Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti hér er lögð til hækkun á fjárveitingu til endurbyggingar á Kirkjustræti 8b og 10 úr 50 millj. kr. í 62 millj. kr. Þegar er búið að ráðstafa þessu fé og mótmælti ég því við 1. umr. að Alþingi færi ekki að fjárlögum og gæfi þannig fordæmi til annarra ríkisstofnana. Varla er unnt að hafna þessari fjárveitingu þar sem þegar er búið að ráðstafa henni. Ég mótmæli enn þessum vinnubrögðum og greiði ekki atkvæði.

Herra forseti. Farið er fram á 5 millj. kr. aukafjárheimild til Landhelgisgæslunnar á þessum lið. Skýringin sem gefin er sú að um sé að ræða aukakostnað vegna flugferða á vegum stjórnvalda og vísindastofnana í tengslum við aðdraganda náttúrhamfaranna á Skeiðarársandi í kjölfar vatnsumbrota þar í haust. Minni hlutinn leyfir sér að efast stórlega um að allar þær flugferðir sem flogið var með hæstv. ráðherra ríkisstjórnarinnar og aðrar toppfígúrur í samfélaginu í útsýnisflug yfir sandinn hafi verið nauðsynlegar í þágu almannavarna og lýsir allri ábyrgð vegna þessarar viðbótaheimildar á hendur meiri hlutanum og tekur ekki þátt í afgreiðslu þessa máls.

Herra forseti. Minni hluti fjárln. vill benda einlæglega á að óraunhæfar sparnaðartillögur á sviði heilbrigðismála eru mjög dýrar fyrir ríkissjóð og koma fram á einum eða öðrum stað í heilbrigðiskerfinu. Heilbrrn. hefur nú t.d. óskað eftir aukafjárveitingu sem mun nema 15,1 millj. kr. --- það er það sem tillagan sem við flytjum hljóðar upp á --- til heilsugæslunnar í Reykjavík. Í grg. til fjárln. um málið kemur fram að halli heilsugæslunnar í Reykjavík sem nemur sömu fjárhæð sé fyrst og fremst vegna skorts á hjúkrunarrýmum í Reykjavík auk þess sem sjúklingar séu fyrr útskrifaðir af sjúkrahúsum í Reykjavík en áður. Þetta kemur fram sem aukning, sérstök aukning, á heimahjúkrun í Reykjavík. Þess vegna flytur minni hlutinn þessa tillögu.

Herra forseti. 45 millj. kr. af þessum lið eru ætlaðar til að greiða uppbætur til lífeyrisþega í Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins og gerir minni hluti fjárln. ekki athugasemdir við það. Hins vegar eru 25 millj. kr. til komnar vegna endurmats á eftirlaunum fyrrverandi bankastjóra og aðstoðarbankastjóra Útvegsbanka Íslands og er ætlunin að verja þeim til uppbóta á eftirlaun þeirra 15 aðila sem þeirra njóta þrjú ár aftur í tímann. Hér er á ferðinni það hróplega óréttlæti sem felst í því að nokkrum eftirlaunaþegum eru tryggðar háar fjárhæðir mánaðarlega með viðmiðunum við hálaunamenn í bankastjórastólum á sama tíma og elli- og örorkulífeyrir alls almennings hefur verið aftengdur við almenna launaþróun í landinu. Minni hlutinn tekur ekki þátt í þessari afgreiðslu.

Herra forseti. Ég tek undir þá skoðun sem hv. 12. þm. Reykn. hefur gert hér grein fyrir en vil að öðru leyti bæta því við að þær skýringar sem hæstv. fjmrh. hefur gefið við aðkomu fjmrn. að málinu eru algjörlega óviðunandi. Hæstv. ráðherra svaraði því ekki á óyggjandi hátt hvort hér væri um að ræða lögbundinn rétt þeirra 15 einstaklinga sem málið snýst um til þessara útláta úr sameiginlegum sjóðum landsmanna. Fjmrn. virðist hafa tekið samninga við þetta fólk upp og ráðstafað 25 millj. kr. úr ríkissjóði til þess auk þeirra 7 millj. kr. árlegu greiðslna sem fram undan eru. Ég vil auk þess ítreka að ástæðan fyrir því að minni hlutinn velur að sitja hjá við málið í stað þess að greiða atkvæði gegn því er það sem hv. 12. þm. Reykn. tók fram að við gerum ekki athugasemdir við þær 45 millj. kr. sem eru undir þessum lið að öðru leyti.

