Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Iðnn. hefur athugað það mál sem hér er til umr. og skilað nál. á þskj. 500. Þar kemur fram að n. mælir með því að frv. þetta sé samþ. Hér er ekki um ágreiningsmál að ræða. Þess skal getið að á einn fund n., þar sem fjallað var um frv., komu forsvarsmenn helstu iðnaðarsamtaka í landinu, svo sem frá Félagi ísl. iðnrekenda og Landssambandi iðnaðarmanna, og auk þess menn frá Iðnlánasjóði og Iðnþróunarsjóði sjálfum. Af hálfu allra aðila var lögð áhersla á að mál þetta fengi afgreiðslu á þessu þingi. Hér er um að ræða staðfestingu á samningi sem gerður var 29. apríl s.1. um breytingar á Iðnþróunarsjóðnum, en Iðnþróunarsjóðurinn var, eins og kunnugt er, á sínum tíma stofnaður með aðild allra Norðurlandanna til að gegna sérstöku veigamiklu hlutverki í íslenskum iðnaði. Eins og reglur sjóðsins eru núna er gert ráð fyrir að sjóðurinn taki fé það, sem hann veitir í lánum, af stofnfé sínu og tekjum og að lánveitingar skuli ákveðnar í samræmi við viðurkennd bankaleg og efnahagsleg sjónarmið. Það er gert ráð fyrir að sjóðurinn stefni að því að tryggja eðlilega ávöxtun stofnfjárins og forðast ónauðsynlega áhættu. Þá er gert ráð fyrir að í sérstökum tilvikum sé heimilt að veita lán með sérlega hagstæðum kjörum eða framlögum, m. a. til tækniaðstoðar, rannsókna og markaðsathugana, en slík lán eða framlög mega samtals ekki nema meira en 10% af stofnfé. Í því frv., sem hér er til umr., felst sú breyting, að sjóðurinn fær heimild til lántöku til að fjármagna almenna lánastarfsemi og til þess að veita í sérstökum tilvikum lán eða framlög til viðbótar við 10% af stofnfé sjóðsins, einnig 10% af eigin fé miðað við ársbyrjun 1980, auk 10% af rekstrarafgangi hvers árs, í fyrsta skipti af rekstrarafgangi ársins 1980. Herra forseti. Þegar mál þetta var til 1. umr. var það ítarlega skýrt í hv. d. Ég hef hér drepið á meginatriði frv. og sé ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um það.



Herra forseti. Iðnn. hefur fjallað um frv. þetta og hefur í nál. á þskj. 501 lagt til að frv. verði samþ. Einstakir nm. hafa áskilið sér rétt til að fylgja eða flytja brtt. Hér er um að ræða ákaflega þýðingarmikið mál fyrir íslenskan iðnað, þar sem er Iðnrekstrarsjóður. Ég ætla ekki hér að fara að ræða almennt um gildi þessa sjóðs eða þýðingu, því að þá þyrfti ég að halda ræðu um íslenskan iðnað, ástand hans og horfur og gildi hans fyrir framtíðarþróun atvinnulífs á Íslandi. Við 1. umr. þessa máls var af hæstv. iðnrh. gerð ítarleg grein fyrir þessu frv. og einnig komu þá fram gagnlegar ábendingar frá hv. 3. þm. Norðurl. e. Það kemur öllum saman um að það varði miklu að þetta frv, nái fram að ganga á þessu þingi. Ég vil láta þess getið, að á einn fund iðnn., þar sem mál þetta var tekið til meðferðar, voru boðaðir forsvarsmenn fyrir Félag ísl. iðnrekenda, Iðnþróunarsjóð, Landssamband iðnaðarmanna, Samband ísl. samvinnufélaga og Iðnlánasjóð. Fulltrúar frá öllum þessum aðilum komu á fundinn. Einnig voru boðaðir á fundinn fulltrúar frá Alþýðusambandi Íslands og Landssambandi iðnverkafólks, en þaðan komu ekki fulltrúar á þennan fund n. Ég hygg þó að það breyti engu um það sem ég ætlaði hér að leggja áherslu á og skýra frá, að allir fulltrúarnir, sem