Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um eignarrétt íslenska ríkisins að auðlindum hafsbotnsins, en flm. ásamt mér eru aðrir hv. þm. Alþb. í Nd. Frv. þetta er nú flutt í þriðja sinn hér í þessari virðulegu deild sem þmfrv., en hafði raunar verið lagt fram sem stjfrv. á þinginu 1982–1983 og var þá vísað til ríkisstjórnarinnar til skjótrar athugunar eða eins og segir í grg.: "til skjótrar en ítarlegrar athugunar hæfustu sérfræðinga". Síðan hefur ekki, svo mér sé kunnugt, verið fjallað um þetta mál sérstaklega í ríkisstjórnum eða unnið að því að taka á því af hálfu þeirra og þess vegna er málið enn flutt af okkur þm. Við teljum að nauðsynlegt sé að setja um þessi efni almennar reglur og það óháð því hvort álit manna sé að líklegt sé að verðmæt jarðefni eða auðlindir sé að finna á hafsbotni innan íslenskrar lögsögu. Meginefni frv. kemur fram í 1. gr. þar sem segir, með leyfi forseta: "Íslenska ríkið er eigandi allra auðlinda á og í hafsbotninum utan netlaga og svo langt til hafs sem fullveldisréttur Íslands nær samkvæmt lögum, alþjóðasamningum eða samningum við einstök ríki. Auðlindir samkvæmt lögum þessum taka til allra ólífrænna og lífrænna auðlinda á og í hafsbotninum." Í öðrum greinum frv. er kveðið á um að leitað skuli leyfis iðnrh. til leitar að slíkum efnum til hagnýtingar og iðnrh. skuli gefa út leyfi ef þurfa þykir til að nýta efni af hafsbotni. Tími til slíkrar hagnýtingar samkvæmt sérstöku leyfi er 30 ár samkvæmt ákvæðum 4. gr. og gert er ráð fyrir að iðnrh. geti með reglugerð sett nánari ákvæði um framkvæmd laganna. Frv. þetta var upphaflega undirbúið af sérstakri nefnd sem kallast hafsbotnsnefnd iðnrn. og hefur verið starfandi síðan 1980, að mig minnir, og ég veit ekki betur en að hún sé enn starfandi. Í öllu falli var hún endurskipuð af hæstv. fyrrv. iðnrh., hv. þm. Albert Guðmundssyni, á síðasta ári. Þegar frv. var mótað hafði forustu í nefndinni Benedikt Sigurjónsson, fyrrv. hæstaréttardómari, og með honum voru þar að verkum sérfræðingar. Litið var til löggjafar nágrannalanda um þessi efni, ekki síst norskra ákvæða, og það var talið, m.a. af hæstv. fyrrv. utanrrh. Ólafi Jóhannessyni, gild ástæða til þess að undirbúa og setja slíka löggjöf. Eins og ég gat um er mér ekki kunnugt um að sérstök hreyfing hafi verið á þessu máli hjá ríkisstjórnum sem síðan hafa setið, en hæstv. iðnrh., sem hér er viðstaddur, upplýsir okkur væntanlega um það ef svo er, svo og vænti ég þess að hann segi hug sinn til þessa máls hér í umræðum. Það er mat okkar að þó að lagareglur hafi verið settar um fullveldisrétt Íslands yfir hafsbotninum með lögum frá 1979 skorti reglur um eignarrétt og nýtingarrétt að auðlindum sem kunna að finnast, a.m.k. á svæðum utan netlaga. Í grg. með frv. er rakin saga rannsókna sem tengjast þessu máli, athugana á íslenskum hafsbotnssvæðum allt frá árinu 1972 fram undir þennan dag og er ég ekki að rifja hana upp hér sérstaklega. Þó vil ég víkja að þeim athugunum sem síðast fóru fram um þessi efni, en það voru rannsóknir í samvinnu við norsk stjórnvöld og norska jarðeðlisfyrirtækið Geco og Orkustofnun sem unnar voru með "seismiskum" mælingum sem svo eru kallaðar, eða bergmálsdýptarmælingum, sumarið 1985. Þær athuganir voru tvenns konar. Meginrannsóknin sem þá fór fram var á Jan Mayen svæðinu sem um gildir sérstakt samkomulag milli Íslands og Noregs frá 22. október 1982 og þar voru mældar yfir 4000 km langar línur eða farið með skip yfir 4000 km og gerðar bergmálsdýptarmælingar til þess að kanna hafsbotninn. Hin athugunin tók til Flateyjarsvæðisins sem svo er kallað, þ.e. setlagadældarinnar sem uppgötvaðist upp úr 1980 úti fyrir Eyjafirði og Skjálfanda, þar sem er að finna samkvæmt