Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Framsm. (Karl Einarsson) : Frv. þetta er hingað komið frá háttv. neðri deild, og: hefir það verið flutt inn á þing vegna þess, að ákvæðið í fyrstu málsgrein 2. gr. sjódómalaganna hefir verið skilið svo, að meðdómendur í sjódómi geti að eins þeir orðið, sem hafa tekið stýrimannspróf („navigatörer“). Jeg fyrir mitt leyti álít. nú að vísu þenna skilning á nefndu ákvæði. rangan. En samt sem áður er jeg því meðmæltur, að frumvarp það, sem hjer liggur fyrir, verði samþykt, því að þá takast af öll tvímæli. Nefndinni finst og sjálfsagt, að meðdómendur í sjódómum sitji á landssjóðs kostnað, svo sem aðrir dómarar landsins. Fleira þarf ekki að taka fram um frumvarpið.



Nefndin hefir athugað frv. þetta eins og það liggur fyrir frá hv. Nd. Í frv., eins og það liggur fyrir, eru nokkrar breytingar frá vörutollslögunum í fyrra 22. nóv. 1913. Nefndin hefir ekki getað orðið sammála að öllu leyti, og jeg býst við, að einn nefndarmanna muni gjöra grein fyrir fyrirvara sínum við umræðurnar um málið. Jeg ætla aðeins að skýra fyrir hv. deild, hvað fyrir okkur vakti með einstökum breytingartillögum okkar. Fyrsta breytingartillagan a–e, gengur aðeins út á að bæta nokkrum orðum inn í 1. gr. frv. Alt það, sem þar er nefnt, stendur í sama lið þeirra laga, sem nú gilda. Þessu var bætt inn í lögin í fyrra og ýmsu öðru, sem menn höfðu komist að raun um að tollurinn væri of hár á. Við höfum tekið alt upp aftur í frv., sem felt var úr af því, sem í gildandi lögum stendur, nema seglgarn, sem verður þá í 6. flokki. Þá höfum við lagt til, að gufukatlar, gufuvjelar, gufuvagnar og bifreiðar falli burt, og verður það þá í 6. flokki. Við lítum svo á, að ef þessar vörutegundir, sem alt eru dýrir hlutir, verði settar upp í 2. lið, þar sem tollurinn er 4 sinnum lægri en í 6. lið, þá muni þar á eftir koma allur 6. liður, svo sem tæki til rafmagnsveitu o. s. frv. Þetta er ekki af því að við álítum þessa hluti ónauðsynlega, heldur af því að okkur þykir sanngjarnt, að borgað sje af þeim sama gjald og af öðrum vörum í 6. flokki. Þá höfum við enn fremur lagt til, að í 6. málsgrein á eftir orðunum „öðru en allskonar seglgarni“ verði bætt inn „og netagarni“. Netagarn þarf að vera tekið fram berum orðum, svo framarlega sem skófatnaður þarf að vera tekinn fram, til þess að tollheimtumennirnir og aðrir geti skilið lögin. Þá höfum við enn fremur lagt til, að tolleiningin verði 10 kíló eins og hún er nú, því að það er erfitt fyrir tollheimtumennina, að verða að læra nýja tolleiningu á hverju ári, og kaupmenn geta misskilið lögin sjer til tjóns. 3. breytingartillagan er sama eðlis. 4. brtt. fer fram á, að á eftir orðinu „hey“ verði bætt inn „síld til beitu“. Við vitum það, að síldin er eins nauðsynleg fyrir sjávarútveginn eins og heyið fyrir landbúnaðinn. Þegar hey eða fóður vantar, fellur fjenaðurinn, ef beita fæst ekki, fiskast heldur ekkert. Jeg get gefið þær upplýsingar, að í Vestmannaeyjum voru borgaðar á annað þúsund krónur síðasta ár í vörutoll af innfluttri síld til beitu. Jeg álít þetta mjög ósanngjarnt og að rjett sje, að undanskilja þetta frá vörutolli, ekki síður en annað, sem undanskilið er, enda kemur þetta mjög misjafnt niður; það kemur að eins niður á einstökum stöðum, því að það er ekki alstaðar þörf á að flytja inn síld til heitu. Að því er 1. gr. snertir, skal jeg geta þess, að jeg felli mig við það til samkomulags við hv. þm: G.-K. (K. D.) að orðunum „strigi og mottur“ verði bætt inn, enda eru það í raun og veru umbúðir.



