Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fyrr á þessu þingi var lagt fram frv. um málefni aldraðra og úrbætur í þeim efnum. Heilbr.- og trn. Nd. tók það frv. til vinnslu og varð niðurstaða n. að taka ákveðna þætti frv. og breyta öðrum og flytja síðan sjálfstætt frv. sem hv. heilbr.- og trn. Nd. stóð öll að. Fjh.- og viðskn. sömu deildar fékk það frv. síðan til meðferðar og gerði ákveðnar breytingar á tekjuöflun. Það er í þeim búningi sem þessi hv. deild fær frv. til meðferðar. Það er niðurstaða fjh.- og viðskn. að mæla með samþykkt frv., en einstakir nm. áskildu sér þó rétt til að flytja brtt. og einn þeirra, hv. þm. Kjartan Jóhannsson, hefur flutt sams konar brtt. og flokksmenn hans fluttu í Nd. og þar var felld. Verður sjálfsagt gerð grein fyrir henni hér á eftir. Það er hins vegar skoðun okkar, sem að nál. stöndum að öðru leyti, að rétt sé að fara þá fjáröflunarleið sem varð niðurstaða meðferðarinnar í Nd., a. m. k. að sinni, eins og gert er ráð fyrir í núverandi búningi frv. Síðar gefst tækifæri til þess að endurskoða fjáröflunarkerfið þegar reynsla hefur fengist af því. Ég held að það sé afar nauðsynlegt, til þess að stuðla að hröðum framkvæmdum og úrbótum í málefnum aldraðra í þessu þjóðfélagi, að frv. fái afgreiðslu hér frá Alþingi nú. Ég mæli því, herra forseti, fyrir hönd n. með því að frv. verði samþykkt þótt menn greini eitthvað á um það, í hvaða formi tekjuöflunin eigi að vera.



Herra forseti. Það er að sjálfsögðu mjög óþægilegt að auka við skattheimtu á þessum síðustu tímum og svo síðla sem hér er gert ráð fyrir. Það málefni, sem um er að ræða, málefni aldraðra, er hins vegar svo brýnt að það er nauðsynlegt að grípa þegar til ráðstafana til þess að afla frekara framkvæmdafjár. Um það ríkir ekki ágreiningur. Þess vegna hef ég líka skrifað undir það nál., sem hér um ræðir, og mælt með samþykkt þess frv., sem hér er til umr. Engu að síður kann það að skipta verulegu mali hvernig gjaldtökunni er háttað, hvernig teknanna er aflað. Samkv, þeim texta, sem fyrir liggur frá Nd. og meiri hl. n. mælir með, er gert ráð fyrir að lagt verði 100 kr. gjald á hvern skattþegn yfir 16 ára aldri og með yfir 2.5 millj. gkr. í tekjur. Ég held að það sé augljóst, að þetta leggist hlutfallslega mjög þungt á þá sem mjög lágar tekjur hafa. Það hefur verið leitast við - og maður hefur skilið það m. a. sem stefnu ríkisstj. - að draga úr skattheimtu á hinar lægri tekjur og skiptir þá náttúrlega ekki máli hvaða nafn skatturinn ber. Ef hv. dm. hugsa sig svolitla stund um mun þeim væntanlega verða ljóst að skattur af þessu tagi er hlutfallslega mjög mikil þynging fyrir þá sem eru mjög skattlágir. Og einmitt þá getur munað um þá upphæð sem hér um ræðir. Það er út frá þessum sjónarmiðum sem ég hef hér endurflutt, í nokkuð öðrum búningi þó, till. sem Alþf.-menn fluttu varðandi þetta efni í Nd. Alþingis. Ég get ekki séð að það eigi að hindra hv. dm. neitt í því að greiða þessari till. atkv., hversu áliðið er þings, því að enn er tími til stefnu til að ganga frá þessu með þeim hætti sem eðlilegastur og bestur getur talist. Till., eins og ég hef gengið frá henni og flyt hér, er á þá lund, að hér verði um að ræða 1% gjald á álagðan tekju- og eignarskatt þeirra einstaklinga sem eru yfir 16 ára aldri og hafa tekjuskattsstofn sem er yfir 2.5 millj. gkr. Með þessu móti verður þetta í hlutfalli við gjaldþol manna. Enn fremur er gert ráð fyrir sams konar álagi á álagðan tekju- og eignarskatt félaga. Þetta á hvort tveggja við á árinu 1981. Mér sýnist við fljóta yfirsýn að þetta mundi gefa heldur drýgri tekjur í heild en sú till. sem fyrir deildinni liggur frá Nd. Ég ítreka sem sagt meðmæli mín með því, að þessi breyting verði samþykkt.



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nál. frá meiri hl. iðnn. um frv. til l. um raforkuver. Nefndin hefur fjallað um frv. Eftirtaldir aðilar mættu til viðræðna og gáfu upplýsingar um þetta málefni: Guðjón Guðmundsson, settur rafmagnsveitustjóri ríkisins, Tryggvi Sigurbjarnarson, formaður ráðgjafarnefndar iðnrn., Jóhann Már Maríusson frá Landsvirkjun, Gunnlaugur Þórðarson og Birgir Jónsson frá Orkustofnun, Magnús E. Guðjónsson frá Sambandi ísl. sveitarfélaga og Aðalsteinn Guðjohnsen frá Sambandi ísl. rafveitna. Meiri hl. n. leggur til að frv. verði samþykkt eins og það var afgreitt frá Nd. Undir þetta nál. rita Davíð Aðalsteinsson, Stefán Jónsson, Gunnar Thoroddsen og Stefán Guðmundsson.



