Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Allshn. hefur lagt mikla vinnu í þetta frv. Það bárust feikilega margar umsóknir um veitingu ríkisborgararéttar, og þurfti nefndin að athuga, hverja leið bezt væri að fara í þessum efnum. Hún byrjaði á að bera saman frv. dómsmrh. við umsóknirnar og samþ. allar þær umsóknir, sem þar voru. Því næst flokkaði nefndin niður aðrar umsóknir og tók fyrst inn í frv. alla þá menn, sem voru af íslenzkum ættum og höfðu skjöl sín í lagi. En nefndin lagði þó ekki til, að konur, sem ekki höfðu gengið frá skilnaði sínum, yrðu teknar inn í frv. Þá tók nefndin einnig einn mann af dönskum uppruna, sem dvalizt hefur hér í 10 ár, inn í frv. En allir þeir norrænu menn, sem teknir voru í frv., fullnægðu skilyrðunum um ríkisborgararétt, eins og lög gera ráð fyrir. Um þessa menn alla hefur nefndin orðið sammála. En er hér var komið, gat n. ekki verið á einu máli um þær umsóknir, sem eftir var að taka afstöðu til, og út frá þessu skapaði n. við afgreiðslu þessa máls þá reglu, að leggja til að taka nú eingöngu í þetta frv. menn af íslenzkum ættum og þá norræna menn, sem ég nú hef getið hér um. Eins og nefndin tekur fram í nál., er hér ekki um neina allsherjarreglu að ræða. En málið liggur þannig fyrir nú, að óvenjumargir menn af ísl. bergi brotnir óska eftir því að öðlast ríkisborgararétt. En ef ganga ætti lengra í þessum efnum, eins og ýmsir mundu vafalaust vilja, þá yrði að fara út í einstaklingsmat. Þess vegna vill nefndin ekki fara lengra í þessum efnum að svo stöddu, því að hún telur, að frv. næði frekar fram að ganga, ef ekki væri farið út í einstaklingsmat. Þess vegna hyggur hún, að betra sé að hafa frv. í þeim búningi, sem það nú er í. Það má til sanns vegar færa, að rétt sé að taka menn af skandinavískum uppruna fram yfir aðra, en þannig mun það vera á hinum Norðurlöndunum. Og þess vegna leyfir n. sér að vænta þess, að hv, deild og Alþingi veiti frv. brautargengi eins og það er lagt hér fyrir. Við höfðum samband við allshn. Nd., til þess að kynna henni sjónarmið okkar, og litum við svo á, að með því móti gengi málið hraðar í gegnum þá hv. deild. Með þessum formála leyfi ég mér svo að vænta þess, að málið fái skjóta afgreiðslu í þessari hv. deild.



Herra forseti. Síðan 2. umr. lauk hefur heilbr.- og félmn. haldið fund um þetta mál ásamt félmrh. Á þessum fundi varð samkomulag um það, að n. mælir með 3. brtt. á þskj. 562, við 4. gr. frv., þó með þeirri breyt., sem þskj. 619 sýnir, þar sem till. er prentuð upp. Breytingin er um það, að leggja megi hald á allt að 25% af útsvörum, en var áður orðað svo, að það væru 25%. Þá hefur minni hl. tekið aftur 2. brtt. á þskj. 562, sem var við 3. gr. frv. Það liggja þá fyrir 2 brtt. frá minni hl. Hin brtt. er við 1. gr. frv., um það, að hún falli niður. Nefndin mælir gegn samþykkt þessarar greinar. Hins vegar hefur hún fallizt á að mæla með 2. brtt. á þskj. 619, sem kemur þá í stað beggja málsgreina í 4. gr. frv. Fleira hef ég þá ekki að segja og læt þetta nægja.



