Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það vekur nú athygli mína að hlaupið er fram hjá fyrstu þrem dagskrármálunum, en mér skildist að áhersla hefði verið lögð á það í síðasta fsp.-tíma að reynt yrði að halda sig við prentaða dagskrá. - Annars vil ég segja það út af þeim ummælum, sem hæstv. forsrh. viðhafði þá, að hingað til hefur það verið athugasemdalaust af þm. ef maður hefur veikindaleyfi, og hingað til hefur ekki heldur verið amast við því, þó að maður fylgdi gömlum samstarfsmönnum sínum til grafar eða væri veðurtepptur norður á Akureyri og hefði fjarvistarleyfi. Í síðasta fsp.-tíma vildi svo til að ég misskildi ummæli hæstv. forseta á þann veg, að mín mál kæmust ekki á dagskrá þann dag. Af þeim sökum var ég ekki viðbúinn því að mæla fyrir þeirri fsp. sem hér er, enda orðinn þreyttur á því að hafa með mér tilskilin plögg og geta ekki mælt fyrir fsp. hér í hv. deild. Það er afskaplega eðlilegt að þessi fsp. skuli fram komin. Við minnumst þess, að á s. l. ári hafði hæstv. ríkisstj. frumkvæði að því að semja um grunnkaupshækkanir til handa opinberum starfsmönnum, og við minnumst þess einnig, að þegar ríkisstj. var mynduð voru engin orð látin falla á þá lund, að efnahagskerfið þyldi ekki grunnkaupshækkanir handa launþegum. Ef ræður hæstv. forsrh. eru skoðaðar, eftir að almennir kjarasamningar voru gerðir á síðasta ári, kemur enn fremur í ljós að hann taldi að í þeim samningum, sem gerðir voru við opinbera starfsmenn, fælust engin þau ákvæði er hefðu í för með sér aukna verðbólgu fyrir launafólk í landinu. Og við minnumst þess enn fremur, að eftir að framfærsluvísitalan hafði verið reiknuð út hinn 1. nóv. s. l., um svipað leyti og Þjóðhagsstofnun sendi frá sér lauslega áætlun um breytingar verðlags og launa og kaupmáttar á árinu 1981, sendi forsrn. frá sér fréttatilkynningu þess efnis, að verðbólga færi nú mjög hjaðnandi í landinu. Ég man eftir því á þessum dögum, að ýmsir menn nátengdir verkalýðshreyfingunni hér á Alþingi - og raunar einnig í blöðum - höfðu við orð að lítið samráð hefði verið haft um efnahagsráðstafanir sem boðaðar voru. Og mér er kunnugt um það, að ekkert samráð var haft varðandi brbl. 31. des. við Alþýðusamband Íslands sem slíkt og ekki heldur fyrir þann tíma. Ég veit ekki hvort eitthvað hefur verið talað við einstaka menn um það, en við Alþýðusamband Íslands sem slíkt og við Verkamannasamband Íslands sem slíkt var áreiðanlega ekkert samráð haft. Og eftir þeim ummælum, sem Kristján Thorlacius, formaður BSRB, hefur viðhaft varðandi þessi mál, held ég að ljóst sé að við hann var ekki heldur samráð haft um þær efnahagsráðstafanir. Ólafslög svonefnd eru nr. 13 10. apríl 1979 og fjalla um stjórn efnahagsmála. Þar segir í II. kafla, 3. gr.: „Efla skal reglubundið samráð og samstarf stjórnvalda og launafólks, sjómanna, bænda og atvinnurekenda í efnahags- og kjaramálum.“ Í 4. gr. segir, með leyfi hæstv. forseta: „Þátttakendur í samráði samkv. 3. gr. skulu vera fulltrúar launafólks, sjómanna, bænda og atvinnurekenda og opinberra aðila. Samráðsfundi má halda bæði með fulltrúum einstakra samtaka og fulltrúum ríkisstj. og öllum samráðsaðilum í senn. Skipa skal starfshópa til að vinna að einstökum málaflokkum á vegum ríkisstj.“ Í 5. gr. er síðan þetta samráð nánar útfært. Fsp. mín til forsrh. liggur fyrir á þskj. 391 um samráð stjórnvalda við samtök launafólks, sjómanna, bænda og atvinnurekenda. Þar sem tími minn er búinn skal ég ekki endurtaka hana eða hafa efni hennar eftir hér, en ég vil að lokum segja vegna hinnar óvæntu uppákomu hæstv. forsrh. s. l. þriðjudag: Óvænt margur upphefð fær er fer nær um geðhrif þín. Gunnar, veistu vel mig slær ef verð ég fjær þú saknar mín.



Herra forseti. Það er ekki rétt skilið hjá hv. fyrirspyrjanda að ég hafi deilt á hann á þriðjudaginn var hér í Sþ., hvað þá að ég hafi saknað hans. Hitt er rétt, að þar sem ég hafði hugsað mér og nefnt það við hæstv. forseta Sþ. í nokkur skipti í fsp.-tíma hér, að ég væri tilbúinn til að svara fsp. hv, þm., og óskaði eftir því, en það hafði ekki getað orðið í ein þrjú eða fjögur skipti vegna fjarveru eða forfalla hv. þm., þá vildi ég að þetta lægi fyrir, því að eftir fyrri ræðuhöldum og þekktu hugarfari hv. þm. mátti búast við að hann mundi fyrr eða síðar deila á mig fyrir að vera ekki búinn að svara fsp. Þess vegna vildi ég að þetta lægi fyrir, en í þessu fólust engar ádeilur á hv. þm. Út af fsp. vil ég taka þetta fram: Með lögum nr. 13 frá 10. apríl 1979 voru sett ákvæði um samráð stjórnvalda við samtök launafólks, sjómanna, bænda og atvinnurekenda. Í 5. gr. laganna segir að verkefni samráðs þessa skuli vera: „1. Að ræða meginþætti í efnahagsmálum og helstu efnahagsmarkmið ríkisstj. frá ári til árs og til lengri tíma, í því skyni að leggja grundvöll að samræmdum ákvörðunum á sviði opinberra fjármála, peninga- og lánamála, lífeyrismála og verðlagseftirlits af opinberri hálfu, og á sviði kjaramála af hálfu aðila vinnumarkaðarins. 2. Að fjalla um þjóðhags-, fjárfestingar- og lánsfjáráætlanir, tekjustefnu og forsendur þeirra. 3. Að fjalla um önnur þau atriði sem horfa til framfara á sviði atvinnu-, verðlags-, kjara- og launamála og efnahagsmála almennt.“ Þetta er meginefni laganna hvað samráð varðar. En um það eru nánari ákvæði í reglugerð. Þar segir m. a. að í okt. ár hvert skuli forsrh. kalla samráðsaðila til sameiginlegs fundar og leggja fyrir þá þjóðhagsáætlun til kynningar og umfjöllunar. Lögin gengu í gildi 10. apríl 1979. Þegar núv. stjórn tók til starfa 8. febr. 1980 hafði reglugerð verið sett samkv. lögunum, en að öðru leyti voru þessi ákvæði laganna lítt komin til framkvæmda. Enn er ekki komið fast form á tilhögun þess samráðs sem lögin gera ráð fyrir. Þó hefur margt verið gert sem miðar í áttina. 30. okt. 1980 var haldinn fyrsti fundur með samráðsaðilum samkv. lögunum og fjallað um þjóðhagsáætlun. Fulltrúar frá eftirtöldum aðilum voru boðaðir til fundarins: Alþýðusambandi Íslands, Farmanna- og fiskimannasambandi Íslands, Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja, Bandalagi háskólamanna, Sambandi ísl. bankamanna, Stéttarsambandi bænda, Sambandi ísl. sveitarfélaga, Vinnumálasambandi samvinnufélaganna og Vinnuveitendasambandi Íslands. Á þessum fyrsta formlega samráðsfundi, sem haldinn var 30. okt. 1980, flutti forsrh. inngangserindi sem fjallaði annars vegar um tilgang reglubundins samráðs og samstarfs stjórnvalda og hagsmunaaðila atvinnulífsins og hins vegar gerði hann grein fyrir þjóðhagsáætlun fyrir árið 1981. Að því loknu urðu ítarlegar umræður, skipst var á skoðunum og fyrirspurnum svarað og tekið við ýmsum ábendingum. Fundurinn var í senn gagnlegur og ánægjulegur. Í framhaldi af samráðsfundinum fóru fram margvíslegar óformlegar viðræður. Á þessum tíma var unnið að því að móta efnahagsaðgerðir ríkisstj. Þær voru birtar á gamlársdag, en áður voru samráðsaðilar boðaðir til fundar hver í sínu lagi og efnahagsáætlunin kynnt. Var þar bæði fjallað almennt um þessar ráðstafanir og rætt um framkvæmd þeirra á næstu vikum og mánuðum. Í 5. lið efnahagsáætlunar ríkisstj. frá 31. des. 2980 segir svo: „Viðræður verði hafnar við samtök launþega og aðra hagsmunaaðila atvinnulífsins um framkvæmd samræmdrar stefnu í kjaramálum, atvinnumálum og efnahagsmálum til næstu tveggja ára.“ Ríkisstj. skipaði 12. febr. s. l. viðræðunefnd til að hafa samráð við hagsmunaaðila atvinnulífsins. Viðræðunefndin hefur þegar haldið fundi með öllum samráðsaðilum. Samstarfsformið hefur verið rætt, fundir verið haldnir með fulltrúum hvers samráðsaðila fyrir sig og verður svo a. m. k. fyrst um sinn. Með því fyrirkomulagi er þess vænst að umræður geti orðið opnari og frjálslegri, en auk þess gefst rýmri tími til að kanna ítarlega einstök mál, sem e. t. v. snerta einn hagsmunaaðila fremur en annan. Það er þó á engan hátt búið að festa tilhögun samstarfsins í endanlegt form, heldur er leitast við að halda leiðum opnum í þessu efni þannig að samráðsformið geti farið í þá farvegi sem talið er bera mestan árangur á hverjum tíma. Fyrirhugað er að halda næstu fundi fyrir lok þessa mánaðar. Samtök hagsmunaaðila atvinnulífsins munu þá væntanlega kynna sjónarmið sín og setja fram drög að yfirliti yfir helstu viðfangsefni sem þau óska eftir og telja eðlilegt að tekin verði fyrir á þessum vettvangi. Viðræðunefnd ríkisstj. mun hins vegar kynna og afhenda nýjustu gögn og upplýsingar um stöðu og horfur í efnahagsmálum og aðra þá þætti sem falla undir verksvið þessa samráðs. Þarflaust er að rekja nánar nytsemi samráðs með þessum hætti. Það er nauðsynlegur þáttur í lýðræðisríkjum, eykur skilning og stuðlar að þjóðfélagslegri samstöðu. Reynsla ríkisstj. af samráði við hagsmunaaðila atvinnulífsins hefur þegar verið góð, og fyrirhugað er að efla það eftir þeim línum sem þegar hafa verið lagðar.



