Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Mér hefur borist eftirfarandi bréf: „Reykjavík; 29. mars 1976. Ritari þingflokks sjálfstæðismanna hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Samkvæmt beiðni Eyjólfs K. Jónssonar, 4. þm. Norðurl. v., sem nú er erlendis í opinberum erindum, leyfi ég mér, með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþ., að óska þess að 2. varamaður hans, Ólafur Óskarsson bóndi, taki á meðan sæti hans á Alþingi.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um að þér látið fram fara í Sþ. rannsókn á kjörbréfi varamanns. Ragnhildur Helgadóttir, forseti Nd.“ Símskeyti hefur borist frá 1. varaþm. Sjálfstfl. Norðurl. v.: „Sauðárkróki, 30. mars 1976. Alþingi, Reykjavík. Vegna anna get ég undirrituð ekki tekið sæti Eyjólfs Konráðs Jónssonar á Alþingi. Virðingarfyllst, Sigríður Guðvarðardóttir, 1. varaþm. Sjálfstfl. í Norðurl. v Undirskrift staðfestir Margrét Halldórsdóttir, símastúlka.“ Hér liggur fyrir kjörbréf Ólafs Óskarssonar, og vil ég biðja kjörbréfanefnd að rannsaka kjörbréfið og verður gefið 5 mín. hlé á meðan rannsóknin fer fram. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur fjallað um kjörbréf Ólafs Óskarssonar bónda, 2. varaþm. Sjálfstfl. í Norðurl. v., er tekur sæti Eyjólfs H. Jónssonar, 4. þm. Norðurl. v., sem nú dvelur erlendis í opinberum erindum. Fyrir lá einnig yfirlýsing frá 1. varaþm. Sjálfstfl. í kjördæminu um að hún gæti ekki að þessu sinni tekið sæti á Alþingi. N. mælir einróma með því að kosning varaþm. sé metin gild og kjörbréfið samþ.



Ólafur Óskarsson hefur undirritað eiðstaf og býð ég hann velkominn til starfa á Alþingi.



Herra forseti. Ég hef kvatt mér hljóðs utan dagskrár til þess að ræða um landhelgismálið. Tilefnið er fyrst og fremst atburðirnir sem gerðust á miðunum fyrir austan land s.l. föstudag þegar tvær breskar freigátur og einn dráttarbátur gerðu þar sérstaklega ósvífna árás á íslenskt varðskip, varðskipið Baldur, sem telja má hiklaust að hafi verið ein ósvífnasta árás sem gerð hefur verið á íslenskt löggæsluskip í þeirri deilu sem nú stendur yfir við breta út af fiskveiðimálum. Ég átti í rauninni von á því að hæstv. ríkisstj. léti opinberlega heyra frá sér í tilefni af þessum atburðum þegar skýrt hafði verið allgreinilega frá því, hvað gerst hafði, í útvarpi og sjónvarpi og frásögn skipherrans á varðskipinu lá fyrir og þar sem það lá einnig fyrir að hún var með nokkuð sérstökum hætti, þar sem hann undirstrikaði með sterkum orðum að hann teldi að hér mætti tala um þáttaskil í þessari deilu vegna sérstaklega ósvifinna árása og mikilla hótana af hálfu bretanna. Það var því fyllilega ástæða til þess að einhver hefði komið af hálfu ríkisstj. og gert grein fyrir því í sambandi við þessar fréttir hvað ríkisstj. hygðist nú fyrir, hvernig hún hugsaði sér að svara þessum ósvífnu árásum. En frá hæstv. ríkisstj. heyrðist ekki neitt, og þó að hér væri þingfundur á Alþ. í gær, þá kom enn ekkert frá ríkisstj. Mér þykir því ástæða til þess að hefja hér umr. um þetta mál á þessum fundi og óska nú eftir því að hæstv. ríkisstj. skýri frá því hvað hún hugsar sér að gera, því að vitanlega getur ekki verið fullnægjandi að mótmæla eftir hinni gömlu formlegu leið í gegnum sendiherra á svipaðan hátt og bretar gera sjálfir í sambandi við atburði eins og þennan. Eftir slíku tekur enginn og slík mótmæli verða varla tekin mjög alvarlega ef ekkert annað fylgir þar á eftir. Samkv. frásögn skipherrans á varðskipinu Baldri er ljóst að önnur breska freigátan hefur gert yfir 20 tilraunir til þess að sigla á varðskipið í þessari lotu. Henni tókst að gera fjóra árekstra mjög alvarlega, en til viðbótar kom svo önnur freigáta á vettvang og skv. lýsingu skipherrans er ljóst að skipherrann á þeirri freigátu hefur haft uppi meiri og frekari hótanir en fram hafa komið áður í deilunni. Þær hótanir verða ekki skildar á annan veg en þann að ætlunin sé að taka íslenskt varðskip fullkomlega úr umferð, jafnvel með því að sökkva því. Eftir því sem skipherrann á varðskipinu segir voru loftvarnavélbyssur þessarar freigátu mannaðar og hlaðnar skotfærum og skipshöfnin á þessari freigátu virtist vera fulltilbúin til vopnaaðgerða, og mér sýnist á þeim myndum, sem birtar hafa verið af þessum atburðum, að það komi allgreinilega fram á þeim að hér sé réttilega frá skýrt. Þegar atburðir af þessu tagi gerast, þá er alveg augljóst mál að íslensk stjórnvöld verða að láta heyra frá sér með nokkuð sérstökum hætti Við alþb.