Herra forseti. Við 2. umr. þessa máls flutti ég brtt. á þskj. 562, sem ég tók aftur til 3. umr. fyrir tilmæli hæstv. félmrh. Mér hefur nú þótt rétt að flytja 2 þeirra á ný. Önnur þeirra er með lítils háttar orðalagsbreytingum, en brtt. nr. 2 á þskj. 562 lét ég niður falla. Ekki þarf að eyða mörgum orðum um þetta mál. Fyrri till. fjallar um þau ákvæði, sem samþ. voru í lögunum fyrir jólin. Er lagt til, að það ákvæði í lögunum haldist óbreytt. En meiri hl. n. er því fylgjandi að velta þessu yfir á sveitarfélögin. Ég held, að rétt sé, að Tryggingastofnunin haldi ein á þessum málum. En réttur Tryggingastofnunarinnar er tryggður með ákvæðum laganna eins og þau eru nú. - Ég hef áður lýst því, að ég álít þetta frv. tilefnislítið og ónauðsynlegt, en þrátt fyrir það hef ég flutt brtt. við 4. gr. frv., og er það hið lengsta sem ég get gengið á móts við þær kröfur, sem bornar eru fram. Þar sem meiri hl. n. hefur fallizt á 2. brtt. mína, vænti ég, að hún nái samþykki deildarinnar. - Það hefði e.t.v. verið ástæða til að segja nokkur orð um þetta frv. og þau mál, sem snerta það, en ég hef þegar lýst minni skoðun við 2. umr. málsins, og þar sem nú er fáskipað í hv. deild, sé ég ekki ástæðu til að ræða þetta nánar, en óska eftir, að atkvgr. verði frestað.



örfá orð út af ummælum hv. 7. landsk. Ég ræð hv. þm. frá að samþykkja 1. brtt. á þskj. 619. Allur málarekstur í sambandi við að úrskurða, hver sé framfærslusveit barnsföður, getur dregizt úr hömlu, og af því geta hlotizt margvísleg óþægindi. Síðan á félmrn. að ákveða sveitina. Það er óhyggilegt að láta Tryggingastofnunina ákveða um framfærslusveitina. Meginreglan verður að vera sú, að Tryggingastofnunin eigi kröfurétt á framfærslusveit barnsföður.



Herra forseti. Eins og ég gat um hér áður við umr. um þetta mál, þá treysti ég mér ekki til að fylgja frv. eins og það nú er á þskj. 474. Að vísu lýsti hæstv. dómsmrh. því yfir, að þó að frv. yrði samþ. þannig, þá mundi þess verða gætt í framkvæmdinni að fara af góðgirni með lagastafinn og koma mildilega fram gagnvart þeim, sem brotlegir kunna að reynast, þegar sýnt þyki, að ekki sé um ólöglega áfengissölu að ræða. En þó að hæstv. ráðh. gefi slíka yfirlýsingu, hefur það ekki svo mikið að segja, þar sem hann mun ekki fara með dómsmálaráðherraembættið til eilífðar, og ekki er víst, að eftirkomandi hans í því em bætti verði sama sinnis, og auk þess heyrir framkvæmdin að mestu undir þá, sem fara með löggæzluna. Ég vil benda á í þessu sambandi, að oft hafa komið fyrir leiðinleg atvik í sambandi við þessi mál, t.d. akstur bifreiða. Ég sagði frá því um daginn, að þeir, sem fara með eftirlit á vegunum, hafi gert mikið að því og í vaxandi mæli að stöðva menn og spyrja þá um ökuskírteini. Þessir eftirlitsmenn hafa oft dómara með sér í bifreiðinni og setja síðan rétt yfir mönnum og dæma þá í sektir á vegum úti, hafi þeir ekki með sér skírteini sitt. Slíkum aðferðum er ekki fyrst og fremst beitt til að auka eftirlitið, heldur til þess að afla ríkissjóði tekna til að standa undir þessu eftirliti. Að vísu er til um það ákvæði í lögum, að menn skuli hafa meðferðis ökuskírteini sín, þegar þeir eru við akstur, en ef ákvæði þessa frv. verða álíka mildilega framkvæmd og þetta, þá tel ég, að hæpið sé að setja slík lög eins og hér á að gera. En eðlilegast væri, að menn væru ekki sektaðir, ef þeir geta sannað, að þeir séu handhafar ökuskírteinis, þó að þeir hafi það ekki meðferðis. En þetta er nú reynslan í þessum efnum, og á meðan svo er, þá ber ég ekki traust til þessara manna, að þeir beiti ákvæðum þessara laga mildilegar en þeir hafa gert í sambandi við ákvæðin um ökuskírteinin. Það eru dæmi til þess hér, að lögregluþjónar hafa tekið menn, sem aldrei hafa smakkað vín, og ætlað að setja þá í kjallarann sökum ölvunar við akstur. Og hvers má þá vænta, þegar þeir hafa lagabókstafinn á