Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjhn. hefur haft þetta frv. til athugunar. Það er leitt að það skuli ekki ganga hraðar með endurskoðun á reikningnum, en raun ber vitni, en ég ætla ekki að fara að gera það að neinu umtalsefni hér. Hins vegar leggur n. það til í áliti sínu, að það verði samþykkt eins og það liggur nú fyrir. Ég ætla svo ekki að gera fleiri athugasemdir hér að sinni.



Herra forseti. Eins og hv. frsm. n. tók fram, þá er þetta frv. um samþykkt á ríkisreikningnum 1945 seint á ferð. Ég hef áður fundið að því sleifarlagi, sem verið hefur á þessu undanfarið. Ég tel það mjög óviðeigandi, að nú á árinu 1949 skuli fyrst vera gengið til fulls frá ríkisreikningnum 1945. Ef nokkurt lag væri á þessu, þá ætti að vera búið að samþykkja reikningana frá 1946 og 1947 núna. Ég vil þá gera hér að umtalsefni nokkur atriði í reikningnum. Nokkrar athugasemdir hafa verið gerðar við hann af yfirskoðunarmönnum Alþ., og geta menn sjálfir skoðað svör ríkisstj. við þeim. Nokkrum atriðum hefur verið vísað til Alþ., án þess að n. hafi gert nokkrar till. þar um. En það eru nokkur önnur atriði, sem ég vildi gera hér að umtalsefni. Á eignahlið efnahagsreiknings er meðal annars talið til eigna, í V. lið 12, ábyrgðalán kr. 963.041.34. Þetta eru útistandandi skuldir hjá 13 aðilum. Stærstu upphæðirnar eru hjá vátryggingarfélögum vélbáta 266.900 kr., Tunnuverksmiðjum 246 þús. kr., Húsavikurhöfn 111.759 kr. og Skagastrandarhöfn kr. 99.839.13, og síðan eru nokkrir smærri liðir. Nú vildi ég spyrjast fyrir um það, og ef til vill geta yfirskoðunarmennirnir gefið um það einhverjar upplýsingar, hvernig gengur með innheimtu á þessum kröfum, sem samtals nema kr. 963.041.34. Við það að lesa yfir reikninginn hef ég komizt að þeirri niðurstöðu, að það eru ýmsar vafasamar eignir teknar upp í eignahlið efnahagsreiknings ríkisreikningsins, t.d. veitti ég því athygli, að meðal útistandandi skulda í V. lið, 22. undirlið, er fé, sem lagt hefur verið út vegna clearingviðskipta kr. 716.656.32 og verðjöfnunar á kolum kr. 159.470,40, talið til eigna ríkissjóðs. Þessar eignir voru jafnháar á ríkisreikningnum 1944, og ég hef jafnvel heyrt, að þær standi enn óbreyttar. E.t.v. hafa endurskoðendur athugað, hvort þarna er um raunverulegar eignir að ræða. Við yfirlesturinn varð ég líka var við ósamræmi og skekkjur, en ég skal aðeins nefna tvo liði, sem ég kom auga á. Samkvæmt reikningi kreppulánasjóðs á bls. 109 telur hann með eignum sínum óhafið ríkissjóðstillag, kr. 343.444.42. Nú hefði átt að færa þetta sem skuld á reikning ríkissjóðs, en sú upphæð finnst þar ekki, og virðist mér því eign hans vera oftalin sem því nemur. Á bls. 111–112 er sérstakur reikningur fyrir Fiskimálasjóð. Þar er talin eign hjá ríkissjóði kr. 2.445.166.58, en á ríkisreikningi er talin skuld við sjóðinn aðeins kr. 85.860.96. Þarna skakkar því um 2 millj. og 360 þús. kr., sem Fiskimálasjóður telur sig eiga hjá ríkinu, en ríkið ekki talið skulda sjóðnum samkvæmt reikningnum. Séu þessar tvær upphæðir lagðar saman, þá nema þær um 2 millj. og 700 þús. kr., eftir því sem ég fæ bezt séð. Ég hef komið auga á þetta við lauslegt yfirlit yfir reikninginn, en ég sé ekki, að yfirskoðunarmennirnir hafi gert neina athugasemd við þetta ósamræmi, sem þarna er. En það er æskilegt, að reikningurinn sé réttur, þegar hann loks kemur eftir 3–4 ár frá því að honum á að vera lokað. Ég hef skrifað með fyrirvara undir nál., og hef ég nú gert grein fyrir því, hvers vegna ég hafði þann fyrirvara. Að vísu er það fleira, sem ástæða væri að ræða í sambandi við þennan reikning, eins og t.d. miklar umframgreiðslur, en á þessu ári hafa gjöldin farið 40% fram úr áætlun fjárlaga, en um það þýðir víst lítið að ræða, úr því sem komið er.



