Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - N. leggur einróma til, að frv. verði samþ.. óbreytt, enda felur það ekki í sér aðrar breyt. en að skiptaforstjórum séu falin skipti sparisjóða, sem teknir eru til gjaldþrotaskipta, í stað þess að hinum reglulega skiptaráðanda séu falin þau. Þá er og ákveðinn frestur fyrir þá, sem kröfum eiga að lýsa gagnvart sjóðnum. Mun það nauðsynlegt, þegar sparisjóður er gerður upp. Eins og ég hef þegar tekið fram, leggur n. til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. - Ég hef leyft mér að flytja hér brtt. við frv. það, sem hér liggur fyrir um skipun læknishéraða, og er brtt. á þskj. 72. Efni hennar er það, að stofnað verði nýtt læknishérað á Snæfellsnesi sunnanverðu, og skulu því læknishéraði tilheyra þrír hreppar, Miklaholtshreppur, Staðarsveit og Breiðavíkurhreppur. Læknishéraðaskipuninni á Snæfellsnesi er þannig háttað, að tveir læknar eru þar, annar í Stykkishólmi, en hinn í Ólafsvík. Á sunnanverðu Snæfellsnesi er hins vegar ekki læknir til, en íbúarnir þar verða að sækja lækni norðan yfir erfiðan fjallgarð, og er á þeim fjallgarði snjóþungt í hörðum vetrum. Tveir syðstu hrepparnir í sýslunni tilheyra Borgarneshéraði. Þriðji hreppurinn, Miklaholtshreppur, tilheyrir Stykkishólmshéraði, en Breiðavíkurhreppur og Staðarsveit tilheyra Ólafsvíkurhéraði. Um langan aldur hefur verið rætt um nauðsynina á því að stofna nýtt læknishérað á sunnanverðu. Snæfellsnesi, og það hefur við mikil rök að styðjast, að svo sé gert, - fyrst og fremst þau, að oft er nær ógerningur að ná til læknis yfir þennan snjóþunga og örðuga fjallgarð. Þetta hefur oft komið að sök, og þarf ekki að fara mörgum orðum um það mál. Fyrir réttu ári flutti ég frv. í þessari hv. d. um stofnun nýs læknishéraðs á sunnanverðu Snæfellsnesi. Það gekk að ,því leyti lengra en till. mínar nú, að í því var ætlazt til, að Kolbeinsstaðahreppur og Eyjahreppur, sem tilheyra Borgarneshéraði, féllu undir þetta nýja læknishérað, sem lagt var til, að stofnað yrði. En nú er farið fram á, að einungis þessir þrír hreppar, sem í brtt. á þskj. 72 eru greindir, myndi nýtt læknishérað, en Kolbeinsstaðahreppur og Eyjahreppur verði áfram með Borgarneshéraði. Þessu frv: í fyrra var vísað til ríkisstj. í trausti þess, að hún léti athuga málið og leita tillagna landlæknis um það. Þessi athugun fór svo fram á s.l. sumri með þeim hætti, að landlæknir hafði fund með oddvitum í fimm hreppum á þessum stað. Og niðurstaðan á þessum fundi, eftir því sem hann taldi í bréfi til stjórnarráðsins, varð sú, að oddvitarnir í Staðarsveit og Breiðavíkurhreppi hefðu óskað eftir læknishéraðsstofnun á þessum stað, tveir oddvitarnir, sem sé í Kolbeinsstaðahreppi og Eyjahreppi, hefðu óskað eftir að vera áfram í Borgarneshéraði, en fimmti hreppurinn, Miklaholtshreppur, hefði látið þetta nokkuð hlutlaust, þó verið heldur á móti því. - Í tilefni af þessu bréfi landlæknis ritar svo forsrh. Björn Þórðarson, bréf, þar sem hann leggur á móti því, að þetta læknishérað verði stofnað. - Ég vil minna á þetta til þess að rekja gang þessa máls á síðasta ári. - En þetta bréf endar á þeim orðum, að forsrh. varar við því að vera að sinna slíkum frv. og nefnir í sambandi við það frv., sem ég flutti í fyrra. Niðurlag þessa bréfs er þannig, með leyfi hæstv. forseta: „Ef frumvarpið hefði orðið að lögum á síðasta þingi án frekari athugana, hefði ríkissjóði þar með verið bundinn tuga þúsunda baggi, en sennilega til þess eins að auka á erfiðleika hlutaðeigenda í stað þess að bæta úr þeim, enda í fullkominni óþökk mikils hluta þeirra, eftir því sem nú er upplýst.