Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. til l. um ferðamál er komið frá Ed. og var samþykkt þar með einni lítilli breytingu, sem reyndar má telja leiðréttingu við 5. gr., þar sem kveðið er ú um tryggingarfé, þegar veitt er leyfi til að reka ferðasktifstofu. Frv. er flutt til þess að koma heildarskipulagi á ferðamál á Íslandi, og meginbreyting frá því, sem nú hefur gilt, að Ferðaskrifstofa ríkisins hefur haft einkarétt til þess að taka á móti erlendum ferðamönnum og greiða fyrir þeim, þegar þeir hafa komið inn í landið. Með þessu frv. er lagt til, að þessi einkaréttur verði afnuminn og aðrar ferðaskrifstofur, sem opnaðar hafa verið, hafi þann rétt, sem Ferðaskrifstofan hafði ein áður, með því, eins og tekið er fram í 5. gr., að leyfi til rekstrar má því aðeins veita, að umsækjandi setji tryggingu, ekki lægri en 350 þús. kr. Það er enginn vafi á því, að enda þótt Ferðaskrifstofa ríkisins hafi að mörgu leyti innt sín störf vel af hendi, þá verður með þessum hætti greitt til muna betur fyrir ferðamönnum en áður hefur verið, þegar fleiri kraftar koma til. Og þess gerist þörf, því að ferðamannastraumurinn hefur vaxið talsvert undanfarin ár, og má segja, að hann hafi margfaldazt á síðustu 10 árum. Við teljum þó, að ferðamannastraumur til landsins þurfi að vera meiri, því að með því getur þjóðin fengið auknar gjaldeyristekjur, og þarf ekki langt að horfa til þess að vita, að ýmsar þjóðir hafa eins miklar tekjur af ferðamönnum og ýmsum öðrum atvinnugreinum í landinu. Á s.l. ári munu hafa verið um 60 millj. kr. gjaldeyristekjur af erlendum ferðamönnum, og vex það nokkuð frá ári til árs. Árið 1962 munu þessar tekjur hafa verið milli 50 og 60 millj. kr. Það er enginn vafi á því, að Ísland hefur öll skilyrði til þess að verða ferðamannaland. Við höfum ýmislegt að bjóða, sem jafnvel aðrar þjóðir hafa ekki. Við teljum, að náttúrufegurð sé meiri hér en víðast hvar annars staðar, og við höfum jarðhitann, sem hefur vakið athygli útlendinga og talið er að gæti orðið til lækninga á ýmsan hátt. Sérfræðingar í heilbrigðismálum telja, að það megi nota jarðhitann til lækninga. Ég ætla nú ekki að fara út í það. En það er orðið ljóst, að útlendingar líta hýru auga á laxveiðiárnar og silungsveiðiárnar á Íslandi, og það er vitanlega ljóst, að það mun mörgum Íslendingi þykja þröngt fyrir dyrum, ef hann getur ekki komizt neins staðar að til veiða fyrir útlendingum. En þannig ætti það ekki að vera, þótt við Íslendingar fengjum gjaldeyristekjur af því að leigja útlendingum veiðiár, því að við höfum svo marga möguleika til þess að auka fiskiræktina í ám og vötnum, og það út af fyrir sig getur orðið stór atvinnugrein hjá okkur, ef við vinnum að því með festu og notum þá þekkingu og tækni, sem menn hafa nú orðið yfir að ráða í sambandi við fiskiræktina. Ég tel því, að enda þótt erlendir ferðamenn fengju hér rétt til veiða með því að borga vel fyrir það, þyrfti ekki að vísa Íslendingum frá. Og það er vitanlega tvennt í því. Það er náttúrlega sitthvað að leigja einum ákveðnum manni eða félagi erlendu á til margra ára eða láta borga hverju sinni ákveðið fyrir hverja stöng þann dag, sem í ána er farið, og ég teldi það vitanlega miklu heilbrigðara og eðlilegra, að leigan færi þannig fram, heldur en fiskivatnið sé leigt til margra ára í senn. II. kafli þessa frv. fjallar um ferðamannaráð, og það er gert ráð fyrir, að samgmrh. skipi menn í ferðamannaráð til þriggja ára. Þetta ráð á að starfa án launa og verður skipað samkv. tilnefningu Eimskipafélags Íslands, Flugfélags Íslands, Loftleiða h/f, Ferðaskrifstofu ríkisins, Sambands veitinga- og gistihúsaeigenda og Samtaka íslenzkra ferðaskrifstofa. Ráðh. skipar formann án tilnefningar. Hlutverk ferðamálaráðs á að vera það að koma eðlilegri og heppilegri skipan á ferðamálin og vera ríkisstj. til leiðbeiningar í þeim efnum. Ráðið skal vinna að því að bæta úr gistihúsaskortinum í landinu og greiða fyrir því, eftir því sem við verður komið, að unnt sé að taka á móti vaxandi ferðamannafjölda. III. kafli er um Ferðaskrifstofu ríkisins. Hún starfar áfram. Þótt einkarétturinn til þess að veita erlendum ferðamönnum móttöku sé af henni tekinn, þá starfar hún áfram eins og aðrar ferðaskrifstofur, en hefur auk þess það verkefni með höndum að halda uppi landkynningu, sem aðallega er í því fólgin að gefa út og prenta bæklinga og upplýsingapésa, sem er útbýtt víðs vegar um lönd, eins og menn hafa orðið varir við. Og leiðbeiningar allar skal Ferðaskrifstofan annast ókeypis, enda er nokkurt fé lagt árlega til landkynningar. IV. kafli frv. fjallar um ferðamálasjóð, og er þá gert ráð fyrir að stofna ferðamálasjóð. Ríkissjóður skal árlega leggja sjóðnum til ekki lægri upphæð en 1 millj. kr. Þá er og gert ráð fyrir því, að sjóðurinn geti tekið allt að 20 millj. kr. lán með ábyrgð ríkissjóðs. Hlutverk ferðamálasjóðs er að standa undir byggingarkostnaði og gera það mögulegt að bæta úr gistihúsaskortinum, eftir því sem ferðamálaráð leggur til. Frv. þetta skýrir sig annars að öðru leyti sjálft, og er óþarfi að halda langa ræðu um það. En það er alveg ljóst mál, að það er ekki síður nauðsynlegt fyrir okkur Íslendinga að hafa opin augu fyrir því um ferðamannastraum til landsins, ef unnt væri að auka hann, þá getur það út af fyrir sig verið einn þáttur í atvinnulífi þjóðarinnar og gjaldeyrisöflun. Og við getum að þessu leyti lært talsvert af okkar nágrönnum. Ég geri ráð fyrir því, að ef þetta frv. verður lögfest, þá megi telja það gott og farsælt spor í áttina til þess að koma eðlilegri og heilbrigðri skipan á þessi mál, sem af eðlilegum ástæðum hafa verið í molum að undanförnu. Það hefur vantað gistihús og aðstöðu til þess að taka á móti miklum ferðamannafjölda, en smám saman er bætt úr þessu. En eigi að síður er ljóst, að gistihús vantar, ekki aðeins hér í Reykjavík, aukið gistihúsapláss, heldur og kannske miklu fremur víðs vegar um landið. Með stofnun ferðamálasjóðs og ferðamálaráðs, sem hefur yfirsýn yfir þessi mál, ætti að verða greitt úr þessu að nokkru leyti, og reynslan ætti síðan að geta kennt okkur, á hvern hátt við gætum með heppilegu móti aukið við þá undirstöðu, sem lögð er með þessu frv. Og það er ekki aðeins það, að við getum fengið gjaldeyristekjur af ferðamönnum, eftir að þeir eru komnir inn í landið, með þeirri þjónustu, sem við veitum þeim, heldur hefur það ekki síður mikla þýðingu fyrir rekstur og starfsemi flugfélaganna okkar, að erlendir ferðamenn sæki okkur hingað heim, því að það er, eins og við vitum, ekki lítið atriði fyrir rekstur flugfélaganna, að ferðamannastraumurinn geti aukizt, og vöxtur þeirra er í rauninni undir því kominn, því að þótt Íslendingar ferðist tiltölulega mikið á milli landa, þá þarf ekki að gera ráð fyrir neinni aukningu á starfsemi flugfélaganna fyrir það eitt út af fyrir sig. Herra forseti. Ég legg til, að frv. þessu verði að lokinni þessari 1. umr. vísað til 2. umr. og hv. samgmn.



