Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Hæstv. forseti. Áður en umræðan hefst í dag vil ég koma hingað upp og óska eftir því að forseti kalli til fundarins nokkra ráðherra vegna þess að í ræðu minni hér á eftir mun ég óska eftir viðbrögðum til að mynda hæstv. innanríkisráðherra varðandi samskipti sveitarfélaga og ríkisins, hafnirnar og annað í þeim dúr. Ég sé að hér er hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Ég vildi gjarnan að hæstv. fjármálaráðherra væri líka til staðar til að ræða um veiðigjöldin og fjárhæðina og tengsl við tekjuskatt. Ég vildi jafnframt að hæstv. forsætisráðherra sem ber ábyrgð á stefnu ríkisstjórnarinnar væri til staðar. Þá er augljóst að hv. þingmenn sem sitja í atvinnuveganefnd þurfa að vera á fundinum til viðræðu þegar þessi umræða fer fram í dag eins og hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir og Lilja Rafney Magnúsdóttir. Ég sé að hv. þm. Björn Valur Gíslason er hér, hv. þm. Kristján L. Möller,  Ég tel mjög mikilvægt, frú forseti, fyrir umræðuna að þessir hæstv. ráðherrar og þingmenn verði til andsvara og viðræðu í dag svo hægt sé að ræða þetta mál af einhverju viti.

Forseti mun gera ráðstafanir til þess að þeir hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar sem hv. þingmaður hefur tilgreint verði kallaðir hingað í hús.

Frú forseti. Ég vil taka undir með hv. þm. Sigurði Inga Jóhannssyni að það er mikilvægt að þeir sem bera ábyrgð á framlagningu þessa máls, þ.e. hv. samfylkingarþingmenn og þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, séu viðstaddir umræðuna í dag ásamt þeim hæstv. ráðherrum sem hafa lagt svo mikla áherslu á að það gangi fram. Í raun og veru skil ég ekki alveg hvernig fundarstjórn hæstv. forseta er háttað núna þegar tugir mála eru á dagskrá Alþingis og þetta er fimmti eða sjötti dagurinn sem þetta mál er rætt. Við í stjórnarandstöðunni höfum margoft boðið að taka önnur mál fram yfir sem snerta hag heimila og fyrirtækja í landinu en hæstv. ríkisstjórn, framkvæmdarvaldið hefur Alþingi undir hælnum og það á að koma þessu máli í gegn með góðu eða illu. Reyndar er það svo að það fyrirfinnst nær enginn stuðningsmaður við þessi frumvörp hér á landinu 

Frú forseti. Ég vil eindregið taka undir með þeim þingmönnum framsóknarmanna sem töluðu á undan mér undir þessum lið, fundarstjórn forseta, og ítreka óskir þeirra og vil gera þær að mínum. Ég vil gjarnan að aðrir ráðherrar en hæstv. sjávarútvegsráðherra, með fullri virðingu fyrir honum, verði viðstaddir og tel mikilvægt að forsætisráðherra sem hefur mikið um þetta mál að segja sitji með okkur í salnum og taki þátt í umræðunni. Ekki síður vil ég undirstrika afstöðu okkar sjálfstæðismanna og ég veit að þingflokksformaður okkur hefur margítrekað við forseta að það sé hægt að setja þetta mál til hliðar og koma öðrum mikilvægum málum ríkisstjórnarinnar að sem hún leggur áherslu á, hvort sem þau eru í þágu heimila, fyrirtækja eða annarra. Ég vil undirstrika að það er gríðarlega mikilvægt að það komi fram að við erum meira en reiðubúin til að hleypa að öðrum málum enda tel ég ljóst, með hliðsjón af þeirri umræðu sem hefur átt sér stað á umliðnum dögum, að ýmislegt sé hægt að gera í þessu máli til að sátt megi nást.

Frú forseti. Það má taka undir það sem hv. þm. Birkir Jón Jónsson sagði, það er ekki björguleg staða að standa hér sjötta daginn í röð og ræða þetta mál þó að það þarfnist svo sannarlega umræðu og margar ágætar og efnislega fínar ræður hafi verið haldnar. Það má færa rök fyrir því að málið sé að verða nokkuð vel ígrundað og það hefur komið vel fram í umræðunni, frú forseti, að ekki ber mikið á milli. Í prinsippinu er stuðningur við þetta mál. Það er stuðningur við að innheimt sé veiðigjald af nýtingu á sameiginlegri auðlind þjóðarinnar. Fyrri ríkisstjórn tók þetta veiðigjald upp. Nú hefur gjaldið verið hækkað. Það er deilt um forsendurnar og um það hvað gjaldið eigi að vera hátt, en það er hins vegar engin lausn að taka málið af dagskrá og hleypa öðrum fram fyrir. Það leysir ekki málið. Deilan stendur eftir um það hvernig við eigum að lenda því og á hvaða forsendum við eigum að byggja. Þess vegna er eina leiðin til lausnar að stjórnarandstaðan gangi fram af sanngirni í samningum sínum við meiri hlutann um það hvernig eigi að lenda málinu. Það er það sem málið snýst um. Það er engin lausn að taka það af dagskrá. Við þurfum að finna leiðina að því 

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir með hv. þm. Björgvini G. Sigurðssyni. Ég held að í grundvallaratriðum séum við sammála um þá hugmynd að stofna til einhvers konar veiðiskatts sem útgerðir í landinu muni greiða. En ég er algerlega ósammála honum um að stjórnarandstaðan sýni einhverja ósanngirni í þessu máli. Ég tel stjórnarmeirihlutann fara fram af miklum yfirgangi í málinu. Við höfum boðið upp á að málið verði tekið aftur inn til nefndar núna og unnið með það. Ef það er svo stutt á milli manna eins og hv. þingmaður vísar til ættum við að hafa manndóm í okkur á þingi að hætta þessari vitleysu, þessu karpi sem stjórnarmeirihlutinn stendur fyrir með meðferð sinni á málinu. Það kom fram hjá hv. þm. Magnúsi Norðdahl, yfirlögfræðingi ASÍ, í nótt að hér er náttúrlega verið að brjóta vinnulöggjöfina. Ég vil í þessari stuttu ræðu minni beina þeirri fyrirspurn til hæstv. forseta 

Virðulegi forseti Það er mikilvægt að menn taki aðeins spúlinn á dekkið í þessu máli og ég vil taka undir orð hv. þm. Björgvins G. Sigurðssonar um að þoka því áleiðis. Það er að vísu ekki nóg að mínu mati að gera það með samningum í bakherbergjum. Málið þarf að fara í ferli og meira samráð þarf að hafa við alla hagsmunaaðila. Það þarf ekki að taka langan tíma. Það eru mörg atriði sem menn eru sammála um í þessu frumvarpi en það eru ákveðin prinsippatriði sem þarf að slípa til og það eru prinsippatriði sem skipta mjög miklu máli. Það er alveg klárt mál, virðulegi forseti, að stjórnarandstæðingar verða ekki barðir til hlýðni um að ljúka þingi á kostnað hagsmuna sjávarútvegsins, fjöreggs þjóðarinnar.

Virðulegi forseti. Ég held að það megi fullyrða að það er ágætur samhljómur meðal þingmanna um að koma þessu máli í skynsamlegri farveg. Vandinn er sá hvernig málið bar að til þingsins, hversu illa það var unnið og illa undirbúið og það hefur verið staðfest af öllum þeim sem hafa fjallað um málið að upphaflegur búningur frumvarpsins var þannig að það hefði sett sjávarútveginn á Íslandi í fullkomið uppnám og voða og byggðirnar hringinn í kringum landið sömuleiðis. Það er ekkert skrýtið þótt við þingmenn tökum tíma í að ræða þetta mál, mál sem barst hingað svo illa undirbúið. Það er skylda okkar að ræða það í hörgul til að koma í veg fyrir að gerð verði slík mistök. Við þingmenn Sjálfstæðisflokksins höfum lagt til að gert verði hlé á umræðunni og málið fari til nefndar. Þær tillögur sem þar hafa komið fram verði sendar til umsagnar sérfræðinga í háskólasamfélaginu og til þeirra sem gerst þekkja til í sjávarútvegi. 

Frú forseti. Ég kem hingað upp til að ítreka þá spurningu sem hv. þm. Jón Gunnarsson beindi til frú forseta um það hversu lengi þingfundur eigi að standa í dag. Fyrir mörgum dögum síðan gerði ég ráðstafanir um að fara austur á land í dag og vera viðstaddur stækkun álvers Alcoa á Reyðarfirði sem mun fjölga störfum þar um tugi og veitir svo sannarlega ekki af því. Nú er það svo að mér ber skylda sem þingmaður að vera viðstaddur þingfund og ég er að reyna að átta mig á því hvenær þingfundi mun ljúka og hvort mér gefist tóm til þess að fljúga austur vegna þess að ég hafði gert ráðstafanir sem þingmaður til að verða viðstaddur á þessum gleðilega degi. Síðustu þrjú ár í atvinnusögu Íslendinga hafa ekki beinlínis verið mjög gleðileg en þarna er ljós í myrkrinu sem var kveikt undir forustu framsóknarmanna og sjálfstæðismanna á sínum tíma. Það er eðlilegt að forseti svari okkur 

Forseta hefur ekki gefist tóm enn þá til að taka málið almennilega á dagskrá þannig að við skulum huga að þeim efnum þegar málið er komið á dagskrá.

Frú forseti. Ég get tekið efnislega undir með hv. þingmönnum Árna Johnsen og fleirum um að nauðsynlegt sé að ræða málið mjög ítarlega og það hefur verið gert hérna og margar fínar og efnislegar ræður verið haldnar og málið hefur skýrst mjög. Til að fara betur yfir það í nefndinni blasir við að ef um það er beðið verður málið tekið inn á milli umræðna. Þess vegna er ekkert því til fyrirstöðu að mínu mati að ljúka 2. umr. því 3. umr. er alltaf eftir. Það er engin ástæða til að fresta málinu í miðri 2. umr. heldur er eðlilegt að hún gangi fram. Þetta er sjötti dagur umræðunnar og ef menn telja þörf á því þá gengur málið til nefndar á milli umræðna og svo komum við aftur í 3. umr. þar sem hér getur geisað löng og mikil umræða ef þingmenn telja þörf á því. Það hefur komið fram í andsvörum og ræðum að í meginatriðum er sátt um prinsippið, gjaldtökuna sem slíka. Forsendunum hefur verið breytt frá því að málið kom fram fyrst og nú er bara eftir að lenda því. 

Frú forseti. Varðandi þá hugmynd sem kom fram í máli hv. þm. Björgvins G. Sigurðssonar þá vitum við sem erum í stjórnarandstöðu að reynslan af því að reyna samkomulag við ríkisstjórnina í miðri umræðu og slíta 2. umr. er ekki góð. Það er fátt sem heldur þegar kemur að samkomulagi. Þess vegna er mikilvægt að stjórnarandstaðan hafi vissu fyrir því að það verði haldið í þessu máli. Ég vil undirstrika að þótt umsagnir umsagnaraðila um þetta frumvarp gefi ríkisstjórninni algera falleinkunn teljum við sjálfstæðismenn að við eigum ekki að vera hrædd við að setja málið í nefnd í miðri umræðu, gera hlé á umræðunni og leita álits helstu umsagnaraðila og þeirra sem best þekkja til á þessum tillögum og um leið gera það sem við höfum alltaf sagt að við viljum gera: greiða fyrir öðrum mikilvægum málum ríkisstjórnarinnar. Til þess erum við meira en reiðubúin.

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á því að þakka forseta fyrir að taka vel í það að kalla til fundarins hæstv. ráðherra og þingmenn sem þetta mál varðar sérstaklega. Ég vil líka taka undir orð hv. þm. Björgvins G. Sigurðssonar og met það mikils að menn skuli vera tilbúnir að koma hingað upp og ræða það hvernig við leysum þetta mál. Satt best að segja hefur sá svipur sem hefur verið á umræðunni síðustu sólarhringa ekki verið sá að menn séu að nálgast hver annan heldur hefur spennan aukist og líkurnar á því að menn nái niðurstöðu minnkað með hverjum klukkutímanum og með hverjum deginum. Það er mikilvægt að höggva á hnútinn. En til að auka trúverðugleikann og traust milli manna verða menn að ganga fram af miklum heilindum og bæði stjórnarliðar og stjórnarandstaðan verða að vera tilbúin að setjast yfir málið og finna á því sameiginlega fleti. Ég hef trú á því að það sé hægt en þá verða menn líka að vera tilbúnir að gefa eftir á öllum vígstöðvum og ekki síst á þetta við um hæstv. forsætisráðherra. Þess vegna ítreka ég að hæstv. forsætisráðherra komi hingað til fundarins.

Virðulegi forseti. Ég vil taka fram að ef virðulegur forseti ætlar sér að leggja þetta mál upp eða breyta með einhverjum hætti farvegi þessa máls í þinginu á þeirri forsendu að fyrir liggi einhver grundvallarsátt um allar forsendur þessa máls tel ég rétt og mér skylt að taka það fram að ég er ekki sáttur við margar af þeim grundvallarforsendum sem lagðar eru, hef ekki verið sáttur við þær og mun ekki verða sáttur við þær.

Frú forseti. Ég er að sjálfsögðu ósammála síendurteknum ummælum hv. þm. Illuga Gunnarssonar sem hefur hin verstu orð um allan þennan málatilbúnað, ég læt nægja að segja það einu sinni. Síðan á mánudag höfum við reynt að ná einhverju samkomulagi við minni hlutann um að 2. umr. um þetta tiltekna stjórnarfrumvarp mætti ljúka og það færi til atvinnuveganefndar og yrði þar skoðað í samhengi við frumvarp um stjórn fiskveiða. Menn eru sammála um að æskilegt væri að farið yrði yfir þau saman. Síðan á mánudag höfum við reynt að gera stjórnarandstöðunni ýmis tilboð í þessum efnum. Það hefur komið fyrir ekkert og stjórnarandstaðan hefur talað hér í 70, 80 klukkustundir nú þegar við 2. umr. um þetta stjórnarfrumvarp og er þetta þó frumvarp sem ég held að allir átti sig á að þarf að fá afgreiðslu. Það tengist forsendum fjárlaga yfirstandandi árs, ríkisfjármálaáætlun næstu ára og það hefur ekki verið venjan að leggja stein í götu þess að til dæmis tekjuöflunarfrumvörp fjárlaga næðu fram að ganga. Þau eru afgreidd á ábyrgð meiri hluta og hann biður ekki neinn að bera pólitíska ábyrgð á því. 

Hæstv. forseti. Staðan í þinginu er flókin, ekki bara vegna þessa máls sem hér liggur fyrir heldur vegna fjöldamargra mála sem komu frá ríkisstjórninni á síðustu stundu og eru umdeild. Sum tengjast, önnur ekki. En ríkisstjórnin tók þá ákvörðun á síðustu mögulegu frestdögum í lok mars, byrjun apríl að setja inn tugi mála sem mörg hver eru afar umdeild og krefjast mikillar umræðu. Það veldur því að ástandið í þinginu er óvenjuerfitt þessa vordaga. Auðvitað er mikilvægt að menn finni einhvern flöt á því en það verður auðvitað ekki samkomulag um það ef meiri hlutinn ætlar bara að hafa sitt fram, valta yfir stjórnarandstöðuna, valta yfir umsagnaraðila og valta yfir sérfræðinga sem tjá sig um þessi mál.

Virðulegi forseti. Ég biðst afsökunar á þessari töf sem varð af óviðráðanlegum orsökum eins og allir sáu. Ég vildi bara árétta þau sjónarmið sem fram hafa komið, að við erum með öll þessi mál í mjög vandræðalegri stöðu og ég held að okkur sé það öllum ljóst að ljúka þarf þessu máli með einhverjum hætti og finna á því viðunandi lausn. Ég met það svo sem mikils að gerðar hafi verið breytingar á því frumvarpi sem nú liggur fyrir varðandi veiðigjöldin. Ég tel að ýmsar þær breytingar séu sannarlega til bóta. Það er hins vegar alveg ljóst mál að eins og málin hafa þróast og við höfum séð í umræðunum sem staðið hafa um allnokkurt skeið er ekki komin sú niðurstaða sem leitt getur til samkomulags í þessum efnum. Þess vegna væri skynsamlegast allra hluta vegna að gera hlé núna á umræðunni sem er að hefjast á þessum laugardagsmorgni og reyna að freista þess að finna þá lausn sem dugar til þess að þessi mál geti gengið áfram í einhverri bærilegri sátt svo við verði unað og atvinnugreinin sjávarútvegur geti borið þau gjöld sem sérstaklega er ætlunin að setja byrðar á.

Virðulegi forseti. Það hefur ekki farið fram hjá þingmönnum að ummæli hv. þm. Björns Vals Gíslasonar þar sem hann brigslaði mér um að hafa verið drukkinn í ræðustól Alþingis fyrr í vikunni hafa haft ákveðnar afleiðingar í samskiptum hans við þingmenn Sjálfstæðisflokksins. Hv. þm. Björn Valur Gíslason kom í ræðustól daginn eftir og baðst afsökunar á þessum orðum sínum en hann gerði það á þeim grunni að ég hefði neitað því sjálfur að hafa verið drukkinn í ræðustól, sem er rétt. Ég las síðan blogg frá hv. þingmanni á Smugunni þar sem hann orðar þetta með öðrum og meira viðeigandi hætti. Þar staðfestir hann það að ég hafi ekki verið drukkinn og  Ég vil fara fram á það við virðulegan forseta að hv. þm. Björn Valur Gíslason fái að tala hér með skýrum hætti úr ræðustól Alþingis og gefa yfirlýsingu í þeim dúr 

Virðulegi forseti. Ég vil ítreka þann skilning okkar stjórnarliða að við höfum með ýmsum hætti reynt að koma til móts við þau sjónarmið sem reifuð hafa verið í þessari umræðu, lagt á borðið ýmsar hugmyndir sem falið geta í sér lausn á þeim viðfangsefnum sem þingið stendur frammi fyrir í dag og hefur gert undanfarna daga. Það er rangt og það er leitt að heyra þingmenn stjórnarandstöðunnar væna okkur stjórnarliða um að brjóta samkomulög áður en þau eru gerð og er það ekki þeim viðkomandi þingmönnum til tekna að mæla svo um. En ég ítreka að ýmis sjónarmið hafa verið reifuð um hvernig er hægt að finna lausn á þessu máli og það stendur ekki á okkur stjórnarliðum að vinna að því. Hér er með einföldum hætti hægt að ljúka 2. umr. og menn geta svo sest niður og reynt að komast að lausn um þetta mál og einnig varðandi breytingar á fiskveiðistjórn sem liggja nú fyrir nefndinni.

Virðulegi forseti. Hluti af þeirri upplausn sem verið hefur í þinginu undanfarnar vikur er vegna þess að sá mikli fjöldi mála sem ríkisstjórnin lagði fram á síðustu stundu var illa undirbúinn, mál komu inn í nefndir áður en vinnu var lokið í ráðuneytum og undirbúningi sem eðlilegur er fyrir framlagningu mála. Það hefur tafið framgang málanna. Hæstv. sjávarútvegsráðherra segir að minni hlutinn vilji ekki vera minni hluti. Því er nú ekki breytt í stöðunni en það er engin spurning að minni hlutinn á að verja og sækja rétt til þess að unnið sé skynsamlega að málum. Hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hefur nú sjálfur langa reynslu í þeim efnum og hefur ekki brugðist á þeirri vakt. Það skiptir miklu máli að stóru málin fái mikla umræðu 

Virðulegi forseti. Það er öllum ljóst að þingstörfin eru í miklum hnút. Hv. þingmaður og þingflokksformaður Samfylkingarinnar Magnús Orri Schram sagði að það væri möguleiki að ljúka þessari umræðu og að við færum saman yfir það hvernig hægt væri að leysa þessi mál. Stjórnarandstaðan hefur oftar en einu sinni og oftar en tvisvar boðið að hlé yrði gert á þessari umræðu til að menn settust niður og skoðuðu hvort hægt væri að ná samkomulagi. Því hefur verið hafnað. Ég las frétt í Morgunblaðinu í morgun, það var að vísu hraðlestur en ég gat ekki annað séð en að þar væri haft eftir hæstv. forsætisráðherra að ekki yrði meira gefið eftir í þessum málum. Ég verð að viðurkenna að mér þykir það ekki vera vísbending um að þar sé mikill sáttahugur.

Virðulegi forseti. Hugmyndir um veiðigjald eru ekkert nýjar af nálinni. Það var ágæt upprifjun sem fram kom hjá hv. þm. Einari Kristni Guðfinnssyni um tildrög þessara hugmynda, þeirrar hugmyndafræði sem að baki liggur, og ég geri það að umtalsefni í fyrri hluta ræðu minnar. Á sínum tíma var það einkum Alþýðuflokkurinn sem lagði áherslu á að taka upp slíkt veiðigjald. Þær hugmyndir byggðu á þeirri kenningu og reyndar á þeirri staðreynd að of mörg skip sóttu Íslandsmið og hér voru of margar fiskvinnslur og spurningin var hvernig rétta ætti þann vanda. Hugmyndin sem lá að baki veiðileyfagjaldinu var sú að með því að leggja á gjald og hafa það nægjanlega hátt mundi hluti fiskvinnslunnar og hluti útgerðarinnar ekki standast það gjald og dytti út úr greininni, en þau fyrirtæki sem væru hagkvæmari fyndu leiðir til að auka hagkvæmni sína eftir að gjaldið væri lagt á og héldu áfram rekstri, sú var hugmyndin. Þegar þessar hugmyndir voru settar fram fór enginn í grafgötur með að gengi slík gjaldtaka fram yrði um að ræða þessa þróun, enda var lagt upp með það. Sá var tilgangur gjaldtökunnar að fækka útgerðarfyrirtækjum og fækka fiskvinnslufyrirtækjum. Þeir sem lögðu þessa leið til og þeir hagfræðingar sem töluðu fyrir þessu bættu fleiru við. Þeir bentu á að sem mótvægisaðgerð væri eðlilegt að gengi íslensku krónunnar mundi falla, enda væri við því að búast þegar samkeppnisstaða svo stórs hluta sjávarútvegsins mundi raskast svo mikið. Menn gerðu sér sem sagt grein fyrir því að það yrði ekki afleiðingalaust að leggja jafnmikið gjald á greinina og það mundi hafa áhrif bæði á fjölda fyrirtækja og á gengi íslensku krónunnar. Þá var hugmyndin sú að veiðigjaldið sem rynni í ríkissjóð yrði síðan notað til þess að lækka skatta á almenning til að mæta þeim búsifjum sem fylgdu því að gengi íslensku krónunnar mundi falla, sem er nokkuð athyglisvert og þeir hv. þingmenn sem mælt hafa frumvarpinu bót mættu hafa það hugfast. Með öðrum orðum, þeir sem mæltu fyrir upptöku veiðileyfagjaldsins, forustumenn Alþýðuflokksins á árum áður, og þeir hagfræðingar sem studdu þar við gerðu sér ljóslega grein fyrir afleiðingum þess að taka upp gjald með þessum hætti og stóðu margir gegn því. Sjálfstæðisflokkurinn stóð gegn því, Framsóknarflokkurinn stóð gegn því og Alþýðubandalagið stóð gegn því. Ég tel að þau rök sem flutt voru gegn þessum hugmyndum, gegn tillögum Alþýðuflokksins, eigi jafn vel við núna og þau áttu þegar þessar hugmyndir voru ræddar hvað mest hér á árum áður. Í grundvallaratriðum hefur ekkert breyst. Vissulega sveiflast afkoma sjávarútvegsins til og frá, það árar stundum vel og stundum illa. Lögð hefur verið á það áhersla af hálfu ríkisvaldsins að það sé sjávarútvegsins sjálfs að sveiflujafna, gæta þess að leggja fyrir og greiða niður skuldir þegar vel gengur þannig að menn komist í gegnum óumflýjanlegar niðursveiflur þegar þær koma. Grundvallarþættir málsins eru því þeir hinir sömu og áður og hafa í engu breyst. Það sem kemur á óvart og þarfnast einhvers konar skýringa er hvers vegna arftaki Alþýðubandalagsins, stjórnmálahreyfingin Vinstri hreyfingin – grænt framboð, skuli hafa umpólast í þessu máli. Vitnað hefur verið til orða forustumanna hreyfingarinnar og hægt er að finna fjölmörg dæmi um vasklegan og vel rökstuddan málflutning gegn þessum hugmyndum Alþýðuflokksins. Sá málflutningur bar einkum og sér í lagi það yfirbragð að menn höfðu áhyggjur af því að gjaldtakan mundi fara mjög illa með landsbyggðina. Ég er reyndar þeirrar skoðunar að þarna sé ekki bara landsbyggðin undir heldur séu menn að gera allt efnahagskerfið að leiksoppi með þessum hugmyndum. En rauði þráðurinn í svörum þeirra sem verið hafa í forustu fyrir Vinstri græna og Alþýðubandalagið þar á undan hefur verið staða landsbyggðarinnar og að það sé ósanngjarnt og óeðlilegt og ekki rétt í skattalegu tilliti að fara fram með eitthvert sérstakt veiðigjald. Enn og aftur má finna fjölmörg ummæli um þetta frá forustumönnum á vinstri væng íslenskra stjórnmála. Ég hlýt því að velta aðeins fyrir mér: Hvernig stendur á því að flokkur eins og Vinstri grænir skuli hafa umpólast í þessu máli? Ég bendi reyndar á að í Morgunblaðinu í dag er grein eftir tvo hv. þingmenn, Atla Gíslason, sem áður var í þingflokki Vinstri grænna, og Jón Bjarnason, fyrrverandi hæstv. ráðherra, sem er vissulega að nafninu til enn í þingflokki Vinstri grænna en hann hefur markað sér þó nokkra sérstöðu þar. Í greininni lýsa hv. þingmenn sjónarmiðum og viðhorfum sem eru mjög í takti við þau sjónarmið sem uppi voru hjá forustumönnum Vinstri grænna og Alþýðubandalagsins þar áður. Það er aftur umhugsunarefni hvernig á þessu stendur og ég ætla að leyfa mér í það minnsta að velta einni mögulegri lausn fyrir mér. Hún er sú að forustumenn Vinstri grænna séu í þeirri stöðu gagnvart Samfylkingunni að geta sig hvergi hrært vegna þess að staðan í þessu máli er með einhverjum hætti hin sama og í Evrópumálunum. Óþarfi er að nudda forustumönnum Vinstri grænna upp úr ummælum þeirra um það mál en augljóst er að það eru mikil líkindi á milli þessara tveggja mála. Ég er enginn sérstakur áhugamaður um velgengni Vinstri grænna í kosningum. Ég tel að sá flokkur hafi komið mjög vel út úr kosningunum 2009 og að staða hans í skoðanakönnunum núna sé meira í ætt við það sem ég tel að vænta megi við eðlilegar aðstæður. En það hlýtur að vera áhyggjuefni fyrir þá sem eru í forustu fyrir þann flokk hvernig þessir hlutir ganga fyrir sig. Ég er nokkuð viss um að að hluta til megi leita skýringarinnar í því hvernig flokkurinn hefur farið frá grundvallarsjónarmiðum sínum í þessu máli, í sjávarútvegsmálunum, og látið teyma sig inn í afstöðu Samfylkingarinnar. Sú hugmyndafræði sem lá að baki útfærslu veiðigjaldsins á tímum Alþýðuflokksins var miklum mun skýrari og menn gerðu sér glögga grein fyrir afleiðingum gjaldtökunnar. Reyndar voru afleiðingarnar í raun forsenda þess að gjaldið yrði tekið upp. Það er svolítið undarlegt, og skýrir kannski hvers vegna ræða þarf þetta mál vel á Alþingi, að margir hv. þingmenn skuli láta þannig í orði að gjaldtaka eins og lögð er til í frumvarpinu hafi mestmegnis jákvæð áhrif á greinina og það styrki byggðirnar að gera setja á veiðigjald, þrátt fyrir að fyrir liggi umsagnir sveitarstjórnarmanna, háskólamanna og þeirra sem gerst þekkja til í þessum fræðum sem allar eru á annan veg. Þá er nauðsynlegt að við þingmenn gefum okkur tíma til að fara í gegnum þetta og um leið að forustumönnum Vinstri grænna gefist tækifæri til að útskýra hvers vegna þeir hafa tekið upp stefnu Alþýðuflokksins í þessu máli, því að fyrir þá sem áhuga hafa á stjórnmálum og þjóðmálaumræðu væri heilmikið gildi fólgið í því að einhver slík skýring kæmi fram.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Mig langar að spyrja hv. þingmann út í það sem hann nefndi, veiðigjaldið og hvernig Vinstri grænir hafa snúið málflutningi sínum við á einungis nokkrum árum í þeim efnum. Mig langar að vita um hug hv. þingmanns til veiðigjaldsins og þeirra hugmynda um að hluti veiðigjaldsins eigi að skila sér aftur til sjávarbyggðanna í því formi að styðja þar við samfélög og nýsköpun í atvinnumálum. Kvótakerfið hefur verið og er þannig uppbyggt að það er knúið áfram af hagræðingu og við það hefur störfum í mörgum sjávarbyggðum fækkað. Ég hef verið talsmaður þess að reyna að stuðla að fjölbreyttara atvinnulífi í þeim byggðarlögum. Eitthvað þarf þá til þess og ég tel að okkur, í ljósi þess að við erum að reka mjög hagkvæmt fiskveiðistjórnarkerfi, beri skylda til þess að stuðla að því að jafna búsetuskilyrðin í landinu og efla byggðina í hinum dreifðu byggðum. Þetta er fyrirspurn mín um hug hv. þingmanns til þess hvernig skipta eigi veiðigjaldinu. Í annan stað langar mig að spyrja hv. þingmann hvernig hann hafi upplifað þennan útifund sem var hér í vikunni þar sem sjómenn komu hingað til Reykjavíkur og mótmæltu mjög harðlega því frumvarpi sem við ræðum. Það var annar hópur sem mótmælti líka og mér hefur fundist eins og hv. stjórnarliðar hafi sagt og látið að því liggja að sá hópur sem kom hingað, fyrir utan sjómennina, hafi komið sérstaklega til að fagna þessu frumvarpi. Ég gat ekki skilið að mikil ánægja væri hjá þeim hópi með það frumvarp sem við ræðum núna, mín upplifun var algjör mótmæli gegn því frumvarpi hér á Austurvelli. Ég spyr hv. þingmann hvernig hann hafi upplifað þann fund.

