Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Hv. þm. Halldór Ásgrímsson óskaði eftir því, að landbn. athugaði í sambandi við 4. gr., 23. lið, hvort hún sæi sér ekki fært að taka inn svipað ákvæði og nefndin tók upp í sambandi við Bæjarhrepp í Strandasýslu. Það hefur ekki verið haldinn formlegur fundur í nefndinni, en ég hef rætt við flesta nm. og leyfi mér að flytja brtt. um það og enn fremur í sambandi við gildistöku laganna. Brtt., sem ég flyt, er í fyrsta lagi: „Við 4. gr. Við 23. lið bætist: Íbúar hreppanna sunnan Oddsskarðs geta þó vitjað héraðsdýralæknis í Austurlandsumdæmi nyrðra ef þeir óska þess.“ Og í öðru lagi: Við 20. gr. Framan við greinina bætist svohljóðandi ný mgr.: Lög þessi öðlast þegar gildi.“ Í sambandi við skiptingu á dýralæknisumdæmunum kom ósk um það til nefndarinnar einnig, að íbúar í Kópavogi og Garðakaupstað gætu jafnhliða sótt til dýralæknis í Reykjavík. Ég vil taka það fram, að mér finnst alveg sjálfsagt mál að íbúar í þessum kaupstöðum geti sótt dýralækni hvort sem þeir vilji til Hafnarfjarðar eða Reykjavíkur enda þótt skiptingin sé eins og um getur í 4. gr.



Herra forseti. Í lok 2. umr. um þetta frv. var gengið til atkv. um brtt. frá tveimur hv. þm. í þessari deild, hv. þm. Vilmundi Gylfasyni og hv. þm. Albert Guðmundssyni, þess efnis, að umrædd lög skyldu falla úr gildi 1. jan. 1984. Vakti fyrir þeim þm. sú eðlilega ósk, að mál þetta, eins og það er í pottinn búið, yrði tekið til nánari skoðunar í ljósi reynslunnar fljótlega eftir að það hefur verið lögfest og sú endurskoðun látin fara fram á lögunum fyrir 1. jan. 1984. Hæstv. félmrh. lýsti því þá yfir í ræðu, að hann teldi eðlilegt að nálgast sama markmið með þeim hætti, að í staðinn fyrir að lögin féllu úr gildi á tilteknum tíma yrði ákvæði sett í lögin þess efnis, að þau skyldi endurskoða fyrir tiltekinn tíma, sem auðvitað þýðir það sama þó svo að e.t.v. sé skynsamlegra að orða það eins og hæstv. félmrh. lagði til. Vegna þess að ég er sammála bæði hv. þm. Vilmundi Gylfasyni og Albert Guðmundssyni um brtt. þá sem þeir fluttu við 2. umr., en þá var felld, og einnig vegna þess að ég get fallist á till. hæstv. félmrh., leyfi ég mér að flytja skriflega brtt. við frv. þetta þess efnis, að aftan við 20. gr. frv. bætist ákvæði til bráðabirgða er hljóði svo: „Lög þessi skal endurskoða fyrir 1. jan. 1985“ - og gefa þar með einu ári lengri skoðunarfrest en fólst í till. þeirra hv. þm. sem ég nefndi áðan. Þannig vil ég ganga nokkuð til móts við þá sem hafa talið að það sólsetur rynni nokkuð fljótt upp miðað við gildistíma laganna. Ég óska eftir því, herra forseti, að þessari skrifl. brtt. verði lýst og afbrigða leitað svo að hún megi komast til umr. og afgreiðslu.



Herra forseti. Þrátt fyrir úrslit í atkvgr. við 2. umr. um brtt. frá okkur Albert Guðmundssyni geri ég mér vonir um að hin mýkri aðferð, sem hv. 3. þm. Vestf., Sighvatur Björgvinsson, leggur nú til, finni fremur náð fyrir augum þm. og með þeim hætti verði endurskoðunarþáttur samþykktur að því er þetta frv. varðar. Á þskj. 644 leyfum við okkur, hv. þm. Albert Guðmundsson og Karvel Pálmason ásamt þeim sem hér stendur, að freista þess enn að flytja brtt. við eina grein þessara laga, sem gengur út á það, að tveir fyrstu málsliðir í 18. gr. laganna falli niður. En þessir málsliðir fjalla um að veitt skuli hagkvæm lán, eins og þar stendur, og í því skyni skuli vera sérstakur sjóður og sá sjóður skuli vera í landbrn. Ég vil enn vekja athygli á því, að það er engin frekari vísbending um það í frv. hvað þessi orð þýða: „hagkvæm lán.“ Og hvernig sem á er litið tel ég að það sé algerlega ástæðulaust að Rafa slíkt í lögum, það sé vont fordæmi, og hér sé um að ræða kjarasamningaatriði ef menn svo kjósa. Því er sú tillaga flutt, að þessir tveir fyrstu málsliðir 18. gr. laganna falli niður.



