Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta mál var flutt í fyrstunni af landbn. Nd. sem var sammála um að flytja það eftir beiðni hagsmunafélags hrossabænda. Breytingin var í því fólgin að útflutningshross skulu ekki vera eldri en tíu vetra, segir í þeim lögum sem gilda, en þetta var fellt niður. Breytingin sem þeir gerðu í Ed. var að sett var inn það ákvæði aftur að miðað skyldi við tíu vetra aldur, en þó væri leyfilegt að flytja eldri hross út og landbrh. gæti heimilað það ef yfirdýralæknir mælti með því. Þetta er rýmkað frá þessum lögum. Það er þó hægt með því móti að yfirdýralæknir leggi það til og getur ráðherra gert það hér á eftir sem ekki var áður hægt. Það var fjallað um þetta í nefndinni í gær og hún mælir með því að það verði samþykkt eins og það kom frá Ed.



Herra forseti. Ég tala fyrir nál. sjútvn. um frv. til l. um skiptaverðmæti og greiðslumiðlun innan sjávarútvegsins. Í nál. segir: "Í umfjöllun nefndarinnar kom fram að ekki væri ágreiningur um meginefni frv., enda um að ræða víðtækt samkomulag hagsmunaaðila innan sjávarútvegsins. Með tillögum um hlutfall skiptaverðmætis af heildarverðmæti með 70% sem meginreglu er gert hreint borð í kjaraskiptingu milli sjómanna og útvegsmanna. Eru samningsaðilar sammála um þetta þótt auðvitað verði aldrei gert endanlegt samkomulag um tekjuskiptingu milli þeirra. Í stað flókinna tilfærslna og reiknireglna kemur eitt hlutfall, mishátt eftir því hvort landað er heima eða erlendis úr veiðiskipi eða gámi eða frystiskipi. Hins vegar er það ekki tilgangur þessara ákvæða að breyta tekjuskiptingunni í meginatriðum heldur markaðar skýrari línur fyrir kjarasamninga aðila sem fari fram á sínum rétta vettvangi. Það hefur nokkuð verið gagnrýnt af hálfu sjómanna að 4. gr. frv., þar sem ákveðið er að skiptaverðmæti á frystiskipum skuli vera 70% af fob-verðmæti, feli í sér skerðingu á hlut sjómanna á þeim skipum. Það er rétt að samkvæmt núgildandi skiptum er sambærileg tala 72,25% þegar um botnfisk er að ræða, en aftur á móti 68,25% þegar rækja er fryst um borð. Þannig felur ákvæði 4. gr. í sér hækkun hlutar á rækjuskipum, en lækkun á öðrum veiðum frystiskipa. Algengt mun vera að sömu skipin stundi hvort tveggja. Þá er þess að geta að 70% talan í 4. gr. er hluti af víðtæku samkomulagi fulltrúa sjómanna og útvegsmanna um ákvæðin í I. kafla frv. Sjómenn fengu því framgengt að hlutfallið í 1. gr. hækkaði úr 69,5% í 70% um leið og ákveðið var að gera þá málamiðlun sem felst í 4. gr. Loks er rétt að benda á að hluti þess samkomulags, sem fulltrúar sjómanna og útvegsmanna í nefndinni, sem samdi frv., gerðu með sér, var viðbót við kjarasamninga þeirra um hækkun á skiptaprósentu á skipum sem eru undir 240 brúttólestir og um greiðslu fæðispeninga. Vilji sjómenn ná fram frekari leiðréttingu í einstökum greinum flotans eru kjarasamningar hinn eðlilegi vettvangur til slíkra breytinga. Nefndin leggur á það áherslu, eins og kom fram í framsöguræðu sjútvrh. og við umræður í nefndinni, að strax í vor verði kannað í samvinnu við útvegsmenn og sjómenn hvort aðstæður séu til að taka upp einhvers konar aflatryggingu eða tekjutryggingu í framtíðinni verði aflabrestur í einstökum landshlutum eða í ákveðnum verstöðvum. Að því ætti að stefna að hugmyndir um þetta efni komi fram sem fyrst og helst á haustþingi. Hins vegar sé nú heppilegast að leggja núverandi Aflatryggingasjóð niður þar sem starfsemin hefur fjarlægst upphaflegan tilgang hans. Við umræður í nefndinni kom fram að æskilegast væri að sérstaklega yrði athugað hvert sé heppilegasta form vaxtaákvörðunar á innstæðum útvegsmanna á stofnfjársjóðsreikningum. Ákvæðin í 12. gr. frv. um hæstu lögleyfða fasteignaveðlánavexti eru fyrst og fremst lágmarksákvæði og fela reyndar í sér hækkun vaxta frá því sem segir í gildandi lögum. Þetta er hins vegar fyrst og fremst málefni útvegsmanna og Fiskveiðasjóðs sem heppilegast virðist að verði leyst á þeim vettvangi. Líku máli gegnir um vátryggingarreikninga þá sem LÍÚ annast fyrir útvegsmenn sjálfa. Nefndin telur æskilegt að ríkisstj, fjalli að nýju um vanda skreiðarframleiðenda, m.a. um útflutningsgjöld og gengismun af skreiðarbirgðum og ógreiddum skreiðarútflutningi af framleiðslu fyrri ára. Nefndin bendir á að ráðstöfun fjár til öryggismála og björgunaræfinga á fiskiskipum verði að sjálfsögðu endanlega ákveðin í samvinnu við samgrn. sem skipaði öryggismálanefnd sjómanna. Nefndin leggur til að frv. verði samþykkt eins og það er á þskj. 979. Einn nefndarmanna, Halldór Blöndal, gerði ágreining varðandi útflutningsgjaldið og greiðslu gengismunar af skreið framleiddri fyrir 31. des. 1984 og áskilur sér rétt til að flytja eða fylgja brtt. þar um. Hann skrifar því undir nál. með fyrirvara um þetta atriði frv., enda varðar það ekki það samkomulag sem varð milli hagsmunaaðila sjávarútvegsins og frv. var byggt á þegar það var lagt fram." Undir þetta nál. rita Stefán Guðmundsson, Halldór Blöndal með fyrirvara, Geir H. Haarde, Ingvar Gíslason, Geir Gunnarsson og Gunnar G. Schram. Sjútvn. hefur fjallað allítarlega um þetta mál og m.a. átt sameiginlega fundi með sjútvn. Ed. Í athugasemdum við frv. segir m.a.: "Í ársbyrjun 1985 skipaði sjútvrh. nefnd aðila samtaka sjómanna og útvegsmanna og þingflokka til að endurskoða gildandi lög og reglur um sjóði sjávarútvegsins og lögbundnar greiðslur tengdar fiskveiði. Auk þess skyldi samhengi milli þessara lagafyrirmæla og skiptaverðs sjávarafla og þar með aflahluta sjómanna tekið til rækilegrar skoðunar. Markmið þessarar endurskoðunar skyldi vera: að gera fjárstrauma og tekjuskiptingu innan sjávarútvegsins einfaldari og skýrari, að stuðla að sanngjarnri skiptingu tekna innan sjávarútvegsins, að koma í veg fyrir að sjóðakerfið og tekjuskiptingarreglur dragi úr hagkvæmni í uppbyggingu og rekstri sjávarútvegsins." Með þessu frv. er gerð tilraun til að einfalda kerfi sjávarútvegsins. Millifærslur og greiðslur utan skipta eru lagðar af. Nú mun fiskverð sýna hið raunverulega verð sem fæst fyrir hvert kíló af fiski við löndun á afla. Það skal hér tekið fram að tilgangur þessara laga er ekki að breyta tekjuskiptingunni í meginatriðum heldur að marka skýrari línur fyrir kjarasamninga sjómanna og útvegsmanna sem fara fram á réttum vettvangi. Herra forseti. Með þessu frv. er stigið stórt skref í málefnum sjávarútvegsins. Því fagna ég alveg sérstaklega þeirri miklu og óvenjuvíðtæku samstöðu sem náðst hefur um þetta mál, fyrst og fremst milli sjómanna og útvegsmanna sjálfra og einnig hér á hinu háa Alþingi. Herra forseti. Sjútvn. þessarar deildar er sammála um að leggja til að málið verði samþykkt.