Virðulegi forseti. Fyrst varðandi dreifingu þessa gjalds, ef á verður lagt, þá er það svo að ein af þeim grundvallarforsendum sem gefin er er að hér sé um að ræða þjóðareign. Ef þetta gjald byggir á því gefur augaleið að ekki er hægt að mismuna íbúum landsins hvað varðar dreifingu gjaldsins. Það gengur einfaldlega ekki upp að halda því fram að gjaldtaka á grundvelli þjóðareignar geti orðið þannig að íbúar til dæmis í Hveragerði, á Egilsstöðum, á Selfossi eða íbúar sveitanna eigi þá enga hlutdeild að fá í gjaldinu eða minni en aðrir. Annaðhvort er þetta þjóðareign eða ekki. Ef um er að ræða bara skýra ríkiseign og ríkið ætli sér að kasta eignarhaldi sínu á þetta allt saman er umræðan auðvitað önnur. En þá vil ég benda hv. þingmanni á að löng saga er fyrir því að miklu meiri tilhneiging er til þess að eyða fjármunum ríkisins á höfuðborgarsvæðinu frekar en úti á landi og um það hefur hv. þingmaður flutt margar ágætar, efnismiklar og innihaldsríkar ræður. Hvað varðar þann útifund sem haldinn var verð ég að segja eins og er, virðulegi forseti, að mér fannst ömurlegt á að hlýða það baul og það pú sem staðið var fyrir til að reyna að drekkja málflutningi ræðumanna. Ég man ekki eftir að boðað hafi verið sérstaklega til þess að menn mættu á pólitískan mótmælafund til þess að koma í veg fyrir að skoðanir manna heyrðust. Það er sérstakt. Ég tel að þeir sem hafi slíkan málstað að verja og þurfi að grípa til slíkra bragða séu í raun rökþrota. Þess vegna fannst mér svolítið sérkennilegt að heyra suma hv. þingmenn stjórnarliðsins telja að í þeirri tegund af málflutningi hafi verið fólginn alveg sérstakur stuðningur við ríkisstjórnina.

Frú forseti. Ég tek undir með hv. þingmanni að athyglisvert var að fylgjast með framferði einstakra aðila á Austurvelli þennan dag. Nú ætla ég ekki að fella þann dóm að allir hafi hegðað sér með slíkum hætti. En að þeir aðilar sem hafa talað fyrir nýju Íslandi og opinni lýðræðislegri umræðu skuli stuðla að því að hrópað sé og kallað fram í fyrir ræðumönnum, að menn fái ekki tóm til þess að flytja mál sitt - eins og til að mynda vinkona mín, Guðný Sverrisdóttir, sem kom hingað suður frá Grenivík til þess að flytja mál sitt - mér finnst slík framkoma ekki sæmandi og ég tek undir það með hv. þingmanni. Hins vegar erum við að ræða um landsbyggðarskatt sem verið er að setja á hinar dreifðu byggðir og mér finnst að hv. þingmaður þurfi þá að koma inn á það hvernig við minnkum það misvægi. Í skýrslu sem Vífill Karlsson hefur gefið út kom fram að 75% af opinberu fjármagni fer til Reykjavíkur meðan 42% af tekjum ríkissjóðs koma úr Reykjavík. 

Virðulegi forseti. Rétt er að hafa í huga að eðlilegt er að það sé töluvert meira af útgjöldum á höfuðborgarsvæðinu vegna þess að margar af stærstu stofnunum ríkisins eru hér, það er rétt að hafa í huga. En um leið er líka ástæða til að horfa til þess að byggðirnar víðs vegar um landið hafa átt undir högg að sækja. Og það sem einhvers konar byggðaaðgerð að leggja þungar klyfjar á meginatvinnugrein landsbyggðarinnar á þeirri forsendu að menn ætli síðan að styrkja byggðirnar með endurdreifingu gjaldsins er auðvitað algjörlega út í hött, virðulegi forseti. Miklu eðlilegra er að við reynum að búa til starfsumhverfi í kringum sjávarútveginn sem gerir honum kleift að hámarka fyrir þjóðina alla þegar upp er staðið arðinn af þeirri miklu auðlind sem er í hafinu í kringum Ísland. Það er okkar verkefni, um það eigum við að vera að ræða. Það er ærið verkefni, virðulegi forseti, að leysa.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Illuga Gunnarssyni fyrir ræðu hans. Ég hefði áhuga á því að halda áfram að ræða sama efni og kom fram í fyrsta andsvari sem varðar áhrif frumvarpsins á landsbyggðina. Í áðurnefndri skýrslu sem Vífill Karlsson hefur unnið kemur fram að nánast önnur hver skattkróna sem er innheimt á landsbyggðinni af hinu opinbera er ráðstafað á höfuðborgarsvæðinu. Í fyrirlestri sem Vífill Karlsson hélt á Vestfjörðum um byggðaþróun og fjármagnsflutninga þá benti hann á að áhrifin væru álíka og ef önnur hver króna af tekjum ríkisins færi til greiðslu á erlendum skuldum. Það mundi gera um 250 milljarða kr. á ári. Við getum rétt ímyndað okkur hvers konar áhrif það mundi hafa fyrir hagkerfið í heildina. Hann bendir á að þetta væri mjög alvarlegt fyrir staðbundin hagkerfi eins og Ísland og Vestfirði. Það sem ég mundi vilja spyrja hv. þingmann um eru þær áhyggjur til viðbótar þessu sem koma fram í umsögn Sjómannasambands Íslands en í henni er bent á að útgerðarmenn muni leita allra leiða til að velta byrðinni af sérstaka veiðigjaldinu yfir á sjómenn með tilheyrandi tekjuskerðingu. Hvaða áhrif mun það hafa til viðbótar á sveitarfélögin sem fá meginþorra tekna sinna í gegnum útsvar?

Virðulegi forseti. Það er hárrétt sem hv. þingmaður bendir á að Sjómannasambandið hefur áhyggjur af þessu og réttilega. Fyrst er til að taka að eftir því sem hagnaður minnkar í greininni, minnka möguleikarnir fyrir greinina til að fjárfesta og halda áfram að auka tæknigetuna. Þar með er kjörum allra í greininni stefnt í hættu. Hvers vegna, virðulegi forseti? Vegna þess að íslenskur sjávarútvegur er í samkeppni við sjávarútveg annarra landa og ekki bara sjávarútveg annarra landa heldur matvælaframleiðslu ýmiss konar. Eftir því sem dregur úr samkeppnishæfninni dregur úr getu greinarinnar til að greiða há laun. Þetta ætti að vera mjög auðskilið. Þar við bætist við þennan þátt málsins að rétt eins og sjómennirnir hafa áhyggjur af eru líkur á því að útgerðarmenn reyni að finna leiðir til að lækka með einhverjum hætti aðra kostnaðarliði til að mæta þessari gjaldtöku. Ég sé þær leiðir ekki í fljótu bragði en ég er sannfærður um að menn munu setjast yfir það. Þá verður allt undir hvort sem það eru laun eða þróunarstarf vegna þess, enn og aftur, að rekstur þessara fyrirtækja er í alþjóðlegu samkeppnisumhverfi. Það er vissulega rétt að stundum árar vel og gengur ágætlega og það myndast auður. En stundum gengur illa og um það eru fjölmörg dæmi úr íslenskum sjávarútvegi, það veiðist minna, markaðir eru erfiðir og þá þurfa menn að eiga fyrir því að komast í gegnum slík tímabil. Það er þess vegna, virðulegi forseti, sem er ástæða til að taka undir þær áhyggjur sem hv. þingmaður reifar í ræðustól og koma fram hjá Sjómannasambandinu, þeirra aðila sem auðvitað eru í hópi þeirra sem gerst þekkja til íslensks sjávarútvegs.

Virðulegi forseti. Ég þakka þingmanninum fyrir svarið. Sér þingmaðurinn einhverja leið til að tryggja að ekki verði hægt að velta byrðinni af sérstaka veiðigjaldinu yfir á sjómenn? Hver er afstaða þingmannsins gagnvart þeirri breytingartillögu sem hv. þm. Jón Bjarnason og Atli Gíslason hafa lagt fram, og þingmaðurinn nefndi í ræðu sinni, sem kemur einmitt til móts við þau sjónarmið að fjármagn streymi ekki í jafnmiklum mæli út af þessum svæðum. Og þó að þetta sé bara ein mínúta: Hefur þingmaðurinn kynnt sér þær tillögur sem Sjómannasambandið hefur lagt fram og voru m.a. bókaðar sérstaklega í viðauka við endurskoðunarskýsluna á sínum tíma?

Virðulegi forseti. Nei, ég get ekki lýst einhverri leið til að tryggja að þetta lendi ekki á launum sjómanna og annarra. Reyndar leyfi ég mér að fullyrða að ef dregið er úr samkeppnishæfni íslensks sjávarútvegs mun það leiða til launalækkunar. Þá er ég ekki að tala um einhverjar sérstakar aðgerðir útgerðarmanna til að velta byrðunum yfir á sjómenn heldur einfaldlega að skert samkeppnisstaða muni valda þessu. Hvað varðar hugmyndir þær sem hv. þm. Jón Bjarnason og Atli Gíslason hafa reifað vil ég enn og aftur minna á að ein af þeim forsendum sem liggja fyrir þessari tegund af gjaldi er sú að um sé að ræða þjóðareign. Um það hefur staðið deila í þingsalnum hvað það hugtak þýðir. En ef hugtakið þjóðareign þýðir að þjóðin eigi auðlindina og allir þeir sem eru af íslensku bergi brotnir eigi jafnan rétt gefur augaleið að ekki er hægt að fara slíkar leiðir. Ef um er að ræða ríkiseign 

Frú forseti. Ég þakka þingmanninum fyrir hressilega og skemmtilega ræðu. Ég er þó ekki alveg sammála söguskoðun hans um bakgrunn og uppruna auðlindagjaldsins sem slíks. Þótt máttur Alþýðuflokksins í íslenskum stjórnmálum sé mikill og ýmislegt ágætt liggi eftir hann byggir auðlindagjaldið, sem Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn settu á fyrir áratug, á mikilli skýrslu auðlindanefndarinnar á sínum tíma eftir margra ára einarða baráttu fyrrverandi ritstjóra Morgunblaðsins en ekki núverandi, fyrir upptöku auðlindagjalds og veiðigjalds. Pólitíska prinsippið sem liggur á bak við þetta er náttúrlega alveg skýrt og afdráttarlaust og um það hefur skapast þverpólitísk samstaða á þessum árum sem er sú að greitt sé gjald fyrir nýtingu á öllum auðlindum í eigu hins opinbera hvort sem það eru fallvötn, jarðhiti eða sjávarauðlindir. Það er hugmyndafræðin á bak við þetta. Við deilum í sjálfu sér ekki um hana. Þó að Alþýðuflokknum sé mikið eignað og hann hafi barist fyrir þessu með ritstjóra Morgunblaðsins og ýmsum öðrum þá liggur ákvörðun Sjálfstæðisflokksins á sínum tíma um upptöku veiðigjalds á grundvelli auðlindaskýrslunnar. Hana þekkja margir vel og hún er vel unnið og merkilegt plagg sem skiptir miklu máli í allri umræðu um auðlindanýtingu og sjávarútveg á Íslandi. Við erum hins vegar að ræða um forsendurnar og þingmaðurinn nefndi það að útvegurinn þyrfti að taka frá af launum sjómanna og ýmsum frádráttarliðum til að eiga fyrir mögru árunum. En það er einmitt ekki svo því að forsendur fyrir gjaldtökunni eru þær að hún sé afkomutengd. Þess vegna vildi ég spyrja þingmanninn beint út: Gefum okkur að við höldum okkur við það sem Sjálfstæðisflokkurinn tók upp fyrir tíu árum sem er auðlindagjald, gjald á rentu af nýtingu auðlindarinnar. Hvaða gjald telur þingmaðurinn vera hóflegt þannig að útgerðin geti vel við unað og staðið undir án þess að bogna eða bresti í?

Virðulegi forseti. Fyrst er til að taka að það voru forustumenn Alþýðuflokksins og hagfræðingar þeim flokki tengdir sem töluðu einna helst og harðast fyrir þessari tegund af gjaldtöku og, eins og réttilega hefur komið fram, ritstjóri Morgunblaðsins. Þær deilur sem uppi voru í þjóðfélaginu gerðu það að verkum að flokkur eins og Sjálfstæðisflokkurinn, sem leggur mikið upp úr því að sátt náist í samfélaginu um ákveðin grundvallarmál og gerir sér fyllilega grein fyrir því að menn verða að vera tilbúnir til að slá af sínum ýtrustu kröfum í þeirri viðleitni, lagði til og studdi það að tekið yrði upp gjald eins og raun varð á. En forsenda þeirrar gjaldtöku var sú að sjávarútvegurinn gæti staðið undir því gjaldi og það væri hóflegt. Þannig komu menn með ólík sjónarmið sér saman og þannig var unnið. Ég held að núverandi hæstv. ríkisstjórn mætti aðeins hugleiða það hvernig ríkisstjórn Sjálfstæðisflokksins eða undir forustu Sjálfstæðisflokksins vann þessi mál af því að það er svo mikilvægt að sátt náist um þessa hluti, ekki sé farið fram með því offorsi og reyndar þeim litla undirbúningi sem birtist í þeim frumvörpum sem hér hafa verið lögð fram. Hvað varðar upphæð gjaldsins sem hv. þingmaður spyr mig um, hvað sé eðlilegt gjald, hefur það allt að gera með stöðu sjávarútvegsins, rekstrargetu hans og hæfi. Þá vill þannig til, virðulegi forseti, að ég get illa svarað hv. þingmanni þessu nema ég geti gert mér nokkuð glögga grein fyrir því hvernig það rekstrarumhverfi verði. Nú liggur fyrir í þinginu og er inni í nefnd frumvarp sem gerbreytir öllu rekstrarumhverfi sjávarútvegsins. Ég mun, virðulegi forseti, svara þingmanninum samviskusamlega þegar við höfum tekið þá óvissu út vegna þess að það er tómt mál að tala um þetta undir þessum kringumstæðum. Við þingmenn Sjálfstæðisflokksins höfum lagt til 

Frú forseti. Það er ekki tómara mál en svo um að tala að þetta er sjöundi dagur umræðunnar. En ég held að það hafi verið mistök að ræða þessi mál ekki saman. Þau snertast og það er erfitt að klára annað án hins. Þess vegna er mikilvægt að ljúka 2. umr. og fara aftur með málið inn í nefnd og vinna það með hinu málinu og út frá því. Ég vil halda einu sérstaklega til haga. Það hefur verið tekið verulegt tillit til sjónarmiða sem fram hafa komið í umsagnarferlinu og á þingi og gjaldið hefur lækkað mjög verulega frá fyrstu hugmyndum, um 7–8 milljarða ef allt er talið. Ég vil líka taka undir með þingmanninum að það skiptir mjög miklu máli að við höfum sannfæringu fyrir því að um sé að ræða hóflegt gjald, sanngjarnt gjald en ekki óhóflegt og ósanngjarnt sem rýri stöðu greinarinnar. Þess vegna taldi ég að það væri sátt um að sérstaka gjaldið, ekki hið lága almenna gjald, væri tengt við afkomu greinarinnar. Ég gat ekki heyrt annað en þingmaðurinn væri í raun 

Virðulegi forseti. Ég er þeirrar skoðunar að sjávarútvegurinn eigi að greiða fyrir alla þá þjónustu sem hann fær af hálfu ríkisins og það eigi að taka af honum gjald fyrir það. Síðan deilum við um hitt. Þess vegna höfum við lagt til að þær leiðréttingar sem hv. þingmaður nefndi í ræðu sinni og eru umtalsverðar og umfangsmiklar verði teknar saman og sendar til umsagnar þeirra sem gerst og best þekkja til reksturs atvinnugreinarinnar. Það tel ég að við eigum að gera núna strax. Við eigum að gera hlé á umræðunni og senda tillögurnar út til umsagnar. Á meðan getum við hafið umræðu um fiskveiðistjórnarfrumvarpið og byrjað að vinna í þeim málum öllum saman, gert okkur betri og gleggri grein fyrir því hvað þar er á ferðinni og haldið síðan áfram þegar við höfum fengið til baka umsagnir um þær miklu breytingar sem lagt er til að verði gerðar á þessu frumvarpi. Það var enda fullkomlega ónýtt þegar það kom inn. Reikniverkið var rangt og þau gögn sem voru lögð til grundvallar voru algerlega ónothæf. Það er ámælisvert, virðulegi forseti, að koma með mál svo illa undirbúin hingað til þings.

Frú forseti. Ég vil byrja á því í kjölfar þeirrar umræðu sem spratt hér áðan og beindist að sögunni um auðlindanefndina, sögu sem ég hef m.a. komið að í fyrri ræðum mínum, að undirstrika hvaða aðferðafræði var beitt þá. Það voru uppi háværar raddir, ekki síst á meðal félaga í gamla Alþýðuflokknum heitnum, og kannski góða líka, og hjá ýmsum einstaklingum í samfélaginu sem höfðu margt til síns máls varðandi það hvernig ætti að þróa gjaldtöku af sjávarútveginum. Við þessu var brugðist af þáverandi ríkisstjórn og sett niður hin svokallaða auðlindanefnd með fulltrúum úr öllum flokkum, hagsmunaaðilum o.s.frv. Mér finnst það lýsa mjög vel því hvernig menn reyndu að nálgast efnið, menn reyndu að nálgast það með það að markmiði að ná sátt um þessa mikilvægustu atvinnugrein þjóðarinnar. Mér finnst það síðan umhugsunarefni hvernig forsætisráðherra hefur nálgast þetta, hún hefur ekki sýnt sig mikið í þingsal eða tekið til máls í þessu máli nema undir liðnum Störfum þingsins með því að hnýta að vissu leyti í stjórnarandstöðuna og ýmsa fleiri eins og útgerðarmenn, sjómenn og fleiri í tengslum við þetta mál. Mér finnst umhugsunarefni að sjá hversu ólík nálgunin er og hversu ólík vinnubrögðin eru til að ná raunverulegri sátt í þessu máli. Af hverju segi ég það? Jú, því að hæstv. forsætisráðherra Jóhanna Sigurðardóttir sagði í hádegisfréttum Ríkisútvarpsins í gær að stjórnvöld ætluðu ekki að ganga lengra til að mæta sjónarmiðum útgerðarmanna. Alrangt væri að ekki hefði þegar verið komið til móts við sjónarmið þeirra. Mér finnst þetta umhugsunarefni af því að við höfum verið að ræða á umliðnum dögum ákveðna þræði, ákveðnar leiðir sem augljóslega er hægt að tala sig niður á niðurstöðu um. Ég er sannfærð um það. Ég hef rætt um það að ég er bjartsýn á að menn geti náð ákveðinni niðurstöðu í þessu máli. Þá vil ég ekki síst benda á, talandi um útgerðarmenn sem hæstv. forsætisráðherra vill engan veginn hlusta á, þann fund sem HB Grandi í Reykjavík hélt í fyrradag þar sem kom alveg skýrt fram í máli forstjóra þess fyrirtækis að hægt væri að ná samkomulagi sem hægt væri að byggja á til lengri tíma litið. En það er augljóslega ekki efst í huga forsætisráðherra. Þess vegna finnst mér hrópandi að sjá hversu ólík aðferðafræði nútímans er gagnvart því sem gerðist á árinu 2000 sem leiddi til þeirrar niðurstöðu sem varð í auðlindanefndinni. Í henni stóð alveg skýrt, með leyfi forseta: „Nefndin hefur fjallað rækilega um fiskveiðar Íslendinga og telur að byggja eigi stjórn þeirra áfram á núverandi grunni þótt hún telji ýmsar breytingar á núgildandi reglum í átt að auknu frjálsræði í meðferð og handhöfn aflaheimilda æskilegar. Nefndin er þeirrar skoðunar að greiðsla fyrir afnot af auðlindinni geti stuðlað að því að sátt geti tekist um stjórn fiskveiða, enda verði sú gjaldtaka ákveðin með hliðsjón af afkomuskilyrðum og uppbyggingu sjávarútvegsins og þeirri óvissu sem hann á við að búa, m.a. vegna ófyrirsjáanlegra breytinga á aflabrögðum og vegna alþjóðlegrar samkeppni,“ - við megum ekki gleyma því í dag - „þar á meðal þau skilyrði sem sjávarútvegur annarra þjóða býr við. Til viðbótar slíkum rökum fyrir því að fara með gát í þessum efnum vísar nefndin til þess að í þingsályktun þeirri sem hún starfar eftir er beinlínis tekið fram „að um verði að ræða hóflegt gjald““. Þarna segir nákvæmlega hóflegt gjald, gjaldið má ekki kreppa svo að sjávarútveginum að hann geti ekki staðið áfram í þeim fjárfestingum sem eru nauðsynlegar fyrir framþróun sjávarútvegsins en ekki síður til að auka arðbærni hans og hagkvæmni til lengri tíma litið. Nokkrar staðreyndir. Það eru greidd veiðigjöld. Staðreyndin er sú að tillögur ríkisstjórnarflokkanna til að byrja með lutu að því að hækka veiðigjöldin úr um það bil 4,5 milljörðum upp í 25 milljarða. Síðan var komið til móts við ákveðin sjónarmið, sem var ágætt. Þess vegna höfum við sjálfstæðismenn lagt áherslu á að það verði gert hlé á þessari umræðu til þess að fá álit hagsmunaaðila á þeim breytingum sem nefndin samþykkti.  Ég vil líka draga fram þær staðreyndir að enginn umsagnaraðila hefur mælt með þessu.  „Nú hampar þessi sami ráðherra“ - þ.e. núverandi sjávarútvegsráðherra - „frumvörpum sem við blasir að leiða muni til grafalvarlegrar stöðu þar sem bráðnausynleg endurnýjun flotans er slegin út af borðinu og viðhaldi allt of gamals flota verður haldið í algeru lágmarki. Í stað aukins öryggis og betri aðbúnaðar sjómanna muni menn sjá fram á hið gagnstæða, með margvíslegum neikvæðum afleiðingum. Verði þessi frumvörp, sem eru unnin án alls samráðs við atvinnugreinina, að lögum, munu þau viðhalda og jafnvel auka ósætti innan greinarinnar með ófyrirsjáanlegum afleiðingum.“ Það er rétt að taka það fram að þetta er ekki eitthvert plagg frá sjálfstæðismönnum. Þetta er umsögn og ályktun Farmanna- og fiskimannasambands Íslands og Félags skipstjórnarmanna. Í henni segir áfram: „Með skerðingum aflaheimilda munu kjör sjómanna versna verulega og leigubrask sem stjórnvöld ætla nú að takast á hendur mun aukast. Til viðbótar við þá skerðingu sem stjórnvöld stóðu fyrir með afnámi sjómannaafsláttar er þetta fráleitt framferði gagnvart einni starfsstétt og sýnir í hnotskurn hvaða hug ríkjandi stjórnvöld bera til þeirrar starfsgreinar sem mestu hefur skilað við að draga vagn þjóðarbúskaparins við að skapa útflutningsverðmæti á erfiðum tímum undanfarin missiri.“ Þetta er dæmi um eina umsögn. Ég er ekki að segja að allar hafi verið svona harðorðar en margar voru það. En allar segja: Leggjum þetta til hliðar. Reynum að finna betri niðurstöðu af því að það er hægt, eins og ég vil undirstrika enn og aftur. Það er hægt og við getum leyst þetta með því að málið verði tekið aftur inn til nefndar, hlé gert á þessari umræðu og við getum farið að afgreiða önnur mikilvægari mál ríkisstjórnarinnar. Allt ber að sama brunni. Við erum að ræða mál sem hefur gríðarlega efnahagslega þýðingu fyrir Íslendinga, hefur mikil áhrif á landsbyggðina og eins og ég hef margítrekað líka, mikil áhrif á ýmis fyrirtæki, sprotafyrirtæki, nýsköpunarfyrirtæki á höfuðborgarsvæðinu sem hafa haft hag af því að sjávarútvegsfyrirtæki hafa fjárfest í svonefndum sjávarklasa, í öðrum fyrirtækjum sem tengjast sjávarútveginum og byggt þar upp þekkingu. Við gumum af því á stórum dögum eins og 17. júní og öðrum merkilegum dögum í lífi þjóðarinnar að við eigum vel menntaða þjóð, þjóð sem hefur eflt vísindastarfsemi sína og rannsóknir. Hluti af því, virðulegi forseti, er að við höfum fengið fjárfestingar inn í vísindin og rannsóknir af hálfu sjávarútvegs og stuðlað þar með að þróun og eflingu mikilvægra fyrirtækja, fyrirtækja sem hafa gríðarlega þýðingu til lengri tíma fyrir íslenskt samfélag og hafa aukið möguleika unga fólksins okkar sem er að útskrifast úr háskólum á að afla sér fjölbreyttra starfa og þekkingar.

