Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fjármálaráðherra (Ólafur Ragnar Grímsson) Virðulegi forseti. Það varð að samkomulagi milli fulltrúa þingflokka að viðhafa þau vinnubrögð hér í hv. Alþingi að reyna að afgreiða fyrir jólahátíð þau frv. sem fyrst og fremst snerta tekjuöflun ríkissjóðs á næsta ári. Þegar síðan var rætt um það hvort þingheimur vildi frekar koma saman á milli jóla og nýárs til þess að afgreiða fjárlög eða gera það á fyrstu dögum hins nýja árs var það sameiginleg niðurstaða að þingheimur kaus að koma frekar til þeirra verka í fyrstu viku janúar og ljúka þeim þá. Sú ákvörðun að hafa hlé á störfum þingsins á milli jóla og nýárs en afgreiða fjárlög í fyrstu viku janúarmánaðar, á fyrstu dögum hins nýja árs, gerir það óhjákvæmilegt að við afgreiðum frv. til laga um báðabirgðafjárgreiðslur úr ríkissjóði og heimildir til lántöku á árinu 1989. Þótt ætlunin sé að ljúka fjárlagafrv. á allra fyrstu dögum hins nýja árs er engu að síður nauðsynlegt að frv. sé útbúið með þeim hætti sem hér er gert. Í 1. gr. frv. er ríkisstjórninni heimilað að greiða úr ríkissjóði til bráðabirgða til 31. janúar 1989. Ástæða þeirrar dagsetningar felst m.a. í því að laun eru greidd fyrir fram, mánuður í senn, og óhjákvæmilegt er að hafa þannig heimildina til þessa tíma þótt fjárlagafrv. verði búið að fá lagagildi löngu fyrir þá dagsetningu. Sama gildir varðandi 2. og 3. gr. frv., þar er að finna ákvæði sem nauðsynlegt er að hafa með þessum hætti strax á fyrstu dögum nýs árs. Hvað 4. gr. snertir er vísað þar til hugsanlegrar nauðsynlegrar lántöku vegna þeirra skulda sem ríkissjóður hefur stofnað til í Seðlabanka Íslands, bæði á yfirstandandi ári og einnig vegna greiðsluhalla ríkissjóðs á árinu 1987. Nauðsynlegt er að hafa heimild fyrir allri þessari upphæð strax á fyrstu dögum nýs árs ef hagstæð skilyrði skapast til þess að leysa það vandamál með lántökum sem bjóðast á kjörum sem talin eru ákjósanleg. Hér er því fyrst og fremst um að ræða nauðsynleg formsatriði til þess að geta uppfyllt þá vinnuákvörðun þingsins að ljúka skattafrv. fyrir jól en afgreiða fjárlagafrumvarpið á fyrstu dögum hins nýja árs í stað þess að gera það milli jóla og nýárs. Þar sem þetta frv. er flutt í samræmi við sameiginlegt samkomulag allra þingflokka vænti ég þess að það fái skjóta og góða afgreiðslu hér í þinginu og mælist til þess, virðulegi forseti, að að lokinni 1. umr. verði því vísað til hv. fjh.- og viðskn. þessarar deildar. Afturköllun og upptaka tillagna.

Kristinn Pétursson Hæstv. forseti. Ég ætla nú ekki að gera athugasemd við þetta en vil nota tækifærið til þess að minna á það að yfirmenn fjármála hér á Íslandi gætu gjarnan komið þeim skilaboðum til sinna sérfræðinga að gefa einhverjar upplýsingar um það hvaða áhrif sala spariskírteina ríkissjóðs í mjög miklum mæli hefur á vaxtaþróunina í landinu gagnvart atvinnuvegunum. Ég sé ástæðu til þess að minna á þetta vegna þess að mér finnst einhvern veginn að það skorti á að þessi mál séu hugsuð frá sjónarhóli raunveruleikans. Raunveruleikinn er sá að spenna á lánsfjármarkaði á Íslandi er allt of mikil. Gegndarlaus sókn ríkisins á innlendan lánsfjármarkað er fyrst og fremst aðalvaldurinn að háum vöxtum á Íslandi. Einnig er, sbr. 4. gr., heimilt að taka lán erlendis upp á 6,5 milljarða. Gegndarlaust innstreymi erlends lánsfjár virkar sem bein samkeppni við fyrirtækin sem eru að framleiða gjaldeyri með því að selja vöru á erlendan markað. Ég tel nauðsynlegt að hæstv. ríkisstjórn geri eitthvað í því að meta þau áhrif sem svona mikið innstreymi erlends lánsfjár hefur á íslenska atvinnuvegi, þannig að reynt verði að gera allt sem hægt er til að stemma stigu við slíku. Mér finnst vera ærin ástæða til að minna á þetta hér.

