Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fjmrh. (Matthías Á. Mathiesen) : Herra forseti. Frv. það, sem hér er til umr., fjallar um breyting á lögum nr. 119 frá 1976, um sérstakt tímabundið vörugjald. Með þeim lögum voru lög nr. 77 frá 23. des. 1975, um sérstakt tímabundið vörugjald, framlengd, en jafnframt voru gerðar nokkrar breytingar á 1. gr. laganna til samræmis við hin nýju tollskrárlög, nr. 120 1976. En eins og kunnugt er urðu verulegar breytingar á undirskiptingu ýmissa vöruliða í fjölmörgum köflum tollskrárinnar við setningu þeirra. Við nánari athugun á lögunum komu í ljós nokkrar misfellur og er með frv. þessu lagt til að þær verði leiðréttar. Hér er annars vegar um að ræða upptalningu í 1. gr. nefndra laga. Þar hafa fallið niður nokkur ný tollskrárnúmer yfir vörur sem fram til þessa hafa borið vörugjald og samræmis vegna þykir ekki fært að fella niður vörugjald á, og svo hins vegar þættir sem nauðsynlegt er að lagfæra. Vörur þær, sem hér koma einkum við sögu, eru sælgæti ýmiss konar í þremur nýjum tollskrárnúmerum, tengibúnaður í einu númeri 85. kafla tollskrár og plastvörur í nokkrum nýjum undirnúmerum í 39. kafla tollskrárinnar. Í sambandi við þessar leiðréttingar vil ég taka fram, að fjmrn. hefur þegar nýtt heimild í vörugjaldslögunum til þess að fella niður vörugjald af þeim vörum sem áður voru undanþegnar vörugjaldi, en urðu vörugjaldsskyldar vegna breyttrar undirskiptingar í tollskrá. Auk framangreindra leiðréttinga í frv. er lagt til að lög nr. 77 frá 1976, um sérstakt tímabundið vörugjald, verði gefin út að nýju í heild með áorðnum breytingum. Ég leyfi mér, herra forseti, að leggja til að frv. verði að þessari umr. lokinni vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.

Frsm. (Pétur Sigurðsson) : Herra forseti. Í nál. á þskj. 387, sem sjútvn. hv. d. er sammála um og allir nm. hafa ritað undir, segir svo, að n. hafi haft um nokkurt skeið til meðferðar frv. til staðfestingar á brbl. nr. 90 16. júní 1976, um breyt, á lögum nr. 81 frá 31. maí 1976, um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands. Nm. eru allir sammála um afgreiðslu þessa máls, enda um leiðréttingar að ræða. Í jan. barst n. erindi frá Landssambandi ísl. útvegsmanna með ályktun frá aðalfundi samtakanna, sem haldinn var dagana 8.–10. des. 1976, um breyt. á framangreindum lögum frá 31. maí og 16. júní 1976. Hélt n. fund með fulltrúum L. Í. Ú. sem skýrðu þær átta óskir um breytingar sem fram komu í ályktun aðalfundarins. Í n. voru skiptar skoðanir um erindi þetta og þótti sumum nm. skammt liðið á nauðsynlegan reynslutíma gildandi laga, þau hefðu náð fram vegna víðfeðms samkomulags meðal ólíkra hagsmunahópa til sjós og lands, útgerðarmanna, sjómanna og fiskverkenda auk þeirra mörgu, sem héldu fram hinum staðbundnu hagsmunasjónarmiðum. Þá væri kunnugt um fjölda óska um þýðingarmiklar breytingar frá sjómönnum og útvegsmönnum, sem enn væru til skoðunar, þ. á m. hjá Hafrannsóknastofnuninni. Var sú skoðun áberandi í n., að þegar fjallað væri um jafnviðkvæmt mál og umrædd lög ætti að varast að líta á þau eins og hlífðarfat sem farið væri úr og í eftir stundarhagsmunum ákveðinna hópa. N. tók þá ákvörðun að senda málið til umsagnar nokkurra aðila, þ. á m. til Félags ísl. botnvörpuskipaeigenda, þótt nm. væri vel kunnugt um aðild þess félags að L. Í. Ú. Þetta var gert vegna þess að n. var kunnugt um að ein þeirra breytinga, sem L. Í. Ú. leggur til, mundi hafa í för með sér, ef samþ. yrði, að allstórt svæði vestur af Snæfellsnesi yrði lokað fyrir veiðum togara sem eru meira en 39 m á lengd. Um er að ræða veiðisvæði sem togarar úr Reykjavík og Hafnarfirði hafa nýtt nær alfarið frá því að togveiðar hófust hér við land. Með samþykkt þessari yrði í raun ákveðið hvort fiskur sá, sem veiddur er á ákveðnu svæði á vetrarvertíð, yrði veiddur af stórum togurum eða litlum, á línu eða net. Í svari F. Í. B. kom það fram, að fullkominn stuðningur félagsins við mál þetta lægi fyrir, bæði hjá fulltrúum F. Í. B. í sambandsstjórn L. Í. Ú. svo og hjá fulltrúum allra útgerðarfyrirtækja í F. Í. B. sem aðalfund sóttu. Formaður n. færði mál þetta í tal við talsmenn nokkurra togaraútgerðarfyrirtækja í Reykjavík, og var ekki annað á þeim að heyra en að þeir létu sér þessa breytingu lynda. Stjórn Fiskifélags Íslands hefur tjáð n. með bréfi 16. febr. s. l. að hún mæli með umræddum breytingum. Nokkrir stjórnarmenn létu þó þá skoðun í ljós, að breytingarnar sem óskað er eftir undir f-lið, mætti auðveldlega framkvæma með breytingum á reglugerð. Í umsögn Hafrannsóknastofnunarinnar kom fram eindregin andstaða gegn rýmkun togveiða við Norðurland, en hún taldi sig eftir atvikum geta fallist á þá rýmkun, sem farið er fram á við Suðausturland og Suðurland því hún muni ekki hafa í för með sér almenna aukningu sóknar í smáþorsk. Í bréfi sínu til Hafrannsóknastofnunarinnar óskaði n. álits um það, hvort ekki væri tímabært að veita heimildir til dragnótaveiða svo að kolastofninn verði betur nýttur og - ef álit stofnunarinnar væri jákvætt að gera till. um hvar, á hvaða tíma og um bátafjölda. Við þessari fyrirspurn kom ekkert svar. 25. febr. s. l. boðaði sjútvrn. til fundar með nm. sjútvn. beggja deilda Alþ. og ræddi þar m. a. till. L. Í. Ú. og breytingar sem rn. vildi koma á framfæri. Í bréfi rn. til sjútvn. Nd., sem dagsett er 4. mars s. l., er þess farið á leit við n. að hún flytji brtt. við frv. það sem fyrir Nd. liggur. N. hefur orðið við þessari ósk og flytur brtt. þessar á sérstöku þskj. Í þessum till. er markverðast, að rn. tekur ekki undir till. L. Í. Ú. um rýmkun togveiða við Norðurland þótt farið sé að öðrum till. þess. Rn. leggur auk þess til breytingu við 8. gr. laganna um lengingu á þeim tíma, sem skyndilokanir geta staðið, þ. e. úr 3 sólarhringum í 7, og aðrar nauðsynlegar breyt. við þessi ákvæði. Eru nm. sammála um, að mæla með þessari breytingu við 8. gr. frv. svo og frv. sjálfu. Um aðra liði í brtt. þessum hafa nm. óbundnar hendur og áskilja sér rétt til að flytja eða fylgja brtt. sem fram kunna að koma. Ég vil þá, herra forseti, fara nokkrum orðum um þær brtt. sem fluttar eru að ósk rn. Það er rétt að rifja það upp, að í lögunum, sem sett voru á s. l. vori, var mörkum, sem reiknað var frá, breytt í svokallaðar viðmiðunarlínur og viðmiðunarstaði. Það var nokkur breyting gerð á gömlu grunnlínupunktunum og í gildandi lögum er miðað við viðmiðunarlínu. 1. brtt. er þess efnis, að í stað 4 sjómílna fjarlægðar frá viðmiðunarlinu verði fjarlægðin miðuð við fjörumark meginlandsins. Í 2. brtt. á þskj. 392 er um að ræða opnun og rýmkun fyrir hin stærri botnvörpuskip á mjög takmörkuðu svæði við Vestmannaeyjar. Hef ég margrætt þetta t. d. við þá hv. þm., sem frá Vestmannaeyjum koma, og telja þeir að sjálfsagt sé að verða við þessari ósk og sé til hins góða, m. a. af tæknilegum ástæðum í sambandi við tog. Nokkur rýmkun er gerð samkv. 3. till. í sambandi við þá línu sem þar er dregin, eins og menn geta betur kynnt sér ef þeir skoða þetta á sjókorti. Sama má segja um 4. brtt., en þar er höfuðbreytingin sú, að í stað þess að miða við Skálasnaga - það er viðmiðunarstaður - er miðað við Malarrif og fjarlægð frá Malarrifi í staðinn fyrir Skálasnaga. En höfuðbreytingin, sem gerð er á Breiðafirði, er sú, að á allstóru svæði vestur af Snæfellsnesi er hinum stærri togurum fyrirmunað að veiða nú, en hins vegar öðrum veiðarfærum gefinn meiri réttur en öðrum til þess að nýta það hafsvæði. Ég hef í nál. sjútvn. dregið fram það sem þar kom fram um þetta, og eins og þar er vitnað til minna orða, þá átti ég viðræður við nokkra togaraútgerðarmenn hér úr Reykjavík sem hreyfðu engum mótmælum við þessum breytingum og létu gott heita. Aðrar breyt. eru ekki þýðingarmiklar að mínu mati, en hins vegar vitna ég aftur til þeirra orða sem ég hef þegar vitnað til í nál. Meginbreytingin, sem mér finnst vera, fyrir utan þá sem ég hef nú farið örfáum orðum um, er breytingin við 8. gr. laganna og kannske sú þýðingarmesta. Um hana eru líka allir nm. sammála. Samkv. 1. mgr. þessarar brtt. yrði lögfest að trúnaðarmenn, sem eru um borð í skipunum, skuli tilkynna til lands, til Hafrannsóknastofnunarinnar, sem sjái um að það séu alltaf menn við til þess að taka þær ákvarðanir sem þarf að taka, þessar ákvarðanir séu sem sagt ekki teknar um borð í skipunum. Það hefur valdið bæði sársauka og leiðindum. En það skal sett hins vegar í vald þeirra, sem í landi eru, en eru ekki um borð í skipunum sjálfum og með þeim mönnum sem verið er að stöðva kannske eða meina að veiða á ákveðnum veiðisvæðum. Í 2. mgr. er verið að leggja til að bannið geti verið allt að 7 sólarhringa, en í gildandi lögum er um að ræða 3 sólarhringa. Með þessu er nokkuð komið á móti þeirri till. sem á sínum tíma var lögð til af n. sem vann að tillögugerð í þessum málum, áður en þingmannanefndin tók við, þannig að nú er komið aftur á móti þeirri skoðun að lengja þetta tímabil. Nokkrar kvartanir komu um það frá flotanum og reyndar frá yfirmönnum í Landhelgisgæslunni einnig, að einhver vandkvæði hefðu verið á að tilkynningar hefðu borist nógu skýrt og fljótt til viðkomandi aðila á miðunum og þ. á m. landhelgisgæsluskipanna. En nú er þetta sett inn í lögin sjálf og ætti þá að vera úr sögunni sú gagnrýni sem kom fram í sambandi við þetta, ef samþ. verður. Herra forseti. Ég hef sem formaður sjútvn. flutt þetta mál eins og til var ætlast af mér í n. Og til þess að vera ekki að eyða of miklum tíma frá þingstörfum í að efna til umr. um málið, þá get ég fyrir mig persónulega sagt það, að ég mun fylgja þessum brtt., þótt ég hins vegar taki undir ýmsa þá gagnrýni, sem fram kemur í nál. okkar, og taki undir það sem einstaklingur og telji sjálfur að vel hefði mátt bíða lengur með að fá meiri reynslu af því sem fyrir liggur. Ég segi þetta líka vegna þess, að það eru ýmis atriði og ýmsar fleiri breytingar, sem menn hefðu viljað fá umr. um og fá fram. Ég vek enn einu sinni athygli á því sem ég hef ár eftir ár talað um, sérstaklega þó þegar þetta mál hefur verið á dagskrá, betri nýtingu á skarkolanum, en fiskifræðingar telja að það sé um 10 þús. tonna magn, sem óhætt sé að veiða hér við strendur landsins af þessari fisktegund, en þessi veiði er nú í algjöru lágmarki. Eftir að inn í gildandi lög voru sett ákvæði um stærð möskvans í dragnótinni, þá virðist, eins og þegar hefur komið í ljós samkv. rannsóknum sem fram hafa farið, hætta á því að of smár fiskur veiðist í dragnæturnar verða úr sögunni. En að sjálfsögðu verður að setja reglur um að ekki sé tekið of mikið magn, ekki séu of margir bátar að veiðum og að þeir séu þá á takmörkuðum svæðum. Það hefur nefnilega komið í ljós, gagnstætt því, sem sumir þm. hafa haldið fram hér áður fyrrum og þó sérstaklega þeir sem nú er verið að gera hvað mest fyrir samkv. þeirra óskum á Vesturlandi og annars staðar, - þeir hafa haldið því fram að það væri ekki til neitt dauðavopn fyrir smáfisk nema dragnót, - en það kom vel á vonda þegar sjútvrn. þurfti nú fyrir skömmu að stöðva línuveiðar á Breiðafirði vegna þess óhóflega dráps á smáfiski sem þar fór fram á línuna, það goðumborna veiðarfæri. Herra forseti. Ég legg málið fyrir á þennan veg eins og ég hef gert, lýsi minni persónulegu afstöðu, jafnframt að ég mun standa með þessum brtt. sem fram hafa komið, en endurtek það sem ég sagði, að allir nm. hafa óbundnar hendur um, að flytja eða fylgja brtt. Ég legg til, herra forseti, að málinu verði ekki vísað til n. að lokinni þessari umr., heldur til 3. umr.