Herra forseti. Hv. þm. V-Húnv. hefur drepið á nokkur atriði reikningsins og finnst þar kenna nokkurs ósamræmis eftir því, sem tölur herma. Þó að maður hafi farið yfir þessar tölur einu sinni, þá kann að vera, að maður geti ekki svarað öllu samstundis í sambandi við þær, þar sem um er að ræða tölur, sem standa í fleiri ár, og þyrfti því að hafa fleiri tölur í kollinum í einu. En það er engu að síður eðlilegt, að hann veki athygli á þessu atriði, og skal ég nú reyna að svara þessu, þó að ég hafi ekki önnur gögn að styðjast við, en reikninginn sjálfan. Viðvíkjandi fyrstu tölunni, þessum 900 þús., þá get ég því miður ekki upplýst neitt um hana. Þá drap hann á verðjöfnun kola. Við höfum ekki ástæðu til annars en að láta þessa upphæð standa sem eign, þar til ákvörðun yrði tekin um að innheimta hana eða annað. Nú skal ég ekkert um það segja, hvort af innheimtu verður eða ekki. En þó að þetta sé mikil upphæð, þá er þó engin nýlunda að færa þetta svona, því að árum saman eru færðar á reikninginn fjárhæðir, sem lánaðar hafa verið og greiddar úr ríkissjóði, en ekki hafa verið greiddar þangað aftur. Um þetta á Alþ. að taka ákvörðun, en við yfirskoðunarmenn höfum ekki talið ástæðu til að leggja til, að Alþ. geri það, fyrr en útséð yrði um það, að þetta yrði ekki greitt. Við höfum heldur ekki fengið neina sérstaka hvöt til þess að hraða þess konar uppgjöri, því að þá sjaldan við höfum gert till. þar að lútandi, þá hefur aldrei verið gerð nein ráðstöfun af hálfu Alþ. til þess. Eigi að síður er ég sammála hv. þm. V-Húnv. í því, að þar sem ekki sé um raunverulega eign að ræða, þá eigi að gera það upp á þann hátt, að það komi skýrt í ljós. Og ég ætla, að það sé rétt, að það liggi till. um þetta frá okkur með þeim reikningi, sem fyrir liggur núna. Þá minntist hv. þm. á tvær tölur, sem eru færsluatriði. Eftir reikningnum er það svo, að það ber á milli í reikningum tveggja stofnana, og það kann að benda til þess, að reikningurinn sé ekki réttur, því að það, sem annar sjóðurinn telur sig eiga hjá hinum, er ekki allt talið til skuldar hjá honum. Nú er það rétt, að reikningunum ber ekki saman, og maður gæti þá ætlað, að reikningurinn sýni þess vegna ekki alveg rétta mynd. En nú þarf þetta ekki endilega að vera svo, því að eftir að annar sjóðurinn hafði lokað sínum reikningi, þá gat vel verið, að hinn væri opinn enn þá. Það gat því skeð, að ríkissjóður hefði greitt þessa upphæð áður en reikningi hans var lokað, en eftir að reikningi fiskimálasjóðs var lokað. Sé þessu ekki þannig varið, þá hefur okkur yfirsézt. Ég vildi aðeins vekja athygli á þessu, að það er oft, að reikningunum ber ekki saman fljótt á litið, og það stafar af því, að sjóðirnir eða einstakar stofnanir loka sínum reikningum fyrr, en ríkisreikningnum er lokað, en þá jafnast það allt saman á næsta ári á eftir. Hvernig þessu er varið í þessu tilfelli, er ég ekki fullviss um, en það er sjálfsagt að taka það til athugunar, hvort ríkissjóði séu þannig ofreiknaðar eignir, en ég gæti þó betur trúað, að hitt sé orsökin, að greiðsla hafi