Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Við 2. umr. þessa máls var felld brtt. frá allshn., þar sem gert var ráð fyrir, að uppbót verði greidd samkv. verðvísitölu frá 1. jan. síðastl. Nú hefur allshn. borið fram aðra brtt. um ákvörðun meðalmeðlaga í framtíðinni, með þeim hætti, sem gert er ráð fyrir í frv., en þess skuli gætt að hækka meðlögin eigi minna en sem dýrtíðinni nemur samkv. síðustu vísitölu kauplagsnefndar. Ég held, að ekki sé hægt að fara vægar í sakirnar með það, þar sem nauðsynlegt er að tryggja, að eitthvert tillit verði tekið til vaxandi dýrtíðar, engu síður að því er snertir þá, sem þurfa að fá meðlög með börnum, en aðra. Vænti ég þess, að hv. deild taki brtt. þessari með sanngirni.



Ég vil taka fram, að þessi till. er shlj. því, sem áður hefur komið fram í nál. allshn. Ég hef þá skoðun, að meðlögin eigi að hækka í samræmi við dýrtíðina, en ekki meira, og verður því að miða dýrtíðaruppbótina við meðlögin eins og þau voru áður en þau voru hækkuð.

Frsm. (Steingrímur Steinþórsson) : Eins og nál. á þskj. 460 ber með sér, leggur landbn. til, að þetta frv. verði samþ. með einni lítilsháttar breyt., sem er í því fólgin að orða um 2. gr. frv. Að vísu hafði þessi gr. frv. verið orðuð um í hv. Ed. og stytt nokkuð frá því, sem var í frv. upphaflega. En landbn. virtist, að enn væru ákvæði í þeirri gr., sem betur ættu heima í reglugerð en í l., þ. e. ákvæðið um uppeldisstöð fyrir stóðhesta, og væri því ekki ástæða til að orða þá gr. öðruvísi en gert er ráð fyrir í till. n. í nál. N. sá ekki ástæðu til að taka fram í þessari gr. l., að þessi væntanlega uppeldisstofnun skyldi bundin við tilraunabú, þó að vísu sé heimilt 1. samkv. að stofna tilraunabú, sem hér um ræðir, undir umsjón atvinnudeildar háskólans, en ekki er enn hafinn undirbúningur til að stofna þau. N. sá ekki ástæðu til að setja þessa uppeldisstöð fyrir stóðhesta að neinu leyti í samband við slíkt tilraunabú undir umsjón atvinnudeildarinnar, en það getur vissulega orðið framkvæmt Þannig fyrir því, ef það þykir hentugt, þótt ekki sé það bundið í l. En uppeldisstöðin gæti orðið sett á stofn áður en tilraunabúið væri stofnað, því að það mun verða hægt að stofna þessa uppeldisstöð án tilfinnanlegs kostnaðar. Landbn. hefur hér á þskj. 460 tekið það upp, hverjar eru helztu breyt., sem gerðar eru á búfjárræktarl. með þessu frv., ef að 1. verður. Sé ég ekki ástæðu til að skýra það nánar en gert er í nál. Skal ég þó geta þess um fyrstu breyt., að hún hefur ofurlítið aukin útgjöld í för með sér fyrir ríkissjóð, sem er þó smáræði, en gr. er um það, að heimilt sé nautgriparæktarfélögum að stofna með sér sambönd, og njóta slík sambönd ofurlítils styrks úr ríkissjóði samkv. búfjárræktarl. Hins vegar er það meginatriði, sem hér er gert ráð fyrir með frv. að breyta, fyrirkomulagið um hrossasýningar, en það ákvæði mun ekki hafa teljandi aukin útgjöld í för með sér og e. t. v. engin aukin útgjöld. En það er ekki gott að segja nákvæmlega um það, hvaða kostnaðarauka muni af þessari breytingu leiða. - Þetta eru höfuðbreyt. á búfjárræktarlögunum, sem gera á með þessu frv. Í ákvæðum til bráðabirgða, sem frv. gerir ráð fyrir, að bætt verði við búfjárræktarl., er ætlazt til, að greiddar verði verðstuðulsuppbætur á styrki til búfjárræktar eftir sömu reglum og þær eru greiddar á laun embættismanna og starfsmanna ríkisins og allra launamanna í okkar þjóðfélagi. En meginhlutinn af því fé, sem fer til búfjárræktar, fer til launagreiðslu starfsmanna nautgriparæktarfélaga og fóðurbirgðafélaga, sem fá laun af þessum styrk fyrir vinnu í þágu þessara félaga. Þess vegna virðist það ekki nema réttlátt og algerlega í framhaldi af því, sem gert hefur verið á öðrum sviðum, að þessar verðlagsuppbætur verði greiddar. Og það er á þessum grundvelli, sem landbn. hefur fallizt á þessar till., sem í fyrstu eru samþ. af búnaðarþingi og sendar þaðan hingað til hæstv. Alþ. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að hafa fleiri orð um þetta mál, því að bæði er það, að upphaflega frv. fylgdi ýtarleg grg. og svo hefur landbn. á þskj. 460 gert enn frekari grein fyrir þeim breyt., sem hér liggja fyrir. En eins og ég hef þegar fram tekið, leggur landbn. til, að frv. verði samþ. með þeirri einu breyt. á.2. gr., að hún verði orðuð um, eins og fram er tekið á þskj. 460.



