Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti vill geta þess að að loknum atkvæðagreiðslum sem eru á dagskrá í dag munu fara fram utandagskrárumræður samkvæmt fyrri mgr. 50. gr. þingskapalaga, þ.e. hálftíma umræður. Þessar utandagskrárumræður eru í fyrsta lagi að beiðni 1. þm. Norðurl. v., Páls Péturssonar, um ummæli forsrh. í fjölmiðlum um stöðu EES-samninganna, í öðru lagi að beiðni hv. 4. þm. Suðurl., Margrétar Frímannsdóttur, um greiðslu umönnunarbóta, og í þriðja lagi að beiðni hv. 1. þm. Austurl., Halldórs Ásgrímssonar, um afstöðu ríkisstjórnarinnar til aðildar Eystrasaltsríkjanna að Norðurlandaráði. Það er ekki gott að tímasetja þessar utandagskrárumræður frekar á þessari stundu, það fer eftir því hve langan tíma atkvæðagreiðslurnar taka. Forseti er að vona að það geti orðið ekki seinna en eftir kl. 1.

Virðulegi forseti. Með breytingum á lögum um Hagræðingarsjóð er, eins og hæstv. utanrrh. Jón Baldvin hefur orðað það, kominn fyrsti vísir að komandi veiðileyfagjaldi. Hæstv. sjútvrh. upplýsti það einnig á fundi sjútvn. 15. þessa mánaðar að þessi gjaldtaka væri komin til að létta á ríkissjóði og sem aðgerð ríkisstjórnarinnar í ríkisfjármálum. Því hefur verið haldið fram að þessi gjaldtaka væri til að styrkja hafrannsóknir. Ef fjárlög áranna 1991 og 1992 eru borin saman kemur í ljós að um nær enga hækkun er að ræða á þessum lið á milli ára þannig að sá málflutningur stenst ekki. Þess er einnig að geta að sú aðstoð sem áður var við byggðarlög sem orðið höfðu fyrir verulegum skakkaföllum er nú felld út. Í lögunum um Hagræðingarsjóð frá 5. maí 1990 var um lokaðan sjóð að ræða sem virkaði hvetjandi fyrir sjávarútveginn í heild. Hlutverk sjóðsins var fyrst og fremst að auka arðsemi innan sjávarútvegsins sjálfs. Það að taka rentuna af fiskveiðunum og færa til ríkissjóðs til samneyslu í þjóðfélaginu eins og nú á að gera er auðlindaskattur sem ætlunin er að leggja á þá atvinnugrein sem dregur á veisluborð þessarar þjóðar yfir 80% af útflutningstekjum hennar. Hér er farið inn á ranga og hættulega braut í skattheimtu. Því segi ég já við því að vísa þessari tillögu frá.

Hæstv. forseti. Ég held að hæstv. ríkisstjórn væri mikill greiði gerður með því að taka frá henni þann kaleik að samþykkja þetta frv. Hér er í fyrsta lagi um að ræða nýjar álögur á íslenskan sjávarútveg upp á áætlaðar 525 millj. ísl. kr. í mjög erfiðu árferði. Í öðru lagi er því öryggisneti sem verið hefur að gildandi lögum um fiskveiðistjórnun og Hagræðingarsjóð varðandi hagsmuni byggðarlaganna kippt í burtu og það öryggisnet eyðilagt. Í staðinn koma forkaupsréttarákvæði veiðiheimilda á fullu markaðsverði sem sveitarfélögum við erfiðar aðstæður væri þá ætlað að nýta sér og verður ekki séð í fljótu bragði í hverju það bjargráð felst. Í þriðja lagi er hér verið að knýja fram lagasetningu í ákaflega umdeildu máli í fullkominni andstöðu við alla hagsmunaaðila í íslenskum sjávarútvegi. Og í fjórða lagi það sem verra er: Lögboðið samráð við þessa sömu hagsmunaaðila sem og sjútvn. Alþingis var einskis virt í þessu máli. Enn er þess að geta að á nýbyrjuðu ári á að ljúka heildarendurskoðun ákvæða laga um Hagræðingarsjóð og laga um stjórn fiskveiða. Með þessum breytingum er verið að rífa þá hluti úr samhengi og skapa óvissu um þetta áframhaldandi endurskoðunarverkefni. Það er trúa mín að afleiðingar þessa frv., ef að lögum verður, muni verða mikil óvissa og mikil vandræði varðandi stjórn fiskveiðimála og framkvæmd sjávarútvegsstefnu þegar á síðari hluta þessa árs þegar hæstv. sjútvrh. fer að senda útgerðarmönnum um land allt bréf og biðja þá að senda sér ávísun fyrir hluta af veiðiheimildunum. Ég segi þess vegna, hæstv. forseti, með miklum sannfæringarkrafti já þegar ég legg til og greiði því atkvæði að þessu máli verði nú vísað frá og tekið fyrir næsta mál á dagskrá þó að það sé svo sem ekki félegt heldur.

Virðulegur forseti. Hér flytur sjútvrh. þá brtt. að ákvæði til bráðabirgða II í lögum um Hagræðingarsjóð sjávarútvegsins standi en þar er gert ráð fyrir því að sjútvrh. skuli fyrir árslok 1992 láta endurskoða lög þessi. Hafa skuli um það samráð við sjútvn. Alþingis og helstu hagsmunasamtök í sjávarútvegi við þá endurskoðun. Hér hefur farið fram mikil endurskoðun á þessari löggjöf þannig að á henni hafa verið gerðar grundvallarbreytingar og nánast hverri einustu lagagrein þessara laga verið breytt. Þær grundvallarbreytingar sem hafa átt sér stað eru í fyrsta lagi að það er ekki lengur mögulegt að úrelda skip þannig að það gagnist flotanum í heild, heldur er eingöngu gert ráð fyrir því að hjálpa til við að úrelda skip einkaaðila þannig að það gagnist þeim með millifærslum milli skipa. Í öðru lagi er verið að taka fjármuni frá sjávarútveginum til opinberra nota til að fjármagna rekstur Hafrannsóknastofnunar og hafrannsókna í landinu sem er sameiginlegt mál þjóðarinnar í heild. Og í þriðja lagi er verið að gera byggðahlutverk sjóðsins óvirkt. Ég tel að þessi endurskoðun hafi með þessum breytingum í reynd farið fram og því þjóni það litlum sem engum tilgangi að þetta ákvæði til bráðabirgða standi áfram. Við munum hins vegar ekki leggjast gegn því og sitja hjá við atkvæðagreiðslu þessa ákvæðis en að sjálfsögðu greiða atkvæði gegn þessari lagabreytingu sem mun hafa veruleg áhrif og er mikil breyting á gildandi fiskveiðistefnu.

Forseti vill beina því til hv. viðstaddra þm. að ef þeir ætla ekki að taka þátt í atkvæðagreiðslu þurfa þeir að ýta á hnapp til þess að koma í veg fyrir að þeir verði skráðir sem fjarstaddir. Það er skylda viðstaddra þingmanna að taka þátt í atkvæðagreiðslunni.

Virðulegur forseti. Við í minni hlutanum teljum ekki tímabært að afgreiða lánsfjárlagafrv. Það er mikil óvissa í efnahagsmálum, það standa yfir kjarasamningar og það er ljóst að gera verður veigamiklar breytingar á fjárlögum og lánsfjárlögum ef kjarasamningar eiga að takast með farsælum hætti. Þetta er okkar afstaða og við munum ekki taka afstöðu til málsins miðað við þessar forsendur og munum því sitja hjá við afgreiðslu þess hér á Alþingi.

Hæstv. forseti. Ég vil benda meiri hluta efh.- og viðskn. eða formanni nefndarinnar og/eða forseta og stjórnarmeirihlutanum hér á það þó að við ætlum okkur ekki að taka afstöðu til þessa máls eins og aðstæður eru í kringum það að nóg held ég að sé nú komið af buslugangi við lagasetningu á Alþingi þó að þessi grein verði ekki borin upp. Ég held að það eigi að kalla alla þessa brtt. aftur þar sem í afgreiðslu hennar hér fælist að hluta til ákvörðun um afturvirkar lagasetningar. Allar dagsetningar sem inni í greininni eru, í hverjum einasta staflið miða við 31. des. 1991 og ég get ekki ímyndað mér að það sé ætlun manna hér að fara að standa að því að samþykkja þetta svona. Ég held að þá væri ekki lengur nóg að tala um það að menn væru að nota handarbökin hér við lagasmíðina heldur væri nær að menn væru að reyna að koma þessu fram með herðablöðunum ef svo væri að þessu unnið þannig að þetta hlýtur að vera misskilningur.

Það hefur komið fram hér á meðan hv. þm. var að gera athugasemd við atkvæðagreiðslu að óskað er eftir því að kalla allar greinarnar aftur og verður þessi brtt., 5. tölul. á þskj. 246, kölluð aftur.

Virðulegi forseti. Eins og fram hefur komið í umræðum hér á Alþingi hefur efh.- og viðskn. þingsins beðið Seðlabanka um upplýsingar um stöðu síldarmálanna eins og þau eru nú. Þær upplýsingar hafa enn ekki fengist en í trausti þess að efh.- og viðskn. fái þær upplýsingar og fulltrúar Seðlabanka mæti á fund hennar milli 2. og 3. umr. dreg ég brtt. 382 til baka til 3. umr.

Frú forseti. Í gær varð að fresta hluta af þessari atkvæðagreiðslu vegna rangfærslna sem hæstv. heilbrrh. hafði í frammi. Hann viðurkenndi frammi fyrir alþjóð í sjónvarpinu í gærkvöldi að um handarbakavinnu hafi verið að ræða við gerð þessa lagafrv. og meðferð. Að þeirri yfirlýsingu fenginni tel ég að ekkert sé því til fyrirstöðu að halda áfram atkvæðagreiðslunni.

Virðulegi forseti. Atkvæðagreiðslu í gær var frestað að beiðni þess hv. þm. sem lauk hér máli sínu áðan. Ég mun að sjálfsögðu við 3. umr. um þetta mál rökstyðja allt sem ég hef látið frá mér fara, líka það sem sagt var í sjónvarpinu í gær.

Frú forseti. Áður en við ljúkum við að greiða atkvæði um breytingar á lögum um almannatryggingar sem ríkisstjórnin hefur lagt hart að sér við að breyta til að afla fjár til ríkisútgjalda og til þess að viðhalda velferðarkerfinu, þá vil ég, vegna þess að nú hefur verið gengið að öryrkjum og ellilífeyrisþegum til þess að ná inn um 260 millj. kr., leyfa mér, frú forseti, að vekja athygli hv. þm. á að aðrar leiðir kynnu að hafa fundist en að ganga að þessu fólki sem síst skyldi. Í Morgunblaðinu í dag á baksíðu er svohljóðandi fyrirsögn ,,Hluthafafundur Sameinaðra verktaka: Greiða 900 milljónir króna út til hluthafa`` og þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta: ,,Sameinaðir verktakar ákváðu á hluthafafundi í fyrradag að hækka hlutafé félagsins um 900 millj. kr. og færa niður um sömu upphæð aftur og greiða þá upphæð til hluthafa. Í fundarlok voru hluthöfum afhentar ávísanir í samræmi við eignarhluta þeirra. Með því`` --- og ég bið hv. þm. að hlýða á mál mitt --- ,,að hafa þetta fyrirkomulag á greiðslum til hluthafanna komast þeir hjá því að greiða skatt af þessum fjármunum, samkvæmt þeim upplýsingum sem Morgunblaðið aflaði sér í gærkveldi. Sami háttur hefur verið hafður á hjá Sameinuðum verktökum undanfarin ár, þar sem hlutafé hefur verið hækkað með jöfnunarhlutabréfum, og svo lækkað aftur með því að hækkunin hefur verið greidd út til hluthafanna. Hlutafé Sameinaðra verktaka stóð í 1.210 millj. kr. nú um áramót þannig að eftir stendur nú 310 millj. kr. hlutafé Sameinaðra verktaka. Samkvæmt upplýsingum Morgunblaðsins hefur undirbúningur þessarar ákvörðunar staðið í allnokkurn tíma.`` Frú forseti. Mér reiknast svo til að með eðlilegri skattgreiðslu af þessu fé hefði mátt finna nokkurn veginn það sem hæstv. heilbrrh. hefur verið að leita að hjá ellilífeyrisþegum og öryrkjum og þar sem nú er enn eftir 3. umr. þessa máls vil ég benda hæstv. heilbrrh. og hæstv. menntmrh. og ríkisstjórninni allri sem hefur nú gengið að námsmönnum, sjúklingum, ellilífeyrisþegum, öryrkjum, sjómönnum og öðrum slíkum, að einfalt væri að ræða við forstöðumann þessa félags þar sem sami stjórnarformaðurinn er í eftirtöldum félögum: Sameinuðum verktökum hf., Hf. Eimskipafélagi Íslands, Burðarási hf., Hafnarbakka hf., Skipaafgreiðslu Jes Ziemsens hf., háskólasjóði Eimskips, Eimskipafélagi Reykjavíkur hf., Byggingarmiðstöðinni sf. og Borgarvirki hf. Halldór H. Jónsson, stjórnarformaður þessara fyrirtækja, er einnig stjórnarmaður í eftirtöldum fyrirtækjum: Garðari Gíslasyni hf., Skeljungi hf., Bændahöllinni, Íslenskum aðalverktökum hf., Flugleiðum hf., Lífeyrissjóði hf. Eimskipafélags Íslands. Þar sem þessi félög mörg hver eru að allra bestu manna mati allstöndug vil ég stinga upp á því við hæstv. ríkisstjórn að matarhola verði nú leitað hjá þessum aðilum áður en frekar verður gengið að þeim sem erfiðast eiga í þessu þjóðfélagi.

