Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég hef lítið um þetta mál að segja - Meiri hluti n. leggur til, að það verði afgr. með rökstuddri dagskrá. Þessi dagskrá hefði í raun og veru átt að koma til atkv. fyrir þingfrestunina, en það varð ekki, og ekki er komin nein skýrsla um það frá stjórninni, en með því að nú er verið að endurskoða skattalöggjöfina, þá finnst mér, að þetta mál geti legið kyrrt um stund.

Frsm. minni hl. (Einar Olgeirsson) : Herra forseti. Ég hef sem minni hl. fjhn. skilað áliti um þetta mál, þar sem ég færi fram rök fyrir því, að frv. sé samþykkt. Ég sé það, að meiri hl. fjhn. leggur til að vísa því frá með rökst. dagskrá. En við því er tvennt að segja. Við höfum þegar afgreitt mál um breyt. á þessum l., um tekju- og eignarskatt, og þá var álitið rétt að afgreiða málið, án þess að fyrir lægi álit mþn., því að óvisst var, hvenær álit n. kæmi. Hv. þd. hefur því ekki talið rétt hingað til að fresta málum af þeim sökum. Hins vegar eru það ekki rök, að þetta sé ekki réttlætismál, og vona ég, að d. sjái ekki ástæðu til að bíða álits mþn. um málið. Þar sem þetta hefur verið gert áður, finnst mér, að eins sé hægt að gera þetta nú. Í öðru lagi mun álit mþn. nú ef til vill liggja fyrir hjá ríkisstj., og mun vonandi einhver geta gefið upplýsingar um það, hvort líkindi séu fyrir því, að frv. að skattalögunum verði lagt fyrir. Nú kann það að verða, að þessi nefnd verði ekki sammála. Ég vildi þess vegna, af því að ég veit, að þetta frv. á fylgi að fagna meðal þm., eindregið óska þess, að þessi till. um rökstudda dagskrá verði ekki samþ., og vona, að frv. verði látið ganga áfram.