Herra forseti. Ég lét þess getið við 2. umr. þessa máls, að mér léki hugur á að flytja e.t.v. brtt., og voru m.a. af því tilefni fyrir mín tilmæli teknar aftur til þessarar umr. brtt., sem höfðu verið fluttar. Ég skal nú leyfa mér að gera grein fyrir þessum brtt. Því miður er ekki búið að prenta þær, svo að þeim hefur ekki verið útbýtt enn, en þær eru í raun og veru einfaldar, svo að ég vona, að það komi ekki að sök, þó að ég leggi þær fram skriflega. Atkvgr. gæti að sjálfsögðu beðið, þangað til væri búið að útbýta till. En málið hefur tafizt nokkuð af þessum sökum, og ég vildi helzt ekki verða til þess að tefja framgang þess lengur en nú er orðið. 1. brtt., sem ég flyt, er við 1. gr., þar sem gert er ráð fyrir, að heimilt sé, að þessi löngu lán, sem um getur orðið að ræða, geti komið í staðinn fyrir lausaskuldir, sem menn hafa stofnað til, vegna þess að þeir hafa ekki fengið nægileg lán til hæfilegs tíma til framkvæmda, sem iðnaðarfyrirtæki hafa ráðizt í á árunum 1957–1961 að báðum árum meðtöldum, - mér finnst eðlilegt, að þetta taki til áranna 1957–1962. Það er ekki farið lengra aftur í tímann en var í sambandi við lögin um sjávarútveginn og landbúnaðinn, en eðlilegra er nú, þar sem þetta hefur dregizt, að einu ári sé bætt þarna við og þá gæti komið til greina það, sem menn hafa ráðizt í á árunum 1957–1962. Þá geri ég það í öðru lagi að till, minni, að 2. og 3. gr. verði sameinaðar í eina grein, sem hljóði svo, með leyfi hæstv. forseta: „Lán samkv. lögum þessum skulu aðeins veitt gegn veði í fasteignum og vélum iðnfyrirtækja. Áður en lán er veitt, skal fara fram nýtt mat hinna veðsettu eigna, þar sem þær skulu metnar til endurkaupsverðs að frádregnum afskriftum, er miðist við rýrnun eignarinnar frá því, að hún varð til. Vaxtakjör skulu ákveðin af stjórn iðnlánasjóðs, að fengnu áliti stjórnar Seðlabanka Íslands og með samþykki iðnmrh.“ Það, sem í þessu felst, er að taka upp alveg sams konar ákvæði og var í sambandi við stofnlánadeildarlögin eða breytingarnar á lausaskuldum sjávarútvegsins, og felst í þessu, að áður en lánið er veitt, skuli fara fram nýtt mat. Það mundi í framkvæmdinni verða eins og í fyrra tilfellinu, að ein matsnefnd mundi samræma mötin, sem yrðu framkvæmd í sambandi við eignir iðnfyrirtækja, sem sæktu um lán, og þá einnig mundi verða í framkvæmdinni með þessu móti stuðlað að samræmdum efnahagsyfirlitum þessara fyrirtækja, og með því móti tel ég, að það skapist öruggari grundvöllur fyrir jafnrétti og sambærilegar lánveitingar milli fyrirtækjanna, og auk þess muni það stuðla verulega að eða greiða fyrir að mínum dómi, að iðnfyrirtækjunum verði þetta raunhæf stoð og þeim veitist auðveldara í samningum við banka að selja þessi bréf, sem iðnlánasjóður gefur út. Ákvæðin um vaxtakjörin, sem kæmu þá inn í 2. gr., eru sams konar og brtt., sem flutt var á þskj. 402 af Davíð Ólafssyni o.fl. En að öðru leyti felst í þessu sú breyting, að þá eru tekin út ákvæðin um lánstímann, sem nokkur deila hefur staðið hér um, og einnig tekið út úr frv. ákvæðið um það, sem segir í 3. gr., að lán samkv. lögum þessum, að viðbættum veðskuldum þeim, sem hvía á fyrri veðréttum, skal ekki nema hærri fjárhæð en 60% af matsverði veðsins. Þetta ákvæði fer þá einnig út. Það var 70% í l. um lausaskuldir landbúnaðarins, og það var ekki í l. varðandi lánin til sjávarútvegsins, en varð í framkvæmd samkv. reglugerðarákvæði 70%. Ég hygg, að þetta 60% ákvæði hér sé miðað við tilsvarandi ákvæði í l. um iðnlánasjóð, en það er nokkuð gamalt og stafar frá þeim tíma, sem langmest af lánum iðnlánasjóðs voru smálán og með veðum í lausafjármunum eða vélum. Ég held, að það geti verið mjög eðlilegt, að lánsfjárhæðin eða heildarveðin megi vera allt að 70% af hinu nýja matsverði, a.m.k. ef lánað er út á fasteignir, á sambærilegan hátt við það, sem gilti í framkvæmd varðandi lánin til sjávarútvegsins og landbúnaðarins. Þá er þriðja breytingin, sem af þessu leiðir. Það er smábreyting á 5. gr., að hún orðist svo: „Ráðh. setur í reglugerð nánari ákvæði um framkvæmd laga þessara og skilyrði fyrir lánveitingum, svo sem ákvæði um lánstíma og hámark veðskulda af matsverði veðs að höfðu samráði við bankana.