Fjármálaráðherra (Ólafur Ragnar Grímsson) Virðulegi forseti. Þegar ég mælti fyrir þessu frv. í hv. Ed. vakti ég athygli á því að í því væri verið að stíga skref til að samræma skattlagningu veðdeilda og sjóða, þá skattlagningu sem tíðkast á bankastofnunum og öðrum hliðstæðum atvinnufyrirtækjum í landinu. Fyrir nokkrum árum síðan var stigið það skref að viðskiptabankarnir og aðrar bankastofnanir greiddu skatt eins og annar atvinnurekstur í landinu. Sú breyting olli töluverðri umræðu á sínum tíma. Ég held hins vegar, þegar litið er til baka, að allir hafi verið sammála um að þar hafi verið um rétt skref að ræða. Í frv. var ætlunin að stíga töluvert stórt skref til þess að færa ýmsa sjóði og veðdeildir enn fremur inn í þessar reglur sem almenn skattlagning þarf að miðast við. Í meðferð málsins í Ed. kom fram, eins og stundum hefur gerst áður við undirbúning þessa máls, að bæði af lögfræðilegum og ýmsum tæknilegum ástæðum vefst það fyrir mönnum að skilgreina nákvæmlega í lagasetningunni þau mörk sem skilja á milli þeirra sjóða sem eðlilegt er að þennan skatt greiði og hinna sem fyrst og fremst er ætlað að sinna ýmiss konar félagslegu hlutverki eða hafa ekki starfsemi sem út frá eðli hennar verður að teljast eðlilegt að skattleggja með þessum hætti. Þess vegna var farin sú leið eftir ítarlegar viðræður að taka út úr frv. fyrst og fremst veðdeildirnar sem almenn samstaða var um að væri eðlilegt að kæmu inn í þessa skatttöku og eins út frá tæknilegu og lögformlegu eðli þeirra væri mjög auðvelt að skilgreina og binda. Hins vegar verði áfram unnið að því að reyna að afmarka, lögfræðilega og tæknilega, sjóðina enn frekar. Það er kannski fróðlegt fyrir hv. þingheim að vita af því að það margvíslega sjóðakerfi, sem búið hefur verið til í landinu á undanförnum áratugum, er svo margbrotið að það vefst mjög fyrir lærðum lögfræðingum að búa til eðlilegar og almennar lögfræðilegar reglur sem gera skattheimtu gagnvart þessum aðilum samrýmanlega grundvallarreglum skattkerfisins. Ég held að þessi reynsla ætti þess vegna að verða okkur öllum hér og öðrum tilefni til þess að skoða þennan sjóðafrumskóg allrækilega og reyna að færa hann í eðlilegra horf þar sem auðveldara er að beita almennum og viðurkenndum reglum. Það væri mjög slæm niðurstaða ef menn kæmust að því eftir ítarlega athugun að sá sjóðafrumskógur sem skapaður hefur verið á undanförnum áratugum væri orðinn þannig vaxinn að það væri ekki hægt að beita almennum skattlagningarreglum gagnvart honum. Þess vegna verður áfram unnið að því máli, en ákveðið nú í tímaþröng þingsins að taka út þann þátt í frv. sem einkennist ekki af þessu vandamáli og samstaða var um að hægt væri að afgreiða án þess að erfiðleikar af því tagi sem ég var að lýsa væru þar samferða afgreiðslunni. Ég mælist þess vegna til þess, virðulegi forseti, að að lokinni þessari umræðu verði frv. vísað til fjh.- og viðskn.

Geir H. Haarde Herra forseti. Ég vil aðeins vekja athygli á því að fram kom í máli hæstv. ráðherra að vafist hefði fyrir færustu lögfræðingum að gera út um það hvaða sjóðir væru þess eðlis að unnt væri að skattleggja þá með sama hætti og aðrar lánastofnanir. Þetta er ansi athyglisverð yfirlýsing um að stjfrv., undirbúið af hæstv. fjmrh., hafi verið þess eðlis að það hafi ekki verið á færi færustu lögfræðinga að ráða fram úr efni þess að því er þetta atriði varðar. Það er hins vegar í samræmi við annan málatilbúnað hæstv. ríkisstjórnar að hún skuli --- og það hefur ekki vafist fyrir henni þó það hafi vafist fyrir færustu lögfræðingum --- taka þarna inn ýmsa þá sjóði sem ríkið leggur nú til meiri part síns fjármagns en þannig kom þetta frv. fram í upphafi í hv. efri deild, en hefur nú sem betur fer verið breytt. Þá var t.d. lagt til að Framleiðnisjóður ríkisins greiddi skatt af sínu fjármagni þannig að með því að auka útflutningsbótaféð í Framleiðnisjóðnum á fjárlögum hefði verið hægt að afla ríkissjóði heilmikilla tekna. Þannig var frv. þegar það kom fram, eins og það blasti við, en því hefur sem betur fer verið breytt og er það að sjálfsögðu til bóta. Sú samræming sem eftir stendur í frv., en þar er nú ekkert eftir annað en veðdeildir bankanna, er hins vegar til bóta að mínum dómi og eins og frv. er orðið er ástæðulaust að amast við því.

