Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Framsögum. (Lárus H. Bjarnason) Eg get að mestu leyti vísað til álits nefndarinnar í Ed. 1909 í máli snertandi lögaldur, er þá var á ferðinni, og til orða þeirra, er eg talaði þá hér í deildinni. Eins og allir lögfróðir menn vita, eru elztu núgildandi ákvæði um lögaldur mjög gömul, frá síðasta fjórðungi 17. aldar, en yngstu ákvæðin aftur mjög ung, að eins nokkurra ára. Það ræður að líkindum, að svo misjafnlega gömul lög hljóta að vera mjög svo ósamkvæm. Það var líka einróma skoðun nefndarinnar 1909, að ef ætti að hreyfa við þessu máli á annað borð, þá þyrfti að rannsaka öll ákvæði, sem nú gilda um myndugleika, ekki einungis fjárhagslegan, heldur einnig persónulegan myndugleika, og koma þeim saman í eina heild. Enda skoraði deildin á stjórnina með 13 samhl. atkv. að undirbúa mál þetta undir þingið nú, og leggja fyrir það frumvarp um alt þetta efni. Nú gefst mönnum að sjá árangurinn af þessari áskorun. Hann er ekki annað en ein örlítil og óþörf bót á þetta gamla og slitna klæði. Breytingar þær frá núgildandi ákvæðum, sem farið er fram á í frv., eru að eins tvær, í fyrsta lagi, að sýslumenn og bæjarfógetar geti veitt lögaldursleyfi 21 árs gömlum konum og körlum, og í öðru lagi, að leyfisbréfið skuli ekki kosta meir en 10 kr. Hvorttveggja breytingin er lítils virði. Um þá fyrri er það að segja að 21 árs gamlir menn geta líka nú fengið lögaldursleyfi, en verða að sækja um það til stjórnarráðsins. Með breytingunni er því að eins farið fram á að stytta þessum mönnum leiðina. En úr þessari stytting á leiðinni er ekki mikið gerandi nú þar sem svo auðvelt er orðið að ná til stjórnarráðsins. Sömuleiðis er lítil bót að lækkuninni á gjaldinu, og kemur hún fáum að haldi, því að sára sjaldan kemur það fyrir, að yngri menn en 22 ára sæki um lögaldursleyfi. Hv. ráðherra, sem var formaður nefndarinnar, sagðist að eins vita um 2-3 tilfelli, og eg þekki að eins 2 og alt voru það menn, sem ætluðu að fara að stofna verzlun. Hér virðist því ekki vera um neina almenna þörf að ræða. Þetta frv. er því ekkert annað en kák, og er það því óskiljanlegra, að fráfarin stjórn skuli hafa haft fyrir að semja það, þar sem mikið er dregið úr heimildinni til að veita lögaldursleyfi, þeim, sem eiga meir en 200 kr., en þeir mundu miklu fremur sækja um það, en sem minna eiga. Vitanlega sækja þeir menn helzt um lögaldursleyfi, sem einhver efni eiga og ætla að ráðast í eitthvað, svo sem verzlun eða því um líkt. Og af þessum ástæðum hefir nefndinni komið saman um að leggja til, að frv. verði felt, en jafnframt að samþykt verði á sínum tíma tillaga til þingsályktunar líkt orðuð og sú, sem samþykt var á síðasta þingi. Má vænta þess, að betri árangur verði nú af slíkri tillögu, heldur en varð af tillögu síðasta þings.

Sigurður Hjörleifsson Mér þykir nefndin æði stórtæk, þar sem hún ræður til að fella þetta frumv. Annars skal eg ekki deila um það. Það skiftir í sjálfu sér ekki miklu hvað verður úr frv., en hins vegar fæ eg ekki betur séð, en að þessar litlu breytingar séu til bóta, og því sé meinlaust að samþykkja frv. Annars eru í athugasemdum stjórnarinnar færðar ástæður fyrir því, að málið var ekki tekið til ítarlegri meðferðar, og finst mér ástæða til að taka þær til greina. Eg legg til að frumv. sé lofað fram að ganga, því það er til bóta, það sem það er.

