Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Það hefur komið í ljós, að þessi hækkun á benzíngjaldi er of há fyrir íslenzkar flugvélar. Það er einnig greinilegt, að þetta háa gjald hefur hindrað hér viðkomu erlendra flugvéla. Það er venja að leggja ekki hátt gjald á benzín, sem ekki er notað í landinu sjálfu, en mest það benzín, sem erlendu flugvélarnar nota, er notað utan við íslenzka landhelgi. Í Ed. gekk þetta frv. fram svo að segja mótmælalaust, og n. leggur til, að það verði samþ. óbreytt.



Ef dæma má eftir málflutningi 1. flm. og þeirri grg., sem fylgir frv., mætti ætla, að þeim sem af alvöru vilja vinna gegn áfengisbölinu í landinu, hafi bætzt nýr liðsmaður. Því er haldið fram, að þetta eigi að vera mjög siðbætandi í sambandi við nautn áfengis, en ráð þessara manna í sambandi við nautn áfengis er, að enn sé veitt nýju áfengi, sem selt sé við hvert búðarborð, á hverjum veitingastað og á hverri skemmtun og enn fremur, að framleiðendur geti selt það beint til neytenda, en ekki minna en 25 flöskur. Samkvæmt þessu verður að álykta, að þeim mun meira áfengi, þeim mun minni drykkjuskapur, en ég held að þessi röksemdaleiðsla þeirra sé jafnfjarri lagi og annað, sem þeir hafa fært fram máli sínu til stuðnings. Það er réttilega fært fram í grg., að það sé mikil ómenning samfara þeirri áfengisnautn, sem nú er, og sérstaklega hinna sterku drykkja. En yrði það þá minna, ef menn fá áfengt öl? Okkur eru gefin mjög mörg fögur fyrirheit í sambandi við þetta frv. Okkur er lofað sjúkrahúsum, bara ef við drekkum nóg af áfengu öll. Það má segja, að út af fyrir sig sé það þakkarvert, að þessum mönnum hefur dottið í hug, að það þurfi aukinn sjúkrahúsakost, þegar ölspillingin fer að sækja út í þjóðfélagið. Það er svo sem víst, að öll nautn áfengra drykkja hefur heilsuspilli í för með sér, og má segja, að það sé þakkarvert að vilja nota hagnaðinn til að auka sjúkrahúsakostinn, og blandast engum hugur um, að eins og ástandið er í sjúkrahúsmálum okkar væri æskilegt, að bætt væri úr. En það þarf ekki síður að auka heilsuvernd þjóðarinnar, og ég verð að ætla, að ekki sé minna í þá heilsuvernd varið, sem bætir úr áfengisbölinu, - ég tala ekki um þann ávinning, sem fengist með aukinni hófsemi einstaklinganna. Ég held þess vegna, að þótt hægt yrði að afla tekna, eins og okkur er lofað, með sölu öls, að það verði of dýru verði keypt að afla þjóðinni tekna á þann hátt til þess að byggja upp sjúkrahús landsins, og að betra væri að afla þeirra tekna öðruvísi. Það eru margir landsmenn, sem halda því fram, að draga beri úr áfengisnautn með því að fækka útsölustöðum. Þeir benda á það, að þar sem tiltölulega erfitt er að ná í áfengi, sé minni drykkjuskapur, en flm. líta svo á að það beri að gera mönnum létt fyrir að afla áfengis. En þetta er kannske ekki það alvarlegasta. Hitt er alvarlegra, að það má telja það víst, að ýmsir. sem ekki neyta áfengis, muni neyta þessa öls, m. a. af því að þeim er talin trú um, að það væri ekki hættulegt af því hvað það inniheldur lítið áfengi. En það má telja tiltölulega víst, að þegar þeir verða búnir að venja sig á það áfengi, sem er í ölinu, muni þeir reyna að ná sér í annað sterkara, og þá held ég, að við séum komin að því, sem er hættulegast í þessu máli, en það er hættan fyrir æskuna í landinu. Því hefur verið haldið fram í þessum umr., að ekki sé mjög mikil hætta á að æskan sækist eftir þessu öli, vegna þess hvað það er bragðvont. Það hefur oft verið nefnt, hvað svartidauði væri bragðvondur, en það virðist ekki standa í vegi fyrir því, að hann sé drukkinn. Og hafa menn athugað það, hvað þetta öl á að vera víða? Það er sem sé gert ráð fyrir því, að það verði rétt að mönnum við hver vegamót, og má þá búast við, að áhrifa þess gæti fljótt inn í raðir þeirrar æsku, sem ekki er farin að nota áfengi. Og það er ekki einasta æskan. Það eru líka börnin. Þá er í grg. þessa frv. rætt um innflutning áfengis til starfsliðs Keflavíkurflugvallarins og að hægt muni vera að afnema hann, ef þetta áfenga öl verður á boðstólum. Það má vel vera, að svo sé, en ég held, að það væri of dýru verði keypt, ef ekki er hægt að fjarlægja þetta á annan hátt, sem ég vona, ef um leið á að hleypa þessu áfenga öli út til þjóðarinnar. Það hefur verið sagt í sambandi við þetta, að hægt sé að afla verulegs gjaldeyris með ölframleiðslunni. Það vita allir, hve gjaldeyrisvandræðin eru mikil, og er gott fyrir þessa menn að geta sagt, að við fáum gjaldeyri. En ég tel það ólíklegt, þegar við getum ekki keppt við nokkra þjóð um framleiðslu, að við getum á þessu sviði, þrátt fyrir Gvendarbrunnavatn, orðið samkeppnisfærir við þjóðir, sem búa við betri framleiðsluskilyrði og aldagamla tækni á þessu sviði. Nei, það er allt á sömu bókina lært um málflutning 1. flm. og í grg. Ég held, að það ætti að duga að gefa stutt og laggott svar, eitthvað svipað því, sem gefið var uppi á háu fjalli í fyrndinni, þegar gert var svipað tilboð. Ég sé ekki ástæðu til að ræða marga liði þessa máls. Það er búið að hrekja ýmsar helztu firrurnar, eins og þá, hvílík fjarstæða það sé, að bæði sé hægt að afla nýrra tekna með áfengissölu og samtímis draga úr áfengisnautn. Eitt er athugavert í sambandi við þetta frv. Því er haldið fram, að tvær ástæður liggi til þess, að það eigi að ná samþykki, en það er siðsemin og fjáraflanir til þess að byggja upp sjúkrahús landsins. En það hefur gleymzt að gæta þess, að þessar tekjur renni til ríkisins. Það er sem sagt hugsað, að hér geti skapazt einstaklingsgróði í skjóli þessarar framleiðslu. Og það eitt fyrir sig er vitanlega stór afturför í áfengismálum okkar frá því, sem nú er. Og það má segja, að það sé furðulegt þar sem nú er þó viðurkennt, að það sé á engan hátt betur komið hagnaðinum af áfengisverzlun en hjá ríkinu. Það er þess vegna sjáanlegt, að hv. flm. þessa frv. hafa látið sér detta í hug að færa þessi mál í það form, sem einu sinni ríkti. - sem sé að einstaklingar geti gert sér áfengismálin að féþúfu og það svo freklega sem ætla mætti að hægt væri í gegnum þetta. Það eru margar athyglisverðar setningar í grg. þessa frv. Og mér verður á að líta hér á niðurlagið, þar sem ég les m. a. þessar setningar. með leyfi hæstv. forseta: „Íslendingar fara illa með vín. Það er staðreynd, sem ekki verður gengið á snið við. því miður. En þeir mundu halda áfram að gera það, ef ekkert er gert til þess að skapa aukna umgengnismenningu á þessu sviði. Framleiðsla og sala góðs öls í landinu sjálfu er tilraun til umbóta. Sú tilraun er ekkert fálm út í loftið. Reynsla fjölmargra menningarþjóða hefur sannað árangur hennar. Þess vegna verður að vænta þess, að þessu frv. verði tekið af skilningi á því mikla vandamáli, sem það miðar að umbótum á.“ En ég held að það sé aðeins einn skilningur réttur á þessu máli, að fella þetta frv. strax við. þessa umr. Ég get svo ekki neitað mér um að víkja fáeinum orðum að ræðu hv. 2. flm. frv. (StgrSt). Það mátti segja að þar kvæði við talsvert annan tón en hjá hv. 1. flm., - tón, sem var karlmannlegri og yfirdrepslausari. Mér virtist hv. 1. flm. ganga hreint til verks og kalla eftir meira áfengi eða a. m. k. fleiri áfengistegundum. Hann gat þess þó að vísu, að hann gæti sætt sig við einhverjar takmarkanir á sterkum drykkjum, og er það út af fyrir sig þakkar vert. En ræða hv. 2. flm. var yfirdrepslaus og ekki með neinum loforðum. sem hann vissi, að hann gæti ekki staðið við. Hann boðaði enga siðbót, lofaði engum sjúkrahúsum. Hann lofaði aðeins því, sem hægt er að standa við í þessu sambandi. og það er það að hafa meira áfengi á boðstólum. - Það var líka athyglisvert hjá þessum hv. þm., 2. flm. að hann lýsti yfir, að hann væri alls ekki ánægður með þetta afkvæmi sitt. Það var bara eins og manni gæti dottið í hug, að hann hefði eignazt það eitthvað óviðkomið og hann sæi fram á, að honum yrði það að lítilli gleði nú þegar og eftir því sem stundir liðu. Þessi hv. þm. heimtaði rök frá andmælendum frv. Já, það má nú einlægt heimta. En það er dálítið furðulegt, að hann skyldi óska eftir meiri rökum, þó að vafalaust væri hægt að bera þau á borð fyrir hv. flm., því að það er vitað mál og augljóst, að með rökum andstæðinga þessa frv. var búið að tæta hverja einustu forsendu. sem lögð var fram til stuðnings þessu frv. En ég tel víst, að hægt væri að bera mörg fleiri rök á borð fyrir hv. flm., ef þeir óska eftir. Þessi hv. 2. flm. frv. lýsti drengilega yfir því, eins og hans var von og vísa, að hann væri jafnvel tilbúinn að ganga gegn þessu frv., ef hægt væri að sanna honum, að þetta frv., ef samþ. yrði mundi verða til þess að auka drykkjuskap æskunnar. En hvað eru sannanir? Það er staðreynd, að eftir því sem fleiri áfengistegundir eru fáanlegar og eftir því sem auðveldara er að ná í áfengi, eykst drykkjuskapur óhjákvæmilega meira og eftir því sem meira er á boðstólum af vægum víntegundum, því hættulegra verður áfengið fyrir alla byrjendur. - Hv. 2. flm. líkti þessu öll við fæðutegund, jafnvel dilkakjöt, og þótti mér þar nokkuð langt gengið. Það getur vel verið að þetta öl eigi að hafa inni að halda einhver sérstök bætiefni, sem ekki er búið að boða okkur. Það getur verið, að þetta öl eigi meira að segja að vera svo að gera ónauðsynlegan innflutning á ávöxtum. En hvað er það, sem búið er að boða okkur um það, hvað þetta öl eigi að hafa fram yfir þær viðurkenndu öltegundir, sem nú eru hér til staðar? Er ekki framleiddur hér nógu góður pilsner eða nógu góður bjór eða maltöl eða hvað það nú er af öltegundum. sem hér eru til staðar? Hvað á þetta nýja öl að hafa fram yfir þær öltegundir, sem við höfum hér fyrir? Það er ekki búið að upplýsa, að það eigi að hafa neitt þar fram yfir annað en áfengi. Það ber þess vegna alls staðar að sama brunni, að það er það eitt, sem sótt er eftir í sambandi við þessa ölframleiðslu. Hv. 2. flm. frv. veittist mjög að banninu. Það mætti nú segja, að það mál kæmi ekki þessu máli við. En hann hélt því fram, að það illa ástand, sem nú ríkti í áfengismálum hjá okkur, væri allt banninu að kenna  Hv. 2. flm. sagði okkur átakanlega sögu um það. Hvernig 30 ungir menn úr Mývatnssveit brutu af sér hlekki áfengisbannsins. Ég tel þetta ekki sönnun þess, að bannl. hafi verið slæm, heldur raunasögu 30 ungra manna, sem gera sig seka um það gáleysi að brjóta þau l., sem þeir eiga að fylgja. 