“ Mér þykir ekki verða hjá því komizt að minna á þetta hér, til þess að það upplýsist á Alþ., að hér er farið með algerlega rangt mál af hálfu landlæknis, sem ég býst við, að stjórnarráðið hafi byggt fullyrðingar sínar á. En tilefni frv. þessa í fyrra og till. minna nú eru eindregnar óskir manna þarna vestra. Almennur hreppsfundur var haldinn að Arnarstapa, og þar var samþ. að óska eftir því, að stofnað yrði læknishérað þarna vestra, eins og ég flutti frv. um. Og áskoranir hafa verið gerðar þar, og margar kröfur hafa verið þar samþ. um þetta. Ég held, að hægt sé að segja með sanni, að þessu frv. hafi ófyrirsynju verið vísað frá í fyrra. Hins vegar hef ég ástæðu til að ætla, að landlæknir hafi lagt þetta mál fram fyrir þessa fimm oddvita þannig, að það hafi ekki verið gert alveg hlutlaust. Hann mun hafa lagt það þannig fyrir að halda því fram, að ætti að stofna þetta læknishérað, þá þyrfti að reisa þarna læknisbústað þegar í stað, sem kostaði 100–200 þús. kr., og af því mundu héraðsbúar verða sjálfir að greiða 100 þús. kr. En þó að þeir gerðu það, þá mundu þeir sennilega engan lækni fá í þann bústað, svo að þeir yrðu þá sennilega að sitja uppi með læknisbústaðinn læknislausan og fá enga vexti af fé því, sem bundið væri í honum. Af þessu hygg ég að tveir af oddvitunum hafi lagzt á móti þessu. Ég vil líka taka fram, að áður en þessi fundur landlæknis var haldinn, hafði oddvitunum ekki gefizt tækifæri til þess að ráðgast við hreppsbúana um málið. Og ég varð þess var á leiðarþingum s.l. sumar, að það komu fram eindregnar kröfur og óskir um, að þetta læknishérað yrði stofnað. Og oddviti Miklaholtshrepps, sem var á móti þessari nýju læknishéraðsstofnun, eftir því sem landlæknir sagði, mælti í sumar eindregið með því, þegar ég var þar vestra, að þetta nýja læknishérað yrði stofnað. Ég get því ekki tekið ákaflega alvarlega þennan fund, sem landlæknirinn hefur haldið með oddvitunum þarna vestra, án þess að þeir gætu ráðfært sig við hreppsbúa sína. Og ég hygg, að manni verði ekki láð það, þó að maður kveinki sér við að taka þessi orð landlæknis sem guðsorð. Ég hef flutt þessa brtt., sem hér liggur fyrir, vegna þess að ég er sannfærður um, að það sé aðkallandi nauðsynjamál, að þetta læknishérað verði stofnað, og vegna þess að ég veit, að sú mynd, sem landlæknir hefur dregið upp af þessum fundi, er þannig, að ummæli hans gefa ekki rétta mynd af vilja héraðsbúa sjálfra. Að því er snertir bréf þetta, sem Alþ. var sent og undirritað af forsrh., en samið af eða a.m.k. eftir upplýsingum frá landlækni, þá er það ekki rétt, sem sagt er þar, að læknishérað þetta, ef stofnað yrði, mundi verða stofnað gegn vilja meginþorra íbúanna, því að það liggur fyrir, að tveir langfjölmennustu hrepparnir af þessum fimm óska eindregið eftir, að þetta læknishérað verði stofnað. Um nauðsynina á stofnun þessa héraðs skal ég fáu bæta við það, sem ég tók fram í upphafi þessa máls, en það eru fyrst og, fremst þeir gífurlegu erfiðleikar á að ná til læknis, sérstaklega fyrir íbúa Breiðavíkurhrepps. Bílvegur er að vísu yfir Fróðárheiði, en þrjá fjórðu hluta ársins er ekki hægt að komast á bílum þessa leið, og þá verða íbúar héraðsins að sækja á hestum norður yfir