Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við ræddum þetta mál nokkuð hér áðan, en það vantaði þó á, að hæstv. ríkisstj. léti í ljós sína skoðun viðvíkjandi afgreiðslu fjárlaganna og lausn þeirra mála, sem ég þar kom inn á. Við 1. umr. þessa máls hafði ég sýnt fram á, að hæstv. ríkisstj. bæri lagaleg skylda til að tryggja öllum Íslendingum, sem unnið gætu, örugga og næga vinnu og réttlátar tekjur fyrir sína vinnu, og ég hef sýnt fram á, hvernig hæstv. ríkisstj. hefur notað þetta vald, sem hún hefur haft, til þess að rýra stórum afkomu almennings frá því 1947, er l. eru sett, og þar til nú. Á sama tíma hins vegar sem þessi þróun hefur átt sér stað viðvíkjandi afkomu almennings, hefur hæstv. ríkisstj. haft meiri möguleika en nokkur önnur íslenzk ríkisstj. hefur haft áður til þess að bæta kjör almennings og víðtækara vald. Þessi hæstv. ríkisstj. hefur á þessum árum fengið yfir 400 millj. kr. í gjöf erlendis frá, og í staðinn fyrir að nota þetta fé að einhverju leyti til þess, að alþýðu manna gæti liðið betur hér á Íslandi, þá hefur hún notað þetta fé til þess að rýra í krafti þess valds, sem hún hafði yfir peningum og auði, lífskjör almennings þess, sem bágast á. Engin ríkisstj., sem hefur haft önnur eins fjárráð eins og þessi hæstv. ríkisstj., hefur notað þau eins illa gagnvart almenningi eins og hún hefur gert. Og nú situr hæstv. ríkisstj. uppi með gildari sjóði en nokkur ríkisstj. áður hefur haft hér á Íslandi. Hún situr uppi með sjóði, þar sem í eru enn þá milli 2 og 3 hundruð millj. kr. eins og í mótvirðissjóðnum. Ísland hefur aldrei verið eins ríkt eins og það er núna. En ekkert af þessu er notað til þess að gera almenningi mögulegt að lífa betur í landinu. Á sama tíma hins vegar sem hæstv. ríkisstj. þannig hefur meiri umráð yfir fé heldur en nokkur önnur íslenzk ríkisstj. hefur haft fyrr, þá gengur hún harðvitugar fram í því að raka fé af almenningi. Ég ræddi um það við 1. umr. þessa máls, hvernig farið hefði verið að viðvíkjandi innheimtu söluskattsins og hvað hart hefði verið gengið þar fram og hvernig það hefði verið látið bitna á verkamönnum og starfsmönnum, m.a. hér í Reykjavíkurbæ, þannig að ríkisstj. hefði bókstaflega pískað atvinnurekendur tillögbrota og brotið þannig 50 ára gömul l. um að greiða kaup vikulega og greiða það út í peningum. En það er ekki nóg með, að hæstv. ríkisstj. hafi gengið svona hart að. Ríkisstj. hefur á sama tíma reytt fé af almenningi án þess að hafa til þess nokkra lagaheimild. Á síðasta ári lætur ríkisstj. taka af almenningi um 60 millj. kr. í bátagjaldeyri; á þessu ári býst ég við, að hún sé búin að láta taka af almenningi yfir 40 millj. kr. í bátagjaldeyri; til samans, frá því að það fyrirkomulag var tekið upp, vafalaust yfir 100 millj. kr. Hún hefur jafnframt pínt almenning til þess að borga út - líklega svona 40 millj. kr. sem þóknun til einstakra aðila fyrir að rukka inn þennan ólöglega bátagjaldeyri. Þannig hefur hæstv. ríkisstj. tekið fé af almenningi án lagaheimildar, sem nemur margföldu því verðmæti, sem deilt er um milli verkamanna og atvinnurekenda í núverandi kaupdeilu. Hæstv. ríkisstj. hefur sem sé bæði tekið fé - og það með ólöglegu móti - af almenningi, sem nemur meiri upphæðum