bak við sig? Ég get því ekki samþ. frv. þetta eins og það er á þskj. 474. Ég vil benda á, að hverju sé stefnt í þessu máli. Það er kunnugt, að það varðar ekki við lög að selja vín í þessu landi, og tekur ríkissjóður stórtekjur af slíkri sölu, en það varðar við lög, að einstaklingar annist slíka sölu og hafi hagnað af. Þegar það er athugað, þá er sú hegning, sem ákveðin er við leynivínsölu í 2. gr. þessa frv., ekkert sambærileg við hegningarákvæði í öðrum lögum um ólöglega sölu annarra vara. Það virðist því vera saknæmara að selja vín en aðrar vörur, en þegar þess er gætt, að ríkið sjálft hefur með höndum slíka sölu í stórum stíl, þá er ekki hægt að viðurkenna, að sala víns sé saknæmari heldur en sala annarra vörutegunda, enda þótt hvort tveggja sé ólöglegt. Ef takmarka ætti víndrykkjuna í landinu, þá ætti að setja í löggjöfina, að löggæzlumenn megi rannsaka, hvenær sem maður sjáist ölvaður á almannafæri. Þegar þessi mál voru hér síðast til umr., þá gat ég um, að það þyrfti að athuga þetta, að mönnum leyfðist ekki að vera á slangri drukknir og valda öðrum með því óþægindum, en allar slíkar till. voru felldar. - Þá get ég ekki viðurkennt, að löggæzlan hafi ekki möguleika til að fylgjast með því, hverjir selji vín ólöglega, á annan hátt en hér er gert ráð fyrir. Fyrir nokkrum árum var gert áhlaup á a.m.k. tvær bifreiðastöðvar, sem höfðu með höndum ólöglega áfengissölu, með þeim árangri, að önnur stöðin varð að loka, en hin beið mikinn hnekki. Þetta var því mjög gagnlegt, en ég held, að slíkt hafi nú verið stöðvað, en hvers vegna, veit ég ekki. En mér finnst undarlegt, ef þessi sala er eins opinber og talið er í grg., að menn bíði með heil bílhlöss af áfengi úti fyrir skemmtistöðum til að selja það, að ekki sé hægt að stöðva slíkt á annan hátt en hér er gert. Ég er hér því með till. á þskj. 618, sem leggur til, að síðari mgr. 1. gr. orðist svo: „Nú finnst áfengi í bifreið, og skal þá refsa eiganda þess sem hann væri sekur um ólöglega áfengissölu, nema hann færi sterkar líkur fyrir því, að áfengið sé ekki ætlað til sölu“. Ég skal viðurkenna, að nokkuð er hér gengið inn á það, að ákærði skuli sanna sakleysi sitt, en ég vil þó gera tilraun til að milda ákvæði frv. á þskj. 474, þar sem ég set í brtt. minni, að hann skuli færa sterkar líkur til þess, að hann ætli ekki að selja vínið. Það á m.a. að sekta viðkomandi aðila, þó að ekki finnist nema 1–2 flöskur í bifreið hans, og einnig verður hann að sanna, að hann ætli ekki að gefa unglingum undir 21 árs, sem með honum eru, vín. Það eru enn fremur þung viðurlög í 1. ákvæði 2. gr., ef mönnum tekst ekki að sanna, að þeir ætli ekki að selja vínið, að þeim sé samt sem áður gert að greiða fimmfalt andvirði vínsins í sekt. En það er í þessu ákvæði. Annars er það sjáanlegt, að þetta á aðeins að ná yfir söluna, en ekki ef bifreiðarstjórar veita unglingum yngri en 21 árs vín. Ég vil, að greinin verði felld niður, og mun fylgja brtt. á þskj. 614, en að þeirri grein felldri mun ég greiða atkv. með brtt. á þskj. 618. - Ég tel einnig rétt, að sektarákvæðunum yrði breytt. Það er ekkert vit í því, að sektin nemi fimmföldu söluverði áfengisins, t.d. ef um væri að ræða 10 flöskur á 200 kr., þá yrði sektin 10000 kr. Þetta mundi ekki skapa annað en útgjöld fyrir hið opinbera með því að halda mönnunum inni og láta þá afplána sekt sína. Ég tel mér ekki skylt að bera fram brtt. í þessu efni, en tel, að hún hefði átt að koma frá allshn. Slík ákvæði sem þetta fara alltaf út í öfgar, og verður sektin í flestum tilfellum annaðhvort gefin eftir eða menn sitja hana af sér. Þannig er þessu t.d. farið hvað landhelgisbrotin snertir, og tel ég þetta ákvæði mjög óheppilegt. En þetta hefði n. átt að reyna að laga með brtt. Ég get ekki fylgt frv. eins og það er, og ef brtt. þær, sem hér liggja fyrir, verða felldar, mun ég greiða atkv. á móti frv.



