Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Utanrmn. hefur haft til meðferðar þáltill. á þskj. 21 um landhelgismál, brtt. við hana á þskj. 72 og þáltill. á þskj. 56 um landhelgi og verndun fiskistofna. Utanrmn. gefur út óskipt nál. um landhelgismálið á þskj. 335 og leggur til, að þáltill. á þskj. 21 um landhelgismál verði samþ. með þeim hætti, sem greinir í brtt. n. á þskj. 336. Þrír nm. flytja þó sérstaka brtt. á þskj. 337 við 1. tölulið brtt. frá n. Fjallar brtt. nm. þriggja um stærð fiskveiðilandhelginnar, og munu þeir að sjálfsögðu gera grein fyrir henni. Þá hafa sömu nm. einnig fyrirvara um 2. tölulið brtt. á þskj. 337. Við fjórir nm., fulltrúar stjórnarflokkanna í utanrmn„ teljum ekki rétt að samþykkja brtt. á þskj. 337 um að miða útfærsluna við 400 m dýptarlínu í stað 50 sjómílna frá grunnlínum. Allar þjóðir, sem út hafa fært fiskveiðitakmörk sín undanfarið, hafa miðað við fjarlægðir frá grunnlínum, en ekki dýptarlínu, og er að okkar dómi mikilsvert að skera sig ekki úr í þessu. Mjög mikil vinna hefur verið í það lögð að kynna þá stefnu og vinna henni fylgi, að Íslendingar færi út fiskveiðilandhelgi sína í 50 sjómílur ekki síðar en 1. sept. í haust, og er það of áhættusamt að okkar áliti að breyta til og hverfa frá þeim málstað, sem afar víða er kunnur orðinn og hlotið hefur nú þegar stuðning margra þjóða. Fleira kemur til, sem hér verður ekki rakið. Erum við enn sömu skoðunar og fyrr, að það sé hæfilega í fang færzt í þessum áfanga að færa fiskveiðitakmörkin út í 50 mílur frá grunnlínum. Þá er þess að geta, að við fjórmenningarnir tökum fram í nál., að við lítum svo á, að ríkisstj. hafi samkv. 2. tölulið, brtt. á þskj. 336 frá n. heimild til þess að segja upp samningunum við Bretland og Sambandslýðveldið Þýzkaland og að fyrir liggi vitneskja um, að það verði gert. Utanrmn. þykir ástæða til, að Alþ. árétti nú enn einu sinni þá grundvallarstefnu Íslendinga, að landgrunnið allt sé yfirráðasvæði Íslendinga og það sama gildi um hafið yfir landgrunninu. Að þessu lýtur upphaf till. utanrmn. á þskj. 336, og er þá um leið með þessu lögð áherzla á, að útfærsla fiskveiðilögsögunnar nú sé áfangi, en ekki lokamark. Utanrmn. telur mikilsvert, að Alþ. lýsi yfir þeim vilja sínum, að áfram verði haldið samkomulagstilraunum við ríkisstj. Bretlands og Sambandslýðveldisins Þýzkalands um þau vandamál, sem skapast vegna útfærslunnar. Með því að samþykkja þess háttar ákvæði telur n. að Alþ. leggi áherzlu á mikilvægi þess, að slíkt mætti takast. Utanrmn. álítur einmitt nú í sambandi við ákvörðun um nýjan áfanga í útfærslu fiskveiðilögsögunnar, að mikilsvert sé að ítreka með nýrri samþykkt Alþ. þá stefnu að vernda fiskstofnana við landið og koma í veg fyrir ofveiði. N. virðist því rétt, að Alþ. leggi áherzlu á þennan veigamikla þátt í landhelgismálinu með svofelldu ákvæði í sjálfri ályktuninni um útfærslu landhelginnar: Unnið verði áfram í samráði við fiskifræðinga að ströngu eftirliti með fiskistofnum við landið og settar, eftir því sem nauðsynlegt reynist, reglur um friðun þeirra og einstakra fiskimiða til þess að koma í veg fyrir ofveiði. Varðandi mengun sjávarins finnst n. bezt viðeigandi nú, að Alþ. ákveði, að haldið skuli áfram samstarfi, sem hafið er við aðrar þjóðir, til þess að fyrirbyggja mengun hafsins. Enn fremur leggur n. til, að Alþ. heimili ríkisstj. að ákveða mengunarlögsögu á hafinu umhverfis Ísland, án þess að Alþ. bindi þá heimild við tiltekin mörk að svo vöxnu máli. Æðimikil vinna hefur verið í það lögð á Alþ. í samráði við ríkisstj. að samræma sjónarmiðin í landhelgismálinu, og hefur það verk borið mikinn árangur. Það liggur fyrir, að samstaða er á Alþ. um að færa fiskveiðilandhelgina út eigi síðar en 1. sept. í haust. Hvarvetna á Íslandi munu þetta þykja góð og mikilsverð tíðindi, því að menn vita allir, hvað við liggur.



Herra forseti. Það verður að teljast mikið ánægjuefni, að samstaða hefur náðst í utanrmn. um nýja till. í landhelgismálinu. Að vísu er það svo, að við fulltrúar stjórnarandstöðuflokkanna í n. áskildum okkur tvenns konar fyrirvara við 1. og 2. tölulið till., sem n. flytur á þskj. 336. Við áskildum okkur rétt til þess að flytja brtt. við 1. tölulið, en hún er á þskj. 337. Efni hennar er að miða fiskveiðilandhelgina nú við landgrunnið, þannig að ytri mörk hennar skuli vera sem næst 400 m jafndýpislínu, en þó hvergi nær landi en 50 sjómílur frá grunnlínu. Hvernig landhelgislínan yrði þá dregin, skilgreinist nákvæmlega í frv. því til laga um landgrunn Íslands og hafið yfir því, fiskveiðilandhelgi. vísindalega verndun fiskimiða landgrunnsins og mengunarlögsögu. sem við 7. þm. Reykv. flytjum á þskj. 318. Með þessum hætti yrði stærð allrar landhelginnar 243 þús. ferkílómetrar í stað 216 þús., ef miðað er aðeins við 50 sjómílur frá grunnlínu. Munar það 27 þús. ferkílómetrum, og innan þeirra marka eru mjög fengsæl fiskimið. Ef þessi brtt. hlýtur ekki nægilegan stuðning hv. þm., en slíkt væri æskilegast, þá munu þm. Sjálfstfl. fylgja 50 mílna tillögunni. Með þessum hætti viljum við tryggja eina og sömu samþykkt Alþ. í landhelgismálinu nú. Hinn fyrirvari okkar er við 2. tölulið. Fulltrúar stjórnarflokkanna í utanrmn. gera þá grein fyrir skilningi sínum á þessum lið till. í nál. á þskj. 335, að þeir líti svo á, að ríkisstj. hafi samkv. 2. tölulið þáltill. heimild til þess að segja upp samningunum frá 1961 við Breta og Þjóðverja, og telja, að það muni ríkisstj. gera. Eitt er að telja sig hafa heimild til einhvers og annað að nota slíka heimild. Samkv. þessum skilningi fulltrúa stjórnarflokkanna í utanrmn. felst ekki uppsögn á samkomulaginu við Breta og Vestur-Þjóðverja frá 1961 í 2. töluliðnum. Þennan skilning stjórnarflokkanna véfengi ég ekki, en þá er líka rangt það, sem segir í frásögnum stjórnarblaðanna um hina nýju till. utanrmn. í morgun, að með henni sé samningunum við Breta og Vestur-Þjóðverja sagt upp. Það er hins vegar upplýst í nál. af fulltrúum stjórnarflokkanna, að ríkisstj. muni segja þessum samningum formlega upp. Um það vil ég leyfa mér að láta í ljós þá skoðun, að það sé mjög óráðlegt og óviðeigandi að segja þeim upp nú, meðan enn er ekki lokið viðræðum við Breta og Þjóðverja, sem stofnað hefur verið til í þeim tilgangi að finna hagkvæma lausn vandamála, sem upp kunna að koma við útfærslu fiskveiðilögsögunnar. Meðan slíkum viðræðum er ekki enn lokið, er fyrir hendi sá möguleiki, að nýtt samkomulag taki við af eldra samkomulagi, og væri samskiptum þjóðanna betur komið með þeim hætti. Ég hef látið í ljós þá skoðun, að enda þótt ekki séu bein uppsagnarákvæði í samkomulagi framangreindra ríkja og Íslands frá 1961, þá mundi það ekki álítast af þjóðarétti, að slíkir samningar séu gerðir til eilífðarnóns og óuppsegjanlegir. Brostnar forsendur og verulega breyttar kringumstæður geta leitt til þess, að hvor aðilinn sem er teljist laus af þeim skuldbindingum, sem í slíkum samningum felast. Það er og rétt, sem fram hefur verið haldið, að samningarnir frá 1961 hafa náð tilgangi sínum og markmiði. Engu að síður kynnu fleiri tilvik en að framan getur að vera þess eðlis, að rétt væri, að þau kæmu til álita við ákvörðun um formlega uppsögn. Það er deginum ljósara og alviðurkennt, að mjög mikilvægt þróunarskeið í þjóðarétti hefur staðið og stendur yfir okkur í vil varðandi fiskveiðilögsögu þjóða almennt og sérstæðan rétt strandríkis eins og Íslands. Er skynsamlegt að hafa hafnað þeirri liðveizlu, sem tíminn einn mun óneitanlega veita stefnu og málstað Íslendinga í landhelgismálinu? Lífshagsmunir þjóða mælast ekki í mánuðum, heldur í framtíðinni. Það er að sjálfsögðu á ábyrgð ríkisstj., hvort hún notar og hvenær hún notar heimild, sem hún telur sig hafa til þess að segja upp samningum við önnur ríki. Þótt við sjálfstæðismenn höfum ekki talið tímabært að ákveða í fyrra útfærsludag fiskveiðilögsögunnar, m.a. vegna þess, að slíkt gat ekki talizt skipta máli og hagkvæmara þá, að opið stæði, þá höfum við samstöðu nú um gildistöku og útfærslu fiskveiðilandhelginnar 1. sept. 1972. Margir hafa verið í þeirri villu, að ekki væri hægt að færa út mörk fiskveiðilandhelginnar, nema búið væri að segja upp samningum við Breta og Þjóðverja. Það fær ekki staðizt, þó ekki væri nema vegna þess, að í sjálfum samningnum er fólgin yfirlýsing Íslendinga um það, að þeir muni halda áfram að vinna að framgangi þeirrar stefnu, sem mótast af því, að þeir telja sig eiga rétt til fiskveiðilögsögu á öllu hafsvæðinu yfir íslenzka landgrunninu. Þetta felst m.a. í landgrunnslögunum frá 1948. Herra forseti. Ég lýk nú máli mínu. Samstaða allra þingflokka á nú að nást um till. utanrmn., sem komi í stað þáltill. ríkisstj. á þskj. 21. Þessu ber vissulega að fagna, en gefur þetta ekki vísbendingu um það, að rétt hafi verið gagnrýni okkar sjálfstæðismanna á vinnubrögðum hæstv. ríkisstj. í þessu máli, þegar hún lagði fyrir þingið í haust alveg óbreytta till. frá því í fyrra, sem bæði var gölluð að efni og formi? Er þetta ekki hreinlega vísbending um það, að samkomulag hefði getað náðst strax í haust, ef þess hefði verið freistað innan landhelgisnefndar, en til þess var engin tilraun gerð af ríkisstj. hálfu? Það leiddi m.a. til þess, að þm. Sjálfstfl. töldu sig knúna til þess að flytja á þessu þingi í haust sérstaka till. til þál. um landhelgi og verndun fiskstofna. Hin veigamiklu ákvæði þeirrar till. og fyrri yfirlýsinga, sem m.a. felast í þál. frá síðasta þingi, frá 7. apríl 1971, um það, að landgrunn Íslands og hafsvæðið yfir því sé hluti af íslenzku yfirráðasvæði, eru nú ítrekuð samkv. hinni nýju till. utanrmn. Um þessa grundvallarstefnu Íslendinga er enginn ágreiningur. Eins eru tekin inn í till. utanrmn. nú ákvæði fyrrnefndrar till., sem einnig er í ályktuninni frá 7. apríl 1971, um verndun fiskstofna og friðun einstakra fiskimiða. Samstaða er og um ráðstafanir til þess að koma í veg fyrir mengun sjávar og halda áfram samstarfi við aðrar þjóðir um nauðsynlegar ráðstafanir. Við sjálfstæðismenn höfum lagt okkur alla fram um það, að samstaða næðist á Alþ. í landhelgismálinu. Sama verður sagt um Alþfl.–menn. Því miður tókst ekki á Alþ. í fyrra að ná samstöðu við þáv. stjórnarandstöðu. Við treystum nú á farsæla framvindu málsins. Við sérhverja framkvæmd þess skyldi farið með gát, en einurð og festu.