Herra forseti. Eins og fram kom við 2. umr. klofnaði nefndin í sambandi við þetta mál og einn nm., hv. þm. Skúli Alexandersson, skilaði séráliti. Eftir að nefndin var búin að ganga frá brtt. komu upplýsingar um hvernig á því stóð, að þetta frv. og raunar frv. um breytingu á jarðalögunum var flutt. Það er athyglisvert, að það kemur ekki fram í grg. hverjir sömdu þessi frumvörp og hvernig á tilkomu þeirra stendur. Að vísu mun hæstv. landbrh. hafa skýrt frá því þegar hann flutti frv., en því miður mun ég ekki hafa verið hér í salnum. Það er auðvitað engin afsökun fyrir mig, en sem sagt, ég hafði ekki hugmynd um það og enginn af nm., hvernig þessi mál eru til komin. Þessi frv. byggjast á samkomulagi og þar er verið að leysa viss vandamál í sambandi við orlofsbyggðir launþegasamtakanna. Í nefndinni, sem fjallaði um þetta, áttu sæti Sveinbjörn Dagfinnsson ráðuneytisstjóri, sem var formaður nefndarinnar, Jónas Jónsson búnaðarmálastjóri, Árni Jónasson erindreki Stéttarsambands bænda, Jóhannes Siggeirsson, sem mun vera hagfræðingur hjá Alþýðusambandi Íslands, og Arnmundur Backman aðstoðarmaður ráðh. Eftir að búið var að skýra okkur frá því, hvernig þessu máli er háttað og að þetta er samkomulag um að leysa ákveðin vandamál, hefur nefndin á fundum sínum rætt þessi mál, en því miður gat hún ekki orðið sammála. Meiri hl. n. leggur til að frv. verði samþ. eins og það var lagt fram. Minni hl. gerir grein fyrir afstöðu sinni í málinu.



Herra forseti. Vegna þeirrar stöðu, sem komin er upp í þessu máli, þykir mér rétt að gera grein fyrir afstöðu minni og hv. þm. Péturs Sigurðssonar til málsins. Það kom fram í máli formanns landbn., að þetta frv. væri samkomulagsmál og því teldi hann ekki rétt að hvarfla frá því sem þar hefði verið gert. Það er rétt, sem kom fram í máli hans, að slíkt bar grg. frv. ekki með sér. Sú brtt., sem meiri hl. n. hafði flutt við frv., gekk hvergi gegn því samkomulagi sem virðist hafa verið gert, heldur færði það aðeins út yfir víðara svið. Með ákveðnu tilliti til þess höfum við hv. þm. Pétur Sigurðsson ákveðið að taka upp þá till. sem við höfðum orðið sammála um að gera í landbn. og prentuð er á þskj. 527, en landbn. í heild hefur nú dregið til baka.



Herra forseti. Ég dreg mína brtt. á þskj. 410 til baka, en mun styðja brtt. minni hl. landbn. eins og hv. 2. þm. Suðurl. lýsti henni hér áðan.



