Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Einn nýkjörinn þingmaður, hv. 11. þm. Reykv. s., Óttarr Proppé, var fjarstaddur á þingsetningarfundi er kjörbréf hans var samþykkt. Ég býð hann velkominn til starfa og þings. Hann mun nú undirrita drengskaparheit að stjórnarskránni samkvæmt 2. gr. þingskapa. Ég vil biðja skrifstofustjóra Alþingis um að færa hv. þingmanni heitstafinn til undirritunar.

Óttarr Proppé hefur nú undirritað heitstafinn og er boðinn velkominn til starfa á Alþingi.

Nú flytur hæstv. forsætisráðherra stefnuræðu sína fyrir hönd ríkisstjórnarinnar og fram munu fara umræður um hana sem verður útvarpað og sjónvarpað úr Alþingishúsinu. Umræðurnar skiptast í þrjár umferðir. Forsætisráðherra hefur 20 mínútur til framsögu en aðrir þingflokkar en þingflokkur forsætisráðherra hafa 12 mínútur í fyrstu umferð, í annarri umferð hafa þingflokkarnir sex mínútur en í þeirri þriðju fimm mínútur hver þingflokkur. Röð flokkanna er í öllum umferðum þessi: Framsóknarflokkur, Samfylkingin, Vinstri hreyfingin – grænt framboð, Sjálfstæðisflokkur, Björt framtíð og Píratar. Fyrir Framsóknarflokk talar hæstv. forsætisráðherra, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, í fyrstu umferð, í annarri umferð félags- og húsnæðismálaráðherra, Eygló Harðardóttir, og í þriðju umferð hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og umhverfis- og auðlindaráðherra, Sigurður Ingi Jóhannsson. Ræðumenn Samfylkingarinnar verða í fyrstu umferð Árni Páll Árnason, 4. þm. Suðvest., Katrín Júlíusdóttir, 11. þm. Suðvest., í annarri umferð og Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, 3. þm. Reykv. s., í þriðju umferð. Ræðumenn fyrir Vinstri hreyfinguna – grænt framboð verða Katrín Jakobsdóttir, 3. þm. Reykv. n., í fyrstu umferð, í annarri umferð Ögmundur Jónasson, 8. þm. Suðvest., og í þriðju umferð Bjarkey Gunnarsdóttir, 9. þm. Norðaust. Ræðumenn fyrir Sjálfstæðisflokk verða í fyrstu umferð fjármála- og efnahagsráðherra, Bjarni Benediktsson, í annarri umferð Ragnheiður Ríkharðsdóttir, 3. þm. Suðvest., og í þriðju umferð Valgerður Gunnarsdóttir, 6. þm. Norðaust. Fyrir Bjarta framtíð tala í fyrstu umferð Guðmundur Steingrímsson, 7. þm. Suðvest., í annarri umferð Brynhildur Pétursdóttir, 10. þm. Norðaust., og í þriðju umferð Óttarr Proppé, 11. þm. Reykv. s. Fyrir Pírata talar Jón Þór Ólafsson, 10. þm. Reykv. s., í fyrstu og þriðju umferð, og Helgi Hrafn Gunnarsson, 10. þm. Reykv. n., talar í fyrstu og annarri umferð.

Virðulegi forseti, góðir Íslendingar. Bjartsýni, kjarkur og þor eru forsendur framfara og árangurs. Fátt sýnir það betur en saga íslensku þjóðarinnar. Það er ekki langt síðan Íslendingar bjuggu við þröngan kost. En þrátt fyrir það var þjóðin stórhuga og horfði til framfara og uppbyggingar. Sjálfstæðisbaráttan snerist um framfarir, um það hvernig hægt væri að sækja fram með heill þjóðarinnar að leiðarljósi og byggja upp á grundvelli nýrra og skynsamlegra hugmynda í þágu allra íbúa landsins. Drifkrafturinn var trúin á að Ísland hefði að geyma vannýtt tækifæri, ótalin verðmæti sem gætu bætt lífskjör fólks og byggt upp innviði samfélagsins. Baráttan snerist um að Íslendingar fengju frelsi til að nýta þessi tækifæri og virkja þann ómælda kraft sem blundaði með þjóðinni. Þegar heimskreppan skall á var Ísland nýlega orðið fullvalda ríki. Hér ríkti andi framfara og sannfæringar um að tækifærin væri að finna á Íslandi. Menn brugðust því við kreppunni með því að sækja fram. Samgöngur voru stórefldar og brýr sameinuðu aðskilda landshluta, hafnarmannvirki voru bætt og vitar byggðir. Skip og önnur atvinnutæki voru keypt og smíðuð hér heima, byggingarframkvæmdir veittu fólki atvinnu, verksmiðjur voru reistar og innlend framleiðsla varð betri og fjölbreyttari en áður hafði þekkst. Menntun þjóðarinnar var stórefld með byggingu héraðsskóla og barnaskóla um allt land, Landspítalinn tók til starfa og sjúkrahús risu á landsbyggðinni. Þjóðleikhús var byggt, ríkisútvarp stofnað og Þingvellir gerðir að þjóðgarði. Allt þetta tókust Íslendingar á hendur á krepputímum þrátt fyrir erfiðleika líðandi stundar, því að þeir skildu mikilvægi þess að horfa til framtíðar og nýta þau tækifæri sem fyrir hendi voru. Framfarir koma ekki af sjálfu sér. Framfarir verða vegna þess að fólk horfir markvisst til framtíðar, leitar skynsamlegra lausna með samvinnu og rökræðu, tekst á við erfið úrlausnarefni í sameiningu og vinnur á þeim bug. Þar er hlutverk stjórnvalda að varða leiðina til árangurs. Framfarir og bætt lífskjör á Íslandi hafa ætíð byggst á samvinnu og samheldni og við verðum að halda áfram að leysa helstu verkefni þjóðfélagsins af hendi í sameiningu, með óbilandi trú á þjóðina og sóknarfæri okkar í fyrirrúmi. Framfarir byggja á því að í sameiningu vinnum við að því að nýta auðlindirnar og tækifærin á skynsamlegan hátt, virkja þekkinguna og mannauðinn til að byggja upp samfélag velferðar, atvinnu og réttlætis. Samfélag þar sem enginn á að þurfa að líða skort. Það hefur verið ánægjulegt að heyra forustumenn stjórnarandstöðuflokka tala um mikilvægi breyttra vinnubragða í stjórnmálum og tækifærin sem felast í samvinnu. Þótt hart hafi verið tekist á um úrlausnir í skuldamálum heimilanna í kosningabaráttunni hafa nokkrir af forustumönnum stjórnarandstöðuflokkanna lýst sig viljuga til að greiða fyrir því að þær lausnir sem ríkisstjórnin hefur boðað nái fram að ganga. Bent er á að það sé eðlileg afleiðing af niðurstöðu kosninganna og að hin nýja stjórnarandstaða muni ekki standa í vegi fyrir því að sú stefna nái fram að ganga, þvert á móti, hún muni greiða götu ríkisstjórnarinnar í þessu efni. Það er ástæða til að fagna þessu viðhorfi og nýta sumarþingið til að setja strax af stað vinnu við lausn þeirra stóru mála sem settu svip sinn á kosningabaráttuna. Þótt sumarþing standi ekki lengi og sé fyrst og fremst til þess ætlað að þingmenn taki formlega til starfa, skipti með sér verkum og ljúki málum sem þarfnast ekki mikillar umræðu eða langvarandi vinnu í nefndum, er engu að síður mikilvægt að nýta þetta sumarþing til að setja af stað vinnu við þau stóru mál sem tekin verða fyrir á haustþingi. Það á alveg sérstaklega við um skuldamál heimilanna og annað sem varðar beint hag fjölskyldnanna í landinu. Þess vegna var sérstakt fagnaðarefni að þingmenn stjórnarandstöðu skyldu strax, áður en þing var sett, lýsa sig viljuga til að greiða götu þeirra mála. Í ljósi þessa mikla vilja til að veita málum sem varða stöðu heimilanna brautargengi munum við fara þá óhefðbundnu leið að biðja þingið að fela ríkisstjórninni að hefja formlega vinnu við úrlausn á skuldavanda heimilanna. Í því skyni mun ég leggja fram þingsályktunartillögu sem inniheldur aðgerðaáætlun í tíu liðum sem varða nauðsynlegar aðgerðir vegna stöðu heimilanna. Í aðgerðaáætluninni verður fjallað um undirbúning almennrar skuldaleiðréttingar, höfuðstólslækkun verðtryggðra húsnæðislána, möguleikann á stofnun sérstaks leiðréttingarsjóðs, ef önnur fjármögnun gengur of hægt, og setningu svokallaðra lyklalaga. Sérfræðihópur um afnám verðtryggingar af neytendalánum tekur til starfa sem og verkefnisstjórn um endurskipulagningu húsnæðislánamarkaðarins. Meðal annarra aðgerða sem ríkisstjórnin leggur til í áætluninni er að lögfest verði flýtimeðferð dómsmála sem tengjast skuldavanda heimilanna. Innanríkisráðherra hefur þegar lagt fram frumvarp þar að lútandi. Kannaðir verða möguleikar á að sekta fjármálafyrirtæki vegna umtalsverðra tafa á endurútreikningi lána. Einnig er miðað að því að afnema stimpilgjöld vegna húsnæðiskaupa einstaklinga til eigin nota og fella niður eða aðstoða við fjármögnun kostnaðar vegna gjaldþrotaskipta. Framlagning frumvarps um skýrar heimildir fyrir Hagstofu Íslands til að afla upplýsinga frá fjármálafyrirtækjum um fjárhagsstöðu heimila og fyrirtækja er einnig hluti af áætluninni. Kveðið er á um að tillögur sérfræðingahópa og frumvörp samkvæmt aðgerðaáætluninni verði lögð fram þegar á haustþingi. Allar þessar aðgerðir eru nauðsynlegar og skynsamlegar og það er einlæg von mín að þingmenn jafnt stjórnar og stjórnarandstöðu muni styðja tillöguna af heilum hug og sýni þjóðinni þannig í verki að þegar kemur að heill heimilanna í landinu sé fullur samhugur á Alþingi Íslendinga. Þótt mikil áhersla verði lögð á skuldamálin eru úrlausnarefni nýrrar ríkisstjórnar mörg og viðamikil. Eins og ég hef þegar nefnt eru horfurnar í rekstri ríkissjóðs miklum mun verri en haldið hefur verið fram. Ríkisstjórnin mun á næstu dögum kynna upplýsingar um raunverulega stöðu ríkisfjármála og horfur eins og þær líta út að óbreyttu. Það er ekki fögur mynd og mjög ólík þeim spám sem stjórnvöld hafa birt á undanförnum árum. En sem betur fer er hægt að snúa þessari þróun til betri vegar með því að innleiða skynsemisstefnu í rekstri ríkisins og nýta þau tækifæri sem við stöndum frammi fyrir. Skapist til dæmis stöðugt rekstrarumhverfi fyrir undirstöðuatvinnuvegi þjóðarinnar mun það að öllum líkindum leysa úr læðingi mikla fjárfestingargetu. Sem betur fer lítur auk þess út fyrir að hægt verði að auka veiðar þegar á næsta fiskveiðiári og auka þar með útflutningstekjur þjóðarinnar umtalsvert. Fái fólk tækifæri til að hrinda góðum hugmyndum í framkvæmd mun nýjum fyrirtækjum og nýjum störfum fjölga hratt á næstu árum. Ríkisstjórnin mun vinna að því að skapa aðstæður til að hægt verði að afnema fjármagnshöft. Nauðsynlegt er að greina efnahagsstöðu þjóðarbúsins og útfæra áætlun um afnám hafta. Í núverandi áætlun, frá árinu 2011, er umfang vandans mjög vanmetið eins og komið hefur í ljós. Ný áætlun þarf að tryggja trausta umgjörð um gjaldeyrismarkaðinn til framtíðar og sjá til þess að skuldaskil fallinna fjármálafyrirtækja ógni ekki efnahagslegum stöðugleika. Forsendan fyrir afnámi hafta er sú að heildstæð lausn liggi fyrir um uppgjör gömlu bankanna og aðra þætti snjóhengjunnar, erlenda fjármögnun íslenskra fyrirtækja og sveitarfélaga og annað hugsanlegt útstreymi fjármagns. Ljóst er að fullveldisrétturinn veitir íslenskum stjórnvöldum öflugar heimildir til að verja efnahagslegt sjálfstæði landsins. Jafnframt er ljóst að það eru sameiginlegir hagsmunir Íslendinga og erlendra kröfuhafa að skapa aðstæður sem leyfa afnám hafta. Íslenska krónan mun verða gjaldmiðill Íslands um fyrirsjáanlega framtíð. Þessa staðreynd voru fulltrúar allra stjórnmálaflokka, Alþýðusambands Íslands og Samtaka atvinnurekenda sammála um í skýrslu þverpólitískrar nefndar um gjaldmiðilsmál sem kom út síðastliðið haust. Til þess að styrkja krónuna verðum við að auka framleiðslu, ná tökum á verðbólgunni, greiða niður skuldir og efla íslenskt efnahagslíf. Umræða íslenskra stjórnmála um gjaldmiðilsmál hefur verið tengd stærra máli. Áframhaldandi viðræður um aðild að Evrópusambandinu fælu í sér skýra yfirlýsingu Íslands um vilja til að ganga í ESB og taka upp allt regluverk sambandsins. Pólitískur stuðningur fyrri ríkisstjórnar við umsóknina var byggður á mjög veikum grunni og kannanir sýna ítrekað að meiri hluti þjóðarinnar er andvígur aðild. Því verður nú gert hlé á aðildarviðræðum Íslands við Evrópusambandið og úttekt gerð á stöðu viðræðnanna og þróun mála innan sambandsins. Úttektin verður lögð fyrir Alþingi til umfjöllunar og kynnt fyrir þjóðinni. Ekki verður haldið lengra í aðildarviðræðum við ESB nema að undangenginni þjóðaratkvæðagreiðslu. Gott samstarf Íslands og ríkja Evrópusambandsins og EFTA verður að sjálfsögðu áfram grunnþáttur í utanríkisstefnu Íslands og áfram verður lögð áhersla á uppbyggileg samskipti við Evrópusambandið á fjölmörgum sviðum eins og hingað til. Að auki verður lagt kapp á að efla tengsl Íslands við lönd um allan heim, ekki hvað síst þau lönd sem eru í örum vexti og sækjast eftir viðskiptum við Ísland. Eitt af mikilvægustu verkefnum stjórnvalda er að örva atvinnulíf og veita aðstæður fyrir aukna verðmætasköpun. Skattumhverfi þarf að fela í sér jákvæða hvata til að fjölga störfum og bæta afkomu. Gerð verður úttekt á skattkerfinu og tillögur gerðar til úrbóta með það að markmiði að einfalda skattkerfið, breikka skattstofna og draga úr undanskotum. Stöðugt og skynsamlegt skattkerfi hvetur einstaklinga til að nýta starfskrafta sína og fyrirtækin til að fjölga störfum og fjárfesta. Íslenskt efnahagslíf þarfnast sárlega aukinnar fjárfestingar, bæði innlendrar og erlendrar. Grundvallaraðstæður fyrir fjárfestingu eru stöðugleiki og fyrirsjáanlegt viðskiptaumhverfi. Með einföldun skattkerfisins og innleiðingu jákvæðra hvata verður rekstur fyrirtækja einfaldari og skilvirkari. Með lækkun skatta á tekjur, vörur og þjónustu má ná fram mikilvægum kjarabótum sem útfærðar verða nánar í samráði við hreyfingar launþega og atvinnurekenda og með hliðsjón af öðrum efnahagsaðgerðum, svo sem afnámi gjaldeyrishafta. Nauðsynlegt er að stjórnvöld taki höndum saman við aðila vinnumarkaðarins um að skapa grundvöll fyrir víðtæka sátt sem orðið getur undirstaða stöðugleika á vinnumarkaði og stuðlað að langtímahagvexti og sterkara efnahagslífi á komandi árum. Öflugt atvinnulíf er forsenda vaxtar og velferðar. Sérstök áhersla verður lögð á lítil og meðalstór fyrirtæki, vöxt útflutningsgreina, umhverfi sem hvetur til nýsköpunar og nýtingu vaxtartækifæra framtíðarinnar. Eitt af vaxtartækifærunum er aukinn áhugi erlendra ferðamanna á Íslandi. Nauðsynlegt er að halda áfram kröftugu markaðsstarfi, meðal annars til að jafna ferðamannastrauminn yfir árið. Þá þarf að leggja í markvissa uppbyggingu á helstu ferðamannastöðum og meta í samstarfi við ferðaþjónustuna hvernig gjaldtöku af ferðamönnum skuli háttað. Lítil þjóð, sem mikill fjöldi ferðamanna sækir heim, verður að leggja áherslu á að þar haldist uppbygging, virðing fyrir náttúrunni og aukin arðsemi í hendur. Á sama hátt þarf að búa að öðrum grunnatvinnugreinum. Almenn sátt ríkir um að sjávarauðlindin er sameign allrar þjóðarinnar. Um nýtingu auðlindarinnar þarf einnig að ríkja víðtæk sátt. Því verður unnið áfram á grunni sáttanefndarinnar að því að samningsbundin réttindi um nýtingu aflaheimilda taki við af varanlegri úthlutun. Eðlilegt er að sjávarútvegurinn leggi sitt af mörkum til samfélagsins í formi skatta og gjalda í skiptum fyrir nýtingarréttinn sem orðinn er verðmætur vegna þess að íslenska fiskveiðistjórnarkerfið hefur gert hann verðmætan. Íslenskur sjávarútvegur er í senn sjálfbær og hagkvæmur en hann keppir við sjávarútveg í löndum sem stunda ríkisstyrkta ofveiði. Unnið verður að því að endurskoða lög um veiðigjald þannig að almennt veiðigjald endurspegli afkomu útgerðarinnar í heild, en sérstakt gjald taki mið af afkomu einstakra fyrirtækja og fisktegunda. Mikilvægi matvælaframleiðslu á norðurslóðum mun aukast umtalsvert í framtíðinni. Þar eiga Íslendingar ónýtt tækifæri, til dæmis með nýsköpun í landnýtingu, auknu fiskeldi og ylrækt. Sífellt vaxandi eftirspurn eftir mat í heiminum mun skapa íslenskum landbúnaði ótal sóknarfæri. Framleiðsluaukning í landbúnaði getur bæði minnkað gjaldeyrisþörf vegna innflutnings matvæla og gefið aukin tækifæri til útflutnings ef unnið verður kröftuglega að markaðssetningu íslenskra afurða erlendis á næstu árum og áratugum. En til að geta nýtt tækifæri Íslands í dag verðum við að hugsa til framtíðar. Og til að geta nýtt tækifæri Íslands á morgun verðum við að hefjast handa nú þegar við að undirbúa framtíðina. Þar þurfum við meðal annars að horfa til aukinnar áherslu á samstarf við aðrar þjóðir varðandi nýtingu nýrra tækifæra sem tengjast breyttu loftslagi, nýjum auðlindum og breyttum aðstæðum í heiminum á næstu áratugum. Ísland þarf að leggja áherslu á að vera í fararbroddi í norðurslóðasamstarfi með tilliti til nýtingar auðlinda á svæðinu, umhverfisverndar og opnunar nýrra siglingaleiða um norðurhöf. Mikilvægt er að hefja strax vinnu við að fá til Íslands verkefni tengd hinni hröðu þróun í þessum heimshluta. Sérstök áherslu verður lögð á eflingu samstarfs og samvinnu við frændþjóðir okkar á Norðurlöndum. Í því skyni hef ég þegar átt tvíhliða fundi með forsætisráðherrum Noregs, Finnlands og Grænlands og mun eiga slíka fundi með forsætisráðherrum Svíþjóðar, Danmerkur og Færeyja á næstu vikum. Umhverfisvernd og barátta gegn loftslagsbreytingum er eitt af helstu sameiginlegu viðfangsefnum heimsbyggðarinnar. Þar getur Ísland lagt mikið af mörkum og gert betur. Aukin uppbygging og endurheimt gróður- og jarðvegsauðlinda og efling skógræktar og landgræðslu mun auka kolefnisbindingu. Mikilvægt er að skipuleggja þær aðgerðir vel og stuðla um leið að nýtingu innlendra vistvænna orkugjafa. Umhverfisvernd snýr að framtíðinni. Auðlindir og hrein náttúra eru verðmæti sem skila þarf áfram til komandi kynslóða þannig að sómi sé að. Því verður að horfa sérstaklega til þess hvernig saman geti farið á faglegan og skynsamlegan hátt vernd náttúrunnar og nýting auðlinda lands og sjávar. Góðir landsmenn. Bjartsýni, kjarkur og þor eru forsendur framfara og árangurs. Mikilvægt er að við sýnum nú að við búum við úthald og kjark og leitum allra mögulegra leiða til að leiðrétta skuldir heimilanna og bæta hag þeirra. Við eigum að gera allt sem í okkar valdi stendur til þess. Við eigum að veita fyrirtækjum hvata til að skapa störf, styðja nauðsynleg fjárfestingaverkefni, auka umhverfisvæna orkunýtingu til að byggja upp atvinnu og aflétta fjármagnshöftum. Við eigum að standa með fólkinu í landinu og taka ákvarðanir sem leysa raunveruleg vandamál þess frá degi til dags. Til þess erum við kjörin. Í stjórnmálum hefur lengi skort samráð og sameiginlegar tilraunir til að leita bestu lausnanna. Á Alþingi eiga sæti flokkar með mjög mismunandi stefnur. Það er einlæg von mín að samstarf okkar verði samt með betra horfi nú en undanfarin ár. Það er ekki síst með það í huga sem ríkisstjórnarflokkarnir hafa veitt stjórnarandstöðunni aukna hlutdeild í nefndaskipan Alþingis. Það er von okkar að slík tilhögun megi leiða til aukins og betra samstarfs í störfum þingsins. Stjórnvöldum ber að vinna að öryggi, réttindum og lífsgæðum almennings í landinu. Ráðast þarf í umbætur á innviðum og skilvirkni í stjórnsýslunni og efla enn frekar lýðræði þannig að almenningur fái fleiri og betri tækifæri til þess að hafa áhrif. Löggæsla verður efld og niðurstaða nefndar um löggæslumál verður leiðarljós í þeirri vinnu. Heilbrigðismál og öruggar samgöngur eru einnig grundvallaratriði þegar kemur að uppbyggingu öruggs samfélags. Íslenskt heilbrigðiskerfi verður að vera samkeppnisfært við nágrannalönd og landsmenn þurfa að njóta aðgengis að heilbrigðisþjónustu óháð búsetu. Heilsugæsluna verður að styrkja og auka þarf almenn lífsgæði með eflingu forvarna, lýðheilsustarfs og slysavarna. Þannig má draga úr beinum kostnaði fyrir samfélagið til framtíðar. Landsmenn eiga að búa við öryggi í húsnæðismálum í samræmi við þarfir hvers og eins. Á þeim grunni er nauðsynlegt að leggja í heildarendurskoðun á húsnæðislánakerfinu. Mikilvægt er að aldraðir njóti jafnræðis og sanngirni í samfélaginu og virkni þeirra sé tryggð. Stuðla þarf að sveigjanlegum starfslokum og lífeyristökualdri. Fyrirhugaðar breytingar á almannatryggingum verða endurmetnar og skerðingar á frítekjumarki vegna atvinnutekna og fjármagnstekna aldraðra og öryrkja, sem tóku gildi um mitt ár 2009, verða afnumdar. Unnið verður að samgöngubótum með áherslu á tengingu byggða. Allir íbúar landsins eiga að fá notið grunnþjónustu sem eðlileg er í þróuðu nútímasamfélagi. Jafnrétti til búsetu byggir meðal annars á því að stuðlað sé að fjölbreyttum atvinnutækifærum um allt land, t.d. með dreifingu opinberra starfa og uppbyggingu öflugs fjarskiptanets. Ríkisstjórnin mun leggja áherslu á að efla menntakerfið með hagsmuni nemenda og þjóðarinnar allrar að leiðarljósi. Öflugt samstarf stjórnvalda við hagsmunaaðila í menntamálum um þróun menntakerfisins og aukin gæði menntunar er lykillinn að uppbyggingu þekkingarsamfélags til framtíðar. Áhersla verður lögð á málvernd, vernd sögulegra minja og nýtingu nýrrar tækni til að skrá Íslandssöguna og vernda fyrir komandi kynslóðir, auk rannsókna og fræðslu. Ríkisstjórnin mun vinna að því að auka virðingu fyrir merkri sögu landsins, menningu þess og tungumálinu, innan lands sem utan. Góðir Íslendingar. Vöxtur byggir á því að samfélagið framleiði verðmæti. Til þess þarf fólk að hafa atvinnu og fyrirtæki að búa við stöðugt umhverfi. Sameiginlegt markmið okkar hlýtur að vera að byggja upp það velferðarsamfélag sem við viljum búa í. Velferð byggir á verðmætasköpun og verðmætasköpun byggir á vinnu. Við háttvirta þingmenn vil ég segja þetta: Til hamingju með að vera lýðræðislega kjörnir fulltrúar íslensku þjóðarinnar. Ábyrgð okkar er mikil. Allt okkar starf verður að grundvallast á því að við séum að vinna að velferð fólksins í landinu. Tilgangurinn með starfi okkar verður alltaf fyrst og fremst að vera að hafa áhrif á samfélagið til framfara. Að byggja upp til framtíðar. Þau gildi sem ríkisstjórn Íslands mun leggja áherslu á við lausn viðfangsefna næstu ára og uppbyggingu samfélagsins á kjörtímabilinu mótast af þessari sýn. Bjartsýni, kjarkur og þor eru forsendur framfara og árangurs. Með skynsemi og rökhyggju, samvinnu, staðfestu og óbilandi trú á máttinn sem býr í íslensku þjóðinni eru Íslandi allir vegir færir. Látum þetta þing marka upphaf nýs tíma í íslensku þjóðlífi, tíma samvinnu og kjarks, tíma bjartsýni og vonar, og hefjum á þeim grunni ræktun lýðs og lands. Horfum til framtíðar. Hugsum til framfara. Þá munum við uppskera eins og við sáum.