Jeg hefi skrifað undir nefndarálitið af því að jeg vildi láta samþykkja frumvarpið eins og það lá fyrir og get sætt mig við sumt, sem lagt er til í nefndarálitinu. En jeg hefi skrifað undir frv. með fyrirvara af því að jeg áleit rjettara, að samþykkja frv. óbreytt eins og það kom frá Nd. Jeg skal færa rök fyrir þessu máli mínu. Það er svo um þetta mál, eins og öll önnur, að það varðar mest til allra orða að undirstaðan rjett sje fundin. Undirstaðan í vörutollslögunum er sú, að ákveða skuli vörntollinn eftir farmskrám. Tollheimtumennirnir eiga að innheimta vörutollinn eftir því, sem á farmskrá stendur. Því er nauðsynlegt, þegar reynslan sýnir, að þörf er á að breyta lögunum, að það sje gjört á þann hátt, að sem best samræmi sje á milli laganna og farmskrárinnar, til þess að vernda þann, sem vöruna flytur inn, fyrir handahófsskýringum þeirra, sem tollinn eiga að taka. Meiningin var nú sú að fylgja þessari aðalreglu og bæta úr þeim brestum, sem reynst höfðu að vera á lögunum. En mjer virðist að nefndin hjer hafi ekki sem best gætt þessa í brtt. sínum. Jeg verð því að leggja það til, að breytingartillögurnar verði ekki látnar ganga fram. Það munu fara 3–400 ljáblöð í 100 pundin, svo að ekki verður tollarinn á. hverju ljáblaði nema um ¼ eyris, þótt þau sjeu talin undir 6. lið 1. gr., þar sem 1 kr. á að gjalda af hverjum 50 kg., og getur þetta ekki hleypt verðinu mikið fram. Hv. framsm. (K. E.) játaði að nokkru leyti, að óheppilegt gæti verið að hafa striga og mottur með í upptalningunni. undir b-lið brtt., enda mun fáum blandast hugur um að svo sje, því að einmitt orðið „strigi“ er eitt af þeim orðum, sem svomiklum ruglingi geta valdið og erfiðleikum við innheimtu, með því að svo margt má heimfæra undir það, og hætt við að sumir freistist til að telja fleira með striga en að rjettu lagi er heimild til. Jeg hefi ekki sjerstaklega móti því, þótt fiskinetjum sje skipað í flokk eins og gjört Er í brtt., nje heldur um kork. Það er hvorttveggja, að lítið flytst af þessu til landsins og á ekki að geta valdið ruglingi. En enga knýjandi ástæðu sje jeg þó til þess. Undir staflið c er gjört ráð fyrir að á eftir „tilbúin segl“ sje bætt við „segldúkar“. Það er líkt um þessa viðbót að segja eins og um strigann; það getur gefið tilefni til ruglings og óvissu, því að allólíka dúka má . heimfæra undir það nafn, og það því óheppilegt. Þá er nú undir staflið d nefndur þessi fasti vjélaáburður. Mjer er sagt að það nafn muni aldrei standa á farmskrám, og verður það því að vera komið undir mati tollheimtumanns, hvað hann vill heimfæra undir þetta nafn. Undir staflið e er talið spengur, rær og gaddar. Spengur og rær munu á farmskrám verða taldar undir járnvörur og gaddar undir saum, svo að allerfitt mun verða að greina þetta sundur. Undir f-liðnum er lagt til, að gufukatlar, gufuvjelar og bifreiðar sje látið falla burt úr 4. málsgrein 1. gr. frv. Það er mikið álitamál, að það sje rjett og sanngjarnt; hjer er um mikla þungavöru að ræða, og verður vörutollurinn á henni ærið hár og tilfinnanlegur, ef vörum þessum á að skipa í 6. lið 1. gr. vörutollslaganna og taka krónu toll af hverjum 50 kg. Alt þetta, sem jeg hefi nefnt, bætir hvorki frv. nje gjörir vænlegt, að það muni komast fram á þessu þingi, því að flest það, sem hv. Nd. vildi fella úr lögunum, er sett hjer inn aftur. Að öllu athuguðu sje jeg ekki betur en að rjett sje, að fella allan 1. lið í brtt. nefndarinnar. Aftur á móti get jeg fylgst nokkurn veginn með í breytingum þeim, sem gjörðar eru í 3 síðari töluliðum brtt. nefndarinnar; þó eru þar óþarfar upptalningar. Þannig er það óþarft að vera að taka sjerstaklega fram í 2. lið neta garn og seglgarn, því að netagarn er í frv. beinlínis sett í flokk með þeim vörum, er teljast skuli í 2. lið 1. gr. vörutollslaganna, og seglgarnið leiðir af sjálfu sjer að verður talið undir 6. lið 1. gr.  (Steingrímur Jónsson: Það fer betur á því að taka það hjer beint fram)  . Í 3. tölulið brtt. er breytingin frá frv. ekki önnur en að tolleiningunni er breytt; hún færð í sama horf sem áður, og get jeg fallist á það. Jeg er ekki heldur mótfallinn brtt. í 4. lið; þó mundi þar nægja að nefna að eins síld alment. Það mun hvort sem er vera torvelt fyrir tollheimtumanninn, að sjá á innfluttri síld, hvort hana eigi að hafa til beitu eða til annars. Þótt jeg þannig setji mig ekki beinlínis á móti öllum brtt. nefndarinnar, þá teldi jeg þó best að samþykkja frv. óbreytt eins og það kom frá hv. Nd., ef á annað borð er talið til bóta að fara að breyta lögunum nú. Nú er svo komið, að mjer sýnist flestar umbætur hv. Nd. á lögunum vera horfnar við breytingar þær, sem nefndin hjer hefir gjört, og mundi vera eins gott að fella frv. þegar, eins og að láta þær ganga allar fram. Færi svo, að þær yrðu samþyktar hjer í deild, má telja víst, að frv. mundi falla í hv. Nd., þegar það kæmi þannig breytt þangað, því að þar var það samþykt með 19 atkv.  (Karl Einarsson: Það sannar ekkert)  . Hingað til hefir það þótt sanna töluvert um horfur mála, þegar þau hafa svo mikið atkvæðamagn í Nd. Ef á annað borð á að fara að breyta vörutollslögunum, þá þurfa breytingarnar að ganga í rjetta átt, þá átt, að sem mest samræmi komist á milli laganna og farmskránna, sem á að heimta tollinn inn eftir, svo að sem minstur vafi verði á því fyrir tollheimtumennina, í hvaða flokk þeir eigi að skipa hverri vörutegund ; en því miður er lítt stefnt að því með brtt. þeim, sem hjer liggja fyrir.



