Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frú forseti. Ég get svo sannarlega tekið undir þetta með hafnasamlagið og vissulega er Sundabrautin því mjög mikilvæg. Ég treysti á alla þingmenn á höfuðborgarsvæðinu að sjá til þess að sú vegaframkvæmd verði sem fyrst að veruleika.  Varðandi Miklubraut/Kringlumýrarbraut þá er verið að breikka aðreinarnar og fráreinarnar inn á brautina og verið er að hanna þarna nokkuð lögulega leið. Þótt það séu ekki mislæg gatnamót þá er þarna önnur leið á teikniborðinu sem ég a.m.k. hef séð sem virðist vera mun betri en þær miklu slaufur sem hugmyndir hafa verið um og hefðu komið í veg fyrir að Reykvíkingar ættu greiða leið að stærstu verslunarmiðstöð sinni sem ég hefði talið vera mjög bagalegt. Þarna er verið að reyna að minnka þær hættur sem sannarlega eru á þessum gatnamótum. Ég tek heils hugar undir það. Mér finnst það ekki boðlegt og þarf auðvitað að leysa það, og það er einmitt verið að því eins og hv. þingmaður veit vel.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmönnum fyrir þá umfangsmiklu umræðu sem hér hefur farið fram í dag um samgönguáætlunina og var af mörgu að taka. Það eru fjölmargar fyrirspurnir sem ég tel nauðsynlegt að fara yfir og svara og nokkuð mörg efnisatriði sem koma þarf inn á áður en umræðunni lýkur. Fyrir það fyrsta tek ég undir með þingmönnum sem hafa vakið athygli á því sem blasir auðvitað við að verkefnin í samgöngumálum á Íslandi eru mjög mikil. Við eigum enn langt í land með að ljúka uppbyggingu og þá sérstaklega í vegakerfinu. Hér erum við hins vegar að fjalla um flugvelli, hafnir og vegi en umræðan hefur mest verið um vegakerfið sem sýnir, eins og kom fram í framsöguræðu minni, að þar eru stærstu verkefnin. Það er nauðsynlegt að átta sig á þessu vegna þeirrar umræðu sem hér hefur farið fram þar sem menn hafa verið að gera mjög mikið úr því að ríkisstjórnin og þar með samgönguráðherrann og stjórnarflokkarnir hafi verið að draga saman seglin óeðlilega mikið og draga saman útgjöld til vegamála, draga mjög úr þeim fjárframlögum sem vegaframkvæmdirnar hafa haft úr að moða. Ef við lítum á málin af sanngirni og án þess að fara inn á samanburðarfræði sem ég tel að ekki sé eðlileg, er rétt að vitna til þess að í skýrslu sem lögð var fyrir Alþingi um framkvæmdir í vegamálum á síðustu árum kemur eftirfarandi fram, með leyfi forseta: Ef ég tek dæmi á föstu verðlagi ársins 2003, sem ég hef hér einungis við hendina, þá voru framkvæmdir til vegamála á árinu 1990 tæplega 8 milljarðar króna. Það er kannski rétt að rifja upp hver var samgönguráðherra þá. Jú, það var sá sem talaði hér mjög fjálglega um að meiri fjármuni þyrfti til vegagerðar, hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon. Tæpir 8 milljarðar kr. fóru til vegamála árið 1990. Árið 1999, þegar ég tók við ráðherraembætti., voru það 11,3 milljarðar kr., síðan 11,7, 12,9, 12,2 og 16,2 á árinu 2003. Síðan gerum við ráð fyrir tæpum 12 milljörðum á árinu 2005, 11,5 árið 2006, 15,6 árið 2007 og 15,9 árið 2008. Hv. þingmenn geta séð af þessum tölum og ættu að rifja það upp, þeir sem vilja kynna sér og taka þátt í þessari umræðu af einhverri sanngirni, hvernig þróunin hefur verið. Ríkisstjórnin getur með sanni sagt að lögð hafi verið verulega aukin áhersla á uppbyggingu samgöngukerfisins. Ég hvet hv. þingmenn til þess að líta á þær tölulegu staðreyndir sem hér liggja fyrir. Aðeins út af fyrirspurnum að öðru leyti sem hér hafa komið fram þá var spurt mikið og margsinnis um framkvæmdir vegna Sundabrautar og hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir spurði m.a. um þær. Ég hef svarað því nokkrum sinnum hér í andsvörum og reyndar trekk í trekk og aftur hefur verið spurt þannig að ég tel ástæðu til að svara því enn á ný. Ég tel að fjármunir verði nægjanlegir til hönnunar. Ég legg mikla áherslu á að unnið verði fullum fetum að undirbúningi og hönnun vegna Sundabrautar, þó að ekki liggi fyrir á þessari stundu á hvaða forsendum hægt er að gera það en ekki er hægt að byrja verkhönnun fyrr en búið er að ákveða leiðina og búið að fá öll leyfi, m.a. væntanleg framkvæmdaleyfi til þess að setja verkið af stað. Ég tel að það sé alveg einsýnt að á þessu tímabili, á næstu tveimur árum þangað til samgönguáætlun kemur til endurskoðunar, verði lokið við þennan undirbúning að langmestu leyti þannig að hægt verði að gera ráð fyrir framkvæmdum fljótlega eftir þann tíma. Ég tel eðlilegt að gera ráð fyrir að við endurskoðun á samgönguáætlun eftir tvö ár verði tekin ákvörðun um fjármögnun þessara framkvæmda. Ég vil ekki gefa neinar yfirlýsingar um það á þessari stundu með hvaða hætti það verður gert en ég tel að þá sé eðlilegt að taka ákvörðun um fjármögnun framkvæmda við Sundabraut. Afstaða mín til gjaldtöku endurspeglast mjög í þeim tillögum sem ég hef fengið um hugsanlega gjaldtöku vegna umferðarmannvirkja þar sem lagt er til að ekki sé farið í gjaldtöku nema um tvo kosti sé að ræða við gjaldtöku af umferðarmannvirkjum og það verði að sjálfsögðu að skoða það í því ljósi hvernig staðið verður að fjármögnun Sundabrautarinnar. Ég held að það sé mjög erfitt að brytja þá braut eitthvað niður, að það megi taka gjald af hluta brautarinnar en ekki af öðrum. Þarna er úr mjög vöndu að ráða. Ég hef ekki gert upp hug minn um þetta og tel eðlilegt að fram fari umræður um gjaldtökumöguleika í tengslum við afgreiðslu samgönguáætlunar í samgöngunefnd en ég tel að það sé hinn eðlilegi farvegur eins og er. Hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson kom með mjög athyglisverða yfirlýsingu hér um að hann teldi sig ekki hafa þrek til að reyna að sannfæra kjósendur sína um að staðið verði við samgönguáætlunina. Ég verð að segja alveg eins og er að ég tel miklu líklegra að það verði af einhverjum öðrum ástæðum en því að menn telji samgönguáætlun ekki trúverðuga að hann njóti ekki mikils fylgis. Ég held að hv. þingmenn verði að ganga til þess verks á forsendum sem fyrir liggja og það á við um samgönguáætlunina að stuðningur við hana er að sjálfsögðu ýmsu háður, ég geri mér grein fyrir því, en ég legg auðvitað mikla áherslu á að samgönguáætlunin er afar mikils virði og hún er mikils virði fyrir alla landshluta. Hv. þm. Kolbrún Halldórsdóttir ræddi nokkuð um umferðaröryggismálin. Af því tilefni vil ég ítreka það sem ég sagði hér, raunar eftir að hún var farin úr salnum, held ég, að í samgönguáætluninni um er að ræða sérstakar fjárveitingar til umferðaröryggismála upp á 385 millj. kr. á ári. Ekki hefur áður verið sérgreind fjárveiting til umferðaröryggisaðgerða fyrr en í þessari samgönguáætlun. Það er því ekki rétt hjá hv. þingmanni sem hún fullyrti í ræðu sinni. Og ég ítreka það að í rauninni eru allar framkvæmdir á vegakerfinu meira og minna tengdar því að tryggja aukið öryggi. Hv. þm. Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir spurðist sérstaklega fyrir um aukið eftirlit með fíkniefnanotkun ökumanna. Ég hef ekki upplýsingar nákvæmlega hvað varðar þær áherslur, en tilgreint er á bls. 123 í samgönguáætlun hvernig ráðstafa á þeim 1.540 milljónum sem þar er um að ræða. Langstærstu upphæðirnar eru í hraðaksturseftirlit og eftirlit með notkun bílbelta og síðan ölvunar- og fíkniefnaakstur. Þar er sérstaklega tilgreint að gert sé ráð fyrir að nýta 228 milljónir til þeirra aðgerða á tímabilinu. Þarna er því um stórar fjárhæðir að tefla. Því miður virðist ekki vera vanþörf á að leggja mjög mikla áherslu á þetta. Umræður um flugvöllinn hafa verið nokkrar í kvöld. Af því tilefni vil ég segja að ég tel ekki óeðlilegt að umræður séu um Reykjavíkurflugvöll af hálfu þingmanna Reykjavíkur eins og hér hafa verið. Engu að síður verða hv. þingmenn að minnast þess að flugvöllurinn er staðreynd í dag. Ég vil nefna að samkomulagið sem ég og borgarstjóri gerðum varðandi samgöngumiðstöðina gengur út á að samgöngumiðstöðin verði reist til að sinna öllum samgönguþáttunum og flugvellinum einnig. Ef flugvöllurinn fer þá lítum við svo á, og út á það gengur samkomulagið, að samgöngumiðstöðin nýtist áfram í þágu flugrútunnar til Keflavíkur og millilandaflugsins þar og til almenningssamgangnanna að öðru leyti. Ég tel því að með samgöngumiðstöðinni sé ekki endilega verið að negla flugvöllinn niður til eilífðarnóns. Ég vil að þetta komi fram hér án þess að ég sé að gefa einhvern afslátt af mikilvægi flugvallarins. En ég tel alveg nauðsynlegt og eðlilegt gagnvart þeim þingmönnum sem leggja þessar áherslur og spyrjast fyrir um þetta að þeir séu upplýstir um þessa afstöðu mína til málsins. Hv. þm. Jónína Bjartmarz spurðist sérstaklega fyrir um Sundabrautina. Ég tel mig hafa svarað því sem hv. þingmaður spurði um, en hún spurði einnig um hversu mörg óhöpp yrðu í umferðinni annars vegar vegna vegakerfisins og hins vegar vegna ökumannanna og annarra þátta. Ég hef ekki upplýsingar um það við þessa umræðu en það er alveg ljóst að langalvarlegustu slysin verða vegna hraðaksturs og það má að sjálfsögðu rekja til þess að ökumennirnir gæta sín ekki en oft og tíðum er það úti á þjóðvegunum þar sem vegakerfið er ekki í nógu góðu standi. Þá kem ég einmitt að þessu mikilvæga atriði sem hefur verið nokkuð mikið rætt um, fjárveitingum til einstakra landshluta. Það er alveg ljóst, og það sagði ég fyrr í kvöld, að megináherslur í þessari samgönguáætlun lúta að því að tryggja umferðaröryggið. Þegar við lítum til þess að í Suðurkjördæminu eru 355 kílómetrar af vegum, í Suðvesturkjördæmi 264 kílómetrar, í höfuðborginni 115, 5.100 í Norðvesturkjördæmi og 3.900 í Norðausturkjördæmi blasir algerlega við hvers vegna ekki er farið eftir íbúatölu um skiptingu fjármuna til uppbyggingar vegakerfisins. Við erum að byggja upp vegakerfi í þágu umferðaröryggis og þá getum við ekki miðað við íbúatölu, það er algerlega ótæk viðmiðun. 
             Hins vegar er það staðreynd að mikið á eftir að gera í uppbyggingu vega um allt land. Ég vil sérstaklega geta þess vegna þeirrar umræðu sem hér fór fram um framlög til höfuðborgarsvæðisins að á árinu 1991, á verðlagi ársins 2005, fóru 482 milljónir til höfuðborgarinnar. Á árinu 2003 voru það 2,3 milljarðar, á árinu 2004 1.320 milljónir og við gerum ráð fyrir því að á árunum 2007 og 2008 verði það 1.700 milljónir og 2,2 milljarðar. Við höfum stóraukið framlög til höfuðborgarsvæðisins og sá sem hér stendur er sá samgönguráðherra sem hefur lagt til tillögur um mestu fjármunina í uppbyggingu á höfuðborgarsvæðinu. 
             Virðulegur forseti. Því miður er tíminn búinn og væri margt hægt að segja til viðbótar um þær umræður sem hér hafa verið og hafa verið út af fyrir sig ágætar. Ég vil í lokin þakka 

Virðulegur forseti. Það er ekki sérstaklega hlutverk mitt að verja Steingrím J. Sigfússon, hv. þingmann, en það er fullkomlega óboðlegt af hæstv. samgönguráðherra að taka til samanburðar árin 1990 og framlög til vegamála þá og líta fram hjá því stóra uppgjöri sem fram fór af hálfu Ólafs Ragnars Grímssonar við Davíð Oddsson, þáverandi borgarstjóra í Reykjavík, vegna hinna margvíslegu samgönguframkvæmda í borginni. Þegar menn taka svo ósanngjarnan samanburð bendir það auðvitað til þess að þeir hafi vondan málstað að verja. Meginmálið hér er Sundabrautin. Í 10 ár hefur Sundabrautin verið á teikniborðinu. Í sex ár hefur Sturla Böðvarsson verið samgönguráðherra yfir Íslandi og enn veit hann ekki hvar brautin á að liggja. Enn hefur hann enga fjármuni til að byggja brautina en segist ætla að byggja hús, hann hefur bara enga peninga í það. Og, hann hefur ekki enn eftir sex ára yfirvegun tekið afstöðu til þess hvort á henni eigi að vera veggjöld eða ekki. Virðulegur forseti. Þetta er algerlega ófullnægjandi frammistaða af hálfu hæstv. samgönguráðherra. Hann verður að reka af sér þetta slyðruorð, keyra í gegn þessa mikilvægu framkvæmd, taka afstöðu til þeirra álitamála sem þar þarf að taka afstöðu til og útvega það fjármagn sem þarf til að leggja þessa braut. Það er algerlega nauðsynlegt. En vegna umræðunnar um Reykjavíkurflugvöll fagna ég því út af fyrir sig að hér við lok umræðunnar, þar sem svo fjölmargir þingmenn hafa lýst afstöðu sinni til flugvallarins og þess að hann eigi að fara, virðist hæstv. samgönguráðherra gera ráð fyrir því eins og aðrir að það sé fyrst og fremst tímaspursmál, spurning um hvenær en ekki hvort flugvöllurinn fer, því að hann hefur gert ráð fyrir því að samgöngumiðstöðin geti engu að síður þjónað öðru hlutverki.

Það er satt að segja, virðulegur forseti, hreint með ólíkindum að hér skuli hafa verið að tala fyrrverandi borgarfulltrúi í Reykjavík. Ég verð að segja alveg eins og er að ég er ekkert hissa á því að hann skuli ekki vera lengur borgarfulltrúi. Að hann skuli leyfa sér að koma hingað upp og reyna að kenna samgönguráðherranum um það að borgarstjórnin í Reykjavík hefur ekki enn þá gert upp hug sinn um það hvar Sundabrautin eigi að liggja. Og hann er, hv. þingmaður, að skamma samgönguráðherra fyrir það að hann skuli ekki hafa tekið fram fyrir hendurnar á borgarstjórninni í nærri sex ár. Ég væri alveg tilbúinn til þess út af fyrir sig. Hv. þm. Helgi Hjörvar, þessi sami, tók það alveg sérstaklega fram fyrr í kvöld í öðru samhengi að borgaryfirvöld færu með skipulagsmál, og það eru borgaryfirvöld sem þurfa að gera upp hug sinn um það hvar Sundabrautin eigi að liggja. Þegar það liggur fyrir hefur samgönguráðherrann lýst því yfir að hann muni tryggja fjármuni til þess að geta verkhannað brautina og sett hana af stað og hann muni sem samgönguráðherra leggja til hvernig fjármögnun verður háttað. Þetta eru allt saman tómir útúrsnúningar hjá manni sem veit að hann hefur vondan málstað að verja, og hann hefur ekki staðið sig.

Virðulegur forseti. Það lá alveg fyrir á því kjörtímabili sem ég var forseti borgarstjórnar hvar brautin skyldi liggja. Sjálfstæðisflokkurinn undir forustu Ingu Jónu Þórðardóttur og Reykjavíkurlistinn voru fullkomlega sammála um það. Vandamálið var bara það að Sturla Böðvarsson samgönguráðherra vildi ekki fara þá leið. Þess vegna stöndum við hér, sex árum eftir að Sturla Böðvarsson settist í stól samgönguráðherra. Allan þann tíma hefur hann talað um Sundabraut, sennilega í hverjum mánuði, ef ekki hverri viku, og enn þann dag í dag, sex árum síðar, 2 þús. dögum, veit hann ekki og hefur ekki tekið afstöðu til þess hvort menn eigi að borga veggjöld á þessari Sundabraut. Hann veit ekki hvar hún á að liggja. Það eru engir peningar í verkefnið. Verkefnið kostar 18 milljarða kr. og á næstu fjórum árum hefur hann tryggt 350 milljónir til þess, þ.e. 2% af áætluðum verkkostnaði. Hér kemur hæstv. samgönguráðherra einfaldlega tómhentur til samgönguáætlunar hvað varðar brýnasta hagsmunamálið fyrir Vesturland, Vestfirði og Reykjavíkursvæðið. Það eru engir fjármunir sem heitið geti til Sundabrautar. Það er engin trygging fyrir fjármögnun á því verkefni. Það er ekki vitað hvar hún á að liggja. Hæstv. ráðherra hefur eftir sex ára umþóttunartíma ekki enn getað tekið afstöðu til þess hvort það eigi að greiða veggjöld af umferð um brautina eða ekki. Hæstv. samgönguráðherra skilar sjötta árið í röð auðu í málefnum Sundabrautarinnar, og það er miður því að það er gríðarlega mikilvægt hagsmunamál fyrir Reykjavík, fyrir höfuðborgarsvæðið allt en ekki síst fyrir Vesturland, þær byggðir og þá atvinnustarfsemi sem er að eflast hinum megin við flóann. 
             Vegna þess að Faxaflóahafnir hefur borið á góma og ég er sem stendur stjórnarformaður þeirra vil ég geta þess að Sundabrautin er alger forsenda fyrir því að sú stofnun geti eflst 

Stefán Jón Hafstein lýsti því yfir að …

Virðulegur forseti. Það ber allt að sama brunni. Hv. þingmaður getur ekki farið rétt með nokkurn hlut. Hann lýsti því yfir að samgönguráðherra hefði tekið afstöðu til þess hvaða veglínu ætti að velja fyrir Sundabrautina. Það er nú bara þannig að samgönguráðherra hefur ekki lýst skoðun sinni hvað það varðar. Hvers vegna? Jú, vegna þess að samgönguráðherra er í þeirri stöðu að geta þurft að úrskurða um hluti sem tengjast ákvörðunum eða óskum sveitarstjórna. Ef sveitarstjórn velur leið sem Vegagerðin getur ekki sætt sig við getur komið til þess að ráðherrann þurfi að úrskurða. Einhverra hluta vegna hefur hv. þm. Helgi Hjörvar hlaupið úr salnum þannig að það er erfitt að svara hv. þingmanni sem er hlaupinn burtu. Átta ég mig ekki á því hvers vegna það er. Vegna umræðu hv. þingmanns vil ég, með leyfi forseta, vitna hér í bréf frá borgarstjóranum í Reykjavík, bréf til formanns samgöngunefndar, Guðmundar Hallvarðssonar. Hér segir um Sundabrautina: „Fljótlega er að vænta úrskurðar umhverfisráðherra vegna kæru á mati á umhverfisáhrifum Sundabrautar. Um leið og úrskurður ráðuneytisins liggur fyrir má gera ráð fyrir að niðurstaða fáist um legu brautarinnar.“ Þetta er borgarstjórinn í Reykjavík að tilkynna formanni samgöngunefndar, og samgönguráðherra fékk sams konar bréf, að vænta megi niðurstöðu hjá borginni innan tíðar. Svo kemur hv. þm. Helgi Hjörvar með stóryrði í garð samgönguráðherra 

Frú forseti. Það er alveg ljóst af þessari umræðu hér að kakan sem er til að skipta úr fjármagni til samgöngumála er í fyrsta lagi allt of lítil og skapar líka enn þá verri stöðu þegar hún er skorin niður fyrirvaralaust, og kannski að ástæðulausu. Menn skreyta sig með áætlunum sem síðan eru skornar niður. Einnig er nokkuð sem ég vil inna hæstv. ráðherra eftir hvort ekki sé í bígerð að taka á. Það eru þeir fjölmörgu vegir sem liggja um dreifðar byggðir landsins, safn- og tengivegir, sem skipta gríðarlegu máli fyrir byggð, búsetu og atvinnulíf vítt og breitt um landið, skipta líka máli í uppbyggingu á ferðaþjónustu og öðru slíku sem horft er mjög til. Framlög til þessara vegaflokka hafa staðið í stað undanfarin ár og eru auk þess allt of lág. Meira að segja stendur í samgönguáætluninni, held ég, setning sem reynir að afsaka þessa stöðu: Fjárframlög til þessara vegaflokka eru allt of lág. Ég held að það sé eini vegaflokkurinn sem í vegáætluninni sjálfri er kveðið svo að orði um. Þetta er sá hópur sem ekki getur haldið neina fjölmenna fundi, þúsund manna fundi, og sett þrýsting á ráðherrann, þingmenn og aðra til að veita fjármagn í. Engu að síður skiptir þetta alveg gríðarlegu máli. Ég vil því spyrja ráðherrann hvort 

Virðulegur forseti. Samgönguáætlunin liggur fyrir hvað varðar framlög til þessara vegaflokka sem hv. þingmaður nefndi og það eru ekki áform um, samkvæmt áætluninni, að leggja til hærri fjárhæðir. Það er alveg ljóst eins og fram kom hjá hv. þingmanni að þar er mjög margt verkið að vinna og nauðsynlegt að fá aukna fjármuni til þess í framtíðinni. Þær áherslur sem við erum að leggja eru þær að reyna að ná framkvæmdum þar sem umferðin er mest, og álagið, og mestu ástæðurnar til þess vegna mikillar umferðar að bæta umferðaröryggi. Það er þess vegna sem við getum því miður ekki lagt meiri fjármuni til þessara tilgreindu vegaflokka. Tíminn líður og vonandi verður hægt að bæta úr því þegar fram líða stundir.

Frú forseti. Ég vil bara ítreka að þessir vegaflokkar úti um sveitir landsins, safn- og tengivegir, eru víða í mjög bágbornu ástandi. Umferð á þeim eykst og um leið mikilvægi þeirra. Mér finnst mjög brýnt að gera átak í þessum málum og marka stefnu fyrir þessa vegi. Í tengslum við umræður sem hér hafa farið fram vil ég líka inna ráðherrann eftir öðru. Mikilvægi vega fyrir atvinnulíf og mannlíf er mikið og nú er jafnframt verið að vinna hér áætlun í ferðamálum og framtíðarskipan þeirra. Mikilvægi ferðaþjónustunnar sem atvinnugreinar fer vaxandi í þjóðarbúskapnum og er gert ráð fyrir því að aðkomumenn geti orðið allt upp í ein milljón hér innan tíu ára. Til þess að geta tekið á móti þessum mörgu ferðamönnum, dreift þeim um landið og bæði boðið upp á þá þjónustu og líka skapað þá atvinnu sem hægt er af þessum ferðamönnum skipta vegirnir úti um land miklu máli. Það varðar þróun þessa atvinnuvegar. Ég hygg að í umræðunni um vegaframkvæmdir í Reykjavík sé eins gott að gera sér grein fyrir því að ein stærsta atvinnugrein Reykvíkinga er ferðaþjónustan sem byggir m.a. á því að fólk komi hingað og fari síðan vítt og breitt um landið. Vegirnir skipta gríðarlegu máli fyrir uppbyggingu ferðaþjónustu í landinu. Því spyr ég: Hefði ekki verið ráð að gera úttekt á mikilvægi veganna fyrir uppbyggingu ferðaþjónustunnar 

Virðulegur forseti. Það fer ekkert á milli mála að uppbygging vegakerfisins er geysilega mikilvæg fyrir ferðaþjónustuna. Það er auðvitað liður í því sem teknar eru ákvarðanir um það í samgönguáætluninni að leggja sérstaka áherslu á uppbyggingu vega eins og innan þjóðgarða. Það er alveg ný ákvörðun. Það hefur ekki verið áður. Við höfum verið með sérstakar fjárveitingar til ferðamannaleiða svokallaðra en nú bætist við sú áhersla að tengja Dettifossveginn uppbyggðan og leggja áherslu á Uxahryggjarveginn og veg gegnum þjóðgarðinn á Snæfellsnesi. Það fer ekkert á milli mála að ferðaþjónustuna skiptir þetta miklu. Þess vegna held ég að ekki þurfi að leggjast í neinar sérstakar rannsóknir til að komast að þeirri niðurstöðu að uppbygging vegakerfisins er mikilvæg fyrir ferðaþjónustuna.

Virðulegur forseti. Þau tíðindi hafa orðið um störf þingsins að hæstv. forseti hefur neitað mér um að leggja fram fyrirspurn til forsætisráðherra. Hver er sú milljón dollara spurning sem Halldór Blöndal, forseti Alþingis, bannar að spurt sé í þessum sölum? Hún er á þá leið hvort forsætisráðherra hyggist gera Alþingi grein fyrir hagsmunatengslum sínum, fjárhagslegum samskiptum og flokks síns við væntanlega bjóðendur í hlutabréf ríkissjóðs í Landssímanum hf. Þegar forseti neitaði mér um að birta þessa spurningu bauð ég að það yrði sett „ef“ hagsmunatengsl væru, „sé þeim til að dreifa“ eða með einhverjum hætti tryggt að spurningin væri ekki leiðandi en forseti sagði: Nei, þetta er ekki opinbert málefni, þetta eru dylgjur. En nú er einkavæðing Landssímans opinbert málefni. Framkvæmd þeirrar einkavæðingar er á ábyrgð forsætisráðherra og það að gagnsæi ríki um þá framkvæmd sannarlega opinbert málefni og atriði er varðar þing og þjóð um. Hér hafa ekki bara á Alþingi heldur úti í samfélaginu hjá málsmetandi fólki, nú síðast Agnesi Bragadóttur, landskunnri blaðakonu, risið upp efasemdir um að vel sé að þessu staðið. Ég vildi gefa hæstv. forsætisráðherra tækifæri til að hreinsa andrúmsloftið og gefa út um það yfirlýsingu að hér yrði allt uppi á borðinu vegna þess að í skugga leyndarinnar þrífst spillingin best. Nú er þetta svo sem ekki í fyrsta sinn sem ungum mönnum 

Ég vil af þessu tilefni taka fram að mér þykir óviðurkvæmilegt að vitna í hluta af einkasamtölum. Í annan stað vil ég segja  „Óski alþingismaður upplýsinga ráðherra eða svars um opinbert málefni eða einstakt atriði þess gerir hann það með fyrirspurn er afhent skal forseta. Fyrirspurn skal vera skýr, um afmörkuð atriði og mál sem ráðherra ber ábyrgð á og sé við það miðað að hægt sé að svara henni í stuttu máli.“ Nú háttar svo til um fyrirspurn hv. þingmanns, eins og skýrt má verða ef fyrirspurnin er lesin og eins og ég hef hana fyrir framan mig, að þar segir: „Hyggst ráðherra gera Alþingi grein fyrir hagsmunatengslum og fjárhagslegum samskiptum sínum og flokksins við þá aðila sem bjóða í eignarhlut ríkisins í Símanum við einkavæðingu fyrirtækisins á vordögum?“ Það liggur ekki fyrir hverjir bjóða í Símann og þar af leiðandi kemur fyrirspurnin fram á undarlegum tíma, er snemmborin eins og stundum er kannski sagt, og öldungis ljóst að hún fellur ekki undir 1. mgr. 49. gr. þingskapa eins og hún hefur verið túlkuð, eins og ég gerði þessum hv. þingmanni grein fyrir. Þar sem hv. þingmaður kaus að vitna til einkasamtals vil ég geta þess að hann bauðst til að umorða fyrirspurn sína og ég hef ekki séð það handrit. Síðan segir í 49. gr.: „Alþingismaður segir til um það hvort hann óskar skriflegs eða munnlegs svars. Stutt greinargerð má fylgja fyrirspurn ef óskað er skriflegs svars.“ Síðan segir í 2. mgr.: „Forseti ákveður svo fljótt sem hann telur sér unnt hvort fyrirspurn skuli leyfð eða ekki. Ef vafi er getur forseti þó borið málið umræðulaust undir atkvæði á þingfundi. Skal það einnig gert ef fyrirspyrjandi óskar þess er forseti synjar fyrirspurn.“ Samkvæmt þingsköpum bar hv. þingmanni að óska eftir því að þessi fyrirspurn yrði borin undir þingfund, greidd atkvæði um það hvort hún skyldi leyfð umræðulaust. Hv. þingmaður hefur kosið að kveðja sér hljóðs um efni fyrirspurnarinnar en fara ekki að þingsköpum í þessu efni. Ég vil biðja aðra hv. þingmenn að hafa í huga skýr ákvæði þingskapa um það hvernig beri að haga sér þegar svo stendur á.

Herra forseti. Það er orðin föst regla þegar koma upp óvægin innanflokksátök í Samfylkingunni að hún reynir að beina athygli fjölmiðla að öðrum málum. Í hvert einasta skipti sem þessi átök koma upp reyna menn að beina athygli fjölmiðlanna að öðru, og það tekst nokkuð vel. Þá er ekkert til sparað og einskis svifist frekar en í innanflokksátökunum í flokknum. Það liggur að sjálfsögðu alveg ljóst fyrir að Framsóknarflokkurinn hefur engin hagsmunatengsl við fyrirtækið og á ekki hlutabréf í neinu fyrirtæki. Hins vegar vill svo til að framsóknarmenn vinna í ýmsum fyrirtækjum í landinu og ég vænti þess að hið sama eigi við um flokksmenn úr öðrum flokkum. Hér er borin inn á Alþingi enn ein gróusagan frá Samfylkingunni. Ég tek ekki þátt í því. Meðal annars gengur sú gróusaga í þjóðfélaginu að það séu sterk hagsmunatengsl milli Samfylkingarinnar og fyrirtækisins Baugs. Ég trúi því ekki enda hefur engum þingmanni Framsóknarflokksins dottið í hug að taka það upp á Alþingi. Nú liggur hins vegar fyrir að Síminn hefur verið auglýstur til sölu. Ekkert tilboð hefur borist og engin ástæða er til þess að ræða það á þessu stigi á Alþingi. Ég er hins vegar viss um að margir lífeyrissjóðir munu taka þátt. Það er áhugi á því að stofna sérstakt fyrirtæki almennings til að bjóða í Símann. Ég vona að það verði að veruleika og það munu áreiðanlega koma mörg tilboð. Það ferli mun allt verða opið og ég ætla að biðja þingmenn Samfylkingarinnar að beina  
            

Herra forseti. Ég sé ekki annað en að hv. þm. Helgi Hjörvar sé fyrst og fremst að sinna þingskyldum sínum og sem þingmaður að fullvissa sig um að fjárhagsleg hagsmunatengsl muni ekki hafa áhrif á sölu Símans. Þingmaðurinn er því að verja almannahagsmuni gegn sérhagsmunum og hér er vissulega um opinbert málefni að ræða. Mér finnst, virðulegi forseti, að það hefði átt að leyfa þessa fyrirspurn en hér ríkir allt of mikill undirlægjuháttur og undirgefni gagnvart ráðherrum og allt of mikið um ritskoðun á fyrirspurnum. Af því að hæstv. forsætisráðherra er hér viðstaddur hlýt ég þó að spyrja hann hverju það sæti að ekki hefur verið svarað skýrslubeiðni frá mér um fjármál stjórnmálaflokkanna sem var lögð fyrir forsætisráðuneytið fyrir einu og hálfu ári, fyrst í janúar á síðasta ári. Undir lok þess þings kom bréf frá forsætisráðuneytinu um að ekki hefði unnist tími til að klára að svara þessari beiðni en að unnið yrði að því í sumar. Ég lagði síðan í haust áfram fram þessa skýrslubeiðni. Nú er bráðum að koma að lokum þingsins og ekkert bólar á skýrslunni. Ég spyr hæstv. forsætisráðherra af hverju þessari skýrslubeiðni er ekki svarað. Þar var m.a. kallað eftir afstöðu ráðherrans til lagasetningar sem skyldaði stjórnmálaflokka til að birta opinbert yfirlit um útgjöld þeirra í kosningabaráttu og um framlög fyrirtækja til stjórnmálaflokka. Þetta hefði ekkert verið voðalega flókin skýrsla og það er ólíðandi að það hafi tekið 70–80 vikur hjá hæstv. forsætisráðherra að svara þessari skýrslubeiðni sem á að taka 10 vikur að svara. Ég hlýt að kalla eftir því að hæstv. ráðherra leggi strax fram þessa skýrslu þannig að hægt sé að taka hana til umræðu áður en þingi lýkur.

Ég vil í fyrsta lagi segja að það kemur mér mjög mikið á óvart að einn af varaforsetum þingsins skuli segja úr ræðustól að það sé allt of mikið um ritskoðun á fyrirspurnum. Ef svo er hefði mér þótt viðkunnanlegt að hv. þingmaður hefði rætt þetta a.m.k. einu sinni eða svo í forsætisnefnd. Í 2. mgr. 49. gr. þingskapa segir: „Forseti ákveður svo fljótt sem hann telur sér unnt hvort fyrirspurn skuli leyfð eða ekki. Ef vafi er getur forseti þó borið málið umræðulaust undir atkvæði á þingfundi.“ Nú má vera að hv. þingmaður kalli þetta ritskoðun á fyrirspurnum en sú ritskoðun er þá a.m.k. í samræmi við þingsköp Alþingis. Þegar við stöndum hér eða sitjum í þessum stól ber okkur að starfa í samræmi við þingsköp Alþingis. Ég get ekki áttað mig á því hvernig það getur verið opinbert málefni þegar óskað er svars um tengsl við fyrirtæki sem enginn veit hvert er.

Herra forseti. Hér er greinilega um mjög viðkvæmt mál að ræða, það heyrist á öllu. Hæstv. forseti hefur mikinn formála að því hvers vegna reynt var að koma í veg fyrir að þessi fyrirspurn yrði borin fram og neitunin sýnir enn og aftur að hæstv. forsætisráðherra …

Forseti hefur ekki reynt að koma í veg fyrir að þessi fyrirspurn yrði borin fram. Samkvæmt þingsköpum er þingmanni heimilt, og honum ber að óska eftir því, að fyrirspurn skuli lögð skriflega fyrir þingfund og þá skuli greidd atkvæði um hana án umræðu. Það var honum frjálst. Það gat hann gert samkvæmt þingsköpum og ég reyndi ekki að koma í veg fyrir hans rétt.

Herra forseti. Ég bið þig innilegrar afsökunar ef ég hef þig fyrir rangri sök.

Hv. þingmaður. Ég þigg það mjög gjarnan að heyra þessa afsökunarbeiðni og er glaður yfir því.

Staðreyndin er sú að hæstv. forsætisráðherra hefur engu að síður tengst í fyrri einkavæðingum með beinum eignatengslum fyrirtækjum sem hafa fengið eignir ríkisins fyrir lítið. Þess er að minnast að …

Ég vil biðja hv. þingmann að vera ekki að lítilsvirða …

Ég var að tala hreint út. Það liggur fyrir í fréttum og ljósvakahandritum að hæstv. forsætisráðherra hefur átt í fyrirtækjum sem tengdust S-hópnum. Það eru staðreyndir og þess vegna er það eðlileg krafa, lýðræðiskrafa, að við fáum tengsl hans upp á borðið í framhaldinu. Og að það sé fullyrt hér af sjálfum hæstv. forsætisráðherra að Framsóknarflokkurinn tengist þessu máli ekki á einn eða neinn hátt stenst tæpast. Staðreyndin er sú - ef þú leyfir mér að klára …  
             Málið er það að það er lokað bókhald í Framsóknarflokknum.

Ég vil óska eftir því að hv. þingmaður lúti fyrirmælum forseta.

Herra forseti. Það þarf nú yfirleitt ærnar ástæður til þess að leggjast gegn því að fyrirspurn til ráðherra sé fram borin og afgreidd hér á þinginu. Orðalag fyrirspurna er að sjálfsögðu á ábyrgð fyrirspyrjanda og að því tilskildu að þær séu þingtækar og um opinber málefni er það hluti af mjög mikilvægum rétti þingmanna að mega leggja hér fram slíkar spurningar. Í öðru lagi vil ég vekja athygli á því að fyrir þinginu liggur fyrirspurn almenns eðlis um þessa hluti, fyrirspurn frá hv. þm. Ögmundi Jónassyni, sem er svohljóðandi, með leyfi forseta: „Er ríkisstjórnin reiðubúin að láta birta opinberlega yfirlit yfir fjárhagsleg og stjórnunarleg tengsl ráðherra við fyrirtæki og sjóði á sambærilegan hátt og gert er í Danmörku?“ Þessi fyrirspurn var lögð fram hér fyrir réttum mánuði síðan og það er miður í ljósi þessarar umræðu að ekki skuli hafa unnist tími til að svara henni. Það væri ákaflega fróðlegt að heyra hvort hæstv. ríkisstjórn væri tilbúin til að taka það upp hjá sjálfri sér í þágu upplýsingagjafar um mikilvæg málefni að fara sömu leið og gert er í Danmörku. Þar er á heimasíðu danska forsætisráðuneytisins einfaldlega hægt að nálgast tæmandi upplýsingar um hlutabréfaeign og önnur hagsmunatengsl ráðherra í dönsku ríkisstjórninni. Á danska þinginu er það svo þannig að þar reiða þingmenn sjálfir af fúsum og frjálsum vilja fram sambærilegar upplýsingar og setja þær á lista sem er birtur, og síðast þegar ég vissi voru meira en tveir þriðju hlutar danskra þingmanna sjálfviljugir á slíkum lista. Ef þetta lægi fyrir hér og væri aðgengilegt með þessum hætti mætti a.m.k. eyða tortryggni varðandi fyrirhugaða einkavæðingu Símans hvað þetta varðar, og veitir nú ekki af eins og unnið er þar að málum og eins og sporin hræða í sambandi við framgöngu ríkisstjórnarinnar í einkavæðingarmálum. Ég vil því inna hæstv. forsætisráðherra eftir því eða 

Virðulegur forseti. Ég fagna því ef forseti nú lýsir því yfir að hann synji ekki um fyrirspurnina og ég geri þá bara ráð fyrir því að hún verði prentuð, enda alsiða að spurt sé um væntanlega og fyrirhugaða og fyrirsjáanlega hluti hér í stjórnarathöfnum, eins og þingmenn þekkja. Við hæstv. forsætisráðherra vil ég segja að fyrst að allt er í þessu stakasta lagi er full ástæða fyrir hæstv. ráðherra að halda stillingu sinni hér í umræðunni. Þetta er því miður ekki í fyrsta sinn sem forsetinn og forsætisráðherrann bindast höndum saman um að halda hér aftur og niðri umræðu um fjármál stjórnmálaflokkanna. Ég hef áður óskað eftir því að fá að ræða það mál utan dagskrár og þeir báðir synjað, því að þau heyra ekki undir neinn ráðherra. Nú er synjað um þessa fyrirspurn. Í eitt og hálft ár hafa þeir látið undir höfuð leggjast að framfylgja þingsköpum og skila hér inn skýrslu um fjármál stjórnmálaflokka sem Alþingi hefur samþykkt að lögð skuli fram. Aftur og aftur reyna menn að varðveita þessa leynd fornaldar yfir hagsmunatengslum stjórnmálaflokkanna og stjórnmálamanna. Þeir sem leyna hafa að jafnaði einhverju að leyna. En ég hvet hæstv. forsætisráðherra til þess að hreinsa andrúmsloftið, ekki bara hér á Alþingi heldur í samfélaginu öllu, og lýsa því yfir að þau tengsl sem hann og flokkur hans, þeir sem fara með einkavæðingu á þessum miklu hagsmunum íslensks almennings, Símanum, verði umyrðalaust og að fullu gerð opinber og öllum aðgengileg í einkavæðingarferlinu þannig að almenningur á Íslandi geti treyst því að þar ráði annarleg sjónarmið ekki ríkjum. 

Ég vil aftur minna á það, hv. þingmaður, að samkvæmt 2. mgr. 49. gr. bar hv. þingmanni að óska eftir því að fyrirspurnin, ef hann vildi halda henni til streitu, yrði prentuð, lögð fyrir þingfund og greidd atkvæði um hana umræðulaust. Það var sú leið sem hv. þingmaður átti að fara samkvæmt þingsköpum, og er hálfundarlegt er hv. þingmaður sem hagar sér ekki í samræmi við þingsköp skuli þá rétta einstökum þingmönnum hér vafasöm ummæli.

Herra forseti. Það er auðvitað útilokað við það að búa, þegar ég hef kallað eftir svörum frá hæstv. forætisráðherra um hvers vegna ekki hafi verið svarað skýrslubeiðni sem legið hefur fyrir forsætisráðuneytinu í eitt og hálft ár, að því sé ekki svarað hverju það sæti. Eins hvort ekki verði lögð hér fyrir 

Ég vil óska eftir því í fullri vinsemd við hv. þingmann að haga sér í samræmi við þingsköp Alþingis sem ég veit að hv. þingmaður kann. Hins vegar erum við bæði það þingvön, ég og hv. þingmaður, og hún veit að ef hv. þingmaður kýs að halda áfram máli sínu í trássi við þingsköp verður það að vera mat þingmannsins að það sé rétt hegðan.

Hér er verið að fjalla um fundarstjórn forseta og það hlýtur að falla undir fundarstjórn forseta þegar ráðherrar hafa ekki svarað skýrslubeiðni sem átti raunverulega að liggja hér fyrir fyrir löngu síðan. Þeir hafa 10 vikur til að svara en 70–80 vikur hafa liðið án þess að hafa verið svarað. Það hlýtur að falla undir fundarstjórn forseta og ég kalla eftir því að hæstv. forsætisráðherra sitji ekki þarna og hlýði á þetta mál án þess að svara. Hvað býr að baki því að hæstv. forsætisráðherra vill ekki leggja þessa skýrslu fyrir þingið með eðlilegum hætti þannig að við getum rætt hana? Ég krefst þess að hæstv. forsætisráðherra svari þessari einföldu fyrirspurn sem ég beini til hans: Verður þessi skýrsla lögð fyrir þingið í góðan tíma áður en þingið fer heim þannig að hægt sé að fjalla um hana?

Ég vil segja um þetta að á fundi forsætisnefndar höfum við tekið fyrir fyrirspurnir og önnur mál sem hafa dregist úr hömlu. Mér finnst sjálfsagt að þetta mál sé tekið fyrir og athugað á fundi forsætisnefndar og hefði satt að segja vænst þess ef þetta mál yrði tekið upp hér að ég hefði verið aðvaraður um það fyrir fram.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir þingsályktunartillögu um samgönguáætlun fyrir árin 2005–2008. Uppbygging samgönguáætlunar er í samræmi við lög um samgönguáætlun, nr. 71/2002. Frá því að síðasta samgönguáætlun var samþykkt hefur verið unnið eftir þeirri stefnumótun sem lögð var fram í 12 ára samgönguáætlun sem var samþykkt hér á Alþingi. Hér er því í annað sinn lögð fram samræmd heildstæð áætlun um rekstur og uppbyggingu samgangna sem tekur til allra samgöngumáta undir meginmarkmiðum samgönguáætlunar um greiðar, hagkvæmar, umhverfisvænar og öruggar samgöngur. Við afgreiðslu fjárlaga síðasta haust tók ríkisstjórnin þá ákvörðun að hægja á opinberum framkvæmdum á þessu og næsta ári til að draga úr spennu sem ríkir í efnahagslífi þjóðarinnar. Í fjárlögunum var gert ráð fyrir meiri samdrætti en lagt er til í núverandi samgönguáætlun en þess ber að geta að samdrátturinn er einungis frestun framkvæmda þar sem reiknað er með að fjármagnið komi til baka sem fjárveitingar á árunum 2007 og 2008 og er samgönguáætlunin miðuð við það. Miklar kröfur eru gerðar til uppbyggingar samgöngukerfisins af hálfu sveitarstjórna, hagsmunaaðila og almennings í landinu. Eins og áætlunin ber með sér eru verkefnin fram undan stór og þrátt fyrir að meira fé sé veitt í þennan málaflokk á áætlunartímabilinu en áður fyrr er ógerningur að verða við óskum allra. Þeir áfangar sem stefnt er að á tímabilinu munu samt sem áður stórbæta samgöngur víða um land og í sumum tilfellum verður um kúvendingu að ræða en þar valda jarðgöng mestum straumhvörfum. Í þessari ræðu vil ég kynna fyrir hv. alþingismönnum helstu áhersluþætti í samgönguáætluninni en eins og venja er gerir áætlunin ráð fyrir verulegum framkvæmdum í hafnargerð, rekstri flugmála, vegagerð og að lokum, sem er nýlunda í þessu samhengi, umferðaröryggismálum. Nýframkvæmdir flugvallar eru að þessu sinni ekki stór hluti útgjalda samgönguáætlunar. Áætlaður stofnkostnaður á tímabilinu eru tæpir 1,4 milljarðar og þar af er verið að greiða af lánum vegna Reykjavíkurflugvallar um hálfan milljarð. Uppbygging samgöngumiðstöðvar er fyrirhuguð við Reykjavíkurflugvöll en samgöngumiðstöðin verður að öllum líkindum byggð og rekin sem einkaframkvæmd. Framkvæmdum við Reykjavíkurflugvöll er annars að stórum hluta lokið ef undan er skilinn frágangur flughlaða. Aðrar framkvæmdir tengdar flugvöllum eru lenging og endurbygging flugvallarins hjá Þingeyri, endurbætur á Akureyrarflugvelli, Egilsstaðaflugvelli og Bakkaflugvelli. Samgönguáætlun gerir ráð fyrir að úttekt verði gerð vegna lengingar á flugvöllunum á Akureyri og Egilsstöðum sem þjóna eigi millilandaflugi. Að lokum má nefna að tæplega hálfur milljarður er áætlaður til flugöryggisbúnaðar og annarra framkvæmda á áætlunartímabilinu. Um þessar mundir er verið að ljúka við endurbyggingu flugvallarins í Grímsey sem breytir miklu um flugið þangað. Í samræmi við ákvæði nýrra hafnalaga mun ríkið draga saman seglin í fjárstuðningi við nýframkvæmdir í höfnum og þá sérstaklega í stærri höfnum en þetta mun ekki koma að fullu til framkvæmda fyrr en árið 2007. Svigrúm hafnanna til tekjuöflunar hefur rýmkast frá setningu síðustu samgönguáætlunar og gjaldskráin hefur verið gefin frjáls. Þeir fjármunir sem þannig sparast í höfnum ganga til vegagerðar. Ný lög um vaktstöð siglinga, lög um eftirlit með skipum og lög um siglingavernd hafa m.a. leitt til þess að færa hluta af starfsemi Siglingastofnunar út á almennan markað eða í samvinnu við fleiri ríkisaðila. Heildargjöld siglingamála á ætlunartímabilinu nema um 6,3 milljörðum kr. Út frá byggðasjónarmiði er mikilvægt að tryggja góða stöðu í höfnum landsins, þ.e. að þjónusta hafnanna geti fylgt eftir þróun flotans og að byggðir landsins séu í stakk búnar að taka við nýjum verkefnum. Í grunnneti landsins eru 33 hafnir, nokkrar af stærstu framkvæmdunum sem njóta ríkisstyrkja á þessu tímabili eru hafnirnar í Grindavík, Þorlákshöfn, Vestmannaeyjum, Hornafirði, Reyðarfirði, Vopnafirði, Húsavík, Akureyri, Skagaströnd, Bolungarvík, Ísafirði, Vesturbyggð, Grundarfirði og Snæfellsbæ. Hafnir sem liggja utan grunnnetsins njóta einnig verulegra styrkja vegna framkvæmda sem fyrirhugaðar eru en þar má helst nefna Grímsey, Hvammstanga, Súðavík, Tálknafjörð, Bíldudal og Reykhólahöfn. Þeir fjármunir sem varið hefur verið í framkvæmdir í framantöldum höfnum fara til uppbyggingar á 1,5 kílómetrum af viðleguköntum úr stáli auk þess sem unnið verður að stofndýpkun innan hafna, viðhaldsdýpkun og gerð brimvarnagarða. Vert er að geta annarra markmiða og áherslna í ríkisrekstri Siglingastofnunar næstu fjögur ár sem eru eftirfarandi. Ákveðið breytingaferli á sér nú stað vegna þess að nýjar styrktarreglur munu taka við árið 2007. Af þessum ástæðum er lagt til að ríkissjóður meðhöndli styrki til nýframkvæmda á sérstakan hátt á yfirgangstímanum. Þarna er átt við að áætlaðar framkvæmdir árin 2005–2006 sem samkvæmt þessari áætlun, sem ekki verður lokið á árinu 2006, falla niður um styrktarflokka 2007 samkvæmt nýjum hafnalögum, verði eftir sem áður heimilaðar undir eldri styrktarreglum árin 2007–2008 sé það hagfellt fyrir viðkomandi hafnarsjóð að haga framkvæmdahraða með öðrum hætti en gert er ráð fyrir í áætluninni. Unnið verður að gerð ýmiss konar fræðsluefnis og leiðbeininga undir merkjum langtímaáætlunar um öryggismál sjófarenda. Enn fremur verður unnið að ýmsum rannsóknum, svo sem öldufarsreikningum við suðurströndina og siglingaöryggi í mismunandi leiðum undan ströndinni auk rannsókna vegna endurbóta í höfnum, t.d. innsiglinga. Í grunnneti samgöngukerfisins eru 10 flugvellir, 33 hafnir og 5.200 km af vegum. Af þessum þremur þáttum er óumdeilt að fjárfestingarþörfin er langmest í vegakerfinu. Samgönguáætlun næstu fjögur ár gerir ráð fyrir að á áætlunartímabilinu verði heildarútgjöld Vegagerðarinnar tæplega 60 milljarðar kr. Útgjöldum til vegamála er skipt í þrennt, þ.e. til reksturs, þjónustu, viðhalds- og stofnkostnaðar. Á síðustu árum hafa útgjöld til reksturs, þjónustu og viðhalds aukist og því valda sívaxandi kröfur um aukna þjónustu, ekki síst vetrarþjónustu, en sem kunnugt er eigum við fleiri bíla að hlutfalli en flestar aðrar þjóðir. Viðhaldsþörf vega vex síðan jafnframt í hlutfalli við verðmæti vega svo og í hlutfalli við aukna umferð, einkum þungaumferð. Þær sviptingar sem hafa orðið í flutningum á síðustu árum með samdrætti í strandflutningum hafa verið til skoðunar hjá stjórnvöldum. Reynt er að mæta þessari auknu þörf í samgönguáætlun með breikkun vega og á næstu árum má búast við auknu viðhaldi. Almenningssamgöngur utan þéttbýlis á samgönguáætlun eru skilgreindar sem ferjur, sérleyfi og styrkt flug. Útgjöld til þessa hafa farið stigvaxandi. Nefnd skipuð af samgönguráðherra hefur starfað við að móta stefnu um málefni almenningssamgangna milli þéttbýliskjarna til næstu framtíðar. Líta má á þetta sem 1. áfanga til að ná þeim markmiðum sem lagt var upp með í samgönguáætlun 2003–2014. Nefndin leggur til í skýrslu sinni að sérleyfi verði boðin út í samræmi við lög nr. 73/2001 til 2–3 ára. Jafnframt leggur hún til að eftir samruna sveitarfélaga verði unnið að því að sveitarfélög takist á hendur meiri ábyrgð á uppbyggingu og stjórnun almenningssamgangna á landinu en talið er að það muni m.a. stuðla að bættu þjónustustigi. Ég hef þegar ákveðið að sérleyfi verði boðin út til þriggja ára að mestu í óbreyttri mynd hvað varðar leiðakerfið. Jafnframt er gert ráð fyrir óbreyttri þjónustu ferja og verður rekstur Herjólfs boðinn út í ár. Með sama hætti verður flug til jaðarbyggða boðið út á þessu ári. Útgjöld samgönguáætlunar vegna almenningssamgangna eru veruleg. Á áætlunartímabilinu er gert ráð fyrir að styrkur til sérleyfa geti numið allt að 690 millj. kr., til áætlunarflugs um 570 og til ferja 2,8 milljörðum þar sem afborganir af ferjulánum eru 945 millj. Rúmlega helmingur vegafjár fer þó til stofnkostnaðar og þá helst til framkvæmda í grunnneti sem miðar að því að stytta vegalengdir milli þéttbýlisstaða. Eins og nefnt var í upphafi var sú ákvörðun tekin við afgreiðslu fjárlaga síðasta haust að fresta nokkrum opinberum framkvæmdum á þessu og næsta ári til að draga úr þenslu sem ríkir í efnahagslífi þjóðarinnar. Fyrir utan bein þensluáhrif þessara framkvæmda liggur fyrir því nokkur vissa að verð er nokkru hærra á þenslutímum en annars og er það því líka spurning um hagkvæma notkun fjármagns að fresta þessum framkvæmdum. Frestun framkvæmda fyrir um 1,9 milljarða á þessu ári og 2 milljarða á árinu 2006 munu koma til baka sem auknar fjárveitingar árin 2007 og 2008 eins og fyrr er getið. Með þessu er leitast við að koma til móts við þarfir samgangna í heild í því þjóðfélagsástandi sem við búum við. Stefnt er að því að þrátt fyrir frestun framkvæmda verði lyft grettistaki á seinna tímabili samgönguáætlunar og að þannig náist margir góðir áfangar á áætlunartímabilinu. Verða hér nefndir nokkrir þeirra. Stærstu einstöku framkvæmdir sem unnið verður að eru tvöföldun Vesturlandsvegar í Mosfellsbæ og tvöföldun Reykjanesbrautar í Garðabæ, Kópavogi og á Suðurnesjum. Hellisheiðarvegur verður að auknum hluta byggður sem 2 + 1 vegur en við þá gerð vega eru bundnar miklar vonir út frá umferðaröryggi. Lokið verður við jarðgöng í Almannaskarði og Fáskrúðsfirði, framkvæmdir hafnar í jarðgöngum um Héðinsfjörð, lokið við tengingu hringvegar milli Austurlands og Norðurlands, framkvæmdum haldið áfram í Ísafjarðardjúpi og á Vestfjarðavegi, framkvæmdir hafnar við veg um Arnkötludal og verulegar framkvæmdir á vegum í þjóðgörðum. Framkvæmdaáætlun umferðaröryggisáætlunar er nýjung þessarar samgönguáætlunar en hún kemur inn í framhaldi af því að umferðarmál fluttust yfir til samgönguráðuneytisins. Mótuð hefur verið ný stefna í umferðaröryggismálum þar sem stillt er saman kröftum þeirra stofnana sem fara með umferðaröryggismál. Framkvæmdaáætlunin mun stuðla að auknu öryggi vegfarenda og vonandi eiga sinn þátt í því að fækka slysum. Nýtt olíugjald verður tekið upp 1. júní nk. en um það gilda sérstök lög eins og hv. þingmenn þekkja. Þungaskattskerfið mun því verða lagt niður í núverandi mynd. Næsta skref að minni hyggju er að kanna möguleikana á innleiðingu á nýju gjaldtökukerfi þar sem gjaldtakan mun taka sérstakt tillit til umhverfis, umferðaröryggis og notkunarþátta í vegakerfinu. Ljóst er til viðbótar að núverandi tekjustofn fer þverrandi vegna minni eyðslu bílvéla og að fyrirsjáanlegir eru nýir orkugjafar sem koma munu í stað jarðefnaeldsneytis í framtíðinni. Því er mjög brýnt að umræða skapist um þetta mál eigi að vera hægt að halda áfram uppbyggingu samgöngukerfisins. Fyrir stuttu skilaði nefnd um gjaldtöku og einkafjármögnun vegaframkvæmda skýrslu og tillögu um gjaldtöku og einkafjármögnun umferðarmannvirkja. Þar eru gerðar tillögur um gjaldtöku af umferðinni með nýjum aðferðum og tekjuöflun vegna einkaframkvæmdar í vegagerð. Geri ég ráð fyrir að við afgreiðslu langtímaáætlunar og raunar við umfjöllun þessarar áætlunar verði tekin afstaða til þessara tillagna. Hér hefur verið minnst á nokkuð af því sem fram kemur í samgönguáætlun til næstu fjögurra ára. Með þessum áföngum og öðrum sem nást á tímabilinu munu samgöngur stórbatna víða um land. Ég vil fara nokkrum orðum um skiptingu fjár í samgönguáætlun vegna þeirrar umræðu sem hefur verið í fjölmiðlum síðustu daga þar sem bygging Sundabrautar og gerð mislægra gatnamóta við Kringlumýrarbraut/Miklubraut hefur komið upp. Nauðsynlegt er að minna á að borgarstjórn tók ákvörðun um að hætta við gerð mislægra gatnamóta við Kringlumýrarbraut/Miklubraut þegar hönnun var komin vel af stað. Þess í stað var valið að endurbæta ljósastýrð gatnamót, og vil ég minna alveg sérstaklega á að þetta var á grundvelli ákvörðunar borgaryfirvalda. Augljóst er að fjármögnun Sundabrautar er svo stórt og viðamikið verkefni að taka verður á því með sérstökum hætti. E.t.v. er hægt að segja að það rúmist tæplega innan samgönguáætlunar vegna stærðar, a.m.k. miðað við núverandi fjárráð. Nægt fjármagn er hins vegar á tímabilinu til að undirbúa verkið. Það er mat mitt að leggja eigi Sundabraut sem eitt verk alla leiðina frá Sæbraut upp á Kjalarnes og tengja þannig höfuðborgarsvæðið við hafnarstarfsemina og stóriðjuna á Grundartanga og byggðirnar norðan Hvalfjarðar sem eitt atvinnu- og þjónustusvæði með höfuðborginni hér. Vegna umræðunnar síðustu daga er vert að minna á að enn hefur borgarstjórn ekki tekið afstöðu til þess hvar Sundabrautin eigi að liggja. Auk þess hefur ekki verið úrskurðað í þeim kærum sem komu vegna samþykktar Skipulagsstofnunar á kostunum sem til skoðunar eru. Það er því margra ára vinna eftir við undirbúning Sundabrautar og ótímabært að gera ráð fyrir framkvæmdum næstu tvö árin uns samgönguáætlun verður næst endurskoðuð. Ég vil minna á að nú fer í hönd endurskoðun á 12 ára áætlun fyrir tímabilið 2007–2018 og samhliða henni önnur endurskoðun fjögurra ára áætlunar eins og lög gera ráð fyrir. Herra forseti. Þessi tillaga til þingsályktunar sem ég hef mælt fyrir er til marks um að með þeim framkvæmdum sem í þeim felast munu margir stórir áfangar nást. Í hnotskurn má segja að fylgt sé þeirri heildstæðu stefnu og skýru markmiðum sem sett voru í síðustu 12 ára samgönguáætlun: að sett sé fram metnaðarfull áætlun um ráðstöfun fjármuna í samgöngumálum næstu fjögur árin, að áætlunin gefi skýra og heildstæða sýn á samgöngumál og setji flugmál, siglingamál og vegamál og nú umferðaröryggismál í samhengi, að vinnubrögð við þessa áætlanagerð hefur stuðlað að stóraukinni samvinnu stofnana samgöngumála og bætt reynslu þeirra sem að samgöngumálum vinna. Hæstv. forseti. Með þessum orðum hef ég mælt fyrir þingsályktunartillögu um samgönguáætlun fyrir árin 2005–2008. Ég legg til að tilllögunni verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og til hv. samgöngunefndar.

Virðulegi forseti. Það er margt sem þessi samgönguáætlun tekur til sem við munum ræða í dag en ég vildi sérstaklega spyrja hæstv. samgönguráðherra að tvennu. Í fyrsta lagi er samkvæmt vísitölu Vegagerðar um að ræða niðurskurð til vegamála á árunum 2005–2006 upp á 5,4 milljarða kr. Telur hæstv. ráðherra þennan mikla niðurskurð vera skynsamlega ráðstöfun núna þegar hann kemur sérstaklega niður á viðkvæmu umhverfi byggðanna? Í öðru lagi, samkvæmt tölum sem við þingmenn Samfylkingar létum taka saman og tekur til útgjalda ríkisins til vegamála síðustu áratugina kemur fram að útgjöld til vegamála af landsframleiðslu hafa lækkað frá árinu 1970 úr 1,67% af útgjöldum til vegamála af landsframleiðslu niður í 0,92% árið 1995. Útgjöld hafa hrapað sem hlutfall af landsframleiðslu. Telur hann þetta skynsamlega ráðstöfun nú í þessum mikilvæga málaflokki?

Virðulegur forseti. Hv. þingmaður spyr hvort skynsamlegt sé að hægja á framkvæmdum í samgöngumannvirkjagerðinni. Miðað við aðstæður í efnahagsmálum liggur alveg fyrir að ríkisstjórnin hefur komist að þeirri niðurstöðu, og ég tel að það sé nauðsynlegt að gæta hófs í umsvifum í efnahagskerfi okkar vegna þeirra miklu framkvæmda sem eru við uppbyggingu orkufreks iðnaðar um þessar mundir. Það er óhjákvæmilegt. Hins vegar er alveg ljóst að vilji minn stendur að sjálfsögðu til þess að sem mest verði framkvæmt í vegagerð og samgöngumannvirkjum vegna þess að það er mikil þörf á því. Þarna verður að vega saman aðstæður í efnahagslífinu og uppbyggingarþörf okkar. Ég bendi hv. þingmanni á að engu að síður sé verið að framkvæma meira á þessu og næsta ári en áður hefur verið gert.

Virðulegi forseti. Ég fullyrði að málflutningur hæstv. ráðherra er rangur. Það er rangt að raska viðkvæmu ástandi byggðanna með þeim hætti að skera niður framlög til vegamála upp á 5,4 milljarða fyrir árin 2005 og 2006. Þetta er alröng ráðstöfun á meðan ástandið er jafnviðkvæmt og það er víða úti í byggðunum. Þetta er byggðafjandsamlegur niðurskurður sem kemur alvarlega við þær og ég fullyrði að almennt á að auka framlög til vegamála og samgöngumála þar sem þau kalla ekki á veruleg rekstrarframlög í framtíðinni og spara sennilega mikla fjármuni þegar allt er reiknað með fækkun slysa, ódýrari rekstri bifreiða, minni eldsneytisnotkun, styttri vegalengdum og almennum tímasparnaði. Hér er hæstv. ráðherra á miklum villigötum, sérstaklega þegar litið er til þess samanburðar sem ég gat um áðan og mun gera betur grein fyrir á eftir þar sem framlög til vegamála af landsframleiðslu hafa bókstaflega hrunið á síðustu árum.

Virðulegur forseti. Þarna kemur fram í afstöðu hv. þingmanns efnahagsstefna Samfylkingarinnar sem byggir á því að ekki sé skynsamlegt að taka nokkurt tillit til aðstæðna í samfélaginu, það skuli vaða fram án tillits til þeirra aðstæðna sem uppi eru. Það er alveg ljóst að mikið er um að vera í samfélagi okkar og þess vegna var tekin ákvörðun um að hægja á framkvæmdum í samgöngumálum. Það er í fullkomnu samræmi við það sem helstu ráðgjafar okkar í efnahagsmálum leggja til. Með sama hætti virðist hv. þingmaður ekki taka eftir því þegar hann talar um niðurskurð að við höfum verið að auka fjármuni og bæta við það sem við leggjum inn í samgöngumannvirki þannig að í raun er ekki um niðurskurð að ræða að öðru leyti en því að við höfðum gert ráð fyrir því í okkar 

Frú forseti. Fyrir síðustu alþingiskosningar fóru núverandi stjórnarflokkar fram með gríðarlegum loforðum um auknar samgöngubætur og aukið fjármagn til samgöngumála. En strax eftir kosningar hófst svo niðurskurðurinn. Niðurskurðurinn á þremur árum, 2004–2006, er á milli 6–7 milljarðar kr. Ég velti fyrir mér hvort hæstv. ráðherra hafi beitt sér fyrir sjálfstæðum útreikningum á því hvaða þensluáhrif það hefði haft ef samgönguáætlun hefði verið fylgt og ekki komið til niðurskurðar. Tökum t.d. Vestfirði. Er niðurskurður á vega- og samgönguáætlun þar vegna þenslu á Vestfjörðum? Ég held ekki. Ég spyr því hæstv. ráðherra: Var farið kerfisbundið í að kanna áhrif þessara framkvæmda í staðinn fyrir að leggjast bara flatur fyrir einhverjum sögusögnum úti í bæ.

