Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hlýt nú í upphafi þessarar umr. að fara nokkrum orðum um meðferð þessa máls, eins og hún hefur verið. Mál þetta var afgreitt frá sjútvn. deildarinnar 18. mars, að ég held, og kom síðan ekki á dagskrá deildarinnar fyrr en s. l. fimmtudag, þ. e. 7. maí, og hefur því verið talsvert á annan mánuð frá því að n. afgreiddi málið frá sér og þangað til það kemur hér á dagskrá. Ég vil taka það skýrt fram að þó að ég og fleiri höfum látið þá skoðun í ljós, að við vildum vara við opnun á dragnótaveiðum við Faxaflóa, og höfum m. a. verið kallaðir sértrúarsöfnuður, þá er það ekki að minni beiðni að málið hefur legið svo lengi án þess að það kæmi hér á dagskrá í þinginu. Hins vegar gerðist það s. l. fimmtudag, að þá átti að taka málið til umræðu að flm. fjarstöddum. Hæstv. forseti féllst þá á - og fyrir það skal hann hafa þakkir - að málið væri ekki tekið til umr. þá. En síðan var það tekið til umr. s. l. föstudag þrátt fyrir það að ég hefði þá fjarvistarleyfi frá hæstv. forseta, það ég best vissi, og hefði óskað eftir því sem frsm. annars nál. að málið yrði ekki tekið fyrir.  Ég tel miður að tekið sé til umr. mál að báðum fjarstöddum, flm. og frsm. annars nál. Ég hygg að það séu ekki mörg dæmi um það hér í þinginu að slíkt sé gert þegar þess hefur sérstaklega verið óskað að málið yrði látið bíða. Ég skil varla að það hefði skipt, sköpum varðandi 2. umr. málsins hvort hún hefði farið fram s. l. föstudag eða síðast í gær eða í dag. Ég taldi rétt að víkja að þessu örfáum orðum því að ég vona a. m. k. að ekki sé verið að taka upp þessa siði hér í þinginu almennt um mál, að þau séu tekin til umr. bæði að flm. og frsm. nál. fjarverandi. Það væri auðvitað hægt að halda langa tölu um þetta frv. þó að það sé ekki stórt í sniðum eða mikið um orðagjálfur í því. Hér er um það að ræða, að ég tel, að það er verið að stefna í þá átt að Faxaflói verði opnaður almennt fyrir dragnótaveiðum. Ég held að það sé ekki deilt um það milli manna, að frá því að Faxaflóa var lokað 1971 fyrir dragnót hefur breyst æðimikið á þeim miðum. Það var orðin slík ördeyða þar að vart fékkst fiskur úr sjó, en á þessu tímabili hefur þetta breyst verulega að því er nákunnugir menn telja. Menn halda því fram, að gífurleg verðmæti fari til spillis með því að leyfa ekki dragnótaveiðar þarna, hér séu menn að kasta fjármunum svo milljörðum skipti, að því er einn hv. þm. úr þingliði Alþb. fullyrti um daginn, einn þeirra sem hafa talið sig vera mjög vel að sér um allt er að sjávarútvegi lýtur. Ég held þó að hér sé ýmislegt ofsagt. Það er ekki svo að þarna sé um að ræða fjármuni sem ekki eru nýttir. Þetta er spurningin um það, hvort það á að leyfa þessar veiðar á því tímabili sem uppeldisstöðvarnar eru hvað mikilvægastar eða hvort á að leyfa veiðar á þessum fiskstofni síðar á árinu þegar hann gengur út af þessum uppeldisstöðvum. Menn beita mikið fyrir sig í þessu sambandi skoðunum fiskifræðinga og út af fyrir sig geta þær verið marktækar á mörgum sviðum. En það hefur sýnt sig heldur betur í sambandi við fiskveiðimál, að þeim góðu herrum getur skjátlast ekki síður en öðrum mannlegum verum. Ég legg því engan ofsatrúnað á það, þó að einhverjir fiskifræðingar haldi fram að það sé jafnvel lífsnauðsyn að leyfa þessar veiðar með dragnót í Faxaflóa. Það mun a. m. k. hafa gerst á s. l. ári. Þetta mál var þá til umr., að ég best veit, í sjútvn. Ed. og þar var talað um að heimila þessar veiðar undir eftirliti og þá talað um að möskvastærðin væri 170 mm. Það mun þó hafa liðist, líklega undir verndarvæng Hafrannsóknastofnunar og fiskifræðinga, að þarna voru stundaðar veiðar með 155 mm möskvastærð. Með þessu hefur því verið gengið þvert á það sem um var rætt af hálfu Alþingis á s. l. ári. Hver ber ábyrgð á slíku? Liggja fyrir leyfi um slíkt frá fiskifræðingum, sérfræðingum í Hafrannsóknastofnun, eða er þetta gert einvörðungu á ábyrgð umræddra báta, skipstjóra eða sjómanna sem þarna eiga hlut að máli, og hefur það verið látið algjörlega afskiptalaust og átölulaust af Hafrannsóknastofnuninni?  Það var algjörlega á snið við vilja Alþingis, þó að það hafi verið tillaga frá Hafrannsóknastofnun, að leyfa veiðar með 155 mm möskva í Faxaflóa á s. l. ári. Það var algjörlega í andstöðu við það sem Alþingi ætlaðist til. Það er því full ástæða til þess að herða frekar á í eftirliti og aðgerðum gagnvart Hafrannsóknastofnuninni og fiskifræðingum heldur en að slaka til, miðað við þessa reynslu fengna frá síðasta ári. Ég skil það ósköp vel að Hafrannsóknastofnun, eins og önnur ríkisfyrirtæki, gangi á það lagið ef henni líðst það, að haga sér eins og henni sýnist þrátt fyrir að það sé þveröfugt við vilja Alþingis. Og mér sýnist eftir atkvgr. hér í deildinni áðan við 2. umr. þessa máls, að því miður séu allt of margir þm. þeirrar skoðunar að það eigi að láta meira af valdi Alþingis til embættismanna og ríkisstofnana, afsala valdi Alþingis til þessara embættismanna, svo þokkalega sem þeir hafa þó farið með það í þessu tilfelli - eða hitt þó heldur. 
