Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. til fjáraukalaga er byggt upp nokkuð á annan veg en undanfarið. Áður hefur umframgreiðsla hverrar fjárveitingar verið sett sérstaklega inn á frv. Hér er breytt til og allar umframgreiðslur fyrir hverja grein fjárlaganna taldar saman. Þetta fyrirkomulag er auðveldara, en á móti því má segja, að það sé erfiðara að kynna sér, hvernig þessum greiðslum er háttað. Hins vegar er því til að svara, að sundurliðun allra slíkra greiðslna kemur fram á landsreikningnum og að honum geta allir haft aðgang. Þá ber að geta þess, að í athugasemdum hefur komið fram, að ríkisbúin séu ekki tekin með, nema þau, sem rekin eru með halla. Þetta er ekki rétt, því að tvö bú, sem eru á fjáraukal., hafa borið sig. Og skv. upplýsingum frá öðrum endurskoðanda reikninganna hefur þessu verið breytt hjá ráðuneytinu og öll búin tekin inn með sína rekstrarfjárhæð án sundurliðunar á því, hvort um taprekstur hafi verið að ræða. Ekki hefur þótt sérstök ástæða til að finna að þessu. Hitt er frekar til að finna að, hversu seint þetta frv. til fjáraukal. er á ferðinni. Það munu nú liðin þrjú ár frá því að umræddar umframgreiðslur fóru fram, þegar frv. er loks lagt fyrir Alþingi. Oft hefur verið kvartað hér á Alþingi undan því sleifarlagi, sem ríkt hefur í afgreiðslu ríkisreikninga og fjáraukalaga, en því miður virðast þær kvartanir lítinn árangur hafa borið. Það virðist ekki réttmæt ástæða fyrir því, að það skuli taka 3 ár að útbúa fjáraukalög til að leggja þau fyrir Alþingi, og eigi að vera hægt að halda uppi réttmætri „kritik“ á þessar umframgreiðslur, þá verður þetta að breytast, því að eftir þrjú ár er alveg gagnslaust að ræða slík mál. Þess ber líka að gæta, að hér er ekki um neinar smáupphæðir að ræða, og þetta frv., sem hér liggur fyrir, er hvorki upp á meira né minna en 95 millj. kr. Nú er það fjarri mér að halda fram, að umframgreiðslur séu ekki nauðsynlegar, og sýnu óhjákvæmilegri eru þær eftir að farið var að nota þál. sem greiðsluheimild úr ríkissjóði, eins og raun ber vitni. Hins vegar hafa þessar umframgreiðslur aukizt mikið ár frá ári, og er það að sumu leyti ekki óeðlilegt, en eigi sú aukning enn eftir að halda áfram, er útlitið ískyggilegt. Það má segja, að það hafi verið vítavert að fara 95 millj. kr. fram úr fjárlögum 1946, en þó er sýnu vítaverðara að fara langt fram úr fjárlögum, þegar greiðslumöguleikar ríkissjóðs eru jafnerfiðir og nú er. Að ég minnist á 1946 í þessu sambandi er ekki vegna þess, að ég sé að hallmæla þeim neitt frekar, sem þá fóru með fjármál, heldur einungis sem dæmi. Um leið og þetta fjáraukalagafrv. er afgreitt hér á Alþingi, vill fjvn. leggja áherzlu á, að breytt verði til batnaðar í fjáraukalagaafgreiðslu og ekki látin líða 3 ár frá því að fjárlagaárið er liðið, þar til fjáraukalagafrv. kemur fyrir Alþingi. Ég held, að eitt ár ætti alveg að nægja til að undirbúa þessi frv., og ætti því að vera vel viðráðanlegt að bæta um í þessu efni. Um fjáraukalagafrv. sjálft er ekkert sérstakt að segja, utan það, sem stendur í nál. Á einum stað kom fram misræmi í tölum, en við nánari athugun reyndist það prentvilla, og verður hún leiðrétt. Niðurstaða fjvn. er því sú, að hún leggur til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Allshn. hefur haft þessa þáltill. til athugunar. Hún hefur sent hana til umsagnar menntmrn. og fengið bréflegt svar, sem prentað er sem fylgiskjal með nál. Í því er vísað til álits Finns Guðmundssonar fuglafræðings, en hann telur, að ekki sé nauðsynlegt að alfriða rjúpuna, eða vill að minnsta kosti sjá til, hvort henni fjölgar ekki á næstu árum, án þess að hún sé friðuð. Þrátt fyrir þetta svar rn. er n. á einu máli um að leggja til, að rjúpan verði friðuð næstu 5 ár, og leggur því til, að þáltill. verði samþ., þó þannig breytt, að ekki verði miðað við sumardaginn fyrsta, eins og gert var ráð fyrir í upphaflegu till., því að rjúpan er þegar friðuð frá 1. jan. til 15. okt.; þess í stað verði friðunin ákveðin til 31. des. 1955.



Herra forseti. Allshn. hefur athugað þessa till. og sent hana félagsmálaráðuneytinu til umsagnar. Svar hefur borizt, og mælir ráðuneytið með, að till. verði samþ. Hins vegar er ráðuneytið í vafa um, að þessari athugun geti orðið lokið fyrir þann tíma, sem till. gerir ráð fyrir, og enda þótt n. telji, að þetta ætti ekki að taka svo langan tíma, hefur orðið samkomulag um að breyta till. þannig, að í staðinn fyrir, að skýrsla um niðurstöðu athugunarinnar verði lögð fyrir næsta Alþingi, komi, að skýrslan verði lögð fyrir Alþingi svo fljótt sem verða má. Er þess vænzt, að það verði ekki síðar en 1951. Ég sé svo ekki ástæðu til að hafa um þetta fleiri orð fyrir n. hönd.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að þakka n. góðar undirtektir og skilning á þessu máli. Ég er sömu skoðunar og nm., að þessi athugun ætti ekki að þurfa að taka langan tíma. Það mun vera um að ræða 155 jarðir, og ættu upplýsingar um þær að fást fljótlega, ef fast er leitað eftir þeim. Ég vænti, að það verði ekki síðar en 1951. Ég vil svo endurtaka þakkir mínar til n. fyrir góða afgreiðslu.