Herra forseti. Allir Íslendingar eru um það sammála, að brýnasta hagsmunamál þjóðarinnar í dag sé, að fiskveiðilögsaga hennar stækki. Svo sem kunnugt er, nemur hún nú 12 mílum frá grunnlínum. sem fylgja ekki vogskorinni ströndinni, heldur eru beinni og sniðnar eftir heildarlögun landsins. Fyrr á öldum var fiskveiðilögsagan stærri. Á 17., 18. og hluta af 19. öld var hún fyrst 32 mílur, síðan 24 mílur og var minnkuð í 16 mílur á 19. öld. Á síðari hluta 19. aldar virðist hafa verið miðað við fjórar mílur; en flóar allir höfðu jafnan verið lokaðir erlendum veiðiskipum. Árið 1901 gerði danska stjórnin, sem þá fór með utanríkismál Íslands, samning við Breta um þriggja mílna fiskveiðilögsögu við Ísland og 10 mílna lögsögu í flóum. Samningnum var sagt upp af Íslendingum, og féll hann úr gildi 1951. Á þessari öld hefur sókn á Íslandsmið aukizt mjög verulega, bæði af hálfu Íslendinga og annarra. Þegar fyrir fyrri heimsstyrjöld var talið, að um ofveiði nokkurra fisktegunda hafi verið að ræða. Meðan á styrjöldinni stóð, sóttu hins vegar nær engin erlend botnvörpuskip á miðin, og styrktust fiskstofnarnir þá verulega. Að lokinni styrjöldinni reyndist afli á Íslandsmiðum mun meiri en hann hafði verið fyrir styrjöldina. Á tímabilinu milli heimsstyrjaldanna minnkaði veiði sumra fisktegunda hins vegar mjög tilfinnanlega. Talið er, að um ofveiði hafi verið að ræða á meiri hluta allra mikilvægra fisktegunda. Í síðari heimsstyrjöldinni hurfu erlend veiðiskip aftur svo að segja alveg af Íslandsmiðum. Afleiðingin varð sú, að fiskstofnarnir efldust á síðari stríðsárunum og fyrstu árunum eftir stríð. En á s.l. aldarfjórðungi hefur sótt í sama horfið og á tímabilinu milli heimsstyrjaldanna. Nú má fullyrða, að fiskstofnarnir við landið séu fullnýttir. Fyrir 15-20 árum var algengt, að 15 ára gamall fiskur veiddist. Nú er sjaldgæft að veiða eldri fisk en 10 ára. Það er að sjálfsögðu hagsmunamál allra þeirra, sem neyta fisks af Íslandsmiðum og vilja halda áfram að neyta hans, að fiskstofnarnir á þessum mikilvægu miðum séu ekki skertir. En hver á að tryggja, að svo fari ekki? Öldum saman hefur verið viðurkenndur einkaréttur strandríkis til veiða á tilteknu svæði út frá ströndinni eða frá línu, sem dregin er samkv. einhverjum reglum meðfram ströndinni. Þetta svæði, fiskveiðilögsagan, hefur verið misstórt á ýmsum tímum og hjá ýmsum ríkjum. Á þessari öld hafa þjóðir, sem veiða á miðum fjarri landi sínu, ráðið mestu um stærð fiskveiðilögsögu, og var hún lengi vel aðallega 3 mílur eins og landhelgin. Á síðari árum hefur það sjónarmið þó náð viðurkenningu, að fiskveiðilögsaga og landhelgi þurfi engan veginn að fara saman. Hálfrar aldar reynsla af þessari stefnu varðandi fiskveiðilögsögu á mikilvægustu fiskimiðum Atlantshafs, Íslandsmiðum, hefur reynzt mjög alvarleg. Enginn vafi er á því, að hefði miðunum ekki verið hlíft tvívegis í nokkur ár, meðan styrjaldir geisuðu, hefði verið hætta á því, að þau eyddust. Eftir að samningurinn við Breta um þriggja mílna fiskveiðilög sögu við Ísland féll úr gildi 1951, hefur það verið eitt helzta áhugamál Íslendinga að koma í veg fyrir ofveiði og stækka fiskveiðilögsöguna. Í því skyni voru lögin um vísindalega verndun fiskimiða landgrunnsins sett árið 1948. Á grundvelli þeirra hafa Íslendingar fjórum sinnum stækkað fiskveiðilögsögu sína, 1950, 1952, 1958 og 1961. Nú er enn svo komið, að óhjákvæmilegt er að stækka fiskveiðilögsöguna. Veldur því breytt og bætt tækni í fiskveiðum og sístækkandi veiðiskip, en hvort tveggja veldur því, að veiðin eykst og fiskstofnunum er stefnt í vaxandi hættu. Sókn erlendra fiskiskipa, sem fara sístækkandi og beita stöðugt árangursríkari veiðiaðferðum á miðum við Ísland, hefur farið mjög vaxandi. Á síðustu árum hafa jafnvel sótt á Íslandsmið stór skip frá þjóðum, sem fram til þessa hafa ekki veitt þar. Auk þess hefur sókn á miðin við Ísland aukizt, vegna þess að aflamagn á öðrum miðum hefur minnkað vegna ofveiði þar. Hættan á ofveiði á Íslandsmiðum hefur þess vegna aukizt ár frá ári, og er nú svo komið, að óhjákvæmilegt er að grípa til gagnráðstafana. Auðvitað hafa allar þjóðir, sem stundað hafa veiðar á Íslandsmiðum, hag af því, að fiskstofnarnir á þessum miðum skerðist ekki. Engin þjóð á þó jafnmikið undir því og Íslendingar. Fiskveiðar hafa verið öldum saman og eru enn undirstaða atvinnulífs á Íslandi. Ef ekki væru fiskimiðin umhverfis landið, væri það naumast byggilegt. Þýðing fiskveiðanna fyrir Íslendinga sést bezt á því, að fimmtung þjóðartekna þeirra má rekja beinlínis til sjávarútvegs og miklu hærra hlutfall, ef tekið er tillit til óbeinna áhrifa. Hjá öllum öðrum þjóðum, sem veiðar stunda á Íslandsmiðum, er hlutur fiskveiða í þjóðartekjunum minni en 1 %. Engin þjóð í víðri veröld á jafnmikið undir fiskveiðum sínum og Íslendingar. Fyrir þá væri skerðing fiskstofnanna við Ísland margfalt meira áfall en nokkra aðra þjóð, sem þar hefur stundað veiðar. Þeir eru eina þjóðin, sem bókstaflega mundi ekki þola alvarlegt áfall í þeim efnum. Þeirri skoðun hefur undanfarið vaxið fylgi á alþjóðavettvangi, að strandríki hafi rétt til þess að gera ráðstafanir til verndunar fiskimiðum við strendur sínar og þeim mun víðtækari rétt sem fiskveiðar eru mikilvægari fyrir það. Þessi þróun mála mun eflaust halda áfram í sömu átt og með vaxandi hraða. Auðæfi í hafsbotni út frá ströndum eru nú talin eign strandríkisins, og er þá yfirleitt miðað við miklu meiri fjarlægð en fiskveiðilögsaga hefur að jafnaði verið miðuð við. Landgrunn Íslands er í aðalatriðum eins lagað og landið sjálft. Í landfræðilegum skilningi er eðlilegt að telja landgrunnið hluta af landinu. Fiskimiðin eru einmitt yfir landgrunninu. Það skapar sérstakar líffræðilegar aðstæður, sem ásamt hafstraumum gerir miðin að ákjósanlegum hrygningar- og uppeldisstöðvum. Aðstæðurnar yfir landgrunninu eru í raun og veru hluti af náttúruauðlindum landsins. Ef verðmæti eins og t.d. olía fyndust í landgrunninu við Ísland, yrði ekki ágreiningur um það á alþjóðavettvangi, að Íslendingar ættu þá olíu. En má ekki með sama rétti segja, að þeir eigi þau verðmæti, sem eru yfir landgrunninu og byggjast á því, þ.e. þann fæðuforða, sem fiskstofnarnir nærast á, og eigi þess vegna að hafa einkarétt til þess að veiða þá? Það er kunnara en frá þurfi að segja, að þótt allir Íslendingar séu sammála um nauðsyn stækkunar fiskveiðilögsögunnar og telji sig færa fullgild rök fyrir afstöðu sinni, er ágreiningur um það, hvort miða skuli við 50 mílur eða landgrunnið skilgreint sem 400 m jafndýpislína, þó þannig, að landgrunnslínan liggi hvergi nær landinu en 50 mílur. Alþfl. tók að boða landgrunnskenninguna þegar á s.l. vori. Þegar eftir að ríkisstj. flutti till. sína, þar sem gert var ráð fyrir 50 mílna fiskveiðilögsögu, var af hálfu þingflokks Alþfl. flutt brtt. um að miða fiskveiðilögsöguna við landgrunnið. Sú stefna hefur hlotið mikinn stuðning. Meginrökin fyrir henni eru þau, að sé ekki miðað við landgrunnið, mundu mjög