Virðulegi forseti. Góðir Íslendingar. Við höfum nú hlýtt á fyrstu stefnuræðu nýs forsætisráðherra og ég óska honum og ríkisstjórninni alls góðs í starfi. Ég fagna einnig sérstaklega nýjum þingforseta okkar allra og óska honum farsældar í störfum. Ég heilsa líka nýju þingi. Það hefur orðið mikil nýliðun á Alþingi Íslendinga í þessum kosningum og margir hafa áhyggjur af þeirri þróun. Ég deili ekki þeirri skoðun. Ég hef of oft heyrt frá því að ég tók sæti á Alþingi hið margkunna viðkvæði: „Ja, við höfum nú alltaf gert þetta svona.“ Það er sjálfstætt markmið að við finnum saman betri leiðir til að gera hlutina á nýjan hátt, öll saman hér á Alþingi, og að við þorum að móta saman stjórnarhætti sem styðja við lýðræðislega ábyrgð og gera okkur kleift að takast á um ólíkar skoðanir á lýðræðislegan og friðsamlegan hátt. Við breyttum um verklag á síðasta kjörtímabili og því kemur stjórnarandstaðan nú að forustu í þingnefndum. En það er þörf á að breyta fleiru. Eitt blasir við: Að koma í veg fyrir slys eins það sem varð fyrir helgi við skipan í karlanefndir og kvennanefndir þingsins. Það slys má ekki endurtaka sig. Annað: Við þurfum að tryggja að stjórnarandstaða fái allar trúnaðarupplýsingar um efnahagsmál. Síðast þegar þessir tveir flokkar voru í ríkisstjórn héldu þeir því leyndu að bankakerfið riðaði til falls og komu þannig í veg fyrir að unnt væri að grípa tímanlega inn í það hættuástand sem þá var í uppsiglingu. Það má ekki endurtaka sig. Við munum ganga ríkt eftir því að allt verði uppi á borðum og almennar leikreglur gildi um ráðstöfun ríkiseigna. Einkavæðingarsagan og þau spor hræða. Í þriðja lagi er það svo stóra tækifærið sem við stöndum frammi fyrir. Nú hefur verið lagt fram til staðfestingar eftir samþykkt á síðasta þingi nýtt breytingarákvæði í stjórnarskrá lýðveldisins. Efni þess markar tímamót með því að Alþingi verður ekki lengur einrátt um stjórnarskrárbreytingar heldur fara núna þing og þjóð saman með stjórnarskrárbreytingavaldið. Með samþykkt þeirrar breytingar gefst ríkisstjórninni tækifæri til að standa við fyrirheit sín í stjórnarsáttmála um stjórnarskrárbreytingar. Augljóslega á að hefja verkefnið á haustþingi með nýju ákvæði um þjóðareign á auðlindum. Við erum líka reiðubúin til að ræða grundvallarbreytingar til góðs á þingsköpum í samhengi við breytingar á stjórnarskrá. Eigum við að sameinast um að veita þriðjungi þingmanna réttinn til að vísa málum í þjóðaratkvæði og binda þar með enda á málþófið? Ég nefndi áðan hina lýðræðislegu ábyrgð. Til að rísa undir henni þarf fyrst að axla hana. Ný ríkisstjórn komst til valda með því að lofa fleirum meiru en dæmi eru um í Íslandssögunni. Slíkum loforðum fylgir mikil ábyrgð og það er nýrrar ríkisstjórnar og stuðningsmanna hennar hér í þessum sal að axla hana og standa undir henni. Ríkisstjórnin fer ekki sérstaklega vel af stað í því efni. Umfjöllunin um skuldamálin var veikburða í stefnuræðunni. „Engar nefndir, aðgerðir strax“, sagði formaður Sjálfstæðisflokksins fyrir kosningar. Nú á að skipa nefnd eftir nefnd. Hæstv. félagsmálaráðherra leiddi á síðasta kjörtímabili nefndastarf á vegum efnahagsráðuneytisins sem hafði það að markmiði að finna leiðir til að draga úr vægi verðtryggingar. Af hverju þarf þá núna nýja nefnd um afnám verðtryggingar? Hvað á sú nýja nefnd að gera sem var ekki hægt að gera í fyrri nefnd? Forsætisráðherra boðar nú þingsályktunartillögu en engar aðgerðir. Alþingi getur svo sem ályktað að ráðherrar eigi að vinna vinnuna sína, en það leysir þá ekki undan ábyrgðinni að koma með lausnir. Hann sagði við okkur fyrir kosningar að þetta væri hægt - við munum öll eftir alvöruþrungnu augnaráðinu úr sjónvarpsauglýsingum Framsóknarflokksins kvöldið fyrir kjördag - og ýmsir hv. þingmenn Framsóknarflokksins lofuðu skuldaniðurfellingu strax núna í sumar. Það er kominn júní og það eina sem við sjáum er hik. Forsætisráðherra boðaði í ræðunni skynsemisstefnu í rekstri ríkisins. Ég endurtek: Skynsemisstefnu. Að ná tökum á verðbólgunni, greiða niður skuldir og efla efnahagslífið. Það er allt rétt og í anda efnahagsstefnu síðustu ríkisstjórnar. En hin nýja ríkisstjórn er lögð af stað allt aðra leið. Aukin útgjöld eru boðuð. Fyrsta ríkisfjármálafrumvarpið liggur fyrir og það felur í sér að auka hallarekstur ríkissjóðs. Fjármálaráðherra segist í útvarpsviðtali ætla að lækka fleiri skatta, en hann veit samt ekki alveg hverja. Samt segir forsætisráðherra hér áðan að horfurnar í rekstri ríkissjóðs séu miklum mun verri en haldið hafi verið fram og að það sé ekki fögur mynd sem við blasi. Þetta segir hann þótt allir viti að hann taki við góðu búi. Bíðum nú við. Rekstrarhorfurnar eru slæmar en samt eru fyrstu verkin að auka útgjöld og draga úr tekjum. Hver er skynsemin í þeirri stefnu? Ríkisstjórnin er ekki mánaðargömul en hefur samt sett einhvers konar met í sundurleysi. Og ekki er þar ágreiningi milli stjórnarflokkanna um að kenna. Nei, þvert á móti, Sjálfstæðisflokkurinn situr í aftursætinu og unir sér þar vel. Það er forustuleysi Framsóknarflokksins sem vekur undrun. Forsætisráðherrann segir að ekki standi til að leggja umhverfisráðuneytið niður, en umhverfisráðherrann segir það standa til. Forsætisráðherrann sagði á Laugarvatni að þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald aðildarviðræðna yrði haldin á kjörtímabilinu en umhverfisráðherrann - sem bregður sér líka stundum í hlutverk utanríkisráðherra að því er virðist - segir að svo verði ekki að óbreyttu. Góðir Íslendingar. Forsætisráðherra sagði margt fallegt í stefnuræðunni en mest áberandi var það sem ekki var sagt. 21. öldin kom þar lítið við sögu. Fortíðarþráin er svo sterk að orðið „iðnaður“ er hvergi að finna í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar. Forsætisráðherra sagði ekkert áðan um þekkingu sem drifkraft efnahagsframfara. Ekkert um nýjar skapandi greinar sem geta skilað okkur sífellt fleiri þekkingarstörfum. Ekkert um upplýsingatækni sem getur bylt aðstæðum okkar til góðs. Ekkert um bættan markaðsaðgang fyrir íslenskar afurðir og þjónustu á okkar mikilvægustu mörkuðum, sem er hin raunverulega forsenda aukningar matvælaframleiðslu á Íslandi. Lítið um hvernig Ísland geti þróað samskipti sín við umheiminn, en meira um það sem ríkisstjórnin ætlar ekki að gera á því sviði. Á tímum óvissu er skiljanlegt að leita öryggis með því að draga sig inn í skel. Þannig er glímunni við hið óþekkta frestað. En ný kynslóð Íslendinga getur ekki hopað af hólmi. Nýjar ógnir hverfa ekki þó að við höldum okkur heima. Alvarleg áföll á alþjóðlegum fjármálamörkuðum keyrðu Ísland á kaf fyrst allra ríkja. Við, sem högnuðumst á hræringum 20. aldarinnar - hvers konar styrjöldum, köldum og heitum, og alls konar óáran - njótum nú engrar verndar lengur af landfræðilegri einangrun. Átök og loftslagsbreytingar hafa geigvænleg áhrif á lífsskilyrði fólks víða um heim og flóttamenn undan þeim hörmungum leita líka skjóls hér. Skynsamlegasta flóttamannastefna Íslands felst í að taka þátt í að tryggja fólki frið, umhverfisgæði, öryggi, velsæld og mannréttindi heima hjá sér. Þess vegna þarf Ísland alvöru efnahags-, umhverfis- og utanríkisstefnu. Þess vegna væri jafn fáránlegt að leggja niður umhverfisráðuneytið og að leggja niður fjármálaráðuneytið. Það er engin skynsemisstefna í því. Sama á við um aðildarumsóknina. Það má færa rök fyrir því að rétt sé að anda í kviðinn og meta aðstæður. En bið er ekki stefna og ríkisstjórnin býður ekki upp á neina aðra trúverðuga sýn. Gamalkunnugt japl um eflingu viðskiptatengsla við harðstjórnarríki í fjarlægum heimsálfum er innihaldslaust. Þau samskipti eru góð út af fyrir sig en koma ekki í staðinn fyrir tengsl okkar við Evrópu og munu aldrei gera. Maður spyr sig: Var þetta stefnuræða ríkisstjórnar fyrri aldar? Fannst hún í rykugu djúpi skjalasafns Framsóknarflokksins? Er hér í fæðingu ný pólitísk tilraun gamalgróinna haftaflokka til að finna öryggi sitt í helmingaskiptum af gamalli sort? Hér er enga viðreisnarstefnu að finna sem vísaði út og fram. Þetta er stefna sem vísar inn á við og aftur á bak. Hún á hvorki nokkur svör við langtímaverkefnum íslensks samfélags né nokkra sýn til framtíðar. Fyrir Ísland 21. aldar er slík kyrrstaða ekki valkostur. Afnám hafta, þjóðarsátt á vinnumarkaði, afskriftir skulda heimila á grundvelli gegnsærra og réttlátra leikreglna, sókn í nýsköpunargreinum atvinnulífsins og áframhaldandi aðild okkar að innri markaði Evrópu eru verkefni sem þola enga biðleiki, ekkert hik, engin ráðvillt svör frá einum ráðherra til annars. Þetta er það sem ríkisstjórn Íslands á að vera að gera, samstillt og óþreyjufull, að leysa varanlega gjaldmiðilsvandann, verðbólguvandann og koma böndum á óstöðugleikann sem rýrt hefur eignir kynslóða á kynslóðir ofan í landi okkar. Hið sögulega hlutverk jafnaðarmanna er barátta fyrir jöfnum tækifærum og traustri velferð. Þegar allt logaði í ófriði tókst okkur að verja velferðina svo að eftir var tekið um allan heim. Við jukum úrræði fyrir ungt atvinnulaust fólk og byggðum hjúkrunarheimili um allt land. Nú er fyrsta verk okkar á nýju þingi að leggja fram að nýju frumvarp um almannatryggingar sem bætir enn aðstæður lífeyrisþega. Síðast þegar þessi tveir flokkar sátu í ríkisstjórn stóðu lífeyrisþegar í linnulausum átökum við ríkisstjórnina og þurftu að sækja sjálfsögð mannréttindi fyrir dómstólum. Við munum standa vaktina í velferðarmálum, enda ekki vanþörf á. Góðir Íslendingar. Einar Benediktsson lýsti í Íslandsljóðum þeim vanda þjóðarinnar að búa við sjálfsköpuð takmörk, hlekki hugarfarsins, geta bjargað sér en ná því ekki. Vera „bjargarlaus við frægu fiskisviðin“, eins og hann sagði. Hvatning hans til þjóðarinnar er eins og skrifuð til leiðtoga ríkisstjórnar Íslands í dag: „Hve skal lengi dorga, drengir / dáðlaus upp við sand?“ Við búum við gnótt tækifæra. Það eina sem við þurfum er hugrekkið til að þora að nýta þau. - Góðar stundir.

