Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. er komið frá Ed. Samgn. Nd. hefur fjallað um þetta mál á nokkrum fundum og kallaði til sín veðurstofustjóra, Hlyn Sigtryggsson, og ráðuneytisstjórann í samgrn., Ólaf Steinar Valdimarsson. Á þskj. 1005 eru nokkrar brtt. við þetta frv. Það er í fyrsta lagi við 1. gr. að í stað orðsins „greina“ komi: fræðigreina. Í 2. gr. er gerð brtt. um að 1. mgr. orðist svo: „Veðurstofustjóri, sem ráðherra skipar til fimm ára í senn, hefur á hendi stjórn stofnunarinnar.“ Þetta er ekki nein efnisbreyting, heldur breytt orðalag. Við 3. gr. Í staðinn fyrir „takmörkun“ í 7. tölul. komi: tilhögun. 8. tölul. 3. gr. orðist svo: „að fylgjast með framförum og þróun í veðurfræði og öðrum fræðigreinum á starfssviði sínu og vinna að rannsóknum á þeim er hafi það að höfuðmarkmiði að auka þekkingu á veðurfari landsins, bæta veðurþjónustuna og auka hæfni stofnunarinnar til að láta í té upplýsingar í þágu atvinnulífs, öryggismála og annarra þarfa landsmanna.“ Þetta er ekki heldur efnisbreyting, heldur skýrara orðalag. Nefndin er sammála um að mæla með því að frv. verði samþykkt með þeim breytingum sem ég hef nú gert grein fyrir.



Virðulegi forseti. Í fjarveru hæstv. samgrh. mæli ég hér fyrir frv, til laga um veitinga- og gististaði á þskj. 1018. Í ágústmánuði 1983 skipaði hæstv. samgrh. nefnd til að endurskoða gildandi lög um veitingahúsa- og gististaðahald o. fl. Þau eru frá árinu 1963 og eru því orðin 22 ára gömul. Miðað við þær öru breytingar og þá miklu þróun, sem hefur orðið á þessum málum undanfarna tvo áratugi, var full þörf þessarar endurskoðunar. Raunar er orðið nokkuð langt síðan mönnum var ljóst að lög þurfti um starfsemi þessa. Þannig eru lög frá 1963 byggð á eldri lagabálkum frá árinu 1926. Í nefndinni, sem samdi frv. sem hér liggur fyrir, áttu sæti Lúðvíg Hjálmtýsson þáv. ferðamálastjóri, sem var formaður nefndarinnar, Hólmfríður Árnadóttir sem var framkvæmdastjóri Sambands veitinga- og gistihúsa og Kolbrún Harðardóttir heilbrigðisráðunautur. Frv. er flutt hér að öllu í óbreyttum búningi frá því frv. sem nefndin skilaði því. Aðeins er skotið inn í 2. gr. ákvæði sem til var í lögum nr. 57/1982 og fjallar um það að nafn á fyrirtæki og/eða atvinnustarfsemi skuli falla að hljóðkerfi og beygingu í íslensku máli. Af hálfu rn. hefur hins vegar verið farið gaumgæfilega yfir efni frv. og lítils háttar breytingar gerðar á framsetningu þess. Þetta nýja frv. er töluvert frábrugðið núgildandi lögum. Þannig er greinum fækkað verulega og felld eru niður ákvæði sem tekin hafa verið inn í önnur lög sem jafnframt ná til veitinga- og gistihúsa. Einnig eru felld úr ákvæði sem ekki eiga heima í lögum um veitingasölu og gististaðahald svo og ákvæði sem vegna breyttra aðstæðna eru orðin úrelt. Ákvæði þessara laga ná yfir alla sölu á gistingu, hvort heldur er á almennum gististöðum eða einkaheimilum. Einnig ná þau til allrar veitingasölu sem almenningur á aðgang að að undanskildum mötuneytum og stofnunum. Loks ná ákvæðin til leigu á samkomusölum til funda eða skemmtistaðahalds hvort sem er með veitingum eða án þeirra. Í 8. og 9. gr. er leitast við að flokka þá starfsemi sem undir frv. fellur. Við þessa skiptingu er það fyrst og fremst haft í huga að gesturinn geti gert sér sem gleggsta hugmynd um þá starfsemi og þjónustu sem í boði er og er áréttað að öll sala á veitingum og gistingu, sem almenningur á aðgang að, fellur undir þessi lagaákvæði. Eins og sjá má á frv. er það frekar einfalt í sniðum enda er gert ráð fyrir því að nánari ákvæði verði sett með reglugerð þar sem reglugerðin er sveigjanlegri og auðveldara um breytingar á henni með breyttum starfsháttum og aðstæðum í þessari atvinnugrein sem er í örri þróun. Sérstaklega er þörf á að ákveða í reglugerð um búnað gististaða og veitingastaða. Ekki er ástæða til að fara fleiri orðum um þetta frv. á þessu stigi máls enda þarfnast margar af þeim 15 greinum sem frv. hefur að geyma ekki sérstakra skýringa. Ég vil þó vekja athygli hv. þm. á og ljúka máli mínu með því að frv. þetta var lagt fram í hv. Ed. Alþingis og benda þá á brtt. á þskj. 986 sem skýra sig sjálfar. Að svo mæltu, virðulegi forseti, legg ég til að málinu verði vísað til 2. umr. og til samgn.



Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til l. um gjöld af tóbaksvörum eins og það kemur eftir meðferð í hv. Ed. og með þeim breytingum sem þar hafa verið gerðar á því. Eins og fram hefur komið í framsöguræðu minni með frv. um verslun ríkisins með áfengi og tóbak er talið eðlilegt fyrir ríkið og mun einfaldara miðað við núverandi aðstæður að afla þeirra tekna af tóbaksvörum, sem taldar eru æskilegar á hverjum tíma, með beinni skattlagningu á innflutning þeirra og framleiðslu í stað þess að afla þessara tekna sem einkasöluaðili sem í raun hefur aðeins falist í að annast innflutning, birgðahald og dreifingu fyrir umboðsmenn tóbaksframleiðenda. Þá er og bent á það að óviðeigandi sé, í ljósi þess hve skaðsemi tóbaksneyslu er talin ótvíræð, að ríkið skuli stunda verslun með tóbak. Með vísan til þessa er í frv. þessu gert ráð fyrir að afla frá og með 1. jan. 1986 þeirra tekna, sem ríkissjóður hefur notið af einkasölugjaldi af tóbaki, með sérstökum gjöldum, tóbaksgjaldi og vörugjaldi, sem leggjast skulu á allt innflutt tóbak svo og innlenda tóbaksframleiðslu sé um hana að ræða. Einkasöluréttur ríkisins á tóbaki fellur hins vegar niður frá og með sama tíma. Brúttóhagnaður Áfengis- og tóbaksverslunar ríkisins á árinu 1984 nam 401 millj. kr. Tóbaksgjaldið, eins og það er ákvarðað í frv., er jafnhátt því einkasölugjaldi sem innheimt er af tóbaki eftir verðbreytingu þá sem átti sér stað í febr. s. l. Í ár er gert ráð fyrir að tekjur Áfengis- og tóbaksverslunar ríkisins af einkasölugjaldi verði miðað við sömu neyslu um 570 millj. kr. á verðlagi marsmánaðar s. l. Í þessu sambandi má minna á að gert er ráð fyrir að hækka einkasölugjaldið á þessu ári í samræmi við framfærsluvísitölu. Athygli skal vakin á því að neyslumynstrið hefur breyst nokkuð mikið undanfarið í kjölfar hinnar nýju verðstefnu. Neyslan hefur t. d. flust meira yfir í evrópskar vindlingategundir, enda eru þær mun ódýrari en þær amerísku, einkum vegna mjög sterkrar stöðu dollarans. Neyslubreyting af þessu tagi hefur engin áhrif á tekjur af tóbaksgjaldi eins og það er hugsað skv. frv. þessu þar sem það ákvarðast af magni en ekki verði. Hins vegar kann neyslubreyting af þessu tagi að hafa nokkur áhrif á aðrar tekjur ríkisins af tóbakssölu, þ. e. tekjur af álagningu og söluskatti, þar sem salan hefur aukist í ódýrari vindlingategundum á kostnað þeirra dýrari. Mjög erfitt er þó að gera sér grein fyrir hver áhrif þetta kann að hafa á nettótekjur ríkissjóðs. Eins og kunnugt er hefur sérregla gilt varðandi söluskattsinnheimtu af öllu tóbaki. Hún felst í því að ÁTVR annast innheimtu og skil hans en ekki smásalar. Ástæðan fyrir þessari sérreglu er sú að þar sem ríkið hefur eitt á sinni hendi alla heildsöludreifingu á tóbaki svo og að tóbak hefur til þessa verið háð verðlagsákvæðum er auðvelt að gera sér grein fyrir skattstofninum og innheimta skattinn með einföldum og tryggum hætti. Ljóst er að þessu fyrirkomulagi verður ekki við komið ef einkasöluréttur ríkisins á tóbaki verður afnuminn svo og verðlagshöft. Af þessu leiðir, komi ekki annað til, að söluskattur á tóbaki yrði í kjölfar afnáms einkasöluréttar ríkisins á tóbaki innheimtur í smásölu með venjulegum hætti. Það er kunnara en frá þurfi að segja að ýmsar efasemdir eru uppi um áreiðanleika söluskattsskila smásölunnar hérlendis. Í þessu sambandi er rétt að benda á að söluskattsuppgjör matvöruverslana er í sjálfu sér ótryggt vegna hinna mjög svo flóknu reglna sem um það gilda. Þetta stafar fyrst og fremst af því að öll matvara er undanþegin söluskatti. Af þessum sökum hefur þurft að setja flóknar reglur um uppgjör þeirra sem í raun eru ekki mjög öruggar. Í ljósi þessa er í frv. lagt til að eiginlegur söluskattur verði felldur niður af hvers konar tóbaki en í þess stað verði lagt á og innheimt vörugjald er leggjast skal á tollverð tóbaks að viðbættum innflutningsgjöldum. Með þessum hætti á að vera tryggt að a. m. k. svipaðar tekjur skili sér í ríkissjóð í formi vörugjalds af tóbaki og nú á sér stað í formi söluskatts. Á árinu 1984 námu söluskattstekjur ríkissjóðs af tóbakssölu tæplega 255.2 millj. kr. Að því gefnu að þessi álagningarhlutföll breytist ekki í kjölfar afnáms einkasöluréttar ríkisins og verðlagshafta er ljóst að vörugjald á tóbaki verður að vera 31% eigi það að skila sömu tekjum og söluskattur gerir nú. Nauðsynlegt þykir engu að síður, einkum í ljósi þeirra breytinga á neysluvenjum sem átt hafa sér stað að undanförnu, svo og að verð á tóbaki verði framvegis ekki háð verðlagsákvæðum, að veita ráðh. nokkurt svigrúm varðandi ákvörðun gjaldsins. Því er lagt til að gjaldið megi lægst vera 30% og hæst 60%. Með þessum hætti verður því hér eftir sem hingað til mögulegt fyrir hið opinbera að hafa bein áhrif á tóbaksverð án þess að til komi sérstök lagasetning þess efnis. Ég tel ekki þörf á að ræða frv. þetta frekar að svo stöddu og legg til, virðulegi forseti, að því verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn. deildarinnar.