Fróðárheiði, sem er erfiður og snjóþungur fjallgarður. Um þetta farast Breiðvíkingum þannig orð í áskorun þeirri, er frá þeim kom, sem var tilefni þess, að ég flutti áminnzt frv. fyrir tæpu ári: „Á almennum hreppsfundi, sem haldinn var á Arnarstapa 16. jan. 1943, var samþykkt að fara þess á leit við þingmann kjördæmisins, að hann beiti sér fyrir því á því þingi, sem nú situr, að stofnað verði nýtt læknishérað sunnan Snæfellsnesfjallgarðs og nái yfir Hnappadalssýslu og einnig Staðarsveit og Breiðavíkurhrepp í Snæfellsnessýslu. Ástæðan fyrir þessari beiðni er sú, að mestan hluta vetrar er miklum erfiðleikum bundið að ná í lækni í Ólafsvík og í mörgum tilfellum alveg útilokað. Nútímakröfur hljóta að vera þær, að enginn þjóðfélagsþegn sé svo í sveit settur, að staðhættir varni honum þess að ná til læknis í lífsnauðsyn. Þessu ástandi höfum við orðið að lúta frá ómunatíð, og mælir engin sanngirni með því, að við slíkt verði búið áfram. Ólafur Benediktsson, fundarstóri Haraldur Jónsson, fundarskrifari.“ Af þessu bréfi virðist augljóst, að óskin um, að stofnað verði nýtt læknishérað á Snæfellsnesi sunnanverðu, sé á rökum reist. - E.t.v. kemur sú mótbára upp gegn því, að þarna verði stofnað nýtt læknishérað, að það yrði fámennt hérað. En svo mundi ekki verða. Í héraðinu, eins og ég hafði hugsað það, með þessum fimm hreppum sunnan fjalls, mundu verða tæplega 1000 manns. En samkv. heilbrigðisskýrslum eru 13 læknishéruð fámennari en það. Ef Kolbeinsstaðahreppi og Eyjahreppi er sleppt, þá mundi verða hátt á sjöunda hundrað manns í héraðinu, og þó væru til nokkur læknishéruð fámennari en það, svo að þetta fámenni héraðsins eru ekki rök, sem hægt er að fallast á. - Í sambandi við fjölmenni eða fámenni þessa héraðs má líka benda á það, að í þessu frv., sem hér liggur fyrir, er lagt til að stofna Bakkagerðislæknishérað, þar sem eru ekki nema um 300 íbúar. Það er að vísu að nafninu til talið, að um 350 manns mundu verða í því héraði að meðtöldum þeim 40–50 íbúum Loðmundarfjarðar, sem talað er um að hafa með í því héraði, en þó þannig, að þeir eigi að eiga tilkall til læknis á Seyðisfirði. Þarna yrðu því þannig strangt tekið 300 manns í þessu héraði, en í því héraði hins vegar, sem ég legg til, að stofnað verði þarna vestra, eru hátt á sjöunda hundrað manns. Ég legg til í brtt., að Miklaholtshreppur eigi eftir sem áður að eiga tilkall til héraðslæknisins í Stykkishólmshéraði, og ástæðan til þess er sú, að það getur, jafnvel um hásumar í bezta færi, staðið svo á, að Miklaholtshreppingar eigi eins auðvelt að sækja lækni til Stykkishólms eins og lækninn í sínu héraði, ef t.d. læknirinn í héraði þeirra yrði annars staðar. Ég sé ekki ástæðu til að fresta því að samþ. skiptingu læknishéraðs þarna vestra vegna ónógs undirbúnings, þar sem málið hefur fengið undirbúning ríkisstj. og landlæknis, þó að hann hafi verið á annan veg en ég hefði óskað og gefi ekki rétta mynd af vilja héraðsbúa þar. Og þó að þessi brtt. við frv., sem ég hef borið hér fram, verði samþ., þá ætti það ekki að verða til þess að stofna frv. í háska. Alþ. er ekki svo fljótt að ljúka störfum að þessu sinni, því að vitanlegt má telja, þegar litið er til afgreiðslu skilnaðarmálsins og stjskrmálsins, að Alþ. muni nú standa í eina eða tvær vikur enn að þessu sinni. Það geta því ekki verið rök fyrir því að ganga á móti brtt., að frv. sé í háska stefnt með því að samþ. hana.