Framsögum. (L. H. Bjarnason) Eg þarf ekki að svara hv.þm. Ak. mörgum orðum. Mótmæli hans voru hæversklega orðuð. Játaði óbeinlínis, að frv. væri meinlaust og gagnslaust. (Sig. Hjörleifsson: Það voru ekki mín orð)  . Það lá í orðum hv.þm. þó hann segði það ekki berum orðum. En eg álít, að þetta frv. mundi miklu fremur verða til skaða, því að það kynni að tefja fyrir alvarlegri bót í þessu efni. Hv. þm. Ak. sagði, að rétt væri að taka ástæður stjórnarinnar fyrir frestun á ítarlegri meðferð málsins til greina. Það vill nefndin líka gera. Við leggjum til að frestað verði að koma með frv. um þetta efni þangað til 1913, að næsta reglulegt alþingi kemur saman. og það gerum við meðfram vegna hinnar útlendu nefndar, sem nú situr á rökstólum. Hún verður líklega búin að ljúka störfum sínum 1913. Við búumst einmitt við því, að stjórnin geti notið góðs af tillögum hennar. Mér finst ástæður hv.þm. Ak. þannig ekki nægilegar til að halda lífi í þessum ómerking, því annað er frv. ekki.

Steingrímur Jónsson Eg var á móti því við 1. umr. þessa máls, að skipuð væri nefnd til að athuga það, ekki samt af því, að eg væri ánægður með frumv., heldur af hinu, að mér fanst það þannig lagað, að ekki væri ástæða til að skipa nefnd. Frumvarpið var svo ljóst og einfalt. Það hafa verið skipaðar svo margar nefndir hér í deildinni, að mér þótti rétt að víkja frá þeirri reglu. Eg hefi nú ásamt öðrum hv. þingdeildarmanni komið fram með br.till. við frumv., sem gengur í þá átt að færa það í hið sama horf og það var í, þegar það kom fyrst fram í hv. neðri deild, það sem sé að stytta aftur tímann úr 3 árum ofan í 1½ ár. Og er það af þeim ástæðum, er nú skal greina. Eg hygg að það hafi verið hugsun allra manna með lögunum 1907 um stofnun lagaskóla, að hlynna sem mest og bezt að þeirri stofnun, þegar hún væri komin á, og umfram alt að hún hefði einkarétt til að veita fræðslu í íslenzkum lögum, sem þarf til embætta hér á landi. Þessi hugsun kom fram í lögunum í ákvæðinu um 3 ára frestinn - nokkuð harkalega ef til vill - sem gefinn er stúdentum við háskólann, er voru að nema lög til að ljúka námi sínu. Frá þessari stefnu sé eg enga ástæðu til að víkja nú. Lagaskólinn hefir farið vel á stað og eru líkindi til, að hann verði oss bæði til sóma og gagns. Mér finst eins og eg sagði, að það sé ekki rétt að víkja meir frá þessari reglu en brýn nauðsyn og sanngirni mælir með. Og þarf þá ekki að taka tillit til annara nemenda en þeirra, sem farnir voru til háskólans áður en lögin um lagaskólann gengu í gildi eða áður en hann tók til starfa haustið 1908. Þessi frestur sem hér er farið fram á til viðbótar nær ekki til annara stúdenta en þeirra, sem útskrifuðust um vorið 1907 eða þar fyrir framan, Verði fresturinn framlengdur til 1. apríl 1913 þá hafa þeir stúdentar, sem fóru til háskólans 1907 nægan tíma til að ljúka námi sínu. Eg get upplýst, að það er ekki nema einn stúdent frá þeim tíma, sem nú er við laganám þar. Þeir voru upphaflega þrír, en eftir því sem jafnaldrar þeirra hafa skýrt mér frá - sjálfur veit eg ekki um það - er ekki nema einn eftir. Hinir hafa snúist á aðra vegu með nám sitt. Enginn stúdent er eldri en frá 1905 og einn frá 1906. Af þessum ástæðum vonast eg til, að br.till. mín verði samþykt og að frumvarpið nái fram að ganga, það er ekki nema réttlætiskrafa eins, tveggja eða þriggja manna.