niðurstöðum þeirra rannsókna þykkustu setlög sem vitað er um hér við Ísland eða allt að 7–8 km á dýpt. Þar fóru fram boranir, nánar tiltekið í Flatey 1982, að vísu fremur grunn rannsóknaborun, og það var áhugi á því hjá íslenskum stjórnvöldum að fá ítarlegri athuganir og það tókst sumarið 1985, ég hygg fyrir tilverknað þáv. ráðherra iðnaðarmála, að fá mælingar einnig á þessu svæði þar sem farið var yfir 230 km með bergmálsdýptarmælingum til að safna fyllri heimildum. Íslenskir sérfræðingar fylgdust með þessu máli og þar hefur verið fremstur Karl Gunnarsson, ég hygg jarðeðlisfræðingur, starfsmaður Orkustofnunar, sem sl. ár var við Oslóarháskóla til þess að afla sér fyllri þekkingar á málum sem þessu tengjast, þ.e. olíuleit sérstaklega. Hann fylgdist ásamt fleiri sérfræðingum með þessum athugunum 1985 og hefur verið þátttakandi í úrvinnslu þessara gagna sem hafa farið fram í Noregi en einnig að hluta til hérlendis hjá Orkustofnun þar sem menn hafa verið að koma upp búnaði til þess að geta tekið fullan þátt í úrvinnslu á gögnum af þessu tagi. Nú er það svo að hugmyndin er að selja þessar upplýsingar til iðnaðaraðila, olíufélaga eða annarra sem áhuga kynnu að hafa á þessum gögnum, til frekara mats, og ef hagnaður yrði af slíkri sölu kæmi hann að hluta til til Íslands og þá á ég við Jan Mayen svæðið sérstaklega. Af þessum ástæðum eru gögnin að nokkru leyti óopinber og yfir þeim er ákveðin leynd, en þó verða almenn atriði úr þessum niðurstöðum birt í skýrslum sem nú eru á lokastigi úrvinnslu og munu verða tiltækar hjá Orkustofnun að því er mér er tjáð fyrir lok þessa árs. Ég vil leyfa mér vegna umræðu um þetta mál að geta þess sem ég hef fengið upplýst frá Karli Gunnarssyni um meginniðurstöður í þessum athugunum frá 1985. Það sem snertir Flateyjarsvæðið bendir ekki til þess að það sé líklegt olíusvæði og gögnin, og úrvinnsla þeirra sem fyrir liggur, eru ekki þess eðlis að líkur séu til að það verði lögð áhersla á frekari athugun þarna með tilliti til olíu á allra næstu árum. Það eru sem sagt ýmis jarðeðlisfræðileg og jarðfræðileg atriði sem eru þess eðlis að líkurnar eru hverfandi. Bæði er mikil brotavirkni á þessu svæði og misgengi sem veldur því að jarðskorpan er sundruð ef svo má segja, er ekki heil, og það vantar auk þess allar sannanir um lífrænar leifar á þessu svæði sem gætu hafa leitt til olíumyndunar jafnvel þótt jarðlögin og jarðeðlisfræði þessa svæðis væri hagstæð með tilliti til olíumyndunar. Þetta er um Flateyjarsvæðið. Varðandi Jan Mayen svæðið sem er auðvitað miklu stærra, það sem til athugunar var, gildir verulega öðru máli. Niðurstöður þeirra athugana eru fremur jákvæðar með tilliti til hugsanlegrar olíumyndunar á þessu svæði. Eins og hv. þm. eflaust vita er þarna um að ræða á svæðinu suðsuðvestur af Jan Mayen leifar af meginlandi sem hefur skilist frá þegar Atlantshafið varð til og Grænland rak frá Noregi og þessi lönd skildust að fyrir tugum milljóna ára. Það eru einmitt þær aðstæður sem eru að vissu leyti forsenda fyrir því að líkur séu til að þarna gæti verið um eitthvað verulegt að ræða í sambandi við olíumyndun. Þó er það svo að setlögin sem fundist hafa við athuganir á þessu svæði eru frekar ung, en undir þeim og hraunlögum, sem undir þeim liggja, er talið að séu eldri setlög hliðstæð þeim sem fundist hafa á Jamesonslandi austur af Grænlandsströnd og í Möre-setlagadældinni við Noreg, en þessi svæði, Jamesonsland og Möredældin, voru aðliggjandi fyrr á tíð áður en Norður-Atlantshafið varð til við landrek sem svo er kallað. Þetta eru sem sagt talin áhugaverð setlög þó að mælingar sanni vissulega ekki tilvist olíu. Karl Gunnarsson hefur tjáð mér að hann telji vísbendingar vera um gasútstreymi þarna á