Herra forseti. - Það undrar mig, að hv. þm. Snæf. (GTh) skuli hafá þurft svo langan undirbúning til þess að bera fram þá brtt., sem hér liggur fyrir frá honum og hann ræddi nú um, eins og honum er mikið niðri fyrir í málinu. En mér skilst, að aðalástæðan til þess, að hann ber nú þessa brtt. fram, sé sú, að honum finnst, að flutningur hans á hinu fyrra máli hafi verið vefengdur sem réttlátur af landlækni, en það stafi af því, að landlæknir hafi lagt málið rangt fyrir héraðsbúa. En hv. þm. Snæf. fullyrðir, að hann sjálfur hafi lagt málið rétt fyrir þá. - Ég býst við, að landlæknir hafi lagt málið fyrir þá á þeim grundvelli, að þó að óskir meiri hluta héraðsbúa væru þær að fá lækni í nýtt læknishérað sunnan fjalls á Snæfellsnesi, þá mundu þeir engan lækni fá, - það hafi verið mergur málsins í því, hvernig landlæknir hefur lagt málið fyrir þá, hann hafi þekkt þau vandkvæði, sem eru á því að fá nú læknisþjónustu í dreifbýlishéruðin. Hins vegar býst ég við því, að hv. þm. Snæf., þegar hann lagði málið fyrir kjósendur sína, eða réttara sagt, þegar hann varð við óskum kjósenda sinna, hafi ekki verið að hampa þeirri röksemd sérstaklega. En hitt, hvort rangt hafi verið að segja, að meiri hl. héraðsbúanna óskaði ekki eftir breyt. í þessu efni, það varð landlæknir auðvitað að mynda sér skoðun um eftir umsögn oddvitanna. Hins vegar get ég ekki búizt við því, að neinn geti krafizt þess af landlækni, að hann fari að halda fundi í hverri sveit og óska atkv. um að fá stofnað embætti, sem landlæknir sjálfur veit, að nú sem stendur fæst enginn maður til þess að sækja um. Og það, að hann segir, að héraðsbúar verði verr settir með því að stofnað verði þarna nýtt læknishérað, er meint þannig, að með því móti verði íbúarnir í nýja læknishéraðinu að sæta öðrum kostum um gjald fyrir læknisþjónustu. En þar sem hv. þm. Snæf. taldi, að það kæmi í bág við skoðun landlæknis, að hann leggur til, að Bakkafjarðarhérað sé stofnað, þótt fámennara sé en Suður-Snæfellsneshérað, þá er því að svara, að það er neyðarúrræði að stofna þetta fámenna hérað, en það var ekki annars kostur. Það var ekki boðlegt að ætla Borgfirðingum og Víkurbúum að sækja lækni að Eiðum. Enn er þess að gæta, að það fólk, sem þar er, er í næsta nágrenni. Þetta er lífvænleg sveit, og má ætla, að þarna sé farsæll staður. Að hv. þm. Snæf. ber þessa till. fram, hygg ég stafi e.t.v. af því, að honum hefur vaxið ásmegin, þegar hv. þm. G.-K. bar fram sams konar till. í gær, og þeir e.t.v. ætlað að hafa samvinnu um þær. En hvernig sem fer um þá till., þá vildi ég ekki, að hún yrði til að bana till. um læknishérað í Bakkaflói, og vil beina þeirri ósk til hæstv. forseta, að hann taki ekki málið enn af dagskrá, svo að það verði ekki til þess að fæða af sér enn fleiri till. í svipaða átt.