Frsm. meiri hl. (Pétur Ottesen,): Herra forseti. Ekki varð samkomulag um afgreiðslu þessa máls í fjvn., en meiri hl. hennar leggur til, að málið verði afgr. með rökst. dagskrá, eins og þskj. 509 greinir. Fjvn. hefur athugað þetta mál, kynnt sér bréf, sem borizt hafa í sambandi við það, og auk þess kynnt sér þann kaupsamning, sem gerður var, þegar ríkið keypti tunnuverksmiðjuna af Akureyrarbæ. Enn fremur hefur n. talað við formann síldarútvegsnefndar, sem hefur umsjón með rekstri tunnuverksmiðja, og yfirleitt hefur nefndin gert allt til þess að kynna sér allar aðstæður sem bezt. Þess skal getið, að í nefndaráliti meiri hl. er tekinn upp kafli úr bréfi frá síldarútvegsnefnd til fjvn. um þetta, og þar kemur greinilega fram, að óhagkvæmt er að reka tunnuverksmiðjuna á Akureyri með tilliti til verðs og gæða síldartunnanna, samanborið við þá aðstöðu, sem er á Siglufirði. Ástæðurnar fyrir því, að betra er að smíða tunnurnar á Siglufirði, eru þær, að þar er geymsluaðstaða í húsum síldarverksmiðja ríkisins og auk þess betri áhöld og æfðari menn, heldur en ef taka ætti upp tunnusmíði í gömlu verksmiðjunni á Akureyri. Enn fremur er nú verið að undirbúa á Siglufirði fullkomna byggingu á tunnuverksmiðju með nýtízku áhöldum og allt er miðað við, að hægt sé að inna þetta verk sem hagkvæmast af hendi. Nú kvarta margir undan því, að þær tunnur, sem Tunnuverksmiðjur ríkisins hafa haft á boðstólum, væru dýrari en þær tunnur, sem útvegsmenn ættu kost á að fá frá útlöndum, og er þar talað um verðmun, sem skiptir miklu máli - eða 20–30 kr. á hverri tunnu. En þess er að vænta, að þetta standi til bóta í sambandi við væntanlegar fyrirætlanir á Siglufirði. En það getur ekki talizt rétta leiðin, að hv. Alþingi fari nú að gera ráðstafanir til að efla aftur tunnusmíði á Akureyri til að gera tunnurnar dýrari og líka lakari. Það tekur engum svörum, að Alþingi geri ráðstafanir, er hníga í þessa átt. Niðurstaða meiri hl. varð því sú, að málið verði afgr. með svohljóðandi rökst. dagskrá: „Þar sem ganga verður að því vísu, að stjórn síldarútvegsnefndar, sem samkvæmt lögum nr. 41 1947, um breyting á lögum nr. 33 1946, um tunnusmíði, er falið að hafa á hendi stjórn tunnuverksmiðja ríkisins, hagi rekstrinum þannig, að tunnurnar verði sem beztar og ódýrastar, þá þykir Alþingi ekki hlýða að gera ráðstafanir, sem raskað gætu þessum grundvelli starfseminnar, og tekur því fyrir næsta mál á dagskrá.“ Ég skal bæta því við í sambandi við það, sem segir í greinargerð fyrir þessari þáltill. sjálfri, að samið hafi verið um það, þegar kaupsamningurinn á verksmiðjunni var gerður, að þá hafi átt að tryggja árlegan rekstur tunnuverksmiðjunnar sem nokkru næmi. Mun þetta byggt á kaupsamningnum. En við þá athugun, sem nefndin gerði á kaupsamningnum, gat hún ekki séð, að með honum væri ríkið að neinu leyti bundið við það að reka verksmiðjuna með þessum hætti. Mun þetta vera stutt við þau ákvæði samningsins. sem greina, að kaupandinn fái forgangsrétt að hafnarbryggju, þegar þörf krefur. En hér ber að athuga, að þegar engar tunnur eru smíðaðar, er ekki um neina hagnýtingu á forgangsrétti að ræða. Þá er það og vafasamt, hvort bærinn hafi rétt til að veita einum aðila forgangsrétt á hafnarmannvirkjum, sem hafa notið ríkisfjár. Allir munu eiga þar jafnan aðgang að, ef þeir uppfylla skyldur um hafnargjöld o. fl. - Nefndin leit svo á, að ekki væri hægt að heimfæra undir kaupsamninginn neinar kröfur um verulegan, árlegan rekstur á tunnuverksmiðjunni á Akureyri, og þeir, sem stjórna tunnuverksmiðjum ríkisins, hafi þar óbundnar hendur. En meiri hl. nefndarinnar tekur það höfuðsjónarmið, að tunnurnar verði smíðaðar þar sem þær verða ódýrastar og jafnframt gæði þeirra mest. Það hefur mikið að segja að geta: haft sem ódýrastar tunnur til hagnýtingar síldarsöltunar, og er illt til þess að vita, að við erum ekki samkeppnisfærir um smíði tunnanna, og gerir það okkur erfiðara fyrir á saltsíldarmarkaðinum. Því er það álit okkar að stjórn síldarútvegsnefndar eigi að sjá svo um, að tunnur eigi að smíða þar, sem bezt er og hagkvæmast, og ríkisvaldið hafi valið þessa menn til að framkvæma þetta, og þá er það algerlega gagnstætt þessu sjónarmiði, að hv. Alþingi færi að gera ráðstafanir, sem gangi e. t. v. í berhögg við þetta.