Virðulegi forseti. Góðir Íslendingar. Á vorin fyllumst við bjartsýni og ég er ekki í nokkrum vafa um að bjartir dagar efla með landsmönnum kraft og gleði. Því er við hæfi að nýtt þing komi saman á vorin og ég óska nýrri ríkisstjórn, sem hefur tekið við, velfarnaðar og okkur öllum hér á þingi góðs gengis í þinghaldinu fram undan. Hæstv. forsætisráðherra varð einmitt tíðrætt um bjartsýni í ræðu sinni en kaus um leið að gefa til kynna að staða ríkisfjármála væri mun verri en haldið hefur verið fram. Enn hafa þó engin dæmi verið nefnd um það hvernig staðan er verri. Og fyrstu aðgerðir nýrrar ríkisstjórnar snúast raunar fremur um að veikja þá erfiðu stöðu sem hæstv. forsætisráðherra sér fyrir sér með því að draga saman tekjur ríkisins. Staðreyndin er sú að hvorugur þeirra flokka sem sátu í síðustu ríkisstjórn bauð upp á útbólgin kosningaloforð eða ofmat á stöðu ríkissjóðs. Vinstri hreyfingin – grænt framboð lagði fram heildstæða endurskoðaða ríkisfjármálaáætlun sem byggði á þeirri leið sem var farin á síðasta kjörtímabili með aukinni tekjuöflun og fjölbreyttari stoðum í atvinnuuppbyggingu. Enn fremur lögðum við fram tillögur um hvernig mætti nýta það svigrúm sem hér gæti skapast til að efla samfélagsstoðirnar, heilbrigðis-, velferðar- og menntakerfið, og tryggja þannig samfélagslega uppbyggingu í þágu fólksins í landinu. Ávallt var bent á að staðan væri enn strembin, áfram þyrfti samstillt átak allra til að koma landinu áfram. Ef hæstv. núverandi forsætisráðherra hefði lagt betur við hlustir hefði hann kannski lagt fram hófstilltari loforð fyrir síðustu kosningar, því að staðreyndin er sú að staðan er nokkurn veginn sú sem hefur verið kynnt. Það er staðfest í greiðsluuppgjöri ríkissjóðs fyrir fyrstu fjóra mánuði ársins þar sem fram kemur að tekjur ársins teljist á áætlun, ný hagspá OECD staðfestir batann á Íslandi, hagvaxtarspáin fyrir 2013 er 1,9% og 2,6% fyrir árið 2014. Atvinnuleysi er undir 5% á næsta ári, verðbólga fer áfram niður. Áhugavert er að skoða hið alþjóðlega samhengi en meðaltalshagvöxtur á evrusvæðinu milli ára er neikvæður, mínus 0,1% en á Íslandi er hann 0,8%, og aftur á móti er hækkun frá fyrri ársfjórðungi sú næstmesta frá hruni eða 4,6%. Hinn góði árangur í ríkisfjármálum, sem ný ríkisstjórn nýtur nú, er líka staðfestur í nýjasta yfirlitsriti AGS um ríkisfjármál frá því í apríl á þessu ári, þannig að út frá flestum hagrænum mælikvörðum sýnist mér allt staðfesta að Ísland er að komast betur frá kreppunni en flest lönd Evrópu. Og ég er ánægð með að ný ríkisstjórn taki við góðu búi en mér finnst sérkennilegt að tala niður þann árangur með því að gefa til kynna að legið hafi verið á upplýsingum og að staðan sé verri en sagt hafi verið. Kannski er hér um svokallaða væntingastjórnun að ræða enda búið að spenna bogann ansi hátt og þá er ef til vill gott að kaupa sér smáfrið. Staðreyndirnar tala sínu máli en kannski eru horfurnar að versna einmitt vegna þess að kosningaloforð stjórnarflokkanna verða dýrir víxlar fyrir ríkissjóð. Það verður hins vegar áhugavert að sjá hina endurskoðuðu áætlun og hvað muni felast í henni því að margt er jú snúið í þessu. Nú þegar sjáum við að ríkisstjórnin hyggst draga úr tekjum ríkisins með því að lækka virðisaukaskatt á ferðaþjónustu en frumvarp þess efnis hefur verið boðað á þessu sumarþingi. Það er lækkun á tekjum frá áætlun um einn og hálfan milljarð á ársbasis. Enn fremur hefur verið boðuð svokölluð einföldun á skattkerfinu. Enn vitum við ekki í hverju hún felst en fyrir liggur að menn hafa haft horn í síðu auðlegðarskattsins og ýmsir þingmenn stjórnarflokkanna, þá ekki síst Sjálfstæðisflokksins, hafa einnig haft horn í síðu hins þrepaskipta skattkerfis sem snýst um að jafna byrðunum þannig að hinir tekjulægri greiði hlutfallslega lægri skatt en hinir tekjuhærri, sú aðferðafræði sem langflestar Evrópuþjóðir, og þótt víðar væri leitað, beita við skattheimtu. Ég hefði talið skynsamlegast, úr því að hæstv. forsætisráðherra varð tíðrætt um skynsemina, að ný ríkisstjórn héldi óbreyttri stefnu og skilaði afgangi á næsta ári. Ef upp á vantar höfum við lagt til að hægt sé að ráðast í frekari skattlagningu auðlindarentu í orkuiðnaði. Mér fannst líka athyglisvert að lesa hugmyndir núverandi hæstv. félagsmálaráðherra, sem boðar að skynsamlegt sé að ráðast í frekari skattlagningu fjármálafyrirtækja, en samkvæmt ráðherranum er um einfalda lagabreytingu að ræða og ekkert því til fyrirstöðu að koma með frumvarp strax í þingið og líklegast ekki vanþörf á ef fleiri frumvörp koma fram sem draga úr tekjum ríkissjóðs. Virðulegi forseti. Allar okkar ákvarðanir þurfa að taka mið af því að Vesturlönd berjast við kreppu. Að mörgu leyti hefur íslenska leiðin - sem við þurfum ekki að eigna neinum einum - skilað ótvíræðum árangri. Sú leið hefur snúist um að fara blandaða leið tekjuöflunar og niðurskurðar, fara ekki í sölu almannaverðmæta og verja eftir fremsta megni innviði samfélagsins auk þess að tryggja jöfnuð. Erlendir sem innlendir fræðimenn hafa einmitt bent á nauðsyn þess að standa vörð um velferðina á krepputímum, ekki síst vegna þess að of mikill niðurskurður á velferð getur haft verri efnahagsleg og samfélagsleg áhrif til lengri tíma en sá skammvinni sparnaður sem hann skilar. Að sjálfsögðu viljum við öll stytta kreppuna í annan endann. En efnahagsþrengingum á Vesturlöndum er ekki lokið og miklu skiptir hvernig við sem þjóð höldum á spilunum og hvaða leiðir við veljum fram á veg. Og nýjar leiðir í stjórnmálum og efnahagsstjórn þarf að hugsa bæði til langs tíma og skamms, því að ákvarðanir sem við tökum núna skipta ekki bara máli hér og nú, þær skipta líka máli til lengri tíma í stærra samhengi. Á 21. öldinni er nauðsynlegt að allar ákvarðanir okkar grundvallist á hugmyndafræði sjálfbærrar þróunar, að við hugum að þeim verðmætum sem við viljum skila næstu kynslóðum, hvort sem þau eru náttúruleg, samfélagsleg, efnahagsleg eða menningarleg. Þessar nýju leiðir mátti greina í starfi síðustu ríkisstjórnar og við vinstri græn munum áfram berjast fyrir þeim. Hæstv. forsætisráðherra sagði einmitt að umhverfisvernd sneri að framtíðinni og hagsmunum ófæddra kynslóða. Ég segi: Allar okkar ákvarðanir í nútímanum eiga að taka mið af framtíðinni og hagsmunum ófæddra kynslóða. Þá gengur ekki að atvinnustefna stjórnvalda snúist um fleiri virkjanir og ný álver. Við hljótum að gera þá kröfu til ríkisstjórnarinnar að hún hafi fjölbreytta atvinnustefnu, ekki bara útjaskaða stóriðjustefnu, stóriðjustefnu sem var vandlega falin í kosningabaráttunni en sprettur nú upp eins og kanína úr hatti töframanns, enda nýtur hún ekki sömu vinsælda lengur hjá almenningi sem hefur séð afleiðingar hennar á umhverfi og samfélag. Hér er ekki aðeins um umhverfissjónarmið að ræða heldur efnahagsleg og samfélagsleg sjónarmið þar sem skiptir máli að dreifa áhættunni og veðja ekki öllu á álver á tímum þar sem álverð er í lágmarki. Ríkisstjórn sem vill vera í fararbroddi á alþjóðavísu í umhverfismálum, samkvæmt stjórnarsáttmála sínum, gengur ekki heldur fram fyrir skjöldu eftir kosningar og þynnir þann málaflokk svo rækilega út að jafnvel kemur til greina að leggja niður umhverfisráðuneytið í byrjun þeirrar aldar þar sem við öll vitum að umhverfismálin verða stóra viðfangsefnið. Á tímum þar sem loftslagsbreytingar af manna völdum ógna lífríki og vistkerfum um allan heim - heilu samfélögin eru í stórhættu út af hækkandi vatnsborði - á tímum þar sem ísinn við norðurskautið bráðnar hraðar en nokkur hafði spáð finnst núverandi hæstv. umhverfisráðherra að það geti verið ein niðurstaða stjórnkerfisbreytinga að umhverfisráðuneytið verði óþarft, svo að ég vitni í Bændablaðið. Allt eins mætti segja að fjármálaráðuneytið gæti orðið óþarft enda megi flétta verkefnum þess inn í alla aðra málaflokka, en mér er til efs að nokkur mundi fara í þá vegferð, sem segir sitthvað um forgangsröðun málaflokkanna. Virðulegi forseti. Stjórnarskrármálið var áberandi undir lok síðasta þings. Þá var samþykkt sú breyting á stjórnarskrá að breyta megi stjórnarskrá með samþykki tiltekins hluta þingmanna og 40% þjóðarinnar. Sú tillaga verður lögð fram til staðfestingar nú á þessu sumarþingi. Von mín stendur til þess að áfram verði unnið að endurskoðun stjórnarskrárinnar á nýju kjörtímabili enda hefur mikið verið unnið í þeim efnum og mörg brýn viðfangsefni fram undan. Þau snúast meðal annars um sameiginlegt eignarhald þjóðarinnar á auðlindum sínum, lýðræðisumbætur og fleira. Ég treysti því að allir þingmenn séu reiðubúnir að taka þátt í þessari vinnu enda ljóst að mjög margt þarf að skýra í stjórnskipan landsins þegar því er haldið fram að forseti lýðveldisins fari með svokölluð fullveldismál og leggi línurnar í samskiptum Íslands við önnur ríki. Fræðimenn hafa reyndar nú þegar bent á að þessi túlkun standist ekki skoðun, en auðvitað vekur það spurningar hvaða afleiðingar það hefur þegar stofnanir samfélagsins viðurkenna með beinum eða óbeinum hætti grundvallarbreytingar á lögskýringum, siðum og venjum þannig að upplausnarástand skapast. Ég tel ljóst að hér þurfi þingið að taka til verka og ljúka við endurskoðun stjórnarskrárinnar, þannig að grunnur samfélagsins sé sterkur og skýrt skilgreindur, þannig að við vitum öll hvernig nákvæmlega stjórnskipan landsins sé hagað. Virðulegi forseti. Hæstv. forsætisráðherra boðar samvinnu og í stjórnarsáttmálanum, þar sem vindar þjóðhyggju og framfarahyggju blása, er mikið rætt um samvinnu. Það er hárrétt, sem kom fram hjá hæstv. forsætisráðherra, að við sem skipum stjórnarandstöðuna á þessu þingi tökum að sjálfsögðu þátt í þeirri samvinnu. Það gerum við meðal annars með því að taka formennsku og varaformennsku í nefndum, eins og gert er ráð fyrir í þingskapalögum, en stjórnarandstaða á síðasta þingi vildi ekki taka að sér. En nú liggur fyrir að leggja á fyrir þingið tillögu til þingsályktunar um að ríkisstjórn verði falið að vinna aðgerðaáætlun í skuldamálum. Ég hef talað fyrir því að við í minni hlutanum greiðum fyrir framgangi þeirra mála þó að ég hafi átt von á skýrari skilaboðum um þessi mál eftir þá kosningabaráttu sem nýlega er afstaðin. Ég treysti á að málið snúist ekki um að þingið álykti eingöngu að fela ríkisstjórninni að klára málið heldur trúi ég því einlæglega að efnt verði til þverpólitískrar samvinnu þar sem minni hlutinn komi að málum. Sama má segja um þá úttekt sem boðuð er á á stöðu viðræðnanna við Evrópusambandið, sem mér fannst raunar ég heyra hæstv. utanríkisráðherra segja að væri hafin - því get ég ekki trúað vegna þess að ég treysti því að þar verði líka boðað til þverpólitísks samráðs enda liggur fyrir samþykkt þingsins í þessum málum og mikilvægt að þingið komi að því hvernig þeim verði fram haldið. Kæru landsmenn. Skynsemi, rökhyggja, bjartsýni, kjarkur, þor. Þessi orð voru öll áberandi í máli hæstv. forsætisráðherra og sum þeirra koma líka fyrir, ásamt mjög mörgum ágætum fleiri orðum, í stefnuyfirlýsingu nýrrar ríkisstjórnar. Ég hef lært það af þátttöku minni í stjórnmálum að við Íslendingar erum bjartsýn, skynsöm, kjarkmikil og hugrökk þjóð. Um það þarf ný ríkisstjórn ekki að efast. En við ættum að spyrja okkur sjálf hvernig við beitum þessum eiginleikum í störfum okkar. Við þurfum að beita rökum en ekki sleggjudómum, dreifa byrðunum af skynsemi, huga að hagsmunum barna okkar þegar kemur að umgengni við auðlindir og umhverfi, þora að feta nýjar leiðir, ekki setja öll egg í sömu körfu og vera óhrædd við að synda á móti straumi. Síðast en ekki síst þarf kjark, kjark til að standa í lappirnar með almannahag að leiðarljósi en stjórnast ekki eingöngu af hinum þrengri hagsmunum. Við skulum vona að við höfum öll kjark til þess, því að til þess erum við hér, til að vinna fyrir almenning í landinu. - Góðar stundir.