farið fram, eftir að sjóðnum hafi verið lokað hjá stofnununum. Hv. þm. V-Húnv. fann að því, hvað seint gengi með afgreiðslu ríkisreikninganna. Þó að ég sé hér aðili að nokkru leyti, þá skal ég samt fúslega viðurkenna það með hv. þm. V-Húnv., að reikningarnir eru of langt á eftir. En við yfirskoðunarmennirnir þykjumst nú hafa nokkra afsökun. Um þriggja ára skeið höfum við verið í hinu mesta húsnæðishraki og höfum orðið að bíða í marga mánuði eftir því, en þetta hefur nú breytzt, og við erum nú búnir að fá viðunandi húsnæði. En þetta varð samt einmitt til þess að seinka þessum tveim reikningum, 1945 og 1946, en það nær hins vegar ekki til reikningsins 1947, sem hv. þm. V-Húnv. sagði, að ætti að liggja hér tilbúinn fyrir Alþ. til samþykktar. Ég er ekki að andmæla þessu, en þá ætti bara að vera öðruvísi í haginn búið fyrir yfirskoðunarmennina heldur en nú er. Fyrst vil ég geta þess, til þess að forðast allan misskilning, að hvað áhrærir ríkisbókhaldið, þá hafa reikningarnir af þess hálfu alltaf verið í góðu lagi. En hvað áhrærir ríkisstj., þá hefur það nú verið svo, að reikningnum hefur ekki verið lokað fyrr en einhvern tíma á sumarmánuðunum. Reikningnum 1947 var t.d. ekki lokað fyrr en í október í haust sem leið, og er þá eftir að gera hann upp og ganga frá honum. Nú eru fleiri atriði, sem koma inn í hvers konar athugun og endurskoðun, til þess að hún geti gengið fyrir sig. Reikningurinn þarf að vera tilbúinn, því að við getum þá strax byrjað endurskoðunina, áður en reikningurinn er prentaður. Sú byrjun byggist á þeim gögnum, sem frammi liggja, og við getum byrjað að athuga einstakar greiðslur. En hvað áhrærir ýmis önnur atriði, þá veit ég ekki, hve mikið er ætlazt til, að við athugum reikninga fyrir þau ár, sem við höfum ekki verið kosnir til þess að endurskoða. Það er í raun og veru ekki í okkar verkahring að athuga reikninga nema frá því ári, sem við erum kjörnir til. En ég get vel tekið undir það, að eðlilegt væri, að yfirskoðunarmennirnir fylgdust með höfuðatriðum gjaldaliðanna og greiðslum þaðan, en viðkunnanlegt væri þá, að búið væri að kjósa þessa menn til þess nokkru fyrr en venja er,verð ég að segja. Umboðslega endurskoðunin er nú orðin langt á eftir. Ég vil þó geta þess í þessu sambandi, að húsakosti þeirra manna, sem að þeirri endurskoðun stóðu, var mjög ábótavant alveg fram á síðasta haust. Þar urðu margir menn að hýrast saman í litlu herbergi, þar sem þeir urðu að pakka saman öllum skjölum og ganga frá þeim jafnskjótt og þeir höfðu notað þau einu sinni, og ef þeir þurftu að skoða þau aftur sama dag eða daginn eftir, urðu þeir að taka þau upp aftur. Þetta var þannig mjög til þess að hindra umboðslegu endurskoðunina, og þar af leiðandi er það nokkur vorkunn, þó að starfið hafi sótzt nokkuð seint. Og þó að það sé ef til vill nokkurt vorkunnarmál og við hefðum getað gengið rösklegar til verks, þá ætla ég samt ekki að fara að fjölyrða frekar um það eða bera af okkur sök, frekar en ég hef gert. Þó er það eitt atriði, sem ég vil aðeins drepa á í þessu sambandi. Það er