Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegur forseti. Eins og fram hefur komið í þessari umræðu þá höfum við fulltrúar minni hlutans í efh.- og viðskn. lagt til að þessu máli verði vísað til ríkisstjórnarinnar. Við teljum að mál þetta sé ekki nægilega vel undirbúið og það muni jafnframt hafa í för með sér ýmsar þær afleiðingar sem eru mjög óheppilegar fyrir atvinnulíf okkar og stangast í veigamiklum atriðum á við það sem ríkisstjórnin hefur verið að lýsa yfir að undanförnu. Ég vil t.d. benda á það að ríkisstjórnin lýsti því yfir við lausn kjarasamninga að hún mundi hafa frumkvæði, eins og segir, með leyfi forseta, í öðrum lið yfirlýsingar hennar þar sem stendur: ,,Ríkisstjórnin mun hafa frumkvæði að lækkun vaxta eins og nánar er gerð grein fyrir hér á eftir.`` Nú liggur það fyrir að þessi breyting mun að sjálfsögðu valda vaxtahækkun. Það hefur þegar verið tilkynnt af einum fjárfestingarlánasjóði, sem mun verða fyrir þessari skattlagningu, að hann muni þegar að þessu loknu þurfa að breyta sínum vöxtum. Við fáum ekki betur séð en það stangist á við þessa yfirlýsingu. Þar á jafnframt í hlut fjárfestingarlánasjóður sem þjónar fyrst og fremst undirstöðuatvinnuvegi þjóðarinnar, sjávarútveginum, og við fáum ekki séð að þessi atvinnugrein fái með nokkru móti staðið undir slíkum útgjaldaauka. Það er jafnframt ætlun ríkisstjórnarinnar að lina þjáningar þessarar atvinnugreinar með því að greiða út úr Verðjöfnunarsjóði en ef fyrst og fremst á að gera það til þess að viðkomandi atvinnugrein geti greitt meira til ríkissjóðs þá er þar illa farið. Það hefur verið á stefnuskrá ríkisstjórnarinnar að skattleggja sjávarútveginn sérstaklega og það er gert ráð fyrir verulegri skattlagningu á hann á þessu hausti, eða 525 millj. kr. Hér bætast við tæpar 300 millj. sem verður að telja mjög alvarlegt í þessari stöðu. Það hefur jafnframt komið fram í viðtali við forstjóra Fiskveiðisjóðs sem birtist nýlega í Morgunblaðinu, en hann sagði þar, með leyfi forseta: ,,Veruleg breyting á högum sjóðsins og stöðu, svo sem með gagngerri breytingu laga, geti haft áhrif á núgildandi lánasamning milli Fiskveiðasjóðs og erlendra lánastofnana. Hætta er á að viðeigandi ákvæði lánasamnings verði notuð til gjaldfellingar lána til að fá þau greidd upp.`` --- Síðan er þar bætt við, með leyfi forseta: ,,Ekki er heldur neinn vafi á því að erfiðara getur reynst fyrir Fiskveiðasjóð að afla nýrra lána á erlendum markaði nema með lakari kjörum en fengist hafa til þessa.`` Það er sem sagt ekki nóg með það að þessi stofnlánasjóður verði að hækka vexti vegna þessarar aðgerðar ríkisstjórnarinnar heldur er jafnframt hætta á því að erlendir aðilar segi upp lánum sínum með þeim afleiðingum að sjóðurinn þurfi að taka dýrari lán en hann býr við fyrir. Þannig er ekki eingöngu verið að hækka vexti á sjávarútveginum sem slíkum, heldur þjóðarbúinu í heild ef til þessa kemur. Það er ekki skynsamlegt að ganga fram í máli sem þessu með bundið fyrir bæði augun vitandi lítið um það hvaða afleiðingar löggjöfin hefur í för með sér. Það er jafnframt rétt að taka fram að við þurfum nú mjög á því að halda í okkar atvinnulífi að styðja við bakið á nýjungum, efla atvinnulífið og auka verðmætasköpunina. Með því að leggja skatta á fjárfestingarlánasjóðina við þessar aðstæður mun það að sjálfsögðu verða til þess að draga úr þeim þróttinn og gera þeim ókleift að lána til nýrra verkefna eða styðja við bakið á margvíslegri rannsóknastarfsemi eins og þeir gera í dag. Það er jafnframt allmikil óvissa um framtíð bankakerfisins og fjárfestingarlánasjóðanna. Ríkisstjórnin hefur lýst því yfir að hún hyggist breyta ríkisbönkunum í hlutafélög án þess að frv. um það hafi komið fram á Alþingi. Meiri hluti efh.- og viðskn. hefur sagt frá því í nál. fyrr á þessum vetri að þá hafi verið stigið fyrsta skrefið til þess að breyta fjárfestingarlánasjóðunum í hlutafélög. Það er því að mínu mati mjög óheppilegt að stíga þetta skref án þess að fyrir liggi hvað eigi að gera að öðru leyti. Fiskveiðasjóður er að öllu leyti í eigu ríkisins og það hefur komið fram með skýrum hætti af hans hálfu að með þessu sé verið að leggja eignarskatt á eignir hans en ef hann væri t.d. hlutafélag í eigu ríkisins væri eignarskatturinn nánast enginn því hlutaféð yrði ekki skattskylt. Og eins og allir vita þá er nú ekki farið að ganga svo langt að ríkissjóður sé farinn að skattleggja sjálfan sig í mjög miklum mæli þó að þetta sé eiginlega dæmi um það þegar ríkissjóður er að nokkru leyti að skattleggja sjálfan sig. Ég er ekki þar með að segja að slík skref hafi aldrei verið stigin áður. Það var t.d. fundið upp á því að skattleggja Seðlabankann fyrir allmörgum árum. En tilfærsla á fjármagni úr Seðlabankanum í formi skattheimtu yfir í Arnarhvol, skipti ekki sköpum fyrir efnahagslíf þjóðarinnar og með sama hætti skiptir það ekki sköpum fyrir efnahagslíf þjóðarinnar þótt peningar séu teknir úr Fiskveiðasjóði sem er í eign ríkisins og yfir í ríkiskassann í fjmrn. Það sem skiptir þar meginmáli er að staða ríkissjóðs verður að nafninu til aðeins betri. Staða Fiskveiðasjóðs verður verri. Hann mun þurfa að innheimta þessi gjöld af viðskiptavinum sínum, af sjávarútveginum til atvinnuuppbyggingar í landinu. Hver verður afleiðing þess? Afleiðingin verður væntanlega sú að draga þróttinn úr þessari atvinnugrein og stuðla að minni verðmætasköpun í samfélaginu. Ef það er tilgangurinn með þessu máli, sem ég held að sé alls ekki, þá hafa menn náð árangri. En tilgangurinn er sagður vera sá að jafna aðstöðu milli þeirra sem lána fjármagn í samfélaginu. Ég vil hins vegar benda á að það hefur komið fram með skýrum hætti af hálfu Fiskveiðasjóðs sérstaklega að hér er ekki verið að jafna aðstöðu eingöngu þótt færa megi nokkur rök fyrir því heldur verið að skapa nýja mismunun. Ég vil í því sambandi vitna til ítarlegrar greinargerðar sem hefur komið frá Fiskveiðasjóði um þetta efni. Þar segir m.a. um afstöðu sjóðsins í örstuttu máli, með leyfi forseta: ,,a) Um er að ræða miklar og ótímabærar álögur á sjávarútveg, sem lauslega má áætla að verði rúmlega 300 millj. kr. á ári hverju. b) Meginmarkmið frv. er að jafna samkeppnisstöðu lánastofnana með því að afnema skattalega mismunun. Vér teljum, að frv. leiði til nýrrar og engu minni mismununar. c) Vér teljum frv. óvandað og sjáum á því ýmsa tæknilega galla. Vér vekjum athygli á því, að nánast samhljóða frv. dagaði uppi á þingi fyrir þremur árum m.a. vegna tæknilegra galla.`` Út af þessu atriði er rétt að taka fram að það hefur í nokkru verið bætt úr þessu atriði því í meðförum nefndarinnar hafa nokkur atriði verið lagfærð en alls ekki atriði sem varða þennan sjóð sérstaklega. Það hefur t.d. verið ákveðið að Lánasjóður sveitarfélaga verði ekki skattlagður og nokkrir aðrir styrktarsjóðir en það á ekki við um Fiskveiðasjóð Íslands. Síðan segir eftirfarandi um afleiðingar þessarar lagasetningar fyrir þennan tiltekna sjóð: ,,Aðalatriði málsins er auðvitað aukin skattheimta og hvar hún kemur niður. Það vefst að sjálfsögðu ekki fyrir neinum að hér er eingöngu og einfaldlega um að ræða aukna skattheimtu á íslenskan sjávarútveg, bæði veiðar og vinnslu. Verði frv. að lögum hlýtur stjórn Fiskveiðasjóðs Íslands að ákveða vaxtahækkun þegar í stað. Sú hækkun þyrfti að vera u.þ.b. 2% á lánum með breytilega vexti ef miðað er við 4,5% raunávöxtun eigin fjár svo dæmi sé tekið. Áhrif laganna talin í krónum eru skýrð nánar í meðfylgjandi yfirliti.`` Fram hefur komið hjá hæstv. fjmrh. að sjóðurinn þurfi ekki að hækka vexti svo mikið. Hann hafi það góða stöðu að hann geti sætt sig við það að hækka jafnvel ekki vexti, eins og ég skildi hæstv. fjmrh., hann teldi það ekkert tiltökumál þótt Fiskveiðasjóður hækkaði ekki vexti. Þá er sjóðnum að sjálfsögðu stefnt í verulegan taprekstur og ég veit að hæstv. fjmrh. skilur að það er ekki traustvekjandi gagnvart erlendum lánadrottnum að reka fyrirtæki með tapi. Ég veit ekki betur en það hafi verið siður hér á undanförnum árum að hækka rafmagn allverulega við erfiðar aðstæður til þess að fyrirtækið Landsvirkjun gæti komið með eðlilegum hætti fram gagnvart þeim aðilum sem hún hefur tekið lán hjá. Hvað ætli væri sagt hér í þingsölum ef skattleggja ætti fyrirtækið Landsvirkjun í dag? Halda menn að það mundi renna umræðulaust í gegnum þingið? Það er fyrirtæki með mikinn hagnað og fyrirtæki sem skiptir miklu máli fyrir þjóðarbúið. Ég á ekki von á því að hv. þm. mundu samþykkja það umræðulaust að leggja slíkan skatt á.

Það er greiddur arður.

Arðgreiðslur eru allt annað en tekjuskattur og eignarskattur, hæstv. fjmrh., ég hélt að við þyrftum ekki að ræða það. Auðvitað getur það komið til álita að greiða arð af eigin fé Fiskveiðasjóðs. Það er allt annað mál. En fyrst farið er út í skattlagningu á annað borð spyr maður að sjálfsögðu: Um hvað á þessi samræming að vera? Hér er eingöngu talað um fjárfestingarlánasjóði. Það þykir sjálfsagt að leggja sérstakan skatt á veiðiheimildir, gefa undir fótinn með það að leggja eigi á auðlindaskatt og ég veit ekki betur en hæstv. fjmrh. hafi oft á tíðum tekið undir það. Og hér kemur hvert frv. á fætur öðru sem gerir ráð fyrir því að einstakar atvinnugreinar borgi hærri skatta. En ef það er minnst á að rafmagnsfyrirtækin og orkufyrirtækin í landinu greiði einhvern skatt rísa menn upp og segja: Aldrei, aldrei. Ég er ekki að leggja það sérstaklega til að rafmagnsfyrirtækin og orkufyrirtækin í landinu verði skattlögð því ég geri mér grein fyrir því að skattur á þau mundi að sjálfsögðu koma fram á neytendum og yrði til þess að draga úr kaupmætti fólks og hækka rafmagn til atvinnurekstrar í landinu. Ég geri mér fullkomlega grein fyrir því. Með alveg sama hætti verður skattur sem þessi til þess að draga þróttinn úr atvinnulífinu í landinu. Það er sjálfsagt þegar vel gengur hjá atvinnuvegunum að leggja byrðar á þá og það er líka sjálfsagt að reyna að vinna að sem bestri samræmingu í sambandi við skattamál í landinu. En það er ekki sama hvenær það er gert. Það er ekki skynsamlegt að gera það þegar atvinnuleysi er komið yfir 3% og fer vaxandi. Þá eiga menn að staldra við og spyrja sjálfa sig: Er ekki rétt að bíða með þetta og sjá hvort ekki gengur betur í atvinnulífinu næstu mánuðina? Þurfum við ekki á því að halda að þar sé sem mest um að vera? Það gerir hæstv. ríkisstjórn ekki. Hún heldur við sitt og ákveður að þessi skattur skuli lagður á og afleiðingarnar skipti engu máli. Ég vara sérstaklega við því og vænti þess að hæstv. fjmrh. taki tillit til þess. Ég tel það alveg augljóst því ríkisstjórnin lýsir því yfir að hún muni hafa frumkvæði að því að lækka vexti, fær síðan athugasemdir frá tilteknum lánasjóði um það að aðgerðir hennar muni verða til þess að hækka vexti um 2%. Hvar er þá frumkvæðið? Hæstv. fjmrh. segir að frumkvæðið felist í því að lækka halla ríkissjóðs og með því muni vextirnir lækka. Það er alveg rétt hjá hæstv. fjmrh., auðvitað skiptir halli ríkissjóðs máli á fjármagnsmarkaðinum. En ef verið er að ná niður halla ríkissjóðs með því beinlínis að valda vaxtahækkun í tilteknum sjóðum þá held ég að það sé ljóst að áhrifin verða gagnstæð. Því hlýtur ríkisstjórnin að taka tillit til þess sem hún hefur lofað í þessu máli. Þó að mér hafi hér orðið tíðrætt um málefni Fiskveiðasjóðs í þessu sambandi þá er hann ekki eini sjóðurinn sem málið snertir. Það á líka við um Stofnlánadeild landbúnaðarins og Iðnlánasjóð. Það er nokkrum erfiðleikum háð að mínu mati að skattleggja Stofnlánadeild landbúnaðarins. Stofnlánadeild landbúnaðarins er dæmi um fjárfestingarlánasjóð sem hefur tvíþætt hlutverk. Annars vegar lánahlutverk og hins vegar styrktarhlutverk. Vextir Stofnlánadeildar landbúnaðarins eru lágir og þeir eru greiddir niður sameiginlega af landbúnaðinum í landinu. Nú má að sjálfsögðu um það deila hvort það sé skynsamleg ráðstöfun að greiða vexti niður með þeim hætti en það hefur verið gert. Það er jafnframt rétt að taka það fram að Stofnlánadeild landbúnaðarins hefur orðið fyrir mjög miklum áföllum í sínum útlánum á undanförnum árum. Deildin lánaði verulegt fjármagn til loðdýraræktar og fiskeldis í landinu og afskriftareikningur útlána hjá Stofnlánadeildinni er hvorki meira né minna en 820 millj. í árslok 1991 eða tæp 10% af heildarútlánum deildarinnar. Í þessu sambandi verður að telja að sú heimild sem getur verið til frádráttar vegna afskrifta útlána samkvæmt lögunum um skattskyldu banka og sparisjóða sé allt of þröng fyrir fjárfestingarlánasjóðina. Sú heimild er 1%. Það er ekki gert ráð fyrir því í þeim brtt. sem fylgja afgreiðslu málsins að breyta þessu. Það er hins vegar tekið fram af fjmrn. að það standi til og það sé verið að endurskoða ákvæði. Með skírskotun til þess að einhver vinna sé í gangi við athugun á málinu í fjmrn. sé rétt að samþykkja þetta svona þótt það sé bersýnilega allt of lágt. Það er út af fyrir sig fagnaðarefni að þetta skuli vera til athugunar í fjrmn. en það mælir einmitt með því að afgreiðslu málsins sé frestað og því vísað til þeirrar ríkisstjórnar og þess ráðuneytis sem er með þetta tiltekna mál í athugun. Fjmrn. er að skoða þetta ákvæði og það er svo tengt skattlagningu fjárfestingarlánasjóðanna að það hlýtur að vera eðlilegt að það fari saman. Ég vil í þessu sambandi nefna áhættumatið hjá Fiskveiðasjóði Íslands. Fiskveiðasjóður hefur afskrifað allmikið af útlánum sínum og við skulum vona að sú útlánaafskrift dugi fyrir áföllum framtíðarinnar. Það er afar erfitt að meta það. Ef hæstv. forsrh. væri fenginn til verksins og fengi aðstoð Ríkisendurskoðunar við málið býst ég við því að þessi afskriftarreikningur mundi hækka því, eins og frægt er, þá fór hæstv. forsrh. fram á sérstaka athugun á útlánaáhættu Byggðastofnunar og Atvinnutryggingarsjóðs. Út úr því kom ný niðurstaða sem er að sjálfsögðu byggð á einhverju mati um framtíðina, mati um aflabrögð, mati um verðlag á erlendum mörkuðum. Ég er viss um að ef sams konar mat og þar var beitt væri notað hjá Fiskveiðasjóði eða Stofnlánadeildinni kæmi allt önnur útkoma út úr því og afkoma þessara sjóða yrði allt önnur en núverandi reikningar þeirra bera með sér. Ég tel því að þessi sérstaka athugun sem hæstv. forsrh. lét fara fram á tilteknum sjóðum mæli mjög með því, án þess að ég hafi verið sérstaklega hrifinn af þeim æfingum sem þar fóru fram, að þessu máli verði frestað. Einhver sambærileg skoðun eigi sér síðan stað varðandi hina fjárfestingarlánasjóðina, því m.a. vegna þeirrar áhættu sem er talin liggja í útlánum Byggðastofnunar og Atvinnutryggingarsjóðs hefur verið ákveðið að skattleggja ekki þá sjóði. Þar er um sjóði að ræða sem eru algjörlega í eigu ríkisins og niðurstaðan er sú að þar eigi engin skattlagning að fara fram. Ég held að megi alveg fullyrða að rekstur þessara sjóða, sérstaklega Byggðastofnunar, sé í einhverri samkeppni við aðra fjárfestingarlánasjóði í landinu. Aðili, sem tekur lán í Byggðastofnun, tekur væntanlega ekki lán annars staðar til sömu hluta og aðili, sem tekur lán í Fiskveiðasjóði, tekur ekki lán í Byggðastofnun til að gera nákvæmlega það sama. Þar er því um samkeppni að ræða þannig að alveg sömu rök gilda um Fiskveiðasjóð og aðra stofnlánasjóði. Þar að auki er frumskylda Fiskveiðasjóðs að lána til skipa og til uppbyggingar atvinnufyrirtækja í sjávarútvegi með sama hætti að það er frumskylda Stofnlánadeildar landbúnaðarins að lána til uppbyggingar í sveitum landsins. Ég hef ekki orðið var við að fjárfestingarlánasjóðirnir eða bankastofnanir landsins séu sérstaklega að slást um að fá að lána í slíka uppbyggingu um þessar mundir. Ég held einmitt þvert á móti að menn dragi mjög við sig að lána til hluta sem tengjast sjávarútvegi og landbúnaði vegna þess að það er talið mjög áhættusamt. Ég vil jafnframt minna á að Fiskveiðasjóði Íslands er ætlað það hlutverk um þessar mundir að hjálpa til við fjárhagslega endurskipulagningu sjávarútvegsins. Hæstv. sjútvrh. hefur gefið út sérstaka reglugerð um sjóðinn þannig að hann geti sinnt því hlutverki betur og dragi þá úr því hlutverki sínu að lána til nýrra skipa og nýrra bygginga. Þetta er sjálfsagt mál vegna þess að við eigum nóg af skipum og við eigum nóg af byggingum til að vinna fisk í, en þurfum hins vegar fyrst og fremst á því að halda að hagræða í greininni og hjálpa til við fjárhagslega endurskipulagningu. Það hljóta allir að skilja að það mun koma verulega við viðkomandi stofnun að þurfa að greiða til ríkisins tæpar 300 millj. í þessu skyni ef hún á ekki að hækka vexti eins og hæstv. fjmrh. hefur látið í skína með sama hætti og það kemur að sjálfsögðu við viðkomandi atvinnugrein að þurfa að reiða þetta fé fram. Að vísu er rétt að Iðnlánasjóður hefur tekið jákvæðar undir þessa skattskyldu en aðrir. Iðnlánasjóður hefur skilað áliti um þetta mál þar sem eftirfarandi kemur þó fram í lokin í því áliti, með leyfi forseta: ,,Skattlagning fjármálastofnana er mjög flókið og viðamikið mál. Mismunandi eignar- og rekstrarform gerir málið enn þá flóknara. Við þetta bætist aukin samkeppni við erlendar lánastofnanir í kjölfar aukins frjálsræðis í alþjóðaviðskiptum. Þetta hlýtur að kalla á endurskoðun og samræmingu á skattlagningu íslenskra fjármálastofnana. Stjórn Iðnlánasjóðs er þeirrar skoðunar að löggjöf um skattlagningu fjárfestingarlánasjóða og annarra lánastofnana eigi að vera liður í þeirri heildarendurskoðun, sem nú er unnið að á löggjöf um fjármálastofnanir.`` Ég vil í þessu sambandi spyrja --- og væri nauðsynlegt að hæstv. viðskrh. væri jafnframt viðstaddur vegna þess að ég veit ekki betur en að hæstv. viðskrh. hafi tekið að sér að vera í forsvari fyrir þeirri heildarendurskoðun sem á sér stað um löggjöf um fjármálastofnanir. 

8. þm. Reykn. flutti gleðiboðskap.

Samkvæmt töflu í borði forseta er hæstv. viðskrh. ekki í húsinu en forseti mun til öryggis láta kanna hvort það stenst.