Herra forseti! Ég var bú inn að kveðja mér hljóðs á dögunum, þegar 94. mál var á dagskrá, en það kemur í sama stað niður, þar sem ég vildi segja nokkur orð í sambandi við þetta mál. Þegar maður lítur yfir þetta frv. og ber það saman við frv. frá landbn. í fyrra, sem flutt var að tilhlutun Búnaðarfélags Íslands, þá finnst manni skjóta hér nokkuð skökku við. Þó að frv. frá í fyrra hafi verið með talsverðum göllum, var það samt miklu betra heldur en það, sem er á döfinni nú. Má fyrst benda á, að í gamla frv. er gert ráð fyrir, að stofnuð sé heilbrigðisnefnd, þar sem eingöngu fagmenn væru að verki. Ég sé ekki, að með þessari 5 manna sauðfjársjúkdómanefnd sé nokkur trygging sett fyrir því, að fagmenn hafi mál þessi með höndum. Virðist allt benda frekar til þess, að sigla muni í sama kjölfarinu eftir sem áður hvað snertir útbreiðslu næmra sauðfjársjúkdóma í landinu. Bæði frv. eru svipuð, hið fyrra mjög gallað, en hið síðara virðist vera lítið annað en gallar. Mér þykir einkennilegt að rökræða næma sjúkdóma án þess að hafa nokkrar sannanir fyrir því, að þeir séu smitandi. Hér á að lögfesta næma sauðfjársjúkdóma eingöngu af því, að þeir eru taldir smitandi að áliti ósérfróðra manna, en öðrum sjúkdómum sleppt, sem ástæða væri til að taka með. Þetta vildi ég benda hv. landbn. á, sem um málið fjallar. Því var skotið fram um daginn, að kýlaveikin væri ein af þessum næmu sjúkdómum. Fáir af hv. þdm. munu kannast við hana, og ég segi fyrir mína hönd, enda á ég sem dýralæknir hægara með að dæma um þessi mál heldur en aðrir hv. þm., að ég hef aðeins rekizt á nokkur tilfelli af henni, þó aldrei sem farsótt. Er því harla einkennilegt að þyrla upp ryki á Alþ. um það. Þingeyska mæðiveikin er ekkert annað en angi af þeirri mæðiveiki, sem nú er komin um næstum allt land. Ég spái því, að á næstu árum muni koma upp nýir angar af þessari mæðiveiki, þó að hægt yrði að koma í veg fyrir þennan. Úr því að ég fór að tala um 5. gr. frv., get ég ekki gengið fram hjá garnaveikinni. Garnaveikin er sjúkdómur, sem ekki aðeins er þekktur hér á landi, heldur hefur hún verið talin næm í mörgum löndum um langan aldur. Hefur sá sjúkdómur verið aðgreindur frá öðrum sem „specific“ nautgripasjúkdómur. Ég nota hér útlenda orðið, af því að ekki er til íslenzk þýðing á því, en það þýðir, að hann sé eingöngu bundinn við nautpening. Þó hefur þessi sjúkdómur í einstaka tilfelli komið fram í sauðfé og geitum. Er harla undarlegt, að hér er garnaveikin eingöngu túlkuð sem „specific“ sauðfjársjúkdómur, en ekki gert ráð fyrir, að nautpeningur geti fengið hana. Hæstv. landbrh. sagði, þegar ég benti honum á þetta : „Mér er sagt, að það muni sennilega vera sérstakur bakteríustofn á Íslandi, sem orsaki veikina í fénu.“ Nú er miklu fé kostað til þess að rannsaka sauðféð, en ekkert hugsað um nautpeninginn, þó að hann gangi á sama haglendi og engar sannanir séu fyrir því, að hér sé ekki um næma garnaveiki að ræða fyrir kýrnar. Enn fremur vil ég benda hæstv. landbrh. á þetta, þar sem mér finnst þessi leið mjög hæpin, enda brýtur hún í bága við allar reglur og lög, sem gilda um sóttvarnir. Ætti að vera stranglega bannað að láta skepnu koma inn á landið, þar sem smithættan er. Nú hafa farið fram fjárskipti í Skagafirði; kindur hafa verið keyptar úr Eyjafirði og Suður-Þingeyjarsýslu, og auk þess skorið niður á sýkta svæðinu. Ég get bent á eitt dæmi, sem ég þekki vel til og sýnir það ljóslega, hversu mikinn árangur slíkar framkvæmdir bera. Á tvíbýlisjörð einni fyrir norðan smitaðist allur fjárstofninn af mæðiveiki. Á öðru búinu var skorinn niður allur fjárstofninn, en á hinu ekki ein einasta kind og þeim sleppt á beitilandið, enda taldi búfræðingur einn, að það væri alveg hættulaust. Ég segi fyrir mig, ef þannig á að fara með þessi mál, þá vil ég ekki koma nálægt þeim. Ef á að virða að vettugi þau raunvísindi í dýralækningum, sem hafa fengið viðurkenningu í öllum löndum nema Íslandi, þá vil ég hreinsa mína samvizku. Ég sem embættismaður með minn embættiseið að baki hef sagt eins og mér finnst réttast í þessu máli. Ef ég ætti að dæma hv. þm. eftir afgreiðslu þeirra á þessu máli, þá mundi traust mitt á þeim ekki vera mikið.

Viðskmrh. (Eysteinn Jónsson) : Ég átti litla brtt. við þetta frv., og eru tildrög hennar sem hér segir. Þegar l. voru sett upphaflega um varnir gegn mæðiveiki, var svo til tekið, að ríkissjóður skyldi greiða ákveðinn hluta af kostnaðinum, en sá hluti bjargráðasjóðs, sem landsmenn eiga sameiginlega, skyldi bera nokkurn hluta móti ríkissjóði. Þegar þetta var gert, voru miklir erfiðleikar fyrir landið að afla peninga, og töldu menn það nægileg rök til þess að skerða bjargráðasjóðinn. Nú finnst mér öðru máli gegna, og má ekki við það una, að bjargráðasjóðurinn sé skertur í þessu skyni. Brtt. mín leggur það til, að ríkissjóður beri einn þann hluta kostnaðarins, sem greiðast skal af opinberu fé. Ég hef minnzt á þetta við hæstv. fjmrh., og hann er samþykkur því, að breyting þessi sé eðlileg eins og nú árar, og vona ég, að hv. þingdeild geti einnig orðið sammála um það, að eins og nú sé háttað, þá sé eðlilegast að breyta þessu á þann veg. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að hafa fleiri orð um þetta, en vil aðeins minnast á það, fyrst ég er farinn að tala um kostnaðinn af þessum vörnum, að ég sé ekki ástæðu til þess að vera með þeirri till., sem hér er borin fram, að bændur, sem lausir eru við þessa sjúkdóma, leggi ekkert fé af mörkum, því að ég tel eðlilegast, að þeir geri það. Þess vegna hef ég stílað mína brtt. við frv. sjálft, en ekki við þá brtt., því að ég mun greiða atkv. á móti henni.