Frsm. minni hl. (Jónas Rafnar) : Herra forseti. Þegar þessi till. var borin fram hér á hv. Alþingi, þá hafði síldarútvegsnefnd ekki hafið neinn undirbúning að starfrækslu tunnuverksmiðjunnar á Akureyri. En þá var vitað, að það átti að reka tunnuverksmiðjuna á Siglufirði og smíða þar 30–40 þús. tunnur. Þá var leitað til síldarútvegsnefndar, og þær upplýsingar fengust hjá henni, að ekki ætti að smíða neinar tunnur á Akureyri, því að það yrði nægjanlegt, sem smíða ætti á Siglufirði. Þá vil ég geta þess, að fyrir síldarútvegsnefnd lá áskorun frá Akureyrarbæ um það, að þar yrði hafin smíði á tunnum. Við hv. 5. landsk. þm. (ÁS) leggjum til, að þáltill. þessi verði samþ., og færum fyrir henni eftirfarandi ástæður: 1) Þegar ríkið keypti tunnuverksmiðjuna af Akureyrarbæ, var út frá því gengið af hálfu seljanda, að verksmiðjan yrði rekin á hverju ári og gæti þar verið um töluvert mikinn rekstur að ræða. Í þessu skyni veitti seljandinn ríkinu ýmiss konar fríðindi; verksmiðjan var undanþegin útsvarsgreiðslu um 10 ára skeið, afsláttur var veittur á rafmagni, og verksmiðjan fékk forgangsrétt að bryggju, sem hún stendur við. Út af ummælum hv. þm. Borgf. vil ég taka það fram, að þessi bryggja er eign Akureyrarbæjar og mun vera byggð af einstaklingi, en ekki fyrir ríkisfé að neinu leyti. Um margra ára skeið hafa tunnur verið smíðaðar á Akureyri, og þar munu tunnur fyrst hafa verið smíðaðar hér á landi. Tunnusmíði hefur líka verið töluverður liður í atvinnu bæjarbúa á Akureyri yfir vetrarmánuðina. Það hefði þá líka verið vægast sagt ólíklegt, ef bæjarstjórn Akureyrar hefði farið að selja tunnuverksmiðjuna og með því uppræta þá atvinnu í bænum, sem er meginstoð margra verkamanna yfir vetrarmánuðina. Nei, fyrst hlaut bæjarstjórnin að tryggja sér það áður, en hún seldi verksmiðjuna, að rekstri hennar yrði haldið áfram á Akureyri, svo að bærinn biði engan halla við þessa ráðstöfun. - 2) Við teljum, að síldarútvegsnefnd hafi ekki fært nægileg rök fyrir því, að hagkvæmara sé að smíða tunnurnar á Siglufirði, en á Akureyri, og því leggjum við til, að tunnur verði smíðaðar á Akureyri. Viðræður þær, sem fram hafa farið við stjórn síldarútvegsnefndar, hafa leitt í ljós, að ef eitthvað er hægt að finna að tunnunum frá Akureyri, stafar það af því, að stjórnin hefur ekki búið verksmiðjuna eins vel úr garði og átt hefði að gera. - Það hafði verið lofað að reisa tvö stálgrindarhús fyrir tunnugeymslu, en síðan varð það úr, að aðeins var keypt eitt, og nú er ákveðið, þótt undarlegt megi virðast, að reisa það á Siglufirði, enda þótt hægt sé að geyma þar allar tunnur, sem þar verða smíðaðar, í mjölhúsum síldarverksmiðja ríkisins. Á þessu sést, að síldarútvegsnefnd hefur ekki gert báðum verksmiðjunum jafnhátt undir höfði. - 3) Við teljum hagkvæmara að smíða tunnur á Akureyri vegna ódýrari flutningskostnaðar á þeim þaðan til ýmissa staða, þar sem síld er söltuð. Til Dalvíkur varð flutningskostnaður á tunnu t. d. kr. 1.25 og til Húsavíkur kr. 2.25, en að flytja tunnuna sjóleiðis til Húsavíkur kostaði á sama tíma kr. 5.00. Og það er óhætt að segja það, að það er mjög mikið hagsmunamál útgerðarmanna við Eyjafjörð, að tunnur séu smíðaðar á Akureyri. Enda sannar það líka bezt réttmæti á tunnusmíði á Akureyri, að s. l. sumar voru engar tunnur eftir á Akureyri, þó að annars staðar á landinu væru nægar birgðir. Þetta mál hef ég rætt við sjávarútvegsmálaráðh. og talað um möguleika á því að hefja tunnusmíði á Akureyri, og tók hæstv. ráðh. málaleitun þessari vel, en málið var auðvitað borið undir síldarútvegsnefnd. Alllöngu síðar og eftir að þessi þáltill. kom fram - var mér tilkynnt, að síldarútvegsnefnd hefði ákveðið að láta smíða 10.000 tunnur á Akureyri, og er smíði þeirra nú hafin. Þrátt fyrir þetta tel ég rétt og sjálfsagt, að till. þessi fái þinglega meðferð, þó að samþykkt hennar geti ekki breytt neinu um rekstur tunnuverksmiðjunnar í vetur, en hins vegar gæti hún haft þau áhrif, að framvegis yrði smíðað meira af tunnum á Akureyri, en verið hefur nú síðustu ár.



Herra forseti. Ég verð að segja það, að mig furðar allmikið á afgreiðslu þessa máls hjá meiri hl. fjvn. og þó ekki minna á málflutningi meiri hl., því að hann byggir skoðun sína að verulegu leyti á bréfi frá formanni síldarútvegsnefndar, sem að mínu áliti eru ekki nein frambærileg rök fyrir niðurstöðu meiri hl. Ég skal fyrst víkja að því, að meiri hl. fjvn. reynir að hrekja það, sem stendur í grg. till., að stjórn tunnuverksmiðja ríkisins hafi lofað, að á Akureyri skyldi tunnuverksmiðjan rekin, og skyldi þar vera um verulegan árlegan rekstur að ræða, eins og segir í kaupsamningnum. Meiri hl. heldur því fram, að þetta hafi ekki við rök að styðjast, og frsm. meiri hl. túlkaði þessa setningu eingöngu við þau forgangsréttindi að bryggju, sem gefin eru í samningnum. en að hún stæði ekki í neinu sambandi við það loforð, sem í samningnum felst. Það er rétt, að þessi setning um forgangsréttindi er í samningnum, og það er víst, að hún gildir jafnt um öll þau fríðindi, sem bæjarstjórnin ákvað, þegar ríkið keypti verksmiðjuna, og þessi fríðindi voru einmitt veitt til þess að létta undir með ríkinu, þegar það keypti. Þetta er staðreynd. Mér er vel kunnugt um þetta, því að ég átti sæti í bæjarstjórn, er verksmiðjan var seld ríkinu, og ég var í þeirri nefnd, sem hafði með málið að gera, og var vel kunnugt, hvað kaupanda og seljanda fór á milli. - Þótt meiri hl. nefndarinnar hafi ekki viljað taka þetta gilt, er ég sagði það, - en látum það gott heita, -hefur nefndin fengið fleiri vitni. Hún hefur fengið bréf frá bæjarstjóranum á Akureyri, sem er samhljóða mínu áliti, og ég vænti þess, að nefndin hafi ekki ástæðu til að rengja Stein Steinsen um þetta. Þeir hafa getað aflað sér fleiri upplýsinga um þetta og síðan dregið ályktun af því, sem sannast og réttast var. Og síðan voru gerðar ráðstafanir til að endurbyggja á Akureyri og Siglufirði. Þessi hús voru og það stór, að gera mátti ráð fyrir verulegri smíði. Einnig voru gerðar ráðstafanir til að fá viðbót við vélakostinn og auka þannig framleiðslugetu verksmiðjunnar. Allar framkvæmdir og viðbrögð ríkisvaldsins miðuðu að því, að tunnuverksmiðjan yrði starfrækt nyrðra og það á Akureyri. Hitt er svo annað atriði, þegar því er slegið föstu af meiri hl. fjvn., að bezt sé að halda áfram þeim ráðstöfunum, sem eigi raski grundvellinum og komi í bága við tilgang verksmiðjunnar í framleiðslu ódýrra og góðra síldartunna. Því hefur verið haldið á lofti, að tunnur frá verksmiðjunni á Akureyri væru verri og dýrari en þær, sem framleiddar væru á Siglufirði. Ég verð að segja, að hvað þetta snertir, þá held ég, að sé um sleggjudóm að ræða. Þótt góð tunnusmíði hafi verið á Siglufirði, þá hefur hún engu síðri verið á Akureyri. Hvað verðið snertir má benda á, að svo hagaði til 1947, að sú síldarútvegsnefnd, sem þá var við lýði, fór svo skynsamlega að, að efni til verksmiðjunnar barst ekki fyrr en komið var fram í júní 1947, en atvinna er þá nyrðra komin í fullan gang og menn hafa bundið sig í vinnu. Voru þá margir þeirra manna, sem þóttu hvað liðtækastir við þessa iðju, tunnusmíðina, búnir að ráða sig til starfa. Þá var gripið til þess ráðs að láta vinna á 2 vöktum og smalað mönnum, að vísu nokkrum vönum, en hluti þessara manna hafði aldrei komið að slíku verki áður. Með þessu liði, sem þannig var að drifið, var smíðin hafin. Þessar aðstæður leiddu það svo af sér, að afköstin urðu ekki eins mikil og vera bæri. Nú, svo vikið sé að Siglufirði, þar þátti ekki vera nein ástæða til þess að fara að sem á Akureyri. Þar voru þaulæfðir tunnusmiðir á dagvakt. Þessi munur á aðstæðum hlaut að koma í ljós, er verð tunnanna var aðgætt að smíði lokinni. Munurinn var samt ekki mikill; ég held innan við eina kr. á tunnu. Ég fullyrði, að ef unnið væri með svipuðu móti á Siglufirði og Akureyri, yrði enginn verðmunur. Smíðalaun eru ekki hærri á Akureyri en á Siglufirði. Menn skyldu því varast alla sleggjudóma í þessu efni. Eins er og að gæta, að flutningskostnaður tunnanna verður meiri á söltunarstöðvarnar frá Siglufirði en frá Akureyri. Nokkuð hefur verið talað um það, að ekki þyki hagkvæmt að smíða tunnur innanlands, vegna þess að þær tunnur séu dýrari en erlendar. Verð tunna, sem framleiddar voru 1947 á Siglufirði og Akureyri. varð 39–40 kr., þótt sumar þeirra hafi verið síðar seldar fyrir kr. 45,00 og geymslukostnaður og vátryggingarkostnaður hækkað verðið. Verð tunnanna, sem keyptar voru frá Svíþjóð 1947, sem voru gallaðar og reyndust illa, var kr. 37.00. Ég endurtek, að Svíþjóðartunnurnar voru slæmar. Samt reyndist verðmunurinn ekki meiri. Tunnur fengust einnig frá Tékkóslóvakíu, sem voru jafndýrar þeim innlendu. Frá Noregi hafa ekki fengizt tunnur síðan árið 1946, en þær kostuðu þá 32.00. Ég vildi leyfa mér að biðja hv. frsm. meiri hl. að nefna, hvaðan hægt sé að fá ódýrari tunnur nú. Það mundi gleðja mig, ef hægt yrði að fá ódýrar síldartunnur og auka framleiðslu netsíldar að mun frá því, sem nú er. Ég býst við, að verðmunurinn verði ekki mikill, en þjóðhagslega séð er hagkvæmara að greiða vinnulaunin í innlendum kr. en borga smíðalaunin í erl. gjaldeyri. Það er ekki síður nú, eftir að gengið hefur verið fellt, sem leiðir af sér, að sú upphæð hækkar, sem greiða þarf í vinnulaun fyrir hverja smíðaða tunnu í erlendum gjaldeyri. Þess er því að vænta, að Alþingi sýni tunnusmíðamálinu meiri skilning, en fram hefur komið til þessa. Ég leyfi mér að vænta, að þessi þáltill. verði samþ.