Ég lít svo á, að ákvæði frv. séu ekki ósanngjörn, en hins vegar get ég fallizt á, að þetta atriði falli undir þá athugun, sem nú er verið að gera á skattal., og segi því já.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja hér lítið frv. á þskj. 255 ásamt hv. þm. A-Húnv. og hv. 2. þm. Eyf. Frv. þetta fer fram á, að ríkissjóður leggi til árlega 300 þús. kr., sem leggist í sérstakan sjóð, er nefnist Framfarasjóður búnaðarsambanda. Ástæðan til þess, að við flytjum þetta frv., er sú, að okkur er kunnugt um, að búnaðarsamböndin eru nú í mikilli fjárþröng vegna ýmiss konar framkvæmda, sem þau hafa með höndum, og einnig vegna þess, að þau hafa misst tekjustofn, sem mörg þeirra treystu á, sem er helmingurinn af búnaðarmálasjóði, en eins og hv. þm. er kunnugt, var l. um búnaðarmálasjóð breytt á síðasta Alþ. þannig, að helmingurinn rennur til búnaðarsambandanna, en hinn helmingurinn fer til Stéttarsambands bænda. Nú geri ég ekki ráð fyrir því, að mörg búnaðarsambönd hafi gert fjárhagsáætlun á þeim grundvelli að reikna með öllum búnaðarmálasjóðnum, vegna þess að það var vitað, að honum yrði breytt, enda vitað, að honum hefur verið breytt, eftir að sum samböndin gerðu fjárhagsáætlun, en ég geri ráð fyrir, að þau hafi flest reiknað með sama tillagi frá Búnaðarfélagi Íslands fyrir árið 1948 og 1947, þar sem tillag ríkissjóðs til Búnaðarfélags Íslands er engu minna fyrir það ár, en áður. En sú varð raunin á, að tillag Búnaðarfélags Íslands til búnaðarsambandanna fyrir árið 1948 var skorið niður um helming frá því, sem var 1947, og það er þess vegna, sem það er kunnugt, að ýmis búnaðarsambönd eru nú í fjárþröng og eiga erfitt með að halda þeirri starfsemi áfram, sem byrjað var á, þegar reiknað var með sama fjárframlagi frá Búnaðarfélagi Íslands og verið hafði áður og þessum hluta búnaðarmálasjóðs, sem þau nú fá. Hvers vegna Búnaðarfélag Íslands hefur skorið niður um helming framlag sitt til búnaðarsambandanna, er mér ekki að öllu leyti kunnugt, en sagt hefur verið, að það væri vegna þess, að búnaðarsamböndin fengju fé frá búnaðarmálasjóði. Þetta eru út af fyrir sig ekki rök, sem hægt er að taka gild, vegna þess að Búnaðarfélagi Íslands er kunnugt um það, að með aukinni ræktun og margs konar auknum framkvæmdum hjá búnaðarsamböndunum er aukin þörf fyrir fjármagn, og það var vitað, að búnaðarsamböndin ætluðu að treysta á sama fjárframlag frá Búnaðarfélaginu, þar sem þau höfðu ekki hugboð um það áður, að þetta yrði skorið niður. En það er ekki um þetta að sakast. Ég geri ráð fyrir því, að stjórn Búnaðarfélags Íslands geti komið með rök og sagt: Við höfum nóg með þetta fé að gera til ýmiss konar ráðstöfunar fyrir Búnaðarfélagið, - og skal ég ekki rengja það, að Búnaðarfélagið geti notað það fé, sem eftir var óráðstafað á s. l. ári, til þarfra hluta, án þess að láta búnaðarsamböndin hafa það, t. d. í húsbyggingu og ýmislegt fleira, en þá eigum við að sameinast um það að fá fé á annan hátt til búnaðarsambandanna, svo að þau þurfi ekki að vera í vandræðum og þurfi að kippa að sér hendinni um að geta haldið áfram þeim framkvæmdum, sem þau þegar eru byrjuð á. Megi það takast, þá get ég vel skilið það, að Búnaðarfélagið geti haft þörf fyrir fé, t. d. í húsbyggingu, en ég tel, að það megi ekki taka þetta fé af búnaðarsamböndunum, nema því aðeins að tryggja þeim það annars staðar frá, og í þeirri von, að hv. þm. sé ljós sú þörf búnaðarsambandanna að fá fé í eigi minni mæli en áður, þá legg ég til að þessu frv. verði vísað til 2. umr. og landbn. með ósk um, að það nái samþykki hér í þinginu.



