Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (BSt) : Ég vil taka það fram, að frsm. meiri hl. landbn. var varamaður hv. 1. þm. N-M., og væri því eðlilegast, að hann tæki við framsögu.



Herra forseti. Ég kvaddi mér hljóðs til að geta þess, að þar sem sá maður, sem kjörinn hafði verið frsm., var forfallaður, hv. 1. þm. N-M., en hann er nú aftur kominn til þings, þá er hann manna bezt til sálar og líkama til þess fallinn að verða frsm.

Forseti (BSt): Ég vil spyrja hv. form. n., hvort hann óski eftir því, að málið verði tekið út af dagskrá eða hver elgi að gera grein fyrir niðurstöðum nefndarinnar?



Herra forseti. Ég hef enga ástæðu til að gera grein fyrir nál., þar eð ég veit ekki, hvað n. hefur gert. Ég vildi spyrja n., hvort hún hefði athugað, hvaða kostnað þetta hefði í för með sér fyrir ríkissjóð, og eins hve útbreiðsla minksins væri mikil, og enn fremur að fá upplýsingar um það, hvaða ráðstafanir hreppsnefndir þær, sem hér eiga hlut að máli, hafi gert til að eyða minknum, og hvort sýslunefndir hafi tekið eyðingarstjóra og hvaða árangur hafi þá orðið af því. Ég vil enn fremur spyrja hv. 2. þm. Árn., hvað n. hafi gert, því að ég var ekki starfandi í n., þegar þetta mál var afgreitt. Ég er yfirleitt á móti n. í þessu máli og mun ekki undirskrifa nál., nema nýjar upplýsingar komi, sem ég ætla, að nú liggi ekki fyrir.



Herra forseti. Ég hafði ekki ætlað mér að ræða þetta mál, en hv. form. n. hefur nú gert grein fyrir afstöðu sinni og spyr nú, hvað n. hafi gert. Ég vil ekkert segja um nál., aðeins, hvað vakti fyrir mér, þegar ég skrifaði undir það. Hv. form. spurði, hve minkarnir væru margir. N. hefur ekki athugað það, og veit ég því ekkert um það, enda býst ég við, að erfitt muni vera að telja þá. Um það, hvað hreppsnefndirnar hafi gert, held ég, að muni vera erfitt að kanna. Frv. þetta hefur legið fyrir mörgum þingum og komizt þetta lengst nú vegna hatrammrar baráttu óvildarmanna minksins. Ég held, að öllum sé það ljóst, að verði þetta samþ. og eigi að vera meira en pappírslög, þá verður það mjög dýrt, auk þess sem óvíst er, hvort hægt verður að eyða minknum. En þetta er tilraun til að útrýma þessari skaðræðisskepnu, sem útrýmir fuglum og verður á annan hátt að tjóni, og væri því rétt að samþ. þessi l. Þau munu að vísu kosta mikið, en þau eru um leið viðleitni til að þóknast þeim mikla hluta þjóðarinnar, sem er á móti minkum. Það er ekki hægt að segja að óreyndu, hve erfitt verður að eyða minknum, en ég geri ráð fyrir, að það muni kosta mikið. Það eru tiltölulega margir, sem vilja eyða minknum, og það, sem veldur því, að ég skrifaði undir nál., var það, að ég mat meira vilja fólksins, en hag fárra minkabúa.

Fjmrh. (Eysteinn Jónsson) : Herra forseti. Ég verð að játa, að ég hef ekki fylgzt vel með meðferð málsins. En í frv. stendur: „Frá 1. janúar 1951 skal minkaeldi með öllu bannað í landinu, og skal öllum aliminkum lógað fyrir þann tíma. Ríkissjóður greiðir eigendum minkabúa bætur fyrir tjón, er af banni þessu leiðir, samkvæmt mati þriggja dómkvaddra manna.“ Ég vil spyrja n., sem hefur haft með þetta mál að gera, hve mikið hún telji, að þetta muni kosta, hve margir aliminkar muni vera í landinu og í því sambandi, hve háan bótakostnað þurfi að greiða. Mér skilst, að verði þetta samþykkt, þá þurfi að setja þá upphæð, sem þarf til að framfylgja lögunum, á fjárl. En mér skilst, að það sé meira, en andvirði minkanna, sem bæta þurfi; það þurfi einnig að bæta mannvirki, því að í frv. stendur: „Ríkissjóður greiðir eigendum minkabúa bætur fyrir tjón, er af banni þessu leiðir, samkvæmt mati þriggja dómkvaddra manna.“ Og ef til vill á einnig að bæta atvinnutjón, um það skal ég ekki segja, en það verður að liggja fyrir, hve mörg dýrin eru og hve mikils virði mannvirki séu, þó að sleppt sé hinu óbeina. Ef ekkert liggur fyrir um þetta, þá verð ég að óska eftir því, að málinu verði frestað, unz n. og ríkisstj. hafa athugað það. Það gefur auga leið, að þetta verður að athuga vel og verður eflaust dýrt, en hv. þm. verða að gera upp við sig, hvað þeir vilja leggja fram til að eyða minknum. Í fyrra voru samþ. hér lög um eyðingu refa og minka, og varð af þeim nokkur kostnaður. Þá var fenginn hingað norskur maður til að kenna eyðingu þessara dýra; var gengið að því með atorku og varð af því nokkur kostnaður. Er sjálfsagt að halda því áfram, en sá kostnaður var þó lítill miðað við þetta, eftir því sem ætla má. Ég hefði óskað að fá upplýsingar um þetta eða að málinu yrði að öðrum kosti frestað, þar til þetta hefði verið athugað.