Herra forseti. Eins og fram kemur á þskj. 1058 flyt ég tvær litlar brtt. við þetta frv. sem kosta ekki mikið fé en ég lít fyrst og fremst á sem réttlætismál. Önnur brtt. snýst um það að ekki skuli innheimt útflutningsgjald af þeirri skreið sem ógreidd var 1. jan. 1986 og framleidd var fyrir 31. des. 1984. Í frv. er þetta ákvæði þannig, með leyfi hæstv. forseta, við 17. gr.: "Enn fremur skal ekki innheimta útflutningsgjald af þeirri skreið sem flutt er út eftir 1. jan. 1986 en framleidd var fyrir 31. des. 1984." Ég held hinni sömu viðmiðun og gert er í frv., 31. des. 1984. Nú væri fróðlegt að fá upplýsingar um það, ef til eru, hvenær menn vænta þess að sú skreið sem flutt hefur verið út verði greidd og hvort einhver trygging er fyrir því. Á sínum tíma þegar lögin voru sett um gengismun af sjávarafla var ég andvígur því að sá gengismunur yrði tekinn af skreiðarbirgðum þar sem ég taldi að þær væru illseljanlegar og raunar alveg óvíst um hvort þær mundu nokkurn tíma seljast. Hæstv. sjútvrh. minnti mig á það í gær að ég hefði á þeim tíma gjarnan viljað rétta hlut saltfisksins og það er rétt. Ég vildi það gjarnan. En ég fór á hinn bóginn aldrei fram á að eytt væri meiru fé en aflað var. Úr því að menn voru áfjáðir í að skattleggja skreiðina vildi ég þó að þeir peningar færu til baka til fiskframleiðenda. Nú er það komið í ljós, eins og marga uggði á þeim tíma, að þessir peningar hafa ekki skilað sér. Ég get út af fyrir sig fallist á það með hæstv. sjútvrh. og öðrum sem um þetta mál hafa fjallað að engin leið er að halda því fram að einhver einn tímapunktur sé réttari en annar. Þegar um það er talað að fella niður útflutningsgjald eða gengismun sem allir sjá að er ósanngjarn er erfitt að segja að frekar skuli kannske miða við 1. jan. 1986 en 31. júlí 1985 eða finna sér einhvern annan dag, en úr því að hér er búið að finnan þennan dag vil ég ganga hreint til verks. Ég ætla ekki að rifja upp það mikla tap sem skreiðarframleiðendur hafa orðið fyrir, bæði vaxtatap og líka tap vegna þess að skreiðin hefur rýrnað á þessum árum og enn er ekki meira að segja útséð um að menn losni við hana. Ég tók það fremur í gamni en alvöru, en reynt hefur verið að réttlæta þessa skattheimtu á skreiðina frá 1981, 1982 og 1983 með því að á þeim tíma hafi flotinn fengið ódýra olíu og þess vegna sé rétt að greiða þær niðurgreiðslur núna með hagnaðinum af skreiðinni. Þetta er eins og að halda því fram að ýmis kaupfélög úti á landi, sem eru með ónýta lagera, hagnist á því af því að þau hafi fengið lagerana keypta svo ódýrt af því að þeir voru úreltir þegar þeir voru keyptir. Þetta er útúrsnúningur af versta tagi sem ég ætla ekki að rekja frekar. En ég ítreka að fyrri brtt. er mjög smá í sniðum. Hún er réttlætismál. Það eru litlar 10 millj. kr. sem verið er að tala um og þó er verið að tala um peninga sem ekki liggur ljóst fyrir hvort nokkurn tíma muni skila sér. Varðandi 2. brtt. má segja að hún sé kannske stór. Hún fjallar um 20-25 millj. Hún er sú að ekki skuli greiða gengismun skv. lögum nr. 71/1984 af skreið sem ógreidd var 1. jan. 1986. Og nú spyr ég: Hver var hugsunin á bak við gengismuninn? Þegar fyrst voru sett lög um það hér á landi að nauðsynlegt væri að gera gengismun upptækan var hugsunin sú að vegna þess að á þeim tíma voru afurðalánin til sjávarútvegsins óverðtryggð mundu einstakir framleiðendur hagnast óhæfilega, ef þeir fengju að stinga gengismun af birgðum í sjávarútvegi í sinn vasa, vegna þess að það væri nánast tilviljun hvernig birgðastaðan væri hjá hverju einu fyrirtæki á hverjum tíma. Á hinn bóginn minnir mig að það hafi jafnan verið svo að gengismunur af hvalafurðum hafi verið látinn renna til Hvals hf. til baka vegna þess að það fyrirtæki var eitt í sinni atvinnugrein. A.m.k. minnist ég þess ekki að sá gengismunur hafi nokkru sinni allur verið af þeim tekinn í sameiginlegar þarfir. Þó má það vera ef ráðstafanir hafa verið gerðar t.d. varðandi niðurgreiðslu á olíu því að hvalbátarnir eyða mikilli olíu og er réttlætanlegt út frá því sjónarmiði. En kjarni málsins er sem sagt þessi: Gengismunur er gerður upptækur vegna þess að menn telja að í honum felist óeðlilegur hagnaður, óeðlilegur gróði. Er einhver þm. hér inni sem heldur því fram að skreið framleidd á árunum 1981-1983 og enn er ógreidd hafi safnað á sig óeðlilegum gengishagnaði? Er einhver maður hér sem heldur því fram? Þá væri fróðlegt að fá að vita það. Þau rök hafa verið færð gegn síðari brtt. minni að eftirstöðvar skuldbindinga gengismunarsjóðs séu eftirfarandi: a. Olíusjóður fiskiskipa 25-30 millj. kr., b. saltfiskdeild Verðjöfnunarsjóðs 25,4 millj. og e. öryggismál sjómanna 0,5 millj. Þetta eru milli 50 og 60 millj. Á móti þessu eru sem sagt þessar tekjur, 20-25 millj. af skreiðinni, og mér hefur heyrst að menn séu nú mjög að velta því fyrir sér að það sé rétt að láta skreiðarframleiðendur greiða hallann af Olíusjóði sem ekki var fyrir séð þegar löggjöf var sett um hann á sínum tíma. Það hefur mér skilist. Saltfiskurinn megi vera