Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég vil fyrir hönd sjútvn. mælast til þess við forseta, að hann taki 7. og 8. málið út af dagskrá að þessu sinni, en þau verði svo tekin fyrir á mánudag.

Forseti (SB): Samkv. ósk hv. form. sjútvn. verða 7. og 8. málið tekin af dagskrá.



Herra forseti. Frv. það, sem hér er til meðferðar á þskj. 2, hefur verið til athugunar hjá sjútvn., og gaf hún út nál. á þskj. 442. Varð n. sammála um að mæla með því, að frv. yrði samþ., en einstakir nm. áskildu sér rétt til að flytja eða styðja brtt. Raunverulega er hér aðeins um staðfestingu á bráðabl. frá í sumar að ræða, sem samþ. voru til þess að hlaupa undir bagga með síldarútveginum og voru gefin út 19. ágúst. - Því miður reyndist það svo enn við rannsókn, að síldarútvegurinn gaf erfiða afkomu 6. árið í röð, og varð því hæstv. atvmrh. að leggja til við forseta Íslands að gefa út bráðabl., sem heimiluðu að skerða stofnfé síldveiðideildar til styrktar síldarútvegsmönnum, sem sjáanlegt var, að mundu verða að stöðva útgerð sína, ef ekki hefði verið komið til hjálpar. Síðar kom á daginn, að þrátt fyrir, að eytt væri stofnfé síldveiðideildar, sem nam 2,5 millj., og tekjum sjóðsins til 1. des. s.l., sem námu 0,5 millj., þá voru aðeins greidd 30% af þeim kröfum, sem lágu hjá síldarútvegsmönnum í sambandi við hlutagreiðslur háseta. Það hljóta því allir að sjá, hversu alvarlegt þetta mál er, þegar menn verða fyrir því að fá önnur eins aflaleysisár og 6 undanfarin ár. Það má því vera hverjum þm. ljóst, að það verður að leysa þennan vanda útvegsins í sambandi við að tryggja tekjur hlutatryggingasjóðs heldur en að kalla á aðstoð ríkissjóðs til að takast á hendur greiðslur sjóveða. Því höfum við hv. þm. Borgf. flutt brtt. á þskj. 445 til þess að afla honum meiri tekna, og mun hv. þm. Borgf. fylgja þeim úr hlaði. En ég vil beina því til hv. alþm., að það mun heppilegri leið að sjá hlutatryggingasjóði fyrir eðlilegum tekjum, svo að hann megi standa undir þeim kröfum, sem á hann kunna að falla í erfiðu árferði, heldur en leitað sé á náðir ríkissjóðs um greiðslur þeirra skulda, sem útvegsmenn eiga að standa skil á. Eins og ég tók fram í upphafi, þá varð sjútvn. sammála um að mæla með samþykkt þessa frv., en hv. þm. Borgf. mun fylgja úr hlaði þeim brtt., sem við höfum flutt. - Að svo komnu tel ég óþarfa að fara fleiri orðum um þetta mál.



Herra forseti. Það er auðséð, að það er sjávarútvegsmál, sem er hér til umr., því að það vantar marga þm., og enginn ráðh. er viðstaddur. Nú er það vanalega svo, þegar eitthvað það er á dagskrá, sem varðar sjávarútveginn, þá eru fáir áheyrendur á ræðumenn, sem áhuga hafa á umr. Það er líka átakanlegt dæmi um hirðuleysi og vanrækslu hæstv. ríkisstj. í sjávarútvegsmálum, að það þurfi að grípa til stofnsjóðs síldveiðideildarinnar til þess að fá menn til að halda áfram síldveiðum. Það er þrifið til aflatryggingarsjóðs og menn með honum ginntir til að halda áfram vertíðinni. En aflatryggingarsjóður átti að vera frambúðarstofnun fyrir sjávarútveginn til þess að afstýra vandræðum vegna aflaleysis. Í lögum aflatryggingarsjóðs, sem þessi bráðabirgðalög voru flutt um, var ákveðið, að stofnfé sjóðsins mætti ekki skerða. Lögin um aflatryggingarsjóð voru ekki nema rúmlega ársgömul, þegar hæstv. ríkisstjórn tók sér fyrir hendur að eyða meira en stofnfé hans. Í reglugerð, sem gefin var út um þetta efni, var svo ráð fyrir gert, að lögð væru til grundvallar 5 aflaleysisár. Og aflaleysið í sumar munar svo miklu, þó að talið væri, að reglugerðin miðaðist við 5 ár, að það mun vanta 4 millj. upp á, að síldveiðideildin geti staðið við skuldbindingar sínar skv. reglugerð, sem ekki var þó hærra risið á en að 5 aflaleysisár voru lögð til grundvallar. Nú má segja, að mikil vandræði hafi verið á höndum í sumar, er síldveiðin brást í 6. sinn. Enda var þá gripið til þess örþrifaráðs að éta upp - og meira til - þá stofnun, sem átti að vera til frambúðarstyrktar sjávarútveginum. Nú er það svo, að þó að gripið væri til þessa ráðs, þá hefur ekki aflatryggingarsjóður nægt til að greiða 2/3 af þeim kröfum, sem óleystar voru. Allar till. hér á Alþingi í þá átt að leysa þessar kröfur hafa verið hundsaðar af stjórnarflokkunum, ýmist ekki verið ræddar, mælt á móti þeim eða vísað frá. Um þetta efni komu fram fleiri en ein till. við umr. fjárlaga, en þær hafa síðan legið í salti hjá hv. fjvn. En allt kom fyrir ekki. Hæstv. ríkisstjórn lét sér sæma að svipta síldveiðisjómenn eina allra rétti til þess að innheimta kaup sitt með lögsókn, án þess að sjá svo um, að ríkið leysti út sjóveðin til bráðabirgða. Þetta er ömurlegasta meðferð, sem höfð hefur verið á nokkurri stétt, og bæði ríkisstj. og öllum, sem að henni stóðu, til skammar. Enda er það svo, að jafnvel þótt einhver samkomulagsleið fyndist milli ríkisstj. og bátaeigendanna, þá eru það þessar óleystu sjóveðskröfur, sem standa í veginum fyrir því, að allur þorrinn mundi ekki heldur fara á veiðar. Ég lét í ljós í sumar við stjórn Landssambands ísl. útvegsmanna, að ég teldi mjög varhugavert að taka aflatryggingarsjóð til þessara nota, sem ráð var fyrir gert í bráðabirgðalögunum. Þá var látið í veðri vaka, að ríkisstj. mundi sjá sjóðnum fyrir öðrum tekjum. Ég lét þá í ljós vantrú mína, sem og er nú komið á daginn, að var ekki ástæðulaust. Það er vissulega mjög virðingarvert af 2 hv. þm. að bera fram á þskj. 445 till. um að afla sjóðnum aukinna tekna, en enn er óvíst, hverju fylgi þær eiga að fagna hér á Alþingi. En á meðan ekki er annað sýnt, þá verður að halda, að þær séu frekar fram bornar í góðri meiningu heldur en til að sýnast og til þess að bera blak af ríkisstj. fyrir aðgerðaleysi hennar í þessum málum. Ég sé ekki ástæðu til þess að tala hér öllu lengur yfir tómum bekkjum, enda hef ég sagt sumt af þessu hér áður, en það má segja um þetta mál, að aldrei verður góð vísa of oft kveðin. Og í því dæmalausa sinnuleysi, sem ríkir um útvegsmál, er sannarlega ekki vanþörf strangra áminninga. - Ég mundi lýsa yfir fylgi mínu við till. á þskj. 445, um leið og ég lýsi mig andvígan frv. í heild. En ég hafði ætlað mér að spyrja hv. flm. nokkurra spurninga út af till., en það er nú farið að þynnast hér um sjávarútvegsforsvara Sjálfstfl. Ég vildi mega leyfa mér að spyrja út af því, sem stendur í 3. tölul. á þessu þskj.: „Framlag ríkissjóðs á móti 1. og 2. lið.“ Er átt við, að það framlag sé til jafns?