Virðulegur forseti. Ég lít ekki á það sem sögusagnir sem greiningardeildir bankanna leggja til. Ég vil vekja athygli hv. þingmanns á því að ekki er mikill niðurskurður framkvæmda á því svæði sem hann nefndi og finnst ýmsum nóg um hversu mikið er að gert í framkvæmdum í Norðvesturkjördæmi. Í það minnsta fæ ég stundum að heyra það og á væntanlega eftir að heyra þann söng í umræðunni í dag. Ég met þó mikils að hv. þingmaður skuli bera hag samgöngumannvirkjanna fyrir brjósti. Hv. þingmaður situr í fjárlaganefnd. Hann veit algerlega út á hvað það gengur að hafa hemil á ríkisútgjöldum. Markmið ríkisstjórnarinnar ganga út á það að hafa jafnvægi í ríkisútgjöldum og gæta þess 

Frú forseti. Ég held að það sé fullkomlega röng forgangsröðun að skera niður fjármagn til samgöngumála. Mig langar til að spyrja hæstv. ráðherra. Stór hluti tekna ríkissjóðs kemur af tollum, virðisaukaskatti og öðrum álögum á innflutning. Nú hefur innflutningur vaxið gríðarlega og þar af leiðandi líka þessar tekjur ríkissjóðs sem eru náttúrlega skammtímatekjur, í raun skattar á viðskiptahallann. Kæmi til greina að taka þá peninga sem núna koma inn og verja þeim til samgöngumála og koma í veg fyrir niðurskurðinn á samgöngumálum sem núna er uppi? Ég hélt að það hefði verið pólitísk sátt um það, a.m.k. vilji Alþingis, að norðausturhornið og Vestfirðir yrðu látnir njóta sérstaks aukins átaks í samgöngumálum. Um það hefur verið rætt. Meira að segja forsætisráðherra hefur lýst því yfir að næst sé komið að stórátaki á Vestfjörðum og reyndar í Norðvesturkjördæmi hvað m.a. samgöngumál varðar. Þessa stórátaks sér ekki stað. Ég leyfi mér því að spyrja hæstv. samgönguráðherra: 

Virðulegur forseti. Ég sagði í umræðum fyrr í vikunni að það mætti halda að hv. þingmaður hefði ekki komið lengi í kjördæmið. Ég vil vekja athygli hans á því að í gangi eru og fyrirhugaðar verulega miklar framkvæmdir. Ef við lítum til baka, tíu ár aftur í tímann eða svo, þá fer ekkert á milli mála að fyrir tíu árum hefði maður svo sannarlega viljað að lokið væri við allar þær framkvæmdir sem búið er að framkvæma í dag. En við verðum hins vegar að líta á þetta í ákveðnum tímabilum. Við erum að skoða núna næsta fjögurra ára tímabil og það blasir við öllum öðrum en þeim sem eru blindir af pólitísku ofstæki að miklar framkvæmdir verða í samgöngumálum í því kjördæmi sem þingmaðurinn nefndi, miklar framkvæmdir á vegakerfinu að loknu þessu tímabili.

Frú forseti. Það kom fram í ræðu hæstv. ráðherra að framlag til viðhalds vega væri að aukast og það er alveg rétt ef litið er eitt ár aftur í tímann. Það er eilítið lægra framlag á árinu 2004 en er ætlað til ársins 2005. En öll árin þar á undan aftur til 1998 og ef ekki lengur er varið miklu hærri upphæð til viðhalds. Mér finnst þetta vera sérkennileg forgangsröðun núna þegar þungaflutningar eru að aukast á vegunum og við sem keyrum mikið sjáum jafnvel mun á milli mánaða á ástandi vega. Ég hef verulegar áhyggjur af því að við verjum of litlu til viðhalds miðað við þá flutninga sem eru á vegunum.

Virðulegi forseti. Ég tek undir þetta með hv. þingmanni. Það er rétt sem hann segir að við þurfum að tryggja að viðhaldi vegakerfisins sé vel sinnt. Við þurfum að leggja mikla fjármuni til þess og við höfum verið að gera það. Til dæmis var tekin ákvörðun um að auka vetrarviðhald síðastliðið haust. Ég tel að mjög nauðsynlegt hafi verið að taka þá ákvörðun. Ég get tekið undir það með þingmanninum að við þurfum að tryggja fjármuni til viðhalds. En áhersla á uppbyggingu vegakerfisins hefur verið mikil og við höfum lagt mest af okkar fjármunum í nýbyggingar. Engu að síður held ég að þjónusta á vegakerfinu almennt hafi stóraukist. Hún er býsna góð að ég tel þó lengi megi betur gera.

Frú forseti. Mér finnst athyglisvert í umræðu um vegamál þegar verið er að ræða um niðurskurð á hinu opinbera að aldrei á síðustu átta árum hefur verið lagt jafnlítið hlutfall af ríkissjóði til vegamála. Það er eins og þessi málaflokkur, málaflokkur hæstv. samgönguráðherra, verði alltaf fyrir barðinu á niðurskurðarhnífnum meðan aðrir þættir ríkisútgjalda vaxa. Núna er hugað að því að 3% af útgjöldum ríkisins fari til vegamála en árið 2001 var það 4,5%. Mér finnst eins og hæstv. ráðherra verði alltaf undir í niðurskurðartillögum ríkisstjórnarinnar og þessi málaflokkur verði alltaf fyrir barðinu á því þegar hefta þarf vöxt ríkisins.

Virðulegur forseti. Ég held að hv. þingmaður ætti frekar en að bera saman árin 2000 og 2003 að taka heilu áætlunartímabilin. Ég held að það sé miklu skynsamlegri aðferð að taka fjögur ár og bera saman næstu fjögur ár á undan til að fá sannfærandi mynd af vilja og gjörðum viðkomandi ríkisstjórnar. Ég kvarta ekkert undan því að fá í hendurnar þá fjármuni sem eru til samgöngumála. Auðvitað vildi ég fá meira. Það fer ekkert á milli mála. En það er að sjálfsögðu ákvörðun Alþingis hversu mikið fer til uppbyggingar samgöngukerfisins og það verður þingmaðurinn að muna. Hins vegar er það rangt hjá honum að það hafi komið minna í hlut núverandi 

Frú forseti. Á síðu 65 í samgönguáætlun stendur svo um Reykjavíkurflugvöll, með leyfi hæstv. forseta: „Nú er ráðgert að framkvæmdir við flughlað á austursvæði flugvallarins verði gert í tveimur áföngum, árið 2007 og árið 2008, miðað við að fljótlega verði byggð ný flugstöð“ - ég endurtek - „ný flugstöð með tilheyrandi flughlaði á austanverðu flugvallarsvæðinu.“ Nú er byggð í Reykjavík afskaplega dreifð og fólk eyðir miklum tíma í ferðalög. Tugir þúsunda manna keyra langar leiðir á hverjum degi með miklum kostnaði og mikilli tímaeyðslu. Spurning mín til hæstv. samgönguráðherra er eftirfarandi: Er hér verið að festa í sessi flugvöll í miðbæ Reykjavíkur sem Bretar tóku ákvörðun um í síðustu heimsstyrjöld að byggja og þar með taka eitt verðmætasta byggingarsvæði á landinu úr notkun og hindra að byggð í Kvosinni í Reykjavík geti vaxið eins og skyldi?

Virðulegi forseti. Það er ekki verið að taka Vatnsmýrina úr notkun sem byggingarsvæði. Eins og þingmenn þekkja þá er flugvöllurinn þar og það var tekin ákvörðun á Alþingi á sínum tíma um endurbyggingu Reykjavíkurflugvallar. Það var gert með atkvæðum allra þingmanna sem voru viðstaddir þegar samgönguáætlunin var afgreidd. Framkvæmdir hófust með sérstöku samkomulagi við borgarstjórann í Reykjavík og borgaryfirvöldin í Reykjavík veittu byggingarleyfi og fullt samþykki fyrir því að endurbyggja flugvöllinn. Það er síðan í samræmi við það og aðra vinnu sem við borgarstjóri komumst að samkomulagi um að láta gera úttekt á gerð samgöngumiðstöðvar við flugvöllinn og til þess er verið að vitna og það er í fullu samkomulagi við borgaryfirvöld að verið er að undirbúa það að reisa samgöngumiðstöð 

Frú forseti. Það var tekin ákvörðun um að endurbyggja Reykjavíkurflugvöll en ekki að reisa nýjan flugvöll á svæðinu. Það var nefnilega byggður nýr flugvöllur. Núna erum við að negla enn frekar þessa ákvörðun hernámsliðs Breta í síðustu heimsstyrjöld um að halda við flugvelli á einu dýrasta byggingarsvæði landsins og byggja nýja flugstöð til viðbótar. Þannig er alltaf verið að taka nýjar og nýjar ákvarðanir í þrepum sem kosta óhemju fé fyrir Reykvíkinga, mikla tímaeyðslu, geysilega tímaeyðslu. Ég vil spyrja hæstv. samgönguráðherra hvort metin hafi verið tímaeyðsla tuga þúsunda Reykvíkinga við að keyra langar leiðir í úthverfin miðað við þá tímaeyðslu sem sparast hjá landsbyggðarfólki og hvort menn hafi skoðað í alvöru að byggja flugvöllinn annars staðar í nágrenni Reykjavíkur.  
            

Virðulegi forseti. Endurbygging Reykjavíkurflugvallar var gerð með leyfi borgaryfirvalda og sérstakri samþykkt þannig að við erum ekki að ganga hér gegn hagsmunum borgaryfirvalda í andstöðu við borgaryfirvöld. Það er mjög flókið að meta ferðatíma borgarbúa. En á sínum tíma þegar verið var að undirbúa endurbyggingu Reykjavíkurflugvallar var lagt mat á hvort aðrir kostir væru betri í stöðunni. Niðurstaðan varð sú eftir mjög vandlega athugun að skynsamlegast væri að endurbyggja Reykjavíkurflugvöll og að hann yrði í Vatnsmýrinni áfram. Út frá sjónarhorni hv. þingmanns met ég fyrirspurnir hans athyglisverðar. En það liggur hins vegar 

Virðulegi forseti. Heildarniðurskurður á árunum 2005 og 2006 er samkvæmt vísitölu Vegagerðarinnar 5,4 milljarðar kr. Þetta er verulegur niðurskurður frá fyrri áætlun og hlýtur að koma einhvers staðar niður og mikil umbylting frá digrum kosningavíxlum sem var veifað rétt fyrir kosningarnar 2003 þegar átti að gera allt fyrir alla. Til að taka eitt örlítið dæmi um hin digurbarkalegu, stórkarlalegu loforð um stórbrotnar vegaframkvæmdir rétt fyrir kosningarnar 2003 má geta þess að þremur mánuðum fyrir síðustu þingkosningar kynntu oddvitar stjórnarflokkanna í ráðherrabústaðnum að ríkisstjórnin hefði samþykkt að verja 6 milljörðum kr. næsta eina og hálfa árið til aukinna framkvæmda og voru verkefnin talin upp. Til dæmis átti að setja 500 millj. kr. í Suðurstrandarveg, 200 millj. í lagfæringar á vegi um Hellisheiði og 200 millj. í Gjábakkaleið og mikil áhersla lögð á að flýta þessum framkvæmdum. Nú er komið í ljós að margt af þessu hefur verið slegið algerlega af og munar þá mestu um hinn mikla Suðurstrandarveg sem hér var lofað sem sérstakri samgönguframkvæmd fyrir síðustu þingkosningar vegna kjördæmabreytinga og lá kjördæmabreytingin til grundvallar. Nú hefur þessi vegur nánast verið sleginn út af kortinu og sér hans nánast hvergi stað í þeirri áætlun sem hér um ræðir nema rétt útboð á örlitlum köflum. Heildarniðurskurðurinn er að mínu mati mjög fjandsamleg aðgerð fyrir byggðirnar í landinu og þá er ég ekki að undanskilja höfuðborgarsvæðið, fjarri lagi. Þar er að sjálfsögðu langalvarlegasta málið sem lýtur að Sundabraut af því að samkvæmt þessari áætlun er Sundabrautin nánast úti, það er skilað auðu og framkvæmdir stopp næstu árin, nema hæstv. ráðherra svari því skýrt við umræðurnar í dag hvenær eigi að hefja hönnun mannvirkisins sem er talið að taki allt að þremur árum. Hvenær hefjast framkvæmdir? Hvenær eru áætluð verklok, hvenær er séð fyrir endann á framkvæmdunum og hvernig á að fjármagna framkvæmdina? Allt er þetta á reiki og ef fást ekki svör um tímasetningar og áætlanir er hæstv. ráðherra einfaldlega að skila auðu hvað varðar Sundabrautina sem er án efa ein af mikilvægustu vegaframkvæmdum landsmanna allra hvort heldur er höfuðborgarbúa eða þeirra sem búa úti á landi. Engin tölusett markmið á áætlun um framkvæmd Sundabrautar er að finna í þessari áætlun. Þar ætti hana að sjálfsögðu að vera að finna enda er þetta ein mesta samgönguáætlun sem liggur fyrir okkur Íslendingum á næstu árum. Einnig er mjög alvarlegt vegna hagsmuna margra byggðanna utan höfuðborgarsvæðisins og nálægðar þess að þessi samdráttur og niðurskurður skuli koma svona harkalega fram og er óásættanlegur og óskiljanlegur. Allt tal um byggðastefnu eru orðin tóm á meðan svo á að skera niður í samgöngumálum sem er langmikilvægasta einstaka byggðamálið hvort heldur er litið til byggðanna á suðvesturhorninu eða byggðanna fyrir utan þær. Verið er að fresta mikilvægum framkvæmdum á meðan byggðunum blæðir þar sem hvert ár er dýrmætt sjái fólk ekki fram úr ástandinu. Því er um að ræða áfall fyrir margar byggðir. Samgöngur eru lykilatriði í að viðhalda og efla byggðirnar, endurreisa mörg byggðarlögin frá því sem nú er og því hlýtur að vera spurt: Er skynsamlegt að skera niður ríkisframlög í þessum málaflokki þegar ástandið víða er sem raun ber vitni? Nei, að sjálfsögðu ekki, það er fráleitt og þarfnast ítarlegra skýringa af hálfu hæstv. ráðherra núna þegar kosningavíxlarnir eru fallnir og þetta stendur eftir, 5,4 milljarða niðurskurður á árunum 2005 og 2006. Niðurskurðurinn á þessum árum er gagnrýniverður og óeðlilegur. Þar á t.d. að slá af Suðurstrandarveginn, eins og ég nefndi áðan, árin 2007 og 2008 samkvæmt áætlun og ekki má gleyma því að þarna er um að ræða kosningaloforð til kjósenda í hinu nýja kjördæmi vegna kjördæmabreytinga, forsenda kjördæmabreytingarinnar var haldið fram. Nú er sá vegur enn og aftur settur í salt og svikinn, var kynntur sem sérstök samgönguframkvæmd vegna breytinganna og lá þeim til grundvallar. Margt annað mætti nefna og mun sjálfsagt koma fram í umræðunni síðar í dag. Að sjálfsögðu er að finna jákvæða þætti líka. Það er jákvætt að Hellisheiðin er komin inn fyrir árið 2007 og mikilvægt að þarna sé um að ræða upphaf framkvæmda sem sjái fyrir endann á sem allra fyrst. Þarna vex umferðin mest, 12% á milli áranna 2002 og 2003 bara á milli Selfoss og Hveragerðis og 70% umferðaraukning yfir Hellisheiðina á síðustu tíu árum. Þetta er öryggismál, þetta er byggðamál, vegurinn er seinfarinn og hættulegur og mikilvægt að hrinda breikkun Suðurlandsvegar í framkvæmd. Einnig er það jákvætt að fyrir árið 2007 muni verða teknar upp aðrar viðmiðanir um skiptingu fjármagnsins til vegaframkvæmda en verið hefur en þá verður meira tillit tekið til vegaframkvæmda og umferðarmagns og pottaskiptingum milli kjördæma verður hætt. Að sjálfsögðu er því einnig um að ræða jákvæðar breytingar og jákvæða hluti um leið og niðurskurðurinn sjálfur er allt of mikill og kemur harkalega niður á bæði höfuðborgarsvæðinu og byggðunum öllum. Ég nefndi áðan í andsvari til hæstv. ráðherra tölur um útgjöld ríkis til vegamála á árabilinu 1970–2005 samkvæmt upplýsingum sem ég fékk frá upplýsingaþjónustu Alþingis í morgun. Þar kemur fram að árið 1990 eru útgjöld til vegakerfisins, til vegamála beint sem hlutfall af landsframleiðslu 1,35%. Árið 2003 eru samkvæmt þessum tölum útgjöld til vegakerfisins sem prósentur af landsframleiðslu 1,59%. Árið 2005 eru samkvæmt þessum tölum útgjöld til vegakerfisins sem hlutfall af landsframleiðslu komin niður í 0,92%. 60–70% niðurskurður samkvæmt þessu til vegamála af útgjöldum af landsframleiðslu einungis á árabilinu 2003–2005. Um er að ræða hrun í útgjöldum til vegamála litið til síðustu ára þótt við tökum bara þessi tvö ár, ég tala ekki um ef litið er aftur í tímann þar sem útgjöldin voru til muna hærri. Þetta eru alvarlegar tölur, virðulegi forseti, eins og ég nefndi hérna áðan. Almennt á að auka framlög til vegamála og leggja sérstaka áherslu á öflugar tengingar við höfuðborgarsvæðið eins og Sundabrautina sem við ræddum um áðan og verður örugglega mikið rætt um í dag. Framlög til samgöngumála kalla ekki á veruleg rekstrarframlög í framtíðinni og spara að því er fullyrða má mikla fjármuni þegar allt er reiknað. Það á við um fækkun slysa og ódýrari rekstur bifreiða, minni eldsneytisnotkun með styttri vegalengdum og tímasparnað vegfarenda sem er að sjálfsögðu mikils virði. Þess vegna er það óskiljanlegt, virðulegi forseti, að nú séu útgjöld til vegamála og samgöngumála skorin niður um 5,4 milljarða. Það er af sem áður var þegar glitti í kosningarnar handan við hornið. Þessu öllu saman hlýtur hæstv. samgönguráðherra að svara í dag, hverju sætir að útgjöld til vegakerfisins hafa bókstaflega hrunið á síðustu árum og eru nú sem raun ber vitni.

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður nefndi það sérstaklega að verið væri að svíkja loforð. Mér sýnist að í Suðurkjördæmi séu verulega breyttar áherslur. Tekið var tillit til þess í þeirri samgönguáætlun sem nú er til meðferðar og birtist m.a. í því að gert er ráð fyrir miklu meiri framkvæmdum á Hellisheiðinni en í fyrri áætlunum. Við erum því að ganga lengra í að byggja upp Hellisheiðina en fyrri áætlanir gerðu ráð fyrir. Það kann vel að vera að það komi niður á öðrum verkum, það kann vel að vera. En það er mat okkar að Hellisheiðin sé mikilvægari núna við þessar aðstæður og ég vil heyra rök hv. þingmanns gegn því að mikilvægara sé að framkvæma endurbætur á Hellisheiðinni og ljúka tvöföldun Reykjanesbrautar en að ljúka Suðurstrandarvegi. Við getum ekki fengið allt í lífinu sem við óskum okkur. Það liggur alveg fyrir og þetta er partur af því. Í annan stað vil ég segja að það er alrangt sem hv. þingmaður heldur fram að það séu 5,4 milljarða niðurskurður á árunum 2005 og 2006. Ég veit ekki hvaðan hv. þingmaður hefur það. Í þriðja lagi er líka rangt hjá honum að framlög til vegamála á föstu verði hafi lækkað. Hægt er að leika sér við samanburð á landsframleiðslu og öðru þvílíku en það er ekki hinn rétti og eðlilegi samanburður. Hinn rétti og eðlilegi samanburður er hvort breytingar séu miðað við fast verðlag.

Virðulegi forseti. Hæstv. ráðherra spyr hvaðan tölurnar um niðurskurð upp á 5,4 milljarða kr. séu komnar. Þær eru að sjálfsögðu komnar úr síðustu samgönguáætlun. Hér er um að ræða vísitölu Vegagerðarinnar sjálfrar, staðfestar af henni, og samkvæmt síðustu áætlun er um að ræða niðurskurð til þessara tveggja ára upp á 5,4 milljarða kr. Hvað hitt varðar, Suðurstrandarveg, Suðurlandsveg og Reykjanesbraut, þá er sú uppstilling fjarstæðukennd hjá hæstv. ráðherra og fáránlegt að leggja það þannig upp. Suðurstrandarvegur var kynntur sem sérstök samgönguáætlun vegna kjördæmabreytinganna. Að sjálfsögðu á það ekki að stoppa af aðrar sjálfstæðar framkvæmdir eins og við höfum verið að berjast fyrir á Alþingi í vetur, þingmenn Suðurkjördæmis, um að breikka Suðurlandsveg og bæta. Hér er verið að gera ráð fyrir 300 milljónum í breikkun Suðurlandsvegar árið 2007, verulega lágir fjármunir en að sjálfsögðu er það gleðiefni að breikkun Suðurlandsvegar skuli vera komin inn á samgönguáætlun, enda án nokkurs vafa eitt af mikilvægustu samgönguverkefnum þjóðarinnar ásamt nokkrum öðrum sem hér hefur verið rætt um í dag. Sú uppstilling er því fáránleg og röng. Stjórnvöld eru einfaldlega að svíkja Suðurstrandarveginn sem var búið að lofa fyrir mörgum árum sem sérstakri áætlun vegna kjördæmabreytinganna og átti ekki að hafa neitt með aðrar framkvæmdir á þeim svæðum að gera. Þessu skulu stjórnvöld svara sjálf án þess að benda í aðrar áttir og spyrja af hverju menn hefðu þá ekki viljað fara nú mörgum árum seinna í sjálfsagðar vegaframkvæmdir yfir Suðurlandsveg upp á 300 millj. kr. sem eru einungis lítið brot af þeim kostnaði sem áætlaður er í Suðurstrandarveg allan.

Virðulegi forseti. Málflutningur þingmannsins er afar sérstakur. Það hefur legið fyrir að við mundum ekki ná því að tengja kjördæmin öll í einu vetfangi. Suðurstrandarvegur er tenging í hinu nýja kjördæmi og ég tel að til framtíðar litið sé það mjög æskilegur vegur og æskileg vegabót. En mætti ég minna á það t.d. að ekki er lokið við að tengja saman Norðurland og Austurland enn þá þó að gert sé ráð fyrir að ljúka því í þessari áætlun. Ekki er búið að ljúka tengingum Vestfjarða við aðra hluta Norðvesturkjördæmis. Það er því af mörgu að taka. En þingmaðurinn hefur ekki treyst sér til að gera upp á milli þessara mikilvægu verkefna í kjördæmi hans og væri fróðlegt að heyra hvort það er rétt skilið hjá mér. Við getum ekki gert ráð fyrir að framkvæma á næstu árum allar 

Virðulegur forseti. Furðulegur er flóttinn frá kosningaloforðunum. Eitt vetfang, segir hæstv. ráðherra, ekki er hægt að ljúka framkvæmdunum í einu vetfangi. Nú erum við að tala um að þess sér ekki stað í áætlun árið 2007 að framkvæmdirnar séu komnar á nokkurn rekspöl hvað varðar Suðurstrandarveg, það eina vetfang hefur því tekið ákaflega mörg ár og það er það loforð sem samgönguráðherra er að svíkja og hefur ekkert með það að gera hvort ráðast eigi í aðrar framkvæmdir eins og lagfæringar á Suðurlandsvegi fyrir nokkur hundruð millj. kr. sem er allt önnur framkvæmd og að sjálfsögðu megináherslumál okkar hér og nú. Suðurstrandarvegur er gamalt loforð frá því fyrir mörgum árum síðan sem hæstv. samgönguráðherra og ríkisstjórnin er einfaldlega að svíkja kjósendur Suðurkjördæmis um, enda var framkvæmdinni heitið sem sérstökum forsendum kjördæmabreytinganna fyrir mörgum árum og fáránlegt að koma upp núna í dag og spyrja hvort menn vilji standa við tíu ára gamalt stjórnarflokkaloforð eða ráðast í sjálfsagðar samgöngubætur á öðrum vegum.

Virðulegi forseti. Ég held að rétt sé að skerpa á því að í samgönguáætluninni til næstu fjögurra ára eru 85 milljarðar til samgöngumála, þar af eru 60 milljarðar til vegamála. Hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson kom inn á Sundabraut. Fólk hans í pólitík sem ræður meiri hluta í borgarstjórn hefur tekið sér langan umhugsunarfrest til að ákveða hvar lega Sundabrautar eigi að vera og hefur ekki komist að niðurstöðu enn þá með það mál. Það er því rétt sem hæstv. samgönguráðherra kom inn á að það er ætlað fjármagn til rannsókna og að því verki loknu og þegar meiri hluti borgarstjórnar hefur loksins komið sér saman um legu Sundabrautar verður hægt að fara að vinna í því máli. Það tekur tvö til þrjú ár að undirbúa þá framkvæmd og að því loknu verður væntanlega hafist handa, enda hefur ríkisstjórnin rætt um að setja sérstakt fjármagn í Sundabrautina og við erum ekki að tala um milljónir heldur milljarða sem þarf í þá framkvæmd. Það var líka athyglisvert að hlusta á hv. þingmann sem kom ekkert inn á hin mislægu gatnamót Miklubraut/Kringlumýrarbraut sem R-listinn byrjaði á að flauta út af skipulagi í Reykjavík 1994. Það hefur verið talað um það æ ofan í æ að þar fari yfir 80 þús. bílar á dag og nauðsynlegt sé að setja þar upp mislæg gatnamót en R-listinn hefur ekki komið því verki áfram. Nú er verið að tala um að breikka aðreinar þar og setja upp fleiri ljós. Það á því að tjalda til nokkurra ára enn og svo segir hv. þingmaður að hastarlegt sé að ekki skuli vera nefndir á nafn einhverjir milljarðar í sambandi við Sundabraut. Dæmið liggur þannig, virðulegi þingmaður, að borgarstjórn vinnur að því máli með hraða snigilsins.

Virðulegi forseti. Það er undarlegt ef samgönguyfirvöld ætla að taka flóttann frá niðurskurðinum yfir til Reykjavíkurlistans sem fer að sjálfsögðu ekki með framlög ríkisins til samgöngumála. Það er einfaldlega rangt sem haldið er fram að sú framkvæmd sé ekki inni á samgönguáætlun eða hafi tafist með einhverjum hætti vegna borgaryfirvalda. Þar eru samgönguyfirvöld og ríkið í gegnum stofnanir sínar að þvælast fyrir skipulagsmálum í borginni. Að sjálfsögðu liggur rót vandans í því að verkaskiptingin er óskýr og vitlaus á milli ríkis og sveitarfélaga hvað varðar samgöngumálin. Það eru til fjöldamörg dæmi um það hringinn í kringum landið, en það er fráleitt að halda því fram að það að samgönguyfirvöld skuli skila auðu í málefnum Sundabrautarinnar eins og fram hefur komið sé borgaryfirvöldum í Reykjavík að kenna. Það er einfaldlega rangt, 

Virðulegi forseti. Það er mjög athyglisvert hvernig hv. þingmaður getur snúið staðreyndum á hvolf. Sannleikurinn í málinu er sá að borgaryfirvöld hafa ekki enn tekið ákvörðun um legu Sundabrautar, það er alveg ljóst. 

Virðulegi forseti. Sjálfstæðismönnum er heitt í hamsi þegar málefni Reykvíkinga ber á góma, enda hafa þeir ýmislegt að skammast sín fyrir þar. Sveltistefna Sjálfstæðisflokksins gagnvart Reykjavíkurborg síðan Reykjavíkurlistinn komst þar til valda fyrir 11 árum er náttúrlega með algerum ólíkindum og öll framganga samgönguyfirvalda gagnvart Reykvíkingum og borgarstjórn Reykjavíkur er með algerum ólíkindum. Þess vegna reyna menn að slá ryki í augu fólks með því að halda því fram að hin mikilvæga samgönguframkvæmd sem Sundabrautin er sé um að kenna skipulagsyfirvöldum eða borgarstjórn Reykjavíkur. 

Frú forseti. Ég lít svo á að stjórn efnahagsmála sé æðri öðrum málaflokkum sem við ræðum um á Alþingi. Í aðdraganda síðustu kosninga og í kjölfar þess að tekin var ákvörðun um framkvæmdir við Kárahnjúka var það skýrt og ljóst og kom klárt fram að draga þyrfti úr framkvæmdum ríkisins. Opinberar framkvæmdir yrðu að dragast saman til að öll rauð strik héldu gagnvart kjarasamningum og gagnvart verðbólgumarkmiðum. Ég vil því spyrja hv. þingmann: Telur hann að ekki hafi þurft að skera neitt niður í samgöngumálum? Hvar átti að skera niður? Átti að skera niður í heilbrigðismálum? Átti að skera niður í skóla- og menntamálum eða telur þingmaðurinn að það hafi yfir höfuð ekkert átt að skera niður og láta verðbólgudrauginn vaða upp, láta markmið stjórnvalda um kjarasamninga lönd og leið? Ég vil spyrja hv. þingmann hvort það skipti aðalmáli eða að láta alla hluti vaða á súðum, fara í óráðsíu eins og gerist vítt og breitt um landið þar sem Samfylkingin er við völd.

Virðulegi forseti. Þetta eru ágætar spurningar hjá hv. þingmanni og ákaflega einfalt að svara þeim. Fyrir það fyrsta lá ekkert á að lækka skatta. Það var algerlega óþörf og fráleit framkvæmd að lækka skatta rétt fyrir síðustu jól. Það átti að sjálfsögðu að gæta allt annarra mála eins og við ræðum um og að kalla hinar brýnu samgöngubætur óráðsíu er fráleitur málflutningur. Að mínu mati eiga samgöngumálin að ganga fyrir flestum öðrum málum enda er um algert grundvallaratriði að ræða, æðakerfi samfélagsins, brýnasta öryggismál okkar allra þannig að fyrir þeim þarf ekki að færa rök. Hvar átti að skera niður? Í fyrsta lagi, eins og ég nefndi áðan, átti ekki að lækka skatta. Í öðru lagi átti að skera niður í utanríkisþjónustunni. Að sjálfsögðu á að fara með niðurskurðarhnífinn þar ef það þarf að fara með hann eitthvert eins og þarf örugglega að gera, enda hafa ríkisútgjöld vaðið út eftir að ríkisstjórn Framsóknar og Sjálfstæðisflokks tók við völdum og forgangsröðun ekki alltaf í lagi, fjarri því. Auðvitað á að gæta fyllstu nærgætni í efnahagsmálum en það átti ekki að láta kutann ríða á samgöngumálin, að sjálfsögðu ekki, og það átti ekki að skera niður samgöngufjármuni upp á 5,4 milljarða fyrir árin 2005 og 2006. Það átti alls ekki að gera það. Það átti ekki að lækka skatta og það á að skera niður í utanríkisþjónustunni þar sem hægt er að fullyrða að mjög mikil óráðsía og mjög mikið bruðl sé í gangi.

Frú forseti. Það var athyglisvert að heyra hv. þm. Björgvin Sigurðsson tala um skattamálin. Mig minnir að Samfylkingin hafi samþykkt skattalækkanirnar og hafi ekki talað á móti þeim en nú eru þær orðnar af hinu slæma. Hv. þingmaður talaði um æðakerfi þjóðfélagsins og um samgöngumálin í því sambandi. Það er rétt að samgöngumálin skipta auðvitað miklu máli og ekki síst fyrir byggðir landsins, en ef það er eitthvað sem má kalla æðakerfi eru það efnahagsmálin. Það eru efnahagsmálin sem skipta máli og þau eru drifkrafturinn í því að hægt sé að byggja upp samgöngumannvirki á landinu. Þess vegna skipta þau meginmáli. Auðvitað má deila um áherslur í samgöngumálum en við getum fagnað því að Reykjanesbrautin skuli vera kláruð á þessu tímabili og að sú ákvörðun hafi verið tekin af stjórnarflokkunum að Hellisheiðin skyldi fá u.þ.b. 700 millj. á áætluninni.

Virðulegi forseti. Við förum kannski ekki djúpt í skattamálin á einni mínútu í andsvari en að sjálfsögðu átti að fresta skattalækkunum þangað til lag væri að ráðast í þær og með allt öðrum hætti en gert var. Það átti að fresta þeim og láta önnur mál ganga fyrir eins og brýnar og mikilvægar samgöngubætur, ekki síst þær sem var lofað með afdráttarlausum hætti í aðdraganda síðustu kosninga og þar síðustu kosninga. Það liggur margt eftir og auðvitað átti að leita annarra leiða og skera niður annars staðar og fresta skattalækkunum og fara í þær með allt öðrum hætti og þegar lag væri til.

Frú forseti. Það er ákaflega naumt skammtað satt best að segja að hafa átta mínútur til að ræða hinar stóru og viðamiklu framkvæmdaáætlanir á sviði flugmála, hafna og vegagerðar. Eiginlega finnst mér að mönnum hafi láðst að breyta reglum um þær umræður í ljósi þess að þetta er allt rætt í einu sem á sér rót í þeirri samræmdu samgönguáætlun sem nú er farið að vinna eftir og má margt gott um segja. En það er ástæðulaust að takmarka svo mjög möguleika manna til að ræða þetta að það sé komið niður fyrir þrjár mínútur á hvern málaflokk sem menn hafa til ráðstöfunar. Auðvitað er sá mikli niðurskurður eða frestun, menn geta notað hvaða orð sem þeir vilja um það, sem blasir við okkur á framkvæmdum einkum og sér í lagi til vegamála nú á þriggja ára tímabili ákaflega tilfinnanlegur. Markmiðin í samræmdri samgönguáætlun þeirri sem afgreidd var í marsmánuði árið 2003 voru að mörgu leyti glæsileg. Þá lá fyrir nokkurra mánaða gömul ákvörðun ríkisstjórnar um að stórauka framlög til vegamála sem var mikið fagnaðarefni og var tilkynnt og ákveðið á þinginu þá um haustið. En þeim mun dapurlegri urðu örlög hinnar fyrstu samræmdu samgönguáætlunar eða vegáætlunar, hluta hennar, því blekið var varla þornað á pappírnum þegar hún var skorin mjög harkalega niður og síðan hefur því fram haldið þannig að samtals er um að ræða niðurskurð og/eða frestun upp á 5.722 millj. kr. á þriggja ára tímabili ef marka má greinargerð frumvarpsins og ætli það sé ekki öruggast að halda sig við það sem heimild. Ef ég fæ rétt lesið er ekki gert ráð fyrir að niðurskurði ársins 2004 sé skilað innan áætlunartíma núgildandi áætlunar eða þeirrar sem hér er rædd því að þar er eingöngu talað um að skila aftur niðurskurði áranna 2005 og 2006 á árunum 2007 og 2008. Þá stendur út af yfir 1.800 millj. kr. frestun framkvæmda á árinu 2004. Þetta er auðvitað hið bagalega og það er þeim mun bagalegra sem ég tel alveg augljóst að þörfin fyrir framkvæmdir er meiri en nokkru sinni fyrr. Hún er ekki bara hlutfallslega jafnmikil. Það þyrfti að ráðstafa núna um sinn enn hærra hlutfalli af þjóðartekjum til samgöngumála og sérstaklega vegamála en gert hefur verið, m.a. vegna breyttra aðstæðna í flutningakerfi landsins, breyttra búsetuhátta og annarra slíkra ástæðna. Heildarfjárveitingin er einfaldlega allsendis ónóg og það sést best ef hlutföllin eru skoðuð sem verja á af þjóðartekjum til vegamála á þessu tímabili. Samkvæmt þjóðhagsspá frá fjármálaráðuneytinu er gert ráð fyrir því að verg landsframleiðsla verði 955 milljarðar kr. á þessu ári. Það gerir, ef ég hef reiknað rétt, að 12,9 milljarða kr. fjárveiting til vegaframkvæmda á árinu er ekki nema 1,35% af þessari vergu landsframleiðslu. Það er þar með orðið eitt af allra lökustu árum sem við höfum horft framan í um langt árabil í þessum efnum. Enn slakari verður útkoman næsta ár þegar gert er ráð fyrir því að verg landsframleiðsla fari í 1.035 milljarða kr. en aðeins tæplega 12,5 milljörðum verði varið til vegamála í heild. Þá verður þetta hlutfall orðið 1,20%, ef áfram er rétt reiknað. Eru þá aðeins finnanleg í allri sögunni frá árinu 1964 tvö ár sambærileg eða lélegri. Tvö ár. Það var þegar hægri stjórnin sem sat að völdum frá 1983–1988 hafði komið þessu hlutfalli niður í 1,03% eins og frægt var á árinu 1987. Þetta er auðvitað hið dapurlega, herra forseti, og ég held að það sé frjórra að ræða um þetta en að karpa með þeim hætti sem þingmenn Reykjavíkur voru að gera áðan við aðra ræðumenn um það hvort það sé Reykjavíkurborg eða ríkinu að kenna að ekki er búið að byggja Sundabraut. Hvers konar þvættingur er þetta? Má ég biðja þingmenn Sjálfstæðisflokksins, þótt þeir komi úr Reykjavík og þótt þeim sé illa við R-listann, að fara ekki með svona endemis bull. Bíður einhvers staðar á bankabók fé til að ráðast í Sundabraut? Hvaða rugl er þetta, hv. þm. Guðmundur Hallvarðsson? Hefur ríkið depónerað fjárveitingum til að byggja Sundabraut fyrir sitt leyti?

Það er ekkert …

Nei, Guðmundur Hallvarðsson. Mér finnst alveg fyrir neðan allar hellur að menn skuli tala svona. Við vitum öll að þetta er 12–15 milljarða framkvæmd, eða hvað það nú er. Hún er ekkert inni í þessum pakka. Það er himinn og haf milli þess 

Það eru þrjú ár …

Já, já, ég hef heldur betur séð það. Ég held að það eigi frekar að ræða um þessa hluti eins og þeir eru. Það þarf einhvern veginn að koma fyrir þessum niðurskurði og það þarf að vera frestun upp á rúma 5,7 milljarða kr. á árunum 2004, 2005 og 2006 - og ætli það sé ekki handleggur sem taki í? Og þó svo að fjárveitingarnar skili sér aftur árin 2007 og 2008 og þetta fari þá í 16–17 milljarða kr. sem þetta á þá að fara í - ja, hvað þýðir það? Þá verður landsframleiðslan orðin 1.100–1.200 milljarðar. Við verðum áfram að glíma við mjög lág hlutföll hvað varðar vegamálin, meira að segja þó að þeir fjármunir skili sér. Við verðum langt frá því að vera með framkvæmdamagnið miðað við tekjur í þjóðfélaginu sambærilegt við það sem best hefur gerst. Það er líka margt sem hér væri áhugavert að nefna, t.d. það sem snýr að umhverfismálum og umferðaröryggismálum, en ég hef augljóslega ekki tíma til þess. Ég vil nefna það eitt um flugið að það eru mér vonbrigði að ekki skulu vera settar fjárveitingar inn á bæði lengingu Akureyrarflugvallar og Egilsstaðaflugvallar. Það er betra en ekki neitt að þarna standi að þetta eigi að athuga en sú var venjan að ef mönnum var alvara í áætlunum af þessu tagi voru eyrnamerktar einhverjar fjárveitingar til að undirbúa slíkar framkvæmdir. Það jafngilti viljayfirlýsingu löggjafans um að slíkar framkvæmdir nytu stuðnings. Þess vegna hefði ég viljað sjá að menn eyrnamerktu a.m.k. þann kostnað sem kann að hljótast af þessum rannsóknum. Hafnaliðurinn, það má hafa fá orð um hann, nýju hafnalögin þýða auðvitað að verulega dregur úr stuðningi ríkisins á komandi árum við hafnagerð í landinu og þeim kostnaði er velt yfir á hafnirnar. Svo einfalt er það mál. Aftur að vegunum, virðulegur forseti. Það stefnir í það að bílaeign landsmanna, ef ég hef áætlað rétt eða reiknað, fari í 200 þús. í lok þessa árs. Það mun ekki skeika miklu að landsmenn eigi 200 þús. bíla í árslok 2005 miðað við innflutninginn eins og hann er þessa mánuði og miðað við að þetta var að komast í 190 þús. í fyrra. Hvað þýðir það? Það þýðir að umferðin er meiri en nokkru sinni. Strandsiglingar lögðust niður eða svo gott sem, með þeirri virðingarverðu undantekningu sem er einkaframtak þeirra sem gera út Jaxlinn. Allir þessir flutningar eru komnir upp á vegina. Fleiri bílar en nokkru sinni, meiri þungaflutningar en nokkru sinni og þörfin í nútímasamfélagi meiri en nokkru sinni. Þá ætlum við, þetta ríka þjóðfélag, að verja hlutfallslega minna til framkvæmda á þessu sviði en við höfum nánast nokkru sinni gert. Og svo er þetta rugl um að alltaf hafi legið fyrir að það yrði dregið úr fjárveitingum vegna Kárahnjúkavirkjunar. Ég lýsi eftir ræðunum þegar menn mærðu það verk og kölluðu það mestu byggðaaðgerð allra tíma 

Virðulegi forseti. Ég held að það hafi ekki hvarflað að nokkrum manni, og ég held ekki heldur hvað varðar þann hv. þingmann sem hér var að tala, að ekki yrði vart við framkvæmdirnar á Austurlandi á sviði orku og stóriðju. Ég held hins vegar að það hefði verið mjög óskynsamlegt að láta það algerlega fram hjá sér fara en auðvitað hefði verið mjög æskilegt að geta dregið saman seglin í útgjöldum ríkisins til rekstrar frekar en að þurfa að draga saman útgjöld ríkisins til framkvæmda á borð við vegagerð eða samgöngumannvirki. En það verður að segja hverja sögu eins og hún er, menn hafa ekki treyst sér til þess að draga úr rekstri ríkisins. Fremur hef ég orðið þess var að hv. þingmenn, og þar á meðal stjórnarandstöðuþingmennirnir, hafa fremur hvatt til aukinna útgjalda í rekstri. En hvað um það, þetta er staðreynd máls. Aðeins hvað varðar það sem hv. þingmaður nefndi um áform um lengingu flugbrauta á Akureyri og Egilsstöðum. Hann saknaði þess að hafa ekki inni fjárveitingu vegna þeirra verkefna. Ég lít svo til að það eigi ekki að fara í þær framkvæmdir nema fyrir liggi glögg og góð úttekt á því. Það er tiltölulega stutt síðan farið var á lengingu eins og t.d. á Akureyrarflugvelli af hálfu hagsmunaaðila þar en ég tel þess vegna að það sé mikilvægt að fara rækilega ofan í forsendur fyrir þeim framkvæmdum áður en lagt er í fjárfestingu á borð við þær. Nóg er við fjármunina annars staðar að gera ef ekki er talin þörf á að fara í þessar lengingar. Hvað um það, við ætlum að leggja af stað í þær og framkvæma ef 

Frú forseti. Varðandi samhengi stóriðjuframkvæmdanna og fjárveitingar til vegamála held ég að það sé bara mál sem við þurfum að fara yfir alveg sérstaklega. Ég held að ég muni nokkuð vel umræðurnar sem voru á Alþingi veturinn 2002–2003 hvað þetta varðar. Það vorum við sem spurðum þegar menn töluðu um aðhald í útgjöldum ríkisins: Já, hvar á að skera? Þegar framsóknarmenn og sjálfstæðismenn héldu ræðurnar um mestu byggðaaðgerð allra tíma spáði ég mönnum því að það sem aðrir landshlutar mundu sennilega fyrst og fremst verða varir við yrði niðurskurður í vegamálum. Þetta sóru menn af sér. Menn sóru það af sér með því að ákveða svo seint sem á haustmánuðum 2002 að stórauka vegaframkvæmdir og menn sóru það af sér með því að afgreiða áætlun um framkvæmdir 13. mars 2003 sem gerði ráð fyrir stórfelldum framkvæmdum. Var það bara í gríni, allt í plati? Stóð ekki til þá að ráðast í Kárahnjúkavirkjun? Jú. Það var verið að ákveða það líka og búið að afgreiða það. Það er ekki fyrr en eftir kosningar sem menn hafa burði í sér til að koma og segja: Þetta var allt í plati, við meintum ekkert með þessu. Og ef við setjum þetta inn í hið efnahagslega samhengi er það auðvitað eins og hver annar roknabrandari að halda að menn stilli af hagkerfið með 1,5–2 milljörðum í vegagerð á sama tíma og einkaaðilarnir standa fyrir framkvæmdum upp á 50, 70, 90 milljarða á hverju ári, á sama tíma og bankakerfið dælir 300 milljörðum af nýju lánsfé inn í landið í fyrra og á sama tíma og útlán til húsnæðismála aukast um fleiri tugi milljarða á nokkrum mánuðum. Það er auðvitað óþolandi að þessi eini málaflokkur sé alltaf undir það settur að hann sé dreginn sundur eins og harmonikkubelgur en þó oftar því miður þjappað harkalega saman til að uppfylla einhverja sálræna þörf, einhverja sýnd um það að menn séu að sýna ábyrgð í efnahagsmálum. Þetta er bara rugl í 950 milljarða hagkerfi. Hverju breytir það þó að dreifðar almennar framkvæmdir af þessu tagi fái að hafa sinn gang?

Virðulegur forseti. Hv. þingmaður efast um að hinar umfangsmiklu framkvæmdir á Austurlandi séu byggðaaðgerðir. Lítum aðeins á þann þáttinn sem varðar vegi. Hvað hefur verið að gerast á Austurlandi í uppbyggingu vegakerfisins? Það er verið að ljúka við göng í gegnum Almannaskarðið, það er verið að ljúka við jarðgöng milli Fáskrúðsfjarðar og Reyðarfjarðar og það er búið að leggja vegi í Fljótsdal og á Héraði og þarna niður um firði í tengslum við stóriðjuframkvæmdirnar þannig að þetta er nánast allt teppalagt. Ég á von á því að hv. þingmenn þess kjördæmis kunni að meta það með einhverjum hætti og ég hefði frekar talið að hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon ræddi um það hvort við ættum að fara með öðrum hætti að um framkvæmdir, svo sem eins og að leggja nýjan veg í staðinn fyrir Öxarfjarðarheiði, nýjan veg niður að Vopnafirði, veg að Dettifossi, áform um Héðinsfjarðargöng eða aðrar slíkar framkvæmdir í því tiltekna kjördæmi. Menn sleppa sér út í stóryrði og upphrópanir um niðurskurð en sleppa því algerlega að fjalla um þessar mikilvægu framkvæmdir sem eru í gangi og samgönguáætlun gerir ráð fyrir að verði farið af stað með. Ég verð að viðurkenna að það veldur mér miklum vonbrigðum að fá ekki annars konar umræðu um þessar tilteknu framkvæmdir, svo að eitthvað sé nefnt. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að hafa í andsvari fleiri orð um það sem hv. þingmaður sagði.

Frú forseti. Það var búið að ákveða gerð jarðganga milli Fáskrúðsfjarðar og Reyðarfjarðar áður en niðurstöður lágu fyrir um virkjanamál á Austurlandi. Það var löngu ákveðið að þar yrðu fyrstu jarðgöngin eða samhliða þá Héðinsfjarðargöngum eins og til stóð um tíma að yrði. Það er röng söguskoðun að það hafi verið endilega í beinu samhengi við þessar virkjunarframkvæmdir. Ég fór ekkert með nema staðreyndir upp úr greinargerð tillögunnar frá ráðherra sjálfum. Það þarf ekkert að svara því að maður sé sekur um einhverja óhæfu í málflutningi af því að maður ljúki ekki lofsorði á þó þær framkvæmdir sem komast inn í þennan þrönga ramma, hvort sem þær eru á mínum heimaslóðum eða einhvers staðar annars staðar. Ég tel að ég þurfi ekki að sitja undir slíku. Auðvitað fagnar maður því sem ávinnst en það er bara of lítið. Ég taldi mig rökstyðja það sæmilega rækilega með því að vitna í hlutföll, með því að vitna í vaxandi umferð, með því að vitna í vaxandi bílaeign landsmanna, með því að vitna í flutningana sem eru að færast upp á land og á vegina, að þörfin er einfaldlega meiri. Það er ekkert nýtt heldur af minni hálfu að ég hafi reynt að verjast því að menn tækju alltaf vegamálin og gripu þar niður þegar upp kemur einhver, að mínu mati aðallega sálræn, þörf fyrir það að vera eitthvað að þykjast sýna ábyrgð og fínstilla hagkerfið með slíkum æfingum. Þegar það er sett í raunverulegt samhengi er um svo litla tölu að ræða borið saman við framkvæmdirnar t.d. á vegum Landsvirkjunar, Orkuveitu Reykjavíkur, Hitaveitu Suðurnesja og álfyrirtækjanna að það eitt og sér sýnir okkur hversu ósanngjarnt það er að menn skuli alltaf bera niður í vegamálunum og taka 1 eða 2 af þessum 6–8 milljörðum sem þar eru til framkvæmda. Höfum þá í huga að af 12–13 milljarða fjárveitingum til vegamálanna erum við ekki að tala um nema rétt um helming í framkvæmdir. 

Herra forseti. Á þeim stutta tíma sem er gefinn til umræðu um þessa viðamiklu samgönguáætlun ætla ég að halda mig við vegamálin en vil þó segja að ég fagna því að í flugmálaþætti áætlunarinnar er gert ráð fyrir lengingu flugvallarins á Þingeyri til að styrkja áætlunarflug á norðanverða Vestfirði. Eins og menn vita er það ekki alveg traust vegna aðstæðna á Ísafirði og nauðsynlegt að hafa varaflugvöll og aðra braut að grípa til þegar vindáttin er þannig að ekki er hægt að fljúga á Ísafjörð. Varðandi vegamálin vil ég í fyrsta lagi segja að ég tel þau áform ríkisstjórnarinnar að draga úr vegaframkvæmdum á árunum 2004, 2005 og 2006 algjörlega óþörf. Ég hef gert rækilega grein fyrir því í þingflokki mínum að ég sé ekki sammála því og styðji ekki að menn ráðist í þann niðurskurð, eins og áformað hefur verið af hálfu ríkisstjórnarinnar. Ég vil færa fyrir því þrjár ástæður að ég tel þetta algerlega óþarft. Í fyrsta lagi var ríkisstjórnin sammála um að rétt væri, ofan í þensluástandið, að lækka skatta á þessu ári um sem nemur 6 milljörðum kr. Ég segi: Ef ríkisstjórnin telur að efnahagslífið þoli það sem fylgir skattalækkun upp á þá fjárhæð er algjör óþarfi að draga saman vegafé um 2 milljarða kr. Menn gætu þá dregið úr skattalækkuninni þannig að hún yrði bara 4 milljarðar kr. en haldið vegaframkvæmdum óbreyttum. Á næsta ári er gert ráð fyrir að lækka skatta um sem svarar 16 milljörðum kr. Það segir ríkisstjórnin í öðru orðinu að sé allt í lagi, efnahagsástandið þoli það, en í hinu orðinu segir ríkisstjórnin: Það þarf að draga úr vegaframkvæmdum um 2 milljarða kr. Ég er ekki sammála því. Þessi röksemdafærsla ríkisstjórnarinnar gengur ekki upp. Það er einfaldara að leysa málin með því að hafa skattalækkunina minni og hætta við lækkun á fé til vegaframkvæmda. Í þessu felst einfaldlega sú afstaða að meiri þörf sé á því að halda áfram samkvæmt þeirri áætlun sem við gengum frá fyrir kosningar 2003 og sögðum kjósendum okkar að við ætluðum að fylgja á næsta kjörtímabili ef ríkisstjórnin fengi fylgi til þess. Ég tel meiri þörf á því að standa við þau áform en að ráðast í risavaxnar skattalækkanir á þeim tíma sem þenslan er hvað mest, sem allir erlendir sérfræðingar mæla gegn að ráðist verði í á meðan þenslan stendur. Það segja bæði sérfræðingar OECD og sérfræðingar Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Í öðru lagi er fjárhæðin svo lítil í efnahagslegum stærðum að hún skiptir engu máli. Tveir milljarðar af 950 milljarða kr. þjóðarframleiðslu skipta engu máli, en upphæðin er stór í framkvæmdafé ríkissjóðs, sem er áætlað að verði um 16 milljarðar til vegamála, sjúkrahúsmála og annarra mála á þessu ári. Það munar um það. Í þriðja lagi bendi ég á að ríkisstjórnin telur, á sama tíma og hún telur nauðsyn á að skera niður vegafé um þessa fjárhæð, rétt að ráðast í nýjar virkjanaframkvæmdir á Austurlandi, aðrar en Kárahnjúka, þ.e. á Lagarfossvirkjun, framkvæmdir upp á 2,8 milljarða kr. Leyfisbréf fyrir þeirri framkvæmd var afhent í febrúar síðastliðnum. Áætlaðar eru um 800 millj. kr. í þá framkvæmd á þessu ári, á annan milljarð á næsta ári. Ég spyr: Er verið að skera niður vegafé á þessu ári, ekki bara vegna Kárahnjúkavirkjunar heldur líka vegna Lagarfossvirkjunar? Hvað á það að þýða, virðulegi forseti, að segja við þingheim að draga þurfi saman í framkvæmdum ríkissjóðs vegna framkvæmda við Kárahnjúkavirkjun en ráðast á sama tíma í aðrar virkjanaframkvæmdir? Ég ætla ekki að leggjast gegn þeim í sjálfu sér vegna þess að ég held að Lagarfossvirkjun og stækkun hennar sé út af fyrir sig þarft mál. Það er hins vegar önnur saga. Auk þessa vil ég benda á, virðulegi forseti, að samgönguáætlun sem er í gildi fyrir árin 2003–2006 var afgreidd þannig að bætt var inn í hana á síðustu stigum málsins, fyrir kosningar 2003, 4,6 milljörðum kr. Með það fórum við af stað til að hitta kjósendur. Þetta samsvarar um 5 milljörðum kr. á núgildandi verðlagi. Á fyrsta árinu voru framkvæmdirnar samkvæmt því sem áætlunin sagði til um en síðan var skorið niður 2004 og 2005 og til stendur að skera niður framkvæmdir á árinu 2006. Þegar dæmið er gert upp á þessu fjögurra ára tímabili er niðurskurðurinn 2,5 milljarðar kr., þ.e. við skerum niður alla viðbótina árin 2003 og 2004, og meira til. Það höfum við ekki samþykkt, virðulegi forseti. Það hefur aldrei verið tala um að það ætti að skera niður vegaframkvæmdir, heldur fresta þeim. Ég vil halda þessu til haga, virðulegi forseti. Ef við skoðum söguna síðustu ár þá var fyrir kosningar 1999 ákveðið í ríkisstjórn að bæta við 500 millj. kr. til vegaframkvæmda. Það fé var nýtt til framkvæmda. Árið 2000 var farið að skera niður. Þá var frestað, eins og það hét, 585 millj. kr. Árið 2001 var 700 millj. kr. frestað, árið 2002 1.660 millj. kr. Árið 2003 og var bætt við 3 milljörðum kr. en svo var draumurinn búinn, 2004 er skorið niður um 1.800 millj. kr. og árið 2005 er skorið niður um 1.900 millj. kr., 2006 á að skera niður um 2 milljarða kr. Svo er okkur sagt: Við skulum gera þetta allt árin 2007 og 2008. Þótt ég leggi mig allan fram, virðulegi forseti, er ég alls ekki viss um að mér takist að sannfæra einn einasta kjósanda stjórnarflokkanna í mínu kjördæmi um að rétt sé að treysta þessum orðum. Ég er mjög efins um að ég fái nokkurn kjósanda okkar til að trúa því að menn muni standa við það eftir kosningar að gera það sem þeir segja núna að þeir ætli að gera eftir kosningar. Það gengur ekki í þessum vegamálum, virðulegi forseti, að lofa stöðugt einhverju fyrir kosningar og skera það svo niður eftir kosningar. Ég beini því til ríkisstjórnarinnar að hún hætti þessum skollaleik. Það er ekki á okkur stuðningsmenn ríkisstjórnarinnar leggjandi að standa undir því að verja ríkisstjórnina og útskýra þær gjörðir. Menn verða einfaldlega að standa við það sem þeir segja og hafa þrek til að bera málið til enda, út kjörtímabilið, það sem þeir ákveða að gera fyrir kosningar. Annað gengur ekki, virðulegi forseti.

Hæstv. forseti. Þessi umræða hefur tekið á sig þá mynd sem ég held að búast hafði mátt við, þ.e. að við ræðum í hreinskilni hvernig ríkisstjórnin hefur lagt upp áherslur sínar í vegamálum og hvernig hún hefur síðan breytt þeim eftir kosningar, skorið niður framkvæmdir í einhverjum þeim alnauðsynlegasta þætti sem ríkið þarf að sinna, ákveðið að skera niður í kjördæmum þar sem sáralítið annað er um að vera. Norðvesturkjördæmið nýtur að vísu framkvæmda í suðurhluta þess, þ.e. í Hvalfirði, en að öðru leyti vantar mikið á að nóg sé um að vera í Norðvesturkjördæminu. Ég minni sérstaklega á norðvesturhorn landsins í því sambandi. Við umræður um fjárlög á síðasta hausti tók ég þessa umræðu sérstaklega við hæstv. samgönguráðherra, um það hvort menn ætluðu virkilega að standa að málum eins og hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson lýsti áðan, að fara aftur og aftur í þennan niðurskurð, gefa hástemmd loforð fyrir kosningar um að gera skuli átak í kjördæmunum með malarvegina, kjördæmunum þar sem vegirnir þola ekki einu sinni flutningana. Síðan skuli gripið til þess ráðs eftir kosningar að byrja niðurskurðinn enn og aftur. Það er rétt sem hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon sagði áðan og vitnaði til, að það er hægt að lesa beint upp úr þessari tillögu til þingsályktunar um samgönguáætlun til fjögurra ára sem við erum að skoða og sjá að niðurskurðurinn hefur verið nákvæmlega sá sem hann nefndi, 1.822 millj. kr. á árinu 2004, 1.900 millj. kr. á þessu ári og stefnt í 2.000 millj. kr. á næsta ári. Þessar tölur eru í þessari samgönguáætlun, því miður. Síðan er okkur sagt að gengið verði í verkin á árinu 2007. Það er sem sagt búið að hanna kosningaloforðið, hæstv. samgönguráðherra. Er líka búið að hanna svikin á árinu 2008 og 2009 ef svo óheppilega skyldi vilja til að þið yrðuð áfram við völd? Það er ekki hægt að una því að málin séu með þessum hætti. Ég tel mikla þörf á því í okkar kjördæmi, Norðvesturkjördæmi, að gera átak í vegamálum. Það hafa verið að koma til okkar forustumenn úr sveitarstjórnum á undanförnum vikum, missirum og dögum. Þeir hafa lagt sérstaka áherslu á vegakerfið í fjórðungnum, m.a. á Vestfjörðum, Strandaveg o.s.frv. Það hafa vissulega komið ábendingar frá öðrum hlutum kjördæmisins líka þótt þær séu mest áberandi á Vestfjörðum, eðlilega. Þar eru gömlu malarvegirnir. Eðlilega koma kvartanirnar mest þaðan. Þar eru samgönguþröskuldarnir. Þar gengur jafnvel vetrarumferðin bara alls ekki. Við hljótum því, hæstv. forseti, að tala um það í fúlustu alvöru að við getum ekki unað þeirri stefnumörkun sem hér er lagt upp með. Það verður að taka öðruvísi á þessum málum. Það verður að leggja meira fé í vegakerfið sem er núna nánast að sligast undan þeim flutningum sem á því hafa lent. Ég kenni ekki beinlínis stjórnvöldum um hvernig flutningar hafa aukið álag á vegina. Það eru ýmsar ástæður fyrir því. Mætti m.a. nefna minni skipaflutninga o.s.frv., að strandflutningar hafa að mestu leyti lagst af. En það þýðir einfaldlega að hið óburðuga vegakerfi okkar þolir ekki þá flutninga sem á það er lagt. Við sitjum uppi með þá staðreynd og komumst ekki fram hjá henni. Ég sé ekki að við höfum sérstök ráð til þess að breyta því. Við eigum ekki annan kost en að takast á við vandamálið eins og það liggur fyrir og reyna að sameinast um að leggja meiri fjármuni í þessar framkvæmdir og leggja meiri kraft í að lagfæra vegina. Í samgönguáætlun sem samþykkt var fyrir árin 2003–2014, sem hæstv. samgönguráðherra vitnaði til í upphafi máls síns, stendur á bls. 46, um vegina, með leyfi forseta: „Í grunnneti er miðað við að stofnvegir og tengivegir séu byggðir upp með fullu burðarþoli og bundnu slitlagi. Landsvegum í grunnnetinu verði komið í „gott horf“ samkvæmt nánari skilgreiningu, en það felur meðal annars í sér að þeir séu með allgóða legu í hæð og fleti og fái bundið slitlag.“ Þetta stendur í langtímaáætluninni og við hljótum auðvitað að reyna að vinna að því að uppfylla þetta. Síðan kemur það til sem því miður hefur gerst varðandi það að strandflutningarnir leggjast af að álagið verður miklu meira á vegina en ella væri. Sá sem hér stendur hefur mikinn áhuga á að við gerum verulegt átak í vegakerfinu. Ég hef verið þeirrar skoðunar að bestu áfangarnir sem við höfum gert í vegakerfinu hér á landi séu annars vegar þveranir á fjörðum þar sem við náum fram verulegum styttingum og hins vegar jarðgöng, og það séu varanlegustu lausnir sem við búum við til næstu 50 ára og miklu lengur. Ég er t.d. mjög andvígur því að menn hafi baksað við þá leið í Ísafjarðardjúpi að byggja upp og moka upp veginn fyrir Hestfjörð í staðinn fyrir að horfa til þverunar. En það var tekin ákvörðun um það verk og það er langt komið og verður ekki aftur snúið frá því. Sama má segja um Kletthálsinn þegar við fórum yfir hann í staðinn fyrir að fara í gegnum hann, svo einhver dæmi séu tekin. Hæstv. forseti. Fyrri ræðutími minn er liðinn en ég held að full ástæða sé til þess að ég komi aftur í ræðustól.

Virðulegi forseti. Við ræðum hér samgönguáætlun til næstu fjögurra ára. Auðvitað fagna ég því mikla fjármagni sem verið er að setja í þennan málaflokk en ég er náttúrlega ekki sammála því hvernig þeim fjármunum er skipt og ef einhver er að tala um misskiptingu fjármuna þá á hún sér stað í þessari áætlun. Í þessum skamma ræðutíma í fyrri ræðu minni ætla ég rétt að drepa á nokkur atriði. Í fyrsta lagi vekur það athygli varðandi flugmálaáætlun að verið er að eyða um 200 milljónum í lengingu á Þingeyrarflugvelli. Þetta er varaflugvöllur fyrir Ísafjörð þar sem eru 25–30 lendingar á ári, aðallega út af því að Fokker-vélarnar geta þá verið fulllestaðar, þ.e. með 50 farþega í staðinn fyrir 25 eða 28 eða hvað það er. Maður spyr: Hverju skilar þessi fjárfesting? Þetta er náttúrlega bara algjör della, virðulegi forseti. Ég er ekki landsbyggðarþingmaður en ég hefði frekar hugsað um að lengja flugvöllinn á Egilsstöðum þar sem eru mörg sjávarútvegsfyrirtæki og sérstaklega Síldarvinnslan, sem er í miklum útflutningi á ferskum laxi, eða að lengja Akureyrarflugvöll þannig að hægt væri að samnýta þá fyrir fiskvinnslufyrirtækin á Norður- og Austurlandi í staðinn fyrir að þurfa að keyra allt suður til Keflavíkurflugvallar. Það er hægt að lenda á Egilsstöðum með 737-vélar en hagkvæmnin er náttúrlega mest að hafa 757-fragtvélar til að hafa flutninginn enn þá hagkvæmari. Mér finnst þetta afar sérstakt. Í öðru lagi er siglingaáætlunin, varðandi strandsiglingar og allt það, menn hafa komið inn á þær. Hér er náttúrlega verið að setja töluverða fjármuni í hafnirnar og það hefur gengið á ýmsu í því. Það eru til hafnir í Borgarnesi og á Blönduósi og víðar. Ég tel að sumar fjárfestingar í þessum höfnum og ónefndum höfnum á norðausturhorninu séu afar vafasamar.  Maður spyr einnig: Hvers vegna er verið að stækka þessar hafnir og garða endalaust? Nú er það í auknum mæli svo að menn landa í þessum höfnum og skipin stækka en svo minnka þau aftur og hvaðeina. Ég held að þurfi að fara eitthvað yfir þetta. Þegar kemur að vegáætluninni sem hefur verið mest hér til umræðu stoppar maður við númer eitt, þ.e. tekjurnar. Hvernig eru tekjurnar til komnar, virðulegi forseti? Þar er kannski fyrsta vers þungaskatturinn og þá komum við að misskiptingunni. Þungaskattur árið 2005 er áætlaður um 2 milljarðar, 3,2 milljarðar og síðan olíugjald af því að þetta breytist á þessu ári. Á næsta ári, 2006, er hann milljarður og 3,3 milljarðar í olíugjald. Mestu þungaflutningar í landinu fara fram á höfuðborgarsvæðinu. Ef skipta ætti þessum fjármunum með einhverju viti væri það náttúrlega ekki gert svona. Og rétt til að fara yfir þetta, af því að maður hefur svo skamman tíma til þess, tók ég saman að gamni mínu nýframkvæmdir milli landsbyggðar og höfuðborgarsvæðisins. Á höfuðborgarsvæðinu búa um 65% landsmanna, 35% utan þess. Árið 2005 fara 19% af nýframkvæmdum Vegagerðarinnar til höfuðborgarsvæðisins. Árið 2006, virðulegi forseti, fara 20% þangað. Árið 2007 19% og árið 2008 batnar þetta aðeins þ.e. 23%. Mér finnst þetta vera - eigum við ekki að segja frekar þetta er misskipting fjármuna sem þingmenn landsbyggðarinnar standa að allir sem einn. Þá eru allir sammála þegar murka á út fjármagnið á þessi svæði. En ég kem að því í seinni ræðu minni hvað við getum gert annað. En rétt til að fara yfir kjördæmin á þessum fjórum árum. Í Suðurkjördæmi fara 3,4 milljarðar plús brýr og fleira og þar búa 40 þúsund manns. Í Norðvesturkjördæmi, í kjördæmi ráðherrans, fara 6,5 milljarðar plús eitthvað annað og þar búa 30 þúsund manns. Í Norðausturkjördæmi búa 40 þúsund manns eða kannski tæplega það og þangað fara 10 milljarðar með þessari vitlausu framkvæmd, Héðinsfjarðargöngum, innifalinni. Á höfuðborgarsvæðið fara 6,6 milljarðar og þar búa 190 þúsund manns, 170–180 þúsund. 
             Það er náttúrlega algjörlega óþolandi. Við erum með sama fjármagn á þessu svæði og í Norðvesturkjördæmi þar sem hver þingmaðurinn á fætur öðrum kemur og grenjar yfir hve litlar framkvæmdir verði þar. Það er náttúrlega alveg hreint með ólíkindum að hlusta á þetta. Það er talað um að við á höfuðborgarsvæðinu eigum sumarbústaði á Suðurlandi og hér og þar, og auðvitað er það rétt. Væntanlega borgum við þar með bensíngjald og þungaskatt og hvað þetta heitir. En þetta er náttúrlega algjörlega útilokað og ég samþykki aldrei þessa skiptingu og mun koma með breytingartillögur við þessa áætlun í seinni umræðu. Þetta er algjör misþyrming á skiptingu skattpeninga. Loks eru það Héðinsfjarðargöngin sem er ein sú vitlausasta framkvæmd sem ég hef heyrt um í langan tíma. Það er framkvæmd upp á 6–7 milljarða og jafnvel meira. En það er annað sem ég hefði samþykkt þarna og talið rétt og það er að gera göng frá Fljótunum og beint yfir á Siglufjörð þannig að menn þyrftu ekki að keyra Siglufjarðarskriður því að þær eru allar á hreyfingu og gætu farið á haf út einn góðan veðurdag. En að fara þessa leið er alveg ótrúlegt mál. Nýbúið er að byggja veg upp á 1 milljarð frá Norðurvegi og yfir í Fljót að Ketilsstöðum og síðan ætla menn að sleppa því að keyra hann og keyra til Akureyrar til að sækja allt þangað. Maður áttar sig ekki á því hvers vegna t.d. Vinstri grænir samþykkja þetta. Hvað með Héðinsfjörðinn, á hann ekki að fá að vera ósnortinn? Eða hvernig er með þessa grænu-mennsku, er hún horfin þarna og bara vinstrimennskan eftir?