Herra forseti. - Eftir ósk hæstv. forsrh. í gær var umr. um þetta mál frestað og því vísað aftur til n. til þess að bera það undir landlækni. N. hélt svo fund með landlækni í morgun kl. 10. Mér finnst nú, að hv. þm. Snæf. hefði getað sparað sér nokkuð af því, sem hann sagði um landlækni, því að hann hafði aðstöðu til að tala við hann sjálfur á nefndarfundinum í morgun. En honum finnst kannske betra að tala við hann og um hann nú, af því að hann getur ekki svarað. Um þessar till. báðar, till. þm. Snæf. og þm. G.-K., er það að segja, að landlæknir leggur ákveðið til, að þær séu felldar. Þó vill hann gjarnan láta vísa þeim til ríkisstj. í einhverju formi, svo að þær verði til athugunar, þegar tekið verður fyrir, hvernig fara á með aðra landshluta, sem svipað stendur á um og Snæfellsnes, t.d. Suðureyri við Súgandafjörð, sem er meira einangruð en Snæfellsneshrepparnir. Ég lít svo á, að fara beri að ráðum landlæknis í þessu máli. Þá skal ég geta þess, að ég fæ nú samstundis tilkynningu um, að Njarðvíkurhreppur, sem hv. þm. G.-K. vildi taka út úr Keflavíkurhéraði, hafi boðað fund til að mótmæla þessu og krefjast að fá að vera áfram í Keflavíkurhéraði. Ég skal einnig geta þess, að allt Keflavíkurhérað, sem nú er, hefur staðið að því að fara þess á leit, að reistur verði þar spítali. Hvað um það verður, ef héraðinu er nú skipt, skal ég láta ósagt. En ég vil benda á, að ég hygg, að orsökin til þess, að þessi till. þm. G.-K. kom fram, sé sú, að annar af tveimur praktíserandi læknum, sem eru í héraðinu, hefur um skeið verið veikur og legið á sjúkrahúsi; en enginn nýr viljað setjast að í Keflavík, meðan óvíst væri, hvort hinn sjúki læknir ætti ekki afturkvæmt. Þess vegna er enginn læknir í Keflavík sjálfri nú nema héraðslæknirinn. Mér er kunnugt um, að stjórn Sjúkrasamlags Keflavíkur hefur reynt að bæta úr þessu með því að fá lækni í staðinn fyrir hinn veika lækni til bráðabirgða, þar til sæist, hvernig fer með heilsu hans, en enginn hefur fengizt enn. Skal ég svo viðvíkjandi till. á þskj. 72 bæta við, að það er með hverju ári að breytast meira og meira í það horf, að samgöngur allar séu að og frá Borgarnesi, og ég held því, að það verði í framtíðinni sá læknir, sem Snæfellingar nota mest, en ekki Ólafsvíkur eða Stykkishólms, og sérstaklega má búast við þeirri breytingu, ef og þegar daglegir mjólkurflutningar til Borgarness hefjast. Ég vil benda á, að hv. flm. brtt. á þskj. 72 hefur fallizt á þá stefnubreyt. að skíra læknishéruðin eftir heiti læknisbústaðanna, en svo lítið er till. hans undirbúin, að hann nefnir það bara „Suður-Snæfellsneshérað“, því að ekki er hægt að vita, hvar læknisbústaðurinn muni eiga að vera, þar sem málið er með öllu óundirbúið heima í héraði. Það er ekki hægt að skíra læknishéraðið rétt, af því að málið er svo illa undirbúið. Svo lítill er áhuginn. Og nokkuð er það seint hjá flm. till. á þskj. 72, sem sjálfur er í n., er hefur haft málið til meðferðar, að fara nú að vakna og koma með till., sem fer í allt aðra stefnu en felst í sjálfu frv. Ég vil því fyrir mína hönd og einhverra annarra nm. a.m.k. óska, að báðar þessar brtt. verði felldar, í því trausti, að ríkisstj. ásamt landlækni athugi, hvort ekki sé hægt að gera eitthvað fyrir þá, sem erfitt eiga um læknissókn. Það er margt, sem þar gæti komið til greina, t.d. að hafa sjúkraflugvélar, eða láta héraðslækna hafa góð tæki, t.d. sjúkrabíla til að flytja sjúklinga á til sjúkrahúsa, og enn, hvort ekki þarf að hækka læknavitjanastyrki þar, sem lengst er að sækja lækni: Enn þarf að athuga, hvernig koma á fyrir þeim héruðum, sem eru orðin svo stór, að einn læknir getur ekki annað þeim, en kannske ekki það stór, að praktíserandi læknar vilji setjast þar að. Með tilliti til þessa vil ég leggja til, að till. á þskj. 64 og 72 verði felldar.



