Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. til jarðalaga kemur að nýju fyrir d. vegna breyt., sem hafa verið gerðar á því í hv. Nd. Ég hef haft samband við landbn.- menn Ed. og við höfum rætt það hvort ástæða væri til að halda sérstakan nefndarfund um málið vegna þessara breyt. Hefur okkur komið saman um að þess gerðist ekki þörf, þær væru þess eðlis. Þær eru auðskýranlegar og í sumu falli aðeins til þess að gera ótvíræðara orðalag á greinunum heldur en var áður. Ég vil þó til glöggvunar fyrir þá menn, sem ekki hafa fylgst fyllilega með vinnubrögðunum í þessum málum, fara fáeinum orðum um þessar breytingar. Ég tek þá fyrst þar til sem er breyt. á 3. gr. frv., að niður falli úr gr. orðið „lóða“. Þar sagði svo: „Lög þessi taka til jarða, jarðarhluta, afréttarlanda, öræfa, lóða og landspildna.“ Lóða er þar með fallið burt, enda kemur það fram annars staðar í lögunum að þau eru ekki talin taka til lóða í þéttbýli. Í öðru lagi er brtt. frá landbn. Nd. við 10. gr. sem er eingöngu til samræmingar við náttúruverndarlög sem í gildi eru. Endurskoðunarnefndin, sem undirbjó þessi lög, vissi vel af þessu ákvæði, en var þeirrar skoðunar að ekki væri þörf á því að taka það upp í þessi lög þar sem það eru alveg. bein fyrirmæli í náttúruverndarlögunum að sveitarstjórnir megi ekki leyfa byggingu sumarbústaða nema hafa leitað umsagnar náttúruverndarnefndar. En Náttúruverndarráð sætti sig ekki fyllilega við að þetta væri ekki í jarðalögunum og óskaði eftir því að sú breyt. yrði gerð. Við því er orðið og var sjálfsagt að gera það, því að það hlaut alltaf að verða farið að um þessi efni eins og segir fyrir um í náttúruverndarlögum. Það er önnur breyt. sem gerð hefur verið í Nd. Í þriðja lagi er brtt. við 13. gr. Það er sú gr. sem mjög hefur verið umdeild og talin vera hæpin. Þess vegna þótti eðlilegt að gera orðalag gr. skýrara að því er varðar ráðherraheimild. Það sagði svo í gr.: „Þar sem skipting jarðar hefur átt sér stað, og bú er ekki rekið á úrskiptum jarðarhluta, er ráðh. heimilt að leyfa eiganda og ábúanda jarðar þeirrar, sem skipt var úr, að fengnum meðmælum sveitarstjórnar, jarðanefndar og landnámsstjórnar, að leysa til sín hinn úrskipta jarðahluta.“ Það var dregið í efa að þetta væri í samræmi við önnur lög landsins. En til þess að taka þarna af allan vafa og árétta það sem meint var í lagagr., þá er bætt inn þessu: að „ráðh. er heimilt, ef hagsmunir sveitarfélags krefjast, að leyfa eiganda“ o.s.frv. Sama er að segja um fjórðu brtt. sem er við 14. gr. laganna. Þar er um þetta sama að ræða, í öðru tilviki að vísu. Þar sagði í frv.: „og getur ráðh. þá leyft honum að leysa til sín eignarhluta meðeiganda sinna.“ Fyrir það kemur: „og getur ráðh. þá, ef hagsmunir sveitarfélags krefjast, leyft honum að leysa til sín“ o.s.frv. Í báðum þessum tilvikum er sett inn í frv. með ótvíræðum hætti það sem átt var við með orðalagi gr. Hér er því ekki um efnislega breyt. að ræða aðeins skýrara orðalag. Hins vegar má segja að brtt. sú, sem hæstv. landbrh. flutti við jarðalagafrv., sé lítils háttar annars eðlis og breytir um nokkru frá því sem var í frv. Það er breyt. við 26. gr., þar sem sagt var svo í niðurlagi gr.: „Falli fasteignarréttindi við erfðir til annarra en þeirra, er greinir í 1. tölulið, á hreppsnefnd rétt á að fá þau keypt því verði sem þau voru lögð erfingjum til arfs.“ Hér er sú breyt. gerð á, að fyrir orðin: „því verði sem þau eru lögð erfingjum til arfs“ komi: „Náist ekki samkomulag um verð skal um mat og greiðslu bóta fara eftir lögum um eignarnám“. Það var sæst á þessa breyt., og ég hygg mig mega fullyrða það að nm. landbn. Ed. gera ekki athugasemd við þetta og mæla með því að frv. verði samþ. í því formi sem það kemur frá Nd.