             Ef hv. þm. Halldór Blöndal mætti vera að því að stöðvast augnablik hér inni í þd. fengi hann að vita hvaða afstöðu ég hef. En hann má greinilega ekki vera að því. Ég held að það sé mesti misskilningur hjá þeim hv. þm. sem telja það lífsnauðsyn að opna þarna frekar fyrir veiðar í Faxaflóa. Það liggja fyrir nú þegar mótmæli margra aðila við rýmkun á togveiðum í Faxaflóa. Það hafa borist til Alþingis mótmæli frá 14 skipshöfnum á bátum hérna á Faxaflóasvæðinu. Það hafa borist mótmæli frá verkalýðsfélögunum á þessu svæði - einróma mótmæli. Það hafa jafnframt borist einróma mótmæli frá útvegsmannafélögum á þessu svæði og frá smábátaeigendum hér á Suðurnesjum. Það hafa borist eindregin mótmæli gegn því að samþykkja þetta frv. Því er ljóst að það er ekki vilji þeirra, sem kannske ætti fyrst og fremst að taka tillit til í þessu máli, að þetta frv. verði samþykkt. Það eru þá einhver annarleg sjónarmið að baki þeim mikla þrýstingi að fá þetta frv. samþykkt. Það væti a. m. k. enginn skaði skeður þó að það væri farið vægar í sakir, stigin styttri skref, ef menn eru sannfærðir um að það eigi að leyfa þessar veiðar. Þá er lágmarkið að svo sé um séð að þeir, sem eiga að framfylgja ákvörðunum héðan frá Alþingi, geri það, þeir taki ekki þveröfuga afstöðu sem kemur þvert á skoðanir og vilja þingsins. Það vekur líka athygli, eins og hér hefur komið fram áður, að þetta frv. er ekki stjfrv. Það er engin samstaða í ríkisstj. eða í stjórnarflokkunum um þetta mál. Í raun og veru er engin flokkslína í einum eða neinum flokki sem ræður ferðinni í þessu máli. Hér er um að ræða það, að við, sem erum andvígir frekari leyfum til dragnóta í Faxaflóa, teljum að lokun hans á sínum tímum og sú reynsla, sem fengin er af þeirri lokun í tíu ár, hafi sýnt að það er kannske miklu frekar lífsnauðsyn að halda áfram þeirri friðun til þess að vernda meira þær uppeldisstöðvar fisksins, sem þarna er um að ræða, með það í huga að fiskstofnarnir, sem þar er um að ræða, komi að sem bestum notum fyrir þjóðfélagið í heild, en ekki einhverja tiltekna örfáa einstaklinga sem eiga að njóta góðs af því, en spilla svo fyrir fjöldanum. Hv. þm. Garðar Sigurðsson orðaði það svo hér um daginn að hér væri um að ræða sértrúarsöfnuð sem væri andvígur því að þetta frv. næði fram að ganga. Ég held að það sé að kasta grjóti úr glerhúsi þegar þessi hv. þm. ætlar að fara að saka aðra um sértrú. Einhver mesti sértrúarsöfnuður, ef um það er að ræða í íslenskri pólitík, er Alþb. eins og það er komið til. Þar er fyrst og fremst um að ræða sértrúarsöfnuð, ekki bara í einu máli, heldur í flestum sem á dagskrá koma hverju sinni. Þetta get ég kannske hvað best sagt sjálfur vegna þess að ég hef sjálfur verið að hluta til í þessum söfnuði og get því um það dæmt. Það er alltaf betra að geta talað af reynslunni í þessu sem öðru.

Hvaða hluti var í söfnuðinum?

Það var að því leyti að hluta til, að þá var flokkurinn ekki formlegur stjórnmálaflokkur, var kosningasamtök, það er skýringin, hafi hv. skrifari ekki vitað það fyrir. En að þessu slepptu held ég að menn ættu ekki að fara út í þessa sálma í sambandi við þetta mál.  Ég skal ekki, herra forseti, hafa öllu fleiri orð um þetta að sinni nema þá að gefnu tilefni. En ég ítreka það, að það er ekki, að því er ég best veit, að undirlagi okkar, sem höfum verið andvígir þessu frv., að það hefur verið saltað hér í deildinni í nærfellt tvo mánuði án þess að koma á dagskrá. Ég veit ekki hverjir hafa að því staðið, en mér finnst málsmeðferð sú, sem þetta frv. hefur hlotið hér í deildinni, a. m. k. verða víti til varnaðar því að áfram verði haldið á þeirri braut. Og ég hygg að hv. þdm. sé orðið það ljóst að ég er algjörlega andvígur þessu frv.



Það orðaskak, sem uppi hefur verið haldið hér í hv. d. um málsmeðferð, er af allt öðrum toga spunnið en vegna þess að óréttlæti hafi verið sýnt í fundarstjórn og skulum við helst ekki rugla því tvennu saman.