Herra forseti. Ég tek undir það með hv. þm. Pétri Sigurðssyni, hv. 8. þm Reykv., að mér finnst heldur fljótt brugðið við til breytinga á þeim lögum sem hér um ræðir. Það er tæplega ár liðið frá því að gengið var frá þessari lagasetningu hér á Alþ., og ég er þeirrar skoðunar að það sé víðs fjarri að reynsla sé komin á þá löggjöf, eins og frá henni var gengið, og því sé ekki tímabært á þessu stigi að gera breytingar á löggjöfinni eins og hér er gert ráð fyrir. Mér sýnist einnig að með breytingunni, sem hér er lagt til, sé enn frekar verið að þrengja að hinum stærri togurum varðandi veiðisvæði. Ég hef verið þeirrar skoðunar að það hafi um of verið þrengt að þeim á vissum hlutum innan þessa svæðis, en nú er gengið enn lengra og þeim ýtt frá úti fyrir Breiðafirði og Snæfellsnesi. Það er augljóst mál, að einhvers staðar verða þessi skip að vera. Það ætti öllum að vera ljóst að mikill ágangur þessara togara hefur verið á miðunum úti fyrir Vestfjörðum, og það er enginn vafi á því að með þessari breytingu, sem hér er lagt til, eykst þessi ágangur enn frekar en verið hefur. Ég vil því lýsa andstöðu minni varðandi þessa breytingu. Ég tel að nú þegar sé búið að þrengja svo að miðunum úti fyrir Vestfjörðum, að það sé ekki bætandi á það sem er nú þegar, og eins og ég sagði í upphafi: ég er þeirrar skoðunar að það sé í raun og veru vart eðlilegt að gera nú nokkuð róttækar breytingar, því sumar þessara breytinga eru nokkuð róttækar, - að gera nú þessar róttæku breytingar þegar ekki er liðið heilt ár frá því að löggjöfin var sett sem nú er í gildi. Það hefði því verið ástæða til þess að fá frekari reynslu af því hvernig þessi löggjöf kæmi til með að reynast. Ég vara mjög við því að enn frekar sé gengið í þá átt að ýta togaraflotanum svo til á eigin mið úti fyrir Vestfjörðum. Það er búið að loka hér fyrir Suður- og Suðvesturlandinu það miklu af miðum, sem þessi skip hafa verið á, að það er einsýnt mál, ef hér á enn frekar að ganga í þá átt varðandi þetta svæði sem hér um ræðir, að þá verður þeim ýtt á Vestfjarðamið. Ég þarf í raun og veru ekki að hafa fleiri orð um þetta. Ég lýsi mig andvígan þessum breytingum. Ég tel að það þurfi frekari reynsla að koma á löggjöfina sem í gildi er og það sé ekki tímabært að gera breytingar á henni eins og stendur. Einkum og sér í lagi lýsi ég mig andvígan því að loka frekar veiðisvæðum fyrir, sem einvörðungu verður til þess að enn frekari ágangur af þessum skipum verður á Vestfjarðarmiðum. Er nógur ágangur þegar fyrir á þau mið.