Virðulegi forseti. Þessi brtt. sem við greiðum nú atkvæði um á þskj. 286, 6. tölul., svo og brtt. sem áður voru greidd atkvæði um og nokkrar aðrar sem eru merktar meiri hluta efh.- og viðskn. eru í raun og veru samhljóða tillögum frá heilbr.- og trn. Ég tel að það sé galli við framsetningu þessara skjala að það skuli ekki koma fram hvernig fagnefndir hafa fjallað um málin, sérstaklega þegar þar næst algjör efnisleg samstaða um afgreiðslu mála. Þetta vil ég láta koma hér fram, virðulegi forseti, ef það mætti verða til athugunar þegar atkvæðagreiðsluskjöl verða útbúin í framtíðinni að það liggi fyrir að hér er ekki einungis um að ræða stjórnarmeirihlutann í þessu tilviki heldur var hér um að ræða algjöra samstöðu um þetta mál í meiri hluta og minni hluta heilbr.- og trn.

Þessar brtt. eru formlega bornar fram af efh.- og viðskn. Það kemur hins vegar fram í greinargerð með brtt. í nál. hver var afgreiðsla heilbr.- og trn. á málinu.

Frú forseti. Hér á undan hafa verið greidd atkvæði um þrjár brtt. við 17. gr. frv. um ráðstafanir í ríkisfjármálum. Tvær þessara brtt. voru frá heilbr.- og trn. allri og stóð hún sameiginlega að þeim tillögum og höfum við í minni hluta nefndarinnar auðvitað greitt atkvæði með þeim. Þriðja tillagan var frá Finni Ingólfssyni, þeirri sem hér stendur, Ingibjörgu Pálmadóttur og Svavari Gestssyni, sem erum fulltrúar stjórnarandstöðunnar í heilbr.- og trn. Sú tillaga fól það í sér að möguleiki á endurgreiðslu tannréttinga hjá börnum og unglingum 16 ára og yngri kæmi inn í 17. gr. og þar með 44. gr. almannatryggingalaga og var þetta heimildarákvæði til að greiða allt að 50% kostnað við tannréttingar. Að felldri þeirri tillögu, sem ég tel að skipti miklu máli, treysti ég mér ekki til að styðja 17. gr. frv. og mun því ekki greiða henni atkvæði mitt heldur sitja hjá.

Hæstv. forseti. Hér er á ferðinni hið fræga ákvæði um eftirlitssveitir, lögreglusveitir hæstv. ríkisstjórnar inn í opinberar stofnanir. Á það var bent strax í upphafi að þetta ákvæði væri bæði illa undirbúið, vanhugsað og vitlaust eins og það var fram lagt. Það ber að vísu að viðurkenna að hv. stjórnarliðar hafa tekið nokkurt mark á þessari réttmætu gagnrýni og viðurkennt í reynd þau handarbaka- eða herðablaðavinnubrögð sem þarna voru viðhöfð með einum tveimur eða þremur tilraunum til að laga þetta ákvæði til. Samt er það enn svo úr garði gert að það er ónothæft. Og til að kóróna vitleysuna endar ákvæðið á því að kostnaður við starf tilsjónarmannanna skuli greiðast af viðkomandi stofnun. En forsenda þess að unnt sé að setja tilsjónarmennina til starfa er að sömu stofnanir séu komnar fram úr fjárveitingum sínum þannig að það er til að kóróna sköpunarverkið að það á þá enn að auka á fjárhagsvanda þeirra og setja þær enn lengra fram úr fjárlögum að bæta við útgjöld þeirra kostnaði af störfum tilsjónarmanna hæstv. ríkisstjórnar. Fjölmargar athugasemdir hafa komið fram, réttmætar, um það að þetta ákvæði standist í raun og veru ekki allar góðar stjórnsýsluvenjur og vísa ég þar ekki síst til athugasemda Ríkisendurskoðunar um að með ófullnægjandi hætti sé gengið frá spurningum sem varða valdsvið og ábyrgð þessara manna þegar þeir koma til starfa í viðkomandi stofnun. Það er því langvænlegasti kosturinn, hæstv. forseti, að forða hér slysi og fella þetta vitlausa ákvæði og ég segi því nei.

Virðulegur forseti. Hér er verið að brjóta grundvallarreglur að því er varðar eftirlit og stjórnun stofnana. Starfssvið þessara tilsjónarmanna samkvæmt frumvarpstextanum er í fyrsta lagi að skipuleggja og hafa eftirlit með reikningshaldi og gerð fjárhagsáætlana. Þessir tilsjónarmenn eiga að skipuleggja bókhaldið, hafa eftirlit með bókhaldinu. Þeir eiga að skipuleggja fjárhagsáætlanir og hafa eftirlit með fjárhagsáætlunum. Þetta er verksvið sem aðrar eftirlitsstofnanir ríkisins hafa samkvæmt lögum og samkvæmt venjum. En það er ekki nóg með að tilsjónarmennirnir eigi að gera þetta því að síðan segir í frumvarpstextanum: ,, . . . og taka ákvarðanir um fjárskuldbindingar, þar á meðal um umfang starfsmannahalds . . . `` Þeir eiga ekki eingöngu að hafa eftirlit og skipuleggja allt reikningshald, heldur eiga þeir líka að taka ákvarðanir um fjárskuldbindingar og umfang starfsmannahalds. Þeir hafa sem sagt allsherjarvald þar sem öllu er hrært saman. Það er með ólíkindum að meiri hluti Alþingis skuli brjóta með þessum hætti allar hefðir í sambandi við framkvæmd slíkra mála og jafnvel þótt nokkrar lagfæringar hafi verið gerðar eru þær alls ekki nægilegar. Ég segi því nei.

Virðulegi forseti. Frá upphafi hef ég lýst andstöðu minni við skerðingu á fjárveitingum til vegamála. Fram hefur komið að ætlunin mun að lækka framlög til framkvæmda við jarðgöng á Vestfjörðum um u.þ.b. 250 millj. kr. á þessu ári. Nú hefur verið upplýst að unnt er að opna jarðgöngin fyrir umferð á tilsettum tíma þrátt fyrir að fjárveitingar á þessu ári verði lægri en ætlunin hafði verið. Með tilvísan til þessa greiði ég ekki atkvæði.

Virðulegi forseti. Við atkvæðagreiðslu fyrir jól var ákveðið að skerða framlög til Vestfjarðaganga þannig að menn gera nokkuð seint grein fyrir atkvæði sínu með því að gera það nú. En auk þeirrar sérstöku skerðingar á framkvæmdum til vegamála á Vestfjörðum er um að ræða skerðingu í þessu frv. upp á tæpar 300 millj. og samtals mun skerðingin til samgöngumála á þessu ári nema um 1.000 millj. kr. Auk þess hefur ríkisstjórnin ákveðið að skerða framlög til samgöngumála á sjó. Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Með vísan til þess að þrátt fyrir það að hér hefur orðið að fresta eða draga úr vegaframkvæmdum hefur ríkisstjórnin ákveðið að Vestfjarðagöng skuli opnuð á sama tíma og ráð var fyrir gert þó svo að fullnaðarfrágangi verði ekki lokið og að engar breytingar eru gerðar á upphaflegum framkvæmdaáformum, þá segi ég já.

Hæstv. forseti. Það ákvæði sem hér er á ferðinni á í raun rót sína að rekja til hins illræmda næturfundar ríkisstjórnarinnar en þá ákvað ríkisstjórnin einhliða að henda í sveitarfélögin verkefnum á sviði málefna fatlaðra og samsvarandi útgjöldum upp á hundruð millj. kr. Sem betur fer tókst að afstýra þeirri óhæfu að málefnum fatlaðra, þeim viðkvæma málaflokki, væri með þeim hætti hent á milli manna eins og til stóð. Í staðinn kom ríkisstjórnin upp með þá hugmynd á öðrum næturfundi að skella á sveitarfélögin 700 millj. kr. útgjöldum og merkja þau að nafninu til kostnaði við löggæslu í landinu. Eitt af því allra alvarlegasta fyrir utan þær byrðar sem þannig eru einhliða lagðar á sveitarfélögin án nokkurra tengsla við viðkomandi verkefni er að við vinnslu þessa máls hundsaði ríkisstjórnin algerlega ákvæði laga um samráð við sveitarfélögin um sameiginleg verkefni. Þau lagaákvæði er að finna í 116. gr. laga um sveitarstjórnarmál. Það eru þau ákvæði sem hæstv. heilbrrh. fór rangt með í sjónvarpsþætti í gærkvöldi og var það reyndar ekki það eina og ekki um það eitt sem heilbrrh. ló til í gærdag. Þessi ákvæði eru svona, með leyfi forseta: ,,Ríkisstjórninni er rétt að koma á formlegu samstarfi við samtök sveitarfélaga með gerð samstarfssáttmála ríkis og sveitarfélaga og með öðrum hætti. Ríkisstjórnin skal hafa náið samráð við Samband ísl. sveitarfélaga um þau mál er varða verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga og önnur samskipti þessara aðila.`` Með öðrum orðum: Það stendur hvergi í þessari lagagrein, er út í hött og lýsandi dæmi um skammarlegan málflutning hæstv. heilbrrh. sem hann sagði í sjónvarpsþættinum í gærkvöldi að þetta samráð snerist um það að ríkisstjórnin þyrfti að láta sveitarfélögin vita um þá stefnu sem hún hefði ákveðið að framkvæma gagnvart sveitarfélögunum. Þarf nú ekki frekari vitnanna við um sannleiksást þessa hæstv. heilbrrh. sem gerði sig að endemum frægan með frammistöðu sinni hér í gær. Með vísan til þessa, hæstv. forseti, í fyrsta lagi að lögboðið og lögbundið samráð ríkisvalds og sveitarfélaga hefur hér verið brotið, í öðru lagi að hér er bersýnilega óréttlát skattheimta á sveitarfélögin þar sem um nefskatt er að ræða án tillits til aðstöðu sveitarfélaganna að öðru leyti og mismunandi háan eftir íbúafjölda í sveitarfélögum, og þá í þriðja lagi með vísan til þess að þar er mjög sennilega á ferðinni brot á svonefndri jafnræðisreglu í skattalögum, þá hljótum við að mótmæla mjög harðlega þessu ákvæði og þeirri framkomu sem ríkisstjórnin með þessum hætti sýnir sjálfstæðu stjórnsýslustigi í landinu þar sem sveitarfélögin eru. Ég segi því nei, hæstv forseti.

Virðulegi forseti. Í 1. gr. samstarfssáttmála ríkis og sveitarfélaga kemur eftirfarandi fram: Aðilar eru sammála um að ríkið og sveitarfélögin samræmi eftir því sem kostur er stefnu sína í opinberum rekstri með það fyrir augum að unnt verði að ná þeim efnahagsmarkmiðum sem ríkisstjórn og Alþingi ákvarða á hverjum tíma. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Við undirbúning þeirrar tillögu sem hér hefur gengið til atkvæða um hefur lögbundið samráð við sveitarfélögin verið virt að vettugi. Tillagan gengur þvert á hugmyndafræði þá sem liggur að baki verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga að saman fari stjórn og fjárhagsleg ábyrgð. Með þessari tillögu er skattlagningu stjórnvalda velt yfir á sveitarfélögin og íbúum þeirra mismunað. Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Þó að með þessari brtt. sé um lítils háttar lækkun að ræða á fyrirhuguðum nefskatti á sveitarfélögin, þá er ég algjörlega andvíg þeirri stefnu sem ríkisstjórnin tekur hér gagnvart sveitarfélögunum í landinu. Ég er algjörlega andvíg þessari skattlagningu og því segi ég nei.