Herra forseti. Ég var aðeins einn af dátunum í n. og hef kannske ekki allar upplýsingar í málinu, en eftir frásögn manna virtust fullorðnir minkar í landinu vera um 1.200–1.500 pör. Ég þori þó ekkert að fullyrða um það, því að þetta er aðeins frá einstökum mönnum, en ekki búunum sjálfum. En ef til vill eru þeir færri, þar eð ég hygg, að einstaklingar hafi ef til vill ekki gert minna úr fjölda þeirra, heldur en er. Um fjölda villiminka treysti ég mér ekki til að segja, og eru þeir sennilega óteljandi, eins og eyjarnar á Breiðafirði. Um útbreiðsluna get ég ekki sagt fyrir víst. Ég bý á útjaðri svæðis þess, sem talið er, að þeir séu á, en það er erfitt að átta sig á þessu. Þeir komu allt í einu í Laxárdalinn, en var eytt þar og hafa ekki komið aftur. En þeir eru í Haukadal, og víðar eru þeir um sunnanverða Dalina og munu vera komnir norður í land, í Húnavatnssýslu, en ég veit ekki, hvort þeir eru komnir lengra. Þá eru þeir komnir austur í Rangárvallasýslu og dautt kvikindi fannst við Laxá í Þingeyjarsýslu. Þeir breiðast nú út við Breiðafjörð og eru komnir að Klofningi. Út af fyrirspurn hv. 1. þm. N-M. um það, hvort ráðnir hefðu verið eyðingarmenn, þá get ég ekkert sagt honum um það, en lögin voru staðfest svo seint, að sýslufundir voru búnir, en ein sýsla bannaði þó minkaeldi og vildi ráða eyðingarmann, sem var nauðsynlegt, því að hreppar eiga sameiginleg lönd og því heppilegra að fá sameiginlegan eyðingarstjóra, en hver oddviti sé ekki að puða fyrir sig. Þess vegna er ekki í mínum till. gengið fram hjá eyðingarstjóra, sem sýslan getur ráðið fyrir alla sýsluna eða parta af henni, og laun hans eru að greidd af hrepp og sýslu og 2/3 af ríkinu. Út af matinu, sem hæstv. fjmrh. var að spyrja eftir, þá get ég ekki sagt honum, hverjir eigi að meta, en líklega ákveður sýslumaður matsmenn, og verður að meta dýrin og mannvirki. Og eins og hæstv. ráðh. sagði, þá getur verið til athugunar, hvort ekki á einnig að meta atvinnutap. Minkaeigendur segja, að þetta sé nú mjög arðsöm atvinnugrein, og eru á móti því, að hún verði bönnuð. Það má búast við, að þetta verði nokkuð dýrt, og hefur hér verið tæpt á 1 millj. kr. Ég veit, að hæstv. form. n., eins duglegur og hann er, mundi láta athuga þetta fljótt. Ég kom með það í brtt. mínum, að eyðingarstjóri hafi eitthvað um þessi mál að segja og að ekki megi ganga fram hjá honum, en síðasta till. er aðeins leiðrétting. Ég mæli sérstaklega með 3 fyrstu till. mínum, en legg ekkert kapp á, hvort málinu verður frestað eða ekki, og um það ræður okkar ágæti forseti.

Forseti (BSt): Áður en ég ákveð, hvort málinu verður frestað skv. ósk hæstv. fjmrh., tekur hv. 4. þm. Reykv. til máls.



Herra forseti. Ég þarf ekki að hafa mörg orð um þetta. Mér finnst tilmæli hæstv. ráðherra eðlileg og sjálfsagt að verða við þeim. Um tölu þeirra alidýra, sem nú eru í landinu, hef ég fengið þær upplýsingar, að kvendýrin muni vera um 12–15 hundruð, og mun þá stofninn allur vera um 2.000 dýr. Ekki veit ég, hversu mikið hægt er að meta þessi dýr. Ég er andvígur því að banna minkaeldi, eins og nefndarálit það, sem ég hef undirritað, ber með sér. Ég vil æskja þess, að það verði tekið til rækilegrar athugunar í nefndinni, hvort ekki sé hægt að setja reglur, er mæli svo fyrir um byggingu minkagirðinga, að öruggt sé, að þeir geti ekki sloppið út. Mér þykir það mjög sennilegt, að hægt muni vera að gera þannig girðingar, að þær komi að fullu gagni. Og orðlengi ég þetta ekki frekar að sinni.

Forseti (BSt) : Hæstv. fjmrh. hefur óskað þess, að máli þessu verði frestað, og vil ég mælast til, að n. afli sér sem fyllstra upplýsinga um málið. Í öðru lagi er rétt að minnast þess, að sá, sem kosinn var framsögumaður í máli þessu af nefndarinnar hálfu, er ekki lengur á þingi, og því væri æskilegt, að hv. nefnd kysi sér framsögumann. Er umræðum því frestað og málíð tekið út af dagskrá.