Lárus H. Bjarnason Eg vil leyfa mér að minna á það, sem eg sagði við 1. umræðu þessa máls, að þessi framlenging er borin fram eftir að leitað hafði verið álits lagaskólakennaranna og þeir tjáð sig eftir atvikum henni fylgjandi. Oss þótti leitt að þurfa að láta lúta í lægra haldi óskina um að réttur til lögfræðisembætta hér á landi væri einskorðaður við próf frá Lagaskólanum, heldur en ósk nokkurra utanskólamanna um framlenging á frestinum. En vér þóttumst ekki geta forsvarað að skella skolleyrunum við slíkri ósk manna, sem farnir voru að stunda lög í Kaupmannahöfn áður en Lagaskólinn tók til starfa. Því legg eg eftir atvikum til að br.till. á þgsk. 215 verði samþykt.

Jón Jónsson (1. þm. S.Múl.): Eg leyfi mér að stinga upp á 5 manna nefnd.

Jón Þorkelsson Það er svo langt frá því að eg sé á móti íslenzkum botnvörpuveiðum, þar sem eg á síðasta þingi flutti einmitt þetta mál um að botnvörpungunum væri veitt þessi undanþága. En það er hins vegar sjálfsagt, að hjálpa bátafiskiveiðunum, ef þær verða fyrir ólögmætum ágangi. Þess vegna verður að taka þessu máli með viti og athuga það með skynsemi. Mér þótti leitt að heyra, að háttv.þm.N.-Þing. (B. Sv.) skyldi skýra rangt frá samþyktum þingmálafundanna hér. Mál þetta var felt á 1. fundinum, en samþykt á hinum fjórum. Það hafa einnig komið kærur úr Borgarfjarðarsýslu yfir því, að botnvörpungarnir hafi misbrúkað undanþágu þá, er síðasta þing veitti þeim. Mér finst því full ástæða til að skipa nefnd í málið og athuga vel, hvort kærur þær og kvartanir, er fram hafa komið, séu á rökum bygðar eða ekki. Þetta er skylt að gera og það má þingið ekki láta undir höfuð leggjast. Það er bezt að athuga mál þetta í nefnd. Því að þótt ýmsir þingm, segi þetta sé á engum rökum bygt, þá trúi eg því betur, ef nefnd, sem fjallað hefir um málið segir það. Þess vegna legg eg til, að nefnd sé sett í málið.

Flutningsm. (Björn Kristjánsson) Frumv. þessu er misjafnlega tekið. Háttv. þm. Vestm. (J. M.) og fleiri háttv.þm. hafa látið í ljósi, að eg hafi komið fram með frv. að eins til þess að þóknast kjósendum mínum, en þetta er tilhæfulaust. Það er auðvitað skylda hvers þingmanns að flytja erindi kjósenda sinna. En eg mundi ekki mæla með frv., ef mér væri það ekki alvörumál og eg teldi það ekki mjög nauðsynlegt. Þessi svæði suður með sjó eru þau einu, sem nota þorskanet. Þeim er því sérstök hætta búin af botnvörpungunum og þess vegna þarf að gæta þeirra vel. Það hefir nokkrum sinnum borið við, að varðskipið hefir séð þarna botnvörpunga í landhelgi, en hefir ekki getað fest hendur í hári þeirra vegna þess, að þeim er leyfilegt að hafa hlerana útbyrðis. Háttv. þm. Mýr. (J. S.) talaði um, að það væri erfitt verk að losa hlerana og að það tæki langan tíma. En þetta er ekki rétt. Kunnugir segja, að það sé hvorki langrar stundar verk né erfitt. Háttv. þm. talaði einnig um, að frumv. mundi vera sprottið af því, að menn sjái ofsjónum yfir botnvörpuveiðunum. Þetta er heldur ekki rétt. Frv. er að eins komið fram til þess að vernda þorskanetin, sem er mikil hætta búin, ef landhelgisbrot á sér stað. En slíkt er botnvörpungunum miklu hægara að fremja, ef þeim er leyft að hafa hlerana útbyrðis. Ef málið yrði sett í nefnd, gæti ef til vill orðið samkomulag um að leyfa botnvörpungunum að hafa hlerana útbyrðis í björtustu mánuðunum, en ekki í hinum. Mundi þá með slíku samkomulagi takmarki frumv. að mestu leyti náð. Þess vegna mæli eg með nefnd.

