Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Umræðurnar fara þannig fram að hver þingflokkur fær 22 mínútur til umráða sem skiptast í þrjár umferðir, tíu mínútur í fyrstu umferð og sex mínútur í annarri og síðustu umferð. Röð flokkanna verður þessi í öllum umferðum: Samfylkingin, Sjálfstæðisflokkur, Vinstri hreyfingin -- grænt framboð, Framsóknarflokkur og Frjálslyndi flokkurinn. Ræðumenn flokkanna verða: Fyrir Samfylkingu tala í fyrstu umferð Bryndís Hlöðversdóttir, 9. þm. Reykv., í annarri umferð Gísli S. Einarsson, 5. þm. Vesturl., en í þriðju umferð talar Rannveig Guðmundsdóttir, 4. þm. Reykn. Fyrir Sjálfstæðisflokk tala í fyrstu umferð Árni M. Mathiesen sjútvrh., í annarri Arnbjörg Sveinsdóttir, 2. þm. Austurl., en í þeirri þriðju Vilhjálmur Egilsson, 4. þm. Norðurl. v. Ræðumenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs verða í fyrstu umferð Ögmundur Jónasson, 13. þm. Reykv., í annarri umferð Þuríður Backman, 5. þm. Austurl., en Árni Steinar Jóhannsson, 6. þm. Norðurl. e., í þriðju umferð. Fyrir Framsóknarflokk tala Halldór Ásgrímsson utanrrh. í fyrstu umferð, í annarri Guðni Ágústsson landbrh., en í þriðju umferð Ísólfur Gylfi Pálmason, 5. þm. Suðurl. Fyrir Frjálslynda flokkinn tala í fyrstu umferð Sverrir Hermannsson, 18. þm. Reykv., en Guðjón A. Kristjánsson, 4. þm. Vestf., í annarri umferð og í hinni þriðju.

Góðir landsmenn. Fyrr á þessum vordegi gerðust þau tíðindi á Alþingi Íslendinga sem munu marka spor í sögu þeirrar ríkisstjórnar sem situr nú, spor sem munu vart verða henni til vegsauka því lögin, sem sett voru hér í dag á hinu háa Alþingi, eru gróf íhlutun í frjálsan samningsrétt á vinnumarkaði, þau eru fádæmi í sögunni. En þrátt fyrir óhæfuverk ríkisstjórnarinnar höfum við fulla ástæðu til að vera bjartsýn. Við búum í góðu og gjöfulu landi og þó sannarlega séu blikur á lofti í efnahagsmálum hefði vissulega verið hægt að ná lendingu eftir háskaflug ríkisstjórnarinnar síðustu missiri. En til þess þarf jákvæð viðhorf, til þess þarf samstöðu og samvinnu bæði stjórnar og stjórnarandstöðu en ekki síður á vinnumarkaðnum. Sem ábyrg stjórnmálahreyfing er Samfylkingin reiðubúin til þeirrar samvinnu sem þarf til að skapa betra samfélag. Það er staðreynd að við Íslendingar búum við þrefalt meiri verðbólgu en nágrannaþjóðirnar. Það er staðreynd að við búum við þrefalt hærri vexti en löndin í kringum okkur. Það er staðreynd að krónan hefur á einu ári fallið um tæp 25%. Það er staðreynd að viðskiptahallinn er geigvænlegur og þótt útlit sé fyrir að halli á vöruskiptum fari lækkandi eykst greiðslubyrði erlendra lána og vaxtagreiðslur vegna þeirra. En, góðir Íslendingar, þetta þarf ekki að vera svona. Við megum ekki missa tökin á stöðugleikanum sem verkalýðshreyfingin og samtök atvinnurekenda lögðu grunn að í samstarfi við þáv. ríkisstjórn fyrir rúmum áratug. Við getum unnið okkur út úr efnahagsvandanum en slíkt tekur tíma, vinnu og þolinmæði. Til þess þarf traust milli stjórnvalda, atvinnulífs og verkalýðshreyfingarinnar, traust á borð við það sem ríkti fyrir rúmum áratug þegar með samstilltu átaki tókst að koma böndum á óheillaþróun í efnhagslífi þjóðarinnar. Það versta sem hent getur íslenskt efnahagslíf nú er að af stað fari sú víxlverkun hækkana verðlags og launa sem leiðir til hækkandi verðbólgu með tilheyrandi kaupmáttarskerðingu fyrir launafólk. Nauðsynlegt er því að ná tökum á verðbólgunni, endurheimta stöðugleikann. Og það er hægt. Það er ekkert sjálfgefið að við þurfum að gjalda fyrir umframeyðsluna með því að leggja náttúru Íslands að veði þótt ríkisstjórnin telji það einu færu leiðina til að halda uppi lífsgæðunum. Slíkar hugmyndir þurfum við að skoða af mikilli varfærni með framtíð komandi kynslóða í huga. Í því efnahagsástandi sem við blasir í dag skiptir sköpum að gefa atvinnulífinu vítamínsprautu þannig að vaxandi verðbólga, háir vextir og skammsýn ríkisstjórn nái ekki að draga úr því þróttinn þegar líður á árið. Verðbólgan, sem ríkisstjórnin hefur nú misst í 6% á ársgrundvelli, kemur því miður í veg fyrir að hægt sé að lækka vexti í bráð. Við getum hins vegar komið til móts við atvinnulífið með því að lækka skatta á fyrirtæki, en Samfylkingin hefur viðrað hugmyndir í þá veru. Skattalækkun mundi styrkja væntingar um arðsemi fyrirtækja, gæti leitt til verðhækkana á hlutabréfamarkaði, styrkt innstreymi fjár til landsins, stuðlað að því að stöðva flótta innlendra fjárfesta og þar með styrkt gengi íslensku krónunnar. Hins vegar er ekki sanngjarnt að einungis fyrirtækin njóti skattalækkana. Eðlilegt er að samhliða skattalækkunum á fyrirtæki verði lækkaðir skattar á þeim sem eru tekjulægstir. Samfylkingin hefur því lagt til að afnema skatta á félagslega aðstoð, á húsaleigubætur og draga úr skatti á þeim hluta lífeyristekna sem líta má á sem fjármagnstekjur. Samfylkingin boðar velferð og vill að velferðinni fylgi jafnframt ábyrgð. Öflug velferð verður að hvíla á stoðum trausts atvinnu- og efnahagslífs. Við teljum að í framtíðinni eigi að taka upp auðlindagjöld á sameiginlegar auðlindir okkar, orkulindirnar, fiskimið, fiskistofna og fjarskiptarásir og nota svigrúmið til að lækka tekjuskatta á einstaklinga og efla velferðarkerfið. Til lengri tíma skiptir þó langmestu að stórauka fjárfestingar í menntakerfinu. Róttæk uppbygging menntunar í takt við breytta tíma er forsenda þess hátækni- og þekkingarsamfélags sem við viljum byggja á Íslandi. Jafn aðgangur allra, hvar á landinu sem þeir búa, að fyrsta flokks menntakerfi er leið okkar jafnaðarmanna til að tryggja jöfn tækifæri allra í þekkingarsamfélagi framtíðarinnar. Góðir Íslendingar. Þetta segir okkur að við þurfum að hlúa betur að atgervi æskunnar því staðreyndin er sú að þrátt fyrir staðhæfingar menntmnrh. um hið gagnstæða standa Íslendingar sig ekki vel í samanburði við aðrar þjóðir í menntamálum. Í skýrslu frá OECD kemur fram að Ísland vermir í ýmsum þáttum neðri sæti þeirra 25 landa sem voru skoðuð. Eftir átta ára skólagöngu eru íslensk börn að jafnaði tveimur árum á eftir börnum hinna OECD-landanna. Mikið brottfall er í framhaldsskólum en það var t.d. 24% á milli áranna 1998 og 1999. Rétt um helmingur hvers árgangs lýkur framhaldsskólaprófi hér á landi en sambærilegar tölur eru á bilinu 68--88% annars staðar á Norðurlöndunum. Þetta kallar á róttæka menntabyltingu í skólakerfinu, auk eflingar starfsmenntunar í atvinnulífinu sem nauðsynleg er fyrir starfsmenn fyrirtækjanna, fyrirtækin sjálf og fyrir hag þjóðfélagsins alls. Í framhaldsskólanum þurfum við að auka veg og vanda starfsnámsins, auka námsframboð sem atvinnulífið viðurkennir og tryggja að allt nám verði metið til háskólanáms. Fyrsta verk Samfylkingarinnar, þegar við tökum við menntamálum, verður jafnframt að sjá til þess að háskólanemar geti hafið háskólanám einu til tveim árum fyrr en nú er. Það er ánægjuefni að Samtök atvinnulífsins hafa tekið sérstaklega undir þetta markmið okkar. Háskólar í fremstu röð eru forsendur þeirra róttæku framfara sem við viljum sjá gerast með menntabyltingu í íslensku samfélagi á næstu árum. Í framtíðinni mun þekkingariðnaður á grundvelli öflugs menntakerfis skera úr um velferð Íslendinga. Þess vegna er brýnt að lyfta með öllum ráðum undir myndun og uppbyggingu fleiri nýrra fyrirtækja í þekkingariðnaði. Velsæld okkar í framtíðinni og samkeppnishæfni mun byggjast á því að okkur takist að gera Ísland að þekkingarsmiðju. Til þess þarf gríðarlegt átak í menntamálum. Þess vegna setur Samfylkingin menntamálin í öndvegi. Samfylkingin telur nauðsynlegt að búa öllum viðunandi afkomu, líka þeim sem hafa ekki atvinnutekjur sér til viðurværis. Við höfum því lagt fram tillögur um sérstaka afkomutryggingu sem miðar að því að bæta kjör þeirra sem af félagslegum, heilsufarslegum eða öðrum ástæðum ná ekki lágmarkslaunum til framfærslu. Góðir landsmenn. Í dag ríkir alvarlegt ástand í húsnæðismálum á höfuðborgarsvæðinu í kjölfar þess að félagslega húsnæðiskerfið var lagt niður án þess að önnur úrræði væru þróuð til að leysa vanda þeirra tekjulægstu. Samfylkingin hefur lagt fram ítarlegar hugmyndir um hvernig bregðast skuli við þessum vanda með uppbyggingu leiguíbúða á svæðinu sem tilfinnanlegur skortur er á. Verði ekkert að gert mun vandinn vaxa og stuðla að auknu félagslegu ójafnrétti. Á liðnum vetri hafa miklar umræður verið á Alþingi og annars staðar í þjóðfélaginu um lýðræði. Samfylkingin hefur lagt sitt af mörkum í þeirri umræðu og í tillögum okkar birtast hugmyndir um hvernig bæta megi íslenskt lýðræðisþjóðfélag. Það er mikilvægt í þeim efnum að afhjúpa þá leynd sem hvílir yfir fjármálum stjórnmálaflokkanna og að búa þeim skýrar reglur um þau efni. Þá er ekki síður mikilvægt að jafna atkvæðisrétt allra Íslendinga, að stíga skrefið til fulls með því að gera landið að einu kjördæmi. Góðir landsmenn. Stefna Samfylkingarinnar er til þess fallin að skapa betra þjóðfélag þar sem landsbyggð og höfuðborgarsvæði búa í sátt og samlyndi. Við viljum styrkja möguleika byggðanna til að takast á við verkefni framtíðarinnar, við viljum sjá stórbætt menntakerfi, heilbrigða samkeppni og öfluga neytendavernd. Við viljum sjá hag þeirra verst settu bættan og umfram allt viljum við endurheimta stöðugleikann. Samfylkingin mun ekki bregðast þessu hlutverki sínu. --- Góðar stundir.