Virðulegi forseti. Tekjur sveitarfélaga dragast saman með sama hætti og tekjur ríkissjóðs þegar samdráttur er í þjóðfélaginu. Ég vil minna á það að þegar verkaskipting var ákveðin fyrir tveimur árum milli ríkis og sveitarfélaga, þá tóku sveitarfélögin að sér tiltekin verkefni og fengu til þess ákveðna tekjustofna. Tekjur sveitarfélaga á árinu 1990 voru minni en útgjöld þeirra. Þau áttu ekki fyrir útgjöldum. Í þessu frv. er gert ráð fyrir að bæta á sveitarfélögin 750 millj. kr. útgjöldum til viðbótar. Auk þess hvíla á sveitarfélögunum mörgum hverjum lögbundnar kvaðir um úrbætur í umhverfismálum og í sumum sveitarfélögum neyðast menn til að verja stórfé til atvinnumála til að halda þar uppi einhverri sómasamlegri atvinnu. Ég segi því, virðulegi forseti, nei.

Virðulegi forseti. Í því ákvæði til bráðabirgða sem við greiðum næst atkvæði um segir m.a.: ,,Tryggingastofnun ríkisins skal fyrir 15. jan. 1992 auglýsa með áberandi hætti eftir þeim aðilum sem telja sig eiga rétt samkvæmt framansögðu og ber þeim, sem ekki hafa þegar sent inn umsóknir að gera það fyrir 15. febr. 1992 á eyðublöðum sem stofnunin lætur í té.`` Það er alveg augljóst mál að það tekst ekki auglýsa þetta fyrir 15. jan. ef ég kann dagatalið rétt þannig að það sýnist vera óhjákvæmilegt að laga þetta ákvæði í 3. umr. málsins.

Eins og áður hafði verið greint frá hefst nú utandagskrárumræða. Fyrst er umræða að beiðni hv. 1. þm. Norðurl. v. um ummæli forsrh. í fjölmiðlum um stöðu EES-samninganna.

Frú forseti. Á fyrra ári fóru sem kunnugt er fram samningaviðræður EFTA við Evrópubandalagið um myndun Evrópsks efnahagssvæðis. Tvisvar sinnum var okkur kynnt að niðurstaða væri fengin í þeim umræðum og því lýst af talsmönnum ríkisstjórnarinnar sem íslenskum stórsigri. Við nánari könnun kom í ljós að samningsdrögin voru ekki eins tvímælalaus stórsigur fyrir Íslendinga og hæstv. utanrrh. vildi vera láta og eftir því sem samningsdrögin hlutu nákvæmari skoðun í utanrmn. og annars staðar komu fleiri og fleiri annmarkar í ljós. Samstarfsnefnd atvinnurekenda í sjávarútvegi dró til baka stuðningsyfirlýsingu sína við þessi samningsdrög af þessum sökum. Ég varð þess var í vetur þegar ég hafði tækifæri til að hitta þingmenn frá Evrópuþinginu að þeir töldu samninginn eiga miklu lengra í land en okkur hafði verið sagt hér heima og Evrópudómstóllinn komst að þeirri niðurstöðu að fyrirliggjandi samningsdrög samrýmdust ekki Rómarsáttmálanum og slógu þar með á hendur EFTA-ríkjanna. Í kvöldfréttum Ríkisútvarpsins þann 20. jan. var viðtal við hæstv. forsrh. um þetta efni. Þar sagði hann að enginn vafi væri á því að afskaplega þungt væri fyrir fæti í þessum samningum og síðan orðrétt: ,,Þannig að ef við horfum á málið í dag, þá er það ekki bara tvísýnt. Það er flest sem bendir til þess að við séum komir þar í afskaplega þrönga stöðu.`` Fréttamaðurinn spyr hvort það megi telja kraftaverk ef takist að semja úr þessu. Og hæstv. forsrh. svarar: ,,Já, það væri að mínu viti kraftaverk ef það gengi fram og ástæðurnar eru kannski margar.`` Í tilefni þessara ummæla vil ég spyrja hæstv. forsrh.: Eru ummæli hæstv. forsrh. mat ríkisstjórnarinnar á stöðu málsins? Hvað hyggst þá ríkisstjórnin gera? Vonandi hefur hæstv. ríkisstjórn engin áform á prjónunum um að sækja fyrir Íslands hönd um aðild að Evrópubandalaginu. Ég vona að hér séu allir sammála um að slíkt komi ekki til greina og þá spyr ég: Er ekki tímabært að hefja nú þegar undirbúning að tvíhliða viðræðum um viðskiptasamning við Evrópubandalagið?

Virðulegi forseti. Þau ummæli sem ég lét falla í þessum efnum og málshefjandi vitnaði til eru auðvitað mitt mat á stöðunni. Ég geri ekki í sjálfu sér ráð fyrir því að neinn ágreiningur sé um það mat meðal ráðherra í ríkisstjórninni. Framkvæmdastjórn Evrópubandalagsins hafði 15. og 16. des. sl. gefið til kynna að reynt yrði að vinna í þágu samningsaðilans við Evrópubandalagið, EFTA-ríkin, með þeim hætti að sú dómsumsögn sem Evrópudómstóllinn gaf mundi ekki koma í veg fyrir það að samningar gætu gengið fram. Ég vona að enginn velkist í vafa um það að ég tel afskaplega mikilvægt að slíkir samningar nái fram að ganga. Mér hefur þótt sem þær yfirlýsingar hafi ekki gengið eftir og mér hefur þótt sem þær hugmyndir sem helst hafa verið í gangi og í rauninni ganga í þá áttina að auka vægi Evrópudómstólsins eða a.m.k. minnka vægi EES-dómstólsins séu til þess fallnar að skapa okkur mjög mikla erfiðleika. Ég vona auðvitað enn að pólitísk lausn fáist í málinu en mér hefur þótt því miður að við höfum engin tákn séð um það að slík lausn sé í sjónmáli. Við sjáum líka að EFTA-ríkin eru hvert af öðru að ganga hraðar þann veg að sækja um beina aðild að þessu bandalagi og hugsanlega gætu flest EFTA-ríkin fellt sig við þessa breytingu sem umsögn EB-dómstólsins leiðir til, nema helst við og Norðmenn. Það hefur yfirleitt verið mat íslenskra lögfræðinga að það fyrirkomulag sem var á EES-dómstólnum mundi ekki stangast á við íslenska stjórnarskrá en það mál hlyti að koma til endurmats ef það sigldi í það far sem Evrópudómstóllinn í raun vildi leggja samningsviðræðunum með sinni dómsumsögn.

Virðulegur forseti. Það er mjög eðlilegt að þessi mál komi hér til umræðu bæði í ljósi stöðunnar og eins vegna ummæla hæstv. forsrh. sem féllu á sama veg á Alþingi í fyrradag, í fyrrakvöld, þegar við ræddum þessi mál í tengslum við mál sem þá var á dagskrá. Hér upplýsir forsrh. og ítrekar þetta mat sitt og segir að það sé einnig mat ríkisstjórnarinnar eða telur svo vera og utanrrh. hlýtur auðvitað að segja orð í þessum umræðum á eftir. Það er líka athyglisvert að forsrh. gerir ráð fyrir því að sú niðurstaða sem einna líklegust sé og verið er að knýja á um af hálfu Evrópubandalagsins varðandi dómsþátt samninganna yrði Íslandi óaðgengileg og kannski einnig Norðmönnum en hinum löndunum ekki. Ég er alveg sammála hæstv. forsrh. um að staðan er auðvitað orðin afar snúin að því er Ísland varðar frá sjónarhóli þeirra sem vilja ná þessum samningum. Forsrh. talar um að það þurfi að fara að móta stefnu um aðrar leiðir og ég tek undir það með málshefjanda að vonandi eru menn ekki að hugsa um inngöngu í Evrópubandalagið eða sækja um aðild þar eins og nú gerist með æ fleiri EFTA-ríki. En það skyldi þó ekki vera að hugrenningar væru í þá átt innan hæstv. ríkisstjórnar. Ég hef hér fyrir framan mig ljósrit úr Dagens Nyheter frá 19. jan. sl. þar sem greint er frá fundi formanna norrænna krataflokka og þar voru einnig fulltrúar verkalýðshreyfinga á Norðurlöndum. Þar er greint frá því að þar hafi formenn krataflokkanna í norrænu ríkjunum tekið þátt, þar á meðal Jón Baldvin Hannibalsson, sem hafi greint frá því sem hann hefði orðið áskynja í Brussel, og síðan segir orðrétt í Dagens Nyheter, virðulegur forseti: ,,Deltagarna var helt eniga om EGs betydelse och om vikten af att deras länder satsar på medlemskap i EG.`` Þetta stendur í blaðinu og við hljótum að spyrja hæstv. utanrrh. sem er einn í þessum hópi: Er þetta hans skoðun sem þarna er verið að vitna til? Hann hefur áður á erlendri grund, á fundi með stúdentum í mars 1989 að mig minnir, sagt það sem sitt sjónarmið að ef Noregur sækti um hlyti Ísland að fylgja á eftir.

Virðulegi forseti. Það er nauðsynlegt að taka þetta mál til umfjöllunar nú og krefjast þess að hæstv. ríkisstjórn upplýsi hvaða nýjar upplýsingar liggja að baki þeim yfirlýsingum sem hafa verið að birtast síðustu daga, m.a. frá hæstv. forsrh., um að þeir telji að það sé kraftaverk ef eitthvað verður úr samningnum við EES. Ég segi þetta í ljósi þess að í fyrrakvöld bárust mér upplýsingar um það að hjá hagsmunaaðilum í íslensku atvinnulífi sé farið að ræða um tilboð sem EB hafi gert EFTA-þjóðunum um sérstaka hraðferð inn í EB þar sem þær þjóðir sem sækja um aðild á árinu 1992 fái aðild á árinu 1995. Að öðrum kosti sé óvíst hversu lengi þær þurfi að bíða. Þetta eru upplýsingar sem eru, eins og ég sagði, þessa dagana til umfjöllunar hjá hagsmunaaðilum í íslensku atvinnulífi. Það hlýtur að vera krafa Alþingis að hæstv. ráðherrar upplýsi hér hvort þeim hafi borist þessar upplýsingar. Mér þykir ótrúlegt að upplýsingar, sem koma á minnisblöðum frá aðilum sem eru í beinu sambandi úti í Brussel, hafi ekki borist til íslensku ríkisstjórnarinnar. Í ljósi þessa, ef hagsmunaaðilar í íslensku atvinnulífi eru farnir að ræða þetta mál á þessum nótum innan sinna samtaka, þá er það enn þá nauðsynlegra og enn þá brýnna að hæstv. ríkisstjórn taki af skarið um það að aðild að EB komi ekki til greina en í ljósi fyrirliggjandi upplýsinga og stöðu málsins verði nú þegar hafinn undirbúningur að beinum tvíhliða viðræðum milli Íslands og EB.

Hæstv. forseti. Ég tel mjög ánægjulegt að þessi fyrirspurn skuli hafa komið fram og raunar nauðsynlegt. Við höfum auðvitað rætt þessi mál mjög rækilega í hv. utanrmn. og gerum alltaf öðru hvoru enda einna mikilvægustu málin sem við fjöllum um. Þessi mál voru líka rædd mjög oft og mörgum sinnum í Evrópustefnunefnd sem raunar hefur ekki starfað upp á síðkastið en gaf út álitsgerð á sínum tíma þar sem m.a. segir að enginn íslenskur stjórnmálaflokkur hafi á stefnuskrá sinni aðild að Evrópubandalaginu. Sumir flokkar orða það svo í stefnuyfirlýsingum sínum og samþykktum að umsókn um aðild sé ekki á dagskrá. Aðrir kveða svo að orði að aðild komi ekki til greina. Með hliðsjón af þessu höfum við auðvitað fylgst mjög náið með starfi þeirra til að reyna að koma á Evrópsku efnahagssvæði. Nú er ljóst að það tefst allt saman og ég held að það sé af hinu góða. Við þurfum að átta okkur betur á stöðunni. Sannleikurinn er sá að Evrópubandalagið er enn þá í skuld við okkur en ekki öfugt og við eigum þess vegna réttar að gæta þar. Henning Christophersen mikill valdamaður í EB lýsti því yfir sem bókað er í fundargerð, og ekkert launungamál, þegar Evrópustefnunefndin var á ferðalagi ytra að við Íslendingar hefðum veitt Evrópubandalaginu öll fríðindi, tollfrelsi á innflutningi þeirra til okkar en við hefðum ekkert fengið í staðinn og það ættum við að sækja og gætum gert það en við hefðum vanrækt það. Við höfum ekki gengið nógu langt í því að gæta réttar okkar og það er sjálfsagt að herða nú sóknina því að við eigum réttinn en ekki þeir. Við þurfum að minnast þess líka að við eigum nú stærra svæði af yfirborði jarðar en EB-þjóðir og miklu verðmætara eins og menn kannast við. Þingmenn hafa allir fengið þessa kortabók sem ég er hér með í hendur og raunar þessa merku bók ,,Ísland og Evrópa`` líka, sem þeir ættu að kynna sér mjög rækilega. En málið er þannig vaxið að við eigum að gæta okkar réttar og hvika hvergi og skal ég nú láta máli mínu lokið, virðulegi forseti.