Herra forseti. Ég vil aðeins taka það fram, að ég skil frv. þannig, að sérákvæðin um sönnunarbyrðina eigi einnig við, ef vín finnst í bifreið vegna rökstudds gruns um, að óleyfileg vínsala eigi sér stað. Þegar 2. málsgr. byrjar með „Nú finnst áfengi í bifreið - “, get ég ekki annað séð en það sé áframhald af þeirri fyrri. Er því sönnunarskyldan lögð á sakborning, þvert ofan í íslenzka réttarmeðvitund. Brtt. hv. þm. Barð. og hv. þm. S-Þ. dregur verulega úr þessu, og tel ég hana því til mikilla bóta og mun fylgja frv., ef hún verður samþ.

En till. hv. 1. þm. Eyf.?

Ég hef ekki athugað till. hv. 1. þm. Eyf. og veit því ekki, hvað í henni felst. Það getur vel verið, að hún sé ágæt líka, en sem sagt, þá hef ég ekki athugað hana.



Herra forseti. Þegar umr. um þetta mál var frestað hér í deildinni, kom fram skrifleg brtt. frá hæstv. forseta, fyrra þm. Eyf., og frestunin var ákveðin í því skyni, að n. athugaði málið að nýju. Þessi brtt. hans hefur verið tekin til baka, og hefur n. ekki fengið hana til athugunar í sambandi við þetta mál. Nefndin hefur ekki haldið fund síðan, en nokkrir nm. hafa komið saman og rætt þetta við andstæðinga frv., t.d. hv. 1. þm. Eyf. og þm. Seyðf., og eftir þær umr. varð niðurstaðan sú, að nefndin flutti enga brtt., en 1. þm. Eyf. flutti brtt., sem nefndin taldi ekki fráleita til samkomulags, og mér finnst hún miklu frekar koma til greina en till. á þskj. 618. Ég hef því miður týnt blaðinu, sem ég hef punktað niður á hjá mér það, sem mér þótti helzt ástæða til að svara. En það gerir þá ekkert til, þótt ég sleppi einhverju. - Ég man það, að hv. 11. landsk. spurði mig að því, hvað meint væri með „rökstuddum grun“, og 1. þm. Eyf. talaði um „pela“. Ég get bezt útskýrt meininguna með „rökstuddum grun“ með því að taka dæmi, og af því að hv. 11. landsk. er yfirvald í sveit, þá er bezt að taka dæmi um allsherjar fyllirí í sveit. - Nú færi svo, að skemmtun væri auglýst. Þá mætti sýslumaðurinn notfæra sér þessa - löggjöf og fara á hnotskóg og leita að víni í Reykjavíkurbílum. Segjum nú, að hann fyndi „pela“ af áfengi í einum bílanna. Þá lægi enginn „rökstuddur grunur“ fyrir um það, að bifreiðarstjórinn ætlaði að selja þennan „pela“. Ef í þessum bíl væri farþegi, t.d. bóndi í héraðinu, sem sýslumaður vissi, að smakkaði áfengi, þá væri það enginn „rökstuddur grunur“ um, að hann ætlaði að selja vínið, þótt 3–4 flöskur fyndust í bifreiðinni. En ef í þessum bíl fyndust 30–40 flöskur, sem bóndinn gæti ekki gert grein fyrir, né aðrir farþegar, þá væri ástæða til þess að ætla, að um rökstuddan grun væri að ræða, og mundi sýslumaður þá taka hann. En það er auðvitað á valdi dómara að ákveða þetta hverju sinni, en það er fjarstæða, að prívatmenn verði sektaðir, ef í fórum þeirra finnist einn „peli“. Því að það mundi enginn maður aka með slíkt smáræði langar leiðir til þess að græða á því. Auðvitað mundi engum manni detta það í hug að fara að keyra langar leiðir með „pela“ til þess að græða á að selja hann. Ég mundi því telja litlar líkur til þess, að hann