Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Það er að vísu óvenjulegt að greidd séu atkv. á þennan hátt um það hvort mál megi koma fyrir með afbrigðum. En ég tel það ekki óeðlilegt, þó að beðið hafi verið sérstaklega um þetta af þeim hv. þm. sem stakk upp á því að þessi atkvgr. yrði viðhöfð, vegna þess að hann hafði beðið hæstv. forseta alveg sérstaklega um að þetta mál yrði ekki tekið fyrir núna, og það er óvenjulegt, satt að segja, að forseti verði ekki við slíkum hógværum beiðnum. Ég skal ekki ræða þetta frekar efnislega, en af því, sem ég hef sagt, er ljóst að ég segi nei.



Forseti. Ég vil ekki á neinn hátt leggja stein í götu þess að þetta mál fái fullnaðarafgreiðslu á þessu þingi. Ég tel að það sé fyllilega tryggt þó að 3. umr. um málið sé ekki knúin fram nú á þessum fundi. Það er af þeim ástæðum sem ég segi nei við því að veita afbrigði til að knýja málið fram á þessum fundi sem ég sé enga ástæðu til að verði og reynt að koma í veg fyrir að ákveðnir menn, sem vilja taka þátt í afgreiðslu málsins, geti fengið að taka þátt í afgreiðslu þess, og þar skiptir aðeins um einn eða tvo daga.



Út af orðum hv. þm. vil ég taka fram, að þegar ég sagði að ég hefði ákveðið að þetta mál yrði tekið til umr. nú á þessum fundi sagði ég ekkert um að ég væri ákveðin í því að málið yrði afgr. á þessum fundi. Og ég skal fúslega verða við því að atkvgr. um málið fari fram í upphafi næsta fundar d., og hygg ég að menn hljóti að geta sæst á þá málsmeðferð og sjái að þeir hv. þdm., sem vantar á fundinn, eru áreiðanlega úr báðum liðum, bæði úr liði fylgismanna frv. og andstæðinga þess. Get ég ómögulega séð að þessi niðurstaða mín sé ósanngjörn. Það er þá ákveðið að atkvgr. fer fram á næsta fundi.

Ólafur G. Einarsson Hæstv. forseti. Það er ekki ætlun mín að fara að tefja hér neitt að ráði afgreiðslu þessa máls, frv. til l. um almenningsbókasöfn. Ég var heldur seinn að kveðja mér hljóðs við 2. umr. málsins í gær, en mér þykir nauðsynlegt að koma hér að leiðréttingu vegna orða hv. þm. Magnúsar T. Ólafssonar í gærkvöld eða öllu heldur vegna túlkunar hans á bréfi stjórnar Sambands Ísl. sveitarfélaga sem sent var í febr. s.l. Túlkun hv. þm. á þessu bréfi var sú, að hún sýndi óánægju Sambands ísl. sveitarfélaga og að mér skildist sveitarstjórnarmanna yfirleitt með þá ákvörðun að yfirfæra þetta verkefni algjörlega til sveitarfélaganna. Í bréfinu eða í stjórn Sambands ísl. sveitarfélaga er ályktað að stjórnin telji að endurskoða þurfi þetta frv. frá grunni. Sú ósk var ekki sett fram vegna óánægju með verkefnayfirfærsluna, heldur vegna þess að það hlaut að vera eðlileg ályktun vegna einmitt breytinga á verkaskiptingunni. Það var nauðsynlegt að endurskoða frv. eins og það var lagt fram snemma á þinginu. Það var nauðsynlegt að endurskoða það frá grunni vegna þeirrar stefnubreytingar sem orðið hafði. Endurskoðunin var nauðsynleg vegna ýmissa ákvæða í frv. eins og það var, og hún var líka nauðsynleg vegna brtt. sem hæstv. menntmrh. hafði lagt fram. Stjórn Sambands ísl. sveitarfélaga var óánægð með brtt. hæstv. menntmrh. eins og þær voru og eru á þskj. 197. Sambandsstjórnin gat ekki sætt sig við það að ríkisvaldið væri að segja sveitarfélögunum fyrir um það hversu miklum fjárhæðum skyldi varið til þessara verkefnanna eða hinna. Ég vil gjarnan vita hvort það er skoðun minni hl. menntmn. að ríkisvaldið eigi að segja sveitarfélögunum til hversu miklar fjárhæðir þau eigi að leggja í hin og þessi verkefni. Eiga sveitarfélögin t.d. að una því að ríkisvaldið segi þeim hversu miklu fjármagni þau skuli verja þetta eða hitt árið t.d. til gatnagerðar, til vatnsveituframkvæmda eða einhverra annarra verkefna sem eru alfarið á þeirra snærum. Þetta er nákvæmlega sama sem hér er að gerast. Það er búið að yfirfæra þetta verkefni, rekstur almenningsbókasafna, til sveitarfélaganna, og þess vegna hafa þau ekki viljað una því að ríkisvaldið sé að segja þeim hversu miklar fjárhæðir skuli lagðar í þetta tiltekna verkefni ár hvert. Þetta var ástæðan fyrir ályktun sambandstjórnarinnar, ályktun þess efnis að nauðsynlegt væri að endurskoða þetta frv. frá grunni. Ályktunin átti ekkert skylt við óánægju sem kann að vera hjá einstökum sveitarstjórnarmönnum vegna yfirfærslu þessa verkefnis til sveitarfélaganna. Ágreiningurinn á milli meiri hl. Alþ. og minni hl. menntmn., mér sýnist að hann sé einfaldlega einmitt um verkefnayfirfærsluna. Minni hl. menntmn. vill að horfið sé til fyrri skipunar á þessum málum, en það vill meiri hl. Alþ. ekki. Það er þegar búið að ákveða það með lagasetningu nú fyrir jólin á þessu þingi. Ég tel þetta verkefni eiga að vera í höndum sveitarfélaganna, en minni hl. menntmn, telur að svo eigi ekki að vera. Um þetta er ágreiningurinn. Minni hl. n. vill sem sagt hverfa aftur til fyrri hátta, en það vill meiri hl. Alþ. ekki. Ég þarf ekki að hafa um þetta fleiri orð. Ég vildi aðeins mótmæla þessari túlkun hv. þm. Magnúsar T. Ólafssonar á bréfi sambandsstjórnarinnar frá í vetur.

