Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það hefur vakið mikinn ugg meðal landsmanna undanfarin ár, hversu mörg og mikil tjón hafa orðið á ýmsum atvinnutækjum af völdum elds. Nálega á hverju ári hafa fleiri eða færri fyrirtæki, oftast frystihús, mjölverksmiðjur, netjaverkstæði eða bifreiðaverkstæði, skemmzt í eldi. Samkv. upplýsingum, sem ég hef aflað mér, munu íslenzk tryggingarfélög s.l. ár hafa greitt fyrir brunatjón um 17 millj. kr., og á þessu ári eru allar líkur á að þessi upphæð verði verulega hærri. Byggist sú áætlun á því, að nú þegar hafa orðið fjórir stórbrunar, á frystihúsum í Tálknafirði, á Akranesi og í Keflavík og netjaverkstæði á Siglufirði, en þessir fjórir brunar munu einir hafa valdið tjóni, sem nemur milli 10 og 12 millj. kr. Er þá allt annað ótalið. Ekki þarf að fjölyrða um það, hversu alvarlegt mál það er fyrir þjóðina að missa þessi atvinnutæki. Segja má, að þau séu tryggð og tryggingarnar endurtryggðar erlendis, þannig að við fáum þetta að vísu greitt aftur. En við megum ekki gleyma því, að vegna þess, hve ástand í þessum málum er alvarlegt hér á landi og brunahætta mikil, eru öll tryggingariðgjöld hér á atvinnutækjum töluvert miklu hærri, en þau mundu vera og þyrftu að vera, ef brunavarnir væru í góðu lagi. Þannig verður nálega allt atvinnulíf landsmanna að borga fyrir það, að þessi mál eru í þeim ólestri, sem raun ber vitni. Í sambandi við bruna er hægt að tala um tvenns konar gagnráðstafanir: Í fyrsta lagi ráðstafanir til þess að fyrirbyggja, að eldurinn brjótist nokkurn tíma út, og í öðru lagi ráðstafanir til þess að slökkva eldinn, eftir að hann hefur brotizt út. Kunnugir menn hafa tjáð mér, að hér á landi hafi töluverður árangur náðst í því að auka slökkvistarfið og töluvert hafi verið keypt og búið til af tækjum til þess, en hins vegar sé hér nálega ekki neitt gert á hinu sviðinu, til að fyrirbyggja það, að brunar brjótist út í atvinnufyrirtækjum. Þarf raunar ekki annað, en skoða sum þessi mannvirki til að sjá, að þar er ekki um að ræða eldvarnir eða varnir gegn því, að eldur geti brotizt út. Slíkar ráðstafanir blasa við augum, þegar gengið er um svipuð fyrirtæki erlendis. Ég hef t.d. séð margar mjölverksmiðjur hér á landi, þar sem þakið er úr tré og bárujárn yfir, algerlega óvarið að innan, þó að þar sé eldhætta mikil. Ég skal ekki rekja hér, hvers konar ráðstafanir er hægt að gera til að reyna að fyrirbyggja eldinn, en þær eru margar og margvíslegar. Það, sem er höfuðatriðið fyrir okkur í dag, er að þær munu vera allt of litlar hér á landi. Tilgangur þessarar þáltill. er að vekja athygli á þessu máli og reyna að fá hæstv. Alþ. til að fela ríkisstj, að láta þegar gera ýtarlega rannsókn á því, á hvern hátt hægt er að auka ráðstafanir í atvinnutækjum gegn því, að eldur komist upp, og til þess að segja til um, hvaða ráðstafana er þörf, hvort setja þarf strangari reglugerðir eða gera á einhvern hátt meiri kröfur til atvinnutækjanna í þessum efnum, en hingað til hefur verið gert. Mér virðist augljóst, að einhverjar ráðstafanir verði að gera, Við verðum að skera niður þessar gífurlegu upphæðir, sem glatast á ári hverju. Við verðum að koma okkar atvinnutækjum þannig fyrir, að tryggingariðgjöld þeirra verði lægri, og spara þeim þannig eins og hægt er útgjaldaliði í þeim efnum. Ég vil svo að lokum leggja til, að þessari till. verði að lokinni umr. vísað til allshn.



Herra forseti. Það er af því, að ég er málinu ekki nógu kunnugur, sem ég kveð mér hljóðs, og til þess að reyna að beina því til n., hvort hún geti ekki útvegað upplýsingar, sem ég tel mig vanta og ég býst við fleiri þingmenn til þess í raun og veru að geta dæmt almennilega um þetta mál. Það eru nokkur ár síðan ég fékk bréf, þá búnaðarmálastjóri, frá vegamálastjóra, sem var undirskrifað af honum sem formanni brunavarnarnefndar fyrir allt landið. Hann var að biðja mig um upplýsingar um það, hvernig stæði á því, að það hitnaði í heyi, og hvað hægt væri að gera til þess að verjast því o.s.frv., og tjáði mér í bréfinu, að hann ætlaði eða einhver n., sem hann var formaður fyrir, ég held formaður brunavarnarnefndar landsins, að gera einhverjar ráðstafanir eða áminningar til manna viðvíkjandi því. Í fyrra var ég í úthlutunarnefnd jeppabifreiða. Þá var aftur fyrir þessa nefnd sótt um jeppa, því að hún þurfti að fara víðs vegar um landið til að athuga, hvernig menn snerust við, þegar brunar kæmu upp, og hvernig helzt væri hægt að fyrirbyggja það á hinum ýmsu stöðum. Ég þekki ekki annað til þessarar nefndar, en þetta. Ég veit ekkert, hver kostar hana. Ég veit ekkert, hverjir standa að henni, nema ég veit, að það var Geir Zoëga á sínum tíma, í bæði skiptin þegar hann hefur undirskrifað bréf til mín í þessu sambandi. En hvað hefur hún gert, þessi nefnd? Hver kostar hana? Hvað hefur hún gert? Og er hún ekki einmitt að vinna þetta starf, sem þessi þáltill. ræðir um? Eða hefur hún kannske ekkert gert, svo að það þurfi að setja aðra menn í það til að gera eitthvað eða reka hina áfram? Það var þetta, sem mig langaði til að biðja n. að athuga og lofa mér að vita á sínum tíma og þá kannske fleiri þingmenn, sem ekki hefur verið ljóst um starf þessarar n. áður. Mér hefur ekki verið það ljóst, að öðru leyti en því, sem hún hefur þurft að skrifa mér tvívegis vegna minna starfa.