Herra forseti. - Ég þarf ekki að hafa mörg orð um þetta fram yfir það, sem ég hef gert. Ég frétti, að hv. frsm. meiri hl. n. hefði verið að sletta úr klaufunum til mín að sínum venjulega hætti, og geri ég ekkert úr því. - En hitt mun satt, sem hann segir, að íbúar Njarðvíkurhéraðs muni fremur vilja vera áfram í því læknishéraði, sem þeir nú eru í, en í hinu nýja héraði, sem ég legg til, að myndað verði, og vil ég leyfa mér að gera hér skrifl. till. í þá átt.

Forseti (JörB): Hv. þm. G.-K. hefur lagt fram skrifl. brtt. við brtt. á þskj. 64, að í a-lið bætist á eftir orðinu „Keflavíkurhérað“ orðið „Njarðvíkurhreppur“, en í b-lið falli orðið „Njarðvíkurhreppur“ úr. - Þar sem brtt. er borin fram skriflega og enn fremur of seint fram komin, þarf tvenns konar afbrigði, til þess að hún geti komið til umr.



Herra forseti. - Ég vil ekki tefja málið lengi, en ég vil segja, að það hefur sýnt sig, að þær brtt., sem liggja hér fyrir á þskj. 64 og 72, eru illa undirbúnar, hin fyrri ekki betur en svo, að daginn eftir að hún er borin fram á þingi, er henni mótmælt í héraði, en hin síðari ekki betur en svo, að þótt flm. hennar hafi fylgt því, að nöfn læknishéraða verði kennd við læknissetrin, þá hefur ekki verið hugsað neitt um, hvar læknirinn skuli hafa aðsetur sitt í héraðinu. Ég get skilið, að fólk í dreifbýlinu óski eftir lækni sem næst sér, en við vitum, að það er erfiðleikum bundið víða að fullnægja þeirri kröfu. Ég held, að ástandið verði verra en það hefur verið, ef þeir hreppar á Snæfellsnesi, sem nú eiga rétt til læknis í Ólafsvík og Stykkishólmi, verða gerðir að sérstöku læknishéraði og fá svo engan lækni. Þá eru héraðsbúar búnir að missa rétt sinn til læknishjálpar frá þessum tveimur stöðum, læknarnir þar eru ekki jafnskyldugir og áður til að sinna þeim, þó að þeir mundu kannske gera það. Svo er það, þegar nýtt hérað er myndað, að meira þarf en bara segja, að þessir og þessir hreppar skuli mynda héraðið. Það þarf að fá lækni, og það þarf að koma upp læknisbústað, og það er mikill kostnaður, sem því fylgir. Og því smærri sem héruðin eru, því erfiðara er að fá lækni þangað, en því kostnaðarsamara fyrir hvern héraðsbúa að koma upp læknissetri. Nú eru samgöngur að batna með ári hverju. Það virðist því réttara að stefna að því að búa sem bezt að hverju héraði, koma upp góðum læknisbústað, sem einnig gæti verið sjúkraskýli, þar sem hægt sé að veita ljóslækningar og slíkt. En þetta verður bezt gert með því að hafa héruðin nokkuð stór, og verður því betur við komið, þegar samgöngur eru orðnar góðar. En lítil héruð hafa ekki bolmagn til að koma upp góðum lækningastöðvum. Því vil ég mælast til, að hv. d. felli þessar brtt., sem hefur verið kastað svo illa undirbúnum inn í þingið.