Kúturinn léttist, en kraftarnir minnkuðu

. Þessi hv. þm., 2. flm., líkti þessum banni, við Stóradóm. Ég er hissa á því, að þessi maður, jafnöfgalaus og hann er að jafnaði, skuli leyfa sér að gera þennan samanburð. Það er vitað, að Stóridómur er mest hataða löggjöfin, sem Íslendingar hafa orðið að beygja sig fyrir, m. a. þau ákvæði, að karl og kona, sem vildu njótast, fengu ekki að njótast, ef hægt var að rekja saman ættir þeirra langt aftur í liðum. Er það kannske svipuð tilfinning, sem grípur þessa menn, m. a. flm. þessa frv., eins og hefur verið á liðnum öldum hjá þeim körlum og konum, sem reyndu að fara á bak við ákvæði Stóradóms? Er það kannske ástin á Bakkusi, sem er á bak við og grípur þannig um sig og veldur því, að þeim finnst ákvæði Stóradóms hliðstæð bannl. og vilja svo engin bannlög hafa? Þá virðist hv. 2. flm. vera hneykslaður á því, að það gangi eins og rauður þráður gegnum alla löggjöfina: „Þú skalt ekki.“ Það væri æskilegt, að það þyrfti ekki að nota það ákvæði eins og það er notað. En hvernig er það með þessi tíu gömlu boðorð, sem hafa staðið í hverjum barnalærdómi kynslóð eftir kynslóð og okkur hefur verið innprentað, að við ættum að halda? Fer þeim ekki líka að verða hætt. ef það á að hamast á móti þessu ákvæði: „Þú skalt ekki“? Eru þau ekki í samræmi við okkar löggjöf? Og hvernig ætli það yrði með löggjöf allra siðaðra þjóða, ef ætti að telja það höfuðsök, að í þeim stæðu ákvæði, sem banna eða fyrirskipa þetta eða hitt? Mér er bannað t. d. að vega mann, þó að mér finnist hann hafa gert það mikið á hlut minn, að mér finnist, að hann hafi unnið sér til óhelgi. En mér á ekki að vera bannað að hefna mín á honum með því að selja börnum hans áfengt öl og vísa þeim svo upp í - eða niður í - „ríki“ á svartadauða þar og skilja svo við þau sem „róna“ niðri í Hafnarstræti. Þetta má ekki banna. Mér er líka bannað, þó að ég þyrfti þess með, að afla mér fæðis og klæðis með því að ræna til minna nauðþurfta. En mér á ekki að vera bannað að setja niður ölknæpu hvar sem ég vil, til þess, að afla mér stórgróða á þann hátt! Það er vitanlega allt þjóðhættulegt, sem ég nefndi. En þetta síðast talda er e. t. v. þjóðhættulegast. Hv. 2. flm. hélt því fram, að það væri einkamál hvers og eins, hvort hann drykki meira eða minna, og það ætti ekki að skipta sér af fullorðnum mönnum á því sviði. Ég veit, að þótt ég eða hv. 2. flm. smakki vín, þá er óþarfi að skipta sér af því. En hversu mörg dæmi eru um það, þar sem þjóðfélagið getur ekki látið sig engu skipta, hvort fullorðnir menn skulum við segja neyta áfengis, ekki aðeins vegna einstaklinga, heldur og vegna heimila þeirra og aðstandenda? Ég held, að þeir, sem vilja hafa leyfi til að hafa um hönd áfengi, geti vel við unað það, sem nú er hægt að fá af því, og þó að minna væri. Ég held að það væri réttara af þeim að ganga inn á það, að takmarkað væri það áfengisflóð, sem nú gengur yfir þetta land, en ekki leggja lið sitt til þess að reyna að auka það. Ég held, að það sé rétt fyrir þá að íhuga það, hvort þeir eigi nú enn að vega í þennan sama knérunn, sem áður hefur verið svo mjög að gert. Og ég held, að það sé rétt af áfengisunnendum að kalla til þessara hv. flm. og segja: Klaufi! Kunn þú hóf þitt! Og ég held, að það sé rétt að láta þá menn, sem vilja vinna að umbótum í áfengismálunum, a. m. k. halda þessu eina litla, en þýðingarmikla vígi á þessu sviði, þ. e., að ekki sé bruggað áfengt öl hér á landi. Ég er í dag einn af þeim, sem ekki eru ákveðnir með banni. Og ástæðan fyrir því er sú, að ég tel, að ekki séu nú sem stendur skilyrði fyrir hendi, sem gefa mundu æskilegan árangur í sambandi við bann. En ég geri ráð fyrir, að margir af þeim mönnum, sem ekki eru í dag reiðubúnir til að fylgja algeru banni, en í dag vilja bara draga úr áfengisneyzlu, mundu hverfa strax í raðir bannmanna um leið og þetta nýja áfengi væri komið á markaðinn. Og ef ég væri sérstakur unnandi áfengis, mundi ég telja hyggilegast að láta staðar numið - gjarnan kannske vilja láta eitthvað til baka af áfengistegundum, sem á boðstólum eru - og vega a. m. k. ekki oftar í þennan sama knérunn.