Herra forseti. Ég kynnti mér nokkuð það mál, sem hv. þm. nefndi. Eftir þeim upplýsingum, sem mér voru gefnar, er til sú stofnun, sem ég hygg að heiti eldvarnaeftirlit - 



Herra forseti. Ég tel, að hér sé mikilsverðu máli hreyft, sem skylt sé að veita fulla athygli, því að engum getur dulizt, að hinir ítrekuðu brunar hafa mjög alvarlegt tjón í för með sér. Í fyrsta lagi er hæpið, að verðmætin séu að fullu vátryggð, a.m.k. öll þau óþægindi, atvinnutjón og annað slíkt, sem þessu er samfara. En við það bætist, að jafnvel þótt fullt vátryggingarverð sé, þá hlýtur þetta að stórhækka iðgjöld og veldur þannig miklu og varanlegu fjárhagslegu tjóni. Enn fremur er sú hætta, sem hér er á ferðum fyrir líf og limi, og er sannast sagt guðs mildi, að ekki skuli hafa orðið af alvarlegri slys, en þó raun ber vitni. Ég er því hv. tillögumanni þakklátur fyrir að hafa hreyft þessu máli og vonast til þess, að málið fái góðar viðtökur og verði athugað gaumgæfilega í þingnefnd, sem fái það til meðferðar. En það var eitt atriði, sem hann vék að í sinni fyrri ræðu, en er sérstök ástæða til að minnast á eftir hans seinni ræðu, en það er varðandi þessar brunavarnir, sem nú eiga sér stað. Það vill þannig til, að einmitt fyrir einum eða tveimur dögum kom til mín maður, sem á heima úti á landi, og sagðist hafa slökkvitæki á heimili sínu, og það væri þess eðlis, að endurnýja þyrfti slökkviefnið í tækinu á vissum fresti. Nú hefði hann leitað eftir því að fá þetta efni keypt og að því er mér skilst einmitt leitað til þeirrar stofnunar, sem hv. þm, minntist á, suður í Hafnarfirði, en hefði þar verið tjáð, að nú síðustu mánuðina hefði þetta efni verið með öllu ófáanlegt. Mér skildist, að fyrst hefði verið tregða á því að veita innflutnings- og gjaldeyrisleyfi fyrir því að fá þetta nauðsynlega efni, þótt kostnaðarverð þess væri sáralítið. Eftir nokkurra mánaða þóf á þessu sumri hefði efnið þó fengizt og væri nú komið til landsins, en væri búið að liggja vikum saman á hafnarbakkanum og fengist ekki innleyst. En meðan þessu færi fram, væri fjöldi manna víðs vegar um landið með tæki, sem að vísu litu liðlega út, en væru í raun og veru ónothæf og kæmu ekki að gagni. Slíkar brunavarnir eru auðvitað til þess að svíkja sjálfan sig og duga ekki. Nú var ég búinn að gera nokkrar ráðstafanir til þess að reyna að afla nánari upplýsinga um þetta, en hef þær ekki, hvort þetta er í alla staði eins og mér var sagt. En úr því að málinu er hér hreyft, tel ég rétt, að þetta komi hér fram í Alþingi, og vonast til þess, að sú hv. nefnd, allshn., sem fær málið vonandi til athugunar, íhugi einnig þessa hliðina, vegna þess að verst af öllu er að gera ráðstafanir og leggja í kostnað, sem telur mönnum trú um, að þeir séu sæmilega öruggir, ef þannig er búið að, að þetta kemur ekki að haldi, þegar mest á reynir. Hér er því um fullkomið alvöruefni að ræða, og vildi ég sem sagt beina því til hv. n., að hún kynni sér þetta, og ef svo er sem ég hygg, að hér sé rétt með farið, þá hlutist hún til um það við rétt stjórnarvöld, að úr því verði bætt hið bráðasta.