Ráðherrann (Kr. J.) Það var réttilega tekið fram af háttv. 1. þm. Rvk. (J. Þ.) að það eru meir en lausleg skilaboð, sem liggja hér fyrir því til sönnunar, að lögin hafi verið brotin. Frammi á lestrarsalnum liggja skilríki fyrir því, að það er áhugamál Akurnesinga, að þessi undanþága verði tekin af íslenzku botnvörpungunum, og eins og flestum mun kunnugt er Akranes eitt af stærstu fiskiplássum landsins. Eg vil biðja menn að athuga nákvæmlega það sem fram hefir komið í málinu og kynna sér það. Á Akranesi eru menn ekki svo mjög hræddir um, að innlendu botnvörpungarnir muni fremur en ella fiska í landhelgi, þótt þeim sé leyft að hafa hlerana úti, en hitt eru menn hræddir um, að útlendir botnvörpungar muni nota sér það, þegar hinir innlendu hafa þessi hlunnindi, þannig að þeir í þessu efni fari að eins og þeir væru innlendir botnvörpungar, en oft er erfitt að þekkja útlenda botnvörpunga frá innlendum. En þá eiga botnvörpungarnir hægra með að hleypa niður dragneti og fiski, þó í landhelgi sé. Því þótt þeim sé gert að skyldu að sýna glögg merki, þá vita menn að þesskonar fyrirmæli eru oft ekki annað en dauður bókstafur; afarerfitt að sjá um, að þeim sé hlýtt. Eg óska helzt, að málið sé sett í nefnd. Það er þess vert vegna þess mikla áhuga, sem menn hafa á því í einu stærsta fiskiplássi landsins. Eins og kunnugt er, styðst Akranes nær eingöngu við fiskiveiðar og lifir af þeim, og þar á fiskimiðum þeirra er yfirgangur botnvörpunga einna mestur. Þess vegna er sanngjarnt, að tekið sé fult tillit til málaleitana þeirra í þessu efni, og bæta má því við, að það er ekki mætara að liggja undir yfirgangi innlendra botnvörpunga en útlendra. Eg álít rétt að setja nefnd í málið, sem athugi það, sem fram hefir komið í því, og hvað mæli með málaleitunum þeim, sem frumv. styðst við.

Benedikt Sveinsson Háttv. flutnm. (B. Kr.) hélt því fram, að það væri ekki svo mikið í húfi, þótt umrædd lög frá síðasta þingi væri afnumin, því að það væri svo auðvelt og fljótlegt að losa hlerana. Þeir, sem á botnvörpungunum eru og hafa bezt vit á þessu, segja nokkuð annað. Þeir segja, að það sé að minsta kosti hálftíma vinna í hvert skifti og hún erfið og hættuleg, því að hlerarnir eru mjög þungir og í miklum og slæmum sjó getur það valdið slysum að fást við þá. Eg hefi heyrt skipstjórana á íslenzku botnvörpuskipunum segja, að ef þessi undanþága væri tekin af þeim, þá mundu þeir spara sér það ómak að koma inn hingað, nema sem sjaldnast. Og eg verð að segja, að það væri skaði fyrir Reykjavikurbæ, því að þá mundi verða þurð hér á fiski, ef botnvörpungarnir hættu að koma hér inn daglega, eins og þeir gera á vorin og fyrri part sumars. Eg hygg að mótspyrnan gegn undanþágunni sé mest frá þeim runnin, sem selja fisk hér frá róðrarbátum, þeir vilja útiloka þennan ódýra markað, sem hér er nú á fiski, því að nú kostar fiskpundið oft ekki nema 3 aura, en kostaði áður 6 og 7 aura. Háttv. 1. þm. Rvk. (J. Þ) bar mér það á brýn, að eg hefði ekki hermt rétt frá því, sem gerðist á þingmálafundi Reykvíkinga. Eg var á fyrsta fundinum og þar var þetta mál borið upp og rætt og þar var það felt að taka þetta leyfi af botnvörpungunum. Eg var ekki á hinum fundunum og sagði heldur ekkert um það, hversu málinu hefði reitt af á þeim, en eg hygg, að þar hafi það verið lítið eða ekki rætt, heldur hafi menn farið eftir hleypidómum einstakra manna, en ekki eftir viti eða skynsemi. Skýrsla mín af þingmálafundi Reykvíkinga var alveg rétt. Eg vitnaði að eins í fyrsta fundinn, en ekki hina síðari. Þessa málaleitun, sem hér er farið fram á, á alls ekki að taka til greina. Því hefir verið haldið fram, að botnvörpungarnir eigi hægra með að brjóta lögin, þegar þeir hafi þessa undanþágu. En úr því er lítið gerandi. Það er alt af mikil áhætta fyrir þá að brjóta lögin, því að þá eiga þeir á hættu, að afli og veiðarfæri verði gerð upptæk og auk þess eru þeir sektaðir um stórfé. Engar rökstuddar kvartanir hafa heldur komið yfir því, að lögin hafi verið brotin og er þetta mál því borið hér fram alveg að ástæðulausu. Þingið hefir nú með vitagjaldinu lagt þung gjöld á þessi skip og það ætti ekki að gera þeim enn óhægra fyrir með því að taka af þeim þessa lítilfjörlegu og sjálfsögðu ívilnun, sem þeim var veitt á seinasta þingi.