Herra forseti. Góðir áheyrendur. Þegar frv. um lög á deilu sjómanna og útgerðarmanna var lagt fram um síðustu helgi voru komin fram mjög skýr merki um neikvæð áhrif þess á efnahagslífið og ljóst að ef ekkert væri að gert yrði tjón þjóðarbúsins enn meira. Vinnustöðvunin hafði þegar valdið atvinnulífinu skaða, nýtingu auðlindanna, útflutningshagsmunum og fleiri þáttum. Áhrifin voru hvað alvarlegust fyrir einstaklinga sem starfa við fiskvinnslu og fyrirtæki og sveitarfélög sem byggja afkomu sína á sjávarútvegi. Stjórnarandstæðingum varð í umræðunni undanfarna daga tíðrætt um að verkföllum væri einmitt beitt til að sýna hvers virði störf manna væru og forkastanlegt væri að setja lög þegar verkföll eru farin að bíta, eins og það var orðað. Þegar svo er sagt kjósa menn vísvitandi að líta fram hjá þeirri staðreynd að verkfallið á fiskiskipaflotanum var farið að hafa áhrif langt út fyrir hagsmuni samningsaðila og hafði þá þegar áhrif á afkomu allra landsmanna. Ég held að engum réttsýnum manni blandist hugur um að stjórnvöld vildu og reyndu að stuðla að því að deiluaðilar fengju ráðrúm til að ná samningum án íhlutunar. Þess vegna varð þetta lengsta allsherjarverkfall sjómanna til þessa hér á landi. En stjórnvöld hafa skyldum að gegna og hafa til þess umboð að gæta hagsmuna heildarinnar. Forsendur þess að gripið var inn í voru að vinnustöðvunin var farin að valda landsmönnum öllum skaða. Útkoman hlaut því að vera sú að bundinn væri endi jafnt á verkföllin og verkbönnin. Þegar gripið var inn í deiluna eftir sex vikna verkfall var deiluaðilum enn gefið svigrúm til að ljúka samningum, til 1. júní eða þar til gerðardómur tekur til starfa. Að auki hafa deiluaðilar að sjálfsögðu áfram rétt til að semja um mál sín á milli. Hin opinbera umræða hefur dregið nokkuð vel fram slæmar afleiðingar deilunnar á líf þeirra sem byggja afkomu sína beint á sjávarútvegi. Önnur áhrif sem einnig eru mikilvæg eru minna innstreymi gjaldeyris eftir því sem útflutningur hefur dregist saman. Það hefur orðið til þess að auka þrýsting á gengi íslensku krónunnar sem vissulega kemur niður á hverju heimili. Áhrif vinnustöðvunarinnar á mörkuðum fyrir sjávarafurðir hafa kannski líka verið rædd minna en vert væri. Það fréttist t.d. frá karfamörkuðum í Þýskalandi að Viktoríukarfi hefði komið þar í stað íslensks fisks, enn fremur að birgðir freðfisks og saltfisks hér á landi væru uppurnar. Þó að það sé gott að vera öruggur með sig óttast ég að við gefum okkur fullmikið þegar við höldum að við eigum alltaf afturkvæmt í viðskipti á þeim mörkuðum sem vanræktir eru vegna vinnudeilna hér heima. Íslenskir sjómenn og útgerðarmenn hafa réttinn til að nýta sameiginlega auðlind þjóðarinnar, fiskinn í sjónum. Því fylgja líka skyldur og er ábyrgð þeirra sem réttinn hafa mikil gagnvart þjóðinni. Umræðurnar hér á þinginu undanfarna daga hafa verið snarpar. Ef marka má stjórnarandstöðuna var farið bæði rangt og illa að. Ég er þess fullviss að þjóðin greinir hismið frá kjarnanum í þessum efnum og er mér sammála um að ekki var annarra kosta völ. Herra forseti. Samkvæmt stjfrv. sem er til umfjöllunar á Alþingi er lagt til að bætur verði hækkaðar til þeirra sem minnst hafa. Lífeyrir milli hjóna og einhleypra er jafnaður og því breytt hvernig tekið er tillit til atvinnutekna öryrkja. Þegar breytingarnar koma til framkvæmda er áætlað að bætur til rúmlega 18 þúsund ellilífeyrisþega hækki, eða til um sjö af hverjum tíu þeirra. Bætur til 5.000--5.500 öryrkja hækka samkvæmt frv., þar af til um 3.500 einhleypra öryrkja. Kostnaðarauki ríkissjóðs vegna þessa nemur tæpum 1.400 millj. kr. Þetta bætist við þær kjarabætur sem hluti öryrkja og aldraðra fékk fyrr í vetur. Lífeyriskerfi landsmanna er í flestum atriðum traust. Það hvílir á þremur meginstoðum, skyldubundnum atvinnutengdum lífeyrissjóðum, almannatryggingum og frjálsum lífeyrissparnaði. Lífeyrissjóðirnir og frjálsi lífeyrissparnaðurinn greiða lífeyri sem byggir á iðgjaldagreiðslum. Lífeyrir almannatrygginga er hins vegar öryggisnet og bætir einkum kjör þeirra sem eiga lítil lífeyrisréttindi. Eðlilega eru alltaf kröfur um að vel sé búið að ellilífeyrisþegum og öryrkjum og ljóst er að alltaf má gera betur. Hér er verið að stíga mikilvægt skref í samræmi við stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar sem setti sér að endurskoða almannatryggingakerfið, samspil þess við skattakerfið og lífeyrissjóðakerfið m.a. með það að markmiði að tryggja sérstaklega hag þeirra sem lægstar tekjur hafa. Herra forseti. Uppgangur í efnahagslífi undanfarinna ára er engin tilviljun. Með markvissum aðgerðum stjórnarflokkanna hefur frelsi í viðskiptum verið aukið og ítök hins opinbera að sama skapi verið minnkuð. Einkavæðing ríkisbankanna er vel á veg komin og einkavæðing Símans kemur til framkvæmda innan skamms. Þegar þessari einkavæðingu er lokið hefur ríkið alfarið dregið sig út úr banka- og fjarskiptarekstri. Skuldir ríkisins hafa lækkað hratt á undanförnum árum jafnhliða því sem skattar á fyrirtæki hafa verið lækkaðir úr 50% niður í 30%. Skattalækkunin hefur bætt mjög rekstrarumhverfi fyrirtækjanna sem síðan hefur skilað sér í bættum lífskjörum almennings. Skattur á leigu íbúðarhúsnæðis hefur verið verið lækkaður svo og tekjuskattur á einstaklinga. Skynsamleg stjórn ríkisfjármála gefur nú svigrúm til frekari aðgerða í skattamálum. Forustumenn stjórnarflokkanna hafa að undanförnu skoðað ýmsa möguleika. Í því sambandi hefur verið litið til lækkunar á sköttum á fyrirtæki, lækkun eignarskatta, endurskoðun stimpilgjalda og viðmiðunarmarka svokallaðs hátekjuskatts sem bitnar hvað harðast á fólki með millitekjur. Þótt ákvarðanir liggi ekki fyrir er ljóst að vilji beggja stjórnarflokka er til þess að ýta undir frumkvæði, örva atvinnulífið og bæta enn frekar kjör fólksins. Það hefur margsýnt sig að afkoma ríkissjóðs þarf ekki að versna þótt skattheimtan sé gerð réttmætari. Skattalækkanir munu gefa okkur frekari tækifæri til að laða að erlenda fjárfestingu. Þá eru tækifæri fólgin í því að nýta stöðu landsins, sem getur verið stökkpallur milli tveggja heimsálfa, og auka þannig útflutning og viðskipti í báðar áttir. Margt bendir til þess að fram undan sé rétti tíminn til þess að lækka skatta, til að viðhalda þeim gangi sem verið hefur í atvinnulífinu svo að samkeppnisstaða íslenskra fyrirtækja verði enn sterkari. Á undanförnum árum höfum við fundið hversu mikils virði stöðugleikinn er íslensku efnahagslífi. Samhliða honum viljum við bæta lífskjörin. Til að svo megi verða þarf að viðhalda hagvextinum. Hið smáa hagkerfi okkar byggir grundvöll sinn á útflutningi. Ein forsenda þess að við getum gefið okkur að hann vaxi á komandi árum er að ráðist verði í stóriðjuframkvæmdir. Enginn vafi leikur á að slíkar framkvæmdir mundu auka útflutningstekjur okkar svo um munar og styrkja hagkerfi okkar. En sóknarfærin eru víðar. Við höfum séð gríðarlegan vöxt í ferðaþjónustu þar sem fjöldi ferðamanna til landsins hefur tvöfaldast á örfáum árum og hátækni- og hugbúnaðargeirinn vegur sífellt þyngra í útflutningstekjum okkar. Því getum við sagt með sanni, herra forseti, að Ísland er og hefur alla burði til að vera land tækifæranna. Það er okkar, góðir Íslendingar, að grípa tækifærið.