Herra forseti. Eins og fram kom í ræðu frsm. meiri hl. iðnn. náðist ekki samstaða í nefndinni um afgreiðslu þessa frv. Við í minni hl., hv. 11. landsk. þm. og hv. 2. þm. Reykn. ásamt mér, skilum sérstöku nál. Það hefði mátt ætla að ekki hefði þurft að vera ágreiningur í þessu máli. Það hefur hér í umr. fyrr verið höfðað til þess, að nauðsynlegt væri að hafa samstöðu í málinu. En samt hefur það ekki tekist. Það er vegna þess að málatilbúnaður hæstv. ríkisstj. í þessum málum er slíkur að það mundi sýna mikið ábyrgðarleysi af hálfu okkar í stjórnarandstöðunni ef við féllumst á slíka málsmeðferð í svo þýðingarmiklu máli. Við verðum í þessu sambandi og ekki síst þegar um mál eins og orkumálin er að tefla að hafa í huga hvað það er sem við erum að miða að. Við verðum að hafa í huga að það er markmið okkar að efla hagsæld og velferð þjóðarinnar. En til þess þarf að auka þjóðarframleiðsluna sem er eina örugga undirstaða batnandi lífskjara í landinu. Þetta er þeim mun brýnna að hafa í huga sem flestir eru sammála um að lífskjörin séu nú lakari hér á landi en í nágrannalöndunum. Greinilegt sjúkdómseinkenni er t. d. búferlaflutningur Íslendinga til annarra landa sem við höfum orðið að horfa upp á á undanförnum árum. Staðreyndin er að það hefur dregið úr vexti þjóðarframleiðslunnar að undanförnu. Þó að fjárfestingin sé mikil skilar hún of lítilli framleiðsluaukningu. Á sama tíma fjölgar fólki stöðugt við atvinnustörf, þannig að eitthvað hlýtur að vera bogið við arðsemi fjárfestingarinnar eða framleiðniþróunina í landinu. Hér er því brýnt viðfangsefni við að fást. Mér þykir rétt að vekja athygli á þessum undirstöðuatriðum, einmitt þegar við ræðum um frv. það sem hér er á dagskrá, vegna þess að ásamt gæðum lands og sjávar eru orkulindirnar þau gæði sem okkur eru verðmætust. Þrátt fyrir þær miklu framfarir, sem orðið hafa á þessari öld, höfum við ekki enn þá beislað 10% af nýtanlegri vatnsorku landsins. Augljóst er að Íslendingar eiga í orkulindum sínum stórkostleg náttúruauðæfi sem þar að auki eru óþrjótandi, en annars staðar í heiminum fæst meginhluti orkunnar úr lífrænu eldsneyti sem gengur óðum til þurrðar. Það er því höfuðatriði að nýta þessa miklu auðlegð, sem fólgin er í orkulindum landsins, til þess að örva hagvöxtinn. Samkeppnisaðstaða íslenskrar vatnsorku hefur stórbatnað vegna þverrandi orku og hækkandi orkuverðs í heiminum. Um leið fer þeim stöðugt mjög fækkandi sem boðið geta ódýra vatnsorku. Það má því orða þetta svo, að komið sé að nýjum þáttaskilum í íslenskri hagsögu. Það er þetta sem liggur til grundvallar umræðum um orkufrekan iðnað og stóriðju. Þetta ber að hafa í huga þegar metið er hve stór átök beri nú að gera í virkjunarmálum okkar Íslendinga. Þá horfum við fram til gjaldeyrisöflunar í útflutningi orkunnar í formi iðnaðarvöru og til þeirra möguleika til gjaldeyrissparnaðar sem geta verið fólgnir í orkulindum landsins, í framleiðslu innlends eldsneytis. En leiðin til þess eru stórvirkjanir í fallvötnum landsins. Frv. það, sem hér er fjallað um, verður að skoða í fjósi þess, hvernig það má þjóna þeim þörfum í orkumálum landsins sem ég hef hér lagt áherslu á. Á þann mælikvarða er frv. þetta léttvægt fundið. Það er ekki til þess fallið að stuðla að stórátaki í virkjunarmálunum. Það markar enga stefnu í orkumálunum, heldur ber vott umsýndarmennsku og vingulshátt. Í frv. þessu eru taldar upp nokkrar stórvirkjanir og virkjunaráfangar sem samtals mundu jafngilda stórátaki í virkjunum ef til framkvæmda kæmu. En af frv. sjálfu verður ekki séð að mikil áhersla sé lögð á framkvæmdir þær sem þar eru taldar upp. Kemur þar margt til. Engar afdráttarlausar heimildir er að finna í frv. til virkjunaraðila, svo sem venja er í heimildarlögum um virkjanir. Þetta þýðir að þótt frv. yrði að lögum þarf þannig sérstakt samþykki ríkisstj. fyrir því, að Landsvirkjun mætti stækka Hrauneyjafossvirkjun og Sigölduvirkjun og virkja við Sultartanga. Ríkisstj. áskilur sér stöðvunarvald í þessum virkjunarframkvæmdum þótt Alþingi veiti heimild til þeirra. Ég bið menn að athuga þetta og gera það upp við samvisku sína, hvort þeir geta viðhaft slík vinnubrögð sem hér er ráð fyrir gert og ekki eru dæmi fyrir áður, þegar um heimildarlög hefur verið að ræða til virkjunarframkvæmda. En svo slæmt sem frv. er varðandi framkvæmdir á núverandi virkjunarsvæði Landsvirkjunar tekur ekki betra við um þær virkjanir sem ætlaðar eru utan þess svæðis. Bið ég menn nú, hv. þm., að taka eftir ef þeir vilja hafa það sem sannara reynist í þessum efnum. Í frv. stendur að ríkisstj. heimilist að semja við Landsvirkjun um að reisa og reka Blönduvirkjun og Fljótsdalsvirkjun. Ekkert er kveðið á um hvað ske muni ef þessir samningar takast ekki. Það er ekkert kveðið á um það, rétt eins og þá ætti ekkert að verða af þessum framkvæmdum. Ég er ekki að segja að það sé hugsunin, en þannig er þetta samkv. bókstaf frv. Svo bögglingsleg lagasmíði sem þetta er að sjálfsögðu til komin vegna þess að gefist hefur verið upp við að lögfesta hlutverk Landsvirkjunar um allt land sem aðalorkufyrirtækis. Það hefur verið gefist upp við þetta viðfangsefni. Þetta ber vott um ráðleysi í skipulagsmálum orkuframleiðslunnar. Í frv. er ekkert sem kveður á um að undirbúningi að byggingu orkuveranna svo og framkvæmdunum sjálfum skuli hraðað svo sem kostur er, ekkert um þetta efni. Af því má ætla að hægagangur verði á öllu. Þess gerist ekki heldur þörf að fara geyst í framkvæmdir ef orkunýtingarstefnan er sú að fullnægja einungis þörfum til heimilisnota, húshitunar og almenns iðnaðar. Ef þetta er tilfellið er upptalning frv. á stórvirkjunum þeim, sem þar greinir, hins vegar sýndarmennskan ein. Aftur á móti er frv. algerlega óraunhæft ef ætlunin væri að reisa á 10 árum eða svo þær stórvirkjanir sem frv. fjallar um. Þá er það algerlega óraunhæft því að í frv. er ekki gert ráð fyrir stóriðju svo sem nauðsyn er fyrir stórátaki í virkjunarmálunum. Að svo miklu leyti sem frv. markar nokkra stefnu er þar tekinn versti kosturinn. Þar er ekki um að ræða framkvæmdir sem eru einungis miðaðar við almennar þarfir heimilisnotkunar, húshitunar og almenns iðnaðar. Þar er ekki heldur gert ráð fyrir stóriðju sem er grundvöllur fyrir stórátaki í virkjunarmálum. Valinn er versti kosturinn, stórvirkjanir án nauðsynlegs orkumarkaðar sem stóriðjan ein getur skapað. Slík stefna eða réttara sagt stefnuleysi leiðir til sjálfheldu í orkumálum þjóðarinnar. Staðan í orkumálunum í dag blasir þannig við, að fálm og hik iðnrh. hindrar virkjun Blöndu. Bein andstaða ráðh. við stóriðju kemur í veg fyrir Fljótsdalsvirkjun. Frv. ríkisstj. boðar lögfestingu á aðgerðaleysinu. Þannig svarar þetta frv. ekki þeim kröfum sem til þess verður að gera ef hugur á að fylgja máli um allt talið um hagnýtingu orkulinda landsins til að efla hagsæld og velferð þjóðarinnar. Við í minni hl. n. viljum freista þess að koma fram lagfæringum á þessu frv. Við viljum gera allt sem í okkar valdi stendur til að fá þessum mikilvægu málum komið í það horf að grundvöllur sé fyrir því að menn standi saman í því stórmáli sem hér er um að ræða. Þess vegna berum við, sem erum í minni hl. í n., fram brtt. ásamt öðrum þm. stjórnarandstöðunnar hér í hv. deild þar sem við viljum freista þess að koma á nokkrum lagfæringum við þetta frv. Hv. 2. þm. Reykn. mun gera grein fyrir þessum sameiginlegu brtt. stjórnarandstöðunnar svo að ég vík ekki að þeim af þeim ástæðum. Segja má að það hefði hins vegar verið ástæða til að ræða þessi mál miklu ítarlegar við þessa umr. heldur en ég hef þegar gert. En ég leyfi mér að vísa til þess sem ég sagði í gær við 1. umr. málsins. Þar vék ég efnislega að ýmsum þáttum frv., sem ég hef ekki komið hér að í trausti þess, að hv. þdm. hafi lagt sér það vel á minni sem þá var sagt.  Ég vil svo aðeins segja það, að við munum greiða atkv. gegn frv. ef þessar brtt., sem stjórnarandstaðan flytur á sérstöku þskj., ná ekki fram að ganga.



