Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það er aðeins smábreyting, sem landbn. leggur til, að verði gerð á frv. þessu, þ.e. að aftan við 1. gr. bætist: „Jarðirnar má ekki endurselja öðrum en ríkissjóð.“ Þetta er að verða föst regla með þær jarðir, sem seldar eru af ríkinu, að það hafi forkaupsrétt, ef til sölu kemur á nýjan leik. Till. þessi er of seint fram komin og auk þess skrifl. Hún er í prentun. Vil ég biðja hæstv. forseta að leita afbrigða fyrir henni.



Herra forseti. Við 2. umr. frv. flutti ég tvær brtt. önnur þeirra hlaut þá afgreiðslu, en hina tók ég aftur til 3. umr. Það var till. um að verja 8 millj. kr. til Ólafsfjarðarhafnar, en eins og ég skýrði frá þá, var Ólafsfjarðarhöfn ein af þeim höfnum, sem eru í hafnaþætti samgönguáætlunar Norðurlands. Af þessari ástæðu var ekki tekin nein fjárveiting til hafnarinnar í fjárlög, þar sem gert var ráð fyrir, að hún yrði fjármögnuð af þessari framkvæmdaáætlun. Það er ástæða til þess, að það er ekki óeðlilegt, heldur í fyllsta máta eðlilegt að taka málið upp við afgreiðslu framkvæmdaáætlunar, enda er þar beinlínis um að ræða fjárveitingar til þeirra hafna. sem gert er ráð fyrir að fjármagna með þessum hætti. Ólafsfjarðarhöfn verður ein eftir skilin. Við 2. umr. var gert ráð fyrir því, að þetta mundi ekki koma að sök, vegna þess að hin nýju hafnalög tækju ekki gildi fyrr en um næstu áramót, og því mætti þetta að skaðlausu bíða. Ég hef kynnt mér það síðar, að þetta er ekki rétt, vegna þess að verulegar framkvæmdir þurfa að vera við hafnargerðina, m.a. dæling, á þessu ári, ekki sízt vegna tilkomu nýrra togara. Þess vegna verður með engu móti annað auðið en ráðast í framkvæmdirnar í ár, a.m.k. að einhverju leyti. Það er ekki alveg víst, að nákvæmlega þurfi þessa fjárhæð, sem hér er um að ræða, en þessi tala hefur verið tekin, vegna þess að hún er í áætluninni, og því við hana miðað. Ég hef tekið till. aftur upp nú við 3. umr., og ef ekki kemur fram nein ábending um, að hugsanlegt sé að leysa málið með öðrum hætti, sé ég mér ekki annað fært en láta hana ganga til atkv. og láta það þá ráðast, hvernig um hana fer.



Herra forseti. Eins og ég tók fram í ræðu minni hér í gær í sambandi við þessa till. um höfnina í Ólafsfirði, var ákveðið að taka hana ekki til framkvæmda vegna væntanlegra lagabreytinga: Ég vil mælast til þess við hv. flm., að hann taki þessa till. aftur og það verði skoðað, hvort brýna nauðsyn beri til að leysa málin með öðrum hætti á þessu ári. Alla vega skal ég lýsa því yfir, að því leyti sem ég kann að ráða um fjárveitingar á næsta ári, að ég mun beita mér fyrir því, að þessi höfn verði tekin inn á fjárlög í sambandi við afgreiðslu fjárlagafrv. fyrir árið 1974, og kæmi sér betur, að þessi till. færi hér ekki undir atkv. og málið yrði skoðað nánar.



Herra forseti. Með hliðsjón af orðum hæstv. fjmrh. og þar sem ég treysti því fyllilega, að hann taki það til athugunar að útvega með einhverjum hætti fjármagn til að framkvæma það í Ólafsfjarðarhöfn, sem óumflýjanlegt reynist að framkvæma á þessu sumri, tek ég brtt. mína aftur.



Herra forseti. Sjútvn. hefur ekki orðið sammála um afgreiðslu þessa máls. Hún ræddi um málið á tveimur fundum og fékk til viðtals við sig framkvæmdastjóra Landssambands ísl. útvegsmanna og formann Sjómannasambandsins, en auk þess barst henni bréf frá stjórn Landssambands ísl. útvegsmanna. Það er skemmst frá að segja, að þessir aðilar, bæði af hálfu Sjómannasambandsins og af hálfu útgerðar manna, mæla gegn samþykkt frv. Aðspurðir kváðust þeir þó ekki hafa neinar till. um það, hvernig komið yrði til móts við þarfir fiskveiðasjóðs og hans málum borgið. Nú er kannske ekki ástæða til, að ég fjölyrði um viðhorf minni hl. í n., því að það mun verða gert af hans hálfu, svo að væntanlega þurfi ekki um að bæta. Efni þessa frv. kemur raunverulega í staðinn fyrir breytingu, sem gerð var 1970 á l. um fiskveiðasjóð, nr. 75 frá 1966. Sú breyting er raunverulega tekin upp í 1. gr. þessa frv. sem e-liður. Vegna þessa ætti að geta þess nú, að með þessari breytingu séu úr gildi felld lög nr. 33 8. maí 1970. Það, sem hér er um að ræða, er raunverulega hliðstætt því, sem verið er að fjalla um í sambandi við aðra stofnlánasjóði, bæði iðnlánasjóð og stofnlánadeild landbúnaðarins, að auka tekjur þeirra til þess að hamla gegn því, að eigið fé þeirra gangi árlega til rýrnunar vegna vaxtataps eða óhagstæðs vaxtamismunar. Í þessum frv. öllum er stefnt að því að leysa þennan vanda á þann hátt að leggja nokkurt gjald á atvinnuvegina, sem hlut eiga að máli, og ríkissjóður leggur síðan á móti. Það kann að mega færa rök að því, að ýmislegt sé þarna ósambærilegt um hvern stofnlánasjóðinn út af fyrir sig, en þetta er þó sameiginlegt með þeim öllum. Það hefur verið bent á það í sambandi við fiskveiðasjóð, að það frv., sem hér liggur fyrir, þótt að lögum verði, sé alls fjarri því að leysa þá fjármagnsþörf, sem hjá honum er. Að því er ekki stefnt, en hins vegar mun samþykkt þessa frv. ná því marki, að ekki þurfi að óttast á næstunni, að eigið fé sjóðsins gangi til þurrðar af árlegum eðlilegum viðskiptum, svo sem hlyti að verða, ef ekkert væri að gert. Og það horfir allt öðruvísi við að taka lán til að endurlána eða jafna með lántökum þessi óhagstæðu viðskipti sjóðsins. Það hefur sýnt sig, að þær ráðstafanir, sem gerðar hafa verið og gerðar eru alltaf öðru hverju í sambandi við sjávarútveginn og afkomu hans, eru yfirleitt ekki varanlegar og ekki nein framtíðarúrræði. Þess vegna leiðir það af eðli málsins, að slík hlutverk hljóta alltaf að vera til endurskoðunar. Það er bezt að varast að fara langt í spádóma um það, hvernig afkoma og hagur útgerðarinnar verði á komandi tímum, þó að ekki verði hugsað mörg ár fram í tímann. Það er hægt að spá ýmsu, en það er ekki hægt að vita mikið. Þó er á það að líta í sambandi við hækkandi verð á ýmsum útflutningsvörum, að manni virðist helzt, að það séu töluverð verðbólgueinkenni í veröldinni og heildarþróunin sé sú, að kaupmáttur peninganna tapi gildi sínu, ef þannig mætti orða það. En um þetta skal ekki fjölyrt frekar hér. Ég held, að það sé ósköp eðlilegt, að meðan verið er að kanna þessi mál, meðan t.d. Landssamband ísl. útvegsmanna er að gera sér grein fyrir því, hvort það hefur einhverjar till. um, hvernig þessi mál eigi að leysa, þá sé málið leyst í bili með samþykkt þess frv., sem hér liggur fyrir, og meiri hl. n. mælir með samþykkt þess óbreytts.