Herra forseti. Frv. það, sem hér er til umr. um rýmkun á heimildum fyrir jarðanefndir að veita undanþágu á byggingaskyldu jarða þegar í hlut eiga stéttarfélög sem byggt hafa eða hafa uppi áætlanir um byggingu orlofsbúða á jörð, er til komið vegna fyrirheita sem stéttarfélögunum voru gefin við lausn kjarasamninga haustið 1980. Þetta er reyndar ekki sagt alveg berum orðum í grg. frv., en þó kemur greinilega fram að tilgangur frv. og lagabreytingarinnar er að létta af stéttarfélögunum þeim fjárhagskvöðum sem fylgja því að eiga jörð og leigja jörð til ábúðar, til búrekstrar, og halda þar við byggingum eða jafnvel byggja hana upp að nýju. Frvgr. er þannig með leyfi hæstv. forseta: „Jarðanefnd getur einnig undanþegið stéttarfélög byggingarskyldu á jörð, ef jörðin er vel fallin til útilífsafnota og orlofsheimili félagsmanna eru þar starfrækt eða áformuð.“ Mgr. í jarðalögum, sem þessi grein á að bætast við, er þannig: „Jarðanefnd getur undanþegið jarðareiganda byggingarskyldu á jörð ef hún er að dómi nefndarinnar svo kostarýr til búskapar eða þannig í sveit sett að nefndin telur ekki fært að hafa búskap þar að aðalatvinnu.“ Ábúðarlögin hafa jafnan verið frekar íhaldssöm. Þetta er eina undanþágan í jarðalögum til þess að leysa jörð undan ábúð. Í nágrannalöndum okkar, t.d. Danmörku og Noregi, er það hindrað með lögum að félag eða félagssamtök kaupi jarðir, sem hverfa þá úr ábúð, og breyti þar með félagslegri uppbyggingu sveitar eða héraðs. Ég tel að við eigum að fara mjög varlega í það að veita undanþágur frá byggingarskyldunni, og samkvæmt þeim undanþágum, sem lagt er til að jarðanefnd verði heimilt að veita samkv. frv. því á þskj. 379 sem hér er til umr., er nógu stórt skref stigið. Tillagan, sem meiri hl. landbn. flutti hér í upphafi og nokkur hluti hennar hefur nú fallið frá, en minni hl. landbn., þeir hv. þm. Steinþór Gestsson og Pétur Sigurðsson, flytja nú, gengur allt of langt og reyndar erfitt að gera sér grein fyrir hvert samþykkt hennar gæti leitt. Heimild til undanþágu er gagnslítil ef ekki er gert ráð fyrir því, að henni sé beitt. Með þessu frv. er verið að koma til móts við óskir stéttarfélaga um vissar undanþágur frá byggingarskyldunni og ég geng út frá því sem vísu, að þær verði veittar verði frv. samþykkt í þeirri mynd sem það er lagt fram. Hér er ekki um að ræða nema fáar jarðir. Verði það ofan á, að hv. Alþingi samþykki tillögu þá, sem þeir hv. þm. Steinþór Gestsson og Pétur Sigurðsson flytja hér, sýnist mér að undanþáguheimildin verði markleysa eða þá að þær verði nokkuð margar jarðirnar sem leysa þarf undan byggingarskyldu. Það eru mörg og ólík félög sem rúmast innan heitanna samtök launþega og samtök vinnuveitenda. Það eru stéttarfélög, starfsmannafélög margbreytileg, alls konar hópar atvinnurekenda o.s.frv. Þegar jarðanefndir standa frammi fyrir því, hverjum skuli eða hverjum skuli ekki veita undanþágu, sýnist mér það varla geta endað nema á einn veg: að jarðanefndir verði að segja nei við öllum undanþágubeiðnum eða þá standa frammi fyrir því að veita ótrúlegum fjölda slíkar undanþágur. Mundi þá fækka byggðum jörðum í sumum sveitum. Ég tel að með samþykkt brtt. snúist Alþingi gegn tilætlun frv. um það að veita stéttarfélögum þá undanþágu, sem þar er nefnd, og gerir ekki ráð fyrir að nokkur jarðanefnd vilji taka á sig að samþykkja einn eða hafna öðrum úr þeim hópi sem brtt. gerir ráð fyrir. Segjum sem svo að brtt. verði samþykkt og undanþágur verði veittar, svo sem er tilgangur þessarar lagabreytingar. Þá skeður það vítt og breytt um land að jarðir falla úr ábúð, sumar kannske í þéttbýlum sveitum, og það breytir sjálfsagt ekki mjög miklu, ef bær verða ekki of margar. Þær sveitir þola slíkt. Sterk