Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Aðeins í örstuttu máli vil ég gera aths. við meðferð Ríkisútvarpsins á umr. hér í þessari hv. d. í kvöldútvarpi í gærkvöld og raunar láta fylgja með að auki aths. um vinnubrögð af hálfu þingfréttaritara Ríkisútvarpsins nú á þessum vetri. Í gærkvöld var útvarpað í heimildarleysi hljóðriti af umr. hér í d. um frv. um ráðstafanir til þess að draga úr tóbaksreykingum. Ég hef innt hv. þm. Jón G. Sólnes eftir því, hvort hans heimildar hafi verið leitað. Svo var ekki. Minnar heimildar var ekki leitað til þess arna og þessu af okkar hálfu því útvarpað í heimildarleysi. Ég hygg að þetta hafi ekki verið gert okkur hv. þm. Jóni G. Sólnes til hneisu, alls ekki. En þetta er óheimilt, og hér er um að ræða allhættulegt afbrigði, vegna þess hversu auðvelt er einmitt með þessum hætti að grípa orð úr munni manna, slíta þau úr samhengi, vegna þess að breytingar eru gjarnan gerðar á segulböndunum og ákaflega auðvelt að breyta ræðum manna þar þannig að fram komi ekki aðeins í áherslum, heldur jafnvel í meiningum. Þetta var gert í heimildarleysi og þetta er vítavert athæfi. Ég held því fram að það, sem útvarpað var úr þessum umr., hafi verið þess háttar, að a. m. k. afstaða mín til málsins hafi ekki orðið ljósari við þetta. Sérstaklega varð hún að sumu leyti dálítið hjákátleg í útvarpsþættinum þegar útvarpað var þeirri yfirlýsingu minni, að ég mundi aldrei undir neinum kringumstæðum flytja í opinbera fjölmiðla, hvorki sjónvarp né útvarp, yfirlýsingar um það að ég væri hættur að reykja. Og síðan er þetta gripið út úr umr. hér, þessi segulbandsupptaka, og flutt í útvarpi rakleitt. Þá vil ég einnig vekja athygli á því, að undirtektir þm., eins eðlilega og þær hljómuðu hér í d. við ágæta ræðu hv. þm. Jóns G. Sólness, urðu í útvarpinu á þá lund, að hlustendur hefðu vel getað ímyndað sér að hér hefði verið flutt gamanmál, sem alls eigi voru. Ég vil fyrir mína hönd persónulega leggja blátt bann við því að fréttamaður Ríkisútvarpsins notfæri sér þingræður mínar á þennan hátt í heimildarleysi. Ég hef rætt við þingfréttaritarann áður persónulega um störf hans hér í þinginu undir fjögur augu og þá kannske fyrst og fremst af reynslu gamals fréttamanns, eins og gamalreyndur fréttamaður við minna gamalreyndan fréttamann. Ég mun ekki rekja þær viðræður, en vil aðeins í lokin segja þetta, að ég hef verið mjög óánægður með starf þessa fréttaritara fyrir Ríkisútvarpið hér í þinginu.



Herra forseti. Út af ummælum hv. síðasta ræðumanns vil ég taka það fram, að ég heyrði ekki útvarp í gærkvöld og veit þess vegna ekki hverju var útvarpað úr þeim umr. sem hér fóru fram um frv. um bann gegn tóbaksauglýsingum. En eitthvað hefur það verið á þann hátt, að það kom skringilega fyrir eyru sumra, því að kunningjar mínir, fleiri en einn og fleiri en tveir, hringdu í mig og spurðu hvort ég væri orðinn einhver skemmtitrúður á vegum Alþingis. Ég verð að segja það, að ég er það óvanur þingstörfum að mér er ekki kunnugt um þær föstu reglur sem gilda um birtingu úr umr., en get þó jafnframt gert þá játningu, að jafnorðhvötum manni og ég er mun ekki veita af að fá að lesa fyrst yfir handritið og nota það tækifæri sem þar gefst til þess að gera þær breytingar sem mér skilst að mönnum sé heimilt að gera á því máli sem flutt hefur verið, áður en farið er að birta úr ummælum manna, jafnvel þó þau séu tekin upp á segulbönd, og útvarpa þeim í alþjóðaráheyrn. Ég get því tekið undir þá ábendingu, sem kom fram hjá hv. síðasta ræðumanni, að mér mundi þykja öllu þægilegra að mega vera þess réttar aðnjótandi í framtíðinni, að ekki væri farið að beita slíkum aðferðum að senda beint út í fjölmiðla ummæli, sem maður hefur leyfi til þess að leiðrétta og lagfæra, áður en tækifæri hefur gefist til þess að lesa yfir hlutaðeigandi ræðuhandrit.



