Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Flm. (Sigurður Kristjánsson): Herra forseti ! Ég skal vera fáorður um þetta mál. Ég geri ráð fyrir, að þetta mál fari til rannsóknar hv. fjvn. Og ég mun birta þeirri hv. n. ástæður nar fyrir því, að þessi þáltill. er fram komin. En ég get þó í örfáum orðum skýrt frá því, sem reyndar er að víkið í grg., að hér er ekki farið fram á neina sérstaka nýja fjárveitingu, heldur það, að Samábyrgðinni verði greitt stofnféð allt í einu. Ég hef borið þetta undir hæstv. fjmrh., sem hefur tjáð mér, að það muni frá sínu sjónarmiði koma í sama stað niður. Ástæðan fyrir því, að farið er fram á þetta, er sú, að vegna styrjaldarinnar hefur orðið mjög mikil breyting á endurtryggingum. Samábyrgðin er skyldug samkvæmt l. til að taka við af bátafélögum mestu af endurtryggingunum og verður að tryggja erlendis. Nú hefur Samábyrgðin orðið að færa endurtryggingar sínar frá Norðurlöndum, af því að þau eru lokuð, og, til Englands. Og kannske sumpart vegna þess ótta, sem styrjöldin hefur vakið um misfarir skipa, þá verður stofnunin að greiða iðgjöld af endurtryggingunum strax og um þær er beðið. En þetta veldur því, að stofnunin verður að hafa talsvert mikið veltufé, af því að hinni gömlu reglu, að iðgjaldagreiðendur skipa greiði iðgjöldin í tvennu lagi á ári, verður fylgt áfram. En Samábyrgðin verður hins vegar að greiða fyrir fram ársiðgjöldin af öllum tryggingunum, þegar tryggingar er beiðzt, en áður þurfti hún aldrei að greiða iðgjöldin fyrr en reikningsskil voru gerð. Ég mun að öðru leyti gera hv. fjvn. grein fyrir málinu eins og n. óskar.

Forseti (GSv): Ég skal geta þess, að við fyrri hluta þessarar umr., þegar mál þetta var rætt hér síðast, kom fram og var lögð með málinu rökstudd dagskrá frá hv. 6. þm. Reykv. (JGM), og hefur ekki fundizt ástæða til að prenta hana að svo stöddu. Vil ég lesa dagskrártill. upp til glöggvunar fyrir hv. þm. Hún hljóðar svo: „Þar sem Alþingi lítur svo á, að lokun áfengisverzlananna hafi, meðal annars, haft í för með sér aukið vínsmygl, aukna leynisölu smyglaðs víns, bruggun í stórum stíl, stóraukin kynni og viðskipti landsmanna og setuliðsins og neyzlu ýmissa banvænna vökva, telur það ekki ástæðu til, að hert verði frekar á lokunarákvörðununum, og í fullu trausti þess, að ríkisstj. taki nú þegar til rækilegrar athugunar, á hvern hátt er hægt að koma í veg fyrir, að landsmenn neyðist til að afla sér áfengra drykkja ólöglega, tekur þingið fyrir næsta mál á dagskrá.“



Herra forseti ! Það er ekki meiningin, að ég ætli að fara að blanda mér neitt verulega í þetta mál eða halda um það neina ræðu. En ég hygg, að það hafi komið í ljós við þær umr., sem fram hafa farið, að málið sé ekki eins einfalt eins og mönnum kannske hefur upphaflega til hugar komið, og væri þess vegna þess vert að athuga það eitthvað nánar. Það er nú álit mitt persónulega, að það hefði verið betra, að hafa tvær umr. um þetta mál, en það er náttúrlega dautt mál að tala um slíka úr þessu, og hæstv. forseti hefur litið hér eins á og áður hefur verið gert af hans fyrirrennara um sams konar þáltill., að hún þyrfti ekki að vera til nema einnar umr., og við það situr auðvitað. En það þarf samt ekki að standa í vegi fyrir því, að þáltill. verði athuguð í nefnd. Og ég legg því til, að þessari umr. verði frestað og þáltill. verði vísað til athugunar til hv. allshn.



Herra forseti! Mér virðist þetta mál, sem hér liggur fyrir, vera þess eðlis, að það snerti meira en flestar aðrar þáltill., sem hér hafa legið fyrir og frestað hefur verið umr. um, fjárhag ríkisins, og að þess vegna eigi þetta mál alveg tvímælalaust að fara til hv. fjvn. Ég veit ekki betur en að á því fjárlagafrv., sem lagt hefur verið fyrir þetta þing, séu áætlaðar nokkurra millj. kr. tekjur af víni og tollágóða af því, og þessi þáltill. gerir ráð fyrir, að þær tekjur hverfi með öllu. Og ef slíkt mál á ekki erindi til hv. fjvn., þá veit ég ekki, hverju á að vísa til þeirrar hv. n., og ég veit þá ekki, til hvers sú n. á að vera, ef þessi þáltill. á ekki að fara til hennar. Ég geri það því skilyrðislaust að minni till., að þáltill. verði vísað til hv. fjvn., en ekki hv. allshn.