Herra forseti. Það er nú augljóst að frv. ríkisstj. um raforkuver, sem hér liggur fyrir og í þeim búningi sem það hefur nú á sig tekið, er ekki fremur en fyrr stefnumarkandi að neinu leyti. Það er í rauninni engin afstaða tekin til framkvæmda og þær heimildir, sem virðast vera veittar, eru síðan teknar aftur í öðrum greinum frv. Sú heimild, sem virðist vera veitt í 1. gr., er tekin til baka í 2. gr., þannig að þessi mál eiga þá að vera jafnóleyst hér eftir og þau hafa verið fram að þessu. Þær breytingar, sem gerðar hafa verið á texta frv. í meðförum Nd., eru auk þess að ýmsu leyti harla einkennilegar. Það er t. d. tekið fram að ríkisstj. sé heimilt að semja við Landsvirkjun um að reisa og reka tilteknar vatnsaflsvirkjanir, en uns þeir samningar hafi tekist skuli þetta vera í höndum Rafmagnsveitna ríkisins. Hér er ekki gert ráð fyrir að samningar geti tekist né heldur hvernig með skuli fara ef þeir samningar takast ekki. Ég held að það sé harla óvenjulegt að ríkisstj. afsali sér þannig eiginlega öllum rétti til þess að láta ekki samninga takast. Og þá spyrja menn: Til hvers er að semja? Í annan stað hefur verið gerð breyting á þá lund, að tillögur um framkvæmdir við nýjar vatnsaflsvirkjanir og virkjunaráfanga skuli lagðar fyrir Alþingi til samþykktar. Ég vek athygli á því, að þetta orðalag þýðir í rauninni það, að engar framkvæmdir megi gera í vatnsaflsvirkjunum öðruvísi en leggja þær fyrir Alþingi, og skiptir ekki máli hvað um er að ræða. Það að virkja vatnsafl er annaðhvort að reisa vélar til þess að nýta vatnsafl, sem fyrir hendi er, ellegar þá að ná vatnsafli inn í virkjanir, sem fyrir hendi eru, þannig að í raun og sannleika þýðir þetta orðalag það eitt, að ekkert megi gera. Og orðið „nýtt“ þýðir náttúrlega ekkert sérstakt í þessu samhengi. Það er þess vegna kannske ekki nema von að hv. iðnn. Nd. sæi ástæðu til að fjalla sérstaklega um þennan þátt. Og hún gefur út skýringu á hvað þetta eigi að þýða í framkvæmd, sem stangast gersamlega á við það sem í rauninni stendur í frv.-textanum. Ég skal ekki fjölyrða frekar um það, en ég held að þetta sé ekki til fyrirmyndar um vinnubrögð, að þurfa þannig að taka til baka í nál. það sem stendur í frvgr. Það, sem er megingalli þess frv. sem hér liggur fyrir, er annars vegar það, að engar heimildir eru veittar, og hins vegar það, að engin afstaða, engin stefnumótun er tekin að því er varðar orkufrekan iðnað. Án uppbyggingar í orkufrekum iðnaði og stóriðju er upplýst að skurðgröftur og stíflur á Þjórsár- og Tungnaársvæðinu muni nægja okkur til raforkuöflunar til þeirra þarfa sem við höfum, a. m. k. út áratuginn. Þá þurfa Austfirðingar ekki að hugsa mikið um vatnsaflsvirkjun í sínum landshluta eða atvinnuuppbyggingu þar. Þá þurfa Norðlendingar ekki heldur að hugsa um það í bráð. Það er kannske skýringin á því, að ríkisstj. sér ekki ástæðu til að raða þeim framkvæmdum sem hér um ræðir, að hún telji sig hafa heilan áratug til stefnu til þess að taka þá ákvörðun. Það hefur komið fram í viðtölum við ýmsa sérfræðinga og þá sem að orkumálum starfa, í hvert óefni sé í rauninni komið sakir þess stefnuleysis sem ríkir, hefur ríkt og ríkir áfram miðað við það frv. sem hér um ræðir. Það kom fram hjá orkuspárnefnd, að í rauninni væri harla tilgangslaust hjá henni að reyna að gera orkuspá þegar stefnan varðandi orkunotkunina lægi ekki fyrir. Hún skilaði þess vegna örlitlum prósentureikningi um það, hvernig þetta gæti þróast fram til ársins 2000 að því er varðar almenna notkun. Að öðru leyti vísaði orkuspárnefnd málinu frá sér. Það kom líka mjög glögglega fram í viðtölum n. við sérfræðinga iðnrh. og þeirra sem að orkumálum starfa, að það væri ekki nema vonlegt að það rækist svolítið á hér og hvar í grg. ráðh. um það, hvers konar virkjanir hugmyndin væri að reisa. Hið uppsetta afl, sem um væri talað, væri sveiflukennt eftir því hvar menn væru að lesa í grg. Það væri stundum talað um 330 mw. í Fljótsdalsvirkjun, en stundum t. d. 270. Skýringin var sú - og það kom mjög greinilega fram - að án stefnumörkunar um það, til hvers eigi að nýta raforkuna, sé í rauninni ekki hægt að taka ákvörðun um það, hvers konar vélar eigi að kaupa, hversu mikið uppsett afl skuli vera í þeim virkjunum sem hér um ræðir. Ég rek þetta sem dæmi um það, að stefnuleysið, sem ríkt hefur í þessum efnum, þýðir það, að ekki er hægt að taka þær ákvarðanir sem nauðsynlegt er að taka, ekki einu sinni undirbúningsákvarðanir af þessu tagi varðandi uppsett afl, svo að dæmi sé tekið. Þá má spyrja hvernig stefnan þurfi að vera. Ég held að augljóst sé að það þurfi að setja fram föst markmið sem hugmyndin sé að stefna að, setja fram í öðru lagi hvernig staðið skuli að málum miðað við þessi markmið og í þriðja lagi að veita þær heimildir sem á þarf að halda. Tillögur