Samkv. lögum er það svo.

Já, ég vil lýsa fylgi mínu við þessa till., um leið og ég lýsi yfir andstöðu minni við frv. í heild. Og ég vona, að hv. flm. þessara till. beiti áhrifum sínum hér á þingi í þá átt, að þær nái fram að ganga.



Herra forseti. Ég vil mælast til þess við forseta, að hann taki málið út af dagskrá, því að komið hefur fram brtt., sem nefndin hefur enn ekki getað tekið afstöðu til. Óska ég því, að málinu verði frestað fram yfir helgi.



Herra forseti. Hv. 7. þm. Reykv., sem er form. iðnn. og frsm. í þessu máli, gat ekki verið viðstaddur umr. hér, og bað hann mig því að koma á framfæri skrifl. brtt. frá iðnn. við þetta mál. N. hafa borizt tilmæli frá hv. þm. S–M. um það. að inn í þetta frv. verði bætt ákvæðum um heimild fyrir rafveitur ríkisins til að virkja Grímsá í Skriðdal í Suður-Múlasýslu í allt að 750 hestafla orkuveri fyrir Egilsstaði, Eiða og nágrenni. Fyrir liggur áætlun um þetta orkuver frá raforkumálastjóra. Er stofnkostnaðurinn áætlaður 1.900 þús. kr. Síðan er gert ráð fyrir orkuveitu frá virkjunarstaðnum að Egilsstöðum og Eiðum, og er jafnframt ætlazt til, að veitan nái til 18 sveitaheimila utan við þá staði. Gert er ráð fyrir, að sú veita kosti um 1.560 þús. kr., þannig að heildarkostnaðurinn er áætlaður um 31/2 millj. kr. Til samanburðar má geta þess, að orkuveitan, sem frv. fjallar um, í Fossá í Hólshreppi í Norður-Ísafjarðarsýslu, er ráðgerð 700 hestöfl, en ásamt rafveitu til Bolungavíkur er kostnaðurinn áætlaður 3,1 millj. kr. Ef virkjunin er tekin út af fyrir sig, virðist hún vera heldur ódýrari í Grímsá en Fossá. Nú er það till. iðnn., að ákvæðum um þessa virkjun sé bætt inn í frv. Ég vil leyfa mér, að fengnu leyfi hæstv. forseta, að lesa upp 1. gr. eins og hún yrði, ef þessi brtt. yrði samþ.: „Ríkisstjórninni er heimilt að fela rafmagnsveitum ríkisins: 1. að virkja Fossá í Hólshreppi í Norður-Ísafjarðarsýslu til raforkuvinnslu í allt að 700 hestafla orkuveri og leggja þaðan aðalorkuveitu til Bolungavíkur. 2. að virkja Grímsá í Skriðdal í Suður-Múlasýslu til orkuvinnslu í allt að 750 hestafla orkuveri fyrir Egilsstaði, Eiða og nágrenni.“ Í samræmi við þetta er lagt til, að fyrir tölurnar „3,1 millj. króna“ og „1 millj. króna“ komi „5 millj. króna“ og „1,6 millj. króna“. Þá er lagt til, að orðið „orkuverið“ í 3. gr. breytist í „orkuverin“ og „orkuvers þess“ verði „orkuvera þeirra“. Að lokum er lagt til, að fyrirsögn frv. breytist og verði: „Frv. til l. um ný orkuver og nýja orkuveítu rafmagnsveitna ríkisins“. Ég sé ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þessa brtt., en vil leyfa mér að afhenda hæstv. forseta hana.

Forseti (SB): Hv. þdm. hafa heyrt brtt. iðnn. Hún er skrifl. og of seint fram komin, og þarf tvöföld afbrigði til þess, að hún megi komast hér að.



Herra forseti. Það eru aðeins fáein orð í sambandi við þessa skrifl. brtt. iðnn. Mér finnst bera einkennilega að, að skrifl. brtt. skuli koma fram við 3. umr. um nýja rafveitu, sem kostar um 2 millj. kr., og þm. hafi ekkert tækifæri til að kynna sér, hvernig þetta mál er undirbúið. Ég fyrir mitt leyti vil óska þess, að áætlun raforkumálastjóra væri prentuð á þskj. ásamt hinni skrifl. brtt., svo að þm. gæfist kostur á að sjá, hvernig þetta mál er. Ég treysti mér ekki til að taka afstöðu til málsins á augnabliki án þess að hafa nokkurt tækifæri til að kynna mér, hvað um er að ræða. Það er það minnsta, sem hægt er að fara fram á, þegar um svo mikla fjárhæð er að ræða sem hér er, þótt það sé í heimildarformi, að þm. gefist kostur á að kynna sér málið til hlítar og lesa þá áætlun og meðmæli, sem hér eru á ferðinni frá raforkumálastjóra um þetta mál. Ég efast ekki um það, að raforkumálastjóri hafi gert áætlun um þessa virkjun, en mér er ókunnugt um, hvort hann telur þessa virkjun sérstaklega æskilega, hvort hann telur hana nauðsynlegan þátt eða lið í því, sem á að gera þar eystra í sambandi við raforkumál. Það má vel vera, að svo sé, en þá er það ómaksins vert, að gerð sé grein fyrir því, hvað hér er um að ræða. Það, sem ég þá fer fram á, er þetta, að umr. sé frestað og þetta álit verði prentað ásamt brtt., til þess að það liggi fyrir til athugunar.