mundi ætla að gera sér þetta smáræði að féþúfu! Ég hef aldrei templari verið, en aldrei vín smakkað, en ég mundi samt ekki telja, að um „rökstuddan grun“ væri að ræða í tilfellum eins og þessu. En ef um fleiri flöskur væri að ræða, gegndi öðru máli. Till. á þskj. 614 var flutt af því, að það er ósköp vel hægt að hugsa sér það - enda mörg dæmi þess efnis úr hinu praktíska lífi - að bílstjóri, sem fer í vínsöluleiðangur, hafi reynt að komast hjá því að telja sig eiganda vínsins, heldur sagt, að t.d. einhver farþeganna ætti það. Þess vegna get ég ekki fallizt á till. þm. Barð. og þm. S-Þ., því að með henni er skotið skálkaskjóli yfir hinn raunverulega eiganda vínsins og honum gert kleift að nota þessa smugu til undankomu. Mér er sagt, að lögfræðingar í Nd., sem eru fylgjandi frv., hafi nefnt 3–4 dæmi, þar sem sönnunarbyrðin er lögð á þann, sem álitinn er sekur, svo að þetta fyrirkomulag er alls ekkert einsdæmi, eins og haldið hefur verið fram. Ég geri ráð fyrir, að bæði Jóhann Hafstein og Jónas Rafnar, sem báðir eru lögfræðingar, hafi vitað, hvað þeir voru að segja, og því sé ég ekki, að þetta sé eins einstakt og menn vilja vera láta. Um önnur atriði, eins og t.d. ef bílar eru stöðvaðir úti á götum og bílstjórinn er sektaður fyrir að hafa ekki ökuskírteini sitt á sér, þá er það alrangt hjá þm. Barð., að það sé ekki gert öryggisins vegna. Vissulega er það gert vegna öryggisins, en ekki til þess að afla ríkissjóði tekna, enda eru sektirnar fyrir slík brot mjög lágar, - eða 15 kr., að því er ég held. Þetta eru engar stórsektir, enda er það smáyfirsjón að gleyma ökuskírteininu sínu heima. En þetta er gert til þess að athuga, hvort menn hafi tilskilin réttindi og hafi lokið hinu ákveðna bílprófi sínu. Því við stýrið mega og eiga ekki að sitja menn, sem stofna lífi annarra í hættu með því að keyra án réttinda og kunnáttu. Ég get ekkert sagt um afstöðu n. til þessara brtt., sem fram hafa komið. Ég er á móti þeim báðum, en gæti þó sætt mig við till. á þskj. 614, því að hún sleppir ekki alveg beizlinu fram af því, sem hér er reynt að taka fyrir, eins og till. á þskj. 618 gerir. Ég mun þó greiða báðum mótatkv. mitt, því að ég vil ekki, að hægt sé að hafa menn í bílum sem leppa fyrir áfengiseignina. Ég skal annars viðurkenna, að þetta er lítið spor í áttina til þess að minnka drykkjuskapinn og fyrirbyggja einstökum mönnum að selja áfengi ólöglega og nota til þess drykkjufýsn annarra. Það þyrfti auðvitað að taka þetta fastari tökum, en með því að fyrir Alþingi liggur till. til athugunar á allri áfengislöggjöfinni, þá vil ég, að frv. verði samþ. óbreytt. En sem sagt, andstaða mín gegn till. á þskj. 614 er ekki það mikil, að ég telji ekki, að ástandið verði bætt, ef hún verður samþ., þótt ég sé viss um það, að frv. komi að mestum notum, ef það verður samþ. óbreytt. Ég ætla svo ekki að orðlengja þetta frekar. Nd. samþ. frv. mikið til ágreiningslaust, og þótt við hér í Ed. eigum e. t. v. að sjá vankantana betur, þá er okkur áreiðanlega óhætt að hlíta forsjá Nd. í þessu tilfelli!