*Sigurjón Á. Ólafsson: Herra forseti! Það er ekki gott að segja, hvað um þessa till. verður, en vegna umræðnanna, sem fram fóru í fyrradag, vil ég segja nokkur orð, ef ske kynni, að málið verði útrætt við þessa umr. Ég vil taka það fram, að ég hygg, að það sé óþarft að vísa því til n. Ég hugsa, að hver þm. hafi gert sér ljóst, hvað hér er á ferðinni, og þó að n. fjalli um málið og það tefjist af þeim sökum, verði menn litlu nær og breyti ekki um skoðun. Frsm. okkar fjórmenninganna hefur gert mjög ýtarlega grein fyrir því, sem í till. felst, en síðan hefur ýmislegt komið fram, sem mér þykir hlýða að gera aths. við. Ég vil víkja að hæstv. ráðh., sem hér hafa talað, en ég sé engan þeirra við og vænti, að einhverjir þm. vilji taka að sér að bera þeim orð mín. Hæstv. ráðh. hafa talið, að ríkisstj. hafi brostið heimild til þess að taka upp algerða lokun og hafa vitnað í l. um innflutning og sölu áfengis í því sambandi. Þeir hafa líka skýrt frá því, að það hafi orðið að loka áfengisverzluninni í júlí s.l. vegna þess, að þurrð var á birgðum, svo að að því leyti hafi þetta verið óhjákvæmileg ráðstöfun. Hæstv. forsrh. gat þess einnig, að af lögregluástæðum hefði orðið að halda áfram lokuninni.. En ég vildi beina þeirri fyrirspurn til hæstv. ráðh., hvort ekki væri ein leið til í málinu, þó að lagaheimild brysti, nefnilega sú að gefa út bráðabirgðalög. Ég rykist hafa orðið þess var, að ekki eru hömlur á að gefa út bráðabirgðal., ef ríkisstj. telur það nauðsynlegt. Ég skal vitna í hinn fræga gerðardóm, sem settur var þvert ofan í gildandi l. Nú hefur ríkisstj. ekki gert það sama í þessu máli, og af hverju? Ég þykist vita, að hana hafi skort til þess vilja og ekki séð þá nauðsyn, sem við bindindis- og bannmenn teljum, að sé til lokunar. Og í seinni tíð hefur hæstv. ríkisstj. farið krókaleiðir í þessu máli með því að veita mönnum undanþágur, en þessar undanþáguveitingar gefa okkur nú tilefni til að reyna að fá hert á ákvæðunum. Og ég verð að segja, að það þarf ekki bindindismenn til að láta sér renna kapp í kinn, þegar farið er að veita undanþágur til að halda fermingarveizlur og kenna börnunum að neyta víns. Ég tala ekki um, ef einhver góður borgari á afmæli. Þá er talið sjálfsagt, að hann fái tækifæri til að kaupa vín. Um hv. 6. þm. Reykv. og hans ræðu skal ég vera fáorður. Hann leyfir sé að slá fram alls konar fullyrðingum, hverra sannleiksgildi ég dreg mjög í efa, eins og t.d. þeirri, að til séu sveitir, þar sem bruggað sé á öðrum hverjum bæ. Ef ég væri fulltrúi sveitanna, mundi ég vilja fá slíku ámæli hrundið og heimta, að hv. þm. sannaði sitt mál. Hv. þm. heldur því líka fram, að við höfnina sé mikið flutt. inn af ólöglegu áfengi, sem tollvörðum og lögregluþjónum sé kunnugt um, án þess að þeir hafist að. En sá stimpill, sem hv. þm. setur á opinbera trúnaðarmenn ríkisins ! Mér er vel kunnugt um, að hugarfar tollvarðanna hér en annað en það, að þeir vilji láta slíkt fara fram hjá sér. Slíkt ætla ég ekki heldur lögreglumönnum vorum. Þetta er ómaklegur áburður, fram borinn á sjálfu Alþ. Skýrsla hv. þm. ber vott um, að hann er kunnugri undirdjúpum borgarlífsins en margur annar. Ég þykist nú vera nokkuð kunnugur hér í bæ, en hef aldrei heyrt nokkurn mann lýsa slíku ástandi. Hitt veit ég, að alltaf eru til menn, sem hafa tilhneigingu til að brjóta l. En ég verð að ætlast til, að framkvæmdarvaldið í landinu geri sitt ýtrasta til að taka hart á öllu slíku. En er það gert? Eru ekki einmitt þeir menn að verki, sem ríkisstj. og önnur yfirvöld telja, að ekki eigi að taka eins hart á og sumum öðrum þegnum þjóðfélagsins? Ég er þess fullviss, að þó að mörg séu brotin á áfengislöggjöfinni, eru þau samt ekki meiri en svo, að hægt er að koma í veg fyrir þau með einlægum vilja og framtakssemi. Innflutningur áfengis vegna setuliðsins er vandamál, en ég vil spyrja hæstv. forsrh.: Hefur nokkuð verið gert af hálfu ísl. stjórnarvalda til þess að ræða við setuliðsstjórnirnar og reyna að hafa áhrif á þær í þá átt að hafa hemil á þeim innflutningi? Ég veit ekki til, að það hafi verið gert, en það er engu að síður nauðsynlegt að fara fram á að fá samninga við þær um þetta atriði ekki síður en annað, sem verið er að leita samninga um. Það eru allir sammála um, að ef sambúðin á að vera með nokkrum siðmenningarbrag, verður að þurrka út allt, sem torveldar hana, en þar má fyrst og fremst nefna notkun áfengis. Það væri fróðlegt að sjá í skýrslum um alla þá árekstra, sem orðið hafa, hvað áfengið á mikinn þátt í þeim. Það er áreiðanlega ekki meiri nauðsyn á neinu en að loka fyrir áfengisstrauminn og semja við herstjórnirnar um að takmarka innflutning áfengis til setuliðsins. Ef þessi leið væri farin, hygg ég, að ástandið yrði stórum betra en verið hefur. Ég skal ekki fullyrða, hvað langt væri hægt að komast í þessu efni, en ég vil láta reyna það, sem hægt er. Lögreglan hefur gefið upplýsingar um þann mikla mun, sem varð um áfengisnautn, strax og búið var að loka verzluninni. Ég sá líka greinilega muninn við höfnina. - Ég er ekki einn um þessa skoðun. Ég hef ekki talað við nokkurn mann, sem ekki viðurkennir, að vegna ástandsins sé nauðsynlegt að hafa áfengisverzlunina lokaða. Ég geri ekki ráð fyrir, að andbanningarnir vilji líta sömu augum á þetta mál og við bindindismenn í öllum atriðum. En eitt ættum við að geta verið sammála um: að vegna þeirra tíma, sem nú standa yfir, verðum við að loka fyrir áfengið. Mér fannst ræða hv. 6. þm. Reykv. svo fjarstæðukennd, að ég held, að hún dæmi sig sjálf. Ég held, að ekki verði margir til þess að trúa öllum fullyrðingum hans. En þó að einhver sannleikur kunni í þeim að vera, fullyrði ég, að ástandið sé ekki verra en svo, að það megi laga. Ég sagði það í upphafi, að ég teldi ekki þörf á að tefja málið með því að vísa því til n. Málið er ekki nýtt, og hver þm. er búinn að gera upp með sér, hverja afstöðu hann tekur. N. mundi ekki afla neinna nýrra upplýsinga, sem breyttu afstöðu manna. Vitanlega má á það líta, að um fjárhagsmál er að ræða. En við erum ekki í neinni fjárþröng og þurfum ekki á þessum blóðpeningum að halda. Ég mun ljúka máli mínu. Ég vildi aðeins segja mína skoðun, af því að ég hélt, að umr. væru að fjara út.