Frsm. (Pétur Ottesen) : Ég hafði nú ekki lokið ræðu minni síðast sem frsm. landbn. að þessu máli, þegar umr. var frestað. Ég var kominn að þeim breytingum, sem felast í 5. kafla frv., um „almenn ákvæði“. - Það hefur nefnilega komið í ljós á mæðiveikisvæðum, að fjárstofnarnir hafa eftir kynferði reynzt nokkuð misjafnir til að standa gegn veikinni. Sumir þeirra hafa hrunið næstum alveg niður, en aðrir veitt meira viðnám. Þess vegna hafa menn af eðlilegum ástæðum leitazt við að halda í og reyna að ala upp undan þeim fjárstofnum, sem virðast hafa meiri mótstöðukraft gegn þessari veiki. Hér hafa því verið tekin upp í 36. gr. frv. ákvæði, sem veita mæðiveikinefnd nokkurn stuðning til þess að geta hjálpað bændum við að ná í lömb til ásetnings, einmitt af þessum stofnum. Í 36. og sömuleiðis 37. gr. frv. eru gerðar ráðstafanir til þess, að ef einhverjir erfiðleikar eru á að afla slíkra ásetningslamba, þá fái mæðiveikinefnd nokkuð aukið vald til þess að geta komið þessu í framkvæmd. Aðalatriðin í þessum nýja kafla frv. ganga sem sagt í þessa átt. Mér þykir svo ekki ástæða til þess að rekja þetta nánar, en vil leggja áherzlu á það, að þetta er mjög mikilsvert, og að því leyti, sem reynsla er fengin fyrir þessu, þá virðist mér, að með þessum hætti sé fundin nokkur leið til þess að hamla upp á móti þessum mikla vágesti, Þó að engan veginn sé fengin reynsla fyrir því, að þetta muni reynast einhlítt í þessu efni. - Ég held, að það sé þá ekki fleira til viðbótar því, sem ég hef áður sagt í ræðu minni um þetta frv., sem ástæða er til að gera að svo vöxnu máli að frekara umtalsefni hér. Ég get mjög stuttlega minnzt á brtt. á þskj. 311, sem hæstv. viðskmrh. minntist nú á í ræðu sinni áðan og hann taldi sig vera andvígan. Mér virðist, að það liggi í augum uppi, að það sé ekki nein sanngirni hjá flm. þessarar till., sem allir eru fulltrúar fyrir þau svæði, sem tekizt hefur að verja fyrir mæðiveikinni, að vera að skorast undan því að taka svo lítilfjörlegan þátt í þeim kostnaði, sem hér er um að ræða. Mér þykir satt að segja mjög einkennilegt, að þeir skuli fitja upp á þessu, þar sem þetta á eingöngu að ganga upp í þann kostnað, sem lagt er í vegna þeirra eigin hagsmuna, eða til þess að vega gegn þessum vágesti, sem er kominn langt á götur með að leggja fjárbúskap manna í rústir á stórum svæðum í landinu og grafa undan fjárhagsafkomu þeirra bænda, sem hafa orðið fyrir barðinu á þeim. Ég vil þess vegna vænta þess, að þessi ákvæði verði látin standa óbreytt eins og þau hafa verið, og það sé ekki verið að breyta til í þessu efni, því að þessi till. virðist vera að ófyrirsynju fram komin. Ég get ekki einu sinni hugsað mér, að hún sé í samræmi við hugsunarhátt þeirra bænda, sem þarna búa og ég veit, að hljóta að skilja það, hve mikilsvert það er fyrir þá og þeirra afkomu, ef takast mætti að verja þá fyrir því, að þessi faraldur breiddist út til þeirra. Viðvíkjandi þeirri brtt., sem hæstv. viðskmrh. hefur borið hér fram, þá get ég sagt það f. h. mína og þeirra nm., sem ég hef náð tali af, að við getum fallizt á hana. Það er alveg rétt, sem fram kom hjá hæstv. ráðh., að á slíkum óvissutímum eins og nú standa yfir, þá er mjög varhugavert að vera að binda þennan bjargráðasjóð við skilyrði, því að til hans var í upphafi stofnað í þeim tilgangi að koma í veg fyrir hallæri, sem gæti leitt af ýmsum náttúrufyrirbrigðum hér á landi og orðið til þess að stefna afkomu búnaðarins í tvísýnu. Hitt er ljóst mál, að þessar till. rekast hver á aðra, og þess vegna er enginn grundvöllur undir því að samþ. þær báðar, og þar með fellur mín stoð undir það, að till. á þskj. 311 verði vikið til hliðar. Ég skal ekki fara langt út í að minnast á ræðu hv. þm. Ak., sem talaði hér út frá sjónarmiði þeirra faglærðu manna, sem eins og kunnugt er og ég minntist hér á á dögunum, að aðstaða þeirra öll og skoðanir hafa stangazt svo greinilega og óþyrmilega á við reynslu þá, sem fengizt hefur í málinu almennt, þar sem veikin hefur gengið, og auk þess við reynslu og þekkingu ýmissa annarra fræðimanna á þessu sviði, að bæði bændur út um sveitir landsins og þessir fræðimenn og enn fremur Alþingi hafa fundið sig knúð til þess að ganga fram hjá þeim skoðunum, sem þessir menn hafa haldið fram og hv. þm. Ak. virðist nú tala hér fyrir. Mér þykir svo ekki ástæða til þess að fara nánar út í þetta, en vil bæta því við, að af þeirri reynslu, sem fengizt hefur í þessu efni, þá mundi nú vera svo komið, ef farið hefði verið að ráði hv. þm. Ak. og dýralæknanna, sem hann telur sér vera sammála um þetta efni, að mæðiveikin mundi nú vera komin um allt land og öll sauðfjárframleiðsla landsmanna undir þessa sök seld. - Það er harla einkennilegt, að þessir menn skuli binda sig svo fast við þessar andvanafæddu kenningar, sem þeir halda fram, að þeir skuli ekki sjá og viðurkenna, hvað hér er að gerast í þessu efni. Hv. þm. var að minnast á ýmsa aðra sjúkdóma, sem þyrfti að gera ráðstafanir gegn. En það er nú svo, að mæðiveikin og garnaveikin eru þeir sjúkdómar, sem skera sig svo úr í þessu efni, að þar er ólíku saman að jafna. Þess vegna er ekkert undarlegt, þó að gerðar séu alveg sérstakar ráðstafanir gagnvart þeim háska, sem af þessum sjúkdómum stafa, þó að ekki sé farið út í það að gera sams konar ráðstafanir gagnvart því, sem miklu minna tjóni veldur. Hv. þm. V.-Sk. minntist á það, að það væru ýmsir aðrir sjúkdómar, sem væru á ýmsum svæðum, og nefndi hann t. d. bráðapest og skitu og þess háttar sjúkdóma. Hér er ekki líku saman að jafna, auk þess sem þessir sjúkdómar ganga jafnt á mæðiveikisvæðunum og þeim svæðum, sem enn eru ósnert af mæðiveikinni. Auk þess má benda á það, að sá vísindamaður, sem mest hefur lagt sig fram um að finna ráð við mæðiveikinni, próf. Níels Dungal, hefur fundið upp ráð við þessum tegundum sjúkdóma. og má með þeim halda þessum sjúkdómum í skefjum, svo að enginn verulegur háski stafar af þeim fyrir afkomu landbúnaðarins. Úr því að minnzt er hér á útbrotaveiki, þá skal ég taka það fram, að ég fór fram á það við hv. 3. landsk. við fyrri hl. þessarar umr., að hann tæki aftur till. sína, þangað til landbn. gæfist færi á að athuga þetta atriði nánar. Hv. þm. V.-Sk. talaði sem sá, er óskeikull væri og gæti því í nafni réttar og laga fellt dóma um þá, sem undir þá sök eru seldir, að þeim geti skjátlazt. Við, sem þessu var beint til, verðum sjálfsagt að viðurkenna okkar veikleika, og hann getur þá vitanlega gert sig að því meiri manni, sem munurinn er á þeim óskeikula og hinum, sem getur yfirsézt.