Virðulegi forseti. Það hlýtur að vera erfið staða fyrir hæstv. samgönguráðherra að fá hvern samflokksmann sinn á fætur öðrum hér upp til að gagnrýna störf hans og verður að viðurkennast að fyrir mér, sem er ekki alvön hér, er það dálítið óvenjuleg staða. Varðandi útreikninga miðað við höfðatölu, sem ég hef alltaf gaman af en eins og bent hefur verið á er Esjan hæsta fjall landsins miðað við höfðatölu, þá er það einfaldlega svo að kílómetrar í vegum í kjördæmunum eru ekki hinir sömu. Það er ákveðinn endir á því hvað hægt er að bauka við 115 km í Reykjavíkurkjördæmunum miðað við hvað er hægt að fást við 5.100 km í Norðvesturkjördæmi, svo ég beri smáblak af samgönguráðherranum fyrst hans eigin menn ætla ekki að gera það hér. Það er dálítið sérstakt að fást við það að það sé ómögulegt að byggja hafnir og vita ekkert af hverju, og ómögulegt að gera þetta og hitt án þess að vita kannski nákvæmlega hvað það er, þegar það er auðvitað alveg ljóst að það þarf fjármagn í ákveðnar vegaframkvæmdir á Reykjavíkursvæðinu eða höfuðborgarsvæðinu til að tryggja ákveðið öryggi. Ég tel mikilvægara að einbeita sér að því en að sletta úr klaufunum út um allt land við hæstv. ráðherra. Ég minni á að það þarf líka að huga að hversu langir vegirnir eru, hvar þeir liggja, og vegir úti á landi eru ekki bara fyrir fólk úti á landi. Þeir eru líka fyrir ferðamenn eins og komið hefur fram hér í ágætri áætlun um ferðamenn. Það ætti að huga að því að vegir eru ekki bara fyrir þá sem eiga heima við endann á þeim.

Virðulegi forseti. Ég er nú ekki það ósanngjarn að ætlast til að höfuðborgarsvæðið fái fjármagn í samræmi við fjölda íbúa en a.m.k. að hlutfallið verði lagað. Auðvitað eru þessir vegir okkar allra í landinu og ég sem gamall landsbyggðarmaður er mikill fylgismaður þess að samgöngur eru einn af grunnþáttunum í því að byggð haldist í landinu. Það er ljóst. En að hafa þetta þannig að klippa höfuðborgarsvæðið nánast út er óásættanlegt. Það er annað sem ekki hefur komið fram og það eru götur á höfuðborgarsvæðinu í eigu sveitarfélaganna þar sem gífurlega mikil umferð fer um og af þeim safnast tekjur í vegasjóð sem bæjarfélögin fá ekki neitt af, þ.e. part af þungaskatti eða bensíngjaldi eða einu eða neinu, og hefur ekki fengist rætt við ríkisvaldið. Þetta er því enn þá ósanngjarnara ef maður lítur á þetta út frá því sjónarhorni. Verið er að tala um lengd veganna. Það er auðvitað ekki hægt að bera slíkt saman, að bera saman vegi úti á landi, marga hverja, sem eru kannski 6 metra vegir og vegi hér með fjórar og upp í sex akreinar með mislægum gatnamótum og öðru slíku. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon sagði að það væru tæplega 200 þúsund bílar í landinu og ég hugsa að það sé rétt. Ætli 150 þúsund þeirra séu ekki á höfuðborgarsvæðinu? Þeir borga náttúrlega mestu tekjurnar inn í ríkissjóð til þess að vegaframkvæmdir og viðhald geti átt sér stað. Þingmenn landsbyggðarinnar verða að vera sanngjarnir í þessum málum. Ég get alveg sagt að við þingmennirnir á höfuðborgarsvæðinu, alla vega geri ég það ekki, látum ekki bjóða okkur slíka misskiptingu á fjármunum eins og lagt er til í þessari samgönguáætlun.

Virðulegi forseti. Ég fagna slíkum málflutningi þegar farið er að horfa á hvar þarf að bæta úr á höfuðborgarsvæðinu. Það er auðvitað rétti málflutningurinn. Ég vil minna á það sem kom fram í ræðu hv. þm. Björgvins G. Sigurðssonar að minni hlutinn af kökunni eru samgöngumál, minni hlutinn af kökunni fer í þau mál og þar af leiðandi er vandi höfuðborgarsvæðisins þessi. Menn eiga að einbeita sér að því sem málið snýst um í staðinn fyrir að finna að einhverju allt öðru, bæði sínum eigin ráðherra og landsbyggðarmönnum, og að fárast yfir því eitthvað þegar orsökin er gersamlega augljós. Auðvitað þarf samgöngubætur á höfuðborgarsvæðinu. Þær á hv. þingmaður auðvitað að sækja, virðulegi forseti, en hann á að sækja þær á réttan stað.

Virðulegi forseti. Hér talaði þingmaður landsbyggðarinnar sem telur náttúrlega eðlilegt að þeir haldi öllu sínu og allur niðurskurður bitni á höfuðborgarsvæðinu. Þannig er réttlæti þingmanna landsbyggðarinnar. Þeir segja að það sé náttúrlega hvergi lifandi á landsbyggðinni ef þetta og hitt er ekki tekið. Ef við tökum Norðvesturkjördæmi er verið að gera þar ágætismál, klára Djúpið og Mjóafjörð og fara síðan í Arnkötludal og taka Svínadal þannig að menn geti keyrt á Ísafjörð á fimm tímum. Ég fagna því. Á sama tíma er verið að taka Barðaströnd upp á einhverja 2–3 milljarða og reka þar ferju á sama tíma. Mér finnst ekki vit í þessu fyrir nokkurn hlut og ég segi enn og aftur: Þetta er misskipting og misþyrming á skattfé borgara, alla vega þessa svæðis.

Herra forseti. Það er náttúrlega löngu vitað og almenn samstaða um að það þyrftu að vera miklu meiri peningar til vegamála. Við erum alveg sambærileg í öllum hlutum, Íslendingar, við þær þjóðir heims sem hafa það hvað best á öllum sviðum, nema kannski í samgöngum á landi. Þetta eru staðreyndir sem ég held að menn séu á einu máli um. Ég get vel skilið að menn komi og segi að það vanti meiri peninga. Ég er nefnilega alveg nákvæmlega sammála, það vantar mun meiri peninga og það væri nær að menn sameinuðust um að reyna að koma með meiri peninga í þetta. Hv. þm., dr. Gunnar Birgisson, er eins og allir vita sá sem kann mest um vegi á þinginu. Hann kom og gerði athugasemdir við skiptinguna á fénu. Hann boðaði líka að hann ætlaði við 2. umr. að flytja breytingartillögu. Því kem ég og spyr til að vita þetta alveg hreint: Ætlar hv. þingmaður að koma með breytingartillögu um að minnka framlög til vegamála í Norðvesturkjördæmi og auka þau annars staðar? Á ég von á slíkri tillögu? Ég þyrfti að fá að vita það vegna þess að Norðvesturkjördæmið er sá hluti landsins þar sem samgöngur eru skemmst á veg komnar. Norðvesturkjördæmið er það kjördæmi þar sem byggðin stendur hvað veikast að vígi. Allir eru sammála um að fátt gæti orðið betra fyrir einmitt svæðið í heild og byggð þar en að efla þar samgöngur. Því er nauðsynlegt, herra forseti, að fá hrein og skýr svör frá hv. þingmanni.

Virðulegi forseti. Ég mun flytja breytingartillögu m.a. um að skera niður framkvæmdir í Norðvesturkjördæmi. Samkvæmt áætluninni veit ég ekki um marga metra af vegum sem eru ólagðir á Snæfellsnesi. Ég veit ekki hvort það eru nokkrir kílómetrar uppi á Fróðárheiði. Síðan er búið að teppaleggja allan Borgarfjörð og samkvæmt áætluninni verður það. Eina sem vantar er malbikaður vegur upp á Langjökul. Það verður næsta krafa. Það er náttúrlega hægt að fresta einni framkvæmd eða flauta hana út af og það eru Héðinsfjarðargöng og láta alla vega þá fjármuni ganga til höfuðborgarvæðisins. Það væri mesta vitið í málinu að gera það. Ég er sammála hv. þingmanni, ef hann talar bara um Vestfirði, að samgöngur hafa ekki verið góðar þar en þær hafa mjög lagast. Nú þegar Mjóifjörður er kominn verður Djúpvegur kominn allur niður á láglendi og þá er næst Arnkötludalur sem er á áætluninni og allt mjög gott með það. Síðan verður Svínadalur tekinn þannig að það er hægt að keyra Ísafjörð án þess að þurfa að fara yfir nokkra klif eða heiði eða annað slíkt og verður náttúrlega allt annað. Ég er að gagnrýna t.d. suðurhluta Vestfjarða þar sem eru afar fáir íbúar og eins og ég hef sagt endar það með því að þegar búið er að taka Barðaströndina verði boruð göng á milli Dýrafjarðar og Arnarfjarðar og síðan geta menn keyrt hringinn á Vestfjörðum glaðir og kátir. Ég vil, hæstv. forseti, svara virðulegum hv. þm. Einari Oddi Kristjánssyni þannig að eðlilega mun ég leggja til að fjármagn til framkvæmda á landsbyggðinni verði minnkað og aukið á höfuðborgarsvæðinu.

Herra forseti. Hv. þingmaður boðar mikil ótíðindi og hin verstu mál. Nær væri að hv. þingmaður stæði með fleiri félögum sínum í að vinna að því sem þarf að vinna að, að auka framlög til vegamála og það er alveg hægt. Við ákváðum að fresta um 1.900 millj. kr. framkvæmdum árið 2005. Það liggur alveg fyrir að sú frestun hefur ekkert gildi efnahagslega. Það er búið að semja um þær launabreytingar að það kemur enginn í veg fyrir að það verði hér þensla. Það er búið að taka þær ákvarðanir sem valda því að 1.900 millj. samdráttur í vegamálum hefur engin áhrif á verðlagsmál á Íslandi. Því eiga menn að viðurkenna staðreyndir og ég skora á hv. þm. Gunnar Birgisson að koma í lið með mér og við stöndum saman, vinirnir og félagarnir, í að fá þessu hrundið, horfumst í augu við staðreyndirnar, tökum mark á því sem er, stöndum fyrir því að auka 

Virðulegi forseti. Ég er alveg sammála því og mun fara í lið með félaga mínum, hv. þm. Einari Oddi Kristjánssyni, að auka fé til vegamála. Við reyndum svo sem að gera það áður en áætlunin var lögð fram. Ég er líka sammála hv. þingmanni um að þetta hefur hverfandi áhrif á efnahagsmál þjóðarinnar, 1 eða 2 milljarðar í vegamálum. Það er eitthvað annað sem hefur þar úrslitaáhrif eins og t.d. allt það gífurlega fjármagn sem búið er að fá að láni erlendis, bæði Íbúðalánasjóður og bankarnir, og sprauta í íbúðabyggingar og húsbyggingar og setja verðlagsmál og efnahagsmál landsins í gífurlegt uppnám. Ég held að menn verði að hugsa um það fyrst. En auðvitað er ég sammála því að auka megi fjármagn til vegagerðar, ég verð fyrstur manna til að viðurkenna það.

Hæstv. forseti. Ég vil beina þeirri spurningu til hv. þm. Gunnars Birgissonar sem hefur verið iðinn við að hjálpa okkur að komast upp úr drullunni á Vestfjörðum og ég þakka honum kærlega fyrir það sem hann hefur lagt af mörkum þar, m.a. í bættum vegaframkvæmdum. En ég vil spyrja hv. þingmann að því hvort hann geti ekki tekið undir þau sjónarmið okkar í Norðvesturkjördæmi að það sé ekki við það búandi að við séum enn þá að reyna að komast eftir gömlu malarvegunum með allan þann flutning sem okkur er ætlað að flytja eftir vegakerfinu og með hvaða rökum hann geti lagt til að dregið verði úr framkvæmdum þar sem vegakerfið er með þeim hætti sem ég nefndi og hann hefur auðvitað langa reynslu af og hefur séð.

Virðulegi forseti. Það er alveg laukrétt að þungaflutningar hafa aukist gífurlega eftir að skipafélögin ákváðu að leggja strandsiglingar um landið af og sumir vegir frá höfuðborgarsvæðinu og til Vestfjarðasvæðisins eru afar lélegir. Það er náttúrlega vel gert við Vestfirðinga að mörgu leyti, Baldur gengur yfir Breiðafjörðinn og kemur upp að Brjánslæk og styttir náttúrlega verulega til Suðurfjarðanna, það er búið að gera mikið af vegum þar sem er af hinu góða. Ef vegáætlunin fær að halda sér verður síðan eftir fjögur, fimm ár kominn vegur með slitlagi allar götur frá höfuðborginni og til Ísafjarðar þannig að það er stutt í þetta. Ég er alveg sammála því að það er alveg óþolandi að keyra mikið af gömlum malarvegum með þungaflutninga. Það er sem betur fer ekki mikið af þeim. Ef maður fer frá Ísafirði er framkvæmdum í Skötufirði og Hestfirði að ljúka og síðan kemur Mjóifjörður í beinu framhaldi. Þar á eftir kemur Arnkötludalur og þá er hægt að keyra beina leið suður í Hólmavík og Arnkötludal og yfir í Gilsfjörð. Síðan þarf náttúrlega að taka Svínadalinn sem er ekki gífurlega kostnaðarsöm framkvæmd. Það er búið að taka Bröttubrekku og þarf að breikka kannski vegi eitthvað í Dölunum, en það er ekki langt í þetta.

Virðulegi forseti. Í samgönguáætluninni kemur eftirfarandi fram um verkefni á höfuðborgarsvæðinu, orðrétt, með leyfi forseta: „Á þessu svæði er þjóðvegaumferð langmest og slys tíðust. Þörf fyrir úrbætur hefur vaxið ört á undanförnum árum og ýmsar kostnaðarsamar aðgerðir eru aðkallandi. Á þessu svæði er einnig unnt að fækka umferðarslysum mest.“ Nú hefði maður ætlað að tillaga til þingsályktunar um fjögurra ára samgönguáætlun fyrir árin 2005–2008 tæki mið af því en svo er alls ekki. Af rúmlega 31 milljarði sem verja á til vegamála og vegaframkvæmda á þessu tímabili fara einungis liðlega 6,8 milljarðar til höfuðborgarsvæðisins eða 21,9% af heildarfjármagninu. Þó er það svo að 2/3 íbúanna búa á þessu svæði en 1/3 íbúanna á landsbyggðinni. Ég hef haft góðan skilning á því á umliðnum árum hve mikil þörf er á samgöngubótum á landsbyggðinni og samþykkt að verulegur hluti af vegafé renni til samgöngubóta á landsbyggðinni á kostnað vegaframkvæmda á höfuðborgarsvæðinu. Skiptingin hefur reyndar verið þannig sl. tíu ár að um 80% af ráðstöfunarfé til nýframkvæmda hefur gengið til landsbyggðarinnar en höfuðborgarsvæðið hefur fengið um 20% í sinn hlut. Það hefur því hallað verulega á höfuðborgarsvæðið og kominn tími til að breyting verði á. Við þingmenn höfuðborgarsvæðisins, sem höfum haft mikinn skilning á vegaframkvæmdum á landsbyggðinni, hljótum að ætlast til þess líka að sá skilningur sé gagnkvæmur og að höfuðborgarsvæðið fái eðlilegt fjármagn til að mæta vaxandi umferðarþunga á vegakerfinu á höfuðborgarsvæðinu og ekki síst í Reykjavík. Skiptingin eins og hún liggur fyrir í vegáætluninni fram til 2008 er fullkomlega óeðlileg og gróf móðgun við höfuðborgarbúa og reyndar, virðulegi forseti, ógn við umferðaröryggi ef hlutur höfuðborgarsvæðisins verður ekki bættur. Ég hvet hæstv. samgönguráðherra og samgöngunefnd til að gæta sanngirni í málinu og rétta hlut höfuðborgarsvæðisins. Bættar samgöngur á landsbyggðinni og það hve mikill hluti af vegafé hefur runnið þangað á umliðnum árum, sem ég hef stutt, hefur skilað sér í greiðari vegasamgöngum milli landsbyggðar og höfuðborgarinnar. Það hefur einmitt átt þátt í því hve umferðarþunginn á höfuðborgarsvæðinu hefur aukist á umliðnum missirum og árum. Auðvitað er það því líka í þágu allra landsmanna að bæta samgöngurnar á höfuðborgarsvæðinu. Það verður líka að horfa á málin út frá fleiri þáttum en kjördæmasjónarmiðum og hljóta umferðaröryggissjónarmið að vega þar þyngst. Umferðarþunginn á höfuðborgarsvæðinu hefur leitt til síaukinnar slysahættu því að gatnakerfið annar engan veginn umferðarþunganum á helstu álagstímum. Arðsemi vegaframkvæmda á höfuðborgarsvæðinu er líka yfirleitt mjög mikil og skilar sér í miklu færri tjónum og slysum. Frú forseti. Það er full ástæða til að átelja það harðlega að ekki skuli vera gert ráð fyrir fjármagni til framkvæmda við Sundabrautina sem er ekki aðeins mikilvæg samgöngubót fyrir höfuðborgarbúa heldur landsbyggðarfólk einnig. Hæstv. samgönguráðherra skuldar okkur skýringu á því hvernig hann ætlar að fjármagna Sundabrautina og hvenær framkvæmdir geti hafist við hana og eftir því kalla ég. Að óbreyttu gæti svo farið að ekki verði hægt að ráðast í framkvæmdir fyrr en á árinu 2009 því ekki er gert ráð fyrir neinu framkvæmdafé. Það er ekki rétt sem fram kom í framsöguræðu hæstv. samgönguráðherra að margra ára vinna sé eftir til þess að hægt sé að fara í framkvæmdir. Umhverfismat á að liggja fyrir á næstu dögum og eftir að umhverfismat liggur fyrir mun fást niðurstaða um legu brautarinnar. Því hefur borgarstjóri lýst yfir. Eftir það er því ekkert til fyrirstöðu að ráðast í hönnunarvinnuna sem tekur væntanlega tvö ár. Því væri hægt að hefja framkvæmdir á árinu 2007, virðulegi forseti, ef fjármagn væri fyrir hendi. Það er meira að segja álitið mjög knappt að það fjármagn sem gert er ráð fyrir í undirbúningsvinnuna í þessari áætlun dugi í hönnunina og þá er eftir annar undirbúningskostnaður svo sem uppkaup lóða og mannvirkja. Ég spyr hæstv. ráðherra: Er hann mér ekki sammála um að þetta fjármagn sem ætlað er nú í samgönguáætlun muni ekki duga fyrir undirbúningsvinnuna þegar tekin eru með uppkaup lóða og mannvirkja? Í bréfi borgarstjóra til þingmanna Reykjavíkur er m.a. líka bent á að stofnun hins nýja samlags Faxaflóahafna kalli á þá miklu samgöngubót sem Sundabrautin er, m.a. vegna þess að sameining hafnanna hefur aukið þörfina á greiðum samgöngum milli Reykjavíkur og norðurstrandar Hvalfjarðar. Í öðru lagi er nefnt landið á Geldinganesi en uppbygging þar krefst bættra samgangna yfir Kleppsvíkina. Borgarstjóri hefur lýst því eðlilega viðhorfi að ekki komi til greina að borgarbúar þurfi að greiða fyrir notkun á samgöngumannvirkjum innan hinnar samfelldu byggðar í borginni og munu borgaryfirvöld beita sér eindregið gegn gjaldtöku. Ég tek, virðulegi forseti, að sjálfsögðu heils hugar undir það og spyr um afstöðu hæstv. ráðherra til þess hvort ekki megi treysta því að ekki verði um að ræða gjaldtöku vegna Sundabrautarinnar, en það er fullkomlega óeðlilegt að taka gjald fyrir samgöngubót innan eins sveitarfélags. Ég spyr ráðherra um það og óska eftir því að hann svari því við þessa umræðu hver afstaða hans sé til þessa. Varðandi Mýrargötuna þá liggur nú fyrir rammaskipulag nýrrar byggðar atvinnu- og íbúðarhúsnæðis á þessu svæði. Þessi samgöngubót skiptir verulegu máli fyrir atvinnuuppbygginguna á þessu svæði. Borgarstjóri hefur bent á að talsverðir þungaflutningar verði áfram um svæði sem gerir kröfu til þess að Mýrargatan verði lögð í stokk á um 360 metra kafla. Áætlaður framkvæmdakostnaður er 850 millj. kr. og framkvæmdatími er um tvö til þrjú ár. Í samgönguáætlun er ekki gert ráð fyrir neinu fjármagni til þessara framkvæmda. Frú forseti. Ég spyr: Hvers vegna? Ég spyr hæstv. samgönguráðherra: Hvers vegna er ekki gert ráð fyrir fjármagni til þessara framkvæmda þó fyrir liggi að hægt sé að ráðast í þessar framkvæmdir á árinu 2007? Mikilvægast af öllu er að fá fram hjá hæstv. ráðherra hvort ekki sé hægt að ná sátt um það meðan þessi samgönguáætlun liggur fyrir þinginu að framkvæmdafé verði tímasett til Sundabrautarinnar þannig að hægt verði að ráðast í hana þegar hönnunarvinnunni lýkur á árinu 2007 og að fyrir liggi afstaða ráðherra til þess að ekki verði farið í þessa framkvæmd með því hugarfari og á þann hátt að um verði að ræða gjaldtöku á þessari framkvæmd, þ.e. Sundabrautinni sem er innan borgarmarkanna. Það væri mjög óeðlilegt og yrði aldrei liðið af okkur Reykvíkingum. Ástæða er til þess, virðulegi forseti, að fagna því sem fram kemur í þessari umferðaröryggisáætlun sem sett er fram fyrir næstu fjögur árin um að mótuð sé framkvæmdaáætlun í þessu efni. Brýnast er að eyða hinum svokölluðu svartblettum og að gerð verði úttekt á slysastöðum um land allt og sett fram áætlun til að bæta aðstæður og merkingar þar sem slys eru tíð. Við erum þegar að sjá árangur í umferðaröryggismálum og það á að vera okkur hvatning til þess að halda áfram á þeirri braut. Því er ástæða til þess að fagna því að skipulega sé farið í þessi mál með þeirri umferðaröryggisáætlun sem fram kemur í samgönguáætlun sem við fjöllum nú um.

Virðulegur forseti. Ekki er unnt á þeim stutta tíma sem er til ráðstöfunar að svara þeim spurningum sem hv. þingmaður bar upp. En ég vil vekja athygli á einu atriði vegna þess hversu sterkt hv. þingmaður tók til orða. Alvarlegustu slysin í umferðinni á Íslandi verða á þjóðvegum landsins þar sem ökuhraðinn er mikill og ekki síst þess vegna - og það ættu hv. þingmenn Reykjavíkurkjördæmanna beggja að skynja og skilja - einmitt þess vegna, vegna þess að umferðin um þjóðvegi landsins er mikil og þar verða alvarlegustu slysin, leggjum við svo mikla fjármuni í uppbyggingu vegakerfisins úti á landi. Hv. þingmenn Reykjavíkur verða að fara að átta sig á því, ekki síst vegna þess að íbúar höfuðborgarinnar eru á ferðinni um landið. Það er afar mikilvægt að þingmenn átti sig á þessum staðreyndum. Við erum að gera hér áætlun um að auka öryggi á þjóðvegum landsins. Það er ekki eingöngu verið að bæta vegakerfið fyrir íbúa tiltekins svæðis. Fjöldinn allur af erlendum ferðamönnum fer um landið. Fjöldinn allur af íbúum höfuðborgarsvæðisins fer um landið og á það á hættu að lenda í umferðarslysum vegna þess hversu vegakerfið er bágborið. Þess vegna leggjum við áherslu á uppbyggingu vegakerfisins. 
            

Virðulegi forseti. Ég er auðvitað ekki með mínum orðum að gera lítið úr alvarleika umferðarslysa úti á landsbyggðinni. Þar hafa orðið mjög mörg og alvarleg slys. Ég var bara að vitna í skýrslu hæstv. ráðherra sjálfs, samgönguáætlunina, þar sem segir, og er þá verið að vitna til höfuðborgarsvæðisins, með leyfi forseta: „Á þessu svæði er þjóðvegaumferð langmest og slys tíðust.“ Þar segir líka að á þessu svæði sé unnt að fækka umferðarslysum mest. Ég var einungis að vitna í skýrslu hæstv. ráðherra og hæstv. ráðherra getur varla mótmælt því hvað umferðarþunginn hefur aukist mikið á umliðnum árum á þessu svæði, m.a. vegna þeirra ástæðna sem ég hér nefndi. Mér fannst mjög sérstakt, virðulegi forseti, úr því að ráðherra kom hér í andsvar sem ég þakka auðvitað fyrir, að hæstv. ráðherra sæi ekki neina ástæðu til þess að svara þeim spurningum sem ég beindi til hans um Sundabrautina meðal annars. Það er mjög mikilvægt að fá fram hjá hæstv. ráðherra hvað hann hugsar sér varðandi framkvæmdafé í Sundabrautina. Hönnunarfé er af skornum skammti sem ekki mun einu sinni duga. Miðað við öll áform - og umhverfismat mun liggja fyrir fljótlega - verður hægt að ráðast hér í framkvæmdir á árinu 2007 og það kallar á framkvæmdafé í þessari áætlun. Ef það verður ekki þá blasir við að ekki verður hægt að hefja framkvæmdir fyrr en árið 2009 sem er alls óásættanlegt. Ég spyr hvað hæstv. ráðherra sé að hugsa um einkaframkvæmd sem ég hef séð haft eftir honum. Er ráðherrann að íhuga gjaldtöku með einhverjum hætti? Um það hef ég spurt hér, hæstv. forseti, og það er mikilvægt að fá það fram hér í þessari umræðu? Ég spyr hæstv. ráðherra hvort hann telji það ekki sanngjarna ósk af hálfu okkar þingmanna Reykvíkinga að ráðherrann beiti sér fyrir því að sett verði fram tímaáætlun um það hvernig fjármagn komi inn í þessa framkvæmd að því er Sundabrautina varðar. Mér finnst það lágmarkskrafa. Við þingmenn Reykvíkinga höfum verið þolinmóðir 

Virðulegur forseti. Það sem ég sagði áðan var af því gefna tilefni að hv. þingmaður sagði að skiptingin á milli kjördæma væri stórmóðgun við íbúa höfuðborgarsvæðisins. Ég tel að það geti ekki verið stórmóðgun að leggja upp áætlanir um endurbætur á vegakerfinu, endurbætur á þeim hluta vegakerfisins þar sem hætturnar eru mestar. Umferðaröryggisaðgerðirnar eru aðalatriði þessarar samgönguáætlunar. Ég vænti þess að hv. þingmenn, allir sem einn, séu tilbúnir til þess að taka á til þess að auka umferðaröryggi á þjóðvegum landsins. Mörg umferðarslys verða á höfuðborgarsvæðinu. En alvarlegustu slysin verða á þjóðvegum landsins og þar er endurbóta þörf. Það er viðurkennt, held ég, af öllum sem fylgjast vel með uppbyggingu samgöngukerfisins og þeim sem fylgjast með umferðarmálum að þrátt fyrir að okkur finnist stundum vera biðraðir á höfuðborgarsvæðinu þá er það nú þannig að ástandið í umferðarmálum á höfuðborgarsvæðinu er með því allra besta sem þekkist í nokkurri einustu höfuðborg í Evrópu. Engu að síður viljum við bæta þetta. Þess vegna höfum við verið að byggja mislæg gatnamót í Mjóddinni, við Stekkjarbakkann og breikka Reykjanesbrautina, breikka Vesturlandsveginn vestur í Mosfellsbæ og byggja mislæg gatnamót við Víkurveg o.s.frv. Það hafa því orðið stórstígar framfarir í samgöngukerfinu á höfuðborgarsvæðinu sem betur fer og það hefur dregið úr slysum á höfuðborgarsvæðinu sem betur fer. Það gilda því alveg sömu lögmál, að mínu mati, á höfuðborgarsvæðinu og úti um landið. 

Hvernig stendur á því, virðulegi forseti, að í annað sinn sem hæstv. ráðherra kemur upp í ræðustól til þess að veita andsvar við ræðu minni þá kemur hann sér undan því að svara beinum fyrirspurnum sem til hans er beint um Sundabrautina.  Ég bara óska eftir því að hæstv. ráðherra svari þeim spurningum sem til hans er beint. Það skiptir miklu máli fyrir íbúa höfuðborgarsvæðisins, ekki síst Reykjavíkur, hvernig með Sundabrautina á að fara. Það liggur fyrir að hún er alveg klár til ákvarðanatöku núna á næstunni og það er hægt að ráðast í hönnunina og byrja framkvæmdir á árinu 2007. Hæstv. ráðherra getur ekki komið sér undan því að svara okkur þingmönnum Reykvíkinga um hvernig þar á að standa að málum. Hæstv. ráðherra notar tíma sinn til þess að réttlæta það af hverju svo miklu meira vegafé hafi farið til landsbyggðarinnar en höfuðborgarsvæðisins. Ef hæstv. ráðherra hefði hlustað á mál mitt áðan þá kom ég einmitt að því að ég hef sýnt því fullan skilning á þeim árum sem ég hef setið á þingi að það hefur farið verulega meira fjármagn til landsbyggðarinnar en höfuðborgarsvæðisins og ég hef stutt það. Á síðastliðnum tíu árum erum við að tala um að 80% af nýframkvæmdafé hafi gengið til landsbyggðarinnar en 20% til höfuðborgarsvæðisins. Það sýnir auðvitað að ég hef fullan skilning á því að það þarf að bæta þar samgöngur. En það þýðir ekki að ég samþykki að Reykjavíkurborg og höfuðborgarsvæðið eigi að vera út undan. Við erum að tala um langt árabil þar sem höfuðborgarsvæðið hefur verið út undan og við segjum: Nú er bara nóg komið. Nú er komið að Reykjavík, að auka fé til nýframkvæmda til þess að hægt sé að ráðast í brýnar framkvæmdir. Það stendur í skýrslu ráðherrans sjálfs að hér séu slys tíðust og að unnt sé að fækka umferðarslysum mest á þessu svæði með því að bæta hér samgöngumálin. 

Virðulegi forseti. Ég get tekið undir með ánægju hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur með þá umferðaröryggisáætlun sem fyrir liggur. Það er hins vegar mjög dapurt - kem ég þá aftur að borgaryfirvöldum - að enn skuli slegið á frest framkvæmdum við hættulegustu gatnamót í Reykjavík, þ.e. mislæg gatnamót Miklubrautar og Kringlumýrarbrautar. Það liggur fyrir að yfir 80 þúsund bílar fara þar um á dag. Árið 2002 urðu þar 92 umferðarslys og 44 slösuðust. Allar götur frá 1994 þegar skipulag mislægra gatnamóta lá fyrir og nýr meiri hluti borgarstjórnar komst að og kastaði því út af skipulaginu enn verið að þvælast með þetta mikla öryggisatriði þéttbýlisfólksins á höfuðborgarsvæðinu. Næsta útspil er að fresta þessum málum næstu sjö árin með því að setja fleiri umferðarljós og breikka aðkomu aðreina að þessum gatnamótum. Sundabrautina nefndi ég áðan og benti á að ekki væri enn búið að taka ákvörðun um legu brautarinnar. Ég ætla að vitna til bréfs borgarstjóra máli mínu til stuðnings. Þar segir m.a., með leyfi forseta: „Sundabraut. Fljótlega er að vænta úrskurðar umhverfisráðherra vegna kæru á mati á umhverfisáhrifum Sundabrautar.“ Síðan er sagt, með leyfi forseta: „Matið leiddi í ljós að verulegur kostnaðarmunur er á innri leið og þeirri ytri og er vandséð að aðrar niðurstöður umhverfismatsins réttlæti kostnaðaraukann.“ Það er búið að standa í ströggli við meiri hluta borgarstjórnar í nokkur ár um innri leið eða ytri leið. Hér er nú bara verið að leiða að því að þau ætli að láta umhverfismatið ráða loksins og loksins er þetta mál að komast í höfn. En það er ekki ákvörðun því að hún hefur ekki verið tekin enn. Það er gott að hv. þm. Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir labbar hér fram hjá því að hún mótmælti því og sagði að það væri búið að taka ákvörðun. 

Það er ákaflega merkilegt að hlýða hér á þingmann Reykvíkinga tala og reyna …

Má ég biðja hv. þingmenn um að …

Hv. þingmaður segir ekki orð um það að hér er verið að svelta höfuðborgarsvæðið og Reykjavík. Hann fer í sinn gamla frasa að vísa til borgaryfirvalda, segir að þau séu eitthvað vanbúin að taka ákvarðanir o.s.frv. eins og hann gerir alltaf. Það er hans regla. Ég hef aldrei heyrt hv. þingmann, sem er að ég held formaður samgöngunefndar, taka undir það að verulega sé hallað á hlut Reykvíkinga og höfuðborgarsvæðisins að því er varðar nýframkvæmdafé, en það er bara svo. Varðandi Sundabrautina hefur verið haft eftir borgarstjóra, ég er með það hér fyrir framan mig og það er úr Morgunblaðinu 7. apríl, að borgarstjórn muni taka ákvörðun um legu brautarinnar um leið og umhverfisráðherra hefur úrskurðað um umhverfismat. Það liggur bara fyrir. Borgarstjórinn segir líka að ef ákveðin skilyrði eru uppfyllt varðandi tengingu við miðborgina viljum við fara svokallaða innri leið sem samgönguráðuneytið hefur lagt áherslu á. 
             Það liggur sem sagt fyrir hjá borgarstjóra að það stendur ekki á borgaryfirvöldum, það stendur á fjármagni. Það stendur á fjármagni, frú forseti, og sú er staðreynd málsins. Það á ekki að vera að drekkja þessu í rugli um að það standi eitthvað á Reykjavíkurborg eina ferðina enn. Það liggur fyrir að um leið og við fáum Sundabrautina úr umhverfismati mun borgarstjórn taka ákvörðun um leguna á brautinni og þá er hægt að ráðast í hönnunarframkvæmdir sem væntanlega verður ekki hægt að klára, ef það verður ekki sett meira fé í hönnunina en þessar 350 milljónir sem áætlaðar eru. Það fór ég yfir í ræðu minni áðan. Það liggur líka fyrir varðandi Miklubraut, það hefur verið fallist á það að ráðast verði í gerð mislægra gatnamóta, það borgi sig að bíða og sjá hvernig breikkun gatnamótanna reynist. Það hefur verið sett 

Virðulegi forseti. Ég er hérna með bréf frá borgarstjóra sem dagsett er 6. apríl. Mér barst það í hendur 9. apríl. Þar er aðeins talað um að beðið verði eftir mati á umhverfisáhrifum. Það getur vel verið að það sé frétt í Morgunblaðinu, ég veit ekkert hvenær hún er, það eru þá orðin misvísandi skilaboð frá borginni. Varðandi það að ég sé alltaf í einhverjum föstum frösum, ég kom inn á það sem hv. þingmaður nefndi áðan um öryggismálin. Þetta er stórkostlegt öryggismál, mislæg gatnamót Miklubraut/Kringlumýrarbraut í ljósi þeirrar slysatíðni sem þar er. Það er bara staðreyndin. Varðandi fjármál og fjármögnun vegaframkvæmda í Reykjavík sagði ég hér fyrr í dag að það lægi ljóst fyrir að ríkisstjórnin hefði rætt þau mál. Hér er verið að ræða um, ekki einhverjar milljónir, heldur milljarða. Þegar fyrir liggur hvaða leið verður farin verður auðvitað farið í undirbúningsvinnu sem tekur um tvö ár, það er álit Vegagerðarinnar að öll undirbúningsvinnan taki rúm tvö ár. Þá erum við komin að enda þessarar áætlunar þannig að, eins og ég sagði áðan, þá verður væntanlega sett fjármagn í að klára þessa leið. Ég get alveg tekið undir það með hv. þingmanni að auðvitað hafa þingmenn Reykjavíkur sýnt mikla biðlund og þolinmæði í gegnum árin. Það hafa þeir gert með tilliti og í ljósi þeirrar slysatíðni sem er á þjóðvegum landsins, þess átaks sem þarf að vinna til að rétta þann vanda af. Nú er það langt í höfn vonandi, og vonandi fer þá að sjást hér til mikilla verka, eins og þegar er hafið varðandi Reykjanesbraut, Vesturlandsveg og fleiri verkframkvæmdir mætti nefna.

Virðulegi forseti. Ég hef ekki tekið eftir því að það hafi staðið í hv. þingmanni hér í gegnum árin að samþykkja milljarða hér og milljarða þar, í göng hér og göng þar, en þegar kemur að framkvæmdum í Reykjavík sem eru kannski af svipaðri stærð, fyrsti áfanginn eins og göng sem ekki hefur staðið í hv. þingmanni að samþykkja, hefur hann allt á hornum sér og talar út og suður um að það standi eitthvað á borgaryfirvöldum. Það gerir það bara ekki. Borgaryfirvöld hafa lagt áherslu á að lega Sundabrautar verði með þeim hætti að umferðinni verði beint að miðbænun og að lífríki Elliðaár skaðist ekki. Báðum þessum markmiðum sýnist vera hægt að ná með þessari innri leið. Þess vegna mun ekki standa á borgaryfirvöldum að taka ákvörðun í þessum málum um leið og umhverfismatið liggur fyrir. Það er bara staðreynd málsins, virðulegi forseti. Ég skil ekki hvað vakir fyrir hv. þingmanni að vera að þvæla með málið fram og til baka eins og hann hefur gert hér. Og að það standi í hv. þingmanni að reyna að berjast fyrir því með okkur þingmönnum Reykvíkinga að fá samgönguráðherrann til að setja niður tímasetta áætlun um framkvæmdir við Sundabrautina og standa með okkur í því að hæstv. samgönguráðherra standi ekki þannig að málum að tekið verði gjald af Sundabrautinni sem er innan borgarmarkanna, ég skil það ekki. Það ætti frekar að vera kappsmál hv. þingmanns að berjast með þingmönnum Reykjavíkur en tala með þeim hætti sem hann hefur hér gert. Varðandi Miklubrautina og Kringlubrautina liggur fyrir, haft eftir borgarstjóra, að framkvæmdir muni hefjast við breikkun gatnamóta Kringlumýrar-/Miklubrautar. Með þessari breikkun gatnamótanna komast allir umferðarstraumar í frítt flæði og þessar endurbætur munu verulega bæta allar samgöngur á þessum stað sem virkilega er ástæða til að taka á. 

Frú forseti. Hérna er til umræðu tillaga til þingsályktunar um fjögurra ára samgönguáætlun. Eftir að slegið var saman í eina samræmda samgönguáætlun vegamálum, flugmálum og hafnamálum er þetta komið hér í eina þingsályktunartillögu. Því fer fjarri að á þessum átta mínútum sem við höfum til umráða í umræðunni hér sé hægt að fjalla um þá málaflokka alla í neinu ítarlegu máli. Ég vil fyrst víkja að þeirri heildarstefnumörkun sem ríkisstjórnin hefur gert, þ.e. að skera niður fjárframlög til vegamála. Fyrir síðustu alþingiskosningar var ákveðið að verja sérstöku fjármagni til átaks í vegamálum, auk þess var þá samþykkt líka metnaðarfull samgönguáætlun, vegáætlun, til næstu ára. Strax eftir að kosningum lauk var byrjað að skera niður og því hefur svo verið haldið áfram. Við erum nú að fjalla um vegáætlun þar sem áfram hefur verið beitt niðurskurði. Þau rök að þetta sé gert til að koma til móts við þenslu í samfélaginu eru mjög veigalítil og í rauninni ekki frambærileg. Það er svo mikið í gangi í samfélaginu að vegaframkvæmdir sem eru hluti af ríkisframkvæmdum eru í algjöru lágmarki. Niðurskurður upp á 2 milljarða á ári í vegáætlun hefur enga þýðingu og skiptir engu máli fyrir þensluna í efnahagslífinu, þvert á móti, vegna þess að samgöngur eru undirstaða fyrir eflingu og styrkingu atvinnulífs og búsetu um allt land sem skilar þá aftur aukningu á tekjum til samfélagsins og til ríkissjóðs. Það er einmitt kannski síst þörf á slíkum aðgerðum því að einn angi af þenslunni í efnahagslífinu nú er hinn mikli viðskiptahalli. Miklu meira er flutt inn en við getum greitt fyrir á hverjum tíma þannig að viðskiptahallinn eykst. Þess vegna ættum við að einbeita okkur að framkvæmdum sem lúta að því að styrkja efnahagslífið og útflutningsgreinarnar. Ferðaþjónustan er ein öflugasta greinin hér á landi nú og vex hvað hraðast. Hún byggir einmitt á góðu vegakerfi um allt land. Ferðaþjónustan er jafnmikilvæg fyrir alla íbúa Reykjavíkur, íbúa á Norður-, Austur- og Vesturlandi, hvar sem er. Í þessari umræðu á milli landshluta skyldu menn hafa í huga að einn stærsti atvinnuvegur í Reykjavík og hér á suðvesturhorninu er ferðaþjónusta og atvinna sem tengist henni. Þess vegna skiptir einmitt svo miklu máli að ferðamenn sem koma til landsins hingað, hvort sem er um Keflavíkurflugvöll, til Reykjavíkur eða fyrir austan, geti farið um allt landið. Vegakerfið skiptir miklu máli í að efla þetta atvinnulíf fyrir okkur öll. Því miður er röng áhersla uppi af hálfu ríkisstjórnarinnar, að skera niður fjármagn til vegamála. Ég vil nefna sérstaklega einn þátt í vegakerfinu sem gleymist gjarnan í umræðunni um samgöngumál, en það eru þessir safn- og tengivegir, héraðsvegir, sveitavegir, vegirnir sem liggja út til stranda og inn til dala út frá meginhringveginum. Þeir hafa gleymst í vegamáli, viðhaldi og stofnframkvæmdum vega á undanförnum árum. Þegar litið er til þess hefur fjármagn til þessara vega í besta falli á árum áður staðið í stað en hefur núna síðustu árin farið minnkandi sem hlutur af heildarfjárveitingu til vegamála. Það eru einmitt þessir vegir, vegirnir innan byggðar, sem gapa og gefa grundvöll fyrir það samfélag sem þar vex og dafnar, og þarf að hafa tækifæri til að vaxa og dafna. Leiðirnar lengjast sem þarf að keyra börn í skóla, leiðirnar líka sem fólk ekur til og frá vinnu frá heimilum sínum í sveitum eða minni þéttbýlissvæðum. Ferðaþjónustan byggir líka á því að þessir vegir, inn til dala og út til stranda, séu góðir, séu færir og meira en færir, séu enginn þröskuldur í þessari þróun. Ég hef lagt fram á Alþingi þingsályktunartillögu sem kveður á um að gera stórátak í uppbyggingu á svokölluðum héraðsvegum sem ég kalla, þ.e. þessum safn- og tengivegum. Það er brýnt að auka framkvæmdir í vegum. Sá vegaflokkur má ekki gleymast. Því miður virðist sem það sé engin stefna uppi hvað varðar uppbyggingu á safn- og tengivegum. Fjársvelti þessara vega, hvort sem er til viðhalds eða til stofnkostnaðar, er ein alvarlegasta ógnun við byggð og búsetu í landinu. Vissulega þarf að byggja upp aðalvegina. Ég kem að því í seinni ræðu minni hversu mikilvægt er að byggja aðalvegina upp, en þetta þarf allt að fara saman. Þau eru mörg, bréfin sem við fáum, þingmenn, frá íbúum úti um land í sveitahéruðum eða sjávarþorpunum sem hvetja til þess að muna eftir þessum vegum. Við höldum ekki neina stóra hópfundi. Þetta fólk sem býr í uppsveitum Borgarfjarðar, Húnavatnssýslu, Skagafjarðar eða Suðurlands boðar ekki til neinna stórra hópfunda eða setur þrýsting á samgönguráðherra um að gefa nú einhver falleg loforð eins og hægt er að gera í hinum stærri þéttbýlum. Þetta fólk getur ekki beitt þeim þrýstingi á ráðherrann en það er ekki þar með sagt að það eigi ekki líka sinn rétt, og við öll. Og einmitt, við stækkum Ísland sem atvinnusvæði, stækkum Ísland sem búsetusvæði ef við komum líka þessum vegum í horf. Gleymum þeim ekki. Því hef ég flutt þingsályktunartillögu sem ég vona að komi til umfjöllunar um leið og samgönguáætlun, ályktun um að gert verði stórátak í uppbyggingu á þessum vegum, héraðsvegum, safn- og tengivegum, vítt og breitt um landið. Þeir mega ekki gleymast en svo virðist hafa verið í áherslum á síðustu árum. Ég legg áherslu á að breyting verði þar á.

Virðulegi forseti. Í dag ræðum við þingsályktunartillögu um fjögurra ára samgönguáætlun fyrir árin 2005–2008. Þegar við ræðum þessi mál horfum við gjarnan til eigin kjördæma og í sjálfu sér er ekki neitt athugavert við það vegna þess að þessi málaflokkur er fólki afar hugleikinn. Ég ætla fyrst og fremst að gera samgöngur á landi að umræðuefni þó svo að ég viti að í rauninni sé ekkert byggðarlag þar sem samgöngur skipta meira máli en Vestmannaeyjar. Við höfum verið að berjast fyrir auknum og betri samgöngum til Eyja vegna þess að samgöngur skipta Vestmanneyinga gríðarlega miklu máli. Samgöngur skipta landsbyggðina alveg sérlega miklu máli. Við megum líka passa okkur á því að stilla ekki höfuðborginni og landsbyggðinni upp sem andstæðum fylkingum hvað þetta varðar vegna þess að við sem komum af landsbyggðinni getum ekki verið án höfuðborgarinnar og á sama hátt er óhætt að segja að höfuðborgarbúar geti ekki verið án okkar sem á landsbyggðinni búum. Það er dálítið merkilegt þegar við hlustum á þingmenn ræða um samgöngumál, þá tala þeir sumir eins og miklir sérfræðingar í vegagerð, brúargerð, flugvallargerð, hafnargerð, svo ekki sé talað um gangagerð. Og margir þingmenn hafa tamið sér að tala eins og þeir kunni allt í vegagerð enda er, eins og ég sagði í upphafi máls mín, þessi málaflokkur þannig að það hafa í raun og veru allir mjög mikinn áhuga á honum. Við búum við gríðarlega breytt munstur í búsetu. Á höfuðborgarsvæðinu sækja höfuðborgarbúar miklu meira út á land en þeir gerðu áður, bæði hvað varðar sumarhús og sumarbústaði, auk þess sem mjög margir hafa kosið að kaupa sér húsnæði t.d. í nágrannabyggðum eins og Hveragerði, Selfossi, jafnvel í uppsveitum Árnessýslu, Hellu og Hvolsvelli. Þetta fólk sækir jafnvel vinnu daglega til Reykjavíkur eða þá fólk sækir vinnu á þessa staði úr Reykjavík. Það er því orðin gríðarlega mikil umferð á ákveðnum stöðum og flöskuhálsar eins og t.d. Hellisheiðin. Hún er í dag orðin flöskuháls og ég gleðst mjög yfir því að gert er ráð fyrir í þessari áætlun að verja 300 milljónum til þess að breikka veginn um Hellisheiði og koma þannig fyrir málum. Þar eru mjög miklar slysagildrur og mjög nauðsynlegt að koma í veg fyrir öll þau slys sem verða á heiðinni. Fyrir mörgum árum henti ég fram þeirri hugmynd að full ástæða væri til að skoða þá möguleika hvort ekki ætti að setja göng í gegnum Hellisheiði á sama hátt og göng eru undir Hvalfjörð. Við búum í samkeppni við þessi byggðarlög og þetta skiptir máli og mér finnst að við ættum að huga verulega að þessum málum. Það er margt fleira sem mætti nefna þegar við tölum um flöskuhálsa. Þegar við ökum í gegnum Selfossbæ er þar orðin gríðarlega mikil umferð, hvort sem við ökum þar um á degi eða nóttu. Það helgast líka af því að mjög miklar samgöngur eru orðnar á landi. Eftir að strandsiglingar lögðust af varð margfalt meiri umferð á landi en áður var og þarna er auðvitað mjög nauðsynlegt að huga að brúargerð og öðru slíku. Greiðar samgöngur eru líka forsendur fyrir sameiningu sveitarfélaga. Ef ég horfi til þess svæðis sem ég vinn núna og bý á, þ.e. í uppsveitum Árnessýslu, ef þar á að geta orðið sameining sveitarfélaga er nauðsynlegt að flýta eins og mögulegt er brú yfir Hvítá til að tengja svæði saman. Á sama hátt þarf líka að leggja aukið fé í Gjábakkaveg til að tengja svæðið betur höfuðborgarsvæðinu. En eitt af því sem ég sakna í þessari samgönguáætlun er Suðurstrandarvegur. Ég ætla ekki að fara út í umræðu um Héðinsfjarðargöng en þau voru í raun samþykkt á sömu forsendu og Suðurstrandarvegur, þ.e. vegna breytingar á kjördæmaskipuninni, þannig að ég sakna þess mjög að sjá ekki Suðurstrandarveg í þeim tillögum sem hér eru því að með Suðurstrandarvegi skapast líka tenging við Suðurland með alveg sérstökum hætti. Það er annar málaflokkur sem allt of sjaldan er talað um þegar fjallað er um samgöngur á landi, það eru hinir svokölluðu tengivegir. Í gamla Suðurlandskjördæmi eru 25% af öllum tengivegum landsins. Það er auðvitað afar brýnt með tilliti til þess að flestir þeirra 300 þúsund útlendinga sem heimsækja Ísland á ári hverju eru farnir að taka bílaleigubíla. Þetta sama fólk ekur á þessum vegum, tengivegum á Suðurlandi, og það er afar brýnt að verja meiri peningum til þeirra en nú er gert. Ég nefni fleiri vegi sem allt of sjaldan er talað um, þ.e. landvegir utan grunnnets. Það eru hálendisvegir sem tengja saman landshlutana, það eru safnvegir sem eru til sveita, það eru styrkjavegir o.s.frv. Hér er líka talað um reiðvegi og það er mjög ánægjulegt að verið er að verja meiri peningum til reiðvega en áður var og þegar ég horfi til framtíðar hljóta að koma hér á Íslandi hjólreiðabrautir eins og gerist erlendis vegna þess að í auknum mæli byggist ferðamennskan á því að menn hjóla. Við gætum því í rauninni varið hverri einustu krónu sem í ríkiskassann kemur til vegagerðar, það er alveg ljóst. Þetta er í raun og veru það sama og með heilbrigðiskerfið, en þetta eru þær tillögur sem nú eru lagðar fram og ég vildi sjá enn meiri peninga til samgöngumála.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu. Hann nefndi mörg brýn verkefni í samgöngumálum, en sérstaklega eitt, og hann er nú málinu kunnugur þar sem hann hefur setið á Alþingi um nokkurt skeið og síðustu tvö kjörtímabil þegar fram fór og tekin var ákvörðun um kjördæmabreytinguna títtnefndu og til varð okkar ágæta Suðurkjördæmi. Forsendur þeirrar kjördæmabreytingar, þeirrar svæðasameiningar sem að einhverju leyti fer fram með slíkri kjördæmabreytingu þar sem Suðurnes, Suðurland, svæðið austur að Hornafirði, verður eitt kjördæmi, varð að sjálfsögðu að liggja því til grundvallar einhver tenging önnur en í gegnum Reykjavík og þá leið sem við þekkjum. Því var lofað af stjórnarflokkunum að Suðurstrandarvegur væri sérstök samgönguframkvæmd sem lægi kjördæmabreytingunni fullkomlega til grundvallar. Nú eru liðin nokkuð mörg ár frá því að kjördæmabreytingin var ákveðin og nú erum við á okkar fyrsta kjörtímabili þar sem kosið var eftir þeirri kjördæmabreytingu. Við þekkjum nú þegar hve það að Suðurstrandarvegur sé ekki kominn í gagnið þvælist fyrir því að um sé að ræða svæði sem er einhver heild. Því fer fjarri að svo sé af því að þessa tengingu á milli Suðurlands og Suðurnesja eftir suðurströndinni skortir algjörlega. Hv. þingmaður nefndi að hann hefði viljað sjá þann veg en í samgönguáætluninni bjarmar ekkert fyrir Suðurstrandarvegi, nánast ekki neitt. Það er nánast engu fé varið til hans miðað við hve stór framkvæmdin er, það er rétt byrjað á útboðum sitt í hvorn endann en ekkert sem sér fyrir endann á eða að þessi mikilvæga framkvæmd komist í gagnið. Tekur hann ekki undir það að stjórnvöld verði að standa við þetta kosningaloforð, þetta loforð gagnvart kjósendum í Suðurkjördæmi 

Herra forseti. Það er alveg rétt sem hv. þingmaður talar um að Suðurstrandarvegur var ákveðin forsenda fyrir sameiningu kjördæmisins, þ.e. stækkun kjördæmisins, og að sjálfsögðu treysti ég því að Suðurstrandarvegur komi. Ég hef eðlilega ekki fylgst jafnvel með þingstörfum núna sem varaþingmaður eins og þegar ég sat á þingi, þess vegna hef ég ekki verið inni í þeirri vinnu þegar verið var að byggja upp þessa samgönguáætlun. Ég geri mér hins vegar grein fyrir að bæði Reykjanesbrautin, sem búið er að breikka og stækka, og það fjármagn sem notað er á Hellisheiðinni þóttu brýnni verkefni en Suðurstrandarvegurinn. Ég og hv. þingmaður þekkjum það sem ökum þessa leið oft - nær daglega ímynda ég mér að hv. þingmaður keyri þessa leið - að Hellisheiðin er ákveðinn flöskuháls og því þarf oft að skoða hvað eru mikilvægustu verkefni hverju sinni. Peningarnir eru afl þess sem gera þarf. Ég er alveg klár á því, eins og talað hefur verið um, að Suðurstrandarvegur mun koma og hann verður að koma vegna þess að þær væntingar eru byggðar upp á sömu forsendum og væntingarnar um Héðinsfjarðargöngin, sem ég ætla ekki að eyða mörgum orðum í. Það er gríðarlega dýr framkvæmd, mjög dýr framkvæmd, og ég veit að hún kemur sér vel fyrir þá sem þar búa. Ég vil líka leggja mikla áherslu á þessar tengingar, t.d. í uppsveitunum. Þegar við erum að tala um sameiningu sveitarfélaga þar er brú yfir Hvítá meginforsenda og við eigum líka að tengja saman uppsveitir Árnessýslu og Rangárvallasýslu, og ég er viss um að hv. þingmaður styður mig í því.

Virðulegi forseti. Ég tek að sjálfsögðu undir það. Það liggur sameiningu sveitarfélaga til grundvallar að hægt sé að bæta samgöngur innan svæðanna. Án þess verður ekki raunveruleg sameining og án þess næst ekki fram sá ávinningur sem klárlega er af sameiningu sveitarfélaga og fækkun þeirra, en það er önnur umræða. En mér finnst ekki rétt að bera saman Suðurstrandarveg sem sérstakri samgönguáætlun vegna kjördæmabreytinga, lofað fyrir mörgum herrans árum, og sjálfsagðar og brýnar vegabætur á Hellisheiði og á Suðurlandsvegi þar sem er verið að hefjast handa við að breikka veginn 2+1 á köflum og lýkur því vonandi, og ég fagna því mjög að það sé komið á samgönguáætlun. Það var meginbaráttumál sem Samtök sunnlenskra sveitarfélaga sameinuðust um að setja í forgang í baráttumálum sínum fyrir samgöngum og ég fagna því mjög, það er gott mál. En það er einfaldlega ekki rétt að bera það saman við Suðurstrandarveginn og réttlæta það að Suðurstrandarvegur sé í rauninni sleginn af núna um nokkurra ára bil vegna þess að setja eigi 300 milljónir í að lagfæra Hellisheiðina. Sá samanburður er að mínu mati ranglátur og ekki rétt að stilla því þannig upp af því hvernig loforðið um Suðurstrandarveg, fyrirheitin um Suðurstrandarveg eru til komin, sérstök samgönguáætlun vegna kjördæmabreytinganna. Annars er mjög ólíklegt að sá vegur hefði komið til og klárlega hefðu menn áreiðanlega ekki forgangsraðað þannig að það ætti að fara í Suðurstrandarveg á meðan ekki væri búið að tvöfalda Reykjanesbraut og breikka Suðurlandsveg, ég held að það fari enginn í grafgötur með það. Þess vegna er ekki rétt að bera þetta saman. Þessi ákvörðun var tekin vegna kjördæmabreytinganna, ekki vegna forgangsröðunar á milli þessara þriggja stóru verkefna. Þess vegna ítreka ég að þessi samgönguáætlun á ekki að fara frá þinginu nema sjáist í Suðurstrandarveginn.

Herra forseti. Þetta var um margt ágætis andsvar hjá hv. þingmanni. Hins vegar er málið þannig að þegar við höfum ákveðna peninga þá þurfum við að forgangsraða. Við getum ekki notað sömu krónuna oftar en einu sinni. Það er ljóst. Menn vilja vera ábyrgir í peningamálum, þessi ríkisstjórn hefur verið mjög ábyrg í peningamálum þjóðarinnar. Ég er sérstakur áhugamaður um Suðurstrandarveg vegna þess að hann skiptir okkar nýja kjördæmi miklu máli. Við getum ímyndað okkur það þegar við horfum til ferðaþjónustunnar hvað þetta skiptir miklu máli, að tengja saman Þorlákshöfn annars vegar og Grindavík hins vegar. Ég treysti því að sjálfsögðu að farið verði út í framkvæmdir við Suðurstrandarveg. Þetta var eitt af því sem við ræddum mjög mikið, þingmenn Suðurlands í gamla kjördæminu og þingmenn Reykjaness. Þá voru allir mjög áhugasamir um þessa hluti. En á þeim tíma voru gríðarleg slys á Reykjanesbrautinni. Þess vegna var farið út í að breikka hana. Á sama hátt eru núna, nánast í hverri einustu viku, slys á Hellisheiði, síðast fyrir fáeinum dögum að fimm bílar lentu í árekstri. En við getum ekki notað sömu krónuna oftar en einu sinni og þess vegna er þetta væntanlega með þessum hætti. En ég skal berjast með oddi og egg fyrir því að Suðurstrandarvegurinn verði að veruleika. Það er hárrétt, að talað var um það þegar kjördæmabreytingin átti sér stað. Þá var þetta í raun sú gulrót sem menn töluðu um.

Virðulegi forseti. Hæstv. samgönguráðherra hefur mælt fyrir tillögu sinni til þingsályktunar um nýja fjögurra ára samgönguáætlun, í þetta sinn fyrir árin 2005–2008. Við höfum margoft heyrt í fréttum að í raun sé ekki verið að skera neitt niður heldur séu peningabúntin færð frá einu ári til annars, ef svo má segja. Einhverjum framkvæmdum var frestað í fyrra, framkvæmdum er frestað í ár og það á að fresta framkvæmdum á næsta ári en síðan er okkur sagt að það eigi heldur betur að gefa í þegar nálgast fer næstu kosningar, bæta um og lagfæra þetta allt og kippa í liðinn á árunum 2007 og 2008. Við vitum jú öll að það stendur til að halda næstu alþingiskosningar á vordögum 2007. Hér er talað um að þetta þurfi að gerast til að slá á þenslu. Það er ástæðan sem gefin er fyrir þessu. Í því sambandi hefur maður m.a. heyrt talað um að svo miklar framkvæmdir séu annars staðar á landinu, til að mynda á Austurlandi, og því sé nauðsynlegt að grípa til svona aðgerða. Ég get alveg viðurkennt það að ég var svo vitlaus að ég keypti þessa skýringu til að byrja með. En síðan fóru að renna á mig tvær grímur með hvort þetta gæti verið rétt. Ég sannfærðist í raun um að þetta væri ekki rétt, þetta er bara yfirskin, bara fyrirsláttur. Ég sannfærðist um það þegar ég las skýrslu forstjóra Landsvirkjunar um starfsemi hennar, skýrslu sem hann flutti á samráðsfundi Landsvirkjunar þann 8. apríl síðastliðinn, Friðrik Sophusson, fyrrverandi. alþingismaður og einn af frammámönnum í Sjálfstæðisflokknum til margra ára. Ég reikna með að pólitískar skoðanir hans hafi ekkert breyst þó að hann sé orðinn forstjóri Landsvirkjunar og hann sé enn í sama liðinu, ef svo má segja. Mér fannst hann segja merkilega hluti. Hann kom m.a. að þessari goðsögn um að framkvæmdir á Austurlandi gerðu það að verkum að hér væri svo ofboðslega mikil þensla. Mig langar að lesa aðeins úr ræðu hans, með leyfi virðulegs forseta: „Í umræðu að undanförnu hefur verið gert mikið úr áhrifum stóriðjuframkvæmda á hátt gengi íslensku krónunnar. Það er rétt að viðamiklar stóriðjuframkvæmdir hafa vissulega áhrif á efnahagsástand, bæði staðbundið og á landinu öllu. Þetta er auðséð á Austfjörðum um þessar mundir. Hitt er einföldun að láta sem gengishækkun krónunnar megi einkum rekja til þessara framkvæmda. Nettó innflutningur á erlendu fjármagni er ekki eins mikill og fjárfestingarkostnaður virkjunarinnar og erlendar lántökur gefa tilefni til að ætla. Kemur þar til að aðföng koma að verulegu marki erlendis frá, þar með talið vinnuafl. Skýringa á háu gengi krónunnar er ekki síður að leita í kaupum erlendra sjóða á íslenskum skuldabréfum, húsnæðislánum bankanna og vísi að eignabólu á mörkuðum hérlendis.“ Ég túlka þessi ummæli forstjóra Landsvirkjunar þannig að hann vísi því eiginlega út í hafsauga að hér sé svo mikil þensla út af framkvæmdum fyrir austan. Það má vel vera að mig misminni en mig minnir að Friðrik Sophusson hafi einu sinni verið fjármálaráðherra hér á landi. Það getur verið að mig misminni, ég bjó erlendis á þeim árum, en mig minnir það. Ég ætla að Friðrik Sophusson hafi töluvert vit á efnahagsmálum með alla þá pólitísku reynslu sem hann býr yfir, sá ágæti maður. Mér finnst ég sjá plottið í þessu öllu saman. Ríkisstjórnarflokkarnir eru einfaldlega að búa sér til sjóð, eins konar jójó eða pendúl, sem þeir notfæra sér eftir eigin hentugleika og haga seglum eftir vindi með tilliti til kosninga á hverjum tíma. Það er náttúrlega sniðugt að geta bætt vel í sjóði til vegaframkvæmda og deilt út peningum til hægri og vinstri á kosningaári eða geta komið með loforð á kosningaári um að framkvæmdir hefjist strax að loknum kosningum. Þetta er náttúrlega freistandi fyrir stjórnmálamenn, að haga seglum með þessum hætti, stjórnmálamenn sem vilja náttúrlega fyrir alla muni hanga á völdunum. Það má vel vera að aðrir flokkar taki þetta upp eftir þeim, ég veit það ekki. En mér finnast þessi vinnubrögð ekki til mikillar fyrirmyndar. Það er nú einu sinni þannig, virðulegi forseti, að þegar stjórnmálamenn fara ríðandi um héruð og lofa framkvæmdum hingað og þangað þá leggja kjósendur við hlustir, kjósendur sem mæta á fundi, kjósendur sem fylgjast með í fjölmiðlum, kjósendur sem trúa þessum loforðum og kjósa stjórnmálamenn inn á þing af því að fólk tekur mark á því sem þeir segja. Það hlýtur því að valda gríðarlegum vonbrigðum hjá fólki, ég skil það mjög vel og heyri á fólki að þetta veldur fólki gríðarlegum vonbrigðum, þegar það koma eins og skrattinn úr sauðarleggnum alls konar niðurstöður sem fólk átti ekki von á. Hér var rétt áðan talað um Suðurstrandarveginn, sem er dæmigert kosningaloforð sem engin innstæða virðist hafa verið fyrir. Ég er einn af þingmönnum Suðurkjördæmis og við höfum margoft verið á fundum, frá því að ég var kosinn á þing fyrir tæpum tveimur árum, með sveitarstjórnarmönnum og öðrum þar sem gengið hefur verið út frá því sem vísum hlut að framkvæmdir hæfust við þennan veg í takt við þau fyrirheit sem gefin höfðu verið. Nú kemur það eins og köld vatnsgusa framan í fólk, bæði fyrir austan fjall, á Suðurlandsundirlendinu og á Reykjanesskaganum, eins og köld vatnsgusa, að það er eins og það hafi aldrei nokkurn tíma staðið til að leggja veginn.