Herra forseti. Góðir tilheyrendur. Síðustu dagar þingsins hafa verið stormasamir. Enn eru glóðvolg lögin sem svipta sjómannastéttina samningsrétti og banna íslenskum sjómönnum að heyja verkfallsbaráttu. Um leið og verkfall þeirra var farið að hrífa og sjómenn loksins, eftir sex vikur í verkfalli, komnir með samningsstöðu fyrir réttmætar kröfur sínar var höggið látið ríða og rýtingurinn, ríkisstjórnarrýtingurinn, rekinn í bakið á þeim. Herra forseti. Ég veit að þetta eru stór orð. En með þessari gjörð eru menn, sem verið hafa kauplausir í hálfan annan mánuð í nauðvarnarbaráttu gegn óbilgjörnum andstæðingi, skildir eftir á köldum klaka án samningsstöðu og í höndunum á nefnd sem fær sjálfdæmi um kjör þeirra. Vissulega eru fórnarlömb þessara átaka fleiri, t.d. fiskverkunarfólkið, láglaunafólk, tekjulaust í allt of langan tíma. En menn skyldu aldrei gleyma því við hverja er að sakast. Ekki við sjómenn heldur stjórnarmeirihlutann hér á Alþingi, ríkisstjórnina sem starfar á hans ábyrgð og að sjálfsögðu sjálfa húsbændurna í LÍÚ því að það eru þeir sem skipa hér fyrir verkum. Það er mikill misskilningur þegar því er haldið fram að við búum við sterka ríkisstjórn. Svo er ekki. Þrátt fyrir öll mannalætin er nánast allt sem þessi ríkisstjórn gerir fyrirsjáanlegt. Þar er ekkert sem kemur á óvart. Ég bendi mönnum á að bera saman annars vegar gjörðir ríkisstjórnarinnar og hins vegar stefnuskrá og kröfur stórfyrirtækja, Samtaka atvinnulífsins, Fjárvangs hf. og Gróða sf., stórkaupmanna og Verslunarráðsins. Herra forseti, mér kæmi það ekki á óvart að hv. þm. Vilhjálmur Egilsson, sem jafnframt er kröftugur talsmaður þessara aðila og ekkert nema gott um það segja enda heiðarlegur maður og sjálfum sér samkvæmur, eigi hér á eftir eftir að færa alveg sérstakar kveðjur frá fyrrnefndum aðilum, Fjárvangi og Verslunarráðinu, og lýsa ánægju með störf þessarar ríkisstjórnar. Ég hvet menn til að leggja við hlustir. Hins vegar verðum við að vera hófsöm og sýna miskunnsemi þar sem hún á við. Menn eru nokkuð þrekaðir eftir mikinn afmælisfögnuð, tíu ára afmæli ríkisstjórnar Davíðs Oddssonar, og dómgreindin kannski ekki alveg upp á það besta. Afmæliskruðirí og önnur fjörefni örva blóðrásina og kunna að rugla menn í ríminu og gefa óskhyggjunni byr undir báða vængi. Við slíkar aðstæður telja menn sig gjarnan búa yfir mikilli festu og að öll þeirra verk séu eins góð og best verður á kosið. En, herra forseti, nú eru þessar sjálfshælingarhátíðir að baki og rétt að gera þá kröfu til þeirra sem treyst er fyrir þjóðarskútunni að þeir horfi raunsætt á málin og í samhengi. Það er ekki nóg að segja að skuldir ríkisins fari lækkandi. Það þarf líka að grafast fyrir um skýringarnar, innstreymi í ríkissjóð á grundvelli vaxandi viðskiptahalla og aukinnar skuldsetningar atvinnulífsins, sölu ríkiseigna og yfirfærslu á skuldum ríkisins yfir á herðar sveitarfélaganna. Þegar dæmið er gert upp í heild sinni kemur í ljós að erlendar skuldir Íslendinga eru núna hærri en þær hafa nokkru sinni verið í Íslandssögunni eða næstum 800 milljarðar kr. Já, en ríkissjóður hefur ekki skrifað upp á þessar skuldir, segir hæstv. fjmrh. Við berum enga ábyrgð. Auðvitað ber ríkið ábyrgð og auðvitað er samhengi á milli efnhagsstefnu ríkisstjórnarinnar, rýrnandi verðgildis krónunnar, viðskiptahalla og skuldsetningar þjóðarinnar. Það er mikill misskilningur ef ríkisstjórnin heldur að hún geti staðið álengdar ef efnahagskerfið riðar til falls. Þegar til kastanna kemur er ríkið ábyrgt fyrir því sem gerist. Þannig var norska ríkið nauðbeygt til að verja 500 milljörðum kr. til stuðnings bankakerfinu þar í landi, sem hafði verið einkavætt, þegar það hrundi vegna ábyrgðarlausrar fjárfestingarstefnu. En afmælisbörnin okkar hafa ekki miklar áhyggjur af þessu. Þau vilja bara fleiri partí og meira fjör og eru í alvöru að tala um að ráðast í mörg hundruð milljarða áhættufjárfestingar í virkjunum og stóriðju. Þegar er búið að verja milljörðum í undirbúning fyrir virkjanir sem alls óvíst er að ráðist verði í. En svo blindur er hæstv. utanrrh., formaður Framsfl., að ekkert, nánast ekkert virðist hann sjá annað en mengandi málmbræðslur. Átakanlegar voru lýsingar á fundi Útflutningsráðs fyrir tveimur dögum þar sem hann lá nánast á hnjánum og sárbændi menn um að leggja ekki stein í götu stóriðju. Hvað með loforðin, hæstv. utanrrh.? Ég veit ekki betur en því hafi verið lofað að hrófla hvergi við Þjórsárverum. Hvernig stendur þá á því að áform eru nú uppi um slíkt? Í þessum sal var því lofað í fyrravetur að ekki yrði ráðist í virkjunarframkvæmdir á hálendinu norður og austur af Vatnajökli eða neinar framkvæmdir sem tengdust virkjunum þar fyrr en raforkusamningar lægju fyrir og sönnur væru færðar á arðsemi raforkusölunnar. Voru þetta sams konar loforð og þegar sagt var að ekki stæði til að selja Landssímann, það ætti aðeins að breyta honum í hlutafélag? Það er alvarlegt þegar stjórnmálamenn og heilar ríkisstjórnir svíkja loforð sín, en hitt er þó enn verra ef spjöllin sem þær valda eru óafturkræf og þar vísa ég til Þjórsárvera. Ég hvet hæstv. utanrrh. til að hafa sig upp af hnjánum og reyna að sjá til sólar. Það virtist hann gera á nýafstöðnu flokksþingi Framsfl. Það var líka full ástæða til. Þar var kosið í mörg embætti, margir komust til mikillar virðingar og öllum liðsmönnum Framsfl. var fengið hlutverk. Við höfum að undanförnu verið að kynnast því á hve smellinn hátt þeir rækja þetta nýja hlutverk sitt hér í þinginu með því að ráðast á helsta ógnvald sinn, Vinstri hreyfinguna -- grænt framboð, og segja hana þjóðlegt afturhald sem helst vilji nærast á hreindýramosa. Hundasúrur hafa einnig komið nokkuð við sögu í þessum málflutningi, verið eins konar einkennismark framsóknarmanna þegar þeir taka til við að gagnrýna Vinstri hreyfinguna -- grænt framboð. Sjálfum finnst mér hvíti gæðingurinn hæstv. landbrh. Guðna Ágústssonar skemmtilegra tákn fyrir framsóknarmenn en hundasúran, en þetta er eflaust smekksatriði eins og svo margt annað. Hitt skulum við taka alvarlega þegar sagt er að við séum afturhaldssöm og jafnvel óábyrg gagnvart atvinnuuppbyggingu í landinu, ekki síst á Austurlandi. Þessu er teflt gegn meintu frjálslyndi og framfarastefnu ríkisstjórnarinnar, einkum Framsfl. En þá spyr ég á móti: Á hvern hátt birtist þetta frjálslyndi og þessi framfarasókn? Birtist hún í því að aflétta gróða af hlutabréfum? Birtist hún í því að brjóta stjórnarskrá á öryrkjum og hafa af þeim og öldruðum réttmætar bætur? Birtist frjálslyndi Framsfl. í því að lækka skattleysismörk og íþyngja sérstaklega lágtekjufólki á Íslandi eða með því að einkavæða skóla og elliheimili? Veldur víðsýnin því að pósthúsum á landsbyggðinni er lokað og dregið þar úr samfélagsþjónustu? Eða er kannski síðasta afrekið, að svipta íslenska sjómenn samningsréttinum, til marks um frjálslynda og víðsýna ríkisstjórn? Fyrir fáeinum árum var gerð könnun á meðal danskra atvinnurekenda á því hvað þeir teldu mikilvægast til atvinnuppbyggingar, hvað þeir legðu mest upp úr að gert yrði af hálfu samfélagsins gagnvart fyrirtækjum þeirra svo þau fengju dafnað. Svör þeirra voru mjög á einn veg. Eflaust hafa þeir allir viljað greiða sem lægsta skatta þó ekki kæmi það fram í þessari könnun. En svörin voru hins vegar þannig að þau kröfðust útgjalda og þar af leiðandi skatttekna. Þeir töldu brýnt að búa vel að börnum og búa vel að fjölskyldunni. Góðir skólar þyrftu að vera til staðar og heilbrigðisþjónusta. Gott samgöngukerfi með póstþjónustu og fjarskiptum og löggæsla þyrfti að vera traust. Með öðrum orðum töldu þeir að þessar undirstöður samfélagsins þyrftu að vera traustar til að skapa forsendur fyrir atvinnuuppbyggingu. Auðvitað getur samfélagið örvað atvinnuuppbyggingu á annan hátt einnig, með þjónustu við fyrirtæki og stuðningi við nýsköpun. Það er hlutverk okkar. Það er hlutverk ríkisins. Það er hlutverk sveitarfélaganna. Ef milljörðunum sem nú fara í að búa í haginn fyrir eitt stóriðjuver væri varið í stuðning við fólk og fyrirtæki þá velkist ég ekki í nokkrum vafa um að atvinnulífið mundi taka við sér og blómstra. Gæti það verið, þegar allt kemur til alls, að það séum við sem höfum trú á fólki og á framtíðinni, sem viljum treysta á hugmyndaauðgi og sköpunargleði? Getur það verið að við séum hið raunverulega framfarasinnaða afl þrátt fyrir allar háðsglósurnar en ekki hinir sem í anda stóriðjutrúar eins og hún gerðist stækust á Stalínstímanum þegar ríkið átti að leysa atvinnuvandann með risaverksmiðjum, jafnvel fyrir smá byggðarlög og oft með hörmulegum afleiðingum? Ég hef skoðað af athygli greinargerðir ungra hagfræðinga sem telja að efnahagslegar forsendur stóriðjudrauma Halldórs Ásgrímssonar standist ekki skoðun. Þessum röddum er að fjölga í þjóðfélaginu. DV spyr í dag hvort álið sé málið. Framkvæmdastjóri á Selfossi varar við því að setja öll eggin í eina körfu. Skáld telur stórvirkjanir í þágu álvera ekki standast umhverfis- og efnahagsforsendur. Starfsmaður Kaupþings varar við því að einblína á álver og hið sama gerir lektor í hagfræði við Háskóla Íslands. Hann hefur efasemdir um arðsemi slíkra virkjana og telur mikilvægt að stuðla að fjölbreytni í atvinnulífi. Hvað það snertir segist hann ekki vera jafnsvartsýnn og Halldór. Það erum við ekki heldur í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði ef rétt er á málum haldið. Út á það ganga okkar tillögur og alltaf þegar ríkisstjórnin sýnir einhverja tilburði til uppbyggingar í samfélagsþjónustunni erum við reiðubúin til samstarfs. Við vorum ósátt við breytingar á húsnæðiskerfinu á sínum tíma og gagnrýndum þær harðlega en nú þegar hæstv. félmrh. lýsir áhuga á að hefja uppbyggingarstarf að nýju erum við reiðubúin að taka í útrétta hönd. Einmitt sú var hugsunin sem lá að baki tillögum okkar frá í vetur, að boða til sérstaks byggðaþings nú í sumar til að taka sérstaklega á vanda landsbyggðarinnar og ræða leiðir til þess að styrkja hana. Þessu hafnaði ríkisstjórnin með þjósti. Herra forseti. Að lokum þetta: Það segir sína sögu um viðhorf þeirrar ríkisstjórnar sem nú stýrir landi okkar hver stjfrv. eru sem nú bíða afgreiðslu: sala bankanna, sala Landssímans og dagsverkið þekkjum við, rýtingurinn í bakið á íslenskum sjómönnum. Ekki voru þetta óskalög sjómanna, en ég spyr: Er ekki nóg komið af óskalögum Davíðs Oddssonar?

Herra forseti. Góðir Íslendingar. Ég er sammála hv. þm. Ögmundi Jónassyni að mikilvægt er að virða fyrir sér staðreyndir. Sú ríkisstjórn sem nú situr hefur setið í sex ár. Þessi sex ár eru lengsta samfellda hagvaxtartímabil í íslenskri sögu. Tekjur almennings hafa aukist gífurlega, meira en nokkru sinni fyrr um allt að 30%. Okkur hefur á sama tíma tekist að styrkja velferðarkerfið verulega. Okkur hefur tekist að hækka laun ellilífeyrisþega og öryrkja. Okkur hefur tekist að styrkja heilbrigðiskerifð. Okkur hefur tekist að lækka skatta á almenningi og sérstaklega að lækka skatta á barnafólki með hækkun barnabóta. Okkur hefur tekist að koma á nýju fæðingarorlofi og svo mætti lengja áfram telja. Ég held að þetta hljóti að teljast gífurlegur árangur og það sem er merkilegt við þennan árangur er sú staðreynd að á sama tíma hafa fjármál ríkisins styrkst og afgangur hjá ríkinu er meiri en nokkru sinni fyrr. Af hverju hefur þetta gerst? Það er ósköp einfalt. Tekjurnar hafa aukist mikið og við höfum haft úr miklu að spila. En hefur það gerst af sjálfu sér? Þetta hagvaxtartímabil byrjaði m.a. með stóriðjuframkvæmdum hér á landi, álveri á Grundartanga, stækkun járnblendiverksmiðjunnar, stækkun álversins í Straumsvík og þetta kom af stað allmikilli öldu sem varð til þess að bjartsýni fór vaxandi í samfélagi okkar. En þýðir þetta það að allt sé í himnalagi og engin vandamál séu? Nei, það þýðir það ekki. Það er of mikill viðskiptahalli. Verðbólgan er of mikil nú um stundir. En það eru allar líkur á því að hún muni lækka á nýjan leik og vöruskiptajöfnuðurinn verði hagstæður þegar fram líða stundir. En hvað þarf að gera til að viðhalda þessu hagvaxtarskeiði --- eða vilja menn það ekki? Ég heyri að Vinstri grænir vilja það ekki án þess að ég ætli að fara að tala sérstaklega um það hvað þeir leggja áherslu á. Ég hef ekki sagt að þeir leggi áherslu á hreindýramosa eða hundasúrur eins og hv. þm. sagði hér. Það eru hans orð. En það var a.m.k. ljóst að hann vildi ekki fara út í það að byggja álver á Austurlandi og væntanlega vill hann heldur ekki fara út í að stækka álverið á Grundartanga. En ég vil benda hv. þm. á að ef við ætlum að viðhalda hagvextinum hér til samanburðar við þau lönd sem eru í kringum okkur, þá þurfum við að hafa meiri hagvöxt. Þegar þeir eru að tala um 2,5--3% þurfum við að stefna að 3--3,5% ef við viljum vera áfram í fremstu röð meðal þjóða. Flestar þjóðir eru um þessar mundir að leggja áætlanir tíu ár fram í tímann. Það liggur alveg ljóst fyrir að mínu mati að þetta er ekki hægt án stóriðjuframkvæmda. Það er ekki hægt að auka útflutninginn nægilega mikið án þeirra til þess að viðhalda því velferðarkerfi sem við búum nú við og að byggja upp sambærileg lífskjör og eru hér í kringum okkur. Nú má vel vera að menn séu tilbúnir að sætta sig bara við það að við drögumst aftur úr og ég heyri að hv. þm. Ögmundur Jónasson telur að það sé í lagi. Ég tel það hins vegar ekki í lagi. Þess vegna set ég fram þessar skoðanir mínar og ég veit að þetta eru ekki bara skoðanir mínar. Báðir ríkisstjórnarflokkarnir eru sammála um það að ef við eigum að viðhalda þessum góðu lífskjörum þá verðum við að fara út í þessar framkvæmdir. Það er hins vegar eðlilegt að um það sé deilt, en þá spyr ég á móti: Hvað vill þetta ágæta fólk sem er á móti þessu? Hvað vill það? Það vill ekki fiskeldi eftir því sem ég best veit. Jú, það má fara að auka ferðaþjónustuna og hún er að vaxa mikið og mun vaxa, eins þekkingar- og hátækniiðnaðurinn. En það eitt og sér er ekki nóg. Herra forseti. Góðir Íslendingar. Hér á þessum degi hefur ríkisstjórnin verið gagnrýnd mjög harðlega fyrir að stöðva verkfall sjómanna og því haldið fram að það hafi ekki verið neitt mál að ná niðurstöðu í þessum samningum. Ég held að það liggi alveg ljóst fyrir að þetta samningaferli var komið í öngstræti. Það lá m.a. fyrir að hluti sjómanna hafði samið og það lá líka fyrir að þeir sem áttu eftir að semja voru ekki tilbúnir að semja á þeim grundvelli. Það lá því alveg ljóst fyrir að ríkisstjórnin gat ekki setið lengur og horft á þessa deilu eins og hún var. Við gátum það ekki sem þjóð og við urðum að grípa inn í. Það er hins vegar slæmt að þurfa að grípa inn í svona deilu, ég er sammála því. En ekki varð hjá því komist að það yrði gert og þeim skyldum vildum við ekki bregðast. Herra forseti. Ég vil að lokum leggja á það áherslu að við munum ekki geta byggt upp hagsæld og öflugt velferðarkerfi á Íslandi í framtíðinni án öflugs atvinnulífs. Þess vegna ber okkur að halda áfram að styrkja atvinnulífið. Ég er sammála þeim sem segja að við þurfum að lækka skatta. Af hverju þurfum við að lækka skatta? Við þurfum fyrst og fremst að lækka þá til þess að við séum samkeppnisfærir við löndin í kringum okkur. Við stöndum frammi fyrir því í ríkari mæli að hlutir verða að vera sambærilegir hér á landi og í þeim löndum þar sem við erum að keppa við fyrirtæki og keppa um fólk. Þess vegna mun það verða mikið starf á næstu árum að aðlaga íslenska hagkerfið betur að hinu alþjóðlega og að því verður unnið af fullum krafti. Það er rétt hjá hv. þm. Ögmundi Jónassyni að eitt af því sem við þurfum að gera er að byggja álver á Austurlandi og stækka álverið á Grundartanga. Ef við gerum það ekki, þá erum við að bregðast íslensku þjóðinni að mínu mati. --- Ég þakka þeim sem hlýddu.

