Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti vill geta þess að 1. dagskrármálið, óundirbúinn fyrirspurnatími, frestast til kl. 13.30. Er það gert vegna fundar sem ráðherrar eiga með fulltrúum Almannavarna og fleiri aðila í framhaldi eldgossins í Grímsvötnum. Eftirtaldir ráðherrar sitja fyrir svörum kl. 13.30: Forsætisráðherra, utanríkisráðherra, iðnaðarráðherra, efnahags- og viðskiptaráðherra, umhverfisráðherra og innanríkisráðherra. Jafnframt vill forseti geta þess að fyrirhugaðar eru atkvæðagreiðslur í lok þingfundar. Þær munu hefjast um kl. 14.45.

Virðulegi forseti. Ég ætla að fara fram á aðstoð hæstv. forseta þingsins vegna þess að nú er ég búinn að bíða í tæpa sex mánuði eftir skriflegu svari. Ég lagði fram fyrirspurn til skriflegs svars til hæstv. fjármálaráðherra í byrjun desember 2010 og nú eru liðnir tæpir sex mánuðir. Þar sem þingi fer að ljúka óska ég eftir því að hæstv. forseti veiti mér liðsinni vegna þess að ég er margoft búinn að ganga eftir svari. Það þarf ekki að taka fram að samkvæmt þingskapalögum hafa hæstv. ráðherrar tíu daga til að svara. Og nú eru liðnir sex mánuðir. Ég beini því til hæstv. forseta að veita mér liðsinni í þessu máli því að mér hefur ekki orðið ágengt hingað til. Ég beini því líka til hæstv. forseta hvort hann telji ekki ástæðu til að skoða hvort breyta þurfi vinnuferlinu og setja upp eitthvert eftirlitskerfi á vegum þingsins þannig að það verði einhver viðbrögð við svona vinnubrögðum. Það er ekki hægt að hafa þetta svona.

Forseti mun fylgja þessu eftir eins fljótt og hann kemst úr forsetastóli.

Virðulegi forseti. Það er mikið tilefni til að ræða einmitt þetta atriði sem hv. þm. Ásbjörn Óttarsson vakti athygli á. Það er liðið hálft ár frá því að hann lagði fyrirspurn fyrir hæstv. fjármálaráðherra til skriflegs svars sem lýtur að leigusamningum um húsnæði hjá ráðuneytum og undirstofnunum þeirra. Það er að verða hálft ár sem það tekur fjármálaráðuneytið að svara spurningum um þetta mál. Ef við skoðum þetta frekar liggur fyrir að 88 fyrirspurnum er ósvarað á Alþingi núna þegar fáeinir dagar lifa eftir af þinghaldinu fyrir vorið. Níu skýrslur sem þingmenn hafa beðið um hafa ekki borist. Ég er einn þeirra sem báðu um skýrslu um tiltekið mál sem bíður og af þessum 88 fyrirspurnum sýnist mér um 60 skriflegar. Það er því ekki það að ekki sé tími til að ræða þessi mál, framkvæmdarvaldið svarar einfaldlega ekki fyrirspurnum þingmanna. Það er mjög ámælisvert.

Virðulegi forseti. Ég tek undir þær athugasemdir sem hér hafa komið fram og bið hæstv. forseta að beita sér af mikilli hörku í því að ráðherrar svari fyrirspurnum innan þess tímaramma sem þeim er veittur. Það er vitanlega sláandi, frú forseti, að heyra að 88 spurningum er ósvarað og níu skýrslubeiðnum til viðbótar frá framkvæmdarvaldinu gagnvart Alþingi. Ég verð að viðurkenna að ég hafði ekki tekið það saman sjálfur. Þá hljótum við að spyrja okkur: Getur verið að svarinu sem hv. þingmaður biður um hafi verið laumað inn rétt fyrir páska líkt og skýrslunni um endurreisn bankanna þannig að lítið fari fyrir því svari? Það er möguleiki að svo sé, þetta hafi farið fram hjá okkur því að mér sýnist á öllu, frú forseti, að fjármálaráðherra hafi gefið tóninn og stundi þau vinnubrögð að lauma inn gögnum þegar vonast er til að það veki litla athygli eins og skýrslan um endurreisn bankanna hefur borið með sér.

Forseti endurtekur að hann mun fylgja þessu eftir síðar í dag og hafa samband við ráðuneytin og ráðherrana vegna þessarar stöðu mála. 
            

Virðulegi forseti. Ég vil sömuleiðis leita til virðulegs forseta, ekki út af öllum skriflegu fyrirspurnunum mínum sem bíða, ekki það að ég vilji ekki fá svör við þeim, en ég fór fram á það 7. mars í hv. viðskiptanefnd að við fengjum bankastjórana og fulltrúa Bankasýslunnar til að ræða afkomu bankanna og annað sem að þeim snýr. Á endanum var því lofað að það yrði í nefndavikunni. Hún er núna búin. Ekki var fundað. Ég held að ég þurfi ekki að fara yfir öll þau álitaefni sem nauðsynlegt er að fara yfir með þessum tveim aðilum en vek athygli á því að forgangsröðunin var slík að það fór mjög mikill tími í smálán. Fyrir þá sem ekki þekkja til eru smálán smálán. Það eru að koma tilskipanir sem gera það að verkum að við þurfum að breyta aftur 

Forseti. Ég þakka fyrir skjót og góð viðbrögð við beiðni hv. þm. Ásbjörns Óttarssonar og annarra um að ganga eftir því við ráðherra og ráðuneyti að svörum við fyrirspurnum verði skilað til þingsins innan tilskilins frests. Það er því miður orðin lenska og hefur verið lengi að menn virða ekki þessa fresti. Fyrir því kunna að vera málefnalegar ástæður og þá ber að hafa samband við þingmenn og láta þá vita af því. Ég vona að forseti geti ýtt þessu í réttan farveg á næstu dögum og vikum. Hitt vildi ég segja, frú forseti, af þessu tilefni að í þingskapanefndinni sem nú er að störfum hafa þessi mál nokkuð verið rædd. Ég er þeirrar skoðunar að forsætisnefnd Alþingis hafi og eigi líka að beita leiðbeiningarvaldi sínu gagnvart þingmönnum þannig að fyrirspurnir og skýrslubeiðnir fari í réttan 

Hæstv. forseti. Vegna þeirra mála sem hér hafa verið tekin upp um afgreiðslu þingmála tek ég undir að það er óásættanlegt þegar dregst að svara fyrirspurnum umfram þann tíma sem stendur í þingskapalögum. Ég ætla ekki að bera blak af núverandi ráðherrum eða þeim fyrri en það þarf að koma betri böndum á þetta og ég bendi hæstv. forseta á að sumar fyrirspurnir eru á mörkum þess að vera skýrslubeiðnir og ég tel að það þurfi að taka á því. Eins og hér kom fram er unnið að þessu máli í þingskapanefnd og ég bendi hv. þingmönnum, sem hér hafa rætt um að lauma inn skýrslum eða svörum, á að það er erfitt að lauma þeim inn því að hér birtist allt saman á útbýtingarblaðinu og hæstv. forseti les upp það sem útbýtt er  
            

Frú forseti. Ég vildi að hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson kenndi mér þá aðferð að lauma hér inn óþægilegum upplýsingum. Mér hefur aldrei tekist það, því miður, og ég held að það sé ekki hægt. Hv. þm. Einar K. Guðfinnsson gleymdi að geta þess hversu margar af þessum 88 fyrirspurnum eru komnar fram yfir tímann. Ég heyrði það ekki í ræðunni hans. Það skiptir engu máli hvort það eru 88 eða 880 fyrirspurnir sem ósvarað er ef þær koma á þokkalegum tíma. Ég vil bera blak af hæstv. fjármálaráðherra. Við vitum öll að sumar af þeim fyrirspurnum sem koma til hans nálgast það að vera skýrslubeiðnir. Það tekur langan tíma að svara þeim. Hitt segi ég alveg óhikað með hv. þingmönnum sem hér komu upp að það er ótækt að svör bíði í sex mánuði. Mig langar að spyrja hv. þingmann: Hversu oft hefur hann gengið eftir þessu héðan úr ræðustól? 

Frú forseti. Það er hægt að taka undir margt sem hefur verið sagt, m.a. það að maður skilur að umfang í ráðuneytum er oft mikið og umstang og það er hægt að skilja ákveðinn drátt. Sá dráttur á mörgum svörum sem nú er orðinn er hins vegar framkvæmdarvaldinu til vansa. Um leið og ég segi þetta vil ég líka sem stjórnarandstöðuþingmaður þakka sérstaklega fyrir innlegg bæði þingflokksformanns Samfylkingarinnar hér áðan og ekki síður innlegg forseta varðandi það hvernig hún hefur tekið í málaleitan okkar sem höfum lagt fram beiðni til hæstv. forseta. Þess vegna kem ég hingað og þakka fyrir það. Mér finnst góður bragur á þinginu hvað þetta varðar en það er framkvæmdarvaldinu til vansa að vera ekki búið að skila svörum og skýrslum sem eru komin langt fram yfir tímann.

Hæstv. forseti. Ég tek undir orð hv. síðasta ræðumanns. Ég held að það sé afar jákvætt hvernig hæstv. forseti tekur í þá málaleitan sem fram hefur komið í þessari umræðu og við þingmenn, ekki síst þingmenn stjórnarandstöðunnar, hljótum auðvitað að treysta á forseta í þessum efnum. Eins og hv. þm. Einar K. Guðfinnsson gat um er mikill bunki af ósvöruðum fyrirspurnum og ósvöruðum skýrslubeiðnum sem þarf að bregðast við núna. Það er hins vegar líka alveg rétt sem hv. þm. Þórunn Sveinbjarnardóttir gat um, þetta atriði hefur verið rætt nokkuð á vettvangi þingskapanefndar og þar erum við að velta fyrir okkur, án þess að vera kannski endilega komin með lausn, hvernig hægt sé að auka agavald þingsins gagnvart ráðherrum hvað þetta varðar. Ég held að það sé afar mikilvægt. Þegar talað er um að lauma málum inn 

Virðulegi forseti. Ég held að þetta sé afskaplega góð og þörf umræða undir þessum lið. Það er freistandi að spyrja hæstv. ráðherra, sem segir að flestir ráðherrar reyni að skila á tíma og að fæstir reyni að lauma inn svörum, hverjir reyni ekki að skila á tíma og hverjir reyni að lauma inn svörum. Ég ætla hins vegar ekki að gera það neitt sérstaklega, virðulegi forseti. Við erum að tala um alvarlegt mál sem hefur farið mjög versnandi á síðustu missirum, það varðar tíma svaranna og síðan líka hvernig er svarað. Þá er ég að vísa í að þetta eru óvönduð svör og ég get fundið mörg dæmi þess. Það sem ég vakti athygli á, virðulegi forseti, er algjörlega í höndum Alþingis. Það snýst um að þegar málefnaleg bón kemur fram og er samþykkt, eins og að fá gesti á fundi og taka fyrir ákveðin mál, í þessu tilviki stórmál sem var gert 7. mars, er það 

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka hæstv. forseta fyrir skjót viðbrögð við beiðni minni um aðstoð við að ná fram þessu svari. Hæstv. utanríkisráðherra spurði mig í athugasemd áðan hversu oft ég hefði komið hér upp í þennan stól til að kalla eftir því. Ég hef ekki gert það áður. Hæstv. utanríkisráðherra situr oft í salnum sem margir aðrir hæstv. ráðherrar mættu taka sér til fyrirmyndar, hvort heldur er undir liðnum um störf þingsins eða öðrum, og ætti því að vita að kem ég mjög sjaldan upp undir liðnum um fundarstjórn forseta. Ég er hins vegar búinn að tala við starfsmenn þingsins og biðja þá um að gera þetta því að ég hef ákveðinn skilning á því álagi sem er í vissum ráðuneytum, en þegar komnir eru sex mánuðir og þingi að ljúka er þolinmæði minni líka lokið. Þess vegna kom ég upp undir þessum lið hér í dag.

Frú forseti. Það er gaman að sjá á þessum morgni hvernig hv. þingmenn strjúka fiðrið á forseta en ég skal vera í þeim hópi sem lýk lofsorði á fundarstjórn hennar. Ég spurði hvort hv. þingmaður hefði einhvern tíma gengið eftir þessu áður. Hv. þingmenn gáfu mér röng svör, það var kallað úr sal að hann hefði margsinnis gert það og nú kemur hann sjálfur og segir að hann hafi ekki gert það. Spurning mín varðar kannski ekki efni málsins en hún varðar það hins vegar að aðhaldið sem þingmenn hafa ef þeim þykja úr hófi dragast svörin er að koma hingað og ganga eftir þeim. Ég held að það þurfi ekki að setja upp neina aganefnd eða sérstakar leiðbeiningar. Síðan vil ég bara segja að það er tóm vitleysa hjá hv. þingmönnum að halda því fram að þetta sé eitthvað verra en áður. Öllum fyrirspurnum er þó svarað. Það er ekkert langt síðan að forsætisráðherra hér neitaði að svara sumum spurningum og hafnaði því að leggja fram skýrslu. Það er ekki lengra síðan en árið 2004.

Virðulegi forseti. Ég held að hæstv. utanríkisráðherra þurfi ekkert að hæla sér yfir því þó að ráðherrar lufsist að lokum til þess að svara spurningum sem fyrir þá eru lagðar, þeim ber einfaldlega þingleg skylda  Kjarni málsins er að nær níu tugum fyrirspurna er ósvarað og níu skýrslur hafa ekki borist. Síðast þegar þetta var skoðað, fyrir fáeinum dögum, var meiri hluti þeirra spurninga sem þá var ósvarað spurningar sem höfðu komið til þingsins fyrir 1. apríl. Ég vek athygli á því að ríkisstjórnin hefur komið inn með stór mál eftir 1. apríl. Á síðasta þingi var meiri hluta málanna sem ríkisstjórnin lagði fram hent inn í þingið þann 1. apríl til að tryggja að þau hefðu þá borist fyrir lögmætan tíma. Það er mjög sérkennilegt að þingmenn þurfi að koma með eftirrekstur til að fá spurningum svarað og það er auðvitað ekki rétt hjá hæstv. utanríkisráðherra að það eigi að vera eðlilegt  
            

Virðulegi forseti. Það er mikilvægt að hæstv. forseti ræði það við forsvarsmenn ríkisstjórnarinnar að spurningum sé yfirleitt svarað. Hér kemur hæstv. utanríkisráðherra og vitnar í eitthvert atvik 2004 sem ég sem unglingur á þingi þekki vitanlega ekki til en hæstv. ráðherra er reynslumikill maður og örugglega minnisgóður. En hér koma ráðherrar hvað eftir annað upp í munnlegar fyrirspurnir eða óundirbúnar og svara engu eða svara út í hött. Við höfum líka séð dæmi um svör frá ráðuneytunum, t.d. frá forsætisráðuneyti, þar sem ekki er svarað heldur snúið út úr þeirri spurningu sem til ráðuneytisins er beint. Það gerir það að verkum að hv. þingmenn þurfa að fara á ný af stað með fyrirspurnir, skrifa nýja fyrirspurn og í sumum tilfellum eru þær þá bútaðar niður og sendar á öll ráðuneytin vegna framkomu framkvæmdarvaldsins við þingið og þingmenn. Það er þetta, frú forseti, sem við erum að gera kröfu um að verði lagað og að forseti grípi inn í.

Frú forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá utanríkismálanefnd um tillögu til þingsályktunar um staðfestingu ákvörðunar sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 102/2010 um breytingu á X. viðauka við EES-samninginn, um almenna þjónustu. Með þessari tillögu er leitað heimildar Alþingis til staðfestingar á umræddri ákvörðun EES-nefndarinnar frá 1. október 2010, um breytingu á X. viðauka, sem fjallar um almenna þjónustu við EES-samninginn frá 2. maí 1992, til að fella inn í samninginn ákvörðun framkvæmdastjórnarinnar 2009/767/EB frá 16. október 2009 um ráðstafanir til að greiða fyrir notkun rafrænnar málsmeðferðar með upplýsinga- og þjónustumiðstöðvum samkvæmt tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2006, um þjónustu á innri markaðnum. Markmiðið með þessari ákvörðun er að kveða á um notkun rafrænna undirskrifta í tengslum við þjónustutilskipun ESB. Aðallega er um að ræða kvaðir til EES-ríkja um að setja upp svonefndan traustlista yfir vottunaraðila sem gefa út rafrænar undirskriftir. Það er ljóst að innleiðing þessarar tilskipunar mun kalla á lagabreytingar hér á landi og mun fyrirhugað frumvarp frá efnahags- og viðskiptaráðherra um breytingu á lögum um rafrænar undirskriftir, með síðari breytingum, fjalla um það efni. Utanríkismálanefnd leggur til að tillagan verði samþykkt. Undir nefndarálitið skrifa Árni Þór Sigurðsson, Valgerður Bjarnadóttir, Birgitta Jónsdóttir, Bjarni Benediktsson, Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, Helgi Hjörvar, Ólöf Nordal og Sigmundur Davíð Gunnlaugsson.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Dagskráin í dag er þannig að góður tími er tekinn í EES-mál. Þau hafa stundum runnið mjög hratt í gegnum þingið og oft hefði verið betra að fara vel yfir þau. Þegar ég les nefndarálit um þetta mál sakna ég þess að ekki er greint frá því hvaða áhrif þetta hefur annað en að setja upp svonefndan traustlista yfir vottunaraðila sem gefa út rafrænar undirskriftir. Þá er ég að vísa til þess, virðulegi forseti, að ég held að við notum í þónokkuð miklum mæli rafrænar undirskriftir hér á landi. Hv. þingmaður þekkir það kannski eftir að vera búinn að fara yfir þetta. Það væri fróðlegt að fá að vita hvort þetta muni hafa einhverja breytingu í för með sér miðað við þann hátt sem við höfum á núna. Stundum hafa runnið í gegnum þingið mál sem ekki láta mikið yfir sér en hafa haft ýmiss konar áhrif. Nú hef ég ekkert fyrir mér, virðulegi forseti, í því að þetta muni hafa lítil eða mikil áhrif en ég hefði talið eðlilegt að nefna það í nefndarálitinu. Hér er tilgreint að það kalli á lagabreytingar en stóra einstaka málið hlýtur að vera hvaða praktísku afleiðingar þessi ákvörðun hafi. Það væri mjög gott, virðulegi forseti, ef hv. þm. Árni Þór Sigurðsson færi aðeins yfir það.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Það kemur fram í athugasemdum við tillöguna að hún feli ekki í sér breytingar á þeim meginreglum sem ákvæði EES-samningsins fela í sér nú þegar. Í raun og veru er líka áréttað að lagabreytingin sem hér er kallað á sé ekki umfangsmikil. Það þykir hins vegar nauðsynlegt að lögfesta umgjörð um fyrrgreindan traustlista en gert er ráð fyrir að Neytendastofa annist uppsetningu og viðhald þessa svokallaða traustlista. Um nánari útfærslu á því sem hér er um að ræða verður að sjálfsögðu fjallað í frumvarpinu sem mun fylgja. Hér er fyrst og fremst verið að fjalla um að aflétta stjórnskipulegum fyrirvara til að unnt sé að staðfesta ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar en útfærsla á því sem hér er um að ræða mun koma fram í lagafrumvarpi sem boðað hefur verið.

Virðulegi forseti. Það þekkir það enginn betur en hv. þm. Árni Þór Sigurðsson, sem er ekki bara formaður hv. utanríkismálanefndar heldur hefur líka margvíslega reynslu af Brussel og Evrópusambandinu, að við erum að setja af stað ferli sem hefur afleiðingar í för með sér. Hv. þingmaður segir að þetta hafi mjög litlar afleiðingar en það verði nánar tilgreint í lagafrumvarpi hverjar þær eru. Ég er bara að velta fyrir mér hvaða afleiðingar traustlisti yfir vottunaraðila hafi. Hefur kerfið hjá okkur fram til þessa verið aðfinnsluvert? Hefur þetta ekki verið traust? Ég spyr einfaldlega vegna þess að maður hefur ekki heyrt af neinu vafasömu. Ég veit ekki betur en að þetta hafi gengið prýðilega fram til þessa. Það hlýtur að hafa verið farið yfir það í umfjöllun nefndarinnar hvað það þýðir að setja þennan svokallaða traustlista og hvaða bætingu það hefur í för með sér fyrir það umhverfi sem við búum við núna. Þó að maður fái stundum á tilfinninguna að hlutirnir séu gerðir á þessum vettvangi án ástæðu finnst mér það ekkert sjálfgefið og ætla ekkert að gefa mér það sem forsendu. Það væri gott ef hv. þingmaður mundi aðeins útskýra hvaða afleiðingar það hefur í för með sér að setja á þennan svonefnda traustlista, hvernig við bætum það umhverfi sem við erum með núna og hvort umhverfið eins og það er núna sé aðfinnsluvert að fleira leyti en þessu ef þetta er þá 

Frú forseti. Í athugasemdum með þeirri tillögu sem hér er til umfjöllunar er fjallað um það í nokkrum orðum. Þar segir m.a., með leyfi forseta: „Ákvörðun 2009/767/EB fjallar um“ - sem áður segir - „notkun rafrænna undirskrifta í tengslum við þjónustutilskipunina … Í ákveðnum tilfellum er leyfisveitanda heimilt að krefjast þess að þjónustuveitandi noti rafræna undirskrift til að auðkenna sig er hann sækir um leyfi til að veita þjónustu í gegnum upplýsinga- og þjónustuveituna, sem kveðið er á um í þjónustutilskipuninni, í samræmi við tilskipun 1993/93 um rafrænar undirskriftir. Aðildarríkin skulu setja upp, viðhalda og birta „traustlista“ (trusted list) þar sem fram koma upplýsingar um vottunaraðila er gefa út rafrænar undirskriftir. Aðildarríki skulu tilkynna framkvæmdastjórninni hver sjái um að setja upp og viðhalda traustlistanum.“ Hér er ekki um að ræða umfangsmikla breytingu á því fyrirkomulagi sem verið hefur til þessa. Hér er fyrst og fremst um að ræða að auka öryggi í þessu samhengi og ég er reyndar fullur trausts á að hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson, sem á sæti í viðskiptanefnd, muni fara rækilega yfir þetta mál þegar það kemur á þann vettvang til umfjöllunar. Það er reyndar mjög traustvekjandi að þingmaðurinn skuli sýna þessu svona mikinn áhuga. Hann mun þá væntanlega fylgja því eftir á vettvangi hv. viðskiptanefndar.

Frú forseti. Hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson kom í raun inn á þá spurningu sem ég ætlaði að leggja fyrir hv þm. Árna Þór Sigurðsson en ég vil þá fylgja henni eftir og spyrja: Hvað er þá nákvæmlega að núverandi kerfi þannig að þetta muni bæta það að því marki? Í ljósi þess að við erum að tala um tilskipun og að við höfum oft talað um mikið flóð tilskipana sem við rýnum ekki alla jafna nægilega vel í, og ég held að reynslan hafi sýnt okkur að svo er í rauninni, menn hafa meðal annars bent á innstæðutilskipunina, vil ég einnig spyrja hv. þingmann um þá stöðu sem upp er komin í Noregi þar sem líklegt er að Norðmenn muni setja fyrirvara og ekki innleiða tilskipun ESB um póstdreifingu: Hvaða skoðun hefur hv. þingmaður á því að Norðmenn fari þá leið? Hvaða áhrif telur hann að þetta hafi á virkni EES-samningsins og er hann ekki sammála mér um að til þess að hafa EES-samninginn lifandi þurfi að vera mun öflugri eftirfylgni, m.a. á innleiðingu tilskipananna? Þarf ekki að efla þingið eins og hæstv. utanríkisráðherra hefur margsinnis talað um að sé rétt að gera? Hann er sammála mér í því að efla þingið til muna varðandi allt það umstang sem kemur af því þegar við ætlum að efna samninginn, þar á meðal að innleiða tilskipunina. Spurning mín eru í fyrsta lagi um Norðmenn, hvaða afstöðu hv. þingmaður taki til þeirrar stöðu sem er upp komin í Noregi. Mun sú afstaða Norðmanna hafa áhrif á EES-samninginn? Og er hann ekki sammála mér í því að við þurfum að efla þingið mun meira þegar kemur að því að fylgja eftir þeim réttindum og skyldum sem við höfum vegna EES-samningsins?