mikilvæg fiskimið haldast utan við fiskveiðilögsöguna, þótt hún yrði færð í 50 mílur. Af því gætu hlotizt nýjar alþjóðlegar deilur eftir fá ár. Af þessum sökum flytjum við þrír utanrmn. menn brtt. um, að miða skuli fiskveiðilögsöguna við landgrunnið, þó þannig, að hún verði hvergi minni en 50 mílur. Þótt till. þessi verði felld, munum við samt styðja áform ríkisstj. um útfærslu í 50 mílur hinn 1. sept. n.k. Ég lít svo á, að þótt ágreiningur sé um framkvæmdaratriði í þessu lífshagsmunamáli Íslendinga, megi það ekki verða til þess, að Alþ. standi ekki saman um kjarna málsins, sjálfa útfærsluna. Varðandi samninginn frá 1961 tel ég og, að skynsamlegra hefði verið til styrktar málstað Íslands að taka svo til orða, að sá samningur hafi náð tilgangi sínum og eigi því ekki lengur við. Vilji ríkisstj. segja samningnum upp, nægir að vísa til orðsendingar hennar til ríkisstj. Bretlands og Sambandslýðveldisins Þýzkalands frá 31. ágúst 1971 og þess konar orðalags, sem ég nefndi. En ég tel ekki heldur rétt að láta skiptar skoðanir um slík atriði verða þess valdandi, að alþm. allir hafi ekki samstöðu um aðalatriði málsins, en það er nauðsyn þess, að fiskveiðilögsagan stækki sem fyrst. Í ályktunartillögunni er gert ráð fyrir því, að haldið verði áfram samkomulagstilraunum við ríkisstj. Bretlands og Sambandslýðveldisins Þýzkalands um þau vandamál, sem skapast vegna útfærslunnar. Allir Íslendingar hljóta að vona, að skynsamlegt og réttlátt samkomulag geti tekizt milli Íslendinga og þessara tveggja miklu vinaþjóða þeirra. Þeir treysta því, að ríkisstj. þessara auðugu og voldugu stórþjóða sýni skilning á þörfum lítillar þjóðar, sem telur sig vera að berjast fyrir framtíðar lífshagsmunum sínum. Þótt þingflokkur Alþfl. hafi einróma ákveðið að fylgja till. við loka atkvgr., þótt fellt hafi verið að taka upp þá stefnu varðandi mörk fiskveiðilögsögunnar, sem Alþfl. telur rétta, landgrunnsstefnuna, jafngildir það ekki því, að hann sé með því að taka ábyrgð á öllum orðum og gerðum ríkisstj. í landhelgismálinu. Ef Alþfl. hefði mátt ráða, hefði að ýmsu leyti verið farið öðruvísi að. En nú er hvorki staður né stund til þess að gera slíkt að umræðuefni. Nú á þingheimur allur að standa saman í stærsta máli þjóðarinnar í dag. Hann á að standa saman, þangað til réttlátur sigur er unninn.



Herra forseti. Ég vil láta í ljós ánægju mína yfir þeirri samstöðu, sem náðst hefur í utanrmn. á milli stjórnarliðs og stjórnarandstöðu um afgreiðslu þessa máls. Mönnum hefur þar tekizt að sameinast um sameiginlega till., þó að viss fyrirvari sé gerður af hálfu stjórnarandstöðuþingmanna varðandi vissa liði till. og brtt. fluttar um vissa liði, svo sem gerð hefur verið grein fyrir. En þar sem fyrir liggur yfirlýsing af hálfu þessara stjórnarandstæðinga, að þeir og þeirra flokkar muni að felldum þeim brtt., sem þeir hafa borið fram, greiða þessari þáltill. frá utanrmn., sem hér liggur fyrir atkv., tel ég hér vera um fullkomna samstöðu að tefla. Ég held, að sú afgreiðsla sé og verði Alþ. til sóma. Ég er ekki í nokkrum vafa um, að virðing manna fyrir Alþ. mun vaxa vegna slíks atburðar sem þessa. Ég vil þakka utanrmn. fyrir ágætt starf að þessu máli, bæði n. í heild og einstökum nm. Og ég þakka stjórnarandstæðingum ekkert síður en stjórnarsinnum fyrir þann samstarfsvilja, sem þessi sameiginlega till. ber vitni um. Og þegar við nú greiðum atkv. um þá till., sem hér liggur fyrir, frá utanrmn. á eftir og á þann veg, að ég ætla, að allir alþm. 60 að tölu greiða atkv. með henni, þá er um að ræða atburð, sem verður minnzt um ókomin ár, atburð, sem mun verða skráður skýrum stöfum í sögu Alþ. Og það mun verða tekið eftir þessari afgreiðslu málsins, ekki aðeins hér heima heldur einnig erlendis. Ég er sannfærður um, að sá eindregni og sá ákveðni sameiginlegi vilji, sem birtist í þessari afgreiðslu og þeirri ályktunartillögu, sem hér liggur fyrir, verður okkur til styrktar í þeirri baráttu, sem fram undan er í þessu máli. Ég er því miður hræddur um, að sú barátta geti orðið ströng og e.t.v. nokkuð löng og við þurfum í þeirri baráttu sjálfsagt á öllu okkar að halda. Og við höfum ekki að mínum dómi efni á því að skipta liði í þeirri baráttu. Það eru voldugar þjóðir, sem eru okkur andstæðar í þessu máli. Það væri blekking að gera ekki ráð fyrir harðsnúinni mótstöðu af þeirra hálfu, þótt sjálfsagt sé í lengstu lög að vona, að aðrar þjóðir viðurkenni lífsnauðsyn okkar og líti með skilningi á óhjákvæmilegar aðgerðir okkar. En hvort sem barátta okkar verður lengri eða skemmri, þá er það ómetanlegur styrkur að geta sýnt umheiminum það svart á hvítu, að öll þjóðin stendur einhuga að baki fyrirhuguðum aðgerðum í fiskveiðilögsögumálinu. Og hin eindregna samstaða á Alþ. um þá ályktunartillögu, sem hér liggur fyrir, spáir góðu um síðari framvindu málsins. Eftir þessa samþykkt má öllum vera ljóst, að ekki verður hvikað frá fyrirhugaðri útfærslu fiskveiðimarkanna. Útfærslan verður látin taka gildi 1. sept. þetta ár, og Bretum og Vestur-Þjóðverjum verður enn á ný gerð skýr grein fyrir því, að við teljum, að ákvæðin um málskot til Alþjóðadómstólsins eigi ekki lengur við og okkur því óskylt að hlíta þeim að því er fyrirhugaða útfærslu varðar. Ég vil taka það skýrt fram við þetta tækifæri, að það verður ekki af ríkisstj. hálfu um að ræða neinar til slakanir frá þeirri stefnu, sem mörkuð er með þessari alþingis samþykkt. Ríkisstj. mun fylgja henni fast fram. Engin þjóð ætti að gæla við þá hugmynd, að við verðum með hótunum eða efnahagslegum þvingunaraðgerðum neyddir til að hverfa frá fyrirætlunum okkar um útfærslu. Það er alveg af og frá. Hins vegar viljum við halda áfram viðræðum við Breta og Vestur-Þjóðverja, sem hér eiga mestra hagsmuna að gæta, og við viljum leggja okkur alla fram um að komast að samkomulagi um sanngjarna lausn á þeirra vanda. Við erum fúsir til samkomulags um hæfilegan umþóttunartíma. Það er nægur tími til samkomulagsumleitana, áður en útfærsla kemur til framkvæmda. Við munum einnig að sjálfsögðu halda áfram vinsamlegum viðræðum við frændþjóð okkar í Færeyjum. Ég mun ekki hér fara að ræða landhelgismálið almennt, né heldur mun ég gera grein fyrir þeim rökum, sem til þess lágu, að ríkisstj. taldi rétt á sínum tíma að leggja fram óbreytta þá þáltill., sem núv. stjórnarflokkar höfðu flutt á síðasta Alþ. Það hefur áður verið gert, og ég vil ekki blanda því inn í þessar umr. hér. Ég vil svo ljúka máli mínu með því að endurtaka þakkir mínar til utanrmn. Ég veit, að sú samstaða um þetta mál, sem hér hefur verið innsigluð, mun ekki rofna. Það er stundum sagt, að Íslendingar séu, þegar þeir eru komnir út fyrir landsteinana, ekki framsóknarmenn, ekki sjálfstæðismenn, ekki Alþb.-menn o.s.frv., heldur fyrst og fremst Íslendingar. Í þessu máli eigum við allir að vera Íslendingar, hvar svo sem í flokki við stöndum. Og ég veit, að það er krafa þjóðarinnar allrar til okkar, sem erum í fyrirsvari fyrir hana á löggjafarþingi og í ríkisstjórn.