“ Það kom fram í sambandi við umr. hér í d. við 2. umr., að spurt var um, hvernig hugsuð væri framkvæmdin á þessu frv., ef að lögum yrði. Það virtist ekki fært að gefa nánari upplýsingar um það, m.a. vegna þess, að fyrir fram hefur ekki verið í raun og veru unnið að því að gera sér grein fyrir því eða ræða við peningastofnanir um framkvæmd málsins. Það lá hins vegar fyrir í sambandi við lánin til sjávarútvegsins og einnig landbúnaðarins, að ýtarlegar viðræður höfðu farið fram á milli. ríkisstj., sem flutti þau frv., og bankanna, sem hægt var að gefa bæði nefndum og þinginu upplýsingar um, og samkv. þeim viðræðum var hægt að gefa upplýsingar um, hvernig framkvæmdin væri hugsuð. Nú get ég búizt við, að sumum finnist kannske heldur miður að taka ákvæði um lánstímann út úr. En hitt er það, að ég held, að menn þurfi ekki að óttast, að það verði að neinum skaða, en ég tel heldur heppilegra að láta þetta laust, eins og nú standa sakir, og þá á valdi ráðh. í reglugerð að ákveða það, að höfðu samráði við bankana. Það mundi þýða, að ráðh. mundi beita sér fyrir því, þegar þetta frv. hefði verið samþykkt, að hefja viðræður við bankana um framkvæmd málsins og um lánsskilyrði önnur, sem kynni að þurfa að setja, þ. á m. lánstímann, og þó að mönnum þyki kannske sumum miður að taka það út úr l. nú, þá, eins og ég segi, held ég, að það komi ekki að skaða, og á hinn bóginn er til bóta að taka út úr l. hámarkið um 60%, því að ég hygg, að í mörgum tilfellum sé hægt og væri fulltryggt, að hámarkið yrði nokkru hærra, og þar af leiðandi til hagsbóta fyrir aðila eða iðnfyrirtæki, sem hér eiga hlut að máli. Ég hef nú lýst þessum skriflegu brtt. og leyfi mér hér með að afhenda hæstv. forseta þær með beiðni um, að hann leiti afbrigða fyrir þeim, svo að þær geti komið hér til umr.



Herra forseti. Frv. til l. um breyt. á lausaskuldum iðnaðarins í föst lán var til meðferðar í fjhn. þessarar hv. d., og þá urðu nm. allir sammála um að mæla með frv., að því tilskildu, að einstakir nm. áskildu sér rétt til þess að flytja brtt. við frv. Ég leyfði mér ásamt hv. 1. þm. Norðurl. v. (SkG) að flytja þá brtt. við frv., að hámarkslánstími yrði færður til samræmis við það, sem gildir um hliðstæða fyrirgreiðslu til sjávarútvegsins, enda augljóst, að frv. var að verulegu leyti eða öllu leyti samið eftir þeim lögum. Hæstv. iðnmrh. fór fram á það, að þessar brtt. yrðu teknar aftur til 3. umr og var að sjálfsögðu fúslega við þeim tilmælum orðið, þar sem hann gaf fyrirheit um, að athugun mundi látin fara fram á þessum málum milli umr. Sú athugun hefur nú farið fram, og er niðurstaða hennar lögð fram í þeim till., sem nú liggja fyrir til umr. Þær breyt., sem hæstv. ráðh, gerði grein fyrir, tel ég að séu yfirleitt til bóta á frv. og stuðli að því að auðvelda framkvæmd þess, þannig að það komi iðnaðinum að notum, og ber því að taka þeim vel. Hann hefur tekið upp till., sem hv. meiri hl. fjhn. flutti um breyt. á ákvæðunum um vaxtakjör, að þau skuli nú ákveðin af stjórn iðnlánasjóðs, að fengnu áliti stjórnar Seðlabanka Íslands og með samþykki iðnmrh. Um þessa till. urðum við ekki sammála í fjhn., og ég sé ekki enn, að hún sé til neinna bóta fyrir frv. Það má vera, að hún hafi ekki gildi, en ég tel ekki, að hún sé til neinna bóta. En það, Sem kom mér til þess að standa hér upp, voru þær breytingar, sem ráðgerðar eru á þeirri gr., sem nú verður 3. gr., þar sem segir, að ráðh. setji í reglugerð nánari ákvæði um framkvæmd laga þessara og skilyrði fyrir lánveitingu, svo sem ákvæði um lánstíma og hámark veðskulda af matsverði veðs, að höfðu samráði við bankana. Það er auðvitað eðlilegt og hlýtur sjálfsagt að vera þannig, að hámark þessara lána og jafnvel lánstíminn fari nokkuð eftir efnum og ástæðum, þar sem hér er í sumum tilfellum lánað út á eldri vélar og iðnaðartæki. Þess vegna tel ég, að ekki sé óeðlilegt, að ákvæðið sé orðað á þann hátt, sem brtt. hæstv. iðnmrh. gerir ráð fyrir. Engu að síður tel ég sjálfsagt, að í lögunum verði ákvæði, sem kveði á um það, hver sé hámarkslánstími út á vélar og byggingar í iðnaði, eins og gildir um aðrar atvinnugreinar, enda sé ég ekki, að brtt. sú, sem ég flutti við 2. umr. ásamt hv. 1. þm. Norðurl. v., brjóti á neinn hátt í bága við þá tilhögun, sem hér er ráðgerð. Mér finnst eðlilegt, að í lögunum sé ákvæði um hámarkslánstíma, eins og var í frv., og mér finnst eðlilegt, að sá hámarkslánstími sé fyrir iðnaðinn sá sami og í lögum er fyrir sjávarútveginn. Því vil ég leyfa mér að flytja enn á ný brtt., að þessu sinni við brtt, hæstv. iðnmrh. Það vinnst ekki tími til þess að útbýta till. prentaðri á venjulegan hátt, og leyfi ég mér að leggja brtt. fram skriflega. Hún er frá mér og hv. 1. þm. Norðurl. v. og er þannig: Við 3. brtt. á væntanlegu þskj., þ.e. brtt., sem hæstv. iðnmrh. hefur lagt fram, að aftan við till. bætist: „Hámarkslánstími skal vera sem hér segir: Lán út á fasteignir 20 ár og lán út á v élar 10 ár.“ Till. er skrifleg og of seint fram borin, og leyfi ég mér að afhenda hæstv. forseta hana, til þess að leitað verði afbrigða um það, að hún megi leggjast fram.



Herra forseti. Fyrir hönd meiri hl. allshn. vil ég lýsa yfir því, að brtt. meiri hl. n., sem prentaðar eru á þskj. 283, eru allar teknar aftur til 3. umr. í trausti þess, að aðrir, sem flutt hafa brtt. við þetta frv., geri slíkt hið sama.



