Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Frú forseti. Mér þætti vænna um ef hægt væri að fá hæstv. fjmrh. í salinn.

Það er verið að ná í hæstv. fjmrh. eða láta hann vita að umræða sé hafin hér.

Já. Það var vegna beinnar fsp. eða ítrekunar á fsp. til hans. Ég hef engu öðru við það að bæta. Ég mundi þá bíða þangað til hann er kominn í salinn. Frú forseti. Ég kvaddi mér hljóðs eingöngu vegna þess að það hefur annaðhvort farið fram hjá mér eða þá ekki verið um nein bein svör að ræða hjá hæstv. fjmrh. vegna sölu spariskírteina á komandi fjárlagaári þar sem talað er um í lánsfjárlögum að afla 500 millj. kr. tekna með sölu spariskírteinanna. Það sem maður veit um sölu þessara skírteina er það að ávöxtun þeirra þarf að skila ákveðnum arði til þeirra sem þau hafa í höndum. Maður veit að sala þeirra og umsýsla öll kostar ákveðið fé. Það var t.d., að mig minnir, í umræðu á seinasta ári upplýst að Landsbankinn hafði eytt um það bil 12 millj. þá í auglýsingar sem mestan part voru til komnar vegna sölu spariskírteina. Maður spyr þá hvaða tekna ríkið vænti af þessari spariskírteinasölu. Og maður spyr: Kann það að vera að sölu þessara spariskírteina sé þannig komið í dag að þetta sé orðin umsýsla sem snýst mestan part um sjálfa sig, þ.e. aflar engra raunverulegra tekna til ríkissjóðs? Eins og ég sagði í upphafi máls míns hefur það farið fram hjá mér ef ráðherrann hefur svarað þessu. Hafi hann gert það verð ég að leita í þingtíðindi, en hafi hann ekki gert það væri mér hugarhægra ef hann vildi gera svo vel og svara því í umræðunni.



Hæstv. forseti. Í sambandi við frv. til lánsfjárlaga hefur komið fram hjá hæstv. fjmrh. að a.m.k. sé til athugunar, svo að ekki sé sterkar til orða tekið, að selja Rás 2, Ríkisútvarpið. Í því sambandi vil ég fá ákveðin svör við því hvort þetta er annað og meira en hugdetta ráðherrans í ræðustól eða hvort hér er raunverulega um ákveðna áætlun að ræða og hvort þá má vænta frv. til l. um þetta efni. Skv. útvarpslögunum, sem samþykkt voru í fyrravor, er kveðið svo á að Ríkisútvarpinu skuli skylt að hafa tvær hljóðvarpsdagskrár sem nái til landsins alls þannig að það þarf lagabreytingu til ef hér á að verða breyting á. Þá vil ég einnig beina því til hæstv. ráðh. hvort í þessu felist að einungis stúdíóaðstaða verði seld eða hvort einnig eigi að selja dreifikerfið. Það held ég að sé meginatriði þessa máls. Dreifikerfi Ríkisútvarpsins nær nú um allt land, hinar tvær rásir. Það hefur kostað mikið. Það hefur verið mikið átak hjá Ríkisútvarpinu að koma þessu upp. Ég mundi telja mjög miður að ofan í mjög ákveðnar yfirlýsingar hæstv. fyrrv. menntmrh. á s.l. vori um að efla beri Ríkisútvarpið skuli þessi hugmynd koma upp einungis örfáum mánuðum síðar og hljóta mjög ákveðinn stuðning í stærsta stuðningsblaði hæstv. fjmrh. Ég held að þetta mál sé þess eðlis að við hljótum að taka það mjög alvarlega. 1 því sambandi vil ég einnig óska eftir upplýsingum um hvað á að gera af hálfu ríkisins til eflingar Ríkisútvarpinu þegar felldur er niður tekjuliður þess af innflutningsgjöldum sjónvarpstækja þannig að það liggi ljóst fyrir hvaða stefnu hæstv. fjmrh. og hæstv. ríkisstjórn hafa í þessu máli. Ef ekki fást ákveðin svör við þessu hlýt ég að taka til athugunar hvort mér er fært að samþykkja þá grein í lánsfjárlögum sem kveður á um niðurfellingu þessa fjárlagaliðar til Ríkisútvarpsins.



Hæstv. forseti. Það er ekki ætlun mín að fara að ræða vítt og breitt um frv. til lánsfjárlaga. Það eru fyrst og fremst tvö atriði sem mig langar til að koma inn á. Þá er fyrst að taka þá grein frv. sem varðar hitaveitur. Það skal viðurkennt að það hefur farið nokkur hiti úr þessari umræðu samanborið við það sem var á miðvikudaginn í fyrri viku. Ég vil þó að gefnu tilefni spyrja hæstv. ráðh. að því hverjar tímasetningar eru af hálfu ríkisstjórnarinnar vegna fyrirhugaðra ráðstafana í sambandi við Hitaveitu Akraness og Borgarfjarðar og Hitaveitu Akureyrar. Að því er ég best veit hafa engar dagsetningar komið fram. Ég hygg þó að þær séu einhvers staðar fyrir hendi. Þegar mikilsverð mál eru á ferðinni og til umræðu setja menn sér oft ákveðin tímamörk. Ég kýs að fá að heyra frá hæstv. ráðherra hvort það sé fyrirætlun ríkisstjórnarinnar að undirbúningi verði lokið bráðlega vegna aðgerða í sambandi við Hitaveitu Akraness og Borgarfjarðar og Hitaveitu Akureyrar og hvort tillögur komi fram t.d. í tengslum við afgreiðslu lánsfjárlaga eða fyrr. Þetta er mjög brennandi verkefni. Það brennur á íbúum þeirra svæða sem í hlut eiga. Það er staðreynd. Ég stend hér upp sem stjórnarsinni. Mér er mjög mikið í mun að það fáist lausn á þessum málum undir hatti þessarar ríkisstjórnar, ekki síst vegna þess að ég trúi því að aldrei hafi verið ætlunin önnur en sú að standa við þær yfirlýsingar sem gefnar hafa verið. Ég fer ekki nánar út í hverjar yfirlýsingarnar voru. Það hefur verið komið inn á það fyrr í umræðunni. Síðara atriðið sem mig langar til að drepa á hefur jafnframt verið hér til umræðu og hv. síðasti ræðumaður kom inn á það. Það er varðandi Ríkisútvarpið. Ég hef grun um að samþykkt frv. eða stuðningur sumra a.m.k. við frv. til útvarpslaga á sínum tíma hafi ekki síst verið undir því kominn að staðið yrði við fjárframlög til uppbyggingar Ríkisútvarpsins, þ.e. að ákvæði 22. og 23. gr. laganna yrðu í framkvæmd þegar tímar liðu. Mér segir hugur um að verði sú breyting sem hér er lögð til, verði sú grein að lögum sem er í frv. til lánsfjárlaga, sé forsendan fyrir samþykkt útvarpslagafrv. á sínum tíma í raun brostin. Ég get alveg sagt að mínu leyti byggði ég ekki síst stuðning við frv. einmitt á því að nú voru heitin strengd og menn sáu fram á að það yrði myndarlega tekið á að því er varðar fjárframlög til uppbyggingar Ríkisútvarpsins. Ríkisútvarpið gerir eftir því sem ég veit best áætlanir til nokkurra ára í senn. Mig minnir að það sé til fimm ára í senn. Auðvitað er Fjárlaga- og hagsýslustofnun og fjmrn. fullkunnugt um þessar áætlanir. Í þessu sambandi má minna á að kostnaðaráætlun vegna uppbyggingar langbylgjustöðvar hljóðar upp á 300 millj. kr. Það var fyrirhugað að fara í það verk árið 1989. Ákvæðið í 22. og 23. gr. útvarpslaganna var kannske eina blóðgjöfin sem Ríkisútvarpið fékk eða ætlað var að það fengi í tengslum við samþykkt nýju útvarpslaganna. Ég ætla ekki að fjalla um orð hæstv. fjmrh. um sölu á Rás 2. Ég held að hann hafi varpað þessu fram án þess að það hafi verið þrauthugsað. Hann er að vísu óvanur því, hæstv. fjmrh. Hann er þekktari að því að hugsa sitt ráð áður en hann setur fram skoðanir sínar og hugmyndir. En ég tel að ef mönnum dytti í hug í alvöru að selja Rás 2 mundi ýmislegt annað, sem ætlað hefur verið í sambandi við starfsemi Ríkisútvarpsins, falla um sjálft sig. Við skulum minnast þess að fyrirkomulag á starfsemi Rásar 2 var ekki ákveðið á sínum tíma þannig að það yrði algerlega óbreytt um alla framtíð. Því fer víðs fjarri. Þess hefur verið getið hér í umræðunni að Ríkisútvarpinu er lögskylt að hafa þrjár rásir, þ.e. tvær útvarpsrásir og eina sjónvarpsrás. Jú, gott og vel. Það þyrfti að breyta lögum. En hvað með fræðsluútvarpið? Það var a.m.k. á sínum tíma talið nánast óframkvæmanlegt að stofna til myndarlegs fræðsluútvarps með öðrum hætti en þeim að það væru fyrir hendi tvær hljóðvarpsrásir. Um þetta ætla ég ekki að hafa fleiri orð. En spurning mín um hitaveiturnar er til hæstv. fjmrh. Enda þótt hitaveitumálin heyri í ríkari mæli undir hæstv. iðnrh. er það nú einu sinni svo að slíkar ráðstafanir og ákvarðanir, sem ég hygg að verði óhjákvæmilegar vegna hitaveitnanna, koma við ríkisstjórnina alla. Hæstv. fjmrh. er höfuð fjárhagsmálefna ríkisins og því beini ég þeirri spurningu til hans hvenær ákvarðana er að vænta. Það er mjög mikilvægt að fá það fram.