Herra forseti. Ég verð því miður að standa hér upp, fyrst þetta tækifæri gafst, og lýsa hryggð minni yfir framkvæmd þessa þáttar í gærkvöld. Ég hlýddi á allan þáttinn frá upphafi til enda og undraðist niðurstöður þáttarins, vægast sagt. Mitt tal hér var gersamlega slitið úr samhengi og komið með glefsur sem gáfu alranga hugmynd um hvernig þetta mál hafði komið inn í Alþ. á sínum tíma. En þetta er ekki í fyrsta sinn sem ég tel að hafi átt sér stað mismunun í fréttaflutningi. Ég man eftir tveimur dæmum a. m. k. hér í Ed., að ég sá ástæðu til að hringja til fréttastofu Ríkisútvarpsins, þar sem aðeins var greint frá því að vissir þm. hefðu tekið til máls um ákveðið mál þó að fleiri hefðu talað. Þetta er náttúrlega enginn fréttaflutningur, ekki nokkur fréttaflutningur, og nær ekki nokkurri átt að aðeins sé tilgreint að vissir þm. tali í máli. Annaðhvort á að vera sagt frá því, hvað menn segja, í samþjöppuðu máli eða a. m. k. tilgreind nöfn þeirra, sem taka þátt í umr., og þá algerlega sleppt hvað þeir segja. Ég verð að mælast til þess, að annaðhvort hæstv. forsetar þingsins eða stofnunin sjálf athugi þetta mál í framtíðinni. Ég er ekki að halla á viðkomandi fréttamann, að neitt óheiðarlegt búi hér á bak við eða nokkuð annað eigi sér hér stað en eilítið athugunarleysi eða kannske þröng vinnuskilyrði jafnvel. Það getur vel verið að vinnuskilyrði séu ekki nægilega góð, þá þarf einnig að hlutast til um það. En þetta lítur þannig út gagnvart þeim, sem fylgjast með, að hér eigi sér stað mismunun, og það vil ég forðast og það veit ég að allir hv. þdm. vilja líka forðast og stofnunin sem slík. En þetta hefur átt sér stað. Ég man eftir tveimur tilvikum sem ég sá mig tilneyddan að segja frá því að fleiri þm. tóku til máls en sagt var frá í fréttum. Að öðru leyti vil ég þakka fyrir að þetta tækifæri gafst til að vekja athygli á því, að fréttaflutningur frá þessari stofnun er mikilvægur, en þá þarf hann að komast til þjóðarinnar með eðlilegum og góðum hætti.



Herra forseti. Það má vel vera að sá fréttaflutningur, sem hér hefur verið gerður að umtalsefni, hafi ekki tekist eins vel og menn hefðu viljað og þá einkum þeir sem hlut áttu að máli. En ég vil í fyrsta lagi benda á það, að það hlýtur að vera ákaflega erfitt fyrir einn fréttamann að fylgjast með umr. í tveimur deildum þar sem fundir fara fram samtímis. Í öðru lagi vil ég benda á það, sem raunar kom fram hjá hv. 1. landsk. þm., að vinnuskilyrði eru hér erfið. Og í þriðja lagi vil ég benda á það, að ég tel að yfirleitt hafi fréttaflutningur héðan verið sanngjarn. Mannleg mistök geta alltaf átt sér stað, og það veit ég að bæði gamlir og nýir fréttamenn hljóta að viðurkenna. Út af því, sem hér hefur verið sagt, að menn ættu að fá tækifæri til þess að yfirfara ræður sínar áður en farið væri að vitna til þeirra, þá hygg ég að það mundu þykja næsta slæleg vinnubrögð að bíða 3–4 og upp í 5 daga með að segja frá ræðum manna. Ég er ekki viss um að þm. yrðu ánægðir með það, ef þau vinnubrögð yrðu tekin upp. Ég held að við verðum að sætta okkur við það, að vitnað sé til þess sem við segjum. A. m. k. hef ég orðið að þola það og við fleiri og hygg að þau vinnubrögð verði að viðhafa. Hitt má vera, að það sé rangt og óleyfilegt, - ég hef ekki kynnt mér það, ég tel víst að hv. 5. þm. Norðurl. e. viti það sem hann sagði hér áðan, - að það sé ekki heimilt að vitna orðrétt eða af segulbandi í ræður manna. En mér fannst ástæða til að segja þessi fáu orð vegna þess að ég geri mér ljóst að fréttaflutningur í fjölmiðlum er vandasamt verk og að mistök geta átt sér stað og menn verða að sýna örlítið umburðarlyndi í þessu efni.