Herra forseti. Það kemur mér afskaplega mikið á óvart ef samband hefur verið haft við forseta þessarar deildar um það, að þessi fsp. yrði sérstaklega tekin fyrir s. l. þriðjudag, sem er þvert ofan í það samtal sem við áttum saman þann morgun. Ég skal ekki rengja hæstv. forsrh. um að það hafi átt sér stað, en það hefur þá orðið einhver misskilningur. Ég skal svo ekki tala um það nánar. En ég ítreka það sem ég sagði hér fyrir viku, að það er gaman að hitta á þá óskastund þegar hæstv. forsrh. er reiðubúinn til að svara því að það er ekki oft. Hann hefur kannske verið það nokkrum sinnum á þessu ári, en hann hefur samt sem áður ekki svarað ítarlega þeirri fsp. sem hér var borin fram. Í fyrsta lagi var ekki svarað ýmsum atriðum hér, eins og t. d. hvort fundargerðum af samráðsfundum yrði dreift til þm., hvort ríkisstj. teldi að samráð, sem haft hefði verið við launþegasamtökin á s. l. ári, hefði náð tilgangi sínum eða hvort uppi væru hugmyndir um að breyta lagaákvæðum um þetta samráð. Ég varð ekki heldur var við að það kæmi fram hjá hæstv. forsrh. hvort á þessum samráðsfundum hefði verið rætt t. d. um fjárfestingar- og lánsfjáráætlanir, tekjustefnur og forsendur þeirra, hvort rætt hefði verið um meginþætti í efnahagsmálum og helstu efnahagsmarkmið ríkisstj. frá ári til árs og til lengri tíma og þar fram eftir götunum. Hins vegar var talað um að slíkt samráð sem þetta gæti almennt verið gott ef til þess yrði stofnað, enda þarf ekki annað en líta yfir helstu fyrirsagnir viðtala við forustumenn launþegahreyfingarinnar strax eftir áramótin til þess að sjá að þetta samráð hefur verið eitthvað undarlegt. Hér segir m. a. formaður BSRB orðrétt, með leyfi hæstv. forseta: „Í mínum huga er það mjög alvarlegur atburður, að nú skuli enn einu sinni hafa verið rift gerðum kjarasamningum milli launþegasamtakanna og atvinnurekenda, að því er okkur varðar í BSRB samningum við ríkisvaldið og bæjarstjórnir í landinu. Ég tel þetta grundvallaratriði og mjög hættulegt þjóðhagslega séð að viðhafa slík vinnubrögð. Kjarasamningar voru undirritaðir fyrir nokkrum mánuðum. Í þeim var ákvæði um verðbætur á laun. Þessir sömu kjarasamningar eru nú rofnir með brbl. og vísitalan skert. Ég tel að það sé mjög þýðingarmikið að hægt sé að treysta samningum, bæði hvað varðar opinbera aðila og milli einstaklinga.“ Annar verkalýðsleiðtogi talar um að kjarasamningunum hafi verið fleygt á áramótabrennuna og þar fram eftir götunum. Það þarf þess vegna ekki neitt um það að fjölyrða, að samráð sem því nafni getur nefnist var ekki haft við verkalýðsleiðtoga og samtök þeirra áður en brbl. voru gefin út, hvað þá að rætt hafi verið um efnahagsmál og helstu efnahagsmarkmið ríkisstj. Það var ekki gert. Ég vil svo, herra forseti, þakka hæstv. forsrh. samt sem áður fyrir svarið við þessari fsp., því að eftir atvikum held ég að menn megi vel við una.



Herra forseti. Það kom mjög skýrt og greinilega fram í svari hæstv. forsrh. við fsp. hv. þm. Halldórs Blöndals, að lítill gaumur hefur verið gefinn að því ákvæði Ólafslaga að hafa samráð við aðila vinnumarkaðarins, fulltrúa launþega í Alþýðusambandi Íslands og Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja og fulltrúa Vinnuveitendasambands Íslands eða Vinnumálasambands samvinnufélaganna. Ólafslög voru samþykkt 13. apríl 1979. Það kom fram í svari hæstv. forsrh., að þrátt fyrir ákvæði Ólafslaga, sem leggur lagaskyldu á stjórnvöld um slík samráð, og þrátt fyrir yfirlýsingu núv. ríkisstj. við myndun hennar um að hafa samráð við aðila vinnumarkaðarins, þá hafði ekkert samráð verið haft fyrr en 30. okt. 1980. Frá 13. apríl 1979 til 30. okt 1980 höfðu sem sagt lagaákvæðin verið hundsuð. En þá eru það ummæli hæstv. forsrh. að gagnlegur og ánægjulegur fundur hafi verið haldinn. Það er víst sá fundur þar sem boðið var upp á kaffi og smákökur og heyrðust ekki önnur tíðindi af þeim fundi heldur en kaffið og kökurnar hefðu verið bærilegar veitingar og vel þegnar út af fyrir sig, en minna fór fyrir fréttum af hinu andlega fóðri. Síðan er það svo 31. des. sem brbl. eru sett sem í raun og veru hafa ekkert efnisatriði inni að halda annað en 7% skerðingu verðbóta launa í kjölfar 8 plús 16% skerðingar verðbóta launa frá því í des. 1978 og frá og með Ólafslögum í apríl 1979 til síðustu áramóta. Það er haft fyrir satt a. m. k. hef ég lesið ummæli fulltrúa Alþýðusambands Íslands, fulltrúa Bandalags starfsmanna ríkis og bæja og fulltrúa Vinnuveitendasambands Íslands um það, að ekki hafi neitt samráð verið haft við þessa aðila.fyrr en á gamlársdag þegar ríkisstj. var búin að ganga frá brbl. Það breytir svo ákaflega litlu að ríkisstj. ætli nú, tveim árum eftir samþykkt Ólafslaga, samþykkt lagaákvæðis sem leggur þá skyldu á herðar stjórnvalda að hafa slíkt samráð, að stjórnvöld ætli nú að bæta ráð sitt. Það er þó góðra gjalda vert, ef satt reynist, en útlit er þó fyrir að ekki verði um meiri efndir að ræða í framtíðinni en s. l. tvö ár, enda sagði hæstv. forsrh. að eftir tvö ár væri ekki búið að festa samráðsformið. Það er samráðsformið sem á að gera að aðalatriði, í stað þess að það er efni málsins sem skiptir máli, en ekki formshliðin.



Herra forseti. Á þskj. 386 hef ég leyft mér ásamt hv. þm. Skúla Alexanderssyni að bera fram svohljóðandi fsp. til hæstv. iðnrh.: „Hvernig hyggst ríkisstj. bregðast við þeim vanda, sem blasir við Rafmagnsveitum ríkisins, Orkubúi Vestfjarða og fleirum vegna mikils kostnaðar við raforkuframleiðslu með olíu á þessum vetri?“ Það er alllangt um liðið frá því að fsp. þessi var lögð fram og hefur ýmislegt valdið því að henni hefur ekki verið svarað fyrr. En á þeim tíma, sem þá var, komu eðlilega fram á nær hverjum degi samþykktir og áskoranir utan af landsbyggðinni til stjórnvalda um vissa jöfnun á þeim vanda sem var og er við að stríða vegna hins mikla viðbótarkostnaðar við raforkuframleiðslu af þeim völdum er allir þekkja. Eins og myndin blasti þá við landsbyggðarfólki, þ. e. viðskiptavinum RARIK, Orkubús Vestfjarða og ýmissa smærri veitna, var tæpast annað að sjá en þessi aukakostnaður mundi með einhverjum hætti lenda á þeim einum af fullum þunga, en þeir slyppu þá jafnframt sem við lægst raforkuverð búa í landinu, nema þá að um vissa jöfnun yrði að ræða, í hvaða formi sem hún kynni þá að verða. Hér var því á þessum tíma um eðlilegar áhyggjur þess fólks að ræða sem býr við orku- og kyndingarkostnað sem er langt umfram það sem er t. d. hér á þessu landssvæði. Stjórnvöld hafa nú ákveðið hvernig með skuli fara og spurningunni er því í raun og veru að mestu svarað nú þegar. En nátengt þessu vaknar upp sú spurning, hvernig til hefur tekist með jöfnun raforkuverðs almennt, hversu langt menn hafa þar náð í jöfnunarátt almennt, og ef hæstv. iðnrh. kæmi inn á það í leiðinni, hver hlutföllin eru t. d. í dag miðað við Reykjavík annars vegar og viðskiptasvæði RARIK hins vegar, miðað við þann hrikalega mismun sem áður var þar, þá væri það gott, þær upplýsingar yrðu vel þegnar, um leið og hæstv. ráðh. gerði þá grein fyrir því fyrirkomulagi sem fsp. lýtur sérstaklega að.