eftir, en það þurfi að greiða Olíusjóðinn í Seðlabankanum. Nú er það í mínum huga ekki aðalatriði hvort það verði greiddur saltfiskurinn eða olían. Staða saltfisksins er mjög góð í dag, miklu betri en skreiðarinnar, þannig að þau rök eru fallin að það eigi að skattleggja skreiðina til að rétta hag saltfiskframleiðslunnar. Þau rök tek ég ekki til greina. Í öðru lagi: Þeir menn sem báru ábyrgð á Olíusjóðnum á sínum tíma geta ekki sent reikninginn til skreiðarframleiðslunnar eins og staðan er. Ég þykist með þessum orðum mínum í fyrsta lagi að hafa sýnt fram á að þessar brtt. mínar eru ekki stórvægilegar í peningum talið. Að vísu eru 35 millj. fé, en hitt held ég að sé þyngra á vogarskálunum að ég er hér að tala um sanngirnismál, réttlætismál. Ég er að tala um það að skattleggja ekki framleiðslu sem við vitum að er á syngjandi hausnum og við vitum að þeir einstaklingar sem stóðu fyrir henni hafa orðið fyrir verulegum töpum. Ég veit ekki hvernig menn hefðu tekið því í gær, þegar hæstv. iðnrh. var að gera grein fyrir afkomu ullariðnaðarins í landinu, ef einhver hefði stungið upp á því í þeim sömu svifum að skattleggja ullariðnaðinn sérstaklega til að standa undir öðrum atvinnurekstri sem betur gengur. Ég vil drepa á annað efnisatriði frv., þ.e. í 16. gr., sem ég ætla að lesa, með leyfi hæstv. forseta: " Sjútvrh. setur nánari reglur um framkvæmd þessara laga, þar með um innheimtu skv. II. kafla, yfirlit yfir greiðslumiðlun og um endurskoðun og eftirlit með greiðslum sem Fiskveiðasjóður Íslands skal annast fyrir hönd Stofnfjársjóðs fiskiskipa og samtaka sjómanna og útvegsmanna." Það var raunar ekki þetta sem ég var að hugsa um. Það var við 12. gr. þar sem talað er um að sé innstæða í Stofnfjársjóði lengur en hálfan mánuð skuli Fiskveiðasjóður færa á reikninginn til tekna vexti sem séu jafnháir hæstu lögleyfðu fasteignaveðlánavöxtum. Nú eru skuldir útgerðarmanna í Fiskveiðasjóði yfirleitt í SDR eða það er a.m.k. að færast mjög í vöxt og ég tel ekki ósanngjarnt að sú regla komist á að skuldurum Fiskveiðasjóðs sé heimilt að biðja um að það fé sem af þeim er tekið í Stofnfjársjóð sé geymt í sömu mynt og þau lán sem viðkomandi hefur fengið hjá sjóðnum. Ef lán útgerðarfélagsins eru bundin SDR eigi útgerðin kost á því að geyma fé sitt í Stofnfjársjóði í þeirri sömu mynt, ef lánin eru í dollurum, þá sömuleiðis í dollurum og þar fram eftir götunum. Þetta tel ég eðlilega og sanngjarna breytingu. Ég féllst á það í nefndinni að þetta mál yrði tekið til endurskoðunar og sé ekki ástæðu til að flytja um það sérstaka brtt., enda vænti ég þess að útgerðarmenn nái þessu fram fljótt, enda er þetta að verða reglan í viðskiptum. Í þriðja lagi, þó það komi ekki beint þessu máli við, en vegna þess hversu áliðið er þingsins og ekki vinnst tími til að taka það mál upp með þinglegum hætti, ætlaði ég í þrjár til fjórar mínútur að níðast á deildinni með því að minnast á lítið mál. Þannig stendur á varðandi dragnótaveiðar í Bakkaflóa að heimild var gefin til að stunda þær frá 1. janúar til 15. júní á þessu ári. Svo brá hins vegar við að hafnarnefnd Bakkfirðinga kærði dragnótabát fyrir að hafa fiskað á almennri veiðislóð, ég hygg það hafi verið í Finnafirði sem er víðsfjarri höfninni í Bakkafirði, út af því að þessi bátur væri inni á nýju hafnarsvæði sem hæstv. samgrh. hafði verið svo rausnarlegur að úthluta þeim austur þar. Nú gerðu menn ekki ráð fyrir því að þessi kæra stæðist réttarlagareglur og þá brá hæstv. sjútvrh. skjótt við og sendi svohljóðandi skeyti norður til að standa nú við bakið á þeim Bakkfirðingum: "Allar dragnótaveiðar bannaðar á Bakkaflóa frá og með 10. apríl 1986 innan línu sem dregin er úr Fossá, Fossárdal, í Saurbæjartanga, þaðan í Skarfatanga og loks í Svartanes." Það sem hæstv. sjútvrh. í raun og veru gerði var það að hann lokaði innfjörðunum, en leyfði dragnótaveiðar á miðsvæði hins nýja hafnarsvæðis þar sem er grýttur botn og menn geta hvort sem er ekki athafnað sig með dragnót og var það náttúrlega mikil rausn. Hins vegar er Finnafjörður á mörkum Norður-Múlasýslu og Norður-Þingeyjarsýslu. Ég veit ekki hvort það er almennur vilji þeirra Bakkfirðinga að fylgja sínum sérhagsmunum svo hart eftir að ekki megi deila þessum litla firði með nágrannasveitarfélögum, en það vita menn að veiðar í Finnafirði voru mjög góðar. Meðalþungi þorsks í veiðiferð fór upp undir 7 kg og var yfirleitt frá 3 og upp í 5 kg. Mér er ekki kunnugt um að neitt álit né erindi hafi borist frá Hafrannsókn varðandi þetta atriði né hafi verið um það beðið. Nú er spurning mín til hæstv. sjútvrh. út af þessu: Í fyrsta lagi: Er það hugmyndin framvegis að loka þessum fjörðum, við skulum taka Finnafjörðinn sérstaklega? Í öðru lagi: Er kannske hugmynd hæstv. sjútvrh. að taka mið í friðunaraðgerðum sínum af nýjum hafnarsvæðum hæstv. samgrh. og láta hann þar með með óbeinum hætti móta fiskveiðistefnuna? Í þriðja lagi spyr ég hvort hugmyndin sé framvegis að leita álits Hafrannsóknastofnunar áður en ráðist er í að loka eða opna veiðisvæði.