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þessa spurningu. Ég tel að við höfum unnið að því að undanförnu að bæta meðferð EES-mála sem koma inn í þingið. Ég rifja það upp að á árinu 2008, hygg ég að það hafi verið, hafði hv. þáverandi formaður utanríkismálanefndar, hv. þm. Bjarni Benediktsson, frumkvæði að því að vinna tillögur um þinglega meðferð EES-mála. Þeirri vinnu var haldið áfram undir minni formennsku í utanríkismálanefnd og þær hafa nú tekið gildi með samþykkt forsætisnefndar. Tilgangurinn er sem sagt að reyna að tryggja að EES-mál sem eru í farvatni komi á fyrri stigum til kynningar á vettvangi Alþingis en áður hefur verið. Við erum samt enn með allmargar ályktanir í farvatninu, ákvarðanir EES-nefndanna, sem ekki hafa farið í gegnum þennan nýja farveg. Nú hefur þessu hins vegar verið breytt þannig að héðan í frá eigum við að fá á fyrri stigum samþykktir sameiginlegu EES-nefndarinnar eða önnur þau mál sem kunna að vera í farvatninu og þar sem líkur eru á að þurfi að setja stjórnskipulegan fyrirvara til umfjöllunar á vettvangi Alþingis. Varðandi pósttilskipunina sem hv. þingmaður nefndi er hún í sjálfu sér ekki til umfjöllunar hér en ég minni hins vegar á að í 102. gr. EES-samningsins er aðildarríkjum EES, þar með talið EFTA-ríkjunum sem eiga aðild að EES-samningnum, heimilt að gera fyrirvara eða fallast ekki á innleiðingu tiltekinna tilskipana. Sá réttur er að sjálfsögðu til staðar. Hvaða afleiðingar það mun síðan hafa er annað mál. Ég hef fylgst með þessari umræðu í Noregi. Ég hef tilhneigingu til að vera efnislega sammála norskum stjórnvöldum hvað þetta mál snertir en áskil mér þó rétt til að fara betur yfir það þegar það kemur hér til umfjöllunar. Ég hef líka tekið eftir því að norsk stjórnvöld hafa sagt að þau muni að sjálfsögðu taka málið til frekari skoðunar ef það hefur einhverjar slíkar afleiðingar að það kunni að setja EES-samninginn í uppnám. Þá verður það væntanlega tekið aftur. Afstaða norsku ríkisstjórnarinnar hefur verið kynnt ESB að því er ég best veit, það var sennilega gert í byrjun þessarar viku.

Frú forseti. Það velkist enginn í vafa um það að samkvæmt 102. gr. samningsins höfum við og Noregur og Liechtenstein rétt til að setja ákveðna fyrirvara við ákveðnar tilskipanir. Ég held að það sé réttur sem við eigum að hafa í huga. Við eigum að virkja EES-samninginn mun betur en gert hefur verið óháð því að við erum í aðildarumsóknarferli hjá Evrópusambandinu. Við verðum engu að síður að styrkja þingið. Það er nokkuð um liðið síðan hv. þm. Bjarni Benediktsson lagði fram þessar tillögur með fulltingi annarra þingmanna úr öllum flokkum. Ég heyri að hv. þingmaður er sammála þeim og ég held að ég verði líka að leita liðsinnis hæstv. forseta sem hefur staðið sig vel í þeim málaleitunum sem við þingmenn í stjórnarandstöðunni höfum sett fram fyrr í dag. Ég held að forseti þingsins verði að styðja okkur í því að efla þingið þegar kemur að því að fylgja eftir EES-samningnum. Við erum búin að tala um þetta, tala og tala, allir mjög velviljaðir en þessu er ekki fylgt nægilega eftir. Þetta verðum við að gera, við verðum að efla okkur og styrkja á þessu sviði varðandi EES-samninginn algjörlega óháð umsóknaraðildarferlinu. Það er mín skoðun. Ég er hins vegar alveg sammála hv. þingmanni um afstöðu Norðmanna, hún er skiljanleg. Ég held að það sé hægt að tína til mörg önnur mál sem við Íslendingar hefðum betur verið á varðbergi gagnvart, hvort sem er í tíð þessarar ríkisstjórnar eða fyrri ríkisstjórna. Ég nefni raforkufrumvarpið og raforkudreifinguna. Ég held að það hefði verið nær lagi að við hefðum reynt að koma mönnum í skilning um hinn íslenska veruleika en það var ekki gert. Allir flokkar tóku þátt í því. Núna stöndum við frammi fyrir vandamáli sem tengist innstæðutilskipuninni og ég held að það sé nokkuð sem við höfum enn þá í hendi og höfum vald á. Þá eigum við að hugsa um það hvernig við getum sýnt fram á að íslenski veruleikinn er hugsanlega með öðrum hætti en annars staðar í Evrópu. Það er hægt að tína fram mörg mál en ég er hins vegar fegin því að hv. þingmaður skilur að það er hugsanlega hægt að beita þessari grein, 

Frú forseti. Ég ítreka bara það sem ég sagði áðan, reglurnar um þinglega meðferð EES-mála hafa verið samþykktar og eru komnar til framkvæmda. Ég tók þá afstöðu á vettvangi utanríkismálanefndar þegar þessar reglur höfðu tekið gildi að senda þingmál sem varða EES-samninginn úr utanríkismálanefnd til umfjöllunar eða álits í einstökum fagnefndum eftir því sem tilefni þætti til til að tryggja að fleiri þingnefndir kæmu að umfjöllun, ekki síst fagnefndir á einstökum sviðum. Ég varð reyndar var við að í einstökum þingnefndum þótti mönnum nóg um og töldu ekki ástæðu til að fá mál til umfjöllunar. Afstaða mín er hins vegar óbreytt, ég tel að utanríkismálanefnd eigi að gera það, hún eigi að minnsta kosti í öllum meginatriðum að senda þingmál til umfjöllunar í einstökum fagnefndum. Þær geta þá tekið afstöðu til þess hvort þær vilja veita álit sitt á viðkomandi gerð eða ekki. Í reglunum um þinglega meðferð er talað sérstaklega um að einstakar fagnefndir fái þingmálin sem varða fagsvið þeirra til umfjöllunar og ég tel að það sé til bóta og geri umfjöllun þingsins um þessi mál vandaðri en ella væri.

Frú forseti. Hv. formaður utanríkismálanefndar hefur svarað þeim spurningum sem hér komu fram um þá tilteknu þingsályktunartillögu sem hér liggur fyrir til samþykktar. Efni þeirrar tilskipunar sem hún varðar er til að auka traust á rafrænum undirskriftum í viðskiptum yfir landamæri. Að því er varðar ákvörðun Norðmanna um pósttilskipunina er rétt að rifja það upp að það voru ekki forustumenn í Noregi sem tóku þá ákvörðun. Hún var tekin á landsfundi Verkamannaflokksins með meiri hluta atkvæða þar og síðan á eftir að vinna úr því. Það er allsendis óvíst með hvaða hætti það verður gert. Þetta hefur aldrei gerst áður og sú grein sem hv. þingmaður vísar til hefur aldrei verið virkjuð. Þetta var hins vegar eitt af þremur aðalatriðum sem menn ræddu hérna 1993 og 1994 þegar EES-samningurinn var til umræðu. Þá gerðu menn ráð fyrir því að ríkin mundu miklu oftar beita því höfnunarvaldi sem þau hafa og menn veltu því fyrir sér með hvaða hætti brugðist yrði við. Ég minnist þess að þá var þáverandi utanríkisráðherra þeirrar skoðunar að líklegast væri, og byggði það á samtölum og samningaviðræðum við kollega í Evrópu, að viðkomandi hluti samningsins yrði óvirkjaður, þ.e. viðurlögunum yrði beitt í samræmi við tilefnið. Ég kem þó ekki upp út af þessu. Ég ætla að taka þátt í þeirri umræðu sem hv. þm. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir hóf. Hún er þeirrar skoðunar að þingið þurfi að standa betur að því að tryggja hagsmuni Íslands gagnvart EES-samningnum. Hún segir að það sé algjörlega óháð umsókn Íslands að Evrópusambandinu. Ég er algjörlega sammála hv. þingmanni um þetta. Ég lít líka svo á að þetta séu tveir aðskildir hlutir, þ.e. annars vegar hvort við erum að sækja um aðild að Evrópusambandinu og hins vegar hvernig við stöndum að því að hafa allan hag af EES-samningnum og tryggja hagsmuni okkar. Þær þinglegu reglur sem þingið hefur samþykkt, sem meðal annars fela það í sér að nú er málum deilt út til fagnefnda, skipta mjög litlu máli í því. Þær geta hugsanlega frekar leitt til þeirrar niðurstöðu að við stöndum allt í einu frammi fyrir máli sem við teljum ótækt að samþykkja vegna íslenskra hagsmuna og þá verðum við að fara þá leið sem Norðmenn eru að fara núna. Þá er engin önnur leið. Við höfum, og það er niðurlægingin sem við búum við í þessu kerfi, enga möguleika á að setja einhverjar reglur í þinginu og breyta viðkomandi þingmáli. Við þurfum að gleypa þetta blóðhrátt. Það eina sem við gátum gert samkvæmt hinum upphaflega umbúnaði sem samið var um á síðasta áratug var að reyna að hafa áhrif á gerð tilskipana nálægt uppruna þeirra sem var framkvæmdastjórnin. Síðan hefur Evrópusambandið gjörbreyst og það er efni máls míns. Evrópuþingið hefur fengið miklu meiri völd. Þegar samningurinn var samþykktur var Evrópuþingið meira og minna valdalaust. Það var ráðgefandi og gat litlu sem engu breytt. Í dag getur samráðsferlið sem búið er að koma upp oft leitt til þess, og leiðir oft til þess, að þegar málin eru farin í gegnum allt kerfið og komin út úr Evrópuþinginu er kannski búið að gjörbreyta þeim. Það er þetta sem ég held að við hv. þm. Þorgerður K. Gunnarsdóttir séum sammála um að við þurfum með einhverjum hætti að snúa okkur að. Við eigum að skoða til dæmis með hvaða hætti Norðmenn haga sér gagnvart Evrópuþinginu. Ég þori ekki að fullyrða hversu marga menn þeir hafa í sérstakri skrifstofu sem sinnir bara þinginu en ég held að þeir telji nokkuð marga tugi. Ég tel að hagsmunir Íslands felist í því að Alþingi sé með aðkomu, skrifstofu eða fulltrúa gagnvart Evrópuþinginu. Ég hef talað fyrir því að þingflokkarnir notfæri sér þann seturétt sem þeir hafa að boði viðkomandi flokkahópa á fundum þeirra. Ég nefni þetta sérstaklega vegna þess að nýlega hef ég verið í sambandi við forustumenn jafnaðarmanna á Evrópuþinginu sem hafa ítrekað þetta boð. Ég ímynda mér að þegar upp kunna að koma mál sem varða hagsmuni Íslands skeri þau á flokkatengsl. Ef það kemur upp mál sem við þurfum sérstaklega að beita okkur í vegna hagsmuna Íslands er ég þeirrar skoðunar að í yfirgnæfandi tilvikum væru íslensku flokkarnir sammála um hvernig ætti að verja hagsmuni Íslands. Þeir gætu þá gert það innan sinna flokkahópa og ég er þeirrar skoðunar að það yrði mjög hlustað á þá þar. Þess vegna tel ég að við eigum að reyna að skapa okkur aðstöðu til að hafa áhrif á ákvarðanir sem eru teknar af Evrópuþinginu. Við sáum það ekki fyrir 1993 og 1994, gerðum okkur ekki grein fyrir því þá að ferillinn mundi breytast með þessum hætti. Alveg burt séð frá umsókn okkar um aðild að Evrópusambandinu þurfum við að laga okkur að þessu. Það gerum við ekki með öðruvísi. Þetta vildi ég leggja inn í þessa umræðu.

Virðulegi forseti. Ég er farinn að kunna dálítið vel þessa ræðu hæstv. utanríkisráðherra því að hana flytur hann yfirleitt alltaf þegar Evrópumálin ber á góma. Stutta útgáfan af ræðunni er svona: Við erum með EES og þess vegna ráðum við ekki neitt við neitt sem frá Evrópusambandinu kemur. Þetta er ekki alveg svona einfalt. Í fyrsta lagi vitum við að við höfum ekki yfirtekið - sem betur fer - öll lög eða allar tilskipanir Evrópusambandsins. Í öðru lagi sátum við hæstv. utanríkisráðherra í mjög merkri nefnd undir forustu þáverandi hæstv. dómsmálaráðherra Björns Bjarnasonar og hún skilaði góðu áliti í mars 2007. Ein meginniðurstaða okkar í þeirri nefnd var sú að það væri hægt að auka aðkomuleiðir okkar að ákvarðanatöku Evrópusambandsins og að okkur bæri að reyna að nýta okkur þær. Það var það sem hæstv. ráðherra sagði síðan í síðari hluta ræðu sinnar, hann vakti athygli á því að við hefðum ýmsar aðkomuleiðir að þessu. Ég er alveg sammála hæstv. ráðherra um að við eigum að reyna að nýta þær í auknum mæli. Það kostar einhverja peninga en það eru smáaurar miðað við þá milljarða sem verið er að leggja í aðildarumsóknarbeiðnina núna gagnvart Evrópusambandinu, og auðvitað enn þá minna í hlutfalli við þann kostnað sem við munum síðan árlega bera ef svo ólíklega og ólukkulega tekst til að við verðum aðilar að Evrópusambandinu. Ég held að við þurfum fyrst og fremst að velta einu fyrir okkur núna í þessu sambandi, við þurfum að fara miklu krítískara yfir þær tilskipanir sem berast til okkar með það í huga hvort okkur beri yfir höfuð að gera þær að lögum eða aflétta hinum stjórnskipulega fyrirvara. Við tökum eftir því að það er aukið streymi af svona tilskipunum núna til Alþingis og þess vegna er fullt tilefni til þess af okkar hálfu að fara miklu nákvæmara ofan í þetta en við höfum nokkru sinni gert. Ég er sem sagt ósammála hæstv. ráðherra um að við þurfum að gleypa allt blóðhrátt, eins og hæstv. ráðherra sagði hérna, sem kemur frá Evrópusambandinu. Við höfum val og við eigum að beita því og við eigum síðan fyrst og fremst 

Frú forseti. Þetta var mjög merkileg ræða. Það mætti kannski súmmera niðurstöðurnar upp í þetta: Menn geta barið hausnum við steininn en það breytir ekki veruleikanum. Það sem kom fram í ræðu hv. þingmanns var einfaldlega samþykki við því sem ég var að segja. Hv. þingmaður vísaði líka til nefndar sem við sátum saman í undir forustu Björns Bjarnasonar. Þar kom þetta fram, þetta var ein af tillögunum. Þess vegna tek ég þetta hér upp, og geri margoft eins og hv. þingmaður segir, og segi að við eigum að beita öllum þeim möguleikum sem við höfum til að verja íslenska hagsmuni. Hvað sem hv. þingmaður segir að öðru leyti um veruleikann breytir hann ekki því að við höfum enga möguleika aðra en að kyngja þessu blóðhráu frá Brussel eða þá að fara í átök sem felast í þeim gerningi og ákvörðun sem Norðmenn hafa tekið og menn sjá ekki fyrir til hvers muni leiða. Það verður erfitt. Ef við viljum ekki ganga í Evrópusambandið, sem ég held að vísu að langflestir muni vilja í fyllingu tímans þegar þeir sjá samninginn á borðinu, þá verðum við beita öllum leiðum til að koma íslenskum hagsmunum sem best fyrir í núverandi kerfi. Það gerum við með því að tengjast Evrópuþinginu í gegnum flokkana eða með formlegum hætti með skrifstofu þingsins við Evrópuþingið. Við þurfum að hafa aðkomu gagnvart Evrópuþinginu eins og við höfum þó takmarkaða aðkomu að ferlinu að öðru leyti, einkum í grennd við framkvæmdastjórnina. En þingið hefur forsómað þetta og það er ekki í þágu íslenskra hagsmuna.

Virðulegi forseti. Ég held að við hæstv. utanríkisráðherra séum sammála um að við séum sömu skoðunar og við vorum vorið 2007, að það séu mjög mörg tækifæri innan vébanda EES-samningsins til að hafa heilmikil áhrif á það sem gerist og er að gerast innan ESB. Við höfum hins vegar verið ódugleg við að reyna að nýta okkur þetta og við þingmenn verðum þá bara að líta í eigin barm og reyna að breyta því. Ég færði stuttlega rök fyrir því að fjárhagslegir hagsmunir í þessu sambandi væru mjög litlir. Það kostar ekki mikið að gera það miðað við það að láta þessa hluti fara fram hjá sér og miðað við þann kostnað sem við erum núna að leggja í varðandi aðildarumsóknina að ESB. Þegar við skoðum þetta og berum saman þær gerðir og tilskipanir sem við höfum innleitt hér við þær gerðir og tilskipanir sem Evrópuþingið hefur samþykkt er alveg ljóst að sem betur fer yfirtökum við ekki nema hluta af því. Nóg er nú samt. Ég er einfaldlega að segja að í ljósi reynslunnar tel ég að við eigum núna að vera mjög krítísk á það 

Virðulegi forseti. Þetta var að mörgu leyti athyglisverð ræða sem hæstv. utanríkisráðherra flutti. Það var svo sem ekkert nýtt í orðum hans frekar en venjulega þegar rætt er um Evrópusambandið eða EES-mál en engu að síður fór ráðherrann hér yfir sýn sína á þessi EES-mál. Það er alveg ljóst af þeim reglum sem samþykktar hafa verið um meðferð EES-mála að á fyrstu stigum þeirra gerða sem er verið að demba yfir Ísland er hægt að hafa aðkomu, í það minnsta veita upplýsingar til þingmanna og þingsins um hvernig málum er háttað. Það kemur fram í 8. gr. reglna um þinglega meðferð EES-mála. Þar stendur, með leyfi forseta: „Auk upplýsingagjafar og samráðs skv. 2. gr., um nýjar ESB-gerðir, skal utanríkisráðuneyti veita utanríkismálanefnd upplýsingar um ESB-áætlanir, grænbækur, hvítbækur og önnur stefnumótandi skjöl á vettvangi ESB“ o.s.frv. Þetta er hægt að gera í upphafi máls þegar vinna framkvæmdastjórnarinnar að undirbúningi nýrra ESB-gerða er í gangi eða á lokastigum hennar. Ef ég skil þetta ferli rétt eru íslensk stjórnvöld með aðkomu að meðal annars ýmsum sérfræðihópum og hafa þar af leiðandi öll tækifæri til þess, a.m.k. í þeim hópum, að koma að athugasemdum. Eftir hæstv. utanríkisráðherra og reynslu okkar af þessum EES-reglum er hins vegar ljóst að við á þinginu þurfum að herða mjög eftirlit okkar með þessum gerðum og 

Frú forseti. Ég kem hingað upp til að lýsa mig í meginatriðum sammála því sem hæstv. utanríkisráðherra hefur sagt. Hann hefur dregið það fram að það er ágætt að fylgja eftir þeim reglum, sem eru góðra gjalda verðar og við höfum sett okkur hér í þinginu til eftirlits, en hann hefur meðal annars dregið fram að Alþingi Íslendinga á að ákveða að koma upp aðstöðu fyrir fulltrúa þingsins í Brussel. Við vitum af reynslu Norðmanna sem hafa her manns í Brussel til að reyna að hafa áhrif, reyna að auka skilning Evrópusambandsins á ákveðinni sérstöðu sem Norðmenn hafa í tilteknum málum, að við eigum að gera það sama. Það dugar ekki bara fyrir þingið að tala um að bíða eftir að tilskipanirnar komi til þingsins og þá að hafa eftirlit og einhverja fyrirvara. Við eigum að koma fyrr að málum. Þetta allt hefur meðal annars verið sagt í ágætri skýrslu um Evrópumálin sem hefur verið nefnd hér og var skilað árið 2007. Þingið hefur hins vegar ekki gert nægilega mikið í því, m.a. út af þeim fjárveitingum sem þinginu eru skammtaðar hverju sinni. Ég hvet hæstv. forseta til að skoða líka nákvæmlega þessi mál, hvernig skerpa megi aðstöðu okkar Íslendinga þegar kemur að eftirfylgni og framfylgni EES-samningsins. Ég lýsi mig sammála þeirri nálgun sem hæstv. ráðherra setti hér fram. Ég var líka nýverið með fjórum öðrum þingmönnum Sjálfstæðisflokksins í Strassborg þar sem við tókum meðal annars hús á evrópskum hægri mönnum. Auðvitað gilti ekki bara það eitt að tala um aðildarumsóknina, þar fórum við sérstaklega yfir hagsmuni okkar Íslendinga í Icesave-málinu þar sem við fengum fólk til að skilja hvað við áttum við með því. Við töluðum um landbúnaðarmálin og um sjávarútvegsmálin, það eru þau atriði sem skipta okkur máli og var hárrétt af hæstv. ráðherra að draga þau fram. Varðandi Evrópusambandsaðildarumsóknina sem slíka, sem er annað mál en EES-samningurinn, hef ég reyndar meiri áhyggjur af því að hæstv. utanríkisráðherra hafi ekki pólitískt bakland til að fylgja þeirri 