hryggnum, en nánari athugun á eftir að fara fram á því. Þessi setlög eru innan rammans sem samkomulag Íslands og Noregs frá 1981 tekur til, en það er birt sem fylgiskjal með þessu frv. og menn sjá þetta svæði á bls. 12 í fskj. VIII þetta svæði sem snertir þetta samkomulag og Íslendingar eiga tilkall til að hluta, þ.e. út að 200 mílum, en Norðmenn aftur þar norðnorðaustur af og er þeirra hlutur vissulega mun stærri landfræðilega séð. Það er líka svo að setlög á þessu svæði, sem gefa helst til kynna að þarna gæti verið um olíumyndun að ræða, eru að meiri hluta inni á norsku svæði, þ.e. utan við 200 mílurnar frá Íslandi. Þó er það svo að þau ganga einnig suður á hið íslenska svæði og raunar alveg upp undir landgrunnsbrúnina norðaustur af landinu. Þar eru að vísu þessi setlög og meginlandsleifar klofin upp í nokkra þætti og þar er dýpi líka mun meira heldur en á norska svæðinu og allir erfiðleikar varðandi hugsanlega nýtingu í framtíðinni mun meiri. Norðar á þessu aðalsetlagasvæði er dýpið 700–1000 metrar en dýpkar þegar nær dregur Íslandi þar sem dýpið er um 1500 metrar. Það er sem sagt ástæða til að ítreka að engin vissa er um olíu á þessu svæði þó að skilyrðin geti verið hagstæð í því sambandi og hitt skulum við einnig hafa í huga að það er langt frá því að núverandi tækni geri kleift að vinna olíu við þessar aðstæður. Það er sem sagt háð tækniframförum að til slíks gæti dregið og það eru áratugir, 10–20 ár a.m.k., sem talið er að þurfi til þess að þróa slíka tækni og til þess þurfa öflugir aðilar að hafa áhuga á nýtingu á þessu svæði. Menn spyrja eðlilega þegar rætt er um hagnýtingu efna eins og t.d. olíu á íslenskum hafsbotnssvæðum eða svæðum sem eru nálægt landinu hvort þarna sé ekki um að ræða verulega áhættu í sambandi við umhverfisþáttinn og hættu sem okkar sjávarauðlindum gæti stafað af nýtingu, t.d. af olíuvinnslu, a þessu svæði. Við leggjum áherslu á það flm. og það er fram tekið í grg. að að þessum þáttum þurfi sannarlega að huga og það jafnhliða öllum hugmyndum sem tengjast hugsanlegri olíuvinnslu og jafnvel olíuleit. Ég hef að vísu heyrt það sem álit sérfræðinga í Hafrannsóknastofnun að varðandi Jan Mayen svæðið sé ekki talið að straumar liggi þannig að jafnvel þó um óhapp væri að ræða eða slys sem stundum er svo kallað í sambandi við olíuvinnslu ætti það ekki að ógna eða stefna sjávarauðlindum okkar, fiskimiðum okkar, í verulega hættu. Ég skal ekki leggja mat á þetta, enda er hér aðeins um lauslegar upplýsingar að ræða, en tel nauðsynlegt að leggja áherslu á þennan þátt alveg sérstaklega þegar verið er að ræða um slík hugsanleg nýtingaráform í framtíðinni. Ég vil svo, herra forseti, undir lok míns máls minna a að þegar mál þetta var rætt síðast í þinginu komu fram jákvæðar undirtektir frá þáverandi hæstv. iðnrh., nú hv. þm. Albert Guðmundssyni, varðandi þetta mál og hafsbotnsnefndin, sem hann endurskipaði í fyrra, veitti allshn., sem fékk mál þetta til meðferðar, og ég legg raunar til að málið gangi aftur til allshn. þessarar deildar, umsögn um frv. eins og það liggur hér fyrir og sú umsögn er birt sem fskj. með frv. á bls. 5. Hv. þm. geta kynnt sér álit hafsbotnsnefndarinnar sem er eindregið og jákvætt og þar er hvatt til þess, eins og segir í niðurlagsorðum: "Hafsbotnsnefndin mælir með því fyrir sitt leyti að sett verði lög um eignarrétt að auðlindum hafsbotnsins og hefur ekki efnislegar athugasemdir að gera við frumvarpið." Ég nefni það svo að lokum að ég vænti þess að mál þetta fái ekki aðeins þinglega meðferð heldur vænti ég þess að á því verði tekið í ljósi þeirrar jákvæðu umsagna sem þegar liggja fyrir og allrar forsögu málsins þar sem menn úr ýmsum flokkum, fyrrv. hæstv. ráðherrar, hafa tekið