Herra forseti. Ég benti á það við 1. umr. í sambandi við orð hv. þm. Barð. (GJ), þar sem hann talaði um, að erfitt væri að slá föstu fjárframlagi í þessu skyni, og virtist jafnvel halda, að slíkt væri ógerlegt; vildi hann og benda á, að það væri hæpið, að ríkissjóður gæti varið svo miklu fé sem frv. gerði ráð fyrir til símalagninga í sveitum, en eins og menn vita, er þar gert ráð fyrir 25 millj. kr. alls, sem skiptast eiga á 10 ár, og er þá allt miðað við það verðlag, sem þá var, - ég benti þá á, að ég teldi mega hugsa sér, að framlögum úr jafnvirðissjóði, sem myndast í Landsbankanum fyrir gjafafé til okkar, yrði varið til þess að standa undir útgjöldum í þessu skyni, t. d. til greiðslu á vinnulaunum. Þetta vil ég endurtaka nú. Það er sjálfsagt, þegar Alþingi fer að ráðstafa þessu fé, að það komi öllum landsmönnum til góða, en það verði vandlega forðazt, að það komi aðeins til góða einstökum landshlutum, og þá eru símaframkvæmdir. sem gilda fyrir allt landið, sem hér eiga að koma í fyrstu röð. Þetta þarf mjög að athuga, og tel ég, að e. t. v. ætti að breyta frv. svo, að á næstu 10 árum kæmi sími um allar sveitir landsins. Ég hef athugað, hvernig ástandið var í þessum málum í haust, og samkvæmt því er prósenttala þeirra bæja, sem hafa síma, í hinum einstöku sýslum sem hér segir: Gullbringusýsla 58%, Borgarfjarðarsýsla 76%, Mýrasýsla 62% (en þar hafa síðan verið lagðir símar og einnig í Borgarfjarðarsýslu), Hnappadalssýsla 27%, Dalasýsla 62%, Barðastrandarsýsla 57%, Vestur-Ísafjarðarsýsla 64%, Norður-Ísafjarðarsýsla 58%, Strandasýsla 92%, Vestur-Húnavatnssýsla 84%, Austur-Húnavatnssýsla 68% (þar hefur eitthvað verið lagt síðan í haust), Skagafjarðarsýsla 46%, Eyjafjarðarsýsla 27%, Suður-Þingeyjarsýsla 75%, Norður-Þingeyjarsýsla 56%, Norður-Múlasýsla 35%, Suður-Múlasýsla 46%, Austur-Skaftafellssýsla 64%, Vestur-Skaftafellssýsla 74%, Rangárvallasýsla 48% og Árnessýsla 42%. Svona er ástandið núna, en getur þó eitthvað lítillega hafa brenglazt, bæði af því, eins og ég sagði, að lagt hefur verið inn á nokkra bæi síðan þessar tölur voru fengnar, og einnig af því, að þessar upplýsingar hef ég gengið gegnum símstjóra úti um land, en það hefur komið fyrir, að þeir töldu eina jörð og síma á henni, þar sem fasteignamatið telur tvær jarðir og tveir bændur eru. En breytingar af þessum orsökum eru áreiðanlega fáar. Ástandið er því svona, og nú er sérlega mikil ásókn í síma, og get ég tekið undir það með hv. þm. Barð., að það er ekkert, sem fólkið úti um land sækist eins eftir og sími. - Nú getur það komið fyrir, að til þess að fá fé úr jafnvægissjóði til símaframkvæmda þurfi að breyta öðrum lögum, en það ætti ekkert að vera því til fyrirstöðu, ef almennt fylgi er fyrir málinu. Ég teldi það æskilegt, að n., sem ekki hefur skilað áliti nema form., tæki málið aftur til athugunar og reyni, hvort hún geti ekki orðið sammála um að leggja það til, að ríkissjóður legði fram fé til þess að þessu verði lokið á næstu 10 árum og jafnframt að setja einhver ákvæði um það, hvernig verja skuli því fé, sem hér er lagt til hliðar í sjóð vegna gjafafjár Marshallaðstoðarinnar. Í þann sjóð mun koma á þriðja hundrað millj. kr. og eru nú þegar í honum á annað hundrað millj. kr., og að verja 2,5 millj. kr. til símaframkvæmda í 10 ár er sjálfsagt og ekkert eðlilegra, ef menn vilja láta þetta fé koma landsheildinni að gagni. Mælist ég því eindregið til þess, að nm. allir reyni að koma saman á fund og vona, að þeir geti komizt að niðurstöðu í þessa átt. Út af hörðum deilum, sem hér hafa orðið um það, hverjir ættu að úthluta símunum ár hvert, þá get ég sem flm. sagt það, að hv. þm. Barð. má fyrir mér ráða þessu, ef því er slegið föstu hér á Alþingi, að sími sé kominn á hvern sveitabæ eftir 10 ár, því að þá er það hreint aukaatriði, hvort síminn kemur fyrsta, annað, þriðja, fjórða eða fimmta árið. Ég legg því enga áherzlu á, hverjir í úthlutunarnefndinni sitja, og þegar ég lagði til, að það yrðu formaður Stéttarsambands bænda og búnaðarmálastjóri ásamt símamálastjóra, þá var það aðeins af því, að þeir eru opinberir fulltrúar bænda, sem símana eiga að fá. Annað komst ekki að hjá mér, og mér datt ekki í hug, hvar í flokki þeir stæðu, enda er það ekkert aðalatriði, hverjir í úthlutunarnefndinni sitja, þegar búið er að slá því föstu, að þessu eigi að ljúka á 10 árum. Öðru máli gegnir um þetta, ef ástandið er óbreytt, svo að menn geti búizt við að fá ekki síma fyrr en eftir 25–50 eða jafnvel 60 ár. Það hefur verið fullyrt, að landssímastjóri ráði úthlutuninni, en ráðherra skipti sér ekki af þessu, en mér er persónulega kunnugt um það, að ráðherra hefur skipað svo fyrir, að síma skyldi leggja á vissa staði, svo að þegar hv. þm. Barð. heldur því fram, að ekkert pólitískt vald hafi ráðið þessu, þá vil ég endurtaka það, að ráðherra hefur fyrirskipað vissa hluti í þessum efnum, þvert ofan í vilja símamálastjóra. Þetta skal ég standa við og sanna, hvenær sem er. Ef hv. n. kæmi sér saman um, að þessu skuli lokið á næstu 10 árum, þá er sama um skipun úthlutunarn., því að það er ekkert aðalatriði úr því. Það væri eðlilegt, að þær þrjár eða raunar fjórar sýslur, sem orðið hafa aftur úr, gengju fyrir, ef það þætti hagkvæmt við framkvæmdirnar, því að það er höfuðatriði, að verkið verði ódýrt og haganlegt fyrir heildina. Af öllu því, sem ég hef nú sagt, leiðir það, að ég er alveg ósammála hv. 4. þm. Reykv. Ég er því alveg ósammála honum og botna ekkert í því, hvernig hann getur haft þetta sjónarmið. Mér finnst alveg dæmalaust, að maður, sem kunnugur er í dreifbýlinu, skuli telja meiri þörf á að hafa þrjá til fimm síma í einu húsi í Rvík, en að afskekkt sveitabýli fái þetta samband við umheiminn. Það er ofaukið mínum orðaforða að lýsa því óskaplega ranglæti og misrétti, sem hann vill þannig vera láta. Ég býst við, að hann þekki fjölskyldur á mörgum heimilum í Rvík, sem hafa marga síma, sinn í hverju herbergi. Og honum þykir miklu eðlilegra t. d., að bóndinn í Húsavík þurfi að fara alla leið til Borgarfjarðar til þess að ná í síma, en að það þurfi að flytja síma á milli herbergja í Rvík. Ég á engin orð til að lýsa þessu fjarstæða sjónarmiði og skal ekki fjölyrða um þetta. En ég vil eindregið óska þess, að form. n. geti fengið n. saman til þess að komast að æskilegri niðurstöðu og að umræðu verði þá jafnvel frestað í því skyni. Það vakti ekki fyrir mér að koma þessu máli á pappírinn aðeins. Það takmark verður að setja að koma býlum í sveit í símasamband á næstu tíu árum, og áreiðanlega verður sjóðnum ekki varið á neinn hátt betur.



Herra forseti. Ég vil aðeins samkvæmt því, sem kom fram hjá hv. síðasta ræðumanni, beina því til hæstv. forseta, hvort ekki muni rétt að fresta umr. í málinu og taka það aftur til n. Ég teldi heppilegt að gera það nú, fremur en að bíða hins, að taka ákvarðanir um þetta við 3. umr. Nú er kominn annar símamrh. en var, þegar nál. var gefið út. Og enn fremur leikur mér hugur á að heyra álit hæstv. fjmrh. Þá hafa að vissu leyti orðið veðraskipti hjá hæstv. 1 flm., sem eins og við mátti búast úr þeirri átt hafa orðið til góðs. Þetta þarf allt að athugast, og er ekki forsvaranlegt annað en n. komi saman til þess. Og ekki væri það óviðkunnanlegra, að n. gæti gefið út sameiginlegt nál. Þetta held ég væri nú það hyggilegasta, ef hæstv. forseti óskar á annað borð þessu máli góðs framgangs. Mér heyrðist á hv. 1. flm., að hann væri að sumu leyti nokkuð á öðru máli en upphaflega. Um það skal ég ekki fjölyrða, en ég vil ítreka þau tilmæli mín til hæstv. forseta að fresta málinu, svo að það geti fengið athugun í n. og hægt verði að leita um það samkomulags að nýju. Við vitum nú t. d. betur en áður, hvernig horfir um fjárlög, og það virðist að öllu leyti rétt, að málinu verði frestað og n. fái það aftur til meðferðar.