Virðulegur forseti. Hæstv. forsrh. segir að hann sé nú orðinn svartsýnn á að hugmyndir um EES verði að veruleika. Hann segir einnig að það sé hans mat að erfitt verði fyrir Íslendinga að samþykkja aukið vægi EB-dómstólsins. Þetta þykja mér ágætar fréttir ef réttar eru og kom mér raunar á óvart því að ég hefði ekki orðið undrandi á því þótt EFTA-löndin og þeir sem fara með samningsumboð fyrir hönd EFTA-landanna mundu samþykkja hverja þá niðurstöðu sem EB legði fram í dómstólamálinu. Svíar og Austurríkismenn segjast líta á EES sem stökkpall inn í EB og sama má segja um þá sem ráða ferðinni bæði í Noregi og Finnlandi. Málflutningur ýmissa þeirra sem sæti eiga í ríkisstjórn Íslands, ég á þar kannski sérstaklega við hæstv. utanrrh. og hæstv. viðskrh. þó að aðrir hafi e.t.v. gefið eitthvað í skyn, hefur verið með þeim hætti að þeir telji, eins og aðrir, að EES sé stökkpallur inn í EB. Þess vegna hafði ég fremur reiknað með því að hæstv. utanrrh. hefði samþykkt hvað eina sem EB byði fram sem lausn á þessu máli. Ég byggi það sérstaklega á því að hér áður fyrr taldi hæstv. utanrrh. að dómstóllinn væri mjög mikilvægur fyrir Íslendinga og talaði fjálglega um það bæði hér úr þessum ræðustól og í fjölmiðlum að mjög mikilvægt væri fyrir Ísland að þessi dómstóll yrði settur á. En um leið og ljóst var hver niðurstaða EB-dómstólsins var, þ.e. að þessi drög yrðu ekki samþykkt og dómastólakaflinn fengi ekki að standa óbreyttur, þá kom það fram hjá utanrrh. í fjölmiðlum að dómstóllinn skipti í raun engu máli fyrir land eins og Ísland. Ég bjóst því fremur við því að það svartsýnistal sem nú hefur borið á hjá ríkisstjórninni væri einungis til þess fallið að hægt væri að tala um stórsigur þegar einhver bastarður kæmi sem lausn frá EB í þessu máli.

Hæstv. forseti. Ég fagna því að unnt er að hreyfa þessu máli hér þó að í knöppu formi sé. Það sem fyrst vekur auðvitað athygli og er endurtekið er hið kolranga stöðumat hæstv. utanrrh. sem virðist endurtekið hafa leitt menn í ógöngur í þessum efnum og endurtekið hefur sigurvissa og sigurvíma hæstv. utanrrh. reynst tilefnislaus. Það sem hæstv. forsrh. ræðir nú um eru engar nýjar fréttir, að EFTA-ríkin séu hvert á fætur öðru á hlaupum inn í Evrópubandalagið. Það hefur lengi legið fyrir og þeim mun minna hefur traust manna á hugmyndum hæstv. utanrrh. um þetta svæði verið. Í því sambandi er óhjákvæmilegt að spyrja: Hvaða ráðstafanir hyggst hæstv. ríkisstjórn gera, ekki bara einhvern tíma í framtíðinni heldur þegar í stað, til að marka Íslendingum aðra möguleika, aðra valkosti í þessum efnum? Í öðru lagi er óhjákvæmilegt að spyrja hæstv. utanrrh.: Telur hann ekki að stefna hans hafi beðið skipbrot og er það ekki slíkt alvörumál að óhjákvæmilegt sé fyrir hæstv. utanrrh. að hugleiða hvort honum beri ekki að segja af sér embætti? Að lokum vil ég ítreka spurningar hv. 4. þm. Austurl. til hæstv utanrrh. Það er óhjákvæmilegt að hæstv. utanrrh. skýri afstöðu sína til þeirra frétta úr norrænum blöðum sem hér var vitnað til en í lauslegri þýðingu stendur þar að þátttakendur á þessum fundi, þar með talinn hæstv. utanrrh., séu alveg sammála um þýðingu Evrópubandalagsins og gildi þess að lönd þeirra taki stefnu á aðild að Evrópubandalaginu. Stendur hæstv. utanrrh. að þessari yfirlýsingu eins og þarna er frá henni skýrt? Ef svo er, þá eru það stór tíðindi í íslenskum stjórnmálum að formaður Alþfl. hafi tekið upp í stefnu sína aðild að Evrópubandalaginu.

Herra forseti. Ég flokkaði það undir mikla guðs mildi þegar samningar um Evrópskt efnahagssvæði sigldu í strand. Með trú á áframhaldandi guðs mildi vona ég að þeir verði ekki vaktir upp á nýjan leik. Þess vegna hlýtur það að vera verkefni hæstv. utanrrh. að vinna að því á breiðum grundvelli að við náum viðskiptasamningum við aðrar þjóðir. Það voru gleðifréttir þegar það barst frá fjölmiðlum að farið væri að ræða við Ameríku um aukin viðskipti. Halli er búinn að vera á viðskiptum við Vestur-Evrópu frá því að ég man eftir og ég hef ekki mikla trú á því að nýlenduveldi heimsins hafi eitthvað breytt um stefnu frá því að þeirra markmið var að arðræna sem mest þau lönd sem þau höfðu eitt sinn náð tökum á. Ég verð að segja eins og er að það hlýtur að vera spurning dagsins hvort Sjálfstfl., sem á sínum tíma vildi að teknar yrðu upp tvíhliða viðræður og formaður Sjálfstfl. barðist fyrir því hér í þinginu, hefur tapað trúnni á tvíhliða viðræðum. Hafi það verið rétt þá að taka upp tvíhliða viðræður, þá hlýtur það að vera eðlilegt nú. Það getur auðvitað verið að sú breyting hafi orðið á Sjálfstfl. að sjálfstæðið sé ekki aðalatriðið lengur. Við höfum trúað því að Alþfl. væri að verða útibú frá Sjálfstfl. Þetta hefur kannski snúist við og menn búnir að afskrifa sjálfstæðið. Ég trúi því að þessari þjóð sé fyrir bestu að viðhalda því fullveldi sem hún hlaut og því fullveldi sem hún hefur. Slík þjóð þarf að leita eftir viðskiptasamningum en hún hefur ekkert að gera inn í eitthvert efnahagssvæði Evrópu, hvaða nafni sem það verður nefnt og ég vona að það verði aldrei.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. forsrh. þau svör sem hann veitti. Ég skil það svo að mat hans sé mat ríkisstjórnarinnar og ég sé ástæðu til þess að hvetja ríkisstjórnina til þess að hefja nú þegar raunhæfan og skipulagðan undirbúning að viðræðum um tvíhliða viðskiptasamning Íslands og EB. Ákvæðin um EES-dómstólinn voru yfirdrifið nógu óhagstæð fyrir Íslendinga í samningsdrögunum frá því rétt fyrir jólin þar sem skipan dómsins var sú að þrír dómarar voru frá EFTA-hliðinni á móti fimm dómurum frá EB og hagsmunir EB hefðu þá átt að vera tryggðir. Hefði verið meiningin að þessi dómstóll starfaði á jafnréttisgrundvelli og dæmdi eftir gildandi reglum hefði auðvitað verið nægilegt að dómararnir væru jafnmargir frá hvorri hlið. Ég vil líka láta það koma fram að ég tel að við meðferð málsins hafi það verið ámælisvert að greina ekki utanrmn. og Alþingi rétt frá stöðu málsins, greina Alþingi, utanrmn., hagsmunaaðilum og þjóðinni allri frá hinni raunverulegu stöðu málsins. Ekki var greint skilmerkilega frá því að Evrópubandalagið hefði endanlega neitað að taka við langhala og endurgjald yrði að vera karfi. Því má bæta við og undirstrika að sú loðna sem við höfum fengið í skiptum fyrir þennan karfa hefði á nokkrum undanförnum árum einungis verið pappírsfiskur. Þá fer að nálgast það að við færum að brjóta þau prinsipp sem við höfum haldið fast við í þessari samningagerð allri, að veita ekki einhliða aðgang að fiskimiðum fyrir tollaívilnanir.

Virðulegi forseti. Hæstv. utanrrh. hafði beðið um orðið. Ég bað um orðið á eftir honum. Þá óskaði hæstv. utanrrh. eftir því að verða fluttur aftar á mælendaskrána. Hver er ástæðan fyrir því að hæstv. utanrrh. þorir ekki að tala í þessari umræðu fyrr en aðrir þingmenn hafa nýtt sér rétt sinn til að tala? Það er athyglisverð spurning. Hæstv. utanrrh. veitir þinginu ekki þá sjálfsögðu kurteisi að koma hér inn í umræðuna með eðlilegum hætti þótt til hans hafi verið beint mjög þungum og mjög alvarlegum spurningum. Hann er það hræddur við eitthvað að hann leitar skjóls í því að vera svo aftarlega í umræðunni að enginn geti talað á eftir honum. Hvað er nú orðið um kjarkmanninn sem hitti bændur á Suðurlandi í gærkvöldi? Hefur hann misst kjarkinn hér í þingasalnum? Þetta er mjög undarlegt. Þetta er sérstaklega undarlegt vegna þess að utanríkismál eru að mörgu leyti æðri og mikilvægari en þau daglegu málefni sem við erum hér að fást við. Mér finnst margt benda til þess, m.a. ræða hæstv. forsrh. hér og ég vitna einnig í svör hæstv. forsrh. sem birtust í Morgunblaðinu í desembermánuði, að afgerandi þingmeirihluti sé á Alþingi fyrir að hefja nú þegar undirbúning að tvíhliða viðræðum Íslands og Evrópubandalagsins. Ég tel að sá meiri hluti sé fyrir hendi ef dæma má yfirlýsingar forsrh. síðustu daga, hér í stólnum í dag og í viðtali við Morgunblaðið fyrir rúmum mánuði síðan. Spurningin er hins vegar sú: Fær þessi meiri hluti á Alþingi að koma fram og birtast? Eða ætlar hæstv. utanrrh. og Alþfl. að koma í veg fyrir að þessi meiri hluti á Alþingi fái að segja sína skoðun á sama hátt og hann hagar sér þannig hér í þessum umræðum að hann þorir ekki að taka þátt í þeim þannig að þingmenn geti með eðlilegum hætti tjáð sig að ræðu hans lokinni?

Virðulegi forseti. Spurningin um örlög samningsins um Evrópska efnahagssvæðið er þessi: Getur Evrópubandalagið staðið við þann samning sem það hefur gert og fullnustað hann? Svar við þeirri spurningu liggur ekki fyrir og meðan svo er, þá er hann í tvísýnu og það er óvissu undirorpið hvort samningurinn tekst endanlega og verður hrundið í framkvæmd. Á utanríkisráðherrafundi Norðurlanda, sem var hér næstliðna daga, var þetta meginmál umræðna. Þar spurðum við utanríkisráðherrar EFTA-ríkja utanríkisráðherra Danmerkur, sem sæti á í ráðherraráði Evrópubandalagsins, fyrst og fremst eftirfarandi spurninga: Hvert er þitt mat á því hvernig skilja beri samningsstirfni framkvæmdastjórnar EB varðandi lausn á dómstólsmálinu? Ber okkur að skilja það sem skilaboð um breyttar pólitískar áherslur? Ber að skilja það á þann veg að áhugi Evrópubandalagsins hafi nú minnkað á því að standa við samningsskuldbindingar sínar? Ber að skilja það svo að þau öfl innan EB, sem að sjálfsögðu eru fyrir hendi og sem vilja frekar fjölga aðildarríkjum en efna þennan samning, séu að verða ofan á? Hefur fjölgun yfirlýsinga um hugsanlega aðild að Evrópubandalaginu þannig styrkt stöðu þeirra innan EB sem eru andvígir EES-samningnum? Svar danska utanríkisráðherrans var efnislega þetta: Ég hef engar upplýsingar í höndum sem renna stoðum undir þessa túlkun og tel hana ósennilega vegna þess að þau ríki innan EB sem andstæðust eru EES-samkomulaginu eru jafnframt þau hin sömu sem hafa lýst andstöðu við fjölgun aðildarríkja. Virðulegur forseti. Því miður gefst ekki tími til að segja miklu meira en að gefu tilefni vil ég taka það fram vegna fyrirspurnar hv. þm. Hjörleifs Guttormssonar að á leiðtogafundi jafnaðarmanna á Norðurlöndum í Stokkhólmi 14. og 15. jan. gerði ég að sjálfsögðu grein fyrir afstöðu íslensku ríkisstjórnarinnar með nákvæmlega sama hætti og ég gerði hér á fundi utanríkisráðherra Norðurlanda, þ.e. að ríkisstjórn á Íslandi hefði engin áform uppi um umsókn að Evrópubandalaginu. Hins vegar var ég farinn af fundi þegar fréttamannafundur var og veit ekki hvað þar fór fram af hálfu annarra.