Herra forseti. Það mætti nú ætla, að ég hefði ýmsu að svara þeim þremur hv. þm., sem mælt hafa gegn þessu máli. En í raun og veru er það nú samt ekki margt, sem ég þarf að segja gegn málflutningi þeirra og rökum. Í ræðum þessara þriggja hv. þm. hefur verið afar lítið um rök. Það hefur aðallega borið þar á fullyrðingum og staðhæfingum, sem lítil rök hafa fylgt. Það er dálítið táknræn ein setning. sem hv. síðasti ræðumaður sagði, sem nú var að setjast niður, fyrir allan málflutning þessara manna hér á þingi og utan þings. Hann sagði: það er aðeins einn réttur skilningur til á þessu máli, það er að fella þetta frv. frá 1. umr. Það er einmitt þetta, sem einkennir allar umr. þeirra manna. sem eru svipaðrar skoðunar og þessir hv. þm., að það er ekki til nema einn réttur skilningur. Það er ekki til nema ein hlið á málinu, - sú hlið, sem þeir túlka, sá skilningur, sem þeir hafa gert að sínum skilningi og þeir staðhæfa. að sé sá eini rétti skilningur. Þetta sýnir mjög vel, af hve mikilli víðsýni og öfgaleysi og af hve miklum vilja til þess að leysa það vandamál, sem hér er um að ræða, ræður þeirra mótast. Það er ekki til nema einn réttur skilningur, það er skilningur þessara hv. þm. Það er ekki til nema ein hlið á þessu máli. Er það hygginna manna háttur, manna sem rökstyðja vilja mál sitt og leiða fram rök með og móti, að viðhafa slíkan málflutning? Sá hv. þm. af þeim þremur hv. þm., sem hér hafa talað, sem ég tel mig sérstaklega þurfa að svara, er hv. 6. þm. Reykv. (SigfS), sem flutti ræðu sína hér í tveimur köflum og skemmti hv. þm. með því í síðari kafla ræðu sinnar að tyggja upp allan fyrri kaflann, með nokkrum smábreytingum og útþynningum. Þessi hv. þm. var einu sinni kennari. Mér er að vísu sagt, að hann sé hættur að kenna, og mig furðar satt að segja ekkert á því, að hann sé hættur að kenna. Hann byrjaði samt á því að halda hér nokkurs konar kennslustund fyrir mig. Hann margtók fram, að hann ætlaði að kenna mér að draga réttar ályktanir, kenna mér rök, kenna mér þetta og hitt. Ég hef lært eitt af ræðu þessa hv. þm., nefnilega, hvernig ekki á að flytja mál, hvernig ekki á að reyna að gera málstað sinn líklegan, því að svo dæmalaus vatnsgrautur var öll ræða hans, að ég minnist þess ekki í lengri tíma að hafa heyrt slíkt borið á borð fyrir hv. þingheim a. m. k. Það var fyrst og fremst tvennt, sem þessi hv. þm. deildi á þetta frv. fyrir og þóttist í sambandi við þau atriði hafa sannað á mig litla rökvísi. Hann sagði: Í fyrsta lagi hefst grg. þessa frv. á rökleysu, því að þar er sagt, að það eigi að afla aukinna tekna í ríkissjóð með bruggun og sölu áfengs öls, en jafnhliða draga samt sem áður úr brennivínssölu. Ég játa það, að það er okkar flm. höfuðröksemd fyrir þessu máli, að við teljum, að með bruggun og sölu áfengs öls í landinu mundi draga úr þeirri hóflausu brennivínsneyzlu, sem hér á sér stað. En ég vil ganga lengra í því en bara að leyfa að brugga öl. Ég vil láta hækka verð á brennivíninu. Það mundi þýða það, að enn fleira fólk mundi fælast frá að kaupa það, og líka þýða það, það ef ríkissjóður þarf þessara tekna við óskertra, þá eru líkur til þess, að hann með hækkuðu verði á brennivíninu héldi þeim gróða óskertum. En væri þá svo mikill skaði skeður, þó að tekjur ríkissjóðs af brennivínssölu beinlínis rýrnuðu? Væri þá mikill skaði skeður, þó að íslenzka ríkið hefði nokkrum millj. króna minni ágóða af sölu þessara sterku og hráu drykkja en nú er? Það var eins og hv. 6. þm. Reykv. yrði skelkaður við þá tilhugsun, að brennivínsdrykkjan minnkaði, þá tilhugsun, að Íslendingar ættu kost á færri brennivínsflokkum eftir að farið væri að brugga ölið. - Nei, þessi hv. þm. hefur ekki sannað á okkur flm. þessa frv. neina af þeim rökvillum, sem hann taldi, að kæmu fram hjá okkur í sambandi við þetta frv. Það er í fyrsta lagi hægt að hækka brennivínsverðið, og ég teldi það heppilegast til þess að bægja mönnum frá að drekka sterku drykkina, en til þess að drekka fremur ölið. Og það er enginn skaði skeður, þó að tekjur ríkisins af þessari verzlun minnkuðu eitthvað, en ykjust að sama skapi við ölsölu, eða jafnvel þó að þær ykjust ekki að sama skapi af þeirri sölu. Þá var annað atriði, sem þessi hv. þm. gerði mjög að umræðuefni. Hann spurði um það, hvort ég gæti ekki afsannað skýrslu landlæknis um áhrif öldrykkju með tölum og hagskýrslum. Nú minntist þessi hv. þm. ekki á neina tölu úr þessum skýrslum landlæknis. Hann var að fleipra um þessar skýrslur, en minntist ekkert á það, hvernig þessar skýrslur væru annað en það, að í þessum skýrslum væri sannað, að þar í löndum, sem menn drykkju mikið áfengt öl, drykkju menn mikið brennivín og meira af sterkum drykkjum en þar, sem sala áfengs öls væri ekki leyfð. Af því að þessi hv. þm., sem einu sinni kenndi stærðfræði í skóla, kallaði eftir tölum, skal ég nú taka nokkrar mjög einfaldar tölur og sýna honum þær. Árið 1946, sem er sá tími, sem skýrslur liggja fyrir um nýjastar um áfengisneyzlu Íslendinga, voru seld sterk vín og drykkir á Íslandi alls tæplega 600 þús. lítrar, þ. e. a. s. 4,55 lítrar á hvert mannsbarn á landinu. Á sama tíma voru seld vín á Íslandi með 16 til 22% áfengisstyrkleika 86.701 lítrar, eða 0,6 lítrar á mann á Íslandi, og 17,981 lítrar af borðvínum eða 0,1 lítri á mann á Íslandi. Af áfengu öli var ekkert drukkið, af því að það var ekki til í landinu. Í Danmörku var á árinu 1945 drukkið af sterkum vínum 1,92 1 á mann, af léttum vínum 1,99 1 á mann, en af sterku öli 31,1 1 á mann. Hvað segja þessar tölur? Segja þær það, sem hv. 6. þm. Reykv. staðhæfir hér, og segist styðjast þar við skýrslur landlæknis, að því meira öl sem menn drekki, því meira drekki menn af sterkum vínum? Eftir samanburðinum lítur þetta þannig út að Íslendingar, sem hafa ekkert öl, drekka hálfan fimmta 1 á mann af sterkum vínum, en Danir, sem hafa öl, drekka 1,9 1 á mann af sterkum vínum. Hvað sanna þessar tölur? Sanna þær mitt mál eða sanna þær mál hv. 6. þm. Reykv. ? Ég held því fram, að með því að leyfa sölu og gerð létts, áfengs öls í landinu séu líkur fyrir því, að neyzla sterkra vína minnki. Hann heldur því fram, að með því að leyfa þetta séu líkur fyrir því, að neyzla sterkra vína vaxi. Ég held, að það sé ekki hægt að draga þá ályktun af þessum tölum. Það held ég, að liggi nokkurn veginn í augum uppi. Íslendingar drekka hálfan fimmta lítra á mann af sterkum vínum, en í öllandi, þar sem drukkið er hvað mest öl, þar er ekki drukkið nema innan við 2 1 á mann af sterkum vínum. Ég hef ekki tekið fleiri lönd til samanburðar í þessu. Það má athuga það síðar, en mér virðist, að þessar tölur tali sínu máli. Það er hins vegar athugavert í þessu sambandi að Danir sem drekka svona lítið af sterkum vínum, en mikið af öli, drekka nokkurn veginn sama áfengismagn, miðað við hreinan spíritus eins og við Íslendingar. Við Íslendingar drekkum, miðað við hreinan spíritus, um það bil 2 1 á ári, en af því er svo að segja allt áfengismagnið eða 1,84 1 á ári, sterk vín, en í Danmörku er hins vegar mjög mikill hluti áfengismagnsins úr léttu vínunum og öli, og minnist ég enn á þá staðreynd læknavísindanna, að því þynnra sem áfengið er, því skaðminna sé það. Menn geta sagt sér það sjálfir, hvort muni vera skaðlegra að drekka vín, sem er 100% alkóhól, eða drekka það í 4–6% bjór, eins og Danir gera, eða í borðvíni, sem er 12–15%. Það verður að líta á þetta, þegar svona mál eru rædd. Það er ekki hægt að berja höfðinu við steininn og æpa: Þjófur, þjófur! eins og þessir þm. gera, sem nú bera okkur, sem þetta mál flytjum, á brýn að við viljum gefa drykkjuhrútunum og þeim, sem misnota áfengi, sem frjálsastar hendur til þess að drekka það. Það er ekki hægt að flytja mál með slíkum