Herra forseti. Fyrir skömmu lagði ríkisstj. fyrir þessa hv. d. frv. til l. um rannsóknir í þágu atvinnuveganna, og er það frv. nú til meðferðar í hv. menntmn. þessarar d. í því frv. felast till. nm gagngera endurskipulagningu á íslenzkum rannsóknum í þágu sjávarútvegs, landbúnaðar, iðnaðar og byggingariðnaðar, og er því frv. ætlað að koma í staðinn fyrir gildandi lög um náttúrurannsóknir, nr. 68 frá 1940. En þau lög, sem frv. um rannsóknir í þágu atvinnuveganna er ætlað að koma í stað fyrir, fjalla um meira en hagnýtar rannsóknir í þágu atvinnuveganna. Þau fjalla einnig um almennar náttúrurannsóknir, og þess vegna er nauðsynlegt að gera jafnframt till. um nýskipan á þeim málum, sem lúta að almennum náttúrurannsóknum. Fyrsta heildarlöggjöfin, sem sett var um allar náttúrurannsóknir hér á landi, var sett árið 1940, og fjalla þau lög bæði um hinar almennu rannsóknir, undirstöðurannsóknirnar, og hagnýtu rannsóknirnar. Meginhluti l. fjallar um hagnýtu rannsóknirnar, þ.e.a.s. um atvinnudeild háskólans og skipulag hennar og hlutverk. En framan við þennan meginkafla l. frá 1940 var skeytt tveimur smáköflum, I. og II. kafla, sem fjalla um hinar almennu rannsóknir og rannsóknaráð ríkisins. Þegar þessi lög voru sett, l. frá 1940, sem enn gilda, var engin stofnun til í landinu, sem gat annazt og haft umsjón með hinum almennu rannsóknum. Þess vegna var ekki nema eðlilegt, að rannsóknaráði ríkisins væri í þeirri löggjöf falið að gegna því hlutverki, sem slík stofnun hefði átt að hafa með höndum, ef hún hefði verið til. En Náttúrugripasafn Íslands var þá enn eign Hins íslenzka náttúrufræðifélags. Í ársbyrjun 1947 var náttúrugripasafnið hins vegar gert að ríkisstofnun, og jafnframt voru þá ráðnir að safninu fastir starfsmenn. Með þessari ráðstöfun var í raun og veru sett á laggirnar opinber stofnun, sem að sjálfsögðu bar, eins og ríkissöfnum í öðrum löndum, að annast og hafa forustu um hinar almennu rannsóknir á sviði dýrafræði, grasafræði, jarðfræði og landafræði. í framhaldi af þessari ráðstöfun, þegar ríkið tók við náttúrugripasafninu af Hinu íslenzka náttúrufræðifélagi 1947, hefði auðvitað átt að endurskoða l. frá 1940 og breyta þeim til samræmis við hinar breyttu aðstæður. En þetta var þó ekki gert þá og hefur dregizt allt til þess, að hafin var allsherjarendurskoðun á skipulagi íslenzkra rannsóknarmála, bæði hinna hagnýtu rannsókna í þágu atvinnuveganna og hinna almennu rannsókna. 1951 setti Alþingi lög um Náttúrugripasafn Ísland. Þegar þau lög voru undirbúin, varð ljóst, að erfitt mundi reynast að ákveða á viðunandi hátt, hvert ætti að vera hlutverk náttúrugripasafnsins, þar sem sumt af sjálfsögðum hlutverkum slíks safns var þá falið rannsóknaráði ríkisins í l. frá 1940, sem ég hef þegar gert að umtalsefni. Þá kom til tals 1950-1951 að endurskoða l. um náttúrurannsóknir frá 1940 og skapa með því gleggri verkaskiptingu milli rannsóknaráðs ríkisins og náttúrugripasafnsins. Úr þessu varð þó ekki, og var látið við það sitja að setja Náttúrugripasafni Íslands lög, sem eingöngu tóku til starfsemi náttúrugripasafnsins, eins og það var þá, og án þess að breyta í nokkru ákvæðum laganna frá 1940. Sú endurskoðun, sem þá hefði að sjálfsögðu verið tímabær, var látin undir höfuð leggjast, þangað til, eins og ég sagði áðan, hafin var allsherjarendurskoðun fyrir nokkrum árum á skipulagi íslenzkra rannsóknarmála yfirleitt. Sú rannsókn var hafin samkv. þál., sem Alþingi samþykkti á sínum tíma, og hafði atvinnumálanefnd ríkisins þá rannsókn með höndum. Frv. um nýskipan rannsóknarmála í þágu atvinnuveganna var upphaflega samið af atvinnumálanefnd ríkisins, en síðan athugað mjög ýtarlega í menntmrn. og á sérstakri ráðstefnu um vísindamál, sem haldin var í Háskóla Íslands að frumkvæði menntmrn. Þetta frv. var einnig samið fyrir tilstilli atvinnumálanefndar ríkisins og hefur fengið sams konar meðferð og hitt frv., þ.e.a.s. verið rætt á ráðstefnu um vísindamál í háskólanum og við hlutaðeigandi embættismenn, fyrst og fremst við forstöðumenn Náttúrugripasafns Íslands og einnig við Háskóla Íslands. Er enginn ágreiningur á milli þeirra aðila, sem um þetta frv. hafa fjallað, að þau ákvæði, sem í því felast, mundu öll vera til bóta, og er frv. að fullu samræmt við hitt frv. um skipulag hagnýtra rannsókna í þágu atvinnuveganna. Helztu breytingarnar, sem í þessu frv. felast frá gildandi skipan, eru þessar: Í fyrsta lagi er nafni Náttúrugripasafns Íslands breytt í Náttúrufræðistofnun Íslands, þar sem fyrra nafnið hefur valdið töluverðum misskilningi. Margir hafa haldið, að verkefni þessarar stofnunar væri fyrst og fremst að safna eða jafnvel eingöngu að safna náttúrugripum til sýnis fyrir almenning. Þess vegna hefur verið lagt til, að nafninu væri breytt og áherzla lögð á það meginverkefni stofnunarinnar að stunda vísindalegar rannsóknir á náttúru landsins. Þá er það önnur aðalbreytingin, að inn í þetta frv. eru felld ýmis ákvæði úr gildandi l. nr. 68 frá 1940, um náttúrurannsóknir, sem áður voru í verkahring rannsóknaráðs ríkisins, en eru ekki talin í verkahring þess samkv. frv. um skipulag hagnýtra rannsókna í þágu atvinnuveganna, og er samkomulag milli hlutaðeigandi aðila um þá verkaskiptingu, sem þessi tvö frv. gera ráð fyrir í þessum efnum. Með þessu frv. yrðu því almenn ákvæði um náttúrurannsóknir innlendra og erlendra manna tengd Náttúrufræðistofnun Íslands og þeirri stofnun falið eftirlit með almennum rannsóknum erlendra náttúrufræðinga. Þessi samræming á verkefnum náttúrugripasafns og rannsóknaráðs hefur áður verið talin nauðsynleg, þótt ekki hafi orðið úr henni fyrr, enda hefur náttúrugripasafnið og vísindamenn þess í raun og veru að meira eða minna leyti, líklega að mestu leyti, annazt þessi verkefni undanfarin ár samkv. ósk rannsóknaráðs, sem að lögum til á að fara með þessi verkefni. Í l. frá 1951 um náttúrugripasafnið er það talið fremst í aðalhlutverkum safnsins að safna náttúrugripum og varðveita þá. í þessu frv. er þessu hins vegar breytt og fyrst talið það mikilvæga verkefni stofnunarinnar að vera miðstöð almennra vísindalegra rannsókna á náttúru landsins. Með þessu móti vona ég, að ég hafi gert fullnægjandi grein fyrir því, hvernig þetta frv. er til orðið, hver er tilgangur þess og hvaða breytingar mundi leiða af samþykkt þess. Ég tel eðlilegt, að meðferð þessa frv. fylgi meðferð hins frv., sem er stærra og umfangsmeira, um hagnýtar rannsóknir í þágu atvinnuveganna, og í samræmi við það legg ég til, að frv. verði vísað að lokinni þessari umr. til hv. menntmn.