Herra forseti. Það er nú orðið alllangt um liðið síðan 2. umr. fór fram um þetta mál, og stendur svo á því, að flm. þessarar brtt., hv. þm. S-M., hafa unnið að undirbúningi þessarar till. og hafa haft samráð við míg sem flm. frv. og iðnn. um málið. Það kann að líta svo út sem þessu frv. sé stefnt í nokkra hættu með því, að nú kemur fram á síðasta stigi þess í þessari d. veigamikil brtt. Ég hef nú samt ekki litið svo á, þar sem mjög gott samkomulag hefur verið um þetta mál, og mér virðist af þeim upplýsingum, sem ég hef fengið frá flm. till. og n., að þetta mál sé mjög vel undirbúið að öllu leyti samkv. þeim leiðum og reglum, sem gert er ráð fyrir í raforkulögum. Ég mun þess vegna engan veginn setja mig á móti brtt., heldur mæla með því, að hún verði samþ. og reikna með því, að framgangur málsins verði þar með engan veginn óöruggari, nema síður sé. Ég vænti því, að góð samvinna verði um málið. Ég skal játa, að það er ekki óeðlilegt, að hv. 2. þm. Rang. vilji gjarnan fá um þetta meiri upplýsingar en hann hefur fengið, þar sem hann hefur ekki átt kost á að kynna sér þau gögn, sem fyrir n. liggja, en ég veit, að hv. frsm. n. mundi í ræðu geta gefið upplýsingar um það, sem hv. þm. vill fá að vita, og eins gæti hann gefið hv. þm. og öðrum þm. kost á að lesa þessar skýrslur, en að sjálfsögðu þykir mér nokkru miður, að ósk skuli koma fram um að fresta nú málinu enn einu sinni, vegna þess hve lengi afgreiðsla málsins hefur dregizt. Ég vil þó ekki setja mig á móti því, ef hv. þm. kynnu að leggja á það áherzlu. En ég vil endurtaka það, að ég vænti, að það góða samkomulag, sem hefur verið um þetta mál, bili ekki, þó að þessi brtt., sem mér virðist byggð á góðum undirbúningi, verði samþ.



Það er langt síðan gerðar voru áætlanir á vegum raforkumálastjóra, hvernig hægt væri að koma raforkumálum Austurlands eitthvað áleiðis. Fyrir nokkrum árum var gerð áætlun um að byggja mjög stóra rafveitu fyrir svo að segja allt Austurland, sem gerð væri í Lagarfljóti eða Gilsárvötnum á Fljótsdalsheiði. En eftir því sem þetta var skoðað betur, þótti sýnt, að hér væri svo mikið mannvirki, að ekki væri hægt að gera ráð fyrir, að í þetta yrði ráðizt. Það varð því niðurstaðan að koma upp í flestum þorpunum diselrafstöðvum, en fyrir sveitirnar er ekkert hægt að gera að þessu sinni. En áfram var haldið að athuga virkjunaraðstæður, og þar kom, að raforkumálastjóri áleit, að helzta úrræðið væri að byrja framkvæmdirnar með því að virkja Grímsá í Skriðdal á þann hátt, sem lagt er til í brtt. iðnn. Þessum undirbúningi öllum, sem búinn er að standa lengi, var ekki að fullu lokið, fyrr en langt var liðið á þennan þingtíma. Kom þá tvennt til álita fyrir okkur þm., að flytja sérstakt frv. eða að flutt væri í samráði við iðnn. brtt. við frv. það, er fyrir lá um rafveitu fyrir Bolungavík, og varð það ofan á. Það má vel vera, að hitt hefði verið réttara, en þar sem þessi háttur hefur verið hafður áður hér, að fleiri en ein rafveita væri ákveðin í sama frv., fannst okkur eðlilegt að fara þá leið. N. hefur tekið þessu máli vel og athugað það gaumgæfilega, og niðurstaðan varð sú, að hún tók þessa till. upp. Áætlaður virkjunarkostnaður er tæpar 2 millj. kr., og er ætlazt til, að Egilsstaðaþorp, sem nú er í myndun, fái þaðan raforku og sömuleiðis Eiðar, sem líka eru í vexti, og bæir í hreppunum þar í kring, fyrst tiltölulega fáir, en síðar vonandi fleiri. Málið hefur verið athugað í n., og hefur undirbúningur staðið lengi yfir af hendi raforkumálastjóra. Þetta er einasta framkvæmdin í raforkumálum, sem hægt er að gera fyrir Austfirðingafjórðung, eins og nú standa sakir. Og þegar þess er gætt, hvað miklar raforkuframkvæmdir hafa verið gerðar í öðrum landsfjórðungum, þá vænti ég, að hv. þm. skilji, að það er ekki til mikils mælzt, þó að þess sé farið á leit, að þessi rafveita komist upp, svo að það sé hægt að sýna einhverja viðleitni í þessum málum, því að ef ekki er hægt að sýna neina viðleitni víðs vegar um land, þar sem aðstaðan er lakari, þá er hætt við, að fólkið missi kjarkinn og trúna á, að þessi miklu þægindi, sem raforkan er, muni nokkurn tíma falla því í skaut, missi kjarkinn til að halda uppi sinni framleiðslu. Og með tilliti til þess, að mjög er áliðið þessa þings, vil ég eindregið fara þess á leit, að hv. þm. treysti sér til að styðja n., sem er einhuga um þetta mál, og það er mjög mikil trygging, treysti sér til að fylgja málinu, án þess að til þess þurfi að koma, að það verði fyrir töfum. Stofnkostnaðurinn er um 2 millj. kr., og síðan koma orkuveiturnar til viðbótar á sínum tíma, og verður þá metið, hversu mikinn stuðning skuli veita þar af hendi ríkisins. Ég vænti því af þessum upplýsingum, að menn sjái sér fært að styðja málið, en tefja ekki fyrir því.



Herra forseti. Ég vona, að enginn hafi skilið svo, að ég hafi verið á móti þessu máli. Það kom ekki fram hjá mér. Ég er aðeins á móti þeirri aðferð að koma með skrifl. brtt. um 2 millj. við 3. umr., án þess að þm. hafi nokkurt tækifæri til að kynna sér, hvað hér er á ferðum. Það er dálítið óvenjulegt. Ég skil ekki, hvernig stendur á því, ef n. hefur viljað leggja alúð við þetta mál, að hún skuli ekki hafa komið till. á framfæri með öðrum hætti. Ég býst við, að það sé rétt, sem hér er sagt, að raforkumálastj. mæli með því og þetta hafi verið ágætlega athugað. En ég býst ekki við, að hæstv. fjmrh. sé reiðubúinn að staðfesta, að það sé ekki unnt að gera meira í raforkumálum fyrir heilan landsfjórðung en þessa einu veitu.

Eins og stendur.

Ég veit, að Austfirðingar vilja fá meira, sem ekki er að undra, því að þessi 750 hestöfl ná ekki nema til Egilsstaða, Eiða og örfárra bæja. Þetta kemur því ekki að gagni fyrir heilan landsfjórðung, heldur aðeins þessa fámennu byggð. Þess vegna er það, að ég er ekki búinn að fá það staðfest, að fyrir liggi ummæli frá raforkumálastjóra, að hann telji, að þetta sé heppilegasta lausnin á raforkumálum þessa landsfjórðungs. Ég er ekki heldur búinn að sjá, að hann telji rétt að ráðast í þessa virkjun. Ef það er á þeim blöðum, sem hv. frsm. hefur fyrir framan sig, þá er ekki í of mikið ráðizt, þótt þær upplýsingar séu prentaðar á þskj. og þm. fái að sjá það svart á hvítu. Mér er kunnugt um, að það er ýmislegt fleira í sambandi við raforkumál Austfjarða og ýmsar fleiri till. hafa verið uppi, reistar á rannsókn til athugunar og undirbúnings á því, sem gera mætti í raforkumálum fyrir þennan landsfjórðung. Þetta yrði allt ljósara, ef við fengjum þessi ummæli raforkumálastjóra og áætlanir til lestrar og athugunar. Ég vil því eindregið óska þess, að málinu verði nú frestað og það tekið af dagskrá til frekari athugunar, ekki til þess að hefta það, að þetta mál nái fram að ganga á þessu þingi, heldur aðeins til þess, að við fáum að gera okkur fulla grein fyrir, hvort það er rétt að samþ. þessa heimild um 2 milljónir fyrir þessa tiltölulega litlu rafveitu. Ég veit, að hæstv. fjmrh. gerir ekki ráð fyrir því, að þetta þing verði svo stutt, að ekki verði nægur tími til að koma þessu frv. í gegn, þó að því yrði nú frestað 1–2 daga. Ef þetta mál er eins og hann segir og hv. frsm. og fyrir liggja eindregin meðmæli og tilmæli raforkumálastjóra, þá er till. ekki í neinni hættu, þó að hún fái nánari athugun.