félagsheild stendur áfram þótt eitt og eitt býli falli úr byggð. Á slíkum svæðum er líka minnst hætta á mikilli ásókn orlofsbyggða. En flestar sveitabyggðir okkar eru strjálbýlar og veikar félagslegar heildir. Það þýðir einn bær úr byggð félagslega og búsetulega röskun. Slíka röskun viljum við forðast, jafnt þéttbýlisfólk sem íbúar sveitanna. Eyðibyggð hefur ekki mikið aðdráttarafl til uppbyggingar á orlofshúsum og sumarbústöðum. Þörf félagssamtaka umfram það, sem ráð er fyrir gert samkv. frv., fyrir land til útivistar og byggingar orlofsbúða verður að leysa. Það er oftast hægt að leysa á annan hátt en þann að fella jarðir úr byggð. Oft er auðvelt að taka hluta af jörðum til þessara nota og þarf það ekki að rýra gildi jarðarinnar til búskapar. Eðlilegt er að mæta þessari þörf t.d. með því að ríkið leigi félagasamtökum land til að byggja á orlofsbúðir. Hentugt land til útivistar er ríkið til í eigu ríkisins og það land er einnig misjafnlega nýtt. Með samstarfi sveitarstjórna og jarðanefnda við umráðaaðila ríkisins yfir slíkum landssvæðum verður hægt að ráðstafa mjög miklu af slíku landi til orlofsbyggða og útivistar, án þess að skerða búsetuskilyrði á jörðum né undanþiggja byggingarskyldu á þeim jörðum þar sem slík útivistarsvæði eða orlofsbyggðir væru. Ég vænti þess, að hv. þm. athugi þetta mál vel áður en þeir samþykkja brtt. þá er hér hefur verið lögð fram. Með samþykkt hennar yrði freklega breytt tilgangi frv. gagnvart stéttarfélögunum, svo og brotin niður sú hefð og sú skylda, að jarðir skuli byggðar ef eftir þeim er sótt og einhver vill nytja til búskapar og búsetu. Til viðbótar við það, sem ég hef hér sagt, vil ég bera fram tillögu um smáorðalagsbreytingu á tillgr. Mér finnst orðið „útilífsafnot“ vera frekar leiðinlegt og hefði viljað skjóta því til forseta, hvort orðið útivist félli ekki þarna á sama máta inn í og næði yfir þá hugsun sem þarna liggur bak við. Í sambandi við þann þátt brtt., sem gerir ráð fyrir því að orlofshúsin séu skattskyld, eða mér sýnist það vera meiningin, þá finnst mér að sá hluti tillgr. falli um sjálfan sig þar sem ákveðin undanþága gagnvart því atriði er í tekjustofnalögum sveitarfélaga, en það er einmitt vísað til þeirra laga um þann þátt brtt.



Herra forseti. Vegna þeirrar umr., sem hér hefur farið fram, tel ég nauðsynlegt að það komi alveg skýrt fram, að þau frv., sem hér eru nú á dagskrá, þ.e. frv. til l. um breytingu á jarðalögum og frv. til l. um breytingu á ábúðarlögum, eru flutt í framhaldi af samkomulagi sem ríkisstj. gerði við verkalýðshreyfinguna. Ég vil að þetta komi skýrt fram hér. Við undirritun kjarasamninga 27. oki. 1980 var lagt fram bréf frá stjórnvöldum þar sem segir m.a.: „Hr. forseti Alþýðusambands Íslands, Snorri Jónsson. Ríkisstjórn Íslands mun beita sér fyrir afgreiðslu mála í samræmi við þær yfirlýsingar sem hér birtast og eru í framhaldi af viðræðum við Alþýðusamband Íslands að undanförnu.“ Þetta er undirritað af hæstv. forsrh., félmrh. og sjútvrh. Síðan í þessu samkomulagi kemur fram orðrétt, með leyfi forseta: „Ábúðarlög, jarðalög. Vegna endurskoðunar ábúðar- og jarðalaga með tilliti til hagsmuna orlofsbyggða verkalýðsfélaganna verður skipuð þriggja manna nefnd fulltrúa ASÍ, bændasamtakanna og landbrn.“ Þessa nefnd skipaði síðan hæstv. landbrh. með bréfi dags. 14. jan. 1981 og hún vann að þeim breytingum og þeirri frumvarpsgerð sem hér um ræðir. Ég vil, með leyfi forseta, svo að ekkert fari nú á milli mála, fá að lesa bréf sem þessi nefnd ritar hæstv. landbrh. 