Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fyrir landbn. Nd. lágu tvö frv. um breyt. á lögum um dýralækna. Annað þessara frv. var komið frá Ed., en hitt frv. er flutt af hv. þm. Halldóri Blöndal og Árna Gunnarssyni. Þegar var rætt um þetta mál í Nd. tilkynnti minni hl., að hann mundi flytja brtt. við frv. það sem kom frá Ed., þ. e. leggja til að frv., sem var lagt fyrir Nd., kæmi sem brtt. við það frv. Landbn. sendi frv. hv. þm. Halldórs Blöndals til umsagnar til yfirdýralæknis og til búnaðarsambandanna í Suður- og Norður-Þingeyjarsýslu. Umsagnir þeirra voru á þá leið, að það væri nauðsynlegt að skipta þessu umdæmi í tvennt. Hins vegar kom fram að það eru allskiptar skoðanir um hvernig eigi að skipta þessu. Norður-Þingeyingar telja að skiptin að austan eigi að vera um Jökulsá á Fjöllum, en Suður-Þingeyingar telja eðlilegt að Öxarfjarðarhreppur tilheyri Austur-Þingeyjarþingsumdæmi. Enn fremur telur Búnaðarsamband Suður-Þingeyinga að eðlilegt sé að taka Hálshrepp undan Austur-Eyjafjarðarumdæmi og setja hann við Vestur-Þingeyjarumdæmi. Þar kemur líka fram að það leggur til, ef verður stofnað nýtt umdæmi með sérstökum dýralækni, að þá sé eðlilegt að hann sé búsettur annaðhvort á Stóru-Tjörnum eða Laugum. Yfirdýralæknir leggur aftur til að að norðan verði þetta eins og það er, þ. e. um Jökulsá á Fjöllum, en að Hálshreppur verði tekinn undan Austur-Eyjafjarðarumdæmi og settur við hið nýja umdæmi. Enn fremur segir hann að þeir muni vera eitthvað skrýtnir í landafræði, hv. þm. Halldór Blöndal og Árni Gunnarsson, því að þar stendur: Aðaldælahreppur norðan Hafralækjarskóla og vestan Fljótsheiðar, en yfirdýralæknir telur að þeir muni meina að þetta eigi að vera sunnan Hafralækjarskóla.

Hvað meinar þm.?

Nú veit ég ekki í raun og veru, það kann vel að vera að hv. þm. Halldór Blöndal vilji hafa norðurhlutann af Aðaldal í sambandi við Vestur-Þingeyjarumdæmi. En ég hygg að hann sé ekki betri í landafræðinni en það, að hann muni vilja hafa áframhald af Reykjadal og norður að Hafralæk, en ekki að það sé komið þannig fyrir honum að hann sé búinn að missa áttir þarna fyrir norðan eins og mér virtist hann vera búinn í þingsölum í gærkvöldi. Ég hef enn fremur rætt við formann Búnaðarsambands Suðurlands um þá breytingu, að lagt er til að þar sé sett upp nýtt umdæmi og það séu aðeins tveir hreppar í því nýja umdæmi. Ég mátti hafa það eftir formanni Búnaðarsambandsins, að hann teldi þessa skiptingu ákaflega vafasama. Það mundi ekkert sláturhús koma með þessu umdæmi, væri bæði með Selfossumdæmi og hinu umdæminu, en ekki með þessu nýja Flúðaumdæmi. Hann taldi mjög vafasamt með þessari skiptingu að nokkur dýralæknir fengist til þess að þjóna þessu umdæmi. Mér hefur einnig borist til eyrna og nefndinni að það mundu vera skiptar skoðanir líka um skiptin á Austurlandi, þeir í Reyðarfirði teldu það dálítið skrýtna ráðstöfun að setja sig með Norðfjarðarumdæmi og taka sig undan Egilsstaðaumdæmi. Hæstv. landbrh. kom á fund með nefndinni og skýrði frá því, að það væri víðar sem væru uppi óskir og rökstuddar kröfur um að það þyrfti að fjölga dýralæknum og breyta þessari umdæmaskipan og hann hefði nú ákveðið að skipa nefnd til að gera tillögur um breytingar á dýralæknalögunum og á umdæmaskiptingunni í landinu og væri stefnt að því, að þessi endurskoðun yrði búin og nýtt frv. liggi fyrir tilbúið í þingbyrjun í haust. Ég hafði samband við oddvitann í Hálshreppi um þetta mál. Hann tjáði mér að að sínu mati kæmi ekki til greina að breyta um ef dýralæknirinn ætti að sitja á Laugum eða Húsavík. Hins vegar væri dálítið annað mál ef hann ætti að sitja á Stóru-Tjörnum. Hann sagðist ekki hafa haft neina ástæðu til þess að ræða þetta í Búnaðarfélaginu og taldi þar af leiðandi að það þyrfti að athuga þetta mál betur. Ég hafði einnig samband við oddvitann í Öxarfjarðarhreppi. Hann sagði að stjórn Búnaðarfélags Norður-Þingeyinga hefði lagt til að þetta yrði óbreytt. Hins vegar væri bæði beint símasamband og betra við Húsavík og allar samgöngur. En þetta mál þyrfti að gerast upp í Búnaðarfélaginu þar. Þó að það væri persónuleg skoðun sin, að það væri eðlilegra og betra að það yrði með Húsavik. Hins vegar væri dálítið annað mál ef hann ætti að ákveða það öðruvísi en að hafa samráð. Þegar búið er að athuga þetta frá öllum hliðum sýnist meiri hl. einsýnt að leggja til að þessum frv. báðum sé vísað til ríkisstj. í trausti þess, að þessari endurskoðun verði flýtt og það verði hægt að lögfesta nýtt frv. fyrir árslok, því að það liggur ljóst fyrir að breytinga er þörf, bæði fyrir norðan og austan og sjálfsagt í Arnessýslu líka, þó að ég þekki það ekki eins vel. En formaður Búnaðarsambandsins sagði að það lægi ekki svo mikið á þessu máli að það væri ástæða til að hrapa að neinu í þessu efni.

