Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Sjútvn. hefur haft til athugunar undanfarna daga frv. til l. um Fiskveiðasjóð Íslands sem er 254. mál þessa þings. Þegar það var hér til 1. umr. gerði hæstv. sjútvrh. ítarlega grein fyrir þeim breytingum sem frv. gerir á gildandi lögum um Fiskveiðasjóð Íslands og skal ég ekki fara að lengja þennan fund með því að víkja að þeim breytingum. Á fund n. til að ræða frv. komu tveir bankastjórar Útvegsbankans, þeir Jónas G. Rafnar og Bjarni Guðbjörnsson, svo og forstjóri Fiskveiðasjóðs, Sverrir Júlíusson, og lýstu skoðunum sínum eða skoðunum þeirra stofnana, sem þeir veita forstöðu, á frv. Niðurstaðan í n. varð sú að n. mælir samhljóða með samþykkt frv. með örfáum breytingum sem ég ætla að gera hér grein fyrir í fáum orðum. 1. brtt. sjútvn. á þskj. 653 lýtur að 1. gr. frv., en hún hljóðar þannig að á eftir 1. málslið komi nýr málsliður, svo hljóðandi: „Útvegsbanki Íslands skal veita þjóðunum nauðsynlega fyrirgreiðslu og starfsaðstöðu.“ 2. brtt. n. er við 7. gr. frv., en þar leggur n. til að g-liður 7. gr. verði felldur niður. 3. breytingin, sem n. gerir tillögu um, er á 8. gr. frv. þar er lagt til að síðasti málsliður falli niður, en við gr. bætist: „Stjórn Útvegsbanka Íslands ræður aðra starfsmenn sjóðsins en um ræðir í 7. gr. samkvæmt till. forstjóra sjóðsins. Um laun og kjör þeirra gilda sömu ákvæði og um starfsmenn Útvegsbankans.“ 4. og síðasta brtt., sem sjútvn. flytur við frv., er við 10. gr., en lagt er til að við síðasta málslið hennar bætist: „og í ársskýrslu Útvegsbankans.“ Þessar breytingar n. lúta allar að þeirri meginbreytingin sem á frv. verður, að samkvæmt frv. í upphaflegri mynd var gert ráð fyrir því að slíta hin formlegu tengsl sem sjóðurinn hefur haft við Útvegsbanka Íslands, en n. þótti eftir athugun á þessu atriði ekki ástæða til þess að standa að slíkri breytingu. Að sjálfsögðu breytast þá ákvæðin í athugasemdum frv. til samræmis við þær breytingar sem ég var hér að lýsa. Eins og ég sagði, þá standa allir hv. nm. í sjútvn. Nd. að nál. á þskj. 652. Pétur Sigurðsson var fjarverandi afgreiðslu málsins.



Herra forseti. Eins og hv. frsm. sjútvn. sagði, þá stöndum við allir að samþykkt þessa frv. ef þær brtt., sem við flytjum, verða samþykktar. Þessar brtt. fjalla um það að tengsl Fiskveiðasjóðs við Útvegsbankann verði ekki slitin. Það varð að samkomulagi milli mín og annarra í n. að ég stæði að frv. að öðru leyti, þó ég hefði fremur kosið að hafa viss atriði nokkuð öðruvísi. Vil ég aðeins geta eins atriðis, sem er um skipun í stjórn Fiskveiðasjóðs. N. var sett á laggirnar til þess að kanna þetta mál og sitja saman þetta frv., og hún gerði till. um að ekki yrði fjölgað í stjórn Fiskveiðasjóðs, þar yrðu áfram 5. En þarna er bætt inn fulltrúum hagsmunasamtaka, þ.e.a.s. einum fulltrúa frá fiskvinnslunni og einum fulltrúa frá sjómönnum, og síðan er tekinn inn maður sem kemur án tilnefningar, skipaður af ráðh. En hins vegar er annar fulltrúi Landsbankans og annar fulltrúi Útvegsbankans, þessir bankar höfðu tvo fyrir, þeir fara báðir burt. Ég held að það sé til bóta að fulltrúar hagsmunasamtakanna fái sæti í stjórn sjóðsins, en vægi atkvæða þeirra aðila hefði orðið meira, ef þeir hefðu fengið 2 menn af 5, heldur en er gert ráð fyrir nú, að þeir verði ekki nema 2 af 7. En til þess að gera ekki mikinn ágreining og tefja tímann, þá gat ég eftir atvikum fallist á þetta atriði þar sem það stóð til bóta, sú breyting sem gerð var, að því leyti að fulltrúar sjómanna eru í þessu einnig. Hins vegar er varla hægt að afgreiða þetta mál öðruvísi en að geta aðeins um málsmeðferðina. Þegar þetta frv. er sett saman er Útvegsbankinn ekki spurður um eitt eða neitt. Málið er ekki borið undir stjórn eða bankaráð Útvegsbanka Íslands. Og þegar ég hitti hér úti í Landsbanka í gær eða hvort það var Í dag formann bankaráðs Útvegsbanka Íslands, þá hafði hann ekki heyrt getið um málið. Sýnir það að þarna er farið dálítið