Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við 2. umr. þessa máls tók frv. allmiklum breytingum og urðu um það töluverðar umr. Umr. snerust að verulegu leyti um 9. gr. frv. og þá brtt., sem við hana hér var flutt og samþykkt var. Ég tel óþarft að fara að rekja þessar umr., en ég hygg, að ég fari rétt með, að flm. till. brtt. við 9. gr. hafi rökstutt hana aðallega með því, að það væri óeðlilegt, að stofnkostnaðarframlög eða byggingarstyrkir úr ríkissjóði, sem veittir væru til bygginga, sem notaðar væru í ákveðnu skyni, yrðu eign þeirra, sem styrkina hljóta, ef hætt yrði svo að nota byggingarnar í þeim tilgangi, sem upphaflega var til ætlast og varð til þess, að byggingarstyrkur var veittur. Ég lét þess þá getið, að mér hefði þótt eðlilegt út af fyrir sig, að í frv. hefði jafnvel verið áskilnaður um endurkröfu á slíkum styrk vegna stofnkostnaðar, og af því tilefni leyfi ég mér að flytja hér brtt. við 9. gr. frv., eins og hún nú er. Brtt. mín, sem ekki vannst tími til að skila og fá úthýtt fjölritaðri hér á fundinum, er svo hljóðandi: „9. gr. orðist svo: Samvinnuskólinn og Verslunarskóli Íslands hafa rétt til þess að halda áfram að rækja það fræðslustarf, sem þeir hingað til hafa annast, og til að auka það og sérhæfa, eftir því sem aðstæður leyfa og þörf krefur á hverjum tíma. Um styrk úr ríkissjóði til nefndra skóla skulu eftirfarandi ákvæði gilda: a) Rekstrarkostnaður skólanna skal greiddur að fullu og 80% af kostnaði við rekstur heimavistar, þar sem hennar er þörf. Skal framlag ríkissjóðs að hámarki miðað við kostnað í ríkisskólum á sama fræðslustigi. b) Stofnkostnaður þess kennsluhúsnæðis, sem byggt verður eftir gildistöku laga þessara, skal greiddur úr ríkissjóði að 80%, og gildir hið sama um heimavist, þar sem hennar er þörf. Hætti skólar þessir að starfa, skal styrkur sá, er þeir hafa hlotið úr ríkissjóði vegna stofnkostnaðar, vera endurkræfur.“ Niðurlag till. er samhljóða því, sem í frvgr. er nú, svo hljóðandi: „Skilyrði nefndra styrkveitinga er, að menntmrn. hafi samþykkt árlega áætlun rekstrarkostnaðar skólanna og að fé sé veitt í fjárl. fyrir stofnkostnaði, enda liggi áður fyrir samþykki stjórnvalda fyrir byggingarframkvæmdum. Framlög ríkisins samkv. þessari gr. miðast við, að skólar þessir starfi í samræmi við meginstefnu 5. gr. téðra l., svo og samkv. þeim reglugerðum, sem settar verða.“ Ég held, að með slíkri orðun á gr. sé mætt þeirri gagnrýni, sem fram kom við 2. umr. um málið. En það voru fleiri breytingar en á 9. gr., sem samþ. voru við 2. umr. þessa máls. Það var samþ. brtt. við 10. gr. Ég lýsti mig andvíga báðum brtt. og ekki síst brtt. við 10. gr. Sú brtt. var samþ., og er sjálfsagt tilgangslaust að fara að reyna að fá leiðrétt það, sem mér þar þótti miður, að inn skyldi koma í frv. En þá langar mig til að spyrja hæstv. ráðh. Nú er þetta frv. til l. um viðskiptamenntun á framhaldsskólastigi og þar með um þessa tvo einkaskóla, sem ég leyfi mér að nefna svo, Samvinnuskólann og Verslunarskóla Íslands. Þarna er komið inn í 10. gr., að ráðh. skuli skipa skólanefndir við þessa skóla. Ég sé ekki annað en þetta séu orðin bein lagafyrirmæli, og því vil ég spyrja hæstv. ráðh.: Hver verður framkvæmdin, ef frv. verður endanlega samþykkt og afgr. í þessum búningi, sem það nú er, sem lög frá þinginu? Verður þessum skólum, ef þeir óhlýðnast þessari gr. frv. og eignaraðilarnir leyfa sér áfram að skipa skólanefndirnar, - verður þeim leyft að starfa áfram í sama formi og þeir hafa gert? Og þýðir þetta ekki það, - ég þarf reyndar varla að spyrja um það, að þeir muni a.m.k. ekki njóta þeirra framlaga samkv. 9. gr., sem ráðgerð eru í frv.? Hitt þarf ég ekki að spyrja hæstv. ráðh. um, að Alþ. tekur til þess afstöðu við afgreiðslu hverra fjárl., hvort styrkur skuli veittur til þeirra. Þessi brtt. mín er skrifleg, eins og ég áður sagði, og ég leyfi mér því að afhenda hana hæstv. forseta, til þess að leitað verði afbrigða, svo að hún megi koma hér til umr. og afgreiðslu. E.t.v. mætti ég bæta því við, vegna þess að þetta er nokkuð langt mál og hefur ekki verið úthýtt í d., að þá væri e.t.v. rétt að fresta umr. þar til á næsta deildarfundi. Þar sem gæti þá legið fyrir fjölrituð till.



Herra forseti. Hv. 6. þm. Reykv., Auður Auðuns, hefur borið hér fram brtt. við 9. gr. frv., sem virðist miða að því að færa orðalag hennar í fyrra horf, þó með þeirri breytingu, að séu viðkomandi skólar lagðir niður, þá skuli styrkveitingar til stofnkostnaðar þessara skóla endurgreiðslukræfir. Till. hennar er í öllum höfuðatriðum að öðru leyti eins og tillgr. hljóðaði upphaflega, þannig að þar er talað um styrkveitingar í staðinn fyrir fjárveitingar og framlög, eins og nú er gert eftir þær breytingar, sem gerðar hafa verið. Ég verð að segja eins og satt er, að ég skil eiginlega ekki, hvers vegna hv. þm. heldur svo stíft við þessa tillögugerð, eftir að atkvgr. hefur farið hér fram við 2. umr. og þessi till. verði samþ. með miklum meiri hl. atkv. Er ekki nokkuð ljóst, að það skipulag, að um styrkveitingar er að ræða, sé miklu óeðlilegra og í miklu meira ósamræmi við það, sem er í öðru skipulagi skólamála, heldur en það, sem frv. gerir ráð fyrir, eins og því hefur nú verið breytti Ef við hugsum okkur, að þetta ákvæði yrði einhvern tíma raunhæft, þannig að til slíkrar endurgreiðslu gæti hugsanlega komið, er þá ekki ljóst að það mundu vakna ýmsar spurningar og koma upp ýmis vandamál varðandi það, hvernig þessari endurgreiðslu skyldi háttað ? Ólíklegt er, að eignaraðilar að þessum skólabyggingum hefðu undir höndum fjármagn til að endurgreiða það, sem búið væri að festa í þessum skólabyggingum, öðruvísi en þær væru þá fyrst seldar á frjálsum markaði, nema menn geri ráð fyrir því, að hinar öru verðbreytingar í þjóðfélaginu hafi gert fjárveitingar ríkisins svo smávaxnar í millitíðinni, að þarna verði um mjög óverulegar endurgreiðslur að ræða, og sýnist það svo sem ekki vera neitt eðlilegra heldur. Ég held, að það liggi nokkuð ljóst fyrir, að það eðlilega er, að um framlög af hálfu ríkisins sé að ræða og þar með um leið eignarhald ríkisins á því framlagi, sem þar hefur verið látið af hendi. Ég vil að lokum undirstrika það, að setning þessarar löggjafar er mikil hagsbót fyrir viðkomandi skóla. Það er verið að gera, eins og ég sagði hér í umr. í gær, eðlisbreytingu á fjárhagslegri stöðu þessara skóla, og ég fæ þess vegna ekki skilið, hvers vegna menn geta ekki þakkað fyrir það og látið það duga, heldur gera kröfu til þess, að þessir skólar hafi alger forréttindi umfram alla aðra skóla í landinu, þeir fái framlög til stofnkostnaðar sem styrki, en ekki sem allir aðrir aðilar í landinu, sem verði að lúta því, að það sé um að ræða framlag ríkisins og þar af leiðandi að ríkið haldi sinni eignaraðild af viðkomandi framlagi. Ef þetta væri samþykkt eins og hv. þm. óskar eftir, væri verið að skapa í fyrsta lagi óvenjuleg forréttindi og mjög hæpin fordæmi. því vil ég sérstaklega vara við. Varðandi 10. gr., sem ekki er gerð nein brtt. við, vil ég aðeins taka það fram, vegna þess að það má vera, að það hafi ekki komið skýrt fram í umr. í gær, að í 10. gr., eins og hún nú hljóðar, er gert ráð fyrir því, að ráðh. skipi skólanefndir við Samvinnuskólann og Verslunarskólann, en tala nm. er ekki tiltekin, og þetta er gert með sérstöku tilliti til aðstæðna við þessa tvo skóla, að þeir geti haft hönd í bagga um það og komið með ábendingar um það, hvað þeir óska eftir, að n. séu fjölmennar, og hverjir ættu hugsanlega von í tilnefningu til þessara skólanefnda. Ég hef orðið var við, að uppi eru óskir um það frá þessum aðilum, til að mynda að það sé tryggt, að nemendaráð þessara skóla geti haft möguleika á að tilnefna fulltrúa, og þess vegna varð það að samkomulagi meðal þeirra, sem fluttu þessa till., að hafa þetta óbundið og slá því einu föstu, að einn fulltrúi væri skipaður af ráðh. án tilnefningar, það væri fulltrúi menntmrn., en þetta væri að öðru leyti óbundið. Þá var að sjálfsögðu gert ráð fyrir því, að náð yrði samkomulagi milli viðkomandi skóla og menntmrn. um skipan n. að öðru leyti, áður en skipunin færi fram.



Herra forseti. Þetta frv. var lagt fyrir Alþ. óbreytt eins og sú n. gekk frá því, sem undirbjó málið. En ljóst var í meðförum málsins í ríkisstj., að einstakir stjórnarflokkar höfðu aths. við tiltekin fyrirkomulagsatriði. Ég held, að ég hafi getið um þetta í framsöguræðu. En hvað um það, þau atriði, sem aths. voru gerðar við, þegar ákveðið var að flytja þetta frv. sem stjfrv., eru einmitt þau, sem nú hefur verið breytt að till. nm. í menntmn. Meginefni þessa frv. hvað varðar verslunar skólana tvo, sem þegar starfa, Samvinnuskólann og Verslunarskólann, er, að nú er skipað með lögum fjárstuðningi af ríkisfé víð þessa skóla. Ríkið tekur að sér að greiða rekstrarkostnað þeirra að fullu, kostnað við heimavist að og stofnkostnað kennsluhúsnæðis, sem byggt verður hér eftir, einnig að 4/5. Þarna er leystur vandi þessara stofnana, sem hefur farið vaxandi hin síðari ár, og þær hafa átt undir högg að sækja á ári hverju um ríkisframlög til rekstrar síns til þessa. En með þessu fyrirkomulagi er í eitt skipti fyrir öll ákveðið, að rekstrarkostnaður skólanna greiðist að fullu af ríkisfé. Þarna er auðvitað um geysimikla réttarbót að ræða fyrir þessar skólastofnanir, og þá kemur að sjálfsögðu til álita, hver verður staða ríkisins gagnvart þeim, eftir að þarna er búið að skipa með lögum verulegri hlutdeild ríkisins í rekstri skólanna og einnig þátttöku í byggingarframkvæmdum við stækkun þeirra og frekari þróun. Miðað við það, sem annars staðar í skólakerfi gerist, t.d. þegar ríki og sveitarfélög byggja skóla í sameiningu, þá verð ég að telja eðlilegast, að sá hluti, sem ríkið kostar af byggingum, verði ríkiseign. Ég tel það eðlilegra en hér sé um styrkveitingu að ræða, sem sé endurkræf í reiðufé, komi til þess, að byggingarnar séu teknar til annarra þarfa en þeim eru ætlaðar, þegar þær eru reistar. Varðandi hitt atriðið, skólanefndina, þá er hið breytta ákvæði þannig, að ráðh. skuli skipa skólanefndir og einn fulltrúa í hvora án tilnefningar, en hina nm., sem ekki er tiltekið tal á, skal ráðh. skipa samkv. tilnefningu eignaraðila. Þetta get ég ekki séð, að sé óaðgengileg skipan fyrir eignaraðila þessara skóla. Þeim er frjálst að tilnefna alla fulltrúa í skólanefndum nema einn, þeir ráða tölu þessara fulltrúa, og að sjálfsögðu mun ráðh. skipa þá, sem tilnefndir eru að eignaraðilunum, og enga aðra. En spurning hv. 6. þm. Reykv. til mín skildist mér, að væri sú, hvort það yrði látið kyrrt liggja, ef skólanefndir yrðu skipaðar af eignaraðilum eins og hingað til, en ákvæði 10. gr., ef að lögum verður, að engu haft. Ég get ekki svarað fyrir aðra, en ég verð að segja fyrir mig, að ég mundi ekki láta slíkt kyrrt liggja.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðh. fyrir svarið. Þá veit maður það, að þessir einkaskólar verða knúðir til að afhenda þann rétt, sem þeir hafa hingað til haft til að skipa sjálfir sínar skólanefndir, í hendur ráðh. og hann mun ganga eftir því. Þá ætla ég að víkja nokkrum orðum að því, sem hv. 4. þm. Norðurl. v. sagði hér áðan. Hann taldi það ekki æskilega breytingu, sem ég hef flutt till. um við 9. gr. Við 2. umr. málsins, held ég, að það hafi komið ljóst fram í mínu máli, að það, sem ég lagði megináherslu á, var að þessir skólar fengju að halda sjálfstæði sínu. Þegar ríkið á byggingarnar og skipar skólanefndirnar, fer að verða dálitið lítill sjálfstæðissvipur yfir þessum menntastofnunum, verð ég að segja. Það mátti ekki einu sinni vera svo, að þessir eignaraðilar skólanna skipuðu skólanefndirnar, en ráðh. eða menntmrn. tilnefndi skólanefndarmann. Nei, það skyldi verða settur alger ríkissvipur á þetta og ráðh. skipaði skólanefndirnar. Ég get sagt það einu sinni enn, að ég hef orðið fyrir geysilegum vonbrigðum með afgreiðslu þessa máls. Þótt ég fari ekki að orðlengja um 9. gr., þann skoðanamun, sem er um hana, verð ég að segja, að 10. gr. tekur þó í hnúkana. Hv. 4. þm. Norðurl. v. talaði um, að ýmis vandamál kynnu að koma upp í sambandi við endurgreiðslu á styrk vegna stofnkostnaðar. Hann benti réttilega á, að með þeirri þróun, sem orðið hefur í þjóðfélaginu og auðvitað er komin með okkur í aðrar eins ógöngur og raun er á, rýrnar verðgildi í krónutölu slíkra styrkja, þegar fram í sækir, ef við reiknum með því, að verðbólguþróun haldi áfram, og a.m.k. að svo stöddu munu flestir búast við því, að svo verði alla vega um næstu framtíð. En það, sem mér sýnist hljóta að vera mjög eðlileg túlkun á, hvernig endurgreiðslu verði hagað, er það, hve mikill hluti af stofnkostnaðinum hefur komið sem styrkur úr ríkissjóði, miðað við heildarkostnað mannvirkjanna, og þá um leið sama hlutfall af verðmæti þeirra, þegar styrkurinn verður endurkræfur, þ.e.a.s. þegar skólinn hættir starfi. Þá fæ ég ekki annað séð en það ætti að vera auðvelt að vita, hvað þetta er með þáverandi verðgildi. Hitt skulum við líka athuga, að það geta komið upp önnur vandamál. Við skulum segja, að annar hvor aðilinn hafi lagt fé í bygginguna til endurbóta. Þá yrði að sjálfsögðu að taka það til athugunar, og ég veit, að þetta mun hafa orðið nokkurt vandamál í sambandi við slíkt uppgjör. En ég vil enn undirstrika það, að ég tel, að sjálfstæði þessara skóla með þeim breytingum, sem gerðar eru á frv., hafi verið stórlega skert, og ég veit, að fyrir einmitt þeim aðilum, sem að rekstri þessara skóla standa, var lögð megináhersla á, að með löggjöfinni yrði sjálfstæði skólanna ekki skert. En því miður hefur svo farið í meðförum þingsins.