Jeg get byrjað með því, að taka undir með háttv. 2. þm. G.-K. (K. D.), eftir því sem mjer skildist að liggi bak við orð hans, að best hefði verið að frumvarp þetta hefði alls ekki komið fram, og að ekki væri af nýju verið að grauta í þessum vörutollslögum. Það var óheppilegt, að nokkurn tíma var verið að byrja á því í fyrra. En þingið svignaði þá fyrir kröfum, sem komu úr ýmsum áttum ,um, að koma meira jöfnuði á tollgjaldið en þá þótti vera. Þingið gekk þá þegar heldur langt í breytingum sínum, og gjörði innheimtuna erfiðari. Nú á enn af nýju að gjöra tvær meinlegar höfuðbreytingar. Annað er það, að auka innheimtuerfiðleikana með ýmsum nýjum undantekningum, sem farið er fram á. Hitt er það, að ýmislegt af því, sem í fyrra var fært inn í 2. lið. 1. gr. vörutollslaganna, og tollurinn á því um leið lækkaður niður í 25 aura á 100 pundum, af því að sanngirni þótti mæla með því, á nú ekki lengur að teljast þar, heldur er því kipt í burtu. Það er því ekki hægt, að því er mjer virðist, að fallast á frumvarpið eins og það kom frá háttv. Nd., hvort sem lítið er á það frá sanngirninnar sjónarmiði, eða vegna þess að það gjöri innheimtuna auðveldari. Eins og jeg gat um, þá hefir háttv. Nd. kipt burt með frv, sínu ýmsu, sem lækkað var í fyrra. Það eru að eins örfáar tegundir, sem færðar hafa verið í lægra flokk. Úr 1. flokki er smjörsalt tekið og ætlast til að sami tollur sje greiddur af því sem almennu salti. Í 2. flokk eru teknir upp kvarnarsteinar, en aftur felt úr honum seglgarn, sem þá flytst í 6. flokk. Enn fremur á eftir frumvarpinu innflutt hey að vera tollfrítt; má það teljast sanngjarnt, því að hey er vart flutt hingað til lands, nema í neyð. Svo hefir nefndin hjer í deild lagt það til, að beitusíld skyldi gjaldfrí. Mun það bæði vera sanngjarnt og gjörir varla innheimtuna erfiðari. Fari svo, að 1. liður í brtt. nefndarinnar verði feldur, mun jeg greiða atkvæði móti frumvarpinu; tel ekki rjett, að það gangi fram óbreytt.