Herra forseti. Góðir áheyrendur. ,,Góðærinu á Íslandi er haldið gangandi með erlendri skuldasöfnun.`` ,,Blindflug í efnahagsmálum er hið mesta hættuspil.`` Þessar tvær tilvitnanir eru ekki frumsamdar af þeim sem hér talar. Þeir sem þessar yfirlýsingar gáfu á liðnum vetri voru framkvæmdastjóri Samtaka iðnaðarins og formaður þeirra fjölmennu og öflugu landssamtaka. Tæplega verða þeir sakaðir um óþjóðhollustu eða meinfýsi í garð stjórnvalda, eins og allar aðvaranir af hálfu stjórnarandstöðu heita í munni ríkisstjórnarmanna. Yfirlýsingarnar eru harður áfellisdómur þrautkunnugra manna um stöðu atvinnuveganna. Það er því miður hrollvekja fram undan í íslensku efnahagslífi. Bölvaldurinn mesti, verðbólgan, er komin á þungan skrið og margföld á borð við það sem hún mælist í viðskiptalöndum okkar. Ríkisstjórnin hefir misst tök á gengi krónunnar sem valda mun stórhækkun á vöruverði innan lands og kyndir undir verðbólgu. Skuldastaða þjóðarbúsins erlendis fer hríðversnandi og er orðin næsta óbærileg. Viðskiptahalli þjóðarbúsins hefur um margra ára skeið verið ógnvænlegur og eykst stöðugt án þess að ríkisstjórnin fái rönd við reist og gerir reyndar ekkert til að reisa rönd við. Í válegri stöðu viðskiptahallans er lífsnauðsyn að beita fjárráðum hins opinbera til að draga úr eftirspurnarþenslu og rifa þannig seglin. Ríkisstjórnin hefur farið öfuga leið. Ár frá ári hafa ríkisstjórnarflokkarnir stórhækkað útgjaldaliði fjárlaga og hlutfallslega langt umfram vöxt verðbólgu. Ríkisstjórnin hælir sér á hinn bóginn af því að tekjur ríkissjóðs hafi hækkað mikið en lætur þess ógetið að lunginn úr þeirri tekjuaukningu eru tollar og önnur gjöld af hinum gífurlega innflutningi sem myndar viðskiptahallann auk skattpíningar á öllum almenningi, einnig öldruðum og öryrkjum. Öll loforð sem gefin hafa verið um réttláta úrlausn kjaramála aldraðra og öryrkja hafa verið svikin af núverandi ríkisstjórn og lagakrókum beitt til að níðast á þeim, en dómur æðsta dómstóls þjóðarinnar að engu hafður til að ná fram svikunum. Auk þess var Hæstiréttur í því sambandi hafður til verka sem veikja hann stórkostlega og er ekki bitið úr nálinni með þau vinnubrögð. Menn eru oft glámskyggnir á atburði líðandi stundar enda hefur meiri hluti þjóðarinnar ekki enn áttað sig á umgengni núverandi valdhafa við lög og dómsvald og niðurstöður dóma. Þegar fram líða stundir er ekkert efamál að sagan mun að því leyti dæma ríkisstjórnina harðlega fyrir yfirgang hennar og valdníðslu. Æ ofan í æ hafa stjórnvöld virt dóma að vettugi og umbylt þeim með nýjum lögum sem þjónar þeirra á löggjafarsamkundunni hafa látið þau hafa sig til að setja. Nægir í því sambandi að minna á dóm Hæstaréttar frá 3. des. 1998 um fiskveiðimál, viðbrögð forsrh. við undirréttardómi í Vatneyrarmálinu og pöntun hans á hæstaréttardómi í sama máli. Með framkomu ríkisstjórnar vegna hins svokallaða öryrkjadóms beit hún höfuðið rækilega af skömminni og leiddi í leiðinni í ljós undirlægjuhátt meiri hluta dómenda í hinum hæsta rétti og takmarkalaust virðingarleysi fyrir löggjafarsamkundunni. Íslendingar búa ekki lengur við þingbundna ríkisstjórn svo sem mælt er fyrir í stjórnarskrá sem meginstoð lýðræðisins heldur stjórnbundið þing. Rígbundið Alþingi á klafa ríkisstjórnar sem skeytir ekki um skömm né heiður við misnotkun þess. Þótt margt bjáti á er þetta varhugaverð þróun sem leiðir til ófarnaðar ef ekki er tekið í taumana. Hinn margrómaði stöðugleiki er rokinn út í veður og vind. Þjóðarskútan skelfur stafna á milli í átökum áhafnarinnar við þá sem við stýrið standa. Brotsjóir verkfalla hafa riðið yfir undanfarin ár og sér ekki fyrir endann á þeim ólögum. Raunar rekur skútan á reiðanum og mikil hætta á að hana beri upp á sker ef kjósendum tekst ekki fljótlega að skipta um skipsstjórnarmenn sem engum ráðum vilja taka en treysta á góðæristíð sem virðist því miður um götur gengin. Þeim staðreyndum sem ekki henta valdhrokagikkjunum er snúið við og boðberendur þeirra staðreynda bornir út á hræsibrekkur, sem ótal dæmi eru um og hið nýjasta sundrun Þjóðhagsstofnunar sem fyrir dyrum stendur af því sem yfirmaður hennar sagði sannleika um stöðu þjóðmála sem maðurinn í skutnum vildi ekki heyra. Lítum á nokkrar staðreyndir í sjávarútvegsmálum og kollhnís stjórnvalda í þeim. Höfuðmarkmið fiskveiðistjórnarlaganna var verndun og síðan vöxtur og viðgangur fiskstofna við landið. Ríkisstjórnarmenn segja að lögin hafi náð tilgangi sínum að því leyti. Staðreynd er: Allir aðalstofnar fisks á íslenskri fiskislóð virðast hafa látið stórlega á sjá undir núverandi fiskveiðistjórn. Í öðru lagi var meginmarkmið fiskveiðilaganna hagræðing í greininni. Ríkisstjórnarmenn guma mjög af hagræðingu í sjávarútvegi. Staðreyndin er: Flestöll útgerðarfyrirtæki af stærri gerðinni eru rekin með bullandi tapi þrátt fyrir gjafakvóta. Skuldir þeirra nálgast stjarnfræðilegar tölur enda gripdeildarmennirnir í greininni búnir að draga út úr útgerðinni morð fjár sem þeim hefur tekist að skjóta skattfrjálsu úr landi og vænkast nú enn hagur þeirrar strympu við hrapandi gengi íslensku krónunnar. Gerð hefur verið könnun á brottkasti afla, en gífurlegt brottkast ber þetta kvótakerfi í skauti sér. Lengst af vildu sægreifarnir ekki kannast við neitt brottkast og sögðu slíkt umtal níð um sjómenn. Nú, þegar sannað hefur verið óyggjandi að um mikið brottkast er að tefla bregðast formælendur kerfisins við með því að segja að brottkast hafi ævinlega tíðkast á Íslandsmiðum. Það brottkast, sem í könnuninni kom fram er þó aðeins toppurinn á ísjakanum. Um áratuga skeið gaf íslenska þorkslóðin af sér yfir 400 þús. tonn á ári að meðaltali. Gjörkunnugir menn í sjávarútvegi telja að svipað magn af þorski sé drepið árlega þó aðeins séu flutt að landi 250 þús. tonn eða svo. Hinu sé öllu skilað aftur í sjó. Fyrir þjóðfélagi sem byggir á blekkingum og beinum ósannindum í höfuðmálum er illa komið. Í því er falin mikil hætta sem að okkur steðjar. Á síðari helmingi aldarinnar sem leið risu Íslendingar úr öskustónni og skipuðu sér á bekk með mestu velferðarríkjum heims. Það þurfti gjöfular auðlindir og djarfmannlegt framtak einstaklinganna til þess að það mætti takast á svo skömmum tíma. Aðalauðlindin sem að mestu leyti stóð undir öllum framförunum var sjávarauðlindin. Hana tókst að nýta með frjálsu framtaki einstaklinga. Það voru aflamenn sem áttu drýgstan þátt í þeim stórstígu framförum á Íslandi sem við búum við. Nú eru ungir framtaksmenn útilokaðir frá því að sækja í sína eigin auðlind. Fullyrt er að sjávarútvegur hafi fyrir daga kvótakerfisins ekki verið rekinn af viti og litlu skilað í þjóðarbúið þrátt fyrir þá staðreynd að hann væri undirstaða framfaranna. Þegar stjórnvöld og aðrir formælendur kvótakerfisins hafa þannig snúið staðreyndum við komast þeir að þeirri niðurstöðu að hagkvæmast sé að færa auðlindina örfáum útvöldum að gjöf. Allur lygavefurinn er síðan spunninn áfram í gríð og erg og lénsskipulag miðalda innleitt á Íslandi. Þeir sem séð hafa í gegnum blekkingarvefinn spyrja í forundran hvernig það megi vera að augu alls almennings skuli ekki opnast fyrir þeim ókjörum sem hér eru á ferðinni? Svarið er einfalt. Velflestir öflugustu fjölmiðlarnir ganga undir blekkingunni, annað tveggja vegna þrælsótta við stjórnvöld og beinna hótana þeirra eða af pólitískri þjónkun. Ríkisfjölmiðlarnir eru svínbeygðir undir stjórnvöld ella væri atvinna og afkoma starfsmanna í hættu eins og nú stendur í bæli ofurstjórnarmanna. En réttlætið mun sigra að lokum. Það hefur löngum og víða átt erfitt uppdráttar en á Íslandi getur gegndarlaust óréttlæti ekki þrifist til lengdar. Ég þakka þeim sem hlýddu og óska landsmönnum öllum góðs og gleðilegs sumars.

Góðir landsmenn. Við höfum orðið vitni að því hvernig ríkisstjórnarflokkarnir beita stöðugt valdi sínu í hverju málinu á fætur öðru á undanförnum mánuðum, vikum og dögum. Minni ég á framgöngu ríkisstjórnar í málefnum öryrkja, málefnum aldraðra og nú síðast gagnvart sjómönnum. Það hefur orðið til þess að öryrkjar, langveikir og ýmsir hópar aldraðra búa við lakari kjör hér en í ýmsum grannlöndum. Þessir hópar hafa ekki fengið hækkun samkvæmt lögum. Þar vantar enn sem nemur 3% að mati sérfræðinga. Á Íslandi eru lægstu umsamin laun of lág. Við í Samfylkingunni viljum afmá þennan smánarblett á íslensku samfélagi. Við teljum að orsök þeirrar harðvítugu deilu sem er á milli sjómanna og útvegsmanna og hefur stórðskaðleg áhrif langt út yfir þá hópa sem eiga aðild að henni sé á ábyrgð ríkisstjórnarinnar. Þeir reyna ekki að lagfæra orsökina. Góðir áheyrendur. Við höfum gert það upp við okkur að eitt brýnasta mál dagsins sé að vinda ofan af gjafakvótakerfinu. Þingflokkur Samfylkingarinnar er einhuga um nýja stefnu í fiskveiðistjórnarmálum. Þessi stefna var samþykkt einróma á 700 manna stofnþingi Samfylkingar síðasta vor. Þannig hefur Samfylkingunni tekist það sem öðrum stjórnmálaflokki hefur ekki tekist hingað til. Það er að vera einhuga um stefnu í sjávarútvegsmálum. Engar nýjar hugmyndir hafa komið fram hjá stjórnarflokkunum um hvernig megi ná sátt um þessi mál. Endurskoðunarnefnd um fiskveiðistjórnarlögin hefur engu skilað og hefur ekki náð neinum árangri varðandi það að ná svokallaðri víðtækri sátt eins og lofað var fyrir síðustu kosningar. Sátt Sjálfstfl. er greinilega fólgin í því að allt verði óbreytt. Framsóknarmenn tala um skattlagningu söluhagnaðar og aukinn byggðakvóta en engar tillögur liggja fyrir frá þeim. Málefni smábátamanna eru enn einu sinni í uppnámi. Nú er gert ráð fyrir að lög um kvótasetningu, svonefnds meðafla hjá krókabátum á aflahámarki taki gildi í haust. Engar tillögur eru uppi um hvernig ná má sáttum um þessi mál. Lögfesting mun leggja byggðarlög í eyði ef af verður. Ágreiningur innbyrðis milli smábátamanna hefur orðið kvótakóngum fagnaðarefni og ríkisstjórnin er ráðlaus og ekkert gerist. Þetta mál er algerlega á ábyrgð Sjálfstfl. Þeir geta ekki leyst vandann vegna innbyrðis ágreinings. Það eru einkum tveir landshlutar, Austfirðir og Vestfirðir, sem hafa goldið fyrir aðgerðaleysi ríkisstjórnarinnar í þessum málum. Tekjutap sveitarfélaganna þar er vegna mikilla búsetuflutninga til höfuðborgarsvæðisins í kjölfar þess að þar hafa aflaheimildir dregist mest saman. Þetta er vandinn í hnotskurn. Fólk er að flytjast af landsbyggðinni vegna þess að það missir vinnu og vegna lágra launa. Stefna Samfylkingarinnar byggist á jafnræði allra varðandi aðgang að veiðum. Þetta er sú leið sem skilar árangri. Þetta er sú leið sem verður að fara til að ná sáttum í þjóðfélaginu. Góðir landsmenn. Samfylkingin hafnar ekki grunnþáttum íslensks samfélags. Við ætlum að byggja á íslenskum og alþjóðlegum gildum samhjálpar og einstaklingsfrelsis. Við ætlum að gera samfélagið betra. Við ætlum að starfa með fólkinu í landinu að framtíð okkar sjálfra og komandi kynslóða. Góðir Íslendingar. Ég hvet ykkur öll til að valdvana sitjandi ríkisstjórn svo fljótt sem auðið er. Ég þakka þeim sem hlýddu. Góðar stundir.

