Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um breytingu á lögum um aðför, lögum um nauðungarsölu og lögum um gjaldþrotaskipti o.fl., eða réttarfarsbandorminum en undir því nafni hann hefur gengið í meðförum allsherjarnefndar. Í frumvarpinu eru lagðar til breytingar með það að markmiði að bæta stöðu skuldara við gjaldþrotaskipti og frestun á nauðungarsölu svo skuldari fái tækifæri til að endurskipuleggja fjármál sín. Lagt er til að aðfararfrestur verði lengdur, nauðungarsölu frestað og að kveðið verði skýrar á um almenna leiðbeiningarskyldu dómara varðandi þau úrræði sem skuldurum standa til boða. Í kjölfar þess að málið var tekið út úr nefnd í morgun var samstaða um að leita eftir því og reyna að haga málum svo að unnt væri að gera þetta frumvarp að lögum í dag í ljósi þess að þetta úrræði skiptir marga miklu máli. Það má ekki tefjast að óþörfu hér að breytingin taki gildi, sérstaklega að því er varðar frestun á nauðungarsölu. Ég mun hlaupa hér á helstu atriðum í nefndarálitinu. Lagt er til að almennur aðfararfrestur verður lengdur úr 15 dögum í 40 daga. Í nefndaráliti er jafnframt gert ráð fyrir að ekki verði hér eftir um sérstök ákvæði að ræða um fyrningarfrest krafna við gjaldþrot. Ástæða þess er annað úrræði sem er til meðferðar á lokastigum í þinginu sem er frumvarp til laga um greiðsluaðlögun. Í því úrræði felst að hin almenna regla geti orðið að skuldarar sem vilja taka ábyrgð á skuldbindingum sínum geti í gegnum greiðsluaðlögun lokið kröfum á hendur sér með greiðslu þess sem þeir geta mögulega innt af hendi í samræmi við greiðslugetu. Það er því ekki eðlilegt í ljósi þess úrræðis að hafa sérstakan fyrningarfrest krafna við gjaldþrot því að slíkt gæti einfaldlega verið til þess að umbuna þeim þrotamönnum sem ekki vilja axla ábyrgð á eigin skuldbindingum. Eitt mikilvægasta ákvæði bandormsins er síðan það sem ég rakti hér í upphafi, um frestun á byrjun uppboðs eða nauðungarsölu eigna. Nefndin leggur til breytingartillögu sem miðar að því að sú frestun gildi lengur en ráð var fyrir gert í upphaflegu frumvarpi. Í upphaflega frumvarpinu var miðað við 31. ágúst en þar sem Alþingi situr ekki þegar sá frestur rennur út var talið rétt að þessi frestun gilti til 31. október í ár. Jafnframt er í breytingartillögum nefndarinnar að finna sérreglu um vaxtareikning skulda hins opinbera. Ástæða þess er sú að þegar til frestunar nauðungarsölu kemur, segir í upphaflegu frumvarpi að kröfur skuli bera þá vexti sem þær ella hefðu borið. Opinberar kröfur bera hins vegar enga vexti nema dráttarvexti þegar komið er að vanskilum. Það er því að höfðu samráði við tollstjóra og fjármálaráðuneytið orðin sú niðurstaða að nefndin flytji breytingartillögu sem kveði á um sérstaka opinbera vanskilavexti sem verði nokkru lægri en dráttarvextir og í hinum opinberu vanskilavöxtum felist ákveðið fyrirheit af hálfu hins opinbera um vaxtalækkun og að þeir verði 15%. Þá vaxtaákvörðun megi þá líka skilja sem væntingu hins opinbera um að vaxtastig fari lækkandi eftir því sem líður á árið. Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að orðlengja þetta frekar í ljósi eðlis málsins og þess að miklu skiptir að koma málinu hratt í gegn og vísa að öðru leyti til nefndarálits.