Virðulegi forseti. Ég skal ekki lengja umræður um of. Það hefur margt athyglisvert komið fram í þessum umræðum, m.a. og kannske sér í lagi varðandi umræðurnar um Ríkisútvarpið sem virðast hafa komið ýmsum í opna skjöldu, m.a. þeim sem standa að þessu frv. til lánsfjárlaga, og ber auðvitað að fagna því ef hv. þm. Framsfl. hafa vaknað af þyrnirósarsvefni í þessu efni og rjúka nú upp til handa og fóta að bera af sér þá ábyrgð sem þeir hljóta að bera á því sem í þessu frv. til lánsfjárlaga stendur. Ég hef hins vegar orðið var við það og það kemur engum á óvart og það veit hæstv. fjmrh. að allar yfirlýsingar um að skerða þjónustu Ríkisútvarpsins, fá hana í hendur einkaaðilum, allar slíkar hugleiðingar koma alveg sérstaklega illa við fólk á landsbyggðinni sem hefur af þessu miklar áhyggjur því að það hefur einfaldlega ekki trú á því, ég held það sé alveg sama í hvaða flokki það er, að einkaaðilar muni keppa að því að gera stöðvar sínar að stöðvum allra landsmanna. Það hefur enga trú á því vegna þess mikla kostnaðar sem þar kemur til nema þá meiningin sé, eins og hv. 9. þm. Reykv. kom hér að áðan, að selja allt heila klabbið, dreifikerfið þar með talið, í hendur þessara aðila og þá sjálfsagt á sanngjörnu verði sem hlyti að verða beint framhald af því. En við skulum vona að á þessu verði breyting þar sem hér hafa komið fram það hörð viðbrögð af hálfu þm. Framsfl. þannig að á þessu verði nokkur leiðrétting. Við fyrri hluta þessarar umræðu svaraði hæstv. fjmrh. fsp. varðandi 18. gr. frá hv. þm. Ragnari Arnalds, þ.e. hvað átt væri við með niðurlagi hennar "Jafnframt falla niður óuppgerðar markaðar tekjur vegna ársins 1985 til Framkvæmdasjóðs fatlaðra skv. 2. tölul. 35. gr. laga nr. 41/1983." Hæstv. ráðh. svaraði því til að hér væri um að ræða umframtekjur af erfðafjárskatti miðað við það sem fjárlög hefðu gert ráð fyrir. Fjárlög gerðu ráð fyrir 25 millj. kr. af erfðafjárskatti í Framkvæmdasjóð fatlaðra, en 35. gr. laganna um málefni fatlaðra er einmitt um það að tekjur Erfðafjársjóðs renni beint í Framkvæmdasjóð fatlaðra. Hæstv. fjmrh. kom ekki með ákveðna tölu um hver sú upphæð væri sem þarna yrði tekin af Framkvæmdasjóði fatlaðra og sett í ríkissjóð. Ég stóð í þeirri meiningu að umræðu væri hér lokið og lagði því fram beina fsp. til hans í Sþ. um hver þessi upphæð væri, enda átti ég kannske ekki von á því að hann hefði þau svör á reiðum höndum nákvæmlega hver upphæðin væri, þær umframtekjur sem af erfðafjárskatti hefðu komið og ættu að fara í ríkissjóð í staðinn fyrir Framkvæmdasjóð fatlaðra. Ég ætla því að víkja að þessu máli með örfáum orðum. Ég veit að viðbrögð stjórnarnefndar um málefni fatlaðra við þessari grein hafa verið mjög hörð. Stjórnarnefndin hefur sent fagráðuneytum sínum, sem eiga öll aðild að stjórnarnefndinni, þ.e. menntmrn., félmrn. og heilbr.- og trmrn., kröfu um að ráðuneytin sjái til þess að þessi upphæð verði greidd í Framkvæmdasjóð fatlaðra og nefndin að segja komist í að deila þessu fjármagni út á þessu ári, enda þörf ærin. Ég veit ekki nákvæmlega hver þessi tala er, ég býst við að hæstv. fjmrh. geti upplýst það hér á eftir, en hér er um að ræða upphæð sem nemur um það bil hálfri þeirri upphæð sem ætluð er til Framkvæmdasjóðs fatlaðra á s.l. ári og það er ekkert smáræði miðað við þau miklu verkefni sem þar eru á ferðinni. Landsþing Þroskahjálpar var haldið um s.l. helgi og gerði ákveðna ályktun um þetta þar sem m.a. var sérstaklega vikið að framlögum í heild til Framkvæmdasjóðs fatlaðra og hver skerðing hefði orðið á honum á síðustu árum. Áður en Framkvæmdasjóður fatlaðra tók gildi 1. jan. 1984 voru það annars vegar Framkvæmdasjóður öryrkja og þroskaheftra og hins vegar Erfðafjársjóður sem veittu fjármagn til sömu framkvæmda. Í þessari skýrslu kemur fram hvert var raungildi framkvæmdafjár á þessum árum sem Framkvæmdasjóður öryrkja og þroskaheftra og Erfðafjársjóður voru í gildi, 1980-1983. Raungildi framkvæmdafjárins á ári var 157 millj. miðað við verðlag 1. des. 1985. En síðustu árin, 1984-1986, aðeins 94 millj. að raungildi á ári. Hér er í raun og veru um miklu meiri skerðingu að ræða en ég hafði áttað mig á, en ég veit að þessi skýrsla, sem unnin er af Bjarna Kristjánssyni, forstöðumanni á Akureyri, og Friðrik Sigurðssyni þroskaþjálfa, er byggð m.a. á upplýsingum og tölum beint frá starfsmönnum hæstv. fjmrh. í Fjárlaga- og hagsýslustofnun. Ef menn bera þetta saman við upphæðina sem var veitt til Framkvæmdasjóðs fatlaðra á s.l. ári, 80 millj. kr., er sú tala meira að segja 14 millj. fyrir neðan meðaltalsupphæðina 1984-86 að raungildi. Ég ætla ekki að fara út í neinar deilur um hverju er hér um að kenna, stjórnarstefnu eða öðru slíku, en ég hlýt, vegna þess að ég þekki nokkuð til velvilja hæstv. fjmrh. til þessa málaflokks og veit það af eigin reynslu, að óska eftir því við hann að þessari heimildargrein, sem er neðst í 18. gr., verði sleppt og Framkvæmdasjóður fatlaðra fái þessar tekjur svo sem hann á að fá samkvæmt lögum. Ég ætla ekki að orðlengja um þetta frekar. Ég treysti á að eindregin áskorun aðalþings Þroskahjálpar, eindregin áskorun frá stjórnarnefnd um málefni fatlaðra verði tekin til greina og þessu fé réttilega skilað aftur á þann stað þar sem það á heima því að verkefnin eru óþrjótandi og skerðingin hefur verið svo mikil á síðustu árum að hér væri aðeins um litla uppbót að ræða á því. Ég trúi ekki öðru fyrr en ég tek á því að hæstv. ráðherra komi a.m.k. vel til móts við þessar kröfur og óskir þessara samtaka.



Virðulegi forseti. Ég skal ekki vera langorður. Það eru aðeins örfá atriði sem ég tel nauðsynlegt að komi fram vegna þeirra umræðna sem orðið hafa, m.a. um Ríkisútvarpið. Það hefur verið mikið gumað af því að nú ætti Kvikmyndasjóður að fá stóraukið fjármagn, 55 milljónir. Allt gott um það. Nauðsynlegt er að efla innlenda dagskrárgerð. En þetta er nú eiginlega sú sama upphæð og Ríkisútvarpið er svipt með þessum lögum. Þá vildi ég fá að spyrja hæstv. fjmrh. tveggja eða þriggja spurninga. Hann sagði að ríkisstjórnin stæði öli að því að svipta Ríkisútvarpið tekjum með þessum hætti. Mér heyrist á hv. þm. Framsóknarflokksins í þessari deild að Framsóknarflokkurinn standi hreint ekkert að þessu. Það væri ágætt að fá þetta á hreint. Í öðru lagi hefur verið spurt og hæstv. ráðherra svarar því hér á eftir: Hvað á að selja? Hv. þm. Haraldur Ólafsson spurði: Á að selja dreifikerfið? Ég vek athygli á því að ef á að selja dreifikerfi Rásar 2 er um leið verið að selja hluta af dreifikerfi sjónvarpsins fyrir allt landið. Hvað er það sem hæstv. fjmrh. ætlar að selja? Í öðru lagi vil ég, áður en ég lýk máli mínu, virðulegi forseti, benda á að um leið og er vegið svona að Ríkisútvarpinu er lyft undir einkastöðvarnar. Mér er t.d. kunnugt um að hæstv. fjmrh. felldi niður öll aðflutningsgjöld af svokölluðum "afruglurum" sem áskrifendur þessarar sjónvarpsstöðvar nýju nota. Ég fékk þær upplýsingar í fjmrn. að hann hefði gert það skv. 6. gr. fjárlaga í ár, lið 3.9. Ég vil, virðulegur forseti, halda því fram að fjmrh. hafi ekki haft neina heimild til að gera þetta. Það er auðvitað álit í lagi að fella niður svona aðflutningsgjöld en til þess þarf hæstv. ráðherra heimildir Alþingis. Og vildi ég nú mælast til þess að hæstv. ráðherra hlustaði á umrædda heimildargrein sem er í fjárlögunum, en hún hljóðar svona: "Að fella niður eða endurgreiða aðflutningsgjöld og sölugjald af tækjum sem flutt eru inn til aukningar á dreifikerfi útvarps" - Þetta er skv. upplýsingum fjmrn. Eru afruglararnir til að auka dreifikerfi útvarps? - "svo og óáteknum filmum, myndböndum og hljóðböndum fyrir útvarp." - Falla þessir "afruglarar" undir það? - "Fjmrn. setur nánari reglur um framkvæmd þessa ákvæðis." Ég fékk þær upplýsingar í fjmrn. í morgun að aðflutningsgjöldin af þessum afruglurum væru felld niður skv. þessari heimildargrein fjárlaganna. Nú spyr ég ráðherrann: Hvernig í ósköpunum er hægt að túlka þetta svona? Þetta er auðvitað lýsandi dæmi um það hvernig nú er vegið að Ríkisútvarpinu, en menn teygja sig út á ystu nöf og lengra sýnist mér, - til þess að hampa hér einkaframtakinu. Þetta er auðvitað dæmi um stefnu ríkisstjórnarinnar gagnvart Ríkisútvarpinu.



