arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og fram kemur í grg. frv. þess, sem hér liggur fyrir, er tilefni þess það, að stjórn happdrættis Háskóla Íslands hefur farið þess á leit, að hlutatala happdrættisins verði hækkuð frá því, sem nú er, en hlutatalan hefur til þessa verið ákveðin með lögum. Í stað þess að hækka hlutatöluna frá því, sem nú er, og setja um það ný lög, er hins vegar lagt til í frv., að sá háttur verði hér eftir tekinn upp, að hlutatala happdrættisins verði ákveðin með reglugerð, svo að ekki þurfi að breyta lögum í hvert skipti, sem hlutatalan breytist. Þessi háttur er nú þegar hafður á, hvað snertir happdrætti dvalarheimilis aldraðra sjómanna, eins og fram kemur í grg. fyrir frv. Fjhn. hefur haft þetta frv. til meðferðar, og samkomulag er um það í n. að mæla með því, að frv. þetta verði samþ. N. er sammála um að fallast á, að sá háttur verði upp tekinn varðandi þetta atriði, sem frv. gerir ráð fyrir.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. um eftirlit með happdrættum og almennum fjársöfnunum á þskj. 67 var flutt snemma á þessu þingi af Pétri Péturssyni, meðan hann sat hér sem varaþm. Frv. þetta hafði hann áður flutt á árinu 1958, en náði þá ekki fram að ganga. Eins og hverjum manni er kunnugt, er mjög algengt hér á landi, að ýmiss konar félagsskapur efni til happdrætta til að afla fjár. Það er mikið um þessi happdrætti, og sum þeirra eru stórfyrirtæki. Nákvæmar skýrslur munu ekki vera fyrir hendi um það, hversu miklir fjármunir fara um hendur þeirra, sem standa fyrir happdrættum, en öruggt mun að segja, að þjóðin verji árlega tugum milljóna til kaupa á happdrættismiðum. Þetta frv. er þess efnis, að tekið verði upp opinbert eftirlit með happdrættum, þannig að það sé fylgzt með, hvernig hvert þeirra gengur, hversu miklir fjármunir þar koma inn, hvernig þeim er varið og hve mikill hagnaður verður eftir. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara mörgum orðum um það fyrirkomulag, sem hér er gert ráð fyrir, en það er eins einfalt og hægt er að hafa slíkt eftirlit. Með þessu frv. er ekki verið að kasta rýrð á nokkra þá, sem hafa staðið fyrir happdrættum, eða gefa tilefni til neinnar tortryggni, en aðeins bent á það, að hér sé um þátt í þjóðlífinu að ræða, sem dregur til sín svo mikla fjármuni, að það sé verulegur ábyrgðarhluti að hafa ekki nákvæmara eftirlit með happdrættum en gert hefur verið hingað til. Ég legg til, að þessu frv. verði vísað til fjhn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (SÁ): Sú fregn hefur borizt, að Jón Jónsson fyrrum alþm. og bóndi á Hvanná á Jökuldal hafi látizt 31. okt. s.l., nær níræður að aldri. Verður hans minnzt hér með nokkrum orðum. Jón Jónsson var fæddur 19. jan. 1871 á Ekkjufelli í Fellum. Faðir hans var Jón, síðar bóndi á Fossvöllum, sonur Jóns á Ekkjufelli Jónssonar, en móðir hans var Ingunn Einarsdóttir bónda á Starmýri Ólafssonar. Jón ólst að nokkru leyti upp með föður sínum á Fossvöllum, fór árið 1897 til náms í Möðruvallaskóla og lauk gagnfræðaprófi þaðan vorið 1899. Á sama ári kvæntist hann dóttur bóndans á Hvanná á Jökuldal, átti þar heimili síðan og bjó þar lengi stórbúi, en lét jörðina í hendur sona sinna, þegar aldur færðist yfir hann. Jón Jónsson á Hvanná var stórbóndi og