Ég er sammála hv. 2. landsk. þm. um, að ekki sé nauðsynlegt að vísa þessu máli til n., af því að þm. séu ekki reiðubúnir til að greiða atkv. strax. Hins vegar er það yfirleitt gangur mála hér á Alþ., að þeim sé til n. vísað, og vil ég ekki skorast undan, að svo verði líka nú. Það hafa komið fram till. bæði um allshn. og fjvn., og virðist gæta nokkurs skoðanamunar um það, til hvorrar n. málið skuli fara. Yfirleitt hafa áfengismálin verið hjá allshn. deildanna, og þar sem allshn. í Sþ. hefur svipuðu hlutverki að sinna og í d., væri ekki óeðlilegt, að málið færi þangað, en hitt er líka rétt, að eins og málið liggur fyrir, er það mikið fjárhagsmál. Alþm. verða svo að ráða það við sig, hvort er þyngra á metunum, ef málinu verður vísað til n. En ég vænti þess, að hvor n., sem fær málið til meðferðar, finni mikilvægi þess og afgreiði það skjótlega. Það mætti svara ýmsum fjarstæðum, sem fram hafa komið, einkum frá einum þm., en rétt er að láta það bíða almennrar umr. Ég hef ekki undan að kvarta undirtektum þeirri tveggja ráðh., sem talað hafa, mér fannst þeir ekki taka óliðlega í þáltill. Það var auðheyrt, að hjarta hæstv. fjmrh. var með okkur flm., en hæstv. forsrh. skaut málinu til þingsins og kvað sér skylt að fara eftir samþykkt þess. En ég vildi aðeins vekja athygli Alþ. á dagskrártill., sem fram er komin frá hv. 6. þm. Reykv., og aðallega vekja athygli hæstv. forseta á henni, því að hún er plagg, sem er einstakt í sinni röð, og hef ég þó um dagana séð framan í margar till. til rökst. dagskrár hér á Alþingi. Það er ástæða til að gera þetta fáránlega plagg að umtalsefni, og vil ég þá fyrst minnast á það, að þar er sagt: „Þar sem Alþ. lítur svo á, að lokun áfengisverzlananna hafi, meðal annars, haft í för með sér aukið vínsmygl ....“ o.s.frv., - virðist vera gert ráð fyrir því, að alþm. hafi sannprófað af eigin sjón, að forsendur till. séu réttar, því að það væri hin freklegasta móðgun, ef búizt væri við, að við alþm. færum að fella dóm okkar eftir hugarburði annarra manna. Það, sem við eigum fyrst að álykta, er, að lokun áfengisverzlunarinnar þ.e. með því að loka aðaldyrunum, en hafa bakdyrnar opnar -, hafi haft í för með sér aukið vínsmygl. Hafa alþm. staðið vörð við skipin eða hvað? Ég vil spyrja, hvaða aðstöðu þeir hafi haft til þess, eða á ályktunin að hyggjast á því, að þeir hafi sjálfir tekið þátt í smyglinu? Því að þetta getur ekki verið byggt á því, að þeim sé þetta kunnugt, nema því aðeins, að þeim sé ætlað að hafa sjálfir tekið þátt í smyglinu eða staðið aðra að því. Ég veit ekki, hvort hv. þm. er að bera þm. það á brýn, að þeir séu beinir þátttakendur í vínsmygli, en það liggur næst að álykta, að svo sé, en hitt er auðvitað fjarstæða, að þm. hafi getað staðið við lúguhlera eða hverja dyragætt á hverju skipi, sem kemur í höfn hér í Rvík. Það er rétt að athuga þetta og gera sér grein fyrir, hvað í þessu felst, og hafi flm. ekki gert það sjálfur, þá vil ég hjálpa honum til þess að komast í skilning um það, hvað liggur á bak við orð hinnar rökst. dagskrár. Það næsta, sem þingmenn eiga að byggja á úrskurð sinn um að vísa málinu frá, er það, að þetta -hafi aukna leynivínsölu í för með sér. Hver er nú aðstaða hv. alþm. til þess að dæma um þennan hluta hinnar rökst. dagskrár? Hvernig hafa þeir átt að vera á verði á bílastöðvunum, þar sem þessi viðskipti eiga að fara fram, - eða er það meiningin, að alþm. hafi verið beinir þátttakendur í því að kaupa smyglað vín? Það liggur næst að álykta, að þessu sé þannig varið. Þá er þriðja atriðið, sem fjallar um það, að bruggun hafi aukizt í stórum stíl. Hvað hafa hv. alþm. um þennan lið dagskrárinnar að segja? Það liggur næst að halda, að með þessu sé verið að gefa í skyn, að alþm. séu teknir upp á því að brugga. Hvernig er það hugsanlegt, að alþm. séu með nefið ofan í hverri kirnu og kopp í landinu, þannig að þeir gætu vitað um það, ef einhvers staðar hefði verið lagt í kerald? Einasta leiðin til þess, að þeir vissu eitthvað um þetta, væri þá sú, að þeir tækju sjálfir þátt í brugginu, ef þeir eiga að dæma út frá sinni eigin aðstöðu, eins og flm. till. virðist meina. Ég held, að hv. flm. till. hljóti að sjá það, að ísinn er að brotna undan honum, en væntanlega er vatnið ekki svo djúpt, að hann drukkni alveg, vonandi kemst hann upp úr. Það ber vott um harla einkennilegt sálarástand, að hv. þm. skuli bera slíka dagskrártill. fram sem þessa og ætlast til þess, að hæstv. forseti fari að bera hana upp hér á hæstv. Alþ. - Þá kemur það næst í þessari till., að lokunin, eins og hún er framkvæmd nú, hafi stóraukin kynni og viðskipti landsmanna við setuliðið í för með sér. Hvað hafa hv. alþm. um þennan lið þáltill. að segja? Hefur þetta orðið til þess, að þeir hafi haft meiri kynni af setuliðinu í landinu en ella? Hafa alþm. verið að bjóða setuliðsmönnum heim til sín til þess að reyna að hafa út úr þeim vín, eða með hverjum öðrum hætti ætti alþm. að vera þetta kunnugt ? Það má segja, að hér sé hver silkihúfan upp af annarri, en það er ekki allt búið enn. Svo kemur það að lokum, að af lokuninni hafi hlotizt neyzla ýmissa banvænna vökva. Það mætti nú kannske segja, að þetta ætti ekki beinlínis við alþm., þannig að enginn þeirra hefur hrokkið upp af af þessum sökum. Ég veit náttúrlega ekki um það, hvað kunnugleika alþm. hafa haft af slíku, en ég held, að það renni ekki sterkar stoðir undir það, að þessi slys eigi rót sína að rekja til þess, að áfengisútsalan hefur verið lokuð á þessu tímabili. Svo kemur niðurlag till. Það má að vísu segja, að það sé ekki út af fyrir sig móðgun gagnvart þm., en það sýnir svona, hvað stendur hér á bak við. Það stendur hér, að „í fullu trausti þess, að stj. taki nú þegar til rækilegrar athugunar, á hvern hátt er hægt að koma í veg fyrir, að landsmenn neyðist til að afla sér áfengra drykkja ólöglega“, og í fullu trausti þess, að ríkisstj. taki til athugunar, á hvern hátt verði komið í veg fyrir þetta, þá á að reka endahnútinn á með því að vísa þessari þáltill. frá, sem hér er til umr. Ég veit ekki, hvað þessi feluleikur á að þýða, ég held, að það hefði verið betra fyrir hv. þm. að ganga hreint til verks og segja, að hann vildi opna allt upp á gátt, í stað þess að snúa þetta allt eins og roð í hund. Nei, ég held, að það megi segja, að þetta sé sama endemið frá upphafi til enda. Ég skal ekki fara fleiri orðum um þessa till. Ég veit, að hæstv. forseti reynir að fara sem mýkstum höndum um þennan óskapnað, en ég hef ekki komizt hjá því að benda á það, hvað fyrir dagskrártill. er mikil hringavitleysa frá upphafi til enda og flm. hennar og raunar Alþingi í heild til háborinnar skammar, að hún skuli fram komin.