Formaður Búnaðarfélags hvar?

Búnaðarsambands Suðurlands.



Herra forseti. Ég mæli fyrir áliti minni hl. landbn. Nd. um frv. til l. um breyt. á l. nr. 35 23. maí 1975, um breyt. á l. nr. 30/1970, um dýralækna. Minni hl. hefur komist að þeirri niðurstöðu og leggur til að nokkrar breytingar verði gerðar á frv. eins og það kom frá Ed. Þar er um að ræða einfaldar viðbætur, þ. e. um skiptingu Þingeyjarþingsdýralæknisumdæmis, og leggur minni hl. til að sú skipting verði samþykkt sem fram kemur í frv. sem við höfum flutt, hv. þm. Halldór Blöndal og ég. Það var leitað álits yfirdýralæknis og beggja búnaðarsambanda, þ. e. Suður- og Norður-Þingeyjarsýslu, á þessu frv. Umsagnir allra þessara aðila eru jákvæðar. Umsagnirnar eru allar jákvæðar og það er eindregið mælt með að frv. verði samþykkt. Ég vil - með leyfi forseta - lesa hér upp úr bréfi frá aðalfundi Búnaðarsambands Suður-Þingeyinga sem ég hef undir höndum þar sem segir m. a.: „Landbn. Nd. Alþingis óskaði umsagnar BSSÞ um frv. til l. um breyt á l. um dýralækna, þar sem gert er ráð fyrir að skipta Þingeyjarþingsdýralæknisumdæmi í tvö umdæmi. Stjórn sambandsins samþykkti á fundi 6. apríl s. l. að mæla með þessari skiptingu, en benti jafnframt á að rétt kynni að vera að skoða það mál í víðara samhengi. Nú hefur aðalfundur fjallað um þetta frv. og komist að nokkru að annarri niðurstöðu. Hér er lagt til, að frv. verði samþ. óbreytt og án tafar. Þeirri ályktun er hér með komið á framfæri.“ Og með leyfi forseta hljóðar ályktun aðalfundar Búnaðarsambands Suður-Þingeyinga á þessa leið: „Aðalfundur BSSÞ 1981 lýsir stuðningi við fram komið lagafrv. um skiptingu Þingeyjarþingsdýralæknisumdæmis í tvennt og skorar á Alþingi að lögfesta frv. á yfirstandandi þingi.“ Þessi áskorun og þessi ályktun kemur eftir umsögn sem hér hefur áður verið nefnd. Þá vil ég - með leyfi forseta - fá að vitna til upplýsinga héraðsdýralæknisins, Bárðar Guðmundssonar, þar sem hann segir m. a.: „Í svo stóru héraði sem þessu, þar sem fjarlægðir eru miklar, getur einn dýralæknir ekki sinnt nema broti af því sem gera skal. Það hefur líka sýnt sig í þessu héraði, að þýðingarmikil eftirlitsstörf, svo sem árleg kúa- og fjósaskoðun, hugsanlegar fyrirbyggjandi aðgerðir gegn sjúkdómum, upplýsingaþjónusta og fræðsla hafa að miklu leyti verið vanræktar vegna tímaskorts hjá okkur, sem hér höfum starfað sem héraðsdýralæknar. Tel ég því brýna nauðsyn á því, að héraðinu verði skipt. Ég tel heppilegast að báðir verði búsettir á Húsavik. Þannig nýtast þeir best. Varðandi skiptingu héraðsins í tvö umdæmi tel ég heppilegt að skipta því í Austur- og Vestur-Þingeyjarþingsumdæmi um Fljótsheiði og Hafralækjarskóla þannig að í vesturumdæminu verði Bárðdælahreppur, þeir bæir vestan Fljótsheiðar, sem eru í Reykdælahreppi, og Aðaldælahreppur norðan Hafralækjarskóla.“ Hv. þm. Stefán Valgeirsson taldi að landafræði okkar félaga hv. þm. Halldórs Blöndals væri eitthvað „broguð“. En ég leyfi mér að treysta svo vel á héraðsdýralækninn að hann viti hvað hann er að fjalla um. Hann segir berum orðum hér og greinilega skrifuðum á hvítan pappír að þetta skuli vera norðan Hafralækjaskóla. En landfræðilegar deilur mun ég ekki fara út í. Það er alveg augljóst, að það verða ævinlega skiptar skoðanir um hvernig skipta beri dýralæknishéruðum og það er auðvitað löggjafans að skera úr um það, hvernig skiptingin verður, því að heima í héraði næst sjaldnast samkomulag um slíkt. Ég geri því ekki mikið úr þeim ágreiningi, sem fram hefur komið um skiptinguna, og legg þess vegna til að þetta frv. verði samþykkt. Ég get ekki farið mörgum orðum um þann hluta frv., sem kemur frá Ed., og verð raunar að treysta því, að Ed.-menn þ. e. landbn. Ed., hafi vit og þekkingu til þess að gera frv. þannig úr garði að bæði sé rétt og skynsamlega að málum staðið. Herra forseti. Ég tel ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þetta nál. né þetta mál í heild. Hér er um mikið hagsmunamál að ræða og er mjög nauðsynlegt og brýnt að flýta því, að unnt verði að fjölga dýralæknum í þessu héraði sem um ræðir, einfaldlega vegna þess að sá maður, sem þar er fyrir, héraðsdýralæknirinn, sem ætti að vera manna hæfastur til að meta þörfina fyrir aukna þjónustu við bændur, hefur lagt til að þetta verði gert. Og ég tek einhverra hluta vegna talsvert miklu meira mark á hans reynslu, þekkingu og skoðunum á þessu máli heldur en hugmyndum einstakra þm. um hvernig þarna skuli málum háttað.