Herra forseti. Það er nú svo með ýmsar af þeim fsp., sem hér koma á dagskrá þingsins, að röðin kemur ekki að þeim til svara fyrr en stundum eftir dúk og disk, og eru ástæður af ýmsum toga, en sérstaklega þó hversu mikið er um fsp. og tíminn takmarkaður til að svara þeim, miðað við þær miklu umr. sem oft spinnast um þessi efni. Varðandi þá fsp. sem hér liggur fyrir um jöfnun raforkukostnaðar, og fyrirspyrjandi hefur gert grein fyrir ástæðunum fyrir henni, þá hafa, eins og hann tók fram, þegar verið veitt svör við því með hvaða hætti stjórnvöld telja rétt á þessu stigi mála að bregðast við þeim viðbótarkostnaði, sem dæmst hefur á ákveðnar rafveitur í landinu til þess að mæta tilkostnaði við olíukeyrslu til raforkuframleiðslu vegna orkuskorts. Eftir athugun þessara mála á vegum stjórnvalda og eftir að ræddar höfðu verið mismunandi leiðir í þessum efnum varð að ráði að hækka gjaldskrá rafveitna um sem næmi jafnri auratölu á hverja kwst. til þess að gera þeim kleift að ná þannig inn fyrir kostnaði og fá greiddan að verulegum eða nokkrum hluta þann kostnaðarauka sem um er að ræða. Þegar áætlanir voru gerðar um þetta var miðað við allt að þriggja mánaða tímabil sem þessu orkuskortur gæti varað. Um síðustu mánaðamót, þegar ákvarðanir voru teknar um þetta, horfði á þann veg um tíðarfar að talið var að það ætti að vera unnt að draga úr þessari orkuskömmtum og orkuframleiðslu með olíu, en síðan hafa veðurguðirnir brugðið til hins verra í þessum efnum, þannig að nú á þessum degi þarf að keyra þó nokkuð af olíustöðvum til raforkuframleiðslu. Það munu vera yfir 30 mw. sem framleidd eru þannig á þessum degi, en það hefur verið misjafnt, 33.7 mw. nákvæmt talið eftir upplýsingum sem ég fékk í morgun. En það hefur verið dagamunur á þessu frá því um síðustu mánaðamót og þetta er sem sagt í hámarki miðað við það sem verið hefur. Þessi ákvörðun um hækkun á gjaldskrám miðaðist við það, að 6 aurar fengjust fyrir kwst. Með því móti var t. d. gert ráð fyrir að rafveitur hér á Suðvesturlandi fengju þann kostnaðarauka greiddan sem þær hafa lagt í þetta vegna greiðslu til járnblendiverksmiðjunnar á Grundartanga sem hætti rekstri samkv. samkomulagi við orkusalann. Og Rafmagnsveitur ríkisins og Orkubú Vestfjarða fá upp í þann verulega kostnaðarauka sem þær eiga við að glíma, en hann er raunar mestur hjá þessum tveimur orkuframleiðslufyrirtækjum. Ég tel skylt að það komi fram, að þrátt fyrir þessa gjaldskrárhækkun og miðað við að hún standi í um þriggja mánaða tíma í því formi sem nú er, þá vantar þó nokkuð á að þessi kostnaður sé að fullu greiddur hjá þessum fyrirtækjum. Þarf að líta á það mál þegar þar að kemur og þá e. t. v. í tengslum við verðjöfnunargjald á raforku sem heimild er fyrir að lækka um 3% á miðju ári, en mér þykir mjög líklegt að ekki séu efni til að nýta þá heimild eins og nú horfir og full þörf á því fyrir þessi fyrirtæki að fá einmitt uppi borið það sem út af stendur í þessum kostnaði með þeim hætti. En á þetta mál verður litið nánar þegar séð verður hversu mikill þessi kostnaðarauki verður. Þær leiðir aðrar, sem til álita voru hjá iðnrn. og ríkisstj. í þessum efnum, voru spurningin um að nota verðjöfnunargjaldsgrunninn og hækka þá gjaldtöku tímabundið. Frá því var horfið. Sú aðferð, sem valin var, að hækka gjaldskrárnar mismunandi hátt í prósentum eftir því hver grunnurinn var fyrir, gerði það kleift að hafa sem næst auratölu á hverja orkueiningu og er auðvitað vænlegra að standa þannig að máli heldur en að mismuna með álagningu á grunn sem er misjafn fyrir, þannig að þessi leið hefur þann kost fram yfir það að hækka verðjöfnunargjaldið eða setja á sérstakan skatt, eins og var til álita að gera, og láta hann gilda um nokkurt skeið, nokkuð fram eftir árinu. Hinn möguleikinn var að taka lán fyrir þessu og ávísa þessu á framtíðina. Ekki var horfið að því ráði. Hitt er þó ljóst, að nauðsynlegt verður innan ársins a. m. k. að auðvelda þeim rafveitum, sem mest eiga hér undir, rekstrarlega að jafna út þann kostnað sem á þær hefur hlaðist á undanförnum mánuðum, og að því er unnið að athuga stöðu þeirra með tilliti til þess. Hv. fyrirspyrjandi spurði hvernig dæmið stæði varðandi verðmun á raforku og þá viðleitni til jöfnunar á raforkukostnaði sem stjórnvöld hafa staðið fyrir á undanförnum misserum og árum. Því er til að svara, að eftir þá hækkun, sem varð á gjaldskrám 15. mars, og raunar er það mjög svipað og var eftir hækkunina um síðustu áramót, er mismunurinn á gjaldskrám hjá Rafmagnsveitu Reykjavíkur annars vegar og Rafmagnsveitum ríkisins hins vegar, miðað við 4000 stunda nýtingu á ári, 24.3% eða tæpur fjórðungur. Þessi samanburður fer eftir því hvaða nýtingarstundir eru valdar til samanburðar, og ég vil ekki fullyrða hvað sé hárrétt viðmiðun í því sambandi. Menn nefna tölur frá 3500–4500 stundir á ári, og Rafmagnsveiturnar hafa raunar talið að hærri talan muni eiga við í mörgum tilvikum úti á landi. Þá er þessi munur heldur minni eða 22.7% ef miðað er við 4500 kwst. notkun á ári. Hér hefur því þokað í rétta.átt frá því sem var þegar þessi munur var mestur á árinu 1978, en þá var hann 80–90% á heimilistaxta annars vegar hjá Rafmagnsveitu Reykjavíkur og h já Rafmagnsveitum ríkisins hins vegar og raunar Orkubúi Vestfjarða líka. Hjá Orkubúi Vestfjarða er heimilistaxtinn svolítið lægri sem þarna er við að miða, þannig að miðað við 3500 stunda notkun er þar um að ræða rétt um 20% verðmun á kwst. á heimilistaxta miðað við Rafmagnsveitu Reykjavíkur. Þess má geta, að til eru rafveitur á landinu með lægri taxta, rafveitur eins og á Eyrarbakka og Stokkseyri og í Hveragerði, svo að dæmi séu tekin, sem eru með raforkuverð samkv. heimilistaxta um 5% undir því sem er hjá Rafmagnsveitu Reykjavíkur, og ýmsar rafveitur sveitarfélaga liggja á milli þess, sem er hjá Rafmagnsveitu Reykjavíkur, og hins vegar hjá þeim sem hæst raforkuverð greiða, sem eru viðskiptavinir Rafmagnsveitna ríkisins. Því miður er þarna um verulegan mun að ræða enn. Því er nauðsynlegt að vinna að enn frekari jöfnun á þessum verðmun. Herra forseti. Ég ætla ekki að fara lengra út í þessi efni, þó að margt mætti um þetta mál segja fleira, og læt þetta nægja sem svar við fsp.



Herra forseti.Ég þakka hæstv. iðnrh. svör hans. Það er rétt sem kom fram í máli hans, að um meðferð þessarar jöfnunar má alltaf deila. En þessi leið var nú valin og ég held að landsbyggðarfólk telji almennt að hún sé nokkuð viðunandi. Það verður hins vegar seint um of minnt á þá mismunun þjóðfélagsþegnanna sem kom fram í máli hæstv. ráðh., þó að vissulega beri að meta og þakka það sem áunnist hefur, því að mismunurinn er þó orðinn stórum minni en hann var t. d. fyrir rúmum tveimur árum. Ég vil aðeins ítreka það, að vitanlega gildir það varðandi orkuverð í landinu almennt, að það þarf að halda veginn fram til fulls jafnræðis í þeim efnum. Það skal ekki frekar rætt í fsp.-tíma því að inn í það mál allt saman fléttast orkusalan eða orkugjöf okkar til stóriðju, og það er meira mál en svo að út í það eigi að fara hér.