- menn höfum gert í tilefni af þeim árekstrum, sem áður hafa orðið, ítrekaðar till. um hvað okkur sýnist réttast að gera í þessu máli. Ég skal rétt aðeins rifja þær till. upp og bæti þar kannske við einhverjum í tilefni af því hvernig málin standa nú. Við höfum lagt á það sérstaka áherslu að við ættum að efla okkar landhelgisgæslu talsvert verulega frá því sem verið hefur. Það fer ekkert milli mála að gæslan hefur verið of veik. Það hefði átt að vera búið að bæta við í gæsluskipaflotann a.m.k. 2–3 skipum af Baldurs gerð fyrir alllöngu. Þetta gátum við mjög auðveldlega gert. Þessi skip áttum við hér tilbúin svo að segja. Nú hefur að vísu verið skýrt frá því að það standi til að ríkissjóður taki á leigu tvö svona skip til viðbótar við Baldur, en þá hefur það einnig fylgt með að aðeins annað þessara skipa, sem taka á á leigu, eigi að bætast við í gæsluskipaflotann, hinu eigi að ráðstafa í þágu Hafrannsóknastofnunarinnar til þess að fylgjast með ýmsu sem hún þarf að fylgjast með á fiskimiðunum. Ég tel alveg einsýnt að bæði þessi skip eiga að bætast við í gæsluskipaflotann eins og nú standa sakir, en það er auðvelt að útvega Hafrannsóknastofnuninni léttara skip og slík skip eru mörg til, tiltæk til þeirra starfa sem hún þarf að vinna. Við höfum einnig bent á það margsinnis og fyrir löngu að það hefði átt að útvega gæslunni eitt verulega hraðskreitt skip sem mjög hefði ógnað veiðum breta og væri sérstaklega heppilegt þegar dregur fram á vor og sumar. Ég tel það algjöran útúrsnúning þegar till. um þetta atriði eru túlkaðar þannig að við séum að krefjast þess að eignast hér herskip sem eigi að taka upp herskipaátök við breta. Við mundum að sjálfsögðu beita svona skipi, hraðskreiðu skipi, fyrst og fremst til þess að klippa veiðarfæri frá landhelgisbrjótum. Þetta skip gæti þjónað okkur mjög vel. Og það er líka algjörlega ástæðulaust að bera því við að ekki sé hægt að fá svona skip. Svona skip eru til í flestum löndum og það er tiltölulega auðvelt að fá slík skip annaðhvort leigð eða keypt ef gengið er rösklega eftir því. Það er líka rétt að athuga það, að till. um það að útvega skip í þessum tilgangi eru einmitt komnar frá okkar skipstjórum á varðskipunum. Þá höfum við lagt til og ítrekum hér með að það á að ráða skiptiáhöfn fyrir varðskipin hið allra fyrsta svo að hægt sé að halda skipunum lengur úti en verið hefur og reyna á þann hátt að koma í veg fyrir alveg óþarfar siglingar skipanna á milli landshluta. Þetta hefði mátt vera búið að gera fyrir löngu og þetta er sjálfsagt að gert verði. En auðvitað kostar þetta allt peninga, það vitum við. Því höfum við líka gert till. um að afla Landhelgissjóði tekna, m.a. á þann hátt, sem er líka svar sem yrði tekið eftir frá okkar hálfu, að leggja sérstakan toll á breskar vörur, sem fluttar eru inn til landsins, og gera þannig tvennt í einu: Hafa áhrif á það að draga verulega úr kaupum okkar á breskum vörum og til þess munu bretar finna og finna að þeir geti tapað fleiri vinnudögum í sínu heimalandi á því að láta mál þróast á þann veg heldur en þeim vinnudögum sem þeir kynnu að tapa af því að leggja niður þær veiðar sem þeir eru að reyna að streitast við að halda hér uppí. En það væri einnig hægt að afla nokkurra tekna í Landhelgissjóð því að ekki yrðu sennilega lögð niður öll viðskipti við Bretland, og þá væri líka réttmætt að þeir greiddu fyrst og fremst til Landhelgissjóðs með svona tolli sem keyptu þessar bresku vörur eins og sakir standa. Enn hefur ekkert heyrst frá hæstv. ríkisstj. hvað hún hyggst fyrir til að efla fjárhag gæslunnar. Ég tel einnig sjálfsagt með tilliti til viðræðna okkar við færeyinga að reyna að koma því fram að bretar geti ekki á neinn hátt í sambandi við ránsveiðar sínar hér við land notað Færeyjar til þess að stytta sér leið og að stoða sig í þessari iðju, en það er alveg augljóst að það hefur verið gert að undanförnu. Ég tel að það væri aðeins eðlileg krafa okkar til færeyinga með tilliti til þess, sem við höfum þegar gert fyrir þá, og með hliðsjón af því, sem ætlunin mun vera að gera í sambandi við nýja samninga, að gera þá kröfu til þeirra að þeir loki fyrir alla slíka þjónustu við breta og þar með verði bretum enn torveldað að stunda veiðar hér við land. Til viðbótar við till. af þessari gerð, sem allar miða að því að styrkja okkar varnarstöðu á miðunum og torvelda enn meir en verið hefur veiðar breta, þá höfum við í Alþb. ítrekað bent á að við eigum að grípa til þeirra pólitísku vopna sem við ráðum yfir til þess að knýja bretana til undanhalds. Við höfum lagt til að fyrsta aðgerðin í þeim efnum ætti að vera að við kölluðum heim sendiherra okkar hjá NATO og undirstrikuðum með því hvernig við lítum á þetta mál. Næsta skref ætti síðan að vera að tilkynna yfirstjórn NATO að ef NATO herfloti breta, sem notaður er gegn okkur, væri ekki farinn út úr okkar fiskveiðilögsögu innan tiltekins tíma, þá mundum við grípa til þeirra mótaðgerða að loka einnig fyrir NATO þeim herstöðvum sem það hefur í okkar landi, og auðvitað væri rétt framhald af þessu að tilkynna því, að ef það hafi ekki áhrif á breta í þessum efnum, þá munum við ganga úr bandalaginu, við getum ekki tekið þátt í Atlantshafsbandalaginu með þjóð sem beitir okkur slíku hernaðarofbeldi eins og bretar hafa gert og gera enn. Spurningin í þessum efnum er: Viljum við og þorum við að grípa til þeirra pólitísku vopna sem við vitum að við höfum eða viljum við ekki gera það? Till. okkar alþb.