Herra forseti. Tilefni þess, að ég kvaddi mér hljóðs, er fyrst og fremst það, að hv. frsm. sjútvn., sem mælti fyrir þessu máli, lauk máli sínu á þá lund að hann legði ekki til að málið gengi til sjútvn. aftur, en yrði hins vegar vísað til 3. umr. að lokinni þessari umr. Þetta tel ég alveg óeðlilegan vinnuhátt, vegna þess að hér er raunverulega um það að ræða að flutt er af' hálfu n. með sérstökum hætti svo gott sem nýtt frv. Þær till., sem n. leggur fram, eru ekki nema að litlu leyti um það frv. sem hér hafði gengið eðlilega í gegnum 1. umr., heldur er hér fjallað um allt annað og miklu víðtækara mál. Ég hef skilið það þannig og skildi þannig málflutning hv. frsm. n., að hér væri fyrst og fremst um það að ræða að n. hefði orðið við beiðni rn. um að leggja fram þessar till., sem ég tel sjálfsagt og einnig kom fram að einstakir nm. hefðu hér óbundnar hendur til þeirra margvíslegu till. sem þarna liggja fyrir, og við því er heldur ekkert að segja. Það er aðeins venjulegur háttur. En þegar þannig stendur á er alltaf gengið út frá því, að sú n. þingsins, sem eðli málsins skv. á að fjalla um þessa málaflokka, taki slík mál fyrir efnislega og geri sínar samþykktir um málið og skili þannig til þd. áliti sínu, þar sem kemur skýrt fram hvort n. að meiri hl. til eða hverjir úr n. styðji hinar einstöku till. eða hver yfirleitt afstaða n. er til málsins. Ég tel að þetta mál sé þannig, að það sé í rauninni alveg óhjákvæmilegt annað en að það gangi á ný á milli 2. og 3. umr. til n. og hún fjalli um málið og síðan liggi hér fyrir álit hennar. Varðandi þær till., sem hér er um að ræða, vil ég aðeins segja það, að ég tel að efni síðustu till., 6. till., sé sjálfsagt að samþ. Þar er í rauninni aðeins verið að veita skýrari heimildir til stjórnunarhátta til þess að hafa nokkru meira vald á því sem lögin að öðru leyti fjalla um og tekin hefur verið efnisleg afstaða til áður. Hinar till. eru hins vegar allar í þá átt, að þar er verið að breyta því sem samþ. var fyrir tæpu ári um veiðiheimildir, og það fer auðvitað ekkert á milli mála að uppi eru misjafnar skoðanir á því, hvort skuli breyta þessum veiðiheimildum frá því sem þá var ákveðið og hvort það skuli jafnvel breyta þeim enn meira en þarna er lagt til. Ég vil varðandi 1. till. segja það, að ég er ekki við því búinn að samþ. þá till. Ég vil a. m. k. athuga það mál miklu betur, og ég get ekki fallist á að samþ. hana eina út af fyrir sig. Þar er um það að ræða að verið er að rýmka veiðiheimildir togbáta til verulegra muna við Suðausturland, og satt að segja brosa menn aðeins að því, þeir sem þarna þekkja eitthvað til, þegar Hafrannsóknastofnunin segir að það sé engin hætta á því að þarna veiðist smáfiskur, en hins vegar sé gífurleg hætta á því að hann veiðist út að 20–30–10 mílum úti fyrir Norðurlandi. Það er vissulega mikil hætta á því, þegar komið er aðeins 4 mílur frá ströndinni á þessum slóðum, að þar geti verið veiddur smáfiskur, ekki síst ýsa. Á því er auðvitað enginn vafi, að það er það atriði sem kemur þarna fyrir æðioft. En það er auðvitað með þessar fiskislóðir eins og aðrar, að þarna veiðist oft líka góður fiskur, en það er líka úti fyrir Norðurlandi. Það fer allt eftir línum. Þar er ekki alltaf eintómur smáfiskur þar, það er mikill misskilningur. Ég held að þeir hafi ofsagt eitthvað, blessaðir, þarna frá Hafrannsóknastofnun, þegar þeir halda að þarna veiðist aldrei neinn smáfiskur. En hvað um það, það er ekki útilokað að verða við því að auka þarna á veiðiheimildir frá því sem verið hefur. Ég hika þó allmikið við að gera það, eins og ástatt er, og mun ekki fallast á það fyrr en ég er búinn að athuga um aðrar beiðnir sem liggja fyrir frá þessu svæði og að mínum dómi eiga fyllilega eins mikinn rétt á sér og þessi beiðni. Það er rétt að athuga það, að t. d. hjá okkur þm. Austurl. liggja fyrir beiðnir frá ýmsum hagsmunaaðilum, margar beiðnir til breytinga á gildandi veiðireglum á þessu svæði, og það er eins og fyrri daginn, þær beiðnir eru ýmist um að þrengja veiðikosti aðila eða rýmka. Svipað er að segja um hinar till., að þær eru, eins og hér hefur verið gerð grein fyrir, allar í þá átt að rýmka nokkuð til með veiðiheimildir fyrir vissa aðila. Má vera að það sé alveg óhætt að gera það. En ég held að það sé hollast að gera þessar breytingar í nokkru samræmi í kringum landið, en það sé ekki rokið til á einum og einum stað út af fyrir sig án athugunar á öðrum. Ég verð líka að segja það varðandi 5. till., að það má vel vera að það sé þar mikill þrýstingur hjá þeim sem næst standa fiskislóðum út af Breiðafirði, að þeir vilji þar stugga við hinum stærri togurum. En mér er það alveg ljóst, að það verður ekki stuggað við þeim miðum án þess að þau skip fari eitthvað annað. Það þýðir vitanlega ekki annað en að gera sér grein fyrir hvaða breytingar verða þarna um leið. Og það er áreiðanlega rétt, að miðað við þau veiðimörk sem gilda nú, er enginn vafi á því að það er miklu meiri friðun á fiskimiðunum út af Breiðafirði nú heldur en t. d. á aðalmiðunum út af Vestfjörðum, - miklu meiri friðun. En ég er ekki hér kominn til þess að mæla á móti þessum till. fyrst og fremst, heldur vegna þess að ég tel eðli málsins skv. vera eðlilegt að hv. sjútvrn. athugi þessar till. nú á milli 2. og 3. umr. Hún hefur orðið við því að flytja þær skv. beiðni rn. og menn eru þar með óbundnar hendur, en hún hlýtur að fjalla um málið efnislega og gefa út álit sitt á því hvernig hún vill að málinu standa. Þá gefst líka einstökum þm. eðlilegur tími til að flytja brtt. til viðbótar eða móta afstöðu sína til jafngagngerrar breytingar á upphaflegu frv. og hér er um að ræða, því hér er auðvitað um gjörbreytingu á því að ræða. Ég vænti þess að n. taki að sér að athuga málið.



Herra forseti. Ég ætla ekki að lengja þessar umr. að neinu marki. Við viljum það öll, að það eru ekki allir ánægðir með lög þau sem nú gilda um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands, nr. 81/1976. Jafnframt vitum við að ekki vorn allir samþykkir þeim lögum sem áður giltu um þetta efni. Og sannast sagna er það svo, að það verða seint settar reglur um fiskveiðiheimildir sem allir una jafnfúslega. Því verð ég að segja að það er allmerkileg og víðtæk samstaða sem náðst hefur um þær brtt. sem nú eru fluttar af hv. sjútvn. Ég verð að segja að þessi samstaða, sem að vísu hefur ekki reynt á hér á hv. Alþ., er eða virðist vera allvíðtæk í röðum sjómanna og útgerðarmanna og að sumu leyti óvænt. Það eru jafnan skiptar skoðanir um ýmis efni í þeim málum eins og við vitum. Ég ætla ekki að hafa mörg orð um þetta, en skírskota til þess sem ég hef áður haldið fram og við þm. Vesturl. um þessi efni þegar þau hafa komið hér til umr. á liðnum árum. Mér sýnist að þessar brtt., þar sem ég þekki best til, gangi til móts við þau sjónarmið sem við höfum talað fyrir að undanförnu, og því fagna ég þessu frv. og lýsi fylgi mínu við það.



