður þess í ræðu og riti á undanliðnum missirum og þarf ekki að fjölyrða um þær orsakir, hvað þá afleiðingarnar. Fyrir þá þingmenn sem fara mikið um landið er ekki annað að heyra á þjóðinni en að mikillar gremju gæti í garð hinna svokölluðu útrásarvíkinga, þeirra manna sem léku íslenskt bankakerfi hvað verst. Eru þær sögur sem enn eru að tínast á blað með hreinum ólíkindum. Verður ekki frekar fjölyrt um það enda hafa fjölmiðlar fjallað um það mál með mjög ítarlegum og vandvirkum hætti að því er mér hefur sýnst. Það er hins vegar mikilvægt fyrir almenning að vita það á hverjum tíma hvernig rannsókn á hugsanlegum glæpum sem tengjast efnahagshruninu miðar. Hér ber að hafa í huga að þótt almenningur og jafnvel líka sá sem hér stendur sé mjög óþolinmóður og vilji fá þá, sem léku íslensk heimili og íslenskan efnahag og íslensk fyrirtæki hvað verst, á bak við lás og slá sannist klárlega á þá lögbrot, þá ber að fara fram í þessu máli með vandvirkni. Því er kannski betra að verja lengri tíma til þessarar rannsóknar en styttri ef það verður til þess að lyktir þessa máls verði með sómasamlegum hætti. Það getur líka verið hættulegt að flýta sér um of við rannsóknina og ber að hafa í huga og er ágætt fyrir almenning að vita af því að mörg stór dómsmál á síðustu árum hafa tapast vegna þess að menn hafa kannski verið að flýta sér um of. Frú forseti. Ég spyr hæstv. innanríkisráðherra sem fer með þann mikilvæga málaflokk nokkurra spurninga af þessu tilefni: 1. Hver er staðan á rannsókn embættis sérstaks saksóknara á grun um refsiverða háttsemi í tengslum við bankahrunið? Hve margir hafa nú stöðu grunaðra? Hve margir hafa verið yfirheyrðir? 2. Er hætt við að mál einhverra manna sem tengjast rannsóknir fyrnist áður en rannsókn lýkur? Hvenær er þess að vænta að rannsókninni ljúki? Þær spurningar legg ég nú fram fyrir hæstv. innanríkisráðherra og segi það jafnframt að ég tel mjög mikilvægt að ráðherra upplýsi almenning og friði hann e.t.v. að einhverju leyti með þeim upplýsingum sem liggja fyrir og geta verið opinberar á þessu stigi.

Hæstv. forseti. Innanríkisráðuneytið leitaði umsagnar hjá embætti sérstaks saksóknara vegna fyrirspurnarinnar og eru svör mín byggð á upplýsingum frá embættinu. Fyrst er spurt: Hver er staðan á rannsókn embættis sérstaks saksóknara á grun um refsiverða háttsemi í tengslum við bankahrunið? Embætti sérstaks saksóknara tók til starfa 1. febrúar 2009 og hefur nú starfa í rúmlega tvö ár. Í upphafi voru starfsmenn fjórir ásamt lögfræðilegum ráðgjafa í hlutastarfi og fjölgaði starfsmönnum embættisins smám saman í samræmi við aukinn fjölda mála, auk þess sem leitað var til innlendra og erlendra sérfræðinga. Að meðtöldum sérstökum saksóknara starfa alls fjórir saksóknarar við embættið en aðrir starfsmenn verða um næstu mánaðamót alls 72 talsins auk sex sérfræðinga sem starfa í tilteknum verkefnum. Heildarfjöldi starfsmanna og sérfræðinga verður því 78 manns um næstu mánaðamót. Lögð hefur verið áhersla á að vanda til verka við val á starfsmönnum til starfa hjá embættinu. Verkefni embættisins eru í fyrsta lagi mál skráð í málaskrá lögreglu, LÖKE, þ.e. lögreglurannsóknir á sakamálum og lögregluverkefni og þar með talið aðstoð við erlenda löggæsluaðila. Alls hafa verið til meðferðar 111 slík mál hjá embættinu. Mál embættisins skráð í LÖKE eru 98 talsins en auk þess hafa embættinu verið send 13 mál sem upphaflega eru skráð hjá öðrum embættum, flest frá