Herra forseti. Þegar frv. þetta kom til 1. umr. hér í hv. d. gerði ég grein fyrir afstöðu minni til þess. Ég sýndi fram á að þetta væri ekki stjfrv., heldur frv. sem fyrst og fremst er borið fram af einum hæstv. ráðh. Ég lýsti andstöðu minni vegna þess að ég hef fylgst með þessu máli áratugum saman. Ég fylgdist nokkuð með baráttu þeirra manna sem beittu sér fyrir verndun Faxaflóa frá dragnótaveiðum. Ég man þá tíð þegar þessar veiðar höfðu nær gjöreytt öllu lífi í flóanum. Þegar loksins tókst að friða flóann eftir langa og stranga og harða baráttu fyrir u. þ. b. einum áratug hrósuðu menn að sjálfsögðu sigri og þóttust sjá fram á bjartari daga. Sú von brást ekki því að á þessum árum, sem flóinn hefur notið friðunar, hefur líf í honum glæðst ár frá ári og hann færst stöðugt í hið fyrra horf sem ein af mestu auðsuppsprettum til sjávarins hér við land. Þetta held ég að allir hljóti að vita sem vilja. En þegar menn sjá að líf er farið að glæðast í flóanum vaknar náttúrlega veiðihugur sumra sem ekki mega sjá neitt kvikt sem hægt er að koma höndum yfir, enda er það svo að síðan frv. þetta kom fram hafa borist mörg mótmæli úr ýmsum áttum gegn samþykkt þess. Ég hygg að þau séu byggð á svipuðum rökum og ég byggi mína afstöðu á, þeim að sporin hræða. Sporin hræða í þessu máli og þeir, sem hafa séð líf dafna og færast í vöxt í flóanum á undanförnum árum, fyllast nú ugg og ótta og mótmæli berast úr öllum áttum. Ég er dálítið undrandi á afstöðu hv. þm. að norðan, austan og sunnan sem greiða atkv. þessu máli að því er virðist með köldu blóði. Ég veit ekki hvort þeir hafa hreinlega áttað sig á þessu máli, áttað sig á því, að við þurfum að umgangast auðlindir Íslands, hvort sem eru til lands eða sjávar, með mikilli gát og umgangast þær auðlindir með hugarfari ræktunarmannsins. Því miður virðist mér að í þessari hv. d. njóti rányrkjan of mikils fylgis. Ég vil mega vænta þess, að hv. þm., - og þá skírskota ég sérstaklega til þessara manna, vina okkar að norðan, austan og sunnan sem e. t. v. hafa ekki kynnst þessu máli til hlítar, - ég skírskota til þeirra og spyr hvort þeir vilji ekki taka sér ögn lengri umhugsunarfrest í þessu máli. Þetta efni hefur nú verið töluvert rætt þannig að ég hygg að það hafi flest kurl komið til grafar og flest rök verið til tínd. Eigi að síður gefst enn þá færi á að fella frv. Það er enn þá eftir að greiða atkv. eftir þá umr. sem nú fer fram, og ég vonast til að sem flestir af hv. þm. þessarar deildar íhugi málið betur, nái áttum, endurmeti afstöðu sína og tileinki sér hugarfar ræktunarmannsins frekar en mér hefur virst að þeir hafi sýnt að undanförnu, Ég tel ekki ástæðu til að orðlengja þetta miklu meir, en legg enn sem fyrr til að frv. þetta verði fellt.



Herra forseti. Ég hef litlu við að bæta það sem kom hér fram við 2. umr. þessa máls. En ég get ekki stillt mig um að koma hér aðeins inn á örfá atriði, og ég vil staðfesta það sem hv. 6. landsk. sagði áðan í sambandi við afgreiðslu málsins í Ed. þegar heimilað var að hefja tilraunaveiðar í Faxaflóa sem staðið hafa tvö sumur, þó fyrst og fremst á s. l. sumri. Það er ekki hægt að neita því, að það vakti vissulega athygli þegar skyndilega kom í ljós í þeim skýrslum, sem þm. hafa fengið frá fiskifræðingum, að það hefði verið farið algjörlega þveröfugt við það sem Alþingi lagði fyrst og fremst áherslu á í sambandi við þessar tilraunaveiðar þar sem heimilað var að veiðarnar færu aðeins fram með 170 mm möskvastærð. Fiskifræðingar höfðu lagt til og látið framkvæma tilraunaveiðarnar með 155 mm möskva og þannig hafa þær farið fram til þessa. Þetta er náttúrlega algjört brot á því samkomulagi sem var gert hér á hv. Alþingi, og ber að harma að svo skuli farið að. Við umr. hér í hv. d. við 2. umr. lýsti ég yfir að ég teldi að það væri ástæðulaust að breyta þessu formi nú. Það væri hægt að fallast á að þessi tilraunveiði héldi áfram í því formi sem hún hefði verið, með fjórum bátum, og vinnslan færi fram í þessum tveimur hraðfrystihúsum sem hafa flökunarvélar og hafa öruggan markað á kolaflökum í þessu magni sem fiskifræðingar telja að sé hámark að taka úr Faxaflóa, þ. e. 1000–1500 tn. Ég vakti einnig athygli á því, að sölusamtökin í landinu, Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna og Samband ísl. samvinnufélaga, hafa ekki viljað stuðla að því, að fiskvinnslustöðvar á þeim svæðum við landið, þar sem dragnótaveiði er leyfð og þar sem kolamið eru, tækju til við þessa vinnslu með flökunarvélum vegna markaðsmálanna. Fiskifræðingar segja að það sé eðlilegt að taka um 10 000 tn. af þessari fisktegund að