Það er byrjað að leggja hann.

Það er rétt byrjað að leggja smábút en það er alls ekki nóg, hæstv. samgönguráðherra. Mér finnst leiðinlegt að sjá að þessi vegur skuli ekki vera inni. Ég hef margoft farið þennan veg, skoðað hann og kynnt mér þessa leið. Þetta er ákaflega falleg leið. En eins og hún er í dag er hún ekki boðleg. Þetta er slæmur vegur í dag en gæti verið mjög góður vegur, ekki síst með tilliti til ferðaþjónustu. Hæstv. samgönguráðherra mælti á dögunum fyrir mjög metnaðarfullri áætlun í ferðamálum fyrir 2006–2015 og ég veit að hann gerir sér fulla grein fyrir því að samgöngur eru lykilatriði í uppbyggingu ferðamála á landinu. Virðulegi forseti. Ég sé að tími minn er að renna út. Ég ætlaði að segja svo miklu, miklu meira. Ég verð sennilega að koma upp aftur og fá að tala í aðrar átta mínútur. Hér er náttúrlega um mjög merkilegan, stóran og mikilvægan málaflokk að ræða. Ég læt því máli mínu lokið að sinni og hyggst taka þráðinn upp að nýju þar sem honum sleppti, þ.e. með því að tala um blessaðan Suðurstrandarveginn.

Hæstv. forseti. Það er eins og búast má við þegar við ræðum samgönguáætlun í þinginu að mikill fjöldi þingmanna hefur áhuga á að taka þátt í umræðunum. Alla jafna eru samgöngumál, vegáætlun sérstaklega, mikið áhugaefni þingmanna. Eins og venjulega fer fram býsna ánægjuleg umræða og orðaskipti um áherslur okkar í samgöngumálum. Samgönguáætlunin sem við höfum fyrir framan okkur inniheldur flugmálaáætlun, siglingaáætlun, vegáætlun og umferðaröryggisáætlun. Ég vildi í upphafi byrja á að fagna því sem fram kemur í flugmálaáætlun, þ.e. samgöngumiðstöð við Reykjavíkurflugvöll. Það er löngu tímabært að menn hugi að því hvernig eigi að stýra samgöngum innan höfuðborgarsvæðisins og tengja saman flugáætlanir, áætlunarbíla og samgöngukerfi innan Reykjavíkur með strætó. Þarna gefst loksins kostur á að búa til eina samgöngumiðstöð sem er gífurlega mikilvæg fyrir landsbyggðina, fyrir höfuðborgina og ekki síst fyrir ferðaþjónustu í landinu. Ég tel sérstaka ástæðu til að minnast á þetta af því að við höfum heyrt önnur sjónarmið í umræðunni í dag. En þetta er í raun lokaáfangi uppbyggingarinnar á Reykjavíkurflugvelli og því að hann geti farið að fúnkera sem best í samgöngukerfi landsins. Auðvitað eru mörg góð verkefni í siglingaáætlun sem við í samgöngunefnd munum fjalla um og fara yfir. Ég ætla ekki að nefna nein sérstök verkefni en þar er auðvitað þáttur sem skiptir landsbyggðina mjög miklu máli, m.a. uppbygging hafna. Fram undan eru nokkrar breytingar í þeim efnum sem við verðum að taka á okkur og endurskipulagning í siglingaáætluninni. Ég vildi líka geta sérstaklega, varðandi umferðaröryggisáætlun, þess mikla átaks sem verður í þeim málum, að 1,5 milljarðar kr. skuli fara í þann málaflokk á árunum 2005–2008. Það skiptir mjög miklu máli því að við viljum ráðast gegn slysum og þeim hættum á þjóðvegunum sem eru til staðar. Það er full ástæða til að leggja fjármagn til þeirra verkefna og þau eru ágætlega rakin í samgönguáætluninni eins og hún liggur fyrir. En auðvitað þarf að fara nánar í einstaka þætti, sem ég veit að verður gert þegar áætlunin kemur til nefndarinnar til umfjöllunar. Við höfum náð miklum og ánægjulegum áföngum í samgöngumálum á undanförnum árum. Ég vil þá sérstaklega nefna að á þessu ári munu tvenn jarðgöng komast í notkun, þ.e. Fáskrúðsfjarðargöngin, göngin milli Reyðarfjarðar og Fáskrúðsfjarðar, og síðan Almannaskarðsgöng. Jafnframt hefur verið tilkynnt að Héðinsfjarðargöngin verði boðin út í haust og ég held að því verði að fagna sérstaklega. Héðinsfjarðargöngin verða ákaflega mikilvæg samgöngubót fyrir Eyjafjörð. Jákvæð áhrif jarðganga milli þéttbýlisstaða á Tröllaskaga eiga eftir að koma víða fram. Það er alveg sama hvað menn segja um það hér, háværir þingmenn í þessum þingsal, að þessi framkvæmd mun skipta verulega miklu máli. Stækkun atvinnusvæðis og menningarleg áhrif munu hafa mjög mikil áhrif á Siglufirði og Ólafsfirði en einnig um allan Eyjafjörð. Því megum við ekki gleyma. Það er kristaltært í mínum huga að það er hárrétt ákvörðun að ráðast í þessa jarðgangagerð til að styrkja Eyjafjarðarsvæðið allt. Hæstv. forseti. Ákvörðun um tengingu Norður- og Austurlands var tekin fyrir nokkrum árum og við erum loksins að sjá fyrir endann á því verkefni. Í haust verða væntanlega boðnir út síðustu 5 km sem á eftir að byggja upp á milli Akureyrar og Egilsstaða, svokallaður Arnórsstaðamúli. Þar er eftir 5 km kafli á hringveginum. Því miður eigum við eftir að ráðast í fleiri verkefni sem eru mjög aðkallandi og vil ég nefna skriðurnar, Þvottár- og Hvalnesskriður, sem tengja Norðausturkjördæmi og Suðurkjördæmi. Ég á von á því að þar fáum við góðan stuðning þingmanna Suðurkjördæmis og einnig við veginn í Hamarsfirði, en báðir kaflarnir eru mjög erfiðir. Þegar tenging Norður- og Austurlands er komin er auðvitað kominn mjög mikilvægur samgönguöxull á milli Eyjafjarðarsvæðisins og Reyðarfjarðar. Eskifjörður er orðin ein mikilvægasta útflutningshöfn landsins og með Héðinsfjarðargöngum verður komin tenging til Eyjafjarðar og áfram til Austurlands og hinna mikilvægu útflutningshafna. Með Fáskrúðsfjarðargöngum er svo komin tenging áfram suður á firði. Allar samgönguframkvæmdirnar munu hafa mjög mikil áhrif til lækkunar á flutningskostnaði. Við verðum að viðurkenna að stytting vegalengda er ein áhrifaríkasta aðgerðin til að lækka flutningskostnað til framtíðar. Hæstv. forseti. Tími minn er því miður liðinn. Ég hefði viljað fara yfir þær áætlanir í samgönguáætlunum sem tengjast þjóðgarðavegum en þar er einmitt um mjög mikilvægar framkvæmdir að ræða vegna ferðaþjónustunnar. Átak í þeim efnum mun auðvitað skila sér í ferðaþjónustuna með mjög 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður flutti yfirgripsmikla ræðu þar sem hún tæpti á mörgum mismikilvægum samgönguverkefnum eins og gefur að skilja og forgangsraðaði eftir sínu nefi. Umræðan hefur beinst í þann farveg og ekki síst meðal þingmanna Sjálfstæðisflokksins, og var kannski niðurstaða deilna þeirra hv. þingmanna Gunnars Birgissonar og Einars Odds Kristjánssonar í dag, þar sem hv. þm. Gunnar Birgisson ætlaði að flytja breytingartillögu um niðurskurð úti á landi til að auka í Reykjavík en þeir sameinuðust um að auka almennt fé til vegamála. Því vildi ég spyrja hv. þingmann út í þær tölur sem ég kynnti um útgjöld ríkisins til vegamála sem ég fékk í morgun frá upplýsingadeild þingsins þar sem fram kemur að útgjöld til vegakerfisins, t.d. milli áranna 2003 og 2005, hefur minnkað sem hlutfall af landsframleiðslu um 60%–70%, úr 1,59% í 0,92%. Ef við tökum útgjöld til samgönguráðuneytisins sem hlutfall af landsframleiðslu má geta þess að árið 1970 var um að ræða 2,74%, 1990 rúm 2%, 2003 2,3% og 2005 1,85%. Útgjöld til vegamála og samgöngumála sem hlutfall af landsframleiðslu hafa því nánast hrunið. Þetta gagnrýndi ég mjög í ræðu minni fyrr í dag þar sem um er að ræða mjög alvarlegan og harkalegan niðurskurð til vegamála upp á 5,4 milljarða kr. Verið er að skera niður þar sem síst skyldi þar sem um er að ræða mjög hagkvæmar framkvæmdir almennt sem skila sér margfalt til baka til þjóðarbúsins í ýmsu formi, fækkun slysa, öryggis á vegum, betri samgangna og aukins hagvaxtar sem því fylgir. Því vildi ég spyrja hv. þingmann sem fór mjög mikinn í ræðu sinni og tíndi til mörg rándýr, svo vægt sé til orða tekið, samgönguverkefni eins og göng hér og samgöngumiðstöð þar, hvort 

Hæstv. forseti. Ég held að það sé mjög svo ofmælt að grimmt sé skorið niður. Dregið var úr fé til samgönguframkvæmda vegna þeirra aðstæðna sem uppi eru í efnahagslífinu. Það tel ég mikið og gott merki um góða fjármálastjórn eins og við auðvitað vitum öll. Samfylkingin samþykkir að efnahagsmál í landinu eru með besta hætti nú um stundir og fjármálastjórn ríkisins einnig. Það var ákveðið mat að draga skyldi úr opinberum framkvæmdum í tvö ár og auka aftur árið 2007 og 2008. Ég tel það mikið og gott merki um góða fjármálastjórn og góða efnahagsstjórn. Það er langt frá því að framlög til samgöngumála hafi hrunið. Þær framkvæmdir sem við höfum ráðist í á undanförnum árum segja allt annað. Hv. þingmaður nefndi að verið væri að ráðast í rándýr samgöngumannvirki og það er alveg rétt, því að auðvitað eru þau verkefni sem menn hafa verið að ýta á undan sér á undanförnum árum verkefni sem hafa þurft að taka til sín mjög mikið fjármagn og eru átaksverkefni. Þess vegna þýðir ekki að ráðast í þau verkefni sem við höfum fyrir framan okkur nema með fulla fjármögnun og við getum nefnt ýmis verkefni því til sönnunar. 

Virðulegi forseti. Góð fjármálastjórn, segir hv. þingmaður. Afleit pólitík, segi ég, af því að ég held að sá niðurskurður sem hér um ræðir til samgöngumála sé einhver alvarlegustu kosningasvik stjórnarflokkanna frá síðustu kosningum og er þá töluvert sagt. Fullyrða má, ekki síst vegna hinna umfangsmiklu kosningavíxla sem stjórnarflokkarnir og oddvitar þeirra lögðu fram korteri fyrir kosningar með stórbrotnum loforðum um vegabætur hér og samgönguframkvæmdir þar, að þau loforð er verið að svíkja að verulegu leyti í samgönguáætluninni. Fresta, segja sumir, en staðreyndirnar tala sínu máli. Það er einfaldlega verið að slá af margar mikilvægar samgöngubætur og vegaframkvæmdir sem lofað var fyrir síðustu kosningar. Við höfum talið nokkrar upp, Sundabrautin, Suðurstrandarvegur og fleiri og fleiri verkefni. Birtingarmynd þess niðurskurðar sem hér um ræðir og þeirra svika á stærstu kosningaloforðum formanna stjórnarflokkanna birtast í þeim tölum sem ég hef verið að kynna í dag um verulegan samdrátt í útgjöldum til vegakerfisins sem prósentum af landsframleiðslu, þó ekki sé nema stuðst við tölur síðustu þriggja ára, 2003, 2004 og 2005, úr 1,6% til vegakerfisins 2003 í 0,92% 2005. Verulegur niðurskurður og harkalegur og það átti að sjálfsögðu að fara aðrar leiðir til að ná tökum á ríkisútgjöldum. Það átti að fresta skattalækkunum og skera niður í utanríkisþjónustunni. Getur hv. þingmaður ekki tekið undir með mér að hér er verið að skera niður þar sem síst skyldi mjög til tjóns? Og eins og hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson sagði fyrr í dag: Hvernig eiga kjósendur að treysta stjórnarflokkunum næst þegar þeir geysast fram með kosningavíxlana sína?

Hæstv. forseti. Ég tel það merki um góða áætlanagerð hjá stjórnarflokkunum að hafa lagt upp með góð og mikil áform fyrir síðustu kosningar og við munum fylgja  Áætlunin sem við erum með fyrir framan okkur er til fjögurra ára og þó að við færum aðeins til á milli ára innan áætlunartímabilsins er langt því frá að hægt sé að kalla það kosningasvik. Við stýrum fjármálum ríkisins með mjög ábyrgum hætti og færum fjármagn til opinberra framkvæmda á árunum 2005 og 2006 til áranna 2007 og 2008. Af hverju erum við að því? Til að slá á þensluna í þjóðfélaginu. Ég held að hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson sé algjörlega sammála mér, þó hann segi eitthvað annað í hita leiksins, um að þetta er mjög ábyrg fjármálastjórn og svona eigum við að haga okkur til að stýra þjóðarbúinu sem best. Framkvæmdirnar og áform um framkvæmdir verða allar að veruleika á áætlunartímabilinu. Þunganum af framkvæmdunum er aðeins seinkað. Sumar framkvæmdir sem hefur átt að ráðast í hafa ekki komist til framkvæmda vegna þess að það hefur verið skortur á undirbúningi bæði vegna umhverfismats og fleiri þátta. Það þýðir því ekki að tala eins og ekkert sé í gangi. 

Herra forseti. Ég tók eftir því að hv. þm. Arnbjörg Sveinsdóttir fagnaði því sérstaklega í upphafi ræðu sinnar að í samgönguáætluninni sé gert ráð fyrir að byggð verði ný flugstöð með tilheyrandi flughlaði á austanverðu flugvallarsvæðinu við Reykjavíkurflugvöll og taldi það mikið happ fyrir landsbyggðarmenn og sömuleiðis fyrir okkur Reykvíkinga að ráðist yrði í flugstöðvarbygginguna. Ég get tekið undir að það er heppilegt fyrir okkur Reykvíkinga og sömuleiðis fyrir landsbyggðarmenn að það sé flugvöllur í Reykjavík eða við Reykjavík. Ég hef hins vegar mjög miklar efasemdir um að rétt sé að haga málum þannig í skipulagi Reykjavíkur að Reykjavíkurflugvöllur sé í göngufæri frá helstu verslunargötu borgarinnar, Laugavegi. Ég tel að það sé mjög óeðlilegt og ég þekki það ekki á neinu byggðu bóli að flugvelli í sambærilegri borg og Reykjavíkurborg er, sé komið fyrir á öðrum eins stað í bæjarstæðinu. Ég leyfi mér að halda því fram að það hljóti að vera hægt að finna flugvellinum stað annars staðar en í Vatnsmýrinni. Ég vil taka það fram að ég er ekki þeirrar skoðunar að innanlandsflugið eigi allt að færast til Keflavíkurflugvallar. Ég tek undir með þeim sem telja að sú breyting mundi leiða til þess að innanlandsflug mundi leggjast niður að miklu eða öllu leyti. En ég hlýt að spyrja hv. þingmann að því: Telur hv. þingmaður eðlilegt að flugvöllurinn sé á þessum stað í Vatnsmýrinni, besta byggingarsvæði borgarinnar? Telur hv. þingmaður að það komi ekki til greina að byggja Reykjavíkurflugvöll einhvers staðar 

Hæstv. forseti. Það er nú einu sinni þannig að við erum búin að byggja þennan flugvöll. Flugvöllurinn er til staðar. Það sem við eigum auðvitað að leggja áherslu á núna, og ætlum að gera, er að byggja samgöngumiðstöð við flugvöllinn sem er auðvitað bráðnauðsynlegt ef þetta samgöngutæki sem flugvöllurinn er á að nýtast sem best. Þegar við erum að hugsa um samgöngumál í heild verðum við að geta tengt þessa þætti saman, landsamgöngurnar og flugsamgöngurnar. Ég held að þarna sé um mikið hagsmunamál að ræða. Það er mjög langt síðan að ferðamálafrömuðir ýmsir í landinu og reyndar sem hafa starfað erlendis hafa bent á að það væri ekki nokkurt vit í því að ekki væru tengdar saman landsamgöngur og flugsamgöngur í Reykjavík. Hvar komum við t.d. erlendis í stórborgir þar sem ekki eru samgöngumiðstöðvar, t.d. lestarstöðvar, sem eru þær heildarsamgöngumiðstöðvar sem menn þurfa auðvitað að hafa? Við ætlum að byggja upp ferðaþjónustu og erum að gera það með miklum myndarbrag og okkur hefur tekist best af öllum þjóðum að auka ferðamannastraum til landsins. Auðvitað verður að þjóna þessum fjölda manna sem kemur að heimsækja okkur. Auðvitað verðum við sem erum að ferðast um í þessu landi að geta komið til höfuðborgarinnar og haft hér almennilegar samgöngur. Ég segi það við spurningu hv. þingmanns: Það var tekin um það ákvörðun á Alþingi að byggja flugvöllinn upp í Vatnsmýrinni, þar er hann kominn og að tala um að hafa það 

Herra forseti. Hv. þm. Arnbjörg Sveinsdóttir þarf ekkert að benda mér á það að flugvöllurinn hefur verið byggður og að hann er í Vatnsmýrinni. Ég veit allt um það, enda bý ég við flugvöllinn. Ég er hins vegar að segja að það er alveg hægt að færa þennan flugvöll. Það er hægt að koma honum fyrir á einhverjum öðrum stað í bæjarlandinu eða við borgarmörkin án þess að sú þjónusta sem landsbyggðarmönnum er veitt sé skert. Ég er ekkert að tala um það. Ég er ekki að tala um að það eigi ekki að byggja hér neina samgöngumiðstöð, ég þekki það úr öðrum borgum að það er nauðsynlegt að hafa samgöngumiðstöðvar, hvort sem eru lestakerfi, rútusamgöngur, flugsamgöngur eða einhvers konar annars konar samgöngur. En að sú samgöngumiðstöð sé hérna rétt ofan í Alþingishúsinu eða í göngufæri við helstu verslunargötu þjóðarinnar finnst mér bara algjörlega fáránlegt. Ég tel að það sé algjör þröngsýni ef hv. þingmenn landsbyggðarinnar geta ekki horfst í augu við það að við Reykvíkingar höfum nú líka eitthvað um það að segja hvar flugvöllurinn er. Eins og ég sagði áðan er ég ekki talsmaður þess að hann fari til Keflavíkur.  
             Ég nefni það og ég bendi á að þrátt fyrir að flugvöllurinn sé þarna er ekkert sem kemur í veg fyrir að hann verði færður um nokkra kílómetra. Það er bara ekkert að því. 

Hæstv. forseti. Menn hafa auðvitað á því ýmsar skoðanir hvar flugvöllurinn eigi að vera, og allt gott með það, en eins og ég sagði áðan er búið að taka þessa ákvörðun. Hvort sem sumum þingmönnum sem nú sitja á þingi líkar það betur eða verr er það nú einu sinni þannig, það er búið að taka þessa ákvörðun. Samgöngumiðstöð breytir því ekki, nema það að hún gerir það bara auðveldara að nýta þessa miklu fjárfestingu sem við eigum í Vatnsmýrinni. Hvort við getum breytt flugbrautum þarna er allt í lagi að skoða. Að finna annan stað fyrir flugvöll má líka skoða þegar það hefur verið gert. Það er reyndar rétt að taka fram að þegar ákvörðunin var tekin um endurbyggingu Reykjavíkurflugvallar var farið í mjög umfangsmikla rannsókn og skoðun á því hvort annað flugvallarstæði væri hér í nágrenninu sem mundi henta jafn vel. Það reyndar fannst ekki. Ég á ekki von á því að það finnist þó að menn leggi í annan slíkan leiðangur. Ég tel það góðan kost að flugvöllurinn skuli vera svona nálægt miðborginni og kaffihúsunum og lífinu og menningunni í miðbænum. Það er þá bara styttra 

Hæstv. forseti. Það er best að halda aðeins áfram með þessa flugvallarumræðu. Ég verð að segja alveg eins og er að ég átta mig ekki á því að flugvöllur þurfi að vera nær þéttbýlinu hér á höfuðborgarsvæðinu en hann yrði þegar hann væri kominn til Keflavíkur og þegar búið verður að leggja tvöfalda braut til Keflavíkur. Hvar finna menn flugvöll nær borgum og þéttbýli en þetta?

London

Það tekur 20 mínútur að keyra til Keflavíkur.  Hv. þingmaður talaði um Héðinsfjarðargöng líka. Þau hafa komið fyrr til umræðu hér í dag. Ég verð að segja alveg eins og er að mér finnst með eindæmum sú forgangsröðun á vegaframkvæmdum í þessu landi, að menn skuli í kjölfarið á þeim niðurskurði sem er búinn að vera hér ætla að dæla þvílíkum fjármunum sem þar eru á ferðinni í þá framkvæmd. Á meðan búa menn við það að komast ekki heim til sín annars staðar á landinu. Það versta við þessa framkvæmd er þó það að það var aldrei skoðað hvað væri skynsamlegast að gera á þessu svæði í heildina. Hv. þingmaður sagði áðan að þetta væri hugsað til að styrkja Eyjafjarðarsvæðið. Átti þá ekki að skoða það hvort betri tenging milli Skagafjarðar- og Eyjafjarðarsvæðisins gæti komið þar til greina?

Það var skoðað.

Það var ekki skoðað.

Jú, jú.

Það var bara borið saman við Lágheiðardæmið og ekki skoðað í heildina.

Jú, jú.


             Nei, það er rangt og þið eigið ekki að vera að þræta hér við menn í ræðustól. 
             Ég ætla svo að halda áfram með það að samgöngumálin eru byggðamál með stórum staf og greini í þessu landi. Hér stöndum við frammi fyrir því að verið er að skera niður framkvæmdir í samgöngumálum. Það er verið að skera niður um marga milljarða. Menn hafa borið því við að það þyrfti að gera þetta vegna þess að það þyrfti að draga saman. Hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson fór vel yfir það að á sama tíma og menn telja það skipta svona miklu að skera hérna niður um 2–3 milljarða, þ.e. um 2,5 á ári, í samgöngumálum eru menn tilbúnir að lækka skatta um 6 milljarða á þessu ári og yfir 22 milljarða á tveimur og hálfu ári fram undan, þremur árum kannski. Tuttugu og tvo milljarða. Hefði nú ekki verið nær að hugsa aðeins um það, ef menn eru að tala um ábyrga fjármálastjórn, hvenær væri skynsamlegast að láta skattalækkanirnar koma til framkvæmda þó að menn ætluðu sér nú í þær? Nei, niðurstaðan varð sú að fara í þetta með þessum hætti. Ég verð að segja að ég tel að þetta hafi ekki verið skynsamlegt og beri reyndar vott um mikla óskynsemi. Mér finnst sjálfstæðismenn, sem gerðu þetta fyrst og fremst til að uppfylla kosningaloforð, þurfa nú að horfast í augu við það að þeir geta orðið að éta ofan í sig yfirlýsingar sínar um ábyrga fjármálastjórn vegna þess að hagkerfið í þessu landi þolir kannski ekki þær miklu skattalækkanir sem búið er að ákveða og negla niður að skuli verða, hvað sem á dynur. Svona eiga menn auðvitað ekki að fara að. Þarna eru á ferðinni margfalt hærri upphæðir en þessi niðurskurður í vegamálum sem hér þykir svo nauðsynlegt að fara í, en er auðvitað niðurskurður á þeim framkvæmdum sem skipta mestu máli fyrir byggðir þessa lands. Síðan hefur verið talað mikið um höfuðborgarsvæðið og landsbyggðina, að það vanti framkvæmdir á höfuðborgarsvæðinu. Ég get alveg tekið undir að framkvæmdir vantar á höfuðborgarsvæðinu. Mér finnst að þegar verið er að ræða vegáætlun þyrftum við í sölum Alþingis að komast sem allra mest upp úr sporunum okkar hvað varðar kjördæmaskiptinguna. Auðvitað eru vegir landsins ekki handa viðkomandi kjördæmum. Þeir eru handa okkur öllum. Hverjir skyldu vera á bílunum sem við mætum oftast á vegum landsins? Halda menn að það séu þeir sem eiga heima í kjördæmunum? Nei, það eru Reykvíkingar, þeir ferðast og nota vegina mest af öllum af því að þeir eru flestir og eiga flesta bílana. Auðvitað skiptir gríðarlega miklu máli að menn séu ekki allt of fastir í kjördæmahugsun. Því miður hefur hún oft ráðið of miklu. Menn hafa jafnvel skipt fjármunum til kjördæmanna fram á þennan dag með þeim hætti að ekki hefur verið tekið tillit til vegalengda. Þar ætla ég að hæla hæstv. samgönguráðherra fyrir að hafa þó komið því í gegn sem hér á að gerast, eftir tvö ár reyndar, ekki strax, að þá eigi að fara að taka meira tillit til vegalengdanna. Það eru nefnilega yfir 40% veganna í Norðvesturkjördæmi. Ég veit ekki hve stór hluti þeirra er í Norðausturkjördæmi, eitthvað milli 30 og 40%, hitt er annars staðar á landinu. Hér á sú breyting að verða að menn taki meira tillit til þessara vega, þessara vegalengda, hvað varðar framlögin. En auðvitað þurfum við að horfa á þetta fyrst og fremst sem sameiginlegt verkefni okkar allra en ekki á kjördæmavísu. Við verðum samt að gera það að hluta til vegna þess að við erum til þess kjörin að fjalla um þessi málefni, og eðlilegt að menn tali þá um og togi fram það sem þeim finnst mestu skipta í framkvæmdum í því kjördæmi sem þeir eru kjörnir fyrir. Það styttist svo hratt sem maður má tala hér að ég geri ráð fyrir því að ég komi aftur í ræðustólinn til að fara yfir þær áherslur sem mér finnst að sé ástæða til að nefna hér betur. Vegna þess að tími minn er búinn get ég ekki gert það í þessari ræðu.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Jóhanni Ársælssyni varð tíðrætt um skattalækkanir sem hann taldi ekki skynsamlegar. Ég man ekki betur en að Samfylkingin hefði fyrir kosningar lofað töluverðum skattalækkunum, ekki síður en aðrir flokkar, enda hefur verið mikill vilji fyrir því í samfélaginu að nýta hluta af bættum hag til að lækka skatta. Ef Samfylkingin hefði náð því marki sínu að forsætisráðherraefnið hefði komist í þá stöðu að stýra ríkisstjórninni og staðið frammi fyrir því að standa við kosningaloforðin um lækkun skatta en staðið jafnframt frammi fyrir því að þróun í efnahagsmálum ógnaði rauðum strikum og samningum verkalýðshreyfingarinnar og aðila vinnumarkaðarins, hvað hefði hv. þingmaður gert frammi fyrir þeim staðreyndum? Hefði hann skorið niður í heilbrigðiskerfinu, lækkað framlög þar eða lækkað framlög til skólamála? Hvað hefði hv. þingmaður gert? Ég tel að það sé mjög ósanngjarnt af hálfu þingmanna Samfylkingarinnar að nota skattalækkunaráform sem eitthvert barefli á okkur í þessari umræðu vegna þess að ég man ekki betur en að Samfylkingin hefði uppi sömu eða svipuð áform í þeim efnum eins og stjórnarflokkarnir höfðu.

Hæstv. forseti. Samfylkingin lagði til skattalækkanir, já. En í þeirri umræðu sem fór fram um skattalækkanirnar þá kom það mjög skýrt fram að menn vildu að þeim yrði raðað niður eftir því hvernig áraði í samfélaginu. Ég margtók það fram í þeim ræðum sem ég hélt hér um þetta mál í vetur að ég teldi að það ætti að huga að því þegar ákveðið væri hvenær þær kæmu til framkvæmda og að það hefði verið skynsamlegt frá hendi ríkisstjórnarinnar að lýsa því yfir að hverju hún stefndi hvað þetta varðaði en ekki að negla það niður með lagasetningu þannig að engu væri hægt að breyta ef spennan yrði of mikil í samfélaginu. Mér finnst að það hefði kannski verið heiðarlegra ef menn hefðu komið fram og sagt frá því að í tengslum við þessar skattalækkanir ætti að halda áfram að skera niður í vegamálum eins og hér liggur nú fyrir þannig að menn hefðu getað haft þá umræðu til þess að bera saman hvað væri nú skynsamlegt og hvað menn vildu gera. Ég tel að við hefðum farið varlegar - ég ætla alla vega að vona það - ef samfylkingarmenn hefðu ráðið í sölum Alþingis og borið ábyrgð á stjórn landsins. Þá ætla ég alla vega að vona að menn hefðu farið varlegar hvað þetta varðar heldur en búið er að gera núna. Hér hafa menn algerlega neglt þetta niður með lögum og það verður tæplega tekið til baka. Ég ímynda mér a.m.k. að það verði erfið spor fyrir ýmsa þingmenn stjórnarliðanna að mæta hér fyrir næstu kosningar ef það þyrfti að draga úr spennu til þess að gera breytingar á lögum til að draga úr eða fella niður skattalækkanirnar sem þeir lögfestu í vetur.

Virðulegur forseti. Þegar lögin voru sett um breytingar á sköttum til verulegrar lækkunar þá var allt þetta undir. Þá var algerlega vitað að hverju var stefnt af hálfu ríkisstjórnarinnar í ríkisfjármálum. Menn gengu því að þessum aðgerðum og ákvörðunum alveg með opin augu. Ég vil minna á eitt. Síðast þegar vinstri stjórn var á Íslandi, árið 1990, og fjármálaráðuneytið og samgönguráðuneytið voru á hendi alþýðubandalagsmanna voru til vegamála á verðlagi ársins 2003 8 milljarðar. Átta milljarðar voru til vegamála á verðlagi ársins 2003. Á þessu ári gerum við ráð fyrir 12 milljörðum til vegamála og á næsta ári 11,5 milljörðum. Við gerum ráð fyrir því að á árinu 2007 verði 15,6 milljarðar. Árið 1990 voru þetta 8 milljarðar 

Hæstv. forseti. Mér þykir hæstv. samgönguráðherra svolítið óheppinn með röksemdirnar sínar. Hér er hann búinn að framreikna það sem var á vegaáætlun í kringum 1990. En honum dettur ekki í hug að muna eftir því sem var farið yfir fyrr í umræðunni í dag. Þá kom mjög skýrt fram að framlög til vegamála hafa skroppið saman miðað við landsframleiðslu og umfang hjá ríkinu. Þannig er nú bara það. Ég held að hæstv. ráðherra ætti að skoða sig vel um. Mér finnst einhvern veginn eins og hæstv. ráðherra hafi í gegnum tíðina haft þann háttinn á að mæta í ræðustól Alþingis hokinn af mokstrinum og afrekum sínum en hafi gert minna af því að skoða hvað væri mikið á bak við það ef það er borið saman við liðinn tíma og það umfang sem ætti kannski að vera í vegamálum miðað við umfangið í heild í landsframleiðslu og umfang ríkisins almennt. Mér finnst og ég segi það alveg eins og er að hæstv. ráðherra ætti að fara yfir þessi mál betur því kannski er hluti af vandanum sá að hann hefur verið of viljugur til þess að hlaupa fyrir þá ríkisstjórn sem hann er í. Hann hefur mætt hér tvisvar á hverju kjörtímabili í annað skiptið til þess að boða hvað eigi að fara í mikið átak í vegamálum og í hitt skiptið til að gera grein fyrir því að nú þurfi að fara í niðurskurðinn. Svo sitja menn eftir með það að það hefur í raun lítið eða ekkert gerst fram yfir það sem áætlað var og enginn skilur orðið neitt 

Virðulegur forseti. Ég get ekki annað en blandað mér aðeins í umræðuna um Reykjavíkurflugvöll. Það er rétt að taka það fram að á árinu 1995 var öryggi flugvallarins orðið slíkt að eitthvað varð að gera í þeim málum og í ljósi þess var myndarlega tekið á og öryggisatriðum flugvallarins fullnægt með miklum lagfæringum. Nú talar hv. þm. Jóhann Ársælsson um að ekkert mál sé að flytja völlinn til Keflavíkur eða leggja niður flugvöllinn. Finnst mér eins og eimi af því að það sé einhver lausn sem þurfi að gera fyrir núverandi borgaryfirvöld til þess að leysa úr þeim mikla lóðarskorti og vanda sem er í borginni. Hins vegar liggur alveg ljóst fyrir að verði til þessa óyndisúrræðis gripið þá verður náttúrlega að gera verulegt átak í umferðarmálum í miðju Reykjavíkur. Í annan stað talaði hv. þingmaður um að nauðsynlegt væri að skoða samgöngumálin og umferðina í samræmi við þá stefnu sem boðuð hefur verið um að skoða lengd vega í hverju kjördæmi. Ég held að líka þurfi að skoða þann umferðarþunga sem hefur beinst á höfuðborgarsvæðið. Eins og fram kom í umræðunni fyrr í dag hafa þingmenn Reykjavíkur sýnt mikla biðlund og þolinmæði til framkvæmda úti á landi sem við gerum okkur alveg fulla grein fyrir að nauðsynlegt er að taka á þegar litið er til öryggisþáttar umferðarinnar. En nú er komið að því að hér þarf að gera líka bragarbót á og vel er að því verki staðið samanber Vesturlandsveginn, Suðurlandsveginn og tvöföldun Reykjanesbrautar. Að þessum málum öllum er því vel unnið. Menn tala um að hér vanti mikið fjármagn til þess að gera stórátak. En horfið bara aftur til ársins 1990 og sjáið hvað hefur gerst í vegamálum á þeim tíma. Það er stórátak. Sem betur fer hafa menn farið þær leiðir að láta hagkvæmnissjónarmiðið og öryggisþáttinn ráða meira en var á árunum áður þegar menn voru í sífelldu kjördæmapoti í þessu máli og jafnvel á löngum spotta sem náði í tvö kjördæmi var byrjað á sitt hvorum endanum og kostaði það þar af leiðandi miklu meira fé en æskilegt hefði talist.

Hæstv. forseti. Það er oftúlkun á mínum orðum að ekkert mál sé að flytja flugvöllinn til Keflavíkur. Ég hélt því hins vegar fram að ef menn önduðu rólega og hugsuðu til þess að flugvöllurinn verður að öllum líkindum hér næstu tíu árin þá gætu þeir ósköp auðveldlega komist að þeirri niðurstöðu eftir að búið væri að gera þennan veg til Keflavíkur allan tvöfaldan þannig að fólk eigi mjög greiða leið þangað, þ.e. þá yrði það bara niðurstaðan þegar menn sæju hvernig þessi vegur kæmi þeim að góðum notum að best væri að flugið yrði í Keflavík. Ég held nú að engum sé í kot vísað að þurfa að fara kannski hálftíma ferð eða eitthvað svoleiðis til þess að fara á flugvöll. Ég held a.m.k. að víðast hvar sé lengra að fara en það frá borgum. Ég mótmæli því að ég hafi haldið því fram að þetta væri ekkert mál. Ég held því hins vegar fram að það hafi verið óþarflega mikil stífni í þessu máli. Satt að segja hef ég ekki skilið í þeim hanaslag sem hæstv. samgönguráðherra er alltaf kominn í þegar kemur að málefnum Reykjavíkurborgar bæði hvað varðar flugvöllinn og önnur samgöngumannvirki hér. Það er eins og hann sé alltaf kominn á bremsurnar þegar kemur að þessum málum. Ég held að það væri skynsamlegt að hæstv. ráðherra kæmi sér svona í svolítið annað hugarástand þegar hann ræðir við borgaryfirvöld og reyni að ná samkomulagi um hvernig menn eigi standa að vegamálum við borgina. Það er t.d. algerlega óþolandi að menn skuli vera að skylmast hér 

Virðulegi forseti. Út af orðum hv. þm. Jóhanns Ársælssonar að menn skuli vera að skylmast um stærstu vegaframkvæmdir á höfuðborgarsvæðinu þá er það nú bara svo að ágætir stjórnarandstæðingar taka undir með borgaryfirvöldum og vilja ekki hlusta á þá staðreynd sem blasir við að Sundabrautin er búin að vera í mikilli biðstöðu núna um langan tíma vegna þess að borgaryfirvöld vildu byggja brú. Það er staðreyndin. Þess vegna hafa þessar tafir orðið á Sundabrautinni. Það liggur alveg ljóst fyrir. Hvað Keflavíkurflugvöll áhrærir þá er þetta auðvitað seinni tíma mál. Ég get alveg tekið undir það með hv. þingmanni að við eigum ekki að eyða tíma í að ræða um hann. Það er búið að ákveða að hann verði hér næstu 20 ár. Svo hefur tækninni fleygt fram og við vitum ekkert hvað morgundagurinn í flugmálum ber í skauti sér. Svo ör er tækniþróunin í þessum málum.

Hæstv. forseti. Sundabrautin er nú að koma úr umhverfismati. Ég veit ekki betur en að það sé að bresta á mjög fljótlega. Ef fullur vilji væri til framkvæmda þar þá ætti að vera á samgönguáætlun gert ráð fyrir þeim framkvæmdum. Það er ekki gert. Að bera því við að ekki sé búið að ákveða endanlega staðsetningu er ekki boðlegt í þessari umræðu.

... undirbúa ...

Ég segi bara að ef menn hefðu gert þessa kröfu til annarra framkvæmda sem hafa verið þóknanlegar ríkisstjórninni þá hefði aldrei verið hægt að fara í þær sumar hverjar. En nú gera menn þá kröfu að þetta þurfi allt saman að liggja ljóst fyrir þó menn viti að umhverfismatið er að bresta á og að verða tilbúið.

Það getur verið bæði ...?

Síðan vil ég ekki að þetta sitji svona eftir með Reykjavíkurflugvöll því að ég tel ekki að 20 ár séu fram undan í þessu.  
            

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Jóhanni Ársælssyni fyrir að staðfesta það enn og aftur sem að vísu hefur komið fram í þinginu að Samfylkingin ætlaði að svíkja kosningaloforð um tekjuskattslækkunina. Það hefur komið mjög skýrt fram í þessari umræðu og ekki farið fram hjá neinum. Það fór ekki fram hjá neinum að Samfylkingin lofaði kjósendum því að lækka skatta. En þeir hafa komið hér hver á fætur öðrum og farið hörðum orðum um það að hér hafi verið farið út í að lækka skatta. En ég ætla ekki að spyrja hv. þingmann neitt út það. Ég ætla hins vegar að spyrja hann vegna þess að ég veit að hann er þingmaður Norðvesturkjördæmis og nágranni okkar Reykvíkinga. Hann býr uppi á Akranesi og þekkir vanda þann sem ríkir hér í umferðarmálum. Það er ekki alveg nákvæmt hjá félaga mínum og flokksbróður hv. þm. Guðmundi Hallvarðssyni þegar hann segir að það hafi eingöngu verið vegna þess að menn voru að deila um leiðina við Sundabrautina að hún hafi tafist, þó það sé einn þáttur svo sannarlega. Málið er einfaldlega þetta: R-listinn hefur ekki haft neinn áhuga á Sundabrautinni, nákvæmlega engan. Allt sem við höfum gert í Sundabrautinni hefur komið til vegna þess - og það er hægt að fletta því einfaldlega upp og ég get gert það fyrir hv. þingmann - að sjálfstæðismenn hafa ýtt eftir því, allt saman. Það sem ég vil fá að vita er einfaldlega þetta: Er hv. þm. Jóhann Ársælsson sammála þeirri áherslu R-listans að hafa ekki gatnamótin við Miklubraut og Kringlumýrarbraut mislæg? Þar er mesti tappinn fyrir umferðina í borginni og þar af leiðandi fyrir fólk, t.d. af Vesturlandi sem keyrir inn í borgina og sækir hér þjónustu. Er hv. þingmaður sammála því að hafa ekki gatnamót Miklubrautar og Kringlumýrarbrautar í Reykjavíkurborg mislæg?

Hæstv. forseti. Varðandi tekjuskattinn fyrst, þá sagði ég ekki annað en það sem ég sagði við umræðuna um tekjuskattsmálið þegar hún fór fram. Ég held því enn fram að menn hafi farið óvarlega þegar þessar ákvarðanir voru festar í lög í stað þess að setja þær fram sem áætlun og ákveða síðan með lagasetningu í hvaða áföngum yrði farið í þá lækkun. Það kemur mér á óvart ef það er ekki áhugi á Sundabraut hjá R-listanum. Öðruvísi hafa menn talað, borgarstjóri og fleiri sem ég hef hlustað á, hvað þetta varðar. Ég verð að segja að vonbrigði borgarstjórans með þá vegáætlun sem nú liggur fyrir hafa komið fram. Þess vegna tel ég ekki ástæðu til þess að ræða það meira, enda stuttur tími til stefnu. Varðandi mislæg gatnamót í borginni, Kringlumýrar- og Miklubrautar, þá hef ég í sjálfu sér ekki lagst yfir það mál, hvað sé skynsamlegast þar. Borgaryfirvöld eiga auðvitað, ásamt Vegagerð og stjórnvöldum að taka ákvörðun um hvað verði gert. Ég sé bara hver niðurstaðan er núna og ætla svo sem ekki að blanda mér meira í þá umræðu. Mér finnst svolítið gaman að þessu, hvernig umræðan hefur verið hér í dag. Ég sé að það er töluverður munur á afstöðu manna til hennar og þeir þora að láta þann mun koma fram í umræðunni, sjálfstæðismenn, varðandi það hvernig eigi að standa að vegamálum. Ég held að það væri ágætt að þingmenn væru oftar hreinskilnir í sölum Alþingis og segðu hvað þeir vilja.

Virðulegi forseti. Örstutt af skattamálunum. Ekki á nokkrum einasta fundi sem ég var á með frambjóðendum Samfylkingarinnar lofuðu frambjóðendur Samfylkingarinnar fólkinu í borginni ekki lækkun jaðarskatta. Því lofuðu þeir á öllum þeim fundum sem ég fór á og þeir voru ekki fáir. Það er ágætt að það komi algjörlega skýrt fram að þeir ætluðu aldrei að standa við það að lækka jaðarskatta. Aldrei. Hér kom enn ein staðfestingin á því. Mér er bara ánægja að upplýsa hv. þingmann um að það sé ekki áhugi á Sundabrautinni. Ég get alveg farið með honum í gegnum það í löngu máli, sýnt honum bókanir, tillögur og annað slíkt máli mínu til stuðnings. En það virkaði undarlega að hér kom hv. þingmaður og talaði um hagsmuni Reykvíkinga af því að keyra víðs vegar um landið, sem er hárrétt, og af góðum samgöngum. En það eru sannarlega líka hagsmunir þeirra sem búa ekki í borginni og sækja hingað þjónustu, sem er stærstur hluti landsmanna, að góðar samgöngur séu innan borgarinnar. Ég tel að hv. þingmaður ætti nú að huga að hagsmunum umbjóðenda sinna, 

Hæstv. forseti. Ég get alveg tekið undir hið síðara sem hv. þingmaður sagði, þ.e. að það sé okkur til hagsbóta að góðar samgöngur séu í borginni. Ég er t.d. mikill áhugamaður um að Sundabrautin verði gerð sem allra fyrst vegna þess að hún skiptir miklu máli fyrir okkur sem búum í Norðvesturkjördæmi. Hún skiptir miklu máli fyrir Reykjavík sem borg en það skiptir jafnframt landsmenn alla miklu að góðar samgöngur séu við borgina. Ég ætla ekkert að segja meira um þessi mislægu gatnamót. Það liggur fyrir hver niðurstaðan er og ég virði hana. Mér hefur t.d. ekki fundist að umferðarhnúturinn á leið um borgina væri þar en hins vegar veit ég að þar hafa orðið miklir árekstrar. Það er full ástæða til þess að lagfæra þetta og ef menn telja að þetta séu þær umbætur sem þar þarf, nú þá það.

Herra forseti. Í dag hefur verið fjörug umræða um samgönguáætlun eins og gjarnan vill verða. Mikið hefur verið rætt um misskiptingu fjármuna og átökin á milli landsbyggðar og þéttbýlis eru áberandi, bæði hvað varðar vegafé og flugvallarframkvæmdir. Eins eru nokkuð hressandi þessi átök á milli sjálfstæðismanna. Ég verð að segja að þetta er með skemmtilegri dögum í þinginu þegar snaggaralegar umræður fara fram um samgönguáætlun. Tímans vegna ætla ég ekki að fara djúpt í sjónarmið mín hvað varðar flugvallarmálið hér í Reykjavík eða Sundabrautina. Varðandi flugvöllinn og samgöngumiðstöð vil ég eingöngu segja að engar ákvarðanir í samgöngu- eða skipulagsmálum eru svo merkilegar að það megi ekki endurskoða þær. Varðandi Sundabraut vil ég segja að það er auðvitað skandall að ekkert framkvæmdafé skuli ætlað í Sundabrautina á þeirri áætlun sem við ræðum um hér. Virðulegi forseti. Með þessari samgönguáætlun fylgir hæstv. samgönguráðherra Sturla Böðvarsson í fyrsta sinn úr hlaði umferðaröryggisáætlun. Ég verð að segja að það er fagnaðarefni þótt ég verði að viðurkenna að mér finnst hún ansi lítil, aðeins þrjár blaðsíður af 126 síðna þingskjali. Ég hefði vænst svolítið þyngra plaggs. En þó er vert að þakka fyrir það að hún skyldi ekki hafa gleymst. Þessi fyrsta umferðaröryggisáætlun sem hæstv. ráðherra Sturla Böðvarsson fylgir úr hlaði kemur til af breytingum á verkaskiptingu Stjórnarráðsins. Síðasta umferðaröryggisáætlun var á forræði dómsmálaráðherra. Hún var gagnrýnd harkalega, m.a. af þeirri sem hér stendur, fyrir að hvorki fylgdi henni framkvæmda- né fjárhagsáætlun. Í þeirri áætlun sem hér er sett fram er reynt að bæta úr þessu en þó verð ég að segja að hvorugt er nægilega skýrt fram sett að mínu mati. Virðulegur forseti. Hæstv. samgönguráðherra virðist afar stoltur af áherslum sínum í umferðaröryggismálum. Eitt af stærstu áhersluatriðum ráðherrans á umferðarþingi í nóvember síðastliðnum var að nú ætti að fara að auka fjárframlög til umferðaröryggismála svo um munaði: Á næstu fjórum árum færu 400 millj. kr. á ári til þessa málaflokks, 1,6 milljarðar kr. á næstu fjórum árum. Um þessa yfirlýsingu ráðherrans var talsvert fjallað í fjölmiðlum í kringum umferðarþingið, enda er krafa almennings um átak í þessum efnum afar hávær. Nú er komin út hin eiginlega áætlun og þá kemur auðvitað í ljós að ráðherrann gengur strax á bak orða sinna. 400 millj. kr. á ári hafa lækkað um 15 millj. kr., 1.600 milljónirnar eru sem sagt komnar niður í 1.540 millj. kr. Hæstv. forseti. Hugtakið nýframkvæmdafé er viðtekið í umræðum um vegáætlun. Hér hefur það verið notað vítt og breitt en nú ætla ég að freista þess að yfirfæra þetta hugtak, nýframkvæmdafé, yfir á umferðaröryggisáætlun. Það er auðvitað ekki svo að allar þessar 385 millj. kr. sem ætlað er að renni til umferðaröryggismála árlega í fjögur ár séu nýframkvæmdafé. Það er ekki eins og hæstv. ráðherra Sturla Böðvarsson sé fyrsti ráðherrann sem ákveður að setja fjármuni til umferðaröryggismála. Á hverju ári hefur í fjárlögum verið eyrnamerkt fé til umferðaröryggismála, auk þess sem stofnanir ráðuneytisins setja fjármuni til þeirra. Ráðherrann veit betur en ég hversu miklir þeir fjármunir hafa verið árlega. Nú spyr ég, virðulegi forseti: Hve miklum fjármunum er hæstv. ráðherra að bæta við til umferðaröryggismála? Mínar heimildir herma að það séu eingöngu um 150 millj. kr. sem bætast við þá fjármuni sem fyrir eru í málaflokknum. Ég spyr hvort það sé rétt? Ef við eigum að geta tekið þátt í yfirlýsingum og ánægju hæstv. ráðherra um aukið vægi umferðaröryggismála þá er nauðsynlegt að fá það fram. Hæstv. forseti. Þá vil ég gera athugasemd við það hvernig framsetning áætlunarinnar er í þessu skjali. Henni er að mínu mati mjög ábótavant. Það er ekki nokkur leið að sjá hvað eigi í raun að gera fyrir alla þessa fjármuni. Það er ámælisvert. Listinn er mjög almennur. Þar er fjallað um 687 millj. kr. á fjórum árum í hraðakstur, bílbeltanotkun, eftirlit, áróður og fræðslu. Obbobbobb - bíddu nú við, hvað inniber þetta allt saman? Hverjir eiga að fá þessa fjármuni? Hvaða verkefni á að vinna? Eyðing svartbletta, 312 millj. kr. Hvaða svartblettum á að eyða? Hvar eru þessir svartblettir sem hæstv. ráðherra ætlar að beita sér fyrir að verði eytt? Forvarnir erlendra ökumanna, áróður, skilti og fleira. Hæstv. forseti. Það er alveg nauðsynlegt að hér sé betur að verki staðið og að áætlunin sé sundurgreindari og gegnsærri en raun ber vitni. Við verðum að geta treyst því að arðsemi framkvæmda verði látin ráða í þessum málaflokki. Það eitt er réttur mælikvarði. Ég ætla að vona að hæstv. ráðherra sé að hlusta á mig. Verði ekki gengið út frá þessu gæti ráðherrann hreinlega tekið ákvarðanir um framkvæmdir út frá eigin hagsmunum eða út frá annarlegum pólitískum sjónarmiðum, eytt t.d. öllu þessu fé meira eða minna í eigið kjördæmi, í kjördæmapoti. Nei, virðulegi forseti. Ef arðsemi framkvæmdanna verður látin ráða er t.d. tryggt að svartblettalagfæringar verða gerðar í kringum höfuðborgarsvæðið og verði þá í forgangi. Það er einu sinni þannig að á vegunum sem liggja að og frá höfuðborgarsvæðinu eru margir hættulegustu svartblettirnir í vegakerfi okkar. Þetta verður hæstv. ráðherra að tryggja. Það ætti auðvitað að vera miklu auðsærra í áætluninni hvaða aðgerðir verði farið í á sviði umferðaröryggis á næstu fjórum árum, alveg eins og það er ljóst í hvaða vegaframkvæmdir verður farið. Virðulegi forseti. Þann 12. júlí á síðasta ári kynnti hæstv. samgönguráðherra það sem hann kallaði aðgerðaráætlunina „Breytum þessu!“. Þetta var og er umferðaröryggisáætlun í tíu liðum sem samgönguráðherra sagðist líta á sem loforðalista þeirra sem starfa að umferðaröryggismálum þjóðarinnar. Sjöundi liðurinn á loforðalistanum hljóðar svo, með leyfi forseta: „Ég mun leggja fram endurskoðaða umferðaröryggisáætlun sem verður á ábyrgð Umferðarstofu að fylgja eftir. Vinna við hana er þegar hafin. Ný áætlun verður lögð fram með tímasettum aðgerðum til fjögurra ára, skýrum markmiðum, kostnaður áætlaður og ábyrgð verkefna verður skýr.“ Hæstv. forseti. Ekkert af þessu er til staðar í umferðaröryggisáætluninni sem hæstv. ráðherra leggur hér til. Engin tímasett markmið og engar tímasettar aðgerðir. Markmiðin eru kannski nokkuð skýr. Kostnaður er ekki áætlaður nema í slumpum í fjögurra ára áætlun, sem engin leið er að lesa úr. Það er heldur ekki nægilega skýrt á ábyrgð hverra viðkomandi verkefni verða. Hæstv. ráðherra á eftir ákveðna þætti í verkefni sínu sem mér sýnist einsýnt að verði bætt úr næst þegar hann talar fyrir umferðaröryggisáætlun og helst fyrr. Virðulegi forseti. Tími minn er að verða búinn en ég verð að segja að það er pínlegt að horfa á blessaðan ráðherrann, þar sem hann á erfitt með að dylja pirring sinn út í Reykjavíkurlistann. Dagurinn í dag er alls ekkert öðruvísi en aðrir dagar hvað þetta varðar en ég ætla samt að benda hæstv. ráðherra á að ástæðan fyrir fækkun umferðarslysa í Reykjavík er umferðaröryggisáætlun Reykjavíkurlistans, sem er stórglæsilegt plagg upp á nokkra tugi blaðsíðna, með tímasettum og kostnaðargreindum markmiðum. 

Virðulegi forseti. Ég vona að hv. þm. Kolbrún Halldórsdóttir átti sig á að umferðaröryggisaðgerðir verða ekki mældar í pappír. Þær verða mældar í framkvæmdum og aðgerðum á sviði umferðaröryggismála. Það liggur alveg ljóst fyrir að sú samgönguáætlun sem hér er til umfjöllunar leggur mikla áherslu á að bæta úr í vegakerfinu, lagfæra það sem helst þarf til að auka umferðaröryggi. Þess vegna er það sem fjármunir til uppbyggingar í vegakerfinu eru jafnmiklir úti um land, á þjóðvegunum, eins og raun ber vitni. Sem betur fer hefur náðst heilmikill árangur á höfuðborgarsvæðinu í umferðaröryggismálum. Það er samstillt átak margra aðila. En stóru viðfangsefnin eru á þjóðvegunum til þess að fækka hinum alvarlegu slysum. Það lít ég á sem meginverkefni og ég lít á samgönguáætlunina sem eina allsherjarumferðaröryggisáætlun. Til hliðar við það er síðan áætlun sem er skýrð þarna og er ekki skorin niður, það er ekki rétt hjá hv. þingmanni. Ég sagði í ræðu að það væru á fjórða hundrað milljónir sem væru áætlaðar á ári í þessar sérstöku tilgreindu umferðaröryggisaðgerðir sem eru í áætluninni. Ég vissi nákvæmlega þegar ég flutti þá ræðu að það yrðu 385 milljónir, ég nefndi það ekki upp á krónu, sem þingmaðurinn reynir að gera tortryggilegt núna og tala um niðurskurð. Umferðaröryggisáætlunin er í smáatriðum enn þá í vinnslu 

Herra forseti. Ég fagna því að umferðaröryggisáætlunin skuli enn vera í vinnslu og við skulum eiga eftir að sjá hér vonandi innan tíðar stærra plagg en þrjár blaðsíður á þingskjali með þá tímasettum markmiðum og sundurgreindri framkvæmdaáætlun. Það er vel. En það að hæstv. ráðherra skuli halda því fram að umferðaröryggi verði ekki mælt í pappír má auðvitað til sanns vegar færa. Hins vegar veit ég alveg að umferðaröryggisáætlunin sem hefur verið í gildi í Reykjavík hefur valdið straumhvörfum í þessum málum fyrst og fremst vegna þess að hún er vandað plagg sem ákveðnar stofnanir innan borgarkerfisins keyra eftir. Það eru tímasett markmið, þau eru kostnaðargreind hvert fyrir sig og þetta er önnur umferðaröryggisáætlunin sem við keyrum í Reykjavíkurborg og aðferðin við að búa hana til og fara eftir henni skilar sér í þeim árangri sem ég gerði grein fyrir í máli mínu. Hæstv. ráðherra svaraði ekki í andsvari sínu hversu mikið þetta væri sem ég kallaði nýframkvæmdafé til umferðaröryggismála. Það er alveg nauðsynlegt að þingheimur fái að vita það hversu mikið hæstv. ráðherra er að auka vægi þessa málaflokks. Við höfum verið að setja fjármuni í umferðaröryggi hingað til. Hversu mikið er hæstv. ráðherra Sturla Böðvarsson að auka þetta fé? Hversu mikið er hann að leggja til viðbótar við það sem við áður höfum ákveðið að leggja?

Eins og ég nefndi hér fyrr, virðulegi forseti, lít ég svo á að tilteknar aðgerðir í endurbótum á vegakerfinu séu fyrst og fremst umferðaröryggisaðgerðir. Ég vísa því til samgönguáætlunarinnar sem heildar, en því til viðbótar eru sérstakir fjármunir og þeir tilgreindir, 385 milljónir á ári, sem eru til aukins eftirlits, til hraðamælinga, til svartblettaaðgerða, minni háttar svartblettaaðgerða reyndar, og til aðgerða til að bægja búfé frá þjóðvegunum o.s.frv. Að öðru leyti vísa ég til þess að við erum að fara í endurbætur og erum í endurbótum á Vesturlandsveginum, við erum í endurbótum á Hellisheiðinni, af því að ég veit að hv. þingmaður hefur svo mikinn áhuga á þessu svæði nær höfuðborginni, og við erum í endurbótum á höfuðborgarsvæðinu sjálfu, þ.e. færslu Hringbrautar með miklum brúarmannvirkjum fyrir gangandi vegfarendur og úrbætur, og síðan á Reykjanesbrautinni. Allt þetta er náttúrlega sönnun þess að það er alrangt sem hv. þingmaður leyfir sér að halda fram, að samgönguráðherra, sem hefur lagt til að settir yrðu hvað mestir fjármunir í uppbyggingu samgöngumannvirkja á höfuðborgarsvæðinu, sé í einhverri sérstakri andstöðu við höfuðborgarbúa. Ég vísa þessu algerlega til föðurhúsanna og ég vil benda hv. þingmanni á að hætta að tína upp slíkar fullyrðingar og slíkar dylgjur sem dálkahöfundar og spekingar sem spjalla í ljósvakamiðlum, eins og Egill nokkur sem rekur Silfrið, leyfa sér að viðhafa á síðum visir.is. Ég vil ræða þetta á málefnalegum forsendum en ekki með slíkum sleggjudómum. Það er mjög alvarlegt viðfangsefni sem við erum að fást við og ég fagna því hvað hv. þingmaður sýnir mikinn áhuga 

Herra forseti. Við hæstv. samgönguráðherra vil ég segja: Ég er ekki með neinar dylgjur um nokkurn skapaðan hlut. Ég hef einungis orðað það að hæstv. ráðherra sýni pirring út í Reykjavíkurlistann.

Það er misskilningur.

Það er enginn misskilningur. Við höfum átt hér orðastað áður um þessi mál og það sem kemur yfir til mín er pirringur hæstv. ráðherra þegar við fjöllum um Reykjavíkurborg og þær aðgerðir sem Reykjavíkurborg hefur farið í í þessum málum og þegar Reykjavíkurborg er að gera kröfur á ríkissjóð um að fjármunir séu settir í þær framkvæmdir sem eru lögum samkvæmt á forræði ríkisins innan borgarmarkanna. Ég hef því ekki verið með neinar dylgjur, horfi sjaldan á kjaftaþætti í sjónvarpi, les afar sjaldan þann vefmiðil sem hæstv. ráðherra nefndi þannig að ég vísa því til baka. Ég samþykki hins vegar að eiga við hann málefnalegar umræður um þessi mál. En ég skil ekki hvers vegna hæstv. ráðherra hefur ekki svarað þessari einu spurningu sem ég lagði fyrir hann í ræðu minni: Hversu mikla fjármuni er hæstv. ráðherra að setja í umferðaröryggismálin? Hversu mikið er nýtt fé af þessum 385 milljónum sem eru að fara árlega næstu fjögur árin í áætlun hæstv. ráðherra, hversu mikið af þessu fé er að koma í fyrsta sinn í þennan málaflokk? Er þetta flókin spurning? Þarf hún að vefjast fyrir hæstv. ráðherra? Hvers vegna fær þingheimur ekki að vita það? Hafa verið 385 milljónir á ári í umferðaröryggismál? Nei, ég held ekki. Eru þær allar nýir peningar? Nei, ég held ekki. Spurningin er: Hversu mikið af þessum 385 milljónum á ári næstu fjögur árin eru nýir peningar? Það mundi sýna hversu mikið aukið vægi hæstv. ráðherra hefur sett á þennan málaflokk en hann vill ekki upplýsa það. Hvers vegna ekki?

Herra forseti. Við erum að ræða samgönguáætlun og hv. þm. Kolbrún Halldórsdóttir gerir að umtalsefni umferðaröryggismál og er það vel. En út frá þeirri umræðu sem hefur orðið hér er eðlilegt að spurt sé: Hvað eru umferðaröryggismál í raun og sannleika? Mér finnst það vefjast fyrir hv. þingmanni. Ég sé ekki betur en að allar þær nýframkvæmdir sem eru í samgönguáætlun 2005–2008 séu meira og minna af toga umferðaröryggismála. Ég get nefnt sem dæmi nýframkvæmd sem nú er búið að ákveða að fara í og er hafin á Hellisheiði, sem er 400 millj. kr. nýframkvæmd, þar sem lagðar eru af tvær afskaplega slæmar beygjur þar sem hafa orðið slæm slys. Jafnframt er verið að leggja af stefnugreind vegamót við Þrengslavegamót, sem verða nú mislæg. Ég lít svo til að þessar 400 milljónir séu fyrst og fremst umferðaröryggismál og númer tvö muni þær flytja meiri umferð á þeim vegi, fyrst og fremst er það það. Að nefna bara þessar litlu þrjár blaðsíður og 300 milljónir, það er bara alrangt að mínu viti. Ég lít svo til að þær 300 milljónir að auki sem eru á þessari samgönguáætlun séu líka að stórum og stærstum hluta til umferðaröryggismála. Síðan má ekki gleyma því, hv. þingmaður, að vetrarþjónustan er mikið umferðaröryggismál.

Herra forseti. Málaflokkurinn samgöngumál er sundurgreindur í ákveðna þætti. Einn þátturinn er umferðaröryggi og gerð er grein fyrir því í þessu plaggi hvernig það er skilgreint. Þar er talað um aðgerðir vegna hraðaksturs og vegna bílbeltanotkunar, eftirlit með þessum þáttum, áróður og fræðslu. Það er talað um leiðbeinandi hraðamerkingar á þjóðvegum og eyðingu svartbletta. Talað er um eftirlit, áróður og fræðslu vegna ölvunar og fíkniefna, talað um umferðaröryggi í öryggisstjórnun fyrirtækja, umferðaröryggi í námskrá grunnskóla og leikskóla, öryggisbeltanotkun í hópbifreiðum, forvarnir erlendra ökumanna og fleira get ég talið, svona get ég lengi talið. Þetta eru þeir ákveðnu þættir sem falla undir fyrirsögnina Umferðaröryggi. Það er í þessa hluti sem hæstv. ráðherra er að setja 385 milljónir á ári í fjögur ár, samtals 1.540 milljónir, og það er þetta litla svið af heildarpakkanum sem ég beini sjónum mínum að. Mér finnst í sjálfu sér að ekki sé hægt að álasa mér fyrir það þó að ég fletti upp á þessum kafla í samgönguáætluninni og geri hann að sérstöku umtalsefni. Ef hæstv. ráðherra væri sammála hv. þingmanni um að öll samgönguáætlunin væri umferðaröryggisáætlun mundi hann nefna niðurstöðutölur samgönguáætlunarinnar eða vegáætlunarinnar í heild þegar hann talar um umferðaröryggismálin. En hann nefnir 385 milljónir í fjögur ár, 1.540 milljónir, það er hans umferðaröryggisáætlun og það er hún sem ég gerði að umtalsefni án þess að vilja draga úr því að auðvitað eru vegaframkvæmdir að stórum hluta til með þeim hætti að þær auka öryggi okkar í umferðinni. Það er sýnt og skárra væri það nú ef þær væru það ekki.