Herra forseti. Við þessa umr. um frv. á þskj. 23, um ráðstafanir til að stuðla að jafnvægi í byggð landsins. liggja fyrir tvö nál. frá hv. fjhn., frá meiri og minni hl. n. Undir álit meiri hl. skrifa þeir hv. 6. landsk. þm., Davíð Ólafsson, sem er formaður og frsm. n., hv. 1. landsk. þm., Sigurður Ingimundarson, og hv. 3. þm. Reykv., Matthías Á. Mathiesen. Það má taka það fram, að þessir þrír hv. nm. eru allir beint eða óbeint þm. þess svæðis, sem skipulagsmenn hér syðra kalla Stór-Reykjavík, en mikil áform um framtíðarskipulag þessa svæðis hafa nýlega birzt í dagblöðum Reykjavíkur. Undir álit minni hl. skrifa þeir hv. 1. þm. Norðurl. v., Skúli Guðmundsson, og hv. 11. þm. Reykv., Einar Ágústsson. Minni hl. n. leggur til, að frv. verði samþ., og vil ég fyrir hönd okkar flm, þakka honum fyrir þá afstöðu. En hv. meiri hl. leggur til, að frv. verði afgr. með rökst. dagskrá, sem prentuð er á þskj. 407 ásamt nál. frá þessum nefndarhluta, en nál. minni hl. er prentað á þskj. 381. Það er að sjálfsögðu þakkarvert, að menn afgreiði mál, því að betur fer á því, að mál sé afgreitt úr nefnd, en ekki afgreitt. Hins vegar mun ég leyfa mér hér á eftir að gera nokkuð að umræðuefni sérstaklega það nál., þar sem lagt er til, að frv. verði visað frá með rökst. dagskrá. Þetta mál er búið að vera nokkuð lengi í athugun. Frv. um ráðstafanir til að stuðla að jafnvægi í byggð landsins, á þskj. 23, er, eins og númer málsins ber með sér, eitt af fyrstu málum þessa þings. Því var útbýtt í hv. d. hinn 16. okt. s.l. og visað til hv. fjhn. 21. okt. En þegar komið var fram yfir áramót og nokkuð var liðið á þetta ár og þingið hafði þegar setið í nokkra mánuði, gerði ég það að umræðuefni hér í hv. d. utan dagskrár, að enn væri ekki búið að afgreiða þetta stórmál úr n., og mæltist til þess við hæstv. forseta, að hann hlutaðist til um, að n. afgreiddi málið. Nokkru siðar var það svo tekið fyrir af formanni n. á nefndarfundi og n. afgreiddi málið, og varð þá niðurstaðan, að hún reyndist vera klofin í málinu. Nál. minni hl. var dags. 16. marz, en nál. meiri hl. var ekki úfbýtt fyrr en eftir páska, að ég ætla 1, apríl, en dags. 20. marz. Þessi tími leið sem sé, tíminn frá 21, okt. 1963 til 20. marz 1964, þangað til hv. meiri hl. var reiðubúinn að afgreiða málið. Það væri ástæða til þess að ræða nokkuð um þennan mikla drátt á afgreiðslu slíks stórmáls, sem hér er um að ræða og fjallar um slíkt viðfangsefni í þjóðlífi okkar Íslendinga sem þetta mál fjallar um. En ég ætla ekki að fara langt út í það. Og ég ætla ekki heldur að þessu sinni að ræða mjög mikið almennt um hið svokallaða jafnvægismál. Það hefur verið gert við önnur tækifæri. Ég ætla ekki heldur að gera mikið að því að ræða almennt um efni þessa frv. að öðru leyti en því, sem nál. hv. meiri hl. gefur tilefni til, enda ræddi hv. frsm. minni hl., hv. 1. þm. Norðurl. e., mjög ýtarlega um þetta efni á fundi, þar sem 2. umr. var hafin um þetta mál, og annar flm. málsins, hv. 2. þm. Austf., ræddi einnig allýtarlega um þetta mál þá. En ég vil aðeins, áður en ég kem að þessu nál. meiri hl., minnast örfáum orðum á þá framsöguræðu, sem hv. frsm. meiri hl. flutti hér í byrjun umr. Hann gerði í þeirri ræðu aths., sem mér kom nokkuð á óvart, varðandi þær upplýsingar, sem gefnar eru í grg. frv. um þróun byggðar og mannfjölda í einstökum landshlutum. Hann vakti athygli á því, sem rétt er, að þar væri borinn saman fólksfjöldinn annars vegar 1940 og hins vegar 1962. Og hann var, að mér virtist, að gera einhvers konar tilraun til að koma því að, að það væri einkennilegt og að mér skildist einhvers konar flokkspólitísk hlutdrægni í því að velja þessi ár til samanburðar. Þetta kom mér ákaflega á óvart, að heyra þennan hv. þm. mæla slíkum orðum, því að mér virðast þessar hagfræðilegu upplýsingar, sem þarna hafa verið birtar, ekki gefa neitt tilefni til slíks. Það er auðvitað hægt að bera saman hvaða ár sem er, og ég veit ekki, hvernig hv. þm. fer að fá það út úr þessum upplýsingum, að hér sé einhvers konar flokkspólitísk hlutdrægni á ferðinni. Ég skil það ekki. Hvers vegna ættum við þá, sem erum allir framsóknarmenn, sem stöndum að þessu frv., að velja árið 1940, þegar við stóðum að ríkisstj. og áttum fulltrúa í ríkisstj.? Hvers vegna ættum við þá ekki fremur að velja eitthvert ár, áður en Framsfl. var stofnaður? Ég skil ekki samhengið í þessum orðum hv. þm., og ég held, að á bak við þan sé einhvers konar óraunhæfur beygur, sem hefur leynzt innra með honum um það, að í þessu máli hljóti að vera eitthvað af því tagi, sem hann vildi vera láta. Nei, það er svo sannarlega ekki um neitt slíkt að ræða. Hér er tekið annars vegar síðasta ár hins fjórða tugar aldarinnar, ár í byrjun heimsstyrjaldarinnar, þegar miklar breytingar voru að hefjast í þjóðfélaginu, og hins vegar síðasta árið, sem skýrslur eru til um eða voru til um, þegar þessu frv. var útbýtt, því að það var á árinu 1963. Síðan hafa komið skýrslur um árið 1963, þannig að ef frv. væri flutt nú, mundum við að sjálfsögðu hafa tekið tölur þess árs. Mér þykir leitt, að menn eins og hv. þm., sem yfirleitt þurfa að fjalla málefnalega um margs konar