Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Árni Jónsson) Háttv. Ed. hefir gert þá breytingu á þessu frv., að hún hefir bætt því við, að knattborð falli undir skemtanaskatt, og ákveðið skatt af hverju borði 30 kr. á mánuði. Allshn. hefir ekki sjeð sjer annar fært en að ganga að þessari breytingu og ræður hv. deild til að samþ. frv.

Frsm. (Ámi Jónsson) Hv. Ed. hefir bætt því inn í þetta frv., að leyfið skuli veitt til 5 ára, og þykir allshn. sú breyting ekki spilla frv. og leggur til, að það verði samþykt óbreytt.

Halldór Stefánsson Jeg hefi ásamt hv. 1. þm. S.-M. (SvÓ) borið fram brtt. á þskj. 606. Fyrsti, annar og fjórði liður brtt. lúta að því, að nafni bankans verði breytt, hann verði látinn heita Þjóðbanki Íslands, í stað þess nafns, sem hann nú hefir. Þegar Landsbankinn var stofnaður árið 1885, stóð öðruvísi á en nú. Þá var landið talið óaðskiljanlegur hluti Danaveldis með sjerstökum landsrjettindum. Jeg býst við, að nafn bankans hafi verið valið með tilliti til þessa, enda ber það nokkurn blæ af ósjálfstæði landsins, eins og það var þá. Nú er þetta breytt, við erum frjáls og sjálfstæð þjóð, og er því ekki nema eðlilegt, að breytt sje um nafn á aðalbanka landsins. Það stendur nú svo einkennilega á, að þessir tveir bankar, sem við höfum, heita sama nafni, Landsbanki Íslands og Íslandsbanki - bæði nöfnin þýða eitt og hið sama. Það er eins og seinni bankinn hafi lagt undir sig nafn hins fyrri, enda mun sú hafa verið meiningin upphaflega, að Íslandsbanki legði Landsbankann undir sig. Það kemur og berlega fram í 1. gr. þessa frv., að bankanum er ekki valið rjett nafn. Þegar heiti hans er þýtt á erlendar tungur, þá er það rangþýtt og lagt út eins og bankinn hjeti Þjóðbanki Íslands. Því væri rjettast að kalla hann Þjóðbanka, og væri þá óþörf þessi þýðing í 1. gr. Önnur ástæða til nafnbreytingar er sú, að nú eru tímamót í sögu bankans. Nú er hann grundvallaður líkt og þjóðbankar annara landa. Jeg get ekki sjeð ástæðu til þess að hafa á móti þessu nýja nafni, þótt gömlu og þektu nafni sje slept, þegar það nafn er þeim annmörkum bundið, að þegar þarf að þýða það á erlendar tungur, þá þarf að rangþýða það. Þá er þriðji liður brtt. við 47. gr. frv. Hann er dálítið skyldur brtt., sem borin var hjer fram við 2. umr. og þá feld. En sú till. var víðtækari en þessi; hún fór fram á, að opinberir sjóðir og fje, sem opinberir starfsmenn hafa undir höndum, og handbært fje ríkissjóðs skyldi ávaxtað í Landsbankanum. Ástæðurnar, sem voru færðar fram gegn þessari till. þá, voru einkum þær, að með þessu væri um of skertur hlutur annara banka með sparifjárgeymslu. Í þessari till. okkar höfum við aðeins tekið hina opinberu sjóði, en ekki tekið hin ákvæðin með. Það má játa það, að það geti verið óhentugt í sumum tilfellum að skylda alla starfsmenn, sem opinbert fje hafa undir höndum, til þess að ávaxta það í Þjóðbankanum, en það getur aldrei valdið neinum óþægindum að hafa fje opinberra sjóða ávaxtað þar. Það eru og þau minstu einkarjettindi, sem hægt er að veita Þjóðbankanum fram yfir einkabanka. Fje þetta er lagt á vöxtu í ákveðnum tilgangi og eftir fyrirfram ákveðnum föstum reglum, og því eitt hið stöðugasta starfsfje, sem einn banki getur haft, og þarf ekki að óttast, að það verði þá og þegar hrifsað út fyrirvaralaust. Ef ákveðið er í stofnskrá slíkra sjóða, að fjeð skuli ávaxtað annarsstaðar, þá verður það auðvitað gert, en ef slík ákvæði eru ekki til staðar, þá er Þjóðbankanum áskilinn rjettur til þessa fjár. Jeg hefi ekki ástæðu til þess að fjölyrða frekar um þetta. Það hefir verið rætt alment áður hjer. En jeg verð fyrir mitt leyti að telja það hatramlegt, ef menn vilja ekki áskilja Þjóðbankanum þau litlu forrjettindi fram yfir aðra banka, að ávaxta fje opinberra sjóða.