Virðulegi forseti. Ég hef áður tekið til máls í þessari umræðu og ætla ekki að lengja hana að mun. Ég tel mig knúinn til þess, af því að umræðan hefur beinst út í málefni Ríkisútvarpsins, að láta koma fram þá staðreynd að Rás 2 nær ekki til alls landsins eins og útvarpslög gera ráð fyrir. Það er brýnt að Ríkisútvarpið snúi sér að því verkefni og fái fjármagn til þess að koma dreifikerfi Rásar 2 til allra landsmanna. Mér er fullkunnugt um að það eru stór svæði, t.d. á Austurlandi, sem njóta ekki Rásar 2 og það er verkefni, sem við þurfum að snúa okkur að hið fyrsta, að ráða bót á því. Ég veit að forráðamenn Ríkisútvarpsins hafa fullan hug á að svo verði. Ég hef ekki heyrt að þetta hafi komið fram í umræð unni, þannig að ég get ekki látið hjá líða að geta um þetta. Ég er þeirrar skoðunar að Rás 2 sé nauðsynleg fyrir Ríkisútvarpið, hún sé nauðsynleg til þess að Ríkisútvarpið geti haldið uppi fjölbreyttri dagskrá, í samræmi við nútímakröfur, fyrir alla landsmenn eins og útvarpslög gera ráð fyrir. Ríkisútvarpið hefur notað Rás 2 til þess að útvarpa þar léttri dagskrá fyrst og fremst, og einnig hefur verið mikið um að þar hafi verið útvarpað beinum lýsingum á íþróttaviðburðum og öðru sem óviðunandi er að nái ekki til allra landsmanna. Nóg er mismununin samt í þessum útvarpssendingum því einkaaðilar hafa ekki áhuga á að ná til alls landsins með sínar sendingar. Ég vildi ekki láta hjá líða að þetta kæmi fram í umræðunni af því að hún snerist inn á þessar brautir. Ég trúi því ekki að fjmrh. hafi tillögur um að selja þessa rás. Ég tók það þannig að þetta væru hans hugleiðingar og að það væri ekki á dagskrá á næstu vikum eða mánuðum að selja Rás 2. Og ég mun a.m.k. ekki greiða þeirri ákvörðun atkvæði.



Frú forseti. Það mun vera rétt sem fram kom í ræðu hv. 8. þm. Reykv. að ég fór ekki mörgum orðum í fyrri hluta umræðunnar um spurningu hans sem lýtur að því hvaða arð þau verkefni gefa sem fjármögnuð hafa verið með sölu spariskírteina. Og ég geri ráð fyrir að hann viti auðvitað svarið sjálfur vegna þess að andvirði seldra spariskírteina er ekki afmarkað til neinna tiltekinna verkefna. Það fer, að svo miklu leyti sem það hrekkur til, til almennra framkvæmda, eða þjónustu, sem kostaðar eru af ríkissjóði. Það má því sjálfsagt stilla svarinu upp á ýmsa vegu. Ef þessir peningar standa undir hlutafjárframlögum til steinullarverksmiðju, svo dæmi séu tekin, skila þeir ekki arði, ef þeir standa undir framlögum til skóla skila þeir þjóðfélaginu mjög miklum arði. Og þannig má auðvitað stilla þessu svari upp eftir því hvaða verkefni menn tiltaka. Álit er það þó meira og minna út í bláinn vegna þess að andvirði seldra spariskírteina er varið almennt til þeirra framkvæmda eða þjónustuverkefna sem ríkissjóður stendur undir. Hv. 9. þm. Reykv. vék að þeim umræðum sem urðu þegar lánsfjárlögin komu til umræðu í síðustu viku og lúta að Rás 2. Það er rétt að rifja upp hvernig sú umræða upphófst. Ég svaraði hv. 5. landsk. þm. á þann veg að þessa spurningu mætti setja fram vegna þess að hann hélt því fram að með lánsfjárlagafrv. væri verið að knésetja Ríkisútvarpið og það hefði mikilvægu hlutverki að gegna í menningarlegum efnum. Undir það hef ég tekið en varpaði því fram að ef menn hefðu áhyggjur af því að það hefði ekki fjármagn til þess að fárfesta til þess þjónustuhlutverks sem það á að sinna í menningarlegum efnum mætti alveg spyrja hvort ekki væri ástæða til að losa um fjárfestingu að því er varðar starfsemi eins og Rás 2 þar sem einkastöðvar geta sinnt því hlutverki. Því hefur verið haldið fram að þetta yrði einhver sérstök árás á landsbyggðina. Ég er allt annarrar skoðunar. Ég minni á að það voru kapalstöðvar úti á landsbyggðinni sem ruddu brautina fyrir frjálsan útvarpsrekstur, framtak manna í litlum sveitarfélögum að koma á kapalsjónvarpi sem höfðu verulega mikil áhrif í þá veru að menn komust fram með þessar hugmyndir. Auðvitað er það svo að um þetta hafa staðið deilur og það er auðvitað ljóst að margir hv. þm. hafa verið á móti útvarpsfrelsi. Og það er ekki nema eðlilegt að þeir haldi sínum sjónarmiðum fram. Af minni hálfu kom alveg skýrt fram í þessari umræðu að ég lagði ekki og hef ekki lagt fram neinar tillögur í þessu efni. Ég varpaði fram þessari spurningu að þetta mættu menn íhuga, að losa fjárfestingu undir þennan hluta af rekstri útvarpsins ef menn teldu að sömu fjármunum væri betur varið til annarra hluta. Almennt séð þá felst í frv. til lánsfjárlaga að þessu leyti aðhald að fjárfestingum Ríkisútvarpsins eins og ákaflega margra annarra stofnana í þjóðfélaginu. Fjárlagafrv. og frv. til lánsfjárlaga gera ráð fyrir að á fjárfestingu sé haft hóf og það gildir auðvitað um Ríkisútvarpið eins og aðrar stofnanir að það verður að sætta sig við það. Það hefur komið fram, m.a. hjá talsmönnum Alþýðuflokksins, að þeir telja að boginn sé of hátt spenntur í útgjöldum hins opinbera. En það stendur hins vegar ekki á því að á öllum þeim sviðum þar sem reynt er að hafa hemil á útgjöldum, þar sem reynt er að hafa hemil á fjárfestingu, standa þeir fremstir í flokki þeirra sem gagnrýna. Og það kemur svolítið spánskt fyrir sjónir þegar menn bera þessar ræður saman, í annarri er gagnrýni á það að útgjöldin séu of mikil, það sé of mikil þensla í fjárlögum og lánsfjárlögum, en svo í hinni ræðunni sem þeir flytja felst harkaleg gagnrýni á hvern einasta lið þar sem aðhalds hefur verið gætt og skornar hafa verið niður fjárveitingar, hvort sem er til þjónustu eða fjárfestinga. Það fer ekki mikið fyrir samræminu í þeim málflutningi. Auðvitað ætla ég ekki að fara að ræða í einstökum atriðum, ef til þess kæmi að Rás 2 yrði seld, hvað ætti að selja þar með eða ekki. Ég tel hins vegar, og stend við það sem ég sagði áður, að ef menn telja að útvarpið sé í þröng til fjárfestingar megi hugleiða að nota þá fjármuni sem þarna eru bundnir. Ef útvarpið vill ekki gera það verður það að sætta sig við að það hefur minna til fjárfestingar til annarra verkefna á þessu ári og verður að taka eitthvað lengri tíma til að ljúka þeim verkefnum sem fyrir hendi eru. Það er eins með Ríkisútvarpið og ýmsar aðrar stofnanir. Hv. 5. þm. Vesturl. innti eftir því hvaða tímasetningar ríkisstjórnin hefði sett vegna erfiðleika sem Hitaveita Akraness og Borgarfjarðar og Hitaveita Akureyrar eiga við að etja. Ég tel rétt að spurningu af þessu tagi sé beint til hæstv. iðnrh. Það sem lýtur að ákvæðum lánsfjárlaganna er spurning um þá heildarupphæð sem þar er um að ræða til hitaveitna í því skyni að þær geti skuldbreytt lánum. Upphæðin sem er í lánsfjárlagafrv. gerir ekki ráð fyrir nýjum fjárfestingum heldur möguleikum til þess að endurfjármagna og skuldbreyta þeim lánum sem einstakar hitaveitur eru með núna. Og í umræðunni hér í byrjun kom skýrt fram að ekki liggja fyrir tillögur um það með hvaða hætti þessari upphæð yrði skipt á milli einstakra hitaveitna. Við höfum talið eðlilegt að sú skipting komi fram í meðferð frv. hér á hinu háa Alþingi, enda þarf enn að afla viðbótarupplýsinga frá einstökum hitaveitum. Það er ekki einungis að þessar stóru hitaveitur eigi við vanda að etja, ýmsar smærri hitaveitur eiga líka við erfiðleika að stríða, m.a. vegna þess að þær eru með lán til sinna framkvæmda sem eiga að endurgreiðast á tiltölulega skömmum tíma. Því er eðlilegt að horfa til þess að auðvelda þeim skuldbreytingar því það verður að ætla þessum fyrirtækjum eðlilegan tíma til þess að endurgreiða stofnkostnað. Að því er varðar atriðið sem hv. 2. þm. Austurl. vék að um Framkvæmdasjóð fatlaðra skýrði ég það í fyrri hluta umræðunnar hvaða ástæður liggja til þessa ákvæðis í 18. gr. frv. Skv. þeim upplýsingum sem ég hef undir höndum mun vera um að ræða u.þ.b. 30 millj. kr. Ég get alveg tekið undir með hv. 2. þm. Austurl. að á þessu sviði bíða fjölmörg verkefni, brýn úrlausnarefni. Ég tel hins vegar nauðsynlegt að við ræðum öðru hvoru hér á hinu háa Alþingi þau miklu verk sem unnin hafa verið á þessu sviði. Og það væri ástæða til þess að við beindum sjónum okkar a.m.k. endrum og sinnum til þeirrar hröðu og miklu uppbyggingar sem átt hefur sér stað á þessu sviði og mikil og brýn þörf hefur verið á. Í þessu efni þurfum við hins vegar að gæta að fleiri hagsmunum. Við verðum hér eins og annars staðar að hyggja að ýmsum öðrum mikilvægum og þörfum útgjöldum og líka að hinu að við verðum að hafa gætur á því hversu miklar byrðar við leggjum á hverju ári á skattgreiðendur. Allt þetta þurfum við að hafa í huga og það hefur verið gert við samningu fjárlagafrv. og frv. til lánsfjárlaga. Það hefur óhjákvæmilega leitt til þess að við höfum ekki komist hjá því að skerða ýmis lög til þess að haf hemil á útgjöldum og komast hjá frekari skattheimtu en þegar er fyrir hendi. Ég vek aðeins athygli á því að það er nauðsynlegt þegar þessi mál ber á góma að menn fjalli ekki einvörðungu um þær skerðingar sem hafa verið framkvæmdar í lánsfjárlögum ár eftir ár, heldur horfum við líka til þess að á þessu sviði hafa mikil verk verið unnin og miklum fjármunum verið réttilega varið til þessara verkefna. Hv. 5. landsk. þm. vék að því að óeðlilegt væri að haga málum á þann veg að hægt væri að koma upp einkasjónvarpsstöðvum sem byggja á trufluðum útsendingum. Ég er ekki þeirrar skoðunar og ég tel að það eigi að haga skattheimtu og gjaldtöku á þann veg að aðstaða sjónvarpsstöðva og útvarpsstöðva sé sem jöfnust. Ég taldi þess vegna eðlilegt að þessi tæki, sem í reynd eru nauðsynleg til þess að dreifing þessa fjölmiðils geti átt sér stað, yrðu undanþegin aðflutnings- og sölugjöldum. Gert er ráð fyrir því í fjárlagafrv. að leitað verði heimilda í þessu skyni. Það er hins vegar annað mál og má taka upp til umræðu, eins og fram kom af hálfu hv. 5. landsk. þm., að þetta ætti ekki að gera og það ætti að reyna að hindra frjálsan útvarpsrekstur og frjálsan rekstur sjónvarpsstöðva með því að leggja á sem hæst gjöld. Annað varð ekki skilið af hans orðum. Um þetta er auðvitað meginágreiningur. Ég er þeirrar skoðunar að það eigi að greiða götu frjálsra útvarpsstöðva og frjálsra sjónvarpsstöðva. Þessi ágreiningur er ekkert nýr af nálinni. Þessi hv. þm. var einn af aðalandstæðingum frjáls útvarpsreksturs, gerði allt sem í hans valdi stóð, þegar það mál var til meðferðar á Alþingi, til þess að bregða fæti fyrir frjálsan útvarpsrekstur  Menn sjá það líka af þessum heiftarlegu viðbrögðum við hugmyndum um að selja Rás 2. Það er nákvæmlega sama hvaða atriði það eru í rekstri ríkisins, ef einhverju á að breyta rísa ýmsir upp og segja að hvergi megi breyta neinu í rekstri þar sem opinberir aðilar hafa einu sinni haslað sér völl. Það eru ekki síst talsmenn Alþýðuflokksins sem þannig tala. Þeir mega ekki til þess hugsa að opinber rekstur sé þannig endurskoðaður. Það er sérstakt að hinir nýju liðsmenn Alþýðuflokksins skuli taka undir þennan málflutning að engu megi breyta í opinberum rekstri, hvergi megi hliðra til eða hugsa sér breytingar. Þegar ríkið er einu sinni farið af stað með opinberan rekstur skuli honum haldið áfram alveg endalaust. Það má ekki einu sinni varpa fram hugmyndum í þá veru að taka slíkt til endurskoðunar. Og það er athyglisvert að hinir nýju liðsmenn Alþýðuflokksins skuli taka undir þessi sjónarmið og vera boðberar þessa kerfishugsunarháttar.