viðfangsefni, skuli koma fram með útúrdúra eins og þennan. Ég verð að segja það, að mér þótti ræða hv. þm., hv. frsm. meiri hl., þar sem hann var að lýsa ástandinu í þróun landsbyggðarinnar, ekki bera þess vott satt að segja, að honum fyndist eins mikið til um þá þróun, sem hér er um að ræða, og mér og ýmsum öðrum finnst. Ummæli hans minntu mikið á þetta svokallaða „og þó viðhorf“, sem við heyrum stundum hjá þeim, sem ræða um opinber mál. Hann ræddi um það, að miklir fólksflutningar hefðu orðið og væri það varhugavert, og þó hefði það haft sína kosti og að þetta væri áberandi hér á Íslandi og þó væri það líka áberandi í öðrum löndum. Og allt er þetta svo sem satt. Já, hv. d. var búin að bíða nokkuð lengi eftir því, að meiri hl. hv. fjhn. gæti gert upp hug sinn í þessu máll. Það út af fyrir sig gerir kannske ekki svo mikið til. Það er eins og segir einhvers staðar í ljóði: Sá reyndi fyrst daginn, sem rökkursins beið, á reiðskapnum kennist, hvar heldri menn fara. Og það er þessi reiðskapur hv. meiri hl., dagskráin, sem hér er til sýnis, dagskráin, sem hann ber fram og leggur til að verði samþ., og nál., sem henni fylgir, sem ég hef hug á að fara hér um nokkrum orðum. Meiri hl. í hv. fjhn. á síðasta Alþ. gerði einnig till. um afgreiðslu sams konar frv. og lagði til, eins og meiri hl, gerir nú um þetta frv., að það frv. yrði afgr. með rökst. dagskrá. Mér varð það fyrst fyrir, þegar ég sá álit meiri hl. nú, að bera saman dagskrárnar og orðalag þeirra, bera saman orðalag dagskrárinnar frá 1963 og orðalag dagskrárinnar núna. Og með leyfi hæstv. forseta ætla ég að leyfa mér að lesa upp þessi tvö plögg. Hin rökst. dagskrá hv. meiri hl. í fyrra hljóðaði svo, með leyfi hæstv. forseta: „Þar sem frv." - þ.e.a.s. þetta frv., sem einnig var flutt í fyrra - „felur ekki í sér nein nýmæli, sem máli skipta, umfram það, sem þegar hefur verið lögfest í lögum um atvinnubótasjóð frá síðasta þingi, en tilgangur þeirrar löggjafar er fyrst og fremst að stuðla að jafnvægi í byggð landsins og að hagnýtingu góðra framleiðsluskilyrða í landinu, og einnig þegar séð fyrir þeirri áætlanagerð, sem frv. ráðgerir og úthlutun fjármagns skuli byggjast á, sbr. fyrirhugaða framkvæmdaáætlun ríkisstj., telur d. samþykkt frv. með öllu óþarfa og tekur fyrir næsta mál á dagskrá: Þetta var hin rökst. dagskrá meiri hl í fyrra. Hin rökst. dagskrá, sem frá meiri hl. kemur nú, er nokkru styttri. Hún hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Þar sem þegar hafa verið sett lög um atvinnubótasjóð, en þetta frv. fer að meginstefnu til í sömu átt og þau lög, og tilgangur þeirrar löggjafar er fyrst og fremst að stuðla að jafnvægi í byggð landsins, telur d. ekki þörf nýrrar lagasetningar í þessu efni og samþykkt frv. því óþarfa og tekur fyrir næsta mál á dagskrá." Þarna hefur ýmsu verið vikið við á þann hátt, að ekki skiptir miklu máli. En eitt er það, sem hefur verið fellt niður úr dagskránni í ár, sem þeir meirihlutamenn lögðu til að Alþingi samþykkti í fyrra, en þeir leggja ekki til að Alþingi samþykki núna, og það er þetta, að frv. feli ekki í sér nein nýmæli. Þeir ráðlögðu Alþingi í fyrra að samþykkja það, að frv. fæli ekki í sér nein nýmæli, sem máli skipta. En nú ráðleggja þeir Alþingi ekki lengur að samþykkja það. Og þetta er þá það, sem áunnizt hefur á þessum mánuðum hjá hv. meiri hl., í nóvember og desember og janúar og febrúar og marz, að komast að þeirri niðurstöðu, að það væri ekki rétt að ráðleggja þm. að gera samþykkt um það, að ekki væru nýmæli í þessu frv. Það er kannske vegna þess, að það eru ýmsir nýir menn nú í þinginu, sem ekki voru þar í fyrra. Ég veit það ekki. Og getur líka verið af því, að þessi meiri hl. er ekki alveg skipaður sömu mönnum og hann var í fyrra. Þeir hafa komið auga á, að þetta væri ekki rétt, t.d. gagnvart sínum eigin flokksmönnum, sem hefðu kannske ekki kynnt sér frv., að ráðleggja þeim að samþykkja það með atkv. sínu, að í því fælust ekki nýmæli. En þegar farið er að lesa sjálft nál., sem hv. þm. er ekki ætlað að samþykkja með atkv. sínu, heldur er aðeins sett fram til skýringar, til þess að prentast í þingtíðindum og birtast almenningi í útvarpi, að vísu á þeirra ábyrgð, sem undir það skrifa, þá stendur ýmislegt um þetta mál, sem minnir á það, sem sagt var í fyrra. Þar segir t.d., að að meginstefnu til sé ekki hægt að segja, að neinn teljandi munur sé á þessum lögum, þ.e.a.s. lögum um atvinnubótasjóð, og því frv., sem hér liggur fyrir. Og er það að vísu ekki sama orðalagið, en þó nokkuð í sömu átt. Með þessu á að segja það sama og sagt er í fyrra í dagskránni, að hér sé ekki um nein raunveruleg nýmæli að ræða í þessu frv. Þeirra skoðun virðist sem sé vera sú, eða sú skoðun, sem þeir vilja telja menn á að hafa, að ekki sé þörf á frekari lagasetningu um þetta mál, lögin um atvinnubótasjóð nægi og hér sé ekki í þessu frv. um nýmæli að ræða, löggjöfin um atvinnubótasjóð sé harla góð, því að í dagskránni segir, eins og ég las áðan, nú eins og í fyrra: „telur d. ekki þörf nýrrar lagasetningar í þessu efni og samþykkt frv. því óþarfa." Það á að vera óþarft að samþykkja þær ráðstafanir, sem þetta frv. gerir ráð fyrir. Það