Ég vildi aðeins taka það fram, að ég mun verða við þeirri ósk hv. þm. Borgf. að taka brtt. á þskj. 367 aftur til 3. umr.



Landbn. á hér brtt. við þetta frv., og hefur það verið vilji n. að reyna að laga sig sem mest hún gæti eftir þeim skoðunum og bendingum, sem fram komu hjá hv. þdm., og er þessi brtt. í sambandi við brtt., sem fram kom hjá hv. þm. og í samræmi við samkomulag við þá. Ég vil þá fyrst minnast á brtt. á þskj. 500, frá landbn., og geta þess, að 1. og 3. breyt. er ekki efnisbreyt., heldur málsbætur á frv., því að það er vitanlega réttara og hið eina rétta mál að segja „til varnar gegn útbreiðslu“, en ekki „til varnar útbreiðslu“. Þá er sömuleiðis á því þskj. brtt. við 17. lið í 1. gr. frv., sem í frv. er orðaður þannig: „Úr Jökulsá norðan Hólsfjalla í Miðfjörð“. Hv. þm. N.-Þ. hefur borið fram brtt. við þann lið, sem hann vildi láta vera þannig : „Úr Jökulsá sunnan Hólsfjalla í Miðfjörð.“ Það getur orkað tvímælis, hvort réttara muni vera að leggja girðingarnar sunnan eða norðan Hólsfjalla, og skal ég ekki fara út í það hér. Þess vegna leggur n. til að sleppa ákvörðunum um það, hvort leggja skuli girðingarnar sunnan eða norðan Hólsfjalla, og orða það svo: Úr Jökulsá í Miðfjörð. Vænti ég, að hv. þm. geti gengið inn á þá till. Þá er brtt. á þskj. 459 við 2. gr. 22. lið, að breyta ofurlítið línu girðingarinnar, og er það sumpart vegna þess, að með þeirri línu, sem lýst er í brtt. landbn., mátti ná sama árangri með 20 km skemmri girðingu, en að nokkru leyti til þess að koma til móts við till. hv. þm. Árn. á þskj. 402. Vænti ég, að hv. flm. þeirrar till. fallist á að taka hana aftur. Þá er brtt. á þskj. 475, við 4, gr., um að 1. málsl. orðist svo : „Meðan þörf er girðinga þeirra, er um ræðir í 2. gr., til varnar gegn fjársamgöngum í því skyni að hefta útbreiðslu næmra sauðfjársjúkdóma, skal viðhald og endurbygging girðinganna greitt að 2/3 úr ríkissjóði og 1/3 úr hlutaðeigandi sýslusjóðum“. - Ég vil leyfa mér að vekja athygli hæstv. forseta á því, að misprentazt hefur „sveitarsjóðum“ í stað „sýslusjóðum“ í lok brtt. - Þessi brtt. er flutt vegna þess, að sú skoðun hefur komið í ljós hjá sumum þm., að hér væri um eilífðargirðingar að ræða, sem skylt væri að halda alltaf við, og þótti þetta því þung kvöð á sýslusjóðunum. Yfirleitt hefur n. viljað ganga sem lengst til móts við vilja þm., en þó svo, að frv. missti ekki marks um tilgang sinn. Vænti ég, að hv. deild samþ. till. n.



Ég hafði flutt brtt. á þskj. 427 við 2. gr. frv., 17. lið, þar sem ræðir um girðingu úr Jökulsá norðan Hólsfjalla í Miðfjörð, að í stað “norðan Hólsfjalla“ komi „sunnan Hólsfjalla“, þannig að Hólsfjallasveitin kæmi inn í sveig milli Austurlandsins og Jökulsár á Fjöllum. Væri það mjög eðlilegt, því að í Hólsfjallasveitinni er engin garnaveiki. Landbn. hefur nú borið fram brtt. um, að girðingin skuli ekki nánar takmörkuð í frv. en frá Jökulsá í Miðfjörð. Get ég eftir atvikum sætt mig við, að liðurinn verði orðaður þannig, og verði þá girðingin ákveðin eftir samkomulagi síðar. - Tek ég því brtt. mína aftur.



Við fyrri hluta þessarar umr. hreyfði ég því, að þessu frv. yrði vísað heim í héruð til athugunar viðkomandi sýslunefnda, þar sem með samþykkt frv. yrði lögð mjög þung kvöð á viðkomandi sýslur. Það hefur verið sagt, að ég væri andvígur öllum framkvæmdum, sem gerðar hafa verið til mæðiveikivarna. - Þetta er misskilningur, ég hef ekki talið það eftir, sem gert hefur verið til varnar þessum vágesti, en þegar nú á að ráðast í nýjar stórfelldar framkvæmdir, sem líka lenda á sýslufélögunum að verulegum hluta, virðist mér ástæða til að staldra við og stinga við fæti og gefa hlutaðeigandi sýslufélögum tækifæri til að átta sig á þessu máli. Nú er það líka svo, að þetta frv. er ekki samið af mæðiveikinefnd, heldur mun það samið af 9 manna nefnd á búnaðarþingi. Að vísu var frv. sent mæðiveikinefnd, en ekki til álitsgerðar, og hafa 2 menn úr nefndinni, sem ég hef átt tal við, látið svo um mælt, að þeim fyndist frv. alllosaralegt. - Ég get því á engan hátt séð, að neinn skaði sé skeður, þótt frv. sé vísað heim í héruð til athugunar, þegar þess er jafnframt gætt, að efni til girðinganna er ekki fyrir hendi. Frestun málsins í eitt ár gæti því ekki sakað, og yrði það lagt fyrir næsta þing, að fengnu áliti sýslufélaganna. Ég hef því ásamt hv. þm. A.-Sk. leyft mér að bera fram svo hljóðandi rökstudda dagskrá: Í trausti þess, að ríkisstjórnin annist um, að frv. til laga um girðingar til varnar gegn útbreiðslu næmra sauðfjársjúkdóma og heimild til samþykkta um fjárskipti verði lagt fyrir sýslunefndir landsins til umsagnar, áður en fullnaðarályktun yrði um það gerð, en málið hins vegar svo mikilvægt og snertir svo mjög sjálfsforræði og hagsmuni héraðanna, að eigi þykir rétt að ráða því til lykta á þessu þingi, að fornspurðum þessum aðilum, þá tekur deildin fyrir næsta mál á dagskrá. Vænti ég, að hv. d. fallist á þessa afgreiðslu frv.