þær, sem ég mæli hér fyrir, eru einmitt af þessu tagi. Þar eru sett fram föst markmið í orkusölumálum og að því er varðar uppbyggingu orkufreks iðnaðar. Það er yfirlýst markmið samkv. því sem hér segir að störfum skuli haga þannig að sala raforku til orkufreks iðnaðar a. m. k. fjórfaldist fram til ársins 1999. Þetta er hið raunverulega markmið. Það er líka gerð grein fyrir því, hvernig staðið skuli að orkusölunni og uppbyggingu orkufreks iðnaðar. Að því er hinn orkufreka iðnað varðar er sérstaklega tekið fram að unnið skuli að því að þrjú ný iðjuver rísi á sviði orkufreks iðnaðar, auk stækkana á þeim iðjuverum sem fyrir hendi eru, þ. e. eitt á Austurlandi, eitt á Norðurlandi og eitt á suðvesturhorni landsins. Það er líka gerð grein fyrir því, að með framkvæmd þessara mála verði teknir upp nýir hættir, vegna þess að það liggur augljóslega fyrir að hæstv. iðnrh. og ríkisstj. hafa ekki áhuga né getu eða vilja til að standa að þessum málum með þeim hætti sem nauðsynlegt er til þess að árangur náist. Þess vegna er gerð tillaga um það, að Alþingi taki málin í sínar hendur. Í þriðja lagi eru í þessari till. okkar afdráttarlausar heimildir til virkjunarframkvæmda í samræmi við þessa stefnu. Þar er heimilað að virkja allt að 250 mw. í uppsettu afli á Þjórsár-Tungnaársvæðinu, í annan stað að virkja Blöndu, þegar tryggð hafa verið nauðsynleg réttindi vegna virkjunarinnar, og í þriðja lagi virkjun Jökulsár í Fljótsdal. Þetta eru þeir meginþættir sem felast í þeim brtt. sem ég mæli hér fyrir. Með samþykkt þeirra hefði afdráttarlaus stefna verið upp tekin. Ég vil vekja sérstaka athygli á því, að það er stefna flm. þessara brtt. að uppbygging virkjana og orkufreks iðnaðar fylgist að og miðist við a. m. k. fjórföldun sölu á raforku til orkufreks iðnaðar fram til ársins 1999, jafnframt að þeim virkjunum sem hér er sérstaklega fjallað um, viðbótum á Þjórsár-Tungnaársvæðinu, Blönduvirkjun og Fljótsdalsvirkjun, sé öllum lokið á 8–10 árum. Í lagafrv. ríkisstj. kemur engin stefna fram í þessum efnum og í grg., sem oft er vitnað í, er slegið úr og í. Þar er t. d. víða talað um 15 ára framkvæmdatíma að því er varðar þessar virkjanir. Í máli stuðningsmanna ríkisstj., eins og hæstv. viðskrh., hefur annað veifið verið talað um 12 ár eða svo. En þetta svífur þó allt í lausu lofti og augljóslega engin afstaða tekin til orkufreks iðnaðar, ekki einu sinni í grg., og undirbúningur þess þáttar er í algerum ólestri. Á einum stað í grg. er meira að segja talað um að miðað við 15 ára framkvæmdatíma verði bara hreinlega 2400 gwst. í afgang umfram þarfir. Þetta er sú vörutegund sem ekki er heppilegt að vera með afgang af, heldur verða menn að finna nýtingu og not fyrir hana. Ég hef líka tekið eftir því, að í máli ýmissa stuðningsmanna ríkisstj. er oft vitnað til álits Þjóðhagsstofnunar um virkjanahraða sem fylgir þessu frv. í grg. Ég vil bara vekja athygli deildarinnar á því, að það er ekkert álit Þjóðhagsstofnunar í þessari grg. Þjóðhagsstofnun lýsir m. ö. o. engu áliti á þessum virkjunarframkvæmdum í því plaggi sem er fskj. í grg. með þessu frv. Það eina, sem gerst hefur, er að iðnrn. hefur sett fram hugmynd um framkvæmdamagn í orkufrekum iðnaði og í raforkuverum á næstu 10 árum. Það er hvergi hægt að lesa nákvæmlega hvað sé átt við með þessu framkvæmdamagni, en væntanlega er þá virkjunarhraðinn miðaður við 12–15 ár, ef eitthvert mark má taka á þeim málflutningi sem hefur verið hafður hér uppi. Það sem Þjóðhagsstofnun hefur gert við þetta dæmi iðnrh., - sem ríkisstj. og ráðherrar hafa ekki tekið afstöðu til hvort sé stefnumarkandi eða ekki, það kemur hvergi neitt fram um það, þetta er einungis dæmi, - það sem Þjóðhagsstofnun hefur gert varðandi þetta dæmi er að reikna út hvað það svari til hás hlutfalls af vergri þjóðarframleiðslu í fjárfestingu á hverjum tíma og hvað það svari til margra prósenta af fjárfestingu eða fjármunamyndun á hverjum tíma. En það kemur hvergi fram stafkrókur í þessu blaði frá Þjóðhagsstofnun um það, hvert sé álit hennar eða mat hennar á þessu dæmi frá hæstv. iðnrh. eða iðnrn., sem við vitum reyndar ekki einu sinni hvort er stefna ríkisstj., þannig að það er rangt þegar menn vitna til þess, sem hér um ræðir, sem álits Þjóðhagsstofnunar. Prósentutölurnar, sem þar eru upp gefnar, það töfluverk, sem þar um ræðir, og sá texti, sem þar er með, er einungis skýringar á því töfluverki. Í því felst engin skoðun af hálfu Þjóðhagsstofnunar. En þessir útreikningar eru engu að síður athyglisverðir. Það dæmi, sem iðnrn. eða hæstv. ráðh. hefur beðið um að reiknað verði, gerir nefnilega ráð fyrir mun minni orkuframkvæmdum en verið hafa að undanförnu. Ef við lítum á þær upplýsingar, það töflu- og talnaverk sem þarna birtist frá Þjóðhagsstofnun, kemur í ljós að orkuframkvæmdir