Herra forseti. Ég á sæti í sjútvn. sem fjallaði um það mál sem hér er verið að ræða. Ég vil fyrst aðeins víkja að málsmeðferðinni. Ég álít að hér sé í raun og veru um að ræða tvö mál. Annars vegar er staðfesting á brbl. sem sett voru 16. júní á síðasta ári og voru nánast leiðréttingar á lögum um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands sem samþ. voru á Alþ. 19. maí á síðasta ári. Um þetta atriði er enginn ágreiningur sem mér er kunnugt um, þannig að ég sé ekki ástæðu til að ræða það mál nánar. Hitt málið er svo mál sem kemur inn á Alþ. í formi brtt., ekki raunverulega við þessi brbl., heldur einnig við lög um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands sem ég nefndi áður. Þess vegna vil ég taka undir það, sem mér hefur komið fram, að það sé eðlilegt, af því að umr. hafa ekki farið fram um þessar till., að þá verði málinu aftur vísað til sjútvn. til þess, að hún geti rætt málið á grundvelli þeirra umr., sem farið hafa fram hér á Alþ. um málið, og athugað þau sjónarmið sem þm. hafa látið í ljós varðandi þessar tillögur. Ég er einnig í þeim hópi sem þykir, eins og kemur fram í grg. frá sjútvn. sem ég ritaði undir ásamt fleiri þm., skammt liðið frá því að lög um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands voru sett. Það mætti kannske orða það svo, að þeirri lagasetningu væri ekki að fullu lokið þar sem verið er að staðfesta nú breytingar á þeim lögum. Hinn 19. maí á s. l. ári var þessi löggjöf samþ. hér á Alþ. Síðan er stuttur tími og þess vegna álít ég almennt séð að ástæða væri til þess að láta reyna á þetta samkomulag, sem hér náðist og var að lokum samþ. á Alþ., um nokkru lengri tíma en nú er liðinn, sem ekki er fullt ár. Hins vegar ber að sjálfsögðu að líta á till. sem samkomulag er um, sem menn eru sammála um að rétt sé að samþ., þó að breytingar séu á þessari löggjöf. Við því er auðvitað ekkert að segja. Það er aðeins eitt atriði sem ég vildi ræða. Að öðru leyti koma mín sjónarmið fram í grg. með fyrirvörum. Þetta atriði er sú breyting sem lagt er til að verði gerð við Suðvesturland. Þar er lagt til að rýmkuð verði heimild skipa 39 m að lengd og minni til togveiði á svæðinu frá Hvítingum og suður með landinu að Ingólfshöfða á þá leið, að í staðinn fyrir að miða 4 sjómílurnar við viðmiðunarlínu, eins og nú er gert skv. lögum frá því í fyrra, þá verði viðmiðunin við fjöruborð. Á þessu er nokkur munur og heimildir til veiða rýmka þess vegna nokkuð verulega fyrir skip sem eru 39 m að lengd eða minni. Við óttumst það, og það er best að segja það alveg hreinskilnislega, við óttumst það fyrir austan að slík breyting leiði til verulega aukinnar sóknar togskipa eða togbáta á þetta svæði annars staðar frá. Þess vegna viljum við helst ekki ganga lengra í þessum efnum en við gerðum í samkomulaginu sem gert var þegar lögin voru sett á s. l. ári. Varðandi önnur atriði, sem ég sé ekki ástæðu til að lengja umr. um, vildi ég taka það fram, að ég hef tilhneigingu til þess að fylgja þeim brtt. sem þm. viðkomandi kjördæma eru sammála um á hafsvæðum, úti fyrir þeirra kjördæmum, þar sem þeir eru kunnugastir. Mig skortir staðarkunnáttu til þess að dæma af eigin reynd um þessi mál alls staðar kringum landið, en hef tilhneigingu til þess að líta þannig á málið almennt séð. Ég vil óska eftir því að málinu verði vísað aftur til sjútvn., vegna þess að ég álít í raun og veru að um sé að ræða nýtt mál í þinginu þó að það sé í því formi sem hér hefur verið lýst. Sjútvn. flytur málið að ósk sjútvrn., og það er efnislega breyting á lögunum frá 19. maí 1976.



Herra forseti. Ástæða þess, að ég kvaddi mér hér hljóðs, voru nokkur orð sem féllu í ræðu hv. 4. þm. Vesturl. hér áðan. Ég er ekki viss um hvort ég hafi heyrt rétt, en mér heyrðist hann segja að um brtt. þessar á l. nr. 81 frá 30. maí 1976, um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands, ríkti samstaða. Ég vil taka fram að það er ekki alls kostar rétt. Það er ekki fyrir hendi samstaða í sjútvn. um annað en það að svara játandi tilmælum hæstv. sjútvrh. um að n. flytji málið. Um það var samkomulag í n. Hins vegar kemur það glögglega fram í grg. n. eða réttara sagt í nál., að nm. hafa raunar ekki tjáð sig um sjálft efni málsins. Það er ekki samstaða í n. um einstök efnisatriði. Hins vegar, eins og ég sagði áðan, fannst okkur nm. í sjútvn. raunar ekki stætt á því að neita tilmælum ráðh. um að n. flytti þetta mál. Og mér er nær að halda að það sé ekki aðeins ekki samstaða um efnisatriði meðal nm., heldur séu ákveðnir nm. algjörlega andvígir vissu efnisatriði í þessum brtt. En látum það liggja á milli hluta. Ég vil einnig að það komi hér fram, að mér er ekki heldur kunnugt um að það sé samstaða innan Landssambands ísl. útvegsmanna um brtt. eins og þær liggja hér fyrir. Landssamband ísl. útvegsmanna sendi sjútvn. Nd. á sínum tíma bréf með beiðnum um ákveðnar leiðréttingar eða breytingar á lögum um veiðar í fiskveiðilandhelgi. Forsvarsmenn L. Í. Ú. mættu á fundi sjútvn. og tóku þar mjög afdráttarlaust fram að það væri aðeins samstaða innan L. Í. Ú. ef allt það yrði gert sem í tillögum eða í samþykktum L. Í. Ú. fólst. Ef hins vegar yrði út af þeim samþykktum breytt í einhverjum atriðum, þá væri ekki lengur um málið samstaða innan Landssambandsins. Þær brtt., sem hér eru fluttar að beiðni hæstv. ráðh., eru ekki algjörlega óbreyttar frá samþykktum L. Í. Ú., svo ef marka má yfirlýsingar forsvarsmanna L. Í. Ú., þá er það a. m. k. enn sem komið er óreynt með öllu hvort landssambandið fyrir sitt leyti fellst á þetta eða ekki. En það er heldur ekkert meginatriði í mínum huga hvort stjórn Landssambands ísl. útvegsmanna samþ. slíkt eða ekki. Alþ. getur að sjálfsögðu ekki látið einstök hagsmunasamtök beinlínis segja sér fyrir verkum, eins og ég tel að gerð hafi verið tilraun til með þessu bréfi Landssambandsins, því okkur var hreinlega sagt það, nm. í sjútvn. Nd., af formælendum L. Í. Ú. að annaðhvort yrðum við að gera eins og L. Í. Ú. ætlaðist til eða við værum vinsamlegast beðnir um að láta málið kyrrt liggja. Ég vil aðeins taka það fram, að ég veit að þær skoðanir eru uppi í sjútvn., og ég er einn af þeim sem hafa þá skoðun, að ég tel að það eigi ekki aðeins að skoða samkomulagserindi frá L. Í. Ú., eins og gert hefur verið í þessu tilviki, heldur eigi einnig jafnhliða að athuga aðrar óskir sem fyrir liggja frá einstökum greinum fiskveiða og einstökum stöðum. Ég tel því að réttara hefði verið að n. hefði ekki aðeins fengið niðurstöður Landssambandsins, sem að eigin sögn þeirra landssambandsmanna var sáttaniðurstaða, heldur jafnframt öll þau erindi sem Landssambandið kann að hafa fjallað um, en ekki tekið upp í sína samþykkt. Ég tel að sjútvn. Nd. og Alþ. raunar allt sem slíkt eigi að skoða í einu lagi erindi frá öllum byggðarlögum og öllum greinum fiskveiða, m. a. till. sem ekki eru greindar á þskj. 392 né heldur í bréfi Landssambands ísl. útvegsmanna. Ég tel að þetta sé skoðun fleiri nm. í sjútvn. Nd. heldur en mín, og því hef ég síður en svo á móti því að þessu máli verði vísað til n. á nýjan leik, m. a. í þeirri von að það kunni fram að koma, annaðhvort hér í umr. að þessu sinni eða frá öðrum hagsmunaaðilum og byggðarlögum, þegar vitað er að þessar breytingar standa fyrir dyrum, þær óskir sem við vitum að þar eru á ferðinni um aðrar og frekari breytingar en hér er gert ráð fyrir. Hins vegar mun ég að sjálfsögðu ekki frekar en aðrir sjútvn.-menn láta neitt fyrir fram uppi um minn hug til þeirra beiðna, en ég tel eðlilegt að fjallað verði um þær allar í einu lagi, en ekki aðeins einhverjar niðurstöður sem stjórn L. Í. Ú. hefur orðið ásátt um að leggja til.