Herra forseti. Ég hef leyft mér ásamt hv. 2. þm. Árn. að flytja þá till., sem hér er til umr. á þskj. 21. Tillaga þessi er nokkuð svipuð tillögu, sem við sömu menn einnig fluttum á síðasta Alþingi, en fékk ekki þann stuðning, sem við höfðum vonazt eftir. Eigi að síður hafði till. mikil áhrif á hæstv. ríkisstj. og stuðningsmenn hennar, t.d. það, að nokkur hluti af hallærislánum, sem veitt voru á sínum tíma til Austurlands, var gefinn eftir, vegna þess að við höfðum hreyft málinu með flutningi tillögunnar á Alþ, síðast liðnu. Og till. hafði einnig áhrif á annan hátt, með því að hæstv. ríkisstj. útvegaði sér heimild frá hv. Alþ. til þess að mega afhenda bjargráðasjóði Íslands 101/2 millj, kr. skuldabréf vegna lána á óþurrkasvæðinu 1955 og allt að 3 millj. kr. lána til Austfirðinga frá harðindatímunum á árunum 1949–50, Þessi var þá árangurinn af flutningi tillögu okkar á s.l. Alþ., og má segja, að hann hafi verið nokkur og við flm. till. gætum eftir atvikum sætt okkur við þann áfanga, sem náðist á síðasta Alþingi: í fyrsta lagi, að töluverð upphæð var gefin eftir að fullu af lánum, sem áttu að gefast eftir, og að spor var stigið í þá átt að gefa hitt eftir, sem ekki fékkst fullt samkomulag um að leysa á síðasta hv. Alþingi. Að ég segi, að það hafi náðst áfangi í þessum málum með afgreiðslu síðasta Alþingis, er vegna þess, að nú hefur hæstv. ríkisstj. afgreitt þetta mál samkv. heimild, sem henni var til þess veitt í fjárlögum yfirstandandi árs. Afgreiðsla málsins er með bréfi, dags. 26. apríl s.l., og ég verð að geta þess, að í grg., sem fylgir þessari till., hefur dagsetning þessa bréf misritazt, og er sagt, að það sé dags. 14. okt., í stað þess að bréfið er dags. 26. apríl. En það út af fyrir sig breytir ekki meiningu þessa máls. Með bréfi hæstv. ríkisstj. er sett skilyrði fyrir afhendingu nefndra skuldabréfa, en þau skilyrði eru, með leyfi hæstv. forseta, af hálfu ríkisstjórnarinnar, að stjórn bjargráðasjóðs veiti lántakendum, er þess óska, ívilnanir um greiðslu vaxta og afborgana af lánum sínum, svo og með því að lækka eða fella niður vexti, lengja lánstímann eða gefa lánin eftir að einhverju eða öllu leyti, ef sjóðsstjórnin telur þess þörf, að fengnu áliti hlutaðeigandi sveitarstjórnar. Þar sem hæstv. ríkisstj. hefur sett þessi skilyrði, sem ég nú hef lesið, hefur hún í aðalatriðum fallizt á það sjónarmið, sem kom fram með flutningi tillögunnar á s.l. Alþ. og aftur kemur fram í þessari tillögu. Og hvernig ætti annað að vera, þar sem hæstv. ríkisstj, beitti sér fyrir því á síðasta Alþ. að fella niður að fullu nokkurn hluta þeirra lána, sem þá var rætt um? En þegar þetta er athugað, er óskiljanleg sú krókaleið, sem hæstv. ríkisstj. virðist vilja fara að þessu marki, sem við flm. till. stefnum að. Og sú krókaleið verður ábyggilega mjög vandfarin fyrir stjórn bjargráðasjóðsins, ef henni er ætlað að þræða alla þá króka, sem ríkisstj, hefur lagt í veg fyrir hana með þessu bréfi. Það er vitað mál, að þeir, sem tóku þessi lán, gerðu það vegna þess, að þeir þurftu þess með. Þá vantaði fé til þess að kaupa fóðurbæti á þessum tíma hér á Suður- og Suðvesturlandi, vegna þess að það hafði komið tíðarfar, sem hafði verið óþekkt á s.l. 50 árum. Þeir báru sig eftir lánunum, af því að þá skorti fé. Austfirðingar fengu sína aðstoð einnig af sömu ástæðu. Nú hafa skuldabréfin fyrir nefndum lánum verið afhent stjórn bjargráðasjóðsins til ráðstöfunar með þeim skilyrðum, að þau verði gefin eftir, ef hlutaðeigandi sveitarstjórnir telja það æskilegt, - ekki nauðsynlegt, heldur æskilegt. Dettur nokkrum manni í hug að halda því fram, að sveitarstjórnirnar geti haft aðra skoðun á þessum málum, en það sé æskilegt fyrir þá, sem fengu þessa aðstoð vegna harðinda og sérstakra óþurrka, að þetta verði gefið eftir? Það er þess vegna lítils virði fyrir bjargráðasjóðinn að hafa fengið þessi skuldabréf til eignar og innheimtu, þegar þessi skilyrði fylgja frá hendi hæstv. ríkisstj. Það er enginn vafi á því, að ef hv. þm. vilja gera svo vel að átta sig á staðreyndunum, þá er það eina rétta málsmeðferðin í þessu máli að ganga hreint til verks og samþykkja, að hæstv. ríkisstj, geri nú þegar ráðstafanir til, að mögulegt verði að gefa þessi lán eftir að fullu. Sú meðferð, sem hæstv. ríkisstj. hefur nú haft á þessu máli, að afhenda bjargráðasjóði skuldabréfin með þessum skilyrðum, er þannig vaxin, að það er helzt óframkvæmanlegt. Það veldur sjóðsstjórninni miklum erfiðleikum og meðferðin og afgreiðslan á þessu hlýtur að verða mjög leiðinleg. Það verður að fara að meta ástæður manna, gera upp á milli manna. Og það er stefnt að því, að jafnvel þótt sjóðsstjórnin vilji í öllu vera réttlát, þá er eigi að síður stefnt að því að skapa óréttlæti, skapa misræmi, skapa leiðindi á milli nágranna og óréttlæti, sem hægt er að komast hjá á auðveldan hátt með því að samþykkja þá till., sem hér liggur fyrir. Ég tel ekki ástæðu til að fjölyrða meira um till., en vil leggja til, að henni verði að lokinni þessari umræðu vísað til hv. fjvn.



Herra forseti. Ég skal á þessu stigi málsins ekki fara neitt verulega út í það, enda tilheyrir það ekki fyrri umr. Ég vil þó benda hæstv. fjvn., sem á að fá málið til meðferðar, á tvö atriði. Ég vil í fyrsta lagi benda henni á að kynna sér reglulega vel afkomu bjargráðasjóðs, sem hér er ætlað að bæta við miklu fé, þegar lánin borgast upp, - fjárhag hans, það, sem honum er ætlað að vinna með sínu fé, og þörfinni á því, að hann geti það. Og ég vildi gjarnan, að það gæti legið fyrir seinna frá nefndinni. Ég vil í öðru lagi benda henni á það, að meðal þeirra manna, sem eiga hér lán, eru bændur, sem eru ágætlega staddir, eiga hús í Reykjavík til að leigja út, - einn man ég eftir að á tvö hús í Rvík til að leigja út, annar hús á Akranesi til að leigja út o.s.frv. Það eru yfirleitt í þessum hóp bændur af allra bezt stæðu bændum landsins, sem hafa fengið þarna lán. Og ég vildi biðja hana að athuga, hverjir eru lántakendur hjá hreppsnefndunum úti um sveitina og hag þeirra, hvers einstaks, áður en hlaupið er í að gefa þau öll eftir. Hitt er annað mál, að það eru margir lántakendur meðal þessara manna, sem þurfa sjálfsagt að fá þau eftir gefin og eiga að fá þau eftir gefin. En það er líka jafnvíst, að það er heill hópur, sem ekkert vit væri í að gefa þau eftir.



Herra forseti. Ég ætla það, að hv. alþm. séu kunnugir því verkefni, sem bjargráðasjóði Íslands er ætlað að inna af höndum. Ég hygg einnig, að hv. alþm. sé ljóst, hvernig fjárhagur bjargráðasjóðs er. Ég er einn í þeirra tölu, sem vilja efla bjargráðasjóðinn, og skil, að það getur haft mikla þýðingu, að hann væri efldur. En ég held því hins vegar fram, að bjargráðasjóður sé ekki efldur með því að afhenda honum þau skuldabréf, sem ræðir um í till. þessari, með þeim skilyrðum, sem afhendingunni fylgja, með þeim skilyrðum, sem ég las hér upp áðan úr bréfi hæstv. ríkisstj. Það, sem hv. 1. þm. N-M, var að minnast á áðan, að það væru nokkrir ríkir menn, sem hefðu tekið lánin, - ég vil ekki fullyrða neitt um það, en mér þykir það heldur ótrúlegt, vegna þess að eftir till. m.a. hv. 1. þm. N-M. var leitazt eftir því, að sveitarstjórnar á hverjum stað mæltu ekki með því, að aðrir fengju lánin en þeir, sem hefðu fulla þörf fyrir það. Það væru þess vegna mikil mistök, ef einhverjir ríkir menn, sem ekki hefðu þurft á slíku að halda, hefðu fengið þessi svonefndu hallærislán. En sveitarstjórnunum í hverjum hreppi var falið að stuðla að því, að úthlutun lánanna væri réttlát, og vegna þess, hversu upphæðin var lág, sem var til ráðstöfunar, var það alveg ljóst, og það hygg ég að sveitarstjórnunum hafi verið, að það var höfuðnauðsyn að beina lánunum einungis til þeirra, sem höfðu þörf fyrir þau. Og ég ætla ekki að óreyndu að drótta því að sveitarstjórnunum, að þær hafi ekki haft þetta sjónarmið og farið eftir því.