*Ingvar Pálmason: Ég get að mestu leyti fallið frá orðinu eftir ræðu hv. þm. Borgf. Ég vil þó nota tækifærið til þess að lýsa yfir því, að í raun og veru er þetta mál þannig vaxið, að það getur enginn maður, sem vill því vel, verið á móti því, að því sé vísað til n. En það er nú svo með þetta mál, að þetta er þriðja þingið, sem fær það til meðferðar. Á fyrsta þinginu var svipuð till. borin fram, en henni var vísað frá vegna þess, hvað tími var naumur, og á svipaða leið fór á síðasta þingi. En nú er komið svo langt, að þm. eru farnir að ræða till. Ég álít, að þm. geti ekki sóma sins vegna komizt hjá því að taka ákvörðun um þetta mál, eftir að ráðh. báðir eru búnir að lýsa því yfir, að þeir telji, að það verði að taka ákvörðun um þetta mál. Ég trúi því ekki, að þingið láti það henda sig í þriðja skiptið að eyða málinu, og í trausti þess, að það sé ekki meiningin, þá er ég með því, að þessari till. sé vísað til fjvn. Ég skal líka taka það fram, að hv. þm. Borgf., sem er 1. flm. till., hann er einnig form. fjvn., og geri ég því ráð fyrir, að það verði ekki með hans vilja, að þm. verði leystir undan því að greiða atkv. um tili. Það er ekki annað, sem farið er fram á, en að þingið segi sinn vilja, og það þarf ekki miklar rökræður um það, að slíkt verði framkvæmt, þó að það geti skeð, að hv. 6. þm. Reykv. hafi hugsað sér að koma fram með nýtt trúboð um þetta mál, byggt á þeim grundvelli, að það eigi að kenna mönnum að drekka. Ég hef aldrei hugsað mér að fara að kenna mönnum neina sérstaka trú í þessum málum. Ég held því, að það þurfi miklu minni umbúðir um þetta heldur en mönnum virðist vera nauðsynlegt. Ég vil því gera að minni till., að málinu verði vísað til hv. fjvn.

