Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Hjá iðnn. hefur verið til athugunar frv. til l. um breyt. á l. nr. 44 frá 3. apríl 1963, um rétt manna til að kalla sig verkfræðinga, húsameistara eða tæknifræðinga. Frv. gerir ráð fyrir, að inn í l. sé bætt nýju starfsheiti, þ.e. byggingafræðingar, nánar skilgreint á dönsku „bygningskonstruktörer.“ Á þskj. 367 skilar iðnn. samhljóða nál. og mælir með samþykkt þessa lagafrv. N. leitaði álits Verkfræðingafélags Íslands, Tæknifræðingafélags Íslands og Arkitektafélags Íslands. Tvö fyrstnefndu félagssamtökin sendu jákvæða álitsgerð, en frá því þriðja barst ekki svar. Einnig fékk n. upplýsingar og lög Byggingafræðingafélagsins ásamt reglum, sem gilda í Danmörku fyrir slíkt nám, en við það miða byggingafræðingar hér inngöngu í félag sitt. Byggeteknisk Höjskole í Danmörku er nú þriggja og hálfs árs skóli með undirbúningsdeild, svo að einsýnt er, að menn, sem lokið hafa slíku námi eða hliðstæðu námi, eiga rétt til síns starfsheitis ekki síður en þeir, sem lögin gera áður ráð fyrir, að eigi slíkan rétt. Herra forseti. Að þessu athuguðu mælir iðnn. með samþykkt þessa frv., sem veitir byggingafræðingum þennan rétt.



Herra forseti. Þetta frv. um tekjustofna sveitarfélaga er nú margrætt hér í þessari þd., en ég vil aðeins koma hér að einni athugasemd til að skýra mína afstöðu til málsins. Hv. 3. landsk., Jón Þorsteinsson, frsm. 1. minni hl. heilbr.- og félmn., túlkaði þannig í framsögu við 2. umr. 1. lið brtt. á þskj. 317, sem samþ. var og felld hefur verið inn í 1. gr. frv. Orðrétt sagði hv. frsm.: „Breytingin er á þá leið, að aðstöðugjaldsskyld eru einungis þau verðmæti, sem flutt eru á milli atvinnugreina hjá sama gjaldanda, en hugtakið atvinnugrein er mun þrengra en hugtakið atvinnurekstrarþáttur. Með atvinnugrein er fyrst og fremst átt við fiskveiðar, iðnað, verzlun, siglingar, landbúnað og þjónustustarfsemi“. Og síðar í sömu framsöguræðu: „Dæmi úr fjölþættum atvinnurekstri, þar sem milliflutt verðmæti yrðu hins vegar ekki aðstöðugjaldsstofn, er þegar verðmæti er flutt á milli heildverzlunar og smásöluverzlunar og milli ullarverksmiðju og saumastofu. Skilsmunurinn liggur í því, að í þessum síðargreindu dæmum tilheyra atvinnurekstrarþættirnir sömu atvinnugreininni.“ Með þessari skilgreiningu á 1. gr. með áorðnum breytingum get ég fallizt á frv. í heild, eins og það liggur fyrir til atkvgr.



