Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur fjallað um frv. til I. um heimild fyrir ríkisstj. að veita sjálfskuldarábyrgð á lánum til kaupa á ferjuskipi Skallagríms hf. Í nál. koma fram upplýsingar um skoðanir Siglingamálastofnunar á skipi því, sem til stendur að festa kaup á, og upplýsingar frá viðskiptafræðingi sem hafði gert athugun á hagkvæmni þess skips sem fyrirtækið hyggst festa kaup á. Nefndin leggur til að fallist verði á að heimila ríkisstj. að ganga í ábyrgð vegna þessara lána. Hins vegar telur nefndin nauðsynlegt að eigið fé fyrirtækisins verði aukið eitthvað áður en gengið verður frá ábyrgðinni. Þess vegna flytur nefndin brtt. á þskj. 862, að við bætist svohljóðandi mgr.: „Áður en ábyrgð er veitt skal hlutafé félagsins aukið í samráði við ríkisstj.“ Nefndin hafði ekki möguleika á að meta hvað aukning á hlutafé skyldi vera mikil. Það er út af fyrir sig mjög slæmt að mál sem þetta komi nú fyrir þing á síðustu dögum. Fyrir því liggja ákveðnar orsakir sem voru skýrðar á fundum nefndarinnar, en nefndin vill leggja það í mat ríkisstj. hvaða kröfur skuli gerðar um aukið hlutafé. Það má geta þess, að hlutafé félagsins er innan við 200 þús. Það kemur m. a. fram varðandi hagkvæmniathugun á þessu fyrirtæki, að aukning hafnargjalda vegna þess skips verði um 100 þús. á ári og eiga þar í hlut bæði Reykjavíkurhöfn og Akraneshöfn. Nefndinni þykir ekki óeðlilegt að hagsmunaaðilar sjálfir leggi nokkuð af mörkum í þessu sambandi, án þess að hún sé að leggja á það endanlegt mat. Það getur ekki gengið að sveitarfélög og einstaklingar komi með beiðnir og kröfur hér á hv. Alþingi um ríkisábyrgðir og stuðning ríkisins án þess að viðkomandi aðilar séu tilbúnir að leggja eitthvað af mörkum sjálfir. Þess vegna vill nefndin ítreka þessa skoðun, enda fékk það góðar undirtektir þeirra er komu á fund hennar. Þeir töldu sjálfsagt að kannað væri heima fyrir að hvaða marki væri hægt að leggja til aukið hlutafé. Ég vil ítreka að út af fyrir sig er ekki verið að fara þess á leit af hálfu nefndarinnar, að slíkt hlutafé verið greitt í einu vetfangi. Það má að sjálfsögðu hugsa sér að það gerist á nokkurra ára bili. En nefndin telur það hins vegar mikla nauðsyn að eigið fé fyrirtækisins sé aukið. Ég vil aðeins, herra forseti, vitna til nál. og þeirrar grg. sem þar fylgir, og ítreka að nefndin leggur til að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Eins og fram kom í máli frsm. hv. fjh.- og viðskn. er ég því samþykkur, að sú fyrirgreiðsla, sem hér er til umr., verði veitt. En ég vil láta það koma fram sem mína skoðun, að ferjuskip sem þetta er að mínu mati ekki bara bráðnauðsynlegt öllum landsmönnum, heldur vil ég líta á það sem þjóðbraut, sem viðbót við þjóðvegi landsins, og að mínu mati ætti ríkissjóður eða þjóðfélagið í heild að standa undir fjármögnunarkostnaði á þessari þjóðbraut, þó að einkafyrirtæki, eins og Skallagrímur hf. í þessu tilfelli, tæki á sig ábyrgð á rekstrinum.



Herra forseti. Ég vil fyrir hönd okkar þm. Vesturlands þakka hv. fjh.- og viðskn. fyrir skjóta afgreiðslu á þessu máli. Ég ætla ekki að fara að lýsa því, að hér er um mál að ræða sem er mikið hagsmunamál fyrir íbúa Vesturlands, eins og raunar alla landsmenn. Ég get vel fellt mig við þá skoðun, sem kom fram hjá frsm. hv, fjh.- og viðskn., að það er ekkert óeðlilegt við að það verði leitað eftir hlutafjáraukningu hjá þeim aðilum sem standa að þessu fyrirtæki, og ég mun beita mér fyrir því að svo verði. En ég legg áherslu á að þetta mál fái afgreiðslu.



Herra forseti. Ég vil fyrir hönd þeirra þriggja ráðh., sem ríkisstj. fól að athuga þetta mál, þakka öllum aðilum, sem hér hafa komið við sögu, fyrir ágætan stuðning.