Herra forseti. Málefnisins vegna langar mig til að þakka þingfréttaritaranum fyrir að taka þetta mál svo rækilega fyrir. Ég held að það hafi orðið til góðs. Hitt vil ég segja og vil leggja á það áherslu, að ég var náttúrlega ekki ánægður með það, að t. d. mitt mál var slitið allmikið í sundur og hv. 2. þm. Norðurl. e. svaraði nokkru af því, sem ég hafði sagt, en það, sem ég hafði sagt, kom hvergi fram í útvarpinu. Ég býst við að í þessu efni sé erfitt um vik að gera svo að öllum líki. Og ég tek undir með þeim sem hér hafa talað, að það er mikils virði og sjálfsagt í fyrsta lagi að leita álits okkar og samþykkis okkar, sem tölum og í öðru lagi að meginefni málsins komi fram.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. Mér láðist að taka það fram áðan, en fékk eiginlega tilefni til þess núna og það er rétt að gera það, að ég er hér um bil alveg viss um það, að enginn mun rækja þingfréttastarf fyrir Ríkisútvarpið þannig að allir verði ánægðir með það. Ef einhver þingfréttaritari gerði tilraun til slíks, að gera það þannig að allir yrðu ánægðir með það, og setti sér það mark, þá yrði starfið unnið ákaflega illa, það er ég viss um. En það, sem gerðist í gærkvöld, er fyrst og fremst það, að það er brotinn réttur, ekki á okkur fyrst og fremst sem þm., heldur á okkur sem þegnum til þess að ráða því sjálfir hver orð okkar eru notuð sem útvarpsefni og hver ekki. Ég verð nú að segja alveg eins og er, að af því að ég hef þrátt fyrir allt dálitla reynslu í því að vinna með segulbönd og klippa segulbönd og útbúa útvarpsþætti, þá hygg ég að það sé eitt af fyrstu atriðunum, sem að er gáð þegar klippt er mál manna úr umr., að saman fari spurningar og svör. Þetta er talsverð yfirleguvinna, þetta er handavinna, tekur talsvert langan tíma að vinna þetta, og þetta starf þarf aðgætni. En hvernig svo sem til tekst um klippinguna eða útbúnaðinn til útvarps, þá er þetta staðreynd, að það hefur enginn heimild til þess að ganga í segulböndin hérna efra og taka þar með orð úr munni okkar sem ekki eru ætluð til útvarps, sem eru ætluð til flutnings hérna í þessari hv. d., og útvarpa þeim síðan fyrir alþjóð. Til þess hefur enginn heimild. Og það er enginn bær um að veita slíka heimild nema ræðumenn sjálfir. Hér hefur verið að því leyti til farið freklega út fyrir það svið sem þingfréttaritara útvarpsins er ætlað. Eins og ég sagði í ræðu minni áðan, ætla ég ekki að fara að rekja hér þá gagnrýni sem ég hef þegar komið á framfæri við hlutaðeigandi fréttamann sem hefur ekki möguleika á því að svara fyrir sig hérna í d. En ég er út af fyrir sig ekkert hissa á því, þó að ráðh., einn eða fleiri, séu allánægðir með störf fréttaritarans.