mjög jákvætt undir það og undirstrikað nauðsynina að slík lagasetning verði að veruleika og það einnig þó ekki sé um að ræða neinar sérstakar aðstæður sem krefjist slíks. Það er nauðsynlegt fyrir Alþingi að horfa til framtíðarinnar og móta almennar reglur varðandi íslenskt yfirráðasvæði. Hér er sannarlega um að ræða miklu stærra svæði en er ofansjávar og telst til Íslands og því full ástæða til þess fyrir þingið að móta um þetta reglur. Ekki mundum við flm. fyrtast við þó að athugasemdir væru efnislega af hálfu þingdeildarinnar eða nefndar þingsins varðandi þetta mál því að skylt er að skoða það og leita sem bestra leiða í sambandi við löggjöf. En ég legg til að að lokinni umræðu verði þessu máli vísað til hv. allshn. deildarinnar.



Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breytingu á lögum um almannatryggingar nr. 67 1971, með síðari breytingum, en frv. liggur fyrir hinu háa Alþingi á þskj. 6 og er 6. mál 110. löggjafarþings. Meðflytjendur frv. eru hv.. þm. Ragnar Arnalds, Hjörleifur Guttormsson, Steingrímur J. Sigfússon, Þórhildur Þorleifsdóttir, Kristín Halldórsdóttir, Málmfríður Sigurðardóttir, Kristín Einarsdóttir og Aðalheiður Bjarnfreðsdóttir. Frv. þetta var flutt á síðasta löggjafarþingi en varð ekki útrætt. Það er því endurflutt nú með þeirri breytingu að 2. gr. þess er ný og skal gerð nánari grein fyrir henni síðar. Frv. hljóðar svo: "4. mgr. 45. gr. laganna orðist svo" - og er það 1. gr. frv.: "Fullir dagpeningar fyrir einstakling skulu jafngilda lágmarkslaunum ófaglærðs verkafólks fyrir átta stunda dagvinnu eins og þau eru á hverjum tíma. Að auki skal greiða 4% af framangreindum launum fyrir hvert barn undir 18 ára aldri, þar með talin börn utan heimilis sem bótaþegi sannanlega greiðir með samkvæmt meðlagsúrskurði eða skilnaðarleyfisbréfi." 2. gr. hljóðar svo: "Í c-lið 2. mgr. 51. gr. laganna falli niður orðin "vegna brottfalls tekna af vinnu utan heimilis"." Og 3. gr.: "Lög þessi öðlast þegar gildi." 1. gr. frv. þessa fjallar um hækkun sjúkradagpeninga sem sjúkrasamlög greiða ef samlagsmaður sem orðinn er 17 ára veikist og verður algjörlega óvinnufær, enda leggi hann niður vinnu og launatekjur falli niður. Frv. gerir ráð fyrir að sjúkradagpeningar fyrir einstakling nemi sömu upphæð og lágmarkslaun ófaglærðra á hverjum tíma og verði jafnháir greiðslum úr Atvinnuleysistryggingasjóði. Greiðslur vegna barna undir 18 ára aldri eru einnig færðar til samræmis við greiðslur vegna barna úr þeim sjóði. Hv. þm. til upplýsingar skal þetta skýrt: Ef maður veikist og verður óvinnufær svo að allar vinnutekjur hans falla niður greiðir sjúkrasamlag hans honum sjúkradagpeninga meðan hann er undir læknishendi. Vari veikindin lengur en 52 vikur tekur Tryggingastofnun ríkisins við greiðslum samkvæmt örorkumati nema annað sé ákveðið eða maðurinn heill meina sinna. Hverjar eru þessar greiðslur nú sem hinum sjúka er ætlað að framfleyta sér og sínum á í veikindum? Frá 1. okt. 1987 fær maðurinn sem tekjulaus hefur orðið 346 kr. og 93 aura á dag eða 10 407,90 kr. á mánuði - 10 407,90. Fyrir hvert barn undir 18 ára aldri fær hann auk þess greiddar 94 kr. og 14 aura - og nákvæmt skal það vera – á dag eða 2824,20 kr. á mánuði. Það þarf ekki mikið hugmyndaflug til að gera sér í hugarlund hvernig staða fjölskyldumanns er í slíku tilviki og með ólíkindum að fólki skuli boðið upp á slík kjör í margrómuðu velferðarþjóðfélagi okkar. Greiðslur sem þessar eru hvorki til þess að lifa eða deyja af og þegar litið er til þeirra fjárskuldbindinga sem venjulegt fjölskyldufólk hefur á herðunum hér á landi verða þær hreinn skrípaleikur. Starfsfólki sjúkrasamlaganna er enda sárasta raun að afgreiða veikt fólk á þennan hátt og