Framsögum. (Karl Einarsson) Hv. 3. kgk. þm. (Stgr. J.) hefir þegar svarað því, sem móti brtt. nefndarinnar hefir verið haft. En jeg vil taka fram það, sem fyrir mjer vakir. Jeg mótmæli því afdráttarlaust, að frumvarpið sje fram komið til þess að koma sem beztu samræmi á milli laganna og farmskránna; það er ekki komið fram vegna þessa, heldur vegna gufukatlanna, gufuvjelanna, gufuvagnanna og biðreiðanna. Brtt. okkar við 1. gr. miðar ekki að öðru en því, að koma lögunum í sem mest samræmi við það, sem gjört var á. síðasta þingi, eftir ítarlega rannsókn. Jeg skal ekki deila við háttv. 2. þm. G:-K. (Kr. D.) um það, hvort spaðar og skóflur sjeu hið sama eða ekki; ætla jeg bændunum að skera úr því; en okkur finst ekki rjett, að skipa þeim í flokk með, gufuvjelum og bifreiðum. Aftur á móti tel jeg rjettast, að setja ljáblöð í þann flokk, sem breytingartillagan fer fram á. Jeg skal játa það, að breytingartilllögurnar undir stafliðunum a-e eru ekki stórvægilegar í mínum augum, en ekki get jeg þó horfið frá því, að þær sjeu til bóta. Það er rjettara að nefna sjerstakleg fastan vjelaáburð; hann er ekki fluttur í tunnum og ekki dunkum, eins og olíur þær, sem frv. nefnir; á farmskrám er hann nefndur Maskinsmörelse, og er ódýrari en olíur Spengur og rær verða ekki taldar með saum, og því þarf að nefna þær sjerstaklega  (Kristinn Daníelsson: En gaddar?)  Það er mjög vafasamt, og þótt jeg sje innheimtumaður, verð jeg að játa, að jeg mundi verða í vafa um, í hvaða flokk jeg ætli að skipa þeim, ef ekkert er tekið fram um það., og sama mun vera um háttv. 3. kgk. (Stgr. J.); en meiningarlaust sýnist vera, að taka fjórfalt hærri vörutoll af göddum til járnbrautargjörðar en af járnbrautarteinum. Jeg tek það upp, að aðalbreytingin á vörutollslögunum hjá háttv. Nd. er sú, að lækka stórum toll á gufukötlum, gufuvjelum, gufuvögnum og bifreiðum. Nokkrir menn hjer í Reykjavík eru áfram um það, að fá vörutollinn á bifreiðum lækkaðan fjórfalt við það sem nú er; svo hefir tækifærið að einhverju litlu leyti verið notað um leið til að koma á móti meira samræmi á milli vörutollslaganna og farmskírteina, eða rjettara sagt, hefir átt að nota það til þess, þótt miður hafi tekist; en það hefir frá upphafi auðsjáanlega verið aukaatriði. Það gleður mig, að háttv. 2. þm.  Jeg þarf ekki að fjölyrða um síldina. Það kemur varla til nokkura mála, að hún sje flutt til landsins í ís öðru vísi en til beitu farmgjald er sjálfsagt helmingi hærra á henni ef hún er flutt í ís en ef hún er flutt í tunnum, því að ís og kassar um síldina taka upp svo mikið rúm, vega alt að því jafn mikið og síldin sjálf, og af þyngdinni er svo vörutollur tekinn. Auk þess er síldin alt annað en góð til átu, þegar hún hefir legið hálfan mánuð eða lengur í ís, sumpart í skipi og sumpart í landi; það er þorskur, en varla menn, sem leggja sjer þá síld til munns. Sjerstaklega legg jeg áherslu á, að liðurinn f. í 1. brtt. nefndarinnar sje samþyktur. Það er nokkur þúsund krónatap fyrir landssjóð árlega, ef færa á gufukatla, gufuvjelar og bifreiðar yfir í 2. flokk, og höfum við ekki ráð á því, enda mundi og margt annað á eftir fylgja og meginreglu laganna við það raskað.