Ég vil ekki væna hv. þm. um neinar óeðlilegar skoðanir í þessu máli. Hann talaði um þessa tiltölulega litlu virkjun, sem kostaði 2 millj. kr. Ég vil benda á, að þetta er misskilningur. Þessi virkjun er ekki tiltölulega dýr, heldur tiltölulega ódýr, og miðað við þá virkjun, sem ákveða á með frv., eins og það er nú, er þessi virkjun tiltölulega ódýr. Ég hef ekki séð þau plögg, sem síðast komu frá raforkumálastjóra, en ég hef talað við hann. Hann hefur lýst yfir við mig, að hann telji ekki hægt að svo stöddu að koma upp stórvirkjun fyrir Austurland og það væri sennilega ekki nema um tvennt að gera að svo komnu, gera ekki neitt eða ráðast í þessa virkjun, sem hér er gerð till. um. Ég var að skyggnast í grg. um raforku Bolungavíkur, en gat hvergi séð nein ummæli um það verk, sem frv. fjallar um, og hefur þó hv. frsm. ekki kvartað yfir, að ekki lægju fyrir niðurstöður raforkumálastjóra. Afstaða hans hefur verið, að stærri virkjanir kæmu ekki til mála, og hefur hann látið þau ummæli falla við mig, að hann teldi skynsamlegast að gera þetta.



Herra forseti. Út af þeim ummælum hv. 2. þm. Rang., að óeðlilegt sé að koma með þessa skrifl. brtt. við 3. umr., langar mig til þess að skýra það nánar. Málið kom til iðnn. skömmu fyrir þinghlé, og óskuðu þá einstakir nm. að því yrði frestað, til þess að þeir gætu kynnt sér málið nánar. Nú var það ætlunin að athuga það í n. fyrir þinghlé, en form. n. gat ekki mætt á fundi þá, svo að fundur var afboðaður. Svo vil ég vekja athygli á einstökum atriðum í bréfi raforkumálastjóra. En hann hefur gert grein fyrir kostnaði og tekjuliðum og finnur hann út í því sambandi, að styrkþörfin sé allmikil, til að vega á móti hallanum, eða 1.150.000 kr., og yrði þá að veita 850.000 kr. úr ríkissjóði. Síðan segir hann: „Það er ekki hærri styrkur, miðað við notendafjölda, en veittur hefur verið til ýmsra annarra héraðsrafveitna til sveita.“ Í umsögn raforkumálastjóra um orkuveituna til Bolungavíkur segir, með leyfi hæstv. forseta: „En ef treysta má því, að rafmagnsveitum ríkisins verði séð fyrir nauðsynlegu fjármagni til að leysa af hendi þau verkefni, sem þeim eru ætluð, og ef sýnt þykir, að fjáröflunar vegna sé heppilegra, að framkvæmd á virkjun Fossár í Hólshreppi verði í höndum rafmagnsveitna ríkisins heldur en í höndum hreppsins, þá kemur að sjálfsögðu til mála að fela rafmagnsveitunum byggingu og rekstur virkjunarinnar.“ Hann hefur ekki sterkari orð um þetta, og í bréfi sínu um Grímsárvirkjunina segir hann á sama hátt, að til mála komi að reisa 750 ha. orkuver við Grímsá, „ef ganga má út frá því, að samtímis verði komið upp héraðsrafmagnsveitu ríkisins um framangreint orkuveitusvæði með styrk úr ríkissjóði, er svari til þess, sem veitt hefur verið til ýmsra veitna um sveitabyggðir.“ Þessi ummæli eru hliðstæð þeim, sem hann hefur viðhaft um virkjun Fossár og orkuveitu til Bolungavíkur. Það er fyrirsjáanlegt, að framkvæmd á stórum virkjunum fyrir Austfirði alla verður ekki í náinni framtíð, en að því er raforkumálastjóri heldur fram, er þessi virkjun við Grímsá heppileg. Það er á valdi hæstv. forseta að segja til um, hvort hann vill fresta málinu nú, en ég sé enga þörf á því. Þessi viðbót hefur engu minni rétt á sér en það, sem nú þegar er í frv.

Forseti (SB): Þm. hafa heyrt, að iðnn. telur ekki ástæðu til þess að fresta málinu, en ég vil leyfa mér að beina þeirri spurningu til hv. 2. þm. Rang., hvort hann telji þær upplýsingar ekki fullnægjandi, sem fram hafa komið hjá hæstv. fjmrh. og hv. frsm. hefur gefið.



Herra forseti. Í 11. gr. áfengislaganna segir: „Dómsmálaráðherra hefur heimild til að leyfa einu veitingahúsi í Reykjavík veitingaleyfi á áfengum drykkjum, sem til landsins er heimilt að flytja.“ Af þessu má draga þá ályktun, að til þess sé ætlazt af löggjafanum, að aðeins eitt veitingahús í Reykjavík hafi leyfi til að selja áfengi. Hins vegar hefur þetta orðið þannig undanfarið, að á skemmtisamkomum, sem haldnar hafa verið á hinum ýmsu samkomustöðum og veitingahúsum í borginni, hefur áfengi verið selt, og ég geri ráð fyrir, að skýringuna sé að finna í ákvæði, sem er í 17. gr. áfengisl., og vil ég, með leyfi hæstv. forseta, lesa upp þá grein, hún hljóðar svo: „Bannað er að neyta áfengis í veitingastofum, veitingatjöldum eða öðrum stöðum, þar sem veitingar fara fram, sbr. þó 10. og 11. gr. Ekkert félag manna má hafa um hönd í félagsskap áfengisveitingar né heldur má áfengisnautn fara fram í félagsherbergjum, hvort sem þau eru í húsi félagsins eða annarra, nema leyfi lögreglustjóra komi til.“ Nú mun það vera þannig, að lögreglustjóri hefur veitt hinum ýmsu félögum leyfi til þess að hafa vín um hönd á samkomum, sem talið er að félögin standi fyrir. Þetta hefur orðið þannig í framkvæmdinni, að þegar stofnað hefur verið til samkomuhalds, sem talið er að sé á vegum einhverra slíkra félaga, í samkomu- eða veitingahúsum, þá hefur þar verið sala á áfengi handa hverjum, sem kaupa vildi, sem sótt hefur þessar samkomur, en yfirleitt hafa þessi félög ekki bundið þátttöku við félagsmenn, því það getur hver sem vill keypt sér aðgang að slíkum samkomum. Ég sé ekki betur en að með þessu, eins og þetta er framkvæmt, sé upphafið ákvæðið um það, að ekki megi nema eitt veitingahús hafa áfengissölu, og til þess að fyrirbyggja það, að þannig verði í framtíðinni, þá hef ég borið fram brtt. við 17. gr. á þskj. 477, um það að nema burt orðin „nema leyfi lögreglustjóra . komi til“. Þetta mundi þýða, að vínveitingaleyfi væri bundið við eitt veitingahús í Reykjavík, eins og til var ætlazt af löggjafanum. Það hefur verið rætt um það að undanförnu, hversu óviðeigandi það sé, að æskulýðsfélög og íþróttafélög hafi vínsölu á samkomum sínum, en fyrir slíkt væri tekið, ef brtt. mín væri samþ.