er engin ástæða til þess, að svona boðskapur sé borinn á borð í þskj., án þess að það sé nokkuð krufið til mergjar, hvað hæft sé í því, sem þarna er sagt, og hv. frsm. minni hl. gerði það raunar allýtarlega, þegar 2. umr. hófst fyrir nokkru í hv. d. Og ég vil benda á það í fyrsta lagi, að sumir hv. stjórnarþm. hér á Alþ. virðast ekki vera þessarar skoðunar, að ekki sé þörf á nýjum ráðstöfunum í þessum efnum. Það er a.m.k. kunnugt um einn hv. þm. í hópi stjórnarstuðningsmanna, sem er ekki þessarar skoðunar. Sá þm. er hv. 4. þm. Vestf., Þorvaldur G. Kristjánsson. Hann hefur flutt í sameinuðu þingi till. til þál., sem varðar það efni, sem fjallað er um í sambandi við þetta frv., og þegar sú till. var lögð fram í Sþ., flutti hv. þm. um það allýtarlega ræðu. Í þessari ræðu sinni sagði hann m.a., með leyfi hæstv. forseta: „Svo mjög sem þessi mál“ - þ.e.a.s. jafnvægismálin - „hafa verið á dagskrá hin síðari ár, verður ekki annað sagt en nokkuð hafi skort á raunhæfar aðgerðir til úrbóta. Mér virðist, að þetta sé vegna þess,“ sagði hv. þm., „að menn horfast ekki nægilega í augu við þá staðreynd, að til þess að stuðla að jafnvægi í byggð landsins þurfa þeir landshlutar, sem höllustum fæti standa, ekki einungis að njóta þeirra framfara og framkvæmda, sem stuðlað var að um allt land með venjulegum hætti, heldur þurfa þeir sérstakra aðgerða við, sem sérstakt fjármagn þarf til. Þess hefur ekki verið nægilega gætt í framkvæmd," sagði hv. 4. þm. Vestf. í þessari ræðu. Og hann nefndi einmitt í þessari ræðu starfsemi atvinnubótasjóðs sem dæmi um ófullnægjandi aðgerðir í þessu máli og færði fyrir því rök. Það er sem sé kunnara en frá þurfi að segja, að starfsemi atvinnubótasjóðs, sem annars er hin þarfasta stofnun og ekki er meiningin að hrófla nokkuð við með þessu frv., er þannig, að það verður ekki sagt, að hann vinni að því verkefni einu að stuðla að jafnvægi í byggð landsins. Ég hef hér fyrir framan mig skýrslu um úthlutun á lánum úr atvinnubótasjóði vorið 1963: Hann hafði mjög naum fjárráð þá.- Honum eru ekki ætlaðar nema 10 millj. í tekjur á ári, og við þessa fyrstu úthlutun sína samkv. þessum nýju lögum reyndist hann í raun og veru gjaldþrota,þannig að stjórn sjóðsins komst að þeirri niðurstöðu, að sú úthlutun, sem hún vildi framkvæma, væri ekki framkvæmanleg með því fé, sem hann þá hafði undir höndum. Þá var farið inn á þá leið að fá heimild frá ríkisstj.; sem ég veit nú raunar ekki, hvaða lagagildi hefur, til þess að nota fyrir fram nokkuð af tekjum ársins 1964. Það var gert, og þannig reyndist framkvæmanlegt að veita þau lán, sem sjóðsstjórnin taldi nauðsynlegt að veita, til þess að úthlutunin yfirleitt gæti farið fram. En ef sjóðurinn fær það ekki bætt upp, og ekki hefur það verið gert í fjárl. fyrir þetta ár, hefur hann á árinu 1964 enn minna fé til umráða en hann hafði á árinu 1963. En vonandi komast menn að raun um það, áður en þessu þingi lýkur, að úr því þurfi að bæta. Atvinnubótasjóður hafði sem sé ekki úr mjög miklu fé að spila á sínu fyrsta starfsári samkv. hinum nýju, margumræddu lögum, sem samkv. umsögn meiri hl. eiga að vera það - við skulum segja: fullkomin, að frekari löggjöf sé óþörf., En þrátt fyrir það úthlutaði hann á þessu vori einum 8 lánum til fyrirtækja í Reykjavík. Og hann úthlutaði nokkrum lánum í viðbót til fyrirtækja á þeim svæðum, þar sem skipulagsmennirnir hér kalla nú Stór-Reykjavík. Ég ætla, að upphæðin; sem fór í Reykjavík, hafi numið nálægt 1 millj. kr., en hitt hef ég ekki lagt saman. Auðvitað er ég ekki að finna að þessari úthlutun. Ég er ekki að finna að því, þótt fyrirtæki í Reykjavík eða jafnvel í Stór-Reykjavík hafi fengið lán úr atvinnubótasjóði. Það er ekki nema eðlilegt. En það er fráleitt, þegar þannig er ástatt, þegar starfsreglur sjóðsins eru þannig, að tala um, að þetta sé sú jafnvægisstofnun, sem koma skal, sú sem á að tryggja byggð um land allt og koma í veg fyrir óeðlilega fólksflutninga. Það er fráleitt. Nei, atvinnubótasjóðurinn - er að verulegu leyti aðeins framhald af stofnun, sem starfaði fyrir nokkrum árum við Fiskveiðasjóð Íslands; svokallaðri styrktarlánadeild. Þessi stofnun, styrktarlánadeild Fiskveiðasjóðs Íslands, veitti þá svokölluð styrktarlán til kaupa á fiskiskipum til viðbótar 1. veðréttar lánum, sem fiskveiðasjóður veitti. Þessi deild er nú hætt starfsemi sinni, en atvinnubótasjóðurinn hefur tekið hana upp: Hann veitir út á síðari veðrétt allmikið af lánum, að vísu ekki háar upphæðir, til flestra fiskiskipa, sem landsmenn kaupa, hvar sem þeir eru á landinu, og til þessa fer mjög verulegur hluti af fé sjóðsins. Þetta er mjög svo eðlileg starfsemi og ekki athugaverð á neinn hátt eða aðfinnsluverð, heldur þvert á móti. En það á ekki að nota þessa stofnun eða lögin um hana sem átyllu til þess að koma í veg fyrir, að samþykkt sé sú löggjöf, sem þörf er á til þess að stuðla að jafnvægi í byggð landsins. Slíkan málflutning leyfi ég mér að átelja, alveg eins og ég leyfði mér að átelja hann í fyrra. Og það er upp slíkan málflutning nú í annað sinn. Við því er vitanlega ekkert að segja, þó að nefndir eða nefndarhlutar leggi til, að mál sé afgreitt með