ákvæði 43. gr. stjskr., þar sem okkur er uppálagt að kynna okkur eftir beztu getu skjöl og skilríki, eftir því sem þurfa þykir. Og það höfum við reynt að gera eftir okkar beztu getu, þó að vel megi vera, að æskilegt hefði verið, að við hefðum gert það enn þá rækilegar. En auk ákvæða stjskr. erum við bundnir af öðrum ákvæðum. Þar verð ég að gefa þá syndajátningu, að þann lagastaf höfum við brotið. Við höfum farið út yfir þá lagaskyldu, sem okkur var lögð á herðar. Ég vona, að okkur fyrirgefist það, af því að okkur hefur fundizt starfið svo langt á eftir, að við neyddumst til að framkvæma yfirskoðun reikninganna fyrr, en þar er ætlazt til. L. um þetta efni, sem snerta yfirskoðun, eru frá 1931, nr. 61, um ríkisbókhald og endurskoðun. Í 10. gr. segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Fjmrn. ber að láta endurskoðunarskýrslu fylgja reikningum þeim, sem það endurskoðar, þegar þeir eru lagðir fyrir yfirskoðunarmenn ríkisreikningsins. Í endurskoðunarskýrslu skal fram tekið, hvernig endurskoðun hefur verið hagað, hverjar athugasemdir hafi verið gerðar, svör við þeim og úrskurðir, enn fremur sérhvað það viðvíkjandi reikningsskilunum eða rekstri, er fjmrn. telur rétt að vekja athygli á eða gera athugasemdir um til yfirskoðunarmanna.“ Ef við eigum að fara eftir bókstaf l., þá eigum við ekki að skila okkar verki fyrr en við höfum öll þessi gögn. Þetta höfum við krossbrotið s.l. ár, því að ekki hefur legið fyrir nema nokkur hluti þeirra reikninga, sem hin umboðslega endurskoðun hefur átt að skila, og það er þá nýverið, ef það er búin að fara fram hin umboðslega endurskoðun fyrir 1944 á sumum stofnunum ríkisins og því síður fyrir 1945 og 1946. Nú er fjmrn. að reyna að kippa þessu í lag, enda höfum við á það þrýst alvarlega, að þetta geti ekki gengið svona áfram, og hvað áhrærir reikninginn, sem við erum að endurskoða nú, þá er hin umboðslega endurskoðun að verki með hann. Þetta vil ég, að komi fram, svo að hv. þm. sé kunnugt, hvernig þessu máli er varið. Að því leyti sem færsla milli ára hefur átt sér stað, þá höfum við kynnt okkur, hvort það hafi ekki komið fram á næsta ári, svo að það leiðréttist, sem milli hefur borið frá fyrra árs reikningi. Viðvíkjandi tveimur atriðum, sem hv. þm. V-Húnv. vék að, þá skal ég kynna mér það til að sjá, hvernig því er varið, svo að hægt sé að vekja athygli á því í sambandi við ríkisreikninga síðar. Ég vil svo taka undir það með honum, að það væri í alla staði heppilegast og skemmtilegast fyrir þá, sem að þessum málum koma, að ríkisreikningur geti komið fyrir Alþingi sem allra næst þeim tíma, sem hann er fyrir, og upp á alla vitneskju er það auðvitað nauðsynlegt. Ég vil mega vænta þess, að í haust, er þing kemur saman, geti reikningurinn fyrir 1946 og 1947 legið tilbúinn fyrir, þegar þingið byrjar sín störf. Hvenær ríkisreikningnum verður lokið fyrir 1948, skal ég ekki segja, en það er óhjákvæmilegt, að ríkisstj. hraði því að ganga frá reikningnum frá sinni hálfu, svo að hægt sé að færa þann tíma fram, sem reikningurinn kemur fyrir þingið.