-manna í þessum efnum eru alveg skýrar, en það virðist vefjast mjög fyrir hæstv. ríkisstj. hvað hún treystir sér til að gera í þessum efnum. Ég vil einnig í tilefni af þessu leggja fyrir ríkisstj. nokkrar spurningar varðandi málið og þá fyrst og fremst þessa: Getur það verið að ríkisstj. sé enn að hugleiða það að gera samninga við breta, eins og málin hafa þróast? Ég veitti því athygli að í leiðara Morgunblaðsins í dag er enn vikið að því að hagkvæmast og best væri fyrir okkur að gera skammtímasamning við breta um landhelgismálið. Ég tel að eins og málið stendur eigi þjóðin öll kröfu á því að hæstv. ríkisstj. svari því skýrt og skorinort hvort það kemur yfirleitt til mála af hennar hálfu, eins og mál hafa þróast, að taka upp nokkra samninga við breta um veiðar hér við land og hvort sá möguleiki sé ekki með öllu útilokaður úr því sem komið er. Og í öðru lagi vil ég spyrjast fyrir um það hvort ríkisstj. vilji ekki, m.a. vegna þeirra atburða sem nýlega hafa gerst, lýsa því yfir að þau tvö skip, þeir tveir togarar sem hún hyggst taka á leigu, þeir verði báðir látnir fara í gæsluna og aðstoða þann gæsluflota, sem fyrir er, og aðrar leiðir farnar til þess að sinna kröfum Hafrannsóknastofnunarinnar. Ég óska eindregið eftir að fá svör við því hér hvort ríkisstj. vill ekki lýsa því yfir að þeim tveim togurum, sem væntanlega verða teknir á leigu nú næstu daga, verði báðum bætt við í gæsluflotann, en ekki aðeins öðru skipinu eins og fréttir höfðu borist um. Í þriðja lagi óska ég eftir að fá upplýsingar um það, hvort ákvörðun hafi ekki verið tekin um að ráða skiptiáhöfn á skipin þannig að hægt sé að skipta um áhafnir sem allra næst átakasvæðunum og spara skipunum siglingu, - hvort þetta hafi ekki þegar verið afráðið og verði tekið upp til þess að gera gæsluna enn þá virkari en hún hefur verið. Í fjórða lagi vil ég inna eftir því hvort ríkisstj. teldi ekki eftir atvikum rétt að taka upp málið við færeyinga til þess að reyna að koma á þann hátt í veg fyrir að Færeyjar séu notaðar til þess að greiða fyrir ránsferðum breta hér við land. Og síðast, en ekki síst, spyr ég enn einu sinni um það hvort ríkisstj. hafi ekki rætt það mál að heita hér pólitískum hótunum við breta á þann hátt að kalla sendiherrann heim frá NATO og með því að tilkynna yfirstjórn NATO að verði bresku herskipin ekki komin út fyrir 200 mílna mörkin innan tiltekins tíma, þá munum við loka fyrir þá aðstöðu sem NATO hefur í okkar landi. Hefur þetta ekki verið rætt? Hver er afstaða ríkisstj.? Það er enginn vafi á því að ef við beittum þessu vopni, þá mundi það duga. Þá er annað mál þessu skylt sem ég hlýt að víkja hér að. Það er í nánum tengslum við þessa atburði. Jafnhliða hafa komið fréttir um það að nýlega hafi það gerst að áður auglýst friðunarsvæði við Suðausturland, þar sem bannaðar voru allar togveiðar allt árið og auglýsing hafði verið birt um það skv. ósk togaraskipstjóra á Austfjörðum og skv. till. fiskveiðilaganefndar, - nú hefur það gerst og þá á býsna sérkennilegan hátt að þetta friðunarsvæði hefur verið stórlega minnkað, verulegur hluti þess hefur verið opnaður á ný, augsýnilega eftir kröfum bjóðverja. Ég hef fengið þær fréttir frá mjög glöggum skipstjóra á Austurlandi varðandi þetta atriði að í ljós hafi komið við athugun að þetta friðaða svæði hafi aftur verið að verulegum hluta opnað formlega nú 20. mars, þó hafi engar tilkynningar borist um þessa opnun blöðum landsins fyrr en 24. mars og landhelgisgæslan segir sig ekki hafa fengið upplýsingar um opnunina fyrr en 25. mars. Það er einnig staðfest að skipherrann á einu því gæsluskipi, sem er fyrir Austurlandi, hafi ekki vitað neitt um þessar breytingar 28. mars. En eitt er vist, að þeir togaraskipstjórar á Austfjörðum, sem þarna stunda veiðar, fengu fréttir um breytingu á þessu svæði frá skipum þjóðverja, heyrðu þá tala um opnunina í talstöðvum sínum og vissu að þeir voru byrjaðir á veiðum á þessu friðaða svæði. Þessu hefur verið harðlega mótmælt af skipstjórum á Austurlandi, alveg einróma. Ég tel að þetta sýni að það er enn slík undanlátssemi ríkjandi í ríkisstj., að þegar vestur-þjóðverjar knýja á um það að svæði, sem merkt hafði verið sem friðunarsvæði og lokað íslendingum, þegar