Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það varð að samkomulagi við hæstv. núv. fjmrh., að ég mælti nokkur orð fyrir þessu frv. og þeim, sem á eftir fylgja, vegna þess að þau voru lögð fram meðan fyrra rn. var starfandi. Um þetta sérstaka mál er það að segja, að það er samhljóða frv., sem ég bar fram á siðasta þingi, en náði þá ekki fram að ganga, en ástæðan fyrir því var mér sagt eftir á, að hefði verið sú, að ýmsir alþm. töldu sig ekki hafa fengið nægar skýringar á því, að réttlátt væri, að þessi breyt. á l. um eignakönnun væri staðfest eða samþ., en ástæðan fyrir því, að frv. um þetta efni hafi komið fram, var sú, að 17. gr. l. nr. 67 5. júní 1947, um eignakönnun, kveður svo óljóst á um það, hvaða skatt eigi að leggja á þær fjárhæðir, sem ekki hafa verið taldar fram, þegar komið er yfir 45 þús. kr. L. eru alveg ljós að því er snertir upphæðir upp að 45 þús. kr., en framhaldið er ekki það ljóst ákveðið í l., að n. sú, sem hefur þessa framkvæmd með höndum, hefur ekki treyst sér til - og tjáði mér það strax á síðasta ári - að framkvæma þetta nema að fá úrskurð Alþingis, hvernig þessi gr. ætti að skiljast. Í aths. við þetta frv., sem samið er af þessari n., segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Það kom strax í ljós, eftir að lög um eignakönnun voru samþykkt, að mismunandi sjónarmið voru uppi um það, hvernig skilja bæri 17. gr. laganna, þ.e. hvernig skattleggja bæri undandregnar eignir, sem væru fram yfir 45 þús. kr. Sumir hafa viljað halda því fram, að greiða bæri aðeins eignarskatt af því, sem umfram væri. Þetta getur varla hafa verið tilætlun löggjafans. Það er gagnstætt öllum reglum og venjum um skattlagningu, að skattstiginn lækki, þegar skattstofninn hækkar. Annað sjónarmið er það, að því, sem er umfram 45 þús. kr., verði bætt við tekjur ársins 1947, og skattar lagðir á samkvæmt því. Þetta hefði að vísu gefið ríkissjóði mestar tekjur, en varla gæti það talizt vera í anda laganna. Þriðja sjónarmiðið var að skipta umframeigninni jafnt niður á fimm ár, í líkingu við ákvæði 10. gr. laga nr. 20 20. maí 1942, og bæta henni við skattskyldar tekjur og eignir áranna 1942–1946, að báðum árum meðtöldum. Þó þykir eðlilegt, að skattur af þeirri upphæð verði ekki undir 15% að meðaltali, þar sem greiða skal þann hundraðshluta af 35–45 þús. kr. undandreginni eign. Þessa síðastnefndu leið hefur framtalsnefndin valið með samþykki fjármálaráðuneytisins og úrskurðað skatt samkvæmt þeim skilningi, þar sem þessi tilvík hafa komið fyrir. En með því að þessi óvissa hefur verið um skilning á umræddri lagagrein og margs konar óþægindi, málaferli, kostnaður og tafir gætu hlotizt af, bæði fyrir ríkissjóð og einstaklinga, ef gleggri skýringarákvæði yrðu ekki sett, þykir rétt, að sá skilningur, sem framtalsnefndin hefur til þessa farið eftir, verði lögfestur.