Ég þakka fyrir það. Ég geri mér hins vegar grein fyrir því ef hæstv. viðskrh. er ekki viðlátinn og ekki á landinu þá er engin leið að verða við minni ósk. En kjarni málsins er sá hvað ríkisstjórnin ætlast fyrir með heildarendurskoðun og löggjöf um fjármálastofnanir. Fyrst sú heildarendurskoðun er í gangi er þá ekki skynsamlegt að láta skattlagninguna bíða og taka afstöðu um þessi mál á heildargrundvelli? Er skynsamlegt að búa til nýja mismunun án þess að vita hvað út úr því kemur og taka þá áhættu að skaða stórkostlega hagsmuni einstakra atvinnugreina?

Forseti vill upplýsa hv. 1. þm. Austurl. um að hæstv. viðskrh. er því miður ekki í húsinu.

Ég þakka forseta fyrir þær upplýsingar og ekkert er við því að gera, en ég þykist vita það að hæstv. fjmrh. hefur fylgst náið með vinnu hæstv. viðskrh. og ég býst við því að hann hafi upplýst ríkisstjórnina reglulega um málið þannig að ég vænti þess að það komi ekki að sök. Auðvitað er það svo að jafnvel þótt að hæstv. viðskrh. láti endurskoða alla þessa löggjöf þá heyra einstakir fjárfestingarlánasjóðir ekki undir hann því Stofnlánadeild landbúnaðarins heyrir undir landbrh. og Fiskveiðasjóður undir sjútvrh. Þar af leiðandi geta þessir hæstv. ráðherrar væntanlega upplýst hvaða framtíðarsýn þeir hafa um starfsemi þessara sjóða. Ég á von á því að bæði hæstv. landbrh. og hæstv. sjútvrh. komi hér á eftir og segi frá því hvað þeir hyggist gera til þess að bregðast við þeim áhyggjum sem koma fram af hendi stofnlánasjóðanna. Ég vænti þess að hæstv. sjútvrh. hafi kynnt sér ítarlega hvað hér er á ferðinni og muni gera einhverjar ráðstafanir til þess að koma í veg fyrir þær afleiðingar sem þarna er rætt um og væntanlega á það sama við um hæstv. landbrh. Síðan segir að lokum í áliti Iðnlánasjóðs: ,,Leggjumst við því alfarið á móti því, að frv. nái fram að ganga í núverandi mynd, en teljum að nauðsyn sé að skoða mál þessi í heild með tilliti til þeirra starfsskilyrða, sem stjórnvöld ætla að búa lánastofnunum á íslenskum fjármagnsmarkaði og með hliðsjón af skattlagningu fjármálastofnana í nálægum löndum.`` Undir þessi orð viljum við í minni hluta efh.- og viðskn. taka. Við teljum nauðsynlegt að fyrir liggi hvaða starfsskilyrði þessar lánastofnanir eiga að búa við í framtíðinni. Í því sambandi vil ég jafnframt minnast á það að nú hafa verið samþykkt lög sem gera ráð fyrir því að samkeppni erlendra og innlendra lánastofnana stóraukist. Það er liður í þeim undirbúningi sem nú fer fram í landinu vegna væntanlegrar og hugsanlegrar inngöngu Íslands í hið Evrópska efnahagssvæði, en í því samkomulagi er gert ráð fyrir því að fjármagnsflutningar á milli landa verði frjálsir. T.d. er vitað mál að ýmsar skipasmíðastöðvar erlendis hafa lagt sig mjög fram um það að lána fjármagn til bygginga á skipum. Ýmsir aðilar sem vilja selja tæknibúnað til landsins, vélar og margvísleg tæki, bjóða oft og tíðum peninga eða lán í þeim kaupsamningum. Það er afar þýðingarmikið þegar þetta mun verða að veruleika og þessi samkeppni eykst að við Íslendingar eigum öflugar fjármálastofnanir sem geti tekist á við þessar aðstæður. Þá mega menn ekki láta sér vaxa í augum þótt stofnanir eigi 4 milljarða í bókfært eigið fé eins og Fiskveiðasjóður Íslands. Það er ekki mikið eigið fé miðað við alla þá gífurlegu áhættu sem sjóðurinn stendur frammi fyrir og ég hef komið hér að áður. Allir hljóta að vera sammála því að það er mjög lítið eigið fé miðað við styrkleika þeirra erlendu fjármálastofnana sem við getum væntanlega búist við að þurfa að takast á við og vera í samkeppni við. Nú er það ekki svo að vonandi verður starfsemi sumra þessara stofnana til þess að lækka vexti á Íslandi en ég treysti því ekki um of nema fyrir séu í landinu nægilega sterkar stofnanir til þess að veita hinum erlendu aðilum fulla samkeppni og aðhald því að tilkoma erlendra fjármálastofnana á Íslandi er fyrst og fremst kostur að því er varðar hugsanlegt aðhald þeirra við innlendar lánastofnanir. En væntanlega dettur engum í hug að með því sé búist við því að hinar erlendu stofnanir muni að meira eða minna leyti yfirtaka þá starfsemi sem innlendar stofnanir reka í dag. Ég er þess fullviss að hæstv. ríkisstjórn ætlar sér ekki slík verk og því eru öll rök með því að fara sér hægt í þessu sambandi. Ekkert liggur á í þessu máli. Ekkert slys mun eiga sér stað ef þetta mál er látið liggja. Hins vegar geta orðið mörg slys ef menn afgreiða það nú á þessu þingi. Ég vænti þess að hæstv. fjmrh. sé ljóst að ég er andvígur því að afgreiða þetta mál.

Það var að skýrast núna.

Mér þykir vænt um það að þetta er skýrt fyrir hæstv. fjmrh. Þegar ég er að tala um slys í þessu sambandi þá á ég í fyrsta lagi við það slys að íslenskar fjármálastofnanir fengju mun verri starfsskilyrði en tilsvarandi fjármálastofnanir erlendis. Það er nefnilega ekki nóg, hæstv. fjmrh., að tala um jöfnun milli íslenskra fjármálastofnana og jafna þar í sumu en búa til nýja mismunun í öðru. Líka þarf að huga að þeim stofnunum sem koma hugsanlega hingað. Þess vegna væri slys að afgreiða þetta mál svo illa undirbúið sem það er og skiptir þá engu þótt það hafi verið undirbúið fyrir þremur árum af öðrum hæstv. fjmrh. sem sá að sér í málinu. En hæstv. núv. fjmrh. virðist vera svo hrifinn af öllum verkum fyrri fjmrh. að hann leggur sig sérstaklega fram um það að flytja þau mál sem hann kom ekki fram á Alþingi og eru þetta líka rök fyrir því að láta málið bíða því að fyrirrennari hans í embætti vitkaðist í málinu og sá að sér sem var skynsamlegt af honum. Ég vænti þess að núv. fjmrh. verði ekki minni maður á þessu sviði. Það væri jafnframt slys ef svo yrði dreginn þróttur úr Fiskveiðasjóði Íslands að hann gæti ekki staðið við bakið á sjávarútveginum núna í fjárhagslegri endurskipulagningu og staðið við þau loforð sem hann hefur m.a. gefið núv. ríkisstjórn í sambandi við skuldbreytingar. Það væri jafnframt mikið slys að draga þann litla þrótt og lífskraft úr atvinnulífinu sem er til staðar í dag til að reyna að byggja upp eitthvað nýtt og auka atvinnu í landinu. Því ætti að vera ljóst, virðulegi forseti, að þetta er dæmigert mál sem þarf vandaðri undirbúning og við hljótum í því sambandi að vitna til þess starfs sem okkur er sagt að sé í gangi af hálfu ríkisstjórnarinnar í sambandi við endurskipulagningu fjárfestingarlánasjóðanna og ég hef áður minnst á. Með þessu er ekki verið að afneita því að fjármálastofnanirnar verði skattlagðar í framtíðinni. Við erum í reynd að taka undir afstöðu Iðnlánasjóðs að það þurfi að búa fjármálastofnunum aðstöðu með hliðsjón af skattlagningu í nágrannalöndunum. Auðvitað eru ákveðin rök fyrir því að stofnanir sem þessar séu allar skattlagðar en ekki er sama hvernig það er gert alveg á sama hátt og ekki er sama hvernig er staðið að skattlagningu á orku. Ef hæstv. fjmrh. telur að svo mikil sé þörf á því að fá þetta fjármagn inn í ríkissjóð við þessar aðstæður, af hverju getur hann þá ekki hugsað sér það að eitthvað af þessum skatti komi þá líka frá orkufyrirtækjum? Ég er ekki að mæla sérstaklega með því að hæstv. fjmrh. búi til frv. núna í dag í þeim efnum en ef á að samræma skattlagningu í landinu almennt á öllum atvinnurekstri, hvaða nafni sem hann nefnist, þá er að sjálfsögðu ekki hægt að undanskilja þau fyrirtæki. Hins vegar veit ég að áhrifamiklir aðilar sitja við stjórnvölinn í mörgum þeirra fyrirtækja og ekki er ætlunin að hreyfa þar við neinu. Hér hefur t.d. verið ákveðið að falla frá skattlagningu á Lánasjóð sveitarfélaga sem var ætlunin að gera þegar frv. var lagt fram. Ætli það hefði ekki verið hægt að rökstyðja það betur að leggja einhvern skatt á öflugustu orkufyrirtækin í landinu í stað þess að leggja sérstaklega skatt á Lánasjóð sveitarfélaga? Engar hugmyndir voru uppi um það, menn létu sér detta í hug að skattleggja Lánasjóð sveitarfélaga. Menn létu sér detta í huga að skattleggja Hafnabótasjóð. Menn létu sér detta í hug að skattleggja Framleiðnisjóð landbúnaðarins til þess að hafa upp í þessi vandræði sem ég er ekki að gera lítið úr. En menn létu sér ekki detta í hug að leggja einhvern skatt á ríkustu orkufyrirtæki landsins enda eru sum þeirra í verulegum greiðsluerfiðleikum, ekki síst vegna bygginga sem þau hafa staðið í bæði á sviði veitingareksturs og jafnvel á sviði hótelreksturs. En það eru vandræði á fleiri stöðum, hæstv. fjmrh., mikil vandamál eru í íslensku atvinnulífi og ég trúi ekki öðru en að hæstv. fjmrh. taki tillit til þess og komi upp í ræðustól á eftir og skýri frá því að hann telji rétt að draga þetta frv. til baka, láta það bíða betri tíma þannig að hægt sé að skoða þessi mál öll í þeim anda sem hér hefur verið lagt til af Iðnlánasjóði, taka tillit til réttmætra athugasemda Fiskveiðasjóðs, réttmætra athugasemda Stofnlánadeildar landbúnaðarins, með sama hætti og tekið hefur verið tillit til réttmætra athugasemda frá öðrum. Það hefur verið tekið tillit til réttmætra athugasemda frá sveitarfélögunum og fallið frá því að skattleggja Lánasjóð sveitarfélaga. En það á alls ekki að taka tillit til réttmætra athugasemda frá atvinnulífinu. Hvernig má það vera? Er ríkisstjórnin með þessu að undirstrika að atvinnulífið komi henni ekki við? Þetta er ekki í fyrsta skipti sem mál eru afgreidd í mikilli andstöðu við atvinnulífið og það kemur mjög á óvart að Sjálfstfl. skuli ganga sérstaklega fram í því að afgreiða löggjöf á Alþingi í andstöðu við atvinnulífið. Þetta gerðist líka fyrr í vetur þegar var verið að afgreiða frv. til laga um tekjuskatt og eignarskatt. Þá lagði hæstv. fjmrh. sig sérstaklega fram í því að afnema skattalega meðferð á arði sem hann hafði sérstaklega barist fyrir á Alþingi í stjórnarandstöðu og talið sér mjög til tekna að honum hafi tekist sem stjórnarandstæðingi á Alþingi að koma fram mikilvægu máli fyrir atvinnulífið.  Ég átti miklu frekar von á því, hæstv. fjmrh., að Alþfl. hefði ekki sama skilning á hagsmunum atvinnulífsins. Ég var mjög hræddur um að hann mundi mjög sækja á um að það þyrfti að skattleggja atvinnulífið sérstaklega og væri e.t.v. helsta ástæðan fyrir því að hann vildi sitja í núv. ríkisstjórn enda hefur komið í ljós að Alþfl. hefur verið mikill talsmaður þess að skattleggja sjávarútveginn. Að vísu vill hann ekki að skattleggja landbúnaðinn svo mikið vegna þess að það er ekkert að skattleggja, hann hefur hreinlega viljað leggja hann niður. Því miður er svo komið fyrir íslenskum landbúnaði að hann er í þeirri varnarstöðu að þangað er ekki mikla peninga að sækja og það sama má segja um sjávarútveginn. En Alþfl. virðist ekki skilja að jafnvel þótt engir peningar séu fyrir hendi þá skuli þeir samt sóttir. Formaður Alþfl. tekur upp á því að fara með einhverjar reiknikúnstir um það að fiskveiðiheimildir Íslendinga séu 100 milljarða virði og ekkert annað sé að gera en að ná í þessa peninga til sjávarútvegsins. Þessu heldur hæstv. utanrrh. fram, jafnvel þótt hann hafi lært hagfræði og ætti að skilja að svona lagað fær ekki staðist. Þetta frv., sem hér er verið að mæla fyrir af hálfu hæstv. fjmrh., er því þessu marki brennt. Það er tilraun til þess að láta atvinnulífið borga meira til sameiginlegra þarfa án þess að nokkur skilningur komi fram á því að einmitt með því að lofa atvinnulífinu að njóta sín munu tekjur ríkissjóðs aukast. Það hafa sumir nefnt þess konar hagfræði hægri stefnu. Ég er ósammála því. Ég tel þetta vera stefnu sem byggir á reynslu aldanna í gegnum tímann, að mikilvægasta leiðin til þess að geta lagt til sameiginlegra mála, hjálpa til að því er varðar félagsleg mál, haldið uppi öflugu menntakerfi og velferðarkerfi, sé að við eigum okkur öflugt atvinnulíf. Ekkert getur stuðlað betur að því en að halda uppi góðri heilbrigðisþjónustu en öflugt atvinnulíf og ekkert getur stuðlað betur að því að halda uppi góðu og öflugu menntakerfi en öflugt atvinnulíf. Ekkert getur skapað betur velferð þjóðar en öflugt atvinnulíf. Ég er viss um að forustumenn Sjálfstfl. hafa oft og tíðum skilið þetta og ég veit vel að t.d. hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson hefur ríkan skilning á þessari hagfræði. En hvernig í ósköpunum má það vera, hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson, að þessi sannindi eru um það bil að gleymast í Sjálfstfl.? Hvað hefur komið fyrir? Hvernig má það vera að Sjálfstfl. skuli eiga sér fjmrh. sem leggur sig fram um að draga máttinn úr atvinnulífinu? Hvernig má vera að Sjálfstfl. eigi sér forsrh. sem segir að atvinnulífið verði bara að sjá um sig sjálft? Hvernig má það vera að Sjálfstfl. á sér forsrh. sem segir: Ja, fyrirtækin fara þá bara á hausinn og það verða ný byggð í staðinn? Voru menn orðnir svona samtvinnaðir rekstrinum hjá Reykjavíkurborg sem hefur nánast gengið, ekki eingöngu út á það að reka samfélagslega þjónustu heldur margvísleg fyrirtæki á öllum sviðum, að menn skilji ekki lengur þarfir atvinnulífsins? Var Sjálfstfl. í reynd kominn út í sósíalíska stefnu á sviði atvinnumála? Jafnvel þótt að þeim hafi tekist að klóra eitthvað yfir það með því að selja Bæjarútgerðina á sínum tíma. En ekkert annað hefur gerst á þeim bæ. Það hafa verið byggð upp veitingahús á vegum borgarinnar, keypt hótel á vegum borgarinnar, reknar steypustöðvar --- og guð má vita hvað --- á vegum allra þessara stofnana. Hafa menn villst af leið og sett síðan upp ríkisstjórn sem tekur undir með Alþfl. að atvinnulífið skipti ekki miklu máli? Það sé alveg hægt að reka húsbréfakerfi og margs konar kerfi án þess að hafa öflugt atvinnulíf? Þetta er með ólíkindum. En því miður virðist það vera staðreynd sem ekki verður vikist undan og við teljum það vera hlutskipti okkar á Alþingi, hæstv. fjmrh., að fara með rök gegn þeirri stefnu og gera tilraun til að tala um fyrir mönnum. Ég veit að það þykir leiðingjarnt af hálfu ráðherranna, enda eru þeir ekki sérstaklega að hlusta á þetta þó ég haldi að þeir hefðu að einhverju leyti gott af því. Er leitt til þess að vita að þeir skuli ekki hafa þolinmæði til þess að hlusta á það sem stjórnarandstaðan hefur fram að færa í þessu máli en setja bara hausinn undir sig og segja sem svo: Þetta mál skal fara í gegn hvað svo sem það kostar þótt þeir séu að segja eitthvað hjá Fiskveiðasjóði að þetta muni valda sjávarútveginum vandræðum. Það verður bara að hafa það, segir ríkisstjórnin. Þó það geti orðið til þess að einhverjum lánasamningum verði sagt upp og sjóðurinn þurfi að taka dýrari lán --- ja, það verður bara að hafa það. Þó að afskriftarreglur útlána séu allt of þröngar sem geti leitt til mjög óréttmætrar skattheimtu --- ja, það verður bara að hafa það. Við erum ekki tilbúin til þess, hæstv. fjmrh., að standa að málinu með þessum hætti og þar af leiðandi hljótum við að leggja á það áherslu gagnvart hæstv. fjmrh. að hann endurskoði afstöðu sína í þessu máli. Við teljum að málflutningur hæstv. fjmrh. á Alþingi hafi verið með þeim hætti að það megi eygja nokkra von til þess að hann breyti um skoðun. Við teljum að málflutningur flokks hans hafi jafnframt verið þannig í gegnum tíðina að það sé til þess fallið að við eygjum nokkra von. Við viljum ekki trúa því að þetta sé allt saman gleymt og menn vilja ekki sjá hversu mikilvægt það er að atvinnulífið fái að njóta sín. Við höfum jafnframt tekið eftir því að um þessar mundir er í gangi starf á vegum ríkisstjórnarinnar til þess að efla atvinnulífið, eins og segir í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar nú frá því að gengið var frá kjarasamningum. En næst á eftir loforðinu um að hafa frumkvæði, eins og það heitir, að lækkun vaxta, þá stendur eftirfarandi, með leyfi hæstv. forseta, í þriðja lið: ,,Fulltrúar ASÍ og vinnuveitenda hafa kynnt ríkisstjórninni athuganir sínar og tillögur í atvinnumálum. Í ljósi þess að alvarlega horfir nú í atvinnumálum landsmanna er ríkisstjórnin reiðubúin að ganga til samstarfs um atvinnumál við ASÍ og vinnuveitendur og með þátttöku sveitarfélaga. Í framhaldi af gerð kjarasamninga er ríkisstjórnin reiðubúin að stofna samstarfsnefnd um atvinnumál með þessum aðilum með það að leiðarljósi að treysta undirstöður hagvaxtar og atvinnuöryggis.`` --- Það er ekkert annað. Síðan segir: ,,Í þessum efnum verður hugað að stefnumörkun og aðgerðum er örvi framleiðslu og atvinnustarfsemi í landinu til lengri tíma litið. Fyrst í stað verður lög megináhersla á aðgerðir til að bæta atvinnuástand þegar á þessu ári. Ríkisstjórnin er reiðubúin að beita sér fyrir samstarfi allra aðila, þar á meðal í atvinnulífi og á fjármagnsmarkaði til þess að nefndin geti unnið markvisst að verkefnum sínum.`` Þetta er yfirlýsing ríkisstjórnar Davíðs Oddssonar. Nú hlýt ég að spyrja: Hefur þetta mál verið tekið til umfjöllunar í þessari samstarfsnefnd eða hefur hún e.t.v. ekki verið stofnuð? En þessi samstarfsnefnd á að hafa að leiðarljósi að treysta undirstöður hagvaxtar og atvinnuöryggis. Nú býst ég við því að við getum verið um það sammála, ég og hæstv. fjmrh., að ein af undirstöðum hagvaxtar og atvinnuöryggis er öflugar fjármálastofnanir og heilbrigður fjármagnsmarkaður. Nú hefur hæstv. fjmrh. beitt sér fyrir því að trufla fjármagnsmarkaðinn með breytingum á reglum um arðgreiðslur sem treysti ekki undirstöður fjármagnsmarkaðarins. Nú er hæstv. fjmrh. að beita sér sérstaklega fyrir skattlagningu fjárfestingarlánasjóða og ég hlýt að spyrja: Samræmist það þessari yfirlýsingu að treysta undirstöður hagvaxtar og atvinnuöryggis?

Forseti vill minna hv. þm. á að það stendur til að fresta fundi klukkan hálftólf vegna þingflokksfunda.

Hæstv. forseti, ég ætlaði aðeins að koma inn á einn þátt til viðbótar, en síðan skal ég fresta máli mínu. Jafnframt segir í þessari yfirlýsingu að ríkisstjórnin sé reiðubúin til að beita sér fyrir samstarfi allra aðila, þar á meðal í atvinnulífi og á fjármagnsmarkaði til þess að nefndin geti unnið markvisst að verkefni sínu. Ég hlýt að spyrja í þessu sambandi: Hefur þetta samstarf átt sér stað að því er varðar þetta mál? Hefur það verið sérstaklega rætt við atvinnulífið og fjármagnsmarkaðinn? Er þetta mál til þess fallið að koma fram þeim markmiðum sem eru annars svo ágætlega orðuð í þessari yfirlýsingu, skynsamlega orðuð, að mikilvægt sé að treysta undirstöður hagvaxtar og atvinnuöryggis? Yfirlýsing ríkisstjórnarinnar frá því síðast í apríl er því ekkert annað en greinargerð, góð greinargerð og ætti ekki að þurfa að hafa um það fleiri orð. En það er svo undarlegt að ekki er nóg að ríkisstjórnin gefi út loforð og yfirlýsingar að lítið á að fara eftir þeim. En vegna þess sem áður var sagt, hæstv. forseti, þá mun ég nú gera hlé á máli mínu, ég á ekki mjög mikið eftir af minni ræðu, en ég mun þá ljúka henni síðar til þess að hægt sé að halda þingflokksfundi nú klukkan hálf tólf ef hæstv. forseti fellst á það.