Magnús T. Ólafsson; Herra forseti. Annað hvort hef ég hagað orðum mínum eitthvað óskýrt á fundinum í gærkvöld eða þau hafa ekki borist rétt til eyrna hv. 5. þm. Reykn., því ég tók ekki bréf stjórnar Sambands ísl. sveitarfélaga því til sönnunar að andstaða væri af hálfu sambandsins og það væri að lýsa þar óánægju sinni með yfirfærslu fjármögnunar almenningsbókasafna frá ríki að hluta til sveitarfélaganna einvörðungu. Ég var aðeins að vitna í þetta bréf til að sýna fram á hve þessi yfirfærsla hefði verið slælega undirbúin, hvað hún hefði verið fljótráðin og hvað henni hefðu fylgt mikil vandkvæði a.m.k. hvað þetta verkefni snertir, því að brtt. hæstv. menntmrh. við frv., sem hann bar fram fyrr á þinginu, var einmitt til komin vegna þessarar verkefnaskiptingar. Þegar bæði þessi brtt. og hið upphaflega frv. liggja fyrir, þá lætur stjórn sambands ísl. sveitarfélaga til sín heyra og hvetur til þess, vegna þess hvernig málið sé komið, að málið í heild sé tekið til endurskoðunar, Það fer ekki á milli mála að þetta atriði hefur orðið mjög erfitt viðfangs og krafist mikillar vinnu bæði af menntmn.-mönnum og einnig hafa þar komið við sögu menn úr hópi sveitarstjórnarmanna. Ég mótmæli því að ég hafi rangtúlkað þetta bréf, og ég held fast við það að efni þess styrki okkar mál sem teljum og töldum að þessi tilfærsla hafi verið svo slælega undirbúin að hún hafi haft í för með sér vandkvæði og erfiðleika sem ég tel að alls ekki sé bitið úr nálinni með með þeim brtt., sem meiri hl. menntmn. bar nú fram. Þess vegna hefði verið heppilegast allra hluta vegna að hverfa aftur að upphaflegri gerð frv., eins og við í minni hl. lögðum til.