Herra forseti. Það er ánægjulegt að fá líka tvær mínútur í seinna andsvari til þess að fara yfir þetta mikilvæga mál með hv. þingmanni. Ég er með tvær spurningar. Önnur varðar mat hv. þingmanns á áhrifum þess ef skattlagning á útgerðina verður óhófleg og þá sérstaklega með tilliti til launa fiskvinnslufólks og sjómanna. Má ekki gera ráð fyrir því að verði of hart fram gengið í því að leggja gjald á sjávarútveginn að það muni með einhverjum hætti bitna á sjómönnum og landverkafólki og jafnvel á umsvifum sjávarútvegsfyrirtækja sem skipta við mörg önnur fyrirtæki í íslensku atvinnulífi, svo sem nýsköpunarfyrirtæki og bókhaldsstofur? Það væri áhugavert að heyra álit hv. þingmanns á því. Í annan stað vil ég spyrja um forsendurnar fyrir þessu. Í rökstuðningi með veiðigjaldi er gert ráð fyrir því að gengi íslensku krónunnar muni bara í fyrirsjáanlegri framtíð vera eins og það er í dag. Hvers lags framtíðarsýn er það? Ef við gefum okkur að gengið muni styrkjast munu tekjur útgerðarinnar náttúrlega minnka og auðvitað vonumst við til þess að gengi krónunnar muni styrkjast á komandi árum. En hvers lags framtíðarsýn er það hjá stjórnvöldum að ætla það að krónan verði eins veik í framtíðinni og hún er í dag?

Herra forseti. Hv. þm. Birkir Jón Jónsson kom inn á atriði í seinni spurningu sinni sem ég hef komið inn á í ræðum mínum og ég hef meðal annars fengið viðbrögð við því frá hv. þm. Magnúsi Norðdahl, yfirlögfræðingi ASÍ. Það kemur alveg skýrt fram að miðað við þær forsendur sem fjárlagaskrifstofa fjármálaráðuneytisins gefur sér um lágt gengi til lengri tíma litið að það fer gegn þeim markmiðum sem sett eru í samvinnu við ríkisstjórnina í stöðugleikasáttmálanum. Vinstri höndin veit því ekki sú hægri gjörir. Forsendur ríkisstjórnarinnar í þessu máli eru hæpnar. Miðað er við að gengið verði lágt en ríkisstjórnin pukrast með það. Af hverju? Af því að þá gengur ríkisstjórnin um leið gegn kaupmætti og hagvexti, hún gengur þá gegn því að kjör fólksins í landinu batni og fer gegn því sem hún hefur sjálf samþykkt til að stuðla að í stöðugleikasáttmálanum. ASÍ kemur skýrt inn á það bæði í umsögnum og gögnum að forsendur ASÍ og aðila vinnumarkaðarins séu augljóslega ekki þær sömu og í umsögn fjármálaráðuneytisins í þessu frumvarpi. Varðandi fyrri spurningu hv. þingmanns sem tengist launakjörum sjómanna, starfsfólks í sjávarútvegi o.s.frv. er ég sannfærð um að þetta muni stuðla að launalækkun og verri kjörum þeirra sem starfa innan sjávarútvegsins og líka þeirra sem starfa í fyrirtækjum og afleiddum störfum í sjávarútvegi af því að sjávarútvegurinn mun hafa minni tækifæri til fjárfestinga. Ragnar Árnason prófessor kemur mjög vel inn á það í umsögn sinni þar sem hann fer markvisst yfir alla þessa þætti. Ég hvet flesta til þess að lesa þá umsögn því að hún er mjög kjarnyrt og skýr. Ragnar dregur alla þessa þætti mjög vel fram, m.a. ógnina sem að sjávarútveginum stendur af þessum breytingum. Ragnar segir, með leyfi forseta: „Fullvíst má telja að fyrirhugað veiðigjald muni setja þrýsting á launakjör allra þeirra sem vinna við sjávarútveg. Ástæðan er afar einföld. Jaðarábati fyrirtækjanna af hverri vinnustund (en hann ræður vilja þeirra til launagreiðslna) lækkar sem nemur skattinum.  
             Ég held að forsætisráðherra og ríkisstjórnin ættu að staldra aðeins við og hugsa sig um.

Forseti vill geta þess að tölvan sem mælir tímann er í ólagi þannig að forseti mun mæla tíma og láta þingmenn vita ef tölvan kemst ekki í lag.

Herra forseti. Hv. þingmaður kom inn á það, og ég er sammála henni, að óhófleg skattlagning getur leitt til þess að tekjur sjómanna og fiskvinnslufólks verði minni en ella sem leiðir það af sér að tekjur ríkissjóðs og sveitarfélaga munu lækka í framhaldinu. Ef skattlagningin verður óhófleg mun það leiða til minni umsvifa fyrirtækja annars staðar í atvinnulífinu, sem mun þá væntanlega leiða af sér minni tekjur fyrir ríki og sveitarfélög. Erum við þá ekki í raun og veru að vega að hagsmunum ríkis og sveitarfélaga og eins heimilanna ef við göngum of hart fram í þessu máli? Hæstv. forsætisráðherra sagði í fréttum í gær að ef þetta yrði ekki samþykkt yrðu íbúar á landsbyggðinni einfaldlega að sætta sig við að framkvæmdum til að mynda í samgöngumálum yrði frestað og fleira mætti nefna. Hvað finnst hv. þingmanni um það upplegg ríkisstjórnarinnar í ljósi þess að ef við göngum of hart fram getur það leitt til þess að tekjur samfélagsins alls muni minnka í heild sinni? Í raun og veru hótar hæstv. ráðherra: Ef þetta mál mitt verður ekki samþykkt þurfa íbúar á Norðfirði eða á Vestfjörðum að þola að samgöngubætur tefjist um einhver ár. Er það ekki ómaklegt og ósmekklegt að tengja þessi mál saman með þessum hætti, sérstaklega þegar við horfum til þess að verði það frumvarp sem við ræðum hér að lögum munu tekjur ríkissjóðs á öðrum sviðum mögulega lækka og þar með svigrúm til að standa fyrir opinberum framkvæmdum? Ég mundi vilja heyra um þetta nýja ráðslag ríkisstjórnarinnar um að eyrnamerkja ákveðna tekjustofna ákveðnum vinsælum verkefnum. Hvað finnst henni um slíka pólitík?

Herra forseti. Þetta er náttúrlega alveg makalaust og ég held að ein mesta meinsemdin í íslensku samfélagi núna sé kergjan og þykkjan í forustumönnum ríkisstjórnarinnar að vilja ekki hlusta á umsagnir, umfjallanir og vel ígrundaðar ábendingar allra þeirra sem koma að þessu máli. Það er hægt að fara með þetta mál og vera með hótanir en þetta eru mjög ósmekklegar hótanir að mínu mati. Ég get líka spurt: Af hverju byrjar þá ekki forsætisráðherra að tala um það hvernig hún ætlar að stoppa upp í það 19 milljarða gat sem myndaðist vegna þess að ríkissjóður þurfti að púkka upp á SpKef? Hvað með það? Eða er veiðigjaldið kannski sett á til þess að borga fyrir öll mistök ríkisstjórnarinnar, ráðstafanir hennar vegna fjármálafyrirtækjanna og þau mistök sem átt hafa sér stað á umliðnum þremur árum? Það eru engar smáfjárhæðir. Það veit hv. þm. Eygló Harðardóttir sem komið hefur með góða greiningu á því og þekkir þau mál öll mjög vel. Það eru gríðarlegar fjárhæðir sem koma fram núna, 19 milljarðar hér og einhverjir milljarðar þar. Það getur vel verið að ríkisstjórnin vilji ekki kom hreint fram og segja: Í rauninni er veiðigjaldið til þess að stoppa upp í öll þessi mistök okkar og fela þau. Það getur vel verið að þetta sé frekar leiðin en hún er ekki fallin til vinsælda. Mér finnst afar ósmekklegt að þegar fólkið á landsbyggðinni stendur frammi fyrir miklum erfiðleikum í samgöngumálum, ekki síst á Norðfirði varðandi Norðfjarðargöngin, sem verður að mínu mati að fara sem fyrst í, og á Vestfjörðum, að menn komi fram með þessum hætti og hóti fólki: Ef þið samþykkið ekki veiðigjaldið fáið þið bara ekki neitt, vesgú, þar hafið þið það. Þetta er með ósmekklegri nálgunum síðari tíma að mínu mati.

Rétt.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur fyrir ræðuna. Það sem ég mundi vilja spyrja hv. þingmann sérstaklega út í er, svo ég noti bara orð þingmannsins, þessi makalausu ummæli sem hafa komið frá stjórnarliðum, t.d. þingmönnum Norðvesturkjördæmis, sem hafa talað um hvernig landsbyggðinni og höfuðborgarsvæðinu hafi verið stillt upp hvoru á móti öðru. Það sem mér finnst svo makalaust við þetta er að ástæðan er fyrst og fremst þetta frumvarp frá ríkisstjórninni. Hún hefur frumkvæði að þessu frumvarpi og síðan virðist hún alveg hlessa á því að fólk bregðist við. Þegar ég skoða fyrirlestur sem Vífill Karlsson hélt 30. apríl 2011 á Ísafirði um byggðaþróun og fjármagnsflutninga finnst mér einkar áhugavert að sjá að hann staðfestir að það sem kannski hefur skipt hvað mestu máli þrátt fyrir allt til að styðja við landsbyggðina hafa verið þættir sem hv. þingmaður átti mjög mikið frumkvæði að og varða uppbyggingu menntunar hringinn í kringum landið. Þar nefni ég stuðning þingmannsins við Háskólann á Akureyri, háskólann í Borgarfirðinum, á Hólum og ekki hvað síst fjar- og dreifnámið. Þess vegna finnst mér alveg sláandi þegar hann bendir síðan á hvað leiðin hefur verið óhagstæð fyrir landsbyggðina út frá byggðaþróun. Þá eru ákveðnir hlutir sem hægt er að gera til að slá á þenslu. Allar aðgerðir stjórnvalda gagnvart landsbyggðinni virðast ganga fyrst og fremst út á það að slá á þenslu sem virðist ekki vera til staðar í þessum byggðum. Ég hefði mikinn áhuga á að heyra frá hv. þingmanni 

Herra forseti. Hv. þm. Eygló Harðardóttir hitti naglann á höfuðið í því hver er að etja landsbyggðinni og þéttbýlinu saman, enginn annar en ríkisstjórnin sjálf. Með framlagningu þessa frumvarps er hún að því. Ég hef hins vegar reynt að draga fram að þetta er hrikaleg skattlagning á landsbyggðina sem ég tel mikilvægt að við á suðvesturhorninu horfumst í augu við. Þetta er grunnatvinnuvegur þjóðarinnar og hann er í ríkari mæli úti á landi. 80–90% af útgerðinni eru á landsbyggðinni. Við verðum að berjast fyrir því, hvort sem við erum á höfuðborgarsvæðinu eða á landsbyggðinni, að þetta ranglæti verði ekki knúið í gegn. Á móti kemur, hef ég líka dregið fram, að vegna þeirrar hagkvæmni sem við höfum upplifað í íslenskum sjávarútvegi í fjárfestingargetu hans hefur hann fjárfest í ýmsum sprotafyrirtækjum, nýsköpunarfyrirtækjum, sem ekki síst eru á höfuðborgarsvæðinu. Þetta frumvarp er líka ógnun við tilvist þeirra fyrirtækja og þess vegna finnst mér svo sorglegt að sjá áhugaleysi forustumanna sveitarfélaganna á höfuðborgarsvæðinu, ekki síst í Hafnarfirði og Reykjavík, gagnvart þessu máli og að þeir átti sig ekki á hvaða þýðingu svona gríðarleg skattlagning hefur á allt landið. Ég undirstrika að uppbygging framhaldsdeilda sem ég held að hafi verið mikilvæg á sínum tíma varð ekki síst vegna þess að það var góð samvinna við alla stjórnmálaflokka, ekki síst Framsóknarflokkinn, þar sem við sáum hag okkar í því að reyna að tryggja grunninn heima í héraði. Eitt gott dæmi um hvernig við fórum af stað, Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur, sem ég vil nefna er framhaldsskólinn í Grundarfirði. Stofnun hans varð til þess að börnin urðu eftir heima í héraði, það varð meiri sköpun, fólkið varð frekar eftir til að vinna og stuðla að uppbyggingu samfélagsins og styrkja innviðina. 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni kærlega fyrir svarið. Ég tek undir að það er mikilvægt að tengja það sem við erum að tala um við raunveruleg dæmi og ég held að hlutir sem þingmaðurinn hafði mjög mikið um að segja séu til dæmis fjar- og dreifnámið sem gerði það að verkum að við sjáum ekki lengur auglýst eftir grunnskólakennurum á hverju einasta hausti í skólum hringinn í kringum landið. Þar er nú menntað fólk til staðar. Hið sama á við um fólk í heilbrigðisþjónustunni, sjúkraliða- og hjúkrunarfræðinámið hefur gjörbreytt þessari grunnþjónustu hringinn í kringum landið. Það sem hefur hins vegar unnið gegn landsbyggðinni er þessi gríðarlega endurskipulagning sem var nauðsynleg í sjávarútveginum til að ná ákveðinni hagræðingu og hagkvæmni í sjávarútveginum. Þetta hefur haft mjög slæm áhrif á byggðirnar í kringum landið og það sama hefur í raun og veru gerst í landbúnaðinum, auk þess sem við höfum séð að smáiðnaðurinn sem var mjög sterkur víða, t.d. á Akureyri, hefur líka nánast horfið. Skýrsla Byggðastofnunar sem kom út í maí lýsir þessari stöðu nákvæmlega. Ef maður ber hana saman við umsagnalistann sem hv. þingmaður fór í gegnum sést að meginþorri þeirra sveitarfélaga mótmælir frumvarpinu sem fjallað er um í þessari skýrslu. Þetta eru brothættustu sveitarfélögin þar sem er 15% fólksfækkun, og í sumum tilvikum er verið að tala um 45%, og þau munu þurfa að borga þetta gjald. Það er ekkert, hvorki í þessu frumvarpi né hinu, eins og kemur fram í umsögn Byggðastofnunar sem tryggir að þessir fjármunir skili sér til baka, tryggir að það verði stutt við opinbera þjónustu, stutt við þessa nýsköpun sem og ný störf 

Herra forseti. Mér fannst þetta bara punktur í ræðu, ég hefði ekkert endilega viljað svara þessu því að mér fannst það sem hv. þm. Eygló Harðardóttir var einmitt að segja og benda á í sínu máli kjarnyrt. Hún beinir sjónum sínum að raunverulegri uppbyggingu á landsbyggðinni. Við verðum að horfast í augu við að sem betur fer eru miklar tækniframfarir í sjávarútvegi og landbúnaði sem stuðla að því að við horfum upp á annan veruleika í dag en var fyrir 50 árum, 30 árum, 20 árum og þær stuðla að fólksfækkun. Eftir stendur að það eru hagsmunir okkar allra að landið haldist í byggð. Hvað getum við þá gert til að svo verði, að þeir sem eftir eru séu ekki þjakaðir af delluálögum sem hæstv. ríkisstjórn er að koma á laggirnar? Við gerum það markvisst með þeim meðulum sem við höfum notað fram til þessa eins og hv. þingmaður bendir á. Við gerum það í gegnum menntunina, skólana, fjar- og dreifnám sem ég tek alveg heils hugar undir að hefur skipt mjög miklu máli. Það er hægt að gera það með þeim hætti sem við fórum saman í, Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur, með menningarsamningum við alla landsbyggðina. Að hverju stuðlaði það? Ég var gagnrýnd á höfuðborgarsvæðinu fyrir að gera ekki sömu menningarsamningana hér, en hér er einfaldlega öll þjónustan, menningarsamningarnir voru hluti af því að reyna að byggja upp þessa starfsemi og verkefni á landsbyggðinni. Ég tel að það hafi gefist afar vel og þess vegna hafa sem betur fer menningarsamningar ekki orðið fyrir niðurskurðarhnífnum með þeim hætti sem maður kannski óttaðist í byrjun. Það sama er með ferðakostnað íþróttafélaga sem við settum á laggirnar, sérstaklega til að koma til móts við erfiðleika landsbyggðarinnar. Ekki síst voru tekin dæmi af Vestfjörðum, sem og norðausturhluta landsins, suðurhluta og suðausturhluta, sem áttu í miklum erfiðleikum með að senda börnin á íþróttamót vegna mikils kostnaðar. Þetta eru miklu raunhæfari aðgerðir 

Herra forseti. Það hefur komið fram í umræðunni að í umsögn fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytisins er komið inn á forsendur um gengi krónunnar til framtíðar. Ég hef áhuga á að herra forseti geri hæstv. fjármálaráðherra viðvart um að hennar nærveru sé óskað þar sem ég mun vilja spyrja hana út í þessar forsendur sem ég ætla að fara yfir á eftir. Herra forseti á að gera hæstv. ráðherra viðvart um að ég vilji að hún verði við ræðu mína.

Hæstv. forseti mun ítreka þá beiðni sem fram kom um það fyrr í morgun.

Ég mundi gjarnan vilja fá að gera hlé á ræðu minni þangað til hæstv. ráðherra verður við þessa umræðu vegna þess að það er algert lykilatriði sem mig langar að spyrja hæstv. ráðherra út í.

Það er verið að kanna hvort hæstv. fjármálaráðherra sé í húsi.

Ég bið líka herra forseta um að gera hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur grein fyrir því að ég óski eftir því að hún verði viðstödd þessa ræðu mína þar sem ég ætla að fara yfir málflutning hennar og þá kannski rökstuðning hennar fyrir málinu.

Forseti mun jafnframt ítreka þá beiðni sem fram kom í morgun frá hv. þingmanni og þar sem verið er að kanna málið biður forseti þingmanninn um að halda ræðu sinni áfram um stund. Forseti mun síðan upplýsa hvort hægt verði að verða við beiðni þingmannsins.

Ég þakka hæstv. forseta fyrir það. Það er algerlega óásættanlegt að við þurfum að standa í ræðupúlti Alþingis og leggja fram fyrirspurnir til hæstv. ráðherra og þeirra þingmanna sem standa að meirihlutaáliti í atvinnuveganefnd og fá engin svör við þeim fyrirspurnum sem við höfum lagt fram. Ég ætla þá að geyma þessa tvo hluta af ræðu minni í þeirri veiku von að hæstv. ráðherra og hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir verði við ræðu mína. Við erum að ræða um gríðarlega hagsmuni sem snerta þúsundir einstaklinga. Það hefur komið fram að um 35 þús. einstaklingar hafi afkomu sína beint eða óbeint af sjávarútvegi. Þess vegna er ljóst að við erum að tala hér um almannahagsmuni en ekki sérhagsmuni eins og sumir þingmenn stjórnarmeirihlutans hafa dylgjað um að við þingmenn vinnum að. Þegar við heyrum það og sjáum í umsögnum að verði þetta frumvarp að lögum séu verulegar líkur á því að þessir 35 þús. einstaklingar muni lækka í launum, sjómenn og fiskverkafólk, er einfaldlega mjög eðlilegt að við ræðum þessi mál ítarlega og könnum hvort við getum ekki náð fram einhverjum breytingum til batnaðar. Að mínu viti er veiðigjaldið eins og það er lagt fram of hátt og að mínu viti er um landsbyggðarskatt að ræða þar sem fjármunirnir skila sér ekki í nægjanlegum mæli til sjávarbyggðanna eins og fyrirliggjandi frumvarp bendir til. Mig langar að spyrja hv. þingmann sem sýnir þinginu þó þá virðingu að sitja í þingsal, hv. þm. Jónínu Rós Guðmundsdóttur, hvort hún telji það ásættanlegt að veiðigjaldið fari í eins litlum mæli aftur til sjávarbyggðanna og gert er ráð fyrir í þessu frumvarpi. Hér er verið að ræða um 15 milljarða kr. skattlagningu á hinar dreifðu byggðir. Ef við horfum á stöðuna eins og hún er í dag eru 75% af opinberu fjármagni sett til höfuðborgarinnar en 42% er aflað af hálfu höfuðborgarinnar. Landsbyggðin greiðir í dag hlutfallslega miklu hærri fjármuni inn í ríkissjóð en varið er til baka. Nú á að auka þennan ójöfnuð enn frekar með því að skattleggja sérstaklega undirstöðuatvinnugrein landsbyggðarinnar sem 35 þús. einstaklingar hafa beina eða óbeina atvinnu af. Það er þess vegna mikilvægt að þeir aðilar sem bera ábyrgð á því að hafa lagt þetta frumvarp fram sýni okkur í það minnsta og því fólki sem starfar við íslenskan sjávarútveg þá virðingu að svara þeim spurningum sem við leggjum fram. Það er ekki að ástæðulausu sem við köllum eftir svörum vegna þess að allar umsagnirnar um þetta frumvarp nema ein eru neikvæðar. Fyrir utan Samfylkingarfélagið í Reykjanesbæ eru allir - ég veit reyndar ekki hvaða sérþekkingu Samfylkingarfélagið í Reykjanesbæ hefur á þessu frumvarpi - sérfræðingar sem hafa veitt umsögn um þetta frumvarp algerlega á móti því. En það er alveg ótrúleg tilviljun að það skuli þá fyrirfinnast 32 einstaklingar á Alþingi Íslendinga sem hafa ekkert við þetta að athuga og ætla að samþykkja frumvarpið umyrðalaust, koma ekki einu sinni hingað í ræðu til að gera grein fyrir sjónarmiðum sínum.  Nú kemur hæstv. fjármálaráðherra ekki í salinn eins og ég bað um. Ég óskaði eftir því að hún kæmi hingað til umræðunnar vegna þess að í umsögn fjármálaráðuneytisins um frumvarpið er gert ráð fyrir því að gengi íslensku krónunnar verði veikt næstu árin, eins veikt og það er í dag, í sögulegu lágmarki. Ég fagna því að hæstv. ráðherra sé komin í salinn og mig langar þess vegna að spyrja hana hvernig standi á því að ráðuneyti hennar gerir ráð fyrir því að gengi krónunnar verði eins lágt og raun ber vitni á næstu árum. Það er rökstuðningurinn um rekstrargrundvöll sjávarútvegsins. Hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra segir hins vegar að gengið eigi eftir að styrkjast á næstu árum og eigi mikið inni. Þessi ríkisstjórn er komin í mótsögn við sjálfa sig í þessu máli  Er það framtíðarsýn ríkisstjórnarinnar að gengi krónunnar haldist áfram í sögulegu lágmarki eða er það framtíðarsýn ríkisstjórnarinnar að krónan muni styrkjast og þar með staða heimilanna og atvinnulífsins í landinu? Hver er stefnan? Eru stefnurnar kannski orðnar tvær  Síðan langaði mig að fá hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur til umræðunnar vegna orða hennar um íslenskan sjávarútveg þar sem hún fullyrti að lítil sem engin nýfjárfesting hefði átt sér stað í sjávarútvegi á undanförnum árum. Ég er hér með viðtal við Sigurgeir Brynjar Kristgeirsson sem segir hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur fara með fleipur þegar kemur að því og þess vegna væri mikilvægt að fá að spyrja hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur út í það hvernig hún ætlar að rökstyðja sitt mál þegar kemur að fjárfestingu í sjávarútvegi á árunum 2001–2009, þ.e. á árunum fyrir hrun. Þá var heilmikil fjárfesting í sjávarútveginum en síðan þessi ríkisstjórn tók við hefur einfaldlega óvissunni verið viðhaldið í rúm þrjú ár um framtíðarrekstrarumhverfið hjá undirstöðuatvinnugrein þjóðarinnar. Það er miður að tími minn skuli vera búinn og að hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir skuli ekki hafa komið til þessarar umræðu til að svara fyrirspurnum mínum. Hún er meðal þeirra þingmanna á meirihlutaáliti atvinnuveganefndar sem við ræðum hér. Ég kvartaði undan því, ég hefði viljað vera austur á fjörðum að opna nýja verksmiðju Alcoa sem mun skapa tugi starfa í Fjarðabyggð. Það er gleðiefni en það er ekki beint gleðiefni að standa í ræðustól Alþingis og kalla eftir þingmönnum stjórnarmeirihlutans, kalla eftir svörum og þurfa að gera það í skipti eftir skipti. Svörin eru því miður engin, herra forseti.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Mér finnst hann hafa nálgast þetta út frá þeim grundvallarsjónarmiðum að við erum að tala út frá almannahagsmunum. Þegar við lítum til stjórnar fiskveiða þarf að gera það út frá almannahagsmunum, að veiðarnar gangi vel, að fyrirtækjunum vegni vel þannig að þau geti skilað ábata inn í ríkissjóð og líka að samkeppnishæfni íslensks sjávarútvegs sé góð gagnvart alþjóðlegum mörkuðum. Íslenskur sjávarútvegur er ekki stakur og einn hér uppi á Íslandi heldur á hann í hatrammri samkeppni við erlend fyrirtæki. Mér finnst alveg hafa skort á það hjá meiri hluta atvinnuveganefndar og hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra þurfa að útskýra hvaða áhrif þessi ofsafengna skattlagning mun hafa á samkeppnishæfni sjávarútvegsins. Ég vil gjarnan fá álit hv. þingmanns á því hvort hann telji að þetta muni raska samkeppninni og einnig því að þegar við lítum til Evrópusambandsins, sem er mikið áhugamál hjá Samfylkingunni, þá kemur auðvitað í ljós eins og við þekkjum að sjávarútvegurinn þar er verulega styrktur. Íslenskur sjávarútvegur er í samkeppni við sjávarútveg á vegum Evrópusambandsins sem er styrktur - um hve mikið, virðulegi forseti, skyldi það vera um 100 milljarða á ári árið 2013? Um 100 milljarðar á ári sem Evrópusambandið styrkir sjávarútveg sinn sem sjávarútvegur okkar er í samkeppni við. Og nú er það ætlun ríkisstjórnarinnar að draga úr samkeppnishæfni okkar góðu fyrirtækja. Hvaða þýðingu hefur það? Það hefur bein áhrif á lífskjörin í landinu og það vegur beint að almannahagsmunum.

Herra forseti. Það er athyglisverður punktur sem hv. þm. Ólöf Nordal kemur inn á og snertir samkeppnishæfni íslensks sjávarútvegs. Það er alveg rétt að ef fram fer sem horfir í skattlagningu þá mun draga verulega úr þeirri samkeppnishæfni sem ég hélt að fulltrúar Samfylkingarinnar vildu verja og kannski ekki hvað síst þegar kemur að undirstöðuatvinnugrein þjóðarinnar. Við erum að tala um 35 þúsund einstaklinga sem eiga með einum eða öðrum hætti afkomu sína bundna við íslenskan sjávarútveg. Í umsögnum um frumvarpið hefur komið fram, og væri ágætt að heyra sjónarmið hv. þingmanns um það, að okkar virtustu fræðimenn hafa leitt að því líkur að verði haldið fram sem horfir þurfi að skerða kjör sjómanna og fiskvinnslufólks í landinu. Auk þess muni svigrúm sjávarútvegsins minnka til að stuðla að tækninýjungum eða nýsköpunarfyrirtækjum og taka þátt í sjávarklasaverkefnum o.fl. Við höfum búið við mjög arðbæran sjávarútveg á umliðnum árum en við vitum því miður ekki í umræðunni um þetta veiðigjald hver stefna ríkisstjórnarinnar verður þegar kemur að fiskveiðistjórnarkerfinu sjálfu í framtíðinni. Að sjálfsögðu hefði þurft að vera búið að afgreiða það mál til að geta átt efnislega umræðu án þess að hún væri svona þokukennd. Við vitum ekki hvað meiri hluti nefndarinnar ætlar að gera þegar kemur að grundvallarfyrirkomulagi í fiskveiðistjórn hér á landi á næstu árum og áratugum. En aðalatriði er, fyrir utan það að mögulega munu laun fólks í sjávarútvegi og í sjávarbyggðum lækka, að jafnframt er verið að skattleggja sjávarbyggðir hringinn í kringum landið með frumvarpinu um veiðigjald. Mig langar að heyra frá hv. þingmanni og varaformanni Sjálfstæðisflokksins hvort hún sé sátt við það sem fyrrverandi þingmaður Norðausturkjördæmis að verið sé að vega enn frekar að landsbyggðinni með þessari aukaskattlagningu án þess að einhverjar tekjur skili sér til baka að einhverju marki.