Hæstv. forseti. Kæru Íslendingar. Það er merkileg stund þegar þing kemur saman í upphafi kjörtímabils. Nýir þingmenn taka sæti ásamt þeim sem hafa endurnýjað umboð sitt til að starfa í þágu almennings. Í því felst þungi starfa okkar sem fáum notið þess heiðurs að sitja á Alþingi allra Íslendinga að þjóna sem best við getum hagsmunum þjóðarinnar í bráð og lengd. Í fyrsta sinn í sögunni er mynduð ríkisstjórn þar sem enginn hefur gegnt ráðherradómi áður. Öll höfum við þó reynslu af störfum á Alþingi, þekkjum löggjafarstarfið og samspil framkvæmdar- og löggjafarvaldsins. Öll berum við einnig virðingu fyrir venjum og hefðum, en það má búast við að nýju fólki fylgi nýjar áherslur. Það á líka við um stjórnarandstöðuflokkana sem annaðhvort hafa valið sér nýja forustu eða eru ný öfl í pólitíkinni. Af þeirra hálfu má strax finna vilja til að störf þingsins geti orðið undir merkjum meira samstarfs og samvinnu en á nýloknu kjörtímabili. Það er mjög ánægjulegt og ég hlakka til að vinna með þingmönnum öllum að málum sem verða landsmönnum til heilla og framfara. Líkt og kom fram í ræðu nýkjörins forseta Alþingis á fyrsta fundi þingsins þurfa breytingar í vinnubrögðum þingsins að eiga sér stað og þær þurfa að koma innan frá, frá þingmönnum sjálfum. Aðbúnaður og aðstaða þingmanna skiptir einnig miklu. Frá því ég tók sæti á Alþingi árið 2003 hef ég viljað vinna að því að styrkja þingið og auðvelda þingmönnum að rækja skyldur sínar. Þar er enn verk að vinna. Góðir landsmenn. Við ætlum að horfa fram á við, láta verkin tala. Það skiptir okkur öllu. Standa við gefin fyrirheit um að fylgja landinu inn í nýtt framfaraskeið. En um leið og við hugum að framtíðinni þurfum við að taka á aðkallandi málum sem eru forsenda þess að við getum farið af krafti í uppbygginguna. Það eru mál sem varða skuldir heimilanna, uppgjör við kröfuhafa og stöðu ríkissjóðs. Við ætlum okkur að endurskoða skattkerfið, einfalda það og lækka skatta þar sem það getur augljóslega létt undir með einstaklingum og fyrirtækjum, orðið til þess að örva hagvöxt og fjölga störfum. Jafnframt er mikilvægt að í fjárlagafrumvarpi ársins 2014 sjáist þess glögg merki að við ætlum okkur að stöðva hallarekstur og skuldasöfnun ríkissjóðs til þess að tryggja að afkoma hans verði aftur sjálfbær, að við eigum fyrir öllum útgjöldum og getum þannig farið að lækka skuldir. Þótt tölur sem við höfum nú fengið um stöðu ríkisfjármálanna sýni verri stöðu en gert var ráð fyrir breytir það ekki þeirri ætlan okkar að reka hallalausan ríkissjóð. Á yfirstandandi ári var samkvæmt fjárlögum stefnt að því að lækka hallann á ríkisrekstrinum verulega og nálgast heildarjöfnuð þegar fjárlög eru skoðuð á rekstrargrunni. Töluverðar breytingar hafa hins vegar orðið bæði á tekju- og útgjaldahliðinni frá því fjárlög voru afgreidd hér undir lok síðasta árs. Ákvarðanir sem voru teknar undir lok ársins um aukin útgjöld byggðu á tekjum, svo sem arðgreiðslum og sölu eigna, sem eru ekki að skila sér að fullu. Þar gæti vantað um 4 milljarða kr. Hagvöxtur er minni en gert var ráð fyrir og búast má við lægri tekjum vegna þess um aðra 4 milljarða kr. Þá er á þessu stigi útlit fyrir ýmis umframútgjöld sem gætu orðið nálægt 6 milljörðum kr. Það verður þó að sjálfsögðu tekið til skoðunar hjá einstökum ráðuneytum hvernig bregðast má við þeirri stöðu. Þessu til viðbótar er rétt að gera ráð fyrir þeim möguleika að gjaldfæra þurfi verulegan hluta af fyrirhuguðu 13 milljarða kr. framlagi ríkisins til Íbúðalánasjóðs. Samanlagt breyta þessar forsendur myndinni í ríkisfjármálum allverulega og má, miðað við þessar forsendur, gera ráð fyrir að það stefni í sama halla og á fyrra ári. Það þýðir rúmlega 30 milljarða halla. Þetta er hið góða bú sem getið hefur verið um af nýkjörnum formanni Samfylkingarinnar, hv. þm. Árna Páli Árnasyni, og öðrum stjórnarandstæðingum sem í sífellu tala um hið góða bú sem ríkisstjórnin tekur við. Þetta er staðan. Það er mikilvægt að við vitum hver hún er við upphaf kjörtímabilsins. Til að vinda ofan af þessari stöðu verður ekki nóg að leggja áherslu á varfærni í ríkisútgjöldum heldur verður að skapa hér umhverfi sem gefur af sér meiri hagvöxt en undanfarin ár. Vel rekinn ríkissjóður er liður í því að byggja upp traust fjárfesta á efnahagslegri endurreisn landsins og vissulega forsenda þess að hér verði hægt að aflétta gjaldeyrishöftum án þess að stefna stöðugleika í hættu. Mikilvægur þáttur í því er að lækka vexti, en hátt vaxtastig vinnur gegn fjárfestingu og framkvæmdum. Það eru því samrýmanleg markmið að reka hallalausan ríkissjóð og auka hagvöxt. Traust er í þessu samhengi mikilvægt. Traust fjárfesta á umhverfinu. Traust almennings á því að við munum ekki leggja frekari byrðar á heimilin í landinu og traust okkar á að einstaklingar og fyrirtæki komi með okkur í þetta verkefni. Árangurinn veltur á endanum á dugnaði, heiðarleika og skynsemi. Við þurfum að leggja hart að okkur við uppbygginguna. Við verðum að geta treyst því að allir taki þátt í henni og leggi sitt af mörkum til sameiginlegra sjóða og við verðum að horfast í augu við að við getum ekki gert allt í einu. Við höfum mikla trú á því að byrja strax. Við höfum þegar lagt fram nokkur mál sem styðja við stefnu ríkisstjórnarinnar. Hæstv. forsætisráðherra fór hér rétt áðan yfir þingsályktunartillögu sem verður vegvísir fyrir starf næstu mánaða hvað varðar skuldamál heimilanna. Á sviði skattamála er komið fram frumvarp um afturköllun virðisaukaskattshækkunar á ferðaþjónustu sem við í þáverandi stjórnarandstöðu börðumst gegn. Við erum að vinda ofan af þeirri ákvörðun sem fyrri ríkisstjórn tók. Einnig er væntanlegt frumvarp til breytinga á ýmsum skattalögum, en með þeim viljum við byrja að létta byrðar heimilanna. Það er markmið okkar að auka ráðstöfunartekjur heimilanna jafnt og þétt allt kjörtímabilið. Skattar sem eru til skoðunar fyrir þetta sumarþing eru í þessu samhengi til dæmis eldsneytisskattar og skattar á raforku og heitt vatn sem lagðir voru á heimilin. Við erum líka með til skoðunar að lækka sérstaklega byrðar barnafólks með því að lækka virðisaukaskatt á barnaföt. Allt eru þetta dæmi um mál sem við erum með til skoðunar og koma til greina í skattalagafrumvarp fyrir sumarþingið. Góðir Íslendingar. Sjálfstæði er okkur mikilvægt til að ráða okkur sjálf og vera þjóð meðal þjóða. Slíkt sjálfstæði verður ekki einungis tryggt með lögum heldur þarf það einnig að endurspeglast í efnahagslegri getu og styrk. Sjálfstæði er nátengt frelsi. Undanfarin ár höfum við þurft að búa við skert frelsi til athafna. Gjaldeyrishöftin hvíla eins og mara á íslensku efnahagslífi. Íslensk fyrirtæki standa höllum fæti gagnvart erlendum vegna þeirra, missa af mikilvægum tækifærum vegna seigju kerfisins og innlendir fjárfestar eiga erfitt með að dreifa áhættu í fjárfestingum sínum vegna takmarkana á fjármagnsflutningum. Meðan höftin standa erum við eins og gölluð vara í augum umheimsins. Ég hef stundum sagt að höftin séu eins og blikkandi ljós yfir landinu þar sem stendur „varúð“. Við trúum ekki á virði gjaldmiðilsins. Það er ósanngjarnt að land sem býr yfir jafnmiklum og spennandi tækifærum og Ísland skuli vera í þeirri stöðu. Því lengur sem við búum við þetta ástand því óeðlilegra og veikara verður hagkerfi okkar, flækjustig eykst, hætta skapast á bólumyndun og erfiðleikar við að aflétta höftum án verulegra áhrifa á efnahagslífið magnast stig af stigi. Ég hef þegar nefnt mikilvægi þess að ná tökum á hallarekstri ríkissjóðs í tengslum við afnám haftanna, en fleira þarf að koma til. Í nánustu framtíð verður að finna lausn vegna þrotabúa fallinna banka. Sama gildir um aflandskrónuvandann. Loks er þörf á endurfjármögnun stórra skuldbindinga. Undirbúningur að þessum aðgerðum er þegar hafinn. Við munum setja áætlun í þessum efnum í forgang með áherslu á að ljúka verkefninu sem fyrst, að því gefnu að niðurstaðan sé íslenska ríkinu hagfelld og þar með þjóðinni. Tíminn verður því ekki látinn ráða för, það er niðurstaðan sem skiptir öllu máli. Hæstv. forseti. Góðir Íslendingar. Eitt af stóru málunum er að tryggja stöðugleika og sátt um kjaramál. Það er mikilvægt að stjórnvöld, vinnuveitendur, stéttarfélög og launþegar séu samtaka í þeim aðgerðum sem farið verður í næstu ár. Við munum því hafa samráð við aðila vinnumarkaðarins um aðgerðir, m.a. um lækkun tryggingagjalds og frekari lækkanir og breytingar á skattkerfinu, áður en til þeirra verður gripið. Með því að líta heildstætt á þessi mál má vinna gegn víxlverkun launahækkana og verðbólgu. Það er stórmál fyrir okkur öll. Þannig tryggjum við að kjarabætur skili sér í raun og stuðlum að friði á vinnumarkaði. Á fyrstu dögum mínum í fjármála- og efnahagsráðuneytinu hef ég þegar orðið var við ríkan vilja á vinnumarkaði til þess að láta reyna á nýja nálgun, meiri langtímahugsun og styrkari grunn að gerð kjarasamninga. Markmiðið er bætt kjör og traustari forsendur undir gerð þeirra. Þetta eru jákvæð merki. Friður og sátt er markmið í sjálfu sér sem á við í víðu samhengi. Við erum svo heppin að það er miklu fleira sem sameinar okkur en sundrar. Við höfum sameiginlega hagsmuni af því að byggja hér upp framsækið samfélag sem byggir á fjölbreyttu atvinnu- og menningarlífi. Slíkt samfélag fagnar skapandi hugsun, framtakssemi og nýjungum, hefur í hávegum farsælar og rótgrónar atvinnugreinar og metur að verðleikum þær auðlindir sem því eru gefnar. Um það snúast áform okkar, að taka upp rammaáætlun, að finna sameiginlegan flöt á virkjun og verndun. Að því hefur verið látið liggja að á bak við þá fyrirætlun sé einungis erindisrekstur fyrir stóriðjusinna. Það er rangt. Markmiðið er ekki að þjóna hagsmunum eins umfram annan heldur að ná sátt um nýtingu auðlinda sem geta skapað hér græna orku um ókomna tíð og um verndun svæða sem við erum sammála um að ekki skulu nýtt. Það er brýnt að höggva á hnút deilna um þessi mál. Það er skynsamlegt að leita til færustu sérfræðinga okkar um góð ráð og varanlega niðurstöðu. Einbeitum okkur síðan að framtíðinni, að því að lifa saman og lifa af landinu, í sátt við það og hvert annað.

Virðulegur forseti. Kæru landsmenn. Ég vil byrja á því að óska ríkisstjórninni velfarnaðar og nýkjörnum forseta Alþingis jafnframt gæfu í sínum störfum og minni á að hann er forseti okkar allra þingmanna. Ég vil óska nýjum þingmönnum gæfu og velfarnaðar í störfum og öðrum til hamingju með endurkjörið. Ábyrgð okkar er mikil, ég tek undir þau orð hæstv. forsætisráðherra. Verkefnin fram undan eru stór. Ég vil líka nota tækifærið og þakka þeim stjórnmálamönnum sem eru horfnir af þessum vettvangi og þakka þeim fyrir jafnvel áratugalangt óeigingjarnt starf, þjónustu í þágu lands og þjóðar. Það eru mikil tímamót núna í pólitíkinni. Ný kynslóð er tekin við stjórnartaumunum, bæði í stjórn og stjórnarandstöðu. Í þessu felast mjög mikil tækifæri. Við getum raunverulega breytt stjórnmálamenningunni. Það vekur bjartsýni í mínu brjósti að heyra að sú áhersla er mjög rík í máli allra að við ætlum að einbeita okkur að því að gera stjórnmálamenninguna betri. Síðasta kjörtímabil var um margt mjög óvenjulegt og erfitt. Það byrjaði með hruni efnahagslífs. Það byrjaði með gjaldþroti bæði ríkisins og Seðlabankans, ógnarstórum viðfangsefnum. Það gekk gríðarlega mikið á. Ríkisstjórnin þurfti mjög oft að koma með frumvörp í flýti inn í þingið og sumir höfðu á orði að það þyrfti að stunda einhvers konar skapandi löggjöf hér í þinginu. Við vorum að takast á við fordæmalaus viðfangsefni. Það er mjög mikilvægt núna þegar betur horfir við í efnahagslífi þjóðarinnar og almennt í þjóðarbúskapnum að við reynum að einbeita okkur að því að tileinka okkur ekki eða að festa í sessi ýmsa ósiði sem urðu til á síðasta þingi í öllum hamaganginum. Við verðum að vanda okkur við það að bæla niður ýmsar tilfinningar sem sjálfsagt bærast í brjóstum margra þingmanna. Freistingin er örugglega talsverð til þess að láta aðra kenna á eigin meðulum. Hér var til dæmis pontan hertekin mörgum sinnum með langri mælendaskrá. Menn fóru upp í pontu aftur og aftur til að hindra að atkvæðagreiðsla gæti farið fram. Það er sjálfsagt skrýtið í huga margra sem sitja núna í minni hluta að heyra þá hina sömu og stunduðu þessi vinnubrögð tala um nauðsyn þess að við komum á sátt og betri vinnubrögðum hér inni. Sjálfsagt er líka erfitt fyrir þá sem sitja í stjórn núna að halda aftur af þeirri freistingu sinni að beita ýmsu því sem þeir töldu óvönduð meðul á liðnu kjörtímabili. Við þurfum sem sagt öll að einbeita okkur. Við ættum ekki að stunda pólitík eins og við hvert og eitt okkar teljum að aðrir hafi stundað hana verst heldur skulum við stunda hana eins og við teljum að hún sé stunduð best. Það er verkefnið. Við skulum ekki bæta á bölið með því að benda á annað verra. Björt framtíð er nýtt afl. Við komum hér inn á þing með sex þingmenn. Fjórir eru nýir, tveir hafa setið hér áður. Við erum frjálslynt afl. Við kennum okkur einnig við umhverfisvernd og við erum alþjóðlega sinnuð. Það merkir meðal annars að við teljum að hugsanlegt sé að fullveldi þjóðarinnar sé best borgið í samstarfi við önnur fullvalda ríki sem deila með okkur gildum. Kveikjan að stofnun Bjartrar framtíðar var jafnframt löngun til þess að breyta stjórnmálunum. Við ætlum að einbeita okkur að því. Við ætlum að stunda uppbyggilega stjórnarandstöðu. Við ætlum að vera gagnrýnin. Við verðum föst fyrir. Við höfum ríkar skoðanir á helstu hitamálum samtímans en við ætlum að vera uppbyggileg. Við ætlum ekki að hindra mál í atkvæðagreiðslu. Við ætlum að reyna að leiða til þess í störfum okkur að mál fái vandaða meðferð og lýðræðislega meðhöndlun. Þetta verður krefjandi, vissulega, vegna þess að þegar eru mörg stór teikn á lofti um að við séum mjög ósammála ýmsu í áherslum ríkisstjórnarinnar. En það er einmitt í þeim kringumstæðum sem reynir á flokk sem ætlar sér að breyta stjórnmálunum. Við ætlum að einbeita okkur að því. Ég fagna því að hæstv. forsætisráðherra leggur áherslu á rökræðu, samræðu og samvinnu. Við gerum slíkt hið sama. Ég held að við eigum samleið í mörgum málum, a.m.k. leyfi ég mér að vona það. Ég held að við hljótum að eiga samleið í þeirri áherslu að byggja upp fjölbreytt atvinnulíf. Við tveir þingmenn sem vorum fulltrúar Bjartrar framtíðar á liðnu kjörtímabili, lögðum áherslu á að samþykkt yrði fjárfestingaráætlun við síðustu fjárlög þar sem fé var veitt til skapandi greina, tækni- og hugverkaiðnaðar, til uppbyggingar ferðaþjónustu og til græns iðnaðar. Ég vona innilega að það verði gefið í í þeim efnum vegna þess að við þurfum fjölbreytt atvinnulíf. Við þurfum þessar greinar sterkari því þar er framleiðni mikil. Þetta getur skapað okkur mikinn auð. Talandi um framleiðni, ég greini þá áherslu í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar að ríkisstjórnin vill beita sér í því að auka framleiðni, bæta framleiðni í íslensku samfélagi. Skýrslur hafa leitt í ljós að þar er mikið verk að vinna. Framleiðni á íslenskum vinnumarkaði er talsvert minni en í nágrannasamfélögum. Þetta getur kallað á erfiðar ákvarðanir, mikla vinnu, mikla samræðu. En við deilum þessum áherslum. Ég sakna þess reyndar að hæstv. forsætisráðherra skyldi ekki tala meira um menntakerfið í ræðu sinni. Við leggjum mikla áherslu á að við einbeitum okkur að því að bæta menntakerfið. Tökum á því sem er hryggileg staðreynd í íslensku samfélagi sem brottfall nemenda úr námi. Ekkert er jafn átakanlegur vitnisburður um sóun á hæfileikum, á tíma og fé, og brottfall úr námi. Ég vona að við munum sameinast í því markmiði okkar að auka sveigjanleika í kerfinu, auka stuðning við nemendur, auka fjölbreytni í námi svo að við getum útrýmt svo að segja brottfalli nemenda. Ég vona að við einbeitum okkur að því að gera heilbrigðiskerfið sterkara með öflugri heilsugæslu um allt land og með hjúkrunarrýmum. Það er reyndar óljóst í stjórnarsáttmálanum með nýjan spítala. Sá sem við búum við núna er úreltur og það er dæmi um sóun á peningum að byggja ekki nýjan spítala. Ég vona að við sameinumst líka um ýmis markmið í mannréttindamálum og gleymum því ekki að þar er verk að vinna. Við gleymum oft þegar við tölum um mannréttindi þeim hópum sem þurfa einna mestar mannréttindabætur, t.d. fatlað fólk. Ég vona að við eflum sjálfstætt líf fatlaðs fólks á Íslandi. Ég vona að við bætum skilyrði barna sem búa á tveimur stöðum og jöfnum aðbúnað umgengnisforeldra og lögheimilisforeldra. Ég vona að við tökum á móti innflytjendum og hælisleitendum af hugprýði, dirfsku og umburðarlyndi og séum framsýn þjóð í þeim efnum. Svo eru það hitamálin sem ég efast ekki um að við munum deila um á þessu kjörtímabili. Umhverfis- og auðlindamál koma upp í hugann. Mér finnst áhyggjuefni að gefið skuli í skyn að umhverfisráðuneytið verði ekki sjálfstætt. Ég neita að trúa því fyrr en í fulla hnefana að það verði ekki sjálfstætt ráðuneyti. Svo yfirgripsmikill er þessi málaflokkur að það gengur auðvitað ekki og yrði gríðarleg afturför ef umhverfisráðuneytið yrði ekki sjálfstætt. Hæstv. forsætisráðherra lagði áherslu á umhverfismál í ræðu sinni áðan. Ég geri ráð fyrir að við eigum samleið þegar kemur að því að auka notkun á vistvænu eldsneyti og vinna gegn loftslagsvánni. Hins vegar eru þegar teikn á lofti um að farið verði með ákveðnum yfirgangi á hendur þeim sem vilja vernda óspjallaða íslenska náttúru. Það var komið til móts við sjónarmið þeirra við samþykkt rammaáætlunar á yfirstöðnu þingi. Ég mæli eindregið gegn því að sú sátt, sem ég lít á sem sátt, verði rofin. Þessi ríkisstjórn sem leggur svona ríka áherslu á þjóðmenningu verður að gera sér grein fyrir að það er ríkur þáttur í þjóðmenningunni að tengja sig óspjallaðri náttúru. Við verðum líka að spyrja okkur: Af hverju erum við að virkja? Við verðum að selja orkuna á viðskiptalegum forsendum. Það mál finnst mér óútkljáð. Í ríkisfjármálum blasa við stórar spurningar. Það getur ekki verið einhvers konar sannleikur - við verðum a.m.k. að ræða það sem virðist birtast sem einhvers konar sannleikur í stefnu ríkisstjórnarinnar, að skattalækkanir almennt skapi tekjur. Það getur ekki verið svo. Það er ekki svo. Sumar skattalækkanir geta verið skynsamlegar en almennt séð minnka skattalækkanir tekjur. Ef ríkisstjórnin ætlar að fara mjög bratt í skattalækkanir verður mjög fróðlegt og athyglisvert að sjá næstu fjárlög, vegna þess að þá verðum við að ræða niðurskurð. Það verður mikil hitaumræða. Skuldamálin. Margt er óútkljáð í þeim. Hvernig á að afla fjármagnsins til þess að fara í skuldalækkun á heimilunum? Það liggur ekki fyrir. Við í Bjartri framtíð munum spyrja gagnrýninna spurninga um þessi mál. Vegna þess að ef svigrúm skapast verðum við auðvitað að vekja athygli á því líka að samfélagið er eftir langvarandi kreppu fjársvelt. Það verður krafa um að nota þá peninga hugsanlega til annars konar lífskjarabóta. Það þurfum við að ræða allt saman. Efnahagsmálin. Þau eru óljós í stjórnarsáttmálanum. Það stendur til að koma á stöðugleika og minnka verðbólgu á Íslandi með krónu án hafta. Það hefur illilega mistekist áður í efnahagssögunni. Það er óljóst hvernig það á að takast núna. Það leiðir hugann að Evrópusambandinu. Ein ástæða þess að við erum í viðræðum við Evrópusambandið enn þá er sú að margir telja að við mundum njóta góðs af því að taka upp evru sem gjaldmiðil, taka upp stöðugri gjaldmiðil. Nú á að gera hlé. En það er óljóst hvað á að gera svo. Við í Bjartri framtíð viljum eindregið ljúka viðræðunum og leggja fullbúið plagg til samþykktar eða synjunar fyrir þjóðina í þjóðaratkvæðagreiðslu. En við viljum höggva á þann hnút sem er núna kominn upp í þessum málum. Við ætlum því að leggja til núna á sumarþingi með þingsályktunartillögu að farið verði í þjóðaratkvæðagreiðslu innan árs um það hvort halda skuli viðræðunum áfram. Það er nægur tími til þess að kanna stöðuna á viðræðunum sem þegar reyndar hefur verið gert með góðum skýrslum. Það er nægur tími líka til þess að kanna stöðuna í Evrópu. En þjóðaratkvæðagreiðslan - við verðum að fá á hreint hvort við ætlum að halda áfram viðræðunum eða ekki. Ég vænti þess að það sé víðtækur stuðningur við þessa nálgun. Herra forseti. Ég borða lambakjöt. Ég á margar lopapeysur. Ég er BA í íslensku. Ég hef lesið allar Íslendingasögurnar. Ég elska mitt land. En sú tilfinning sem við berum til þjóðar okkar er margslungin hjá okkur hverjum og einum. Hún er fögur. En ég vil vara eindregið við því, vegna þess að mér finnst ýmsar vísbendingar vera um slíkt, að það eigi að nota þjóðmenningarhugtakið í pólitískum tilgangi. Ég ætla ekki að hafa þau orð fleiri. Ég vil bara vara við því. Við skulum ekki sundra okkur. Við skulum reyna að leggja áherslu á gleðina. Ég vona að við getum haft lífsviðhorf manns, sem nýfallinn er frá, okkur að leiðarljósi í störfum okkar á komandi kjörtímabili. Ég ætla að leyfa mér að ljúka þessari ræðu með því að vitna í margfræg orð Hermanns Gunnarssonar og vona að þau ríki hér í þessum þingsal, með leyfi forseta: „Veriði hress. Ekkert stress. Bless.“