Herra forseti. Í frv. þessu er farið fram á að gefa ýmis hljóðfæri tollfrjáls, en þau eru flygel og píanó, orgel, harmoníum og strengjahljóðfæri, ásamt hlutum til þeirra. Fjhn. hefur athugað frv. og hefur ekki orðið sammála um afgreiðslu málsins. Meiri hl. n. leggur til, að frv. verði fellt, en einn nm., hv. 1. landsk. þm. (BrB), leggur til, að frv. verði samþ., og gefur út um það sérstakt nál. á þskj. 606. Eins og tekið er fram í nál. meiri hl., lítur hann svo á, að gildandi tollskrá sé undirstaðan undir tolltekjum ríkissjóðs, eins og þær eru áætlaðar á yfirstandandi ári, og að það sé m. a. af þeim ástæðum ekki eðlilegt að leggja til, að teknir séu út ákveðnir liðir úr tollskránni til þess að minnka á þann hátt tolltekjur yfirstandandi árs, sem eins og kunnugt er hefur verið ráðstafað á fjárl. yfirstandandi árs. Er þetta meginástæðan fyrir því, að við leggjum til, að frv. verði fellt. - Sú skoðun hefur einnig komið fram, að þótt hér sé um menningartæki að ræða, geti þau ekki talizt til lífsnauðsynja, og þess vegna sé ekki óeðlilegt, að tollar séu teknir af þessum hljóðfærum, meðan þeir eru ekki afnumdir af nauðsynjavöru, sem þarf til allrar framfærslu. Sé ég svo ekki ástæðu til að ræða þetta mál frekar.



Herra forseti. Ég sé, að hv. fjhn. hefur klofnað um þetta mál. Hv. frsm. minni hl. (BrB) er hér ekki viðstaddur, en hefur gert grein fyrir afstöðu sinni í nál. og leggur til, að frv. verði samþ. Hins vegar leggur meiri hl. n. til, að frv. verði fellt, og er það aðallega á þeirri forsendu, að gildandi tollalöggjöf sé undirstaðan undir tolltekjum ríkisins eins og þær séu áætlaðar á yfirstandandi ári. Virðist mér hér vera nokkuð seilzt um öxl, því að engum getur dottið í hug, að grundvellinum undir tolltekjunum sé raskað að neinu ráði, þótt þetta frv. verði samþ. Á árinu 1947 voru flutt inn af þessum hljóðfærum, sem hér um ræðir, 3 flygel, 247 píanó, 35 orgel og harmóníum, hlutar til orgela og harmónía fyrir 4 þús. kr. og strengjahljóðfæri ýmiss konar fyrir 121 þús. kr. Frv. nær til þeirra hljóðfæra, sem eru í notkun í sambandi við kennslu í skólum landsins og eru þannig orðin kennslutæki, og þykir mér mjög ósanngjarnt að plokka inn í ríkissjóð 7-120 aura af hverju kílói af þessum vörum í vörumagnstoll, síðan 30–80% í verðtoll, en ofan á hann bætist svo 45% álag samkvæmt gengisskráningarl., þar sem hér er um hliðstæðu að ræða við erlendar bækur, sem eru tollfrjálsar. Nú hefur viðhorfið enn breytzt til þessa máls síðan frv. var samið og flutt. Það hefur sem sé verið ákveðið, að hljóðfæri skuli keypt inn fyrir hinn svokallaða vélbátagjaldeyri eða útvegsmannagjaldeyri, sem leggja má á 50–60%, og þar sem vörur, sem keyptar verða inn fyrir slíkan gjaldeyri, verða óháðar verðlagseftirliti, eru miklar líkur til, að verð á þessum menningartækjum keyri svo úr hófi, að engum af yngri kynslóðinni verði kleift að eignast þessi tæki, sem henni eru þó nauðsynleg við tónlistarnám. Hv. meiri hl. virðist ekki hið minnsta líta á það menningarstarf þjóðarinnar að tónmennta hana, en ég hygg þó, að það sé að verða útbreidd skoðun hér á landi, að fræðsla í tónlist hljóti að verða einn þátturinn í menntun ungu kynslóðarinnar. Mér finnst furðulegt, að hv. fjhn. skuli standa nálega einhuga að því að vilja fella frv. og færa ekki önnur rök fyrir því en að það sé verið að svipta undirstöðunni undan tolltekjunum með því, sem frv. fer fram á. Ég leyfi mér þess vegna að vænta þess, að hv. d. sjái sér fært að samþ. till. hv. minni hl., sem leggur til, að frv. verði samþ.