Virðulegi forseti. Þegar ég leit yfir dagskrána í gærkvöldi og sá á henni ein sjö mál sem heita ákvörðun EES-nefndarinnar um breytingu á tilteknum viðauka við EES-samninginn komu upp í huga minn fleyg orð úr frægu kvæði eftir Bubba Morthens, Ísbjarnarblús: Þúsund þorskar á færibandinu þokast nær. Þessar tilskipanir birtast okkur eins og á færibandi hér dag eftir dag, viku eftir viku, mánuð eftir mánuð, og eins og ég hreyfði aðeins örstutt í andsvari við hæstv. utanríkisráðherra áðan held ég að það sé mjög kominn tími til þess að við förum með enn krítískari hætti yfir þessar tilskipanir en við höfum gert. Það er alveg rétt sem hv. formaður utanríkismálanefndar, Árni Þór Sigurðsson, sagði áðan: Verklagið í þessu sambandi hefur verið lagað heilmikið frá því sem var. Hv. þáverandi formaður utanríkismálanefndar, Bjarni Benediktsson, hafði á sínum tíma að því mikinn atbeina og síðan hefur þessu verið fylgt eftir og auðvitað höfum við smám saman lært af reynslunni. Ég var eins og hæstv. utanríkisráðherra meðal þeirra þingmanna sem sátu á Alþingi þegar EES-samningurinn var lögfestur og umræður um það urðu gríðarlega miklar og harðar og sneru að miklum grundvallaratriðum sem mörg eru mjög lík þeim sem við þekkjum núna úr ESB-umræðunni. Ýmislegt sem þá var sagt hraklegt um þann samning hefur ekki komið á daginn, en ýmislegt annað hefur hins vegar gerst í áranna rás sem gerir það að verkum að við þurfum að fara stöðugt og mjög rækilega yfir allt sem snýr að þessu. Það er enginn vafi á því að þær spurningar sem vakna um fullveldi þjóðarinnar í tengslum við EES-samninginn eru eðlilegar. Þær voru mjög mikið ræddar á sínum tíma, fyrir tæplega 20 árum. Niðurstaðan þá hjá meiri hluta Alþingis var að kveða upp úr um það að samningurinn væri í samræmi við stjórnarskrá okkar og að við þyrftum ekki að gera neinar breytingar á henni til að lögfesta samninginn. Ég hef ekkert skipt um skoðun á því en engu að síður er það mjög áleitin spurning í hvert skipti sem yfir okkur dembast þessar runur af tilskipunum og gerðum. Þær virðast koma í gusum, a.m.k. inn í þingið, til umræðu og síðan til ákvörðunar eins og við sjáum hérna. Þess vegna er gífurlega mikilvægt að um þessi mál fari fram vönduð umræða. Hv. formaður utanríkismálanefndar hefur gert grein fyrir þessu tiltekna þingmáli hérna og ég ætla aðeins að fara orðum um það síðar í ræðu minni. Ég hvet hins vegar hv. þingmann til að tala hér skýrt og greinilega um þessi mál, hann gerir það alla jafna. Ég er með góða heyrn og athyglisgáfa mín núna í morgunsárið er með besta móti, en engu að síður hvet ég hv. þingmann til að gera okkur sem erum að hlýða á og viljum kynna okkur til hlítar hvert einasta af þessum sjö málum áður en við tökum um það ákvörðun hvort kleift er að skilja vel um hvað þetta snýst. Úr því að ég nefni þetta kemur skyndilega upp í huga minn að hér var einu sinni mætur félagi minn lengi formaður efnahags- og viðskiptanefndar eins og hún hét þá, Vilhjálmur Egilsson, núverandi framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, og hann hafði þann háttinn á þegar hann mælti fyrir málum sem hann lagði áherslu á að fengju hér skjóta og góða afgreiðslu að hann talaði frekar hratt og lágt og með því var hann að stuðla að því að málin fengju greiða og góða leið í gegnum þingið. Ég ætla ekki að kveikja þessa hugmynd hjá hv. formanni utanríkismálanefndar  Sú umræða sem hefur farið fram það sem af lifir morgunsárinu hefur að mínu mati verið ákaflega athyglisverð og góð og þess eðlis að hún verðskuldar að við förum aðeins nánar yfir þessa hluti. Bæði hv. formaður utanríkismálanefndar og hæstv. utanríkisráðherra, sem ég þakka fyrir að vera við þessa umræðu, sem hann reyndar gerir að jafnaði og á þakkir skildar fyrir það, eru hér og þessi umræða hefur gefið okkur tilefni til að fara yfir þessi mál á aðeins breiðari grundvelli. Það er alveg rétt að þegar EES-samningurinn var á sínum tíma lögfestur, fyrir tæplega 20 árum, fór fram mikil umræða um fullveldið og hvort við værum að afsala okkur því. Það sem menn bentu mjög mikið á í því sambandi var einfaldlega sú staðreynd sem hér hefur verið gerð að umtalsefni í andsvörum og því sem af er þessari umræðu að við hefðum þennan mögulega rétt til að hafna einstökum tilskipunum og gera fyrirvara sem gerði það að verkum að viðkomandi tilskipun tæki þá ekki gildi. Menn veltu fyrir sér mögulegum afleiðingum af þessu og mig rekur minni til hins sama og hæstv. utanríkisráðherra sagði hér áðan, að þáverandi hæstv. utanríkisráðherra hefði talið að þá væri líklegast að eingöngu sú tilskipun tæki ekki gildi og það væri beitt einhvers konar meðalhófsreglu eins og menn tala núna um í stjórnsýslurétti hérlendis um þetta. Reyndin hefur hins vegar orðið önnur. Nú tala menn fremur um að það að hafna eða gera fyrirvara um lögfestingu tiltekinna tilskipana Evrópusambandsins gæti haft miklu alvarlegri afleiðingar. Þá erum við komin í ákveðinn siðferðilegan vanda. Tökum dæmið frá Noregi sem núna er verið að ræða um varðandi póstlöggjöfina, ef svo fer að það hafi enn meiri afleiðingar fyrir Norðmenn en bara sem lúta að þeirri tilteknu löggjöf eru Norðmenn settir í mjög óþægilega stöðu. Norðmenn eru eins og við mjög háðir viðskiptum við Evrópusambandið og ríki Evrópusambandsins. Þess vegna þurfa þeir þá að meta stöðu sína og afstöðu til málsins í ljósi þess hvort þeir séu að fórna meiri hagsmunum fyrir minni. Svona dæmi koma auðvitað upp í mannlegum samskiptum, samskiptum milli fólks, milli stjórnmálamanna og ég tala nú ekki um á milli ríkja, ekki bara á vettvangi Evrópusambandsins heldur miklu víðar. Það breytir ekki því að þetta setur þetta mál allt saman í miklu víðtækara og athyglisverðara ljós og gerir það að verkum að menn verða að velta því mjög vel fyrir sér hvaða afleiðingar það hefur að reyna að bregða fæti fyrir samþykkt einstakra tilskipana. Ef afleiðingarnar verða síðan miklu meiri en lúta bara að því einstaka máli, setja til dæmis viðskipti heillar þjóðar við sitt mikilvægasta markaðssvæði í einhvers konar uppnám, þarf að gæta að því. Það er líka alveg rétt sem hér hefur komið mjög glögglega fram í umræðunni og mér finnst ástæða til að leggja áherslu á núna þegar við erum að meðhöndla fyrsta þorskinn á færibandinu, svo ég haldi mig við líkinguna úr kvæði Bubba Morthens, þegar við erum að taka hér fyrir fyrsta málið af þessum sjö sem til stendur að ræða, að það er ástæða til að fara aðeins fleiri orðum um það sem kom fram í orðaskiptum okkar hæstv. utanríkisráðherra áðan. Það er spurningin hvaða möguleika við höfum til að hafa áhrif á málin á fyrra stigi. Auðvitað er það alveg rétt sem hæstv. utanríkisráðherra hefur sagt, Evrópusambandið hefur breyst í áranna rás. Staða Evrópuþingsins er talin núna sterkari en hún var og með því að vera utan Evrópusambandsins höfum við ekki alla möguleika á því stigi til að hafa áhrif á niðurstöðu máls. Við höfum hins vegar ýmsa möguleika, eins og hér hefur verið rækilega rætt, til að hafa áhrif á málin á fyrri stigum. Ég ætla að taka nokkur dæmi. Í fyrsta lagi þegar málin eru rædd og þau koma til umræðu hjá Evrópusambandinu hafa einstakir ráðherrar sem fara með viðkomandi málasvið mikla möguleika til að fylgjast með málunum á frumstigi. Í þessu sambandi er ástæða til að undirstrika að öll ráðuneytin hafa sína fulltrúa starfandi úti í Brussel, beinlínis til þess að fylgjast með þróun einstakra málaflokka innan Evrópusambandsins. Mönnum hefur stundum óað við þeim kostnaði sem þessu fylgir en þetta er bara hluti af því sem við erum að gera með því að fylgjast með því sem er að gerast á vettvangi einstakra málefnasviða og reyna þá eftir atvikum að hafa áhrif á þau. Við vitum að stundum þróast málin einfaldlega á grundvelli samskipta embættismanna en stundum þarf að hafa meira við og kalla til þá sem fara með hið pólitíska forræði í einstökum málaflokkum. Ég hygg að oft hafi verið misbrestur á þessu. Hér hefur til dæmis borist í tal sú löggjöf sem við mögulega ræðum hér og er að minnsta kosti á dagskrá síðar í dag, um innlánstryggingar. Eitt af því sem hefur verið vakin athygli á í þeirri umræðu er að nú háttar svo til að hér er um að ræða löggjöf frá Evrópusambandinu sem Evrópuþingið hefur samþykkt, þess vegna er hún auðvitað löggjöf. Hins vegar háttar þannig til að sú löggjöf hefur ekki verið staðfest innan EES, aðrar þjóðir hafa ekki gert það og við erum ekki í þeirri stöðu að málið standi og falli með afstöðu okkar til þess. Þá hlýtur auðvitað að koma mjög til álita með hvaða hætti við afgreiðum svona mál sem hefur þó ekki meiri afleiðingar í för með sér fyrir okkur en að við erum ekki ráðandi aðilar um afdrif málsins, a.m.k. ekki til skemmri tíma. Svo háttar líka til að einmitt þessa sólarhringana, þessa mánuðina og þessi missirin er unnið að nýrri tilskipun um nýtt innlánstryggingakerfi sem Evrópusambandið vinnur að og þar höfum við gríðarlega mikla möguleika á að koma sjónarmiðum okkar á framfæri. Það er alveg þekkt að Norðmenn hafa beitt sér mjög í þessum efnum, að vísu ekki endilega á þeim nótum sem er heppilegt fyrir okkur Íslendinga en engu að síður eru þeir að beita sér í þessum efnum af því að þeir hafa þarna mikla möguleika til þess. Það er ástæða til að hvetja til þess að stjórnvöld okkar geri það með sama hætti, beiti sér í þessum málaflokki á þann veg sem við teljum skynsamlegt. Ég ætla bara sem útúrdúr að segja að ég hef tekið eftir því að ýmsir hafa rekið hornin í það að við séum að reyna að biðja um eitthvað sem við köllum séraðstöðu fyrir okkur, en ég tel það ekkert óeðlilegt. Ef íslensk stjórnvöld meta það sem íslenska hagsmuni að kalla fram einhver sérákvæði fyrir okkur eigum við að gera það. Það er bara eðlilegur hluti af eðlilegri hagsmunagæslu fyrir okkur sem fullvalda þjóð að stjórnvöld okkar beiti sér til að hafa áhrif á niðurstöður einstakra mála áður en þau koma til framkvæmdastjórnarinnar eða síðar til Evrópuþingsins. Við höfum oft nefnt hér önnur dæmi. Ég man ekki nákvæmlega í hvaða máli það var sem hæstv. utanríkisráðherra tók þátt í umræðunni og vakti athygli á því að þegar hann var umhverfisráðherra hefði hann staðið frammi fyrir nýrri löggjöf í fráveitumálum sem á margan hátt passaði mjög illa við íslenskan veruleika. Við vitum að sú fráveitulöggjöf var meðal annars miðuð við þarfir landluktra ríkja eins og til dæmis Austurríkis og ríkja sem bjuggu við allt aðrar aðstæður en við sem erum fámenn þjóð, búum í strjálbýlu landi, mest við sjávarströndina, og Norður-Atlantshafið getur að sumu leyti séð um hluti sem menn eru í bölvuðu basli með sem búa í landluktum ríkjum. Í þessu felst ekki það að við viljum ekki ganga vel um umhverfi okkar, það er enginn að tala um það. Stundum eru aðstæður bara þannig að það sem menn setja löggjöf um í Evrópusambandinu miðast við þarfir þar en passar ekkert fyrir okkur. Afleiðingin af þessu var meðal annars sú að við urðum að setja sérstök lög á Alþingi sem fólu í sér sérstakan stuðning ríkisins við fráveituframkvæmdir og ég geri ráð fyrir að það hafi að lokum skipt milljörðum fyrir íslenska ríkið þegar upp var staðið hvernig við urðum síðan að vinna að þessum málum. Auðvitað kostaði þetta sveitarfélögin sömuleiðis. Þannig getum við haldið áfram, við gætum líka rætt um raforkulögin sem oft eru tekin sem dæmi um löggjöf sem við fengum yfir okkur. Ég ætla hins vegar í sjálfu sér ekki að nefna það frekar, það hefur svo oft verið gert. Við höfum síðan miklu fleiri aðkomuleiðir eins og við þekkjum, ég nefndi embættismannagrundvöllinn. Við þekkjum það síðan sem hæstv. utanríkisráðherra sagði áðan og er algjörlega rétt, að við höfum líka á hinu pólitíska sviði sem þingmenn ýmsa möguleika í þessum efnum og það höfum við ekki nýtt okkur. Þar getum við hins vegar fyrst og fremst litið í eigin barm. Meðal annars vegna fjárhagslegra þrenginga höfum við ekki talið skynsamlegt að forgangsraða með því að leggja meiri peninga í þessi samskipti en við leggjum hins vegar á sama tíma 1 milljarð kr. í aðildarumsókn að Evrópusambandinu. Það er þá skýrt dæmi um að menn telji betra að forgangsraða í þessum efnum og gera það með þeim hætti að leggja peningana í aðildarumsóknina að Evrópusambandinu í stað þess að leggja að minnsta kosti hluta af því fjármagni í að nýta okkur alla þá möguleika sem við höfum innan vébanda EES-samningsins til að hafa áhrif á gang ýmissa mála. Ég ítreka að sú umræða sem kviknaði hér í orðaskiptunum varð tilefni til þess að ég fór að halda þessa ræðu, þó lengri en ég hafði hugsað mér í upphafi. Ég held að það sé nauðsynlegt fyrir okkur að eiga orðaskipti um þessi mál og það gerum við örugglega þegar líður frekar á umræðuna. Hún er svo sem ekkert að fara frá okkur. Þá langar mig að koma sérstaklega að þeirri tilskipun sem hérna er rætt um. Við fyrri umr. málsins tók til máls hv. þm. Pétur H. Blöndal og vakti athygli á því að hér kynni að vera dæmi um tilskipun sem var að berast frá Evrópusambandinu sem væri að einhverju leyti svar við því efnahagshruni sem hefði orðið, ekki bara á Íslandi heldur úti um öll lönd og álfur liggur mér við að segja, a.m.k. um alla Evrópu. Evrópa er náttúrlega ekki enn búin að súpa seyðið af því öllu saman og er í miklum vanda. Það sem verið er að gera með þessari tillögu er að það er verið að búa til einhvers konar rafrænt vegabréf fyrir fyrirtæki sem gæti þá líka átt við um einstaklinga í þeim tilvikum sem verið er að búa til þjónustusamninga um kaup eða sölu á þjónustu yfir landamæri. Þarna er með öðrum orðum komið að kjarna mjög umdeilds máls, þjónustutilskipunar Evrópusambandsins. Nú hefði verið gott að hafa hæstv. innanríkisráðherra til að ræða þessi mál vegna þess að hæstv. innanríkisráðherra fór hér hamförum, liggur mér við að segja, í ræðustól Alþingis og víðar opinberlega þegar þjónustutilskipunin var til umfjöllunar. Ef ég man rétt afgreiddi ríkisstjórnin á sínum tíma afstöðu sína til þjónustutilskipunarinnar með tilteknum fyrirvörum og breytingum eða að minnsta kosti með einhverjum þeim hætti sem talið var þá viðunandi til að ná um það samstöðu á hinum pólitíska vettvangi ríkisstjórnarinnar á sínum tíma. Sú tilskipun sem við erum hérna að ræða er tilraun til löggjafar sem lýtur að framkvæmd á sjálfri þjónustutilskipuninni. Þetta er með öðrum orðum eiginlega pólitískara mál en maður gerði sér grein fyrir þegar maður skoðaði þetta fyrst.  Það sem mér sýnist menn vera að gera hérna er að auðvelda þjónustukaup og þjónustusölu yfir landamæri. Ef ég man rétt var umræðan um þjónustutilskipunina um það einfaldlega að hún gæti falið í sér mikla hættu á undirboðum á almennum launamarkaði, til að mynda hér á Íslandi.

Það var skotið loku fyrir það.

Það var skotið loku fyrir það, segir hæstv. utanríkisráðherra, en það breytir ekki því að það sem verið er að reyna hérna er að auðvelda þessi þjónustuviðskipti yfir landamæri með því að þau þurfi ekki að lúta því að menn skrifi undir, sendi síðan á milli sín í pósti undirskriftir og þess háttar, heldur er verið að opna á að þessar undirskriftir geti farið fram með rafrænum hætti. Það er sem sagt verið að greiða fyrir þjónustuviðskiptum yfir landamæri. Það er kjarninn í þeirri tilskipun sem við erum hérna að ræða. Og þó að loku hafi verið skotið fyrir það að menn gætu stundað undirboð, og ég ætla ekkert að efast um það, ég er meðal annars sannfærður um að verkalýðshreyfingin hefði ekki nokkurn tíma léð máls á neinu slíku ef það hefði ekki verið gert, er engu að síður verið að opna á þennan möguleika með þessum rafrænu viðskiptum, stuðla að frekari þjónustuviðskiptum, getum við sagt, milli landa. Þó að ég sé ekki mjög tölvufróður maður, ég skal bara segja eins og er að ég er mjög tölvuófróður maður, vaknar engu að síður spurning í mínum kolli um öryggið sem fylgir þessu fyrirkomulagi um rafrænar undirskriftir. Við þekkjum úr tölvuheimum að menn hafa misnotað hluti og ég hygg að það þurfi að gá mjög vel að því þegar löggjöfin verður samþykkt um þessa hluti, sem á eftir að gera á Alþingi, að það sé tryggilega frá því gengið að ekki sé hætta á neinni misnotkun í rafrænum undirskriftum. Mér hefði þess vegna fundist fróðlegt ef hv. formaður utanríkismálanefndar hefði getað svarað því hvort nefndin hefði í vinnslu sinni um þetta mál farið sérstaklega yfir það hvernig reynt yrði að tryggja að þetta væri gert með 

Frú forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þingmanni fyrir góða og efnismikla ræðu sem ég er um margt sammála þó að um eitt og eitt atriði sé ég kannski ekki alveg sömu skoðunar. Ég held að það séu fáir menn sem vita jafnmikið um tilurð, innihald og sögu EES-samningsins hér á þingi og hv. þm. Einar Kristinn Guðfinnsson og hæstv. ráðherra Össur Skarphéðinsson. En að öllum öðrum ólöstuðum utan þings er það Björn Bjarnason sem leiddi meðal annars nefndina 2007 sem skilaði af sér úttektinni á EES-samningnum sem hv. þingmaður sat í. Á þeim grunni vil ég spyrja hv. þingmann hvort hann telji að þingið ekki hafa gert nægilega mikið eins og mátti skilja á orðum hans, hvort það sé rétt skilið hjá mér að hann telji að þingið eigi að gera meira til að fylgja eftir réttindum okkar Íslendinga og skyldum í tengslum við EES-samninginn. Er hann sammála því að við eigum að koma okkur upp fulltrúa, þ.e. löggjafarþingið, eða skrifstofu í Brussel til að stuðla að því að sjónarmið okkar komist fyrr að þegar tilskipanir eru undirbúnar? Í öðru lagi vil ég spyrja hann og fá álit hans á því, af því að þetta tengist þjónustutilskipuninni sem hv. þingmaður sagði réttilega frá, hvernig hann meti í þeim skilningi gjaldeyrishöftin í samhengi við EES-samninginn og hvort hann telji okkur Íslendingum einfaldlega stætt á því að vera með gjaldeyrishöft von úr viti fram eftir árum eins og stefna ríkisstjórnarinnar augsýnilega er.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka viðurkenningarorð hv. þingmanns en ég vil nú segja að það er mjög ofmælt hjá henni að ég sé einhver mikill sérfræðingur um sögu EES-samningsins.

Láttu ekki svona.

Mig rekur minni til eins og annars en ég veit að hæstv. utanríkisráðherra er minnugri en ég á þessa gömlu tíma enda var hann aðeins eldri en ég á þeim tíma eins og hann er núna. Hv. þingmaður spurði mig hvort ég teldi nægilega mikið gert varðandi það að við reynum að hafa áhrif á mál á vettvangi Evrópusambandsins, hvort við þurfum að gera meira, þá var hv. þingmaður fyrst og fremst að spyrja um möguleika okkar á hinu pólitíska sviði. Svar mitt er já. Ég tel að þær ábendingar sem við settum fram í mars 2007 í Evrópunefndarskýrslunni eigi enn við. Það er bara einfaldlega þannig að við eigum gríðarlega mikil samskipti við Evrópusambandið og viðskipti. Við höfum ýmsar skoðanir á því og ég hef mínar eindregnu skoðanir á Evrópusambandinu og aðildinni að því, sem allir vita að ég er á móti. Það breytir ekki því að við höfum þessi miklu samskipti og eigum gífurlega mikil viðskipti, þetta er langsamlega mikilvægasta viðskiptasvæði okkar Íslendinga. Við sjáum líka að í vaxandi mæli eru þessar tilskipanir að koma hingað inn í þingið sem hafa áhrif á löggjöf okkar. Þess vegna eru allir hagsmunir okkar í því fólgnir að reyna að hafa áhrif á þetta á sem flestum stigum. Það er enginn vafi á því að vegna hrunsins og vegna þeirra aðgerða sem við höfum verið að grípa til í ríkisfjármálum hafa þingmenn einfaldlega veigrað sér við því að leggja til útgjöld á þessum sviðum þó að það séu himinhrópandi hagsmunir sem kalla á að við gerum þetta. Ég held að við þurfum að hysja upp um okkur brækurnar og reyna að bregðast við þessu með öðrum hætti. Ég ætla síðan í öðru andsvari að koma aðeins inn á gjaldeyrishöftin.

Frú forseti. Já, ég held að það standi upp á okkur að gæta hagsmuna okkar í Brussel, okkar þingmanna eða löggjafarvaldsins, þannig að ég held að við eigum að fylgja því eftir. Það upplýstist í gær, á fundi fjárlaganefndar, að forsætisnefnd vinnur að því að breyta fyrirkomulaginu varðandi fjárlagafrumvarpið að því er varðar Alþingi Íslendinga. Ég held að það sé mjög til bóta að tillögurnar um fjárheimildir þingsins komi ekki frá fjármálaráðherra sem slíkum heldur að forsætisnefndin leggi þær fyrir fjármálaráðherra sem síðan fylgi þeim eftir. Það er miklu réttara vinnulag og stuðlar að því að efla sjálfstæði þingsins hvað þetta varðar. Þá vona ég, þegar það verður gert, að menn taki meðal annars tillit til þessarar umræðu sem við erum sífellt að endurtaka. Við erum öll sammála um að EES-samningurinn hefur verið okkur mikilvægur og hann getur verið okkur mikilvægur áfram, þ.e. ef við gætum hagsmuna okkar og reynum að nota þau tæki og tól sem okkur standa til boða þegar að samningnum kemur. Ég mun hins vegar bíða spennt eftir því hvert svar hv. þingmanns verður er snertir gjaldeyrishöftin sem ég tel, og það eru margir aðrir sem telja það, að séu í hróplegri andstöðu við EES-samninginn.

Virðulegi forseti. Ég þarf ekki að endurtaka það sem við hv. þingmaður erum sammála um, að skynsamlegt sé fyrir okkur, og ég tel að það sé alveg sérstaklega skynsamlegt fyrir okkur af því að við stöndum utan Evrópusambandsins, að við reynum að nýta þær leiðir sem við höfum til að hafa áhrif á það sem verið er að gera í lagasetningu, sérstaklega í lagasetningu sem lýtur að íslenskum hagsmunum. Um það varð á sínum tíma samstaða en ég hygg að það sé ekkert ofmælt hjá mér að segja að vegna þeirra fjárhagslegu aðstæðna sem við bjuggum við og höfum búið við, og erum enn þá föst í vegna þessarar vondu ríkisstjórnar, höfum við ekki haft burði til að leggja fjármuni í þennan mikilvæga málaflokk, að reyna að hafa meiri aðkomu að ýmsum gerðum og tilskipunum Evrópusambandsins sem eru síðan að hitta okkur fyrir og stundum mjög illa. Varðandi gjaldeyrishöftin var það þannig að haustið 2008 stóðum við einfaldlega frammi fyrir mjög erfiðri stöðu. Ég og hv. þingmaður vorum þá ráðherrar í ríkisstjórn og tókum um það ákvörðun, sem var fullgilt hér á Alþingi, að setja á þessi gjaldeyrishöft. Ég hygg að ekki hafi hvarflað að nokkrum manni annað en að þetta yrði skammtímaaðgerð sem við mundum smám saman vinda okkur út úr. Og strax vorið 2009 tókum við umræður um þetta í þinginu þar sem við vorum að hvetja til þess að strax þá yrði farið að stíga einhver skref og ríkisstjórnin lofaði því raunar að haustið 2009 yrðum við komin á fleygiferð út úr gjaldeyrishöftunum. En hvað sjáum við? Nú er komið vorið 2011 og hvað er verið að gera? Nú er verið að reyna að þvinga okkur til að lögfesta gjaldeyrishöft sem aldrei fyrr, þvæla okkur lengra inn í höftin en nokkru sinni áður. Margir vöruðu okkur við þegar við settum gjaldeyrishöftin á að það væri einmitt það sem mundi gerast. Ég trúði því ekki að það þyrfti að verða þannig en við búum hins vegar við ríkisstjórn sem vill vinna með þessum hætti og gengur meira að segja svo langt að hún ætlar að hirða af ferðafólki, sem er að koma til landsins, klinkið sem það hefur látið í poka til Vildarbarna; knýja fólkið til að koma með þetta klink og fara með það ofan í Seðlabanka og afhenda það þar svo að ekki fari sent eða dæm fram hjá vökulum augum Seðlabankans.

Virðulegi forseti. Það er merkilegt að við séum að tala um innleiðingar á tilskipunum á sama tíma og ríkisstjórnin stefnir að einhvers konar einangrun landsins. Maður veltir því fyrir sér hvort það sé til að einfalda umhverfið eða umfjöllun varðandi þá aðlögun sem er í gangi að Evrópusambandinu. Mig langar að spyrja hv. þingmann út í tvennt sem kom fram í ræðu hans áðan. Hann nefndi fullveldið. Hv. þingmaður sagði, ef ég hef tekið rétt eftir, að þegar EES-samningurinn hafi farið í gegnum þingið hafi verið lögð áhersla á að einhvers konar neitunarvald, að geta hafnað ákveðnum tilskipunum, eða í það minnsta að fresta því að innleiða þær, hafi verið hluti af því að ná meiri sátt en leit út fyrir að verða varðandi EES-samninginn. Er það þá rétt skilið hjá mér að hv. þingmaður telur jafnvel að við gætum ekki nóg að þessum rétti okkar sem var settur inn í EES-samninginn, þ.e. að við eigum að nýta okkur það í meira mæli alla vega að fá frest og jafnvel að segja nei takk þegar tilskipanir koma frá Evrópusambandinu? Eftir því sem ég kemst næst þá byggist það á tilskipun Evrópusambandsins að nú er farið að skilgreina bændur sem fóðurframleiðendur, að bændur séu einhvers konar fóðurframleiðslufyrirtæki, þeir sem heyja og búa til korn. Kannast hv. þingmaður við það?

Virðulegi forseti. Ég hygg að umræðan um fullveldið hafi ekki snúist um það hvort það væri meiri eða minni sátt. Ég held að það hafi vakað fyrir okkur öllum, sem vorum að ræða málin á þessum tíma og taka ákvörðun um það, að við vildum að sjálfsögðu ekki gangast undir samning sem við töldum að væri brot á stjórnarskránni. Það voru hins vegar deildar meiningar um þetta. Á sínum tíma voru fengnir fjórir þekktir lögmenn og sérfræðingar á því sviði til að fara yfir málið. Þeir komust að þeirri niðurstöðu að EES-samningurinn væri í samræmi við stjórnarskrána okkar. Það voru hins vegar aðrir sem voru því ósammála og um það snerist málið. Það sem ég var að reyna að segja í stuttu máli, sem er svo sem ekkert nýtt og margir aðrir hafa sagt á miklu skilmerkilegri hátt, er að það er ljóst mál að aðkomuleiðir okkar að ákvarðanatöku innan Evrópusambandsins eru margvíslegar. Það er alveg rétt að við eigum ekki aðild að Evrópusambandsþinginu, það er rétt. En það breytir ekki því að möguleikar okkar til að hafa áhrif á mál eru margir og margvíslegir. Það er líka ljóst að yrðum við aðilar að Evrópusambandinu væri hlutur okkar að Evrópusambandsþinginu mjög lítill, fáeinir menn í þessum stóra hópi. Ég geri því ekki mjög mikið úr því að með því að gerast aðilar að Evrópusambandinu mundu möguleikar okkar til að hafa áhrif á niðurstöðu, t.d. á þinginu sjálfu, breytast mikið frá því sem nú er. Stóra málið er þetta: Við þurfum að nýta okkur þessa möguleika og reyna að gæta hagsmuna okkar. Ég veit að það er það sem vakir fyrir öllum sem eru að vinna í þessum málum. Þeir embættismenn sem eru starfandi úti í Brussel eru stöðugt að velta þessu fyrir sér og ráðherrar okkar eru almennt talað að reyna að huga að því að hagsmunir okkar séu ekki fyrir borð bornir. En stóra málið er það að við höfum mörg tækifæri sem við höfum ekki verið að nýta til fullnustu.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Það ætti að vera ljóst að okkur sem hér störfum er öllum annt um fullveldi landsins, að við séum ekki að gefa frá okkur einhver af þeim úrræðum sem við höfum til að gegna skyldum okkar sem þingmenn og til að vinna að málefnum lands og þjóðar. Ég hjó hins vegar eftir því að umræðan um fullveldið var eðlilega meira tengd umræðunni um það hvort samningurinn stæðist stjórnarskrá. Að sama skapi hljóta þá þeir fyrirvarar eða þau úrræði sem sett voru varðandi samþykkt Íslands að hluta til að endurspeglast í því að geta komið í veg fyrir að ákveðnar gerðir, sem hugsanlega brytu þá í bága við stjórnarskrá, yrðu í það minnsta innleiddar. Hv. þingmaður hefur reynslu af því að sitja í ráðherrastól og gegndi embætti ráðherra um skeið. Hann hefur þar af leiðandi reynslu, sem mörg okkar hafa ekki, af því hvernig þessar gerðir eða samþykktir berast framkvæmdarvaldinu, berast ráðuneytunum. Mig langar því að spyrja hv. þingmann hvort sú fullyrðing hans sem hér hefur komið fram, að við höfum tækifæri til að beita okkur á fyrri stigum eða hafa áhrif á þær gerðir sem sendar eru til okkar, byggi á reynslu hans úr ráðuneytinu. Jafnvel væri forvitnilegt að fá einhver dæmi upp, ef hann man einhver slík, en ég geri þó enga kröfu um það. En áhugavert væri að heyra hlið hv. þingmanns varðandi þetta.