Fjármálaráðherra (Ólafur Ragnar Grímsson) Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að efna til ítarlegra umræðna um þá ræðu sem hv. þm. Geir Haarde flutti. Hins vegar er það ekkert nýtt að vafist geti fyrir færustu lögfræðingum að svara öllum þeim spurningum sem upp kunna að koma við meðferð málsins á Alþingi og er bæði sjálfsagt og eðlilegt að taka tillit til þeirra sjónarmiða. Ég get tekið eitt dæmi til skýringar og umhugsunar fyrir hv. þm. og aðra. Menn geta verið sammála því að slík skattlagning eigi að ná til fjárfestingarlánasjóða og menn geta verið sammála því að sú skattlagning eigi einnig að ná til atvinnuvegasjóða, það séu hinar almennu reglur sem settar eru í lögin. Síðan kann vís maður að spyrja hvort Kvikmyndasjóður falli undir þessar skilgreiningar. Er hann fjárfestingarlánasjóður? Er hann atvinnuvegasjóður? Við þeirri spurningu er ekki neitt skýrt og einfalt svar en það er hins vegar nauðsynlegt, fyrst þær óskir hafa á annað borð komið upp í meðferð þingsins, að það fái rækilegri skoðun og því finnst mér rétt að það sé gert. Mér hefur verið tjáð að frv. af þessu tagi hafi verið í vinnslu og undirbúningi í fjmrn. þegar hv. þm. Þorsteinn Pálsson var fjmrh. og að það hafi einnig verið í vinnslu og undirbúningi í fjmrn. þegar hæstv. utanrrh. var fjmrh. Mér finnst því ekkert óeðlilegt við það að alþingismenn fái tíma til þess í fjh.- og viðskn. þessarar deildar og hv. efri deildar að velta fyrir sér þeim vandamálum sem a.m.k. tveir fyrirrennarar mínir og embættismenn einnig veltu fyrir sér nokkuð langan tíma og ætla ekki að þrýsta málinu hér í gegnum þingið án þess að sú athugun geti farið fram. Þess vegna er algerlega tilefnislaust að vera að draga einhverja þá ályktun að málið sé þess vegna illa undirbúið.