2. febr. s.l. Þar segir: „Með bréfi, dags. 14. jan. 1981, voru undirritaðir skipaðir í nefnd til að endurskoða ábúðar- og jarðalög með tilliti til hagsmuna orlofsbyggða verkalýðsfélaga. Nefndin hefur haldið átta fundi um viðfangsefnið og aflað gagna, m.a. um jarðir í eigu launþegasamtaka, staðsetningu orlofshúsa verkalýðsfélaga innan ASÍ og fleiri félagssamtaka. Þá hefur nefndin nokkuð kynnst afstöðu sveitarstjórna til orlofsbyggða félagasamtaka. Samkomulag er í nefndinni um að gera tillögur um svofelldar breytingar á ábúðar- og jarðalögum.“ Síðan eru taldar upp þessar breytingar, sem koma fram í þeim frumvörpum sem hér er verið að fjalla um. Það kom fram hjá formanni nefndarinnar, hv. þm. Stefáni Valgeirssyni, að raunverulega var nefndinni ekki kunnugt um þetta samkomulag - og getur sjálfri sér um kennt auðvitað vegna þess að þetta mun hafa komið fram í ræðu hæstv. landbrh. þegar hann mælti fyrir þessum tveimur frumvörpum, en er því miður ekki getið í grg. frumvarpanna. Ég segi það þess vegna sem mína skoðun, að þegar ég frétti af þessu samkomulagi ríkisstj. við verkalýðshreyfinguna þótti mér algerlega ófært að ganga á svig við þær óskir sem höfðu komið fram frá verkalýðshreyfingunni um afgreiðslu á þessu máli. Af þeim sökum styð ég það meirihlutaálit, sem nú hefur komið fram frá landbn., og það., að frv. þessi tvö, sem hér eru til umr., um breytingu á jarðalögum og ábúðarlögum, nái fram að ganga óbreytt. Ég tel að annað sé ekki sómasamlegt vegna þessa samkomulags. Það getur hver séð sjálfan sig í því máli, að ríkisstj. gerir samkomulag við verkalýðshreyfingu, ef það samkomulag yrði síðan brotið á bak aftur hér í sölum Alþingis. Ég held að það væri hvorki heiðarlegt né réttmætt á nokkurn hátt að standa þannig að málum.



Herra forseti. Ég var annar flm. að þeirri till. ásamt Magnúsi H. Magnússyni, að við 2. mgr. 2. gr. laganna bættist svohljóðandi ákvæði: „Jarðanefnd getur einnig undanþegið félög launþega og vinnuveitenda byggingarskyldu á jörð, ef jörðin er vel fallin til útilífsafnota og orlofsheimili félagsmanna eru þar starfrækt eða áformuð.“ Ég felldi mig mjög vel við þegar ég sá till. á þskj. 527 frá meiri hl. landbn., frá öllum landbn.-mönnum nema einum sem skilaði séráliti, og ég fæ á engan hátt skilið að það sé verið að ganga á gert samkomulag milli ríkisstj. og þeirra aðila launþega sem hér er fjallað um. Í grg. fyrir frv. segir: „Í lögum nr. 64 frá 1976 er slakað til muna á hinum ströngu byggingarskylduákvæðum, þar sem jarðanefndum er heimilað að undanþiggja jarðareiganda byggingarskyldu á jörð sinni, ef hún er að mati nefndarinnar svo kostarýr til búskapar eða þannig í sveit sett að nefndin telur ekki fært að hafa búskap þar að aðalatvinnu.“ Í 1. gr. þessa frv. segir: „Jarðanefnd getur einnig undanþegið stéttarfélög byggingarskyldu á jörð, ef jörðin er vel fallin til útilífsafnota og orlofsheimili félagsmanna eru þar starfrækt eða áformuð.“ Ég get ekki skilið það, þó að þessi grein sé rýmkuð, að verið sé að ganga á þann samning sem áður hefur verið gerður. Ég get ekki séð annað en það sé meiri hl. landbn. sem hefur snúið við blaðinu, hafi látið hringla með sig, að það sé hægt að taka þessa þm. og hringla með þá eins og hvert annað leikfang. Ég get ekki skilið annað en þeir hafi verið búnir að leggja niður fyrir sér, hvað þeir teldu rétt að gera. En hvað kemur svo til? Það er bara kippt í spotta. Það eru þeir, sem eru að semja frumvörp, sem geta bara tekið í þm. og hrist þá til og sagt: Þetta skulu þið gera og annað ekki. - Og þetta láta þeir hafa sig til að gera, ákveðnir menn í nefndinni. Ég sé ekki að það sé eftir mikið ris á þessum hv. þm. Þeir eru eins og hvert annað leikfang sem menn geta leikið sér að. Skoðanir skipta engu máli. Þeir höfðu skoðun á þessu máli og settu hana á blað og báru hér fram till. eins og menn. En nú koma þeir fram hér hver á fætur öðrum eins og hverjir aðrir aumingjar.



