Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Þórarinn Jónsson) Það hefir nú dregist talsvert lengi, að mál þetta kæmi á dagskrá til 3. umr., því athugasemdir komu nokkrar við 2. umr. frá hv. 3. þm. Reykv. (J. Þ.), háttv.þm. Ísaf. (J. A. J.) og háttv. 1. þm. S.-M. (Sv. Ó.) Nefndin hefir nú athugað þessa brtt.hv.þm., og samkvæmt till.háttv. 3. þm. Reykv. (J. Þ.) leitað umsagnar Verslunarráðs Íslands. Verslunarráðið hefir orðið við þeim tilmælum og sent landbn. álit sitt með brjefi dags. 2. þ. m. Verslunarráðið telur æskilegt, að hjer komist á mat á tilbúnum áburði og fóðurbæti, eins og tíðkast með erlendum þjóðum, þó að hjer sjeu ólíkir staðhættir; býst samt við, eins og nefndin, að ekki verði full not af slíku þegar í byrjun, en hefir ekki á móti því, að frv. verði að lögum. Þetta álit Verslunarráðsins kemur heim við skoðun nefndarinnar, og leggur hún því til, að frv. nái fram að ganga með þeim breytingum, sem nefndar eru á þskj. 266. Þó býst nefndin við því, að þessi lög geti fljótlega haft meiri þýðingu en menn búast við. Að hjer þyrftu sjerstök ákvæði, er næðu til þeirra manna, sem versluðu með vörur þessar án verslunarleyfis, hefir Verslunarráðið ekkert minst á, og verður því nefndin að vera sömu skoðunar og áður um það, að slíkt sje óþarft. Nefndin hefir leyft sjer að gera nokkurar breytingar við frv.. og eru þær framkomnar á þskj. 266. Fyrsta brtt. er um það, að færa lágmarkið úr 500 kg. niður í 200 kg., til tryggingar fyrir sölu á tilbúnum áburði. Um þennan tilbúna áburð er það að segja, að hann er oftast keyptur af einstökum mönnum í smáum stíl, og þá alloftast notaður til ýmsra tilrauna, svo að rjettara þótti að færa lágmarkið niður. Það er sjaldan, að einstakir menn kaupi 500 kg. í einu, en eins nauðsynlegt, að trygging sje fyrir því, að áburðurinn sje ósvikinn, þó að ekki sje keypt mikið af honum. Nefndinni var líka kunnugt um, að búnaðarfjelagsstjórnin hafði lagt til, að lágmarkið væri lægra en fram kom í stjfrv. Og þó að lágmarkið komist niður fyrir það lágmark, sem nefnt er í 2. gr., að því er snertir fóðurbæti, þá er það samt rjettmætt. Þá er önnur brtt. við 2. gr., þar sem lagt er til, að ákveðið sje við sölu síldar hvað mikill síldarþungi sje í hverri tunnu. Þessi breyting stafar af því, að nefndinni er kunnugt um, að síld er oft seld til fóðurbætis þannig, að í ílátunum er alt að salt, og þó að það megi skoðast sem sönnun þess, að varan sje þá síður skemd, þá verður þó tiltölulega lítill þungi síldarinnar. Þá hefir verið tekin til greina till. frá háttv.þm. Ísaf. (J. A. J.) um síldarkökurnar. Nefndinni var ekki kunnugt um þær áður, en hefir nú, að fengnum upplýsingum. bætt þeim inn í 2. gr. Þá er og breyting við 6. gr. Í Þeirri grein er ákveðið hvernig skuli tekin sýnishorn, en ekki hver eigi að tilkynna það. Hefir nefndin bætt þar inn í, að seljandi annist tilkynninguna. Þá hefir nefndin leyft sjer að breyta fyrirsögn frv. þannig, að í staðinn fyrir „fóðurbæti“ komi kjarnfóður. Þykir nefndinni það fallegra orð, enda tíðkast það víða til sveita. Af þessari breyting leiðir svo, að „fóðurbæti“ er breytt í kjarnfóður, alstaðar þar sem það kemur fyrir í frv. Þá var mikið talað um það við 2. umr., að fella úr frv. lifrina, en nefndin sá enga ástæðu til þess. Þó erfitt sje að gefa út tryggingarskírteini fyrir gæðum hennar, er þó ekki loku fyrir það skotið, að menn geti ekki á einhvern hátt komið sjer saman um það, er stundir líða, hvernig varan eigi að vera, og reynsla seljanda og kaupanda skeri þ.ar úr. á hverju skuli byggja. Að lokum vil jeg taka það fram, þó að nefndin hafi ekki sett það í frv., að stjórnin lætur prenta svo mikið af lögum þessum, að hún geti að minsta kosti sent 4–5 eintök í hvern hrepp, svo almenningi gefist kostur á að kynnast þeim sem best.