Jeg skal ekki fara að deila um hinar einstöku vörutegundir, sem hjer valda ágreiningi. Margt af því er hið sama, sem varð deiluefni í fyrra og þá reyni að bæta úr. Jeg skal þó geta þess, að jeg hefi í rauninni ekki mikið á móti því, þótt beitusíld sje látin vera tollfrí; það er einungis á móti því, að ekki verður með vissu sagt um, hvað af innfluttri, ísvarinni: síld .muni verða notað til beitu. Jeg sje ekki að ástæða sje til að færa seglgarnið úr 3. flokki, fyrst netagarnið hefir verið flutt yfir í 2. flokk, og hefi jeg ekki getað sannfærst af því, sem hv. 3. kgk. (Stgr. J.) sagði um það. Það er ný upplýsing frá hv. þm. Vestm. (K. E.), að frv. þetta sje eingöngu fram komið í þeim tilgangi, að fá lækkaðan vörutollinn á gufukötlum, gufuvjelum, gufuvögnum og bifreiðum. Mjer er alls endis ókunnugt um þessa ástæðu, og get því ekkert um það sagt, á hvað góðum rökum þessi staðhæfing er bygð. Hitt veit jeg, að margt af því, sem nú er deilt um, er hið sama, sem um var deilt í fyrra. Jeg tók þá töluverðan þátt í meðferð málsins, svo að mjer er vel kunnugt um þetta; og eigi var þá deilt um gufukatla og bifreiðar, svo að víst má telja, að fleira hafi getað komið frv. þessu af stað en bifreiðar og gufuvjelar; ekki voru allir svo ánægðir með úrslit málsins í fyrra. Jeg skal annars leyfa mjer að benda á það, sem öllum hv. þdm. að vísu mun vera kunnugt, að gufuvjelar og bifreiðar eru afarþung stykki, og að geysihár vörutollur legst á þau, ef hann á að greiðast eftir hærri taxtanum; væri því sanngjarnt, að hann væri linaður nokkuð. Hv. frsm. (K. E.) sagði, að þessi tolllækkun hefði verið aðaltilefnið til þess, að frv. kom fram, en tækifærið svo verið notað til að koma um leið á meira samræmi milli laganna og farmskránna. Í þessu liggur sú játning, að frágangur og niðurskipun málsins sje betri eins og það kom frá hv. Nd. en nefndin ætlast til, að hann verði hjer. Að endingu tek jeg það fram að jeg tel það sama sem að fella frv. að samþykkja 1. lið brtt. nefndarinnar, og jafnvel að samþykkja nokkrar af breytingartillögunum.