Forseti (BSt): Út af tilmælum hv. 11. landsk. (ÞÞ) um að fresta máli þessu,, þá er það að segja, að það hefur oft verið gert. Þetta er í þriðja sinn, sem málið er tekið fyrir, og auk þess hafa hv. nm. haft nægan tíma til að athuga málið, enda er nál. dags. 1. marz. Ráðherrum hefur verið borin dagskrá, og þeir hafa fengið næg tækifæri til að láta álit sitt í ljós. En samt, úr því að þessi tilmæli hafa komið fram frá nm., sem ekki var viðstaddur, þegar málið var afgreitt í n., þá skal nú orðið við þessum tilmælum, og geri ég þá ráð fyrir, að form. fjhn. boði fljótlega fund og þess sé þá að vænta, að nm. verði reiðubúnir að taka afstöðu til málsins.



Herra forseti. Þetta mál hefur verið rætt hér allmikið nú undanfarið. Að vísu er það langt liðið frá því það var á dagskrá síðast, að mér er farið að falla dálítið úr minni það, sem þá var aðallega um rætt. Meðan ég gegndi embætti fjmrh., þá var þessi heimild til, eins og í tíð fyrirrennara míns, og var talsverð ásókn með að hún væri notuð. Fyrirrennari minn hafði þegar tekið afstöðu í því efni, sem mér virtist eftir atvikum rétt, og ég vildi ekki frekar leggja út á þessa eftirgjafarbraut, þó að heimild væri til, með því líka að sama ásóknin var á ráðuneytið vegna uppbóta og endurgreiðslna, sem þeir, er fluttu, töldu, að ættu jafnan rétt á sér og eftirgjöf vegna þessara timburhúsa. Það horfði því þannig við, þótt lagaheimildir yrðu ekki jafnglöggar alls staðar, að það yrði erfitt að neita á eina hlið, ef gengið yrði inn á endurgreiðslur á annarri. Þá voru líka fjárhagsástæður sízt bættar frá því í tíð hæstv. fyrrv. fjmrh., Péturs heitins Magnússonar. En hann gerði grein fyrir því, hvers vegna hann teldi sér ekki fært að nota lagaheimildina frá 1946. Getur vel verið, að sá rökstuðningur sé nú fallinn mörgum úr minni, og þykir mér ekki óviðeigandi að rifja hann upp einmitt nú og vildi leyfa mér að lesa upp, með leyfi hæstv. forseta, kafla úr rökstuðningi þeim, sem fjmrh. í þann tíð taldi fram til andsvara þáv. og núv. hv. 1. þm. N-M. á þinginu 1947, er þá sótti á og vildi heyra ástæður fyrir því, að eftirgjafarheimildin hefði ekki verin notuð. Hann mælti svo: „Út af því, sem fram hefur komið í þessum umræðum, vildi ég minna á það, að um það leyti, sem l. nr. 44. frá 1946 voru sett, sat n. á rökstólum, skipuð af fyrrv. hæstv. félmrh., og átti hún að gefa álit um það, hvort hún teldi æskilegt að flytja inn tilbúin timburhús. Um þetta voru allskiptar skoðanir, en það varð að samkomulagi milli mín og fyrrv. félmrh., og gefin samkvæmt því sú yfirlýsing, að ef heimildin um tollaívilnunina væri sett inn í lögin, yrði hún því aðeins notuð, að n. léti í ljós það álit, að stuðla bæri að innflutningi tilbúinna húsa. Álit n. var á þá leið, að hún var mótfallin slíkum innflutningi, og í fullu samræmi við það var það, að ég neitaði um að eftirgefa tollinn. Ég held því, að það sé ekki rétt hjá hv. 1. þm. N-M., er hann telur innflytjendur húsa árið 1946 svikna um fyrirheit. Gerðir fjmrh. eru í fullu samræmi við það, sem fram kom hér á þingi.“ Þessi rökstuðningur lá fyrir, er til minna kasta kom að taka ákvarðanir, og ég fann ekki ástæðu til að ganga feti framar í þessu efni en sá, sem var fjmrh., er ákvörðunin var tekin, og tók þátt í því með þáv. félmrh. að fá rannsakað, hvort þarna væri farið inn á heppilega braut, og gerði það að skilyrði fyrir því, að hann notaði heimildina, að jákvæð niðurstaða fengist af rannsókninni. Því lét ég ekki til leiðast að fallast á þá eftirgjöf, sem heimiluð var, því að fast var á eftir rekið af ýmsum, og hætt var við, að fleiri mundu í kjölfarið koma, ef hér væri slakað til á tollinum. Enda sýnir það sig, að sömu kröfurnar koma nú, þegar þetta mál er tekið upp, sem fyrir mér lágu, og aðstandendur telja sjálfir ekki réttminni, en kröfuna um eftirgjöf á tolli timburhúsanna. Það var nú ákaflega mikill vindur í þeim hv. þm., sem á sínum tíma ætluðu að bæta úr húsnæðisleysi landsmanna með innflutningi húsa erlendis frá, í stað þess að innlendir smiðir byggðu upp hús sín. Þeim var svo léttstígt á þessu máli, að það var ekki nóg að flytja húsin inn, heldur átti að verðlauna kaupendurna með stórkostlegum tollafríðindum. En hér fór sem oftar, að reyndin varð sú, að n., sem ríkisstj. skipaði, komst að þeirri niðurstöðu, að hér væri ekki fundin nein ágætis lausn á húsnæðisvandamálinu. Viðkomandi þm. telja sig samt bundna að fylgja þessu máli fram. En við það er þetta að athuga, að í fyrsta lagi hefur aldrei legið fyrir það skilyrði, sem fjmrh. setti í öndverðu fyrir því, að heimildin yrði notuð, og í öðru lagi kemur til með að sigla fleira í kjölfarið. Mér þótti rétt að gefa þessa skýringu, því að á vissu tímabili reyndi á mig að neita þessu, og ég hafði sannarlega enga ánægju af því, en taldi mér það hins vegar skylt, eins og gengið var frá málinu í öndverðu. Ég skal ekki um það segja, hvaða afstaða hér verður tekin gagnvart þeim brtt., sem hér hafa verið fluttar. Flestar óskirnar eru gamlir kunningjar, sem fjmrn. hefur séð framan í áður, t. d. krafan vegna vélbátanna, sem fluttir voru inn á sömu árum. Og ef matið er byggt á siðferðislegum grundvelli aðeins, þá á sú krafa ólíku meiri rétt á sér að mínu áliti. Um þá brtt., að ríkissjóður skuli bæta upp tap á smiði báta, sem smíðaðir voru innanlands á árunum 1945–47, er hægt að segja margt, bæði með og á móti. Sú ríkisstjórn, sem sat við völd 1944–1947, lagði út í það að smíða báta þessa hér innanlands. Þetta var á sama tíma og nýbyggingarráð starfaði, en sú athöfn var þó framkvæmd af ríkisstj. sjálfri og án alls samráðs við nýbyggingarráð, og bar það því enga ábyrgð á þeirri framkvæmd. Hitt er svo aftur annað mál, að mikið má færa til réttlætingar því, að þessi bátasmíði var framkvæmd, og þó að ég taki það fram, að það hafi ekki verið nýbyggingarráð, sem sá um smíði þessara báta, þá hafði ég sem formaður þess talsvert að gera með ráðstafanir á þessu og einnig síðar sem sjávarútvegsmálaráðherra, og ég verð að segja það, að í mörgum tilfellum kom það greinilega í ljós, að það, að bátarnir