Herra forseti. Ég skal vera stuttorður, enda er klukkan að verða 7. Ég vil fyrst lýsa yfir stuðningi við málflutning síðasta hv. ræðumanns. Það er ekki með nokkrum hætti hægt að sjá að gengið sé á svig við þann samning, sem hér er verið að vitna til á milli ríkisstj. og launþegahreyfingarinnar, þótt þetta ákvæði nái til fleiri aðila en stéttarfélaganna. Það er alveg ljóst eftir sem áður, að það eru jarðanefndirnar sem hafa heimild - ég undirstrika: þær geta, þeim er ekki skylt, undanþegið o.s.frv., eins og stendur í 1. gr. frv. Hér er verið að gegna samningi, sem gerður er án þess að Alþingi komi nærri, með þeim hætti að koma í veg fyrir að jarðanefndir geti látið jafnræði ná til allra landsmanna. Ég trúi því ekki fyrr en hæstv. landbrh. staðfestir það hér, að hann telji að með því að tefla niður orðið stéttarfélag sé verið að ganga á svig við samninga við stéttarfélögin í landinu, þó að þetta ákvæði sé gert aðeins rýmra en gert er ráð fyrir í þessu frv. Það geta verið fullkomin rök fyrir því, að aðilar utan stéttarfélaga, ekki eingöngu vinnuveitendur heldur aðilar utan stéttarfélaga, vilji kom upp orlofsbúðum, orlofsheimilum eða nota jarðir til útilífs, e.t.v. húsmæður eða félög áhugamanna, jafnvel um náttúruskoðun o.s.frv. Ég trúi því ekki, að hæstv. landbrh. og hv. formanni landbn. Nd. gangi það til að koma í veg fyrir að slíkir aðilar geti átt þess kost, ef jarðanefnd samþykkir að þeir séu undanþegnir byggingarskyldu á jörð. Sá fyrirvari er í frv., að það þarf samþykki jarðanefndar. Þetta er aðeins heimildarákvæði og ég kann ákaflega illa við það, að menn komi hér í pontu á hinu háa Alþingi og beiti sé.r fyrir þessari mismunun þegnanna. Og að hlusta á hv. þm. Skúla Alexandersson, atvinnurekanda, koma hér í ræðustól og gera það með þeim hætti, sem hann gerði í sinni ræðu finnst mér vera Alþingi til stórskammar. Ég legg að að hæstv, ráðh. komi hér í ræðustól og staðfesti hvort það geti verið að honum hafi gengið þetta til eða hvort það er, sem ég held að sé öllu fremur, að hér sé um misskilning að ræða, hér sé um fljótfærni að ræða sem hafi verið gripið til vegna þess að menn hafi ekki hugsað málið ofan í kjölinn. Ég hef þess vegna, herra forseti, leyft mér að skrifa hér á blað brtt. þess efnis að orðið „stéttarfélag“ falli á brott úr 1. gr. laganna, og óska eftir að leitað verði afbrigða um þessa till. og atkv. látin ganga um það, hvort við erum hér saman komnir til þess að mismuna íbúum þessa lands. Og ég ítreka það enn og aftur, að samkv. orðanna hljóðan er það alveg greinilegt, að jarðanefndir sýslnanna hafa um þetta síðasta orðið. Til hvers á að gera mun á þeim, sem eru að byggja á vegum stéttarfélaga, og hinum, sem byggja á vegum annars konar félagasamtaka? Engin haldbær skýring hefur komið fram. Hér ræður ríkjum greinilega gífurleg íhaldssemi einstakra þm. sem koma hér upp og þykjast vera að tala fyrir hönd stéttarfélaganna í landinu. Á ég þá við hv. þm. Skúla Alexandersson sem virðist hafa slæma samvisku í þessu máli. Ég vil þess vegna, herra forseti, fara þess á leit, að leitað verði afbrigða í þessu máli og Alþingi fái sjálft að taka ákvörðun um, hvernig það vilt breyta lögum, án þess að þurfa að taka tillit til samninga einhverra manna úti í bæ.