Forseti (SB): Ég vil beina þeirri fyrirspurn til hv. n., hvort hún telur ekki æskilegt, að umr. um málið sé frestað, svo að hún fái tækifæri til að athuga brtt.



Herra forseti. Mér finnst ekki óeðlilegt, eins og kom fram hjá hæstv. forseta, að þetta mál sé athugað nánar í n., og ég fyrir mitt leyti vil frekar stuðla að því, að svo verði. En ég vil strax segja um þetta nokkur orð og þá í fyrsta lagi, að ég held, að hv. þm. V-Húnv. hafi farið skakka leið í því máli, sem hann virðist vilja tryggja, þ.e.a.s. að koma í veg fyrir vínveitingar á veitingastöðum. Ef hann er heill í málinu, því kemur hann þá ekki með brtt. um að fella niður 11. gr.? Af hverju á eitt veitingahús að hafa þetta leyfi frekar en önnur? Þetta ákvæði var sett fyrir eitt veitingahús, Hótel Borg, til að koma því upp, þegar stóð þannig á, að varla var um nokkurt sambærilegt veitingahús að ræða. En á þeim tíma, sem liðinn er síðan, er kominn fjöldi af veitingastöðum, sem eru sambærilegir við Hótel Borg, og þeir, sem vilja vera einlægir í baráttunni fyrir því að koma í veg fyrir vínveitingar á veitingastöðum, eiga að taka skrefið til fulls um það, að það megi hvergi veita vín, því að það nær engri átt sú sérstaða, að einu veitingahúsi í landinu sé veitt aðstaða til þess að veita vín, en öðrum ekki. Hitt er svo það, að það er mín skoðun, að það sé rangt að verða við þessari brtt. og einnig rangt að fella niður 11. gr., heldur ætti að rýmka gr. og gefa ráðh. heimild til þess að veita veitingahúsum leyfi til vínveitinga, og þá væri það á mati ráðh., hve mörg þau ættu að vera. Ég geri ráð fyrir, að það verði sagt, að ég sé einn af þeim mönnum, sem vilji veita vínflóðinu yfir landið, en það er alls ekki það, sem fyrir mér vakir. Ég er þeirrar skoðunar, að meðan áfengissala er í landinu og hver maður getur keypt áfengi eins og hann vill, þá verði ekki spornað við vínneyzlu, enda þótt áfengisveitingar séu ekki leyfðar, og reynsla er fyrir því, að áfengisneyzla er í mörgum tilfellum síður en svo minni á þeim stöðum, þar sem ekki eru opinberar vínveitingar; menn hafa áfengi með sér og staupa sig á því á klósettum, og það er ekki til fyrirmyndar, því að á þann hátt skapast sá sóðaskapur í þessum málum, sem er fullkominn blettur á þjóðinni. Ég veit, að hv. þm. vita þetta eins vel og ég og þekkja dæmi um það frá sínum eigin samkomustöðum, þar sem ekki eru opinberar vínveitingar, að þar skortir ekki á, að haft sé um hönd áfengi og menn neyti þess. Ég held því, að það sé ekki til neins að samþ. till. í þá átt að takmarka vínveitingar á veitingastöðum meðan ríkið sjálft selur áfengi.



Af því að ég er meðflm. að frv., sem hér er til umr., vil ég láta í ljós, að mér finnst ekki rétt að tefja þetta frv., sem virðist vera komið vel á veg í d., með því að taka upp þetta stóra mál, sem þessi litla till. fjallar um. Ég get tekið það fram fyrir mig persónulega, að ég álit nauðsynlegt að taka þetta mál til athugunar, er till. fjallar um, vegna þess að þessi vínveitingamál hér í bænum eru komin út í hreinustu öfgar. Það virðist vera svo, að svo að segja hvert samkomuhús hér í bænum, sem heldur samkomur, geti haft vínveitingaleyfi og selt vín ótakmarkað. En þó finnst mér skörin færast upp í bekkinn í þessum efnum, þegar þau samkomuhús hér í bænum, sem annars eru ætluð til samkomuhalds, setja félögum það skilyrði, að þau fái ekki húsið til afnota nema vínveitingaleyfi fylgi með. Þetta hefur m.a. komið fram í blöðum undanfarið í sambandi við íþróttafélögin, og það er ekki öll sagan sögð að því er snertir ámælið á þau í þessu sambandi, vegna þess að fjöldinn af þessum húsum hefur sett þeim það skilyrði, að þau verði annaðhvort að sætta sig við það að fá ekki húsnæði eða hafa vínveitingaleyfi. En þegar þetta er komið út á þessa braut, þá virðist vera fullkomin ástæða til þess, að reynt sé að stinga við fótum. Hins vegar er það frá mínu sjónarmiði allt of þröngt eins og nú er komið og verður ekki hægt að framfylgja því, eins og fram var tekið af hv. 5. þm. Reykv., að hafa á einu veitingahúsi vínsölu meðan ríkið selur áfengi ótakmarkað. Þess vegna tel ég ekki, þó ég sé mjög fylgjandi því að þetta mál sé tekið upp, að það verði leyst með því að samþ. þessa brtt. Hitt væri eðlilegra, að taka málið fyrir í heild, og væri þá rétt fyrir hv. flmn. að flytja um það stutt frv. til þess að það þyrfti ekki að tefja það frv., sem hér liggur fyrir. Þannig mundi málið fá gaumgæfilega athugun, og ég sé ekki, að hægt sé að komast hjá því að gefa einhverjum ákveðnum stöðum vínveitingaleyfi, en það er allt önnur aðstaða en nú er, þar sem hver hola getur fengið ótakmarkað vínveitingaleyfi undir því yfirskini, að eitthvert félag haldi þar samkomu. Þess vegna vil ég taka það fram, að þó að ég sé á móti þessari till. á þessu stigi í sambandi við þetta frv., þá tel ég, að þessi mál þurfi að taka upp og koma þeim í skynsamlegra horf en nú er.