Hæstv. forseti. Góðir áheyrendur. Ótrúlega miklar breytingar hafa verið á íslensku efnahagslífi undanfarinn áratug. Enn er unnið að umbótum sem munu til framtíðar skila sér í traustari tilveru okkar Íslendinga í landinu öllu. Markvisst hefur verið unnið að því að draga úr ítökum hins opinbera í atvinnulífinu. Einkavæðing í stað ríkisrekstrar og öflugur fjármálamarkaður í stað ríkisrekinna lánastofnana er það umhverfi sem við búum nú við. Ríkið mun nú alfarið draga sig út úr rekstri bankanna með því að Alþingi veiti heimild til sölu hlutafjár Landsbanka og Búnaðarbanka. Mikilvægur áfangi í einkavæðingu næst nú á þessu vori þegar afgreiddar verða heimildir til sölu á Landssímanum. Stefnt er að því að lokið verði við sölu á 49% hlutafjár á þessu ári. Það er almennt mat sérfræðinga á fjármálamarkaði að sú sala muni hafa jákvæð áhrif á hlutabréfamarkaðinn í landinu. Fullkomlega óeðlilegt er að ríkið sé í samkeppni við fyrirtæki á einkamarkaði og því mikil nauðsyn á sölunni til þess að eðlilegt ástand ríki í starfsumhverfi á fjarskiptamarkaði. Hlutverk stjórnvalda er að tryggja samkeppni og að nútímafjarskiptaþjónusta nái til allra landsmanna. Í tengslum við söluna er nauðsynlegt að áfram verði unnið markvisst að því að jafna kostnað og aðgang landsmanna að öflugustu og hagkvæmustu gagnaflutningsleiðum eins og tækni þróast á hverjum tíma, óháð vegalengd. Í samræmi við stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar er eðlilegt að nýta hluta af söluverðmæti Landssímans til að ná markmiðum um að upplýsingatæknin nýtist öllum landsmönnum sem best og að fjarlægðin frá höfuðborgarsvæðinu takmarki ekki samkeppnisstöðu fyrirtækja á landsbyggðinni. Einnig er nauðsyn á styrkingu annarra innviða samfélagsins. Hafa þar verið gefin fyrirheit um framlög til samgöngumála. Sala Landssímans styrkir þannig áform um framkvæmdir við jarðgöng á Austur- og Norðurlandi, sem nú er á vegáætlun með upphaf framkvæmdatíma á næsta ári. Þau markmið nást jafnframt með sölunni að greiða niður skuldir ríkissjóðs. Þó svo að við getum glaðst yfir mikilli lækkun skulda á næstgengnum árum má enn gera betur. Ekki eru efni til að aðskilja grunnnetið frá Landssímanum. Fyrir því liggja m.a. tæknilegar ástæður en sérfræðingar telja að aðskilnaður netsins frá annarri starfsemi mundi leiða til vandkvæða og erfiðleika í þróun þess með þeim afleiðingum að þjónusta við notendur versnaði. Þá mundi það rýra verðmæti fyrirtækisins verulega og hafa aukinn kostnað í för með sér fyrir notendur. Nú liggur fyrir Alþingi skýrsla um mat á árangri þeirrar byggðastefnu sem nú hefur verið í gildi í tvö ár. Ljóst er að víða hefur tekist vel til en jafnframt þarf að auka áherslu á atvinnuuppbyggingu og treysta umhverfi atvinnulífsins á landsbyggðinni. Nýting náttúruauðlinda er okkur nauðsyn til þess að færa okkur fram á veginn í byggða- og atvinnumálum. Unnið hefur verið að því með miklum krafti að undirbúa virkjunarframkvæmdir á Austurlandi og samninga um stóriðju við Reyðarfjörð. Nú þegar eru hafnar miklar framkvæmdir við vegagerð og annan undirbúning sem svo miklar framkvæmdir krefjast. Augljóst er að þegar svo risavaxið verkefni kemur til framkvæmda mun það hafa gífurlega jákvæð áhrif á efnahagslífið allt. Ekkert bendir til annars á þessari stundu en að stóriðjuáform muni ná fram að ganga. Stöðug endurskoðun er á okkar trausta velferðarkerfi. Aukin hafa verið framlög til barnabóta og nýbreytni er í rétti til fæðingarorlofs, sem hefur leitt til þess að hagur fjölskyldna í landinu hefur vænkast. Í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar var ákveðið að endurskoða almannatryggingakerfið og lögð sérstök áhersla á að bæta kjör þeirra sem hafa lægstar tekjur. Niðurstaða endurskoðunarnefndar liggur nú fyrir og mun Alþingi nú á vordögum væntanlega samþykkja tillögur í samræmi við þær niðurstöður. Unnið hefur verið í langan tíma að því að færa málefni fatlaðra til sveitarfélaganna en þrátt fyrir langan undirbúningstíma voru sveitarfélögin í landinu ekki tilbúin til að yfirtaka málaflokkinn. Einnig kom fram óeining í hagsmunasamtökum fatlaðra á lokastigum málsins. Það eru því vonbrigði að ekki skuli nást fram úrbætur í málefnum fatlaðra og að þjónusta við þá geti verið öll á einu stjórnsýslustigi. Aukinn fjöldi útlendinga vill flytjast til landsins, sem er vel, og ýmist vilja þeir starfa hér um lengri eða skemmri tíma. Því var nauðsynlegt að endurskoða þá löggjöf sem um útlendinga gildir og á þessu vori munu verða afgreidd hér á Alþingi ný og breytt löggjöf um útlendinga og einnig atvinnuréttindi þeirra. Allt réttaröryggi útlendinga mun skýrast og batna mjög með tilkomu þessarar nýju löggjafar. Unnið er að því að gera starfsumhverfi menningarmála á landsbyggðinni öruggara. Góð reynsla hefur orðið af samningi um menningarmál á Akureyri, stór og ánægjulegur áfangi náðist í vikunni þegar 16 sveitarfélög á Austurlandi undirrituðu samstarfssamning sín á milli um menningarmál og þau síðan sem einn aðili undirrituðu samstarfssamning við menntmrh. og fjmrh. um fyrirkomulag og fjárframlög til menningarmála. Þarna er stórum áfanga náð sem tryggir mun meira öryggi til þeirra fjölmörgu sem starfa að menningarmálum á Austurlandi. Mun þetta verða fordæmi í öðrum landsfjórðungum. Einnig var undirrituð viljayfirlýsing um framlög til menningarmiðstöðva í fjórðungnum. Það hefur jafnframt komið fram hjá menntmrh. að unnið er að útfærslu á hugmyndum um menningarhús í öllum landshlutum. Á nýlokinni ráðstefnu menntmrn. um menningarmál á landsbyggðinni var mikil áhersla lögð á nauðsyn þess að efla listmenntun á öllum skólastigum og sérstaklega í grunnskólum. Var þar sérstaklega rætt um nauðsyn þess að samþætta listmenntun inn í aðra kennslu. Þar kom einnig fram mikill vilji til aukins samstarfs á milli þjóðmenningarstofnana og þeirra sem vinna að menningarmálum úti um land, báðum aðilum til góðs og menningarstarfi í landinu til heilla. Góðir áheyrendur. Með íslensku þjóðinni býr mikill kraftur og hugkvæmni til að takast á við þá miklu möguleika sem nútímatækni býður upp á til að efla atvinnu og efnahagslíf okkar og með henni býr einnig mikill vilji til að hlúa að og efla menningu okkar og velferðarkerfi. Sá kraftur og vilji fær að njóta sín þegar rétt er að málum staðið á stjórnarheimilinu eins og nú er. --- Góðar stundir.

Herra forseti. Góðir áheyrendur. Við upphaf nýrrar aldar er okkur hollt að líta til baka og meta áhrif lagasetninga og stjórnvaldsaðgerða liðinna ára á þróun mannlífs, atvinnulífs og umhverfis hér á landi. Okkur hefur vegnað misvel á hinum ýmsu sviðum og oftar en ekki má finna skýringu á misgóðu gengi í löggjöf eða afgreiðslum Alþingis. Ábyrgð okkar er því mikil því að við erum núna að setja lög og taka ákvarðanir sem munu móta samfélag og lífsskilyrði hér á landi langt fram á komandi öld. Þegar vel árar á að vera jafnvægi í byggðum landsins, stöðugleiki í efnahagsmálum þjóðarinnar, næg atvinna og öryggisnet samfélagsþjónustunnar traust. Herra forseti. Hæstv. forsrh. heldur því fram að ríkisstjórnin hafi fært okkur þessi skilyrði á þeim sex árum sem hún hefur setið og svo muni verða áfram undir hennar stjórn. Hæstv. forsrh. neitar því að blikur séu á lofti í efnahagsmálum en forherðist í einkavæðingunni og stóriðjustefnan er orðin að trúarbrögðum. Til að bjarga völtu gengi krónunnar og halda uppi áframhaldandi hagvexti kann hæstv. ríkisstjórn ekki annað ráð en að selja sameiginlegar eignir okkar og þenja út stóriðjustefnu sína sem aldrei fyrr til að fá inn erlent fjármagn. Á þessu vorþingi er fyrirhugað að leyfa sölu Landsbankans, Búnaðarbankans og Landssímans. Hugur stjórnarliða stendur helst til að selja allt sem rekið er af hinu opinbera, þó er heilbrigðisþjónustunni haldið til hliðar að svo stöddu. Sú var tíðin að sjálfstæði þjóðarinnar stóð traustum fótum í banka allra landsmanna og síma allra landsmanna. Það þótti mikilvægt að treysta byggðina um allt land með því að efla þjónustu þessara stofnana. En nú er svo að sjá að okkur sé sama um hinar dreifðu byggðir og mætti ætla að það skipti ekki lengur máli hvort þjónusta við íbúa landsbyggðarinnar heldur áfram að skerðast því þannig mun það verða ef öll samfélagsþjónusta á að standa undir sér, hvort heldur fyrirtækin verða rekin í eigu íslenskra eða erlendra fjárfesta. Væri nú ekki skynsamlegt að læra af reynslu annarra þjóða og viðurkenna að einkavæðing almannaþjónustu hefur það fyrst og fremst í för með sér að þjónustan verður dýrari, hún verður óaðgengilegri og kemur færra fólki til góða? Herra forseti. Núverandi ríkisstjórn hefur ekki valið réttar leiðir til að viðhalda eðlilegum hagvexti og góðum lífskjörum hér á landi. Byggðir landsins eru flestar veikburða og þó eitthvað kunni að hafa dregið úr fólksflutningum til höfuðborgarsvæðisins þá eru fá merki þess að sú þróun sé að snúast við. Nei, herra forseti, til að snúa byggðaþróun á réttan veg þarf fyrst og fremst að efla þá starfsemi sem skiptir máli þegar fólk velur sér búsetu. Vel skipulögð samfélagsþjónusta, góðir skólar, öflug heilsugæsla, nauðsynleg þjónusta verslunar, banka og pósthúsa, allt eru þetta mikilvægar stoðir blómlegs mannlífs í byggðum landsins ásamt fjölbreyttri atvinnu og atvinnuöryggi. Ríkisstjórnin þarf að átta sig á því að ekki er nóg að bæta vegakerfið eitt og sér og kalla það byggðastefnu. Hún þarf að átta sig á því að markviss stefna í byggðatengdri menntun skilar sér betur til atvinnuuppbyggingar á landsbyggðinni en eitt risaálver. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð vill auka atvinnutækifæri um land allt með því að nota hreina, innlenda orkugjafa, m.a. til uppbyggingar í þeim atvinnugreinum sem þegar eru til staðar. Við viljum ekki nota þá takmörkuðu auðlind til mengandi stóriðju og eiga svo ekki lengur aðgang að henni þegar á þarf að halda til fljótandi eldsneytisframleiðslu vetnissamfélagsins. Herra forseti. Um þessar mundir liggur frammi til kynningar matsskýrsla Landsvirkjunar á fyrirhugaðri Kárahnjúkavirkjun þar sem Landsvirkjun réttlætir umhverfisspjöll af virkjunarframkvæmdum með meintum hagnaði af hugsanlegri álverksmiðju Reyðaráls. Áhrif samfélagslegra þátta, sérstaklega á Austurlandi, þjóðhagsleg áhrif og samanburður á kostum annarrar landnotkunar og atvinnuþróunar eru ekki skýr og er í raun ótrúlegt að reynt sé að réttlæta þau stórkostlegu náttúruspjöll sem þarna munu eiga sér stað ef af þessari virkjun verður. En ríkisstjórnin réttlætir fyrirhugaðar stórframkvæmdir með því að auka þurfi atvinnu og skapa fleiri störf á Austurlandi. Fullyrða má að ef jöfn og eðlileg atvinnuþróun hefði orðið á Austfjörðum hefði brottflutningur fólks ekki verið það vandamál sem við blasir. Við erum oft sögð tíu eða fimmtán árum á eftir þeim þjóðum sem við viljum helst bera okkur saman við því að við tökum oft upp úrelt kerfi þeirra. Stóriðja var svar áttunda áratugarins til að styrkja byggðir. Ríkisstjórnin á sem sé ekki annað svar en úreltar hugmyndir liðinnar aldar. Skotar, svo dæmi sé tekið, hafa lagt þá misheppnuðu stefnu niður, enda skilaði hún engum árangri. Reynslan frá Noregi er sú að næsta kynslóð á eftir álverksmiðjunni flytur burt. Í dag er næg atvinna á Austurlandi, samt flytur fólk og kalla þarf eftir erlendu vinnuafli. Vöxtur útflutnings í litlu, opnu hagkerfi eins og hjá okkur er mikilvægur til að halda uppi hagvexti. Sökum þess hve hagkerfið okkar er lítið þá er það viðkvæmt, sérstaklega fyrir stórum sveiflum í verðlagi. Af þeirri ástæðu er meira en varasamt fyrir okkur að auka hlutfall útflutnings á áli. Skellurinn í niðursveiflu getur orðið þjóðarbúinu dýrkeyptur. Betri árangur næst með því að styrkja stöðu íslenskra fyrirtækja til að þróa vörur til útflutnings á þeim sviðum þar sem við höfum góða þekkingu. Herra forseti. Núverandi sjávarútvegsstefna með samsöfnun kvóta til fárra staða hefur ein og sér haft hvað mest áhrif á fólksfækkun, sérstaklega á Austurlandi og Vestfjörðum. Þessi þróun verður að skrifast á hæstv. ríkisstjórn. Ekki mun sú lagasetning sem afgreidd var hér fyrr í dag um kjör og réttindi sjómanna treysta sjávarútveginn og búsetu í sjávarplássum né heldur auka veg og virðingu stjórnarliða sem í annað sinn á þessum vetri skirrast ekki við að brjóta mannréttindi með lögum frá Alþingi. Góðir landsmenn. Gerðir okkar í dag hafa áhrif á líf okkar á morgun. Ef við hlúum ekki að byggðum landsins með skynsamlegum hætti nú njótum við ekki gæða þeirra í framtíðinni. Ef við fórnum náttúru landsins í dag njótum við hennar ekki á morgun. Ég þakka þeim sem hlýddu. Góðar stundir.