sveitarhöfðingi um langt skeið. Hann var oddviti og sýslunefndarmaður og gegndi fjöldamörgum öðrum trúnaðarstörfum í sveit sinni og héraði. Þingmaður Norðmýlinga var hann á árunum 1909–1911 og 1914–1919, átti sæti á 9 þingum alls. Jón Jónsson á Hvanná var fyrst kosinn til þings í hinum sögufrægu alþingiskosningum 1908, og þingsetu hans lauk tæpu ári síðar en Ísland varð frjálst og fullvalda ríki. Á þeim árum voru stærstu mál Alþingis einatt í tengslum við sjálfstæðisbaráttu Íslendinga, og á þeim vettvangi stóð Jón á Hvanná jafnan fast á rétti lands síns og þjóðar. Meginþátt ævistarfs síns vann Jón Jónsson á Hvanná austur á Jökuldal. Þar bjó hann stórbúi og hafði forustu í sveitarmálum. Þegar unnið var að síðustu útgáfu Alþingismannatals, gerði hann stutta grein fyrir störfum sínum í héraði og lét jafnframt svo um mælt í bréfi: „Ég hef fá frægðarverk unnið, en trúlega hef ég viljað vinna að því, sem ég hef fengizt við.“ Það er dómur sveitunga hans, að hann hafi ekki brugðizt trausti þeirra. Jón á Hvanná var mikill vexti, góðlyndur og glaðlyndur og höfðingi heim að sækja. Ég vil biðja hv. alþm. að votta minningu hins látna bændahöfðingja virðingu sína með því að risa úr sætum. - Þm. risu úr sætum.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (SÁ): Það hafa borizt tvö bréf frá hæstv. forseta Nd., svo hljóðandi: „Reykjavík, 4. nóv. 1960. Mér hefur í dag borizt svo hljóðandi bréf frá Einari Olgeirssyni, 3. þm. Reykv.: „Með því að ég er á förum til útlanda og verð fjarverandi um hálfs mánaðar skeið, leyfi ég mér, með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis, að óska þess, að varamaður, frú Margrét Sigurðardóttir, taki sæti mitt á Alþingi, meðan ég verð fjarverandi.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt, með ósk um, að þér látið fram fara í sameinuðu þingi rannsókn á kjörbréfi varamanns.“ Og annað bréf, dags. 7. nóv. 1960: „Mér hefur í dag borizt svo hljóðandi bréf frá Magnúsi Jónssyni alþm.: „Hér með leyfi ég mér að tjá yður, herra forseti, að Gísli Jónsson, 1. þm. Vestf., mun um hríð verða hindraður frá þingsetu vegna veikinda. Er það því ósk hans, að varaþm. Sjálfstfl. í Vestfjarðakjördæmi, Þorvaldur Garðar Kristjánsson lögfræðingur, taki á meðan sætí hans á Alþingi.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt, með ósk um, að þér látið fram fara í sameinuðu þingi rannsókn á kjörbréfi varamanns. Jóhann Hafstein, forseti Nd.“ Ég vil fela hv. kjörbréfanefnd að taka kjörbréf þessara þm. til meðferðar, og verður hlé á fundinum í 10 mín. á meðan. - Fundarhlé.



Herra forseti. Hér liggja fyrir tvö bréf: Annað frá hv. 3. þm. Reykv. (EOl), þar sem hann óskar eftir, að varaþm., frú Margrét Sigurðardóttir, taki sæti hans á Alþ, vegna brottfarar af landinu. Og annað bréf, þar sem tilkynnt er, að hv. 1. þm. Vestf. (GíslJ) verði að hverfa af þingi um hríð vegna veikinda, og er þess óskað, að varaþm. Sjálfstfl. í Vestfjarðakjördæmi taki sæti hans á þingi, og er það Þorvaldur Garðar Kristjánsson, sem er 2. varaþm. flokksins í því kjördæmi, en 1. varamaður, Sigurður Bjarnason, er erlendis. Kjörbréfanefndin hefur yfirfarið kjörbréfin og ekkert fundið við þau athugavert, og hún leggur einróma til, að kosning þessara þm. verði tekin gild og kjörbréfin samþykkt.