Það eru aðeins örfá orð. Ég geri ráð fyrir, að þetta frv. fari til þeirrar n., sem ég á sæti í, og sé því ástæðulaust að ræða það mikið nú. En af því að það gætir talsverðs misskilnings, bæði í grg. frv. og eins í því, sem hv. frsm. sagði nú í sinni framsöguræðu, þá þykir mér rétt að segja örfá orð um þetta mál. Hv. frsm. taldi nefnilega, að það hefði verið ákvörðun stjórnar Búnaðarfélags Íslands að skera niður framlög til búnaðarsambandanna 1948. En þetta er misskilningur. Stjórn Búnaðarfélags Íslands hefur ekkert haft með þetta að gera, það er búnaðanþing, sem sat í ársbyrjun 1947 og semur fjárhagsáætlun fyrir tvö ár, 1947–48, sem hefur með þetta að gera, og fyrir árið 1947 er alveg sama fjárveiting til búnaðarsambandanna og áður hafði verið, en búnaðarþing, einmitt fulltrúar búnaðarsambandanna, 25 menn, kosnir af öllum búnaðarsamböndum landsins, samþykkja það einróma að gera þessa ráðstöfun fyrir árið 1948, að lækka framlagið til búnaðarsambandanna um helming og geyma féð, og þeir lýstu yfir, að þetta fé verði ekki eyðslueyrir, og það fé er geymt. Búnaðarþing kemur saman eftir fáa daga og gerir sínar ákvarðanir fyrir næstu 2 ár í samræmi við það, sem þá er vitað um afgreiðslu fjárl. fyrir þetta ár, o. s. frv. - Það var þetta, sem ég vildi leyfa mér að taka fram, að það er ekki rétt að beina þessu að stjórn Búnaðarfélags Íslands. Það eru fulltrúar búnaðarsambandanna sjálfra, sem gerðu þessa ályktun. Einnig vildi ég taka það fram, að þetta fé er ekki eyðslueyrir, heldur er það geymt, og það er að vissu leyti rétt hjá hv. frsm., að þetta fé var lagt til hliðar til að eiga eitthvað til góða í sérstökum tilgangi. - Ég sé svo ekki ástæðu til að ræða þetta frekar nú, en læt það bíða þangað til búnaðarþing kemur saman, sem mun hafa samráð við ríkisstj. og Alþ. um það fé, sem lagt verður fram í þessu skyni. Hins vegar er ég hv. flm. að vissu leyti alveg sammála um það, að full þörf er á meira fé fyrir búnaðarsamböndin. Hitt er annað mál, að ég tel nokkuð mikið sagt í grg., þar sem talað er um óverjandi ráðstöfun hjá Búnaðarfélagi Íslands. Það er þá þessi óverjandi ráðstöfun búnaðarþingsfulltrúanna, sem hér er um að ræða, - það, að þeir tóku þá ákvörðun að leggja til hliðar þessa fjárhæð og geyma hana til þess, sem talað er um, góðra hluta, og það verði unnið að þeim. Ég vil svo gera það að till. minni, að þessu máli verði vísað til búnaðarþings, ef það fer til landbn., svo að búnaðarþing sjálft fái að svara fyrir sig vegna þeirra ásakana, sem hér eru á það bornar í grg. Að öðru leyti er ég sammála um þörfina fyrir fé til búnaðarsambandanna, en þetta er sjálfsögð leið í málinu nú, að því er mér virðist. Ég sé svo ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þetta mál að svo stöddu.



Mér liggur við að þakka hv. 1. þm. Skagf. fyrir það, sem hann sagði. Mér virðist á honum, að hann sé þessu frv. samþykkur, a. m. k. að vissu leyti, því að sú skoðun kom fram hjá honum, að búnaðarsamböndin þurfi að fá meira fé, og efast ég ekki um, að hann beiti áhrifum sínum að því að rétta þeirra hlut. Sú ásökun, sem hann talar um, að í grg. sé borin á Búnaðarfélag Íslands. segir hann, að sé ómakleg, vegna þess að það sé ekki stjórn Búnaðarfélagsins, sem stóð að þessari samþykkt, heldur búnaðarþing allt, og má það vel vera. Og ef ásökunum er beint að skökkum aðila, þá er sjálfsagt að biðjast afsökunar á því, og þykir mér gott sem 1. flm. að eiga hauk í horni, þar sem er búnaðarmálastjóri, til þess að rétta hlut búnaðarsambandanna, og það er sérstakt tækifæri til þess nú, þegar búnaðarþing kemur saman. Ég vissi það, að þessu fé er ekki eytt, það er til, og þess vegna er tækifæri til þess að rétta hlut búnaðarsambandanna, bæði með því að fé er lagt til hliðar og eins með því að samþykkja þetta frv. Ég tel óþarft á þessu stigi málsins að hafa fleiri orð um þetta frv., en endurtek það, að ég legg til, að það fari til landbn., og er að sjálfsögðu alveg samþykkur því, sem hv. 1. þm. Skagf. sagði, að þessu frv. verði síðan vísað til búnaðarþings, svo að það geti svarað þeim ásökunum, sem að því er beint, og ég tel þörf á því, að búnaðarþing endurskoði sína afstöðu í þessu máli rækilega.



Það er eingöngu út af því, að talað er um, að þetta frv. fari til landbn., að ég kvaddi mér hljóðs. Ég tel frv. hvergi eiga heima nema hjá fjhn., því að það er að sjálfsögðu fjárhagshlið málsins, sem þingið þarf að rannsaka. Hitt þarf ekki að deila um, að landbn. mun finna ástæðu til þess að óska eftir fé í þetta, en það, sem snýr að Alþ., er fjárhagshlið málsins, og þess vegna á þessi hv. d. að láta fjhn. rannsaka málið. Ég legg því til, að málið fari til fjhn.