Virðulegur forseti. Það gleður mig að heyra að hæstv. utanrrh. dregur hér til baka það sem fram hefur komið í norrænum blöðum varðandi þennan fund leiðtoga krataflokka. Ég held að ástæða væri til þess fyrir hæstv. utanrrh. að gefa yfirlýsingu þannig að fréttir berist einnig til Norðurlanda um að hann sé ekki einn í þessum hópi því að auðvitað geta fregnir af svona vettvangi haft áhrif á þróun mála. Það er auðvitað þáttur í því sem er að gerast í þessum efnum er að EFTA-ríkin eitt af öðru eru að búa sig undir að sækja um aðild eða hafa þegar gert það. Síðustu fregnir frá Noregi sem menn hafa metið svo að yrði seint á ferðinni með að sækja um aðild eru þær að forsætisráðherra Noregs er farinn að tala mjög opinskátt um það að Norðmenn eigi að slást í hópinn, hóp þeirra EFTA-ríkja sem sækja um aðild að Evrópubandalaginu og það er vaxandi þrýstingur á norsk stjórnvöld að stíga þetta skref og kunngera niðurstöðu á miðju þessu ári ef þau ætla ekki að missa af lestinni á þessum áratug. Og auðvitað hefur það áhrif á Evrópubandalagið þegar slíkar fregnir berast. Ég tel vegna þess sem hér kom fram hjá hæstv. utanrrh. að hann geti ekki frekar en önnur EFTA-ríki lagt það í hendur Evrópubandalagsins að koma fram með einhverja lausn í þessum málum, lausn, sem eins og hæstv. forsrh bendir réttilega á, mundi að líkindum stangast á við íslenska stjórnarskrá í sambandi við dómsþáttinn.

Virðulegi forseti. Vegna beinna spurninga til mín þá tek ég undir það sem hæstv. utanrrh. sagði. Það er ekki á dagskrá þessarar ríkisstjórnar að sækja um inngöngu í Evrópubandalagið. Ég vil líka vekja athygli á því að tíminn líður. Ef dæmið gengi allt saman upp lægi mikil löggjafarvinna fyrir hjá okkur hér á þinginu og það er afskaplega bagalegt að þetta skuli dragast með þessum hætti. Ég vek athygli á því að hæstv. utanrrh. sagði í viðtali við Morgunblaðið að helst þyrfti að fást lausn í þessu máli innan tveggja vikna eða svo og hæstv. utanrrh. gegnir nú formennsku EFTA-hópsins í þessum viðræðum. Það er spurt sérstaklega um tvíhliða viðræður. Ég ítreka að ég tel að meðan þetta mál er ekki útkljáð endanlega eigum við ekki að breyta um stefnu í þeim efnum. Hvað sem menn hafa sagt hér á árum áður, þá var þessi stefna tekin og við eigum að fylgja henni fast fram. En auðvitað er það svo að ef þetta strandar, sem við eigum að gera okkur grein fyrir að gæti gerst, þá hlýtur að reka að því að í slíkar viðræður þurfi að fara og þá tel ég að þær viðræður sem hafa átt sér stað í EFTA-hópnum muni gagnast okkur afskaplega vel í þeim efnum.

Virðulegi forseti. Vegna þeirrar yfirlýsingar sem hæstv. forsrh. gaf hér og er í beinu framhaldi af þeirri skoðun sem hann lýsti í Morgunblaðinu fyrir rúmum mánuði síðan og í ljósi þeirra yfirlýsinga sem komið hafa fram hjá forustumönnum Framsfl., Kvennalistans og Alþb., þá tel ég nauðsynlegt og fer hér með formlega fram á að utanrmn. komi saman til fundar í þessari viku og hefji þegar viðræður um undirbúning Íslands að tvíhliða viðræðum milli Íslands og Evrópubandalagsins. Ég fer hér með formlega fram á það að á vettvangi utanrmn. verði sú vinna hafin, undirbúningsvinna að tvíhliða viðræðum Íslands og Evrópubandalagsins, til þess að sá augljósi þingmeirihluti sem er hér til staðar hvað snertir slíkan undirbúning geti tekið til starfa.

Sá tíminn er nú liðinn sem þessi umræða má taka svo að forseti á erfitt með að gefa fleirum orðið. En ef hæstv. utanrrh. vill nota eina mínútu þá stendur það til boða.

Virðulegi forseti. Eins og fram kom skýrt í orðum hæstv. forsrh. hér áðan, þá lýsti hann því yfir fyrir hönd ríkisstjórnarinnar og stjórnarmeirihlutans að meðan þessar viðræður eru ekki til lykta leiddar, þá verði ekki af hálfu stjórnarliða breytt um stefnu. Forusta þess máls er nú í höndum Íslendinga að því er EFTA-hópinn varðar. Það mun koma í ljós á sínum tíma en þangað til verður að sjálfsögðu ekki breytt stefnu.

Virðulegi forseti. Ég ítreka ósk mína um að utanrmn. komi saman til fundar næstu daga og hefji þessa vinnu. Utanrrh. talar ekki fyrir alla þingmenn stjórnarliðsins þó að ljóst sé að málið er honum mjög viðkvæmt. Hann telur greinilega hagsmuni EFTA vera meira virði en hagsmuni Íslands og er að reyna að koma í veg fyrir það með yfirlýsingu sinni hér að þjóðþingið fái með eðlilegum hætti að sinna þessu verkefni. Ég ítreka því hina formlegu ósk mína um að utanrmn. komi saman til fundar til að hefja viðræður um undirbúning að tvíhliða viðræðum Íslands og Evrópubandalagsins.

Virðulegi forseti. Ég leyfi mér að mótmæla áburði af því tagi sem fram kom í máli hv. seinasta ræðumanns, sem fullyrðir um þann sem hér stendur að greinilegt sé að hann hafi meiri áhyggjur og sé meir umhugað um hagsmuni EFTA-ríkjanna en hagsmuni Íslands. Þetta eru brigsl, sem hv. þm. hefur ekki rökstutt og getur ekki rökstutt, og ég andmæli þessu og vísa þessu á bug sem smekklausum dylgjum og ástæðulausum.

Hæstv. forseti. Að sjálfsögðu mun ég reyna að koma á fundi í utanrmn., helst á morgun, og tilkynni það hér með að ég mun reyna að ganga á milli manna í nefndinni þannig að það dragist ekki og finna góðan tíma eins og venjan er að gera. Hvenær sem til mín kemur ósk um að halda fund í utanrmn. þá verður hann að sjálfsögðu haldinn.

Virðulegi forseti. Í lögum þeim um breytingu á lögum um almannatryggingar sem hv. fyrirspyrjandi rakti hér áðan stendur orðrétt í 3. gr.: ,,Um framkvæmd greinarinnar fer eftir reglugerð sem heilbr.- og trmrh. setur í samráði við félmrh. að fengnum tillögum tryggingaráðs.`` Ég skal taka það fram að umræddar lagabreytingar voru samdar í samráði við formann tryggingaráðs. Fyrir áramót óskaði ég eftir því að fá þessar tillögur frá ráðinu. Þegar þær ekki bárust sendi ég bréf eða það var sent í mínu nafni til tryggingaráðs, dags. 13. jan. Í bréfinu er þess óskað að tryggingaráð sendi ráðuneytinu tillögur hið allra fyrsta. Þetta bréf er dagsett þann 13. jan. Það er hins vegar ekki alveg rétt og einhver misskilningur á ferðinni þegar segir að greiðslur hafi ekki farið fram. Þann 3. jan. sl. voru greiddar 6 millj. 954 þús. kr. í barnaörorkustyrki samkvæmt gildandi úrskurðum og 11 millj. 742 þús. kr. í barnastyrki samkvæmt 10. gr. óbreyttri. Greiðsla fyrir janúarmánuð hefur því þegar farið fram. Hins vegar hefur okkur borist frá Tryggingastofnun ríkisins --- ekki tillögur enn að greinargerð --- heldur fyrirspurn um það hvernig skuli fara með greiðslur þann 3. febr. nk. Það liggur fyrir að félmrn. er búið að úrskurða fram í tímann um greiðsluréttindi allra þeirra barna eða umannenda barna sem félmrn. veit af þannig að engin vandkvæði verða með greiðslurnar þann 3. febr. nk. til þeirra sem fengið hafa umönnunarbætur. Þær umönnunarbætur munu verða greiddar í samræmi við fyrirliggjandi úrskurði, í samræmi við þá reglugerð sem áður var stuðst við. Hins vegar verður nokkur vandi varðandi nýja úrskurði sem ekki er hægt að fella fyrr en reglugerð verður gefin út. Samkvæmt lagatextanum get ég ekki gefið út reglugerð fyrr en ég hef fengið tillögur frá tryggingaráði. Ég ítrekaði beiðni um það í bréfi þann 16. jan. og bíð enn eftir tillögum tryggingaráðs sem ég vona að komi sem allra fyrst svo að hægt sé að setja reglugerð á grundvelli þeirra tillagna. Ef það verður unnt á næstu dögum að fá tillögur frá tryggingaráði þá sé ég ekkert því til fyrirstöðu að hægt verði að setja reglugerð strax í framhaldi af því þannig að greiðslur þann 3. febr. geti farið fram í samræmi við hin nýju lög. Ef ekki, þá munu þær fara fram í samræmi við reglugerðina sem áður gilti, þannig að þeir sem hafa fengið úrskurði munu fá greiðslur samkvæmt þeim. En vandamálið, virðulegi forseti, verður fyrir þá aðila sem bíða eftir nýjum úrskurði.

Virðulegi forseti. Ég hugsa að vonbrigði aðstandenda þessara krabbameinssjúku barna séu nokkuð mikil nú eftir að hafa hlustað síðan í sumar á fagrar yfirlýsingar heilbr.- og trmrh. um að það væri sjálfsagt að leysa úr öllum þeim vandamálum sem þessi hópur stæði frammi fyrir. Það sem nú hefur gerst er að fyrir krukk í almannatryggingalöggjöfina, óvönduð vinnubrögð og oft á tímum allt of nauman tíma til þess að framkvæma þá hluti sem þarna eru á ferðinni og margoft var bent á í störfum heilbr.- og trn. þingsins, stendur þessi hópur sem átti að fá þessar réttindabætur frá ráðherranum, og hann lofaði strax í vor, án greiðslna. Auðvitað veit ráðherrann miklu betur þegar hann talaði áðan um að hann viti ekki annað en að allir hafi fengið þær greiðslur sem þeir áttu að fá á grundvelli 10. gr. Það er alveg klárt að með lögunum, sem samþykkt voru hér fyrir áramót, nr. 79 frá 23. des. 1991, þá féllu 3. og 5. mgr. 10. gr. laga um málefni fatlaðra niður þannig að þessi hópur, krabbameinssjúku börnin, sem voru þó á greiðslum áður, missa þessar greiðslur. Það er náttúrlega aumt fyrir ráðherra að standa hér upp og kenna tryggingaráði um. Mér finnst það vera eðlilegt að varaformaður tryggingaráðs, sem á sæti hérna á Alþingi, Sólveig Pétursdóttir, sé viðstödd þessa umræðu og fái a.m.k. að bera hönd fyrir höfuð sér gagnvart svona ásökunum fyrst ráðherrann treystir sér ekki til að axla þá ábyrgð sem hér er um að ræða og ætlar að kenna tryggingaráði um. Auðvitað væri líka eðlilegt að hæstv. félmrh., sem ber einnig ábyrgð á þessu klúðri sem hér er á ferðinni, sé viðstaddur þessa umræðu. Það sem hér hefur gerst, virðulegi forseti, er að tveir ráðherrar Alþfl., sem bera ábyrgð á þessum málaflokkum, félmrh. á 10. gr. laga um málefni fatlaðra og hæstv. heilbr.- og trmrh., sem ber ábyrgð á almannatryggingalögunum, hafa klúðrað þessu máli svo gjörsamlega að núna stendur þessi hópur uppi og fær engar greiðslur. Þetta er auðvitað til skammar fyrir þennan flokk, Alþýðuflokkinn --- Jafnaðarmannaflokk Íslands, og þetta er í samræmi við margt annað sem hann er að flytja hér inn á þingið núna.