efnahagsbrotadeild ríkislögreglustjóra. Af þeim hefur verið ákært í tveimur málum, samtals fjórir einstaklingar ákærðir, rannsókn verið hætt eða kæru vísað frá í 28 málum, eitt mál hefur verið sent til meðferðar hjá öðru embætti og 80 mál eru nú til meðferðar hjá embættinu. Í öðru lagi er um að ræða stjórnsýsluverkefni sem hýst eru í sérstökum gagnagrunni, GoPro, sem heldur utan um skráningu þeirra og feril. Stjórnsýsluverkefni skráð í GoPro eru nú orðin alls 1.340 talsins. Málafjöldi embættisins skiptist þannig að 58 eru skráð á árinu 2009, 29 á árinu 2010 og 11 það sem af er árinu 2011, eða alls 98 mál, eins og áður sagði. Flest aðsendu málin frá öðrum embættum bárust seinni hluta ársins 2010. Þau mál sem eru í rannsókn eru á misjöfnu stigi, sum lengra komin á meðan önnur eru komin skammt á veg. Rannsóknir flestra mála embættisins eru tímafrekar, útheimta verulega gagnaöflun, auk þess sem ráðast þarf í viðamiklar rannsóknaraðgerðir vegna þeirra. Rafræn gögn eru stór hluti þeirra gagna sem fara þarf yfir, þar með talin tölvupóstsgögn, en auk þess er verulegt gagnamagn á pappírsformi. Skýrslutökur þarf að undirbúa af kostgæfni og m.a. þarf að draga fram þau rannsóknargögn sem bera á undir skýrslugjafa. Í öðru lagi er spurt: Hve margir hafi nú stöðu grunaðra? Svarið er á þessa leið: 216 einstaklingar hafa réttarstöðu sakbornings. Í þriðja lagi er spurt: Hve margir hafa verið yfirheyrðir? Svarið er á þessa leið: Heildarfjöldi einstaklinga, sakborningar og vitni í öllum málum, er 471. Það skal tekið fram að einstaklingar koma stundum oftar en einu sinni til yfirheyrslu og er heildarfjöldi yfirheyrslna í öllum málum 600.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. innanríkisráðherra fyrir svörin til þessa, veit sem er að hann á eftir að svara einni spurningu sem hann gerir ef til vill í seinni innkomu sinni. Ég þakka honum fyrir svörin sem voru vel undirbúin og til fyrirmyndar. Ég vil nota tækifærið í þessu samtali mínu við hæstv. innanríkisráðherra til að ljúka lofsyrði mínu á verk og alla framkomu sérstaks saksóknara, Ólafs Þórs Haukssonar, sem að mati þess sem hér stendur hefur farið fram með mjög ábyrgum og viðeigandi hætti í öllu þessu máli, jafnt í samskiptum við fjölmiðla og aðra, þannig að því sé til haga haldið. Það vantar seinni hluta spurningar minnar: Er hætt við að mál einhverra manna sem tengjast rannsókninni fyrnist áður en rannsókn lýkur? Og hvenær er þess að vænta að rannsókninni ljúki? Eins og heyra mátti á svari hæstv. ráðherra er málið óhemju viðamikið og þær tölur sem hæstv. ráðherra nefndi bera þess vitni, 1.340 mál, 216 sakborningar, 600 yfirheyrslur, þar að hefur 471 komið þannig að nokkrir hafa komið oftar en einu sinni eins og ráðherra gat um. Sú fyrirspurn sem hér er fram sett er ekki til þess að þrýsta á hæstv. ráðherra að ljúka þessu máli, enda er það í verkahring viðkomandi saksóknara að meta þann tíma sem þarf að fara í verkið, heldur snýst hún miklu fremur um að almenningur geti fylgst með framþróun eins mikilvægasta dómsmáls sem íslenskt réttarríki hefur ráðist í á undanförnum áratugum.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þau ágætu orð sem hann lét falla. Varðandi spurningu um fyrningu og síðan hvenær rannsókn ljúki standa vonir okkar að sjálfsögðu til að mál fyrnist ekki. Kappkostað er að vinna þannig að rannsókninni. Hvenær henni lýkur er spurning sem ég treysti mér ekki til að svara á þessari stundu.