Herra forseti. Á þskj. 439 hef ég leyft mér að beina fsp. til hæstv. iðnrh. í tveim liðum, staflið a og staflið b. Fyrri liður fsp. hljóðar þannig: „Hvað tefur tengingu 500 kw dísilrafstöðvar, sem Rafmagnsveitur ríkisins eiga á Hvammstanga, við Orkuveitu Hvammstanga eins og ætlunin var þegar vélin var flutt þangað frá Reykjaskóla í Hrútafirði?“ Tilefni þessarar fsp. er að á s. l. sumri var flutt dísilrafstöð frá Reykjaskóla í Hrútafirði til Hvammstanga, ca. 500 kw. að afli. Rafstöð þessi hafði um margra ára skeið þjónað sem varaaflstöð og var til notkunar þegar rafmagnsskortur var á þessum slóðum. E. t. v. vegna breyttra aðstæðna var rafstöð þessi flutt til Hvammstanga á s. l. sumri. Skildist mönnum þar nyrðra að þar ætti að nota hana sem varaorkugjafa, en hún væri ekki flutt þangað einungis til geymslu, enda búið að ganga frá ýmsum lögnum að og frá vélinni, en rafallinn er enn ótengdur við rafmagnskerfi þorpsins þó rúmt hálft ár sé síðan stöðin var flutt á staðinn. Á Hvammstanga búa tæplega 600 manns. Þar er margvíslegur atvinnurekstur, svo sem mjólkurvinnsla, fiskvinnsla, saumastofa, verkstæði með tré og járn, svo að eitthvað sé talið. Auk þess er þarna sjúkrahús. Á þessum vetri hafa orðið þar tíðar rafmagnstruflanir sem lamað hafa allan atvinnurekstur, auk margs konar annarra óþæginda. Er skemmst að minnast rafmagnstruflana sem urðu vegna útsláttar á byggðalínu sökum óveðurs 16. og 17. febr., en þá var rafmagnslaust á Hvammstanga á annan sólarhring samfellt. Þessi spurning er borin fram til að fá vitneskju um hvort um einhver stór vandamál sé að ræða við tengingu þessarar vélar og þá hvort heimamenn geti á einhvern hátt greitt þar fyrir. En það er mjög erfitt að una við slíkar búsifjar sem rafmagnsskortur er, ef þær eru að ástæðulausu eða ástæðulitlu. Síðari liður fsp., b-liður, hljóðar þannig: „Hvað tefur tengingu 75 kw. dísilrafstöðvar í eigu Rafmagnsveitna ríkisins, sem sett var niður á Reykjaskóla snemma á þessum vetri og ætluð var til öryggis fyrir Reykjaskóla?“ Á Reykjaskóla er 150–160 manna heimili, þ. e. héraðsskóli og grunnskóli. Þar er heitu og köldu vatni dælt með rafmagni og að sjálfsögðu eru hvers konar tæki til matseldar og geymslu matvæla rafdrifin. Í þessu sambandi bið ég menn að ímynda sér möguleikana á því að elda mat fyrir 150 manna heimill við frumstæðar aðstæður, þegar öll áhöld eru miðuð við notkun rafmagns. En í umræddu veðri var Reykjaskóli rafmagnslaus í hálfan annan sólarhring samfellt, og segja kunnugir mér að hefðu dísilrafstöðvar á Hvammstanga og Reykjaskóla verið virkar hefði rafmagnsleysi á þessum stöðum ekki þurft að vara nema stutta stund. Það er von mín, að hæstv. iðnrh. geti gefið skýringu á, hvað veldur þeim töfum á tengingu fyrrgreindra véla sem fsp. fjallar um, og finni jafnframt ráð til úrbóta. Ég get jafnframt fullvissað hæstv. ráðh. um að heimamenn eru allir af vilja gerðir til að aðstoða við að úrbætur fáist á því vandræðaástandi sem þarna hefur ríkt í þessum málum, og þætti mér vænt um ef hæstv. ráðh. gæti upplýst mig og aðra um hvað veldur svona dularfullum töfum.



Herra forseti. Það svæði, sem þessi fsp. frá hv. 5. þm. Norðurl. v. varðar, er á vegum Rafmagnsveitna ríkisins. Eftir að mér barst fsp. hans leitaði ég upplýsinga hjá framkvæmdastjóra Rafmagnsveitnanna, rafmagnsveitustjóra, hvaða skýringar væru á þeim drætti sem orðið hefði á tengingu þessara dísilrafstöðva. Í svari, sem mér barst frá honum, kom það fram, eins og fsp. ber með sér, að dráttur hafi á þessu orðið og það raunar tilfinnanlegur fyrir þá aðila sem hafa mátt búa við línubilanir á þessu svæði, eins og reyndar víðar á landinu á þessum tiltölulega harða vetri. Samkv. upplýsingum Rafmagnsveitnanna eru ástæðurnar þessar: Starfsmenn þeirra á Norðurlandi vestra ætluðu að framkvæma þessi verk á s. l. hausti. Vegna mikilla anna við lagfæringar og tengingar á veitusvæðinu fyrir veturinn og hinna miklu truflana og bilana, sem orðið hafa síðan óveðurskaflinn í des. hófst, hefur verkinu ekki verið lokið þegar þetta var ritað, 9. mars s. l. Þá var unnið við lokaáfangann og var vonast til að vélarnar yrðu fulltengdar innan fárra daga. Samkv. nýjustu upplýsingum um þetta frá sama aðila er staðhæft að dísilrafstöð við Reykjaskóla hafi verið tengd 4. mars s. l. og á Hvammstanga 12. mars og séu þær notaðar eftir þörfum nú sem varaafl á þessu svæði. Þannig er væntanlega fengin lausn á þessu tiltekna vandamáli sem hv. fyrirspyrjandi vakti athygli á með sinni fsp. Ég vil aðeins bæta því við, að veðráttan í vetur hefur reynt mjög á línukerfi í landinu, og fátt er svo með öllu illt að ekki megi sjá á því jákvæðar hliðar, því að línur okkar, sumar hverjar nýlegar eða nýlega lagðar, hafa fengið vissa eldskírn í þeim stórviðrum, sem gengið hafa yfir landið á þessum vetri, og væntanlega þá komið í ljós veilur í byggingu þeirra eða frágangi sem lagfærðar hafa verið eða lagfærðar verða. Þess er að vænta, að menn læri af þeirri reynslu, sem þannig hefur fengist, í sambandi við hönnun og frágang á frekari línulögnum í okkar oft stórviðrasama landi. Það hefur jafnframt komið í ljós í tengslum við þessar bilanir, hver nauðsyn það er að hafa tiltækt varaafl, helst í hverju byggðarlagi, sérstaklega þar sem línur liggja yfir torfær svæði og þar sem veðrasamt er. Það er nauðsynlegt að taka varaaflsþáttinn inn í áætlunargerð og framkvæmdir í okkar raforkumálum. Það er eðlilega reynt að halda kostnaði niðri. Án þess að ég ætli að vera með nokkurn ásökunartón til þeirra sem fjárveitingum hafa stýrt í þessum efnum, því að ég skil vanda þeirra sem horfa á háar tölur ef lagt er saman, held ég að við höfum verið óþarflega sparsamir, svo að ekki sé meira sagt, á stundum í sambandi við að tryggja nægilegt varaafl, og sá möguleiki að hafa færanlegar varaaflsstöðvar til að grípa til hefur að mínu mati ekki verið nýttur nógsamlega til þessa. Það þarf að taka til athugunar í sambandi við öryggi landsmanna að þessu leyti.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. iðnrh. fyrir svör hans. Það gleður engan meira en mig ef þessi mál eru komin í lag eða við það að komast í lag. En eftir þeim fréttum, sem ég hef, er því nú því miður ekki að fagna að fullu. Það mun hafa verið 6.–7. mars sem gerði óveður og þá varð rafmagnslaust þarna fyrir norðan í hálfan dag. Þá mun hafa verið búið að tengja þessa vél á Reykjaskóla, en það hafði þá láðst að kenna einhverjum að gangsetja hana svo að hún var sama og ótengd þess vegna. Eins mun eitthvað hafa verið gert í tengingu þessarar vélar á Hvammstanga, en einungis er hægt að keyra hana inn á landskerfið eða á mjög stórt svæði, en hún má sín ákaflega lítils ef um línubilanir er að ræða. Ég veit að starfsmenn Rafveitnanna hafa haft mikið verk að vinna í vetur vegna síendurtekinna óhappa og þess vegna er ég ekkert undrandi yfir því að þeir hafi ekki haft tíma til alls. En ég vil benda á það, að frá okkar sjónarmiði- eða sjónarmiði þeirra sem við þetta eiga að búa - er málið miklu stærra en svo að hægt sé að bíða eftir að einhver einn maður eða einhverjir tveir menn geti unnið verkið, þegar nóg er af faglærðum mönnum á þessu sviði í næsta húsi. Þess vegna vil ég beina því til umhugsunar, hver vandi steðjar að ýmsum þegnum þessa lands þegar þeir virðast gleymast í hinu svokallaða kerfi. Og mér finnst sem öðrum sem búa á hinum afskekktu svæðum, þ. e frá stór-Reykjavíkursvæðinu séð, að þeir gleymist oft og menn muni ekki eftir því að þeir fáu og smáu eru líka hluti þjóðarinnar. En ég þakka hæstv. iðnrh. fyrir svörin og vona að menn geti með rökum séð fram á bjartari tíma.