þeir vilja komast inn á svæðið, þá er það opnað þó að þurfi að grípa til alveg óvenjulegra vinnubragða til þess að opna fyrir þeim. Nú liggur það einnig fyrir samkvæmt umsögn íslensku skipstjóranna, sem þarna stunda veiðar, að á þessu svæði er nú mikið um smáufsa að ræða eða smáan milliufsa sem þeir telja að þurfi að friða. Undanlátssemi af þessu tagi er auðvitað alveg forkastanleg. Ég vil vænta þess að það, sem hefur verið að gerast í þessum málum, í landhelgismáli okkar, leiði ekki til þess að ríkisstj. linist í aðgerðum sínum. Aðgerðir hennar hafa verið nægjanlega linar til þessa. Það þyrfti að herða á aðgerðunum og reyna þannig að fá enn þá sterkari samstöðu um það sem gert er. Ég er ekki á neinn hátt með því, sem ég segi hér, að kvarta undan þeim erfiðleikum sem við hljótum að mæta í sambandi við það að halda út í þessari deilu. Mér er ljóst að það mun taka allmikið á okkur á marga lund. En ég tel að hér sé um svo mikið að tefla að við verðum að sýna fulla festu og sýna þeim, sem reyna að beita okkur ofbeldi, að við erum ekkert að hugsa um að gefast upp fyrir þeim. Við ætlum að halda út í deilunni. Við ætlum að herða á því, sem við getum hert á, varðandi okkar eigin varnir, og við munum beita þeim vopnum, sem við höfum yfir að ráða, til þess að reyna að stöðva þá. En við ætlum okkur ekki að gefast upp. Það er þetta sem ég tel að þurfi að koma fram. Það versta af öllu í málinu er ef ríkisstj. sýnir af sér linkind og hik og eitthvert ráðleysi þegar hinir herða á sókn sinni. Ég vil nú vænta þess að hæstv. ríkisstj. gefi hér upplýsingar frá sinni hálfu um þau mál sem ég hef gert hér að umtalsefni, og ég vil mega vænta þess að hún geti gengið til móts við þau sjónarmið sem ég hef sett hér fram.



Herra forseti. Þorskastríðið heldur áfram og enn hefur breski flotinn aukið árásir sinar á íslensku varðskipin, sem leitast við að gegna skyldustörfum sínum fyrir austan land, með þeim árangri að átt hefur sér stað harðasta viðureign síðan þessi átök hófust. En svo bregður nú við að ef frá eru skilin miðin og íslensk heimili þar sem íslendingar hlusta á útvarp og horfa á sjónvarp, þá virðist hafa fallið dúnalogn yfir landhelgismálið. Fréttir herma að þessi hörðustu átök milli tveggja skipa, sem átt hafa sér stað fyrir austan, hafi komist í eina smáfrétt á forsiðu í London, en rétt verið getið á innsíðum í öðrum blöðum. Og víst er það, að breska ríkisstj. eyðir ekki miklum tíma í að hugsa málið þessa dagana. Þeir hafa öðrum hnöppum að hneppa og eru að búa sig undir að mynda nýtt ráðuneyti. Hitt er öllu furðulegra, að sama dúnalogn virðist vera yfir ríkisstjórn íslands í þessu máli, og skal ég ekki segja hvort hún hefur fyrir því sömu afsökun og hinir bresku kollegar hennar. En ekki verður betur séð en að viku eftir viku ríki þögnin og aðgerðaleysi sem stefna ríkisstj. í landhelgismálinu. Það er því ekki óeðlilegt að vakið sé máls á þessu utan dagskrár hér á Alþ. og fer að verða býsna einkennilegt að það skuli líða mánuðir svo að málið sé ekki nefnt í sölum Alþ. öðruvísi en að stjórnarandstaðan kveðji sér hljóðs utan dagskrár. Í undanförnum umr. um þetta mál hefur verið flutt hörð gagnrýni á ríkisstj. fyrir það hversu seint hún hefur starfað að aukningu landhelgisgæslunnar, sem allir virtust þó vera sammála um að væri brýn og aðkallandi nauðsyn. Nú hefur það að vísu gerst, að tilkynnt hefur verið að ríkisstj. ætli að leigja tvo togara og annar þeirra muni fara í landhelgisgæsluna, en hinn til rannsóknarstarfa. Svo langt sem þetta nær er ég því fullkomlega samþykkur. En ég tel að það hefði átt að gera þetta fyrr og skipin hefðu þurft að vera fleiri en tvö, þar af aðeins eitt til landhelgisgæslunnar. Þó ekki hefði komið til ítrekaðra átaka á hafinu fyrir austan, þá er ýmislegt að gerast sem gefur tilefni til þess að við ræðum þetta mál og reynum að gera okkur grein fyrir hver staða okkar er. Fer hún batnandi á þessu tímabili aðgerðarleysis ríkisstjóranna í London og Reykjavík eða fer hún versnandi? Eða, kann einhver að spyrja, er hún nokkurn veginn óbreytt? Hafréttarráðstefnan er nú byrjuð fyrir vestan haf og fer heldur óefnilega af stað. Þau mál, sem okkur varða mestu, eru í annarri nefnd, og ég las einhvers staðar um helgina að þar hafi verið fluttar 50 ræður um fyrstu 2 af 170 greinum, sem þar þarf að ræða, og í þessum 50 ræðum hafi nálega ekkert efni verið nema hamingjuóskir til forseta n. eins og mjög tíðkast á þeim vettvangi. Hitt er ef til vill frekar áhyggjuefni fyrir okkur, að í viðtali við ríkisútvarpið, sem hér hefur verið flutt, hefur Hans G. Andersen, formaður íslensku sendinefndarinnar, sagt það berum orðum að honum finnist vera þungt fyrir fæti með allt tal um íslenskan