Forseti (SÁ): Ég vil bjóða hina nýju alþm. velkomna til þingstarfa. Sá hv. alþm., sem hefur ekki átt sæti hér áður á Alþingi, hefur nú skrifað undir drengskaparheit um að halda stjórnarskrána.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, er fyrir liggur, er frv. til 1. um breyt. á 1. nr. 14 4. apríl 1955, um breyt. á 1. nr. 44 19. júní 1933, um stofnun happdrættis fyrir Ísland. Frv. þetta er borið fram samkv. ósk Háskóla Íslands, og fjhn, hv. d. hefur haft það til meðferðar. Við þær umr. kom strax í ljós, að nm. voru allir á einu máli um að verða við óskum háskólans um að auka hlutafjölda happdrættisins. En hins vegar voru uppi um það raddir, að æskilegra væri máske að binda hlutafjöldann með lögum, eins og gert er í happdrætti S.Í.B.S., en ekki með reglugerðarákvæðum, eins og lagafrv. þetta gerir ráð fyrir, enda þótt að vísu séu fordæmi um það varðandi DAS-happdrætti. Mér var sem formanni fjhn. falið að ræða mál þetta við hæstv. fjmrh. og við háskólann, hvað ég og gerði, ræddi við hæstv. fjmrh. og talsmann happdrættisstjórnar, prófessor Ármann Snævarr, og niðurstaðan af þeim viðtölum eru þær brtt., sem n. hefur orðið sammála um og lesa má á þskj. 119. Að efni til felst meginbreytingin í því, að hlutatalan er aukin frá því, sem áður var, úr 55 þúsundum í 65 þúsund, en hins vegar horfið frá þeirri reglu, sem frv. upphaflega gerði ráð fyrir, að ákvarða töluna aðeins með reglugerðarákvæðum. Í samræmi við þetta breytist svo og fyrirsögn frv., eins og, fram kemur í nefndum brtt. - Það er samhljóða till. fjhn. hv. d., að frv. þetta, þannig breytt, verði samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (FS): Frá forseta Nd. hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 16. nóv. 1960. Mér hefur í dag borizt svo hljóðandi bréf frá Jóni Skaftasyni, 4. þm. Reykn.: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og verð fjarverandi næstu vikur, leyfi ég mér hér með, með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis, að fara þess á leit, að varamaður, Valtýr Guðjónsson forstjóri, taki sæti á Alþ. í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt, með ósk um, að þér látið fara fram í sameinuðu þingi rannsókn á kjörbréfi varamanns. Benedikt Gröndal, forseti Nd. Til forseta sameinaðs Alþingis.“ Kjörbréf þessa varaþm. hefur enn ekki borizt, og verður því að fresta þessu máli, og er það tekið út af dagskrá.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta er flutt til staðfestingar á brbl., sem gefin voru út 14. júní s.l. Í forsendum fyrir lögunum segir, að Hafnarfjarðarkaupstaður hafi gert samning við Friedrich Karl Lüder verkfræðing í Kiel í Þýzkalandi um vinnslu hraunefnis í landi kaupstaðarins, en slík vinnsla hefur í för með sér þörf viss atvinnurekstrar hér á landi. Eigi er heimild í lögum til þess að veita útlendingum leyfi til atvinnurekstrar í landinu, nema þeir séu þar heimilisfastir. Þar eð umræddur Friedrich Karl Lüder á ekki lögheimili hér á landi, ber brýna nauðsyn til þess, að heimild sé gefin í þessu sérstaka tilfelli, til þess að veita atvinnurekstrarleyfi, þó að atvinnurekandi sé ekki heimilisfastur hér á landi. Iðnn. hefur athugað frv. og leggur einróma til, að það verði samþykkt. Ég legg til, að því verði vísað til 3. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Sú þáltill., sem hér liggur fyrir á þskj. 79, var til meðferðar í hv. allshn. sameinaðs þings á fyrri hluta þessa þings og var þar afgreidd samhljóða á þann veg, að nefndin öll mælir með því, að hún nál samþykki. Efni hennar er það að fara fram á að fela ríkisstj. að láta endurskoða lög um byggingarsamvinnufélög. Þessi lög eru nokkurra ára gömul og hafa verið í mikilli framkvæmd víðs vegar, og þykir nauðsyn til bera að taka þau til endurskoðunar. Nefndin fékk um þetta umsögn frá Sambandi íslenzkra byggingarfélaga og húsnæðismálastjórn ríkisins, sem bæði mæla með þessari tillögu. Mér er kunnugt um, að starfsemi þessara byggingarfélaga er orðin býsna víðtæk, og m.a. er ríkissjóður í ábyrgð fyrir þau fyrir skuldum, sem nema sam tals nokkuð á þriðja hundrað millj. kr., og auk þess hafa sumar ríkisstofnanir verið látnar lána byggingarsamvinnufélögum alíverulegar upphæðir. Nú er það svo, að hvort sem hæstv. ríkisstj. lætur starfsmenn stjórnarráðsins endurskoða þessi lög eða setur í það sérstaka menn, þá er ekkert um það í þessari tillögu, hvernig sú endurskoðun verði, og eðlilega hljóta þær brtt. að ganga í gegnum Alþingi, þegar þar að kemur. En þó að ég sé nú í rauninni ekki lengur í þeirri nefnd, sem um þetta fjallaði, þá er mér óhætt að mæla með því fyrir nefndarinnar hönd, að þessi till. verði samþykkt eins og hún liggur fyrir.

Forseti (FS): Á síðasta fundi í Sþ., í gær, var lesið bréf frá hv. 4. þm. Reykn., Jóni Skaftasyni, sem fór þess á leit, að varaþm., Valtýr Guðjónsson, tæki sæti á Alþingi í fjarveru hans. Kjörbréfið hefur nú borizt. Það er gefið út af yfirkjörstjórn Reykjaneskjördæmis til handa Valtý Guðjónssyni. Gert verður hlé, allt að 10 mínútum, á fundinum, meðan kjörbréfanefnd rannsakar kjörbréfið. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefndin hefur komið saman á fund og athugað kjörbréf fyrir Valtý Guðjónsson forstjóra, Keflavík, sem óskað er eftir að taki sæti á Alþ. í forföllum 4. þm. Reykn., Jóns Skaftasonar. Kjörbréfanefndin hefur ekki séð neina agnúa á kosningunni né á kjörbréfinu og leggur því einróma til, að kosningin sé tekin gild og kjörbréfið samþykkt.

Forseti (FS): Varaþingmaðurinn hefur undirritað eiðstaf, og býð ég hann velkominn til þings.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (FS): Frá forseta Nd. hefur borizt svofellt bréf: „Reykjavík, 19. nóv. 1960. Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf frá Birgi Finnssyni, 5. þm. Vestf.: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og verð fjarverandi næstu vikur, leyfi ég mér hér með, með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis, að fara þess á leit, að varamaður, Hjörtur Hjálmarsson skólastjóri, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt, með ósk um, að þér látið fara fram í sameinuðu þingi rannsókn á kjörbréfi varamanns. Benedikt Gröndal, forseti neðri deildar. Til forseta sameinaðs Alþingis.“ Með bréfi þessu fylgir kjörbréf til handa Hirti Hjálmarssyni, varaþm. í Vestfjarðakjördæmi, gefið út af yfirkjörstjórn þess kjördæmis. Hlé verður gert á fundinum í allt að 10 mín., meðan kjörbréfanefnd rannsakar kjörbréfið. – Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur yfirfarið gögn þau, sem fyrir lágu um fjarveru Birgis Finnssonar, og kjörbréf útgefið til handa Hirti Hjálmarssyni skólastjóra á Flateyri, og samþykkti að mæla með samþykkt kjörbréfsins og að kosningin yrði tekin gild.