Hæstv. forseti. Það er alveg ábyggilegt að skattlagning af þeim toga sem hér er lagt til - við skulum hafa það í huga að ríkisstjórnin hefur verið að hækka þessa skatta ótæpilega á undanförnum missirum, gríðarleg hækkun á veiðileyfagjaldi frá því sem var. Fyrir síðasta ár væntanlega var gert ráð fyrir 4,5 milljörðum í tekjur af veiðileyfagjaldi plús um 5 milljarðar í tekjur af tekjuskatti, þannig að með því móti fást 10 milljarðar handa okkur, til hagsbóta fyrir þjóðina af veiðunum. Síðan eins og ekkert sé er sú tala hækkuð í 11 milljarða í fjárlögunum og svo kemur hæstv. sjávarútvegsráðherra með frumvarp þar sem veiðileyfagjöldin eru komin nánast upp í 24 milljarða og síðan er fyrir fram búið að ráðstafa þeim peningum í hin og þessi verkefni sem ríkisstjórninni dettur í hug. Ég heyrði hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra segja það í morgun að það sé bara frekja af hálfu stjórnarandstöðunnar að leggjast gegn tekjuöflunarfrumvörpum ríkisstjórnarinnar og málum sem eiga rót í fjárfestingaráætlun. Ég mundi frekar segja að það væri ótrúleg frekja af hálfu framkvæmdarvaldsins að ráðstafa fé sem Alþingi hefur ekki enn greitt götu fyrir í þinginu. Ég vil taka undir það með hv. þingmanni að auðvitað hefur þetta bein áhrif á afkomu sjómanna og ekki bara bein áhrif á afkomu sjómanna, heldur hefur þetta bein áhrif á afkomu landsmanna. Það er það sem ég skil ekkert í að menn skuli ekki gera sér grein fyrir og láta sem svo að það sé augljóst mál að sömu tekjur fáist úr sjávarútvegi með stórkostlegri skattlagningu og allt öðru kerfi, að það sé bara ekkert mál að sækja sömu tekjur þegar er búið að snúa öllu við og að breytingarnar verði alltaf til góðs. Þetta er algerlega fjarstæðukenndur málflutningur. Menn ættu að kynna sér söguna. Menn þyrftu að kynna sér það hvernig sjávarútvegi var háttað áður en við byrjuðum að reyna að laga þetta kerfi, en auðvitað er það þannig að það er ekkert kerfi fullkomið. Þess vegna hefur því verið breytt látlaust frá því að það var sett á laggirnar. 

Herra forseti. Við hv. þingmaður erum sammála um það að gera þarf breytingar á sjávarútvegskerfinu. Við höfum einfaldlega þurft að hafa annað verklag á því og hleypa fleiri hagsmunaaðilum að því borði. Það var ekki gert í þetta sinn. En hv. þingmaður benti réttilega á þennan hringlandahátt. Það eru örfáir mánuðir síðan við samþykktum fjárlög á Alþingi og þar í tekjugrundvelli var gert ráð fyrir að veiðigjaldið ætti að skila 11 milljörðum kr. Nokkrum vikum síðar er lagt fram frumvarp á Alþingi þar sem gert er ráð fyrir að veiðigjaldið eigi að skila 24 milljörðum. Nokkrum dögum seinna koma fram breytingartillögur á Alþingi þar sem gert er ráð fyrir að veiðigjaldið eigi að skila 15 milljörðum. Hvers lags hringlandaháttur er þetta? Svo kemur hæstv. forsætisráðherra og tilkynnir nýjan fjárfestingarsamning og ef þetta veiðigjald upp á 15 milljarða, sem ríkisstjórnin gerði ráð fyrir fyrir nokkrum mánuðum að ætti að nema 11 milljörðum, verði ekki samþykkt þá verði samgöngubótum á landsbyggðinni, á Norðfirði, vestur á fjörðum og ýmsum öðrum brýnum framkvæmdum slegið á frest. Landsmenn geta bara valið um það. Annaðhvort samþykki þeir það frumvarp sem ríkisstjórnin hefur lagt fram eða framkvæmdum verður frestað. Þó er það svo að í fjárlögum er einungis gert ráð fyrir 11 milljarða kr. veiðigjaldi þannig að maður á erfitt með að skilja þetta verklag hjá ríkisstjórninni þegar kemur að mikilvægum málum eins og rekstrarumhverfi sjávarútvegsins, að við tölum nú ekki um verklegar framkvæmdir hér á landi til að mynda í samgöngumálum. Því var lofað á sínum tíma og fyrirheit um það í samgönguáætlun að gerð Norðfjarðarganga ætti að hefjast að lokinni gerð Héðinsfjarðarganga. Það hefði átt að gerast fyrir nokkrum árum. Nei, nú er komið árið 2012. Það er alveg með ólíkindum að horfa upp á verkleysi ríkisstjórnarinnar og hringlandahátt og hvernig komið er fram gagnvart undirstöðuatvinnugrein þjóðarinnar, sem er sjávarútvegurinn.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir hressilega ræðu. Ég veit að við deilum ástríðu fyrir landsbyggðinni og góðri stöðu hennar og góðu gengi. Þar sem við erum þingmenn sama kjördæmis höfum við verið svo heppin að geta farið og heimsótt frábær sjávarútvegsfyrirtæki sem hafa fjárfest ótæpilega á þessu kjörtímabili í nýjum samstæðum, nýjum togurum o.s.frv. Það hefur verið mjög ánægjulegt. En við höfum líka farið á staði þar sem við vitum að í ljósi hagræðis hefur allur sjávarútvegur verið fluttur í burtu og þeir staðir eru ekki í eins góðu standi. Mig langar að spyrja hv. þingmann: Deilum við ekki þeirri prinsippskoðun að fiskurinn í sjónum sé auðlind sem á að vera í þjóðareigu og eðlilegt sé að fyrir hann komi hófleg gjaldtaka, þ.e. að þeir aðilar sem nýta þessa auðlind greiði fyrir það hóflegt gjald og gjaldið sé byggt þannig upp að það sé eðlilegt miðað við stöðu greinarinnar hverju sinni þannig að greinin ráði við það? Síðan langar mig aðeins í ljósi frétta í Fréttablaðinu í morgun þar sem talað er um að sérstaklega ungar konur yfirgefi því miður landsbyggðina í stríðum straumum. Staðan er sú að ungar konur finna ekki atvinnu eða menntun við sitt hæfi úti á landi. Mig langar því að spyrja hv. þingmann: Væri ekki ráð að nýta að hluta til það afgjald sem tekið verður fyrir þessa auðlind til að byggja upp ný tækifæri í menntun og atvinnu sem hentar hugsanlega þessum ungu konum sem við þurfum svo sárlega á að halda úti á landi til að eðlileg fjölgun verði þar? Eigum við ekki að sammælast um það að við breytum þeirri einsleitu atvinnuuppbyggingu sem verið hefur með því að nýta einmitt það afgjald sem við ætlum að taka af sjávarútveginum þegar hann hefur burði til til þess að byggja upp atvinnutækifæri fyrir þessar ungu konur?

Herra forseti. Það fór þó ekki svo að við hv. þm. Jónína Rós Guðmundsdóttir værum ekki sammála um eitthvað sem tengist þessum málum. Það er alveg hárrétt sem hv. þingmaður benti á að það er áhyggjuefni að lesa fréttir um að konur ætli sér að flýja frá landsbyggðinni í stríðum straumum eða séu að því. Ég tek undir þær áhyggjur og spyr þess vegna hv. þingmann hvort það sé þá ekki rétt að efla sjávarbyggðirnar og auka nýsköpun og fjölbreytni í atvinnulífinu. Þá horfum við á breytingartillögur sem hafa verið lagðar fram við þetta frumvarp þess efnis að auknir fjármunir skili sér til sjávarbyggðanna til að auka fjölbreytni í atvinnulífi og nýsköpun. Mun hv. þingmaður ekki styðja við konur á landsbyggðinni með því að samþykkja það að meiri fjármunir af veiðigjaldinu renni til hinna dreifðu byggða og minnki þannig skattlagningu á landsbyggðina sem á sér óhjákvæmilega stað? Ég spyr hv. þingmann hvort henni finnist það eðlilegt samkvæmt því frumvarpi sem lagt var fram að áætlað veiðigjald samsvari 745 þús. kr. á hvern íbúa í Fjarðabyggð. Er það hóflegt gjald? Þetta er náttúrlega þvílík skattheimta gagnvart því sveitarfélagi. Ég vil líka benda á umsögn frá Hornafirði sem er sett fram á mjög hófstilltan hátt. Til stóð að veiðigjald fyrir það litla sveitarfélag yrði um 1.300 millj. kr. sem samsvarar því að ef slíkur skattur hefði verið settur á Reykjavíkurborg hefði skattlagningin orðið 72 milljarðar kr. á atvinnulíf í Reykjavík. Er hægt að segja að þetta sé hófleg gjaldtaka? Ég spyr hv. þingmann, sem er þingmaður landsbyggðarkjördæmis, hvort hún sé stolt af því að þetta frumvarp hafi verið lagt fram. Við erum að tala um að íþyngja landsbyggðinni með þessari gjaldtöku án þess að fjármunir skili sér í nægjanlega miklum mæli til baka.

Virðulegi forseti. Ég er svo sannarlega stolt af því að vera landsbyggðarþingmaður og tel að þar séu mörg lífsgæði sem við getum verið afar ánægð með. Ég er alin upp í Hafnarfirði sem er stór útgerðarbær og geri ráð fyrir því að Hafnarfjörður og Reykjavík greiði að sjálfsögðu sinn hlut í þessu auðlindagjaldi. Mér finnst það skipta höfuðmáli að við gerum ráð fyrir því að það sé þjóðin, ekki bara einhverjir einstaklingar, ekki bara tiltekinn hluti þjóðarinnar heldur öll þjóðin sem njóti arðs af þessari auðlind. Þess vegna finnst mér að það megi ekki taka fyrir bæi eins og Fljótsdalshérað, sem nota bene var eitt af þeim sveitarfélögum sem ekki sendi neikvæða umsögn um þetta frumvarp,  Ég held að allir þingmenn ættu að taka höndum saman því að við erum öll sammála um prinsippin. Nú þurfum við bara að finna útfærsluna. Það þarf að vera hófleg gjaldtaka. Það eru ákveðnar forsendur sem liggja fyrir og við vitum að fyrir liggja breytingartillögur meiri hlutans um að lækka þetta gjald talsvert mikið - það veit hv. þingmaður ágætlega - og við skulum reikna út frá þeim forsendum. Þeir 72 milljarðar sem hér komu fram - það er eitthvað óeðlilegt við þá tölu þar sem aldrei hefur verið gert ráð fyrir því að afgjald yrði meira en 25 milljarðar, hámarkið. Þarna er eitthvað  
             Nú langar mig til að skora á hv. þingmann þar sem hann hefur lokið ræðu sinni að við skundum út á flugvöll og flýtum okkur austur á land til að fagna með Reyðfirðingum.

Herra forseti. Þegar þing er að störfum samkvæmt þingsköpum ber þingmönnum einfaldlega að vera á Alþingi þannig að mér er ekki heimilt samkvæmt þingsköpum að fara austur á land. Ég ætla auk þess að taka þátt í efnislegri umræðu um þetta mál áfram þannig að hér verð ég. Hv. þingmaður nefndi Fljótsdalshérað og framsóknarmenn á Fljótsdalshéraði, að þeir hefðu ekki skilað inn umsögn um málið. Það að skila ekki inn umsögn um málið táknar ekki gríðarleg fagnaðarlæti. Hins vegar er í yfirlýsingu frá 131 sveitarstjórnarmanni í landinu, nokkrum samfylkingarmönnum og vinstri grænum, lagt til, með leyfi forseta: „Undirritaðir telja að þessi varnaðarorð,“ - þá er verið að vitna til umsagna - „sem fylgja frumvörpunum, séu meira en næg ástæða fyrir alþingismenn til að leggja málin til hliðar frekar en að stuðla að því að lögfesta þau og stuðla þannig að „umhleypingum“ með alvarlegum afleiðingum fyrir fólk og fyrirtæki í sjávarbyggðum landsins, m.a. mögulegri lækkun launa sjómanna og fiskverkafólks, lækkunar útsvarstekna sveitarfélaga, minni fjárfestingargetu sjávarútvegsfyrirtækja á landsbyggðinni og þar með enn minni atvinnuuppbyggingu á landsbyggðinni en nú er. Við slíkt verður ekki unað.“ Þetta er yfirlýsing frá 131 sveitarstjórnarmanni, fulltrúum allra flokka, alla vega fjögurra þeirra sem eiga sæti á Alþingi. Þetta fólk hefur verið kjörið til ábyrgðarstarfa fyrir sín sveitarfélög. Þetta fólk hefur mikla þekkingu og vitneskju um samfélög sín og rekstrarskilyrði fyrirtækja sem þar eru. Mér þykir miður að fulltrúar Samfylkingarinnar á þingi, ekki hvað síst frá landsbyggðinni, hlusti ekki á varnaðarorð sem koma frá þessum aðilum og öllum nema einum umsagnaraðila um þetta mál. Það var einn sem var fylgjandi því og það var Samfylkingarfélagið í Reykjanesbæ.

Virðulegur forseti. Að mati þingmanna Sjálfstæðisflokksins voru ummæli sem hv. þm. Björn Valur Gíslason lét falla á þingfundi aðfaranótt sl. fimmtudags um hv. þm. Jón Gunnarsson vítaverð. Afsökunarbeiðni hv. þm. Björns Vals Gíslasonar sem flutt var við upphaf þingfundar 7. júní var að mati þingmanna Sjálfstæðisflokksins ófullnægjandi. Nú hefur Björn Valur Gíslason lýst því yfir á opinberum vettvangi að hann hafi gert mistök með því að gefa í skyn að hv. þm. Jón Gunnarsson væri undir áhrifum áfengis við þingstörf. Jafnframt hefur hann sagt afdráttarlaust að það hafi þingmaðurinn ekki verið. Það er ástæða til að fagna því að þingmaðurinn hefur stigið þetta skref, en ég vil árétta að það er skoðun þingmanna Sjálfstæðisflokksins að fyrrgreind ummæli sem hv. þingmaður lét falla hafi verið vítaverð samanber ákvæði 87. gr. þingskapa en þar stendur, með leyfi forseta: „Ef þingmaður talar óvirðulega um forseta Íslands eða ber þingið eða ráðherra eða einhvern þingmann brigslyrðum eða víkur með öllu frá umtalsefninu 

Herra forseti. Ég held að hv. þm. Árni Johnsen hafi orðað það svo aðfaranótt föstudags að hvesst hafi hér í salnum og það er vægt til orða tekið. Hins vegar hafði hv. þm. Björn Valur Gíslason manndóm til þess að biðjast afsökunar á orðum sínum og þeim brigslum sem hann bar þingmann í þingsal við það tækifæri. Hið sama verður því miður ekki sagt um hv. þm. Árna Johnsen sem í ræðu bar hv. þm. Lilju Rafneyju Magnúsdóttur og hennar ættmenni lífs og liðin þungum brigslum í þeim tilgangi að því er virðist að gera baráttu hennar fyrir réttlátu fiskveiðistjórnarkerfi tortryggilega. Ég tel að þau orð hafi verið vítaverð í samræmi við hugsun 87. gr. þingskapa og skora á þingflokk Sjálfstæðisflokksins að taka á þessu máli og tryggja að þingmaðurinn dragi orð sín til baka og biðji hv. þm. Lilju Rafneyju Magnúsdóttur afsökunar á orðum sínum.

Herra forseti. Ég kem upp til að taka undir orð hv. þm. Álfheiðar Ingadóttur. Við eigum ekki að viðhafa gífuryrði af verstu sort í þessari pontu og tek ég þar með líka undir orð hv. þm. Ragnheiðar E. Árnadóttur. Við eigum að fara með gát þegar við tölum hvert um annað. Það gerði hv. þm. Árni Johnsen ekki í ræðu sinni um veiðigjaldamálið, hvorki fyrr né síðar, þar sem hann bar þingmenn mjög þungum sökum og fjölskyldur þeirra sem maður skyldi aldrei gera vegna þess að þær geta ekki borið hönd fyrir höfuð sér í þessum stóli. Það er svo vægt sé til orða tekið lélegt af þingmanni sem hér stendur. Þess vegna hljótum við að gera sömu kröfu til hv. þm. Árna Johnsens um að hann biðjist afsökunar á orðum sínum og við gerðum til hv. þm. Björns Vals Gíslasonar, en hann hefur einmitt beðist afsökunar á orðum sínum.

Virðulegi forseti. Í fyrstu ræðu minni fór ég í gegnum stefnu Framsóknarflokksins hvað varðar þetta mál og grundvallarstefnu okkar sem endurspeglast einmitt í sjávarútvegsstefnunni og síðan hugsjónir mínar sem samvinnumanns. Í þessari ræðu hefði ég áhuga á að ræða fyrst og fremst um það í sjávarútvegsstefnunni sem varðar afstöðu okkar framsóknarmanna til veiðigjaldsins, og þar eru þrjú lykilatriði. Í fyrsta lagi að auðlindin sé sameign þjóðarinnar. Í öðru lagi að sjávarútvegurinn skuli greiða hóflegt veiðigjald sem skal tengt afkomu greinarinnar. Þriðja atriðið hefur alltaf frá því ég man eftir mér og hóf að starfa fyrir Framsóknarflokkinn verið lykilatriði í umræðu um veiðigjaldið og það er að það skiptist á ákveðinn máta milli ríkisins, sveitarfélaga eða landshlutasamtaka og síðan til að efla nýsköpun og fjölga störfum í greininni sjálfri. Þriðja atriðið skortir að mínu mati fullkomlega í þessu frumvarpi. Hins vegar var í því frumvarpi sem var samþykkt af ríkisstjórn og lagt fram af hæstv. þáverandi sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, Jóni Bjarnasyni, ákvæði, þá 28. gr. þess frumvarps, þar sem lagt var til að 50% færu til ríkisins þannig að það gæti þá raunar tryggt það að framlagið færi til sveitarfélaga eða þeirra landshluta sem væru ekki með aflaheimildir eða sjávarútvegsfyrirtæki. Síðan færi hluti, að mig minnir 30%, til sveitarfélaga og landshlutasamtaka samkvæmt ákveðinni formúlu sem kom fram í greininni og svo færi 20% hluti til eflingar nýrra starfa og nýsköpunar í sjávarútveginum. Nú hefur hv. þm. Jón Bjarnason ásamt hv. þm. Atla Gíslasyni lagt fram breytingartillögu. Ég hef saknað þess mjög sárlega að heyra ekki meira frá hv. stjórnarliðum um afstöðu þeirra til þeirrar breytingartillögu í ljósi þess að ríkisstjórn á síðasta löggjafarþingi hafi verið tilbúin til að samþykkja þá grein og leggja hana fram. Ég hef líka bent á, meðal annars í umræðu á mjög umdeildum og þekktum vef hv. þm. Björns Vals Gíslasonar sem vill oft koma hingað upp í umræðunni, að ég hefði talið að þessi 28. gr. ætti að vera fullkomlega í samræmi við þá stefnu sem kemur fram, ekki bara í stefnuályktunum Vinstri grænna heldur líka í áherslum sem koma fram í samstarfsyfirlýsingu stjórnarflokkanna um mikilvægi þess að styðja við byggðir landsins. Í ljósi þessa og þeirra áhyggna sem ég hef af því hver áhrifin verða á byggðina hringinn í kringum landið, ef þetta frumvarp verður samþykkt með þeim breytingartillögum sem meiri hlutinn hefur þó lagt til, vil ég fara í gegnum þær umsagnir sem komu um þetta frumvarp og tengja þær við nýlega skýrslu frá Byggðastofnun sem kom út um mánaðamótin maí/júní sem heitir Samfélag, atvinnulíf og íbúaþróun í byggðarlögum með langvarandi fólksfækkun. Skýrslan skoðar sérstaklega svæði þar sem íbúum fækkaði um 15% eða meira á 15 ára tímabili árin 1994–2009 eða alls 30 sveitarfélög. Meginsvæðin sem voru skoðuð eru norðvestur-, norðaustur- og suðausturhorn landsins auk Dalabyggðar og Vestmannaeyjabæjar. Þegar ég bar saman þau sveitarfélög sem talin eru upp í skýrslunni og þau sveitarfélög sem skiluðu inn umsögnum þá eru margar frá þeim byggðum sem voru til umfjöllunar í skýrslunni. Ég ætla að fara aðeins í gegnum hvað kjörnir fulltrúar þeirra sveitarfélaga segja um áhrifin af frumvarpinu á þau. Síðan vil ég taka fram, af því að öll þessi sveitarfélög hafa ekki skilað inn umsögnum, að þó nokkuð af þeim voru þátttakendur í auglýsingum sem birtust nýlega þar sem um 130 sveitarstjórnarmenn lýstu yfir áhyggjum sínum af frumvarpinu. En ég ætla að byrja á að ræða um Bolungarvík, það er við hæfi held ég. Við erum ekki að tala algilt um 15% fækkun því að í sumum af þessum sveitarfélögum, t.d. á Vestfjörðum af því að við erum að byrja á Bolungarvík, er talað um að á þéttbýlisstöðunum þar hafi fólksfækkunin orðið 40% á Hnífsdal og á Flateyri, en 16% á Ísafirði og Suðureyri. Á Bíldudal fækkaði um 45%, en síðan er að vísu farið að ræða prósentutöluna annars staðar. Í umsögn frá Bolungarvíkurkaupstað, segir með leyfi forseta: „Bæjarráð Bolungarvíkur mótmælir harðlega þeirri ósanngjörnu mismunun fyrirtækja, einstaklinga í útgerð og sveitarfélaga sem fram kemur í frumvarpi til laga um veiðigjöld. Samkvæmt frumvarpinu þá hefði slíkt veiðigjald sem komið hefði á átta stærstu útgerðirnar í Bolungarvík jafngilt 438 millj. kr. á árinu 2010. Upphæðin er hærri en sem nemur öllum skatttekjum sveitarfélagsins, þ.e. öllum útsvarstekjum, öllum fasteignasköttum og öllum greiðslum úr Jöfnunarsjóði sveitarfélaga það ár. Þá nemur skatturinn sexföldum heildartekjum Bolungarvíkurhafnar það ár. Heildarveiðigjaldið frá öllum fyrirtækjum í sveitarfélögunum má áætla að hefði orðið enn þá hærra eða 454 millj. kr. Ekki er gert ráð fyrir að neinn hluti þessa gjalds renni til sveitarfélagsins aftur og gjaldið þýðir því tilflutning á fjármunum úr sveitarfélaginu til ríkisins sem þessu nemur, eða hálfri milljón króna á hvern íbúa sveitarfélagsins.“ Það má hins vegar benda á að ef stóra frumvarpið um breytingu á fiskveiðistjórn verður að lögum mundu einhverjar milljónir skila sér til baka, eins og kemur fram í umsögn Vesturbyggðar, annars byggðarlags á Vestfjörðum, en það hefði verið brotabrot af því sem hér er verið að leggja á hvað varðar veiðigjald. Ég ætla að fá að halda áfram að vitna í þessa umsögn, með leyfi forseta: „Bolvíkingar hafa á undanförnum tveimur áratugum gengið í gegnum algera endurskipulagningu á sjávarútvegi sínum og má segja að nánast allar aflaheimildir í sveitarfélaginu hafa verið keyptar eftir að sveitarfélagið var nánast orðið kvótalaust. Stærsti hluti þeirra hefur verið keyptur á síðustu tíu árum. Flestar útgerðir í Bolungarvík eru nýliðar í þeim skilningi að þær hafa keypt til sín nánast allar aflaheimildir sem þær hafa aðgang að í dag. Forsendur frumvarpsins gera ráð fyrir „sýndarveröld“ þar sem m.a. er gert ráð fyrir að skuldbindingar sjávarútvegsfyrirtækja liggi eingöngu í fastafjármunum, þ.e. í vélum, skipum og húsakosti. Öllum má vera ljóst, ekki síst eftir þá miklu umræðu sem fram hefur farið um sjávarútvegsmál, að stærsti hluti skuldbindinga sjávarútvegsfyrirtækja er til kominn vegna kaupa á aflaheimildum. Val þessara fyrirtækja stóð einfaldlega um það að kaupa sér aflaheimildir eða leggja árar í bát og gefast upp. Af þessum sökum eru í mörgum tilfellum einungis 10 til 20% skuldbindinganna vegna fastafjármuna en 80 til 90% eru vegna kaupa á aflaheimildum. Fjármagnskostnaður þeirra er því allt að því tífaldur miðað við það sem frumvarpið gerir ráð fyrir. Það er krafa bæjarráðs Bolungarvíkur að Alþingi beiti vandaðri vinnubrögðum í viðleitni sinni til breytinga á fiskveiðilöggjöfinni og falli frá þeirri stefnu að ráðast að undirstöðum sjávarbyggða og þeim fyrirtækjum sem þar eru vonandi að komast á legg, með jafnóskammfeilnum hætti og gert er í umræddu frumvarpi um veiðigjald.“ Annað byggðarlag, Vesturbyggð, gerir alvarlegar athugasemdir við bæði lagafrumvörpin, þ.e. um stjórn fiskveiða og veiðigjöld, sem nú liggja fyrir Alþingi. Í umsögninni segir, með leyfi forseta: „Sérstaklega er gerð athugasemd við lagafrumvarp nr. 658, um veiðigjöld. Bæjarstjórn Vesturbyggðar krefst þess af Alþingi að reiknuð verði út af hlutlausum aðila áhrif fyrirhugaðra breytinga á stjórn fiskveiða og viðbótarskattlagningar á útgerðir. Kannað verði rækilega hvaða áhrif fyrirhugaðar breytingar muni hafa í för með sér á samfélögin og útgerðirnar, og þá sérstaklega á þá landshluta sem verið hafa í varnarbaráttu áratugum saman og þær niðurstöður verði kynntar opinberlega áður en lengra er haldið.“ Þegar þeir fara að reikna út frumvarpið eins og það liggur fyrir óbreytt reiknast þeim til að 220 millj. kr. mundu fara í greiðslu á veiðigjaldi og kvótastaðan minnka í samræmi við hitt frumvarpið. Þá telja þeir líklegt að viðbrögð útgerðarinnar og tengdra fyrirtækja verði þau að a.m.k. sex til átta starfsmönnum verði sagt upp, auk ófyrirsjáanlegra afleiddra áhrifa. Áfram segir, með leyfi forseta: „Bein áhrif á bæjarsjóð vegna útsvarslækkunar eru metin allt að 19 millj. kr. og er það líka mjög varlega áætlað. Með þessu má álykta að tæpar 300 milljónir flytjist frá Vesturbyggð til Reykjavíkur. Reynslan hefur sýnt að heldur ólíklegt er að þeir fjármunir skili sér til baka. Þá meta stjórnendur stærstu sjávarútvegsfyrirtækjanna í Vesturbyggð það svo að rekstur þeirra þoli ekki margföldun veiðigjalds og að þau verði gjaldþrota á mjög stuttum tíma ef greiða á allt að 70% af rekstrarafgangi til ríkisins.“ Þeir benda síðan jafnframt á að á fjórðungsþingi Vestfirðinga sem haldið var 2.–3. september 2011 var skorað á Alþingi „að tryggja að það auðlindagjald sem nú er innheimt af vestfirskum aflaheimildum og öll aukning þess renni til uppbyggingar atvinnulífs á Vestfjörðum. Auðlindagjaldið renni til rannsóknar, nýsköpunar og í fjárfestingarsjóð fyrir vestfirskar byggðir.“ Þegar var verið að reikna út hversu mikið mundi skila sér í hlut Vesturbyggðar af útleigu aflaheimilda sem gert er ráð fyrir í frumvarpinu um fiskveiðistjórn, þá reiknaðist þeim til að 3–12 millj. kr. kæmu í hlut Vesturbyggðar af útleigu aflaheimilda sem er aðeins brotabrot af þeim fjármunum sem tapast úr samfélaginu við lagabreytinguna. Þeir vara síðan stjórnvöld mjög við að taka vanhugsaðar ákvarðanir sem geti stuðlað að hruni í sjávarútvegi og tengdum greinum, atvinnuleysi og þar með frekari fólksflótta af landsbyggðinni. Virðulegi forseti. Áðan var kallað eftir því að hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir yrði viðstödd umræðuna og ég mundi gjarnan líka vilja hvetja til þess að hv. þm. Lilja Rafney Magnúsdóttir væri hér viðstödd vegna þess að mér þótti makalaust að hlusta á þá þingmenn sem hingað til hafa talað af mikilli mælsku og krafti fyrir einmitt þessum landshlutum, að þeir skyldu síðan voga sér, eins og kom fram í gær í máli hv. þm. Lilju Rafneyjar Magnúsdóttur, mig minnir undir liðnum störf þingsins, þar sem hún talaði um að menn væru einhvern veginn að stilla eða hvetja til átaka á milli landsbyggðar og höfuðborgarsvæðisins með því að benda á þær umsóknir, rannsóknir og þær upplýsingar sem eru fyrirliggjandi í þessu máli. Þeir sem eru að efna til átaka á milli þessara tveggja svæða eru stjórnvöld, það er ríkisstjórnin sjálf með því að leggja þetta frumvarp fram. Það eru stjórnarliðar með því að tala fyrir því og hvetja til þess að það verði samþykkt eins og það liggur fyrir og meira að segja þó að búið væri að taka tillit til þeirra breytingartillagna sem meiri hluti atvinnuveganefndar hefur lagt til. Með þeim breytingartillögum er á engan máta verið að koma til móts við það sjónarmið, þetta skattfé mun fyrst og fremst renna til höfuðborgarinnar og reynslan segir okkur að mjög lítið af þeim fjármunum muni skila sér aftur til byggðanna. Ég held einmitt að þeir þingmenn eins og hv. þm. Einar K. Guðfinnsson, hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir og þeir þingmenn sem búa á Vestfjörðum eða hafa tengsl þangað ættu einmitt að þekkja mjög vel hversu erfiðlega það hefur gengið að toga, þó ekki væri nema eitt einstaka opinbert starf til þess landshluta. Og vil ég minna á þá „baráttu“ sem hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir tók hér fyrir því að tryggja að prófessorsstaða Jóns Sigurðssonar yrði staðsett þar, ekki gekk það sérstaklega vel. Þegar menn síðan koma hingað og leyfa sér að tala fyrir því að fleiri hundruð milljónir eigi að streyma frá þeim byggðarlögum hingað án þess að koma með nokkur raunveruleg mótvægisákvæði inn í þessi frumvörp til að tryggja það að fjármunir fari aftur til þessara landshluta til að skapa ný, áhugaverð og spennandi störf innan greinarinnar sjálfrar, þá verð ég að segja að málflutningur viðkomandi hvað þessi málefni varðar varðandi byggðamál er fullkomlega ómarktækur. Svo ég fái að halda áfram og flytja mig frá Vestfjörðum til Norðurlands eystra þá er hér yfirlýsing bæjarfulltrúa og bæjarstjóra Fjallabyggðar, með leyfi forseta: „Við undirritaðir bæjarfulltrúar og bæjarstjóri Fjallabyggðar vörum Alþingi sterklega við því að samþykkja fyrirliggjandi frumvörp ríkisstjórnarinnar til laga um stjórn fiskveiða og veiðigjöld. Greinargerð óháðra sérfræðinga, sem fylgir frumvörpunum og sem unnin var að beiðni sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytisins, ætti að hvetja löggjafann til að staldra við og ígrunda gaumgæfilega áhrif lagasetningar á rekstur og afkomu sjávarútvegsfyrirtækja og á sjávarbyggðir landsins. Áfram segir í yfirlýsingunni, með leyfi forseta: „Þá benda sérfræðingarnir á að byggðaaðgerðir frumvarpsins séu „ólíklegar til að ná þeim markmiðum sem stefnt er að“, enda skorti enn þann „langtímastöðugleika sem getur skapað grundvöll fyrir uppbyggingu atvinnulífsins í sjávarbyggðum“.“ Við höldum áfram á Norðurlandi eystra og lítum á umsögn Norðurþings. Þeir taka undir það sem kemur fram í umsögn og yfirlýsingu Fjallabyggðar og benda einmitt á að þau orð sem notuð eru um það að þetta frumvarp muni stuðla að „umhleypingum“ ef það verður að lögum. Ég hef hins vegar mestan áhuga á að fara í gegnum mjög ítarlega umsögn Langanesbyggðar sem var send inn 20. apríl, en þar sem aðeins þrjár mínútur eru eftir af ræðutíma mínum geri ég ráð fyrir að ég muni þurfa að fara í gegnum hana í annarri ræðu. Ég ætla samt að fá að hefja umfjöllun mína um hana, með leyfi forseta: „Það er mat sveitarstjórnar Langanesbyggðar að umrætt frumvarp til laga um veiðigjöld muni hafa gríðarlegar og ófyrirsjáanlegar afleiðingar fyrir sveitarfélagið. Hagsmunir sjávarbyggða á borð við Langanesbyggð fara saman við hagsmuni öflugra sjávarútvegsfyrirtækja. Ljóst er að veiðigjöldin sem frumvarpið boðar yrðu afar íþyngjandi fyrir rekstur þeirra. Þannig mundi frumvarpið leiða til verulegs samdráttar í starfsemi sjávarútvegsfyrirtækjanna og þar af leiðandi draga úr umsvifum þeirra í sjávarbyggðunum.“ Þeir fara síðan í umsögn sinni almennt um stöðuna í Langanesbyggð, hvernig þeir áætla að áhrifin verði á Langanesbyggð. Þó að ég hafi í fyrri ræðu minni farið sérstaklega í gegnum þessi orð þá sé ég að þeir vitna líka í viðtal í Útveginum frá því 1997 þar sem haft er eftir hv. þáverandi þingmanni Alþýðubandalagsins, Steingrími J. Sigfússyni, sem er núverandi formaður Vinstri grænna og sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og sá sem leggur þetta mál fram núna - þar er vitnað í orð hans, með leyfi forseta: „Sveitarstjórn Langanesbyggðar getur tekið heils hugar undir það viðhorf að „hugmyndir um að taka milljarða eða milljarðatugi út úr sjávarútveginum í formi veiðigjalds eru í besta falli varhugaverðar og í versta falli stórhættulegar. […]“ - Ég vil minna á að þetta eru orð núverandi sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, orð hans, ekki mín, ekki þeirra í Langanesbyggð heldur. - „Ekkert eitt mál er afdrifaríkara fyrir framtíð byggðakeðjunnar hringinn í kringum landið. […] Sá hagnaður, í tapárum það eigin fé, fyrirtækjanna sem færi í að greiða gjaldið, færi út úr fyrirtækjunum og frá byggðarlögunum. Það verður ekki eftir þar til fjárfestingar og uppbyggingar. […] Það hefur alltaf verið þannig að starfsfólk sjávarútvegsfyrirtækjanna, sjómennirnir, fiskvinnslufólkið og íbúar sjávarútvegsbyggðarlaganna hafa deilt og munu deila kjörum með sjávarútveginum á sínum heimaslóðum.““ Eitt að lokum, ég man alltaf eftir því að stuttu eftir að ég flutti til Vestmannaeyja hafði fjölskylda mín verið í matarboði - nei, það var nokkrum árum eftir að þenslan var sem mest á höfuðborgarsvæðinu, þá kom hún heim eftir að hafa verið í matarboði í Reykjavík og einhver sagði við þau að þau ættu að hætta að vera að velta þessum sjávarútvegi fyrir sér því að nú væri málið að fara að starfa í bankageiranum, menn ættu bara að fara að kaupa og selja hlutabréf og græða sem mest á því. Það væri meira ruglið að standa í þessu. Það má svo sem alveg færa rök fyrir því að á þeim tíma var staðan alveg gífurlega erfið í sjávarútveginum. 