Herra forseti. Það er aðeins af því að síðasti hv. ræðumaður, hv. 1. þm. Rang., talar hér á móti betri vitund, að ég verð að leiðrétta hann. Honum er það vel ljóst, m.a. úr nágrenni við sig, að ýmsar sveitarstjórnir úthlutuðu lánunum eingöngu eftir skepnufjölda manna, aðrar eftir heymagninu, og fæstar tóku nokkurt tillit til efnahags manna, enda lánin veitt til þess að kaupa fyrir fóðurbæti eða hey vegna lítils heyskapar og hrakins, en ekki sem „landssjóðsstyrkur“.



Herra forseti. Ég ætlaði að spyrja, hvort ef til vill hefðu verið gefin út í sumar brbl. um breytingu á þingsköpum, sem ekki hefðu verið birt fyrir öllum almenningi enn, þannig að nú væri það orðið heimílt og látið óátalið af forseta, að þingmaður beri öðrum á brýn, að hann segi eitthvað beinlínis gegn betri vitund. Ég hefði haldið, að hingað til hefði slíkt orðbragð verið talið algerlega óþinglegt. Með nýjum herrum koma nýir siðir.

Forseti (EmJ): Ég skal út af þessari síðustu ræðu hv, 1. þm. Reykv. geta þess, að ég tel, að á þessum fundi hafi ekkert það verið sagt, að ekki hafi hv. 1. þm. Reykv. sagt annað eins eða meira og óátalið hér á þingi áður.



Herra forseti. Ég vil aðeins mótmæla þeirri aðdróttun, sem hv. 1. þm. N-M. hafði hér til sveitarstjórna í nágrenni við mig. Ég þekki ekki sveitarstjórnir í nágrenni við mig að öðru en fullkomnum heiðarleika. Og ég þekki ekki til annars en sveitarstjórnirnar í nágrenni við mig hafi haft það sjónarmið að leiðarljósi, sem ég nefndi áðan. Ég vil mótmæla þeirri staðhæfingu, sem hv. þm. hafði hér í frammi áðan, og fullyrði, að það, sem ég hef sagt hér í þessu máli, er að mínu áliti sannleikanum samkvæmt.



Herra forseti. Ég ætla nú að láta vera að fara að munnhöggvast við hæstv. forseta, þó að hann kunni ekki þingsköp betur en svo, að hann leyfir sér það úr forsetastóli, - hann um það, hann skal gæta sinnar sæmdar, það ætla ég ekki að gera, enda yrði það erfitt verk fyrir mig. En ég vil bara spyrja hann að því: Telur hann það í samræmi við þingsköp og rétta þingháttu, að það sé borið að tilefnislausu upp á þingmann, athugasemdalaust af forseta, að þingmaður komi hér og segi eitthvað beinlínis gegn betri vitund? - Ekki, hvort einhver hafi einhvern tíma sagt það áður, heldur: Telur forseti, að þetta sé í samræmi við þingsköp og rétta þinghætti?

Forseti (EmJ): Það má vitanlega ávallt deila um það, hvar takmörkin séu á milli þess, sem víta skal, og þess, sem látið er fara óvítt fram hjá hv. þingmönnum, því að orðalag er stundum þannig, að það orkar tvímælis, hvort víta beri samkvæmt þingsköpum eða ekki. En ég verð að segja það, að þau ár, sem ég hef setið á Alþingi, hafa mörg ummæli þyngri, en þau, sem hv. 1. þm. N-M. hafði hér um áðan, farið fram, án þess að þau væru vítt, og meira að segja hjá sjálfum hv. 1. þm. Reykv. En hins vegar, ef það er almenn ósk þingmanna, að hér verði teknir upp strangari siðir, sem verði þá látnir ganga jafnt yfir alla vitaskuld, þá hef ég sízt á móti því. En ég fullyrði, að þetta, sem hér hefur farið fram í dag, er síður en svo meira en það, sem látið hefur verið fara fram óátalið hér áður.



Herra forseti. Eftir réttum þingsköpum á ég fulla heimild til að bera af mér sakir, og ég vil mjög mótmæla þeim órökstudda sleggjudómi hæstv. forseta, að ég sé líkur hv. 1. þm. N-M. í orðbragði. Margt hefur verið misjafnt um mig sagt, en fátt því líkt. En ég vil aðeins vekja athygli hans á því, að það er hann, hæstv. forseti, sem hefur tekið á sig þá skyldu að vera hér forseti, og það er hans að gæta þess, hvort réttum þingsiðum og þingháttum er fylgt. Og ég vil bara spyrja hann enn: Er það í samræmi við rétta þinghætti að hans eigin skoðun, að það sé borið hér fram að tilefnislausu, að þingmaður segi eitthvað beinlínis gegn betri vitund? Við skulum láta alveg vera, hvað hann álítur, hvað ég telji um þetta eða aðrir þingmenn, heldur: Telur hann það sjálfur sem forseti vera rétt eða ekki?

Forseti (EmJ): Ég skal út af þessu aðeins segja það, að ég vil ekkert vera að munnhöggvast við hv. 1. þm, Reykv, um það, hvort ég kunni þingsköp eða ekki. Hann hefur borið mér það á brýn, að ég kynni þau alls ekki, og hann um það. Það skal vera óvítt af mér. Það getur vel verið, að ég viti þar ekki eins vel og ég á að vita, og ég skal ekki vera neinn dómari í minni eigin sök. En hitt fullyrði ég, að ég hef heyrt hv. 1. þm. Reykv. hafa þau ummæli hér á þingi, sem ég vil meta til jafns við þau ummæli, sem féllu hér áðan. Og ef ein ummælin eiga að vítast, þá skulu önnur einnig vera vítt. Ég vil ekki taka hér upp þau ummæli, sem ég hef hlustað á hv. 1. þm. Reykv. hafa hér um menn, sem ég þó man vel og kannske væri ástæða til að vita. En ef það á að gilda um einn, þá verður það að gilda um alla, og hingað til hefur ekki svipað orðbragð og hér var viðhaft áðan verið vítt. En ég endurtek það, sem ég sagði, að ef þess er óskað, að strangari háttur verði hafður á um þetta, þá er ég fús til þess að taka hann upp og þá vitanlega jafnt fyrir alla.