*Sigurður Kristjánsson: Það hefur komið fram till., sem er upphaflega frá hv. 1. þm. N.-M, um það að vísa málinu til hv. fjvn., en ég hef lagt til, að því verði vísað til allshn. Það er alveg rétt, sem hv. þm. tók fram, að þetta mál er í eðli sínu fjárhagslegs eðlis, og það hef ég getið um fáum orðum. En mál geta haft. fleiri en eina hlið, og það er vitað mál, að flm. hafa ekki flutt þarna till. sem fjárhagsmál. Það hefur ekki vakað fyrir þeim að svipta ríkissjóð þeim tekjum, sem hann hefur haft af áfengissölunni. Frá þeirra sjónarmiði hefur þetta sjálfsagt verið skoðað sem öryggis- og siðferðismál. Mér skilst, að hæstv. forseti hafi tekið undir þennan skilning þeirra, án þess þó að synja fyrir það, að málið sé einnig fjárhagslegs eðlis. Forseti hefur tekið undir þetta með því, að ákveða eina umr. um málið, eins og venja er að gera við mál, sem ekki eru aðallega fjárhagslegs eðlis. Ég verð þess vegna að halda fast við þá till. mína, að málinu verði vísað til allshn. Ég gat um það hér áðan, að þetta mál væri ekki eins einfalt og menn kynnu að ætla, og ég vil í því sambandi benda á það, að við málið er margt að athuga, sem er einmitt hlutverk allshn. Ég býst við, að hv. þm. líti svo á, að þetta fari í bága við l., og að fjalla um slíkt er m.a. hlutverk allshn.