Mér skildist, að meginhluti ræðu hv. 4. landsk. hafi verið ofanígjafir í sambandi við þessa umr. Í niðurstöðum fjvn. felst ekki annað en það, að gengið er út frá því, að tunnusmíðin fari fram við sem hagkvæmastar aðstæður, þannig að tunnurnar fáist bæði vandaðar og með hagkvæmu verði. Ég veit ekki, hvernig hv. 4. landsk. getur lagt á móti þessu sjónarmiði. Það er rétt, að fjvn. hefur leitað umsagnar síldarútvegsnefndar varðandi tunnusmíðina, og á þskj. 509 stendur m. a. í áliti síldarútvegsnefndar: .. hefur Siglufjörður svo margt fram yfir Akureyri í þessu efni, að ekki er forsvaranlegt, að neitt af þessum fáu tunnum, sem smíðaðar verða í vetur, verði framleitt annars staðar, en á Siglufirði.“ M. ö. o., sú smíði, sem fyrirhuguð er, telur nefndin hagkvæmast, að fari fram á Siglufirði, en smíðinni sé ekki skipt á Siglufjörð og Akureyri. Upp úr þessum fullyrðingum síldarútvegsn. höfum við í meiri hl. fjvn. ekki hikað við að draga slíkar ályktanir og móta afstöðu okkar til málsins. Hv. 4. landsk. vildi gera lítið úr þeim mismun, sem verið hefði á innlendum síldartunnum og þeim, sem keyptar hafa verið erlendis og fluttar til landsins. Það mun þó hafa verið um 1.5–20 kr. mismun að ræða eða meira, t. d. tunnur frá Hollandi, sem eru yfir 20 kr. ódýrari en tunnur, sem keyptar voru frá Siglufirði á síðastliðnu hausti. Þessi verðmunur er auðvitað miðaður við tunnurnar komnar á land hér við Faxaflóa. Við raunverulegt söluverð tunnanna bætist því vitanlega þarna flutningsgjald frá Siglufirði. Ég gæti nú aflað mér frekari upplýsinga um þetta atriði, en ég hef enga ástæðu til þess að rengja þann ágæta mann, sem ég hef þetta frá, bæði vegna kunnugleika hans á þessum málum og að hann lét hafa þetta eftir sér í blaðagrein. En niðurstöður meiri hl. fjvn. gefa ekkert tilefni til umræðna þeirra, sem hv. þm. hafði um það, hvort hagkvæmara væri að smíða tunnurnar innanlands eða erlendis. Meiri hl. fjvn. leggur aðeins á það áherzlu að fá tunnurnar smíðaðar þar, sem þær verða hagkvæmastar, beztar og ódýrastar, og gengur út frá, að niðurstöður síldarútvegsn. í þessu efni séu réttar, en samkvæmt þeim eru skilyrði öll mun betri á Siglufirði. Hv. 4. landsk. varð að viðurkenna, að eins og kaupsamningurinn liggur fyrir eða þar sem talað er um árlegan rekstur í honum, er miðað við, að tunnuverksmiðjan fái afnot sérstakrar bryggju á Siglufirði. Hv. 4. landsk. segir vera mörg fleiri fríðindi á Akureyri, eins og eftirgjöf á hafnargjöldum og fleira, sem vel má vera rétt. En þessi fríðindi eru öll tengd við árlegan rekstur. En þótt öll þessi atriði væru rétt hjá hv. þm., þá kippir það ekki fótunum undan því áliti síldarútvegsn., að hagstæðara sé, þegar á allt er litið, að smíða tunnurnar á Siglufirði, en Akureyri. Ég hef ekki heldur orðið var við, að neitt annað kæmi fram hér í umr., sem kippi fótunum undan því, sem stjórn síldarútvegsn. hefur um þetta mál sagt, þrátt fyrir miklar tilraunir í þá átt bæði af hálfu hv. þm. Ak. og hv. 4. landsk. Og ekkert hefur heldur komið fram, sem gerir það óeðlilegt af fjvn. að taka álit síldarútvegsn. gott og gilt. Ég vildi svo út af því, sem hv. 4. landsk. sagði, að þótt fjvn. vildi rengja sín ummæli, þá ætti hún þó að geta tekið gilt álit frá bæjarstjóranum á Akureyri, segja það, að ekkert hefur komið fram hjá n., sem gefur neina ástæðu til þess að taka nokkuð meira tillit til þess, sem bæjarstjórinn á Akureyri segir varðandi þetta mál, heldur en þess, sem hv. 4. landsk. segir. Ég vil svo taka það fram, að það er ekkert í kaupsamningnum, sem skuldbindur stjórn tunnuverksmiðjanna til þess að láta smíða tunnur á Akureyri. Hv. þm. Ak. kom fram með alveg nýtt atriði í málinu, sem sé það, að stjórn tunnuverksmiðjanna hefði nú nýverið ákveðið, þrátt fyrir það, sem fram kemur í bréfi frá henni til fjvn., að hefja tunnusmíði á Akureyri og láta smíða þar allt að 10.000 tunnur. Ég verð að segja það, að þessar upplýsingar gefa Alþingi viðbótartilefni til þess að samþ. hina rökst. dagskrá, því hér á, þrátt fyrir lakari aðstæður á Akureyri, en Siglufirði - og á Siglufirði getum við smíðað allar okkar tunnur -, að fara að smíða tunnur á Akureyri, og það eftir að upplýst er, að þær tunnur, sem þar eru smíðaðar, eru bæði lakari og dýrari, lakari vegna þess, að á Akureyri þarf að geyma þær úti. Auk þess telur stjórn síldarútvegsn., að hægt sé að framleiða betri tunnur á Siglufirði. Þetta allt gefur ærna ástæðu til þess að samþ. hina rökst. dagskrá, því að hér er stjórn tunnuverksmiðjanna að brjóta það prinsip að láta smíða tunnurnar þar, sem hún telur að þær verði beztar og ódýrastar. Þótt samþykkt hinnar rökst. dagskrár komi nú kannske ekki í veg fyrir þessa fyrirhuguðu smíði, þá mun hún þó koma í veg fyrir, að slíkt endurtaki sig í framtíðinni. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að ræða frekar um þetta nema tilefni gefist.