Herra forseti. Eins og fram kemur á þskj. 671, nál. minni hl., og formaður meiri hl. hefur þegar gert grein fyrir, var ekki samstaða í sjútvn. um afgreiðslu málsins. N. hélt tvo fundi um málið. Á fyrri fundinum mætti framkvæmdastjóri fiskveiðasjóðs, Sverrir Júlíusson, og gerði okkur grein fyrir ýmsum vandamálum sjóðsins. Okkur er það öllum ljóst, eins og reyndar kemur fram í okkar nál., að sjóðurinn á við mikið fjárhagslegt vandamál að stríða, og hann undirstrikaði þar, og það undirstrikum við líka, að viðkomandi frv. er ekki heildarlausn á vandamálum sjóðsins og því er ekki ætlað að vera það. Hann sagði, að sjóðinn mundi muna um þá aura, sem frv. gerði ráð fyrir að veita, og vildi gjarnan fá þá strax, og er eðlilegt, að framkvæmdastjóri sjóðsins tali svo, þegar fyrir liggja lánsbeiðnir, sem nema mikið á annan milljarð. Hann sundurliðar það nokkuð, og t.d. má nefna, að innanlandsskipasmíðin, eins og hæstv. ráðh. drap á, hefur fjármagnsþörf upp á 700 millj., vinnslustöðvarnar þurfa um 500 millj., þó ekki nákvæmlega sundurliðað, tæki og aðrar viðgerðir um 230 millj., gengistap um 30 millj. og ýmislegt annað vegna erlendra smíða um 265 millj. Alls gerir þetta rétt um 1730 millj. kr. Eigið fé sjóðsins er nokkuð, en þrátt fyrir það má reikna með, að fjármagnsvöntun sjóðsins sé um 1300 millj. kr., sem þarf að leysa úr, áður en langt um líður. Við sjáum því, að þó að þetta frv. veiti sjóðnum á þessu ári eitthvað á annað hundrað millj., eins og kom fram í ræðu hæstv. ráðh., að honum yrðu tryggðar þegar á þessu ári, vantar gífurlega mikið á, að vandamál sjóðsins sé leyst. Frsm. meiri hl. drap hér á, að fulltrúar útvegsins og sjómannasamtakanna komu á fund n., og aðspurðir sögðust þeir ekki hafa till. í því efni: Það er varla von, að menn hafi stórar till. um frv. eða vandamálið, þegar þeir eru ekki spurðir eins eða neins. Eftir því sem þeir upplýstu, hafði ekki verið haft samráð við þá beint. Hitt er á að líta, reikna ég með, að þeir hafi báðir gert sér grein fyrir því, að sjóðurinn var í mikilli fjármagnsþörf. En það er ekki hægt að líkja þessu alveg saman við hina sjóðina, sem hann drap á, vegna þess að það var staðfest á fundum n., að það gjald, sem tekið er með þessum hætti, er óumdeilanlega dregið frá, áður en fiskverð er ákveðið. En ég mundi ætla, að það væri ekki tryggt, að landbúnaðurinn bæri sitt álag einhliða, - alls ekki. En það mun vera svo í þessu tilfelli með þær álögur, sem útvegurinn fær hér, að þær lækka fiskverðið. Auðvitað kemur fé á móti úr, ríkissjóði, það er rétt. Vinnslustöðvarnar fá orðið stórar upphæðir og þurfa um helming af því fjármagni, sem sjóðinn vanhagar um. Við höfum ekki fengið upplýsingar um það beint, að þær tækju sinn skerf í því öðruvísi en að skapa aukin verðmæti við betri framleiðsluskilyrði. En ég reikna með, að vinnslustöðvarnar fái það fullkomlega uppi borið. Það er augljóst mál, að það getur ekki skipt neinum sköpum, eins og staða sjóðsins er í dag, þótt aðeins sé dokað við og vandi sjóðsins ræddur við hlutaðeigandi aðila, eins og við í minni hl. leggjum til. Við gerum okkur fulla grein fyrir því, að það verður að finna lausn á vandanum. Það er auðvitað hlutverk viðkomandi ríkisstj. hverju sinni. Það er slæmt, að eigið fé sjóðsins hefur farið minnkandi undanfarið. Ég drap á það í ræðu minni við 1. umr., að það hefði ekki verið óeðlilegt, þegar við vorum að fjalla um útflutningsgjaldið, að við hefðum haft þessa mynd með. Okkur var ekki gerð grein fyrir því í þeim fljótheitum, sem þar áttu sér stað, að fiskveiðasjóður færi með rýrari hlut frá borði. Ég held, að enginn okkar hafi ætlazt til þess. En hlutfallið í heildarútflutningsgjöldunum fer minnkandi, eins og víst er núna. Það má kannske segja, ef vel árar, að krónutalan sé svipuð, en það er annað mál. Enginn okkar vildi, að sjóðurinn færi með rýrari hlut frá borði, það er ég alveg viss um, fyrst við stóðum að því að móta og vinna að kvöðum í sambandi við útflutningsgjöld, sem samstaða var um í n. Svo er annað í þessu efni, sem stundum er viðkvæmismál og ég hef verið talsmaður fyrir hér á hv. Alþ., en það er, að sjávarútvegurinn fengi aðild að stjórn fiskveiðasjóðs. Enn hefur enginn viljað taka það upp og berjast fyrir því, en það er þó svo í hinum sjóðunum, og menn meta það nokkurs. Það upplýstist einnig, sem kemur fram í nál. okkar, að fiskveiðasjóður hefur tekið innlend lán. Okkur var sagt, og það er prentað í nál., að það væru um 125 millj. kr. og hefur verið bundið við vísitölu byggingarkostnaðar. Allir vita, hvernig hún hreyfist, og það þýðir auðvitað þrátt fyrir góð áform og breytingar á vaxtakjörum hjá nýjum aðilum, að þetta er óhagkvæm lán og kosta miklu meira en 51/2%. Ég vil ekki spá um, hvað þau verða dýr fyrir viðkomandi aðila, en það kæmi mér ekki á óvart að vaxtabætur yrðu yfir 10%, jafnvel meiri. Ég talaði um það á nefndarfundi, hvort enginn minnsti möguleiki væri á því að samræma öll lán sjóðsins, vegna þess að það hefur verið um langt árabil mjög mikið misræmi í útlánum sjóðsins. Það hafa verið teknar ákvarðanir um það af hálfu stjórnenda sjóðsins að breyta þeim kjörum á næstum því furðulegum forsendum. Það var meira að segja um tíma felld niður gengisáhætta á lánum og þótti sumum broslegt. Einnig hafa sumir 4% lán hjá sjóðnum og aðrir eru með 61/2% til 16 ára. Núverandi skipan er 51/2% til 20 ára. Þetta er eitt atriði í heildarskipulagningu á fjármálum sjóðsins, sem ég tel eðlilegt að taka til greina. Það má vel vera, að menn hafi skrifað undir slík lánakjör í verðskjölum á sín skip, að ekki sé hægt að breyta þessu, en þetta þyrfti að athuga mjög gaumgæfilega. Það hljóta allir að vera sammála um, að það ber að stefna að því að hafa útlánin eins. Það er ekki heldur eðlilegt, að nokkrir aðilar fái útlán núna bundin við vísitölu byggingarkostnaðar og þurfi að greiða miklu hærri vaxtafót en aðrir. Ég veit ekki, hvort þessi lán eru til sérstakra tækjakaupa eða sérstakra viðgerða, en þessi lánakjör eru mun óhagstæðari en