*Jóhann G. Möller: Þar sem útlit er fyrir, að málið fari til n., get ég stytt mál mitt svo sem verða má. Ég verð þó að svara nokkru af því, sem fram hefur komið út af ræðu minni, sem ég flutti, þegar málið var fyrst tekið fyrir. Ég skal ekki vera á móti því, að málið fari til n. og ég álít, að málið sé þannig vaxið, að það þurfi athugunar, sem þeir menn, sem eru blindastir bannmenn á Íslandi, gefa sér aldrei tíma til að veita málum, því að þeir, sem vaða um í trú á þetta mál, taka aldrei tillit til staðreynda og gera sér ekki grein fyrir því, sem hér er að ske. Það er einkennilegt að heyra hinn mikla þingskörung, hv. þm. Borgf. (PO), flytja slíka ræðu sem hann flutti áðan, hann er annálaður fyrir rökvísi í málflutningi sínum, en í þessu máli hefur honum þótt bergðast rökvísi. Ég hef í þessu máli reynt að kynna mér þá hluti, sem í þessum málum hafa skeð, t.d. í Bandaríkjunum, og ég hef fengið skýrslur um þessi mál, sem ekki er hægt að vefengja, og í Bandaríkjunum hefur það sama skeð og hér, að þessir þurru senatorar stanga alltaf höfðinu við steininn og segja eins og sagt var, „og samt er síld í tunnunni“. Þó að búið sé að sýna þessum mönnum, að það sé ekki hægt að þurrka landið, þá halda þeir samt áfram að herja höfðinu við steininn hvað þetta snertir. Þessir menn í Bandaríkjunum héldu því fram, að það væri hægt að þurrka landið með því að hafa nógu öflugt tolleftirlit í landinu. Rannsókn á þessu leiddi í ljós, að það mundi kosta um 300 millj. dollara að halda uppi svo öflugu tolleftirliti þar í landi, og þá fóru menn að efast um, að það væri hægt að þurrka landið. Menn skulu svo í þessu sambandi athuga strandlengjuna hér við Ísland og allar aðstæður og bera það saman við Ameríku, og þá munu menn sannfærast um það, að þetta er óframkvæmanlegt vegna hins gífurlega kostnaðar. Ég vil svara þeirri hártogun á orðum mínum, sem kom fram hjá hv. þm. Borgf., er hann var að lýsa forsendunum fyrir minni dagskrártill. Ég álít, að hv. þm. þurfi ekki að koma fram með neitt dekur við hæstv. forseta um það að vísa þessu frá, enda var sams konar till. flutt hér í fyrra og var tekin gild af þáverandi forseta. Annars er það einkennilegt við ræðu hv. þm. Borgf., að hann telur till. mína saka hv. þm. yfirleitt um lögbrot. Hv. þm. virðist skilja þetta þann veg, að hver einn einasti hv. þm. eigi að bera persónulega ábyrgð á því, sem sagt er, að eigi sér stað samkv. dagskrártill. Ég er hræddur um, að þingið afgr. ekki mörg mál, ef það ætti að vera bundið við það, að þm. hefðu persónulega reynslu í hverju einasta máli, sem fram er borið. Ég held, að hv. þm. verði í því tilliti að trúa staðreyndum og umfram allt að vera ekki svo blindir í málfylgi sínu eins og þessi hv. þm. virðist vera a.m.k. í þessu máli. Ég veit ekki, hvort hv. þm. vildi með orðum sínum bera mér á brýn vínsmygl eða að ég viti eitthvað ákaflega mikið um. þetta. Ég hef gert mér far um að kynna mér þetta mál, og ég hef komizt að raun um það, að það, sem til staðar er í þessu máli, er það, sem ég hef haldið fram og átt hefur sér stað hjá öðrum þjóðum. Hann neitar því, að bruggið hafi vaxið. Hann neitar því enn fremur, að hv. alþm. geti dæmt um það, hvort brugg hafi farið í vöxt eða ekki. Hvers vegna voru áfengisl. sett? Var það ekki vegna þess, að bruggið var orðið svo ískyggilega mikið í landinu? Ekki höfðu hv. þm. þá farið um allt landið og lyktað upp úr hverjum kopp til þess að kanna það, hvort mikið væri bruggað. Ég vil aðeins nefna örfá dæmi um rök þessa hv. þm. (PO). Hann neitar því, að menn hafi dáið af því að neyta banvænna vökva, og spyr, hvort hv. þm. hafi drukkið slíka vökva. Þessi hv. þm. virðist ganga svo langt í efasemdum sínum, að hann mundi vilja vinna það til, að þm. neyttu þessara bannvænu drykkja til þess að sannfærast um, að menn létu við það lífið. Nei, það vita það allir menn í þessu landi, að banvænir drykkir hafa orðið mönnum að fjörtjóni, og það er vegna þess eins, að ríkið neitaði mönnum um lögleg vín. Þessi hv þm. þóttist ekki ætla að svara mér, en eyddi þó miklu af tíma sínum í það. Hins vegar þarf ég ekki að svara honum meira, en ætla með nokkrum orðum að svara hinum flm. og ætla ég þá fyrst að snúa mér að hv. 2. landskjörnum. Hann er nú, sem kunnugt er, einn mesti bannmaður hér á þingi. Hann beindi orðum sínum mjög til stj., en talaði þó við stólana tóma. Er það táknrænt, að þegar menn eru að berjast við að þurrka landið, verða þeir að tala við tóma stóla. Hann spurði, hvers vegna hefðu ekki verið gefin út brbl. um lokun áfengisverzlunarinnar. En það var vegna þess, að ráðh. vita, að langsamlega mikill meiri hl. þjóðarinnar er á móti því, og enn fremur vegna þess, að þjóðin unir ekki lengur þessari hræsni í áfengismálunum, að láta lítinn hóp manna ráða þessum málum á mjög óeðlilegan hátt. Hv. 2. þm. N.