Herra forseti. Ég ætla nú ekki að hefja hér umr. um þessi mái, en ég hlýt, vegna stórra orða og misskilnings sem hefur komið fram hér hjá tveimur síðustu hv. ræðumönnum, að segja það, að það eru fleiri, sem standa að þessu samkomulagi, en Alþýðusambandið. Eins og kom fram í mínu máli voru í þessari nefnd búnaðarmálastjóri fyrir Búnaðarfélag Íslands og erindreki Stéttarsambands bænda, Árni Jónasson. Það leit út fyrir það lengst af, að nefndin næði alls ekki saman. Það þarf að taka tillit til fleiri aðila en aðeins Alþýðusambandsins í þessu efni. Það þarf líka að taka tillit til hinna aðilanna. Í ljós hefur komið, að ef þessar breytingar yrðu samþykktar mundu a.m.k. sumar sveitarstjórnir og sumar jarðanefndir bregðast althart við í þessu máli. Ég held að það verði aldrei leyst úr þessum málum með öðru móti en með samkomulagi. Ég leitaði eftir því í landbn. að setja inn í lögin bráðabirgðaákvæði um að endurskoða þessi mál með það fyrir augum að reyna að leysa vandamál þéttbýlisins. En mér er ljóst að ef á að þvinga þetta fram svona, þá hafa hreppsnefndirnar í hendi sinni að stöðva þessi mál. Er það æskilegt? Eigum við ekki að reyna að finna lausn á þessu máli? Er það ekki það sem menn eru að leita að? Það verður aldrei gert með því að þvinga þetta neinn veginn fram. Ég held að menn verði að athuga það. Ég vil út af hinum stóru orðum hv. 1. þm. Vestf. áðan benda á að hann verður að athuga það, að það eru líka aðrir, sem þarf að taka tillit til í þessu máli, heldur en eingöngu þéttbýlisbúar, og ef ekki er tekið tillit til beggja aðilanna í þessu máli næst aldrei samkomulag. Ég held að landbn. öll sé þess sinnis, að það þurfi að finnast lausn á þessu máli, og við ræddum það mjög í nefndinni. En þeir, sem tala nú um að allir séu jafnir í þessu efni, það eigi ekki að taka tillit til samkomulags sem gert hafi verið úti í bæ, eru auðvitað ekki bundnir af því, það er alveg rétt. En við, sem stöndum að hæstv. ríkisstj., hljótum að reyna að standa við það sem launþegasamtökunum hefur verið heitið í þessu efni. Ef hv. þm. komast að þeirri niðurstöðu að það sé þá eins gott að þessi mál komist ekki fram, þá er það þeirra niðurstaða og á þeirra ábyrgð. Hins vegar mun ég vera tilbúinn að leggja mig fram til þess að finna laus á þessu máli, því að auðvitað þurfa þéttbýlisbúarnir að fá not af landinu með einhverjum hætti. En það fæst aldrei með lagaþvingun.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umr. sem hér fara fram. Það er rétt sem fram hefur komið, að í grg. þess frv., sem hér er á dagskrá, svo og fylgifrv. þess um breytingu á jarðalögum, er ekki nákvæmlega greint frá tilefni þess, að þessi frv. eru flutt. Það var hins vegar gert þegar ég mælti fyrir þessum frumvörpum, eins og fram hefur raunar komið að nokkru. Ég gat þess þá, að það hefði verið nokkrum erfiðleikum bundið að ná samkomulagi um þá leið sem hér er lagt til að farin verði. Það tókst þó á milli þeirra aðila sem unnu að því að sem ja þetta frv., og ég lýsti því við 1. umr. þessa máls, að ég væri mjög ánægður yfir að það hefði tekist og þar með liti út fyrir að unnt yrði að verða við því fyrirheiti ríkisstj. sem hér hefur verið dregið fram. Ég tel að í málum eins og þessum, sem ekki eru í sjálfu sér nein stórmál, en geta þó verið nokkuð viðkvæm, sé afar mikilvægt að lenda ekki í því að þurfa að efna til ófriðar. Ég óttast það, að ef frv. verður breytt svo sem hér er lagt til, þannig að valdsvið jarðanefnda í þessum efnum verði víkkað út svo að það verði mjög óskilgreint, þá muni spretta af því nokkur órói sem betra væri að vera laus við. Ég tel hins vegar að það gæti komið til