Herra forseti. Ég vildi fyrst og fremst koma því að hér er að ég fagnaði þessari umræðu í sjálfu sér. Ég vildi benda á að nýframkvæmdir sem eru í samgönguáætluninni taka á mörgum af þeim þáttum sem nefndir eru í umferðaröryggiskafla samgönguáætlunarinnar, eins og svartblettanna, verið er að útrýma þeim. Þess vegna er mikilvægt að líta á þetta svolítið heildstætt. Ég vildi fyrst og fremst benda á það.

Hæstv. forseti. Þær vegaframkvæmdir sem standa yfir, eins og hv. þingmaður nefndi, t.d. við Þrengslavegamótin og það sem gert hefur verið á Reykjanesbraut og víðar í kringum höfuðborgarsvæðið eru aðgerðir sem vissulega eyða stórum eða erfiðum, mjög hættulegum svörtum blettum, það er alveg hárrétt. En við verðum hins vegar að horfa til þess að það eru þúsundir, sennilega tugþúsundir af svörtum blettum í öllu vegakerfinu okkar. Þeir eru greindir á vísindalegan hátt af lögreglu og þeim sem annast þessi mál. Við útrýmum ekki þeim tugum þúsunda svartbletta með því að bæta fé til vegaframkvæmda. Við þurfum að fara meðvitað í að sundurgreina það hvers vegna verða til svartir blettir hér eða svartir blettir þar. Stærstu svörtu blettirnir eru kannski þeir sem útheimta mestu aðgerðirnar, stærstu framkvæmdirnar, og það er vel og ég dreg ekki úr mikilvægi þess að út í þær framkvæmdir sé farið, sannarlega ekki. En það breytir ekki því að við megum ekki hvítþvo okkur af því að hugsa um vegakerfið í heild og svörtu blettina sem eru úti um allt með því að útrýma bara þeim hættulegustu. Hér verðum við að horfa vítt yfir sviðið, taka almennilega á, og auðvitað verða sveitarfélög og ríki að standa saman í þessum málum, það skiptir verulegu máli. En í öllu falli eru þessi svartblettamál þannig komin að fólk er orðið meðvitað um þær framkvæmdir sem beinlínis eru til að sporna við þessum svörtu blettum. Ég held líka að þeir sem eru að framkvæma á vegunum okkar, Vegagerðin, átti sig betur á því hvaða aðgerða er þörf í þessum tilfellum, þannig að auðvitað erum við með slíkar aðgerðir í fullum gangi. En það á ekki að koma í veg fyrir að hæstv. ráðherra svari hér einföldum fyrirspurnum um hversu mikið er verið að setja af nýjum fjármunum inn í þessa afmörkuðu þætti sem flokkast undir umferðaröryggisáætlunina.

Hæstv. forseti. Hér fer fram hefðbundin umræða um samgönguáætlun þar sem hverjum þykir sinn fugl fagur og menn takast á um einstök verkefni eins og gengur. Oft hefur umræðan verið lífleg og svo er einnig nú og það er út af fyrir sig gott og eðlilegt. Þær tillögur sem liggja fyrir í þingskjalinu hafa verið unnar og undirbúnar í allnokkurn tíma og mikil vinna liggur þar að baki. Ég tel að hér sé mjög gott starf unnið þó svo að auðvitað hafi menn ólíkar skoðanir á ýmsu því sem hér kemur fram. Ég vil leyfa mér að færa fram þakkir til þeirra sem unnu að málinu fyrir framlag þeirra. Í greinargerð með þingsályktuninni er fjallað um ýmis málefni, mikilvæg mál sem varða samgöngumál almennt í landinu. Þar er fjallað um þróunarmál, rannsóknir, stefnumótun o.s.frv. Þar er einnig fjallað um mögulegar leiðir til fjármögnunar, framkvæmda og form framkvæmda almennt. Síðan kemur auðvitað fram í greinargerð að áætlunin byggir á fjórum meginmarkmiðum, sem eru um greiðari samgöngur, hagkvæmni í uppbyggingu og rekstri samgangna, umhverfislega sjálfbærar samgöngur og öryggi í samgöngum. Þetta eru auðvitað markmið sem við höfum fjallað um og unnið hefur verið eftir. Fram hefur komið í umræðunni að hæstv. ráðherra mun leggja fyrir Alþingi sérstaka umferðaröryggisáætlun sem þingið mun fjalla um, þar sem fjallað verður um sérstakar aðgerðir varðandi umferðaröryggi. Ber að fagna því að við séum komin það langt á leið. Í áætluninni er fjallað um hafnaáætlun, flugmálaáætlun og vegáætlun. Í hafnaáætluninni er unnið samkvæmt stefnumótun sem birtist í bráðabirgðaákvæði hafnalaga frá 2003, þ.e. að um fyrstu tvö ár áætlunartímabilsins gildi eldri hafnalög. Segja má að á sínum tíma hafi verið ákveðið samkomulag um að svo skyldi vera milli þingsins og hafnanna í landinu. Ég fagna því sérstaklega að það stendur og eftir því er unnið. Eftir árið 2006 taka hins vegar gildi þau hafnalög sem eru í gildi og hafa verið samþykkt þar sem verður nokkur breyting á kostnaðarskiptingu ríkis og sveitarfélaga, eða hafnanna, og byggjast á flokkun hafna. Þær tillögur sem birtast í hafnaáætlun eru að venju unnar í samráði Siglingastofnunar og hafnanna í landinu. Það er samskiptaform sem hefur verið við lýði alllengi og er eðlilegt. Hér hefur einna mest farið fyrir umræðu um Reykjavíkurflugvöll í dag. Menn hafa tekist á um það og er ekkert nýtt í þessum sal. Ég tel, eins og ég hef áður sagt, að Reykjavíkurflugvöllur eigi að vera þar sem hann er og fagna þeim hugmyndum sem uppi eru um byggingu samgöngumiðstöðvar á því svæði. Ég tel því að mjög mikilvægt sé að flugvöllurinn haldi sér, það eru að vísu skiptar skoðanir um það en þetta er mín skoðun, vegna þess að ég tel mjög mikilvægt að samgöngur við höfuðborgina af öllu landinu séu sem greiðastar og bestar og ég tel að það sé best tryggt með þessum hætti. Auðvitað ber umræðan merki um hvernig skipulagsmálum borgarinnar hefur verið hagað síðustu áratugina. Borgina vantar byggingarland og þess vegna ræða menn um að flytja flugvöllinn. Virðulegi forseti. Í umræðunni um samgönguáætlun fer auðvitað mest fyrir umræðu um vegamál. Það er mjög eðlilegt. Það er víða mikil þörf fyrir bættar samgöngur. Einstök svæði á landinu eru illa sett hvað varðar vegasamgöngur. Þar ber fyrst og fremst að nefna Vestfjarðasvæðið og norðausturhornið. Það hafa verið síauknar kröfur um veggæði, styttingu vegalengda, umferðaröryggi o.s.frv. Ákall um aukið fjármagn hefur því farið vaxandi. Sú þróun hefur einnig átt sér stað að þungaflutningar hafa aukist mjög mikið á vegakerfinu eftir að strandflutningar hafa nánast lagst af. Það er auðvitað mjög miður að ekki skuli vera hægt að halda uppi strandflutningum kringum landið vegna þess að þjóðvegirnir eru ekki undir það búnir að taka við svo mikilli þungaumferð, burður og breidd veganna er með þeim hætti að vegakerfi okkar er því miður illa undir það búið. Í allri umræðu um fjármagn til vegagerðar verðum við að hafa í huga að við höfum verið með mun meira fjármagn til vegagerðar en áður fyrr og ber auðvitað að fagna því. Í umræðunni hafa menn tekist á um þetta, m.a. er því haldið fram, sem ég ætla ekki að vefengja, að það sé lægra hlutfall af landsframleiðslu nú til vegamála en áður fyrr, en menn verða náttúrlega að átta sig á því í því samhengi að við leggjum miklu meira hlutfall til samneyslunnar en áður fyrr. Það má kannski segja að í því birtist ákveðin forgangsröðun í ráðstöfun fjármagns. Það hefur auðvitað verið kallað mjög mikið eftir því að fjármagn verði aukið til samneyslunnar. Það birtist í þessu. Það eru því ýmsar skýringar á þessu og menn verða að gæta þess að horfa á heildarmyndina og gæta sanngirni í umræðunni. Virðulegur forseti. Í umræðu um vegáætlun takast menn að sjálfsögðu á um einstök verkefni. Menn takast á milli kjördæma o.s.frv. Það er eðlilegt, menn eru að berjast fyrir umbjóðendur sína þannig að sú umræða er eðlileg. Ég verð hins vegar að segja að mér hefur fundist bera á því hjá einstökum ræðumönnum í dag að þeim hefur hlaupið kapp í kinn og mér finnst sanngirnin ekki hafa verið höfð að leiðarljósi. Ég vil taka dæmi af hv. þm. Gunnari Birgissyni sem kom og ræddi um vegamál í mínu kjördæmi, Norðvesturkjördæmi, með að mínu mati gríðarlega ósanngjörnum hætti, vegna þess að þar horfum við fram á mörg verkefni sem þarf að vinna. Hv. þingmaður þekkir mætavel vegakerfið í því kjördæmi. Ég legg áherslu á að menn gæti sanngirni í umræðunni um leið og þeir takast á um þessi mál en fari ekki út af veginum í þeim efnum. Hér hefur mikið verið rætt um Sundabraut. Ég legg áherslu á að Sundabrautin er að mínu mati mikið hagsmunamál fyrir fólk í Norðvesturkjördæmi. Áhugi okkar er því mikill á byggingu Sundabrautar. Tíminn flýgur. Sú áætlun sem hér birtist ber merki um að verið er að fresta framkvæmdum. Það er til komið vegna þess að menn hafa talið nauðsynlegt að gera það til að bregðast við þenslu í efnahagskerfinu. Það er umdeilt en að mínu mati er mjög mikilvægt að við gætum okkar í efnahagsmálunum. Meginmarkmið okkar er að halda uppi efnahagslegum stöðugleika. Ákvörðunin um frestun framkvæmda er auðvitað liður í því. Ég tel að það beri merki um ábyrgð í ríkisfjármálum og efnahagsmálum. Segja má 

Herra forseti. Ég verð að byrja á að segja að ég fagna því að hv. þm. Magnús Stefánsson vilji ræða um vegamál og samgöngumál af sanngirni. Það kemur mér ekki á óvart, vegna þess að hv. þingmaður er og hefur gefið sig út fyrir að vera einkar sanngjarn maður. Hann lýsti því yfir að hann fagnaði þeim áformum sem fram koma í þeirri áætlun sem við ræðum um byggingu flugstöðvar við Reykjavíkurflugvöll. Ég er ekki sömu skoðunar, vegna þess að þrátt fyrir að það eigi að vera flugvöllur að mínu mati í Reykjavík eða við Reykjavík finnst mér óeðlilegt að flugvellinum sé fyrirkomið á líklega besta byggingarsvæði landsins, einu verðmætasta og skemmtilegasta byggingarsvæði landsins. Ég tel að það væri miklu skynsamlegra og sanngjarnara gagnvart Reykvíkingum að hann yrði færður. Ég sé fyrir mér að það séu margir kostir í stöðunni og að við getum flutt flugvöllinn úr Vatnsmýrinni og eitthvert annað án þess að sú þjónusta sem hv. þingmaður talar um af sanngirni við landsbyggðarmenn verði skert. Ég er nefnilega eins og hv. þingmaður talsmaður góðra samgangna úr þéttbýli í dreifbýli og öfugt. Ég hlýt að spyrja í ljósi þess sem fram kom í ræðu hv. þingmanns hvort hann sjái ekki fyrir sér einhverja möguleika hvað það varðar að færa flugvöllinn úr Vatnsmýrinni og hvort hann telji ekki að þjónustan við landsbyggðina 

Virðulegi forseti. Það er þetta með Reykjavíkurflugvöll. Ég hef lýst skoðun minni á því að hann eigi að vera þar sem búið er að ákveða að hann eigi að vera í allnokkuð mörg ár til viðbótar, þannig að það liggur fyrir. Ég skal ekkert um það segja hvað menn munu gera í framtíðinni. Ef menn komast að þeirri niðurstöðu að skynsamlegt sé að færa flugvöllinn eitthvað út fyrir, hv. þingmaður talar um nokkra kílómetra, geta menn auðvitað skoðað það. Ég tel að það liggi fyrir og ég fagna því að það liggi fyrir að flugvöllurinn verði hér áfram í allnokkuð mörg ár til viðbótar.

Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni svarið. En telur hann líklegt að verði flugstöðin sem áætlanir gera ráð fyrir að verði byggð við Reykjavíkurflugvöll, ég geri ráð fyrir að hún muni kosta um 2–3 milljarða, samgöngumiðstöð, ekki bara fyrir flug heldur líka fyrir aðrar samgöngur? Verði sú bygging að veruleika telur hv. þingmaður að miklar líkur séu á því að flugvöllurinn verði einhvern tímann færður? Mér finnst ólíklegt ef af byggingunni verður að hún verði rifin innan fárra ára, það væri illa farið með gott fé ef það yrði gert. Ég tel að ef menn ætla að ráðast í bygginguna séu menn með þeim hætti að festa flugvöllinn endanlega í sessi. Ég hef borið þá sanngjörnu spurningu fram gagnvart hv. þingmanni hvort það skerði þjónustu við landsbyggðina að færa flugvöllinn úr miðbæ Reykjavíkur og rétt út fyrir borgina. Ég sé ekki að svo sé. Ég tel að sjónarmið mín í málinu séu afar sanngjörn gagnvart landsbyggðinni og sömuleiðis gagnvart Reykvíkingum. Mér sýnist einsýnt að verði af byggingunni verði enn erfiðara en áður að færa flugvöllinn. Ég vil hins vegar taka það fram að ég er alveg jafnhlynntur góðum samgöngum og samgöngumannvirkjum og hv. þingmaður. Ég vil bara festa þær byggingar niður einhvers staðar annars staðar en við Alþingishúsið.

Virðulegur forseti. Í fyrsta lagi tel ég mikla þörf fyrir samgöngumiðstöðina. Það liggur fyrir að Reykjavíkurflugvöllur verður áfram í Vatnsmýrinni í allnokkuð mörg ár og við erum með aðrar samgöngur á því svæði þannig að það er mikil nauðsyn fyrir samgöngumiðstöðina. Ég treysti mér ekki til að spá mjög langt fram í tímann um það hvað menn munu taka til bragðs í framtíðinni varðandi Reykjavíkurflugvöll. Það má vel vera að einhvern tímann í framtíðinni komist menn að þeirri niðurstöðu að færa hann „eitthvert annað í nágrenninu“, eins og orðað var. Ég ætla ekkert að spá um það. Ég tel mikla þörf fyrir samgöngumiðstöðina og ég er þeirrar skoðunar að völlurinn eigi að vera þar sem hann er og búið er að ákveða.

Virðulegi forseti. Hér áðan talaði hv. þm. Magnús Stefánsson, sem einnig er formaður fjárlaganefndar. Hann er þingmaður fyrir Framsóknarflokkinn í Norðvesturkjördæmi. Félagi hans í Framsóknarflokknum í Norðvesturkjördæmi, hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson, birti fyrir örfáum dögum grein þar sem hann hefur lagst í útreikninga á þeim fjárhæðum sem fyrirhugað var að leggja til vegamála. Hann kemst að þeirri niðurstöðu að þrátt fyrir að framkvæmdum verði frestað, bæði í fyrra, nú í ár og á næsta ári, en síðan eigi að bæta í árið 2007 og 2008, er niðurstaða útreikninga hans að fjárframlög til vegamála dragist saman um eina 4 milljarða króna á fimm ára tímabili. Skýringarnar telur hann helst felast í því að tölurnar í samgönguáætluninni sem nú liggur fyrir taka ekki tillit til hækkandi verðlags á tímabilinu. Mig langar að spyrja hv. formann fjárlaganefndar að því hvort þarna hafi verið gerð einhvers konar mistök, hvort hann hafi orðið þess var að gerð hafi verið mistök með þessum hætti við gerð fjárlaga á undanförnum árum, hvort útreikningar hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar, félaga hans í Framsóknarflokknum í Norðvesturkjördæmi, standist.

Virðulegur forseti. Ég verð að viðurkenna að ég hef ekki farið ofan í þá útreikninga sem hv. þingmaður ræðir hér og félagi minn úr kjördæminu, hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson, fór yfir. Ég er spurður að því hvort gerð hafi verið mistök við gerð fjárlaga. Það er nú svo að það eru fjárlögin sem ráða. Vegáætlun er áætlun en fjárlög hverju sinni ráða hversu mikið fjármagn fer til vegamála og sérhverra mála sem um ræðir. Ég átta mig því ekki á spurningunni og tel að ekki sé raunhæft að tala um mistök. Þetta er bara ákvörðun hverju sinni, fjárlögin ráða hversu mikið fé fer til vegamála. Málið er einfaldlega þannig.

Virðulegi forseti. Það kemur á óvart að hv. þm. Magnús Stefánsson hafi ekki kynnt sér útreikninga félaga síns úr sama kjördæmi. Nóg um það. En af því að hann er formaður fjárlaganefndar og einnig þingmaður Norðvesturkjördæmis langar mig til að spyrja hann, og hann hlýtur að hafa velt því fyrir sér, hvort hann telji ekki að ríkið hafi efni á því nú að fella niður mjög svo ósanngjarna skattheimtu sem er á mjög mikilvægu vegamannvirki í Norðvesturkjördæmi, þ.e. Hvalfjarðargöngunum, hvort hann telji að það sé ekki þrátt fyrir allt borð fyrir báru að afnema þann 14% virðisaukaskatt sem nú er á veggjöldum í Hvalfjarðargöngunum og hvort hann geti ekki tekið undir það sjónarmið að ef sá skattur félli niður mundi það í raun og veru efla umferð í gegnum göngin og þar af leiðandi mjög sennilega efla bæði byggð og atvinnulíf beggja vegna ganganna og þegar upp væri staðið tapaði ríkið ekki einni einustu krónu á því að innleiða þessa mjög svo sanngjörnu breytingu á skattalögunum.

Herra forseti. Ég, eins og hv. þm. Magnús Þór Hafsteinsson og margir fleiri, er áhugamaður um að þetta gjald í Hvalfjarðargöngin verði sem lægst og nýverið náðist mikill árangur í því að lækka það gjald. Fyrirtækið sem á og rekur göngin endurskipulagði fjármál sín, þannig að þeir náðu þeim árangri að geta lækkað gjaldið. Þetta með virðisaukaskattinn er mikið rætt. Ég get því miður ekki svarað því nákvæmlega núna hvernig því máli muni reiða af. Umræða hefur verið milli Spalar og fjármálaráðuneytisins um málið og mér skilst að það sé í gangi. Við skulum sjá hvað kemur út úr því. Ég legg áherslu á að það er Spölur sem á mannvirkið samkvæmt öllum samningum og lögum og öðru sem gilda um það. Ríkið á ekki þessa framkvæmd. Það er auðvitað meira og minna á höndum Spalar að lækka gjaldið og þeir hafa náð góðum árangri í því. Ég tel ástæðu til að nota tækifærið og hrósa þeim fyrir það.

Herra forseti. Við ræðum hér vegáætlun og það er ánægjulegt að sjá hversu miklar framkvæmdir eru í gangi, hversu mikið við erum að byggja af vegum, brúm og jarðgöngum í landi sem er svo dreifbýlt. Á síðu 65 í vegáætluninni er ákvæði sem ég las upp fyrr í dag um Reykjavíkurflugvöll þar sem gert er ráð fyrir að byggt verði flughlað og síðan ný flugstöð og eins og kom fram áðan kostar hún sennilega 2–3 milljarða. Þetta er dálítið merkilegt. Einhvern tímann á stríðsárunum var hér hernámslið Breta og þeir tóku þá ákvörðun, sem í huga þeirra var örugglega rétt, að byggja flugvöll í Vatnsmýrinni. Þeir notuðu Rauðhólana til að fylla upp í hann og það var örugglega rétt ákvörðun. Sama gerði Bandaríkjaher í Keflavík. Við sitjum uppi með þessar ákvarðanir í dag, endalaust. Einhvern tímann var klæðningin orðin slæm, fyrir svona 10 árum, og þá þurfti að endurnýja klæðninguna. Það leiddi til þess að byggður var nýr flugvöllur í Vatnsmýrinni, algjörlega nýr flugvöllur, bara sisvona. Ég man ekki til þess að tekin hafi verið ákvörðun um það. Menn voru sem sagt að byggja á gömlum ákvörðunum Breta og byggðu nýjan flugvöll. Nú á að fara að byggja flugstöð við flugvöllinn. Þá verða komnir 5–7 milljarðar í þetta dæmi og þá verður væntanlega ekki hægt að hætta við af því að búið er að setja svo mikla peninga í það. Menn taka endalaust skilyrtar ákvarðanir um eitthvað sem er háð einhverju sem tekin var ákvörðun um áður. Mér sýnist að Bretar hafi mjög mikil áhrif á framtíðarþróun Reykjavíkur um alla framtíð. Herra forseti. Bankarnir lækkuðu vexti síðastliðið sumar. Hvað kemur það þessu máli við? Þangað til hafði Íbúðalánasjóður lánað nær eingöngu til íbúðalána lán með hámarki. Hámarkið olli því að verð á íbúðum var nokkurn veginn það sama, hvort sem íbúðin var stór eða lítil, hvort sem hún var nálægt Reykjavík, í miðbænum eða lengst í burtu. Menn höfðu ekki getu til að borga nema ákveðið verð. Þegar bankarnir komu með ótakmörkuð lán hækkaði verðið þar sem fólkið vildi búa, einmitt hérna í 101 Reykjavík. Af hverju er ég að tala um þetta? Vegna þess að þessir lágu vextir munu reka Reykjavíkurflugvöll burt úr Vatnsmýrinni. Hún er allt of dýrmæt til þess. Hún er orðin svo dýrmæt núna að ég giska á að hægt sé að selja landið fyrir 50–100 milljarða, sérstaklega ef menn notuðu sæmilegt nýtingarhlutfall. Þá er auðvitað ljóst að sá kostnaður við að byggja nýjan flugvöll upp á 10–12 milljarða er hverfandi. Þetta er það sem menn eiga að gera, sérstaklega ef þeir vilja sýna sanngirni. Þessu eiga landsbyggðarþingmenn að berjast fyrir, að landið sé selt og byggður nýr flugvöllur rétt fyrir utan Reykjavík. Ég fellst alveg á að Keflavíkurflugvöllur er engin lausn fyrir landsbyggðina. En það eru margar leiðir, margir staðir í nágrenni Reykjavíkur, mjög nálægt, þar sem hægt er að byggja flugvöll. Það eiga menn að gera. Menn eiga að sýna skynsemi einu sinni í staðinn fyrir að vera alltaf að henda peningum, góðum peningum á eftir slæmum. Vaxtalækkun bankanna gerir það að verkum að þetta land er orðið mjög dýrt og við megum ekki horfa upp á það ónotað, fyrir utan það að Reykjavíkurflugvöllur tekur ekki bara upp landið, hann lækkar líka alla byggðina í Kvosinni. Það er ekki hægt að byggja þar heldur af því flugvélarnar fara þar svo lágt yfir. Svo mætti náttúrlega gera jarðgöng, af því að við erum að tala um vegáætlun, frá Snorrabraut að Grensásvegi og selja landið sem er þar fyrir ofan og borga jarðgöngin með því, því að þetta er heilmikið land, það er hálfs kílómetra geil í gegnum Reykjavík sem liggur eftir Miklubraut. Þetta er enn ein hugmyndin. Þessar aðgerðir valda ekki þenslu og þær kosta ríkissjóð ekki neitt. Það yrði hellingsafgangur. Ég held að ríkið eigi þriðjung af landinu í Vatnsmýrinni. Það gæti jafnvel byggt eitt stykki spítala fyrir afganginn, sýnist mér. Þessir peningar eru teknir út úr atvinnulífinu þannig að þeir mundu virka gegn þenslu en ekki öfugt. Herra forseti. Þessi umræða hefur snúist um að menn eru að ota sínum tota hver og einn, landsbyggðarþingmenn alveg sérstaklega. Ég vil taka fram, eins og ég hef alltaf gert, að ég nota vegi úti á landi ekki síður en aðrir, kannski eitthvað minna, en ég hef keyrt í gegnum öll jarðgöngin og mér þykir það bara ágætt. Ég nota líka vegi úti á landi og mér þykir það ágætt. Ég vil hafa vegi um landið. Ég tek undir það sem Vestfirðingar segja um bágborið ástand vega þar, ég vil gjarnan geta keyrt um Vestfirði líka, að sjálfsögðu. Þetta er sameiginlegt verkefni okkar allra. Ég bendi á að þær tillögur sem ég er með hér eru niðurskurður á framkvæmdum í Reykjavík. Ég vil ekki byggja þessa flugstöð í Reykjavík. Ég vil að menn séu framsýnir og fái peninga út úr dæminu, að ríkissjóður fái peninga út úr dæminu, alveg öfugt, og fyrir þá gætum við byggt spítala og jafnvel nokkur jarðgöng úti á landi.

Virðulegur forseti. Vegna ræðu hv. þingmanns vil ég taka sérstaklega fram að þegar Reykjavíkurflugvöllur var endurbyggður var það gert ekki vegna ákvarðana Breta, heldur vegna samkomulags sem gert var á milli borgaryfirvalda í Reykjavík og samgönguyfirvalda að undangengnum miklum rannsóknum og undirbúningi um endurbyggingu vallarins. Það er alveg nauðsynlegt að hafa þetta í huga vegna þess að borgaryfirvöld voru þarna fullkomlega með í ráðum. Tekin var ákvörðun um það á Alþingi í tengslum við flugmálaáætlun að leggja fjármuni til endurbyggingar flugvallarins. Síðar gerist það að gert var samkomulag á milli borgarstjóra og samgönguráðherra um að setja af stað vinnu ...

Ég bið afsökunar en ég gleymdi að stilla klukkuna og tíma hæstv. ráðherra er þá lokið.

Þá verð ég að ljúka ræðu minni hér.

Herra forseti. Ef Bretar hefðu ekki byggt þennan flugvöll í Vatnsmýrinni, lætur þá einhver sér detta í hug að menn hefðu byggt nýjan flugvöll þarna núna? Ég er hræddur um að það dytti engum manni í hug að reisa flugvöll í Vatnsmýrinni ef hann hefði ekki verið til þarna áður. Samkomulög sem misvitrir menn gera sín á milli geta verið mjög slæm. Menn tala hér um sanngirni. Er það sanngirni að láta Reykvíkinga keyra, tugi þúsunda manna, kannski hálftíma lengur á dag af því byggðin er orðin svo óskaplega dreifð að menn eyða heilum og hálfum klukkutíma í að keyra í vinnu og þurfa tvo bíla á hverja fjölskyldu í staðinn fyrir einn. Það er ekki sanngirni í landsbyggðarþingmönnum. Mér finnst að þeir ættu að horfa pínulítið til alls þess tíma af ævi sinni sem Reykvíkingar nota til að keyra til og frá vinnu.

Virðulegur forseti. Vissulega er nauðsynlegt að standa skynsamlega að skipulagsmálum borgarinnar. Það er hins vegar í höndum borgaryfirvalda sem tóku ákvörðun um að völlurinn yrði áfram. Það er staðreynd sem ekki verður hægt að víkjast undan. Að öðru leyti vildi ég koma því á framfæri að það er mat allra sem vinna að samgöngumálum að það sé mjög mikilvægt að koma upp svokallaðri samgöngumiðstöð á höfuðborgarsvæðinu. Það þekkist hvergi á byggðu bóli að ekki sé samgöngumiðstöð í höfuðborginni. Það er það sem verið er að gera til að auðvelda samgöngur á landi og í tengslum við flugvöllinn. Þess vegna tel ég afar mikilvægt að samgöngumiðstöðin rísi. Það sama á við um hana, það er fullt samkomulag um það við borgaryfirvöld að það verði gert.

Herra forseti. Það er einmitt það sem ég óttast, að byggð verði samgöngumiðstöð. Og af því að komin er samgöngumiðstöð og af því að kominn er flugvöllur verður ekki hægt að flytja hann, aldrei nokkurn tímann. Reykvíkingar sitja uppi með að þurfa að keyra lengst, lengst austur í sveitir heim til sín af því að ekki er til byggingarland nálægt þar sem þeir vinna. Ég vil að menn endurskoði þessa áætlun og sýni pínulitla sanngirni í garð Reykvíkinga, líka Reykjavíkurborg, að hún sýni sínum eigin borgurum pínulitla sanngirni og sendi þá ekki í 20 mínútna til hálftíma óþarfa keyrslu á hverjum einasta degi til vinnu. Það þarf að þétta byggðina þannig að við séum ekki með svona óskaplegan kostnað og tíma í að keyra, fyrir utan öll vegamannvirkin í borginni sem kosta líka óhemjufé.

Herra forseti. Hér talar hv. þm. Pétur H. Blöndal í þá veru að þar sé nánast 100% sala á lóðum ef Reykjavíkurflugvöllur yrði lagður af þar sem hann er, en væri fluttur annað. Það er náttúrlega rangt. Það þarf að fara í miklar vegaframkvæmdir og samgönguumbætur ef 20–30 þús. manns flytja þarna á svæðið eins og gert  Ég vildi aðeins spyrja líka hv. þm. Pétur H. Blöndal: Gerir þingmaðurinn sér ekki grein fyrir því að um 1.200 störf er að ræða á Reykjavíkurflugvelli? Umferðin mundi þá bara beinast annað, auk þess sem farið hefur verið í rannsóknir og það margsinnis kannað að það er ekkert stæði fyrir flugvöll hér nálægt af öryggisástæðum annars staðar en á Keflavíkurflugvelli. Það er ekki um neitt annað að ræða. Og 1.200 störf, það skiptir miklu máli fyrir Reykvíkinga, auk þess að það er 13–14 milljarða 

Herra forseti. Það er auðvelt að svara þessu. Í fyrsta lagi varðandi samgöngurnar. Ég stakk upp á því að gera jarðgöng frá Snorrabraut að Grensásvegi. Það mundi leysa töluverðan þunga af þeirri umferð, auk þess sem atvinnutækifæri yrðu hönnuð með þeirri byggð þannig að fólk gæti sótt vinnu í næstu götu, það er þekkt. Það er mjög mikil atvinnustarfsemi hérna í miðbænum og út með sjónum þar sem fjármálafyrirtækin eru. Þetta má leysa. Varðandi það að ekki sé neitt svæði hérna í nágrenninu, ég minni bara á Bessastaði þar sem er engin byggð. Ég minni á Hvassahraunið. Ég er nærri viss um að margir landsbyggðarþingmenn sem sérstaklega þurfa að fara til Keflavíkur tækju því með þökkum, það er styttra að fara frá þeim stöðum en frá Reykjavíkurflugvelli og lenda í umferðinni í Reykjavík.

Virðulegi forseti. Eins og ég kom að áðan hafa farið fram rannsóknir í Hvassahrauni og á Sandskeiði. Það er talin mjög óásættanleg aðstaða fyrir innanlandsflug að byggja þar flugvöll, auk þess sem við erum að tala um slíkar upphæðir, hv. þm. Pétur Blöndal, að það er rétt að leyfa þessu máli að anda næstu 15–20 árin og sjá svo hvað setur. Það var annað sem ég kom hér að og hlýtur að skipta þingmann Reykjavíkur miklu máli, það eru 1.200 störf sem skapast hér við flugvöllinn og það er hinn viðskiptalegi þáttur sem er um 13–14 milljarðar. Þeir skipta líka máli. Er þingmaður Reykvíkinga með öðrum orðum að segja: Það skiptir ekki nokkru máli fyrir Reykjavík, 1.200 störf eða 12–14 milljarðar í viðskiptalegu tilliti? Skiptir það engu máli?

Herra forseti. Það er auðvelt að svara því: Þessi störf fara ekki neitt. Ef við flytjum flugvöllinn t.d. til Bessastaða þarf nákvæmlega jafnmikinn mannskap þar. Við mundum byggja brú hérna á milli fyrir 1 milljarð eða svo,  
            

Virðulegi forseti. Ég verð að segja að ég hef smásamúð yfir því að hv. þingmaður upplifir sig fórnarlamb Breta og ég ímynda mér að það geti verið óþægileg tilfinning. Þegar verið er að tala um svo mikla peninga sem menn ætla að hala upp úr Vatnsmýrinni dettur mér Jóakim Aðalönd í hug í þessu samhengi en minni á að Vatnsmýrin er einfaldlega mýri, og ekkert sérstaklega spennandi byggingarland. Annars staðar í borgum fer fullt af plássi undir járnbrautarlestar sem ég er mjög spennt fyrir og Guðmundur Finnbogason stakk upp á fyrir 100 árum og tækju enn meira pláss. Vesturbærinn er einfaldlega úthverfi. Þetta er enginn miðbær í kringum flugvöllinn. Ég er ekkert viss um að Reykvíkingar sem ekki komast út úr borginni vilji endilega sallast á að byggja sig í þessari mýri. Ég er mjög hissa á þessu. Síðan vil ég minna á að þetta er líka varaflugvöllur til að komast á varasjúkrahúsið á Akureyri. Menn þurfa á þessum flugvelli að halda í Reykjavík og ættu ekkert að gleyma því.

Herra forseti. Það er rétt - Vatnsmýrin er mýri, samt byggja menn flugvöll þar. Hann er byggður niður á fast. Það var fyllt upp fyrir flugvellinum, þá var allt í lagi að hafa þetta á mýri, þá var það í lagi. Það er ekkert meiri mýri í Vatnsmýrinni en í Fossvoginum þar sem er miklu dýrara. Það er enginn vandi að ráða við það, fyrir utan það að ef við mundum grafa þarna jarðgöng fengjum við næga uppfyllingu til að fylla upp í alla mýrina. Ég sé það ekki sem vandamál. Varðandi það að Vesturbærinn sé úthverfi, af hverju skyldi Vesturbærinn vera úthverfi? Það er út af flugvellinum.

Virðulegi forseti. Ég skil ekki hvers vegna hv. þingmaður er svo viðkvæmur fyrir því hvar miðbær Reykjavíkur er. Hann er einfaldlega kominn upp í Mjódd og ég sé ekkert athugavert við að miðbær eða miðdepill Reykjavíkur sé þar. Fjöldi manns kemur aldrei út á þetta útnes hér nema til að fara í samgöngur og mæta á Alþingi. Þar af leiðandi finnst mér ekki meginatriði í þessu máli að fara að selja og hafa stóran gróða af því að byggja í þessari mýri. Það var alveg rétt, auðvitað hefur verið grábölvað að sumu leyti að hafa flugvöllinn þarna og byggja hann svona upp - en það er búið að því. Því að fara að draga hann í burtu og moka hann upp úr mýrinni til þess að setja hann einhvers staðar annars staðar? Ég sé engan tilgang með því. Fyrir utan það að ég sé svo sem ekkert sérstakt hjartfólgið í því að miðbærinn þurfi endilega að vera fyrir alla hér - Mjóddin, Grafarvogurinn og þess vegna Rauðavatnssvæðið eru prýðilegir staðir í þessu samhengi.

Herra forseti. Menn hafa verið að tala um sanngirni hér í dag og sérstaklega hafa landsbyggðarþingmenn höfðað til sanngirninnar. Finnst hv. þingmanni sanngjarnt að senda Reykvíkinga tuttugu mínútur til hálftíma á hverjum einasta degi á bílnum sínum? Er það sanngjarnt? 

Virðulegi forseti. Hún er alltaf jafnskemmtileg, þessi umræða um flugvöllinn. Ég velti oft og tíðum einu fyrir mér í þessari umræðu. Hv. þm. Pétur H. Blöndal kom hér með athygliverðar hugmyndir sem mér finnst alltaf mjög gaman að hlusta á, til að mynda það hvað landið undir flugvellinum í dag er sennilega verðmætt og að hægt væri að taka það undir byggð og nota peningana sem fengjust fyrir þetta land til að byggja flugvöll einhvers staðar annars staðar. Af því að hv. þm. Pétur H. Blöndal er mikill talsmaður einkaframtaksins langaði mig til að spyrja hann þeirrar spurningar: Hvers vegna í ósköpunum setjast menn bara ekki hreinlega niður og útfæra þessar hugmyndir almennilega á pappír, stofna um þær félag, fara í þessa vinnu og selja hreinlega þjóðinni hugmyndina? Menn þurfa að koma bara með konkret tillögur, við ætlum að fara með flugvöllinn hingað og hann verður svona og við ætlum að fjármagna þetta með þessum hætti og nýja hverfið verður svona o.s.frv., bara útfæra þessa hugmynd og leggja hana á borðið.

Herra forseti. Ég hugsa að ekki þurfi að mana suma lengi til þess. Ef þeir sjá einhverja glætu fyrir pólitíkinni, að þarna megi byggja sæmilega byggð, segjum 20–30 hæða hús sem mundi þýða heilmikið borgarlíf á götunum - það mundi þýða kaffihús og annað slíkt og margir vilja búa í svoleiðis umhverfi - hugsa ég að svona tilboð kæmi tiltölulega fljótlega. Menn verða að sjá einhverja von fyrir þeim misvitru stjórnmálamönnum, bæði í Reykjavíkurborg og hjá samgönguráðuneytinu, sem eru að semja út og suður þvert á vilja borgaranna.

Ég skil það samt sem áður ekki. Ef þessi hugmynd er svona góð - og ég er alls ekkert að draga úr gildi hennar á neinn hátt, mér finnst þetta mjög spennandi og gaman að velta því fyrir sér og gaman að tala um þetta - skil ég ekki alveg hvað það er sem menn eru svona hræddir við. Ég hygg að það væri hægt að vinna því pólitískt fylgi, bæði í höfuðborginni og líka hér á Alþingi, ef menn legðu bara fram góðar og raunhæfar hugmyndir og væru með það tilbúið hvernig þeir ætluðu að útfæra þetta. Þá væri búið að finna nýtt land undir nýjan flugvöll einhvers staðar á viðeigandi stað, þá væri búið að hanna þarna hverfi, menn búnir að setjast niður og hreinlega gera það upp við sig hvernig þeir ætluðu að fara í þetta. Ég segi enn og aftur að mér hugnast þessi hugmynd á margan hátt vel, að því tilskildu að þessi leið sé fær, en ég er fullur grunsemda, einmitt vegna þess að mér finnst vanta 

Herra forseti. Það hefur ekki komið tilboð í Símann enn þá vegna þess að hann hefur ekki verið til sölu. Það hefur heldur ekki komið tilboð í RÚV vegna þess að það hefur ekki verið til sölu. Menn þurfa að beygja sig undir þær reglur sem löggjafinn og borgaryfirvöld setja. En ég er nærri viss um að um leið og slíkt yrði hugleitt og eins ef menn mundu leyfa að hugleiða það kæmu svona tilboð og útfærslur eins og ég er að tala um. Þetta er nefnilega mjög sniðugt dæmi. Fyrir afganginn mætti, eins og ég sagði, hugsanlega byggja heilan spítala sem við erum að vandræðast með.

Virðulegi forseti. Það var áhugavert að hlýða á síðustu umræður sem hér fóru fram, einkanlega vegna þess að þar var velt upp nýjum sjónarmiðum, nýjum vinklum á þá umræðu sem um margt er í sjálfheldu, þ.e. umræðuna um Reykjavíkurflugvöll. Krafa landsbyggðarmanna er að það séu góðar flugsamgöngur við höfuðborgarsvæðið, sá er kjarninn í þeirri kröfu. Sá er hér stendur er um margt ánægður með flugvöllinn þar sem hann er en á móti kemur að sjónarmiðin sem uppi eru um að hann verði færður eru mjög sterk. Hvort það kunni að vera einhverjir fletir á þeirri hugmynd sem hv. þm. Pétur Blöndal og fleiri hafa velt upp, að hægt sé að tryggja þessar flugsamgöngur við höfuðborgarsvæðið á annan hátt, er eitthvað sem ég held að sé alveg ástæðulaust að slá út af borðinu. Hv. þingmaður benti einnig á að kannski hefðu menn ekki hugsað nægilega á sínum tíma þegar þeir réðust í hinar miklu framkvæmdir við Reykjavíkurflugvöll þar sem hann er. Kannski hugsuðu menn ekki nægilega í botn hvort vera kynnu aðrir fletir á þessu máli. Hæstv. samgönguráðherra kom inn í þessa umræðu heldur ófrjór, ef ég má svo að orði kveða, sagði að menn hefðu samið og þetta hefði orðið niðurstaðan. Það var eins og að ekki hefði farið fram nein hugmyndavinna og menn ekki velt upp neinum möguleikum um hvaða valkostir kynnu að vera í stöðunni. Það er alveg ljóst að við getum ekki staðið í þessum endalausu deilum um flugvöllinn, hvort hann eigi að vera eða ekki, að landsbyggðin og hluti höfuðborgarinnar standi með flugvelli í Vatnsmýri og hinn hlutinn sé á móti. Við þurfum að leita lausna og við eigum að leita þeirra með opnum hug. Eins og ég segi fagna ég því að menn séu að velta upp hugmyndum þó að sá er hér standi sé óskaplega ánægður með flugvöllinn þar sem hann er, bæði vegna þess að ég bý nálægt flugvellinum þegar ég er á höfuðborgarsvæðinu og eins er stutt að fara í flug. Það breytir ekki hinu að það er mikilvægt að menn velti upp þessum hugmyndum. Það sem ég vildi gera hér að umtalsefni í stuttri ræðu um samgönguáætlun er fyrst og fremst sú staðreynd að líklega er ekki til nein byggðaaðgerð sem er eins mikilvæg ef menn hafa í huga að tryggja byggð í því dreifbýla landi sem við búum í en að ráðast í gerð samgöngumannvirkja. Það er sennilega fátt, ef nokkuð, sem hefur jafnmikil áhrif. Hér hafa Hvalfjarðargöngin komið til tals og ég þekki það mætavel hvaða áhrif þau hafa haft vestur um, upp á Akranes, Borgarfjörð og áfram. Það er ekki nokkur minnsti vafi á því að samgöngumannvirkin hafa meira að segja fyrir byggðirnar í landinu en flest annað hvað varðar að tryggja viðhald og vöxt byggða. Þess vegna er það vissulega áhyggjuefni að á næstu tveimur árum, þ.e. 2005 og 2006, séu uppi hugmyndir um að skera niður framlög til vegagerðar um 5,4 milljarða frá eldri samgönguáætlun. Það er sú staðreynd sem við horfum hér framan í og það er staðreynd sem við horfum framan í um leið og byggðirnar eiga margar hverjar undir högg að sækja. Mér finnst þetta vera mjög alvarlegur hlutur. Menn geta velt upp því sjónarmiði og sagt: Það er svo mikil þensla, við þurfum einhvers staðar að skera niður. Það vita menn að víða er sjálfsagt hægt að finna leiðir til að skera niður. Á tíu árum hafa tekjur ríkissjóðs þrefaldast. Það þarf því enginn að segja mér að ekki sé hægt að finna fleti á niðurskurði annars staðar en nákvæmlega þarna. Þegar við skoðum framlög til vegamála í samhengi við hlutfall af ríkisútgjöldum höfum við farið úr 8% árið 1970 niður í 3% á árinu 2005, þ.e. útgjöld ríkisins til vegamála sem hlutfall af ríkisútgjöldum hafa farið úr 8% 1970 niður í 3% miðað við fyrirliggjandi fjárlög. Því er alveg ljóst að áherslur í þessum málum eru ekki hinar sömu og voru hér á árum áður. Á móti kemur hins vegar að vissulega hefur hagkerfið stækkað verulega og ríkisútgjöldin líka, þannig að það er ekki hægt að leggja þetta upp á sama hátt. En staðreyndin er þessi og ef við hefðum haldið útgjöldum til vegamála í sama hlutfalli og áður var værum við að tala um miklu, miklu hærri fjárhæðir. Á þeim stutta ræðutíma sem við höfum hér til að ræða samgönguáætlun, hún kemur vitaskuld til seinni umræðu einnig í endanlegum búningi, vil ég leyfa mér að fagna því að við sjáum fram á auknar framkvæmdir á Hellisheiði sem koma þá væntanlega inn árið 2007. Ég vil einnig fagna því sérstaklega að nú stendur yfir vinna við undirbúning á rannsóknaáætlun hvað varðar mögulega gangagerð á milli lands og Eyja sem væntanlega verður ráðist í í sumar. Það er full ástæða til að fagna því vegna þess að mikilvægt er að fá svör við slíkum spurningum um hvað er mögulegt og hvað ekki og gera þá væntanlega raunhæfar kostnaðaráætlanir, því það hefur farið óskaplega mikill tími í mörgum málum í að deila um ákveðna hluti án þess kannski að menn leggi nægilega rækt við að fara ofan í málin eins og kostur er, en a.m.k. er þetta á döfinni og full ástæða til að fagna því sérstaklega. Hvað varðar Suðurkjördæmið sérstaklega er það vissulega þannig hjá okkur öllum að við viljum framkvæma miklum mun meira og við skulum ekki gera lítið úr því. Það sem stendur dálítið upp úr í umræðunni er sú staðreynd að ekki hefur verið staðið við loforð um framkvæmd eða gerð Suðurstrandarvegar sem lofað var í aðdraganda síðustu kosninga. Það er dálítið óþægilegt að hafa það á tilfinningunni að ríkisstjórnarflokkarnir ætli að vera með svona kosningavíxla, gefa þá út rétt fyrir kosningar og síðan kannski jafnvel að tefla þeim fram aftur í næstu kosningum, a.m.k. sjáum við ekki fram á að við þetta loforð verði staðið. Svona rétt í lokin, virðulegi forseti, vildi ég einnig nefna það að ég sakna þess að ekki er gert ráð fyrir þverbraut á Bakka, þ.e. að ekki skuli gert ráð fyrir framlögum til flugbrautarinnar á Bakka, sem er ómalbikuð í augnablikinu og gerir það að verkum að flugvöllurinn er nánast ónothæfur á veturna í mikilli bleytu. Ég vonast nú til að hægt verði að skoða það á milli umræðna því það er ekki stór framkvæmd.

Herra forseti. Það hefur aftur og aftur komið fram í umræðunni í dag að þingmenn Samfylkingarinnar hafa hvað eftir annað komið með ný hlutföll sem fara í vegagerð og samgöngumál. Ný hlutföll miðað við ríkisútgjöld eða miðað við þjóðarframleiðsluna. Ég held að dálítið hættulegt sé að tala svona. Árið 1970 eins og viðmiðunin var hjá hv. þingmanni voru útgjöld til heilbrigðismála 3–4% af landsframleiðslu á Íslandi. Þau eru núna 9–10%. Hvað skyldi nú hafa aukist mest síðustu tíu árin í útgjöldum ríkisins? Jú, herra forseti, það eru málefni fatlaðra. Herra forseti. Þessir sömu þingmenn Samfylkingarinnar hafa ár eftir ár komið og talað fyrir því að við ættum að efla velferðarkerfi Íslands, sem við höfum verið að gera, kannski á stórtækari og betri hátt en flestar aðrar þjóðir Evrópu. Þetta hefur verið að gerast. Um leið og efnahagskerfið eflist og stækkar höfum við efni á því að setja meiri peninga í samgöngur eins og okkur sannarlega vantar. En hlutfallið, hvort sem við miðum við landsframleiðslu eða ríkisútgjöld, hefur farið niður, það er alveg hárrétt. Það hefur farið verulega niður vegna þess að ríkið er að taka svo virkan þátt í einmitt samneyslunni. Þetta er það sem við höfum verið að gera. Þetta er það sem allir þykjast vera að berjast fyrir. Þess vegna er það dálítið óheilbrigt og mjög vont og til að rugla menn í ríminu þegar menn koma núna í umræður um samgöngumál og segja: Nei, sjá - hlutfallslega hefur þetta lækkað.

Virðulegi forseti. Mér fannst svona æsingur í hv. þingmanni kannski ekki alveg tilheyra efninu, en það sem ég var bara einfaldlega að velta hér upp og kannski ekki síst sökum þess að hæstv. samgönguráðherra hefur æ ofan í æ talað um það að sjaldan ef nokkurn tímann eða aldrei í sögu lýðveldisins hafi öðrum eins fjármunum verið varið til vegaframkvæmda. Það hefur enginn dregið það í efa, en þegar þessir hlutir eru settir í samhengi hvernig áherslur hafa breyst og í ljósi þess hve samgöngur eru þýðingarmiklar og ef menn ætla að tryggja vöxt og viðgang margra byggða hringinn í kringum landið, þá eru óþrjótandi verkefni. Hér er aðeins verið að draga fram að þetta hlutfall er ekki hið sama og áður. Ég ætla að leyfa mér að fullyrða að ég og hv. þingmaður gætum víða farið yfir hvað ríkisútgjöld varðar og fundið möguleika til að færa til fjármuni og áherslur. Ég er aðeins að draga það fram að ekki er sami þungi og sama áhersla á samgöngumál í dag og var á þeim árum sem ég vísaði til. Við höfum farið úr 8% árið 1970, þ.e. í útgjöldum til vegamála, niður í 3,02% fyrir árið 2005 ef miðað er við fjárlög. Þetta er aðeins staðreynd sem hér er dregin fram. Ég var ekkert að draga fram aðrar staðreyndir um þessa hluti. Þetta er einfaldlega veruleiki. Við erum einmitt að draga þennan veruleika fram í ljósi þess að samgönguráðherra kemur hér sí og æ, ber sér á brjóst og telur sig hafa framkvæmt meira en nokkur annar maður á Íslandi. Þetta eru bara staðreyndir sem liggja á borðinu.

Herra forseti. Það er bara hárrétt hjá hæstv. samgönguráðherra að verið er að framkvæma núna meira en nokkurn tíma áður. Það sem hefur gerst í þessu dásamlega ríki er að kakan hefur stækkað. Það hefur hvergi nokkurs staðar í Evrópu, varla nokkurs staðar í heiminum orðið slíkur hagvöxtur og á Íslandi. Þessi efnahagsvél sem okkur hefur tekist að búa til og betrumbæta á síðustu 15 árum er einhver afkastamesta efnahagsvél heimsins. Það er þess vegna sem lífskjör Íslendinga vaxa svo hratt sem raun ber vitni. Það er þess vegna sem hagvöxturinn er hér meiri en í öðrum löndum. Við höfum efni á því núna, hvert prósent landsframleiðslu og hvert prósent sem við miðum við er miklu stærri tala og miklu meira magn. Við verðum að setja þetta allt í samhengi þegar við ræðum um þetta. Með aukinni velsæld og aukinni auðsöfnun þjóðarinnar hefur hún auðvitað efni á að leggja meira til samhjálparinnar eins og hún er að gera. Það eru hinar stóru breytingar sem hafa verið. Miklu meiri peningum er varið til samhjálpar en áður. Því hafa menn staðið fyrir og verið stoltir af. Við eigum að vera stoltir af því. Við erum að framkvæma hér meira en nokkurn tíma áður. Það er staðreynd, herra forseti, í magni. Hins vegar getum við hver og einn komið hér og sagt: Miðað við stöðu Íslands, hins stóra ríkis, svo stórrar eyju, með svo fáa íbúa væri auðvitað æskilegt að leggja til enn meiri peninga. Ég ætla alveg að taka undir það með hv. þingmanni. Það er veruleg ástæða til þess af því að við höfum alveg sambærilega stöðu á við allar aðrar þjóðir heimsins, nema kannski í vegamálum vegna þess hve við erum fá og búum á stórri eyju.

Virðulegi forseti. Það má kannski segja að hv. þingmaður hafi í reynd svarað þeim spurningum sem vöknuðu hér í lokin þegar hann sagði eitthvað á þá leið að líkast til værum við aftar á merinni en flest Vestur-Evrópuríki hvað varðar vegamál. Ég var aðeins að draga það fram að áherslur í vegamálum - og notaði þá sem hlutfall af ríkisútgjöldum - hefðu dregist saman um meira en helming frá árinu 1970. Í ljósi þeirrar stöðu sem við búum við, við búum í stóru, dreifbýlu landi með löngu vegakerfi, ef svo má að orði komast, þá er mikilvægt að þungar áherslur séu einmitt á byggingu samgöngumannvirkja. Ég var aðeins að draga það fram að þessar áherslur eru ekki jafnmiklar og þær voru áður. Ég heyrði það hér í lokin að hv. þingmaður er mér algerlega sammála.

Virðulegi forseti. Umræðan í dag hefur verið góð og ýmislegt athyglisvert hefur komið fram. Ég verð að viðurkenna að mér varð nú svolítið hugsað til síðustu kosninga þegar það var enn og aftur staðfest hér að Samfylkingin ætlaði aldrei að standa við kosningaloforð um skattalækkanir. Mér var bara hugsað til þess, vegna þess að á hverjum einasta kosningafundi sem ég var á fóru frambjóðendur Samfylkingarinnar yfir það að þeir ætluðu að lækka jaðarskatta. Það er ágætt að það sé enn og aftur staðfest að þeir ætluðu aldrei að standa við það. Það er auðvitað mikið gert sem betur fer í samgöngumálum, ekki bara á síðustu árum, heldur í rauninni alveg frá 1991. Segja má að ákveðin samgöngubylting hafi orðið í landinu. Ég ætlaði að ræða fyrst og fremst um það sem snýr að mínu kjördæmi. Þrátt fyrir að ég vilji að meira sé gert verður að fara yfir það sem vel er gert. Það hafa verið sett sex mislæg gatnamót í Reykjavíkurborg frá árinu 1991, en fyrir þann tíma höfðu einungis verið gerð tvenn. Það varð bæði stefnubreyting og hugarfarsbreyting þegar hæstv. þáverandi ráðherra, Halldór Blöndal, tók við og hæstv. samgönguráðherra, Sturla Böðvarsson, hefur alveg verið á sömu línu hvað þetta varðar. Ég vil hins vegar frekar tala um næstu skref. Ég lít á það sem svo, jafnvel þó að við höfum lagt mikið í samgöngumál og við getum talað um samgöngubyltingu, þá liggur það alveg fyrir að mörg verk eru óunnin og við eigum eftir langt í land með að ná viðunandi stöðu. Ég held að það sé þrennt sem við þyrftum að fara í sem a.m.k. snýr helst að mér. Í fyrsta lagi er það greiðari umferð á höfuðborgarsvæðinu. Í annan stað er það öruggari umferð, ekki bara á höfuðborgarsvæðinu, heldur á öllu landinu. Í þriðja lagi tel ég að við þurfum að huga að Reykjavíkurflugvelli og opna þá umræðu aðeins. Ég ligg ekkert á þeirri skoðun minni að ég hefði viljað sjá hann færðan úr Vatnsmýrinni. Ég sé í rauninni engan annan raunhæfan stað fyrir hann en í Keflavík, en ég fer nánar í það á eftir. Ég er í þeirri sérkennilegu stöðu að fullt af verkefnum eru í mínu kjördæmi. Gatnakerfið á höfuðborgarsvæðinu er sprungið. Það finnum við öll sem keyrum hér til vinnu á morgnana. Það er af mörgum ástæðum. Ein ástæðan er sú að við búum á útnesjum og miðborgin t.d. er ekki í miðborginni og við þurfum að hafa ansi mikið fyrir því að koma samgöngum þannig fyrir að hún verði sá miðpunktur sem við viljum. Miðborgin í Reykjavík er ekkert bara miðborg Reykjavíkur. Þetta er í raun eina miðborg landsins og það eru hagsmunir allra landsmanna að hér séu öflug miðborg og að höfuðborgin Reykjavíkurborg geti verið sá útvörður í samkeppni við útlönd sem við viljum sjá. Við erum hins vegar í þeirri sérkennilegu stöðu að helstu andstæðingar okkar Reykvíkinga í samgöngumálum eru borgaryfirvöld. Það liggur alveg fyrir að við erum að horfa hér upp á meiri vanda ef skipulagsmálin fara áfram eins og horfur eru á og menn fara í byggð í Úlfarsfelli upp á 25.000 manns, einn Kópavog, og bæta því ofan á sprungið umferðarkerfi. Við höfum séð að í málefni Sundabrautar hefur R-listinn dregið lappirnar og hefur ekkert leyst. Menn hafa rætt hér mikið að ekki sé búið að taka ákvörðun um staðsetningu, þ.e. hvar fyrsti áfangi á að vera. Það á líka eftir að afgreiða með skynsemi hvernig menn ætla að hafa legu Hallsvegar. Það er ekki búið. Nú hefur stór hluti íbúa Grafarvogs kært umhverfismatið og þær leiðir sem þar eru uppi. Ég segi það hér að þær eru óásættanlegar. Hins vegar liggur fyrir að Sundabraut ein og sér leysir engan vanda. Hún leysir engan vanda, því miður, ef við erum bara með fyrsta áfanga. Við þurfum að fara með Sundabraut alla leið og við þurfum að leysa Miklubrautarmálið. Við verðum að skera þar á umferðarhnútinn. Það er alveg stórkostlegt að við horfum upp á það í Reykjavík að samgönguráðherra hefur verið að pressa borgaryfirvöld til að koma á mislægum gatnamótum við Miklubraut og Kringlumýrarbraut. Það er búið að leggja 10–20 milljónir í undirbúning. En það eru borgaryfirvöld sem stoppa þetta. Þetta er nákvæmlega sambærilegt við það ef bæjarstjórn Siglufjarðar hefði stoppað Siglufjarðargöngin vegna þess að þeir vildu ekki fá of mikla umferð í bæinn, nákvæmlega eins. Þetta er mjög sérkennilegt vandamál. Ríkið þarf eðli máls samkvæmt að koma mörgu að því sem þarna ætti að leysa. Ég hef tekið niður allt að fjórtán punkta sem þarf að leysa. Þetta eru Kringlumýrarbraut/Miklabraut, Miklabraut/Háaleitisbraut, Miklabraut/Grensásvegur, Miklabraut/Sæbraut/Reykjanesbraut. Svo eru ýmsir fleiri þættir sem því miður er ekki tími til að fara yfir núna. Ég veit að aukin áhersla er lögð á öruggari umferð. Ég hef mikla trú á þessu verkefni sem heitir EuroRAP sem eldhuginn Ólafur Guðmundsson hefur mikið verið að kynna. Ef ég veit rétt er aukin áhersla lögð á þetta í samgönguráðuneytinu og kannski að ráðherra minnist eitthvað á það seinna í umræðunni. En eins og hefur komið hér fram í umræðunum þá erum við fámenn á stórri eyju og við höfum verið að reyna að koma á þokkalegum samgöngum um allt landið í þokkalegri sátt. Það er nauðsynlegt allra hluta vegna og fyrir íbúa alls landsins. Allir keyra á vegunum. Ég segi þetta vegna þess að það er líka mikilvægt fyrir landsbyggðarmenn að samgöngur séu góðar í Reykjavík. Það er gríðarlega mikilvægt fyrir Reykjanes, fyrir Suðurlandið, fyrir Vesturlandið að auðvelt sé að komast leiðar sinnar innan Reykjavíkurborgar því menn sækja bæði þjónustu og vinnu til þessa svæðis. Þess vegna þarf að vera samstaða um það. Ég tel þess vegna að það séu líka hagsmunir fólgnir í því og tækifæri fyrir landsbyggðina að færa Reykjavíkurflugvöll. Það mundi styrkja miðborgina. Það segir sig alveg sjálft að við þurfum að leysa mörg vandamál. Við þurfum að leysa vandamál varðandi varaflugvöll. Við þurfum að leysa vandamál varðandi samgöngur hér á svæðinu. Við þurfum að leysa vandamálið fyrir þá staði sem verða fyrir skerðingu á samgöngum. Þá er ég að vísa fyrst og fremst til Ísafjarðar og Egilsstaða. Einnig mætti nefna Akureyri og Vestmannaeyjar og Höfn. Menn eiga ekki að setja sig í skotgrafir hvað þetta varðar heldur líta á þetta með opnu hugarfari. Ég bý í Grafarvogi og ég er svona 10–20 mínútur, eftir því hvernig umferðin er, að keyra til vinnu á þennan vinnustað hér og það tekur sama tíma fyrir mig að fara á Reykjavíkurflugvöll. En ég er þetta 30–40 mínútur að keyra til Keflavíkur. Þegar menn eru að tala um að þessi þjónusta eigi að vera í miðborgum eða nálægt þéttbýli þá er það alveg rétt. En ef við berum okkur saman við önnur lönd þá er ekkert stórmál að keyra til Keflavíkur. Það er ekkert stórmál. Ég átta mig alveg á því að það er hrein og klár fórn að færa völlinn. En í því felast gríðarleg tækifæri. Við verðum að ná sátt um það, virðulegi forseti, að byggja upp samgöngur á höfuðborgarsvæðinu með auknum krafti og þar verða 

Hæstv. forseti. Öflugur borgarfulltrúi í Reykjavík og öflugur þingmaður Reykvíkinga fór nú hér með þann boðskap að flytja ætti flugvöllinn og flugvallarstarfsemina til Keflavíkur. Ég hvet Reykvíkinga sem eru þessarar skoðunar eindregið til þess að íhuga alla þá atvinnustarfsemi sem er í kringum Reykjavíkurflugvöll, bara það fólk sem starfar í tengslum við völlinn. Ef aðstæður í þjóðfélaginu væru ekki jafngóðar og þær eru í dag  Þetta finnst mér vera satt að segja, hæstv. forseti, afskaplega óraunhæf umræða. Flugvöllurinn er í Vatnsmýrinni og þjónar vel sínu hlutverki. Hann er nálægt miðborginni og stjórnsýslunni. Það er einmitt það sem skiptir máli, að fólk hafi aðgang að stjórnsýslu og þjónustu í borginni. Það skiptir meginmáli eins og hv. þingmaður kom reyndar að. Það þurfa að vera greiðar og góðar samgöngur, þar á meðal flugsamgöngur til borgarinnar. Það er nú bara einu sinni þannig. Ég veit að þegar hv. þingmaður og öflugur borgarfulltrúi íhugar þetta betur muni hann komast að sömu niðurstöðu og þeir starfshópar sem unnu þær tillögur 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður talar svo mikið um borgarstjórn að ég var nærri búinn að ávarpa borgarfulltrúa. Ég ætla ekkert að gera lítið úr því og það er alveg hárrétt hjá hv. þm. Arnbjörgu Sveinsdóttur að umræðan í þjóðfélaginu núna einkennist mikið af því að menn hafa kannski gleymt því að það er ekkert sjálfgefið að alltaf sé góðæri í landinu og það sé ekkert sjálfgefið að atvinnustig sé hátt og kaupmáttur aukist á hverju ári. Þetta er alveg hárrétt. Það er sömuleiðis hárrétt að fyrir Reykjavíkurborg er það styrkur að hafa samgöngumiðstöð hér. Það liggur alveg fyrir. Hins vegar er það niðurstaða mín eftir að vera búinn að skoða þetta og vega saman kosti og galla að kostirnir eru fleiri við að nýta þetta land undir annað og stækka og efla miðborgina því menn verða að líta á það að miðborg Reykjavíkur er á mjög litlu svæði og við getum ekki gert ýmislegt sem við vildum sjá í miðborginni m.a. út af því að Reykjavíkurflugvöllur er staðsettur þar sem hann er. Þau störf sem vísað til fara ekki. Þau mundu hins vegar flytjast. Svæðið sem við ræðum, höfuðborgarsvæðið, er alltaf að stækka og tekur, eins og við þekkjum, til miklu fleiri staða en bara beinlínis Reykjavíkur og því sem við köllum sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu. Auðvitað snýst þetta um það hvernig við leysum samgöngumálin. En ég nefndi áðan t.d. íbúa Grafarvogs og við getum tekið íbúa Breiðholts, ég tala ekki um ýmsa aðra staði til samanburðar, Kópavog eða Hafnarfjörð. Ef við berum þetta saman við það hvað þessir íbúar eru lengi að fara á Reykjavíkurflugvöll þá munar það ekki miklu. Þetta hefði að vísu fyrst og fremst einhver áhrif svo sannarlega á þá sem sækja þessa þjónustu utan af landi. Ég ætla ekki að gera lítið úr því. En ég held að það væri hægt að bæta þessu fólki upp með öðrum hætti.

Hæstv. forseti. Ég veit ekki hvaða ráð það ætti nú að vera sem hv. þingmaður hefur uppi í erminni til að bæta þann skaða sem sannarlega yrði. Þetta ylli skaða fyrir þjónustuna í borginni. Hvernig á miðborgin að byggjast upp og verða eitthvað sem í alvöru kallast miðborg ef fólk hefur ekki aðgengi að borginni? Það er alveg ljóst að stjórnsýslan yrði flutt meira og minna héðan úr miðborginni. Svo er ekki sísti þátturinn að menn hafa komist að því að innanlandsflugið muni hreinlega ekki lifa það af ef það yrði flutt til Keflavíkur. Það er nú einfaldlega svo að ferðatíminn yrði svo langur með því að hafa þetta flug í Keflavík, fyrir utan aukinn flugtíma, að þar með yrði þetta rothögg fyrir innanlandsflugið. Af því hv. þingmaður sagði að ekki yrði fækkun á störfum við þetta þá fullyrði ég að svo verður. Ég fullyrði að svo verður í innanlandsfluginu. Allt skiptir þetta því mjög miklu máli fyrir miðborgina. Ég held að ef hv. þingmaður skoðar skipulagsmál í Reykjavíkurborg þá megi finna ýmsar leiðir til þess að efla íbúðabyggð vítt og breitt um borgina því víða er illa staðið að því. Til eru ýmis önnur ráð en þau að flytja flugvöllinn. Auðvitað skiptir svo gífurlega miklu máli að fá þessa samgöngumiðstöð við völlinn. Það er bara eitt meginatriðið til þess að miðborgin geti lifað.

