Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjh: og viðskn. hefur athugað þetta mál. Það var gerð grein fyrir því hér í framsögu af hæstv. ráðherra. N. leggur til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Síðan 2. umr. fór fram, hefur fjh: og viðskn. athugað nánar orðalag og efni 1. gr. frv., eins og ég gat raunar um, að n. mundi gera, í framsögu minni fyrir nál. N. hefur síðan kvatt á sinn fund tollstjóra og tollgæzlustjóra. Form. n. hefur einnig haft samráð við fleiri aðila varðandi þessa gr. N. varð ásátt um að leggja til nýtt orðalag á 1. gr. og flytur um það skriflega brtt. Greinin orðist svo: „Það varðar stjórnanda fars sektum, ef við komu fars frá útlöndum eru eigi gefnar upp á innsiglisskrá, eigi finnast í farinu né heldur er á annan hátt gerð viðhlítandi grein fyrir áfengis- og/eða tóbaksbirgðum, sem samkvæmt skýrslum tollyfirvalda á viðkomustað farsins erlendis hafa verið teknar um borð í farið þar og stjórnandi þess vissi eða mátti vita um. Sama gildir um birgðir, sem samkvæmt innsiglisskrá hafa verið geymdar meðal innsiglisbirgða farsins, enda sé um að ræða verulegt magn umfram nauðsynlegar og eðlilegar birgðir þess. Sömu refsingu skulu og þeir af áhöfn farsins sæta, sem undirritað hafa móttökuskilríki eða innsiglisskrá yfir slíkan varning“. Þetta er hin skriflega brtt., sem ég mun afhenda hæstv. forseta, er ég hef lokið máli mínu. Efnisbreytingar eru hér raunar ekki að öðru leyti en því, að bætt er inn orðunum „vissi eða mátti vita um“, þar sem fjallað er um skyldu stjórnanda fars til að gera viðhlítandi grein fyrir birgðum áfengis og tóbaks, sem samkvæmt staðfestum skýrslum tollyfirvalda hafa farið um borð í far hans í erlendri höfn. Það er rétt að benda á í þessu sambandi, að ákvæði 1. gr. þessa frv., sem verða mundi 2. málsl. í 69. gr. l. um tollheimtu og tolleftirlit frá 1969, eru í raun nánari útfærsla á þar tilgreindum þáttum þeirrar ábyrgðar, sem nú er lögð á herðar stjórnanda fars og annarra yfirmanna þess, með 4. málsgr. 60. gr. téðra laga, en þar segir, með leyfi hæstv. forseta: „Það varðar sektum samkvæmt lögum þessum, ef stjórnendur eða aðrir yfirmenn gera ekki það, sem í þeirra valdi stendur til þess að koma í veg fyrir ólöglegan innflutning með förum þeirra, eða vanrækja nauðsynlegt eftirlit í því skyni“. Ég skal svo ekki fjölyrða um þetta frekar, en ég vil að lokum bara árétta það, að það var alger samstaða í fjh: og viðskn. um þá brtt., sem ég hef lýst, og að tollstjóri og tollgæzlustjóri, svo og aðrir þeir lögfræðingar og embættismenn, sem rætt hefur verið við um þetta efni, eru þessari till. einnig samþykkir. Ég vil svo leyfa mér að afhenda hæstv. forseta till., því að fyrir henni mun þurfa afbrigði.