Frsm., (Bjarni Ásgeirsson) : Ég verð að mæla eindregið á móti þessari rökst. dagskrá. Málið hefur fengið þann undirbúning og athugun, að ég tel, að það verði ekki um bætt, þótt því væri vísað frá nú. Það lá fyrir síðasta búnaðarþingi, og var um það fjallað af fulltrúum úr öllum héruðum landsins, er hér eiga hlut að máli. Það liggur í augum uppi, að engin þörf er að senda það sýslun. til athugunar, því þær mundu auðvitað mótmæla því, að sýslufélögunum yrði gert að greiða þennan hluta kostnaðarins; þær eru samþykkar framkvæmdunum, en vilja komast hjá að taka þátt í kostnaðinum. Þetta vita allir, en eina ástæðan, sem hv. 2. þm. Rang. virðist hafa til þess að æskja þess, að málinu sé vísað frá, er, að sýslunefndir fái tækifæri til að taka þessa afstöðu til málsins. Hefði því verið nær, að hv. þm. hefði borið fram brtt. við frv. þess efnis, að allur kostnaður skyldi greiddur úr ríkissjóði, en að tefja málið á þennan hátt. Annars á Alþ. sjálft að skera úr um það, hvort það sé ranglátt, að héruðin taki þátt í kostnaði við viðhald girðinganna, og er álits sýslunefnda ekki þörf hvað það snertir. Ég sé ekki, að eftir neinu sé að bíða með afgreiðslu málsins, og legg eindregið til, að dagskráin verði felld.



Ég vil í sambandi við þetta mál benda á, að mjög eru skiptar skoðanir um not þessara girðinga, margra hverra. Um girðingarnar við Þjórsá og Héraðsvötn er enginn ágreiningur, en um girðingar innan þeirra héraða, sem mæðiveikin hefur lagt undir sig, er það svo, að þær hafa verið rifnar annað árið, en byggðar hitt árið. Ég held því, að þeir, sem kunnugastir eru þessum málum öllum, ættu að fjalla um þau hver í sínu héraði, á hvern hátt þeim yrði bezt fyrir komið.



Ég vil aðeins bæta fáum orðum við ræðu hv. þm. Mýr. út af hinni rökst. dagskrá. Það kom fram í ræðu hv. flm. hennar, að hún byggðist m. a. á því, að enginn skaði væri skeður, þótt málið drægist um eitt ár, þar sem engar girðingaframkvæmdir mundu verða á þessu ári. Ég vil því upplýsa, að fyrirhugað er að koma a. m. k. 4 girðingum upp á þessu ári, og er þegar búið að panta efni til þeirra. Það hefur mæðiveikin gert í samráði við hæstv. landbúnaðarráðh. Þessar girðingar eru: 1. Girðing í Þingeyjarsýslu í sambandi við hina nýju fjárpest, sem þar geisar. 2. Lenging á girðingu meðfram Þjórsá, sem er talin mjög nauðsynleg. Hefur Guðmundur Árnason í Múla, sem er Rangæingur, form. mæðiveikin., lagt mikla áherzlu á, að þeirri girðingu verði komið sem fyrst upp, og sömuleiðis hefur Guðjón Jónsson í Ási, eftirlitsmaður girðinganna þar, sem sæti á á búnaðarþingi, lagt á það ríka áherzlu. Girðingin við Hvítá og Jökulfallið, sem nauðsynlegt er að setja til þess að hindra það, að garnaveikin, sem er mjög útbreidd í Hreppum, nái að komast um Biskupstungur, Laugardal og Grímsnes. Allar þessar girðingar eru bráðnauðsynlegar, og til þess að unnt sé að koma þeim upp í sumar, var nauðsynlegt að panta efni til þeirra í tæka tíð.

En það er ókomið?

. Það er nú mjög langt síðan gaddavírinn var pantaður, og ég veit ekki betur en búið sé að gera ráðstafanir til þess að senda skip norður á Strandir eftir stauraefni. Við verðum að gera okkur ljóst, að það er aðeins tvennt til í þessu máli. Annaðhvort er að gera allt, sem unnt er, til þess að hamla gegn útbreiðslu veikinnar, eða leggja nú árar í bát, en þá vita þeir, sem hingað til hafa sloppið við þennan vágest, á hverju þeir eiga von.