Herra forseti. Það var á þinginu 1943, sem ég flutti þáltill. ásamt hv. þm. N-Ísf. í sambandi við endurskoðun ríkisreikninganna, því að þegar ég var nýkominn á þing, þá undraði mig, að árið 1943 var borinn fram ríkisreikningurinn 1939, eða fjórum árum eftir að hann átti að vera fullgerður. Sú till., sem við bárum þá fram, var samþ., en í henni fólst, að endurskoðun ríkisreiknings skuli vera lokið einu ári eftir það ár, sem hann hljóðar upp á. Samkvæmt þessari till. ættum við nú að vera að samþ. ríkisreikninginn fyrir 1947. En hv. 1. þm. Árn., sem er einn af endurskoðendum ríkisreikninganna, hefur fært fram ýmsar ástæður fyrir, hvers vegna ekki hefur verið hægt að fara eftir þeim þingvilja og hvers vegna hefur ekki verið hægt að bæta neitt úr þessu þau 6 ár, sem liðin eru síðan till. var samþ. Kemur þar margt til greina samkvæmt því, sem hv. 1. þm. Árn. segir, að það standi ekki á ríkisbókara, því að allt sé þar í bezta lagi og ekkert á eftir tímanum, sem hann eigi að vinna, en hins vegar sé svo ástatt hjá ríkisstj., að hún loki reikningnum t.d. fyrir 1947 ekki fyrr en í október 1948, og fyrr en búið sé að loka reikningnum, þyki ekki tímabært að fara út í endurskoðunina. Þetta er rétt í öllum aðalatriðum og kannske í öllum atriðum. Þó mætti kannske endurskoða ýmsa liði, þó að reikningur væri ekki alveg fullbúinn. En samt sem áður hefðu endurskoðendur ríkisreikningsins getað byrjað á að endurskoða ríkisreikninginn fyrir 1947 á síðasta hausti, eftir að búið var að loka. Ég er ekki kunnugur, hvað mikil vinna felst í endurskoðun ríkisreiknings, en ég geri ráð fyrir, að hún sé mikil. En ef hægt hefur verið að hefja endurskoðunina í október, þá hefði ég látið mér detta í hug, að hægt hefði verið að hafa lokið þessari endurskoðun í apríl og leggja reikninginn fyrir til samþykktar á þessu þingi. En hvað dvelur ríkisreikninginn fyrir 1946, fyrst endurskoðun ríkisreikningsins fyrir 1947 er þegar hafin? Sennilega er endurskoðun ríkisreikningsins fyrir 1946 búin, og hvers vegna er hann þá ekki lagður fyrir þetta þing? Ég geri ráð fyrir, að þeir yfirskoðunarmenn ríkisreikningsins, sem eiga sæti í þessari d., geti gefið upplýsingar um það. Ég býst við, að hv. 1. þm. Árn., ef hann tekur hér til máls aftur, segi, að þeir hafi ekki getað byrjað að endurskoða ríkisreikninginn 1947 í október, vegna þess að það hafi verið eftir að prenta hann. Það er vísdómur, sem ég fæ ekki skilið, að það skuli verða að prenta reikninginn, áður en byrjað er á endurskoðun. Þetta á sér hvergi stað nema hjá ríkinu. Alls staðar fer endurskoðun reikninga fram, áður en reikningur er prentaður, en þegar endurskoðun er lokið, þá fyrst er hann prentaður. Hvað sem um þetta allt má segja, þá býst ég við, að alþm. hafi enn sömu skoðun og 1943, þegar við samþ. þessa till., og þeir séu óánægðir með þetta. Það er ekki nema nafnið eitt að leggja ríkisreikning fram til samþykktar á Alþingi fjögurra ára gamlan. Það er ekkert hægt að gera nema samþ. hann. Ég held satt að segja, að það sé óhjákvæmilegt að finna hina raunverulegu ástæðu fyrir, hvers vegna þessi endalausi dráttur á sér stað, og reyna að kippa því í lag. Ég heyrði á hv. síðasta ræðumanni, að hann hefur fullan hug á því, en ég held, að þingið geti ekki sætt sig við það lengur, að það sé aðeins góður hugur. Þess verður að óska og þess verður að krefjast, að það sé farið eftir þeim vilja, sem fram kemur í fyrrnefndri þál., að úr þessu verði bætt og á þessu ári verði lagðir fram reikningarnir fyrir 1946 og 1947 og reikningurinn fyrir 1948 yrði lagður fram á þinginu 1950 eða á næsta ári. Þá er þetta komið í það horf, sem ætlazt er til, að það verði, og ég gæti vel unnað hv. 1. þm. Árn. að hafa heiðurinn af því að koma því í það horf.