Hæstv. forseti. Góðir landsmenn. Rístu og sýndu sæmd og rögg, sól er í miðjum hlíðum. Dagsins glymja hamarshögg, heimurinn er í smíðum. Eldhúsgluggi eða skjár Alþingis er opinn í kvöld. Ný öld heilsar með einum besta vetri um árabil, vorið og sumarið eru heillandi tímar fram undan. Bjartsýni og trú er afl hins hamingjusama, kraftmikla manns. Ég kem inn í stofu til þín í kvöld, ég tala fyrir hönd Framsfl. Nú eigum við sex ár að baki í ríkisstjórn. Ég segi sex góð ár. Hvað hefur gerst á sex árum? Unga fólkið vitnar um tækifærin. Þau eru önnur og fleiri. Lífskjörin hafa batnað. Það hafa orðið til 15 þús. störf á Íslandi á þessu tímabili. Það er atvinna fyrir alla. Íslendingar hafa verið að flytjast heim erlendis frá. Það er mikill árangur og mikil breyting frá því sem var fyrir sex árum. Við framsóknarmenn erum stoltir af því að hafa lagt grunn að þjóðfélagi þar sem þegnarnir mæta nýrri öld, sókndjarfir og bjartsýnir. Stjórnmálin eru að þróast, stjórnmálaflokkarnir að breytast og mótast af nýjum stefnum og straumum. Stjórnmálamenn finna til í stormum sinnar samtíðar. Stjórnarandstaðan í þessu eldhúsi hefur valið sér það hlutverk að vera á öndverðum meiði í öllum framfaramálum síðustu ára. Forsætisráðherraefni Samfylkingarinnar minnir á vindhanann á burstinni sem snýst og snýst. Vinstri grænir eru gamalt vín á gömlum belgjum. Flokkurinn er þverklofinn. Annars vegar eru gömlu allaballarnir og kommarnir. Hins vegar er Hollywood-liðið. Vinstri grænir neita ábyrgð og séu tveir erfiðir kostir í einu máli velja þeir ódýrustu leiðina og eru á móti báðum. Þeir axla ekki ábyrgð. Framsfl. hefur alltaf haft manngildi ofar auðgildi og barist undir slagorðunum ,,Fólk í fyrirrúmi.`` Við viljum reka öflugt velferðarkerfi og kostnaðinn af því beri blómlegt atvinnulíf í landinu. Séu atvinnuvegirnir reknir með tapi minnka skatttekjur ríkisins og atvinnuleysi eykst. Þá verða minni fjármunir til ráðstöfunar til velferðarkerfisins. Við höfum jafnframt lagt á það áherslu að lögmál markaðar og frjáls samkeppni ríki í atvinnulífi landsmanna en velferðarkerfið sé í höndum hins opinbera. Hagnaðarvon er drifkraftur atvinnulífsins og markaðarins en mannúð og samkennd eiga að ráða ríkjum í velferðarkerfinu. Okkur hefur í tíð þessarar ríkisstjórnar tekist að gera þó nokkrar kjarabætur á högum þeirra sem verst eru settir. Framsóknarmenn telja að í þeim efnum verði að gera enn betur og munum við leggja á það mikla áherslu, enda lýkur baráttunni fyrir lítilmagnann aldrei. Töluverðar breytingar hafa verið gerðar á kerfi barnabóta til hagsbóta fyrir barnafólk. Þá hefur fæðingarorlof verið lengt og réttur feðra tryggður. Framsfl. hefur stóraukið fjármagn til heilbrigðismála og mun standa vörð um þann grunnrétt að Íslendingar eigi sama rétt til heilbrigðisþjónustunnar og menntunarinnar án tillits til efnahags, heilsufars eða búsetu. Við framsóknarmenn erum einarðir baráttumenn gegn voða fíkniefna og fyrir síðustu kosningar lögðum við mikla áherslu á að skorin yrði upp herör gegn þessum vágesti. Við lögðum áherslu á að varið yrði meiri fjármunum til þeirrar baráttu og töluðum um einn milljarð á kjörtímabilinu. Nú á miðju kjörtímabili hefur þessu marki verið náð en við munum gera enn betur. Varla hefur farið fram hjá nokkrum manni að t.d. í toll- og löggæslu hefur náðst mjög mikill árangur á undanförnu missiri. Atvinnustefna landbúnaðarins hefur mjög verið til umræðu á síðustu mánuðum. Í kjölfar sjúkdómshörmunga í Evrópu hlaut hún lof allra. Nú flagga þessir sömu menn öðrum fánum og meta einskis hið mikla framtak t.d. íslenskra garðyrkjumanna. Íslenskur landbúnaður er stöðug barátta við að beisla krafta náttúrunnar og breyta þeim í heilnæma gæðavöru. Ég finn sátt hjá þjóðinni um starf bóndans. Ég vil þakka allan þann stuðning. Mjög lífleg og á köflum undarleg umræða hefur staðið undanfarnar vikur um verðmyndun á grænmeti og ávöxtum. Ekki hafa sumir látið sig muna um að kenna ríkinu og þá helst þeim sem hér stendur um að verðlag á ávöxtum og grænmeti væri hátt hér á landi, jafnvel á ávöxtum sem ríkið leggur enga tolla á. Á vegum ríkisstjórnarinnar er nú unnið að því að leita leiða til að lækka verð á þessum nauðsynjavörum. Fyrstu tillögur um tollalækkanir hafa litið dagsins ljós. Baráttunni er ekki lokið. Auðvitað er mikilvægt að sjá hvernig verðmyndunin á sér stað, hvað hver tekur í sinn hlut, hvað smásalan tekur í sinn hlut, hvað heildsalarnir fá og hvað bóndinn fær. Auðvitað minnir sagan á Bakkabræður þegar þeir fóru í fótabaðið. Það þarf prik og berja í leggina. Þá dregur hver fæturna að sér og verður að viðurkenna hver er hans hlutur. Ég trúi því að við náum árangri í þessu erfiða verkefni. Hæstv. forseti. Fákeppni er alvörumál. Heilbrigð samkeppni knýr menn áfram til góðra verka. Því er brýnt að í smásöluverslun keppi fleiri en tvær keðjur. Rannsókn Morgunblaðsins bendir til að smásalan sé dýr og hörð í viðskiptum. Við Íslendingar eigum töfrandi land. Við eigum auðlindir til að fóstra stóra þjóð. En dýrmætasta auðlindin er duglegt fólk. Það er skylda okkar að gefa þessu fólki frelsi til athafna. Þannig verða barni þínu tryggð lífskjör og hamingja í landinu bláa. Sterkasta aflið til að byggja upp atvinnulíf er hugsjónaríkt fólk og sterkasta aflið gegn fákeppni eru lífeyrissjóðir fólksins. Þeir eiga að gegna stóru hlutverki þar sem ríkisvaldið hverfur út úr rekstri. Lífeyrissjóðir fólksins eiga 120 milljarða í fjárfestingum erlendis. Þeir eiga að vera stærstu aðilarnir. Þeir eiga 50--100 millj. til þess að taka við hlutverki ríkisins í atvinnurekstri. Kannski endar hv. þm. Ögmundur Jónasson í einhverju bankaráðinu. Góðir Íslendingar. Ég trúi á að við séum á réttri leið. Það er þessi stefna sem tryggir velferð og lífskjör til framtíðar. Bjartsýni og trú fylgir töframáttur. --- Góðar stundir.

Herra forseti. Góðir áheyrendur. Nú síðdegis voru sett dæmalaus lög hér á Alþingi sem afnámu rétt mikils meiri hluta sjómanna til þess að semja um kaup og kjör. Samningsréttur þeirra sem ekki voru í verkfalli eins og í Sjómannasambandi Íslands og Vestfirðinga í Alþýðusambandi Vestfjarða sem aldrei voru í verkfalli var einnig af þeim stéttarsamböndum tekinn. LÍÚ fær því ráðið með því að boða verkbann á sjómenn og neita að aflétta því að LÍÚ-þjónarnir í ríkisstjórnarflokkunum hér í hv. Alþingi afgreiða lög eins og þau eiga að vera að ósk lagapöntunarfélagsins LÍÚ. Það er meira en líklegt að ríkisstjórnin eigi síðar eftir að fá ávítur frá ILO, Alþjóðavinnumálastofnuninni, og að þessi dæmalausa gjörð sé brot á mannréttindasáttmála Evrópu. Við erum að ræða um stjórnarskrárvarinn rétt launafólks. Engan þarf að undra þó Alþýðusamband Íslands, heildarsamtök launþega, fordæmi þvílík vinnubrögð eins og hér voru viðhöfð í dag. Ég ætla að leyfa mér að vona að réttsýnir og skynsamir menn veljist í gerðardóminn sem lög voru sett um í dag, gerðardóminn sem að réttu er frekar stjórnsýslunefnd en dómur, og að meðalhófsreglu verði gætt og samningsréttur sjómanna verði ekki af þeim tekinn í hálfan áratug eins og gæti orðið ef mjög umdeildur kjarasamningur Vélstjórafélags Íslands yrði hafður til viðmiðunar. Hvað skyldi verða það næsta sem lagapöntunarfélagið LÍÚ tekur sér fyrir hendur að því er varðar starfsumhverfi í sjávarútvegi? Það liggur að sjálfsögðu fyrir hvað þeir vilja að ríkisstjórnin geri næst. Það á að koma böndum á þá skelfilegu frekju smábátasjómanna að vilja veiða fisk á grunnslóð sem verið hefur lífsbjörg margra sjávarbyggða eftir að stórútgerðarmennirnir í lagapöntunarfélaginu LÍÚ hafa selt burt frá fólkinu í sjávarbyggðunum atvinnuréttinn, óveiddan fiskinn í sjónum úti fyrir ströndinni. Að þessu sinni vilja þeir í lagapöntunarfélaginu LÍÚ alls ekki lög, ekki einu sinni að þeim lögum sem hefta eiga takmarkað veiðifrelsi smábátanna og kvótasetja þá í ýsu, steinbít og ufsa verði frestað um eitt ár. Nei, nú hentar það lagapöntunarfélaginu að engin lög verði sett. Þá fá þeir hjá LÍÚ nýja arðvænlega leiguliða sem verður gert skylt að leigja af þeim ýsuna, steinbítinn og ufsann sem stórútgerðarmennirnir í lagapöntunarfélaginu LÍÚ veiða hvort sem er ekki sjálfir. Þar með væri LÍÚ að græða á leiguliðum á smábátum og það má borga mikið í kosningasjóði stjórnarflokkanna fyrir að fá þá pöntun afgreidda. Þeim nægir ekki hjá LÍÚ að innheimta auðlindagjald af þeim fjölda sjómanna sem í dag hafa litlar aflaheimildir og eru leiguliðar þeirra stóru í lagapöntunarfélaginu. Það skyldi þó ekki verða að það yrði næsta afrek þessarar ríkisstjórnar, að sjá til þess að starfsumhverfi smábátasjómannanna sem haldið hafa uppi byggð í landinu verði ekkert breytt og þegar LÍÚ vill ekki fá lög þá verði sú framkvæmd líka látin fylgja eftir og lagapöntunarfélagið ráði því bæði hvort menn setja lög eða setja þau ekki. Hér á landi hefur að nafninu til verið rekin byggðastefna. Birtar eru áætlanir í byggðamálum og um að störfum eigi að fjölga úti á landi. En ekki fylgir nein framkvæmdaáætlun þessari stefnumótun, hvað þá fjármagn til að fylgja byggðastefnunni eftir. Íslenska byggðastefnan sem m.a. birtist í kvótabraskskerfi stórútgerðanna er í raun eyðibyggðastefna, hreinlega eyðibyggðastefna eins og hún hefur verið útfærð sem þarf að afnema sem allra fyrst. Ef ekki, verður enn á ný vegið að landsbyggðarfólki og íslenskum byggðum úti um landið.