málstað á þessari ráðstefnu, og ég skil hann svo að íslenska sendinefndin liggi undir ámæli fyrir það, að við skyldum færa út áður en að ráðstefnan lauk störfum sínum. Í sjálfu sér þarf þetta ekki að koma okkur mjög á óvart, vegna þess að fulltrúar á þessari ráðstefnu eru yfirleitt lögfræðingar sem hugsa hver frá sínu sjónarmiði síns heimalands á lögfræðilegan hátt og horfa ekki á neitt annað en lagabókstafinn. Það er ekki á þeim vettvangi sem við vinnum þetta stríð, heldur á vettvangi mannlegra aðstæðna og mannlegrar sanngirni. En látum það vera. Það, sem við þurfum að gera okkur best grein fyrir, er öllu frekar að gerast hinum megin hafsins innan Efnahagsbandalags Evrópu. Eru nú allar líkur á því að Efnahagsbandalagið sé að taka til sín landhelgismál bandalagsríkjanna. Deila stendur um það hvort hvert ríki fyrir sig eigi að hafa 12 mílur til eigin afnota, en bandalagsríkin öll frjálsan aðgang að 200 mílum að því undanskildu, eða hvort þetta einkabelti strandríkisins eigi að vera 100 mílur, eins og bretar hafa óskað eftir. Enga niðurstöðu virðist vera búið að fá í þá deilu, en allar horfur eru á að bretum muni sækjast þetta mál seint. Nú er talað um að það geti gerst á næstunni að allir samningar um landhelgi Efnahagsbandalagsríkjanna flytjist frá einstökum ríkjum til aðalstöðva bandalagsins í Brüssel. Ef svo er, þá er ég ekki viss um að aðstaða okkar hafi batnað mikið nema síður sé. Norðmenn sjá fram á, að þeir muni þurfa að skipta við embættismennina í Brüssel um þessi mál, og telja aðstöðu sina verri fyrir bragðið. Það er á allra manna vitorði að þegar þeir vísu menn, sem ráðnir eru í ábyrgðarstöðu hjá Efnahagsbandalaginu, eru sestir í skrifstofur sínar í Brüssel, þá eru þeir orðnir að alþjóðlegum skepnum sem hafa skorið á tengsl við sína eigin fósturjörð, en starfa aðeins sem hagfræði- eða stjórnunarheilar og eru ekki líklegir til þess að hlusta á tilfinningatal um smáþjóð sem á allt sitt líf undir fiskveiðum. Við getum því átt von á afstöðu sem verður miklu harðari og verður á algjörlega hreinum viðskiptagrundvelli. Mér finnst ástæða til þess að við fylgjumst með þessu og gætum að því hvort þetta hefur áhrif á málið frá okkar sjónarmiði. Það getur t.d. orðið erfitt við að eiga ef bretar vísa til Brüssel og ef við ætlum að senda mótmæli þangað t.d, varðandi áframhaldandi herskipaaðgerðir gegn landhelgisgæslu okkar, þá mundu þeir sjálfsagt vísa málinu aftur til Lundúna. Við yrðum þannig reknir á milli með mótmæli og kröfur. Hvaða áhrif þetta hefði á áframhaldandi aðgerðir breska flotans er ómögulegt að segja. Í leiðara Morgunblaðsins í dag, sem síðasti ræðumaður minntist einnig á, kemur fram, að ég hygg í fyrsta skipti um langt skeið, spurningin um það hvort íslendingar hafi enn þá áhuga á síldveiði í Norðursjó eða rétti til einhverra veiða við Grænland. Veiðar þessar hafa veitt okkur allmiklar tekjur á liðnum árum, en síldveiðin í Norðursjó mun nú vera í algjöru lágmarki og kvótinn, sem við höfum þar, miklu minni en afli þar hefur verið. Er það því matsatriði upp á framtíðina hvort við höfum þarna einhvern áhuga, en menn verða að sjálfsögðu að gera sér grein fyrir því og þá hvort það hefur einhver áhrif á afstöðu manna í Brüssel, þar sem viðskiptasamningur okkar við Efnahagsbandalagið hefur enn þá ekki fengið gildi. Við verðum því að borga mörg hundruð milljónir í óeðlilega tolla af vörum sem við flytjum til bandalagsins. Ég tel þetta upp einungis til þess að sýna að það eru mörg atríði að gerast í þessu máli sem geta beint eða óbeint snert afstöðu okkar, og það er því von, þegar málið ber hér á góma, að menn spyrji hina þöglu ríkisstjórn hver séu viðhorf hennar, hvað hún hyggist fyrir. Ætlar hún að sitja þegjandi og aðgerðalaus? Ætlar hún sér að reyna, eins og síðasti ræðumaður lagði til, einhvers konar frekari stjórnmálalega pressu ef það kynni að geta hjálpað til þess að binda endi á árásaraðgerðir breska flotans. Ég vil því ítreka að atburðirnir nú um helgina minna okkur óþægilega á, að þetta mál er enn þá á stórhættulegu stígi. Bretar halda áfram að veiða allt of mikinn fisk. Íslenskir sjómenn eru enn þá að stórhættulegum skyldustörfum fyrir þjóð sína í landhelgisgæslunni, og áframhald þessara árekstra getur hvenær sem er leitt til alvarlegra slysa. Við megum því ekki sofna algjörlega á verðinum. Þótt atburðir hér séu farnir að missa fréttagildi sitt í nágrannalöndum verðum við að minna yfirvöld nágrannalandanna á þetta mál og halda baráttunni áfram á virkan hátt, en ekki óvirkan, og reyna að leita nýrra úrræða ef ekkert af þeim gömlu hefur frekari áhrif. En það ástand, sem hefur verið nú undanfarið, algjör þögn og aðgerðaleysi, er að minni hyggju gjörsamlega óviðunandi.