Frsm. minni hl. (Jóhanna Sigurðardóttir) (frh.): Herra forseti. Fyrir helgi frestaði ég að ósk forseta framsögu þar sem ég mælti fyrir áliti minni hl. félmn. um frv. til l. um endurmenntun vegna tæknivæðingar í atvinnulífinu. Var ég þar komin í ræðu minni að gera grein fyrir sjónarmiðum sem fram komu á ráðstefnu sem haldin var fyrir réttu ári síðan um tæknibreytingar í atvinnulífinu með tilliti til jafnréttis kynjanna. Þegar ég varð að fresta ræðu minni var ég komin að tilvitnun í orð fulltrúa Framsfl. á þessari ráðstefnu, Helgu Jónsdóttur, aðstoðarmanns forsrh. Aðstoðarmaður forsrh. vitnaði í kafla úr bók sem út kom á vegum Alþjóðavinnumálastofnunarinnar í Genf. Ber kaflinn yfirskriftina: „Hvers vegna að óttast örtölvutæknina?“ Þar kemur fram að svartsýnisspár um að tölvutækni hafi í för með sér stórfellt atvinnuleysi hafi hreint ekki ræst. Hins vegar verði óhjákvæmilega miklar breytingar á störfum. M. a. er mikil eftirspurn eftir fólki til ýmissa rútínustarfa sem kvenfólk hefur að mestu gegnt hingað til. Á það t. d. við um vélritun, hraðritun, bókfærslu og skjalavörslu og viss gjaldkerastörf. Aðstoðarmaður forsrh. benti á að það væri ekki aðeins á Íslandi sem það tíðkaðist að karlar væru í ábyrgðarmeiri og tekjuhærri störfum en kvenmenn. Samkvæmt nýlegri könnun í Svíþjóð eru 90% yfirmanna í tölvuvinnslu karlkyns en 97% almennu starfanna í tölvumötuninni eru unnin af kvenmönnum. Þessi niðurstaða er skýrð þannig að konur sæki síður ýmiss konar námskeið í starfsþjálfun og nýjum greinum á vegum atvinnurekenda en karlar. Fulltrúi Sjálfstfl. á þessari ráðstefnu, Magnús L. Sveinsson. benti á að aukin notkun örtölvu og háþróaðrar tækni mundi hafa áhrif á hæfni íslensks vinnuafls í framtíðinni. Minni þörf yrði fyrir verkkunnáttu en meiri þörf fyrir hugvit. Þetta mundi hafa mikil áhrif á þjálfun og endurmenntunarþörf í ýmsum greinum atvinnulífsins. Sérstaklega yrði mikil eftirspurn eftir vel þjálfuðu starfsfólki með sérþekkingu á örtölvum og tölvutækni. Orðrétt sagði Magnús L. Sveinsson, fulltrúi Sjálfstfl., í sínu erindi: „Ljóst er að mjög mikil breyting mun verða í flestum starfsgreinum og munu sumar hefðbundnar starfsgreinar jafnvel leggjast niður með öllu. Nám sem fjöldi manna hefur gengið í gegnum nýtist ekki lengur og fólk verður að ganga í gegnum nýja starfsmenntun og tileinka sér algerlega nýjar starfsaðferðir.“ Hilmar Jónsson talaði á þessari ráðstefnu fyrir hönd Alþýðusambands Íslands. Hann sagði m. a.: „Íframleiðslunni hafa vélmennin ýmsa kosti umfram mannfólkið. Þau lúta ekki sömu reglum um hættuleg efni, vinnuvernd og vinnutíma. Það er jafnvel í alsjálfvirkum verksmiðjum hægt að láta vélmenni ganga allan sólarhringinn án þess að það þurfi að kveikja ljós yfir nóttina. Auðvitað er gott að geta losað fólk undan óþrifalegum og hættulegum störfum en breyting á starfsfyrirkomulagi, sem leiðir af sér fækkun starfa, leiðir af sér mörg vandamál. Á það skal bent að tölvutækni mun hafa mjög mismunandi áhrif á einstakar greinar framleiðslu- og atvinnulífs. Neikvæðustu áhrifin verða í þjónustugreinum. Þó getur einnig orðið um hlutfallslega mikil áhrif að ræða í frumvinnslugreinum. En þegar haft er í huga að atvinnutækin eru þegar orðin fá í þessum greinum gætir áhrifanna ekki eins mikið.“ Síðar í erindi sínu sagði Hilmar: „Í dag verða tæknibreytingar í fyrirtækjum víðast þannig að stjórnendur þeirra leita að hagkvæmustu framleiðsluaðferðum á hverjum tíma og telji þeir að athugun lokinni skynsamlegt að innleiða nýja tækni, þá gera þeir það. Það er undir hælinn lagt hvort talað er við starfsfólk fyrr en ef til þess kemur að flytja þurfi það til, þjálfa fyrir ný verkefni eða því er sagt upp.“ Orðrétt sagði síðan Hilmar Jónsson hjá Alþýðusambandi Íslands: „Það skiptir okkur öllu að sjá fyrir í tíma hvert tækniþróunin stefnir og á hvaða sviði er líklegast að ný tækni muni valda straumhvörfum á næstu árum. Ef vélmenni leysa mannshöndina af hólmi í fiskvinnslu á næstu árum gæti orðið alvarlegt ástand í flestum landshlutum. Hvert fyrirtæki um sig væri þess ef til vill ekki megnugt að stýra þróuninni. Valið fyrir hvert fyrirtæki gæti verið val milli þess að hætta rekstri eða fækka yrði starfsfólki. Það er brýnt að stytta vinnutíma á Íslandi, en sú stytting má ekki vera þannig að upp komi atvinnuleysi í einstökum greinum og landshlutum. Það er mál þjóðarinnar allrar að taka á þeim vandamálum sem tæknibreytingunni fylgja. Stjórnvöld verða að gangast fyrir rannsókn á tölvuþróun og leitast við að stýra henni á heillavænlegan hátt í samstarfi við aðila vinnumarkaðarins. Stjórnvöld verða á sama hátt að haga efnahagsstefnunni þannig að hugsanlegum samdrætti í starfsmannafjölda í einni grein verði mætt með þenslu á öðrum sviðum.“ Í lok erindisins sagði Hilmar: „Þegar litið er til þess hvaða áhrif tölvutæknin komi til með að hafa á störf kvenna á vinnumarkaði má ætla að þau verði einnig í iðnaði og verslun. Tölvustýrð tæki koma til með að leysa af hólmi konur í fataiðnaði og jafnvel fiskiðnaði. Í verslun og skrifstofurekstri minnkar þörf fyrir störf kvenna vegna nýrrar tækni.