Herra forseti. Ég heyrði ekki þennan þátt, en ég reikna svo sem alveg eins með því að ég hafi komið þarna við sögu eins og aðrir þeir sem hér hafa tekið til máls, og ég held að ég sé ekkert hræddur við það, sem þar hefur komið fram frá minni hendi, og þurfi ekki að vera neitt hræddari um það, þó að það hafi í útvarp komið, en þótt það hafi verið sagt hér í hv. d. Ég held að ég sé ekkert skelkaðri við það, nema það ber auðvitað meira á því, ef maður flytur hér lélegar ræður og heldur tætingslegar, þegar það er komið í útvarp, það skal játað. Þess vegna kemur það sér kannske illa fyrir mann, ef maður hefur flutt mjög lélega ræðu, að hún komi svo á tætingi í útvarpi þar á ofan. Mín ræða við þetta tækifæri var ekki þannig samin að ég geri ráð fyrir því að hún hafi orðið mér neitt til sóma eða framdráttar í þessu efni, þó að ég hefði fyllilega þolað það að öðru leyti. Hins vegar skal ég játa það, að ég tek undir með þeim sem hér hafa talað um það, að auðvitað er nauðsynlegt að afla sér leyfis til þess að flytja í útvarp það sem hér er sagt. Það er hins vegar tvímælalaust og treysti ég að það verði gert framvegis, þó að ég segi það enn og aftur, að við eigum vitanlega að þola að það fari í útvarp sem við segjum hér í hv. d., og veit að allir eru sammála um það. Það eigum við vitanlega að þola og eigum ekki að þurfa að fara í að snurfusa orðalag og jafnvel meiningar til þess í raun og veru að falsa þetta í þingtíðindum. (Grípið fram í.) Það er líka allt annað mál, sem ég ætla einnig að koma að. Svo getur þetta auðvitað verið flutt á þann hátt að verulegum misskilningi valdi, og það er vitanlega vitavert. En það var nú vikið að hinu áðan líka, í sambandi við þessa snurfusun, sem væri kannske nauðsynleg og er auðvitað nauðsynleg, þó að hún megi ekki taka að mínu viti til meiningar í þessu efni. En ég skal aðeins taka það fram, að ég er á því að þingfréttaritara útvarpsins, hver sem hann er, sé alltaf nokkur vandi á höndum. Núverandi þingfréttaritari hefur unnið að mínu viti margt vel, annað ekki eins vel, eins og gengur. Og ég hygg t. d. að í sambandi við fréttir af umr. hér sé það fréttastofan sjálf og forstöðumaður hennar sem ber þar á höfuðábyrgð, því að áreiðanlega skilar þingfréttaritari frá sér miklu ítarlegri og gleggri frásögn en tekin er. Ég tek t. d. eftir því, að á þessu verður töluverður munur oft milli hljóðvarps og sjónvarps, mjög mikill munur oft, og þá verð ég að líta svo á að þar sé það sá fréttamaður, sem tekur við þessu efni frá þingfréttaritaranum og er hjá sjónvarpinu, sem beri ábyrgð á þeirri styttingu og oft þeirri breytingu sem þar kemur fram mjög glögglega. Þær fréttir eru oft ófullkomnar. Stundum eru þær nákvæmari, en oftast nær þó ófullkomnari, m. a. að því er tekur til þess atriðis sem einn hv. þm. vék hér að áðan, hverjir hefðu tekið til máls og hverjir ekki, því að vitanlega er það rétt, að annaðhvort á það að koma fram um alla eða þá enga. Það er hins vegar rétt sem hv. 5. þm. Norðurl. e. sagði hér áðan, hvers sök sem það er því að þar er um sök að ræða, að það er ekkert smáræði sem oft er haft eftir ráðh. okkar hérna, það er gífurlegt að fyrirferð oft og tíðum og oft ekki í fullu samræmi við gildi þess sem þar er sagt.