Herra forseti. Eins og fram hefur komið er sú hugmynd að skipta Þingeyjarþingsumdæmi í tvö dýralæknishéruð komin frá bændum í Þingeyjarsýslu og frá dýralækninum á Húsavík. Þaðan er frumkvæðið komið og dýralæknirinn á Húsavík hafði um það samráð við annan dýralæknanna á Akureyri, þann sem hefur gegnt því í Hálshreppi, þannig að um þessa skiptingu, sem gert var ráð fyrir í frv., var að öllu farið eftir tillögum dýralæknisins. Þegar talað er um, að ég hafi misst áttir og þekki ekki bæi og hreppamörk í Aðaldal, Reykjadal eða Kinn, þá er með því verið að ætla dýralækninum á Húsavík að hann hafi ekki kunnugleika í þessum efnum. Ég verð því að harma að þau ummæli skulu hafa fallið hér í deildinni. Ég vil aðeins vekja athygli á því, vegna þess að hv. 2. þm. Norðurl. e. beitti þeim rökum varðandi Öxarfjarðarhrepp, að eðlilegra væri að Austur-Þingeyjarþingsumdæmi næði að Öxarfjarðarnúp vegna betri samgangna við Húsavík en við Þórshöfn, að hið sama hlýtur þá að gilda um Presthólahrepp og Fjallahrepp. Má vera að það séu hugmyndir hv. 2. þm. Norðurl. e. að taka þessa hreppa alla undan dýralæknisumdæminu á Þórshöfn. En ef það eru hans hugmyndir, þá eru þær ekki í samræmi við hugmyndir flokksbróður hans, Eggerts í Dal, sem hefur sent landbn. bréf, þar sem allt önnur sjónarmið koma fram. Um Hálshrepp vil ég aðeins segja það, að samgöngur allar liggja frá Hálshreppi til Akureyrar. Það er því afskaplega eðlilegt að oddviti Hálshrepps taki því ekki með þökkum ef á að kljúfa í sundur dýralæknisþjónustuna og póstþjónustuna, kljúfa í sundur dýralæknisþjónustuna og mjólkurflutninga, því að vitaskuld liggur betur við að meðul og annað berist til Hálshrepps frá Akureyri heldur en frá Húsavík, ég tala ekki um þegar Leiruvegur verður kominn. Ég ætla að vegalengdin frá Akureyri að brú á Fnjóská sé um 20 km, en um 60-70 km frá Húsavík, en bændur hafa einmitt lagt upp úr því, að vegalengdir séu sem skemmstar þar sem þjónusta dýralækna er kostnaðarsöm. Það er því mikið í húfi að dýralæknir sé sem næst þeim sem þjónustuna eiga að fá. Ég geri mér grein fyrir því, að það er hægt að vekja upp deilur um hvort rétt sé að annar dýralæknirinn sé á Stóru-Tjörnum, Breiðumýri eða Húsavík. Það er létt verk. Þeir, sem næst búa Stóru-Tjörnum, geta vel hugsað sér að dýralæknirinn sé þar. Þeir, sem næst búa Breiðumýri, geta vel hugsað sér að dýralæknirinn sé þar. Það gefur auga leið. En hitt vitum við, að dýralæknir á Breiðumýri er ekki hóti nær þeim í Kinn heldur en dýralæknir á Húsavík. Það er því ekki umhyggjan fyrir þjónustu við bændur sem er á bak við þær hugmyndir að stía í sundur þeim dýralæknum sem báðir mundu þjóna Þingeyjarþingi. Á Akureyri eru tveir dýralæknar búsettir. Erlendis hefur það þróast svo að smám saman hefur tekist mjög árangursrík samvinna milli tveggja dýralækna sem búsettir eru á sama stað, en betra þykir að hafa skýr mörk ef upp skyldi koma ágreiningur milli dýralækna. Inn í þetta mál blandast að engu leyti þau sjónarmið, að dýralækni langi til að gína yfir bæjum sem undir eðlilegum kringumstæðum ættu að heyra undir annan dýralækni. Það er þess vegna ekki um það að ræða. Ég hef borið þessa skiptingu undir bændur fyrir norðan, hringt í bændur í Suður-Þingeyjarsýslu og spurt þá hvort þessi skipting sé eðlileg, ekki síst eftir að ég heyrði undarlegar sagnir um það, að sitthvað væri missagt varðandi orðalagið „norðan Hafralækjarskóla“, og ber bændum saman um að mestu máli skipti að bæta dýralæknisþjónustuna. Þeir vitna til þess, að sauðburður stendur nú yfir, og tala um að dýralæknirinn sé ekki of sæll af þeim önnum sem hann er nú í. Það er því af brýnni þörf sem farið er fram á að fjölga dýralæknum. Ég hélt að ég mundi ekki lifa það varðandi bændur í Suður-Þingeyjarsýslu að jafnvel þótt Sjálfstfl. fengi til fulltingis við sig stuðning Alþfl. á Alþingi mundi Framsfl. standa fastur gegn því, að komið yrði til móts við bændur í vöggu samvinnuhreyfingarinnar að þessu leyti. En ég held að engum manni dyljist að hv. 2. þm. Norðurl. e. er svo mikið í mun, að ekkert mál nái fram að ganga varðandi hagsmuni kjósenda hans fyrir norðan nema hann sé þar flm., og hæstv. landbrh. sé svo mikið í mun að fá að fjölga dýralæknum á næsta þingi, að undir engum kringumstæðum megi vilji þingsins koma fram í þessu máli. Við sjáum, hvernig afgreiðslan var í Ed. varðandi fjölgun dýralækna á Suðurlandi og Austfjörðum, og vitum, að meiri hl. Alþingis er með þeirri fjölgun. Ég efast heldur ekki um að ef Alþingi starfaði í einni deild mundi meiri hl. vera fyrir fjölgun dýralækna fyrir norðan. Það er þess vegna um það að ræða, að einstakir menn í Nd. leggja á það ofurkapp að drepa þetta mál og hafa sem skálkaskjól í þeim efnum að ágreiningur sé fyrir norðan um búsetu dýralæknisins þó fyrir liggi að bæði Búnaðarsamband Norður-Þingeyjarsýslu og Búnaðarsamband Suður-Þingeyjarsýslu mæla með samþykkt frv. Ég vil vekja athygli á því, að í maímánuði hefst að öðru jöfnu undirbúningur undir næstu fjárlög, og ég tel, að það sé nauðsynlegt að heimild frá Alþingi um fjölgun dýralækna liggi þegar fyrir til þess að hægt sé að gera ráð fyrir henni í fjárlagafrv. þegar það verður lagt fram á næsta hausti. Það er jafnframt þýðingarmikið til þess að unnt sé fyrir þá, sem vildu setjast að fyrir norðan, að fá úr þessu skorið í tíma til þess að seinagangur Alþingis tefji ekki þetta mál. Ég vil svo að lokum segja það, að varla mundi það breyta miklu um skipan dýralæknisumdæma fyrir norðan þótt Öxarfjarðarhreppi yrði eftir á bætt við Austur-Þingeyjarþingsumdæmi ef það þætti henta. Það mundi engu breyta um nauðsyn þess, að tveir dýralæknar komi í Suður-Þingeyjarsýslu. Ef henta þætti á næsta hausti að flytja til búsetu annars dýralæknisins mætti gera það þegar í stað þegar þing kemur saman, en ég legg áherslu á nauðsyn þess allra hluta vegna að Alþingi taki þegar af skarið um skiptingu Þingeyjarþingsumdæmis. Beiðnin um það er ekki auglýsingamál einstakra þm. Frumkvæðið kom úr héraðinu sjálfu. Þeir, sem báðu um að frv. væri flutt, voru bændur í Suður-Þingeyjarsýslu og höfðu í höndunum bréf dýralæknisins um það. Ég vil svo að lokum segja það, herra forseti, að ég þakka fyrir að þetta mál fékk að koma á dagskrá þessa fundar. Enn er nægur tími til að málið fái hér þinglega meðferð ef vilji er til þess hjá einstökum þm. Ég trúi því ekki, að í máli eins og þessu haldi flokksböndin. Ég trúi því ekki, að stjórnarþm. bindi sig við þröngsýni einstakra manna í þessari deild sem vilja standa á móti framgangi nauðsynjamála fyrir bændur í þrem kjördæmum.