Herra forseti. Hv. 5. þm. Reykn. spurði úr þessum ræðustól hvort það væri skoðun minni hl. að ríkið ætti að segja sveitarfélögum fyrir verkum um hvert ætti að verja ákveðnum upphæðum til ákveðinna verkefna og þá hve háum. Ég skildi hann þannig og ég vænti þess að það sé rétt eftir haft. Mér þótti þessi spurning í meira lagi undarleg, vegna þess að þskj. bera það með sér að þetta er skoðun meiri hl. Það er einmitt þetta sem felst í frv. meiri hl., að lágmarksframlög sveitarfélaga skuli ákveðin á Alþ., og ég tók svo eftir að hv. þm. Ólafur G. Einarsson hefði greitt þessu atkv. í gær. Till. minni hl., sem felldar voru í gær, fjölluðu hins vegar um það að bæði ríki og sveitarfélög skyldu leggja fé til þessara mála, og það kom fram á fundi menntmn, með framkvæmdastjóra Sambands ísl. sveitarfélaga að það teldi hann eðlilegan hátt. Hann viðurkenndi líka á þessum fundi að sú verkefnabreyting sem gerð hefði verið í des., hefði verið gerð, - og nú skal ég vitna orðrétt í það sem ég skrifaði eftir honum, með leyfi hæstv. forseta: „í frekar miklu hasti og sveitarstjórnarmenn væru ekki allir ánægðir með þessi mál“. Þetta vita allir hv. þm., og það þýðir ekki fyrir hv. 5. þm. Reykn. að koma hvað eftir annað í þennan ræðustól, hvenær sem afleiðingar þessarar lagabreytingar ber á góma, og láta sem þetta allt hafi verið ger t í sátt og samlyndi. Það er viðurkennt af stjórn Sambands ísl. sveitarfélaga að það var óánægja með þessi mál. Þeir töldu sig fyrst og fremst ekki hafa fengið nægilegt fjármagn til þess að sinna þeim verkefnum sem ríkið lagði þeim á herðar. Og hv. þm. Ólafur G. Einarsson veit það áreiðanlegu betur en ég að það áttu sér stað miklar umr. um þetta mál og það var mikill ágreiningur og sveitarfélögin höfnuðu vissum verkefnum sem ríkið ætlaði að færa þeim, eins og t.d. að taka á sig stofnkostnað dagvistunarheimila. Ég er hér með í höndum tímaritið Sveitarstjórnarmál, nr. 6 frá árinu 1975, og þar skrifar Páll Líndal grein sem heitir „Orð og gerðir“. Til þess að skýra mál mitt og skýra þessi mál örlítið betur fyrir hv. 5. þm. Reykn., þá er mér ljúft að lesa þessa grein Páls Lindals í heild. Hún hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta, og hún byrjar, með leyfi hæstv. forseta, með tilvitnun í stefnuskrá ríkisstj.: „Leggur áherslu á að sjálfstæði sveitarfélaga verði eflt og þeim fengin í hendur aukin verkefni og auknir tekjustofnar til að standa undir þeim. Sköpuð verði skýr skipting verkefna og tekjustofna milli ríkis og sveitarfélaga. Stuðlað verði að valddreifingu o.s.frv. Haft verði í þessum efnum náið samstarf við sveitarfélögin og samtök þeirra. Hvað oft skyldi maður búinn að sjá og heyra ályktanir og yfirlýsingar í þessa átt. Það skorti heldur ekkert á slíkt þegar núv. ríkisstj. tók við völdum. En hvernig hefur svo tekist að sinna þessum fögru fyrirheitum. Vitur maður sagði fyrir ekki mjög löngu: „Í upphafi var það orðið, en nú er það frasinn“. Þetta virðist eins og sniðið eftir því sem gerst hefur. Þegar ríkisstj. tók að sinna málefnum sveitarfélaganna var það með þeim hætti að þjarmað var að þeim fjárhagslega. Það hefur komið í ljós að hin fögru fyrirheit voru bara frasar í hefðbundnum stíl. Í nóvembermánuði var efnt til mikillar umr. um þá yfirfærslu verkefna og tekna sem gert var ráð fyrir í grg. fjárlagafrv. Af hálfu sveitarfélaganna var þessum hugmyndum tekið af fullum skilningi þótt hins vegar mætti deila um fjárhæðir einstakra líða. En hvað gerist svo? Gengið er meira og minna fram hjá ábendingum stjórnar sambandsins. Og verkið er svo kórónað með því að ríkið ryðst inn á aðaltekjustofn sveitarfélaganna. Flestir, sem hafa kynnt sér málin, munu nú sammála um að óeðlilegt sé að sveitarfélög séu skattlögð til að standa undir sjúkratryggingum sem þau hafa engin tök á eða stjórnaraðild að. Hefur verið margítrekað, að það sé helsta nauðsynjamálið til að greiða úr samskiptaflækjunni að ríkið taki að öllu leyti á sig kostnað við þær. Er það í huga margra miklu meira hagsmunamál en að fá aukna hlutdeild í söluskatti. Það vita líka allir að sá kostnaður, sem ríkið hefur einhliða kallað yfir sveitarfélögin á þessu sviði, er að sliga mörg þeirra. Í viðræðunum, sem áður getur, og á fulltrúaráðsfundinum í nóv. var lögð megináhersla á þetta. Í stað þess að taka þessa frómu ósk til greina, sem hefði sjálfsagt talist ofrausn, er á einni nóttu dembt á sveitarfélögin að innheimta sem álag á útsvör framlag til sjúkratrygginga. Svo mikið kapp er lagt á að koma þessu yfir á sveitarfélögin að jafnvel mótmæli ráðh. sveitarstjórnarmála eru að engu höfð og þessar byrðar lenda í lokin fyrst og fremst á almenningi. Það eru nefnilega ýmsir aðilar í þjóðfélaginu sem borga ekki útsvör. Sjá allir að í raun gerir þessi ráðstöfun sveitarfélögunum mun erfiðara fyrir um nauðsynlega tekjuöflun. Þá eru lögin um yfirfærslu verkefna túlkuð af ríkisvaldinu á þann veg að ríkið geti komist undan því að meira eða minna leyti að greiða sveitarfélögunum áfallnar skuldbindingar miða.