heildarlánakjör sjóðsins. Það upplýstist, að um 20% af lánaþörf vinnslustöðvanna fer til saltfiskverkunar. Það munu vera komin fram drög að mikilli fjármögnun við endurnýjun frystihúsanna, sem er algert trúnaðarmál og ómögulegt að fá vitneskju um, hvaða tölur hún hefur í för með sér. Verður því að spá í það, að hér sé um stórar tölur að ræða, miðað við það, sem hefur heyrzt. En ég met stöðu sjóðsins þannig, að það sé útilokað, að auknar álögur á aflann fari til vinnslustöðvanna, vegna þess að þessar auknu álögur eru dregnar frá, áður en fiskverð er ákveðið. Ef þeim væri skipt upp, væri það sanngjarnt og þá stæði ég alveg fyllilega að því að taka minn skerf fyrir hönd útvegsins. Það eru einmitt þessi atriði, sem við heyrðum, að fulltrúar sjómanna og útvegsmanna töldu eðlilegt að væru rædd miklu nánar, svo að samkomulag næðist um álögurnar innan stéttarinnar. Það er óvenjulegt, að menn eigi í sífelldri togstreitu um, hverjum beri hvað, þegar menn eru í heild sammála um, að það þurfi að laga fjármögnun sjóðsins. Það mun koma þjóðarbúinu í heild að beztum notum, að sjóðurinn geti fjármagnað bæði vinnslustöðvar og nýsmíði með góðum kjörum og með eðlilega endurnýjun í huga. Við viljum sérstaklega leggja áherzlu á, að á þetta væri hlustað, en frv. ekki keyrt í gegn í andstöðu við þessi hagsmunasamtök, af því að það ræður engum úrslitum, alls ekki, því fer víðs fjarri, eins og staða sjóðsins er í dag. Þetta mun gefa af sér á komandi ári eitthvað á annað hundrað millj. kr. Hins vegar er tekjustofninn orðinn öruggur. En mætti ekki alveg eins hugsa sér, að frv. gæti komið fram strax í haust, sem tæki gildi t.d. frá og með 1. nóv. eða jafnvel verkað aftur fyrir sig, og það yrði samkomulagsfrv.? Ég tel það vel hugsanlegt. Við ræddum nokkuð um vanskil við sjóðinn. Sem betur fer hefur stofnlánakerfið tryggt sjóðnum rétt 90% skil. Og það má segja, að það sé mjög mikilvægt, og framkvæmdastjóri sjóðsins undirstrikaði hversu mikilvægt það væri, að peningar kæmu jafnóðum af framleiðsluverðmætinu upp í vexti og afborganir sjóðsins. Það er gífurlega þýðingarmikið og tryggir það, að þó að lánaupphæð sé orðin mikil, kemur jafnt og þétt inn í sjóðinn og léttir á. Áður var kerfið þannig, að menn höfðu ákveðna gjalddaga, fyrst og fremst 1. nóv., svo aftur 1. júní, en nú fær sjóðurinn peninga jafnóðum og menn skila verðmæti inn. Þeir, sem borga fram yfir fá innistæðu sína aftur út um eða eftir áramót. Hann upplýsti einnig, af því að ég spurði hann um það, og hæstv. ráðh. einnig, að sérsamningur væri í gildi varðandi togskipin nýju, þau mundu ganga undir þá kröfu að borga meira en lögbundna prósentu, og skildist mér, að sú kvöð væri 10%, en af venjulegum fiski hér innanlands er tekin 10% greiðsla, sem fiskkaupandi greiðir og skilar inn í stofnfé sjóðsins. Þannig hafa þeir undirgengizt að skila hlutfallslega meiru inn á sín lán, sem eru mjög há í krónum talið, á annað hundrað millj. kr. á flest skipin. Rekstur þeirra verður því örugglega erfiður varðandi lausafé til ýmiss konar þjónustu, ef 20% kvöð liggur fyrir í öllum tilfellum hjá þessum skipum. Það getur vel verið, að sumum finnist það ekki nógu ábyrg afstaða hjá okkur að vilja vísa frv. til ríkisstjórnarinnar. En það byggist fyrst og fremst á því, að mér heyrist, þrátt fyrir gagnrýni þeirra manna, sem mættu á fundi hjá okkur, að þeir væru þess fyllilega meðvitandi, hversu vandamál sjóðsins er mikið nú þegar og hvað það verður á næstunni. Hæstv. sjútvrh. lagði áherzlu á, að með því að gera kröfu til þess, að skipasmíðar landsmanna færðust að mestu eða öllu leyti inn í landið, hlyti það að kalla á gífurlega eftirspurn. Þetta var einmitt undirstrikað sérstaklega af framkvæmdastjóra sjóðsins, að við yrðum að gera okkur grein fyrir því, hvílík óhemjuaukning í fjármagnseftirspurn kæmi fram, þegar ákveðið væri að smíða 5 skuttogara á Íslandi, sem kostuðu hátt í 200 millj. kr. stykkið. Fjármögnun erlendis er fyrir fram tryggð, og henni dreift á margra ára tímabil. Lántakan var lengi vel 6 ár, en er nú komin upp í 8 ár. Þess vegna voru kaupin tiltölulega auðveld og létt erlendis frá. En nú ríkir það sjónarmið, að við eigum einnig að tryggja skipasmíðastöðvunum jafna vinnu við nýsmíði, og skipasmíðastöðvarnar hafa einnig fengið hér góða lánafyrirgreiðslu. Ef ég man rétt, er það í reikningum fyrir árið 1972, sem má búast við, að ráðh. hafi nýlega staðfest, að skipasmíðar eru með um 200 millj. kr. í lánafyrirgreiðslu eða í eignum sagt hér hjá sjóðnum. Það er ekki ljóst af yfirlitinu, á hvaða tímabili það hefur átt sér stað. En skipasmíðastöðvarnar hafa sem sagt líka fengið verulega fyrirgreiðslu hjá sjóðnum, þrátt fyrir það, að iðnlánasjóður á að veita þeim lán, og hér voru afgreidd frv. mjög til hagsbóta fyrir skipasmíðastöðvarnar á hv. Alþ. í tíð fyrrv. ríkisstj. Við værum þess fýsandi, að málið yrði tekið upp sem ein heild aftur til þess að ná um það breiðari samstöðu og tryggja, að fjármögnun sjóðsins sé öruggari til frambúðar. Þetta er tímabilsbundið ákvæði, sem hér kemur inn núna, og mun ekki leysa úr þörfum sjóðsins, miðað við þá þróun að taka skipasmíðaiðnaðinn að langmestu leyti inn í landið. Ef svo verður, þá verður auðvitað að framlengja þetta ákvæði, sem frv. gerir ráð fyrir, eða tryggja sjóðnum auknar tekjur með öðru móti, ásamt verulegum lántökum. Við komumst ekki hjá því, því að eftirspurnin verður svo gífurleg í lánamálunum. Fari svo, að við náum svo til allri togarasmíði inn í landið, en við höfum nú þegar náð því marki að smíða svo til alla fiskibáta, kemur hér fram gífurleg bylgjuhreyfing, sem þetta frv. nær ekki til. Hér er því um bráðabirgðalausn að ræða, og það mun ekki ráða neinum úrslitum um heildarvandamálið, þó að málið yrði athugað nú í sumar og frv. um varanlegri lausn lagt fram strax í haust, sem aðilar, er bera kvöðina, væru sammála um, að deildist réttlátlega niður, eftir því sem tök væru á a.m.k. Því leggjum við í minni hl. til, að dokað verði við og frv. vísað til ríkisstj.