Ég get vel tekið undir það, sem í þessari till. felst, sem hv. þm. V-Húnv. flytur, þó ég hefði viljað ganga lengra í því efni. Ef farið væri að bera fram till. í þessa átt, þá hefði ég viljað ganga lengra í því efni. Ef farið væri að bera fram till. í þessa átt, þá hefði ég viljað taka vínveitingaleyfið af því eina húsi, sem hefur það í bænum. En ég harma það mjög, að þessu mikla deilumáli er blandað inn í afgreiðslu þessa máls, sem hér liggur fyrir, því það hafði eindregið samkomulag fengizt um það, eins og þeim er ljóst, sem voru hér við umr. í gær, því að það var engum andmælum hreyft gegn frv. í því formi, sem það liggur nú fyrir. Fyrir hönd okkar flm. frv. gekk ég inn á þær breyt., sem n. flutti í því augnamiði að geta fengið fullt samkomulag um afgreiðslu málsins. Eins og ég tók fram, þá álít ég frv. ekki jafnsterkt og það var af hálfu okkar flm., en það er forsvaranleg tilraun til þess að lina á þeim mikla ófögnuði og þjóðfélagsmeini, sem er að renna hér upp í landinu í sambandi við vínsölu í bifreiðum. Nú eru það tilmæli mín til hv. þm. V-Húnv., að hann taki sína till. aftur. Hins vegar vil ég lýsa því yfir, að ég er reiðubúinn til þess með honum nú þegar að bera fram sérstaka breyt. í þá átt, sem hann er með, á sérstöku þskj., og freista þess að fá þar bót á ráðna hér í þinginu.



Það er svo með þessi mál, að ég tel þá brtt., sem ég er með, engu þýðingarminni en ákvæði frv. sjálfs, og ég tel því eðlilegt, að þessi till. fái þinglega meðferð og komi hér undir atkv. Ég get fyrir mitt leyti fallizt á að hafa þetta víðtækara og afnema vínveitingaleyfin, en ég reiknaði með, að enn örðugra væri að koma því fram heldur en þó þessari breyt., sem ég er með. En ef það er útlit fyrir að samkomulag náist um það, þá skal ekki standa á mér að fylgja því.



Ber þá svo að skilja þessi svör hv. þm. V-Húnv., að hann neiti bón minni um það, að taka till. aftur á þessu stigi?



Herra forseti. Það er orðið nokkuð langt síðan þetta frv. var afgr. í nefnd, en það hefur tafizt á fundum ýmissa ástæðna vegna. Nefndarálit liggja nú fyrir, bæði frá meiri og minni hluta sjútvn., og einnig hafa þingmenn gert grein fyrir skoðunum sínum á málinu. Ég býst ekki við löngum umr. um þetta mál, og ætla ég ekki að telja afgreiðslu þess. Það er búið að flytja þetta mál á nokkrum undanförnum þingum, án þess að samkomulag um það hafi náðst. En ef Alþingi hefði borið gæfu til þess að samþ. slíkt frv. sem þetta á síðasta þingi, hefði það að líkindum komið í veg fyrir hina langvarandi stöðvun á togurum á síðastliðnu sumri, því að hásetum hefði þá verið tryggður viðunandi hvíldartími, en það hefði haft í för með sér auðveldari leið að samkomulagi milli útgerðarmanna og sjómanna. En eftir hinar löngu deilur hefur hásetum tekizt að knýja fram nokkrar af þeim umbótum, sem í þessu frv. eru, en ekki allar. Og mér finnst viðeigandi af Alþingi að viðurkenna þann rétt, sem hásetar hafa þegar fengið með baráttu sinni, og tryggja jafnframt hvíldartímann á togurunum, svo að þetta mál stæði að minnsta kosti ekki í veginum fyrir samkomulagi, þegar eitthvað bjátar á. Að lokum vil ég svo mælast til þess við hv. þd., að hún felli hina rökstuddu dagskrá, sem fram hefur komið, og samþ. þetta frv.



Herra forseti. Mér finnst varla hægt að láta þetta mál fara í gegnum þingið án þess að fara nokkrum orðum um þá meðferð, sem það hefur sætt bæði á þessu og síðasta þingi. Þessi rökstudda dagskrá, sem hér hefur komið fram í sambandi við þetta mál, er táknræn fyrir, að engin stétt hefur þurft að sækja til Alþingis um vinnutíma sinn. En undirstaðan að því, að einmitt þetta mál um hvíldartímann kom til Alþingis, var sú, að frá upphafi var ákveðið, að vinna á sjó væri öðrum lögmálum háð en vinna í landi. Í fyrstu tíð var vinnan á bátunum háð gæftum og fiskiríi, en eftir að togararnir komu til landsins og föst vinna var á þeim allan sólarhringinn, þá var ekkert tillit tekið til, hvort sjómenn fengju einhverja hvíld eða ekki. En hvað alla aðra vinnu snerti var ákveðinn viss hvíldartími. Það getur verið alls kostar rétt með togaravinnu, að engin ásfæða sé til að láta hana ekki hlíta sömu lögmálum og vinnu í landi. Og þá getur maður skilið þessa rökstuddu dagskrá. En þegar búið er að kippa því úr hugum sjómannanna, að vinna þeirra sé bundin öðrum aðstæðum en vinna í landi, þá munu þeir krefjast þess að vinna sína 8 tíma og fá eftirvinnugreiðslu fyrir þá tíma, sem þeir vinna fram yfir, alveg eins og t. d. á eyrinni. Og hin rökstudda dagskrá er ekkert annað en vilyrði fyrir þessu. En sjómennirnir sjálfir hafa ekki komið fram með neinar slíkar kröfur - þeir vilja vinna hálfan sólarhringinn. En Alþingi sýnir með þessari rökstuddu dagskrá, að þetta sé bara venjuleg firra. Þess vegna finnst mér hin rökstudda dagskrá gefa til kynna þann vilja Alþingis að láta hið sama gilda á sjó og á landi. Það minnsta, sem nokkrum manni hefði getað dottið í hug, er, að Alþingi hefði fylgt þeim samningum, sem sjómenn sjálfir hafa gert. En það hefði dálítið að segja, að aðilar, hver í sínu lagi, séu ekki vakandi yfir að ná sér niðri vegna þess, hve illa hefur verið farið með þá í þessu sambandi. Þeir mundu afkasta meiru í vinnunni og mundi það fyllilega vega upp á móti nokkurri kjararýmkun. Ég ætla svo ekki að tefja þetta mál með lengri ræðu, en vil láta það koma fram, að ég mun greiða atkv. á móti þeirri rökstuddu dagskrá, sem fram hefur komið.