Hæstvirtur forseti. Þessi umræða er farin að verða dálítið merkileg svo ekki sé meira sagt. Það er vissulega rétt hjá hæstv. fjmrh. að þetta er hápólitískt mál og um það hljóta að vera skiptar skoðanir. Og það er einmitt mjög gott að það skuli koma fram nú þegar hvað Sjálfstfl. raunverulega ætlar sér í þessum málum. Ég held að það hljóti öllum að vera augljóst eftir síðustu ræðu hæstv. fjmrh. Ég fékk ekki svör við spurningu minni. Ég fékk ekki svör um það hvað ríkisstjórnin hyggst gera til þess að efla Ríkisútvarpið. Eina svarið sem ég fékk var að það ætti að spara, og það ætti að draga úr kostnaði og það væri eitthvert hófleysi í fjárveitingum. Hvað er hófleysi hjá Ríkisútvarpinu? Er hægt að nefna einhver dæmi um það að illa hafi verið farið þar með fé? Að því fé sem Ríkisútvarpið hefur haft til umráða af auglýsingum og afnotagjöldum hafi verið illa varið? Hefur því fé sem varið hefur verið til uppbyggingar útvarpsins verið illa varið? Skv. þeim upplýsingum sem ég fékk og ég taldi öruggar ætti dreifikerfi Rásar 2 að ná um allt landið en nú er upplýst að svo er ekki. Er það hófleysi, þegar skv. lögum er kveðið svo á að Ríkisútvarpið skuli senda út tvær dagskrár sem nái til alls landsins, að koma ekki þessari dagskrá til landsmanna? Mín skoðun er sú að áður en farið er að ræða um breytingar á þeim útvarpslögum sem samþykkt voru í fyrravor eigi að framfylgja þeim lögum, það eigi að ganga þannig frá að það standist sem þá var samþykkt. Ég er alveg undrandi á þeim málflutningi sjálfstæðismanna að hér hafi verið mikil andstaða gegn útvarpslögunum. Sú andstaða var áreiðanlega ekki frá mér eða hv. 5. landsk. þm. Hann er að vísu fullfær um að bera af sér sakir, en ég held að við höfum átt ekki lítinn þátt í að þetta frv. komst fram. Ég held að ég geti fullyrt að við unnum að því að frv. næði samþykki hér á þingi. Hitt er annað mál að þar voru atriði sem við vildum hafa öðruvísi en ekki náðist samkomulag um. Það náðist ekki samkomulag um ýmis þau efni sem við töldum að væri nauðsynlegt að fjallað væri um í frv. Það var t.d. ekki nokkur lifandi leið að fá inn ákvæði um ráðningartíma útvarpsstjóra. Það var að vísu ekki gert að neinu stórmáli, en ég talaði fyrir daufum eyrum hjá sjálfstæðismönnum og þeim sem höfðu með það mál að gera á sama tíma og unnið er að því að í sem flest störf, meiri háttar störf hjá ríkinu, sé ráðið til ákveðins tíma. Ég nefni þetta bara svona sem dæmi, en það voru fjölmörg önnur sem mætti taka upp, bæði tæknilegs og menningarlegs eðlis. Ég er líka alveg undrandi á því að fram kemur að Rás 2 skili ágóða. Hún gerir meira en að standa undir sér. Hún er ekki baggi á Ríkisútvarpinu. Hvaða ástæða var til þess að losa sig við ríkisstofnun sem ekki kostar ríkissjóð grænan eyri? Ég er furðu lostinn yfir slíkum yfirlýsingum um hófleysi í rekstri Ríkisútvarpsins. Við þurfum bara að gera okkur ljóst að þegar útvarpslagafrumvarpið var samþykkt var um leið ákveðið að efla Ríkisútvarpið. Og ég vil hvetja til þess að það sé gert. Ég vil hvetja til þess að Ríkisútvarpið verði ekki limað í sundur í einhverjum pólitískum tilgangi. Ég er mikill stuðningsmaður þeirrar útvarpsstöðvar sem komin er upp. Um Stöð 2 get ég lítið sagt, ég hef ekki haft tækifæri til að fylgjast með henni. En ég tel það af hinu góða hvernig Bylgjan hefur farið af stað. Þar hefur virkilega kveðið við nýjan og hressan tón. En ég sé enga ástæðu til þess að gefa Bylgjunni eða öðrum slíkum stöðvum einhvern einkarétt á því að safna auglýsingum. Ég tel þvert á móti rétt að Ríkisútvarpið með dreifikerfi sitt og sína stöðu í þjóðfélaginu sitji einnig að þessu, að það verði raunveruleg samkeppni. En það skyldi þó aldrei vera það sem á bak við er að koma í veg fyrir samkeppni, að koma í veg fyrir að hinar nýju stöðvar þurfi að taka á. Er það kannske orðin hin pólitíska hugsun í Sjálfstfl. að einokun komist á í þessu efni? Ég vil minna á hvað er að gerast í Bandaríkjum Norður-Ameríku. Hvernig er með útvarpsstöðvarnar þar? Vitið þið hvað það eru mörg fyrirtæki sem reka stærstu útvarpsstöðvarnar þar? Þau eru 50. Og hvaða fyrirtæki eru það? Það eru stærstu fyrirtæki Bandaríkjanna. Það eru þau fyrirtæki sem framleiða stál, vopn og mat. Það eru fyrirtækin sem hafa hag af því að búa til þá heimsmynd sem Bandaríkjamenn eiga að trúa á. 87% af neysluvarningi í Bandaríkjunum eru í höndum þeirra 500 fyrirtækja sem eiga megnið af minni sjónvarps- og útvarpsstöðvum. Það eru framleiðsluöflin sem ráða þar yfir sjónvarpi og útvarpi. Er það sem við viljum fá? Er það slík staða sem á að koma hér upp? Ég er andvígur því. Ég vil að þessir aðilar fái að reka útvarpsstöðvar og sjónvarpsstöðvar, en það á ekki að vera á kostnað Ríkisútvarpsins. Til þess er það allt of dýrmætt fyrir okkur Íslendinga.



Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir, en ég get ekki látið þeim einstaklega óheiðarlega málflutningi hæstv. fjmrh. ómótmælt að Alþýðuflokksmenn hafi staðið gegn frelsi í útvarpsrekstri. Þetta endurtekur hæstv. fjmrh. hvað eftir annað, væntanlega í þeirri von að einhver trúi honum, en þetta er rangt hjá hæstv. ráðh. eins og allir geta séð sem fletta upp í þingtíðindunum. Hins vegar var af okkar hálfu bent á marga ágalla á þeim útvarpslögum sem eru í gildi. Menn geta gengið úr skugga um það með því að ræða við þá sem fást við útvarpsrekstur. Þeir vita vel af þessum ágöllum. Og þessum lögum þarf að breyta og þau þarf að endurskoða. Hins vegar er mér alveg ljóst að það er afskaplega valt að trúa orðum hæstv. fjmrh., einkanlega þegar hann er að vitna aftur í tímann. Það kom mjög vel í ljós í sjónvarpsumræðunum þegar honum varð það á að vitna í Njáls sögu með þeim hætti sem hann gerði þar.



Virðulegi forseti. Ég kemst ekki hjá því að mótmæla orðum hæstv. fjmrh. sem ósmekklegum dylgjum og óheiðarlegum sem eru hans embætti ekki sæmandi. Mér sýnist að þannig hafi verið staðið að verki varðandi afnám aðflutningsgjalda af svokölluðum afruglurum að engin heimild hafi verið fyrir því í fjárlögum heldur hafi fjmrh. hagað sér líkt og tíðkast í margnefndum Afríkuríkjum þar sem ráðherrar leyfa sér að ganga í ríkiskassann eftir því sem mönnum sýnist án heimilda. Ég minni á að það er Alþingi sem á að gefa heimildir til þessara hluta en ekki velvilji fjmrh. Ég kemst ekki hjá því að benda á að í því fjárlagafrv. sem nú liggur fyrir er þessarar heimildar aflað fyrir næsta ár, en hvað varðar afnám aðflutningsgjalda á þessu ári er engin heimild fyrir því og hefði þurft að afla hennar. Svona umgengni við ríkiskassann er óþolandi og ég tala nú ekki um þann óheiðarlega málflutning sem hæstv. fjmrh. hefur uppi nú varðandi afstöðu annarra manna til frjáls útvarpsreksturs. Það er alveg ljóst að hv. 5. landsk. þm. gerði margar brtt. við nýju útvarpslögin og margt af því hefði mátt samþykkjast, allt. Mörgu var komið til skila og samþykkt, en vissulega hefði mátt betur gera í þeim efnum því þau lög sem nú eru í gildi eru vissulega gölluð og koma til með að þurfa breytinga við þegar menn átta sig á því hversu illa var staðið að verki.



Virðulegi forseti. Já, það er rétt hjá hv. 9. þm. Reykv. að þessar umræður eru orðnar allsérkennilegar. Það er kominn kosningatitringur í þá framsóknarmenn og eftir sæta sambúð þessara ára lofar þetta góðu um veturinn, það gæti orðið líflegt og fjörugt og sambúðarerfiðleikar, a.m.k. á yfirborðinu, fluttir inn í þingsali öðru hvoru og ekki höfum við í stjórnarandstöðunni nema allt gott um það að segja að fá svolítið líf í það því að satt að segja hafa þeir svo samdauna verið á síðustu árum að við höfum alls ekki áttað okkur á því hvor var hvor. Mér þótti það satt að segja dálítið undarlegt hjá hæstv. fjmrh. að tala um útvarpsfrelsið, það hefði til komið eingöngu vegna kapalstöðva úti á landsbyggðinni. Ég verð að segja að mér finnst illa vegið að landsbyggðarmönnum að kenna þeim um þetta vegna kapalstöðva sem auðvitað voru ólöglegar á þeim tíma og hefðu átt að meðhöndlast á þann hátt. En mér finnst enn þá verr vegið að postulum frjálshyggjunnar í Sjálfstfl. að leyfa þeim ekki að eiga einhvern heiður af útvarpsfrelsinu, að hafa þrýst þessu útvarpsfrelsi í gegnum Alþingi. Ég spyr: Hvers á einn af sigurvegurum prófkjörsins hjá Sjálfstfl. í Reykjavík, Guðmundur H. Garðarsson, að gjalda? Það var talin ein höfuðprýði hans í þessu prófkjöri að hann hefði komið frjálsu útvarpi í gegnum Alþingi. Svo segir hæstv. fjmrh. að það sé alls ekki honum að þakka eða öðrum, heldur kapalstöðvum úti á landsbyggðinni. En þetta er kannske meira til að gera sér til gamans vegna þess að hæstv. fjmrh. er í greinilegri þröng í þessu máli vegna ákveðinna yfirlýsinga sem hann vill gjarnan draga í land með en treystir sér kannske ekki almennilega til, ekki síst þegar viðbrögð samstarfsflokksins eru orðin óvenjulega hörð miðað við hvað mjúk lending hefur ævinlega orðið þar ofan á síðustu árum. Ég skal taka undir það með hæstv. fjmrh., svo ég snúi mér að málefnum fatlaðra, að uppbygging í þeim málaflokki hefur verið býsna mikil og margt verið vel gert. Ég held að fáir hafi tíundað ýmislegt af því betur hér á Alþingi en ég þó ég hafi um leið bent á ákveðna skerðingu í þessum efnum. Ég vil þó vekja athygli á að samkvæmt þeirri skýrslu sem ég hef undir höndum og unnin er m.a. í tengslum við starfsmenn hæstv. fjmrh. í Fjárlaga- og hagsýslustofnun hefur aukning á framkvæmdum í þessum málaflokki síður en svo orðið meiri en í öðrum málaflokkum félagslegrar þjónustu. Ég bendi t.d. á það, sem kemur fram í þessari skýrslu, að þessi málaflokkur, málefni fatlaðra, hefur ekki orðið betur úti en það að orðið hefur miklu meiri aukning í málaflokkum eins og bæði dagvistarheimilum og elliheimilum á þessum tíma og þykir mönnum þó ekkert ofgert í þeim málum. Það kom mér einnig á óvart hvað þessi málaflokkur hafði í raun og veru orðið illa úti í þessari aukningu á síðustu árum þrátt fyrir það sem gert hefur verið. Aðeins til skýringa á þessu segir hér í skýrslunni varðandi fimm síðustu árin, 1980-1985, sem ég tók alveg sérstaklega fyrir vegna Framkvæmdasjóðsins, því að þá kemur hann til sögunnar og fer að fjármagna framkvæmdirnar, að "á fjárlögum 1985 er til þjónustu og stofnana, sem voru til fyrir 1980, 138 millj. kr., en til nýrra stofnana og þjónustu, sem hafa orðið til á tímabilinu 1980-1985, 116 millj." Breytingin á þessum tíma varðandi nýjar stofnanir og nýja þjónustu er ekki nema 84%, því miður. Þó að við höfum talið okkur halda nokkuð vel á spöðunum í þessum efnum og orðið hafi gerbylting frá því sem var fyrir 1980, en þar er auðvitað breytingin mest. Ég lýsi vonbrigðum mínum með það að ég gat ekki skilið hæstv. fjmrh. öðruvísi en svo að hann treysti sér ekki til þess að stuðla að því að hluti af þessu fé rynni í Framkvæmdasjóð fatlaðra heldur ætlaði ríkissjóði það eingöngu og treysti honum þá til þess, ef það getur ekki orðið með þessum hætti, að auka verulega við fjárlagaafgreiðsluna núna við framkvæmdafé Framkvæmdasjóðs fatlaðra á næsta ári því þar með getur hann bætt fyrir það sem hann treystir sér ekki til að gera nú.