Virðulegi forseti. Það er rétt hjá hv. þingmanni, ég var sjávarútvegsráðherra og síðar sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra um tíma en sérstaða þess ráðuneytis er meðal annars í því fólgin að sjávarútvegs- og landbúnaðarmál eru utan EES-samningins. Engu að síður koma mjög mörg mál upp á vettvangi EES-samningsins sem snerta með óbeinum hætti ýmislegt í sambandi við þetta og hafa áhrif á þessar atvinnugreinar. Ég þekki mýmörg dæmi um það að embættismenn sem hafa verið starfandi, bæði þeir sem eru starfandi erlendis og einnig þeir sem eru starfandi í ýmsum sérfræðistofnunum, hafa látið sig varða mál sem hafa snúið að íslenskum hagsmunum og hafa haft áhrif á ýmislegt sem þar er að gerast. Þess vegna ætla ég að fullyrða að þarna höfum við ýmis tækifæri. Sum þeirra höfum við verið að nýta okkur ágætlega. Önnur höfum við ekki verið að nýta okkur eins og við hefðum haft tækifæri til, sumpart vegna þess að hin pólitísku samskipti, sem ég hef verið að tala hér um, gætu verið meiri. Þar er ekki við neinn annan að sakast en þingmenn sjálfa. Við getum ekki horft til framkvæmdarvaldsins og við getum ekki horft til embættismannavaldsins í þeim efnum. Við verðum einfaldlega að líta í eigin barm og spyrja okkur sjálf að því hvort það sé ekki eitthvað þarna sem við getum aukið. Málin berast framkvæmdarvaldinu með ýmsum hætti. Ég held að það sé til fyrirmyndar, eins og hefur verið gert. Tilskipanirnar sjálfar koma, eins og við þekkjum, inn í þingið og síðan til utanríkisnefndar og í framhaldinu er lagt fram lagafrumvarp ef tilefni er til. En í mínum huga verða nokkrar spurningar æ áleitnari. Getur verið að við séum á einhvern hátt farin að verða of undanlátssöm gagnvart þessum tilskipunum? Ég sé að flóð þessara tilskipana er stöðugt að aukast og það er einhver ástæða fyrir því. Mér er ekki kunnugt um að það sé eitthvað í eðli Evrópusambandsins sem veldur því. Ég spyr þá bara sjálfan mig: Er það einhver meðvituð pólitísk stefnumótun, eða ómeðvituð, sem veldur því að stöðugt fleiri tilskipanir Evrópusambandsins rata inn á borð okkar þingmanna?

Virðulegi forseti. Það er mikil halarófa fram undan af EES-málum sem á að mæla fyrir eða reyna að afgreiða í dag og er ástæða til að rýna í allnokkur þeirra. Ég vil í upphafi koma inn á það sem hv. þm. Einar Kristinn Guðfinnsson nefndi í lok ræðu sinnar varðandi þann mikla fjölda sem okkur virðist að streymi til okkar af EES-gerðum og þingsályktunartillögum sem við þurfum að taka hér í gegn og staðfesta ákvarðanir. Ég hygg eða hef á tilfinningunni, án þess að hafa neinar sannanir fyrir því, að um metfjölda sé að ræða í tíð þessarar ríkisstjórnar og væri áhugavert að taka það saman en auðvitað þarf að staðfesta og fara yfir það en ekki hafa það í flimtingum í ræðustól. Ef rangt er að hér sé um metfjölda að ræða þá er það vitanlega gott. Því hefur verið velt upp hver áhrifin kunni að vera af því að innleiða þessa gerð. Ég ætla hins vegar að geyma mér efnislega umfjöllun um það heldur ræða örstutt um tvær gerðir sem voru teknar upp sem ég held að hafi verið mikil mistök að láta yfir okkur ganga. Ég veit að þær voru mikið skoðaðar áður en þær voru teknar upp og að ekki var óskað eftir neinum undanþágum eða sérlausnum vegna þeirra, a.m.k. ekki varðandi aðra þeirra. Þetta var annars vegar raforkutilskipun eða raforkulögin sem sett voru í lög í tíð ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks og hins vegar tilskipun um fráveitumál. Við verðum vitanlega að hafa skilning á því, frú forseti, að margt af þessu er mjög flókið og yfirgripsmikið og kann að vera að Alþingi ætti að vera með einhvers konar eftirlit í Brussel til að hafa betra auga með þessu. Ég veit þó að í sendiráði okkar hefur starfað fólk sem hefur gert sitt besta til að fylgja þessu eftir og staðið sig ágætlega í því. Hins vegar er ekki hægt að komast yfir allt og ýmislegt getur farið fram hjá mönnum. Svo ræður vitanlega vilji stjórnvalda þó nokkuð miklu á hverjum tíma, hvað þau vilja að nái fram að ganga. Í sjálfu sér þarf ekki að fara mikið yfir áhrif breytinganna sem voru gerðar á raforkulögum. Ég hef lengi sagt að það voru mistök að fara þá leið og hún hefur að mínu viti leitt til hærra raforkuverðs fyrir alla í rauninni og sérstaklega íbúa landsbyggðarinnar. Það væri vel ef við gætum snúið því til baka en ég er ekki viss um að það sé einfalt mál. Að því er varðar fráveitumálin þá þekkjum við sem höfum starfað í sveitarstjórnum og sveitarfélögum að það voru mikil mistök að setja ekki hnefann í borðið þá. Ég veit að frestir voru veittir varðandi þá tilskipun en það voru mikil mistök að innleiða hana því aðstæður við Ísland eru allt annars eðlis en í mörgum viðmiðunarríkjum Evrópusambandsins. Ef við tökum sem dæmi Danmörk eða jafnvel Holland þar sem eru flóar eða firðir þar sem sjór hreyfist varla í vindi er erfitt að bera það saman við öldurótið í kringum Ísland enda hefur sýnt sig að á fáum stöðum er jafnhreinn og heilsusamlegur sjór og við Íslandsstrendur. Þess vegna hljótum við að spyrja okkur hvaða vit var í því að innleiða tilskipun sem tók mið af aðstæðum sem eru allt aðrar en hér. Af þessu held ég að við höfum því miður ekki lært. Við höfum ekki lært að betra sé að fara rólega í þetta en að hraða sér. Ýmislegt annað er hægt að tengja við samstarf við Evrópusambandið og ég vil taka sem dæmi Schengen-samstarfið. Nú hafa ýmsar þjóðir bæði innan Evrópusambandsins og utan, svo sem Norðmenn, ákveðnar efasemdir uppi um Schengen-samstarfið og í ræðum á Alþingi hafa líka komið fram efasemdir um hversu gott sé fyrir Íslendinga að vera í því. Ég held að nauðsynlegt sé fyrir okkur að taka til alvarlegrar endurskoðunar hvort við eigum að vera áfram í samstarfinu eða gera einhverjar breytingar á því. Það kann að vera að á sínum tíma hafi verið einhver rök fyrir því að fara þessa leið en reynslan hefur hins vegar kennt okkur að samstarfið þarf að endurskoða. Ég vil hvetja til þess að það verði gert. Í umræðunni sem lýtur að EES-gerðum og samskiptum okkar við Evrópusambandið er ekki hægt að sleppa tækifærinu og nefna hluta af EES-samningnum og innleiðingu tilskipunar er hefur snert okkur Íslendinga mjög mikið undanfarið og það er tilskipunin um innstæðutrygginguna og Icesave-málið allt saman. Það hefur sýnt sig að sú tilskipun sem við innleiddum var meingölluð. Nú hefur Evrópusambandið verið á harðahlaupum að reyna að bjarga sér frá því að önnur ríki en Ísland láti sverfa til stáls gagnvart þeirri tilskipun. Við þekkjum öll umræðuna um það í Írlandi og Grikklandi og Portúgal og víðar og nú nýlega á Spáni, að almenningur hefur sagt: Af hverju fórum við ekki íslensku leiðina? Íslenska leiðin fólst vitanlega í því að láta kröfuhafana, stóru þýsku og frönsku bankana, bera tjónið. En Evrópusambandið hefur hins vegar ákveðið að láta almenning í þessum löndum bera tjónið. Veittar eru fyrirgreiðslur til ríkjanna í formi neyðarlána sem koma svo aftur beint til baka inn í sjóði bankanna eða þeirra sem eiga kröfur á hendur ríkjunum sem eru hinir sömu bankar eða aðilar og lánuðu þessum ríkjum. Þannig tekur Evrópusambandið hagsmuni fjármálastofnananna, stóru bankanna, fram yfir hagsmuni almennings. Við höfum vitanlega séð að hið sama var gert á Íslandi og hefur verið opinberað í skýrslu fjármálaráðherra um endurreisn bankakerfisins. Sú skýrsla hlýtur að verða eitt aðalumræðuefni á Alþingi í næstu viku. Af hverju er verið að nefna þetta? Vegna tengingarinnar við EES-samninginn og tilskipun varðandi tryggingarsjóðinn. Augljóst er að tengingin er til staðar og hlýtur að vekja alla, eða að minnsta kosti einhver okkar, til umhugsunar um hvort einhver mistök hafi verið gerð af okkur hálfu við að innleiða tilskipunina eins og hún var. Við nýttum hins vegar rétt okkar til að standa á henni og spurning hvort það hafi verið mistök af hálfu Evrópusambandsins eða ríkja innan þess að túlka hana ekki eins og Íslendingar gera, þ.e. eins og hún stendur. Hér hefur verið minnst á ýmsar tilskipanir eins og t.d. þjónustutilskipunina en ég ætla ekki að hætta mér út í það, ég þekki það mál ekki alveg nógu vel. Ég held hins vegar að komið sé í ljós sem sumir hv. þingmenn hafa nefnt, þar á meðal hefur hv. þingmaður Vigdís Hauksdóttir nefnt það mjög oft, að taka þarf til endurskoðunar vinnureglur okkar varðandi EES-mál, þ.e. reglur um þinglega meðferð EES-mála. Við þurfum að taka þær til endurskoðunar því ég hygg að við þurfum að beita þeim meðulum sem þar eru til fyrir þingið. Ég hef fengið yfirlit yfir heildarferil EES-mála, eins konar tímalínu yfir hvernig þessi mál ganga fyrir sig. Hér er tekið dæmi af ákveðnu máli sem tók 11 ár í meðförum allt frá því að það kom fram innan Evrópusambandsins. Ljóst er að frá upphafi er möguleiki á því að Alþingi sé vel upplýst um innihald og þess háttar. Ég held að við ættum í raun að setja okkur reglur og fela framkvæmdarvaldinu, utanríkisráðuneytinu, að upplýsa Alþingi og senda okkur á Alþingi lista yfir aðila sem fá tilskipanirnar til umsagnar og fá einnig umsagnir þeirra til utanríkismálanefndar svo að þingið geti metið sjálfstætt hvernig hagsmunaaðilar sem skila inn umsögnum meta það sem á að innleiða. Virðulegi forseti. Það kann að vera að rétt sé sem kom fram hjá hæstv. utanríkisráðherra, að betra sé fyrir Íslendinga að vera nær ákvarðanatökunni. Við hæstv. utanríkisráðherra erum hins vegar mjög ósammála um hvort þá sé betra að ganga í Evrópusambandið eða beita einhverjum öðrum aðferðum. Vitanlega hefur margoft komið fram að sá sem hér stendur telur algera fásinnu að ganga í Evrópusambandið. Athyglisvert er að sjá og heyra þegar ráðherrar tala um að Ísland geti betur gætt hagsmuna sinna með því að vera innan dyra Evrópusambandsins þegar við vitum það að árið 2014 mun atkvæðavægi innan Evrópusambandsins og Evrópuþingsins breytast. Allt útlit er fyrir að Ísland verði með undir 1% atkvæðavægi. Það mun jafnframt breytast, en ég hef það ekki skráð hjá mér, hvernig meiri hlutinn geti tekið ákvarðanir út frá atkvæðavægi. Þá veltir maður fyrir sér hvað þetta innan við 1% mun hafa að segja gagnvart hinum 99%. Ekkert. Það er og verður áfram þannig að stóru ríkin, stóru löndin, Þýskaland og Frakkland, munu ráða lögum og lofum. Þingsályktunartillagan sem nú er til umfjöllunar er afsprengi, ef má orða það þannig, þjónustutilskipunarinnar og lýtur að rafrænni málsmeðferð eða rafrænum undirskriftum. Þetta er væntanlega hugsað til að einfalda viðskipti og samskipti en um leið að koma á eftirliti með þeirri starfsemi eða þeim aðferðum sem þarna eru notaðar. Það kemur líka fram, eins og við höfum séð oft áður, að þetta kallar á lagabreytingar hér á landi. Ég verð að segja að þegar við tökum til umfjöllunar ákvarðanir sameiginlegu EES-nefndarinnar og reglur sem taka á upp, þurfa um leið að liggja fyrir drög að lagafrumvörpum þannig að við getum lesið þetta saman og séð hvaða breytingar þarf að gera. Það yrðu í raun bara vandaðri og betri vinnubrögð. Ég er ekki að segja að þetta hefði einhver áhrif á niðurstöðuna en ég hef hins vegar trú á að það gæti leitt af sér betri vinnubrögð. Ég nefndi áðan að endurskoða þyrfti reglur um meðferð EES-mála. Ég held að það sé mjög mikilvægt. Ég held að við þurfum að auka yfirsýn Alþingis á þessi mál. Ég er ekki að tala fyrir því að menn veiki EES-samninginn eða segi sig frá honum eða eitthvað slíkt, alls ekki. Ég tók hins vegar eftir því fyrir nokkru að sagt var á evrópskri vefsíðu sem fjallar um pólitík innan Evrópusambandsins og flytur þaðan fréttir, að mögulega væri áhugi innan Evrópusambandsins að hægja á frekari stækkun en fjölga frekar ríkjum sem eiga aðkomu að sambandinu í gegnum EES-samninginn eða í gegnum slíka samninga. Nýlega fréttum við að Svisslendingar vilja gjarnan auka samskipti sín við Evrópusambandið á sviði viðskipta og þess háttar en þeim fjölgar mjög sem eru á móti því að Sviss gangi inn í Evrópusambandið. Ég held að Íslendingar ættu að hætta þessu brölti með inngöngu í Evrópusambandið en leita leiða til að styrkja EES-samninginn með því að fjölga þeim ríkjum sem að honum koma og leita jafnframt að sjálfsögðu eftir samskiptum og viðskiptum við önnur ríki. Áðan var nefnt í tengslum við þingsályktunartillöguna sem lýtur að rafrænum undirskriftum og einföldun á viðskiptum að Evrópusambandslöndin eru stærsta markaðssvæði okkar. Ekki ætla ég að deila um það en ég held hins vegar að tækifærin fyrir Íslendinga séu jafnvel á öðrum stöðum þar sem eru vaxandi og stækkandi efnahagssvæði og efnahagsveldi. Þar vil ég nefna Asíu, Kína sérstaklega. Það má nefna Indland og ríki Suður-Ameríku, t.d. Brasilíu, þar sem eru mikil tækifæri. Við þingmenn og kannski ekki síst ríkisstjórnin verðum að átta okkur á því að heimurinn er örlítið stærri en Evrópusambandið. Ég er ekki að segja neitt um að við ættum að slíta stjórnmálasamskiptum við Evrópusambandið eða eitthvað slíkt. Við eigum hins vegar að passa okkur á því að loka okkur ekki neins staðar inni og horfa á tækifærin alls staðar sem þau eru. Ýmislegt annað væri forvitnilegt að ræða í sambandi við EES-reglur og innleiðingar á þeim. Ég hef hins vegar í hyggju að geyma það þar til síðar. Við þurfum að fara yfir þetta ferli. Við þurfum að skoða hvort hagur er í öllum þeim reglum sem við innleiðum í gegnum EES-samstarfið. Er farið of hratt? Ég tók dæmi um mál sem var 11 ár í ferli, erum við að taka inn mál sem við þurfum ekki að flýta okkur með? Ég held að það væri mjög eðlilegt að við reyndum að hafa betri yfirsýn yfir þetta. Frú forseti. Tími minn er liðinn í þessari umferð og ég vil hvetja þingmenn til að fara mjög vel ofan í EES-málin því ég held að ekki sé vanþörf á því.

Virðulegi forseti. Hér fer fram mjög merk og þörf umræða. Það sem er vont við hana er kannski það að það er eins og þingmenn hlusti ekki á það sem fram hefur komið fram í umræðunni. Hv. þingmaður lagði til dæmis mikla áherslu á að endurskoða þyrfti vinnuferilinn við EES-gerðir hér í þinginu en einmitt þessar vikurnar er verið að fara í gegnum nýjan feril. Það er farið miklu nákvæmar yfir allar gerðir í utanríkismálanefnd. Þær eru sendar til annarra þingnefnda sem geta gert athugasemdir. Þetta kom allt mjög skýrt fram fyrr í umræðunni. Mér finnst það kannski helsti gallinn við það sem hér fer fram, að menn virðast ekki hlusta. Ég ætlaði að spyrja hvort það væri rétt tekið eftir hjá mér að hv. þingmaður 

Virðulegi forseti. Ég vil upplýsa hv. þingmann um það að það var vel hlustað á þær ræður sem hér voru haldnar. Ég vildi hins vegar koma því á framfæri að það væri kannski ekki nóg, það þyrfti að skoða fleiri atriði. Það þyrfti til dæmis að skoða sérstaklega aðkomu þingsins að þeim álitsgerðum sem koma frá hagsmunaaðilum og slíkt. Ég veit ekki til þess að verið sé að skoða þess háttar varðandi endurskoðun á þessum reglum. Hvað það varðar að ég teldi að ríkisstjórnin væri að koma með fleiri EES-reglugerðir hér í gegnum þingið þá sagði ég, í upphafi þess kafla í hinni stórkostlegu ræðu sem ég flutti, að það væri eingöngu tilfinning mín fyrir því, ég hefði engar sannanir fyrir því. En ef sú tilfinning er rétt er ljóst að það er vegna aðlögunar að Evrópusambandinu sem ríkisstjórnin beitir þessari hraðferð.

Virðulegi forseti. Íslendingar hafa verið aðilar að EES-samstarfinu síðan 1994 og samkvæmt því höfum við fallist á að taka upp reglur og lög Evrópusambandsins í ákveðnum þáttum þjóðlífsins. Það hefur ekkert breyst og hefur ekkert færst í vöxt í tíð þessarar ríkisstjórnar. Ég mótmæli því að þingmenn séu með aðdróttanir að þessu leyti.

Í fyrsta lagi er ljóst að Evrópusambandið er að reyna að þenja sig út. Það kann að skýra aukið flóð af tilskipunum frá því batteríi. Það er líka mikil tilhneiging hjá Evrópusambandinu að ná til sín völdum, gerast miðstýrðari. Mun ég í umfjöllun um annað mál í dag koma því á framfæri. Til að upplýsa hv. þingmann hefur hv. þm. Atli Gíslason skoðað fjölda EES-reglugerða sem verið er að demba yfir okkur. Það er nú bara þannig að um er að ræða metfjölda, sem ríkisstjórnin dembir yfir þingið. Við skulum bara setjast yfir þær tölur þegar við fáum þær á blaði frá hv. þingmanni.

… aðildarumsókninni …

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir góða og efnismikla ræðu. Við erum sammála um nokkurn veginn allt nema um umsóknarferlið um aðild að Evrópusambandinu. Ég er þeirrar skoðunar að stjórnmálaöflin á Íslandi eigi að sameinast um að klára aðildarsamninginn þannig að þjóðin hafi raunverulegan valkost þegar hún tekur afstöðu til niðurstöðunnar. Ég vil hins vegar taka undir flest af því sem hv. þingmaður sagði um EES-samninginn og framkvæmd hans. Það skiptir okkur miklu máli að hann sé virkur, öflugur og dínamískur. Hluti af því er, eins og við höfum rætt margoft fyrr í dag, að þingið ræki hlutverk sitt. Ég vil því spyrja hv. þingmann: Styður hann það að þingið efli þetta enn frekar? Hér innan dyra er um að ræða ákveðið ferli þegar tilskipun berst - er hann sammála því að við reynum að auka aðkomu okkar áður en tilskipanirnar verða til eins og Norðmenn hafa gert með nokkuð markvissum hætti?

Virðulegi forseti. Já, ég held að það væri gott fyrir okkur að horfa til Norðmanna í þessum efnum. Ég hef sjálfur kynnst því hvernig þeir vinna sín störf í Brussel á skrifstofu sinni. Ef ég man rétt eru þeir með 60 til 70 manns í það minnsta á sínum snærum þar þannig að þeir eru vel undirbúnir. Kannski er það þess vegna sem þeim hefur gengið svona vel að halda sig utan Evrópusambandsins, þ.e. að þeir eru vel undirbúnir og þekkja vel hvað er þar í gangi. Varðandi aðlögun okkar að Evrópusambandinu þá var þjóðin aldrei spurð að því hvort hún vildi fara í það ferli.

Frú forseti. Ég ætla ekki að fara í efnislega umræðu um umsóknarferlið. Sú ákvörðun var tekin af lýðræðislega kjörnu þingi. Við sjálfstæðismenn vildum fara aðra leið en vorum ekki studd til þess af öðrum flokkum. Sú tillaga okkar, um þjóðaratkvæðagreiðslu, var felld hér á þingi strax í upphafi, þ.e. að þjóðin hefði bæði upphafs- og lokaorðið. Sú tillaga var felld. Við verðum því einfaldlega að vinna eftir þeirri tillögu og niðurstöðu sem liggur fyrir þinginu, þ.e. að við erum í þessu aðildarferli. Stjórnmálaöflin eiga því að sameinast um að ná sem hagfelldustum samningi þannig að Íslendingar geti kosið um raunverulegan valkost þegar þar að kemur. Ég vil hins vegar koma aftur að EES-samningnum og þeirri dínamík sem enn er í honum þó að hann hafi að einhverju leyti veikst, meðal annars vegna þess að við höfum ekki sinnt hlutverki okkar nægilega vel. Ég hef hins vegar miklar áhyggjur af því hvernig gjaldeyrishöftunum vindur fram. Nú ákváðum við á sínum tíma að vera með gjaldeyrishöft í skamman tíma, en eins og fram hefur komið er ríkisstjórn vinstri manna að festa þau til lengri tíma sem er að mínu mati í 

Virðulegi forseti. Ég er algjörlega sammála hv. þingmanni um það að gjaldeyrishöftin geta ekki staðið til ársins 2015 eða jafnvel lengur, ef ég hef skilið andann hjá þeirri ríkisstjórn sem er við völd. Það er ljóst að meðan gjaldeyrishöftin eru við lýði freistum við ekki erlendra fjárfesta. Það er líka athyglisvert að innlendir fjárfestar hafa peningana sína frekar undir koddanum en setja þá út í samfélagið vegna þess hvernig ríkisstjórnin rekur sín mál. Það er því algjört forgangsatriði, til þess að koma Íslandi áfram og afnema gjaldeyrishöftin, að koma ríkisstjórninni frá völdum.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni ræðu hans. Mig langar að biðja hann að bregðast við því sem hæstv. utanríkisráðherra sagði áðan þegar hann talaði um þinglega meðferð EES-málanna, sem hefur nú orðið mikil breyting á í kjölfar skýrslu þingmannanefndar um rannsóknarskýrslu Alþingis. Ég skildi orð hæstv. utanríkisráðherra þannig að hann gæfi svo sem ekki mikið fyrir þá þinglegu meðferð, sem er þó búið að bæta töluvert, og reyndin væri sú að við þyrftum að gleypa blóðhrátt allt sem kemur frá Evrópusambandinu. Lausn hans var sú að við yrðum að ganga í sambandið. En hv. þingmaður kom inn á það í ræðu sinni að atkvæðavægi okkar væri um 1% ef við gengjum í Evrópusambandið. Því vil ég spyrja hv. þingmann í fyrsta lagi hvort hann hafi skilið orð hæstv. utanríkisráðherra eins og ég gerði. Í öðru lagi hvort hæstv. utanríkisráðherra hafi ekki töluvert álit á 

Virðulegi forseti. Ég skildi orð hæstv. ráðherra á sama hátt og hv. þingmaður. Það kann að vera að hæstv. ráðherra hafi einhver markmið sem við þekkjum ekki hér, enda höfum við séð að hæstv. utanríkisráðherra talar stundum á við 20% í það minnsta en ekki tæplega 1%. Það getur vel verið að eitthvað slíkt búi hér að baki. Að mínu viti þurfum við að herða okkur í þinglegri meðferð EES-mála, eins og fram hefur komið. Ég held hins vegar að það sé rangt sem fram kom hjá hæstv. ráðherra að við þurfum að taka allt upp hvað sem tautar og raular. Við höfum dæmi um að stjórnvöld hafi staðið í lappirnar. Má þar nefna dæmi um innflutning á hráu kjöti, svo eitthvað sé nefnt.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svörin. Ég var dálítið hugsi þegar hæstv. utanríkisráðherra lét þessi orð falla, að hann gæfi svo sem ekki mikið fyrir þá breytingu sem hefði orðið. Ég hafði bundið miklar vonir við hana og maður sér klárlega og greinilega breytingu á því hvernig þinglegri meðferð EES-mála er háttað. Þá langar mig að spyrja hv. þingmann um það sem kom fram í umræðunni áðan: Væri hugsanlega skynsamlegra fyrir okkur að nýta eitthvað af þeim fjármunum sem við erum að nota í Evrópusambandsumsóknina til að styrkja stöðuna betur við undirbúning mála og hafa þar frekari áhrif en við höfum í dag þó að við höfum þar fulltrúa frá framkvæmdarvaldinu? Hvernig hugnast hv. þingmanni að taka hluta af þeim fjármunum sem fara í Evrópusambandsumsóknina og nýta þá frekar til að berjast fyrir hagsmunum okkar á fyrri stigum við upptekt á EES-tilskipunum?