Herra forseti. Það er svo, að þegar þetta mál hefur borið hér á góma í Alþ., þá hafa oftast verið um það nokkuð skiptar skoðanir, þó að þm. að lokum hafi náð saman um tilteknar breytingar á þeim lögum sem áður vorn í gildi. Þegar upphaflega var skipuð n. á árinu 1968 til þess að gera till. um breytingar á gildandi lögum um bann við botnvörpuveiði, þá tók sú n. upp þann hátt, sem þá var nýr, held ég, hjá n. Alþ., að hún ferðaðist um landið vítt og breitt, ræddi við hagsmunaaðila, bæði útgerðarmenn og sjómenn, og forsvarsmenn fiskvinnslu allt í kringum landið. Ég tel að þetta hafi þá gefið mjög góða raun að því leyti, að n. fékk vissulega fram skoðanir þó að þær væru kannske jafnmargar á hverjum stað og útgerðarmenn voru eða næstum eins og útgerðarmenn voru margir. N. fékk þarna mikið verkefni til að vinna úr og tókst þá nokkuð að samræma sjónarmiðin, þannig að að lokum náðist samstaða hér á Alþ. um verulega og mjög róttæka breytingu á þessum lögum frá því sem áður hafði gilt. Það var svo ákveðið í þeim lögum, að þau skyldi endurskoða, ef ég man rétt, eftir eitt eða eitt og hálft ár, og var enn á ný skipuð n. til að gera till. um breytingar miðað við þá reynslu sem af lögunum hafði fengist. Sú n. tók einnig upp þann hátt að ferðast um landið, hafa fundi með hagsmunaaðilum til þess að fá hugmyndir um hvernig sú breyting, sem áður hafði verið gerð, hefði komið út að þeirra mati. Að því loknu, þegar niðurstaða lá fyrir um álit samtaka sjómanna og samtaka útvegsmanna allt í kringum land, þá lagði n. fram tillögur sínar hér á Alþ. eftir að hún hefði gert það sem unnt var til þess að samræma hin margvíslegu sjónarmið. Sú niðurstaða n., sem þá var lögð fram, varð að lögum sem dags. eru í des. 1973. Tel ég að þá hafi náðst verulegur árangur í því að samræma sjónarmiðin og koma á nokkuð föstu heildarskipulagi um veiðarnar innan fiskveiðimarkanna. Þegar hæstv. núv. sjútvrh. taldi eðlilegt að þessi mál væru tekin til endurskoðunar á ný var einnig hafður sá háttur á, að þá var skipuð fyrst undirnefnd í málið, sem eingöngu var skipuð aðilum hagsmunasamtakanna, og vann hún vissulega mikið starf, var lengi að störfum, nær heilt ár, en síðan var skipuð þm.-nefnd til þess að fjalla um málið ásamt nefnd hagsmunasamtakanna, og niðurstaðan af því eru þau lög sem í dag eru í gildi. Það, sem hér virðist valda kannske mestum ágreiningi varðandi þær tillögur, sem sjútvn. hefur flutt um breytingar á gildandi lögum, eru þær breytingar sem gerðar eru á svæðunum austur af Ingólfshöfða og einnig við Snæfellsnes. Það er svo með báðar þessar breytingar, að þar er lagt til að það verði tekið inn í lögin aftur sem var í lögunum frá því í des. 1973, þannig að það er vissulega fengin reynsla af því hvernig það mundi verka ef þessi breyting væri gerð eins og sjútvn. hefur lagt til, því að áður var það í gildandi lögum og var þar alla leið frá 1969. Ég tel því ekki að það sé rétt, að það sé engin reynsla fengin fyrir þeirri breytingu, sem hér er lagt til, ef hún yrði samþ., því að þetta var í lögum allt fram að því að núgildandi lög voru samþ., þá var allt þetta í hinum eldri lögum og veiðar stundaðar í 4–5 ár samkv. þeim. Ég tel að þegar það nú liggur fyrir í heildarsamtökum útvegsmanna, að þau óska eftir því, að ákvæði varðandi þessa tvo staði verði færð til baka eins og þau voru áður í gildandi lögum, þá tel ég mjög eðlilegt að við þeim tilmælum verði orðið. Það er rétt, sem kom hér fram hjá hv. 8. landsk. þm., að forsvarsmenn Landssambands ísl. útvegsmanna óskuðu eftir því að allar þeirra till. yrðu samþ., ef einhver þeirra yrði tekin til greina í n. Ég held að allar till. þeirra hafi verið samþykktar nema till. um að færa mörkin nær landi fyrir Norðurlandi eða á svæðinu frá Horni og austur um. Ég hygg að ef Hafrannsóknastofnunin hefði viljað mæla með þeirri breytingu, þá hefði það einnig verið tekið upp í till. n. En svo var ekki. Hafrannsóknastofnunin mælti með öllum breytingum frá Landssambandi ísl. útvegsmanna, sérstaklega með breytingunum varðandi svæðið fyrir austan Ingólfshöfða og svæðinu við Snæfellsnes, en lét afskiptalaust svæðið suður af Vestmannaeyjum eða breytingu á því, þannig að það liggur fyrir að Hafrannsóknastofnunin hefur mælt með þeim aðaltillögum sem hér eru fluttar. Alþ. hefur alltaf talið sér nokkuð skylt að meta og fara eftir till. Hafrannsóknastofnunarinnar. Þó að það hafi ekki alltaf verið gert, þá hafa þær alltaf verið teknar nokkuð til greina og veruleg hliðsjón höfð af till. hennar, sem eðlilegt er og sjálfsagt. Ég sé því ekki að það sé nokkuð að vanbúnaði fyrir hv. Alþ. að samþykkja þær brtt., sem sjútvn. hefur hér flutt. Það er ekki hægt að vísa þeim frá með þeim rökum að það skorti reynslu á hvernig rýmkaðar veiðar á hinum tilteknu svæðum mundu koma út, því að sú reynsla er fyrir hendi, a. m. k. 4–5 ára reynsla. Hafrannsóknastofnun bendir réttilega á það, að á svæðinu fyrir austan Ingólfshöfða geti ekki verið um smáfiskadráp að ræða, ekki smáþorsk, og ef ég man rétt, þá kemur fram í áliti hennar að hún telji enga ástæðu til þess að óttast auknar heimildir þarna. Það mundi þá kannske verða aukin sókn í ýsustofninn, sem hún telur að sé á þann veg að það muni ekki valda neinu tjóni sérstaklega. Eftir að möskvinn hefur stækkað, fyrst úr 120 mm í 135 mm og nú með nýju lögunum í 155 mm, þá tel ég ekki hættu á því að leyfa þarna auknar veiðar þó að þar geti verið um smáýsu að ræða. Ég hef því lýst því yfir í sjútvn. að ég muni fylgja þeim brtt., sem hér liggja fyrir, eins og þær eru fram settar. Varðandi það, að verið sé að skerða aðstöðu togaranna, þá er það vitað, eins og ég hef sagt áður, að þessi skerðing var áður við Snæfellsnesið, en nú er með þeirri till., sem hér er, rýmkuð veiðiheimild togaranna fyrir Suðurlandi eða suður af Vestmannaeyjum, þannig að aðstaða þeirra er skert frá gildandi lögum við Snæfellsnesið, en aftur á móti rýmkuð fyrir Suðurlandinu, suður af Vestmannaeyjum. Ég skal ekki hafa um þetta fleiri orð, en vil aðeins láta koma fram að ég tel að þar sem fyrir liggja meðmæli Hafrannsóknastofnunarinnar með þeim breytingum eða þeim rýmkunum á veiðisvæðum sem till. gera ráð fyrir, þá tel ég eðlilegt að samþykkja till. sem hér liggja fyrir frá sjútvn. Að sjálfsögðu er eðlilegt að farið sé fram á að n. skoði málið á milli 2. og 3. umr., en ég á ekki von á því að það komi þar fram neinar nýjar afstöður, því að n. hefur rætt málið á nokkrum fundum og ég held, að nm. allir hafi gert það upp við sig hvaða afstöðu þeir ætli að taka til einstakra till. og málsins í heild.