Herra forseti. Ég tel mig ekki geta látið ómótmælt þeirri skoðun, sem mér fannst koma fram í orðum hv. 6. þm. Reykv., að í meðförum þessa máls hafi þeim skólastofnunum, sem um er að ræða, verði sýnd óbilgirni. Hér er um það að ræða að leggja til þessara skóla fjárhæðir, sem geta numið 65–70 millj. kr. miðað við kostnað á yfirstandandi skólaári, eingöngu til rekstrar skólanna, þar að auki hluta af byggingarframkvæmdum þeim, sem til kann að koma. Ég fæ ekki séð, að það sé stórkostleg óbilgirni, að ríkið eignist einn fulltrúa í skólanefnd þeirra stofnana, sem það leggur til allt rekstrarfé og 4/5 af stofnkostnaði, og skipi skólanefndir þeirra. Ég sé ekki, að þetta skerði innra sjálfstæði skólanna sem skólastofnana, því að eignaraðilarnir velja áfram alla skólanefndarmenn nema þennan eina, og það eru skólanefndirnar, sem marka kennslustefnu og starfsstefnu þessara stofnana ásamt skólastjóra og kennurum. Ég fæ ekki viðurkennt það, að sjálfstæði þeirra manna, sem valdir eru í skólanefndirnar af eignaraðilunum, allir nema einn, fari forgörðum við það eitt, að þeir fái skipunarbréf frá ráðherra, en ekki eignaraðilum.



Herra forseti. Frv. það til I. um hreyt á l. um almannatryggingar, sem hér liggur fyrir til 2. umr., var samið af stjórnskipaðri n., sem í áttu sæti fulltrúar allra stjórnmálaflokka, og hefur greinilega verið vel undirbúið um margt. Heilbr: og trn. hefur athugað frv. mjög ítarlega, fengið á sinn fund fulltrúa ýmissa þeirra aðila, sem málið snertir, einnig ráðuneytisstjórann í heilbr.- og trmrn., og niðurstaðan er, eins og á nál. sést, að n. mælir með samþykkt frv., með einni tiltekinni breyt. þó, en að öðru leyti áskilja menn sér rétt til að flytja eða fylgja öðrum brtt., enda skrifa tveir hv. nm. undir með fyrirvara. Varðandi ýmsar greinar frv. vöknuðu upp ýmsar spurningar hjá nm., m.a. út af þeim upplýsingum og ábendingum, sem fram komu. Heildarniðurstaðan er tvímælalaust jákvæð, enda í verulegum atriðum verið að gera umtalsverðar úrbætur, þó að einnig hafi heyrst, að til baka væri haldið um sumt, og ég á þá við 4. gr. um fjölskyldubæturnar. Ég skal víkja að einstökum greinum á þann veg að vitna nokkuð í umr. í nefndinni, mótbárur og athugasemdir aðila. En á það dreg ég enga dul persónulega, að megingreinar frv. eru mjög til góðs, og þótt um sumar hafi heyrst vissar aðvaranir aðila, svo sem um 5. gr., er ég sannfærður um, að hér er stefnt að réttu marki, þ.e. að gera tryggingakerfið virkara og réttlátara, eins og hlýtur að vera aðalatriðið í málinu. Um 2. gr. urðu nokkrar umr., þ.e. hvort fæðingarstyrkur í núverandi mynd ætti rétt á sér nema til þeirra kvenna, sem ælu börn sín heima, fæðingar og sjúkrahúsin féllu sjálfkrafa inn í sjúkratryggingarnar. Þetta skiptir engu höfuðmáli og er raunar frekar spurning um orðalag l., en framkvæmd, því að öll lega vegna fæðinga er hvort sem er greidd af tryggingum, fari fæðing fram í sjúkrahúsi eða fæðingarstofnun. Eftir eru þá þær sárafáu konur, sem ala börn sín heima. N. sá ekki ástæðu til að gera hér till um breyt., þó að rétt sé að skýra frá þessum umr., sem m.a. komu fram vegna ábendinga frá læknum. 3. gr. er sú þýðingarmesta um flest, Þar er verið að koma til móts við það fólk, sem hefur litlar atvinnutekjur eða lágar lífeyrisbætur, að tekjutrygging þess skerðist ekki vegna mjög lágra upphæða af þessu tagi. Á þessari skerðingu tekjutryggingarinnar hefur komið fram töluverð gagnrýni. Um réttmæti hennar má deila, en hér er henni mætt að nokkru, og við höfum lagt til hækkun á viðmiðun teknanna úr 30 þús. í 37500 kr. til samræmis við almenna hækkun bóta nú 1. apríl, þannig að fólk með tekjur innan þessara marka heldur sinni fullu tekjutryggingu, 80 þús. kr., engu að síður. Hafi bótaþeginn hins vegar tekjur umfram þetta mark, 37500 kr., skal skerða tekjutrygginguna um helming þeirra tekna, sem umfram eru. Hér er um mikla kostnaðaraukningu að ræða, eða samkv. verðlagi, að ég held í haust, um 250 millj. á ársgrundvelli, en hún er réttlætismál og á því fyllsta rétt á sér. Til álita kom í n., að í stað talna skyldi koma ákveðin prósenta, en þar sem allar bætur trygginganna eru ákveðnar með tölum, en ekki öðru formi, þótti rétt að halda því þarna einnig. Hins vegar reiknum við með því, að um þessar bætur gildi áfram sú regla, sem gilt hefur, að þær hækki jafnhliða öðrum tryggingabótum, þótt um það sé aðeins heimild til handa ráðherra. Þá vík ég stuttlega að 4. gr., þar sem gert er ráð fyrir þeirri breyt. að fjölskyldubætur séu ekki lengur greiddar með fyrsta barni, séu brúttótekjur foreldra hærri en 700 þús. kr. eða börnin séu ekki fleiri en 4. Það er nú löngu viðurkennt, að í raun séu fjölskyldubætur miklu fremur hagstjórnartæki, spurning um vísitölu, en raunverulegar tryggingabætur. En um þetta má eflaust deila, og vissulega er hér um að ræða verulega upphæð til barnmargra eða tekjulágra fjölskyldna, enda ekki gert ráð fyrir neinni skerðingu bóta til þessara aðila. Mér hefur ætíð þótt sem fjölskyldubætur með einu barni væru óeðlilegar, og raunar gildir hið sama um fyrsta barn í fámennum barnahópi, en um þetta má einnig deila. Um þetta var rætt í n., og m.a. vegna þessa atriðís og þá sérstaklega 11. gr. um, að skerðing þessi reiknist ekki inn í vísitöluna, hafa 2 hv. nm. fyrirvara á stuðningi við málið. N. ræddi og spurninguna um, hvort fella skyldi niður síðustu orðin í 2. mgr.: „sé um það sótt“, en upplýsingar komu um það frá Tryggingastofnun og ráðuneyti, að hér væri um mikið aukastarf að ræða, ef kanna þyrfti alla aðila, og þá einnig það atriði, að til eru þeir í okkar þjóðfélagi, sem geta hagrætt skattframtölum sínum á þann veg, að ekki séu sannleikanum í öllu samkvæm, og því ekki eðlilegt, að þeir hinir sömu fengju bætur með fyrsta barni sjálfkrafa, heldur yrðu að opinbera allsleysi sitt og eymd með umsókn, sem a.m.k. í sumum tilfellum gæti þá niður fallið vegna einhvers brots af sómatilfinningu, sem þó verður að ætla mörgum þessara aðila. Um bætur trygginga er yfirleitt sótt, og því þótti n. ekki rétt að fella þessi orð niður. Engum, sem þyrfti á að halda og rétt hefði, ætti að vera þetta ofaukið. Viðmiðun við aldraða fólkið og tekjutrygginguna ætti einmitt að vera hér mjög gagnleg, því að það fólk verður einmitt að sækja um sína tekjutryggingu, og því ætti þessu fólki á besta aldri ekki frekar að vera það vorkunn. Í þessari gr. er komið inn á þann sparnað í tryggingakerfinu, sem koma á að nokkru til móts við þau auknu útgjöld, sem aðrar greinar frv. valda, og liggur ekki fyrir að fullu, að hve miklu leyti það muni verða. 6. gr. var einna mest rædd í n. Læknar, form. tryggingaráðs og ráðuneytisstjóri sögðu sitt álit, og inn í þetta kom svo frv. þeirra hv. þm. Jóns Árnasonar og hv. þm. Steinþórs Gestssonar, sem snertu sömu atriði og um getur í b-lið og c-lið 43. gr. l. sjálfra. Læknar lýstu nokkrum áhyggjum út af þessu fyrirkomulagi, töldu t.d. greinina um lyfjagreiðsluna geta aukið ásókn til lækna og valdið þeim auknu álagi og bentu á slæma reynslu Svía í þeim efnum. Úr þessu verður reynslan að skera og einnig því atriði, hversu rétt viðmiðunin er í b-liðnum, hvað snertir 150 kr. greiðsluna til sérfræðings, og fullyrðing í grg., að hér væri um nánast óbreyttan kostnað að ræða, eða 1/4 eins og nú er. Upplýst var, að þessi tala væri fundin með nákvæmri könnun, sem leitt hefði þetta í ljós. Læknar vildu fullyrða, að talan ætti að vera nokkru hærri. En það, sem máli skiptir, er í fyrsta lagi það, að tryggingarnar taka þá aðeins á sig eitthvað aukinn kostnað, og svo hitt, að við hverja gjaldskrárbreytingu getur ráðherra eftir reglugerð hækkað allar þær tölur, sem nefndar eru í 5. gr. Um það var rætt í n., hvort nota mætti frekar það orðalag um lyfin í frv. því, sem áður er getið, frá hv. þm. Jóni Árnasyni og Steinþóri Gestssyni, þ.e. um lyf til elli- og örorkulífeyrisþega eingöngu og þá að fullu til þeirra, en horfið frá því m.a. vegna þeirra áhendinga, sem við fengum um hættu í misnotkun, svo og af því að nauðsynlegt er í raun að lækka lyfjakostnað fleiri aðila, sem á dýrum lyfjum þurfa að halda, en ekki tilheyra þessum hópi. Um d-lið 43. gr. l. í 5. gr. þessa frv. var einnig rætt nokkuð, einkum kostnaðarhliðina. Um það lágu ekki neinar tæmandi upplýsingar um líklegan kostnaðarauka, enda upplýst, að erfitt væri að meta hann til fulls. Nm. voru á einu máli um nauðsyn 6. gr. um að taka þátt í greiðslu tannlækninga, þ.e.a.s. gera það að skyldu sjúkrasamlaga. Hér er um áfangaþróun að ræða og er sannarlega til stórhóta. Tannlæknar eða forustumenn þeirra töldu skrefið e.t.v. of stórt, þ.e. að atvinna og ásókn í tannlækningar ykist svo á Reykjavíkursvæðinu, að erfiðara yrði að fá tannlækna út á land af þeim ástæðum. Þessi röksemd er vægast sagt hæpin. Reynslan er a.m.k. víða önnur nú varðandi tannlæknana, enda skapa heilsugæslustöðvarnar aðstöðu og möguleika, sem áður hafa ekki verið fyrir hendi úti á landi yfirleitt. Við 7. gr. var engin aths. gerð í n, og ekki þá 8. heldur, nema hvað snerti 50 gr. l. almennt, sem grein þessi fjallar um. Áhending kom frá Öryrkjahandalaginu og fleirum um, að í stað 25% heimildarákvæðis varðandi aukagreiðslur vistmanna á stofnunum, kæmi skylda, svo sem frv. þeirra hv. þm. Jóns Árnasonar og Steinþórs Gestssonar gerir ráð fyrir. Upplýst var af formanni tryggingaráðs, að þessi prósenta væri í raun í dag nálægt 21.5%, en þess bæri að gæta, að um stóra hópa fólks væri þannig ástatt, að skylduprósenta til þess stæðist varla, hún hreinlega rynni ekki til þess beint, kæmi því ekki persónulega til góða, t.d. sjúklinga, sem komnir væru út úr heiminum svo sem sagt er, fávita o.fl. Þar sem þessi meðaltalsprósenta er engu að síður svona há, sá n. sem slík ekki neina ástæðu til brtt. af þessu tagi, enda um það full heimild, að þessi 25% verði notuð í öllum eðlilegum tilfellum. Um þetta voru þó skiptar skoðanir, svo sem brtt. hv. 3. þm. Reykn., Odds Ólafssonar, ber með sér, en það skal tekið fram, að Tryggingastofnun ríkisins mælti á sínum tíma gegn þessari breyt. Það skal einnig tekið fram, að í brtt. hv. þm. hefur hann bætt við orðunum: „enda votti stjórnendur viðkomandi stofnunar um þörf hans“, þ.e.a.s. hlutaðeigandi tekjulauss aðila, þannig að það breytir að vísu nokkru hér um. Engu að síður sé ég enga ástæðu til þess, þar sem heimildin er svona ótvíræð til þess, að við göngum svona langt nú. Um 9. og 10. gr. var ekkert ágreiningsefni rætt. Um 11. gr. hef ég áður rætt, vil aðeins taka það fram, að ASÍ var sent frv. með sérstöku tilliti til þessa ákvæðis, því að allir þekkja viðkvæmni vísitölumálanna yfirleitt. Svar barst ekki formlega, en ég held, að óhætt sé að segja, að forusta ASÍ vilji láta þetta átölulaust, þó að þeir lýsi ekki heldur stuðningi við þetta ákvæði. Ég persónulega tel engan vafa leika á réttmæti þessarar gr., en skal ekki fara frekar út í þau mál öll, svo viðkvæm sem þau annars eru, þó að ég vilji fullyrða, að vísitölubætur í dag séu ekki á heilbrigðum grunni byggðar og til þess helst fallnar að auka launamisrétti í landinu. Sem von var um frv., sem samið hafði verið í meginatriðum af fulltrúum allra flokka, var meginniðurstaða n. mjög jákvæð, eins og fram kemur í nál. Hér er, svo að ekki verður um villst, stefnt í rétta og jákvæða átt í veigamiklum atriðum: Leiðrétting fyrir aldraða fólkið ótvíræð stórbót. Tannlæknaþjónustan mikilsverð viðurkenning á þeirri staðreynd, að tannlækningar séu mikilvægur hluti heilbrigðisþjónustu almennt. Lækkun lyfjakostnaðar. Greiðsla til sérfræðinga og röntgengreiningarkostnaðar veruleg fyrir fjölmarga, einkum þá, sem mest þurfa á að halda. Tekjujöfnunarhliðin á móti gagnvart fjölskyldubótunum fyllilega réttlætanleg að mínu mati, því að í heild verði að jafna metin í þjóðfélaginu. Megintilfærslan er til þeirra, sem sannarlega þurfa þess með. Fleiri orð hef ég ekki hér um, en n. leggur til. að frv. verði samþ. með tiltekinni breyt., sem ég gerði grein fyrir. 2 nm. skrifa undir með fyrirvara, og nm. yfirleitt áskilja sér rétt til að flytja eða fylgja brtt. Fjarverandi afgreiðslu málsins vegna veikinda var þm. Eggert G. Þorsteinsson.