Virðulegi forseti. Mér sýnist að hér sé mikið af vandræðagangi sem hefur mjög slæmar afleiðingar fyrir þann hóp sem þetta bitnar á, þ.e. foreldra þeirra barna sem ekki fá umönnunarbætur greiddar núna vegna þess að þessa úrskurði vantar. Hér er um að ræða m.a. foreldra krabbameinssjúkra barna. Ég fagna því að við höfum hv. 6. þm. Reykv. í umræðunni en það var að vísu afleitt að hún skyldi ekki vera hér þegar hæstv. heilbrrh. vísaði allri ábyrgð á tryggingaráð. Það vill svo til að ég var rétt áðan að tala við fulltrúa Kvennalistans í tryggingaráði og ég fékk allt annars konar tilfinningu fyrir því máli sem hér er til umræðu eftir að hafa spjallað við hana. Það var ekki á henni að skilja að það stæði upp á tryggingaráð í þessum efnum og geri ég ráð fyrir að fá frekari upplýsingar um þetta. Mér þykir þetta aum frávísun og sætti mig ekki við hana. Mér sýnist því að hér sé einfaldlega að gerast það sem hefur gerst áður: Að vegna einhvers konar vandræðagangs er ekki gengið svo úr skugga um málin, áður en þau eru tekin til afgreiðslu, að ekki gerist einhver svona slys. Annað slíkt gerðist raunar haustið 1989 þegar skyndilega voru skertar mjög greiðslur samkvæmt 10. gr. laganna, sem eru hliðstæðar þeim sem nú er verið að færa frá félmrn. yfir til heilbr.- og trmrn. Það var vegna fjárskorts. Þetta kemur mjög illa við þá sem eiga í hlut, óöryggi þeirra er mikið og þetta er óviðunandi.

Virðulegi forseti. Seint í nóvember var lagt fyrir Alþingi frv. til laga um breytingu á lögum um almannatryggingar, sem gerði ráð fyrir því að umönnunarbætur yrðu teknar inn í lögin um almannatryggingar. Jafnframt yrði barnaörorka felld niður. Það varð niðurstaða heilbr.- og trn. að breyta þessu þannig að barnaörorka yrði áfram í almannatryggingalögum og umönnunarbætur eru tengdar barnaörorku og öfugt, eins og eðlilegt er. Þetta varð svo samhljóða niðurstaða Alþingis, samhljóða niðurstaða heilbr.- og trn., þar á meðal hv. 6. þm. Reykv., sem mun vera varaformaður tryggingaráðs. Við lögðum til að frv. yrði samþykkt svona og niðurstaðan varð sú að Alþingi féllst á þá tillögu okkar samhljóða og okkur datt ekki annað í hug en að menn mundu vinda bráðan bug að því að tryggja framkvæmd þessa máls. Það hefur bersýnilega ekki verið gert. Hér er um að ræða hóp af fólki sem ekki hefur fengið bætur samkvæmt þessum nýju lagaákvæðum, það liggur þannig. Það þýðir ekkert fyrir hæstv. heilbr.- og trmrh. að koma hér núna og vitna til talna frá 3. jan. og væntanlegra talna 3. febr. því að hitt er alveg ljóst að fjöldi fólks hefur ekki enn þá fengið bætur og það gengur ekki. Hæstv. heilbr.- og trmrh. ber ábyrgð á því máli. Auðvitað er það þannig að tryggingaráð á samkvæmt lögum að gera tillögur í þessum efnum. En að sjálfsögðu getur hæstv. heilbrrh. stuðlað að því að þær tillögur berist og ekki bara núna heldur hefðu borist fyrir áramót. Það var auðvitað embættisskylda hæstv. heilbrrh. að ganga þannig frá þessum málum að þessar tillögur bærust fyrir áramót. Hér er auðvitað um að ræða endemis vinnubrögð sem enn þá einu sinni sýna hvernig sambandið --- eða sambandsleysið öllu heldur --- er á milli Tryggingastofnunar ríkisins og heilbrrn. Nýlegt dæmi um það er auðvitað framkvæmdin á skerðingu ellilífeyris, m.a. ellilífeyris sjómanna, sem stjórnarliðið var að samþykkja hér í gær og í dag. Þar kom í ljós að Tryggingastofnun ríkisins hafði ekki fengið neinar upplýsingar um málið. Þó að það hefði legið fyrir hér á Alþingi vikum saman þá hafði enginn úr heilbrrn. haft fyrir því að ræða við Tryggingastofnun ríkisins um framkvæmd þessa máls. Ég tel að hæstv. heilbr.- og trmrh. eigi núna að viðurkenna mistök sín og hann eigi strax í dag að gefa út viðhlítandi reglur í þessum efnum.

Virðulegi forseti. Ég vil biðja hv. þm. að stilla skapi sínu í hóf og skoða málið með efnisrökum og á efnislegum grunni og vera ekki stöðugt með stóryrði á lofti sem þeir eru ekki menn til að standa við. Því verður ekki breytt að í lögum sem Alþingi samþykkti er fyrir mælt að áður en umrædd reglugerð er sett skuli liggja fyrir tillögur tryggingaráðs. Ég hef skýrt frá því að heilbr.- og trmrn. óskaði eftir því fyrir áramót að slíkar tillögur bærust.  Í annan stað þá var --- virðulegi foreti, eigum við ekki reyna að hafa sæmilega stjórn á þessum hv. þm. sem eru að spyrja, þannig að menn geti fengið upplýsingar í rólegheitum.

Forseti biður hv. þm. að hafa hljóð á meðan hæstv. ráðherra er að ljúka máli sínu.

Í öðru lagi liggur það fyrir að þegar umræddar tillögur höfðu ekki borist þá sendi ég með bréfi þann 13. jan. ítrekun þar sem ég óskaði eftir að fá þessar tilllögur. Í þriðja lagi liggur líka fyrir að greiðslur fóru fram í janúar og þá var greitt öllum þeim sem rétt áttu á greiðslum og búið var að úrskurða um. Í fjórða lagi liggur fyrir að félmrn. er búið að fella úrskurði um alla þá sem eftir hafa sótt fram í apríl á þessu ári. Með öðrum orðum, það eru aðeins þeir sem annast börn og eru með nýjar umsóknir inni sem ekki hefur verið hægt að fella úrskurð um vegna þess að frá reglugerðinni hefur ekki verið gengið. Þeirra mál ættu að koma og eiga að koma til afgreiðslu 3. febr. Þetta er ekki stór hópur en hópur samt og vissulega er það ekki viðunandi að það skuli ekki vera hægt að úrskurða um þeirra mál. Ég vænti þess og á ekki á öðru von en að fá tillögur frá tryggingaráði um efnisatriði slíkrar reglugerðar. Ég mun að sjálfsögðu ganga frá þeirri reglugerð um leið og tillögurnar liggja fyrir. Hv. þm. geta gagnrýnt ráðherra fyrir ýmislegt en hv. þm. geta ekki gagnrýnt ráðherra fyrir það eitt að fara að lögum.

Virðulegur forseti. Bara örstutt athugasemd varðandi þennan hóp sem fékk greiðslur á grundvelli 10. gr. og þeirrar reglugerðar sem gilti um greiðslur til krabbameinssjúkra barna. Þar var sérstakt ákvæði, sem krabbameinssjúk börn voru flokkuð undir og höfðu fengið úrskurð, til að hægt væri að greiða á grundvelli reglugerðarinnar. Þessi úrskurður gilti fyrir allan þennan hóp til síðustu áramóta. Samkvæmt þeim upplýsingum sem ég hef, þær eru kannski aðrar en hæstv. heilbr.- og trmrh. hefur og það verður þá að koma í ljós hvor fer hér með rétt mál, hefur enginn úr þessum hópi sem hafði úrskurð til síðustu áramóta fengið greiðslur fyrir janúarmánuð. Þar að auki er ráðherrann að lofa að fyrir febrúar skuli þessi hópur fá greiðslu. Auðvitað er hann að lofa upp í ermina á sér og blekkja það fólk sem bíður eftir greiðslum. Það er bara staðreynd, og ráðherrann á að þekkja það, að það er nauðsynlegt að fyrir 15. næsta mánaðar áður en greiðsla fer fram þurfa allar þessar upplýsingar að liggja fyrir. Reglugerðin hefði auðvitað þurft að vera tilbúin fyrir 15. jan. til að hægt sé að greiða út á grundvelli hennar 1. febr. Ég skil ekki hvernig ráðherrann ætlar að fara að slíku, að lofa því nú að þessar greiðslur komi 1. febr. þar sem reglugerðin er ekki tilbúin og greiðslugögn öll til Skýrsluvéla ríkisins þurftu að liggja fyrir um miðjan janúar til að hægt sé að greiða út 1. febr.

Virðulegi forseti. Bara örstutt um þetta mál. Ég var að vísu ekki hér við byrjun þessarar umræðu en mér skilst að það hafi verið minnst á sök tryggingaráðs í þessu máli. Þar sem það hefur komið réttilega fram að ég er varaformaður tryggingaráðs, hef þó að vísu haft varamann inni fyrir mig í desember og janúar sökum anna hér í þinginu, þá kannast ég ekki við að hér sé við tryggingaráð að sakast, að þeir hafi ekki sett sínar reglur nægilega fljótt. En hvernig sem því máli er háttað þá virðist sem orðið hafi eitthvert sambandsleysi þarna á milli ráðuneyta, þá á ég við félmrn. og heilbr.- og trmrn. annars vegar og svo Tryggingastofnunar hins vegar. Mér er tjáð að það séu tiltölulega fá mál sem um er að ræða þótt það sé að sjálfsögðu mjög miður að þessar greiðslur hafi ekki komið á réttum tíma. Samkvæmt þeim upplýsingum sem ég hef fengið er reglugerð í smíðum og væntanlega munu liggja fyrir drög að henni á morgun og verður hún kynnt fyrir tryggingaráði nk. föstudag. Vonandi leysist því fljótt úr þessu máli. Varðandi þau orð sem féllu hér áðan í sambandi við það hvenær greiðslur geti borist, þá skilst mér að það sé hægt að greiða þessum foreldrum strax um næstu mánaðarmót þ.e. að það verði greitt með afbrigðum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svörin sem hann veitti en þau koma manni vissulega á óvart. Í fyrsta lagi vegna þess að ítrekað hef ég spurst fyrir um það hjá Tryggingastofnun ríkisins hvort greidd muni verða umönnunarlaun til aðstandenda krabbameinssjúkra barna eða mikið veikra barna sem fengu greidd umönnunarlaun samkvæmt bráðabirgðaákvæði við reglugerð. Ég hef ávallt fengið sömu svörin. Nei, það er ekki hægt og mun ekki verða gert vegna þess að úrskurðir varðandi umönnunarlaun þessa fólks liggja ekki fyrir. Þeir féllu úr gildi 31. des. 1991 og þess vegna mun þetta fólk þurfa að sækja um aftur. Það þarf að senda inn nýjar umsóknir. Ráðherra sagði hér að greiðslur hefðu átt sér stað 3. jan. og nefndi tölur þar um. Það er rétt. Allir þeir sem höfðu úrskurð sem gilti fram á árið 1992 fengu greiðslur, aðrir ekki. Það er eins og ráðherra viðurkenndi reyndar, það er hópur sem ekki fékk greiðslur. Samkvæmt þeim upplýsingum sem við höfum mun þessi hópur ekki heldur fá greiðslur um næstu mánaðamót þrátt fyrir þær yfirlýsingar ráðherra að félmrn. hafi tryggt að þessi hópur fengi sínar greiðslur fram í apríl. Þetta höfum við fengið staðfest frá þeim aðstandendum sem nutu þessara greiðslna fram að áramótum, en þá féllu þær út. Við verðum auðvitað að treysta því að hæstv. heilbr.- og trmrh. og hæstv. félmrh. leysi málið.