Hæstv. forseti. Það frv. sem hér verður afgreitt er nýlega lagt fram að nýju eftir meðferð í nefnd og fyrir liggja 80 brtt. Hagsmunaaðilar, sem að þessu máli hafa komið, hafa alls ekki fengið að sjá þær og vafalaust eru allmargir þingmenn sem hafa haft lítinn tíma til að fara yfir þetta frv. Lögin eiga að taka gildi 1. sept. og það er ljóst að ekki er einn eyrir á fjárlögum þessa árs til að mæta þeim kostnaði sem af frv. leiðir. Eins og menn sáu í Morgunblaðinu í gær eru málefni Kópavogshælis í algjörlega lausu lofti og um þau mikill ágreiningur en eins og kunnugt er heyra vistmenn þar ekki undir málefni fatlaðra. Með tilliti til alls þessa tel ég að æskilegra hefði verið að fresta afgreiðslu þessa máls til haustsins þó að vitanlega sé margt til bóta í þessu frv., en eftir viðræður við ýmsa hv. þm. og ekki síst þingflokk minn hef ég fallist á að greiða þessu frv. atkvæði nú með því eindregna skilyrði að milli 2. og 3. umr. verði kallaðir til hagsmunaaðilar sem ekki hafa litið augum þessar brtt. Í trausti þess að svo verði gert mun ég greiða fyrir þessu máli nú.

Virðulegi forseti. Frv. um málefni fatlaðra kom til félmn. 25. febr. Það var sent til umsagnar 72 aðila. 69 aðilar sendu umsagnir en frestur var til 23. mars. Reyndar tók einn aðili það upp hjá sér sjálfum að senda umsögn og barst hún í byrjun maí og skilst mér einmitt að það hafi komið fram hér á laugardag, sem dæmi um hve umsagnir hafi verið að berast seint. Góð umfjöllun hefur verið um frv. í nefndinni og farið yfir umsagnir. Nefndin öll, utan einn nefndarmaður, stendur að nál. og brtt. nefndarinnar eru reyndar í 24 liðum og nokkrir þeirra með undirliðum. Aðrar tillögur eru frá öðrum. Ég vil geta þess að gefnu tilefni og með tilliti til þess sem hefur verið nefnt að fjöldi brtt. sé einhver mælikvarði á gæði umfjöllunar eða frv. að við erum hér með á dagskrá frv. um vernd barna og ungmenna og það hefur verið kallað eftir því frv. Ég er mjög ánægð með það hve mikil samstaða er um það frv. og var samstaða í menntmn. á því þingi sem það var tekið fyrir. Brtt. við það mál eru einnig í u.þ.b. 24 liðum ef ég man rétt og einhverjum undirliðum. Einungis eru fimm nýir liðir við málið frá nefndinni. En ég nefni þetta sem dæmi um að góð mál eru ekki endilega verri fyrir það að við þau séu fluttar brtt. og legg áherslu á að frá nefndanna hálfu er u.þ.b. jafnmikið af brtt. við bæði málin. Þetta vildi ég að kæmi hér fram og ég tek það líka fram úr þessum ræðustóli að til að greiða fyrir þessu máli mun ég að sjálfsögðu kalla saman félmn. milli 2. og 3. umr.

Virðulegi forseti. Ég hafði ekki hugsað mér að gera grein fyrir atkvæði mínu en atkvæðaskýringar eru orðnar það efnislegar að ég taldi óhjákvæmilegt að mæla fáein orð. Ég andmæli í fyrsta lagi því að vinnan í nefndinni hafi verið mjög mikil og góð um efnisatriði frv. því að það var hún ekki. Ég vil líka láta koma fram að til fundar við nefndina voru ekki kallaðir helstu hagsmunaaðilar, jafnvel þótt þeir hafi óskað eftir því. Mér er kunnugt um að hagsmunaaðilar óskuðu eftir fundi með nefndinni fyrir hálfum mánuði þegar ljóst varð að stefndi í veigamiklar brtt. á frv. af hálfu meiri hlutans. Þeirri ósk var synjað af formanni félmn. Ég hef því farið fram á að fundur verði í nefndinni milli 2. og 3. umr. og við því hefur verið orðið. En hann mun að sjálfsögðu fara fram of seint með tilliti til þess ef menn hugsa sér að bera fram komnar brtt. undir álit hagsmunaaðila.

Virðulegur forseti. Þessi tillaga lýtur að því að fella út úr 3. gr. að það skuli vera sérstök deild í félmrn. sem fari með málefni fatlaðra. Það er í ósamræmi við stjórnunarlega uppbyggingu frv. sem mun væntanlega ef að líkum lætur fá brautargengi í atkvæðagreiðslu að hafa ekki þessa deild. Menn eru því ósamkvæmir sjálfum sér ef þeir styðja stjórnunarstrúktúr meiri hlutans en fella þetta ákvæði út. Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Ég vek athygli á því að samkvæmt þessum úrslitum --- fellt að í svæðisstjórnum skuli vera sjö menn og er þá komið ósamræmi milli þess og þess sem meiri hlutinn leggur til.

Virðulegur forseti. Ég vildi aðeins árétta þar sem það kemur hér upp að það sem menn voru að samþykkja var að hafa sjö í svæðisráði, einmitt það sem menn felldu í næstu atkvæðagreiðslu á undan. Eða öllu heldur felldu þeir að þeir skyldu vera sjö og ákváðu að þeir skyldu vera fimm.

Virðulegi forseti. Ég er reyndar líka með sömu tillögu á öðrum forsendum sem að sjálfsögðu kemur ekki til atkvæðagreiðslu. En ég vil skýra afstöðu mína til brtt. í ljósi þess sem komið er. Með þeim breytingum sem samþykktar hafa verið er eini samráðsvettvangurinn milli ráðuneytanna í 8. gr. Ég tel því nauðsynlegt að hafa þennan vettvang til þess að menn geti einhvers staðar haft formlegan stað til að samræma sjónarmið og aðgerðir. Ég er því nú í ljósi samþykktra breytinga á frv. andvígur því að 8. gr. verði felld út.

Á þskj. 944, 2. tölul., er brtt. við 14. gr. frá Ingibjörgu Pálmadóttur, og hefst nú atkvæðagreiðslan. Hafa hv. þm. tekið þátt í atkvæðagreiðslu? Henni er lokið. Brtt. er felld með 26 atkvæðum . . . 
            

Endurtaka atkvæðagreiðsluna.

Nei, því hefur ævinlega verið synjað.

Forseti var að lýsa úrslitum.


             --- Forseti var nú hálfnuð við að lýsa úrslitunum og hafði mismælt sig og á eftir að leiðrétta það.

Ég bið um að atkvæðagreiðslan verði endurtekin, forseti.


             --- Ef fyrir liggur einhver vafi um hver vilji þingsins er, þá er sjálfsagt að láta reyna á það og endurtaka atkvæðagreiðsluna. Það hefur gerst fyrr að það hafi verið gert.

Ekki eftir að úrslitum hefur verið lýst.

Þetta er ekki í fyrsta skipti sem það gerist. Atkvæðagreiðsla verður endurtekin.

Hæstv. forseti. Skil ég það ekki rétt að með hinu nýja atkvæðagreiðslukerfi sé auðvelt að fá útskrift af atkvæðagreiðslu og kanna hvort einhver hefur greitt atkvæði öðruvísi en hann ætlaði sér og hann gefur sig þá fram. Það er auðvitað alveg út í hött að endurtaka atkvæðagreiðsluna. Það liggur fyrir hverjir greiddu atkvæði og hvernig.

Forseti vill nú minna á að það er búið að endurtaka atkvæðagreiðslu áður við afgreiðslu þessa máls.

Virðulegi forseti. Ég fagna því sérstaklega að það er greinilegt að þessi tillaga mín á hér meiri hluta og ég býst ekki við því að það breytist þó við endurtækjum atkvæðagreiðslu. En ég ætla að skýra í hverju þessi tillaga felst. Hún felst í því fyrst og fremst að það er hægt að gera samning við sjálfseignarstofnanir eins og sveitarfélög, Sólheima í Grímsnesi t.d. og við erum með því að viðurkenna blönduð úrræði með því að samþykkja þessa tillögu.

Virðulegi forseti. Hér óskaði hæstv. fjmrh. eftir því að atkvæðagreiðsla yrði endurtekin. Samkvæmt útskrift greiddi hann atkvæði á móti tillögunni. 

Virðulegi forseti. Það hefur verið gerður hér einhver ágreiningur um það að þessi atkvæðagreiðsla var endurtekin. Ég hef verið að fylgjast með því hér á blöðum hvernig þessar atkvæðagreiðslur hafa farið fram og það er alveg ljóst að það hefur komið fyrir hér í þessum atkvæðagreiðslum í dag að menn hafa óafvitandi ýtt á rangan takka og ég tel sjálfsagt eins og jafnan hefur verið gert þegar slík ósk kemur fram að atkvæðagreiðslan verði endurtekin. Ég veit að hv. 8. þm. Reykn. skemmtir sér vel og verði honum að góðu en það er komin ósk um það að endurtaka atkvæðagreiðsluna og hún er hafin og það er auðvitað sjálfsagt hér í þinginu þegar slíkar óskir koma fram að verða við því.

Frú forseti. Ég vil mótmæla þeim aðdróttunum hv. þm. Geirs H. Haarde að þingmenn hafi verið að greiða hér atkvæði í einhverju óráði. Ég tel það eðlilegt og sjálfsagt að menn séu frjálsir að gerðum sínum. Orsökin til þess að krafa kom fram um að endurtaka þessa atkvæðagreiðslu er auðvitað sú að stjórnarliðið varð undir vegna þess að það voru fáeinir skynsamir menn í stjórnarliðinu sem greiddu tillögu Ingibjargar Pálmadóttur atkvæði.

Hafa hv. þm. tekið þátt í atkvæðagreiðslunni? Ef svo er þá er atkvæðagreiðslu lokið.

Forseti. Er hægt að fá atkvæðagreiðsluna endurtekna?

Nú hefur komið ósk frá einum hv. þm., sem varð of seinn að taka þátt í atkvæðagreiðslunni, að hún verði endurtekin og verður orðið við því. Og hefst nú atkvæðagreiðslan að nýju.

Virðulegi forseti. Þessi tillaga gengur út á það að fella út úr frv. 6. tölul. sem heitir ,,Göngudeild fullorðinna``. Réttnefni á þessu er í raun og veru Starfsþjálfunar- eða starfsprófunardeild sem er afar nauðsynleg forsenda fyrir því að kaflinn um atvinnuleit og atvinnuráðgjöf síðar í frv. hafi eitthvert marktækt gildi. Ég leggst eindregið gegn því að þessi kafli verði felldur út og minni hv. þingheim á að röksemdin fyrir því að kaflinn er felldur út samkvæmt umsögn meiri hluta nefndarinnar er sá að þessi liður kosti peninga. Meiri hluti nefndarinnar leggur til að þessi réttindabót verði felld út vegna þess að hún kostar peninga. Ég segi nei.

Virðulegur forseti. Ég vil gera grein fyrir atkvæði mínu varðandi 17. gr. vegna þess að ég var of sein á mér áðan þegar greidd voru atkvæði um 6. tölul. 1. mgr. þessarar greinar. Þar kom sú atkvæðaskýring frá hv. 5. þm. Vestf. að rökin fyrir því að fella niður 6. tölul. væru þau að þetta kostaði peninga. Ég vil ekki sitja undir því að ég sé að taka út 6. gr. til þess að spara fyrir hið opinbera eða spara á fötluðum. Það er ekki ástæðan fyrir því að ég lagði til ásamt öðrum í meiri hluta nefndarinnar að þetta yrði tekið út, heldur eins og segir reyndar í nál., með leyfi forseta: ,,Sjá má af mörgum umsögnum að menn óttast þá miðstýringarþjónustu sem í ákvæðinu felst. Umsagnaraðilar láta og í ljós efasemdir um gildi göngudeildar fullorðinna á Greiningar- og ráðgjafarstöð ríkisins.`` Og svo segir: ,,Í ljósi þessa þykir ekki rétt að stofnað verði til slíkrar deildar, einkum þegar haft er í huga að hún hefði talsverð útgjöld í för með sér.`` Á það var bent af þeim sem við okkur töluðu að þessir fjármundir mundu nýtast betur úti í héraði þar sem betur væri hægt að meta hvaða störf þar væri um að ræða fyrir fullorðna fatlaða einstaklinga, þannig að það væri nær heldur en hafa þetta inn í Greiningarstöð ríkisins hér fyrir sunnan.

Virðulegi forseti. Í framhaldi af atkvæðaskýringu hér rétt áðan sem fjallaði um atkvæðaskýringu mína þar á undan vil ég láta það koma fram að sú ákvörðun að fella brott töluliðinn um göngudeild fullorðinna sparar fé eins og fram kemur í nál. en það fé kemur ekki öðrum til góða. Þetta hlutverk sem þarna var inni er ekki fært út í héruðin. Þess vegna var ég á móti þessu, virðulegur forseti.

Virðulegi forseti. Vegna þess að þessi grein fjallar einmitt um verkefni Greiningar- og ráðgjafarstöðvar ríkisins, þá óska ég að taka undir sjónarmið sem komu fram hjá hv. þm. Ingibjörgu Sólrúnu hér áðan og taka undir að þetta er hárrétt skýring á 6. lið 17. gr. Það komu mjög miklar athugasemdir um samþjöppun þjónustu fyrir sunnan og það var rætt talsvert mikið um þetta mál og þetta er gert í samræmi við umsagnir sem bárust nefndinni.

Hvað segir þingmaðurinn?

Það þarf ekki að skýra frá því í ræðustól þegar ekki er nafnakall. Það er aðeins verið að gefa skýringu vegna atkvæðagreiðslu.

Virðulegi forseti. Í 3. tölul. 10. gr. segir að starfrækja skuli verndaða vinnustaði. Í þeirri setningu 31. gr. sem ég legg til að falli brott segir að heimilt skuli jafnframt að starfrækja verndaða vinnustaði fyrir fatlaða. Hér er dregið úr þeirri skyldu sem er í frv. og reyndar í núgildandi lögum um að starfrækja verndaða vinnustaði og ég legg áherslu á að það verði ekki gert og því legg ég til að þessi setning falli brott úr frv.

Virðulegi forseti. Ég legg hér að Framkvæmdasjóði verði með sama hætti heimilt að veita lán til stofnana sem upp eru taldar í 3. tölul. eins og öðrum. Það verði því ekki gert upp á milli sveitarfélaga annars vegar og félagasamtaka og sjálfseignarstofnana hins vegar. Ég vil líka vekja athygli á ákvæði í 41. gr. sem ég flyt reyndar ekki brtt. um að sinni, það er 5. tölul. Ég tel hann mjög varasaman en það mun ég fjalla um síðar.

Virðulegur forseti. Ég tel að athuga þurfi betur efnisatriði 50. gr. Það verður tækifæri til þess á milli umræðna þannig að ég mun sitja hjá við þessa tillögu.

Virðulegi forseti. Þegar tekin eru upp nýmæli að veita kost á þjónustu, þá er það skilyrt af hálfu félmrh. sem flutningsmanns frv. að opnuð sé leið til þess að skattleggja þá sem þjónustunnar njóta og mörkin eru dregin þar að heimildarákvæðið verði virkt ef hinn fatlaði eða þeir sem að honum standa eru svo efnaðir að þeir njóta umönnunarbóta eða örorkulífeyris. Mér þykir þessi grein alveg fráleit og segi nei við henni.

Virðulegi forseti. Í þessari grein er gert ráð fyrir því að félmrh. verði heimilt að innheimta skatta af fötluðu fólki sem þjónustu nýtur samkvæmt ákveðnum þáttum þessa frv. Hér er um að ræða mjög alvarlega tillögu af hálfu hæstv. félmrh. og ekki í anda þeirrar jafnaðarstefnu eða sanngjörnu leikreglna sem hún hefur fyrr boðað. Ég segi nei, forseti.

Virðulegi forseti. Mig langar aðeins til að vekja athygli á því svo ljóst sé að í greininni stendur: ,,Ferðir fatlaðra til og frá þjónustustofnunum skv. 1.--5. tölul. 10. gr. . . . `` Nú er búið að fella út 4. tölul., þjónustumiðstöðvar, svo 5. tölul. er ekki lengur leikfangasafn eins og stendur í frv. heldur það sem áður var 6. tölul. og heitir skammtímavistun. Ég skil greinina þannig að 52. gr. eigi við það sem er í handritinu 1.--6. tölul. Ég vil gjarnan að hafi meiri hlutinn aðra skoðun að það komi fram en að öðru leyti styð ég þetta.

Virðulegi forseti. Í þessari tillögu er gert ráð fyrir því að lög þessi öðlist gildi 1. jan. 1993 með margvíslegum og augljósum rökum, m.a. þeim að engir fjármunir eru til viðbótar í þennan málaflokk á árinu 1992 og þess vegna engin rök fyrir því að láta lögin taka gildi fyrr en 1. jan. 1993. Auk þess er það þannig, virðulegi forseti, að í frv. er gert ráð fyrir heimild til þess að innheimta skatta af þeim fötluðum sem njóta þjónustu skv. 22. og 23. gr. frv. Og í þriðja lagi hefur það komið í ljós í umræðunum í dag og atkvæðagreiðslunni í dag að frv. er tæknilega séð í uppnámi. Þess vegna er það augljóst að það er skynsamlegt að fallast á tillögu hv. þm. Ingibjargar Pálmadóttur og ég segi já.

Virðulegi forseti. Gildistaka laganna fyrir áramót hefur enga þýðingu aðra en blekkja fatlaða, gefa þeim fyrirheit um einhver úrræði sem þeir hafa ekki í dag og sem menn hafa enga peninga til að standa við. Það er líka óþolandi í atkvæðagreiðslu um þessi mál að þegar tillögur stjórnarandstæðinga eru samþykktar er atkvæðagreiðsla marklaus og endurtekin. Eina atkvæðagreiðslan sem virðist vera hægt að taka mark á á hinu háa Alþingi eftir þessa uppákomu er nafnakall. Ég segi já við þessari tillögu.

Virðulegi forseti. Ég styð þessa tillögu vegna þess að hún er sjálfsögð. Það er búið að eyða öllum peningum úr Framkvæmdasjóði fatlaðra hvort eð er á árinu 1992 og það væri verið að gefa fötluðum ranga mynd af veruleikanum ef þessi tillaga yrði felld. Þess vegna segi ég já við tillögunni.

Hæstv. forseti. Ég hafði vaxandi tilfinningu fyrir því, eftir því sem ég skoðaði þetta mál og fjölmargar brtt. með því síðustu sólarhringana, að það þyrfti að yfirfara ýmislegt betur í þessum efnum. Sú afstaða mín hefur mjög harðnað við þessa atkvæðagreiðslu. Ég tel að í henni hafi margar mótsagnir orðið ljósar í frv. og sérstaklega þó hvernig að afgreiðslu þess og gildistöku er staðið. Mér sýnist að það ákvæði til bráðabirgða I sem hér er verið að greiða atkvæði um undirstriki fáránleika þess. Vill forseti gefa aukaforsetanum orðið? ( Forseti: Hv. 4. þm. Norðurl. e. hefur orðið og forseti beinir því til þingheims að gefa honum tækifæri til að gera grein fyrir atkvæði sínu. Ég er sammála forseta. Það fer best á því að ég tali fyrir mig sjálfur. Hv. 8. þm. Reykv. sjái svo um sinn hlut. Mér sýnist að þetta ákvæði til bráðabirgða og hvernig staðið er að því að afgreiða það hér undirstriki í raun fáránleika þess að fella þá brtt. um gildistökuákvæði laganna sem hér var gert áðan. Ég verð að játa, virðulegur forseti, að mér var ekki ljóst þegar greidd voru atkvæði um gildistökuákvæðin á næstu síðu skjalsins fyrir framan að í vændum væri síðan ákvæði til bráðabirgða sem hefði þessi áhrif. Ég ætla þess vegna ekki að taka þátt í þessum leik og mun ekki greiða atkvæði en óska eindregið eftir því að þetta verði eitt af þeim atriðum sem hv. félmn. skoðar vandlega milli umræðna, hvort það fari nú vel saman að haga annars vegar gildistöku laganna með þeim hætti sem þar er gert ráð fyrir og afgreitt var hér áðan og ætla síðan að bjarga sér í land vegna þess að engir peningar eru til til þess að framkvæma neitt nýtt í þessum lögum á þessu ári með bráðabirgðaákvæði af þessu tagi. Ég greiði ekki atkvæði, hæstv. forseti.

Herra forseti. Ég var að vona að einhver af stjórnarsinnum mundi standa upp og gera grein fyrir stuðningi sínum við þetta ákvæði. Það hefur ekki gerst enn. Mér er ekki ljóst hvaða djúpa hugsun liggur á bak við það að þetta skuli samþykkt og greiði ekki atkvæði.

Hæstv. forseti. Það sýnir nú dálítið hvernig hér er að verki staðið að ákvæði til bráðabirgða II hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: ,,Ákvæði 10. gr. laga um málefni fatlaðra, nr. 41/1983, á við þar til ákvæði um umönnunarbætur fatlaðra barna hefur öðlast gildi samkvæmt lögum um almannatryggingar.`` Það gerðist hér á Alþingi 22. des 1991 að í lögum sem þá voru samþykkt segir, með leyfi hæstv. forseta: ,,Greiða skal framfærendum fatlaðra og sjúkra barna sem dveljast í heimahúsi styrk allt að 9.092 kr. eða umönnunarbætur allt að 47.111 kr. á mánuði ef andleg eða líkamleg hömlun barns hefur í för með sér`` o.s.frv. 4. gr. þeirra laga hljóðar svo: ,,Lög þessi öðlast gildi 1. jan. 1992. Frá sama tíma fellur úr gildi 3.--5. mgr. 10. gr. laga um málefni fatlaðra, nr. 41/1983.`` Ég skil þess vegna vel að hv. formaður nefndarinnar óski eftir að draga ákvæðið til baka til 3. umr. og ég styð það. 