Virðulegi forseti. Ef flutningur Reykjavíkurflugvallar úr miðborginni mundi þýða að stjórnsýslustofnanirnar færu þaðan líka þá yrði nú ekki mikið eftir af miðborginni. Það segir sig alveg sjálft. Það sem hefur vantað í miðborgina og hefur skapað hvað mestan vanda varðandi skipulagsmálin þar er að þar er ekkert ofsalega mikið pláss. Höfuðstöðvar helstu fyrirtækjanna eru t.d. í Borgartúni. Að vísu orsakast margt af þessu út af sofandahætti og lítilli fyrirhyggju í skipulagsmálum hjá meiri hluta Reykjavíkurborgar. En við værum án nokkurs vafa að fá mikil sóknarfæri með því að fá þetta land til að geta skipulagt þar margvíslega starfsemi. Það liggur fyrir og ég fór yfir það að við þurfum að huga að samgöngum til þessa svæðis. Það segir sig alveg sjálft. Við höfum verið að byggja upp vegakerfi út um allt land til þess að auðvelda fólki m.a. að komast til og frá höfuðborgarsvæðinu. Ég man þá tíð og það er ekkert rosalega langt síðan að maður var þrjá og hálfan tíma að keyra úr Borgarnesi til Reykjavíkur, þrjá og hálfan tíma. Nú eru þetta um 40 mínútur - ég lendi kannski í 

Hæstv. forseti. Í dag hefur eitt mál verið til umræðu, tillaga til þingsályktunar um fjögurra ára samgönguáætlun fyrir árin 2005–2008. Ég hef fylgst með umræðunni í dag og því miður hefur mér oft á tíðum fundist umræðurnar snúast um samkeppni, átök á milli landsbyggðar og höfuðborgarsvæðis, sem mér finnst miður að heyra. Auðvitað á það ekki að vera svo. Við eigum að horfa hér til landsins alls. En hugsanlega er ærin ástæða til að umræðurnar við fyrri umr. um þingsályktunartillöguna fari á þennan veg þegar ljóst er að fjármagn til samgöngubóta og vegagerðar er skorið niður í þrjú ár, þ.e. á liðnu ári, árinu í ár og á næsta ári. Við segjum skorið niður en aðrir segja framkvæmdum frestað til ársins 2007 og 2008. Það er ljóst að fjármagn til vegagerðar sérstaklega er allt of naumt skorið. Mér finnst eðlilegra að við slíkar áætlanir ætlum við okkur ákveðið hlutfall af vergri þjóðarframleiðslu í þennan stóra og mikilvæga málaflokk og reynum að halda okkur innan þeirra markmiða í stað þess að framlög til samgöngumála séu rétt eins og harmóníka sem dregst sundur og saman. Við erum rík þjóð og eigum að hafa efni og möguleika á að halda okkur við þá áætlun í samgöngubótum sem við settum fyrir þetta tímabil. Í þingsályktunartillögunni eru öll sviðin undir. Þar eru sett fram markmið í flugmálaáætlun og um hafnir, í vegáætlun og í öryggismálum. Ég tel að á heildina litið sé þetta mjög til bóta, að hafa þetta allt undir einni þingsályktunartillögu, reyna að horfa á þetta í heild, ná heildrænni sýn á þessar framkvæmdir, hafa landið allt undir og sjá hvernig þetta á að tengjast allt í einu neti hvort sem er á láði eða legi. Fyrir síðustu kosningar fóru ríkisstjórnarflokkarnir fram með göfug markmið og loforð um stórfellt átak í samgöngubótum og þá sérstaklega hvað varðar vegáætlun. En vegna þeirra ákvarðana sem þá var búið að taka samhliða, að fara í miklar framkvæmdir á Austurlandi, stærstu og mestu framkvæmdir Íslandssögunnar, hefði öllum átt að vera það ljóst að þær áætlanir gætu aldrei staðist. Það kom m.a. fram í máli okkar hv. þm. Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs að svo miklar framkvæmdir gætu aldrei gengið eftir án þess að það bitnaði á öðrum sviðum. Okkur var ljóst að á framkvæmdatímanum mundi þetta bitna bæði á rekstri og framkvæmdum hjá hinu opinbera, sem er að koma á daginn með ruðningsáhrifum stóriðjuframkvæmda. Þeir sem voru með hvað mesta glýjuna í augunum varðandi stóriðjuframkvæmdir á Austurlandi held ég að sjái nú þá glýju blikna þegar þeir átta sig á að ekki er hægt að gera allt og að í raun séum við komin fram úr sjálfum okkur í framkvæmdunum og skuldum þjóðarinnar þeim tengdum. Á þeim stutta tíma frá því að farið var að vinna að samræmdri samgönguáætlun eins og nú er gert hefur margt breyst og þá sérstaklega það að strandsiglingarnar hafa lagst af og flutningar, þungaflutningarnir, eru alfarið komnir upp á þjóðvegi landsins. Þetta hefur gjörbreytt öllum áætlunum, að ég tali ekki um viðhald á þjóðvegum landsins. Á landsvæðum þar sem stofnvegir, þjóðvegir, hafa ekki verið byggðir upp með varanlegu slitlagi, þar sem enn eru malarvegir, koma þungaflutningar mjög illa niður á burðargetu veganna. Á tímabilum þegar miklir þungaflutningar eru verða þeir bæði ófærir og mjög dýrir í viðhaldi. Þessi þróun ýtir á að öllum varanlegum framkvæmdum í vegagerð sé flýtt. Ég tel því mikilvægt að staldra við og skoða með mjög ábyrgum hætti hvort ekki sé rétt að stuðla að því að strandsiglingum verði komið á aftur eins og við hv. þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs höfum lagt til, að hefja uppbyggingu strandsiglinga sem nauðsynlegs hluta af vöruflutninga- og samgöngukerfi landsins, bæði vegna mikils álags á þjóðvegina og ekki síður vegna öryggisþátta, þ.e. til að fækka stórum bílum og minnka umferð á þjóðvegunum. Ég sagði í upphafi máls míns að mér þætti miður að þessi umræða hefði snúist upp í átök á milli landsbyggðar og þéttbýlis. Þéttriðið og gott net samgangna er mikilvægt fyrir alla atvinnuuppbyggingu og ferðaþjónustu. Það á ekki síður við um þéttbýlið en byggðir landsins. Þegar ég horfi til þess og öryggisþáttanna þá tek ég undir orð þeirra sem hér hafa mælt, 

Frú forseti. Ég tek undir með hv. 10. þm. Norðaust., Þuríði Backman, að það væri auðvitað mjög gott og æskilegt ef strandsiglingar gætu staðið undir sér hér við land. Svo er því miður ekki vegna þess að fyrirtækin telja sér ekki hag í að eiga viðskipti við strandferðaskipin. Á hinn bóginn liggur ljóst fyrir að eftir að álver er komið við Reyðarfjörð munu verða þaðan reglulegar siglingar til Evrópu, a.m.k. tvisvar sinnum í viku. Eins, eftir að álver hefur risið við Skjálfandaflóa eða Eyjafjörð, munu sömuleiðis takast upp reglulegar siglingar þangað norður í tengslum við álverið, sem auðvitað mun bæta úr skák. Hið jákvæða við að reglulegar siglingar verða teknar upp milli Reyðarfjarðar og Evrópu er að þar með er rofin einangrun og einokun Reykjavíkurborgar á sem einu innflutnings- og útflutningshafnar landsins. Þá kemst á samkeppni við svæðið hér, sem mér finnst í samgöngumálum kominn tími til eins og ýmsir hv. þingmenn Reykvíkinga tala t.d. í flugvallarmálinu og láta sig engu skipta hagsmuni landsbyggðarinnar. Það er mjög áberandi tónn hjá þeim mönnum sem nú ráða Reykjavíkurborg, í R-listanum, og má segja að þar kveði við annan tón en meðan sjálfstæðismenn fóru með forustu í borginni.

Hæstv. forseti. Vissulega er það rétt að skipaútgerðin hefur ekki talið sig geta haldið uppi strandsiglingum þar sem það borgaði sig ekki. Ég tel að það sé réttlætanlegt að virkja slíkar siglingar og sparnaðurinn við að leggja þær niður kemur hefur komið fram á annan hátt í þjóðarbúinu með auknum rekstrarkostnaði á þjóðvegunum og kostnaði vegna slysa sem flutningarnir á landi leiða af sér. Hvað varðar álverið á Reyðarfirði, höfnina þar og siglingar til Evrópu, þá er það gott svo langt sem það nær. En því miður er búseta og uppbygging á Austurlandi ekki svo mikil að maður geti ímyndað sér að þeir flutningar frá Evrópu dreifist eingöngu á svæðið á Austurlandi. Líklegt er að skipin vilji nýta sér það, sem betur fer, að koma á þá höfn sem styst er til og síðan verði landflutningar frá Reyðarfirði og suður. Ég styð hv. þm. Halldór Blöndal í því að gott sé að dreifa flutningum. Þá verður að líta til flugvallanna á Akureyri og Egilsstöðum sem báðir eru þannig uppbyggðir að þar er hægt að stunda millilandaflug, sem ég tel að við eigum að reyna að styrkja á allan hátt, m.a. til að dreifa ferðamönnum um landið og láta þá ekki alla koma inn á höfuðborgarsvæðið. Hvað varðar Reykjavíkurflugvöll þá tel ég að þeir sem tala fyrir því að hann verði fluttur af svæðinu átti sig ekki á því að það er margt sem fylgir, m.a. bráðaþjónustan og 

Frú forseti. Einmitt þær staðreyndir, að strandsiglingar standa ekki undir sér og sú bráða hætta sem vofir vegna þröngsýni R-listans í Reykjavík, ýta undir það að samgönguleiðir séu styrktar og styttar út á land. Það er auðvitað rétt í því sambandi að minnast sérstaklega á uppbyggingu hraðbrautar um Stórasand sem mundi eftir atvikum stytta leiðina milli Akureyrar og Reykjavíkur um 40 eða 80 km, eftir því hvort farið yrði beint upp í Borgarfjörð eða, ef niðurstaðan yrði sú, farið um Mosfellsheiði. Reynslan verður að leiða í ljós hvort verður en það er nauðsynlegt að muna eftir því að grunnnetið liggur núna um Þingvelli og Kaldadal upp í Borgarfjörð. Þá er ekki eftir nema þessi spölur frá Borgarfirði norður í Skagafjörð, sem er ekki langt. Einmitt sú staðreynd, að strandsiglingar standa ekki undir sér og að nauðsynlegt er að vera í góðu sambandi við flugvöllinn í Keflavík, t.d. vegna útflutnings á ferskum sjávarafurðum, veldur því að við þurfum að huga að þessu. Það er líka rétt sem hv. þingmaður minntist á, að sú uppbygging sem nú er á Austurlandi, ég tala nú ekki um eftir að álver hefur risið á Norðurlandi, mun valda því að byggðin mun þéttast og vaxa á norðausturhorninu. Það ýtir undir þá þróun að beint samband komist á loftleiðina til Evrópu. Þannig mun auðvitað draga sjálfkrafa úr flutningum um Keflavíkurflugvöll og umsvifin hér í Reykjavík verða minni, sem ég hef heyrt á ýmsum fulltrúum Reykvíkinga hér að þeir muni fagna. Þeir eru þegar byrjaðir að planleggja stofnanaflutning út á land, t.d. flutning Flugmálastjórnar.

Hæstv. forseti. Ég vil sem minnst blanda R-listanum í umræðurnar hér og hvernig staðið er að stjórnun borgarinnar. Ég vil líta á flugvöllinn sem sérstakt verkefni fyrir okkur öll og innanlandsflugið. Ég fagna því að leggja eigi af núverandi flugvallarbyggingu og þjónustu á núverandi stað á Reykjavíkurflugvelli, sem er algjörlega ósæmandi fyrir okkur að hafa eins og er í dag, og byggja þjónustuna upp á öðrum stað. Ég tel að svæðið í kringum Reykjavíkurflugvöll geti nýst miklu betur til byggðar en nú er og stefnt er að því. Ég tek ekki undir orð þeirra sem eingöngu líta á svæðið sem mjög dýrmætt út frá sjónarmiðum þéttingar íbúðabyggðar og þeirra sem tala fyrir því að þá sé hægt að leggja af ákveðna bílaumferð á höfuðborgarsvæðinu, rétt eins og allir muni bæði búa og vinna í Vatnsmýrinni. Það yrði ekki svo en það er örugglega hægt að koma með góðum hætti meiri byggð inn á flugvallarsvæðið. Hvað varðar Stórasand, hæstv. forseti, tek ég ekki undir áhuga hv. þingmanns um að leggja veg yfir Stórasand þó svo að það stytti leiðina á milli Akureyrar og höfuðborgarinnar. Ég tel ekki nægilegt að horfa eingöngu á styttingu leiða, það þarf líka að horfa á vegastæðið, hæð yfir sjó, umhverfisáhrif af veginum og um hvaða svæði hann á að fara. Ég tel miklu nær að stórefla frekar uppbyggingu hringvegarins, breikka hann og byggja hann þannig að hann taki við meiri umferð og það verði sú leið sem við getum talað um sem styttingu því að það mun verða veruleg stytting á leiðinni með áframhaldandi uppbyggingu hringvegarins.

Virðulegur forseti. Þetta er orðin drjúg umræða um samgönguáætlun sem eðlilegt er því að hér er um mikilvægt hagsmunamál allra Íslendinga að ræða, samgöngurnar í landinu, og fjölmörg sjónarmið uppi og ólík eftir landshlutum og sömuleiðis innan flokka og ástæða til að þakka fyrir umræðuna. Ég vil í upphafi máls míns fagna því sérstaklega hversu hart ýmsir þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa deilt á samgöngustefnuna í dag. Ég held að við sem störfum á höfuðborgarsvæðinu höfum mörg tekið undir með hv. þm. Gunnari Birgissyni um þann rýra hlut sem höfuðborgarsvæðið hefur í áætluninni. Ekki síður hefur það glatt mig í dag að heyra unga þingmenn Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík, hv. þm. Sigurð Kára Kristjánsson og hv. þm. Guðlaug Þór Þórðarson, taka upp eitt brýnasta hagsmunamál Reykjavíkurborgar, sem er brottflutningur á innanlandsfluginu úr Vatnsmýrinni og nauðsyn þess að fá það stóra og mikilvæga landsvæði undir nýja íbúðabyggð til að auka hér lóðaframboð fyrir unga fólkið og nýju kynslóðirnar í Reykjavík. Það er fagnaðarefni að sá tónn heyrist svo sterkt úr Sjálfstæðisflokknum og gott að heyra það líka úr hópi borgarfulltrúa flokksins, því að hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson er líka borgarfulltrúi. Ég trúi því að þess sé ekki langt að bíða að við Reykvíkingar náum fram þessu mikilvæga hagsmunamáli okkar. Hlutur höfuðborgarsvæðisins í þeirri áætlun sem hér liggur fyrir er auðvitað, eins og hv. þm. Gunnar Birgisson vék að, algjörlega óviðunandi. Þær leikreglur sem vegafénu er skipt eftir duga einfaldlega ekki. Að miða við vegalengdir en ekki fjölda notenda eða álag á umferðarkerfið skilar okkur svo skakkri skiptingu á fjármununum að við það verður ekki unað og eðlilegt að stjórnarþingmenn eins og hv. þm. Gunnar Birgisson rísi upp gegn því, því staðreyndin er sú að héðan af svæðinu greiða íbúarnir um 2/3 þeirra skatta sem verið er að skipta. En af því fé sem er á áætluninni er aðeins ætlað að 22%, eða um 1/5 renni aftur til svæðisins. Hér eru því greiddir 2/3 skattanna en aðeins um 1/5 fjármagnsins kemur til samgöngubóta á svæðinu. Það þýðir ekki að skáka í því skjólinu að hægt gangi í skipulagsmálum í Reykjavík. Það gengur nákvæmlega jafnhratt í skipulagsmálum í Reykjavík og fjármagnið er fyrir, enda er ekki aðeins Reykjavík undir. Kópavogur, Garðabær, Mosfellsbær og höfuðborgarsvæðið allt er undir. Það er enginn skortur á þörfum og brýnum úrlausnum í samgönguverkefnum á höfuðborgarsvæðinu. Það er einfaldlega skortur á fjármagni til að vinna úr þeim. Í öllum kjördæmum er auðvitað að finna brýn verkefni. Ég get til að mynda vel tekið undir þau sjónarmið sem fram hafa komið hjá ýmsum þingmönnum Norðvesturkjördæmis að það er auðvitað eitthvað sem við Íslendingar sem þjóð, ekki sem þingmenn einstakra kjördæma, hljótum að horfa sérstaklega á hversu við höfum látið byggðarkjarnana á Vestfjörðum búa við lakar aðstæður í samgöngumálum lengi. Það er sem betur fer orðið svo að flestir helstu byggðarkjarnar landsins búa orðið við að heita má nokkuð góðar og greiðar samgöngur til og frá höfuðborginni, en þar hafa Vestfirðirnir algjörlega verið skildir eftir. Það vegasamband sem Ísafirði og nágrannabæjum Ísafjarðar er boðið upp á árið 2005 er með þeim hætti að ég held að alveg óháð því hvaða kröfur einstök kjördæmi og einstök svæði á landinu gera í vegaféð hljóti það að vera verkefni og blettur á samgöngumálum í landinu sem ætti að gera það að verkum að menn gætu litið fram hjá hagsmunum svæða sinna og forgangsraðað því nokkuð að bæta hér úr og ættu að hafa metnað til þess, þar sem um er að ræða stórt verkefni, að gera til þess áætlun til lengri tíma og reyna að vinna bráðan bug að því að vegasambandið sem Vestfirðingum er boðið upp á til höfuðborgarinnar sé boðlegt. Það er umhugsunarefni að við stöndum í alls kyns vegabótum um allt land þar sem samgöngur eru ágætar fyrir, við bætum í þar sem staðan er ágæt fyrir er látum undir höfuð leggjast að láta hina vondu leið til þessa mikilvæga byggðarkjarna á Vestfjörðum vera í því ástandi sem hún er. Til þess að við hér á höfuðborgarsvæðinu megum una sæmilega við fyrirætlanir í samgöngumálum á næstu fjórum árum sýnist mér að fyrst og fremst þurfi að koma til tvennt. Þar er annars vegar um að ræða framkvæmdir við Mýrargötuna sem er mikilvægt verkefni í þróun byggðarinnar í Reykjavík og í því að byggja upp nýja byggð á gömlu hafnarsvæðunum sem eru að úreldast og stuðla þannig að því að geta flutt þá atvinnustarfsemi sem þar er á hentugri svæði. Þar er fyrirætlunin að byggja nýja íbúðabyggð á svæðinu þar sem slipparnir voru, en nú eftir að hafnirnar við Faxaflóa hafa sameinast er sömuleiðis ætlunin að flytja margvíslega iðnaðarstarfsemi af hafnarsvæðinu og norður fyrir Faxaflóa til að byggja upp öfluga atvinnustarfsemi á Grundartanga og sömuleiðis að einhverju leyti á Akranesi. Þannig fara saman hagsmunir byggðarlaganna á höfuðborgarsvæðinu, sem við höfum kallað svo, og við norðanverðan Faxaflóa. Enda má það heita svo að frá Eyrarbakka og í Borgarnes sé orðið eitt atvinnusvæði og við eigum í ríkari mæli að horfa á svæðið og hagsmuni þess sem eina órofa heild. Til að greiða fyrir því að hægt sé að ráðast í þessa mikilvægu þróun byggðarinnar í Reykjavík og hina mikilvægu eflingu á atvinnustarfseminni á Grundartanga og á Akranesi er nauðsynlegt að fara í umtalsverðar framkvæmdir við Mýrargötuna, sem er meginflutningaleið fyrir hafnarstarfsemina, olíudreifinguna, sjávarútveginn og mikilvæg sjávarútvegsfyrirtæki í borginni eins og Granda. Hitt verkefnið, sem er algjörlega nauðsynlegt að við sjáum verða að veruleika á tímabilinu, er Sundabrautin. Það er löngu orðið tímabært að hæstv. samgönguráðherra kveði upp úr um Sundabrautina. Ég var í Reykjavík á kosningafundum með sjálfstæðismönnum árið 1998 þegar Sundabrautin var helsta baráttumálið fyrir kjörtímabilið 1998–2002. 

Forseti bendir hv. þingmanni á að þar sem fjórir þingmenn hafa þegar óskað eftir að veita andsvar við ræðu hans biður forseti hann um að virða ræðutímann. Hann kemur þá viðbót að í svörum við andsvörum.

Virðulegi forseti. Til að það sé enginn misskilningur vil ég taka undir orð hv. þm. Helga Hjörvars um að samgöngur við höfuðborgarsvæðið eru grundvallaratriði, ekki bara fyrir Reykvíkinga heldur landsmenn alla. En ég er þeirrar skoðunar að allar samgöngur, ekki bara sumar samgöngur, séu mikilvægar fyrir borgina til að hafa samstarf og samþættingu alls þess sem fram fer í landinu. Til að stunda atvinnu á landsbyggðinni þarf oft að eiga hér fundi og mæta til starfa, það þarf að komast til Reykjavíkur og eins og staðan er getur maður verið mættur í vinnu hálfníu. Það er mikill munur. Varðandi Vatnsmýrina verð ég að segja að þó að ég sé fæddur Reykvíkingur sé ég ekki hvers vegna menn sjá ekki að þetta er nes, útnes í Reykjavík, og byggðin er að vaxa í allt aðrar áttir og þar er mikilvægt landsvæði. Þess vegna tel ég að þessi blettur, þessi mýrarfláki þarna nákvæmlega með flugbrautinni sé ekki svo brennandi til að byggja hús á og svo mikilvægur blettur af landinu öllu að nánast ekkert annað komi til greina til að setja sófann sinn. Mikilvægt er að landsbyggðarmenn hafi aðgang að þjónustu höfuðborgar. Vilji höfuðborg vera höfuðborg hefur hún þjónustuhlutverki að gegna. Af því þjónustuhlutverki hefur höfuðborgin talsverðar tekjur sem hv. þingmaður gumaði af áðan. Því er mikilvægt að landsbyggðarmenn séu þátttakendur í ákvarðanatöku og samstarfi og eigi greiðan aðgang að borginni, bæði á landi, legi og flugi.

Virðulegur forseti. Ég tek heils hugar undir orð hv. þm. Láru Stefánsdóttur að mikilvægt er að landsbyggðin eigi greiðar samgöngur við höfuðborgarsvæðið í innanlandsfluginu. En sá er trúlega munurinn á sýn minni og hv. þingmanns að ég lít svo á að höfuðborgarsvæðið sé eitt svæði suðvestanlands og ekki hólfað eftir sveitarfélögum. Ég lít þess vegna svo á að flugvöllurinn í Keflavík sé flugvöllur á höfuðborgarsvæðinu og hann tryggi með algjörlega fullnægjandi hætti greiðar og góðar samgöngur í lofti við Reykjavík, en legg áherslu á það um leið að við reynum í tengslum við þetta að stytta vegalengdina milli Akureyrar og Reykjavíkur á landi með því að ráðast tafarlaust í Sundabrautina. Ég hef lagt til að söluandvirði af jörðum ríkisins í Vatnsmýrinni verði varið til að efla byggðina á þeim svæðum sem þurfa um nokkuð lengri veg að fara. Um Vatnsmýrina er það að segja að það er ekki okkar þingmanna að ákveða hvort það sé góð mýri eða ekki. Vatnsmýrin er einfaldlega á því svæði sem fólkið í landinu sækist helst eftir að búa á. Fasteignaverðið í mið- og vesturborginni endurspeglar það að hér eru atvinnutækifærin, nálægt þeim og nálægt þjónustunni vill fólkið búa og er því tilbúið til að greiða hærra verð en nokkurs staðar annars staðar fyrir að fá að búa þar. Við eigum að mæta þeim óskum fólks, nýrra kynslóða í borginni, með því að taka landið undir hátt í 20 þús. manna byggð eða álíka stórt samfélag og Akureyri. Ég held að það sé mikilvægt fyrir Reykjavík, mikilvægt fyrir landið allt, þó að ég viti auðvitað að það lengir væntanlega ferðatíma manna þá sjaldan þeir fljúga hér á milli um eins og hálftíma á dag. Það mun leiða til þess að 200 manns munu velja aðrar leiðir en flugið á degi hverjum, keyra eða nota símann eða annað þess háttar, en ég tel að það séu óverulegir hagsmunir fyrir landsbyggðina.

Virðulegi forseti. Ég vil bara minna á hlutverk sjúkrahúsa í þessu samhengi, sjúkrahúsið á Akureyri og sjúkrahúsin í Reykjavík. Sjúkrahúsið á Akureyri er varasjúkrahús fyrir Reykjavík þannig að Reykvíkingar þurfa, ef hörmungar steðja að, að komast á sjúkrahús til Akureyrar. Þetta er ekki bara önnur leiðin. Það er flogið báðar leiðir og, merkilegt nokk, af báðum hópum. Það er ekki einu sinni á dag, oft er komið til vinnu einn dag og það er þá tvisvar sinnum þessi tími. Fyrst og fremst vil ég í þessu stutta andsvari minna á mikilvægi öryggisþjónustu. Það er langt að komast á bráðasjúkrahús til Reykjavíkur utan af landi og algjör óþarfi að lengja þá leið, og á sama tíma hafa í huga að Reykvíkingar gætu einhvern tíma þurft á okkur landsbyggðarmönnum að halda. Við verðum ábyggilega góð við ykkur, sérstaklega ef þið komist nú til okkar dálítið snögglega.

Virðulegur forseti. Auðvitað þurfum við borgarbúar á landsbyggðarfólki að halda og þið trúlega á okkur og við hvert á öðru, vona ég. Auðvitað eru það gild sjónarmið sem hv. þingmaður nefnir, um öryggi og um sjúkrahús. Samt er það nú þannig að í höfuðborgum heimsins standa hátæknisjúkrahús sem þjóna miklum mun stærri löndum og miklum mun fjölmennari án þess að við hlið þeirra standi fullbúnir alþjóðlegir millilandaflugvellir eins og hér í Vatnsmýrinni. Menn verða einfaldlega að vega og meta hagsmunina af því að lengja þá vegferð um hálftíma annars vegar eða notast við þyrlur í bráðatilfellum þegar á því þarf að halda og hins vegar hagsmuni af því að koma hér upp 20 þús. manna byggð í hjarta borgarinnar. Það er í mínum huga enginn vafi hvorir hagsmunirnir vega þyngra í því, hagsmunir unga fólksins í Reykjavík sem vill fá að búa í nálægð við þjónustu og vinnu á hverjum degi og stytta sér ferðirnar - á hverjum degi - um hálftíma til og frá vinnu. Þeir vega svo miklu þyngra en hagsmunir þeirra sem eiga hér leið einu sinni, tvisvar, þrisvar, fjórum sinnum á ári og þurfa þá að fórna hálftíma í senn. Þannig met ég það einfaldlega en ég skil sjónarmið hv. þingmanns og virði þau.

Frú forseti. Þetta er að koma upp aftur og aftur í dag í þessari umræðu, þessi flugvöllur í Vatnsmýrinni. Árið 1999 var samþykkt hér flugmálaáætlun. Hverjir skyldu hafa samþykkt hana? Jú, þingheimur allur, hver og einn einasti úr öllum flokkum, úr öllum kjördæmum. Það var enginn á móti henni. Þannig gerðist þetta nú. Síðan var samið við rétt yfirvöld í Reykjavík, réttkjörna borgarstjórn, um það að byggja upp þennan flugvöll. Það stóðu allir að málinu. Það er svo, herra forseti, að hafi Alþingi samþykkt eitthvað stendur sú samþykkt þar til Alþingi samþykkir eitthvað annað. Það er ekki flóknara en svo. Ef þau undur hefðu nú gerst allt í einu að hér hefðu fundist hundruð milljarða, eins og var sagt frá í ræðu áðan, herra forseti, hundruð milljarða í mýrinni, hlyti það að vera mikið fagnaðarefni. Þá hljóta menn að fá tækifæri til að endurskoða þetta allt saman.  Við landsbyggðarmenn höfum ekki staðið fyrir þessu. Við vissum ekki betur en að það væri algjör samstaða um þetta. Ef Reykvíkingar vilja eitthvað annað verðum við bara að finna samstöðu um það. Ekki förum við að þvælast neitt í því. Ef menn eiga svona mikið af peningum er þetta lítið mál. En það vorum ekki við sem stóðum fyrir þessu, herra forseti, bara alls ekki. Allir, hver einasti þingmaður, þar á meðal hv. þm. Pétur Blöndal, greiddu þessu atkvæði.

Virðulegur forseti. Nú veit ég að hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson mundi kannski helst kjósa að við værum um alla ævi og aldur bundin af samþykktum Alþingis frá því á síðustu öld. En það er nú ekki svo, hv. þingmaður, það erum við Reykvíkingar sem förum með skipulagsvald í Reykjavík og ákveðum hvaða starfsemi við viljum hafa, og hvar, í borginni. Okkur er frjálst og heimilt að gera breytingar á því þegar við teljum þess þurfa. Nú telja sennilega flestir Reykvíkingar þess þurfa, m.a. borgarfulltrúi Guðlaugur Þór Þórðarson, hv. alþingismaður, sem talaði í umræðunni fyrr í kvöld sem ég heyrði ekki að hv. þm. ætti orðastað við um þetta. Það er einkennilegt að hv. þingmaður sem oft flytur með ábyrgum hætti mál sitt þegar efnahagsmál eru annars vegar skuli tala hér svo sterkt fyrir þeirri furðulegu óráðsíu þessarar smáþjóðar að reka með 50 km millibili tvo fullkomna millilandaflugvelli fyrir 290 þús. manna samfélag. Þess háttar sóun á verðmætum hygg ég að sé erfitt að finna víða í kringum okkur og verði ekki annað kallað en flottræfilsháttur, ekki síst núna þegar þúsundir og aftur þúsundir þurfa að komast að hér í miðborg Reykjavíkur til að byggja upp heimili sín til langrar framtíðar. Ég treysti því að við getum búið til einhverja peninga í Vatnsmýrinni til að liðka fyrir því og mæta hagsmunum landsbyggðarinnar sem að einhverju leyti þurfa að víkja í málinu.

Frú forseti. Ég rifjaði upp sagnfræðina í þessu, fór bara yfir hana þannig að það væri allt á hreinu. Það er líka ástæða til að fara yfir það að innanlandsflug á Íslandi er ekki bara fyrir eitthvert landsbyggðarfólk eða fyrir einhverja Reykvíkinga. Þetta er hluti af infrastrúktúr þessa samfélags. Það hafa allir grætt á því hingað til. Ef nýjar aðstæður skapast bregðast menn við. Það hefur alltaf verið þannig, samþykktir Alþingis gilda þangað til nýjar samþykktar eru gerðar. Ef það er vilji þingsins að gera eitthvað allt annað en var 1999 gerir þingið einhverja aðra samþykkt. Það er ástæðulaust að vera að deila um það. Við erum engir blórabögglar í því. Ég man ekki eftir því að nokkur maður hafi mótmælt þessu. Það stóðu allir saman að því. Við skulum bara endurskoða þetta allt saman, sérstaklega ef þessi rosalega peningaupphæð er nú allt í einu fundin til að gleðja oss.

Virðulegur forseti. Ég get ekki annað en fagnað því að hinn skörulegi þingmaður Önundarfjarðar, hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson, skuli lýsa því yfir úr þessum stól að við skulum bara endurskoða öll áform hér um að hafa innanlandsflugið í Vatnsmýrinni og að það sé allt í lagi. Ég held líka að það sé ástæða til. Það er hægur vandi að flytja það til Keflavíkur. Það þýðir eitthvað aðeins meiri umferð en ég held að það sé nú ekki svo langt til Keflavíkur að það muni skipta sköpum. Við skulum vita hvort við getum ekki fundið einhverja leið til að nota gullið í Vatnsmýrinni, hugsanlega til að bæta að einhverju leyti samgöngur á landi, m.a. við Vestfirðina sem ég gerði að umtalsefni áðan.

Virðulegi forseti. Það er athyglisvert að hlusta á hv. þingmann tala um að það sé ánægjulegt að menn vilji flytja Reykjavíkurflugvöll í burtu þegar það liggur fyrir að - öllu heldur væri gott að fá svar við því hvort hv. þm. Helgi Hjörvar hafi ekki verið borgarfulltrúi eða varaborgarfulltrúi og samþykkt áætlun um að flugvöllurinn yrði í Vatnsmýrinni til ársins 2024. Í annan stað er líka sérkennilegt að heyra hv. þingmann Reykjavíkur tala um að það sé ánægjulegt að flytja 1.200 störf frá Reykjavík og viðskiptaþátt upp á 12–13 milljarða í burtu, það skipti Reykvíkinga engu máli. Hann talaði líka um að það væri einkennilegt og gengi ekki lengur að skáka í því skjólinu að hægt gengi í skipulagsmálum. Man ekki hv. þingmaður og fyrrverandi borgarfulltrúi eftir því þegar ákveðið var 1994 að taka út af skipulaginu mislæg gatnamót Miklubrautar/Kringlumýrarbrautar? Er það ekki rétt, vill hv. þingmaður svara því játandi eða neitandi? Enn fremur vil ég benda á bréf frá borgarstjóra frá 6. apríl þar sem sagt er: „Matið leiddi í ljós að verulegur kostnaðarmunur er á innri leið og þeirri ytri og er vandséð að aðrar niðurstöður umhverfismatsins réttlæti kostnaðaraukann í sambandi við Sundabraut.“ Það var eindreginn vilji R-listans að fara hina svokölluðu hábrú, ytri leið, og hefur verið til þessa tíma. Samkvæmt þessu bréfi er ekki enn búið að taka ákvörðun um það af hálfu borgaryfirvalda hvora leiðina eigi að fara.

Virðulegur forseti. Um aðalskipulag Reykjavíkur er hv. þingmanni Reykvíkinga, Guðmundi Hallvarðssyni, það að segja að það gildir ekki til 2024 um flugvöllinn, heldur er gert ráð fyrir því að hann verði í Vatnsmýrinni til 2016. Þá er að vísu reiknað með því að menn gætu haldið honum áfram á einni braut en samgönguráðherra og flugmálastjóri hafa lýst því yfir að það sé ómögulegt og því mun hann ljúka starfsemi sinni eftir þessi litlu 11 ár, í síðasta lagi, hér í Reykjavík. Þá er sömuleiðis rétt að vekja athygli hv. alþingismanns Guðmundar Hallvarðssonar á því að það er sjónarmið mitt og ég hef sett það fram í ræðu að það sé hreinn hrepparígur að tala um Keflavík og Reykjavík eins og það séu staðir hvor í sinni heimsálfunni. Þetta er eitt atvinnusvæði. Við getum skipt með okkur verkum, fólk getur búið hér og unnið í Keflavík eða búið í Keflavík og unnið hér eftir atvikum. Ég sé ekkert eftir þeim störfum sem við erum að flytja upp á Grundartanga eða flytjum til Keflavíkur. Ég held að það efli bara og styrki allt svæðið. Hvað skipulagsþáttinn varðar á höfuðborgarsvæðinu - þessi gagnrýni á skipulagsmálin hlýtur þá líka að beinast að Gunnari Birgissyni, Ásdísi Höllu Bragadóttur og ýmsum öðrum forsvarsmönnum Sjálfstæðisflokksins hér í nágrannasveitarfélögunum - held ég að það lýsi því bara að við erum með þessi mál í röngum farvegi. Fjármagn til þjóðvega í þéttbýli á ekki að vera hjá samgönguráðherra Sturlu Böðvarssyni. Það á að vera hjá sveitarfélögunum á höfuðborgarsvæðinu og þau eiga síðan sjálf eftir sínum vilja og sínum ráðum að útfæra það með hvaða hætti þau vilja verja fjármununum og hvar þau vilja láta vegina vera innan sinna sveitarfélaga. Það er alveg furðulegt að þingmenn eigi að koma utan af landi, gerast hér samgönguráðherrar og segja okkur í Reykjavík, eða í Hafnarfirði eins og umræðurnar voru þar og í ýmsum öðrum sveitarfélögum, hvar vegirnir í sveitarfélögum okkar eigi að liggja og hvar ekki.

… Sundabraut …

Það hlýtur að vera málefni okkar hér í Reykjavík 

Virðulegi forseti. Það kom ekkert svar frá hv. þm. Helga Hjörvar varðandi það sem ég sagði áðan þegar ég vitnaði til bréfs borgarstjóra frá 6. apríl þar sem ekki liggur enn ljóst fyrir hjá borgaryfirvöldum hvora leiðina þau vilji fara. Það kom ekki fram heldur hjá hv. þingmanni hvort ekki sé rétt eftir mér haft það sem hefur komið fram í fjölmiðlum og í umræðunni hjá R-listanum núna um langan tíma, að þau vildu fara brúarleiðina, ytri leiðina, alveg fram til þessa tíma. Það er ekki enn búið að taka ákvörðun af hálfu borgaryfirvalda með tilvísun til þessa bréfs hér. Í annan stað, ég get alveg tekið undir það með hv. þm. Helga Hjörvar að þetta samstarf Faxaflóahafna er mjög gott mál. Það skapar mikla möguleika fyrir höfuðborgina varðandi byggingar og annað og er bara hið besta mál. Það kallar á Sundabrautina, ég geri mér það alveg ljóst. Hins vegar þýðir ekki að segja að þeir sem stýra samgöngumálum í samgönguráðuneytinu séu með allt niður um sig af því að það vanti peninga til framkvæmdanna. Málið er 

Virðulegi forseti. Ég sagði ekki að hæstv. samgönguráðherra væri með allt niður um sig, það er rangt eftir mér haft. Ég sagði skýrt að hann þyrfti að gera grein fyrir því hvenær ráðast ætti í framkvæmdina á Sundabrautinni og hvaðan fjármagnið ætti að koma og hvort það væri yfir höfuð tryggt, því að við förum náttúrlega hvorki innri, ytri, efri eða neðri leið ef engir peningar eru til. Það sem Reykjavíkurborg hefur sagt um legu Sundabrautar er einfaldlega það að sú leið sem farin er, hver sem hún verður, þarf að uppfylla tvö skilyrði. Hún má ekki ógna lífríki Elliðaánna, ég vona að hv. þingmaður taki undir það sjónarmið, og í öðru lagi þarf hún að liggja með stefnu beint hingað í miðborgina þannig að eðlilegasta aðkoman fyrir þá sem væru að koma til borgarinnar sé að keyra niður í bæ eftir Sæbrautinni því að hún tekur meiri umferð en Miklabrautin. Að því uppfylltu leggjum við þennan veg þegar peningarnir koma en fjármagnið er forsenda þeirra hluta sem gera skal.

Virðulegi forseti. Það eru nokkur atriði sem ég vildi tipla á hér en búið er að ræða mörg af þeim málum sem upphaflega var áætlað að tala um því að margir hafa tekið til máls. Fyrsta málið sem ég vildi ræða er lenging flugbrautarinnar á Akureyri. Fyrir norðan hefur verið mikill áhugi á því og þar var um tíma millilandaflug. Til þess að millilandaflug geti verið á Akureyrarflugvelli þarf flugvöllurinn að vera 2.400 metrar plús öryggissvæði sem fjallað er um í samgönguáætlun þeirri sem hér liggur fyrir. Þar er rætt um að gerð verði könnun á þörf. Ég tel að þörfin sé ljós og hafi komið fram og að hæstv. samgönguráðherra hafi stutt hana í tillögum sínum í ferðamálaflokknum sem áður var hér til umræðu. Á sama tíma er fjármunum varið til þess að byggja upp öryggissvæði við suðurenda, sem er líklega sá endi sem yrði lengdur, 90x90 metrar árið 2006. Því vil ég spyrja ráðherra hvort ekki sé rétt að slá dálítið í klárinn og koma lengingunni á flugbrautinni á dagskrá á sama tíma og vera búinn að því og gera mönnum kleift að geta tekið á móti ferðamönnum á Akureyri fyrir norðursvæðið til að njóta þeirra vega og náttúru sem m.a. er gert kleift með þessari samgönguáætlun. Annað mál sem ég vildi gjarnan taka hér upp er frumkvæði heimamanna að Vaðlaheiðargöngum. Nú ber svo við að heimamenn hafa tekið sig saman, sveitarstjórnir, fyrirtæki og almannasamtök hjá KEA um að setja fjármuni í forrannsóknir á göngum undir Vaðlaheiði til að tryggja að hægt sé að byggja upp svæðið Suður-Þingeyjarsýslu og Eyjafjörð sem eitt atvinnusvæði. Fyrstu niðurstöður þeirra forrannsókna fást nú á vordögum og því er nauðsynlegt að fara í ítarlegri rannsóknir og fá heimildir til að vinna að framkvæmdum í tengslum við Vaðlaheiðargöng. Á sama tíma þarf að liggja fyrir vilji hæstv. samgönguráðherra um að vegtenging sé við veg Vaðlaheiðarganga og heimild til gjaldtöku um þau göng. Jafnframt eru fleiri atriði sem þarf auðvitað að ræða nánar, en Greið leið, sem er undirbúningsfélag í eigu þeirra sem ég áður nefndi að gerð Vaðlaheiðarganga, er með þetta mál. Það kemur mér dálítið á óvart af því að hér eiga heimamenn frumkvæði og hafa dálítið bolmagn í fjármálum til að taka að sér framkvæmd og eru að biðja um fyrirgreiðslu sem er ekki af þeirri stærðargráðu sem heildarkostnaður slíkra ganga er, að ekki sé gefið meira undir fótinn í þessari samgönguáætlun og það gert mögulegt fyrir heimamenn sem hafa sýnt frumkvæði og vilja fara í einkaframkvæmd. Ég verð að segja, virðulegi forseti, að ég bjóst við að hæstv. samgönguráðherra hefði einmitt áhuga á því þegar menn sýna frumkvæði og dug og vilja spreyta sig á hlutunum. Þess vegna vil ég gjarnan heyra skýringar hæstv. samgönguráðherra á þessu atriði. Annað sem er líka umhugsunarvert og mig langar að spyrja samgönguráðherra um er stytting sú sem fyrirhuguð er á flugvellinum á Egilsstöðum vegna öryggissvæðis, þ.e. 90x90 metrar. Ætlunin er að stytta flugvöllinn á Egilsstöðum frá því sem nú er eftir því sem hér stendur til þess að ná þessu „en lendingarvegalengd úr norðri styttist um 90 metra“, svo ég vitni hér orðrétt, með leyfi forseta. Það hefur verið rætt mikið í dag að samgöngumál séu lífæð Íslands að mörgu leyti. Fyrir okkur sem höfum nýtt okkur frelsi til búsetu með því að búa annars staðar en hér, sem er þó öllu auðveldara og léttara, eru samgöngur innan svæðis og samstarf og sameiginlegur kraftur þeirra sem búa á svæðunum mikilvægur þáttur. Því er mjög mikilvægt að stytta leiðir, tryggja samgöngur og auka öryggi. Þeir sem þekkja til vita að Víkurskarð getur verið mjög alvarlegur farartálmi og hættulegur milli viðkomandi svæða ásamt því að nú eru ekki lengur tryggar flugsamgöngur frá Húsavík eins og áður var og þurfa menn því að sækja slíkar samgöngur til Akureyrar. Þar verða menn oft veðurtepptir báðum megin við og komast ekki um þessa vegi. Að öðru leyti vil ég lýsa ánægju minni með að vegur um Hólmatungur er kominn inn í þessa áætlun og gerir okkur kleift að byggja upp ákveðna ferðamennsku í héraðinu og ég hvet til þess að unnið verði hratt og örugglega að því máli. Að lokum vona ég að hæstv. samgönguráðherra sjái sér kleift að svara þeim spurningum sem ég varpaði fram í ræðu minni.

Virðulegi forseti. Til að svara hv. þingmanni strax þá er fyrst varðandi lengingu flugbrautanna, eins og talað er um í áætluninni, á Egilsstöðum og Akureyri. Ég tel grundvallaratriði að settar verði upp viðskiptaáætlanir um fyrirhugaðar flugsamgöngur frá þessum flugvöllum áður en teknar eru ákvarðanir um fjárfestinguna. Það hefur sýnt sig að það hefur ekki verið einfalt eða auðvelt að fá flugfélög til þess að fljúga beint til Egilsstaða eða Akureyrar og þess vegna tel ég að ekki verði hægt að ráðast í þessar framkvæmdir fyrr en meira liggur fyrir um það. Ég tel eðlilegt og er reiðubúinn til að stuðla að því að slík úttekt verði gerð í samvinnu við heimamenn og ég veit að áhugi er fyrir því af hálfu heimamanna á Akureyri og ég hef lýst vilja mínum til þess að ganga í það verk. Þegar það liggur fyrir er hægt að taka næstu skrefin. Hvað varðar Vaðlaheiðargöng þá er ég mjög ánægður með undirbúningsvinnu heimamanna í því máli. Þegar fyrir liggur niðurstaða af þeirri vinnu og staðfestur vilji félags um framgöngu í því máli tel ég eðlilegt að taka afstöðu til þess. Ef þær hugmyndir sem voru lauslega reifaðar við mig fyrir stuttu ná fram að ganga tel ég alveg einsýnt að innan tíðar verði gengið til samninga um það verk og það sett inn í samgönguáætlun við endurskoðun hennar þegar þar að kemur. Þetta er mjög áhugavert viðfangsefni og eins og heimamenn hafa lagt það upp tel ég mjög líklegt að 

Virðulegi forseti. Ég þakka jákvæð svör hæstv. samgönguráðherra. Ég bendi á af því að samgönguáætlun er hér til umræðu að það skiptir auðvitað verulegu máli við slíka fjárhagsáætlun og við gerð allra slíkra áætlana að það sé klárt að flugvöllur sé örugglega skilgreindur sem útflutningshöfn og að öll samgönguleyfi liggi fyrir þannig að auðvelt sé að gera áætlanir langt fram í tímann. Það hefur einmitt borið við að slíkt sé til fyrirstöðu því að ákveðnar áætlanir um farþegafjölda og annað gangi eftir. Þetta atriði er mjög brýnt og heildarsýn þegar heimamenn sýna frumkvæði og vilja standa undir því sem þar er að gerast, eitt og annað og þar á meðal vangaveltur um hvernig best sé að huga að millilandaflugi til Akureyrar, en slík könnun er einmitt í gangi í dag. Ég býst því við jákvæðu svari frá hæstv. ráðherra þegar þar að kemur.

Frú forseti. Nú er það svo með mig sem sit mitt fyrsta þing að ég hef ekki fengið tækifæri til að ræða margar veg- eða samgönguáætlanir fram að þessu en mig langar til að leggja orð í belg varðandi þá áætlun sem hér hefur verið lögð fram í formi tillögu til þingsályktunar. Ég vil í fyrsta lagi segja að umræðan í dag hefur verið dálítið sérstök. Hún hefur ekki endilega verið flokkspólitísk heldur kannski miðast af hagsmunum þingmanna eftir því hvaðan þeir koma af landinu og hefur snúist frekar um einstök byggðarlög. Það er í sjálfu sér eðlilegt vegna þess að samgöngumál eru mikilvæg og ég ætla ekki að gera neitt lítið úr því að þau mál eru ekkert síður mikilvæg fyrir þingmenn og íbúa landsbyggðarinnar en okkur hér. Ég verð að segja áður en lengra er haldið að ég vil vara þingmenn sem koma úr landsbyggðarkjördæmunum við því að halda fram þeim málflutningi að ekki sé nóg að gert fyrir hinar dreifðu byggðir. Ég tel að þingmenn af Stór-Reykjavíkursvæðinu hafi sýnt landsbyggðinni allmikið langlundargeð á síðustu árum eða áratugum og við sjáum það í þeirri samgönguáætlun sem hér er til umræðu að hún gerir ráð fyrir að 19% af fjármunum til nýrra vegamála renni til Stór-Reykjavíkursvæðisins á næstu þremur árum og síðan 23% á síðasta ári áætlunarinnar. Það er dálítið sérstakt í ljósi þess að á þessu svæði búa 65% landsmanna. Auðvitað spyr maður sig í ljósi þessara talna hvort slíkar tölur séu eðlilegar og ég tel þegar maður fer yfir það hvernig fjármunum hefur verið skipt á síðustu árum og áratugum að ástæða sé til þess að við spýtum í lófana fyrir íbúa Stór-Reykjavíkursvæðisins á næstu árum. Það eru einkum þrjú atriði varðandi samgöngumálin sem mig langar fyrst og fremst til að gera hér að umræðuefni og vil gagnrýna. Tvö af þessum gagnrýnisatriðum lúta ekki að hæstv. samgönguráðherra, heldur kannski öðrum aðilum. Ég sakna í fyrsta lagi þess að í þessari samgönguáætlun sé ekki lykiláhersla hvað okkur Reykvíkinga varðar á mislæg gatnamót Kringlumýrarbrautar og Miklubrautar. Ég leyfi mér hér úr ræðustól hins háa Alþingis að gagnrýna borgaryfirvöld í Reykjavík fyrir það að hafa tekið slíka framkvæmd af skipulagi borgarinnar. Það er algjörlega ólíðandi fyrir okkur Reykvíkinga, hvort sem við erum þingmenn eða íbúar hér, að þurfa að þola það að ekki sé ráðist í mislæg gatnamót á mótum þessara tveggja vega. Í annan stað verð ég að segja að það veldur mér svo sannarlega vonbrigðum að ekki sé meiri fjármunum varið til framkvæmda vegna Sundabrautar. Nú hygg ég að í þá framkvæmd verði ráðist með sérstakri fjárveitingu frá ríkisstjórninni, en hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir talaði hér fyrr í dag og lýsti því yfir að ábyrgðin væri ríkisstjórnarinnar eða stjórnvalda en ekki Reykjavíkurborgar. Mér þótti það þunnur þrettándi vegna þess að ég hef hér fyrir framan mig útskrift úr greinasafni Morgunblaðsins þar sem fjallað er um það að á hverfafundi í félagsmiðstöðinni í Grafarvogi þann 27. mars árið 2000, fyrir fimm árum, hafi núverandi varaformaður Samfylkingarinnar lýst þessu yfir, með leyfi forseta: „Í haust verður tekin ákvörðun með eina lausn og ef allt gengur að óskum ættu framkvæmdir að geta hafist á næsta ári.“ Borgaryfirvöld töldu sem sagt árið 2000 að þessi framkvæmd væri í farvatninu. Ég hlýt fyrir hönd Reykvíkinga og sem þingmaður Reykjavíkur að lýsa yfir sérstökum vonbrigðum yfir því að sú verði ekki raunin. Í þriðja lagi vil ég segja að ég set fyrirvara við það atriði í samgönguáætluninni sem fram kemur á bls. 65, að fyrirhugað sé að byggja nýja flugstöð við Reykjavíkurflugvöll þar sem hann er nú. Ég hef lýst því hér yfir í dag og ég lýsi því aftur yfir að ég er þeirrar skoðunar að í Reykjavík eigi að vera flugvöllur. Ég er hins vegar ekki þeirrar skoðunar að hann eigi að vera í Vatnsmýrinni, þar sem hann er nú. Ég viðurkenni mikilvægi samgangna fyrir landsbyggðarmenn og fyrir Reykvíkinga, að samgöngumiðstöð eigi rétt á sér og vil að samgöngur gangi greiðar héðan frá Reykjavík og út á landsbyggðina. En ég geri þá sanngjörnu kröfu til stjórnvalda og til Alþingis, sem er að fjalla um þessa tillögu til þingsályktunar, að menn leiti nú leiða til að finna þessum flugvelli annan stað í borgarlandinu eða við borgarlandið. Það gengur ekki fyrir okkur sem berum hagsmuni Reykjavíkur fyrir brjósti að flugvöllur sem Bretar settu niður fyrir áratugum í einu besta byggingarlandi Reykjavíkur þurfi að vera þar um ár og aldir, eða a.m.k. næstu áratugi. Ég segi það að ætli menn að ráðast í byggingu á flugstöð eða samgöngumiðstöð á þessu svæði verður ekki aftur snúið, a.m.k. ekki næsta áratug eða áratugi. Það má gera ráð fyrir því að sú flugstöð muni kosta ríkið 2–3 milljarða og eftir að hún hefur verið byggð er algjörlega augljóst að hún verður ekki rifin. Ég hvet stjórnvöld og samgönguráðherra til að leita leiða til að koma þessum flugvelli einhvers staðar fyrir annars staðar í borgarlandinu. Ég nefni t.d. á Miðdalsheiði við Hafravatn, á Bessastaðanesi eða einhvers staðar annars staðar þannig að við Reykvíkingar getum hagað skipulagsmálum okkar þannig að borgin okkar, 

Virðulegur forseti. Vegna ræðu hv. þm. Sigurðar Kára Kristjánssonar vil ég segja að ég held að hvergi nokkurs staðar sé lagt eitt og sér til grundvallar hvernig íbúar skiptast eftir landshlutum þegar teknar eru ákvarðanir um uppbyggingu samgöngumannvirkja. Við byggjum upp samgöngumannvirki okkar og ég held að það sé þannig alls staðar meðal annarra þjóða að menn eru að hugsa um hvernig þeir ætli að byggja upp nauðsynlegt samgöngukerfi til að nýta auðlindir landsins og til að tryggja flutninga til og frá vinnslustöðvum og byggðum bólum. Þetta er grundvallaratriði. Ég tel að það sé gjörsamlega ófær forsenda sem eina forsendan að miða við íbúatölu 

Herra forseti. Eins og ég sagði í ræðu minni ætla ég ekki að gera lítið úr því að samgöngur í hinum dreifðu byggðum séu mikilvægar. Ég hlýt hins vegar að geta þess að minni hluti fjármuna frá ríkinu rennur til samgöngumála, a.m.k. nýframkvæmda, hér á höfuðborgarsvæðinu. Það hefur komið fram í þessari umræðu að á síðustu 10 árum hafi 80% af fjármunum til nýframkvæmda runnið til dreifbýlisins en á sama tíma horfum við til þess að 65% íbúa búa á þessu svæði, þ.e. 65% skattgreiðenda, þess fólks sem greiðir nú fyrir þetta allt saman. Ég tel að við Reykvíkingar höfum sýnt ákveðið langlundargeð hvað landsbyggðina varðar þegar kemur að vegaframkvæmdum. Mér finnst eðlilegt að á næstu árum, 

Virðulegi forseti. Það er sérkennilegt að verða vitni að þeirri sturlungaöld sem nú geisar í Sjálfstæðisflokknum. Þeir storma hér fram eins og sleggjur í hausinn á hæstv. samgönguráðherra hver á fætur öðrum, samflokksmenn hans af höfuðborgarsvæðinu, og ekki hægt að segja annað en að þeir hafi hleypt þeirri samgönguáætlun sem hér er til umræðu í uppnám, bæði hvað varðar framlög til vegamála á höfuðborgarsvæðinu svo og með afstöðu til flugvallarins í Vatnsmýrinni. Hæstv. samgönguráðherra hefur barist ötullega fyrir því að hann verði um kyrrt í mýrinni og nú síðast með fyrirhuguðum framkvæmdum um byggingu samgöngumiðstöðvar þar. Fram hafa komið þrjú sjónarmið hjá hv. þingmönnum sjálfstæðismanna, að flugvöllurinn verði um kyrrt í mýrinni, að hann fari til Keflavíkur og í þriðja lagi eitthvað annað, eins og hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson gat um hér áðan. Því vildi ég spyrja hv. þingmann hvort ekki kæmi til greina að hans mati að fara með flugvöllinn til Keflavíkur þar sem flugvöllur er fyrir og vitrænast, að því er virðist, að fara með hann - eða hvert vill hann annars fara með hann?

Herra forseti. Hv. þingmaður spyr hvort það hugnist mér og skoðunum mínum að fara með innanlandsflug til Keflavíkur. Eins og ég sagði í andsvari mínu fyrr í dag líst mér ekki sérstaklega vel á þann kost. Ég tek undir með þeim þingmönnum sem hafa tjáð sig um það mál að ég óttast það að fari innanlandsflugið til Keflavíkur muni það annaðhvort leggjast af eða dregið verði úr þeirri þjónustu sem við höfum haft hvað varðar innanlandsflug á síðustu árum og áratugum. Mér hugnast ekki sá kostur. Það eina sem ég hef haft fram að færa varðandi þetta mál er að ég vil finna flugvellinum annan stað í Reykjavík eða í nágrenni Reykjavíkur. Ég hef nefnt t.d. Miðdalsheiði við Hafravatn, Bessastaðanes, Hvassahraun eða einhverja aðra staði. 

Virðulegi forseti. Ég tek undir það að ég held að völlurinn hljóti að fara úr Vatnsmýrinni og hef ég þá litið til þess að þegar að því kemur, eftir rúman áratug, hljóti menn að líta fyrst og fremst til þess að hann fari til Keflavíkur enda hægt að vænta þess að verulegar samgöngubætur hafi þá átt sér stað enda verði þá búið að tvöfalda brautina til Keflavíkur. Það mætti kannski koma því að sem tillögu til að lægja óöldina í Sjálfstæðisflokknum, til að stilla saman strengi þar, að þeir sameinist um að flugvöllurinn fari til Keflavíkur en komi ekki upp hver á fætur öðrum stormandi gegn málflutningi hæstv. samgönguráðherra, bæði hvað varðar framlög til vegamála og staðsetningu flugvallarins. Legg ég það þá a.m.k. til að þegar flugvöllurinn fer, eftir rúman áratug, fari hann til Keflavíkur en menn eyði ekki hér dýrmætum tíma við fyrri umr. um samgönguáætlun í að deila um það innan Sjálfstæðisflokksins hvert hann eigi að fara, hvort hann eigi að vera hér eða þar eða áfram í Vatnsmýri, heldur sameinist um að flugvöllurinn fari til Keflavíkur þegar hann fer.

Herra forseti. Það var nú þetta einmitt sem ég vék að í upphafi ræðu minnar að það virðist aldrei vera hægt að ræða þessi mál á eðlilegan og sanngjarnan hátt án þess að þingmenn komi upp í pontu og gæti fyrst og fremst hagsmuna kjördæma sinna. Hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson sér bara eina lausn í málinu og hún er sú að flugvöllurinn fari til Keflavíkur. Mér er það ekki hugnanlegt. Ég vil síðan segja að það eru engin gríðarleg átök og þaðan af síður sturlungaöld innan Sjálfstæðisflokksins þrátt fyrir meiningarmun um þessi mál. Við höfum nú orðið vitni að meiri átökum í öðrum stjórnmálaflokkum, þar á meðal stjórnmálaflokki hv. þingmanns þessa dagana. Ég set bara fram þá frómu ósk að menn skoði þetta mál með hagsmuni bæði landsbyggðarinnar og okkar Reykvíkinga í huga og reyni að finna einhverja ásættanlega lausn áður en þeir fara að byggja samgöngumiðstöð 

Herra forseti. Hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson bar fram eina sanngjarna kröfu, eins og hann orðaði það, að hætt verði við þá áætlun sem hér gerir ráð fyrir að byggð verði samgöngumiðstöð í Reykjavík. Ég get sagt hv. þingmanni að ég er reiðubúinn til að styðja hann. Ef það er vilji þingmanna Reykjavíkur að losna við þessa samgöngumiðstöð finnst mér sjálfsagt að standa með þeim í því. Ég vil láta þess getið líka að ef það eru fleiri framkvæmdir á vegum ríkisins hér í Reykjavík geti þeir treyst á mig ef þeir vilja losna við þær. Við skulum skera þær bara niður, ef þetta er vilji þeirra, því að við höfum aldrei ætlað að ganga neitt gegn þeim, heldur alltaf ætlað að standa með þeim ef þetta er vilji þeirra og ásetningur.

Herra forseti. Eitthvað hefur ræða mín farið öfugt ofan í hv. þingmann og vin minn Einar Odd Kristjánsson vegna þess að ég hef ekkert verið að mæla gegn því að komið verði upp samgöngumiðstöð í Reykjavík. Ég hef einmitt farið yfir það í andsvörum mínum og ræðu að ég er talsmaður góðra samgangna, hvort sem þær eru á sviði flugs, strætisvagna eða rútna. Ég hef ekkert á móti því að hér séu byggðar samgöngumiðstöðvar og er talsmaður góðra samgangna. Ég vil bara ekki að þessi tiltekna samgöngumiðstöð sé í Vatnsmýrinni og ber ég þar hagsmuni Reykjavíkur og skipulags í borginni fyrir brjósti. Það þýðir ekkert að halda því fram hér að ég vilji losna við samgöngumiðstöðina. Ég vil bara hafa hana á öðrum stað. Ef hv. þingmaður skilur það ekki er þeim sjónarmiðum hér með komið til skila.

Herra forseti. Það er rétt, ég hef misskilið þetta eitthvað. En ef það er svo að hann vill bara hafa hana á öðrum stað þýðir það að við frestum þessum framkvæmdum og hann má þá treysta því að ég styð hann í því. Því verður þá frestað, það er ágætt til þess að vita. Ég vil líka minna á það að þegar við ekki fyrir löngu síðan hófum að byggja alvöruvegi á Íslandi byrjuðum við í kringum þéttbýlið, við byrjuðum í kringum Reykjavík og í kringum Akureyri. Síðan er búið að byggja upp mest af vegunum en aðeins eru eftir norðaustur- og norðvesturkjálkarnir. Auðvitað eru þeir síðastir og við höfum lengst allra keyrt á moldarslóðinni og eðlilegt að það sé komið að okkur núna. Ég ætla því að ítreka að það getur ekki verið um neitt ranglæti að ræða, það er bara eðlilegt að byrja hér í þéttbýlinu og enda á útkjálkunum þar sem við búum. Þetta er bara eðlilegur gangur og því eðlilegt að við fáum meira fé núna. Það er ekkert óréttlæti í þessu, þetta er eðlilegur gangur og þetta gat ekki verið öðruvísi.

Hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson telur það eðlilegt að landsbyggðin fái meira fé núna. Ég benti á að landsbyggðin hefur fengið meira fé á síðustu árum eða áratugum og kannski ástæða til þess að þeirri þróun verði, ja, kannski ekki snúið við heldur verði hlutföllin rétt við. Ég er alveg tilbúinn til að fresta framkvæmdum við þessa samgöngumiðstöð. Ég er alveg tilbúinn til þess ef það verður þá til þess að hún verði færð úr Vatnsmýrinni. Ég set fram þá frómu og sanngjörnu kröfu 

Herra forseti. Það er rétt sem kom fram í umræðum hv. þm. Sigurðar Kára Kristjánssonar áðan, þessar umræður hafa nokkuð snúist um annars vegar höfuðborgarsvæðið og landsbyggðina hins vegar og áherslur í fjárfestingum í samgöngumannvirkjum á þessum stöðum. Hv. þingmaður nefndi stórhöfuðborgarsvæðið og ég hefði gjarnan viljað fá að heyra hvað stórhöfuðborgarsvæði er í hans huga. Það er verið að saka okkur landsbyggðarþingmennina um að draga fé að okkur og okkar hlutum en þannig háttar nú til einmitt í þessari samgönguáætlun að við erum afskaplega ánægð í Suðurkjördæmi, ég held allir þingmenn, með að settar skuli vera þangað 300 milljónir sem nánast allar fara í veginn yfir Hellisheiði, sem við köllum svo, en þær munu fara á Sandskeiðið. Það er ekki í Suðurkjördæminu. Þar erum við að efla samgöngumannvirki til og frá höfuðborginni, stórhöfuðborgarsvæðinu, og þess vegna langar mig að vita hvað það er vítt hugtak hjá hv. þingmanni. Ég vil ekki að slíkir vegir verði í einskismannslandi sem enginn hefur áhuga á. Þetta skiptir miklu máli.

Herra forseti. Ég þakka þriðja sjálfstæðismanninum fyrir það að koma hér í andsvör við mig í þessari umræðu. Hv. þingmaður lætur eins og ég sé að gera lítið úr vegaframkvæmdum og samgöngumálum á landsbyggðinni. Ég er alls ekki að gera það. Ég lýsti því hér yfir að auðvitað eru samgöngumál á landsbyggðinni mjög mikilvæg fyrir þá sem þar búa. Ég geri alls ekkert lítið úr því og skil alveg þau sjónarmið sem fram hafa komið hjá landsbyggðarmönnum hvað þetta varðar. Ég hef eingöngu verið að benda á það að meiri hluti fjármagns til nýframkvæmda í vegamálum á síðustu árum eða áratugum hefur runnið til landsbyggðarinnar en ekki hingað inn á Stór-Reykjavíkursvæðið. Þegar ég tala um Stór-Reykjavíkursvæðið tala ég bara um það svæði sem ég er alinn upp við að skilgreina sem slíkt, það eru Reykjavík og nágrannasveitarfélögin, þ.e. Reykjavíkurkjördæmin tvö og Suðvesturkjördæmið. 
            

Herra forseti. Já, þá fengum við að heyra þá skilgreiningu. Ég held hins vegar að tíminn gangi hraðar en hv. þingmaður áttar sig á. Stór-Reykjavíkursvæðið er nefnilega farið að ná til Keflavíkur, upp á Akranes og austur fyrir fjall, til Hveragerðis og Selfoss. Við þurfum að hugsa samgöngumannvirki til heilla fyrir land og þjóð með tilliti til þeirrar byggðaþróunar sem er. Ég segi það klárt og kvitt hér að stórhöfuðborgarsvæðið nær þennan stóra hring og þess vegna verður að taka tillit til þess.