Jón Magnússson Mér skilst það eigi að setja nýja rannsóknarnefnd í þetta mál.  (Jón Þorkelsson: Allar nefndir eru rannsóknarnefndir)  , því að með öðru móti er ekki hægt að fá skýrslur. En eg vil enga rannsóknarnefnd hafa, því eg álít hana óþarfa. Eg þori að fullyrða, að botnvörpungarnir hafa ekki gert sig seka í landhelgislagabroti og eg stend við það, þangað til það er sannað, að þeir hafi brotið lögin. Og nú á að fara að taka þessi litlu forréttindi af okkar ötulustu fiskimönnum af því, að einhver hefir sagt, að botnvörpungarnir héðan hafi brotið lögin. Þingið getur ekki, að óskertum sóma sínum, tekið af innlendum botnvörpungum þessi forréttindi, meðan það hefir engar sannanir fyrir því, að lögin hafi verið brotin. Eg veit, að ekki er hægt að sanna, að botnvörpungarnir hafi misbrúkað þessa undanþágu. Og þótt öll deildin væri sett í rannsóknarnefnd, þá mundi hún ekki finna eitt einasta brot. Eg þarf ekki að skýra mál þetta frekar. Það var á fullum rökum bygt að veita undanþáguna og botnvörpungarnir hafa ekki í neinu brotið hana af sér.

Flutnm. (Sig. Gunnarsson) Eg skal ekki fara mörgum orðum um þetta mál. Það er ekki nema einn maður hér í Reykjavik, sem hefir beðið mig að flytja það. Eg vil gera það, þótt málið sé eflaust ekkert áhugamál kjósenda minna. Vonast eg til að deildin sýni því sama sóma og öðrum málum, sem eru flutt hér af sama tagi, og vísi því til löggildinganefndarinnar.

Jón Þorkelsson Eg skal geta þess að eg var við mál þetta riðinn á síðasta þingi, bæði flutti eg það og var í nefnd þeirri, er hafði það til meðferðar. Skal eg játa, að eg var því þá hlyntur. En, eins og háttv. 1. þm. G.-K. (B. Kr.) tók fram, hafa nú komið fram ýmsar kærur yfir því, að lögin hafi verið misbrúkuð. Háttv. þm. Vestm. (J. M.) og annar háttv.þm., sem eg ekki vil nefna, hafa haldið því fram, að þessar kærur og kvartanir séu ekki á rökum bygðar. En það getur þó enginn um dæmt til hlítar, nema því að eins, að kærur þessar séu rannsakaðar. Virðist mér því bezt, að nefnd sé skipuð í málið til þess að rannsaka það. Komist nefndin að þeirri niðurstöðu, að kærur þær og kvartanir, er fram hafa komið, séu á rökum bygðar, finst mér geta komið til athugunar, að nema þessi lög frá síðasta þingi úr gildi, en annars ekki. Það væri ósómi, ef þingið, þvert ofan í kærur og kvartanir, kastaði þessu máli frá sér og liti ekki við því. Málið á að rannsakast og þingið á að gera það, sem það veit að er rétt, en ekki það, sem það heldur að sé rétt. Hér má til hvorugrar hliðar halla réttu máli.