Herra forseti. Þegar tillögur hæstv. ríkisstj. um breytingar á húsnæðismálalöggjöfinni voru til umræðu á Alþingi s.l. vor, lýsti hæstv. félmrh. því yfir við 1. umr. þeirra í Ed., að gert væri ráð fyrir 15–16 millj. kr. tekjum á ári af hinum svokallaða skyldusparnaði. Skyldi það fé renna til hins nýstofnaða byggingarsjóðs. Af hálfu okkar sjálfstæðismanna var þá á það bent, að fullkomin óvissa ríkti um það, hve miklar tekjur hinn ráðgerði skyldusparnaður gæfi, engin reynsla væri fyrir hendi af framkvæmd þeirra lagaákvæða, sem um innheimtu hans giltu, og því ómögulegt að fullyrða neitt um tekjur byggingarsjóðs af þessari nýjung. Við sjálfstæðismenn bentum þess vegna á aðra leið, sem líklegri væri til þess að bera nokkurn árangur og afla byggingarsjóði tekna, sem síðan yrði varið til stuðnings við húsnæðisumbætur í landinu. Hæstv. félmrh. tók allri gagnrýni á till. hans um skyldusparnaðinn mjög illa. Hann hélt sér fast við það, að menn teldu, að tekjur af skyldusparnaðinum gætu orðið „15–16 millj. kr. á ári“. Nú er um það bil hálft ár liðið síðan húsnæðismálatillögur hæstv. ríkisstj. voru samþykktar, en enn þá hefur skyldusparnaðurinn engan eyri gefið í tekjur. Félmrh. hefur ekki einu sinni komið því í verk að setja reglugerð um framkvæmd ákvæðanna um skyldusparnað, eins og þó er gert ráð fyrir í III. kafla laganna um húsnæðismálastofnun o.fl. Orðrómur hefur hins vegar heyrzt um það, að loks nú, eftir að Alþingi er komið saman, hafi hæstv. ráðh. tekið rögg á sig og sett reglugerð um þetta efni í prentun. Opinberlega hefur hún ekki verið birt enn þá, svo að ég viti. Það er mín skoðun, að þing og þjóð eigi fullan rétt á því að fá upplýsingar um það hjá hæstv. ríkisstj., hvernig standi á þeim langa drætti, sem orðið hefur á því að setja þessa reglugerð um framkvæmd skyldusparnaðarins. Hefur hæstv. félmrh. misst trúna á þetta nýmæli, sem hann fullyrti á s.l. vetri að gefa mundi 15–16 millj. kr. tekjur í byggingarsjóð, eða er hér aðeins um að ræða hirðuleysi um að framkvæma tekjuöflunarleið, sem básúnuð hafði verið út sem mikið bjargræði og nýtt úrræði í byggingarmálum landsmanna?



Herra forseti. Hv. þm. N-Ísf. hefur lagt fram fsp. um framkvæmd á skyldusparnaði, og vil ég nú hér með svara þessari fsp. hans. Í framsöguræðunni áðan staðhæfði hann, að því hefði ekki enn þá verið komið í verk að gefa út reglugerð um framkvæmd þessa skyldusparnaðar. En þetta er rangt, og leiðréttist það hér með. Samkvæmt III. kafla laga nr. 42 frá 1. júní 1957, um húsnæðismálastofnun, byggingarsjóð ríkisins, sparnað til íbúðabygginga o.fl., er öllum einstaklingum á aldrinum 16–25 ára skylt að leggja til hliðar 6% af launum sínum, sem greidd eru í peningum eða sambærilegum atvinnutekjum, í því skyni að mynda sér sjóð til íbúðarbyggingar eða til bústofnunar í sveit. Þó eru ákvæði í 2. gr. um undanþágu frá sparnaðarskyldunni, og loks segir í 12. gr., að sett skuli glögg ákvæði í reglugerð um alla framkvæmd þessa kafla. Lögin láta það alveg óbundið, með hverjum hætti umræddur skyldusparnaður skuli verða framkvæmdur. Það virðast vera tvær leiðir fyrir hendi í þessu efni. Í fyrsta lagi má hugsa sér útgáfu sparimerkja og leggja þá kvöð á kaupgreiðendur, að þeir greiði tilskilinn hluta launa með slíkum merkjum hverju sinni, sem kaup kemur til útborgunar. Helztu kostir þessa fyrirkomulags eru þeir, að slíkt sparifé kemur strax til innheimtu og vanhöld vegna innheimtunnar ættu ekki að verða teljandi. Hins vegar yrði óhjákvæmilegt að hafa strangt eftirlit með því, að kaupgreiðendur létu ekki undir höfuð leggjast að kaupa sparimerki og greiða umrædd 6% af launum með slíkum merkjum. Einnig þyrfti að hafa strangt eftirlit með því, að ekki verði um misnotkun merkjanna að ræða hjá launþegunum. Á þetta einkum við um þau tilvik, að sumir eru undanþegnir skyldusparnaði og eiga því rétt á endurgreiðslu sparimerkja svo fljótt sem við verður komið. Sparimerkjaleiðin krefur útgáfu sparimerkja og sparimerkjabóka og auk þess fjölda eyðublaða, sem töluverðan tíma þyrfti óhjákvæmilega til þess að útbúa og koma á rétta staði, þ.e.a.s. til pósthúsanna, póstafgreiðslna til afnota við slíka framkvæmd skyldusparnaðarins. Það var því augljóst, að ekki var mögulegt að ná sparnaði þessum þegar frá gildistökudegi laganna, en þau gengu í gildi þann 1. júní s.l. Að þessari leið hefði ekki verið mögulegt að koma skyldusparnaðinum í framkvæmd, fyrr en a.m.k. um miðjan júlí eða jafnvel um júlílok. Í öðru lagi má framkvæma lögbundinn skyldusparnað á þann hátt, að skattanefndir geri skrá yfir alla þá, sem háðir eru ákvæðum laganna, og innheimtumönnum ríkissjóðs sé þá falin innheimtan með öðrum þinggjöldum. Höfuðkostur þess fyrirkomulags er sá, að ekki þarf að krefja þá, sem undanþegnir eru sparnaði samkv. 11. gr. laganna, og endurgreiðslur til þeirra koma þá heldur ekki til greina. Enn fremur er þessi leið miklu auðveldari í framkvæmd fyrir kaupgreiðendur, sem þá hefðu aðeins sömu skyldur gagnvart skyldusparnaðinum og þeir hafa nú í sambandi við greiðslu þinggjalda launþega sinna. Hins vegar eru þeir ókostir á þessu fyrirkomulagi, að spariféð innheimtist ekki fyrr en á manntalsþingum næsta árs og innheimtuvanhöld geta að sjálfsögðu orðið einhver. Þar sem ekki var mögulegt að koma skyldusparnaðinum í framkvæmd frá gildistökudegi laganna með sparimerkjaleiðinni, var horfið að því ráði að láta skattanefndir leggja sparnaðinn á með öðrum þinggjöldum næsta árs, og verður þá að sjálfsögðu miðað við launagreiðslur frá 1. júní s.l. eða með öðrum orðum alveg frá gildistökudegi laganna. Reglugerð um þessa framkvæmd var gefin út hinn 1. okt. s.l. Það er nú í athugun að taka upp heldur sparimerkjaleiðina frá 1. jan, n.k., og hefur reglugerð um sparnað á þeim grundvelli einnig verið samin í ráðuneytinu. Ég vil svo vona, að þessar upplýsingar nægi hv. þm. vegna áhuga hans á því, að skyldusparnaður komist í framkvæmd.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. félmrh. fyrir svör hans við fsp. Ummæli hans staðfestu þau orð mín, að ráðuneyti hans hafi vanrækt í marga mánuði að gefa út reglugerð um framkvæmd skyldusparnaðarins, eins og mælt er fyrir í III. kafla laganna. Það er þess vegna algerlega úr lausu lofti gripið hjá hæstv. ráðh., þegar hann segir, að ég hafi farið með rangt mál í sambandi við útgáfu reglugerðarinnar. Hún var gefin út 1. okt., upplýsir hæstv. ráðh. En lögin voru staðfest 1. júní, og í umræðum um málið á Alþingi s.l. vor varð ekki hæstv. ráðh, skilinn öðruvísi, en hann gerði ráð fyrir verulegum hagnaði af skyldusparnaði í byggingarsjóð á þessu ári. Allt bendir þetta til þess og ekki sízt þau ummæli, sem hæstv. ráðh. hefur nú hér, að hann hafi í upphafi alls enga hugmynd gert sér um það, hvernig þessi ákvæði um skyldusparnað skyldu framkvæmd. Mér er líka kunnugt um það, að reglugerðin, sem nú mun hafa verið staðfest hinn 1. okt. s.l., eða uppkast að henni lá í marga mánuði á borði hæstv. félmrh., áður en hann hafði sig í það að staðfesta hana. Það liggur þannig ljóst fyrir, að mjög hefur verið flanað að þessu máli og engin trygging lá fyrir um það, þegar breytingar voru gerðar á húsnæðismálalöggjöfinni á s.l. vori, að aðalnýmæli þeirra breytinga kæmu að nokkru raunhæfu gagni til þess að afla fjár í byggingarsjóðinn. Það má segja, að þýðingarlítið sé að sakast um orðinn hlut. En mér virðist sem rás viðburðanna hafi sannað það, að skynsamlegra mundi hafa verið á s.l. vori að samþykkja þær brtt., sem sjálfstæðismenn báru fram við frv., en láta þessar óhugsuðu till. hæstv. félmrh. um skyldusparnaðinn, sem hann veit ekki einu sinni enn hvernig á að framkvæma, eiga sig, bíða betri tíma, þar til þær hefðu verið hugsaðar betur og einhver grundvöllur lagður að framkvæmd þeirra. Ég vil svo að lokum láta í ljós þá von, að enda þótt engar upplýsingar liggi fyrir um það, þá verði ekki hið nýja veðlánakerfi ónýtt í höndum hæstv. ríkisstj. og hæstv. félmrh. Reynslan hafði þegar gefið af því allgóða raun. Hundruð manna um allt land höfðu fengið mikilvæga aðstoð til umbóta í húsnæðismálum sínum. Mér virðist nú horfa þannig undir forustu hæstv. félmrh., að miklu minni horfur séu á því, að þessi löggjöf verði að gagni undir hans stjórn og forustu, heldur en fyrsta reynslan af þeim gaf til kynna undir forustu þeirra manna, sem höfðu lagt traustan grundvöll að framkvæmd laga um aðstoð við það fólk í landinu, sem þarfnaðist bætts húsnæðis.