Virðulegur forseti. Nú fer fram mikið starf í því skyni að endurskipuleggja starfsemi Norðurlandaráðs. Allir þeir sem bera hagsmuni norræns samstarfs fyrir brjósti eru sammála um að mikilvægt sé að styrkja það inn á við með tilliti til ýmissa breytinga sem eiga sér stað í umhverfi Norðurlandanna. Þannig sé nauðsynlegt að styrkja tengslin við Evrópu, styrkja tengslin til austurs og jafnframt til vesturs. Það hefur verið samdóma álit þeirra sem starfa innan Norðurlandaráðs að þessum málum, og fjalla um samskiptin við baltnesku löndin, að ekki sé rétt að bjóða baltnesku löndunum aðild að Norðurlandaráði. Þetta hefur jafnframt verið skoðun talsmanna ríkisstjórna Norðurlandanna nema Íslands. Nú hefur verið stofnað baltneskt ráð og það var gert 8. nóv. sl. Fyrsta þing þess er í Ríga um næstu helgi. Þar munu fulltrúar úr forsætisnefnd Norðurlandaráðs, m.a. sá sem hér stendur, eiga viðræður um framtíðarsamvinnu milli Norðurlandaráðs og baltneska ráðsins og leitast við að finna þessu samstarfi form. Það er mjög mikilvægt að Norðurlöndin séu samstiga í þessum efnum og því kemur það á óvart hvers vegna íslenska ríkisstjórnin hefur aðra skoðun en aðrar ríkisstjórnir á Norðurlöndum. Utanrrh. núv. ríkisstjórnar hefur svarað spurningum fréttamanna þegar hann hefur verið spurður um hvort hann sé fylgjandi aðild Litáens að Norðurlandaráði, þá svarar hann með einföldu jái. Ef hann er hins vegar spurður um það hvort rétt sé að bjóða þeim aðild að EFTA kemur hann með langar útskýringar á því. Hvernig getur utanrrh. Íslands leyft sér að svara slíkri spurningu með einföldu jái og hvernig stendur á því að ríkisstjórn Íslands hefur allt aðra skoðun í þessu máli en ríkisstjórnir hinna Norðurlandanna? Eða getur það verið að utanrrh. Íslands tali ekki fyrir hönd ríkisstjórnarinnar í málinu? Það þykir mér ótrúlegt því ef svo er er ómögulegt að átta sig á því hvenær utanrrh. Íslands er að tala fyrir hönd ríkisstjórnar sinnar, þjóðar sinnar, hvenær hann er að tala fyrir sína hönd persónulega, eða hvort hann er að tala sem formaður Alþfl. Við hljótum að gera kröfur til þess að utanrrh. sé í svo alvarlegum málum ávallt að tala fyrir hönd ríkisstjórnar Íslands. Ég bið um skýringu á því í hverju þessi afstaða er fólgin.

Virðulegi forseti. Það hefur ekkert tilefni verið til þess að ríkisstjórn Íslands tæki afstöðu til aðildarumsókna Eystrasaltslandanna að Norðurlandaráði fyrr en þá í fyrri viku af þeirri einföldu ástæðu, að hvað sem líður óformlegum viðræðum milli aðila, hefur ekki legið fyrir ósk þeirra um aðild að Norðurlandaráði fyrr en þá. Þá vísa ég til þess að 13. jan. sl. beindu þeir Landsbergis, forseti Litáens, og Gorbunovs, forseti Lettlands, sameiginlegu erindi fyrir hönd ríkisstjórna landa sinna til Norðurlandaráðs þar sem þeir óska eftir því að afstaða verði tekin til slíkrar aðildarumsóknar. Þess vegna er það að ég hef hvergi lýst neinu yfir fyrir hönd íslensku ríkisstjórnarinnar um afstöðu í þessu máli. Ég hef hins vegar verið spurður af fréttamanni: Ert þú fylgjandi aðild Litáens að Norðurlandaráði? Ég hef svarað því játandi. Það kemur skýrt fram að þar er ég að lýsa minni persónulegu afstöðu. Þetta mál var rætt á utanríkisráðherrafundi Norðurlanda og þar kom á daginn að ríkisstjórnir landanna hafa ekki tekið neina bindandi afstöðu í málinu af þeirri einföldu ástæðu að til þess hefur enn ekki verið beint tilefni. Hins vegar tjáðu menn okkur að það væru nokkuð skiptar skoðanir í þessum málum. T.d. sagði danski utanríkisráðherrann að persónulega væri hann fylgjandi þessu. Nú geri ég mér fyllilega grein fyrir því að þetta er auðvitað álitamál. Allir hafa utanríkisráðherrar Norðurlanda lýst því yfir að þeir telji rétt að Norðurlönd hafi sem allra nánast samstarf við Eystrasaltsríkin. Auðvitað er hægt að hugsa sér fleiri en eitt form á því samstarfi en í þessum umræðum, sérstaklega þegar menn ræddu framtíð Norðurlandasamstarfs og samstarfs innan Norðurlandaráðs og hlut Norðurlanda í samrunaferlinu í Evrópu, þá eru menn þeirrar skoðunar að við ættum að vinna að því að Norðurlöndin gætu verið sem eitt svæði og þá einnig í sem nánustum tengslum við Eystrasaltsríkin og reyndar, af ýmsum sögulegum ástæðum, jafnvel stærri nærsvæði Norðurlanda í austurátt heldur en eingöngu Eystrasaltsríkin.

Virðulegur forseti. Það er sannarlega tilefni til að ræða þetta efni hér utan dagskrár á Alþingi og enn frekar eftir það sem fram hefur komið hjá hæstv. utanrrh. varðandi málið. Ég vil taka það fram fyrir mig, og ég segi persónulega, að ég tel að ekkert eigi að útiloka, litið til lengri framtíðar, varðandi samstarf og samskipti Norðurlanda og Eystrasaltsríkjanna. Það er hins vegar spurningin um afstöðuna núna. Hver er afstaðan á þessu ári, þessa dagana, til málsins? Hér upplýsir hæstv. utanrrh. að hann í opinberri heimsókn í Litáen á dögunum hafi verið að tala fyrir sig persónulega en ekki sem utanrrh. Íslands. Þannig skildi ég orð hæstv. ráðherra. Ég spyr þá: Var hæstv. utanrrh. að lýsa persónulegum skoðunum á fundi utanríkisráðherra Norðurlands þar sem hann einn utanríkisráðherra Norðurlanda, samkvæmt frásögn Ríkisútvarpsins í orðréttri tilvitnun í gær í hádegisfréttum, svarar þeirri spurningu fréttamanns: ,,Ert þú fylgjandi aðild Litáens að Norðurlandaráði?`` Svarið er já. Það er aðeins já og engar frekari skýringar af hálfu ráðherrans samkvæmt þessari frétt. Þetta er á sameiginlegum fundi að viðstöddum hinum utanríkisráðherrum Norðurlanda sem gera síðan grein fyrir sinni afstöðu. Hvað eiga menn að halda? Auðvitað taka þeir þetta fyrir gilda afstöðu ríkisstjórnar Íslands þegar þannig er málum háttað. Ég spyr hæstv. forsrh. sem hér er viðstaddur: Hefur verið fjallað um þetta mál í ríkisstjórninni og hefur verið tekin afstaða til þess? Hver er afstaða ríkisstjórnarinnar í málinu? Við sem störfum í Norðurlandaráði þurfum að vita hvað upp snýr í þessum efnum af hálfu íslensku ríkisstjórnarinnar. Ef málin liggja svona fer maður að spyrja sig: Í hvaða gervi stendur hv. þm. Jón Baldvin Hannibalsson hér í þessum ræðustól? Er hann þar sem formaður Alþfl., sem alþingismaðurinn Jón Baldvin Hannibalsson eða er hann hér sem utanrrh. Íslands? Ég var að spyrja hann um fregnir úr norrænum blöðum. Ég er satt að segja ekki mjög viss, eftir það sem hér hefur komið fram, hvernig á að meta svör hæstv. ráðherra.

Virðulegur forseti. Mér þóttu mjög merkilegar yfirlýsingar hæstv. utanrrh. að þetta hefðu verið hans persónulegu skoðanir. Ekki veit ég hvernig við áttum að ráða af þeim viðtölum sem hann átti við blaðamenn að hann væri þarna að tala í eigin persónu en ekki sem utanrrh. Íslands. Þá fer að verða vandi að ráða í það sem hæstv. ráðherra segir, að því er ég hélt, fyrir hönd ríkisstjórnarinnar, ekki bara í þessu máli heldur í ýmsum öðrum málum. Hann skuldar okkur skýringar á þessum yfirlýsingum sínum. Hann telur sig kannski ekki þurfa að færa nein rök eða skýringar fyrir þessu eina jái sínu sem hann kom þarna með. Við þurfum að fá frekari skýringar á þessari yfirlýsingu hans, að þarna hafi verið um hans persónulegu skoðun að ræða. Þá þarf hann að skýra það nánar í öðrum yfirlýsingum, hvenær hann er að tala fyrir sig sjálfan og hvenær fyrir hönd ríkisstjórnar Íslands. Hann verður að muna að hann er utanríkisráðherra. Engin leið er fyrir okkur að skilja á þessum viðtölum að þarna hafi hann ekki verið að tala sem utanríkisráðherra Íslands. Í þessu máli almennt vil ég lýsa því hér að ég tel að auðvitað eigi Norðurlandaráð að hafa sem nánasta samvinnu við baltnesku löndin enda held ég að það standi ekkert á Norðurlandaráði að hafa það. Hins vegar er allt annað mál að þessi lönd verði aðilar að Norðurlandaráði. Ég tel að það sé mjög margt sem þurfi að taka til athugunar áður en það getur orðið. Það var alveg nýtt fyrir mér að heyra að þau hefðu sótt um aðild 13. jan. Það hafði ég ekki heyrt áður. En ég tel að það muni kalla á mjög margar breytingar í Norðurlandaráði ef þetta á að geta orðið. Ég get t.d. bent á tungumálaerfiðleika sem því mundu verða samfara.

Virðulegi forseti. Á því er enginn vafi að allar ríkisstjórnir Norðurlanda og öll þjóðþing Norðurlanda vilja styðja við bakið á hinum nýfrjálsu þjóðum í Eystrasaltsríkjunum eins og unnt er. Ég er hins vegar þeirrar skoðunar að tal um að þessi ríki verði aðilar að Norðurlandaráði í núverandi mynd sé ótímabært. Það yrði þá ekki lengur um að ræða norrænt ráð heldur allt annars konar samkomu sem ekki mundi byggjast á þeim grunni sameiginlegrar menningar, sögu og tungumála sem Norðurlandaráð gerir í dag. Engu að síður er ástæðulaust að útiloka breytingar í þessu efni í framtíðinni. Þetta mál er hins vegar ekki á dagskrá ef svo mætti segja á þessu augnabliki eða á þessu ári. Ég tel fyllilega ótímabært að gera því skóna eins og sakir standa. Um það hefur verið, eftir því sem ég best veit, rík samstaða á Norðurlöndum. Ég minni á að á aukaþingi Norðurlandaráðs sem haldið var á Álandseyjum í nóvembermánuði sl. var borin fram tillaga um þetta efni af þingmönnum Framfaraflokksins, Framsóknarflokksins í Danmörku. Sú tillaga fékk einungis fjögur atkvæði, þ.e. þessara þingmanna og flokksbræðra þeirra frá Noregi.  Málið er það að sú tillaga fékk fjögur atkvæði og allir aðrir þingfulltrúar voru þessu andvígir. Ég held að málið liggi ósköp einfaldlega þannig fyrir að þetta er ekki tímabært. Það hafa ekki borist neinar umsóknir um þetta. Það er ekkert vitað hvort þessi ríki kæra sig um slíka aðild. Við eigum að hjálpa þessum löndum eins og við getum og standa við bakið á hinu nýja baltneska ráði sem nú er að hefja störf, efla samskipti milli þess og Norðurlandaráðs og taka síðan stöðuna reglulega í þessu máli, þ.e. með hvaða hætti við getum best hjálpað við þróunina í þessum efnum. En aðild að ráðinu, eins og það er nú, er ekki tímabært mál að mínum dómi.