ð við áramót. Fræðsluskrifstofur landshlutanna eru algjörlega skildar eftir á flæðiskeri. Allt tal um sjálfstæði sveitarfélaga og landshluta er innantómt hjal meðan svona er á málum haldið, ef ekki annað verra. Sveitarfélög, sem eru að sligast fjárhagslega, hafa í raun litla möguleika til að ráða sjálf málefnum sínum, svo tekin séu orð úr stjórnarskránni. En það er víst engin von til þess að þeir, sem að þessu standa, hætti við frasana um sjálfstæði sveitarfélaga, aukin verkefni og sjálfstæða tekjustofna, valddreifingu og annað í þeim stíl. Þess er hins vegar varla að vænta að mikið verði lagt upp úr slíku eftirleiðis“. Hér lýkur grein Páls Líndals og mér virðist hann ætla að reynast sannspár. Það virðist engin von til þess að þeir, sem að þessu stóðu, ætli að hætta við frasana um sjálfstæði sveitarfélaganna. Ræða hv. 5. þm. Reykn. bendir eindregið til þess, og ef marka má orð Páls Líndals, þá verður ekki mikið gert með orð hv. 6. þm. Reykn. í þessu efni framar. Hann ræddi hér í gær um að almenningsbókasöfnin hefðu mjög víða eflst þrátt fyrir ríkisframlag, en ekki vegna ríkisframlags. Mér finnst ég hafi heyrt þetta áður hjá þessum hv. þm. Það er eins og hann sé að gefa í skyn að ríkisframlag sé til óþurftar. Það, sem hann á við, að ég hygg, er að ríkisframlagið hafi verið svo lítið að það hafi ekki munað um það og sveitarfélögin sum hafi sinnt þessum málum af eigin rammleik þrátt fyrir lítið ríkisframlag. Um þetta deilir enginn. Þetta vita allir. En þegar hv. 5. þm. Reykn. talar svona, þá vill hann gjarnan gleyma því að tilgangurinn með því frv., sem hér var lagt fram í haust, var að stórauka framlag ríkisins. Það áttu að koma 80 millj. kr. til almenningsbókasafna í heild ef frv. hefði orðið að lögum í sinni upprunalegu mynd. Þá hefði Reykjavík fengið í sinn hlut tæpar 30 millj. Ef ég man rétt var ríkisframlag til Borgarbókasafnsins í Reykjavík á síðasta ári um 3 millj. Ég hef þó fyrirvara um þessa tölu af því að ég hef ekki blaðið hjá mér, en þetta er ekki fjarri lagi. Ætlar nú hv. 5. þm. Reykn. að halda því fram að Borgarbókasafnið hefði ekki munað um tæpar 30 millj. kr.? Þar vinnur stórhuga fólk, það er gott safn og það er að vinna gott verk. Ég er þeirrar skoðunar að þetta fólk hefði fyllilega átt skilið að fá þetta ríkisframlag til þess að geta gert draum sinn um betra bókasafn að veruleika. Það er nú svo, þegar við erum að tala um bókasöfn, þá finnst mér eins og sumir hv. þm., sem taka til máls um bókasöfnin, séu að tala eingöngu um húsnæði sem eigi að vera geymslustaður fyrir bækur og þar eigi að vera eitt afgreiðsluborð þar sem hægt sé að afhenda bók til útlána eða taka við henni aftur þegar henni er skilað. Þetta er ákaflega gamaldags hugmynd um bókasöfn, og bókasafnsfræðingar og margir sveitarstjórnarmenn, sem láta sig þessi mál varða, hafa allt aðrar hugmyndir um það hvernig bókasöfn eigi að vera. Nýjar hugmyndir um bókasöfn eru á þann veg að það væri raunar meira réttnefni að kalla söfnin menningarstöðvar. Þeir, sem hafa haft aðstöðu til þess að kynna sér fullkomin bókasöfn í erlendum stórborgum, skilja muninn á þessu tvennu, þessum gömlu hefðbundnu bókasöfnum og þessum menningarstöðvum þar sem ern stórir salir, þar sem frammi liggja ekki eingöngu bækur, heldur blöð og tímarit, og af því að við höfum nógan tíma í þessari hv. þd., þá get ég gjarnan lýst einu slíku bókasafni í stórborg í Kanada sem ég kom í en ég hef reynt að gera mér far um að skoða ný almenningsbókasöfn og skólabókasöfn þegar ég hef haft tækifæri til að komast til annarra landa. Þetta bókasafn í þessari borg í Kanada var þannig að það var gríðarlega stór salur, bækur upp eftir öllum veggjum, blöð og tímarit lágu frammi. Þetta var bókasafn hverfisins og fólk gekk þar inn ekki eingöngu til þess að fá sér lánaðar bækur, heldur til þess að hittast, spjalla saman um lesefnið, um það sem efst var á baugi, og það hvarflaði að mér þegar ég sá þetta, - ég sá heilu fjölskyldurnar þarna saman, kunningja og vini grúfa sig yfir lestrarefni, - að þetta mundi vera eitthvað í líkingu við það sem maður hefur heyrt lýst baðstofulífi á Íslandi þegar heimilisfólk kom saman, las upphátt hvert fyrir annað og ræddi síðan efni þess sem lesið hafði verið. Þar að auki voru vitaskuld herbergi þar sem þeir, sem þess þurftu, gátu notið næðis til náms eða lestrar. Þarna var hægt að fá lánaðar hljómplötur til þess að hlusta á eða fá lánaðar heim, og þarna voru svokölluð nýsigögn þar sem hægt var að fræðast á annan hátt en með lestri af bókum. Hv. þm. Ólafur Einarsson þarf ekki að halda það að slíkar menningarstöðvar rísi hér á Íslandi, hvorki í Reykjavík né annars staðar, með því framlagi sem hv. meiri hl. á Alþ. ætlar sér að samþ. nú. Það er algjört óraunsæi. En ég get sagt honum það, að í rauninni hefði ég að uppfylltum vissum skilyrðum ekkert á móti því að sveitarfélögin ein hefðu á hendi rekstur almenningsbókasafna ef þau réðu yfir því fjármagni að þau gætu reist slíkar menningarstöðvar. Bókafulltrúi ríkisins fullyrðir að bókasafnsmálin séu í svo mikilli lægð að það hefði líklega tekið ein 10 ár með því framlagi, sem hið upphaflega frv. gerði ráð fyrir, að koma þessum bókasöfnum í sæmilegt horf. Að 10 árum liðnum hefði hugsanlega verið hægt að tala um það að sveitarfélögin tækju ein á sig þetta verkefni ef þeim væru fengnir tekjustofnar á móti. En það hefur ekki verið gert, og það er mergurinn málsins. Og meðan það er ekki gert, þá hljótum við, sem skipum minni hl. n., að leggja áherslu á að ríkið leggi sveitarfélögunum til það fjármagn sem nægilegt þætti til þess að kippa bókasafnsmálum upp úr ládeyðunni. Ég get bætt því við, að ég tel hag Borgarbókasafnsins í Reykjavík, jafnvel þó við gerðum ekki þá kröfu til þess að það sé menningarstöð á borð við það sem ég var að lýsa áðan, engan veginn borgið. Það er í þröngu húsnæði, mjög þröngu húsnæði. Það þyrfti að halda uppi betri þjónustu en það nú gerir og hefur það þó gert vel í þeim efnum. En fyrst og fremst er það húsnæðið, og fyrst og síðast eru það bókakaupin. Það þýðir ekki að reisa hús ef bókasöfnin hafa ekki fjármagn til þess að kaupa bækur. Þetta er ágreiningsefnið varðandi bókasafnsmálin og er afleiðing af því hvernig meiri hl. Alþ. stóð að frv. um verkefnaskiptingu ríkis og sveitarfélaga í des. s.l. í sambandi við eða í samhengi við afgreiðslu fjárlaga. Þetta veit hv. 5. þm. Reykn. afar vel. Herra forseti. Ég gæti haldið lengi áfram að spjalla hér um bókasöfn. En af því ég veit að hv. meiri hl. þessarar d. er mjög umhugað um að lögfesta hér stafsetningaratriði og auka enn á ringulreiðina í þjóðfélaginu, eins og það væri ekki alveg nóg ringulreið í efnahagsmálum, heldur þyrfti líka að bæta á hana í stafsetningarmálum, þá læt ég máli mínu lokið.