Hæstv. forseti. Það er rétt sem fram kom í máli hv. þm. Árna Páls Árnasonar, formanns allsherjarnefndar, að mikilvægt er að þetta mál fái fljóta afgreiðslu í þinginu enda eru í því ákvæði sem verulegu máli skipta fyrir tiltekinn hóp einstaklinga og heimila og þess vegna höfum við sjálfstæðismenn stutt afgreiðslu þess og meðferð í allsherjarnefnd af öllum mætti. Vissulega hefur verið farið efnislega vel yfir þetta mál í nefndinni og fjallað um þau álitamál sem þar komu upp, sem reyndar voru allmörg. Sum af þessum álitamálum voru leidd til lykta með breytingartillögum sem samstaða er um en önnur eru hugsanlega óleyst vegna þess að um er að ræða álitamál sem snúa að almennum reglum um fyrningar og fullnusturéttarfar sem þetta frumvarp hefur vissulega áhrif á. Þau ákvæði sem kannski skipta mestu máli og valda því að ástæða er til að styðja framgang málsins að mínu mati eru auðvitað þau sem gera mönnum kleift að fresta fullnustuaðgerðum opinberra aðila fram yfir vonandi mestu erfiðleika og gefa mönnum lengri aðlögunartíma og svigrúm til að bregðast við því höggi sem hefur komið í efnahagsmálum þjóðarinnar og mörg heimili og fjölskyldur finna nú fyrir. Í ljósi þess skora ég á þingheim að veita þessu máli brautargengi og fyrir mitt leyti hef ég lagt til hliðar ýmis svona lagatæknileg álitamál sem snúa að einstökum greinum þarna í ljósi þess að við erum að tala um mjög sérstakar aðstæður og þetta frumvarp er sannarlega flutt og borið fram í þeim tilgangi að koma til móts við stóran hóp fólks sem á í erfiðleikum um þessar mundir.

Virðulegi forseti. Það kom mér satt að segja á óvart að þetta mál skyldi vera á dagskrá núna miðað við það sem hafði verið boðað og gert grein fyrir hvað dagskrána varðar. Þetta mál hefði þarfnast ákveðinnar umræðu en ég vil hins vegar ekki fara að taka mjög langan tíma í það vegna þess að þingmenn gerðu ráð fyrir að dagskráin væri með öðrum hætti og það liggur fyrir að við sjálfstæðismenn viljum greiða fyrir framgangi góðra mála og gerum það, höfum gert og munum gera. Spurningin hér er hins vegar um ákveðin ákvæði þessa frumvarps, hvort hér er um gott mál að ræða eða ekki. Þá er ég fyrst og fremst að tala um 1. gr. frumvarpsins sem er um frestun eða lengingu á aðfararfresti. Það orkar mjög tvímælis hvort það sé til bóta að lengja aðfararfrestinn vegna þess að aðfararfresturinn, þ.e. að geta gert aðför, er fyrst og fremst spurningin um að ná fram ákveðnum tryggingarrétti, að kröfuhafi geti náð fram ákveðnum tryggingum. Mér finnst gæta nokkurs misskilnings hvað þetta varðar. Ég get haft fulla samúð með því og tel raunar ákveðna nauðsyn bera til að taka fyrir það sem fjallað er um í II. kafla frumvarpsins sem er breyting á lögum um nauðungarsölu, þannig að því verði frestað að gengið verði að þeim veðum sem um er að ræða, en það hljóta allir að hafa hagsmuni af því að ná fram tryggingu fyrir þeim kröfum sem þeir eiga. Við skulum átta okkur á að það eru ekki fyrst og fremst fjármálastofnanir sem þarna koma til eða stórir kröfuhafar, þarna getur verið um það að ræða að tryggja vinnulaunakröfur fólks. Þess vegna getur verið spurning um hvort ekki sé verið að fara ranga leið með því að lengja aðfararfrestinn. Að öðru leyti er ég sammála því nefndaráliti sem kemur frá allsherjarnefnd en vegna þeirra athugasemda sem ég hef sett hér fram mun ég greiða frumvarpinu atkvæði en fer fram á að málið verði kallað aftur til nefndar milli 2. og 3. umr.