hætti og ætlast til þess, að menn séu teknir alvarlega. Ég hef þá svarað þeim tveimur höfuðröksemdum, sem hv. 6. þm. Reykv. gerði að uppistöðu í málflutningi sínum. Ég sé ekki mikla ástæðu til þess að fara að ræða bannið. Það var gert hér á skörulegan og glöggan hátt af hv. 1. þm. Skagf. (StgrSt). En ég vil aðeins segja varðandi það, sem hv. 6. þm. Reykv. var að tala um, að ég myndi skírnarnafn mitt svo langt aftur. - að ég skal játa það, og tel ég mig ekki óminnugri mann heldur en ýmsa aðra, að ég man ekki skírnarorð mitt, en ég þarf ekki að muna það til þess að muna, hvaða ástand flaut í kjölfar bannsins. Ég man árin í kringum 1930, eftir að bannið var afnumið, heima á æskustöðvunum við Ísafjarðardjúp og norður í Eyjafirði, meira að segja úti í Svarfaðardal, þar sem hv. 6. þm. Reykv. eitthvað þekkir til. Ég man ósköp vel, hvernig ástandið var á skemmtunum bæði þar og vestra og víðar, þar sem heimabruggið flaut. Það eru einhverjar óskemmtilegustu endurminningar, sem fjöldamargir ungir menn eiga frá skemmtunum og samkomum. Það er svo fjarri því, að ég telji að fólk í mínu héraði hafi verið verr á vegi statt en annað fólk, - ef til vill betur, - ég skal ekki fullyrða um það. En ég sá það, sem gerðist í þessum efnum í Eyjafirði og jafnvel í ættbyggð hv. 6. þm. Reykv. Hv. þm. sagði, að nú brygði allt í einu svo við, að léttu vínin væru orðin vond og dygðu ekki til að halda mönnum frá neyzlu sterkra drykkja. Áður hefði því verið haldið fram, að léttu vínin ættu að draga úr neyzlu sterkra drykkja. Ég hef engan heyrt halda því fram, að léttu vínin væru verri nú en fyrr, en hitt er annað mál, að ekki er alltaf hægt að fá þessi léttu vín í áfengisverzluninni. Eina vínið sem alltaf er nóg af, er svartidauði og það er vegna þess, að ríkið græðir mest á því. Það er athyglisvert, að á árinu 1946 eru einungis seldir 17000 lítrar rúmir af brennivíni. Vegna hvers er þetta? Meðal annars af því, að þessi vín, léttu vínin, fást ekki, a. m. k. ekki alltaf, og það er allt gert til þess að halda sterku vínunum að fólkinu. Um bannið er annars óþarfi að fjölyrða. Það kemur engum öfgalausum hugsandi manni til hugar, að á Íslandi verði sett á bann aftur. Þjóðin hefur reynslu af banni. Það voru sett bannl. á sínum tíma, sem voru samþ. með 60% meirihlutafylgi hjá þjóðinni - 60% sögðu já við því. En 1933 voru bannl. afnumin með svo að segja 60% meiri hl. Það var 60% þjóðarinnar, sem sá, að þessi tilraun hafði misheppnazt. Þjóðin hefur þannig sjálf dæmt um þetta greinilega, - svo greinilega, að ekki verður um villzt. En þessir hv. þm. segja: Það var raunverulega aldrei neitt bann hér. Það var konsúlabrennivín, læknabrennivín og Spánarvín. En má ég spyrja þessa hv. þm.: Halda þeir, að heimabruggið hefði orðið minna og aðstaðan að því leyti betri, ef ekki hefði verið leyfður innflutningur á Spánarvínum? Það þarf einkennilegan hugsanagang til þess að draga þær ályktanir, og það þarf lengi að kenna mér að draga ályktanir, ef ég á að draga svona ályktanir. Hv. 6. þm. Reykv. og raunar fleiri hafa talið það sem eina höfuðröksemd gegn þessu máli, að líkur væru til þess, að skólafólk og unglingar byrjuðu að drekka, ef það næði fram að ganga, og hv. þm. nefndi verkamenn og ég held fleiri stéttir. Hvers vegna nefnir hann ekki kennara og iðnaðarmenn? Er ekki hættan jafnmikil fyrir alla í þessum efnum? Varðandi það, að hætta sé á því, að unglingar byrji að drekka, ef farið væri að selja áfengt öll vil ég segja það, að mér er sagt, að á sínum tíma, þegar hér var öl í landi, þá hafi því farið fjarri, að unglingar væru ginnkeyptari fyrir því en aðrir, og það hafi verið mjög fátítt, að unglingar og menn yfirleitt drykkju sig ölvaða af öli. Þetta kemur einnig heim við reynslu annarra landa. Við þetta bætist svo það, að við sjáum upp á það hér, að það ungt fólk sem drekkur, skirrist ekki við að byrja á því að drekka hin sterku vín. Spurningin er þá þessi: Er ekki fullt eins æskilegt, ef ungt fólk smakkar áfengi á annað borð, að það drekki þá hinn létta bjór eins og hin sterku og óhollu vín? Ég er mjög svipaðrar skoðunar eins og hv. 1. þm. Skagf., að ég held að unglingum þyki bjórbragð yfirleitt vont og þeir tælist þess vegna ekki til þess að drekka slíka drykki og hættan af þeim ástæðum, af bjór, sé því ekki fyrir hendi. Ég vil þessu næst minnast lítillega á eina af höfuðröksemdum hv. 6. þm. gegn þessu máli. Hann talaði um það, að það væri ekki djarfmannlegt að selja starfsliði Keflavíkurflugvallarins öl. Þetta er einhver sú einkennilegasta staðhæfing sem ég hef heyrt í þingræðu, að það sé ekki djarfmannlegt að verzla við ákveðið fólk í landinu. Ég veit hvað fyrir þessum hv. þm. vakir með þessu. Hv. þm. réðst á mig með miklum fúkyrðum í sambandi við það, hvernig ég og aðrir þm. hefðum selt landið okkar, talaði um landráð o. s. frv., og hann taldi, að það hefði verið gert í skjóli þess samnings, sem gerður var á sínum tíma um brottför Bandaríkjahers úr landinu, brotin l., þ. e. a. s. að innflutningur starfsliðsins til Keflavíkurflugvallarins og innflutningur á öli og drykkjarföngum væri ólöglegt. Ég skal segja þessum hv. þm. það, að ég segi það með góðri samvizku sem lögfræðingur og þm., að ég tel að þessi l., áfengisl., hafi ekki verið brotin af þessum innflutningi. Ég vil leyfa mér að lesa upp 9. gr. þessa samnings, með leyfi hæstv. forseta. en hún hljóðar á þessa leið: „Eigi skal leggja neina tolla eða önnur gjöld á efni það, útbúnað. nauðsynjar eða vörur, sem inn er flutt til afnota fyrir stjórn Bandaríkjanna eða umboðsmenn hennar samkvæmt þessum samningi eða til afnota fyrir starfslið það, sem dvelur á Íslandi vegna starfa, sem leiðir af framkvæmd samnings þessa. Útflutningsgjalda skal heldur eigi krefjast af útflutningi téðra vara.“ Í þessari grein samningsins er greinilega tekið fram um það, að ekki skuli leggja neina tolla á nauðsynjar þær, sem fluttar eru til þessa starfsliðs. Og hver dregur það í efa, að öl sé nauðsynjavara því fólki, sem frá bjórlandi kemur? Það er ekki aðeins í Bandaríkjunum, sem þessir menn koma frá, heldur í öllum löndum, þar sem áfengur bjór er framleiddur, að hann er talinn til nauðsynjavöru, og ég veit ekki betur en inn í framfærsluvísitöluna íslenzku sé tekið öl og gosdrykkir og jafnvel brennivín. Svoleiðis að það er langsótt röksemd hjá hv. 6. þm. Reykv. að telja eitthvað ókarlmannlegt við það að vilja selja þessum erlendu starfsmönnum íslenzka framleiðslu af öli í stað þess að láta þá flytja erlent öl inn í landið, meðan íslendingar mega ekki sjálfir drekka það. Og það, sem fyrir okkur flm. vakir í grg., þegar við tölum um óviðfelldinn innflutning hins erlenda starfsliðs, er það, að á sama tíma og Íslendingum er bannað að neyta slíks öls, þá skuli vera til erlendir menn í landinu, sem mega gera það. Við teljum það þvert á móti skynsamlegt, að Íslendingar framleiði þessa vöru sjálfir og selji þessum útlendingum það og hagnist á því. Og það var einmitt sú leið, sem farin var á stríðsárunum, að brugga hér áfengt öl fyrir hina erlendu herl. Íslendingar fengu það að vísu ekki, en þessi leið var farin vegna þess, að það þótti viðkunnanlegra og þess var óskað af herstjórninni, að þessi framleiðsla yrði hafin hér. - Það er svo náttúrlega fjarri mér að fara að munnhöggvast við þennan hv. þm. um þá auðmýkt, sem ég sýni fyrir hinu erlenda valdi með því að vilja styðja að því, að íslenzkt öl verði selt á Keflavíkurflugvelli í staðinn fyrir hið erlenda öl, sem flutt er inn. Ég skal ekki fara langt út í það, en ég held, að það sitji illa á þessum hv. þm. að tala um auðmýkt við erlent vald, og ég vil leyfa mér að segja það, að ég held, að það færi betur öllum „Flekkum“ að gelta en þessum hv. þm. Það