Herra forseti. Ég talaði nokkuð langt mál þegar frv. þetta til jarðalaga var á dagskrá í þessari hv. d. fyrir nokkrum dögum og það gleður mig að sjá að Nd. hefur séð ástæðu til þess að vinna þetta frv. betur en Ed. sá ástæðu til að gera þrátt fyrir ábendingar. En ég vil segja að þær breyt., sem gerðar hafa verið, eru fáar og ekki mikilsverðar sumar og alls ekki nægjanlegar til þess, að Alþ. geti sóma síns vegna látið slíkt frv. frá sér fara sem samþykkt lög. Ég vil undirstrika það, sem ég sagði hér í hv. d. við fyrri umr., og ítreka það, sem hv. forseti Nd. hefur haldið fram og ég geri að mínum ummælum, að þetta frv. er á margan hátt brot á stjórnarskránni. Ég vil benda á aðeins eitt dæmi, 26. gr., sem þó er breytt og einmitt þann líð sem var breytt, að „falli fasteignarréttindi við erfðir til annarra en þeirra, er greinir í 1. tölulið, á hreppsnefnd rétt á að fá þau keypt því verði sem þau eru lögð erfingjum til arfs.“ En nú er búið að bæta þarna inn í, að náist ekki samkomulag, þá skal greiða fyrir viðkomandi fasteign að mati og síðan skal beita eignarnámsheimild. Ég álít að ef menn erfa lóð - það er víst ekki lóð lengur, það er búið að leiðrétta það líka - eða land, þá eigi þeir að fá að ráða því sjálfir hvort þeir eiga það til frambúðar, en þeir eiga ekki að vera neyddir til þess að selja það sem réttilega er þeirra. Og þar álit ég og undirstrika það, sem fram kom hjá hæstv. forseta Nd., að það er brot á mannréttindum og þar með stjórnarskrárbrot. Ég sem þm. óska eftir því að þessu frv. verði vísað til ríkisstj. og ríkisstj. láti fara fram athugun á því líð fyrir líð, og ég skal svo samþ. frv. þegar það kemur þannig athugað ef hægt er að sannfæra mig og aðra hv. þm. um að hvergi sé brotinn eignarréttur þeirra sem um er rætt í þessu frv. Ég vil enn benda á það að skv. 9. gr. er óheimilt að þinglýsa skjölum varðandi ráðstöfun fasteigna, sem lög þessi ná til, nema fyrir liggi samþykki viðkomandi sveitarstjórnar og jarðanefndar, og vísað svo í 6. og 7. gr. Geta menn virkilega sætt sig við það að geta ekki þinglýst eigin eignum að eigin mati án þess að sækja um heimild til opinberra aðila, sveitarstjórna eða jarðanefndar? Ég vil ítreka það, að ef Framsfl. heldur að hann sé að gæta hér hagsmuna bænda, þá er þar langt frá því að mínu mati. Og það er hreinlega til skammar Sjálfstfl. að standa að þessu frv. Það eru ýmis atriði í þessu frv. sem ég hef þegar gert að umræðuefni og ég gæti endurtekið, en ég ætla nú ekki að gera það, en ég legg til að frv. verði vísað til ríkisstj. til frekari athugunar á sama hátt og hæstv. forseti reyndi að gera í Nd. og er reiðubúinn til þess að leggja fram skriflega till. um það ef forseti þessarar hv. d. óskar eftir því.