Herra forseti. Það virtist koma hv. þm. Svövu Jakobsdóttir eitthvað á óvart að ég hafði spurt minni hl. hv. menntmn. hvort það væri í skoðun þeirra hv. þm. að ríkið ætti að segja sveitarfélögunum fyrir verkum, hve miklum fjárhæðum ætti að verja til einstakra verkefna, og nefndi þar dæmi. Þetta virtist koma á óvart vegna þess að ég hefði greitt atkv. í gær með brtt. meiri hl. menntmn. Ég hélt ég hefði gert grein fyrir afstöðu minni í umr. í gær, en til þess að þetta sé ljóst skal ég ítreka það að ég lýsti óánægju minni með þessa forsjá ríkisins. Ég lýsti óánægju minni með það að ríkið væri að segja sveitarfélögunum fyrir verkum, eins og gert er í 8. gr. þessa frv., um lágmarksframlög sveitarfélaganna til þessa verkefnis. En ég gerði grein fyrir því að ég gæti út af fyrir sig fallist á þetta vegna þess að komið væri inn heimildarákvæði um að það mætti víkja frá þessari reglu að fullnægðum vissum skilyrðum. Þetta vona ég að sé þá alveg ljóst. Ég held ég megi fullyrða að fyrir tilstilli hv. þm. Svövu Jakobsdóttur hefur áður komið inn í Alþingístíðindi a.m.k. hluti úr þessari grein Páls Lindals, en það er vafalaust gagnlegt að fá hana í heild inn í þingtíðindi. Ég ætla hins vegar að hlífa Páli Líndal við því að fara að ræða þessa grein hans hér á Alþ. Við höfum annan vettvang til þess að tala saman. Þess vegna læt ég útrætt um það. Ég get hins vegar sagt það hér að innheimta 1% gjaldsins á útsvarsstofn, sem er að hluta til efni þessarar greinar Páls Líndals, var ekki að mínu skapi fremur en annarra sveitarstjórnarstjórnarmanna. Og ég get upplýst það hér, af því að það var ekki nafnakall um það frv., að ég greiddi ekki atkv. með því. En þetta mál er ekki hér til umr. og ég læt þess vegna útrætt um það. Við erum að tala hér öðrum þræði um sjálfstæði sveitarfélaganna, nokkuð sem ég held að þm. allra stjórnmálaflokka vilji gjarnan styðja, þannig tala þeir. Það er mín skoðun að aukið sjálfstæði sveitarfélaganna náist ekki með því að gera þau háð framlögum frá ríkinu á þessu og hinu sviðinu, og ég held að það sé einmitt þarna sem okkur greinir á, og mér sýnist það raunar vera alveg ljóst. Þarna er ágreiningurinn. Ég hef ekki áhuga á auknum framlögum ríkisins til verkefna sem ég tel að eigi að vera í höndum sveitarfélaga. Þetta er eitt af þeim verkefnum, og um það hafa sveitarstjórnarmenn náð samkomulagi á sínum þingum, á sínum vettvangi. Ég vil að sveitarstjórnir hverfi frá sífelldu betli til Alþ. og til ríkisins um ríkisframlög til þessara og hinna málaflokka. Þau eiga hins vegar að fá tekjustofna í samræmi við verkefni sín, og þau eiga að fá að ráða niðurröðun verkefnanna, en ekki að láta segja sér þar fyrir verkum. Mér sýnist líka að hv. þm. Svava Jakobsdóttir treysti ekki sveitarfélögunum fyrir þessu verkefni sem við erum að ræða hér, vill sem sagt leiðsögn ríkisins í þessu sem mörgu öðru. Það vil ég hins vegar ekki. Og ég vil aðeins ítreka það, að ég treysti fullkomlega hverju byggðarlagi til þess að verja því fjármagni sem þarf til bókasafna, til þess að koma upp myndarlegum bókasöfnum, og ákvæði þessa frv. um lágmarksframlög sveitarfélaga skipta þess vegna hér ekki nokkru máli. Þar sem er áhugi fyrir að koma upp slíkum menningarstofnunum sem bókasöfn eru, þar munu sveitarstjórnir verja því fjármagni sem þarf til þess að koma því ætlunarverki í framkvæmd.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. En ég held að það sé rétt að afstaða mín til þess atriðis, sem hefur orðið nokkurt deilumál í sambandi við afgreiðslu þessa frv., komi hér fram. Á undanförnum árum hefur það verið bundið í lögum að í skólamálum og í bókasafnsmálum skuli hið opinbera leysa af hendi tiltekna þjónustu. Ég álít að slík kvöð eigi að haldast, hvort sem svo framkvæmdin er kostuð af sveitarfélögum eða ríki. Það er aftur spurning og má deila um það að minni hyggju hvort þessi kvöð eigi að vera bundin við ákveðna þjónustu, eins og gildir um framkvæmd skólamála á Íslandi, eða hvort hún á að vera bundin við ákveðin framlög í krónum, eins og hefur verið um bókasöfn. Það er engin breyting frá því sem það hefur verið. Það hefur verið þannig samkv. lögum þar um, að hið opinbera hefur lagt fram vissar fjárhæðir. Það var verulegt framlag á sinum tíma þó það hafi síðar rýrnað. Ég er sem sagt andvígur því að hverfa frá slíkri kvöð varðandi bókasöfnin, alveg eins og engum mundi detta í hug, hver svo sem greiða skyldi kostnað við fræðslumálin, að hverfa frá því að hafa fræðsluskyldu í landinu og skyldu til að reka skóla. En hitt er svo annað mál, og það er það sem er vitnað í af hálfu sveitarstjórnarmanna, það eru auðvitað fjölmörg mál sem sveitarfélögin annast, ýmist ein eða í félagi við hið opinbera, sem ekki hvílir á slík kvöð þó það séu þjónustuframkvæmdir. Þau eru mörg. Það er gatnagerð, það eru hafnarmannvirki o.fl., o.fl. Mér finnst mikill eðlismunur t.d. á þessum málaflokkum sem ég nefndi, annars vegar og svo hins vegar fræðslu- og skólamálunum og þeirri þjónustu sem almenningsbókasöfnum er ætlað að veita. Mér fannst rétt að þetta kæmi hérna fram, og ég vona að það þurfi ekki að vekja neinar frekari umr. um þetta mál í heild. Ég hefði helst kosið það að sjálfsögðu að lágmarksframlögin væru ekki takmörkuð og það væri ekki heimild til þess að takmarka þau. Það er álít meiri hl. menntmn. að taka slíka heimild inn í lögin, og ég verð að sætta mig við það ef það verður ofan á hér á þinginu, sem reyndar er þegar orðið við 2. umr. þessa máls hér í d. En þrátt fyrir þetta er ég ekki í nokkrum vafa um að þetta frv., ef að lögum verður, og svo ákvæðin um skólabókasöfn í grunnskólalögunum og samstarf um þetta tvennt á mörgum hinna fámennari staða, þetta hvort tveggja verður til þess að lyfta undir starfsemi bókasafnanna í landinu. Ég er ekki í nokkrum vafa um það.