komu á fundinn, lögðu sérstaka áherslu á að þetta mál næði fram að ganga á þessu þingi, frv. yrði samþ. fyrir þinglok þó að skammur tími væri til stefnu. Efni þessa frv. er ekki í neinum aðalatriðum ágreiningsefni og það lögðu fulltrúar þeirra samtaka, sem ég hef hér getið um, áherslu á. En það hafa komið fram samt hugmyndir og tillögur um að haga skipan stjórnar Iðnrekstrarsjóðs á annan veg en frv. gerir ráð fyrir. Í fyrsta lagi mun það sjónarmið hafa komið fram við undirbúning málsins, að ekki væri rétt að fjölga í stjórn sjóðsins frá því sem verið hefur. Samkv. frv. er gert ráð fyrir að stjórnina skipi sjö menn, en fimm skipa hana samkv. gildandi lögum. Með frv. er gert ráð fyrir að það komi tveir fulltrúar í viðbót, frá Landssambandi iðnverkafólks og frá Sambandi ísl. samvinnufélaga. Það er sjálfsagt álitamál hvort réttara sé að hafa fimm eða sjö menn í stjórn sjóðsins, en n. gerir ekki tillögur eða einstakir nm. um breytingu á tölu stjórnarmanna. Hins vegar höfum við hv. 11. landsk. þm. borið fram till. um að það verði sú breyting á skipan stjórnarinnar, að í staðinn fyrir að þar verði einn fulltrúi frá Sambandi ísl. samvinnufélaga komi að þar verði einn fulltrúi frá Vinnumálasambandi samvinnufélaganna. Þessi till. er byggð á því sjónarmiði, að ekki sé eðlilegt að í stjórn Iðnrekstrarsjóðs sé fulltrúi frá einu ákveðnu fyrirtæki. Það kynni að vekja tortryggni annarra fyrirtækja sem þurfa að leita til sjóðsins og m. a. kynna nýjungar sem þau fyrirtæki telja ekki æskilegt að samkeppnisfyrirtæki séu með nefið ofan í. Þessu sjónarmiði var lýst á fundi iðnn., en jafnframt tekið fram að það væru engar sakir í þessu efni bornar á Samband ísl. samvinnufélaga. - Við, sem berum fram brtt. varðandi þetta efni, teljum, að það sé ekki óeðlilegt að fylgt sé þeirri reglu að einstök félög eigi ekki fulltrúa í stjórn sjóðsins, og höfum því látið okkur detta í hug að hægt væri að samræma þetta sjónarmið skoðun þeirra sem leggja áherslu á að Samband ísl. samvinnufélaga sé aðili að stjórn sjóðsins. Með það í huga er lagt til að í staðinn fyrir fulltrúa frá Sambandi ísl. samvinnufélaga komi fulltrúi frá Vinnumálasambandi samvinnufélaganna í stjórn sjóðsins. Ég vil svo að lokum vekja athygli á einu atriði, að í grg. með frv. um Iðnrekstrarsjóð felst sú breyting að þar er ekki gert ráð fyrir neinu beinu ríkisframlagi til Iðnlánasjóðs, eins og er samkv. núgildandi lögum, en samkv. fjárlögum á framlag að vera 300 millj. kr. á ári. Það mun ekki vera neinn ágreiningur um það meðal forsvarsmanna iðnaðarins að þetta spor sé stigið í rétta átt, en bent er á að þá verði að ganga út frá því að sama regla gildi um ýmsa aðra sjóði atvinnuveganna, að þeir njóti ekki heldur beins framlags úr ríkissjóði. Það er af ýmsum lögð sérstök áhersla á að Iðnlánasjóði verði heimilað að afla fjármagns erlendis og á innlendum markaði til starfsemi sinnar milliliðalaust, og menn leggja áherslu á þetta sjónarmið um leið og Iðnlánasjóðinn á að skerða með því að taka af framlag ríkissjóðs. Ef þessa er gætt hygg ég að það sé almennt samþykki fyrir þeirri stefnu sem fram kemur að þessu leyti í frv. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrði frekar um þetta mál á þessu stigi, nema að gefnu tilefni.