“ Herra forseti. Ég taldi nauðsynlegt að fara nokkrum orðum um þau erindi sem fram komu á þessari ráðstefnu Jafnréttisráðs um áhrif tæknibreytingar á atvinnulífið með tilliti til jafnréttis kynjanna. Ég tel að niðurstaðan af þessari ráðstefnu sé reyndar á einn veg og styðji svo ekki verði um villst að samþykkja beri það frv. sem hér liggur fyrir um endurmenntun vegna tæknivæðingar í atvinnulífinu. Fulltrúar stjórnmálaflokka og samtaka sem þar töluðu bentu í reynd allir á mikilvægi þess að tryggja atvinnuöryggi starfsfólks, skapa því skilyrði til að aðlagast tæknivæðingunni og að brýn þörf væri á starfsþjálfun og endurmenntun og þá ekki síst að skapa skilyrði fyrir ófaglært fólk að aðlagast tæknivæðingunni. Herra forseti. Við þetta mál verður ekki skilið nú, þegar í það stefnir hér á hv. Alþingi að fresta að taka ákvörðun í þessu máli og vísa því frá, og er óhjákvæmilegt að gera nokkra grein fyrir þeirri skýrslu sem nýlega er út komin á vegum Kvenréttindafélags Íslands og fjallar um tölvutæknina, hlut kvenna og karla á vinnumarkaðinum. Til að lengja ekki þessar umræður frekar en orðið er vil ég aðeins með örfáum orðum vitna í það athyglisverðasta sem fram kemur í þessari skýrslu, jafnframt því sem ég hvet hv. þm. til að kynna sér þessa merku skýrslu. Í skýrslunni segir m. a.: Eins og nú er háttað er verksvið kvenna á vinnumarkaðinum þrengra en verksvið karla. Einnig er hlutur kvenna í hinni nýju tæknibyltingu atvinnulífsins lítill sé hann borinn saman við hlut karla. Í sænskri könnun, sem gerð var á kvennaári 1975, kom fram að 80–90% þeirra sem vinna við nýsköpun, þ. e. kerfisritun, áætlanagerð um mötun tölva og stjórnun á tölvusviði voru karlar. Konur voru hins vegar 97% þeirra sem unnu við götun tölvuspjalda og skráningu tölvufræðilegra gagna. Karlar virðast vera brautryðjendur á þessu sviði. Þeir skapa og innleiða hina nýju tækni í atvinnulífinu en konur fylgjast með úr fjarlægð. Í skýrslunni kemur fram að til að athuga stöðu fyrirtækja á höfuðborgarsvæðinu sem flytja inn og framleiða tölvubúnað var haft samband við 34 þeirra en könnunin náði til 310 starfsmanna þessara fyrirtækja. Leitað var m. a. upplýsinga um skiptingu kynja á fimm starfssvið innan nefndra fyrirtækja og stofnana. Niðurstaðan varð sú að við sölustörf unnu 85 karlar eða 92% þeirra sem tóku þátt í könnuninni en einungis 7 konur eða 8%. Að þróun hugbúnaðar unnu 92% karlar en einungis 8% konur. Við stjórnun unnu 74 karlar eða 99% þeirra sem spurðir voru og ein kona eða 1%. Ég tel að skýringarinnar sé ekki síst að leita í því að konum er ekki búin viðunandi og eðlileg aðstaða til að aðlagast tæknivæðingunni með endurmenntun og starfsþjálfun. Niðurstaðan er í raun sú að þær konur sem starfa innan þessara fyrirtækja gegna í langflestum tilvikum hinum almennu skrifstofustörfum en karlar gegna nýsköpunar- og stjórnunarstörfum. Í skýrslunni kemur fram að þegar könnuð var verkaskipting kynja kom í ljós að hlutverk karla í forritunarkerfissetningu er 91% en konur eru þar 9%. Í ritvinnslu, lyklun og skráningu snýst þetta hlutfall við þar sem hlutfall kvenna í þessum störfum er 90% en karla 10%. Í skrifstofustörfum þar sem tölvur eru notaðar eru konur í meiri hluta eða 69% en karlar 31%. Í öðrum störfum innan þeirra fyrirtækja sem þessi könnun tók til og stofnana sem tengjast tölvum beint eða óbeint eru karlar 73% en konur 27%. Stjórnunarstörfin eru nær undantekningarlaust í höndum karla eða 92%. Í skýrslunni er greint frá því hvaða áhrif það hafði þegar tölvuvæðing var innleidd hjá Gjaldheimtunni. Þar kom fram að síðustu árin áður en innheimta opinberra gjalda var tölvuvædd hafði verið algengt að hver maður ynni 50–100 tíma á mánuði í yfirvinnu. Enn fremur að misjafnlega hefði gengið að fá fólk til að vinna svo mikið. Vinnuaðstaða hefði verið mjög léleg, hávaði í bókhaldsvélum óþolandi og þrengsli mikil. Margir höfðu kvartað yfir höfuðverk og vöðvabólgu, einkum þeir sem unnu í bókhaldsvinnu, en það höfðu alla tíð verið konur. Engum starfsmanni var sagt upp vegna tölvuvæðingar en hins vegar hefur verið áætlað að yfirvinna áður en tölvuvæðingin kom til hafi jafngilt fjórum stöðugildum. Helstu breytingar við tölvuvæðinguna voru þær að yfirvinna hvarf svo til alveg og kom það mest niður á konum, þó einkum þeim sem voru í lægri launaflokkunum. Einnig er á það bent að hjá Sjóvá hafi greinilega orðið vart við fækkun starfsmanna vegna tölvuvæðingarinnar og er talið að áframhald verði á þeirri þróun. Störfum þar hefur fækkað úr u. þ. b. 70 í u. þ. b. 50 á síðustu árum og það væru eingöngu störf sem konur hefðu áður gegnt. Af þeim kafla í skýrslunni þar sem fjallað er um menntun og menntunarkröfur á vinnumarkaðinum má ráða að konur séu miklu verr undir tölvuvæðinguna búnar en karlar vegna minni menntunar. Af sjálfu leiðir því að þær eru í enn meiri þörf fyrir endurmenntun og starfsþjálfun. Niðurstöður þess kafla eru þær m. a. að konur séu meira í rútínustörfum og í skýrslu frá International Labour Office er því spáð að þau störf muni hverfa fyrst vegna þess að einfaldast er að tölvuvæða þau. Samkvæmt þessari könnun var fremur jöfn kynskipting á tölvunámskeiðum hjá Námsflokkum Reykjavíkur. Hjá Æskulýðsráði Reykjavíkur var um fremur ójafna kynskiptingu að ræða. Vorið 1980 var boðið upp á námskeið sem alls 146 nemendur tóku þátt í, 114 piltar og 32 stúlkur. Reiknistofnun Háskólans býður upp á námskeið sem ætlað er sérfræðingum í stofnunum og fyrirtækjum. Í maí og júní 1984 sóttu 50 nemendur námskeið hjá stofnuninni, 37 karlar og 13 konur. Bent er á að á síðasta skólaári hafi um 1400 nemendur sótt tölvunámskeið hjá tölvufræðslu Stjórnunarfélags Íslands. Voru hlutföllin þannig milli kynja að karlar voru 52% en konur 48%. En þrátt fyrir fremur jafna skiptingu er þátttaka á námskeiðunum mjög misjöfn eftir kynjum. Karlmenn sækja helst í áætlunargerð, gagnasöfnunarkerfi og forritun. Voru 82% karlmanna t. d. á námskeiðum í áætlunargerð meðan konur sem sóttu námskeið í ritvinnslu voru 90%. Í skýrslunni er bent á að tölvuvæðing starfa geti gert fólki kleift að stunda a. m. k. hluta