Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Forseta Nd. hefur borist eftirfarandi bréf: "Reykjavík, 10. mars 1986. Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og get því ekki sótt þingfundi á næstunni leyfi ég mér með skírskotun til 130. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess að 1. varamaður Alþfl. í Reykjavík, Bjarni Guðnason prófessor, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni. Jón Baldvin Hannibalsson, 5. þm. Reykv." Bjarni Guðnason hefur áður setið á þingi á þessu kjörtímabili og kjörbréf hans hefur verið kannað og þarf ekki að endurtaka það. Bjarni er mættur hér til fundar. Ég býð hann hjartanlega velkominn til starfa.



Herra forseti. Það hefur verið gefið í skyn af hálfu hv. meiri hl. félmn. að mál þetta verði tekið til athugunar af nefndinni á milli 2. og 3. umr. Þá kunna að verða gerðar á því breytingar af hálfu meiri hl. nefndar sem gætu orðið til bóta. Í trausti þess að svo fari sé ég ekki ástæðu til að leggja stein í götu frv. við þessa umræðu og greiði ekki atkvæði.



Með skírskotun til nál. 2. minni hl. félmn., hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar, á þskj. 529 vil ég gera eftirfarandi grein fyrir atkvæði mínu: Niðurstaða 2. minni hl. er sú, að fengnum nauðsynlegum lagfæringum á frv. þessu sem fluttar eru sérstakar brtt. um, að það sé til bóta frá gildandi Lögum svo langt sem það nær. Ljóst er engu síður að lög um sveitarstjórnarmál hljóta að koma til endurskoðunar innan tíðar samfara breyttri verkefnaskiptingu ríkis og sveitarfélaga og endurskoðun á tekjustofnum sveitarfélaga. 2. minni hl. leggur því til að frv. verði samþykkt með breytingum sem eru fluttar á sérstöku þskj. Ég mun því fyrir mitt leyti samþykkja 1. gr. frv., enda þótt ég telji að ríkisstj. standi illa að þessu máli á alla lund. Og það er sérstaklega athyglisvert að meðan málið hefur verið hér til meðferðar að undanförnu hefur hæstv. félmrh. ekki einu sinni séð ástæðu til þess að vera viðstaddur fund í deildinni. Þrátt fyrir þetta, herra forseti, segi ég já við þessari till., en áskil mér rétt varðandi aðrar till. með tilliti til afstöðu meiri hl. Nd. til þeirra brtt. sem Alþb. flytur á þskj. 530.



Herra forseti. Ég get ekki lagt stein í götu þessa frv., en mér finnst 1. gr. ekki vera til þess að hafa nafnakall út af. Þó má vera að það sé eitt sem menn hnjóta um og ég hnýt um það líka. "Hver maður er í því sveitarfélagi þar sem hann á lögheimili." Er það ekki sjálfsagt? Þarf nokkuð að árétta það? Ég hefði gjarnan viljað fella þessa grein út. En að svo komnu segi ég já.



Herra forseti. Það er að sjálfsögðu margt gott í þessu frv., en mörgu er líka ábótavant. Ég sé mér ekki fært að styðja það í þeim búningi sem það ber nú. Og þó að þessi 1. gr. líti sakleysislega út mun ég marka afstöðu mína til frv. nú með því að segja nei við þessa umræðu.



Herra forseti. Ljóst er að Sjálfstfl. og Framsfl. hafa sameinast um að gera að engu meiri háttar breytingar eða uppstokkun á stjórnsýslunni sem er forsenda valddreifingar, aukinnar sjálfsstjórnar og sjálfsforræðis sveitarfélaga. Alþfl. lýsir því ábyrgð á hendur stjórnarflokkunum fyrir að kollvarpa áformum um að stíga fyrstu skrefin til að auka valddreifingu og gera sveitarfélögin að öflugum stjórnsýslueiningum sem hefðu styrk og getu til átaka í framfaramálum landsbyggðarinnar. Afgreiðsla ríkjandi þingmeirihluta á frv. þýðir að okkar mati að nauðsynlegri endurskipulagningu á sveitarstjórnarskipan hefur enn einu sinni verið slegið á frest. Þm. Alþfl. leggja höfuðáherslu á að brtt. á þskj. 528 um róttæka uppstokkun á stjórnkerfi sveitarstjórnarmála nái fram að ganga auk ákvörðunar um kosningadag og kosningaaldur. Þar sem brtt. stjórnarflokkanna ganga í veigamiklum atriðum þvert á yfirlýst markmið um að styrkja stöðu sveitarfélaganna munu þm. Alþfl. einungis styðja þær brtt. meiri hl. sem lúta að lagfæringum á starfsreglum og fjármálum sveitarfélaga en láta stjórnarflokkana um að bera ábyrgð á tillögum sem engu munu breyta á vettvangi sveitarstj5rnarmála og í mörgum tilfellum eru spor aftur á bak. Til að undirstrika þessa afstöðu greiða þm. Alþfl. þessari grein ekki atkvæði. Ég greiði ekki atkvæði.



Herra forseti. Hv. 2. landsk. þm. gerði grein fyrir því fyrir hönd Alþfl. að þeir sætu hjá við þessa atkvæðagreiðslu. Nú ber svo við að þeir greiða atkvæði í stórum stíl um brtt. sem þeir hafa sjálfir flutt. Þar sem þessi brtt. yrði síst til þess að gera lögin betri eða frv. frá því sem er, og slæmt er, segi ég nei.