Herra forseti. Ég get alveg tekið undir það að Stór-Reykjavíkursvæðið er eflaust að stækka miðað við þá skilgreiningu sem ég er alinn upp við. Bættar samgöngur stækka það. Það má alveg halda því fram að Borgarnes og Akranes séu að nálgast þetta svæði og sömuleiðis Keflavík og Hveragerði og Selfoss, hvaðan hv. þingmaður kemur. Ég held að við séum alveg sammála um að við viljum efla samgöngukerfið og gæta þar bæði hagsmuna okkar umbjóðenda sem eru kjósendur í kjördæmum okkar - og það er það sem ég tel mig hafa verið að gera hér, ekki síst í umræðunni um Reykjavíkurflugvöll - og ekki síður varðandi það hvernig fjármunum hefur verið dreift milli kjördæmanna á síðustu áratugum. Ég leyfi mér að segja það að með hliðsjón af því hverjir greiða þessa peninga í formi skattgreiðslna 

Herra forseti. Sú umræða sem hér hefur átt sér stað í dag er um margt merkileg og að hluta til nokkuð óvenjuleg varðandi fyrri umræður um samgönguáætlanir. Það er langur tími liðinn síðan við höfum orðið vör við jafnmikið, ef við getum orðað það svo, kjördæmapot. Hér hafa áherslur þingmanna af höfuðborgarsvæðinu verið nokkuð óvenjulegar. Ég man eiginlega ekki eftir því að þingmenn hafi komið svo tengdir kjördæmum sínum í umræðu eins og við höfum orðið vitni að hér í dag. Hér hafa menn þvert á hina pólitísku flokka gengið fram í því að vekja sérstaka athygli á málefnum kjördæma sinna. Mig minnir að yfirleitt höfum við náð því í fyrri umr. um samgönguáætlun að ræða um hinar stóru línur og fjalla um það hvort út af fyrir sig væri rétt forgangsraðað í hin stærri verk og eins hvort nægilegt fjármagn væri til staðar. Nú bregður hins vegar svo við að nokkrir þingmenn af höfuðborgarsvæðinu ganga fram fyrir skjöldu og vekja sérstaka athygli á ákveðnum verkefnum á höfuðborgarsvæðinu, og ekki bara það, heldur telja að höfuðborgarsvæðið sé sérstaklega sniðgengið í þessari samgönguáætlun. Það er mjög áberandi að þar fara fremstir í flokki þingmenn úr flokki hæstv. samgönguráðherra. Þetta vekur sérstaka undrun því að venjan hefur verið sú að þegar samgönguáætlun kemur til umræðu sé búið að ná a.m.k. þokkalegri sátt í ríkisstjórnarflokkunum um það hvernig skipt er á milli kjördæma. Og ég verð að segja, herra forseti, að það vekur alveg sérstaka athygli að á köflum ganga hv. þingmenn svo langt í að vekja athygli á því að það ætti jafnvel að færa fjármuni úr ákveðnum kjördæmum til eigin kjördæma. Ég tek þess vegna undir með hv. þm. Einari Oddi Kristjánssyni sem kom inn á það í umræðum í dag að þar sem menn sem telja að framkvæma þurfi meira en gert er ráð fyrir í áætluninni ættu þeir að sameinast um að auka fjármunina til þessa mikilvæga málaflokks. Allir hv. þingmenn vita að það er enginn skortur á verkefnum í samgöngumálum. Þar er af nægu að taka. Það er kannski þar sem við þurfum helst að taka á og við þurfum að auka fjármuni til þessa málaflokks og þess vegna er það alveg sérstakt umhugsunarefni og dapurlegt að hlutfall af vergri þjóðarframleiðslu sem farið hefur til þessa málaflokks hafi lækkað svo mjög. Eins og fram hefur komið í umræðunni er þetta mál ekki bundið við það hvar menn búa hverju sinni. Þetta er jafnmikilvægt fyrir alla íbúa þessa lands. Þetta skiptir máli varðandi umferðaröryggi, gagnvart atvinnumálum og byggðamálum. Allt tengist þetta saman. Það má segja að vandi okkar sé raunverulega enginn annar en sá að við höfum svo mörg verk að vinna að okkur nægir ekki fjármagnið til að gera það eins fljótt og við vildum líklega flest gera. Það er hins vegar nauðsynlegt, svo að ég gleymi því ekki, að taka fram að í þessari áætlun er auðvitað margt afskaplega jákvætt. Það er ekki heldur hægt að ganga fram hjá því að á mörgum undanförnum árum höfum við unnið stórvirki í samgöngumálum.

Heyr.

Hins vegar er ljóst að það má ekki láta deigan síga því að verkefnin eru svo gífurlega stór og mikilvæg að við verðum að láta þessi mál í ákveðinn forgang. Þau skipta, eins og ég sagði áðan, ekki bara máli fyrir þá íbúa sem búa á þeim svæðum þar sem vegir eru hvað verstir eða hættulegastir, heldur skipta þau máli fyrir okkur öll og þau tengjast öllum þáttum mannlífsins. Eitt mál hefur vakið sérstaka athygli mína á undanförnum missirum, ekki bara í þessari umræðu heldur nú um nokkurra vikna, mánaða eða ára skeið. Það er umræðan um flugvöll í Reykjavík. Þar blandast augljóslega inn í aðstæður manna hvar þeir búa. Þess vegna hef ég sagt nokkrum sinnum að þetta mál er nokkuð sem menn eiga að setjast niður með og leysa. Þetta er ekki mál sem er svart eða hvítt, þ.e. að annaðhvort eigi flugvöllurinn að vera áfram í þeirri mynd sem hann er búinn að vera um nokkurt skeið eða að hann skuli bara fara, mér liggur við að segja á morgun. Þetta mál er miklu flóknara en svo. Ég verð að segja, herra forseti, að ég hélt að menn hefðu verið búnir að ná ákveðinni lendingu í málinu, þ.e. að það væri komin nokkuð farsæl lausn núna á milli borgaryfirvalda og samgönguyfirvalda um að fara yfir þetta mál frá a til ö, reisa samgöngumiðstöðina og kanna hvort ein flugbraut mundi duga eða ekki. Þetta hélt ég að væri eðlilegt skref til þess að reyna að ná sátt í málinu. Nú rísa hins vegar upp ýmsir þingmenn af þessu svæði og telja það af og frá. Ég get út af fyrir sig líka tekið undir með hv. þm. Einari Oddi Kristjánssyni að það er sjálfsagt að standa með þingmönnum höfuðborgarsvæðisins í því að fresta hér framkvæmdum ef það er vilji hv. þingmanna, ef það liggur ekki svo á þessum framkvæmdum. En ég verð að segja það að við sem notum nokkuð flugstöðvarbygginguna við Reykjavíkurflugvöll gerum okkur fyllilega grein fyrir því að það mannvirki er barn síns tíma. Það er ekki í neinu samhengi við þá tíma sem við lifum og það er löngu kominn tími á að úr verði bætt. Ég hef skilið það svo að þrátt fyrir að flugvöllurinn muni hugsanlega einhvern tíma fara úr Vatnsmýrinni muni samgöngumiðstöðin nýtast áfram, þrátt fyrir að hún verði ekki endilega flugstöðvarbygging. Ég verð að segja að ég á mjög erfitt með að skilja þær röksemdir að alls ekki megi byggja hana. En eins og ég segi, ef það er vilji þingmanna á þessu svæði að þessari framkvæmd verði frestað er hægt að nálgast það. Það er ekkert vandamál að koma þeim fjármunum í lóg. Nóg er af verkefnum sem bíða. Það er líka nauðsynlegt - ég sé að nú er tíminn að renna frá mér - að taka undir það sem kom fram mjög skýrt í málflutningi hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar þar sem hann vakti athygli á því að á kosningaárinu síðasta, þ.e. á árinu 2003, var veitt sérstaklega aukið fjármagn til samgöngumála. Það stóð þó eingöngu það ár og lifði varla árið þegar tilkynnt var að nú ætti að fresta þessu og fresta hinu. Það er augljóst mál að miðað við þær frestanir sem nú eru boðaðar er ekki verið að skila öllu því fjármagni sem gert var ráð fyrir á árunum 2004–2006 inn á árin 2007–2008. Það er eðlilegt að hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson hafi áhyggjur af því að ekki verði auðvelt að selja kjósendum í kjördæmi hans það að enn einu sinni eigi að fresta framkvæmdum fram á næsta kjörtímabil. Slík kosningaloforð er erfitt að nýta trekk í trekk þó að við höfum dæmi um það varðandi Héðinsfjarðargöngin. Það er loforð sem nýta skal hið þriðja sinn.

Hæstv. forseti. Ég vildi óska þess að hv. þm. Einar Már Sigurðarson  Hæstv. samgönguráðherra og fylgismenn hans bera sem sagt fullkomna ábyrgð á því hvernig fyrir þessu máli er komið. Nú allt í einu virðast menn vera tilbúnir að bakka eitthvað og ná samkomulagi um Vatnsmýrina … 
            

Ég vil spyrja hv. þingmann hvort hann er að veita andsvar við ræðu hv. þm. Einars Más Sigurðarsonar, eða beinir hv. þingmaður ræðu sinni til hæstv. samgönguráðherra?

Nei, ég er að spyrja … 
            

Ég vil biðja hv. þm. Helga Hjörvar að grípa ekki fram í.

Hæstv. forseti. Það sem ég ætlaði að spyrja hv. þm. Einar Má Sigurðarson um er hvort hann telji einhvern grundvöll vera til að taka þessa umræðu upp á nýtt. Ég hef ekki mikla trú á því að það dugi við þessar aðstæður að taka þessa umræðu upp á nýtt en ég er í sjálfu sér tilbúinn að gera það.

Herra forseti. Það mun ekki standa á mér að taka þessa umræðu upp á nýtt, enda tilheyri ég stjórnmálaflokki sem hefur gert töluvert úr því að stunda umræðustjórnmál. Ég held að það hljóti að vera eðlilegt að við gefum okkur tíma til þess að fara yfir þessa umræðu. Hv. þm. Einar Karl Haraldsson kemur hér inn á þátt sem ég verð að viðurkenna að ég fylgdist ekki mjög nákvæmlega með, þ.e. allri þeirri umræðu sem hér átti sér stað varðandi framtíð flugvallarins fyrir nokkrum árum. Ég fagna því hins vegar ef við fáum niðurstöðu í það mál sem er í anda þess sem helstu svokallaðir andstæðingar flugvallarins bentu á. Það er fagnaðarefni ef deiluaðilar eru að nálgast og það er oft þannig að þegar mál eru rædd og gefinn ákveðinn tími finna menn sameiginlega niðurstöðu. Það hefur vakið sérstaka athygli mína að ýmsir hafa haldið því fram að þetta svæði í Vatnsmýrinni væri svo gífurlega verðmætt að nýta mætti þá fjármuni sem fengist fyrir það til að byggja þess vegna nýjan flugvöll út í Skerjafjörðinn. Ef það er hægt finnst mér það líka flötur sem menn hljóta að skoða til framtíðar. Auðvitað gerist það ekki á morgun eða á næstu árum en sumir hafa haldið því fram að þetta svæði væri svo gífurlega verðmætt að þar væru þar af leiðandi ýmsir möguleikar í stöðunni. Þetta er flókin og mikil umræða sem er mikilvægt, eins og ég sagði í ræðu minni, að menn gefi sér tíma til að ræða. Það vekur athygli mína líka að ýmis svæði á höfuðborgarsvæðinu eru án bygginga sem ég hefði haldið að væri a.m.k. ekki síður hæft til bygginga en Vatnsmýrin. Ég vek athygli t.d. á Viðey sem ég átta mig ekkert á af hverju er ekki farið að skipuleggja byggð í. Ég þykist hafa séð það í ýmsum borgum að það er mjög vinsælt að byggja íbúðarhús á eyjum nálægt miðbæ þannig að ég er alveg klár á því að Viðey yrði afskaplega vinsælt byggingarland. Ég vek athygli á því 

Hæstv. forseti. Ég spyr aftur: Hvar voruð þið, þeir þingmenn sem vilja leita að nýjum leiðum, nýjum staðsetningum fyrir Reykjavíkurflugvöll í borgarlandinu, þegar þessi umræða fór fram? Allt það sem hv. þm. Einar Már Sigurðarson nefndi um að hægt væri að kosta nýjan flugvöll í borgarlandinu með andvirði þess sem fengist fyrir landið og byggingarréttinn í Vatnsmýrinni hefur alltaf legið fyrir í þessari umræðu. Það er gott ef menn eru að vakna til þess núna. Hins vegar held ég að málin hafi þróast þannig í Reykjavík að það náist seint samstaða um annað en að flugvöllurinn fari. Því miður held ég að sú staðreynd að menn voru ekki tilbúnir að fara í ítarlega og alvarlega umræðu um þetta á sínum tíma hafi leitt til þess að staðan er miklu læstari í dag og að ekki er um marga kosti aðra að ræða en að flugvöllurinn víki eins og starfsemi af þessu tagi víkur vegna þess að það er hagkvæmara að nýta landið til annarra hluta og að flugvallarstarfsemin flytjist smám saman til Keflavíkurflugvallar. Ég held að kostirnir séu ekki aðrir í þessari stöðu. Ég held að tilraunir hæstv. samgönguráðherra til að halda því til streitu að hafa alþjóðaflugvöll í Vatnsmýrinni séu dæmdar til að mistakast.

Herra forseti. Hv. þingmaður spyr: Hvar voruð þið? Ég sagði í fyrra andsvari mínu að trúlega hefðum við ekki fylgst nægilega vel með þeirri umræðu sem hér fór fram, eða að sú umræða hafi verið allt of þröng, eða að menn hafi verið búnir að grafa sig svo djúpt niður í skotgrafirnar að menn hafi ekki náð yfirborðinu til að leiða umræðuna í sáttafarveg. Eins og ég man þessa umræðu var hún býsna svart/hvít og það var stórskotahríð á milli aðila. Mér finnst hins vegar að á seinni missirum hafi þessi umræða náð að leggja sig öðruvísi, að menn hafi náð að tala örlítið saman. Þess vegna, eins og ég sagði í ræðu minni, hélt ég að búið væri að ná ákveðnum sáttafleti í málinu sem ég fagnaði sérstaklega vegna þess að mér finnst þetta mál vera nákvæmlega þannig að nást þurfi um það sátt. Það gengur ekki að forsvarsmenn höfuðborgar í einu landi séu í opinberri andstöðu við aðra íbúa landsins. Það gengur bara ekki. Því fylgja ákveðnar skyldur að vera höfuðborg. Það kallar líka á hina aðilana að þeir nálgist málið af sanngirni. Þannig þarf að leysa svona mál. Ég er alveg klár á því að ef aðilar setjast niður og fara yfir það lið fyrir lið er til sáttaleið í þessu máli eins og öllum öðrum. Til þess þurfa menn hins vegar að gefa sér ákveðinn tíma og fara yfir málið. Ég held að það leysi ekki vandann að menn komi hér saman í þessum sal eða annars staðar og haldi fram ætíð ýtrustu kröfum um t.d. það að flugvöllurinn fari án þess að skilgreina það eða nefna hvað menn eigi við. Hvenær á flugvöllurinn að fara? Það liggur ljóst fyrir að vegna tæknilegra framfara eru ýmsir möguleikar á því að flugvöllurinn verði óþarfur einhvern tímann í framtíðinni og þá að sjálfsögðu fer hann. 
            

Hæstv. forseti. Það hefur verið ánægjulegt til þess að vita að ýmsir þingmenn Reykjavíkur og höfuðborgarsvæðisins hafa tekið til máls hér og rætt ýmis brýn úrlausnarefni á höfuðborgarsvæðinu. Það er virkilega kominn tími til að þeir láti í sér heyra um hagsmunamál íbúanna hér á þessu svæði í samgöngumálum. Það er afskaplega athyglisvert að innan hringvegar í Parísarborg eru 8 þús. hektarar og þar búa 2,2 milljónir manna, þ.e. 268 íbúar á hektara. Höfuðborgarsvæðið sem við köllum svo í venjulegum skilningi, þá ekki nágrannasveitarfélögin hér fyrir austan fjall og á Akranesi og þar með, er 12 þús. hektarar. Þar búa 185 þús. íbúar, þ.e. 16 íbúar á hektara. Það er held ég í öllum skipulagsfræðum viðurkennt að það er ekki hægt að reka hagkvæma og skilvirka og samkeppnishæfa borg við þessar aðstæður. Til þess þarf þéttleikinn eða íbúafjöldinn á hektara að vera a.m.k. 50–70 manns. Það er lágmark til þess að geta haldið uppi almenningssamgöngum og þjónustu þannig að hún geti verið á heimsmælikvarða. Það er ekki hægt að segja að samgönguyfirvöld hafi stuðlað að því að mál gætu þróast í þessa átt á höfuðborgarsvæðinu. Ég held að skorturinn á skilningi á hlutverki samgönguyfirvalda til að stuðla að þróun sem gæti gert höfuðborgarsvæðið hagkvæmara og skilvirkara og betra sem borgarsvæði sé æpandi og hafi lengi verið í samgönguráðuneytinu. Sumir segja að það sé vegna þess að þar hugsi menn fyrst og fremst út frá hagsmunum landsbyggðarinnar. Ég veit ekki hvort það er alls kostar rétt en a.m.k. í afstöðu til ýmissa stórframkvæmda á höfuðborgarsvæðinu er fyrst og fremst litið til kostnaðar en ekki til þess hvaða áhrif framkvæmdirnar hafa á þróun byggðar. Í þeim áhrifum geta þó falist tækifæri og stórkostlegir ávinningar sem ættu að gera það að verkum að eingöngu aurasjónarmið geta ekki verið lögð til hliðsjónar, heldur sá ávinningur sem það er fyrir borgarsamfélagið að stuðla að því að borgin verði þéttari og að fleiri búi hér á hektara en verið hefur. Við getum séð þetta í umræðunni um Vatnsmýrina. Þar hefur verið deila milli skipulagsyfirvalda og samgönguráðuneytisins, og Alþingis liggur mér við að segja, þ.e. skipulagsyfirvöld í Reykjavík gera ráð fyrir því að flugvöllurinn víki úr Vatnsmýrinni en samgönguyfirvöld halda áfram að byggja þar eins og ekkert hafi í skorist. Þó að hér sé um einhvers konar óljóst samkomulag hæstv. samgönguráðherra og borgarstjóra að ræða, þ.e. um það að endurskoða áformin, er afskaplega óljóst hvort eitthvað kemur út úr því, og a.m.k. ljóst að samkvæmt þeirri samgönguáætlun sem hér liggur fyrir á að halda áfram allri uppbyggingu, bæði á samgöngumiðstöð og flugstöð í Vatnsmýrinni, eins og að gert sé ráð fyrir því að flugvöllurinn verði um aldur og ævi á þessum stað. Við getum líka séð þetta á afstöðunni til Sundabrautarinnar. Margir þingmenn hafa óskað eftir því að fá fyrir því vissu að á næstu tveimur árum verði til fjármunir sem tryggi að hægt sé að hanna fyrsta áfanga Sundabrautarinnar, þ.e. tenginguna yfir í Grafarvog. Því hefur verið svarað með fyrirslætti um að það liggi ekki fyrir hvernig lega Sundabrautarinnar eigi að vera, en samkvæmt þeim upplýsingum sem við höfum liggur fyrir að samkomulag er um að fara millileiðina, þ.e. innri leiðina í þeim efnum, með góðum tengingum við Sæbrautina, þannig að það eina sem beðið er eftir er að úrskurður umhverfisráðuneytisins varðandi umhverfismat liggi fyrir. Þá er ekkert að vanbúnaði að hefja hönnun mannvirkisins og undirbúning framkvæmda og kannski verklegar framkvæmdir að einhverju leyti sem fela ekki í sér vegagerð eða brúargerð. Það sem menn biðja um er að fyrir liggi í vegáætlun fullvissa um að hönnunarvinnan tefjist ekki þannig að á árinu 2007 verði hægt að hefjast handa um byggingu og gerð Sundabrautar hafi menn þá komið sér saman um fjármögnunarleið og framkvæmdaleið í því stóra verkefni. Annað dæmi er Mýrargötuskipulagið. Borgaryfirvöld vilja leggja Mýrargötuna í stokk til þess að geta búið til aðlaðandi hverfi, sem er aftur forsendan fyrir því að hægt sé að rífa á slippasvæðinu og flytja þar starfsemina upp á Akranes til hagsbóta fyrir Faxaflóahafnirnar, en um það 

Virðulegur forseti. Það er nauðsynlegt að fram komi vegna ræðu hv. þm. Einars Karls Haraldssonar að það liggur ekkert samkomulag fyrir um legu Sundabrautarinnar, það er rangt. Hvað varðar Mýrargötuna liggur heldur engin niðurstaða fyrir um það og það var fyrst eftir að samgönguáætlun hafði komið fram sem bréf barst frá borgarstjóranum þar sem tekið var upp mál er varðar framkvæmdir við Mýrargötu, þannig að það er sömuleiðis mjög skammt á veg komið. En að sjálfsögðu hefur Vegagerðin komið að því máli og unnið með þeim hjá borginni sem hafa verið að undirbúa framkvæmdir við endurgerð Mýrargötu, en það liggur engin niðurstaða fyrir um það og það kom engin formleg beiðni fram frá borginni um viðræður fyrr en samgönguáætlunin var komin fram. Þetta vildi ég að lægi fyrir.

Hæstv. forseti. Hæstv. samgönguráðherra segir að það liggi ekkert samkomulag fyrir um legu Sundabrautarinnar. Ég sagði að það lægi fyrir ákvörðun innan borgarstjórnar í málinu, þar væri alla vega komin ákvörðun í málinu og þess vegna er ekkert að vanbúnaði að leggja í verkið. Menn eru að fara fram á að hæstv. samgönguráðherra gefi fyrirheit um að gangi þetta allt eftir muni ekki standa á fjármunum til að hægt sé að hanna mannvirkið þannig að hægt sé að taka ákvarðanir um framkvæmdina á árinu 2007. Að öðrum kosti er hætt við að framkvæmdirnar dragist úr hömlu og dragist fram undir 2010 að hefja þær. Þess vegna er mjög mikilvægt að fyrir liggi fyrirheit um það að þetta mál og undirbúningur þess verði ekki látið stranda á skorti á fé til hönnunarverkefna og annarra undirbúningsframkvæmda. Ég er ekki að fara þess á leit að hæstv. samgönguráðherra upplýsi hér eða lofi því að hægt verði að ráðast í framkvæmdina. Til þess þarf að huga að framkvæmdaleiðinni og fjármögnuninni. En verið er að biðja um að ekki strandi á undirbúningnum á næstu árum.

Virðulegi forseti. Ég hef áður lýst því yfir að ég tel að það muni ekki þurfa að stranda á fjármunum til þess að verkhönnun geti farið á fulla ferð við Sundabrautina og henni lokið eins fljótt og kostur er. Því hefur jafnframt verið lýst yfir að gengið verði í að fjármagna Sundabrautina sérstaklega til hliðar við fjármögnun samgönguáætlunar. Það er því alveg ljóst að þegar til endurskoðunar kemur á samgönguáætlun eftir tvö ár verður að taka ákvörðun um framkvæmdafjármuni til þess að setja Sundabrautina af stað. Þetta vildi ég að kæmi alveg skýrt fram.

Hæstv. forseti. Þetta verður að túlka sem hálft loforð af hálfu hæstv. samgönguráðherra. Varðandi Mýrargötuskipulagið er það afar brýnt mál fyrir Reykjavík og ekki bara fyrir Reykjavík heldur fyrir allt Faxaflóasvæðið og einnig kjördæmi hæstv. ráðherra og fyrir framgang verkefnisins um Faxaflóahafnir, vegna þess að það er algjör forsenda þess að hverfið verði aðlaðandi og vistlegt. Það er forsenda þess að hægt sé að endurgera slippasvæðið, byggja þar íbúðir og selja til að hægt sé að fjármagna flutning á slippstarfseminni upp á Grundartanga eða á Akranes. Þess vegna finnst okkur að það megi ekki af hálfu Vegagerðarinnar koma í veg fyrir að byggður verði stokkur á Mýrargötuna eins og skipulagið gerir ráð fyrir og að ríkið taki þar hlut sinn en neyði menn ekki út í að fara í einfaldari lausn sem verður til þess að setja áformin, sem eru mikilvæg fyrir Faxaflóahafnirnar, í hættu.

Hæstv. forseti. Þetta hefur verið fróðleg umræða í dag og það hefur vakið athygli mína að hafist hafa þó nokkrar deilur innan flokkanna um áhersluatriði, bæði meðal sjálfstæðismanna og nú síðast á meðal þingmanna Samfylkingarinnar um mismunandi áherslur sem snúa sérstaklega að Reykjavíkurflugvelli og framkvæmdum sem tengjast Reykjavík. Ég ætla ekki að blanda mér mjög mikið í þá umræðu en vil þó segja að ég er mjög áhugasamur um að hægt sé að takast á við það verkefni sem er Sundabrautin. Ég held að sú framkvæmd sé afar þörf og ég held að þrátt fyrir þær framkvæmdir sem verið er að gera á Vesturlandsvegi, milli Mosfellsbæjar og Reykjavíkur, muni samt sem áður hinar löngu bílaraðir út úr borginni eða í borgina fyrir helgar og eftir helgar koma í ljós á þessu sumri og að þær biðraðir sem eru stundum á Vesturlandsveginum á álagstíma á morgnana og seinni part dags muni jafnvel ekki hverfa að fullu með þeim framkvæmdum sem verið er að gera á Vesturlandsvegi og eru nauðsynlegar. Þetta vildi ég sagt hafa. Ég lít svo á að Sundabrautin sé ekkert sérstakt gæluverkefni Reykvíkinga heldur sé það framkvæmd sem muni nýtast landsmönnum öllum eins og raunar flestar þær framkvæmdir sem við tölum um við lagfæringu á vegakerfinu. Ég hef tekið eftir því að engar deilur hafa orðið í salnum milli þingmanna Frjálslynda flokksins eða þingmanna Vinstri grænna en allir aðrir flokkar hafa komið og sett fram mismunandi skoðanir, þ.e. þingmenn úr Framsóknarflokki, Sjálfstæðisflokki og Samfylkingu. Það sýnir auðvitað að umræðan er mjög skipt eftir því hvar menn búa og hvernig menn líta á samgöngukerfið. Ég lít svo á að samgöngukerfið sé fyrir alla landsmenn, hvar sem menn búa. Ég veit ekki betur en landsbyggðarmenn sæki mikla þjónustu til Reykjavíkur, hingað sæki menn verslun ef því er að skipta og einnig skemmtanir ef því er að skipta. Ég hef því litið svo á, herra forseti, eins og fjöldamargir aðrir landsbyggðarmenn að höfuðborgin sé ekki bara fyrir Reykvíkinga heldur sé hún einnig fyrir landið allt og landsbúa alla. Í umræðunni í dag var sagt að þingmenn Reykjavíkur hefðu sýnt landsbyggðinni og landsbyggðarþingmönnum mikið langlundargeð. Ég vil mótmæla þeirri hugsun, hæstv. forseti, í ljósi þess sem ég sagði í upphafi að ég lít svo á að vegakerfið og þjóðvegakerfið sé fyrir landsmenn alla og við séum ekki sérstaklega að byggja það upp aðeins til að einhver hópur landsmanna nýti vegakerfið heldur geti allir landsmenn notið þess. Þegar talað er um að landsbyggðin hafi fengið sérstaklega miklar fjárveitingar á undanförnum árum til að takast á við verkefni í vegakerfinu held ég að það stafi fyrst og fremst af því að framkvæmdir á landsbyggðinni hafa verið og voru látnar bíða og voru langt á eftir framkvæmdunum á suðvesturhorninu og í kringum höfuðborgina og er það auðvitað eðlilegt. Hér var sennilega byrjað að malbika vegi í kringum 1950 og ég geri ráð fyrir að Reykvíkingar hafi að stórum hluta búið við þokkalegt vegakerfi innan borgarinnar í hálfa öld, en ég held að á mörgum stöðum úti á landi hafi það verið 20–30 síðar sem það fór að koma einstaka gata í þéttbýlisstöðunum á landsbyggðinni með asfalti og því miður býr svæði eins og norðvesturhornið enn þá við mikið af malarvegum, þó vonandi ekki beint í þéttbýlinu heldur einkum í aðflutnings- og þjónustuleiðunum. Ég hef ásamt öðrum þingmönnum Frjálslynda flokksins lagt fram tillögu til þingsályktunar um að taka til við að búa til áætlun um hvernig standa eigi að jarðgangagerð hér á landi á komandi árum. Ég tel að við höfum í raun ekki farið að samþykktum þings á undanförnum árum að því er varðar jarðgangaáætlun og framkvæmdir við það. Ég vil leyfa mér, virðulegi forseti, að vitna í samgönguáætlun fyrir tímabilið 2003–2014, sem samþykkt var á 128. löggjafarþingi. Þar segir um jarðgöng: „Kostnaður við jarðgöng er áætlaður um 1,5 milljarðar kr. á ári, en það svarar til þess að unnt sé að vinna nokkurn veginn samfellt að jarðgangagerð og stunda rannsóknir jafnframt. Í mati á heildarkostnaði er þessi árlegi kostnaður reiknaður út tímabilið. Fjármagn í samgönguáætlun dugir til að ljúka þeim verkefnum sem ákveðin eru í jarðgangaáætlun, þ.e. Siglufjörður–Ólafsfjörður og Reyðarfjörður–Fáskrúðsfjörður. Hafist er handa við næstu verkefni en frekari ákvarðanir bíða endurskoðunar samgönguáætlunar.“ Þetta sagði í áætluninni frá árinu 2003. Nú hagar því miður svo til að við höfum frestað samfelldu verkefni í jarðgangagerð. Ég vil því, í lokaorðum mínum við þessa umræðu, vekja sérstaka athygli á því að ég tel bráðnauðsynlegt að við myndum okkur nýja stefnu varðandi vegi á láglendi, sem ég kalla. Við ættum að horfa til varanlegra lausna við jarðgangagerð og vantar heildstæða áætlun því að fyrri áætlun, sem búin var til á árinu 2003, hefur alls ekki verið fylgt, virðulegi forseti. Við í Frjálslynda flokknum höfum þess vegna lagt fram þessa tillögu um að gera skipulag fyrir jarðgangagerð á komandi árum. Það hefur sýnt sig að slíkar lausnir í vegamálum eru öruggar, 

Frú forseti. Þessi umræða um samgönguáætlun fer eðlilega víða, enda er þar undir vegáætlun, flugáætlun og hafnaáætlun. Það hefur verið athyglisvert að heyra sjónarmið þeirra sem hér hafa rætt um stöðu flugvallarins og samgöngumál á Reykjavíkursvæðinu. Til að halda öllu til haga er rétt að geta þess að flug á Íslandi átti upphaf sitt hér í Vatnsmýrinni. En þó að Bretar hafi á sínum tíma haldið því starfi áfram eru þeir alls ekki neinir upphafsmenn að því að velja þetta svæði sem miðstöð flugs á Íslandi. Það var gert af landsmönnum sjálfum. Reykjavík er höfuðborg landsins og það er í hæsta máta eðlilegt að í svo stóru landi með miklum víðáttum sé tengingin við höfuðborgina sem best og flugvöllurinn á höfuðborgarsvæðinu, þar sem hann er nú. Það er athyglisvert að velta fyrir sér umræðunni um skiptingu fjár á milli svæða, milli höfuðborgarsvæðis og dreifbýlis. Af því að hv. þm. Gunnar Birgisson er hér staddur þykir mér rétt að nefna þá ábyrgð sem sveitarstjórnarmenn bera þegar þeir þenja út byggðarlagið sitt. Ísland hefur verið byggt eftir ákveðnu munstri og við það höfum við líka miðað samgönguáætlanir okkar. Þegar stjórnvöld eða einstaka aðilar hleypa síðan þeirri þróun af stað að mikil byggðaröskun verði, eins og átt hefur sér stað hér á síðustu árum þá hlýtur það náttúrlega einhvers staðar að koma niður. Þá veltir maður fyrir sér: Hefur verið rétt að staðið? Er t.d. eðlilegt að Kópavogur þenjist út og geti síðan sent reikninginn á ríkið vegna aukinna vegaframkvæmda? Þá kemur krafan frá oddvita Kópavogsmanna um að taka fjármagn af Vestfjörðum, Norðurlandi eða Austfjörðum vegna þess að það hefur tekist, með skipulegum aðgerðum eða óskipulegum af hálfu stjórnvalda, að láta fólk flytjast af þeim svæðum til Kópavogs. Þetta er svipað og menn beita í landnemabyggðunum í Ísrael. Mér finnst ekkert sjálfgefið í þessu og tel ekki að sveitarfélög hafi sjálftökurétt til að þenjast út og senda síðan reikning á ríkið. Það má einnig velta fyrir sér, ég fór að blaða í því, hve margir þjóðvegir liggja í gegnum bæði Kópavog og Reykjavík. Sumt af þessu eru svo sem eðlilegir þjóðvegir en aðrir eru bara götur, þar sem bæjaryfirvöld innheimta gatnagerðargjöld en láta ríkið reka veginn.  Frú forseti. Hv. þm. Gunnar Birgisson, sem var að tala um að það þyrfti að flytja fjármagn af landsbyggðinni til að standa undir vegaframkvæmdum í kringum Kópavog, ætti bara að lesa hér listann yfir þá þjóðvegi sem liggja í gegnum Stór-Reykjavíkursvæðið. Mörgum mundi finnast nóg um það en önnur þéttbýlissveitarfélög verða að byggja göturnar upp með gatnagerðargjöldum. Nóg um það en þetta sýnir að svona umræða getur verið röng, vitlaus og ósanngjörn, eins og hv. þm. Gunnar Birgisson hefur haft í frammi, að það sé hægt að gera þetta og hitt og senda síðan reikninginn á ríkið.

Hver hefur verið að tala um það?

Hv. þingmaður hefur verið að tala um það, þó að hann vilji ekki kannast við það núna, að þetta var bölvað bull í honum. - Fyrirgefðu orðbragðið, forseti, en það var ekki hægt annað en segja þetta í tilefni af orðum þingmannsins. Ég vildi líka vekja athygli á því er að hvergi í þessari samgönguáætlun er komið inn á skipasiglingar, hvorki til og frá landinu né strandsiglingar. Það er hvergi komið að því, eins og við erum nú háð siglingum. Ég minni á þingsályktunartillögu sem ég hef flutt ásamt öðrum þingmönnum Vinstri grænna um strandsiglingar. Þær eru að falla niður án þess að fyrir því hafi verið borin fram nein sérstök rök eða einhver heildstæð stefna samgönguyfirvalda liggi þar að baki. Mér finnst því að taka eigi á málefnum strandsiglinga, athuga hvort þar sé um að ræða skekkt samkeppnisumhverfi fyrir skipasiglingar meðfram ströndum landsins. Við upplifum það að þessir flutningar koma í auknum mæli inn á þjóðvegina. Ímyndið ykkur alla þá flutninga sem núna eru frá Ísafirði, frá útgerðarstöðunum á Vestfjörðum, eftir veginum um Ísafjarðardjúp og inn Strandir, á vegum sem alls ekki bera þá flutninga. Samkvæmt þessari vegáætlun nú er t.d. ekki fyrirsjáanlegt að í náinni framtíð verði tekið á vegunum á Vestfjörðum, vegunum frá Djúpi inn á Hólmavík og inn að Brú. Þar eru núna gríðarlegir þungaflutningar. Mér finnst þetta ábyrgðarhluti, bæði hvað varðar öryggis- og flutningsmál. En af því að við erum búin að samþykkja öryggisáætlun þá finnst mér að taka eigi svona vegi út með tilliti til öryggismála, ekki bara að láta vaða á súðum eins og nú virðist ætlunin að gera. Það virðist ekki eiga að gera neitt fyrir veginn frá Hólmavík og inn Strandir að Brú þótt þar séu miklir flutningar. Ég vil líka spyrja hæstv. ráðherra: Hvað með ferjurnar? Við höfum verið með ferju, Baldur, sem gengur frá Stykkishólmi og yfir að Brjánslæk. Nú á að fækka þar ferðum, það stendur a.m.k. til og er líklega svo að þar hafi verið fækkað ferðum. Mér hefur heyrst á allir umræðu að frekar þyrfti að auka flutningsmöguleikana með ferjunni á milli Stykkishólms og Brjánslækjar. Ég vil þess vegna spyrja ráðherra: Hvaða rök eru fyrir því að fækka ferðum þarna og hvernig hugsa menn framtíð Baldurs þar? Hann gegnir gríðarlega miklu hlutverki í allri ferðaþjónustu og einnig í flutningum. Ég minntist í fyrri ræðu minni á hina erfiðu stöðu safn- og tengivega og fjármagn til þeirra. 

Ef hæstv. ráðherra bregst við spurningu hv. þingmanns hefur hann kost á því að halda áfram máli sínu í svari við andsvari.

Virðulegi forseti. Ég kem í ræðustól til að halda aðra ræðu mína um þessi mál í dag. Ég varð uppiskroppa með tíma þegar ég var kominn á flug í fyrri ræðunni og ætla nú að reyna að halda fluginu áfram þaðan sem frá var horfið. Ég var þar staddur í málflutningi mínum að ég var að fjalla um svokallaðan Suðurstrandarveg, sem lofað hafði verið með miklum fagurgala fyrir síðustu alþingiskosningar og allir héldu að fara ætti í af fullum krafti. Ég lýsti yfir óánægju minni með að hætt hefði verið við þennan veg, sem liggur um Suðurströnd Reykjanesskagans á milli Grindavíkur og Þorlákshafnar. Reyndar er byrjað að leggja smábút við Grindavík og einhverjar framkvæmdir eru líka fyrirhugaðar í Þorlákshöfn en síðan ekki söguna meir. Þetta er í raun mjög slæmt mál, finnst mér. Það var allt tilbúið í þessar framkvæmdir, búið að hanna þetta mannvirki og undirbúa gerð þess og lá fyrir samþykki frá Skipulagsstofnun. Ekki var annað að sjá en að þessi vegagerð yrði nú loksins að veruleika, framkvæmd sem þingmenn hafa talað um í mörg ár, þingmenn Suðurlandskjördæmis á sínum tíma og núna þingmenn Suðurkjördæmis. Það var rætt um, í tengslum við stóru kjördæmasameininguna nú síðast, að þessi vegur yrði lykillinn að því að sameina gamla Reykjaneskjördæmið við Suðurland. Ég hygg að þessi vegur hefði verið skynsamlegt mannvirki, ekki síst með tilliti til ferðamennsku. Ég hef verið hrifinn af þessum vegi. Ég fór hann reyndar í fyrsta sinn fyrir tveimur og hálfu ári en allar götur síðan hef ég verið mjög heillaður af þessari leið, þykir þetta afskaplega falleg leið og merkileg fyrir margra hluta sakir. Ég sé fyrir mér að þessi vegur geti opnað á mikla möguleika, ekki síst í tengslum við ferðamennsku en einnig í tengslum við samgöngur á milli Suðurlandsundirlendisins og byggðar á Reykjanesi. Einkum og sér í lagi hafa mér hugnast möguleikarnir hvað varðar ferðamennsku, þ.e. að góður vegur þarna hefði getað opnað möguleika á að flytja ferðamenn beint frá Keflavík suður á Reykjanes, áfram gegnum Grindavík austur á bóginn og inn á náttúruperlurnar sem við höfum á Suðurlandi, jafnvel út í Vestmannaeyjar og í gegnum Þorlákshöfn. Þannig hefðum við opnað nýja, sterka og góða möguleika. Því miður er vegurinn mjög slæmur í dag. Þess vegna er aðkallandi að hann verði bættur og það verður best gert með nýjum vegi. Ég geri mér að sjálfsögðu grein fyrir að fara á í vegabætur á Hellisheiði og alls ekki ætla ég að fara að lasta það, alls ekki, það má enginn skilja orð mín á þann hátt. Ég hefði alveg verið tilbúinn til að hlusta á einhver rök fyrir því að fresta Suðurstrandarveginum og setja peninga í Hellisheiðina. Ég er gersamlega búinn að fá upp í kok af þeim ömurlegu umferðarslysum sem við höfum orðið vitni að á Hellisheiði á undanförnum missirum. Þarna hafa orðið allt of mörg slys. Það virðist ekkert lát vera þar á. Bara nú í vetur höfum við því miður þurft að taka við fréttum af dauðaslysum og alvarlegum bílslysum. Reynsla okkar af tvöföldun Reykjanesbrautar og af Hvalfjarðargöngunum, sem hafa stytt okkur leiðina á hættulegum vegi fyrir Hvalfjörð, hafa fært mér heim sanninn um að vegabætur hafa mjög mikið að segja þegar slysahætta er annars vegar. Ég er alveg sannfærður um að Hvalfjarðargöngin eru nú þegar búin að spara ótal mannslíf og meiðsli á fólki. Tvöföldun Reykjanesbrautar sömuleiðis, þótt sá kafli sem hefur verið tvöfaldaður hafi nú kannski ekki verið lengi, þá hygg ég að séu komnar fram óyggjandi sannanir í þá veru að sú tvöföldun hafi skilað auknu umferðaröryggi á þeirri leið og það sé fyllilega kominn tími til að laga veginn yfir Hellisheiði, breikka hann, jafnvel íhuga að leggja þar hreinlega veg svipaðan og Reykjanesbrautina, með lýsingu og öllu saman. En ég hefði viljað, virðulegi forseti, að við tækjum umræðu um þessa hluti, að samgönguráðherra kæmi hér upp í ræðustól og talaði um allt þetta af hreinskilni og færði fyrir því rök og færi í rökræður við okkur þingmenn um þessa hluti, ekki að þetta sé gert eins og nú virðist vera, að einhvern veginn er verið að læðupokast með þetta, pukrast með þetta, humma fram af sér og þegja í hel. Ég hygg að það sé ekki rétta leiðin. Ég reikna með að fólk til að mynda í Þorlákshöfn og líka í Grindavík sé afskaplega óhresst með þessi vinnubrögð. Annað sem hefur verið mjög athyglisvert í dag er að verða vitni að því að það virðist vera komin upp mikil misklíð í Sjálfstæðisflokknum, bæði um þá vegáætlun sem nú liggur fyrir og einnig um framtíð Reykjavíkurflugvallar. Það hefur verið mjög merkilegt að fylgjast með þeirri umræðu. Hér hafa hnefar nánast verið á lofti og menn farið mikinn og mæst hér stálin stinn. Þetta kom mér dálítið á óvart, því ég las í dag viðtal við hv. þm. Einar Kristin Guðfinnsson, formann þingflokks Sjálfstæðisflokksins, sem birtist á vef Bæjarins besta klukkan þrjú í dag. Þar segir hann að þessi áætlun hæstv. samgönguráðherra, tillaga til þingsályktunar um fjögurra ára samgönguáætlun, hafi verið lögð fyrir báða þingflokkana, stjórnarflokkana, og hún samþykkt þar. En svo koma hingað tveir stjórnarþingmenn og segjast hreinlega vera á móti þeim tillögum sem eru í þessari þingsályktunartillögu, þ.e. hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson og síðan hv. þm. Gunnar Birgisson. Þarna er eitthvað á ferðinni sem við eigum vonandi eftir að heyra betri skýringar á. Mér sýnist það eftir umræður dagsins að framtíð Reykjavíkurflugvallar geti orðið mjög heitt mál á næstu missirum og sennilega eitt af helstu kosningamálum í komandi borgarstjórnarkosningum sem verða eftir rétt rúmlega ár. Ekki er annað að heyra, bæði á þingmönnum Sjálfstæðisflokksins og einnig á þingmönnum Samfylkingarinnar. Mér heyrist að þar sé líka hver höndin upp á móti annarri þegar kemur að umræðum um framtíð Reykjavíkurflugvallar. Nóg um það í bili. Mig langar aðeins til að lokum, af því tími minn er að verða búinn, að lýsa yfir vonbrigðum með að hæstv. samgönguráðherra skuli ekki hafa sagt neitt um Hvalfjarðargöngin og framtíð þeirra. Ég sakna þess hve lítil viðbrögð virðast vera frá stjórnarliðum varðandi tillögu sem ég hef komið með hér í þinginu um að virðisaukaskattur á veggjöld í göngin verði felldur niður. Það er lítil aðgerð sem ætti ekki að kosta ríkissjóð mikla peninga og að ég hygg mundi skila sér aftur til baka í formi aukinna skatttekna, vegna þess að lægra gjald í göngin, sem eru náttúrlega gríðarlega gott mannvirki og hafa skilað miklu, virkar nánast eins og vítamínsprauta fyrir hagvöxt, ekki síst á svæðinu norðan Hvalfjarðar. Það er ég alveg sannfærður um og hefur í rauninni verið sannað með ágætri skýrslu sem Vífill Karlsson hagfræðingur gaf út fyrr í vetur. Ég læt máli mínu lokið um þessi atriði í þetta skipti. 

Hæstv. forseti. Mig langar að bæta dálitlu við það sem ég sagði í dag, því tíminn er fljótur að fljúga þegar ekki eru nema átta mínútur til að tala um þessi mál. Ég vil koma því að að ég tel að skoða þurfi betur en menn hafa gert undirbúning framkvæmda í landinu í vegamálum og við höfum um það dæmi að ekki hefur verið nægilega vel horft til framkvæmda. Framkvæmdum er heldur ekki raðað niður eftir hagkvæmni eins og vera skyldi. Ég held að t.d. núna þyrfti að skoða mjög vandlega með hvaða hætti mætti standa að átaki til þess að stytta þjóðveg 1 og síðan virðist það liggja nokkuð í augum uppi að fara þurfi yfir öll mál hvað varðar endurbyggingu vega, vegna þess að þeir þola ekki þá umferð sem á þá er lögð eftir að þungaflutningarnir jukust svo gríðarlega sem raun ber vitni. Þetta tel ég að sé hluti af því sem þurfi að fara vandlega yfir núna. Síðan þurfa stjórnvöld auðvitað að hætta þeim vingulshætti sem hefur verið í vegamálum á undanförnum árum. Það gengur ekki að menn komi hér tvisvar á kjörtímabili, í annað skiptið til að boða átak í vegamálum og í hitt skiptið til að skera niður framlög til vegamála. Þá er betra held ég að menn sættist á að reyna að halda í þá áætlun sem liggur fyrir en standa svona að málum. Því eins og kom fram sérstaklega vel í ræðu hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar, þá hætta menn líka að trúa, menn hætta að trúa á kraftaverkin þegar þau eru svo tekin til baka að hluta til eða að miklu leyti í framhaldinu þegar menn telja sér henta. Töluvert uppnám varð í umræðunni í dag, einmitt vegna ræðu hv. þingmanns og fleiri ræðna sem hér voru haldnar. Stjórnarliðar, m.a. hv. þm. Gunnar Birgisson, hafa látið það koma mjög skýrt fram að þeir sætti sig ekki við þá áætlun sem hér er lögð fram og ætla að ná fram breytingum á henni, færa fjármuni til og auka fjármuni inn í áætlunina, sem ég vona sannarlega að mönnum takist að gera, því að ég er á þeirri skoðun að það sé mjög vont mál ef þannig fer, eins og hér er gert ráð fyrir, að á þessu ári og á næsta verði svo fátæklegt í vegáætlun eins og raun ber vitni. Það er ekki gott fyrir byggðir landsins ef þannig heldur fram sem horfir hvað þetta varðar. Þess vegna hvet ég menn til þess að standa nú við stóru orðin og sjá til þess að hér verði meira til skiptanna en til stendur samkvæmt því sem á blöðunum er. Ég var ekki einn af þeim sem samþykktu síðustu áætlun þegar hún fór í gegnum þingið. Það var af ýmsum ástæðum sem ég sætti mig ekki við þá áætlun. Það hefði þó verið betra að menn hefðu staðið við hana, en því er ekki að heilsa. Margar framkvæmdir hafa komið hér til umræðu í dag, m.a. göng undir Vaðlaheiði sem yrðu gerð sem einkaframkvæmd. Ég hvet til þess að menn taki jákvætt á því máli. Ég held að það sé mjög gott ef framkvæmdir af því tagi geta orðið, en þá með fyrirvara um að það verði gert með svipuðum hætti og gert var gagnvart Hvalfjarðargöngum, að þeir sem þar taka hlutina að sér standi ábyrgir fyrir því að fjármunirnir sem í framkvæmdina þarf skili sér til baka með veggjöldunum. Hér hefur svo sem ekki verið rætt um allar framkvæmdir sem menn hafa áhuga á að fara í og gætu haft áhrif. Ég held að umræðan um vegáætlun hefði þurft að vera svolítið ríflegri þannig að menn gætu fjallað um sumt af þeim hugmyndum sem eru á floti. Það er t.d. hugmyndin um hálendisveg milli Akureyrar og Reykjavíkur. Sú hugmynd á fullt erindi í umræðu hér. Ég er vantrúaður á hana og tel að rökstuðningurinn fyrir þeirri hugmynd sé ekki mjög sterkur, tel reyndar að stytting á þjóðvegi 1 sé eitthvað sem menn þurfi að skoða mjög vandlega hversu langt er hægt að komast í því. Fyrir liggur að hægt er að stytta þá leið til Akureyrar um 20–40 kílómetra. Ef tækist að stytta hana sem svarar þessu, þá fer nú að fara lítið fyrir hagkvæmninni í að búa til veg upp á hálendið og sneiða framhjá öllum byggðarlögum sem eru á leiðinni norður eins og nú háttar til. Auðvitað munu verða mikil átök um þennan hálendisveg. Inn í þá umræðu verða menn líka að taka að vegurinn um Kjöl er til staðar og hann þarf að bæta. Sú leið er líka stytting á leiðinni norður ef hann verður gerður þannig að hann verði almennilega fær fyrir flutninga, veruleg stytting. Ég kalla eftir því að menn skoði þetta mál allt saman vel, því vissulega eiga þessar hugmyndir allar rétt á sér, menn þurfa auðvitað að ræða þær. Þó að mér lítist ekki á þessa hugmynd, þá viðurkenni ég að ræða þurfi hana. Ég ætla að ljúka máli mínu, tími minn er senn á þrotum, með því að endurtaka að ég hvet menn til dáða hvað það varðar að auka fjármuni til vegagerðar. Ég ætla satt að segja að vona að menn standi við stóru orðin sem hafa verið sögð hér í dag. Ég held að ekki sé vafi á því að þau rök sem hér hafa verið færð fram fyrir því að ekki sé á ferðinni slík hætta sem hefur verið notuð sem röksemd fyrir því að skera niður til vegamála, sé eins stór og menn vilja vera láta þegar hún er borin saman við þær stærðir sem eru í hagkerfinu. Þá virðist nú ekki geta munað miklu þótt menn haldi því striki sem reiknað var með í þeirri vegáætlun sem lá fyrir. En niðurskurðurinn er tilfinnanlegur og kemur illa niður og enn verr þegar tekið er tillit til þess að það á að fara að eyða fjármunum í verulega stóra framkvæmd í jarðgangagerð.

Virðulegi forseti. Átta mínútur eru fljótar að líða og kom ég ekki öllu að í minni fyrri ræðu sem ég vildi sagt hafa um þetta mál. Kannski ég taki upp þráðinn þar sem ég var í miðri ræðunni varðandi Héðinsfjarðargöng sem er framkvæmd upp á eina 7 milljarða. Ég taldi að það væri betra að fara frá Ketilási og beint yfir á Siglufjörð, gera göng sem kostuðu 2,5 milljarða og síðan væri hægt að nota þann veg sem er nýlagður. Ef af þessum göngum verður og menn komast yfir á Ólafsfjörð kemur að því að þar eru einbreið göng með útskotum. Þá þarf að byrja að breikka þau göng. Ef ég man rétt eru þessi göng 3,6 eða 3,7 kílómetrar og það kostar a.m.k. 3 milljarða að breikka þau. Þá erum við komin með 10 milljarða í þessar framkvæmdir og einhvern veginn verður að leysa vatnsvandamál í göngunum þar að auki. Það er ekki bara nóg. Ég er alveg hissa á því að þetta hafi ekki verið tekið inn í umræðuna. Það er alveg ljóst að þetta verður að gera, a.m.k. miðað við alla þá umferð sem á að fara um göngin, þessi sem ég fer aldrei. Þá spyr maður sjálfan sig: Ef það á að fara þessa leið, hvernig vilja Siglfirðingar þá komast hina leiðina? Þá verða menn að keyra Siglufjarðarskriðurnar áfram í stórhættu og fara í Strákagöngin. Þarf ekki að breikka þau líka? Ég held að hér fylgi böggull skammrifi og að þetta verði langtum dýrara. Mér finnst að menn séu að reyna að fela þetta og við eigum eftir að fá reikninginn, höfuðborgarsvæðið, og borga niður þessar framkvæmdir landsbyggðarinnar. Svo er annað sem vekur athygli, stofn- og tengivegir. Ef við komum í Suðvesturkjördæmi - hv. þm. Jón Bjarnason fullyrti að Vegagerðin borgaði alla þjóðvegi í þéttbýli en hann er ekki vel að sér, þessi hv. þingmaður. Hérna stendur um veg í Suðvesturkjördæmi, með leyfi forseta: „410 Elliðavatnsvegur: Af Breiðholtsbraut við Dimmu, um Vatnsenda, á Reykjanesbraut ofan Hafnarfjarðar.“ - Það er búið að afleggja þennan veg og byggja annan sem heitir Vatnsendavegur og var byggður af Kópavogsbæ þar sem Vegagerðin hafnaði kostnaðarþátttöku í þeim vegi að bæjarmörkum við Garðabæ. Þá tekur við Elliðavatnsvegur. Við höfum ekki fengið krónu í þennan veg og ekki hægt að ræða það við Vegagerðina fyrir heyrnarleysi þegar talað er um þessa vegi. Síðan er eitt varðandi Reykjavík í tengivegum sem er mjög merkilegt, með leyfi forseta: „409 Fossvogsbraut: Af Nesbraut [sem verið er að byggja núna] sunnan Tjarnarinnar í Reykjavík, suður með Öskjuhlíð, austur Fossvogsdal, á Reykjanesbraut austan Blesugrófar.“ - Þá er allt í einu komin Fossvogsbraut sem Kópavogsbúar eru fyrir löngu búnir að hafna. Ég átta mig ekki á hvers konar dónaskapur það er eiginlega að setja þetta inn í þessa áætlun. Í þriðja lagi er verið að tala um tengibrautir að höfnum. Tökum Reykjavík, með leyfi forseta: „453 Sundagarðar: Af Reykjanesbraut (Sæbraut), að athafnasvæði Eimskipa. 454 Holtavegur: Af Reykjanesbraut (Sæbraut), að Holtabakka.“ - Svona gætum við tekið úti um allt land stórar og smáar hafnir þar sem alls staðar er verið að stofna tengibrautir að höfnum nema í tveimur kaupstöðum, í Hafnarfjarðarbæ og Kópavogsbæ. Þessir tveir bæir sitja ekki við sama borð og hinir. Nei, það er ekki hægt. Það er ekki nóg að það séu snautleg framlög til vegamála á höfuðborgarsvæðinu, heldur er reynt að mismuna bæjarfélögum með þessum hætti. Rétt til að fara yfir þetta enn og aftur af því að menn hafa verið að tala um hvað við þingmenn sem höfum mótmælt þessari misskiptingu fjármagns séum vondir við fólkið úti á landi erum við það náttúrlega alls ekki. Ég hef lýst því yfir að ég sé mikill stuðningsmaður góðra samgangna úti á landi sem er lykill að því að byggð þróist og þrífist. En við höfum ákveðið fjármagn og við verðum að skipta því. Ef á að skipta því með þessum hætti verður aldrei friður um það, aldrei. Ég get farið aftur með þessar tölur, við fáum í kringum 20% af nýframkvæmdum Vegagerðarinnar á höfuðborgarsvæðið á þessu tímabili, nema 2008 fer það upp í 23%.  Virðulegi forseti. Brátt er tími minn upp urinn. Það sem ég vil líka minnast á að lokum er að ég tel þessa fjárfestingu í flugvellinum á Þingeyri vera ranga. Þessum peningum væri betur varið til lengingar á Egilsstöðum eða á Akureyri, eins og ég gat um fyrr í ræðu minni, til að styrkja möguleika þeirra fyrirtækja sem eru að flytja út ferskan fisk með flugi. Mér var tjáð að það væru a.m.k. einir þrír flugfarmar á viku þannig að mér fyndist þeim peningum betur varið þar en á Þingeyri sem er varaflugvöllur fyrir Ísafjörð. Ég boða sem sagt breytingartilllögur á þessari áætlun við síðari umræðu.

Frú forseti. Það hefur komið glöggt fram bæði í ræðu hv. þm. Gunnars Birgissonar í dag og endranær að hann vill í meira mæli en gert hefur verið miða vegaframlög við höfðatölu og horfir mjög til höfuðborgarsvæðisins. Væri fróðlegt að fá hjá honum upplýsingar um hvernig hann lítur á þann bæ sem kemur næst höfuðborgarsvæðinu að stærð sem er Akureyri þar sem búa ríflega 5% af þjóðinni. Samkvæmt þeirri vegáætlun sem hér liggur fyrir fær Akureyrarbær 30 millj. kr. en Kópavogur í Reykjanesbraut – Elliðavatn 288 millj. kr. og Fífuhvammsveg – Kaplakriki, breikkun 377 millj. kr. Ég sé því ekki betur en að hv. þingmaður, forseti bæjarstjórnar Kópavogs, sé vel staddur, a.m.k. miðað við bæjarstjórann á Akureyri.

Virðulegi forseti. Ég vil svara félaga mínum og vini, hv. þm. Halldóri Blöndal, eftirfarandi: Ef við ætlum að fara eftir höfðatölum erum við alveg tilbúnir í það á höfuðborgarsvæðinu en ég er ekki svo ósanngjarn að ég hafi beðið um það. Auðvitað þarf að tengjast því og tengjast uppsprettu teknanna sem fara til vegagerðar. Ef hann er að tína hér upp verður hann að fara með rétt mál, hann verður að lesa rétt á þetta blað, hæstv. forseti. Það er alveg lágmarkið. Það sem varðar Kópavog fer í Arnarnesveg og hann getur lesið á blaðinu hvað það er mikið. Reykjanesbraut er síðan tengi- og stofnbraut í gegnum bæði Kópavog, Garðabæ, Hafnarfjörð og Reykjavík. Að lokum, til að upplýsa hv. þingmann, þá er búið að leggja allar tengi- og stofnbrautir á Akureyri sem hægt er að leggja og meira að segja upp í Hlíðarfjall í 500 metra hæð.

Frú forseti. Ég hef áður heyrt hv. þingmann tala um Hlíðarfjallsveg og hef löngum undrað mig á því að svo mikill maður skuli lofthræddur. Á hinn bóginn er það þannig að það eru líka ýmsir vegir nálægt Kópavogi. Nú má kannski skilja orð hv. þingmanns svo að hann líti svo á að ekkert af því sem hér er lagt til Reykjanesbrautar – Elliðavatnsvegar og Fífuhvammsvegar – Kaplakrika, breikkunar eigi að fara til Kópavogs og vilji sérstaklega með því mæla. Það má vel vera að hv. þingmaður sé þeirrar skoðunar. En ef hv. þingmaður vill vera í þessum samanburði sem honum þykir vænt um af því að hann er mikill stærðfræðingur finnst mér rétt að hann beri sitt sveitarfélag saman við það sveitarfélag úti á landi sem líkast er og það er Akureyri. Þá kemur í ljós að Akureyri er mjög vanhaldin miðað við það sem hefur verið lagt til hans sveitarfélags.

Virðulegi forseti. Því fer fjarri að sá sem hér stendur sé lofthræddur en ég finn ekki þær götur eða þá vegi á Akureyri sem á eftir að leggja. Í samgönguráðherratíð hv. þingmanns, sem var einn sá duglegasti og breytti að vísu verulega miklu fyrir okkur á höfuðborgarsvæðinu, jók fjárframlagið til þess og gerði það af mikilli samviskusemi, var nánast lagt allt sem hægt var að leggja þannig að það er ekki hægt að bæta um betur. Síðasta verkið var það að leggja Hlíðarfjallsveg upp að skíðamiðstöðinni við Hlíðarfjall sem er þá stofnbraut í þéttbýli. Varðandi það sem verið er að tína upp sem fer í gegnum Kópavog er það allt of lítið. Ég bendi líka hv. þingmanni á að Kópavogsbúar eru 27 þús. meðan íbúar Akureyrar eru rúmlega 15 þús.

… tölurnar …

þannig að það er ekki saman að jafna. Innan tíðar verða Kópavogsbúar tvöfalt fleiri en Akureyringar og eiga náttúrlega að fá þar af leiðandi tvöfalt meira. 
            

Virðulegi forseti. Hv. þm. Gunnar Birgisson hefur margt við þessa þingsályktunartillögu að athuga og ekki nein smáatriði heldur hreinlega grundvallaratriði, er mjög ósáttur við hana. Hér hafa komið hörð gagnrýnisorð frá öðrum stjórnarþingmönnum í dag, bæði úr Sjálfstæðisflokki og Framsóknarflokki. Ég verð að segja, virðulegi forseti, að þetta undrar mig mjög vegna þess að ég las í dag viðtal við formann þingflokks Sjálfstæðisflokksins, sem reyndar er staddur erlendis en fjölmiðlar virðast hafa náð í hann, og þar segir hann m.a. að þingflokkarnir báðir, stjórnarflokkarnir, hafi samþykkt þessa þingsályktunartillögu fyrir sitt leyti, það sé búið að kynna hana og fá samþykki fyrir henni í þingflokkunum. Þá hlýt ég að spyrja, vegna þess að hér eru menn hreinlega ósammála um grundvallaratriði, boða breytingartillögur og hafa uppi stór orð: Hefur þessi þingsályktunartillaga hreinlega ekki verið kynnt í þessum þingflokkum? Hafa menn einfaldlega ekki séð hana, eða hvað er hér á ferðinni?

Virðulegi forseti. Auðvitað er búið að kynna þessa samgönguáætlun í þingflokkunum og hún var rædd þar ítarlega. Ég greiddi fyrir mína parta í mínum þingflokki atkvæði á móti þessari samgönguáætlun þannig að það var alveg ljóst hver mín afstaða var. Ég hef verið með hana alveg á hreinu, bæði inni í þingflokknum og síðan hér. Ég er að segja og vara við því sem mun núna í framhaldi af þessu gerast, held ég, í samfélaginu ef þessi misskipting á að eiga sér stað áfram að ekki verður friður um eitt eða neitt í samgöngumálum í framtíðinni. Það er útilokað að landsbyggðin eigi að valta yfir höfuðborgarsvæðið í fjárveitingum. Það er bara ekki líðandi, hæstv. forseti.

Virðulegi forseti. Ég hygg að það sé alveg rétt hjá hv. þingmanni að það er mikil óánægja með þessa samgönguáætlun, ekki bara meðal stjórnarandstæðinga heldur líka í stjórnarflokkunum. Það höfum við heyrt í dag. Þessari umræðu fer að ljúka en við höfum heyrt það skýrt og greinilega að mjög mikil úlfúð ríkir um þessa samgönguáætlun, langt í frá að nokkur eining ríki um hana. Það var athyglivert að heyra að farið hefði fram atkvæðagreiðsla um þingsályktunartillöguna og að hv. þingmaður hefði greitt atkvæði gegn henni. Þá væri fróðlegt að heyra hvernig sú atkvæðagreiðsla fór, bæði í þingflokki Sjálfstæðisflokksins og líka í þingflokki Framsóknarflokksins. Ég hygg að í báðum þessum flokkum sé mikil óánægja. Það eru fjölmargir landsbyggðarþingmenn en líka þingmenn af höfuðborgarsvæðinu úr stjórnarflokkunum sem hafa kosið að þegja í þessari umræðu, hafa ekki tekið til máls í dag, til að mynda allir þingmenn úr mínu kjördæmi, stjórnarþingmenn Suðurkjördæmis, fyrir utan Ísólf Gylfa Pálmason varaþingmann. Þetta finnst mér segja meira en mörg orð.

Virðulegi forseti. Ég veit ekki hvernig atkvæðagreiðslan fór í öðrum flokkum. Auðvitað er það trúnaðarmál og ég get bara tjáð mína afstöðu í málinu. Eins og ég segi, ég vara enn og aftur við þeirri þróun sem er að verða í þessum málum. Auðvitað vilja menn fylgja sínu fólki og allt það. En ég er kannski líka að fylgja kjósendum mínum og mínu fólki á höfuðborgarsvæðinu. Ég segi: Hvar er uppspretta teknanna? Hún er mikið til hér. Fólkið segir: Hvers vegna þarf ég að bíða hér á ljósum í hálftíma, hvers vegna er maður hálftíma stundum og þaðan af lengur úr Kópavogi? Þegar maður kemur inn í Reykjavík er allt fast, það er allt í ljósum og maður kemst hvergi. Það vantar mislæg gatnamót og allt hvaðeina. Ég er manna fyrstur til að viðurkenna að samgöngur úti á landi eru náttúrlega grundvallaratriði. En það verður að skipta fjármununum réttlátlega milli þegna þessa lands.

Herra forseti. Meginvandamálið í þessu er náttúrlega að verið er að skera niður fjárveitingar til fyrir fram gerðrar áætlunar. Ég vil inna hv. þingmann eftir því hvort hann hafi stutt það að skorið var niður fjármagn til vegáætlunar. Er þingmaðurinn þeirrar skoðunar að þessi niðurskurður upp á 2 milljarða skipti sköpum í stjórn og stöðu efnahagsmála? Fróðlegt væri að heyra hvaða skoðun þingmaðurinn hefur á því, því náttúrlega er ein rót þess sem við hér erum að takast á um að við erum að skera niður allt of litla köku.