Það er vitað, að á undanförnum þingum hefur verið mjög erfitt að eiga orðastað við þá menn, sem svo eru inni í þessum málum, að þeirra dómi, að þeir vilja ekki einu sinni taka ýmis atriði þeirra til athugunar. Það hefur ekki verið ágreiningur um það, að eitthvað bæri að gera til varnar gegn þessum fjárpestum, enda geta fulltrúar mæðiveikihéraðanna ekki kvartað undan því, að ekki hafi verið gert það, sem unnt hefur verið þeim til stuðnings, en um hitt eru ekki allir sammála, að enn beri að halda áfram á þeim breiða vegi að reyna alltaf eitthvað nýtt, án þess að athugað sé til hlítar, að hvaða notum þær ráðstafanir komi. Og reynslan af girðingunum, sem kostað hafa milljónir króna, er nokkuð vafasöm. - Mér kom því mjög á óvart, að hv. þm. Borgf. skuli furða sig á því, þótt einhverjir þm. vilji nú nema staðar og stinga við fæti, þegar enn er nýtt frv. á ferðinni, sem hefur stórfelldan kostnað í för með sér. En svo er að sjá, sem ekki þurfi nema örfáa menn úr mæðiveikihérðunum til þess að berja það í gegn, sem þeir álíta nauðsynlegt í hvert skipti. Hér hefur komið fram nýr aðili í þessum málum, búnaðarþingið, en ég viðurkenni ekki, að það sé neinn hæstiréttur né standi ofar Alþ., og úr því Alþ. situr nú, þá tel ég, að hv. Alþ. og mæðiveikin, hefðu átt að hafa forgöngu um málið, en ekki búnaðarþing, og það skiptir engu, þótt fulltrúar úr héruðunum mæti þar. Þetta veit hv. þm. Borgf. líka ofur vel. Og við, sem sæti eigum á Alþ., viljum gjarnan hafa málfrelsi um þessi efni, án þess að eiga á hættu að fá ávítur fyrir. - Þegar nú á með þessu frv. að leggja nýjar stórfelldar kvaðir á sýslufélögin, þá er ekki nema eðlilegt, þótt fulltrúar héraðanna óski eftir því, að það mál sé athugað betur og að héruðin sjálf fái tækifæri til þess að fjalla um slíkt mál, því að það virðist ógerlegt, að Alþ. leggi nýjar og nýjar kvaðir á héruðin, án þess að þau fái nokkuð um það að segja. - Ég mótmæli þessum aðferðum, og það virðist heldur engin hætta á ferðum hvað framkvæmdir snertir, þótt málið sé athugað. Hv. þm. Borgf. upplýsti, að harðstjórnin í þessum málum væri svo mikil, að búið væri að panta efni í þessar girðingar fyrir löngu, enda þótt málið hafi aðeins nýlega verið lagt fyrir hv. Alþ. - Hvers vegna ætti ekki að koma á algerðu einræði og leyfa fulltrúum mæðiveikihéraðanna að ganga í ríkissjóðinn og sýslusjóðina óhindrað og ausa fé út eftir eigin geðþótta? - Ég leyfi mér að efast um, að hæstv. forsrh. hafi gefið samþykki sitt til þess að leggja í kostnað við efniskaup til girðinganna án þess að Alþ. væri búið að samþ. þær, en ef þetta er satt, er slík aðferð stórum vítaverð, og væri því meiri ástæða til þess fyrir hv. þm. að átta sig á því strax, hve langt slíkt. á að ganga, og leyfa héruðunum einnig að fá málið til athugunar. Það er margt í þessu frv., sem þarfnast athugunar, t. d. það, sem ég hef bent á, hvort héruðin treystust að mæta þessum aukna kostnaði, og enn fremur er girðinga- setning á ýmsum stöðum vafasöm. Fleira þyrfti að athuga, en ég mun ekki ræða það nánar nú, og vænti ég þess, að hv. þm. fallist á þessa till. okkar.

Frsm. (Bjarni Ásgeirsson) : Það er dálítið einkennilegt og óviðkunnanlegt að hlusta á málflutning hv. andstæðinga þessa máls við þessar umr., og reyndar oft áður. Það mætti ætla, eftir ræðum þeirra að dæma og undirtektum yfirleitt, að landbn., sem flytur frv., sé að því eingöngu fyrir sjálfa sig, eða þá a. m. k. fyrst og fremst fyrir þau héruð, sem komin eru nú þegar undir fordæmingu hinna geigvænlegu pesta, staðinn fyrir, að þetta frv. er, eins og allir vita, flutt í því skyni að bjarga þeim héruðum, sem enn eru ósýkt. Og það, sem einkennilegast verður að telja, er það, að aðalmótstaðan kemur frá fulltrúum þeirra héraða, sem verið er að reyna að forða með þessu. Það er verið að gera þetta fyrir þau héruð, sem eru svo lánsöm að hafa sloppið fram að þessu. Þetta eru svo undirtektirnar, og við í landbn. erum í tilbót sakaðir um frekju og framhleypni fyrir að hafa undirbúið málið. Hv. 2. þm. Rang. sagði eitthvað á þá leið, að nóg væri að viðhalda aðalvarðlínunni um Þjórsá að sunnan og Héraðsvötn að norðan. En það þarf að verjast fleiru en mæði- og garnaveiki, og því þarf að halda uppi vörnum víðar og á öðrum línum. Nú er komin upp ný pest norður í Þingeyjarsýslu, sem ekki er hægt að staðbinda eða verjast með öðru en girðingum. Ég álít, að hæstv. ríkisstj. og mæðiveikin. eigi skilið þakkir fyrir að hafa staðið fyrir pöntun í girðingarefni í tíma, en ekki ávítur. Það hefði farið betur, ef sama framsýni hefði verið sýnd, þegar mæðiveikinnar varð fyrst vart. Eða á nú enn enga lærdóma að draga af þeirri reynslu, en bíða og velta vöngum tvístígandi, þangað til pestirnar hafa náð að flæða yfir allt landið, bæ frá bæ, hérað eftir hérað? Hv. þm. V.-Sk. (GSv) sagði, að við, sem sæti eigum í landbn., værum orðnir svo djúpt sokknir í pest og skilningsleysi, að við vildum ekki lengur hlusta á till. og úrræði annarra en okkar sjálfra. Ég lýsti því í framsöguræðu minni, að við hefðum tekið til greina allar bendingar hv. þm., en að við mundum hins vegar aldrei víkja frú aðalatriði þessa máls Og sjálfum grundvelli þess, eins og gert væri með samþykkt hinnar rökst. dagskrár. Þá sagði sami hv. þm., að því fé, sem varið hefði verið til girðinga undanfarin ár, hefði verið á glæ kastað. En ég vil svara því til, að það ætti hann að geta séð og viðurkennt, sem allir sjá, að tekizt hefur að hefta framsókn veikinnar á tveim línum, við Þjórsá og Héraðsvötn, og það var gert með girðingum. Og ég vil bæta þessu við, að þótt ekki takist að stemma stigu fyrir útbreiðslu pestanna annars staðar en þar, þá er því fé vel varið, því að það tjón, sem af hlytist, ef veikin fengi að breiðast út, yrði þrefalt á við það, sem nú er orðið, eða hver veit hvað. Og það yrði margfalt á við þann kostnað, sem ríkissjóður hefur haft vegna varnanna. Og þó að varið hefði verið tvöfalt hærri upphæð til varna, þá hefði það ekki verið of mikið, miðað við það, sem í húfi er. Ég fullyrði það, þótt of seint hafi verið gripið til varna og á mörg misstigin spor sé hægt að benda, sem stafa af reynsluskorti og þekkingarleysi, þá hefur árangurinn samt orðið ómetanlegur. Þá sagði hv. þm. V.-Sk. enn fremur, að einræði landbn. væri orðið svo mikið, að mæðiveikinefnd væri ekki einu sinni spurð ráða. Þessu vil ég svara með því að benda honum á þá staðreynd, að þegar frv. var samið og lá fyrir búnaðarþinginu, þá áttu þar sæti tveir menn, sem eru í mæðiveikin., og ég veit ekki betur en þeirra aths. hafi verið teknar til greina. Þá má og geta þess, að mæðiveikin. kom tvisvar á fund landbn. og að landbn. tók tillit til allra bendinga hennar. Það er svo engin ný speki hjá hv, þm., að búnaðarþing sé ekki sett yfir Alþ. Hitt er vitaskuld, að frv. ber frá okkar sjónarmiði ekki að skoða sem neitt valdboð, þótt það komi þessa leið inn á Alþ. Heldur ber að skoða það sem tillögu þeirra manna, er það sömdu, en það voru allt kunnáttumenn með sérstaka þekkingu á þessu máli. Ég á því einnig örðugt með að skilja, hvernig það getur orðið árásarefni á n. En sé rétt að segja, að búnaðarþing sé ekki yfir Alþ. sett, þá mun víst með sama rétti mega halda því fram, að sýslunefndir séu það ekki heldur. Ef fara á að senda málið núna til sýslunefndanna, láta þær liggja á svo og svo lengi, en síðan loksins að senda Alþ. það til ákvörðunar, þá getur það vitanlega aldrei orðið til annars en tefja framkvæmdir. Slík sending á milli Heródesar og Pílatusar mundi í reyndinni aðeins valda því, að pestirnar fengju að leika lausum hala á meðan og drepa niður stofninn óhindrað og í friði. Einnig var sami hv. þm. mjög hneykslaður á því og kallaði það frekju, að landbn. skyldi leggja áherzlu á samþykkt þessa frv., sem „aðeins væri borið fram af fáeinum mönnum“.