Gunnar Thoroddsen Hæstv. forsrh. kvað það undra sig, að ég kæmi fram með þessa brtt. og svo virtist sem mér væri mikið niðri fyrir. Að mér sé mikið niðri fyrir, finnst mér ekki goðgá, þegar um er að ræða mál, sem snertir heilbrigði og jafnvel líf fólks, sem þm. er trúað fyrir að hugsa um, þegar svo virðist sem sjálf heilbrigðisstjórnin sýni í því allt of mikið tómlæti. Á þingi fyrir ári flutti ég till., sem var samþ. í Sþ., að skora á stj. að gera ráðstafanir til þess að sjá þeim héruðum fyrir lækni, þar sem læknar féllu frá eða væru sjúkir, og að gerðar væru umbætur á heilbrigðislöggjöfinni. Hæstv. forsrh. sendir nú þinginu bréf landlæknis, þar sem hann sér engin ráð til þess að bæta úr læknaskorti í læknislausum héruðum úti um sveitir. Hann segir, að læknarnir vilji allir vera í Rvík eins og aðrir. Þetta eru ráðstafanirnar! Það eru nú á þriðja hundrað læknar á öllu landinu, en læknishéruðin 52. Það er því von, að mér verði mikið niðri fyrir, þegar vitað er, að það er svo margföld tala lækna hér á landi í samanburði við læknishéruðin. Mér virðist landlæknir ekki hafa sýnt þá röggsemi og skörungsskap af sér, sem hann hefði átt að gera samkv. embætti sínu og skyldu. Mér skildist á hæstv. forsrh., að þessir fimm oddvitar, sem skutu á fundi með landlækni, hafi komizt að niðurstöðu sinni um sameiningu Hróarstungu- og Fljótsdalshéraða, einungis eftir að landlæknir hafði lagt málið þannig fyrir þá, að fyrst og fremst mundi það kosta þá 100 þús. kr. að koma upp læknisbústað og jafnvel, þá mundu þeir varla geta búizt við að fá lækni. Ég hygg, að hann hafi ekki gefið þeim rétta mynd af ástandinu. Tilætlun mín var sú, að þeir oddvitar, sem kallaðir voru á fundinn, hefðu tækifæri til að ræða málið við héraðsbúa. Það komu fram á leiðarþingum mjög sterkar raddir um, að vilji héraðsbúa hefði ekki verið tekinn til greina. Hæstv. forsrh. sagði, að í Bakkafirði væri „lífvænlegt hérað og vaxandi.“  Hv. 2. þm. N.-M. sagði, að það væru önnur héruð, sem ættu að koma á undan, og nefndi Súgandafjörð. Hann er þó fámennari. En ég veit það vel, að Súgfirðingar eiga erfitt um læknissókn. -Þá vil ég taka það skýrt fram, að hv. 2. þm. N.-M. var ekki að skýra frá afstöðu n., en aðeins sinni eigin afstöðu til málsins, því að það var samkomulag í n. að taka ekki afstöðu til málsins. Hv. þm. vildi ekki hafa, að héraðið yrði nefnt þessu nafni. Þetta er samkv. þeirri sérvizku að búa til ný nöfn á læknishéruðin og kenna þau við þann stað, sem læknirinn situr á. Það er ekki búið að ákveða læknissetur þarna, og því er ekki hægt að gefa héraðinu nafn eftir nafni læknissetursins. Ég hef kallað þetta Suður-Snæfellsneshérað, til bráðabirgða, og yrði þá nafninu breytt síðar til samræmis við regluna, sem sett verður um þetta efni. Hv. 1. þm. Rang. sagði, að ef hérað þetta yrði stofnað og enginn læknir fengist til að starfa þar, þá bæri engum lækni skylda til að gegna þar störfum. Þetta er ekki rétt. Meira að segja munu afskekkt héruð eiga skv. l. tilkall til tveggja næstu lækna, og mundi það t.d. gilda um Loðmundarfjörð. Um vegasambandið er það að segja, að það mun eiga langt í land, að tryggur vetrarvegur komi yfir Fróðárheiði. Er því ekki rétt að fella málið á því atriði. Hins vegar er ágætt að eiga hv. þm. að, þegar til fjárframlaga til þessarar vegargerðar kemur. Þá sagði hv. 2. þm. N.-M., að þróunin stefndi til Borgarness og íbúar héraðsins sæktu heldur lækni þangað en annað. Þá sagði og þessi sami hv. þm., að það ætti með þessu að fækka læknum í Borgarfirði. En þetta er ekki rétt, því að læknir verður áfram í Borgarnesi. Ef það svæði, sem hér um ræðir, kæmist inn á mjólkursamlagssvæðið, væri öðru máli að gegna en nú. Ef það yrði tengt með bættum samgöngum við Borgarnes, lægi málið öðruvísi fyrir. En nú er Borgarneslæknir ekki skyldur til að gegna kalli nema úr sínu héraði.