Jón Sigurðsson Eins og kunnugt er, var þessi undanþága veitt á síðasta þingi íslenzkum botnvörpungum, vegna þess, að óþægilegt er fyrir þá, að taka hlerana inn í hvert skifti, sem þeir koma inn í landhelgi. Nefnd sú, er skipuð var í málið, komst að þeirri niðurstöðu, að rétt væri að veita þessa undanþágu vegna þess að fyrir því væru góðar og gildar ástæður. Hlerarnir á botnvörpungunum er ekkert leikfang og ekkert barnagaman að vera sífelt að bisa við þá. Þegar bannið gegn því að hafa hlerana útbyrðis í landhelgi, var leitt í lög voru engir íslenzkir botnvörpungar til. En nú eru komnir margir íslenzkir botnvörpungar og mun það vera arðvænleg útgerð. Er því ekki vert að íþyngja henni að óþörfu með frumv. þessu. Háttv. flutningsmaður (B. Kr.) sagði, að hann hefði borið frumv. þetta fram, samkvæmt ósk kjósenda sinna. Eg get trúað því, að þeir sjái ofsjónum yfir vexti og velmegun botnvörpuútgerðarinnar, en slíkt mun þingið ekki gera, enda veit eg að það muni vilja styðja þennan atvinnuveg af fremsta megni. Eg tel það óforsvaranlegt af þinginu, að fara nú að breyta lögunum frá síðasta þingi, þar sem þau einmitt gera og hafa gert gagn. Háttv. flutningsmaður (B. Kr.) sagði, að þau hafi verið misbrúkuð. En á meðan slíkt er ekki sannað, er alls engin ástæða að taka það til greina, heldur á að taka því sem hverri annari sögu frá »Gróu á Leiti« og vísa því heim á sína sveit. Eg vona, að háttv. deild felli frumv. þetta og er því óþarft að setja það í nefnd.

Flutningsmaður (Björn Kristjánsson) Eg leyfi mér að koma fram með þetta litla frv.. samkvæmt áskorunum frá þingmálafundum í Keflavík og Garði. Það hafa komið fram sterkar kvartanir um, að íslenzkir botnvörpungar hafi misbrúkað það leyfi, sem þeim var veitt með lögum frá síðasta alþingi, til að hafa hlera útbyrðis. Þetta hefir valdið mikilli óánægju, en ekki veit eg, hvort kært hefir verið yfir því til stjórnarráðsins. Það er þó talið áreiðanlegt, að botnvörpungarnir hafi notað sér þetta leyfi til þess að brjóta botnvörpulögin en varðskipið hefir ekki getað haft hendur í hári þeirra, því að ekki hefir verið hægt að sanna upp á þá brotið, þar sem þeir hafa leyfi til þess að hafa hlerana útbyrðis. Eg veit ekki, hvort háttv. deild telur þörf á að setja nefnd í mál þetta. Eg vil ekki sjálfur stinga upp nefnd, en er samt ekki mótfallinn því, að sett sé 3 manna nefnd í það.