Frú forseti. Enn á ég orðastað við hæstv. innanríkisráðherra. Nú er komið að öryggismálum landsins. Ég spyr hæstv. ráðherra um hvað líði stofnun varastöðvar ríkislögreglustjóra á Akureyri. Þessi spurning er sett fram að gefnu tilefni því að samkvæmt lögum nr. 40/2008 er kveðið á um að fjarskiptamiðstöð ríkislögreglustjóra, svokallaða varastöð, beri að reka á Akureyri. Þessi lög voru sett vegna þess að ekki er viturlegt að hafa öll eggin í þessum efnum, ef svo má segja, í sömu körfunni. Fjarskiptamiðstöð ríkislögreglustjóra, almannavarnir og aðrar viðbragðsstöðvar eru í sameiginlegri stjórnstöð í Skógarhlíð í Reykjavík, eins og menn þekkja, en Reykjavík er á áhættusvæði þegar kemur að náttúruhamförum af ýmsum toga, jafnt eldgosum og öðrum jarðhræringum. Þetta mál var lagt fram fyrir örfáum árum með þeim hætti að stofna átti varastöð ríkislögreglustjóra á Akureyri og reyndar gott betur. Hafist var handa við að koma henni á laggirnar en lítið varð hins vegar úr fullkomnum efndum. Eftir því sem sá sem hér stendur veit best var aðstöðunni að einhverju leyti komið á fót en mannskapinn vantar enn þá. Ég legg þetta mál ekki síst fram til umhugsunar vegna þess að hér á landi getur margt gerst í iðrum jarðar eins og við þekkjum sem hér erum og eins allir hinir hringinn í kringum landið. Við búum í landi þar sem alls konar ógnir geta sett líf og starfsemi í hættu. Því tel ég afar brýnt að þessari varastöð ríkislögreglustjóra verði komið á fót á Akureyri eins og lög sem samþykkt voru árið 2008 kveða á um. Ég spyr hæstv. innanríkisráðherra hvort ekki eigi að fara að lögum í þessu efni.

Hæstv. forseti. Nú er ég ekki með lagatextann hjá mér en hv. þingmaður rifjar hér upp tildrög þess að varastöð ríkislögreglustjóra á Akureyri yrði komið á fót, segir að aðstaðan hafi verið sköpuð en mannskapinn vanti. Þetta rímar í raun við þær upplýsingar sem ég fékk frá ríkislögreglustjóra nema að menn þar á bæ lögðu annan skilning í hvað til stóð. Við í innanríkisráðuneytinu leituðum umsagnar hjá embætti ríkislögreglustjóra um málið í tilefni af þessari fyrirspurn. Þar kemur fram að ekki hafi staðið til af hálfu ríkislögreglustjóra að starfrækja varastöð embættisins á Akureyri að jafnaði. Bendir ríkislögreglustjóri á að varastöð fyrir fjarskiptamiðstöð, almannavarnadeild ríkislögreglustjóra og Neyðarlínuna hafi verið tekin í notkun á Akureyri þegar lokið var endurbótum á húsnæði lögreglunnar á árinu 2004 og hafi lögreglan á Akureyri notað fjarskiptamiðstöðina þegar stærri viðburðir voru í umdæminu, en hún er samtengd fjarskiptamiðstöð ríkislögreglustjóra í Skógarhlíð í Reykjavík. Aðstaðan er þarna og virðist samkvæmt þessum upplýsingum hafa verið starfrækt sem varastöð þegar á hefur reynt.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svar hans að sinni. Samkvæmt þeim lögum sem vísað var til hér áðan, nr. 40/2008, er kveðið á um að komið sé upp tveimur borðum og starfsaðstöðu fyrir átta manns í svokallaðri varastöð á Akureyri, að hún sé mönnuð eftir því sem ég best veit á hverjum tíma og geti gripið inn í ef stöðin í Reykjavík verður óstarfhæf sakir ýmissa aðstæðna sem geta komið upp eins og við þekkjum hér á landi. Ég spyr hæstv. innanríkisráðherra í ljósi mismunandi skilnings sem menn leggja í þessa varastöð hvort hann telji eðlilegt og viturlegt að geyma ekki öll eggin í sömu körfunni, eins og ég kom að í fyrra innleggi mínu, heldur koma varastöðinni á laggirnar með manni og mús ef svo má segja. Slík vaktstöð á Akureyri getur annað tveggja þjónað sem öryggisatriði þegar og ef stöðin í Reykjavík getur ekki sinnt störfum sínum og eins geta starfsmenn þar á eðlilegum tímum sinnt margvíslegri þjónustu fyrir hönd þeirra sem starfa að þessum málum á öðrum stöðum. Um er að ræða eðlileg störf án staðsetningar þegar kemur að öryggismálum þjóðarinnar. Ég spyr sum sé ráðherra hvort hann sé sammála mér um að þessi starfsemi geti verið þarna lögum samkvæmt og eigi þar heima í hagræðingarskyni, svo dæmi sé tekið.