Herra forseti. Það eru aðeins nokkur orð út af því, sem hv. 1. þm. Árn. sagði. Hann er, eins og kunnugt er, einn af þeim mönnum, sem af hálfu þingsins hafa endurskoðað ríkisreikningana nú að undanförnu. Út af því, sem ég sagði um ósamræmi milli reikninga einstakra sjóða og ríkisreikningsins, þá nefndi hann, að þetta gæti ef til vill verið þannig, að reikningum sjóðanna hefði verið lokað fyrr, en ríkisreikningnum og einhverjar greiðslur hefðu farið fram, frá því er reikningum sjóðanna var lokað og þar til ríkisreikningurinn var gerður. Ég skal ekki lasta, þótt forráðamenn sjóða séu fyrr á ferðinni með reikninga sína en fjmrh., en ég vil benda á, að þetta er ekki frambærileg skýring á því ósamræmi, sem þar er. Þarna eru tveir sjóðir, sem eru eign ríkisins og eru talsverðar upphæðir, og telur ríkissjóður þá með eignum sínum. En fyrir það ósamræmi, sem þarna er, verður hrein eign sjóðanna nokkru meiri ,en verið hefur, og eru þeir færðir með eignum á aðalefnahagsreikningi ríkisins. Fyrir þetta verður eign ríkisins oftalin. Þetta geta endurskoðendurnir athugað nánar milli umr., því að þetta er aðeins 2. umr. málsins. Ég vil benda á, að það væri æskilegt, að slíkt ósamræmi í reikningsfærslu og uppgjöri hjá ríkisfyrirtækjum og ríkissjóði ætti sér ekki stað. Viðvíkjandi þessu máli yfir höfuð og hvað ríkisreikningurinn væri seint á ferðinni, þá gat hv. 1. þm. Árn. þess, að þeim væri seint lokað, t.d. ríkisreikningnum fyrir 1947 ekki fyrr en í október 1948. Það er ástæðulaust fyrir fjmrn. að halda reikningnum svo lengi opnum. En ég vil þó benda á það, eins og þegar hefur verið gert af öðrum, að síðan þessum ríkisreikningi var lokað og til þessa dags er liðið meira en hálft ár, og eitthvað hefði mátt gera á þeim tíma, og það mun vera farið að nálgast tvö ár, síðan lokað var ríkisreikningnum fyrir 1946, og þó höfum við ekki fengið hann enn. Það virðist hafa farið mjög versnandi með ríkisreikninginn, eftir að Sjálfstfl. tók við fjármálastjórninni sællar minningar fyrir 10 árum síðan, því að áður var ríkisreikningurinn miklu fyrr á ferðinni. T.d. á fyrra þinginu 1938 var lagður fram ríkisreikningurinn fyrir 1936 og gengið frá honum á því þingi, en síðan fór þetta fljótlega að versna og hefur verið í þessu slæma lagi síðan.