Forseti (Kjartan Jóhannsson) Í gær kom hér til umfjöllunar og úrskurðar forseta hvort þingmanni, sem ekki væri flm. tillögu, væri heimilt að taka upp tillögu sem flm. hefði kallað aftur. Atvik voru þau að hv. 5. þm. Reykv. óskaði eftir að fá að gera að sínum þær tillögur sem hv. 11. þm. Reykn. kynni að kalla aftur við atkvæðagreiðslu í deildinni en hv. 11. þm. Reykn. hafði þá kallað aftur breytingartillögur við það frv. sem til afgreiðslu var. Lagði hv. 5. þm. Reykv. til við forseta að hann leitaði ráða hjá skrifstofustjóra þingsins ef forseti teldi vafa á um rétt hans til þess að gera að sínum tillögur sem kallaðar væru aftur. Um þetta spannst nokkur þingskapaumræða og komu þar fram ýmsar góðar ábendingar. Að höfðu samráði við skrifstofustjóra úrskurðaði forseti að slík upptaka tillögu annars þingmanns væri ekki heimil en benti á að hv. 5. þm. Reykv. hefði ekki glatað neinum rétti til að láta reyna á þessar tillögur þar sem málið væri að ganga til atkvæða við 2. umr. og hann gæti því tekið upp og flutt þær tillögur sem hér um ræddi við 3. umr. Á það sættist hv. 5. þm. Reykv. Jafnframt var upplýst við þingskapaumræðuna að ætlun hv. 11. þm. Reykn. væri einungis sú að kalla tillögu sína aftur til 3. umr. Undir lok þingskapaumræðunnar gat forseti þess, og reyndar hét deildinni því, að hann mundi skoða þetta mál nánar enda teldi hann það áhugavert og forvitnilegt. Í þeim orðum fólst vitaskuld viðurkenning á því að sá úrskurður, sem felldur hafði verið, væri e.t.v. ekki einhlítur og sjálfsagt væri að skoða hann nánar. Forseti gaf með öðrum orðum fyrirheit um slíka athugun og það fyrirheit er nú verið að efna. Að undangenginni nánari íhugun og með tilvísun í hefðir hér á Alþingi er úrskurður forseta þessi, þ.e. sá úrskurður sem hann mun fylgja framvegis: Sérhver þingmaður getur og hefur rétt til þess að gera tillögu, sem kölluð er aftur, að sinni hvenær sem til slíks dregur, hvort heldur er við atkvæðagreiðslu eða umræðu --- en með einni mikilvægri undantekningu: ef flm., eða 1. flm. ef því er að skipta, tekur fram að tillagan sé kölluð aftur til 3. umr. þá hefur þingmaður ekki slíkan rétt. Rökstuðningur forseta er þessi, og styðst hann þá við þá grundvallarreglu að aðalatriðið sé að stuðla að því að vilji þingsins eða deildarinnar fái að koma fram: 1. Það má ekki hindra að til atkvæða komi tillaga sem aðrir en flm. kynnu að hafa flutt en létu ógert að flytja úr því að tillagan var þegar fram komin. Þetta þýðir að flm. tillögu hefur ekki slíkan einkarétt á tillögu að hann geti hindrað að hún komi til atkvæðagreiðslu, og þá um leið að aðrir þingmenn geta tekið upp og gert að sinni tillögu sem kölluð er aftur. Skýringin er einföld, nefnilega sú að annars kynnu þeir að hafa flutt sömu tillögu af því að þeir væru henni samþykkir, en eins og sakir standa töldu þeir það óþarft úr því að tillagan var fram komin. 2. Frá þessari reglu gerir forseti eina mikilvæga undantekningu: ef 1. flm. tekur fram að hann kalli tillöguna aftur til 3. umr. þá gildi ekki fyrri reglan. Orsökin fyrir þessari undantekningu er sú að ekki verða tekin frá flm. forráð yfir tillögu sem hann hefur flutt, reyndar haft frumkvæði að því að flytja ef að líkum lætur, svo framarlega sem ljóst er að tillagan komi til atkvæða síðar. Þá hefur flm. ekki gengið á rétt neins sem hugsanlega hefði flutt sams konar tillögu, og tillagan mun koma til atkvæða þótt síðar verði. Því er samkvæmt þessum úrskurði sú krafa gerð til 1. flm. tillögu að þegar hann kallar tillögu aftur láti hann í ljós hvort hann ætli henni að koma til atkvæðagreiðslu síðar. Þetta var ekki nægilega ljóst við upphaf þingskapaumræðunnar í gær, þótt það upplýstist meðan á umræðu stóð að flm. hafði einmitt í huga að láta tillögur sínar koma til atkvæða við 3. umr. Að því er varðar tilvísun í 41. gr. þingskapa, þar sem segir m.a. að frv. eða tillögur megi kalla aftur á hverju stigi umræðu sem vill, telur forseti rétt að túlka hér orðið ,,umræðu`` í víðum skilningi, þ.e. sem 1., 2. og 3. umr., sem í þeim skilningi felur einnig í sér atkvæðagreiðslu við hverja umræðu. Orðið ,,umræða`` hefur svo aðra merkingu og þrengri þegar forseti segir að umræðu sé lokið, þ.e. að ræðuhöldum sé lokið. Með þessari yfirlýsingu telur forseti sig hafa efnt það heit sem hann gaf í gær að hann mundi kveða upp nánari úrskurð í þessu máli ef hann teldi það rétt vera.

Albert Guðmundsson Hæstv. forseti. Ég þakka forseta fyrir þá vinnu sem hann hefur lagt í það að komast að hinu rétta í því máli sem hann hér skýrði. Ég er líka þakklátur fyrir að sá skilningur sem ég hafði hefur verið staðfestur og því til viðbótar að niðurstaða umræðnanna um 41. gr. þingskapa er að sjálfsögðu atkvæðagreiðslan. Flm. tillögu dregur hana yfirleitt ekki til baka fyrr en á lokastigi umræðu eða afgreiðslu sem er þá atkvæðagreiðslan. Ég þakka forseta fyrir þetta. Ég þakka hæstv. forseta alveg sérstaklega fyrir að leiðrétta þann úrskurð sem hann kvað upp í gær. Ég vil bæta við að það eykur traust mitt, og ég veit annarra þingmanna, á forseta og hans persónu og það eykur virðingu fyrir persónu hans og störfum sem trúnaðarmanns okkar allra hvernig hann hefur tekið þetta mál upp í dag. Mér sem óskhafanda í gær nokkuð óvitað þó að hann hafi tilkynnt það því ég var þá ekki í salnum. Ég þakka forseta aftur.

Matthías Á. Mathiesen Herra forseti. Ég vildi aðeins mega taka undir með hv. 5. þm. Reykv. þegar hann þakkar forseta fyrir þá vinnu sem hann hefur lagt í það að leiðrétta það sem gerðist í gær. Ég tel að það sem hér hefur verið gert sé til fyrirmyndar hjá þeim sem sitja í forsetastól á Alþingi.

Frsm. fjh. - og viðskn. (Páll Pétursson): Herra forseti. Ég mæli fyrir áliti fjh.- og viðskn. sem hefur fjallað um frv. og mælir með því að það verði samþykkt eins og það liggur fyrir á þskj. 360. Hv. þm. Stefán Valgeirsson sat fund nefndarinnar og er samþykkur þessu áliti. Undir nefndarálitið rita allir nefndarmenn.

