Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þegar þetta frv. var hér í d. til 1. umr., upplýsti atvmrh., í hverju þær breyt. á l. um kjötmat væru fólgnar, sem nú eru í frv. Landbn. hefur á fundi sínum athugað þetta mál. Að vísu voru tveir af nm., sem samtals eru fimm, fjarverandi sökum lasleika, en n. kom sér þó saman um að mæla með því, að frv. þetta yrði samþ. óbreytt. N. lætur í ljós, að hún sé fylgjandi þeim reglum, sem setja á um kjöt, sem selt er á innlendum markaði, og álítur þær eðlilegar og að það sé líka eðlilegt að vanda sem bezt til þessarar vöru á innlendum markaði. N. leggur því til, að þetta frv. verði samþ.



Herra forseti. Út af fyrir sig mundi ekkert vera við það að athuga, þótt jafnstrangar reglur séu látnar gilda um meðferð á kjöti, sem selt er á innlendum markaði og útlendum markaði. En eftir því, sem málið liggur hér fyrir, og samkv. meðferð á því í Nd., þá sýnist mér, að hér muni tilætlunin alls ekki vera sú að bæta hag neytenda frá því, sem verið hefur, heldur hljóti hún að vera einhver önnur. Það er vitað mál, að þegar kjöt er flokkað til útlanda, þá miðast verð þess og möguleikar til sölu við það, í hvaða flokk kjötið lendir. Við meðferð þessa máls í Nd. lagði form. landbn. það til, að bæta skuli við þessa gr. því, að gera skuli eðlilegan mismun á verði á kjöti, bæði til framleiðenda og neytenda. Eftir því, sem mér hefur skilizt, hefur þessi till. verið felld af Nd., enda kemur það heim við upplýsingar, sem ég hef aflað mér annars staðar frá, að ekki er farið að hreyfa við þessu kjötmati, sem hér átti að fara fram, og að þetta hefur ekki haft nokkur áhrif á verð eða flokkun kjöts til neytenda. Ég verð því að spyrja: Til hvers er verið að lögleiða þetta? Getur Alþ. verið þekkt fyrir að samþ. flokkun á kjöti, en fella jafnframt, að verðmismunur eigi að koma fram á betra og lakara kjöti? Hvað vakir fyrir Alþ. með setningu þessara laga, og hvað vakir fyrir atvmrh., sem lagði til, að málið færi gegnum d. og taldi nauðsyn á, að þetta næði fram að ganga, áður en sláturtíð byrjaði, úr því að ætlunin er sú, að þetta á ekki að hafa nein áhrif né koma að gagni fyrir neytendur? Hitt er annað mál, að lög um þetta efni breyta hér litlu og munu skv. áliti hv. Nd. ekki hafa áhrif á verð það, sem bændur fá fyrir kjötið. En það er gengið fram hjá ýmsu, sem miður fer um meðferð kjötsins, og má vera, að erfitt sé að leiðrétta það. Í núgildandi kjötmatslögum segir, að læknisskoðun skuli fram fara á kjötinu, ef það er ætlað til útflutnings. Er það verjandi að strangari heilbrigðisregiur gildi um meðferð þeirrar vöru, sem út er flutt, en hinnar, sem seld er á innlendum markaði? Og er það verjandi, eftir að farið er að halda verðlagi útflutts kjöts uppi með verðuppbótum? Ég get ekki séð, að það sé verjandi, og ef gera á neytendur rólega, þá er það fyrsta ráðið að láta þá fá betri vöru, bæta mat kjötsins, svo að þeir geti valið um til dæmis 1. eða 2. flokk, eins og hv. 1. þm. N.-M. lagði til. En sú till. var felld. Yrði þá að láta fram fara raunverulega skoðun á því kjöti, sem fara á til sölu innanlands. Mér hafa sem borgarstjóra borizt málaleitanir um eftirlit með meðferð kjöts og að komið yrði á strangri skoðun á því. Í 9. gr. kjötmatslaga frá 19. júní 1933 er gert ráð fyrir, að bæjarstjórnir hafi sérstakan stað, sem ætlaður sé til skoðunar á því kjöti, sem að er flutt ómerkt. Þessu ákvæði hefur ekki verið framfylgt, og eru það þó ekki mikil útlát að hafa slíkan stað. En ef honum á annað borð er komið upp, verður hann að koma að gagni, því að það er ekkert aukaatriði, að ekki skuli vera séð fyrir tryggri skoðun á því kjöti, sem neytt er innanlands, eins og hinu, sem selt er á erlendum markaði. Með leyfi hv. forseta ætla ég að lesa hér kafla úr bréfi, sem mér hefur borizt frá Félagi kjötverzlana í Reykjavík: „Okkur er iðulega boðin til sölu