Herra forseti. Ég vil láta fylgja með smáskýringu á því, að þetta kemur svo seint fram. Það er vegna þess, að ég leitaði til síldarútvegsnefndar og bað um ákveðnar upplýsingar, og það hefur tekið miklu lengri tíma en vænzt var að fá þær, og þær eru reyndar ekki komnar enn, svo að annaðhvort var að hrökkva eða stökkva með þetta atriði. En undanfarna daga hafa átt sér stað miklar umræður um, hvernig standa megi sem hagkvæmast að veiðum og söltun á væntanlegri síldarvertíð, og sýnist mönnum sitt hvað í því efni. Margvíslegar hugmyndir hafa verið ræddar til úrbóta, en því er ekki að leyna, að menn greinir mjög á um, hvað bezt muni henta til lausnar. Það má með sanni segja, að engin ein leið leysir allan þann vanda, sem við er að etja. Því þarf að leita nýrra ráða til þess að tryggja söltun á síld í sumar, ef síldin liggur svo langt frá landi í júlí og ágúst sem var á s. l. ári. Í því sambandi vildi ég drepa á nokkrar hugmyndir, sem ræddar hafa verið: 1) Veiðiskipið siglir sjálft með síldina til íslenzkrar hafnar og tekur þar um borð tunnur, salt o. s. frv. 2) Nokkur veiðiskip hafa samvinnu um nýtingu aflans til söltunar um borð og flutning á síldinni til íslenzkrar hafnar og flutning á tunnum, salti og þvíumlíku til veiðisvæðisins. 3) Sérstök flutningaskip taka við síldinni frá veiðiskipum og flytja til þeirra tunnur, salt o. s. frv. Síldin sé lögð á land í íslenzkri höfn. Allar þessar hugmyndir reikna með því, að það sé komið í íslenzka höfn með síldina. Annar möguleiki: 1) Veiðiskipið siglir sjálft með síldina til erlendrar hafnar og tekur þar um borð tunnur, salt og þvíumlíkt. 2) Nokkur veiðiskip hafa samvinnu um nýtingu aflans til söltunar um borð, flutning á síldinni áfram til erlendrar hafnar og flutning á tunnum o.s.frv. til veiðisvæðisins. Hópveiði. 3) Sérstök flutningaskip taka við síldinni frá veiðiskipunum og flytja til þeirra tunnur, salt o.s.frv. og landa síðan síldinni í erlendri höfn. Þessir þrír möguleikar gera ráð fyrir, að erlend höfn sé notuð. Í þriðja lagi mætti flokka það svo: 1) Síld söltuð um borð í sérstökum móðurskipum. Móðurskipið tekur við fersksíld úr nót veiðiskipanna. 2) Móðurskipið tekur við fersksíld úr nót veiðiskipa og tekur jafnframt við síld, sem söltuð hefur verið um borð í veiðiskipunum sjálfum, og flytur í land til íslenzkrar hafnar. Það liggur ekki fyrir, um hvað menn verða endanlega ásáttir, og eins og hv. þm. er kunnugt, er hér starfandi n., sem ræðir þessi vandamál, en það fer ekkert leynt, að þar eru misjöfn sjónarmið uppi, og er ekki að vita, hver endanleg niðurstaða verður. Engu að síður er það vitað, að nokkrir útvegsmenn vilja gera tilraun í þá átt að salta um borð og selja vöruna erlendis sennilega, því að það er vitað, að kaupendur fást til þess að taka við vörunni þannig. Það mun fara saman, að hagur útgerðar og hagur skipshafnar verður hvað beztur eftir því sem vöruvöndun er meiri. Og það verður ekki um það deilt, að ef framkvæmanlegt er að hafa nægilegt eftirlit með síldinni um borð í veiðiskipunum, eftir að hún er söltuð og komin í tunnuna, verða gæðin mest með því að salta síldina glænýja. Ýmis vandamál eru við það að salta síld um borð í veiðiskipunum, og þarf að mörgu að hyggja. Ég fer hér fram á það, að vegna kostnaðarauka og ýmissa annarra atriða fái síldarútvegsnefnd 1% fob-gjald af þeirri síld, sem seld er frá síldveiðiskipi í erlendri höfn og söltuð er þar um borð, í stað þess að venjan hefur verið, að síldarútvegsnefnd fái 2% af fob-gjaldi af landsaltaðri síld. Annað atriðið í brtt. er um löggildingu útflytjenda. Skipin eru tekin út af Ferskfiskeftirliti ríkisins og annar útbúnaður er allur yfirfarinn og athugaður, og skipið er raunverulega orðið löggilt sem veiðihæft og því sýnist óeðlilegt, að það þurfi að koma margs konar löggilding til, og á þetta sér ekki stað um önnur íslenzk skip í veiði, sem salta eða vinna sinn afla um borð. Þau hafa frjálst val að leggja á land hér á Íslandi eða sigla með aflann í erlenda höfn, svo sem togarar, er ísa fisk eða salta um borð. Má því með sanni segja, að hliðstætt ætti að gilda um það skip, sem saltar síld um borð. Síðast er brtt. um það, að ef útvegsmaður eða skipshöfn ákveður að salta um borð, geta þau atvik legið fyrir, að það þurfi að setja síldina á land í íslenzkri höfn. Nú er það svo, að venjulega er stimplað á botn tunnunnar á hvaða veg síldin er unnin, og samkv. l. nr. 70 19. júní 1933 segir svo: „Sérhver tunna saltaðrar síldar, sem út er flutt, skal vera auðkennd þannig, að það sjáist, að síldin sé íslenzk og á hvern hátt hún er verkuð, ásamt einkennisstöfum eða firmanafni útflytjanda þess, er í hlut á.“ Þess vegna er eðlilegt, að útgerð og skipshöfn geti haft mann í landi til umsjónar með þeirri síld, sem sett er í land, og það sé gert í samvinnu við einhverja ákveðna söltunarstöð, en ekki undir stöðvarmerkinu sem slíku. Þess vegna er hinn seinasti liður, b-liður, brtt. settur fram. Um þetta hafa verið misjöfn sjónarmið, hvort útvegsmenn ættu að afhenda síldina frá borði og þar með eignarhald á henni. Ég tel það óeðlilegt. Og það verður líka vandamál, hvernig á að merkja þá síld, sem er sjósöltuð um borð og síðan landverkuð að meira eða minna leyti, og þess vegna er eðlilegt, að tekið sé af skarið um þetta atriði. Ég hef orðið var við það, að meðnm. mínir í sjútvn. óska eftir því, að þessum till. sé vísað til n., og ég fer þess á leit, herra forseti, að við því verði orðið.



Herra forseti. Þessar brtt., sem fluttar eru á þskj. 377 og verið var að lýsa hér af hv. 5. landsk. þm., gefa tilefni til þess, finnst mér, eins og fram kom að lokum í ræðu hans, að þessi mál séu athuguð nánar. Það hefur komið fram við umr. um þetta mál hér í þessari hv. d., að það er skilningur á því, að nauðsyn sé, að það verði sköpuð aðstaða til að salta síld á fjarlægum miðum, sérstaklega ef svo verður sem verið hefur á undanförnum sumrum, að síldin heldur sig mjög langt frá landinu. Og ef að því verður horfið að einhverju verulegu leyti, að síldin verði söltuð í síldarskipunum sjálfum eða ef sköpuð verður aðstaða í móðurskipi til þess, þar sem fleiri aðilar taka þá saman höndum um framkvæmdina, þá verði einhver ákvæði sett inn í löggjöfina um það, hvernig viðkomandi saltsíldarframleiðendur eigi að fá að haga sér í því sambandi. Það kann vel að vera, að það megi skipa þessum málum eins og gert er ráð fyrir í brtt. á þskj. 377. Samt sem áður tel ég nauðsynlegt, að sjútvn. fái aðstöðu til þess að fara nánar ofan í málið og kynna sér þetta og jafnvel leita umsagnar síldarútvegsnefndar. Það er ekki óeðlilegt, að svo sé gert, því hér er vissulega um nýmæli að ræða á þessu sviði. Ég tek því undir það með hv. flm., að þessari umr. verði frestað og að sjútvn. gefist þá tóm til þess að athuga málið nánar.