Frsm. meiri hl. fjh.- og viðskn. (Páll Pétursson): Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur athugað frv. sem var breytt allmikið í Ed. og mælir meiri hl. með að það verði samþykkt eins og Ed. afgreiddi það. Stefán Valgeirsson er samþykkur þessu áliti. Undir nál. rita Ragnar Arnalds, Guðmundur G. Þórarinsson, Árni Gunnarsson, Ingi Björn Albertsson, Kristín Halldórsdóttir og Páll Pétursson.

Geir H. Haarde Herra forseti. Ég hef ekki sett nafn mitt undir það nál. sem hér er til kynningar í deildinni. Ég gerði grein fyrir því við 1. umr. um málið að eins og frv. er nú þá sæi ég ekki ástæðu til þess að amast við því og mun þess vegna sitja hjá við atkvæðagreiðslu um málið. Ég vek hins vegar athygli á því að frv., eins og það var lagt fram, var illa undirbúið af hálfu fjmrn. og á ábyrgð fjmrh. Í því voru ákvæði sem ekki var búið að kanna til hlítar hvort fengju staðist og ummæli ráðherra við 1. umr. fá engu breytt. Ástæðan fyrir því að forverar hans hafa ekki gert neitt í því að leggja þessi ákvæði fram var auðvitað sú að málið var flókið og vandmeðfarið. Af þeim sökum var ekki hlaupið til með að leggja ákvæðin fram með þeim hætti sem fjmrh. tók síðan ákvörðun um en hefur nú orðið að hopa frá.

Kristinn Pétursson Hæstv. forseti. Ég vildi vekja athygli á og taka það fram að forseti úrskurðaði mjög rökrétt í deilumáli frá því í gær. En hér er einnig um að ræða deilumál og ég óska þess að þetta mál verði ekki látið fara frá deildinni fyrr en ljóst er að þetta sé ekki í bága við stjórnarskrá lýðveldisins varðandi þá jafnréttisreglu sem alltaf hefur verið talið að fælist í henni.

Forseti (Kjartan Jóhannsson) Forseti mun óska eftir því að ef hann á að fara að úrskurða um stjórnarskrármál þá fái hann skriflegar greinargerðir um hvað úrskurðurinn eigi að fjalla. Ég efast nú um að ég sé hæfur til þess þó ég úrskurði hér um þingsköp. Ég held því að ég verði að fara fram á það við hv. 5. þm. Austurl. að við ræðum nánar það mál sem hann gerði hér að umtalsefni.

Frsm. meiri hl. fjh.- og viðskn. (Páll Pétursson): Herra forseti. Fjh.- og viðskn. deildarinnar er búin að fara yfir þær breytingar sem voru til meðferðar. Hugmyndin í fyrri brtt. var okkur ekki ókunn því þessari tillögu var hreyft í okkar nefnd á sínum tíma en horfið frá henni vegna þess að ríkisskattstjóri taldi óheppilegt að fara svona að. Nú skilst mér að hann telji að þetta sé nothæft fyrirkomulag og við gerum ekki athugasemd við það. Varðandi seinni brtt., sem varðar sjómannafrádrátt, fengum við þá skýringu að þetta væri gert til samræmis við breytingar á skattbyrði annarra, þ.e. að ekki þyngist skattbyrði meira á sjómönnum hlutfallslega en á öðrum, og gerum við ekki athugasemd við það. Þá gerði Ed. fleiri breytingar á frv. sem liggja fyrir á þskj. 366, sem ég hef nú fengið í hendur. Þar breyta þeir fyrningarákvæðum og fella á brott grein. Þessar breytingar telur neðri deildar nefndin allar vera til bóta.