Herra forseti. Á árinu 1977 beitti ég mér fyrir því, að fjmrn. gerði Alþingi grein fyrir afkomu ríkissjóðs samkv. tölum ríkisbókhaldsins fyrir næstliðið ár. Miklar breytingar höfðu þá verið gerðar á vinnubrögðum fjmrn., m. a. hjá ríkisbókhaldinu, sem leiddu til þess, að allar upplýsingar um stöðu ríkissjóðs svo og einstök ráðuneyti og stofnanir þeirra og þar með allar tekjur og öll útgjöld ríkissjóðs voru fyrir hendi vikulega. Mér fannst þá eðlilegt að fjmrn. eða fjmrh. f. h. fjmrn. gæfi Alþingi svo fljótt sem auðið væri eftir hver áramót fyrstu upplýsingar um afkomu ríkissjóðs, þ. e. tekjur liðins árs og ógreidd gjöld, síðan væri gerð ríkisreiknings hraðað og A-hluti hans lagður fram á Alþingi fullbúinn áður en þingi væri slitið. Fyrsta skýrslan var gefin í mars 1977. Voru í þeirri skýrslu ýmsar þjóðhagsstærðir sem skoðun var gerð á með tilliti til þeirra talna sem fram komu um útkomu ríkissjóðs árið 1976. Önnur skýrslan var gefin í febr. 1978 varðandi útkomu ríkisfjármála 1977. Og fyrrv. fjmrh., Tómas Árnason, lagði í marsmánuði 1979 fram skýrslu um afkomu ríkissjóðs 1978, að vísu ekki með öllum þeim sömu upplýsingum sem verið höfðu í fyrri skýrslum. Skýrsla vegna 1979 var aldrei gefin, e. t. v. vegna þess ástands sem var í stjórnmálunum hér hjá okkur þá. Og skýrsla hefur enn ekki verið gefin fyrir árið 1980. Ég er enn sömu skoðunar, að slíka skýrslu skuli fjmrh. gefa og leggja fram á Alþingi svo fljótt sem verða má. Ég tel það fremur óviðurkvæmilegt, að alþm. verði að lesa í ritum gefnum út af öðrum stofnunum en fjmrn. um afkomu ríkissjóðs, en það hefur einmitt gerst nú. Í Hagtölum mánaðarins, mánaðarriti Seðlabanka Íslands, marshefti, sem er nýútkomið, má lesa hverjar tekjur ríkissjóðs 1980 voru, 366.1 milljarðar gkr., og gjöld 368.9 milljarðar og þá greiðsluhalli 2.8 milljarðar gkr. Það er lakari afkoma ríkissjóðs sem nemur 5.7 milljörðum gkr. en fjárlög 1980 gerðu ráð fyrir. Það hafði að vísu verið gefin út fréttatilkynning fyrstu daga janúarmánaðar, heldur óljós, miklum mun óskýrari en þær fréttatilkynningar sem gefnar höfðu verið út undir sömu kringumstæðum áður, en kunnugir gátu lesið út úr þeirri yfirlýsingu að skuld ríkissjóðs við Seðlabankann hafði aukist um 3.4 milljarða kr. á árinu 1980. Fyrir því spyr ég hæstv. fjmrh. á þskj. 401: Hvenær má vænta skýrslu fjmrh. um afkomu ríkissjóðs 1980, samkv. bráðabirgðatölum ríkisbókhalds?



Herra forseti. Hv. þm. Matthías Á. Mathiesen hefur spurt þeirrar spurningar, hvenær vænta megi skýrslu fjmrh. um afkomu ríkissjóðs 1980, samkv. bráðabirgðatölum ríkisbókhalds. Í þessu sambandi er rétt að rifja það upp, að um miðjan janúarmánuð s. l. gaf fjmrn. út fréttatilkynningu um afkomu ríkissjóðs á árinu 1980, og voru það fyrstu upplýsingar um afkomuhorfur á liðnu ári sem fyrir lágu. Hins vegar er ljóst að fyrst eftir áramót er margt óuppgert. Söluskattur frá liðnu ári er þá ekki allur inn kominn, söluskattur frá desembermánuði 1979 er þá inni í tölunum, en söluskattur frá desembermánuði 1980 er ekki inn kominn fyrr en undir lok janúarmánaðar, og auk þess eru fjöldamargar færslur og reikningar óuppgerðir. Ég hef beðið ríkisbókhald og fjárlaga- og hagsýslustofnun að undirbúa bráðabirgðaskýrslu til Alþingis um afkomu ríkissjóðs á árinu 1980, eftir þeim gögnum sem liggja fyrir, og ég vænti þess að hægt verði að dreifa slíkri skýrslu í byrjun næsta mánaðar. Hins vegar er ljóst að ekki munu endanlegar tölur liggja fyrir um afkomu ársins 1980 fyrr en A-hluti ríkisreiknings er frágenginn. En ég geri mér vonir um að unnt verði að útbýta A-hluta ríkisreiknings hér á Alþingi áður en það lýkur störfum í vor.



Herra forseti. Eins og uppbygging fjárlaganna er, þá er annars vegar um að ræða rekstargrunn, þ. e. greiðslu útgjalda ríkissjóðs á viðkomandi ári og þær tekjur sem inn koma á því sama ári. Þar er ekki um að ræða uppgjör samkv. ríkisreikningi. Þær tölur, sem hingað til hafa verið gefnar út í þeim skýrslum sem lagðar hafa verið fram á Alþingi, hafa verið tölur samkv. þeim greiðslum, sem fram hafa farið hjá ríkissjóði á næstliðnu ári, og þeim tekjum, sem inn komu. En bókhaldi ríkissjóðs er lokið um áramót. Þegar ríkisreikningurinn er síðan gerður er fyrst um að ræða að færðar eru óinnkomnar tekjur viðkomandi árs og gjöld ógreidd. Þá er fundinn greiðslujöfnuður þegar ríkisreikningur hefur verið gerður upp. Í þeim skýrslum, sem hér hafa verið lagðar fram, og í því, sem fram kemur í Hagtölum mánaðarins, er byggt á þeim greiðslum sem farið hafa fram á árinu, og þeim tekjum, sem inn voru komnar þegar árinu lauk. Ég þakka svo ráðh. svör hans.



Herra forseti. Ég hef leyft mér á þskj, 413 að leggja fram fsp. til hæstv. fjmrh. um greiðslufrest á tollum, svohljóðandi: „Hvenær stefnir ríkisstj. að því að veita greiðslufrest á tollum? Hve mikinn? Hve langan?“ Fyrst væri kannske ástæða til að ræða aðeins orðalag spurninganna, því að vera má að það sé ekki alveg skýrt, hvað sé átt við með spurningunni „hve mikinn“. Það, sem vakti fyrir mér, var að fá svör við því, til hverra þetta fyrirkomulag ætti að ná og hve mikið til hvers og eins. Það er frekari útlistun á því. Ég vonast svo til að þetta hafi ekki vafist fyrir þeim sem svara á. Þannig er mál með vexti, að s. l. vor lögðum við fimm þm. í hv. Nd. fram frumvörp um tollkrít og breytingar á lögum sem óhjákvæmilegt er að gera ef greiðslufrestur verður tekinn upp á tollum. Í umr., sem urðu á síðustu dögum þingsins, kom fram að víðtækur stuðningur var við þetta mál og í þingtíðindum, í dálk 3226 frá 29. maí 1980, tekur hæstv. fjmrh. undir þessar till. og segir síðan, með leyfi forseta: „En ég sem sagt ítreka það sem ég hef þegar sagt, að ég tel sjálfsagt að þetta mál verði gaumgæfilega athugað á næstu vikum og nú í sumar undirbúið fyrir komandi þing að hausti.“ Hæstv. forsrh. tók einnig til máls í þessum umr. og var ákveðið fylgjandi þeirri hugmynd, sem kom fram í frumvörpunum, vitnaði m. a. til stjórnarsáttmálans og sagðist geta lesið út úr honum stuðning við málið. En þar segir í kaflanum um verðlagsmál að hæstv. ríkisstj. ætli sér að vinna að lækkun vöruverðs, m. a. með því að greiða fyrir því að unnt sé að lækka vöruverð með innkaupum í stórum stíl. Þetta sagði hæstv. forsrh., að væri stuðningur við fram komin frumvörp, og sagði síðan orðrétt, með leyfi forseta: „Að lokinni nákvæmri athugun á því, hvernig best verði að þessu máli staðið til þess að forðast neikvæðar hliðarverkanir, ætti málið að liggja ljóst fyrir þegar þing kemur saman að nýju í haust.“ Hér er stuðningur við þessi mál af hálfu hæstv. fjmrh. og hæstv. forsrh. þannig að það ætti að nægja til að sjá málinu farborða í gegnum þingið. En haustið kom og ekkert gerðist. Þeir hv. þm., sem stóðu að flutningi þingmálanna sem ég gat um áður, endurfluttu þess vegna frumvörpin, sem eru þrjú talsins, og þau liggja í hv. fjh.og viðskn. Nd. og bíða þar afgreiðslu. Ég býst við að hv. nefnd sé enn fremur að bíða eftir því, hvernig ríkisstj. ætli sér að taka á málinu í ljósi þessara yfirlýsinga. Þá er þess að geta, að í efnahagsáætlun ríkisstj., í síðari þættinum sem mér skilst að sé minni háttar loforð og fyrri yfirlýsingar endurteknar, segir í 5. lið m. a. að ríkisstj. ætli sér að stefna að því í áföngum að veita greiðslufrest á tollum. Ég hef að vísu heyrt að það, sem standi í efnahagsáætluninni, sérstaklega síðari kaflanum, sé ekki þess eðlis að það liggi beinlínis á öllu því sem þar stendur. Um það veit ég ekki. Það getur hæstv. ráðh. frekar skýrt en ég. En þetta er þó vísbending um það, að málið sé á hreyfingu. Og reyndar veit ég að málið hefur hreyfst því að það hafa farið fram viðræður á milli tollstjórans í Reykjavík, Björns Hermannssonar, og Verslunarráðs Íslands um þessi mál og tollanefnd Verslunarráðsins hefur lagt fram ítarlegar hugmyndir sem eru byggðar á niðurstöðum viðskiptaþings frá árinu 1979, og nýlega sendi tollanefndin ráðuneytinu og tollstjóranum í Reykjavík hugmyndir sínar í átta liðum um framkvæmd á tollkrít eða greiðslufresti á tollum. Þar er að finna atriði sem þarf að taka tillit til, og þar eru áberandi flest þau atriði sem koma fram í þeim frumvörpum sem nú þegar liggja í hv. fjh.- og viðskn. Í fyrsta lagi segir að tollyfirvöld gefi út skírteini sem viðkomandi framvísi þegar hann óskar eftir að fá vöru afhenta í samræmi við veittan greiðslufrest. Í öðru lagi að viðkomandi innflytjanda sé í sjálfsvald sett hvort hann nýti greiðslufrestinn fyrir allan innflutning sinn eða aðeins að hluta. Í þriðja lagi verði hægt að senda vöruna beint heim frá flutningstæki til innflytjanda. Í fjórða lagi er rætt um að gjaldfrestur verði 45 dagar, í fimmta lagi að gjaldfresturinn sé vaxtalaus, í sjötta lagi að bankastimplun falli niður, í sjöunda lagi að vottorð tjónaskoðunarmanns tryggingafélags um vöntun eða galla á vörum verði tekið gilt af tollyfirvöldum í þessu sambandi og í áttunda lagi að viðurlög við vanskilum á greiðslu aðflutningsgjalda séu dráttarvextir og við ítrekuð alvarleg brot svipting heimildar á greiðslufresti. Herra forseti. Það var af þessu tilefni og af því að ég veit að þetta mál er nú komið á hreyfingu sem mér fannst eðlilegt að leggja þessa fsp. fyrir hæstv. ráðh., vegna þess að ekkert hefur ákveðið heyrst frá hæstv. ráðh. frá því að hann gaf yfirlýsingu hér á hv. Alþingi í fyrravor um að það mætti vænta frv. s. l. haust.