Herra forseti. Það eru í rauninni aðeins fáein orð. Ég vil þakka hv. n. fyrir skjóta afgreiðslu á málinu. Mér sýnist á því, sem kom fram hjá frsm. minni hl., sem leggur til, að málinu verði frestað og vísað til ríkisstj. til frekari athugunar og lausnar þá síðar, að hann viðurkenni einnig, að óhjákvæmilegt sé, eins og málum er nú háttað, að leysa fjárhagsmál fiskveiðasjóðs - hann vilji ekki fyrir sitt leyti leggjast gegn því, að lausn verði fundin á málinu á þann hátt, sem hér er lagt til, þó að hann vilji taka sér frest til frekari athugunar. Ég tók eftir því, að hv. frsm. minni hl., sem var að ljúka máli sínu, taldi það einn gallann við þá leið, sem hér er lagt til að farin verði til tekjuöflunar fyrir fiskveiðasjóð, að ekki væri ljóst, að fiskiðnaðurinn í landinu væri látinn bera sinn hluta af því framlagi, sem ætti að greiða til fiskveiðasjóðs, en hins vegar væri augljóst, að ætlazt væri til þess, að hann fengi allríflegan skammt af þeim lánum, sem fiskveiðasjóður á að lána út. Þetta er á einhverjum misskilningi byggt að mínum dómi. Það er rétt, sem hér hefur verið sagt, að það gjald, sem ætlað er að leggja á, 1% af útflutningsverðmæti sjávaraflans, verður tekið af brúttóframleiðsluverðmætinu, útflutningsverðinu. Það kemur til með að hvíla sem skattur á öllum þeim aðilum, sem þarna eiga hlut að máli, þ.e.a.s. fiskvinnslunni, útgerðinni og sjómönnum, vegna þess skipulags, sem nú er hjá okkur um verðákvörðun á sjávarafla. Það er sem sagt alveg föst regla að miða verðákvörðunina og afkomu jafnt fiskiðnaðarins, bátanna og sjómannanna við það verðmæti, sem eftir er af útfl.verðinu, þegar útfl.gjöld hafa verið dregin frá. Það er það heildarverðmæti, sem lagt er til grundvallar, og því er síðan skipt. Þá er sem sagt við það miðað, að fiskvinnslan hafi rekstrarmöguleika, sömuleiðis bátar og önnur fiskiskip, og að fiskverðið sé ákveðið þannig, að sjómenn hafi fengið sambærilega launahækkun og aðrar vinnandi stéttir í landinu. Þetta eru meginforsendurnar, sem alltaf er gengið út frá. Það er rétt, að auðvitað getur svo farið, að það, sem á að ganga til skipta, af öllu þessu verðmæti, verði í heild of litið, þannig að hvorki fiskvinnslan, bátaútgerð né sjómenn geti náð þessu marki, sem ég var að tala um. Þá er, eins og þm. þekkja svo vel, komið upp efnahagsvandamál í okkar ágæta hagkerfi, og þarf þá að grípa til einhverra sérstakra ráðstafana. En við höfum nú um skeið haft þann hátt á, að taka þó nokkurn hluta af þessu heildarframleiðsluverðmæti útflutningsins og leggja í sérstakan geymslusjóð, verðjöfnunarsjóð. Það er því enginn vafi á því, að byrjað yrði á því í þessu tilfelli að minnka framlagið í verðjöfnunarsjóð, til þess að hægt sé að standa við þessi meginatriði, sem fiskverðsákvörðunin hvílir alltaf á. Hér er því um það að ræða að okkar dómi að minnka nokkuð um skeið framlög í verðjöfnunarsjóð, þó að þangað ætti eðli málsins samkvæmt að renna allmikið fjármagn vegna hækkandi útflutningsverðs, en láta féð í rauninni ganga til þarfa fiskveiðasjóðs að því marki, sem frv. gerir ráð fyrir. Ef sá háttur hefði verið hafður á að skipta alltaf öllu verðmætinu, sem um var að ræða, hefði fiskverðið að sjálfsögðu getað hækkað meira, þannig að bátaútvegurinn í landinu hefði enn betri afkomu en ella og eins fiskiðnaðurinn og sjómenn að sínum hluta. Allir skattar af þessu tagi miða auðvitað að því að takmarka þetta nokkuð. Það er lagt til að leggja þetta gjald á í fullu trausti þess, að breytingar hafi orðið svo miklar nú á útflutningsverði sjávarafurða, að hægt sé við næstu fiskverðsákvörðun að tryggja bæði veiðiflotanum og framleiðslustöðvunum, fiskvinnslustöðvunum og sjómönnum, þessa eðlilegu og sanngjörnu viðmiðun, sem oftast nær hefur verið reynt að styðjast við, þrátt fyrir það að þetta gjald sé lagt á. Það kom fram hjá hv. frsm. minni hl., að hann teldi, að það sakaði ekki mikið, þó að þetta frv. yrði látið liggja að þessu sinni og síðan flutt aftur á næsta hausti, kannske með víðtækara samkomulagi, og málin þá leyst á viðunandi hátt. En þessu er ekki svona farið. Fiskveiðasjóður á aðeins um tvo kosti að velja á þessu ári. Annaðhvort er að taka enn þá meira af erlendum lánum en gert hefur verið, til útlána og jafnvel enn þá meira af öðrum tegundum af lánum, sem til eru nú. Það eru þá innlend lán, sem eru alla jafna verðtryggð eða vísitölubundin. Þeir, sem standa í framkvæmdum á vegum sjávarútvegsins, eiga skip í smíðum, eru að kaupa ný skip, byggja upp frystihús eða ráðast í aðrar framkvæmdir, sem lánað er til úr fiskveiðasjóði, mundu, ef ekki er tryggð viðbótartekjuöflun til sjóðsins, aðeins þurfa að taka mun meira af gengisáhættulánum eða verðtryggðum lánum. Þeirra kjör mundu því augljóslega versna, ef þannig er litið á málið. Það er ekki um annað að ræða í raun og veru, eins og nú er háttað hjá okkur. Framkvæmdasjóður, sem lánar þessum aðilum, stofnlánasjóðunum, á ekki annarra kosta völ en að lána með sams konar kjörum og hann tekur að láni. þ.e.a.s. það eru verðtryggð lán í flestöllum tilfellum og svo aftur erlend