Frsm. 1. minni hl. fjh.- og viðskn. (Geir H. Haarde): Herra forseti. Það var ekki mjög ítarleg greinargerð sem hv. 1. þm. Norðurl. v. gaf um þessar breytingar. Ég vil segja það fyrir mitt leyti að þessar breytingar eru að mínum dómi allar til bóta og eru staðfesting á mörgum atriðum í þeirri gagnrýni sem við sjálfstæðismenn í þessari hv. deild höfum haldið fram. Það er verið að sníða nokkra alvarlegustu meinbugina og fáránlegustu hlutina af frv. eins og það var upphaflega lagt fram. Í fyrsta lagi er m.a. hætt við að þrengja fyrningarreglur á tölvum og tölvubúnaði en það var eitt af því sem við gagnrýndum. Í öðru lagi er hætt við að skikka menn til þess að afskrifa eftir almennum reglum ýmsar smávörur sem þeir kaupa til reksturs síns. Ég fagna þessu hvoru tveggja og tel að þó að upplýst sé að engu hafi mátt hrófla við í þessum efnum í hv. neðri deild hafi þó verið hægt að koma einhverju tauti við menn í hinni efri. Mikilvægt atriði um skuldir og inneignir stjórnarmanna og framkvæmdastjóra í félögum er síðan á síðara þingskjalinu þar sem því ákvæði er breytt í réttlætisátt þannig að þetta eigi framvegis við stjórnarmenn og framkvæmdastjóra allra félaga en ekki aðeins hlutafélaga. Sömuleiðis er gert ráð fyrir því að slík lán verði vaxtareiknuð og er það í samræmi við okkar ábendingar í minni hl. fjh.- og viðskn. Ég tel að þessar breytingar séu allar til bóta. Varðandi síðasta atriðið sem bætt var inn í frv., og varðar hækkun sjómannaafsláttar, geri ég heldur enga athugasemd en bendi eingöngu á að frá því að frv. var lagt fram í þinginu í upphafi hefur stjórnarmeirihlutinn á þinginu afráðið að hækka skattfrelsismörk hins almenna einstaklings í þjóðfélaginu um 65 kr. á mánuði en sjómanna, með þessari breytingu, um 2700 kr. á mánuði. Þær breytingar sem búið er að gera á frv. eru til bóta. Frv. er samt að mínum dómi eftir sem áður algjörlega óaðgengilegt í heild sinni og stefna og afstaða okkar sjálfstæðismanna er því að sjálfsögðu óbreytt og við munum greiða atkvæði gegn frv.

Frsm. meiri hl. fjh.- og viðskn. (Páll Pétursson): Herra forseti. Við erum svo forsjál í fjh.- og viðskn. deildarinnar að við athuguðum þessa brtt. sem Ed. var að fjalla um þó að ekki væri búið að vísa málinu til okkar með formlegum hætti. Þessi brtt. fjallar um að ekki skuli greiða vörugjald af innlendri húsgagna- og innréttingaframleiðslu í tilteknum tollskrárnúmerum fyrr en frá og með 1. mars 1989, þ.e. tveggja mánaða aðlögunartími gefist fyrir innlenda húsgagna- og innréttingaframleiðslu. Þegar málið var til meðferðar í Nd. fjölluðum við einmitt um það hvort væri unnt að veita svona heimild og létum athuga það. Okkur var tjáð af sérfræðingum okkar að þetta væri brot á samkomulagi við EFTA og flokkaðist undir tollvernd en nú kemur í ljós að svo er ekki eftir því sem Ed. hlýtur að hafa haft upplýsingar um. Við teljum að þetta sé til bóta og gerum ekki athugasemdir við gerðir Ed.

Geir H. Haarde Herra forseti. Það er greinilegt að stjórnarliðið er á hröðu undanhaldi í ýmsum þeim málum sem mest hafa verið gagnrýnd og snerta skattahækkanir og tekjuöflun fyrir ríkissjóð. Með þessari breytingu er verið að koma til móts við þá gagnrýni sem uppi hefur verið höfð á vörugjaldsfrv. í þá veru að það hygli innflutningi en vinni gegn hagsmunum innlendra framleiðenda. Ég tel að þessi breyting sem gerð hefur verið í Ed. að forgöngu stjórnarliða sé jafnframt staðfesting á þeirri gagnrýni sem fram hefur komið um þetta atriði. Ég treysti því að stjórnarliðar hafi gengið úr skugga um að hér sé ekki verið að brjóta gegn alþjóðlegum skuldbindingum Íslendinga gagnvart EFTA eða öðrum viðlíka samningsbundnum skuldbindingum Íslendinga. Ég tel að þessi breyting sé spor í rétta átt en frv. í heild er að sjálfsögðu áfram óaðgengilegt og mun atkvæði mitt og sjálfstæðismanna falla til samræmis við það.

Frsm. minni hl. fjh.- og viðskn. (Ingi Björn Albertsson): Hæstv. forseti. Ég get tekið undir þetta og get fagnað þessari brtt. að vissu marki. Ég tel að ganga hefði átt lengra því hér er vissulega verið að mismuna innlendum framleiðendum. Þetta ákvæði hefði átt að gilda um alla innlenda framleiðendur, ekki aðeins þessa einu sérstöku framleiðslu. Ég vil hins vegar segja, og ráðlegg ráðamönnum að skoða það vel, að í mínum huga er ekki nokkur vafi á því að verið er að brjóta þann samning sem við höfum gert við EFTA. Þar af leiðandi get ég ekki staðið að samþykkt þessarar tillögu.