voru smíðaðir, varð mjög til þess að leysa vandræði útvegsmanna, sem sökum óhappa höfðu misst skip sín, eins og oft vill verða, svo að segja má að, að því leyti hafi það síður en svo verið óheppileg ráðstöfun, að bátarnir voru smíðaðir. Það sá ég bezt, er fram í sótti og menn höfðu leitað til ráðuneytisins um farkost fyrir sig og sína, enda var það ólíkt hægara fyrir ríkisvaldið að stuðla að því, að Pétur eða Páll gætu fengið þessa báta, þegar af gjaldeyrisástæðum. Hitt er svo aftur annað mál, að þessir bátar urðu svo dýrir, eins og svo margt annað í okkar landi, og þess vegna voru þeir þungir til þess að eignast þá og standa undir rekstri þeirra fyrir fátæka útvegsmenn. Ég stóð því fyrir því í sæti sjútvmrh. af hálfu ríkisstj. að viðhafa nokkuð sérstaka hjálparstarfsemi til þess að útvega mönnum greiðslufrest fyrir þeim, svo að menn treystu sér til þess að standa undir þeim, og það kom líka í minn hlut að bera ábyrgð á lánsfjárgreiðslum á Svíþjóðarbátunum, sem keyptir voru á tímum utanþingsstjórnarinnar, og hygg ég, að hver maður í mínum sporum, sem vildi líta á ástæður útvegsins annars vegar og framleiðsluþörfina hins vegar, mundi hafa gert svipaðar ráðstafanir um lánsfjárútvegun. En fyrir þetta hef ég sætt hinum mestu hrakyrðum af hálfu Framsfl. og verið atyrtur af málgagni þess flokks og svívirtur fyrir fjárafglöp, þó að ég hafi ekki gert annað en að sjá um dreifingu á framleiðslutækjum, sem aðrir keyptu erlendis frá eða létu smíða innanlands: Annars er ólíku saman að jafna, smíði innlendu bátanna og smíði Svíþjóðarbátanna, og ég hygg, að flestir séu á einu máli um það, að það hafi verið vanhugsuð ráðstöfun, sem gerð var, er samið var um kaup á Svíþjóðarbátunum. Smíði innlendu bátanna hafði miklu síður ágalla þeirra erlendu og var miklu meira við þarfir landsmanna heldur en þeir, bæði að því er stærð þeirra snertir og gerð. Ég sagði það áðan, að þessir bátar hefðu verið of dýrir fyrir fátæka útvegsmenn, en það leiða við smíði innlendu bátanna er það, að þrátt fyrir það hafa skipasmiðastöðvarnar ekki grætt, heldur frekar tapað á smíði þeirra, og það er á þeim grundvelli, að skipasmíðastöðvarnar hafa gert kröfur um uppbætur á smíði þeirra. Ég hygg, að það megi slá því föstu, að slíkar uppbætur verði ekki lagðar á þá, sem keypt hafa bátana og þeim verið afhentir, og yrði þá ríkissjóður að taka pá greiðslu á sinar herðar. Hitt er svo annað mál, að ríkisvaldið getur varla verið þekkt fyrir það að láta framleiðsluna í landinu leiðast inn á þá braut að smíða og hafa af því stórkostlegt tap, enda hygg ég, að það hafi aldrei verið tilgangur þeirrar ríkisstj., sem samdi um smíði bátanna, að skipasmíðastöðvarnar væru látnar bera tapið, sem á varð og valdið hafa tvær ástæður: hækkun á efni og öðru til bátanna. Þetta er nú það, sem ég vildi hafa sagt um smíði bátanna hér innanlands, og niðurstaðan af því hlýtur að verða sú, að skipasmiðirnir hafa leyst störf sín vel af hendi og eiga mikinn siðferðislegan rétt á því að verða ekki of hart leiknir í viðskiptum sínum. Þó þykist ég vita, að sú ríkisstjórn, sem að þessum ráðstöfunum stóð, hafi alls ekki viljað hleypa þeim inn á efnahagslega glapstigu. Þá er hér enn ein brtt., sem flutt er í sambandi við þetta frv. Hún er einnig, eins og hinar brtt., flutt af hv. þm. Barð. og er um geymslugjald á saltfiski árið 1947. Það er kunnara en frá þurfi að segja, að árið 1947 urðu margir fyrir töpum vegna saltfisks, sem lá óhæfilega lengi hér á landi, áður en hægt var að koma honum á markað erlendis. Samt er ekki, eins og fram kom í ræðu hv. þm., þá ríkisstjórn, sem sat að völdum 1947, um að saka, að fiskinum var ekki afskipað fyrr en raun varð á, né heldur það, hve margir fóru í saltfisksverkun þetta ár. Það gaus upp sá kvittur 1947, að óvenjulega mikið af saltfiski yrði keypt af okkur af hálfu Rússa, og var búizt við samningum um sölu á saltfiskinum um leið og samið var um freðfiskssölu til þeirrar þjóðar. Hugsuðu nú margir til hreyfings, og margir fóru í framleiðslu á saltfiski, sem ekki höfðu átt við slíka framleiðslu áður, en auðvitað líka margir, sem henni voru vanir og kunnu á henni skil. Það var svo ekki fyrr en í aprílok eða í byrjun maí, að útséð var um sölu á saltfiski til Rússlands, og með því að sala til annarra landa var ekki meiri venju, heldur jafnvel minni til Suður-Evrópulandanna, fór svo, að hér lágu talsverðar birgðir af saltfiski yfir sumarmánuðina, og margir urðu fyrir tjóni af þessum sökum, en eins og allir vita, er það mjög erfitt og áhættusamt að hafa fiskinn liggjandi þennan tíma. Þessar óviðráðanlegu ástæður voru fyrir því, að þetta tjón varð á saltfiskinum, en ekki vegna þess, að ríkisstj. hafi gefið neinar gyllivonir eða hvatt menn til saltfisksframleiðslu né heldur dregið að sér höndina við að reyna að selja fiskinn, nema síður væri. En hitt er satt, að menn bundu of lengi vonir við það, að samningar tækjust við Rússa um sölu á þessum fiski. Ég taldi það rétt að gefa þessa skýringu, en allt það sem ég hef um þetta sagt, breytir engu um það tap, sem á þessu varð. Ég hef þá gefið þær skýringar, sem ég álit réttastar og sannastar, af hálfu ráðuneytisins í tíð fyrirrennara míns og í minni tíð, og enn fremur gefið skýringu á og látið í ljós hugsanir mínar gagnvart eftirgjöf tolla, og loks skýrslu til leiðréttingar því, sem haldið hefur verið fram varðandi saltfiskinn. Ég mun nú bíða átekta og sjá, hvað gerist í þessu máli, en verði það samþykkt að greiða til baka tolla af sænsku húsunum, þá býst ég við því, að það reynist erfitt, bæði fyrir mig og aðra, að ganga á móti brtt. á þskj. 474, að minnsta kosti þeim tillögum, er snerta innflutningstoll af Svíþjóðarbátunum og uppbætur á smíði innlendu bátanna. Eðlilegast hefði ég þó talið, þegar á allt er litið, þar á meðal þær gengisbreytingar, sem orðið hafa síðan innflutningur húsanna átti sér stað, að viðurkennt væri að aðstaða þeirra, sem fluttu húsin inn, sé ekki erfiðari heldur en annarra, en jafnvel betri, og menn geti séð sér fært að láta þessar kröfur á ríkissjóð falla niður.



