Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Með lögum nr. 3/1986, um ráðstafanir í ríkisfjármálum, verðlags- og lánsfjármálum, voru gerðar ýmsar ráðstafanir í ríkisfjármálum til að greiða fyrir gerð kjarasamninga aðila vinnumarkaðarins. Einn þáttur í þessum ráðstöfunum var veruleg lækkun á aðflutningsgjöldum bifreiða sem framkvæmd var með almennri tollalækkun og afnámi og lækkun að hluta til á sérstöku innflutningsgjaldi á bifreiðum. Í ljós hefur komið að við framkvæmd þessa lagaákvæðis hefur ekki náðst það markmið um lækkun verðlags sem stefnt var að með samkomulagi ríkisstj. og aðila vinnumarkaðarins, en ætlunin var að með aðgerðum af þessu tagi mætti færa niður framfærslukostnað sem samsvaraði 1,5% í framfærsluvísitölu. Ástæðan fyrir þessu er fyrst og fremst sú að upplýsingar um innflutning á bifreiðum 1eiddu af sér á grundvelli þeirra meðaltalsútreikninga sem fram fóru að innflutningsgjaldið, sérstaka innflutningsgjaldið af bifreiðum væri allmiklu hærra en raun varð á. Staðreyndin er sú að sú breyting hefur orðið á innflutningi bifreiða að nú er flutt inn miklu meira af minni bifreiðum en áður. Láta mun nærri að um það bil 90% af öllum bifreiðainnflutningi séu bifreiðar sem eru minni en sem samsvarar 2000 cm3 sprengirými í vélarstærð. Þetta er meginástæðan fyrir því að framkvæmd þessa lagaákvæðis skilaði ekki þeim árangri í verðlagslækkunum sem að var stefnt. Ríkisstj. vill fyrir sitt leyti stuðla að því að það samkomulag sem varð á milli aðila vinnumarkaðarins og hennar um þetta atriði nái fram að ganga og hefur því flutt frv. til breytinga á tollalöggjöfinni að þessu leyti. Það miðar að því að lækka bifreiðatollinn niður í 10%, en samhliða verður sérstaka gjaldinu á innfluttum bifreiðum breytt á nýjan leik og það lagt á í sjö flokkum eftir vélastærðum, frá því að vera 5% í 2. flokki upp í 32%, en bifreiðar sem eru 1000 cm3 að sprengirými eða minni eru undanþegnar þessu gjaldi. Þessar ráðstafanir munu tryggja að það markmið í verðlagsmálum náist sem að var stefnt. Hér er fyrst og fremst um það að ræða að verið er að lækka minni bifreiðar í verði meira en fyrri tillögur höfðu í för með sér til að ná þessu markmiði. Innflutningur á stærri bifreiðum er, eins og hér hefur komið fram, orðinn tiltölulega lítill og aðflutningsgjöld á þeim bifreiðum hafa því ekki veruleg áhrif á tekjur ríkissjóðs að þessu leyti. Hv. Ed. hefur þegar í dag samþykkt frv. fyrir sitt leyti og ég vænti þess að samstaða geti orðið um skjóta afgreiðslu málsins hér í hv. Nd. Ég legg til að frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. fjh.og viðskn.



Herra forseti. Ég tel að með þessu frv. sé ríkisstj. að reyna að leiðrétta klúður sem hún ber auðvitað ábyrgð á. Eins og málið lá fyrir í upphafi var það ekki fullnægjandi og þess vegna hefur orðið að koma með þetta mál aftur. Ég mun fyrir mitt leyti taka sömu afstöðu og hv. þm. Ragnar Arnalds í Ed. og skrifa undir nál., þegar þar að kemur, með fyrirvara. Ég held að aðalatriði þessa máls sé að átta sig á því að þau vísitöluáhrif sem hér um ræðir og mestu skipta fyrir launafólk í landinu eru áhrifin á lánskjaravísitölu. Áhrifin á lánskjaravísitölu eru þau að hækkun hennar er þessum mun minni en ella sem skiptir auðvitað meira máli fyrir launamenn í landinu en verð á dýrum bílum. Ég vildi hins vegar spyrja hæstv. fjmrh., úr því að þessi mál eru hér á annað borð á dagskrá, um tvennt: 1. Hvað er að frétta af stríði ríkisstj. við bankana? Ætla bankarnir að bíða eins og rætt var hér fyrir nokkrum dögum varðandi þjónustugjöld bankanna? 2. Hvernig hyggst ríkisstj. standa að framkvæmd húsnæðismálaákvæðis kjarasamninganna sem er einn meginhornsteinn þeirra kjarasamninga sem gerðir voru fyrir nokkrum dögum? Ljóst er að þar þarf, ef framkvæma á þetta ákvæði, að breyta ýmsum atriðum í lögum. Ég inni hæstv. fjmrh. eftir því hvernig sú vinna stendur og hvort það er ekki ljóst í huga ríkisstj. að afgreiðsla á húsnæðismálunum verður að fara fram á þessu þingi vegna þess að kerfisbreytingin á að taka gildi 1. sept. n.k.