Herra forseti. Það eru aðeins fá orð vegna þess að ég á sæti í þeirri hv. n. sem hefur tekið að sér að flytja þessar brtt. að beiðni rn. Ég vil segja það strax fyrir mig persónulega, að ég er fullkomlega samþykkur því að gera þær breytingar sem fjalla um framkvæmd skyndilokana. Ég tel að bar sé komið á heldur skárra skipulagi. Þar er einnig fjallað um tilkynningaratriði, samráð við Landhelgisgæslu, og síðast, en ekki síst er heil stofnun sem stendur nú á bak við þá trúnaðarmenn sem eru um borð í skipunum, þannig að þeir þurfa ekki að taka allt á sínar herðar þegar þeir ákveða samkv, núgildandi lögum að loka svæðum, heldur er það stofnunin, sem styður við bakið á þeim, og það tel ég nauðsynlegt. Ég vil einnig segja það sem mína skoðun, að ég tel að það sé skynsamlegra að hafa þessi mál í stöðugri athugun, stöðugri endurskoðun, og ég tel það fremur til bóta að Alþ. fjalli um þetta nokkuð oft og hér sé beitt stöðugu endurmati á stöðunni hverju sinni, í stað þess að búa til mjög stórar n., eins og einn hv. þm. ræddi um áðan, sem ferðaðist síðan um landið og hlustaði á allar skoðanir o. s. frv. Ég tel að þm. þekki nokkuð, hverjar skoðanir manna eru úti á landsbyggðinni, og viti nákvæmlega hvaða skoðanir hver hagsmunahópur hefur og hvaða skoðanir eru ríkjandi í þessu plássi og hinu, og það fer eftir því hvernig útgerð er á staðnum og hvernig veiðarfæri eru notuð o. s. frv. Þm., sem eru í sambandi við sín kjördæmi, þekkja það nákvæmlega og þarf ekki að stofna neinar stórar flakknefndir á nýjan leik. Ég tel að það hafi ekki komið sérstaklega mikið út úr starfi síðustu nefndar sem þetta gerði, þó að ég sé hins vegar alls ekki að kasta neinni rýrð á þær þingmannanefndir sem fyrst fóru í þessar ferðir á sínum tíma. En þegar þetta var skoðað síðast, þá var mikil nefnd sem starfaði í heilt ár, og ég verð að segja að mér fannst ekki koma mjög mikið út úr því. En það er álit mitt á þessum brtt., að ég gæti fyllilega fallist á að samþykkja þær allar eins og þær leggja sig þarna á þskj. Hitt er svo annað mál, að ég tel fyllilega réttmætt að hv. þd. og n. taki einnig til skoðunar önnur erindi sem kunna að hafa borist, - erindi sem við höfum ekki séð. Ég tel alveg sjálfsagt að athuga það sem kann að koma utan af landi í þessum efnum. Auk þess tel ég rétt, og við höfum stundum rætt um það í n. hvort við ættum ekki að gera beinar till. um að nýta betur ýmsa fiskstofna, eins og hv. þm. Pétur Sigurðsson kom inn á áðan. Þessar breytingar eru miklar að vöxtum að sjá þarna á pappírnum, en sannleikurinn er sá, að þarna er yfirleitt um smábreytingar að ræða. 1. brtt. fjallar að vísu um dálítið viðkvæmt mál. En þó er það svo, að þó að þetta svæði sé langt, frá Hvítingum og vestur að 18. gráðu, þá er ekki um svo ýkjamörg eða stór togveiðisvæði að ræða á þessu bili. Þetta mundi rýmka svolítið fyrir stærri bátunum, sem við köllum, sem ekki eru togarar, sem eru í erfiðleikum vegna þess að þeim hefur verið ýtt nokkuð út frá 1. júlí s. l. Útgerð þeirra báta er afar erfið og næstum óhugsandi á togveiðum á þessu svæði nema þarna komi einhverjar lagfæringar til. Þar er aðallega um að ræða dálitla bletti og þó sérstaklega fyrir bátana við Ingólfshöfða og í öðru lagi fyrir bátana við Suðausturlandið, þar sem um er að ræða þríhyrning sem nær frá 1inu, sem er réttvísandi austur af Hvítingum og að línu, sem er réttvísandi suður af Hvalnesi. Þar hefur verið um talsverða ufsaveiði að ræða á vissum árstímum, og ég tel að þarna sé ekki verið að auka neitt til skaða vegna fiskverndarsjónarmiða, því að það er ekki rétt sem hér kom fram áðan, að þarna sé um hættulega smáþorskveiði að ræða. Þarna væri fremur um að ræða einhverja smáýsu á vissum tímum og hugsanlega milliufsa. En þá eru auðvitað til heimildir, sem beitt hefur verið, til þess að takmarka það þegar um slíkt smáfiskadráp gæti orðið að ræða, og til þess var leikurinn gerður, þegar lögin voru sett síðast, að geta stýrt þessu þannig að unnt væri að stöðva smáfiskadráp með mjög litlum fyrirvara. Hv. þm. Karvel Pálmason minntist hér á eitt atriði. Það er ekki alltaf svo að þekkingin á málunum sé í réttu hlutfalli við þau desíbel sem hv. þm. kunna að framleiða héðan úr ræðustóli, og eins er það í þessu tilfelli, því að hann var fyrst og fremst að víkja að því, að togurum væri ýtt út af Breiðafjarðarsvæðinu. Sannleikurinn í málinu er sá, að það er verið að dýpka svolítið á þeim þarna á dálitlu bili við innendann á Kolluálnum, og þeir færast þarna út um svona 6 mílna bil. Og ég er illa svikinn ef íslenskir togaraskipstjórar hafa ekki lag á því að krækja í fiskinn 6 mílum utan við þessa fyrri línu sem nú er í gildi, því að það breytir ekki miklu fyrir þá hvort þeir fá að vera þarna 6 mílum nær eða fjær. Þeir draga sínar vörpur í suðurkantinum á Kolluálnum aðeins utar og hirða fiskinn þá áður en hann gengur grynnra. Þeir togarar, sem þarna eru, þurfa því ekki að flýja til Vestfjarða og angra Karvel og kjósendur hans. Þeir munu bara taka fiskinn aðeins utar og hafa öll efni til þess. Í öðru lagi vil ég nefna í sambandi við það, sem hv. þm. Karvel Pálmason sagði, að það væri alltaf verið að þjarma að vestfirðingunum, sem ættu þess vegna að fiska minna en allir aðrir núna, að skuttogarar þar eru nú næstum helmingi aflahærri en aðrir skuttogarar í landinu vegna þess hversu góðan aðgang þeir hafa að góðum fiskimiðum. Í þessum brtt. er alls ekki aðeins um þrengingarákvæði að ræða gagnvart togurunum, heldur er verið að rýmka til þó að í smáu sé. Ég vil taka fram, að þó að í smáu sé, þá er verið að rýmka til fyrir togveiðar nokkuð víða á stóru svæði, þannig að þau skip, sem hafa þurft að flýja þau veiðisvæði, þurfa þá ekki heldur að angra hv. þm. Karvel Pálmason og umbjóðendur hans vestur á fjörðum. Ég sé ekki ástæðu til að fara að rekja fleira varðandi þetta atriði, því að staðreyndirnar tala auðvitað sínu máli og þarf ekki að vera að rífast um það hér við hv. þm., sem sífellt þykjast vera að veiða atkv. með einhverjum dularfullum hætti jafnvel þó að þeir hafi ekkert vit á hlutunum. Ég hef einnig vikið að því, sem hv. 2. þm. Austurl., Lúðvík Jósepsson, sagði hér um rýmkun við Suðausturland, og því, sem hv. þm. Tómas Árnason tók að sjálfsögðu undir, eins og hann er vanur, til þess að hafa ekki verri stöðu fyrir fætur sínar kosningalega á Austfjörðum næst. Ég hef gert grein fyrir því atriði og þarf ekki að tala um það frekar. Ég vil sem sagt að lokum aðeins endurtaka það, að þrátt fyrir það að ekki sé langur tími frá því að lögin gengu í gildi, þau voru sett í maí í fyrra, tóku gildi 1. júlí í fyrra, þá tel ég sannarlega ástæðu til þess að hið háa Alþ. fylgist vel með þessum málum og sé með þau í sem jafnastri endurskoðun. Og ég vil segja það enn, að ég er samþykkur þessum till. öllum saman. Ég er einnig vel til viðræðu um að taka til skoðunar aðrar brtt. sem fram kunna að koma. Þess vegna get ég vel fallist á að málið fari aftur til hv. sjútvn. til skoðunar, þó að við höfum auðvitað rannsakað málið mjög vel.