Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ein af till. þeim, sem við fluttum við 2. umr. um þetta frv., við hv. 6. landsk. þm., Geir Gunnarsson, kom ekki til atkv. Það var sú till. okkar, sem gerði ráð fyrir því, að í staðinn fyrir 3. tölul. 6. gr. frv., þar sem gert var ráð fyrir því, að skylda lífeyrissjóðina til þess að kaupa skuldabréf húsnæðismálakerfisins, þar kæmi grein, sem gerði ráð fyrir að skylda Seðlabanka Íslands til þess að kaupa skuldabréf lánakerfisins fyrir 100 millj. kr. á ári. Þar sem þessi till. kom ekki til atkv., þá leyfi ég mér að flytja hana hér við 3. umr., og hún verður að vera skrifleg. Er þá till. þannig, að við 6. gr. komi nýr tölul., svo hljóðandi: „Seðlabanki Íslands 100 millj. kr. á ári.“ Ég hef áður gert grein fyrir efni till. og sé því ekki ástæðu til að ræða hana frekar, en óska þess, að hæstv. forseti leiti afbrigða fyrir henni.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð, sem ég vildi segja hér, vegna þess að það hefur komið fram í þessum umr., að vitnað hefur verið í grg. með frv. til l. um olíuhreinsunarstöð. Út af fyrir sig finnst mér eðlilegt, að þetta hafi vakið umtal, því þegar ég fór að lesa þessa grg. og fskj., sem er á bls. 29 í þessu frv., þá sá ég strax, að hér hlaut að vera um einhver mistök að ræða, prentvillu eða pennaglöp. Það er sagt hér á bls. 29: „Því hefur verið spáð (Efnahagsstofnun), að fjöldi bænda muni dragast saman úr 5000 í 3700 árið 1980. Þetta hefði í för með sér, að samtala fólks, er hefur framfæri sitt af landbúnaði, lækkaði úr 30 þús. í 20 þús. manns.“ Þetta er náttúrlega nokkuð, sem getur ekki staðizt, enda kemur það fram í grg. og línuritum, sem þessu fylgja, að þetta er alls ekki spá. Mér fannst ástæða til að tala við forstöðumann Efnahagsstofnunarinnar og spyrja hann að því, hvernig á þessu stæði, þetta hafi ekki sézt áður. Forstöðumaðurinn fletti upp í grg., hann leitaði í sínum skjölum hjá stofnuninni, talaði við starfsmennina og það kannaðist enginn við að hafa unnið þetta á stofnuninni. Það er því alveg öruggt mál, að þessi setning hér og þessar tölur, sem hér er um að ræða, eru rangar. En hins vegar sýnist mér annað á bls. 29 alveg geta staðizt. Það segir hér neðar á bls., að vélakostur muni aukast á þessu tímabili og olíunotkun þar af leiðandi. Það segir enn fremur, að ræktunin muni aukast um 3% á ári, eða úr 107 þús. hekturum 1968 í 148 þús. hektara 1980. Þetta er ekki ósennileg aukning í ræktuninni - alls ekki ósennileg, og vitanlega verður aukning í vélakosti, ef á að nýta allt þetta ræktaða land. Af þessu leiðir það, að það verður aukning í framleiðslunni, en fólkinu, sem á að standa að þessari auknu framleiðslu og auknu ræktun, á að fækka samkv. því, sem segir efst á bls., úr 30 þús. í 20 þús. Það hafa vitanlega allir leyfi til þess að leiðrétta, hvort sem það er pennaglöp eða prentvilla. Og forstöðumaður Efnahagsstofnunarinnar hefur í dag skrifað bréf til hæstv. iðnmrh. og ég hef fengið afrit af