Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hafði kvatt mér hljóðs hér á dögunum, er mál þetta var hér til umræðu, aðallega í þeim tilgangi, þar sem verið var að fresta málinu, að óska eftir, að því yrði hraðað. Það skiptir miklu máli fyrir mig og þau læknishéruð, er hér eiga hlut að máli, að þeim reglum sé breytt, er nú gilda um styrkveitingar, því að héruðunum er um megn að standa undir kostnaði við sjúkrahús eins og nú er. Ég hef veitt því athygli, að nú eru komnar hér fram 2–3 brtt. við frv. eins og það kom úr n. En með því að niðurstaða sú, sem n. komst að, var fengin eftir langvarandi umræður þar og samninga, tel ég sem 1. flm. málsins mig ekki geta mælt með því, að brtt. þessar verði samþykktar. Ég fjölyrði svo ekki meira um þetta og álít, að umræður um þetta mál þyrftu ekki að dragast lengi eftir þetta.



Herra forseti. Það er nú svo langt síðan þetta mál var hér síðast til umræðu, að ég er satt að segja búinn að gleyma, hvað ég vildi sagt hafa, er ég kvaddi mér hljóðs við þær umræður. En viðvíkjandi brtt. þeirra hv. 2. þm. S–M. og þm. Siglf., þá leggur n. til, að báðar verði felldar, og heldur sér við álit sitt. - Ég hef svo ekki meira að segja að svo stöddu, en vænti þess, að frv. verði samþ. eins og n. gekk frá því.



Ég vil aðeins geta þess, að enda þótt ég sé meðflm. þessa frv., þá tel ég, að það nái ekki neinni átt, að það eitt, að stór kauptún breyti um nafn og nefnist kaupstaðir, eigi að ráða um það, að viðkomandi læknishéruð búi við miklu verri kjör, en ella. Það er ekki nema nafnbreyting, og hún ein er látin ráða, hvort viðkomandi hérað kemst undir hærri styrk eða verður að sætta sig við lægri styrk. Þannig er t.d. í Skagafjarðarhéraði. Þar hefur engin breyting orðið önnur en sú, að Sauðárkrókur heitir nú kaupstaður. Íbúafjöldinn er hinn sami og meðan hann var kauptún eða hreppur, og ef hann héti enn hreppur, fengjust miklu betri kjör. Þetta ákvæði er í mesta máta óeðlilegt. Ég sagði við n., að hún ætti að breyta þessu, og ef það verður ekki gert, mun ég fylgja brtt. hv. 2. þm. S-M.



Herra forseti. Ég hef auðvitað í sjálfu sér ekkert á móti því, að Alþ. samþykki að styrkja sjúkrahúsbyggingar almennt að tveimur þriðju hlutum, síður en svo, ef það sér það fært. En heilbr.- og félmn. taldi sér ekki fært að mæla með svo háum styrk, ef kaupstaður væri í læknishéraðinu, því að þar, sem kaupstaður er, er meira fjölmenni, betri fjárhagsaðstaða og betri aðstaða til rekstrar sjúkrahúsa yfirleitt, og ég held, að það vegi fyllilega upp á móti því, sem styrkurinn er lægri. Á móti betri aðstöðu í slíkum héruðum kemur að vísu nokkru hærri stofnkostnaður við sjúkrahús en í öðrum héruðum, en í héruðum, sem hafa kaupstaði innan sinna vébanda, er líka miklu auðveldara með rekstur sjúkrahúsanna. Þetta vakti fyrir nefndinni. Út af fyrir sig sé ég ekkert á móti því, að ríkið greiði 2/3 af stofnkostnaði allra sjúkrahúsa og landið verði allt þar með sett í sama númerið. En með tilliti til fjárhags ríkisins er þó ekki hægt að horfa fram hjá því, að það getur verið varhugavert að samþ. slíkt, eins og nú standa sakir. Það er sótt mjög á með sjúkrahúsbyggingar, og það þarf að byggja sjúkrahús, en ríkið sér sér ekki fært að fullnægja kröfum um framlag til þeirra hluta samkvæmt núgildandi lögum, og hvað yrði þá, ef hækka ætti sjúkrahússtyrkinn almennt upp í 2/3 alls stofnkostnaðar? Nú bíða sjúkrahúsbyggingar upp á tugi milljóna, svo að ég sé ekki, að hægt sé að ganga lengra, en n. gerði, þó að óskandi væri, að það væri hægt.