rökst. dagskrá. Það er mjög algengt í þingi, að það sé gert, og við því er ekkert að segja annað en að aðrir menn geta verið því ósammála. En dagskráin verður að vera rökstudd, ef hún á að heita rökstudd dagskrá. Hún verður að vera studd með réttum og sönnum rökum. Vera má, að hin raunverulega ástæða til þess, að hv. þm. telja sig ekki geta mælt með þessu frv., sé sú, að þeir telji ríkissjóði ekki fært að stofna til þeirra útgjalda á þessu ári eða næsta ári, sem af þessu mundu hljótast. Það út af fyrir sig er sjónarmið, sem hægt væri að hlusta á, þó að mér finnist það varla raunverulegt, eins og sakir standa. Fræðilega séð er það frambærilegt sjónarmið. En það er ekki það, sem þeir segja, hv: þm., heldur hafa þeir leyft sér að halda hinu fram. Nú má vera, að hv. þm. þyki, að hér sé nokkuð mikið mælt, og ég vil þá líka leyfa mér að styðja þessi ummæli mín með rökum. Og þess vegna ætla ég að leyfa mér að rifja upp fyrir hv. meiri hl. og fyrir hv. þm., þ. á m. þeim, sem e.t.v. - e.t.v. segi ég - hafa ekki kynnt sér þetta mál ýtarlega, - rifja upp þau nýmæli, sem í þessu frv. felast, í tilefni af því, að svona ummæli hafa verið viðhöfð. Ég vil þá í fyrsta lagi minna á 1. gr. frv. Í 1. gr. frv. felst skilgreining á því, hvað það sé, sem teljist samkv. þessu frv., ef að lögum verður, stuðla að jafnvægi í byggð landsins. Og sú skilgreining felst í því, að í gr. er sagt, að tilgangur l. sé að stuðla að jafnvægi í byggð landsins með rannsóknarstörfum, áætlunargerð og fjárhagslegum stuðningi til framkvæmda og eflingar atvinnulífi í þeim landshlutum, þar sem bein eða hlutfallsleg fólksfækkun hefur átt sér stað undanfarið eða er talin yfirvofandi. Það er ætlazt til þess, að þær aðgerðir, sem framkvæmdar verða samkv. þessum lögum, miði í þá átt að stuðla að því, að ekki fækki tiltölulega fólki í einstökum landshlutum, og jafnframt að stuðla að því, að þessir landshlutar haldi sinni eðlilegu fólksfjölgun, eftir því sem við verður komið að sjálfsögðu. Hér er sem sé um tvennt að ræða. Hv. frsm. meiri hl., þegar hann ræddi um þróun þá, sem orðið hefur undanfarna áratugi, ræddi hann í rann og veru eingöngu nm það, virtist mér, hvar fólki hefði beinlínis fækkað, hvar íbúatalan væri lægri nú en hún hefði áður verið. En það er ekki nóg að líta á þetta. Árleg fjölgun þjóðarinnar hefur nú síðustu tvo áratugina verið nálægt 2% á ári. Þetta er sem sé meðalfjölgunin í landinu, og sá landshluti, sem ekki hefur þessa meðalfjölgun, heldur ekki sinni eðlilegu fólksfjölgun miðað við landið í heild. Og það gefur auga leið, að jafnvel þó að í einhverju byggðarlagi hafi fjölgað um eina eða tvær manneskjur eða kannske 10-20 á 20-30 árum, þá skiptir það ekki svo miklu máli, ef samhliða hefur fjölgað stórlega í landinu, því að þá hefur hlutfallið breytzt milli þess landshluta, sem þar er um að ræða, og landsins í heild. Þessi landshluti er orðinn veikari en áður var miðað þjóðarheildina. Hv. þm. var að minnast á það í ræðu sinni, að þessi 20 ára þróun eða 22 ára þróun, sem skýrt er frá í grg. frv., ætti ekki við nú síðustu árin. Hann virtist með þessu vilja gefa í skyn, að í raun og veru væri búið að stöðva þessa þróun; sem hefði kannske verið í byrjun hins fimmta áratugar. En ef hv. þm. kynnti sér þetta mikla plagg, sem ég nefndi hér áðan, sem er grg. skipulagsmannanna í Stór-Reykjavík um fyrirhugaða byggð þar og skipulag í framtíðinni, þá mundi hann komast að raun um það; að þeir segja í áliti sínu, að þeir geri ráð fyrir, þó að þeir segi það kannske ekki beinlínis þannig, en tölurnar, sem þeir nefna, segja það, að 2/3 af fólksfjölguninni í landinu verði á þessu svæði. Og þó álíta þeir í raun og veru, að fjölgunin verði meiri, því að þeir segjast gera ráð fyrir nokkru meiri fjölgun í till. sínum um byggð og skipulag að öðru leyti, enda er það svo, að einnig nú síðustu árin heldur þessi þróun áfram, þó að hún sé e.t.v. ekki jafnhröð og hún var um tíma. Ég gerði það mér til fróðleiks, rétt eftir að ég hafði hlýtt á ræðu hv, þm., að ég bar saman manntalið frá hagstofunni frá 1. des. 1962 og bráðabirgðamanntalið, sem nú er nýkomið frá þessari sömu hagstofu um mannfjöldann 1. des. 1963, og þar kemur fram það, sem mig grunaði: í flestum sýslum landsins, þar sem kauptún og sum ærið stór eru þó innifalin, stendur mannfjöldinn í stað milli þessara ára, víða fækkar beinlínis tölulega, og á sumum stöðum er örlítil fjölgun, en fjarri því að vera hin eðlilega fólksfjölgun, fjarri því, að þessar sýslur með kauptúnum sínum haldi sinni eðlilegu fólksfjölgun, enda getur það auðvitað ekki farið saman, að mikill meiri hluti fólksfjölgunarinnar staðnæmist á því svæði, sem nú hefur þó ekki nema rúman helming þjóðarinnar, og að hinir einstöku landshlutar haldi sinni eðlilegu fólksfjölgun. - Þetta vildi ég minnast á í sambandi við ummæli, sem hv. frsm. lét falla um þetta atriði málsins. Ég er þá kominn að því - 

Ef hann getur lokið henni á 2-3 mínútum, þá er það velkomið, að öðru leyti verður að fresta.

Það get ég, því miður, ekki.

Þá er rétt, að við frestum ræðunni.

Já, það er sjálfsagt að verða við því. Umr. frestað, en frv. var ekki á dagskrá tekið framar.