Herra forseti. Ég hafði kvatt mér hljóðs fyrir alllöngu við fyrri hluta þessarar umr., og voru það ummæli hv. flm., sem tilefnið gáfu, en nú man ég ekki lengur þessi ummæli, þó að þau kunni að hafa verið mjög mikilvæg, og mun það kannske vera svo um fleiri. Að því leyti get ég því látið vera að lengja mál mitt með því að vera að elta ólar við þau. Ég vil taka það fram, að hjá hv. flm. kom fram sá megni misskilningur, að hann áleit, að vegna þess að leitt hefði verið heimild til þess að endurgreiða tolla af þessum húsum, þá væri þar með lögð skylda á ríkissjóð að borga þetta. Nú er það vitað, að margir af þeim, sem greiddu þessari heimild atkv., gerðu það eingöngu vegna þess, að hér var um heimild að ræða, en hefðu hins vegar ekki viljað leggja ákveðna skyldu á ríkissjóð í þessu máli vegna fjárhagsástæðna, og það var einmitt vegna þess, hve ótryggt málið var, að heimildarformið var notað, en ekki lögð greiðsluskylda á ríkissjóð. Þetta sýnir, að það fer víðs fjarri, að einstaklingar þeir, sem hér áttu hlut að máli; hafi orðið fyrir neinni brigðmælgi af hálfu hins opinbera, því að það fékkst aldrei neitt loforð fyrir þessari endurgreiðslu, og vegna þeirra breytinga, sem síðar hafa orðið, er enn síður ástæða til þess að veita þeim þennan styrk nú, og auk þess má segja, hvort heldur sem húsin verða talin hagkvæm eða ekki og þó fullyrða megi, að sumir af kaupendum húsanna hafi verið helzt til of ginntir af innflytjendum þeirra, þá hafa síðari atburðir gert það að verkum, að miðað við núverandi verðlag eru þessi hús tiltölulega ódýr og eigendur þeirra sízt verr farnir heldur en aðrir húseigendur, og þar sem Alþingi fékkst aldrei til þess að gefa loforð um þetta á sinum tíma, finnst mér ekki ástæða til þess að greiða þessu frv. atkvæði, þar sem það hefur verið hæpið mál allt frá byrjun. Auk þess er rétt og eðlilegt að gefa hæstv. fjmrh. kost á því að láta í ljós, hvort hann álítur, að hægt sé að bæta þessum greiðslum inn á fjárlögin, en það er enn fremur vitanlegt, að ef þetta verður samþ., þá muni einnig koma til annarra greiðslna, sem sízt minni ástæða er til, og hefur hv. þm. Barð. komið með brtt. um það, en hv. þm. Vestm. einnig bent á nokkur atriði. Má einnig í því sambandi benda á fleiri hliðstæð atriði, og mun það verða gert, ef málið heldur áfram til 3. umr. Ég vil til dæmis minna á það gífurlega tap, sem Sveinbjörn Kristjánsson varð fyrir vegna byggingar rannsóknarstöðvarinnar á Keldum, en þar stendur svo á, að ríkissjóður hefur fengið aukastyrk frá Rockefellerstofnuninni, vegna þess að hlutur ríkisins reyndist dýrari, en í upphafi hafði verið gert ráð fyrir. Hins vegar hefur ríkið ekki viljað viðurkenna sams konar rétt til handa Sveinbirni Kristjánssyni, og hefði það þó átt að vera augljóst, að einstaklingur mundi ekki síður þurfa aukinn styrk heldur en ríkið. En þessu hefur verið neitað og það byggt á samningi. Þetta er lögfræðilega rétt, og viðkomandi á ekki rétt á endurkröfu, en ef það á að fara inn á þá braut að endurgreiða tolla þá, sem hér er farið fram á í frv., jafnfráleitt og það nú er, þá verður heldur ekki staðið á móti þeim kröfum hliðstæðum, sem nefndar hafa verið. Þannig held ég, að nægileg dæmi muni koma upp, ef frv. á sér lengri lífdaga heldur en þessa 2. umr. Að öðru leyti sé ég svo ekki ástæðu til þess að ræða þetta mál lengur núna, því að það er svo langt um liðið síðan fyrri hl. umr. fór fram, og nenni ég því ekki að vera að elta ólar við hv. flm. nú, eins og ástæða hefði verið til, ef það hefði verið gert í beinu framhaldi af ummælum hans.