Herra forseti. Það er út af fyrir sig ánægjulegt að hv. stjórnarandstaða og talsmenn hennar vilja gjarnan heyra frá ríkisstj. og fulltrúum hennar. Ég hef ekkert við það að athuga. Hins vegar finnst mér ástæðulaust að gagnrýna það að ríkisstj. hafi ekki látið opinberlega frá sér heyra vegna síðustu atburða umfram það sem kom fram, að formleg, harðorð mótmæli hafa verið borin fram vegna síðustu atburða á miðunum og ráðstafanir eru gerðar til þess að sú sérstaða, sem þessir atburðir bera merki um, sé undirstrikuð, þ.e.a.s. sú hótun sem fram kom í því, að sögn skipherra Baldurs, að byssur og vopn einnar freigátunnar voru mönnuð. Þetta verður gert og er gert meðal Norðurlandaþjóða, meðal þátttökuríkja í Atlantshafsbandalaginu og í Öryggisráði Sameinuðu þjóðanna. Hér ber þess að geta, þótt enginn dómur sé lagður á sannleiksgildi, að talsmaður breska utanrrn. undirstrikar að ef slíkt hafi verið gert af hálfu skipstjóra freigátanna sé það í andstöðu við þau fyrirmæli sem skipstjórarnir hafa. Ef frá er tekin þessi sérstaða síðustu atburða, þá eru þeir því miður engin undantekning frá ósvífninni og vanstilltri framkomu breta hér við land. Sumir vilja halda því fram, án þess að ég geti rakið það nú á stundinni, að þess séu dæmi að slíkar hótanir hafi áður verið í frammi hafðar í þorskastríðum, að byssur breskra freigáta hafi verið mannaðar. Vitaskuld hlýtur ríkisstj. með fyrrgreindum hætti að láta til sín heyra og reka mál íslendinga á erlendum vettvangi. Að öðru leyti er það auðvitað á valdi fjölmiðlanna hvaða fréttir þeir bera um víðan vettvang af atburðum hér við land. Það er fyrst og fremst mat fréttamanna á því hvað fréttnæmt er, sem því ræður, og því ætti t.d. hv. þm. Benedikt Gröndal manna best og mest að geta gert sér grein fyrir sem fyrrverandi blaðamaður. Því miður verður að segja það eins og er, að fjölmiðlar eru þess eðlis oft og tíðum að kunna ekki að skilja hismið frá kjarnanum og geta fremur um það, sem minna virði er og minna máli skiptir, en hitt sem sköpum kann að skipta, og þess getum við íslendingar goldið. Ríkisstjórn Íslands fær ekki við það ráðið nema að takmörkuðu leyti. Að svo miklu leyti sem það er á valdi íslendinga, þá er lögð áhersla á að flytja málstað okkar erlendis og leiða mönnum fyrir sjónir hvers eðlis sú barátta er sem fer fram á íslenskum fiskimiðum. Að þessu sögðu og engu undandregnu, hversu alvarlegir þeir atburðir eru sem átt hafa sér stað á Íslandsmiðum, þá verð ég enn á ný að endurtaka og undirstrika það, sem ég hef áður sagt og er út af fyrir sig ekkert merkilegt, því að ræðumenn hér í umr. utan dagskrár hafa endurtekið það sem þeir áður hafa sagt og lítið nýtt látið frá sér heyra, að ég tel að endurteknar umr. utan dagskrár vegna atburða á miðunum séu til þess fallnar að gefa andstæðingi okkar í skyn að við séum að þreytast í baráttunni. Ég veit að hvorki hv. þm. Lúðvík Jósepsson né hv. þm. Benedikt Gröndal vill ganga erinda breta, síður en svo. Þeir vekja sjálfsagt máls á þessu mikilvæga efni af góðum hug, það skal ekki dregið í efa. En hitt er jafnvíst, að með endurteknum umr., sem ekkert nýtt hafa fram að færa, gefa þeir andstæðingi okkar til kynna að við séum að þreytast í baráttunni og tilbúnir e.t.v. að semja um hvað sem er. Hv. þm. tala um það, að í einu dagblaði í dag hafi verið rætt um að til mála gæti komið að semja við breta, og fyrirspurn frá hv. þm. Lúðvík Jósepssyni var varpað fram til ríkisstj. af því tilefni. Í þessu sambandi er engu við að bæta það sem ríkisstj. hefur áður lýst yfir og allir þm., að því er ég hygg, hafa tjáð sig sammála, að meðan bretar hafa herskip innan 200 mílnanna koma samningar ekki til greina. Til þess, hvað verður ef og þegar bretar draga herskip sín út fyrir 200 mílurnar, verður tekin afstaða þá, en fyrr ekki. Það er skilyrðislaus krafa okkar íslendinga, að bretar fari með herskip sín burt úr 200 mílna fiskveiðilögsögu okkar. Ef við ræðum um málflutning hv. stjórnarandstöðu, þá er þar hins vegar gagnrýni um að ríkisstj. sé aðgerðalaus. Um leið og talið er útilokað, sem ég er sammála um, að hugsa að óbreyttum kringumstæðum til samninga við breta, það er ekki á dagskrá, þá er helst sú ályktun, sem verður af máli þeirra dregin, að það sé ekki nema tvennt til: annars vegar einhvers konar samningar við andstæðinginn og það mál höfum við afgreitt og hins vegar efling landhelgisgæslunnar. Varðandi eflingu landhelgisgæslunnar hefur ríkisstj., áður en síðustu atburðir gerðust á miðunum, tekið ákvörðun um að leita eftir leigu á tveim af stærri skuttogurunum, væntanlega pólskbyggðu togurunum, sömu tegund og Baldur er, með þeim hætti að annar þeirra verði nýttur í þágu Hafrannsóknastofnunarinnar í staðinn fyrir