Herra forseti. Ég þarf ekki að flytja hér langa tölu eftir að formaður iðnn., hv. þm. Þorv. Garðar Kristjánsson, hefur gert svo ítarlega og góða grein fyrir málinu og umfjöllun þess í iðnn. sem mér þótti hann gera, eins og honum var til trúandi, af hlutlægni og góðum skilningi. Erindi mitt er aðeins að andmæla brtt. við frv., sem hann gerði hér grein fyrir, sem þeir eru flytjendur að hann og hv. þm. Egill Jónsson. Sjálfur sagði hann frá því, hvernig brtt. er til komin. En ég vil undirstrika það atriði nú við þessa umr. að af hálfu fulltrúa iðnaðarins, sem saman voru komnir á fundi iðnn., þegar eftir því var gengið við þá ljósum orðum hvort þeir fyndu nokkurn þann annmarka eða meinbug, eins og það var orðað, á frv. þessu sem réttlætti að afgreiðsla þess væri nú tafin þannig að hún færi ekki fram á þessu þingi, þá fékkst ekki fram ein einasta rödd, sem með slíku mælti, og enginn sagði slíkan löst á frv. sem afsakaði það að afgreiðsla þess yrði nú tafin, enda gaf hv. þm. Þorv. Garðar Kristjánsson ekkert slíkt í skyn í sinni ræðu. Hitt vildi ég að kæmi fram nú við þessa umr., að einungis einn af fulltrúum iðnrekenda, sem á fund n. kom, það var formaður Félags ísl. iðnrekenda, Davíð Scheving Thorsteinsson, gerði grein fyrir áhyggjum sínum út af því, að Samband ísl. samvinnufélaga fengi fulltrúa í stjórn Iðnrekstrarsjóðs, og rökstuddi á þá lund sem hv. þm. Þorv. Garðar Kristjánsson gerði hér áðan og gerði þó hans orð ekki að sínum, heldur gerði þar grein fyrir skoðunum formanns Félags ísl. iðnrekenda. Af hálfu annarra fulltrúa iðnaðarins, sem á fund n. komu, var ekki gerð grein fyrir slíkum ugg sem þessum. Ég skil hv. þm. Þorv. Garðar Kristjánsson og hv. þm. Egil Jónsson mjög vel, þar sem þeir leita þess nú að koma málunum þann veg fyrir að enginn úr hópi iðnaðarins, ekki einu sinni Davíð Scheving Thorsteinsson, geti fett fingur út í neitt atriði frv. og þá ekki heldur út í skipun stjórnar Iðnrekstrarsjóðs. Aftur á móti er hugmyndin um það að leysa svo stjórn Iðnrekstrarsjóðs frá hinu slæma Sambandi ísl. samvinnufélaga að setja þar fulltrúa Vinnumálasambands samvinnufélaganna í staðinn með þeim hætti, að samsvara mundi því að Félag ísl. iðnrekenda og Landssambands iðnaðarmanna fengju ekki fulltrúa í stjórn Iðnrekstrarsjóðs, heldur Vinnuveitendasamband Íslands í staðinn. Ekki segi ég þetta til að kasta rýrð á viðleitni hv. þm. sem að brtt. standa, heldur vil ég aðeins undirstrika það atriði, að við sneiðum ekki fram hjá neinum vanda með þessum hætti. Ef fulltrúi Sambands ísl. samvinnufélaga í stjórn Iðnrekstrarsjóðs, sem er samband fyrirtækja á líkan hátt og Félag ísl. iðnrekenda er samtök atvinnurekenda, vildi það viðhafa að stunda þar iðnaðarnjósnir í þágu fyrirtækja sinna, þ. e. samvinnufélaganna, væri náttúrlega fulltrúa Vinnumálasambands samvinnufélaganna, ef við vildum dulbúa fulltrúa SÍS á þann hátt, trúandi til þess á sama hátt. Ætla mætti einnig