Forseti (BSv): Útbýtt hefir verið brtt. á þskj. 611, 612 og 613, og verður að leita afbrigða frá þingsköpum til þess að brtt. þessar geti komið til umr. og atkv.

Forsrh. og fjrh. (Jón Þorláksson) Mjer þykir bera undarlega við, að leitað skuli afbrigða frá þingsköpum um brtt. á þrem þskj., en enginn flm. kveður sjer hljóðs. Jeg tel mjer þó skylt að segja fáein orð um sumar þær till., sem fyrir liggja, og skal taka þær eftir röð eins og þær liggja fyrir. Brtt. 1.a á þskj. 606 fer fram á, að nafni bankans sje breytt og heiti Þjóðbanki, í stað Landsbanki. Þetta ákvæði kom til nákvæmrar íhugunar milli mín og Landsbankastjórnarinnar áður en málið var lagt fyrir þingið 1925. Jeg hafði áður farið fram á, að nafninu væri breytt, en bankastjórnin taldi á því svo mörg tormerki, að jeg fjelst á það og hreyfði því ekki frekar. Jeg vona, að þetta nægi, án þess jeg fari að gera grein fyrir þeim mörgu ástæðum bankastjórnarinnar gegn því, að bankinn skifti um nafn, og vænti þess, að brtt. verði ekki samþykt. Á sama þskj. er önnur brtt. að efninu til, sem er gamall kunningi hjer í þinginu. Hún fer fram á, að opinberir sjóðir, sem handbært fje hafa á sjóðvöxtum, skuli geyma það í Landsbankanum eða útibúum hans, nema öðruvísi hafi verið ákveðið í stofnskrám eða skipulagsskrám. Jeg veit ekki, hvað á að leggja upp úr því, að aðallega sjeu nefndir opinberir sjóðir, en samskonar till., sem áður hefir fram komið, nefnir opinberar stofnanir og opinbera sjóði. Jeg vil aðeins benda á það, að það má ekki samþykkja svona ákvæði í bankalögunum vegna ríkissjóðs. Það getur valdið þeim vandræðum, að fjrh. eigi ekki annars úrkostar en að brjóta slíkt ákvæði. Er því algerlega rangt að setja stjórnina í slíka klípu. Ef ríkissjóður þarf að fá lán, en þarf ekki að nota það alt í svip, þá er það sett í þann banka, sem veitir lánið, og tekið út jafnóðum og þarf að nota það, en það er ekki rjett að taka það strax alt út úr hinum lánveitandi banka. Brtt. á þskj. 611, frá hv.þm. Str. (TrÞ), fer fram á það, að að minsta kosti helmingur verðbrjefaeignarinnar skuli vera í jarðræktarbrjefum, en þó eiga þau að vera öðruvísi útbúin en lög og reglugerð ræktunarsjóðsins leyfa, því að það er svo fyrir mælt í brtt., að það skuli „með samningi við stjórn ræktunarsjóðs Íslands ákveðnir vextir af þeim brjefum, þó eigi hærri en 1/2% yfir sparisjóðsvexti eins og þeir eru á hverjum tíma.“ Ef gert er ráð fyrir svipuðum sveiflum á verði verðbrjefa hjer eins og annarsstaðar, þá þarf stöðugt að gefa út nýja flokka jarðræktarbrjefa í hvert sinn sem almennir vextir breytast eitthvað, til þess að brjefin geti verið nákvæmlega í nafnverði, og verður ekki unt að láta nafnvexti brjefanna standa á 1/2 eða heilum af hundraði, heldur verður að nota brot þar á milli, máske sitt brotið hvern mánuðinn. Jeg hefi talað við bankastjóra Landsbankans um þetta, og álíta þeir till. ómögulega. Það er ekki hægt að fara þannig að til þess að ákveða um þessi