Herra forseti. Það er enginn vafi á því, að með þessu frv. er verið að herða gildandi lagaákvæði um það efni, sem gr. fjallar um. Sjálfsagt er enginn, sem ekki telur, að nokkuð megi gera til þess að reyna að fyrirbyggja ýmis lögbrot eins og hafa verið framin að undanförnu í þessum málum. En þó held ég, að Alþ. verði alltaf að gæta þess, að ekki sé farin sú leið að hengja bakara fyrir smið og kannske ákveða sekt saklausra strax í lagagreininni, þegar hún er sett. Ég fæ ekki séð annað, og þyrftu auðvitað hinir lögfróðu hér að upplýsa það, hvort að það er ekki rétt túlkun hjá mér, en síðari málsgr. í hinni skriflegu brtt. hljóðar á þessa leið, með leyfi forseta: „Sömu refsingu skulu og þeir af áhöfn skipsins sæta, sem undirritað hafa móttökuskilríki eða innsiglisskrá yfir slíkan varning“. Þarna sýnist mér verið að fastákveða, að þessir aðilar skuli sæta sömu refsingu og þeir, sem um er talað í fyrri hluta gr. Nú þekki ég það frá mínum gömlu dögum, þegar ég sigldi á slíkum skipum, hvernig vinnubrögðum í þessu er háttað. Það eru yfirleitt hinir lægra settu yfirmenn, sem stjórna lestun skips og móttöku slíks hluta farms og birgða skips, sem m.a. kemur af „tollfrílager“, bera það saman við pappíra, hvort tölurnar koma heim, og skrifa undir. Þetta gera þeir að sjálfsögðu í umboði æðsta manns skipsins, skipstjórans, - stýrimennirnir, þegar um varning fyrir skipið og bryta er að ræða, en hins vegar undirvélstjórar eða maður úr vélarúmi f.h. 1. vélstjóra, þegar slík vara kemur til vélarúms. Þessir menn hafa svo ekkert meira með þetta mál að gera. Það getur verið á eftir, að æðri mennirnir um borð taki þessar vörur af innsiglisskrá, gefi þær ekki upp, þegar komið er í næstu höfn, en samt sem áður segir síðari málsgr. þessarar lagagreinar, að þessir menn eigi að hljóta sömu refsingu og þeir, sem brotlegir gerast. Ég vildi nú biðja lögfróða menn hér, eins og ég sagði áðan, að athuga, hvort þetta sé rangt túlkað hjá mér og hvort þetta geti yfirleitt staðizt, áður en að d. samþ. frv. í þeirri mynd, sem það er nú.



Herra forseti. Ég vil taka undir það, sem hv. síðasti ræðumaður sagði, að við skulum varast það að semja þannig okkar tollalöggjöf, að bakari sé hengdur fyrir smið. En ég hef skilið síðari málsgr. þessarar brtt., sem n. hefur flutt, með þeim hætti, að átt sé við þá af áhöfn skipsins, aðra en stjórnanda farsins, sem taka á móti skilríkjum eða innsiglisskrá yfir slíkan varning. Það eru þessi orð: „slíkur varningur“, sem skírskota til þess, sem getið er um í fyrri gr., varðandi aðra áhafnarmeðlimi, sem taka á móti skilríkjum, sem þeim er ljóst að eru skilríki yfir áfengis- og tóbaksbirgðir, sem undir eðlilegum kringumstæðum eiga ekki að fara um borð í skipið. Það er undir þeim kringumstæðum, sem þessir aðilar mundu hljóta refsingu, þ.e. fyrir móttöku á skilríkjum eða innsiglisskrá yfir þann varning, sem fyrri málsgr. gerir ráð fyrir, að geti komið um borð í skip. Ef þeir taka á móti eðlilegum birgðum af áfengi og tóbaki fyrir skipið, er að sjálfsögðu ekkert við það að athuga. Ef þeir hins vegar taka á móti og undirrita skilríki, þar sem um er að ræða óeðlilegt magn af slíkum hlutum, og láta ekki af því vita, eru þeir þar með að baka sér refsingu. Það eru komin inn í þessa brtt. orðin: „stjórnandi vissi eða mátti vita um“ það, sem þar gerðist. Þetta gerir það að verkum, að það leggur örlitið ríkari áherzlu á, að vitneskja verði að vera fyrir hendi hjá stjórnandanum eða hlutirnir séu svo augljósir, að hann hafi mátt um það vita. Og síðari málsgr. er að mínum dómi þannig, að það sé fyrst og fremst um að ræða móttöku á skilríkjum eða innsiglisskrá yfir hinn óeðlilega varning af áfengi og tóbaksbirgðum, sem um borð í farið mundi koma.



Herra forseti. Það er aðeins ein stutt athugasemd út af orðum hv. 1. þm. Reykn. Hún er sú, að obbinn af þeim mönnum, sem falið er að gegna þessu starfi í erlendri höfn, þar sem þetta starf er nú venjulegast innt af hendi, hafa ekki minnstu hugmynd um, hvað eru nauðsynlegar og eðlilegar birgðir af áfengi og tóbaki. Ég er sannfærður um það, að meðalskammtur, sem kæmi um borð í t.d. farþegaskip, sem flytti um 220 íslenzka farþega, væri af ungtemplar í þessari stöðu, sem tæki á móti þeim birgðum, sem þá kæmu, talinn mjög óeðlilegur, þótt hinir vönu teldu það eðlilegt.