greina og muni koma til greina alveg á næstunni að taka til nánari endurskoðunar byggingarskyldu á jörðum yfirleitt og þá um leið hverjir eigi að fara með það vald að ákveða hvort jarðir yfirleitt skuli undanþegnar byggingarskyldu. Ef að því væri horfið að gera frekari takmarkanir á landbúnaðarframleiðslu en þegar er orðið, þá kynni að þurfa að grípa til einhverra slíkra ráða. En um öll slík efni þyrfti að nást víðtækt samkomulag, og ég tel vafasamt að hrapa að því að litt athuguðu máli. Það er um mjög viðkvæm mál að ræða, - mál sem snerta a.m.k. sum byggðarlög, þannig að það er ekki sama hvernig á er haldið. Ég ætla ekki að skera úr í þessu máli á annan hátt en hér hefur komið fram, að ég styð frv. eins og það liggur fyrir óbreytt, eins og meiri hl. landbn. leggur nú til að það verði afgreitt. Sömu sögu er að segja varðandi það frv. sem hér fylgir á eftir, þ.e. frv. til l. um breytingu á jarðalögum á þskj. 380.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. landbrh. fyrir þá ræðu sem hann flutti hér. Það er kannske til of mikils ætlast á þessu stigi málsins, við 3. umr., að menn hlaupi inn á betri tillögur þegar þeir telja sig hafa gert samning um annað. Mér er efst í huga í þessu máli að koma í veg fyrir að ójafnræði skapist hér í landinu á milli þeirra sem hugsanlega gætu nýtt sér jarðir með öðrum hætti heldur en að byggja þær, og ég harma að sjálfsögðu að þingheimur skuli ekki taka undir þau sjónarmið, af ástæðum sem hafa komið hér fram og byggjast á því, að gerður hafi verið samningur við aðila stéttarfélaganna, og það geti verið rök í málinu, að slíkur samningur komi í veg fyrir rétt annarra jafnframt. slík frekja er náttúrlega yfirgengileg og er leitt til þess að vita, að menn komi hér í ræðustól og verji slíkt. En hitt vil ég þakka hæstv. ráðh. fyrir og tel vera mjög gott framlag í þessa umr., að hæstv. ráðh. lýsti yfir að taka þyrfti til athugunar byggingarskylduna yfirleitt og þá auðvitað í sambandi við landbúnaðarframleiðsluna og framtíð þessa atvinnuvegar og með sérstöku tilliti til hagsmuna byggðarlaga sem eiga í hlut. Það eru sjónarmið sem ég vil taka undir, og ég lít svo til að hæstv. ráðh. hafi með þessari yfirlýsingu sinni sagt að hann muni beita sér fyrir því, að slík endurskoðun fari fram. Fyrir það sérstaklega vil ég þakka hæstv. landbrh. Eftir sem áður hlýt ég að standa á minni till., þar sem hún kemur í veg fyrir að ójafnræði hljótist af þessu frv. til lagabreytingar sem hér er verið að ræða.



Í frv. er talað um að jörð sé vel fallin til útilífsafnota og í jarðalagafrv. er talað um almenn útilífsafnot. Mér virðist augljóst, að í stað orðsins „útilífsafnot“ komi: útivist og í stað „almennra útilífsnota“ komi: almennrar útivistar, og hef raunar löngun til að líta svo á, að þessar breytingar séu samþykktar ef enginn hreyfir andmælum. 



Herra forseti. Ég hef raunar engu við að bæta það sem fram hefur komið um þetta mál því að þetta mál er í tengslum við ábúðarlögin. Meiri hl. landbn. tekur brtt. sína til baka og leggur til að frv. verði samþykkt eins og það var lagt fram.



Herra forseti. Ég þarf ekki að hafa langt mál um erindi mitt í stólinn að þessu sinni. Á sama hátt og með það frv. til ábúðarlaga, sem hér var til umr. næst áður, höfum við hv. þm. Pétur Sigurðsson tekið upp till. landbn. um breytingu á frv. til jarðalaga sem er prentuð á þskj. 529. Ég þarf ekki að skýra till., hún skýrir sig sjálf og var reyndar lýst við 2. umr. þessa máls.



Herra forseti. Á sama hátt og varðandi ábúðarlögin dreg ég til baka brtt. mína og hv. þm. Matthíasar Bjarnasonar á þskj. 411, en styð brtt. minni hl. landbn. á þskj. 529.