Herra forseti. Kæru landsmenn. Þessi áratugur verður vendipunktur um sögu Íslands og heimsins alls. Eins og faðir nútímastjórnunar spáði fyrir 14 árum hegðar upplýsingabyltingin sér eins og iðnbyltingin gerði þar á undan og prentbyltingin enn þá fyrr. Í hálfa öld var þessi nýja tækni nánast alfarið notuð til að gera hraðar og ódýrar það sem áður hafði verið gert. Svo kom að því að tækni var notuð til að gera eitthvað algjörlega nýtt og þá gjörbylti hún sviði viðskipta, pólitíkur og samfélaginu í heild. Undiralda síðustu upplýsingabyltingar, prentbyltingarinnar, skolaði í burtu 1000 ára alræðisríki kaþólsku kirkjunnar. Ímyndið ykkur það. Þetta er máttur upplýsinga. Þetta er máttur hins prentaða orðs sem gat dreifst frjálst á milli manna. Upplýsingabyltingin í dag hefur þegar valdið því að í fyrsta skipti í sögunni er nærri allt mannkyn orðið stjórnmálalega meðvitað og á stjórnmálaleg samskipti sín á milli. Þessi vakning hefur átt sér stað vegna Facebook, YouTube og annarra netsamfélaga sem við þekkjum öll og notum. Það sem þessum netsamfélögum tókst að gera var að komast fram hjá einokun margmiðlunarrisa og ríkisvaldsins á túlkun og miðlun upplýsinga. Rétt eins og prentvél Gutenbergs gerði fyrst Lúther og svo ýmsum samfélögum, bæði trúar- og fræðimanna, fært að komast fram hjá einokun presta og prinsa á túlkun og miðlun upplýsinga. Stjórnmálaleg vakning prentbyltingarinnar færði í kjölfarið megnið af mannkyninu undan alræði presta og prinsa og undir vald lýðræðislegra kjörinna fulltrúa, fólks eins og okkar hér í þessum sal. Stjórnmálaleg vakning upplýsingarinnar er hafin. Það er engin tilviljun að aukið gegnsæi og beinna lýðræði hafi ratað inn í frumvarp stjórnlagaráðs. Hérna er eitt fallegt eintak af því og á því er blómið gleymmérei. Við skulum ekki gleyma því á þessu þingi og því sem þjóðin kallaði eftir í þjóðaratkvæðagreiðslunni 20. október í fyrra, að þetta frumvarp skyldi liggja til grundvallar nýrri stjórnarskrá. Það er heldur engin tilviljun að píratar eru 600 þús. á heimsvísu, í 60 löndum með 250 fulltrúa á löggjafarsamkundum. Tæknin býður upp á þetta. Tæknin býður upp á gegnsæi, það býður upp á beinna lýðræði og notendur nýju tækninnar munu ekki hætta að krefjast aukins gegnsæis, að nýja tæknin verði notuð í síauknum mæli til að almenningur geti fylgst með okkur sem eigum að starfa í þeirra þágu og gripið inn í ákvarðanatöku okkar þegar hún er ekki nógu góð til að hugsa um hag almennings. Tillögu til þingsályktunar, um að Ísland skapi sér afgerandi lagalega sérstöðu varðandi tjáningar- og upplýsingafrelsi, tókst að gera í sameiningu á síðasta þingi. Flutningsmenn voru úr öllum flokkum. Það er eitt af þeim grundvallaratriðum sem við þurfum að halda áfram með í þessari vinnunni til að tryggja aukið gegnsæi. Í frumvarpi stjórnlagaráðs koma fram mjög mikilvægar leiðir til þess að almenningur geti gripið inn í þegar við erum með lélega lagasetningu og kallað eftir þjóðaratkvæðagreiðslu. Almenningur gæti gripið inn í og haft frumkvæði að lagasetningu sem við sjáum okkur ekki fært að framkvæma eins og þeirri sem almenningur hefur kallað eftir, að fyrirtæki geti ekki greitt í sjóði stjórnmálaflokka út af því að það stangast á við ákveðna hagsmuni hér. Það kallar líka eftir auknu gegnsæi. Þetta er nokkuð sem við ættum að nota sem hugmyndir að því hvernig við getum hreyft málinu áfram á þessu þingi. Framtíðin er núna og hún er í höndum fólks sem skilur internetið, sem skilur nýju upplýsingatæknina, á netinu sem mótar gildismat þess þar sem eru samfélög samhjálpar. Þar eru samfélög sjálfsákvörðunar þar sem fólk hefur rétt til upplýsinga um ákvarðanir um málefni sem það varðar. Það sem við munum setja í forgang er náttúrlega að koma þessari nýju stjórnarskrá í gagnið. Við munum setja í forgang, eins og kemur fram í stjórnarskrártillögunni, að almenningur geti lagt fram þingmál á Alþingi. Þá munum við setja í forgang þegar kemur að skuldamálum heimilanna - það var mjög ánægjulegt að hlusta á stefnuræðu hæstv. forsætisráðherra Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar um að leita skuli allra leiða til þess að aðstoða fólk í þessum vanda - að tryggja meðal annars þær leiðir að fólki verði ekki vísað út af heimilum sínum vegna lána sem hvíla á þeim þar sem óvissa er um réttarstöðu. Þá þakka ég fyrir. Gleymum þessu ekki! [Réttir upp stjórnarskrártillögu stjórnlagaráðs.]

Virðulegi forseti. Góðir Íslendingar. Sumir flokkar verða til vegna málefnalegs ágreinings. Píratar urðu til vegna málefnalegrar fátæktar. Skuldir heimilanna, hagvöxtur og atvinnumál eru öll mjög mikilvæg málefni en þau eru ekki þau einu. Heil kynslóð málefna hefur orðið út undan á sama tíma og hraðasta tæknibylting sem mannkynið hefur upplifað hefur átt sér stað. Upplýsingafrelsi, vernd uppljóstrara, aukið tjáningarfrelsi, raunhæf fíkniefnastefna og lýðræðisumbætur í formi þjóðaratkvæðagreiðslna og opinnar stjórnsýslu eru á meðal þeirra málefna sem Píratar hafa lagt hvað mesta áherslu á. Það er ekki víst að allir séu sammála um þessi mál en þau eiga það öll sameiginlegt að vera ekki tekin mjög alvarlega í pólitískri umræðu almennt. Í kosningabaráttunni fór mikið fyrir loforðum um skuldaniðurfellingar og afnám verðtryggingar. Satt best að segja skildum við píratar aldrei nákvæmlega hvernig ætti að útfæra slíkar hugmyndir og skiljum reyndar ekki alveg enn. En það er síður en svo tilefni til andstöðu af okkar hálfu. Píratar stæra sig ekki endilega af takmarkalausri bjartsýni og kjarki en geta þó bætt fyrir þann skort með forvitni. Í öðrum málefnum þarf ekki að höfða til ævintýragirni pírata til samstarfs. Hæstv. forsætisráðherra boðaði t.d. svokölluð lyklalög, flýtimeðferð dómsmála um skuldir heimilanna og að sekta fjármálafyrirtæki sem draga lappirnar við endurútreikninga, svo nokkur dæmi séu tekin. Það verður engin andstaða af hálfu pírata þegar kemur að þeim málum heldur þvert á móti ríkur stuðningur, vel á minnst því að samkvæmt hefðinni teljumst við píratar víst til svokallaðrar stjórnarandstöðu. Ólíklegt er að sú orðræða breytist á einu kjörtímabili en hún er röng. Það er óeðlilegt að sjálfkrafa sé litið svo á að flokkur sem ekki á aðild að ríkisstjórn hljóti að vera í sérstakri andstöðu við hana. Píratar eiga ekki fulltrúa í Seðlabankanum heldur en ekki erum við kölluð andstæðingar Seðlabankans. Allt tal um að lítill flokkur án ráðherra í ríkisstjórn hljóti að vera í einhvers konar andstöðu við ríkisstjórnina lýsir vel einu af mörgum vandamálum við lýðræðisfyrirkomulagið á Íslandi. Við buðum okkur ekki fram til ríkisstjórnar heldur til Alþingis, þess vegna heita kosningarnar alþingiskosningar. Jafnvel þótt við píratar einkennumst af svolitlu pönki erum við ekki hingað komin til að heyja stríð. Við munum sigra með því að sannfæra. Auðvitað verða ekki eintómir blómvendir og fingrakossar á hverjum þingfundi og auðvitað erum við ósammála um sum mál og sem betur fer, en við erum ekki í stjórnarandstöðu í neinum raunverulegum skilningi. Við erum þrír þingmenn af 63. Aftur að málefnunum, virðulegi forseti. Sum mál eru þess eðlis að fólk er efnislega ósammála, eins og þegar kemur að fíkniefnastefnu. Um önnur mál er í reynd sátt, jafnvel svo mikil sátt að það gleymist þegar samkeppnin um ágreiningsmálin verður hörð. Eitt af þeim málum er gegnsæi stjórnsýslunnar. Vissulega hafa yfirvöld sett ýmis gögn á netið og er það vel. Flestir flokkar, hvort sem þeir náðu inn á þing eða ekki, hafa lofað auknu gegnsæi enda er það eðlilega vinsælt meðal almennings. Minna er hins vegar um að flokkar tilgreini nánari útfærslu enda spilar upplýsingatæknin þar stærstan þátt. Upplýsingatæknin þykir ekki bara mjög torskilin og flókin heldur jafnframt grútleiðinleg í samræmi við það - en ekki meðal pírata. Það hlakkar í okkur þegar við sjáum tækifæri til að gera gögn skýrari og aðgengilegri almenningi. Alþingisvinurinn, hugbúnaður sem píratar gerðu stuttu fyrir kosningar, er kannski skýrasta dæmið um metnað og getu pírata til þess að vinna úr gögnum sem þegar liggja fyrir og búa til úr þeim eitthvað sem skapar verðmæta umræðu. Eitt er nefnilega að gefa út hráar upplýsingar, annað er að meðhöndla þær og enn annað er að birta þær með þeim hætti að almenningur hafi gagn og helst gaman af. Það er eitt af sérsviðum pírata og því óskum við eftir samstarfi við alla flokka um að gera upplýsingahönnun á öllum sviðum stjórnsýslunnar í einu orði betri. Gegnsæi hvetur embættismenn og opinbera starfsmenn til að fara varlega t.d. með skattfé þar sem þeir vita að þeir gætu þurft að standa skil á ákvörðunum sínum. Það er þó kannski ekki það sem flestir telja mikilvægast við gegnsæið, en langt má ná í þeim málaflokki með vel skilgreindu eftirliti. Það uppbyggilegasta sem gegnsæið gefur af sér er betri tækifæri til upplýstrar ákvörðunar. Ég get nefnt dæmi í því sambandi. Allir virðast sammála um að lækka beri tryggingagjaldið. Hvers vegna? Það er vegna þess að allir þekkja forsenduna fyrir því, nefnilega atvinnuleysisprósentuna. Þegar sú prósenta hækkar þarf að hækka tryggingagjaldið en ef atvinnuleysi minnkar er komið svigrúm til þess að lækka gjaldið. Forsendurnar eru skýrar, skattur er gegnsær. Það litla sem frambjóðendum tókst að rífast um varðandi tryggingagjaldið í kosningabaráttunni var hvers vegna það hefði ekki verið lækkað fyrr, en enginn ágreiningur var um að lækka það því að það var spurning um staðreyndir, ekki verðmætamat. En hvort sem fólk vill lækka skatta eða auka þjónustu liggur í augum uppi að því aðgengilegri og sýnilegri almenningi sem upplýsingarnar eru og því skýrari sem forsendur á bak við tölurnar eru því auðveldara er að ræða málin efnislega á skynsamlegum nótum. Herra forseti. Sú skynsemi sem okkur er ætluð á þessu virðulega þingi verður ekki einungis framkölluð með harðorðum skoðanaskiptum heldur einnig og miklu frekar með beinhörðum staðreyndum. Upplýsingahyggja Pírata er nú eitt af verkfærum Alþingis og við hlökkum til að fá að komast að skynsamlegum niðurstöðum með þinginu öllu.

Virðulegi forseti. Góðir Íslendingar. Í stjórnarsáttmálanum stendur: „Samfélag er samvinnuverkefni þar sem öll störf skipta máli og haldast í hendur.“ Það er í mínum huga lykilatriði í stjórnarsáttmálanum þar sem áherslan er á samvinnu og atvinnusköpun. Á því byggir velferðin sem okkur er svo annt um því það eru launuð störf sem greiða fyrir matinn, húsnæðið, heilsugæsluna, leikskólana og allt annað sem við þurfum á að halda. Við eigum hvert og eitt að hafa tækifæri á góðum vellaunuðum störfum og þannig getum við byggt betra samfélag saman, í samvinnu, betra Ísland. Ég vil samfélag sem byggir á samvinnu manna þar sem hver og einn tekur ábyrgð á sjálfum sér og axlar um leið ábyrgð sína á velferð samfélagsins. Samfélag þar sem við búum við jafnræði, sanngirni og lýðræði, þar sem við vinnum öll að því að tryggja hag hvers og eins í samfélaginu frekar en að hámarka hagnað örfárra. Í því samfélagi er fjölskyldan hornsteinninn. Í stefnuyfirlýsingunni stendur einnig: „Ísland á að vera fjölskylduvænt land þar sem börn búa við öryggi og jöfn tækifæri og njóta lögvarinna réttinda líkt og aðrir þjóðfélagsþegnar. Stefna stjórnvalda skal stuðla að því að yngstu kynslóðirnar öðlist trú á framtíð lands og þjóðar og þá þekkingu og framfaraþrá sem er grundvöllur hagsældar til framtíðar.“ Kannski er þetta eitthvað sem okkur Íslendingum finnst svo sjálfsagt að ekki þurfi að nefna. Við megum aldrei ganga að þeim hornsteini sem sjálfsögðum hlut. Því verður skýr fjölskyldustefna eitt af forgangsverkefnum ríkisstjórnar Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks undir forustu hæstv. forsætisráðherra, Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar. Í þeim erfiðleikum sem dunið hafa yfir okkur á undanförnum árum er fátt mikilvægara en gott samspil fjölskyldu og samfélags til að tryggja heilbrigða samfélagsþróun. Íslenskar fjölskyldur koma nefnilega í öllum stærðum og gerðum. Þegar ég ólst upp fannst mér til dæmis fjölskyldutengsl annarra aldrei flókin. Reynslan af því að eiga eitt alsystkin, sex hálfsystkin og slatta af stjúpsystkinum hafði þjálfað mig snemma í að skilja hratt og vel fjölbreytt fjölskyldutengsl. Ég vorkenndi jafnvel vinum mínum sem áttu ekki nema eitt alsystkin. Við Íslendingar eru ekki einsdæmi hvað þetta varðar. Danska hagstofan hefur 37 skilgreiningar á mismunandi fjölskyldugerðum: Föður og móður, móður og sammóður, móður og stjúpföður, eingöngu föður, eingöngu móður, alsystkin, hálfsystkin, fyrsta, annað eða þriðja hjónaband, pabbinn er bara vinur mömmu eða jafnvel númer úr sæðisbankanum. Óheft stærð og gerð fjölskyldunnar er og verður meginstoð og hornsteinn íslensks samfélags. Barátta ríkisstjórnar Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks fyrir heimili þessa lands er einmitt ekki hvað síst barátta fyrir fjölskyldur þessa lands. Á haustþingi stefni ég að því að leggja fram sérstaka þingsályktun um fjölskyldustefnu til að styrkja stöðu íslenskra fjölskyldna og styðja þannig við heimilin. Í henni munum við leita leiða til að tryggja efnahagslegt öryggi fjölskyldunnar og rétt hennar til öryggis í húsnæðismálum. Þar munum við áfram vinna að því að gæta að jafnvægi á milli fjölskyldu og atvinnu og hvernig við getum tryggt jafna ábyrgð foreldra á heimilishaldi, umönnun og uppeldi barna sinna, að allar fjölskyldur njóti sama réttar og sé ekki mismunað á grunni kynþáttar, trúarbragða, fötlunar eða kynhneigðar og hvernig við getum áfram unnið að því að tryggja vernd gegn ofbeldi í nánum samböndum og að fjölskyldur njóti verndar og stuðning fyrir áhrifum ofneyslu áfengis og annarra fíkniefna. Þar sem við setjum fjölskylduna raunverulega í fyrirrúm, allar fjölskyldur í sinni fjölbreyttustu mynd. Í kosningabaráttunni hitti ég óteljandi fjölda ungra sem aldinna sem deildu með mér reynslusögum sínum af húsnæðismarkaðnum. Ungt par sem lagði allt sitt sparifé í íbúð, en sat nú fast með yfirveðsetta eign og barn á leiðinni. Miðaldra hjón sem tóku lán til að fara í nauðsynlegar lagfæringar á húsnæðinu, en sjá nú fram á að missa það. Föður sem lýsti því hvernig ein mestu mistök sem hann hafði gert hefði verið að ráðleggja barninu sínu að fjárfesta í húsnæði. Hvert og eitt þeirra sannfærði mig enn frekar um mikilvægi þess að setja heimilin í forgang. Þetta eru fjölskyldur þessa lands. Þau eru ástæða þess að hjá okkur verða skuldamálin ætíð í forgangi. Á þessu þingi mun forsætisráðherra því leggja fram þingsályktunartillögu sem inniheldur aðgerðaáætlun í 10 liðum, sem munu taka á stöðu heimilanna. Þar hefur stjórnarandstaðan strax færi á að hjálpa okkur við að hjálpa íslenskum heimilum. Saman getum við sýnt kjark og þor til að takast á við vandann sem allt of lengi hefur ógnað íslenskum heimilum. Þetta er risastórt verkefni, en með samvinnu, kjarki og þori veit ég að við ráðum við það. Hluti verkefnisins er að vinna úr erfiðri stöðu Íbúðalánasjóðs. Það munum við gera með samvinnu að leiðarljósi, samvinnu við alla hagsmunaaðila. Í mínum huga verður nýtt húsnæðiskerfi að tryggja landsmönnum öryggi og val í samræmi við þarfir hvers og eins, ekki aðeins val um hvar á að kaupa heldur raunverulegt val um hvort kaupa á eigið húsnæði, búseturétt eða leigja um lengri eða skemmri tíma, val um öruggt húsnæði óháð rekstrarformi. Ég vænti góðs samstarfs við stjórnarandstöðuna um þau stóru hagsmunamál sem ég hef nefnt hér. Í ályktunum beggja stjórnarflokka og máli oddvita þeirra fyrir kosningar var mikil áhersla lögð á að bæta kjör aldraðra og öryrkja. Í stjórnarsáttmálanum er nefnd sérstaklega hækkun frítekjumarks vegna atvinnutekna ellilífeyrisþega og fjármagnstekna. Þar að auki var grunnlífeyrir almannatrygginga vegna lífeyrissjóðstekna skertur í tíð fyrri ríkisstjórnar og skerðingarhlutfall tekjutryggingar hækkað um 20%. Það olli því að greiðslur til langflestra lífeyrisþega lækkuðu umtalsvert og þetta þarf að leiðrétta eins fljótt og auðið er. Stefna stjórnvalda er skýr. Það þarf að stilla betur saman réttindi lífeyrisþega til greiðslna úr lífeyrissjóðum annars vegar og almannatryggingakerfinu hins vegar þannig að skapa megi meiri sátt um samspil þessara kerfa. Aldraðir eiga að njóta jafnræðis og sanngirni í samfélaginu og geta haldið virkni sinni eins og þeir kjósa og auðið er. Jafnframt þarf að tryggja að hlutur öryrkja verði ekki fyrir borð borinn. Hef ég þegar óskað eftir góðri samvinnu við Öryrkjabandalag Íslands varðandi endurskoðun almannatryggingakerfisins, sem því miður skorti á við fyrri vinnu. Samfélag er samvinnuverkefni þar sem öll störf skipta máli og haldast í hendur. Einhverjum kann að finnast þessi litla setning harla ómerkileg, en í mínum huga kristallast í henni þau gildi sem eiga að vera undirstaða alls hér á Íslandi. Við þurfum öll að taka höndum saman. Með sameiginlegum markmiðum og samvinnu getum við byggt til framtíðar okkur öllum til góðs.