Frú forseti. Ég vil undirstrika sterklega málflutning málshefjanda í þessari umræðu og raunar það sem kom fram hjá hinum fulltrúa okkar í forsætisnefndinni, hv. þm. Geir H. Haarde, rétt áðan. Ég tel að forsætisnefnd Norðurlandaráðs sé á réttri leið að móta frambúðarfyrirkomulag á samskiptum Norðurlandaráðs og Eystrasaltsríkjanna. Að sjálfsögðu ber okkur að aðstoða Eystrasaltsríkin þar sem við megum og verða þeim að sem mestu liði. En ég tel að forsætisnefndin sé á réttri leið og hafi fundið eða sé að leita að því heppilegasta formi sem á því gæti orðið í framtíðinni. Ég tel að norrænt samstarf sé hið mikilvægasta sem við eigum við aðrar þjóðir. Því miður fela yfirlýsingar hæstv. utanrrh. það í sér að hann vill umbylta þessu samstarfi. Leggja niður Norðurlandaráð í núverandi mynd því að ef svo færi að Eystrasaltsríkin gerðust aðilar að Norðurlandaráði yrði það orðið allt annað ráð en það er nú, gera það eitthvert allt annað Eystrasaltsráð eða guð má vita hvað. Ég tel að hæstv. utanrrh. verði að gera skýran greinarmun á sínum persónulegu skoðunum sem enginn getur bannað honum að hafa og utanríkismálastefnu Íslands. Ef hann setur fram sínar persónulegu skoðanir á hann að gera grein fyrir því, eins og t.d. utanríkisráðherra Dana gerði um þetta efni, ef hans persónulegu skoðanir stangast á við utanríkismálastefnu Íslands. Því miður er nokkurt áhugaleysi um norrænt samstarf að verða áberandi innan stjórnarflokkanna, sem betur fer ekki útbreitt enn, en ég vil þó geta þess í þessari umræðu að Samband ungra sjálfstæðismanna ætlar ekki að taka þátt í næsta þingi Norðurlandaráðs. Það hefur afþakkað boð um það með hortugu bréfi og ég hef áhyggjur af þeirri þróun. Aðstaða okkar Íslendinga í samfélagi þjóðanna mundi versna að mun ef norrænt samstarf yrði skert eða lagt fyrir róða. Það er einkennandi, frú forseti, að þeir sem leggjast einkum gegn norrænu samstarfi eru á sama tíma mjög fýsandi sem allra nánustu samstarfi við Evrópubandalagið.

Hæstv. forseti. Skammt er nú stórra högga í milli. Við vorum áðan að ræða um hvorki meira né minna en afstöðu til Evrópsks efnahagssvæðis og Evrópubandalagsins og þá utanríkisstefnu sem við þurfum að marka. Alþingi í heild sinni markaði að vísu mjög merkilega utanríkismálastefnu vorið 1985, ég held að það hafi verið í maí, sem stendur í meginatriðum enn þá. Það var mjög merk ályktun sem þingmenn kannast við. Nú er farið að ræða möguleika á því að Eystrasaltsríkin gerist aðilar að Norðurlandaráði eða hugsanlega að þessu bandalagi sem gæti myndast hér. Þá er ég aftur með þessa möppu sem við vorum að tala um áðan. Það hefur verið mjög mikið rætt í utanrmn. og það er rétt að upplýsa það hér að ég ræddi reyndar um þetta við Bogdanas, aðstoðarmann Landsbergis, þegar ráðamenn Eystrasaltsríkjanna voru hér í fyrra. Það vakti mikla athygli þeirra, sagði hann mér, ef það væri hugsanlegt að þetta kort sem ég var að sýna sem nær til átta ríkja, frá Kanada til Eystrasaltslanda og þau innifalin. Ég hef ekki viljað orða þetta opinberlega áður en það er byrjað að tala um það víðar. Ég hef margsýnt í hv. utanrmn. uppkast að bréfi til Bogdanas, svarbréfi út af þessu máli. Ég held að þetta sé ágætt tækifæri til að rifja upp þessa hugsun: Hvers vegna ættu ríkin frá Kanada til Eystrasaltsins, að því meðtöldu og Eystrasaltsríkjunum, ekki að starfa saman í einhvers konar lauslegu bandalagi til þess að vernda þetta hafsvæði og þessi landsvæði og nýta þau og rækta þó að það væri ekkert annað? Það þyrfti ekki að vera neitt bandalag öðruvísi en sem einhvers konar samningur um slíkt samstarf. Það er rétt að þetta komi hér fram nú því vissulega á þetta að koma inn í umræðuna um Norðurlandaráð. Það er að veikjast svo mjög að það þarf á styrk að halda. Ég held að við getum kynnt þessa hugsun hjá ráðamönnum þessara ríkja og alla vega er hún hér með kynnt í Alþingi.

Virðulegur forseti. Nokkuð sérkennileg staða er hér uppi þar sem hæstv. utanrrh. hefur tiltekna skoðun á þeim málum sem verið er að ræða. Í framhaldi af því spyrja menn gjarnan: Já, en ríkisstjórnin? Þeir eiga þá við alla hina ráðherrana og tala um ríkisstjórnina eins og hún sé nefnd eða fjölskipað stjórnvald. Staðreyndin er auðvitað sú að utanrrh. er ríkisstjórnin í utanríkismálum og það getur enginn frá honum tekið nema meiri hluti Alþingis með vantrausti, sem kannski kemur að einn góðan veðurdag, um það veit ég ekki neitt. Aðalatriðið er þó það að Alþingi taki afstöðu í málinu og ég held að vegna þeirra viðhorfa sem hæstv. utanrrh. hefur í þessu máli sé óhjákvæmilegt fyrir Alþingi, sem aðila að hinu norræna þingmannasamstarfi, að taka af skarið. Það getur gerst með þrennu móti. Í fyrsta lagi með samþykkt þingsályktunartillögu um málið. Í öðru lagi með því að fulltrúar okkar í Norðurlandaráði geri sérstaka samþykkt um þetta mál. Ég vil spyrja: Hefur þetta verið rætt í þeim hópi og eru þar uppi hugmyndir um að gera sérstaka samþykkt um málið í framhaldi af umfjöllun forsætisnefndarinnar og þessarar umræðu sem fram fer hér? Í þriðja lagi er auðvitað sá möguleiki að utanrmn. geri sérstaka samþykkt um þetta mál. Ég tel að það sé algerlega óhjákvæmilegt að eitt af þessu þrennu gerist og helst þó það að Alþingi Íslendinga taki af skarið. Ég skil auðvitað utanrrh. ósköp vel þó að hann vilji hafa sínar persónulegu skoðanir á máli af þessu tagi og það er í sjálfu sér ekki hægt að setja mikið út á það þótt slíkt gerist. Ég get líka vel skilið að menn vilji gjarnan leita að einhverjum hálmstráum eða leiðum til að rífa upp þetta norræna samstarf. Ég tel satt að segja að það þurfi á því að halda að menn taki þar rösklega til hendinni með allt öðrum og nýjum hætti, m.a. með hliðsjón af þeirri þróun sem er að gerast í Evrópu. En okkar vandi er sá að utanrrh. þjóðarinnar, sem starfar í umboði meiri hluta Alþingis, hefur aðra skoðun en meiri hluti Alþingis. Þess vegna þarf meiri hluti Alþingis að staðfesta sinn vilja og formanni fulltrúaliðs okkar hjá Norðurlandaráði eða formanni utanrmn. eða forseta Alþingis er skylt að ganga þannig frá hnútunum að vilji Alþingis komi fram með skýrum hætti af því að eins og sakir standa er hæstv. utanríkisráðherra ekki treystandi til að fara með hann af því að hann hefur aðrar skoðanir.

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. utanrrh. fyrir svörin. Ég er hins vegar ekki sammála því mati, sem m.a. hefur komið fram hjá mörgum, að það sé mjög heppilegt að utanrrh. landsins hafi eina skoðun og ríkisstjórnin aðra í utanríkismálum. Það er mikilvægt að utanríkisráðherra Íslands tali ávallt fyrir hönd ríkisstjórnarinnar. Þegar hann lætur skoðun í ljós í tilteknum málum verður að vera ljóst, sérstaklega hvað utanríkismál varðar, að hann tali fyrir hönd sinnar ríkisstjórnar. Ef hann hefur aðra persónulega skoðun á hann að mínu mati að hafa heldur hægt um sig þar til niðurstaða er komin í málið. Það er mjög mikilvægt fyrir okkur sem störfum á vettvangi Norðurlandaráðs eða í öðrum alþjóðlegum stofnunum og alla að vita gjörla um afstöðu ríkisstjórnar Íslands í utanríkismálum. Ég veit það núna að hér var um að ræða persónulega skoðun utanrrh. Ég get þá svarað því til ef ég verð spurður um það, sem ég á von á þegar þessi mál verða rædd, því ég heyri að utanrrh. landsins hefur rætt þetta mál við fulltrúa þessara landa og þeim hlýtur að vera það ljóst. Ég vænti þess að utanrrh. hafi þá tekið fram við þessa fulltrúa að hér væri um persónulega skoðun hans að ræða en ég hef ekki fengið svör um hver er skoðun ríkisstjórnar Íslands. Utanrrh. landsins hefur upplýst að það hafi ekkert tilefni gefist til að taka afstöðu til þessa máls. Samt hefur hann persónulega tekið afstöðu til þess í viðtölum við fulltrúa þessara ríkja. Þetta gengur ekki, hæstv. utanrrh., og þannig er ekki hægt að starfa. Ég er ekki að útiloka það um alla framtíð að þarna geti orðið breyting á. Ég tel það hins vegar ekki þjóna hagsmunum Norðurlanda eða hagsmunum þessara landa að ræða form af þessu tagi við þessar kringumstæður. Það er verið að ræða um annars konar samstarfsform og telur utanrrh. það heppilegt að hann láti í ljós slíka skoðun meðan slíkar viðræður eiga sér stað milli fulltrúa þessara landa og Norðurlandaráðs? Svörin eru fengin og utanrrh. hefur lýst sínum persónulegu skoðunum en þá vita menn það, sérstaklega fréttamenn landsins, að þeir verða ávallt að spyrja utanrrh. Íslands þegar hann segir já eða nei: Er það í nafni ríkisstjórnar Íslands eða er það í nafni persónunnar Jóns Baldvins Hannibalssonar eða er það í nafni annars embættis? Þetta er viðbótarspurning sem allir fréttamenn verða að bæta við héðan í frá.

Virðulegi forseti. Mikið er það skemmtileg tilbreyting í umræðum á hinu háa Alþingi þegar menn geta rætt mál án þess að hafa fyrir brjóstinu þyngslin af þessari eilífu hneykslunarhellu. Ég sagði: Það hefur ekkert tilefni gefist til þess að ríkisstjórn Íslands, sem stjórnvald, taki afstöðu til umsóknarbeiðni frá þessum löndum --- fyrr en þá núna. Þá vísa ég einfaldlega til staðreynda. Fyrir þann tíma hafa margvíslegar umræður farið fram um þetta mál og menn hafa, aðilar að ríkisstjórnum á Norðurlöndum og þingmenn á þjóðþingum Norðurlandaþjóða og hópar innan þessara þinga, lýst afstöðu sinni sem bindur ekki stjórnvöld, en hafa gert það engu að síður. Starfsbróðir minn, danski utanríkisráðherrann, hefur skýrt frá því að hann sé persónulega hlynntur því að þetta verði niðurstaðan. En jafnframt er það vitað að meiri hluti danska þingsins er ekki sammála þessari persónulegu afstöðu hans. Ég sagði hér áðan að auðvitað er hægt að hugsa sér margvíslegt form þessarar samvinnu. Aðalatriðið er fyrst og fremst í mínum huga og margra annarra að það svæði, sem smám saman verður til innan samrunaferilsins í Evrópu, geti orðið úrvíkkuð Norðurlönd. Svo geta menn velt því fyrir sér: Eru málörðugleikar einhver hindrun í þessu efni? Ein þessara þjóða talar mál náskylt finnsku. Það vill svo til að innan Norðurlandaráðs eru tvær þjóðir sem raunverulega þurfa annaðhvort að láta þýða sitt móðurmál eða læra móðurmál Skandínavanna. Ég held að málörðugleikar séu þess vegna aukaatriði í þessu máli. Fyrir þessu máli eru fyrst og fremst auðvitað söguleg rök, menningarleg rök, efnahagsleg rök og svo náttúrlega ef menn vilja líta á þá lífsnauðsyn Eystrasaltsþjóðanna að tengjast sem allra fyrst kerfisbundnu samstarfi við aðrar þjóðir til þess að auka öryggi þeirra gagnvart því hættu- og óvissuástandi sem skapast getur austanhallt. Menn hafa verið að ræða um, og það er kjarni umræðunnar um framtíð Norðurlanda innan Evrópu, og lýsa áhyggjum sínum af því ef Norðurlandaþjóðirnar tvístrast að því er varðar afstöðuna til Evrópubandalagsins. Ég hef áhyggjur af því máli því það er fyrst og fremst þar sem hætta kann að leynast á því að við getum ekki viðhaldið innihaldsríku norrænu samstarfi. Það vill svo til að Eystrasaltsþjóðirnar eru ekki á leið inn í EB. Ég sæi ekkert að því að hafa þær að bandamönnum.