vara, sem ekki mundi vera álitinn mannamatur á erlendum markaði, enda getur hver sagt sér sjálfur, þótt aldrei hafi nálægt kjötsölu komið, hvernig t. d. frosið kjöt, sem er flutt utan af landi í kælilausu skipi, muni líta út hingað komið, ef það þarf svo að bíða hér svo og svo lengi uppskipunar - stundum af hernaðarástæðum, - og þar af leiðandi orðið frostlaust, - þá finnst okkur það ekki lengur boðleg vara við fyllsta verði. Einnig er það algengt, að kjöt sé blettað, sem orsakast af því, að frostið er ekki nógu mikið á geymslustað, svo og einnig, að kjötið er blóðugt og óhreint frá slátrun.“ Þetta segir nú í bréfi frá Félagi kjötverzlana, og má af því vera ljóst, að eigi er lögð næg áherzla á góða meðferð kjötsins, en sú hlið málsins kemur ekki fram í frv. Þetta er atriði, sem heyrir undir matvælaeftirlit ríkisins skv. l. frá 1936. Ríkisstj. á skv. þeim að hafa eftirlit kjötsins með höndum að þessu leyti. Nú segi ég ekki, að ríkisstj. hafi ekki viljað allt gott gera í þessu efni, en aðgerðir hennar hafa verið ófullnægjandi. Það er nauðsynlegt, að settar verði framkvæmanlegar reglur um meðferð kjötsins, þar sem ekki verður fram hjá því gengið, að henni er stórlega ábótavant. Ég vildi óska eftir nánari skýringum frá n., sem mælir með framgangi frv., um það, hvað fyrir flm. þess vaki þegar neytendurnir eiga ekki að fá að kaupa kjötið á mismunandi verði eftir gæðum þess. Það geta verið einhverjar huldar ástæður, sem liggja á bak við og ekki eru komnar fram. Mér hefði fundizt eðlilegt, að málið yrði tekið til nánari athugunar, áður en lengra er farið. Ég vil þó ekki gera það að tillögu minni, fyrr en ég hef heyrt hinar duldu ástæður, sem búast má við, að liggi á bak við.

Frsm. (Haraldur Guðmundsson) : Herra forseti. Heilbrigðis- og félagsmálanefnd er sammála um að bera fram brtt. við frv. um ríkisframfærslu sjúkra manna og örkumla. Áður en ég vík að efni till., þykir mér rétt að skýra frá því, að heilbr.- og félmn. hefur aflað sér upplýsinga hjá hr. Sigurði Sigurðssyni berklayfirlækni um fjárhagshlið þessa máls, og samkv. þeim upplýsingum hafa greiðslur vegna berklavarna árið 1942 numið, smbr. 17. gr., lið 1, a, b og c, rúmlega kr. 1.200.000.00. Greiðslur vegna kynsjúkdóma námu sama ár kr. 27.000.00. Greiðslur, sem inntar hafa verið af hendi vegna bráðabirgðaákvæðisins og annarra sjúkdóma en berklaveiki, holdsveiki og kynsjúkdóma, hafa numið kr. 672.000.00. Af þeirri upphæð er langmestur hluti vegna geðveikisjúklinga, eða um kr. 550.000.00. Vegna annarra sjúkdóma, sem styrkur er veittur til, hefur kostnaður numið kr. 120.000.00 á árinu. Af þeirri upphæð eru nærri kr. 70.000.00, sem sumpart er styrkur veittur til gerfilimakaupa og sumpart til sjúklinga, er að nokkru leyti dvelja í heimahúsum og að nokkru leyti á hælum. Það, sem þá er afgangs, eru styrkveitingar til sjúklinga, sem í raun og veru heyra undir lög um langvarandi sjúkdóma, en hafa að vísu ekki fengið nema lítinn hluta sjúkrakostnaðar síns greiddan. Alls hafa 49 menn hlotið styrk af þessu fé á árinu, sem skiptist þannig: 21 sjúklingur hefur fengið 30% af kostnaði 9 sjúklingar hafa fengið 45% af kostnaði 17 sjúklingar hafa fengið 60% af kostnaði 2 sjúklingar hafa fengið 80% v. sérst. ástæðna. Samkvæmt þessu má ætla, að sú hækkun, sem orðið hefur á þessum lið fjárl. verði til þess að fella niður bráðabirgðaákvæðin. Hækkunin hefur þó ekki orðið mikil beinlínis, ef miðað er við upphæðina kr. 120.000.00, en síðan hefur verðlag hækkað, svo að gera verður enn ráð fyrir nokkrum kostnaðarauka. Um það, hvað sú hækkun, vegna brtt., kann að nema miklu, verður ekki hægt að áætla um með neinum líkindum. Þess skal getið, að berklayfirlæknir hefur tjáð n., að engri styrkbeiðni hafi verið synjað með öllu nema af sérstökum ástæðum, eins og t. d. ef um ellisjúkdóma var að ræða, sem vart er hægt að telja til alm. sjúkdóma. Um