brjefakaup. Það er algerlega óframkvæmanlegt að einskorða það, að verðið skuli vera nafnverð, enda er sú leið hvergi farin og vextir slíkra brjefa eru altaf látnir standa á heilum eða hálfum %, en það, sem víkja þarf til þar frá, er gert á söluverðinu. Sjóður, sem hefir brjef með 5% vöxtum, vill heldur selja þau á 98% heldur en að gefa út nýjan flokk með 5–6% vöxtum. Er engin ástæða til þess að binda þannig hendur bankaráðsins um þetta. Það á að ráða því, hvaða brjef bankinn kaupir, enda ætti að vera óhætt að trúa því fyrir þessu eins og öðru, er lýtur að rekstri bankans, þar sem bankinn er skyldur að kaupa jarðræktarbrjef fyrir 100 þús. kr. á ári í 13 ár enn. Jeg legg því til, að brtt. á þskj. 611 verði feld. Brtt. á þskj. 612, frá hv. 1. þm. Reykv. (JakM) og hv.þm. Barð. (HK), fer fram á það, 1. liður, að bankaráðið geti „einnig veitt fráförnum aðalbókara, aðalfjehirði og fjehirði og ekkjum þeirra eftirlaun af fje bankans eftir sömu reglum“, en þó eru þeir undanskildir þeirri skyldu að greiða í eftirlaunasjóð bankans. Er sú till. ekki í samræmi við löggjöfina alment um slík eftirlaun, þar sem öllum embættismönnum undantekningarlaust er gert að skyldu að greiða í lífeyrissjóð. Er því engin ástæða til að undanþiggja þessa menn slíkri skyldu eða skipa eftirlaunum þeirra með sjerstökum hætti. Er öðru máli að gegna með bankastjórana, sem ráðnir eru upp á uppsögn. Ráðningarkjör þeirra eiga ekki við, þar sem heimtuð er greiðsla í lífeyrissjóð, en það er alger óþarfi, að taka þá menn, sem í brtt. eru taldir, út úr og hlífa þeim við að láta af mörkum í eftirlaunasjóð bankans, úr því að aðrir starfsmenn bankans eiga að gera það, eins og t. d. útibússtjórarnir. Brtt. á þskj. 613, frá hv.þm. V.-Ísf. (ÁÁ), er að nokkru leyti bergmál af till., sem áður hefir komið fram, sjerstaklega fyrri liðurinn. Hann er um það, að „bankaráðið skuli fylgjast með um rekstur bankans í öllum starfsgreinum hans. Skal formaður bankaráðsins framkvæma fyrir þess hönd daglegt eftirlit með stjórn bankans“. Er þetta orðrjett eins og 1. mgr.brtt., sem feld var við 2. umr. og var frá sama hv.þm. og 2 meðflm. Það getur verið, að hæstv. forseti sjái sjer fært að bera þessa till. upp, þar sem meira fylgir með henni. Er með þessum lið brtt. tekin af hinum bankaráðsmönnunum skyldan til þess að hafa eftirlit með rekstri bankans, og tel jeg af þeim ástæðum ekki rjett að samþ. þann lið, því jeg sje ekki, að ástæða sje til nje heppilegt að undanþiggja þá skyldunni til eftirlits. Með seinni liðnum á þskj. 613 er felt niður það ákvæði, að gerðabók bankaráðsins skuli lögð fyrir fjárhagsnefndir Alþingis. Er jeg hræddur um, að þetta verði til þess að vekja ágreining í hv.Ed. Sje jeg enga ástæðu til þess, að till. þessi verði samþ., enda hefir ekkert það komið fram í umr., er sje svo mikilsvert, að frv. þurfi að breyta þess vegna. Hinsvegar er vissara að afgreiða frv. hjeðan til hv.Ed. þannig, að hún geti gengið að því óbreyttu.