eru svo ekki mörg fleiri atriði, sem ég þarf að svara í þessum ræðum, sem fluttar eru til andmæla þessu máli. En ég vil þó að lokum minnast á eitt atriði hjá hv. 6. þm. Reykv. Hann minntist á það, að útvarpsráði hefði verið skrifað af hálfu Stórstúkunnar og fleiri samtaka og óskað útvarpsumræðna um þetta mál. Ég ætti sæti í útvarpsráði og mér bæri þess vegna að beita mér fyrir því. að útvarpsumr. fengjust um þetta mál beint frá útvarpssal eða héðan frá Alþ. Það er rétt, að útvarpsráði barst bréf, ég held einum eða tveimur dögum eftir að þetta frv. var lagt fram hér í Alþ., og annað bréf nokkru síðar, þar sem þess var óskað, að útvarpsumræður færu fram um þetta mál. Útvarpsráð tók þetta til meðferðar og svaraði bréfriturum því, að málið væri til athugunar. Og ég get sagt frá því, að sú skoðun kom fram í útvarpsráði, að það kynni vel að vera, að ekki væri óeðlilegt, að útvarpsumræður færu fram um þetta mál, en það þótti nokkurt bráðræði – og mér þykir það bráðræði, ef samtök utan þings eiga að geta krafizt útvarpsumræðna um þetta mál áður en n. í þinginu fengi það til meðferðar. Ég held, að það sé fátíð meðferð á þingmáli að útvarpsumræðna sé krafizt um það nema frá Alþ. sjálfu, en um það hafa engar óskir komið fram af hálfu þingflokkanna, eins og þingsköp gera ráð fyrir. Ég get gjarnan sagt það sem mína skoðun að ég er ekki á móti því, að þessi mál séu rædd fyrir þjóðinni. En mér finnst sú leið, sem þessi samtök sem meina vel í þessum málum, þótt leiðir þeirra séu stundum óljósar og torskildar, vilja fara í þessu máli, vera heldur flasfengin leið og raunar ekki geðþekk, þó að ég engan veginn vilji skorast undan því, að þetta mál sé rætt í áheyrn alþjóðar. Ég er tilbúinn að gera það hvenær sem er og hvar sem er. - Hitt er náttúrlega annað mál, sem hv. 6. þm. Reykv. minntist á, að mér bæri að segja af mér þingmennsku vegna þess, að einhverjir kjósendur úti á landi væru á móti þessu máli. Ég held, að þetta síðasta bregði upp dálítið réttri mynd af afstöðu þessa hv. þm. sem þm. til hluta, sem eru að gerast í þjóðfélaginu. Vegna þess, að okkur flm. þessa máls berast mótmæli gegn ákveðnu máli, þá eigum við annað hvort, í fyrsta lagi að skipta um skoðun, við höfum fengið svo mikið af mótmælum frá ýmiss konar félögum, að við ættum að skipta um skoðun, - en í öðru lagi, ef við ekki gerum þetta, þá eigum við að ganga af sannfæringu okkar, þá eigum við að segja af okkur þingmennsku. Ég skal ekki ræða um þetta. Í þessu birtist svo óþroskaður hugsunarháttur, að mig furðar, að jafnvel hv. 6. þm. Reykv. skuli geta alið með sér slíka hugsun. Nei, ég endurtek það sem ég sagði og hv. 1. þm. Skagf. sagði líka: Að sjálfsögðu fylgi ég sannfæringu minni í þessu máli. Hversu langt sem elzt verður til að mótmæla þessu máli, þá hefur það ekki minnstu áhrif á mína sannfæringu. Hins vegar er ég reiðubúinn til þess að hlíta dómi kjósenda minna, þegar þar að kemur, fyrir afstöðu mína í þessu máli, og það er sannfæring mín ein, sem ræður í þessu máli. en ekkert annað og ég mun þess vegna hvorki ganga af sannfæringunni né heldur segja af mér þingmennsku, þó að allmörg stúkufélög og kvenfélög sendi mótmælt. Ég vil gjarnan. að þau ágætu félagasamtök, sem að þessum mótmælum standa, viti þetta. En hitt vil ég, að komi fram hér á hæstv. Alþ., þannig að fólk viti, og það er það, að við hér á þingi vitum, hvað er að gerast í sumum félagasamtökum: Það á að „tyrannisera“ þingið. Það á að gera okkur hrædda við kjósendur. Það er þetta sem er að gerast. Kjósendur í landinu hafa margir deilt á þm. fyrir það, að þeir hlypu of mikið eftir óskum kjósenda sinna, og þetta er alveg satt. Við höfum stundum hér á Alþ. hlustað of mikið á kjósendur, vegna þess að það, sem kjósendur segja okkur, er stundum, en ekki alltaf, það sem hollast er fyrir þá sjálfa og hollast fyrir þjóð okkar. Það er þetta, sem sum samtök í landinu virðast stefna að nú. Það er að ganga á gamla lagið, það er að setja fulltrúum sínum stólinn fyrir dyrnar og hræða þá frá því að fara nýjar leiðir til lausnar miklum vandamálum. Ég verð að segja, að ég met mikils starf margra ágætra bindindismanna í þessu landi, bindindismanna. sem eru innan þeirra samtaka, sem hafa verið að senda mótmæli og munu senda mótmæli, en ég hika ekki við að segja, að ég hef skömm og djúpa fyrirlitningu á því uppnámi, þeim tæting og tilraunum til æsinga, sem hafðar eru í frammi nú innan margra þessara félagasamtaka. Ég er reiðubúinn til þess að segja þetta hvar sem er. Ég veit, að það er til fólk í landinu, meira að segja margt bindindisfólk. sem öfgalaust vill vinna að umbótum á þessum málum, og ég veit, að því er ósköp lítið gefið um allan þennan tæting og tilraunir til þess að blása þetta mál upp sem það stórmál, sem heill og hagur þjóðarinnar velti á í framtíðinni. Fjöldi þessara manna hefur unnið miklu meira gagn fyrir bindindishreyfinguna og siðabót í þessum efnum en tætingsliðið, sem gerir hvert mál að öfgamáli, þar sem allri skynsemi er vísað á bug. Það er aldrei þetta fólk í neinu þjóðfélagi, sem bætir siðferðið og skapar traustan grundvöll undir þroskað þjóðfélag. Það er alltaf þetta fólk, sem stendur í veginum fyrir þroska, framförum og umbótum í vandasömum málum. Það eru alltaf öfgarnar, sem spilla fyrir því, að vandamálin séu leyst, og þess vegna er það engin tilviljun, hverjir eru meginandmælendur þessa máls með þjóðinni. Hverjir eru það? Það eru liðsmenn hv. 6. þm. Reykv. (SigfS). Fyrst og fremst kommúnistar, sem ætla þarna að reyna að fiska á öfgunum. Þeir vilja reyna að koma í veg fyrir, að skynsamlega sé tekið á vandamálum sem þessu, og umfram allt gæta þess, að öfgarnar verði sem greinilegastar, það er vatn á þeirra myllu. Ég tók það fram áðan, að það væru ýmsir ágætir bindindismenn hér á þingi og utan þings, og ég viðurkenni, að hv. síðasti ræðumaður talaði miklu hóflegar og skynsamlegar um þetta mál en hv. 6. þm. Reykv. En kommúnistar ætla sér að nota öfgarnar, hræða menn til að vera á móti þessu frv. til að reyna að fleyta sér eitthvað áfram á því, reyna að dytta eitthvað að sinni hripleku skútu, sem er alveg að sökkva, grípa í hvaða hálmstrá, sem flýtur. Ég vil að lokum segja það, að ég er á sama máli og hv. 1. þm. Skagf. (StgrSt) um það, að það eru ýmis atriði í þessu máli, sem mætti e. t. v. breyta frá því, sem nú er í frv., og um það munum við vera fúsir til að ræða við þá n., sem fær málið til meðferðar. Hv. þm. drap t. d. á það, að hann gæti hugsað sér ríkisrekstur. og það tel ég einnig geta komið til greina. Þó má benda á það í því sambandi, að slík tæki sem þarf til framleiðslu öls, eru til í landinu, en þau eru í einkaeign, og með því að nota þau væri hægt að spara ríkinu fé. Þá er ég einnig til viðræðu um að hækka skattinn af ölinu og enn fremur leyfisgjaldið. Það má benda á það, að í stríðinu höfðu einstaklingar þessa framleiðslu með höndum og ríkið kom þar ekki nærri nema í þeim skilningi að taka toll af henni, en þetta kemur ekki í veg fyrir það, að aðrar leiðir gætu verið farnar í framtíðinni. Ég endurtek það, að það, sem fyrst og fremst vakir fyrir okkur flm. er, að reynd verði ný leið í þessum efnum. Ástandið er nú svo slæmt, að litlar líkur eru til, að það verði bætt nema ný úrræði verði reynd. Við hljótum að líta til reynslu annarra þjóða, og ég trúi ekki, að Íslendingar séu öðruvísi en aðrar þjóðir, sem hafa lært að umgangast áfengi með siðmenningarbrag. Og það virðist svo, að þar sem létt áfengi og öl er á boðstólum sé minna drukkið af hinum sterkari drykkjum, og það vita allir, að öl er talsvert skaðminna en hinir sterku drykkir. Ég vænti þess svo að lokum, að hv. d. láti þetta mál fá þinglega meðferð í n., eins og hverju máli hæfir.