skaðlausu, en sölusamtökin eru ekki tilbúin til þess að stuðla að markaðsöflun nema fyrir þessi 1000–1500 tn. Þetta er staðreynd sem er á borðinu, vegna þess að allir vita að heilfrystur koli er ekki sú markaðsvara sem menn sækjast í og fiskvinnslustöðvarnar hafa ekki áhuga á að heilfrysta skarkola. Það endar venjulega með því að heilfrystum kola, sem er búinn að bíða of lengi í frystiklefum, er hent. En það, sem mér finnst furðulegt í sambandi við þetta frv., er hvernig menn hugsa sér það ástand sem verður hér við Faxaflóann þegar Alþingi er búið að samþykkja þetta frv., sem allar líkur eru til að verði miðað við þá atkvgr. sem hér var í dag, hvernig menn hugsa sér að rn. fari að þegar auglýst verður eftir umsóknum um þessar veiðar sem eiga að vera svona takmarkaðar, aðeins 1000–1500 tn., og það berast 50–100 umsóknir. Það er útilokað að það sé nokkur skynsemi í því að hafa við þetta fleiri skip en í mesta lagi fjóra til fimm báta. Þá er kominn þarna inn þrýstingur sem verður smátt og smátt til þess að það hlýtur að verða slakað á þessum takmörkunum og eftirlitið verður náttúrlega í samræmi við það. Hver á að stjórna því og hafa eftirlit með því, að fiskimenn á þessum bátum verði á einhverjum takmörkuðum bletti með sitt veiðarfæri? Þetta er algjör barnaskapur og ég er alveg undrandi á því, að menn skuli láta sér detta í hug að þetta sé hægt. Það er alveg útilokað. Ég held að þetta hafi ekki verið hugsað til enda, og ég er ekki í neinum vafa um að þetta frv., ef að lögum verður, á eftir að skapa mjög mikil vandamál sem viðkomandi rn. mun komast í. Ég held enn fremur að það sé alveg nýtt í málinu ef á að fara að treysta á að Hafrannsóknastofnunin sem slík eigi að fara að vera mælikvarði á það eða umsagnaraðili um það, hvaða bátar fái að veiða á þessu sviði. Ég tek undir það sem hér hefur komið fram, og þarf ekki að bæta neinu við það sem ég hef áður sagt við þessar umr., að það hefði átt að flýta sér hægt í þessu máli. Við ættum að hagnýta þá reynslu sem komin er nú s. l. tíu ár, en leyfa takmarkaðar veiðar undir eftirliti sem rannsóknarveiðar. Það get ég fallist á. En umfram allt er viðurkennd staðreynd að Faxaflóinn er uppeldisstöð fyrir nytjafiska og við eigum þess vegna að ganga um þetta svæði með varúð og halda þeirri friðun sem hér hefur verið í gildi, og þess vegna er ég andvígur þessu frv.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. Það eru örfáar aths. við það sem hér hefur komið fram. Ég held að það sé síst ofmælt að nota orðið sértrúarsöfnuður um þennan hóp manna sem mest hefur talað gegn því að kolinn í Faxaflóa verði nýttur á skynsamlegan hátt undir eftirliti. Það er þannig með menn sem hafa fundið sannleikann og ganga með hann í vasanum jafnan í formi einhverra einkennilegra kennisetninga ýmist í stjórnmálalegum eða trúarlegum efnum, að við þá er helst ekki hægt að rökræða nokkurn skapaðan hlut því þeir vita, hvað er rétt, og á þá bíta engin rök, enda skipta þau ekki máli, að því er virðist, í þeirra málflutningi. Hv. 1. þm. Vesturl. hefur auðvitað talað langskynsamlegast í þessu máli af þeim sem hafa andmælt frv. vegna þess að hann segist vera hlynntur því, að áframhaldandi tilraunaveiðar megi fara fram, sem sagt takmarkaðar veiðar undir eftirliti. En ég tel það alveg óþarfa af hans hálfu að vera hér með spá um slælegt eftirlit, svo ég tali nú ekki um þegar farið er að tala um að þessir bátar kunni að fara út fyrir ákveðin svæði, eins og hann talar um, takmarkaða bletti. Sannleikurinn er sá, að þeir, sem stunda þessar veiðar, verða að halda sig á tiltölulega takmörkuðum svæðum, ósköp einfaldlega vegna þess að náttúran sjálf verndar flóann. Í flóanum er mikið af hraunum og þeim botni sem ekki er hægt að draga dragnót eftir. Þetta skiptir verulegu máli í raun og veru. En hvað varðar hv. þm. Karvel Pálmason t. d. um staðreyndir. Ég hef ekki orðið var við það. Það er rétt, sem hv. þm. Alexander Stefánsson segir, að það er ekki skynsamlegt og eftir því hefur ekki verið leitað af hálfu SH og Sambandsfrystihúsanna að menn veiði mikinn kola, ósköp einfaldlega vegna þess að kolinn selst fyrir afar lágt verð ef hann er seldur heilfrystur, er ekki í háu verði. Hins vegar ef um er að ræða að selja kolann ísaðan á ferskfiskmörkuðum í Bretlandi og Þýskalandi, Danmörku og víðar, þá er á þeim fiski mjög hátt verð. Ég var á togveiðum s. l. sumar og var með í því að fiska í bát sem seldi í Bretlandi. Við fengum þetta frá 1300–1400 kr. og upp í 2000 kr. fyrir hvert kg upp úr skipi, enda var kolinn ferskur. Það gegnir hins vegar allt öðru máli ef hægt er að flaka kolann og