Það eru aðeins nokkur orð. - Út af því, sem hv. þm. V-Húnv. sagði um milIifærsluna, þá er það alveg rétt, að eftir því sem talið er á eignareikningi ríkisins, þá telur ríkið sig þarna eiga það, sem þessari upphæð nemur meiri eign. Ég þori ekki að segja um það, en ég get hugsað, að ríkið greiði þessar upphæðir til sjóðanna, en taki þær svo til frádráttar á sínum reikningi og þar færist á milli, sem ekki á að vera. Þetta viðurkenni ég alveg. Hv. 2. þm. Rang. vék að því, að sér virtist, að ríkisreikningurinn fyrir 1947 gæti verið tilbúinn, þar sem honum hefði verið lokað í haust í október. Ég segi ekki, hvað kann að vera mögulegt, en ég held, að þá mættu þeir, sem það verk ættu að vinna, ekki gefa sig mikið að öðru, ef þeir ættu á svo stuttum tíma að ganga í gegnum allt, sem þar til heyrir, þar sem ekkert er við að styðjast. Það kann ég ekki við hjá þeim hv. þm., sem tala um, að við eigum að virða að vettugi, þó að við höfum gert það, lagaákvæði, sem okkur ber að fara eftir í okkar starfi, að við eigum að halda áfram með það. Það er fráleitt, að hin umboðslega endurskoðun geti á örstuttum tíma farið yfir reikninga allra stofnana, eftir að reikningum er lokað. Bæði nú og áður höfum við byrjað endurskoðun áður en reikningarnir hafa legið prentaðir fyrir. Hitt er ekki hægt, að skila reikningnum, fyrr en hann liggur prentaður fyrir og hægt er að bera hann saman við fylgigögn og niðurstöðutölur. Það er sá prentaði reikningur, sem yfirskoðunarmennirnir verða að svara til, hvernig ástatt er um. Og hvað áhrærir ríkisreikninginn 1947, þá er ekki enn búið að prenta hann. Það er ekki okkar mál, en ég segi hér frá staðreynd. Fyrir 1948 er hægt að athuga ýmis frumgögn og bera saman ýmislegt, en það er ekki hægt að yfirgefa þetta verk, fyrr en maður hefur aðstöðu til að bera saman niðurstöðutölur við ríkisreikninginn, eins og hann er prentaður. En það er hægt að flýta fyrir sínu verki, og það höfum við gert, eftir því sem við höfum frekast aðstöðu til. Ég ætla svo, að ég þurfi ekki frekar að fjölyrða um þetta. Ég tek undir þær óskir, sem fram hafa komið, að ríkisreikningurinn verði framvegis snemmbúnari, en nú er, því að það er það eina rétta. Það er það, sem þarf að vera, að reikningurinn komi sem allra fyrst fyrir þingið, upp á alla hluti, sérstaklega ef þingið vill láta eitthvað til sín taka þær greiðslur, sem fram hafa farið.



Herra forseti. Hv. 1. þm. Árn. hefur nægar afsakanir á reiðum höndum og telur fjarstæðu að láta sér detta í hug, að ríkisreikningur, sem lokað væri í október, gæti nú legið fyrir þinginu til samþykktar í apríl. Ég bið hv. þm. að virða mér til vorkunnar. Ég er ekki svo gamall og reyndur, að ég geti skilið, að ekki skuli nægja sex mánuðir til þessarar endurskoðunar. Bið ég hann að fyrirgefa mér mitt þekkingarleysi. Ég skal svo láta útrætt um þetta. Ég heyri, að það eru nógar afsakanir fyrir þessum drætti. Það er sama og komið hefur fram á hverju einasta þingi, þegar um reikninginn hefur verið rætt, og er þá ekki um annað að ræða en sætta sig við það. Hinu vil ég mótmæla, sem fram kom hjá hv. þm. V-Húnv., að þetta hefði orðið svona, þegar Sjálfstfl. tók við fjármálastjórninni. Það er eins og fjmrh. hafi þetta á hendi, hvernig endurskoðunin gengur. Skyldu það ekki vera sömu menn, sem vinna í rn. að endurskoðuninni og bókhaldinu 1938 og síðan? Það er barnalegt að slá þessu fram. Ég held, að hv. þm. V-Húnv. láti sér ekki detta það í hug, þó að hann segi þetta. Það er í fyrsta skiptið, sem hann hefur fært fram þessa ástæðu fyrir drættinum.



Það breytir engu, þó að hv. 2. þm. Rang. mótmæli þessu. Staðreyndirnar liggja fyrir, hvað sem þessum mótmælum líður. Vitanlega eru þeir menn, sem vinna að endurskoðuninni í stjórnarráðinu, undirmenn fjmrh. Skal ég svo ekki fjölyrða frekar um þetta.