Baldur, en búið var að kaupa Baldur til þeirra nota, og hinn til landhelgisgæslunnar. Á þessu stigi hefur engin ákvörðun verið tekin frekar um viðbót við skipaflota landhelgisgæslunnar, nema hvað athuganir og rannsóknir hafa farið fram um það hvort unnt væri að fá hraðskreiðan bát til afnota fyrir gæsluna, og stendur sú athugun enn yfir. Í þessu sambandi hefur hv. þm. Benedikt Gröndal bent mjög skýrt á að það eru takmörk fyrir því hvaða árangri er hægt að ná með því að efla landhelgisgæsluna. Við skulum í fyrsta lagi athuga þann kostnað, sem því er samfara, og bera þann kostnað saman við þann árangur sem af því yrði. Við skulum í öðru lagi bera saman þann árangur sem yrði af því að bæta við skipakost landhelgisgæslunnar að teknu tilliti til viðbragða andstæðingsins sem gerði slíkt hið sama, og íhuga hver lokaárangur yrði af því loknu. Þetta er okkur skylt að gera. Ég held að enginn hér inni eða a.m.k. mjög fáir og ég ætla hvorki hv. þm. Lúðvík Jósepsson né Benedikt Gröndal telji að úrslit í baráttunni á Íslandsmiðum verði ráðin með kappi við að auka við skipastól annars vegar landhelgisgæslunnar og hins vegar herskipa, hjálparskipa, birgðaskipa og dráttarbáta breta. A.m.k. hygg ég þá ekki vera þeirrar skoðunar að sigurinn sé augljóslega okkar íslendinga í slíku kapphlaupi. Það, sem við íslendingar getum gert okkur vonir um, og það, sem við íslendingar eigum að gera, er auðvitað að halda uppi þeirri landhelgisgæslu sem við mögulega getum innan þeirra marka sem skynsamlegt er að því er snertir fjárútlát og skipakost miðað við árangur að lokum. Það felst í þessu að við getum e.t.v. ekki gert okkur vonir um að útiloka að öllu leyti veiðar breta innan 200 mílnanna, en við getum takmarkað þær veiðar. Við getum ekki útilokað þær veiðar, en við getum takmarkað þær veiðar. Sú barátta getur orðið löng, a.m.k. meðan á fundum Hafréttarráðstefnunnar stendur, og þá er að taka því og halda þeirri baráttu fram með þeim hætti að sem minnstu sé hætt í tjóni á mönnum eða skipum. Þegar hafa verið gerðar ráðstafanir til þess að ráða viðbótarmenn til þess að sinna störfum á gæsluskipum landhelgisgæslunnar, og við munum halda áfram að reyna að bæta starfsaðstöðu landhelgisgæslunnar eftir megni innan þeirra marka sem ég hef hér nefnt og hljóta að vera eðlileg og sjálfsögð takmörk aðgerða okkar, því enginn okkar vill mæla með aðgerðum sem engan árangur bera eða ekki neinn árangur miðað við tilkostnað eða fórnir sem færðar væru til þess að aðgerðirnar komist í framkvæmd. Ég hef ekki tekið ummæli formanns sendinefndar okkar á Hafréttarráðstefnunni þannig að gagnrýnt væri á erlendum vettvangi að íslendingar hefðu fært út fiskveiðilögsögu sína einhliða. Þvert á móti hef ég heyrt ummæli þar að lútandi, að menn skildu þá stöðu og hagsmuni þá sem við íslendingar hefðum alveg sérstaklega af slíkri einhliða útfærslu. Hins vegar hefur hann látið okkur íslendinga vita af því, að menn þar skildu ekki hvers vegna ekki hefði verið unnt að semja um ágreiningsmálin. Auðvitað munu fulltrúar okkar á Hafréttarráðstefnunni skýra það fyrir fulltrúum annarra landa þar hvers vegna ekki hefur verið unnt að semja um þessi mál. Skýringuna vitum við. Það er vegna óbilgirni og skilningsleysis breta sem fram kemur augljóslega, í andstöðu við það samkomulag sem tekist hefur við aðrar þjóðir. Ég tel að málstað okkar sé að þessu leyti sæmilega borgið á erlendum vettvangi, þótt hitt hafi verið allt of ljóst, að ófriður á Íslandsmiðum gæti skapað aukna hættu á því að þeir, sem vildu einhvers konar gerðardómsákvæði inn í hafréttarsáttmálann, fengju þar átyllu til þess. En við verðum að treysta fulltrúum okkar á Hafréttarráðstefnunni til að geta unnið á móti því. Það hefur verið rætt um aðgerðir gagnvart Atlantshafsbandalaginu og í sambandi við varnarstöðvar okkar hér á landi. Í því sambandi vil ég aðeins segja á þessu stigi málsins, að það er nauðsynlegt fyrir okkur einmitt að flytja mál okkar á vettvangi Atlantshafsbandalagsins, eins og við höfum gert á vettvangi Norðurlandaráðs og Öryggisráðsins, og sýna fram á framkomu breta og hvaða hættur eru fólgnar í framkomu þeirra. Þess vegna er það andstætt hagsmunum okkar að koma í veg fyrir að við höfum möguleika til þess og málsvara til þess að flytja mál okkar á þeim vettvangi. Hvað snertir þátttöku okkar í Atlantshafsbandalaginu og varnarstöðvar hér á landi er það að segja, að við erum samningsbundnir með ákveðnum hætti í báðum tilvikum. Við þurfum að segja upp aðild okkar að Atlantshafsbandalaginu með árs fyrirvara og varnarstöðvunum eða afnotum þeirra með eins og hálfs árs fyrirvara og við það er ákvörðunarvald okkar bundið. Við eigum að standa við þá samninga sem við höfum gert, við viljum