Virðulegi forseti. Ég held að þeim fjármunum væri vel varið í það og ég held að það sé leið sem við verðum að skoða. Ég hygg að þegar við höfum kastað þessari Evrópusambandsumsókn bak við okkur og höfum fellt hana, hvernig sem það verður gert, þurfi Íslendingar að styrkja stöðu sína í Brussel til að fylgjast með þeim gerðum og samþykktum sem þar eru gerðar og tengjast EES-samningnum. Við verðum að eyða meira púðri í það að vera betur undirbúin að mínu viti. Þannig getum við hugsanlega komið í veg fyrir slys sem ég vil meina að hér hafi orðið, eins og varðandi raforkulögin, varðandi fráveitur og e.t.v. fleira. Við gerum þetta að sjálfsögðu ekki á meðan við … 

Frú forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni og öðrum sem hér hafa talað fyrir efnisríka umfjöllun og innlegg í umræðu um þá þingsályktunartillögu sem hér er til umfjöllunar um rafrænar undirskriftir og hvernig auka megi traust í meðferð þeirra. Þingmaðurinn fór reyndar um víðan völl í máli sínu. Það er tvennt sem ég mundi vilja inna hv. þingmann eftir. Í fyrsta lagi: Er hv. þingmaður og flokkur hans e.t.v. þeirrar skoðunar að við eigum að segja upp EES-samningnum? Þetta er að gefnu tilefni og vegna orða sem þingmaðurinn hefur látið hér falla. Í annan stað, þegar hann fjallar um áhrif Íslands á Evrópuþinginu, ef niðurstaðan yrði sú að við gengjum í Evrópusambandið, talar hann um að áhrif okkar þar yrðu undir 1% andspænis 99% vegna þess að þingmannafjöldinn yrði þannig: Lítur þingmaðurinn svo á að á Evrópuþinginu muni íslenskir þingmenn alltaf standa saman í öllum málum gegn öllum hinum? Er það upplifun hans af Evrópuþinginu? Þannig talaði hann í ræðu sinni áðan.

Virðulegi forseti. Ég verð að hryggja hv. þingmann með því að ég var nú ekki farinn að hugsa svo langt með samstöðu íslenskra þingmanna á Evrópuþinginu. Ég var einfaldlega að benda á þá staðreynd að eftir 2014 verðum við með núll komma eitthvað prósent vægi þarna inni og ég hef verulegar áhyggjur af því ef til þess kemur, sem ég hef reyndar fulla trú á að verði ekki þannig að ég ætti kannski ekki að hafa þær áhyggjur. Varðandi hitt, um uppsögn á EES-samningnum, ég veit ekki til þess að nokkur framsóknarmaður eða a.m.k. þingmaður á Alþingi í dag hafi mælst til þess að við segðum upp EES-samningnum. Það kom meira að segja fram í ræðu minni áðan að ég teldi rétt að styrkja EES-samninginn, að Íslendingar ættu að beita sér fyrir því að draga fleiri lönd að honum og vinna áfram á þeim grunni. Ég held að það sé mjög erfitt og ekki hægt og í rauninni ekki skynsamlegt að segja sig frá þeim samningi. En það segir okkur kannski líka að þegar við erum gengin í Evrópusambandið, sem ég vona að sjálfsögðu að verði ekki, verðum við föst 

Frú forseti. Þakka þingmanninum fyrir svör hans. Ég vil bara árétta það að burt séð frá afstöðu manna til aðildarinnar að Evrópusambandinu, sem þjóðin mun að sjálfsögðu leiða til lykta, finnst mér mikilvægt að menn ræði hlutina á málefnalegum forsendum. Þetta með að hræða menn með því að áhrif Íslands á Evrópuþinginu, ef til kæmi, yrðu svo lítið af því að þingmannafjöldinn yrði eitthvað undir einu prósenti af þingmannafjöldanum á Evrópuþinginu, finnst mér ekki málefnalegt. Reynsla mín af samskiptum við Evrópuþingið og Evrópuþingmenn er sú að þar skiptist menn miklu frekar eftir flokkahópum og svona pólitískum línum en endilega eftir því hvaða landsdeild menn skipa. Ég held að áhrif íslenskra þingmanna yrðu fyrst og fremst í gegnum þá flokkahópa sem þeir mundu taka þátt í ef til kemur, ef það yrði niðurstaðan að ganga í Evrópusambandið, en ekki það að þingmenn Íslands yrðu alltaf sammála í öllum málum andspænis öllum hinum 

Virðulegi forseti. Ég benti einfaldlega á þá staðreynd að eftir 2014 verður þetta atkvæðavægi Íslands. Það getur vel verið að innan Evrópusambandsins og innan þingsins starfi menn með einhverjum hætti sem hér var lýst. Mér er svo sem kunnugt um að svo sé. Ég get ekki sagt fyrir fram hvar Íslendingar mundu setja sig niður í slíku kerfi og með hvaða flokkahópum og hvaða flokkar ættu þingmenn á þessu þingi o.s.frv. Hins vegar er það staðreynd að eftir 2014 breytist atkvæðavægið og þá verður hlutur Íslands undir einu prósenti.

Virðulegi forseti. Ég verð að viðurkenna að mér þótti nokkuð áhugavert að hlusta á orðaskipti hv. þm. Árna Þórs Sigurðssonar og hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar. Ég held að það sé á engan hallað þegar maður lýsir því að maður hafi orðið var við nokkra geðshræringu hjá hv. þm. Árna Þór Sigurðssyni þegar talað var illa um Evrópuþingið, hann taldi að þegar á Evrópuþingið væri komið, ef af yrði, mundu menn renna ljúflega inn í aðra þingmannahópa og takast þannig á við málin. Nú er það svo sem ekki efni þessarar umræðu, en þó held ég að það sé alveg ágætt að fara yfir það við þetta tilefni. Það er alveg sama þó að það séu til ákveðnir þingmannahópar - og getur vel verið að Vinstri grænir séu búnir að „plasera“ sig í einum slíkum, mér heyrist það á hv. þm. Árna Þór Sigurðssyni - sem eiga að fara eftir eitthvað sambærilegum línum og eru í íslenskri pólitík. En það getur verið svolítið snúið fyrir íslenska flokka að finna eitthvað sem er þannig að öllum líki, þ.e. þessar alþjóðlegu flokkagrúppur. Það er nú líka þannig, virðulegi forseti, að við erum kosin til að gæta hagsmuna Íslendinga. Ef við færum í Evrópusambandið væri Ísland kjördæmi okkar. Ég hitti eitt sinn breskan þingmann og mér er það minnisstætt vegna þess að hann var einn af fáum breskum þingmönnum sem hafa áhuga á sjávarútvegsmálum, hann var úr slíku kjördæmi. Alla jafna kippa breskir þingmenn, þeir sem ég hef hitt, sér ekki mikið upp við sjávarútvegsmál og þekkja lítið til þeirra að öðru leyti en því að þeir hafa flestir borðað mjög reglulega „fish and chips“ og líkar frekar vel - ég bið virðulegan forseta afsökunar á því að ég sletti ensku, kannski væri nær lagi að segja fisk og franskar. Á þann veg upplifir maður einna helst, með smákerskni, áhuga breskra þingmanna þegar kemur að fiski. Það var ekki þannig með þennan þingmann. Þetta var þingmaður í breska þinginu. Hann sagði mér frá því, og var mikið niðri fyrir og fannst það afskaplega erfitt: Þegar kjósendur mínir koma til mín og segjast vera ósáttir við sjávarútvegsmálin, vilja að tekið sé á einhverju í sjávarútvegsmálum, þá er það eina sem ég get sagt: Ég hef ekkert með þetta að gera. Þið verðið að tala við Evrópuþingmann. Og nú eiga þeir fullt af Evrópuþingmönnum. Úr því hv. þm. Árni Þór Sigurðsson vildi ræða Evrópuþingið í tengslum við hugsanlega aðild Íslands að Evrópusambandinu - sem ég vona að verði alls ekki - skulum við setja þetta í eitthvert samhengi. Af því að hv. þm. Ásbjörn Óttarsson, sem þekkir sjávarútvegsmálin betur en flestir þingmenn og landsmenn, er hér í salnum skulum við ímynda okkur að hann fari á heimaslóðir sínar í Snæfellsbæ. Hann lítur kannski í búðina hjá pabba sínum á Hellissandi og hittir þar kjósendur og þeir eru ósáttir við eitthvað í sjávarútvegsmálum. Það eina sem hv. þm. Ásbjörn Óttarsson getur þá sagt er: Því miður, ég get ekkert rætt þetta því að þetta er ekki á Alþingi Íslendinga; þetta er í Evrópuþinginu. Halda menn, virðulegi forseti, að þá muni fimm íslenskir þingmenn breyta sjónarmiðum 755 þingmanna, eða hvað þeir verða, í grundvallaratriðum? Nú hef ég mikla trú á Íslendingum almennt og efast ekkert um að ef svo illa færi að Ísland gengi í Evrópusambandið yrði ágætisfólk kosið þar inn. En ég vil bara biðja hv. þm. Árna Þór Sigurðsson, formann utanríkismálanefndar, að velta þessu aðeins fyrir sér úr því hann tekur málefni Evrópusambandsins og Evrópuþingsins upp í umræðunni um þessa tilskipun. Menn hafa líka rætt hvaða áhrif við getum haft á þessar tilskipanir og það er þörf umræða. Ég gerði það að umtalsefni varðandi þessa tilskipun hve lítið var um það fjallað hvaða áhrif hún hefði á Ísland. Það var heldur ekki ljóst af málflutningi hv. þm. Árna Þórs Sigurðssonar hvað væri á ferðinni, þ.e. þessar rafrænu undirskriftir, hvort það fyrirkomulag sem við höfum á Íslandi væri mjög gallað og hvort það væri gott fyrir okkur Íslendinga að innleiða þessa tilskipun. Ég varð ekki var við það, í máli hv. þm. Árna Þórs Sigurðssonar, að hann færi efnislega yfir það. Það er miður. Það getur vel verið að þetta sé fullkomið smámál og skipti litlu máli, en ég las yfir tilskipanirnar sem við munum ræða í dag. Ég held að maður geti alveg sagt að maður sé ekki miklu nær hvað þetta þýðir. Nú er verið að setja þetta inn í íslensk lög og setja ákveðna hluti af stað. Mér fyndist ekkert vitlaust að við vissum hvað menn fara síðan að samþykkja í atkvæðagreiðslu á eftir. Mér finnst það ekki til of mikils mælst. Þarna erum við komin að hlut sem ég vildi spyrja hv. þm. Árna Þór Sigurðsson sérstaklega út í og það er nálgun Íslendinga í þessu og hæstv. ríkisstjórnar. Við ræðum hér fleira en þessa einu tilskipun. Við erum hér meðal annars að bera okkur saman við Norðmenn. Ég verð að viðurkenna að mér sýnist að Norðmenn séu algjörlega ófeimnir við að gæta hagsmuna sinna í samskiptum við Evrópusambandið á meðan hæstv. ríkisstjórn heykist á því að gæta hagsmuna Íslands. Ég vil fá sjónarmið hv. þm. Árna Þórs Sigurðssonar á þessu. Til að upplýsa hvað ég er hér að ræða um ætla ég að lesa, með leyfi forseta, lauslega þýðingu úr ræðu Jonasar Gahr Støre, sem er utanríkisráðherra Noregs. Hv. þm. Kristján Þór Júlíusson fylgdist með því þegar hann flutti hana um daginn og benti mér á hana en hún varðar gríðarlega stórt hagsmunamál okkar Íslendinga, sem er innstæðutryggingakerfið. Norðmenn hafa ákveðna skoðun á þessari tilskipun. Ég ætla að lesa stuttan kafla í ræðu utanríkisráðherra Norðmanna um innstæðutryggingakerfið. Þar segir, með leyfi forseta: „Þar sem við viljum fá undanþágu frá reglugerðum ESB þurfum við að rökstyðja að sú undanþága eða aðlögun feli hvorki í sér mismunun né hafi samkeppnishamlandi áhrif. Það höfum við gert með innstæðutrygginguna og kröfu okkar um óbreytta ábyrgð upp á 2 millj. kr. tryggingu á hverri innstæðu í banka. Tilskipun ESB er í endurskoðun. Við erum að vinna að því að fá inn nýjan texta þar sem Noregi verði heimilt að viðhalda sömu stöðu sem hefur verið óbreytt frá 1996. Evrópusambandið hefur nú þegar samþykkt að samræma að fullu upphæðina í 100 þús. evrur frá 1. janúar 2011. Sú hugmynd er í fullu samræmi við nýja tilskipun um innstæðutryggingar sem nú er til skoðunar í ESB. Áður fyrr var miðað við lágmarksupphæð. Það er erfitt að fá undanþágu frá reglugerðum ESB. Grundvallarregla ESS-samningsins er einsleitni. Löggjöf á að innleiða á sama hátt í öllum 30 ríkjum EES í því skyni að tryggja jöfn samkeppnisskilyrði og jafnræði sem við öll njótum. Í umræðum um innstæðutryggingartilskipunina er mikilvægt að rökstyðja að aðlögunin eða undanþágan muni ekki hafa í för með sér mismunun eða samkeppnishamlandi áhrif. Við höfum gert tillögur að sérstöku fyrirkomulagi sem í raun á að tryggja jafna samkeppni, jafnvel þó svo að undanþága Noregs sé enn á umræðustigi. Þetta er tryggt þannig að Noregur leggur ávallt áherslu á að ríkið er reiðubúið að halda áfram með það kerfi að ef erlendir bankar starfa á norskum markaði þurfa þeir að vera aðilar að norska tryggingakerfinu fyrir mismun á milli norska kerfisins og því kerfi sem gildir í upprunalandi, svokallaður „áfyllingaaðgangur“. Þar að auki höfum við lagt áherslu á að við erum tilbúin til að viðhalda útflutningsbanni á norska banka, þannig að þeir geti ekki boðið sparifjáreigendum erlendis hærri ábyrgð. Ríkisstjórnin mun halda áfram að vinna að þessu máli af fullum krafti“ Nú vildi ég fá að vita, virðulegi forseti, hver skoðun hv. þingmanns, formanns utanríkismálanefndar, er á þessum vinnubrögðum Noregs. Er þetta eitthvað sem hv. þingmaður telur að við Íslendingar ættum að tileinka okkur? Norðmenn meta það þannig að hagsmunir þeirra fari ekki saman við þessa tilskipun. Að vísu eru þeir með allt annan vanda en við Íslendingar hvað þessa tilskipun varðar sem er annað mál, þ.e. þeir eiga svo mikið af peningum að það er til tómra vandræða, við héldum um tíma að við værum þannig líka, svona næstum því. Þeir taka þetta ekki upp í EES-samninginn og vinna skipulega að því að koma áherslum sínum að í nýrri tilskipun sem nú er á vettvangi Evrópuþingsins, eins og Jonas Gahr Støre segir: „Við erum að vinna að því að fá inn nýjan texta þar sem Noregi verði heimilt að viðhalda sömu stöðu sem hefur verið óbreytt frá 1996.“ Þetta er stórmál. Burt séð frá því hvað mönnum finnst um efni máls er mín skoðun sú að þegar við teljum að hagsmunir okkar í stórum málum fari þvert gegn tilskipunum þá eigum við að vinna að því að fá einhverja úrlausn, sama hvað hún heitir, svo að við getum sætt okkur við hana. Það eru tæki til þess. Auðvitað þekkja það allir að best er að koma að þessu þegar verið er að undirbúa tilskipunina. Því miður hefur það ekki verið gert á vettvangi viðskiptamála, sem er mjög slæmt fyrir Ísland. En ef menn hafa ekki gætt að því, eins og komið hefur á daginn í tilfelli Íslands, að koma að þessu þegar heppilegast er tel ég að við eigum að gera eins og Norðmenn, hinkra með að samþykkja þetta í EES-samninginn. Sú tilskipun sem hæstv. ríkisstjórn vill afgreiða er ekki komin í EES-samninginn og flest bendir til þess að hún fari ekki í EES-samninginn, vegna þess að verið er að semja nýja tilskipun. Norðmenn eru á fleygiferð, eins og segir hér: „Ríkisstjórn Noregs mun halda áfram að vinna að þessu mál af fullum krafti.“ Ég hef rætt mjög lengi um það einstaka mál sem nú er á dagskrá en það hefur verið alveg skýrt af hálfu stjórnarliða að þeir telja að engu sé hægt að breyta og við eigum bara að kyngja þessu og klára. Ég vil fá að heyra, virðulegi forseti, sjónarmið hv. þm. Árna Þórs Sigurðssonar hvað þetta varðar. Telur hann að þegar um mikla hagsmuni er að tefla eigi Íslendingar að beita sér fyrir því að fá einhvers konar úrlausn, þ.e. á tilskipunum sem fara þvert gegn hagsmunum okkar? Það er grundvallaratriði, það er algjört grundvallaratriði. Það er alveg augljóst að hæstv. ríkisstjórn hefur ekki metið það þannig. Ef hv. þingmaður telur að það eigi ekki að gera þetta, það eigi ekki að fara norsku leiðina, ekki beita sér fyrir hagsmunum Íslands á sama hátt og Noregur beitir sér fyrir hagsmunum Noregs, vildi ég fá að vita á hverju hv. þingmaður byggir þá skoðun sína. Ég þekki það, frá því ég var í ríkisstjórn, að það er hægt að tala við fólk í Evrópu, það er sko alveg magnað, það getur verið ágætlega viðræðugott. Ég talaði á sínum tíma við tvo framkvæmdastjóra Evrópusambandsins um lyfjamál út af haftamarkaði Evrópusambandsins í lyfjum sem við þurftum að innleiða - þó svo að við höfum örugglega ekki farið nógu vel yfir málin þegar við innleiddum það í íslensk lög. En við þurftum að innleiða þessar tilskipanir þegar við gengum inn í EES. Er það, held ég, eina dæmi þess - kannski ekki eina dæmið, við komum líka á fót ýmsum tæknilegum viðskiptahindrunum sem beindust frekar að því að vernda Evrópu gegn framleiðslu í öðrum heimsálfum. En þetta var hins vegar hrein og klár haftaverslun sem við komum á laggirnar í lyfjamálum sem leiddi af sér að lyfjaverð var hér í hæstu hæðum en í tíð ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokksins og Samfylkingarinnar náðist sem betur fer að lækka lyfjaverð verulega. Var það meðal annars gert vegna þess að við áttum áðurnefnd samskipti við framkvæmdastjóra Evrópusambandsins þar sem við bárum upp þessi mál. Þeir þekktu þetta vandamál, þ.e. að litlu markaðssvæðin báru mjög skarðan hlut frá borði vegna haftaverslunar í lyfjamálum. Ég veit ekki hver afdrif þess máls urðu en þegar ég var í ráðuneytinu var settur á stofn hópur á vettvangi Evrópusambandsins sem í áttu sæti fulltrúar Íslands þar sem farið var sérstaklega yfir það sem sneri að litlu markaðssvæðunum með það að markmiði að reyna að opna markaðinn og lækka lyfjaverðið. Nú veit ég ekki hvort þetta er eina dæmið, en ég mundi ætla að þeir aðilar sem hvað harðastir eru í því að ganga í Evrópusambandið, og reyna að telja öðrum trú um að almennt sé tekið tillit til stórra hagsmuna hvers ríkis, ættu að vera fremstir í flokki í því að nýta þau tæki sem við höfum innan EES-samningsins til að gæta hagsmuna Íslendinga. En því virðist vera öfugt farið með þessa ríkisstjórn - stóri flokkurinn hefur þá einörðu afstöðu að ganga í Evrópusambandið og ekki er hægt að túlka það á annan hátt en svo að mjög margir þingmenn Vinstri grænna, þar á meðal hv. þm. Árni Þór Sigurðsson, daðri nú við þá hugmynd. En það er kannski aukaatriði. Aðalatriðið er hins vegar það, og ég treysti því að hv. þingmaður komi í það minnsta í andsvar ef ekki ræðu og svari því fyrir sitt leyti, hvort Ísland eigi að nota sömu aðferðir og Noregur þegar um mikla hagsmuni er að ræða fyrir Ísland. Hv. þingmaður er formaður utanríkismálanefndar og því vega orð hans og skoðanir þyngra en þegar um flesta aðra þingmenn er að ræða. Hæstv. utanríkisráðherra er ekki í salnum núna. Hann tók þátt í umræðum áðan. Ég ætla að reyna að skiptast á skoðunum við hann um þetta málefni seinna í dag vegna þess að þetta er grundvallaratriði. Ég hef ekki fengið nein sérstök rök fyrir því að þessi einstaka tilskipun hafi einhverja hættu í för með sér, og vonandi er það ekki. Mér finnst hins vegar miður hve lítið er um hana fjallað efnislega í nefndaráliti og hefði talið betra að ræða þetta, og þá ekki bara um efni máls heldur líka um vinnubrögð í tengslum við þessar tilskipanir. Ég tel það reyndar vera ágætiskost að hér eru hv. þingmenn komnir til að fara nákvæmlega yfir það. Mér sýnist við hafa góðan tíma til að gera það í dag. Þetta er stórmál, virðulegi forseti, sem er mjög mikilvægt fyrir hv. þingmenn að ræða ítarlega. Ég spyr hv. þm. Árna Þór Sigurðsson: Telur hann að Ísland eigi að beita norsku aðferðunum til að gæta hagsmuna sinna? Ef ekki, hvers vegna?

Virðulegi forseti. Mjög áhugavert hefur verið að fylgjast með þessari umræðu sem er náttúrlega ákveðið framhald af umræðu sem hefur verið í þinginu um hvernig við innleiðum tilskipanir frá Evrópusambandinu. Eitt af því sem ég mundi gjarnan vilja ræða við hv. þm. Guðlaug Þór Þórðarson varðar einmitt þessa hugmyndafræði af því að við þingmaðurinn sitjum saman í viðskiptanefnd. Töluvert af ábendingum hefur komið fram eftir hrun, og lagafrumvörp, t.d. í tengslum við slit fjármálafyrirtækja þar sem komið hefur í ljós að við hefðum getað innleitt þessar gerðir betur. Ágreiningur hefur jafnvel verið um þýðingar. Mér skilst að í Svíþjóð, sem er aðildarríki að Evrópusambandinu, séu gerðirnar innleiddar beint. Þeir setja þær ekki inn í fyrirliggjandi lög heldur sem sérlög. Gæti það komið til móts við þær áhyggjur sem menn hafa hér? Við höfum í raun staðfest tilvik um að innleiðing hefur ekki verið með réttum hætti. Þingmaðurinn fór að vísu mjög nákvæmlega í ræðu sinni yfir áhyggjur sínar af því að við höfum ekki áhrif og beitum okkur ekki á þeim sviðum sem skipta okkur máli. Ég mundi gjarnan vilja fara aðeins í það í seinna andsvari mínu og ég vona að hv. þm. Árni Þór Sigurðsson komi hér aftur upp. Að mínu mati hefur vandamálið kannski ekki snúið að Alþingi svo mjög heldur mun meira að því hversu veikburða stjórnsýslan er hér og hvort smáríki eins og Ísland og stjórnsýsla þess hafi raunverulega burði til að sinna því að halda utan um EES-samninginn, hvað þá að það geti verið fullgilt aðildarríki.