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Eygló Harðardóttur fyrir hennar málefnalegu og ágætu ræðu. Ég tel að við sem erum í þessum sal séum ekki fulltrúar Reykjavíkur heldur þjóðarinnar allrar og séum í liði með sjávarútveginum en höfum mismunandi sýn á hvernig stjórna eigi þeirri atvinnugrein og við hvaða kjör hún eigi að búa. Sá sem hér stendur er t.d. þeirrar skoðunar að umframarðurinn eigi ekki að fara í vasa örfárra fjölskyldna heldur dreifast til samfélagsins betur en verið hefur auk þess sem opna beri kerfið þannig að nýliðunin fari fram með þeim hætti að hún verði ekki sótt og keypt af þeim sem fyrir eru í greininni heldur komist menn með öðrum hætti inn í greinina. Ég spyr hv. þingmann vegna þess að hún minntist á 40:50:10 leið hv. þm. Jóns Bjarnasonar og hv. þm. Atla Gíslasonar hvaða sýn hún hefur á það hvernig auðlindarentan eigi að skila sér aftur til fólksins í landinu. Ég hef þá trú að við, sá sem hér stendur og hv. þm. Eygló Harðardóttir, séum í sama liði 

Virðulegi forseti. Hv. þingmenn Jón Bjarnason og Atli Gíslason færa prósenturnar til. Ég talaði sérstaklega um 28. gr. að 50% færu til ríkisins, 30% færu til sveitarfélaga og landshlutasamtaka og lá ákveðin formúla þar að baki sem ég held að hafi byggst á ráðleggingum Vífils Karlssonar sem er einn helsti sérfræðingurinn í svæðahagfræði á Íslandi og síðan var gert ráð fyrir að 20% færu í nýsköpun og þróun. Ég tel að það sé mjög brýnt að styðja við nýsköpun og þróun í sjávarútveginum, að skapa ný og áhugaverð og spennandi störf og efla þá matvælastóriðju sem íslenskur sjávarútvegur er. Það er alveg á hreinu að við framsóknarmenn höfum talað fyrir veiðigjaldi. Við erum algerlega sammála ég og hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson hvað það varðar að þetta er sameign þjóðarinnar og við þurfum að dreifa betur þeirri rentu sem verður til í greininni. 
             Ég hef hins vegar talað fyrir því líka að við getum gert það betur með því að tryggja að laun þeirra 

Herra forseti. Byggðafesta og fjölbreytni starfa er kannski lykilatriði þegar kemur að landsbyggðinni og atvinnuuppbyggingu þar og betra samfélagi. Ég tel að það sé óbúandi við þau skilyrði að útgerðarmenn sem að margra mati og eigin mati eiga kvótann geti farið á einni nóttu frá byggðarlaginu og skilið það eftir í rjúkandi rúst atvinnulega séð. Þess vegna tel ég mikilvægt að þessi auðlindarenta skili sér til fjölbreyttrar atvinnuuppbyggingar til að auka á fjölbreytni í staðinn fyrir einhæfni í atvinnulífinu hringinn í kringum landið þar sem 87% aflaheimilda er að finna. Mig langar að heyra aðeins betur frá hv. þm. Eygló Harðardóttur með hvaða hætti hún sér þessa auðlindarentu skila sér til samfélagsins hvað varðar uppbyggingarþætti vegna þess að það er hægt að nota þessa peninga í mörgu tilliti, til að styrkja sjávarútveginn eða til að styrkja fjölbreytni atvinnulífsins á viðkomandi svæðum sem eru kannski einum of háð einni atvinnugrein.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Sigmundi Erni Rúnarssyni fyrir þessa spurningu vegna þess að þetta er nokkuð sem mér virkilega er annt um. Það tengist síðan annarri grundvallarhugsun í samvinnuhugmyndafræðinni, þ.e. mikilvægi valddreifingar. Ég held að við séum sammála um það að samþjöppun valds er aldrei af hinu góða. Það sem við höfum séð með byggðaþróuninni á Íslandi er að vald hefur þjappast gífurlega saman á höfuðborgarsvæðinu. Þær byggðaaðgerðir sem hafa að mínu mati skilað mestum árangri eru annars vegar uppbygging menntastofnana hringinn í kringum landið og hins vegar hef ég vísað á vaxtarsamningana sem byggja einmitt á samvinnuhugmyndafræðinni og styrk heimamanna sjálfra. Eins og við tölum um að ákveðið hlutfall fari til sveitarfélaganna, landshlutasamtakanna, gæti líka verið ákveðin útfærsla raunar að tryggja það að þessir fjármunir færu í gegnum vaxtarsamningana vegna þess að þar vinna allir þessir aðilar saman að uppbyggingu og nýsköpun á viðkomandi svæðum 

Virðulegi forseti. Þegar allt kemur til alls erum við að velta því fyrir okkur með hvaða hætti við getum skipulagt sjávarútveg okkar þannig að það verði til sem mests bata fyrir þjóðfélagsþegnana. Menn hafa reynt að fara ýmsar leiðir í þessu sambandi. Nú er verið að reyna að fara þá leið að auka skattheimtu á sjávarútveginn til að dreifa síðan peningunum í gegnum ríkissjóð til einhverra tiltekinna verkefna. Þá vaknar sú spurning sem hv. þingmaður vekur upp hvort ekki sé skynsamlegra að ráðstafa þessu í gegnum sveitarfélögin og fara einhvern veginn með peningana í hring. Í öðru lagi hefur komið upp það sjónarmið, sem t.d. Alþýðusamband Íslands talar mjög fyrir, að styrkja gengið þannig að kaupmáttur almennings hækki með lægra innflutningsverði o.s.frv. og búa þannig til betri aðstöðu fyrir aðrar atvinnugreinar í landinu. Í þriðja lagi er auðvitað sú spurning hvort ekki sé skynsamlegast að reyna að halda sem mestu eftir af arðinum í sjávarútveginum þannig að sjávarútvegurinn geti notað hann til að fara í frekari fjárfestingar til að hækka laun í atvinnugreininni og koma þannig arðinum til skila í gegn til þjóðfélagsins og ekki síst til þess fólks sem vinnur í atvinnugreininni.

Virðulegi forseti. Þær forsendur sem liggja fyrir í þessu frumvarpi um gjaldið getur maður ekki skilið öðruvísi en svo að stjórnvöld geri einmitt ráð fyrir því að gengið muni haldast veikt þó nokkuð inn í framtíðina. Eins og er vitum við náttúrlega að það hefur gengið mjög erfiðlega að afnema gjaldeyrishöftin og að fjárfestingarumhverfi þyrfti að vera mun stöðugra á Íslandi en það hefur verið mjög óstöðugt, m.a. vegna aðgerða stjórnvalda. Ég hef aldrei stutt eða trúað á hina svokölluðu brauðmolakenningu þar sem talað er um að þegar þeir ríku verða enn ríkari skili það sér alltaf til samfélaganna. Ég hef fyrst og fremst talað fyrir mikilvægi þess að tryggja fólki sem starfar í greininni og borgar launaskatt í gegnum útsvarstekjurnar sínar sem hæst laun. Sjómannasambandið hefur bent á 

Virðulegi forseti. Það hefur komið fram í athugunum sem hafa verið gerðar og kemur raunar fram í athugasemdum með frumvarpinu að það er ljóst mál að forsendan fyrir því að menn nái þessum veiðiskatti í því magni sem verið er að tala um er sú að gengið haldist álíka veikt og það er núna. Alþýðusamband Íslands, sem talar fyrir því að nauðsynlegt sé að koma arðinum út í gegnum sterkara gengi, bendir á að ef gengi íslensku krónunnar styrkist um 20%, sem er raunar forsendan fyrir því að þeir kjarasamningar sem nú eru í gildi geti haldið áfram, þá muni það leiða til þriðjungslækkunar á framlegð og þar með lækkar auðvitað veiðigjaldið miðað við þá upphaflegu forsendu sem kemur fram í frumvarpinu um 24–25 milljarða veiðigjald í útreikningum á grundvelli forsendna frá 2010. Það mun hafa í för með sér að veiðigjaldið verði ekki þessir 24–25 milljarðar heldur 8–9 milljarðar eða þar um bil. Við sjáum á þessu að þetta mál er býsna flókið. Það virðist samt alveg blasa við að forsendan er sú að gengið verði veikt, 

Virðulegi forseti. Mér hefur þótt áhugavert að hlusta á ræður hv. þm. Illuga Gunnarssonar. Ég hef ekki endilega verið fyllilega sammála öllu sem þar hefur komið fram en það hefur verið áhugavert og skemmtilegt að hlusta á rökfærslu hans. Það sem ég held að vinni gegn eigendum sjávarútvegsfyrirtækjanna í augnablikinu þegar þeir færa rök fyrir því að þeir muni ekki fjárfesta jafnmikið og áður er sú staðreynd að þrátt fyrir að veiðigjaldið hafi verið mun lægra hingað til hefur ekkert verið fjárfest sérstaklega mikið í greininni. Fjárfestingarnar hafa að miklu leyti falist í að viðhalda aflahlutdeildinni og jafnvel í tilfelli eins öflugasta fyrirtækis í Vestmannaeyjum er eignarhaldið þar mjög skuldsett. Þetta mundi leggjast mjög harkalega á það fyrirtæki einmitt vegna þess að þar voru menn að berjast fyrir því að halda aflaheimildunum í viðkomandi byggðarlagi. 

Forseti. Ég þakka hv. þingmanni ræðu hennar áðan sem var ágæt. Ef ég skil hv. þingmann rétt er megininntakið í hennar ræðu varðandi gjaldtökuna á landsbyggðina að verið sé að taka peninga sem þegar eru í umferð til að byggja upp innviði samfélaganna. Ég er ósammála því. Þeir peningar sem hér er um að ræða eru ekki í umferð til þess. Í það minnsta hef ég ekki orðið var við að fyrirtæki sérstaklega séu að byggja upp innviði samfélaganna, byggja skóla, leggja vegi, sjá um holræsin og rekstur bæjarfélagsins o.s.frv. Hefur hv. þingmaður einhverja hugmynd um að það sé ætlun fyrirtækja að gera slíkt héðan í frá, því að það hefur ekki verið gert hingað til? Telur hv. þingmaður að það sé hlutverk einkafyrirtækja, í þessu tilviki þá útgerða og þeirra sem greiða veiðigjald, að sjá um þennan hluta samfélagsþjónustunnar 

Virðulegi forseti. Ég held að hv. þm. Björn Valur Gíslason misskilji að einhverju leyti það sem ég hef fram að færa í þessu máli. Það hefur alltaf verið lykilatriði fyrir okkur framsóknarmenn þegar við höfum talað fyrir veiðigjaldi, og við höfum gert það og við höfum stutt að atvinnugreinin borgi veiðigjald, að hluti af því fjármagni sem rennur í gegnum þessa gjaldtöku skili sér aftur til sjávarbyggðanna sjálfra, þeirra landshluta þar sem þessara verðmæta er aflað, til þess að skapa ný störf og ný verðmæti í greininni sjálfri. Staðan í sjávarútveginum hefur hins vegar verið mjög erfið, sérstaklega á undanförnum árum. Þegar ég hugsa til baka til þess tíma þegar ég flutti út á land í sjávarbyggð, til Vestmannaeyja 2002–2003, var staðan í sjávarútvegi mjög erfið, hún var mjög slæm. Fyrirtækin börðust virkilega í bökkum og það endurspeglaðist í því að menn höfðu ekki efni á því að standa í  Með þessari tillögu og ályktunum 

Forseti minnir á að það er aðeins ein mínúta til andsvara og svara.

Forseti. Ég held að við hv. þm. Eygló Harðardóttir séum þó nokkuð sammála um það sem hún sagði í ræðu sinni nema ég er í grundvallaratriðum samt ósammála þeirri hugmyndafræði sem mér finnst vera að skjóta upp kollinum víða í samfélaginu, að nánast allar tekjur eigi að vera eftir þar sem þeirra er aflað. Ég er í grundvallaratriðum ósammála þeirri kenningu. Það er ekki í anda þess samfélags sem við erum að reyna að reka, að hér búi ein þjóð í einu landi, og þannig skapast gríðarleg mismunun í samfélaginu. Ég minni á að Reykjavík er stærsta verstöðin og hingað koma þá væntanlega mestu tekjurnar. Mig langar hins vegar til að spyrja hv. þingmann um þær breytingartillögur sem komið hafa varðandi þetta frumvarp, sérstaklega þá breytingartillögu sem varðar það að hægt sé að veita þeim afslátt af veiðigjaldi sem fjárfest hafa í aflaheimildum. Ég hef spurt allnokkra þingmenn Sjálfstæðisflokksins út í þá breytingartillögu en þeir hafa kosið að svara mér ekki þannig að ég ætla að freista þess að þingmaður Framsóknarflokksins gefi mér svar við þeirri spurningu.

Virðulegi forseti. Ég held að sú tillaga sem hv. þingmaður studdi væntanlega á sínum tíma, sem kom fram í frumvarpi þáverandi sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, um skiptingu veiðigjaldsins, endurspegli nákvæmlega þá hugmyndafræði sem þingmaðurinn ræddi hér. Þar er talað um að helmingur fari til ríkisins í sameiginlegan sjóð, en til að draga úr þeim neikvæðu áhrifum sem komið geta af þessari miklu skattlagningu og líka til að styðja við uppbyggingu og ný störf í greininni í þessari matvælastóriðju fari ákveðið hlutfall, raunar helmingur, í gegnum annars vegar landshlutasamtökin eða sveitarfélögin sjálf og hins vegar í AVS-sjóðinn, eins og mér skilst að þáverandi ráðherra hafi gert ráð fyrir. Hvað varðar hina tillöguna sem hv. þingmaður ræddi má svo sem segja að það fyrirkomulag mundi að vissu leyti endurspegla vaxtabótakerfið hjá okkur þar sem við erum að reyna að koma til móts við þá sem skuldsettari eru 

Herra forseti. Hv. þingmaður sagði að það ætti ekki að slíta friðinn milli landsbyggðar og höfuðborgarsvæðis en talaði síðan um þessi frumvörp sem hnefann frá Reykjavík, ef ég heyrði rétt. Ég vil spyrja hv. þingmann hvort það sé virkilega trú hennar sem hún sagði að íbúar í sjávarútvegsbyggðunum í kringum landið hafi í raun deilt kjörum með sjávarútveginum á heimaslóðum sínum. Er það ekki svo að þegar vel gengur í sjávarútvegi eru það einkum örfáar fjölskyldur og eigendur útgerðarfyrirtækjanna sem njóta þess en þegar verr gengur, þegar kvótinn er seldur, eins og hv. þingmaður nefndi dæmi um, til dæmis í Bolungarvík, og um það eru mýmörg dæmi, standa íbúarnir og verkafólkið uppi nánast án lífsbjargarinnar? Er það virkilega svo að íbúarnir deili kjörum? Deila þeir ekki bara tapinu en svo deila örfáir útgerðarmenn með sér hagnaðinum?

Virðulegi forseti. Ég held að það sé alveg ljóst að menn deila kjörum, alveg eins og Steingrímur J. Sigfússon, þáverandi þingmaður Alþýðubandalagsins og núverandi hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, sagði þá. Ég þekki það fyrst og fremst í gegnum þá staðreynd að þegar ég flutti til Vestmannaeyja 2002–2003 var staðan mjög erfið vegna mjög hás gengis krónunnar. Maður sá það bara á niðurníðslu húsanna, maður sá það á erfiðri skuldastöðu sveitarfélagsins, maður sá það á því að í mörg ár var varla byggt eitt einasta hús í Eyjum. Í dag er það hins vegar orðið þannig að sá hv. þingmaður er hér stendur er kannski sá sem þyrfti einna helst á því að halda að fara að lagfæra húsið sitt ef ég ber saman húsin við götuna þar sem ég bý hvað varðar viðgerðir og þá velsæld sem ég sé þar núna. Ég sé svo mikla breytingu bara frá því árið 2008 á stöðu íbúanna í bæjarfélaginu. 

Herra forseti. Það er nákvæmlega það sem ég sagði, þegar illa gengur bitnar það illilega á öllum íbúum í bæjarfélögum sem byggja lífsafkomu sína á sjávarútveginum. Ég spurði um hvernig það væri þegar vel gengi og eins þegar kvótinn væri seldur frá byggðarlögunum. Það er alveg rétt sem hv. þingmaður segir, undanfarið hafa sjómenn haft gríðarlega góðar tekjur og þeir eru ekkert ofsælir af þeim. Þær skila sér í útsvari og tekjum til bæjarfélagsins og umsvifum þar. Við skulum heldur ekki gleyma því sem þessi hæstv. ríkisstjórn hefur gert með því að fella niður virðisaukaskatt og hvetja til vinnu til þess einmitt að endurnýja og gera við hús, ég og hv. þingmaður þurfum greinilega báðar að fara að drífa í því að gera það. Ég legg áherslu á að með þessum frumvörpum er verið að tryggja að kvótinn, fiskurinn í sjónum, sé sameign allrar þjóðarinnar og  
            

Virðulegi forseti. Það eru ekki bara sjómenn sem njóta góðs af því þegar vel gengur í sjávarútveginum, það eru náttúrlega allir þeir sem búa í viðkomandi samfélögum. Það þýðir að fiskvinnslufólkið er með mun hærri laun og hefur þá frekar efni á því að skipta við þær verslanir og þá veitingastaði og nýta þá þjónustu sem til staðar er í viðkomandi byggðarlögum. Maður sér alveg gífurlegan mun á því hvernig staðan er núna og hvernig hún var fyrir tíu árum síðan. Menn eru hins vegar enn þá að vinna úr þessu og mörg af þessum sveitarfélögum eru mjög skuldsett vegna þess að staðan var mjög erfið og er búin að vera erfið lengi vegna fólksfækkunar, eins og ég fór yfir í ræðu minni. Ég skal viðurkenna að ég hef velt fyrir mér hvort það sé réttara að hafa veiðigjaldið hóflegra og reyna frekar að finna leið til að tryggja að sem mest verðmæti verði eftir hjá starfsfólkinu sjálfu í greininni, 

Hæstv. forseti. Í upphafi þingfundar í morgun fór ég fram á það að vegna ræðu minnar sem ég mun flytja á eftir, strax eftir hádegisverðarhléið, yrðu kallaðir til þingfundarins í dag hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. innanríkisráðherra sem hafa báðir með sveitarfélögin og tekjuskiptinguna milli ríkis og sveitarfélaga að gera. Ég fer eiginlega fram á það, frú forseti, að hlé verði gert á þingfundi þangað til þessir hæstv. ráðherrar, sem nú hafa haft um þrjá klukkutíma til að koma sér til fundarins, mæta til að hlusta á ræðu mína og bregðast við þeim fyrirspurnum sem ég er með. Þá ítreka ég líka beiðni sem ég bar fram strax í morgun, og þó nokkrir þingmenn hafa tekið undir, um að þeir þingmenn sem sitja í atvinnuveganefnd þingsins og skrifuðu undir meirihlutaálitið verði jafnframt boðaðar til fundarins, eins og hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir og hv. þm. Lilja Rafney Magnúsdóttir sem eru ekki hér en hafa haft sig mikið í frammi um sjávarútvegsmál. Ég ítreka, frú forseti, 

Það skal upplýst að hæstv. fjármálaráðherra er skráður í hús og forseti hefur þegar gert ráðstafanir til að kalla hæstv. innanríkisráðherra til fundarins.