Hæstv. forseti. Ég mun kynna mér þessi mál nánar. Ég þekki þetta ekki svo vel að ég treysti mér í ítarlega umræðu um málið. En eftir því sem ég fæ skilið er aðstaðan þarna fyrir hendi og nýtist sem sú varastöð sem lögreglan taldi að til hefði staðið að stofna á sínum tíma og uppfyllir þannig þau skilyrði sem þá voru sett. Ég ítreka að ég mun kynna mér málið nánar. Ég er alveg sammála hv. þingmanni um að við þurfum að hafa öll neyðarúrræði í góðu lagi.

Frú forseti. Í umræðum við hæstv. innanríkisráðherra fyrr á þessu þingi kom í ljós að suðvesturhornið sem hafði 20% í nýframkvæmdum eftir mikla baráttu fram til 2008 hefur núna hrapað niður í tæp 10%. Þá sagðist hæstv. innanríkisráðherra reyndar ekki vera mjög þjakaður af þessu hlutfalli, en engu að síður veit ég að honum er mjög annt um að efla og bæta samgöngur á þessu svæði eins og annars staðar. Við stöndum hér frammi fyrir algjöru framkvæmdaleysi. Það er búið að skera framkvæmdir niður í 6 milljarða og hendur ráðherra eru að vissu leyti bundnar af fyrir fram ákveðnum framkvæmdum. Engu að síður horfum við líka fram á það, sem er ánægjulegt, að menn ætla sér í stórar framkvæmdir norðan heiða, það er búið að gera samning við félag um Vaðlaheiðargöng þar sem menn ætla að fara í 10,4 milljarða kr. framkvæmd þar sem Vegagerðin er með meiri hluta í því félagi. Það er gott og blessað, en ein samgönguframkvæmd á samt ekki að útiloka aðra. Þess vegna spyr ég hæstv. ráðherra: Hvenær hefjast verulegar stórframkvæmdir í vegamálum á suðvesturhorninu? Erum við í sjálfheldu umræðunnar um veggjöld á suðvesturhorninu? Er það þess vegna sem við komumst ekki neitt áfram? Hvernig hyggst ráðherra samgöngumála, þ.e. hæstv. innanríkisráðherra, auka hlut suðvesturhornsins? Hann ætti sem þingmaður kragans, Suðvesturkjördæmis, að vita hvað brennur á fólki þar. Það er hægt að tala um mislæg gatnamót eða bara einfaldar lausnir til að koma fólki á milli staða. Það brennur á okkur sem förum Vesturlandsveginn og víðar um kjördæmið að halda áfram tvöfölduninni. Við erum með tvöföldun á þessu ári fram að Þingvallaafleggjara. Hvenær höldum við tvöfölduninni áfram og þá helst frá Mosfellsbæ að göngum, en ekki byrja frá göngunum og að Mosfellsbæ? Við sem hér búum viljum fá að vita hvenær eitthvað fer að gerast í samgönguframkvæmdum á suðvesturhorninu. Ég vil líka spyrja hæstv. ráðherra út í stóra framkvæmd sem hefur lengi verið í umræðunni, til að mynda Sundabraut. Hvar eru þau mál stödd? Í þriðja lagi vil ég bæta við spurningu sem tengist strætisvagnaferðum og rekstri strætisvagna: Er gert ráð fyrir því í samgönguframkvæmdum og samgönguskipulagi að menn hugsi þá til almenningssamgangna við allt skipulag á suðvesturhorninu?