Herra forseti. Góðir Íslendingar. Ætla mætti að landsmenn búi við sterka ríkisstjórn því stjórnarflokkarnir hafa mikinn meiri hluta á Alþingi. Stjórnvöld upplifa vald sitt mjög sterkt og beita því af þunga í samskiptum við stjórnarandstöðuna en ekki síður í athöfnum sem snúa að stofnunum og almenningi í landinu. Heilbrigðri og málefnalegri gagnrýni og umræðu utan úr þjóðfélaginu er ekki unað né faglegri umfjöllun sérfræðinga í stjórnkerfinu. Sérstaklega á þetta við um viðhorf eða skoðanir sem henta ekki afstöðu ráðamanna þá stundina. Ég ætla að nefna dæmi. Af nógu er að taka. Forstöðumenn ríkisstofnana boðuðu til fundar á síðasta ári. Hvert var umræðuefnið? Þeir vildu ræða um þá stöðu sína að mega ekki tjá sig faglega um málefni sem undir stofnanir þeirra heyra, ef sú faglega afstaða var ekki þóknanleg þeim sem valdið hefur. Þessi uppákoma vakti ekki umtalsverða athygli. Sama má segja um það þegar vísindasiðanefndin var leyst upp í kjölfar þess að synja Íslenskri erfðagreiningu um upplýsingar. Viðbrögðin urðu þá sterk þegar forsrh. líkaði ekki mat Þjóðhagsstofnunar á stöðu efnahagsmála. Mörgum brá í brún þegar skýr og einbeittur vilji forsrh. kom í ljós strax í kjölfarið um að leggja stofnunina niður. Dómsvaldinu var veitt ofanígjöf vegna kvótadóms. Og alþjóð veit hvernig samskiptin voru við Öryrkjabandalagið þegar hæstaréttardómur féll sem úrskurðaði þessum hópi óskerta tekjutryggingu. Það veldur öllu hugsandi fólki áhyggjum að þessi athyglisverðu dæmi eru allt of mörg til að vera tilviljun. Þau eru beinlínis sláandi þegar ýmsar ákvarðanir ríkisstjórnarinnar eru skoðaðar. Viðbrögðin í málum þar sem eðlileg og málefnaleg gagnrýni er höfð uppi á ríkisstjórnina eru engan veginn til sóma hjá þjóð með langa hefð fyrir virku lýðræði. Forsrh. gagnrýndi harkalega spá Þjóðhagsstofnunar í desember um að verðbólga yrði 6% á þessu ári. Hún mælist nú 5,5% milli ára og samkvæmt Seðlabankanum stefnir verðbólga í 5,7% á árinu, sem þýðir reyndar um 6% seinni hluta ársins. Þjóðhagsstofnun hafði bara allt of rétt fyrir sér. Þennan sannleika mátti ekki segja. Það er heppilegra að þegja. Forstöðumenn ríkisstofnana búa oft yfir upplýsingum sem geta verið afar óþægilegar fyrir stjórnvöld. Þeir hafa lært að það er betra að þegja. Vísindasiðanefndin mátti ekki neita Íslenskri erfðagreiningu um upplýsingar. Þar með skulu vísindamenn vita að það er betra að þegja. Skilaboðin til Öryrkjabandalagsins voru alveg skýr: Það hefði verið betra fyrir ykkur að þegja. Þessi framkoma ríkisstjórnarinnar tekur á sig alvarlegustu myndina þegar ráðherrar neita að horfast í augu við staðreyndir efnahagslífsins. Viðvörunum efnahagsstofnana allt síðasta ár um hættuástand fram undan í efnahagsmálum var ekki sinnt. Þegar Samfylkingin benti á þessar staðreyndir og gerði ábendingar Þjóðhagsstofnunar, Seðlabanka og OECD að sínum gerði forsrh. lítið úr viðvörunum og fjmrh. tók undir. Frá Seðlabankanum berast nú þær fregnir að nýtt met hafi verið slegið í skuldaaukningu þjóðarbúsins erlendis, að stöðugleiki fjármálakerfisins sé í hættu og verðtryggðar skuldir heimilanna hafi hækkað um 15 milljarða frá áramótum. Góðir tilheyrendur. Ef verðbólga er 6% í stað 2%, sem allar þjóðir keppa að, virkar hún svipað og skattar hefðu verið hækkaðir um 2%. Þegar gengi lækkar verða allar innfluttar neysluvörur dýrari. Að framlengja svokallað góðæri með umræðunni einni saman eru stjórnarhættir suður-amerískra ríkja. Há verðbólga þýðir að launin elta --- en bara seinna. Gamalkunnur vítahringur fer í gang. Að bregðast ekki við er að bregðast þeim fjölskyldum sem reynt hafa að sjá fyrir um útgjöld heimilisins, tekið ákvarðanir á grundvelli þess sem þær hafa milli handa, staðráðnar í að standa við skuldbindingar sínar. Að bregðast ekki við er óvirðing við þá þjóðfélagshópa sem báru uppi þjóðarsáttina á sínum tíma og gerðu hófsama kjarasamninga í vetur. Það er ekki sterk ríkisstjórn sem hagar sér svona. Það er ríkisstjórn sem að þingmeirihluta gæti verið sterk en er í reynd afar veik. Umræða sem byggir á frjóum hugmyndum, rannsóknum og eðlilegri gagnrýni er forsenda framfara í öllum lýðræðisríkjum. Ríkisstjórn sem óttast umræðu og beitir valdi til að halda henni niðri er veik stjórn. Góðir landsmenn. Stjórnmál snúast um hugmyndafræði. Og hana þarf að endurskoða í síbreytilegum heimi. Samfylkingin varð til vegna hugsjónar um sameiningu jafnaðarmanna og fyrir brýna þörf á endursköpun stjórnmálanna. Sigurganga jafnaðarmanna í Evrópu er slíkri endursköpun að þakka og því að þeir svöruðu kalli tímans. Samfylkingin byggir á jafnrétti og kvenfrelsi, sterku félagslegu réttlæti og virkjun markaðslögmála. Samfylkingin hefur sýnt það í verki að hún er reiðubúin að axla ábyrgð. Samfylkingin er merkisberi lýðræðislegrar þróunar sem þetta þjóðfélag þarf sárlega á að halda í dag. Og Samfylkingin mun svara kalli tímans. --- Góðar stundir.

Virðulegi forseti. Góðir áheyrendur. Íslenska hagkerfið hefur stækkað um 25% milli áranna 1995 og 2000. Lífskjör þjóðarinnar, alls almennings hafa batnað í sama takti. Þessi mikli hagvöxtur hefur reynt á þanþol efnahagslífsins og þess vegna þurfum við að ná betra jafnvægi í hagkerfinu. Það þarf að stilla eftirspurn opinberra aðila, heimila og fyrirtækja í hóf, það þarf að stilla betur strengi atvinnulífsins sem er framboðshliðin í hagkerfinu. Það þarf að stilla upp til frekari sóknar á næstu árum. Viðfangsefni hagstjórnarinnar er að sjá til þess að þetta jafnvægi batni. Mikilvæg breyting var gerð fyrir nokkrum vikum þegar gengi krónunnar var látið ráðast af markaði. Við það verður gengið virkara jafnvægistæki í efnahagslífinu. Ef við veltum fyrir okkur hagvextinum á næstu árum getum við velt því fyrir okkur hvað það mun taka mörg ár að stækka hagkerfið um önnur 25%. Það mun ráðast af því hvernig til tekst í atvinnulífinu. Það þarf að efla útflutning vöru og þjónustu, allar atvinnugreinar þurfa að ná betri árangri í alþjóðavæðingu, það þarf að leggja aukna áherslu á hagræðingu og framleiðniaukningu og það verður sífellt að styrkja og hlúa að innviðum hagkerfisins. Og hver skyldu nú vera helstu verkefnin í því sambandi? Forsrh. hefur lagt fram tillögur í skattamálum atvinnulífsins sem koma Íslandi á kortið í alþjóðlegu skattalegu samhengi. Það þarf að þróa áfram viðskiptalöggjöfina í víðum skilningi. Á undanförnum árum hafa verið unnin stórvirki í þá átt að setja nútímalöggjöf um starfsumhverfi atvinnulífsins og viðskipti og mikilvæg skref eru fram undan. Við þurfum að efla menntakerfið, gífurlegar breytingar hafa orðið á því sviði á undanförnum árum, sérstaklega á sviði æðri menntunar og fjarkennslu. Síaukinn áhugi og aðkoma einkaaðila er að því að veita menntun. Það er með stolti sem ég nefni Verslunarráð Íslands í þessu sambandi sem er með yfir 500 millj. kr. í eigið fé í menntastofnunum sem veita vel á annað þúsund manns menntun. Og það er með stolti sem ég ber þessi samtök saman við Bandalag starfsmanna ríkis og bæja sem undir forustu hv. þm. Ögmundar Jónassonar álítur það sitt helsta samfélagsverkefni að binda eigið fé í sumarbústöðum. Það er verkefni að ná stóriðjusamningum, ná samningum um stækkun Norðuráls og Reyðaráls og reisa tilheyrandi virkjanir. Það er sífellt viðameira og mikilvægara verkefni að tryggja réttindi okkar á erlendri grund. Alþjóðavæðingin byggir á samningum um réttindi fyrirtækja og einstaklinga við erlend ríki. Utanrrh. og hans menn hafa unnið gott verk á þessu sviði. Velferðarkerfið þarf að efla. Það er öflugt samkeppnistæki þegar ungir Íslendingar sem hafa menntast erlendis velja um það hvort þeir flytja aftur heim eða ekki. Þá skiptir máli að búa við góða heilbrigðisþjónustu og gott almannatryggingakerfi. Árangur okkar í atvinnulífinu og velferðarkerfinu hangir saman. Án öflugs atvinnulífs verður ekki öflugt velferðarkerfi og án öflugs velferðarkerfis fáum við ekki unga fólkið til landsins til þess að byggja upp atvinnulífið. Ýmis verkefni eru fram undan í byggðamálum. Skapa þarf verðmætari störf sem skila samkeppnishæfum tekjum fyrir íbúa landsbyggðarinnar, það er forsenda blómlegs mannlífs. Það þarf að endurskoða stjórn fiskveiða, það þarf að viðhalda ábyrgri stjórnun, sjávarútvegur þarf að þróast á hagkvæman hátt og það þurfa allir að fá sanngjarna möguleika til þess að ná árangri í rekstri. Bábiljur hv. þm. Guðjóns Arnar Kristjánssonar munu ekki rætast. Virðulegi forseti. Það flæða hér góð mál um þingsali. Ég nefni sölu hlutafjár ríkisins í ríkisbönkunum. Ég nefni heimildir til sölu hlutafjár ríkisins í Landssímanum. Ég nefni að sparisjóðir fái heimild til þess að breytast í hlutafélög. Ég nefni að samvinnufélög fái heimild til þess að breytast í hlutafélög. Ég nefni nýja löggjöf um Seðlabanka Íslands. Ég nefni heildarlöggjöf um opinber innkaup og opinberar framkvæmdir. Ég nefni ný vaxtalög. Ég nefni löggjöf um rafrænar undirskriftir. Ég nefni frv. til nýrra raforkulaga. Og ég nefni frv. til almannatrygginga. Virðulegi forseti. Ég nefndi áðan að við þyrftum að efla samkeppnishæfni íslensks atvinnulífs. Vinnustöðvanir eru ekki samkeppnistæki. Aðilar vinnumarkaðarins hafa mikil réttindi til þess að stöðva hjól atvinnulífsins. Þessum réttindum fylgir mikil ábyrgð. Það hefur ekki verið skemmtilegt verk að grípa inn í kjaradeilu sjómanna og útvegsmanna. Það hefur hins vegar verið nauðsynlegt. Fyrir hverja ríkisstjórn sem vill stjórna landinu með ábyrgð gagnvart almenningi er það nauðsynlegt. Það hljóta að vera takmörk fyrir hvað deiluaðilar í kjaradeilum geta látið sig almannahagsmuni litlu varða. Sjómenn hefðu þolað lengra verkfall. Mörg útgerðarfyrirtæki hefðu þolað miklu lengra verkfall. En þjóðin þarf á því að halda að sjávarútvegurinn skili eðlilegu framboði af gjaldeyri inn á gjaldeyrismarkaðinn. Með því að skrúfa fyrir framboð á gjaldeyri frá sjávarútveginum í svo langan tíma er verið að halda gengi krónunnar niðri og kynda undir verðhækkunum og lækka kaupmátt almennings. Inngrip í þessa kjaradeilu var því orðin þjóðhagsleg nauðsyn. Virðulegi forseti. Nú eru mörg heimilin og fyrirtækin að spá í framtíðina eftir eitt glæsilegasta uppgangstímabil sem við Íslendingar höfum lifað. Margir hafa gengið of hratt um gleðinnar dyr og misreiknað sig í neyslu og fjárfestingum. Því skiptir máli að við notum tækifærið til að læra og draga réttar ályktanir fyrir framtíðina. Við höfum alla burði til þess að ná meiri árangri og það er á okkar valdi að halda stöðu Íslands í hópi mestu velmegunar- og velferðarríkja.