Frú forseti. Ég kem hingað til að ræða um fundarstjórn forseta. Við þingmenn stjórnarandstöðunnar höfum haldið ræður í morgun þar sem við höfum beint fjölmörgum fyrirspurnum til þeirra hv. þingmanna og hæstv. ráðherra sem málið varðar. Ég óskaði sérstaklega eftir því að hæstv. fjármálaráðherra kæmi hingað og svaraði tilteknum spurningum. Hæstv. ráðherra kom reyndar í salinn en svaraði ekki þeim fyrirspurnum sem ég lagði fyrir hana og ég óska eftir því að henni verði gerð grein fyrir því að við óskum eftir upplýsingum um aðkomu hennar að þessum málum. Í annan stað óskaði ég eftir því að hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir kæmi í salinn vegna þess að hún hefur verið með fullyrðingar um fjárfestingar í íslenskum sjávarútvegi sem hafa verið hraktar og ég vildi ræða þau ummæli hennar á Alþingi við þessa umræðu. Ég fer fram á það við frú forseta að hún láti hv. þingmann vita að nærveru hennar sé óskað. Síðan er náttúrlega miður að ég skuli ekki geta sinnt störfum mínum sem þingmaður í Norðausturkjördæmi. Ég var boðaður á fund um atvinnuuppbyggingu í Fjarðabyggð hjá fyrirtækinu Alcoa en 

Forseti biður hv. þingmenn að virða ræðutíma og taka eftir því þegar rautt ljós kviknar í borðinu þótt forseti sé annars hugar við að skrifa niður óskir og beiðnir hv. þingmanna.

Virðulegi forseti. Ég tek undir þá sanngjörnu kröfu að hæstv. ráðherrar sem hér hafa verið nefndir séu viðstaddir. Það er auðvitað skiljanlegt að hæstv. ráðherrar þurfi að sinna öðrum skyldum einmitt á laugardegi því að enginn hafði gert ráð fyrir því að hér yrði þingfundur í dag og menn hafa örugglega meðal annars verið að skipuleggja sig í samræmi við það. Það er auðvitað einn gallinn sem við stöndum núna frammi fyrir, dagskrá þingsins er ekki ljós og í raun er búið að afnema starfsáætlunina, við erum komin langt fram yfir þann tíma sem gert var ráð fyrir að þingið starfaði, og þá koma óhjákvæmilega upp svona árekstrar. Úr því að ákveðið er að halda þingstörfum áfram inn í júnímánuð verður þingið með einhverjum hætti að bregðast við þannig að hægt sé að skipuleggja þingið þannig að það rekist ekki á við aðrar skuldbindingar hæstv. ráðherra og hv. þingmanna. Hæstv. fjármálaráðherra hefur til dæmis tjáð sig um það að þetta veiðigjald sé bara hið besta mál og mætti þess vegna jafnvel hækka það. Það stangast á við allar þær upplýsingar sem við höfum fengið, m.a. í atvinnuveganefnd og hefur komið fram í umræðunni, þannig að það hefði verið gott að geta heyrt hæstv. ráðherra 

Virðulegi forseti. Það er erfitt að ræða um fundarstjórn forseta þegar lítið hefur reynt á hana enda fundur ekki hafinn að nýju eftir matarhlé. Ég verð þó að gera athugasemdir við það að þingmenn komi hingað upp annað slagið til að kvarta yfir því að framkvæmdarvaldið sé að valta yfir löggjafann, þingið og á hinn bóginn að kvarta yfir því að framkvæmdarvaldið og ráðherrar séu ekki á staðnum til að fara í málið. Málið er í höndum þingsins, það er þingið sem ræður örlögum þess hér inni. Þingmenn eiga að vera vel í stakk búnir til að ræða það, ég tala ekki um eftir alla þá vinnu sem hefur verið lögð í málið af hálfu atvinnuveganefndar á 25 fundum og sjö daga ræðuhöld í þinginu. Ég held því að menn séu vel heitir til að halda áfram umræðunni og eigi allra síst að vera að kvarta yfir því að þurfa að vera á þingi að sinna skyldustörfum sínum. 
            

Frú forseti. Ég vil ítreka þá ósk mína sem ég setti fram í upphafi fundar um viðveru ráðherra vegna þess að ég er fyrstur á mælendaskrá. Mér þætti miður að ég þyrfti að halda ræðu mína án þess að hæstv. fjármálaráðherra eða hæstv. innanríkisráðherra væru til staðar vegna þess að ég þarf að spyrja þá ágætu ráðherra ákveðinna spurninga sem ekki hefur verið svarað í meðförum atvinnuveganefndar og ekki í umræðunni til þessa í þinginu. Það hefur ekkert með að gera það sjónarmið hv. þm. Björns Vals Gíslasonar að við séum ýmist að kvarta yfir afskiptum framkvæmdarvalds eða skorti á afskiptum. Framkvæmdarvaldið er til þess að svara fyrirspurnum okkar og veita upplýsingar um málið sem hugsanlega gætu hjálpað til við að leysa það. Þess vegna ítreka ég þá beiðni mína, frú forseti, að hlé verði gert á fundi þangað til þessir hæstv. ráðherrar eru mættir til fundarins.

Forseti vill upplýsa að það var rangt skráð í tölvu í viðveruskrá. Hæstv. fjármálaráðherra er ekki í húsi, hún var hér í morgun en hvarf frá fundi nú í hádeginu til annarra skyldustarfa. Einnig vill forseti upplýsa að hæstv. innanríkisráðherra mun vera á leið í hús og vekja athygli hv þingmanna á því að hér eru þingmenn og formaður hv. atvinnuveganefndar sem og hæstv. sjávarútvegsráðherra.

Virðulegi forseti. Svo ekkert fari á milli mála þá er ég ekki að kvarta undan því að við séum hér daga langa og fram á nætur að ræða þessi mál ef talin er þörf á því. En þá hljótum við líka að gera sams konar kröfur til þeirra sem þurfa að láta þetta mál sig varða, t.d. fulltrúa í atvinnuveganefnd sem hafa verið nefndir og eru fjarstaddir, örugglega af ástæðum sem þeir hafa talið brýnar og ég geri enga athugasemd við. En það sem hv. þingmenn hafa verið að segja er að það er eðlilegt að við óskum eftir því að menn geti verið viðstaddir þessa umræðu. Það er vandinn sem við stöndum frammi fyrir núna þegar við erum komin svona langt fram yfir það sem ætlað var í störfum þingsins. Menn hafa gert sínar ráðstafanir og tekist á hendur skuldbindingar sem þeir eiga kannski erfitt með að víkja frá og það á væntanlega við um þá hæstv. ráðherra og þingmenn sem hér hafa verið nefndir. Við erum einfaldlega að benda á þetta þegar við hvetjum til þess að skipulagi þingsins verði breytt svo að umræðan geti farið fram þannig að allir geti verið viðstaddir sem láta sig þetta mál varða.

Forseti vill vekja athygli hv. þingmanna á því að hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir sem óskað var eftir að væri í salnum er nú sest í sæti sitt og mun geta hlýtt á mál þeirra sem hafa óskað nærveru hennar, þar á meðal hv. þm. Birkis Jóns Jónssonar sem nú ræðir fundarstjórn forseta.

Frú forseti. Það er ánægjulegt að hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir sé komin í salinn og vonandi munum við geta átt skoðanaskipti í dag um þetta frumvarp sem við ræðum um veiðigjöld. Hins vegar spurði ég hæstv. fjármálaráðherra efnislega út í grunnforsendur frumvarpsins er snerta framtíðarrekstrarfyrirkomulag sjávarútvegsins, spurði hana mjög skýrra spurninga í morgun og nú hefur það komið í ljós, eins og hæstv. forseti nefndi, að hæstv. ráðherra er ekki við þessa umræðu. Það er til lítils að halda umræðunni áfram ef við sem tökum þátt í henni fáum ekki svör við grundvallarspurningum sem tengjast frumvarpinu. Ég tek þess vegna undir með félögum mínum að ég held að það sé ráð að fresta umræðunni þangað til hæstv. ráðherra getur komið hingað og verið viðstödd og svarað þeim fyrirspurnum sem við höfum margítrekað lagt fram í þessari umræðu.

Forseti vill vekja athygli á því að umræðunni er langt í frá að ljúka. Enn eru að minnsta kosti ellefu hv. þingmenn á mælendaskrá þannig að væntanlega munu gefast næg tækifæri fyrir hv. þingmenn að koma skoðunum sínum og fyrirspurnum til ráðherra og annarra á framfæri í umræðunni. Nú er genginn í salinn hæstv. innanríkisráðherra sem óskað var eftir.

Frú forseti. Það gleður mig að stjórnarandstæðingar skuli sakna mín svo mjög þá sjaldan sem ég vík úr þingsal undir þessari umræðu, og alveg hafði það farið fram hjá mér að kallað væri eftir nærveru minni hér. Sú ósk hlýtur að hafa komið fram meðan ég gekk frá skrifstofu minni og hingað inn. En ég velti hins vegar fyrir mér, frú forseti, þeirri áráttu þingmanna að kalla eftir viðveru einstakra þingmanna hér í sal. Við höfum hljóðnema og sjónvarpstæki í vinnuaðstöðu okkar og getum fylgst með umræðum um allt þinghúsið og í húsakynnum þingsins við Austurvöll og ég hélt að það væri réttur þingmanna að ákveða það sjálfir hvar þeir fylgdust með umræðu, svo framarlega sem þeir væru staddir við störf meðan þingfundur stendur yfir. Ég vil svolítið bera á móti þessum hvimleiða ávana að vera alltaf að vekja athygli á því hverjir sitja í sætum í þingsal því það vita þingmenn manna best að við fylgjumst með umræðum þó við séum ekki í líkamlegri nærveru í þessum sal.

Allt er þetta satt og rétt sem hv. þingmaður segir og forseti vill ítreka að hæstv. fjármálaráðherra kom hingað til fundar og var við þessa umræðu í morgun og hefur væntanlega hlýtt á orð og fyrirspurnir hv. þingmanna. Eins og forseti tók fram áðan lifir enn talsvert af þessari umræðu og munu þá væntanlega gefast tækifæri til að sinna þeim svörum.

Frú forseti. Ég vil byrja á því að gagnrýna það að ekki skuli vera brugðist við þeirri beiðni minni að gera hlé á þingfundi meðan beðið er eftir því að hæstv. innanríkisráðherra geti verið hér og það sé kannað hvort hæstv. fjármálaráðherra ætli sér að vera við umræðuna í dag. Það er rétt hjá hæstv. forseta að hæstv. fjármálaráðherra kom hingað við í mýflugumynd, stoppaði stutt við og tók ekki þátt ...

Hv. þingmaður. Hæstv. fjármálaráðherra var við umræðuna í morgun, nú er hæstv. innanríkisráðherra genginn í salinn og ég hvet hv. þingmann til að halda áfram ræðu sinni.

Ég tók eftir því, frú forseti, að hæstv. innanríkisráðherra er kominn í salinn og ég þakka fyrir það. Ég ætla að fá að ljúka setningunni sem ég var byrjaður á þegar forseti braust inn í ræðu mína. Ég óskaði eftir því að fjármálaráðherra væri hér einnig þar sem málið tengist fjármálaráðuneytinu og innanríkisráðuneytinu hvað varðar tekjuskiptingu milli ríkis og sveitarfélaga og þær tekjur sem ætlaðar eru af sjávarútveginum, bæði í formi tekjuskatts og útsvars sem rennur til sveitarfélaganna og þær breytingar sem á þessu verða vegna þessa frumvarps að mínu mati og svo merkilega sem það nú hljómar, að mati allra umsagnaraðila og sérfræðinga nema eins. Það eru bæjarfulltrúar Samfylkingarinnar í Reykjanesbæ sem hafa einir umsagnaraðila aðra skoðun en allir hinir 70 sem hafa veitt umsagnir um þetta mál upp á margar blaðsíður og lagt fram skýrslur. Þeir fulltrúar hafa væntanlega farið yfir málið af kostgæfni og sent umsögn inn í atvinnuveganefnd þar sem þeir telja að þetta sé hið besta mál án þess að rökstyðja það mikið frekar. En látum það vera. Ég vildi fá þessa hæstv. ráðherra til umræðunnar vegna þess að á árinu 2011 er greitt veiðigjald upp á 4,5 milljarða og væntanlega álíka upphæð á þessu ári ef ekki kemur til samþykktar á þessu frumvarpi. Á því sama ári greiðir sjávarútvegurinn væntanlega - það er ekki komið alveg á hreint en að bestu manna yfirsýn - um 5 milljarða. Það er umtalsvert hærra gjald en sjávarútvegurinn hefur verið að greiða á liðnum árum. Það er augljóslega vegna þess að sjávarútveginum gengur vel. Það sést í sjávarbyggðunum því það er ekki þannig, frú forseti, sem einstaka þingmenn halda fram, að þegar sjávarútveginum gengur vel séu það einstakar fjölskyldur í landinu sem fái allan arðinn. Til að mynda í Vestmannaeyjum þar sem menn hafa farið yfir þetta hafa arðgreiðslur til eigenda numið 1–2% af þeim hagnaði sem hefur orðið til í sjávarútveginum en fjármunirnir hafa runnið inn í samfélagið, m.a. með hækkandi launum og auðvitað meiri atvinnu. Þannig hefur arðurinn skilað sér með beinum og óbeinum hætti inn í samfélagið, til fólksins og til sveitarfélaganna. Ríkisstjórnin fyrirhugar að hækka veiðigjaldið umtalsvert, langt umfram það sem allir sérfræðingar, umsagnaraðilar og sá sem hér stendur eftir að hafa verið í atvinnuveganefnd og kannað málið til hlítar, telja að sé hóflegt. Það er mjög óhóflegt gjald. Það mun hafa þau áhrif, hæstv. innanríkisráðherra, og ég hefði gjarnan viljað heyra álit hæstv. fjármálaráðherra á því líka, að tekjur sveitarfélaganna munu beinlínis minnka. Það er einfaldlega vegna þess að útsvarsgreiðslurnar munu lækka og einnig vegna fyrirhugaðra breytinga á stjórn fiskveiða samkvæmt hinu frumvarpinu sem munu hafa umtalsverð áhrif í þá átt að draga hluta af kvóta eða aflamarki úr þessum byggðum. Það getur líka orðið til þess að byggðirnar þurfi að kaupa það dýrum dómum til baka. Þá munu verða minni fjármunir til að greiða laun starfsfólks og sjómanna og atvinnan minnkar. Það er einfaldlega verið að taka hluta af vinnunni frá fólkinu og færa hana eitthvert annað, frá fólkinu sem vinnur þessi störf í dag. Þannig mun samfélagið fá minni fjármuni beint til sín og mun lægri útsvarstekjur í gegnum sveitarfélögin eins og umsagnir sveitarfélaganna allra bera með sér, alveg sama hvar í flokki þeir standa sem mynda meiri hluta sveitarstjórna eða minni hluta í þeim samfélögum. Allir eru sammála nema reyndar eins og sagt hefur verið áður, samfylkingarfélagið í Reykjanesbæ. Allir eru sammála um að þetta muni hafa mjög neikvæð áhrif á sjávarbyggðirnar hringinn í kringum landið, lækka tekjurnar og verða til þess að samfélögin muni aftur fara að líta út eins og þau gerðu á árunum 2002–2007 þegar fækkunin var gríðarleg, eins og sjá má í skýrslu sem Byggðastofnun skilaði í síðustu viku. Því er mjög nauðsynlegt að vita, frú forseti, hvort það hafi verið rætt í ríkisstjórninni, þar á meðal af hæstv. innanríkisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra, hvernig eigi að bregðast við því að sveitarfélögin fái minni skerf af þessum tekjum vegna þess að veiðigjaldið mun hafa bein áhrif til lækkunar á tekjuskatti. Það má líka spyrja hvernig fjármálaráðuneytið hefur reiknað áætlaðar tekjur, sem eru þá forsendur fjárlaga, og með hvaða hætti samspil þessara tveggja skatttekjustofna verður. Eins og ég sagði eru opinberir skattar, veiðigjöld og tekjuskattar á árinu 2011 ekki 4,5 milljarðar heldur 9,5 milljarðar sem er umtalsvert hærri tala en menn hafa verið að ræða um. Það þarf að gera sér grein fyrir samspili þessara hluta og hvernig menn ætla að bregðast við þessum vanda. Ætla menn til dæmis að nota hluta af veiðigjaldinu til að hækka framlag í Jöfnunarsjóð sveitarfélaga? Hefur sú hugmynd verið rædd í innanríkisráðuneytinu? Það er eitt af því sem þarf að skoða og ég vildi gjarnan heyra álit hæstv. ráðherra á þessu. Síðan er spurning um hvað sé hóflegt gjald. Margir stjórnarliðar hafa komið í pontu og sagt sem svo að þeim finnist 15 milljarðar bara hóflegt gjald, þrátt fyrir allar umsagnirnar sem segja hið gagnstæða, þrátt fyrir að sérfræðingar sem atvinnuveganefnd fékk til verksins segi að þeir standi við niðurstöður sínar. Það gera þeir þrátt fyrir þær tilslakanir sem sannarlega hafa verið gerðar frá því að upphaflega voru lagðir til 24–25 milljarðar í veiðigjöld. Þá er ég ekki að gleyma því að út úr frumvarpinu mátti lesa að um 50 milljarða og 140% skatt væri að ræða. Það voru náttúrlega bara mistök sem menn gera þegar þeir eru að flýta sér, undirbúa sig ekki nægilega vel og koma ekki með mál nægilega vel undirbúin til þingsins í samráði við þá sem hefðu getað bent á þessa svakalegu skekkju. En hvað er hóflegt gjald? Er ekki rétta leiðin til að nálgast svarið við því að hafa samráð við útgerðina sjálfa um hvað sé hægt að gera? Er það ekki hófleg og skynsöm leið að fara til sveitarfélaganna og hafa þau með í ráðum til að átta sig á því samspili sem þarna verður á milli? Að menn komist að því hvernig meginþorri útgerðarfyrirtækja í landinu, segjum 90%, geti staðið undir þessu? Þá er ég að vísa til þess að auðvitað standa einhver útgerðarfyrirtæki svo illa að þau þurfa á öðrum meðulum að halda en einfaldlega bara góðæri sem svo sannarlega ríkir í sjávarútveginum. Sjávarútvegurinn hefur lýst því yfir að hann sé tilbúinn til að greiða hærra gjald á næsta ári eða næstu tveimur árum en hann væri almennt tilbúinn til á þessum erfiðu árum. Er það ekki skynsöm og hófsöm leið að nálgast málið þannig? Ég hefði haldið það. Ég held að það sé rétt að taka umræðuna út úr þeim farvegi að hér komi þingmenn upp í pontu, alveg óháð því hvort þeir hafa lesið umsagnirnar eða ekki, hvort þeir trúa þeim eða ekki, og setji puttann upp í loftið og segi: Mér finnst 15 ágætt. Mér fannst 25 gott en mér finnst 15 ágætt. Það hlýtur að eiga að fara aðra og upplýstari leið til að komast að því hvað sé hóflegt gjald, undir hve háu gjaldi menn geti staðið og haldið áfram að byggja upp öflugustu atvinnugrein landsins. Þegar vel gengur í sjávarútvegi þá gengur vel í sjávarbyggðunum. Það gildir auðvitað um allar atvinnugreinar sem eru undirstaða í samfélaginu. Ef þeim gengur vel, gengur samfélaginu vel. Það hlýtur að vera miklu skynsamari leið að fara þá leið. Það er líka rétt sem hefur komið fram að það er ekkert ofsalega langt á milli flokka. Allir eru sammála um að leggja eigi á hóflegt veiðigjald. Við þurfum bara að finna út hvað sé hóflegt gjald og átta okkur síðan á því hvaða áhrif sú útfærsla sem þingið leggur til mun annars vegar hafa á útgerðina og hins vegar á samfélögin og einnig hvaða tekjum ríkið þurfi á að halda til að komast í gegnum mestu kreppuna og standa undir grunnskólum, heilbrigðiskerfinu og öðru í þeim dúr. Það á ekki við að stunda pólitískar ofsóknir eða pólitískar tilraunir 

Hæstv. forseti. Ég er almennt fylgjandi því að samráð sé haft við deiluaðila þegar hagsmunaárekstrar eru uppi þótt ég telji það ekki alveg einhlítt. Ég vil hafa samráð við Öryrkjabandalag Íslands þegar breytingar eru gerðar á almannatryggingum eða örorkubótum og við láglaunafólk þegar um er að ræða kjör þess. Þegar kemur hins vegar að því að hækka fjármagnstekjuskatt og hversu langt ég er reiðubúinn að ganga í samráði við fjármagnseigendur þá legg ég ekki að jöfnu öryrkjann eða milljarðamæringinn. Milljarðamæringar andmæltu á sínum tíma hvers kyns breytingum á fjármagnstekjuskattinum og hótuðu því að fara með allar eigur sínar úr landi ef Alþingi dirfðist að hækka fjármagnstekjuskattinn. Þeir æptu á samráð og reyndu að æsa til andófs gegn stjórnvöldum. Hér er um það að ræða að sjá til þess að eðlilegur, sanngjarn hlutur af arði sem hafa má af sameiginlegri auðlind þjóðarinnar renni til hennar sjálfrar í gegnum ríkissjóð og sjóði sveitarfélaga sem það mun að hluta til gera samkvæmt þeim tillögum sem hér eru uppi vegna útleigu á aflaheimildum sem fara í gegnum kvótaþing. Síðan vil ég minna hv. þingmann á að við munum að sjálfsögðu verja þessum fjármunum í þágu samfélagsins alls, bæði hér í þéttbýli og ekki síður á landsbyggðinni. Hafa menn ekki tekið eftir þeim tillögum sem verið hafa til umræðu á Alþingi og í þjóðfélaginu almennt um stórfelldar samgöngubætur, um gerð jarðganga á Austfjörðum, um gerð jarðganga á Vestfjörðum, vegabætur yfir Dynjandisheiði, milljarða í samgöngubætur og milljarða til hagsbóta í íslensku samfélagi í þéttbýli og ekki síður í dreifbýli? Ég vísa því þeim málflutningi á bug 

Hæstv. forseti. Hæstv. ráðherra svaraði því ekki í neinu hvort skoðað hafi verið í ríkisstjórn eða ráðuneyti hvernig útfærslan á þessu sé, hvort ráðuneytið hafi áttað sig á því hvaða tekjuskerðing verði á tekjum sveitarfélaganna vegna þessa og hvort nauðsynlegt sé að bregðast við til að mynda með hækkun á greiðslum frá ríkisvaldinu í Jöfnunarsjóð sveitarfélaga. Ráðherra svaraði því heldur ekki hvort rætt hafi verið í ráðuneytinu hvernig samspil veiðigjaldsins við tekjuskattinn og útsvarið er háttað. Ég get alveg tekið undir það að það er mismunandi afstaða til þess hvort menn eigi að hafa samráð við allt og alla. En hefði ekki verið eðlilegt að taka tillit til þess og hafa samráð við sveitarfélögin? Hefði ekki verið eðlilegt og skynsamlegt að hafa samráð við verkalýðshreyfinguna, samtök sjómanna og samtök fiskvinnslufólks alveg eins og útgerðarinnar? Er öll útgerðin milljarðamæringar og er vont að vera milljarðamæringur? Er til félag milljarðamæringa sem er með 35 þúsund manns í vinnu? Sjávarklasinn er með um 35 þúsund manns í vinnu. Á ekki að hafa samráð við stærstu og öflugustu atvinnugrein landsins þegar menn ganga svona bratt til verks án þess að hafa ekki einu sinni hugmynd um, að því er virðist, nema ráðherra svari því í seinna andsvari, hvaða áhrif það getur haft á útsvarstekjur og skerðir möguleika sjávarbyggðanna. Það er alveg eins og þegar sú staða var uppi að krónan var allt of sterk og allir horfðu til þess að græða á hlutabréfum og bankastarfsemi, þá höfðu allar sjávarbyggðirnar það skítt, ekki bara fjölskyldurnar sem áttu fyrirtækin heldur allir þeir sem bjuggu í sjávarbyggðunum sem höfðu bæði beinan og óbeinan hag af gengi sjávarútvegsins. 
            

Hæstv. forseti. Það er ekki verið að skerða hlut sjávarbyggðanna 

Rangt.

Samráð um þessi mál 

Rangt.

Það hefur ekki verið rætt eins mikið um nokkurt mál  Núna eru stórkvótaeigendur og fulltrúar þeirra á Alþingi 

Hættu þessu.

- Að þjóðarviljinn nái fram að ganga 

Hættu þessu.


            

Hlustaðu hér á ræðurnar sem eru fluttar.

Óskar hv. þm. Jón Gunnarsson eftir að vera settur á mælendaskrá?

Ég er á mælendaskrá.

Þá kemur brátt að hv. þingmanni. 

Hæstv. forseti. Hæstv. innanríkisráðherra kom aftur upp í pontu og svaraði mér engu um hvernig og hvort ráðuneytið hefði skoðað þessar tillögur, hvaða áhrif það hefði á útsvarstekjur og möguleika sjávarbyggðanna og samfélaganna sem byggja allt sitt á sjávarútvegi og hvort það eigi að bregðast við þessu með því að styrkja Jöfnunarsjóð sveitarfélaga. Ég get dregið þá ályktun að það hafi ekkert verið skoðað. Mér finnst það mjög smekklaust að ríkisstjórnin skuli leggja fram tillögur um einhverjar fyrirhugaðar samgöngubætur og fjárfestingar hingað og þangað áður en niðurstaða er komin í málið og taka fram hjá löggjafarvaldinu sem á eftir að samþykkja veiðigjöld. Óvíst er hvort veiðigjöldin verða samþykkt og hvort þau verða hækkuð þannig að ríkisstjórnin hefur enga hugmynd um úr hvaða fjármunum hún hefur að spila. Engu að síður stígur ríkisstjórnin fram og gerir eins og hæstv. innanríkisráðherra hefur stundum sagt, kastar perlum og eldvatni fyrir fólk.

Frú forseti. Hv. þingmaður talaði um sveitarfélögin í yfirgripsmikilli ræðu sinni. Af því að hæstv. ráðherra sveitarstjórna gengur hér fram hjá dettur mér í hug að spyrja: Er hv. þingmanni kunnugt um eitthvert sveitarfélag sem er hlynnt þeim frumvörpum sem við ræðum hér? Hv. þingmaður kom einnig inn á hvað væri hóflegt verð fyrir auðlindina. Þá spyr ég: Hvernig ákveðum við hóflegt verð á brauði? Það er nefnilega gert út frá markaðnum. Hvers vegna í ósköpunum reyna menn ekki að hugsa út fyrir rammann og finna sambærilegt kerfi fyrir auðlindina, þ.e. að koma með markað fyrir þessar auðlindir? Á næsta ári munu verða greiddar 38,63 kr. fyrir hvert kíló þorskígildis í botnfiskveiðum og 42,58 kr. fyrir hvert kíló af loðnu og öðrum uppsjávarfiskum. Hvað gerist ef markaðsaðstæður breytast mikið á næsta ári, ef verðfall verður á sjávarafurðum í Evrópu vegna ástandsins þar og menn þurfa að sætta sig við miklu lægra verð og arðsemi fyrirtækjanna lækkar verulega? Hvernig mætast endar þá?