Herra forseti. Mér þykir leitt, að það virðist ekki hægt að ræða nokkurt mál við hv. 6. landsk. þm. (HV), án þess að hann snúi út úr öllu, sem sagt er. Það virðist svo sem honum sé það áskapað að geta ekki skilið rétt þskj. eða að hafa neitt eftir nema rangfæra það. Það stendur í nál. á þskj. 508, að meiri hl. n. líti svo á, að gildandi tollalöggjöf sé undirstaðan undir tolltekjum ríkissjóðs, eins og þær séu áætlaðar á yfirstandandi ári. Það stendur hvergi og hefur aldrei verið talað um það, að undirstöðunni sé svipt undan tollalöggjöfinni, þótt þær vörur yrðu gerðar tollfrjálsar, sem frv. fjallar um. Í nál. meiri hl. segir svo - með leyfi hæstv. forseta: „Ef breyta ætti þeirri löggjöf í einstökum atriðum, án þess að endurskoða löggjöfina í heild og tryggja þá jafnframt ríkissjóði aðra tekjustofna í stað þeirra, sem þannig kynnu að verða felldir niður, yrðu að liggja til þess ríkar ástæður.“ Því verður ekki mótmælt, að tollalöggjöfin óbreytt er undirstaðan undir tolltekjum ríkissjóðs, og við í meiri hl. álítum, að ef á að taka einhver atriði undan, þurfi að liggja til þess ríkar ástæður, og við teljum, að þær séu hér ekki fyrir hendi. Þegar rætt er um að gefa tollfrjálsan innflutning á þeim hlutum, sem taldir eru upp í 1. gr. frv., er hins vegar ekkert á það minnzt í gr., að það eigi eingöngu að nota þá til kennslu, en ef það er hugsun hv. flm., hefði hann átt að taka það fram. En sá möguleiki er til að fá endurgreiddan toll af kennslutækjum, ef hægt er að sanna, að þau séu nauðsynleg. Þessi leið er til án þess að raska tollalöggjöfinni. Hv. 6. landsk. þm. benti á, að nú væri búið að ákveða, að þær vörur, sem 1. gr. frv. fjallar um, skuli settar í þann vöruflokk, sem aðeins má flytja inn fyrir útvegsmannagjaldeyri. Ef þetta er rétt, þá er því síður ástæða til þess fyrir n. að leggja til, að frv. verði samþ., því að þá er það sannarlega skoðun hæstv. ríkisstj. og fjmrh., að þessi hljóðfæri séu meðal þeirra vara, sem að skaðlausu er hægt að vera án. Nú lá þetta ekki fyrir hjá n., þegar hún gekk frá málinu, en ef þetta er rétt hjá hv. 6. landsk. þm., þá er þess ríkari ástæða til að afgreiða málið eins og hún gerði. Sum af þessum hljóðfærum, t. d. flygel og píanó, eru oft keypt af þeim mönnum, sem hafa næga peninga og eru því ekki of góðir til þess að borga. Ef hins vegar skólar, félagasambönd eða kirkjur þyrftu að kaupa hljóðfæri, er hægt að sækja um eftirgjöf á tollum, og þar sem sá möguleiki er fyrir hendi, álítur meiri hl. n. ekki rétt að fella þessar vörutegundir undan tolli.