Herra forseti. Ég skal verða við þeim tilmælum að tala um þetta dagskrármál, en hv. þm. sem talaði síðast hringdi í mig einn morguninn og sagðist mundi tala um þetta mál hér utan dagskrár. Ég sagðist að sjálfsögðu verða við því að ræða það ef til þeirrar u ræðu yrði efnt. Síðan fer hann að tala um það nú án ess á nokkurn hátt að láta mig vita um það. Hitt er svo annað mál að ég get vel tekið þátt í umræðu um það má ef deildin hefur tíma til, en ég hef skilið það svo að svo væri ekki og þess vegna verð ég við tilmælum hæstv. forseta.

Forseti vill af þessu tilefni taka það fram að hann er ekki við því búinn að hér hefjist utandagskrárumræður eða umræður um önnur mál en þau sem á dagskrá eru ef það er vilji þingsins að þessum þingfundi ljúki í dag eða þinginu yfirleitt.

Herra forseti. Ég mun að sjálfsögðu verða við þessu, en gat ekki annað en skýrt frá þessu m.a. vegna ámæla sem komu fram í máli hv. þm. En ég skal ekkert gera frekari tilraun til að verja mig í því máli. Í sambandi við það sem hann ræddi hér um að öðru leyti og varðar efni þessa máls, þ.e. um skreiðina, þá er það mál afar einfalt. Það var ákveðið á sínum tíma að taka gengismun af sjávarafurðum. Rökin fyrir því eru mjög einföld. Það hráefni sem var keypt í þær birgðir sem voru fyrir hendi á þeim degi sem gengisbreyting átti sér stað var miðað við gamalt gengi og hefur ávallt verið. Þess vegna hefur það verið venja lengi að taka hluta af þeim gengismun og dreifa til útgerðar og sjómanna vegna þessarar stöðu. Þá er mikilvægt að allar birgðir séu meðhöndlaðar eins. Hins vegar, eins og kom fram hjá hv. þm., eru þar ekki hvalaafurðir og slíkar afurðir vegna þess að hvalskipin njóta einskis úr þessum sjóðum. Hitt er svo annað mál að skreiðin er mikið vandamál og um það vandamál hefur oft verið fjallað, m.a. af ríkisstjórn. Það var fjallað um það nú í vetur og þar var ákveðið að taka ekki gengismun af skreið sem seld væri eftir 1. janúar 1986 og ekki útflutningsgjöld heldur. Var þessi ákvörðun tekin af því tilefni að menn voru að vonast eftir því að það væri mögulegt að selja skreiðina og ljóst að þar yrði mikið tap. Hins vegar er það svo að það standa eftir skuldbindingar gengismunarsjóðs, eins og hv. þm. rakti hér, og verður ekki komist hjá að standa við þær. Hitt er svo annað mál að það eru ýmis atriði óútkljáð varðandi vandamál skreiðarframleiðenda. Seðlabankinn breytti lánum sínum í innlend lán á sínum tíma í ársbyrjun 1985 og vextir af þeim lánum á árinu 1985 eru 90 millj. kr. Þessir vextir hafa ekki enn þá verið tekjufærðir hjá Seðlabanka Íslands. Bankastjórn Seðlabankans hefur ákveðið að bíða með ákvörðun í því máli þar til vitað er fyrir hvað skreiðin selst. Ríkissjóður hefur gengið í ábyrgð vegna skreiðarinnar upp á 250 millj. kr. Það er einnig ákveðið að taka ekki endanlegar ákvarðanir um það mál fyrr en ljóst er hvað fæst fyrir skreiðina. Einnig hefur verið kvartað yfir mikilli vaxtatöku viðskiptabanka af afurðalánum vegna skreiðar og um það hefur verið rætt hvort þeir gætu að einhverju leyti komið til móts við skreiðarframleiðendur. Það er full samstaða um það milli hagsmunanefndar skreiðarframleiðenda og stjórnvalda að það sé rétt að breyta þessu miðað við áramót, þ.e. hætta að taka gengismun og útflutningsgjöld miðað við áramót. Hitt er svo annað mál að skreiðarframleiðendur hafa lagt áherslu á fyrirgreiðslu að því er varðar vexti Seðlabankans, að því er varðar fyrirgreiðslu ríkissjóðs, að því er varðar vexti viðskiptabanka. Það er aðalatriðið í þessu máli að menn geri í því rétt skil og séu ekki að rugla saman óskyldum málum eins og hv. þm. Halldór Blöndal gerði áðan. Það virðist engu skipta þó hann fái margvíslegar upplýsingar í málinu. Að öðru leyti ætla ég ekki að gera þetta mál að umræðuefni, það er í mínum huga mjög skýrt að því er varðar skreiðina, en vil taka fram að þau mál eru alls ekki leyst. Sú brtt. sem hv. þm. Halldór Blöndal flytur hér breytir aftur á móti engu í þeim stóra vanda og skiptir engu máli að því leytinu til. En ef hún væri samþykkt mundi hún aðeins rugla það mál og gera línur mun óskýrari en þær eru.



Herra forseti. Ég skal ekki teygja þessa umræðu, en ég vil segja örfá orð um þetta mál. Við 1. umr. velti ég upp nokkrum spurningum sem mér finnst að geti skipt máli að því er varðar framkvæmd þessara laga. Kannske finnst öðrum það smámál, en eigi að síður held ég að það geti skipt verulega miklu máli. Það var í fyrsta lagi spurningin um hvað komi til eftir að búið er að leggja niður Aflatryggingasjóð ef aflabrestur verður í einstökum verstöðvum eða landsvæðum. Mér finnst það vera aðfinnsluvert ef Alþingi afgreiðir mál frá sér án þess að vita örugglega að ef til þessa kemur verði gripið inn í til aðstoðar. Ég sé að vísu að í nál. er að þessu vikið og yfir það var farið hér áðan. Með leyfi forseta vil ég vitna í það. Þar segir: "Að því ætti að stefna að hugmyndir um þetta efni komi fram sem fyrst og helst á haustþinginu, þ.e. að komið verði á einhvers konar aflatryggingu eða tekjutryggingu í þessum tilfellum." Út af fyrir sig er þetta gott. Ég tel þetta hins vegar ekki nægja. Ég held að það verði að liggja fyrir yfirlýsing annaðhvort frá hæstv. sjútvrh. hér við umræðuna áður en málið verður afgreitt eða frá hæstv. forsrh. um að það verði gripið til aðgerða til aðstoðar ef aflabrestur á sér stað þangað til búið er að koma málinu á þann rekspöl sem hér er talað um. Ég held að nauðsynlegt sé að fá slíka yfirlýsingu fram. Í öðru lagi spurðist ég fyrir um hvernig á því stæði, sem ég tel enn að sé rétt, að verið væri að fella niður fæðispeninga til trillukarla eins og menn kalla svo. Ég sé ekki betur en það sé gert og ég spyr um ástæðuna: Af hverju eru þeir einir teknir út úr, trillukarlar, og felldir niður fæðispeningar til þeirra? Hver er ástæðan fyrir slíku? Við því vildi ég helst fá svör. Og í þriðja lagi, án þess að ég teygi þetta um of, auðvitað mætti margt um þetta tala en það skal ekki gert af minni hálfu nú, spurðist ég fyrir um lífeyrisgreiðslur. Nú er gert ráð fyrir því að allar greiðslur fari til Lífeyrissjóðs sjómanna sem er hér í Reykjavík og á síðan að deila því fé út. Og ég spyr: Hvenær á hann að gera það? Ég sé ekki að það séu nein takmörk í frv. um það hvenær hann eigi að standa skil á þessu til annarra lífeyrissjóða. Ef ég fer rangt með biðst ég afsökunar, en það verður þá væntanlega leiðrétt. Er ekki rétt að í Lífeyrissjóð sjómanna á að borga, en hann á síðan að endurgreiða öðrum lífeyrissjóðum sjómanna? Og hvenær á hann að gera það? Ég sé ekki að neitt sé um það í frv. Ég held að þurfi að koma þar inn örugg ákvæði um að það sé ekki dregið saman fé hér í Reykjavík og safnist upp þar fé sem á með eðlilegum hætti að fara út á land. Þetta eru þau þrjú atriði sem ég vildi helst nefna núna og vil gjarnan fá svör við. Ég sé líka í nál. að menn víkja að fæðispeningagreiðslunni og benda á að vilji sjómenn fá frekari leiðréttingu í einstökum greinum flotans séu kjarasamningar hinn eðlilegi vettvangur slíkra breytinga. Ég veit ekki til, kannske þekki ég ekki nógu vel til, a.m.k. er það ekki víða, að samningar séu gerðir milli útvegsmanna og sjómanna á smærri bátum en 12 tonn. En sjómenn á bátum undir 12 tonnum hafa fengið fæðisgreiðslu það ég best veit.  Ýmis önnur atriði eru áþekk þessum sem upplýsingar þyrfti að fá um, en fyrst og fremst vil ég vekja athygli á þessum þremur atriðum. Það er varðandi aflabrestinn, ef til hans kemur, varðandi það hvers vegna er verið að fella niður bara fæðisgreiðslur til trillukarla og í þriðja lagi er spurt um lífeyrissjóðinn, hvenær hann á að standa skil á greiðslum til annarra lífeyrissjóða. Svo má minna á það sem ég minntist á líka við 1. umr.: Eru menn alveg sannfærðir um að það eigi að slá því föstu að byggja sjávarútvegshús hér í Reykjavík? Telja menn það alveg hundrað prósent rétta staðinn? Ég er ekki á þeirri skoðun. Það er gert ráð fyrir því í þessu frv. að því verði slegið föstu að hér verði byggt sjávarútvegshús. Ég hygg að út af fyrir sig mætti hafa þessa upphæð í krónum, en það ætti ekki að slá því föstu hvar byggingin ætti að rísa. Það eru ýmsir staðir sem gætu komið til greina aðrir en Reykjavík í þeim efnum án þess að ég sé á nokkurn hátt að lasta þetta svæði.