Herra forseti. Það er sjálfsagt að greiða fyrir afgreiðslu þessa frv. eins og mögulegt er og almennur vilji er væntanlega fyrir því hér. Engu að síður þótti mér rétt að beina nokkrum spurningum til hæstv. fjmrh. til að fá upplýsingar um þetta mál. Ég skil það svo, og vil gjarnan fá það staðfest, að bifreiðagjald sé reiknað af sama grunni og tollur. Ef svo er sýnist mér að þetta feli í sér að lækkun verði á öllum bifreiðum allt að 2300 cm3 sprengirými en minnkandi upp á við frá því sem áður hafði verið ákveðið. Nú er kannske erfitt að ráða í það af fyrirliggjandi gögnum hvernig frá þessu hafi verið gengið því að að því er bifreiðagjaldið varðar er einungis tekið fram, samkvæmt því sem áður var gert ráð fyrir í lögunum eins og gengið var frá þeim seinast og því sem þeim fylgdi, að bifreiðagjald væri fellt niður af bifreiðum upp að 2300 cm3 slagrými, en síðan yrði það í þremur gjaldflokkum, 4-12%, þar fyrir ofan. Ef ég gef mér að þeir gjaldflokkar hafi verið þeir sem kallast hér V, VI og VII sýnist mér að allt upp í V. flokk gæti verið um einhverja lækkun á bifreiðum að ræða. Ef ég tæki þessi 20%, sem hér eru til lækkunar, og liti á hvernig þetta kæmi út virðist mér að það gjald hafi áður verið 4%, en eigi nú að fara upp í 20% á sama tíma og tollurinn á að hækka um 20%. Ég vildi gjarnan fá staðfest hvort þetta sé með þessum hætti. Í annan stað langar mig til að vita hvort það sem hér er að gerast í bifreiðamálunum muni hafa einhver áhrif að því er öryrkja og stöðu þeirra varðar. Eins og hv. deild er kunnugt hafa öryrkjar notið ákveðinna fríðinda í því að álögum á bifreiðar í tolli, aðflutningsgjöldum og þess háttar hefur verið af þeim létt. Það hefur verið gert til að rétta heldur hlut þeirra miðað við aðra þegna þjóðfélagsins. Hvernig verður staða þeirra eftir þessa breytingu? Verður unnt að veita þeim hlutfallslega jafnmikla ívilnun og áður hefur verið gert eftir að þessar tollalækkanir koma til framkvæmda þannig að þeir standi hlutfallslega jafnvel að vígi og áður gagnvart þeim sem fullfrískir eru í þjóðfélaginu? Ég vildi gjarnan fá svör fjmrh. við því hvernig það sé hugsað. Í þriðja lagi tók ég eftir því í ræðu hæstv. ráðh. að hann sagði að meginskýringin á því að nauðsyn bæri nú til að flytja frv. sem hér er flutt væri sú að það væri núna flutt inn meira af minni bifreiðum en menn hefðu gert ráð fyrir í útreikningum sínum við framlagningu frv. til l. um ráðstafanir í ríkisfjármálum, verðlags- og lánsfjármálum, 303. máli, sem hér er nýafgreitt. Þá hlýt ég að spyrja: Er nýtekinn upp sá háttur að breyta vægi hluta í vísitölunni eftir því hvernig innflutningi er háttað það og það árið og gildir það um alla liði vísitölunnar? Er það svo að ef grænmetisneysla breytist hér á landi sé upp tekinn sá háttur að breyta vísitölugrunninum að því er grænmeti varðar? Og er það þá gert ársfjórðungslega eða einu sinni á ári eða hvernig er staðið að framkvæmd þessara hluta? Þá tók ég eftir því að hæstv. fjmrh. sagði að þetta væri meginástæðan. En hverjar voru þá hinar ástæðurnar? Ég vildi gjarnan heyra þær líka.



Herra forseti. Vegna þeirra fsp. sem hér hafa komið fram er rétt að geta þess að þær breyttu forsendur sem ég vitnaði til í upphafsræðu minni eiga rætur að rekja til þess að samkvæmt þeim upplýsingum sem fyrir lágu var talið samkvæmt útreikningum Þjóðhagsstofnunar að þetta sérstaka innflutningsgjald af bifreiðum, sem greitt var samhliða tollabreytingunni, væri að meðaltali um 14% og það byggðist á mati á því að innflutningur á stærri bifreiðum væri meiri en raun er á. Í reynd kom dæmið þannig út að þetta sérstaka innflutningsgjald var aðeins um 7% að meðaltali og í því var skekkjan fólgin og á þeim grunni var lagt til að breyta þessu sérstaka innflutningsgjaldi og á þann veg varð þessi skekkja til. Varðandi það atriði hvernig lækkunin kæmi fram, þá er það rétt að hún verður minni á stærri bílunum sem eru yfir 2000 cm3 að sprengirými, en er allmiklu meiri á minni bifreiðunum eins og þetta frv. gerir ráð fyrir. Varðandi þau fríðindi sem öryrkjar hafa notið, þá hefur ekki enn gefist tóm til að athuga það, en það verður gert og kannað með hvaða hætti staðið verður að framkvæmd þeirra heimilda. Varðandi þær fsp. sem hér komu fram frá hv. 3. þm. Reykv. og lúta að vísu að öðrum málum en hér eru til umræðu er rétt að ítreka varðandi framkvæmd á samningum um húsnæðismálin að staðið verður að því verki eins og fram kom í umræðum um þessar ráðstafanir fyrir rúmri viku og í samræmi við það sem fram hefur komið opinberlega af hálfu viðskrh. verður eftir því gengið gagnvart viðskiptabönkum að þær breytingar sem þeir gerðu á þjónustugjöldum sínum verði leiðréttar. En ég vænti þess að hæstv. viðskrh. geti þegar réttar aðstæður eru svarað frekar fsp. um það atriði.