lán. Auðvitað er mér ljóst, að þó að fiskveiðasjóður fái þær auknu tekjur, sem hér er um að ræða, verður hann að halda áfram að taka erlend lán og jafnvel eitthvað af verðtryggðum lánum. En það tel ég fullkomlega eðlilegt. Ég tel enga von vera til þess, að við getum smíðað jafnmikið af fiskiskipum hér innanlands og við gerum nú í reynd, án þess að við tökum eitthvað af erlendum lánum út á þær framkvæmdir. Við höfum ekki getu til þess að taka það mikið fjármagn af tekjum ársins í þjóðarbúinu, að ekki þurfi að koma hér til einhver erlend lántaka, eins og alltaf hefur verið áður. Ég vil líka segja það, að ég held, að það sé rétt að halda áfram þeirri stefnu, sem mörkuð hefur verið hjá fiskveiðasjóði um langan tíma, og af því hefur hann staðið sig betur í reyndinni en margir aðrir stofnlánasjóðir, að sjóðurinn haldi sig við það að lána með sams konar lánakjörum og hann nýtur. Þegar um erlend lán er að ræða, verður gengisáhættan að fylgja, en þegar um innlend lán er að ræða með vísitölutryggingu, verða slíkar kvaðir að fylgja með. En af því að fiskveiðasjóður hefur að verulegu leyti verið byggður upp með framlögum frá útveginum, með ákveðinni skattlagningu um langt árabil, og vissum framlögum frá ríkinu og hefur haldið sig við þá stefnu að tapa ekki allajafna miklum fjárhæðum vegna mismunar í lánakjörum, er hann mjög öflugur sjóður. Það er um allmikið eigið fé að ræða. Og það er vegna þess, að sjóðurinn á allmikið af eigin fé, sem svona er til komið, að þeim, sem greitt hafa í sjóðinn, finnst vera fullkomlega eðlilegt, að þeir njóti nokkuð betri lánakjara að vissu leyti í sjóðnum en þeir geti fengið á almennum lánamarkaði. Sú lækkun um 1%, sem ákveðin var fyrir rúmu ári á aðalvaxtakjörum í sjóðnum, hefur verið framkvæmd. Það er ekki sú lækkun, sem veldur sjóðnum nú neinum sérstökum vandræðum. Þar er um tiltölulega litlar fjárhæðir að ræða enn sem komið er. Það, sem hvílir þyngst á sjóðnum, eins og hér hefur komið fram, eru lánveitingar hans út á innanlandssmíði fiskiskipa og svo í mjög vaxandi mæli lán til uppbyggingar í fiskiðnaðinum eða til þeirrar miklu endurbyggingar, sem þar á sér stað. Ég skil mætavel og þekki það af nokkurri reynslu, að forustumenn í hópi útgerðarmanna hafa löngum verið býsna stífir við samningaborðið ekki síður en aðrir. Þeim þykir mjög hentugt að hafa allan fyrirvara á um það, að svona skattur sé lagður á, eins og sá, sem hér er um að ræða, en vilja þó mjög gjarnan fá hann, á því leikur ekki nokkur minnsti vafi, enda eru það þeir, sem eiga að njóta hans. Ég skil það líka mætavel, að forustumenn í hópi sjómanna segi að þeim sé ekkert um það gefið að leggja á skatt af þessu tagi. Þeir vilja líka hafa allan fyrirvara á um það, að þessi skattur verði ekki til þess að gera launakjör þeirra verri í samanburði við aðrar vinnustéttir í landinu, en þau hafa a.m.k. verið. En auðvitað hefur öflugur fiskveiðasjóður, sem getur staðið að því að endurnýja fiskiskipaflotann og stórbæta fiskvinnsluna í landinu, líka hagsmunalega þýðingu fyrir sjómennina. Það fer ekkert milli mála, að nýju og dýrari skipin veita þeim líka bætt launakjör, betri aðbúð og meira öryggi, svo að þetta mál er ekki heldur óskylt þeim. Ég skal ekki lengja umr. um málið að þessu sinni. Ég þakka n. fyrir fljóta afgreiðslu á málinu og vil vænta þess, að þrátt fyrir misjafnar skoðanir, sem hér hafa komið fram, verði ekki andstaða gegn því að gera þessa breytingu á fjármálum fiskveiðasjóðs.



Herra forseti. Hv. frsm. meiri hl. tók það nú raunar fram, að nál. minni hl. væri það ítarlegt, að þar þyrfti ekki um að bæta, og skal ég því vera stuttorður varðandi það atriði. Ég vil aðeins víkja að því, sem hv. frsm. sagði, að það væri bezt að fara varlega í að spá um afkomu komandi tíma. Ég skal taka undir það, og þar sem talað er um vísitölu byggingarkostnaðar nú í 708 stigum, veit ég, að það er ekki fyllilega raunhæf tala. Ef einhver vill semja við byggingarverktaka í dag, veit ég, að það þýðir lítið að tala um þá tölu, heldur er hún að nálgast áttunda hundraðið. Og hvað verður næst? Ég get ekki tekið undir, að það er vafasamt að vera með spádóma, en mér sýnist þó augljóst, að sú stefna að binda lán fiskveiðasjóðs við vísitölu byggingarkostnaðar, sem er komin á skrið óðaverðbólgu, hlýtur að hafa sínar afleiðingar til lækkandi fiskverðs. Það er einnig aðfinnsluvert, að þarna hefur ekki verið haft það samráð við hlutaðeigandi aðila, svo sem vert væri. Hæstv. sjútvrh. var bjartsýnn á horfurnar vegna hækkandi markaðsverðs. Það er gott, að við getum verið bjartsýnir hvað það snertir. Það heyrast einnig á stundum raddir um, að minnkandi afli sé áhyggjuefni fyrir okkur, ásamt öðrum áföllum, sem við höfum orðið fyrir. Þarna stangast kannske eitt á annars horn, ef farið væri að bera það saman, sem sagt er í þessum efnum. Ég gæti hins vegar tekið undir það, að það sé að einhverju leyti ámælisvert fyrir minni hl., að hægt sé að bera honum það á brýn, að hann beri það traust til ríkisstj. til að leysa málið, að hann leggi til að vísa málinu til hæstv. ríkisstj.



