Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Helgi Seljan (frh.): Virðulegi forseti. Ég held að það sé rétt að menn geri sér grein fyrir því þegar þetta mál er nú komið á lokastig hvort það hefur yfir höfuð nokkurn tilgang að vera að ræða það hér í Ed. miðað við væntanlegan framgang þess eða framgangsleysi í Nd. Þess vegna er manni kannske ekkert að vanbúnaði að ljúka máli sínu miðað við að málið gangi ekki lengra. Ég held líka að mönnum væri hollt að hugleiða hvernig þetta mál var upphaflega hingað komið frá hálfu dómsmrh. og hvað hæstv. dómsmrh. ætlaði sér með þessu frv. Hann var í raun og veru að færa það vald sem alfarið hefur verið hjá dómsmrn., sem legið hefur alltaf á þeirra borðum endanlega, hjá ráðuneytinu sjálfu, og mjög hefur verið undan kvartað, yfir til lögreglustjóra, bæjarfógeta eða sýslumanns á hverjum stað. Það var efni frv. Það var það sem skipti máli. Miðað við hvernig að þessum málum hefur verið staðið hefði ég út af fyrir sig ekkert verið sérstaklega hlynntur því að færa þetta vald frá dómsmrn. því að ég treysti mönnum þar alveg til að taka á þessum málum yfirleitt af hlutleysi, en jafnframt að gera þær eðlilegu kröfur sem þarf að gera varðandi vínveitingaleyfin almennt. Þetta frv. var sem sagt til þess fallið að færa þetta enn frekar út til sveitarstjórnanna og svo til endanlegs úrskurðar viðkomandi lögregluyfirvalds, þess sama lögregluyfirvalds sem á að fylgjast með því að framfylgt sé réttum reglum í sambandi við vínveitingaleyfin og sem á að svipta viðkomandi aðila leyfi ef þess þarf. Út á þetta gekk frv. og sætir í raun og veru furðu minni að það skyldi þá ekki ganga hér snurðulaust í gegn á þann hátt sérstaklega í ljósi þess að dómsmrh., sérstaklega af því að hann er sá sem hann er nú, hefur legið undir býsna miklu ámæli fyrir að hafa ekki gert nógu mikið af því að veita þessi vínveitingaleyfi. Það kom hins vegar fram í upplýsingum sem hæstv. dómsmrh. gaf mér við fsp. minni í fyrra að fjölgun vínveitingaleyfa í hans tíð einmitt, vegna þess ofurþrýstings sem var og þrátt fyrir margar synjanir, var óvenjumikil vegna þess að ásóknin var svo gífurleg og það varð að líta hlutlægt á þessi mál og veita þar af leiðandi miklu fleiri leyfi en t.d. ég hefði talið æskilegt og ég veit að hæstv. ráðh. í hjarta sínu hefði líka talið mjög óæskilegt að veita svo mörg leyfi sem veitt voru. Einu sinni var ég þeirrar skoðunar þrátt fyrir mína meginskoðun í þessum málum að með því að færa vínveitingaleyfi inn á t.d. skemmtistaði væru menn að stuðla að einhverju sem héti betri meðferð á áfengum drykkjum. Menn hafa löngum talað um það í niðrandi tón að menn vildu ekki horfa upp á ómenninguna sem fylgdi sveitaböllunum, fylgdi félagsheimilaböllunum og öðru slíku og hafa talað um það gjarnan í þessum andbyggðatón gagnvart landsbyggðinni að þar kynnu menn ekki með þetta að fara. Öðruvísi væri farið hér á höfuðborgarsvæðinu þar sem menn gengju inn á hin fallegu vínveitingahús og færu þar að öllu með skikk og gát þannig að varla sæist vín á nokkrum manni. Ég trúði því einu sinni að það gæti vel verið að eitthvað væri til í þessu og að dansleikirnir sem ég sótti austur á landi og sæki enn þar væru með einhverjum verri blæ en dansleikirnir á vínveitingahúsunum í Reykjavík. En ég verð að segja nákvæmlega eins og er að hafi sú von einhvern tíma verið fyrir hendi hefur hún orðið sér a.m.k. til ærlegrar skammar, það er þó víst og satt, vegna þess að þegar maður hefur kynnst því nokkuð við þessar aðstæður sé ég nákvæmlega sömu hlutina vera að gerast í meðferð þessara drykkja á þessum svokölluðu "fínu" skemmtistöðum sem bjóða upp á vínveitingar með "menningarlegu ívafi", eins og menn hafa innan gæsalappa, í stað þeirrar kófdrykkju sem hefur verið talin einkenni sveitaballanna og ballanna í félagsheimilunum. Það hef ég séð með mínum eigin augum og verð þess vegna að segja að ef menn halda að það að veita einhverjum stað vínveitingaleyfi sé einhver trygging um leið fyrir því að þar sé farið að með meiri gát í drykkju og þar hagi menn sér eitthvað skynsamlegar er það vitanlega hin versta villa. Vínmenning er orð sem ég kann lítt að meta og vil benda á að getur nú oftar en hitt snúist upp í algera andhverfu sína. Því held ég að það sé full ástæða til að fara hér að með fullri gát og varast að hafa það hömluleysi sem menn hafa verið að krefjast á undanförnum árum. Sannleikurinn er enda sá, eins og ég sagði áðan og ætla að ítreka hér enn, að ásóknin í þessi leyfi er auðvitað fyrst og fremst bundin ákveðinni gróðavon þeirra aðila sem eru að fá þessi leyfi í hendur. Ég held að það sé hollast hins vegar fyrir hv. deild að fella niður tal um þetta, láta þetta mál niður falla og vera ekkert að vísa því í neðra þar sem það fengi þá kannske enn lakari dauðdaga en jafnvel hér, 