Herra forseti. Með myndun núv. ríkisstj. var skýr og ótvíræð stefna ákveðin í landhelgismálinu. Í málefnasamningi stjórnarinnar var því lýst yfir, að fiskveiðilandhelgin yrði stækkuð í 50 sjómílur frá grunnlínum allt í kringum landið og að stækkunin skyldi taka gildi eigi síðar en 1. sept. 1972. Jafnframt var því lýst yfir, að landhelgissamningunum við Breta og Vestur-Þjóðverja frá árinu 1961 yrði sagt upp. Með þessu samkomulagi stjórnarflokkanna var þeirri óvissu, sem ríkt hafði um framkvæmdir í landhelgismálinu, eytt að fullu. Óhætt er að segja, að þessi hiklausa og skýra stefna um aðgerðir í landhelgismálinu hafi vakið almennan fögnuð Íslendinga. Fjöldi aðila, þ.á.m. ýmsir forustumenn í stærstu félagssamtökum í landinu, lýsti yfir eindregnum stuðningi við stefnu stjórnarinnar í þessu máli. En þessi ákveðna stefna vakti ekki aðeins athygli hér á landi. Hún varð strax umræðuefni fréttastofa og blaða í mörgum löndum. Ljóst var, að með þessari skýru og afdráttarlausu stefnu höfðum við gert öðrum þjóðum grein fyrir áformum okkar í þessu stórmáli á þann veg, að ekki var um að villast, hvað við ætluðum okkur að gera. Strax eftir valdatöku ríkisstj. hófst hún handa um að kynna öðrum þjóðum fyrirætlanir okkar í landhelgismálinu og skýra fyrir þeim þau rök, sem til þess liggja, að við teljum, að við getum ekki beðið með útfærslu. Ákveðin og skýr stefna og einarður málflutningur af okkar hálfu varð strax til þess, að ýmsir erlendir aðilar, sem lítinn áhuga höfðu haft á kröfum okkar um stærri landhelgi, tóku nú undir sjónarmið okkar, viðurkenndu sérstöðu Íslands og ótvíræða nauðsyn á því að gæta betur fiskstofnanna við strendur landsins en gert hafði verið. Grundvallarstefna Íslendinga í fiskveiðiréttarmálum hefur lengi verið ákveðin. Stefnan hefur verið sú, að Íslendingar ættu að hafa lögsögu yfir öllum fiskveiðum á hafinu í kringum landið innan endimarka landgrunnsins. Samkv. þessari grundvallarstefnu hefur verið unnið og lögsagan færð út í áföngum, eftir því sem talið hefur verið fært hverju sinni. Nú var svo komið, að 12 mílna mörkin voru orðin ófullnægjandi vegna gerbreyttra aðstæðna við fiskveiðar bæði Íslendinga og annarra þjóða, sem fiskveiðar stunda á fiskimiðunum við landið. Sú ákvörðun að færa nú fiskveiðimörkin út í 50 mílur er í fullu samræmi við margyfirlýsta stefnu okkar og landgrunnslögin frá 1948, en samkv. þeim lögum höfum við gert allar breytingar á fiskveiðilandhelginni, síðan þau lög voru sett. Útfærsla fiskveiðimarkanna í 50 sjómílur frá grunnlínum allt í kringum landið er vissulega stórt skref og þýðingarmikið fyrir okkur Íslendinga. Að fenginni reynslu vissum við, að slíkt skref yrði ekki stigið án erfiðleika. Það hefur líka þegar komið í ljós, að ýmsir þeir erlendir aðilar, sem hér eiga hagsmuni undir, hugsa til mótaðgerða og munu gera það, sem þeir geta, til að koma í veg fyrir fyrirætlanir okkar. Okkur hefur verið hótað og er hótað, og reynt er með ýmsum ráðum að fá okkur til að fresta framkvæmdum í málinu. Ekkert af þessu tagi gat okkur komið á óvart. Við höfum að undanförnu átt samningaviðræður við fulltrúa Breta og Vestur-Þjóðverja um landhelgisstækkunina. Okkur er ljóst, að mikill fjöldi skipa frá þessum þjóðum stundar veiðar á fiskimiðunum hér við land. Stækkun fiskveiðilandhelginnar mun því vissulega hafa mikil áhrif á fiskveiðaaðstöðu þeirra hér við land. Af þeim ástæðum höfum við talið eðlilegt og sanngjarnt að bjóða þessum þjóðum nokkurn umþóttunartíma, þ.e. möguleika til þess að hverfa í áföngum út úr hinni nýju fiskveiðilandhelgi, enda hlíti þeir þá settum reglum okkar um veiðar og veiðisvæði á þessu tímabili. Til þessa hafa þessar viðræður ekki borið neinn árangur. Ljóst er, að þeir, sem málum ráða hjá þessum þjóðum, eru okkar hörðustu andstæðingar í fiskveiðilandhelgismálinu. Þeir bera miskunnarlaust fyrir sig landhelgissamningana frá árinu 1961 og telja sig samkv. þeim ekki þurfa að sæta neinum einhliða fyrirmælum okkar. Þeir telja samningana bindandi og óuppsegjanlega og segjast munu vísa ágreiningi um útfærsluna undir úrskurð Alþjóðadómstólsins í Haag. Ekki er um að villast, að landhelgissamningarnir frá árinu 1961 eru á þennan hátt þröskuldur í vegi eðlilegs samkomulags við þessar þjóðir. Eins og skýrt hefur komið fram af hálfu ríkisstj., telur hún samningana frá 1961 ekki bindandi fyrir Íslendinga og af því beri að segja þeim formlega upp. Það hefur opinberlega komið fram, að allir stjórnmálaflokkar í landinu eru sammála um, að samningunum frá árinu 1961 sé hægt að segja upp, þótt engin uppsagnarákvæði sé í þeim að finna. Slíkir samningar geta aldrei bundið þjóð um alla eilífð. Reynslan hefur þegar sýnt, að það er eitt af grundvallaratriðum í landhelgismálinu, eins og nú er ástatt, að losna formlega að fullu og öllu við landhelgissamningana við Breta og Vestur-Þjóðverja frá árinu 1961. Kjarninn í afstöðu okkar Íslendinga í landhelgismálinu er sá, að við þurfum lífsnauðsynlega að stækka okkar fiskveiðilandhelgi, að við eigum til þess fullan rétt samkv. íslenzkum lögum og einnig samkv. fordæmi margra þjóða annarra í hliðstæðum tilvikum og að við viðurkennum aldrei rétt neins erlends dómstóls til þess að kveða upp úrskurð um stærð íslenzkrar fiskveiðilandhelgi. Af þessum ástæðum skiptir hér öllu máli fyrir okkur að standa hiklaust að málinu og losa okkur við þær hindranir, sem í vegi okkar standa. Sú afgreiðsla utanrmn. á till. ríkisstj. um landhelgismálið, sem hér liggur fyrir, er skýr og ótvíræð. Í henni er tekin skýr afstaða til útfærslunnar í 50 mílur 1. sept. n.k. og því lýst yfir, að landhelgissamningarnir við Breta og Vestur-Þjóðverja frá árinu 1961 séu ekki bindandi fyrir Íslendinga. Hér er tekið á kjarna málsins, og það er það, sem skiptir öllu máli. Vissulega er okkur Íslendingum vandi á höndum að koma stækkun fiskveiðilandhelginnar í framkvæmd. Andstaða erlendra aðila er hörð, okkur er hótað, við erum bornir þeim sökum, að við séum að brjóta lög og samninga. Reynt er að ógna okkur með því, að viðskipti okkar séu í hættu. Ef við færum út fiskveiðimörkin, getum við ekki fengið eðlilega og almenna viðskiptasamninga. Þeir erlendir aðilar, sem þannig snúast við stefnu okkar í landhelgismálinu, verða að skilja, að þess háttar vinnubrögð geta ekki breytt afstöðu okkar. Stækkun fiskveiðilandhelginnar varðar lífsafkomu þjóðarinnar, varðar möguleika hennar til að búa í landinu og aðstöðu til að halda hér uppi menningarlífi og lífskjörum til jafns við það, sem gerist með öðrum þjóðum. Hótanir um löndunarbann á íslenzkum fiski í Bretlandi geta því engu breytt um afstöðu okkar né heldur hótanir um viðskiptasamninga við Efnahagshandalagið. Þess verður að vænta, að ríkisstjórnir Bretlands og Vestur-Þýzkalands geri sér ljóst, að yfirlýstri stefnu Íslendinga í fiskveiðilandhelgismálum verður fylgt með stækkun landhelginnar í 50 sjómílur frá grunnlínum frá 1. sept. á þessu ári og að ekki kemur til mála af Íslands hálfu, að Alþjóðadómstóllinn í Haag fjalli um málið eða geti á nokkurn hátt haft áhrif á útfærsluna í 50 mílur. Stjórnir Bretlands og Vestur-Þýzkalands verða að átta sig á, að öll íslenzka þjóðin stendur einhuga í þessu máli. Tillögumunur, sem fram kemur um mismunandi skilgreiningu á æskilegum landhelgismörkum. breytir þar engu um. Í þeim efnum er ekki fjallað um grundvallaratriði málsins, ekki um nein meginatriði. Samstaða landsmanna um kjarna málsins, stækkun landhelginnar 1. sept. í 50 mílur og neitun á því, að erlendur dómstóll geti átt lögsögu um þetta mál, er fullkomin. Um þau atriði standa allir landsmenn saman. Ég lýsi fullum stuðningi mínum við afgreiðslu utanrmn. á þessu máli. Sú afgreiðsla leggur þann grundvöll, sem er nauðsynlegur, einnig til þess að skapa sem mesta samstöðu um afgreiðslu málsins hér á Alþing. Ég vænti þess fastlega, að samþykkt Alþingis á fyrirliggjandi till. frá utanrmn. verði hér samþykkt einróma.