Forseti. Mér hafa fundist þessar umr. vera gagnlegar. Ég hef litið svo á að það væri e. t. v. mesti veikleiki Alþingis íslendinga að það er fremur lítill skilningur almennt á því, hvaða störf hér fram fara, og það gengur ekki nægilega vel að koma fréttum af störfum þingsins til þjóðarinnar. Ég held að þetta sé almennt vandamál, og ég held að það væri rétt að forsetar þingsins tækju þetta til sérstakrar athugunar, á hvern hátt verði best tryggt að þjóðin geti fylgst með störfum þingsins og þau störf séu túlkuð á sanngjarnan máta fyrir þjóðinni. Ég býst við að það sé mikið verk að kanna slíkt mál, og ég hygg að það væri rétt að hér starfaði sérstakur maður, sérstakur blaðafulltrúi við þingið til þess að tryggja að þessi þáttur sé í góðu lagi, því að þessi þáttur er gífurlega mikils virði fyrir þingið og hefur mikla þýðingu fyrir störf þingsins, þ. e. a. s. að fréttir héðan séu bæði ítarlegar og sanngjarnar og komi þannig fyrir þjóðina. Hitt er svo annað mál, að mér finnst það hins vegar nokkuð þyngslalegt, ef á að þurfa að vera sá háttur á, að það þurfi að biðja leyfis í hvert skipti sem einhver setning er höfð eftir þm.

Ekki höfð eftir, tekin beint úr munni hans.

- eða tekin beint úr munni hans. Ég held að það sé nokkuð þyngslalegt. En hitt er svo annað mál, að þetta er vandmeðfarið og gerir þær kröfur til viðkomandi aðila, að það sé bæði rétt farið með og hlutir séu ekki slitnir úr samhengi. En ef á að fara almennt út í það að spyrja hvern einstakan þm. að því, hvort megi hafa þetta og þetta eftir honum, þá er ég hræddur um að fréttaflutningur héðan verði þyngslalegur. Og það er nú svo, að störf á Alþ. eiga að vera opin fyrir þjóðinni og það á ekki að þurfa sérstakt leyfi til. En ég vil endurtaka það, að það gerir þær kröfur að þetta starf sé vel skipulagt. Ég vil sem sagt endurtaka það og ítreka, að það fari fram sérstök könnun á því, á hvern hátt verði best tryggt að þjóðin fái ítarlegar og sanngjarnar fréttir af störfum þingsins, og þar með verði reynt að vekja meiri áhuga meðal þjóðarinnar fyrir störfum Alþingis.



Herra forseti. Út af því, sem hér hefur verið sagt um fréttaflutning af ræðum ráðh., þá ætla ég í einni setningu að segja það, að ég hygg að ég hafi ekki talað mest í þessari deild í vetur.



Ég geri ráð fyrir að umr. utan dagskrár sé lokið. Ég vil aðeins taka það fram, að þingfréttaritarar Ríkisútvarpsins hafa aðgang hér að segulböndum til þess að geta unnið úr þeim fréttir sínar, svo sem öðrum gögnum um þingmál og umr. í þinginu. Það leikur ekki vafi á því, að þetta er nauðsynlegt til þess að það sé hægt að vinna eðlileg fréttastörf hjá Alþ. Hitt orkar hins vegar vafalaust tvímælis, að það sé hægt að útvarpa beint af segulböndum ræðum þm. án þess að ræða um það við þá. Ég segi: orkar tvímælis, ég tek ekki fastar að orði nú. Mér var ekki kunnugt um, að þetta mál kæmi hér upp, fyrr en það var tekið til umræðu utan dagskrár, en ég tel þetta mál þess eðlis að það þurfi að athuga sérstaklega. Ég mun sjá um að það verði gert, og það mun ég gera í samráði og ásamt öðrum forsetum þingsins, hæstv. forseta Sþ. og hæstv. forseta Nd., þannig að það leiki enginn vafi á þeim reglum sem við viljum hafa í þessu efni svo og að þeim reglum, sem eru eða við kunnum að setja, verði réttilega framfylgt.



Herra forseti. Iðnn. þessarar hv. þd. hefur fjallað um frv. það sem hér er á dagskrá, og hefur n. orðið sammála um að mæla með samþykkt þess. Einstakir nm. áskilja sér rétt til þess að flytja brtt. við frv. og fylgja. Nál. þetta er birt á þskj. 627. Aðeins, áður en ég vík úr ræðustóli, vil ég geta þess, þó ég sé ekki að flytja brtt. við þetta frv., og láta koma fram þá skoðun mína, að þegar þessi lög hafa öðlast gildi og koma til framkvæmda, þá mun ég skilja þau þannig, þó að hér sé sérstaklega talað um lánadeild veiðarfæraiðnaðar, að þá ættu aðgang að væntanlegri lánadeild fyrirtæki sem annast viðhaldsþjónustu veiðarfæra í landinu. Hér er um mörg fyrirtæki að ræða, - fyrirtæki sem hafa þurft að leggja í mjög fjárfrekar framkvæmdir til þess að geta sinnt því mikla þjónustuhlutverki sem þau gegna fyrir flota landsmanna og sjávarútveginn í heild. Því er það, að ég vildi láta koma fram og fá skráðan í þingtíðindum þann skilning sem ég legg í samþykkt þessa lagafrv.