Ég vil einungis gera athugasemd við þessar undarlegu aðdróttanir hv. þm. Snæf. um, að landlæknir hafi lagt málið fyrir á röngum grundvelli. Ég fullyrði, að landlæknir hefur lagt málið fyrir á raunhæfum grundvelli. Hann fullyrðir, að íbúar þessarar sveitar verði engu betur settir, þótt þetta hérað verði stofnað. Þessi hv. þm. var að brigzla heilbrigðisstjórninni um vanrækslu, kvað hana liggja á liði sínu við að útvega lækna til héraðanna. Ég held satt að segja, að þessar getsakir séu sprottnar af vanþekkingu hv. þm. á þessu efni. Ég fullyrði, að í þessu efni hefur stjórnin gert allt, sem í hennar valdi stóð. Ef til vill væri rétt að lögbjóða ungum læknum að þjóna í héruðunum ákveðinn tíma, lengri en nú er ákveðinn. Vel má vera, að brátt reki að því, að gripið verði til þessa ráðs, til þess að fólk í dreifbýlinu eigi kost á að ná til læknis án mjög tilfinnanlegra erfiðleika.



Herra forseti. - Hv. þm. Snæf. er stöðugt að dylgja um, að landlæknir hafi rangflutt málið við oddvita hreppanna á sunnanverðu Snæfellsnesi, og haldi hann það í alvöru, finnst mér, að hann ætti að taka boði landlæknis, er bauð að fara með honum á fundi í héraðinu og ræða við fólkið og fá að vita, hvað það vildi, en um það ber þeim á milli, - og sjá svo, hvor hefði á réttu að standa að því loknu. Skyldi fresta málinu á meðan. Nú vil ég leggja til, að báðar till. verði felldar og vilji fólksins rannsakaður og framtíðarskipulag heilbrigðismálanna sett í mþn., sem rannsaki málið og leggi það síðan fyrir Alþingi. Gunnar Thoroddsen: Hæstv. forsrh: talaði um brigzlyrði frá minni hendi um heilbrigðisstjórnina. Hann má kalla það svo, ef hann vill. En ég vil aðeins endurtaka það, að ég skil ekki, að slíkt ástand þurfi að vera né sé viðunandi, meðan slíkur fjöldi lækna er hér á landi. Þeir eru nú á þriðja hundrað, en læknishéruðin um 50. Ég býst við, að of langt væri gengið með því að skylda lækna til að vera í læknishéruðum lengur en 6 mánuði, áður en þeir setjast að hér í Reykjavík. Ég held því fram, að hægt sé að gera úrbót í þessu efni, það sé bara ekki gert, sem hægt er, af hálfu stjórnarinnar. Um ferðartilboðið er það að segja, að óneitanlega væri skemmtilegt að fara jafnskemmtilega ferð með jafnskemmtilegum mönnum. En ég veit, að yfirgnæfandi meiri hluti manna í héraðinu er á mínu máli og vill fá læknissetur þarna. Þetta hefur komið sérstaklega fram á leiðarþingum, sem haldin hafa verið þar í sumar, og tel ég mig hafa eins mikla þekkingu í þessu efni og bæði hv. 2. þm. N.-M. og landlækni.



Herra forseti. - Ég vil mælast til þess, að atkvgr. verði frestað um stund, þar eð nokkrir þm. munu vera á leiðinni.