Herra forseti. Við 1. umr. þessa máls, lét ég þess getið, að mér þætti nokkuð skorta á um upplýsingar varðandi fjárþörf fiskveiðasjóðs. Ég gerði ákveðnar fsp. um þetta efni til hæstv. sjútvrh., en hann svaraði þeim ekki. Hann vék að vísu nokkrum orðum að mér í sæti mínu og kvað upplýsingar mundu koma til n., sem fjallaði um málið. En ég verð að segja það, þegar málið kemur nú aftur til 2. umr., að mér þykir enn nokkuð á skorta um það, að málið sé fyllilega upplýst að þessu leyti. Það er gert ráð fyrir í grg. frv., að sú tekjuaukning, sem það felur í sér, muni nema á ársgrundvelli um 360 millj. kr. Sagt er í nál. minni hl. sjútvn., að fjármagnsþörf sjóðsins sé yfir 1300 millj. kr. umfram eigin ráðstöfunarfé. Ég er ekki að rengja þessar tölur, þær gætu staðizt báðar. En mér þykir rétt að fá að heyra af munni hæstv. ráðh., hvað hann segir um það, sem ég spurði um við 1. umr. Ég vil leyfa mér að endurtaka það. Ég spurði um, hverjar væru áætlaðar útborganir sjóðsins á árinu 1973, bæði áætluð útlán og áætlaðar afborganir og vextir af skuldum sjóðsins á þessu ári. Ég spurði Iíka um innborgunarhliðina, hvað áætlað væri að kæmi inn í sjóðinn: í fyrsta lagi vextir af lánum og öðrum kröfum sjóðsins og í öðru lagi útflutningsgjöld, sem renna til sjóðsins samkv. gildandi l., auk þeirra tekna, sem sjóðurinn hefur af ríkisframlagi, 35 millj. kr. Mér sýnist, að þegar þessar upplýsingar liggja fyrir, sjáum við, hver munurinn er á áætluðum innborgunum og útborgunum, og þá sjáist ótvírætt, hver er áætluð fjármagnsþörf sjóðsins. Ég hef ekki fengið þessar upplýsingar enn og óska eftir því að fá þær. Hæstv. ráðh. ræddi nú um, að það þyrfti að taka enn þá meira af erlendum lánum og innlendum lánum fyrir sjóðinn. Mér skildist, að það væri, þó að þetta frv. yrði samþ., en ef það yrði ekki samþ., mundi þurfa að taka enn þá meira af lánum. Nú þykir mér, að það sé nauðsynlegt að upplýsa, hvað þetta bil er mikið, sem kemur til greina að þurfi að brúa með lántöku, hvort sem þetta frv. verður samþ. eða ekki. Í þessu sambandi þykir mér enn fremur rétt að spyrja um hin vísitölutryggðu lán, sem sjóðurinn hefur þegar tekið, að því er upplýst er að upphæð 125 millj. kr., og hæstv. ráðh. upplýsti hér í sinni ræðu, að líkur væru til, að sjóðurinn þyrfti að taka meira af. Mér finnst, að það þurfi að gefa nánari upplýsingar um þessi kjör, því að þótt sagt sé, að lán séu vísitölutryggð, segir það ekki allan sannleikann. Það er spurningin, hvort í lánakjörunum á að gæta allra áhrifanna af breytingu á byggingarvísitölunni eða kannske, eins og var í mörg ár varðandi íbúðalánin, að vísitölunnar gætti að helmingi, eða þá hvort vísitölubindingin er með þeim hætti, eins og ákveðið var á síðasta þingi um íbúðalánin, að sett var sérstakt hámark, sem áhrif vísitölubindingarinnar gætu náð. Ég tel, að það sé nauðsynlegt að fá upplýsingar um svo þýðingarmikil grundvallaratriði málsins sem þessi, og ég hef leyft mér að ítreka fsp. mínar og bæta að gefnu tilefni nokkrum við.



Herra forseti. Það eru nokkur orð í sambandi við ræðu hæstv. ráðh. - Ég er þeirrar skoðunar og við margir fleiri, sem fáumst nú við þann starfa að stunda sjávarútveginn, að hér sé ekki um neinn misskilning að ræða um túlkun á þessum gjöldum, annars vegar útflutningsgjöldunum og þeirri kvöð, sem þeim fylgir, og hins vegar framlaginu í verðjöfnunarsjóð. Það eru tvö ólík sjónarmið, sem við túlkum. Það er ekki byggt á neinum misskilningi, hvorki af hans hálfu né minni. Verðjöfnunarsjóðurinn starfar eftir sérstakri stjórn, og hún metur aðstæðurnar við ákveðið viðmiðunarverð, sem hún setur, þegar verðhækkun kemur fram. Verðlagsráð sjávarútvegsins dregur frá ákveðin gjöld, sem eru staðreynd, þ. á m. útflutningsgjöld, og þetta nýja álag kemur inn í þá fúlgu. Það er dregin frá vinnslukostnaður, rafmagn, akstur, hafnargjöld o. s. frv. Svo er liður, sem heitir áhætta og afföll o. fl. Um þá liði er slegizt í verðlagsráðinu fyrst og fremst. Einnig er oft slegizt um nýtingartölu á afla, t.d. loðnunýtingu o. fl. Þessi skilningur verður ekki túlkaður sem misskilningur, það má kannske segja, að hann gangi á víxl eftir því, hvorum megin við borðið við sitjum, en það er ekki túlkað sem misskilningur, heldur sem ákveðið sjónarmið, eins og lögin eru. Við, sem höfum það sjónarmið, sem ég er hér að reyna að túlka, teljum, að þessu eigi engan veginn að reyna að blanda saman. Það hefur verið gengið frá ákveðnu viðmiðunarverði, sem kallað er. Ef verðlag hækkar fram yfir það, fer ákveðinn hluti í verðjöfnunarsjóð. Ef við vildum breyta l. um verðjöfnunarsjóðinn og láta ákveðinn hundraðshluta af þeirri hækkun, sem þar kemur fram, renna í fiskveiðasjóð, er ég alveg sammála hæstv. ráðh. um, að það kæmi vel til greina. En þetta eru önnur vinnubrögð, annað sjónarmið. Það er ekki um misskilning að ræða, alls ekki frá minni hálfu og okkar, sem túlkum þetta þannig. Við teljum aðeins, að framkvæmd málsins eigi að vera með öðru móti. Sitt sýnist hvorum í þessu efni, og það verður kannske aldrei skorið úr því, hvor hefur rétt fyrir sér. En við erum mjög margir, sem viljum hafa þetta þannig, og ég tel, að næstum hver einasti sjómaður telji, að hlutirnir eigi að vera þannig. Og um þetta gamla viðmiðunarkerfi, að sjómenn fái sambærilegar launahækkanir og í landi, er hægt að tala, þegar verðhækkun á sér stað, en það gleyma þessu allir, þegar verðlækkun á sér stað. Sem betur fer hafa ýmsar sjávarafurðir hækkað núna, og því er nú hægt að gera sér vonir um nokkuð til skipta fyrir báða aðila. Fiskvinnslan fær sannarlega sinn skerf, og ætli hún hafi