Ásgeir Ásgeirsson Mjer þótti ekki þörf að mæla með till. við þessa umr. Hún er svo lík till., sem áður hefir verið borin fram, nema hvað feld hafa verið úr henni nokkur atriði. Jeg vona því, að hæstv. forseti sjái sjer fært að taka till. til greina. Mjer þykir það undarlegt, ef till. er hættuleg fyrir framgang frv. í hv.Ed., þó hún yrði samþykt. Till. fer fram á það að leysa aðra bankaráðsmenn en formann frá daglegu eftirliti í bankanum. Og þó að till. verði ekki samþykt, þá mun það þó í framkvæmdinni verða svo, að þeir koma ekki daglega í bankann. Áherslan í fyrri till. er lögð á, að daglegt eftirlit er falið formanni, en samt sem áður eru hinir bankaráðsmennirnir ekki leystir frá skyldu sinni um það að fylgjast vel með öllum rekstri bankans. Ef till. verður samþ. og það yrði til þess, að málið kæmi aftur til þessarar hv. deildar, þá vil jeg heldur einum þingfundi fleiri heldur en að bankaráðið alt yrði 270 daga á ári í bankanum til engra þarfa. Hin brtt. er um það, að gerðabók bankaráðsins skuli ekki lögð fyrir fjhn. Alþingis. Þær geta vitanlega heimtað það, ef þær vilja. Till. þessar eru frábrugðnar þeim till., sem áður hafa komið fram. Vitanlega má samþykkja aðra till., þó hin verði feld.

Tryggvi Þórhallsson Það voru aðeins örfá orð út af brtt. minni á þskj. 611. Eins og hv.þm. munu kannast við, þá er till. þessi samhljóða samskonar till., sem jeg flutti á síðasta þingi. Sú till. var rækilega rædd þá, og tel jeg því ekki ástæðu til að vera margorður um till. að þessu sinni. Jeg vil með till., að það komi í ljós við atkvæðagreiðsluna um hana, hvernig hv.þm. snúast við þeirri sjálfsögðu kröfu landbúnaðarins, að hann verði ekki afskiftur af fje því, sem atvinnuvegum landsins er ætlað. Menn vita það, að það sem af er þessari öld og um lengri tíma, þá hefir landbúnaðurinn verið afskiftur í þessu efni, og sú umbót, sem fjekst með ræktunarsjóðnum, er allsendis ófullnægjandi. Vil jeg í því sambandi minna á það, að nú er ræktunarsjóðurinn peningalaus. Bændur geta ekki fengið lán til húsabygginga. Að helmingur verðbrjefaeignarinnar sje í ræktunarbrjefum með 1/2% hærri vöxtum en sparisjóðsvextir eru á hverjum tíma, það tel jeg ekki nema sjálfsagt, og ætti sú till. að fljúga í gegn, því þetta er til stórbóta, hvort heldur er frá sjónarmiði landbúnaðarins eða bankans. Það er alveg einsdæmi, að þjóðbanki setji nálega alt fje sitt fast í víxlum, í stað þess að setja mikinn hluta þess fastan í slíkum verðbrjefum. Hæstv. forsrh. lagðist á móti till. nú eins og í fyrra. Voru mótbárur hans æðiveigalitlar nú eins og þá. Hann taldi það óframkvæmanlegt að ákveða vextina eins og gert er í till., en þetta er vel hægt að framkvæma með því að gefa út sjerstök brjef og láta það ákvæði fylgja, að vextirnir skuli vera 14% hærri en sparisjóðsvextir. Það eru til mörg hlutabrjef, þar sem ekki stendur á, hverjir vextir skuli af þeim vera, en það er ákveðið á aðalfundi. Að þetta gangi gegn reglugerð ræktunarsjóðs, er engin mótbára. Ákvæði till. leiðir aðeins til nýrra samninga við ræktunarsjóðinn. Hæstv. ráðh. sagði, að það væri órjettmætt að vantreysta bankastjórunum í þessu efni. En eins og hingað til hefir gengið, þá er það beinlínis skylda að vantreysta öllum bankastjórum og bankaráðum þar sem landbúnaðurinn á hlut að máli. Um aðrar till. skal jeg ekki fjölyrða. Það eru liðnir 4 tímar síðan við fengum að sjá frv. eftir breytingu þess við 2. umr. Ef það verður farið eins að nú við 3. umr. eins og við 2. umr., þá er þetta mál alt hið mesta flaustursverk, því umr. hefir verið hespað af eftir að fjárlögin voru afgreidd og þingmenn voru farnir að búast til heimferðar.