Hæstv. forseti. Hv. þm. Pétur H. Blöndal kom með þó nokkrar spurningar. Ég minnist þess ekki að eitthvert sveitarfélag hafi verið hlynnt veiðigjöldunum. Eins og ég sagði áður var Samfylkingarfélagið í Reykjanesbæ hlynnt þeim en ekkert sveitarfélag. Það hefur hins vegar vakið athygli nokkurra að stór sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu eins og Reykjavíkurborg og Hafnarfjarðarbær hafa ekki haft neinn sérstakan áhuga að tjá sig mikið um þessi mál eða að setja sig inn í þau, sem er auðvitað merkilegt þar sem útgerð er gríðarlega mikilvæg báðum þessum sveitarfélögum. Varðandi hvernig finna skuli hóflega leið hvað þetta varðar er rétt að benda á að í núgildandi lögum í öðrum greinum hafa menn farið aðrar leiðir til að reyna að finna hóflegt gjald. Menn hafa til að mynda fundið það út varðandi raforkulagnir, þ.e. landsnet og dreifiveiturnar, að rétt sé að setja niður hóp sérfræðinga sem finna út hvað sé eðlilegt verð þar á milli og síðan er tekin ákvörðun um hóflegt gjald. Í sambandi við kolefnisskattinn eða fyrirhugaða skattlagningu á olíu hafa menn líka reiknað út og ákveðið hvað sé hóflegt í þeim efnum. Það er merkilegt í því ljósi að þar hafa menn áætlað út frá útreikningum að það séu 45% af því sem þar kemur upp, af ónumdri auðlind þar sem enginn tilkostnaður hefur verið af því að kaupa aðgang eða annað. Það er ekki tilfellið með sjávarútveginn sem hefur verið innan sama kerfisins í mjög langan tíma og verulegur kostnaður og hluti af auðlindarentunni hefur farið þangað. Ef verð á mörkuðum hrynur er augljóst að óhóflegt veiðigjald verður enn þá óhóflegra.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Það sem ég átti eiginlega við var að kerfi eins og er í dag er reiknað aftur í tímann. Gjöldin eru lögð á eftir á miðað við reynslu síðustu ára. Þeir sem hafa verið í viðskiptum og atvinnulífi - það eru ekki voðalega margir hv. þingmenn, því miður, og ég vona að ég sé ekki að móðga neinn með því að segja það - vita að aðstæður breytast mjög hratt. Nú er til dæmis fundur í dag hjá fjármálaráðherrum allra Evrópusambandsríkjanna þar sem þeir ætla að taka afstöðu til vandræðanna á Spáni. Þau geta haft gífurleg áhrif á stöðu evrunnar, á stöðu fiskmarkaða Íslands, en samt ætlum við að innheimta skatta miðað við þá glimrandi góðu stöðu sem var í sjávarútvegi á Íslandi á síðasta ári og sem er núna en aðstæður gætu breyst mjög hratt.

Hæstv. forseti. Það er alveg laukrétt hjá hv. þm. Pétri H. Blöndal að það er meingölluð aðferðafræði sem lögð er til í frumvarpinu, þ.e. að byggja á gömlum tölum, á gömlum ársreikningum og í raun og veru á gömlum aðstæðum sem verða síðan ekki endilega til staðar og alls ekki um alla eilífð. Erfitt er að spá fyrir um framtíðina jafnvel bara eitt ár fram í tímann, eins og hv. þingmaður bendir réttilega á hvað varðar okkar mikilvægu markaði í Evrópu. Þess vegna höfum við framsóknarmenn og aðrir í stjórnarandstöðunni bent á að skynsamlegra hafi verið að ýta þessu til hliðar og setja inn bráðabirgðaákvæði með því að festa einhverjar tölur. Í því er fólgin áhætta eins og hv. þingmaður bendir á, en á meðan yrði reynt að finna rétta leið. Við höfum lagt til að upphæðirnar í þessu bráðabirgðaákvæði verði hins vegar með því varúðarsjónarmiði að menn gangi ekki of langt. Tekjuskatturinn sem verður af hagnaði fyrirtækjanna tekur eftir sem áður hluta af tekjunum til ríkisins, eins og öllum finnst eðlilegt að ég tel, en sá skattur er af raunverulegum hagnaði fyrirtækjanna.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Sigurði Inga Jóhannssyni fyrir ræðuna, sérstaklega fyrir það að staðfesta í ræðu það sem við öll höfum haft miklar áhyggjur af, þ.e. af hinni gríðarlegu byggðaröskun sem var á árunum 2002–2007. Er rétt að hugleiða hverjir stjórnuðu þá landinu og hvernig ástandið var samanborið við það sem gerðist eftir hrunið. Það er líka mjög athyglisvert að skoða það að við erum að fara með sjávarútveginn í gegnum besta ár í áratugi á árinu 2011 undir þeirri ríkisstjórn sem nú liggur undir ásökunum um að kvelja atvinnulífið. Það þarf líka að koma fram. Það var enn fremur mjög forvitnilegt að heyra hv. þingmann skilgreina skýrt við hvað ætti að miða varðandi hóflegt gjald: Það á LÍÚ að meta, þ.e. útgerðin. Ég er algjörlega ósammála því. Við höfum hér verið að glíma við 20% tekjufall eftir hrun. Við vorum með gríðarlega þenslu fyrir hrun og ekki ætlum við að reyna að byggja upp aftur með svipuðum hætti þannig að við verðum að horfast í augu við það að við erum með algjörlega nýjar aðstæður. Það er svolítið dapurlegt að fá sem velferðarráðherra ályktanir frá sveitarfélögum og jafnvel frá útgerðarfélögum eða stórfyrirtækjum þar sem beðið er um 10–15 milljónir til að halda úti skurðstofum í Neskaupstað eða annað slíkt og svo skuli varnarbaráttan vera hjá stjórnarandstöðunni um að þá peninga skuli alls ekki leggja inn í ríkissjóð, það sé betra að einkafyrirtækin fái að ráðstafa þeim sjálf. Það er þetta sem slagurinn er um í augnablikinu, þ.e.  Að auki er sagt að verið sé að skerða um 1.700–1.800 þús. á mann í Neskaupstað eða á Suðurlandi, og ég spyr: Hvaðan koma þær upphæðir fram í sjóðum sveitarfélaga, vösum almennings og útsvarsgreiðslum í dag?

Hæstv. forseti. Það var ágætt að hæstv. ráðherra byrjaði á því að velta því fyrir sér, og það var rétt, að í aðdraganda hrunsins og bóluhagkerfinu átti landsbyggðin undir verulegt högg að sækja, ekki síst sjávarbyggðirnar. Hæstv. ráðherra benti á það hverjir stjórnuðu. Ég bendi bara hæstv. ráðherra á að sú stefna sem þá var uppi í Seðlabankanum um það hvernig gengi krónunnar væri stýrt og sú peningastefna sem verið hefur er nákvæmlega sama stefna og er uppi núna. Þar voru þeir sömu og sömdu þá stefnu sem stjórnað er eftir í dag. Hún er nákvæmlega eins, hæstv. ráðherra, þannig að við erum á nákvæmlega sömu leið. Það er auðvitað algjörlega galið og ég tek undir það. Það er íslenska krónan sem hefur hjálpað útflutningsgreinunum, þ.e. möguleikinn að hún geti sokkið og að hún hjálpar útflutningsgreinunum að búa til tekjur. Meðal annars þess vegna gengur sjávarútvegurinn vel en hann gengur líka vel vegna kvótakerfisins sem við settum á fyrir margt löngu. Flokkar sem hafa komið að ríkisstjórn síðustu áratuga hafa stutt það dyggilega að því yrði viðhaldið. Það hefur byggt upp fiskstofnana, eins og hæstv. ráðherra blessunarlega veit, og við erum að fá ágóða af því núna. Tekjur þeirra sem búa í samfélögunum eru beintengdar því og þegar launin hjá fólkinu hafa lækkað og lífskjörin minnkað vegna þess að gengið hefur sokkið er eina leiðin okkar út úr þessu sú að auka atvinnuna, vinna meira. Það er sú áþján sem við þurfum að leggja á okkur og höfum alltaf þurft. Við gerum það gjarnan en þá þurfum við að hafa tækifæri til þess. Það tækifæri er núverandi ríkisstjórn að taka úr sjávarbyggðunum með því að draga úr kvótanum á stöku stað, hækka álögurnar, færa fjármunina til ríkisins og telja sig síðan þess betur umkomna að ráðstafa peningunum en sjálft fólkið í landinu.

Hæstv. forseti. Ég er orðinn býsna þreyttur á því þegar menn skilgreina íslenskt Alþingi og fjárveitingavald sem eitthvað annað en almenningur í landinu og skilgreina þá sem eru með atvinnulífið sem fulltrúa almennings. Þetta er ekki þannig. Það er alveg hárrétt hjá hv. þingmanni, íslenska krónan hefur hjálpað okkur. Hún féll um 80% og við veðjuðum á það til að hjálpa útflutningsatvinnuvegunum. Þess vegna teljum við eðlilegt að fá hluta af þeim ágóða til þess að reka samfélagið af því að við færðum þarna á milli í sambandi við uppgjörið. Það sem kemur manni á óvart er að Framsóknarflokkurinn skuli berjast gegn því, það er ekki í anda þess sem framsóknarmenn hafa sjálfir sett fram. Aflamarkskerfið hefur verið umdeilt í mörg ár. Það er ekki ágreiningur í þessu máli um að það verði áfram. Það er enginn að biðja um að aflamarkskerfið verði áfram, það er kvótakerfi áfram í öllum tillögunum hérna þannig að ekki þurfum við að rífast um það. Það er hægt að halda því fram að aukin atvinna skili miklum verðmætum til viðbótar, en hvar eru þeir peningar í ríkiskassanum í dag þrátt fyrir ástandið sem núna ríkið? Svarið því sem ætlið að fjármagna þetta. 

Hæstv. forseti. Sá sem hér stendur hefur ekki talað hér fyrir hönd almenningsins og sagt að það séu einhverjir aðrir annars staðar, ég veit ekki hvernig -  Varðandi það hvar þeir peningar eru verð ég að varpa þeirri spurningu aftur til hæstv. ráðherra og ríkisstjórnarinnar. Ef frá upphafi hefði verið farin sú leið framsóknarmanna að byggja upp atvinnulífið strax í kjölfar hrunsins en ekki staðið gegn hverri einustu atvinnuuppbyggingu sem hér hefur verið lögð til, hvort sem er í orkugeiranum eða annars staðar, haft sjávarútveginn í óvissu nú í þrjú ár, væri staðan önnur. Þá væru hér fleiri þúsundir manna með vinnu, með tekjur, hagvöxturinn væri til og við værum með hærri útflutningstekjur, hærri skatttekjur og samfélagið hefði það betra. Þar er grundvallarmunurinn.

Frú forseti. Við óskuðum eftir því í morgun að hæstv. fjármálaráðherra yrði viðstödd þessa umræðu þar sem við höfum komið fram með fjölmargar spurningar. Ég benti líka á að það eru tíu dagar síðan ég pantaði mér flug austur á Reyðarfjörð þar sem á að vera opnun á viðbyggingu álvers Alcoa í Reyðarfirði og öllum þingmönnum Norðausturkjördæmis var boðið. Vegna þess að þingfundur er hér í dag get ég því miður ekki farið í kjördæmi mitt og verið viðstaddur þann gleðiatburð þegar tugir nýrra starfa verða til í Fjarðabyggð. En á sama tíma og við í stjórnarandstöðunni förum fram á það að hæstv. fjármálaráðherra Oddný Harðardóttir sé hér og svari spurningum okkar frétti ég að hæstv. ráðherra sé í Fjarðabyggð að vígja nýjan vinnustað Alcoa í Reyðarfirði. Það er ekki hægt að bjóða okkur upp á það að á meðan Alþingi er að störfum og sérstaklega þegar beðið er um að hæstv. ráðherra svari hér fyrirspurnum okkar fljúgi hæstv. ráðherra 

Forseti fer fram á það við hv. þingmann að hann virði þau tímamörk sem eru í umræðum um fundarstjórn forseta.

Frú forseti. Einhvern tímann í byrjun þessarar umræðu óskaði ég eftir því að hæstv. fjármálaráðherra yrði við hana vegna þess að við erum að ræða skatta. Við erum að ræða tekjur til ríkisins sem eru skattar. Og hver á að vera viðstaddur þá umræðu annar en hæstv. fjármálaráðherra? Hann er yfirmaður skatta. Ég krefst þess, frú forseti, að hæstv. fjármálaráðherra verði við þessa umræðu en sé ekki austur á fjörðum að opna álver - álver af öllu - sem er mjög gott að mínu mati en ekki margra stjórnarliða. Ég er mjög ánægður með að það sé verið að opna álver en ég er ekki viss um að margir hv. þingmenn Vinstri grænna séu eins ánægðir með það. Ég vil að hæstv. fjármálaráðherra sé hérna og sé ekki að afla sér atkvæða á Austfjörðum og annars staðar með því að opna álver. 
            

Forseti. Við erum núna í þeirri stöðu að við erum að ræða skatta og hér er eðlilega farið fram á það að hæstv. fjármálaráðherra verði á svæðinu. Öllum þingmönnum Norðausturkjördæmis var boðið á þennan gleðiatburð þegar álfyrirtæki, hvorki meira né minna, er að auka umsvif sín og fjölga störfum. Við hljótum öll að fagna því. Ég held, og veit það, að sérstaklega hv. þingmenn þess kjördæmis vilja vera með sínu fólki í dag. Virðulegi forseti. Það er ekki orðið við því að hæstv. ráðherra sé þátttakandi í og verði við umræðu sem tengist honum beint og heyrir undir hann, heldur er farið fram á það að hv. þingmenn Norðausturkjördæmis verði hér til þess að hæstv. ráðherra geti farið í kjördæmi þeirra 

Frú forseti. Það er eftirtektarvert að heyra í stjórnarandstöðunni óskapast yfir því að ráðherra iðnaðarmála sé að beiðni heimamanna viðstaddur vígslu nýs hluta álversins á Reyðarfirði. Það er ósköp eðlilegt. Ég vil taka það fram að sami hæstv. ráðherra var viðstaddur umræðuna hér framan af degi og hv. þingmenn gátu þá beint orðum sínum til ráðherrans. Ég tek fram að þingmenn Samfylkingarinnar í hv. atvinnuveganefnd hafa allir með tölu verið viðstaddir þessa umræðu í dag. Það er því hægt að beina orðum sínum til þeirra og annarra ráðherra sem eru hér staddir. Það skal vera alveg á tæru að viðkomandi ráðherra hefur verið hér í dag. Ég hefði sjálfur haft ánægju af því að komast austur og vera viðstaddur opnun þessa ágæta vinnustaðar 

Virðulegur forseti. Ég geri alvarlegar athugasemdir við fundarstjórn forseta. Sá forseti sem nú er á forsetastól hefur sýnt slæma fundarstjórn að mínu mati, gerir upp á milli þingmanna, sýnir flokkadrætti  Ég tek líka undir með hv. þm. Birki Jóni Jónssyni um þá fásinnu sem við verðum vitni að hér. Í upphafi þingfundar í morgun var farið fram á að í það minnsta yrði látið vita hversu lengi þingfundur mundi standa þannig að menn gætu gert ráðstafanir til að komast í áður áformaða 

Frú forseti. Það er vissulega gleðilegt að fram skuli fara atvinnuuppbygging í landinu og það er fullkomlega eðlilegt að ráðherrar iðnaðarmála séu viðstaddir slíka opnun. Það hefði líka verið mjög eðlilegt og æskilegt að þingmenn þess kjördæmis hefðu verið þar líka. Nú háttar svo til, frú forseti, að við fórum hér fram á það í upphafi þessa þingfundar að hæstv. fjármálaráðherra meðal annarra væri til staðar. Í ræðu minni áðan kom það einmitt skýrt fram að hæstv. innanríkisráðherra gat ekki svarað þeim spurningum sem ég beindi til þeirra tveggja ráðherra. Það hefði hjálpað verulega til við umræðuna hefði hæstv. fjármálaráðherra verið hér. Ég ætla því að fara fram á það við frú forseta að þessum fundi verði slitið og til vara að hér verði gert hlé á fundi á meðan farið verði yfir það með hvaða hætti þessu máli sé skynsamlegast fyrir komið. Það getur ekki verið þannig, frú forseti, að ætlast sé til þess að 

Virðulegi forseti. Það var ansi hörð árás hjá hv. þm. Sigmundi Erni Rúnarssyni á hæstv. fjármálaráðherra hér áðan þegar hv. þingmaður sagði að hann væri hér vegna þess að hann tæki hagsmuni þingsins fram yfir aðra hagsmuni á meðan hæstv. ráðherra fór austur á land. Mér finnst þetta ekki sanngjarnt. Mér finnst mjög eðlilegt að hæstv. ráðherra vilji vera viðstaddur þennan atburð. Sömuleiðis tel ég það æskilegt og eðlilegt að hv. þingmenn, sérstaklega hv. þingmenn þess kjördæmis, fái að vera viðstaddir þennan atburð. Virðulegi forseti. Við getum ekki skipulagt okkur hérna frá klukkutíma til klukkutíma. Við höfum til dæmis ekki hugmynd um hvað þessi þingfundur verður lengi. Við svo má ekki búa og ég tek undir gagnrýni á vinnubrögð forseta 

Frú forseti. Miklar athugasemdir hafa komið fram við það frumvarp sem við ræðum hér sem og það frumvarp sem við ræðum ekki og er enn í nefnd, þar á meðal frá sveitarfélögum, en hæstv. ráðherra sveitarstjórnarmála hefur ekki tekið til máls. Þetta varðar líka heilmikið fjármálin en hæstv. fjármálaráðherra hefur ekki tekið til máls í allri umræðunni, hvorki 1. né 2. umr. Þetta varðar líka auðlindir þjóðarinnar, umhverfismál o.s.frv., en hæstv. umhverfisráðherra Svandís Svavarsdóttir hefur aldrei tekið til máls og hefur enga skoðun á málinu.

Og ekki forsætisráðherra.

- Ég ætlaði að koma að því. Svo er það hæstv. forsætisráðherra sem er yfirmaður ríkisstjórnarinnar og keyrir þetta áfram og talar alls staðar annars staðar en á Alþingi. Mér finnst framkvæmdarvaldið sýna Alþingi lítilsvirðingu.

Frú forseti. Maður er frekar tregur til að lenda í þessum leikþáttum sem stjórnarandstaðan heldur hér uppi inn á milli umræðna í málþófinu, en af því að hvort sem er er verið að drepa tímann er ekki mikill skaði skeður. 
             Ég verð að segja að sumt sem hér er sagt er svo yfirgengilegt út frá störfum okkar sem þingmanna eða ráðherra að það er dálítið merkilegt á að hlusta. Hæstv. iðnaðarráðherra er að gegna embættisskyldum austur á landi og er þar af leiðandi með fjarvist frá þinginu á meðan eins og alsiða er. Hv. þm. Birkir Jón Jónsson kvartar undan því að geta ekki verið eystra og ég skil hann vel en þannig er að ef þingmenn eiga öðrum ríkum skyldum að gegna þurfa þeir sjálfir að velja og biðja um fjarvist frá störfum þingsins á meðan. Þetta er alsiða eins og hv. þingmenn þekkja. Þannig er það t.d. með okkur þingmenn Norðausturkjördæmis að okkur býðst að vera á Akureyri í dag við útskrift Háskólans á Akureyri og við skóflustungu að nýrri byggingu, í umræddri athöfn á Reyðarfirði og í þriðja lagi er fundur á Alþingi. Við þurfum að velja á milli og það er okkar sjálfra að ákveða það. 
             Ég hef verið hér við alla þessa umræðu. Ég er flutningsmaður málsins og 

Frú forseti. Samkvæmt því sem ég hef aflað mér af þingumræðunni hér um veiðigjöldin er búið að tala um þau í 40 klukkustundir nú þegar og má vera að sú umræða verði langt fram á sumar, lengi má manninn reyna. Hæstv. iðnaðarráðherra hefur verið við þessa umræðu lengi vel og það er fullkomlega eðlilegt að hún fái að sinna opinberum skyldum sínum austur á landi við þessar aðstæður. Hún hefur verið við þessa umræðu 

Frú forseti. Það er með hreinum ólíkindum að forseti Alþingis skuli ekki hlutast til um það þegar þingmenn fara fram á að hæstv. fjármálaráðherra sé viðstaddur umræðu um veiðigjöld, sem er skattur á útgerðina í landinu og sjávarbyggðirnar. Þetta er málaflokkur sem heyrir beint undir hæstv. ráðherra. Svo koma hv. þingmenn hingað upp og mæla því bót að hæstv. ráðherra skuli ekki vera við umræðuna. Nú þekki ég það ágætlega að núverandi stjórnarflokkar voru ekkert ýkja áhugasamir um að byggja upp álver Alcoa við Reyðarfjörð. Ég hefði viljað vera þar en um leið og ég fer fram á það að hæstv. ráðherra, sem fer með málefni skatta, sé viðstaddur þessa umræðu er mér meinað að fara í mitt kjördæmi og samfagna með íbúum þar á meðan hæstv. ráðherra sinnir ekki skyldum sínum á Alþingi. 

Forseti vill vekja athygli á því sem áður hefur komið fram að nærveru hæstv. fjármálaráðherra var óskað hér í morgun og hæstv. fjármálaráðherra og iðnaðarráðherra sat hér og fylgdist með umræðum fram eftir degi. Nú er hæstv. iðnaðarráðherra að sinna skyldustörfum utan þings. 
            

Frú forseti. Ég hef í sjálfu sér ekki miklu að bæta við orð hæstv. ráðherra Steingríms J. Sigfússonar. Ég vil hins vegar nota þetta tækifæri og lýsa aðdáun minni á sjálfstillingu og agaðri framgöngu hæstv. forseta við þær fáránlegu kringumstæður sem hafa skapast hér síðustu mínúturnar. Ég tel að það sé orðið til mikils vansa fyrir þingið, þessi hróp og köll sem eru farin að verða svo hávær hér í kórum, þetta ýl og gaul þegar maður heyrir ekki mannsins mál, að ég verð bara að þakka forseta sérstaklega fyrir það hversu rólega og yfirvegað hún gengur fram í starfi sínu miðað við þær fáránlegu aðstæður sem hér eru uppi. Ég tek auðvitað heils hugar undir hvert orð sem hér hefur komið fram um árásir á hæstv. fjármálaráðherra sem er að gegna skyldustörfum sínum annars staðar 