Steingrímur Jónsson : Jeg vil leyfa mjer að benda háttv. forseta og háttv. deild á, að það er meira en vafasamt, hvort þetta frv. er rjettilega flutt inn á þing samkv. 25. gr. stjórnarskrárinnar. Síðasta málsgrein þeirrar greinar hljóðar svo: „Frumvarpið til fjárlaganna, og eins frumvörp til fjáraukalaga skal jafnan fyrst leggja fyrir neðri deild Alþingis“. - Jeg get nú ekki betur sjeð en að þetta frv. sje fjáraukalagafrv., þó að það nefnist frv. til heimildarlaga, og kemur það því í bág við 25. gr. stjórnarskrárinnar, og það því fremur, sem fjáraukalögin hafa verið feld í Nd. - Jeg hygg, að þingið hafi komist inn á mjög athugaverða braut í þessu efni. Háttv. Nd. hefir felt fjáraukalagafrv., sem nefnd hafði haft til meðferðar um mánaðartíma, en svo er í þess stað laumað inn í þingið hinum og þessum frv. til heimildarlaga. Hjer með er girt fyrir það, að fjáraukalaganefndin geti haft nokkurn hemil á fjáraustrinum. Og hver veit nema sjálf fjárlögin verði feld á næsta þingi, og svo fyrir fult og alt lagt út á þá braut, að stjórna landinu með heimildarlögum. Mönnum finnast þetta ef til vill öfgar, en er það furða, þótt menn sjeu óvissir um, hvert stefnt sje, þegar Alþingi tekur upp á slíku háttalagi sem þessu. - Þar að auki vil jeg benda á, að nýlega hafa báðar deildir samþykt frv., þar sem tekið er fyrir allar lánveitingar úr landssjóði. Jeg verð því að álíta, að alt mæli á móti þessu frv.



Jeg vil taka það fram, að meðan fjáraukalögin voru enn þá ódrepin í Nd., kom mjer ekki annað til hugar en að bíða með þessa lánbeiðni, þangað til þau kæmu hjer upp í deildina. Þegar svo fjáraukalögin voru feld, bjóst jeg við að hreyfa málinu alls eigi á þessu þingi. En síðan hafa komið fram 3 eða 4 frv. til heimildarlaga, og þegar jeg sá, að þau höfðu fylgi, fanst mjer það skylda mín gagnvart kjósendum mínum, að flytja einnig þetta frv. inn á þing. - Jeg hygg, að hjer sje ekki á neinn hátt brotið á móti stjórnarskránni, og skil jeg ekki annað en að sá úrskurður, sem háttv. forseti Nd. nýlega kvað upp um það efni, hljóti einnig að gilda hjer í deildinni. Hins vegar vil jeg geta þess, að jeg er fyllilega sammála hv. 3. kgk. (Stgr. J.) um það, að hjer hefir Nd. lagt út á mjög varhugaverða braut, sem Alþingi væntanlega snýr aftur af sem fyrst. - Annars ætla jeg mjer nú ekki að fjölyrða frekar um þetta mál, en mun hlíta úrskurði forseta.