Herra forseti. Ég verð að fara nokkrum orðum um þetta frv., en lýsi jafnframt stuðningi mínum við það, en harma hvað það er stutt varðandi aths. Ég hefði gjarnan viljað fá yfirlit yfir hvað hefði komið inn í þessu veiðarfæragjaldi og tekið fram á hvaða veiðarfæri þetta gjald legðist. Það lagðist ekki á veiðarfæri sem voru framleidd hér á landi. Það lagðist á síldarnætur og teina, sem eru notaðir á síldar- og loðnunætur og ekki er hægt að framleiða hér á Íslandi, og var gjald er nam nokkrum tugum þúsunda á hverja nót. Heildartekjur og ráðstöfun á þeim hefðu einnig átt að koma fram, svo að það lægi ljóst fyrir hvert þessar tekjur hafa farið og hvernig þeim var ráðstafað. En ég hef grun um að þær hafi að mestu leyti farið í eitt fyrirtæki hér á Íslandi, ágætisfyrirtæki út af fyrir sig. En það hafa margir sótt um lán, sem eru í veiðarfæraþjónustu og veiðarfæragerð, án þess að fá áheyrn, og vil ég sérstaklega taka undir orð frsm., að hér verði ráðin á bót hið snarasta, því að það er mála sannast að úti um allt land eru nokkrir menn er hafa það hlutverk að halda veiðarfærum í lagi við mjög kröpp kjör, bæði í húsnæði, vinnuskilyrðum og að öllu leyti varðandi rekstrarfé, svo kröpp að það er alveg furðulegt að þessir menn skuli hafa getað haldið starfsemi sinni gangandi. Það er því fagnaðarefni ef ríkisvaldið og forsvarsmenn iðnaðarins vilja líta til þessara manna, því að verk þeirra eru það mikilvæg að öll veiði landsmanna byggist á því að vel takist þar til. Það er gagnslaust að hafa gott togveiðiskip ef veiðarfærin eru ekki rétt saman sett. Það er einnig gagnslaust að hafa hin fullkomnustu nótaskip með öllum mælum og tilheyrandi útbúnaði ef nótin lokast ekki rétt. Þá skilar hún engu upp að skipshliðinni. En nætur núna vega hvorki meira né minna en 16–20 tonn og verða ekki hreyfðar né teknar til eða frá nema með vissum tækjum, þ. e. a. s. vélbúnaði. Áður urðu menn að handvinna þetta allt og draga til við mjög erfiðar aðstæður. En það er liðinn tími að geta gert það, og þess vegna hefur þessi krafa frá hendi útgerðarinnar kallað á verulega aukinn útbúnað í landi sem ríkisvaldið hefur hvergi nærri viljað hlusta á. En ég vænti þess, að breytingin í þessu frv., - og ég treysti hæstv. iðnrh. til þess að fylgja því eftir, - leysi þetta vandamál hið bráðasta. En það er ekki aðeins að það hefur þurft betri tækjabúnað, heldur hefur einnig orðið og þarf samkv. opinberum kröfum að laga til á vinnustað, sérstaklega hjá þessum iðnaði og nokkrum fleiri sem þjóna sjávarútvegi fyrst og fremst. Og við tveir flm. brtt, á þskj. 551, ég og hv. þm. Eggert G. Þorsteinsson, leggjum til í leiðinni að Iðnlánasjóði verði heimilað að starfrækja nýja lánadeild, sem skal kallast starfsumhverfisdeild, og sjóðsstjórn ásamt hæstv. iðnrh. tryggi þessari nýju starfsemi eitthvert fjármagn. Sjálfsagt er að fara rólega af stað og athuga vel sinn gang. En hér er mikið vandamál í uppsiglingu vegna aukinna krafna frá ríkisvaldinu. Hliðstætt því, sem hefur verið gert í sjávarútvegi nú um hollustuhætti og aðbúnað við frystihúsin, eru að koma vaxandi kröfur varðandi starfsumhverfi og hollustuhætti í iðnaði og mörg fyrirtæki verða að laga til hjá sér, og það verður að veita þeim eitthvert stofnfjármagn til þess að geta gert það að kröfu ríkisvaldsins, svo að ég trúi ekki öðru en þessi till. fái hljómgrunn. Framkvæmd hennar fer eftir ákvörðun viðkomandi ríkisstj. hverju sinni og stjórninni á sjóðnum, en það er nauðsynlegt að opna þennan möguleika jafnframt því sem við breytum hér lögum Iðnlánasjóðs. Að lokum vil ég þakka hæstv. iðnrh. fyrir að koma með þetta frv., þótt það komi hér fram á síðustu stundum þingsins. Ég vænti þess, að hér sé í uppsiglingu verulega sterkt og gott átak til þess að bæta úr mikilli þörf - verulega mikilli þörf hjá þessum iðngreinum sem hafa sinnt veiðarfæragerð undanfarna marga áratugi á Íslandi.



