Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég sé, að Ed. hefur allmikið brugðið út af þeirri reglu, sem meiri hl. allshn. Nd. tók upp við meðferð málsins í þessari d. Ég vil ekki gera um það ágreining eða vekja upp þær umr., sem þá urðu, þó að full ástæða væri til fyrir Alþ. að taka nokkuð til athugunar, hvort ekki þyrfti að setja nýjar reglur, eitthvað strangari en nú gilda, um veitingu ríkisborgararéttar með tilliti til þess mikla aðstreymis, sem nú er til landsins af útlendingum, þar sem nú eru hér að staðaldri um 3 þús. erlendir ríkisborgarar. Í öðru lagi vil ég leyfa mér að benda á, að viðvíkjandi 21. lið, Róbert Jack, liggur fyrir bréf á skrifstofu Alþingis, dags. 27. sept. 1946, sem hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta : Vegna ófyrirsjáanlegra ástæðna óska ég þess, að Alþingi fresti veitingu á íslenzkum ríkisborgararétti handa mér þangað til seinna. Róbert Jack. Ég veit ekki, hvort það er ástæða fyrir Alþ. að vera svo örlátt í veitingu ríkisborgararéttar að þröngva honum upp á þá, sem ekki óska þess. Ef til vill liggja fyrir einhver nýrri gögn í þessu máli, en þau eru ekki finnanleg í skjölum þessa manns. Það er síður en svo, að ég vilji hafa nokkuð á móti því að veita viðkomandi manni ríkisborgararétt, en ég tel þó rétt, áður en þessi d. gengur frá málinu, að það liggi fyrir, hvort eitthvað nýtt hefur komið fram, sem geri það að verkum, að viðkomandi óski ekki lengur eftir, að frestað sé að veita honum íslenzkan ríkisborgararétt.

Er ekki ósk hans fullnægt frá því í september?

Það má vera, en ég fyrir mitt leyti get ekki greitt atkv. um þetta mál, fyrr en fyrir liggja eitthvað nánari upplýsingar en hér liggja fyrir. Ég tel, að það hafi ekki komið neitt annað frá umsækjanda en hér liggur fyrir, og þá álít ég, að ekki sé viðeigandi að setja hann inn í frv., sem byrjar svo: „Ríkisborgararétt skulu öðlast“. Ég vil ekki, að gengið sé frá þessu, fyrr en vitað er, hvort nokkuð annað liggur fyrir í þessu máli. Ég veit, að skrifstofan hefur ekki fengið annað, en hún vakti athygli á þessu, að beiðnin hefur verið afturkölluð. Ég vil, að það sé haft samráð við hv. frsm. málsins í Ed. og vitað, hvernig í þessu máli liggur.



Herra forseti. Það er að vísu rétt, að þetta bréf liggur fyrir frá settum presti austur á landi, nú presti í Grímsey. Það má vera, að honum hafi ekki verið mikið áhugamál, þegar hann getur þjónað embætti, hvort hann hefur ríkisborgararétt eða ekki. Þetta bréf var lesið og í það vitnað á fyrra ári, og þá var þess getið við nm. og sjálfsagt hv. frsm., að það væri einfalt ráð til að fylgjast með þessu. Það var ekkert annað en hv. frsm. vildi ómaka sig að spyrja um þetta á biskupsskrifstofunni, hvort þessi þjónn kirkjunnar vilji ekki íslenzkan ríkisborgararétt. Ef svo er, þá er ekki um neitt að sakast, og þá mætti fella þetta úr, þó að ég telji vafa, að það beri að breyta frv., eins og Ed. hefur gengið frá því, því að það er virkilega svo, að - fjöldi fólks hefur mikinn áhuga fyrir, að þessir menn gætu fengið ríkisborgararétt nú. Ég tel þetta ekki svo mikils vert, þegar það er upplýst, að þessi maður, sem ætlaði sér burt, er nú kominn í annað embætti norður í Grímsey. Ég tel þetta aukaatriði, ef til vill er það fyrir misskilning hjá þessum framandi manni. Ég vildi því leggja til, að séð yrði yfir þetta og látið við það sitja, sem Ed. hefur gert, en gera ekkert það, sem gæti orðið til þess, að málið kynni að daga uppi, því að það er mikið í húfi fyrir allan þorra þeirra, sem nú eiga að öðlast ríkisborgararétt.



Af því að hv. þm. minnist á, að spyrja megi biskupsskrifstofuna í þessu sambandi, þá vil ég geta þess, að þetta bréf er sent til forseta Nd. með sérstöku bréfi frá dóms- og kirkjumrn. sjálfu.

Hvenær?

12. okt. 1946. Eftir því sem ég hef heyrt, mun allshn. Ed. ekki hafa tekið eftir, að þetta bréf lá fyrir á þennan veg. Ég hef enga löngun til að tefja þetta mál, en ég tel, að það sé tæplega boðlegt, að Alþ. sé að lögfesta ríkisborgararétt til handa mönnum, sem óska ekki eftir að fá hann. Ég mun þess vegna leggja fram skrifl. brtt. og óska, að hæstv. forseti gefi mér frest í eina mínútu til að semja hana.