Við erum búnir að heyra mikið um það rætt í þinginu, að fjáraukalögin voru feld og annað ráð tekið upp, til að koma fram nauðsynlegum fjárveitingum. Það getur vel verið, að það orki tvímælis um þá aðferð, sem meiri hluti þingsins hefir beitt. En það er mjög þreytandi, að heyra sífelt verið að tala um þessar ráðstafanir. Jeg hygg nú að vísu, að meiri hlutinn taki þetta ekki nærri sjer, og jeg fyrir mitt leyti held að það hafi verið heppilegt, að fara svo að, sem gjört hefir verið. Kjósendur okkar ætlast til, að við berum fram ýmsar þarfir þeirra nú á þessu þingi. En ef fjáraukalög eru samþykt, er hætt við, að erfitt mundi að stöðva útgjaldastrauminn, og er ekki víst, hvar það mundi lenda. Þegar fjáraukalögin voru fyrir neðri deild, voru komnar fram margar fjárbeiðnir úr ýmsum áttum. Og jeg held að hægra sje að takmarka þær, ef það ráð er tekið, að setja heimildarlög, heldur en ef fjáraukalög eru sett. Það verður hægra að stöðva útgjaldastrauminn, enda þótt margir þingmenn komi fram með frumvörp til heimildarlaga til ýmissa fjárframlaga. Hvað er það nú, sem meiri hlutinn hefir gjört sig sekan í? Það er alveg það sama, sem gjört var 1912 af meiri hlutanum, sem þá var, en sem nú er minni hlutinn. Jeg var þá hjer í þingbyrjun, og heyrði þá ráðherra segja, að nauðsyn mundi að gefa út fjáraukalög. Síðan fór jeg heim aftur, því mjer var ekki hleypt inn á þingið, enda þótt jeg væri rjettkjörinn þingmaður. Jeg bjóst svo við að heyra að fjáraukalög hefðu verið samþykt af þinginu. En hvað skeður? Það voru engin fjáraukalög samþykt, heldur voru búin til heimildarlög, eins og t. d. heimildarlögin um að kaupa Vestmannaeyjasímann. Jeg efast ekki um, að þetta hafi þá verið heppilegt. Nú er fundið að hinu sama af þeim sömu mönnum, sem þá beittu þessari aðferð. Það gengur svo, að það er hægt að sjá flísina í auga bróður síns og gleyma því svo, að bjálki sje í manns eigin auga. Að lokum skal jeg geta þess, að jeg er máli þessu hlyntur, og skal jeg svo ekki lengja frekar umræðurnar að þessu sinni.



Jeg er á móti því, að þetta frumvarp verði samþykt, en samt finst mjer rjett að málið komi til umræðu og úrslita; þess vegna tek jeg til máls. Það er búið að taka mikið fram af því, sem jeg ætlaði að segja. Jeg get ekki álitið, að heimildarlögin sjeu annað en yfirlýsing þingsins um, að það taki að sjer ábyrgð á þeirri ráðstöfun, sem um er að ræða. Því er hjer um alt annað að ræða en venjuleg fjáraukalög. Þessi lög eru alt annars eðlis, og geta ekki brotið bág við 25. gr. stj.skr. Það mælir á móti innihaldi þessara laga, en ekki formi þeirra, að þingið hefir samþykt lög um að stöðva útborganir úr landssjóði.  (Stgr. J.: Þá eru þetta bara pappírslög)  . Það er ekki víst, því að við vitum ekki, hvað lengi ófriðurinn stendur. Þetta getur alt lagast, svo að hægt verði að veita þetta lán.



Jeg ætlaði mjer ekki að standa upp, en það voru orð hv. 3. kgk. (Stgr. J.), sem ráku mig á fætur. Mjer þykir furðu gegna, að hv. þm. skuli koma með þá staðhæfingu, að einungis nokkrir menn úr sjálfstæðisflokknum hafi orðið til þess að fella fjáraukalögin. Jeg ætla ekki að fara að flíka hjer því, sem á flokksfundum gjörist, en ekki skil jeg í að nokkrum þm. detti í hug að trúa því, að háttv. 3. kgk. (Stgr. J.) viti betur hvað fram fer innan sjálfstæðisflokksins heldur en við, sem teljumst til þess flokks. Jeg skal geta þess út af því, sem háttv. sami þingm. sagði, að með þessu væri ónýtt verk fjáraukalaganefndarinnar, að það er ekki rjett, þar sem sömu fjárveitingar eru bornar fram í heimildarlögum eins og farið var fram á í fjáraukalögunum, þá er einmitt með því notað verk fjárlaganefndar. Bjargráðalögin eru líka heimildarlög, sem hafa útgjöld í för með sjer. Hvernig stóð á því, að þessir menn, sem álíta heimildarlög lögleysu og stjórnarskrárbrot, risu þá ekki upp og mótmæltu þeim lögum? Það sýnir samkvæmnina og sannfæringuna fyrir þeirra málsstað.