Herra forseti. Ég átti þess nú sízt von, að ég fengi neina traustsyfirlýsingu frá hv. þm. N-Ísf. á undan öðrum út af því, að vel mundi gefast húsnæðismálalöggjöfin og verða meiri myndarbragur á framkvæmd hennar, en á þeirri löggjöf, sem áður var í gildi. Það eru mér því engin vonbrigði, ekki nokkur minnstu vonbrigði, þó að slík traustsyfirlýsing komi nú ekki frá hans hendi. Það er rétt, að fagmenn höfðu áætlað, að skyldusparnaður mundi á einu ári gefa húsnæðismálakerfinu allt að því 15 millj. kr. tekur. Hitt er alrangt hjá hv. þm., að ég hafi gert mér vonir um, að þessar 15 millj. kr. mundu koma inn á árinu 1957. Það var einmitt tekið fram mjög skýrt og margsinnis í umr., þegar löggjöfin var til umræðu, að á fyrsta ári mundu bæði tekjurnar af tolltekjum ríkissjóðs, 1%, og skyldusparnaðarféð ekki koma inn, fyrr en á árinu 1958, og upplýsingar fylgdu með frv. um það, að tekjur af þessum og öðrum tekjuöflunarleiðum, sem frv. fylgdu, kæmu ekki fram að fullu og alls ekki nema að litlu leyti ,fyrr en einmitt á árinu 1958, svo að það er alrangt, að því hafi verið haldið fram, að þetta mundi skila sér strax á árinu 1957 nema að mjög litlu leyti. Þá segir þessi hv. þm., að það hafi verið flanað að málinu og enginn hefði gert sér neina grein fyrir því, hvernig þessa fjár yrði aflað eða hvernig það yrði innheimt. Það var vissulega búið að hugsa það mál nokkuð, og sérstaklega var tekið í mál í frv., að skyldusparnaðurinn yrði innheimtur með merkjakerfi. Hins vegar þarf enginn að undrast það, sem annars leggur það á sig að hugsa þetta mál og framkvæmd þess, að það þurfi að gera margvíslegar ráðstafanir, áður en innheimta skyldufjárins gæti komið til framkvæmda samkvæmt merkjaleiðinni, og fyrir því gerði ég grein áðan, að það þurfti í fyrsta lagi að gefa út sparimerkin, það þurfti að gefa út margvísleg eyðublöð, bæði fyrir húsnæðismálastjórn, póstafgreiðslurnar og pósthúsin í landinu, sem áttu að taka á móti fénu, og til atvinnurekendanna, sem áttu að inna greiðslur af hendi samkvæmt þessu; einnig í sambandi við skattstofuna og skattayfirvöldin í landinu, sem einnig koma þar við sögu og a.m.k. verða að hafa þær upplýsingar, að hægt sé að „kontrollera“ þetta kerfi. Þetta vissu menn allt saman fyrir fram, en samt sem áður var talið rétt að fela húsnæðismálastjórn að gera drög að slíkri reglugerð, og það gerði hún og mun hafa lokið því í ágústmánuði, að gera sín drög. Húsnæðismálastjórnarmennirnir voru þó ekki sammála, og úr þeirra tillögum, sem voru í tvennu eða þrennu lagi, varð síðan að vinna, og það var gert og athugað mjög og velt fyrir sér, hver leiðin væri affarasælli að fara, merkjakerfaleiðin eða skattinnheimtuleiðin. Það var við þessa athugun alveg ljóst, að með því að fara merkjaleiðina yrði ekki náð inn sparifénu á þessu ári, frá gildistökudegi laganna. En þar sem reiknað er með, að árstekjur geti verið 15 millj. kr. af þessu, er þar um að ræða 21/2 millj. þá tvo mánuði, sem alveg var sýnt að reglugerð hefði ekki getað verið komin til framkvæmda á, í sumar, og þá upphæð vildi ég ekki fella niður. Ég vildi ekki taka það á mig að feila það niður, og þess vegna setti ég reglugerð einmitt um það, að spariféð skyldi nú innheimtast skattaleiðina frá 1. júní, gildistökudegi laganna, og til áramóta, en er viss um það, að í framkvæmd muni merkjakerfaleiðin að ýmsu leyti verða hagkvæmari til frambúðar, og hef í raun og veru þegar tekið ákvörðun um að taka upp merkjainnheimtuleiðina frá áramótum. Ég held, að höfuð kosturinn við þá aðferð sé sá, að fólk fær þá ekki þetta fé í hendur og þarf aldrei að reikna með því sem eyðslueyri, fyrr en það kemur hlæjandi aftur með þeim réttindum, sem það veitir, þegar það hefur verið hjá húsnæðismálastjórn í þjónustu húsnæðismálanna, og veitir því margvísleg forréttindi að þeim árum liðnum. Það, sem hér hefur því gerzt, er það, að sett hefur verið reglugerð, sem tryggir það, að skyldusparnaðurinn kemur til framkvæmda frá þeim sama degi sem lögin voru sett, og með öðru móti, en þessu var ekki hægt að ná því marki. Ég held því, að þeir, sem eru mjög áhugasamir um, að skyldusparnaðurinn skili sér, frá því að lagaheimild var til þess að innheimta hann og síðan framvegis, eigi einmitt að vera ánægðir yfir því, að reglugerðin var miðuð við þá framkvæmd, sem gæti skilað sparifénu inn, frá því að skyldusparnaðurinn var lögfestur á Alþingi. Ég skal játa, að menn geta deilt um, hver aðferðin sé heppilegri í sambandi við framkvæmd skyldusparnaðarins. Ég hef talið, að skattinnheimtuleiðin hafi þann kost á þessu ári að ná til gildistökudags laganna, sem hin leiðin gat ekki gert, en viðurkenni ýmsa kosti merkjaleiðarinnar til frambúðar og hef sem sé látið semja reglugerð, miðaða við þá framkvæmd, og öll gögn henni viðvíkjandi geta verið komin til póstafgreiðslna og pósthúsa og skattayfirvalda og húsnæðismálastjórnar fyrir áramót, þannig að alla framkvæmdina á þeim grundvelli geti borið að með eðlilegum hætti og vel undirbúið frá 1. Jan. n.k.