Herra forseti. Það er aðallega 4. liður í till. utanrmn., sem ég vildi gera hér að umræðuefni. Mér þykir þó rétt að fara örfáum orðum um málið í heild. Ég vil mjög taka undir það, sem hér hefur komið fram bæði frá fulltrúum stjórnarliðsins og fulltrúum stjórnarandstöðunnar, að það hlýtur að vera ánægjuefni, ekki einasta fyrir þm. heldur og fyrir þjóðina alla, að sú samstaða skuli hafa náðst um málið, sem nú liggur fyrir hér á Alþ. Ég tel í því sambandi mjög rétta ábendingu formanns Sjálfstfl., að vissulega hefði það farið betur, að reynt hefði verið að ná þessari samstöðu um málið, áður en farið var að ræða það við erlenda aðila. En um það þýðir ekki að sakast. Þetta er orðinn hlutur og því ekki rétt að vera að taka það mál upp að nýju. Þá vildi ég undirstrika, áður en gengið verður til atkvgr. um þá brtt., sem hér er flutt á þskj. 337, að þar er kannske um stærra mál að ræða en menn almennt hafa gert sér grein fyrir. Stærðarmunur á 50 mílna svæðinu og því, sem fram kemur á þskj. 337, landgrunninu öllu, þetta er mjög stórt svæði, er um 27 þús. ferkílómetrar, og á því svæði eru á sumum stöðum mjög mikilvæg fiskimið, þannig að sannarlega og vissulega hefði verið æskilegra, að stjórnmálaflokkarnir hefðu þegar í upphafi getað náð samstöðu um að sameinast um landgrunnið allt, eins og hér hefur verið deilt um á þingi áður í sambandi við þær umr., sem verið hafa um málið. Ég geri ekki ráð fyrir, að ef till. sú, sem hér er til afgreiðslu, verður felld, þá komi til kasta Alþingis á næstu árum að ræða um nýja útfærslu, því að það er svo viðkvæmt mál í samskiptum okkar við erlenda aðila, að ég hygg, að það muni þurfa að líða nokkur tími, áður en ráðizt verður í að stíga það skref að leggja landgrunnið allt undir íslenzka lögsögu. Ég bendi á þetta hér, vegna þess að það kom fram hjá einum hv. þm. í umr. hér fyrr, að þetta mætti taka upp eftir eitt eða tvö ár. Ég tel, að það sé á mjög miklum misskilningi byggt, að það verði gert. Varðandi 4. lið till. þá vil ég lýsa ánægju minni yfir því, að það ákvæði, sem þar er að finna, skuli hafa verið tekið upp í ályktun utanrmn. Ég tel, að hér sé um mjög mikilvægt mál að ræða, og ég hef látið það koma fram hér áður, að ég tel, að stjórnvöld hafi á undanförnum árum kannske ekki sýnt þessu máli nægan skilning, eins og vera hefði átt og ég tel, að ástæða hafi verið til. Ég hygg kannske, að það kunni að blekkja einstaka menn, að það liggur ljóst fyrir, birtist iðulega í fréttum, að aflamagn einstakra báta sé ekki minna og jafnvel mun meira nú á undanförnum vetrarvertíðum en áður var. En menn verða að athuga það, að þetta byggist á stóraukinni tækni, þannig að einn bátur vel útbúinn nú í dag afkastar alveg hiklaust tvisvar til þrisvar sinnum meira en bátar gerðu fyrir nokkrum árum bæði vegna mjög aukinnar tækni og vegna meiri veiðarfæranotkunar. Þeir, sem málum þessum eru kunnugir og fylgjast daglega með því, sem gerist hér á vetrarvertíð, fyrir þeim horfir þetta allt öðruvísi við, því að þeim er það ljóst, að því miður er verið að tefla á eins tæpt vað í sambandi við fiskveiðarnar víða um landið, sérstaklega á vetrarvertið hér við Suður– og Suðvesturlandið, og maður getur ímyndað sér, að frekast sé óhætt að gera. Ég vildi láta þetta koma fram hér við þessa umr. og vænti þess mjög, að hæstv. sjútvrh„ sem ég veit og allir þm. vita, að er mjög kunnugur þessum málum, hefur fylgzt með útgerðarmálum um áratugabil, að hann taki þetta mál föstum tökum og geri raunhæfar ráðstafanir til þess, að því, sem að er stefnt í 4. lið, verði hrundið í framkvæmd, en þar er um að ræða verndun fiskstofna og friðun einstakra fiskimiða. Ég tel, að þótt við ráðumst í það, eins og þegar er ljóst, að við munum gera, að færa út fiskveiðilögsöguna, stækka okkar fiskveiðilögsögu, eins og ráð er fyrir gert, þá verðum við jafnhliða og ekki síður en áður að hafa vakandi auga fyrir því að ganga hvorki á fiskstofnana með ofveiði ungfisks eða að ganga á fiskstofninn með ofveiði og rányrkju á hrygningarsvæðunum. Ég tel, að það verði að vera okkur alveg ljóst, að útfærsla landhelginnar breytir þar engu. Þetta er mál sem við verðum að vera mjög vakandi yfir og gera okkur ljóst, að ef við ætlum að halda útgerð hér áfram í sama mæli og verið hefur og byggja afkomu þjóðarbúsins á því, þá verðum við að hafa þarna við alla gát og gera okkur grein fyrir því í tíma, að ekki geti átt sér stað, að við séum að eyðileggja fyrir sjálfum okkur, ekki einasta núverandi kynslóð heldur kannske komandi kynslóðum, með því að ganga of langt í ofveiði eða rányrkju á þeim fiskimiðum, sem við nú byggjum afkomu okkar á.



Herra forseti. Fyrr á þessu þingi urðu ítarlegar umr. um landhelgismálið. Var það bæði í sambandi við umr. um till. hæstv. ríkisstj. og einnig um þá till., sem við 10 þm. Sjálfstfl. fluttum á þskj. 56 um landhelgi og verndun fiskistofna. Sú till. fól í sér í fyrsta lagi, að fiskveiðilögsaga Íslands skyldi ná yfir allt landgrunnið og ytri mörk landgrunnsins skyldu talin 400 metra jafndýpislína, þangað til mörk þess yrðu ákveðin með lögum, en þó hvergi nær landinu en 50 mílur frá grunnlínu. Í 2. og 3. lið var rætt um ákveðnar friðunaraðgerðir, bæði innan 12 mílna landhelgi og á landgrunninu utan þeirra, enn fremur um þátttöku í samstarfi þjóða til að hindra ofveiði utan landgrunns og tryggja Íslendingum eðlilega hlutdeild í fiskveiðum á úthöfum og loks um mengunarlögsögu og samstarf við aðrar þjóðir. Ég skal ekki rekja ítarlega þau rök, sem lágu til þeirra tillagna, sem þar voru fluttar. Ég vil lýsa ánægju minni yfir því, að samstaða hefur í meginatriðum tekizt á milli þingflokkanna um þetta mál. Ég tel, að sú brtt., sem utanrmn. flytur, sé að ýmsu leyti til bóta frá till. hæstv. ríkisstj. Meðal þess, sem ég tel vera til bóta, er í fyrsta lagi 3. liðurinn: að haldið verði áfram samkomulagstilraunum við ríkisstjórnir Bretlands og Sambandslýðveldisins Þýzkalands um þau vandamál, sem skapast vegna útfærslunnar. - Þetta er mjög til bóta, vegna þess að þetta er töluvert á annan veg en sá málflutningur, sem heyrðist hér í fyrra lengi vel og jafnvel fram eftir vetri, að þetta væri algjört einkamál okkar Íslendinga, væri ekki utanríkismál, heldur innanríkismál, og þyrfti ekki við aðra að tala eða semja um það. Í þessu efni hefur orðið nokkur breyting í framkvæmd, bæði með því, að hæstv. ríkisstj. tók upp viðræður við tvær þjóðir, og enn fremur að nú er því lýst yfir í þessari sameiginlegu till., að þessum samkomulagstilraunum skuli haldið áfram. Í öðru lagi tel ég mjög til bóta, að í 4. lið er ákveðið, að unnið skuli áfram í samráði við fiskifræðinga að ströngu eftirliti með fiskistofnum við landið, og settar, eftir því sem nauðsynlegt reynist, reglur um friðun þeirra og einstakra fiskimiða til þess að koma í veg fyrir ofveiði. Það er mjög gagnlegt, að þessi till. kemur hér fram, þar sem þetta efni var ekki í upphaflegri till. ríkisstjórnarinnar. Hér er að vísu nokkru skemmra gengið en í till okkar sjálfstæðismanna og hefði verið æskilegt, ekki aðeins að þetta hefði verið ítarlegra heldur vil ég líka taka fram, að það hefði verið æskilegra og miklu sigurstranglegra fyrir okkur í þeirri baráttu, sem fram undan er, að þegar á s.l. ári hefðu verið ákvarðaðar ýmsar slíkar friðunaraðgerðir, bæði innan 12 mílna og utan 12 mílna, bæði af þeim eðlilegu rökum, sem hv. síðasti ræðumaður, hv. 3. þm. Sunnl., rakti, og einnig vegna málflutnings okkar alls og málafylgju á erlendum vettvangi. En þetta tel ég til bóta frá því sem var. Í þriðja lagi tel ég till. um mengunarlögsöguna til bóta. Í till. ríkisstj. var miðað við 100 mílna mengunarlögsögu, en það er alveg ljóst, að hún þarf í mörgum efnum að ná miklu lengra og er þetta atriði einnig sem sagt til hins betra. Hinu er ekki að neita, eins og rakið var í ræðu hv. 1. þm. Reykv., að sérstaklega um eitt atriði teljum við, að hér sé of skammt gengið, og það er varðandi hin ytri mörk hinnar nýju væntanlegu landhelgi. Við höfum lagt á það áherzlu, að miðað yrði við 400 m jafndýpislínu, þó hvergi nær landi en 50 mílur, og ég vil hér vegna ummæla, sem fallið hafa gegn þessari till., aðeins rekja í stórum dráttum, hver helztu rökin eru fyrir þessu. Í fyrsta lagi er þarna, utan 50 mílna en innan 400 m dýptarlinunnar, einkum fyrir Vesturlandi, um mjög mikilvæg fiskimið