Halldór Stefánsson Jeg tel óþarft að segja mikið út af ummælum hæstv.forsrh. (JÞ) um till. okkar hv. 1. þm. S.-M. (SvÓ). En jeg vildi aðeins benda á það, að ummæli hans snertu lítið kjarna málsins. Viðvíkjandi nafnbreytingunni gat hæstv. ráðh. þess, að bankastjórnin væri henni andvíg, en af hvaða ástæðum, sagði hann ekki. Það liggja ekki í augum uppi ástæðurnar fyrir því að mega ekki nefna bankann rjettu nafni. Enda þótt bankastjórnin hafi ekki getað fallist á nafnbreytinguna 1925, þá hafa ástæður breyst síðan að því leyti, að nú er búið að ráðstafa endanlega seðlaútgáfunni, svo að nú er meiri ástæða til þess en áður að breyta nafni bankans eins og farið er fram á í till. okkar. Viðvíkjandi 3. brtt. skal jeg taka það fram, að mótmæli hæstv. ráðh. snerta ekki till. Hann vildi mótmæla framkomu hennar á þeim grundvelli, að samskonar till. hefði verið feld hjer í hv. deild við 2. umr. þessa máls. En þetta er ekki rjett hjá hæstv. ráðh., því hjer er ekki um samskonar till. að ræða. Till. sú, sem nú liggur fyrir, fer fram á það, að aðeins opinberir sjóðir, sem standa eiga á vöxtum samkvæmt skipulagsskrá, skuli standa á vöxtum í Landsbankanum. Þetta fje er fast og örugt starfsfje og því rjett og sjálfsagt, að það sje látið vera á vöxtum í Landsbankanum. Það, sem felt var úr till. eins og hún var við 2. umr., var fje annara opinberra stofnana, ríkisfje og fje það, er opinberir starfsmenn hafa undir höndum. En þar sem hæstv. ráðh. er ekki viðstaddur, þá sje jeg ekki ástæðu til að fara um þetta fleiri orðum.

Frsm. meiri hl. (Björn Kristjánsson) Fjhn. hefir ekki haft tíma til að athuga þetta mál sem skyldi síðan það kom frá hv.Nd., en þar hafa verið gerðar á því nokkrar breytingar, sem þurft hefði að athuga nánar, þó að flestar þeirra sjeu að vísu fremur smávægilegar. Jeg skal skýra stuttlega frá þeim breytingum, sem á frv. hafa verið gerðar síðan það fór úr þessari hv. deild. Það er þá fyrst, að burt hefir verið felt niðurlag 7. gr., svo hljóðandi: „Útibúum bankans er eigi skylt að leysa inn seðla eða kaupa gull nema bankaráðið mæli svo fyrir“. Þetta er gert með tilliti til þess, að álitið er hentugra að láta sparisjóðsdeildina hafa útibúin heldur en seðlabankann, og verð jeg að fallast á, að þetta fyrirkomulag sje „praktiskara“. Við það sparast að hafa tvenskonar bókfærslu hjá útibúunum. Þá er 8. gr. Í upphafi þeirrar greinar er orðabreyting, að í stað: „Seðlabankanum er heimilt að gefa út seðla“ komi: „Seðlabankinn gefur út seðla“. Í sömu grein er breyting á þá leið, að í stað „gullforða, er nemi 40%“ komi: „gullforða, er nemi 3/8“ o. s. frv. Þessa breytingu álít jeg til skemda, en þar sem ekki munar meiru, mun meiri hl. nefndarinnar sætta sig við hana, þótt jeg hinsvegar verði að halda því fram, að betra hefði verið að hafa 40%, eins og venjulegast er að hafa gullforðann í öðrum löndum Evrópu. Úr 9. gr. er strikuð svigasetning í síðustu málsgrein, og er það gert í samræmi við breytinguna á 7. gr., um að seðlabankinn skuli ekki hafa útibúin, heldur sparisjóðsdeildin. Þá er 10. gr. Þar er slept úr b-lið orðinu „erlendum“. Þetta tel jeg heldur til skemda, þar sem það dregur fremur úr tryggingum bankans, en nefndin mun þó ekki gera þetta að ágreiningsatriði. Í 13. gr. hefir Nd. tekið aftur upp þessi margumtöluðu orð „á dálk“. Jeg álít þau óþörf, en hinsvegar svo meinlaus, að litlu skifti, hvort þau standa þarna eða ekki. Síðasta málsgr. er feld burtu í samræmi við breytinguna við 7. gr. Úr 14. gr. eru