Virðulegi forseti. Ég vil að það komi fram sem reyndar hefur komið fram áður að þær 25 millj. kr. sem hér er um að ræða eru komnar til með þeim hætti sem ég lýsti í umræðunni. Það er ekki gott að segja hvort þetta byggi á lögum eða ekki en það var álit ráðuneytisins að það mundi skapa viðkomandi aðilum bótarétt ef ekki yrði farið að þeirri niðurstöðu sem útreikningar Seðlabankans gáfu til kynna. Því er beðið um þessar 25 millj. í þessari grein og ég styð það að sjálfsögðu.

Herra forseti. Sú hækkun sem hér er lögð til er til komin vegna þeirrar niðurstöðu Kjaradóms frá 1993 að dómarar skyldu fá fastar yfirvinnugreiðslur og síðan úrskurðar Félagsdóms að það bæri að greiða orlof á yfirvinnu dómara. Þessi upphæð, þ.e. 15,2 millj. kr., er því til þess að greiða dómurum áfallið orlof á fastar yfirvinnugreiðslur til 1. des. á þessu ári. Síðan hefur Kjaradómur reyndar úrskurðað að frá og með þeim degi verði ekki greitt orlof á fasta yfirvinnu dómara. Fulltrúar minni hlutans deila ekki við dómarana um alla þessa úrskurði en við munum sitja hjá við þessa afgreiðslu og mótmæla með þeim hætti aðstöðu hinna betur settu í samfélaginu til að sækja aukagreiðslur í vasa skattborgaranna á sama tíma og t.d. aldraðir eru kaffærðir í lagabreytingum og reglugerðum sem skerða kjör þeirra á skammarlegan hátt.

Herra forseti. Þetta frv. sem nú er að verða að lögum er tæknilegt frv. um breytingu á lögum um staðgreiðslu fjármagnstekjuskatts. Brtt. meiri hlutans við 3. umr. eru smávægilegar lagfæringar. Minni hluti efh.- og viðskn. gerði grein fyrir afstöðu sinni við 1. og 2. umr. þessa máls. Við vorum og erum andsnúin þeirri útfærslu fjármagnstekjuskatts sem ríkisstjórnin lögfesti í vor. Þetta tæknilega frv. við staðgreiðsluþátt þess máls breytir í engu grundvallarafstöðu okkar. Við munum eins og við 2. umr. sitja hjá við brtt. meiri hlutans og við málið í heild enda er það á ábyrgð ríkisstjórnarinnar.

Virðulegi forseti. Ég vil vekja athygli á því að þessi brtt. fjallar um hækkun á ökuhraða og var lögð fram við frv. til laga um breyting á umferðarlögum en ýmsar breytingar eru þar lagðar til. Allshn. fjallaði sérstaklega um þessa brtt. og leggst gegn henni. Þessi afstaða nefndarinnar kemur fram í nefndaráliti en þar segir, með leyfi virðulegs forseta: ,,Nefndin fjallaði einnig um breytingartillögu sem lögð var fram við 1. umr., þskj. 79. Getur nefndin ekki mælt með samþykki hennar, enda er á það bent að við hönnun vega hér á landi er ekki gert ráð fyrir hraða umfram 90 km/klst.`` Allir nefndarmenn allshn. eru sammála þessu áliti. Ég segi því nei.

Herra forseti. Ég held að það sé nauðsynlegt að menn átti sig á því hvað er verið að leggja til í þessari brtt. Það er sem sagt hækkun á hámarksökuhraða á öllu þjóðvegakerfi landsins, sem svo á að heita að sé með bundnu slitlagi, um heila 20 km eða 22%. Í umræðum í gær held ég að málflutningur tillögumanna og 1. flm., sem aðallega hafði orð fyrir þeim, hafi hrunið svo rækilega til grunna, herra forseti, að ég hygg að ekki sé ástæða til að óttast um úrslit málsins. Ég trúi því að þessi tillaga verði hressilega felld þannig að hv. 1. flm., Vilhjálmur Egilsson, sem annars er hinn vænsti maður, verði vinafár í þessu máli. Ég segi nei.

Hæstv. forseti. Þessi tillaga er lögð fram í nafni hins þögla meiri hluta sem ekur eftir vegum landsins á meira en 90 km hraða að meðaltali. Ég geri mér grein fyrir því að hér í þessum þingsal er ég vinafár en á þjóðvegum landsins eru vinirnir þess fleiri. Ég geri mér líka grein fyrir því að hinn hægfara meiri hluti í þessum sal mun einhvern tíma þurfa að herða ferðina. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Það var ánægjulegt að heyra hv. þm. Vilhjálm Egilsson mæla fyrir munn meiri hluta þjóðarinnar. Það er nú sauðkindin sem er meiri hluti þjóðarinnar. En það hefur komið fram hér að miðað væri við að hámarkshraði yrði aukinn á öllum þjóðvegum landsins. Það er auðvitað ekki rétt þó að heimildin gefi slíka möguleika, þá er það háð skilyrðum á hinum ýmsu stöðum og það er rétt að sú leiðrétting komi hér fram. Ég segi já.