Virðulegi forseti. Hér er stjfrv. á ferð sem reyndar hefur tekið þeim breytingum að óþekkjanlegt er, aldrei þessu vant til hins verra af stjfrv. að vera. Þetta frv. fer til 2. umr. hér í fyrri deild og mér er sagt að það hafi komið krafa úr neðra um það að þetta yrði að fá afgreiðslu hér. Ekki veit ég hvort það er rétt. Hins vegar er ljóst að hér hafa verið samþykktar klúðurslegar og illframkvæmanlegar brtt. við upphaflega frv. sem gera það á þann veg að ég held að framkvæmd þess verði ómöguleg auk þess sem meginafstaðan, sem tekin er í þessum brtt., er röng. Ég segi því nei.



Virðulegur forseti. Það fór fram hjá mér áðan við umræðu um þetta mál að henni lauk og þar af leiðandi hafa ekki staðið efni til þess að samgn. Ed. fjallaði aftur um póstlögin. Ég held að mér sé líka óhætt að fullyrða að það hefði ekki verið vilji fyrir því að gera þar neitt sem torveldaði framgang málsins þótt ég sé hins vegar sannfærður um að okkur muni þar flestum þykja sú niðurstaða sem fékkst eftir meðferð málsins í Nd. vera með þeim hætti sem við eigum erfitt með að sætta okkur við. En það koma dagar og koma ráð og að því marki sem ég gæti orðið stuðningsmaður þess ásamt öðrum ágætum deildarmönnum að taka þetta mál upp í upphafi næsta þings, og þá að sjálfsögðu með tilliti til þess mikla vilja sem fyrir því er hér í deildinni, skal ekki á minni liðveislu standa við framgang málsins. Ég vona að menn geti orðið sæmilega sáttir eftir atvikum og við getum átt samleið með að laga þessi mistök Nd. þótt síðar verði.



Virðulegi forseti. Það er ljóst að frv. til l. um póstlög þarf að afgreiða. Það eru ýmiss konar nýmæli þar sem þurfa að komast til framkvæmda. Lögð hefur verið mikil vinna í að endurskoða þessi lög. Í Ed. var gerð gagnger breyting til nútímahátta varðandi póstgíró. Nd. sá ástæðu til þess, eins og ég hef komist að orði áður, að horfa aftur frekar en fram. Það hefur valdið mér og fleiri hér miklum vonbrigðum og munum við á næsta þingi bera fram till. um að þessu verði breytt aftur. En vegna þess, sem ég sagði áður hér, að það væri nauðsynlegt að lögin yrðu samþykkt, þó með þessum ágalla sé, mun ég segja já.



Virðulegi forseti. Í trausti þess að virðuleg deild muni að hausti standa svipað að málinu og hún gerði í sambandi við brtt. Eiðs Guðnasonar fyrr á þinginu og að við fáum stuðning ráðuneytis til að vinna þetta mál upp að nýju og leggja það fyrir hv. Ed. að hausti tek ég undir það sem Karl Steinar Guðnason sagði áðan og tel að ekki sé hægt að vera á móti þessu máli þótt Nd. hafi breytt því á þann veg sem gert hefur verið. Ég segi því já.

Magnús H. Magnússon Hæstv. forseti. Ég er mjög óánægður með þá breytingu sem hv. Nd. gerði á frv. eins og það kom frá þessari hv. deild. Ég tel að sjónarmið bankastjóra hafi fengið að ráða þar allt of miklu. Vegna tímaskorts og hve nauðsynlegt er að afgreiða málið nú sé ég mér samt ekki fært annað en að segja já. Frv. afgr. sem lög frá Alþingi (þskj. 1105).



Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. landbn. Ed., sem lagt er fram á þskj. 1062, um frv. til l. um rannsóknadeild fisksjúkdóma. Ég gat þess við umræður um annað mál að okkur bærist mál af þeim toga sem tæplega teldist eðlilegt að afgreiða og með hógværu orðalagi í nál. er frá því sagt að nefndin mæli með samþykkt frv. þrátt fyrir að þar mætti ýmislegt betur fara. Að því er sjálfan mig varðar er þetta gert meira af vilja en mætti. En m.a. af þessari ástæðu vil ég fara örfáum orðum um heilbrigðiseftirlit, lækningar svo og rannsókn á fisksjúkdómum. Við Tilraunastöð Háskólans í meinafræði að Keldum hefur frá árinu 1977 verið starfað að rannsóknum fisksjúkdóma og fisksjúkdómasérfræðingur, sem þar hefur verið skipaður, hefur verið þar við störf. Það hefur orðið mikilvægur árangur af þessari starfsemi, en eins og kunnugt er hefur hann starfað skv. lögum um fisksjúkdómanefnd. Skv. lögum frá árinu 1970, um lax og silungsveiði, hefur verið í gildi reglugerð um heilbrigðiseftirlit í klak- og eldisstöðvum um töku sýnishorna og um sóttvarnaraðgerðir. En héraðsdýralæknar hafa haft þetta eftirlit með höndum og frá því á s.l. ári undir samræmdri stjórn, með aðstoð og eftirliti dýralæknis fisksjúkdóma. Lög um það embætti voru samþykkt á Alþingi á s.l. ári og má ég til með að minna á að að því leyti er mér þetta mál nokkuð skylt að ég flutti ásamt fleiri mönnum frv. um það á Alþingi. Í framhaldi af þeirri lagasetningu var skipaður dýralæknir, sérmenntaður í fisksjúkdómum, til þessa embættis. Sú ákvörðun sem Alþingi tók fyrir einu ári hefur þannig orðið að miklu gagni og ég hygg að út af fyrir sig sé þar m.a. að finna skýringu á því að umræða um fisksjúkdóma er ekki eins útbreidd nú og þá var. Í frv. er leitast við að samræma starfsemi þessara sérfræðinga, þ.e. yfirstjórnin er áfram hjá fisksjúkdómanefnd og yfirdýralækni. Hann er einmitt formaður nefndarinnar, en í nefndinni eiga sæti auk hans forstöðumaður Tilraunastöðvar Háskólans í meinafræði að Keldum og veiðimálastjóri. Á einum og sama stað er þannig fyrir hendi þekking og reynsla til ákvörðunartöku í svo þýðingarmiklum málum sem fisksjúkdómamálin eru, en hitt er augljóst mál að landbrh. er í þessum efnum úrskurðaraðilinn ef til þess þarf að koma. Í lögum um lax- og silungsveiði og lögum um Tilraunastöð Háskólans í meinafræði eru ákvæði sem veita stjórnvöldum heimild til að auka og efla heilbrigðiseftirlit og allar rannsóknir í þessum efnum. Þess vegna var út af fyrir sig ástæðulaust að grípa til þeirrar lagasetningar sem ég var hér að ræða um. Mér er ekki ljóst hvað það er í frv. sem ekki er í lögum eða reglugerðum og sem stjórnvöld geta ekki beitt þótt frv. hefði ekki orðið að lögum. Kannske er hér um að ræða eina merkinguna til viðbótar við það sem ég hef sagt hér fyrr í umræðum á þessum degi að í þeim efnum varðar menn meira um ráðuneyti en málefni. Sú hugmynd, sem fram kemur í grg. með frv., að færa saman í eina stofnun heilbrigðiseftirlit, lækningar svo og rannsóknir á fisksjúkdómum er að mínum dómi fráleit og alveg augljóst að eins og frv. er núna er þeirri skipan mála hafnað. Það hlýtur ævinlega að vera best trygging fyrir hlutlausri rannsókn að sá aðili hafi hvorki haft með höndum heilbrigðiseftirlit né lækningar fisksjúkdóma. Lækningar verða auðvitað ekki greindar frá öðrum dýralækningum. Það skulu menn athuga. Vottorðagjöf byggð á reglubundnu eftirliti dýralækna og rannsóknum sýna skv. tillögum fisksjúkdómanefndar er besta trygging fyrir því að þannig verði staðið að fiskeldismálum almennt sem gera verður kröfu til og nauðsynlegt er ef fyrir hendi á að vera nauðsynleg heilbrigði í þessari nýju búgrein sem er trúlega einn allra þýðingarmesti þátturinn til að þar megi vel farnast.