Herra forseti. Það voru aðeins örfá orð. Ég held, að það liggi nú ljóst fyrir öllum hv. þm., eftir þær umræður, sem hér hafa farið fram, að þegar lagaákvæðin voru sett um skyldusparnaðinn á s.l. þingi, hefur það alls ekki verið neitt hugsað áður, hvort yfirleitt væri hægt að framkvæma þennan skyldusparnað eða hvernig það yrði gert með beztu móti. Samkvæmt þeirri áætlun, sem fylgdi með frv. um húsnæðismálastjórn, var gert ráð fyrir, að skyldusparnaðurinn gæfi tekjur hálft þetta ár. Samkvæmt því mátti álykta sem svo, að málið hefði áður verið það hugsað, að hæstv. félmrh, hefði talið möguleika á því að setja reglugerð um framkvæmdina það snemma, að það hefði getað skilað tekjum í húslánasjóð hálft árið. Ég skal taka það skýrt fram, að það er mér ekkert sérstakt kappsmál, hvort þessi skyldusparnaður er framkvæmdur eða ekki, eða okkur sjálfstæðismönnum, vegna þess að við bentum á það við setningu þessara laga, að það væri sjálfsagt, áður en gripið væri til þessa úrræðis, að reyna, hvort hægt væri að ná svipuðum árangri með frjálsum sparnaði, sem tvímælalaust hefði á allan hátt verið einfaldari í allri framkvæmd, a.m.k. eftir að þær upplýsingar liggja fyrir um þá mörgu vankanta, sem eru á framkvæmd skyldusparnaðarins og komið hafa í ljós við margra mánaða athugun nú eftir að lögin voru sett. Og ég held, að það sé nánast fátítt, ef ekki óþekkt, að það þurfi að setja tvær reglugerðir um framkvæmd, aðra, sem eigi að vera um bráðabirgðaframkvæmd fram til næstu áramóta, en þá eigi að koma í gildi reglugerð, sem eigi að mæla fyrir um framkvæmdina til frambúðar. Það er næsta fátítt og sýnir, hversu erfitt þetta mál allt hefur reynzt hæstv. félmrh. til úrlausnar. Ég skil nú sannast sagna ekki, hvernig hugsanlegt er að framkvæma þennan skyldusparnað nú frá 1. okt. að telja, þegar þessi reglugerð tekur gildi, ef það er ætlunin, að vinnuveitendur innheimti þetta af kaupi þeirra manna, sem undir skyldusparnaðinn falla, vegna þess að það er, eins og hæstv. ráðh, tók fram, mikill fjöldi manna, sem ekki fellur undir þennan sparnað, og hvernig á vinnuveitandi að vita, hvort viðkomandi aðili fellur undir sparnaðinn eða ekki. Ég er jafnframt ákaflega hræddur um það, að ef byrjað er á þessum skyldusparnaði á þann hátt eins og hér virðist gert ráð fyrir, að innheimta þetta sem nokkurs konar skatta af þessu unga fólki, þá verði það ekki til þess að skapa sérstaka tiltrú til þessa sparnaðar. Þetta er auðvitað atriði, sem er hæstv. félmrh. að bera ábyrgð á, hvernig þetta til tekst. En ég verð sannast sagna að segja það hvað mig snertir, að þá furðaði mig á þeim upplýsingum, sem hæstv. ráðh. hér gaf, því að það staðfestir svo ótvírætt, að ekki verður um villzt, að þegar lagaákvæðin voru sett í fyrra, höfðu menn ekki eða hæstv. ráðh. ekki gert sér nokkra grein fyrir því, hvort þetta væri framkvæmanlegt eða hvernig það væri framkvæmanlegt, og niðurstaðan verður svo þessi vandræðalausn, að gefa út samtímis tvær reglugerðir um framkvæmdina, sem eiga að gilda á mismunandi tímum.