“ Þetta eru aths. rn. við þetta frv., og með því er farið fram á, að fallizt sé á þennan skilning, sem framtalsnefnd hefur lagt í þessa gr. og ég verð að játa, að virðist liggja næst og vera í þeim anda, sem fram kemur í löggjöfinni sjálfri, sem er svo skýrt mörkuð upp að þessari tilgreindu upphæð, sem þar er nefnd, en þegar fram yfir hana kemur, er mörkuð svo óskýrt. En hvernig sem fer, er nauðsynlegt, að Alþingi geri hér bragarbót og marki a.m.k. skýra línu í þessu efni til þess að koma í veg fyrir, að sífellt standi yfir málaferli út af ágreiningi um skilning á þessu ákvæði. Þetta frv. var borið fram á síðasta þingi, en náði ekki fram að ganga, nokkuð fyrir það, að ég var ekki eins vel vakandi með að vera viðstaddur eins og ég hefði þurft, ég var upptekinn við annað mál í þessari d., þegar þetta mál kom fyrir, og gat ekki gefið skýringu og hafði ekki haft þá fyrirhyggju að biðja um að láta mig vita, að það væri á dagskrá. En mér var sagt af þeim, sem á móti málinu voru, að hefðu þeir þá vitað þær skýringar, sem síðar komu fram, þá hefðu þeir fylgt málinu, en ekki lagzt á móti því. Nú er frv. borið fram í annað sinn, og til viðbátar við þessar skýringar, sem ég hef nú lýst, þá á ég von á, að frá skattstjóra og framtalsnefnd komi útreikningar og dæmi, hvernig þessi framkvæmd kemur út eftir því, sem hér stendur, og ef til vill eftir fleiri leiðum. Þessir útreikningar og dæmi verða að sjálfsögðu látnir n. í té, sem fær þetta mál til meðferðar, og ætla ég ekki að þessu sinni, nema sérstakt tilefni gefist til, að fjölyrða frekar um þetta við þessa umr., en mun sjá til þess eða hæstv. fjmrh., að fjhn., sem að sjálfsögðu fær málið, fái í sínar hendur þau frekari skilríki, sem samin væru og útbúin yrðu, áður en fjhn. þarf að taka endanlega afstöðu til málsins. Að svo mæltu vil ég mælast til þess, að hv þd. að lokinni þessari umr. vildi fallast á að vísa málinu til 2. umr. og fjhn.



Herra forseti. Ég get vel skilið það, að einhverjum mönnum, þó ekki hæstv. fjmrh. fyrrv., þyki sárt, að þeir, sem mest hafa svikið undan, skuli nú lenda í skattinum samkvæmt 17. gr., og vilji nú draga úr honum með því að túlka gr. eins og gert er með þessari lagabreyt. En hann gleymir því, að þessum mönnum var gefinn kostur á að fá ríkisskuldabréf og koma sér undan þessum skatti. Það gátu þeir gert, ef þeir hefðu viljað. Þeir gerðu það ekki allir, heldur vonuðu, að þeir gætu svindlað sér í gegn öðruvísi. Þess vegna skil ég ekki, eins og fjárhag ríkisins er komið, þó að menn vorkenni þessum mönnum, sem mest hafa svikið undan skatti, að greiða þennan skatt, sem þeir eiga nú að greiða, þegar farið er að framkvæma l., - þá skil ég ekki, þegar fjárhagsástæður ríkissjóðs eru eins og þær eru, að það skuli nú eiga að fara að vilna þessum mönnum í. Ég mun ekki vera með þessu frv. Og það er engin þörf að breyta þessari gr. til að gera ljóst, við hvaða skatt þar er átt. Það er verið að tala um tekjuskatt í gr., og það er augljóst, að það er átt við hann. En ef það þykir ekki nógu skýrt, þá er hægt að setja orðið „tekjuskatti“ í stað orðsins „skatti“ í gr. Þá er hún auðskilin. En eftir fyrri hluta 17. gr. liggur ljóst fyrir, að skatturinn er tekjuskattur, sem átt er við, en ekki eignarskattur. Ég trúi því ekki, fyrr en ég tek á, að fjhn. þessarar d. og hv. þm. sjái ástæðu til þess, eins og málið horfir nú við, að gefa eftir verulegan hluta af þessum skatti, eins og ætlazt er til í þessum l. Þeir, sem ekki keyptu sér aflátsbréf, eru ekki of góðir til að borga, og þeir eiga að gera það.