vinnu sinnar heima, t. d. með því að staðsetja tölvu á heimili starfsmanna sem síðar verði tengd við tölvunet fyrirtækisins. Það að færa vinnuna heim getur dregið úr aðskilnaði fjölskyldu og atvinnulífs, segir í skýrslunni. Ábyrgð á heimilum hvílir yfirleitt á konum og því gæti heimavinna við tölvu virst vænlegur kostur fyrir þær en jafnframt viðhaldið hinni hefðbundnu verkaskiptingu kynjanna innan heimilisins. Hin hliðin á þessu er sú að starf sem eingöngu er unnið innan veggja heimilisins getur leitt til félagslegrar einangrunar þess einstaklings sem því sinnir. Störf sem konur taka með sér heim eru oft og tíðum verr launuð en störf úti á vinnumarkaðinum. Ef tölvuvinnsla í heimahúsum fer að færast í aukana er ástæða til að vera á varðbergi gagnvart þeim kjörum sem bjóðast fyrir þá vinnu, segir í þessari skýrslu. Bent er á að konur séu í miklum meiri hluta þjónustugreina hér á landi eða 64%. Tölvuvæðingin hafi nú þegar haft mikil áhrif á störf í þessum greinum, t. d. í bönkum og tryggingastofnunum. Aukinni hagræðingu gæti m. a. fylgt að störfum fækki og haft þau áhrif á vinnumarkaðinn í heild að atvinnuleysis taki að gæta. Í niðurstöðu þessarar skýrslu, þar sem fjallað er um nýjar leiðir og úrbætur, er ekki síst bent á nauðsyn þess að koma á sérstökum endurmenntunar- og þjálfunarnámskeiðum, m. a. fyrir þá sem missa störf, fyrir eldra fólk og þá sem eru að koma út á vinnumarkaðinn eftir nokkurt hlé og fyrir nýliða. Enn einu sinni bendi ég á að það er einmitt markmið þessa frv., sem nú er lagt til af meiri hl. hv. félmn. að vísa til ríkisstj., að koma á skipulagðri endurmenntun vegna tæknivæðingarinnar. Enn fremur er bent á það í þessari skýrslu að tæknivæðing og aðlögun að henni haldist í hendur þannig að atvinnugreinar tölvuvæðist með þeim hraða sem þær sjálfar ráða við með tilliti til menntunar og þátttöku starfsfólks. Ég vil hér í lokin í umfjöllun um þessa skýrslu víkja nokkrum orðum að kaflanum um samantekt og niðurstöður. Þar segir með leyfi forseta: „Í upphafi var gengið út frá þeirri tilgátu að hlutur kvenna og karla á vinnumarkaðinum eftir tilkomu tölvutækninnar væri fremur ójafn með tilliti til nýsköpunar, stjórnunar og áhrifa á þessu sviði. Þessi tilgáta virðist skv. gerðri athugun hafa við rök að styðjast. Margt bendir til þess að hin hefðbundna kynskipting vinnumarkaðarins sé að teygja anga sína inn á svið tölvutækninnar. Erlendar spár varðandi breytingar á atvinnutækifærum vegna tölvuvæðingar sýna að þau störf sem í dag eru hefðbundin kvennastörf, eins og þjónustu- og skrifstofustörf ýmiss konar, koma ýmist til með að hverfa eða gerbreytast. Krafa um menntun á sviði tölvutækninnar verður æ meiri. Í þessu sambandi má vekja athygli á að konur sem starfa innan tölvuiðnaðarins hafa mun minni menntun en karlar og fá þar af leiðandi ekki sérhæfð störf á þessum vettvangi heldur þau störf þar sem minni menntunar er krafist. Athugun leiddi í ljós að í skólakerfinu og í hinum ýmsu sérskólum sýna konur minni áhuga á tölvutækninni þó að námsárangur þeirra sé ekki lakari en karla í tölvunámi. Talið er að þeir sem eru orðnir tölvuvanir þegar skólaskyldu lýkur hafi forskot fram yfir hina sem verða að byrja á því að kynna sér þessa tækni og yfirvinna tortryggni í hennar garð. Af framansögðu má það vera ljóst að hér er á ferðinni varhugaverð þróun hvað varðar hlut kvenna í tölvuvæðingu atvinnulífsins. Full ástæða er fyrir konur að fylgjast náið með framvindu þessara mála og sjá til þess að ekki stefni í það óefni sem ýmislegt virðist nú benda til. Á undanförnum árum hefur margt mikilsvert áunnist í jafnréttisbaráttu kvenna, enda þótt langt sé í land á sumum sviðum, t. d. að konur fái sömu laun og karlar fyrir jafnverðmæt og sambærileg störf. Atvinnuþátttaka íslenskra kvenna hefur stóraukist undanfarin ár og athuganir hafa sýnt að það þarf tvo til þess að framfleyta meðalstóru heimili. Hvort þessi þróun er til góðs eða ills verður ekki metið hér, en ljóst er að ekki verður lengur horft fram hjá mikilvægi vinnuframlags kvenna í þjóðfélaginu. Áhrif kvenna á þróun atvinnumála almennt hafa þó verið hverfandi lítil og ekki í hlutfalli við fjölda þeirra á vinnumarkaðinum. Enn þá er það sjaldgæft að konur gegni ábyrgðarstörfum eða séu upphafsmenn nýjunga í atvinnulífinu og er hlutdeild þeirra í tölvuvæðingunni lýsandi dæmi um þetta. Samt er því þannig farið að tölvuvæðingin hefur einmitt komið hvað mest inn á þá starfsgrein sem löngum hefur verið álitin sérgrein kvenna, þ. e. skrifstofustörfin. Á þessu sviði hefur tölvutækninni fleygt fram á síðustu árum en án teljandi þátttöku kvenna í nýsköpun hennar. Konur geta sjálfar að vissu marki ráðið bót á þessu með virkri þátttöku í innleiðingu og mótun nýrra starfshátta sem fylgja í kjölfar tölvuvæðingar. Hugarfarsbreytinga er þörf hjá konum jafnt sem körlum svo að áhrif hinna gamalkunnu viðhorfa til skiptingar í kvenna- og karlastörf megi hverfa. Tölvutæknin er einmitt til þess fallin að draga úr hefðbundinni skiptingu starfa þar sem atriði eins og t. d. líkamsburðir skipta engu máli í störfum þar sem henni er beitt. Þetta gerist ekki sjálfkrafa. Konur verða að vakna til vitundar um nauðsyn menntunar og þess að fylgjast náið með nýjungum á þessu sviði sem öðrum. Herra forseti. Ég hef talið ástæðu til þess að fara jafnítarlega í þetta mál og raun ber vitni til að sýna fram á mikilvægi ákvæðis þessa frv. fyrir