Virðulegi forseti. Ég hef nú eiginlega talað það, sem þingsköp heimila mér, en ég hef ekki látið álit mitt í ljós út af brtt. þeim, sem fram eru komnar, því að þær komu ekki fram fyrr en ég hafði talað, en mér finnst skylda mín sem frsm. að minnast nokkuð á þær, en vil þó fyrst víkja nokkrum orðum að því, sem hæstv. dómsmrh. sagði hér áðan. Ég tel það víst og efast ekki um, að það sé rétt, sem hann sagði um skyldu ríkisstj. til þess að greiða þetta, og þegar átt er við lagalega skyldu, þá er það rétt. Hitt er svo annað mál, hvort það er jafnrétt frá siðferðislegu sjónarmiði. Þó að heimild sé samþ. til ríkisstj. að greiða eitthvað, en henni ekki fyrirskipað að gera svo, svo að stj. geti þar af leiðandi lagalega séð neitað, þá held ég, að venjulega sé það skoðað þannig, að það veiti siðferðislegan rétt. Við skulum segja, að það hafi komið fyrir, að heimilað hafi verið að greiða mönnum á 22. gr. fjárlaga skaðabætur fyrir eitthvað. Ég hygg, að það hafi ævinlega verið lítið svo á, að slík heimild hafi verið skoðuð sem loforð frá Alþingi um, að mennirnir skyldu fá þetta fé. Hæstv. ráðh. sagði, að réttara hefði verið að gefa hæstv. fjmrh. kost á að vera viðstaddur umr. Ég vil taka fram bæði út af þessu og öðru, að ráðh. er alltaf gefinn kostur að vera hér við umr., taka þátt í þeim og láta skoðun sína í ljós, ef þeir sjá ástæðu til. Mér finnst, að ráðh. eigi að geta litið yfir dagskrána eins og hverjir aðrir þm. og verið við þær umr., sem þeir sjá ástæðu til að vera við. Að vísu á hæstv. núv. fjmrh. sæti í Nd. sem þm., og er þá vitanlega meiri afsökun, þó að hann sé ekki við, en þeir ráðh., sem eiga hér sæti sem alþm. Mér er ómögulegt að sjá, jafnvel þó að þetta frv. yrði samþ., þá bæri að greiða öllum skaðabætur, sem einhvern tíma hefðu skaðazt, eins og þótt Sveinbjörn Kristjánsson hafi skaðazt á vissri byggingu, sem hann tók að sér að byggja. Þetta frv. er aðeins byggt á því, að það hefur verið litið svo á, að Alþingi hafi a. m. k. veitt mikinn ádrátt um það, að þessi tollur yrði endurgreiddur. Hv. flm. hefur litið svo á, að Alþingi mundi vilja standa fyrir sitt leyti við þann ádrátt, svo að maður kalli það ekki beint loforð. Út af brtt. á þskj. 474 verð ég að segja, að ég er alveg hissa, að þær skuli vera bornar fram sem brtt. við þetta frv., einkum b- og c-liðurinn. Ég geri ráð fyrir, að hv. þm. Vestm. hafi gefið alveg rétta skýrslu um þessi mál, en þrátt fyrir það sé ég ekki, hvað svona till. eiga að gera inn í frv. um endurgreiðslu á tolli af tilbúnum timburhúsum. Í a-liðnum er þó talað um endurgreiðslu á tolli, en í b- eða c-lið er ekki talað um neina slíka endurgreiðslu, heldur allt annað. Það er uppbót vegna tjóns, sem menn hafa beðið af einum eða öðrum ástæðum. Þetta er allt annað mál, svo að mér er ómögulegt að sjá, að slíkt geti átt heima í þessu frv. Sérstaklega er furðulegt, þegar hv. þm. Barð. ber slíkar till. fram, að hann skuli þá ekki um leið bera fram brtt. við fyrirsögn frv. og láta frv. heita allt annað en það heitir nú, því að ef hér verða sett ákvæði um uppbætur til þeirra, sem liðið hafa tap á smíði báta og af geymslu á saltfiski, þá getur frv. ekki heitið frv. um endurgreiðslu tolla á tilbúnum timburhúsum. Ég er því hræddur um, að fyrirsögn frv. þyrfti að verða öðruvísi, ef ætti að samþ. þessar till. Ég efa það ekki, að þeir menn, sem hlut eiga að máli og þessi till. er borin fram út af, ættu á margan hátt skilið stuðning frá ríkinu og þeim sé þörf á honum. Ég hlustaði með nokkurri athygli á ræðu hv. þm. Vestm. og hv. flm. þessarar till., og gat þó ekki fundið, að eins stæði á um þetta og sænsku timburhúsin, að nokkurt fyrirheit hafi verið gefið í þessu efni. Það hafa svo margir beðið tjón í þessu landi, að ef það ætti að bæta öllum allt það tjón, sem þeir hafa beðið; þá mundi ríkið ekki lengi verða fjár síns ráðandi. Ég tók það fram í minni fyrstu ræðu hér, að ég hefði ekki séð mér fært að greiða atkv. með þessu frv., ef ekkert hefði skeð í málinu áður. Fyrir mér er það svo mikið atríði, að Alþingi beinlínis lætur í ljós, að það fyrir sitt leyti vilji, að þessi tollur sé endurgreiddur, að mér finnst Alþingi tæplega geta annað en staðið við það. Jafnvel þó að það sé aðeins heimild til ríkisstj. og bindi ekki stj., þá bindur það Alþingi. Þess vegna sé ég enga ástæðu til að deila á hv. þm. Vestm., sem gegndi embætti fjmrh., eða fyrirrennara hans. En Alþingi sjálft sér væntanlega sóma sinn í því að bregðast ekki mönnum, sem það hefur gefið fullt tilefni til að vænta þessarar endurgreiðslu, þó að það sé ekki loforð, sem hægt er að byggja málssókn á.