Virðulegi forseti. Ég var því miður fjarverandi fyrri hluta þessarar umræðu á síðasta fundi hv. deildar og kem því að henni fyrst nú. Ég heyri, eins og ég hafði reyndar áður heyrt í fréttum af umræðum í deildinni, að hér muni hafa verið vegið að einni menningarstofnun þjóðarinnar. Ég vil því ekki láta mitt eftir liggja nú og segja nokkur orð. Það sem hefur borið einna hæst í þessari umræðu eru ummæli hæstv. fjmrh. þess efnis að vel gæti komið til greina að selja Rás 2 Ríkisútvarpsins. Eins og aðrir hafa bent á í umræðunni var það einn upphaflegur tilgangur Rásar 2 að þar væri hægt að koma fyrir annars konar útvarpsstarfsemi en núna er á þeirri rás og Rás 1. Þar má nefna fræðsluútvarp sem mjög miklu máli skiptir, einkum og sér í lagi fyrir þá sem úti á landsbyggðinni búa og eiga langan veg að sækja í framhaldsskóla. Því er útvarpsrás sem sinnt getur fræðsluhlutverki ákaflega mikilvæg í skólamálum framtíðarinnar. Eins mætti nota Rás 2 á þann veg, sem við Kvennalistakonur höfum iðulega rætt hér um í sambandi við útvarpsmál, að leigja út tíma á rásinni til þeirra sem hafa hug á að stunda sjálfstæða dagskrárgerð, þannig að menn geti rekið sín litlu frjálsu útvörp nokkra klukkutíma í viku og þannig stundað það sem við mundum kalla raunverulegt frelsi í útvarpsrekstri, þ.e. að menn hafi aðgang að öldum ljósvakans án þess að þurfa að kosta mjög miklu til þannig að frelsi til útvarpsreksturs byggi ekki á peningum heldur á aðgangi sem öllum er jafnopinn. Frelsi sjálfstæðismanna er hins vegar mælt í peningum og það er ekki nein ný bóla hér í þingsal að heyra það. Ekki var annað að heyra á fjmrh. en að sú ástæða sem hann nefndi fyrir því að honum hugnast að selja Rás 2 sé sú að Ríkisútvarpið sé í heild sinni óarðbært og skili ekki peningum í ríkiskassann. Það eru auðvitað fjöldamargar aðrar ríkisstofnanir sem ekki eru arðbærar í þessum skilningi og skila ekki peningum í ríkiskassann. Við getum nefnt sjúkrahúsin. E.t.v. hefur hæstv. fjmrh. uppi einhverjar áætlanir um að selja þau líka. Þar að auki kemur á daginn í þessum umræðum að Rás 2 mun hreint ekki vera óarðbær í peningum og því ekkert óálitleg fyrir þann fjmrh. sem nú situr í stólnum. Þannig er alveg ljóst að það er ekki frelsishugsjón peninganna sem þarna ræður þegar hæstv. fjmrh. talar um að selja rásina heldur einfaldlega að hann er ekkert sérlega hlynntur Ríkisútvarpinu. Rásin skilar arði, hún er ekki óarðbær í peningum, þannig að það eina sem hlýtur að vaka fyrir hæstv. fjmrh. er að hann kærir sig ekki um að Ríkisútvarpið hafi yfir fleiri en einni rás að ráða. Kvennalistakonur hafa ævinlega viljað styrkja þá menningarstofnun sem Ríkisútvarpið er og þess vegna er ljóst að við munum snúast öndverðar gegn 27. gr. lánsfjárlagafrv. Að lokum vil ég ítreka spurningu sem hv. þm. Eiður Guðnason bar fram í umræðunum áðan og hæstv. ráðh. lét ósvarað þegar hann kom hér í stólinn. Það kom fram í máli hv. þm. að dreifikerfi Rásar 2 og hluti af dreifikerfi sjónvarpsins eru samtvinnuð. Og þá er það spurningin sem hæstv. ráðh. hefur enn ekki svarað: Hvað ætlar hann að selja þegar og ef hann auglýsir Rás 2 til sölu?



Virðulegi forseti. Frv. það sem hér um ræðir á þriðja þskj. fjallar um frídag sjómanna. Það er tiltölulega stutt og einfalt. 1. gr. þess er svo: "Fyrsti sunnudagur í júnímánuði ár hvert skal vera almennur frídagur íslenskra sjómanna. Sé fyrsti sunnudagur í júní hvítasunnudagur skal næsti sunnudagur þar á eftir vera frídagur sjómanna. 2. gr. Lög þessi öðlast þegar gildi." Í grg. með þessu máli kemur fram að frv. sama efnis var flutt á 108. löggjafarþingi, en varð eigi útrætt. Þá fylgdi því grg. þar sem m.a. kom fram að fyrir allmörgum áratugum helguðu íslenskir sjómenn sér fyrsta sunnudag í júní og gerðu hann að sérstökum hátíðisdegi. Þessi dagur hefur hins vegar ekki verið lögskipaður frídagur sjómanna og því ekki almennur frídagur stéttarinnar. Það hefur lengi verið baráttumál sjómanna að þessi dagur yrði lögskipaður frídagur og þessu máli var upphaflega hreyft á Alþingi 1984, þá í formi fsp. til hæstv. sjútvrh. Ráðherra var þá að því spurður hvort hann hygðist beita sér fyrir því að sjómannadagurinn yrði lögskipaður frídagur og að það yrði á yfirstandandi þingi. Í svari sínu sagði sjútvrh. m.a.: "Ég hefi, þrátt fyrir mínar yfirlýsingar, ekki viljað beita mér fyrir því á þessu þingi að svo verði, en tel hins vegar sjálfsagt að taka það upp á næsta þingi, enda er stutt eftir af þessu þingi og ekki öruggt, að slíkt mál næði hér fram að ganga nema mjög góð samstaða væri um það." Þegar fjórar vikur voru eftir af þingtímanum í fyrra og í þann veginn að renna út sá frestur er þm. hafa samkvæmt nýjum þingskapalögum til að leggja fram ný mál án afbrigða fluttu ofanritaðir tveir fyrstu flm., þ.e. Eiður Guðnason og Karl Steinar Guðnason, þetta mál í frumvarpsformi, en það varð eigi útrætt. Í umræðum um málið kom m.a. fram réttilega sú ábending að gera yrði ráð fyrir því í frv. að hvítasunnudagur gæti verið fyrsti sunnudagur í júní og að frídagur sjómanna flyttist þá til. Tillit er nú tekið til þessa í 1. gr. frv. Það kom raunar einnig fram sú ábending að verið gæti að kosningar færu fram um þessa helgi og víst er það rétt að svo gæti farið, en ég hef nú haft um það samráð við forustumenn sjómannasamtaka sem telja enga ásfæðu til að breyta sjómannadegi enda þótt kosningar séu. Það var reyndar svo í vor að það fóru fram kosningar, ef ég man rétt, samhliða því sums staðar. Því hefur einnig verið haldið fram í umræðum um þetta mál að ekki sé unnt að lögbinda frídag sjómanna því að ekki sé unnt að skipa öllum íslenskum farskipum að sigla til hafnar þann dag. Auðvitað hefur engum heilvita manni dottið í hug að frídagur sjómanna, þó lögskipaður væri, ætti að verða til þess að öllum farskipaflotanum íslenska, hvar sem hann væri á heimshöfunum staddur, yrði stefnt til hafnar þann dag. Það hefur engum manni dottið í hug og þarf meira en lítinn kjánaskap til að snúa út úr þessu máli á þann veg eins og reynt var hér í fyrra. En það á ekki að koma í veg fyrir að frídagur sjómanna verði lögskipaður enda þótt hann geti ekki náð til allra farmanna. Flm. þessa frv. eru þeirrar skoðunar að með því að lögskipa sjómannadaginn sem frídag sé Alþingi fyrir hönd íslensku þjóðarinnar að sýna sjómannastéttinni heiður og virðingu sem raunar hefði átt að vera búið að gera fyrir löngu. Virðulegi forseti. Ég hef nú mælt þau orð sem ég tel nauðsynleg til að fylgja frv. úr hlaði, en ég kemst ekki hjá því að víkja að svolítið sérstæðum þætti þessa máls sem kom upp í fyrrasumar þegar í Morgunblaðinu 8. júní er skrifuð frétt á 4. síðu blaðsins þar sem er þriggja hæða fyrirsögn og tveggja dálka frétt: "Sjómannadagurinn verði lögbundinn frídagur framvegis". Ég hef mjög sterkan grun um, virðulegi forseti, án þess að ég geti fullyrt um það, það er ekki getið neins heimildarmanns hér, hver hafi skrifað þessa frétt.

Það væri fróðlegt að heyra það.

Já, mér þætti ekki ólíklegt að hv. þm. Árni Johnsen, sem að hluta til hefur starfað að fréttaskrifum á Morgunblaðinu og virðist eiga þar betri aðgang en flestir aðrir þm., hafi skrifað þessa frétt. Ég get látið mér detta það í hug, en auðvitað get ég ekkert fullyrt það. Hv. þm. verður að leiða okkur í allan sannleika um það hér á eftir, en mér finnst allur keimur og við skulum segja lyktin af þessari frétt gefa það mjög til kynna. Þessi frétt hljóðar svo, með leyfi forseta: "Þeir Guðjón A. Kristjánsson, formaður Farmanna- og fiskimannasambands Íslands, og Óskar Vigfússon, formaður Sjómannasambands Íslands, hafa tekið jákvætt í að vinna að álitsgerð um lögbindingu sjómannadagsins. Með þetta álit til hliðsjónar hyggst Árni Johnsen alþingismaður flytja tillögu á þingi í haust ásamt fleirum um lögbindingu þessa dags sem frídags fyrir sjómenn. Árni Johnsen sagði að það væri ljóst að við lögbindingu sjómannadagsins sem frídags yrði að taka tillit til ýmissa atriða svo sem hvítasunnu og einnig að greina yrði á milli hjá farmönnum og fiskimönnum. Það er augljóst að það gengur ekki að lögbinda frí fyrir farmenn í landi á sjómannadaginn, en það á að vera unnt án teljandi erfiðleika fyrir alla sjómenn landsins sem stunda veiðar. Árni sagði að ýmsir aðilar hefðu á undanförnum árum haft slíka lögbindingu á orði án þess að nokkuð gerðist, en nú kvaðst hann telja lag og hann kvaðst telja að þingmenn úr öllum flokkum mundu taka þessu máli vel. "Það er sannarlega kominn tími til þess að sjómannadagurinn verði lögbundinn frídagur því engin stétt landsins hefur eins óreglulegan vinnutíma og langan", sagði Árni."  Nú er það ekki svo að menn eigi hér neinn einkarétt á hugmyndum, ekki get ég helgað mér neinn einkarétt á þessari hugmynd og dettur það ekki í hug. Hins vegar hafa það verið mannasiðir til þessa í samskiptum þm. að menn taka ekki annarra mál öðruvísi en a.m.k. að segja þeim af því. Það hafa verið þeir mannasiðir sem ríkt hafa hér í samskiptum manna.  Hins vegar spunnust um þetta svolítil blaðaskrif. Ég skrifaði grein í Morgunblaðið tveimur dögum seinna, sagði að Árna Johnsen væri velkomið að gerast meðflm. á frv. okkar þegar við endurflyttum það í haust. Hann hafði hins vegar ekkert frumkvæði í þeim efnum um að hafa samband við okkur og því er þetta frv. nú flutt að nýju. Ég heyri að hv. þm. Árna Johnsen er mjög mikið í mun að fá að taka til máls við þessa umræðu, en ég lýsi því aftur og enn að þetta eru heldur óvenjuleg vinnubrögð. Hins vegar hafa þau gleðilegu tíðindi gerst að okkur var afhentur listi um þau frv. sem ráðherrar hyggjast flytja og á lista þeirra mála sem hæstv. sjútvrh. hyggst flytja er frv. till l. um lögbindingu frídags sjómanna og því ber að fagna. Auðvitað er mér það alveg eitt og okkur flm. hvort frv. okkar er samþykkt eða frv. ráðherrans. Aðalatriðið er að málin nái fram að ganga. Og að því er varðar þá álitsgerð sem vikið var að áðan um að hv. þm. Árni Johnsen hefði beðið þessa tvo heiðursmenn, Guðjón A. Kristjánsson, formann Farmanna- og fiskimannasambandsins, og Óskar Vigfússon, formann Sjómannasambandsins, að gera um þetta mál, er samkvæmt þeim upplýsingum sem ég hef aflað mér ekkert byrjað á henni og sú álitsgerð yrði auðvitað fyrir alla alþm., ekkert einkamál þessa hv. þm. Ég sé ekki ástæðu til, virðulegi forseti, að hafa þessi orð öllu fleiri, en legg til að að þessari umræðu lokinni verði þessu máli vísað til 2. umr. Nú brestur mig raunar minni um það til hvaða nefndar þessu máli var vísað í fyrra, en ég hygg að það hafi verið allshn.