Herra forseti. Án þess að ég vilji á nokkurn hátt angra hæstv. forseta í því erfiða starfi sem hann hefur átt hér í dag með því nánast að reyna að þröngva þessu frv. í gegnum þingið, ekki með meiri hluta þingdeildarmanna í mörgum tilfellum heldur með víxlgengi atkvæða sitt á hvað, hlýt ég að spyrjast fyrir um hver ætlanin er með framhald á þessu máli. Ég veit ekki betur en s.l. miðvikudag hafi verið gert samkomulag að beiðni hv. þm. Friðriks Sophussonar um að 2. og 3. umr. væri frestað til mánudags. Ég vil því spyrja hæstv. forseta hvað hann hyggst fyrir með áframhald þessa máls, hvort það verður afgreitt í dag eins og samkomulag er um eða hvort um frestun er að ræða eða hvort um það væri að ræða að frv. væri algerlega frestað eins og lítur nú út fyrir. Ég hlýt að spyrjast fyrir um þetta vegna þess að ef meining forseta er að taka þetta mál fyrir n.k. miðvikudag mun ég óska eftir frestun á því, það verði ekki gert á miðvikudegi. Ég geri ráð fyrir að forseti verði við minni ósk eins og annarra hv. þm. að því er þetta mál og önnur varðar.



Herra forseti. Ég vil eingöngu staðfesta að s.l. miðvikudag, þegar ætlunin var að greiða atkvæði um þetta mál, reyndust ekki svo margir þm. viðstaddir að það tæki því að byrja þá atkvæðagreiðslu. Það var auðvitað ákvörðun hæstv. forseta sem réði því fyrst og fremst. En í framhaldi af þeirri ákvörðun og jafnframt henni hafði ég samband við fulltrúa Alþb. og Alþfl. í hv. félmn. Nd. og óskaði eftir því að hægt væri að ljúka 2 umr. og taka fyrir 3. umr. í dag. Á það var fallist. Ég tel að ekki hafi í því samkomulagi átt að skylda okkur á neinn hátt til að taka þá umræðu fyrir heldur fyrst og fremst að veita okkur heimild til að taka hana fyrir með afbrigðum til að greiða fyrir þessum störfum. Ef nú stendur svo á að ekki er hægt að láta fara fram þessa umræðu tel ég að það sé ekki brigð á því samkomulagi sem gert var s.l. miðvikudag.



Ég vil nú taka fram að það var að sjálfsögðu ætlunin að reyna að ljúka þessu máli ef nokkur kostur hefði verið í dag. En þess er enginn kostur eins og nú standa sakir. Að sjálfsögðu var ætlun forseta að þetta mál kæmi fyrir aftur á næsta fundi deildarinnar sem vafalaust verður á miðvikudaginn, en auðvitað er forseti alltaf til samkomulags um að haga svo málum að allir geti vel við unað. En það er ekki enn farið að gera dagskrá fyrir miðvikudaginn og rétt að bíða þess og ræða um það utan fundar og við nefndina hvernig við getum þokað þessu máli fram. En forseti hefur það ekki nema að litlum hluta á valdi sínu hvernig þingmál ganga fram. Hann hefur þann metnað að sjálfsögðu að koma öllum málum sem skipulegast og örast fram og það á við um þetta mál eins og önnur og er rétt að ræða þetta utan fundar. En málið kemur ekki frekar fyrir í dag eins og ég hef þegar sagt.



Herra forseti. Ég skil orð forseta svo að hér geti verið um það að ræða í framhaldi af þessu að málið verði ekki tekið fyrir á miðvikudag þó að engu sé slegið föstu um það. Það er auðvitað rétt hjá hv. þm. Friðrik Sophussyni að það er ekki hægt að skuldbinda eða þvinga einn eða neinn til samkomulags um hlutina, en samkomulag var um að greiða þannig fyrir málinu að það gæti hlotið lokaatkvæðagreiðslu við 2. umr. og 3. umr. í dag. Það var vilji stjórnarandstöðunnar að gera slíkt. Nú hefur það komið upp hjá stjórnarliðinu sjálfu að það vill málið ekki áfram til 3. umr. í dag. Það er athyglisvert að íhuga vegna hvers slíkt er. Það er stjórnarandstaðan sem hefur nánast hlaupið undir bagga með því að koma þessari atkvæðagreiðslu frá í dag með þeim hætti sem gert hefur verið. Ég dreg mjög í efa að það sé löggjafarsamkomunni gerlegt að afgreiða lagabálka með þeim hætti sem hér hefur gerst í dag þar sem minni hl. deildar ákvarðar um löggjöf. Ég dreg mjög í efa að löggjafarsamkomunni sé stætt á slíku þegar um er að ræða löggjöf af því tagi sem hér um ræðir þó að hún sé í mínum huga að flestu leyti ómerkileg og til einskis nýt nema tvö eða þrjú ákvæði þessa frv.



Herra forseti. Ég vil staðfesta það fyrir okkar hönd, sem erum í meiri hl. hv. félmn., að við höfum notið sérstakrar aðstoðar frá stjórnarandstöðunni til að koma þessu máli fram og vil ég nota þetta tækifæri til að koma þeim þökkum til skila til hv. 3. þm. Vestf. og annarra sem að þessum málum hafa unnið.

Ekki veitir af.