en þeim, sem almenningur nú krefst að fá í kjarabætur, og þar að auki situr ríkisstj. sjálf yfir sjóðum upp á hundruð millj. kr., sem menn héldu að ættu að vera m.a. til þess að bæta að einhverju leyti kjör manna hér á Íslandi, en ekki bara til þess að skapa hér harðvítugra auðvald en menn nokkurn tíma áður höfðu kynnzt. Svo er það eina, sem við höfum heyrt frá hæstv. ríkisstj. af hennar till. í sambandi við launadeiluna, sem yfir stendur, að hún muni gefa ýmis loforð um einhverjar niðurborganir og lækkanir á verði á vörum. En á sama tíma virðist hún áskilja sér áfram að hafa það einræðisvald, sem hún hefur tekið sér ólöglega, til að leggja bátagjaldeyrinn á, - hún vill hafa það vald áfram til að geta lagt bátagjaldeyri á fleiri vörur, en nú er gert, sem þýðir, að hún getur lagt bátagjaldeyri á vörur, sem ekki koma inn í vísitöluna, aukið þannig dýrtíðina á öllum þeim vörum, sem ekki koma inn í vísitöluna, og gert þannig kjör almennings mun lakari en áður. Ég held, að það hefði verið viðkunnanlegra fyrir hæstv. ríkisstj. að ræða öll þessi mál nokkuð við Alþingi, áður en hún reynir annaðhvort að gera mislukkaðar tilraunir til þess að leysa þau sjálf eða lætur allt atvinnulífið stöðvast, þegar sú ábyrgð hvílir á hennar herðum að halda því gangandi. Að vísu er það ekki neitt nýtt um ríkisstj., sem Sjálfstfl. og Framsfl. mynda. Það lá nákvæmlega sama við hér 1944, í september, þegar verkföll stóðu hér yfir þá og þáverandi ríkisstj., sem m.a. hæstv. viðskmrh. átti sæti í, sá engan möguleika til að verða við því að hækka kaup verkalýðsins. Hæstv. viðskmrh. man það vafalaust, að hann lagð þá fram hér ásamt öðrum meðráðherrum sínum stjórnarfrv. fyrir Alþingi, þar sem fyrirskipað var með lögum að lækka kaup um 10%. Þá, í september 1944, sáu hann og framsóknarmennirnir, sem með honum voru í stjórn, ekki neina aðra möguleika og ekki neitt annað svar við verkföllum verkalýðsins. Þá voru þó málin rædd í Alþ. og rædd á milli stjórnmálaflokka. Og þá var það Framsfl., sem skarst úr leik í þeim umr. og hætti öllu samstarfi stjórnmálaflokkanna til þess að reyna að leysa verkfallsmálin, sem þá stóðu yfir. Og hvað gerði Framsfl. þá? Hann skoraði á Sjálfstfl. með bréfi, sem hann sendi í októberbyrjun 1944, að mynda stjórn með sér. Og Tíminn, svo lengi sem hann þá kom út, - það var m.a. prentaraverkfall þá, sem stoppaði blöðin, - lét það í ljós, að það væri um að gera, að atvinnurekendur stæðu sem allra harðvítugast á móti verkamönnum og létu ekki undan kaupkröfum þeirra. Það væri það skaðlegasta af öllu, ef atvinnurekendur yrðu við kröfum verkamanna til kauphækkunar. Það væri betra, að allt atvinnulíf stöðvaðist. Framsfl. sýndi þar sinn hug til atvinnulífsins. Hann reyndi að stappa stálinu í atvinnurekendur til að leggja út í mánaðalöng verkföll, standa í mánaðalöngum verkföllum, eyðileggja atvinnulíf þjóðarinnar mánuðum saman frekar en láta undan. Þá átti þjóðin um 500 millj. kr. í inneignum erlendis, og stór auður var samansafnaður hér innanlands. Engu að síður mátti ekki eiga sér stað að láta verkalýðinn fá nokkurn hluta af þessu. Og Framsfl. skoraði þá á Sjálfstfl. að hætta öllum þessum umr. við verkalýðsflokkana og mynda stjórn með sér, stjórn, sem léti hart