Herra forseti. Hér er á ferðinni gríðarlega stórt mál sem hefur í sjálfu sér hlotið allvandaðan undirbúning utan þings og ástæða til að fagna því ef þingið getur afgreitt ýmsa þætti sem hér eru til einföldunar á greiðslukerfi sjávarútvegsins. Hér er komið að máli sem við hreyfðum fyrir nokkrum misserum þegar ákvarðanir voru teknar um endurgreiðslu á uppsöfnuðum söluskatti í sjávarútvegi. Þá töldu menn að það væri ekki ástæða til að veita því öllu saman í gegnum Aflatryggingasjóð heldur gæti vel komið til greina að það gengi beint til viðkomandi aðila. Þá voru menn ekki tilbúnir að hlusta á þessar athugasemdir. Núna er horfið frá því fyrirkomulagi sem upp var tekið varðandi endurgreiðslu uppsafnaðs söluskatts í sjávarútvegi og það er vel. Ég ætla ekki að eyða dýrmætum tíma deildarinnar í neinar málalengingar og vind mér beint að efninu sem er brtt. sem ég flyt við 13. gr. frv. Í 13. gr. stendur: "Viðskiptabanki útvegsmanns skal skila því fé, sem greiða skal á reikning hvers fiskiskips skv. 2. tölul. 7. gr. laga um skiptaverðmæti og greiðslumiðlun innan sjávarútvegsins, inn á reikning Landssambands ísl. útvegsmanna hjá viðkomandi banka til greiðslu iðgjalda af vátryggingu skipsins." Ég hef tekið eftir því að Landssamband ísl. útvegsmanna hefur haft stórtekjur af þeim flutningi fjármagns, sem þarna er verið að gera tillögur um, á undanförnum árum. Þar sem þetta frv. gengur út á einföldun á greiðslum innan sjávarútvegsins tel ég ástæðu til að fella þetta ákvæði niður og segi í staðinn í brtt., herra forseti: "Viðskiptabanki útvegsmanns skal skila því fé, sem greiða skal á reikning hvers fiskiskips skv. 2. tölul. 7. gr. laga um skiptaverðmæti og greiðslumiðlun innan sjávarútvegsins, inn á reikning þess tryggingafélags, sem tryggir skipið, samkvæmt nánari tilvísun útvegsmanns." Það er algerlega óeðlilegt að þessir peningar skuli endilega þurfa að millilenda hjá LÍÚ. Það er einna svipaðast því ef t.d. Alþýðusamband Íslands hefði með að gera greiðslur á heimilistryggingum fyrir fólk. Peningar í heimilistryggingar yrðu þá að millilenda hjá Alþýðusambandi Íslands. Þetta fyrirkomulag er að mínu mati algerlega óeðlilegt og ég tel að brtt. mín sé til einföldunar og stuðli þannig að því að markmið þessa frv. að öðru leyti nái fram.



Herra forseti. Ég ætla ekki að hafa hér langt mál. Það er tekin um það ákvörðun að leggja niður Aflatryggingasjóðinn. Þeir munu e.t.v. til sem trúa því að með kvótakerfi sé hægt að koma í veg fyrir harðæri í landinu, en mér virðist samt að kvótakerfið geti fyrst og fremst komið í veg fyrir að menn njóti góðæris þegar það er. En hvað um það. Hér er í 9. gr. gert ráð fyrir þeirri skiptingu að sjómenn fái 4% og Landssamband ísl. útvegsmanna 4% af ákveðinni upphæð sem félagsgjöld. Í lögunum er sem sagt gert ráð fyrir jafnræði á milli sjómanna og útvegsmanna. Ég lít svo á að með því að ganga þannig frá þessum málum hljóti að verða að skilja annan liðinn í 7. gr. þessara laga á þann hátt að það sé skilyrðislaus krafa að allir vextir af því fjármagni sem þar er um að ræða greiðist út en verði ekki aukafélagsiðgjald hjá Landssambandi ísl. útvegsmanna. Er hugsanlegt að nokkrum manni detti í hug að setja upp þannig lög að þeim mun meir sem félagið níðist á sínum félagsmönnum og heldur fyrir þeim fjármunum lengur, þeim mun hærri tekjur eigi félagið að hafa sem iðgjöld fyrir sig? Það væri alveg fráleit lagasetning. Þá væri hagstæðast hjá Landssambandi ísl. útvegsmanna að geyma peningana í hálft ár áður en það borgaði þá til tryggingasjóðsins. Ég satt best að segja trúi því ekki að það hvarfli að mönnum að standa þannig að lagasmíði. Hér stendur í 2. lið 7. gr., með leyfi forseta: "6% af hráefnisverði greiðist inn á vátryggingarreikning skipsins hjá Landssambandi ísl. útvegsmanna, sbr. lög nr. 17/1976." Ef við skoðum hvaða verðmæti hér er um að ræða, það er verið að tala um 6%, hljótum við að staldra við að hér er verið að tala um slíkar risaupphæðir á ársgrundvelli að það hlýtur að skipta verulegu máli hvort vextirnir af þessum fjármunum eigi að fylgja hverju skipi eða hvort vextirnir eigi að verða eftir hjá Landssambandi ísl. útvegsmanna. Á það að verða misjafnt eftir því hvaða verðbólga er í landinu hvaða iðgjöld Landssamband ísl. útvegsmanna fær? Auðvitað væri fráleitt að standa þannig að lagasetningu þrátt fyrir að einstakir menn vilji gjarnan hafa aðstöðu til að nota þessa sjóði til að kaupa land undir sumarbústaði sem menn kannast við á Snæfellsnesi. Hvarflar að mönnum að það sé hægt að standa þannig að lagasetningu að fyrst sé gengið frá því hér, eins og er gert í 9. gr., að það eigi að skipta jafnt iðgjöldunum, sjómenn eigi að fá ákveðinn hlut og Landssamband ísl. útvegsmanna eigi að fá jafnmikið þó þeir séu mun fámennari, og svo eigi að setja upp einhverja svikamyllu sem geri það að verkum að ef þeir ekki skili peningunum inn heldur liggi með þá, þó það sé ekki nema hálfan mánuð eða mánuð, eigi Landssamband ísl. útvegsmanna að fá þessa peninga sem sína eign? Ég vek athygli á því að í 12. gr., þegar talað er um viðskipti við Fiskveiðasjóð, er farið fram á að útgerðarmaðurinn fái hæstu lögleyfðu fasteignavexti ef fé er geymt á reikningi hjá Fiskveiðasjóði lengur en hálfan mánuð. Hvaða vexti eiga þeir að fá af þeim fjármunum sem eru inni á reikningi hjá Landssambandi ísl. útvegsmanna? Hvaða vexti eiga þeir að fá af þeim fjármunum? Hlýtur ekki að vera eðlilegt og sjálfsagt að þeir fái sömu vexti og gert er ráð fyrir að Fiskveiðasjóður þurfi að greiða? Ég óska eftir því að hæstv. sjútvrh. geri grein fyrir þessu atriði í 7. gr., hvort það sé ekki alveg á hreinu að það eigi að greiða vexti af þessu fé eða hvort það sé hugsunin að útgerðarmenn þurfi að borga þarna aukaiðgjald til Landssambands ísl. útvegsmanna og það verði þeim mun hærra sem trassaskapurinn verði meiri hjá LÍÚ. Það yrði dálagleg summa ef þeir borguðu ekki fyrr en eftir árið. Er það meiningin hjá Alþingi Íslendinga að ganga frá lögum á þann hátt að slíkt geti átt sér stað? Það vekur undrun mína ef það hvarflar að nokkrum manni að það geti verið eðlileg lagasetning. Ég óska eftir að þetta verði útskýrt af hæstv. sjútvrh. Ég trúi hreinlega ekki öðru en ætlunin sé að halda þessu fjármagni algerlega aðskildu frá iðgjaldagreiðslum til Landssambands ísl. útvegsmanna. Verði það aftur á móti uppi á teningnum, svo lygilegt sem það er, að hugsunin hafi verið sú að þarna fengju þeir aukagreiðslu hlýt ég að bregða á það ráð að styðja brtt. frá hv. 3. þm. Reykv. í þessu máli og reyna að vinna að því að þessir peningar fari aldrei til Landssambands ísl. útvegsmanna.