Herra forseti. Út af orðum hv. 10. þm. Reykv. skal ég fúslega viðurkenna það, að ég hef ekki stundað farsiglingar, svo að mér er alls ókunnugt um, hversu mikið magn af slíkum hlutum þarf um borð að koma. En ég held, að ef það er rétt, sem hv. þm. hefur sagt hér, geri þessi gr. það að verkum, að hún leggur ríkari ábyrgð á skipstjórnarmenn og stjórnanda fars og hans undirmenn að undirrita ekki skjöl, sem þeim er ekki ljóst, hvað þýða. Það er með þessu ákvæði verið að gera stjórnanda fars og öðrum mönnum í skipshöfninni grein fyrir því, að þeir verða að gera sér grein fyrir, hvað það er, sem þeir móttaka, og hvaða skilríki það eru, sem þeir undirrita. Ef þeir gera sér grein fyrir því, á ekki að vera nein hætta hér á ferðum, þ.e. a. s. að bakari verði hengdur fyrir smið.



Herra forseti. Við þetta frv. hefur komið fram brtt. á þskj. 741. Með þeirri till. er lagt til að gerbreyta um skipun stjórnar fiskveiðasjóðs. En eins og öllum hv. þdm. er ljóst, er það frv., sem hér liggur fyrir um breyt. á l. um fiskveiðasjóð, einvörðungu um tekjuhlið þeirra laga, sem þar er fjallað um. Það er sem sagt verið að gera ráð fyrir því að auka við tekjustofna fiskveiðasjóðs, en um aðra þætti löggjafarinnar er ekki fjallað í þessu frv. Það er kunnugt, að það hafa komið hér fram á Alþ. nokkrum sinnum áður ýmsar skoðanir um það, hvernig eðlilegast væri að skipa stjórn fiskveiðasjóðs. Ég hef m.a. verið í þeim hópi, sem hefur túlkað það, að annar háttur ætti þar að vera á en verið hefur með skipan stjórnarinnar. En ég tel óeðlilegt í sjálfu sér að fara að blanda því máli inn í það frv., sem hér er um að ræða nú. Ég vil því mjög fara fram á það við flm. þessarar brtt., að þeir fallist á að draga þessa brtt. alveg til baka. Það er auðvitað auðvelt að koma fram með till. um þetta efni síðar, t.d. strax á næsta þingi, og sjá þá, hvaða möguleikar eru á því að ná einhverju samkomulagi um breytingu á þeim reglum, sem í gildi hafa verið um skipan sjóðsstjórnarinnar. En það er hvort tveggja, að ég get ekki fallizt á þá till., sem hér liggur fyrir, og tel, að það sé óeðlilegt að setja hana inn í þetta frv.. sem hér er um að ræða. Því vil ég beina því mjög eindregið til þeirra, sem flytja till., og alveg sérstaklega til hv. 10. þm. Reykv., 1. flm. till., hvort hann sjái sér ekki fært að fallast á að taka þessa till. alveg til baka í sambandi við afgreiðslu þessa frv., þar sem augljóslega er hægt að taka þetta mál upp síðar



Herra forseti. Eins og fram kom hjá hæstv. ráðherra, er það ekkert nýtt mál, að hér komi fram till. á hv. Alþ. um að breyta skipan á stjórn þessa þýðingarmikla sjóðs. Og það hefur lengi verið í mínum huga a.m.k. talið eðlilegt, að þar fengju aðild bæði útgerðarmenn og sjómenn, en fram til hins síðasta hafa það fyrst og fremst verið þeir aðilar, sem hafa orðið fyrir, a.m.k. á fyrsta stigi, beinu fjárhagslegu tjóni við að byggja þennan sjóð upp. Hins vegar, eins og ég tók fram við 1. umr., viðurkenni ég fúslega, að það hlýtur auðvitað að vera hagur beggja, þegar fram í sækir, að hafa sterkan sjóð sem þennan. Ég hef hins vegar talið það mjög óeðlilegt, að 5 stjórnendur þessa sjóðs væru allir í bankastjórn eða starfsmenn þriggja banka, þótt ég hafi ekki viljað ganga jafnlangt og þeir, sem hafa viljað losna við alla bankamennina. Ég tel það ekki rétt. Hins vegar skal ég fúslega fallast á það, að sú skipun, sem er lögð til í brtt. okkar á þskj. 741, mætti vissulega vera öðruvísi en þar kemur fram. Ég er t.d. alveg sammála hv. 3. landsk. þm., sem er einn af meðflm. þessarar brtt., að æskilegast væri að þurfa ekki að fjölga í þessari sjóðsstjórn, þótt tekið væri tillit til þessara sjónarmiða um aðild vissra hagsmunasamtaka að stjórn sjóðsins. Við ræddum þetta lauslega í gær, ég og hæstv. ráðh., og ég ræddi þá við mína meðflm., alla utan einn, og þeir voru allir fúsir að verða við þessari ósk hæstv. ráðh. En að sjálfsögðu mun þá málið verða athugað aftur að hausti, og þá mun að sjálfsögðu einnig gefast tími til þess að hafa samráð við viðkomandi hagsmunasamtök, sem við teljum, að þarna eigi að eiga hlut að máli. Við tökum því þessa brtt. aftur, forseti.