Herra forseti. Eins og hv. frsm. heilbr.- og trn. hefur þegar tekið fram í framsöguræðu og fram kemur í nál., mælir n. með samþykkt frv. En við tvö, auk mín hv. 3. þm. Reykn., skrifum undir nál. með fyrirvara, og skal ég koma seinna að því, hvaða ákvæði frv. minn fyrirvari snertir. Þetta frv. er, að því er í grg. segir, samið með það fyrir augum, að eigi sér stað tilfærsla innan almannatryggingakerfisins. Ákvæði frv. um auknar bætur ýmsum aðilum, einstaklingum eða hópum, til handa eru sprottnar í rétta átt, og um þær má segja það, að allir mundu vilja auka bætur til þessara aðila, styðja það, sem hér er lagt til, og gert verði í þágu landsmanna. Hins vegar hefur þá yfirleitt verið á það litið, hvað hlutirnir mundu kosta. Svo að ég reki ákvæðin, sem í frv. eru að þessu leyti, þá skal ég nú fara fljótt yfir sögu. Eins og fram hefur komið, voru engar aths. við 1. og 2. gr. frv. og ekki heldur við 3. gr. Um þá gr. vil ég segja það, að hún er sniðin að verulegu leyti eftir þeim till., sem sjálfstæðismenn hafa flutt hér á Alþingi, og verð ég að lýsa ánægju minni yfir, að það mál nær nú fram að ganga, þó að í öðru lagafrv, sé. Það sjá menn á brtt., sem n. flytur á þskj. 822, að tölur, sem í frv. felast, eru þegar orðnar hressilega úreltar síðan í haust, að frá frv. mun hafa verið gengið af n., sem undirbjó það. Það var nokkuð um það rætt í n., hvort ætti ekki að miða upphæð þeirra tekna, sem lífeyrisþegunum er heimilt að hafa, án þess að tekjutrygging skerðist, við einhvern ákveðinn hluta af grunnuppbót. En vegna þess að í l. eru yfirleitt bæturnar tilteknar í ákveðinni krónutölu, var það ofan á að víkja ekki frá því. Ég vil sem sé lýsa ánægju minni yfir, að í frv. kemur till. og viðurkenning á þeirri till., sem sjálfstæðismenn hafa áður flutt um þetta mál. Þá er 4. gr. frv., en eins og menn sjá af grg. og þegar hefur verið skýrt af frsm. n., er ætlunin að spara það í fjölskyldubótum, sem á að standa undir auknum útgjöldum, sem af frv. mundi leiða. Óneitanlega virðist þetta vera nokkuð handahófskennd áætlun. En það er rétt að veita því athygli, að í frv., þegar það er samið, er miðað við 740 þús. kr. brúttótekjur fólks, en það hefði sjálfsagt verið ástæða til að skoða þá upphæð einnig, hvað væri sanngjarnt að hún hækkaði síðan í haust, þegar við hugsum til þess, hvað bótaupphæðirnar hafa hækkað. Ég skal ekki fara mörgum orðum um efnishlið málsins. Samkvæmt þessari grein skulu falla niður fjölskyldubætur með fyrsta barni, miðað við visst brúttótekjumark, og einnig ef börnin eru færri en fimm. En hitt má svo út af fyrir sig segja, að hjá fjölskyldu með 4 börn og 700 þús. kr. brúttótekjur er ekki mikið eftir, þegar brýnustu nauðsynjar hafa verið greiddar. Mér er sagt, að þessi gr. og tekjuöflunin sé hugmynd rn., og er sjálfsagt rétt, að sú hugmynd sé þaðan komin. Tekið er beinlínis fram í grg., að 11. gr. frv. sé ekki komin frá n., sem undirbjó frv., um, að afnám fjölskyldubóta með einu barni eigi ekki að hafa áhrif á kaupgreiðsluvísitölu. Það er varðandi þessar tvær gr., 4. og 11. gr. frv., sem fyrirvari minn gildir. Við sjálfstæðismenn höfum verið þeirrar skoðunar að fjölskyldubæturnar séu, eins og frsm. n. tók fram, í eðli sínu ekki bætur í þeim skilningi, sem maður leggur í bætur í sambandi við tryggingar, og fjölskyldubæturnar ætti að fella inn í skattakerfið. Um hitt hefur oft verið talað, maður hefur heyrt marga hreyfa því, að það væri óeðlilegt að hafa fjölskyldubætur með einu barni, það ættu allir að geta komist af með eitt barn á framfæri. En í þessu tilfelli á að fella niður fjölskyldubæturnar með einu barni fyrir býsna stóran hóp skattgreiðenda, að ég hygg. Að vísu munu hafa legið fyrir einhverjar upplýsingar miðað við síðustu framtöl um, hve mikill fjöldi skattgreiðenda hafi haft brúttótekjur 700 þús. kr. og þar yfir. En á það er að lita, að það eru þegar orðnar alveg úreltar tölur til viðmiðunar með þeirri ofboðslegu verðbólgu, sem hér geisar. Það er dálítið furðulegt satt að segja, þegar í næsta sal er hv. Nd. Alþingis að ræða stjfrv., þar sem verið er að hækka fjölskyldubæturnar úr 12 í 15 þús. kr., ef ég man rétt, að í þessari d. er verið að ræða frv., þar sem verið er að taka fjölskyldubætur af fólki og kveða svo á, að það skuli engin áhrif hafa á vísitöluna. En það kannske hefur ekkert að segja að vera að ræða um vísitölu í þessu sambandi, því að hér fyrir handan í Nd. er verið líka að ræða frv., sem ég áður gat um, þar sem lagt er til, að vísitalan verði tekin úr sambandi. En furðulegur hráskinnsleikur er þetta, og ég verð að segja, að ég a.m.k. ætla mér ekki að greiða þessari frvgr. atkv. Það er best, að ríkisstj. beri á henni ábyrgðina. Það var mikið rætt í n. um 5. gr., upphaf gr. um sérfræðingagjaldið. Það er sagt í grg., að 150 kr. gjald fyrir heimsókn hjá sérfræðingi muni ekki verða til að auka útgjöld Tryggingastofnunarinnar eða sjúkratrygginganna. En það var okkur í n. lítt skiljanlegt, vegna þess að við fengum upplýsingar um, að það væri lágmarksgjald 150 kr. fyrir heimsókn nú og töluvert hærra hjá vissum hópum sérfræðinga, en að vísu lækkandi, þegar menn koma í fleiri heimsóknir til sama sérfræðings. Í sambandi við slíkar vitjanir hjá sérfræðingum er oft ýmislegt annað, sem gert er. Það hafa verið nefnd t.d. hjartarit og sitthvað fleira, sem hefur hleypt þessum kostnaði geysilega mikið upp. Ég held því, að það sé vægast sagt bjartsýni eða m.ö.o. að það megi reikna með því, að þetta ákvæði auki útgjöld trygginganna, hve mikið er sjálfsagt ómögulegt um að segja á þessu stigi. Um lyfjakostnaðinn var ákaflega mikið rætt líka. A.m.k. er fullyrðing um, að þarna sé ekki um mikla útgjaldaaukningu að ræða, að ég held, meira en hæpin. Var í umr. í n. bent á þá reynslu, sem hefur orðið hjá Svíum af þessu skipulagi, sem þarna er lagt til, að upp verði tekið. Það varð til þess, að lyfjakaupin stórjukust og útgjöld trygginga þar með. Um röntgengreiningu, sem næst kemur í 5. gr., er ákveðið 250 kr. gjald fyrir hverja röntgengreiningu. Þetta er miðað við það, að fólk greiði áfram fjórða hluta af röntgengreiningarkostnaðinum, heildarkostnaðinum, sem mun í mjög mörgum tilfellum vera um 1000 kr. Hins vegar getur þessi kostnaður farið langtum hærra, 5000–10000 kr., sem einhver sagði mér að gæti farið upp í. Það má kannske segja, að það sé óeðlilegt, að fólk sé látið bera svo mikil útgjöld af nauðsynlegri greiningu, en þá verður líka að horfa á það, að enginn vafi er á því, að þessi liður hlýtur að auka töluvert útgjöld trygginganna. Ég spurði um það í n., hvort ekki væri hægt að fá gagngera athugun á því, hvað þetta mundi kosta, en á því voru talin öll tormerki. Ég vil fyrir mitt leyti segja, að hefði verið gengið í það með góðum fyrirvara að fá um þetta nokkurn veginn örugga vitneskju, þá hefði það átt að vera hægt. Þá kem ég að 6. gr. frv., en sú gr. er um tannlækningar. Ég skal fyrst snúa mér að skólatannlækningum eða tannlækningum fyrir börn og unglinga 6–15 ára. Þetta er sú tegund af heilbrigðisþjónustu, sem vissulega er nauðsynleg í hverju þjóðfélagi. Þessi þjónusta hefur viða verið veitt í skólum eða á vegum skólanna, þó að hins vegar hafi staðið aukningu hennar fyrir þrifum, að hingað til hefur verið mikill skortur á tannlæknum hér á landi, eins og við vitum. Í gr. segir, að tryggingarnar skuli greiða 50% á móti sveitarfélögunum. Nú er mér kunnugt um það, að hér í Reykjavík, þar sem hafa verið skólatannlækningar um langt skeið, þótt hins vegar hafi tannlæknaskortur staðið í vegi fyrir því, að þær næðu almennt til barna í skólunum, sem nú er þó úr að rætast og má segja að hafi þegar úr ræst, þá er þrátt fyrir ákvæði laga um, að ríkið greiði, - það er í fyrsta skipti hér, sem það kemur inn í tryggingar, að ríkið greiði helming kostnaðar, - þá er framkvæmdin sú, að hér í Reykjavík t.d. er það 25–26%, sem ríkið greiðir. Það er ekki meira, þegar til kemur. Ekki er vitað hve mikill kostnaður verður af þessu. Ég held, að það sé rennt alveg blint í sjóinn með það. Það er sagt í grg., að hann muni fara, ef ég man rétt, um 45 millj. fram úr því, sem þegar sé á fjárlögum vegna skólatannlækninga. En ég held, að þetta sé heldur lausleg áætlun, ef við hugsum bara um tannlækningakostnaðinn, eins og hann er í dag. Það eru margs konar aðgerðir í sambandi við tannlækningar aðrar en þær, sem taldar eru upp í næstsíðustu málsgr. frv., sem eru undanskildar þátttöku ríkisins eða trygginganna í tannlæknakostnaðinum. Þar er aðeins getið um gullfyllingar, krónu- og brúargerðir, en það eru svo langtum fleiri sérfræðilegar aðgerðir í sambandi við tannlækningar í dag, að þessi útilokun nær ekki nema yfir hluta þeirra, og allar þessar sérfræðiaðgerðir eru geysilega dýrar. Ég skal aðeins nefna það, sem auðvitað kemur ekki til greina nema hjá ungu fólki. Undir þessa gr. frv. falla unglingar á gagnfræðastiginu og enn fremur 16 ára unglingar, að vísu utan skólatannlækninga, en greitt að hálfu af tryggingum. Mér er sagt, t.d., að tannréttingar, sem oft þarf að fá fyrir unglinga, geti hæglega komist upp í 120 þús. kr. á hvern ungling. Það er með áætlun um þetta ákvæði eins og önnur ákvæði frv., að ég held, að sé meira og minna rennt blint í sjóinn. Ég held, að sá grundvöllur, sem í grg. er settur fram, og viðmiðun um útgjöld, sem þar er sett fram, sé meira og minna blekking satt að segja. Ef við snúum okkur aftur að 3. gr., sem varðar tekjutrygginguna, þá er alveg rennt blint í sjóinn um, hve mikil útgjöld það þýði, enda segir svo beinlínis í grg. Tryggingastofnunin telur, að þar sé um 250 millj. að ræða á ársgrundvelli. Við vitum satt að segja ekkert um, hvernig þetta verður. Rétt er líka að athuga það, að þessi upphæð er miðuð við frv., eins og það var samið í haust. Við sjáum, að þegar eru hækkaðar upphæðir í 3. gr. í till. frá heilbr.- og trn., svo að það er algjörlega rennt blint í sjóinn með þetta. Sjálfsagt er miklu auðveldara að gera sér grein fyrir sparnaði af niðurfellingu fjölskyldubótanna en áætlanir um útgjöld eru öll meira og minna á sandi reistar. Það má segja, eins og stundum er tekið til orða í dag, að það sé „skotið á“ upphæð til þess að láta dæmið ganga upp. En þrátt fyrir það, mælum við með samþykkt þessa frv. Allt er þetta gott, ágætt að geta veitt þessar auknu bætur og sumt af því, eins og ég áður sagði, mál. sem hafa þegar verið borin fram af þm. og hér eru tekin upp. Ég verð að lokum að segja það um fjáröflunina til þessara auknu hóta og nýju bótaflokka og endurtaka það, sem ég áðan sagði: Þetta hefðu menn sjálfsagt allt viljað gera og fyrr gera, en það hefur þá verið útgjaldaspursmálið, hvað þetta kostar, sem hefur haldið aftur af mönnum að gera till. um það. Ég verð nú að segja um hráskinnsleikinn með fjölskyldubæturnar, að ég held, að það hefði verið öllu heppilegra að sleppa honum, því að þeim útgjöldum, sem ætlað er, að af þessu verði, sem auðvitað getur alls ekki staðist, 300 millj., - það hefði ekki verið vandi að koma þeim fyrir í þeim hrikalegu fjárlögum, sem verið var að afgreiða hér fyrir jólin. Þar hefði sjálfsagt mátt finna eitthvað, sem frekar hefði mátt missa sig en þær bætur, sem hér er lagt til, að landsfólkinu verði veittar. Ég skal svo ekki hafa fleiri orð um frv. Ég endurtek það, að ég mæli með því. Ég mun samþykkja gr. þess, aðrar en 4. og 11. gr., en tel rétt, að ríkisstj. og stjórnarfl. beri ábyrgð á þeim.