Herra forseti. Það er ekkert nema von, að hv. 2. þm. Eyf. skilji ekkert upp eða niður í framkvæmd þessa máls, því að hann hefur áreiðanlega ekkert sett sig inn í það. Hann stendur nú í þeirri meiningu, að atvinnurekendur eigi að halda skyldusparnaðarfénu eftir. Það er alger misskilningur, samkv. þessari reglugerð. Og skal ég ekkert lá honum það, þó að hann hafi ekki gert sér glögga grein fyrir framkvæmdinni alveg að óathuguðu máli. Hann sagði, að hann og hans flokksbræður hefðu gert sér vonir um það, að skyldusparnaðarféð gæti skilað tekjum til húsnæðismálastjórnar hálft árið 1957. Þetta er alveg rétt. Og þetta hefur einmitt verið tryggt að fullu með setningu þeirrar reglugerðar, sem hér hefur verið sett þann 1. október.



Herra forseti. Það eru nokkur atriði í sambandi við þessar umr., sem gefa tilefni til frekari athugunar. Hæstv. félmrh. segir, að hv. 2. þm. Eyf. muni ekki hafa sett sig nógu vel inn í málið og misskilið þess vegna það, sem hann hér er að segja. En ég leyfi mér að spyrja: Hver hefur átt þess kost að setja sig inn í þetta mál? hæstv. félmrh, upplýsir hér, að út hafi verið gefin 1. okt. reglugerð. Hvað hefur verið gert til þess að kynna almenningi þessa reglugerð og þeim ungu mönnum, sem eiga að greiða skyldusparnaðinn? Og er það ekki ábyrgðarhluti að setja 1. okt. reglugerð um það, sem mér skilst, eftir því sem ráðh, upplýsir núna, - hann leiðréttir þá, ef það er misskilningur, - að sé þannig, að þeir, sem eiga að greiða skyldusparnaðinn, eiga að greiða hann af tekjum sínum frá 1. júní þetta ár, af tekjum, sem þeir eru búnir að hafa undanfarna mánuði og hafa enga hugmynd haft um eða getað gert sér grein fyrir, hvað mikið eða hvernig þeir ættu að greiða af í þennan skyldusparnað? Bar því ekki hæstv. ríkisstj., ef hún ætlar að taka upp þessa aðferð, að innheimta þetta með skattafyrirkomulagi, hið allra bráðasta að tilkynna og gera almenningi það ljóst, að frá 1. júní mundu menn verða að gera ráð fyrir því að greiða skyldusparnað af tekjum sínum, sem hins vegar yrði ekki innheimtur fyrr en á árinu 1958? Og er ekki hægt að búast við því, að nokkuð mikið af þessum skyldusparnaði sé þegar orðið að eyðslueyri hjá þeim mönnum, sem eiga síðan að greiða hann? Ég tel í fyrsta lagi, að þegar hugsuð var og lá fyrir í ágústmánuði hjá hæstv. félmrh. reglugerð með þessu sniði, hafi borið að hraða því að gefa hana út og tilkynna almenningi, öllum almenningi, og fyrst og fremst þeim, sem er ákveðið að verði innan ramma skyldusparnaðarins, um það, hvernig lagaákvæðin væru hugsuð framkvæmd, og í öðru lagi tel ég það mikið ábyrgðarleysi að gefa út reglugerðina 1. okt. og hafa ekki gert 22. okt. neinar ráðstafanir til þess, að almenningi séu þessi mál ljós. Ég vil svo taka undir það með hv. 2. þm. Eyf., að það er algert einsdæmi og harla nýstárlegt, að það á að gefa út fyrir hálft árið eina reglugerð og aðra reglugerð eftir sex mánuði í sama máli. Það minnir mann dálítið á það fyrirkomulag, sem haft var um framkvæmd þessara mála á s.l. ári, þegar fyrst voru gefin út brbl. um það á s.l. hausti að fjölga í húsnæðismálastjórn upp í sjö, af því að húsnæðismálastjórnin hefði svo geysilega mikið að gera. En svo, þegar hæstv. ríkisstj. leggur fyrir Alþ. húsnæðismálalagafrumvarp sitt, leggur sami hæstv. félmrh. til, að nú sé fækkað aftur í húsnæðismálastjórninni, sem hafði svona mikið að gera, úr sjö ofan í fimm, eftir að þessi mikli lagabálkur átti svo að samþykkjast hér á þingi. Ég tel alveg nauðsynlegt, að þing það, sem nú situr, taki til meðferðar og endurskoðunar húsnæðismálalöggjöfina, og ég vildi mega bera vonir til þess, að hv. þm. séu haldnir það ríkri ábyrgðartilfinningu, að margir þeir vankantar, sem á þessari löggjöf eru og sjálfstæðismenn lögðu til á s.l. þingi að yrðu sniðnir af, verði sniðnir af á þessu þingi. Gæti þá svo farið og væri vissulega happasælast, að það þyrfti aldrei að koma til þess, að þessi reglugerð, sem mér skilst að nú sé í burðarliðnum og eigi að ganga í gildi 1. jan., komi nokkurn tíma til framkvæmda, og menn verði búnir að átta sig á því, að það sé happasælla að hafa annan hátt á þessu skyldusparnaðarmáli eða sparnaðarmáli til íbúðabygginga, eins og sjálfstæðismenn lögðu til á s.l. þingi.



Herra forseti. í dag er eitt ár liðið, frá því að Ungverjar undir forustu stúdenta og verkamanna risu upp gegn einræði og erlendri ánauð og kröfðust frelsis. Engum efa er bundið, að ef Ungverjar hefðu verið látnir einir um mál sín, þá hefði þjóðin öðlazt vestrænt frelsi. Hitt er kunnara, en frá þurfi að segja, að á frumstigi byltingarinnar var þessi hetjuþjóð brotin á bak aftur af ofurefli erlends hervalds, sem síðan hefur fótum troðið frelsi hennar og hagnýtt til hægðarauka nokkra ungverska kvislinga. Hetjudáðir Ungverja munu lifa um aldaraðir. Barátta þeirra og blóðfórnir munu fyrr eða síðar, færa þeim frelsið. Ég leyfi mér að biðja hv. alþingismenn að votta þessari hugumstóru hetjuþjóð djúpa virðingu og hjartanlega samúð með því að rísa úr sætum, -