Herra forseti. Ég ætla ekki að fara að tefja þetta mál, en ég kemst ekki hjá því að segja hér nokkur orð samt sem áður. Það, sem ég var að segja áðan, er úr umsögn Búnaðarsambands Suður-Þingeyinga. Það er, Búnaðarsambandið, Helgi Jónasson formaður þess, sem leggur til að búseta þessa nýja læknis í vesturumdæminu verði annaðhvort á Stóru-Tjörnum eða Laugum. Ég ætla mér ekki þá dul að fara að segja fyrir um það, hvernig á að skipta þessum umdæmum þó að ég þekki nokkuð vel til þarna í mínu kjördæmi. Það verða aðrir að gera. Og það verða þeir að gera að mínum dómi sem búa þar en ekki hv. Alþingi. Mér dettur ekki í hug að ætla, þó að þetta frv. yrði að lögum á þessu þingi, að það verði kominn dýralæknir til starfa á þessu ári. Það er engin fjárveiting til þess. Það eru engar skiptar skoðanir um það og það er hreinn útúrsnúningur að halda því fram, að það hafi komið fram hjá mér eða nokkrum öðrum að þarna væri ekki þörf. Hún er bara víðar og hún er miklu víðar en í þessum þremur umdæmum sem hér er fjallað um. Ég veit um það, en ætla mér ekki að blanda mér inn í það frekar. Ég legg einmitt áherslu á að lögin verði endurskoðuð og umdæmin og að því ljúki þannig að þessi fjölgun eigi sér stað um næstu áramót, vegna þess að ég held að með því móti sé ekki verið að tefja málið, langt frá því, heldur að fá skynsamlega niðurstöðu. Ég gat um það, að ég hefði haft samband við formann Búnaðarsambands Suðurlands. Hann taldi vandséð að þetta væri sú rétta skipting, og hann sagði meira að segja annað. Hann sagði: Við erum ekkert betur settir að skipta þessu umdæmi, en fá svo engan til þess að þjóna því. Það er málið. Það er dálítið skrýtið, að hv. stjórnarandstæðingar eru í öðru orðinu að tala um að við séum að flaustra af frv. án þess að athuga þau nákvæmlega, en svo erum við aftur skammaðir fyrir það í hinu orðinu að við skulum ekki vilja lögfesta frv. þegar undirbyggingin er eins og hún er í þessu tilviki. Það getur vel verið að hv. þm. Halldór Blöndal ætli sér að hafa suðurhlutann af Aðaldælahreppi með austurumdæminu, en norðurhlutann aftur með vesturhlutanum. Ég hélt að þetta ætti að vera áframhald, vegna þess að Reykjadalur fylgir því að vestan og áframhaldið ætti að vera með því, en ekki að taka þarna spildu inn á milli. En þetta er kannske þeirra landafræði og þeirra tillögur.

