Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Sjútvn. hefur haft til athugunar það frv., sem hér liggur fyrir á þskj. 42, og eins og fram kemur í nál. á þskj. 338, þá mælir n. með, að frv. verði samþ. Einn nm., Jón Skaftason, var fjarverandi, þegar málið var afgreitt, og tveir nm., þeir hv. 7. landsk. þm. og hv. 3. þm. Norðurl. v., skrifuðu undir nál. með fyrirvara. Frv. var sent til umsagnar ýmissa aðila, þegar það barst n., og hafa borizt svör frá flestum þessara aðila. Eru þau með einni undantekningu yfirleitt jákvæð, þannig að þeir, sem þar um gefa umsögn, mæla með því, að frv. verði samþ. Farmanna- og fiskimannasamband Íslands svarar með bréfi dagsettu í nóvember, þar sem segir svo í niðurlagi bréfsins: „Stjórnin varð sammála um að mæla með þeirri breytingartillögu, sem hér um ræðir, varðandi Verðjöfnunarsjóð fiskiðnaðarins.“ Landssamband ísl. útvegsmanna gerði á aðalfundi sínum í haust samþykkt um málið, og í svari Landssambandsins til sjútvn. er sú samþykkt, sem þar var gerð, tekin upp, en þar segir: „Aðalfundur LÍU skorar á Alþingi að samþykkja fram komið frumvarp um verðtryggingu Verðjöfnunarsjóðs sjávarútvegsins.“ Sjávarafurðadeild Sambands ísl. samvinnufélaga fékk einnig málið til umsagnar, og segir svo í þeirri umsögn: „Sjávarafurðadeild SÍS lýsir því stuðningi við ofannefnt frumvarp og telur aðkallandi, að það nái fram að ganga. Jafnframt teljum vér nauðsynlegt, að við 1. gr. frumvarpsins verði bætt skýru ákvæði um, hvers konar uppbætur verði taldar jafngilda gengisbreytingu.“ Sölusamband ísl. fiskframleiðenda vísar til fyrri samþykkta sinna, og segist sölusambandið vera því eindregið meðmælt, að frv. verði samþ. Stjórn Verðjöfnunarsjóðs fiskiðnaðarins eða fulltrúar fiskseljenda og fiskkaupenda gefa um málið umsögn. Þar segir í ljósriti af fundargerð, sem við fengum frá stjórn Verðjöfnunarsjóðs og hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Á 16. stjórnarfundi Verðjöfnunarsjóðs fiskiðnaðarins þann 4. sept. 1970 báru fulltrúar fiskkaupenda fram tillögu um, að eignir sjóðsins væru varðveittar í erlendri mynt eða gengistryggðar á annan hátt. Á 17. fundi sjóðsstjórnar þann 13. okt. 1970 lýstu fulltrúar fiskseljenda samþykki sinu á þessari tillögu, og er hún því í raun viljayfirlýsing meirihluta sjóðsstjórnar. Á fundinum varð samkomulag um, að tillögunni ásamt rökstuðningi yrði vísað til ráðherra og ríkisstjórnar til úrskurðar.“ Þetta er álit fulltrúa fiskseljenda og fiskkaupenda í stjórn Verðjöfnunarsjóðs. Seðlabanki Íslands svarar erindi sjútvn. með bréfi dags. 4. febr. 1972 og segir þar, með leyfi forseta: „Verðjöfnunarsjóður fiskiðnaðarins er í dag ávaxtaður samkvæmt lögum í Seðlabankanum á hliðstæðan hátt og margir sjóðir í opinberri eigu og vörzlu. Má þar t. d. nefna Aflatryggingasjóð sjávarútvegsins. Eru allir þessir sjóðir ávaxtaðir í innlendri mynt á jafnréttháum grundvelli, og teljum vér ekki réttmætt, að undantekning sé gerð frá þeirri reglu, að því er Verðjöfnunarsjóð snertir. Hlutverk Verðjöfnunarsjóðs er öðrum þræði að greiða hluta af verðfalli, sem kann að verða á þeim afurðum, sem eignazt hafa inneignir í sjóðnum. Slíkt verðfall hefir oftar en einu sinni leitt til þess, að breyta hefir orðið gengi íslenzku krónunnar til þess þannig að skapa rekstrargrundvöll án styrkja fyrir veigamiklar greinar sjávarútvegsins. Tilvist Verðjöfnunarsjóðs getur hér breytt um í verulegum