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður kemur hér inn á grundvallarmál; að innleiða tilskipanir rétt. Staðreyndin er sú að á vettvangi Evrópusambandsins eru allir að lobbía. Oftar en ekki eru tilskipanirnar loðnar og opnar vegna þess að margir hafa viljað koma hagsmunum sínum að. Augljóst er, og það hefur komið fram í umræðu hjá hv. viðskiptanefnd, að viðskiptaráðuneytið hefur t.d. ekki komið að málum á fyrstu stigum þegar þau voru í undirbúningi og það hefur mér fundist vanta. Þegar ég var formaður þingmannanefndar EFTA reyndi ég að koma því skipulega áleiðis til hlutaðeigandi aðila hvaða tilskipanir væru í farvatninu því að á því stigi er best að koma að þeim. Mér hefur fundist vanta að við förum gaumgæfilega yfir þetta og sjáum hætturnar. Hv. þingmaður vísaði í ákveðnar tilskipanir eða lög sem byggð eru á tilskipunum sem við fjöllum um í hv. viðskiptanefnd. Þetta svið höfum við augljóslega vanrækt á undanförnum áratugum, við höfum ekki áttað okkur á hættunni þar og ekki áhættugreint þær tilskipanir sem við höfum tekið yfir. Skýrasta dæmið er auðvitað gamla innstæðutryggingartilskipunin. Það er alveg augljóst að hana áhættugreindu menn ekki. Tillaga kom frá hv. þm. Ögmundi Jónassyni og Jóhönnu Sigurðardóttur um að vera ekki með 20 þús. evrur heldur ábyrgjast allt saman. Ég veit ekki betur en að allir þingmenn Samfylkingarinnar og Vinstri grænna hafi greitt þeirri gölnu tillögu atkvæði sitt. Það hefði haft slíkar afleiðingar fyrir íslenska þjóð að maður vill ekki hugsa til þess.

Virðulegi forseti. Í ræðu sinni fór hv. þingmaður í gegnum mjög margt og lýsti m.a. áhyggjum sínum af því að ef til aðildar kæmi yrði skortur á tengslum við fulltrúana sem yrðu kosnir fyrir hönd Íslands á Evrópuþingið. Mér hefur skilist að Evrópusambandið, og Evrópuþingið sérstaklega, leggi mjög mikið upp úr því að þingmenn hafi starfsstöð í heimalandi sínu en fari síðan og sitji þingfundi í Brussel eða Strassborg. Skrifstofa og starfsfólk þingmanna yrðu þá staðsett hér og þá ætti að vera tiltölulega auðveldur aðgangur fyrir Íslendinga að fulltrúum sínum. Áhyggjur mínar, svo ég ítreki það, hafa því kannski ekki snúist um að við gætum ekki komið sjónarmiðum okkar á framfæri á Evrópuþinginu. Talað er um að við mundum fá sjö þingmenn og ef við mundum kjósa tóma framsóknarmenn held ég að okkur mundi ganga alveg ágætlega af því mér skilst að flokkagrúppa okkar á Evrópuþinginu hafi ágætisburði þar þó þeir séu ekki stærstir. Ég hef mun meiri áhyggjur af öllu utanumhaldi um samstarfið, aðkomu að framkvæmdastjórninni og samskiptum framkvæmdarvaldsins við Evrópusambandið. Ég held að reynslan af EES-samningnum sýni greinilega að mjög erfitt er fyrir 300 þús. manna þjóð að vera fullgildur þátttakandi í svo stóru og víðtæku og flóknu samstarfi eins og Evrópusambandið er. Einfalt mál eins og t.d. hvernig eigi að orða ársreikninga hjá skráðum félögum, sem við höfum fjallað um í viðskiptanefnd, sýnir að við eigum mjög erfitt með þetta. Annað sem ég mundi kannski telja tiltölulega einfalt mál, eins og t.d. túlkaþjónusta; það mun taka okkur mörg ár að byggja upp þá þekkingu og fá nægilega marga 

Virðulegi forseti. Það er af nógu að taka til að hafa áhyggjur af ef við mundum detta inn í Evrópusambandið. Mín upplifun er reyndar ekki sú að starfsstöð Evrópuþingmanna sé í heimalandi þeirra. Ég hef heimsótt nokkra Evrópuþingmenn og þeir sem ég hef hitt hafa starfsemi sína í Brussel og alla aðstöðu þar, staðlaða skrifstofu með sturtum og öllu slíku, því fólk þarf að hanga þar oft löngum stundum. Hins vegar eru þeir auðvitað í samskiptum við heimalandið og það er náttúrlega misjafnlega auðvelt eftir því um hversu langan veg er að fara. Margir reyna t.d. að vera um helgar í heimalandinu en starfa í Brussel yfir vikuna. Það er allur gangur á því. Þetta er kannski ekki stærsta málið. Stærsta málið fyrir Ísland er einfaldlega að við þurfum að forgangsraða þegar kemur að utanríkismálum og það höfum við ekki gert. Við munum aldrei geta tekið þátt í öllu því samstarfi sem okkur stendur til boða. Því fer svo víðsfjarri að við getum náð að fara yfir allt sem snýr að Evrópusambandinu, verðum við þar inni. Það má enda færa full rök fyrir því, ef hugsað er um hagsmuni Íslands, að ekki er fyrirhafnarinnar virði eða kostnaðarins virði að vera virkir þátttakendur í stórum hluta af því sem þar fer fram. Við þurfum að hafa hóflega utanríkisþjónustu sem er hins vegar skilvirk og góð. Þar þurfum við að forgangsraða. Við höfum lagt allt of mikla áherslu á Evrópumálin án þess þó að hafa nógu skýran fókus á þau. Ég get rætt það seinna. Það veldur mér miklum vonbrigðum, virðulegi forseti, að ég get ekki séð að hv. þm. Árni Þór Sigurðsson ætli að koma hér 

Virðulegi forseti. Það er hægt að hafa mörg orð um árangur eða árangursleysi ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur frá því að hún tók við völdum. Hér eru gjaldeyrishöft sem draga úr áhuga erlendra fjárfesta og atvinnuuppbygging frestast. Skattpíning ríkisstjórnarinnar læsir fé inni þannig að innlent fé kemst ekki út til að skapa atvinnu. Verðbólga eykst. Nýlega voru fréttir um að lán heimilanna hefðu hækkað um 42 milljarða vegna verðbólguskots, ef ég má orða það þannig, þ.e. aukinnar verðbólgu. Gengi krónunnar lækkar, það styrkist ekki sem virðist þó vera forsenda kjarasamninga. Það berast fréttir af því að hér séu komin frumvörp um að leggja skatt á lífeyrissjóði til að fjármagna vaxtabótakostnað úr loforðum ríkisstjórnarinnar, bensín hækkar, orkugjöld hækka, atvinnuleysi er mikið, fólk flýr landið, matvara hækkar í verði - og síðan kemur fram skýrsla frá fjármálaráðherra þar sem stendur svart á hvítu að hagsmunir kröfuhafa hafi verið teknir fram yfir hagsmuni heimila og fyrirtækja þegar bankarnir voru endurreistir. Hvenær á að gera eitthvað raunverulegt fyrir heimilin og fyrirtækin í landinu? Hvað finnst hæstv. forsætisráðherra um þá upptalningu sem ég fór með? Henni hefur ekki verið neitað enda ekki hægt að neita henni, hún byggir á tölulegum staðreyndum. Er ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur ráðalaus þegar kemur að heimilunum? Ríkisstjórnin er búin að segja að meira verði ekki gert fyrir heimili og fyrirtæki í landinu en þá stígur Landsbankinn fram og ákveður upp á sitt eindæmi að lækka lán heimila. Gott hjá honum. En hvað með orð hæstv. forsætisráðherra og fleiri um að meira yrði ekki gert, meira væri ekki hægt að gera? Þetta eru vitanlega 

Virðulegi forseti. Það er ekki langt síðan allir flokkar á Alþingi ásamt fjármálastofnunum og aðilum vinnumarkaðarins tóku sig saman um að fara yfir það hvað væri hægt að gera til viðbótar því sem gert hefði verið fyrir skuldug heimili. Út úr því kom ákveðin niðurstaða þar sem farið var í verulegar aðgerðir til að styrkja stöðu heimilanna. Meðal annars voru ákveðnir 36 milljarðar í vaxtaniðurgreiðslur fyrir heimilin og ég held að allir hafi verið sæmilega sáttir við það sem þar var sett fram. Ég er sannfærð um að það hafi gert verulega mikið til að leysa vanda skuldugra heimila. Það er auðvitað alltaf hægt að gera meira en þarna held ég að bæði ríkissjóður og lífeyrissjóðir og aðrir sem að þessu komu hafi gert það sem þeir töldu sig geta gert til að mæta vanda skuldugra heimila. Ég fagna því auðvitað ef Landsbankinn telur að hann geti gert meira, eins og fram kom í fréttum í gær, ég fagna því mjög, og vonandi geta aðrir bankar gert eitthvað svipað. Það er allt gott sem kemur því til viðbótar, en hv. þingmaður getur ekki haldið því fram að þessi ríkisstjórn hafi ekkert gert fyrir skuldug heimili. Upptalning hans sem ég kemst ekki til að svara er alveg fráleit. Af því að hv. þingmaður talar um að það vanti mikið upp á atvinnuuppbygginguna vænti ég þess að hann hafi kynnt sér hagvaxtaráætlanirnar og hvað á að fara að gera í atvinnuuppbyggingu í tengslum við kjarasamningana. Ég vænti þess að hv. þingmaður hafi líka kynnt sér skýrslu OECD þar sem fram kemur að skattbyrði, hvort sem er einstaklinga eða fyrirtækja, er hér á landi með því lægsta sem þekkist. Þetta eru allt öfugmæli sem hv. þingmaður fer með og ég bið bara guð að hjálpa okkur vegna þess að þetta sem hann var að lýsa eru ekki staðreyndir málsins. Þetta er ekki veruleikinn sem hv. þingmaður lýsti. Auðvitað getum við reynt að gera betur en við höfum gert og við erum að því 

Virðulegi forseti. Að hugsa sér að hæstv. forsætisráðherra skuli koma hingað og neita því að verðbólga hafi aukist, að vextir séu háir, gengi krónunnar hafi lækkað, að bensín hækki, olíugjald hækki, atvinnuleysi sé mikið, fólk flýi land og að matvara hafi hækkað. Hæstv. forsætisráðherra sagði einfaldlega að sú upptalning sem ég fór með væri röng.  Svo er annað sem er kannski fyrst og fremst það sem mig langar að spyrja hæstv. forsætisráðherra út í: Gildir ekki lengur sú yfirlýsing sem ráðherrann gaf um að ekki væri hægt að gera meira fyrir heimilin í landinu? Nú hefur Landsbankinn sýnt að þar er svigrúm, svigrúm sem við mörg hver höfum iðulega bent á. Ætlar forsætisráðherra að beita sér fyrir því að með sama hætti komi aðrar fjármálastofnanir inn í, 

Virðulegi forseti. Allir voru sammála um það þegar við fórum í síðustu aðgerðirnar sem margir komu að að ekki væri skynsamlegt að gefa væntingar um að það væri alltaf von á meira og meira fyrir skuldug heimili sem varð til þess að þau nýttu sér ekki þau úrræði sem voru fyrir hendi. Ég hef orðið vör við að ýmsir vita ekki af þeim úrræðum sem eru fyrir hendi en margir hafa hins vegar nýtt þau þegar þeim hefur verið sagt frá þeim og það hefur bjargað þeim. Við verðum að vona að þetta dugi. Við fylgjumst auðvitað mjög grannt með því hvort hægt sé að gera betur og fylgjumst vel með stöðu heimilanna. Að því er varðar atvinnuleysi veit hv. þingmaður að það er minna en menn bjuggust við. Við stefnum að því að það verði helmingi minna eftir kjarasamningatímann en það er núna. Varðandi þá verðbólguhækkun sem er núna er hún vissulega upp á 1 prósentustig en við erum að vona að þetta sé einungis verðbólguskot sem megi aðallega rekja til hækkunar á heimsmarkaðsverði 

Virðulegi forseti. Haustið 2008 var gerð áætlun um hvernig endurreisa mætti viðskiptabankana þrjá. Þar var gert ráð fyrir að þeir yrðu endurfjármagnaðir með 385 milljarða hlutafjárframlagi úr ríkissjóði. Vonir stóðu til að á endanum mundi ríkið endurheimta þetta hlutafjárframlag auk þess sem ríkissjóður fengi þá verðmætaaukningu sem yrði á bönkunum. Það var horfið frá þessu plani og farið inn í annað plan þar sem kröfuhafarnir yfirtóku bankana. Fjármálaráðherra hefur marglýst því yfir að þessi málalok hafi komið sér mjög vel fyrir ríkissjóð, það hafi sparast um 200 milljarðar kr. En í skýrslu fjármálaráðherra um endurreisn bankanna sem laumað var í blaðabunka hjá mér rétt fyrir páska kemur í ljós að Seðlabankinn og ríkið hafa sett rúma 406 milljarða kr. í að fjármagna bankana í staðinn fyrir 385, þ.e. 21 milljarði meira. Fjármögnun bankanna á þennan hátt og það að láta kröfuhafana hafa bankana hefur leitt til 21 milljarðs meiri útgjalda en upphaflega var gert ráð fyrir. Fjármálaráðherra hefur misst forræðið yfir bönkunum og vænt verðmætaaukning bankanna mun að mestu enda hjá erlendum kröfuhöfum í stað þess að enda hjá ríkissjóði. Var þetta gert með vitund og vilja hæstv. forsætisráðherra? Var hæstv. forsætisráðherra upplýstur um það að fjármögnunin væri 406 milljarðar kr. í staðinn fyrir 190 

Virðulegi forseti. Ég tel að það sé nauðsynlegt að halda til haga því rétta í þessu máli, staðreyndum málsins. Það er alveg rétt að hlutafjárframlag ríkissjóðs er miklu minna en ráðgert hafði verið, sennilega nálægt 250 milljörðum lægra en upphaflegar áætlanir gerðu ráð fyrir. Þessi lægri skuldsetning ríkissjóðs vegna þessarar niðurstöðu hefur leitt til þess að við erum að tala um allt að 45 milljarða lægri vaxtagjöld árið 2009 og 2010 en ella hefði orðið ef við hefðum þurft að reiða fram þá 385 milljarða sem upphaflega stefndi í. Hv. þingmaður er hér að blanda saman við lausafjárfyrirgreiðslu Seðlabankans sem er hluti af eðlilegri starfsemi bankans og hefði að öllum líkindum komið til hvort sem ríkið ætti bankann eða lánardrottnarnir. Er þessi lausafjárfyrirgreiðsla Seðlabankans ekki af svipuðum eða sama toga og fyrirgreiðsla fyrrverandi seðlabankastjóra Davíðs Oddssonar þegar við töpuðum um 300 milljörðum rétt fyrir hrun vegna ótraustra ábyrgða? Nú er þó um að ræða traustar ábyrgðir og við erum að tala um að það sé verið að blanda saman hlutafjárframlögum og lausafjárfyrirgreiðslu sem er allt annað. Umræðan í þessu máli og líka hin, að við hæstv. fjármálaráðherra höfum með einhverjum hætti blandað okkur í verðmat bankanna, er alveg fráleit, að einhverjum detti í hug að einstaka ráðherra geti upp á sitt eindæmi kveðið upp úr um verðmat bankanna. Það er allt undir umsjón og eftirliti Fjármálaeftirlitsins og niðurstaðan var gerð með samþykki þess, vitund og vilja.

Virðulegi forseti. Af vef Seðlabankans: „Seðlabankinn lánar lánastofnunum einungis til skamms tíma …“ „Lán Seðlabanka Íslands gegn veði við lánastofnanir eru nú til sjö daga í senn. Seðlabankinn lánar þá fé gegn veði í verðbréfum og gengur lánið til baka að sjö dögum liðnum.“ Þetta eru reglur Seðlabankans. Við erum að ræða langtímalán en ríkisstjórnin tók ákvörðun um að skera niður velferðarkerfið, reka heilbrigðisstarfsmenn, frysta persónufrádrátt, stöðva allar opinberar framkvæmdir, hækka skatta á nauðpínda Íslendinga, ganga með betlistaf á milli álfyrirtækjanna um fyrirframgreiðslu skatta - til hvers? Til að fjármagna banka kröfuhafanna, bankana sem nú ganga fram af krafti í að innheimta hverja krónu af stökkbreyttum skuldum heimila og fyrirtækja. 20% af lánum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og Norðurlandanna 

Virðulegi forseti. Hér er ýjað að því, eins og maður hefur heyrt undanfarið, að við göngum erinda kröfuhafa. Það er algjör fjarstæða og samsæriskenning sem á sér enga stoð. 

Forseti. Skömmu fyrir opinbera heimsókn Jiangs Zemins, þáverandi forseta Kína, til Íslands í júní 2002 ákvað ríkisstjórn Íslands að banna öllum iðkendum Falun Gong hreyfingarinnar að koma til landsins. Var banninu framfylgt af lögregluembættunum í Reykjavík og Keflavík með aðstoð Icelandair og fjölmargra íslenskra sendiráða víða um heim. Meintar lagalegar forsendur bannsins voru að tryggja allsherjarreglu og öryggi þjóðarinnar þótt Falun Gong iðkendur séu ekki mjög hættulegir og hafi hvergi, svo að ég viti, sýnt ofbeldisfulla hegðun sem hópur. Í ljós kom að íslensk stjórnvöld notuðu vafasaman nafnalista, sem Persónuvernd úrskurðaði síðar ólöglegan, til að hafa uppi á Falun Gong iðkendum. Sá listi var sendur ásamt fyrirskipun dómsmálaráðherra til Icelandair og sendiráða víða um heim með orðum rituðum af Birni Friðfinnssyni, ráðuneytisstjóra utanríkisráðuneytisins, þar sem segir að dómsmálaráðuneytið hafi veitt Icelandair hörð fyrirmæli um að neita þeim sem voru grunaðir um Falun Gong iðkun að koma til landsins á umræddum tíma og bar flugfélaginu að fylgja listanum sem þegar hafði verið sendur. Þess má geta að Falun Gong er ekki formlegur félagsskapur sem heldur utan um félagatal og því er ljóst að listinn var settur saman af einhverjum öðrum en þeim sjálfum. Ýmsum sem neitað var að fara um borð í íslenskar vélar með tilvísun til listans brá því verulega því að fyrir lá að upplýsinganna gat einungis hafa verið aflað með persónunjósnum. Í framhaldinu var fjölda fólks neitað um að koma til landsins, sumir fengu ekki vegabréfsáritanir en áritanir annarra voru dregnar til baka. En það sem kannski var alvarlegast var að hópur 75 iðkenda var handtekinn og settur í varðhald í Njarðvíkurskóla en þeir höfðu neitað að snúa til baka frá landinu. Það er ljóst að íslensk stjórnvöld brutu á mannréttindum, mál- og tjáningarfrelsi og ferðafrelsi þessa fólks og bæði Persónuvernd og umboðsmaður Alþingis úrskurðuðu síðar  Mig langar að spyrja okkar ágæta utanríkisráðherra, Össur Skarphéðinsson, hvort ekki sé tímabært að íslensk stjórnvöld biðjist afsökunar á framferði sínu gegn þessu fólki árið 2002.

Forseti. Það er alla vega alveg víst að þetta mun ekki endurtaka sig á meðan þessi ríkisstjórn situr. Það er alveg ljóst að sama hver kemur til Íslands þá verður engum meinaður sá réttur að tjá sig eða koma skoðunum sínum á framfæri svo fremi sem um sé að ræða samtök sem ekki eru á lista, eins og Hells Angels, yfir alþjóðleg glæpasamtök. Þetta er mál sem, ef af yrði einhvern tíma, hugsanlega mundi koma til sameiginlegra kasta minna og hæstv. innanríkisráðherra og það liggur ljóst fyrir hvernig við mundum taka á því. Hv. þingmaður spyr mig síðan hvort ekki sé kominn tími til að biðja þá afsökunar sem fyrir þessu urðu. Það kann vel að vera. Ég get fyrir hönd íslensku ríkisstjórnarinnar héðan úr þessum stól beðið þá sem þá komu og urðu fyrir brotum af þessu tagi afsökunar. Ég hef marglýst því yfir, bæði sem ráðherra af einu tilteknu tilefni og líka á meðan ég var stjórnarandstöðuþingmaður, að þarna hafi menn farið út fyrir það sem heimilt var. Mér fannst að öllu leyti mjög ranglega að þessu farið. Það er rétt sem hv. þingmaður sagði að þarna var farið eftir einhverjum nafnalista sem ég hef ekki hugmynd um hvaðan var kominn. En það er klárt að slíkur nafnalisti er ekki til í dag og engir slíkir listar. Ég get því bara sagt, til að ljúka því í eitt skipti fyrir öll, að ég er reiðubúinn fyrir hönd íslensku ríkisstjórnarinnar að biðja þá afsökunar sem fyrir urðu á sínum tíma.

Forseti. Ég þakka utanríkisráðherra kærlega fyrir þessi orð hans. Ég vil hvetja ríkisstjórnina í heild til að biðjast afsökunar með formlegum hætti. En þetta var frábært framtak, fannst mér.

Frú forseti. Ég tel að ekki sé til einlægari eða formlegri háttur á að biðja einhvern sem brotið hefur verið á afsökunar af ríkisstjórn en yfir ræðustól þess þings sem ríkisstjórnin þarf að svara til.

Virðulegi forseti. Við fengum stórfrétt frá Landsbanka Íslands í gær þar sem þeir tilkynntu að þeir muni breyta útreikningum sínum á niðurfærslu húsnæðislána; af eignum undir 30 milljónum verði miðað við fasteignamat. Þeir ætla einnig að niðurfæra önnur lán og endurgreiða hluta af vöxtum í tæplega tvö og hálft ár. Þetta kemur helst til góða þeim hópi sem hvað verst fór út úr efnahagshruninu, því unga fólki sem var að kaupa sína fyrstu íbúð á árunum fyrir efnahagshrun og tók lán með tiltölulega háu lánshlutfalli og ber að fagna því. Þessi yfirlýsing frá Landsbankanum og þetta tilboð kemur í kjölfar þess að ríkisstjórnin hefur ítrekað borið það á borð við okkur að lengra verði ekki gengið í því að leiðrétta skuldamál heimilanna, ekki verði hægt að gera meira. Var engin innstæða fyrir þessu hjá hæstv. ríkisstjórn eða þekkti hún málið ekki betur en raun ber vitni? Svigrúmið er greinilega enn meira en gefið var í skyn. Ég vil spyrja hæstv. forsætisráðherra hvort hún muni í framhaldi af þessu beita sér fyrir því að aðrir viðskiptabankar, sem nú eru í eigu erlendra kröfuhafa, feti sömu leið og Landsbankinn. Ég vil einnig spyrja hæstv. forsætisráðherra hvort hún hyggist beita sér fyrir því að Bankasýslan fari sömu leið með sparisjóðina - og það sem skiptir ekki minnstu máli í þessu er að stærsti hópurinn sem hér um ræðir gagnvart húsnæðislánunum, stærsti hópurinn af því unga fólki sem þetta næði til, er með lán sín hjá Íbúðalánasjóði. Ætlar forsætisráðherra að beita sér fyrir því að aðrir í samfélaginu, annað ungt fólk og aðrir þeir hópar sem njóta góðs af þessu, njóti sömu kjara hjá Íbúðalánasjóði, sparisjóðunum og öðrum viðskiptabönkum?

Virðulegi forseti. Ég vil ítreka það sem ég sagði áðan: Ég fagna því að Landsbankinn hafi séð sér fært að fara þessa leið. Um spurningu hv. þingmanns, um það hvort ég ætli að beita mér fyrir því að einkabankarnir tveir fari sömu leið, tel ég eðlilegast að þeir skoði það sjálfir hjá sér hvort þeir treysti sér til að fara þessa sömu leið eða gera eitthvað meira fyrir skuldug heimili en þeir hafa þegar gert, frekar en við förum að beita einhverju handafli á þessa einkabanka. Eða er hv. þingmaður að biðja um að efnahagsráðherra fari að fyrirskipa einkabönkunum að fara þessa leið? Ég vil segja það varðandi Íbúðalánasjóð að hann stendur ekki vel. Hann fór eins langt og hann gat þegar við fórum í þessar aðgerðir, svokallaða 110%-leið, sem ég held að sé að skila mörgum mjög miklu. Ég held að það sé tæpast á hann leggjandi að fara lengra í því máli. Við þurfum að láta verulegar fjárhæðir inn í þann banka til að styrkja eiginfjárstöðu hans og verði lengra gengið í því efni kemur það niður á velferðarkerfinu og þá kannski því sama fólki og býr við erfiðleika út af skuldastöðu heimilanna. Ég vil hvetja fólk til að nýta þau úrræði sem eru fyrir hendi. Ég vil segja það enn og aftur að greiðsluaðlögunin hefur skilað fólki verulega miklu. Það eru 2.400 manns sem hafa sótt um greiðsluaðlögun og 600 hafa fengið úrlausn sinna mála. Verið er að vinna úr 1.900 umsóknum og allur kraftur og hraði hefur verið settur í það að afgreiða þau mál eins og hægt er. Þar hefur verið um verulegar afskriftir að ræða og ég þekki margt fólk sem taldi sig vera alveg komið á ystu nöf og þurfa að selja íbúðir sínar á uppboði en þegar því var bent á greiðsluaðlögunina og það fór í hana bjargaði það heimilunum. Ég vil því fyrst og fremst hvetja fólk til að nýta þau úrræði sem eru fyrir hendi núna. Við munum auðvitað fylgjast með stöðu mála og 

Virðulegi forseti. Um þetta verður engin sátt í samfélaginu, þ.e. að einhver mismunun verði á milli fólks eftir því hvar það tók húsnæðislán, þegar kemur að því að leiðrétta skuldir. Ég er ekki að mælast til þess að efnahagsráðherra verði fyrirskipað að beita sér gagnvart bönkunum sem eru í eigu erlendra aðila. En menn geta kannski unnið einhverja heimavinnu og séð hvernig þeir ætla að bregðast við. Um Íbúðalánasjóð og sparisjóðina höfum við náttúrlega miklu meira að segja. Það kemur alveg klárlega við velferðarkerfið að ríkisstjórnin skyldi, með 406 milljarða framlagi, koma bönkunum til erlendra kröfuhafa; 406 milljörðum, þegar okkur hér á þinginu, og öðrum í samfélaginu, var sagt að þetta mundi kosta innan við 200 milljarða eða um 190 milljarða. Hún á vel við yfirlýsing Hagsmunasamtaka heimilanna, 

Virðulegi forseti. Ég get ekkert gert annað, til að bregðast við óskum hv. þingmanns, en að hvetja þá þessa einkabanka til að fara að fordæmi bankans sem er í ríkiseign og ganga eins langt og þeir geta til að koma til móts við skuldug heimili. Við skulum sjá hvort þeir geri það ekki. Síðan vil ég leiðrétta það sem kom fram hjá hv. þingmanni, og ég hélt ég hefði leiðrétt hér áðan, að ríkissjóður er ekki að setja neina 406 milljarða í bankana eins og menn vilja vera láta. Verulegur hluti af því sem verið er að nefna, og var í Morgunblaðinu í morgun, er einungis lausafjárfyrirgreiðsla sem er algeng og alþekkt og hefði komið til hvernig sem við hefðum farið með endurreisnina á  
            

Gefa ræðumanni hljóð.