Herra forseti. Ég flutti till. fyrir 2-3 árum, og held, að Jón Skaftason hafi flutt hana með mér, um það, að útgerðarmenn og sjómenn færu að hafa einhver ítök í stjórn fiskveiðasjóðs, því að eins og við vitum leggja þeir fram verulegt fé í fiskveiðasjóð. Fiskveiðasjóður er að miklu leyti, frá upphafi, byggður upp með framlögum frá útgerðarmönnum og sjómönnum. Það, sem útgerðin leggur fram, kemur einnig frá sjómönnum, því að sameiginlega er unnið að því að afla þessara verðmæta. Fiskveiðasjóður er upphaflega byggður upp af þessum framlögum. Það var áður fyrr, að það var einn framkvæmdastjóri, þó að hann hefði ekki úrslitavald, fyrir fiskveiðasjóð, en svo höfðu bankastjórar Útvegsbankans endanlegt úrslitavald. Elías Halldórsson var lengi fyrir fiskveiðasjóði og réð, held ég, miklu. Ég vissi a.m.k. ekki til þess, að hann væri ofurliði borinn. En svo þurftu hinir bankarnir að fara að skipta sér af þessum málum, og þá var þeirri skipan komið á, sem nú er. Það er með bankastjóra eins og aðra menn, að þeir vilja ráða sem mestu. Seðlabankinn fékk einn mann, Landsbankinn tvo og Útvegsbankinn tvo, þannig að þetta voru 5 menn. Fiskveiðasjóður var sem sé stjórnað af þremur bönkum til þess að gæta hagsmuna allra aðila, og það var nú lítið til bóta, fannst mér, þegar þessi hersing var öll komin þarna. Það var aldrei hægt að tala við þessa menn. Eftir að þessi breyting var orðin á stjórninni, fengum við að tala við Elías Halldórsson, en til þessara herra náðum við ekki nema hlaupa á milli allra bankanna. Þá voru þeir líka afar oft uppteknir, svo að ómögulegt var að ná tali af þeim. Ég var frá upphafi á móti þessu og beitti mér eins og ég gat á móti því, en við vorum þá í minni hl., framsóknarmenn, og réðum ekki úrslitum. Mér var sagt, að það hafi orðið töluverðar deilur meðal bankastjóranna um það, hvernig þetta fyrirkomulag ætti að vera, og sjálfsagt einhver ágreiningur innan flokksins. En hvað um það, þetta var nú gert, og varð lítil framför í því. Þeir byrjuðu svo á ýmsum kúnstum. Þeir lánuðu okkur með gengistryggingu frá 1963-1967, en svo afnámu þeir hana alveg og lánuðu án gengistryggingar árið 1967 og fram á mitt ár 1968, en þá voru aðalskipin keypt, og þá voru erlend lán tekin. Erlend lán voru borguð niður á tímabilinu, á meðan okkur var lánað með gengistryggingu og við látin borga allt gengistapið. Út af þessu er ég nú búinn að höfða mál á hendur þessari virðulegu stjórn, og það er u.þ.b. að koma til dóms. En hvað um það, það er mál út af fyrir sig. Ég held, að þarna sé ekki um neina framför að ræða. Útvegsmenn hafa auðvitað engu ráðið og ekkert fengið um þetta að segja. Ég átti t.d. tal um þetta við formann Landssambands ísl. útvegsmanna. Hann var að tala um það við mig um daginn, að það væri einkennilegt, að um leið og álögurnar væru auknar og bætt við 1% af útflutningsverðmæti sjávarafurða, sem þýðir um 2% af afla eða jafnvel rúmlega það, dytti þinginu ekki í hug að láta þá hafa neitt um þetta að segja. Nú er verið að samþykkja lög vegna tekna til stofnlánadeildar landbúnaðarins, og eiga bændasamtökin að fá að fylgjast með stjórninni, a.m.k. bæði stéttarsambandið og Búnaðarfélagið, og ég hef ekkert nema gott um það að segja. Fjmrh. lét þess getið, þegar hann reifaði þetta frv. fyrir okkur, að ég hafi verið með þessa till. fyrir nokkrum árum. Það er alveg rétt. En ég hef ekki flutt frv. um þetta vegna þess, að ég átti tal um þetta við hæstv. sjútvrh. og hann gerði ráð fyrir, að hann mundi flytja brtt. þess efnis, því að