Forseti (FS): Varaþm. hefur undirritað eiðstaf og býð ég hann velkominn til þings.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Í þessu frv., sem afgreitt var samhljóða í hv. Ed., felst það eitt að framlengja það álag, sem um mörg undanfarin ár hefur verið innheimt á skemmtanaskatt, og eftir sömu reglum og gilt hafa. Í þessu frv. felast því ekki tillögur um neinar breytingar á núgildandi innheimtu skemmtanaskatts. Vildi ég því leyfa, mér að vænta þess, að frv. geti gengið greiðlega í gegnum hv. deild. Í þessu sambandi og að gefnu tilefni við umr. í hv. Ed. vil ég þó láta þess getið við þessa hv. d., að nokkrir embættismenn hafa nú með höndum athugun á framkvæmd skemmtanaskattslaganna. Menntmrn. hefur veitt því athygli, að nokkur breyting hefur orðið á skemmtanahaldi eða öllu heldur dansleikjahaldi hér í Reykjavík undanfarið. Sú breyting hefur siglt í kjölfar þess, að nokkur veitingahús hafa fengið leyfi til þess að hafa opið til kl. 1 eða 2 að nóttu án þess að greiða af því skemmtanahaldi nokkurn skemmtanaskatt, og hefur þetta valdið nokkru misræmi á milli þessara skemmtistaða, þar sem er dansað, og annarra, þar sem einnig er dansað, en aðgangur er seldur að dansskemmtuninni. Þetta hefur orðið tilefni til þess, að rn. fól þeim embættismönnum, sem sérstaklega eru kunnugir innheimtu skemmtanaskattsins, að athuga, hvaða breytingar þyrfti að gera á framkvæmdinni, til þess að tryggt yrði, að skemmtanaskatturinn tæki jafnt til allra aðila, sem teljast mega halda skemmtanaskattsskyldan dansleik. Jafnhliða þessu fer fram athugun á því, hvort ekki sé orðið tímabært að láta skemmtanaskattinn ná til alls landsins, en svo sem kunnugt er, er hann ekki innheimtur á stöðum, þar sem íbúar eru færri en 1500. Þá hefur framkvæmd skemmtanaskattsins einnig verið hagað þannig, að leikstarfsemi er talin skemmtanaskattsskyld, en menntmrn, hafa undanfarið borizt mörg tilmæli frá leikfélögum um það að verða undanþegin greiðslu skemmtanaskatts, eins og þjóðleikhúsið er undanþegið greiðslu slíks skatts. Heimild hefur skort í lögum til þess að verða við slíkum tilmælum, en sanngirni virðist þó mæla með því, að a.m.k. þær leiksýningar, sem haldið er uppi af leikfélögum, sem starfa að staðaldri, verði undanþegnar skemmtanaskatti, eins og sýningar þjóðleikhússins eru það. Þá virðist vera hægt að endurbæta sjálfa innheimtu skattsins í ýmsum atriðum, og er það mál einnig til athugunar. Það er hugsanlegt, að tillögur frá embættismönnunum um þessi efni, sem ég hef nú drepið á, liggi fyrir innan skamms, og mun þá annaðhvort verða tekinn sá kostur að skýra hv. menntmn. frá niðurstöðum þessarar athugunar og tillögum embættismannanna, eða tillögum ráðuneytisins, ef þær verða öðruvísi, eða þá þær verða klæddar í búning sérstaks frv., sem þá yrði lagt fyrir hið háa Alþingi. Að svo mæltu leyfi ég mér að óska þess, að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til . 