konur, en það er ekki síst hagsmunamál þeirra að þeim verði gefið tækifæri til að fá starfsþjálfun og endurmenntun vegna tækniþróunar í atvinnulífinu þar sem allar kannanir, sem gerðar hafa verið, benda ótvírætt til þess að atvinnuöryggi kvenna er ekki síst í hættu vegna tæknivæðingarinnar. Þegar sú er raunin að konur búa við tvöfalt vinnuálag ef þær eru á vinnumarkaðinum, vinna þar kannske fullan vinnudag og eiga þá heimilisstörfin eftir að afloknum störfum á vinnumarkaðinum, þá gefur það auga leið að þær eru ekki í aðstöðu til þess að sækja námskeið sem nú er boðið upp á í tölvunámi eða námskeið til þess að aðlagast tæknivæðingunni. Það er ekki síst nauðsynlegt að hv. alþingismenn skilji þessa staðreynd og hve það er brýnt að konur jafnt sem aðrir og ekki síst ófaglært verkafólk hafi aðstöðu til þess að sækja námskeið til að aðlagast tæknivæðingunni í sínum vinnutíma og þá á launum. Ég sé líka ástæðu til þess að vitna í ályktun 34. þings Alþýðusambands Íslands um tölvumál en þar segir: „Að því leyti sem ný tækni krefst nýrrar verkkunnáttu verður að gefa starfsfólki kost á endurmenntun þannig að aldrei verði hægt að segja fólki upp störfum í skjóli þess að það kunni ekki með tækninýjungar að fara.“ Í þeirri ályktun er lögð áhersla á að launþegar fái í vinnutíma sínum tækifæri til að fræðast um möguleika tölvanna og þau takmörk sem þeim eru sett og sambandið milli þess hvernig tölvutækninni er beitt og þess hverjir hafa áhrif á tölvuvæðinguna. Segir þar orðrétt að samfara tæknibreytingunni, sem starfsfólk og verkalýðsfélag þess hefur samþykkt, verði starfsfólki tryggð endurmenntun á fullum launum. Niðurstaða 34. þings Alþýðusambands Íslands er eftirfarandi, með leyfi forseta: „34. þing ASÍ leggur ríka áherslu á að með samningum og með lagasetningu verði tryggt að sú tækniþróun, sem tölvubyltingin leiðir af sér, verði notuð til þess að bæta lífskjörin og skapa betra mannlíf. Fái atvinnurekendur hins vegar einir að ráða ferðinni og verði tölvuvæðingin eingöngu notuð til þess að þjóna atvinnurekendum munu afleiðingarnar verða stórfellt atvinnuleysi í nær öllum stéttum, störf verða í auknum mæli einhæf og niðurdrepandi og atvinnuöryggi verður minna en það er í dag. 34. þing ASÍ hvetur til almennrar umræðu um þessi vandamál í verkalýðsfélögunum og skorar á verkafólk að vera vel á verði þannig að hlutur þess verði ekki fyrir borð borinn í þessu máli.“ Af skýrslu, sem ég hef undir höndum og unnin er af Þuríði Magnúsdóttur forstöðumanni Fræðslumiðstöðvar iðnaðarins vegna kynnisferðar sem hún fór í til Danmerkur, Svíþjóðar og Noregs á árinu 1983, kemur fram að menntun starfsmanna í iðnaði á Norðurlöndum er mun fjölþættari en hér og stuðningur ríkisins við námskeiðahald á því sviði mjög mikill. Ég tel ástæðu til að vekja athygli á því hve ríkisframlag t. a. m. Dana, Norðmanna og Svía er mikið varðandi þessi mál, ekki síst í ljósi þess að ég hef orðið vör við það viðhorf í félmn. sem um þetta frv. hefur fjallað og það kom reyndar einnig-fram í framsöguræðu Friðriks Sophussonar, sem talaði fyrir áliti meiri hl., að útilokað sé að standa að samþykkt þessa frv. vegna þess kostnaðar sem það hefur í för með sér. Miðað við fjárlög yfirstandandi árs hefði þó framlagið einungis orðið skv. ákvæðum frv. 70–80 millj. en miðað við fjárlög í fyrra 58 millj. Ég bendi einnig á að þegar borinn er fyrir sig mikill kostnaður samfara þessu frv. þá verða menn að átta sig á því að það getur kostað þjóðarbúið enn meira til lengri tíma litið ef ekkert er að gert og ef starfsfólk er ekki, vegna skorts á endurmenntun og starfsþjálfun, fært um að takast á við þær tækninýjungar sem þarf til þess að örva hér framleiðni og hagvöxt. Fram kemur í skýrslu Fræðslumiðstöðvar iðnaðarins, sem ég hér nefndi, að ríkisframlag Dana á árinu 1982 var 941 millj. danskar kr. Ríkisframlag Norðmanna var á árinu 1981 116 millj. norskar kr. og ríkisframlag Svía var á árinu 1981 3891 millj. sænskra króna. En í þessum löndum þiggja þátttakendur á námskeiðum vegna endurmenntunar laun meðan á námi stendur og eru þau að lágmarki jöfn hámarki atvinnuleysisbóta eins og í frv. þessu er gert ráð fyrir. En endurmenntunin hefur þar að sjálfsögðu þau markmið eins og fram kemur í skýrslu hjá Fræðslumiðstöð iðnaðarins að endurmennta fólk sem ekki fær lengur eða getur sinnt störfum sem það hefur reynslu og/eða menntun til að stunda. Fólk nýtur að meðaltali átta vikna kennslu en þó geta námskeiðin verið allt að átján vikna löng. Fram kemur að frá því 1978 hafi verið lögð áhersla á þjónustu við konur sem koma út á vinnumarkaðinn eftir lengri fjarveru. En einmitt eitt ákvæði þessa frumvarps, sem hér er til umr., fjallar um það efni. Fram kemur í skýrslu í Danmörku um þróun endurmenntunar á atvinnumarkaði 1971–1981 að á þessu tímabili hafi orðið geysimikill vöxtur í endurmenntun og starfsþjálfun og fjármagnið til endurmenntunar aukist um 170% eða um 34% á ári að jafnaði. Milli áranna 1980/1981 eykst þátttaka í endurmenntun fyrir faglærða um 24% og hlutur endurmenntunar í heild af útgjöldum til menntamála í Danmörku vex á þessu tímabili úr 2.5 í 5%. Fram kemur að í Noregi hafi atvinnumarkaðsmenntunin sem svo er kölluð og styrkir til fyrirtækja til að endurmennta starfsmenn í stað þess að segja þeim upp haft mjög mikla þýðingu. Í þessari skýrslu kemur fram að í Svíþjóð sé meginmarkmiðið að fyrirbyggja atvinnuleysi