Tillögur dýralæknisins.

En svona er flumbruhátturinn með öllu móti. Herra forseti. Ég lofaði að vera stuttorður og hef lokið máli mínu.



Herra forseti. Í sambandi við afgreiðslu á þessu máli vil ég gjarnan greina frá því, að ég hef ákveðið að á þessu sumri fari fram endurskoðun á dýralæknalögum, bæði á umdæmaskiptingu og eins samræming laganna og að fella lögin saman í eina heild. Um þessi efni hafa farið fram bréfaskipti á milli landbrn. og yfirdýralæknisembættisins og á þessu tel ég vera full þörf, vegna þess að ábendingar eða óskir hafa komið fram um að stofnuð verði ný dýralæknaembætti, bæði þau þrjú, sem hér hafa verið flutt sérstök frv. um á Alþingi, og eins önnur þrjú, sem ekki hafa verið flutt frumvörp um. Ég tel æskilegt og út af fyrir sig hyggilegt að þessi mál séu þannig athuguð öll í senn þannig að væntanlega verði um meiri yfirsýn að ræða. Og það er ásetningur minn, að frv., sem byggist á þeirri athugun, verði lagt fyrir þegar í upphafi næsta Alþingis. Ég skal ekki orðlengja þetta frekar, en taldi ástæðu til að greina frá þessu hér. En það verður jafnframt að gera sér grein fyrir því, að lög um ný dýralæknisumdæmi verða ekki virk án þess að til komi fjárveiting og menn fáist til starfa. Vonandi er að það gangi vel. Þetta kostar töluvert fé og þarf að vinna að því, að lögin komist í framkvæmd, með því að þeim verði fylgt eftir með fjárveitingu.