Hæstv. forseti. Varðandi þátt almenningssamgangna sem hv. þingmaður vék síðast að er það nokkuð sem við erum með til sérstakrar skoðunar núna í innanríkisráðuneytinu. Það hefur verið áhugamál okkar margra að horfa til vegaframkvæmda og almenningssamgangna undir sama kastljósinu. Það er mjög mikilvægt að það sé gert. Það er spurt hvenær stórframkvæmdir í vegamálum hefjist á suðvesturhorninu. Í öðru lagi hvernig ráðherra hyggist auka hlut suðvesturhornsins hvað varðar nýframkvæmdir í vegamálum. Undanfarið ár hefur verið unnið að stórum verkefnum á suðvesturhorninu. Má þar nefna Suðurstrandarveg, en framkvæmdir á kaflanum frá Þorlákshöfn í Herdísarvík eru í gangi og framkvæmdir eru við kaflann frá Herdísarvík að Ísólfsskála. Þær hefjast innan skamms. Einnig má nefna áframhaldandi tvöföldun Reykjanesbrautar sem er í undirbúningi en fjármögnun liggur ekki fyrir. Hið sama má segja um tvöföldun Suðurlandsvegar milli Rauðavatns og Vesturlandsvegar, en unnið er að undirbúningi hennar. Fjármögnun þessara verkefna er erfið vegna stöðu ríkissjóðs um þessar mundir eins og við öll þekkjum mætavel. Rætt hefur verið um að fjármagna vegaframkvæmdir með vegatollum, en þær fyrirætlanir hafa mætt mikilli mótstöðu. Ég segi fyrir mitt leyti að ég hef aldrei verið neinn sérstakur áhugamaður um vegatolla, en ég hef verið tilbúinn að tala því máli ef um er að ræða stórframkvæmdir sem ráðist er í sem eins konar flýtiframkvæmdir. Við erum t.d. á þessu ári aðeins með um 6 milljarða kr. til ráðstöfunar til nýframkvæmda í vegakerfinu. Menn hafa talað um flýtiframkvæmdir á næstu fimm árum sem nema allt að 40 milljörðum. Ef við ætlum að gera það utan vegaáætlunar þarf að horfa til annarrar tegundar fjármögnunar. Menn standa þá frammi fyrir því vali. Vilja menn það eða vilja menn það ekki? Ef menn eru því andvígir ráðumst við ekki í þessar flýtiframkvæmdir, svo einfalt er þetta mál í mínum huga. Ég horfi til þess hvað er heppilegt út frá þrennu, hvernig við bætum samgöngukerfi landsins, hvernig við aukum öryggi á vegum landsins og hvernig við bætum vegina og þar með samgöngurnar þar sem vegirnir eru verstir. Þetta eru þau þrjú sjónarmið sem við horfum til. Ég ítreka að ef við ætlum að ráðast í flýtiframkvæmdir, t.d. sunnan og austan Hellisheiðar, verður að koma til fjármagn annars staðar að en úr ríkiskassanum. Þetta er mjög einfalt mál. Við verðum að ræða það mjög opinskátt og alveg heiðarlega vegna þess að þessir fjármunir eru ekki til. Þeir eru ekki til þannig að það ræðst af þessu hvaða leið menn vilja fara í þessu efni. Ég hef átt ágæta fundi með sveitarstjórnarfólki og þingmönnum Suðurlands og héðan af suðvesturhorninu. Þar hafa þessi áform mætt mikilli andstöðu, verið gagnrýnd mjög harðlega. Gott og vel, þá hlustum við á þá gagnrýni. Ég hef sagt að ég muni aftur eiga fund með sömu aðilum fljótlega, það er verið að skipuleggja slíkan fund. Þá ætla ég að heyra hvaða sjónarmið eru uppi og á þeim forsendum ræðum við málið. Mér fyndist rangt að gefa einhverjar falsvonir, draga upp einhverja mynd um að við getum gert allt, þjónað öllum. Það getum við ekki. Við verðum að velja og hafna. Ég segi fyrir mitt leyti og hef gert það áður í þessum stól að í mínum huga þarf samgöngukerfið á Vestfjörðum mest á úrbótum að halda. Vestfirðir þurfa að forgangsraðast. Út frá öryggisþáttunum horfi ég á Reykjanesbrautina við álverið. Ég hef sannfærst um að það sé hættulegasti kafli landsins. Þar eigum við að forgangsraða líka. Síðan eigum við að horfa til annarra þátta, þá hugsanlega til þess hvort við getum gert hlutina á ódýrari hátt en menn höfðu á prjónunum á árinu 