Herra forseti. Frv. það, sem hér um ræðir, felur í sér að mínu viti nokkrar merkar umbætur á högum þeirra, sem erfitt eiga í þjóðfélaginu. Þetta er að mestu leyti í þrennu lagi: Í fyrsta lagi tekjutryggingin og lagfæringar á því fyrirkomulagi, sem þar hefur ríkt. Í öðru lagi, að kostnaður við leyfi og rannsóknir mun nú ekki koma eins þungt niður á þeim, sem erfitt eiga, og áður hefur gert. Og í þriðja lagi og kannske ekki síst umbætur á tannlæknaþjónustunni. Þetta hefur verið mikið vandamál í þessu landi, ekki síst úti í dreifbýlinu, og hefur það byggt á tvennu: í fyrsta lagi aðstöðuleysi og þar að auki, að þetta er ein af þeim fáu greinum heilbrigðisfræðinnar, sem hefur staðið utan við greiðslur frá almannatryggingum. Ef þetta frv. verður að lögum, tel ég, að mikið vinnist, enda þótt það sé sjálfsagt, að þetta kostar fé. En ég verð að segja það, að stærsti hópurinn af þeim, sem njóta dýrustu umhótanna í þessu frv., eru ellilífeyrisþegar. Þeir eru fjölmennastur hópur þeirra, sem tekjutryggingar njóta. Og hvaða fólk er þetta? Þetta er fólkið, sem kom út í atvinnulíf okkar í fyrri heimsstyrjöldinni. Þetta er fólkið, sem var þá á fermingaraldri. Þetta er fólkið, sem hefur byggt upp þetta land og breytt okkur úr fátækri nýlendu í eitt af hinu stóru og miklu velferðarríkjum, - fólkið, sem hefur sannarlega verið mikilvirkt í því að hyggja upp þetta þjóðfélag. Ég held, að við hljótum að hafa efni á því að gera aðeins betur við það en við höfum gert. Hér er að sjálfsögðu ekki um að ræða nema tiltölulega fámennan hóp af þeim, sem eru 67 ára og eldri, en þó er það stærsti hópurinn af þeim, sem tekjutryggingar njóta. Það hefur rækilega verið farið í gr. frv., og ég sé ekki ástæðu til að endurtaka það. Ég tek það fram eins og hv. 6. þm. Reykv., að tekjurnar sem eiga að standa undir kostnaðinum við þetta frv., eru fengnar á þann hátt að taka þær frá þeim, sem eiga börn, og það má deila um, hvað það sé réttlátt og sjálfsagt. Það er fyrirvari með því nál., sem við létum frá okkur fara. Hann byggist eingöngu á því, að ég vil ekki taka afstöðu til þess, hvort þetta eigi að falla út úr vísitölunni eða ekki. Það verða þeir, sem ráða landinu, að gera, og er ég sammála hv. 6. þm. Reykv. hvað það snertir. En ég vil aðeins fara fáum orðum um 5. gr. frv. Hafa m.a. starfsbræður mínir talið, að við værum hér að fara út á varhugaverða braut með því að ákveða lágt gjald fyrir skoðanir hjá sérfræðingum, telja, að þetta muni gera starfsaðstöðu þeirra erfiðari og auka stórlega ásókn á þá. Ég skal ekki segja um, hvað þetta kann að verða mikið, en ég held, að of mikið sé úr þessu gert. Að vísu er það rétt, að í stóru löndunum hefur nokkuð borið á, að ákvæði sem þessi hafi orðið til skaða eða a.m.k. vafasöm. En ég held, að það sé nokkuð annað viðhorf hér hjá okkur í fámenninu, og ég held, að við þurfum ekki að óttast mikið aukna misnotkun á læknum eða lyfjum, enda þótt þetta ákvæði sé komið inn. Þetta er fyrir hendi í dag að einhverju leyti. Ég hef ekki trú á, að þetta ákvæði breyti miklu þar um. Sömuleiðis verður nú miklu auðveldara fyrir fólk að fá sig röntgenskoðað utan sjúkrahúsa. Af því hefði getað orðið allverulegur kostnaður undanfarið, enda þótt menn greiddu ekki nema 1/4, en er nú tiltölulega auðvelt. 8. gr. frv. fjallar um það, að fólki, sem oft þarf að fara á sjúkrahús, en dvelur þar tiltölulega stutt í einu, sé gert þetta auðveldara með því að láta það njóta örorkubóta sinna eða ellilífeyris lengur en lögin hafa heimilað hingað til. Við þessa gr. geri ég svo hljóðandi brtt.: „Aftan við 2. málsgr. 8. gr. komi nýr málsliður, svo hljóðandi: Í stað orðanna „En hlutaðeigandi ... lágmarksbóta“ í niðurlagi 50. gr. l. komi: „Ef hlutaðeigandi er algjörlega tekjulaus, skal Tryggingastofnunin greiði honum sjálfum 2á% lágmarksbóta, enda votti stjórnendur viðkomandi stofnunar þörf hans.“ Þetta virðist vera heldur ómerkilegt ákvæði. Það er aðeins ætlað til hagsbóta fyrir þá, sem eru kannske allra erfiðast settir hjá okkur. Það eru langlegusjúklingarnir. Og þetta ákvæði hljóðar svo í tryggingalöggjöfinni, með leyfi hæstv. forseta, eins og það er í dag: „Ef hlutaðeigandi er algjörlega tekjulaus, er Tryggingastofnuninni heimilt að greiða honum sjálfum allt að 25% lágmarksbóta.“ Ástæðan til þess, að ég hef hug á því að breyta heimildinni í skyldu, er sú, að ég tel, að það hafi orðið misbrestur á, að þetta væri framkvæmt eins og okkur hefur fundist að ætti að gera, en það er kannske meira tilviljun og ókunnugleiki heldur en af öðrum ástæðum. Hins vegar bætti ég þarna inn i, að stjórnendur þeirrar stofnunar, sem sjúklingurinn er á, eigi að votta, að hann sjálfur hafi þörf fyrir þessar tekjur eða þessar bætur. Þegar gr. er orðin þannig breytt, lít ég svo á, að orðið geti frekar til sparnaðar en til útgjalda, og það byggist á því, að kvartað hefur verið yfir, að ýmsir þeir, sem ýmist væru komnir út úr heiminum, orðnir ellihrumir og þyrftu ekki á neinum vasapeningum að halda, eða þá ýmsir aðrir sjúklingar hefðu ekki not þessara peninga og þetta rynni þá til stofnana eða til ættingja eða inn á bók jafnvel og færi svo til ættingjanna seinna meir. Það er ekki ætlun mín, að þetta sé svo. Með því móti, að stjórnendur stofnana votti, að þörf sé fyrir peningana, álít ég nokkuð tryggt, að þetta sé aðeins látið af hendi þar, sem þörf er fyrir það. Vafalaust gæti það mjög komið til, að menn nytu þessara bóta t.d. í nokkur skipti nokkra mánuði, á meðan þeir væru að kaupa sér sínar þarfir, og síðan, þegar þeir hefðu ekki not fyrir meira, mundu stjórnendurnir láta í ljós það álit, að eins og á stæði, þá væri ekki þörf fyrir peninga og þá félli það niður. Þetta er smekksatriði. Þetta er komið fram vegna ítrekaðrar beiðni til Öryrkjabandalags Íslands um að reyna að fá þessu hreytt. Ég vil ekki fara að rekja nein einstök tilfelli, og má vel vera, að gert sé meira úr þessu en ástæða er til. En ég vona, að hv. þm. sjái, að hér er um að ræða þá verst stæðu þegna, sem til eru í þessu þjóðfélagi, menn, sem eiga hvorki fyrir tóbaki, fötum né tannbursta eða hvað sem er, sem stofnunin lætur í té, og þetta skapar þeim nokkru meira öryggi en áður var. Eins og ég sagði áður, álít ég, að þetta sé mikil umbót á almannatryggingalögunum. Þetta kostar að vísu fjármagn. Tryggingabætur og almannatryggingar byggjast á því að taka frá almenningi og láta til þeirra, sem þess þurfa. Þannig er að sjálfsögðu augljóst, að þetta hefur í för með sér allmiklar fjárhæðir til útgjalda. En á móti kemur, að þar eru teknar milli 300 og 400 millj. af fjölskyldubótum.



Herra forseti. Við getum sjálfsagt öll verið sammála um það, að hér er verið að stiga spor í þeim áfanga að efla almannatryggingar á Íslandi. Jafnan hafa allir flokkar lýst sig því fylgjandi að taka það í áföngum, en jafnan kemur þá upp, hvað hver áfangi kostar, og oft verða menn að staðnæmast við styttra skref en hugur stefnir til að taka hverju sinni. Ég get tekið undir orð allra ræðumanna um það, að þetta frv. er spor fram á við, en vil þó leyfa mér að gera athugasemdir við vissar gr. þess. Ég sé að strax í 3. gr. hafa nm. fundið, að viðmiðunartalan, sem er í frv., 30 þús., er orðin óraunhæf. Þeir leggja til, að það verði rúmlega fimmtungs hækkun. Þetta leiðir auðvitað hugann að því, hvort það sé raunhæft að hafa hér fasta krónutölu öðruvísi en um leið að binda hana einhverju öðru viðmiðunarefni, vegna þess að ef verðþróun heldur áfram svo ört sem raun ber vitni um s.l. 3 ár, þá verða þessar tölur strax ónothæfar raunverulega, gjörsamlega ónot,hæfar. Það er ekkert lítið atriði fyrir heilbrigði aldraðs fólks, - ég vil undirstrika það alveg sérstaklega og bið dm. að athuga það, að það er ekkert lítið atriði fyrir heilbrigði þessa fólks, að það geti haft einhverja vinnu og skapað sér einhverjar tekjur án þess að missa meginið af því til baka. Ég hugsa, að það sé ekki síður heilsubótaratriði en margt annað, og löggjöfin á ekki að draga úr því umfram brýnustu nauðsyn. Þess vegna varpa ég fram þeirri hugmynd til n. og nm., hvort möguleiki sé á því að hafa þessa tölu bundna einhverri annarri verðlagshreyfingu í landinu, eins og svo margt annað er gert. Það getur vel verið, að það sé erfitt í framkvæmd, en ég varpa nú þessu fram, bæði þar sem í þessari d. eru tveir hv. þm., sem hafa unnið mikið í þessu máli, Geir Gunnarsson, hv. 10. landsk., og Oddur Ólafsson, hv. 3. þm. Reykn., og þessir menn eru gagnvel kunnugir þessu máli og gætu e.t.v. upplýst okkur aðra hv. dm. nánar um möguleika í þessu sambandi. Svo er það 4, gr., sem brýtur blað í framkvæmd í sambandi við barnalífeyri, sem ég felli mig ekki við, eins og hún er. Ég hefði viljað fá það nákvæmlega fram, hvernig barneign skiptist á aldursskeið. Fyrir 3 eða 4 árum fékk ég um þetta yfirlit, og ef ég man rétt, þá var langstærsti hópurinn þannig, að fyrsta barnið kom innan 19 ára, ef ég man það rétt, - ég fullyrði a.m.k. innan tvítugs, - og þegar giftingaraldurinn er orðinn lágur og tekjur þessa fólks eru lágar og þetta er í mörgum tilfellum skólafólk, þá vil ég, að það sé haft opið, eins og segir í seinni hluta gr., að þetta fólk eigi kost á því að sækja um lífeyri með fyrsta barni sínu, ef aðstæður þess eru þannig. Hvaða sanngirni er í því að tala um, að þetta hafi ekki í sig og ráðstafa stóru fjármagni á öðrum sviðum - eða reyna það - til þessa fólks og gefa því ekki möguleika, ef aðstæður eru þannig, að fá hjálp með fyrsta barni. Hér er talað um, að það þurfi fimm börn til eða fleiri og umsókn, þá bundið við ákveðna krónutölu. Ég felli mig alls ekki við svona afturför. Ég kalla þetta hreina afturför í frv., sem annars er skref í áttina að betri almannatryggingum. Þetta er nú einu sinni staðreyndin, að fólk eignast börn ungt í dag, það er orðið gjörbreytt frá því, sem var, og ég held að við eigum ekki að þrengja löggjöfina svo, að við lokum fyrir möguleika þessa fólks að fá styrk með börnunum, þó að menn sameinist um það, þegar efnahagur er góður og aldursskeið er hærra, að greiða ekki með fyrsta barni. Það má deila um það, hvort framlag með barni sé heppilegra í skattakerfinu eða ekki. Sjálfsagt getur komið að því, að slíkt fyrirkomulag eigi sér stað, og þá er það allt í lagi. En á meðan svo er ekki, tel ég, að við eigum ekki að taka þetta skref, sem síðari málsgr. 4. gr. gefur til kynna að eigi að fara hér að lögfesta, - alls ekki. Ég vil beina því til hv. u., hvort hún teldi sér fært milli 2. og 3. umr. að hugleiða þessa ábendingu, svo að við stæðum þá öll að því, að 4. gr. færi óbreytt í gegn með þessari hugmynd. Þetta fólk verður auðvitað að sanna, að það, hafi þarfir fyrir styrkinn, þó að það eigi eitt barn. Þetta getur verið fólk úr borg og sveit, þetta getur verið skólafólk, þetta fólk getur verið í iðanámi, þetta fólk getur verið í sveit og við sjó og átt erfið kjör. Sumir þm. geta talað frá eigin reynslu. Ég get sagt frá minni reynslu sjálfur, að það var erfiðast að framfleyta sér með fyrstu tvö börnin, léttara, þegar hin komu. Ég hef því það sinni, að við eigum ekki fortakslaust að strika yfir þann möguleika að þurfa að hjálpa hjónum með eitt eða tvö börn, - alls ekki. Síðan eru tannlækningarnar. Það er merkileg mótstaða hjá vissum aðilum í þjóðfélaginu að taka upp þetta skref. Sjálfsagt verður það ekki tekið nema í áföngum að auka tannlæknaþjónustu á vegum hins opinbera. En hér er gengið varlega af stað og kannske ekki hægt að gera annað. En þó tel ég, að það væri grundvöllur fyrir því að fara hér lengra. En þar sem mér hefur ekki tekist að fá nægilegar upplýsingar í því efni, er erfitt um till. og kannske ekki annað að gera en að sætta sig við þetta skref að sinni og endurskoða það svo eftir eitt eða tvö ár að fenginni nokkurri reynslu. Síðan er 11. gr., og það ákvæði, sem þar í felst, er þess eðlis, að ég get ekki staðið að því, eins og atvik liggja til í dag. Það kom fram hjá hv. 6. þm. Reykv., að óeðlilegt væri, að við værum að beita þessu við ríkjandi aðstæður á hv. Alþ., þegar í Nd. væri verið að fjalla um hið gagnstæða varðandi hækkun almannabóta og einnig mikla röskun á vísitölunni. Meðan við vitum ekki, hvernig því frv. reiðir af öllu saman, held ég, að við eigum ekki að fikta í þessu ákvæði. Þetta er viðkvæmara mál en svo. Ef þess væri nokkur kostur, annaðhvort hjá þeim tveim hv. þm., sem hafa starfað mikið við undirbúning að nýrri löggjöf um almannatryggingar, vildi ég fá upplýsingar um þessi mál, sérstaklega varðandi aldursskiptingu hjóna með eitt og tvö börn, og einnig hitt, hvort hljómgrunnur væri fyrir hjá n. að hafa 4. gr. þess efnis að opna hana fyrir umsókn frá því fólki, sem á eitt barn, en býr þó við mjög þröngan efnahag, og hinda þetta ekki við fimm börn og fleiri, heldur greiða fjölskyldubætur með öllum börnum, sé um það sótt. Ég get fallist á, að fólk þurfi að sækja um þetta, en vil, að ekki sé bundið við þessa tölu, og einnig, að við ákvörðum tekjumark, sem verður að teljast skynsamlegt og nauðsynlegt eftir hverjum tíma, en ekki fasta krónutölu, sem rýrnar miðað við verðþróun undanfarinna ára.



Herra forseti. Ég vil aðeins að það komi fram við þessar umr., að þótt frv., sem hér liggur fyrir, sé til bóta, hefur því miður farið svo í sambandi við þessa endurskoðun almannatryggingalaganna, að sú n., sem stóð að þessu frv., hefur ekki treyst sér til að taka inn í frv., að sjúkrasamlag greiddi ferðakostnað þess fólks, sem leita þarf sérfræðingsaðstoðar til Reykjavíkur. Oft er það svo, að þar er um að ræða ítrekaðar ferðir og stundum jafnvel svo að mánuðum skiptir, þannig, að þessi ferðakostnaður hefur komið mjög þungt niður í sumum tilfellum. Ég geri mér grein fyrir því, að hér er áreiðanlega um verulegar fjárhæðir að ræða. Ég geri mér einnig grein fyrir því, að það geti boðið heim misnotkun að taka upp reglur í þessa átt. En eigi að siður vildi ég, að það kæmi fram við þessa umr., að ég tel nauðsynlegt, að áfram verði að því hugað, hvort ekki sé hægt með einhverjum hætti að finna þá hlið á þessu máli, að það fullnægði þeim sjúklingum, sem oftast og tíðast þurfa að leita slíkrar sérfræðingsaðstoðar til Reykjavíkur utan af landi. Erindi mitt í ræðustólinn var ekki annað en að vekja athygli á þessu og koma því á framfæri, að þarna er enn óuppfyllt mikið skarð í almannatryggingalögunum, sem kemur mjög illa niður á fólki, sem ekki er efnamikið.