Herra forseti. Það er nú bráðum hálft annað ár síðan hæstv. landbrh. settist í þann stól, en í lögum segir að landbrh. skuli sjá um að dýralæknalögin séu samræmd og gefin út, en efndir á því hafa ekki orðið. Ég fagna því, að hann skuli ætla að reyna að standa sig eftir að ég hef borið fram fsp. hér á Alþingi um hvernig standi á þessum drætti. En hitt vil ég segja, að mér kemur ekki á óvart þótt hann reyni að bregða fæti fyrir frv. sem einhver af þm. Sjálfstfl. flytur. Ég vil svo segja það við hv. 2. þm. Norðurl. e., þegar hann talar um flumbruganginn í sambandi við landafræðina fyrir norðan, þá langar mig til að spyrja hann um það, hvort honum sé kunnugt hvar Sandsbæirnir eru og aðrir þeir bæir í Aðaldal sem þarna er talað um. Ég held að hann ætti að fara í huganum fram Aðaldalinn og beygja hjá Hafralæk vestur á bóginn, fara fram í Skriðuhverfið og athuga bæina þarna og velta því svo fyrir sér, hvernig skipta skuli. Héraðsdýralæknirinn komst að ákveðinni niðurstöðu, og ég heyri að hv. þm. hefur gaman af því að gera lítið úr honum. Ég skal láta héraðsdýralækninum eftir í góðu tómi, næst þegar þessi hv. þm. bregður sér austur fyrir Vaðlaheiði til þess að safna atkv. og til þess að sýna bændum þar hvað hann hefur staðið sig vel, að ræða við menn þar um þessa skiptingu. En hitt ætla ég að segja honum, að sú ræða, sem hann flutti hér áðan um flumbruganginn í sambandi við nýtt dýralæknisumdæmi í Þingeyjarsýslu, verður honum ekki metin til tekna, síður en svo. Það kom fram hjá hæstv. landbrh., að það þarf að huga að því í tíma að fá fjárveitingar til þess að hægt sé að stofna dýralæknisembætti. Þetta frv. er borið fram af brýnni þörf vegna þess að sofið hefur verið á verðinum varðandi fjölgun dýralækna. Það er fyrst núna sem hæstv. landbrh. hrekkur upp af Þyrnirósarsvefninum og boðar það, að hann ætli að láta endurskoða dýralæknaskipanina nú í sumar. En ef marka skal önnur loforð þessarar hæstv. ríkisstj., ef maður lítur á hvernig ríkisstj. gengur að koma sér saman um hvar virkja skuli, ef maður rifjar upp hvernig gengur hjá ríkisstj. að marka stefnu í iðnaðarmálum, ef maður athugar m. a. hvernig samstaðan var um fóðurbætisskattinn, ef maður lítur á eitt og annað sem þessa ríkisstj. varðar, hlýtur niðurstaðan að verða sú, að Alþingi getur ekki tekið alvarlega þó að þessi ríkisstj. segist ætla að beita sér fyrir einhverju á sumardögum eða ætli að skipa nefnd í mál. Það einfaldlega skiptir ekki máli. Ef hv. 2. þm. Norðurl. e. vill reynast vel bændum fyrir norðan, ef hann vill ekki bregðast þeim varðandi betri dýralæknisþjónustu, þá á hann að greiða þessu frv. atkv. sitt. Hann á ekki að bera fyrir sig einstaka menn fyrir norðan. Hann á ekki að reyna að gera tillögur norðanmanna í þessum efnum hlægilegar. Hann á að segja eins og rétt er og satt: Það er grundvallaratriði, að ákvörðun sé tekin í þessum efnum. - Ef hæstv. landbrh. vill fjölga dýralæknum í haust umfram það sem hér er lagt til, þá hann um það. En spurningin hér er um þetta: Ætlum við norðanmenn að standa saman um þetta mál og fara eftir vilja okkar umbjóðenda í verki? Það er um það sem þessi krafa er. Það er þess vegna sem hringt er að norðan og beðið um að þetta mál sé samþykkt. Það er þess vegna sem það var tekið fyrir á aðalfundi Búnaðarsambands Suðurlands. Og það er þess vegna sem formaður Búnaðarsambands Norður-Þingeyinga mælir með þessu frv. Ég skal svo ekki hafa um þetta fleiri orð að sinni. Það má vera að handjárnin haldi. Við verðum þá að freista gæfunnar, þegar þing kemur saman að nýju, að knýja þessa breytingu fram. Við verðum að vinna að málinu í sumar og láta þá menn, sem standa gegn því nú, verða fyrir þrýstingnum og finna að það er ætlast til þess, að a. m. k. þm. Norðurl. e. hafi ekki frumkvæði að því að standa gegn hagsmunamálum sinna kjósenda.



Herra forseti. Það er aðeins aths. við orð hv. síðasta ræðumanns. Hann sagði að ég hefði vaknað seint til þess að huga að þeirri endurskoðun sem ég hafði hér kynnt að ég mundi láta fram fara. Ég tók til máls við 1. umr. um frv. til l. um dýralækna í hv. Ed. fyrir nokkrum mánuðum og kynnti þar bréfaskipti, sem fram hafa farið á milli rn. og yfirdýralæknisembættisins, og þær fyrirætlanir, sem þessu eru tengdar. Því miður missti ég af framsöguræðu hv. 1. flm. frv. um dýralækna hér í hv. Nd. Þykir mér mjög miður að hafa misst af þeirri umr. því að ég hefði kynnt þessar sömu fyrirætlanir þar. Ég vildi aðeins láta þess getið. Þetta er mál sem hefur verið á döfinni síðustu vikurnar og síðustu mánuðina í rn., og samræming laganna, sem hv. þm. talaði um, var þar einnig í undirbúningi, en er frestað með tilliti til þeirra breytinga sem kunna að verða á lögunum við þá endurskoðun sem á döfinni er.



Herra forseti. Ég vil aðeins og eingöngu leggja áherslu á það sem ég sagði hér þegar ég mælti fyrir nál. minni hl. landbn. vegna þessa dýralæknafrv. sem hér liggur fyrir. Ég legg áherslu á að það verði samþykkt og vísa þar til álits aðalfundar Búnaðarsambands Suður-Þingeyinga, álits Búnaðarsambands Norður-Þingeyinga, héraðsdýralæknis og jákvæðra umsagna sem n. hafa borist um málið.