ekki fengið sinn skerf hressilega á loðnuvertíðinni? Það er kannske svolítið óskylt að fara að tala um verðlagningu á loðnu, en það er upplýst nú löngu á eftir, að þeir, sem frystu loðnu, hafa 12–18 kr. nettó út úr kg, en við, sem eigum bátana, fáum 3.50 brúttó handa okkur. Verðlagsráðið vinnur þannig, að það fastsetur verðið fram í tímann, en hefur það ekki hlaupandi. Það væri líka sjónarmið að hafa það hlaupandi, en það hefur ekki verið gert. Það má vel athuga það og breyta því. Verðlag á loðnu og lýsi hækkaði gífurlega, en þá hækkaði verðið til öflunarinnar, þ.e.a.s. útvegsmanna og skipshafna, en mun meira rann í verðjöfnunarsjóðinn, af því að það eru sérstök lög, sem gilda um hann. Það er sett ákveðin viðmiðunartala, og það, sem fram yfir hana fer, skiptist til helminga eftir ákveðnu kerfi. Ég vildi aðeins undirstrika það, að ég tel ekki rétt að tala um misskilning. Við höfum hér tvö ólík sjónarmið, og það má vel ræða það við mig, að við breytum til varðandi verðjöfnunarsjóðinn. En ég tel þó nauðsynlegt að hafa hann vegna þeirrar staðreyndar, að sveiflur koma alltaf fram, bæði til lands og sjávar, og það er nauðsynlegt og skynsamlegt að hafa eitthvað til að mæta lággengi, þegar það kemur fram í sjávarútvegi. Við vitum, að það kemur fyrr eða síðar, bæði varðandi verðlag og aflabrögð. En ég vil ekki blanda þessu saman. Það er auðvitað augljóst mál, eins og hér hefur verið drepið á, einnig af síðasta ræðumanni, að þetta frv. leysir engan veginn hnútana. Fjármagnsþörfin fyrir þetta ár og næsta ár er mikið á annan milljarð, sem verður að brúa með lántöku. Og hæstv. ráðh. undirstrikaði, að það hefði verið skynsamlegt hjá fiskveiðasjóði að endurlána með sömu kjörum og hann tekur lánin. Þetta er rétt. En ef það fer að koma fram í vaxandi mæli, að hann taki lán á innlendum peningamarkaði, sem eru tryggð með vísitölu byggingarkostnaðar, og það er lánað út á skip, - en við, sem eigum skip, erum þannig höndlaðir af lánastofnunum, að þau eru engan veginn veðhæf, ekki nema með margföldum fasteignatryggingum á bak við, samt má setja vísitölu byggingarkostnaðar íbúða á skipin, - þá tel ég það óeðlilegt, á sama tíma og hæstv. ríkisstj. hrósar sér af því að fella niður þetta ákvæði varðandi byggingar í landi. Sannarlega ætti það þó fremur að fylgja þeim, en eignum, sem hafa ákveðinn líftíma, eins og bátur hefur, allt að því 20 ár í mesta lagi, ef vel er við haldið. Þarna er um mjög undarlega stefnu að ræða, sem ég veit ekki, hverjir bera ábyrgð á. Ég ætla ekki, að það sé verk hæstv. ráðh., síður en svo. Ég held, að bankamennirnir í kerfinu hafi miklu fremur komið þessu í gegn og hann orðið að samþ. það. Ég held, að það sé ekki hans hugmynd. En það er eðlilegt og er bæði hjá fiskveiðasjóði og öðrum sjóðum, að þeir verða að lána með alveg sömu kjörum og þeir útvega sér fjármagn. Annað er óeðlilegt og mundi rýra þann höfuðstól, sem fiskveiðasjóður á. Hann er þegar mikill, hátt í tvo milljarða, og það má ekki ganga á hann með óeðlilegum lánakjörum, það er alveg rétt. En vandamál sjóðsins í dag er engan veginn leyst með þessu frv. Þó að yrði dokað við í bili og við tækjum þá fyrir í heild þær sjóðmyndanir, sem útvegurinn og fiskvinnslan sameiginlega standa undir, og færum í gegnum það í rólegheitum, hvernig við gætum fært fjármagn þaðan yfir til fiskveiðasjóðs, tel ég enga höfuðsynd, hvorki fyrir hæstv. ráðh. né neina aðra, að standa að því, - alls ekki. Það getur vel komið til greina, að menn meti það þannig í dag, að næstu 2–3 árin, vegna hás verðlags, sem hefur vissulega blessunarlega hækkað verulega, megi verðjöfnunarsjóðúrinn vel við því með breytingum á l. eða hlutfallsprósentu að sjá fiskveiðasjóði fyrir fjármagni, sem nemur nokkur hundruðum millj. kr. eða kannske 200 millj. Það væri þess virði að athuga málið á eðlilegan hátt. Það teljum við í minni hl. Það er enn ein spurning, ef hæstv. ráðh. kemur upp og svarar mér og síðasta fyrirspyrjanda: Er ekki hugsanlegt að stokka upp þessi lánakjör, sem fiskveiðasjóður hefur lánað út á s.l. 15 árum, því að þau eru mjög misjöfn? Ég spyr í fávizku minni: Er það ekki hugsanlegt, því að bæði 1960 og svo núna síðar var það hreinni tilviljun háð, hvaða bátar fengju mjög góð lánakjör, t.d. með 4% og til lengri tíma en aðrir og einnig án gengisáhættu? Þá mátu spekingar fiskveiðasjóðs gengi íslenzku krónunnar það vel, að það væri ekki þörf á að gengistryggja lánin. Reynslan sýnir nú annað, og það liðu ekki nema tiltölulega fáir mánuðir, þar til þetta mat varð óraunhæft og varð að fella krónuna um helming. Ég segi hiklaust: Má ekki athuga þann möguleika, þótt það kosti lagabreytingu, að lánum fiskveiðasjóðs sé komið helzt í eina heild, á sama grundvelli, með sömu prósentu og til sama tíma? Er það óhugsandi? Það mundi tryggja fiskveiðasjóði auknar tekjur. Hitt vildi ég gjarnan fá tækifæri til að ræða í hópi útvegsmanna og fiskvinnslumanna, hvort ekki ætti að gefa verðjöfnunarsjóði möguleika á að lána, án þess að kvöðin komi einhliða á sjávarútveginn, þ.e.a.s. öflunina. Minn skilningur er nefnilega sá, að þegar við aukum útflutningsgjaldið, - og það er skilningur manna í mínum hópi og sjómanna líka, - lendi sú kvöð einhliða á öfluninni vegna þess, hvernig verðlagningin á sér stað. En hæstv. ráðh. undirstrikaði, að minna mundi fara í verðjöfnunarsjóð. Það getur vel verið, að það sé hægt að koma því þannig fyrir, en það fylgir því engin trygging og það getur ekki átt sér stað, þegar um verðlækkun á vörum er að ræða, því að við höldum gjaldinu og höfum þá engu til að skipta upp varðandi verðjöfnunarsjóð.