Virðulegi forseti. Niðurskurðurinn frá toppárum og framkvæmdarárum Vegagerðarinnar upp á 2 milljarða var tilraun ríkisstjórnarinnar til að sporna við þenslu vegna stóriðjuframkvæmda. Ég studdi þá samþykkt og stend á við hana. Auðvitað fagna ég því ef meiri fjármunir koma inn í þennan geira. Það er alveg ljóst. Ég er sammála hv. þingmanni og mörgum sem hafa talað hér í dag að auðvitað hefur þetta lítil áhrif á allt sem búið er að gerast á þessu ári og síðasta í íslensku efnahagslífi og fjármálalífi þar sem streymt hafa inn í landið hundruð milljarða í húsnæðisgeirann sem hefur sprengt þetta allt saman. Þessir 2 milljarðar eru hjóm eitt í öllu því ölduróti. En ég stóð bak við þessa ákvörðun og stend enn bak við hana og með mínum ráðherra í því. Auðvitað reyndi maður að hafa áhrif á þetta til hins betra. En þetta varð niðurstaðan og ég studdi hana.

Herra forseti. Þá er mjög erfitt fyrir hv. þingmenn að koma hér upp og fjargviðrast yfir fjárskorti og rangri skiptingu þegar hann hefur í rauninni stutt einn meginorsakavald þess að verið er að takast á um þetta. Mér fannst athyglisvert þegar þingmaðurinn reyndi að meta hvaða byggð væri landinu verðmætust, hvaða byggð skilaði mestum arði inn í þjóðarbúið, útflutningstekjum. Það væri kannski fróðlegt að fara í þessari umræðu. Þingmaður var að tala um hvar þjóðartekjurnar yrðu til. Það væri fróðlegt fjalla um það. Það væri hægt að fara í svona mannjöfnuð.  Svo er það annað mál að byggðin hefur verið úti um land. Eiga byggðir sem 

Virðulegi forseti. Það er eins og hv. þm. Jón Bjarnason tapi alltaf heyrninni þegar hann er að hlusta á aðra ræðumenn í þinginu. Ég talaði um uppsprettu tekna til vegagerðar og hún kemur í gegnum bensíngjald og þungaskatt. Ég er að segja að það kemur er að megninu til frá þessu svæði þannig að það sé alveg á hreinu. Svo er það skipting þessarar ákveðnu köku til vegagerðar sem var ákveðin og samþykkt í stjórnarflokkunum og ég studdi ásamt öðrum stjórnarþingmönnum. Þessari köku er misskipt. Á það er ég að deila. Auðvitað mundi ég þiggja eins og aðrir þingmenn meira fé til vegagerðar. En ég er að gagnrýna misskiptingu þessara fjármuna. Ég er að segja að meira af þessum fjármunum eigi að fara á höfuðborgarsvæðið og minna á landsbyggðina. Svo einfalt er málið.

Herra forseti. Ég held að hv. þm. Gunnar I. Birgisson hafi hitt naglann á höfuðið þegar hann sagði að það sem stæði í vegi fyrir vegaframkvæmdum í Reykjavík væri dæmalaust klúður borgaryfirvalda í skipulagsmálum. Það er ekki bara að R-listinn í Reykjavík hafi tekið af skipulagi mislæg gatnamót á mörkum Kringlumýrarbrautar og Miklubrautar heldur hefur hann enn ekki getað komið sér saman um hvar Sundabrautin eigi að liggja. Ég leyfi mér að rifja upp í því sambandi að í mars árið 2000 sagði Ingibjörg Sólrún Gísladóttir varaformaður Samfylkingarinnar á fundi í Grafarvogi, með leyfi forseta: „Samkvæmt samkomulagi á milli borgarstjóra og samgönguráðherra verður gerð skýrsla um umhverfismat í sumar, þar sem leiðirnar verða bornar saman og fljótlega í haust verður tekin ákvörðun um eina lausn og ef allt gengur að óskum ættu framkvæmdir að geta hafist á næsta ári.“ Á næsta ári, árið 2001, er sagt. Þetta er að mörgu leyti ástæðan fyrir því að hvorki gengur né rekur í þessum málum  
            

Virðulegi forseti. Varðandi framkvæmdir á höfuðborgarsvæðinu þá hefur það veikt okkur að borgin er ekki nógu klár með sín mál. Ég hélt t.d. að það væri klárt að taka Hallsveg. En svo virðist ekki vera. Það er einnig mjög slæmt að ekki er búið að ákveða legu Sundabrautarinnar fyrir löngu. Lengi er búið að fara með þetta svona fram og til baka og það gerist alltaf eins og hefur gerst hér áður að þegar bæjarfélögin á höfuðborgarsvæðinu komu sér ekki saman um hvert fjármagnið ætti að fara sem átti að koma á höfuðborgarsvæðið og allir fóru að rífast og reyna að ota sínum tota þá notuðu menn tækifærið og settu fjármagnið út á land og við fengum ekki neitt. Síðan náðum við samkomulagi um að forgangsraða þeim fjármunum sem við fengjum til ráðstöfunar. Eftir það hefur þetta gengið vel. Þess vegna er afskaplega slæmt að við, hvort sem það er Reykjavíkurborg, Kópavogsbær eða einhver annar, séum ekki klár með skipulagsmálin. Það veikir okkar stöðu gífurlega í samningum og togi um þá fjármuni sem fara til samgöngumála í landinu.

Ég vil vekja athygli hv. þingmanna á að heimild er til að veita andsvör við ræðum manna. En þessi tími er ekki ætlaður til þess að menn taki undir hverjir með öðrum.

Herra forseti. Það hefur verið sérlega áhugavert að fylgjast með umræðunni í dag. Þetta er í fyrsta skipti sem ég fylgist með umræðu um samgöngumál frá morgni til kvölds. Þingreyndari menn eins og hv. þm. Einar Már Sigurðarson höfðu orð á því hér í dag að annar bragur væri á þessari umræðu en oft áður vegna þess að hér væru menn þvert á flokka í meira kjördæmapoti en oft áður. Mér segir svo hugur um að það sé fyrst og fremst vegna þess að þingmenn höfuðborgarsvæðisins eru núna einu sinni, í fyrsta skipti kannski, að reyna að standa á sínu. Ég held að það sé óumdeilt að verkefnin séu endalaus og það er líka óumdeilt að það hallar verulega á höfuðborgarsvæðið í þessari áætlun. Henni er ætlað að gilda til 2008. Þessu er misskipt þannig að í hlut hvers íbúa á landsbyggðinni kemur ríflega helmingi hærri fjárhæð en á íbúa á höfuðborgarsvæðinu ef við kjósum að skoða þá skiptinguna. Forsendur þessa öðrum fremur eins og hefur verið unnið eftir þessum áætlunum og þessar áætlanir settar fram undanfarin ár eru fyrst og fremst byggðasjónarmið. Það er ekki verið að horfa til jafnræðis íbúa landsins. Önnur forsenda skiptingarinnar getur líka verið hugsanlega greiðari og öruggari umferð þar sem við settum í forgang alla svörtu blettina eða réttara sagt allar slysagildrurnar og líka aukið umferðaröryggi um allt land. Það er alveg ljóst að samgöngukerfið, vegakerfið á höfuðborgarsvæðinu er löngu sprungið. Það vitum við öll. Ég segi fyrir sjálfa mig sem bý í austasta hluta borgarinnar að það þarf ekki einu sinni slæma færð að vetri til til að ég sé hálftíma niður í miðbæ. Sömu sögu hafa aðrir að segja sem búa í nágrannasveitarfélögunum. Herra forseti. Hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson sagði áðan: „Nú er komið að því að klára útkjálkana, norðaustur- og norðvesturhornin, vegna þess að við byrjuðum í Reykjavík.“ Þá velti ég fyrir mér hvenær hv. þingmanni og öðrum sem hugsa í þessa veru finnst tímabært að snúa til höfuðborgarinnar aftur. Hversu mikið þarf höfuðborgarsvæðið að belgjast út og stækka bæði í fermetrum og íbúafjölda áður en mönnum finnst orðið tímabært að huga að því hvernig umferðaröryggi og umferð á höfuðborgarsvæðinu er háttað? Hæstv. samgönguráðherra sagði áðan um að skipting landsins eftir íbúafjölda væri ófær forsenda. Ég spyr: Hvaða forsendur eru menn að gefa sér þegar verið er að skipta fjármagni í samgönguáætlun og sérstaklega í vegagerð ef ekki á að skipta þessu eftir íbúafjöldanum? Ákveðin verkefni á höfuðborgarsvæðinu eru meira krefjandi en önnur og ýmsum verkefnum er verið sinna, t.d. tvöföldun Vesturlandsvegar í Mosfellsbænum, tvöföldun Reykjanesbrautar og svo endurbætur á Suðurlandsvegi á Hellisheiðinni þar sem verið er að tala um þetta „tveir plús einn“. Annað mjög þarft og löngu tímabært að ráðast í er Sundabrautin og mislægu gatnamótin á Kringlumýrarbraut og Miklubrautinni. Það er heldur ekki bara sprungið vegakerfi sem kallar á að ráðist sé í þetta heldur verðum við líka að horfa til þess að við erum að leitast við að skilgreina Reykjavík sem höfuðborg allra landsmanna og þetta snertir greiða aðkomu fólks af allri landsbyggðinni að höfuðborgarsvæðinu. Við verðum líka að horfa til þess að við hljótum að skilgreina höfuðborgarsvæðið stærra en bara höfuðborgina Reykjavík, Hafnarfjörð og Garðabæ. Við verðum líka að skilgreina nágrannasveitarfélögin, Árborgarsvæðið, Borgarbyggð, Akranes og Suðurnesin sem eitt höfuðborgarsvæði, eitt atvinnusvæði, eitt íbúasvæði og eitt þjónustusvæði. Þess vegna skipta þessar framkvæmdir, ég tala nú ekki um Sundabrautina, svo verulega miklu máli. Í öðru er verið að vinna eins og tvöföldun Reykjanesbrautarinnar. Ýmsir höfuðborgarþingmenn hafa haft orð á þessu í dag. Hins vegar hefur hæstv. samgönguráðherra ekki haft mörg orð um þetta heldur þung orð þar sem hann fjallað um þessar framkvæmdir í framsöguræðu sinni og kenndi borgarstjórn eða borgaryfirvöldum um allt saman, að ekki væri gert ráð fyrir fjármagni í þessar framkvæmdir í þessari áætlun. Hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins, Sigurður Kári Kristjánsson og Gunnar Birgisson hafa tekið í sama streng, að þar liggi hundurinn grafinn. Hæstv. samgönguráðherra sagði líka og lýsti þeirri skoðun sinni að fjármögnun Sundabrautar væri svo stórt og viðamikið verkefni að taka yrði sérstaklega á því. Því beini ég þeirri spurningu til hæstv. samgönguráðherra hvernig hann geri ráð fyrir að taka á fjármögnun til Sundabrautar, hvaðan hann geri ráð fyrir að fjármagnið til Sundabrautarinnar komi. Ég spyr líka hæstv. samgönguráðherra hvað hann geri ráð fyrir að undirbúningur Sundabrautar taki langan tíma vegna þess að hæstv. samgönguráðherra sagði í dag að það fjármagn sem gert væri ráð fyrir að rynni til þessa í dag ætti að fara í undirbúning út þennan tíma sem áætlunin gildir. Mér heyrist því menn gera þar ráð fyrir fjögurra ára undirbúningstíma. Herra forseti. Önnur mál sem hafa verið rædd í dag og ég vil gjarnan koma inn á eru t.d. Reykjavíkurflugvöllur. Við framsóknarmenn höfum tekið þá afstöðu að við viljum að flugvöllurinn verði áfram rekinn í Reykjavík. En við höfum líka lagt ríka áherslu á að leitað verði allra leiða til að skipuleggja þetta svæði og næsta nágrenni þannig að landið sem undir flugvöllinn fer minnki og stuðli að eðlilegri byggðaþróun í Reykjavík. Það hefur margoft komið fram í dag að þingið hefur þegar ákvarðað hvernig þessum málum skuli háttað og þar til önnur ákvörðun verður tekin á Alþingi er gert ráð fyrir flugvellinum þarna næstu árin. Mig langar að lokum, herra forseti, að beina nokkrum spurningum til hæstv. samgönguráðherra sem lúta að umferðaröryggi sérstaklega og áætlun um umferðaröryggi vegna þess að það kemur fram í áætluninni að þar er gert ráð fyrir fjórum sinnum 385 millj. kr. eða 1.540 millj. kr. á þessu tímabili. Í því samhengi langar mig að biðja hæstv. samgönguráðherra um að fara yfir það með okkur hversu stór hluti umferðaróhappa samkvæmt rannsóknum og því sem sérfræðingar segja á þessu sviði er rakinn til bifreiðarinnar sem slíkrar, til vegagerðar og svo í þriðja lagi til ökumannsins sem slíks því ég man ekki annað en að í nefndarstarfi í þinginu þegar verið var að fjalla um Umferðarstofu að þá hafi komið fram að jafnvel 85% umferðaróhappa og slysa væru rakin til ökumannsins. Þess vegna vil ég leggja áherslu á að horft sé til þess en ekki bara til vegagerðar og að öll vegagerð út um allt land rökstudd með því að hún eigi að þjóna umferðaröryggismálum. Mér þætti vænt um að fá viðbrögð við þessu frá hæstv. samgönguráðherra. Hins vegar hlýtur maður að spyrja sig að því hvort við ætlum alltaf að bregðast við byggðaröskuninni með áframhaldandi hærri framlögum á landsbyggðina eða hvort við ætlum í framtíðinni 

Herra forseti. Mér finnst svolítið undarlegt þegar þingmenn Reykjavíkur eða höfuðborgarsvæðis halda áfram að skírskota til þess fjölda sem býr á höfuðborgarsvæðinu í sambandi við skiptingu vegafjár. Ef við horfum t.d. til Eyjafjarðar búa á því svæði 23–24 þúsund manns. Á Akureyri búa á milli 16 og 17 þúsund manns, ekki 15 þúsund eins og fram kom hjá einum ræðumanni í dag. Það er kannski ekki mikil skekkja. Við verðum að muna eftir því að við getum ekki horft þannig á málin. Ef við horfum t.d. til Eyjafjarðar er verið að ráðast þar í mikla framkvæmd á næsta ári og næstu árum, ekki í ár, sem eru göng milli Siglufjarðar og Ólafsfjarðar og síðan verða þau frá. Alveg hið sama er um Sundabraut. Undirbúningur hennar hefur tekið mjög langan tíma og var hafinn meðan ég var samgönguráðherra. Unnið hafði verið að rannsóknum á henni í nokkur ár þegar ég hætti sem samgönguráðherra og menn voru þá ekki frekar en nú komnir að niðurstöðu um hvar sú leið skyldi liggja. Þá erum við að tala um 12–16 milljarða kr. og þegar við tölum um þvílíkar fjárhæðir verður að gera sérstaklega ráð fyrir þeim og taka tillit til þeirra þegar við ræðum um samgöngumálin í heild sinni. Það hvort nú koma 100 eða 200 millj. kr. meira eða minna til Sundabrautar skiptir ekki höfuðmáli. Við erum að tala um verulega fjármuni til höfuðborgarsvæðisins með nærliggjandi umferðaræðum, um 8–9 milljarða. Það liggur á því bili. Eðlilegar fjárveitingar til höfuðborgarsvæðisins nú, hv. þm. Gunnar Birgisson. En þarna erum við að tala um sérstakt átak sem mundi vera 12–16 milljarðar til viðbótar. Það er því mjög eðlilegt að sérstaklega verði að gera ráð fyrir slíku.

Herra forseti. Þetta er spurning um hvernig við metum þörfina og þetta er spurning um hvernig við ætlum að forgangsraða. Ég spyr út frá orðum hv. þm. Einars Odds Kristjánssonar fyrr í kvöld. Við byrjuðum í Reykjavík og við ætlum að klára norðvestur- og norðausturkjálkana og ég spyr: Hvenær á að koma aftur hingað? Við erum að tala um 50 ára framkvæmd, 50 ára þróun þar sem fjármagnið hefur farið meira og minna einhvern veginn út á land. Það er jafnlangur tími og ég hef lifað. Reykjavík og höfuðborgarsvæðið hefur breyst alveg ótrúlega á þeim tíma. Við getum vitnað um það með mörgum orðum. Og spurningin er: Eigum við að láta höfðatöluna, íbúaþróunina, kílómetrana, skatttekjurnar, hvað af þessu eru eðlilegar forsendur, eða eigum við kannski að sameinast um að við eyðum fyrst og fremst og setjum í forgang hættulegustu staðina, svörtu blettina, ekki bara í Reykjavík heldur um land allt? Þetta eru alls konar rök. Hér birtist umræðan þannig að höfuðborgin og landsbyggðin togast á um fjármagnið. Hverjar eru raunverulegar forsendur? Sumir tína til að það sé byggð og það sé atvinna en ég segi eins og hv. þm. Gunnar Birgisson. Fólkið á höfuðborgarsvæðinu, sem er basla þetta kvölds og morgna að komast til og frá vinnu í ekki stærri borg en þetta er, það fer allt upp í hálftími í það fyrir utan öll umferðaróhöppin, sættir sig ekki við þetta mikið lengur. Þetta er okkar nánast umhverfi og þær aðstæður sem við þekkjum. Það er ekki þar með sagt að menn séu að tala um að það fjármagn sem fer á landsbyggðina sé henni of gott, en þetta er veruleg misskipting og einhvern tíma þurfum við að snúa við. Það er ekki endalaust langlundargeð hjá höfuðborgarbúum.

Herra forseti. Ég er mjög undrandi á þessum tóni frá þingmönnum Reykvíkinga. Ég þykist sæmilega kunnugur í Reykjavík. Ég veit ekki betur en hinn venjulegi Reykvíkingur telji eðlilegt t.d. að áhersla sé lögð á að ljúka hringveginum. Það er ekki gert ráð fyrir því samkvæmt vegáætluninni að það takist á næstu fjórum árum. Vera má að hv. þingmanni þyki það ofraun að ætlast til þess að ljúka megi hringveginum á næstu átta árum eða eitthvað svoleiðis. Það getur vel verið að hv. þingmanni þyki eðlilegt að þeir sem búa á stað eins og Ísafirði komist ekki á hringveginn eftir bundnu slitlagi, að það séu eðlilegar áherslur í vegamálum að þvílík byggðarlög séu ekki í sómasamlegu vegasambandi við hringveginn. Það verður auðvitað að horfa til þess. Um leið og búið verður að leggja bundið slitlag eftir mörgum leiðum að Gullfossi og Geysi er ófært niður til Dettifoss. Vera má að hv. þingmönnum þyki eðlilega búið að ferðaþjónustu á Norðurlandi meðan svo stendur. En þingmenn höfuðborgarsvæðisins 

Herra forseti. Þingmenn höfuðborgarsvæðisins eiga að horfa til landsbyggðarinnar og landsins alls. Þingmenn landsbyggðarinnar eiga líka að horfa til landsins alls og þeir eiga að horfa til höfuðborgarinnar, sem er Reykjavík og nágrenni. Þær framkvæmdir sem ég lagði áherslu á í máli mínu eru einmitt þær framkvæmdir sem standa út af borðinu og skipta landsbyggðina ekki minna máli en höfuðborgarbúa. Þetta er spurningin um greiða aðkomu og umferð landsbyggðarinnar að höfuðborginni sem er aðalþjónustusvæði landsins. Þegar við tölum um landsbyggð skulum við líka horfa til þess að þeir sem búa í næsta nágrenni við höfuðborgina, hvort sem það eru Suðurnesin, Árborgarsvæðið, Akranes eða Borgarbyggð, að þetta er eitt þjónustusvæði, eitt byggðarsvæði og margt fólk fer á milli þessara staða á hverjum degi til að sækja atvinnu og/eða þjónustu. Það er því ekki hægt að halda því fram að við horfum sérstaklega til hagsmuna höfuðborgarsvæðisins. Við erum einmitt að horfa til hagsmuna landsins alls.

Herra forseti. Mér finnst þetta vera alveg dæmalaus málflutningur, einkum hjá framsóknarmönnum og sjálfstæðismönnum úr Reykjavík. Hv. þm. Jónína Bjartmarz ætti kannski að rifja upp kosningaloforð framsóknarmanna fyrir síðustu kosningar. Hver voru þau í samgöngumálum? Var ekki lagt upp með sérstaka ákallsfjárveitingu í samgöngumálum, lofað sérstöku átaki í ákveðnum landshlutum? Var ekki sett fram samgönguáætlun sem hljóðaði upp á ákveðnar framkvæmdir? En hvað var svo gert eftir kosningar? Hvernig var staðið við kosningaloforð framsóknarmanna? Þau eru skorin niður og enn eru þau skorin niður. Studdi hv. þingmaður það ekki? Mér finnst að landsmenn eigi rétt á skýringum frá framsóknarmönnum um hvers konar tvískinnungshátt þeir hafa hér frammi. Fyrir kosningar er þessu lofað, en eftir kosningar? Nei, þá eru það bara við Reykvíkingar og þetta ofboðslega langlundargeð Reykvíkinga. Drottinn minn dýri. Ég hélt að við ættum saman eitt geð. Við viljum styðja við höfuðborgina en við þolum ekki kosningasvik Framsóknarflokksins í samgöngumálum og væri rétt að þingmaðurinn gerði grein fyrir því. Ég vil líka spyrja þingmanninn og geri ráð fyrir að hún vilji aukið fjármagn til vegamála í staðinn fyrir niðurskurð. Fannst Framsóknarflokknum betra að lækka skatta í staðinn fyrir að standa við kosningaloforðin um fjármagn til samgöngumála? Að koma hér með tvískinnungshætti eins og hv. þm. Jónína Bjartmarz gerir og bera þann tvískinnung fram í nafni þingmanna Reykjavíkur. Ég, fyrir hönd Reykvíkinga, frábið mér svoleiðis túlkun.

Herra forseti. Ég hef ekki sett mig gegn því að ákveðnum framkvæmdum verði frestað vegna þess að ég vil undir engum kringumstæðum stuðla að einhverri þenslu í samfélaginu. En við tölum um tiltekna frestun framkvæmda. Það sem ég gerði að meginefni áðan var skiptingin og á hvaða forsendum við ætluðum að skipta, ekki bara við þessa skiptingu heldur næst þegar við gerum áætlun og hvort það ætti endalaust að vera svo mikil misskipting á milli landsbyggðarinnar og höfuðborgarsvæðisins, vegna þess að á sama tíma og landsbyggðin er að þróast og það er tiltekin byggðaröskun þar er íbúafjöldinn að aukast í Reykjavík. Hvað varðar kosningaloforð framsóknarmanna þegar kemur að samgöngum og vegagerð er alveg ljóst að eitt af því sem reis hæst í því var Sundabrautin og mislæg gatnamót Miklubrautar. Þetta er eitt af því sem við lögðum mikla áherslu á, og ég er að tala um framsóknarmenn á landinu öllu. En það er ekki þar með sagt að menn hafi ekki ætlað að styðja aðrar framkvæmdir annars staðar. Mér finnst alveg út í hött að þessu sé stillt upp þannig að þeir sem tala fyrir einhverjum framkvæmdum á höfuðborgarsvæðinu séu endilega að tala gegn landsbyggðinni því það erum við ekki að gera. Allir hv. þingmenn þurfa að horfa til landsins alls. Ég tel að við þyrftum að ná einhverju samkomulagi um það hvaða forsendur við setjum fyrir forgangsröðuninni.

Herra forseti. Hv. þingmaður heldur áfram að fara í kringum það hvers vegna framsóknarmenn sviku kosningaloforðin. Ég man ekki betur en að formaður Framsóknarflokksins hafi einmitt lýst því yfir á fundum í Norðvesturkjördæmi að nú væri komið að því að gera stórátak þar. Sá tvískinnungur sem þingmaðurinn hefur hér frammi og er einkennandi fyrir Framsóknarflokkinn sérstaklega er alveg opinber. Ef fram heldur sem horfir í byggðamálum og hvort sem er verður aldrei þörf fyrir Sundabraut. Þegar kominn verður góður vegur í gegnum Mosfellsbæ ætti það að duga því fólksflutningarnir af landinu inn til höfuðborgarsvæðisins verða svo miklir að það verður engin þörf fyrir Sundabraut. Eitt vil ég líka benda þingmanninum á að einn helsti atvinnuvegur Reykvíkinga er ferðaþjónusta. Erlendir ferðamenn koma ekki hingað bara til að heimsækja Reykjavík, þeir koma til að fara út um allt land. Mér finnst þingmaðurinn með eindæmum þröngsýn, en það kannski fylgir framsóknarmönnum.

Herra forseti. Þar sáum við inn í dýrðina hver framtíðarstefna og framtíðarsýn Vinstri grænna er á þingi, að bíða bara og þreyja þorrann og góuna nógu lengi þar til engir búa orðið á landsbyggðinni. Þangað til hörkum við í gegnum Mosfellsbæinn og þá er engin þörf fyrir Sundabrautina. Þetta eru alveg nýjar fréttir fyrir mig og mjög fróðlegt fyrir kjósendur og íbúa í Reykjavík að heyra þessa framtíðarsýn hv. þm. Jóns Bjarnasonar, fulltrúa Vinstri grænna.

Herra forseti. Ég get tekið undir margt af því sem fram kom í ræðu hv. þm. Jónínu Bjartmarz. Þó er eitt sem vakti alveg sérstaklega athygli mína og varðar umfjöllun hennar annars vegar um Sundabrautina og hins vegar um mislæg gatnamót á mótum Kringlumýrarbrautar og Miklubrautar. Ég heyrði ekki betur en í ræðu sinni hafi hv. þingmaður borið á móti þeim sjónarmiðum sem hér hafa komið fram, m.a. frá formanni samgöngunefndar og hæstv. samgönguráðherra, að það væri vegna skipulagsklúðurs af hálfu borgaryfirvalda í Reykjavík sem ekki hefði verið ráðist í framkvæmdirnar. Ég heyrði ekki betur en hv. þingmaður hefði borið á móti þeim sjónarmiðum. Þá hlýt ég að spyrja: Kannast hv. þingmaður við það að núverandi borgaryfirvöld hafi á sínum tíma tekið út af skipulagi í Reykjavík mislæg gatnamót Kringlumýrarbrautar og Miklubrautar? Kannast hv. þingmaður við það að ríkisvaldið hafi verið tilbúið með fjármuni í þá framkvæmd en strandað hafi á skipulagsmálum meiri hlutans í Reykjavík sem ég geri ráð fyrir að hv. þingmaður styðji? Ef svarið er já, hvernig í ósköpunum getur hv. þingmaður haldið því fram að það hafi ekki staðið á borgaryfirvöldum í Reykjavík? Hvað Sundabrautina varðar langar mig til að vita hvort hv. þingmanni sé kunnugt um að borgaryfirvöld, þ.e. meiri hlutinn í Reykjavík, hafi tekið ákvörðun um það hvaða leið á að fara varðandi Sundabrautina. Ég fór yfir ummæli Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur, fyrrverandi borgarstjóra, frá því í mars árið 2000 þar sem hún taldi að framkvæmdir gætu hafist árið 2001. Þar hefur ekkert gerst og mér vitandi hefur ekki verið tekin nein ákvörðun um þetta þannig að ummælin standa og eru rétt.

Herra forseti. Til að ráðast í framkvæmd, hvort sem það eru mislæg gatnamót á mörkum Kringlumýrarbrautar og Miklubrautar eða Sundabrautina, þurfa menn að ná samkomulagi um útfærslu. Það kemur mér alltaf svolítið spánskt fyrir sjónir, eða eyru, þegar ég heyri að verið sé að kenna öðrum aðilanum um. Það þarf venjulega tvo í allar deilur og ég veit ekki betur en að ekki þurfi að bíða til ársins 2008 til að veita fjármagn í framkvæmdir við Sundabrautina, enda sagði hæstv. samgönguráðherra í framsöguræðu sinni að þetta væri svo stórt og fjárfrekt verk að það yrði að fjármagna öðruvísi. Það var ekki að heyra að það væri einungis það að Reykjavíkurborg væri ekki tilbúin með sinn hlut, enda held ég að það séu bara einhverjir mánuðir þangað til það liggur fyrir. Svo get ég heldur ekki séð hverju það þjónar að fara aftur til ársins 2000 og vitna í orð þáverandi borgarstjóra. Það er alveg ljóst að þetta fór út úr forgangsröð, út úr skipulaginu en ég veit ekki betur en að þessi mislægu gatnamót séu komin aftur. Ég veit a.m.k. að þetta er eitt af forgangsmálum framsóknarmanna í Reykjavík, þ.e. að ráðist verði í þessa framkvæmd og í Sundabrautina sem verður hægt að gera löngu fyrr en árið 2008.

Herra forseti. Það er alveg rétt hjá hv. þingmanni að það þarf tvo til til að hægt sé að fara í framkvæmdir eins og mislæg gatnamót Miklubrautar og Kringlumýrarbrautar. Það vill þannig til eins og ég fór yfir áðan að annar aðilinn var til. Hann var klár, þ.e. ríkið var klárt með fjármuni til að veita í þessa framkvæmd en borgaryfirvöld hins vegar tóku þessa framkvæmd, hvort sem hv. þingmanni líkar það betur eða verr, út af skipulagi í Reykjavík. Þegar þessir fjármunir lágu fyrir voru borgaryfirvöld, R-listinn í Reykjavík, ekki tilbúin með skipulagsmál sín til að hægt væri að ráðast í framkvæmdina. Að því stóðu m.a. framsóknarmenn í Reykjavík sem hv. þingmaður segir að séu núna boðnir og búnir að fara í þessa framkvæmd. Hið sama má segja um Sundabrautina og á þetta er ég að benda vegna orða hv. þingmanns þegar hún bar á móti því sem haldið hefur verið fram að það séu borgaryfirvöld 

Ég held, herra forseti, að ég láti við það sitja að mótmæla því að borgaryfirvöld í Reykjavík hafi staðið gegn því að ráðist væri í þessar tvær stóru og þýðingarmiklu framkvæmdir. En hitt veit ég þó að ég er tilbúin að leggjast á eitt með hv. þm. Sigurði Kára Kristjánssyni til að standa að þessum stóru framkvæmdum og styðja það að í þær verði ráðist sem allra fyrst. Ég held að skipulagsvinnu og öllum undirbúningi af hálfu Reykjavíkurborgar og borgaryfirvalda í Reykjavík ljúki það fljótt að við þurfum ekki að bíða eftir annarri áætlun, eftir áætlun sem tekur gildi eftir 2008, til að ráðast í þessar stóru framkvæmdir. Ég held að almennt séum við nokkuð sammála, ég og hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson, um forgangsmálin í samgöngum í Reykjavík og í vegagerðinni. Það eina er að ég styð það að Reykjavíkurflugvöllur verði áfram þar sem hann er, en að hann verði skipulagður 

Herra forseti. Þegar ég kvaddi mér hljóðs hafði ég ekki gert ráð fyrir því að ýmsir þingmenn Reykjavíkur, þingmenn á þessu svæði, réðust með slíku offorsi að okkur fulltrúum landsbyggðarinnar eins og hér hefur verið gert og lýstu jafnmiklu skilningsleysi á þörfum landsbyggðarinnar eins og hér hefur verið gert. Þannig sagði t.d. síðasti ræðumaður, hv. 6. þm. Reykv. s., Jónína Bjartmarz, eitthvað á þá leið að það þyrfti greiðan aðgang að höfuðborginni vegna þess að höfuðborgin og nærliggjandi byggðarlög væru eitt þjónustusvæði. Hún sagði að með því hugsaði hún til landsins alls eins og að ekki gætu aðrir staðir en Reykjavík hér á landi annast þjónustu fyrir umhverfi sitt. Má segja að þetta lýsi í hnotskurn því viðhorfi sem hér hefur verið, að horfa til vegagerðar og samgangna um allt land út frá þessum eina punkti og geta ekki skilið að Reykvíkingar verði í samgöngumálum eins og öðrum málum að sýna skilning og biðlund eins og allir aðrir verða að sýna skilning og biðlund. Það má kannski segja að það sé eitt sérstaklega sem upp úr standi - svo að ég sleppi Sundabrautinni. Eins og ég sagði áður kostar Sundabrautin kannski 12 eða 16 milljarða, eftir því hvernig í hana verður ráðist. Á næstu fjórum árum fara rúmir 8 milljarðar til Reykjavíkur og næsta nágrennis þannig að það er auðvitað veruleg viðbót þegar í Sundabrautina verður ráðist og engum manni dettur í hug að allar aðrar framkvæmdir liggi niðri á höfuðborgarsvæðinu um þær mundir sem í Sundabraut verður ráðist. Auðvitað hlýtur það að vera svo þegar ráðist er í mikil samgöngumannvirki að stundum er meira og stundum minna. Ég veit að þetta skilja þeir hv. þingmenn sem eru vel að sér í verklegum framkvæmdum og verkfræði, kunna mun á litlum verkum og stórum. Á hinn bóginn hefur það vakið athygli mína hversu áfjáðir ýmsir þingmenn Reykjavíkur eru í að leggja niður Reykjavíkurflugvöll og horfa til þess eins hversu mikið mundi sparast fyrir Reykvíkinga og hugsa þá sem svo að andvirði þeirrar lóðar sem undir flugvellinum er skuli öll renna til þarfa Reykvíkinga. Ég spurði einn ágætan þingmann Reykjavíkur sem hér hafði talað hvernig hann hugsaði sér að Tjörnin yrði eftir að komin væri íbúðabyggð fyrir sunnan Tjörnina. Þá viðurkenndi hann að vísu að hún mundi þorna upp en taldi að það væri kannski hægt að leiða vatn í Tjörnina frá Vatnsendahæð svo að við fengjum þá manngerða tjörn í Reykjavík. Það yrði heldur en ekki munur að fá hér manngerða tjörn og geta ekki hugsað sér náttúrulegt rennsli í Tjörnina. Við sem fæddir erum í Reykjavík og horfðum á sefönd í litlu tjörninni þegar við vorum ungir eigum erfitt með að hugsa okkur slíkt, að höfuðborgin fari svona gjörsamlega úr samhengi við umhverfi sitt og að fulltrúar hennar hér á Alþingi skuli tala um þennan gimstein Reykjavíkur með þvílíkri léttúð. En auðvitað er það rétt að um leið og flugvöllurinn breytist í íbúðabyggð þornar Tjörnin upp. Það vatnsrennsli sem þar kemur verður þurrkað og þessi perla okkar Reykvíkinga, ef ég má orða það svo, fæddur hér og uppalinn, verður að engu ger, verður mött og ljót eins og annað það sem illa er um hirt. Þetta er athyglisvert. Ég vil líka segja að það er athyglisvert að ýmsir þingmenn Reykvíkinga hafa gert lítið úr því úr þessum ræðustól þó að atvinna kannski 1.500 manna verði lögð niður, tala um að það megi þess vegna flytja þessa stofnun út á land, kannski til Keflavíkur. Þeir hafa ekki rætt um að það megi flytja Flugmálastjórn öllu lengra. Það má kannski koma henni fyrir á Ísafirði, Akureyri eða Egilsstöðum, vil ég segja. Yfirstjórn flugmála, það er lítið með hana að gera hér á þessu svæði þegar búið verður að leggja flugvöllinn niður. Mér finnst þetta vera mjög góð hugmynd hjá Reykvíkingum að byrja með þessum myndarlega hætti stofnanaflutninginn frá höfuðborginni. Það eru líka aðrar stofnanir hér sem mætti flytja. Við getum hugsað okkur t.d. Tryggingastofnun ríkisins. Það eru stundum umferðarhnútar í kringum hana. Ég er alveg viss um að hv. þingmenn Reykjavíkur, nú þegar ég bendi þeim á það, verða alls hugar fegnir yfir því að hægt sé að leysa umferðarhnútana einfaldlega með því að flytja Tryggingastofnun ríkisins út á land. Það er ekki mikið vandamál. Við skulum tala um það í alvöru að flytja Tryggingastofnunina út á land. Við getum hugsað um Vegagerðina. Það væri hægt að flytja hana út á land. Þá myndast ekki umferðarhnútar í Borgartúninu. Eins getum við sagt með fullum skilningi og fullum rétti að eftir að enginn flugvöllur er í Reykjavík og ekki má fljúga yfir höfuðborginni er kannski hægt að styrkja bráðaþjónustuna á Akureyri þannig að sjúkraflugið fari allt þangað. Ekki er hægt að hugsa sér að hafa sjúkraflug til staðar þar sem er enginn flugvöllur, nema hv. þingmenn Reykjavíkur hugsi sér að sjúklingarnir detti eins og dropaskúr úr loftinu eða eitthvað því um líkt. Allt er þetta fróðlegt og skemmtilegt og ánægjulegt, að heyra hvernig þingmenn Reykjavíkur eru að ná nýjum tóni.  Ég spurði hann að því áðan að gamni mínu, vegna þess að hann hefur orðið mjög stoltur yfir því að Kópavogur skyldi loksins hafa orðið stærri en Akureyri, fyrir einum 20 árum, hvort honum fyndist ekki pínulítið misskipt þegar Akureyri fengi bara litlar 30 millj. kr. á næstu fjórum árum af þessari vegáætlun. Þar búa þó 5–7% af Íslendingum. Berum það saman við þetta lítilræði sem fer til Kópavogs. Mér heyrðist á þingmanninum að honum fyndist þetta eiginlega of mikið af því að það er kominn vegur upp í Hlíðarfjall. Auðvitað er kominn vegur upp í Bláfjöll, þó væri, báðum megin frá. En það er kominn vegur upp í Hlíðarfjall og þess vegna er kannski of mikið að 30 millj. kr. fari til Akureyrar. Þetta er náttúrlega út af fyrir sig skiljanlegt þegar maður hugsar um þessar miklu þarfir sem eru á samgöngum á höfuðborgarsvæðinu sem eru algjörlega ólíkar þeim þörfum sem eru úti á landi. Eins og ég sagði áðan, hverjum dettur í hug að það geti verið skemmtilegt að aka að Dettifossi að vetrarlagi? Engum. Að menn komist á bundnu slitlagi til Ísafjarðar, hvers konar eiginlega frekja er þetta? Það er eins og ég segi, maður verður að reyna að setja sig inn í þessa nýju kröfupólitík Reykvíkinga og átta sig á þeirri miklu sanngirni 

Virðulegi forseti. Við erum alveg sammála, ég og hv. þm. Halldór Blöndal, varðandi Reykjavíkurflugvöll. Ekki greinir okkur á um það mál og ég skil ekki það fólk sem vill þennan flugvöll í burtu. Ég var nýlega á ferð í Tævan, þar á meðal í höfuðborginni Tæpei þar sem er flugvöllur í miðri borg. Þeir eru landluktir og þá vantar mikið land til að byggja á en þeir vildu ekki fórna flugvellinum því að þeir vilja halda tengslum við landsbyggðina og vildu ekki missa atvinnuna sem er af þessum velli. Í Docklands sem er í London er líka lítill flugvöllur af svipaðri stærðargráðu og Reykjavíkurflugvöllur þannig að ég held að menn ættu að horfa á það. Varðandi þetta sem hv. þm. Halldór Blöndal kom inn á að það hefði verið ráðist á þingmenn landsbyggðarinnar, alls ekki. Við erum að tala um að það sé misskipting fjármuna. Og það er rétt að þegar hv. þingmaður var samgönguráðherra gerði hann átak. En núna árið 2005 er reiknað með 1.200 millj. kr. inn á allt höfuðborgarsvæðið, þ.e. sömu upphæð og hv. þingmaður setti inn á höfuðborgarsvæðið að þávirði þegar hann var samgönguráðherra fyrir 12–14 árum. Það væri langtum meira núna. Þetta hefur aldrei verið svona lítið. Þetta var svipað og þegar hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon var samgönguráðherra, þegar höfuðborgarsvæðið var svelt. Árið 2006 eru tæpar 1.200. millj. kr., 2007 tæplega 1.800 millj. kr. og 2008 2,2 milljarðar. Þetta eru samtals um 6,4 milljarðar. Síðan er verið að tala um tengivegina og stofnbrautirnar. Ég bið hv. þingmann að kíkja aðeins á það, ég er ekki með þann lista, sem er inn í Norðausturkjördæmi en það er í hundruðum milljóna og partur af því er inn á Akureyrarsvæðið.

Frú forseti. Það er rétt sem hv. þingmaður segir, að á Akureyrarsvæðinu eru margir tengivegir. Ég man ekki til þess að þeir fái mikla fjármuni eins og þessi vegáætlun lítur út og eins og um hana hefur verið hugsað. En það er svona í vegamálum, að það verður að byrja einhvers staðar og menn geta ekki verið alls staðar samtímis. Það var athyglisvert sem hv. þingmaður sagði fyrr í kvöld, að hægt væri að fara í jarðgöng til Siglufjarðar fyrir 2,5 milljarða kr. með öllum tengingum, og mér skildist helst með Lágheiði líka sem ég skil ekki. En séu hins vegar farin Héðinsfjarðargöng þá muni það kosta 7 milljarða kr. en þá sagði hv. þingmaður að bæta þyrfti við 3 milljörðum kr. til að breikka Ólafsfjarðargöng. Mér fannst athyglisvert, í því sem hv. þingmaður sagði eins og hann orðaði hugsun sína, að ef farin yrðu Héðinsfjarðargöng yrði þörf fyrir að breikka Ólafsfjarðargöngin en ekki ef göng yrðu frá Siglufirði yfir í Fljótin. Þetta lýsir í raun í hnotskurn því sem um er að ræða. Við stefnum að því að Eyjafjörður verði eitt atvinnusvæði og það er alveg rétt hjá hv. þingmanni að auðvitað mun umferð aukast mjög mikið um Ólafsfjarðargöngin ef önnur göng koma til Siglufjarðar. Það mun styrkja allar þessar byggðir þannig að þessi hugsun hv. þingmanns er alveg rétt. Ég tek undir það með honum að ef ekki kemur til Héðinsfjarðarganga þá þarf ekki að breikka Ólafsfjarðargöngin. Þetta er alveg rétt hjá hv. þingmanni. Hinu tók ég líka eftir, sem hann missti út úr sér í leiðinni, að honum þætti vont ef einhver umferð yrði um Héðinsfjörð. Ég hugsa þá um hvernig hann umgengst Elliðavatn og alla þá steinkumbalda þar í kring. Ég hygg þess vegna að hann meti steinsteypu meira en náttúrufegurð.

Virðulegi forseti. Ég sagði fyrr í kvöld að ég teldi skynsamlegt að fara frá Ketilási yfir á Siglufjörð. Mér hefur verið tjáð, af mönnum sem þekkja til, að það kostaði 2,5 milljarða kr. Ég sagði líka að ef farin yrðu þessi vitlausu Héðinsfjarðargöng þá yrði að tvöfalda Ólafsfjarðargöng. Það fylgir nefnilega með í pakkanum eins og ég sagði fyrr í kvöld ef menn vilja ekki þegja það í hel. Það eru 3,5 milljarðar kr. og þá erum við komnir upp í 10–11 milljarða kr. sem þetta kostar í raun sem bíður okkar. Hvað ætli það sé mikið á íbúa á Siglufirði, þar sem búa 1.350 manns, eða á fjölskyldu? Ef menn eru svo fjáðir þá geta þeir tengt í gegnum Lágheiðina yfir í Ólafsfjörð seinna þegar göngin eru komin frá Ketilási að Siglufirði. Þá kemur að öðru vandamáli líka. Ef það verður svona gífurleg umferð þá hlýtur hún að aukast hinum megin frá líka. Hvað á þá að gera við Strákagöng? Á að breikka þau líka? Ég vil spyrja hv. þingmann að því. Ég vil spyrja hv. þingmann ef hann skyldi ekki vera alveg klár á því að breikka þurfi Ólafsfjarðargöng. Þá vitum við upphæðirnar sem eru í spilinu og ég tel að um þær þurfi landsmenn að fá að vita. Varðandi síðan náttúruunnandann hv. þm. Halldór Blöndal, virðulegi forseti, þá er náttúrlega alþekkt að við hjá Kópavogsbæ pössum mjög vel upp á umhverfismál okkar og erum til fyrirmyndar meðal sveitarfélaga. Ég verð að bjóða hv. þingmanni í bíltúr upp að Elliðavatni fyrst hann talar niður til þeirra fallegu húsa sem þar er verið að byggja. Ég átta mig eiginlega ekki á hv. þingmanni, hvort hann sé á móti byggð yfir höfuð, þróun byggðar eða telji að aðeins megi byggja á Eyjafjarðarsvæðinu og kannski aðeins á Húsavík en Eyjafjarðarsvæðið hafi algeran forgang.

Frú forseti. Út af því síðasta sem hv. þingmaður sagði, þegar hann talaði um náttúrufegurðina, þá var ég að taka líkingu til að hv. þingmaður skildi það betur það þegar hann gaf í skyn fyrr í kvöld að ekki mætti leggja veg um Héðinsfjörð því að það mundi spilla þeim eyðifirði. Nú heyri ég að hann ætli að sýna mér byggðina inn við Elliðavatn, sem hann hefur að vísu gert einu sinni gert áður, sem ég þigg og það eru falleg hús og falleg byggð. Eins mun ég sýna honum hin fallegu göng eftir að þau eru komin í Héðinsfjörð og ég veit að við verðum þá báðir jafnfegnir. Hinu tók ég eftir að hv. þingmaður hækkaði kostnaðinn við að breikka Ólafsfjarðargöng um hálfan milljarð frá því áðan. Hvað er hálfur milljarður milli vina? spyr ég. En nú er það ekki aðalatriðið heldur hitt, að hv. þingmaður gerir ráð fyrir að göngin verði notuð. Hann viðurkennir þörfina á göngum. Hv. þingmaður talar ekki aðeins um að nauðsynlegt verði að breikka göngin milli Ólafsfjarðar og Dalvíkur, sem ég raunar sjálfur sagði um daginn að yrði nauðsynlegt og er mjög ánægður yfir því að hv. þingmaður sé sammála mér um það. Hann sagði líka að þetta mundi kalla á breikkun Siglufjarðarganga, þ.e. Strákaganga. Ég hafði ekki gert mér grein fyrir því eða neinar vonir um að umferðin og gegnumstreymið yrði svo mikið að nauðsynlegt yrði að breikka bæði göngin en ég heyri að hv. þingmaður telur svo vera. Ég vil að síðustu segja að þegar ráðist var í Ólafsfjarðargöng var gert ráð fyrir því að göngin yrðu breikkuð síðar. Það var inni í hönnun þeirra ganga að það væri hægt smátt og smátt. Það er auðvitað síðari tíma ákvörðun hvort svo verði gert og hvort þörf verði á því en aðalatriðið er að ég heyri að hv. þingmaður er sammála mér um að mikil þörf er fyrir göng frá Dalvík alla leið til Siglufjarðar.

Hæstv. forseti. Margt markvert hefur komið fram í þessari umræðu. Eitt af því sem ég vil fá að nefna af því sem fram hefur komið eru ræður hv. þm. Gunnars Birgissonar í dag og í kvöld. Hann kveðst munu beita sér fyrir því með breytingartillögum að fjármagn til vegagerðar verði fært frá Norðvesturkjördæmi til höfuðborgarsvæðisins vegna þess að íbúar á höfuðborgarsvæðinu og hv. þingmenn þess geti ekki sætt sig við þá skiptingu sem fyrir liggur í vegáætlun. Ég vil leyfa mér að benda hv. þingmanni á að mjög hátt hlutfall þeirra vega sem eftir á að byggja upp í landinu eru í Norðvesturkjördæmi. Ég spyr: Hvernig ætlar hv. þm. Gunnar Birgisson að réttlæta slíkt fyrir fólki, t.d. á Vestfjörðum, þegar það sér ekki fram á að komast upp úr, ég leyfi mér að segja það, drullunni fyrr en eftir mörg ár og á slitlag að þjóðvegi 1? Ég vil einnig benda á að nú þegar er ástand vegakerfisins á þessu svæði mjög erfitt vegna aukinna þungaflutninga sem hafa vaxið mikið að undanförnu. Einnig má nefna að það kemur fyrir að maður rekst á fólk á höfuðborgarsvæðinu sem vælir og kvartar undan slæmu ástandi vega í Norðvesturkjördæmi, sérstaklega á Vestfjörðum, á ferðum þess um landið. Ég verð að segja að mér finnast þessi sjónarmið ótrúleg hjá manni sem ég veit að þekkir mun betur til en mætti ætla af þessu. Hv. þingmaður lét sig hafa það í umræðum í dag að halda því fram að nánast öll vegagerð væri búin á Vesturlandi og nánast aðeins eftir að malbika upp á Langjökul. Ég vildi að rétt væri, að vegagerð á Vesturlandi væri öll búin. En ég verð, hæstv. forseti, að mótmæla þessum málflutningi hjá mínum ágæta vini hv. þm. Gunnari Birgissyni. Mér finnst svona málflutningur hálfgerð móðgun við fólk sem býr á þessum svæðum. Það er mjög mikið eftir af vegaframkvæmdum í Norðvesturkjördæmi og kallað eftir úrbótum í þeim efnum. Ég vil að lokum nefna nokkuð sem upp kom fyrr í kvöld varðandi hugmyndir um Vaðlaheiðargöng. Það kom fram í máli hæstv. samgönguráðherra í andsvari að hann teldi þær hugmyndir athyglisverðar. Ég get svo sem alveg tekið undir það. Hann gaf undir fótinn með að það mál verði tekið inn í endurskoðun vegáætlunar eftir tvö ár og spáði góðum stuðningi við það á Alþingi. Í ljósi þessa vakna ýmsar spurningar sem ég vil velta upp, fyrst hæstv. ráðherra gaf upp boltann í þeirri umræðu. Þá vaknar til að mynda spurningin um það hvort heimamenn eigi að ráða forgangsröð framkvæmda þegar um takmarkað fjármagn er að ræða. Síðan væri fróðlegt að heyra hvort hugmyndir séu um að fjármagna þessa framkvæmd með veggjöldum, hvort það muni duga til eða hvort hugmyndir séu uppi um að ríkissjóður leggi til fjármagn til framkvæmdarinnar. Ef ég veit rétt stendur fyrir dyrum endurskoðun jarðgangaáætlunar á næsta ári. Ýmis jarðgöng bíða eftir að komast á réttan stað í þeirri áætlun, þar á meðal eru jarðgöng milli Arnarfjarðar og Dýrafjarðar sem ég tel að ættu að vera næst í röðinni. Mér þætti fróðlegt að heyra hvort ætlunin sé að Vaðlaheiðargöngin komi inn í jarðgangaáætlun með einhverjum hætti og hvernig það er hugsað. Þessu beini ég vinsamlega til hæstv. ráðherra og vildi gjarnan fá að heyra hugmyndir hans um þetta mál í lokaræðu hans hafi hann til þess tíma. Í umræðunni í dag hefur komið fram það álit sumra stjórnarandstöðuþingmanna að minna hlutfall fjármagns fari til vegamála nú, þ.e. hlutfall af vergri landsframleiðslu, en áður var. Menn hafa tekið dæmi af árinu 1970. Því hefur verið haldið fram að minna sé lagt til vegamála og minni áhersla lögð á þennan málaflokk nú en áður. Að mínu mati eru það rangfærslur vegna þess að á síðustu árum og á næstu árum er gert ráð fyrir mun meira fjármagni, miklu meiri framkvæmdum en áður hefur verið. Í því ljósi verðum við að skoða að samneyslan hefur vaxið mjög sem hlutfall af landsframleiðslu á þessum tíma og tekið stærri hluta kökunnar en áður. Þeir sem halda uppi þeim málflutningi hljóta að þurfa að svara því, ef þeir telja að hækka eigi hlutfallið til vegamála, hvar eigi að draga úr á móti. Á að draga úr samneyslunni t.d. sem hefur vaxið langmest á þessu tímabili? Á að draga úr framlögum til heilbrigðismála, tryggingamála eða menntamála? Hvað eru menn yfir höfuð að tala um?

Menn ættu ekki að lækka skattana á þessum tíma.

Ég er að tala um útgjöld sem hlutfall af landsframleiðslu. Það er mjög nauðsynlegt að hv. þingmenn skilji hvað felst í því. Hv. þingmenn Samfylkingarinnar hafa aðallega komið með þá töfralausn að draga eigi úr útgjöldum til utanríkisþjónustunnar. Það má vel vera að hægt sé að finna einhvern sparnað í utanríkisþjónustunni eins og á öðrum sviðum. Ég tel að menn hljóti að geta fundið sparnað víða í ríkisrekstrinum en það dugar skammt í þessu samhengi. Ég verð að segja, hæstv forseti, að það er alls ekki trúverðugt að halda uppi málflutningi af þessu tagi. Ég tel hann innantóman. Ég vil að lokum, hæstv. forseti, ítreka að sú tillaga að samgönguáætlun sem hér liggur fyrir ber það með sér að fresta eigi framkvæmdum til að viðhalda efnahagslegum stöðugleika. Það var og er eitt meginmarkmið stjórnarflokkanna að leggja sig fram um að viðhalda efnahagslegum stöðugleika. Það er eitt mesta hagsmunamál þjóðarinnar allrar að það takist. Við erum að vinna að því og ætlum okkur að vinna að því. Í raun er það markmið miklu mikilvægara í mínum huga en að halda þá vegáætlun sem nú er í gildi. Það er gríðarlega mikilvægt mál að okkur takist að viðhalda efnahagslegum stöðugleika. Það snertir þjóðina alla og er mikið hagsmunamál fyrir alla Íslendinga. En að sjálfsögðu er þetta umdeilt. Menn hafa sínar skoðanir á málinu og það hefur komið fram í þessari umræðu líkt og í umræðum um efnahagsmál. Það eru bara skoðanir sem ber að virða. En þetta var ákvörðun sem tekin var við afgreiðslu fjárlaga fyrir árið 2005, að fara fram með þessum hætti. Ég hef stutt það og styð það. Hitt er annað mál að auðvitað vilja allir meira fjármagn til vegamála. Það liggur fyrir og ég er einn af þeim. En við verðum að horfa á heildarmyndina í efnahagsmálum og í ríkisfjármálum. Við verðum að meðhöndla þá hluti af ábyrgð þannig að vel fari fyrir þjóðinni.

Frú forseti. Við erum búin að tala lengi um þessa samgönguáætlun og mig langar aðeins í lokin að nefna nokkur atriði sem hafa verið til umræðu og byrja á að taka undir með þeim sem hafa gagnrýnt þann niðurskurð sem hér er á ferðinni, sem er milli 5 og 6 milljarðar á samþykktri samgönguáætlun. Sömuleiðis vil ég fagna því hvað þingmenn höfuðborgarsvæðisins hafa gert sig gildandi í umræðunni og tel það löngu tímabært. Kannski er það merki um að nú hefur jafnvægið verið lagað nokkuð þannig að þingmenn höfuðborgarsvæðisins eru álíka margir og landsbyggðarinnar, menn geta því tekið þátt í umræðunni á jafnræðisgrundvelli. Ég verð að segja að þingmenn höfuðborgarsvæðisins hafa sýnt mikið umburðarlyndi í samgöngumálum hingað til og hafa tekið því að mjög stór hluti af vegafé hefur farið út á land, menn hafa verið tilbúnir að sætta sig við það, en það gengur ekki lengur. Nú er röðin komin að því að fara að taka á þessum málum á höfuðborgarsvæðinu. Hér búa yfir 60% landsmanna, 62,8% í desember sl., hér eru langflestar skráðar bifreiðar eða hátt í 64% skráðra bifreiða eru á höfuðborgarsvæðinu og við erum að fá rúm 20%, eða 21% af framlögum til vegamála. Það er auðvitað ekki boðlegt. Þetta verður að leiðrétta og ég tek undir með hv. þm. Gunnari Birgissyni og mun auðvitað styðja það ef hann kemur með tillögu inn í þingið um að meira af vegafé komi til höfuðborgarsvæðisins því að það er löngu tímabært. Vegna umræðu áðan um skiptingu fjármuna milli landsbyggðar og höfuðborgarsvæðisins hjá hv. þm. Halldóri Blöndal, sem var samgönguráðherra til skamms tíma, var á hans tíma höfuðborgarsvæðið svelt. Meðal annars var nauðsynlegustu viðhaldsframkvæmdum ekki sinnt, t.d. á Reykjavíkurflugvelli, á sama tíma og endalaust fóru fjárveitingar og viðbótarfjárveitingar í Akureyrarflugvöll og í Húsavíkurflugvöll. Byggður var upp fullkominn og mjög glæsilegur flugvöllur á Húsavík og útbúinn með mjög fullkomnum lendingarbúnaði og ljósabúnaði til að hægt væri að lenda þar í myrkri, en það var ekki fyrr búið að koma honum öllum upp en hætt var að nota flugvöllinn. Ég verð nú að segja að það fannst mér mikið vitlaus fjárfesting, að setja alla þessa peninga í Húsavíkurflugvöll og hætta síðan að nota hann. Þá hefði nú verið nær að setja þá peninga á höfuðborgarsvæðið. Varðandi Sundabrautina og alla umræðuna um hana vil ég nefna þegar verið er að kenna borgaryfirvöldum í Reykjavík um að Sundabraut skuli ekki vera inni á áætluninni, þá er það nú alveg fáránlegt. Ég vil minna á að í síðustu borgarstjórn, þ.e. fyrir síðustu borgarstjórnarkosningar, voru bæði minni og meiri hluti sammála um að fara ytri leiðina, bæði Sjálfstæðisflokkurinn sem var í minni hluta, og meiri hlutinn voru sammála um ytri leiðina, það var bara þannig. En það var Sjálfstæðisflokkurinn sem skipti um skoðun og ríkisstjórnin, sem varð auðvitað til þess að þvæla málið. Það stendur nú þannig að nánast er orðið samkomulag um innri leiðina og kemur örugglega í ljós á næstu dögum eða vikum, að því skilyrði settu að leiðin komi greið niður í miðborgina. Þetta er því bara fyrirsláttur eins og menn hafa verið þvæla þetta mál hér í dag og kenna borgaryfirvöldum um. Sjálfstæðismenn vita auðvitað upp á sig sökina. Þeir voru sammála ytri leiðinni alveg fram að síðustu borgarstjórnarkosningum. Ég hef setið í samgöngunefnd árum saman í þinginu og hef fylgst með þeirri umræðu allri og þeirri þróun og það vita fleiri þingmenn sem hér hafa talað, kannski aðeins gegn betri vitund. Varðandi Sundabrautina hefði ég gjarnan viljað fá svar frá hæstv. samgönguráðherra um hvort það sé ekki öruggt að ekki verði farið út í einhverja gjaldtöku í fyrsta áfanganum gagnvart þeim sem ferðast innan borgarinnar. Ég vona að hæstv. samgönguráðherra sé að hlusta á þetta. Ég vil fá svar við því hvort ekki sé öruggt að ekki verði farið að rukka fólk á ferð sinni innan bæjar í fyrsta áfanga Sundabrautarinnar. Ég ætla aðeins að koma inn á annan þátt sem ég vil fagna í þessari samgönguáætlun og það eru umferðaröryggismálin, sem við þurfum að leggja mjög ríka áherslu á. Við höfum vissulega verið að taka á svörtu blettunum og ég vil minna á þingsályktunartillögu, sem var samþykkt í fyrra, frá mér og þingmönnum Samfylkingarinnar einmitt um umferðaröryggismál. Ég nefndi það í umræðunum um ferðamálin á dögunum hvað liði merkingum fyrir útlendinga á vegum hér, á erlendum tungum, því að við vitum að þó nokkuð af alvarlegum umferðarslysum á vegunum hafa verið þar sem erlendir ferðamenn hafa verið á ferðinni og vantar verulega merkingar sem þeir skilja. Síðan langar mig til að nefna annað við hæstv. ráðherra og það er eftirlit með ölvun og fíkniefnum við akstur. Í umræðum hefur komið fram að ekki er fylgst nógu vel með því ef ökumenn eru teknir undir áhrifum fíkniefna. Ég tel að hæstv. ráðherra þurfi að taka alveg sérstaklega á þeim þætti. Auðvitað er erfitt að fylgjast með og sjá hvort ökumaður er undir áhrifum fíkniefna, en það er mjög mikilvægt því að þeir eru ekki síður hættulegir í umferðinni en drukknir ökumenn. Þess vegna held ég að taka þurfi sérstaklega á því. Ég ætlaði síðan að koma inn á uppbyggingu vega vegna aukinna 

Virðulegur forseti. Hv. þm. Ásta R. Jóhannesdóttir segir að það sé sjálfstæðismönnum að kenna hvað seint hafi gengið með endanlega ákvörðunartöku um legu Sundabrautar. Það er rangt vegna þess að í pólitík er það nú þannig að meiri hlutinn ræður för. Ég hef margvitnað til bréfsins frá 6. apríl frá borgarstjóranum til þingmanna Reykjavíkur þar sem ekki er enn búið að taka ákvörðun af hálfu borgaryfirvalda um legu brautarinnar. Meiri hluti borgarstjórnar hefur hangið í Golden Gate brúnni alveg fram að þessum tíma. Það veit auðvitað hv. þingmaður, veit það mjög vel. Svo þetta, að því tilskildu að leiðir liggi í Kvosina þá er meiri hluti borgarstjórnar sammála innri leiðinni. Árið 1994 vildi þá nýkosinn meiri hluti ekki fara í mislæg gatnamót Miklubrautar og Kringlumýrarbrautar af því að þá lá leiðin of nærri Kvosinni. Þá vildi meiri hlutinn nýi nánast að fólk færi annað hvort á reiðhjólum eða gangandi niður í bæ, bílar áttu ekki að koma þar. Nú allt í einu er það sett upp að leiðir skuli liggja þannig yfir sundin að það sé á Sæbrautina og að bílar keyri nánast óafvitandi niður í Kvos. Í skýrslu frá þeim sem hafa fjallað um áhrif umferðar af Sundabraut á Miklubraut eða Sæbraut kemur fram að þetta hefur óveruleg áhrif á umferðina, þannig að svona skilyrði eru bara ekkert annað en vitleysa. Svo er annar kapítuli út af fyrir sig, það eru náttúrlega mislæg gatnamót Miklubrautar og Kringlumýrarbrautar. Það sýnir sig t.d., virðulegi forseti, að þar sem hafa verið sett mislæg gatnamót hefur slysum stórfækkað. Ég er alveg hissa á því að enn skuli vera 

Hv. þingmaður á þess kost að halda áfram ræðu sinni í seinna andsvari.

Frú forseti. Meiri hlutinn ræður, sagði hv. þingmaður. Það vill nú þannig til að Sjálfstæðisflokkurinn hefur verið í ríkisstjórn og hefur auðvitað haft þó nokkuð mikið um það að segja hvernig fram hefur undið með Sundabrautina. Ég minni á að bæði minni og meiri hluti í borgarstjórninni var sammála um ytri leiðina - sem hv. þingmaður kallar Golden Gate - fram að síðustu kosningum, þá var skipt um skoðun. Nú hafa menn komist að niðurstöðu um að fara innri leiðina til að ná samkomulagi. Þrátt fyrir að hæstv. ráðherra viti að þarna er samkomulag að komast á um þetta og aðeins er beðið eftir umhverfismatinu, þá er þessi vegur ekki inni á samgönguáætlun. Ég hvet þingmenn á höfuðborgarsvæðinu til að ráða bót á þessu og tekið verði á því í samgöngunefnd og séð til þess að þegar menn verða komnir að þessari niðurstöðu, sem allir vita að er orðin, og umhverfismatið verður á hreinu ef allt verður í lagi þar, þá ætti að vera hægt að fara í þetta mál og setja peninga í það. Varðandi Miklubraut/Kringlumýrarbraut og mislæg gatnamót þar veit hv. þm. Guðmundur Hallvarðsson, formaður samgöngunefndar, vel um það að verslunarmiðstöðin Kringlan hefur verið ósátt við að sett væru þarna mislæg gatnamót vegna þess að 

Virðulegi forseti. Það var athyglisvert að heyra það hjá hv. þingmanni að Kringlan réði því hvort við stæðum frammi fyrir því, Reykvíkingar, eins og við höfum staðið frá 1996–2002, að fjöldi árekstra á þessum gatnamótum hefur verið 583, fjöldi slasaðra 228, þar af 118 karlar og 93 konur. Ætlar meiri hluti í Reykjavík að halda svo á málum að þarna verði enn þá áfram slysatíðni á umferðarmestu gatnamótum landsins? Svo kemur í ljós að það er ekki þeim að kenna, það er Kringlan. Alveg eins og með Sundabrautina, það er ekki þeim að kenna, það er sjálfstæðismönnum að kenna, sem ekki hafa nokkur tök haft á því máli. Ég vil þó segja að lokum varðandi Sundabrautina að auðvitað hljótum við þingmenn Reykjavíkur að leggja alúð og ástundun við það að sú braut komist á sem allra fyrst. Komið hefur fram hjá hæstv. samgönguráðherra að það tekur á þriðja ár frá því að umhverfismatið liggur fyrir. Það virðist ekki vera hægt af hálfu borgarstjórnarmeirihluta að taka neina ákvörðun eða afstöðu til málsins fyrr en það kemur úr umhverfismati. Ég legg áherslu á það varðandi Sundabrautina, hún er mikilvæg samgöngubót fyrir Reykvíkinga og ekki síst fyrir það ágæta skref sem meiri hluti borgarstjórnar hefur tekið í samruna Faxaflóahafnanna. Það er mjög gott skref og skal hann eiga hrós skilið fyrir það sem hann svona einu sinni á kjörtímabilinu gerir gott.