Góðir landsmenn. Fyrir nýliðnar kosningar vantaði ekki að núverandi stjórnarflokkar töluðu skýrt. Öllu fögru var lofað. Milljarðatugum og jafnvel milljarðahundruðum til heimilanna í landinu var lofað af núverandi stjórnarflokkum. „Engar nefndir, bara efndir“, var gjarnan viðkvæðið. Lausnir á allra manna vanda voru handan við hornið, bara ef menn kysu gamla bræðrabandalagið: Sjálfstæðisflokkinn og Framsóknarflokkinn. En hvaða veruleiki blasir nú við að kosningum loknum? Það eru fleiri nefndir, starfshópar og úttektir en blaðsíður í stjórnarsáttmálanum eða 19 talsins. Stóra lausn Framsóknarflokksins á forsendubrestinum sem hrunið lagði á heimilin í landinu og átti að koma úr vasa erlendra kröfuhafa - strax í sumar, ef þið munið það - er ekki öruggari en svo að í stjórnarsáttmálann er komið plan B og plan C í þessum efnum. Meira að segja verðtryggingin, þessi sem ekki átti að vera eitt einasta mál að banna, á að fara í enn eina nefndina. Með öðrum orðum: Öll stóru, skotheldu málin sem eingöngu þurfti að smella fingri til að leysa eru kannski ekki svo einföld eftir allt saman. Því sjáum við hér engar efndir, bara nýjar nefndir. Góðir landsmenn. Í stjórnarsáttmála nýrrar ríkisstjórnar er fjallað um mikilvægi samtakamáttarins ásamt mikilvægi þess að eyða pólitískri óvissu. Það eru göfug fyrirheit. Og um leið felst í því bón til okkar sem í stjórnarandstöðu sitjum að haga okkur ekki eins og Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur gerðu í sinni stjórnarandstöðu á liðnu kjörtímabili heldur vinna með þeim. Mér finnst það sjálfsagt og eðlilegt að ábyrg stjórnmálaöfl í stjórnarandstöðu vinni með stjórnarflokkum hverju sinni að framfaramálum fyrir landsmenn alla. En þá þurfa menn líka að sýna að þeir meini það sem þeir segja. Og geri ég ráð fyrir því að í nefndunum 19 verði kallað á stjórnarandstöðuna til skrafs og ráðagerða. Þessi ríkisstjórn byrjar þó ekki vel á samráðssviðinu, ekki síst hvað varðar hin mikilvægu málefni umhverfis og auðlinda. En í þeim málum ríkir fullkomin pólitísk óvissa sem við verðum að fá svör við nú þegar. Verður rammaáætlun eins og hún var samþykkt af Alþingi á síðasta þingi virt eða ætla menn að gera eins og ráðherrar í þessari ríkisstjórn boðuðu nú síðast í dag, að tína úr biðflokki kosti til að virkja eftir pólitískum geðþótta? Þessu þarf að svara því rammaáætlun er okkur þjóðinni gríðarlega mikilvæg því hún færir okkur nær heildarsýn og sátt um friðunar- og virkjunarkosti og fjær deilum um einstaka virkjunarkosti sem áður klufu þjóðina í herðar niður. Hún færir okkur nær faglegri ákvarðanatöku og fjær pólitískum duttlungum. Verður öflugt umhverfis- og auðlindaráðuneyti áfram starfrækt? Eða verður það smættað niður eins og nýr umhverfis-, auðlinda-, sjávarútvegs- og landbúnarráðherra hefur léð máls á? Og sést líka ákveðinn vilji, af hálfu ríkisstjórnarinnar, í þeirri staðreynd að ekki er sérstakur ráðherra sem gegnir þeirri mikilvægu stöðu að gæta hagsmuna umhverfisins? Umhverfismálin eru núna skúffa í skrifborði sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra sem býður þeirri hættu heim að tortryggni og efasemdir muni ríkja um stjórnsýslulegar ákvarðanir og hverra hagsmuna sé gætt hverju sinni. Hér er svo margt í húfi, ekki bara hið einfalda og augljósa mikilvægi þess að umhverfið eigi sér öflugan málsvara í stjórnkerfinu og pólitíkinni, heldur líka ímynd okkar út á við, að í landi sem byggir megnið af sinni afkomu á því að selja hreinleika íslenskra afurða til útflutnings og ferðamönnum aðgang að okkar stórbrotnu ósnortnu náttúru, að í jafn náttúruríku landi sé ríkisstjórn þar sem ráðherra láti sér detta í hug að ráðuneyti umhverfis- og auðlindamála geti verið óþarft. Það mun vekja á okkur vafasama athygli víða um heim og tefla jafnvel útflutningshagsmunum okkar í hættu. Nú berast fréttir af því að á síðasta ári hafi aldrei frá upphafi iðnbyltingar verið losað jafn mikið af koltvísýringi og á síðasta ári í heiminum. Við eigum að sýna metnað til að vera leiðandi í umræðu og athöfnum á sviði umhverfismála en ekki athlægi. Þess vegna þurfa svörin að vera skýr. Ég tel það algert glapræði ef draumur ráðherrans um að leysa umhverfisráðuneytið upp verður að veruleika. Og gegn því munum við þingmenn Samfylkingarinnar berjast af öllu afli. Fleiri mál eru í pólitísku uppnámi vegna nýrrar ríkisstjórnar og ráðherra hennar, svo sem bygging nýs Landspítala, jafnréttismálin og jafnlaunaátakið og Evrópusamstarfið og hvort og þá hvenær haldin verði atkvæðagreiðsla um áframhald viðræðna eins og meiri hluti þjóðarinnar hefur kallað eftir. Góðir landsmenn. Á komandi kjörtímabili skiptir miklu máli að áfram verði haldið á braut jafnaðar í samfélagi okkar. Með þrepaskiptu skattkerfi tókst ríkisstjórn undir forustu Samfylkingarinnar að lækka skatta á þá sem lægstar höfðu tekjurnar á meðan skattar á hæstu sjö prósentin voru hækkaðir. Við endurdreifðum skattbyrðinni á sanngjarnari hátt en áður hefur þekkst hér á landi. Og með þessu tókst ríkisstjórn undir forustu okkar jafnaðarmanna það sem engri ríkisstjórn í kreppu hefur tekist hingað til; að standa vörð um þá sem minnst hafa. Auðvitað hefðum við viljað ganga lengra en við gengum eins langt og efni leyfðu. Það skiptir því máli að samkomulag verði um það hvernig svigrúmið sem skapast mun í ríkisfjármálum verður nýtt á komandi kjörtímabili. Þar verður velferðarkerfið að vera í forgangi. Öflugt velferðarkerfi er undirstaða okkar samfélags og heiti ég á hina endurlífguðu ríkisstjórn hægri flokkanna að hvað sem líður átökum og rökræðum um önnur mál að slíta aldrei í sundur friðinn um eitt velferðarkerfi, óháð efnahag og stöðu.

Góðir Íslendingar. Ég las grein í blaði um daginn. Maður nokkur var að skilgreina núverandi ríkisstjórn og hverju mætti búast við af hennar hálfu á komandi kjörtímabili. Honum leist ekki á blikuna - enda glöggur maður. Hann minnti á að nýafstaðnar kosningar hafi snúist mest um skuldavandann og því væntingar mestar hvað varðar lækkun höfuðstóls lána. Ég held að þetta hafi verið rétt hjá honum og forsætisráðherra staðfesti þennan skilning í ræðu sinni hér áðan þótt það kæmi mér óþægilega á óvart að hvergi bólaði á lausnum í ræðu hans. Það væri ekki bara slæmt fyrir þessa ríkisstjórn heldur væri það afleitt fyrir lýðræðið í landinu ef þarna fæddist mús eða töfrabrellur viðhafðar. Það á ekki að gerast að stjórnmálamenn séu kosnir til valda á fölskum loforðum. Með efndunum verður því fylgst. En aftur að fyrrnefndri blaðagrein. Þar segir, með leyfi forseta: „Við þessi umskipti hræðist ég mest að sá árangur og sú viðhorfsbreyting sem hefur orðið í umhverfismálum verði að engu höfð, nú verði gengið til verka líkt og fyrir hrun og að hernaður gegn landinu nái nýjum hæðum. Stóriðjublindan er ekki læknuð.“ Það er reyndar margt annað sem ekki er læknað og var orsakavaldur mesta efnahagshruns Íslandssögunnar. Það er tímanna tákn að í sömu viku og ríkisstjórnin var mynduð kom út fyrsta tölublað Kauphallarblaðsins sem svo er nefnt. Á forsíðu var boðuð kynning á því sem blaðið kallaði matseðil fjárfestanna og þar var einnig vísað í umfjöllun um hagstæð lán til hlutafjárkaupa auk gamalkunnugs stefs um hvernig verslun og brask í Kauphöllinni örvi framleiðni vinnuafls og leiði til betri lífskjara. Allt þetta rímar bærilega við tal nýrra ráðherra sem þegar á fyrstu dögunum eru farnir að tala um einfaldara Ísland nákvæmlega eins og talað var í aðdraganda hrunsins þegar til stóð að setja lög sem örvuðu lífeyrissjóði að fjárfesta í vogunarsjóðum. Líka það átti að verða auðveldara og einfaldara. Á daginn kom að einfaldara Ísland var ekki hin einfalda lausn heldur einfeldningsháttur af verstu sort. Hið óhugnanlega er hins vegar að það er auðveldara að rífa Ísland upp á þessari bóluaðferðafræði en hinni sem við völdum: Að stuðla að langtímauppbyggingu grundvallaða á fjölbreytni og varanleika. Einfalda lausnin - einfeldningshugsunin - er að spýta í með stórvirkjunum og stóriðju þar sem eitt rekur annað, krónan styrkt um stundarsakir, þensla og streymi í ríkissjóð tryggð um stundarsakir, lífskjör batna um stundarsakir og svo þegar slaknar á þarf nýja innspýtingu, fórna fleiri náttúruperlum, byggja fjórbreiða vegi að kröfu verktakasambandsins og þannig áfram koll af kolli þar til aftur verður hrun. Hér bind ég helst vonir við vakningu í verkalýðshreyfingunni, að hún hristi af sér slyðruorðið, hverfi af þeirri braut sem hún hefur verið á í allt of ríkum mæli, oftar en ekki nánast samhljóða atvinnurekendasamtökunum í ákalli um stóriðju og vegtolla fyrir fjórbreiðu vegina, jafnvel einkavæðingu. Ég á þá ósk verkalýðshreyfingunni til handa að hún gangi í endurnýjun lífdaga og freisti þess að næra grasrót sína að hætti náttúruverndarsamtakanna. Og þar kem ég aftur að blaðagreininni góðu því þrátt fyrir áhyggjur og varnaðarorð kveður þar við ákveðinn bjartsýnistón. Röksemdafærslan er þessi: Ríkisstjórnin hefur 51% greiddra atkvæða á bak við sig. Það er naumur meiri hluti. Nokkur framboð komust ekki inn á þing. Atkvæðin þar á bak við eru þó ekki dauð fremur en atkvæðin á bak við stjórnarandstöðuna í þeim skilningi að fólkið að baki þessum atkvæðum er vel lifandi, með ríkar skoðanir og baráttuvilja. Þegar öllu er á botninn hvolft er í öllum flokkum ágætisfólk sem vill passa upp á landið okkar. Greinarhöfundur klykkir út með því að segja að skilningur á verðmætum náttúrunnar sé orðinn slíkur á Íslandi að óafturkræf náttúruspjöll verði aldrei þoluð. Þetta er hárrétt. Við sáum hvað gerðist 1. maí þegar þúsundir mættu með græna fána, án efa fólk úr öllum stjórnmálaflokkum, staðráðið í að passa upp á náttúruperlur Íslands. Þess vegna segi ég: Þótt þið hafið meiri hluta á bak við ykkur í augnablikinu þá munuð þið aldrei komast lengra en þjóðin leyfir. Stjórnmál snúast um hið gerlega og sem betur fer hygg ég að það sé rétt hjá greinarhöfundinum ívitnaða að skilningur þjóðarinnar á verðmætum náttúrunnar sé orðinn slíkur að hann leyfi ekki fleiri lífvana Lagarfljót. Á komandi þingi verður vonandi tekist málefnalega á. Okkur mun greina á um ýmis grundvallarefni. Núverandi stjórnarflokkar hafa staðið vörð um óbreytt kvótakerfi og vildu ekki festa eignarhald á vatni og öðrum auðlindum í þjóðareign. Spurt er: Verður þetta svo á komandi kjörtímabili? Á það mun reyna. Og nú bankar Nubo upp á að nýju. Hann og hans líkar hafa frétt af stjórnarskiptum á Íslandi. Aftur er spurt: Verður hlustað eftir vilja þjóðarinnar? Ef það verður gert þá kvíði ég engu. Ég fagna því ef hægt er að finna leiðir til að leiðrétta það skuldahögg sem hluti almennings varð fyrir í kjölfar hrunsins, ef hægt er að gera það með sanngjörnum hætti og hef ávallt stutt slíka hugsun. En það þýðir ekki að þjóðin vilji láta rífa niður velferðarkerfi fjármagnað úr sameiginlegum sjóðum eða að fjármagninu verði leyft að gleypa auðlindirnar og landið okkar. Vinstri hreyfingin – grænt framboð var stofnuð um jöfnuð og velferð og það ætlum við að verja á komandi kjörtímabili og ásamt þjóðinni munum við standa vörð um landið okkar, Ísland, sem státar af einhverri fegurstu náttúru á jarðríki. Hana má ekki eyðileggja. - Góðar stundir.

