Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þegar þetta frv. kom til n., lágu ekki fyrir neinar nýjar umsóknir um veitingu ríkisborgararéttar, og þegar n. tók það fyrir á fundi sínum, var það ekki heldur. Þetta var dálítið óvenjulegt, því að venjulega er það svo, að umsóknir um veitingu ríkisborgararéttar eru að berast alltaf, ekki kannske daglega, en alltaf annað slagið, meðan málin eru til meðferðar í þinginu, og eiginlega tefur það alla afgreiðslu málsins og ætti, eins og oft hefur verið tekið fram hér á Alþingi undir meðferð á frv. um ríkisborgararétt, að vera þannig, að allar umsóknir kæmu til stjórnarráðsins og að stjórnarráðið færi í gegnum umsóknirnar og sendi þær í einu lagi til Alþingis, eftir að það er búið að rannsaka réttmæti þeirra, en ekki vera að smápeðra þessu frá sér á löngum tíma, eins og venjan hefur verið. Og það er eiginlega merkilegt, að menn, sem síðar hafa orðið ráðherrar og hafa að þessu fundið með miklu sterkari orðum, en ég geri, á meðan þeir voru þingmenn, þá hafa þeir þó vanrækt að gera það eða að sjá um, að þetta væri framkvæmt, þegar þeir urðu ráðherrar. En síðan nefndin hafði málið til meðferðar og lagði til, að það yrði samþykkt óbreytt, hafa sem sagt borizt þrjár umsóknir um veitingu ríkisborgararéttar til n., sem ekkert er við að athuga, samanborið við aðra, sem inn í frv. eru komnir. Þess vegna hefur n. tekið þá upp og flytur brtt. á þskj. 374 um það, að þeir bætist inn í frv. í réttri stafrófsröð. Líklega hefðum við ekki tekið þetta inn í frv. samt, ef ekki stæði svo sérstaklega á með þriðja manninn á brtt., sem er Þjóðverji, að hann þarf að fara til Þýzkalands í sumar, að hann sjálfur heldur fram, - hvort það er alveg nauðsynlegt, skal ég láta ósagt. Hann á að fá ríkisborgararéttinn eftir þeim reglum, sem nefndin hefur fylgt, 8. júlí í sumar og er hræddur við það, að ef hann fari til Þýzkalands án þess að hafa íslenzkan ríkisborgararétt, þá muni hann verða tekinn þar í herþjónustu. Sækir hann þess vegna nokkuð fast að fá réttinn núna, þó að hann sé seint á ferðinni með það. Það hefur ekki verið haldinn formlegur fundur um þetta í n., en ég hef talað við nm., - líklega þó ekki einn, - um þetta, og þeir eru sammála mér um að taka þessa menn inn. Ég hef líka talað við bæði formann og þann, sem hefur haft aðallega með málið að gera í neðrideildarnefndinni, farið yfir umsóknirnar og aðgætt, hvort þeir, sem sæktu, uppfylltu þau skilyrði, sem Alþingi hefur komið sér saman um og eru í samræmi við þar til gildandi lög, og þeir telja, að þeir fyrir sitt leyti hafi ekkert á móti því, að mennirnir komi inn, og það mundi ekki verða neinn hörgull á, að frv. verði afgr. í Nd. fyrir því. Ég mæli þess vegna fyrir hönd n. með því, að þessir menn verði teknir inn.

Forseti (BSt): Á meðan íslenzk löggjöf leyfir Íslendingum að halda sínum ættarnöfnum, þykir mér þetta ákvæði harðleikið gagnvart útlendingum, sem fá íslenzkan ríkisborgararétt, og segi nei.



Herra forseti. Frv. það, sem hér um ræðir, er flutt samtímis frv. því, sem mælt var fyrir hér til 2. umr. í hv. þd. í gær, um verzlunarskrár, firmu og prókúruumboð, og vísar flm. frv. til grg. þess frv. Það er sama um þetta frv. að segja og um hið fyrra var sagt hér við 2. umr. í gær, að eina breytingin, sem um ræðir og þetta frv. felur í sér á gildandi lögum, er, að veitingastaðir og gistihús hafi að dómi skrásetjara þau nöfn á fyrirtækjum sínum, sem samrýmist íslenzku málkerfi, en sami fyrirvarinn hafður á um úrskurð á ágreiningsatriðum í þessu efni, að skjóta má þeim til nefndar þeirrar, er starfar samkvæmt lögum nr. 33 frá 1953. Allshn. hefur yfirfarið þetta frv., eins og á þskj. 364 segir, og mælir með samþykkt þess. Ég tel ekki á því þörf á þessu stigi að hafa frekari framsögu fyrir málinu, en ítreka það, að nefndin er sammála um að mæla með framgangi málsins.