Herra forseti. Hv. frsm. meiri hl. fjvn. fannst ræðu minni alveg ofaukið í þessu máli. Það er kannske ekki nema eðlilegt, því að honum finnst skoðunum mínum ofaukið og telur, að þær hafi ekki við rök að styðjast. Hann segir, að fyrir meiri hl. fjvn. hafi ekki vakað annað,en að fá tunnurnar smíðaðar þar, sem þær fást ódýrastar og beztar. Við það sé hin rökstudda dagskrá miðuð. En hún gerir bara meira, því að hún slær því föstu, að það geti ekki verið á Akureyri. Það var þetta, sem ég var að reyna að rökstyðja í minni ræðu, að væri rangt. Og ég er sannfærður um, að það er hægt að smíða tunnur á Akureyri, sem eru sambærilegar bæði hvað verð og gæði snertir við það, sem er á Siglufirði, auk þess sem ég leiddi rök að því, að það er ekki svo miklu dýrara að smíða tunnurnar á Íslandi, að þjóðhagslega séð sé það ekki miklu réttara og ódýrara. Hv. frsm. reyndi ekki að hrekja tölur þær, sem ég nefndi hér áðan um verðmuninn á tunnunum smíðuðum á Akureyri og Siglufirði, svo og verðmuninn á erlendum og innlendum tunnum, á meðan hv. meiri hl. gerir það ekki, hef ég raunar ekki fleiri rök fram að færa. Ég held mér fast við þá skoðun mína, þar til hún er tölulega hrakin, að hægt sé að smíða tunnur með sambærilegu verði á Akureyri og Siglufirði. Því hefur verið haldið fram af hv. frsm. meiri hl., að síldarútvegsn. teldi ekki forsvaranlegt að smíða tunnur annars staðar en á Siglufirði. En þrátt fyrir þetta hefur, eins og borið hefur á góma hér, síldarútvegsn. ákveðið að láta smíða 10.000 tunnur á Akureyri, - þrátt fyrir það að stjórn síldarútvegsn. telji ekki rétt að láta smíða þær annars staðar, en á Siglufirði. Ég verð að biðja afsökunar á þessu orðalagi mínu, að segja stjórn síldarútvegsn., því að auðvitað er þar ekki um að ræða neina sérstaka stjórn, heldur síldarútvegsn. sem heild, en þetta stendur svona í nál.

Þetta orðalag þar er bara tóm vitleysa

. Ég held nú, að þessi ráðstöfun sé ekki gerð af undanlátssemi við Akureyri, heldur af því að síldarútvegsn. er eins vel kunnugt um það og mér, að ekkert er dýrara að smíða tunnurnar á Akureyri en á Siglufirði, ef stjórninni á fyrirtækinu sjálfu og vinnubrögðunum þar væri skynsamlega hagað, en ekki haft líkt og 1947. Þá lagði hv. frsm. meiri hl. áherzlu á hinn mikla aðstöðumun og nefndi í því sambandi aðallega geymsluplássvandræðin á Akureyri. Þetta er alveg rétt og er það, sem bagar tunnuframleiðsluna á Akureyri langmest. En hvernig stendur þá á því, þar sem búið er að afsala öðru þeirra geymsluhúsa, sem til boða stóðu, að þetta eina, sem kaupa á, er ekki reist á Akureyri, þar sem svo gott geymsluhús er til staðar á Siglufirði og hv. frsm. er alltaf að tala um? Hvers vegna er það ekki reist á Akureyri, til þess að bæta úr hinum miklu geymsluhúsavandræðum, sem þar eru? Jú, það er vegna þess, að form. síldarútvegsn. er persónulega á móti því að láta framleiða tunnur á Akureyri. Þá var hv. frsm. að tala um, að við mundum styrkja aðstöðu okkar á erlendum mörkuðum með því að hafa tunnurnar sem ódýrastar. Þetta getur vel verið, en við styrkjum ekki aðstöðu okkar með því að kaupa tunnurnar af þeim, sem við seljum síldina, enda hafa síldarkaupendur, sérstaklega sænskir, notað sér þá aðstöðu, sem alkunna er. Það er því alveg augljóst, að mér finnst, að við tryggjum aðstöðu okkar bezt á erlendum mörkuðum með því að framleiða okkar tunnur sjálfir. Þá minntist hann enn á verðmuninn, án þess þó að hafa nokkrar tölulegar upplýsingar. Hins vegar nefndi hann í því sambandi einhvern ákveðinn útvegsmann, sem ég býst við, að sé Haraldur Böðvarsson á Akranesi, sem hafi fengið tunnur 20 kr. ódýrari en ísl. tunnurnar. Ég veit nú ekki um sambönd Haralds Böðvarssonar til kaupa á ódýrum tunnum, en ef hann getur fengið svona ódýrar tunnur, hvers vegna getur þá ekki síldarútvegsn. fengið þær líka? Auðvitað getur nú verið, að síldarútvegsn. geti fengið svona ódýrar tunnur, en við höfum bara ekki fengið neinar tölulegar upplýsingar um slíkt. Ég hef komið með tölur í sambandi við þetta, og ef þær eru ekki réttar, þá er það skylda meiri hl. fjvn. að birta aðrar, sem hrekja þær. Ég vil að lokum lýsa því yfir, að mér finnst ekkert hafa komið fram í málflutningi meiri hl., sem hnekki þeirri skoðun, að hagkvæmara sé að smíða tunnur okkar hér innanlands og að gera það jöfnum höndum á Akureyri og Siglufirði, ekki sízt ef síldarútvegsn. gerði eitthvað til þess að bæta skilyrðin fyrir tunnuframleiðsluna á Akureyri, eins og hún hefur gert á Siglufirði.