- M. talaði um, að vín væru veitt í fermingarveizlum. Ég skal að vísu ekki mæla því bót. En engu að síður er það mjög mikilsvert í því skyni að kenna fólki að umgangast vin siðlega (vínkultur), að fólk umgangist það sem yngst. Í þáltill. þessari stendur, að undanþágur um vínveitingaleyfi hafi verið veittar broddborgurum þessa bæjar. Hverjir eru þessir broddborgarar hér í bæ? Hvar eru sannanir fyrir öllum þeim dylgjum um vininnflutning, sem þeir segja, að Íslendingar standi fyrir? Hvaða menn eru þetta? Nei, öll till. er byggð á fullyrðingum út í loftið, á dylgjum og ósannindum. Hvaða þm. haldið þið, að geti greitt atkv. með svona þáltill.? Í minni dagskrártill. er hins vegar aðeins vikið að því, sem allir vita, að gerist með þjóðinni. Hv. 2. landsk. sagði, að ég héldi því fram, að víni væri smyglað inn í landið. Já, ég held því fram, og ég veit það. Þm. sagði enn fremur, að ég væri þá um leið að stimpla íslenzku tollverðina, sem ótrúa í sínu starfi og að þeir gættu ekki embættisskyldu sinnar. Þetta er ekki rétt. Það er ekki hægt að hafa fullkomið tolleftirlit hér í Reykjavík um þessar mundir. Í fyrsta lagi koma hingað fleiri skip en til nokkurrar annarrar hafnar í heiminum að tiltölu. Í öðru lagi koma hingað skip, sem tollverðirnir hafa ekki aðstöðu til að hafa eftirlit með, nema að nokkru leyti, og í þriðja lagi koma hingað skip, sem tollverðirnir geta ekkert eftirlit haft með. - Og svo bætist við þetta allt, að í landinu býr þjóð, sem kaupir vín við afar háu verði. Af framansögðu er það ljóst, enda á allra vitorði, sem vilja vita það, að ógrynni af vini er smyglað inn í landið. Hv. þm. sagðist ekki efast um, að til væru menn, sem vildu brjóta lögin. - Já, honum er óhætt að trúa því, að slíkir menn eru til. Fleiri menn verða svo til þess að brjóta bannlögin heldur en nokkur önnur lög, og þykir engin smán að. Og það er vegna þess að lögin eru vitlaus. Öll lög eru vitlaus, sem brjóta í bág við réttarmeðvitund þjóðarinnar. Í þessu sambandi vil ég leyfa mér, með leyfi hæstv. forseta, að lesa hér upp úr Alþingistíðindunum frá 1934 kafla úr ræðu hæstv. forsrh., Hermanns Jónassonar, til þess að lofa hv. þm. að heyra, hvað hann sagði um þessi mál. Hann segir svo: „En það má vel vera, að fólkið verði orðið svo þroskað eftir 100 ár, að þá megi takast að setja aðflutningsbann á áfengi og framfylgja því. Og það er svo um hvers konar refsilöggjöf, að hún getur alls ekki staðizt til lengdar, nema hún hafi almenningsálitið í landinu að bakhjarli. Menn forðast ekki að brjóta refsiákvæði laganna vegna refsingarinnar sjálfrar, sem á eftir kemur, heldur vegna almenningsálitsins og þeirrar sannfæringar og réttlætismeðvitundar, sem býr þeim í brjósti. Það, sem hamlar því, að menn steli og gerist t.d. sauðaþjófar, er sú móralska sannfæring, sem búið er að koma inn hjá þeim, að þetta sé rangt. En það er ekki refsingin sjálf eða óttinn við hana, sem heldur mönnum frá því að stela. Og svo er það annað, sem er enn verra; refsiákvæði hafa engan mátt, nema staðið sé við þau og að nægilega þroskað almenningsálit standi á bak við þau.“ Í þessum ummælum er mikill sannleikur fólginn. - Þess vegna telur það enginn lagabrot, þó að hann nái sér í flösku af víni, þó að hann þurfi að brjóta lögin til þess. Ég veit það vel, að vínneyzla í óhófi er til skaða. En við verðum að taka staðreyndum. - Það er ekki hægt að þurrka landið, þess vegna verður að kenna þjóðinni að fara með vínið. Mig undrar það, að þessir hv. þm., sem mikið tala um sjálfstæði þjóðarinnar, skuli ekki treysta Íslendingum til þess að fara með vín á borð við aðrar þjóðir. Hví skyldu þeir, ef þeir eru færir um að stjórna sjálfir málum sínum að öðru leyti, vera allsendis ófærir til þess að hafa þennan þátt málefna sinna með höndum? Ég beini því sérstaklega til hv. þm. Borgf. (PO) að athuga þetta. Hv. 2. landsk. sagði, að að vísu væri áfengislöggjöfin brotin, en það væri hægt að koma í veg fyrir það. Ég er búinn að benda á, að það er ekki hægt. Í Bandaríkjunum var það ekki hægt fjárhagslega og hafði auk þess í för með sér svo mikla siðferðislega demoraliseringu, að allsendis ófært var við að una. Ofan á þetta hvort tveggja bættist svo það, að meira var drukkið á banntímunum heldur en á þeim tímum, þegar vínið var frjálst. Á banntímanum var drukkið af hreinu alkoholi 1,14 l á mann í stað 0,97 l áður en. banninu var skellt á. Þessar tölur tala sínu máli. Þessir hv. þm. halda því svo líka fram, að lokun áfengisverzlananna hafi ekki aukið kynnin við setuliðið. En ef þeir vita ekki, að Íslendingar liggja á setuliðunum um vínkaup, þarf ég ekki við þá að tala, því að þá vilja þeir ekkert vita. En þó stendur nú þetta hér í þeirra plaggi. M. ö. o. ef ég segi það, er það ósatt, - segi þeir það sama, er það satt.