með hvers konar endurmenntun og viðbótarmenntun fyrir þá sem eiga á hættu að missa vinnu, fólk sem á erfitt uppdráttar á vinnumarkaðinum o. s. frv. Allir þátttakendur þiggja laun á meðan þeir stunda endurmenntunarnám og er talið að það séu um 1000 kr. íslenskar á dag. Mismun á launum manna og þeim námsstyrkjum sem greiddir eru greiða atvinnurekendur og greiða þeir einnig launatengd gjöld vegna starfsmanna sinna. Af því sem ég hef hér lýst er ljóst að á hinum Norðurlöndunum er gert mun meira að því að skapa starfsfólki skilyrði til að aðlagast tæknivæðingunni og tryggja atvinnuöryggi þess vegna tækniþróunarinnar en hér á landi. Sá rökstuðningur, sem er að finna í nál. meiri hl. fyrir að vísa málinu til ríkisstj., finnst mér ansi léttvægur. Vitnað er til þess í nál. að á vegum ríkisstj. hafi verið og sé unnið að þessu máli. Vænti ég þá þess að meiri hl. eigi við þær stjórnskipuðu nefndir sem starfað hafa í þessum málum önnur á vegum menntmrn. og hin á vegum félmrn. Í annan stað er til þess vitnað í nál. meiri hl. að gert sé ráð fyrir að skýrsla um endurmenntunarmál verði lögð fram á næsta þingi. Ég vil fyrst segja það varðandi þær tvær stjórnskipuðu nefndir sem starfað hafa á vegum þessara tveggja ráðuneyta, þá er það mitt mat að lítils sé að vænta varðandi endurmenntunarmálin í niðurstöðum þessara nefnda þegar þær liggja fyrir. Á fund félmn. mættu báðir formenn þessara nefnda, þ. e. Ingvar Ásmundsson skólastjóri Iðnskólans, sem er formaður þeirrar nefndar sem starfar á vegum félmrh. og sérstaklega skal athuga hvernig vinnumarkaðurinn getur aðlagast tölvuvæðingunni án þess að atvinnuöryggi sé stefnt í hættu. Í þeirri áfangaskýrslu, sem fram kom í júní 1984, er lítið að finna varðandi endurmenntunarmálin utan þess sem almennum orðum er talað um nauðsyn endurmenntunar vegna tæknivæðingar í atvinnulífinu. Ég spurði formann þessarar nefndar, Ingvar Ásmundsson skólastjóra, sérstaklega eftir því þegar hann kom á fund félmn. hvort þess væri að vænta að fram kæmu tillögur frá þessari nefnd, sem starfað hefur á vegum félmrn., um endurmenntunarmál. Ingvar Ásmundsson tjáði félmn. að þessi nefnd mundi fljótlega skila af sér, en orðrétt sagði hann að hann ætti ekki von á því að dýpra yrði farið í endurmenntunarmálin en væri í áfangaskýrslunni. Það væri því hans skoðun að ekki væri ástæða til þess að bíða með afgreiðslu þessa frv. þar til niðurstaða og skýrsla nefndarinnar lægi fyrir. Að því er varðar þá nefnd sem starfar á vegum menntmrn. til að kanna tengsl atvinnulífs og skóla þá mætti á fund félmn. Halldór Guðjónsson kennslustjóri Háskóla Íslands sem er formaður þeirrar nefndar sem starfar á vegum menntmrn. Svipaða sögu var að segja af störfum þessarar nefndar. Halldór Guðjónsson bjóst ekki við því að neinar tillögur yrðu í niðurstöðum eða skýrslum þeirrar nefndar að því er varðar endurmenntunarmál vegna tæknivæðingar í atvinnulífinu. Það eina sem fram kom hjá Halldóri Guðjónssyni var að e. t. v. yrði að finna eina eða tvær setningar um endurmenntunarmál vegna tæknivæðingar í atvinnulífinu og nefndi hann mikilvægi þess að horfa á endurmenntunarmál út frá sjónarhóli atvinnulífsins og atvinnurekstrarins. Þetta er nú allt og sumt sem ég tel að vænta sé frá þessum nefndum og ekki komi þær fram með neinar tillögur eða beinar úrlausnir á því hvernig taka eigi á þessum endurmenntunarmálum. Það er gott og vel að hæstv. menntmrh. eða félmrh. gefi Alþingi skýrslur á næsta þingi um endurmenntunarmálin. En ég tel að við höfum ekki efni á því að bíða eftir neinum skýrslum, ekki síst í ljósi þess að lítilla tillagna er að vænta frá þeim stjórnskipuðu nefndum sem starfað hafa í lengri tíma að þessu máli. Mín skoðun er reyndar sú að sú skýrsla, sem hér er sett fram um endurmenntunarmál og fram á að koma á næsta þingi eins og fram kemur í álifi meiri hl., sé nokkurs konar hálmstrá sem meiri hl. hafi fundið upp í samráði við ráðh. til að komast skammlaust frá afgreiðslu þessa máls og þurfa ekki að fella frv. hér í atkvæðagreiðslu. Herra forseti. Ég hef talið ástæðu til þess að hafa nokkuð langt mál um það frv. sem hér er til umfjöllunar og nú er lagt til af meiri hl. að vísa til ríkisstj. Ég tel að ákvæði þessa frv., sem að efni til hefur að markmiði að gera starfsfólki og launþegum á vinnumarkaðinum kleift að aðlagast tæknivæðingunni og sérstaklega sé hugað að þeim störfum þar sem atvinnuöryggi starfsmanna sé í hættu, sé forsenda þess að bæta hér kjörin og koma á þeirri nýsköpun í atvinnulífinu og aukinni tæknivæðingu sem leiði til aukinnar framleiðni og hagvaxtar hér á landi. Það er því að vonum að ég hafi tekið mér nokkurn tíma hér í ræðustól til að vekja athygli hv. alþm. á því hvaða afleiðingar það gæti haft í för með sér ef enn á að láta reka á reiðanum í þessu efni. Minni hl. hv. félmn., sem ég skipa ásamt hv. þm. Guðmundi J. Guðmundssyni, leggur til að þetta frv. verði samþykkt með brtt. sem fluttar eru á sérstöku þskj. Þessar brtt. skýra sig að mestu sjálfar og eru að efni til byggðar á athugasemdum sem fram komu í umsögn ASÍ við þetta frv. Ég vil leyfa mér að vænta þess að þm. hafni þeirri afgreiðslu á málinu sem meiri hl. félmn. hefur lagt til enda getur það skipt sköpum um framþróun í atvinnulífinu og kjör og atvinnuöryggi launþega á vinnumarkaðinum í komandi framtíð að á þessu máli verði þegar í stað tekið og ekki verði á því frekari dráttur en orðinn er.