Herra forseti. Ég hef líka skrifað undir þetta nál. með fyrirvara. Sá fyrirvari er eins og um málið, sem við vorum með í gær, ekki byggður á því, að ég sé á móti þessu frv., heldur byggður á því, hvernig málið er látið bera að. Það var lagt fram í Nd. snemma á þinginu mál nr. 34, sem var undirbúið af hæstv. ríkisstj. með milliþinganefnd, og það er um gistihúsahald og veitingasölu. Með þessu frv., 34. máli, er lögum um gistihúsahald og veitingasölu, sem frv. það, sem hér liggur fyrir sem 118. mál, er brtt. við, alveg gerbreytt. Það eru tekin upp í það frv., nr. 34, mörg alveg ný ákvæði og margt fleira. Þetta frv. kom hingað til d. og fór hér í n. 12. febr. og hefur legið þar síðan. Nú er ég ekki hrifinn af því frv. Ég álít, að það þurfi að breyta því ákaflega mikið, ef það á að samþykkjast, og að það geti verið réttast að láta það liggja óafgreitt. En meðan það er enn á ferðinni í þinginu, þá kemur annað frv. Það er sett í aðra nefnd, og þá fæst ekki einu sinni tækifæri til að koma þeim saman, þó að maður vildi. Og þegar það kemur hingað í d., þá er það líka sett í aðra n. en það frv. er í, sem í er aðalbreytingin á lögum um veitingasölu og gistihúsahald. Þetta nær ekki neinni átt, að mínum dómi, og náttúrlega væri í sjálfu sér réttast að láta þetta frv., sem nú liggur fyrir, bíða, þangað til séð væri, hvað gert væri við hitt. Nú er það búið að liggja svo lengi í n. og virðist hafa svo lítinn byr, þ. á m. hjá mér sjálfum, að ég get verið með því að afgreiða þetta mál, eins og hér er lagt til af n. allri, óbreytt, en vildi þó jafnframt taka alveg ákveðið fram og biðja samgmn., sem hefur mál nr. 34, sem er frv. til l. um veitingasölu og gistihúsahald, að taka þetta inn í það, þó að við samþykkjum það í dag eða næstu dagana sem lög, mál 118, sem breytir bara 3. gr. frv. gamla, - samþykkjum það núna í fullu trausti þess, að samgmn. taki þetta frv. inn í hitt, ef það heldur áfram eða á að ná fram að ganga, svo að það komi ekki tvenn lög á sama þinginu um breyt. á gömlu lögunum. Og þar að auki mundi nú þetta verða fellt úr gildi, ef hitt yrði samþykkt, því að síðasta greinin í frv. nr. 34 nemur gömlu lögin úr gildi, sem þetta frv. nr. 118 er brtt. við. Þess vegna greiði ég atkv. með þessu frv. í fullu trausti þess, að ef frv. á þskj. 34 verður samþykkt, þá sjái samgmn. um að taka þetta inn í það.



Herra forseti. Ég vil aðeins undirstrika það, að hv. 1. þm. N-M. tók mjög skýrt fram um þessa afstöðu sína í n. Og ég sem núverandi nm. í samgmn. skal flytja n. þessar óskir hans, ef svo fer, að hið fyrrnefnda frv., sem hann skírskotaði hér til, heldur áfram göngu sinni í gegnum þingið.

Forseti (BSt): Út af þeim ummælum, sem fallið hafa, vildi ég spyrjast fyrir um það, hvort hv. n. óskaði eftir því, að t.d. 3. umr. þessa máls drægist.

Frsm. (Eggert Þorsteinsson) : Eins og hv. 1. þm. N-M. tók fram, þá taldi hann, að engin tormerki væru á því, - og það er álit okkar nm. allra, - að þetta frv. nái fram að ganga, þó að ekki sé séð fyrir um endalok hins fyrrnefnda frv., en höfuðatriðið sé, að nái það fram að ganga hér í þinginu, þá verði það fellt inn í lagabálkinn, sem í þessu frv. felst. Það er því ekki ósk n., að 3. umr. um þetta mál verði frestað.