Herra forseti. Hv. þm. Friðrik Sophusson spyr: „Hvenær stefnir ríkisstj. að því að veita greiðslufrest á tollum? Hve mikinn? Hve langan?“ Mál það, sem um er spurt, er tvímælalaust athyglisvert mál og það hefur um alllangt skeið verið til meðhöndlunar í fjmrn. án þess að fá þaðan endanlega afgreiðslu. Fyrir liggur nefndarálit, sem frágengið var sumarið 1978, um greiðslufrest á aðflutningsgjöldum. Ekki varð úr frekari framkvæmdum á þeim tíma vegna þess að of mikið þótti enn óunnið í málinu til að hægt væri tæknilega að hrinda því í framkvæmd. Einnig varð ljóst að ein sú breyting, sem nál. gerði till. um, fól í sér verulega tekjutilfærslu eða tekjuseinkun fyrir ríkissjóð, auk hugsanlegra afleiðinga fyrir efnahagsþróun, en að þessum hliðum málsins var lítið vikið í fyrrnefndu nál. Rétt er að greina í örstuttu máli frá helstu niðurstöðum þessa álits frá 1978. 1. Nefndin lagði til að stefnt yrði að löggjöf, en ekki leyst úr málinu með breytingu á reglugerð eða öðru stjórnvaldserindi. 2. Rétt þótti að krefja innflytjendur um tryggingu fyrir þeim tollum, sem þeir fengju lánaða, og eðlilegast að það væri í formi bankatryggingar. Þetta er veigamikið atriði sem snertir tryggingu opinberra fjármuna. Mjög margt er enn ókannað hvað þessa hlið málsins snertir. 3. Gjaldfrestur skyldi vera almennur, miðaður við verðmæti, en ekki ákveðnar vörutegundir. 4. Nefndin var þeirrar skoðunar, að vegna tilfinnanlegs tekjumissis fyrir ríkissjóð yrði tollkrítin að koma smám saman. Þetta atriði hefur ekki verið skoðað nógu vel eins og er. Er því veruleg óvissa um þennan þátt málsins og ákvarðast að sjálfsögðu mest af lengd gjaldfrestsins og fjölda innflytjenda. Ef farið hefði verið eftir niðurstöðum nál. hefði vaxtatap ríkissjóðs árið 1977 numið frá 500 til 800 millj. kr. Þetta hefði í reynd verið tekjutilfærsla frá ríkissjóði til innflytjenda og má af þessari tölu sjá að um verulegar upphæðir er hér að ræða. Nefndin varð sammála um að ekki kæmi til mála að aðrir yrðu aðnjótandi tollkrítar en þeir sem stunduðu innflutning sem aðalatvinnu og yrðu þeir annaðhvort að hafa tollkrít á öllum innflutningi sínum eða engum. Nú er þannig háttað málum, að engin skrá er til um þá innflytjendur sem hafa innflutning sem aðalatvinnu, og þarf því að semja slíka skrá. Tollstjóranum í Reykjavík hefur verið falið að annast margvíslega forvinnu út af því, en hann hefur m. a. haft samband við Verslunarráð Íslands um þetta og ýmis fleiri atriði sem snerta tollkrítarmálin almennt og þarfnast frekari glöggvunar. Ekki þykir ástæða til að rekja frekar niðurstöður nefndarinnar frá ágúst 1978 nema ef geta ætti þess, að hún áleit 60 daga rétta lengd gjaldfrestsins. Eins og áður segir er nokkuð óljóst um almenn efnahagsleg áhrif þessa fyrirkomulags, en augljóst er að það eykur peningaþenslu í þjóðfélaginu til að byrja með. Á móti dregur að einhverju leyti úr útlánum bankanna til innflytjenda. Heildaráhrifin eru þó enn of lítið könnuð, en Seðlabankinn hefur tekið að sér að gera úttekt á þessari hlið málsins, og þeirri úttekt er enn ekki lokið. Eins og ég hef getið hér að framan eru mörg veigamikil vandamál óleyst sem flest snerta fjárhagsafkomu ríkissjóðs, þ. e. þau skilyrði sem tollkrítin byggist á og hvað varðar tekjutap ríkissjóðs og endurgreiðslu lánanna. Auk þess bætast hugsanlega við aukin útgjöld vegna meiri tollgæslu. Það er áform ríkisstj. að vinna að því, að tollkrít verði tekin upp í áföngum. Þetta markmið kom fram í svonefndum áramótaboðskap núv. ríkisstj., þ. e. stefnumótun ríkisstj. í efnahagsmálum á gamlársdag. Fyrirspyrjandi gat þess hér áðan, að hreyfing mundi nokkur á málinu, og ég vil staðfesta að svo er. Eins og ég hef þegar gert hér grein fyrir er verið að vinna að málinu. Ég hef m. a. stuðlað að því, að tollstjórinn í Reykjavík hefur tekið upp beint samband við Verslunarráð Íslands, og gert er ráð fyrir að fulltrúi frá Verslunarráði Íslands vinni alfarið að þessu máli um nokkurt skeið. En málið er sem sagt óljóst í mörgum veigamiklum atriðum. Til þess að vinna að þessum og öðrum málum sem snerta þetta stóra mál, svo og til að semja frv. til laga um tollkrít, hefur verið ákveðið að skipa sérstaka nefnd. Á nefndin að hafa skilað af sér fyrir 1. júlí n. k. Að öðru leyti en að framan getur er ótímabært að greina frá einstökum atriðum þessa máls nánar, en stefnt er að því að leggja fram lagafrv. næsta haust.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðh. svör hans við þessari fsp. minni. Varðandi nál. þeirrar nefndar, sem vann að þessum málum á sínum tíma og hæstv. ráðh. vitnaði til, skal þess getið, að hæstv. ráðh. sagði í umr., sem ég vitnaði til í fyrri ræðu minni, að hann mundi senda þetta álit til allra þm. á næstu dögum. Ég man ekki til þess, að þetta hafi verið sent til þm., en svo kann að vera, og hafi það ekki verið gert væri vissulega ástæða til að spyrja hvort ekki sé hægt að bæta úr því þótt ár hafi fallið úr á milli. Þá ræddi hæstv. ráðh. um tekjuóvissuna, sem skapaðist af því að taka upp tollkrít, og minntist á vextina, 500–800 millj. gkr., sem áætlað hefði verið 1977. Þetta er vissulega rétt. En það kemur jafnframt fram að menn búast við því, að þetta vinnist upp og leiði til sparnaðar og aukinnar hagkvæmni, og þetta vekur óneitanlega upp þá spurningu, sem ég held að hæstv. fjmrh. hljóti að nafa velt fyrir sér, hvenær eðlilegt sé að tekjur ríkissjóðs fáist af vörum, því að það hlýtur að vera krafa þeirra, sem stunda vöruinnflutning og versla með vörur, að tekjurnar komi ekki til ríkisins fyrr en um endanleg kaup hafi verið að ræða, þ. e. síðasti liðurinn í keðjunni, neytandinn, hefur keypt vöruna. Þannig er þetta í flestum löndum og langeðlilegasta skattheimtuaðferðin. Hér skal ég ekki fara inn á þær brautir að ræða um það, hvort eðlilegt sé að ríkisvaldið taki á sig auknar byrðar vegna tollgæslunnar og hver eigi að borga kostnaðinn af tollstjóraembættinu, hvort fara eigi með slíkt eins og með lögreglustjóraembætti eða ekki. Það er atriði sem þarf að kanna, en kemur þessu máli ekki við. En ég minnist á þetta því að það er talað um tekjuóvissuna. Því er líka haldið fram og kom fram í máli hæstv, ráðh., að óvissa væri um það, hverjir stunduðu innflutning að aðalstarfi. Þess má geta, að Skýrsluvélar ríkisins og Reykjavíkurborgar vinna að skýrslu fyrir Hagstofuna. Auk þeirrar vinnslu, sem birt er í Verslunarskýrslum, er nafnnúmer innflytjandans gatað og þar er undir allur innflutningur viðkomandi, skipt í einstakar afgreiðslur. Þær upplýsingar eru varðveittar á svokölluðum örskyggnum eða „míkrofilmum“ og er ríkisendurskoðun og skattyfirvöldum afhent sitt hvort eintak af filmunni. Ef heimild fæst er ekkert því til fyrirstöðu að fleiri eintök séu gerð af filmunni. Með notkun hennar væri auðvelt fyrir tollyfirvöld að ganga úr skugga um hvort umsækjandi um greiðslufrest uppfyllti þau skilyrði um umfang innflutnings sem kunna að verða sett. Það hefur komið dálítið á óvart, hve úttekt Seðlabankans og rn. hefur gengið illa og seint, og nú kemst hæstv. ráðh. að þeirri óljósu niðurstöðu, að það séu áform hæstv. ríkisstj. að taka upp greiðslufrest á tollum í áföngum. Þess vegna neyðist ég til að spyrja: Í hvers konar áföngum? Hve langir verða þessir áfangar? Verða þeir á þessu ári eða næsta ári eða hvers konar áfanga er hæstv. ráðh. að hugsa um? Í öðru lagi er ástæða til að spyrja hæstv. ráðh. hvort hann geti ekki fellt sig við þau frumvörp, sem liggja þegar fyrir og hafa verið tvíflutt á Alþingi, og hvort það sé ekki heldur seint að setja nú fyrst á stofn nefnd, þó að auðvitað sé betra seint en aldrei, til þess að skila áliti ekki fyrr en 1. júlí, því að það er ljóst að ef nefndin skilar ekki fyrr er ekki hægt að taka málið upp fyrr en næsta haust. Segjum nú svo að það takist að þessu sinni að koma saman frv., mun þá hæstv. ráðh. leggja það frv. fyrir Alþingi næsta haust? Það væri vissulega ástæða til að fá skýrari svör við þessum spurningum, ef hæstv. ráðh. treystir sér til, því að það er kominn tími til að margra áliti að verslun hér í landinu verði með svipuðu sniði og gerist meðal flestra siðmenntaðra þjóða heims. En eins og allir vita tíðkast það að gefa greiðslufrest á tollum í flestum okkar nágranna- og viðskiptalöndum.