Það eru nú ekki allir þm. svo hrokafullir, að þeir ætlist til, að allt nái fram að ganga, sem þeir bera fram.

Ég held nú bara, að þessi hv. þm. sé svo hrokafullur, að hann beri aleinn fram mál, sem hann ætlast til, að nái samþykki. Að lokum vil ég enn láta í ljós undrun mína á því dæmalausa fyrirbrigði, að landbn. skuli sæta ákúrum frá fulltrúum þeirra héraða, sem verið er með þessu frv. að reyna að bjarga frá því að lenda í sama foraðinu og héruðin, þar sem fjárpestirnar hafa geisað. Mér finnst þetta sama og að kalla pláguna yfir sig vitandi vits. Og það minnir mig á hið fornkveðna, sem á vel við að rifja upp fyrir herra kirkjuráðsmanninum : „Gef oss Barrabas lausan“.



Eins og ég hef tekið fram, hef ég fallizt á að taka rökst. dagskrána aftur til 3. umr., svo þess vegna þarf ég ekki að fara að tefja málið. En út af girðingarefninu vil ég segja, að þó að það hafi verið pantað, þá er það ekki enn þá komið til landsins, og þó að það komi og þó að langt sé síðan það var pantað, þá er flutningsþörfin það mikil, að ekki er að vænta þess, að það geti komið fyrr en svo seint á þessu sumri, að ekki verði unnt að notfæra sér það á þessu ári. Þess vegna er engin töf að því, þótt málið fái að ganga fyrst til héraðanna. Þar fær það einmitt þann nauðsynlega undirbúning, til þess að Alþingi geti svo byggt samþykktir sínar á honum. Hitt er rangt að segja, að við viljum leggja stein í götu þessa máls. Þvert á móti. Við höfum alltaf sýnt þessum málum fullan skilning og greitt atkv. með fjárveitingum í þessu skyni hér á Alþ., og ég held, að mitt hérað hafi einmitt greitt gjald sitt samkv. þessum 1. með betri skilum en flest önnur héruð. Þessar ásakanir eru því algerlega óréttmætar að því er mig snertir. Annars orðlengi ég þetta ekki, því dagskráin hefur verið tekin aftur til 3. umr.

Forsrh. (Hermann Jónasson) : Ég ætlaði ekki að lengja umr., en þó vil ég enn einu sinni undirstrika það, að þessar varnargirðingar eru fullkomin nauðsyn. En ég hefði samt ekki tekið til máls, ef ekki hefði verið vikið að því, að það hefði verið óverjandi ráðstöfun hjá mér að tryggja efnið í þessar girðingar. Um það atriði vil ég segja það, að málið fékk þann undirbúning, að mæðiveikinefnd, sem skipuð er fulltrúum allra aðalflokkanna á Alþ., var öll sammála um, að þessar ráðstafanir væru nauðsynlegar. Það er vitað mál, að þessar girðingar gera hvort tveggja í senn, að koma í veg fyrir útbreiðslu allra sauðfjársjúkdóma til þeirra héraða, sem enn þá eru laus við þá, og jafnframt er svo ætlazt til, að ráðstafanir verði gerðar til að varna því, að mismunandi pestir breiðist út innan sama héraðs, svo ýmis héruð þurfi ekki að stríða við allar tegundir sjúkdóma samtímis. Loks er svo hugmyndin að skera niður Þar, sem vörnum verður ekki við komið, og flytja heilbrigt fé burt af svæðum, þar sem örðugt er til varna. Allar þessar ráðstafanir eru að dómi mæðiveikin svo nauðsynlegar, að n. taldi, að með þær mætti ekki bíða. Í annan stað er rétt að undirstrika það, að Búnaðarfélag Íslands og þing þess hefur haft hönd í bagga um undirbúning málsins. Þar hafa kjörnir fulltrúar bændanna fjallað um málið, menn sem ætla má, að séu því eins kunnugir og sýslunefndirnar. Ég held, að heimsending þess í héruðin nú mundi aðeins valda hættulegum töfum og skapa nýtt reiptog, þar sem hver togar í sinn skækil. Eins og frv. ber með sér, er það eingöngu samið með heildarráðstafanir fyrir augum. Af þessum ástæðum, sem ég hef stuttlega rakið, taldi ég sem landbrh. rétt að reyna að tryggja gaddavír í nauðsynlegar girðingar. Þær ráðstafanir voru nýlega gerðar, og þá var mér tjáð, að það mundu hafa verið síðustu forvöð að ná í efnið. Aðeins er nú spurning, hvenær er hægt að fá skiprúm fyrir það. Ég get ekki fallizt á, að sú ráðstöfun hafi verið óforsvaranleg, þegar svo margir aðilar stóðu að þessu og allir á einu máli um nauðsyn þessa. Og svo mikið er víst, að vilji hv. Alþ. ekki fallast á þessa ráðstöfun, þú má alltaf selja gaddavírinn, og það vafalaust með álitlegum hagnaði.