Herra forseti. Frv. þetta hefur þegar sætt svo snarpri og rækilegri gagnrýni hér í hv. d., að óþarft er á að bæta, og hefði ég fyrir mitt leyti vel getað látið mér nægja að sýna viðhorf mitt til þess með atkvgr. einni saman. En þar eð vikið hefur verið að afstöðu lækna til ofdrykkju á þann veg, að telja mátti frv. til framdráttar, vil ég ekki láta hjá líða að segja frá minni skoðun a. m. k., og fara þá um leið nokkrum orðum um afstöðu læknisfræðinnar til áfengisneyzlu almennt. Eins og hv. 1. þm. Skagf. (StgrSt) tók oft og mörgum sinnum fram í ræðu sinni, mótast afstaða manna til áfengisneyzlu meira á tilfinningum en skynsemi, og var öll ræða hans mjög áberandi sönnun þess. Ég hef aldrei áður heyrt hann tala af jafnmiklum eldmóði og um þetta mál, jafnvel ekki um búnaðarmál, og var auðheyrt, að þar báru tilfinningarnar góða greind ofurliði. En svo er um fleiri en þennan hv. þm., er áfengi er annars vegar og svo er því miður líka farið um ýmsa stéttarbræður mína. Þó að þeir viti öðrum betur um hinar geigvænlegu afleiðingar ofdrykkjunnar á líf og heilsu sjúklings, aðstandenda hans og umhverfi allt, þá er því samt svo farið með allmarga þeirra, að þeir telja sitt aðalstarfssvið vera að lækna þá, sem þegar eru sjúkir orðnir, en gefa sig minna að heilsugæzlu, heilsuvernd. Þessi hugsunarháttur hefur þó aldrei verið almennur meðal lækna. og hann þverr stöðugt, en samt eimir þó nokkuð eftir af honum enn, og því er það að þótt allir læknar undantekningarlaust viðurkenni réttmæti hinnar sígildu setningar: „afleiðingin hverfur, þegar orsökin er afmáð,“ þegar til þeirra er leitað vegna áfengisástríðu eða ofdrykkju, þá eru þeir sumir hverjir samt svo skammsýnir, að þeir æskja ekki eftir að afmá með öllu orsök áfengisnautnarinnar, sem byrjar svo notalega og skemmtilega og margir, fjöldi fólks, geta notið án þess að bíða tjón á heilsu sinni, ef nautninni er stillt í hóf og eitrunin ekki of oft ítrekuð. En væru hinir sömu læknar að því spurðir sem sérfræðingar á sviði heilbrigðismála, hver trygging sé fyrir því, að með áfengið yrði farið af hófsemi, mundu þeir hiklaust játa, að um slíkt sé engin fyrirheit hægt að gefa, ef nægilegt áfengi og auðfengið er fyrir hendi, hvort svo sem það er sterkt eða veikt. Slyngir sálsýkisfræðingar og læknar geta að vísu farið nokkuð nærri um það, hvernig fara muni í stöku tilfellum, þegar þeir hafa átt kost á að athuga þann, sem í hlut á, um nokkurn tíma. En yfirleitt er mannþekkingin ekki svo langt komin enn þá, að það sé á nokkurs manns færi að segja fyrir um, hver muni geta stillt áfengisnautn sinni svo í hóf, að ekki komi að sök, og hverjir muni verða æ sólgnari í áhrifin og að lokum gerast ánauðugir áfengisþrælar. Og allra sízt eru einstaklingarnir sjálfir dómbærir um slíkt. Mönnunum hættir svo mjög til að líta á sjálfa sig sem undantekningu, er engin hætta sé búin af áfengisnautn eða öðru, og því sé skaðlaust að vera með og skvetta í sig eins og hinir. Hvort illa fer er auðvitað nokkuð háð líkamsástandi hlutaðeiganda og skaphöfn, en þó e. t. v. enn meira félagsskapnum, einkum ef unglingar eiga í hlut, og yfirleitt ytri aðstæðum öllum, en þó alltaf mest framboði áfengisins, hvort auðvelt er að ná í það. Og einmitt þess vegna má ekki gera frv. þetta að lögum. Það er að vísu satt, sem hv. 1. flm. tók fram og bar lækna fyrir, að því þynnri sem áfengisblandan er, því ósaknæmari er hún, en það er vegna þess, að alkóhólið kemst þá seinna út um líkamann, síast seinna út um húð, maga og smáþarma, og er því minni hætta á bráðum eiturverkunum, skyndilegu ölæði eða bana. Einnig skilst alkóhólið þá frekar gegnum nýrun og iltast (oxyderast) þar ofurlítið örar. Lítið alkóhól örvar efnaskiptin fyrst, meira magn tefur þau. Þess vegna var næsta lítil skynsemi í þeirri staðhæfingu hv. 1. þm. Skagf. að 2 pilsnerar með núgildandi áfengismagni hefðu sömu verkun og einn 4% bjór. Svo er ekki, jafnvel þó að þeir væru teygaðir út. En jafnfráleitt var það hjá hv. 1. flm. þm. N-Ísf., að draga þá ályktun af þessari staðreynd, að kunnáttumenn á sviði lífeðlisfræði séu af þeim sökum þeirrar skoðunar, að sá kostur sé líklegastur til að draga úr ofdrykkju, að áfengt öl sé alltaf á boðstólum. Þvert á móti. Það er viðurkennd hagfræðileg staðreynd, að þegar öldrykkja eykst, vex neyzla sterkari vína að sama skapi, og því má ekki samþykkja þetta frv. Þetta er ofur skiljanlegt þegar athuguð eru þau áhrif áfengisins. sem freista mannsins mest og gera það að verkum, að menn verða margir hverjir æ áfjáðari í áfengi og í ríkulegri mæli eftir því, sem þeir neyta þess oftar og þola það verr. En áhrifin eru sem kunnugt er fólgin í skynvillu, þ. e. a. s. deyfingu eða sljóvgun taugakerfisins, og tekur sú sljóvgun einkum til þess hluta heilans, sem skapazt hefur og þróazt með mannkyninu á seinustu 5–6 milljónum alda, að því er fróðir menn telja. En sá hluti heilans stýrir aðallega nákvæmu vöðvastarfi, athygli, dómgreind og ýmsum áunnum félagslegum háttum og dyggðum, og gerir því m. a. hvort tveggja í senn, að samræma stund og stað og stilla í hóf hinum frumstæðari athöfnum, svo sem áti, drykkju, áflogum og ástleitni o. s. frv. En þær athafnir lúta annars valdi þess hluta heilans, sem eldri er að uppruna. Fyrir áhrif áfengisins minnkar ábyrgðartilfinningin um leið og losnar um hömlur siðfágunarinnar og menningarinnar, en ýmsar duldar og niðurbældar tilfinningar fá yfirhöndina og brjótast út. Hinn félagslega fjötraði maður fær frí um stund, og eins og öllu fríi fylgir ölvuninni hressandi sjálfsánægja, líkamleg vellíðan, aukinn kjarkur og áræði, fjör og áhyggjuleysi. Og í þessu er hættan og freistingin fólgin. Og það er enginn vafi á því, að miklu fleiri mundu falla fyrir henni, bæði ungir og gamlir, en þó kannske helzt unglingar, ef hún hefði á sér ísmeygilegt yfirbragð svaladrykksins, sem aðeins er ofurlítið áfengur, ekki áfengari en tveir meinlausir tveggja procent pilsnerar, en verkar þó einhvern veginn svo, að hann hressir og yljar notalega, hugsunin verður skarpari, framkoman frjálsari, geðið glaðara. Og auk þess er þetta matur, næringarefni, eins og hv. 1. þm. Skagf. sagði. Að vísu dýr matur. Hann sagði, að ef hann gæti trúað því, að sala áfengs öls yrði til að auka drykkju meðal unglinga, þá mundi hann sjálfur greiða atkv. á móti frv. Ég tel ekki ástæðu til að sanna þetta, en leiða má það af líkum. En þó var svo á honum að skilja, sem hann tæki þá eina sönnun gilda, er byggðist á innlendri reynslu núverandi kynslóðar. En eins og kunnugt er, er slíkt ekki fyrir hendi, og við sem andstæð erum frv. þessu vonum, að til þess komi ekki, að hennar verði aflað. Við teljum það of áhættusama tilraun og álítum, að helzt sé að leiða af líkum, hvernig fara mundi. Og það veit ég, að hv. 1. þm. Skagf. mundi líka láta sér nægja, ef um búpening væri að ræða, en ekki börn, eða ef um eitthvert annað nautnalyf en öl væri að ræða. Þegar það ber á góma, vilja tilfinningarnar hlaupa með þennan hv. þm. í gönur, og því langar mig til að segja honum sögu, sanna sögu, sem e. t. v. getur gefið honum hugboð um, hvert muni stefna, ef ölfrv. hans yrði að l., sem við skulum vona, að aldrei verði. Fyrir nokkrum árum var farið að framleiða lyf, sem amphetamín nefndist og verkar örvandi eða stimulerandi á heilann og dregur m. a. úr þreytutilfinningu. Þetta lyf var álitið hættulaust með öllu, selt lyfseðlalaust og mikið auglýst. M. a. man ég fyrir nokkru eftir fastri auglýsingu í dönsku heimilisblaði, sem mikið er lesið hérlendis, þar sem fólk var hvatt til að hafa þetta lyf við höndina, ef einhvern vanda eða þreytu bæri að höndum, taka það með sér í sumarfrí, nota það fyrir próf o. s. frv. En er fram liðu stundir, kom í ljós, að amphetamín var síður en svo meinlaust, og það var bannað að afhenda það öðruvísi en eftir lyfseðli. Hér var nýtt nautnalyf á ferðinni, og margir urðu háðir því, sem hlaupið höfðu eftir auglýsingum. Það verkar hressandi, eins og bjór og áfengi, og það gat drepið menn. Menn urðu áfjáðir í það eins og áfengi, eftir því sem þeir tóku það lengur inn og friðlausir og órólegir, ef þeir höfðu það ekki, o. s. frv. Og þegar