Virðulegi forseti. Samkvæmt þingsköpum er það þannig að það er ekki hægt að breyta máli í grundvallaratriðum á milli umræðna. Nú hefur verið ákveðið tiltekið ákvæði til bráðabirgða, ákvæði II, sem þó stenst ekki þau lög sem eru í gildi í landinu í dag. Og samkvæmt venjum hér á Alþingi er ekki hægt að snúa þeirri samþykkt við í næstu umræðu. Hér er bersýnilega þannig að málum staðið að eðlilegast væri auðvitað að gera hlé á þessari atkvæðagreiðslu og fara yfir málið því að hér hefur meiri hluti þingheims þegar afgreitt mál með þeim hætti að ekki stenst og harma ég það auðvitað að svona skuli vera staðið að jafnalvarlegu og mikilvægu máli og hér er á dagskrá.

Það hefur komið fram hér áður að nefndin mun skoða þetta mál á milli umræðna og er eðlilegt að það verði gert.

Virðulegur forseti. Ég hef leyft mér að flytja brtt. við bráðabirgðaákvæði V. Það er í frv. þannig að gert er ráð fyrir endurskoðun innan fjögurra ára. Við höfum ákaflega slæma reynslu af ákvæði sem þessu. Það er ákvæði í umferðarlögum sem samþykkt voru 1987 um að þau skyldu endurskoðuð innan fjögurra ára, þ.e. fyrir árslok 1991. Það var ekki gert. Hæstv. dómsmrh. hefur ekki lagt fram nýtt frv. til laga um umferðarlög. Það má reyndar líka benda á önnur lög þar sem ákvæði af slíku tagi hefur reynst ákaflega illa. Ég hef ekki mikla trú á að þetta ákvæði skili neinum árangri. Það þarf að kveða fastar að orði. Alþingi þarf að marka stefnuna skýrar ef menn vilja tryggja sér að farið sé eftir þeim anda sem felst í bráðabirgðaákvæðinu. Því hef ég lagt til að þetta ákvæði verði gert mun ákveðnar þannig að þegar í stað verði teknar upp viðræður við Samband ísl. sveitarfélaga og samtök fatlaðra um það að sveitarfélögin taki við verkefnunum. Það er til umræðu innan svokallaðrar sveitarfélaganefndar eins og menn kannst við, og að stefnt skuli að því að þeim viðræðum ljúki með tillögum innan árs frá gildistöku laganna. Ég sé það þannig fyrir mér að í þeim tillögum verði dreginn upp ákveðinn ferill hvernig menn standa að þessari yfirfærslu verkefnis frá ríki til sveitarfélaga.

Virðulegi forseti. Ég hlýt að vekja athygli á því að hér hafa mjög sérkennilegir hlutir gerst. Við 2. umr. var í fyrsta lagi samþykkt að fresta framkvæmd laga sem eru þegar í gildi og hafa verið í gildi frá 22. des. sl. rétt eins og þau séu ekki til. Í öðru lagi var samþykkt að leggja skatt á fatlaða. Í þriðja lagi kom það fram í þessari atkvæðagreiðslu að það var mjög mjótt á mununum í atkvæðagreiðslum aftur og aftur. Í fjórða lagi liggur það fyrir að það eru ekki til fjármunir í þessu efni, engir fjármunir inn í þessi lög á þessu ári. Og í fimmta lagi er það ljóst að málið er allt saman tæknilega í uppnámi og ég held að það hefði verið betra fyrir fatlaða og málefni þeirra ef öðruvísi hefði verið að þessum málum staðið. Ég harma það að svo skuli hafa farið því að hér er um að ræða einn mikilvægasta þátt félagslegrar þjónustu á Íslandi. Lögin um málefni fatlaðra frá 1982 hafa reynst vel. Þau voru í vinnu á Alþingi í þrjú ár, þrjá þingvetur voru þau til meðferðar. Það er ljóst af meðferð þessa máls núna að menn hefðu þurft að vanda sig betur heldur en komið hefur í ljós. Hér er bersýnilega heldur illa að málum staðið af hálfu hæstv. félmrh. og ég hvet til þess að hv. félmn. taki þetta mál til rækilegrar meðferðar nú þegar vegna þess að það er mjög víða pottur brotinn í afgreiðslu málsins.

Virðulegi forseti. Ég mótmæli því sem hér hefur komið fram. Þetta mál er ekki allt í uppnámi, það er ekki fullt af tæknilegum göllum. Það eru örfá atriði sem þarf að skoða milli umræðna og ég lét þess getið hér í upphafi að út af ákveðnum atriðum yrði félmn. kölluð saman og mundi ræða málin.

Virðulegi forseti. Menn geta auðvitað deilt um það hvað orðalagið ,,allt í uppnámi`` þýðir. En þegar það er viðurkennt af meiri hlutanum að það þurfi að endurskoða milli 10 og 20 atriði í frv. á milli umræðna, þá veit ég ekki hvaða nafn menn vilja nota um afgreiðslu mála að öðru leyti hér á hv. Alþingi. Það er alveg augljóst mál að menn verða að vanda sig miklu betur og málefni fatlaðra er ekki með þeim hætti að það sé í raun og veru leyfilegt eða siðlegt að kasta til þess höndunum. Ég bendi á að í upphafi þessarar atkvæðagreiðslu sagði hv. 14. þm. Reykv. að á því væru meinbugir að taka málið fyrir, m.a. af tæknilegum ástæðum. Það kom mjög skýrt í ljós í atkvæðagreiðslunni þannig að allur þingheimur veit nú hvað hv. 14. þm. Reykv. átti við með orðum sínum og þau hafa reynst vera rétt. Það hefur komið í ljós í umræðunum hér. Þess vegna er auðvitað mjög brýnt, virðulegi forseti, að á málinu verði tekið í félmn. með afar skýrum hætti og ég skora á nefndina að vanda sig.

Virðulegur forseti. Það er alveg á mörkunum að ég hygg, þó ég sé ekki þingvanur maður, að það sé þingleg meðferð máls að fella það fyrst að sjö menn skuli sitja í svæðisráði og síðan að samþykkja að það skuli sitja sjö. Ég veit ekki hvað er uppnám ef þetta er ekki uppnám á þinglegri meðferð máls. Og það eru fleiri atriði þar sem menn hafa greinilega flýtt sér meira en hóflegt má telja eins og við atkvæðagreiðslu um ákvæði til bráðabirgða sem frá var greint hér áðan þannig að það er alveg bersýnilegt að hér var máli þröngvað svo hratt áfram að menn höfðu ekki tíma og lögðu ekki það á sig að setja sig inn í málaflokkinn. Hér hafa menn greitt atkvæði meira og minna eftir fyrirskipunum en síður eftir eigin könnun á málefnum. Það verð ég að segja því miður og hryggir mig ákaflega að menn skuli ekki hafa lagt þá vinnu í þennan málaflokk í nefnd og þingmenn almennt eins og vera skyldi og þessi málaflokkur á skilið af þingmönnum.

Virðulegi forseti. Ég hafði nánast lokið við að ræða þetta mál við hæstv. fjmrh. en ég tel jafnframt nauðsynlegt að leggja nokkrar spurningar fyrir hæstv. landbrh. og hæstv. sjútvrh. Ég sé að hæstv. landbrh. er hér í salnum og get ég því byrjað á spurningum til hans. Hæstv. landbrh. hefur væntanlega tekið eftir því að í fskj. með nál. minni hlutans á bls. 2 --- og væri nú mikilvægt að hæstv. landbrh. fyndi þskj. því að það mundi greiða fyrir því að hann skildi spurningar mínar --- segir í greinargerð Stofnlánadeildar landbúnaðarins m.a., með leyfi forseta: ,,Hlutverk Stofnlánadeildar landbúnaðarins er að efla framleiðslu og framleiðni í íslenskum landbúnaði og treysta byggð í sveitum landsins. Hún veitir fjármagn til framkvæmda á sveitabýlum og til þjónustufyrirtækja landbúnaðarins, svo sem nánar er tilgreint í lögum þessum. Landbrh. hefur yfirumsjón þeirra mála er lög þessi taka til.`` Ég vildi leyfa mér að spyrja hæstv. landbrh. hvort þessi skattlagning muni þjóna þeim tilgangi sem segir í 1. gr. laga um Stofnlánadeild landbúnaðarins og ég vildi spyrja hann um það álit Stofnlánadeildar landbúnaðarins sem kemur fram neðst á bls. 2 í minnihlutaálitinu en þar segir m.a., með leyfi hæstv. forseta: ,,Tillaga um afnám skattfrelsis Stofnlánadeildar verður því ekki studd með þeim rökum að jafna eigi samkeppnisstöðu hennar og annarra lánastofnana. Um jöfnun samkeppnisstöðu getur aðeins orðið að ræða ef þær kvaðir sem nú hvíla á Stofnlánadeild um lánskjör til landbúnaðar verða einnig lagðar á aðrar lánastofnanir eða þessum kvöðum verður létt af Stofnlánadeildinni.`` Það kemur sem sagt mjög skýrt fram af hálfu Stofnlánadeildarinnar að það er þeirra skoðun sem þar starfa, m.a. þess manns sem ræddi við nefndina, sem að mínu mati er mjög vel að sér í skattamálum, einn af aðstoðarbankastjórum Búnaðarbankans, en síðan kemur fram að hér sé fyrst og fremst verið að --- ef ég vitna, virðulegur forseti og byrja þá aftur því að það kemur síðan fram efst á bls. 3, með leyfi forseta: ,,,,Rökin`` fyrir skattlagningu Stofnlánadeildar verða því einungis sótt í aukna tekjuþörf ríkissjóðs.`` Ég vildi spyrja hæstv. landbrh. hvort hann sé sammála þessu mati Stofnlánadeildarinnar og þeirra manna sem annast starfsemi þessarar mikilvægu deildar, hvort að hans mati sé eingöngu verið að bæta stöðu ríkissjóðs með þessum hætti. Og ég vildi spyrja hæstv. landbrh. hvort það sé ekki mjög varasamt um þessar mundir þegar staða landbúnaðarins er eins og hann veit og þekkir manna best, að fara þá út í að skattleggja Stofnlánadeildina sérstaklega. Í þeirri röksemdafærslu sem fylgir frv. er verið að bera saman fjárfestingarlánasjóðina við banka og sparisjóði og láta í það skína að það eigi að vera sambærilegar skattlagningareglur annars vegar á bankana og hins vegar á fjárfestingarlánasjóðina sem eru þar að auki mismunandi sjóðir með mismunandi skyldur. Hér er flutt tiltölulega einfalt og illa undirbúið frv. undir merkjum samræmingar og jafnrar stöðu og öllu slegið saman í eina bendu án tillits til þess hvaða skyldur og starf sjóðirnir hafa með höndum. M.a. var Framleiðnisjóður landbúnaðarins settur í þessa kippu í upphafi. Hann hefur nú verið tekinn út úr en eftir standa sjóðir eins og Ferðamálasjóður, sem lánar til uppbyggingar ferðamála á Íslandi, og Stofnlánadeild landbúnaðarins. Það er mjög mikilvægt að fá skoðun hæstv. landbrh. á þessu máli og vita hvaða áhrif hann heldur að þetta muni hafa á starfsemi Stofnlánadeildar landbúnaðarins. Það kom jafnframt fram hjá þeim aðila sem mætti til nefndarinnar frá Ferðamálasjóði að hann væri þeirrar skoðunar að ríkið væri með þessu að skattleggja sjálft sig og að það mundi vissulega draga þróttinn úr starfsemi þess sjóðs. Nú er mikil uppbygging í ferðamálum í landinu og þar af leiðandi hlýtur það að vera áhugamál hæstv. samgrh. að ekki sé dregið úr því starfi. Ég skal ekki hafa um þetta fleiri orð. Ég vænti þess að hæstv. samgrh. skilji mitt mál. Ég vil spyrja hvort hann hafi gert sér grein fyrir því hvort skattlagningin muni leiða til hækkunar á vöxtum Stofnlánadeildarinnar og þá væntanlega geta orðið þess valdandi að verð á búvöru muni hækka því eins og öllum er kunnugt þurfa þeir sem greiða þessa hækkuðu vexti að koma þeim kostnaðarauka út í verðlagið sem hlýtur aftur að geta valdið samdrætti í sölu og samdrætti í búvöruframleiðslunni og eykur enn á þann mikla vanda sem menn standa þar frammi fyrir. Það þýðir afar lítið, hæstv. landbrh., að vera að hafa áhyggjur af þessum atvinnugreinum og atvinnuleysi sem þar fer vaxandi ef menn hika ekki við þessar aðstæður við að hækka álögur á mikilvægustu fjárfestingarlánasjóði sem þjóna viðkomandi atvinnugreinum sem að sjálfsögðu verða að sækja það til sinna viðskiptaaðila. Ég þarf líka, virðulegur forseti, að ræða þetta mál stuttlega við hæstv. sjútvrh. sem ég vænti að verði hér staddur fljótlega.

Forseti hefur gert ráðstafanir til að hæstv. sjútvrh. komi í salinn. --- Einhver dráttur virðist ætla að verða á því að hæstv. sjútvrh. gangi í salinn og vill forseti beina því til hv. ræðumans hvort hann geti vikið að öðrum köflum í sinni ræðu.

Ég á, hæstv. forseti, tiltölulega lítið eftir svo ég ætla að enda á því að leggja nokkrar spurningar fyrir hæstv. sjútvrh. Ég geri mér afar vel grein fyrir því að hæstv. ráðherrar þurfa tíma til að geta svarað þessum spurningum svo ég ætlaði mér að ljúka máli mínu fljótlega.

Forseti hefur fengið upplýsingar um að hæstv. sjútvrh. er skammt undan og mun koma innan tíðar.

Ég þakka fyrir það. Ég vil aðeins, hæstv. sjútvrh., leggja fram þær spurningar hvort hæstv. sjútvrh. hefur kynnt sér þær athugasemdir sem hafa komið frá Fiskveiðasjóði Íslands um frv. Athugasemdir Fiskveiðasjóðs eru alvarlegs eðlis. Þótt Fiskveiðasjóður Íslands hafi gert alvarlegar athugasemdir við þetta mál þegar það var fyrst flutt á Alþingi fyrir nokkrum árum síðan og varð til þess að það dagaði uppi má segja að athugasemdirnar nú séu alvarlegri en áður. Í fyrsta lagi kemur fram í þessum athugasemdum að Fiskveiðasjóður Íslands gerir ráð fyrir því að hann muni þurfa að hækka vexti á útlánum sínum um 2% sem er mjög mikil vaxtahækkun. Hefur sú væntanlega vaxtahækkun verið borin undir álit hæstv. sjútvrh. og mun hann geta staðfest það að slík vaxtahækkun eigi sér stað á útlánum sjóðsins? Nú má sjálfsagt um það deila hvort svo mikil vaxtahækkun er sjóðnum nauðsynleg. En það hlýtur að vera nauðsynlegt fyrir sjóðinn að standa undir útgjöldum sínum og rýra ekki eiginfjárstöðu sína miðað við þá áhættu sem sjóðurinn er í. Í öðru lagi vil ég spyrja hæstv. sjútvrh. hvort hann hafi kynnt sér hvað að baki liggur þegar forstjóri sjóðsins segir í viðtali við Morgunblaðið nýlega, með leyfi forseta, ,,að ljóst sé að veruleg breyting á högum sjóðsins og stöðu, svo sem með gagngerri breytingu laga, geti haft áhrif á núgildandi lánasamninga milli Fiskveiðasjóðs og erlendra lánastofnana. Hætta er á að viðeigandi ákvæði lánasamnings verði notuð til gjaldfellingar lána til að fá þau greidd upp.`` Síðan segir: ,,Ekki er heldur neinn vafi á því að erfiðara getur reynst fyrir Fiskveiðasjóð að afla nýrra lána á erlendum vettvangi nema með lakari kjörum en fengist hafa til þessa.`` Það er mjög alvarlegt þegar slíkt er sett fram af ábyrgum aðila um hættu sem mikilvægur fjárfestingarlánasjóður stendur frammi fyrir. Slík orð hljóta að eiga sér stoð og það er ljóst að eftir slíkum orðum er tekið af þeim aðilum sem lána til viðkomandi sjóðs. Það kemur fram í þessum bréfum frá Fiskveiðasjóði, og þá vitna ég sérstaklega til bréfs sem skrifað er 22. apríl 1992, þar sem segir í 2. tölul. lið I, með leyfi forseta: ,,Skyndibreytingum er hvarvetna tekið með tortryggni.`` Svo segir: ,,Mér ber skylda til að tilkynna um allar slíkar breytingar samkvæmt svohljóðandi ákvæði lánasamnings.`` Síðan er það ákvæði skrifað hér á enskri tungu og ég ætla ekki að eyða tíma í að lesa það upp. Þetta eru mjög alvarleg atriði sem ég ætla ekki að hafa uppi neinar fullyrðingar um enda er hér um viðkvæmt mál að ræða og ég ætlast ekki til þess að hæstv. sjútvrh. svari því lið fyrir lið. En ég vil fyrst og fremst fá að vita hvort hann og hans ráðuneyti hefur rætt við forstöðumenn Fiskveiðasjóðs um þessa áhættu og hvort hún sé nú metin þannig að ekki þurfi að hafa frekari áhyggjur af henni. Þá eru hér einnig aðrar alvarlegar athugasemdir, sem væri mikilvægt að fá álit hæstv. sjútvrh. á, t.d. að hér sé um afturvirk ákvæði að ræða vegna þess að álagningin tekur til allra tekna á árinu 1992 þótt alllangt sé nú liðið á það ár. Þar kemur fram að hér sé verið að mismuna stofnunum. Í síðasta lagi, sem ég hafði áður vikið að og spurt hæstv. ráðherra um, að hér sé verið að íþyngja sjávarútveginum með auknum álögum. Ég vænti þess að hæstv. sjútvrh. hafi frumkvæðisskyldu samkvæmt 2. tölul. yfirlýsingar ríkisstjórnarinnar þar sem hún lofar að beita sér fyrir lækkun vaxta. Ég fæ ekki séð að þetta mál geti á nokkurn hátt samrýmst þeim frumkvæðisskyldum sem ríkisstjórnin hefur þar tekið á sig. Það mætti margt fleira segja um þetta mál. Að lokum vil ég segja það að allar röksemdir í frv. um að þar sé verið að jafna aðstöðu milli aðila eru ekki raunhæfar. Fjárfestingarlánasjóðirnir hafa ekki heimildir til að taka við innlánum eins og aðrar peningamálastofnanir. Skyldur þeirra eru mjög mismunandi og staða þeirra er mjög mismunandi. Það er því eðlilegt að taka á málefnum þeirra í þeirri endurskoðun, sem lengi hefur farið fram og aldrei hefur verið lokið endanlega, um starfsemi þeirra. Margvíslegar yfirlýsingar hafa verið gefnar út í gegnum tíðina um að rétt sé að breyta þessum sjóðum í hlutafélög, það sé rétt að sameina þá og það er afar þýðingarmikið að einhver niðurstaða fáist í það starf. Auðvitað hefur verið ágreiningur um það í gegnum tíðina, ekki aðeins milli stjórnmálamanna heldur miklu frekar á milli atvinnugreina og þeirra aðila sem standa að rekstri þessara stofnana. Því er það rökstutt álit minni hlutans að rétt sé að vísa þessu máli til ríkisstjórnarinnar og vísar hann í því sambandi til þeirra rökstuddu greinargerða sem hafa verið fluttar af fjárfestingarlánasjóðunum. Við treystum því að hæstv. ráðherrar, sem sérstaklega eru ábyrgir fyrir atvinnumálum, taki tillit til þessara athugasemda og svari þeim mjög svo alvarlegu ábendingum sem koma fram af hálfu sjóðanna. Ég vil ekki trúa því að svo ábyrgir ráðherrar, sem hæstv. landbrh. og hæstv. sjútvrh. eru, láti þetta mál líða hjá án þess að fara mjög alvarlega ofan í það. Það virðist vera það andrúmsloft í þinghúsinu að þessu máli skuli bara ljúka alveg án tillits til þess hvað hefur verið sagt. Við höfðum ekki gert ráð fyrir því í stjórnarandstöðunni að það yrði mikið hlustað á okkur í þessu máli þótt við teljum nauðsynlegt að setja fram okkar skoðanir með rökstuddum hætti. En við áttum satt best að segja von á að ríkisstjórnin mundi hlusta á aðvörunarorð frá sjóðunum sjálfum og taka eitthvert tillit til sinna eigin yfirlýsinga samkvæmt því sem fram kom þegar gengið var frá kjarasamningum þar sem ríkisstjórnin lofar því að treysta undirstöður hagvaxtar og atvinnuöryggis og hafa um þetta allt saman náið samráð við aðila í atvinnulífi og aðila á fjármagnsmarkaði. Þetta mál ber þess ekki vott að þar sé vel farið af stað. Það ber vott þess að við þessa aðila sé ekkert talað, á ekkert aðvörunarorð þeirra hlustað. Ég skora á hæstv. ráðherra að endurskoða afstöðu sína í þessu mikilvæga máli og taka það til skoðunar á sumarmánuðum og endurflytja það í nýju formi eftir vandlega yfirvegun á komandi hausti. Ég vænti þess að þann tíma muni hæstv. ráðherrar nýta vel og komast að svipaðri niðurstöðu og fyrrv. fjmrh., að best sé að geyma málið í skúffu í fjmrn. sem hann segir að sé sérstaklega merkt og standi á: Óhæf frumvörp. Það er skynsamlegt að hafa slíka skúffu og ég held að það sé ljóst að þar á frv. heima.