frysta hann með kæliblæstri, hvert flak fyrir sig, vélflaka og frysta. Slíkur koli er í háu verði. Ég þekki ekki nægilega vel til markaðsmála til þess að vera með stórkostlegar fullyrðingar, en það veit ég þó, að allar líkur benda til að sá markaður sé svo gott sem ótakmarkaður miðað við það magn sem við höfum hér fram að bjóða. Það eru fleiri, sem sjá um að koma fiski á markað sem betur fer, heldur en SH. Þeir láta sig litlu skipta yfirleitt að fá til sín afla sem fer í annað en frystingu, söltun eða herslu. Allt annað er tiltölulega lítt velkomið og hefur þurft að berjast við þessa menn fyrir því að auka fjölbreytni í vinnslu sjávarafla á Íslandi. Það þekkja sjálfsagt Breiðfirðingar ekki síður en aðrir hversu tregir þessir aðilar eru í sambandi við þau atriði. Það veit auðvitað hv. þm. Karvel Pálmason ekkert um, enda hefur hann ekkert verið að flagga því að hann vissi það. Ég held að við ættum að halda okkur við staðreyndir fyrst og fremst, en ekki spár, svo ég tali nú ekki um það þegar menn halda hér feiknalegar hávaðaræður eins og hrópandinn í eyðimörkinni og leggja út af málinu eins og það sé allt öðruvísi í pottinn búið en það er í raun og veru. Ég held að þessir hv. þm. ættu að lesa frvgr. Þar segir einfaldlega að það séu ekki aðrar veiðar leyfðar í þessa dragnót í Faxaflóa en skarkolaveiðar, - ekki aðrar veiðar leyfðar. Það eru sem sagt mjög takmarkaðar veiðiheimildir. Um mál hæstv. dómsmrh. held ég að sé óþarfi að fjölyrða út af fyrir sig. Hann hefur verið á móti þessu máli alla tíð og getur auðvitað haft þá skoðun fyrir mér. En því miður sýnist mér að það sé einnig á röngum forsendum. Menn hafa verið að gera grín að því hér og halda því fram, að ég þættist vita allt í þessum efnum, ég hafi verið svo og svo lengi til sjós og allt þar fram eftir götunum. Það kemur málinu ekkert við. Ég get ósköp vel sagt það hér, fyrst menn eru að velta því upp, að ég hef aldrei verið á veiðum hér í Faxaflóa og þaðan af síður á dragnót og veit ekkert um það af eigin reynslu hvernig það er að skera kola hér í Faxaflóa. En ég hef blessunarlega verið með í því að drepa mikið af honum annars staðar. Og það er það sem við þurfum líka að gera. Við þurfum að drepa þessi kvikindi út af suðurströndinni. Þar er gífurlega stór kolastofn sem enginn hirðir og kemur ekki í nein veiðarfæri vegna þess að hann sleppur í gegnum 155 mm, svo rækilega að það eru ekki nema örfá dýr sem eftir eru í trolli.  Ég veit ekki hvers konar búskap menn vilja stunda eiginlega hér á Íslandi ef þeir vilja ekki veiða fisk án þess að skaða annað. Þarna er alls ekki um rányrkju að ræða. Hvaða rányrkja er það í raun og veru? Hvernig stendur á því, að menn leyfa sér að nota svona orð? Þarna er verið að leyfa að veiða í mesta lagi 1500 lestir, Hver var heildarafli Íslendinga úr sjó á síðasta ári? Ég man það ekki. Eitthvað talsvert á aðra milljón lesta. Talsvert mikið á aðra milljón lesta. Og þegar menn eru að fjasa út af því, að þarna sé um rányrkju að ræða, þá er miklu fremur eins og þarna sé um búskap að ræða. Þarna er verið að grisja stofn sem við vitum að þolir miklu meiri veiðar, aðeins að taka 1500 lestir við bæjardyrnar með litlum tilkostnaði. Þetta eru óskaveiðar í raun og veru, tiltölulega lítill útgerðarkostnaður, lítill sem enginn olíukostnaður hér í flóanum og mikið verð fyrir þennan afla sem veitir auk þess talsverða arðbæra vinnu. Herra forseti. Mér er annt um ýsustofninn eins og sjálfsagt flestum öðrum sjómönnum í þessu landi. Menn hafa talsvert verið að flagga því, hversu illa hann fór á vissu árabili, og segja: Þarna sjáið þið. Dragnótin drap ýsuna - eða hvað? Hún varð víst svo lítil 1970, ýsan í flóanum, og lítið í hverri veiðiferð að það þurfti að loka flóanum fyrir þessu veiðarfæri. Það veiðarfæri var auðvitað allt öðruvísi en það veiðarfæri sem er verið að tala um núna. Nú er að sjálfsögðu miklu stærri möskvi sem drepur ekki smáfisk. En við skulum aðeins athuga hvernig ýsustofninn er núna í Faxaflóanum, tíu árum síðar, því að við höfum allar aflatölur frá bátunum sem stunduðu þessar takmörkuðu kolaveiðar í fyrra. Og það eru röksemdir andstæðinga þessa frv. sem ég ætla að fá að minna á hér. Hv. þm. Jósef H. Þorgeirsson las upp fyrir okkur afla eins báts og fleiri báta trúlega, eins báts sem Gullþór heitir í júlí á árinu í fyrra. Hann mun hafa fengið liðlega 100 tn. Ég hef ekki tölurnar, þær voru liðlega 100 tn. - 103 eða 104 tn., enda skiptir það engu máli.  