Að því er varðar skuldugu heimilin verður þingmaðurinn aðeins að skoða hvað verið er að gera í þessum efnum. Þetta eru 36 milljarðar sem við erum að setja á þessu og næsta ári í vaxtaniðurgreiðslur til heimilanna í landinu, 97 þúsund heimili 

Virðulegi forseti. Í svörum fyrr í þessum fyrirspurnatíma held ég að hæstv. forsætisráðherra hafi sýnt það hvernig á að spila pólitík, þessa þreyttu, gömlu. Hafa einfaldar reglur, aldrei að axla ábyrgð, helst að kenna öðrum um og viðurkenna aldrei mistök eða vankunnáttu. Ég verð að segja að það kviknaði smávonarglæta þegar maður heyrði í morgun að kannski væru ekki allir ráðherrar á sömu línu. Hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra sagði í viðtali á Bylgjunni þar sem rætt var um gengistryggð lán, með leyfi forseta: „Ég er sjálfur eins og hálfviti þegar ég er að reyna að átta mig á þessum útreikningsaðferðum.“ Það er nú þannig að bankarnir eru með her af viðskiptafræðingum og lögfræðingum og virðast stundum lifa á því að flækja mál fyrir almenningi. Hæstv. ráðherra er hins vegar lögfræðingur og er með töluvert af starfsfólki á launum til að útskýra flókna hluti fyrir sér. Ég mundi því gjarnan vilja heyra frá hæstv. ráðherra hvernig hann heldur að almenningi líði ef honum líður eins og hálfvita. Hlutverk okkar hlýtur að vera að vernda neytendur og almenna borgara og tryggja að farið sé að lögum. Það er mitt mat að hlutverk hæstv. ráðherra og skylda hans í sínu hlutverki sé að tryggja að við séum að vernda neytendur, en ekki að gefa bönkunum verkfæri til að halda áfram að koma illa fram við þá sem við eigum að vera að sinna og þjóna. Ég vil því spyrja hæstv. ráðherra í von um að fá skýr og góð svör: Ætlar hæstv. ráðherra að gefa út reglugerð sem segir til um á einfaldan hátt hvernig reikna eigi þessi lán þannig að bæði ég og hann getum skilið hvernig á að reikna þetta út? Ætlar hæstv. ráðherra að svara mér hvers vegna það var ekki gert strax? Og er einhver von til þess að ég fái svör við 

Virðulegi forseti. Það er svo þegar verið er að endurreikna lán, með þeim hætti sem Hæstiréttur kallar á að gert sé í kjölfar þess að gengistrygging var dæmd ólögmæt, að gera þarf nýja vaxtaútreikninga vegna þess að verðtryggingin og vextirnir sem henni fylgdu standast ekki ákvæði laga að áliti dómstólsins. Þetta er ekki fyrir leikmenn að glöggva sig á og það var það sem ég var að vísa til í þessu viðtali, því þó að ég sé lögfræðimenntaður er ég leikmaður þegar kemur að útreikningi. Eins og hv. þingmaður gat um voru sett lög í desember og þau kváðu á um endurreikning á tilteknum forsendum. Umboðsmanni skuldara var falið að hafa eftirlit með þeim endurreikningi og umboðsmaður skuldara hefur verið að fara yfir endurreikninga bankanna að undanförnu. Ég mun bíða eftir niðurstöðum umboðsmanns skuldara um mat á þeim útreikningum. Ég átti von á því að embætti umboðsmanns skuldara ætlaði að kynna niðurstöður sínar í dag en það er ekkert leyndarmál að þar hefur ekki orðið vart stórfelldra frávika frá því sem mælt er fyrir um í lögunum. Það eru um 80 þúsund lán sem þarf að endurreikna í kjölfar gengislánadómanna og þessarar lagasetningar og athugasemdir hlaupa á fáeinum hundruðum, sem borist hafa umboðsmanni skuldara. Í flestum tilvikum lúta þær að því hvort réttlætanlegt sé að fara þá leið sem Hæstiréttur segir að eigi að fara. Í fæstum tilvikum lúta þær athugasemdir að útreikningunum sjálfum. Það er því mikill misskilningur að veruleg vanhöld séu á því að útreikningarnir séu réttir 

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin. Það tók ráðuneyti hans tvo mánuði að gefa út reglugerð frá því að við samþykktum lög sem heimiluðu umboðsmanni skuldara að hafa þetta eftirlit með útreikningum fjármálafyrirtækjanna. Ég hef nú í tvo mánuði beðið eftir svari frá hæstv. ráðherra við þeirri spurningu hvers vegna þetta hafi tekið svona langan tíma. Ég hef líka beðið um svör við þeirri spurningu hvers vegna ekki hafi verið gefnar út skýrar leiðbeiningar um það hvernig skilja ætti lögin. Ég bíð enn eftir svörum við því. Warren Buffet, einn af þekktustu fjárfestum í heimi, einn af ríkustu mönnum í heimi, segir að hann fjárfesti aldrei í neinu sem hann skilji ekki. Ég held að það væri líka ágætisregla fyrir okkur að hafa í huga að samþykkja ekki löggjöf á Alþingi þegar meira að segja sjálfur flutningsmaður málsins, hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra, viðurkennir, eins og hann gerði í morgun, að hann skilji ekki málið. 

Virðulegi forseti. Það er svo sem óþarfi að standa í þessum skærum, það stendur eftir að engin brögð eru að því að útreikningar hafi verið verulega skakkir miðað við athuganir umboðsmanns skuldara. Við skulum leyfa umboðsmanni skuldara, sem hefur þetta verkefni með höndum, og fékk það um leið og fyrirtækin áttu að vera búin að skila af sér, að fara yfir niðurstöðurnar og skila okkur niðurstöðum sínum. Við skulum virða embætti umboðsmanns skuldara að því leyti. Það sem upp úr stendur er það að á örfáum mánuðum hafa 80 þúsund samningar verið endurreiknaðir með gríðarlega góðum árangri. Kvartanir lúta í flestum tilvikum að atriðum sem ekki varða útreikningsaðferðina sjálfa. Þessir útreikningar hafa tekist gríðarlega vel og fáein tilvik þar sem um einhver frávik getur verið að ræða. Þetta eru staðreyndir málsins. Það er endalaust hægt að reyna 

Frú forseti. Það upplýstist fyrir hlé að forseti ætlaði að funda með þingflokksformönnum um þinghaldið í dag og framhaldið. Ég spyr forseta hver niðurstaðan hafi orðið. Við ræddum fyrirspurnir í upphafi þingfundar og ég spyr hvort forseti hafi á þessum fundi rætt framgang beiðna um utandagskrárumræðu. Ég veit að nokkrar slíkar beiðnir liggja fyrir. Þetta tengist aðstæðum sem brýnt er að taka á þannig að ég vil gjarnan fá að vita hver framvindan er varðandi utandagskrárumræður annars vegar og síðan hvort hæstv. forseti hafi nú þegar farið með brýningu sína til framkvæmdarvaldsins varðandi svar við fyrirspurnum.

Forseti vill geta þess að fundur þingflokksformanna stendur yfir og forseti hyggst fara á þann fund þegar þessum óundirbúna fyrirspurnatíma er lokið. Þá verður farið yfir þinghald næstu viku og öll þessi mál tekin fyrir. Nú mun varaforseti leysa forseta sem nú er á forsetastóli af til að hann geti farið að undirbúa dagskrá næstu viku.

Virðulegi forseti. Við höldum nú áfram þar sem frá var horfið fyrir hádegishlé og ræðum um ákvörðun EES-nefndarinnar um breytingar á viðauka við EES-samninginn sem fjallar um almenna þjónustu sem er eitt af þeim sjö málum sem rædd eru hér, þ.e. EES-tilskipunum. Í skýrslu þingmannanefndar um skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis kom fram ákveðin gagnrýni á aðferðina við innleiðingu tilskipana frá Evrópusambandinu í gegnum EES-samninginn. Síðan hefur verið breytt um vinnubrögð og menn gera þetta á annan veg en gert hafði verið fram að þeim tíma. Ég stóð í þeirri trú að það þýddi mun betri og vandaðri vinnubrögð. Ég var því dálítið hugsi yfir því sem hæstv. utanríkisráðherra sagði að málum væri þannig háttað að við þyrftum að gleypa allt blóðhrátt, svo að ég vitni orðrétt í ráðherrann, sem kemur frá Evrópusambandinu í gegnum tilskipanir, í gegnum EES-samninginn. Ég var dálítið hugsi eftir þessi orð hæstv. ráðherra. Í framhaldi af því varð ákveðin umræða sem nokkrir þingmenn tóku þátt í. Þar ræddu menn hvort við ættum að fara inn á sömu braut og Norðmenn sem eru með stærra batterí, ef ég mætti orða það þannig, eða sterkari stjórnsýslu, þar sem tekið er á þessum tilskipunum áður en þær fara endanlega í gegn, þ.e. ekki er verið að bregðast við þeim þegar þær eru orðnar að veruleika. Þó að við séum að sjálfsögðu með starfsfólk til að fylgjast með þessu á vegum hvers ráðuneytis fyrir sig er maður dálítið hugsi yfir þessu, og sérstaklega í ljósi Icesave-málsins, sem er ekkert smámál, sem við höfum verið að fjalla um hér í rúm tvö ár. Þar er uppi ágreiningur á milli okkar og Eftirlitsstofnunar EFTA, um það hvort við höfum innleitt tilskipunina um innstæðutryggingarnar rétt. Þá hlýtur maður að spyrja sig að því, sérstaklega í ljósi þess hversu viðamikið og erfitt það mál hefur verið, og hve gríðarlegar afleiðingar það hefur haft, hvort við höfum vandað ferlið nægilega mikið. Ég tek hins vegar fram að að mínu mati er búið að breyta vinnubrögðunum, þó að ég ætli ekki að fullyrða alveg um það, frá því sem áður var. Það var eftir að skýrsla þingmannanefndarinnar um rannsóknarskýrslu Alþingis kom fram. Ég hef alla vega upplifað það þann stutta tíma sem ég hef setið hér að þinglegri meðferð á EES-málunum hefur verið breytt. Hæstv. utanríkisráðherra sagði hins vegar að það væri ekki nema eitt að gera, við þyrftum þá hreinlega að ganga í Evrópusambandið ellegar að gleypa þessar tilskipanir blóðhráar eins og hann orðaði það. Hann taldi þar með að þá gætum við staðið vaktina og komið betur að málum. Það er eflaust rétt hjá hæstv. ráðherra, þá komumst við að sjálfsögðu nær ákvarðanatökunni í málinu, það er ekki deilt um það, ég deili alla vega ekki við hæstv. ráðherra um það. Ég er hins vegar dálítið hugsi yfir því vægi sem við fengjum á Evrópuþinginu. Það kom líka fram í máli formanns utanríkismálanefndar, hv. þm. Árna Þórs Sigurðssonar, þegar hann fór yfir þær breytingar sem orðið hafa á störfum Evrópuþingsins. Það hefur styrkst en vægið sem við værum með þar inni væri í kringum 1% miðað við fjölda þingfulltrúa. Ég er ekkert að alhæfa um að samspil sé á milli prósentutölu og vægis í ákvarðanatöku, það má ekki skilja orð mín þannig. En ég er dálítið hugsi yfir þessu ferli og þetta er hlutur sem þarf að breytast. Mér var líka tjáð það í hádegisverðarhléinu af hv. þm. Eygló Harðardóttur, sem situr í viðskiptanefnd, að þangað væri að koma mál þar sem innleiðingar og tilskipanir hjá Evrópusambandinu í gegnum EES-samninginn hefðu verið með röngum hætti. Við erum því ekki með eitt afmarkað mál og deilur við Eftirlitsstofnun EFTA um innleiðinguna á innstæðutryggingunum, fleiri mál eru í farvatninu. Ég tel því mjög mikilvægt fyrir okkur að ræða hvort við þurfum að bæta vinnubrögðin enn meira en verið hefur. Það er að minnsta kosti mjög mikilvægt að mínu mati að sú umræða fari fram hvernig við getum staðið betur að því að innleiða þessar tilskipanir. Oft er mikill hraði á störfum þingsins og mál eru afgreidd í miklum flýti og það hefur sannað sig í gegnum tíðina að oft hefði verið betra að vanda vinnubrögð enn frekar. Við höfum fengið mjög margar áminningar um það, hvort heldur sem það eru innleiðingar á tilskipunum eða hvað varðar hin almennu lög. Í gærmorgun, á fundi í hv. fjárlaganefnd, kom það til að mynda fram að hugsanlega væri ekki nægilega sterkur lagalegur grunnur undir það hvernig standa ætti að því að innheimta gjöld til að reka embætti umboðsmann skuldara. Það eru 500 milljónir en menn hafa áhyggjur af því að lagagrunnurinn sé ekki nægilega traustur fyrir innheimtu gjaldsins. Við þurfum að sjálfsögðu alltaf að vanda okkur við þennan feril. Mig langar aðeins að koma inn á þá hugmynd sem var reifuð hér, um að við ættum hugsanlega að láta aðeins minna fé í umsóknina sjálfa og styrkja frekar stjórnsýsluna þannig að hún gæti komið að ákvarðanatökunni á fyrri stigum eða með meira afgerandi hætti. Það er reyndar mjög sérkennilegt, og maður verður oft hissa, þegar verið er að ræða um kostnaðinn við aðildarumsóknina, að þá er ekki verið að deila um tugi eða hundruð milljóna heldur um þúsundir milljóna. Ég veit ekki hvað er rétt og satt í því. Það er líka dálítið sérkennilegt þegar verið er að kalla eftir svörum - mér er það til að mynda mjög minnisstætt að þegar verið var að ræða fjárlög fyrir árið 2011 síðasta haust, á fundum í hv. fjárlaganefnd, var ég oft og tíðum að spyrja þá sem mættu, bæði ráðuneytisstjórana og eins þá sem sáu um fjármálastjórn ráðuneytanna, hver væri kostnaður viðkomandi ráðuneytis við aðildarumsóknina. Þá var oft, að mér fannst, frekar fátt um svör, sem fólust þó aðallega í því að einhverjir aðrir sem hefðu til þess tíma væru að vinna þetta og þar fram eftir götunum, rétt eins og þetta kostaði ekki neitt. Mér er þó minnisstæðast svarið sem ég fékk frá fulltrúum sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytis - nú bið ég hæstv. utaníkisráðherra að hlusta því að hann er sá eini sem er hér í salnum -  Mér var sagt að þau væru að sjálfsögðu unnin í ráðuneytinu en önnur verkefni yrðu þá að bíða á meðan, þ.e. það starfsfólk sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytis sem ynni að aðildarumsókn að Evrópusambandinu yrði þá að leggja önnur mál til hliðar, og það segir sig eiginlega sjálft. Það þarf ekki að velta því lengi fyrir sér hvert hið augljósa svar er við því. Þá er það líka mjög óþægilegt í allri þessari umræðu að forustumenn Bændasamtakanna hafi látið hafa það eftir sér að þeir efist um að ríkisstjórninni sé treystandi til að fylgja því nægilega vel eftir að verja hagsmuni landbúnaðarins í aðildarumsókninni. Það er því mjög bagalegt, virðulegi forseti, að kostnaðurinn skuli ekki liggja fyrir svo að menn þurfi ekki að draga það út með töngum, en þannig hefur mér oft og tíðum fundist það vera. Það er þá eðlilegra að fjármunir séu eyrnamerktir undir ákveðnum lið hjá sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytinu, sama hver skoðun hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra er á aðildarumsókn að Evrópusambandinu. Það er alltaf ákveðin vinna sem það ráðuneyti og starfsfólk þess þarf að inna af hendi og eðlilegt að það sé eyrnamerkt því umsóknarferli sem um er að ræða. Ástæða þess að ég er að rifja þetta upp er sú að töluvert miklir peningar fara í aðildarumsóknina að Evrópusambandinu og mikið er um að vera víða í stjórnsýslunni. Það er líka gott að rifja það upp þegar við ræddum aðildarumsóknina á sínum tíma. Það hefur komið fram í fréttum á undanförnum vikum að í það minnsta einn hæstv. ráðherra til viðbótar, hæstv. innanríkisráðherra, telur það hafa verið ákveðin mistök að samþykkja þessa aðildarumsókn. Hann er nú kominn með einhverja bakþanka. Í því sambandi er líka vert að hafa í huga allar þær kenningar sem uppi voru, af einstaka hv. þingmönnum, um hvernig staðið var að aðildarumsókninni, þ.e. að menn væru beittir ákveðnum þvingunum og brögðum sem ég get ekki fullyrt neitt um. Ég minnist þess þegar hæstv. fjármálaráðherra ræddi þessi mál og sagði - við vitum hvernig flokkur hans fór fram í síðustu kosningabaráttu hvað það varðar að hann væri algjörlega á móti aðild að Evrópusambandinu en síðan skiptu menn um skoðun í því eins og allir vita - að auðvitað yrði þetta gert á þann veg að menn tækju erfiðustu málin fyrst, þ.e. sjávarútveginn og landbúnaðinn, og ef strax mundi steyta á þeim þyrfti ekki að eyða tíma og peningum í að ræða einhver minni mál. Eðlilegast væri að taka helstu ágreiningsefnin og vita hvort hægt væri að leiða þau til lykta. Gengi það ekki þyrfti ekkert að vera að eyða tíma, kröftum eða peningum í að halda áfram á þessari vegferð. Mér finnst hins vegar að þetta sé að þróast á annan veg, þ.e. að menn ræði einhver smærri mál og geymi þessi stóru og ætli að ræða þau seinna. Manni sýnist það svona utan í frá. En þar sem ég sé að hæstv. utanríkisráðherra ætlar í andsvar við mig væri mjög gott ef hann færi betur yfir það hvernig þetta ferli er að hans mati. Ég las fyrir nokkru grein í Bændablaðinu þar sem því var haldið fram að forsendan fyrir aðildarumsókninni væri brostin þar sem komið væri í ljós að ekki mundi fást varanleg undanþága fyrir flutning á lifandi dýrum. Það væri ágætt ef hæstv. utanríkisráðherra færi aðeins yfir það líka. Eftir því sem forustumenn Bændasamtakanna, sem eru nokkuð glöggir menn, sögðu væri það fyrirséð, búið væri að láta á það reyna í rýnivinnunni, að ekki fengist varanleg undanþága á því. Auðvitað þekkjum við öll hverjar afleiðingarnar gætu orðið af því ef það yrði, þá mundum við að sjálfsögðu aldrei ganga í Evrópusambandið. Þeir töldu, þeir forustumenn sem skrifuðu þessa grein, að þar með væru ákvæði sem fylgdu með í aðildarumsókninni og þeir skilmálar sem þar voru settir fram brostnir, það væri þá komið út fyrir samningsumboðið. Þeir töldu því fyrirséð að ekki þyrfti að ganga lengra heldur gætum við snúið okkur að því að hætta þessu ef það lægi fyrir. Það væri ágætt að fá viðbrögð hæstv. utanríkisráðherra við því. Í framhaldi af þessari umræðu, og líka út frá því sem við höfum séð á undanförnum vikum, mánuðum og árum - og er ekki að gerast í einu máli eða tveimur heldur nokkrum - að gerðar eru athugasemdir við það hvernig við höfum staðið að innleiðingu á tilskipunum frá Evrópusambandinu í gegnum EES-samninginn. Við höfum fengið það til baka að við höfum staðið vitlaust að því. Ég tel mikilvægt að við tökum þá umræðu á rólegum nótum og á þann veg að við náum að bæta vinnubrögðin, en ég tel sjálfur að breyting hafi orðið þar á. Alla vega er farið að fara með málin á annan hátt. Þá er líka gott fyrir okkur að ganga úr skugga um að við séum þá ekki að tvívinna hlutina. Ég sit í hv. samgöngunefnd og þar kemur eitt mál strax upp í huga minn sem byggðist á afstöðunni og þeim upplýsingum sem við fengum innan úr ráðuneytinu - sem er í sjálfu sér ekkert óeðlilegt, ég er ekki að segja það. En þá þarf líka að ganga úr skugga um að við séum ekki að tvívinna sama hlutinn í stjórnsýslunni og í þingnefndunum heldur vinnum með markvissum hætti - við hljótum öll að vera sammála um það, hvar sem við stöndum í pólitík - þannig að hlutirnir séu með þeim hætti að við séum vel upplýst um það sem við erum að gera og getum þá brugðist við. Við þekkjum jú mörg dæmi um það í gegnum tíðina, til að mynda með raforkulögin og annað, þar sem menn voru ekki nægilega vel á verði og hefðu getað bent á sérstöðu Íslands í þeim málum. Að mínu viti hefðum við getað fengið undanþágu og ekki þurft að ganga jafnlangt í innleiðingunni og gert var. En eins og menn þekkja er það erfitt þegar búið er að innleiða tilskipunina. Það er þá aðalatriði málsins að við vöndum vinnubrögðin. Ég er hugsi, eins og ég sagði áðan, yfir orðum hæstv. utanríkisráðherra um að þó að verið sé að vísa þessu til þingmannanefnda sé það hugsanlega ekki nægilegt, við þyrftum að gera þetta á annan hátt. Það situr eftir í umræðunni, alla vega í mínum huga, við afgreiðslu þessara mála núna.