Herra forseti. Ég vil svo sannarlega taka undir með hv. síðasta ræðumanni. Ég hef rætt þetta mál við a.m.k. tvo af þeim nm., sem sæti áttu í þessari n., og farið þess meira að segja sérstaklega á leit við þá, að þeir könnuðu alveg sérstaklega, hvort ekki væri hægt á einhvern hátt að koma til móts við þetta fólk. Þeir hafa bent á sömu atriðin og hv. síðasti ræðumaður minntist á í sambandi við þessa misnotkun. En ég er honum alveg sammála um, að þarna hlýtur að vera hægt að finna leið, einhvern meðalveg, og ég treysti því, að endurskoðunarnefnd almannatrygginganna taki þetta alvarlega til athugunar og það verði a.m.k. ekki mörg skref tekin önnur á undan því að jafna eitthvað aðstöðu þessa fólks. Það eru aðeins örfá orð í sambandi við þær ræður, sem hér hafa verið haldnar. Við erum svo sammála, að það er ekki mikil ástæða til neinna deilna, enda er það ekki erindi mitt hingað að efna til þeirra. Ég vildi aðeins árétta skoðun mína í sambandi við það, sem hv. 6. þm. Reykv. sagði um 700 þús. kr. viðmiðunina. Ég er alveg á því, að um hana eigi að gilda nákvæmlega það sama og um aðrar tölur í þeim lögum, sem hér um gilda, almannatryggingalögunum, að þær tölur eigi að breytast í samræmi við verðlag og kaupgjald á hverjum tíma. Ég hef þess vegna ekki reiknað með þessari tölu sem einhverri fastri tölu þarna, heldur hlýtur hún að breytast á svipaðan hátt og aðrar tölur hafa breyst. Ég vil líka taka það fram, ef ég hef gleymt því í framsögu í sambandi við lyfjakostnaðinn, að bæði tryggingaráðið og ráðuneytið viðurkenndu, að þarna yrði greinilega um aukakostnað að ræða og að það, sem segði í grg. um þetta mál, stæðist þess vegna ekki. Sú leiðrétting, sem gerð er á tekjutryggingunni og hv. þm. var að fagna, þó að hún kosti eitthvað meira en þarna er ráð fyrir gert, þá er hún auðvitað slík réttarbót, að við eigum að líta fram hjá þeirri óvissu eða þeim hækkunum, sem gætu verið umfram það, sem þarna er gert ráð fyrir. Þetta verður að ganga fram sem réttlætismál. og við erum þess vegna um það öll sammála. Það hefði vel mátt segja, að fyrir hefði þurft að liggja enn nákvæmari upplýsingar, um hvað mikinn kostnaðarauka væri að ræða. Ég álít sem sagt, að meginatriðið með þessu frv. sé tilfærsla innan tryggingakerfisins, sem sé rétt, og um það erum við öll sammála einnig. Út af brtt. hv. þm. Odds Ólafssonar vil ég aðeins taka það fram, sem ég gleymdi víst að gera í framsögu. Við fengum þær upplýsingar, að sú þingkjörna n., sem fjallar um þessi mál, hefur verið á þeirri skoðun, að allt þetta ætti áfram að vera sem heimild. Hún telur rétt að meta þessa þörf í hverju tilfelli. Í raun og veru er það þannig, að á þessu er einnig fyrirvari í till. hv. þm., þ.e.a.s. stofnunin á í raun og veru í þessari brtt. hans að meta þetta, þ.e.a.s. hún getur út af fyrir sig einnig stöðvað þetta, og má vel vera, að það sé rétt. Ég efast ekki um það, af því að hann er manna kunnugastur í þessum efnum, að þarna geti verið meira öryggi en áður var fyrir þetta fólk að fá þessa breytingu. En engu að síður töldum við í n. rétt vegna þeirra upplýsinga, sem við fengum, að hafa þetta áfram sem heimildarákvæði fyrir tryggingaráð. Út af því, sem hv. 5. þm. Reykn. sagði, get ég ekki gefið neinar upplýsingar hér, hvorki um þessa frjósemiprósentu né neitt annað því um líkt. En ég vil aðeins taka það fram varðandi þá breytingu, sem við gerðum á tölunum í 3. gr., að sú breyting var vitanlega gerð í beinu framhaldi af almennri hækkun tryggingabótanna 1. apríl. Það var bara bein afleiðing af því og var auðvitað sjálfsagt. Ég held, að hv. þm. misskilji örlítið gr. Ég er ekki með hana hér, ég tók hana ekki með mér, en ég held, að það sé alveg ljóst í frv., að þetta unga fólk, sem hann var að tala um og vissulega var réttmætt að þyrfti e.t.v. að fá hjálp með sínu fyrsta barni, á fullan möguleika á því, frv. gefur á því fullan möguleika, ef þetta fólk er með tekjur innan við 700 þús. Tekjumarkið 700 þús. segir þarna til um. Sé þetta unga fólk innan við það, fær það einnig greitt með sínu fyrsta barni. Það er fimm börn eða fleiri og 700 þús. kr. viðmiðunin, þannig að ég held, að við þurfum ekki að hafa áhyggjur af þessu fólki, því sem verður undir þessu marki, undir 700 þús. Ég bið þá, sem vita um betri skilning á þessu, að leiðrétta mig, ef það er ekki réttur skilningur hjá mér, að þetta fólk, ef það er undir þessu marki, fái fjölskyldubætur með fyrsta barni.



Herra forseti. Það var aðeins vegna orða hv. þm. Halldórs Blöndals, að ég vil geta þess, þar sem ég er í þessari almannatryggingaendurskoðunarnefnd og þar sem form. hennar, sem á sæti í þessari d., er ekki viðstaddur, að við höfum rætt allmikið um þetta mál, að sjúklingar utan af landi gætu fengið aðstoð við greiðslu á flutningskostnaði til sérfræðings. Var talin mikil óvissa, hvernig ætti að framkvæma þetta, eins og getið hefur verið um hér. Möguleikar er hér á misnotkun, eins og er nú oftar. En ég man ekki betur en að þetta mál hafi verið sent til athugunar og það eigi að reyna að komast að því, í fyrsta lagi, hvað mikill kostnaður hafi verið við þetta undanfarið, því að sjúkrasamlögin greiða oft hluta af þessum kostnaði, og í öðru lagi, hvað líklegt er, að hér gæti verið um að ræða, og enn fremur að leita álits héraðslækna og fleiri um það, hvernig best væri að framkvæma þetta. Almannatryggingalögin eru í raun og veru í stöðugri endurskoðun, og enda þótt það hafi ekki fleiri atriði en þessi, sem hér liggja fyrir, verði tekin inn í þetta frv., er það síður en svo, að endurskoðun þeirra sé lokið. Það má því ætla, að haldið verði áfram að rannsaka þetta mál, sem hér var getið, og vonandi leysist það innan tíðar. Það er rétt, sem sagt var hér varðandi 4. gr., að tekjuviðmiðunin er 700 þús. kr., þannig að allir þeir, sem eiga eitt barn eða fleiri og hafa tekjur 700 þús. kr. eða minna, fá greiddar fullar fjölskyldubætur. Ég skal viðurkenna, að þetta er kannske ekki nógu skemmtilega orðað í gr., en við því verður ekki gert. En ætlunin er þessi, og þetta er þannig, þegar maður skoðar málið nánar, að það er fyrst og fremst tekjuviðmiðunin, sem þarna er um að ræða.



Herra forseti. Iðnn. hefur haft til meðferðar frv. til l. um breyt. á lögum nr. 48 frá 26. maí 1972, um Sölustofnun lagmetisiðnaðarins. Hér er nánast um að ræða að festa í lögum það, sem samist hefur um á milli Fiskveiðasjóðs Íslands og Iðnlánasjóðs. Gert er ráð fyrir því, að þessi atvinnugrein fái stofnlán úr Iðnlánasjóði, og eru því þær breytingar, sem frv. gerir ráð fyrir, sjálfsagðar og eðlilegar. N. hefur komist að þessari niðurstöðu og mælir með samþykkt frv. óbreytts. Ég vil aðeins, þar sem ég er staðinn upp, geta þess, að ég er jafnframt einn af flm. brtt., sem kemur fram á þskj. 783. N. fjallaði ekki um það, enda ekki til hennar vísað. Ég geri ráð fyrir því, að 1. flm. mæli fyrir þessari brtt., en hann er fjarverandi úr d. því vil ég geta þess, að þessi brtt. er flutt fyrst og fremst til þess að skera úr um það, að starfslið þessarar stofnunar eigi ekki að vera ríkisstarfsfólk, en um það virðist ríkja nokkur vafi. Ég var þátttakandi í þeirri n., sem undirbjó frv., og ég fyrir mitt leyti taldi engan vafa á þessu leika, taldi ljóst, að hér væri um sjálfstætt fyrirtæki að ræða með þátttöku ríkisvaldsins og samtaka þessarar atvinnugreinar. En við nánari athugun á þessu máli hafa skoðanir verið skiptar á milli ráðuneyta þar um, og teljum við, sem að þessari brtt. stöndum, nauðsynlegt að fá úr þessu skorið. En ég ætla ekki að hafa um það fleiri orð. Ég sé, að 1. flm. er mættur og mun að sjálfsögðu mæla fyrir þessari tillögu.



Herra forseti. Það er út af þeirri brtt., sem við flytjum hv. 1. þm. Vestf. og hv. 4. þm. Vestf., að ég vil aðeins segja nokkur orð. Hún er flutt í tilefni af því, að það hefur orðið lítils háttar ágreiningur um það í ráðuneytunum, hvernig beri að lita efnislega á kafla í lögunum, þar sem kveðið er á um það, hvort hér sé um opinbera stofnun að ræða, þannig að starfsmennirnir séu ríkisstarfsmenn eða ekki. Út af þessum ágreiningi fengum við á sínum tíma í Lagmetisstofnuninni bréf frá hæstv. iðnrh., Magnúsi Kjartanssyni, þar sem skilningur hans kemur fram. Ég tel eðlilegast að lesa bréfið, og það hljóðar svo, með leyfi forseta: „Ráðuneytið vísar til bréfs fjmrn., dags. 25. júní 1973, svarbréfs iðnrn. dags. 4. júlí 1973, bréfs fjmrn., dags. 6. júlí 1973, og bréfs fjmrn., dags 9. okt. 1973, um starfskjör starfsmanna Sölustofnunar lagmetisiðnaðarins, og leyfir sér að tilkynna fjmrn., að það er skilningur iðnrn. á 4. gr. l. nr. 48 1972, um Sölustofnun lagmetisiðnaðarins, að stjórn stofnunarinnar skuli ráða stofnuninni framkvæmdastjóra og ákveða starfssvið hans svo og starfskjör, en við ákvörðun starfskjara skuli höfð hliðsjón af gildandi launakerfi starfsmanna ríkisins. í þessu felst, að stjórn stofnunarinnar getur ekki ákveðið framkvæmdastjóra starfskjör án takmörkunar, en er þó ekki skylt að binda sig við launakerfi ríkisstarfsmanna, heldur hafa hliðsjón af þeim kjörum, og síðan breytast kjör framkvæmdastjóra að meginstefnu í samræmi við breytingar, sem verða á því launakerfi. Þar sem nefndir starfsmenn falla því ekki undir ákvæði laga nr. 46 1973, um kjarasamninga opinberra starfsmanna, hljóta þeir eigi réttindi samkvæmt þeim lögum né lögum nr. 38 1954, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins. Ráðuneytið telur, að við ákvörðun kjara annarra starfsmanna stofnunarinnar beri stjórn og framkvæmdastjórn ekki að fara eftir hinu almenna launakerfi starfsmanna ríkisins, heldur sé eðlilegt að miða kjör starfsmanna við almenn launakjör í landinu. Þessi er skilningur ráðuneytisins á ákvæðum fyrrgreindra laga fyrir starfssvið stofnunarinnar, sem starfar á erlendum samkeppnisgrundvelli. Jafnframt er til þess vísað, að samkvæmt 3. málsgr. 4. gr. l. um Sölustofnun lagmetisiðnaðarins breytist stjórn stofnunarinnar að 5 árum liðnum frá gildistöku laganna á þann veg, að 3 stjórnarmeðlimir af 5 verða tilnefndir af aðalfundi fulltrúaráðs, en 2 af ráðh. Í samræmi við þennan skilning var hinn 27. apríl 1973 sett reglugerð um Sölustofnun lagmetisiðnaðarins, nr. 128 1973, og er þar í 1~. og 11. gr. að finna ákvæði um ráðningu framkvæmdastjóra og annars starfsfólks. Af ofangreindu leiðir, að iðnrn. getur ekki orðið við ósk fjmrn. í bréfi, dags. 9. okt. 1973, þess efnis, að þetta rn. feli Sölustofnun lagmetisiðnaðarins að greiða starfsfólki stofnunarinnar laun, sem tilgreind eru eftir launaflokkum í bréfi yðar.“ - Undir þetta ritar hæstv. iðnrh. Það er í beinu samræmi við það, sem fram kemur hjá hæstv. iðnrh., sem þessi till. er fram borin. Ég tel, að hún sé einnig í samræmi við þær umr., sem áttu sér stað, þegar frv. varð að lögum hér á Alþingi. Ég vænti því, að menn geti fallist á, að þessi breyt. verði gerð, þannig að það verði skorið úr um það, að starfsmenn Sölustofnunarinnar séu ekki opinberir starfsmenn.



Herra forseti. Í sambandi við frv. um Sölustofnun lagmetisiðnaðarins og niðurfellingu útflutningsgjalda tók ég til máls við 1. umr. og gerði fyrirspurn, sem ég ætlaðist til að yrði svarað við afgreiðslu málsins við 2. umr. Ég tel það alveg óeðlilegt, að við fáum ekki upplýsingar um, hvað stórar tölur hér er um að ræða. Af því að við erum að færa fjármagn á milli ákveðinna sjóða, vil ég vita, um hve stórar tölur er að ræða. Ég lýsti mig hlynntan frv. efnislega, en tók fram og óska enn eftir því, að það sé gefið upp, hversu stórar tölur hér sé um að ræða. Það er vegna þess, að með því að fella þessi gjöld algjörlega niður, eru einum aðila veitt mun betri rekstrarskilyrði en öðrum starfsgreinum við sjávarútveginn. Það er mál manna, að nauðsynlegt sé að hafa slíka hjálp uppi til þess að koma lagmetisiðnaðinum á góðan rekspöl og skapa honum kjölfestu. En það hlýtur að vera sanngirnismál og eðlilegt, að við vitum, um hve stórar tölur við erum hér að fjalla. Blessunarlega hefur orðið aukning í útflutningi á þessum vörum, og vonandi verður svo áfram. En það getur ekki verið, nema rekstrargrundvöllurinn sé heilbrigður og hann geti staðið undir eðlilegum skilyrðum í framtíðinni. Þess vegna vil, ég vita, hvað hér er um stórar tölur að ræða. Ég tel það algjörlega eðlilegt mál. Einnig óskaði ég eftir að fá upplýst, hvort eitthvað hafi verið gefið eftir þegar á þessu ári og jafnvel fyrr, þrátt fyrir að löggjöf hafi ekki verið til um ráðstöfun þessa útflutningsgjalds af lagmetisiðnaðinum í heild. Ég vil sem sagt ítreka þessa beiðni mína og tel, að n. hafi átt að kynna sér slíkt, áður en hún afgreiddi málið frá sér.