hafa á árunum 1975–1981, á s. l. sex árum, verið að jafnaði 5.44% af vergri þjóðarframleiðslu. Þær hafa verið 5.44%. En fylgiskjalsstefnan - ég kann ekki annað orð yfir það dæmi sem vitnað er til, ég veit ekki hvort það er stefna ríkisstj. - gerir ráð fyrir að um verði að ræða 3.5% af vergri þjóðarframleiðslu að jafnaði á þessu 10 ára tímabili. Að því er varðar framkvæmdir í orkufrekum iðnaði og stóriðju er það svo, að á undangengnum árum, þegar slíkar framkvæmdir hafa verið í gangi, hafa þær verið t. d. á árunum 1978–1980 1.43% af vergri þjóðarframleiðslu. Þær voru reyndar langtum meiri hér á árunum 1968–1969, þá voru þær 3.7 og 4.3% af vergri þjóðarframleiðslu. En í fylgiskjalsstefnunni, sem við vitum ekki hvort er stefna ríkisstj., er gert ráð fyrir að þetta sé 1.5%. Ef við tökum þetta hvort tveggja saman, þá gerir fylgiskjalsstefna ríkisstj. ráð fyrir framkvæmdum sem nema 5% af vergri þjóðarframleiðslu samtals í orkufrekum iðnaði og í orkuverum. En reynsla síðustu ára svarar til um 7%, 5.44% að viðbættum 1.4–1.6%. Það, sem fskj. gerir ráð fyrir, er því 30% minna en það sem verið hefur að því er varðar framkvæmdamagn miðað við þjóðarframleiðslu á undanförnum árum. Og það er alveg sama þó að við lítum á töfluverkið varðandi fjármunamyndun. Ef við tökum þessa tvo þætti, iðjuverin og orkuverin, og gætum að því, hvað þeir hafi verið stór hluti fjármunamyndunar á þeim árum sem ég hef hér áður vitnað til, þá hefur það verið 25.4% að jafnaði á þeim árum. En samkv. fylgiskjalsstefnunni er það langtum lægra. Það eru einungis 3/4 hlutar af því sem þar um ræðir eða 18.8%. Þegar fulltrúar ríkisstj., t. d. hæstv. menntmrh. eða viðskrh., eru að tala um að hér sé fylgt einhverri stórhuga stefnu og hér sé um stórkostlegt átak að ræða, þá eru þeir að lýsa yfir stuðningi við að framkvæmdahraðinn verði minni, að áherslan á þessum atriðum verði minni en verið hefur að undanförnu, svo að nemur um 30%. Sannleikurinn er sá, að ef við lítum bara á þessar tölur, 5 og 7% - að undanförnu 7%, 5% samkv. fylgiskjalsstefnunni, þá þarf að auka framkvæmdahraðann um 40% til þess að ná því sem hefur verið að undanförnu í orkuframkvæmdum og í orkufrekum iðnaði. Það þarf 40% meiri hraða en gert hefur verið ráð fyrir í fskj. Það kemur líka heim og saman við það sem við talsmenn Alþfl. höfum sérstaklega haft á oddinum í þessum efnum. Við höfum bent á það, að ef framkvæmdahraðinn væri 50% meiri en á s. l. 15 árum, þá ætti að virkja þetta á 8 árum. Það svarar til um 20–30% meiri virkjunarhraða en á því tímabili sem ég vitnaði til hér áðan, þannig að svipað framkvæmdamagn og verið hefur á næstliðnum árum í orkuframkvæmdum og í stóriðjuframkvæmdum svarar til um 10 ára. Ef menn vilja herða eitthvað á, þá eiga menn að stytta framkvæmdatímann fyrir þær þrjár virkjanir sem hér um ræðir sem því nemur. Þetta vildi ég að kæmi glögglega fram. Stefna þeirra brtt., sem ég mæli hér fyrir, er frábrugðin stefnu ríkisstj. eða stefnuleysi í fáeinum grundvallaratriðum. Í fyrsta lagi viljum við ákveða að stefnt verði að því að virkja af meiri krafti en að undanförnu, í staðinn fyrir af minni krafti eins og helst verður ráðið af þeim gögnum sem fyrir liggja og ég hef hér rakið. Í öðru lagi viljum við að menn setji ákveðin markmið um það, hvað menn ætli sér í þessum efnum, og taki strax til við að vinna að orkusölu og uppbyggingu orkufreks iðnaðar í samræmi við þá stefnumótun. Það má þá slaka á í þeim efnum ef ekki reynast hagkvæmir virkjunarkostir, þ. e. söluvalkostir á raforkunni sem þessari stefnu nemur, en hún á að vera tilbúin og það á að vinna samkv. henni. Það er ekki hægt að hafa alla enda lausa. Í þriðja lagi viljum við að settur verði þróttur í að afla þeirra tækifæra í orkufrekum iðnaði sem fyrir hendi eiga að vera. Við teljum nauðsynlegt, eins og nú er komið málum, að Alþingi taki þau mál að sér með því að kjósa sérstaka nefnd í þennan þátt. Enn viljum við leggja áherslu á það, að til þess að geta nýtt þau tækifæri, sem bjóðast í framtíðinni, eigi að vera tiltækir nokkrir virkjunarvalkostir sem séu tilbúnir til útboðs þannig að grípa megi þau tækifæri sem gefast með skjótum hætti. Við viljum ekki láta draga úr framkvæmdahraða við virkjanir eins og stefna ríkisstj. er. Við viljum láta herða á framkvæmdahraðanum, en þá vitaskuld þannig að það fylgist að, að unnið sé að öflun tækifæra til að selja þessa orku jafnhliða því að unnið verði að undirbúningi virkjananna og framkvæmdum. Við viljum að höggvið verði á þann hnút úrræðaleysis, sem hér hefur ríkt að undanförnu, og menn geti snúið sér að framkvæmdum og raunhæfum verkefnum frekar en standa áfram í þeim sporum úrræðaleysis og ákvarðanaleysis sem viðgengist hefur að undanförnu, þeim sporum sem einkennast fyrst og fremst af orðagjálfri og skæklatogi.