Frú forseti. Það situr síst á mér að taka þátt í þessu málþófi Sjálfstæðisflokksins, auðvitað er þetta ekkert annað en málþóf en það er allt í lagi, allir hafa rétt til þess að tala eins lengi og þeir vilja. Það eru nokkur atriði sem ég vil þó svara. Ég get ekki svarað öllum þeim fjölmörgu spurningum sem hv. þingmaður beindi til mín um umsóknarferlið en ég hef nýlega gert það í langri umræðu um utanríkismál og í skýrslu, 96 blaðsíðna, sem liggur á borði hv. þingmanns. Eitt ætla ég að segja varðandi hæstv. innanríkisráðherra. Hér voru höfð ákveðin ummæli eftir honum og það er þá rétt að allt fylgi með í því. Hæstv. innanríkisráðherra sagði það algjörlega skýrt að hans afstaða væri að þjóðin ætti að fá að kveða upp úr um aðild, já eða nei, og hann mundi styðja það. Hann sagði ekki að hann mundi liggja dauður ella en innvolsið í honum er þannig að hann stendur alltaf við það sem hann segir. Nú ætla ég að trúa hv. þingmanni fyrir reynslu minni af því að vera utanríkisráðherra og stýra stóru ráðuneyti. Frá því að ég hóf þar störf hef ég fyrir utan það að halda fram öllum þeim verkefnum sem áður voru þar og engin niður skorið bætt við tveimur. Annars vegar er umsóknarferlið, og hins vegar hafa norðurslóðamál verið gerð að forgangsmáli. Í þetta tvennt hefur verið settur mikill kraftur. Þetta hefur okkur tekist án þess að bæta við starfsmönnum. Það er sem sagt hægt að gera þetta með því að fara að ráðum fjárlaganefndar að hagræða og hressa rækilega upp á áherslur. Hv. þingmaður talaði um það mikla starf sem væri unnið í sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytinu. Það er alveg rétt sem hann segir, auðvitað kostar umsóknarferlið andvirði þeirrar vinnu sem lögð er í það. Hv. þingmaður talaði hér um marga tugi milljóna og vísaði þá í munnlegt svar eða ræðu hjá hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Það vill svo til að hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hefur líka metið þetta sjálfur í skriflegu svari til hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar. Þar kemur í ljós að það sem sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytið hefur af höndum innt í þessu máli samsvarar 

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. utanríkisráðherra fyrir andsvarið. Mig langar að byrja þar sem hæstv. ráðherra endaði þegar hann minnti mig á það svar sem hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hafði gefið hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni um að þetta væri tæpt stöðugildi. Ég sagði í ræðu minni áðan og hef sagt það áður úr þessum stól og sagði það hér við fjárlagagerðina, að upplýsingarnar sem við fengum í fjárlaganefnd væru þær að það þyrfti, og það var ekki nákvæm tala, 40–50 milljónir, ef ég man rétt, frekar en 50–60. Það var á þessu bili. En ég veit að það er langt umfram tæpt stöðugildi sem kostnaðurinn er. Það voru svörin. Þess vegna tel ég svo mikilvægt - og ég er ekki að gera athugasemdir við það þó að kostnaður ráðuneytisins sé mikill við að fara í þessa aðildarumsókn, það má ekki skilja það svo - aðalatriðið er að verkin séu unnin með þeim hætti, sem ég efast ekki um að starfsfólk ráðuneytisins geri, að það sé uppi á borðum hver hinn raunverulegi kostnaður er. Þó svo að hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra sé á móti aðildarumsókninni, sem eru engar fréttir, á það ekki þar með að vera þannig að ekki sé hægt að upplýsa hver hinn raunverulegi kostnaður er. Ég velti því fyrir mér, ef þetta er svona, að á fyrstu stigum málsins skuli ekki þurfa nema innan við eitt stöðugildi í þessu ráðuneyti þar sem þessir tveir stærstu málaflokkar eru, um það er ekki deilt, tveir stærstu og mikilvægustu og erfiðustu málaflokkarnir í umsóknarferlinu eru, að til þess skuli ekki þurfa nema innan við eitt stöðugildi. Það kallar kannski á umræðu um það sem ég kom inn á í ræðu minni hér, og vitnaði til fulltrúa Bændasamtakanna sem kom fram í Bændablaðinu , að menn hefðu efasemdir um að því væri nægilega sinnt að halda utan um umsóknina. Hugsanlega eru þeir aðilar að draga 

Herra forseti. Ég vil leggja áherslu á að þetta er ekki mitt mat á því atgervi sem til er varið í þessu tiltekna ráðuneyti, þetta er mat ráðherrans. Ég þekki ekki innviði þess ráðuneytis en svona svaraði hann spurningu hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar. Það eru þrír toppar í þessu ferli. Hinn fyrsti þegar menn urðu að leggja fram mörg þúsund blaðsíður af svörum í upphafi. Síðan var það rýnivinnan. Hvoru tveggju þessu er lokið. Fram undan eru samningarnir sjálfir. Þar verður örugglega sérstakur toppur líka. Ég taldi hugsanlegt og sagði við þingið á sínum tíma að það gæti verið að ég mundi þurfa að koma til þingsins og biðja um aukið fjármagn til að ráða fleiri starfsmenn til að sinna þessu. Það hefur ekki reynst nauðsynlegt hingað til og ég tel ekki líklegt að það verði úr þessu. Ég skal þó ekki algjörlega loka fyrir það en mér sýnist að það sé ekki þannig. Að því er sjálfan mig varðar og mitt ráðuneyti hef ég á sama tíma bætt við nýjum verkefnum, sinnt öllum hinum sem fyrir voru og ég hef gert það með því að hagræða. Ég hef gert það með því að raða til mönnum í ráðuneytinu og það hefur tekist. Ég held líka að það sem skipti máli í þessu sé það sem kom fram undir lok ræðu hv. þingmanns áðan og líka í hinni fyrri ágætu ræðu hans þar sem hann sagði: Það verður alla vega að vera tryggt að þetta komi ekki niður á öðrum verkefnum. Og mér finnst það bara allt í lagi að hv. þingmaður, sem er duglegur í aðhaldshlutverki sínu og situr í fjárlaganefnd, gangi úr skugga um það með einhverjum hætti. Eru einhver verkefni sem hafa að hornrekum orðið vegna þessa? Ekki í mínu ráðuneyti, mér er ekki kunnugt um það. Ef svo er er það alla vega ekki í þeim mæli að stjórnkerfið hafi beðið einhvern stórkostlegan hnekki af og ég þekki það ekki.  
            

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. utanríkisráðherra fyrir svör hans og hugleiðingar. Það er einmitt gott að ræða málin á þeim nótum sem við gerum hér. Mér finnst nefnilega aðalatriðið vera það sem hæstv. utanríkisráðherra hefur bent á, að þegar hann fær á sig aukin verkefni og þarf að sinna þeim þá hagræðir hann, setur önnur til hliðar hugsanlega eða hagræðir annars staðar í rekstrinum. Það er gott og vel. En ég var líka að benda á, og ég þykist vita að hæstv. utanríkisráðherra sé sammála mér í því, að það er líka mjög óþægilegt fyrir til að mynda sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytið sem stendur vaktina, ef ég má orða það svo, og fylgist með umsóknarferlinu, enda hefur hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra sagt í þessum stóli að hann sé sérstakur eftirlitsmaður með hæstv. utanríkisráðherra í þessu aðildarferli eða aðlögunarferli eins og hann kallar það.  Þá velti ég því upp til að við séum ekki alltaf að ræða hluti eins og ég talaði um í ræðu minni: Hvað kostar umsóknin, kostar hún svona mikið? Og það er ekki verið að deila um neinar smátölur. Þá held ég að sé mjög mikilvægt fyrir hæstv. utanríkisráðherra og fyrir þingið allt að sjálfsögðu að hafa það uppi á borðum hvert verkefnið er í raun og veru í sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytinu til þess einmitt að hagsmunaaðilarnir hverra hagsmuna sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytið á að gæta hafi ekki áhyggjur af því að það sé ekki verið að sinna neinu starfi. Það getur líka sent út  Aðeins, af því að hæstv. ráðherra kallar fram í, langar mig að rifja upp og ég sagði það í ræðustóli einhvern tíma í vetur minnir mig að einmitt á málaskrá hæstv. ríkisstjórnar var mjög mikið af málum frá hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra sem átti að leggja fram á haustþingi en þau voru afskaplega fá sem rötuðu inn í þingið, ef nokkurt. Það var einmitt kallað eftir þeim hér af einum hv. þingmanni, Sigurgeiri Sindra Sigurgeirssyni, sem var hér sem varaþingmaður, hann kallaði einmitt eftir þeim frumvörpum sem beðið var eftir og sneru að landbúnaðarmálum. Þau komu því miður ekki fram. Kannski er komin skýringin á því, hæstv. utanríkisráðherra.

Herra forseti. Ég ætla ekki að orðlengja umræðuna mikið því að við ætlum sem betur fer að gera þetta mál að lögum eftir 25 mínútur. Ég vil hins vegar sérstaklega fagna því að þetta mál er komið fram sem er m.a. afurð þeirrar skýrslu sem við stóðum fyrir á sínum tíma í þáverandi ríkisstjórn en það er að efla stöðu íslenskunnar í samfélaginu. Ég hef margoft lýst því yfir og ég tel núna og ég vona að m.a. að stjórnlagaráð sé að líta til þess að setja ákvæði um íslenska tungu inn í stjórnarskrá, en í 1. gr. þessa frumvarps, sem við vonandi gerum að lögum eftir skamman tíma, segir, og ég vil sérstaklega fagna þessari grein: „Íslenska er þjóðtunga Íslendinga og opinbert mál á Íslandi.“ Það er kominn tími til að við undirstrikum mikilvægi íslenskunnar. Á þessu vildi ég hnykkja og ég tel þessa leið og það sem hér liggur fyrir mjög góða útfærslu á því sem lagt var upp með í skýrslunni á sínum tíma. Ég vil sérstaklega fagna því að öll hv. menntamálanefnd hefur tekið þetta mál að sér og styður málið. Að sjálfsögðu er rétt að undirstrika það sem hefur verið lengi og kannski allt of lengi að velkjast um í íslensku samfélagi og það er staða íslenska táknmálsins. Það er fagnaðarefni að við skulum núna lögbinda það, setja það í lög. Hér segir í 3. gr., með leyfi forseta: „Íslenskt táknmál er fyrsta mál þeirra sem þurfa að reiða sig á það til tjáningar og samskipta og barna þeirra. Skulu stjórnvöld hlúa að því og styðja. Hver sem hefur þörf fyrir táknmál skal eiga þess kost að læra og nota íslenskt táknmál, jafnskjótt sem máltaka hefst eða frá þeim tíma sem heyrnarleysi, heyrnarskerðing eða daufblinda hefur greinst. Sama rétt eiga nánustu aðstandendur.“ Ég held að þetta sé mjög til bóta og ég held líka að það sé rétt og ég spái því að í kjölfarið á lögleiðingu þessarar greinar muni líka verða aukin þekking og aukin fræðsla almennt í skólum landsins, átak í aukinni fræðslu í skólum landsins varðandi íslenskt táknmál, þannig að allir í samfélaginu skilji um hvað er að ræða. Það er þó eitt sem ég vil draga fram, og er kannski ein helsta ástæða þess að þetta hefur ekki komist í lög fyrr, að það skiptir máli að þessum góðu orðum fylgi líka efndir og athafnir. Það þýðir að þetta kostar og það þarf að viðurkenna það. Ég hefði gjarnan viljað sjá ítarlega greiningu á því frá fjármálaráðuneytinu nákvæmlega út á hvað þetta mun ganga. Þetta mun líka þýða að aukinn kostnaður færist á sveitarfélögin að öllum líkindum og það verður að taka tillit til þess. Þetta er atriði sem við sem betur fer stöndum öll saman um og ég vil því fagna þessu sérstaklega og undirstrika að þetta er gott skref, þetta er gott mál og það sýnir sig að þegar við leggjumst öll á eitt getum við komið frá okkur góðum málum sem stuðla að því að þetta samfélag verði umburðarlyndara og framsýnt.

Virðulegi forseti. Það að vera þingmaður á Alþingi Íslendinga er ábyrgðarmikið starf. Við sem tímabundið höfum valist til þessara starfa tökumst á hendur það hlutverk að stýra lagasetningu fyrir allan almenning í landinu. Það felur í sér þá ábyrgð að huga að velferð, samspili ólíkra hagsmuna, samhengi ákvarðana og lagabreytinga við gildandi lög og reglur o.s.frv. Fyrst og síðast ber okkur þó samkvæmt minni hyggju að huga að og standa vörð um almannahagsmuni og gildi eins og jafnræði íbúa þessa lands, mannréttindi og lýðræði. Það mál sem hér er til umfjöllunar snýst ekki síst um þessi grunngildi stjórnmálabaráttunnar, mannréttindi, jafnræði, lýðræði, samábyrgð Hér í dag ljúkum við umfjöllun þingsins og göngum til atkvæða um frumvarp sem annars vegar festir í lög stöðu íslensku tungunnar sem þjóðtungu Íslendinga og hins vegar að íslenskt táknmál sé fyrsta mál þeirra sem þurfa að reiða sig á það til tjáningar og samskipta svo sem heyrnarlausra, heyrnarskertra og daufblindra. Í frumvarpinu er staðfest að íslenskan er sameiginlegt tungumál allra þeirra sem hér búa, hvort sem þeir eru fæddir í landinu eða aðfluttir, með skilgreindum rétti allra til að læra og nota íslenskuna. Þessi sameiginlegi strengur okkar allra er forsendan fyrir því að við sköpum hér samfélag raunverulegs lýðræðis, samfélag þar sem allir hafa jöfn tækifæri til að láta drauma sína rætast. Auðvitað verður slíkt samfélag ekki til eins og hendi sé veifað. Við munum alltaf finna tilvik sem draga fram að enn er langur vegur að markinu. Ég get þó með stolti haldið því fram að það frumvarp sem hér er til umfjöllunar er mikilvægur áfangi á leið til samfélags sem byggir á jöfnuði, mannréttindum og lýðræði. Virðulegi forseti. Í stjórnarsáttmála núverandi ríkisstjórnarflokka voru veitt fyrirheit um að ríkisstjórnin mundi með hagsmunaaðilum vinna að undirbúningi að viðurkenningu táknmálsins á þessu kjörtímabili. Tekin yrði ákvörðun um það með hvaða hætti táknmálið yrði viðurkennt og hvað fælist í slíkri viðurkenningu. Það er því sérstakt fagnaðarefni að nú þegar kjörtímabilið er einungis hálfnað skuli frumvarp þessa efnis vera komið á leiðarenda hér í þinginu og tækt til afgreiðslu. Forsaga málsins er hins vegar löng og nær áratugi aftur í tímann. Ég vil sérstaklega þakka þeim frjálsu félagasamtökum sem hafa lagt þessu mikla mannréttindamáli lið árum og reyndar áratugum saman, ekki síst Félagi heyrnarlausra og Heyrnarhjálp sem hafa barist meira en hálfa öld fyrir réttarbótum skjólstæðinga sinna. Ég vil líka þakka þingflokkum stjórnarandstöðunnar fyrir þeirra mikilvæga stuðning við að koma þessu máli fljótt og vel í gegnum þingið. Þetta mál tók jákvæðum breytingum í hv. menntamálanefnd, við nýttum m.a. tækifærið til að lögfesta í fyrsta sinn stöðu punktaletursins sem íslensks ritmáls blindra og, sem ég tel afar mikilvægt, við treystum rétt nánustu aðstandenda þeirra sem vilja nota táknmálið sem sitt fyrsta mál til að læra og nota táknmál en það er lykilatriði ef táknmálið á raunverulega að nýtast sem tæki til félagslegra samskipta, sem er grunnurinn að fullri og mannsæmandi þátttöku í samfélagi okkar. Ég vil þakka fyrir það að full samstaða var í menntamálanefnd um þetta mál. Fulltrúar allra flokka lögðust á eitt við að gera mikilvægt mál enn betra. Það er í tísku að tala niður þingið og einstakir þingmenn gera það jafnvel sjálfir í ræðustól Alþingis, en þetta mál sýnir að þegar á reynir er þingmönnum þessa lands vel treystandi til að standa saman um að ryðja braut brýnum framfaramálum í þágu þjóðarinnar. Fyrir það vil ég þakka sérstaklega.

Virðulegi forseti. Það er einkar ánægjulegt að við séum að fara að samþykkja frumvarp þess efnis að íslenska sé og verði þjóðtunga Íslendinga. Það er líka að mínu mati sérstaklega mikilvægt að við séum að leggja hér táknmál að jöfnu við talað mál. Ég vil bara ítreka það og raunar fara fram á það við hv. formann menntamálanefndar, Skúla Helgason, að hann beiti sér af miklum krafti þegar við förum í fjárlagagerðina í haust við að tryggja að fjárveitingar fari í þetta verkefni og að allir sem þurfa og eiga samkvæmt þessum lögum rétt á því að læra táknmál, þeir sem eru heyrnarlausir, hafi möguleika á því að fá þá kennslu og við getum stutt sveitarfélögin til að veita þeim þessa kennslu og nánustu aðstandendum þeirra. Ég veit að ég mun fá gott og jákvætt svar frá hv. formanni nefndarinnar en þetta er mjög mikilvægt. Ég heiti raunar á alla þingmenn sem hér sitja að við beitum okkur fyrir nákvæmlega þessu í haust þegar við förum í fjárlagagerðina.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Eygló Harðardóttur fyrir þessa brýningu. Hún er mikilvæg og réttmæt og undirstrikar að þó að hér sé mikilvægt skref stigið er það táknrænt, það er áfangi á langri leið og eins og við höfum reyndar rætt vel í nefndinni þarf að fylgja því eftir fljótt með frekari frumvörpum, með sérlögum sem tryggja viðunandi og mannsæmandi þjónustustig sem fylgir eftir þeim ákvæðum sem koma fram í frumvarpinu. Það mun ekki standa á mér að fylgja fast eftir þeirri baráttu að þessum áfanga í dag verði fylgt eftir þannig að fullur sómi sé að fyrir þingið.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá utanríkismálanefnd um tillögu til þingsályktunar um staðfestingu ákvörðunar sameiginlegu EES-nefndarinnar, nr. 86/2009, um breytingu á XIX. viðauka við EES-samninginn um neytendavernd. Það mál sem hér er um að ræða hefur að markmiði að samræma reglur á innri markaðnum hvað varðar vernd neytenda á tilteknum sviðum hennar auk þess sem gildissvið þessarar tilskipunar er víkkað út frá því sem áður var. Hér er um að ræða tiltekna skiptileigusamninga svokallaða, samninga um orlofskosti til langs tíma, endursölu- og skiptasamninga. Gildissvið þessarar tilskipunar er útvíkkað þannig að það nái til samninga til eins árs eða lengur, en það er breyting frá því sem nú er þar sem þessar reglur gilda um samninga sem eru til þriggja ára hið minnsta. Allir viðstaddir fulltrúar úr utanríkismálanefnd sem voru á fundi nefndarinnar þegar þetta var til umfjöllunar mæla með samþykkt frumvarpsins og rita undir nefndarálitið. Mig langar samt, virðulegi forseti, að segja örfá orð vegna þeirrar umræðu sem fram hefur farið um EES-málin almennt í dag og sjónarmiða sem hafa komið fram um að nú séu breyttir tímar og verið sé að taka til umfjöllunar miklu fleiri EES-mál en gerst hefur á undanförnum árum. Ég hef undir höndum samantekt um þinglega meðferð EES-mála frá upphafi frá vetrinum 1993–1994. Það er þannig að á þeim tíma hafa verið teknar af hálfu sameiginlegu EES-nefndarinnar 209 ákvarðanir með svokölluðum stjórnskipulegum fyrirvara. Fyrstu árin eftir að EES-samningurinn tók gildi voru þetta tiltölulega fá mál en það helgast meðal annars af því að í sjálfum EES-samningnum, sem var hér til umfjöllunar veturinn 1994–1995, voru um 483 EES-gerðir á einu bretti teknar inn. Síðan þá og fyrstu árin þar á eftir voru þetta tiltölulega fáar gerðir, fjórar, fimm á hverjum vetri, en frá 1999–2000 hafa þetta yfirleitt verið á annan eða þriðja tuginn á hverju ári, til að mynda veturinn 2002–2003 um 20, 2004–2005 27, reyndar 2007–2008 93 og á þessu þingi um 30. Það er rétt að geta þess líka að þingsályktunartillögur og frumvörp sem hér hafa verið lögð fram frá upphafi, þar sem verið er að leiða tilteknar EES-gerðir í lög, hafa verið ríflega 300. Á þessu þingi eru 19 þingsályktunartillögur og 9 frumvörp en mest var þetta þó veturinn 2002–2003 þegar þingsályktunartillögurnar voru 19 og frumvörpin 26. Þess ber þó að geta að í sumum tilvikum hafa EES-reglur verið innleiddar inni í öðrum lagafrumvörpum sem ekki hafa sérstaklega verið EES-mál, EES-þingsályktunartillögur eða EES-frumvörp. Þegar á heildina er litið er ekkert sérstaklega mikill fjöldi af þessum málum til umfjöllunar á þessu þingi umfram það sem gjarnan hefur verið. Mesti fjöldinn var á þinginu 2002–2003 sem helgaðist af því að þá var tekin ákvörðun um það, meðal annars af þáverandi utanríkisráðherra, Halldóri Ásgrímssyni, að gera gangskör að því að taka þessi mál inn í þingið til umfjöllunar. Síðan dalaði það aðeins. Nú höfum við til dæmis sett nýjar reglur um þinglega meðferð EES-mála sem gera kröfu um það að öll þessi mál komi inn í þingið þannig að í kjölfar þeirra er í sjálfu sér eðlilegt að þessi málafjöldi verði eitthvað meiri en þegar þessi tölfræði er skoðuð kemur í ljós að í raun er ekki innstæða fyrir þeim fullyrðingum að nú sé eitthvert sérstakt átak umfram það sem tilefni er til og þá má hafa í huga að eftir hrunið varð ládeyða í þessum málum einfaldlega vegna þess að þingið og framkvæmdarvaldið var upptekið í öðrum málum og þau voru látin bíða. Ég vildi bara, vegna orða sem fallið hafa í umræðum í dag, láta þessar upplýsingar koma fram, sem ég hef fengið í hendur, og aðrir þingmenn geta að sjálfsögðu fengið upplýsingar um og þetta yfirlit. Virðulegur forseti. Aftur að því máli sem hér er til umfjöllunar. Utanríkismálanefnd leggur sem sagt til að þessi þingsályktunartillaga, um staðfestingu ákvörðunar sameiginlegu EES-nefndarinnar, nr. 86/2009, um neytendavernd, á þskj. 915, verði samþykkt. Undir nefndarálitið rita Árni Þór Sigurðsson, Birgitta Jónsdóttir, Bjarni Benediktsson, Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, Helgi Hjörvar, Ólöf Nordal, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson og Valgerður Bjarnadóttir.

Virðulegur forseti. Við greiðum hér atkvæði um frumvarpið um að gera íslenskuna að þjóðtungu og jafnframt að setja táknmálið á sama stall sem tungumál þeirra sem það kjósa. Ég hef sagt það fyrr í þessari umræðu að ég er stolt af hæstv. menntamálaráðherra, menntamálaráðherrum sem hafa lagt grunn að þessu verkefni. Ég er stolt af því að vera þingmaður á Alþingi Íslendinga sem ætlar að gera þetta frumvarp að lögum og ég skora á hv. þingmenn hér í salnum að standa sem einn maður að baki frumvarpinu, gera íslenskuna að þjóðtungu okkar Íslendinga og setja táknmálið sem fyrsta mál þeirra sem það kjósa.

Virðulegur forseti. Við greiðum hér atkvæði um mikilvægt mál og stórt mál og ég óska samfélagi heyrnarlausra innilega til hamingju með daginn. Þetta er stórkostleg réttarbót eftir langa og mikla baráttu, og við vitum það sem tókum þátt í þeirri baráttu að sigurinn í dag snýst ekki bara um mál heldur um að viðurkenna hóp. Til hamingju.

Virðulegi forseti. Þetta er stór dagur og gleðilegur fyrir íslenska menningu en einnig fyrir mannréttindabaráttu í hinu góða landi okkar. Í fyrsta sinn festum við í lög að íslenskan er þjóðtunga Íslendinga, sameiginlegt mál allra þeirra sem búa hér í landinu, hvort sem þeir eru fæddir hér á landi eða aðfluttir. En einnig í fyrsta sinn og eftir áratugalanga baráttu frjálsra félagasamtaka í landinu, félagasamtaka heyrnarlausra, heyrnarskertra, daufblindra og aðstandenda þeirra, hefur tekist að tryggja með lögum stöðu íslenska táknmálsins sem fyrsta máls þeirra sem þurfa á því að halda til tjáningar og samskipta. Við að lögfesta þetta frumvarp stígum við mikilvægt skref í að jafna tækifæri landsmanna til mannsæmandi lífs, hvort sem þeir eru svo heppnir að vera fæddir með fulla heyrn eða sjón eða ekki. Með þessu frumvarpi stöndum við saman hér í þinginu þvert á alla flokka um að koma mikilvægu framfaramáli á leiðarenda og ég vil óska þeim sem hafa barist fyrir þessum áfanga um langa hríð til hamingju með sigurinn.

Virðulegur forseti. Þetta er stór sigur í mannréttindabaráttu fatlaðra og mikilvægur hluti af því að fullgilda hér á Íslandi sáttmála Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks. Viðurkenningin á táknmálinu er gríðarlegur áfangi og ég þakka nefndinni fyrir að taka jafnframt til blindraletrið og stöðu þess í samfélaginu og auðvitað er mikilvægt fyrir þjóðina alla að tryggja íslenskunni þá stöðu sem hér er gert.

Virðulegi forseti. Þetta er merkt og gott mál, þetta er réttindamál sem við öll ætlum að fylkja okkur á bak við. Það er mikilvægt, herra forseti, að við látum athafnir fylgja þeim fögru orðum og því sem við erum að festa hér í lög í dag. Það þurfum við að tryggja þegar kemur að fjárlagagerð og öðru og ég veit að við munum öll leggjast á árar að svo verði. Þingmenn Framsóknarflokksins styðja að sjálfsögðu þetta góða mál og ég óska okkur öllum til hamingju með það.

Virðulegur forseti. Þetta er mikill gleðidagur. Við höfum fylgst með þessu máli fara langa leið hér í gegnum þingið, allt frá árinu 2003, ef ég man rétt, þegar Sigurlín Margrét Sigurðardóttir, sem þá var þingmaður, lagði það fram hér í þinginu og því hefur síðan verið fylgt eftir. Það var þess vegna mikið fagnaðarefni þegar ríkisstjórnin setti inn í stjórnarsáttmála sinn að gera þetta mál að lögum, þ.e. að lögfesta táknmálið og réttarstöðu þess. Ég fagna því þeim árangri sem höfum náð. Þetta hefur verið löng ganga en engu að síður ánægjuleg og margir hafa lært mikið á leiðinni. Virðulegi forseti. Ég verð líka að segja að sú samstaða sem ég veit að ríkir um málið hér í þessum sal er dásamleg og mikilvæg. En við erum rétt að byrja, nú erum við búin að lögfesta grunninn. En við þurfum öll hér inni að standa saman að framkvæmd þessara laga og ég veit að svo verður. Innilega til hamingju með daginn, þingheimur allur, og allir þeir sem málið varðar.

Herra forseti. Já, þetta er merkilegur dagur í sögu þingsins og í sögu réttindabaráttu fatlaðs fólks og ekki síst í sögu íslenskrar tungu. Það eru þeir merkir bautasteinar í þessu máli, annars vegar erum við að lögfesta þjóðtungu okkar Íslendinga, íslenskuna, og hins vegar að undirstrika að táknmál er lögbundið og það á rétt á sér eins og íslenskan. Ég vil taka undir það sem aðrir hafa sagt hér: Nú er það líka verkefni okkar þingmanna, hvort sem er í fjárlaganefnd eða annars staðar, að tryggja að efndir fylgi þessum góðu orðum. Það er gott að fara inn í helgina með þetta mál, það er gott að fara inn í sumarið og gott að fara inn í framtíðina með það. Að mínu mati er þetta mál sem ryður burt þröskuldum og þetta eykur umburðarlyndi og framsýni í samfélaginu. Eða eins og segir í góðu kvæði: Til hamingju, Ísland.