mæta hörðu, hvað sem það kostaði fyrir atvinnulífið. Framsfl. tókst ekki þá að fá slíkar till. fram. Honum tókst ekki þá að stöðva atvinnulíf þjóðarinnar mánuðum saman. Sjálfstfl. tók þá höndum saman við aðra stjórnmálaflokka hér á Alþingi og myndaði ríkisstj. til hagnýtingar á þeim innstæðum, sem þjóðin átti erlendis, og það sýndi sig, að það var hægt að hækka kaup verkalýðsins. Það var hægt að tryggja honum góð kjör. Það var hægt að leiða yfir íslenzka alþýðu mesta blómatímabil, sem hún hefur upplífað efnahagslega séð, þótt Framsfl. sæi enga möguleika til þess og Sjálfstfl. væri tvístígandi, sérstaklega sá hluti hans, sem hæstv. viðskmrh. er fulltrúi fyrir. Og ég vil aðeins taka það fram út af því, að ég veit, að hæstv. ríkisstj. fæst ekki til að ræða um þetta öngþveiti, það öngþveiti, sem hún hefur komið þjóðfélaginu í, að það eru sömu möguleikarnir nú til þess að leysa þessi mál eins og voru þá. Það stendur ekki á því, að atvinnurekendur og verkamenn geti komið sér saman, ef þeir fengju að vera frjálsir og lausir við öll afskipti ríkisstj. og ef ríkisstj. léti svo lítið að koma hvergi nokkurs staðar nærri atvinnu- og viðskiptalífi þjóðarinnar. Það var hér áðan verið að fella frv. um sölu og útflutning á vörum, um að gefa Íslendingum frjálst að mega selja vörur út úr landinu, eftir margendurteknar yfirlýsingar um það, að svo framarlega sem Íslendingar hefðu þetta frelsi, þá gætu atvinnurekendur og verkamenn sjálfir komið sér saman um sín mál. En hæstv. ríkisstj. veit, hvað hún mundi missa við það. Einokunarklíkan, sem ræður í okkar landi, veit, hvað hún mundi missa. Hún mundi missa tökin á útflutningnum og innflutningnum og á því að geta rakað til sín fé í skjóli þessa. - Þetta vildi ég aðeins láta koma fram í sambandi við umr. um þetta mál. Hæstv. ríkisstj. hefur haft næga möguleika til þess að ræða þessi mál hér á Alþingi. Það hefur sýnt sig hér áður, þegar þjóðin hefur verið í svipaðri aðstöðu eins og nú, að ef málin hafa verið rædd hérna og ef flokkarnir hafa óháðir fengið að ganga að samningaborðinu, þá hefur verið hægt að finna góðar leiðir út úr vandræðum þjóðarinnar. 

Hv. þm. hefur þá bara skipt um skoðun.

Síðan. Nei, nei, ég sagði, að hún ætti að gera þetta þá, og nú hefur hún ekki reynzt fær um að gera það, eins og ég raunar bjóst nú við fyrir fram. Ég var bara hins vegar að taka fram við hæstv. ríkisstj., hvað það væri, sem henni bæri að gera samkv. l., vegna þess að henni er venjulega ákaflega óljóst, hvað hún á að gera samkv. lögum, og hæstv. viðskmrh. allra manna mest, því eins og hann man sjálfur, þá var það hann, sem gataði í fjárhagsráðslögunum um bátaútvegsgjaldeyrinn. Hann hélt, að hann gæti stuðzt þar við 11. og 12. gr. og seinast við 13. gr., og þær brotnuðu allar saman undan honum, svo að hæstv. viðskmrh. á nú ekki að fara of langt í að reyna að sítera l., því að hæstv. ríkisstj. styðst yfirleitt ekki svo sérstaklega mikið við lög. Hins vegar, eins og ég tók fram áðan, svo framarlega sem stjórnarfl. væru óháðir, þá hefði verið ákaflega auðveit að leysa þessi mál, en það, sem gerir gæfumuninn frá því 1944, þegar þjóðin stóð í svipaðri aðstöðu, er, að báðir þessir flokkar, sem núna ráða landinu, Framsfl. og Sjálfstfl., hlýða