Herra forseti. Eftir að frv. um það mál, sem hér er spurt um, voru lögð fram á Alþingi í fyrravor og þeim vísað til hv. fjh.- og viðskn. voru þau send til umsagnar öllum þeim aðilum sem talið var rétt að fengju þetta mál til umfjöllunar. Þessir aðilar hafa allir sent sínar umsagnir til nefndarinnar og fjmrn. hefur að sjálfsögðu fengið umsagnir þessara aðila líka. 



Herra forseti. Fyrr í þessum fsp. tíma var vakin athygli á því, að lagaákvæði, sem tóku gildi í aprílmánuði 1979, voru ekki enn komin til framkvæmda varðandi samráð við aðila vinnumarkaðarins, og það er fyrst nú tveimur árum síðar að reynt er að finna form fyrir slíku samráði, eins og hæstv. forsrh. komst að orði. Nú verðum við vitni þess, alþm., þegar við hlýðum á svör hæstv. fjmrh., að slík vinnubrögð eru ákaflega einkennandi fyrir starfshætti núv. ríkisstj., þau bera vitni seinagangi og úrræðaleysi. Það er að vísu ekki um svo alvarlegt brot að ræða sem í fyrra tilvikinu, þ. e. lagabrot, það sem við nú fjöllum um, vegna þess að hér er aðeins - og þó ekki aðeins, hér er um það að ræða að hæstv. fjmrh. efni ekki þau heit sem hann gefur. Um þetta leyti í fyrra kvaðst hann mundu leggja þetta mál fyrir Alþingi s. l. haust. Nú upplýsir hins vegar hæstv. fjmrh. að hann sé að hugsa um að skipa nefnd, sem eigi að skila áliti 1. júlí n. k., og væntanlega verði málið flutt í frv. - formi hér á þingi á komandi hausti. Hann er sem sagt ári á eftir eigin áætlun og eigin fyrirheiti. Ég vil nú beina því til hæstv. fjmrh., að hann taki af skarið og svari fsp. hv. 10. þm. Reykv., hvort hann geti ekki fallist á þau frv., sem liggja nú þegar fyrir þinginu, og efnt það fyrirheit, sem hann gaf þingheimi fyrir einu ári, og gengið svo frá að þessi frv. séu samþykkt og komi til framkvæmda. Þannig hefði hann heimild til þess að gera það sem hann vill gera eða segist a. m. k. vilja gera.



Herra forseti. Það er alveg rétt, sem bent hefur verið á í þessum umr., að við umr. um málið fyrir einu ári væntu menn þess, að hægt yrði að ljúka afgreiðslu þessa máls á Alþingi nú í vetur. En ég segi það bara eins og er, að ég hef ekki mikla von um að svo geti orðið. Málið hefur reynst flóknara en menn ætluðu, og mér hafa tjáð allir þeir ráðgjafar, sem ég hef sótt ráð til um þetta mál, að ýmsir þættir málsins þurfi nánari skoðunar við, ekki sé ráðlegt að samþykkja málið óbreytt í þeim búningi sem gerð hefur verið till. um hér í þinginu, það þurfi að ræða miklu betur en gert hefur verið hvernig þessu verði komið á í framkvæmd. M. a. er tollstjórinn í Reykjavík mjög eindregið þessarar skoðunar, en ég hef margsinnis rætt málið við hann og fleiri menn. Ég tel því óhjákvæmilegt að málið verði nánar skoðað. Eins er það með fjárhagshliðina. Það er óumdeilt, að þegar fyrirkomulag af þessu tagi kemst til framkvæmda hlýtur það fyrst í stað að hafa í för með sér mjög verulegan tekjumissi fyrir ríkissjóð. Fljótt á litið, miðað við núverandi tekjur ríkisins af tollum, er líklegt að tekjumissir ríkisins geti numið einhvers staðar á milli 50 og 100 millj. nýkr, eða milli 5 og 10 milljörðum gkr. Það er engin smáupphæð og það verður auðvitað að sjá fyrir því með hvaða hætti ríkissjóður geti tekið á sig slíka byrði, hvernig hann geti mætt slíku áfalli þannig að það hafi ekki alvarlegar efnahagslegar afleiðingar. Þessi þættir málsins eru sem sagt ekki nægilega kannaðir, auk þess sem ráðstöfun af þessu tagi gæti haft efnahagslegar afleiðingar sem Seðlabankinn hefur sérstaklega tekið að sér að gera greinargerð um, en hefur ekki skilað henni enn þá. Þess vegna held ég, ef eðli málsins er skoðað, að engum þurfi að koma á óvart þótt afgreiðsla þess dragist til næsta vetrar. Ég vil í þessu sambandi leyfa mér - án þess að vera með nein sérstök skot í því sambandi - að minna á það, að hv. þm. Geir Hallgrímsson veitti forstöðu ríkisstj. í fjögur ár án þess að koma þessu máli í höfn. Ég er ekki að saka hann um að honum hafi orðið einhver stórfelld mistök á, en það er greinilegt, að málið hefur dregist fyrr en nú. Þetta mál var til umræðu allan seinasta áratug. Líklega hefði verið hægt að drifa það fram ef nægilega mikil starfsorka og kraftur hefðu verið lögð í að undirbúa málið meðan hv. þm. gegndi stöðu forsrh. En því miður tókst það ekki, og við verðum að vonast til að við komum því í höfn áður en langt um líður.



Herra forseti. Hæstv. fjmrh. sagði, að eðli málsins samkv. þyrfti að skoða málið betur, og tilgreindi einhverjar afsakanir og skýringar á því, hvers vegna málið þyrfti enn að tefjast. Þær afsakanir og þær skýringar voru auðvitað fyrir hendi fyrir einu ári, og hæstv. fjmrh. átti þá að geta sagt sér sjálfur að þær væru þess eðlis, að hann hefði ekki átt að lofa upp í ermina á sér. Sannleikurinn er sá, að þessar skýringar og þessar afsakanir eru haldlausar. Nefndarálit það, sem skilað var í ágúst 1978 að tilhlutan þáv. fjmrh., Matthíasar Á. Mathiesen, í þeirri ríkisstj. sem ég veitti forstöðu, var að okkar mati svo vel unnið að það var unnt að taka ákvarðanir á grundvelli þess nefndarálits þegar í stað og flytja málið á þinginu 1978–1979. Það var ekki gert og það var ekki heldur gert fyrr en á síðasta þingi af hálfu okkar sjálfstæðismanna. Og þá voru undirtektir svo góðar af hálfu hæstv. fjmrh. og af hálfu hæstv. forsrh., að hvorugur þeirra sá neina meinbugi á framkvæmd málsins og hétu að koma málinu í framkvæmd og undirbúa það á s. l. sumri og koma því í framkvæmd nú í vetur. Nú eru alls konar vandkvæði útlistuð af hálfu hæstv. fjmrh., - vandkvæði sem er auðvitað hlutverk stjórnvalda á hverjum tíma að leysa og ráða fram úr. Þetta er því ekki nein afsökun fyrir seinagangi í vinnubrögðum hæstv. fjmrh. og brigðum á fyrirheitum sem hann hefur gefið hér á þingi.



Herra forseti. Ég vil vekja athygli á því, að öll rök gegn tollkrítarmálinu eða fyrirgreiðslu við innflutning á vörum erlendis frá eru þau sömu nú og voru í áratug gegn tilkomu tollvörugeymslunnar. En við tilkomu tollvörugeymslunnar varð ríkissjóður ekki af neinum tekjum, það varð enginn tekjumissir, heldur þveröfugt. Þá vil ég benda á að ef tollkrít kæmist á mundi það létta mikið á viðskiptabönkunum í fjárfestingu í innflutningi á vörum. Það mundi líka létta á og spara þjóðfélaginu tugi milljóna ef ekki meira í fjárfestingu við dýrustu mannvirkjagerð þjóðarinnar. Það eru hafnarsvæði þar sem vörugeymsluhús eru dýrt byggð og þurfa að vera traust vegna veðráttu o. fl. Það þyrfti ekki að byggja þau í sama mæli og nú er gert, heldur yrðu þær tómu vörugeymslur, sem fyrirtækin eiga nú, nýttar að fullu. Hvernig sem á málið er lítið, frá hvaða hlið sem er, þá er rangt að tefja framgang þessa máls.