Herra forseti: Ég stend hér ekki upp til þess að gera aths. við frv. það, sem hér liggur fyrir. En ég held, að öllum sé ljóst, að þetta er hið mesta nauðsynjamál, sem þarf tafarlaust að ná fram að ganga. Ég stend hins vegar upp vegna framkominnar brtt. frá Jóni Árnasyni, Steingrími Hermannssyni og Bjarna Guðbjörnssyni um breyt. á 4. gr. laganna, sem snertir starfslið stofnunarinnar. Ég geri mér fyllilega ljóst, að þörf er á því að kveða skýrar á um það í lögunum, hvernig háttað skuli ráðningu starfsmanna. Ég er að meginstefnu til samþykkur þeirri brtt., sem hér liggur fyrir, en tel þó, að gera mætti á henni nokkra bragarbót, þar sem ég óttast, að misskilningur gæti hlotist af þessu orðalagi eins og hinu fyrra, sem í lögunum var og er nú. Ég held, að það sé ekki og hafi aldrei verið neitt ágreiningsmál, að hér er ekki um að ræða ríkisfyrirtæki í venjulegri merkingu þess orðs. Enda þótt íslenska ríkið sé annar af tveimur stofnaðilum Sölustofnunarinnar, en hinn aðilinn atvinnurekendur í niðursuðu eða niðurlagningariðnaði, og þó að ríkið leggi stofnuninni til óendurkræf framlög fyrstu 5 starfsárin og veiti henni nokkra aðra fyrirgreiðslu, eins og kemur fram í lögunum, er um að ræða sjálfstæða stofnun, eins og kemur skýrt fram í 1. gr. laganna, með sjálfstæðan fjárhag og stofnun, sem starfar eftir sérstökum lögum. Kannske væri einna næst að segja, að þetta væri sjálfseignarstofnun. En þegar lögin voru samin, láðist að ganga frá þessu atriði, hvernig starfsmennirnir væru ráðnir, og setningin, sem er í lok síðustu málsgr. 4. gr., að staða framkvæmdastjóra skuli „ákveðin í samræmi við launakerfi starfsmanna ríkisins“, er að sjálfsögðu ekki ótvíræð. Ég verð að taka á mig nokkra sök í þessum efnum, þar sem ég var form. þeirrar n., sem undirbjó þessa löggjöf, og átti sæti í n., sem um þetta fjallaði hér í þinginu, og verð að játa, að við höfum kannske ekki hugsað þetta mál til enda eða áttað okkur á því, að af þessu gæti hlotist misskilningur. En frá mínum bæjardyrum séð var alltaf talið æskilegt, að starfsmannahald hjá þessari sérstæðu stofnun gæti verið með nokkuð sjálfstæðari hætti en gerist almennt um stofnanir ríkisins. Þetta er stofnun, sem starfar á alveg sérstöku sviði, þar sem ýmsir starfsmenn hennar eru á ferð og flugi út um lönd og eru bæði sölumenn og erindrekar fyrir stofnunina, og hér er um að ræða svið, sem er það ólíkt venjulegum störfum ríkisstarfsmanna, að það er dálítið varasamt að binda ráðningarkjör þeirra sömu böndum og venjulegra starfsmanna ríkisins. Þar af leiddi, að þetta var orðað með þessum hætti, að við lítum svo á, að stjórnin hefði hendi sér að ákveða, hvernig háttað yrði ráðningarkjörum starfsfólksins. En þegar til kastanna kom, reyndist svo ekki vera og upp risu deilur meðal embættismanna í rn. um, hvernig þessu skyldi hagað, og ég veit og mér er kunnugt um, að þetta hefur valdið þessari stofnun nokkrum erfiðleikum. Þess vegna er ég hlynntur því, að tækifærið verði nú notað til að gera breytingu, sem tekur af allan vafa um þetta efni. En orðalagið á brtt. er mér ekki alls kostar að skapi, og ég er hálfhræddur um, að setningin, að kjör skuli „ákveðin með hliðsjón af launakjörum ríkisstarfsmanna og hliðstæðra stofnana“, gæti einnig valdið misskilningi. Ég held því, að það sé langeðlilegast og einfaldast að ganga hreint til verks í þessum efnum og fá það skýrt inn í lögin, að það sé stjórn þessarar stofnunar, sem hafi með að gera að taka ákvörðun fyrir hönd hennar um launakjör framkvæmdastjóra og annarra starfsmanna, á svipaðan hátt og stjórnir banka hafa þennan rétt gagnvart starfsmönnum sínum, ellegar, svo að ég nefni annað dæmi, stjórn Framkvæmdastofnunarinnar hefur þann rétt ótvíræðan samkv. lögum um Framkvæmdastofnunina. Starfsmenn hennar eru ekki opinberir starfsmenn, heldur ráðnir með samningum við þá, sem umboð hafa frá stjórn stofnunarinnar. Ég hef borið þessar hugmyndir undir tvo af flm., og mér heyrist, að þeir séu hlynntir því, að till. verði færð í þetta horf. Ég vil því leyfa mér að flytja brtt. við brtt. þeirra. Hér er um að ræða síðustu málsgr. 4. gr. I. Er það till. mín, að 2. málsl. 2. málsgr. brtt. orðist á þennan veg: „Stjórnin tekur ákvörðun fyrir hönd stofnunarinnar um launakjör framkvæmdastjóra og annarra starfsmanna.“ Þessi setning er tekin beint upp úr lögum um Framkvæmdastofnun ríkisins og er einnig í lögum um ýmsa ríkisbankanna. Ég tek það aðeins fram að lokum, að ég lít ekki svo á, að þótt þessi breyting sé gerð, þá breyti það einu eða neinu um stöðu stofnunarinnar sem slíkrar. Þetta er breyting, sem snertir aðeins þetta tiltekna framkvæmdaatriði, hvernig starfsmenn skuli ráðnir, en að sjálfsögðu er staða stofnunarinnar ákveðin í öðrum gr. og þá fyrst og fremst í 1. gr. laganna. Herra forseti. Ég vil leyfa mér að leggja fram þessa skriflegu brtt. og óska eftir því, að afbrigða verði leitað, til þess að hún megi koma fyrir.



Herra forseti. Ég get fyrir mitt leyti fallist á þessa till., sem hv. 4. þm. Norðurl. v. flytur og hann hefur borið undir okkur flm. Ég tel hana jafnvel enn þá skýrar skera úr um það, sem ágreiningur er um, og get því fyrir mitt leyti fallist á orðalag till. Ég er ekki í þeirri n., sem þessu máli var vísað til, og þess vegna get ég ekki svarað því, sem kom hér fram hjá hv. 5. þm. Reykn., Jóni Árm. Héðinssyni, en vil þó segja í sambandi við það, sem hann var þar að ræða um, og taka sérstaklega fram, að t.d. bátar þeir, sem stunda grásleppuveiðar, fá ekki yfirleitt greiðslur úr Tryggingasjóði fiskiskipa, eins og er almennt um þau skip, þar sem útflutningsgjöld eru greidd af útflutningi, þ.e. yfirleitt af fiskiskipaflotanum. Hann fær verulegar upphæðir úr þessum sjóði, sem hann leggur í, og þess vegna þótti á sínum tíma eðlilegt, að grásleppuhrognin færu í þennan sjóð, og þeir sjómenn, sem eru á þessum bátum, fá ekki heldur fæðispeninga, sem einnig koma til annarra fiskimanna. Þá er rétt að geta þess líka í þessu sambandi, að nú er ákveðið samkv. þessu, sem er verið að afgreiða í l. um Lagmetisstofnunina, og hún fái ekki fyrirgreiðslu frá Fiskveiðasjóði Íslands, eins og gert var ráð fyrir jafnvel í upphafi, heldur er nú ákveðið, að það eigi að vera Iðnlánasjóður, sem veiti lán til lagmetisiðnaðarins og þess vegna eigi lagmetisiðnaðurinn að greiða iðnlánasjóðsgjald. Þess vegna er ekki eðlilegt, að þessi iðnaður út af fyrir sig sé að greiða í þann lánasjóð, sem hann á ekki að njóta neins góðs af. Hvað upphæðin er há, skal ég ekki segja um, sem kemur til með að falla til í sambandi við niðursuðuiðnaðinn, en sjálfsagt fer það, eins og hv. þm. sagði áðan, eftir því, hvað þessi útflutningur eykst. Hann hefur verið mjög lítill til þessa, en vonandi fer hann vaxandi, og eftir því sem hann fer meira vaxandi, verður sú upphæð, sem hefði komið af útflutningsgjöldum, hærri og og eykst við það, sem framleiðslan kemur til með að aukast og söluverðmætið.



Herra forseti. Mér þótti leitt, að hv. 5. þm. Reykn. hefur ekki fengið svör við sínum spurningum. Ég verð að viðurkenna, að þetta fór fram hjá mér og ég hygg öðrum í n. Þessum spurningum mun hafa verið beint til hæstv. iðnrh. við framsöguræðu hans. En ég skal gera mitt til þess að fá svör við þessu á milli 2. og 3. umr. Þá vil ég taka það fram, eins og kom fram hjá síðasta hv. ræðumanni, að ég get fallist á þá brtt., sem hv. þm. Ragnar Arnalds hefur flutt. Ég tel, að hún tryggi sama endanlegt markmið sem víð höfðum í huga með brtt. okkar.



Herra forseti. Ég vil þakka frsm. n. góðar undirtektir. Ég vil aðeins vekja athygli á því, að það getur verið deila hjá þeim aðilum, sem framleiða vöruna fyrir lagmetisiðnaðinn, hvort þeir vilja afhenda hana í fullvinnslu í niðursuðu eða salta hana og flytja hana þannig út úr landinu. Tökum einfalt dæmi. Tökum hrogn úr bolfiski, þorskinum. Nú er mjög góð eftirspurn eftir hrognum bæði í niðursuðu og einnig sem saltaðri vöru. Margir aðilar eiga hér tvöfaldra hagsmuna að gæta. Það er ákveðið í sambandi við verðlagningu, að hrognin beri veruleg útflutningsútgjöld sem söltuð vara, og þannig fær sjávarútvegurinn til baka, bátarnir, í gegnum Aflatryggingasjóð, fæðissjóð og Fiskveiðasjóð þau gjöld, sem hann leggur þannig fram, ef hrognin eru flutt út sem söltuð vara. Útflutningur til Svía hefur verið frá 10 til 14 þús. tunnur á ári, og þetta nemur milljóna tugum. Með þessu móti borgar þessi starfsgrein hundruð þúsunda, jafnvel á aðra millj. í útflutningsgjöld, bara af þessum eina þætti. Þegar við höfum nú samþykkt þetta frv. og fellt niður útflutningsgjaldakvöðina á lagmetisiðnaðinum og hann þarf núna á miklu magni af frystum hrognum að halda í sína vinnslu, þá getur svona ákvörðun ráðið nokkru um það, hvort viðkomandi framleiðandi vill afhenda vöruna. Ég veit um þessi tilfelli, og þess vegna væri gott fyrir okkur, sem stöndum allir að þessu frv. og viljum framgang þess, að vita og geta sagt mönnum, hvað hér væri hugsanlega um stórar tölur að ræða, til þess fyrst og fremst að eyða misskilningi og fá jákvæða afstöðu þeirra, er framleiða vöruna, til þess að afhenda lagmetisiðnaðinum hana, því að það er ekkert gagn að því að hafa þessa löggjöf, ef enginn vill afhenda vöruna til verksmiðjanna, ef allir hugsa sem svo: Við erum hér að styrkja einhverja og einhverja, sem við vitum ekkert, hverjir eru, með því að fella niður útflutningsgjöldin, og við fáum engar upplýsingar um þetta. Ég vil jafnvel bara salta vöruna, jafnvel þó að það sé minna í heildarverðmæti, og veit þá um leið, að ég legg nokkurt gjald í fæðissjóð, í Aflatryggingasjóð og í Fiskveiðasjóð. Þar við situr, og gamla aðferðin heldur áfram að vera undirstaðan og uppistaðan í verkun hrognanna. Ég vil aðeins drepa á þetta til þess að hjálpa til með að stuðla að því, að lagmetisiðnaðurinn geti fengið sem mest af vöru til sinna þarfa. Þetta sama mun gilda um síldina, þegar að því kemur, að farið verður að veiða síld hér aftur. í framtíðinni mun lagmetisiðnaðurinn óska eftir saltsíld. En af henni hafa verið greidd mikil útflutningsgjöld. Það er mjög mikilvægt, að framleiðendur séu af frjálsum vilja fúsir til að afhenda lagmetisiðnaðinum nægilega vöru, svo að hann geti starfað. Ég tel, að það sé til bóta, að við gerum okkur grein fyrir því, hvað hér er um stórar tölur að ræða. Þess vegna hef ég komið fram með þessa fsp. Efnislega er ég með frv. að öðru leyti.



Herra forseti. Ég get verið stuttorður um þetta frv. og nál. Frv. gerir ráð fyrir nauðsynlegum breyt. á l. um Iðnlánasjóð með tilliti til þeirra hreytinga, sem samþ. voru við lög um Sölustofnun lagmetisiðnaðarins. Mælir iðnn. á þskj. 824 með samþykkt þessa frv. óbreytts.



Herra forseti. Þegar lög um Lífeyrissjóð bænda voru sett á þingi 1970, var þar um nýmæli að ræða. Þá var gert ráð fyrir því, að það þyrfti, áður en langur tími liði, að endurskoða lögin og breyta ýmsum ákvæðum þeirra, eftir því sem reynslan leiddi í ljós, að betur mætti fara. Á aðalfundi Stéttarsambands hænda, sem haldinn var sumarið 1973, var þetta mál tekið til umræðu og gerð ályktun, svo hljóðandi: „Aðalfundur Stéttarsambands bænda 1973 felur stjórn Stéttarsambandsins að heita sér fyrir endurskoðun á l. um Lífeyrissjóð bænda til þess að lagfæra m.a. ákvæði um ekknabætur, réttindi systur, þar sem systkini hafa búið saman, o.fl.“ Í framhaldi af þessu fól svo landbrh. stjórn Lífeyrissjóðs hænda að taka l. til endurskoðunar. Og í framhaldi af áskorun Stéttarsambandsins og bréfi ráðherra til stjórnar Lífeyrissjóðs bænda var frv. það samið, sem hér liggur nú fyrir til 2. umr., og er það flutt sem stjórnarfrv. Í frv. þessu felast ekki grundvallarbreytingar á l. um Lífeyrissjóð bænda, heldur er hér um að ræða nokkrar hreytingar og lagfæringar á einstökum ákvæðum l., og eru þessar helstar: Í frv. er kveðið svo á, að lífeyrisgreiðslur, sem þegar hafa verið úrskurðaðar, skuli miðast við grundvallarlaun árin 1969–1973. Af því leiðir, að lífeyrisgreiðslur hækka nokkuð frá því, sem nú er. Réttur til makalífeyris er rýmkaður nokkuð á þann hátt, að tímamörk, sem sett eru um fráfall bónda, til þess að réttur til makalífeyris geti stofnast, eru færð aftur, svo að nemur 4 árum, einnig á þann hátt, að heimilt verður að veita úr sjóðnum tímabundinn stuðning með greiðslu makalífeyris ungum barnlausum ekkjum, sem engan lífeyrisrétt eiga samkv. l., eins og þau eru nú. Lagt er og til í frv., að systir bónda, sem annast húsfreyjustörf á búi bróður síns, geti öðlast rétt til lífeyris, sem samsvarar makalífeyri. Þá er einnig í þessu frv. heimild fyrir sjóðsstjórn til að veita bændum utan lögbýla aðild að sjóðnum að uppfylltum tilteknum skilyrðum. Og loks eru sett ákvæði um forgangsrétt iðgjaldakrafna við gjaldþrotaskipti hjá innheimtuaðila. Enn fremur er hert nokkuð á ákvæðum, er snerta söluaðila búvara, ef hann skilar ekki til sjóðsins iðgjöldum sjóðfélaga, eins og fyrir er mælt í lögunum. Fjh: og viðskn., sem hefur athugað þetta mál, telur eðlilegt, að þær breytingar verði gerðar á l., sem í frv. þessu felast. N. leggur því til, að frv. verði samþ., en nm. hver um sig áskilja sér þó rétt til að flytja brtt. og fylgja brtt., sem fram kunna að koma.