þessu bréfi, og með leyfi hæstv. forseta vildi ég lesa þetta bréf. Bréfið er dags. í dag: „Herra Jóhann Hafstein, iðnmrh., iðnmrn., Reykjavík. Í grg. með frv. til l. um olíuhreinsunarstöð er vitnað til Efnahagsstofnunarinnar, að vísu óbeint (bls. 29), um áætlaða fækkun bænda úr 5000 í 3700 árið 1980. Hér hlýtur að vera um misskilning eða mistök að ræða af hálfu höfunda grg. Spádómar þessir eru alls ekki frá Efnahagsstofnuninni og kannast enginn starfsmanna hér við þá. Hins vegar er tilvitnuð tala, 3700 bændur, áþekk tölu kvæntra bænda nú, og kynni það að vera skýring þessa misskilnings. Efnahagsstofnunin hefur enn ekki gert neina opinbera spá um fjölda bænda eða atvinnu fólks í öðrum greinum, er gilda skuli umfram aðrar hugsanlegar spár. En í óopinberri spá, sem gerð hefur verið í könnunarskyni vegna menntamálaáætlana, hefur verið gert ráð fyrir, að fjöldi starfandi fólks í landbúnaði muni haldast mjög lítið breyttur allt til ársins 1985. Byggist það jöfnum höndum á tiltölulega örri fjölgun þjóðarinnar og ýmsum möguleikum til aukinnar fjölbreytni í landbúnaði. En nú stendur yfir nánari könnun á þróunarhorfum landbúnaðar á vegum sérstakrar 7 manna nefndar, er landbrh. skipaði. En formaður þessarar n. er forstöðumaður Efnahagsstofnunarinnar, Bjarni Bragi Jónsson. Það er von Efnahagsstofnunarinnar, að með þessum upplýsingum sé framangreindur misskilningur að fullu leiðréttur. Virðingarfyllst, Efnahagsstofnunin, Bjarni Bragi Jónsson.“ Þá segir hér enn: „Þá má bæta við, að frá 1965 og frá því að umrædd spá var gerð hefur unnum mannárum í landbúnaði fjölgað úr 9 567 í 10 101 árið 1968, samkv. heimildum um slysatryggðar vinnuvikur.“ Forstöðumönnum í Efnahagsstofnuninni fannst nauðsynlegt að koma þessu á framfæri, og tel ég einnig, að það sé gott fyrir hv. alþm. að fá að vita hér það, sem sannara reynist í þessu efni. Út af fyrir sig var eðlilegt, þegar þetta birtist hér á þskj., að mönnum fyndist það ótrúlegt, og það væri umtalsvert, ef þetta væri virkileg spá. En þetta er ekki spá. Við trúum því áreiðanlega flestir, að landbúnaðurinn haldi áfram að þróast, og við teljum, að það sé þjóðhagsleg nauðsyn, að svo megi verða. Við munum stuðla að því, að mjólkurframleiðslan geti fullnægt innanlandsþörfinni, þótt fólkinu haldi áfram að fjölga. Og við munum stuðla að því, að ræktunin aukist og sauðfjárræktin geti aukizt. Í seinni tíð hefur mikið verið talað um, að það væri gott að hafa ull og gærur til vinnslu, þetta væri verðmæt útflutningsvara, þegar búið væri að vinna úr henni. En ull og gærur fáum við ekki, nema því aðeins að við höfum sauðfé. Nú er ekki tími til langra ræðuhalda, en mér fannst eðlilegt að koma þessu á framfæri, vegna þess að hér er um misskilning að ræða í opinberu þskj., og ég tel, að forstöðumaður Efnahagsstofnunarinnar hafi borið hér fram þá leiðréttingu, sem ætti að vera fullnægjandi. Það var gott, að hv. þm. minntist á línuritið. Línuritið er ekki nein spá, heldur er þetta uppdráttur. 