Virðulegi forseti. Ekki ætla ég að elta mjög ólar við hv. þm. Eið Guðnason í geðillskukasti hans í dag. En það er einkennilegt þegar menn tala um smekkleysi að vera með slíkar dylgjur sem hann algjörlega að ástæðulausu. Ef Eiður Guðnason heldur að menn þori ekki að ræða mál og hugmyndir sem varða heill sjómanna og annarra í þessu landi án þess að spyrja hann leyfis er kannske kominn tími til að hann fari að átta sig á því að það gengur ekki upp. Hugmyndir um lögbundinn frídag sjómanna eru ekkert Eiðs Guðnasonar. Þetta er gömul hugmynd sem hefur margoft komið fram. Og þótt fréttamaður hjá Morgunblaði hafi samband við mig er það ekki vegna þess að ég sé gamall fréttamaður á Morgunblaði heldur vegna þess að ég fjallaði um þetta mál í umræðum þegar Eiður Guðnason reifaði það í hv. deild á s.l. vori. Það er undarlegt líka hvernig þessi hv. þm. þarf ætíð að vera að brigsla mönnum um kjánaskap og aulaskap ef hann er ekki einhvers staðar á "frontinum". Þetta er ekki mál sem varðar Eið Guðnason. Þetta er mál sem varðar íslenska sjómenn og er í virðingarskyni við þá en ekki Eið Guðnason. Það kom fram í umræðunum s.l. vor að hv. þm: sagðist ekki hafa gert sér grein fyrir því að það yrði að gera greinarmun á farmönnum og fiskimönnum. Ef menn vissu hvað þeir væru að tala um og þekktu til sjávar alla þætti mundu þeir gera það. Það er mikið atriði þegar mál sem þessi eru unnin að það sé samkomulag um þau og það sé unnið á faglegum grunni. Því miður stenst þetta frv. ekki eins og það er lagt fram, þ.e. það verður að taka tillit til þátta svo sem eins og þess að ekki er hægt að stöðva kaupskip eða menn telja að það sé ekki hægt. Ég tók undir þá tillögu, eins og allir sem tóku til máls og ég býst við að allir hafi gert þegar það hefur verið rætt, að það þarf að finna faglegan og réttan flöt á málinu. Ég hef ekki verið í neinu sýndarmennskukasti í þessu sambandi eins og hv. þm. Eiður Guðnason, og er honum þó alltítt í fleiri málum, heldur leitaði ég samráðs við þá sem helst varðar málið, Farmanna- og fiskimannasambandið og Sjómannasambandið, og bað um samvinnu til að koma málinu fram, ekki vegna þess að ég einn ætlaði að koma því fram, enda hefur það hvergi nokkurs staðar staðið svo hægt sé að skilja þannig, en það hljóta fleiri og eiga fleiri og sem flestir að taka undir þetta mál án þess að vera að stilla sér upp í stafni eins og hv. þm. Eiður Guðnason hefur gert. Það er leitt til þess að vita að kratar í þessari deild skuli tvinna sig þannig saman að vera að búa til einhverja sérstaka stöðu á kostnað sjómanna því þetta er mál sem varðar virðingu sjómanna en ekki einhvern misskilning krata. Það er að vænta innan tíðar vonandi sameiginlegs álits Farmanna- og fiskimannasambands og Sjómannasambands um hvernig eigi að standa að framgangi þessa máls og ég er ekki í nokkrum vafa um að menn munu standa saman um að sigla því heilu í höfn án þess að valda einhverju grútarpusi, eins og hv. þm. gerði áðan. Það er væntanlegt slíkt álit innan tveggja vikna og þá mun ég eða aðrir sjá til þess að það álit verði þá kynnt á réttan hátt í deildinni. Hvað sem líður öðrum þáttum í þessu máli taldi ég skynsamlegt og eðlilegt að kalla þessa aðila til liðs og það þótti þeim einnig. Ég mun því taka þetta mál upp þegar ástæða er til og á þann hátt að sjónarmið sjómannasamtakanna komi fram í þessu máli og það sé hugsað til enda, en það er ekki gert í þessu frv. eins og það er.



Hæstvirtur forseti. Ég sé ekkert athugavert við það þó að menn endurflytji mál á hv. Alþingi. Ég held að það sé venjan. Sannleikurinn er sá að þetta mál kom fram mjög seint á sínum tíma, þess hefur verið getið, og fullkomlega er eðlilegt að endurflytja mál. Hins vegar er það annað að undirbúning hefði að mínum dómi átt að vanda meira við flutning málsins nú. Það var vitnað til hæstv. ráðherra áðan. Hv. 5. landsk. þm. gerði það, 1. flm. þessa frv. til laga um frídag sjómanna, þar sem að því var vikið að þetta væri til umfjöllunar. Nú hefur því verið lýst yfir af hálfu stjórnarinnar með birtingu skjals um þau mál sem flutt verða að frv. verður flutt um frídag sjómanna. Ef ég man rétt gat hæstv. ráðherra um það á sínum tíma, þegar málið var til umfjöllunar hér í þinginu, að óumflýjanlegt væri að hafa gott og náið samráð við hagsmunaaðila. Nú veit ég ekkert um það. Það kann vel að vera að hv. flm. og ekki síst 1. flm. hafi gert það þannig að hagsmunaaðilar séu fullkomlega sáttir við þetta mál eins og það er hér fram sett. Grunur minn er þó sá að það sé nokkuð til í því sem hv. þm. Árni Johnsen sagði í þeim efnum að hagsmunir aðila fari ekki að öllu leyti saman, þ.e. fiskimanna og ýmissa annarra sem sjóinn stunda og þá ekki síst farmanna, og hvað með Landhelgisgæsluna, hvað með Hafrannsóknastofnun? svo dæmi sé tekið. Eins og frv. er sett fram er fyrsti sunnudagur í júnímánuði skv. 1. gr. frv. alveg fortakslaust almennur frídagur íslenskra sjómanna. Í grg. með frv. segja hv. flm. að það sé öllum ljóst að ekki sé unnt að skipa öllum íslenskum farskipum að sigla til hafnar þann dag. M.ö.o.: ég held að það sé óhjákvæmilegt að hafa í slíku lagafrv. undantekningarákvæði sem lúta að þessu. Ég held að það sé allsendis útilokað annað, enda er það í raun viðurkennt í grg. Því hefði ég kosið, af því að málið var til meðferðar á milli þinga, að hv. flm. hefðu athugað það. En að sjálfsögðu verður þetta mál til meðferðar í nefnd og munu þessi atriði vafalaust verða athuguð eins og önnur. Til viðbótar við þetta, þ.e. undantekningarákvæði varðandi aðra en fiskimenn, hygg ég að óhjákvæmilegt sé að hafa ákvæði inni í slíkum lögum um það hvenær skip skuli vera komið til hafnar fyrir frídag sjómanna og þá jafnframt hvenær skip megi í fyrsta lagi láta úr höfn. Ég held að það sé nauðsynlegt að hafa slíka lagasetningu nokkuð skýra. Það kann að vera að hægt sé að koma þeim hlutum fyrir í reglugerð, ég skal ekkert fullyrða um það, en hefði þó talið snyrtilegra að hafa slíkt ákvæði í lögunum sjálfum. Það væri líklega eðlilegra að í frv. væru ákvæði um hvernig yrði farið með ágreiningsefni ef upp kæmu. Slík ágreiningsefni gætu komið upp og þá er hæpið að óvissa sé um hvernig skuli með fara. Ég vil taka fram áður en ég hef lengra mál hér að ég er heils hugar fylgjandi því að frídagur sjómanna verði lögskipaður. Ég vil ekki að neinn fari í grafgötur um hug minn til málsins að því leyti þó ég sé að víkja hér að einstökum atriðum sem ég tel að þurfi að vera fyllri við slíka lagasmíð. Umræður um löghelgun fánadags, um að frídagur sjómanna, ef lögskipaður verður, verði jafnframt lögskipaður fánadagur, hafa orðið í tengslum við umræðu um frídag sjómanna. Nú kann að vera álitaefni hvort slíkur fánadagur yrði löghelgaður í lögum um frídag sjómanna eða að það kæmi undir forsetaúrskurð um fánadaga og fleira eins og aðrir fánadagar. Ég skal engan dóm leggja á það. Virðulegi forseti. Ég vildi í þessari umræðu benda á að þetta frv. þarf að vera ítarlegra. Það þarf að kveða nánar á um framkvæmd frídags sjómanna og það þarf og ekki síður að taka fram ýmis undantekningarákvæði svo að ekki myndist réttaróvissa og að menn viti þann rétt sem þeir eiga á grundvelli slíkra laga.