Herra forseti. Mér er ljúft að svara þeim spurningum sem hv. þm. lagði fyrir mig. Það er í fyrsta lagi að segja að sú umsögn sem efh.- og viðskn. barst frá Stofnlánadeild landbúnaðarins miðast við frv. eins og það var lagt fram en á hinn bóginn liggur ekki fyrir endurskoðað álit Stofnlánadeildar varðandi þann búning sem lögin munu væntanlega fá ef brtt. meiri hluta efh.- og viðskn. verða samþykktar. Þar segir, með leyfi hæstv. forseta: ,,Lögbundin framlög, sem opinberir fjárfestingarlánasjóðir skv. 1. mgr., fá frá ríkissjóði eða sveitarfélögum, sem og lögbundnar tekjur þeirra aðrar, teljast ekki til tekjuskattsstofns viðkomandi sjóðs.`` Við nefndarstörfin hefur verið tekið tillit til sérstöðu Stofnlánadeildar landbúnaðarins enda var raunar um það talað á milli mín og hæstv. fjmrh. áður en 1. umr. fór fram um frv. Því er ekki til að dreifa að Stofnlánadeild landbúnaðarins verði íþyngt með tekjuskatti. Það mun því ekki leiða til hækkunar á verði á landbúnaðarvörum. Sá baggi sem þyngstur er Stofnlánadeildinni nú er það tap og áföll sem hún hefur orðið fyrir vegna lánveitinga, einkum til loðdýraræktarinnar eins og hv. þm. er kunnugt. Hv. þm. spurði hvort ég teldi að frv. væri lagt fram vegna tekjuþarfar ríkissjóðs og mér er ljúft að svara honum með því að segja að vitaskuld er svo um öll tekjuöflunarfrumvörp fjmrh. Hann hefur fyrst og fremst ríkissjóð í huga.

Virðulegur forseti. Ég skil hæstv. landbrh. þannig að hann telji að þau framlög sem Stofnlánadeildin fær verði ekki talin til tekna í reikningum Stofnlánadeildarinnar. Á að skilja það svo að þessar tekjur, sem eru mjög stór hluti af tekjum Stofnlánadeildarinnar, eigi að færast í gegnum höfuðstól og Stofnlánadeildin að gerast upp með hundruð millj. kr. tapi á hverju ári? Ég fæ ekki skilið að þetta sé nægilega skýrt þótt það standi ,,sem og lögbundnar tekjur þeirra aðrar teljast ekki til tekjuskattsstofns viðkomandi sjóðs.`` Ég geri mér fyllilega grein fyrir því, hæstv. landbrh., að auðvitað eru allar tekjur sem innheimtar eru í ríkissjóð til tekjuöflunar til að bæta stöðu hans. En það sem ég vil fyrst og fremst fá að vita af hálfu hæstv. ráðherra er hvort hann telji stöðu Stofnlánadeildarinnar vera með þeim hætti að það sé ástæða til að gera það. Hvort hann meti stöðu Stofnlánadeildarinnar betri en stöðu ríkissjóðs og hvort ekki sé of langt gengið í þessum efnum. Þá skil ég það svo að reiknað sé með því að eingöngu sé reiknaður eignarskattur af Stofnlánadeildinni en þar er sá vandi, hæstv. landbrh., að þar er mikil áhætta og líkur á verulega töpuðum útlánum en reglur um það í frv. eru afar óskýrar og eingöngu gert ráð fyrir að hægt sé að afskrifa um 1% af útlánum stofnunarinnar.

Herra forseti. Ég veit að hv. þm. er það jafnkunnugt og mér að það þarf ekki alltaf að fara saman hvernig fyrirtæki eru gerð upp og ganga frá sínum ársreikningum og hins vegar hvernig skattalegt framtal fyrirtækja er. Svo er að sjálfsögðu um þetta efni þegar við erum að tala um að hluti af tekjum sjóðsins komi ekki inn í skattalegan hagnað. Þetta er hv. þm. vel kunnugt. Ég tek á hinn bóginn undir það með hv. þm. að sú breyting var gerð á skattalögum fyrir nokkrum árum að mjög var dregið úr rétti fyrirtækja til afskrifta þegar um hæpnar kröfur var að ræða. Minnir mig að hv. þm. beri þar nokkra ábyrgð á. Ég er fullkomlega sammála honum um að nauðsyn beri til að endurskoða þær reglur sem gilda um heimildir fyrirtækja til að afskrifa hæpnar kröfur. Ég ítreka það sem ég sagði áðan að aðalhættan sem Stofnlánadeildin stendur frammi fyrir nú er það tap sem óhjákvæmilega mun leiða af þeim lánveitingum sem einkum hefur verið veitt til loðdýraræktarinnar. Það er ekki endanlega séð fyrir endann á því máli. Á hinn bóginn er eiginfjárstaða Stofnlánadeildar sterk, guði sé lof, og á að geta orðið landbúnaðinum mikill styrkur.

Herra forseti. Það er rétt hjá hæstv. landbrh. að ég ber sjálfsagt ábyrgð á einhverjum breytingum sem hafa orðið á skattalögum. En það er ekki þar með sagt að þær hafi allar verið skynsamlegar. Ég get alveg tekið undir það með honum að það hefur verið gengið of langt í þeim efnum að draga úr afskriftum af útistandandi kröfum. Það á ekki síst við um fjárfestingarlánasjóði sem búa við jafnmikla áhættu og sá sjóður sem hér er gerður að umtalsefni. Þar er áhættan, vegna sérstakra aðstæðna í atvinnugreininni, meiri en almennt gerist. Auðvitað geri ég mér grein fyrir því ef ekki á að líta svo á að tekjur Stofnlánadeildar aðrar en vaxtatekjur komi til skattskyldra tekna en allir vextir komi til gjalda. Jafnvel þótt það sé ljóst að tekjurnar eru innheimtar í stað vaxta þá er þetta ekkert vandamál fyrir Stofnlánadeildina. Þá hljóta menn að spyrja: Hver er þá tilgangurinn með þessu? Það að gera Stofnlánasjóð skattskyldan, sem samkvæmt núgildandi reglum getur aldrei borið tekjuskatt, er skrítið. Ég hlýt þá að spyrja hæstv. landbrh.: Hefur hann leitað álits Stofnlánadeildar á málinu eftir að þessar brtt. komu fram? Telur hann að þetta sé viðsættanleg niðurstaða fyrir Stofnlánadeildina, nægilega skýr niðurstaða svo hún geti búið við málið? Mér fannst það koma fram í máli ráðherrans að hann væri ekki viss um það. En það hlýtur að vera nauðsynlegt fyrir hann að kynna sér það áður en frá málinu er gengið.

Herra forseti. Hv. 1. þm. Austurl. innti eftir því hvort sjútvrn. hefði verið kunnugt um athugasemdir Fiskveiðasjóðs. Svarið við þeirri spurningu er já. Ráðuneytinu var kunnugt um þær. Hv. þm. spurði síðan hvort ég hefði samþykkt 2% hækkun á vöxtum sjóðsins í kjölfar þeirra skattabreytinga sem hér er verið að fjalla um. Svarið við þeirri spurningu er nei. Ekkert slíkt samþykki hefur verið gefið af hálfu sjútvrn. Ég minni á að fjmrn. hefur talið að vaxtahækkun þyrfti ekki að verða meiri en hálft prósent eða innan við hálft prósent til að sjóðurinn gæti aukið við eigið fé sitt með sama hætti og á síðasta ári. Að því er varðar spurningu hv. þm. um álit mitt á blaðaviðtali við forstjóra sjóðsins, þar sem vikið var að því að verulegar breytingar á stöðu hans geti haft áhrif á erlenda lánsamninga, verð ég að segja að ég hef ekki metið þetta viðtal en mér þykir ólíklegt að þær skattalagabreytingar sem hér er verið að gera geti haft slík áhrif þegar verið er að samræma skattlagningu á innlánsstofnanir. Ég hygg að erlendir viðskiptamenn sjóðsins líti fremur á eiginfjárstöðu hans en samræmingu á skattareglum hér á landi. Að því er varðar afturvirk áhrif frv. sé ég ekki í fljótu bragði að það mæli fyrir um afturvirkni eins og frv. hefur verið úr garði gert. En kjarni málsins er kannski sá að þótt hér sé verið að leggja nýjar álögur á sjóði atvinnuveganna þá er höfuðatriðið, herra forseti, það að ná fram betri rekstri ríkissjóðs og draga úr lánsfjáreftirspurn hans. Það hefur ótvírætt komið fram á síðustu mánuðum við aðgerðir í þá veru að þær hafa leitt til vaxtalækkunar og komið atvinnulífinu til góða. Sú ráðstöfun sem hér er verið að fjalla um er þáttur í þeirri viðleitni.

Herra forseti. Hér ber mikið í milli því annars vegar telur Fiskveiðasjóður að hækka þurfi vextina um 2% en fjmrn. hefur upplýst hæstv. sjútvrh. um að það telji að það þurfi ekki að vera nema 0,5% til að Fiskveiðasjóður haldi sinni eiginfjárstöðu ef ég skyldi mál hans rétt.

Jafnvel bæti hana með sama hætti og á síðasta ári.

Jafnvel bæti hana með sama hætti og á síðasta ári. Ég hef miklar efasemdir um að þetta sé rétt. Það hlýtur að skipta miklu máli hvernig menn meta útlán sjóðsins og hugsanlegar afskriftir þeirra á þessu ári. Eins og hæstv. sjútvrh. er betur kunnugt en öllum öðrum þá er afkoma sjávarútvegsins mjög slæm um þessar mundir. Það mun að sjálfsögðu hafa áhrif á afkomu sjóðsins og útlánatap hans. Hjá því verður vart komist eins og nú horfir. Hvernig erlendir aðilar meta þessa stöðu hlýtur að fara eftir því hvernig þeir meta áhættuna, hvernig þeir meta arðsemi eigin fjár. Mér þykir ólíklegt að þeir séu sammála þeirri niðurstöðu fjmrn. að nægilegt sé að bera uppi þessa miklu útgjaldaaukningu sjóðsins með 0,5% á vöxtum án þess að ég ætli að fullyrða þar neitt um. Mér sýnist því einsýnt, hæstv. forseti, að málið þurfi miklu nánari athugunar við svo menn viti hvað verið er að gera með þessari löggjöf en gangi ekki blint fram eins og mér sýnist vera gert í máli þessu.

Virðulegur forseti. Þetta frv. er á málefnasviði hæstv. fjmrh. Ég vil því spyrja hvort hann er ekki í húsinu.

Forseti lætur kanna hvort hæstv. fjmrh. getur verið viðstaddur.

Ég geri ráð fyrir að hæstv. fjmrh. muni vera rétt ókominn. Ég mun þá hefja hér mál mitt í trausti þess að svo sé. Ég vil byrja á að lýsa því yfir að mér sýnist frv., eins og mörgum sem hér hafa talað á undan mér, vera heldur illa unnið og tekið óbreytt til flutnings frá fyrri ríkisstjórn þó svo það hafi berlega komið í ljós þegar það var flutt fyrir þremur árum að það væri erfitt í framkvæmd og nánast tæknilega óframkvæmanlegt. Þar að auki er hér að nokkru leyti um bandorm að ræða, ef við getum orðað það svo, vegna þess að hér kemur frv., og þá á ég sérstaklega við 4. gr., inn á mörg önnur lög sem með þessu frv., ef það verður að lögum, munu falla úr gildi. Frv. mun flutt í framhaldi af því að verið er að fullnusta fjárlög ársins þar sem þau munu ekki ná tilgangi sínum nema þetta frv. nái fram að ganga. --- Nú sé ég að hæstv. fjmrh. er genginn í salinn. Ég ætla aðeins að rifja það upp að ég nefndi að hér væri um gamalt frv. að ræða sem hefði þurft að vinna betur og hér væri einnig um bandorm að ræða sem flokkast gæti þannig vegna 4. gr. frv. sem kemur inn á mörg önnur lög. Þeir lagaspekingar sem um vinnu Alþingis hafa fjallað hafa lýst því yfir að slík frv. séu hálfgert lagasukk, eins og hæstv. lögmaður Sigurður Líndal hefur orðað það. Ég vil taka undir nál. minni hluta efh.- og viðskn. sem leggur til að þessu frv. verði vísað til ríkisstjórnarinnar og bendir sérstaklega á í því sambandi sjóði atvinnuveganna, Fiskveiðasjóð, Stofnlánadeild landbúnaðarins og Iðnlánasjóð, þar sem verið er að þrengja að hag atvinnuveganna og ekki ástæða til að framkvæma slíkar aðgerðir við þær aðstæður sem nú eru í þjóðfélaginu. Byrjum á að skoða sjávarútveginn. Inn á hann hlýtur að koma það ákvæði að skattleggja með þessu frv. Fiskveiðasjóð. Þá er nýbúið að leggja fram í þinginu frv. sem tekur á vanda sjávarútvegsins sem er til kominn ekki hvað síst vegna vaxtaokurs eða mjög hárra vaxta í þjóðfélaginu. En þetta frv., ef að lögum verður, mun einnig verða til þess að hækka vexti þeirra sjóða sem sjávarútvegurinn þarf að leita til. Það er því ekki hægt að segja annað en að hér stangist hvað á annað, þegar verið er að gera aðgerðir til þess að bjarga sjávarútvegsfyrirtækjunum frá stöðvun og erfiðleikum er á sama tíma verið að skattleggja sjóði sjávarútvegsins. Það virðist vera að hægri höndin viti ekki hvað sú vinstri gjörir og mætti gjarnan vera meiri samfella í störfum ríkisstjórnarinnar. Fiskveiðasjóður hefur sent hv. efh.- og viðskn. athugasemdir sínar og fór hv. þm. Halldór Ásgrímsson yfir þau atriði í ræðu sinni. Ekki man ég hvort það var í byrjun hennar eða miðju, enda nokkuð oft sem hann virtist vera í miðri ræðu, þannig að endirinn og upphafið hefur e.t.v. verið annaðhvort stytt eða lengt, en allt um það, hv. þm. fór mjög vel yfir það hvernig staða sjávarútvegsins mundi versna ef þetta frv. verður að lögum nú og vitnaði þar til álits Fiskveiðasjóðs Íslands. Það fer ekki milli mála að verði af þessari lagasetningu mun Fiskveiðasjóður hækka sína vexti. Reyndar kom það fram í andsvari hæstv. fjmrh. að honum fannst það ekki óeðlilegt að vaxtastigið yrði svipað og hjá bönkum, ef ég hef skilið hann rétt. Hann orðaði það svo að ekki væri óeðlilegt að vaxtastig gæti orðið svipað og hjá bönkunum. Það finnst mér vera nokkuð mikið þar sem hlutverk Fiskveiðasjóðs er sérstaklega að styðja við atvinnugrein eins og sjávarútveginn. Þarna finnst mér ekki vera samræmi í hlutunum ef þeir sjóðir sem settir hafa verið á stofn til aðstoðar atvinnuvegunum og eiga að hafa sérstök ákvæði þess vegna eigi að fara að starfa eins og venjulegar bankastofnanir. Það hefur komið fram að hækkun Fiskveiðasjóðs þyrfti að vera u.þ.b. 2% og mundi áreiðanlega muna um það hjá sjávarútvegsfyrirtækjunum ef þau þurfa að taka það á sig. Það eru fleiri sjóðir sem snerta atvinnufyrirtækin eins og t.d. Stofnlánasjóður. Í upphaflega frv. var Framleiðnisjóður landbúnaðarins einnig inni en hann hefur verið tekinn út samkvæmt brtt. meiri hlutans. Í því sambandi vildi ég benda á að í 3. tölul. 4. gr. eins og hún er í frv. til laga um breytingu á lögum nr. 65/1982, um skattskyldu innlánsstofnana, sem við erum hér að ræða, er ákvæði um að við gildistöku þessara laga muni falla úr gildi eftirtalin lagaákvæði og þar með er nefnt að 2. mgr. 5. gr. laga nr. 89/1966, um Framleiðnisjóð landbúnaðarins, eigi að falla úr gildi en í brtt. meiri hlutans er þó búið að falla frá því að leggja þessa skattskyldu á Framleiðnisjóð landbúnaðarins. Þarna er því e.t.v. tæknilegt atriði sem ekki hefur verið séð við þegar brtt. voru fram lagðar. Ég fagna því að það hefur þó tekist að fá það í gegn að Framleiðnisjóður sé undanskilinn þessari skattlagningu, þ.e. að til skattskyldra tekna teljast ekki tekjur og eignir nokkurra sjóða þar á meðal Framleiðnisjóðs landbúnaðarins, Lánasjóðs sveitarfélaga og Lánasjóðs Vestur-Norðurlanda. Eftir sem áður mun það koma niður á landbúnaðinum að enn er ætlunin að skattleggja Stofnlánasjóð. Þó kom það fram í svari hæstv. landbrh. áðan að ekki mundi eiga að taka þar inn í lögbundin framlög sem opinberir fjárfestingarlánasjóðir fá frá ríkissjóði eða sveitarfélögum og lögbundnar tekjur þeirra. Ég verð þá að taka undir með hv. þm. Halldóri Ásgrímssyni. Hvað er það þá sem á að skattleggja hjá Stofnlánadeild landbúnaðarins ef ekki þær tekjur sem Stofnlánadeildin fær heldur vaxtatekjurnar eingöngu? Útlit er fyrir að þá sé ekki um neinn rekstrarlegan hagnað sjóðsins að ræða. Því er nærtækt að spyrja: Hvað er það þá sem á að fara að skattleggja hjá Stofnlánadeild landbúnaðarins? Ef raunin er virkilega sú á að ekki á að skattleggja Stofnlánadeildina þá er nærtækt að minna á þær umræður sem fram fóru í þinginu fyrir nokkrum dögum um þann vanda sem steðjar nú að landbúnaðinum og sá hv. stjórnarþingmaður Egill Jónsson ástæðu til að hefja þær umræður. Kemur þá enn og aftur að því sem ég sagði áðan að hægri höndin virðist ekki vita hvað sú vinstri gjörir því að hv. þm. Egill Jónsson hefur miklar áhyggjur af því hvernig framvinda verði í landbúnaðinum á þessu ári og ekki á bætandi að leggja á sjóði landbúnaðarins nýja skatta og skyldur. Einnig má vitna til þjóðhagshorfa á þessu ári þar sem rætt er um horfurnar fyrir árið 1992. Þar segir á bls. 33 um hag atvinnuveganna.

Forseti mælist til við hv. ræðumann að hann geri hlé á ræðu sinni í 45 mín. þar sem fundi verður frestað vegna þingflokksfunda.

Já, mér er ljúft að verða við því. Ég átti eftir að ræða aðeins meira um málefni landbúnaðarins og einnig um málefni iðnaðarins, þannig að ég tek það til greina og fresta ræðu minni. --- Fundarhlé. Virðulegi forseti. Ég var þar komin í ræðu minni í sambandi við þá skattlagningu sem fyrirhuguð er á sjóði atvinnuveganna að ræða um hvernig útlitið og horfurnar væru fyrir árið 1992 samkvæmt áliti Þjóðhagsstofnunar en þar segir að þegar litið sé til þeirra þátta sem mest hafi áhrif á afkomu sjávarútvegs þá séu líkur á að afkoman muni versna á árinu 1992. Það er mat stofnunarinnar að líklegt sé að verð á botnfiskafurðum muni lækka nokkuð og kemur það líka heim og saman við nýjustu fréttir um að botnfiskafli fyrstu átta mánuði þessa fiskveiðiárs sé umtalsvert minni en á sama tíma í fyrra. Það fer því ekkert á milli mála að útlit er fyrir að hagur sjávarútvegsins verði lakari á þessu ári. Er það árétting á það sem ég ræddi áðan í sambandi við málefni Fiskveiðasjóðs. Þetta gildir fyrir aðrar atvinnugreinar. Ég var að byrja að ræða um landbúnaðarmálin vegna skattlagningar sem fyrirhuguð er á Stofnlánasjóð landbúnaðarins. Nýjustu fréttir eru einnig um að mikill niðurskurður verði í landbúnaði og erfiðleikar í haust og ekki á bætandi með skattlagningu þeirra sjóða sem eiga að styrkja atvinnugreinar landbúnaðarins. Í þriðja lagi er tekin dæmi um sjóði sem skattskyldir verða þ.e. Orkusjóður, Hafnabótasjóður og Ferðamálasjóður. Ferðamálasjóður hefur verið skertur árlega frá því að hann fékk sína fyrstu lögbundnu tekjustofna og nú á að bæta um betur með því að skattleggja hann einnig með þessu frv. Ég verð að segja að ég undrast þau áform hæstv. ríkisstjórnar að halda sífellt áfram að skattleggja fleiri og fleiri í þessu þjóðfélagi, ekki síst þegar skattlagningin kemur niður á atvinnuvegum sem eiga í vök að verjast. Ég vil þó taka fram að út af fyrir sig er ég sammála þeirri stefnu að fjármagnstekjur sem slíkar séu skattlagðar en ég tel að það þurfi að skoða öll þessi mál í samhengi og ekki æskilegt að taka eitt og eitt atriði út úr í því sambandi eða einhverja sjóði og allra síst þá sjóði sem ég hef verið að ræða um. Í nál. minni hlutans er sérstaklega getið um það í áliti frá þeim sjóðum sem eiga hlut að máli að þarna sé verið að mismuna ákveðnum innlánssjóðum og innlánsstofnunum þar sem lánastofnanir, sem eru í formi hlutafélaga, greiða ekki eignarskatt af sínu hlutafé en það gera aftur á móti ríkisbankar og opinberir sjóðir. Það er því ekki hægt að komast hjá þeirri niðurstöðu að betra væri að skoða þetta allt í samhengi og setja almenn lög um fjármagnstekjur viðskiptabanka og fjárfestingarbanka. Það eru engin rök sem mæla með því að þarna sé verið að jafna samkeppnisstöðu lánastofnana heldur þvert á móti er verið að mismuna ákveðnum sjóðum á kostnað annarra. Það er ekki vafi á því að ef af samþykkt frv. verður þá leggur það verulegar byrðar ekki síst á sjávarútveginn því að skattar sem verða lagðir á Fiskveiðasjóð munu óhjákvæmilega leiða til hærri vaxta eins og ég hef áður rakið. Í brtt. meiri hlutans hefur þó verið lagt til að greiðsla stimpilgjalds verði tekin út hjá Fiskveiðasjóði og er það þó heldur til bóta. En æskilegt væri að skoða þetta frv. betur í heild sinni og þá um leið hvaða áhrif það hefur bæði á atvinnuvegina og atvinnustigið í landinu. Það hefur komið fram í umræðum hér á Alþingi að atvinnuleysi fer sívaxandi. Það mun aukast á þessu ári meira heldur en spáð var við afgreiðslu fjárlaga og stefnir það í að verða 3% á þessu ári. Það mun kalla á hærri framlög til Atvinnuleysistryggingasjóðs og þetta frv. er ekki til þess fallið að draga úr atvinnuleysi eða gera atvinnuvegunum bærilegra að halda uppi atvinnu heldur þvert á móti. Ég vil svo að lokum taka undir það, eins og ég gerði í upphafi, að þessu máli verði í heild sinni vísað til ríkisstjórnarinnar til frekari skoðunar og ég legg áherslu á að staða atvinnuveganna er með þeim hætti að ekki er réttlætanlegt að þrengja kjör þeirra enn meira sem hlýtur að verða í framhaldi af samþykkt þessa frv. ef af verður þar sem til skattlagningar þeirra sjóða sem styðja sérstaklega atvinnuvegina kemur, eins og ég hef áður nefnt, svo sem Fiskveiðasjóðs, Stofnlánadeildarinnar, Iðnlánasjóðs og Ferðamálasjóðs. Ég vænti þess að hæstv. ríkisstjórn taki þetta mál til gagngerðrar endurskoðunar og geri það á milli 2. og 3. umr.