En hvernig var svo afli þessa báts? Hann fékk sem sagt liðlega 100 tn., þar af voru 74 tn. af kola, 20 tn. af þorski, eitthvað þar um, nokkur steinbítskvikindi og um 300 kg af ýsu - ekki í róðri, heldur yfir mánuðinn. Ekki virðist ýsan hafa verið gráðug þar. Það er ekki að sjá. Svo reka menn hér upp ramakvein yfir þessu eins og grátkonur í Ísrael, að það sé verið að drepa ýsuna. Við skulum hugsa aðeins til ársins 1970. Hvernig var ástandið hér í hafinu við Ísland nokkur þá undanfarin ár: 1967, 1968 og 1969? Afar erfið ár fyrir sjávarlífið kringum Ísland. Þau voru mjög köld. Það var talað um kalárin í sjónum. Norðlendingar minnast þess og við allir. Það kom niður á öllum afla, öllu ungviði. Skyldi nokkur þurfa að vera undrandi á því, þó það sé ekki gráðug ýsa í flóanum eftir slík ár. Svo er enn annað sem ég held að menn hafi gleymt og hefur sjálfsagt haft miklu meiri áhrif á ýsustofninn heldur en þessi svokallaða uppeldisstöð í Faxaflóa, sem er orðalag sem hæfir best Heimilistímanum eða einhverju öðru, en ekki fiskifræði eða umræðum um sjávarútvegsmál. Það er kapítuli út af fyrir sig að athuga orðfærið hjá postulunum. Á síldarárunum og eftir hin miklu síldarár höfðu aflamennirnir á síldarbátunum það fyrir sið margir hverjir að drepa ýsu í nót. Þið skuluð athuga hvers konar veiðarfæri það er. Það er veiðarfæri sem er nú kannske tæpur km á lengd og ætli það sé ekki eins og tveir Hallgrímskirkjuturnar á dýpt. Þessi veiðarfæri voru notuð til þess að veiða ýsu við suðurströndina, mörg hundruð tn., þúsundir tonna, og úr þeim sleppur ekki neitt. Þar er möskvinn ekki 155 mm, heldur örfáir millimetrar, kannske fimmtán. Mér er ekki grunlaust um að þær veiðar hafi haft býsna drjúg áhrif á ýsustofninn, enda hefur hann gengið í bylgjum og verið neðarlega víðar en í Faxaflóanum þar sem menn hafa aldrei kastað dragnót í sjó. Það er ekki hægt að fara víða í flóanum til þess að ná afla með dragnót. Langmestur hluti flóans er verndaður af náttúrunnar hendi eins og ég sagði. Mönnum hefur orðið nokkuð tíðrætt um möskvastærðina, 170 mm. Það er rétt að menn ákváðu að hafa í tilraunaveiðunum 170 mm. Það var ekki ákveðið hér. Lögin um fiskveiðar í landhelginni fjalla ekki um möskvastærð, slík ákvæði eru ákveðin í reglugerð. En það kom í ljós, þegar menn höfðu reynt nokkra stund að veiða kola og þá einhvern annan fisk væntanlega í þessa dragnót með 170 mm möskva, að það fékkst ekkert í hana, ósköp einfaldlega vegna þess að möskvinn var allt of stór til þess að fiska með. Hann var of stór. Og ég held að það sé fráleitt að ætla að menn hafi farið niður í 155 mm af einhverjum illum hvötum. Þetta voru tilraunaveiðar og það þýðir ekki að gera tilraunir með veiðarfærum sem engin leið er að ná neinu í. Svo einfalt er málið.  En orðalag eins og það að sleppa dragnótinni lausri, það er svo sem ekki í takt við frvgr. Það er ekki verið að sleppa henni lausri. Það á að láta takmarkaðan fjölda báta stunda þessar veiðar undir eftirliti. Og það er ekki rétt sem hv. 1. þm. Vesturl. sagði, að Hafrannsóknastofnunin ætti að útbýta þessum veiðileyfum og skera úr hver ætti að veiða og hver ekki. Það hefur verið fellt burt úr frv. meira að segja að hún ætti að ákveða bátafjöldann, enda er það ekki fiskifræðilegt atriði hversu margir bátar drepa fisk, heldur hversu mikið er drepið af honum samtals. Það er málið. Það eru stjórnvöld auðvitað sem eiga að taka slíkar pólitískar ákvarðanir, en ekki fiskifræðingar. Það kemur þeim ekkert við, það er ekki í þeirra kokkabókum. Það er jafnfráleitt að nota orðalag af þessu tagi eins og að það sé verið að opna flóann. Það er alls ekkert um það að ræða. Það er aðeins verið að tala um að láta nokkra báta veiða tiltekið magn í Faxaflóanum. Og þar verður haft eftirlit. Það er ekki mikill vandi að hafa eftirlit með því. Víða er hægt að svindla í þessum efnum, en ég tel að það sé ansi erfitt að gera það í sambandi við þessar veiðar. Það er áreiðanlega mjög erfitt. Allt hitt svindlið, sem við þekkjum, er auðveldara að eiga við. Herra forseti. Ég vil aðeins segja það að lokum, að ég vona að við getum fengið leyfi til þess að veiða þennan fisk á sem hagkvæmastan hátt og auk þess að við getum fengið leyfi til þess með tímanum og vonandi sem fyrst að veiða þykkvalúruna við Suðurland. En til þess að geta náð henni þar dugar okkur ekki dragnót með 155 mm möskva. Hún þarf að vera með smærri möskva. Hún tollir alls ekki í snurvoð með 155 mm möskva. Um þetta mætti auðvitað halda langar ræður og fara áfram og aftur á bak með þær röksemdir allar sem fram hafa komið í málinu. En ég held að það sé óþarfi að marglesa þetta yfir þm., þeir hafa flestir áttað sig á þessu. Hinir verða víst jafnnær hvort sem ég tala hér í fimmtán mínútur eða sextíu.