Hæstvirtur forseti, góðir áheyrendur. Það er augljóst að í pólitík greinir menn á um leiðir en markmiðin eru væntanlega þau sömu; að búa til tækifæri í íslensku samfélagi fyrir einstaklinga, fjölskyldur og fyrirtæki. Það vill þannig til að þann 27. apríl síðastliðinn kaus íslenska þjóðin. Hún hafnaði leiðum Samfylkingar og Vinstri grænna og kaus nýja flokka til forustu. Þetta er staðreynd sem hv. þingmenn þurfa að hafa í huga sem hér gagnrýna strax í upphafi. Verkefnin fram undan eru mörg og viðamikil og áherslu verðum við að setja á lækkun skulda ríkissjóðs. Fram hjá því getur enginn stjórnmálaflokkur litið. Ég tel að við verðum að mynda samstöðu og hafa skýra sýn á nýjar leiðir í efnahagsmálum þar sem megináhersla okkar verður á stöðugleika og vöxt. Okkar er að leggja áherslu á að skapa samfélag þar sem allir geta fundið kröftum sínum farveg, þar sem velferð og öryggi borgaranna eru tryggð, að setja okkur sameiginleg markmið um raunhæfar aðgerðir fyrir heimilin, að bæta umhverfi atvinnulífsins og skapa því umhverfi sem leiðir af sér kjarabætur til launþega, kjarabætur sem haldast í hendur við verðmætasköpun í landinu. Þannig komumst við áfram. Núverandi stjórnarflokkar, í samvinnu við aðra flokka á Alþingi, verða því að eyða óvissu í umhverfi atvinnulífs og ryðja úr vegi hindrunum á ýmsum sviðum. Það er kristaltært og flestum ljóst að aukin atvinna eykur tekjur, dregur úr útgjöldum ríkissjóðs og sveitarfélaga, m.a. vegna atvinnuleysisbóta og fjárhagsaðstoðar, og skilar þjóðinni efnahags- og félagslegum hagvexti. Okkar bíður það verkefni að búa til stöðugt rekstrar- og skattumhverfi fyrir öll fyrirtæki í landinu. Sérstaklega ber þó að leggja áherslu á lítil og meðalstór fyrirtæki þannig að þau sjái sér hag í að fjárfesta, ráða til sín fólk og sækja fram. Það þarf að búa til tækifæri fyrir fólkið sem hefur viljann, getuna og kraftinn. Hæstv. forseti. Góðir landsmenn. Það eru einföld sannindi að sköpun nýrra verðmæta, úrvinnsla nýrra hugmynda og öflun nýrra tækifæra verða til hjá einstaklingum sjálfum fái þeir til þess svigrúm án afskipta hins opinbera. Þar liggja tækifærin sem við þurfum til þess að byggja upp Ísland. Við vitum að hagur heimilanna byggir á atvinnu og öryggi. Hvorki skuldavandanum né hinum félagslega vanda verður eytt nema fólk hafi vinnu, hafi tekjur til að greiða niður lánin og ráðstöfunartekjur til að leyfa sér og börnum sínum að vera virkir þátttakendur í samfélaginu. Stöðugt skattumhverfi er því skilyrði þess að einstaklingar, jafnt sem fyrirtæki, geti gert sínar framtíðaráætlanir og þeir verða að geta treyst því að stjórnmálamenn séu ekki sífellt að hringla í því umhverfi. Þess vegna ætla ég að fagna því að einfalda eigi skattkerfið, breikka tekjustofna og minnka tekjutengingar. En skuldavandi marga heimila bíður úrlausnar og hæstv. forsætisráðherra kynnti í ræðu sinni að fram yrði lögð þingsályktunartillaga sem innihéldi aðgerðaáætlun í tíu liðum sem varða nauðsynlegar aðgerðir vegna stöðu heimilanna. Hæstv. forseti. Öllum er það ljóst að margir binda miklar vonir við úrvinnslu og efndir vegna skuldastöðu heimilanna. En hins vegar er líka jafnljóst að öflugt atvinnulíf er forsenda velferðar og menntunar og forsenda þess að við getum tekið á fjárhags- og lánavanda í landinu. Einfalt skattkerfi, valfrelsi í lánamálum og afnám stimpilgjalda, svo eitthvað sé nefnt, mun skipta heimilin í landinu máli. Hæstv. forseti. Góðir Íslendingar. Æðimörg verkefni bíða jafnt þingmanna sem ráðherra en eitt er í mínum huga stórt og veigamikið. Það er að sýna í verki að okkur sé alvara þegar við tölum um að auka tiltrú á stjórnmálamönnum og verkum þeirra sem og að efla virðingu Alþingis, þessarar elstu stofnunar þjóðarinnar. Stjórnmálaflokkar hafa boðað breytingar í þessa veru og þá er það okkar sem innan stjórnmálanna störfum að vera þær breytingar sem við boðum. Góðir áheyrendur. Ísland er auðugt land, mannauðurinn mikilvægur sem og auðlindir náttúrunnar. Í landinu okkar bíða fjölmörg tækifæri til verðmætasköpunar. Höfum kjark og áræði til að nýta þau til hagsældar fyrir land og þjóð.

Herra forseti, góðir landsmenn. Mig langar að byrja fyrstu ræðu mína á þingi á því að vitna í merkan mann sem ég hef miklar mætur á. Það er rithöfundurinn Jón Sveinsson, Nonni. 12 ára gamall flutti hann til Evrópu og kom aðeins tvisvar aftur heim til Íslands. Í seinna skiptið kom hann í boði ríkisstjórnarinnar á alþingishátíðina árið 1930. Við það tilefni hitti Nonni Valtý Stefánsson ritstjóra sem mörgum árum síðar rifjaði samtalið upp í grein sem birtist í Lesbók Morgunblaðsins. Nonni sagði, með leyfi forseta: „Líði ykkur öllum vel. Hættið að rífast, eins og þið gerið. Jeg hefi talað við menn af öllum flokkum. Þið eruð ekki eins ósammála eins og þið haldið. Í rauninni viljið þið allir það sama. Hag og velferð fósturjarðarinnar.“ Nú, 83 árum eftir að Nonni lét þessi orð falla, finnst mér rétt að rifja þau upp. Við eigum það nefnilega til að rífast um allt og ekkert, líka um mál sem við erum í grunninn sammála um. Hæstv. forsætisráðherra segir í ræðu sinni ánægjulegt að heyra forustumenn stjórnarandstöðuflokka tala um mikilvægi breyttra vinnubragða og meiri samvinnu. Við erum held ég öll sammála, sem nú sitjum á þingi, að það sé löngu tímabært að hefja umræðuna á hærra plan og upp úr hinum margumtöluðu skotgröfum. Ég óska þess að ríkisstjórnin verði farsæl og muni eiga góða samvinnu við minni hlutann og vinna að málum í sátt. Eitt af því sem Björt framtíð leggur mikla áherslu á er einmitt sátt og samræða. Við erum, eins og fleiri, þreytt á þeirri umræðuhefð sem ríkir svo víða í þjóðfélaginu og endurspeglast allt of vel á Alþingi. Ég verð stundum vör við þann misskilning að sátt merki að allir eigi að vera sammála. Það er ekki alveg svo einfalt. Núna stöndum við til dæmis frammi fyrir stórum málum sem við munum eflaust deila um og við í Bjartri framtíð höfum sterkar skoðanir á. Það má nefna virkjunarmál, stóriðjuáform, stjórnarskrána, gjaldmiðilinn og aðildarviðræðurnar við ESB. Við munum eflaust ekki verða sammála í öllum tilfellum en fólk getur betur sætt sig við niðurstöður ef vandað er til verka og ákvarðanir eru teknar með lýðræðislegum og opnum hætti. Það skiptir líka máli að ákvarðanir byggi á góðum upplýsingum og tekið sé tillit til ólíkra sjónarmiða og gilda. Það ætti að vera markmið ríkisstjórnar hverju sinni að mál séu unnin þannig að sem mest sátt ríki um niðurstöðuna en ég legg áherslu á að ef markmiðið er að vinna að sátt þá er það vinna. Sáttin verður ekki til af sjálfu sér. Við megum heldur ekki gleyma að við erum sammála um mjög margt og það er ekki sjálfgefið. Við deilum til dæmis ekki um hvort það eigi að heimila konum að fara í fóstureyðingu eða hvort við ætlum að takmarka sölu á sjálfvirkum vopnum. Við erum blessunarlega sammála um að kynhneigð fólks sé algert aukaatriði og ekkert er fjarri okkur en að beita dauðarefsingum. Í sumum löndum sem við berum okkur jafnvel saman við eru harðvítugar deilur um mál sem við þurfum ekki einu sinni að ræða, svo samstiga erum við í skoðunum okkar. Í kosningabaráttunni varð ég vör við að allir flokkar töluðu fyrir öflugu menntakerfi, góðri löggæslu og jöfnu aðgengi að góðri heilbrigðisþjónustu. Okkur greinir stundum á um leiðir að markmiðum en við erum heppin að búa í landi þar sem víðtæk sátt ríkir í mjög stórum og mikilvægum málum. En okkur Íslendingum hættir til að rífast fullmikið og umræðan á Íslandi einkennist of oft af gífuryrðum og dónaskap. Fólk sem hættir sér út á ritvöllinn og tjáir skoðanir sínar getur átt á hættu að fá yfir sig holskeflu af meiðandi ummælum. Ég er hugsi yfir þeirri þróun. Getum við ekki sammælst um að koma fram hvert við annað af virðingu og haga orðum okkur þannig að þau særi ekki? Vera kurteis. Við sem sitjum á Alþingi eigum að sjálfsögðu að ganga á undan með góðu fordæmi. Við erum fulltrúar þjóðarinnar og við eigum að taka það hlutverk alvarlega en þessi áminning gildir um samfélagið allt. Tölum saman eins og fullorðnu fólki sæmir, af vinsemd og virðingu. Tökum orð Jóns Sveinssonar, Nonna, til okkar: Hættum að rífast.

Virðulegi forseti. Góðir landsmenn. Það var sérstaklega gleðilegt að heyra áðan í ræðu hæstv. forsætisráðherra talað um að efla lýðræðið og gefa almenningi bæði fleiri og betri tækifæri til þess að hafa áhrif. Þetta er eitt af þeim málefnum sem gjarnan verða út undan ýmist vegna þess að þeim er tekið sem sjálfsögðum hlut eða það er einfaldlega ekki nægur áhugi á þeim til að byrja með. Þó að ég vilji ekki draga þau orð í efa er fullt tilefni til að vara sérstaklega við því að þarna séu leiðir sem líti lýðræðislega út en eru í reynd hannaðar til þess eins að líta þannig út. Það er sjálfsagt að þjóðaratkvæðagreiðslur verði að raunveruleika endrum og sinnum, jafnvel þegar allt er í besta lagi, en til þess að svo góðar breytingar geti átt sér stað er alla vega tvennt sem þarf að breytast í viðhorfi Alþingis og kannski landsmanna flestra. Hið fyrra er það viðhorf að þjóðaratkvæðagreiðslur eigi eingöngu að vera fræðilega mögulegar í algjörum undantekningartilfellum en megi alls ekki gerast reglulega í meðalstórum málum. Hættan við það viðhorf er sú að skilyrði fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu, segjum of há prósentutala til þess að af þjóðaratkvæðagreiðslu verði, verði viljandi gerð slík að þær séu í reynd nær óhugsandi. Á þeim tímapunkti höfum við gert illt verra. Hið síðara er sú hugmynd að þegar verði af þjóðaratkvæðagreiðslu beri að húðskamma þá stjórnmálamenn sem eru á öndverðum meiði við meiri hlutann. Það er þetta viðhorf sem skapar andstöðu við þjóðaratkvæðagreiðslur og hún er óþörf. Það er allt í lagi að spyrja þjóðina af og til svo lengi sem við sitjum ekki hér og rífum hvert annað í okkur fyrir það eitt að vera á öndverðum meiði. Að því sögðu hafa aldrei verið betri tækifæri til lýðræðisumbóta þó að tæknilegir vankantar séu til staðar við að halda leynilega kosningu yfir netið. Það má samt sem áður nota upplýsingatæknina í mun meira mæli til þess að spyrja þjóðina um hin ýmsu mál, í það minnsta ráðgefandi. En þá er mikilvægt að halda til haga möguleikanum á hefðbundnum þjóðaratkvæðagreiðslum í lagalega bindandi málum til þess að hægt sé að tryggja kosningavernd. Virðulegi forseti. Að lokum langar mig svolítið að biðja nýja ríkisstjórn um að halda þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhaldandi viðræður við ESB vegna þess að með því að halda slíka þjóðaratkvæðagreiðslu er hægt að ljúka því máli í eitt skipti fyrir öll, hvað sem okkur svo sem finnst. Persónulega hef ég ekki gert upp hug minn, ég veit ekki hvað við mundum kjósa um ef við ætlum að ganga inn í sambandið eða ef við ætlum ekki að ganga inn í sambandið. En til þess að vita hvað ég er að kjósa um þurfum við að klára þessar umræður. Það er alla vega það sem mér finnst. Mér þætti gott að geta kosið um það sem borgari, ekki bara sem þingmaður. Sjáandi að það hafa verið þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi, þær leiddu ekki af sér algjört hrun Íslands. Þá vitna ég auðvitað til Icesave-þjóðaratkvæðagreiðslunnar umdeildu, við unnum það mál. Það kom á óvart, það kom mér á óvart en við unnum það. Það er ekki eins og þjóðin hafi alltaf rangt fyrir sér. Er það, hæstv. forsætisráðherra, virðulegi forseti?

Virðulegi forseti. Kæru landsmenn. Bjartsýni, kjarkur og þor eru einkennisorð stefnuræðu nýrrar ríkisstjórnar. Það örlaði svolítið á eftirsjá í orðum sérstaklega fulltrúa fyrrverandi stjórnarflokka. Það kvað við dálítið annan tón hjá öðrum minnihlutaflokkum en eftirsjá var hjá fyrrverandi stjórnarflokkum eftir þeim völdum sem þeir höfðu. Þeir virtust hafa gleymt að þeir höfðu fjögur ár til að gera ýmislegt sem þeir síðan velta fyrir sér af hverju við erum ekki búin að koma í framkvæmd á innan við einum mánuði. Mér fannst örla dálítið á því að menn væru bæði að dæma fyrir fram, spá í hvað hugsanlega mundi verða gert og dæma það síðan harkalega. Við kveinkum okkur ekki undan harðri málefnalegri gagnrýni en við æskjum þess að hún sé sanngjörn, málefnaleg og heiðarleg. Við ætlum að auka framleiðni, spara gjaldeyri, finna nýjar gjaldeyristekjur, auka atvinnu og skapa hagvöxt. Tækifærin eru víða í þeim málaflokkum sem ég stýri; í landbúnaði, sjávarútvegi og í öðrum málaflokkum eins og iðnaði, í menntun, í mannauðnum, skapandi greinum og svo mætti lengi telja. Ríkisstjórnin leggur mikla áherslu á umhverfismál. Ég hef þegar hafið vinnu í umhverfis- og auðlindaráðuneytinu að landnýtingaráætlun, að skipulagi hafsins og að því hvernig við nýtum betur náttúruna þegar ferðaþjónustan eykst svo hratt sem raun ber vitni og það kallar á mótvægisaðgerðir hér á landi. Á mörgum sviðum hefur okkur gengið vel að samþætta vernd og nýtingu samanber uppbyggingu fiskstofnanna við Ísland. Þar hafa farið saman áætlanir um nýtingu á forsendum sjálfbærrar þróunar hverrar tegundar. Þá fyrirmynd er mikilvægt að nýta einnig á fleiri sviðum. Við þurfum að vanda okkur við hverja ákvörðun og ana ekki að neinu. Ég vona að störf þingsins bæði í sumar og næstu fjögur ár verði þinginu til virðingar og vegsemdar.

Virðulegur forseti. Ég óska nýrri ríkisstjórn velfarnaðar og býð nýja þingmenn velkomna til þings. Síðasta kjörtímabil einkenndist af aðhaldi í ríkisfjármálum enda blasti gjaldþrot við ríkissjóði eftir hrun. Núverandi stjórnarflokkar kvarta í öðru orðinu undan slæmum viðskilnaði síðustu ríkisstjórnar og lofa síðan auknum útgjöldum og skattalækkunum í hinu orðinu, líkt og enginn sé morgundagurinn. Það er skiljanlegt að nýir ráðherrar vilji ekki hljóma eins og þeir gömlu á fyrstu dögum kjörtímabilsins en þeir munu þó fljótt þurfa að horfast í augu við kaldan veruleika ríkisfjármálanna. Annaðhvort tekur ríkisstjórnin á fjármálum ríkisins af festu eða missir tökin á þeim strax í haust. Lausatök í ríkisfjármálum þýða lausatök í efnahagsmálum, sérstaklega ef stórframkvæmdum er bætt í jöfnuna. Í kjölfarið fylgir skammvinnt og kannski skemmtilegt þenslutímabil, en því lýkur næsta örugglega fljótt aftur með skuldasöfnun, gengislækkun og verðbólgu. Nú mun koma í ljós hvort Framsóknarflokkur og Sjálfstæðisflokkur hafa lært af fyrri mistökum sínum eða hvort endurtaka á hina séríslensku þensluleið. Eitt mikilvægasta verkefni næstu missira er að endurskipuleggja húsnæðiskerfi landsmanna og ég hvet hæstv. félagsmálaráðherra til að leita samráðs við stjórnarandstöðuna í þeim efnum. Öllum er nú ljóst að staða Íbúðalánasjóðs er alvarleg. Á næstu dögum er von á sérstakri rannsóknarskýrslu Alþingis um starfsemi sjóðsins sem við verðum að nýta til að laga það sem betur má fara og læra af reynslunni. Í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis eru rakin alvarleg mistök síðustu ríkisstjórnar Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks í húsnæðismálum, enda var hvorki hlustað á gagnrýni sérfræðinga né stjórnarandstöðu. Geir H. Haarde hefur fúslega viðurkennt að mistök hafi verið gerð við myndun ríkisstjórnarinnar 2003, en þau mistök hafi verið óhjákvæmileg forsenda þess að hún var mynduð. Eftirmaður hans í formannsembætti, hæstv. fjármálaráðherra Bjarni Benediktsson, er vonandi ekki að kaupa ráðherrastólana jafn dýru verði. Skuldavandi og stefna í húsnæðismálum er samtvinnað. Eitt er að koma til móts við skuldug heimili, annað að greina orsakir þess að svona fór. Alvöruleigumarkaður er mikilvægur liður í því að tryggja öllum landsmönnum húsnæðisöryggi og leiga þarf að vera raunverulegur valkostur fyrir fólk, ekki síður en kaup á húsnæði. Fyrir hrun hafði fólk ekki val um neitt annað en mikla skuldsetningu til að öðlast húsnæðisöryggi. Það öryggi reyndist síðan minna en til stóð. Draumurinn um eigið húsnæði varð að skuldavanda. Framsóknarflokkurinn hefur lofað kjósendum afnámi verðtryggingar. Það vekur því furðu að fyrstu skrefin í því eigi ekki að taka nú á sumarþinginu. Vill Framsóknarflokkurinn að fólk haldi áfram að taka verðtryggð lán ef banna á verðtryggingu eins og flokkurinn hefur lofað? Í þessu máli eins og flestum öðrum mæta stjórnarflokkarnir óundirbúnir til leiks. Fyrstu skrefin í afnámi verðtryggingar verður að taka á næstu vikum til að draga úr óvissu lántakenda. Forseti. Hæstv. forsætisráðherra hefur haft uppi góð orð um húsa- og minjavernd, en þegar kemur að náttúruvernd breytist tónninn. Því miður virðast viðhorf Framsóknarflokksins til náttúruverndar og umhverfismála vera svipuð og viðhorf yfirvalda til verndunar gamalla húsa fyrir 1970, algjört niðurrif. Verndun gamalla húsa eða bæjarhluta byggist á gildismati og þekkingu. Í raun snýst hún um lífsgæði og lífsviðhorf. Náttúruvernd byggist á svipuðum viðhorfum. Það fer því illa á því að Framsóknarflokkur Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar tali um náttúruvernd með svipuðum hætti og Framsóknarflokkur Halldórs Ásgrímssonar. Herra forseti. Stefnuræða forsætisráðherra einkennist af gamaldags fortíðarþrá og virðist fela í sér afturhvarf til fortíðar fremur en kynslóðaskipti í íslenskum stjórnmálum.