feld burtu þau hlunnindi bankanum til handa, að einfaldar ávísanir fái víxilrjett, ef þær eru afsagðar eftir sömu reglu og víxlar vegna greiðslufalls. Jeg taldi þetta hlunnindi fyrir bankann, en Nd. ber lögfræðing fyrir því, að ákvæðin þyrftu að vera fyllri, ef þau ættu að standa. Jeg lít svo á, að það sje bankanum í óhag, að þessu sje burtu kipt, en eins og sakir standa, verður nefndin að sætta sig við þessa breytingu. Við 21. gr. er gerð sú breyting, að endurskoðendur skuli skipaðir til þriggja ára, og tel jeg þá breytingu heldur til bóta. Þá er 24. gr. breytt þannig, að varasjóður skuli fá helming arðs, í stað Telur nefndin þá breytingu til bóta, af því að hún vill tryggja hag bankans sem best. Þá hefir verið gerð töluverð breyting á 34. gr. Eins og frv. var samþ. í þessari hv. deild var ákveðið, að 4 bankaráðsmenn, er vera skyldu utanþingsmenn, skyldu kosnir á þá leið, að hvor deild kysi 2 þeirra, en Nd. hefir breytt þessu þannig, að bankaráðsmennirnir mega vera þingmenn og skulu kosnir af sameinuðu þingi. Jeg hefði talið betra að láta þau ákvæði standa, sem sett voru um þetta í þessari hv. deild. Þau miðuðu að því að skapa ró um bankann og draga úr pólitískum erjum. Er ósjeð ennþá, hvaða óhappaafleiðingum þessi breyting veldur. Nefndin verður þó að sætta sig við þessa breytingu eins og á stendur, þar sem komið er að þinglokum. Þess má geta, að Norðmenn hafa reynt að gera sínar bankastjórnir sem hlutlausastar í pólitík, en það hefir ekki tekist. Bitlingasýkin hefir altaf verið svo mikil innanþings þar eins og annarsstaðar. Í 3. málsgr. þessarar greinar er bætt inn orðinu „endurgjaldslaust“. Það er að segja, bankaráðsmaður verður að búa svo nærri Reykjavík, að hann geti sótt þangað bankaráðsfundi endurgjaldslaust hvenær sem er. Væri hann t. d. búsettur í Hafnarfirði, mætti bankinn ekki kosta ferð hans á milli. Í niðurlagi greinarinnar er feld burt setning, en bætt inn í á öðrum stað, svo að þar er aðeins um tilfærslu að ræða. Þá kem jeg að 36. gr. í fyrstu málsgrein er á einum stað breytt lítilsháttar orðaröð, sem engu máli skiftir. Í niðurlagi 2. málsgr. eru feld burtu orðin: „og auk þess dýrtíðaruppbót af allri launahæðinni“ o. s. frv. Þetta er aftur fært inn í 57. gr., af því að rjettara þykir að hafa það í bráðabirgðaákvæðum heldur en í frv. sjálfu. Þá er skeytt aftan við 3. málsgrein sömu greinar þessum orðum: „Bankaráðið getur einnig veitt fráförnum aðalbókara, aðalfjehirði og fjehirði og ekkjum þeirra eftirlaun af fje bankans eftir sömu reglum“. Þetta er til bóta, og hefði annars orðið að koma síðar með sjerstökum lögum. Þá hefir verið felt úr 37. gr. niðurlag 2. málsgr., svo hljóðandi: „Nú er bankaráðsmaður fjarverandi um stund, og ber hann meðábyrgðina á því, sem bankaráðið hefir ályktað í fjarveru hans, nema hann skrifi ágreiningsatkvæði um einhverjar framkvæmdir þess í fjarveru hans í fundarbókina“. Jeg álít til skemda að fella þetta niður, en nefndin mun þó láta við það sitja. Þá er komið að 38. gr. Þar er orðabreyting við 1-lið, „framkvæmdarstjórnar“ í stað „bankastjórnar“. Svo er. einnig skeytt aftan við liðinn: „Svo og að ákveða, að fengnum tillögum framkvæmdarstjórnarinnar, hverjir starfsmenn bankans skuli geta skuldbundið bankann með undirskrift sinni í tilteknum málefnum hans“. Þetta er nýmæli hjer, en í erlendum bönkum er það venja, að fleiri en bankastjórarnir einir geti skuldbundið bankann með undirskrift sinni. Það getur komið fyrir, að þetta þurfi að nota hjer síðar, þegar