Þetta er vesall útúrsnúningur.

En hins vegar vita það allir, að kynnin við setuliðin hafa aukizt stórkostlega, og er það vegna þess, að Íslendingum er meinað að neyta víns, nema í salarkynnum erlendra hermanna. Að lokum vil ég aðeins drepa á örfá atriði úr framsöguræðu hv. þm. Borgf. í gær. Hann sagði m.a., að mesta meinið í eðli okkar væri drykkjuskaparlöngunin. Ég er honum ekki sammála. Í fyrsta lagi verða ekki allir menn, sem smakka vín á Íslandi, drykkjuræflar, svo er nú guði fyrir að þakka. En það er áreiðanlega ekki þessum mönnum að þakka. - En til þess að lækna þetta drykkjaskaparmein þarf að beina vínneyzlunni inn á aðrar brautir. Þm. sagði, að bindindishreyfingin hefði mörgum sinnum bjargað. Skal ég ekki bera á móti því, ég hef aldrei verið á móti bindindishreyfingunni, en hún rekur sig hins vegar alltaf á steinvegg, þegar hún er að hamast í því skyni að þurrka landið. Hv. þm. Borgf. sagði, að náttúran hefði notið sín á meðan lokað var.

Ég átti ekki við ónáttúru þm.

En ef náttúra fólksins á að fá að njóta sín, verða öll skilyrði til þess að vera fyrir hendi. Ef um ónáttúru væri að ræða hjá einhverjum, á að beina henni inn á nýjar brautir, svo að náttúrlegur lifnaðarháttur verði úr. Íslenzka þjóðin á ekki að vera eins og hundaþúfa í menningu nútímans.

Forseti (GSv): Fundartíminn er nú liðinn, en ætlunin var að ljúka þessari umr. - Einn hv. þm. er á mælendaskrá, og vænti ég þess, að hann verði stuttorður.



Herra forseti! Ég ætla mér ekki að blanda mér hér mikið í deilur manna um áfengismál. En síðasti ræðumaður, sem er ungur maður, sem á framtíðina fyrir sér (hann mun vera lögfræðingur að menntun), lét þau orð falla, að ég verð að mótmæla. Hugsunin í orðum hans var á þessa leið: Ef ég hef löngun til að gera eitthvað, þótt. það varði við lög, þá bý ég mér til mín eigin lög og geri það. Þetta er óheyrilegt af þingmannabekk, þótt hann sé það lítilmenni að hugsa þannig sjálfur, að ef mig langar til einhvers, þá bý ég mér til mín lög. Þetta er siðferðislaus og svívirðileg hugsun, er ég verð að mótmæla og vona, að fáir Íslendingar hafi, þó að þessi uppskafningur íhaldsins sé með hana.



Herra forseti ! Í samráði við og eftir tilmælum hæstv. forseta mun ég láta nægja á þessu stigi málsins að vísa til þeirrar stuttu grg., sem þáltill. fylgir. En að sjálfsögðu mun ég gefa þeirri n., væntanlega hv. fjvn., sem um málið fjallar, þær skýrslur og upplýsingar, sem ég hef um málið, og þá hæstv. Alþ., þegar álit hv. fjvn. kemur um málið. Að svo mæltu óska ég, að þáltill. verði vísað til hv. fjvn. og umr. frestað.



Herra forseti ! Af sömu ástæðum og ég greindi í sambandi við næsta mál hér á undan mun ég á þessu stigi málsins láta nægja að vísa til grg., sem þáltill. fylgir, en gefa svo hv. fjvn., sem væntanlega fær þetta mál til athugunar, allar upplýsingar, sem ég get, þar á meðal teikningar af fyrirhuguðu skipi. Svo mun ég að sjálfsögðu gefa hæstv. Alþ. skýrslu líka, síðar við umr. um þetta mál.



Ég geri ráð fyrir, að þetta mál fari til hv. fjvn. til athugunar og umr. verði frestað nú, og þeirri n. mun ég gefa allar skýrslur um þetta mál, og siðan hæstv. Alþ., og læt ég þess vegna þessi fáu orð nægja um þáltill. nú, en legg til, að henni verði vísað til hv. fjvn.