Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

*Ingvar Pálmason: Ég tók eftir því við 1. umr., að þessu máli var ekki vísað til n. Vera kann, að ekki sé ástæða til þess, þar sem störfum þings er það langt komið, að n. munu ekki geta sinnt mikið málum, sem til þeirra kynni að vera vísað, en ég verð að segja, að þetta er mjög óvenjuleg aðferð, og ég efast um, að þingið hafi nokkurn tíma heimilað sölu á eignum ríkisins, án þess að n. ætti kost á að kynna sér málið. Má vel vera, að engin ástæða sé til annars en að leyfa þessa sölu, en ég er þessu máli alveg ókunnugur, og af þeim gögnum, sem fyrir liggja, get ég ekki séð, að brýn nauðsyn sé á, að þetta mál gangi í gegnum þingið, án þess að það sé athugað af n., a.m.k. í annarri d., en ég hygg, að frv. hafi verið lítið athugað í Nd., og í þessari d. hefur athugunin verið engin. Byggi ég þetta á því, að þeir, sem fara fram á að fá kauparétt á þessari landspildu, hafa leigurétt á henni nú. Að vísu er það svo; að leiguréttur þeirra er ekki frá ríkisstj., heldur sitja þeir í leigu frá leigjanda. Þetta kann að vera að einhverju leyti bagalegt, en mér finnst samt, að með þessu sé alveg vikið frá þeim venjum, sem fylgt hefur verið hér á þingi, og án þess að ég ætli að setja fótinn fyrir þetta frv., þá verð ég að segja, að mér finnst aðferðin svo óviðeigandi, að ég mun alls ekki greiða atkv. um þetta frv. Ég kunni ekki við annað, af því að málið ber svo óvenjulega að, en að benda á, að þessi aðferð er mjög óvanaleg.

*Árni Jónsson: Ég er alveg sammála hv. 2. þm. S.-M. um, að það er óheppilegt og óviðeigandi, að mál skuli bera að eins og þetta mál, en við vitum vel og hv. 2. þm. S.- M. manna bezt, sem hefur setið á þingi upp undir aldarfjórðung, að það er ekkert einsdæmi, að mál séu afgr. á þennan hátt. Hins vegar finnst mér þetta mál liggja svo óvenjulega ljóst fyrir, að ekki sé vandi að greiða atkv. um það. Ég vil þó ekki vera að telja fram hagsmuni þeirra manna, sem vilja kaupa þetta land, heldur þeirra, sem vilja selja. Hér liggur fyrir fundargerð hreppsn. Eyrarhrepps, þar sem samþ. er að selja þessa eign, eins og frv. gerir ráð fyrir. Ég held því, að ekki sé frekar ástæða að vera óánægður yfir, að þetta mál ber svona að hjá ekkur en svo mörg önnur mál, sem við verðum að afgr. á svipaðan hátt, og ég get vel greitt atkv. með því hiklaust.

*Erlendur Þorsteinsson: Herra forseti! Ég ætla ekki að fara að karpa um þetta mál, en út af því, sem hv. 2. þm. S.-M. sagði, þá finnst mér, eins og hv. 9. landsk., að það væri eðlilegt og þinglegt, að málið færi til n. En ég er jafnviss um, að þótt málið væri afgr. í n., þá mundi það enga frekari athugun færa inn í d., því að það er sennilegt, þar sem nú er svo stuttur tími eftir af þinginu, að n. mundi ekkert gera nema lesa yfir þá grg., sem fylgir frv., og kannske ræða við þá menn, sem hafa lagt málið fyrir, og býst ég ekki við, að þeir geti gefið frekari upplýsingar en gert er í grg. frv. Allshn. Nd. fékk málið til meðferðar og mælti með því, og m. þm. þeirrar d. hafa séð nauðsyn á því, að ekki verði komið í veg fyrir, að reist verði þarna nýtízku verksmiðja. Eins og tekið er fram í frv., hefur Eyrarhreppur á sínum tíma fengið af þessari jörð ákveðna spildu, sem nota átti undir verksmiðju, en þegar það hefur verið gert, hefur verið búizt við, að verksmiðjan yrði minni en raun sýnir nú, að hún verður, eins og eðlilegt er, því að síldarverksmiðjur hafa farið hraðstækkandi á síðustu árum, og þegar vitað er, að þessi nýja verksmiðja kemst ekki fyrir á þessari nýju lóð, þá er eðlilegt, að þessi hreppur mæli með, að nægilega stórt viðbótarland fáist. Nd. hefur tekið út úr l., að þetta land skuli vera selt til einstakra manna, og tel ég það rétt, og hefði það verið það eina, sem ég hefði haft að athuga við frv., ef beinlinis hefði verið tekið fram í l., að selja skyldi einstökum mönnum þetta. Ég tel eðlilegt, að hreppsn. sé selt landið og hún leigi eða selji þeim, sem það þurfa að nota. Það liggur fyrir, hvað á að gera við þetta land. Það er skylda ríkisins að flýta fyrir, að síldarverksmiðjur komist upp. Um nauðsyn þess ætla ég ekki að ræða, en það gleður mig stórum, að nú skuli hafa verið fallið frá þeirri firru, sem var fyrir nokkrum árum, að koma í veg fyrir, að síldarverksmiðjur væru reistar. Mér þykir vænt um, að menn skuli koma hér fram, sem telja sig hafa tíma og tækifæri til og hagnað af að reisa þessa verksmiðju, og að um það verði nú ekki synjað, þó að það hafi verið gert áður.