Herra forseti. Í skýrslu sem gefin var út af Félagsvísindastofnun háskólans kom í ljós að tjón í umferðinni nemur um 16--18 milljörðum kr. og eru rakin að verulegu leyti til of mikils hraðaksturs og vegtæknigalla. Ég tel ekki nokkurt vit í að styðja tillögu eins og hér er verið að greiða atkvæði um og ég segi nei.

Virðulegi forseti. Mér er nokkur vandi á höndum. Aldrei þessu vant hefði ég nú kosið miðjumoð og farið hefði verið bil beggja. Ég er með öðrum orðum stuðningsmaður hámarkshraða upp á 100 km hraða. Þar sem sá valkostur er ekki til staðar þá greiði ég ekki atkvæði.

Hæstv. forseti. Á Íslandi eru ekki evrópskir vegir. Því er þessi breyting ekki tímabær. Hún verður ekki tímabær fyrr en það verður einn vegur frá Selfossi til Reykjavíkur og annar vegur frá Reykjavík til Selfoss; frá Reykjavík til Akureyrar, frá Akureyri til Reykjavíkur. Þá er það öryggi fyrir hendi sem gerir mögulegt að þessi breyting geti gengið fram. Ég segi hér, hæstv. forseti, liggur nokkuð við? Já, líf liggur við. Slysin og hörmungarnar vegna hraðaksturs í umferðinni eru nægar. Þess vegna segi ég nei við þessari tillögu.

Herra forseti. Einstöku sinnum hef ég rangt fyrir mér. Ég leitast hins vegar við að skoða málin og endurmeta. Það höfum við gert í hv. allshn. Ég hef komist að þeirri niðurstöðu að fengnum upplýsingum að eðlilegt sé að geyma sér það að hækka hámarkshraða á Íslandi og því stend ég að áliti allshn. Eitt banaslys sem rekja mætti til hækkaðs leyfðs hámarkshraða á Íslandi væri of mikið til að rísa undir því. Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Það hefur verið upplýst hér af flutningsmönnum þessarar breytingartillögu að þeir telja sig mæla fyrir þögulan meiri hluta og sauðkindina á Íslandi og þá fer maður kannski að skilja samhengið. 

Virðulegi forseti. Aukinn umferðarhraði eins og gert er ráð fyrir í þessari brtt. mun leiða til mikilla slysa ef samþykkt verður. Ég vil einnig láta það koma fram að samkvæmt athugunum sem ég hef fengið niðurstöður af mun aukinn umferðarhraði umhverfis Reykjavík og höfuðborgarsvæðið, þar sem hann yrði 110 km, valda verulegri mengun hér á höfuðborgarsvæðinu. Af þeim ástæðum, en þó fyrst og fremst vegna aukinnar slysahættu, segi ég nei.

Herra forseti. Ég hef iðulega reynt að halda lögin og halda hámarkshraðann á þjóðvegunum en það veldur mikilli slysahættu vegna þess að umferðin er einfaldlega hraðari. Þess vegna neyðist maður oft til þess, sérstaklega þegar umferð er mikil, að keyra hraðar vegna þess að annars er sífellt verið að taka fram úr sem veldur slysahættu. Hins vegar eru vegirnir ekki undir það búnir að taka við þeim hraða sem hér er gert ráð fyrir sem hugsanlega veldur enn meiri hraða. Ég get ekki vegið þessa þætti hvorn á móti öðrum og greiði ekki atkvæði.

Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir brtt. við frv. til laga um breyting á lögum nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt, með síðari breytingum. Brtt. felst í því að umorða efnismálsgrein 7. gr. frv. þannig að hún orðist eins og segir í brtt. Um er að ræða smávægilega orðalagsbreytingu sem skýrir orðalagið sem fyrir var og ekki er um neina efnisbreytingu að ræða.