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð vegna þess, sem hér hefur komið fram. Ég vil taka það skýrt fram vegna þeirra orða, sem hér hafa fallið eftir að ég lét þau orð falla að ég gerði ekki till. um að málið kæmi aftur til sjútvn., að ef koma fram óskir um það, eins og þegar hafa komið fram, að n. taki málið aftur fyrir og skoði það betur, þá er sjálfsagt að verða við því, og hér með er tilkynnt að það verður tekið til meðferðar að nýju, þótt við höfum grandskoðað málið í n. eins og það liggur fyrir núna. En ég vænti þess þá að þeir nm., sem þetta leggja til og mæla með því, verði fúsir að mæta til fundar þegar þeir verða boðaðir, En ef við eigum að skoða tillögu eins og kom fram hjá mínum ágæta meðnm., hv. þm. Tómasi Árnasyni, hann orðaði það eitthvað á þá leið, að hann mundi vilja fylgja því sem þm. viðkomandi kjördæma kæmu sér saman um, ósköp er ég hræddur um að þá verði seint samkomulag hér á Alþ. ef við ættum að fylgja því. Auk þess, eins og ég hef áður bent á, er ég fullviss um að þorskurinn þekkir ekkert vangasvip á þm. einstakra kjördæma um leið og hann fer þar fram hjá og tekur ekkert tillit til óska þeirra frekar. Og að sjálfsögðu, svo að ekki sé talað um þetta alvarlega mál sem gamanmál, þá eru okkar fiskveiðar ekkert einkahagsmunamál einstakra kjördæma. Þegar hv. þm. Karvel Pálmason dregur það fram, að það sé hinn mesti voði fyrir hendi ef lokað væri umræddu svæði, sem hefur verið nýtt um áratugaskeið vestur af Snæfellsnesi af reykvískum og hafnfirskum togurum, þá muni þeir leita á miðin við Vestfirði, þá virðist þessi hv. þm. gleyma því, að þessir sömu eða aðrir eldri reykvískir og hafnfirskir togarar voru að ryðja botninn á þessum togaramiðum út af Vestfjörðum áður en nokkur togari var kominn til Vestfjarða, áður en menn fóru að hugsa til togaraútgerðar, þannig að þar er um hefðbundin mið hinnar svokölluðu stórtogaraútgerðar að ræða um áratugaraðir. Og hver á að eiga slík mið? Að þm. viðkomandi kjördæmis komi sér saman um hvernig þetta eigi að nýtast í framtíðinni, þeirri skoðun leyfi ég mér að mótmæla algerlega. Auk þess tel ég alls ekki rétt að það sé gengið að því vísu að togarar, sem sé lokað fyrir út af Snæfellsnesi, sem á margan hátt er skiljanlegt til þess að tryggja betur ákveðnar veiðar hinna smærri báta á svæði sem hefur orðið mjög illa úti um afla á undanförnum missirum, sem enginn getur á móti borið, og haft afleiðingar sem allir þekkja til, þótt svo sé þurfa þessi sömu skip ekki endilega að leita á Vestfjarðamið. Við höfum fært fiskveiðilögsögu okkar út í 200 mílur. Við erum hér um bil lausir við alla ásókn erlendra togara nema sem við höfum sjálfir tekið á okkur að leyfa, og í kjölfar þessa hefur athafnasvæði íslenskra togara stóraukist, þannig að þeir geta ekki aðeins farið í norðurátt að heimkynnum hv. þm. Karvels Pálmasonar, heldur geta þeir líka farið enn dýpra í vestur, og eins og kom fram áðan hjá hv. þm. Garðari Sigurðssyni, þeir geta á sínum fullkomnu skipum með sínum fullkomnu tækjum jafnvel náð þessum afla á dýpra vatni og áður en hann kemur upp á grunnsævið. Þeir geta líka leitað í suðvestur á togaramið sem þar eru og reyndar víða annars staðar. Annað hef ég ekki orðið var við að kæmi fram í þessum umr. sem sérstök ástæða er til að ræða um hér. Ég er búinn að segja það, að ég mun boða fund í n. og við munum þá fara aftur yfir þessar till. sem við höfum þó ígrundað allvel, eins og kemur fram í nál. okkar. Það er samstaða um takmarkaðan hluta þeirra till. þótt við flytjum þær allar að ósk rn. Rn. sjálft varð ekki fyllilega sammála óskum Landssambands ísl. útvegsmanna og skar niður till. þess, en óskaði samt eftir að þær væru fluttar, þannig að ég geri ráð fyrir að það leggi áherslu á að fá samþykktar þær breytingar sem það leggur til, þótt það hafi ekki alfarið farið að óskum L. Í. U. Vegna þess, sem hefur komið fram vegna þeirra orða sem féllu í sambandi við suðausturlandsmiðin sem lagt er til að verði opnuð, þá vil ég að lokum vitna orðrétt í orð Hafrannsóknarstofnunarinnar um brtt. Rétt á undan bréfinu snúast þeir algerlega gegn því að rýmkað verði við Norðurlandið, en segja svo, með leyfi forseta: „Stofnunin getur hins vegar eftir atvikum fallist á þá rýmkun togveiða sem farið er fram á í lið C4,“ - þetta er um till. útgerðarmanna, en þar er átt við Suðausturlandið og Suðurlandið, - „þar sem það mun ekki hafa í för með sér almenna aukningu sóknar í smáþorsk. Hér er að mestu um að ræða ýsuveiði, en bæði er ýsustofninn ekki jafnilla á vegi staddur og þorskurinn og eins mun hin nýja möskvastærð, 155 mm, væntanlega hafa í för með sér mikla verndun smáýsu.“ Hins vegar, eins og ég tók fram í framsöguræðu minni, tekur stofnunin ekki afstöðu til þess með hvaða veiðarfærum Alþ. ákveður að flotinn megi veiða á ákveðnum svæðum. Hún hugsar um stofninn og magn fyrst og fremst, en ekki veiðarfæri, eins og fram hefur komið. Ég sé ekki ástæðu til að hafa þessi orð lengri. Ég endurtek aðeins, herra forseti, að eftir að óskir hafa komið fram hér í hv. d. og reyndar einstakir nm. úr sjútvn. d. líka tjáð sig þar um, þá munum við taka málið þar fyrir að nýju.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. - Ég tek alveg undir það sem hv. frsm. n. sagði, að hann yrði við þeirri ósk sem fram hefur komið, sem er sjálfsagt að verða við, að n. komi aftur saman til þess að ræða þær till. og viðhorf sem hér hafa komið fram við 2. umr. málsins. Slíkt hefur alltaf verið gert og er þingvani. En ég legg áherslu á það og óska mjög eindregið eftir því við n., að hún hraði afgreiðslu þessa máls, því að það er búið að vera alllengi á döfinni. Um það geta verið skiptar skoðanir hvort eigi að breyta þessum lögum eða ekki. Þetta eru þó atriði sem eiga það víðtæku fylgi að fagna, að samtök útvegsmanna og allir þeir, sem til hefur verið leitað, hafa verið ásáttir um þessar breytingar. Sá ágreiningur, sem hefur verið mestur, var um veiðar út af Norðurlandi, og rn. tók þá till. þess vegna ekki upp. Það kemur fram í þessum till. að hér er auðvitað ekki verið að þrengja í öllum tilfellum botnvörpu-veiðar, það er víða verið að auka þær, enda hefði ekki náðst samstaða innan útgerðarmannahópsins, innan bæði Félags ísl. botnvörpuskipaeigenda og meðal allra annarra útgerðarmanna, ef það væri eingöngu á annan veginn. Það kom strax í ljós, áður en þessi lög um veiðar í fiskveiðilandhelgi voru fullafgreidd hér á Alþ., að það sem við kölluðum fyrir nokkrum árum stærri bátana, þeir auðvitað fóru mjög illa út úr þeirri breytingu og hafa verið mjög háværar raddir um þessar breytingar og voru þegar í stað. Við vildum gjarnan láta á þetta reyna. Varðandi það svæði út af Snæfellsnesinu sem um er að ræða, þá er það rétt að vissu marki að hægt er að rýmka fyrir bátum með reglugerðarbreytingu, en ekki að öllu leyti, ekki hvað snertir aftur hina stærri báta. Þess vegna legg ég á það áherslu að Alþ. fjalli um þetta mál, taki afstöðu til þess. Eins og formaður sjútvn. og fleiri hafa réttilega bent á, þá er auðvitað hver þm., hver þm., hver nm. óbundinn í afstöðu sinni til einstakra tillagna. Í sambandi við stjórnun veiðanna er ekki nokkur ágreiningur. Þar hafa allir verið sammála og upprunalega frv., brbl., er auðvitað ekkert annað en leiðrétting á lögunum sem mönnum sást yfir í þeim mikla asa sem var við lokaafgreiðslu málsins.