Guðmundur G. Þórarinsson Herra forseti. Ég vil lýsa stuðningi við þessa tillögu sem hér er fram komin. Ég hefði reyndar kosið að hún gilti fyrir innlendan iðnað almennt. Það er alveg ljóst að nokkur mismunun er á innflutningi og innlendum iðnaði gagnvart byrjunarpunkti þessa vörugjalds. Innflutningur fyrir gildistöku frv. er vörugjaldslaus en hins vegar leggst vörugjald á birgðir innlends iðnaðar samkvæmt ákveðinni tímasetningu sem við vorum reyndar með 1. jan. Ég vil mótmæla því, sem fram kom hjá hv. þm. Geir Haarde, að hér sé verið að ræða um eitthvert undanhald stjórnarsinna. Hv. þm. er vel kunnugt um að í fjh.- og viðskn. varð þetta atriði um samtíma gildistöku vörugjalds fyrir innlendan iðnað og innflutning mjög að umræðuefni. Sjálfur vísaði ég því hvað eftir annað til okkar ráðgjafa og starfsmanna fjmrn. hvernig unnt væri að koma þessu máli fyrir á annan hátt þannig að ekki íþyngdi innlendum iðnaði en stöðugt var borið við tæknilegum erfiðleikum í framkvæmd. Hér er auðvitað um það að ræða að birgðatalning verður að fara fram aftur ef ekki á að koma vörugjald á birgðir fyrir ákveðinn tíma. Ég hefði kosið að þetta yrði fremur á allan innlendan iðnað en samþykki þessa tillögu enda ber ég mjög fyrir brjósti innlendan húsgagna- og innréttingaiðnað.

Albert Guðmundsson Virðulegur forseti. Ég vil taka undir það að ég sé ekkert undanhald sem slíkt í þessari ráðstöfun eða í auknum álögum. Ég sé stórsókn ríkisstjórnarflokkanna á fólkið í landinu, sérstaklega á þá sem eiga erfiðast með að standa í skilum við hið opinbera og daglegar þarfir þannig að hér er um stórsókn að ræða. Ég tek undir það með hv. 10. þm. Reykv. að hér er ekki um undanhald að ræða. Hitt er annað mál að fróðlegt væri að fá að heyra í hæstv. utanrrh. og ég tala ekki um hæstv. viðskrh. sem, ef ég man rétt, er að taka sæti í einni af þessum erlendu stórstofnunum sem eiga bæði að gæta réttar stofnana og réttlætis í meðferð þings hverrar þjóðar sem er í einhverjum tengslum við þessar stofnanir í meðferð mála. Ég fullyrði að hér er ekki rétt að staðið og ég bið hæstv. ráðherra, annan hvorn eða báða, um að koma hér upp og segja að ég fari með rétt mál eða að sjá til þess að undir þeirra forustu verði ekki rangt staðið að málum hér. Ég vil spyrja hæstv. fjmrh. og bið hann um að svara. --- Þessi þögn á að vera svona eins og til að strika undir svo menn taki vel eftir. --- Hvað kostar þetta í minnkandi tekjum fyrir ríkissjóð? Er það á fleiri sviðum sem hægt er að lækka álögur á íslenskan iðnað eða á fólkið í landinu á seinni stigum eða á síðustu mínútum fyrir jólafrí? Eitthvað hlýtur þetta að þýða í tekjumissi og það væri gaman að vita hvort fleiri svona póstar væru til að létta á launþegunum, að létta á litla fólkinu, létta á þeim sem við viljum gera svo mikið fyrir. Við viljum sjá til þess að litla fólkið, fólkið með lágu launin geti átt sæmilega gleðileg jól án þess að við hér aukum á áhyggjur þess. Ég hélt einmitt að við værum ekki til þess að vera vondir við fólkið heldur til þess að vera góðir við það, ekki til að vera eins konar lögreglulið á landslýð. Að sjálfsögðu þýðir hækkun á sköttum, hækkun á vörugjaldinu að það fer beint út í verðlagið og kemur þá náttúrlega hvergi annars staðar frá en úr launapökkum fólksins hvort sem það hefur mikið eða lítið í laun. Ég vil leggja áherslu á að á þessu seinna stigi rétt fyrir jólahlé svari ráðherrarnir því hvort þetta er brot á því samkomulagi sem gert hefur verið við erlend samtök um samskipti þjóða á milli og hins vegar hvað þetta þýðir í tekjutapi. Ef við þolum að tapa, kannski verulegum upphæðum af þessu, eru þá fleiri póstar sem við gætum tekið upp ef við vinnum á milli jóla og nýárs, förum ekki í jólafrí og vinnum nákvæmlega jafnmikið og fólkið í landinu gerir yfirleitt um þetta leyti árs.

Geir H. Haarde Herra forseti. Það undanhald sem ég lýsti í fáum orðum áðan felst í því tekjutapi sem hv. síðasti ræðumaður var að spyrja um. Það hefur engin grein verið gerð fyrir því af ráðandi mönnum í þinginu hversu mikið tekjutap felst í breytingunum á tekjuskattslögunum eða þessari breytingu á vörugjaldsfrv. frá því sem áður var ráðgert. Þetta undanhald er undanhald skattpíningaraflanna í þinginu en áfangasigur fyrir almenning í landinu.