Herra forseti. Fjh: og viðskn. þessarar hv. d. hefur rætt frv. það, sem hér liggur fyrir, og orðið sammála um að leggja til, að það verði samþ. eins og það nú liggur fyrir. Að vísu er rétt að geta þess, að 2 nm. undirrituðu nál. með fyrirvara. Þetta frv. er flutt af þeim þm. Vestf., sem sæti eiga í Nd., en jafnframt flutt með fullu samþykki og stuðningi þeirra þm. Vestf., sem í Ed. sitja. Þegar frv. var í upphafi lagt fram, var upphæð sú, sem happdrættislánið gerði ráð fyrir, 60 millj. kr., en í meðförum Nd. var það hækkað upp í 80 millj. kr. Þannig liggur frv. fyrir hér, og þannig leggur fjh: og viðskn. þessarar hv. d. til, að frv. verði samþ. Á síðustu tveimur árum hafa verið lagðar um 50 millj. kr. - eða 26 millj. á ári - í Djúpveginn. Þegar vinnu lauk á s.l. hausti, var talið, að um 4 km væru óruddir af þessum vegi, þ.e.a.s. algerlega óhreyft land, en um 20 km væru ruðningar, ófærir öllum farartækjum í raun og veru. Til þess að ná endum saman í þessari langþráðu, en seinunnu vegagerð þarf miklu meira fé en það, sem vegáætlun gerir ráð fyrir. Til þess að flýta fyrir vegagerð er þetta frv. um fjáröflun flutt. Öll ákvæði þessa frv. um lánskjör og lánstíma eru samhljóða ákvæðum l. um happdrættislán ríkissjóðs vegna vegagerðar á Skeiðarársandi. Verði þetta frv. að lögum, standa vonir til þess, að Djúpvegur verði fullgerður árið 1975. Ánægjulegra hefði að sjálfsögðu verið, að Djúpvegi hefði lokið á því sama ári og vegagerð um Skeiðarársand eða hringveginum lýkur. Vestfirðingar a.m.k. telja ekki hringveg kominn um landið, fyrr en Djúpvegur hefur verið lagður. Það er í alla staði mjög erfitt öllum byggðarlögum að vera án vegasambands. Þetta hafa vestfirskar byggðir lengi mátt búa við mánuðum saman, og ár hvert eru Vestfirðingar án vegasambands við aðra landshluta. Hér er um mjög þýðingarmikið samgöngumál að ræða, sem þetta frv. gerir ráð fyrir, að peningar verði lagðir í, brýnt innanhéraðs hagsmunamál, auk þess sem beint akvegasamband við aðra landshluta hefur mikla almenna þýðingu. Þeirri innilokun, sem verið hefur, er senn að ljúka. Með þeirri fjáröflun, sem frv. þetta gerir ráð fyrir, verður unnt að ljúka þessari vegagerð síðla sumars 1975, að því er Vegagerð ríkisins telur. Fjh: og viðskn. leggur til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Eins og fram kemur á þskj. 834, skrifaði ég undir nál. fjh: og viðskn. um, að þetta frv. verði samþ., með fyrirvara, sem ég tel nauðsynlegt að gera grein fyrir. Ástæðan fyrir því er fyrst og fremst sú, að snemma á þessu þingi var lagt fram í Nd. frv. um happdrættislán ríkissjóðs vegna framkvæmda við uppbyggingu Norðurlandsvegar. Þetta frv., sem kom fram töluvert á undan því frv., sem hér er til umr., hefur enn ekki hlotið afgreiðslu úr fjh.- og viðskn. Nd., en hins vegar var því frv., sem hér um ræðir, vísað til annarrar þingnefndar, og það mun vera skýringin á því, að þetta frv. var tekið út úr og á undan öðrum frv. um vegamál. Ég hreyfði því í n., að það væri eðlilegt, um leið og þetta mál væri afgreitt, að fyrir lægi, hvernig Alþingi hugsaði sér framhald þessarar fjáröflunar til vegagerðar, jafnframt því sem ég henti á, að eins og staðið er að uppbyggingu vega um Norðurland og uppbyggingu þjóðvegarins milli Reykjavíkur og Akureyrar, þá er með öllu útilokað fyrir okkur þm. þeirra kjördæma, sem það mál varðar, að láta það óátalið, að hið háa Alþingi taki ekki afstöðu til þess máls, að því er varðar uppbyggingu Norðurlandsvegar. Á hinn bóginn viðurkenni ég þá sérstöðu, sem Djúpvegur hefur. Það er óvíða á Íslandi fallegra að fara um en um Djúpið og að sjálfsögðu óviðunandi ástand, að þessum vegi ljúki ekki, og má raunar segja, að það standi síst á okkur sjálfstæðismönnum að leggja stein í götu þess vegar, svo mjög sem öllum er kunnugt um þá miklu baráttu, sem hv. þm. Sigurður Bjarnason á sínum tíma háði fyrir því, að þessi vegur yrði fullgerður, þó að atvikin höguðu því að vísu svo, að honum auðnaðist ekki að ná málinu fram til sigurs þann tíma, sem hann var á Alþingi. Ég vil í framhaldi af þessu fagna því, að mér skildist, að hæstv. fjmrh. hafi lýst því yfir í sambandi við uppbyggingu Norðurlandsvegar, að hann muni beita sér fyrir því, að samhliða happdrættisláni ríkissjóðs vegna Djúpvegar verði efnt til annars happdrættisláns vegna uppbyggingar Norðurlandsvegar. Í trausti þess, að hæstv. fjmrh. standi við þau orð og ég hafi skilið rétt það, sem hann sagði þar, sá ég ekki ástæðu til þess að taka þetta mál upp sérstaklega né flytja brtt. í þá átt við frv., sem hér liggur fyrir. Ég vil aðeins færa nokkur rök fyrir því, að það sé eðlilegt, að á eftir veginum til Hafnar í Hornafirði verði hafin uppbygging á Norðurlandsvegi með sams konar fjáröflun. Það er öllum kunnugt, að það er eitt mesta hagsmunamál Norðlendinga og raunar einnig þeirra, sem búa á Vestfjörðum og Vesturlandi, að góðar og tryggar samgöngur liggi norður á bóginn. Þetta eru hins vegar svo fjárfrekar framkvæmdir, að útilokað er að afla nægilegs fjár til þeirra með venjulegum hætti og innan vegáætlunar. Þetta stórátak, sem hér um ræðir, er hins vegar sambærilegt við hringveginn að öllu leyti og enginn vafi á því, að Norðlendingar muni mjög fúsir til þess að stuðla að því, að happdrættisskuldabréf til þessarar framkvæmdar megi seljast, á sama hátt og ég tel eðlilegt, að Vestfirðingum og þeim, sem áhuga hafa á Djúpveginum, gefist kostur á því að stuðla að slíkri vegagerð um þau fögru héruð, sem þar um ræðir. Ég vil í þessu sambandi vekja athygli á því, að samkv. Norðurlandsáætlun, eins og hún liggur fyrir, er gert ráð fyrir að framkvæma það, sem áætlað hafði verið að framkvæma á árunum 1974 og 1975, á þrem árum í stað tveggja, svo myndarlega er nú staðið að þeirri áætlun af núv. hæstv. ríkisstj. Ég vil enn fremur vekja athygli á því, að sumar leiðir á þessum vegi, eins og Holtavörðuheiðin, eru raunar utangarna í vegakerfinu og þess vegna nauðsynlegt að gera sérstakar ráðstafanir til þess, að þar megi koma tryggur og góður vegur. Ég skal svo ekki hafa um þetta fleiri orð. Ég vænti þess, að um það geti orðið samstaða að taka upp málefni Norðlendinga að þessu leyti. Ég efast ekki um, að þm. Norðlendinga muni standa fast um þá ákvörðun. Ég efast ekki heldur um, að þeir hv. þm., sem notið hafa þessarar fjáröflunar vegna nauðsynlegra vegabóta við Skeiðarársand og á þeirri leið, muni einnig skilja þá brýnu nauðsyn, sem ber til þess, að þetta mál er hér flutt.



Herra forseti. Það er mjög í tísku um þessar mundir að leysa vandamál í sambandi við vegagerð og fjárútvegun til hennar með útgáfu happdrættisskuldabréfa eða í öllu falli er mjög í tísku að koma með hugmyndir fram um þá leið. Þessi patentlausn, sem nú virðist eiga sér æ fleiri fylgismenn, virðist vera við það miðuð, að hægt sé að leysa fjárhagsvandræði Vegasjóðs með þessum sérstaka hætti. Ég held hins vegar, að flestum sé ljóst, að þessi patentlausn er fremur grunnhyggin, ef í stórum stíl er, því að hér er að sjálfsögðu ekki um neitt annað að ræða heldur en ávísun á framtíðina, og þessa ávísun verður að borga fyrr eða síðar. Þessi ávísun er býsna dýr, vegna þess að í þessum tilvikum er um að ræða vísitölu- eða verðtryggingu lánsins, ásamt vöxtum, þannig að fjármagnið, sem tekið er með þessum hætti, verður orðið mjög dýrt, áður en yfir lýkur. Ég hef aldrei verið mjög hrifinn af því að taka erlend lán í stórum stíl til vegaframkvæmda, en ég verð að játa, að ég er litlu hrifnari af því, að tekin séu innlend lán, sem eru svo kostnaðarsöm, svo sem þessi lán eru. Ég óttast, að að tiltölulega fáum árum liðnum verði Vegasjóður að taka happdrættislán eða gefa út skuldabréf af þessu tagi í stórum stíl til þess eins að standa undir afborgunum af gömlum lánum af þessu tagi og að þessi leið muni lokast fljótlega. Hitt er annað mál, að það er hugsanlegt að beita þessari aðferð í undantekningartilvikum. Þetta getur verið aðferð, sem á rétt á sér, þegar sérstaklega stendur á, og í slíkum tilvikum er því eðlilegt að styðja mál af þessu tagi. Hér er um það að ræða, að búið er að leggja mikið fé í vegagerð til hringvegar í Djúpið og henni verður ekki lokið með því fjármagni, sem fyrir hendi er, þannig að haft myndast, og vantar ekki mikið á, að vegurinn komi að gagni. Það er sjónarmið mitt, að úr því að ákveðið var að eyða 100 millj. til að leggja þennan veg, en það var ákveðið fyrir 2 árum, þá sé algjörlega ótækt, að þessi mikla framkvæmd standi um langa hríð ónytjuð, vegna þess að herslumuninn vanti. Þar af leiðir, að ég get vel verið því samþykkur í undantekningartilviki af þessu tagi, að þessi sérstaka aðferð sé notuð. En ég legg á það áherslu, að það hlýtur að vera óhjákvæmilegt fyrir okkur að horfast í augu við veruleikann í þessum efnum og leggja vegi í landinu með því fjármagni, sem við leggjum til hliðar á hverju ári til þeirra nota. Ég undirritaði nál. með fyrirvara, og sá fyrirvari er í því fólginn, að ég er reiðubúinn að styðja þetta mál í trausti þess að takist að útvega fjármagn til annarra vegaframkvæmda í landinu, sem telja má margar hverjar jafnvel brýnni en þessa vegaframkvæmd. Í því felst þá, að ég styð þetta mál í trausti þess, að stjórnarandstaðan, sem hefur óvenjulega aðstöðu hér á Alþingi, komi ekki í veg fyrir það, að leyst sé úr óhjákvæmilegri fjárþörf Vegasjóðs við væntanlega afgreiðslu þeirra mála, en að því er ekki komið enn.



Herra forseti. Mér þykir rétt að þakka hv. fjh.- og viðskn. fyrir afgreiðslu þessa máls. Hv. 4. þm. Vestf. hefur mælt fyrir málinu, og þarf ég ekki að bæta miklu þar við. Ég stóð upp fyrst og fremst vegna þess, að ég kunni ekki við eitt orð í ræðu hv. síðasta ræðumanns. Hann talaði um það, að ákveðið hefði verið að eyða 100 millj. kr. í Djúpveg. Þetta er ekki eyðsla. Ákveðið var að verja 100 millj. kr. í Djúpveg. Ég held, að hv. þm. verði að gera sér grein fyrir því að þessi vegaframkvæmd er að mörgu leyti ákaflega sérstæð. Ég hygg, að ekki sé annar landshluti svo aðskilinn frá vegakerfi þessa lands eins og Vestfirðir og ekki þá síst sá hluti, sem Djúpvegur kemur til með að þjóna fyrst og fremst, þ.e.a.s. Ísafjörður og byggðirnar í kringum ísafjarðardjúpið. Þetta er mikil framkvæmd og ákaflega mikið kappsmál fyrir íbúa þessa landshluta, sem von er, að komast í vegasamband betur en verið hefur og mun verða, á meðan leiðin liggur suður um firði yfir fjölmargar erfiðar heiðar. Vestfirðingar líta því gjarnan á þetta mál sem hringveg, annan hringveg, og hafa raunar margir látið í ljós þá skoðun sína, að hringvegi um landið sé ekki lokið, fyrr en þessi vegur er fullgerður. Til hringvegar, sem venjulega er talað um í merkingu hinnar miklu vegaframkvæmdar á Skeiðarársandi, er aflað fjár með sama hætti. því þótti okkur þm. Vestf. ekki óeðlilegt, að þessi leið yrði einnig reynd við þennan þátt hringvegarins. Eins og kemur fram í grg., að þó frv. sé flutt af þremur þm. Vestf. í Nd., þá standa raunar allir þm. kjördæmisins að þessu frv. Við gerum okkur vonir um, að þetta geti leitt til verulegrar þátttöku, við skulum segja fyrst og fremst heimamanna, í þessari vegaframkvæmd. Ég hygg, að menn séu sammála um, að í þeirri fjármagnsþenslu, sem nú er, sé æskilegt að fá fjármagn þannig úr annarri - sem við gætum kannske kallað - eyðslu í nauðsynlegar framkvæmdir. En það er einnig von okkar, að aðrir velunnarar Vestfjarða muni taka þátt í þessari fjáröflun.