bankinn stækkar, svo að bankastjórarnir hafa ekki við að skrifa undir. Getur þá verið þægilegt að mega gefa öðrum umboð til að skrifa undir í þeirra nafni. En þetta er framtíðaratriði, sem litlu máli skiftir, hvort sett er inn nú eða ekki. Það er að minsta kosti ekki til skaða. Þá er í m-lið þessarar sömu greinar í stað: „endurskoðendur bankans ræki vel starf sitt“ sett: „endurskoðendur ræki vel“ o. s. frv., og er það rjett. í 39. gr. er lítilsháttar breyting í 2. málsgr. í frv., sem samþ. var í þessari deild, hófst hún svo: „í forföllum hans kemur sá hinna bankastjóranna, sem er eldri í stöðunni“. - í Nd. hefir verið bætt við þetta: „eða sá, sem eldri er að árum, ef báðir eru jafngamlir í stöðunni“. Þetta gerir raunar hvorki til nje frá, en er þó heldur betra. Þá kemur önnur höfuðbreytingin við 4., 5. og 6. málsgr., um að framkvæmdarstjórarnir skuli halda fundarbók. Jeg skal lesa greinina eins og hún hljóðar eftir breytingu Nd.: „Framkvæmdarstjórarnir halda fundarbók, sem í eru ritaðar allar ályktanir, sem gerðar eru á fundum þeirra. Til þess að gerð verði gild ályktun verða eigi færri en 2 bankastjórar að taka þátt í atkvæðagreiðslu, enda sjeu þeir sammála. Að jafnaði skulu engar meiri háttar ráðstafanir gerðar, ef einn bankastjóri mótmælir, og alls ekki, ef aðalbankastjóri er þeim mótfallinn. Nú er ályktun gerð, sem einn bankastjóri er mótfallinn, og á hann þá rjett á að bóka rökstutt ágreiningsatkvæði í fundarbókina“. Þetta var svo í frv., sem samþ. var hjer, að ef einn bankastjóri setti rökstudd mótmæli í fundarbókina eða dagbækurnar, þá skyldi ágreiningsatriðið lagt fyrir bankaráðið til úrslita. Í norsku bankalögunum er svo ákveðið, að ef einn af fimm bankastjórum mótmælir láni, þá má ekki veita það. Mjer þótti í þessu „landi kunningsskaparins“ of langt gengið, að einn bankastjóri gæti ráðið, og vildi því hafa ákvæði um, að áfrýja mætti ágreiningsatriðum til bankaráðsins. Það getur oft komið fyrir, að minni hlutinn hafi rjettara fyrir sjer en meiri hlutinn. Jeg hefi reynslu fyrir því. Af því komið er að þingslitum og ekki hægt að breyta þessu nema stofna málinu í tvísýnu, verður nefndin nauðug viljug að sætta sig við þessa breytingu. Þá er jeg kominn að 42. gr., sem mikið hefir verið rætt um, að alþingismenn mættu ekki vera bankastjórar. Þetta hefir Nd. felt úr frv., og gildir þá sama um bankastjóra Íslandsbanka, að þeir mega eiga sæti á Alþingi. Jeg lagði til upphaflega, að þetta væri strikað út, en afrjeð svo að lata hv.Nd. skera úr. Það er því ekki á móti vilja nefndarinnar, að þetta ákvæði er felt niður. Þá kem jeg að 56. gr. Þar er bætt aftan við ákvæði um það, að seðlabankinn þurfi ekki að hafa útibúin öll á sinni könnu, heldur sparisjóðsdeildin. Er það gert til þess að binda ekki útibúin við seðlabankann einan. Þá hefir verið sett viðbót við 57. gr., sem svo hljóðar: „Bankastjórar, aðrir en aðalbankastjóri, svo og allir bankaráðsmennimir, fá dýrtíðaruppbót af allri launaupphæðinni. Dýrtíðaruppbótin reiknast með sömu vísitölu og dýrtíðaruppbót starfsmanna ríkisins“. Þetta ákvæði er, eins og jeg tók fram áðan, fært aftur í bráðabirgðaákvæðin, enda á það þar betur heima en í frv. sjálfu, þar sem gera má ráð fyrir, að dýrtíðaruppbótin hverfi með tímanum. Þetta eru þá allar breytingarnar, og þó að sumar þeirra sjeu til skemda, þá eru aðrar meinlausar og einstaka til bóta. Hefir meiri hl. því, eins og sjest af nál. á þskj. 627, fallist á að leggja til, að frv. verði samþ. óbreytt.