Herra forseti. Það hefur reyndar komið hér skýrt fram í máli þeirra tveggja hv. alþm. sem skipa minni hl. iðnn. auk mín, skýrar en jafnvel áður við þá umfjöllun sem fram fór í iðnn. þessarar deildar, hve mikið stefnuleysi felst í því frv. sem hér er til afgreiðslu. Þær umr., sem fram fóru í n., og þær upplýsingar, sem þar komu fram, voru að því leyti ákaflega mikilvægar og staðfestu þessa skoðun. Ég ætla þess vegna ekki að ræða sérstaklega um frv. til langs tíma, en aftur á móti beina fsp. til hæstv. iðnrh. um næstu skref í þessum málum. Það er í rauninni alveg augljóst mál, að þótt hér sé talað um stefnu til 10–15 ára hefur ríkisstj. engan veginn verið tilbúin til þess að móta þá stefnu. Og það kemur fram í frv. eða grg. þess, að um málið eigi að fjalla aftur í haust. Þá ætlar ríkisstj. væntanlega að verða búin að gera ákveðnar ráðstafanir til þess að auðvelda a. m. k. sjálfri sér að ákveða framvindu þessa stóra málaflokks. Nú held ég að ég muni það rétt, ég hef ekki farið yfir það nú, að hæstv. landbrh. hafi sagt frá því hér í útvarpsumr., sem fram fóru á dögunum, hvaða fjármagni ætti að verja norður við Blöndu í framkvæmdir þar og við hönnun á þessu ári. Ef þetta er rétt eftir tekið hjá mér er væntanlega búið að gera um það tillögur, hvernig þessu fjármagni, þessum 5 gömlu milljörðum, verði varið. Ég vildi mjög leita eftir svörum við því hjá hæstv. iðnrh., hvernig sú skipting fjármagnsins verður. Þá er ákaflega mikilvægt að fram komi svör við því, sem ég reyndar beindi til ráðh. við fyrri umr. og talað er um á bls. 6 í því frv. til l. er fjallar um raforkuver, þar sem talað er um að verkum eigi þannig að haga á þessu sumri varðandi Blönduvirkjun og varðandi virkjun í Fljótsdal að hægt verði að taka ákvörðun á næsta hausti. Það verður ekki annað séð en að þarna sé á ferðinni einhver skoðun og þá væntanlega sú, að það eigi að draga fram á haustið að ákveða hvort þessara orkuvera verði tekið á undan. Inn í þetta fléttast svo önnur spurning, sem hefur reyndar fengist svar við í umfjöllun í iðnn. Ed. Alþingis, þar sem þeir sérfræðingar, sem skýrðu þessi mál fyrir n., sögðu alveg berum orðum að ef ekki yrði um orkufrekan iðnað að ræða, heldur einungis þá aukningu sem hér innanlands þarf til hinna almennu nota, þá dygðu þennan áratug þær endurbætur í orkuveitukerfinu sem eru bundnar við vatnsveiturnar á Þjórsársvæðinu. Það er mjög mikilvægt að hér verði skýrt hvaða þætti þær framkvæmdir eiga að þjóna og með hvaða hætti menn hyggjast taka ákvarðanir á næsta hausti um þessi tvö orkuver, í Blöndu og í Fljótsdal, sem samkv. grg. frv. eru aðgreindar frá öðrum fyrirheitum í þeim efnum. Til viðbótar við þetta legg ég mikla áherslu á það, sem ég reyndar gerði við fyrri umr. og kom fram í máli tveggja ráðh., bæði hæstv. viðskrh. og hæstv. iðnrh., að fá svör við þeirri spurningu minni, í hverju boðskapur þeirra um breiða samstöðu hér á Alþingi eigi að felast. Er þetta aðeins það sem hentar þessum hæstv. ráðherrum að setja fram við þessa umr., við þær aðstæður að málefnastaða þeirra hefur verið með þeim hætti að nánast hefur enginn maður vitað lengst af hvort frv. ríkisstj. um raforkuver næði fram að ganga? Eða er mönnum farið að verða það ljóst, að þessi mál verði ekki til lykta leidd með nokkrum almennilegum hætti hér á Alþingi nema fleiri verði til kvaddir en einungis þeir sem styðja núv. ríkisstj.? Ég óska mjög eindregið skýringar á því, hvað í þessum orðum felst og hvaða fyrirheit eiga þeim að fylgja. Ég orðlengi þetta svo ekki frekar að þessu sinni, en vænti þess að fá svör við spurningum mínum.



Herra forseti. Ég get nú haft þau orð um þetta mál eins og þegar ég talaði hér við 1. umr., að margt mætti um það segja til viðbótar því sem fram hefði komið hér í hv. þd. En ég ætla nú sem fyrr að takmarka mig við örfá atriði sem ég tel eðlilegt að víkja að í framhaldi af máli þriggja hv. stjórnarandstæðinga sem hér hafa talað við umr. Eru það aðeins örfá atriði af mörgum sem ástæða væri til að gera aths. við. Varðandi nál. hv. minni hl. iðnn. er það að segja, að þar gefa þeir, sem að því standa, þá forsendu, að það eigi ekki að vinna að mörkun orkunýtingarstefnu og það felist ekkert fyrirheit þar að lútandi í frv. ríkisstj. um raforkumál. Það ætti nú að hafa komið nógu skýrt fram, að einmitt með þessu frv. er lagt fyrir með skýrum hætti að ríkisstj. ætlar að beita sér fyrir slíkri stefnumörkun og að henni er nú unnið. En það, sem greinir á fyrst og fremst við hv. stjórnarandstöðu, er með hvaða hætti staðið verði að slíkri stefnumörkun og í hverju hún eigi að felast. Þetta kemur skýrast í ljós í sambandi við brtt. hv. stjórnarandstæðinga jafnt í Nd. sem hér í hv. Ed., þar sem þeir sjá þetta fyrir sér í því formi að sett verði á fót sérstök orkusölunefnd. Það má skilja af máli þeirra, að þessari nefnd sé ætlað að leita að væntanlegum kaupendum erlendis frá að þeirri orku sem hér yrði framleidd. Þetta er ekki sú íslenska orku- og orkunýtingarstefna sem ég hef hér mælt fyrir og mörkuð er í stjórnarsáttmála ríkisstj. Þarf ekki að eyða út af fyrir sig að því fleiri orðum, að þarna greinir vissulega á og það verulega í þessum efnum. Vil ég tengja það við þá fsp. sem hv. 11. landsk. þm. bar hér fram í sambandi við spurninguna um breiða samstöðu í þessum efnum. Hjá öllum hv. alþm. er áhugi á að ráðast í nýtingu okkar orkulinda, halda henni áfram og herða þar frekar á en hitt. Menn hafa áhuga á því að virkja, og ég vænti að samstaða geti tekist um þá stefnu, sem mörkuð er með frv., að dreifa virkjunum um landið. Um hitt er greinilega ágreiningur, með hvaða hætti menn vilja marka stefnu að nýtingu orkunnar. Ég vænti þess, að skoðanaskipti haldi áfram um þetta og þau geti leitt til niðurstöðu þannig að breið samstaða megi takast um að standa að nýtingu þessara dýrmætu auðlinda okkar, orkulindanna, í framtíðinni og yfirráð yfir þeim og þeim fyrirtækjum, sem reist verða í krafti þeirra, verði ótvírætt á íslenskri hendi. Ég vil aðeins nefna eitt atriði, sem kom fram í máli frsm. minni hl. iðnn., hv. 4. þm. Vestf., þegar hann gerir aths. við að ríkisstj. geti heimilað Landsvirkjun að ráðast í tilteknar virkjanir og framkvæmdir á sínu orkuveitusvæði. Það mátti skilja af máli hv. þm., að þetta stangaðist á við það sem kveðið er á í lögum um Landsvirkjun. Þetta er hins vegar á misskilningi byggt. Það er ótvírætt kveðið á um það í 7. gr. laga um Landsvirkjun, að þó að fyrirtækinu sé heimilað samkv. 