Herra forseti. Samkv. því frv., sem lagt hefur verið fram um fjáröflun til vegagerðar, er gert ráð fyrir því í 13. gr., að ríkissjóður skuli gefa út happdrættisskuldabréf í því skyni að afla fjár til hringvegar um landið, eftir því sem ákveðið er í fjárlögum hvert ár. Í aths. um það segir svo, að á undanförnum árum hafi verið aflað fjár til framkvæmda á Skeiðarársandi með útgáfu happdrættisskuldabréfa, þeim framkvæmdum muni ljúka nú í ár, lagning vegar yfir Skeiðarársand sé aðeins áfangi í gerð greiðfærs hringvegar um landið til hagsbóta fyrir alþjóð. Það fer því ekki á milli mála, að inn í þetta frv. um fjáröflun til vegagerðar hafa verið sett ákvæði um það og beinlínis gert ráð fyrir því, að áfram skuli aflað fjár með þessari tekjuöflunarleið, með happdrættisfé. Það kemur því mjög á óvart, að einn af þm. Norðurlands skuli láta sér sæma hér í hinni háu Ed. að taka í þetta mál eins og hann gerði, og má vera raunar, að það, hversu treglega hefur gengið að fá frv. um sérstaka lánsfjáröflun til Norðurlandsvegar, eigi nokkra skýringu í þessum viðbrögum, sem ég álít, að séu fyrst og fremst sprottin af því, að þessu máli var hreyft hér á hinu háa Alþingi af sjálfstæðismönnum. Er það eina skýringin, sem getur verið á því, að þessi hv. þm, skuli vera svo þversum í málinu. Þetta er þeim mun óskiljanlegra, þegar það liggur fyrir, að fjárveitingar til allrar vegagerðar um Norðurland munu vera í algjöru lágmarki nú á þessu ári og það svo mjög, að í beinni krónutölu verða lagðar færri krónur til landshluta og þjóðbrauta í þeim fjórðungi í þessu ári en gert hefur verið. Hér er um það að ræða, sem fjallað er um í frv. um fjáröflun til vegagerðar, að í öllum umr. um þetta mál, hefur verið talið eðlilegt að reyna að stuðla að því, að sómasamlegur hringvegur komist um landið. Sá þröskuldur, sem þar er nú verstur á veginum, miðað við umferð og allar þarfir, er vegurinn norður til Akureyrar. Það er næsta stórframkvæmd, sem liggur fyrir Alþingi að taka ákvörðun um að ráðast í. Að mínu viti er engin sambærileg framkvæmd til, sem þörf er á að ráðast í. Má rökstyðja það m.a. með þeim mikla iðnaði og miklu iðnvæðingu, sem átt hefur sér stað á Norðurlandi, þótt ég viðurkenni á hinn bóginn, að menn eru nokkuð kviðnir nú, eins og sakir standa, um það, hvernig þau mál muni þróast, eins og komið er rafmagnsmálum norður þar. En eins og kunnugt er hefur verið haldið þannig á málum af núv. ríkisstj., að við blasir algjör orkuskortur í þeim fjórðungi, þannig að bændur fá ekki einu sinni rafmagn eftir þeim taxta, sem kallaður er marktaxti, og algjört hann hefur verið lagt við því, að ný hús, sem byggð eru, séu hituð upp með rafmagni. Algjörlega sambærilegt er ástandið í iðnaðinum. því hefur verið varpað fram og menn hafa af því áhyggjur þar nyrðra, hvort nauðsynlegt kunni að vera að gera ráðstafanir til þess að hamla á móti orkufrekri iðnvæðingu á Norðurlandi. Þetta er bara ein hliðin á þessu máli. En að sjálfsögðu er líka fyrir iðnaðinn og í sambandi við hvers konar samkeppni við Stór-Reykjavíkursvæðið afskaplega nauðsynlegt, að samgönguleiðin til Reykjavíkur sé trygg. Og það er einnig mikill liður í því að jafna flutningskostnaðinn um allt land. Og er það mál út af fyrir sig, að þannig skuli vera haldið á þeim málum, að fólkið út á landsbyggðinni skuli þurfa að greiða söluskatt af flutningskostnaði. Það er nú eitt með öðru að auka enn á óréttlætið í þessum efnum. Ég veit, að þeir hv. þm., sem hafa haft afskipti af því að fjármagna fyrirtæki úti á landsbyggðinni eða hafa staðið fyrir slíkum rekstri, vita, að mjög tilfinnanlegur kostnaðarliður fyrir mörg fyrirtæki, þó að það fari að sjálfsögðu mjög eftir atvinnugreinum, er hinn geysilegi flutningskostnaður og hinar stopulu og ótryggu samgöngur, sem við eigum við að búa. Þar við bætist það á Norðurlandi, að yfir okkur vofir alltaf sú hætta, að hafísinn heimsæki okkur og teppi sjóleiðina. Einnig þetta atriði, sem er ekki lítilsvert, undirstrikar enn frekar nauðsynina á því, að sérstök fjáröflun sé gerð í sambandi við Norðurlandsveginn. Ef hv. 4. þm. Norðurl. v. hefur engin önnur ráð, enga aðra lausn á því, hvernig afla skuli fjár til þessarar vegagerðar, þá held ég hann eigi engan annan kost, ef hann ætlar að gera sér nokkrar vonir um það, að hann nái endurkjöri í kjördæmi sínu, heldur en að taka undir þá leið, sem við sjálfstæðismenn höfum bent á til fjáröflunar í þessu skyni. Það getur ekki verið um neitt annað að ræða. Þarna er svo mikið í húfi, að hinar norðlensku byggðir geta ekki látið óátalið að einn af þeim fulltrúum, sem þær eiga á löggjafarsamkundunni, taki með slíkri tregðu í þetta mál. Að sjálfsögðu munu þeir menn, sem hafa staðið að því að tefja framgang þess máls svo mjög sem raun ber vitni í fjh: og viðskn. Nd., ef einhver af þeim mönnum er þm. Norðurlands, þá munu þeir einnig þurfa að svara fyrir það, hvernig á þessu standi. Við erum að tala um það, og ég hygg, að engin ríkisstj. hafi talað meira um það heldur en sú, sem nú situr, að nauðsynlegt sé að gera ráðstafanir í sambandi við jafnvægi í byggð landsins. Það er nú einu sinni svo með vinstri menn, að þeir eru afskaplega ófúsir að gera slíkar almennar ráðstafanir eins og hér er um að ræða, sem geta valdið því, að byggðarlögin og fyrirtækin geti bjargað sér sem mest sjálf, t.d. eins og með því að koma á öruggu vegasambandi á milli Norðurlands og Suðurlands. Þeirra háttur er miklu frekar hinn, og það þykir þeim miklu betra, að efna til hvers konar ríkisafskipta og ríkisfyrirgreiðslu, til þess að þeir geti farið um héruð og sagt, að þeir hafi gert einstökum mönnum greiða, og þakkað sjálfum sér það, eins og gert hefur verið af þessum hv. þm. í hans kjördæmi, eins og það komi úr hans eigin vasa, þó að það hafi verið keyptir nokkrir skuttogarar til þess kjördæmis, sem hann situr í. En eins og við vitum er það fjármagn, sem þar er um að ræða, auðvitað fjármagn allrar þjóðarinnar. Þessi sami háttur og þessi sama tíska hefur einnig mjög einkennt Framsfl., og við kynntumst því einnig í fyrri valdatíð hans, að þannig hefur þetta verið, að á hak við hin auknu ríkisafskipti er m.a. þessi löngun og þessi þrá að geta með þeim hætti haft afskipti af sem flestu. Ég sá, herra forseti, nauðsyn til þess að segja nokkur orð í tilefni af hinni undarlegu ræðu hv. 4. þm. Norðurl. v. Ég vona, að það eigi eftir að sýna sig í meðferð vegalaganna, í meðferð þingsins á þeim, að aðrir hv. þm. líta ekki þannig á málið og skilji þá miklu nauðsyn, sem er á því að tengja Akureyri, þann byggðakjarna, sem er sterkasta mótvægið við Stór-Reykjavíkursvæðið, með sem bestum hætti samgöngulega séð, og það verður ekki gert skjótar né betur með öðrum hætti en þeim að gera þegar í stað ráðstafanir til sérstakrar fjármagnsöflunar í því skyni að ljúka Norðurlandsveginum sem fyrst. Ég tel, að í því efni sé nauðsynlegt að setja sér sérstakt tímamark, þannig að fyrir liggi þegar á þessu þingi, hvenær þeirri vegagerð á að ljúka.



Herra forseti. Mér þykir heldur leitt að vera lentur í rökræðum við hv. þm. Halldór Blöndal um vegamál og rafmagnsmál á Norðurlandi mér algjörlega að óvörum í umr. um allt annað mál, þ.e.a.s. Djúpveg. Ég átti sannarlega ekki von á þessu, ekki hvað síst vegna þess, að ég minntist ekki á mitt ágæta kjördæmi einu einasta orði í orðum mínum hér áðan. En svona er það nú, maður getur alltaf lent í þessu að sjálfsögðu, og þar sem ég á að sjálfsögðu nokkra sök á því að hafa kveikti hv. þm., þá er ég neyddur til að svara honum með örfáum setningum, þó að ég vilji að sjálfsögðu ekki tefja afgreiðslu þessa máls neitt frekar. Ég held, að við hv. þm. Halldór Blöndal séum ekki á nokkurn hátt ósammála um, að það þurfi miklar vegaframkvæmdir að eiga sér stað á Norðurlandi á næstu árum og að næsta stórverkefnið í vegamálum hér á landi virðist liggja nokkuð beint við, þ.e.a.s. góður vegur á milli Reykjavíkur og Akureyrar, og til þessa stórverkefnis verður að sjálfsögðu að útvega nauðsynlegt fjármagn. Þá legg ég áherslu á, að það verði fjármagn, sem þjóðin leggur til hliðar á hverjum tíma. Ég neita því ekki, að nauðsynlegt kunni að vera að gera bráðabirgðaráðstafanir með lántöku, en legg hins vegar á það áherslu, að hvorki í því máli né öðru dugir að stinga höfðinu í sandinn eins og strúturinn og ætla sér að gera stóra hluti fyrir lánsfé, mjög dýrt lánsfé, sem verður að greiða að skömmum tíma liðnum og kemur þá niður á framkvæmdagetu Vegasjóðs. Ég tel það ekki réttu leiðina. Þó að það megi kannske gripa til hennar til að hjálpa til, má það síður en svo verða aðalaðferðin til fjármagnsmyndunar. Um þær fullyrðingar hv. þm., að fjárveitingar til vegamála á Norðurlandi séu á þessu ári í algjöru lágmarki og að þær hafi tæpast verið lægri í annan tíma, þá verð ég að leyfa mér að benda á, að þetta er hin mesta fjarstæða. Ég held, að það væri tiltölulega auðvelt að sýna fram á það, að á þessu ári og hinu síðasta er fjármagn til vegaframkvæmda á Norðurlandi 200–300% meira, miðað við framkvæmdagetu, heldur en var á árunum 1970 og 1971, seinustu ár viðreisnarstjórnarinnar sálugu. Eins og ég segi, þá hef ég ekki tölur í höndunum til þess að sanna mitt mál, vegna þess að ég var óviðbúinn þessum umr., en legg nú áherslu á það, að fullyrðingar af þessu tagi stafa að sjálfsögðu af ókunnugleika hv. þm.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. Ég skal ekki blanda mér í deilur þeirra hv. þm. Norðurlandskjördæmanna að þessu sinni. Ég er út af fyrir sig ekkert hrifinn af þeirri fjáröflunaraðferð, sem hér er höfð, enda þótt ég sé sama sinnis og hv. þm. Ragnar Arnalds um, að fara megi þessa leið, þegar um sérstöðu er að ræða. Það er nú komið á annan áratug síðan byrjað var á Djúpvegi. Fjárveitingar hafa ekki verið stórar, hafa verið smáar fram til síðustu ára, og margir hafa talað um þetta sem hálfgert eilífðarmál þarna vestra. Það er því ekki nema eðlilegt, að þessi sérstaða leiði til þess, að farin verði fjáröflunarleið, sem ekki er almennt farin. Hér er verið að leggja veg um byggðir, þar sem enginn vegur hefur verið áður, og hér er verið að leysa lokaáfanga í vegagerð um veglaus héruð, - áfanga, sem við vitum, að verður öllum íbúum til mikils ávinnings á öllum sviðum. Þessi vegur hefur meginþýðingu fyrir allar byggðir við Djúp og fyrir kauptún og kaupstaði á Vestfjörðum, - byggðir, sem hafa verið afskiptar um ýmsa hluti, en byggðir, þar sem búa menn, sem ekki hafa verið eftirbátar annarra um að afla tekna í sameiginlega sjóði landsmanna, en búið við skarðan hlut, mjög skarðan hlut í samgöngum.



Herra forseti. Fjh.og viðskn. hefur haft til athugunar frv. til l. um lífeyrissjóð sjómanna. Frv. þetta er samið af Guðjóni Hansen tryggingafræðingi að beiðni félmrn, og í samráði við stjórn þess sjóðs, sem hinn nýi sjóður kemur í staðinn fyrir, en það er Lífeyrissjóður togarasjómanna og undirmanna á farskipum. Í frv. þessu eru ýmis nýmæli, sem ekki er ástæða til að gera hér sérstaklega grein fyrir í framsögu, enda gerð skýr grein fyrir þeim í grg. frv. En n. taldi rétt, um leið og hún mælti með samþykkt frv., að gerð yrði breyt. á 2. gr. frv., sem fjallar um það, hverjir geti orðið sjóðfélagar. Í 1. mgr. 2. gr. segir: „Sjóðfélagar eru allir þeir sjómenn og beitingamenn, sem lögskráðir farskip, sem notuð eru til farþegaflutninga eða vöruflutninga, og á íslensk varðskip“ Þetta er aðalregla frv. Í öðru lagi segir í 2. mgr., að sjóðfélagar séu þeir sjómenn og beitingarmenn, sem lögskráðir eru á íslensk vélskip, 12 lesta eða stærri, er stunda veiðar með línu, netum, botnvörpu, dragnót, humarvörpu, þorskveiðar með hringnót, lúðuveiðar með línu, síld- og loðnuveiðar, svo og aðrar veiðar, ef í samningum á milli félaga sjómanna og útvegsmanna eru ákveðin lífeyrissjóðsréttindi frá 1. jan. 1970 eða síðar.“ Í 4. mgr. er svo aftur á móti til viðbótar þessu heimild til stjórnar sjóðsins að taka í tölu sjóðfélagamenn, sem lögskráðir eru á íslensk skip, en eiga ekki aðild að lífeyrissjóðnum samkv. 1, og 2. mgr., sem hér voru nefndar. Hér er einkum átt við menn, sem eru á trillubátum, sem eru minni en 12 lestir, en í því tilviki er ekki um skyldu að ræða fyrir sjóðsstjórn að skrá slíka menn, sem sjóðfélaga, heldur aðeins heimild, ef eftir því er leitað. Það er því gengið út frá því, að þeir, sem kjósa, fái aðild að sjóðnum, þeir geti sótt um það til sjóðsstjórnarinnar og hún taki þá ákvörðun um, hvort menn geti gerst aðilar að sjóðnum. Eftir nokkrar umr. í n. varð það einróma niðurstaða n., að óeðlilegt væri, að hér væri einungis um heimildarákvæði að ræða. Eðlilegast væri, ef um væri að ræða á annað borð lögskráða sjómenn, sem óskuðu eftir því að gerast aðilar að sjóðnum, að þeir ættu þá rétt til þess. Og með þessari breytingu, eins og fram kemur í nál. fjh: og viðskn., leggur n. til, að frv. verði samþ. Ég vil aðeins láta þess getið að lokum, að n. taldi rétt að breyta því ákvæði frv. í 10. gr., sem segir, að iðgjöld sjóðfélaga skuli ákveðin í desembermánuði ár hvert fyrir fram fyrir eitt ár í senn. N, taldi rétt að miða hér við janúarmánuð ár hvert. En eftir að nefndarfundi lauk, kom á daginn, að þessu atriði hafði verið breytt í Ed. og þar er ekki miðað við neinn sérstakan mánuð, heldur er þetta allt haft óbundnara en áður hafði verið reiknað með og aðeins sagt, að iðgjöld vegna sjóðfélaga skuli reiknast af launum, eftir því sem kveðið er á um í kjarasamningum hlutaðeigandi stéttarfélaga á hverjum tíma. Með hliðsjón af því, að þessu hefur verið breytt, féll af sjálfu sér niður áður fyrirhuguð brtt. n., sem hafði verið lögð fram, en reyndist á misskilningi byggð.



Herra forseti. Fjh.og viðskn. hefur haft til athugunar frv. til l. um ráðstafanir til að draga úr áhrifum olíuverðhækkana á hitunarkostnað íbúða. Eins og hv. þm. er kunnugt, er það tilgangur þessarar löggjafar að draga úr áhrifum verðhækkunar á olíu með ráðstöfunum á tekjum af 1% gjaldi, sem Alþingi hefur samþ., að lagt skuli á söluskattsstofn, og afgr. hefur verið sem lög frá Alþingi. Frv. þetta hefur verið afgr, frá Nd., og á því voru gerðar þar nokkrar breytingar. Í fyrsta lagi var þar samþ. brtt. frá fjh.- og viðskn. þess efnis, að tekjum af þessu gjaldi skuli ekki aðeins varið til þess að styrkja þá aðila, sem nota olíu til hitunar íbúða sinna, og greiðast hverjum framteljanda til skatts, heldur skuli þar til viðbótar greiða lífeyrisþegum, sem njóta bóta samkv. 19. gr. l. um almannatryggingar, viðbótarstyrk, þannig að þeir fái einn og hálfan styrk einstaklings. Fjh: og viðskn. hefur samþ. að mæla með því, að frv. verði samþ. óbreytt eins og það kemur frá Nd.