Herra forseti. Ekki skal úr því dregið, að frv. um listskreytingasjóð ríkisins er af virðingarverðri náttúru. En mig langar til að leita svara við því hjá hæstv. forseta, hverju það sætir um t. a. m. tvö frv. um Framleiðsluráð landbúnaðarins, annað flutt af nokkrum þm. Alþfl. og hitt af nokkrum þm. Sjálfstfl., það eldra er sennilega orðið tveggja mánaða gamalt, hverju það sætir að það er aftur og aftur tekið út af dagskrá og er ekki á þessari dagskrá. Það er alveg augljóst, þegar verið er að mæla fyrir nýjum frv. þegar svo er liðið á þing eins og nú, að það er ekki ætlast til að málið verði samþykkt. Það, sem skiptir máli, er að koma því í nefnd og senda það síðan út til umsagnar. Ég segi það sem flm. að því fyrra máli sem ég nefndi, frv. sem fjallar um Grænmetisverslun landbúnaðarins, að mér er auðvitað ljóst að það er ekki spurning um hvort það verði afgreitt á þessu þingi eða ekki, það er spurning um að koma því í nefnd og koma því þaðan út til umsagnar. Og nákvæmlega sama gildir auðvitað um það frv. sem hæstv. menntmrh. er hér að fara að mæla fyrir. Hann gerir sér væntanlega ekki vonir um að málið verði afgreitt sem lög á þessu þingi, heldur er málið lagt fram til kynningar, því er komið í nefnd og þaðan sent út til umsagnar. Ég verð að segja að þetta er algerlega óeðlilegur forgangur, sem hæstv. ráðherrar hafa fram yfir almenna þm. í þessum efnum, og þetta er frekleg misnotkun á dagskrárvaldi, að ryðja ekki aðeins til hliðar, heldur út málum sem eru orðin tveggja mánaða gömul hér í deildinni, en setja inn mál í staðinn. Það verður einhver lágmarkssanngirni að ríkja í niðurröðun á efni. Herra forseti. Ég er með engum hætti að tala hér gegn hæstv. ráðh. eða hans málatilbúnaði, en þetta er ósanngjarnt með öllu.



Ég vil í tilefni af þessu taka fram, að ekki er öll nótt úti enn og ég skal gjarnan athuga það, að þetta mál, sem hv. 9. þm. Reykv. minntist á, komi hér til umr. Ég mun leggja mig fram um það. Að vísu minnist ég þess ekki að hann hafi lagt sérstaka áherslu á þetta, en allt að einu, hann hefur rétt fyrir sér í því, að ekki á að ganga fram hjá málefnum, hvort heldur það er stjórn eða stjórnarandstaða, þótt menn megi að vísu ekki gleyma því hverjir ráða.



Herra forseti. Ég vil taka undir það sem hér var sagt. Alþingi starfar nú þannig að menn hafa naumast tíma til þess að kynna sér mál, og svo á af eintómri - ég veit ekki hvað á að kalla þetta - tilgerð að fara að mæla hér fyrir máli sem engum manni dettur í hug að einn einasti nefndarfundur verði haldinn út af. Ég held að það væri nær að fresta þessum fundi og gefa þm. tækifæri til þess að kynna sér betur þau stóru mál, sem ætlast er til að menn afgreiði fyrir helgina, heldur en vera að hlusta á einstaka ráðh. setja upp langar tölur af tómum hégómaskap um mál sem ekkert verður gert með, hvorki hér né annars staðar, á þessu þingi.



Ástæðan, að þetta mál var tekið fyrir, var sú, að ég þurfti helst að koma 4. dagskrármálinu til 2. umr. og frsm. þess máls er tepptur undir lóð. Hann er formaður í iðnn. hv. deildar og mér skilst að hann hafi sem mest að vinna þar að mikilvægum málum. Til þess vildi ég taka tillit, og því ætlaði ég nú að drepa tímann við það að hlusta hér á listskreytingatal, af því líka sem ég minnist þess, að hv. 6. þm. Reykv., flokksbróðir vor, minn og hv. skrifara, hefur flutt um þetta till. og talað fyrir því af drengskap miklum. Þess vegna hélt ég líka að það væri áhugamál gervalls þingheims sem hér væri á ferðinni.