búið var að taka amphetamín lengi og mikið, fóru menn að sjá ofsjónir eins og við áfengis-delerium, alls konar dýr og kvikindi, ekki neinar smárottur eða mýs, heldur flugur á stærð við fíla og hross á stærð við samkomuhús í sveit. Það var mjög slæm líðan. Amphetamín náði aldrei eins mikilli útbreiðslu hér og annars staðar. Hér var það ekki látið úti nema samkvæmt læknisráði eða eftir lyfseðli, en mikið orð fór af því vegna auglýsinganna, og seinustu árin hafa læknar hér í Rvík orðið fyrir töluverðu ónæði af skólaunglingum, sem biðja um lyfseðil upp á amphetamín til að halda sér vakandi í próflestri, en þó einkum til að taka inn, þegar gengið er upp í prófum, til að verða frjálsari í framkomu og gáfaðri, eins og vesalings krakkarnir halda, að þau verði og eins virðist mönnum sjálfum, að þeir verði gáfaðri við vín. - Þetta er sönn saga um áleitni unglinga, og sannleiksgildi hennar er hægt að prófa, því að sú áleitni hefur verið svo almenn, að allir læknar bæjarins hafa orðið hennar varir. Heldur hv. 1. þm. Skagf., að það sé nú með öllu hættulaust (þegar hann athugar þá staðreynd, að 14–16 ára gamlir unglingar eru farnir að hugsa um það að hressa upp á slitinn líkama og þreytta sál með lyfjum) að gefa unglingum greiðan aðgang að áfengu öli? Ég tel það svo stórhættulegt, að ég vil eindregið mæla gegn því, að þetta frv. verði samþ. Ég tel það engum vafa undirorpið, að eitthvað af þessum börnum mundi reyna, hverju áfengi bjórinn fengi áorkað á þessu sviði. En þótt því væri ekki til að dreifa, má ganga að því vísu, að nokkuð mörg börn vildu prófa áhrif þessa mikið umtalaða öls, sem auðvelt yrði að veita sér og yrði ekki ýkja dýrt, og það er geðþekkara á bragðið en ýmis vín, hvað sem hv. 1. þm. Skagf. segir um það. Einn til tveir bjórar væru nóg til að gera þann, sem er ungur og óvanur, góðglaðan, og oft þarf ekki nema eina slíka tilraun, sem er gerð af rælni eða forvitni, til að illa fari. Hin glapvæna gervigleði, er áfengið veitir, verður minnisstæðari en ógeðið, þreytan og þunglyndið, sem í kjölfarið koma. Það er manneskjunni áskapað að muna betur og vera þrálátari og óþægilegri því oftar og lengur sem vanlíðan veldur og líkamlegri vanlíðan, jafnvel sárum kvölum, gleyma menn undarlega fljótt. Og því er það að eftirköstin, timburmennirnir, vega svo lítið á móti áfengisánægjunni, enda eru þeir vægir og næsta skammvinnir í fyrstu, en verða æ þrálátari og óþægilegri því oftar og lengur sem eitrið er tekið. En skuld timburmannanna er ein af þeim, sem verður að greiðast að fullu, svo framarlega sem til hennar er stofnað. Þó kemur oftast nær að því fyrr eða síðar, ef menn leggja í vana sinn að neyta áfengis oft, að þeir reyna að greiða hana með smáafborgunum, stramma sig af, eins og það er kallað, en auðvitað fer þá svo, ef að líkum lætur, að skuldin vex, en minnkar ekki. Nú hef ég orðið þess vör að frv. þetta á - utan þings a. m. k. - nær eingöngu fylgi að fagna meðal drykkjumanna, sem líta á áfenga ölið sem handhægt meðal til að losna við eftirköstin, drekka sig niður í bjór. Sú lækningaraðferð að hella meira áfengi ofan í líkama, sem þegar er gegnsósa af því, er auðvitað í beinni andstöðu við allar meginreglur læknisfræðinnar og hefur þá einu afleiðingu að framlengja fylliríið. En á slíkri framlengingu er miklu meiri hætta, ef áfengur bjór er á boðstólum, og þess vegna á ekki að samþykkja þetta frv. Því lengur sem menn drekka í senn, því áleitnari verður ástríðan, og óðar en varir er hinn heilbrigði maður orðinn áfenginu svo háður, að honum er ekki sjálfrátt lengur. Sé nokkur dugur í honum, byrjar baráttan við að losna undan farginu. Sú barátta er erfið, en vinnst ef ytri aðstæður eru hagkvæmar. þ. e. a. s. erfitt að afla áfengisins. Vegna þess má ekki samþykkja frv. þetta. Það mundi torvelda drykkjumönnum baráttuna og jafnvel gera mörgum þeim ókleift að hætta að drekka, sem annars eiga sér viðreisnar von, ef áfengt öl er á boðstólum. En jafnvel þótt hlutaðeigandi sjúklingur hafi náð bata, hætt að drekka, þá er því þannig farið með alkóhól eins og önnur deyfandi nautnalyf, að minningin um áhrifin geymist, en gleymist ekki, og því er alltaf hætt við að sjúkdómurinn taki sig upp aftur, ástríðan geri vart við sig. Á því er enginn vafi, að ef frv. þetta yrði að l., þá mundi fjöldi manna, sem áður hafa drukkið, en nú eru hættir, byrja að nýju. Ef til vill vegna rælni og vanmats á áfengisáhrifum ölsins, ef til vill vegna oftrausts á sjálfum sér og viljakrafti sínum, en þó kannske hvað oftast vegna kjarkleysis, þ. e. a. s. Þá mun bresta þrek til að þora að reynast ragir við áfengið, og hin sama mun áreiðanlega verða raunin á um allan þann mikla fjölda nýliða í ógæfuhópi þeim, sem hlýtur að fylgja í kjölfar þessa frv., ef svo hrapallega tekst til að það verði að l. Og það mun síður en svo vera aðstandendum þessara ólánsmanna nokkur raunabót, að amerísku setuliðsmennirnir á Keflavíkurflugvellinum drekki líka og drekki nú sinn áfenga bjór að íslenzkum l., en ekki lengur innsmyglað öl í skjóli hins herðabreiða dómsmrh. En öllum er ljóst, enda er það beinlínis gefið í skyn af flm., frv. þessa, að það er komið fram vegna hins ameríska liðs í Keflavík sbr. grg. þess. Auðvitað hvarflar það ekki að flm. frv., að hæstv. dómsmrh. hafi drengskap og dug til að framfylgja íslenzkum l., ef ameríska liðið á í hlut: Nei, það er að hans dómi meinfangalaus greiðasemi við vinveitta, volduga stórþjóð að ljá henni land og líða henni að ganga á gerða samninga og þverbrjóta íslenzk l. og fyrirmæli, ef henni býður svo við að horfa. Hitt er svo annað mál, að Bandaríkjamenn vilja líklega sjálfir heldur, að ekki verði opinberar ádeilur á sig gerðar né á samninginn meðan hann hefur ekki verið framlengdur, og það skal aldrei verða. Og því er frv. þetta fram komið, þetta frv., sem andstætt er meiri hluta íslenzku þjóðarinnar og enginn þjóðhollur maður má eða getur greitt atkvæði.

Flm. (Hermann Guðmundsson) : Herra forseti. Á síðasta þingi flutti ég frv. shlj. þessu og var því þá vísað til allshn. Allshn. leitaði umsagnar Alþýðusambands Íslands og verksmiðjuskoðunarstjóra um frv. Alþýðusambandið lagði til að frv. yrði samþ. óbreytt, en verksmiðjuskoðunarstjórinn hafði ýmislegt við frv. að athuga, en taldi þó mörg ákvæði þess til stórbóta fyrir aðbúnað og öryggi verkamanna. Í þinglok skilaði allshn. áliti sínu og lagði til, að málið yrði afgr. með rökst. dagskrá í trausti þess, að ríkisstjórnin léti semja reglur um öryggi verkamanna við vinnu í sambandi við væntanlega endurskoðun á eftirliti með verksmiðjum og vélum, í samráði við verkalýðssamtökin og vinnuveitendasamtökin. Ég gat sætt mig við þessa afgreiðslu, en vegna þess, hve áliðið var, fékkst dagskrártill. ekki lögð fyrir þingið. Þess vegna legg ég nú frv. fram á ný. Hér er um velferðarmál verkalýðshreyfingarinnar að ræða. Öryggisleysið er meira í þessum málum en forsvaranlegt er, meira en á Norðurlöndum og í öðrum sambærilegum löndum. Alvarlegast er það, hve mikill mismunur er á öryggi eftir því, hvar verkamenn vinna. Þar sem verkalýðsfélögin eru sterk, hafa þau knúið fram reglur, sem ekki eru í gildi annars staðar. Það er með hliðsjón af þessu, sem frv. er borið fram. Þingið hefur áður fjallað um þetta mál, en það hefur bara komizt í n. og umsagnar verið leitað um það, en ekkert verið aðhafzt. Frv. er ekki eins fullkomið og æskilegt væri, en það er vísir í rétta átt og stefnir til stórbóta frá því, sem nú er. Það væri ef til vill eðlilegast, að hæstv. Alþ. kysi n. til þess að rannsaka málið og leita sér upplýsinga um löggjöf nágrannaþjóðanna í þessum efnum. Það mundi vera bót í máli, ef þeirri rannsókn yrði hraðað, en vegna fyrri samþykkta og aðgerðaleysis í sambandi við þær er ég ekki eins bjartsýnn á þá leið. Ég tel bezt, að frv. verði samþ. með þeim breyt., sem á því kunna að verða gerðar til bóta. Ef hæstv. Alþ. hefur aðra skoðun í því efni, mun ég þó að sjálfsögðu beygja mig undir það. Ég skal svo ekki fjölyrða frekar um þetta. Frv. fylgir ýtarleg grg., og er flest tekið þar fram, sem máli skiptir. Ég vildi óska þess, að frv. verði vísað til allshn. að umr. lokinni.