Herra forseti. Ég á frv. á þingskjali 12, sem er svipaðs efnis og þetta frv., en það er þó frábrugðið þessu frv. að því leytinu, að í því kveður svo á, að jafnan skuli skipta sólarhringnum í fjórar sex stunda vökur. Þetta er sú aðferðin, sem reynzt hefur heppilegust í framkvæmd í sambandi við hvíldartímann. En þótt þarna sé mismunur á, mun ég ekki bera fram brtt. við þetta frv., heldur fylgja því eins og það er. Ég þykist sjá, að örlög þessa frv. séu ráðin, þar sem stjórnarflokkarnir hafa lagzt gegn því í nefnd, og er sýnilegt af þessu máli, að togaraverkfallið hefur ekkert kennt þeim. Ég tel, að togaraverkfallið, sem hér var í sumar, hefði ekki orðið svona langt, ef till. minni hl. sjútvn. hefðu verið samþ. á síðasta þingi. Togarasjómenn hafa þá sérstöðu, að þeir hafa lengri vinnutíma en allir aðrir og jafnframt því erfiðari vinnu en aðrir. Vinna þeirra er og þess eðlis, að þeir verða sakir skorts á líkamshreysti að hætta við hana löngu áður en þeir, sem aðra vinnu stunda í landi. Þrátt fyrir þetta hefur meiri hluti Alþingis ekki talið rétt að stytta vinnutíma þeirra. Það má að vísu segja, að búið sé að semja um þessi mál og því ekki vænlegt að fara að breyta því nú. En vel má vera, að upp komi ágreiningur um þau atriði, sem þeir samningar ná ekki til, og þá hefði meiri hluti Alþingis betur eitthvað lært af togaraverkfallinu í sumar. En því mun nú ekki vera að heilsa, og því munu þeir, sem greiða atkv. gegn frv., bera ábyrgð á þeirri deilu, á sama hátt og þeir báru ábyrgð á togaraverkfallinu í sumar.



Herra forseti. Ég á sæti í þeirri n., sem þetta mál kom fyrir, og get ég ekki mælt með frv. Það, sem farið er fram á, er, að Siglufjarðarsjúkrahúsi verði veitt sömu réttindi hvað stofnframlög snertir og fjórðungssjúkrahúsum. Hefur svo verið, að önnur sjúkrahús hafa fengið 2/5 stofnkostnaðar greiddan úr ríkissjóði. Svokölluð fjórðungssjúkrahús eru í hverjum landsfjórðungi, eða fjórðungssjúkrahúsin á Akureyri, Ísafirði, Seyðisfirði og í Reykjavík. Þótti sanngjarnt, að þau fengju hækkað framlag um 1/5 kostnaðar úr ríkissjóði, þar sem þau væru aðalsjúkrahúsin í þessum fjórðungum. Jafnframt var sett á þau kvöð um, að þau tækju við sjúklingum, er þangað leita úr öðrum sveitarfélögum. Ef Siglufjarðarsjúkrahúsi yrðu veitt sömu réttindi og fjórðungssjúkrahúsunum, þá mundu öll önnur sjúkrahús á landinu koma og krefjast hins sama. Við þessu er ekkert að segja, ef deildin álítur, að hægt sé að taka þessar byrðar. En nú er svo, að ríkið skuldar orðið stórfé, t. d. vegna skólabygginga o. fl. Fæ ég ekki séð, að því verði greiði gerður með því að lofa héruðum framlögum og ráðast í alls konar framkvæmdir og svo standi allt fast vegna fjárskorts í ríkissjóði. Ég veit, að nú standa margir hálfbyggðir skólar og sjúkrahús, því að ríkið getur ekki staðið undir kostnaðinum. Ég held, að deildin ætti að athuga þetta. Það er gefið mál, að ef Siglufjörður fær þessa undanþágu, þá koma öll sjúkrahús á landinu með sams konar beiðni, og þau hafa rétt til þess. Annars ætla ég sízt að tala á móti sjúkrahúsum, en það verður að vera vit í því, sem gert er. - Ég ætla ekki að hafa orð mín öllu fleiri, en vildi gefa skýringu á þessu og benda á, að verði frv. samþ., þá fylgja öll sjúkrahús á landinu í kjölfarið. Bent hefur verið á, að Siglufjörður hefði hér sérstöðu, þar sem svo margt aðkomufólk sækti þangað. Nú sækja miklu fleiri til t. d. Keflavíkur á vertíð. - Ætla ég nú ekki að hafa orð mín fleiri.

Frsm. (Páll Þorsteinsson) : Herra forseti. Í sjálfu sér er ekki ástæða til að hafa mörg orð í tilefni af ræðu hv. 1. þm. Rang. Ég vil leyfa mér að bæta örfáum orðum til skýringar við það, sem ég tók fram í gær við 2. umr. Það virðist vera ástæðulaus ótti hjá hv. 1. þm. Rang., að ef Siglufjörður fengi þessi réttindi, mundu aðrir kaupstaðir koma á eftir. Auðvitað er það þingsins að ákveða og meta hverju sinni, hvort verða skal við slíkum kröfum, ef fram kæmu. Virðist mér, að í fyrsta lagi kæmi til álita dvöl aðkomufólks á staðnum. Nú er það vitað mál, að um langt skeið hefur Siglufjörður verið mesti síldarútgerðarbær þessa lands, og á sumrin dvelur þar mjög margt fólk úr öðrum landshlutum. Er enginn kaupstaður hér, sem kemst til jafns við Siglufjörð að þessu leyti, nema þá helzt Vestmannaeyjar, enda er svo, að þingið hefur markað nokkra sérstöðu fyrir Siglufjörð og Vestmannaeyjar. Í fjárlögum er gert ráð fyrir, að sérstakur rekstrarstyrkur sé greiddur til sjúkrahúsa nokkurra kaupstaða, eða Ísafjarðar, Akureyrar, Seyðisfjarðar og jafnframt til Siglufjarðar og Vestmannaeyja. Þetta hefur þingið samþ. við afgreiðslu fjárlaga nú fyrir jólin. Ætla ég, að það hafi samþ. þetta 9 sinnum í röð, eða síðan 1943. Bendir þetta til þess, að þingið hafi séð, að nokkru öðru gegndi um þessa staði en aðra almennt. Í öðru lagi ber að athuga samgöngur frá hlutaðeigandi stað við Reykjavík. Þar eru flestir læknar og bezt tæki, og þar eru bezt skilyrði til að vinna bug á sjúkdómum. Þótt samgöngur fari batnandi, þá hygg ég ekki álitamál, að bæir við Faxaflóa hafi betri skilyrði til að koma sjúklingum til Reykjavíkur en bæir úti á landi, til dæmis Siglufjörður. Finnst mér nægilegt að bera saman Keflavík og Siglufjörð, og þótt teknar séu sem dæmi Vestmannaeyjar, þá eru samgöngur mun greiðari þaðan.

En frá Siglufirði til Akureyrar?

Á Akureyri er að vísu fjórðungssjúkrahús, en aðstæður munu samt ekki vera eins fullkomnar og hér í Reykjavík. - Þetta vildi ég taka fram, og er ekki ástæða til að fjölyrða þetta frekar.