að ræða. Og ef þau verða ekki innan landhelginnar nú, þá má ætla, að þau séu í mjög mikilli hættu, vegna þess að ljóst er, að þau fiskiskip erlend, sem nú veiða víðs vegar milli 12 og 50 mílna, en verða að hverfa af þeim miðum, munu flykkjast m.a. á þessi mið fyrir Vesturlandi. Þetta er mjög alvarlegt mál, sem er ein helzta röksemdin fyrir till. okkar. En röksemdirnar eru fleiri. Það er ekki vafi á því, að á alþjóðavettvangi mundi þessi landgrunnsstefna vera okkur sigurstranglegri en miðunin við 50 mílur einar. Nefni ég þar m.a. þá viðurkenndu þjóðréttarreglu nú, að ríki eigi hafsbotninn úti fyrir sínu landi, hafsbotninn á landgrunninu og öll þau auðæfi, sem eru í því og á. Nú er það þannig, að um sum verðmæti okkar, sem við jafnvel hagnýtum okkur nú, má vafalaust segja, að þau séu svo nátengd hafsbotninum, að við munum eiga þau, þótt út fyrir 50 mílurnar sé komið. En þessi röksemd, að ríkin eigi öll verðmæti í og á hafsbotninum, mun verða eða gæti orðið okkur einhver allra sterkasta röksemd á alþjóðavettvangi fyrir þeim málstað okkar, að við teldum þá, að með sama rétti ættum við auðæfin í hafinu á landgrunninu yfir hafsbotninum. Og sérstaklega mundi sú viðbótarröksemd verða þung á metunum hjá okkur, þar sem hægt er að benda á, að þegar aðrar þjóðir margar eiga mikilvægar auðlindir í hafsbotninum. þá er land okkar svo ungt landfræðilega séð, að yfirleitt eru ekki taldar miklar líkur til þess, að í hafsbotninum sé líklegt að finna mikil auðæfi. Okkar auðæfi eru einmitt í sjónum yfir landgrunni, yfir hafsbotninum. Þau gagnrök, sem talin hafa verið gegn þessu, finnst mér heldur léttvæg. Fyrsta röksemdin var sú, að það væri óframkvæmanlegt að miða við 400 m jafndýpislínu. Það hefur verið gjörsamlega afsannað, og kemur það m.a. í ljós í því frv., sem hér var lagt nýlega fram um fiskveiðilandhelgi Íslands. Sjómælingastofnun Íslands hefur beinlínis sýnt það og sannað, að það er auðvelt að ákvarða þessa dýptarlínu. Vitanlega hefur alltaf verið gengið út frá því og margsinnis tekið fram og í rauninni allt frá 1948, að ef miðað væri við dýptarlínur, verður auðvitað að draga beinar línur yfir djúpála, að sumu leyti eins og er gert með grunnlínupunktana, sem nú er við miðað, og það hefur verið sýnt á kortum sem fylgja því frv., sem flutt er af hv. 1. og hv. 7. þm. Reykv„ sýnt svo greinilega sem verða má, að hér er enginn vandi á höndum. Röksemdin um að þetta sé óframkvæmanlegt eða erfitt fær ekki staðizt. Önnur röksemdin er sú, að það sé þegar búið að kynna svo ítarlega 50 mílurnar, að það mundi rugla allt fyrir okkur, ef við miðuðum nú að einhverju leyti við dýptarlínu. Þessi röksemd fær heldur ekki staðizt, vegna þess að eins og margsinnis hefur verið bent á hér áður þá hafa bæði hæstv. utanrrh. og formaður sendinefndar okkar í þessum málum. Hans G. Andersen sendiherra, hvað eftir annað í sínum ræðum hjá Sameinuðu þjóðunum og á Genfar ráðstefnu einmitt byggt fyrst og fremst á landgrunninu og talað um 50 til 70 mílur. Þannig hefur málið sem betur fer og réttilega verið kynnt, svo að sú röksemd fær ekki staðizt, að það mundi skaða okkar málstað, þó að við miðuðum nú við landgrunnið allt að 400 m dýpi í staðinn fyrir 50 mílur. Þriðja röksemdin er sú, að allar aðrar þjóðir miðuðu við ákveðna mílnatölu, en ekki við dýptarlínu, og þess vegna megum við ekki út frá því bregða. Þetta er líka byggt á algjörum misskilningi. Við höfum alltaf haldið því fram og höldum því fram, að við höfum algjöra sérstöðu meðal þjóða varðandi okkar fiskimið, því að engin þjóð önnur sé jafnháð fiskveiðum eins og við og einmitt þess vegna, vegna okkar algjöru sérstöðu, væri líka æskilegt, að við miðuðum þá ytri mörk landhelgi okkar á annan hátt en aðrir og einmitt við landgrunnið, sem er frá öllum sjónarmiðum séð, landfræðilega, sögulega, efnahagslega, atvinnulega, varðandi uppeldi fisksins og fiskimiðin, er að öllu leyti hin eðlilegu mörk. Ég tel þvert á móti því, sem hér er haldið fram, að það væri sterkara fyrir okkur á alþjóðavettvangi, einmitt að miða ekki endilega við ákveðna mílutölu, heldur við landgrunnið í heild og það mundi marka enn betur en áður okkar algjöru sérstöðu meðal þjóða heimsins. Vegna þess að hér liggur fyrir brtt. í þessa átt frá minni hl. hv. utanrmn. og vegna þess að þetta er í rauninni það eina ágreiningsefni, sem kemur til atkv. hér á þingi, þá hefði ég viljað rekja aftur rök og gagnrök í þessu máli. Annað atriði, sem hér hefur borið á góma og sem fyrirvari er gerður um af hv. minni hl. n., eru samningarnir við Breta og Þjóðverja 1961, og ég sé ástæðu til þess aðeins að víkja að því efni, að alveg sérstaklega gefnu tilefni frá hæstv. sjútvrh., því að hér er reynt að halda að þjóðinni að mínu viti algjörlega röngum skilningi á samningnum frá 1961. Það hefur verið reynt lengi að útbreiða meðal þjóðarinnar þann misskilning, vil ég segja, að samningarnir frá 1961 séu þröskuldur í vegi útfærslunnar og að ekki sé hægt að færa út landhelgina nema segja þeim samningi upp fyrst. Ég tel, að þetta sé byggt á algjörum misskilningi. Í fyrsta lagi er það ljóst, að við getum fært út okkar landhelgi, hvort sem það er í 50 mílur eða miðað við 400 m jafndýpislínu, þannig að það kemur til framkvæmda og verður í framkvæmd, þó að Bretar og Þjóðverjar vilji fara með málið fyrir Alþjóðadómstólinn. Meðan dómurinn fjallar um málið, sem stendur yfir í nokkur ár, þá yrði þessi útvíkkun í framkvæmd. Þetta er alveg ljóst. Það þarf ekki að fara í neinar grafgötur um það. Árið 1961 var þetta mál alveg sérstaklega rætt í umr. á Alþ. og það var spurt um þetta. Það komu ákveðnar yfirlýsingar frá þáv. utanrrh. og frá frsm. meiri hl. utanrmn., hv. 1. þm. Reykv., um þennan skilning. Það var að vísu af einum hv. þm. borin fram brtt. um að bæta þessu ákvæði inn í samninginn skýrt og skorinort. Þetta var talið óþarft og undirstrikað sem sagt af þáv. ríkisstj. og þingmeirihluta, að þessi skilningur hlyti að vera sá eini og rétti. Þannig hefur það aldrei verið dregið í efa í rauninni fyrr en nú af núv. stjórnarflokkum, að það væri einhver vafi á því, að útfærslan kæmi í framkvæmd og yrði framkvæmd, þó að málinu yrði skotið til dómsins. Ég lít einnig svo á, að jafnvel þó að slík útfærsla færi fyrir dóminn og þess yrði krafizt, að við yrðum stöðvaðir í útfærslunni þá þegar, þá lít ég alveg hiklaust svo á, að Alþjóðadómstóllinn hafi ekki heimild til þess að fyrirskipa okkur að bíða með útfærsluna. Ég tel að hér sé sem sagt um algjörlega rangan og villandi skilning að ræða. Ég skal ekki fara frekar út í það hér, en í annan stað held ég að sé alveg rétt að það komi hér fram, að ég fyrir mitt leyti er ekki sérstaklega hræddur við efnisdóm Alþjóðadómstólsins í þessu máli, eins og margir og a.m.k. allir stjórnarliðar virðast vera. Ef þetta mál, útfærslan, færi fyrir alþjóðadóm, þá tæki það væntanlega 3-4 ár. Á þeim tíma mun margt gerast. Við vitum það öll og erum sammála um það, að tíminn vinnur fyrir okkur, og að þeim sjónarmiðum, að strandríki eigi að fá miklu stærra svæði undir sína lögsögu en áður og nauðsynlegt sé að vernda rétt strandríkjanna til sinna fiskimiða, að þessari skoðun vex sífellt fylgi, ekki aðeins ár frá ári, heldur mánuð frá mánuði. Þetta hefur skýrt komið fram m.a. í þeim fregnum, sem okkur hafa verið fluttar af alþjóðaráðstefnum, undirbúningsráðstefnum undanfarið. Hafréttarráðstefnan verður væntanlega haldin annað hvort á árinu 1973 eða 1974, og það eru yfirgnæfandi líkur til þess, að meiri hluti þjóða á þeirri ráðstefnu muni telja, að okkar sjónarmið og fjölda annarra þjóða séu rétt, þannig að þau verði ofan á með meiri hluta á þeirri ráðstefnu. Nú er það að vísu þannig, að á slíkum alþjóðaráðstefnum er yfirleitt gert ráð fyrir því, að til þess að einhver samþykkt sé bindandi þjóðréttarregla fyrir allar þjóðir, þurfi 2/3 að samþykkja. Ég skal ekki fullyrða, hvort sá aukni meiri hluti næst, en ég held, að ef nokkuð er að marka þær fregnir, sem bæði hæstv. ríkisstj. og aðrir hafa flutt okkur um þróunina í þessum efnum og viðhorf einstakra ríkja og vaxandi fylgi við okkar málstað, þá megi telja yfirgnæfandi líkur fyrir því, að á þessari ráðstefnu yrði meiri hluti þjóða fylgjandi okkar málstað. Og hverjum dettur í hug, að eftir að slíkt lægi fyrir færi alþjóðadómstóll, þvert ofan í vilja meiri hluta á slíkri