fjölmargir starfsmenn hafa haft samband við mig út af þessu máli. Við gerð kjarasamninga hefur verið viðurkennt að 29 975 kr. á mánuði séu lágmark þess sem unnt sé að komast af með sér til viðurværis. Í lögum um atvinnuleysistryggingar er tryggt að við atvinnumissi hafi bótaþegi lágmarkslaun verkafólks sér til framfærslu. Lög um almannatryggingar eru hins vegar löngu úrelt orðin varðandi sjúkradagpeninga og bótaupphæðir í engu samræmi við tilgang laganna sem hlýtur að hafa verið sá að tryggja þeim afkomu sem af einhverjum ástæðum geta ekki gert það með vinnu sinni. Hvergi í almannatryggingakerfinu er ástandið í líkingu við þau bágindi sem þeim eru boðin sem veikst hafa og orðið hafa óvinnufærir og eiga ekki rétt á öðru en sjúkradagpeningum meðan þeir eru undir læknishendi. Það er með öllu ósæmandi að við svo búið verði unað. 2. gr. frv. er til þess flutt að numið verði úr gildi það ranglæti, sem nú viðgengst, að mæðralaun - og ég bið hv. þm. að taka eftir - skerði sjúkradagpeninga hafi foreldrið sem þeirra naut verið heimavinnandi. Ljóst er að hér er svo til eingöngu um að ræða mæður, einstæðar mæður með svo mörg börn að útivinna með tilheyrandi barnagæslutilkostnaði er ekki framkvæmanleg. Þessar konur reyna því að komast af með meðlögum og mæðralaunum. Verði slík kona hins vegar veik skerðast sjúkradagpeningar hennar sem mæðralaununum nemur. Hafi kona hins vegar unnið úti heldur hún óskertum dagpeningum. Starfsfólk sjúkrasamlaganna hefur ítrekað bent á þetta óréttlæti í mörg ár án árangurs. Við flm. þess frv. sem nú hefur verið mælt fyrir teljum að það ranglæti sem nú viðgengst gagnvart þeim sem veikjast eða verða að una sjúkradagpeningagreiðslum sé ósæmandi. Okkur er einnig ljóst að hér er um nokkra fjárupphæð að ræða. Hæstv. heilbr.- og trmrh. hefur boðað heildarendurskoðun á lögum um almannatryggingar og ekki kæmi það mér a óvart þó að hann vísaði til þess hér á eftir. En á það má benda að einmitt þessar greiðslur hlytu að verða eitt fyrsta leiðréttingarverkefni þeirrar nefndar sem falin yrði endurskoðunin, en jafnframt skal á það bent að heildarendurskoðun tekur langan tíma og ekki sæmandi að bíða eftir henni. Það fólk sem nú býr við þau kjör sem ég lýsti í upphafi máls míns hefur enga biðlund. Enn má á það benda að hver ráðherrann á fætur öðrum hefur á síðustu árum sett á laggirnar nefnd til að endurskoða almannatryggingar og reynslan hefur raunar sýnt að fjölmargar endurbætur hafa verið gerðar á lögunum vegna þeirrar vinnu. En nýr lagabálkur um almannatryggingar í heild hefur ekki birst enn þá, enda get ég sagt hæstv. ráðh. strax að slík lagagerð er ekkert áhlaupaverk þar sem jafnframt þyrfti þá að endursemja öll lög um lífeyrissjóði í landinu ef vel ætti að vera. Ég á því ekki von á neinni heildarlöggjöf um almannatryggingar á næstu árum, ekki heldur í tíð þess hæstv. ráðh. sem nú gegnir því starfi, og bið menn því að gera upp hug sinn um það hvort sjúklingar sem stríða nú við tímabundin veikindi eigi að bíða þeirrar endurskoðunar. Herra forseti. Um skeið hefur staðið yfir athugun á starfsemi hins háa Alþingis og tillagna til úrbóta til samræmis við breytta tíma hefur verið leitað. Allir hv. þm. virðast sammála um að þingnefndir hafi verið of seinvirkar. Um leið og ég þakka frumkvæði um að gera störf hins háa Alþingis markvissari vil ég leyfa mér að vænta þess að nefndir þingsins hefjist nú þegar handa um að afgreiða þau mál sem mælt er fyrir í upphafi þings og síðan jafnharðan eftir því sem þau berast í stað þess að nefndarstörfin bíði að mestu leyti jólaanna og þingloka. Með þeim óskum, herra forseti, legg ég til að frv. það sem ég hef nú mælt fyrir verði falið hv. heilbr.- og trn. Nd. til fyrirgreiðslu.

Heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra (Guðmundur Bjarnason): Herra forseti. Það hafa ekki liðið margir dagar af starfstíma þessa nýbyrjaða þings þegar farið er að flytja brtt. um lög um almannatryggingar. Það er reyndar ekki nýtt vegna þess að á hverju þingi að undanförnu hafa verið fluttar brtt. við almannatryggingalöggjöfina og e.t.v. er það ekkert að undra. Hún er að stofni til frá 1971 og ekki vafi á að það eru fjölmörg ákvæði í þessum lagabálki sem nú þegar þarfnast endurskoðunar. Og auðvitað hefur Alþingi samþykkt ýmsar af þeim tillögum sem hér hafa verið lagðar fram og gert á þessari löggjöf ýmsar breytingar, vonandi flestar eða allar til bóta, en ábyggilega líka ýmsar sem hafa leitt til þess að löggjöfin er ekki í fullu samræmi innbyrðis og með öðrum lagabálkum, eins og t.d. lögum um málefni fatlaðra og að hluta til einnig með lögum um málefni aldraðra, er hún er farin að skarast þannig við aðra lagasetningu að full þörf er á heildarendurskoðun. Hv. 13. þm. Reykv. sagði frá því áðan í framsöguræðu sinni að auðvitað hafa menn oft áður gefið yfirlýsingar um að það þurfi að endurskoða þessa löggjöf í heild sinni og fyrrv. hæstv. heilbrigðisráðherrar hafa einnig lagt í það mikla vinnu. Það hafa verið starfandi nefndir á þeirra vegum og það liggja nú þegar fyrir margvíslegar upplýsingar í ráðuneytinu sem ættu að koma nýrri nefnd eða nýju fólki sem að þessu verkefni kemur til með að vinna verulega til góða. Ég vona því að þau orð hv. 1. flm. eigi ekki eftir að standast þegar hann heldur því fram að ný heildarlöggjöf um almannatryggingar eigi ekki eftir að líta dagsins ljós á næstu árum. Auðvitað er erfitt að setja í þessu tímamörk vegna þess að þetta er svo mikið verk. Ég hef þó leyft mér að vonast til þess að það yrði hægt að vinna að því svo hratt að við gætum ætlast til þess að sjá á næsta ári einhvern árangur slíks nefndarstarfs. Ég hef hugsað mér að reyna að beita mér fyrir því að svo verði. Það frv. sem hér er flutt er sjálfsagt eins og öll önnur sem fjalla um breytingar á almannatryggingalögunum til að leiðrétta eitthvert óréttlæti og eitthvert misvægi. Hér er bent á samanburð við t.d. greiðslur úr Atvinnuleysistryggingasjóði. Mig langar þó til þess að benda á það eða koma því inn í umræðuna að starfandi eru sjúkrasjóðir á vegum launþegasamtakanna sem greiða verulegar upphæðir í sjúkradagpeninga til fólks sem svo er ástatt með eins og frv. þetta lýsir og ég held að við verðum að taka það með inn í myndina þegar við lítum á þær greiðslur og þær bætur sem fólk fær sem verður fyrir slysum eða sjúkdómum, sem verða bótaskyldir samkvæmt þessu lagaákvæði. Hér er einnig, ef þetta frv. verður samþykkt, um verulega útgjaldaaukningu að ræða og ég held ég verði að nefna það, en vitna þó til framsöguræðu hv. flm. þegar hún mælti fyrir frv. þessu á síðasta Alþingi. Ég hef ekki haft tíma til að láta skoða hverjar þessar tölur væru núna, en þá greindi hv. flm. frá því að hækkunin samkvæmt ákvæðum frv. kynni að vera allt að 150 millj. kr. Hér er því út af fyrir sig ekki um litlar upphæðir að ræða. En það sem ég vil segja á þessu stigi er að leggja ber áherslu á að auðvitað þarf að reyna að gæta samræmis milli einstakra ákvæða þessara laga á hverjum tíma. Bætur almannatrygginga voru hækkaðar verulega, og reyndar oftar á þessu ári, en nú í haust, 1. sept., til samræmis við lágmarkslaun í landinu. Það þarf að gæta að því hvað varðar einstaka bótaflokka að á milli þeirra sé nokkuð samræmi og sjálfsagt er að skoða það. Einnig geta allir tekið undir að ef ekki koma aðrar greiðslur til að lifa fyrir en 10 400 kr. á mánuði eru það að sjálfsögðu ekki lífvænleg laun eins og kemur réttilega fram í grg. með frv. Ég álít líka að ákvæði það sem er fjallað um í 2. gr. þessa frv. sé sjálfsagt og eðlilegt að heilbr.