Herra forseti. Ég baðst áðan afsökunar á því að ég skyldi fara út fyrir efni frv. lítillega, en vakti ekki athygli forseta á því að ég hefði ekki farið út yfir það efni sem sérstaklega er fjallað um í grg. frv. Ég þekki það ekki af stjórn í þessari deild áður að þm. sé óheimilt að tala um það efni sem fitjað er upp á í nál. sameiginlegrar nefndar og hygg ég að það sé einsdæmi. Í grg. segir, með leyfi hæstv. forseta: "Nefndin leggur á það áherslu, eins og kom fram í framsöguræðu sjútvrh. og við umræður í nefndinni, að strax í vor verði kannað í samvinnu við útvegsmenn og sjómenn hvort aðstæður séu til að taka upp einhvers konar aflatryggingu eða tekjutryggingu í framtíðinni verði aflabrestur í einstökum landshlutum eða verstöðvum. Að því ætti að stefna að hugmyndir um þetta efni komi fram sem fyrst og helst á haustþinginu. Hins vegar sé nú heppilegast að leggja núverandi Aflatryggingasjóð niður þar sem starfsemin hefur fjarlægst upphaflegan tilgang hans." Það sem ég spurði hæstv. sjútvrh. að var það í fyrsta lagi hvort hann mundi í sambandi við skyndilokanir á svæðum eftirleiðis hafa samband við Hafrannsóknastofnun. Nú skilst mér að hæstv. forseti telji það utan við það efni sem hér stendur. Þó liggur ljóst fyrir að mjög hefur dregið úr afla í einni verstöð, Þórshöfn, eins og hæstv. forseta er kunnugt, vegna skyndilokunar hæstv. sjútvrh. á Finnafirði og er afli miklu rýrari en áður. Það var vegna þess hvernig að því máli var staðið af hálfu ráðuneytisins sem mín spurning kom fram og líka vegna þess að nú er ákveðið að leggja Aflatryggingasjóðinn niður, en við vitum báðir hvernig hann hefur verkað. Nú skilst mér að það sé úrskurður hæstv. forseta að þetta sé utan við það efni sem við séum hér að tala um og megi ekki ræðast og væri þá kannske rétt að hann útskýrði í sínum úrskurði hvernig það megi vera að þessi spurning mín falli utan við þá grein í grg. sem samkomulag varð um í nefndinni að ræða sérstaklega um.

Það er kannske eðlilegt að forseti grípi á þessu stigi inn í þessa umræðu. Forseti var ekki með neinar stórvítur á hv. ræðumann. Það er síður en svo. Forseti hefur aðeins bent á að við höfum nauman tíma hér og því sé eðlilegt að menn ræði um dagskrárefnið og fari ekki út fyrir það. Það er alveg hiklaust skoðun forseta og þeirri skoðun verður ekki breytt, og verður hver að hafa þann skilning á sem honum sýnist, að hv. ræðumaður fór út fyrir efnið þegar hann í lok ræðu sinnar áðan fór að beina fyrirspurnum til hæstv. ráðh. um algjörlega óskylt efni þess sem hér er til umræðu. Þetta er skilningur forseta og hv. ræðumaður má hafa sinn skilning á því máli.

Ég ítreka minn fyrri skilning og mér er ekki kunnugt um að úrskurður af þessu tagi hafi áður fallið frá forseta hér í deildinni, að ekki megi ræða beint um þau atriði sem minnst er á í grg.

Hv. ræðumaður kann auðvitað miklu betur sögu en forseti sem hér stendur. Um það verða engar deilur. Þetta eru þau orð sem falla af munni þess forseta sem hér stendur. Að öðru leyti held ég að það sé ekki heppilegt að munnhöggvast mikið um þetta efni og ég vænti þess að hv. þm. taki orð forseta til hugleiðingar og virði þau.

Það skal ekki standa á mér að reyna að virða orð forseta eftir því sem ég framast get. Varðandi þá athugasemd hæstv. sjútvrh. að ég hafi gert honum aðvart um að um málið yrði talað utan dagskrár vil ég aðeins segja að hæstv. forseti Sþ., Þorv. Garðar Kristjánsson, kallaði mig á sinn fund og sagði að ef ég mundi halda minni beiðni til streitu gæti hann ekki heimilað hv. 3. þm. Norðurl. e., Stefáni Valgeirssyni, að tala utan dagskrár um það efni sem honum var hugleikið. Ef ég hefði haldið þeirri beiðni til streitu að fá að taka málið upp utan dagskrár var ég með því að spilla fyrir því að hv. 3. þm. Norðurl. e. gæti gert jafnrösklega grein fyrir sínu máli og hann gerði á fundi Sþ. í gær. Ég vil út af því sem hæstv. sjútvrh. sagði að öðru leyti um mitt mál lýsa yfir undrun minni á þeirri niðurstöðu hans að það mundi rugla framkvæmd alls þess sem hæstv. ríkisstj. hefði í huga að gera fyrir skreiðarframleiðendur ef Alþingi hefði skoðun á einhverjum einstökum litlum þáttum þess máls. Ég vek athygli á því að á fundi ríkisstj. 18. febr. s.l. var gerð eftirfarandi samþykkt: "Eigi verði innheimtur gengismunur af skreið sem framleidd var fyrir 1. júní 1983 en hefur ekki verið flutt út fyrir árslok 1985." Þarna ríður sjálf ríkisstj. á vaðið. Mín till. er um að þingið láti þetta ekki allt saman í hendur manna utan þingsins að ákveða hvernig lög verði framkvæmd í landinu. Mér finnst miklu einfaldara og skýrara að Alþingi taki sjálft af skarið. Hæstv. ráðh. sagði áðan að hagsmunasamtök skreiðarframleiðenda hefðu verið sammála um að miða við síðustu áramót, en það fylgdi ekki hans máli hvað hagsmunasamtök skreiðarframleiðenda fóru fram á. Ég hef í mínum till. miðað við áramót eins og hagsmunasamtök skreiðarframleiðenda töldu að skynsamlegt væri. Munurinn er eingöngu sá að ég vil ganga ívið lengra í eftirgjöf á framkvæmd laganna en felst í samþykkt ríkisstj. og ég tel líka að það geti með engum hætti bundið stjórn Seðlabanka eða einstakra viðskiptabanka þótt Alþingi taki afstöðu til þessa afmarkaða máls varðandi skreiðarframleiðsluna. Mér skildist líka á hæstv. sjútvrh. að það skipti svo sem engu hvort mínar brtt. yrðu samþykktar eða felldar. Þær væru einskis virði og skiptu engu máli. Ef það skiptir engu máli, hvorki fyrir ríkissjóð né skreiðarframleiðendur, að samþykkja þessar till. held ég að það ætti að vera útlátalaust, en hitt get ég ekki skilið, því að lög hafa verið sett í landinu, að Alþingi megi ekki sjálft taka af skarið um það ef það á að gefa undanþágur frá því að standa við lögin. Um það fjallar mín till. varðandi gengismuninn að Alþingi sjálft gefi eftir skv. þeim lögum sem Alþingi sjálft hefur sett, en sendi það ekki inn á borð ríkisstj. til þess að hún geti þar innan fjögurra veggja gert bókanir og samþykktir um hvernig eigi að framfylgja lögum í landinu.