Herra forseti. Það er eins og fyrri daginn með hv. þm. Barð., hann bregður öðrum um útúrsnúninga, þegar hann skilur ekki sín eigin ummæli. Meiri hl. n. þykir ekki tiltækilegt að breyta tollalöggjöfinni í einstökum atriðum, af því að við það raskast undirstaðan undir tolltekjunum, og þess vegna mundi undirstaðan raskast með samþykkt frv., ef hann meinar nokkuð með þessari tilvitnun í undirstöðuna. Það er sýnilegt, að hv. meiri hl. hefur litið á þetta mál sem fjármál eða tollmál, en ekki sem menningarmál, og þess vegna er afgreiðsla hennar eins og hún er. Það kann að hafa verið sú tíð, að litið hefur verið á hljóðfæri sem mublur í húsum ríkra manna, en sem betur fer hefur þetta breytzt, þannig að nú líta flestir á hljóðfæri sem menningartæki, sem eigi að vera á hverju heimili, hliðstætt við bækur, en sá skilningur hefur ekki verið fyrir hendi hjá hv. frsm., enda langt fram yfir það, sem hægt er að vænta af honum. Í framsöguræðu sinni sagði hv. frsm., að meiri hl. hafi talið, að hljóðfæri gætu ekki talizt til lífsnauðsynja, sérstaklega ef litið er á, að menning sé ekki lífsnauðsyn, en bækur eru heldur ekki lífsnauðsynjavara. Þó hefur sú glæta af menningarlegum skilningi slæðzt inn í tollskrá ríkisins að gefa bækur tollfrjálsar. - Þá benti hv. frsm. á, að félög og skólar gætu sótt um undanþágu frá tollum af hljóðfærum. Það má vera, að fjmrh. á hverjum tíma gefi slíkar undanþágur, en ég er hræddur um, að fjmrh. veiti ekki margar slíkar undanþágur, því að það er svo með hljóðfæri, að þótt þau séu í upphafi notuð sem kennslutæki, verða þau með tímanum eign viðkomandi aðila. - Þá sagði hv. frsm., að það væri enn meiri fjarstæða að samþ. frv., ef ríkisstj. hefði ákveðið, að hljóðfæri eigi að flytjast inn fyrir útvegsmannagjaldeyri. En ef við lítum á fjármálahliðina á þessu máli, þá komumst við að þeirri niðurstöðu, að með því að setja hljóðfæri í einokunarvöruflokk útgerðarmanna, sem ekki er undir verðlagseftirliti, og neyðum þá, sem vilja kaupa hljóðfæri, til að greiða þau með útvegsmannagjaldeyri, sem er 50–60% dýrari en hið opinbera gengi, þá verða þessi tæki, sem eru geysilega dýr fyrir, enn þá miklu dýrari vegna þess, hve tollarnir verða þá miklu hærri, eftir því sem varan er keypt hærra verði. Það er því ekki annað sjáanlegt en að fyrir meiri hl. vaki að torvelda öllum nema ríkum mönnum að eignast hljóðfæri, og það er þetta sjónarmið, sem meiri hl. n. túlkar. Það er hins vegar vitanlegt, að ríkissjóður skaðast ekki nema um örfáar þúsundir, ef þessi hljóðfæri væru undanþegin tolli. Hv. meiri hl. segir, að það hefði verið vegur að mæla með frv., ef till. hefði verið um að hækka tolltekjur á öðrum liðum. Ég vil benda á, að ég hefði getað komið með till. um að hækka tolla af næsta lið við hljóðfærin, sem fjallar um vopn og skotfæri, en ekki er ég viss um, að meiri hl. hefði skipt um skoðun, þótt ég hefði komið fram með slíka till.



Herra forseti. Ég mun ekki ræða málið frekar, því að - eins og ég sagði áðan - það er ákaflega erfitt að ræða nokkurt mál við hv. 6. landsk. þm. En ég vil mótmæla þeim ummælum hans, að það sé ekki hægt að búast við, að meiri hl. n. hafi mikinn skilning á menningarmálum. Ég er að vísu ekki óvanur að heyra slík ummæli í minn garð frá hv. 6. landsk. þm., en ég vil sérstaklega mótmæla þessu vegna samstarfsmanna minna í n. Og úr því að ég stóð upp, vil ég benda á, hve hv. 6. landsk. þm. veit sáralítið um þessi efni. Hann talaði um, hve tollarnir mundu hækka mikið, ef hljóðfæri yrðu flutt inn fyrir útvegsmannagjaldeyri, en veit hv. þm. ekki, að það má aðeins reikna verðtoll og aðra tolla af innkaupsverði vörunnar á gildandi gengi í landinu? - Þá vil ég mótmæla því, að það hafi verið sjónarmið meiri hl. að tryggja peningamönnum, að þeir geti keypt sér þessa hluti. Þetta eru ekkert annað en sleggjudómar, sem hafa ekki við nein rök að styðjast. Meiri hl. hefur fært fullkomin rök fyrir afgreiðslu sinni á málinu á þá leið að leggja til, að frv. verði fellt á þessu stigi. Og ég held, að það sé ekki verk n. að leita að ákveðnum vörutegundum til þess að vega upp á móti, ef tollur yrði felldur niður af hljóðfærum. Annað en það, sem kom beint fram í frv., var ekki til umr. í n., og út frá því tók hún sína afstöðu, en ekki öðru.