Virðulegi forseti. Ég ætla að nota tækifærið í upphafi máls míns og ítreka að það er auðvitað fráleitt að það sé valið úr hvaða þingmenn geta sótt mikilvæga viðburði á landsbyggðinni. Gleymum því ekki að hér er engin starfsáætlun í gildi, gleymum því ekki að menn eru búnir að gera sínar áætlanir. Gleymum því ekki að það var ekki fyrr en um ellefuleytið í gærkvöldi að fyrir lá að það yrði þingfundur í dag. Gleymum því ekki að heimamenn kalla alveg jafnmikið eftir viðveru þingmanna úr kjördæminu og þeir kalla eftir hæstv. ráðherrum. Ég er ansi hrædd um að hv. þm. Birkir Jón Jónsson þurfi að fara að útskýra fyrir sínu heimafólki af hverju hann tók, eins og hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson orðaði það, þingið fram yfir heimahagsmuni og stóran atburð í kjördæminu. Ég treysti því að hv. þm. Birkir Jón Jónsson geti gert það, vegna þess að þetta mál sem við ræðum hér er mjög mikilvægt. Ég óskaði eftir því við hæstv. innanríkisráðherra að loknu andsvari hans, af því að ég var næst á mælendaskrá, að hann yrði viðstaddur vegna þess að þau orð sem hann hafði uppi í andsvari við hv. þm. Sigurð Inga Jóhannsson urðu til þess að ég vildi ræða aðeins um hæstv. ráðherra og orð hans. Hann tjáði mér að hann gæti ekki verið hér vegna þess að hann væri búinn að lofa sér annars staðar og ég geri ekki athugasemdir við það, við ræddum það. Ég sagði honum jafnframt að ég mundi engu að síður gera þessar athugasemdir vegna þess að nú hefði ég tækifæri til þess í ræðu minni. Hann gerði ekki athugasemdir við það. Ég fór nefnilega í fyrri ræðu minni yfir orðfæri hæstv. ríkisstjórnar um þá atvinnugrein sem við ræðum hér og hvernig ríkisstjórnin talar til hennar og talar um okkur sem höfum aðrar skoðanir á þessu tiltekna máli en hæstv. ríkisstjórn. Ég fór yfir grein sem hæstv. innanríkisráðherra skrifaði í vefrit Vinstri grænna, Smuguna, sem heitir „Koma fram við þjóðina eins og snærisþjófa“. Ég ætla ekki að endurtaka þá ræðu mína vegna þess að ég hef ekki ótakmarkaðan tíma í þessari ræðu en vísa á fyrri ræðu mína. Ég vil ítreka það sem ég sagði að mér finnst algjörlega óboðlegt þegar stjórnvöld þessa lands, framkvæmdarvaldið, ríkisstjórnin, fara fram með þeim hætti að uppnefna heila atvinnugrein, eru með skæting í hennar garð og, eins og kemur fram í þessari grein hæstv. innanríkisráðherra, kalla okkur sem lýsum öðru sjónarmiði klíkugæslumenn í stjórnmálum. Það hljótum að vera við sem hann á við, og að við séum að berjast með stórútgerðinni, „enda hangir tilvera þeirra á sömu spýtu“, eins og segir í greininni. Þetta eru aðdróttanir, frú forseti, sem ég kann ekki að meta. Það var við þennan málflutning hæstv. innanríkisráðherra sem ég vildi gera athugasemdir, en það var líka annað. Hæstv. ráðherra sagði að það væri algjörlega lífsnauðsynlegt að breyta þessu kerfi vegna þess að mikill meiri hluti þjóðarinnar kallaði eftir því í skoðanakönnunum. Ég spyr í fyrsta lagi: Hvaða breytingar vill þessi meinti meiri hluti fá fram? Hefur einhvern tíma verið spurt að því? Nei. Ég veit ekki til hvaða skoðanakannana hæstv. innanríkisráðherra er að vísa en ég er glöð að hann skuli ætla að taka mark á skoðanakönnunum vegna þess að ég vildi gjarnan í þessu samhengi nefna nýlegar skoðanakannanir sem ég vona að hæstv. innanríkisráðherra taki líka mark á. Í síðasta þjóðarpúlsi kom til dæmis fram að Vinstri hreyfingin – grænt framboð mælist með minnsta fylgi síðan árið 2003, og svo það sé nefnt fyrir þingtíðindin er núna júní 2012. Minnsta fylgi síðan 2003. Samfylkingin, hinn ríkisstjórnarflokkurinn, mælist með þriðja minnsta fylgið sem hún hefur haft, tæp 18%. Sameiginlegt fylgi stjórnarflokkanna hefur aldrei mælst minna á þessari öld. Tökum endilega mark á skoðanakönnunum, virðulegur forseti. Síðan er alltaf verið að tala um 18 ára valdatíð og óvinsælustu ríkisstjórn allra tíma og vísað í ríkisstjórn Geirs H. Haardes. Við skulum bera þetta saman. Í október, nóvember, desember árið 2008 og í janúar 2009 mældist ríkisstjórn Geirs H. Haardes lægst með 35% fylgi. Skoðum síðustu fjóra mánuði í lífi þessarar ríkisstjórnar. Þá mælist fylgi ríkisstjórnarinnar hvern mánuð undir 30%. Já, virðulegur forseti, ég ætla að vona að hæstv. innanríkisráðherra fari að taka mark á skoðanakönnunum eða fari að minnsta kosti að sýna þeirri atvinnugrein sem við ræðum hér tilhlýðilega virðingu. Hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, sem ég geri ráð fyrir að sé í húsi, hann hefur vikið úr salnum, sagði í upphafi kjörtímabilsins að þetta væri ekki tíminn fyrir hugmyndafræðilega landvinninga, nú væri tíminn til að standa saman og vinna saman að uppbyggingu. En hvað er þessi barátta sem hæstv. ríkisstjórn á í við undirstöðuatvinnugrein þjóðarinnar annað en hugmyndafræðileg barátta sem ríkisstjórnin vonast til þess að endi með landvinningum? Auðvitað er hún ekki neitt annað en það. Og farið er fram með það að leiðarljósi að nú sé verið að leita sátta. Ég hef sagt það áður í þessum stól að ég held að við höfum aldrei verið fjær því að ná sátt í þessu máli en einmitt núna. Mikið hefur verið talað um þann fjölmenna fund sem var haldinn á miðvikudag eða fimmtudag - þeir fara að renna saman dagarnir hérna á þingi - og búið að fara ágætlega yfir það hér hvernig málflutningur einstakra stjórnarliða hefur verið hér. Þeir gera lítið úr þeim mikla samtakamætti sjómanna, fiskverkafólks, útgerðarmanna, smábátasjómanna og annarra sem komu hér til friðsamlegra mótmæla. Það hefur verið reynt að gera lítið úr því og upphefja fámennan hóp háværra einstaklinga sem einsettu sér ekkert annað á þessum fundi en að skemma fyrir og hafa hátt. Það er merkilegt að hv. þm. Mörður Árnason skrifar pistil á Eyjuna og þar fer hann háðulegum orðum um þennan fund og segir, með leyfi virðulegs forseta: „Sjálfsprottin Facebook-mótmæli gegn mótmælum LÍÚ voru nánast jafnfjölmenn og LÍÚ-fundurinn sjálfur, og miklum mun öflugri - þegar hátölurunum sleppti.“ Nú getur vel verið, hæstv. forseti og hv. þingmenn, að Mörður Árnason hafi mun lengri reynslu af mótmælum en sú sem hér stendur og ég ætla ekki að efast um það. Ég hugsa að hv. þm. Mörður Árnason hafi áratugareynslu af mótmælum og eflaust hafa þau öll verið hávær. En hvernig vinnur maður mótmæli? Hvernig vinnur maður fund? Ég hefði haldið að tilgangurinn, og það var að minnsta kosti yfirlýstur tilgangur þess fundar sem boðað var til hér í vikunni, væri að koma sjónarmiðum málefnalega á framfæri. Fjölmargar ræður voru fluttar - og ef mér vinnst tími til ætla ég að grípa niður í eina þeirra sérstaklega - þar sem sjónarmið þeirra sem boðuðu til fundarins komu fram. Hv. þm. Mörður Árnason talar um að sjálfsprottni mótmælahópurinn hafi verið miklum mun öflugri, en hvers vegna var það? Jú, hann var háværari. En skyldi sá hópur hafa verið þarna til þess að hlusta? Ég leyfi mér að efast um það. Þarna er Samfylkingin stödd í þessu máli, hún er stödd í uppnefnum og útúrsnúningum og leitar hvergi að sátt þar sem gott rifrildi er í boði. Stóra fréttin af þessum fundi og skilaboðin til hæstv. ríkisstjórnar ættu kannski að vera þau að það er rétt að þarna komu fram andstæð sjónarmið. Það er rétt að þarna voru aðilar ósammála og hver er niðurstaðan af því? Jú, ég held að það megi draga þá ályktun að við séum ekki nálægt sátt í þessu mikilvæga máli. Þetta mál sem við ræðum hér er auðvitað mjög tengt fiskveiðistjórnarmálinu sem er enn fast í nefnd og ríkisstjórnarflokkarnir hafa ekki enn komið sér saman um lyktir á. Þessi mál eru auðvitað svo nátengd að það er ekki hægt að ljúka þessari umræðu fyrr en við vitum hverjar lyktir hins frumvarpsins verða, þannig er það. Sérfræðingar þeir sem atvinnuveganefnd hefur kallað til sín hafa sagt að þær breytingar sem meiri hluti atvinnuveganefndar kynnti á veiðigjaldafrumvarpinu væru til bóta og fulltrúar Sjálfstæðisflokksins í atvinnuveganefnd í minnihlutaáliti sínu taka undir það. Hins vegar benda sérfræðingarnir á, og ég tek undir með þeim, að það er auðvitað ekki hægt að átta sig á því hverjar afleiðingarnar verða þegar við vitum ekki við hvaða kerfi við erum að miða. Mér finnst 15 milljarða gjald, eins og það liggur fyrir núna, sem aðilar innan greinarinnar reyndar telja að sé verulega vanáætlað, sé allt of hátt. Ég held að það væri réttast að miða við aðra tölu ef við ætlum að reyna að ná lendingu í þessu máli, og réttast væri að hæstv. sjávarútvegsráðherra rifji upp þegar hann var fjármálaráðherra og rýni í fjárlagafrumvarpið og fjárlögin, því hvaða upphæð gjalds var samþykkt þar? Það voru 11 milljarðar. Ráðherra hefur ekki getað útskýrt með neinum sannfærandi hætti af hverju það liggi svo á að fá þessa 4 milljarða til viðbótar og á hvaða grunni sú upphæð er reist. Hann hefur ekki gert það né heldur hefur hann útskýrt hvernig í ósköpunum hann ætlaði að fara að því að taka 25 milljarða af greininni eins og lagt var til í upphafi. Það er auðvitað fráleitt að klára þessi mál svona ef einhver meining er á bak við stóru orðin um sáttina, á bak við stóru orðin sem hæstv. sjávarútvegsráðherra lét falla á starfsmannafundi í upphafi viku hjá útgerðarfyrirtækinu Brimi þegar hann fullyrti að sjávarútvegurinn þyrfti ekki að óttast hann, sjávarútvegsráðherrann, Vinstri græna eða vinstri ríkisstjórnina. Það væri ekkert að óttast þar heldur væri ógnina að finna í ástandinu á mörkuðum okkar og ástandinu í Evrópu. Það er algjörlega rétt hjá hæstv. ráðherra að auðvitað er það mikið áhyggjuefni fyrir alla sem stunda sölu og markaðssetningu á sjávarafurðum þegar efnahagsástand á mörkuðum sem þeir eiga viðskipti við versnar. Að sjálfsögðu er það mikið áhyggjuefni og ég tek undir það með hæstv. sjávarútvegsráðherra. En hvers vegna í ósköpunum er ráðherrann á sama tíma og þetta gengur yfir, þegar mesta óvissan ríkir um markaðsaðstæður í Evrópu og reyndar víða í heiminum, að auka á þessa óvissu með því að koma með svona frumvörp sem ekki ganga upp og leggja á borð fyrir þing og þjóð? Það er spurning sem hæstv. ráðherra fékk ekki á þessum fundi og hæstv. ráðherra svarar henni vonandi hér. Ég óska eftir því að hann svari þessari spurningu: Af hverju er verið að búa til heimatilbúna óvissu ofan á þá gríðarlega miklu óvissu sem efnahagsaðstæður í Evrópu og í heiminum leggja á þessa atvinnugrein? Ég tala nú ekki um þá innbyggðu óvissu sem alltaf er til staðar í atvinnugreininni vegna þess að þar eigum við við náttúruna sjálfa. Það þarf að hafa hugfast alla tíð að það er hægt að gera áætlanir og úthluta kvótum í allar áttir í samræmi við niðurstöður rannsókna, en það er aldrei á vísan að róa í því. Ég tel þetta því vera óskiljanlegt hjá hæstv. ráðherra. Ég vil að lokum hvetja til þess að menn svari þeirri spurningu hvað þeir vilji laga. Hvað telja menn að sé mest að? Ég geri ekki lítið úr því að staðið hafa umræður og deilur um sjávarútveginn til margra ára, en við skulum þá skoða hvað það er sem menn deila um og laga það. Menn hafa gagnrýnt þá sem seldu sig út úr greininni og fóru úr henni með fullar hendur fjár. En ég hef aldrei skilið af hverju þarf að refsa þeim sem keyptu og eru enn þá inni í greininni. Ég rifjaði upp í fyrri ræðu minni frétt á baksíðu Morgunblaðsins þriðjudaginn 1. desember 1981. Þar er hálf baksíðan lögð undir frétt um að Byggðasjóður sé að lána 32 milljónir vegna erfiðleika útgerðar og fiskvinnslu. Því er lýst að fjölmörg fyrirtæki séu komin á vonarvöl og leiti eftir opinberum stuðningi til þess að geta haldið áfram starfsemi. Núna erum við að rífast um það hversu mikla fjármuni við eigum að taka út úr greininni. Ég held, frú forseti, að ef það er einhver vilji til að ná sátt í þessari umræðu sé það hægt. Það er hægt ef menn bakka og skoða um hvað ágreiningurinn er og koma sér upp úr þeim ömurlegu skotgröfum uppnefna, rangfærslna og útúrsnúninga sem talsmenn stjórnarflokkanna í þessari umræðu hafa verið gjarnir á að vera í. Ef við tökum dæmi utan úr heimi, hvernig ætli því yrði tekið í Svíþjóð ef forsætisráðherra Svíþjóðar færi að tala um druslurnar hjá Ikea og fíflin hjá Volvo? Auðvaldið? Er ekki stofnandi Ikea einn af ríkustu mönnum í heimi, ef ekki sá ríkasti? Ég hef aldrei heyrt forsætisráðherra Svíþjóðar hallmæla honum fyrir það. Ég hef aldrei heyrt umræðu frá Svíþjóð þess efnis að það þurfi að gera eitthvað til að bæta úr því vandamáli að þessi maður eigi aur. Nei, ég held að forsætisráðherra Svíþjóðar geri sér nefnilega grein fyrir því að það er hagur sænsku þjóðarinnar allrar að mönnum gangi vel, að atvinnulífið gangi vel 

Frú forseti. Það vakti athygli mína þegar ég fór yfir umsagnir um frumvarpið að þær voru allar neikvæðs eðlis nema ein sem er úr sveitarfélagi hv. þm. Ragnheiðar Elínar Árnadóttur, frá Samfylkingarfélaginu í Reykjanesbæ sem mig minnir að það heiti. Ég hef bara ekki átt kost á því að spyrja hv. þingmann, þar sem hún þekkir væntanlega vel til í sínu sveitarfélagi, hvort það sé almenn skoðun í sveitarfélaginu að þetta frumvarp sé eins gott og þar var sagt. Þetta er reyndar þvert á álit allra sérfræðinga sem hafa fjallað um þessi mál. Ég spyr hv. þingmann í fyrsta lagi um það. Í öðru lagi langar mig að spyrja hv. þingmann hvernig upplifun hennar hafi verið af þeim mótmælum sem áttu sér stað á Austurvelli í þessari viku. Mér hefur fundist sem talsmenn ríkisstjórnarflokkanna hafi talið að þar væri komin fylking sem væri að styðja við frumvarp stjórnarinnar, að það ætti að klára það. Mín upplifun var sú að þarna hafi annars vegar verið dugmiklir einstaklingar úr sjávarútvegi sem hafa unnið þar í mörg ár, margir hverjir af landsbyggðinni, og hins vegar andstæðingar þess frumvarps sem við ræðum hér og vilja í raun og veru ganga miklu lengra í breytingum á kvótakerfinu. Ég velti þess vegna fyrir mér hvort hv. þingmaður sé mér sammála um að það séu í raun og veru mjög fáir úti í samfélaginu sem styðji það frumvarp sem við ræðum hér. Er þá ekki óeðlilegt að hv. þingmenn stjórnarmeirihlutans skuli allir sem einn ætla að samþykkja þetta frumvarp umyrðalaust? Við höfum kallað eftir hv. þingmönnum, eins og frægt er orðið, m.a. hæstv. fjármálaráðherra sem nú er í Norðausturkjördæmi á viðburði sem ég hefði gjarnan viljað vera á, en hún sýnir okkur að hún kýs frekar að vera þar en hér. 

Virðulegi forseti. Fyrst um samfylkingarfélagið í mínum heimabæ, mér er það algjörlega óskiljanlegt hvernig það ágæta félag hefur komist að niðurstöðu sinni. Ég get hins vegar fullyrt að þetta er ekki sú almenna niðurstaða sem ég greini í umræðunni í mínum góða heimabæ og tek ég fram að ég hef talað við marga úr mörgum flokkum. Vegna spurningar hv. þingmanns um upplifunina af mótmælunum vil ég segja að ég fór aðeins yfir þau í ræðu minni og vísaði meðal annars til bloggfærslu hv. þm. Marðar Árnasonar sem sagði að þeir sem hefðu komið til að mótmæla mótmælunum hefðu unnið vegna þess að þeir hefðu verið háværari. Ég tók sérstaklega fram að hv. þm. Mörður Árnason hefði mun meiri reynslu af mótmælum en ég, en ég hélt í einlægni minni að það ætti að vera tilgangur mótmæla, og sérstaklega svona samstöðufundar sem hér var boðaður, að koma og hlusta á ólík sjónarmið. Þau sjónarmið sem heyrðust í ræðum komu úr ólíkum áttum en það var líka athyglisvert, fannst mér, að það voru fleiri hópar að mótmæla mótmælunum. Það var ekki samstæður hópur, ég varð til dæmis vitni að því þegar einn einstaklingur stóð með skilti og var að mótmæla LÍÚ og annar sem var að mótmæla einhverju allt öðru, ekki sjómaður eða í þeim hluta fundarins, ætlaði að rífa af viðkomandi skiltið. Þeir tókust á um það og það endaði með því að laminn var - óvart, ég tek það fram, fyrir slysni - í hausinn saklaus sjómaður sem stóð og hlustaði. Það endaði með því að sá þurfti að fara á slysadeild og fékk tíu spor saumuð í hausinn á sér. Niðurstaðan af þessari stuttu útleggingu er: Sjómaðurinn stóð, hlustaði og sýndi samstöðu með sínum félögum, 

Frú forseti. Þetta var athyglisverð frásögn. Hv. þingmaður er þingflokksformaður Sjálfstæðisflokksins og mig langar að spyrja hana um afstöðu til viðveru fjármálaráðherra. Við höfum nú staðið hér og kallað eftir viðveru hæstv. fjármálaráðherra til að fá svör við lykilspurningum um það frumvarp sem við ræðum hér. Hvað þykir hv. þingmanni um það að beiðni þingmanna sé hunsuð með þeim hætti að hæstv. ráðherra telur, þrátt fyrir ítrekaðar óskir okkar, sér heimilt að fara úr þinginu í trássi við vilja þorra þingmanna, margra þingmanna sem eru að spyrja spurninga? Fyrst hæstv. ráðherra tók þá ákvörðun að fara úr þinginu og svara ekki þeim spurningum sem við höfum lagt fyrir hæstv. ráðherra, finnist þá hv. þingflokksformanni við hæfi að við höldum umræðunni hér áfram? Væri ekki rétt að fresta henni til þess að ná betur efnislegri umræðu 

Virðulegur forseti. Hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson sagði hér að hæstv. fjármálaráðherra hefði verið þaulsætinn í salnum síðan í morgun. Ég get ekki vottað það vegna þess að ég hef sjálf verið inn og út úr salnum, en mér heyrðist af viðbrögðum þingmanna áðan undir liðnum um fundarstjórn forseta að svo hefði ekki verið. En gott og vel, hæstv. ráðherra hefur getað verið í öðru herbergi í húsinu og fylgst með umræðunni, en það var ekkert endilega verið að biðja hæstv. ráðherra um að koma hingað og sitja þögul. Það var kallað eftir sjónarmiðum hæstv. ráðherra. Við erum að ræða veiðigjöld og skattamál, ræða mál sem snerta málaflokk hæstv. fjármálaráðherra gríðarlega mikið, og hæstv. ráðherra hefur ekki tekið til máls í þessari umræðu. Mér finnst það miður. Mér finnst líka miður að hæstv. sjávarútvegsráðherra hefur ekki svarað hér þeim spurningum sem ég lagði fyrir hann  Nú er kominn mjög réttsýnn og ákveðinn forseti í stólinn. Ég endurtek það ef hæstv. forseti skyldi hafa misst af því áðan þegar við fórum fram á það, frú forseti, að við viljum fresta þessari umræðu 

Forseti hvetur hv. þingmenn til að virða tímamörk. Forseti gat þess í upphafi að ræðutími væri ein mínúta.

Virðulegi forseti. Ég tek undir með hv. þm. Ragnheiði Elínu Árnadóttur, það væri ágætt að fá að vita um áform forseta varðandi þennan þingfund. Hvað varðar hins vegar andsvarið vil ég í fyrsta lagi þakka þingmanninum kærlega fyrir ræðuna. Það sem mér þótti mjög áhugavert var í fyrra hluta ræðunnar þegar hún ræddi skoðanakannanir og hvernig stjórnarflokkarnir eru að mælast, ekki hvað síst Vinstri grænir. Mér finnst sérstaklega mikilvægt að ræða það í tengslum við þetta mál vegna þess að ef maður skoðar frumvarpið um veiðigjöldin er eins og hv. þm. Jón Bjarnason hefur bent á búið að hreinsa út helstu áherslumál Vinstri grænna, byggðatenginguna. Hv. þingmaður hefur ásamt hv. þm. Atla Gíslasyni lagt fram breytingartillögu sem byggist á frumvarpi sem var lagt fram og samþykkt af ríkisstjórn, væntanlega þá þingflokkum stjórnarflokkanna, um breytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu. Í því frumvarpi kom fram í 28. gr. ákveðin skipting á veiðigjaldinu, væntanlega til að koma til móts við þær miklu byggðaáherslur sem má finna í ályktunum Vinstri grænna og líka í stjórnarsáttmálanum sjálfum eða yfirlýsingu eins og þau vilja kalla sáttmálann. Það sem ég hefði áhuga á að heyra frá þingmanninum er hvort hún tekur undir það að búið sé að hreinsa þessar byggðaáherslur út úr frumvarpinu. Hver er afstaða þingmannsins til þessarar breytingartillögu sem þeir hafa núna flutt sem er í samræmi við 28. gr. úr í þáverandi fiskveiðistjórnarfrumvarpi?

Áður en forseti gefur næsta ræðumanni tóm til að svara andsvari vill hann minna á að í andsvörum ber að fjalla um ræðu þingmannsins sem veitt eru andsvör við.

Virðulegur forseti. Ég ætla að fá að koma hv. þm. Eygló Harðardóttur til varnar vegna þess að ég lít svo á að hún hafi einmitt verið að beina spurningu sinni til mín í framhaldi af ræðu minni. Ræða mín kom í kjölfar ummæla hæstv. innanríkisráðherra hér fyrr í dag um skoðanakannanir. Ég fjallaði um stöðu stjórnarflokkanna í skoðanakönnunum og því þykir mér mjög eðlileg spurning hjá hv. þingmanni að leita eftir skoðun minni á ástæðu þess að fylgi ríkisstjórnarflokkanna mælist eins og raun ber vitni, að fylgi Vinstri grænna sé það minnsta síðan árið 2003 og að sameiginlegt fylgi stjórnarflokkanna hafi ekki mælst lægra á þessari öld. Mér þykir alveg eðlilegt að ég fái þá spurningu í framhaldinu. Ég tel ástæðuna blasa við, ástæðan er sú að kjósendur þessara tveggja stjórnarflokka sjá að það er ekki verið að uppfylla stefnu þessara flokka. Hjá Vinstri grænum er slóð svikinna loforða, við getum nefnt Evrópusambandið. Samfylkingin lofaði uppbyggingu í atvinnumálum, lofaði að álverið í Helguvík kæmist af stað og að uppbygging í stóriðju yrði úti um allar koppagrundir. Fyrr í dag var minnst á uppbyggingu í Þingeyjarsýslunum. Auðvitað er staða ríkisstjórnarflokkanna eins og hún er núna bein afleiðing þess að loforð og stjórnarsáttmáli hafa verið svikin. Hv. þm. Jón Bjarnason þekkir byggðapólitík Vinstri grænna betur en ég. Viðhorf mitt til þeirra breytingartillagna er að ég sammála hv. þm. Jóni Bjarnasyni í sumum málum, til að mynda hvað varðar aðildina að Evrópusambandinu, en ég er ekki mjög 

Forseti vill leiðrétta hér misskilning. Hæstv. forseti gerði athugasemd við andsvör áðan í ljósi þess að hv. þingmaður notaði andsvar til að beina fyrirspurn til forseta um þinghaldið. Menn eiga að nýta andsvörin til að ræða um þá ræðu sem á undan fór en ekki um þinghaldið.

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir skýringuna vegna þess að ég verð að segja að ég taldi einmitt að spurning mín væri mjög tengd ræðu þingmannsins og gerði mér sérstakt far um að hlusta á það sem hv. þingmaður hafði fram að færa. Ræðan var mjög góð. Kjósendur gera væntanlega ráð fyrir að þau stefnumál sem flokkar færa fram fyrir kosningar endurspeglist síðan í gjörðum þeirra þegar þeir komast til valda. Ég hef svo sannarlega getað tekið undir það sem hefur komið fram í máli hv. þm. Jóns Bjarnasonar hvað þessi mál varðar. Fjölmargir umsagnaraðilar hafa líka tekið undir það að búið er að hreinsa út mjög mikilvæga þætti sem varða byggðastefnu og byggðatengingar. Þess vegna er sérstaklega sárt að sjá að sá ráðherra sem fer með byggðamálin skuli ekki vera viðstaddur þessa umræðu. 
             Mér þykir hins vegar leitt að heyra frá hv. þingmanni að hún skuli ekki telja þessa tillögu góða 

Virðulegur forseti. Ég biðst velvirðingar á að hafa misskilið hæstv. forseta. Ég varði þar af leiðandi drjúgum tíma mínum í andsvari við hv. þingmann í að fara yfir það af hverju ég teldi að þingmaðurinn hefði verið að svara mér þannig að það er gott að þetta skuli allt saman komið á hreint. Aðeins um stefnumál ríkisstjórnarflokkanna og stöðuna í skoðanakönnunum, ef hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra missti af því get ég upplýst það að flokkurinn hans hefur ekki mælst með minna fylgi síðan árið 2003 samkvæmt nýjasta Þjóðarpúlsi Gallups. Í kjölfar bankahrunsins töluðu margir hér um, og því hefur verið haldið fram úr þessum stól, að hér hafi orðið einhver gríðarleg vinstri sveifla. Ég hef alltaf borið á móti því, hér varð efnahagshrun á okkar vakt og okkur var refsað fyrir það. Þannig er það í stjórnmálum, pólitísk ábyrgð á að virka þannig. Mörg þeirra mála sem 

Frú forseti. Ég hélt að það væri skráð í þingsköp að menn ættu ekki að víkja mjög verulega frá umræðuefni í ræðustóli og í því ljósi finnst mér athyglisvert að heyra þessar fréttaskýringar tveggja hv. þingmanna um skoðanakannanir, fylgi flokka og ýmislegt. Við þingmenn vinnum eið að stjórnarskrá um að hlýða eigin sannfæringu og taka ekki við fyrirmælum frá neinum hópi kjósenda varðandi afstöðu okkar og framgöngu í þinginu. Nú tók ég eftir því í ræðu hv. þingmanns að hún er mun uppteknari af umsögnum sem borist hafa um það mál sem hér er til umræðu, m.a. gömlum umsögnum en ekki þeim sem eru nýkomnar inn, en hvað um það. Hún er mun uppteknari af þessum umsögnum og afstöðu ýmissa aðila úti í samfélaginu en af frumvarpinu sjálfu. Ég hef líka tekið eftir því að hvorki hún né aðrir sjálfstæðismenn hafa lagt neitt til málsins. Það eru engar breytingartillögur komnar fram. Engar málefnalegar tillögur hafa komið fram í málflutningi þeirra um það hvernig við ættum að breyta fiskveiðistjórnarkerfinu og gjaldtökunni fyrir nýtingu auðlindarinnar, ef menn ekki vilja samþykkja þær tillögur sem hér eru uppi. Ég vil því spyrja hv. þingmann: Hefur hún eitthvað til þess máls að leggja? Hvaða breytingar ef einhverjar vill hún sjá á fiskveiðistjórnarkerfinu eða vill hún engu breyta? Ég vil síðan gjarnan spyrja þingmanninn hvort það sé veiðigjaldið sjálft sem hún er mótfallin eða aðferðin sem notuð er við að reikna út gjaldið, þ.e. finna stofninn sem gjaldið er reiknað út frá því. Í þeim stofni er að sjálfsögðu tekið tillit til rekstrarkostnaðar útgerðarinnar, þar á meðal alls launakostnaðar og arðsemi 

Virðulegi forseti. Fyrst út af þeirri umræðu sem orðið hefur um skoðanakannanir og hvort það tengist ekki efni málsins. Auðvitað gerir það það og mun meira en þau uppnefni og útúrsnúningar sem margir hafa viðhaft hérna og ég vísaði alfarið á bug í ræðu minni. Síðan finnur hv. þingmaður mér það til hnjóðs að ég skuli vera upptekin af umsögnum um þetta mál. Það þykir mér einfaldlega kostulegt. Það sem við höfum gagnrýnt í öllu þessu máli er að ríkisstjórnin taki ekki mark á þessum umsögnum og nú er skýringin komin. Það á ekkert að taka mark á þeim.  Við þurfum að átta okkur á því að umsagnaraðilar eru ekki bara þeir sem hafa beina hagsmuni af greininni. Umsagnaraðilar eru sérfræðingar, hagfræðingar, sérfræðingar sem nefndin sjálf kallar til. Ég nefni Daða Má Kristófersson sem dæmi. Það eru sérfræðingar í háskólum. Við erum með sveitarfélögin í landinu. Eigum við ekki að taka mark á umsögnum þeirra, hæstv. forseti? Jú, ef það er galli að vera upptekinn af umsögnum verð ég að viðurkenna að ég er mjög gölluð manneskja vegna þess að ég tek mark á umsögnum. En það þýðir ekki að ég gangi erinda einhverra eða taki sérhagsmuni fram yfir almannahagsmuni eða neitt á þá leið. 

Frú forseti. Ég tek ekki til mín athugasemdir hv. þingmanns um uppnefni og útúrsnúninga, tel mig ekki hafa viðhaft neitt slíkt í þessari umræðu. En aftur gerði þingmaðurinn umsagnirnar að umræðuefni. Ég er í einlægni að reyna að fá fram afstöðu þingmannsins sjálfs. Ég er að spyrja um hana. Telur þingmaðurinn efni til þess að breyta einhverju í núverandi fiskveiðistjórnarkerfi og getur þingmaðurinn bent á einhverja aðra aðferð sem gæti verið nothæf við að reikna út veiðileyfagjaldið? Hagsmunir þjóðar, af því að þingmaðurinn nefndi það, liggja nefnilega undir. Við höfum staðið í mjög alvarlegum niðurskurði meðal annars í velferðarkerfinu og í þjónustu hins opinbera almennt. Á sama tíma horfum við upp á tugi milljarða berast útgerðinni í formi arðs af fiskveiðum og útgerð. Það er auðvitað sárt að horfa til þess að þjóðin, eigandi auðlindarinnar, 

Virðulegi forseti. Í spurningu þingmannsins kristallast grundvallarskoðanamunur mín og hv. þingmanns. Hún spyr: Telur þingmaðurinn ekki að þjóðin eigi að vera þess umkomin að njóta arðsins af sjávarútveginum? Ég tel að þjóðin geri það nú þegar og er algerlega sannfærð um það. En ég get upplýst hv. þingmann um það og gerði það í fyrri ræðu minni og ég veit ekki betur en ég hafi gert það mjög oft í þessum sal, að auðvitað mætti eitt og annað betur fara. Kvótakerfið er mannanna verk. Við sjálfstæðismenn komum á veiðigjöldum í kjölfarið á miklu nefndarstarfi og þess vegna er óþarfi að spyrja hvort við séum sammála því að hafa veiðigjöld. En þessi eru of há. Hv. þingmaður kallar eftir breytingartillögum. Ég gef boltann