hæstv. ráðh. greiddi einmitt atkv. með þessum till., þegar ég var að flytja þær hér áður fyrr. Af því að ég er frekar hlédrægur, hef ég nú ekki viljað vera að taka fram fyrir hendur á viðkomandi ráðh. með því að vera að flytja þetta, af því að ég bjóst alltaf við frv. frá honum. Nú komu till. frá hæstv. ráðh., en það var ekki minnzt á neina breytingu á stjórn sjóðsins. Þess vegna var það, að ég gerðist meðflm. að þessari till. Ég er ekki að öllu leyti ánægður mað hana. Mín upphaflega till. var, að stjórnin yrði 5 manna stjórn. En það er nú svo, að menn verða stundum til þess að ná samkomulagi að gera fleira en það allra æskilegasta, og ég hefði álitið, að eðlilegast væri, að útvegsmenn hefðu einn mann og sjómannasamtökin annan. Svo má deila um það, hvort þingið ætti að kjósa eitthvað af þessum þremur mönnum eða jafnvel alla. Ég hef alltaf verið óánægður með, að það væru bankastjórar frá þremur bönkum, sem væru að hafa það fyrir aukastarf að stjórna þessum sjóði. Það var miklu betra, meðan það voru bara útvegsbankastjórarnir. Svo er í þessum ævintýraheimi, sem við lifum nú í, gert ráð fyrir að kaupa marga tugi af togurum. Elías Halldórsson var þannig, að hann lofaði aldrei meiru en hann gat staðið við og átti alltaf peninga fyrir því, sem hann lofaði að lána. En nú vantar peninga í sjóðinn, sem eðlilegt er, því að það er svo mikið keypt af skipum, og þá þarf að útvega þetta fé einhvers staðar. Út af fyrir sig hef ég aldrei, hvorki gagnvart gjaldinu á bændur né þessu 1% framlagi til fiskveiðasjóðs, deilt mikið á þessi framlög. Mér hefur verið ljóst, að það var ekki hægt að útvega þetta rekstrarfé, nema viðkomandi aðilar legðu eitthvað af mörkum. En ég hef deilt á marga aðra liði, margar aðrar álögur á atvinnuvegina, sem eru miklu óþarfari og óeðlilegri en þetta framlag. Þess vegna hef ég út af fyrir sig verið hlynntur þessu eina prósenti með nokkurn veginn góðri samvizku, hef aldrei rifizt út af því. Raunar er þetta hækkun frá því, sem áður var, líklega sem svarar svona 1/2% af útflutningsverðmæti. Framlagið var lækkað fyrir einu eða tveimur árum, um leið og framlög til trygginganna voru hækkuð. Ég er ekki að segja, að fiskveiðasjóði veiti ekki af þessu viðbótarprósenti. Það er fjarri því. En ég vil bara fá það fram. Ég get fallizt á að taka þessa till. okkar aftur, - og má vel vera, að hún yrði ekki samþykkt, þó að hún væri borin upp, - ef sjútvrh. vill lýsa yfir, að hann vilji beita sér fyrir því, að breyting verði gerð á stjórn sjóðsins, sem stefni í þá átt, að útgerðarmenn og sjómenn fái a.m.k. að fylgjast með gerðum sjóðsins og hafa tillögurétt og málfrelsi á stjórnarfundum þar, hliðstætt því, sem nú er gert með landbúnaðinn. Ég sé ekki nokkra ástæðu til annars, hvort sem þeir hafa úrslitaatkv., þegar lán eru veitt, eða ekki. Það er mál út af fyrir sig, sem getur verið samningsatriði. Ef sjútvrh. vill beita sér fyrir því, að l. sé breytt þannig, get ég fallizt á, að það verði engar tafir út af þessu máli okkar vegna. Ég hef heyrt, að fiskveiðasjóður hafi tekið lán og endurlánað að sjálfsögðu, þannig að það eigi að borga byggingarvísitölu af lánunum. Ég tel þetta okurlán. Byggingarvísitalan hækkar svo hratt. Ég hef heyrt nefnt eitthvað á annað hundrað millj. kr., og mjór er mikils vísir. Það getur skeð, að það út af fyrir sig ráði ekki úrslitum um afkomuna. En í sjálfu sér er ekki nokkurt vit í þessu. Ég er ekki sérstaklega að deila á þessa stjórn fyrir þetta lánafyrirkomulag. Ég veit ekki betur en þessi vísitölulán væru boðin út, þegar fyrrv. stjórn sat að völdum, og ef reiknaðir eru út vextirnir af þeim lánum, munu þeir vera á milli 20 og 30%, m.