brtt. a-lið vil ég segja það, að samkv. henni er lagt til, að málsgr. þeirri, er þar greinir, sé bætt við 4. gr. l. um ríkisframfærslu sjúkra manna og örkumla, en fyrri málsgr. þeirrar gr. er svo hljóðandi: „Nú hefur sjúklingur (sbr. 1. tölulið 1. greinar) verið úrskurðaður styrkhæfur samkvæmt lögum þessum, og á hann þá rétt á styrk úr ríkissjóði til greiðslu 4/5 kostnaðar við nauðsynlega og hæfilega langa dvöl í sjúkrahúsi eða hæli við hans hæfi, svo og alla viðeigandi aðhlynningu þar, þar með talin nauðsynleg læknishjálp og lyf, enda sé um að ræða slíkt sjúkrahús eða hæli, sem rekið er af ríkinu, eða sjúkrahús eða hæli, sem ráðherra hefur samið við um vist og greiðslur fyrir slíka sjúklinga, er þangað leita.“ Þar með er sagt samkv. gr. þessari, að sjúklingur eigi rétt á styrk úr ríkissj. til greiðslu 4/5 sjúkrakostnaðar, ef hann er úrskurðaður styrkhæfur, en um það segir 2. gr.: „Samkvæmt lögum þessum verður styrkur ekki veittur þeim, sem er svo efnum búinn eða framfærandi hans, að ætla má, að hann sé fær um að standast sjálfur kostnaðinn af sjúkdómi sínum eða örkumli, án þess að stofna afkomu sinni í tilfinnanlega hættu. Samkvæmt lögum þessum verður styrkur ekki heldur veittur til greiðslu kostnaðar, sem hlutaðeigandi á rétt á að fá greiddan samkvæmt lögum um alþýðutryggingar.“ Ef líkur eru til þess, að sjúklingur stofni afkomu sinni í tilfinnanlega hættu vegna sjúkrakostnaðar síns, verður honum úrskurðaður styrkur úr ríkissjóði til greiðslu 4/5 hluta sjúkrakostnaðar. Hins vegar hefur svo verið ráð fyrir gert í l., að annaðhvort greiði sjúklingur þennan 1/5 hluta sjúkrakostnaðar, sem á vantar, eða eins og algengt er, að sveit hans greiði fyrir hann fé þetta um stundarsakir, en krefji styrkþega síðan um þennan 1/5 hluta. Eftir þeim upplýsingum, sem n. hefur fengið, er mjög mismunandi, hversu langt er gengið af hálfu hinna ýmsu bæjar- eða sveitarstjórna að krefjast þessa 1/5 hluta, og er stundum gengið svo fast að sjúklingum, að þeir hafa haft fjárhagsáhyggjur, jafnvel meðan þeir hafa legið þjáðir. Að þessu athuguðu hefur n. orðið sammála um að leggja til, eins og a-liður brtt. greinir frá, þannig að framfærslusveit styrkhæfra sjúklinga greiði 1/5 hluta sjúkrakostnaðar. Um greiðslur þessar fer samkv. 66. gr. framfærslul., en hún kveður á um það, að sveitarstjórn er ekki heimilt að endurkrefja styrkþega um þessar greiðslur. N. álítur, að með þessu sé létt undir fjárhagsáhyggjur sjúklinga, ef úrskurður fæst um það, að sjúklingur sé styrkhæfur á annað borð. Nákvæmar upplýsingar um það, hve mikill hluti sjúklinga er styrkhæfur, liggja ekki fyrir. En ég held, að ég muni það rétt, að eftir því, sem berklayfirlæknir hefur tjáð okkur í n., séu af þeim, sem sækja um styrk vegna berkla, innan við 3%, sem eru ekki úrskurðaðir styrkhæfir. Einnig eru nokkrir berklasjúklingar, sem sækja alls ekki um nokkurn styrk, en um tölu þeirra er mér ekki kunnugt. N. er því á einu máli um það, að þessi breyt. sé gerð á l., eins og ég hef nú frá sagt. Við 2. umr. þessa máls barst aths. frá hv. þm. Barð. um það, hvort ekki sé athugunarvert að fella ekki niður málsgr. í bráðabirgðaákvæðinu, sem lýtur að rekstri holdsveikraspítalans á Laugarnesi. N. hefur ath. þetta mál nánar, og samkv. l. frá 1898, um holdsveika menn, er mælt svo fyrir, að kostnaðinn skuli greiða samkv. fjárl. Hins vegar telur n., að um það megi deila, hvort þessi l. séu í gildi eða ekki. Telur hún því rétt að taka þetta efnisákvæði úr bráðabirgðaákvæðinu upp í brtt., eins og segir í b-lið, þess efnis, að meðan holdsveikraspítalinn á Laugarnesi verður starfræktur af ríkinu, skuli holdsveikisjúklingar, sem þar eru vistaðir fyrir ráðstafanir hins opinbera, hafa þar að öllu leyti ókeypis vist á kostnað ríkissjóðs, eins og verið hefur. N. mælir einhuga með því, að þessar breyt. verði gerðar, sem brtt. greinir frá.