Frú forseti. Ég fagna þessari umræðu um framkvæmdir á suðvesturhorninu, þær eru löngu tímabærar og hefði átt að ræða fyrr. Ég hafna algjörlega þeirri nálgun sem er orðin hér í vegaframkvæmdum. Félagasamtökin Betri byggð hafa sýnt fram á það að umferðartafir á suðvesturhorninu kosta þjóðarbúið tugi milljarða á hverju ári. Það kostar þjóðarbúið ekki neitt að þurfa að keyra Víkurskarð frekar en Vaðlaheiðargöng þannig að forgangsröðunin er alveg kolröng. Eitt meginvandamálið við skipulagsmál á höfuðborgarsvæðinu er svo að sjálfsögðu flugvöllurinn sem þvælist fyrir. Ég leyfi mér að minna á að Kaffi París afgreiðir miklu fleiri á hverjum einasta degi á sínum 500 fermetrum en allur Reykjavíkurflugvöllur sem tekur meira land en öll Reykjavík vestan Snorrabrautar. Ef flugvallarlandið væri selt undir byggingarland væri hægt að fjármagna vegaframkvæmdir á öllu landinu 20 sinnum miðað við það sem nú er í áætlunum. Ég skora einfaldlega á hæstv. samgönguráðherra að vera framsýnn og stórsýnn í samgöngumálum, ekki velta sér endalaust upp úr einhverjum vegatollum eða ekki vegatollum. Það er hægt að leysa málin 

Forseti. Lausnir þingmanna á samgöngumálum eru hvað greiðastar og auðveldastar hér í ræðustól. Það er ekki skemmtilegt fyrir þann sem gegnir innanríkisráðherrastörfum á hverjum tíma. Hins vegar er klént svar að segja að það séu bara tveir kostir fyrir hendi í samgöngumálum suðvestanlands, annaðhvort að íbúar hér borgi vegatolla einir Íslendinga eða að ekkert gerist. Ég hvet hæstv. innanríkisráðherra til að hugsa þetta mál betur og koma fram með fleiri kosti. Ef til þarf fleiri fundi en þann eina sem ég veit af sem var með sveitarstjórnarmönnum í Suðurkjördæmi og samgöngunefndarmönnum á þinginu - ég var þar ekki sem Reykvíkingur eða þingmaður hér á svæðinu heldur sem samgöngunefndarmaður - þá það. Þá erum við alveg örugglega reiðubúin til þess. Auðvitað leysast málin ekki hér í ræðustólnum, forseti, eða með því að við borgum þetta einhvern tímann seinna eins og samflokksmaður hv. fyrirspyrjanda 

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir þá umræðu sem hér á sér stað um samgönguframkvæmdir á suðvesturhorninu. Hins vegar ítreka ég að við forgangsröðum samgönguverkefnum í samgönguáætlun og að eftir henni er unnið. Framlag til samgöngumála á þessu ári er 6 milljarðar. Ef við ætlum að taka inn einhver verkefni upp á 40 milljarða segir það sig alveg sjálft að annaðhvort verður að endurraða í samgönguáætluninni eða bæta verulega í. Út af umræðu um vegatolla og framkvæmdir á suðvesturhorninu skil ég alveg það sjónarmið hjá því fólki sem hér býr að það sé ósanngjarnt að setja vegatolla eingöngu á það. Vegna þeirra vona og væntinga hjá íbúum á suðvesturhorninu um þessar framkvæmdir, flýtiframkvæmdir sem voru ræddar á síðasta haustþingi, minni ég hins vegar á að grunnurinn að þeim var sérstakur vegatollur. Það er mjög mikilvægt að við höldum staðreyndum til haga þegar við ræðum málin á annað borð hér á þinginu.