Herra forseti. Ég ætla að nota orðalag hæstv. forseta og segja sem er, að ég mun ekki „setja á langar tölur“ að óþörfu, en mér þykir vænt um að hæstv. forseti sýnir þessu máli þann sóma að taka það á dagskrá og gefa mér tækifæri til að tala fyrir því. Eigi að síður skal ég ekki hafa á móti því, að þau mál, sem þm. bera hér fram, hafi fullan rétt á við þau mál, sem ég kann að flytja. En samt undrar mig nú eitt og annað af því sem hér hefur komið fram, ekki síst hjá hv. þm. Halldóri Blöndal í hans orðum hér, að hafa þau ummæli um þetta mál sem þarna er um að ræða. Ég hélt satt að segja að hann hefði nokkurn áhuga á því, að slík mál sem þessi kæmu til umr. Ekki vissi ég annað og kemur úr hörðustu átt þegar hann fer þessum orðum um þetta málefni áður en það kemur til umr. og er hér kynnt. En sem sagt, herra forseti, þetta mál er stjfrv. sem ég mæli hér fyrir og fjallar um Listskreytingasjóð ríkisins. Eins og fram kemur í 1. og 2. gr. frv., sem skýra þetta mál hvað best, er ætlunin að stofna sjóð sem hafi það markmið að fegra opinberar byggingar með listaverkum og þessi sjóður heitir Listskreytingasjóður ríkisins. Gert er ráð fyrir því, eins og segir í 2. gr., að tekjur sjóðsins séu árlegt framlag ríkisins og að framlagið nemi 1% álagi á samanlagðar fjárveitingar ríkissjóðs í A-hluta, eins og nánar er vikið að í 3. gr. þessa frv., og einnig vaxtatekjur og aðrar tekjur. Meginatriði málsins er það, að þarna er lagt til að stofna sérstakan sjóð sem beri þetta heiti, Listskreytingasjóður ríkisins, og að tekjurnar séu sem svarar 1% álagi á fjárveitingar til bygginga sem ríkissjóður stendur að einn eða með öðrum. Þetta málefni hefur lengi verið til umræðu og reyndar eru þegar í lögum ákvæði um þetta efni, þ. e. í grunnskólalögum. En því miður hefur þessi lagabókstafur verið nánast dauður bókstafur og þetta frv. er að mínum dómi þannig að vissa er fyrir því, að þá væri hægt að fara að framkvæma þá hugmynd sem margir hafa borið fyrir brjósti, að nokkurt fjármagn væri veitt til listskreytingar opinberra bygginga. Það tel ég vera meginkost þessa frv. Sannleikurinn er sá, að sá vandi, sem hefur verið á framkvæmd þeirra ákvæða sem finna má í grunnskólalögum um listskreytingu skólamannvirkja, liggur fyrst og fremst í því, að sveitarstjórnum er ætlað að hafa forgöngu og frumkvæði í þessum efnum. Það hefur ekki gengið og alveg áreiðanlega er miklu heppilegra að ríkisstj. eða menntmrn. hafi forgöngu í þessum efnum. En eins og ég segi hefur þetta málefni átt marga góða fylgjendur hér í hv. Alþingi, og ég vona að svo reynist enn. Jafnvel þó að þetta frv. sé komið nokkuð síðla fram þótti mér eðlilegt að það kæmi fram nú á þinginu og fyrir þinglok og að það næði því að komast til nefndar sem síðan gæti að nokkru fjallað um það, a. m. k. vísað því til umsagnar ýmissa aðila sem kunna að vilja láta sig varða þetta mál, því að að sjálfsögðu þarf að hyggja vel að því, sem í þessu frv. stendur, og ekkert metnaðarmál af minni hálfu að það fari algerlega óbreytt hér í gegn eða án þess að það fái fullkomlega eðlilega athugun. Ég held að aths., sem fylgja þessu frv., skýri það sjálft, og ég vísa til þess sem þar stendur. Ég bendi á það, eins og fram kemur í aths., að segja má að víðast hvar eða mjög víða í heiminum og þá alveg sérstaklega á Norðurlöndum er að finna þá stefnu sem örvar til listskreytinga opinberra bygginga. Dæmi um þetta má finna víðast á Norðurlöndum, reyndar alls staðar á Norðurlöndum, þó að Norðmenn skeri sig úr að ýmsu leyti í þessu efni og ríkissjóður þar leggi einna mest af mörkum af fjármagni í þessu skyni. Þar er fyrir hendi mjög myndarlegur sjóður sem gæti heitið á íslensku svipuðu nafni og hér er talað um: Listskreytingasjóður. Sama er að segja um Danmörk. Þar er líka til Listasjóður ríkisins, allöflug stofnun sem hefur með hendi svipaða starfsemi og hér er um að ræða og þó reyndar miklu víðtækari. Ég skal ekki fara öllu meira út í þessi efni, herra forseti. Hér er mörgu að sinna. Hins vegar þætti mér vænt um ef hv. þd. að lokinni þessari umr. vísaði málinu til 2. umr. og hv. menntmn.



Herra forseti. Ég vil taka það fram út af ummælum mínum hér áðan, að þau áttu ekki við efni þessa máls, heldur hitt, að sá er háttur á þessa síðustu daga að setja fótinn fyrir þau mál sem frá einstökum þm. koma ef þeir eru úr stjórnarandstöðunni, en hins vegar níðst á þingvenjum og almennu velsæmi gagnvart sumum málum ráðh. Varðandi þetta sérstaka frv. vil ég aðeins segja það, að eftir að núv. hæstv. menntmrh. settist í þann stól hafa framlög til myndlistarmála stórkostlega aukist og hann á verulegt hrós skilið fyrir afskipti sín af þeim málum. Og þó ég sé ekki í einstökum atriðum sammála um þetta frv., að svo stöddu a. m. k., þá vil ég samt fagna því, að það skuli fram komið og því frumkvæði, sem hæstv. menntmrh. hefur sýnt varðandi myndlistarmál.



Herra forseti. Iðnn. Nd. hefur fjallað um frv. um lagmetisiðnað og Þróunarsjóð lagmetisiðnaðarins með þeim breytingum sem Ed. gerði á því frv. Við fengum til fundar við okkur þá Heimi Hannesson framkvæmdastjóra Sölustofnunar lagmetis og Örn Erlendsson framkvæmdastjóra Triton hf., og lýstu þeir skoðunum sínum og svöruðu spurningum nefndarmanna. Nefndin leggur til að frv. verði samþ. eins og það kom frá Ed. Guðmundur G. Þórarinsson áskilur sér þó rétt til þess að styðja eða flytja brtt.