- og trn. deildarinnar taki til skoðunar og vafalaust er það ákvæði sem þarf einnig að samræma við önnur ákvæði almannatryggingalaganna. En ég minni að lokum á að ég vonast til þess, þrátt fyrir orð hv. flm. um vantrú á heildarendurskoðun laganna, að okkur takist samt sem áður að vinna það verk hratt og vel og það megi sjá dagsins ljós á Alþingi fyrr en seinna þó að ég ítreki að ég vil ekki á þessu stigi dagsetja þann atburð.



Herra forseti. Þetta mál, sem hv. 13. þm. Reykv. flutti hér, sýnir ljóslega þörfina fyrir endurskoðun tryggingalöggjafarinnar sem hæstv. heilbr.- og trmrh. hefur góðu heilli boðað að standi fyrir dyrum. Svo góð sem sú löggjöf er sem við búum við, þá hafa þó sífelldlega verið að koma í ljós einhver göt eða agnúar þar á. Það getur orðið nokkuð langt að bíða nýrrar heildarlöggjafar og þess vegna er betra að reyna að stoppa í götin. Þetta frv., sem hér er til umræðu, er í fyrsta lagi til að styrkja það félagslega öryggi sem er markmið almannatryggingalaganna og í öðru lagi til að afnema ranglæti eins og kemur fram í grg. Kvennalistinn styður þetta mál einlæglega og væntir þess að hv. þm. veiti því stuðning og jákvæða afgreiðslu.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra það sem hann hafði til mála að leggja og jafnframt hv. þm. Málmfríði Sigurðardóttur fyrir hennar stuðning. Vegna þeirra orða hæstv. ráðherra sem lutu að því að menn gætu leitað til sjúkrasjóða sinna, þ.e. sjúkrasjóða verkalýðsfélaganna, vil ég upplýsa að þar mun vera unnt að fá í 90–100 daga um 400 kr. á dag. Ég held að vandamál hins sjúka sé mikið til jafnóleyst fyrir því. Ég vil taka fram að auðvitað óska ég hæstv. ráðherra góðs gengis við að endurskoða almannatryggingalöggjöfina. Ég hef hins vegar sjálf átt sæti í slíkum stjórnskipuðum nefndum og geri mér fyllilega grein fyrir því að þarna er ekki um neitt áhlaupaverk að ræða, ef samræma á almannatryggingalöggjöf og eftirlaunasjóði landsins, og þar eru mörg ljón í veginum. Tíminn verður því að leiða í ljós hvort okkar hefur rétt fyrir sér um að það verði auðvelt viðureignar í fullu samkomulagi við alla aðila að leggja fram réttláta löggjöf um almannatryggingar. Ég vil hins vegar einnig geta þess að ég get að mörgu leyti sætt mig við almannatryggingalöggjöfina eins og hún er í heild og ég endurtek að ég tel að á undanförnum árum hafi verið gerðar á henni ýmsar lagfæringar, bæði af hálfu stjórnvalda og einstakra þm., sem til bóta hafa orðið. En það mál sem hér um ræðir er mál sem að mínu viti verður að leysa. Það er alveg rétt í vitnað hjá hæstv. ráðherra. Ég minnist þess að ég komst að þeirri niðurstöðu við flutning málsins á síðasta þingi að það mundi kosta við svipaðar aðstæður og þá voru um 150 millj. og þá væri ekki fráleitt að hugsa sér að sú upphæð hefði hækkað aðeins nú. En þegar við erum að tala um svo háar upphæðir verðum við að átta okkur á því að fjárupphæðir eru afar afstætt fyrirbæri. 