Út af ræðu hæstv. forsrh. vil ég segja, að ég hef heyrt, að mæðiveikinefnd hafi ekki verið spurð ráða um samningu þessa frv. Ég hef talað við form. n., og hann sagði, að n. væri klofin. Hann taldi þetta frv. losaralega upp byggt og undirbúið og sagðist ekki geta fylgt því, og eins mun um fleiri menn í n., og það er fyllilega upplýst, að engin álitsgerð liggur fyrir frá mæðiveikinefnd um frv.

Forsrh. (Hermann Jónasson) : Það, sem hv. þm. var að enda við að segja, er alrangt. Mæðiveikin hefur um þetta frv. fjallað, þó vera megi, að það sé ekki í nákvæmlega sama formi og einhverjir nm. hafa hugsað sér í upphafi. En hitt ætla ég að benda hv. Þingheimi á, að mæðiveikin kom til ráðuneytisins í vetur og krafðist þess, að efnið yrði tryggt í hinar nýju varnargirðingar strax. Og það var, eins og ég sagði áður, vegna shlj. álits n., m. a., sem ég brá við og tryggði girðingarefnið.

Forseti (JörB) : Rökst. dagskráin er tekin aftur til 3. umr. og enn fremur brtt. á þskj. 402 og 427.

* Flm. (Gísli Guðmundsson) : Við hv. þm. Barð. höfum leyft okkur að flytja till. til þál. á þskj. 258. Áður en ég fer út í efni hennar, vil ég skjóta því til hæstv. forseta, að vegna þess, hve langt er síðan till. var lögð fram, geri ég ráð fyrir, að þurfi að breyta fyrirsögn hennar að einu leyti, þannig að í stað orðanna „næsta sumar“ komi: í sumar. Það er nú svo, að víðsvegar um landið hefur Það oft komið sér nokkuð illa, að unnið hefur verið í vegum. Þeir, sem heima eiga í sveitunum, eiga oft erfitt með að stunda vegavinnu á þessum tíma. Þess vegna hafa það verið almennar óskir manna í sveitunum, að þessari vinnu sé komið þannig fyrir, eftir því sem hægt er, að ekki sé unnið að henni yfir sumarið, heldur vor og haust. Nú skal ég ekki gera það hér að almennu umræðuefni, hvernig þessari vinnu hefur verið fyrir komið, en hún mun aðallega hafa verið stunduð á sumrin upp á síðkastið. Nú er það kunnugt, að yfir sumartímann hefur mjög skort vinnuafl í sveitunum, og hefur ýmis undirbúningur og ráðstafanir verið gerðar til þess að bæta úr þessum erfiðleikum bænda. En okkur flm. þessarar till. sýnist, að hæstv. ríkisstjórn beri að sjá svo um, að sú vinna, sem undir hana heyrir, sé framkvæmd á þeim tíma, sem minnstar líkur eru til, að hún dragi vinnuaflið úr sveitunum. Þess vegna er þessi þáltill. fram komin. Ég tel ekki þörf lengri framsögu fyrir málinu og vænti þess, að hv. d. samþ. till.

Forseti (JörB) : Sú leiðrétting á fyrirsögn till., sem hv. flm. gat um, mun verða gerð við endurprentun, og er þetta sjálfsögð leiðrétting, þar sem mjög er nú liðið á þingtímann og komið fram yfir sumarmál.

* Atvmrh. (Ólafur Thors) : Vegna þessarar till., sem hér er fram komin, þykir mér rétt að upplýsa, að langt er síðan ríkisstj. tók ákvörðun um að reyna að haga vegavinnu og annarri opinberri vinnu á þann hátt, að fólkið haldist sem mest heima í sveitunum, meðan á heyönnum stendur, - einnig að hvetja menn úr kaupstöðunum til að gefa sig að heyskaparvinnu með því að gefa þeim forgöngu að þeirri vinnu, sem ríkisstj. réði yfir á haustin. Í fullu samræmi við það hefur fyrir löngu verið ákveðið að reyna að hafa framkvæmdir í sveitunum sem allra minnstar eða helzt engar meðan á slætti stendur, í því skyni að draga ekki vinnuaflið frá landbúnaðinum. Ríkisstj. er því samþykk þessari till., eins og hún liggur fyrir, en telur hennar ef til vill ekki þörf. Hvort sem till. verður samþ. eða ekki, mun ríkisstj. gera þær sömu ráðstafanir í þessu máli og skoðar till. aðeins sem meðmæli Alþ., ef hún verður samþ., sem sjálfsagt er. Kemur ekki til greina annað en allir séu sammála um, að nauðsyn beri til þess að bæta úr hinni auknu þörf landbúnaðarins á vinnuafli. Þess vegna getur ekki komið til mála, að Alþ. leggist á móti þeirri hugsun, sem felst í till.

*Finnur Jónsson: Það voru aðeins örfá orð í sambandi við þetta mál. Það getur vel verið, að þessi till. eigi við víða á landinu, en þó getur hæglega hagað svo til, að nauðsyn beri til þess að halda áfram vegavinnunni yfir sumarið, og víða í kaupstöðum landsins er svo ástatt, að menn eiga ekki hægt með að fara að heiman til vinnu. Ég vil því spyrja hæstv. atvmrh., hvort hann mundi ekki taka tillit til þess, þar sem svo stendur á, jafnvel þó að till. verði samþ., að í kauptúnunum er lítið um vinnu á sumrin og menn eiga þar oft ekki heimangengt.

* Atvmrh. (Ólafur Thors) : Út af fyrirspurn hv. þm. Ísaf. vil ég fyrir mitt leyti viðurkenna, að þar, sem svo stendur á, kemur annað sjónarmið til greina en hið almenna. Þegar um það er að ræða, væru annars vegar ekki veigamiklar framkvæmdir, og hins vegar gætu þeir, sem að þeim ynnu, ekki afkastað miklu í þágu landbúnaðarins. Er því rétt að taka tillit til þess, þar sem ekki verður nema um óverulegar framkvæmdir að ræða í slíkum tilfellum.

* Flm. (Gísli Guðmundsson): Eins og ég tók fram í framsögu minni, er langt síðan þessi till. var lögð fram í d., þó að hún hafi ekki komið til umr. fyrr en nú. Ég vil láta í ljós ánægju mína yfir því, sem hæstv. atvmrh. sagði, að ríkisstj. hefði tekið mál þetta til, athugunar. Hins vegar er það sjálfsagt, eins og hann drap á, að hv. d. samþ. till., til þess að ríkisstj. hafi vilja Alþ. til að styðjast við í ráðstöfunum sínum. Annars gæti litið svo út sem þingið væri mótfallið slíkum ráðstöfunum, sem telja verður hina mestu nauðsyn.