alþjóðaráðstefnu, að dæma útfærslu okkar ólöglega? Auk þess er það vitað, að alþjóðadómurinn breytist frá ári til árs. Það er endurnýjun í þeim dómi, og vitanlega hlýtur sú þróun, sem er að verða að þessu leyti í þjóðaréttinum, að hafa áhrif þar m.a. við val og skipun nýrra dómenda. Ég hef nú talið, að rétt væri, að þessi tvö sjónarmið komi hér fram, annars vegar að samningurinn frá 1961 er ekki þröskuldur í vegi fyrir útfærslu, vegna þess að útfærslan kæmi til framkvæmda, þó að málið færi fyrir alþjóðadóminn, og í öðru lagi, að ég lít persónulega svo á, að við þurfum ekki að óttast málalok, þó að efnisdómur yrði kveðinn upp í máli fyrir alþjóðadómi. Um þetta er auðvitað aldrei hægt að fullyrða. Þetta er mín persónulega skoðun. Í sambandi við þetta er vissulega líka rétt að hafa þetta í huga: Við höfum nú einu sinni gengizt undir það 1961 með gildum og bindandi milliríkjasamningi, að ágreiningur um þetta mál skyldi hlíta úrlausn Alþjóðadómstólsins, og í því sambandi er vissulega ekki ástæðulaust að minna á það, sem hæstv. núv. forsrh. sagði í mjög góðri ræðu 14. nóv. 1968 hér á hv. Alþ., því að þau rök og þau sjónarmið standa vissulega í gildi. Hann talar um það, hvort rétt hafi verið, að Íslendingar hafi neitað að bera útfærslu landhelgi undir alþjóðadóm eða fallast á það, og hann segir, með leyfi hæstv. forseta: „Vissulega er það svo, að smáþjóð verður að varast að ganga svo langt, að hún geti ekki alltaf verið við því búin að leggja mál sín undir úrlausn alþjóðadómstóls, því að sannleikurinn er sá, að smáþjóð á ekki annars staðar frekar skjóls að vænta en hjá alþjóðasamtökum og alþjóðastofnunum, af því að hún hefur ekki valdið til að fylgja eftir sínum ákvörðunum eins og stórveldin. Þess vegna hefði að mínu viti hvert eitt spor í þessu máli átt að vera þannig undirbúið, að við hefðum verið við því búnir að leggja þau undir úrlausn alþjóðadómstóls.“ Þetta voru viturleg orð. Hitt er svo annað mál, að af, ég vil segja pólitískum ástæðum, þá hefur hæstv. forsrh. fallið frá þessari skoðun sinni og hefur nú um alllangt skeið boðað annað. Að gefnu alveg sérstöku tilefni frá hæstv. sjútvrh., þar sem hann gefur villandi mynd af þeim samningi, sem gerður var 1961 og staðhæfir ranglega, að hann sé algjör þröskuldur í vegi fyrir útfærslu, vildi ég láta þessi sjónarmið koma hér fram. Ég skal, herra forseti, ekki fara um þetta mál fleiri orðum. Ég vil lýsa ánægju minni að nýju yfir þeirri samstöðu, sem hér hefur náðst. Ég tel, að það hefði verið betur farið, ef stjórnarflokkarnir hefðu fallizt á till. okkar um 400 m dýptarlínuna. Sýnt er, að það gera þeir ekki, svo að sú till. nær hér ekki samþykki. Þá er það auðvitað ætlun okkar og ákvörðun allra, að greiða atkv. með till. óbreyttri, eins og hún kemur frá hv. utanrmn. Hér er um stórmál að ræða, sem allur þingheimur á að standa saman um. En sá einhugur, sem hér á að vera í atkvgr. um þetta mál, hann má ekki verða til þess að þagga niður þá gagnrýni eða ábendingar, sem nauðsynlegar eru. Það er nauðsynlegt að hafa hér hreinskilni og bersögli um þetta mál, þannig að menn geti haft þau sjónarmið einnig í huga um leið og við undirstrikum samstöðu okkar að lokum með atkvgr. hér á eftir. Ég vil líka taka það fram. að ég tel, að ýmislegt í málsmeðferðinni hafi hjá núv. hæstv. ríkisstj. ekki verið eins og það átti að vera. Ég tek fram, að margt hefur hún vel gert í þeim efnum, en ýmislegt hefur verið á annan veg en æskilegt væri, og nú er það von mín, að þetta mál verði borið fram til sigurs, en eins og hæstv. forsrh. sagði áðan, þá má búast við, að sú leið verði löng og ströng. Vissulega þarf þar á samstöðu allra að halda, en þá ætlumst við líka til þess, sem höfum að sumu leyti aðrar skoðanir í þessum efnum en hæstv. ríkisstj., að ríkisstj. fari fram í þessum efnum með einurð, en með gát og að hvert spor sé rækilega hugsað, viturlegt og af ábyrgð stigið. Þá mun vel farnast í þessu máli og þá mun þessi dagur, þegar við væntanlega með atkvæðum alls þingheims greiðum þessari till. í heild atkvæði, marka stórt spor. Spor, sem ég vænti, ef vel og viturlega er á framkvæmd haldið, verði þjóðinni til mikillar gæfu.



Herra forseti. Hv. 5. þm. Reykv. hefur nú lokið máli sínu. Hann vill greinilega stofna hér til deilna um meðferð landhelgismálsins. Ég ætla ekki að taka þátt í því, en vegna þess að minn málflutningur var sérstaklega gerður að umtalsefni í ræðu hans, þá vil ég leyfa mér að endurtaka það, sem ég sagði í umr. um þetta mál einhvern tíma seint á síðastliðnu ári. Það er vissulega alveg rétt, að ég hef alltaf erlendis og reyndar hérlendis líka, þar sem ég hef rætt þetta mál, reynt að flytja það á grundvelli landgrunnslaganna frá 1948 til þess að undirstrika það, að það væri samræmi þrátt fyrir allt í stefnu Íslendinga í landhelgismálinu og að réttur okkar væri byggður á landgrunnslögunum frá því ári. Jafnframt hef ég ávallt látið það koma skýrt fram. - ég held, að mér sé alveg óhætt að segja það,- að það væri 50 mílna áfangi, sem við stefndum að, að þessu sinni, og ég vil óska þess, að hv. alþm. hafi það, sem sannara reynist í þessu. 50 mílur er það, sem hefur verið túlkað sem krafa Íslendinga í þessum áfanga síðan þessi ríkisstjórn tók við. Nú segja menn hér og eru búnir að segja það í eitthvað á annan mánuð, að þetta sé allt of lítið, núna eigum við að taka landgrunnið allt, eins og það heitir, og að hluta til er það rökstutt með því, að þá þurfum við ekki alltaf að vera að þessu. Það sé helzt að taka þetta allt bara í einum áfanga, og málið er þar með búið. En er það þá þar með búið, þó að brtt. hv. stjórnarandstöðumanna yrði samþykkt? Er það þar með búið, þó að frv. hv. 1. og 7. þm. Reykv. væri samþykkt? Ég veit það ekki. en ég veit það, að í því frv. segir, að fiskveiðilögsagan skuli, þangað til Alþ. ákveði annað, ná yfir landgrunnið, þannig að ytri mörk hennar skuli vera sem næst 400 m jafndýpislínu o.s.frv. Þetta sýnist mér benda til þess, að málið sé þá þrátt fyrir allt ekki búið og þá sé a.m.k. ein lota enn eftir í þessu máli, þannig að mér sýnist, að þau rök, sem hér hafa verið flutt fyrir því, að réttast væri að taka bara nógu mikið núna og miða við 400 m jafndýpislínu, mundu þrátt fyrir allt ekki binda endi á kröfur Íslendinga í landhelgismálin, þannig að það er þá bitamunur en ekki bagga, hvort farið er. Hitt er rétt, að það eru auðvitað nokkur svæði, sem verða fyrir utan, ef till. ríkisstj. verður samþ., sem allar líkur benda nú til. En ég skal ekki orðlengja frekar um þetta. Hv. 5. þm. Reykv. sagði, að það væri algjörlega ótvírætt, að útfærsla fiskveiðilögsögunnar mundi gilda, þangað til Haag dómur hefði fjallað um málið. Rökstuðningurinn fyrir því er sá, að Alþingi Íslendinga hefði samþykkt þetta og það hefðu einhverjir tilteknir alþm. sagt þetta 1961. En er þetta skilningur viðsemjenda okkar, og er þetta skilningur Haagdómstólsins? Það er það, sem máli skiptir, en ekki það út af fyrir sig, hvaða óskir við létum í ljósi um þetta atriði á sínum tíma. Það má vel vera, að þetta hafi verið eitt af samningsatriðunum. en ekki segir þetta nú í nótunum. sem gengu á milli ríkisstjórnanna 1961, og ég er anzi hræddur um. að það geti orðið a.m.k. álitamál, þó að ekki sé meira sagt. Svo er sagt hér, að málsmeðferð okkar hafi ekki verið eins og vera ber. Það má auðvitað vel vera, að svo hafi ekki verið. Æskilegast væri þá að fá ábendingar um það, í hverju henni hefur verið svona áfátt, til þess að hugsanlega mætti þá bæta úr því, en ég held þó, að þessi ríkisstj. hafi haldið á þessu máli svona allvel, svo að ég segi nú ekki meira, og m.a. hefur það staðfest, sem trúlega verður niðurstaða Alþ., að það hafi verið rétt að leita samningaviðræðna við Breta og Vestur-Þjóðverja. Við höfum unnið að því. Við höfum reynt að kynna málið út frá því sjónarmiði, sem við settum okkur, þ.e. 50 mílum. og nokkur árangur hefur náðst, þó að vitanlega sé mjög mikið eftir óunnið í þessu mikla máli. Ég vona, að svo fari, sem menn hafa lýst ánægju yfir hér allir, að Alþ. geti náð samstöðu um þetta mál, og ætla ég ekki að eyða lengri tíma Alþ. í umr. um það, en ég vildi aðeins, að menn vissu það, að þótt ég hafi ávallt talað um landgrunnið allt sem lokamarkmið, þá hef ég þó jafnframt tekið það fram, að 50 mílur væri sá áfangi, sem við að þessu sinni stefndum að.