Herra forseti. Ég vil, af því að það er búið að prenta umræðupart þingtíðindanna fyrir 1946, lofa hv. þm. Vestm. og öðrum að rifja upp það, sem þá gerðist. Málið er búið að fara gegnum Ed. og komið úr n. í Nd., búið að fara í gegnum 1. umr. og komið langt á 2. Þá kveður Sigurður Thoroddsen sér hljóðs og leggur fram skrifl. brtt. að heimila ríkisstj. að endurgreiða toll af þeim innfluttu tilbúnum húsum, sem flutt verði inn á árinu 1946. Þetta stendur í B-deild þingtíðindanna, 1710. bls. Finnur Jónsson, sem flutti þetta frv., kemur þá fram og segir, að nauðsynlegt sé að greiða fyrir innflutningi þessara húsa og nauðsynlegt að gefa eftir tollinn af þeim, ef þau reynist heppileg fyrir loftslag á Íslandi. Hann vill skipa n., sem rannsaki það. Ég geri svo brtt. við þetta um það, að aftan við þessa till. STh bætist „að svo miklu leyti sem tollur á húsunum er hærri en efnið óunnið.“ Svo eru greidd atkv. um þetta. Þá eru ýmsir, sem gera grein fyrir atkv. sínu við nafnakall. Hv. þm. Vestm. segist vera á móti minni brtt. Hann segir: „Ég er á móti aðaltill. Mér finnst þessi brtt. draga úr henni og greiði henni því atkv. til bráðabirgða og segi já.“ Pétur Ottesen segist vera með aðaltill., en þar sem brtt. dragi úr henni, segi hann nei. Sigurður E. Hlíðar segist vera á móti till. og segja nei. Stefán Jóh. Stefánsson segir já með skírskotun til yfirlýsingar hv. þm. Vestm. Emil Jónsson er á móti og segir nei. Eysteinn Jónsson segir nei, af því að hann telur rétt, að þessi sænsku hús verði tollfrjáls með öllu. Garðar Þorsteinsson segir já með sömu forsendum og hv. þm. Vestm. Svo er till. samþ. og aðaltill. samþ. svo breytt með svo að segja öllum atkv. Það skilyrði, sem hv. þm. Vestm. er nú að tala um, að hafi verið sett undir umr. um málið, kom að vísu fram hjá hæstv. félmrh. (FJ) í því formi, að hann taldi, að það ætti að gefa tollinn eftir, ef húsin reyndust heppileg í „íslenzku loftslagi“, að dómi nefndar, sem fela ætti að athuga það, og vill hann helzt ekki láta till. koma fram af þeim ástæðum, en leggja það á vald rn. að fengnu áliti nefndarinnar að gefa tollinn eftir. En þegar till. er komin fram, telur hann rétt að gefa tollinn eftir, ef húsin séu hentug fyrir loftslag hér. Hann greiðir svo till. atkv.

Var ekki skipuð n.?

N. komst að því, að húsin hentuðu loftslagi hér, en væru dýrari en steypt hús Hæstv. ráðh. segir, að af því að húsin hafi veríð dýrari, hafi tollurinn ekki verið gefinn eftir, en hvernig hann réttlætir það, skil ég aldrei. Það var allt í lagi með húsin, þau stóðust prýðilega loftslag hér, en þau voru dýrari en steinhús. Ríkisstj. bannaði ekki innflutninginn, hún vildi láta halda áfram að flytja þau inn til að bæta úr húsnæðisvandræðunum, en neitaði að gefa eftir tollinn. Ég skil ekki á nokkurn hátt framkomu hæstv. stj. í því máli. Ég skil vel, að hún vilji spara ríkissjóði fé. Það er eðlilegt og sjálfsagt. En þegar húsin reynast dýrari, en steypt hús, en boðleg fyrir loftslagið, þá átti að vera sérstök ástæða til að gefa eftir tollinn. Ef húsin hefðu verið ódýrari, þá skil ég vel, ef stj. hefði sagt: Þessi hús eru svo ódýr, að það er óþarfi að gefa eftir toll af þeim. - En þegar það kemur í ljós, að þau reynast dýrari og að þeir, sem voru að agitera fyrir þessum húsum, reyndust falsspámenn, þá get ég ekki séð, hvernig á að réttlæta það, að neita um eftirgjöf á tollinum af þeim ástæðum. Þetta liggur fyrir í þingtíðindunum. Menn geta séð, hvernig það liggur fyrir, og það eru hrein og bein svik, ef tollurinn er ekki endurgreiddur. Það er eingöngu þess vegna, sem ég er með málinu, eingöngu þess vegna, hvað sem menn segja um það. Mér þykir nóg af því í þjóðlífinu, að loforð séu svikin, þó að Alþingi gangi ekki þar á undan. Það hefur að vísu gert það. Það hefur verið samþ. frv. um Austurveg, að leggja hann á nokkrum árum, en ekkert gert. Það eru til l.., um hótelbyggingu, sem aldrei hafa verið framkvæmd. Það er búið að lofa mörgu, sem hefur verið svikið. Það er búið að lofa þjóðinni mörgu, sem hefur ekki verið efnt. En þetta, sem hér liggur fyrir, eru loforð til einstaklinga, og það er þó dálitið annað að svíkja almenn loforð en það, sem lofað hefur verið einstökum mönnum. Það er ósamboðið þinginu og virðingu þess, sem kannske er takmörkuð áður, að ganga svo á bak orða sinna eins og hér er gert, ef tollurinn verður ekki endurgreiddur. Ég tel skilyrðislaust, að það eigi að endurgreiða hann þrátt fyrir alla erfiðleika, og það átti að vera búið að því fyrir löngu.



Herra forseti. Það er einmitt vegna þess, að ég hef talað svo oft sem þingsköp leyfa, að ég hef mælt fyrir þeim brtt., sem ég hef borið hér fram. Ég vil þakka hæstv. forseta fyrir að segja nokkur orð, og skal ég stytta mál mitt, það gefst tilefni til að ræða málið nánar við síðari umr. Mér hefur þótt rétt að bera fram þessar till. Þær hafa áður verið tengdar saman, frá því að fyrst var farið að tala um það. Ég vildi óska þess, að hæstv. forseti vildi fresta þessari umr. og halda fund um þessar till. m. a. í fjhn.; hversu fráleitar sem honum finnast till. vera í sambandi við þetta mál, þá vænti ég samt sem áður, að hann verði við þeim tilmælum að láta n. fjalla um þessar brtt: Sjái hann sér ekki fært að gera það og vilji láta málið ganga til atkv. við 2. umr., þá er ég samt sem áður fús til að taka aftur till. mínar til 3. umr., því að ég mun þá ræða þær meira og lengur en tækifæri er til nú. Ég skal þá einnig athuga þær ágætu ábendingar frá hv. 1. þm. Eyf., sem hann gaf mér í sambandi við að breyta fyrirsögninni, enda er það ekki of seint að breyta fyrirsögninni, ef till. verða að öðru leyti samþ. Ég get því tekið till. aftur til 3. umr., en vildi heldur óska þess, að umr. yrði frestað og n. tæki till. til athugunar og gæfi þá kannske út nýtt nál.

Forseti (BSt) : Ég get orðið við þessum tilmælum, en það geta ekki orðið miklar umr. við framhald umr., því að flestir, sem við málið eru riðnir, eru búnir að tala eins og þingsköp leyfa.