Herra forseti. Með skírskotun til þess, sem ég áðan sagði um málsmeðferðina, þá leyfi ég mér að gera formlega till. um að málinu verði vísað til sjútvn.



Herra forseti. Samkvæmt þingsköpum er að sjálfsögðu ekkert því til fyrirstöðu að vísa máli til n. á hvaða stigi þess sem er. En ég vil benda á að það er mjög óvenjulegt að vísa máli með samþykkt til n. á þessu stigi. Það krefst þess að n. gangi í gegnum það að skila áliti og láta prenta það. Hins vegar hafa þau vinnubrögð verið höfð og svo mikið gagnkvæmt traust verið milli alþm., að þegar 2. umr. gefur tilefni til þess og nefndarformaður a. m. k. lýsir því yfir að hann muni halda áfram athugun máls í n., þá er það látið nægja. Ég hallast að því að við ættum að halda okkur við að láta það nægja, að það liggur fyrir að málið verði tekið fyrir en ekki í n., fara að heimta nýja útgáfu á nál. og allt, sem því fylgir, fyrir 3. umr., sem er miklu sjaldgæfara þó að það geti vel staðist samkvæmt þingsköpum.



Herra forseti. Eins og komið hefur í ljós, þá eru mikil vandkvæði á því að eðlilega geti farið fram atkvgr. hér í d. Þetta á sér ýmsar skýringar. Mér er kunnugt um það, að a. m. k. úr tveim kjördæmum eru þingmenn á fundum vegna þess að nú er mjög knúið á um afgreiðslu vegáætlunar. Þegar stór hópur þm. er fjarverandi vegna þess að sérstaklega er leitað á með afgreiðslu máls eins og vegáætlunar og þeir þar af leiðandi geta ekki verið viðstaddir umr. og atkvgr. í d., þá finnst mér mjög óeðlilegt að atkvgr. sé látin fara fram á þeim tíma sem þessir hv. þm. geta ekki verið viðstaddir. Ég tel því eðlilegt og vil raunar beina því til hæstv. forseta, að atkvgr. um þetta mál verði ekki látin fara fram, nema því aðeins að þm. eigi þess kost að sitja fund d. og taka þátt í umr. og atkvgr. Ég tel að þeir þm., sem hér um ræðir, bæði úr Reykjaneskjördæmi og af Austfjörðum, séu þannig settir nú að þeir geti ekki verið hér á fundi d. vegna þess að það er mjög ýtt á með afgreiðslu vegáætlunar.

Forseti (Magnús T. Ólafsson) : Vegna ummæla hv. 5. þm. Vestf. vil ég taka fram, að yfir stendur reglulegur fundur hv. d. Beri svo brátt að fundarhald í kjördæmahópum að þeim sé skotið inn á fastan fundartíma og afgreiðslutíma mála, þá verður að ætlast til þess að forsvarsmenn kjördæmahópanna láti svo lítið að láta forseta vita að þeir séu að kveðja af fundi stóran hluta deildarmanna. Það eru mikil vandkvæði á því að fresta atkvgr. í miðjum klíðum, eftir að hún er hafin. Öðruvísi hefði vikið við hefði hún ekki verið byrjuð. Þess verður því enn freistað að kalla þm. á fundinn.

Frsm. (Pétur Sigurðsson) : Herra forseti. Ég held að það sé óhætt að mæla það fyrir hönd meiri hl. n., að til þess að leysa þetta vandamál og að vegáætlun komist áfram, þá tökum við brtt. til baka að þessu sinni til 3. umr., en væntum þess þá jafnframt að 2. umr. verði nú lokið.



Herra forseti. Út af ummælum hæstv. forseta varðandi það að hópur þm. er ekki viðstaddur deildarfundinn og þess vegna gengur mjög erfiðlega að halda eðlilegu þinghaldi uppi, þá er þetta bara eitt sýnishornið af því hvílíkt stjórnleysi er hér á hv. Alþ. Það er ljóst að þeir, sem ráða ferðinni varðandi vegáætlun, hæstv. ríkisstj. og meiri hl. sem hér er, það eru þeir sem standa fyrir því að fundir þm. hinna ýmsu kjördæma eru haldnir á sama tíma og deildarfundur er haldinn. Það er því ljóst að hér þarf meiri samræmingu í aðgerðum og stjórnun af hálfa hæstv. ríkisstj. og þeirra, sem þinghaldinu stjórna, til þess að það geti farið saman við að eðlilegir þingfundir geti átt sér stað. Það er því ekki óeðlilagt að vakin sé á því athygli, að þegar svona er knúið á af talsverðri hörku af þeim, sem eru í meiri hl. hér á Alþ., um afgreiðslu mála á tveimur vígstöðvum, á sama tíma, þá sé eðlilegt að það sé gerð sú krafa til þeirra sömu stjórnenda að sjá svo um að það sé hægt að halda áfram eðlilegu þinghaldi hér í d. eins og gert er ráð fyrir.

Frsm. (Ellert B. Schram) : Herra forseti. Það frv., sem hér liggur fyrir, var samið af sérstakri n. sem skipuð var af fulltrúum bankanna og rn. í þeim tilgangi að gera tillögur til að koma í veg fyrir misnotkun á tékkum. Þessi n. hefur skilað áliti sínu fyrir allnokkru og gert till. sem að mörgu leyti er nú þegar komnar til framkvæmda. Frv. þetta er einn liðurinn í tillöguflutningi þessarar nefndar. Það felur í sér aukið aðhald fyrir viðskiptavini banka og nokkra aukna ábyrgð og eftirlit af hálfu bankanna sjálfra. Allar þær till., sem n. bankanna og rn. hefur gert í þessum efnum, stefna að þessu marki: auknu aðhaldi, aukinni ábyrgð og eftirliti, og að sögn hafa þær til 1. og þær ráðstafanir, sem til framkvæmdar eru komnar, haft veruleg áhrif nú þegar. Frv. felur það í sér að setja í tékkalög nr. 94 frá 1933, sérstök ákvæði um refsingar við misnotkun á tékkum. Þegar um misnotkun af þessu tagi hefur verið að ræða fram að þessu hefur verið stuðst við ákvæði í almennum hegningarlögum, en að ráði þeirra, sem til þekkja, er talið heppilegra að setja slík ákvæði í tékkalögin sjálf. Hér er um að ræða ákvæði og viðurlög vegna minni háttar yfirsjóna í meðferð tékka. En þegar um er að ræða alvarlegri mál og alvarlegri misnotkun verður áfram stuðst við ákvæði í almennum hegningarlögum, þ. e. a. s. 248. gr. og 261. gr., en það eru almenn ákvæði vegna auðgunarbrota. Tilgangur með þessu frv. og með þessari breytingu er sá, að framkvæmd þessara mála verði virkari og einfaldari, verði meira til leiðbeiningar og ákæruaðild betur skilgreind. Hún á jafnframt að vera til hagræðis fyrir dómstólana. Allshn., sem fjallaði um frv., er sammála um að mæla með samþykkt þess eins og það liggur fyrir. Fram komu hins vegar í n. skoðanir um að auka bæri ábyrgð bankanna, þannig að þeir tækju á sig ábyrgðina af því að opna reikninga fyrir viðskiptavini sína. Í því sambandi hefur verið bent á hvort ekki væri rétt að fara vægar í sakirnar og taka ekki eins alvarlega á því ef um er að ræða yfirdrátt á reikningum sem væri óverulegur og jafnvel af misgáningi. Var í því sambandi nefnt bilið 10 þús. kr. Við athugun var upplýst að n. sú, sem ég vitnaði til áður, hafi nokkuð rætt þetta mál, enda eru slíkar reglur í gildi víða annars staðar. Niðurstaða bankanefndarinnar varð hins vegar sú, að mæla ekki með slíku fyrirkomulagi að svo stöddu. Hún vekur athygli á að slík framkvæmd mundi kosta umstang, hún mundi þýða útgáfu sérstakra korta, og það hefði allmikla skriffinnsku í för með sér og gæti leitt jafnframt til nokkurrar misnotkunar engu að síður. Það hefur því orðið að ráði, að treysta á þær ráðstafanir, sem gerðar eru núna milli viðskiptabankanna annars vegar og Seðlabankans hins vegar og láta á það reyna hvort þetta beri ekki tilætlaðan árangur. Allshn. hefur eftir atvikum fallist á að gera ekki frekar veður út af þessari ábyrgð, enda hefur verið upplýst að reikningsbankaábyrgð sé í framkvæmd upp að vissu marki. Ef um er að ræða óheimilan yfirdrátt á reikningi banka er gefinn allt að 10 daga frestur. Það eru að vísu innheimtir dráttarvextir og sektargreiðsla, en nú hefur verið fellt niður 11% sektargjaldið sem Seðlabankinn innheimti áður undir slíkum kringumstæðum. Er fullyrt að það fyrirkomulag, sem nú er, sé aðeins vægara gagnvart viðskiptavinum bankanna en það sem áður var í gildi. Til upplýsingar vil ég geta þess, að fram kom hjá þeim, sem allshn. kallaði til viðtals við sig í sambandi við þetta frv., að árið 1975 hefðu 2–3 þús. tékkar verið innistæðulausir og komið til innheimtu hjá Seðlabanka og þar hafi samtals um 100 milljónir verið innheimtar með þeim hætti. Herra forseti. Ég held að það sé ekki fleira sem þörf er á að taka fram í þessu sambandi. Allshn. hefur sem sagt mælt með samþykkt þessa frv., en einstakir nm. hafa áskilið sér rétt til þess að flytja eða fylgja brtt.

Frsm. (Gunnlaugur Finnsson) : Herra forseti. N. fékk þetta frv. til meðferðar og var sammála um að mæla með því að frv. yrði samþykkt sem lög. Það kom fram í spjalli n. að það er vissulega þörf á því, svo sem frsm. og flm. frv. minntist á þegar hann talaði fyrir málinu, að það yrði könnuð íslensk löggjöf í heild og unnið markvisst að því að fella hin ýmsu lög að nútímalegri hugsunarhætti varðandi stöðu kvenna í þjóðfélaginu. En n. gerði engar sérstakar till. eða ábendingar í því efni, en vill koma því eigi að síður á framfæri. M. ö. o., herra forseti : n. leggur til að frv. verði samþ. óbreytt.