Frú forseti. Ég þakka þessa umræðu og tek undir það sem sagt var áðan, mér finnst ansi klént að ekki sé hægt að ræða um framkvæmdir í samgöngumálum á suðvesturhorninu öðruvísi en að gjaldtökubyssunni sé beint að okkur íbúum á höfuðborgarsvæðinu. Mér finnst það ekki boðlegt. Ég vil meina að það sé almenn samstaða í þessum þingsal um að vilja ekkert sérstaklega fara þá leið í samgönguframkvæmdum á höfuðborgarsvæðinu. Síðan hvet ég hæstv. ráðherra áfram af því að nú stendur yfir vinna við fjárlagafrumvarpið sem verður lögum samkvæmt lagt fram 1. október þessa árs. Um leið verður unnin ákveðin vinna í tengslum við samgönguáætlun. Ég hvet hæstv. innanríkisráðherra til að sýna hinn pólitíska vilja í verki og reyna að hækka framlag til nýframkvæmda á höfuðborgarsvæðinu. Það gengur ekki að þetta framlag sem við tosuðum hér af veikum mætti upp í 20%, nýframkvæmdaféð, sé núna komið niður í tæp 10% á síðustu tveimur árum. Hin pólitíska forgangsröðun innanríkisráðherra er greinilega að halda því hlutfalli áfram. Mér finnst það miður og hvet hann þess vegna til dáða því að hann veit að hann getur fengið stuðning þingmanna til að efla og auka samgöngur og koma með aðrar lausnir en gjaldtöku. Að öðru leyti þakka ég fyrir ærleg svör hjá innanríkisráðherra í þessu máli.

Hæstv. forseti. Ég talaði við formenn tveggja stéttarfélaga í morgun, annars vegar formann Félags fangavarða sem talaði um aukið álag í fangelsunum og þörfina á að ráða fleiri þar til starfa og hins vegar formann Landssambands lögreglumanna sem hafði uppi svipaðan málflutning og kvartaði yfir niðurskurði á þessum sviðum. Við þekkjum niðurskurðinn í menntakerfinu, í heilbrigðiskerfinu og í velferðarkerfinu almennt. Þegar menn tala núna eins og að hér séu allar pyngjur fullar og það skorti bara viljann hjá stjórnvöldum til að ráðast í stórframkvæmdir upp á tugi milljarða þykir mér það ansi ódýr málflutningur. 
             Ég hef ekki sagt að þetta væri spurning um vegatolla eða ekkert. Ég rakti í svari mínu framkvæmdir sem þegar standa yfir á Suðurstrandarveginum, hvað er í bígerð uppi á Sandskeiði, nefni það sem dæmi, framkvæmdir sem kosta milljarða, hvað er í undirbúningi við Rauðavatnið, og framkvæmdir hefjast senn við tvöföldun Reykjanesbrautar. Þetta eru miklar framkvæmdir á suðvesturhorninu. Það er ekkert verið að stilla dæminu svona upp. Við erum hins vegar að tala um að ef menn ætla að ráðast í flýtiframkvæmdir sem Alþingi samþykkti sem slíkar, þessi salur, upp á tugi milljarða verða menn að gjöra svo vel og vera sjálfum sér samkvæmir og skoða hvað það var nákvæmlega sem þeir samþykktu sjálfir. Ef fólk sættir sig ekki við þetta - og það skil ég mjög vel, ég hef verið í þeim hópi sem hefur verið efasemdafullur -