Atvinnumálaráðherra (P. J.) Það var aðallega út af lágmarks-breytingartill. nefndarinnar við 1. gr., að jeg kvaddi mjer hljóðs. Það er rjett, að stjórnin færði upp lágmarkið á þeim vörum, sem heimtuð er trygging fyrir. Það var, ef jeg man rjett. 300 kg. hjá Búnaðarfjelaginu. Það, sem stjórnin meinti með þessu 500 kg. takmarki, var það, að hún bjóst við að menn myndu trassa að útvega sjer þessi tryggingarskírteini, hvað sem lögunum liði, þegar um kaup væri að ræða í smærri stíl, eða neðan við þetta 500 kg. lágmark. Það eru að vísu til menn, sem kaupa innan við 500 kg. af tilbúnum áburði, en fáir held jeg þeir sjeu. En úr því að þetta var fært niður, virðist mjer sem nokkur ástæða hefði verið til að færa líka niður lágmarkið í 2. gr. Það er um kraftfóðrið. Það kaupa menn að jafnaði í smærri stíl, að þyngdinni til, að jeg hygg. Annars ætlaði jeg ekki að gera lágmarksbreytingar þessar að neinu kappsmáli, en vildi að eins benda á þetta. Viðvíkjandi orðabreytingum nefndarinnar sje jeg enga ástæðu til að tala. En um síldina er það að segja, að aldrei verður hægt að sannprófa það, hvað mikið salt er í tunnunum, því saltið verður oftast að pækli og ilt að rannsaka það.

Frsm. (Þórarinn Jónsson) Það eru aðeins örfá orð, sem jeg vildi svara hæstv. atvrh. (P. J.). Nefndin er á gagnstæðri skoðun, hvað snertir verslun með tilbúinn áburð og fóðurbæti. Áburðurinn er seldur í smærri stíl til tilrauna, og þarf því að vera ósvikinn. En hvað fóðurbæti snertir, eru sjaldnast keyptar undir tvær síldartunnur í einu, og þar þá komið lágmarkið. Enda er lágmarkið á tilbúnum áburði fært niður samkvæmt ósk skólastjórans á Hvanneyri, og hann tók ennþá dýpra í árinni, hann vildi jafnvel færa það niður í 100 kg. Viðvíkjandi síldinni er það að segja, að eins og mikið er keypt af henni, þá er það ekki þýðingarlaust að gera tryggingarskilyrði, hvað mikill þungi síldar sje í tunnunni. Fleira þykist jeg ekki þurfa að segja, en leyfi mjer að leggja til, að frv., með þessum breytingum nefndarinnar, fái fram að ganga.