atriðum. Verðbreytingum á afurðum sjávarútvegsins til lækkunar mundi fyrst í stað verða mætt með greiðslum úr sjóðnum að því marki, sem hann hefði fjármagn til, en ekki þyrfti að grípa til gengislækkunar á meðan svo væri. Má því gera ráð fyrir, að ef til gengislækkunar kæmi, þá væri sjóðurinn tæmdur áður. Sömuleiðis má benda á, að gera má ráð fyrir, að komi til gengislækkunar, þá verði ekki fyrir hendi neinn gjaldeyrisvarasjóður, sem hugsanlegar eignir Verðjöfnunarsjóðs gætu verið hluti af. Loks geta þær aðstæður risið, að hækkun á gengi krónunnar gerði nauðsynlegt að greiða úr sjóðnum, en gengishækkun hefði þau áhrif, að binding sjóðsins við erlenda mynt yrði til að rýra hann. Vér viljum taka undir þá viðleitni flm. nefnds frv., að Verðjöfnunarsjóð fiskiðnaðarins beri að styrkja og sé það sjávarútvegi Íslendinga í hag, að eflingu hans verði haldið áfram.“ Sjútvn. ræddi sérstaklega þetta erindi Seðlabanka Íslands og þá umsögn, sem þessi stofnun gaf um frv., en við teljum, að þarna geti málin borið öðruvísi að. Vitað er og lögum samkv., að sjóðnum er skipt í fleiri en eina deild, ef ég man rétt í þrjár deildir. Það má vel vera svo, að innistæða sé í einhverri af þessum deildum, þó að innistæða einnar deildar sé kannske gengin til þurrðar. Það þarf því alls ekki að vera svo, að þó að þyrfti að ganga á sjóðinn, þá gætu sumar deildir hans ekki átt þar inni, og ef til gengisbreytingar eða gengislækkunar kemur, mundi það að sjálfsögðu rýra verðgildi þeirra peninga, sem í þessum deildum stæðu eftir hjá Seðlabankanum. Þar af leiðandi teljum við, að það sé ekki ástæða til annars en frv. fái að halda áfram og verði afgreitt hér á hinu háa Alþ. Og það má einnig á það benda, að þó að þetta bæri að, sem Seðlabankinn segir, er þar ekki um neinn skaða eða neina hættu fyrir neinn aðila að ræða, ef lögunum yrði breytt á þann veg, sem frv. leggur til, að gert verði. N. er því sammála um að mæla með frv. óbreyttu, eins og fram kemur í nál., en fyrirvara hafa gert um afstöðu sína tveir hv. þm., eins og ég minntist á í upphafi máls míns. Ég legg svo til, að frv. verði vísað til 3. umr.



Herra forseti. Eins og fram kemur í nál. því á þskj. 338, sem hér er til umr., og einnig í ræðu frsm. n., þá hef ég undirritað þetta nál. með fyrirvara. Þegar þetta mál var til lokaafgreiðslu í sjútvn., taldi ég mig ekki hafa kynnt mér málið nægilega vel til þess að skrifa undir nál. án fyrirvara. Ég hef hins vegar við nánari athugun á málinu síðan talið, að þetta mál sé rétt og það eigi fyllsta rétt á sér, að þetta verði gert. Lýsi ég því yfir, að ég mæli eindregið með samþykkt þessa frv.

Forseti (GilsG): Áður en gengið er til dagskrár vil ég leyfa mér að vekja athygli á því, að mál koma helzt til dræmt frá þn. Það vill að vísu oft verða svo um þennan árstíma, þegar þinghald er hálfnað eða liðlega það, þá er helzt til lítið af málum, sem komið hafa frá n., en svo hefur það brunnið við, að undir lok þinghalds hefur verið óeðlilega mikið að gera og málin hafa hrúgazt upp til afgreiðslu. Ég vildi þess vegna eindregið mælast til þess við hv. þn. þessarar d. og þá sérstaklega við formenn þeirra, að þeir leitist við að hraða afgreiðslu mála, eftir því sem eðlilegt og fært þykir, þannig að hægt yrði að komast hjá því, að óeðlilega mikið verði að gera við málaafgreiðslu undir þinglok, þ. e. afgreiðslu þeirra mála, sem ætti að vera hægt að afgreiða fyrr.