Herra forseti. Ég get orðið við beiðni hæstv. forseta um að stytta mál mitt, en aðeins ætla ég að svara einum lið. Það viðkemur 13. gr. og hefur verið spurt hér um og lítillega rætt um, bæði af hv. þm. Svavari Gestssyni og Ólafi Þ. Þórðarsyni, í sambandi við greiðslur inn á reikning LÍÚ vegna vátryggingar skipa. Ég vil að það komi alveg skýrt fram að þetta fjármagn greiða viðkomandi útgerðarfyrirtæki inn á reikning LÍÚ í viðskiptabanka sínum. Þeim er heimilt að greiða þetta inn á reikning sem LÍÚ á í viðskiptabanka þess útgerðarfyrirtækis sem greiðir. Hins vegar má kannske deila um hvort þetta fjármagn liggur þar nægjanlega lengi inni. Það er annað mál. Um það geta útvegsmenn sjálfir tekið ákvörðun og það eiga þeir að gera á sínum aðalfundi. Ef þeir vilja láta þetta fjármagn liggja inni í hálfan mánuð eða þrjá mánuði eiga þeir að gera samþykkt um það á sínum aðalfundi og þá á stjórn LÍÚ að fara eftir því og ég veit að það munu þeir og gera. Ég er því ekki hræddur við þetta atriði út af fyrir sig. Þarna er aðeins verið að fjalla um hvernig útvegsmenn sjálfir, sem standa að LÍÚ, vilja fara með rekstrarfé Landssambands ísl. útvegsmanna og hvernig með hagnað og tap af þeirri stofnun er annars farið. Ólafur Þ. Þórðarson, vinur minn. Þetta er ekki að kenna trassaskap LÍÚ. Ef einhver trassaskapur er hjá LÍÚ eiga útvegsmenn sjálfir að taka á þeim trassaskap og hreinsa til. Þeir hafa alla burði til þess og það á að gerast eftir eðlilegum leikreglum á aðalfundi þeirra samtaka. Ég ætla ekki að fara að fjölyrða um rekstur LÍÚ. Ég þekki hann þó allnokkuð og kannske betur en margir hér. Ég held að það sé býsna gott hjá þeim. Ég held að útvegsmenn sjálfir eigi að fjalla um þennan þáttinn, hvernig með það fé er farið sem fer í tryggingasjóðinn.



Herra forseti. Ég vildi svara þeim fyrirspurnum sem komu sérstaklega frá hv. þm. Karvel Pálmasyni og í fyrsta lagi að því er varðar aflatryggingar.  Að því er varðar lífeyrissjóðina liggur fyrir að Lífeyrissjóður sjómanna mun hafa yfirumsjón með þessu máli. Það er ekki svo að greiðslur þurfi að senda lengur á milli landshluta. Það er nú komið slíkt boðkerfi í gegnum tölvur að þetta eru fyrst og fremst færslur sem fara á milli. Lífeyrissjóður sjómanna mun áreiðanlega hafa slíkt samband við aðra lífeyrissjóði í landinu að ég hef engar áhyggjur af því að ekki muni verða hægt að leysa það mál í góðum friði. Það verður tekið til meðferðar nú strax og þarf að setja um málið reglugerðir. Um það verður haft fullt samráð við Sjómannasamband Íslands og þá lífeyrissjóði sem hafa séð um þessi mál á undanförnum árum. Ég hef ekki áhyggjur af því máli, en ég skil alveg hvað hv. þm. Karvel Pálmason hefur í huga. Ég er honum sammála um að það er engin ástæða til að vera að senda peninga hingað suður til Reykjavíkur að óþörfu. Ég er enginn fylgismaður þess. Hann getur treyst því. Að því er varðar trillukarla, eins og hann komst að orði, er á bls. 16 í frv. prentaður sem fylgiskjal viðauki við kjarasamning sjómanna og útvegsmanna. Þessu máli er þannig breytt að útvegsmenn munu sjá um fæðisgreiðslurnar sjálfir héðan í frá. Trillukarlar eru flestir hverjir útgerðarmenn og hafa ekki aðra sjómenn í sinni vinnu þannig að þeir verða að sjá um þessi mál sjálfir, enda enginn sérstakur kjarasamningur meðal þeirra. Það er sem sagt gengið frá þessu máli í kjarasamningum milli útvegsmanna og sjómanna, en sá kjarasamningur nær aðeins til báta niður að 12 brúttólestum. Bátar þar undir eru utan allra kjarasamninga, enda um sjálfstæða menn að ræða með sjálfstæðar skoðanir eins og oft hefur komið í ljós. Að því er varðar sjávarútvegshús er þetta tillaga sem kemur frá samtökum sjávarútvegsins. Þau hafa aðstöðu hér í Reykjavík og ég býst ekki við því að það sé nein tillaga um það af hálfu þessara samtaka að breyta því. Þau vilja gjarnan efla sína samstöðu, komast undir sama þak með sína félagsstarfsemi. Ég er því sammála að það sé mikilvægt fyrir sjávarútveginn að efla samstöðu innan greinarinnar og að þessir aðilar geti verið með margvíslega sameiginlega starfsemi. Það hefur sem betur fer farið vaxandi og þar er ágætis samvinna. Þeir eru þeirrar skoðunar að hún gæti enn batnað með því að þeir færu sem mest undir sama þak og gætu þá notað sameiginlega tölvuþjónustu og ýmislegt fleira. Að því er varðar innheimtu Landssambands ísl. útvegsmanna er hér um þá niðurstöðu að ræða sem vissulega má færa rök með og gegn, en þessir fjármunir hafa hingað til verið innheimtir annars vegar af Tryggingasjóði fiskiskipa og hins vegar af Landssambandi ísl. útvegsmanna. Það kom ekki nema tvennt til í þeim efnum, annaðhvort að Landssamband ísl. útvegsmanna gerði það að öllu leyti eða þá að Tryggingasjóður fiskiskipa yrði rekinn áfram sem greiðslumiðlunaraðili. Útvegsmenn telja sig þurfa með þessum hætti að ná betri samningsstöðu gagnvart vátryggingarfélögunum og vilja hafa þá samninga sem mest í einni heild. Hvort Tryggingasjóður fiskiskipa hefði verið rekinn áfram í því formi eða LÍÚ tæki það yfir að öllu leyti sem stofnað var til með lögum fyrir mörgum, mörgum árum má vissulega deila um, en ég tek undir það að engin ástæða er til þess að þessi innheimta sé sérstakur tekjustofn. Þær tekjur á að sjálfsögðu að innheimta með árgjöldum. Hitt er svo annað mál að sú verðbólga sem hefur herjað hér á undanförnum árum hefur gert það að verkum að oft og tíðum hafa sjóðir rýrnað og greiðslur rýrnað á tiltölulega stuttum tíma, en miðað við þann stöðugleika sem nú er kominn og við skulum vona að haldist held ég að sé full ástæða til að halda að þar verði breyting á.