Herra forseti. Ég tek undir þakkir síðasta ræðumanns til hæstv. iðnrh. fyrir að hafa lagt fram frv. þetta, þó seint sé fram komið, og verður tæplega of fast að orði kveðið um nauðsyn þess einmitt að bætt verði fjármagnsaðstaða þeirra manna úti um landið sem annast viðhald á veiðarfærum skipanna okkar og þá náttúrlega fyrst og fremst nótaveiðiskipanna og togskipanna. Hér er um að ræða stórkostleg verðmæti sem veiðarfæragerðirnar úti á landi fjalla um og mjög mikil verðmæti í húfi að auðveldað sé þeim aðilum, sem þessi störf inna af höndum, að vinna þau. Ég vil einnig taka heils hugar undir brtt. þá sem hv. þm. Jón Árm. Héðinsson lagði hér fram og gerði grein fyrir. Mér er persónulega kunnugt um það, að ýmsir iðnrekendur og stjórnendur vinnustaða bera það fram sem afsökun - og ég efast ekki um ýmsir þeirra með fullum rökum - fyrir því að þeim hefur ekki tekist að bæta umhverfi á vinnustað og hollustuhætti eins og æskilegt væri, að þá bresti til þess fé og ekki sé ætlað fyrir fjárþörf til þeirra hluta. Kunningi minn einn, sem rekur járnsmíðaverkstæði hér í grennd við Reykjavík, orðaði þetta beinlínis þannig við mig eitt sinn í vetur, að hann væri viss um að þeir peningar, sem varið er til þess að bæta umhverfið, prýða umhverfið og bæta hollustuhætti á vinnustað, mundu skila meiri vöxtum en fé sem varið er beinlínis til verklegra framkvæmda ýmiss konar á verkstæðunum. Sú hefur orðið reynslan, þar sem hægt hefur verið að leggja fé í slíka hluti, að þetta hefur aukið afköst, gert mennina ánægðari á vinnustað og leitt beinlínis til hagkvæmari rekstrar. Þetta er það sem snýr að fyrirtækjunum sjálfum, sem sagt að líkur benda til þess að hægt verði að gera þau beinlínis arðbærari með þessum hætti, með því að sjá fyrir þessu fé. Hitt snýr síðan að fólkinu, sem störfin vinnur á þessum vinnustöðum, sem e. t. v. er mest um vert. Það er þýðingarmikið að við fáum einmitt þetta atriði viðurkennt í lögum og reglum sem lúta að fjármögnun, að okkar innlendu fyrirtæki eigi að verja hluta af fé sínu einmitt til þeirra hluta sem að umhverfismálum lúta. Það er þýðingarmikið, þegar við erum jafnframt að tala um mengunarhættu af stóriðjufyrirtækjunum með eignaraðild útlendinga, að við sýnum þá þetta viðhorf til okkar innlendu fyrirtækja.