Herra forseti. Ég vil þakka þann stuðning sem hefur komið fram við þetta mál. Ég vissi að hann er mikill hér á þingi. Ég þarf aðeins að taka það fram, að í fyrsta skipti, sem hér var haldinn verulegur fundur um þetta mál af hálfu innflytjenda, í apríl 1977, skipaði þáv. fjmrh., hv. núv. þm. Matthías Á. Mathiesen, nefndina margumræddu. Hún skilaði af sér í ágúst 1978 og þá var ríkisstj. Geirs Hallgrímssonar orðin starfsstjórn þannig að þá var ekkert hægt að gera meira í málinu að sjálfsögðu. Tollstjóri átti sæti í þessari nefnd ásamt ríkisendurskoðendum þannig að það er alveg ljóst að fulltrúarnir úr ríkiskerfinu, ef ég má nota það orð, voru gerkunnugir málinu.  Ég vil aðeins að lokum skora á hæstv. ráðh. annaðhvort að lýsa yfir stuðningi við frv. okkar fimm þm. eða að leggja fram næsta haust frv. um þessi mál. Og enn fremur, sem kannske er mikilvægasti þátturinn í þessu, og ég held að hann hafi verið sá sem kannske hefur tafið mest fyrir, að taka tillit til málsins við sjálfa fjárlagagerðina.



Herra forseti. Úr því að farið er að orðlengja svo mjög um forsögu þessa máls þykir mér við hæfi að það komi alveg skýrt fram hver gangur málsins hefur verið. Það er rétt sem hér hefur komið fram, að það er í tíð ríkisstj. Geirs Hallgrímssonar, hv. núv. 1. þm. Reykv., að nefndarálitið, sem hér er um rætt, verður til. Því er skilað í ágústmánuði 1978. Kannske hefði ekki verið fráleitt að nál. hefði þá verið útbýtt til þm. og það kynnt fyrir þeim. En það var ekki gert í valdatíð ríkisstj. Geirs Hallgrímssonar. Sú stjórn, sem þá tók við, tók málið ekki upp, og ég vil upplýsa það hér, að mér var ekki kunnugt um þetta nefndarálit fyrr en ég kom í fjmrn. veturinn 1980. Nú spyr ég, úr því að mönnum lá svo mjög á að koma þessu máli fram og eru nú með þungar ásakanir í minn garð vegna þess að ég skuli ekki hafa komið málinu fram, hvernig stóð þá á því að þessir ágætu hv. þm. Sjálfstfl. fluttu ekki málið hér á Alþingi veturinn 1978–1979? Þeir virtust ekki vita frekar en ég að þetta mál væri til þann vetur. Það er ekki fyrr en á s. l. vetri að málið er flutt.  (Geir H: Það átti að gefa viðtakandi ríkisstj. tækifæri til þess að flytja málið.)  Ja, menn gátu vissulega sýnt áhuga sinn í verki úr því að sú ríkisstj. bar ekki málið strax fram. Mér kemur á óvart ef það er rétt, sem hér er upplýst, að þessi bók, sem inniheldur nefndarálitið, hafi ekki náð til þm. Ég held að það sé fyllilega tímabært að svo verði hið fyrsta. En sem sagt, ég held að forsaga þessa máls, sem er nú áreiðanlega orðin eins áratugs löng, og ýmislegt það, sem komið hefur fram jafnvel hjá þeim mönnum sem stóðu að nefndarálitinu, eins og tollstjóranum í Reykjavík, sýni og sanni að málið er alls ekki einfalt og það þarf bersýnilega að gera talsverða úttekt á ýmsum hliðum þess áður en hægt er að koma því í framkvæmd. Það hefur greinilega vafist fyrir fleirum en mér og það hefur greinilega vafist fyrir fleiri ríkisstjórnum en þeirri, sem nú situr, að koma málinu fram. Ég ætla að vonast til að það sé eins mikil hreyfing á málinu núna og hér hefur verið gerð grein fyrir svo að hægt sé að ljúka því hið fyrsta. Ég tel að það samstarf, sem hefur tekist, m. a. fyrir forgöngu hv. þm. Alberts Guðmundssonar, milli fjmrn., tollstjórans í Reykjavík og Verslunarráðsins, sem hefur sent okkur ýmsar gagnlegar upplýsingar um þetta mál, verði til þess að hægt sé að koma málinu í framkvæmanlegt horf innan tíðar.



Herra forseti. Á seinustu dögum ríkisstj. Geirs Hallgrímssonar skilaði sú nefnd því áliti sem hér hefur verið til umr. Það var því mjög eðlilegt að sá aðili, sá einstaklingur sem tók við embætti fjmrh., fengi tækifæri til að skoða þetta mál og ekki aðeins það, heldur var mér kunnugt um að fulltrúar þeirra samtaka, sem mestan áhuga hafa haft á þessu máli, gengu á fund þáv. fjmrh., Tómasar Árnasonar, til að ræða við hann um það. Hann lýsti því fyrir þeim, að þetta mál væri í skoðun hjá ríkisstj. og síðan yrði tekin afstaða til þess þegar þar að kæmi. Ég taldi eðlilegt, þar sem þetta mál var skoðað fyrir frumkvæði ríkisstj. og fjmrn., að nýr fjmrh. fengi tækifæri til að kynna sér málið. Ég vonaðist síðan til þess, að fjmrh. eða ríkisstj. flytti málið þegar liði á þingið 1978–1979. Það reyndist hins vegar ekki. Þess vegna var það að þessi frumvörp voru síðan flutt sem þmfrv. á næsta þingi þar á eftir. Mér kemur það ákaflega mikið á óvart, ef hæstv. núv. fjmrh. hefur hvorki frétt af né séð þetta nefndarálit fyrr en hann kom í fjmrn. sem fjmrh. í núv. ríkisstj. Ég veit að þetta mál hafði verið til umræðu á fundum ríkisstj. Ólafs Jóhannessonar, sem hann sat í sem ráðh., að vísu ekki fjmrh. Ég vil undirstrika það, að allar þær umsagnir, sem fjh.- og viðskn. hefur fengið í sambandi við þessi frv., verða að sjálfsögðu sendar rn., ef fjmrn. hefur ekki fengið þær sem mér finnst afar einkennilegt, þ. á m. umsögn Seðlabanka Íslands. Ég held, miðað við það sem mér heyrist, að mjög góður vilji sé hér í þingi til að ná þessum málum fram. Þá ættum við að taka höndum saman, fulltrúar í fjh.- og viðskn. og fulltrúar fjmrn., fara í gegnum þetta mál og reyna að fá það lögfest áður en þingi lýkur. Það er ábyggilega hægt ef sá vilji er fyrir hendi sem hér hefur komið fram hjá fulltrúum stjórnarinnar.



Herra forseti. Ég hef haft afskipti af þessu máli frá því 1962, ekki bara frá 1976 eða 1975. Síðan 1962 hefur þetta verið mitt áhugamál. Ég hef talað við fjmrh. ég held allra ríkisstjórna, sem setið hafa síðan, um þetta mál, og ég vil staðfesta það, sem kom hér fram hjá fjmrh., að eftir einn fund með honum setti hann á laggirnar nefnd sem er starfandi núna, og með hans leyfi bar ég Verslunarráðinu þau boð, að Verslunarráðið skipaði einn af þremur í þá nefnd og er lögfræðingur Verslunarráðsins starfandi í nefndinni.



Herra forseti. Hv. þm. Albert Guðmundsson hefur upplýst það hér, að hann hafi unnið að þessu máli frá árinu 1962 og hann hafi rætt við alla fjmrh. um þetta brýna hagsmunamál. Mér þætti vænt um ef hv. þm. Matthías Á. Mathiesen vildi upplýsa hvernig stóð á því, að í þau fjögur ár sem hann var fjmrh. var ekkert gert í þessu máli utan það eitt, að mánuði áður en gengið var til kosninga og umboð ráðh. skyldi renna út lét hann nefnd skila áliti um málið. Hvaða skýringar eru til á því, að í fjögurra ára ráðherratíð Matthíasar Á. Mathiesens var jafnslælega unnið að þessu brýna hagsmunamáli? Ljóst er að það voru 12 ár frá því að upphaflega hófst barátta fyrir þessu máli og þar til hv. þm. Matthías Á. Mathiesen varð ráðh., en samt sem áður entust honum ekki fjögur ár til annars en að láta eina nefnd skila af sér mánuði áður en umboð hans rann út.



Herra forseti. Það mátti heyra það af orðum hv. 11. þm. Reykv., að hann var ekki vel að sér í sögu þessa máls. Sú nefnd, sem ég skipaði, var skipuð í upphafi árs 1977 til þess að kanna þetta mál og koma fram með grg. í málinu. Þetta mál vannst ekki fyrr en svo að nefndin skilaði áliti í ágústmánuði 1978. Nefndarálitið var ekki komið fram fyrir kosningar sem þá fóru fram. Það kom fram í ágúst 1978, skömmu áður en sú ríkisstj. fór frá sem hafði beitt sér fyrir málinu. Það höfðu ekki aðrir gert áður, ekki heldur sú ríkisstj. sem sat hér á árunum 1971–1974, svo að ég bendi á þá sem þessi hv. þm. treystir kannske betur til að fara með málefni ríkisins heldur en þeim sem sátu í ríkisstj. 1974–1978, því að Alþb. átti fulltrúa í ríkisstj. 1971–1974.



Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Matthíasi Á. Mathiesen fyrir að upplýsa það hér, að það tók hann 21/2 ár frá því að hann varð fjmrh. þar til hann kom því í verk að skipa nefnd í þetta brýna hagsmunamál sem Albert Guðmundsson var búinn að berjast fyrir síðan 1962. Ef hæstv. forseti vill sýna umburðarlyndi gagnvart þm. Matthíasi Á. Mathiesen, þá væri mjög gagnlegt að fá fram upplýsingar um það hér í umr., hvers vegna það tók hann 21/2 ár að koma því í verk að skipa nefnd í þetta mikilvæga mál.