Frsm. minni hl. (Magnús T. Ólafsson) Hæstv. forseti. Mikið virðist á liggja að koma þessu máli út úr hv. d., og verður ekki annað séð en að þar sé beitt forsetavaldi til hins ítrasta og jafnvel fram yfir þau mörk sem hæfileg og sæmileg hafa verið talin í þessari deild. Margt má nú hugsa um það hvað að baki býr, en ég fæ ekki dregið aðra ályktun af þeim atkvgr., sem fram hafa faríð hingað til í d. um málið, en að tveir þingfl. hafi í rauninni gert það að flokksmáli. Sá hraði, sem hér er ætlunin að viðhafa, hefur þótt viðunandi í þinglok þegar um stjórnarfrv. hefur verið að ræða sem hæstv. ríkisstj, og meiri hl. hennar hefur ákveðið að skuli ná fram að ganga. Því er ekki til að dreifa í þessu tilviki, a.m.k. svo vitað sé, og reyndar benda þær staðreyndir, sem fyrir liggja, í þveröfuga átt. Hér er um að ræða þingmannafrv., og það hefur komið í ljós bæði í umr. og við atkvgr. að sá hæstv, ráðh., sem fer með þann málaflokk sem málið varðar, hæstv. menntmrh., er málinu mótfallinn og vill hafa allt annan hátt á skipan þeirra mála en barna er fram sett. Engu að síður er málið knúið áfram eins og um væri að ræða stjórnarfrv. sem líf eða dauði ríkisstj, ylti á. Einhvers staðar er þarna þverstæðu að finna úr því að mál, sem sá ráðh., sem um það fjallar og það er skyldast, er andstæður, er samt jafnvel látið hafa forgang umfram afdráttarlaus stjórnarfrv. Máske er skýringar að leita í því fyrirbæri að tveir þingflokkar virðast hafa gert málið að flokksmáli, Sjálfstfl. og Alþfl. Vegna blaðaviðtala við 1. flm., hv. 9. þm. Reykv., fyrir nokkrum dögum hlýtur mönnum að koma til hugar hvort hér sé kannske að spretta fram vísir að hinni nýju nýsköpunarstjórn sem hann kveðst stefna eindregið að. Slíkt er auðvitað hulið í hugum manna enn þá, þangað til einhver merkileg viðtöl birtast kannske í síðdegisblöðunum, sem getur auðvitað orðið hvenær sem er. Það er ómögulegt að spá fyrir fram um hvað þau fá upp úr mönnum ef gripið er hæfilegt tækifæri til að hafa við þá viðtöl. En þarna er nú, þó svo væri, ekki kominn sá þríhyrningur sem þarf til að ekta nýsköpunarstjórn sé komin á laggirnar, tvíhyrningur er fjarstaða í sjálfu sér. Þarna er þá í hæsta lagi einhver grunnlína, en frá henni einni er ómögulegt að reikna nokkurn flöt, eins og þeir muna sem fengist hafa við flatarmálsfræði á skólaferli sínum. En ég vil ítreka það að mér kemur kynlega fyrir sjónir sá mikli ákafi sem lagður er á afgreiðslu þessa máls. Það var tekið til 2. umr., að ég held, á milli kl. 10 og 11 á kvöldfundi í gærkvöld, og nú er yfir lýst að ætlunin sé að ljúka um það umr, a.m.k., þótt máske verði atkvgr, við 3. umr. frestað til næsta fundar, 18 stundum síðar. Það er máske hugmynd þeirra, sem hér ráða ferðinni, að best sé að koma þessu máli sem skjótast á þann áfangastað sem þeir óska vegna þess að einhverjar vomur kunni að koma á einhverja sem dregist hafa á að veita því fylgi ef þeir gera sér ljóst hver áhrif það muni hafa og hverjar afleiðingar verða. Því var lýst nokkuð í umr. hér í gærkvöld að óhjákvæmileg afleiðing þess háttar, sem ætlunin er að taka upp með flutningi þessa frv., er sú að einstök stafsetningaratriði geta orðið og hljóta að verða átakaefni og afgreiðsluefni á Alþ. héðan í frá. Nú hefur sú stafsetning, sem ætlunin er að nema úr gildi með flutningi þessa frv., að nokkru leyti gilt í þrjá vetur og að sumu leyti í tvo. því hefur verið haldið hér fram í umr. að þær breyt., sem urðu undanfari hennar, hafi valdið glundroða í skólastarfi. En ég vil fullyrða að það er ekki rétt. Þvert á móti er það reynsla þeirra kennara sem ég veit um að framkvæmd þessarar breyt. í skólunum hafi verið auðveldari í meðförum heldur en þeir gerðu sér í hugarlund í upphafi. Því er það, eins og ég hef vikið að áður. að ekki er frá skólamönnum, ekki frá móðurmálskennurum kominn sá málatilbúnaður sem hér er á ferðinni. Þvert á móti urðu þeir manna fyrstir til að mótmæla því þegar tillöguflutningur kom fram á Alþ. um að breyta þeirri stafsetningu sem ákveðin var 1973 og 1974, að á það ráð yrði brugðið. Upphaf þeirrar lotu, sem nú er hér til afgreiðslu á Alþ. í frv.-formi, var í rauninni undirskriftaskjal sem oft hefur verið vitnað í hér í umr. og 100 manns úr ýmsum starfsgreinum, en ég held upp til hópa af menntamannastétt, sendu hæstv. menntmrh. og var birt jafnframt í blöðum og öðrum fjölmiðlum. Það er fjarri því að þarna séu skólamenn í fararbroddi. Hér má sjá framkvæmdastjóra og félagsmálafulltrúa samvinnufélaganna, fuglafræðing, hagsýslustjóra, seðlabankastjóra, og svo mætti lengi telja, áfengisvarnaráðunaut, svo tekin séu nokkur stöðuheiti af handahófi. En aðdraganda þessarar undirskriftasöfnunar hefur verið lýst á prenti í Morgunblaðinu fyrir tæpu ári. Þar skýrði Jón úr Vör skáld frá því að hann hefði um það vitneskju hvernig þessi undirskriftasöfnun er til komin. Hann skýrði svo frá að háskólakennari einn og forstöðumaður Örnefnastofnunar hefði beitt sér fyrir þessari undirskriftasöfnun, og svo vill til að sá maður er nátengdur 1. flm. frv. á þskj. 140. Nú skal ég fyrstur manna viðurkenna hæfileika og dugnað þess sem í hlut á, Þórhalls Vilmundarsonar prófessors, sem hann hefur sýnt á ýmsum sviðum. En að sá málatilbúnaður, sem hann stendur að og fær hóp manna af ýmsum starfsgreinum til fylgis við með undirskriftasöfnun, sé allsendis óyggjandi í alla staði, á það get ég ekki með nokkru móti fallist. Forgöngumaður undirskriftasöfnunarinnar og frumkvöðull hennar, Þórhallur Vilmundarson prófessor, hefur komið víða við í íslenskum menntum og víða skilið eftir sig spor í þeim fræðum sem hann hefur lagt stund á. Þó mundu sporin vera enn greinilegri ef ekki hefði viljað svo til að hann hefur ráðist í verkefni sem enn er ólokið, en koma þó vonandi á sínum tíma. Frægasta dæmi um það mun vera útgáfa 13. bindis Íslenskra fornrita sem prófessor Þórhallur tók að sér á sínum tíma og var langt kominn með fyrir hálfum öðrum áratug, ef ég man rétt. Ég komst fyrst á snoðir um þessa merku sögu þegar ég fékkst við bóksölu. Þá komu í bókaverslunina, þar sem ég starfaði, æ ofan í æ pakkar bóka frá forlagi Sigfúsar Eymundssonar sem voru í umbúðum sem vöktu athygli mína. Þetta voru áprentaðar arkir úr einu bindi íslenskra fornrita, bindi sem ekki var komið út, 13. bindinu. Þar var texti af Harðar sögu með skýringargreinum og texti af Flóamannasögu með skýringargreinum, og ljóst var af því hversu mjög þetta umbúðaefni var notað hjá bókaforlagi Sigfúsar Eymundssonar að þar voru miklar birgðir fyrir hendi af þessum úrvalspappír sem menn vita að notaður er í fornritaútgáfuna og slíkt mál var á prentað. Mér þótti að vonum forvitnilegt að vita hvernig á því stæði að bókaútgáfa í borginni notaði í umbúðir um vöru sína áprentaðar arkir úr bindi af Íslenskum fornritum sem alls ekki var komið fyrir almenningssjónir. Þarna var ekki um gallaðar arkir að ræða, heldur hafði prentun þeirra tekist með ágætum, en fóru samt til notkunar í umbúðapappír. Eftirgrennslanir mínar leiddu til þeirrar vitneskju að prófessor Þórhallur Vilmundarson hefði á sinum tíma verið kominn langt með útgáfu þessa bindis Íslenskra fornrita sem enn er ekki komið út, eins og menn vita, en í miðjum klíðum útgáfunnar hefði hann gert uppgötvun sem síðan hefur orðið vísir að nýrri, kunnri og yfirgripsmikilli kenningu í örnefnafræði. Við þessa uppgötvun í örnefnafræðinni, hvort sem það var nú í Flóamanna sögu eða Harðar sögu, hefði hann talið allt útgáfustarf sitt að bindinu ónýtt og sátrinu eða satsinum, eins og prentsmiðjumenn kalla, hefði verið tortímt, hætt við útgáfuna og þær áprentuðu arkir, sem þannig urðu útgáfuhæfar og ónýtar, notaði bókaútgáfa Sigfúsar Eymundssonar af nýtni í umbúðir utan um vöru sína. Og þegar ég stóð í þessum eftirgrennslunum, þá komst ég að raun um það að meðal bókasafnara í borginni eru lausar arkir af prentuðum hluta þessa óútkomna bindis Íslenskra fornrita mjög eftirsóttir safngripir. En síðan er allkunna og þarf ekki að rekja hér í löngu máli hvern slóða uppgötvun prófessors Þórhalls í örnefnafræði hefur dregið. Hann hefur fengíð í hendur forstöðu Örnefnastofnunar, sjálfstæðrar stofnunar í tengslum við Þjóðminjasafn, rekur hana af miklum dugnaði og hefur í fjölsóttum fyrirlestrum í Háskóla Íslands kynnt niðurstöður sínar þar. Og þar eru niðurstöðurnar þær helstar, eins og öllum, sem á mál mitt heyra, ætti að vera kunnugt, að raunin sé sú, þegar skoðaðir hafa verið staðhættir og skoðaðar ljósmyndir af landslagi víðs vegar um land nærri þeim býlum sem að sögn Landnámu og annarra fornra heimilda bera nöfn landnámsmanna eða sögualdarmanna, þá komi í ljós við skoðun ljósmynda og athugun á landslagseinkennum að þessir landnámsmenn séu siður en svo geymdir í bæjarnöfnum eða öðrum örnefnum, þar sé um að ræða, ég held í flestum ef ekki öllum tilvikum, það sem prófessor Þórhallur nefnir náttúrunöfn; þ.e.a.s. örnefnin, sem menn hafa haldið dregin. af nöfnum landnámsmanna og annarra fornmanna, séu dregin af hólum, steinum, hæðum eða öðru sem á ber í útsýni frá því bæjarstæði sem um er fjallað hverju sinni. Því hef ég rakið þessa sögu í nokkrum orðum að hún er í mínum huga dæmi um það hversu menn geta orðið í fræðilegum áhuga, fræðilegum áhuga sem í sjálfu sér er lofsverður, einsýnni og ákafari en góðu hófi gegnir. Og hliðstæða þess ákafa og þeirrar einsýni, sem þarna hefur komið í liðs á fræðasviðinu hjá prófessor Þórhalli, er málafylgja sú sem að hans frumkvæði var vakin með undirskriftasöfnuninni sem hann beitti sér fyrir og varð til að hrinda af stað þeirri hryðju í setubardaganum sem nú er háð hér í hv. deild. Ég ætla ekki að rekja frekar en ég áðan gerði að það er síður en svo að skólamenn eða málvísindamenn, þeir sem sérstaka aðstöðu hafa til að segja álit sitt á stafsetningu og stafsetningarbreytingum, setji svip sinn á þennan undirskriftalista, þó vissulega megi finna í þeim hópi menn úr þessum starfsgreinum og fræðigreinum.