2. umr. og hv. menntmn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það frv., sem hér liggur fyrir, er um samþykkt á ríkisreikningnum fyrir árið 1959. Efni reikningsins og niðurstöðutölur mun ég ekki rekja hér, þar sem ég gerði nýlega í fjárlagaræðunni við 1. umr. fjárlaga allýtarlega grein fyrir afkomu ríkissjóðs á þessu ári, bæði rekstrarafkomu, eignahreyfingum og greiðslujöfnuði. Ég hef áður gert grein fyrir því í umr. á Alþ., að brýna nauðsyn bæri til þess að breyta afgreiðslu ríkisreikninga á þá lund að hraða henni meir en verið hefur. Það hefur tíðkazt hér, að ríkisreikningur hefur ekki verið afgreiddur á Alþingi eða afgreiðslulög um samþykkt á honum fyrr en á öðru, þriðja eða jafnvel fjórða ári, eftir að reikningsárinu lauk. Ég hef látið taka saman, hvernig háttað hefur verið samþykkt á ríkisreikningum, hinum síðustu 30, eða ríkisreikningunum fyrir árin 1928–1957. Þá kemur í ljós, að 4 þeirra hafa verið afgreiddir á Alþingi á öðru ári eftir reikningslok, 19 þeirra afgreiddir á þriðja ári á eftir og 7 þeirra ekki verið afgreiddir fyrr en á fjórða ári, eftir að reikningsárinu lauk. Nú liggur hér fyrir frv. um samþykkt á ríkisreikningnum fyrir 1959, og mun það vera í fyrsta sinn, sem fram er lagt á Alþ. frv. til samþykktar á ríkisreikningi á fyrsta ári eftir reikningsárið. Ég vænti þess, að framhald geti orðið á því og sú fastaregla komist á, að ríkisreikningur verði lagður fyrir Alþingi og lögfestur þegar á fyrsta ári eftir reikningsárið. Ég vil svo leggja til, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. fjhn., og vil bera fram þau tilmæli, að n. afgreiði málið sem fyrst frá sér, þannig að unnt verði að afgreiða frv. sem lög frá Alþingi nú á þessu ári.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér er til umr., er í nánu sambandi við öll frumvörpin, sem eru síðar á dagskránni. Það má segja, að þau séu í raun og veru sama málið, þó að af formlegum ástæðum hafi þótt réttara að flytja það í svo mörgum frumvörpum sem hér liggja fyrir, og er þó eitt sama eðlis enn eftir í Nd., vegna þess að þar hafði verið boðuð brtt. við það. Ég mun því leyfa mér að ræða um öll málin samtímis. Frumvörp þessi eru samin af þrem mönnum, sem á sínum tíma voru skipaðir til þess af dómsmrh. að endurskoða hegningarlögin, og hafa nú þegar verið lögfestar nokkrar af þeirra tillögum. Það mál, sem hér liggur fyrir, var borið fram fyrst á þingi 1957, en varð þá ekki útrætt. Að athuguðu máli þótti rétt að flytja þessi frumvörp að nýju nú. Hv. Nd., sem hefur haft málið til meðferðar og stöðvaði málið 1957, hefur nú samþykkt þessi frumvörp. Í mjög stuttu máli er aðalefni þeirra, að í stað þess, að það leiði, ef svo má segja, af sjálfu sér af meiri háttar refsingum, að menn missi almenn mannréttindi, þá verði mannréttindamissirinn ýmist alveg felldur niður eða það verði látið undir úrskurði dómara hverju sinni, hvort ástæða sé til að svipta sakborning einhverjum tilteknum réttindum, og þá miðað við það, hvort brotin séu þess eðlis, að líklegt sé, að hann sé ekki verður réttindanna þeirra vegna. Þessi almenna mannréttindasvipting hefur verið lengi í lögum, en að skoðun sérfróðra manna í refsirétti þykir það fyrirmæli ekki heppilegt, horfa til þess að gera þann, sem fyrir réttarsviptingunni verður, óstýrilátari, setja hann í andstöðu við þjóðfélagið, gera honum erfiðara fyrir um að samlaga sig því og reglum þess, eins og nú er viðurkennt að sé ein höfuðnauðsyn um þá, sem komizt hafa í ósátt við lögin og hlotið refsingar fyrir þær