Ég þakka hv. 1. þm. N-M. (PZ) fyrir þá kurteisi að undanskilja mig þeim, sem hann vændi um að vilja draga fjöður yfir skattsvik, enda hef ég ekkert gert, sem bendir á, að ég sé þess sinnis. Það urðu allmiklar umr. um eignakönnunarlöggjöfina, þegar þau l. voru sett, og mér virðist, að það hafi orðið vart við tvær stefnur í því máli. Önnur var sú að ganga allhart fram og láta löggjöfina beinast a.m.k. ekki sízt að því að hegna mönnum fyrir slík skattsvik. Hin leiðin var sú að taka heldur vægilega á því, sem má kalla skattsvik eða undandrátt, og beina meira athyglinni að hinu, að gefa mönnum tækifæri til að koma skattamálum sínum á hreinan grundvöll og þá með það fyrir augum, að þeir ættu hægara með framvegis að telja rétt fram, en að liggja með eitthvað árum saman, sem væri þeim til trafala og gerði þeim ekki fært að hafa skattaframtöl sín í lagi. Ég held, ef litið er hlutlaust á l., eins og þau eru, þó að ekki sé tekið tillit til umr., að þá komi í ljós, að löggjafinn hefur samið l. þannig, að það er ekki hægt að segja, að það sé hart fram gengið gagnvart þeim, sem hafa dregið undan. Þessi stig eru tilgreind þannig, að það er gert ráð fyrir, að menn borgi skatt, en þó ekki eiginlega refsiskatt. Andi löggjafans virtist mér vera sá að ganga meira í þá átt að fara ekki í of harðan reikning við menn fyrir smávægilegan undandrátt. Síðan l. hafa komið til framkvæmda, hefur því talsvert verið hreyft í ræðu og riti, og það hefur a.m.k. verið bent á það, að margir þeirra, sem hafa lagt til hliðar smávægilegar upphæðir, það hefur verið talað um gamalt fólk, sem hafi gleymt að telja fram lítils háttar upphæðir, þó að l. hafi verið mild, samanborið við þau skattalög, sem við eigum við að búa að öðru leyti og sérstaklega samanborið við vilja margra hv. þm., þegar þessi l. voru sett. Ég veit ekki, hve mikil brögð eru að því, að skattundandráttur minni en 45 þús. kr. hafi vitnazt, en þegar fram yfir það kemur, situr allt fast og skattanefndin veit ekki, í hvorn fótinn hún á að stíga, og vill hafa tryggan bókstaf um þetta. Skiptar skoðanir eru um það, hvort setja beri þetta allt á eitt ár, eins og hv. 1. þm. N-M. vill, eða jafna því á fleiri ár, eins og skattan. vill. Ég fyrir mitt leyti hallast að þeirri leiðinni, sem er öllu vægari í garð skattgreiðenda, þó að segja megi, að þetta sé þeirra eigin sök, og ekki vegna þess, áð ég hafi tilhneigingu til að breiða yfir skattsvik, en ég veit, að ekki er síður ástæða til að mæla með þessu, þar sem aðalskattheimtumaður ríkisins hefur tjáð mér, að nú beri mjög á því, hve menn eigi erfiðara með að greiða gjöld sín, en verið hefur undanfarið, og eru það sérstaklega atvinnurekendur, sem eiga nú erfiðara með slíkt en áður. Það er ekki þörf langrar umr. um þetta mál, en ég hef nefnt ástæðuna fyrir því, að frv. er komið fram og að rn. hefur fallizt á það, og loks vil ég benda á það, að þrátt fyrir hörku hv. 1. þm. N-M. þá virðist innheimtuskoðun hans ekki falla saman við skoðun skattstjóra og framtalsnefndar. Ég mun kappkosta, að hv. n. fái í hendur frá rn. þau rök, sem ég minntist á áðan, frá skattstjóra, til þess að auðveldara verði að átta sig á málunum.



Herra forseti. Ég vil bara benda hv. n. á, að ef hún vill breyta eins og frv. gerir ráð fyrir, þá er frv. ónóg og nær ekki því, sem til er ætlazt. Ef litið er á 17. gr., þá skilur hún skattsvikin í tvennt, þ e. skattsvik sem framin eru fyrir 1. jan. 1940, og skattsvik, sem framin eru eftir 1. jan. 1940, og sektar hvora fyrir sig og eftir mismunandi reglum. En hvernig á að fara með það, að í niðurlagi 3. mgr. 17. gr. stendur: „Af því, sem umfram kann að vera, greiðist skattur samkvæmt gildandi lögum, án skattsektar.“ Þetta er á tveim stöðum í gr., og er sama orðalag um það, sem undan er dregið bæði fyrir og eftir 1. jan. 1940 og nemur meiru en 45 þúsundum. Og ef ríkisstj. ætlar að breyta þessu á öðrum staðnum, þá verður hún einnig að breyta þessu á hinum staðnum. Ég vildi aðeins benda hv. n. á það, að ef hún ætlar að ganga inn á sjónarmið ríkisstj., verður hún að láta þetta ganga jafnt yfir alla, bæði þá, er sviku skatt fyrir 1. jan. 1940, og hina, sem gerðu það síðar, en við þá elna er brtt. frv. miðuð.