Herra forseti. Ég var að vonast til að 1. landsk. kæmi frá Strasbourg til þess að taka þátt í þessum umr. En svo mun ekki vera. Það er oft undarlegt að hlusta á ræðuhald 4. þm. Suðurl. um dragnót. Hann ásakar þá, sem mæla á móti dragnót, um að þeir séu meðlimir í einhverjum sértrúarsöfnuði og þeir hafi þóst hafa fundið hinn eina sannleika, sem eigi sér þó enga stoð í vísindalegum rökum eða vísindalegum þankagangi sem hv. 4. þm. Suðurl. telur að hann einn hafi tamið sér af mikilli snilld. Við skulum fara yfir þetta mál í örstuttu máli enn þá einu sinni. Skoðanir þeirra manna, sem mæla gegn því að leyfðar séu dragnótaveiðar í Faxaflóa, eru byggðar á reynslu, - ekki aðeins reynslu örfárra manna og ekki reynslu til örfárra ár, þetta er niðurstaða af áratugareynslu sjómanna við Faxaflóa. Þegar Faxaflóa var lokað á árinu 1952 var svo komið að í flóanum var næstum ördeyða. En fljótlega eftir lokunina 1952 fór aflagegnd í flóanum vaxandi og ýsuafli í Faxaflóa fór stöðugt vaxandi allt til þess að flóinn var aftur opnaður fyrir dragnótaveiðum á árinu 1960. Á árinu 1962 dró úr ýsuaflanum í Faxaflóa og hann minnkaði árlega allt til ársins 1971, en þá var flóanum aftur lokað fyrir dragnótaveiðum. Eftir 1971 hefur ýsuaflinn í Faxaflóa vaxið á svo til hverju einasta ári. Það eru einmitt þessi rök og þessi reynsla sem hefur sannfært menn um að dragnót í Faxaflóa er hættulegt veiðarfæri, spillir flóanum og spillir uppeldisstöðvum nytjafiska. Þess vegna er það að menn víðs vegar við Faxaflóa eru andstæðir því, að dragnótaveiðar séu leyfðar í flóanum. En sjútvn. þessar deildar hafði ekkert fyrir því að kynna sér skoðanir manna sem hafa hagsmuni af því að stunda veiðar við Faxaflóa. Þetta frv. um dragnótaveiðar var ekki sent til umsagnar, ekki einum einasta aðila. Og það eitt út af fyrir sig er ákaflega ámælisverð vinnubrögð að senda ekki frv. til umsagnar hjá sveitarfélögum og félagasamtökum sem eiga mikilla hagsmuna að gæta í sambandi við dragnótaveiðar. Hins vegar hafa margir af þessum mönnum, sem hagsmuna hafa að gæta, látið í sér heyra, og það liggja hér í lestrarsalnum bunkar af mótmælum gegn þessu frv. Þau mótmæli eru öll af hálfu manna sem hafa hagsmuni af því, hafa lífshagsmuni af því að geta stundað veiðar í Faxaflóa. Hv. 4. þm. Suðurl. benti mönnum nokkrum sinnum í ræðu sinni á að lesa frvgr., við ættum að lesa það að frv. fjallaði eingöngu um að veiða skarkola. Manni skildist á honum að af því að þetta orðalag væri í frv. væri tryggt að enginn annar fiskur kæmi í þetta veiðarfæri, auðvitað mundu fiskarnir haga sér eftir því hver textinn væri í lagagreininni. En ég hef vikið að því áður úr þessum ræðustól, að því miður haga fiskarnir sér ekki þannig. Þeir fiskar, sem verða á vegi dragnótarinnar, fara í dragnótina og skipið, sem dregur dragnótina, kemur með þessa fiska að landi, enda er það svo, að það fer alfarið eftir árstíma og fiskigegnd hvaða afli kemur í dragnótina. Ég gat um það við 2. umr. þessa máls, að t. d. í júlímánuði veiðist óvenjulegt magn af þorski í þetta veiðarfæri og svo mikið að u. þ. b. þriðjungur af aflanum í júlímánuði var þorskur. Þessi þorskur virðist sem sagt ekki hafa farið að ráðum hv. 4. þm. Suðurl. og ekki lesið frvgr. sem kveður á um að aðeins skarkoll eigi að fara í dragnót. Ég sé ekki ástæðu til að lengja þessar umr. Ég vil aðeins undirstrika það, að þeir, sem mæla á móti dragnótaveiðum í Faxaflóa, gera það vegna þess að reynslan hefur kennt okkur að dragnótin er stórhættulegt veiðarfæri einmitt hér í Faxaflóa. Hún hefur spillt fiskislóðum í Faxaflóa og fiskgegnd aftur og aftur. Fyrir því er margendurtekin reynsla. Þess vegna eigum við að greiða atkv. á móti því að heimila dragnótaveiðar í Faxaflóa. Við eigum ekki að setja í hættu hagsmuni þess mikla fjölda manna sem stunda smábátaútgerð frá Faxaflóa og vinnur við afla sem litlir bátar koma með að landi hvarvetna við flóann. Það eru þessir hagsmunir sem eru settir í hættu ef dragnótaveiðar eru leyfðar í Faxaflóa, og þeir hagsmunir eru miklu víðtækari en hagsmunir þeirra manna sem e. t. v. fá leyfi til að stunda dragnótaveiðar í Faxaflóa á fjórum til sjö bátum.