að þeir fulltrúar, sem Félag ísl. iðnrekenda og Landssamband iðnaðarmanna skipuðu í stjórn sjóðsins, yrðu starfsmenn, forstórar eða áhrifamenn í einhverjum af fyrirtækjum iðnaðarins og væru þá einnig á sama hátt tortryggilegir í stjórn Iðnrekstrarsjóðs. Ég er þeirrar skoðunar, og ég er viss um að hv. þm. Þorv. Garðar Kristjánsson er mér sammála um það, að við verðum að leita annarra ráða til að tryggja heiðarleg vinnubrögð í Iðnrekstrarsjóði Við hljótum að finna til þess ráð að setja slíkar reglur um starfsemi stjórnar Iðnrekstrarsjóðs að þar eigi sér ekki stað brall af þeirri tegund sem Davíð Scheving Thorsteinsson - ekki vil ég víkja illu að honum eða neinu ónotalegu hér þar sem hann er víðs fjarri - lét sér til hugar koma að fulltrúi Sambands ísl. samvinnufélaga kynni að iðka í sjóðnum. Svo vil ég í lokin, herra forseti, á sama hátt og formaður iðnn., hv. frsm., leggja áherslu á nauðsyn þess að við afgreiðum þetta mál úr þinginu núna, svo sem heitið hefur verið.



Herra forseti Hv. 4. þm. Norðurl. e. vék nokkru nánar en ég hafði gert að því sem gerðist á fundi hv. iðnn. Það var viðbót við það sem ég sagði. Ég hef ekkert við það að athuga sem hv. þm. sagði. Ég hafði að sjálfsögðu ekkert við það að athuga, sem mér fannst vera rauði þráðurinn í því sem hann sagði, að við nm. í hv. iðnn. tækjum tillit til þess sem gestir okkar sögðu um þetta efni, og það viljum við allir gera. En æðsta boðorð okkar allra er þó að fara að eigin samvisku og gera það að lokum upp við okkur sjálfa hvað við viljum gera í hverju máli, hvað góðir menn sem í hlut eiga og kunna að leggja eitthvað annað til. Þetta atriði, sem felst í brtt. okkar hv. 11. landsk. þm., er, ef svo mætti segja, „prinsip“-atriði. Það var tekið fram á fundi iðnn. af þeim gesti okkar, Davíð Scheving, sem lagði áherslu á þetta, að hann hefði engar kvartanir fram að færa á hendur fulltrúum Sambands ísl. samvinnufélaga í þessu sambandi. Það varð því að líta á þetta sem „prinsip“ - atriði. Það er í þeim anda sem við flytjum brtt., ég og hv. 11. landsk. þm. Hv. 4. þm. Norðurl. e. sagði að ef Vinnumálasamband samvinnufélaganna væri tekið inn í stjórn sjóðsins ætti Vinnuveitendasambandið að koma líka. Ég held að þetta sé misskilningur. Ég held að Vinnuveitendasambandið þurfi ekki að koma. Það er nægilegt, ef mætti orða það svo, að hluti af Vinnuveitendasambandinu sé aðili að stjórninni með því að fulltrúi Félags ísl. iðnrekenda er í henni. Félag ísl. iðnrekenda er aðili að Vinnuveitendasambandi Íslands, þannig að mér sýnist að það yrði fullt samræmi hér á milli þó að Vinnumálasamband samvinnufélaganna kæmi. Auk þess kemur til, að annar aðili vinnumarkaðarins er þegar fyrir í stjórninni samkv. frv., þ. e. Alþýðusamband Íslands. Þannig sýnist mér að það sé fyllsta samræmi í því, ef Vinnumálasamband samvinnufélaganna kemur þarna inn. M. ö. o. sé ég ekki neina meinbugi á því að samþykkja brtt. sem við höfum flutt.