einkennilega að, vegna þess að í upphafi var Fiskveiðasjóður deild Í Útvegsbankanum. Tengsl Fiskveiðasjóðs og Útvegsbankans voru skert fyrir 14 árum, 1966, og nú með samsetningu þessa frv. var gert ráð fyrir að tengsl Fiskveiðasjóðs við bankann yrðu rofin algjörlega. Þegar slíkt stendur til finnst mér ákaflega undarlegt að ekki skuli haft samband við bankastjóra eða bankaráð, ekki síst með tilliti til þess að þessi fjárfestingarsjóður mun vera sá elsti í landinu, stofnaður fyrir liðlega 70 árum. Hefði þetta mál verið þannig að átt hefði að taka til endurskoðunar stöðu annarra fjárfestingarsjóða gagnvart bönkunum, t.d. Iðnlánasjóðs gagnvart Iðnaðarbanka, Stofnlánadeild landbúnaðarins gagnvart Búnaðarbanka, Byggingarsjóður ríkisins gagnvart Landsbanka o.s.frv., þá væri svo sem ekki mikið við það að athuga þó að þetta hefði verið hluti af ákveðinni heildarstefnu Í málum fjárfestingarlánasjóða. En svo var ekki. Það átti einungis að snúa sér að þessum sjóði. Mér hefði fundist lágmarkið að höfundar frv., en einn þeirra er staddur hér inni í þessari hv. deild, hefðu getað rætt um þetta við bankaráð Útvegsbankans, þó ekki hefði verið nema formanninn. Og annað er það, að þegar hv. sjútvn. þessarar d. fær málið til meðferðar eftir 1. umr., þá vorum við flestir auðvitað í þeirri góðu trú að þetta samráð hefði verið haft. Það gat ekki nokkrum manni dottið í hug að það hefði ekki verið gert, svo sjálfsagt þótti okkur þetta. Og formaður n. vildi bara afgreiða þetta. Eftir nánari athugun, málið var athugað á tveim fundum, var ekki einu sinni stungið upp á því að senda málið hlutaðeigandi aðilum til umsagnar. Landsbankinn lét þarna mann frá sér, Útvegsbankinn sömuleiðis og sjóðurinn algjörlega slitinn úr tengslum við Útvegsbankann og staða starfsfólks sjóðsins hefði orðið ótrygg. Það eru þessi atriði sem ég hef við málsmeðferðina að athuga, og mættu menn gæta þess í framtíðinni að sýna þá tillitssemi þeim aðilum, sem mál varða mikið, að bera þau undir þá, a.m.k. að gefa þeim kost á að segja álít sitt í umsögn.



Virðulegi forseti. Það eru aðeins örfá orð út af ræðu hv. síðasta ræðumanns. Ekki fannst mér hann fara mjög nákvæmlega með það sem gerðist í hv. sjútvn. þegar þetta mál var þar til umr. og fulltrúar Útvegsbankans voru þar og fulltrúar Fiskveiðasjóðs, því Jónas G. Rafnar sagði það og lýsti því þar yfir að sér hefði borist þetta uppkast að frv. nokkuð löngu áður en það var lagt fram á hv. Alþ. Sama kom fram hjá forstjóra Fiskveiðasjóðs, Sverri Júlíussyni, að hann hafði fengið frv.-drögin til athugunar áður en málið var lagt fyrir Alþ. Þannig er það fjarri lagi að þessir aðilar hafi ekki haft aðstöðu eða tíma til þess að kynna sér frv. og koma athugasemdum sínum að við sjútvrh. sem mun hafa haft frumkvæði að því að þessum aðilum bárust drögin að frv. Það er fjarri því að það sé rétt. Að öðru leyti tel ég ekki ástæðu til að orðlengja þessa umr., nema geta þess í lokin að því var yfirlýst af bankastjórum Útvegsbankans á þessum fundi, eftir að þeir höfðu gefið sínar upplýsingar um efni frv., að þeir óskuðu ekki eftir því að fá það sent til umsagnar.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. Þetta er hér um bil nokkurn veginn rétt sem hv. síðasti ræðumaður sagði. En ég vil vekja athygli á því að það var kallað á framkvæmdastjóra Fiskveiðasjóðs og bankastjóra Útvegsbankans eftir fyrsta fund okkar um málið í n., þar sem ég gat alls ekki fellt mig við þá málsmeðferð að hafa ekki samband við þessa aðila og óskaði eftir því að það yrði gert. En eftir að þeir voru búnir að gera grein fyrir sínu máli í gærmorgun, þá sáu þeir ekki ástæðu til þess að tefja málið með því að við þyrftum bara að bíða eftir skriflegri umsögn frá þeim eða öðrum aðilum. En alla vega er málsmeðferðin heldur leiðinleg og þyrfti að haga þessu betur yfirleitt við meðferð slíks máls, og það held ég að hv. þm. Jón Skaftason hljóti að viðurkenna þó hann hafi gert þessa athugasemd áðan.