Hæstv. forseti. Góðir landsmenn. Kæri þingheimur. Ég óska nýrri ríkisstjórnar velfarnaðar sem og okkur þingmönnum í störfunum fram undan. En ég verð að segja að þegar ég las stefnuræðu hæstv. forsætisráðherra varð ég fyrir miklum vonbrigðum eins og þegar samstarfsyfirlýsing flokkanna leit dagsins ljós. Hæstv. forsætisráðherra sagði við umræður um stefnuræðu forvera síns síðastliðið haust, með leyfi forseta: „Góðir landsmenn. Ekkert fæst fyrir ekkert.“ Það samrýmist ekki alveg því sem sagt var í kosningabaráttunni af hálfu Framsóknar. Í stefnuyfirlýsingu flokkanna og í ræðu hæstv. ráðherra birtast tæplega vonir fyrir þá landsmenn sem ákváðu að fela þessum flokkum umboð sitt. Textinn getur vart orðið loðnari um jafn stórt kosningaloforð og ekki bætir ræða hæstv. ráðherra nokkru við. Í stefnuyfirlýsingu flokkanna er að finna orðalag eins og „að öllum líkindum“, „heldur þeim möguleikum opnum“, „æskilegt er“ og í aðgerðaáætlun sem boðuð er á að fjalla um undirbúning almennrar skuldalækkunar. Allt er það á sama grunni: Engar beinar tillögur og engar lausnir. Með stefnuyfirlýsingunni er búið að setja skulda- og lánamál heimilanna ásamt ríkisfjármálaáætluninni í fullkomið uppnám. Búið er að lofa stórkostlegum aðgerðum í skuldamálum upp á mörg hundruð milljarða án þess að útskýra hvernig á að gera það. Það eru einungis stórkarlalegar lausnir í boði í formi þess að ráðast í orkufreka stóriðju og taka upp stefnu fyrri hægri stjórna í þeim efnum. Virðulegi forseti. Í ræðu sinni óskar hæstv. forsætisráðherra eftir aðstoð stjórnarandstöðunnar til að uppfylla hið stóra loforð sem gefið var í kosningabaráttunni af þeirra hálfu. Við erum ekki fylgjandi sömu hugmyndafræði og stjórnarflokkarnir og því getum við vinstri græn ekki orðið ábyrg fyrir tillögum meiri hlutans ef ríkisstjórninni er alvara með að fela þverpólitískum hópi að vinna svona vinnu, ekki tveimur flokkum. Þó að fagna beri þeim áherslum sem fram koma í ræðu hæstv. forsætisráðherra um áframhaldandi öflugt markaðsstarf og kröftuga uppbyggingu á helstu ferðamannastöðum landsins þá virkar það ekki trúverðugt þegar fjöldi tillagna liggur fyrir sem allar gera ráð fyrir tekjuskerðingu ríkissjóðs. Ánægjulegt er að ekki verður hróflað við strandveiðikerfinu eða öðrum byggðatengdum aðgerðum sem fyrir eru í lögum um stjórn fiskveiða. En um leið verð ég að minnast á að afnema á veiðigjaldið og hugmyndafræðina á bak við það sem mér hugnast ekki. Sátt um sjávarauðlindirnar næst ekki fyrr en eignarhaldið verður skýrt í stjórnarskrá en núverandi stjórnarflokkar lögðust af alefli gegn því á því þingi sem var að ljúka. Hæstv. forseti. Varðandi heilbrigðismálin þá er það hálfhjákátlegt að þeir flokkar sem skrúfuðu fyrir fjárframlög til endurnýjunar á tækjakosti opinberu sjúkrahúsanna skuli nú leggja áherslu á hið gagnstæða, nema þeir séu að tala um einkastofurnar. Ástæða þess að heilsugæslan var moluð niður var að opnað var fyrir beina leið frá sjúklingi til sérfræðings án viðkomu á heilsugæslunni í ráðherratíð Framsóknar í heilbrigðisráðuneytinu. Ég get heldur ekki orða bundist þegar gera á úttekt á starfsumhverfi skapandi greina, en fyrir liggur afar ítarleg úttekt frá því í október á síðasta ári og finna má á vef menntamálaráðuneytisins. Það hlýtur að mega notast við það sem þar kemur fram. Í stefnuyfirlýsingunni er talað um „framtíðarsýn og mótun menntastefnu“. Ég minni á að gerðar voru nýjar aðalnámskrár fyrir öll skólastig á síðasta kjörtímabili. Stytta á nám á háskólastiginu. Ég spyr: Hvar? Í leikskólanum, grunnskólanum, framhaldsskólanum? Hvaða dyggðir er verið að tala um að rækta með þjóðinni og hvernig á að gera það? Það eru margar spurningar sem liggja í loftinu eftir lestur þessara tveggja stefnuplagga. Hæstv. forseti. Kæru landsmenn. Af því að ég er rífandi bjartsýn og hef mikla trú á fólki til samvinnu og samstarfs þá treysti ég því að breyting verði á komandi kjörtímabili. Breytt vinnubrögð alþingismanna eiga við um alla þá sem hér sitja, það á ekki einungis að snúast um að vera samstaða og sátt um stefnu ríkisstjórnarinnar. Við vinstri græn munum veita harða en málefnalega stjórnarandstöðu. Við munum ekki draga þingið niður eins og gert var hér síðastliðin fjögur ár en við munum taka fast á þeim málum sem boðuð hafa verið m.a. í umhverfis- og skattamálum og að sama skapi standa með þeim góðum málum sem falla að stefnu okkar. Ég vona svo sannarlega að árangur þessa þings endurspegli væntingar almennings til þess. - Góðar stundir.

Virðulegi forseti. Góðir Íslendingar. - Með leyfi forseta: Ljósið loftin fyllir og loftin verða blá. Vorið tánum tyllir tindana á. Dagarnir lengjast og dimman flýr í sjó. Bráðum syngur lóa í brekku og mó. Þegar við gengum til kosninga á liðnu vori bundum við Íslendingar vonir við að með okkar atkvæði ættu sér stað breytingar í lífi okkar. Breytingar sem skiluðu okkur framförum, bættum hag og stöðugleika. Breytingar fyrir einstaklinga og fyrirtæki sem legðu grunn að aukinni hagsæld, öflugra atvinnulífi og auknum tekjum til að standa undir sameiginlegri velferð okkar. Liðinn vetur var snjóþungur og harður. Bændur urðu fyrir miklum fjárskaða í haust og nú kemur í ljós að tún eru víða kalin að stórum hluta og í síðustu viku bættust svo við aurskriður sem flæmdust um jarðir og rifu upp gróður. Við búum sannarlega við stríða náttúru á stundum sem hefur oftar en ekki þjappað okkur saman sem þjóð í hjálpsemi hvert við annað. En náttúran er líka blíð og gjöful og það eru góðar fregnir að fiskstofnar okkar fara stækkandi og því hægt að auka veiðiheimildir sem mun skila okkur auknum tekjum í þjóðarbúið. Sjávarútvegurinn er ein undirstöðuatvinnugrein okkar og það skiptir miklu máli að álögur á hana hreki fyrirtækin ekki úr rekstri. Við þurfum á því að halda allt í kringum landið að sjávarútvegsfyrirtækin, stór og lítil, haldi velli, geti endurnýjað búnað og skapi atvinnu og tekjur inn í sveitarfélögin og á landsvísu. Hið sama á við um önnur fyrirtæki, það er mikilvægt að rekstrarumhverfi atvinnulífsins sé stöðugt og að hægt sé að gera áætlanir fram í tímann sem geta gengið eftir. Það á meðal annars við um vaxandi atvinnugrein okkar, ferðaþjónustuna. Sú ákvörðun að falla frá áformum fyrri ríkisstjórnar um hækkun virðisaukaskatts á ferðaþjónustu mun styrkja hana og auka tekjur ríkissjóðs af þeirri atvinnugrein til lengri tíma litið. Skuldastaða heimilanna er sérstakt úrlausnarmál ríkisstjórnarinnar. Bæði Sjálfstæðis- og Framsóknarflokkur lögðu á það áherslu fyrir kosningar að tekið yrði á þeim vanda. Eins og fram kom í stefnuræðu hæstv. forsætisráðherra eru nú þegar hafnar aðgerðir til þess og væntum við þess að á yfirstandandi sumarþingi verði samþykkt að hefja þá vinnu formlega. Menntamál eru mér hugleikin og ég fagna því að hæstv. menntamálaráðherra hefur lýst skilningi á bágri stöðu framhaldsskólanna og vilja til að bæta þar úr. Menntun er eitt það verðmætasta sem hver þjóð getur fjárfest í og er mikilvæg hverjum einstaklingi og þroska hans. Í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar er lögð rík áhersla á öflugra menntakerfi, að þróun og framtíðarsýn verði mótuð í samstarfi við hagsmunaaðila og að aukin áhersla verði lögð á iðn-, verk- og tækninám, ásamt list- og hönnunargreinum og tengslin við atvinnulífið efld. Staða heilbrigðisþjónustunnar og greitt aðgengi að henni skiptir alla landsmenn miklu máli. Heilsugæslustöðvar eru mikilvægur fyrsti viðkomustaður sjúklinga. Langtímastefnumótun í heilbrigðismálum, sem felur meðal annars í sér að efla heilsugæsluna um allt land, er eitt af verðugum verkefnum hæstv. heilbrigðisráðherra. Aldraðir og öryrkjar eiga að njóta sanngirni, því verða skerðingar á frítekjumarki atvinnu- og fjármagnstekna frá 2009 afturkallaðar og fyrir liggur að endurmeta breytingar á almannatryggingum. Virðulegi forseti. Góðir landsmenn. Að vera þrautseigur Íslendingur, að eiga sögu og tungu, hefðir og gildi, fyllir okkur stolti. Í aldanna rás höfum við gengið í gegnum ýmsa óáran og hallæri, tekist á við eldgos og ísalög og staðið af okkur storma. Það gerum við einnig nú. Við höldum bjartsýn inn í nýtt kjörtímabil með öfluga ríkisstjórn í fararbroddi. Að liðnum hverjum vetri kemur aftur vor. - Góðar stundir.

Virðulegi forseti. Ástkæru landsmenn. Við erum hér samankomin á nýkjörnu Alþingi. Þetta þing hefur það fram yfir öll önnur þing að það hefur framtíðina fyrir sér. Þetta þing hefur það umfram öll þing sem setið hafa hingað til að eiga möguleika á því að verða besta þing sögunnar, enda er fyrri þingum lokið en við erum hér á fyrstu metrunum. Hvernig sagan á eftir að dæma þetta þing er óvíst en það er víst að það verður ekki afstaða himintunglanna ein eða duttlungar guðanna sem hafa allt um það að segja. Það er þingið sjálft sem ávinnur sér einkunn með störfum sínum og það sama á við um nýja ríkisstjórn sem ég óska alls góðs. Í stefnuræðu sinni vék hæstv. forsætisráðherra að skuldamálum heimilanna og fjárhagslegum forsendubresti sem þarf að leiðrétta. Það er mikilvægt að muna að það hafa fleiri upplifað brostnar fjárhagslegar forsendur en skuldarar. Það hafa til dæmis leigjendur, öryrkjar og aldraðir, svo einhverjir hópar séu nefndir, einnig gert í formi hærri gjalda samfara lækkandi kaupmætti. Ég brýni ríkisstjórnina að undanskilja ekki suma hópa í aðgerðum sínum og viðleitni. Forsendubresturinn er víða. Árið 2008 varð eiginlega allsherjarforsendubrestur í íslensku samfélagi. Sá forsendubrestur var ekki bara fjárhagslegur. Hann skók langflestar stofnanir samfélagsins og við glímum enn við afleiðingar þessa forsendubrests í stóru sem smáu og stærstu verkefni næstu missira verða áfram að glíma við þær. Ein alvarlegasta afleiðingin er það hrun sem orðið hefur á trausti í samfélaginu; trausti milli stofnana, milli almennings og stofnana hins opinbera, milli atvinnulífs og yfirvalda, yfirvalda og stofnana og milli fólks almennt. Hvar sem borið er niður sjáum við merki um óöryggi og vantraust. Traust á Alþingi hefur ekki verið svipur hjá sjón og gjarnan er talað um að hefja verði virðingu þingsins upp að nýju. Traust og virðing er ekki eitthvað sem hægt er að panta sér eða skipa fyrir um. Traust þarf maður að ávinna sér. Hér höfum við verk að vinna og það verður ekki gert nema með því að Alþingi sýni virðingu í störfum sínum. Sá sem hér stendur leyfir sér þann galgopaskap að vera bjartsýnn í upphafi þings. Á dögunum sótti ég alþjóðlega ráðstefnu um höfundarrétt í Washington, höfuðborg Bandaríkjanna. Ráðstefna þessi var stórmerkileg og þar áttu sér stað ótrúlegir hlutir, en hér ætla ég að segja frá nokkru sem gerðist í almenningsgarði á hlaupum á milli funda. Á bekk einum sat óárennilegur umrenningur eða heimilislaus maður sem aðrir vegfarendur tóku sveig fram hjá. Þarna sat hann með úfið hár og skegg í gauðslitnum, húðlitum æfingagalla með stolið nafnspjald um hálsinn. Hann náði athygli þess sem hér stendur og þegar við tókum tal saman ruddi hann upp úr sér romsu af skammstöfunum sem flestar voru óþekktar ef ekki óskiljanlegar. Þingmaðurinn gaukaði einhverjum smápeningum að manninum og hélt áfram för sinni en þá kallaði gaurinn í kveðjuskyni, í lauslegri þýðingu, með leyfi forseta: Það er íkorninn sem dansar á trjátoppunum en ekki bjarndýrið. Þessi furðulegu skilaboð eru mér ofarlega í huga við upphaf þings. Það hefur oft betri áhrif að sýna mýkt og sveigjanleika en að ryðjast áfram af krafti og með látum. Við fyrstu sýn er bjarndýrið tignarlegt, vöðvastælt og kraftmikið dýr en það kemst ekki á efstu toppa trésins. Við fyrstu sýn virðist íkorninn hlaupa stefnulaust fram og til baka eins og vitstola einfeldningur en það er ekki heldur svo einfalt. Íkorninn hefur skýr markmið, hann er að safna forða fyrir veturinn og öll hans taugaveiklunarlega iðja þjónar því markmiði. Hv. þingmenn. Tökum íkornann með sinni iðjusemi og útsjónarsemi okkur til fyrirmyndar frekar en þunglamalegt valdabrölt bjarnarins. Í leikriti sínu Romanoff og Júlía lagði Peter Ustinov eftirfarandi orð í munn einnar persónu sinnar, með leyfi forseta: Guð hjálpi þeim sem heillast af hagfræðitölum hveitiframleiðslunnar en staldra ekki við til að dást að kornaxinu. Þótt peningar falli vissulega ljúfar ofan í reiknilíkön og prósentur en aðrir þættir mannlífsins þá skipta aðrir hlutir ekki síður máli. Kærleikur, virðing og mannréttindi eru ekki síður mikilvæg og ber að hafa það hugfast í störfum bæði þings og ríkisstjórnar. Höfum það hugfast að við vorum ekki bara kosin til þess að taka ákvarðanir og fara með völd heldur til þess að þjóna almenningi í landinu. Gerum það. Verum góð.

Herra forseti. Kæru landsmenn. Mig langar að renna í gegnum það sem við píratar erum hrifin af þegar kemur að stefnuræðu hæstv. forsætisráðherra Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar. Ég byrja á því sem brennur á flestum akkúrat núna, sem eru skuldir heimilanna. Þar segir, með leyfi forseta: „Mikilvægt er að við sýnum nú að við búum við úthald og kjark og leitum allra mögulegra leiða til að leiðrétta skuldir heimilanna og bæta hag þeirra.“ Það sem er á stefnuskrá okkar pírata hvað þetta varðar er að tryggja að fólk sé ekki rekið af heimilum sínum ef á þeim hvílir veð vegna láns og óvíst er hver skuldar hverjum hvað. Eins og kemur fram í neytendalánalögunum þá er það alveg skýrt að neytandinn skuli njóta vafans, höldum því til haga. Einnig segir í stefnuræðunni að lögfest verði flýtimeðferð dómsmála sem tengjast skuldavanda heimilanna. Þessu ber að fagna og mætti jafnvel víkka þetta svolítið út þannig að almennt sé tryggt að réttlæti ríki í landinu með því að fólk geti sótt rétt sinn, sem þýðir að fólk eigi að geta sótt rétt sinn. Flestir skuldarar hafa „actually“ ekki tækifæri til að fara í dómsmál þó að mál séu sett í flýtimeðferð, þeir hafa hreinlega ekki efni á því. Þá er það spurning hvernig hjálpa eigi þeim sem ekki hafa efni á að hefja dómsmál til að sækja rétt sinn um lög sem við öll vitum að mörg hver eru ólögleg. Það er eitt, vonandi að það verði tryggt, hægt væri að nýta lög um lögbann og dómsmál til verndar heildarhagsmunum neytenda og nýlegur dómur bendir á að hægt er að nota þau lög þegar kemur að dómsmálum, þannig að ríkið gæti hafið þau dómsmál sem þyrfti og sett þau svo í flýtimeðferð til að tryggja að fólk fái réttlætinu fullnægt. Mér fannst alveg æðislegt að sjá að tíu sinnum var orðið tækifæri notað, ellefu sinnum líklega, og einu sinni sóknarfæri og mjög mikið talað um framfarir. Þá er spurningin: Hvaða stóru tækifæri? Helstu tækifæri, ef við færum okkur yfir í það sem sagt er um að öflugt atvinnulíf sé forsenda vaxtar og velferðar og sérstök áhersla verði lögð á lítil og meðalstór fyrirtæki, vöxt útflutningsgreina o.s.frv. og nýsköpun og nýtingu vaxtartækifæra framtíðarinnar. Og hvaða vaxtartækifæri hefur framtíðin best? Það er að nýta upplýsingatæknina, að nýta internetið. Þá komum við að litlum og meðalstórum fyrirtækjum en í McKinsey-skýrslunni um internetið 2011 er bent á að lítil og meðalstór fyrirtæki sem nýta sér internetið í miklum mæli vaxi tvöfalt hraðar, ráði tvöfalt fleira starfsfólk og tvöfaldi útflutningstekjur sínar sem er nú einmitt eitt af því sem við þurfum til að styrkja krónuna. Þetta er stóra tækifærið, þetta eru stóru framfarirnar. Við erum búin að tala við marga við vinnslu á þingsályktunartillögu um að fela ríkisstjórninni að skoða þetta lagalega samhengi sem þarf að skoða og nýta þessi tækifæri, m.a. Samtök atvinnulífsins, Samtök iðnaðarins og fleiri aðila. Það er engin mótstaða gegn þessu, það er engin mótstaða. Það eina sem vantar er það að við á þinginu setjumst niður og förum að vinna að þessum málum, setjum þau í svolítinn forgang út af því að þetta er stóra tækifærið. Hagkerfi internetsins mun nærri tvöfaldast á næsta kjörtímabili. Það mun verða 4,2 billjónir dollara. Þarna eru stóru tækifærin. Ég vona að við getum öll í sameiningu unnið að því. Ekki virðist vera nein mótstaða gegn því. - Takk fyrir.