140–200 millj. eru miklir peningar. En þeir eru smámunir miðað við það sem nú stendur til að greiða í umframkostnað vegna byggingar Flugstöðvar Leifs Eiríkssonar. Ég er ein af þeim sem hafa orðið þess varir að það er ósköp notalegt að vera heitara á tánum ef maður er að koma kaldur frá flugvél eða fara í flugvél, en slík lífsnauðsyn er það ekki sem það mál, sem hér hefur verið talað fyrir, óumdeilanlega er. En hvað er beðið um í umframkostnað til þessarar flugstöðvar sem við forréttindafólk þjóðfélagsins njótum fyrst og fremst góðs af? 850 millj. kr., hæstv. ráðherra, á þessu ári. 850 millj.! Og ósk hefur komið fram um 250 millj. til frágangs stöðvarinnar. Þetta verða 1100 millj. íslenskra kr. Er þá goðgá að biðja um 150–200 millj. til þess að fólk sem veikst hefur, vinnandi fólk sem ber uppi þessa eyðslu, fái laun í veikindum sínum sem eru eitthvað í áttina að því að fjölskylda geti dregið fram lífið? Ég held að við verðum að gera okkur ljóst hverjar þær upphæðir eru sem við erum að fara með á hinu háa Alþingi og ég held að allir hv. þm. hljóti að vera sammála mér um að það mál sem hér hefur verið flutt er æðimiklu nauðsynlegra en glæsileg flugstöð suður á Keflavíkurflugvelli. Ég vænti því, herra forseti og hv. þm., að þessu máli verði veitt brautargengi á hinu háa Alþingi þó að um nokkurn kostnað sé að ræða. Það eru peningar sem þeir sem þeirra njóta hafa sjálfir aflað.



Herra forseti. Hv. alþm. Ég er meðflm. að frv. sem hv. 13. þm. Reykv. var að mæla fyrir. Ég geri ráð fyrir að ástæðan fyrir því að við flytjum þetta frv. sé sú sama hjá okkur báðum. Við höfum setið frammi fyrir fólki sem á að lifa á þeim aurum sem það fær út úr sjúkrasamlaginu og við höfum gert okkur grein fyrir því að slíkt er ekki mögulegt. Hæstv. heilbrmrh. minntist á sjúkrasjóði verkalýðsfélaganna. Bæði er það að þeir eru misjafnlega sterkir og það sem þeir greiða nálgast ekki þau laun sem fólk missir. Auk þess eru í mörgum þeirra þau ákvæði að fólk þarf að vera búið að vera í félaginu í sex mánuði til þess að fá úr sjúkrasjóði. Það getur náttúrlega enginn verið viss um að fólk sé búið að vera svo lengi í verkalýðsfélagi þegar það veikist. Ekki eru einu sinni allir í verkalýðsfélagi. Ég minnist máls sem ég afgreiddi. Ég man að það var í apríl 1985. Það voru hjón sem ég þekkti. Maðurinn var nokkru eldri en konan og hann hafði bara ellilífeyri til að lifa á. Þessi hjón komu utan af landi og hún hafði ekki unnið utan heimilis. Síðan verður hún sjúklingur og ég fer að hvetja hana til að athuga hvað hún eigi að fá út úr sjúkrasamlagi. Hún kynnti sér það og það voru í apríl 1985 49 kr. á dag sem þessi kona gat fengið. Ég býst við að við sem stöndum að þessu frv. séu sammála í því að við eigum ekki að vanþakka almannatryggingar. Við munum nefnilega sum þá tíma sem þær voru ekki til nema í litlum mæli. Við vitum að þær hafa gert mikið gagn. En við þykjumst vera svo stórhuga, Íslendingar. Við erum alltaf að tala um hvað við séum stórhuga. Og vissulega erum við það. Þær sýna það fínu, dýru byggingarnar okkar hingað og þangað úti um landið. En við erum ekkert afskaplega stórhuga þegar við erum að útdeila til þeirra sem eru sjúkir og aldraðir. Það erum við ekki. Við þurfum að taka okkur tak með það líka. Ég vænti þess að hv. alþm. vilji hugsa um þetta og ég er sannfærð um að ef þeir gefa sér tíma til að hugsa um þetta og fara ofan í málin verða þeir sammála okkur um að þetta þarf að bæta og þetta þarf að bæta strax.