erlendum fyrirskipunum, eru báðir háðir erlendu valdi um, hvernig þeir eigi að stjórna efnahagsmálum Íslands. Það er búið að binda þá þannig á klafa í gegnum þær gjafir, sem þeir hafa fengið erlendis frá, að þeir treysta sér ekki til að stjórna atvinnulífi Íslendinga eins og væri heppilegast fyrir þjóðina. Það hefði verið hægt til þess að leysa yfirstandandi deilu að lækka vextina stórkostlega. En ár frá ári hafa vextirnir verið hækkaðir til þess að gera atvinnurekstrinum sem þyngst fyrir, en til þess að safna því stærri sjóðum hjá þeim, sem hafa ekkert að tapa, bæði bönkunum og okrurunum. Og það hefur verið gert í samráði við þann alþjóðabanka, sem hæstv. ríkisstj. er búin að gera okkar þjóðbanka háðan. Það hefði verið hægt að lækka olíuverðið og það miklu meira en um þær 40 krónur, sem hæstv. ríkisstj. var að stinga upp á. Það lá nýlega hérna fyrir, að 120 krónur var vel hægt að gefa eftir, þegar olíuhringarnir hafa verið að semja við innkaupastofnun ríkisins, þannig að það er tiltölulega lítið að tala um það, á sama tíma og olían er að lækka í Bretlandi, að það væri eitthvert stórt framlag hér að lækka olíutonnið um 40 krónur til bátanna. Það hefði verið hægt að minnka stórkostlega þann gróða, sem einokunarhringarnir hér á Íslandi hafa haft. Og það var hægt að gera það áður en núverandi verkfall hófst, svo framarlega sem hæstv. ríkisstj. hefði haft áhuga fyrir að lina dýrtíðina, sem almenningur býr við,á kostnað þeirra auðugustu í þessu landi og erlendis. Hins vegar hefur hæstv. ríkisstj. ekki gert það. Hún hefur haft alla möguleika til þess, en hún hefur ekki gert það, ef til vill vegna þess, að hún tekur meira tillit til þess, sem hennar Benjamín og hans útlendu yfirboðarar segja, heldur en til þarfa íslenzks almennings. Þetta vildi ég láta koma fram í sambandi við þetta mál, sem við ræðum hérna, ekki sízt vegna þess, að ég veit, að hæstv. ríkisstj. treystir sér jafnlítið til þess að standa fyrir sínu máli hér á Alþingi eins og hún treystir sér til þess frammi fyrir fólkinu í landinu. Hún lætur birta blekkingarkenndar áróðurstillögur frá sjálfri sér, útilokar meira eða minna helming landsbúa, sem meira eða minna stendur að því verkfalli, sem núna er háð, frá því að koma fram með sínar skýringar og sínar kröfur í ríkisútvarpinu. Ég álít allt þetta framferði ríkisstj. í sambandi við verkfallsmálin vera hreinustu hneisu, og það er á ábyrgð ríkisstj., hvernig nú er komið efnahagsmálunum í okkar þjóðfélagi. Það var á hennar valdi að leysa þessa deilu áður en hún hófst. Það hefur verið á hennar valdi að leysa hana allan þennan tíma. Og það er uppgjöf hjá hæstv. ríkisstj., þegar hún núna treystir sér ekki til þess að afgr. fjárlög og neyðist nú til þess, eftir öll þau stóru orð fjmrh., að fara fram á það við Alþingi að gefa sér bráðabirgðafjárgreiðsluheimildir, eins og fyrir liggur í þessu frv. Ég vildi sem sé aðeins ítreka þetta við þessa 2. umr. málsins, til þess að hæstv. ríkisstj. hefði nægilega oft tækifæri til þess að koma fram með sínar skoðanir hér á Alþingi í þessum málum, að ræða þessi mál við Alþingi Íslendinga og gripa ekki bara til þess einræðisvalds, sem hún hefur sölsað undir sig á ólöglegan hátt yfir okkar efnahagslífi.