Ég vil spyrja hv. ræðumann hvort hann eigi langt eftir af ræðu sinni.

Hæstv. forseti. Ég býst við að eiga a.m.k. jafnmikið eftir og ég hef lokið.

Þá vil ég biðja hv. ræðumann að gera hlé á ræðu sinni. Það hefur verið boðaður fundur í Sþ. kl. hálfsex og hv. þm. verður þá gefinn kostur á að halda áfram ræðu sinni á næsta fundi deildarinnar.

Ég tek því góða boði, hæstv. forseti. - [Frh.]



Virðulegi forseti. Af því tilefni, hversu langt er líðið á fundartíma og honum er raunar lokið, mun ég stytta mjög mitt mál og hafa það mun styttra en ég gerði ráð fyrir þegar ég bað um orðið utan dagskrár. En ástæðan fyrir því, að ég bað um orðið hér utan dagskrár, er sú, að mér þykir rétt að gera örþrifatilraun til þess að reyna að fá hv. Nd. og hv. Alþ. til þess að sinna þeim mikilvægu og afdrifaríku málum sem til d. hefur verið beint um úrbætur í dómsmálum og rannsókn sakamála nú í vetur. Ljóst virðist nú vera að hv. Alþ. ætlar að heykjast á því að afgreiða svo mikið sem eitt einasta af þeim fjölmörgu málum í þessum málaflokki sem fyrir Alþ. hafa verið lögð. Fari svo, þá tel ég að Alþ. hafi brugðist skyldu sinni og valdið almenningi í landinu sárum vonbrigðum, fólki sem beðið hefur eftir því í allan vetur að löggjafarsamkoman reki af sér slyðruorðið og geri þær úrbætur í réttarfarsmálum þjóðarinnar sem svo lengi hefur verið látið dragast að gera, en till. hafa nú verið lagðar fram um hér á Alþ. Ég ætla ekki að fjölyrða neitt um ástandið í þessum efnum, það hef ég áður gert og það margsinnis í ræðum á Alþ. í vetur. Ég ætla aðeins að vekja athygli á því að nú hefur það gerst í fyrsta sinn um langt skeið að fjöldi frv. og þáltill. hefur verið lagður fyrir hv. Alþ., og vil ég þar sérstaklega nefna frv. hæstv. dómsmrh. um rannsóknarlögreglu ríkisins og fylgifrv. þess sem lögð voru fram fyrir þessa hv. d. fyrr í vetur. Ekki vantaði að þessi frv. fengju góðar viðtökur þegar þau voru lögð fram á sínum tíma. En það hefur bókstaflega ekkert gerst, ekki nokkur skapaður hlutur, í meðferð Alþ. á þessum málum, þrátt fyrir það að hæstv. dómsmrh. hefur æ ofan í æ fundið sig knúinn til þess að óska sérstaklega eftir því við þessa hv. d. að hún reyndi að ljúka afgreiðslu þessara frv. Sú ákvörðun var tekin á fundi allshn. þessarar hv. d. s.l. föstudag að afgreiða þessi frv. ekki. Ég á sæti í þessari n., en boðaði veikindaforföll fyrir þennan fund og var því ekki viðstaddur. Hins vegar tók ég málið upp að nýju á fundi allshn. í morgun og reyndi að fá þar fram afstöðubreytingu. Það virtist hins vegar ekki unnt. Þá lét ég bóka hörð mótmæli við þessari afstöðu meiri hl. n. þar sem ég tel bæði rétt og skylt að afgreiða þessi frv. og vel unnt þrátt fyrir ósamhljóða umsagnir ef vilji er fyrir hendi. Sú afstaða, sem hv. allshn. hefur tekið í þessu máli, er sú versta sem hægt er að taka undir þessum kringumstæðum og langt í frá vansalaus fyrir Alþ., sýnir sinnuleysi sem fólk hlýtur að eiga erfitt með að trúa eins og málum er háttað. En enn er þó ekki of seint að reyna að rétta hér við. Í gær lét hæstv. ríkisstj. frá sér fara lista yfir mál þau sem afgreiða á fyrir þinglok. Í þeim lista var engin upptalning á þeim málum sem hæstv. dómsmrh. hefur óskað eftir að afgreiða, en mun hafa verið sett fram í dag frá hæstv. ráðh., og þar mun fram koma að hann óskar eftir því að þetta frv. um rannsóknarlögreglu ríkisins verði afgreitt. Ég ætla eindregið að skora á þá stjórnarsinna að verða við þessum tilmælum hæstv. ráðh. og taka það fram fyrir hönd mína og minna flokksmanna að við erum reiðubúnir til þess að stuðla að afgreiðslu þessara mála. En ég get ekki látið hjá líða að minnast á eitt annað mál þessu skylt og vona að ég sé ekki farinn að syndga of mikið upp á náðina. Ég á örfá orð eftir ósögð.