Virðulegi forseti. Góðir landsmenn. Ég vil byrja á að þakka bæði fulltrúum Sjálfstfl. og fulltrúum Framsóknar fyrir þá miklu athygli sem þeir veita okkur í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði. Það hlýtur að benda til þess að við séum verðugir andstæðingar og viljum hafa sýn sem er öðruvísi en þeirra. Er það ekki? Sjálfumglaðir stjórnarsinnar hér hafa sjálfsagt efni á því að skensa aðra og halda og segja að það sem þeir eru að gera sé best. En er það svo? Eru ekki tvær hliðar á öllum málum? Er það svo að hlutirnir séu með þeirri glansmynd sem dregin er upp hér í orðræðum bæði framsóknarmanna og sjálfstæðismanna? Góðir landsmenn. Við skulum átta okkur á því að sú velgengni sem stjórnarherrarnir guma af er keypt dýru verði. Hún er keypt því verði að hér er verið að gjörbreyta á örfáum árum samfélaginu Íslandi, sem í áratugi hefur byggst á jafnrétti og félagshyggju, en hér sitja fulltrúar markaðsvæðingarflokkanna og eru hreyknir af því. Til hvers leiðir sú stefna sem þessir menn eru að fara? Það vita menn en þjóðin er fyrst að finna hitann af stefnunni núna með fullum þunga eftir sex ár. Það er einkavæðingarstefnan. Hvernig er hrunadansinn, hvernig er góðærið fjármagnað? Er það ekki að hluta til fjármagnað með sölu á silfri þjóðarinnar? Og það á enn að selja. Er það ekki það sem er í gangi? Framsóknarmenn í samvinnu, taglhnýtingar sjálfstæðismanna, vinna hörðum höndum að grundvallarbreytingum á þjóðfélaginu Íslandi sem við höfum verið svo stolt af hingað til, rík þjóð, vel menntuð, og það er grunnurinn sem byggt er á. Það er sá grunnur sem farið er í á breytingaskeiðinu. Við skulum átta okkur á því að tíu ára ferill er ekki langur ferill í pólitík. Og þegar þetta skeið verður gert upp eftir tíu ár af sagnfræðingum, þá er ekki eins víst að þessi mynd verði svo glæst sem menn lýsa henni núna. Á öllum sviðum samfélagsins er verið að breyta um takt í rólegheitum. Sala ríkisfyrirtækja og smám saman, hægt og bítandi, er verið að bora sig inn í grunnþjónustuna sem allir eiga að eiga jafnan rétt að og hefur verið þjóðarsátt um hingað til, sjúkrahúsin, öldrunarþjónustan, umönnunin, allt er falt, allt er falt fyrir nýja tíma. Og það er þetta sem meginágreiningurinn snýst um. Góðir landsmenn. Ég frábið mér að þeir sem stjórna ferðinni núna geri lítið úr okkur hinum sem höfum aðra sýn og viljum gera hlutina öðruvísi. Ég er stoltur af því fyrir hönd míns fólks í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði að við stöndum vörð um hin íslensku gildi sem við höfum verið stolt af í áratugi, að byggja upp samfélag sem byggir á félagshyggju og jafnrétti. Það er ekki markaðssamfélag. Grunnstoðir samfélagsins eiga að vera á jafnréttisgrundvelli fyrir alla Íslendinga. Virðulegi forseti. Ég hef lokið máli mínu. Góðir landsmenn, góðar stundir og gleðilegt sumar.

Herra forseti. Góðir áheyrendur. Vorið er tími bjartsýni og eftirvæntingar, vorið er tími undirbúnings, sáningar og vonar um góða uppskeru. Ríkisstjórn Sjálfstfl. og Framsfl. hefur sáð og uppskorið vel fyrir íslenska þjóð þau sex ár sem við höfum verið við stjórn þessa lands. Það býr kraftur og frumkvæði í íslenskri þjóð. Frumatvinnugreinarnar eru grundvöllur velferðar okkar og að þeim ber að hlúa. Ef frumatvinnugreinarnar ganga ekki gerist lítið í þjóðfélaginu. Í orðum mínum í kvöld ætla ég að benda á ýmislegt sem er að gerast og skapar íslenskri þjóð möguleika til viðbótar því sem fyrir er því að oftast segja stjórnarandstæðingar ,,það verður bara að gera eitthvað annað`` þegar þeir standa frammi fyrir nýjum möguleikum. Það hefur komið vel fram í ræðu í kvöld. En það er sannarlega margt spennandi í deiglunni á Íslandi í dag. Viss tilhneiging er til þess að líta á Ísland sem einhæft land, líta á okkur eingöngu sem orkustöð og forðabúr. Vissulega eru möguleikar á framleiðslu grænnar orku miklir og þá ber að nýta af skynsemi. Komið hefur fram að Ísland er í fremstu röð þjóða í framleiðslu á ýmsum tækjum og hugbúnaði sem snertir sjávarútveg, líftækni og heilsutækni. Þessar vörur seljum við um allan heim. Lykillinn að þessu er menntun, þróunarstarf og markaðssetning. Menntun og góðir skólar eru grundvöllur framfara á Íslandi. Það vekur hjá okkur þjóðarstolt að fylgjast með Íslendingum sem eru að spjara sig á heimsmælikvarða. Það á við um íþróttafólkið okkar og tónlistarmennina sem við köllum stundum poppara. Í þessu felst gríðarleg landkynning. Sú landkynning hefur þegar skilað sér. Ísland er orðið virt land tónlistar og kvikmyndaiðnaðar, þessum staðreyndum er vert að gefa gaum. Hnattvæðingin hefur mikið að segja. Ísland er ekki lengur einangruð þjóð langt úti í Atlantshafi heldur þátttakandi í samfélagi þjóðanna, bæði hvað varðar efnahagsmál, háskólamenntun, menningu og ýmsa aðra þætti. Ferðaþjónusta er vaxandi atvinnugrein á Íslandi. Menningartengd ferðaþjónusta hefur verið að ryðja sér til rúms, t.d. er Njáls saga orðin ný auðlind á gömlum grunni, það sést best á heimsóknum Íslendinga og útlendinga í Sögusetrið á Hvolsvelli. Á sama hátt er fjöldi annarra setra í landinu með ýmis séreinkenni. Byggðasöfn landsins hafa rutt þessa braut, t.d. byggðasafnið í Skógum. Starfsemi Bláa lónsins er gott dæmi um heilsutengda ferðaþjónustu. Miklir möguleikar eru á heilsutengdri ferðaþjónustu í Hveragerði, t.d. í Heilsustofnun Náttúrulækningafélagsins. Engir eru betur til þess fallnir en íslenskir kjötiðnaðar- og matreiðslumeistarar að kynna íslenskar matvörur hér heima og á erlendri grund. Störf matreiðslumeistara eru stór þáttur í ferðaþjónustunni. Frábær árangur kjötiðnaðar- og matreiðslumeistara í erlendri keppni er aðdáunarverður. Við eigum að nýta okkur krafta þessara manna betur í sambandi við útflutning á lambakjöti. Þrátt fyrir nýjar atvinnugreinar verðum við að auka útflutningstekjur okkar miðað við þær kröfur sem við gerum til velferðarkerfisins. Heilbrigðis- og félagsmálakerfið okkar er eitt það fullkomnasta í heiminum. Á Íslandi er gott að búa. Skemmtilegt er að fylgjast með hliðarbúgreinum í landbúnaði svo sem landshlutabundnum skógræktarverkefnum og verkefnum landgræðslunnar ,,Bændur græða landið``, hestamennsku o.fl. Í gegnum þessar búgreinar tengjum við saman þéttbýli og dreifbýli því að við erum auðvitað ein þjóð í einu landi. Samkeppnin er á milli Íslands og útlanda. Við landsbyggðarfólk megum ekki tala eins og Reykjavík sé einhver ógnvaldur. Við eigum að draga fram kosti þess að búa úti á landi því að þeir eru auðvitað fjölmargir. Ef æskan bregst þeirri ættjörð sem henni var gefin, er ekkert í heiminum til sem bjargar því landi. Þannig orti Guðmundur Böðvarsson í ljóðinu Bifröst. Það varð á margan hátt bylting í íslensku samfélagi þegar Framsfl. kom aftur til valda á Íslandi. Ríkisstjórnin hefur áorkað miklu á þessum tíma. Þannig höfum við eytt atvinnuleysi, við höfum stóraukið kaupmátt launa, við höfum aukið hagvöxt, við höfum rýmkað fæðingarorlof, við verjum meiri peningum til almannatrygginga og við verjum meiri peningum til forvarna. Þetta gerist ekkert af sjálfu sér. Framsfl. hefur staðið við fyrirheit sín og metnaðarfull markmið. Oft er ég spurður hvers vegna Framsfl. sé í samstarfi við Sjálfstfl. Úrslit kosninga til Alþingis hafa ekki boðið upp á annað. Samfylkingin er eins og olíulaust fiskiskip. Skipstjórinn gefur ordrur en áhöfnin er ósjálfstæð. Um lélega skipstjórnarmenn er stundum sagt að þeir séu bestir á bryggjunni. Vinstri grænir tala eins og þeir þekki ekki vélbátamenninguna enn þá. Þeir halda að tíminn standi kyrr. Kommúnisminn er hruninn og þeir hafa snúið sér að öðrum gildum sem fer þeim mismunandi vel. Afturhald, íhaldssemi og úrræðaleysi er stefna þeirra. Þeir eru eins og gamall handsnúinn grammófónn og spila sífellt sömu plötuna: Allir eru að gera það gott nema ég. Frjálslynda flokknum verður best lýst með eftirfarandi ljóðlínum eftir Davíð Stefánsson: Hart er að verða að híma undir vegg, og hafa verið gæðingurinn bestur. Ég sagði í upphafi máls míns að vorið væri tími bjartsýni og eftirvæntingar. Íslensk þjóð er bjartsýn og tækifærin eru okkar. Herra forseti. Ég hef lokið máli mínu. Ég þakka áheyrnina.

Góðir Íslendingar. Hér höfum við í kvöld fengið að hlýða á sýn stjórnarliða á öll þau góðverk sem þeir hafa að eigin sögn unnið á undanförnum árum. Flótti fólks af landsbyggðinni segir allt aðra sögu. Sum sveitarfélög í kjördæmi mínu á Vestfjörðum standa illa fjárhagslega vegna sölu kvótans í aflamarkskerfinu burt úr sjávarbyggðunum, fækkun íbúa í kjölfar þess að stærri skip og aflakvóti hvarf úr byggðinni. Í stað þess að stjórnvöld bæti skaðann af stefnu þeirra er á Vestfjörðum gerð krafa til þess að sveitarfélögin borgi uppsafnaðan vanda og skuldir vegna tómra félagslegra íbúða í kjölfar íbúafækkunar með því að selja sameign sína, Orkubú Vestfjarða, sameiginlega sameign sína. Vestfirðingar geta ekki sætt sig við að vera teknir í sérmeðferð vegna vanskila við ríkið vegna félagslega íbúðakerfisins. Sá vandi er á landsvísu og á að leysast sem slíkur. Sala Orkubús Vestfjarða er þvingunaraðgerð stjórnvalda og skemmdarverk gegn fólki í vestfirskum byggðum. Þingmenn Frjálslyndra flokksins munu styðja tillögur sem bæta hag aldraðra og öryrkja, hvort sem um er að ræða tillögur stjórnarliða eða stjórnarandstöðuflokka hér á Alþingi. Við höfum sjálfir flutt tillögur um bættan hag aldraðra og öryrkja en fengið til þess lítinn stuðning stjórnarliða. Hv. þm. Vilhjálmi Egilssyni finnst lítið til um það að launþegar í BSRB eigi aðgang að sumarhúsum í takmörkuðum frítíma sínum, en honum finnst hins vegar mikið til þess koma að lækka skatta á fyrirtæki. Svona er sýn þeirra sem vinna fyrir Verslunarráðið. Hún er öðruvísi en sýn launþega, hafið þið tekið eftir því? Hún er mjög mikið öðruvísi en sýn launþega í landinu. En við getum ekki gert mikið af því, hin, sem lengst af okkar ævi höfum verið launþegar. Góðir Íslendingar. Við munum áfram þurfa að vera vinnusöm þjóð og vinna mikið og oft langan vinnudag til þess að sjá okkur farborða. Ég legg til að við höldum því áfram ef við þurfum þess. Ég legg líka til að þrátt fyrir það að ýmislegt gangi okkur í móti þá séum við bjartsýn. Ég legg líka til að menn njóti sumarsins og gangi á guðs vegum inn í framtíðina. --- Góða nótt.