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að svara efnislega þeim atriðum sem komu hér fram heldur eingöngu tala um eitt atriði sem ég tel nauðsynlegt að sé skýrt við þessa umræðu. Það varðar skattlagninguna og um það hvort verið sé að samræma reglur eða ekki. Það má auðvitað sífellt færa rök fyrir því að atvinnugreinarnar séu svo illa staddar að það sé ekki hægt að leggja skatta á þær. Maður hlýtur þess vegna að spyrja sjálfan sig: Á að skattleggja þessa sjóði? Á að skattleggja bankana? Bankarnir veita atvinnugreinum sem standa illa lán. Á að skattleggja fyrirtækin? Svona má halda áfram að spyrja. Aðalatriði málsins er að okkur vantar peninga til að standa undir velferðarkerfinu. Hver á að borga þá peninga? Við verðum að finna tekjur í ríkissjóð. Við stöndum núna frammi fyrir því að þurfa að efna kjarasamninga. Það vantar fjármuni til þess. Ef þeir finnast ekki með því að ná í skatta sem samsvara fjárlagafrv. þá myndast meiri halli á fjárlögum. Þá peninga verður að sækja til bankanna og til annarra og það hlýtur að hækka vextina og þrengja að öðrum. Ég vil taka undir það sem sagt hefur verið að auðvitað stendur atvinnulífið illa. Þetta frv. hefur hins vegar verið lagað heilmikið í meðförum nefndar og fyrir það er ég þakklátur. En ef menn vilja ekki leggja á skatta verða menn líka að segja hvar þeir vilja skera. Loks um það, virðulegi forseti, sem snýr að því ekki sé samræmi í þessum málum vegna þess, sem hér hefur verið bent á, að hlutafélagafyrirtækin, hlutafélagabankarnir, geti dregið hlutafé frá. Það er rétt. Þá megum við ekki gleyma því að hlutafé er eign annarra sem þá eru skattlagðir. Þetta eru eignir þeirra sem fá þá tekjur í formi arðs svo það er verið að reyna að nálgast það sem við getum kallað fullt samræmi í þessum málum. Þetta vildi ég, virðulegur forseti, að kæmi hér fram því þetta gengur aftur og aftur í þessari umræðu. Ég vonast til að hv. þm. kynni sér málið betur en maður gæti ætlað að þeir hafi gert þegar maður hlustar á ræður þeirra.

Virðulegi forseti. Ég vil benda hæstv. fjmrh. á að það hefur ekki skort á það að við í Kvennalistanum höfum bent á önnur úræði. Við höfum einnig bent á að það þurfi að skoða skattkerfið í heild sinni. Við höfum lýst því yfir að við séum sammála því að leggja skatt á fjármagnstekjur. En við höfum jafnframt bent á að atvinnuvegirnir, eins og hæstv. fjmrh. tók undir, standi mjög illa til að taka á sig aukna skattheimtu núna. Það þarf að skoða þetta í heild og það má einnig um leið skoða hátekjuskatt sem ekkert hefur verið rætt um hér. Það er fullkomlega ólýðræðislegt að enn þá skuli haldið áfram með það að hafa aðeins eitt skattþrep, þ.e. sama álagning sé á allar tekjur. Það þarf að skoða frekar, ekki síst með tilliti til þess að bilið á milli ríkra og fátækra er sífellt að stækka. Það þarf að taka inn í myndina að leggja á hátekjuskatt og skatt á lúxusvörur. Þetta þarf að skoða í samhengi. Ég mótmæli því, hæstv. fjmrh., að þingmenn hafi ekki kynnt sér þau mál sem hér er verið að ræða.

Virðulegi forseti. Það má vel vera að það sé rétt sem kom fram hjá hv. þm. að full ástæða sé til að skoða skattkerfið í heild og full ástæða til að kanna hvort ekki megi leggja á einhverja aðra skatta en hér eru til umræðu. Það breytir hins vegar ekki því, sem var aðalatriðið í mínu máli, að með þessu frv. er ómótmælanlega verið að taka skref í átt til þess að gera skattlagninguna sambærilega. Ég minni á í því sambandi að veðdeildir ríkisbankanna þurfa að greiða skatta í dag. Þeir skattar hljóta óhjákvæmilega að lenda á þeim sem eru viðskiptamenn þeirra stofnana. Það er eðli skattanna að þeir lenda síðast og ekki síst á þeim sem eru endanlegir notendur. Þetta er það sem ég er að reyna að koma til skila og hef reynt aftur og aftur og hefur ekkert með það að gera hvort menn vilja leggja á annars konar skatta sem því miður hefur þó ekki verið lýst nægilega vel í ræðum eða tillögum þingmanna stjórnarandstöðuflokkanna á þingi í vetur.

Virðulegi forseti. Ég vil benda hæstv. fjmrh. á að þótt við í stjórnarandstöðunni kæmum með útfærðar tillögur um það hvernig hæstv. ríkisstjórn á að leggja á skatta mundi það tæplega þýða neitt frekar en önnur frv. og þáltill. sem við höfum verið að leggja fram í þinginu og hafa ekki fengið afgreiðslu.

Herra forseti. Hæstv. fjmrh. hefur verið nokkuð digurbarkalegur hér í ræðustólnum. Það vill nú svo til að ég hef lagt til að ákveðinn aðili greiddi skatta. Ég hef ekki orðið var við stuðningsyfirlýsinguna. Ég hef ekki orðið var við að ráðherra kæmi upp og segði að það vantaði peninga í ríkissjóð. Ég hef ekki orðið var við það að umsögnin sem átti að koma til allshn. hafi borist með neinum ævintýralegum hraða frá fjmrn. Ég hef ekki orðið var við að þessi hæstv. ráðherra hefði mikinn áhuga á að fá peninga í ríkissjóð. Nei, þetta eru skrautfjaðrir sem eru notaðar hér til að viðra sig upp við sjónvarpið. Sannleikurinn er sá að hæstv. ráðherra er með allt aðrar fyrirætlanir þegar hann er að ræða um þessa skattlagningu sem hér er á dagskrá.

Um hvaða skatt er þingmaðurinn að tala?

Það er svo eftir öðru ef hæstv. ráðherra, sem talar um þekkingarleysi annarra á því hvaða mál séu á dagskrá og hvaða mál hafi verið lögð fram, áttar sig ekki á því að það er mjög trúlegt að sá embættismaður þjóðarinnar sem æðstur er, forseti landsins, ætti trúlega að hafa tekjur til að geta greitt einhverja skatta. Ég ætla nú að víkja frá þessu. Þetta var nokkurs konar framhald af þeirri umræðu sem var seinast en ég vil víkja að upphafi þeirrar umræðu sem hefur verið sett af stað um það hvort rökrétt sé að samþykkja frv. til laga um breytingar á lögum um skattskyldu innlánsstofnana með síðari breytingum. Ég held að óhjákvæmilegt sé annað en að gera sér grein fyrir því hvers vegna íslenska þjóðin stóð þannig að sinni atvinnuuppbyggingu að hún kom upp atvinnuvegasjóðum. Hvers vegna skyldi hún hafa gert þetta? Gerði hún þetta af fjandskap við það að íslenska ríkið hefði tekjur til að standa undir velferðarkerfinu? Var það ástæðan? Vildi hún setja á stofn einhverjar braskstofnanir sem tryggðu að íslenska ríkið ætti ekki peninga fyrir heilsugæslu eða skólagjöldum? Það var nú öðru nær. Hugsunin á bak við þetta var að tryggja það að hér á landi risu sterkir atvinnuvegir. Að hér á landi risu sterkir atvinnuvegir sem tryggðu framför landsins, tryggðu það að hjá atvinnuvegunum yrði um þær framfarir að ræða að lífskjörin gætu batnað og Ísland yrði efnahagslega séð sterkara, yrði sjálfstæð þjóð í sjálfstæðu landi. Ég hygg að það væri afskaplega hollt fyrir hæstv. fjmrh. að afla sér upplýsinga um það til hvaða verkefna þessir sjóðir hafa lánað í gegnum tíðina, átta sig á því hvaða útlán það eru sem Fiskveiðasjóður Íslands hefur veitt fé til. Hvaða uppbygging það er sem hann hefur stuðlað að. Ætli það væri ekki dálítið öðruvísi umhorfs í atvinnumálum á Íslandi ef þessi sjóður hefði ekki verið til? Var nóg að hafa bara veðdeildir bankanna og láta þær sjá um þessa hluti? Eða hefðu kaupleigufyrirtæki leyst þessi mál ef þau hefðu verið komin á þessum tímum? Ég held að hún lýsi dálítið sérstæðu viðhorfi, svo ekki sé meira sagt, sú draumsýn sem hæstv. fjmrh. hefur flutt hér, þ.e. að það skipti bara stórkostlegu máli hvort við förum í það verk á þessari stundu að skattleggja þessa sjóði svo þeir verði rýrari og ekki eins líklegir til þess að geta sinnt þeim verkefnum sem þeim er ætlað. Ég hefði trúlega getað hugsað mér að ef þessir sjóðir ættu að greiða einhver gjöld væri það fyrst og fremst til að efla rannsóknastarfsemi í landinu. Ég hygg aftur á móti að það sé umhugsunarefni hvort ástæðan fyrir því að ríkisstjórnin leggur slíkt ofurkapp á að koma þessu áfram sé í reynd sú, vegna þess að fjármögnunarleigur og aðrir sjóðir sem hafa risið hér upp, t.d. Fjárfestingarfélag Íslands og fleiri aðilar, hafa viljað ná hér upp mjög háum vöxtum, að ríkisstjórnin óttist það hreinlega að svo geti farið ef þessir sjóðir halda áfram að eflast að hávaxtastigið sé í hættu. Að það sé tilgangurinn, að tryggja það að vextirnir lækki ekki. Það sé markmið hæstv. fjmrh. í reynd, að tryggja það að gæðingar íhaldsins geti treyst því að á jötu fjárfestingarsjóðanna hinna nýju verði nægilega mikið gefið á garðann. Eitthvað skilar sér kannski af þeim fjármunum inn í kosningasjóð Sjálfstfl. við næstu alþingiskosningar. Er það þetta sem er hið raunverulega markmið, að tryggja vaxtahækkun? Þá er ekki skrítið hvers vegna menn brjótast um á hæl og hnakka til að ná þessu fram. Hæstv. landbrh. er búinn að gera grein fyrir því að samkvæmt hans trú á skilavenjum, uppgjöri Stofnlánadeildarinnar, komi hún ekki til með að greiða krónu inn til ríkisins í sköttum. Ég hygg að það fari svo með tekjuskattinn hjá Iðnlánasjóði líka. En er það þá eignarskattur sem menn ætla að fara að ná í af þessum aðilum? Er það hugsunin? Ég veit ekki, þegar á þetta er litið, hvort hægt er að tala um eitthvert samræmi í því að þá skuli Landsvirkjun ein vera látin tróna sem stórveldið sem ekki greiðir neina skatta til ríkisins. Verða settir eignarskattar á það fyrirtæki líka? Má þá treysta því að sveitarfélögin fái eignarskatt af öllum mannvirkjum Landsvirkjunar? Verða greiddir eignarskattar af möstrunum sem liggja þvert yfir Suðurland? Er það stefnan til að tryggja samræmið í skattheimtunni? Ef það stæði þannig á í þessu landi að hlaupinn væri slíkur ofvöxtur í uppbyggingu atvinnulífsins að við réðum nánast ekki neitt við neitt, margir um boðið á hverjum verkamanni sem hægt væri að fá í vinnu. Þá væri náttúrlega sjálfsagður hlutur að stíga á bremsurnar og hægja á uppbyggingunni. Hvert stefnir í þessum efnum? Það hefur löngum verið vitnað í Þjóðhagsstofnun þó að því meir sem maður les hennar rit efist maður því meir um að hennar spádómshæfileikar fram á við hafi mikið gildi. Það er frekar hægt að treysta því þegar hún er að tala um fortíðina. Það eru ljósglætur í myrkrinu þegar rætt er um fortíðina. Að vísu koma þeir á þessu herrans ári, árinu 1992, með lagfæringar á atburðum sem áttu sér stað 1984 og leiðrétta það sem þeir höfðu sagt um þá hluti og satt best að segja finnst manni sú leiðrétting nokkuð seint fram komin. Hér í þessari bók, Þjóðarbúskapurinn 13. rit, sem ber nafnið Framvinda 1991 og horfur 1992, er farið yfir atvinnuleysisspána og segir á bls. 5: ,,Spáð er að atvinnuleysi aukist á þessu ári og verði að meðaltali um 2,5% af vinnuaflinu.`` Þetta er það sem blasir við samkvæmt þeirra skoðun. Það vita allir að atvinnuleysi verður miklu meira. Það vita það allir. Það vita allir að þær aðgerðir sem ríkisvaldið hefur staðið að að undanförnu eru fyrst og fremst að fækka fólki, færa það af launaskrá hjá sér yfir á atvinnuleysisbætur. Það vita allir að allt tal um hagræðingu hjá fyrirtækjum hefur fyrst og fremst falist í því að fækka þeim sem vinna störfin. Gott og vel ef það væri þá einhvers staðar sókn. Ef það væri einhvers staðar atvinnuleg sókn í þjóðfélaginu. Það strandaði allt á Keilisnesi, Stjáni blái sigldi fram hjá en iðnrh. strandsigldi á nesinu.  Ég verð að segja eins og er að það er dálítið merkilegt að fletta þessum gögnum sem Þjóðhagsstofnun hefur sett fram og átta sig á því að jafnvel þeir skilja ekki allt í hinu opinbera bókhaldi sem sett hefur verið fram. Það er t.d. dálítið fróðlegt í sambandi við fjárfestinguna að hugleiða það sem stendur á bls. 29, með leyfi forseta: ,,Flugleiðir keyptu þriðju Boeing-757 vél sína á árinu 1991. Vélin hefur ekki verið skráð á Íslandi, þar sem Flugleiðir leigðu hana strax til Bretlands til tveggja ára. Hagstofa Íslands hefur a.m.k. til bráðabirgða ekki talið vélina til innflutnings, enda ekki borist neinar innflutningsskýrslur þar um. Hins vegar hafa Flugleiðir eignfært vélina í efnahagsreikningi sínum. Hin almenna regla þjóðhagsreikninga er að inn- og útflutning skuli skrá þegar formleg eigendaskipti hafa farið fram. Fjármögnunarleiga eða kaupleiga er undantekning frá þessari reglu, en þá er miðað við hvenær leigusamningur er gerður.`` Nú veit ég að sjálfsögðu ekkert um það, herra forseti, hvort það hefur verið gerður kaupleigusamningur um þessa vél. Hafi það verið gert spyr maður sjálfan sig hvernig á því stendur að hún er eignfærð hjá Flugleiðum. Hvers vegna er hún komin inn í efnahagsreikninginn þar? Hefur hún verið flutt inn í landið eða hefur hún ekki verið flutt inn í landið? Hér er það skoðað og metið hvað það er sem við Íslendingar höfum verið að verja peningunum til. Með leyfi forseta, ætla ég að lesa upp kaflann um samneysluna: ,,Áætlun um samneyslu bendir til að hún hafi numið 74 milljörðum króna á árinu 1991. Sem hlutfall af landsframleiðslu nam samneyslan 19,3% og hefur ekki áður verið varið jafnstórum hluta framleiðslunnar til samneyslu. Reiknað á föstu verðlagi mældist aukning samneyslunnar 4,5% á meðan landsframleiðsla jókst um ríflega 1,5%. Þessa aukningu má fyrst og fremst rekja til samneyslu á vegum ríkissjóðs, en hún jókst um 7% árið 1991 samanborið við 2% vöxt samneyslu sveitarfélaga.`` Hver er niðurstaða fjmrn. um hvernig eigi að bregðast við þessu? Hún liggur ljóst fyrir. Skattleggja sjóðina. Minnka sem sagt fjárfestinguna í landinu. Það er niðurstaðan, það er það sem verið er að leggja til. Málið er forgangsmál hjá ríkisstjórninni. Þegar það blasir við að fjárfestingin í landinu er hrunin, fjárfestingin til uppbyggingar atvinnulífsins er hrunin, vaxandi atvinnuleysi blasir við, hvað á þá að gera? Skattleggja sjóðakerfið. Skattleggja Fiskveiðasjóð Íslands, skattleggja sjóðina sem unnið hafa að uppbyggingu í iðnaði og landbúnaði. Það er ekki kyn þótt ástandið sé dapurlegt. Ég held að það sé líka fróðlegt að fara yfir fjárfestingu hins opinbera sem er á bls. 30. ,,Fjárfesting hins opinbera er talin hafa numið nær 10% milli áranna 1990 og 1991. Reiknað í hlutfalli við landsframleiðslu hafa opinberar fjárfestingar farið vaxandi, námu 5,5% af landsframleiðslunni 1988 samanborið við 6,8% samkvæmt áætlun fyrir 1991. Þar munar mestu um nær fjórðungs vöxt fjárfestinga í samgöngumannvirkjum. Aukning framkvæmda við götur og holræsi nemur 22% og hafnarframkvæmdir jukust um nær 50%. Raforkuframkvæmdir jukust um nær 17%, einkum vegna aukinna framkvæmda Hitaveitu Suðurnesja. Samdráttur varð hins vegar í byggingu hins opinbera um 2% og um 14% í vatns- og hitaveitum.`` Það er út af fyrir sig umhugsunarefni þegar þetta er skoðað að á því ári sem við lifum á, 1992, er samdráttur á öllum þessum sviðum og afleiðingin verður náttúrlega vaxandi atvinnuleysi. Það er kannski ekki skrítið þegar maður horfir á hin hagrænu markmið sem þessi stjórn trúir á. Ef menn trúa því að atvinnuleysi sé forsendan fyrir því að hægt sé að ná skynsamlegum kjarasamningum, að aðeins með atvinnuleysi sé hægt að kúga forustumenn launþega svo þeir gefi eftir, þá er ekki skrítið að þessi ríkisstjórn vilji enn auka atvinnuleysið. Þegar ríkisstjórnin lagði fram frv. um að greiða úr Verðjöfnunarsjóði sjávarútvegsins gerðist það nefnilega að þessir fulltrúar launþega fóru að koma með athugasemdir. Þeir voru háværir og gerðu athugasemdir. Þetta er greinilega ekki nógu agað lið enn þá. Það er ekki búið að ná þessu liði nægilega undir með atvinnuleysisvofunni enn. Hvað skyldi atvinnuleysi á Íslandi þurfa að verða þegar þessir stjórnarherrar eru ánægðir með niðurstöðuna? Það er barist fyrir því að það verði frjáls innflutningur á vinnuafli til Íslands. Það er kannski hægt að gera ráð fyrir að hinn blandaði kokteill í þeim efnum verði til þess að þeir nái hér um 10% atvinnuleysi. En fari atvinnuleysið í 10% þá kostar það ríkið 6--7 milljarða á ári. Skyldi það ekki vera skynsamlegra að reyna að efla íslenskt framtak, leyfa sjóðunum að vera í friði, leyfa þeim að halda áfram að stuðla að uppbyggingu í landinu, leyfa þeim að halda áfram að toga vextina heldur niður á við og tryggja atvinnu? Ætli þeir verði þá ekki ögn fleiri sem geta greitt skatta til ríkisins? Ætli það komi ekki út að það verði niðurstaðan að ansi lítill hagnaður verði af því að hægja á umsvifum í þjóðfélaginu fyrir íslenska ríkið? Ætli fjmrh. átti sig ekki á því eins og sérfræðingar fyrrv. forseta Bandaríkjanna að það var enginn hagur af því að ætla að hafa 100% tekjuskatt? Ég veit ekki hvort hæstv. fjmrh. er mikill baráttumaður fyrir því frv. sem er á dagskrá. Mér er ekki einu sinni ljóst hvort hæstv. ráðherra hefur aðeins fengið þetta yfir borðið og verið sagt að þetta þurfi hann að gera, þetta verði að gerast til að hægt sé að halda vöxtunum uppi í landinu. Forstjóri Landsvirkjunar lýsti því yfir að þeir greiddu 3% vexti af dollaralánunum sem þeir hafa. Hann reiknaði að sjálfsögðu með hver verðbólgan var í Bandaríkjunum og þar með verðlækkun dollarans. Ég held að það sé fróðlegt, herra forseti, að ég lesi enn upp úr þeirri bók sem ég hef verið að vitna í og fari á bls. 36. Þar er minnst á raunvexti í þessu landi sem við lifum í: ,,Margt bendir til að raunvextir geti lækkað á næstunni og má sjá þess merki á fjármagnsmarkaði um þessar mundir. Ávöxtunarkrafa spariskírteina á Verðbréfaþingi Íslands hefur lækkað úr 7,85% miðað við sölu í upphafi árs niður í 7,5% í byrjun apríl. Afföll húsbréfa náðu hámarki í september sl. er ávöxtunarkrafan fór upp í 8,7% miðað við sölu. Það sem af er ársins hefur ávöxtunarkrafan lækkað og er nú í aprílbyrjun 7,3--7,4%.`` Hér eru menn að tala um árangur. Hér eru menn að tala um vaxtalækkun. Á sama tíma blasir það við að við erum að tala um fullverðtryggð lán. Og niðurstaðan er sú að vextirnir eru ekki helmingi hærri en vextirnir sem Landsvirkjun greiðir, þeir eru meira en helmingi hærri. Ef það væru 6% vextir væru þeir helmingi hærri. Hér eru sigrarnir þeir að menn hafa lækkað vexti úr 7,85% í 7,5%, þ.e. lækkunin er 0,35%.