Herra forseti. Ég vil þakka iðnn. skjóta og góða afgreiðslu á þessu máli. Út af því sem hv. frsm. n. minntist á varðandi starfsemi veiðarfæradeildarinnar, að hún þyrfti að lána einnig til viðgerða og viðhalds á veiðarfærum, þá mun ég koma þeim aths. á framfæri við stjórn Iðnlánasjóðs og ræða við hana um hvernig hægt sé að leysa það mál. Varðandi brtt. frá Eggert G. Þorsteinssyni og Jóni Árm. Héðinssyni á þskj. 551, þá er þar hreyft mjög athyglisverðu máli, að stofna við Iðnlánasjóð sérstaka deild til umhverfislána. Ég vil beina þeim tilmælum til hv. flm., að þeir taki till. aftur til 3. umr., og biðja iðnn. um að ræða till. milli 2. og 3. umr. Ég held að það væri rétt að hún yrði rædd við stjórn Iðnlánasjóðs, en ég efa það ekki að henni verður vel tekið.



Herra forseti. Mér þykir sjálfsagt að verða við beiðni hæstv. iðnrh. að draga þessa till. til baka og hún komi til atkvgr. við 3. umr., og ég þakka mjög jákvæðar undirtektir hæstv. ráðh. við efni till. Ég vona, þegar hún verður rædd við stjórn Iðnlánasjóðs, að menn geri sér grein fyrir að hér er opnuð leið til þess að mæta vaxandi þörf. Auðvitað er ekki hægt að gera neitt í þessu efni nema tryggja fjármagn. Það skeður með samstarfi stjórnar Iðnlánasjóðs, rn. og hæstv. ráðh. Hér er fram undan átak sem þarf að gera fyrr eða síðar, og það er þess vegna nauðsynlegt að hafa þetta í lögum sjóðsins, að það megi takast á við þetta verkefni með aðstoð sjóðsins, vegna þess að á öðrum vettvangi af hálfu ríkisvaldsins eru gerðar vaxandi kröfur um viss lágmarksvinnuskilyrði. Og það getur orðið viðkomandi fyrirtæki, þó að það hafi starfað jafnvel í áratugi, erfitt að svara þeim kröfum innan skamms tíma, sem oft er settur af hálfu ríkisvaldsins, nema eiga kost á sérstöku fjármagni til að verða við kröfum um endurbætur og þess háttar frá öðru rn. Ég þakka sem sagt, af því að ég met mjög jákvæðar undirtektir hæstv. ráðh., og þykir einsýnt, að rétt sé að taka till. aftur til 3. umr.



Herra forseti. Á þskj. 595 skilar sjútvn. áliti um þetta frv., sem er um breyting á siglingalögunum, og hún mælir eindregið með því að frv. verði samþykkt óbreytt. Hér er um að ræða hækkun í krónutölu talið á dánarbótum, eins og segir í 1. gr., bráðabirgðaákvæði: 1. Dánarbætur: a) 2 millj. kr. við dauða, er greiðist nánustu vandamönnum og erfingjum hins látna. b) Mánaðarlegar bætur til ekkju eða ekkils í 8 ár ber að greiða skv. a-lið 1. mgr. 35. gr. almannatryggingalaga. c) Mánaðarlegar bætur til barna að 17 ára aldri, þó aldrei lengur en í 8 ár, ber að greiða á hverjum tíma samkv. c-lið 1. mgr. sömu gr. 2. Slysadagpeningar og örorkubætur: a) Dagpeningar, sem greiðast eftir sömu reglum og dagpeningar samkv. 33. gr. almannatryggingalaga og nema 3/4 þeirrar fjárhæðar. Heildarupphæð dagpeninga skal þó aldrei nema meiru en þeim launum, sem hinn slasaði hafði fyrir slysið. b) Ef slys veldur varanlegri örorku skal greiða örorkubætur. 6 millj. kr. við algerlega varanlega örorku, en hlutfallslega við minni örorku. Hér er sem sagt um hækkun á tölum að ræða miðað við fyrri tölur og er þetta algert samkomulagsatriði varðandi hagsmunasamtök, bæði varðandi sjómannasamtökin og útgerðaraðila, þannig að n. mælir einróma með, eins og gert var í Nd., að frv. verði samþykkt.