Mér finnst þetta mál ekki vera sambærilegt við neitt annað mál, sem við höfum afgr. hér í d. nú með mikilli fljótaskrift. Það kann vel að vera, að hv. 9. og 10. landk. hafi þarna kunnugleika, en hitt er alveg víst, að það hefur þótt full ástæða til, að' hliðstæð mál væru athuguð allnákvæmlega í n. í báðum d., enda hefur einatt komið í ljós, að þótt málið hafi verið athugað í annarri d., þá hefur þurft að breyta því í hinni d., og mér finnst engin goðgá, þó að ég bendi á, að afgreiðsla þessa máls er með óvenjulegum hætti, sérstaklega þegar það er upplýst í grg. frv., að hlutaðeigendur hafi þetta land nú á leigu, og ég legg ekkert upp úr, þó að Nd. hafi tekið þessi mannanöfn út úr frv., því að ef þarna verður byggð síldarverksmiðja, þá verða það þessir menn, sem gera það. Sem sagt, þó að hv. dm. fleiri eða færri séu þessu svo kunnugir, að þeir geti tekið að sér að afgr. málið, þá breytir það á engan hátt afstöðu minni, að ég tel mig bresta allan kunnugleika til að mynda mér fullnaðarskoðun á þessu máli. Þess vegna er það, að ég greiði ekki atkv. um þetta frv.

*Erlendur Þorsteinsson: Ég get skilið, að það sé erfitt fyrir hæstv. atvmrh. að svara fyrirspurn minni, þar sem þetta mál heyrir ekki undir hans ráðuneyti. En hæstv. ráðh. hefur samt lofað að koma skilaboðum mínum til ríkisstj. um, að hún notfæri sér þessa heimild nú, því að betra er seint en aldrei. Mun ég því ekki bera fram skrifl. brtt. við frv., í þeirri von, að þess gerist ekki þörf.

* Atvmrh. (Magnús Jónsson): Ég vil þakka hv. 10. landsk. þm. fyrir, að hann skuli ekki vilja tefja málið að sinni, og mun ég stuðla að því, að ríkisstj. taki málið til athugunar.

* Atvmrh. (Magnús Jónsson): Ég get því miður ekki orðið við þessum tilmælum hv. þm., vegna þess að ég hef ekki borið mig saman við hæstv. fjmrh., en það er hann að sjálfsögðu, sem mun ákveða, hvort þessi heimild verður notuð. Ég veit ekki hins vegar, hvort hv. 11. landsk., sem er honum nákominn í embættisfærslu, mundi nokkru geta um það svarað. En ég vil aðeins segja það um þetta ákvæði, að eins og till. var upphaflega, þá fannst mér hún óheppileg, og þótti mér því vænt um, að hún var ekki samþ., einmitt af þeim rökum, sem hv. 1. þm. Eyf. greindi, að tollskráin er reiknuð út með fragt, sem á að innheimta toll af. Það eru til um þetta tvær mismunandi reglur, að reikna tollinn af verði vörunnar, kominnar um borð, eða á ákvörðunarstað. Fyrri reglan var notuð, þangað til tollskráin var leidd í lög, en hin reglan var tekin upp með þessari tollskrá. Það hefur verið talas um, að það raskaði þessum grundvelli allmikið að reikna tollinn af þessum stríðsfarmgjöldum. Út frá því hefur þetta mál verið athugað, og hefur þá upplýst, að það munar ótrúlega litlu. Það var reiknað út í fyrri mþn. með 50% –100% hækkun, og kom þá í ljós, að hækkun á vöruverði af þessari ástæðu væri svo lítil, að óhugsandi væri, að það kæmi fram á verðlagi vörunnar nema á örfáum vörutegundum, eins og sementi. Ég vildi aðeins benda hv. þm. á þetta, áður em till. kæmi til atkvæða. Ég vildi mælast til þess, að hv. þm. létu frv. fara óbreytt í gegnum d., og ég óska eftir því, að komi einhverjar brtt. fram, þá verði fleiri þm. staddir í d. heldur en nú. En ég hef ekkert vald eða umboð til að svara fyrirspurn hv. þm.

*Erlendur Þorsteinsson: Herra forseti! Eins og hv. þdm. er kunnugt, þá er í tollskrárl., sem nú eru í gildi, í ákvæðum um stundarsakir heimild fyrir ríkisstj. til þess að innheimta ekki tolla af þeim hluta farmgjalda, sem er hækkun vegna stríðsástandsins, þ.e.a.s. að innheimta eingöngu toll af farmgjöldum með eðlilegri fragt. Nú bar ég fram brtt. við 2. umr. um, að enginn verðtollur skyldi innheimtur af fragt og vátryggingargjöldum, en hún féll með jöfnum atkv. Einn hv. þm., 1. þm. Eyf., sem greiddi atkv. á móti till., gerði þá grein fyrir atkv. sínu, að hann vildi, að þessi heimild tollskrárl. væri notuð, en honum virtist þessi till. ganga of langt. Mér virðist því liggja ljóst fyrir, að ef borin er fram skrifi. brtt. í þá átt, að í staðinn fyrir að heimila þetta í l., skyldi það vera ákveðið, þá mundi hún hafa verið samþ. Nú mundi slíkt eingöngu hafa orðið til að tefja málið, og vil ég því leyfa mér að beina þeirri fyrirspurn til hæstv. atvmrh., hvort hann muni ekki sjá sér fært f.h. stj. að lofa d. því, að þessi heimild verði notuð, því að ef hann sér sér það fært, tel ég óþarft að bera fram brtt. við þetta ákvæði.