Til 1. apríl.

Til 1. apríl. Tíminn heldur áfram, það er kominn maí núna. Hér stendur á bls. 36 athyglisverð setning og umhugsunarverð: ,,Íslenskur peningamarkaður stendur nú á krossgötum. Samningurinn um Evrópska efnahagssvæðið`` --- sem tekur að öllum líkindum gildi, stendur hér --- mér finnst ekki trúlegt að þetta sé hugsað þannig --- ,,snemma á næsta ári, felur í sér að fjármagnsmarkaðurinn opnast gagnvart erlendum fjárstraumum. Fyrir árslok 1994 verða Íslendingar að hafa fjarlægt hindranir í vegi fyrir fjármagnshreyfingum milli Íslands og annarra landa, bæði löngum og stuttum. Mikilvæg skref hafa þegar verið stigin í þessa átt og m.a. verður öllum hömlum á löngum fjármagnshreyfingum aflétt í lok þessa árs. Opnunin mun hafa afgerandi áhrif á leikreglur markaðarins og ekki síst á vaxtamyndunina. Í annan stað hafa verði kynnt tvö mikilvæg frv., annað um skattlagningu fjármagnstekna heima og hitt um Seðlabanka Íslands. Í síðara frv. er gert ráð fyrir að yfirdráttarheimild ríkissjóðs við bankann verði afnumin í áföngum og Seðlabanka verði veitt heimild til að starfrækja gjaldeyrismarkað.`` Ég held að þegar þetta er lesið þá hljótum við að spyrja: Er skynsamlegt að veikja þá fjárfestingarsjóði sem við eigum? Er skynsamlegt að veikja þá um leið og þeir lenda í fullri samkeppni? Er eitthvað sem mælir með síkum vinnubrögðum? Og í framhald af því: Íslenskur sjóður hagnast á því að hafa lánað til fyrirtækja sem hafa reynst fær um að greiða með vöxtum það sem hann lánaði þeim. Hvað gerist ef erlendur sjóður hefði lánað þessa peninga og erlendi sjóðurinn hefði grætt á tiltækinu? Hefðu tekjur af því komið í hinn íslenska ríkissjóð? Ég held nú ekki. Tekjurnar hefðu farið í erlendan ríkissjóð ef tekjuskattur hefði verið greiddur. Mér finnst einhvern veginn að það sem verið er að gera nú sé fyrst og fremst misskilningur. Misskilningur á þann veg að íslensku sjóðirnir sem hafa viljað ná upp skyndigróða, íslensku sjóðirnir hinir nýju sem hafa viljað ná þessum skyndigróða, hvort sem við köllum þá fjárfestingarsjóði eða hvaða nafn sem við gefum þeim, við könnumst við þá. Einn sigldi upp fyrir, hinir hafa haldi velli. Frægastur af þessum sjóðum er trúlega Fjárfestingarfélag Íslands, keypt af Framkvæmdasjóði á mjög hagstæðum kjörum á sínum tíma eins og hæstv. fjmrh. trúlega veit. Þessir sjóðir vilja meira rými í landinu. Það er nefnilega komið svo að búið er að gera stóran hóp Íslendinga gjaldþrota. Það er búið að gera þá gjaldþrota. Og spurningin er: Hvert vilja þeir sem nú stjórna þessum sjóðum beina sinni fjárfestingu? Þeir vilja komast inn til hinna stærri og betur reknu fyrirtækja í landinu. En til þess að það gerist verða þeir að lækka vextina. Draumurinn um að hækka vextina hjá fjárfestingarsjóðunum, sem hér er verið að leggja til að skattleggja, er þess vegna draumurinn um það hjá þessum aðilum að verða samkeppnisfærir. En það er aðeins í skamman tíma sem það blasir við. Ég held að hæstv. fjmrh. gerði engum skaða þó hann léti þetta frv. liggja eftir í vor á borðum þingsins og tæki sér tíma til að skoða þessi mál. Gerði sér grein fyrir því hvort þau heildarmarkmið sem hér er verið að tefla um væru betur komin með þeirri skattlagningu eða hvort það væri í reynd örstutt tímabil sem íslenska ríkið fengi peninga af þessum sjóðum. En heildartekjur íslenska ríkisins yrðu minni vegna þess að umsvifin í landinu yrðu minni og hlutfallslega fleiri væru atvinnulausir. Það þýðir ekki að ganga þannig frá málum að það sé aðeins eitt markmið sem menn eiga að afgreiða í einu. Einhver frægasta saga um þetta er sagan af því þegar ákveðið hafði verið að drepa eina flugu. Og stríðið stóð um að drepa fluguna. Hún settist á nefið á öðrum vígamanninum. Neyttu á meðan á nefinu stendur, var sagt, því markmiðið var aðeins eitt, að drepa fluguna. Þeir, sem venja sig ekki á meiri heildaryfirsýn en þá sem kom fram hjá hæstv. fjmrh. þegar hann sagði: ,,Markmiðið er að fá tekjur í ríkissjóð``, eru ekki líklegir til þess að ná þeim heildarárangri sem verður að stefna að. Ríkissjóður lifir á veltusköttum fyrst og fremst. Ef velta samfélagsins minnkar vegna þess að samdrátturinn verður svo harður, vegna þess að efnahagslægðin verður svo mikil munu tekjur ríkissjóðs falla og þá mun ríkissjóður verða fjær því en áður að hafa tekjur til þeirra verkefna sem hann stefnir að. Þess vegna er ég hræddur um að niðurstaðan verði sú hjá hæstv. fjmrh., þegar hann vill draga úr fjárfestingunni í landinu og vinna gegn því að þessir sjóðir haldi áfram að vinna á þeim grundvelli sem þeir hafa gert, þegar hann vill að þeir aðlagi sig svokölluðu markaðskerfi fjármagnsins og hækki sína vexti, að hugmyndir Þjóðhagsstofnunar um hve mikið atvinnuleysið verði reynist alrangar. Atvinnuleysið verði mun meira, tekjur ríkissjóðs verði mun minni og hæstv. fjmrh. hafi fyrst og fremst orðið til þess að þröngva meiri hlutanum á Alþingi Íslendinga til að samþykkja vitlaus lög. Mér er ljóst að vel getur verið að það séu einhverjir í þjóðfélaginu sem hugsi sem svo: Þessir sjóðir eru ekkert of góðir til að borga skatta, það er bara sjálfsagður hlutur að láta þá borga skatta. Kannski þarf ég þá að borga minni skatta ef þeir borga skatta. En sú yfirborðsmennska, sem felst í slíkri hugsun, hlýtur að stranda ef menn skoða þetta mál ofan í kjölinn. Það vantar mikið á að atvinnuuppbyggingin á Íslandi sé með viðunandi hraða í dag. Ég verð að segja eins og er að það er sorgarsaga hvað Íslendingar voru búnir að byggja upp af íslenskum iðnaði og sjá að stór hluti hans er hruninn. Stór hluti af þeirri iðnaðaruppbyggingu er hruninn. Nú þegar við þyrftum að hefja nýja sókn virðist stefnan sú að ýta fyrirtækjunum inn á hávaxtamarkaðinn. Kaldhæðni örlaganna er svo sú að á sama tíma og þetta er gert þá er hamast á Landsbanka Íslands fyrir það að vextir þar séu of háir. En hvers vegna skyldi Landsbankinn þurfa að halda uppi þeim vöxtum sem hann er með? Það fer ekki á milli mála að bankinn ber hita og þunga af atvinnulífi Íslendinga með réttu sem stærsti bankinn. Og að hverju stuðlar gjaldþrotabylgjan sem þar gengur yfir? Hún stuðlar að því að sjálfsögðu að tap verður hjá bankanum. Ríkisstjórnin er nýbúin að lofa atvinnulífinu vaxtalækkun og á sama tíma, og blekið er varla orðið þurrt af þeim loforðum, er farið af stað með að setja það sem forgangsmál að koma þeirri vitleysu í gegnum þingið sem hér er í frumvarpsformi. Ég veit ekki hvort það hefur tilgang að tala lengi í svona málum. En ég spyr sjálfan mig: Hlýtur það ekki að vera fyrsta verkefni Ríkisendurskoðunar eftir að þetta er orðið að lögum að láta endurmeta hvaða tryggingar Byggðastofnun hefur í sínum veðum úti um land allt þar sem Fiskveiðasjóður er með 1. veðrétt og stofnunin kemur á eftir? Ef vextirnir eru hækkaðir á lánunum, sem eru á 1. veðrétti, hlýtur það þá ekki að auka líkurnar á því að þeir sem eru á 2. og 3. veðrétti tapi sínu fé? Nei, það er kaldhæðni örlaganna að þeir sessunautarnir í ráðherrastólum, hæstv. fjmrh. og hæstv. sjútvrh., keppast nú við að koma tveimur málum í gegnum þingið. Annar keppist við að koma máli í gegnum þingið sem er skattlagning sjóðakerfisins og þar með í reynd vaxtahækkun og nýjar álögur á atvinnulífið. Hinn keppist við að koma í gegnum þingið frv. um útgreiðslurnar úr Verðjöfnunarsjóði.  Ég sé að hæstv. fjmrh. beinir mest augum sínum til himins. Og það er verst að það er þak yfir þessum stað. Ég er sannfærður um að það hefði jákvæð áhrif á hann að horfa til himins ef engin fyrirstaða væri á sjónlínunni. Nú er mér náttúrlega ljóst að hann sæi ekki mjög langa leið en það er alveg tvímælalaust nauðsynlegt fyrir menn sem hafa fest svo illilega í skrifræðisstofnununum að þeir sjá nánast ekkert orðið nema bleksvertuna að fá að horfa á heiðan himinn annað slagið. Það skapar meiri bjartsýni og meiri trú á möguleika okkar Íslendinga. Ég verð að segja eins og er að mér er það sorgarefni að svo skuli vera komið að mál eins og þetta sé orðið aðalmálið hjá ríkisstjórn Íslands. Hefði legið hér fyrir einhver áætlun um það hvernig ætti að efla atvinnulífið, stuðla að nýrri framfarasókn, þá hefði maður getað skilið að ríkisstjórnin væri hörð á því að láta einhverja stjórnarandstöðu ekki komast upp með moðreyk og þvælast fyrir. En þetta markmið er ekki stórt. Það er ekki hægt að óska ríkisstjórninni til hamingju með það.

Virðulegi forseti. Það gerist við og við að ýmislegt skemmtilegt og skondið rekur á fjörur okkar sem erum hér í vinnunni í Alþingishúsinu frá einu ári til annars. Ef mér hefði verið sagt það í desembermánuði 1988 að Sjálfstfl. ætti eftir að sitja hér í Alþingi vorið 1992, að fjmrh. Sjálfstfl. ætti eftir sitja hér í þingsalnum dag eftir dag og sjálfstæðismenn á forsetastóli taka vaktina hver á fætur öðrum til að koma í gegn frv. um skattskyldu innlánsstofnana þá hefði ég hlegið að slíku sem góðlátlegum brandara. Ég hafði fyrir áramót 1988 staðið í látlausu stríði við þá tvo þingmenn sem sitja nú í ráðherrastólum í salnum, hæstv. sjútvrh. og hæstv. fjmrh., og ýmsa góða félaga þeirra sem gerðu það að skilyrði fyrir þinglokum fyrir jól 1988 að hætt yrði við að skattleggja innlánsstofnanir. Það var satt að segja aðalkrafa Sjálfstfl. til mín sem fjmrh. í desember 1988 og til ríkisstjórnar Steingríms Hermannssonar að hætt yrði við þessi áform um skattlagningu innlánsstofnana. Nú er það aðalkrafa Sjálfstfl. til stjórnarandstöðunnar að skattlagning innlánsstofnana verði afgreidd fyrir þinglok sem lög. Ég spurði að því hér við 1. umr. þessa máls: Hvað hefur breyst í stefnu Sjálfstfl.? Ég hef ekki fengið nein svör við því enn. Ég spurði hæstv. forsrh., formann Sjálfstfl., fékk ekkert svar. Ég spurði hæstv. fjmrh., varaformann Sjálfstfl., ég fékk ekkert svar. Ég spurði hæstv. sjútvrh., fyrrv. formann Sjálfstfl., ég fékk ekkert svar. Ég spurði hæstv. landbrh., fyrrv. leiðtoga Sjálfstfl. í efri deild, ég fékk ekkert svar. Er það þannig, virðulegu ráðherrar og virðulegi forseti, að stefna Sjálfstfl. sé bara marklaus? Er hún einnota gagn eftir því hvernig vindar blása? Kannski er það aukaatriði í þessari umræðu. En engu að síður er það svo hér á vordögum 1992 að það er höfuðkrafa Sjálfstfl. að innlánsstofnanir, Fiskveiðasjóður, Iðnlánasjóður, Stofnlánadeild landbúnaðarins og fleiri slíkir verði skattlagðir. Virðulegi forseti. Ég hafði ekki ætlað mér að tala langt mál. En ég hafði ætlað mér að spyrja hæstv. forsrh. fáeinna spurninga um samhengið í því sem hans ríkisstjórn er að biðja Alþingi um að gera og hefur beðið Alþingi um að gera í vetur. Hið sérstaka tilefni mitt er viðtal sem birtist við hæstv. forsrh. í sjónvarpi, að mig minnir sl. fimmtudags- eða föstudagskvöld. Líklega sl. föstudagskvöld þar sem hann var að lýsa afstöðu ríkisstjórnarinnar til atvinnuleysis og málefna atvinnuveganna. Ég vil þess vegna spyrja virðulegan forseta hvort hægt sé að gera ráðstafanir til þess að hæstv. forsrh. komi til fundarins.

Hæstv. forsrh. virðist ekki vera í húsinu eins og stendur.

Virðulegur forseti. Ég held þá til þess að greiða fyrir málum og til þess að spara tíma væri skynsamlegra að ég gerði hlé á ræðu minni og héldi henni áfram þegar hæstv. forsrh. væri kominn vegna þess að ég hef satt að segja mjög lítinn áhuga á að standa hér í stólnum og fara yfir einhvað sem ég þarf svo að endurtaka fyrir hæstv. forsrh. þegar hann kemur.

Umræðunni er frestað.

Já, ég þakka fyrir það.

Virðulegi forseti. Ég næli fyrir nál. hv. menntmn. um frv. til laga um breytingu á höfundalögum á þskj. 969 og brtt. á þskj. 971. Nefndarmenn standa allir að þessu áliti en Ólafur Þ. Þórðarson var fjarverandi afgreiðslu málsins. Með leyfi forseta geri ég grein fyrir nefndarálitinu. ,,Nefndin hefur fjallað um frumvarpið og fékk um það margar umsagnir. Þá fékk nefndin á sinn fund til viðræðna um frv. Þórunni Hafstein, deildarstjóra í menntamálaráðuneytinu. Við umfjöllun um 10. gr. frv. fékk nefndin einnig á sinn fund Knút Bruun, Svölu Lárusdóttur og Úlfar Þormóðsson. Samkvæmt 10. gr. er lagt til að svokallaður fylgiréttur verði lögfestur, en inntak þess réttar er að við endursölu myndverka í atvinnuskyni renni tiltekinn hundraðshluti endursöluverðs til rétthafa. Slík ákvæði eru þegar í gildi í þágu höfunda í lögum um listmunauppboð o.fl., nr. 36/1987, þannig að frumvarpið felur aðeins í sér nýmæli við endursölu utan slíkra uppboða, þ.e. í svokölluðum galleríum. Sá munur er hins vegar á sölu listaverka á listmunauppboðum og í galleríum að virðisaukaskattur leggst ekki á listaverk sem eru til endursölu á listmunauppboðum en slíkur skattur leggst á sölu í galleríum. Undanþága listaverka, sem seld eru á listmunauppboðum, frá virðisaukaskatti var heimiluð með lögum 119/1989, um breytingu á lögum um virðisaukaskatt, og í því sambandi vísað til laga 36/1987 en skv. 3. gr. þeirra laga skal ekki leggja sölugjald á málverk, myndir og listmuni heldur 10% gjald er renni til rétthafa listaverka. Samkvæmt upphaflegum virðisaukaskattlögum, nr. 50/1988, var sala á listmunauppboðum hins vegar ekki undanþegin virðisaukaskatti. Nefndin vill vekja athygli á að sá mismunur, sem er á aðstöðu listmunauppboða og gallería, getur ekki talist eðlilegur. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með breytingu sem flutt er tillaga um á sérstöku þingskjali. Um er að ræða orðalagsbreytingu í fyrri efnismálsgrein 8. gr. til að taka af öll tvímæli um efni greinarinnar.`` Breytingar þær sem lagðar eru til í frv. að gerðar verði á gildandi lögum snerta flestar listgreinar, ritlist, tónlist, myndlist og rétt listflytjenda. Einnig eru í frv. ákvæði til verndar höfundum tölvuforrita og að lögfest verði ákvæði varðandi sönnunarbyrði þegar um stórfellt brot á höfundarrétti er að ræða. Löggilding gagnkvæmra alþjóðlegra höfundarréttarmála er auðvelduð en seinagangur í því efni hefur sætt gagnrýni íslenskra rétthafa og alþjóðlegra stofnana. Hér er á ferðinni brýnt og þarft mál sem hefur fengið vandaðan undirbúning og er liður í þeirri heildarendurskoðun á höfundalögum sem unnið er að.

Virðulegur forseti. Ég vil taka undir með hv. frsm. menntmn. að þetta frv., sem hún mælti fyrir nál. fyrir, er gott mál og vel unnið að mati okkar í menntmn. og skynsamlegt að afgreiða það frá þinginu sem lög. Ég talaði um þetta mál við 1. umr. og tók þá undir að við þyrftum að reyna að koma því í höfn fyrir þinglok og það ætlar væntanlega að takast. Þetta mál var ekki á sérstökum forgangslista hjá ríkisstjórninni en af hálfu okkar stjórnarandstæðinga í menntmn. var ýtt á eftir því að við tækjum þetta mál saman jákvæðum tökum og það hefur orðið með þeim hætti sem nú liggur fyrir. Ég er þakklátur fyrir það. Auðvitað á kannski ekki að þurfa af okkar hálfu að vera að ýta á eftir stjórnarfrv. en í menntmn. förum við í málin eftir efni eða reynum að taka þau þannig fyrir. Þótt þar hafi verið deilt hart um ákveðin frv. á þessu þingi þá hefur tekist ágæt samstaða um önnur mál og ég vona að fleiri mál eigi eftir að sjást frá nefndinni fyrir þinglok sem ekki eru enn komin út úr nefnd. Ég vænti að þetta frv. fáist lögfest.

Virðulegi forseti. Ég vil einungis lýsa yfir ánægju minni með að þetta mál kemst á dagskrá og ég vona að það fái skjótan framgang. Ljóst er að í höfundalögunum er að finna margar og mikilvægar breytingar sem munu tryggja betur rétt höfunda og þeirra sem fara með höfundarrétt. Ég vona því að þetta gangi mjög skjótt fyrir sig og ekki mun standa á okkur kvennalistakonum að sjá til þess að málið fái góðan framgang.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. við frv. til laga um samkomudag reglulegs Alþingis 1992. Efni frv., sem nefndin hefur fjallað um, byggist á samkomulagi þingflokka um hvernig hátta skuli þingmeðferð EES-málsins. Í því felst að nýtt þing komi saman 17. ágúst nk. og með þeim hætti verði haustþingið lengt en þinghaldið verði að öðru leyti með venjubundnu sniði. Heimildin til að breyta samkomudegi Alþingis byggist á ákvæðum 35. gr. stjórnarskrárinnar. Þeim var breytt á síðasta ári á þann hátt að Alþingi starfar nú allt árið. Með því að ákveða samkomudaginn með þessum hætti, sem í frv. segir, er jafnframt verið að ákveða hvenær núverandi þingi, þ.e. 115. löggjafarþingi, lýkur. Við afgreiðslu málsins skrifaði ég undir nál. ásamt Eyjólfi Konráð Jónssyni, Önnu Ólafsdóttur Björnsson, Kristni H. Gunnarssyni og Jóni Helgasyni. Sólveig Pétursdóttir, Ingi Björn Albertsson, Ólafur Þ. Þórðarson og Björn Bjarnason voru fjarstödd afgreiðslu málsins.

Herra forseti. Ég þóttist hafa hlustað nokkuð grannt á hvað hv. 17. þm. Reykv. sagði. Það kom fram hjá honum að ekki væri aðeins verið að taka ákvörðun um það hvenær þingið kæmi saman heldur og einnig hvenær þessu þingi yrði slitið. Ég heyrði ekki dagsetninguna á því. Mér þætti vænt um ef framsögumaður gerði grein fyrir því hafi það farið eitthvað á milli mála þannig að við fáum þá upplýsingarnar um það líka fyrst hér er greint frá því að þetta tvennt hangi saman.

Virðulegi forseti. Mér er ljúft að upplýsa að samkvæmt þessu verður núv. Alþingi slitið deginum á undan, þ.e. 16. ágúst.