Jeg var búinn að svara þessu áður. En háttv. þingm. Strandamanna (M. P.) virðist ekki hafa tekið eftir þeim hluta ræðu minnar. Hjer er um frumvarp að ræða, sem ekki hefir annað í för með sjer en útgjöld fyrir landssjóðinn, en bjargráðalögin hafa margt annað inni að halda. Aðalatriðið í þeim lögum er alt annað en að veita peninga úr landssjóði, þótt þau geti að vísu haft nokkur útgjöld í för með sjer.



Þó að í bjargráðalögunum væri fleira en fjárveitingar, þá voru þó einnig í þeim fjárveitingar, og hefði þá átt að vísa þeim frá að því leyti.

Forseti: Jeg verð að líta svo á, að 25. gr. stjórnarskrárinnar eigi aðallega við stjórnina. Auk þess nær sú grein að eins til fjárlaga og fjárankalaga, en hjer er um hvorugt það að ræða. En þó jeg, samkvæmt því sem jeg hjer hefi sagt, sje sannfærður um, hvernig þetta mál eigi að úrskurða, þá vil jeg þó taka málið út af dagskrá, til þess að athuga það betur. Mun jeg taka það til úrskurðar á morgun. Umræðum um málið frestað til næsta fundar.



Hjer er að ræða um breyting á vegalögunum frá 1907, og þar sem 2 önnur frv. sama efnis liggja fyrir deildinni, þá vil jeg leyfa mjer að leggja til, að þessu frv. verði vísað til þeirrar nefndar, sem hefir þau til meðferðar.

Steingrímur Jónsson : Hv. 2. þm. G.-K. (Kr. D.) viðurkendi, að breytingar á lögum þessum mundu baka innheimtumönnunum erfiðleika fyrst í stað. Þetta er töluvert þýðingarmikil játning, af því svo lítur út, sem látlaust eigi að halda áfram að breyta þeim. Þau voru samin á aukaþinginu 1912. En strax á þinginu 1913 var þeim breytt, og nú 1914 á enn af nýju að fara að breyta þeim. Svo liggur fyrir samkvæmt fyrirmælum laganna sjálfra, gagngjörð endurskoðun þeirra á þinginu 1915, nema þau hætti að gilda. Það er varla að furða, þótt vjer innheimtumennirnir eigum örðugt með, að setja oss inn í allar þessar breytingar, og óðara en vjer förum að venjast við breytingarnar, og jafnvel fyrri, koma aðrar nýjar. Jeg skal, til dæmis upp á hvað örðugt er að fylgja með, nefna það, að í fyrra þótti það óhjákvæmilegt að taka striga og mottur upp í 2. flokk, og varð harður bardagi um það. Nú vill frv. láta fella þetta aftur úr honum. Takist það, er ekkert líklegra en að aftur verði háður bardagi 1915 um að koma því inn í þennan flokk. Jeg veit ekki hvað getur ruglað innheimtumenn, ef það er ekki þetta, að eiga að heimta eitt árið krónutoll at sömu vörunni, en hitt árið 25 aura. Um segldúk færi svo, að 1914 er honum skipað í 2. flokk og goldnir 25 aurar af hverjum 50 kg., en 1915 ætti að greiða af honum fjórfalt hærri toll eftir frv. Verði tillögur nefndarinnar ekki samþyktar, tel jeg rjettast, að frv. sje felt.