Frsm. (Hákon Kristófersson) Jeg hefi ekki mikið um þetta mál að segja, umfram það, sem fram er tekið í nál. í nál. átti að vera brtt., en hún fjell niður, og kemur hjer fram á þskj. 285. Eins og sjá má af nál., þá leggur nefndin það einhuga til, að frv. nái fram að ganga, þó með þeim breytingum, að skattskyldan verði færð úr 12 tonnum niður í 5 tonn, en að jafnframt færist skattgjaldið niður úr 2 kr. í kr. 1,50. Leit nefndin svo á, að þetta væri í samræmi við þær breytingar, sem hún hafði áður gert á frv. til laga um fasteignaskatt. Niðurfærslan á lestagjaldinu nemur auðvitað mestu af stóru skipunum, og gengur nefndin þess ekki dulin, að sú breyting hennar muni rýra tekjur ríkissjóðs dálítið. En með því að færa skattskyldumarkið úr 12 tonnum niður í 5, hefir nefndin viljað draga úr þessari rýrnun. En skýrslur þær, sem nefndin hefir haft í höndum, eru ekki svo ábyggilegar, að af þeim sje hægt að segja fyrir víst, hvað tekjuaukningin verði mikil af þessari niðurfærslu. En nefndin sá sjer ekki fært að fara lengra en niður í 5 tonn. Fyrir hönd nefndarinnar, finn jeg ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um frv., eða brtt. nefndarinnar.

Frsm. (Jón Auðunn Jónsson) Brtt. á þskj. 279 á að koma í staðinn fyrir brtt. á þskj. 203, frá háttv. 2. þm. Skagf. (J. S.) og háttv.þm. Borgf. (P. O.), sem þeir, við 2. umr. málsins, frestuðu að láta koma til atkv. Vonast jeg til þess, að þeir hafi ekkert við þessa tillögu nefndarinnar að athuga, og telji hana fullnægjandi. Þá eru brtt. á þskj. 268, frá háttv. 3. þm. Reykv. (J. Þ.). Nefndin hefir ekki tekið neina ákveðna afstöðu til þeirra. Í þessum brtt. eru engar efnisbreytingar, nema lítilsháttar í 2. till., þar sem allir munir, sem sendir eru til útlanda til aðgerðar, skuli vera undanþegnir vörutollinum. Fjárhagsnefnd setti inn í frv., að allir þeir munir, er innlendar stofnanir sendu til aðgerðar, skyldu undanþegnir tolli, og hún setti þetta ákvæði vegna þess, að forstöðumenn ýmsra stofnana hafa farið fram á þetta við stjórnina, að fá slíka undanþágu um muni stofnananna. Stjórnin hefir að undanförnu veitt slíkar undanþágur. Sýnist nefndinni því rjettara að lögfesta þetta fyrirkomulag. En nefndin mun ekkert skifta sjer af því, hvort hin háttv. deild vill láta þessa undanþágu ná til einstakra manna eða ekki. í 1. brtt. mun einn stafur hafa fallið niður, og er það líklega prentvilla: Krydsfine fyrir Krydsfiner. 3. og 4. brtt. eru ekki efnisbreytingar, því að blöð og bækur eru undanþegnar vörutolli, og legg jeg enga áherslu á, hvort þær brtt. ná fram að ganga eða ekki.

Jón Þorláksson Jeg þakka háttv.frsm. fjárhagsnefndar (J. A. J.) ummælin um brtt. mínar. 1. tillagan er ekki efnisbreyting, heldur orðabreyting, og tekur hún þá yfir allar tegundir trjespóna. 2. tillagan er hjer fram komin vegna þess, að við 2. umr. málsins var samþ. svo hátt gjald af póstbögglum, að mjer fanst það ósanngjarnt að greiða svo hátt gjald af munum, er koma úr aðgerð, en þeir eru, eins og menn vita, margir sendir í pósti, og jeg sá ekki annað ráð, til þess að kippa þessu í lag, en að láta slíka muni vera tollfrjálsa. 3. og 4. brtt. eru til þess að koma á samræmi á ákvæðunum um undanþágu frá póstbögglagjaldi. Það er sjálfsagt mál, að ef 2. og 3. brtt. mín ná ekki fram að ganga, þá tek jeg 4. brtt. aftur, því að hún er þá óþörf.