Utanríkisráðherra (Jón Baldvin Hannibalsson) Virðulegur forseti. Að gefnu tilefni skal það tekið fram að utanrrn. hefur gengið úr skugga um að ekki er um að ræða brot á EFTA-skuldbindingum. Ástæðan er sú að verið er að reyna að gæta sanngirnissjónarmiða milli innlendrar og innfluttrar framleiðslu. Það er byggt á sanngirnisreglum og hér er um að ræða skammtímaaðgerð.

Albert Guðmundsson Hæstv. forseti. Ég vil þakka utanrrh. fyrir svarið en mér þykir leiðinlegt ef enn þá einu sinni á að koma fyrir að fjmrh. svari ekki þegar hann er spurður. En ég vil þá upplýsa að sem fjmrh. þurfti ég að leita sömu ráða hjá þeim sérfræðingum sem fjmrn. hafði yfir að ráða og eftir að þeir höfðu kannað málið fékk ég þveröfugar upplýsingar við það sem hv. 1. þm. Norðurl. v. sagði að sérfræðingar ráðuneytisins hefðu gefið í dag.

Friðrik Sophusson Virðulegur forseti. Það voru athyglisverðar upplýsingar sem komu fram hjá hæstv. utanrrh., sem sagði að samkvæmt þeirri könnun sem farið hefði fram í utanrrn. væri heimilt að ákveða með þeim hætti, sem hæstv. ríkisstjórn og stjórnarmeirihlutinn á þingi hefðu samþykkt, þennan þátt vörugjaldsins. Hæstv. ráðherra bætti því við að það væri vegna sanngirnissjónarmiða. Nú spyr ég: Af hverju eiga sanngirnissjónarmiðin ekki við um aðra vöruflokka þar sem um er að ræða innlenda framleiðslu? Ég tel eðlilegt fyrst þetta er rökstuðningur í málinu að annaðhvort hæstv. fjmrh., sem ekki fæst til þess að standa á fætur í þessari umræðu, eða hæstv. utanrrh. svari þeirri spurningu því að sá fjöldi fólks sem vinnur við slíka framleiðslu hér á landi hlýtur að eiga kröfu á því að vita hvers vegna sanngirnissjónarmið eiga ekki við þegar talað er um vinnu alls fólks. Óska ég eftir, virðulegur forseti, að því sé svarað.

Forseti (Kjartan Jóhannsson) Nú er komið að lokum síðasta fundar þessarar hv. deildar fyrir jólahlé. Ég vil þakka hv. þingdeildarmönnum fyrir mjög ánægjulegt og gott samstarf sem hefur greitt fyrir störfum í deildinni og ekki hefur síst reynt á það nú hin síðustu dægrin. Fyrir það góða samstarf er ég mjög þakklátur. Ég óska hv. þingdeildarmönnum og fjölskyldum þeirra gleðilegrar jólahátíðar og farsældar á komandi ári. Einnig óska ég skrifstofustjóra og starfsfólki öllu gleðilegrar jólahátíðar og farsældar á komandi ári um leið og ég þakka þeim ánægjulegt samstarf og fyrirgreiðslu alla sem gjarnan er unnin við mjög erfiðar aðstæður og sem auðvitað hefur ekki síst reynt á þessa seinustu daga og nætur. Þeim hv. þingdeildarmönnum sem eiga um langan veg heim að fara óska ég góðrar heimferðar, og reyndar öllum þingdeildarmönnum hvort sem þeir fara um langan veg eða skamman, og góðrar heimkomu og bið þess að við megum öll hittast heil á nýju ári.

Albert Guðmundsson Hæstv. forseti. Fyrir okkar hönd, alþingismanna, þakka ég hæstv. forseta fyrir hlý orð og góðar óskir okkur og fjölskyldum okkar til handa. Ég þakka honum sanngjarna og ég vil leyfa mér að undirstrika réttláta fundarstjórn og góða forustu um þingstörfin. Fyrir hönd okkar allra óska ég honum og fjölskyldu hans gleðilegra jóla og farsæls komandi árs. Þá vil ég einnig þakka skrifstofustjóra og starfsfólki Alþingis öllu vel unnin störf og óska því og fjölskyldum þess gleðilegra jóla og farsæls komandi árs og leyfi mér að vænta þess að við megum öll hittast heil til starfa á ný að loknu þinghaldi. Ég vil biðja hv. alþm. að taka undir óskir mínar með því að rísa úr sætum.

Forseti (Kjartan Jóhannsson) Ég þakka hv. 5. þm. Reykv. fyrir hlý orð og góðar óskir í minn garð og minnar fjölskyldu og hv. þingdeildarmönnum fyrir að taka undir þau orð með því að rísa úr sætum. Ég endurtek mínar innilegustu jóla- og nýársóskir til hv. þingdeildarmanna og til alls starfsfólks Alþingis og segi þessum fundi slitið.