ö.o. okurlán. Ég er ekki að halda því fram, að þessu hafi verið varið til nauðsynlegra framkvæmda. En við eigum að stilla okkar fjárfestingu í hóf, svo að við þurfum ekki að sæta ókjaralánum. Það er talað um að fiskveiðasjóður muni þurfa 1300 millj. til viðbótar við eigið aflafé til þess að geta staðið undir nauðsynlegum lánum í ár, og mér þykir ekkert ólíklegt, að það geti verið rétt. Hvernig á að afla þessa fjár? Á að taka innlent lán eða erlent lán? Það er ekki sama, hvort það er tekið ógengistryggt innlent lán eða erlent lán eða vísitölutryggt lán. Og það er fullkomin neyð að þurfa að taka vísitölutryggt lán eða erlent lán, miðað við það, hvað gengið hefur reynzt ótryggt hér á landi. Það þyrfti, ef mögulegt væri, að reyna að útvega fiskveiðasjóði lán með eðlilegum hætti. Ég hygg, að verðjöfnunarsjóður muni aukast mjög í ár. Mér fyndist ekkert óeðlilegt, þó að eitthvað af fé verðjöfnunarsjóðs væri lánað fiskveiðasjóði í bili, einhver viss hluti, til þess að leysa lánsfjárþörf hans. Ég var alltaf á móti gengislækkuninni, og ég hygg, að mikill hluti af stuðningsmönnum ríkisstj. hafi verið það. Ég álit, að það hafi verið algerlega óþarft að lækka gengið vegna útvegsins, því að fiskverð fór síhækkandi. Það, sem ég álít, að núv. stjórn ætti að gera, er að hækka gengið a.m.k. til jafns við það, að dollarinn verði 88 kr., eins og hann var áður. Það er ekki það mikil hækkun. Við skulum gera okkur það ljóst, að verðhækkanirnar nú eru að hálfu leyti af gengislækkun. Járnvörur hafa hækkað um 70%. Allt að því helmingurinn af því er vegna gengisbreytingar. Dollarinn hefur lækkað, krónan hefur líka lækkað, svo hefur okkar króna lækkað meira en dollarinn, svo eru gengishækkanir í ýmsum löndum, og þetta hefur valdið því, að u.þ.b. helmingur af öllum þessum geysilegu verðhækkunum, sem eru á ferðinni núna, er vegna gengislækkunar. Að hluta til er þetta verðhækkun á heimsmarkaði. Ég get sagt það sem dæmi, að ég keypti heyvagn í fyrra, sjálfhleðsluvagn fyrir 130 þús. Nú var ég að hugsa um að kaupa annan, en hann kostar 198 þús. Bara þetta tæki hefur hækkað um 70 þús. eða 1/3. Og þannig mun það vera með fleiri vörur. Við þurfum ekki að halda, að það sé fundið fé, algerlega nettótekjur hjá bátaútvegi eða frystihúsum, þó að gengið sé lækkað. Ef allt fer inn í vísitöluna, er þetta bara 3-6 mánaða frestur. Sannleikurinn er sá, að tekjur ríkissjóðs hafa orðið mjög miklar s.l. ár, og það átti sinn þátt í því, að fólkið keypti fyrir alla þá peninga, sem það átti. Vöxtur sparifjárins liggur fyrst og fremst í aukinni söfnun í sjóði, bæði lifeyrissjóði og aðra sjóði, sem almenningur og atvinnufyrirtæki eru neydd til að leggja í. Aðalvöxtur sparifjárins liggur í því, að fólkið eyðir þeim peningum, sem það á. það vill enginn eiga peninga. Ef einhver á 100 eða 200 þús., fer hann að kaupa bíl eða reyna að festa í íbúð, eða gera eitthvað annað við peningana en að eiga þá. Þetta gerir það að verkum, að bankarnir eru orðnir óstarfhæfir. Það er ekki vegur að fá nauðsynjalán í banka. Þeir eiga ekki peninga til. Seðlabankinn frystir verulegan hluta af viðskiptafé bankanna, og svo hirðir hann meira og minna af sjóðum, þ.