Herra forseti. Hv. þm. Garðar Sigurðsson ræddi hér nokkuð um þetta mál, og það má raunar segja að kjarni hans máls væri sá að hann segði: Við eigum að halda okkur við staðreyndir og náttúran sjálf verndar flóann. Ég tek undir með hv. þm. þegar hann segir að við eigum að halda okkur við staðreyndir. Og hverjar eru staðreyndirnar í þessu máli? Það er staðreynd, að meðan Faxaflóinn var opinn fyrir dragnót var komið á það stig að það var orðinn algjör ördeyða í flóanum. Strax og lokað var fyrir dragnót tók þegar að bera á því að fiskur gengi í flóann og afli glæddist. Þetta eru þær staðreyndir sem eru óvefengjanlegar hvað sem fiskifræðingar eða aðrir talsmenn þess að opna fyrir dragnót segja. Þetta eru þær staðreyndir sem ekki verður gengið fram hjá. Hv. þm. sagði líka: Náttúran sjálf verndar flóann. Hefur náttúrulíf í flóanum eitthvað breyst núna á þann veg að náttúran sjálf komi í veg fyrir að dragnótin gjöreyði öllu lífi í flóanum. Hún gerði það meðan það var leyft að vera með hana þar, og án þess að ég viti mikið um sjávarlíf og sjávargróður í Faxaflóa hef ég ekki trú á að nokkuð hafi breyst þar þannig af náttúrunnar hálfu að hún sé betur til þess fær núna að vernda flóann og uppeldisstöðvar fisks þar heldur en hún var áður, meðan dragnótin gjöreyddi öllu lífi þar. Eina ráðið til þess að það verði fiskur í flóanum er því að draga úr dragnótaveiðum og loka honum fyrir dragnótaveiðum. Ýmislegt í tali hv. þm. Garðars Sigurðssonar áðan og raunar fyrr um þessi mál minnti mig á að það er staður sem þeim hv. þm. er mjög hugleikinn, a. m. k. oft og tíðum, Vestmannaeyjar, þar sem margir hverjir vilja geta stundað dragnótaveiðar upp í kálgarða og hafa gert lengi. Garðar er einmitt talsmaður þess hóps í þjóðfélaginu sem vill helst geta komist upp í kálgarða með dragnót. Það er það sjónarmið sem hann er að innleiða hér á Alþingi og að Alþingi eigi að fara eftir. Það er alveg öruggt mál, að þó að sumum hverjum og þar með hv. þm. Garðari Sigurðssyni þyki ekki stórt skref stigið með þessu frv., þá er með þessu frv. verið að stíga byrjunarskref til rányrkju í flóanum. Það er verið að opna leiðina til þess að ganga enn þá lengra næst og stunda þar með rányrkju eims og hún var stunduð þegar verst gegndi. Og það er annað með þetta frv. eins og allt of mörg frv. hér á Alþingi, að tiltölulega saklaus kannske og lítill lagatexti er í frv., en síðan á útfærslan að vera í reglugerð í höndum embættismannanna sem eiga að ráða ferðinni. Það hefur sýnt sig að í mörgum tilvikum fara reglugerðir þvert á það sem löggjafinn eða lögin ætlast til. Það er þetta sem ég held að þingmenn og Alþingi þurfi að fara að gefa frekari gaum en gert hefur verið. Lagatextinn sjálfur er orðið lítið brot af því sem síðar kemur úr höndum embættismanna til útfyllingar í reglugerðum og er orðið allt of mikils ráðandi með framkvæmd og stjórnun mála í landinu, en ekki lögin sem slík. Þetta er einn anginn af því að Alþingi og alþm. eru í æ ríkari mæli að afsala sér því valdi, sem Alþingi á að hafa, í hendurnar á embættismönnum til þess að ráðskast með það að eigin geðþótta. Af því er nóg komið. Ég tek undir það sem þeir hafa sagt hér, nokkrir hv. þm.: Í þessu tilviki eru það sporin sem hræða. Við höfum staðreyndirnar fyrir augum og það er það sem menn eiga að sjálfsögðu að taka tillit til, það eru staðreyndir þeirra mála sem fyrir liggja. Ég trúi því ekki, að hv. þm. Garðar Sigurðsson, jafnvel hann, jafnvel hv. þm. Garðar Sigurðsson, sé ánægður með að í þessu tilfelli gangi Hafrannsóknastofnunin þvert á þann vilja sem Alþingi hefur lýst yfir í málinu. Ég trúi því ekki, að hann sé samþykkur því að Hafrannsóknastofnun leggi blessum sína yfir veiðarfæri sem er með 155 mm möskvastærð þegar á að nota 170 mm möskvastærð. Það er þetta sem hefur gerst. Og þetta er líka til þess að hræða menn í því að opna um of dyrnar, jafnvel upp á gátt, fyrir því að þessir herrar í sérfræðingastétt ráði svo til öllu um meðferð eða gang mála þó að það sé beinlínis í andstöðu við það sem Alþingi vill. Ég held að þm. ættu að fara að gefa meiri gaum að því að taka málin í eigin hendur og ráða þeim, en ekki veita sérfræðingum og embættismönnum í kerfinu allt það vald sem þeim hefur nú þegar verið veitt og mér sýnist vera ætlunin að veita þeim í æ ríkara mæli, t. d. með þessu frv. Ég skal ekki, herra forseti, hafa fleiri orð um þetta. En ég vona að þó að allt of margir hv. þdm. hafi glapist til þess við atkvgr. við 2. umr. þessa máls að ljá þessu máli fylgi, þá hafi þeir nú séð að sér, hugleitt málið betur, sannfærst um að hér er verið að stíga óheillaspor ef þetta frv. verður samþykkt, spor sem verður erfitt að taka til baka og þar með erfitt að koma í veg fyrir að enn frekari rányrkja verði viðhöfð á þessu svæði en þó þegar hefur verið framkvæmd.