Ég vil taka undir það, sem hv. 1. þm. Rang. sagði um þetta mál. Ef svipuð ákvæði yrðu samþ. nú, mundi ekki biða næsta þings, þar til gera þyrfti öðrum stöðum á landinu jafnt undir höfði og Siglufirði. Eins og hv. 1. þm. Rang. benti á, þá eru ýmsir aðrir staðir á landinu, sem svipað er ástatt um og Siglufjörð. Hann nefndi dæmi, og gæti ég bent á fleiri dæmi, t. d. Patreksfjörð á Vestfjörðum. Það er ekki ýkja mikili fólksfjöldi, sem sækir þangað. Hins vegar leitar hinn mikli skipafloti, sem er á veiðum út af Vestfjörðum, þangað til lækninga með særða og sjúka menn. Hv. þm. A-Sk. var að benda á, að Alþingi hefði veitt sérstöðu, það er rétt, en það þarf að leggja fram rík rök, ef fara á inn á þessa braut. Hv. þm. A-Sk. vildi gera mun á aðstöðunni á Siglufirði og kaupstöðum hér í nágrenni Reykjavíkur, því að hér væri fjöldi lækna og aðrar góðar aðstæður. Já, hér er nóg af læknum, en það þarf líka sjúkrahús. Veit ekki hv. þm. A-Sk., að hér bíða menn í tugatali eftir sjúkrahúsvist? Eru þetta bæði sjúklingar úr Reykjavík og utan af landi. Lagast ekki allur vandi, þó að nógir séu læknarnir, þegar húsrúm vantar. Fram hjá þessu verður ekki komizt. Tvö stór sjúkrahús eru í byggingu hér við Faxaflóa, en ekki hægt að taka þau til notkunar vegna skorts á nauðsynlegum áhöldum. Viðvíkjandi Siglufirði, þá er það aðeins 3 mánuði ársins, sem um aðstreymi fólks þangað er að ræða. Að öðru leyti er þar aðeins fólk, sem er alveg búsett þar. Þetta er því æðimiklum breytingum háð, hvað fólksfjöldi þar er mikill. Má einnig benda á hið mikla aðstreymi fólks hér við Faxaflóa. Er það ekki aðeins að koma á þorskveiðavertíð, heldur sækir hingað fólk hvaðanæva að til síldveiða hér við Faxaflóann. Af því leiðir, að þegar þessi umræddu tvö sjúkrahús eru tilbúin, verður ekki hægt að standa á móti kröfum þelm, sem fram kæmu um að veita þeim sömu réttindi og sjúkrahúsinu á Siglufirði. Auk þess eru margir aðrir staðir úti á landi, sem svipað er um. Ef þetta mál yrði afgr. til Ed., kæmu fram kröfur frá a. m. k. tveimur stöðum, frá Patreksfirði og Vestmannaeyjum. Þætti mér gaman að hlusta á rökræður hv. þm. A-Sk., ef Vestmannaeyjar ættu ekki að fá sömu réttindi og Siglufjörður, og einnig Patreksfjörður og sjúkrahúsin hér í nágrenninu, þegar þau eru fullgerð. Hv. 1. þm. Rang. benti réttilega á, að ef frv. væri samþ. nú, þá er verið að samþykkja að gera slíkt hið sama við öll önnur sjúkrahús, því að það vantar öll rök til að standa gegn síðari kröfum. Við getum búið okkur undir að taka á móti þessu frv. frá Ed. með breytingum. Ég ætla ekki að fjölyrða þetta frekar. En það er augljóst, að hér er verið að leggja grundvöll að mjög auknum stuðningi við þessi mál, sem þarf í sjálfu sér ekki að lasta. Það er sjálfsagt að athuga gefnar upplýsingar um, að ekki er hægt að einskorða þetta við Siglufjörð eins og gert er í frv.



Herra forseti. Ég vil sem stuðningsmaður láta skoðun mína í ljós, að ég tel upplýsingar hv. þm. Borgf. um, að Siglufjörður hafi ekki sérstöðu, ekki réttar. Ég tel, að til Siglufjarðar sæki fjöldi íslenzkra skipa alls staðar af landinu. Siglufjörður þarf þess vegna að hafa stærra sjúkrahús en þörf er fyrir kaupstaðinn sjálfan, og fyrirhuguð bygging er ekki aðeins miðuð við að fullnægja þörfum kaupstaðarins, heldur er hún miðuð við að fullnægja þörfum þeirra, sem sækja þangað annars staðar af landinu. Að þessu leyti hefur Siglufjörður sérstöðu. Og þegar hv. þm. Borgf. talar um, að það sé líkt á komið um Patreksfjörð, þá er það ekki rétt, því að þangað sækja ekki svo neinu nemur innlendir sjúklingar, heldur eru það útlendingar, sem sækja þangað, og fyrir þá er tekið sérstakt gjald, nokkru hærra en fyrir íslenzka sjúklinga. Patreksfjörður þarf því ekki að hafa sjúkrahúsið við vöxt eins og Siglufjörður þarf að gera viðvíkjandi aðsókn utan að komandi manna. Hér í Faxaflóa og við Vestmannaeyjar má segja að ekkert sé yfir vertíðina af öðrum skipum en sem þar eiga heima. Hér við Faxaflóa hafa að vísu verið reist 2 sjúkrahús, sem nú eru langt komin og gætu tekið til starfa fljótlega, ef ekki hindraði innlendur fjárskortur og gjaldeyrisskortur, og vonandi taka þessi sjúkrahús fljótlega til starfa. En hvorki í Vestmannaeyjum né á Akranesi þarf að hafa sjúkrahúsin stærri en líklegt er að fullnægi þörfum kaupstaðanna heima fyrir. Ég tel þess vegna ekki, þó að þetta frv. sé samþ., að það sé neitt sérstakt fordæmi. Annað mál er það, að vel mætti vera réttara, að ríkissjóður styrkti sjúkrahúsbyggingar úti á landi ríflegar en gert hefur verið, en um það er ekkert sagt með þessu frv.



Ég hef ekki miklu við það að bæta, sem ég sagði áðan. En það kann að vera gert fullmikið úr þessari sérstöðu á Siglufirði í frv. og af þeim, sem tala með því hér. Við höfum skýrslur um það, hvað margir utanhéraðssjúklingar eru fluttir á Siglufjörð, og þar eru aðrir staðir miklu hærri, svo sem Akureyri, Seyðisfjörður o. fl., ef á að fara í þann samanburð. Það er svo með Siglufjörð, að þangað sækja að vísu mörg skip um stuttan tíma yfir sumarið, en það er langflest ungt fólk og hraust, sem síldveiðar stundar, og það er minna hætt við slysum af vosbúð og kulda þá en á öðrum tímum ársins, enda er reynslan sú, að á Siglufirði er sjúkrahúsþörf sáralitil þrátt fyrir hina miklu mergð skipa. Ég er þess fullviss, að bæði í Vestmannaeyjum, við Faxaflóa og á Patreksfirði er sjúkrahúsþörfin miklu brýnni, þangað sækir fólk haust-, vetrar- og vorvertíð lengri tíma og fjöldi skipa, og á þeim tíma ársins, sem hættast er við slysum og sjúkdómum. Ég er þess fullviss, að ef Alþ. er búið að samþ. Siglufjörð, þá er ekki hægt að segja nei við hina kaupstaðina. Ég fyrir mitt leyti get fallizt á, ef ríkissjóður hefur bolmagn til þess, að greiða hærra tillag til annarra sjúkrahúsa, en meðan ástandið er þannig, að við eigum ófullgerð sjúkrahús í Reykjavík og annars staðar og alls konar hæli, sem nauðsyn er að fá upp, og allt stendur fast vegna fjárskorts, þá finnst mér einkennilegt að vera að bæta við það og auka framlögin meðan ekki er hægt að standa við það, sem nú er í l. Eins og ég tók fram áðan, þá er enginn greiði gerður þeim bæjar- og sveitarfélögum, sem fá þennan lagabókstaf, ef ekki er hægt að inna þessi framlög af hendi af hálfu ríkissjóðs.