Herra forseti. Ég ætla aðeins að svara því, sem til mín var beint, með örfáum orðum. Hér hefur verið spurt um tekjur fiskveiðasjóðs og svo aftur lánaþörf. Ég hef ekki fyrir framan mig nákvæmar tölur yfir þetta, en þykist þó muna þær í öllum aðalatriðum. Gert er ráð fyrir því, að bein tekjuhlið hjá fiskveiðasjóði sé í kringum 580–584 millj. kr. og greiði hann allar sínar skuldir nákvæmlega upp, sé hreint ráðstöfunarfé 384 millj. kr. eða þar um bil. Síðan er gert ráð fyrir því, að fiskveiðasjóður eigi kost á láni frá framkvæmdasjóði, samkv. þeirri grg., sem hér hefur verið lögð fram á Alþ., kringum 1150 millj. kr. Hér er um nokkru hærri upphæð að ræða, sem hann hefur yfir að ráða, en gert er ráð fyrir, að sjóðurinn lánaði út á árinu, en reiknað hefur verið með því, að það gæti verið í kringum 1600 millj. kr. En þó er þessi tekjuhlið aðeins of lítil, ef sjóðurinn ætlar að borga upp allar sínar skuldir, sem hann á jafnan einhverjar með yfirdrætti við Seðlabankann. Þetta er í grófum atriðum tekjuhliðin annars vegar og útlánin hins vegar. Menn mega ekki blanda því saman. Það er auðvitað engin von til þess, að sjóður eins og fiskveiðasjóður hafi árlega tekjur sjálfur til þess að mæta öllum sínum útlánum. Slíkt væri auðvitað alveg ótrúlegt, ef um það væri að ræða. Hann verður því jafnan að starfa þannig, að hann tekur talsvert mikið af lánum og framlánar slík lán, eins og hann hefur gert um langan tíma og til þess er auðvitað ætlazt áfram. Meginstefnan er sú, að beztu lánakjörin hafa jafnan verið til nýrra fiskiskipa, og það eru hin vernduðu réttindi í sjóðnum. Hins vegar fara lánveitingar hjá sjóðnum í ýmislegt annað, eins og til ýmiss konar framkvæmda í landi, fasteigna eða jafnvel lána, sem er á algeru mati hjá sjóðnum, hvað skuli láta í hverju sinni, eins og til viðgerða eða meiri háttar breytinga á skipum. Lánakjör í þessum efnum eru miklum mun lakari en til nýbygginga, og það er einmitt svo, að þeim lánum, sem tekin eru með jafnóhagstæðum kjörum og vísitölubundin lán eru, er frekar beitt við slík lán. Enn sem komið er hefur sjóðurinn ekki þurft að taka mikið af þeim lánum, miðað við sína heildarumsetningu. Ég vil benda á það, að fiskveiðasjóður á orðið eigið fé, sem nemur yfir 1700 millj. kr. sem hann er auðvitað með í lánum. Hann hefur því átt sjálfur mjög stóran hluta af sínum heildarútlánum, iðulega um 50% og þar yfir. Þetta hlutfall fer skiljanlega alltaf lækkandi, eigið fé hans í útlánum, vegna þess að beinar nýjar tekjur hafa verið tiltölulega litlar, en útlánin farið ört vaxandi. Nú ég get ekki gefið hér frekari upplýsingar um það, með hvaða kjörum þessi vísitölubundnu lán eru, en þau eru lánuð út með sömu kjörum og Framkvæmdasjóður ríkisins lánar fiskveiðasjóði þessi lán. Hv. 5. þm. Reykn., Jón Árm. Héðinsson, minntist hér á, hvort ekki væru tök á því að taka upp þau lán, sem nú eru í gangi hjá fiskveiðasjóði, og samræma lánskjörin á öllum þessum lánum. Það er staðreynd, að hinir ýmsu aðilar, sem hafa fengið lán hjá sjóðnum, hafa fengið þau með misjöfnum kjörum, af því að þau hafa verið veitt á misjöfnum tímum. Ég hygg, að það sé mjög erfitt að koma þessu við. Ekki vil ég segja, að þetta sé útilokað, en um það hefur nokkuð verið rætt og það verður sjálfsagt athugað enn betur, hvort nokkur tök eru á að fara í slíkt. Venjulega hefur það verið svo hjá okkur, að það hefur ekki þótt fært að rífa upp gömul lánakjör og breyta þeim lánakjörum, sem í gildi hafa verið, og allajafna hafa verið veitt undir allt öðrum kringumstæðum, og fara að breyta þeim til samræmis við það, sem síðar kann að verða. En þetta má athuga eins og annað.



Herra forseti. Við höfum hér 4 þdm. leyft okkur að flytja frv. til l. um breyt. á l. nr. 76 1970, um lax- og silungsveiði. Höfum við í því efni haft samráð við hæstv. sjútvrh. og notið ráða hans um það, hvernig að slíkum frv.- flutningi skyldi staðið. Efni málsins er, eins og í grg. greinir, að afnema þau undanþáguákvæði, sem nú eru í l. og varða laxveiði í sjó. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara mörgum orðum um þetta frv., en það er álit manna, að það skipti máli, eins og kunnugt er, fyrir fiskrækt í ám og vötnum, að hönnuð sé lax- og silungsveiði í sjó. Þetta er alþjóðlegt deilumál, eins og kunnugt er, og við Íslendingar höfum ávallt á erlendum vettvangi tekið þá afstöðu, að banna beri slíka veiði. Það hefur gildi fyrir lax- og silungsrækt hér á landi, hvernig aðrar þjóðir standa að þessum málum í sínum löndum. Sömuleiðis hefur það þýðingu, þótt undanþáguákvæði í l. nái aðeins til örfárra aðila í landinu, að afnema það, að því er snertir fiskrækt í ám og vötnum hér á landi. Þá er það og talið vera málstað okkar til framdráttar almennt í verndunarmálum fiskistofna að taka þessa afstöðu, og því er þetta frv. flutt. Þetta er að vísu á síðasta snúningi, en ég vonast til, að frv. geti fengið sem fljótvirkasta afgreiðslu, og legg til, herra forseti, að því verði vísað, - ég býst við, að það sé rökrétt að vísa því til landbn. eða sjútvn. Ég vil gera það að till. minni, að því verði vísað til sjútvn., en legg það á vald forseta.



Herra forseti. Frv. þessu er ætlað að veita ríkisstj. heimild til þess að staðfesta samning, sem gerður var m.a. af Íslands hálfu 29. des. 1972 í London og fjallar um varnir gegn mengun hafsins af völdum úrgangsefna og annarra efna af slíku tagi. N. hefur athugað frv. og leggur til, að það verði samþ. óbreytt.