Herra forseti. Ég vil aðeins á þessari alvarlegu stund þessa sögulega dags, þegar Íslendingar lýsa afdráttarlaust yfir, að landgrunn Íslands allt að yztu nýtingarmörkum þess og hafsvæðið yfir því sé hluti af íslenzku yfirráðasvæði, og á þeim degi, þegar Alþingi Íslendinga tekur ákvörðun um að færa fiskveiðilögsögu sína út í 50 sjómílur, lýsa því yfir, að ég og minn flokkur veitum þessari lausn málsins fullan og einróma stuðning. Till. sú, sem hér liggur fyrir sameiginlega frá utanrmn., er vottur þess, að menn hafa orðið sammála um að leggja til hliðar allan minni háttar ágreining um málið, sem vissulega hefur verið til staðar á ýmsum tímum, þegar við höfum fjallað um það. Þetta er sú eina lausn landhelgismálsins, sem hinu íslenzka Alþingi og íslenzku þjóðinni er samboðin. Það er löngu ljóst, að þjóðin hefur verið um langa tíð einhuga í landhelgismálinu, en það var ekki eins víst, a.m.k. fyrir síðustu kosningar, að stjórnmálaflokkarnir á Íslandi gætu fundið sameiginlega lausn, sem þeim þó nú hefur auðnazt að ná. Þjóðin og stjórnmálaflokkar hennar hafa nú sameinazt um lausn málsins. Ég fagna hinni algjöru samstöðu, sem fengizt hefur um málið, og þakka, eins og forsrh. hefur raunar gert hér áður, stjórnarandstöðunni og utanrmn. fyrir þessa farsælu lausn, sem Alþ. tekur nú ákvörðun um.



Herra forseti. Það voru aðeins örfá orð í tilefni af því sem hv. 5. þm. Reykv. sagði hér. Ég skil það út af fyrir sig mætavel, að hann reyni hér enn á ný að halda fram sjónarmiðum sínum um þá sérstöðu, sem hann hefur haft í sambandi við afgreiðslu þessa máls, og það út af fyrir sig hefði ekki átt að verða tilefni til þess, að ég bæði hér um orðið aftur, þó að hann haldi áfram að klifa á því, að hann vilji ganga lengra til stækkunar á íslenzkri fiskveiðilandhelgi en við, sem að till. ríkisstj. stöndum. Það hefur ekki mikil áhrif á mig og ég vænti ekki á neina landsmenn, sem fylgzt hafa með því, sem fram hefur farið í þessu máli að undanförnu. Það er svona ósköp svipað því og þegar ríkisstj. leggur til, að mengunarlögsaga skuli vera 100 mílur, að þá byrjar stjórnarandstaðan á því að finna því allt til foráttu að hafa einhver mörk á mengunarlögsögunni, vegna þess að við þurfum á allt öðru að halda, en eftir stuttan tíma kemur hún síðan með till. um það, að mengunarlögsagan skuli miðast við 150 mílur, að sjálfsögðu eitthvað aðeins meira en hinir voru búnir að leggja til, sem höfðu riðið á vaðið. Þetta er nú það. sem heitir almennt séð yfirboð og verður nú ekki tekið ýkja hátíðlega. En það voru nokkrar fullyrðingar, sem komu fram hjá hv. þm., sem ég sé fulla ástæðu til að leiðrétta. Hv. þm. hefur mjög klifað á því hér, að það væri auðvelt verk og miklu eðlilegra að miða landhelgismörkin við dýptarlínu en við ákveðinn mílufjölda frá landi. En skyldi hann hafa kynnt sér þær athuganir, sem gerðar hafa verið af sérstökum nefndum á vegum Íslendinga varðandi þessi mál. Sérstök nefnd fjallaði einmitt á sínum tíma um landgrunnið og mælingar á því. Sú nefnd segir m.a. um dýptarmælingar á þessa leið í áliti sinu: „Þá ber að geta þess, að á mörgum svæðum umhverfis landið eru dýptarmælingar af mjög skornum skammti. Á stórum svæðum fyrir norðan og vestan eru dýptartölur mjög strjálar eða ekki til.“ Það er vegna þessa, sem þessi nefnd, sem hafði unnið að málinu sérstaklega, lagði til, að unnið yrði að því að framkvæma hér nýjar mælingar, svo að hægt væri að styðjast við þær af meira öryggi en nú er hægt. Í áliti þessarar nefndar segir enn fremur: „Megnið af dýptartölum á íslenzka landgrunninu er frá því um síðustu aldamót, þegar staðsetning skipa var tæplega eins nákvæm og bezt gerist nú.“ Og margt fleira mætti til nefna. Ástandið er í rauninni þannig, að það er aðeins á einum hluta við landið, þar sem nú er talið, að við höfum virkilega nýtízku mælingar fyrirliggjandi. Allt þetta hefur vitanlega leitt til þess, að það væri fráleitt í þeirri stöðu, sem við erum, Íslendingar, að við færum einir að taka okkur út úr og miða okkar landgrunnsmörk eða landhelgismörk við dýptarlínur, á sama tíma og allir aðrir miða við mílufjölda frá grunnlínum. Auðvitað er enginn vandi að ákveða sér ákveðna grunnlínupunkta og draga þar línur á milli og segja, að frá þeim mörkum skuli landhelgin teljast. En þar verður ekki miðað við neinar öruggar dýptarmælingar, ekki eins og sakir standa. Þær fullyrðingar, sem komu því fram hjá hv. þm. varðandi þetta efni, fá ekki staðizt, eins og hér hefur verið bent á áður. Þá sagði hv. þm. það hér, að á því gæti ekki leikið vafi, að þrátt fyrir landhelgissamninginn, sem gerður var við Breta og Vestur-Þjóðverja árið 1961, þá gætu Íslendingar óhindrað fært út sín fiskveiðimörk og allar líkur væru til þess, að sú útfærsla yrði að standa um þriggja til fjögurra ára tímabil, á meðan dómurinn fjallaði um málið. Þær upplýsingar, sem við höfum fengið, m.a. beint frá Bretum sjálfum og frá þeim ráðunautum, sem ríkisstj. styðst við í þessum efnum, fara í allt aðra átt en þessi hv. þm. fullyrðir hér. Bretar segjast einmitt munu gera kröfu um það samkv. samningunum, að Alþjóðadómstóllinn stöðvi tafarlaust útfærsluna, á meðan dómurinn fjallar efnislega um málið. Kröfur Breta munu einmitt verða um þetta. Ég held, að þetta sé byggt á álíka þekkingu eins og því hjá þessum hv. þm., þegar hann heldur því hér fram, að röksemdir okkar á erlendum vettvangi fyrir okkar útfærslu muni verða sterkari og veita okkur meiri stuðning, ef við miðum við landgrunnsmörk en ekki mílufjölda frá grunnlínum. Við höfum þvert á móti rekið okkur á það hvað eftir annað, að þeir aðilar á erlendum vettvangi, sem hafa svipaða afstöðu og við til fiskveiðilandhelgismála, hafa varað okkur við því að beita röksemdunum um landgrunn eins og við höfum oft gert, vegna þess að fjöldi annarra þjóða, sem annars styður það sjónarmið, að fiskveiðilandhelgi skuli vera stór, fellst ekki á landgrunnskenninguna. Það er því á algerum misskilningi byggt hjá þessum hv. þm. að halda því fram, að okkar málarekstur á erlendum vettvangi yrði sterkari á þann hátt að miða við dýptarlínur eða landgrunnskenningu fremur en að miða við mílufjölda frá grunnlínum, eins og allar aðrar þjóðir hafa miðað við. Ég sagði hér fyrr í minni ræðu, að það hefði komið alveg greinilega í ljós í þeim samningaviðræðum, sem við hefðum átt við Breta og Vestur-Þjóðverja um lausn á þeim vanda, sem nú er við að glíma varðandi útfærslu okkar, að samningarnir frá 1961 væru þröskuldur í vegi fyrir því að gera við þá viðhlítandi samninga. Þetta hefur komið svo greinilega fram, að um þetta er ekkert að villast, vegna þess að þeir gera kröfu um það, að málinu verði vísað til úrskurðar alþjóðadómstóls, en á það viljum við ekki fallast. Ég held, að enginn vafi sé á því, að mikill meiri hluti Íslendinga hafi gert sér grein fyrir því, að það er hvorki rétt né eðlilegt, að við Íslendingar séum einir allra þjóða bundnir við það, að erlendur dómstóll eigi að kveða upp úrskurð um það, hversu viðáttumikil okkar fiskveiðilandhelgi eigi að vera. Ég held, að svo að segja allir landsmenn séu á þeirri skoðun, sem ríkisstj. túlkaði í þessum efnum, að við þurfum að vera lausir við slíkar kvaðir, og satt að segja þykir mér miður að heyra það, að hv. 5. þm. Reykv. skuli vera einn af örfáum mönnum, sem virðist hallast að því að láta alþjóðlegan dómstól skera úr um þetta mikilvæga mál Íslendinga, víðáttuna á fiskveiðilandhelgi okkar.



Herra forseti. Fyrir hönd þm. Alþfl. tek ég eftirfarandi fram: Þingflokkur Alþfl. telur, að Alþ. hafi átt að lýsa yfir, að landhelgi Íslands skuli miðast við landgrunnið, þar eð mjög mikilvæg fiskimið falla að öðrum kosti utan hennar. Þótt stuðningsflokkar ríkisstj. hafi nú fellt brtt. um stærð fiskveiðilögsögunnar, telur þingflokkur Alþfl. samhljóða ályktun Alþingis um þetta lífshagsmunamál þjóðarinnar svo mikilvæga til eflingar íslenzkum málstað, að hann greiðir till. atkv. án þess að taka með því ábyrgð á öllum orðum og aðgerðum ríkisstj. í þessu máli. Ég segi því já.