Herra forseti. Það er engin ástæða til þess fyrir okkur stjórnarandstæðinga að fara að tilmælum hæstv. forseta að tala stutt þegar stjórnarsinnar sjálfir sumir hverjir vaða vítt um völl utan dagskrár og tefja tímann. Það er ekki að sjá á þeirra liði að þeir ætli að standa við þá tímasetningu, sem um var talað, að slíta þingi í dag, ef framhald verður á því sem hér hefur gerst í morgun, og við því má auðvitað búast. Það er ekki betra taumhaldið á liðinu en þetta. Ég þakka hæstv. sjútvrh. fyrir þau svör sem hann gaf hér. Ég hef örfá orð um þau að segja. Auðvitað er öllum ljóst varðandi Aflatryggingasjóðinn eða tryggingar almennt að afla þarf tekna. Ég hygg að sú nefnd sem fjallaði um málið þann tíma sem hún var, sem var allnokkur, hafi gert sér grein fyrir því með hvaða hætti slíkra tekna ætti að afla. Það er vissulega erfitt fyrir okkur, sem sjáum þetta nánast 1-2 dögum áður en ljúka á máli í þinginu, að gramsa í því. En það er öllum ljóst að tekjur þarf til þessa. Auðvitað væri gott ef það væri farið eftir því, sem hæstv. sjútvrh. sagði, að menn umgengjust auðlindir hafsins á þann veg að ekki þyrfti á neinu slíku að halda. Hvað er átt við með því? Ráðum við því? Ráða sjómenn því? Ráða skipstjórar því, útgerðarmenn, að umgangast auðlindir hafsins þannig að aldrei þurfi á neinum tryggingum að halda í þeim efnum? Ráða menn því undir kvóta betur en utan hans? Ég hygg að það muni vera erfitt að stýra þeim gæðum á þann veg að það sé alltaf gnægð í hafinu til að þjóna öllum í þessum efnum. Hæstv. ráðh. sagði að hagsmunaaðilar sjómanna og útvegsmanna hefðu samið um þetta allt fyrir hönd sinna umbjóðenda. Ég vek athygli á því að það er aðeins eitt sjómannafélag á Vestfjörðum innan Sjómannasambands Íslands þannig að Sjómannasamband Íslands hefur á engan hátt farið með umboð fyrir önnur félög en það eitt. Ég er á engan hátt að hnýta í Sjómannasambandið vegna þessa. Ég veit heldur ekki betur en ýmis önnur sjómannafélög innan Sjómannasambandsins hafi haft uppi andmæli gegn þessu samkomulagi. Ég man ekki betur en hæstv. samgrh. nefndi sjö sjómannafélög við fyrri umræðu þessa máls sem hefðu andmælt ýmsu í þessu samkomulagi. Hér er því ekkert heilagt mál á ferðinni af hálfu þessara aðila nema síður sé. Það er rétt hjá hæstv. sjútvrh. að ekki þarf að senda peninga hingað og þangað eða á milli, en það þarf að standa skil á þeim greiðslum sem á að inna af hendi á réttum tíma. Það á ekki að safna þessum peningum upp hér. Þeir eiga að fara til sjóðanna víðs vegar um landið á réttum tíma. Það er aðalmálið. Ég fagna því að hæstv. ráðh. er mér sammála í þessu og ég vænti þess að hann sjái svo til að Lífeyrissjóður sjómanna skili þessu fé á réttum og eðlilegum tíma til annarra lífeyrissjóða. Varðandi trillubátamennina. Já, þeir eru flestir hverjir útgerðarmenn, segir hæstv. sjútvrh. Kannske er það svo á Austfjörðum. Það er ekki svo á Vestfjörðum. Þar eru menn með aðra. Þeir eru með háseta, hæstv. sjútvrh., sem þeir þurfa að borga laun og ekkert eiga í útgerðinni. Það þarf líka að tala um þá, ekki bara útgerðarmennina. Það eru þessir menn sem eru skildir eftir í þessu samkomulagi og fá ekki fæðispeningagreiðslur eins og þeir fengu áður. Það er rétt sem hæstv. sjútvrh. sagði. Sjómannasambandið og LÍÚ sá um sína í þeim efnum, en skildu trillukarlana eftir. Það er af þeim tekið sem þeir áður höfðu. Og mín spurning er enn: Hvers vegna? Hver var ástæðan fyrir því að þessir aðilar einir innan sjómannastéttarinnar voru teknir út úr og þeirra hlutur skertur? Hvaða ástæður hafa menn fyrir því? Ég hef ekki fengið svar við því enn nema þá þá ástæðu eina að það hafa ekki verið gerðir samningar fyrir þá. En það eru léttvæg rök í mínum huga. En ef einhver sem að þessu stendur hefur á því skýringu af hverju þetta var gert vildi ég gjarnan fá að heyra slíkt því að ég er andvígur því að þessum einu aðilum sé kippt út úr og af þeim tekið það sem þeir áður höfðu og þeir skildir eftir.



Herra forseti. Þau mál sem hér hafa komið til skoðunar gjalda þess hversu liðið er á þingið þannig að enginn tími gefst til þess að athuga þau þó þau væru svo sannarlega athugunarverð. Ég hallast að því að sú till. sem liggur hérna fyrir frá hv. þm. Halldóri Blöndal eigi fullan rétt á sér og þess vegna hlýt ég að segja já.



Herra forseti. Þar sem í ljós hefur komið að m.a. Seðlabankinn hefur gersamlega í hendi sér hver niðurstaða þessara mála verður með því að hafa 90 millj. í biðstöðu, hvort þeir reikna það til skuldar við skreiðarframleiðendur eða ekki, sýnist mér að þessi till. ráði engum úrslitum í þessu máli og greiði ekki atkvæði.



Herra forseti. Með hliðsjón af því hvernig fyrri atkvæðagreiðslan fór og þar sem ég vil ekki að Alþingi staðfesti með því að fella þessa brtt. að ríkisstj. sé óheimilt að gefa eftir þann gengismun sem um ræðir í henni en telur sig hafa heimildir skv. þeim lögum sem nú standa, þá dreg ég þessa till. til baka.



Herra forseti. Ég hafði hugsað mér að biðja um nafnakall út af þessari brtt. hv. þm. Halldórs Blöndals og vil því fá að greina frá með hvaða hætti mál þetta er. Hér er um að ræða stjfrv. sem var flutt í Ed. og var ákveðið að fella inn í þetta mál og var gengið frá í ríkisstj. á sínum tíma og þingflokkum eftir fundi með hagsmunanefnd skreiðarframleiðenda. Þar með hafa málefni skreiðarframleiðenda ekki verið leyst. Þar eru ýmis mál óleyst. Það sem hér var fjallað um áðan var eingöngu um 10 millj. Hér er um hundruð milljóna kr. vandamál að ræða sem ekki hefur verið endanlega gengið frá. Þetta vildi ég upplýsa vegna þeirrar atkvæðagreiðslu sem hér fór fram áðan.