Ég skil vel afstöðu n., að hún lítur svo á, að ekki sé fjármagn fyrir hendi né útlit á, að svo verði, til stórátaka í þessum málum, þannig að öll sjúkrahúsin séu tekin undir eitt. En þessi mælikvarði er óforsvaranlegur: Hvergi er þetta betur sett, en í Gullbringu- og Kjósarsýslu. Sauðárkrókur hefur mun lakari aðstæður, en Keflavík. En það verða sömu reglur að gilda fyrir þá staði, sem hafa svipaðar aðstæður. En þó að ég sé ekki alveg ánægður með brtt. hv. þm. S-M., þá mun ég greiða henni atkv. Það er meira réttlæti.



Herra forseti. Ég hef litlu við það að bæta, sem frsm. hefur sagt, en óánægjurödd hefur komið fram út af afgreiðslu málsins, en n. er nauðbeygð til að gera greinarmun á sveitarfélagi og bæjarfélagi. Við gátum því ekki mælt með brtt. 2. þm. S–M., því að það yrði gífurlegt, ef 2/3 kostnaðar við læknisbústaði og spítala féllu á ríkissjóð. Ég vil alvarlega benda hv. þd. á þessa hættu, hve mikill fjáraustur úr ríkissjóði það yrði, ef að þessari till. yrði gengið. Það er betra að fara hægar í sakirnar.



Mál þetta er flutt af landbn. fyrir tilmæli atvmrn., og eru breyt. þær, sem það gerir ráð fyrir frá gildandi ullarmati, skýrðar nokkuð í greinargerð, og liggja þær því ljóst fyrir þeim, sem lesa hana. Ég skal þó stikla aðeins á aðalbreytingunum með nokkrum orðum. Það er gert ráð fyrir samkvæmt þessu frv., að hafið verði eins konar gæðamat á íslenzkri ull, en hingað til hefur matið meira verið hreinleikamat, og ullin hefur verið þvegin, áður en hún hefur verið flokkuð. Nú á að taka upp mat á þessari vöru, áður en hún er þvegin, meta eftir gæðum og þvo hvern flokk út af fyrir sig, í stað þess að fram til þessa hefur orðið að þvo alla ullina saman, vegna þess að örðugt hefur verið að koma því við að þvo ullina í mörgum flokkum á heimilunum, og matið hefur því ekki orðið eins nákvæmt og ella. Til skamms tíma hefur ekki verið um annað að ræða, en þvo ullina heima. En nú eru aðstæðurnar að breytast, bæði vantar mannafla til að þvo ullina á hverju heimili, og í öðru lagi koma ullarþvottastöðvar nú til greina. Ullarþvottastöðin á Akureyri mun t. d. verða tilbúin næsta vor, og má gera ráð fyrir, að áður en langt um líður sæki í það horf, að öll ull verði vélþvegin á nokkrum stöðum í landinu, og er þá auðvelt að koma við gæðamati. Þá er hægt að fella niður yfirullarmatsmenn, en mikið starf verður lagt á herðar formanni ullarmatsnefndar. Laun hans hækka því nokkuð, en heildarsparnað í launum hefur þetta frv. í för með sér, þar eð yfirullarmatsmenn falla úr sögunni. Þetta eru nú aðalbreyt. frá gildandi ullarmati, sem felast í þessu frv., og hefur verið lögð áherzla á þær af hálfu þeirra, sem hafa haft með eftirlit og framkvæmd þessara mála að gera. En þar sem málið er flutt af landbn., óska ég ekki eftir, að því verði sérstaklega vísað til nefndar, en ég beini því til landbn., að hún athugi málið enn á milli umræðna, á sama hátt og hún hefði gert, ef því hefði verið vísað til hennar formlega.