Jú, hv. þm. er nú farinn að syndga upp á náðina. Þau mega þá ekki vera nema örfá.

Þau eru örfá. Og það er um þáltill. sem við höfum flutt, þremenningarnir, ég, hv. þm. Jónas Árnason og hv. þm. Karvel Pálmason.

Ég vil nú biðja hv. þm. að fara ekki að ræða um þingmál efnislega, hann hafði fengið orðið í fundarlok til þess að reka á eftir afgreiðslu vissra mála, en ekki til að fara að ræða mál efnislega.

Það ætla ég ekki heldur að gera, hæstv. forseti. Ég ætla bara að ítreka það, að ég óska eftir því að þessi þáltill. sé einnig afgreidd frá n., en hún hefur hlotið sömu afgreiðslu n. og önnur mál varðandi dómsmálin, að n. hefur tekið þá afstöðu að afgreiða málið ekki. Og það segir sitthvað um afstöðu n. að komast að slíkri niðurstöðu, vegna þess - og það skulu vera mín síðustu orð - að það hafa borist óskir frá þeim, sem rannsókn mála sinna, um að heimilað verði að fjölga starfsmönnum við þessar rannsóknir. Þeim óskum hefur ekki verið sinnt þar eð talið er að vanti nauðsynlegar heimildir á fjárl. til þess að fjölga starfsmönnum við slíkar rannsóknir. Ef Alþ. afgreiðir þá till., sem við höfum lagt fram, er sú heimild fengin. Ef það verður hins vegar staðið við það sem hv. allshn. eða meiri hl. hennar hefur ákveðið, að fresta málinu og afgreiða það ekki, þá jafngildir það yfirlýsingu til handhafa framkvæmdavaldsins um það að Alþ. fyrir sitt leyti vilji ekki fallast á tilmæli þeirra um aukinn starfskraft til þessara starfa. Og ég vil bara hvetja þm., og lýk máli mínu með því að vitna í leiðara Morgunblaðsins frá því í morgun, leiðara málgagns hæstv. forsrh., þar sem mjög eindregið er tekið undir nauðsyn þeirra aðgerða sem þáltill. okkar þremenninganna lýtur að.



Virðulegi forseti. Vegna þess að hæstv. dómsmrh. getur ekki verið á þessum fundi vegna anna, þá leyfi ég mér að taka hér til máls og gera stutta aths. við mál síðasta ræðumanns. Mér er fullkunnugt um afstöðu hæstv. dómsmrh. Hann óskar eindregið eftir því að frv. um rannsóknarlögreglu og fylgifrv. þess nái fram að ganga á þessu þingi. Hann lét þess getið strax þegar hann mælti fyrir þessum málum hér, og sú ósk hans er enn í fullu gildi. Það er rétt, sem fram kom hjá hv. ræðumanni, Sighvati Björgvinssyni, að í því skjali sem hér var útbýtt í gær um þau mál sem ríkisstj. óskaði eftir að gengju fram á þinginu fyrir þinglok, féll niður málaflokkur dómsmrh., og það mun hafa orðið fyrir mistök. Ég vil leyfa mér, - með leyfi forseta - að lesa upp þessi mál svo að það fari ekkert á milli mála hvað hann óskar eftir að gangi fram: 1. Rannsóknarlögregla ríkisins ásamt tveim fylgifrv. 2. Breytingar á lögum um meðferð opinberra mála. 3. Skipan dómsvalds í héraði. 4. Lögreglustjórn, tollstjórn o.fl. 5. Skotvopn, sprengiefni og skoteldar. 6. Umferðarlög, þ.e. 23. mál. 7. Veiting ríkisborgararéttar. 8. Norræn vitnaskylda ásamt fylgifrv. 9. Breytingar á lögum um meðferð einkamála, ef ekki er ágreiningur af hálfu þn. og það væri æskilegt vegna samræmis við önnur Norðurlönd. Ég á sæti í allshn. Nd. eins og hv. þm. Sighvatur Björgvinsson. Ég hef reynt að ýta á eftir rannsóknarlögreglufrv., eins og Sighvati Björgvinssyni mun vera kunnugt um. Frv. þetta var sent til umsagnar, ég man nú ekki dagsetningu nákvæmlega, það var líklega 31. mars. Umsagnir bárust greiðlega á tilsettum tíma nema ein. Lögreglustjóraembættið í Reykjavík óskaði eftir fresti. Formaður n., Ellert B. Schram, var í útlöndum, þegar fresturinn rann út, og ég veitti sem varaformaður fulltrúa lögreglustjóra, William Möller, frest, aukafrest um tveggja daga skeið. Þegar umsögnin barst var formaður n. heim kominn og tekinn við forustu í n. Nokkuð dróst að halda fund í n., og þegar málið loks var tekið fyrir til meðferðar, þá féllst ég á að þessar aths. þyrftu skoðunar við, og eins bárust aths. frá lagadeild háskólans. Ef nm. treysta sér til þess að verja tíma í fundi um málið, þó að nú styttist til þingloka, þá skal ekki standa á atbeina mínum við að koma málinu fram, og ég er þess mjög fýsandi að svo verði gert. Þetta eru góð mál og bráðnauðsynleg, ég tek undir það með hv. þm. Sighvati Björgvinssyni. Það er nauðsynlegt að þau mál nái fram að ganga sem fyrst, og þau ættu að bæta úr þeim vanda sem hér er fyrir höndum. Hins vegar tel ég að þau bæti úr þessum vanda og geri minna áríðandi framgang þeirrar þáltill. sem hv. þm. Sighvatur Björgvinsson endaði mál sitt á að geta um.