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur haft til meðferðar frv. til l. um breyt. á lögum um tekjuskatt og eignarskatt. Frv. gengur út á það, að bætt verði við 4. gr. laganna, er fjallar um skattfrelsi, orðunum „félagsheimili, byggð samkv. 1. gr. laga nr. 54/1979, um félagsheimili,“ en í þeim lögum er enginn einstakur aðili beinlínis skilgreindur, heldur kemur fram í greininni að stikir aðilar séu skattfrjálsir ef þeir fullnægi ákveðnum skilyrðum. Ríkisskattstjóri kom fyrir nefndina og lagði fram ýmis gögn og veitti ýmsar upplýsingar og lagði nefndin verulega vinnu í þetta mál. Mun ég láta nægja varðandi mál þetta að mestu að lesa hér upp úr nál.: „Í lögum nr. 68/1971, um tekjuskatt og eignarskatt, voru ákvæði þess efnis, að félög, sem ekki ráku atvinnu, voru undanþegin skattskyldu samkv. þeim lögum. Á undanþáguákvæðið hefur reynt m, a. í málum sem til úrlausnar hafa komið hjá ríkisskattanefnd og dómstólum. Á grundvelli þessara ákvæða felldi ríkisskattanefnd úrskurð um skattskyldu tiltekins félagsheimilis gjaldárið 1979 vegna rekstrar þess á árinu 1978.“ - Ég vil taka það fram, að þessi úrskurður byggðist á eldri lögum um tekjuskatt og eignarskatt. - „Aðgerðir skattyfirvalda, sem m. a. eru byggðar á úrskurðinum, eru tilefni frv. sem hér er til meðferðar. Ljóst er að áðurnefnd undanþága frá skattskyldu, sbr. lög nr. 68/1971,“ - það eru eldri lög, - „er skilyrðisbundin. Ríkisskattanefnd komst að þeirri niðurstöðu, að á árinu 1978 hefði nefnt félagsheimili haft með höndum þá starfsemi sem leiddi til skattskyldu það tiltekna ár. Ekki var verið í því máli að taka afstöðu til þess, hvort félagsheimili, sem byggð hafa verið samkv. lögum um félagsheimili, væru almennt séð skattskyldir aðilar samkv. lögum nr. 68/1971, um tekjuskatt og eignarskatt. Fyrir nefndinni liggja upplýsingar um álagningu tekjuskatts og eignarskatts framkvæmda af skattstjórum gjaldárin 1980 og 1981“- þ. e. eftir að ný lög um tekju- og eignarskatt tóku gildi. „Í flestum þeim tilvikum, sem slík álagning hefur farið fram, hefur hún byggst á áætluðum skattstofnum. Svo virðist sem álagning þessara skatta gjaldárið 1981 hafi byggst á fyrrnefndum úrskurði ríkisskattanefndar og ég endurtek: sem gekk út á eldri lög um tekjuskatt og eignarskatt, - m. a. kemur það beinlínis fram hjá tveimur skattstjórum. Hjá einum skattstjóranum kemur fram, að hann hafi ekki byggt álagningu sína á því, að félagsheimilin væru skattskyldir aðilar, heldur í þeim eina tilgangi að knýja á um skil á skattframtölum. Hafa áætlanir þessar ekki byggst á hlutlægu mati, heldur fjárhæðir ákvarðaðar með hliðsjón af ætluðum áhrifum á framtalsskil aðilanna. Slík framkvæmd á ekki stoð í lögum. Í nýju lögunum um tekjuskatt og eignarskatt eru undanþáguákvæði frá skattskyldu lögaðila rýmkuð frá því sem var í eldri lögum, þannig að nú skiptir það máli hvernig félagsheimili, sem kunna að reka atvinnu í skilningi tekju- og eignarskattslaganna, verji hagnaði sínum, sbr. 5. og 6. tölul. 4. gr. laganna “- sem ekki var í áðurgreindum fyrri lögum. „Af því, sem greinir hér að framan, er augljóst að við álagningu skattanna gjaldárið 1981 hafi skattstjórar gert þau mistök að leggja til grundvallar úrskurð ríkisskattanefndar, sem byggist á eldri lagaákvæðum og þar sem leyst var úr skattskyldu tiltekins félagsheimilis tiltekið ár, en það naut skilyrðisbundins skattfrelsis. Þessi mistök skattstjóra hefur ríkisskattstjóri í raun staðfest með því að draga til baka og gera nýjar kröfugerðir í málum tveggja félagsheimila sem nú eru til úrlausnar hjá ríkisskattanefnd og varða gjaldárið 1980, en í þeim málum reynir á undanþáguákvæði nýju tekju- og eignarskattslaganna. Ríkisskattanefnd hefur ekki lokið við að kveða upp úrskurði í málum þessum“ - og því hefur að fullu ekki reynt á lagaákvæði þessi. „Ekki liggur fyrir fullnaðarafgreiðsla skattyfirvalda um skattskyldu félagsheimila samkv. lögum nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt. Nefndin telur því ekki ráðlegt að mæla með því, að frv. verði nú samþykkt. Nefndin telur rétt að fresta innheimtu á álögðum sköttum á félagsheimili þar til fullnaðarafgreiðsla skattyfirvalda og nefndir úrskurðir ríkisskattanefndar liggja fyrir. Í framhaldi af því verði gerð nánari athugun á stöðu félagsheimila gagnvart skattalögum almennt séð og hvort breyta þurfi skattalögum vegna starfsemi þeirra. Með tilvísun til ofanritaðs leggur nefndin til að málinu verði vísað til ríkisstj.“ Herra forseti. Allir nm. fjh.- og viðskn. standa að þessu nál. Ég vil í þessu sambandi taka það fram, að frv. þetta hefur orðið tilefni til þess, að nefndin hefur lagt verulega vinnu í þetta mál. Vegna þess að hér var rætt allverulega um starfshætti Alþingis í gær má spyrja þeirrar spurningar, hvort ekki væri rétt að opna þann möguleika að nefndir gætu tekið mál til athugunar og tækju mál til athugunar og umræðu og jafnvel afgreiðslu án þess að sérstakt frv. sé flutt. Það má segja að okkur virðist að ekki sé nauðsynlegt að breyta lögum í þessu sambandi. Hins vegar hefur verið nauðsynlegt að taka mál þetta til athugunar í nefndinni. Þess vegna hljóta að vakna þær spurningar varðandi mál sem þetta, hvort ekki sé nauðsynlegt að nefndir geti að beiðni ákveðinna þm. eða ákveðinna aðila tekið fyrir mál til umræðu og umfjöllunar án þess að beinlínis liggi fyrir tillöguflutningur hér á Alþingi.