Herra forseti. Eins og hv. þd. er kunnugt, á ég sæti í fjvn. Alþ., og þegar fjárlög voru afgreidd fyrir árið 1970, var það samþ., að þessi fjárveiting til Landnámsins yrði með þeim hætti eins og hún er ákvörðuð í fjárl. Ég samþykkti þetta í fjvn. og við atkvgr. hér í þinginu, og ég tel mig vera bundinn við þá atkvgr. mína og mun því ekki greiða atkv. með því frv. eða þeim till., sem hér hafa fram komið. Ég vil benda á það, að í fjvn. komu engar till. fram um að breyta fjárlagafrv. í þessum efnum, og hv. 5. þm. Norðurl. e. flutti engar till. um það við afgreiðslu fjárl., að þessum till. fjvn. yrði breytt. Og ég vil benda á það, sem á var bent fyrr í dag, að 4. gr. fjárl. var samþ. með fleiri atkv. en við stjórnarsinnar eigum hér á Alþ. Og mér er nær að halda, að fulltrúar Framsfl. í fjvn., - þó að ég viti það ekki fyrir víst, því að nafnakall var ekki um afgreiðslu þessa máls, - hafi greitt atkv. með þessari afgreiðslu fjvn. á málinu. Hv. tillögumenn þessarar brtt. leggja til, að þessi fjárveiting verði lögð til veðdeildar Búnaðarbanka Íslands. Ég vil benda á það, að þráfaldlega á undanförnum árum hefur veðdeild Búnaðarbankans verið styrkt til þess að standa við sínar skuldbindingar. Og á s. l. ári, 1969, hygg ég, að það sé rétt með farið, að veðdeild Búnaðarbankans hafi afgreitt öll þau mál, sem fyrir henni lágu. Þess vegna mun ég greiða atkv. á móti þessum brtt., eins og þær liggja fyrir hér á þskj., og ég fullyrði það, að þær eru einvörðungu fluttar í sama skyni og Framsfl. flytur till. á till. ofan hér á Alþ., til þess að vera með yfirboð og hræsni.



Herra forseti. Það kom fram í kvöld, að hæstv. landbrh. hrökk illa við, þegar hann sá sína eigin stefnu í landbúnaðarmálum á blaði, og skyldi engan undra. En hann vitnaði í 29. bls. í frv., sem hæstv. dómsmrh. lagði fram hér á þinginu áður, um olíuhreinsunarstöð á Íslandi, en hæstv. landbrh. hefur sennilega ekki kynnt sér frv. nógu vel. Á bls. 21 stendur m. a., með leyfi forseta. Fyrirsögnin er A-spá: „Tveir helztu þættir þróunarinnar á þessu sviði eru íbúafjöldinn og jarðhitamálin. Samkvæmt spám Efnahagsstofnunarinnar mun íbúum landsins fjölga um 50 þús. á árunum 1968–1980 og verða um 250 þús. árið 1980. Fjöldi bænda mun lækka í 3700 á sama tímabili (sjá línurit 4), þ. e. a. s. um 20 þús. manns munu búa á bændabýlum árið 1980, en 30 þús. árið 1968.“ Það er auðséð, að þetta er ekki ný spá. Þetta er spá frá árinu 1968 og hv. 11. landsk. þm. upplýsti áðan, að talan væri nú komin niður fyrir 5 þús., þannig að þeir eru á undan spánni. Ég gæti auðvitað vitnað hér víðar í þessa skýrslu, til þess að sýna, að þetta er alls ekki nein prentvilla. Þetta er spá, sem kannske hefur átt að geymast í skúffunni, en hefur einhvern veginn farið óvart inn í þetta frv. Það er hægt fyrir hæstv. landbrh. að laga þetta svolítið, ef hann vill. Við hv. 5. þm. Austf. erum búnir að flytja hér þrjár brtt. Ef samþ. yrðu, þá mundi það stuðla að því, að þessi spá mundi kannske ekki alveg rætast. En ef hæstv. ráðh. verður til þess að fella þessar till., þá er hætt við því, að kannske verði tala bænda á árinu 1980 komin niður fyrir þessa spá, eins og er nú á árinu 1970, miðað við þær upplýsingar, sem hv. 11. landsk. þm. gaf fyrr í dag. Mér fannst sjálfsagt, að þetta kæmi fram, vegna þess að það er alveg þýðingarlaust fyrir hæstv. ráðh. að halda því fram, að þetta sé prentvilla. Ég gæti lesið þetta víðar, og eins og ég sagði áðan, þá kemur það greinilega fram, hvenær spáin er gerð. Hún er gerð 1968. Og eins og ég sagði hér fyrr í umr., þá er þetta frv. lagt hér fram í nafni ríkisstj. allrar, og þar með getur hæstv. landbrh. ekki skotið sér undan því, að hann er einn af þeim, sem lögðu þetta frv. fram hér á hv. Alþingi.