á.m. verðjöfnunarsjóðinn, og geymir hann. Það má vera, að það þurfi að breyta l. um verðjöfnunarsjóð til þess að mega lána fiskveiðasjóði, og það ætti að vera hægt. Og ríkisstj. ætti ekkert að verða óglatt af því að gefa út brbl., því að þetta eru vel gefnir menn og ekkert feimnir við að gefa út brbl. Ég álit, að það ætti eftir einhverjum slíkum leiðum að reyna að leysa lánsfjárþörf fiskveiðasjóðs að meira eða minna leyti í ár, en ekki að fara að taka erlend lán og allra sízt vísitölutryggt lán. Þó kastar tólfunum, ef á að miða við byggingarvísitölu, því að byggingarefni flýgur meira upp en allar aðrar vörur nú, bæði timbur og járn, svo að það fer að verða alveg fáranlegt. Það tókst að hafa ríkissjóðinn hallalausan s.l. ár, en það lá fyrst og fremst í því, að fólkið eyddi svo miklu. Við eyddum meira en við öfluðum, og því megum við alltaf vara okkur á. Raunar hefur því verið varið til fjármunamyndunar, en staðreyndin er, að erlendar skuldir jukust. Það er eðlilegt, að tekjur ríkisins aukist þá, því að af öllu, sem flutt er inn til landsins, eru teknar stórar fjárhæðir, bæði í gegnum söluskatt og innflutningsgjöld. En við getum þetta ekki endalaust, og þessa vegna held ég, að hraðinn sé heldur mikill. Það er alls staðar skortur á vinnuafli, og væri réttara að fara hægara. Nú er verið að ráðgera virkjun við Sigöldu og stóriðjuver, þegar sú virkun er fullgerð. En hvar eigum við að taka mannaflann í þetta? Eigum við að fara að flytja inn Araba og svertingja? Ég er á móti því. Atvinnuvegina vantar vinnuafl, og það skulum við athuga, að með þessari óeðlilegu eftirspurn eftir vinnuafli verða það sveitirnar fyrst og fremst, sem tæmast. Það er verið að hækka atvinnuleysistryggingargjöld, þannig að menn hafa nokkurn veginn full laun, þó að þeir geri ekki neitt. Þá fara þeir ekkert að ómaka sig upp í sveit og anda að sér heyryki eða strita 7 daga vikunnar, ef þeir geta fengið fullt kaup með því að vera rólegir heima hjá sér. Ég veit ekki betur en að iðnaðinn vanti vinnuafl og sjávarútveginn líka. Þó ég væri meðmæltur álverksmiðju í Hafnarfirði, skulum við fara varlega í að bæta við nýjum stóriðjufyrirtækjum, á meðan okkur vantar vinnuafl vegna svo að segja allra atvinnuvega. Ég ætla að greiða atkv. með þessu eina prósenti, þó að ég hafi oft talað á móti álögum á atvinnuvegina og mínar skoðanir séu alveg óbreyttar í því efni. Það er afsakanlegt fyrir okkur í þetta skipti af tvennum ástæðum. Í fyrsta lagi er hækkandi verðlag á sjávarafurðum. Í öðru lagi hefur söluskattur á bátaútveginn verið lækkaður, þannig að það ætti að vega nokkurn veginn upp á móti þessu aukna gjaldi. Hitt er svo annað mál, að ég legg áherzlu á það í fyrsta lagi, að það verði unnið að því að breyta lögunum, þannig að útgerðarmenn og sjómenn eigi það nokkurn veginn tryggt, að þeir fái að hafa einhver áhrif á meðferð þeirra fjármuna, sem þeir leggja í sjóðinn, og í öðru lagi, að það verði reynt, eftir öllum mögulegum leiðum, að útvega fiskveiðasjóði fjármuni með nokkurn veginn skaplegum lánskjörum og alls ekki meira gert en búið er að því að taka lán með byggingarvísitöluákvæði, því að það eru óhagstæðustu lán, sem til eru. Ég er sannfærður um það, að enn þá eru ólögleg lán hjá fiskveiðasjóði. Það er alls ekki miðað við það nákvæmlega, að erlenda féð sé lánað í réttum hlutföllum með gengisáhættu. Þeir bara gizka á eitthvað. Þeir lána einhverja vissa prósentu, 75% eða eitthvað svoleiðis, með gengisáhættu, eða 50%, ég veit ekki, hvað það er, en þeir reikna þetta ekki nákvæmlega út. En ég hygg, að öll lán, sem lánuð hafa verið með gengisáhættu úr fiskveiðasjóði, séu meira og minna ólögleg. Samkv. lögum eiga þeir ekki með að lána með gengisáhættu meira fjármagn en þann hluta, sem þeir taka erlendis frá.