Ég vildi aðeins leiðrétta það, sem hv. þm. hafði eftir mér að raunar hefði allri fyrri ræðu hans verið ofaukið í þessum umr. Ég sagði, að niðurstaða meiri hl. fjvn. væri ekki á nokkurn hátt byggð á því, hvort hagkvæmara væri að smíða tunnurnar erlendis eða innanlands, en að þessu laut meginhlutinn af fyrri ræðu hv. þm., og sá hluti sagði ég, að væri með öllu óþarfur í þessum umr. Um þetta atriði snerist einnig mikill hluti hinnar seinni ræðu hv. þm. Ég veit ekki, hvort hann vill reyna að læða því inn hjá hv. þm., að till. meiri hl. fjvn. gangi á móti því, að tunnurnar séu smíðaðar innanlands. Ég veit nú, að ekki þýðir að beita þessari aðferð hér, því að till. meiri hl. er prentuð, og getur hver hv. þm. séð við lestur hennar, að þetta er alls ekki meiningin. En þetta bendir á, hve málstaðurinn er veikur, sem hv. þm. er að reyna að verja, þegar hann gerir þetta að uppistöðu í tveim ræðum, í stað þess að ræða málið eins og það liggur fyrir. Nú loksins viðurkenndi hv. þm. það, sem stjórn tunnuverksmiðjanna hefur lagt mikla áherzlu á, að það vantar alveg geymslupláss á Akureyri, en það er aftur á móti til staðar á Siglufirði. Það getur vel verið, að þetta sé að kenna vanrækslu af hálfu stjórnar tunnuverksmiðjanna, eins og hv. þm. vildi vera láta, um það skal ég ekkert segja, en við verðum bara að miða við þær aðstæður, sem fyrir hendi eru. Og ekki verður það til þess að lækka verðið á tunnunum, ef nú ætti að fara að byggja stórt geymsluhús á Akureyri, þegar nóg er til af slíku á Siglufirði. Hins vegar er það alveg rétt hjá hv. þm., að stjórn tunnuverksmiðjanna hefur fyrirhugað og raunar hafið byggingu stærðarhúss á Siglufirði, en það er ekki geymsluhús, eins og hv. þm. vildi vera láta, heldur smíðahús. Við allar þessar aðstæður höfum við dregið þá ályktun, sem við höfum gert. Það er alveg rétt hjá hv. þm., að það styrkir okkur mjög á mörkuðunum að vera sjálfum okkur nógir með tunnur undir síld þá, sem við seljum. En það dregur mjög úr þessum styrkleika okkar, ef þær tunnur, sem við smíðum og notum, eru dýrari og jafnvel lakari en þær, sem keppinautar okkar í þessum atvinnuvegi nota. Það er einmitt með þetta fyrir augum, sem meiri hl. fjvn. leggur á það höfuðáherzlu að fá tunnurnar smíðaðar þar, sem þær aðstæður eru fyrir hendi, að þær verði hvort tveggja í senn vandaðastar og beztar. Og það er um þetta, sem umr. eiga að snúast, en ekki það atriði, sem hv. þm. hefur viljað draga þær inn á og fjvn. hefur ekki gefið tilefni til. Hv. þm. hefur nú orðið að viðurkenna þann aðstöðumun, sem er á því að smíða tunnurnar á Siglufirði og Akureyri. Á Siglufirði er sem sagt þegar til geymsluhús undir tunnurnar, svo að þær þurfa ekki að liggja undir skemmdum, en á Akureyri er slíkt ekki til staðar. - Ég skal svo ekki orðlengja frekar um þetta mál að öðru leyti en því, að hv. þm. er alltaf að krefja fjvn. um tölulegar upplýsingar varðandi þann verðmun, sem er á tunnum smíðuðum innanlands og svo þeim, sem keyptar eru erlendis frá. Það er alveg rétt hjá hv. þm., að form. fjvn. varð við þeim tilmælum þm. að skrifa síldarútvegsn. um þetta atriði, en það kemur bara ekki því máli við, sem hér er til umr. Ég minntist á þennan verðmun hér áðan eftir upplýsingum frá ákveðnum aðila. Það er nú að vísu alveg rétt hjá hv. þm., að ég hef ekki tölur um þetta atriði við höndina, en ég get kannske aflað mér þeirra, áður en langt um líður. En þar sem hv. þm. vildi draga það í efa, að útgerðarmaðurinn hefði haft rétt fyrir sér, þá vil ég lýsa því yfir, að ég tel, að hann hafi haft þetta alveg raunverulega og af sinni eigin reynslu fyrir sér. Það var verið að hneykslast á því hér áðan, að nefnd er í nál. meiri hl. stjórn síldarútvegsn., og ég held, að það hafi verið hv. þm. Ísaf., sem var svo hugfanginn yfir þessu, að hann sá ástæðu til þess að grípa fram í og segja, að þetta væri bara vitleysa og engin sérstök stjórn síldarútvegsn. væri til. En velt ekki þessi hv. þm., að tunnuverksmiðjur ríkisins 1úta sömu stjórn og síldarútvegsn.? Það er stj., sem fyrir síldarútvegsn. stendur, sem á að fara með þessi mál. Það sýnir bezt alvöruna í þessu máli, þegar menn eru að leika sér að því að hártoga slíkt. Ég hélt, að ekkert þyrfti um þetta að deila, það er skýrt og greinilegt og ekki brot á neinu venjulegu málfari.