Herra forseti. Ég ætla nú, að við hv. 5. þm. Norðurl. e. höfum ekki ýkja-ólíkar skoðanir á landbúnaðarmálum, þó hann skammaði mig hér þéttingsfast í gær fyrir það, að ég væri á móti landbúnaðarmálum og sveitunum, af því að ég væri hræddur við ríkisstj. En það tek ég ekki nærri mér. En ég ætla, að þessar umr. um þetta frv. hafi orðið næsta gagnlegar. Ég lýsti skoðun minni hér í gær á því atriði, sem mjög er nú rætt um í þjóðfélaginu, sérstaklega í þéttbýlinu, að landsbyggðin, hin gisna byggð, eigi næsta lítinn rétt á sér. Hún sé of dýr fyrir þjóðlífið. Til staðfestingar á því, að þessar raddir séu allháværar, tók ég t. d. glefsu úr þskj., sem liggur hér á borðum okkar, þar sem vitnað er beinlínis í Efnahagsstofnunina sjálfa, og ég taldi, að það hlyti að vera góð heimild. Undir þessa álitsgerð, sem er að finna í þessu þskj. um olíuhreinsunarstöð, rita Jón Arnalds, Sigurður R. Helgason og Kristinn Zimsen. Þetta munu allt vera menn, sem vinna á stofnunum, sem eru a. m. k. í nánum tengslum við sjálfa Efnahagsstofnunina, ef ekki einhver þeirra vinnur hreinlega í henni. Ég dró fram mynd af því, hvernig útlits mundi verða hér á landi eftir 15 ár, ef þessi „veðurspá“, - ég held að ég hafi viðhaft það orð, - frá Efnahagsstofnuninni, sem ég taldi að mundi vera rétt eftir höfð, yrði að veruleika. Og það var og er ekkert glæsileg mynd. Nú hefur það gerzt, að forstjóri Efnahagsstofnunarinnar kannast ekki við, að þetta sé frá henni komið. Þetta er auðvitað talsvert furðulegt. En ég skal ekki fara út í það. En hitt vil ég segja, að ég fagna því, að Efnahagsstofnunin hefur svarið fyrir þennan króga. Og ég vil vænta þess, að hennar störf, hennar leiðbeiningar, hennar till. og hennar álitsgerðir hnígi frekar í þá átt að koma í veg fyrir, að svona hörmulega fari fyrir hinni dreifðu byggð, eins og maður ætlar eða verður að ætla að fari, ef þessi „veðurspá“ þeirra er rétt. Svo hef ég ekki meira um þetta að segja. Ég tel, að þessar umr. hafi orðið gagnlegar og vakið athygli góðra manna á því, að hér er um töluvert alvarlegt mál að ræða.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð í sambandi við það, sem síðasti ræðumaður sagði áðan. Hann stóð að því áðan að breyta vöxtunum á lánum til verkamannabústaða, sem voru 6% áður, niður í 2%. Þeir voru jafnháir á lánum til íbúðarhúsa í sveitum og til verkamannabústaðanna, og ef réttlætistilfinning hans er eins og hann vill vera láta, þá vonast ég til þess, að hann skoði hug sinn, áður en hann greiðir atkv. með frv. Annars er það ekki fyrir það, að við séum með nein yfirboð, heldur skoraði ég á hæstv. landbrh. að koma sjálfur fram með þessar till. og boðaði það fyrir löngu, að við mundum gera það annars. En það hefur nú ekki gerzt, heldur hefur hann viljað láta strikið sitt vísa rétt, eins og stefnan hefur verið undanfarið. En nú sjáum við, hvort hv. þm., sem hér var að tala áðan, vill rétta hlut þeirra, sem eru að byggja í sveitunum, á sama hátt og hann hefur staðið að í kvöld að rétta hlut hinna, sem eru að byggja eða munu byggja í bæjunum, því að það liggur fyrir skjalfest, sem hann reynir sjálfsagt ekki að mæla á móti, að bændastéttin er lægst launaða stétt landsins.