Benedikt Sveinsson Mál þetta var til umræðu á þingmálafundum hér í vetur og var eg þar staddur. Var þar borin fram tillaga um að fella úr gildi undanþágu þá, er síðasta alþingi veitti íslenzkum botnvörpungum. Málið var ítarlega rætt á 1. þingmálafundinum og var tillagan feld með 90 atkv. gegn 10 -20. Menn álitu, að ekki væri ástæða til að fella undanþáguna úr gildi, þótt einhverjar kvartanir hefðu komið fram yfir því, að hún hefði verið misbrúkuð, þar sem ósannað er, að þær séu á rökum bygðar. Íslenzkir botnvörpungar verða auðvitað að hlýða landhelgislögunum og eru sektarákvæðin fyrir brot á þeim nægileg. Þeir geta eins brotið lögin, þótt þeim væri ekki leyft að hafa hlerana útbyrðis, þegar þeir fara í gegnum landhelgina. Lögin frá síðasta þingi voru sett samkvæmt ósk útgerðarmanna hér. Íslenzkir botnvörpungar eru vanir að fara út á kvöldin og koma inn aftur á morgnana um sumartímann. Það væri því erfitt og óþægilegt fyrir þá, ef þeir þyrftu að taka hlerana, sem eru þung bákn, inn í hvert skifti. Það var til þess, að hlynna að atvinnuveginum, að síðasta þing veitti þessa undanþágu. Þetta er ekki misrétti gagnvart útlendum botnvörpungum, því að þeir eiga oftast nær ekkert erindi inn í landhelgina, en íslenzkir botnvörpungar eiga oft erindi þangað tvisvar á sólarhring. Íslenzkir botnvörpungar eru einnig skyldir til að hafa sérstakt merki, þá er þeir sigla í gegnum landhelgina, en slíkt gæti ekki komið til greina með útlenda botnvörpunga. Kærur þær, er fram hafa komið yfir því, að forréttindi þessi hafi verið misbrúkuð, eru ekki á svo miklum rökum bygðar, að unt sé að taka þær til greina. Það er einnig aðgætandi, að hér er um uppvaxandi atvinnuveg að ræða, sem vert er að hlynna að. Þá er botnvörpuveiðar hófust fyrst hér við land var hér talsverður kali til þeirra, vegna þess að útlendingar áttu í hlut, sem lítt fóru að lögum. En nú þegar Íslendingar sjálfir eru teknir að stunda þessa atvinnugrein virðist rétt að hlynna að henni af fremsta megni. Eg vil því ráða háttv. deild til að fella frv. nú þegar.

Bjarni Jónsson Eg gæti reyndar sparað mér ómakið að taka til máls, því háttv.þm. Vestm. (J. M.) hefir tekið fram flest það, sem eg vildi hafa sagt. Eg er hinum háttv.þm. Vestm. (J. M.) sammála um, að þingið geti ekki, að óskertum sóma sínum farið að breyta þessu ákvæði og nema undanþáguna úr gildi, meðan menn hafa ekki öðru eftir að fara um landhelgisbrotin, en einhverjum lauslegum skilaboðum frá piltunum á þessu danska varðskipi. Og eg mun aldrei ljá mitt atkvæði til þess, hvort sem eg verð lengur eða skemur á þingi. Eg fæ ekki skilið, að neta- eða lóðafiskiveiðum geti verið hætta búin, þótt botnvörpungarnir hafi leyfi til þess að hafa hlerana utanborðs. Þeir eru ekki svo síðir, að þeir flækist í netunum eða duflunum. Það er undarlegt, að menn skuli telja það víst, að botnvörpungarnir brjóti lögin, af því að þeir hafa þessa undanþágu og þó hafa þeir enga ástæðu til þess að ætla, að þeir hafi brotið lögin, nema þessi skilaboð frá varðskipinu. Það er næsta hlægilegt.

Jón Magnússon Eg get skilið, að háttv. flutningsm. (B. Kr.) hafi komið fram með frumv þetta til þess að þóknast kjósendum sínum, en varla að hann hafi þrek til þess að halda því til streitu. Eg skil ekki, að háttv. deild geti fallist á frumvarpið. Undanþága sú, sem hér er farið fram á að nema úr lögum, nær að eins til fárra manna, sem telja má úrval íslenzku sjómannastéttarinnar. Er næsta ólíklegt, að þessir menn hafi misbrúkað leyfi þetta, enda munu slíkar ásakanir að eins bygðar á óljósum getgátum. Eg staðhæfi og er þess fullviss, að þetta er ósannur áburður á umrædda heiðursmenn. Eg hefi fullan rétt til þess að segja, að hér sé farið með ósatt mál, þangað til að færð verða rök fyrir að öðru vísi sé háttað. Eg veit að vísu, að kærur hafa komið yfir þessum mönnum, en við rannsókn hefir það komið í ljós, að þær hafa ekki verið á neinum rökum bygðar. Það er ekki nóg að slá slíku fram, eins og háttv. flutningsmaður (B. Kr.) gerði, rakalaust.