Herra forseti. Ég skal ekki tefja tímann hér. Hér er um mál að ræða sem ég hef mikinn áhuga á. Þegar þetta frv. var flutt á síðasta þingi var það vegna þess að komið hafði í ljós að skattstjórar landsins höfðu hafið sókn gegn félagsheimilum í landinu að því marki að leggja á þau tekju- og eignarskatt og þannig var einnig ástatt með tvö félagsheimili að felldur hafði verið úrskurður um skattskyldu þeirra og annað félagsheimilið, Tjarnarborg á Ólafsfirði, hafði verið auglýst til nauðungarsölu og tilgreindur söludagur. Þar af leiðandi var nauðsynlegt að fá úr því skorið, hvernig að þessum málum ætti að standa. Úrskurðir skattstjóra voru mjög mismunandi og alls ekki samræmi þar á milli og virtist vera algerlega í lausu lofti hvernig túlkun þeirra er á þessari skattlagningu. Ég vil nota þetta tækifæri til að þakka hv. fjh.- og viðskn. fyrir mikið starf sem hefur verið unnið í sambandi við þetta mál og hefur orðið til að skýra þetta mál. Eins og kemur fram í grg., sem hv. frsm. n. las upp áðan, hafa skattstjórar, eins og ég sagði hér fyrr, haft sínar aðferðir við þessi mál, sem alls ekki eru í samræmi við þann skilning sem menn leggja almennt í lög um félagsheimili eða skattskyldu þeirra. Ég vil svo aðeins að lokum segja það, að ég vænti þess og ég mun beita mér fyrir því, að gerð verði sú úttekt á stöðu félagsheimila gagnvart skattalögum almennt séð sem hér er bent á að rétt sé að gera. Ef ekki verður úr því á næstunni er sjálfsagt að taka þetta mál fyrir á næsta þingi. Þess vegna sætti ég mig við afgreiðsluna eins og hún er. Það leiðréttir að nokkru það misrétti sem við hefur gengist til þessa í þessum málum og var vofandi yfir þeim félagsheimilum sem ég nefndi áðan.



Herra forseti. Á þskj. 855 er nál. sem öll landbn. Nd. stendur að. Þetta frv. er aðeins ein grein úr frv. sem landbn. Nd. var búin að afgreiða samhljóða á jákvæðan hátt. Hins vegar hlaut það frv. ekki náð fyrir augum meiri hl. hv. þm. Ed. Í sumum héruðum landsins er dýralæknaþjónusta í algeru lágmarki og álag á þeim dýralæknum, sem þar þjóna, lagt fram yfir það sem forsvaranlegt er. Það er fyrst og fremst ástæðan fyrir því að þetta frv. er flutt. Landbn. leggur eindregið til að frv. verði samþykkt eins og það liggur fyrir.