Virðulegi forseti. Á þessum deildarfundi fer umræðan að minna mjög á að það styttist í kosningar. Það er þannig haldið hér á málum að það virðast vera ýmsar sviptingar á milli manna í þessum efnum og er allt gott um það. Ég kem hér upp til að lýsa stuðningi mínum við að frídagur sjómanna verði tekinn upp og hann lögbundinn. Ég gerði það einnig þegar þetta frv. var lagt fram á síðasta ári og mun standa að því máli. Auðvitað gerum við okkur öll ljóst að þarna er við ákveðið vandamál að etja. Það hefur ekki hvarflað að neinum held ég að lögskipa þann frídag fyrir kaupskip og aðra sem eru í langsiglingum. Við getum ekki ákveðið sérstakan frídag fyrir skip sem eru í langsiglingum. Ég held að rétt sé að undirstrika það. Það verður ekki hægt að gera í framkvæmd nema þá á einhvern annan veg. Hins vegar komumst við ekki hjá því að það verða að vera einhverjar undanþágur. Það væri vandaminnst að koma þessu í framkvæmd með fiskimenn eingöngu. Það væri hægast. Það er spurning hvort á að halda sig við 1. júní eða annan dag. Væri rétt að kanna það betur. Ég veit að flm. og aðrir eru tilbúnir að ræða það. En auðvitað verða að koma umsagnir um þetta og viðtöl við aðila í allshn., sem þessu máli var vísað til, og þar munu engin sjónarmið sett til hliðar heldur fá aðilar tíma til að tjá sig um þessi mál almennt og hvað þeir vilja leggja til. En ég held að við séum öll hér í deildinni, hvernig sem að verður staðið, sammála því að sjómenn fái sinn frídag lögskipaðan. Þeir eiga það skilið, þó fyrr hefði verið.Það þarf að taka á þessu máli á þann veg að þetta verði framkvæmt. Það er oft búið að tala um þetta, en skeður ekki neitt. Þess vegna er ég mjög fylgjandi því að við reynum að fylgja þessu máli eftir og tryggjum að íslenskir sjómenn geti fengið í sem ríkustum mæli sinn eigin lögbundinn frídag. Þess vegna er ég meðmæltur því að þetta mál verði lagt inn í nefndina og við könnum eins og mögulegt er hvernig slíkt má framkvæmast.



Virðulegi forseti. Mér er það mikil furða hversu þetta mál er viðkvæmt hjá einstaka þingmanni. Ég minnist þess að þegar 1. maí var lögbundinn á sjöunda áratugnum var lagagreinin mjög svipuð þessu og þótti eðlilegt. Að það þurfi álitsgerðir um þetta mál er allt gott og blessað. Ég hef reyndar rætt það við formann Sjómannasambandsins og ég hygg að það sé honum mjög að skapi að samþykkja þessa tillögugrein svona. Ef einhver álitsgerð skyldi koma fram er mjög eðlilegt að hún verði tekin fyrir í allshn. og rædd þar. Það hefur engum dottið í hug, a.m.k. ekki okkur flm., að þessi till. verði samþykkt nema kalla til forustumenn sjómannasamtakanna hjá allshn. Þannig ganga mál fyrir sig á Alþingi. Ég tel mjög eðlilegt að gengið verði frá þessu máli sem allra fyrst, ekki reynt að tefja það og eyða því líkt og gert var á síðasta þingi. Það var kannske fullseint fram komið, það má vera, en önnur mál, sem seinna voru flutt, voru þó samþykkt. Ég minnist þess að fyrir nokkrum árum hét sjútvrh. íslenskum sjómönnum því að dagurinn yrði lögbundinn. Það hefur ekki orðið af því enn þá. Hverjir hafa tafið það væri fróðlegt að vita, en við unum ekki við að svo verði lengur. Ég hef ekki aðeins rætt við formann Sjómannasambands Íslands um þetta heldur allmarga sjómenn og hef aðgang að fundargerðum sjómannasamtakanna og ekki minnist ég þess að þar hafi nokkurn tíma komið fram andúð á því að þetta yrði samþykkt. Öðru nær. Það er eðlilegt að frvgr. verði svona. Vissulega mætti breyta henni ef annað kæmi í ljós, en að vera með fullyrðingar um slíkt hér í miklum skaphita er alveg óþarfi. Varðandi framkvæmd þessarar lagasetningar minni ég á að þegar 1. maí var samþykktur sem almennur frídagur verkamanna var gengið frá þeim atriðum sem undanþágu þurftu við í samningum og það er gert líka eftir því sem nauðsyn krefur hverju sinni. Þrátt fyrir að 1. maí sé almennur frídagur og verkalýðsfélögin telji það helga skyldu verkamanna að taka sér frí þann dag eru ýmis störf sem þarf að vinna og er almennur skilningur á að þarf að vinna og þarf að gera. Þannig held ég að þetta þurfi ekki að fara svo mjög fyrir brjóstið á mönnum ef menn eru samþykkir því að sjómenn skuli fá þann heiðursvott að dagurinn verði lögskipaður frídagur. Ef menn eru ósammála því að svo verði geta menn tafið málið, en það er af því illa að svo verði gert. Allar athugasemdir geta komið fram í nefnd og nefndin getur síðan af fullri reisn samþykkt þetta mál íslenskum sjómönnum til sóma og Alþingi einnig.



Það er kannske rétt að benda á að það er stuttur tími eftir af fundartíma í dag. Málinu verður frestað ef ekki tekst að ljúka því fyrir klukkan 4.



Virðulegi forseti. Það hefur stundum verið haldið áfram hér og var síðast gert á miðvikudaginn var þó að klukkan væri orðin 5 eða 6 mínútur yfir 4 þannig að ég óska eftir því að látið verði á það reyna hvort ekki má ljúka málinu. En ég skal vera mjög stuttorður. Ég þakka hv. 3. þm. Vesturl. Valdimar Indriðasyni og hv. 5. þm. Vesturl. Davíð Aðalsteinssyni jákvæðar undirtektir. Ég get því miður ekki þakkað hv. 3. þm. Suðurl. undirtektir hans því satt best að segja hef ég sjaldan orðið vitni að öðru eins orðbragði og hann viðhafði í þingsalnum áðan eða annarri eins vanstillingu eða gönuhlaupi skapsmunanna eins og við urðum vitni að áðan út af jafnlitlu tilefni. Í fyrsta lagi kom fram hjá hv. síðasta ræðumanni, Karli Steinari Guðnasyni, að hann hefði rætt þetta mál við formann Sjómannasambandsins. Í öðru lagi hef ég frá því greint að ég hef rætt þetta mál við formann Farmanna- og fiskimannasambandsins. Þeir höfðu ekkert við þetta að athuga. En það kom jafnframt fram að það var ekkert byrjað að starfa að þeirri grg. sem hv. þm. Árni Johnsen var að guma af í Morgunblaðinu í sumar. Það er sjálfsagt rétt, sem hv. þm. Davíð Aðalsteinsson benti á, að það má gera þetta frv. fyllra að mörgu leyti. Þá verður þetta mjög flókin löggjöf. Það má gera það, en ég held að það sé röng stefna. Það var minnt á áðan að lögin um 1. maí eru aðeins fimm orð held ég. "1. maí skal vera almennur frídagur." Og þetta er hugsað í sömu veru. Þetta er staðfesting og stefnuyfirlýsing um að frídagur sjómanna skuli vera fyrsti sunnudagur í júní að jafnaði. Auðvitað getur reynst nauðsynlegt að setja einhver ákvæði í reglugerð, það má vel vera, en ég held að löggjöfin eigi að vera í þessa veru. Varðandi yfirlýsingu hv. 5. þm. Vesturl. um fánadag á sjómannadag er það alveg rétt, en það ákvæði á heima að ég hygg í forsetaúrskurði um fánadaga þar sem taldir eru upp allir fánadagar. Ég held að ekki orki tvímælis að það á ekki að tína inn í einstök lög ákvæði um fánadaga heldur eiga þau öll að vera á sama stað. En þetta er minni háttar atriði. Ég þakka sem sagt tveimur fyrrgreindum hv. þm. þeirra góðu undirtektir. Auðvitað er það höfuðatriði að þetta mál nái fram að ganga en ekki hver flytur frv. eins og ég sagði áðan.



Virðulegi forseti. Ég hef aldrei gumað af neinni grg. í þessu máli. Ég hafði frumkvæði að því að hafa samband við Sjómannasambandið og Farmanna- og fiskimannasambandið til að þoka þessu máli fram í framhaldi af umræðunni í hv. deild s.l. vor og það er mergurinn málsins. Menn mega tala um orðbragð eins og þeim sýnist, en það er ósmekklegt að vera með slúður í garð manna þegar ekki er hægt að leggja það á borðið að einn hafi gert eitt eða annað. Það er slúður að bera það upp á mig að ég sem gamalreyndur fréttamaður á Morgunblaðinu hafi haft þau forréttindi að skrifa sjálfur frétt og koma henni fram. Það er ósiðlegt slúður. Það er enginn að tala um að skipa nefnd í þessu máli, eins og hv. þm. og nýkrati Stefán Benediktsson sagði. Það er spurning um að fá grg. frá sjómannasamtökunum sem á að tryggja að þetta mál nái fram að ganga, að það nái höfn, og það eru allir sammála um það. En þegar menn eru með persónulegar dylgjur gef ég ekkert undir fótinn, en svara í sömu mynt. Og það er gott að hv. þm. Eiður Guðnason skildi það. Formaður Sjómannasambands Íslands hefur staðfest við mig að þetta frv. eins og það er lagt fram standist ekki að hans mati og það þurfi að lagfæra það. Það sem ég hef sagt er að ég hef lagt mitt af mörkum til að ná fram upplýsingum og þær séu unnar sem geta siglt þessu máli í höfn. Það var lágkúrulegt í garð sjómannastéttarinnar að leggja þetta mál fram eins og hv. þm. Eiður Guðnason gerði í upphafi máls síns. Hann gat horft yfir sviðið og tekið það upp án þess að vera með það slúður sem hann lagði höfuðkapp á í þessu máli.