Herra forseti. Mér þykir ástæða til að fá að leggja nokkur orð í belg vegna þessa frv. sem fjallar um mikilvægt málefni. Í því eru hugmyndir um að veita menntun og sérstaklega endurmenntun vegna nýrrar tækni í atvinnulífinu í alveg sérstakan farveg og að því látið liggja að verði ekki á þetta frv. fallist sé engin ákvörðun í málinu tekin og ekkert að gert. Þetta þykir mér ástæða til að leiðrétta því að eitt af því sem einmitt er lögð höfuðáhersla á núna í menntmrn. er einmitt þetta, bæði í skólastarfinu sjálfu á öllum skólastigum og verkefnum sem skólarnir mundu taka að sér fyrir atvinnulífið í endurmenntunarskyni. Að því er varðar sérstaklega einstök atriði sem þessu máli tengjast, þá er fyrst til að taka að nýlega er hafin heildarendurskoðun á iðnfræðslulöggjöfinni, ekki síst með það í huga að gagnger breyting hefur orðið á ýmislegri tækni sem tengist iðnstörfum og auk þess er þjóðfélagið á ýmsan veg allt annað nú en var 1966 þegar lögin um iðnfræðslu voru sett. Í annan stað hefur verið gert sérstakt átak og unnið að framkvæmd í áföngum vegna fræðslu í tölvumálum og tölvuvæðingar skólanna. Það atriði er þess eðlis, eins og svo margt annað sem tengist menntun í tækniefnum, að það verður að gerast í skynsamlegum áföngum til þess að árangur náist. Engin ástæða er til að fylla alla skóla af tækjabúnaði sem menn kunna ekki á. Nauðsynlegt er að byrja á því að sjá til þess að nægilegum mannafla sé á að skipa sem kann að nota tækin og kenna á þau. Þess vegna er það að nú hefur verið sett álaggirnar lektorsembætti í tölvufræðum við Kennaraháskólann. Sérstök áhersla er lögð á endurmenntun í tölvufræðum fyrir kennara og unnið er að undirbúningi þess að víðtæk kennsla verði í tölvufræðum á framhaldsskólastiginu. Gert er ráð fyrir að hún hefjist í stærri stíl á næsta hausti en verið hefur. Auk þess er farið að huga að tölvufræðum og nokkurri kynningu á tölvum í grunnskólanum, en því nefni ég það, þó að það sé ekki endurmenntun, að það atriði tel ég skipta mjög miklu máli vegna menntunar kvenna og atvinnu kvenna á þeim sviðum sem verða tæknivædd í framtíðinni. Það er mikilvægt að bæði drengir og stúlkur komist í kynni við hina nýju tækni sem allra fyrst í skólanum þannig að fræðslan gangi síðan með eðlilegri hætti og bæði drengir og stúlkur telji það jafnsjálfsagt að afla sér fræðslu í tölvumálum og öðru er að nýrri tækni lýtur. En það er reyndar fleira en tækniþekkingin sjálf sem kemur til greina og þarf sérstaklega að hyggja að vegna nýrrar tækni í atvinnulífi. Það er líka aukin þekking í grunngreinum sem er nauðsynleg af þessum ástæðum. M. a. hefur skólastjóri Iðnskólans þráfaldlega bent á hve nauðsynlegt er að auka þekkingu t. d. þeirra, sem að iðnum starfa, á a. m. k. einu eða tveimur erlendum málum vegna þess að svo örar breytingar eru í tækni- og vélvæðingu að það getur beinlínis verið nauðsynlegt öryggisatriði að kunna glögg skil á erlendri tungu til að átta sig á leiðbeiningum og notkun nýrra tækja sem ört breytast. Vegna þessa vil ég víkja að auknum og nýjum möguleikum til að veita þjálfun þeim sem ekki hafa átt kost á námi í þessum greinum þegar þeir voru ungir eða á venjulegum skólaaldri. Það sem ég hef í huga er að unnið er að því að gera skólum kleift að nýta aðstöðu sína og mannafla, að hafa námskeið fyrir annaðhvort fyrirtæki eða launþegafélög, verkalýðsfélög t. d., í húsnæði skólans á þeim tíma sem annað skólastarf fer þar ekki fram. Ég held að í þessu geti falist mjög áhugaverðir möguleikar fyrir báða aðila, bæði þá sem slík námskeið mundu sækja og skólana sem nýttu aðstöðu og mannafla til að láta fræðsluna í té. Ég held að með nokkrum hætti sé jafnvel hægt að skapa sveigjanleika í kjörum þeirra kennara, gefa aukinn möguleika til kjarabóta í gegnum slíkt og að skólar sem slíkt létu í té hefðu nýja möguleika til aukatekna með svona starfi. Ég er þeirrar skoðunar og þykist raunar hafa orðið þess vör að það sé vaxandi skilningur og áhugi á starfsemi sem yrði rekin í þá veru sem ég er að nefna. Ég held að slíkur skilningur og áhugi sé bæði fyrir hendi hjá samtökum launþega og samtökum vinnuveitenda. Ég held að ég skilji betur að það sé fyrirtækjum og vinnuveitendum nauðsynlegt að gefa kost á slíku námi, endurmenntun ýmiss konar, til að gera vinnu starfsmanna fjölbreyttari, áhugaverðari og árangursríkari. Þá er verið að auka beggja hag á allan veg. Þessi atriði vildi ég sérstaklega láta koma fram. Það má vel nefna eitt atriði enn sem ég tel að eigi eftir að komast í framkvæmd þótt það hafi ekki tekist enn, en ég tel að það hljóti að því að reka. Við höfum í landinu allmarga vel búna verkmenntaskóla. Þessir skólar standa auðir og ónotaðir mánuðum saman að sumrinu til. Í þeim er búnaður sem e. t. v. úreldist á skemmri tíma en búnaður bóknámsskólanna gerði. Ég hygg að það geti þjónað mjög jákvæðum tilgangi, bæði vegna endurmenntunar og svo vegna menntunar ungmenna, og það geti leyst á margan veg atvinnuvanda í sumum byggðarlögum að gera starfstíma skólanna miklu sveigjanlegri, að nýta búnað slíkra skóla allt árið. Þetta er atriði sem hefur nokkuð verið fjallað um og undirbúið. Það kallar hins vegar á nokkuð flókin dæmi sem tengjast kjaramálum kennara, en ég hygg að annað eins og flóknara mál hafi verið leyst í þjóðfélagi okkar á ýmsum tímum. Það er mín skoðun að að þessu hljóti að verða horfið. Þótt það yrði ekki gert alls staðar í einu, væri þetta gagnleg tilraun. Herra forseti. Ég vildi aðeins drepa á nokkur sundurlaus atriði til að sýna fram á að það er verið að vinna markvisst að þeim málum sem hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir hefur hér verið að tala um, sem sé endurmenntun og menntun vegna tæknivæðingar í atvinnulífinu. Það er eitt meginatriðið sem við erum við að fást núna og höfum verið að fást við á undanförnum mánuðum. Að því verður markvisst unnið áfram og unnið að því að fá til þess nauðsynlegar fjárveitingar. Ég hygg að það væri ekki skynsamleg ráðstöfun að skilja slíka menntun frá fyrir tiltekna hópa í þjóðfélaginu. Ég held að það sé einmitt skynsamlegt að nýta sem allra best búnað og mannafla skólanna. ekki einungis fyrir þá sem eru á venjulegum skólaaldri, heldur líka til þess að halda endurmenntunarnámskeið fyrir þá sem hafa þegar haslað sér völl úti í atvinnulífinu, hafa unnið við ýmis störf í þjóðfélaginu en fá svo áhuga síðar á menntun vegna tæknivæðingarinnar. Ég tel að það sé mjög jákvætt og nauðsynlegt, en það eigi ekki að verða öðruvísi en eðlilegur hluti menntunarinnar í landinu.