Herra forseti. Ég mun hér aðeins ræða þá brtt. sem hv. þm. Vilhjálmur Egilsson gerði grein fyrir. Hún kom það seint fram að það var ekki hægt að ræða hana í gær þegar umræða fór einnig fram um þetta sama mál. Brtt. hv. þm., formanns efh.- og viðskn., snýst um ákvæði í frv. sem varðar skiptingu í hlutafélög. Allsnörp orðaskipti urðu um þennan þátt frv. við 2. umr. en ákvæði í frv. um skiptingu hlutafélaga kom fyrst fram milli 1. og 2. umr. Ég fagna þessari tillögu hv. þm. Vilhjálms Egilssonar enda er hún byggð á áliti færustu endurskoðenda en ég taldi einmitt nauðsynlegt að reynt yrði að gera þessi ákvæði sem best úr garði við lögfestingu enda er málið flókið. Frumvarpsgreinin hefur skýrst og batnað. Ég tel að það sem hér er lagt til sé betrumbót á þessum þætti frv. en afstaða mín og minni hluta efh.- og viðskn. til meginþátta frv. er óbreytt. Brtt. minni hlutans við 3. umr. eru smávægilegar lagfæringar og teknir eru inn þættir sem höfðu af vangá fallið niður. Þær eru ekki efnisbreytingar frá því sem áður hafði verið kynnt.

Herra forseti. Þetta frv. er eitt af aðalmálum ríkisstjórnarinnar í skattamálum. Það endurspeglar efnahags- og skattastefnu sem stjórnarandstaðan er andvíg. Brtt. meiri hlutans hér við 3. umr. eru smávægilegar og munum við sitja hjá við atkvæðagreiðslu um þær en við munum greiða atkvæði gegn frv. í heild enda lýsir það rangri skattastefnu í verulegum atriðum.

Herra forseti. Þetta frv. er hluti af ranglátri skattapólitík hæstv. ríkisstjórnar. Þær breytingar sem mest munar um í skattamálum á undanförnum árum hafa nær allar gengið í þá átt að færa skattbyrði af fyrirtækjum og gróðaaðilum yfir á almenning og launafólk. Hér er haldið áfram á sömu braut því flestar þær ívilnandi aðgerðir sem á annað borð eru á ferðinni í þessu frv. ganga í þá átt að létta álögum af fyrirtækjum og færa þær yfir á almenning. Það sem sérstaklega stingur í augun við afgreiðslu þessa frv. eru þau algjöru svik sem í því felast gagnvart loforðum hæstv. ríkisstjórnar og stjórnarflokka, einkum Framsfl., að taka á svonefndum jaðarsköttum. Í þessu frv. er verið að staðfesta að það á að leggja á tekjuskatt á næsta ári á Íslandi án þess að nokkuð sé hróflað við því mikla óréttlæti sem þar er að finna hvað þetta snertir. Því mótmæli ég sérstaklega og greiði atkvæði gegn þessu frv.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nál. á þskj. 303 og brtt. á þskj. 304 fyrir hönd félmn.

Ég vil biðja menn að gefa ræðumanni hljóð en um leið vil ég vekja athygli á því að það verður haldinn nýr fundur strax að loknum þessum fundi. Það verður stuttur fundur. Og getur nú ræðumaður haldið áfram ræðu sinni.

Í frumvarpinu er lagt til að sömu reglur gildi um stofn til álagningar á sumarhús og nú gilda um útihús í sveitum. Stofn til álagningar fasteignaskatts á sumarhús verður þá fasteignamat þeirra. Jafnframt verði hætt að umreikna matsverð sumarhúsa til markaðsverðs sambærilegra eigna í Reykjavík. Þá er í frumvarpinu lagt til að í lögunum komi skýrt fram að sveitarstjórnir hafi sams konar heimildir til að undanþiggja sumarhús álagi á fasteignaskatt og gilda um aðrar fasteignir í dreifbýli. Í vor var gengið frá samkomulagi ríkis og sveitarfélaga um kostnaðar- og tekjutilfærslu vegna flutnings grunnskólans til sveitarfélaga og í framhaldi af því gerðar breytingar á lögum um tekjustofna sveitarfélaga. Frá því að umrætt samkomulag var gert hafa forsendur um lífeyrissjóðsskuldbindingar breyst. Kostnaður sveitarfélaga við að standa skil á lífeyrissjóðsskuldbindingum grunnskólakennara mun aukast og verða 225 millj. kr. umfram það sem áður var talið. Því hefur verið gert viðbótarsamkomulag milli ríkis og sveitarfélaga varðandi flutning tekna frá ríki til sveitarfélaga. Í ljósi þessa leggur nefndin til að frumvarpið verði samþykkt með breytingum sem lagðar eru til á sérstöku þingskjali, nr. 304. Þar er miðað við að útsvarshlutfall verði hækkað um 0,09% til viðbótar því sem þegar er kveðið á um. Legg ég því til að frv. verði samþykkt með þeim brtt. sem fylgja á þskj. 304.

Herra forseti. Ég vil bara þakka hv. félmn. fyrir skjót viðbrögð og greiða afgreiðslu á þessu máli. Það er mjög mikilvægt að þetta frv. verði að lögum sem allra fyrst út af fjárhagsáætlunum sveitarfélaganna.