Gísli Jónsson Hv. flm. till. hefur gert ýtarlega tilraun til að ófrægja meiri hl. fjvn. fyrir afgreiðslu þessa máls, og allur hans málflutningur hefur hnigið í þá átt að ásaka meiri hl. n. fyrir afstöðu hans til till. og það þrátt fyrir það, að hv. frsm. meiri hl. fjvn. hefur sýnt fram á með rökum, að það ber ekki að ásaka meiri hl. n. fyrir afgreiðslu málsins. Ég þarf ekki að hjálpa hv. frsm. meiri hl. í þessu efni, því að hann hefur rækilega tekið allt fram, sem máli skiptir, og hrakið allt, sem fram hefur komið hjá hv. flm. Ég vil samt í sambandi við þetta mál taka það fram, að ég held, að hv. flm. hafi frá upphafi beint þessu máli í öfuga átt, með því að senda það fyrst og fremst inn á Alþ. og síðan til fjvn. Hann hefði átt að haga þessum málflutningi á allt annan veg frá byrjun. Það, sem í raun og veru er um að ræða hér, er, að mér skilst, að hv. flm. og Akureyrarbær eru óánægðir með stj. tunnuverksmiðjanna. Og hv. flm. hefur lýst því yfir, að form. síldarútvegsn. væri persónulega á móti því, að tunnur væru smíðaðar á Akureyri. Hvers vegna kemur þá hv. þm. ekki með brtt. við þáltill. eða dregur hana til baka og kemur fram með till. til breyt. á l. um stj. tunnuverksmiðjanna, þannig að þessi maður, sem er svo mikið á móti tunnuverksmiðju á Akureyri, sé ekki látinn stjórna þessu fyrirtæki? Mér virðist hann ætti að sætta sig við málið eins og það kemur frá fjvn., en bera svo fram brtt. um, að þessi maður megi ekki koma nærri stj. tunnuverksmiðjanna eða stjórna nokkru fyrir landið yfirleitt.

Ég skal styðja það.

Ég vil nú leyfa mér að benda á það, að till., eins og hún er orðuð á þskj. 119, hljóðar þannig, með leyfi hæstv. forseta: „Alþingi ályktar að skora á ríkisstjórnina, að hún hlutist til um það, að tunnuverksmiðja ríkisins á Akureyri verði starfrækt svo, að um „verulegan árlegan rekstur sé að ræða“,“ o. s. frv. Hvað meinti hv. flm. með þessu? Meinti hann það, að hæstv. sjútvmrh. ætti að þvinga stj. tunnuverksmiðjanna, þ. e. a. s. síldarútvegsn., til að láta starfrækja tunnuverksmiðju á Akureyri? Eða meinti hann það, að ríkið ætti að kosta einhvern hluta þess, sem það kynni að kosta meira, eða alla þá upphæð, sem það kynni að kosta meira að smíða tunnur á Akureyri, en á Siglufirði? Einmitt till. hans um að senda málið til fjvn. bendir til, að hann hafi talið, að það kostaði einhver aukaútgjöld.

Ég lagði til, að till. yrði vísað til allshn.

Till. hefur verið vísað til fjvn., af því að gengið hefur verið út frá því, að hún hefði einhver útgjöld í för með sér. Nú vil ég biðja hv. flm. að skilja það, að fjvn. hefur því hlutverki að sinna að halda fast að starfsemi þeirra fyrirtækja, sem rekin eru á opinberan kostnað, um að það verði ekki á þeim fjárhagslegur halli. Hún hefur sent þungar áminningar til þeirra fyrirtækja, sem árlega skila stórkostlegum rekstrarhalla, og í þessu tilfelli veit hv. flm. að ekki ber að setja hallann af þessum rekstri á ríkissjóð, heldur ber að leggja allan þann kostnað á sjávarútveginn sjálfan, þá aðila, sem veiða síldina og selja hana út úr landinu. Þess vegna er eðlilegt, ef hann telur sleifarlag á þessum málum, að hann beri fram brtt. um það, að einhverjum öðrum aðilum sé falin stjórn þessara mála heldur en þeim, sem nú hafa hana með höndum, og alveg sérstaklega, þegar hann heldur því fram hér, að formaður n. sýni einhvern persónulegan fjandskap í garð Akureyrar. Ég held það væri alveg óverjandi af fjvn. að leggja nokkuð annað til en það, sem fram kemur í nál. á þskj. 509, og óverjandi líka, að Alþ. fylgdi þáltill. þessari. Í till. meiri hl. fjvn. felst aðeins það, að þessum málum verði hagað sem bezt má verða fyrir þá aðila, sem eiga að fá tunnurnar. Hvernig ætti fjvn. að leyfa sér að leggja annað til en að þeir, sem falið er að stjórna þessum málum, vinni að þeim á sem hagkvæmastan hátt? Og ekkert annað hefur hún gert. Hins vegar hefur hv. flm. reynt að sækja málið á þeim grundvelli, að hér væri um að ræða samning, milli ríkisins annars vegar og Akureyrarkaupstaðar hins vegar, um það, að tunnuverksmiðjan skyldi verða rekin þar, hvort sem hún borgaði sig eða ekki, og í sambandi við einhver fríðindi, sem í kaupsamningnum eru, - sem engin eru og sízt af öllu fríðindi til að bera uppi stórkostleg útgjöld við tunnuverksmiðju, og sérstaklega þegar þess er gætt, ef það er rétt, sem formaður síldarútvegsn. segir, að miklu óhagkvæmara sé að smíða þær þar, en á Siglufirði. Í sambandi við orðalag till., þar sem gerð hefur verið athugasemd við það, að talað er um stjórn síldarútvegsn., þykir mér rétt að leggja fram brtt. um það, að í stað „stjórn síldarútvegsn.“ komi: síldarútvegsn. - Það er upplýst, að yfir n. sé engin sérstök stj. Ég tel ekki nauðsynlegt að gera þetta, en til að fyrirbyggja allan misskilning, þá tel ég rétt að breyta þessu. Hitt var svo dálítið hlægilegt, að einn nm. upplýsti, að í því fyrirtæki væri engin stjórn, og það getur verið, að það gefi enn meiri tilefni til þess að gera till. um að setja yfir þetta einhverja stj., sem stjórnaði málunum eins og vera ætti. Ég veit ekki, hvort persónulegar ástæður eru fyrir því, að formaður síldarútvegsn. vill ekki láta smíða tunnur á Akureyri. Okkur fannst það ekki, þegar við ræddum við hann, en aftur á móti fannst okkur það eðlilegt, meðan magnið er ekki meira en það er, sem þarf að smíða á þessu ári, að því væri ekki skipt á milli margra staða, og okkur virtist það eðlilegt, að hægt væri að fá ódýrara heildarverð á tunnum með því. En sé það raunverulega þannig, að hægt sé að fá ódýrari tunnur á Akureyri, þrátt fyrir þessi ummæli form. síldarútvegsn., heldur en á Siglufirði, þá á að sjálfsögðu að gera ráðstafanir til þess, að aðrir menn, sem mundu reka þetta á hagkvæmari hátt en stj. gerir, taki við því. Mér skilst, að síldarútvegsn. hafi boðið Akureyrarbæ að kaupa aftur þetta fyrirtæki á kostnaðarverði. Eru þá möguleikar á því fyrir Akureyrarbæ að starfrækja sjálfur þessa verksmiðju, eins og hann gerði áður, og gæta þá sinna hagsmuna á tvennan hátt, með því að skaffa nóga atvinnu á vetrum og skaffa betri og ódýrari tunnur en síldarútvegsn. getur látið smíða á Siglufirði.