7. gr. að ráðast í tilteknar framkvæmdir, sem þar er kveðið á um, þá skuli leita samþykkis viðkomandi ráðh. á þeim framkvæmdum áður en í þær verði ráðist. Þarna er enginn munur á þeirri stefnu, sem hér er mörkuð í sambandi við þetta efni, og gildandi lögum um Landsvirkjun, því í báðum tilvikum þarf samþykki viðkomandi stjórnvalda að koma til þó að Alþingi fyrir sitt leyti hafi veitt tilteknar heimildir. Hv. 2. þm. Reykn. mælti hér mjög með svipuðum hætti og hv. 4. þm. Vestf., enda virðist bera mjög lítið á milli stjórnarandstöðuflokkanna í þessu stórmáli eins og mörgum öðrum. Þeir þjappa sér býsna fast saman, Sjálfstfl. í stjórnarandstöðu og Alþfl., og er út af fyrir sig ekkert um það að segja, en það er athyglisverð staðreynd. Hv. 2. þm. Reykn. vildi túlka þær tölulegu athuganir sem fram koma frá Þjóðhagsstofnun í sambandi við framkvæmdaáform í raforkumálum næstu tíu árin, raforkumálum og iðnaðaruppbyggingu er tengist orkuframleiðslu, hann vildi túlka það svo sem þarna væri verið að draga úr frá því sem áður hefur verið. Ég andmæli þessu og tel að þær niðurstöður, sem þarna eru fram reiddar, beri vott um að gert sé ráð fyrir svipaðri ráðstöfun fjármagns í því dæmi, sem þarna liggur að baki, og verið hefur á síðustu tíu árum. Hér er hins vegar ekki um neina fastmótaða stefnu að ræða, þetta er aðeins talnadæmi til þess að hægt sé að gera sér ljóst hvert verið er að fara. Og það, sem liggur þarna að baki, er fskj. 1 með þessu frv., sem gerir ráð fyrir tilteknum virkjunarframkvæmdum og orku umfram almennan markað sem nemur um 1800 gwst., og það er lagt til grundvallar að fjárfesting í iðnaði fyrir hverja framleidda orkueiningu, fyrir hverja gwst. nemi 1.5 millj. nýkr. Þá koma út þær tölulegu niðurstöður sem þarna liggja að baki. Það er sem sagt gert ráð fyrir því í þessu dæmi, að orkufrekur iðnaður í landinu eða ígildi hans sé tvöfaldað á næstu tíu árum. Ég held að það sé fróðlegt fyrir menn að hafa slíkt dæmi fyrir framan sig þegar lítið er til þessara mála. Auðvitað þarf að fara betur yfir þau og það er að sjálfsögðu komið undir því, hvaða viðfangsefni menn finna, hagkvæm viðfangsefni á þessu sviði, hversu hratt beri að fara. Hv. 11. landsk. þm. beindi til mín fsp. m. a. varðandi nýtingu á þeim 50 millj. kr. sem óskað er heimildar fyrir í ár til viðbótar því fjármagni sem gert var ráð fyrir samkvæmt fjárlögum og fjárfestingar- og lánsfjáráætlun 1981. Það liggur að baki þessu ákveðin áætlun. Hér er um hámarkstölu að ræða, eins og ég gat um við 1. umr. þessa máls, og það er undir því komið m. a. hvort rétt verður talið að ráðast í könnunarjarðgöng vegna næstu vatnsaflsvirkjunar á eftir Hrauneyjafossi á þessu ári, hvort nauðsynlegt verður að nýta þessa heimild að fullu. Ég hef þessar tölur ekki fyrir framan mig, en það liggur fyrir að verulegur meiri hluti þessarar upphæðar, að könnunarjarðgöngum frátöldum, mundi renna til áframhaldandi rannsókna og undirbúnings vegna Fljótsdalsvirkjunar. Talsverður hluti þessa fjár eða líklega um þriðjungur mundi svo renna til undirbúnings og rannsókna vegna Blönduvirkjunar. Þetta eru mjög grófar upplýsingar, viðurkenni ég, en þetta er mælt hér eftir minni. Ofan í þessi mál verður farið nánar af rn. og ríkisstj. nú eftir að þetta frv. væntanlega verður samþykkt og er orðið að lögum. Þá spurði hv. 11. landsk. þm. hvað yrði lagt til grundvallar í sambandi við ákvarðanir mála á haustþingi, sem ráð et fyrir gert að teknar verði. Þar verður að sjálfsögðu byggt á framhaldsathugun þessara mála og, eins og kveðið er á um í frv, eins og það nú liggur fyrir, að tekið verði tillit til þjóðhagslegra aðstæðna og aðstæðna í raforkukerfi landsins. Varðandi hið síðasttalda er að sjálfsögðu sérstaklega haft í huga öryggissjónarmið raforkukerfisins. Og vegna þess að menn hafa látið að því liggja - út af fyrir sig með réttu - að það skipti auðvitað máli hvar hugsað sé til þess að reisa orkufrekan iðnað eða slík fyrirtæki á komandi árum, þá er það auðvitað undir því komið, hvaða stefnumörkun menn binda sig við í þeim efnum. Það liggur fyrir í öllum tilvikum að ef lítið er til hagkvæmni viðkomandi virkjunar, þá er hún meiri, þá eykst hún að tiltölu ef hagkvæmt iðnfyrirtæki er sett niður í næsta nágrenni. Þessi mát þarf að skoða í samhengi á næstu mánuðum þegar nánari áætlanir eru gerðar um þessi efni. Tilgangurinn með vatnaveitunum á Þjórsársvæðinu er að sjálfsögðu, eins og fram er tekið í frv., að auka öryggi og bæta nýtingu þeirra vatnsaflsvirkjana sem þegar eru reistar, og ætti ekki að vera um það ágreiningur, jafnhagkvæmar og sjálfsagðar framkvæmdir sem þarna eru á ferðinni. Og þær eiga jafnframt að tryggja að unnt verði að standa við það stefnumið, að næsta vatnsaflsvirkjun á eftir Hrauneyjafossi komist í gagnið utan eldvirkra svæða, eins og kveðið er á um í stjórnarsáttmála. Herra forseti. Þetta voru örfá atriði af mörgum sem ástæða hefði verið til að víkja hér að við þessa umr. En ég vil ekki ganga hér á tíma hv. deildar og orðlengi þetta ekki frekar, vænti að ég hafi vikið hér að atriðum sem mönnum þykir betra að hafa fengið viðbrögð við en ekki.