Ég tek undir það með hv. 2. þm. Vestf. að þetta var frekar stutt framsöguræða hjá framsögumanni og fór mjög lítið fyrir rökstuðningi fyrir þeim dögum sem nefndir voru. Þó svo það sé ekki stórmál í mínum huga þá væri æskilegt að a.m.k. nokkrum setningum yrði eytt á það hvers vegna hv. nefnd valdi nákvæmlega þessa daga upp úr miðjum ágústmánuði. Þannig háttar t.d. til í sveitum að ekki er alveg víst að seinni slætti sé alls staðar lokið og spurning hvort nefndinni er það fast í hendi að halda sig við þessa daga eða hvort hún gæti hugsanlega bætt nokkrum dögum við þinghaldið o.s.frv. Ég þarf ekki að hafa frekari rökstuðning fyrir þessari spurningu en óska eftir því að hv. framsögumaður geri aðeins betur og rökstyðji tillögu nefndarinnar.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon spyr um hvers vegna nefndin hafi valið þennan tiltekna dag og æskir rökstuðnings. Sá rökstuðningur, hv. þm., kom fram í máli framsögumanns. Hann byggðist á því að samkomulag þingflokka varð um þennan dag. Upphaflega samkomulagið, sem formenn stjórnarflokkanna settu stafi sína undir, var þess efnis að þingið skyldi koma saman 10. ágúst. Skömmu síðar gerðist það að ósk kom fram um að þessum samkomudegi yrði seinkað til 17. ágúst. Menn urðu við því að fresta samkomudeginum frá 10. ágúst til 17. ágúst sökum þessarar beiðnar sem kom raunar fram frá einum af stjórnarandstöðuflokkunum. Rétt er að það komi líka fram að það var með nokkrum trega að fulltrúi Alþfl. varð við þessari beiðni vegna þess að alveg er ljóst að það þarf talsvert mikinn tíma til að fjalla um EES. En sökum þess að farið var fram á þetta þá varð það að ráði að veita þessa bón.

Herra forseti. Hér hefur hv. 17. þm. Reykv. fært okkur upplýsingar og sagt að þinginu verði slitið þann 16. ágúst. Ég er ekki alveg viss um að hann hafi hugleitt það mjög nákvæmlega hvað hann sagði þar um en ætla að láta tímann leiða í ljós hvort þetta reynist satt.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir áliti heilbr.- og trn. um frv. til laga um breytingu á lögum nr. 97 frá 1990, um heilbrigðisþjónustu. Nefndin hefur fjallað um frv. Efni þess er samhljóða reglugerð heilbr.- og trmrh. frá því í desember 1991, þ.e. að gjöld skuli ekki tekin fyrir ungbarnaeftirlit og mæðravernd. Því er nefndin samþykk. Nefndin telur að ákvæði um þetta efni eigi fremur heima í lögum um almannatryggingar en í lögum um heilbrigðisþjónustu. Með hliðsjón af því að nú er verið að endurskoða lög um almannatryggingar telur nefndin rétt að vísa málinu til ríkisstjórnarinnar, enda verði stuðst við álit nefndarinnar varðandi þetta efni við þá endurskoðun. Undir þetta nál. rita Sigbjörn Gunnarsson, Svavar Gestsson, Finnur Ingólfsson, Guðmundur Hallvarðsson, Sigríður A. Þórðardóttir, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, Ingibjörg Pálmadóttir, Lára Margrét Ragnarsdóttir og Björn Bjarnason.

Virðulegi forseti. Síðasta haust flaug það fyrir að ætlun heilbrrn. væri að leggja gjöld á alla þjónustu heilsugæslustöðva og heilsugæslu, heilsuverndar, þar með talda mæðravernd og ungbarnaeftirlit. Þessar fregnir urðu m.a. til þess að við þrír þingmenn Alþb., Stefanía Traustadóttir, Guðrún Helgadóttir og ég, fluttum frv. um að tekin yrðu af tvímæli um að þessi þjónusta skyldi verða ókeypis og ekki skattlögð. Í framhaldi af nokkrum þæfingi um málið var ákveðið í reglugerð sem hæstv. heilbrrh. gaf út í desember sl. að þessi þjónusta yrði undanþegin gjöldum í heilsugæslunni og heilsuvernd sem við alþýðubandalagsmenn töldum mikinn áfanga í málinu og féllumst þess vegna á að málið yrði ekki afgreitt með þeim hætti sem við höfðum lagt til. Við teljum einnig mjög mikilvægt að hv. heilbr.- og trn. hefur tekið samhljóða undir okkar sjónarmið um að þessa þjónustu eigi alls ekki að skattleggja. Undir það rita ekki aðeins fulltrúar stjórnarandstöðuflokkanna heldur stjórnarflokkanna, Alþfl. og Sjálfstfl. líka. Við teljum mjög mikilvægt að fulltrúar þessara flokka í heilbrn. hafa með þessum hætti komið til móts við sjónarmið okkar. Á þeim grundvelli og í trausti þess að þessi þjónusta fái að vera í friði fyrir skattlagningu töldum við að sú tillaga sem hér liggur fyrir væri skynsamleg enda verði þessi þáttur málsins tekin inn í lög um almannatryggingar þegar þau eru í endurskoðun. Nú er það svo, virðulegur forseti, að það hefur oft gerst á undanförnum árum, ég segi ekki áratugum, að alls konar þörfum málum hefur verið vísað til ríkisstjórnarinnar á þeim forsendum að lög um almannatryggingar væru til endurskoðunar. Hins vegar hefur gengið nokkuð brösuglega hjá okkur ýmsum að ljúka því máli. Ég tel að þrátt fyrir það sé sú pólitíska yfirlýsing, sem felst í nefndarálitinu, svo mikilvæg að verulegur málefnalegur sigur sé unnin í þessu. Ég þakka fyrir gott samstarf í heilbr.- og trn. við að ljúka þessu máli og stend að nefndarálitinu.

Áður en haldið er áfram með dagskrána er rétt af forseta að upplýsa að fyrirhugað er að gera matarhlé kl. hálfátta til hálfníu. Jafnframt er fyrirhugað að um sjöleytið verði þessum fundi slitið og settur nýr fundur þar sem tekið verður á dagskrá ef leyft verður mál sem sjútvn. hefur verið að afgreiða, um Verðjöfnunarsjóð sjávarútvegsins.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir áliti heilbr.- og trn. um frv. til laga um lífeyrisréttindi hjóna. Nefndin hefur fjallað um frv. Þar er lagt til að lífeyrisréttindi, sem hjón hafa áunnið sér í hjúskap, teljist hjúskapareign þeirra. Þannig verði litið á lífeyrisréttindi sem sameign hjóna. Nefndin er þeirrar skoðunar að mál þetta sé mikilvægt en það er vandasamt og þurfi nánari skoðunar við, t.d. hvort eðlilegt sé að kveðið sé á um þetta í hjúskaparlögum. Í ljósi þess er lagt til að málinu verði vísað til ríkisstjórnarinnar. Undir álit heilbr.- og trn. rita Sigbjörn Gunnarsson, Guðmundur Hallvarðsson, Svavar Gestsson, Sigríður A. Þórðardóttir, Lára Margrét Ragnarsdóttir, Ingibjörg Pálmadóttir, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, Finnur Ingólfsson og Björn Bjarnason.

Virðulegi forseti. Eins og sjá má ef borin eru saman þingskjöl á því máli, sem ég mæli hér fyrir núna, forfalla- og afleysingaþjónusta í sveitum, þá eru miklar breytingar lagðar til af hendi landbn. Breytingarnar byggjast á því að í stað þess að ríkissjóður hefur til skamms tíma greitt forfalla- og afleysingaþjónustuna er nú séð fyrir því að hún verði fjármögnuð með fjárveitingu frá Búnaðarmálasjóði eins og reyndar er kunnugt. Breytingarnar taka að sjálfsögðu sérstaklega mið af þessu. Nefndarálitið, sem hér fylgir, er afar skýrt og segir raunar fullkomlega til um þær breytingar sem eru lagðar til. Sérstök vinna var lögð í að ganga nákvæmlega frá nefndaráliti vegna þess um hve miklar breytingar er að ræða frá því sem verið hefur. Í þessum efnum þykir mér þó vert að minnast á fjögur mikilvæg atriði sem taka sérstaklega til þessara breytinga. Í fyrsta lagi er svið laganna þrengt þannig að nú er einungis um forfallaþjónustu að ræða en ekki afleysingaþjónustu. Til þess að hægt sé að njóta þeirrar þjónustu þurfa menn að framvísa læknisvottorði. Í öðru lagi tekur þessi þjónusta samkvæmt brtt. landbn. ekki einungis til húsbændanna sjálfra heldur líka til bústjóra og starfsfólks á viðkomandi búi. Auk þess er kveðið sérstaklega á um að réttur beggja forræðisaðila búsins, þ.e. húsmóður og húsbónda, er núna miðað við eitt ársverk og njóta þau réttinda hvort í sínu lagi miðað við það. Þá er gerð breyting á þeim heimildum sem voru í lögum um að búgreinafélög geti sagt sig frá forfallaþjónustunni, eða réttara sagt Stéttarsamband bænda fyrir þeirra hönd, þannig að ef búgreinafélag kýs að fara þá leið með lögmætum hætti verður jafnframt að liggja fyrir skrifleg yfirlýsing frá þeim einstaklingum sem segja sig frá þessari þjónustu. Undir öðrum kringumstæðum halda menn rétti sínum að því er þjónustuna varðar. Í síðasta lagi er gerð sú breyting, sem er afar mikilvæg, að nú ræðst réttur manna af vinnuframlagi en ekki tekjum eins og áður var og eins og ég sagði áður getur það mest numið einu ársverki. Þetta eru helstu og áþreifanlegustu breytingarnar í tillögum landbn. Ég vísa svo til þess, sem ég sagði áðan, að nefndarálitið er afar skýrt og segir til nánar um þær breytingar sem eru gerðar. Svo sem venja stendur til hefur landbn. verið sammála um niðurstöðuna og undir nál. rita allir nefndarmenn landbn.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir áliti landbn. Alþingis um frv. til laga um heimild til að selja kirkjujörðina Stóru-Borg. Í raun er ekki um að ræða jarðarsölu heldur er frv. miðað við að afnema vissar kvaðir sem hvíla á jörðinni vegna þeirrar jarðarsölu sem fór fram árið 1974. Það er eins um þetta nál. og það sem ég mælti fyrir hér á undan að það skýrir málið með mjög ótvíræðum hætti og þar af leiðandi vísa ég sérstaklega til þess til nánari skýringa á því. Nefndarmenn rituðu nöfn sín undir nál. nema Eggert Haukdal sem tók ekki þátt í afgreiðslunni. Ég sé ekki ástæðu til að fjalla nánar um þetta. Málið er skýrt með ítarlegu nál.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. fjárln. um frv. til laga um greiðslur úr ríkissjóði o.fl. á þskj. 966. Frv. þetta er kunnugt í þingsölum og ég mun ekki rekja það eða ræða efnislega. Fyrstu drög að þessu frv. voru samin síðla árs 1989 og síðan er það í þriðja sinn nú á þessu þingi sem það er flutt og hefur tekið nokkrum breytingum við endurflutning hverju sinni. Frv. hefur því hlotið vandaðan undirbúning og að baki því stendur í fyrsta lagi samkomulag fulltrúa allra flokka í fjárveitinganefnd, sem þar hafa setið þessi ár, og síðan fjárln., sem nú situr, og unnið hefur verið að því að fága orðalag með þeim hætti að samkomulag hefur tekist milli þeirra sem mest komu að því að framkvæma þessi mál í stjórnkerfinu. Frv. er ætlað að festa betur í sessi stjórntæki sem fjmrn. hefur í höndum sér til að annast framkvæmd fjárlaga þannig að eigi sé farið út fyrir þá ramma sem lög heimila og stjórnarskráin gerir ráð fyrir. Nefndin hefur athugað frv. nú enn um sinn og frv. var sent hv. efh.- og viðskn. sem sendi síðan bréf til nefndarinnar og kvað eigi unnt að taka málið til efnislegrar umræðu og afgreiðslu í nefndinni á þeim stutta tíma sem þar var til settur. Bréf hv. efh.- og viðskn. er prentað með sem fskj. á nál. nefndarinnar. Nefndin kvaddi einnig á fund sinn ráðuneytisstjóra fjmrn. sem svaraði fyrirspurnum og lét uppi álit sitt á nokkrum atriðum frv. Nefndin flytur eina brtt., sem fjallar um gildistökuákvæði frv., og er þar lagt til að lögin öðlist gildi 1. jan. 1993 en eigi þegar að afgreiðslu lokinni. Við nánari athugun var talið hyggilegt og raunar eðlilegt að mál af þessu tagi, er varðar framkvæmd fjárlaga, taki gildi um áramót en eigi á miðju fjárlagaári og féllst nefndin á það sjónarmið sem mér virðist eiga víðtækan stuðning og víðtækan skilning. Ég sé ekki ástæðu til, virðulegi forseti, að fjalla um þetta mál frekar. Ég vænti þess að það sé nú í þeim búningi að það nái afgreiðslu á því þingi sem nú situr. Nefndin leggur til að það verði samþykkt eins og það liggur fyrir með þeirri breytingu sem ég hef lýst og birtist á þskj. 965.

Hæstv. forseti. Ég tel rétt að það komi fram strax á eftir stuttri framsöguræðu hv. frsm. að efh.- og viðskn. fékk bréf frá fjárln. og þar var óskað eftir umsögn efh.- og viðskn. um málið. Þá væru tveir dagar til stefnu til að gefa þá umsögn þar sem bréf dags. 12. maí, ef ég man rétt, barst efh.- og viðskn. 13. maí en beðið var um umsögn nefndarinnar um þetta viðamikla frv. fyrir 15. maí. Niðurstaðan varð sú og gat naumast orðið önnur en sú að efh.- og viðskn. treysti sér ekki til að gefa efnislega umsögn um málið með þessum skamma fyrirvara. Ég held óneitanlega hvað sem efni frv. líður að öðru leyti hafi verið nokkur galli að þeirri þingnefnd annarri, sem fyrst og fremst fjallaði um fjárhagsmálefni í þinginu, gafst ekki tóm til að leggja efnislega vinnu í málið. Rétt er að benda á að frv. er samið og flutt af hv. fjárln. og sú óvenjulega regla var viðhöfð að málinu var engu að síður vísað til fjárln. Þetta er nokkuð óvenjuleg málsmeðferð þar sem venjan er sú að frumvörp sem flutt eru af nefndum sé ekki vísað til nefndar, en hér háttaði náttúrlega nokkuð öðruvísi til. Að mínu mati hefði verið eðlilegri málsmeðferð að málinu hefði verið beinlínis vísað til efh.- og viðskn. til umfjöllunar þar sem það er lögbundið hlutverk þeirrar nefndar samkvæmt þingsköpum að fara yfir tekjumálefni ríkisins. Óneitanlega tengjast þau því frv. sem verið er að fjalla um. Ég ætla ekki að hafa þessi orð fleiri en ég taldi rértt að þetta kæmi strax fram í framhaldi af framsöguræðu.

Virðulegi forseti. Ég hef fullan skilning á því að hv. efh.- og viðskn. hafði eigi langan tíma til þess að fjalla um málið. En ég hlýt að vekja athygli á því að frv. er þingmönnum ekki ókunnugt og ef hv. nefnd hefði haft einhverjar sérstakar athugasemdir við frv. hefði það að sjálfsögðu komið fram í bréfi hennar. Ég bendi á að þó að efh.- og viðskn. fjalli um öll þau málefni er varða tekjur ríkissjóðs, þar á meðal alla löggjöf er lýtur að skattamálum og til efh.- og viðskn. beri að vísa samkvæmt þingsköpum tekjuhlið fjárlagafrv., þá er ekkert sem segir um það í þingsköpum að þangað skuli vísa þeim málum er lúta að greiðslum úr ríkissjóði sem þetta frv. fjallar fyrst og fremst um. Það var álit þeirra embættismanna þingsins, sem eru iðulega til aðstoðar við að túlka þingskapalög, að eðlilegt væri að vísa þessu máli til fjárln. sem og var gert. Ég var ekki viðstaddur þá atkvæðagreiðslu eða þau orðaskipti sem þá fóru fram en ég tel það á engan hátt óeðlilegt. Nefndin tók málið fyrir og athugaði það og kvaddi á fund sinn þann aðila sem ég hef hér rakið í fyrri ræðu minni. Ég lít svo á að það hafi hlotið vandlegan undirbúning og í raun mjög vandlega meðferð.

Hæstv. forseti. Ég held að nauðsynlegt sé að undirstrika það aftur að í umfjöllun efh.- og viðskn. og svarinu felst engin efnisleg afstaða. Þess vegna er ekki rétt að leggja þann skilning í svar efh.- og viðskn. að þar með sé ljóst að efh.- og viðskn. hafi engar alvarlegar athugasemdir haft fram að færa við frv. Ég er ekki að segja að svo hefði verið. Ég er ósköp einfaldlega að segja það, sem rétt er, að nefndin hafði ekki aðstöðu til þess að fara efnislega ofan í frv. þannig að í ljós kæmi hvort hún hefði við það athugasemdir að gera eða ekki. Menn mega þess vegna hvorki lesa meira né minna út úr svari efh.- og viðskn. en efni standa til. Vonandi er það skýrt. Varðandi það sem hv. þm. sagði að málið væri mönnum kunnugt er það að vísu rétt að það hefur verið flutt áður á þingi. Þó er rétt að minna á að þetta frv. er í nokkru breytt frá þeim sem áður hafa birst og reyndar er rétt að viðurkenna að í vissum atriðum hefur það verið lagfært. Ég hygg t.d. að flestir séu sammála um að þau ákvæði sem stóðu í eldra frv. og vörðuðu stöðu ríkisins, um það þegar gerðir væru nýir kjarasamningar, voru gölluð og naumast framkvæmanleg eins og þau voru a.m.k. sett fram í hinu fyrsta samningsuppkasti sem ég sá hér í þinginu. Þetta hefur nú verið lagfært og að sjálfsögðu er það til bóta. Að öðru leyti ætla ég að geyma mér efnislega umfjöllun um málið en ég vildi að þetta kæmi fram.

Hæstv. forseti. Nefndin hefur fjallað um tillöguna. Umsagnir bárust frá Ferðamálaráði, Ferðaþjónustu bænda, Náttúruverndarráði og Sambandi veitinga- og gistihúsa. Nefndin tekur undir þau orð flm. tillögunnar að leggja beri áherslu á aukna ferðaþjónustu. Nefndin telur jafnframt að aukin ferðaþjónusta geti eflt og aukið fjölbreytni atvinnulífs víðast hvar á landinu. Lagt er til að athugun verði gerð á því á hvaða stöðum framkvæmdir við ferðaþjónustu eru brýnastar og skila mestum árangri til þess að unnt sé að taka á móti fleiri erlendum ferðamönnum. Niðurstöður þessara athugana verði tiltækar fyrir þá sem ráðast vilja í eða fjármagna verkefni á þessu sviði. Nefndin leggur til að till. verði samþykkt með breytingum sem gerð er tillaga um á sérstöku þskj. Undir nál. skrifa allir nefndarmenn, Árni M. Mathiesen, Sigbjörn Gunnarsson, Stefán Guðmundsson, Jóhann Ársælsson, Jóna Valgerður Kristjánsdóttir, Sturla Böðvarsson, Árni Johnsen og Guðni Ágústsson og Sigríður A. Þórðardóttir sem tók þátt í afgreiðslu málsins í fjarveru Pálma Jónssonar.

Hæstv. forseti. Nefndin hefur fjallað um tillöguna. Umsagnir bárust frá Hafrannsóknastofnun, Landssambandi ísl. útvegsmanna, Orkustofnun, Rannsóknaráði ríkisins, raunvísindadeild Háskóla Íslands, Veðurstofu Íslands, Vita- og hafnamálaskrifstofunni og Vísindaráði. Nefndin telur að um mikilvægt málefni sé að ræða, sem brýnt er að sinna, og vonar að áætlun um styrkingu Kolbeinseyjar geti legið fyrir áður en langt um líður. Nefndin telur hins vegar ekki rétt að binda gerð áætlunarinnar við ákveðna tímafresti, mikilvægara sé að hún sé vel unnin. Nefndin leggur því til að tillagan verði samþykkt með eftirfarandi breytingu: Orðin ,,næsta sumar`` í fyrri mgr. tillgr. og orðin ,,og lögð fyrir þingið til staðfestingar fyrir árslok 1992`` í síðari mgr. tillgr. falli brott. Nefndir stendur öll að nál. og skrifa undir það Árni M. Mathiesen, Sigbjörn Gunnarsson, Jóna Valgerður Kristjánsdóttir, Guðni Ágústsson, Sturla Böðvarsson, Árni Johnsen, Stefán Guðmundsson, Jóhann Ársælsson og Sigríður A. Þórðardóttir í fjarveru Pálma Jónssonar.

Hæstv. forseti. Aðeins örfá orð. Ég þakka hv. samgn. fyrir vinnuna að þessu máli og fagna því að samstaða hefur tekist um að afgreiða það á þessu þingi. Ég bind vonir við það og við flm. allir að í framhaldinu verði gripið til raunhæfra aðgerða gagnvart þessu máli, þeirri stöðu sem þarna er uppi. Það er mikilvægt og stórt hagsmunamál Íslendinga, sjávarútvegsins og reyndar allra landsmanna að þessu máli verði sinnt og ég leyfi mér því að fagna því alveg sérstaklega að hv. samgn. hefur komist að þessari niðurstöðu og lagt til við þingið að tillagan verði afgreidd hvað vonandi gengur eftir.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. menntmn. á þskj. 948 um till. til þál. um eflingu íþróttaiðkunar kvenna. Nefndin hefur fjallað um tillöguna og mælir með samþykkt hennar. Ólafur Þ. Þórðarson var fjarverandi við afgreiðslu málsins.

Virðulegi forseti. Sem ein flutningskvenna þessarar till. eins og frsm. hv. nefndar fagna ég því að nefndin komst að þessari skynsamlegu niðurstöðu og lýsi ég ánægju minni yfir því að þetta átak muni verða gert til að efla íþróttaiðkanir kvenna.