sakir. Sums staðar annars staðar, þar sem svipuð réttarskipun gildir og hér, er búið að fella niður það skilyrði, að maður þurfi að hafa óflekkað mannorð til þess að geta notið almenns kosningarréttar. Stjórnarskrám hefur sums staðar verið breytt í þessu skyni, þar sem þörf hefur verið á því. Á okkar landi er það ákveðið í stjórnarskránni, að þessu skilyrði þurfi að fullnægja, og er þess vegna ekki hægt að breyta því með einföldum lögum. Hins vegar er hér lagt til, að önnur túlkun stjórnarskrárákvæðanna verði tekin upp en hefur gilt nú um sinn, - túlkun, sem á að verða mildari fyrir sakborning en sú skilyrðislausa regla, sem í gildi hefur verið. Jafnframt er svo mannorðsflekkur felldur burt sem skilyrði kosningarréttar, þar sem um einfalt lagaákvæði er að ræða, sbr. sveitarstjórnarkosningar og sóknarnefndir. Þetta eru aðalatriði þess máls, sem hér liggur fyrir, og hygg ég, að það verði í raun og veru ekki ljósara með því að fjölyrða meira um það á þessu stigi. Ég vonast til þess, að hv. d. taki það til vinsamlegrar meðferðar, vísi því til 2. umr. og hv. allshn., og legg ég til, að sú meðferð verði ekki aðeins höfð um þetta frv., heldur öll hin frumvörpin, sem síðar eru á dagskránni.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. til fjáraukalaga fyrir árið 1959 er samið eftir ríkisreikningi fyrir það ár. Að venju hafa yfirskoðunarmenn ríkisreikninganna afhent tillögur sínar til fjmrn. um fjárveitingar á fjáraukalögum, og hafa þeir lagt til, að aukafjárveitingar séu veittar fyrir þeim umframgreiðslum, sem ríkisreikningurinn sýnir. Frv. er sem sagt samið í samræmi við þær tillögur. Ég legg til, að frv. verði vísað til 2. umr. og fjvn.



Herra forseti. Fjvn, óskar ekki eftir að gera aths. við fjárlagafrv.. við þessa umr., og vil ég því leyfa mér að leggja til, að frv. verði að umr. lokinni vísað til 2. umræðu.

Forseti (FS): Samkvæmt þingsköpum eiga almennar umræður um fjárlagafrv., eldhúsumræður svokallaðar, að fara fram við 1, umr. En samkomulag hefur orðið um það milli formanna þingflokkanna, nú eins og undanfarin ár; að þessum almennu umræðum, eldhúsumræðum verði frestað þar til síðar á þinginu, og verða þær þá ekki í beinu sambandi við afgreiðslu fjárlaga. En til þess að svo megi verða, þarf heimild til afbrigða frá þingsköpum, og verður þeirra nú leitað.

forseti (FS): Mér hefur borizt svofellt bréf frá forseta Nd.: Reykjavík, 6. des. 1960. Mér hefur í dag borizt svo hljóðandi bréf frá Gísla Jónssyni, 1. þm. Vestf.: „Með því að ég er á förum til Danmerkur til þess að mæta á fundum í sambandi við Norðurlandaráð, óska ég þess, að herra ritstjóri, Sigurður Bjarnason, varamaður minn, taki sæti mitt á Alþingi frá og með 7. þ.m.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt. Jóhann Hafstein, forseti neðri deildar. Til forseta sameinaðs þings.“ Kjörbréf þessa varaþm. hefur áður verið rannsakað, og tekur hann nú sæti á þingi samkv. þessu, og býð ég hann velkominn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Heimild sú, sem till. þessi felur í sér, er þegar fyrir hendi í lögum um húsnæðismálastofnun ríkisins. Verður því að álykta, að till. sé óþörf og flutt í einhverjum annarlegum tilgangi. Þess vegna segi ég nei.