Herra forseti. Það verður að teljast framför í málflutningi hæstv. iðnrh., að hann tileinkaði sér ekki það orðalag sem tamt hefur verið ýmsum stjórnarsinnum, þ. á m. hæstv, ráðh., að vitna til útreikninga frá Þjóðhagsstofnun, sem birtast hér í fskj., sem álits Þjóðhagsstofnunar. Eins og ég rakti hér áður er alls ekki hægt að tala um að hér liggi fyrir álit frá Þjóðhagsstofnun, heldur einungis talnaútreikningur á dæmi sem kemur fram í tilteknu fskj. með þessu frv. Ég leyfði mér áðan að nefna þetta fylgiskjalsstefnuna vegna þess að það liggur ekki fyrir hvort um stefnu ríkisstj. sé að ræða. Hæstv. iðnrh. staðfesti að hér var rétt að farið hjá mér, því að hann tók fram að í þessu dæmi fælist ekki stefna ríkisstj., hér væri einungis um dæmi að ræða. Ég held því að þegar við ræðum um þetta atriði sé rétt að gera það undir því formerki að kalla þetta fylgiskjalsstefnuna. Hæstv. ráðh. talaði um að hér væri um það að ræða að fylgja þeim virkjunaráföngum sem kæmu fram í fskj. I. Auk þess sem þegar er um talað varðandi Hrauneyjafoss er þar um að ræða 400 mw. í uppsettu afli á þessu tíu ára tímabili. Þar er þess vegna ekki um að ræða alla Fljótsdalsvirkjun. Ég vil einungis vekja athygli á þessu, vegna þess að þær heimildir, sem hér er farið fram á, varða langtum meira afl samanlagt en þau 400 mw. sem hér um ræðir. Einhver lagði saman og fékk út 800 samtals í heimildum. En það, sem hér er rakið í þessu fskj. sem stefna, sem ekki er þó stefna ríkisstj., svarar til um 400 mw. í uppsettu afli á þessu tíu ára tímabili. Ég vil þess vegna ekki að menn haldi að þegar ráðh. er hér að tala um tíu ára framkvæmdatímabil, þá sé hann í rauninni að tala um það sama og við hinir sem höfum talað um að ljúka öllum þessum virkjunum, þessum þremur umræddu virkjunum, á tíu ára tímabili. En varðandi þau fskj., sem hér um ræðir, leyfði hæstv. iðnrh. sér að draga í efa það sem ég vakti sérstaklega athygli á varðandi framkvæmdahraða samkvæmt þeim talnagögnum sem Þjóðhagsstofnun hefur unnið fyrir iðnrh. Ég vil bara benda mönnum á að það liggur augljóslega fyrir í töflu á bls. 153, að orkuframkvæmdir alls sem prósent af vergri þjóðarframleiðslu hafa á árunum 1975–81, sem er þetta næstliðna tímabil, verið að meðaltali 5.44% af vergri þjóðarframleiðslu. Það þarf ekki annað en leggja þennan talnadálk saman, þá kemur út 38.1, og deila í það með 7 og þá eru komnir 5.44. Í fylgiskjalsstefnunni er hins vegar gert ráð fyrir, samkvæmt því sem segir á bls. 155, að þetta sé á bilinu 3.3–3.7%. Þess vegna finnst mér ekki rétt af iðnrh. að hafa uppi nein mótmæli í þessum efnum. Það sést líka mjög glögglega af þessum fskj. hver fjárfestingin hefur verið í orkufrekum iðnaðarframkvæmdum þegar þær hafa verið í gangi. Á þessu næstliðna tímabili, þegar unnið var við stækkun á ÍSAL annars vegar og uppbyggingu í Hvalfirðinum, þá var hér um að ræða 1.4, 1.6, 1.6, 1.5 og 1.2 prósent af vergri þjóðarframleiðslu. Meðaltal þessara ára er, eins og ég gat um, 1.43% af vergri þjóðarframleiðslu. Það er því alveg augljóst, að á því árabili, sem ég vitnaði hér til, hefur fjárfestingin í orkuframkvæmdum verið mun minni en gert er ráð fyrir í þessari fylgiskjalsstefnu. Og ef framkvæmdir í orkufrekum iðnaði eiga að fylgjast að og þetta er tekið saman, þá er mismunurinn milli 30 og 40%, sem óhætt er auka virkjunarhraðann umfram það sem gert er ráð fyrir í fylgiskjalsstefnunni, bara til þess að ná því hlutfalli af vergri þjóðarframleiðslu sem hér um ræðir og hefur verið undanfarið.



Herra forseti. Það er forsenda Fljótsdalsvirkjunar og þeirra orkuframkvæmda, sem hér er verið að heimila með þessum nýju lögum sem eru að verða að orkufrekur iðnaður sé á Austurlandi og víðar, enda farsótt að afla lána til slíkra framkvæmda nema sýnt sé fram á eðlilega arðsemi. Í stefnumörkun með frv. er gert ráð fyrir a. m. k. þreföldun orkufreks iðnaðar til aldamóta. Varðandi afstöðu mína vil ég taka fram eftirfarandi: 1. Í 2. gr. frv. er ríkisstj. gert að leggja fram í haust greinargerð um þá möguleika sem liggja fyrir um nýtingu orkunnar til orkufreks iðnaðar. Í því sambandi er í undirbúningi kísilmálmverksmiðja á Reyðarfirði. 2. Samkomulag er um að vegna fyrri áfanga Fljótsdalsvirkjunar verði gert ráð fyrir orkufrekum iðnaði á Austurlandi. Með tilliti til þessa og í trausti þess, að ríkisstj. standi við þau áform er ég áður hef getið um, tel ég ekki ástæðu til að lögfesta þetta ákvæði og segi því nei.



Herra forseti. Með tilliti til þess, sem hæstv. viðskrh. sagði hér áðan, að orkufrekur iðnaður er forsenda þeirra virkjunaráforma sem hér er verið að tala um, segi ég já við þessari brtt.