Það hef ég ekki fullyrt.

En jafngóðar og jafnvel betri, og þá ætti Akureyrarbær að ganga að þessu góða tilboði og hirða sína verksmiðju með öllum hennar gögnum og gæðum - og þeim göllum, sem henni fylgja.

Forseti (JPálm): Hér hefur komið fram brtt., sem er öllu heldur leiðrétting, frá form. hv. fjvn., um að í stað ,,stjórn síldarútvegsnefndar“ í upphafi dagskrártill. á þskj. 509 komi: síldarútvegsnefnd, - er það auðsjáanlega réttara mál, og mun mega líta svo á, að það sé samþ. án atkvgr.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja umr. um þetta mál. Það er sjáanlegt, að ekkert þýðir um það að þjarka. Ég mótmæli því, sem hv. frsm. meiri hl. n. hélt fast fram áðan, að ég hefði sérstaklega dregið það inn í umr., hvort og hversu mikill verðmunur væri á innlendum og erlendum tunnum. Ég hef ekki dregið það inn í umr., þó að það sé mikilsvert atriði og ástæða til að ræða það. En því var strax skotið fram við 1. umr. málsins af andmælendum þessa máls, að það væri ekki ástæða til að smíða tunnur á Akureyri né innanlands, vegna þess að þær væru dýrari. Og í fyrstu ræðu, sem haldin var um þetta mál í dag, kom hv. þm. Borgf. alveg sérstaklega inn á þennan verðmismun. Ég hef því ekki dregið þetta inn í umr., heldur hann, og ég er ekki að ásaka hann fyrir það, en ég hef andmælt þeim staðhæfingum, sem hér hafa verið fluttar um þennan geysilega verðmun, og komið með tölur, sem afsanna það, og þær hafa ekki verið hraktar. Ég vildi aðeins leiðrétta þetta. Viðvíkjandi því, sem hv. þm. Barð. sagði, að ég hefði átt að flytja hér allt aðra till. en hér liggur fyrir, till. um að breyta stj. tunnuverksmiðjanna, þá er því að svara, að vel getur verið, að ég hefði átt að gera það. En ég bjóst ekki við, að það mundi bera árangur. Ég var ákveðið á móti því, þegar það var samþ. hér á Alþ. að fela síldarútvegsn. stj. tunnuverksmiðjanna. Ég áleit þá og álit enn, að heppilegra fyrirkomulag sé, að tunnuverksmiðjurnar hafi sérstaka stj. og að síldarútvegsn. hafi ekki með það að gera. Það er alls ekki heppilegt, að síldarútvegsn. hafi með hvort tveggja að gera, síldarsöluna og innkaup á tunnum. Og væri nokkur von til þess að fá samþ. breytingu í því efni, mundi það gleðja mig, en ég hef ekki reiknað með því. Hins vegar flutti ég þessa þáltill. eftir að fram var komið, að þessi nýja stj. tunnuverksmiðjanna, síldarútvegsn., stóð ekki við þau loforð, sem fyrrv. stj. tunnuverksmiðjanna hafði gefið Akureyrarbæ. Og ég flutti þá till. um, að ríkisstj. hlutaðist til um, að síldarútvegsn. uppfyllti þessi loforð. Ég gerði ekki ráð fyrir fjárútlátum í sambandi við samþykkt hennar, og þess vegna lagði ég til, að hún færi til allshn., en ekki fjvn. Hitt var gert, að vísa henni til fjvn., en ekki eftir minni till. Ég álit, að ekki þurfi að fylgja því nokkur fjárútlát að smíða tunnur á Akureyri, umfram það, sem það kostar að smíða þær á Siglufirði. 

Gísli Jónsson Hv. flm. heldur því fram, að dagskrártill. feli það í sér, að það megi ekki og eigi ekki að smíða tunnur á Akureyri. Ég skil ekki, hvernig hv. flm. getur látið þetta út úr sér. Það er einmitt undirstrikað, að gengið sé út frá því sem gefnu, að síldarútvegsn., sem hefur verið falið að hafa á hendi stj. tunnuverksmiðjanna, hagi rekstrinum þannig, að tunnurnar verði sem beztar og ódýrastar. Þá þykir Alþ. ekki ástæða til að gera ráðstafanir, sem raska þessum grundvelli. Ef stj. kemst að þeirri niðurstöðu, eftir að hafa hlustað á ræðu hv. flm. og kynnt sér rök hans í málinu og hlustað á óskir og lesið bréf bæjarstj. Akureyrar, að á Akureyri sé hægt að smiða jafngóðar og ódýrari tunnur þeim, sem smíðaðar eru á Siglufirði, þá ber henni eftir dagskrártill. skylda til að gera það. Það er hreinasta fjarstæða og ég mótmæli því, að meiri hl. leggi það til með þessari dagskrártill., að tunnur séu ekki smíðaðar á Akureyri. Akureyri ber hins vegar að keppa að því að búa svo um hnútana, að þar sé hægt að smíða jafnódýrar tunnur og annars staðar, og þegar svo er komið, þá ber stj. þessara mála að láta smíða þessar tunnur þar. Ég vildi aðeins taka þetta fram, eftir að hafa hlustað á hinar ósanngjörnu upplýsingar hv. flm. þáltill. um það, að ekki megi smíða tunnur á Akureyri, því að það er hreinasta fjarstæða.



Það er aðeins athugasemd út af ágreiningi okkar hv. þm. Barð. um það, hvernig beri að skilja þessa dagskrártill. Það má vel vera, að hann leggi þann skilning í hana, sem hann vill vera láta, en ég get ekki lagt þann skilning í hana. Þáltill. felur það í sér, að Alþ. hlutist til um það, að tunnurnar séu smíðaðar á Akureyri. Meiri hl. hv. fjvn. leggur til, að þeirri till. sé vísað frá vegna þess, að ef þáltill. væri samþ., þá væri Alþ. farið að gera ráðstafanir, sem raskað gætu þeim grundvelli starfseminnar, sem í fyrri hl. er talað um. Mér er ómögulegt að skilja þetta öðruvísi en hv. fjvn. sé með því að lýsa því yfir og Alþ. að samþ. það, að með því að smíða tunnur á Akureyri sé verið að raska þeim grundvelli starfseminnar, að smíða tunnur sem beztar og ódýrastar.