Frsm. (Stefán Valgeirason) : Herra forseti. Landbn. hefur rætt þetta frv. á fundum sínum og leggur til, að það verði samþ. Einstakir nm. áskilja sér rétt til þess að flytja eða fylgja brtt., sem fram kunna að koma. Benedikt Gröndal, hv. þm., var fjarstaddur við afgreiðslu málsins. Ég sé ekki ástæðu til að rekja efni frv., því að hæstv. landbrh. talaði fyrir því hér í hv. d. í gær, en ég sé hins vegar ástæðu til þess að segja hér nokkur orð í sambandi við ummæli, sem voru höfð hér í þd. í gær, og enn fremur í sambandi við skrif í Morgunblaðinu undanfarna daga. Það hefur verið fullyrt, að það sé alveg nýtt, að stofnlánadeildina vanti fjármagn, og hv. 1. þm. Sunnl., Ingólfur Jónsson, kemst þannig að orði í laugardagsgrein sinni 14. apríl, með leyfi forseta: „Fullyrt er, að ekki verði unnt að fullnægja lánsfjárþörfinni á þessu ári“ Hver fullyrðir það? Svo heldur hv. þm. áfram: „Ef svo fer sem horfir, verður að taka upp nýja stefnu og neita bændum um lán, þótt þeir uppfylli öll skilyrði til lána, en til þess hefur ekki komið áður.“ Ég man nú ekki betur en að þegar þessi hv. þm. var ráðherra, væri breytt lánareglunum, sennilega fyrir fjárskort, þannig að bændur fengu ekki lán nema út á eina framkvæmd í hvert skipti, jafnvel þó að það væru t.d. hlaða og fjós, sem í raun og veru þarf að byggja í einu. Það hefur líka verið þannig á undanförnum árum, að vinnslustöðvarnar hafa verði látnar mæta afgangi. Þær hafa ekki fengið lán, nema það hafi verið eitthvað til um áramót. Árið 1962 lánaði deildin 70,5 millj., 1970 lánaði hún 141,2 millj., en á þessu ári 369,6 millj. En eftir bókun bankans lánaði deildin t.d. á árinu 1967 134,2 millj., en skuld við Búnaðarbankann um áramót var rúmar 32 millj. Það er auðséð á þessum tölum, að það hefur ekki alltaf verið nægilegt fjármagn til í stofnlánadeildinni. Það er alveg rétt, að nú eins og oftast áður er ekki nægilegt fjármagn miðað við þær beiðnir, sem hafa komið fram. En ég man aldrei til þess, síðan ég fór að hafa afskipti af þessum málum, að það hafi ekki einmitt verið óvissa um það, hvernig leyst yrði úr þessum málum. Vegna skrifa í Morgunblaðinu og vegna þeirra ummæla, sem hafa heyrzt hér í hv. þingi um þessi mál, gat ég ekki hjá því komizt að drepa á þessi atriði. Ef það hefði verið nægur tími, þá hefði verið gaman að fara ofan í þessi mál frekar,en ég ætla ekki að láta það eftir mér í þetta skipti. En í sambandi við þær brtt., sem minni hl. hv. landbn. flytur, vil ég aðeins segja það, að ég hef látið athuga um byggingarkostnað í sambandi við t.d. 12 kúa fjós og allt tilheyrandi, 24 kúa fjós og allt tilheyrandi og 48 kúa fjós og allt tilheyrandi. Og það kemur í ljós, að t.d. 24 kúa fjós er um 25% dýrara hver bás heldur en básinn með öllu í 48 kúa fjósi og í 12 kúa fjósi um 40% eða rúmlega það dýrari en er í 48 kúa fjósi. Ég benti á þetta í sambandi við þær brtt., sem hv. minni hl. flytur hér í sambandi við, að það sé óeðlilegt, að þeir, sem byggja stórar byggingar, þurfi að taka einhvern hluta af lánunum með t.d. hærri vöxtum. Ég held, að ég láti þetta duga í bili.