Flm. (Áki Jakobsson) : Herra forseti. Frv. þetta er, eins og fram kemur í grg., samið af Leigjendafélagi Reykjavíkur og var á sínum tíma sent til allshn. með beiðni um, að hún flytti þetta frv., en það hefur ekki orðið samkomulag um það. Hins vegar taldi ég rétt, að þetta frv. yrði lagt fyrir þingið, til þess að þm. gæfist kostur á að kynna sér það og enn fremur vegna þess, að í frv. eru margar og miklar till. til úrbóta í þessu máli. Höfuðatriði frv. er það í fyrsta lagi, að gert er ráð fyrir, að fram fari skrásetning á íbúðum, svo að fáist heildarmynd um ástand leiguíbúða í hverju héraði fyrir sig, og þetta sé gert í því skyni að hafa fullt kontrol með, að ekki sé tekin ólögleg húsaleiga og að ekki séu leigðar út íbúðir, sem taldar eru gersamlega óhæfar og heilsuspillandi, og að það opinbera geti blandað sér í og komið í veg fyrir slíkt, ef ástæða þykir til, svo að bætt verði úr verstu ágöllunum, svo að ekki sé bráð hætta að því. Þessi flokkun hefur líka aðra þýðingu, því að hún er undirstaða þeirra ráðstafana, sem gera á samkv. II. kafla, sem er um takmörkun á húsnæði með stóríbúðaskatti, en þar segir, að fjölskylduíbúð megi vera - til þess að lenda ekki í skatti - 50 fermetrar að gólffleti að viðbættum 16 fermetrum á hvern meðlim fjölskyldu, sem er umfram tvo og kominn er yfir 7 ára aldur. Þarna er dregið frá gangar og þess háttar, svo að þetta er mjög sæmileg íbúð og stærri en almennt gerðist fyrir stríð, en af hverjum fermetra, sem er umfram þetta, sem segir í gr., á að borga 300 krónur á ári, og á þessi skattur ekki fyrst og fremst að verða til þess að afla tekna, heldur til þess, að menn sjái sér ekki fært að búa í óhóflega stórum íbúðum og láti þá hluta af íbúð sinni öðru fólki í té. Hér eru víða fjölskyldur, sem búa í geysistórum íbúðum, sem reistar voru í stríðinu, en skrásetning og flokkun íbúða samkv. I. kafla verður nokkurs konar grundvöllur þessa stóríbúðaskatts. Nú er gert ráð fyrir, að það fólk, sem vill berast ákaflega mikið á, megi gjarna hafa stórar íbúðir, en þar sem það er mjög óheppilegt þjóðfélagslega séð, þá á að leggja á þennan skatt, en hann skal renna í viðkomandi bæjar- eða hreppssjóð og verður hluti af framlagi þessara aðila til útrýmingar heilsuspillandi íbúða samkv. l., sem sett voru í tíð fyrrverandi ríkisstj., en eins og kunnugt er, hefur sá kafli l., sem fjallar um þetta, raunverulega verið felldur úr gildi, með því að núv. ríkisstj. ákvað að leggja ekki annað fé fram í þessu skyni en það, sem hverju sinni yrði veitt á fjárl. Þetta er ósköp sakleysislegt, en nú er svo komið, að ekkert fé er veitt í þessu skyni, en í þessu frv. er gert ráð fyrir, að bæjar- og sveitarfélög leggi fram fé til útrýmingar heilsuspillandi íbúða, og er þá auðvitað miðað við, að ríkissjóður leggi sinn skerf fram líka. III. kafli er um leigu, og eru höfuðákvæði hans þau að ákveða fasta leigu, og er miðað við brunabótaverð, þannig að í 1. flokki skal leigan vera 6% af brunabótaverði, en það mun vera heldur lægra en húsaleiga er metin nú. Í 2. flokki á leigan að vera 5%, en í 3. flokki, sem eru gallaðar íbúðir, skal leigan vera 3%. Þetta gerir einfaldari alla framkvæmd á eftirliti með húsaleigu, þannig að síður er hætta á okri. - Síðan eru nokkur ákvæði um húsaleigunefnd og verksvið hennar, sem miða að því að greiða deilur húseigenda og leigjenda á einfaldari og hraðvirkari hátt en nú á sér stað. - Ég hef þá getið höfuðatriða frv. og legg til, að því verði vísað til 2. umr. og hv. allshn.