Herra forseti. Mál þetta hefur að nokkru verið kynnt áður í sambandi við flutning á frv. til l. um líf- og örorkutryggingu sjómanna, en eins og kemur fram í því frv., var þessi breyting á lögskráningu sjómanna boðuð. Í gildandi lögum um lögskráningu sjómanna, lögum nr. 63 frá 29. marz 1961, segir, að skylt sé að lögskrá alla þá menn, sem ráðnir eru til starfa á íslenzkum skipum, sem eru 12 rúmlestir brúttó eða stærri. Sú breyt., sem við flm. leggjum til að gerð verði á þessum lögum, er á þá leið, að lögskráningarskyldan verði færð neðar en nú er og skylt verði að lögskrá á öll þau skip, sem haldið er úti til farþegaflutninga, vöruflutninga eða fiskveiða og falla undir önnur lög, lög um eftirlit með skipum. Röksemdir okkar fyrir þessari breytingu eru m. a. þær, að við teljum, að í fyrrnefndu frv., sem áður hefur verið rætt hér í hv. d., sé nauðsynlegt, ef það frv. verði samþykkt, að slíkar tryggingar, sem þá væntanlega yrðu lögboðnar, næðu jafnframt til þess mikla fjölda sjómanna, sem nú stunda störf á hinum minni fiskiskipum allt í kringum landið. Sannleikurinn er sá, að það hefur orðið gífurlega mikil aukning á þessari skipastærð nú á allra síðustu árum, og er enginn vafi á því, að friðun fiskimiða okkar í grennd við ströndina hefur átt sinn þátt í því. Og ég tel líka, að á næstu árum sé engin ástæða til þess að efa annað en þessi þróun haldi áfram að nokkru leyti, þótt hún verði kannske ekki í sama mæli og hingað til. Við segjum í grg. með frv, þessu, að það, að ákvæði skuli ekki vera um það í lögum, að skylt sé að lögskrá á skip af þessari stærð, skapi margskonar vandamál í sambandi við lögboðnar tryggingar og jafnvel fyrirhugaðar lögboðnar og samningsbundnar tryggingar. Það má hins vegar segja, að það hafi nokkuð verið komið á móti þessu vandamáli í sambandi við hinar samningsbundnu tryggingar með breytingu þeirri, sem gerð var á lögum um Aflatryggingasjóð sjávarútvegsins á síðasta þingi, en þá var einmitt sett inn í ákvæði 17. gr. þeirra laga, að til þess að hljóta greiðslu áhafnadeildar Aflatryggingasjóðs vegna fæðiskostnaðar yrðu eigendur viðkomandi báta að tryggja áhafnir sínar sömu slysatryggingum, svo og líf- og örorkutryggingum, sem samið er um í heildarkjarasamningum sjómanna og útvegsmanna. Utan þessa veit ég, að í vissum landshlutum hefur verið gengið enn frekar í þessa átt með samningum, en það er þó t. d. í einni löggjöf, löggjöfinni um lífeyrissjóð sjómanna, að samkv. orðanna hljóðan í þeirri löggjöf munu aðilar á þessum bátum, fiskimenn á hinum minni bátum, sem ekki er lögskráð á, ekki geta átt aðild að hinum lögboðna sjóði nema komið verði á móti, t. d. með þessari breytingu. Að vísu má semja um þau ákvæði eins og gert hefur verið á sumum stöðum fyrir svæði eða byggðarlög. En t. d. sá mikli fjöldi þeirra sjómanna, sem er aðili að hinum lögboðna sjóði, sem munu vera allir við suðurströndina, frá Hornafirði vestur um land, og Breiðafjarðarhafnirnar, auk þeirra sjómanna, sem róa frá Eyjafjarðarhöfnum og öllu Norðurlandi vestra, að undanteknum Vestmannaeyjum, sem eru með sinn sérstaka lífeyrissjóð, - þessir aðilar, þ. e. a. s. þeir sjómenn, sem eru á stærri skipum en 12 rúml. og lögskráð er á, geta átt aðild að þessum sjóðum, en hinir ekki. Ég tel, að þótt ekki sé horft til þess frv., sem þetta frv. er nú flutt beinlínis út af, þá mundi þessi eina breyting m. a. leysa það vandamál. Auk þess mun þetta líka stuðla að bættu öryggi á þessum minni bátum, því að samkv. lögskráningarlögunum yrðu slíkir bátar, sem skylt væri að lögskrá á, að sýna haffærisskírteini. Haffærisskírteini slíkra lítilla báta mundu vera fyrst og fremst fólgin í því, að eigendur bátanna mundu sanna, að bátarnir væru búnir þeim björgunar-, öryggis- og siglingatækjum, sem þeim eru nauðsynleg. Herra forseti. Ég legg til, að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til hv. sjútvn.