Væri ekki öllu betra fyrir hv. frsm. að nota þessa mínútu til að ná sambandi við skrifstofu biskups og fá þær upplýsingar, sem eru í gildi nú á þessum degi, en ekki þær sem fyrir lágu fyrir ári síðan. Það virðist svo, að báðar n. hafi látið þetta bréf liggja hjá sér án þess að grennslast eftir, hvort breyttar ástæður væru hjá þessum framandi manni. Það er síður en svo, að hann sé að fara úr landi, heldur hefur hann látið setja sig í annað embætti. Hv. frsm. er sjálfráður, hvað hann gerir, en ég vil mælast til þess, að frv. verði samþ. óbreytt.



Það eru örfá orð. Mér er áhugamál, að frv. nái fram að ganga, það er mikið í húfi, að það dagi ekki uppi á þessu þingi. Ég átti tal við form. allshn. Ed. og fékk hjá honum þær upplýsingar, að að þessu leyti hefði frv. verið afgr. frá Ed. eins og það kom frá Nd., og ég sé, að meiri hl. allshn. þessarar d. hefur lagt til, að nefndur maður öðlaðist ríkisborgararétt. Og þó að ég að vísu geti ekki séð, hvenær hann hefur lagt þá beiðni fram, þá hygg ég, að það hafi verið alllöngu eftir dagsetningu þessa bréfs. M. ö. o. allshn. þessarar d. hefur lagt til, að hann fengi ríkisborgararétt og það eftir að bréf það, er hér hefur verið um rætt, barst d., svo að ég hygg, að það hljóti að vera, að einhverjar aðstæður hafi breytzt í millitíðinni, sem ómerki þetta bréf, þó að ég vilji ekki fullyrða það, enda því ekki kunnugur. En það, sem ég vildi vekja athygli á, er það, að mér sýnast málavextir þannig, að þessi maður hljóti að hafa afturkallað bréf sitt, því að það er sannanlegt, að n. hefur lagt til, að hann hlyti ríkisborgararétt, eftir að það bréf barst Alþ., að hann óskaði eftir, að sér yrði ekki veittur þessi réttur að svo stöddu. Ég hygg því, að rétt sé að láta málið ganga fram eins og það er.



Ég þarf ekki að vera margorður, enda er ég nýgræðingur hér og veit ekki, hvað á undan er gengið í þessu máli. Ég hef oft fylgzt með því, þegar ríkisborgararéttur hefur verið veittur á undanförnum þingum, og mig hefur oft undrað á því, hversu Alþ. hefur verið örlátt að veita ríkisborgararétt, og mér sýnist það sama vera í því frv., sem hér liggur fyrir, sem komið er frá Ed. Ég veit ekki heldur gerla, hvaða reglum er fylgt hér á þingi í þessu sambandi, en ég hef einu sinni sjálfur bitið mig í þá skoðun og mun aldrei frá henni víkja, að ekki eigi að veita íslenzkan ríkisborgararétt öðrum en þeim, sem ríkið eða stofnanir þurfi að fá hingað til að gegna ákveðnum störfum, því að ég er í hjarta mínu fullkomlega á móti því að veita ríkisborgararétt öðrum en þeim, sem eru komnir af íslenzkum foreldrum. Ég sé, að á þessum lista er talsvert margt fólk, sem ekki heyrir undir það. Ég mun því greiða atkv. á móti frv., fyrst allir liðirnir verða bornir upp í einu lagi.



Ég vil taka fram út af ummælum hv. þm. V-Sk., að ég er ekki frsm. allshn. og n. hefur ekki haft tækifæri til að athuga þær breyt., sem á þessu frv. hafa verið gerðar í Ed. Frv. er þannig breytt alveg nýkomið til d., og ekki hefur unnizt tími til að athuga það. Hv. form. n. og frsm. er ekki hér staddur til fyrirsvars um það, hvernig á því stendur, að þessi maður virðist hafa slæðzt inn í till. n. gegn vilja sínum. Ég get enga skýringu á því gefið. Hins vegar get ég vel fallizt á, að það sé rétt að leita upplýsinga hjá biskupi landsins um þetta mál, en til þess að svo megi verða, þarf að fresta málinu um eitthvert skeið. Annars skildist mér á hv. þm. V-Sk., að við getum verið sammála um það að leggja til að breyta frv., ef upplýsingar liggja ekki fyrir frá þessum manni nema þetta eina bréf.

Nei

Það er upplýst, að hann hefur óskað, að málinu sé frestað, það er það eina, sem fyrir liggur. Ég hef sem sagt brtt. tilbúna og óska eftir við hæstv. forseta, að hann fresti málinu, þangað til eitthvað liggur nánara fyrir um það.