Herra forseti. Ég vil fara nokkrum orðum um þær helztu breyt., sem flm. þessa frv. leggja til, að gerðar verði á l. um almannatryggingar. Fyrsta gr. frv. er um það, að breytt sé ákvæðum 1. um kosningu tryggingan. í tryggingaumdæmum. Nú er þessu svo hagað. að þessar n. eru kosnar á sameiginlegum fundi hreppsnefnda. Það hefur komið í ljós, að þessu fylgir mikil fyrirhöfn og kostnaður og er auðvelt að koma þessu fyrir á ódýrari og einfaldari hátt með því að láta bæjarstjórnir og sýslunefndir kjósa þessar n. Næst er lagt til, í 2. gr. frv., að 34. gr. l., sem er um fæðingarstyrki, verði breytt. Nú eru þessir styrkir misháir eftir því, hvort konur stunda atvinnu utan heimila sinna eða á þeim. Flm. þessa frv. finnst þetta óeðlilegt og leggja því til, að styrkurinn verði jafnhár til allra, eða 300 kr. auk verðlagsuppbótar, en nú er það svo, að konur sem vinna utan heimilis, fá 500 kr., en þær, sem ekki vinna utan heimilis. 200 kr. Þá er lagt til að breyt. verði gerðar á ákvæðunum um sjúkrabætur. Samkvæmt 3. gr. frv. leggjum við flm. til, að sjúkrabætur greiðist eftir sömu reglum, hvort sem um er að ræða menn í annarra þjónustu eða sjálfstæða atvinnurekendur og hvort sem menn búa í kaupstað, þar sem læknar starfa, eða ekki. Nú er munur á þessu eftir atvinnu og því, hvort menn búa nærri lækni eða í meiri fjarlægð frá læknisbústað. Þá eru næst, í 5.–10. gr. frv., ákvæði um breyt. á fyrirmælum l. um slysatryggingar. Nú hafa bara þeir, sem eru í annarra þjónustu, eða svonefndir launþegar, rétt til slysabóta. Þetta er mjög óeðlilegt, og er því lagt til, að allir, sem slasast við vinnu, eigi rétt til slysabóta, hvort sem þeir eru í annarra þjónustu eða ekki. Næst er lagt til, í 12. gr., að breyt. verði gerð á 105. gr. l., en hún er um skyldur til að borga iðgjöld til almannatrygginganna og kveður svo á, að allir íslenzkir ríkisborgarar. 16–67 ára, skuli greiða iðgjöld til almannatrygginganna. Við leggjum til, að gjaldskyldan verði miðuð við þá, sem eru 18–65 ára. Næst er í 13. gr., lagt til, að auk iðgjaldsins samkvæmt 107. gr. l. skuli allir skattskyldir aðilar, félög og einstaklingar greiða 2% af skattskyldum tekjum umfram 5000 kr. í tryggingasjóð. Þetta leggjum við til vegna þess, að síðar í frv., eða í 15. gr., er lagt til, að niður falli 112. gr. l., en við það missir tryggingasjóður töluverðar tekjur. Þetta viljum við flm. bæta upp að verulegu leyti með þessu gjaldi á skattskyldar tekjur. En þar sem lagt er til í frv., að þessi 2% leggist aðeins á skattskyldar tekjur umfram 5000 kr., er tryggt, að þetta kemur ekki niður á lágtekjumönnum vegna þeirra ákvæða, sem nú eru í gildi um umreikning á tekjum miðað við vísitölu. Næst er, í 14. gr. frv., lagt til, að nokkur breyt. verði gerð á 109. gr. l., sem er um skyldu sveitarsjóða til að greiða iðgjöld fyrir einstaklinga innan sveitar. Við leggjum til, að þetta ákvæði verði þannig, að þeir sem telja sig þurfa að fá aðstoð sveitarfélagsins til þess að greiða gjöldin, vegna þess að þeir séu ekki færir um það af eigin rammleik, sæki til sveitarfélagsins um það, að sveitarsjóður greiði fyrir þá að einhverju leyti iðgjöldin, og þá úrskurði sveitarstjórnin það með tilliti til ástæðna hlutaðeigenda úrskurði um þetta má áfrýja til yfirskattanefndar og er úrskurður hennar fullnaðarúrskurður. Eftir sem áður er því haldið, að iðgjöld, sem greidd eru úr sveitarsjóði, skuli ekki teljast framfærslustyrkur. 15. gr. frv. er um það, að 112. gr. l. falli burt, en þessi gr. er um iðgjöld atvinnurekenda. Samkvæmt þeirri gr. á hver, sem hefur menn í þjónustu sinni, að greiða iðgjöld í tryggingarnar, sem nemur kr. 1,50 fyrir hverja vinnuviku, sem verið er í þjónustu hans, en á það leggst svo vísitöluuppbót. Við teljum þetta gjald mjög ranglátt. Það ætti auðvitað að miðast við, hvernig afkoma atvinnurekendanna er, sem eiga að greiða það. Gjaldið skv. 112. gr. leggst alveg jafnt á þann atvinnurekanda, sem tapar, eins og hina sem hafa mikinn ágóða af sínum atvinnurekstri. Er þessari gjaldheimtu því hagað mjög á annan veg en tíðkazt hefur um skatt til hins opinbera, sem kallaður hefur verið af mönnum eftir efnum og ástæðum. Við leggjum til, að þetta falli niður, en í staðinn komi þetta 2% gjald á skattskyldar tekjur umfram 5000 kr. Þá er brtt. við 113. gr. l., sem er um áhættuþóknun. Að vísu má segja alveg það sama um þessa gr. og þá næstu á undan, að það er langt frá því, að fyrirmæli hennar hafi verið sanngjörn, og teljum við því æskilegast að fá ákvæði hennar felld úr l. Við höfum hins vegar ekki talið okkur fært að leggja til, að bæði þessi gjöld séu felld niður, bæði skv. 112. og 113. gr. l.l þar sem það mundi skerða mjög tekjur tryggingasjóðs og þyrfti þá að finna aðrar tekjur handa sjóðnum eða minnka gjöld hans. En við leggjum þó til, að gerðar verði nokkrar breyt. á 113. gr., aðallega þannig, að við útreikning á vinnuvikum skuli ekki telja vinnu atvinnurekandans og maka hans. Aðrar breyt. á gr. skv. 16. gr. þessa frv. sé ég ekki ástæðu til að gera að umtalsefni, því að þar er aðeins um að ræða lagfæringar til samræmis við þessi ákvæði, sem ég hef nú þegar talað um. Það er tilgangur okkar, sem flytjum þetta frv., að gera tilraun til þess að fá sniðna hina verstu vankanta af l. um almannatryggingar, þar sem þær tilraunir, sem áður hafa verið gerðar til þess, hafa mistekizt. Ég bar fram frv. á síðasta þingi um breyt. á þessum l., sem var mjög í sömu átt og þetta frv., þó að þær till., sem ég bar fram, væru að nokkru leyti frábrugðnar þeim, sem felast í þessu frv. Því frv. var vísað frá seint á þingi, og er því málið tekið upp á ný. Vil ég vænta þess, að það fái betri afgreiðslu nú en á síðasta þingi, og legg til, að því verði að umr. lokinni vísað til heilbr.- og félmn.

Forsrh. (Stefán Jóh. Stefánsson) : Herra forseti. Ég ætla ekki að gera efni þessa frv. að sérstöku umræðuefni á þessu stigi málsins. Ég vil benda á það, að þegar 1. um almannatryggingar voru sett árið 1946, mun það hafa verið ofarlega í hugum manna, að það þyrfti að gera breyt. á þeim, þar sem mörg og merkileg nýmæli voru í þessum l. Það er þess vegna gert ráð fyrir því í l. um almannatryggingar, að innan viss tíma verði þau endurskoðuð, en sá tími er ekki kominn enn þá. Það þótti alveg sjálfsagt, að nokkur reynsla skapaðist, áður en rokið væri í það, tiltölulega óundirbúið, að gera breyt. á því skipulagi, sem gert er með almannatryggingunum. Hins vegar er það rétt, að komið hafa óskir um breyt., sérstaklega úr sveitum landsins, varðandi þau ákvæði, sem 112. gr. l. tekur til. Félmn. fannst því rétt fyrir nokkru síðan að skrifa Tryggingastofnun ríkisins bréf, þar sem bent var á, að þessar raddir hefðu komið fram um breyt. á 1. og þá sérstaklega á 112. gr. þeirra, og var tryggingastofnunin beðin að leggja til fyrir sitt leyti, hvaða breyt. þyrfti að gera eða hvort ástæða væri talin til að gera breyt. Mér er kunnugt um, að tryggingaráð hefur nú um nokkurt skeið haft þetta bréf til athugunar og er mér einnig kunnugt um, að allflestir eru á þeirri skoðun, að rétt sé að breyta 112. gr. 1., en enn þá hefur ekki náðst samkomulag innan tryggingaráðs um það, hvernig þær breyt. ættu að vera. Ég vildi þess vegna æskja þess, að sú n., sem fær þetta mál til athugunar, hafi náið samstarf við tryggingaráð og tryggingastofnunina yfirleitt. Ég vildi líka taka það fram, að ég tel hæpið að breyta löggjöfinni nú, þar sem enn þá er ekki komin fullkomin reynsla, sem gefið geti til kynna, hverju þarf að breyta. Þegar reynslan er komin, geng ég út frá því gefnu, að breyt. verði gerðar þar á. Ég fyrir mitt leyti vildi leggja til, að breyt. yrðu gerðar á 112. gr. l., og vildi, að það næðist samkomulag við tryggingaráð um, að það legði eitthvað ákveðið til málanna. Um önnur atriði málsins sé ég ekki ástæðu til að fjölyrða, en vænti þess, að það verði vandlega athugað í n. og af forstjóra tryggingastofnunarinnar og tryggingaráði. Ég vil ekki rasa um ráð fram um breyt. á þessum 1. a. m. k. ekki á þessu stigi málsins, en hins vegar finnst mér sjálfsagt að taka til athugunar allar endurbótatill. sem fram koma, ef skilyrði kynnu að vera til samkomulags, þannig að breyt., sem gerðar yrðu á löggjöfinni, yrðu til þess, að hún næði betur tilgangi sínum. Ég vil ekki á þessu stigi fjölyrða um aðrar breyt. á löggjöfinni, en vil mælast til þess að þetta mál fái sem vandlegasta meðferð og að það verði ýtarlega athugað, áður en nokkrar stórfelldar breyt. verða gerðar á þessum lögum.