ekki láta brjóta samninga á okkur. Það er óvandur eftirleikurinn ef við hefðum slíkan leik sem er fjarri virðingu okkar sem sjálfstæðrar, ábyrgrar þjóðar. Ég hygg að ég hafi svarað flestum fyrirspurnum, nema e.t.v. þeim að gagnvart Færeyjum hefur sú krafa ekki verið fram borin að þeir neituðu um einhverja þjónustu eða afgreiðslu gagnvart breskum skipum. Hins vegar er okkur það minnistætt að færeyingar tóku upp hjá sjálfum sér að gera það í eina tíð, og það væri ólíkt færeyingum ef þeim dytti ekki eitthvað slíkt í hug og framkvæmdu það ef til vill undir slíkum kringumstæðum sem nú eru. En ég tel eðlilegt og sjálfsagt í því sambandi að færeyingar sem sjálfum sér ráðandi tækju þá ákvörðun af eigin hvötum fyrst og fremst. Varðandi friðunarsvæðin fyrir Austfjörðum, þá mun væntanlega hæstv. sjútvrh. fjalla um það efni. Ég sé ekki ástæðu til að orðlengja frekar um þetta mál að sinni, en vil ítreka það, að þær ráðstafanir, sem þegar hafa verið gerðar um eflingu landhelgisgæslunnar, ásamt þeirri staðreynd, að við höldum áfram baráttu okkar á miðunum, gera það að verkum að forsendur útgjaldaáætlunar fjárlaga til handa landhelgisgæslunni eru algjörlega úreltar, þarfnast endurskoðunar. Þegar hafa verið gerðar nokkrar ráðstafanir til að kynna þm. það mál. Það verður gert frekar þegar ljóst er hvaða kjör verða í sambandi við leigu t.d. á þeim skipum sem um er að ræða að bæta í flota landhelgisgæslunnar. En auk þeirra tveggja togara, sem búið er að bæta í landhelgisgæsluna til viðbótar Tý, sem ekki var fyrir hendi þegar barátta átti sér síðast stað á miðunum, þarf landhelgisgæslan væntanlega að hafa til umráða rannsóknaskipið Hafþór til að gæta sérstaklega friðunarsvæða, en eðlilegt mundi að telja það vera á reikning landhelgisgæslunnar þar sem það er verkefni hennar að gæta slíks. En ég hygg að það sé útilokað annað en að Hafrannsóknastofnunin fái togara til að sinna því ætlunarverki í senn að fylgjast með þeim friðunarráðstöfunum, sem gerðar eru vegna botnvörpuveiða, svo og til þess að leita nýrra miða, t.d. karfamiða, svo að unnt verði að bæta okkur upp þá takmörkun sem við augljóslega verðum að framkvæma á þorskveiðum.



Herra forseti. Hv. 2. þm. Austf., sem hóf hér þessar umr. utan dagskrár, gerði nokkuð að umræðuefni svæði það út af Suðausturlandi sem var lokað fyrir öllum togveiðum í byrjun þessa árs eða seint í janúar, að mig minnir. Ég hef ekki öll gögn í höndum, en ég vil, áður en ég reyni að svara þessu eftir besta minni, vekja athygli á því að sá siður hefur verið hér á hv. Alþ. að þegar þm. hafa ætlað að hefja umr. utan dagskrár og þó sérstaklega bera fram ákveðnar fyrirspurnir til ráðh., þá hafa þeir alltaf látið ráðh. vita um það, þannig að viðkomandi ráðh. hefur þá getað komið með gögn með sér. En hv. fyrirspyrjandi lætur þetta alveg ógert, enda kannske lítur hann svo á að það sé fastur liður á dagskrá á hverjum þriðjudegi að hv. 2. þm. Austf. taki til máls og þá eigi ráðh. að búa sig undir það og vera með sinn poka af skjölum þegar kappinn kemur í pontuna. En þrátt fyrir þetta skal ég reyna að svara þessari fyrirspurn, þó að ég kunni betur við gömlu aðferðina sem hefur verið viðhöfð af mönnum hvort sem þeir hafa verið í stjórn eða stjórnarandstöðu. Það kemur bréf til sjútvrn. um áramótin frá austfirskum togaraskipstjórum þar sem þeir benda á og hvetja mjög eindregið til þess að ákveðnu svæði verði lokað, - það var á utanverðum Berufjarðarál og á Papagrunni, lokað fyrir öllum togveiðum. Þetta bréf sendi ég til fiskveiðilaganefndar og sömuleiðis til Hafrannsóknastofnunarinnar. Það tók nokkurn tíma hjá þessum aðilum að fjalla um þetta bréf, en Hafrannsóknastofnunin segir að hún hafi ekki gögn til að meta þetta, en vill þó á engan hátt rengja niðurstöður skipstjóranna, segir að þessi lokun sé án efa skynsamleg miðað við almennt ástand fiskstofnanna, en hún bætti því einnig við, að þó væri rétt að benda á að frekar væri ástæða til að sækja í ufsastofninn en þorskstofninn. Nú vita allir alþm. að lokun svæða byggist á lögum um vísindalega verndun fiskstofnanna, og má segja að ég sem sjútvrh. hafi með lokun þessa svæðis byggt á mjög hæpnum umsögnum og um það mátt deila, því það lá engan veginn fyrir og á engan hátt frá hendi okkar fagmanna, fiskifræðinganna, það fullnægjandi rannsóknir að það væri óyggjandi að byggja reglugerðina á því að hér væri verið að vernda fiskstofna á grundvelli þeirra laga sem gefa ráðh. heimild til að loka tilteknum svæðum. Ég fyrir mitt leyti taldi rétt að láta á þetta reyna, og ég óskaði svo eftir því nokkru síðar, að mig minnir um miðjan febrúar, við Hafrannsóknastofnunina að hún léti fara fram rannsókn á þessu svæði, léti kanna mjög ítarlega svæðið svo hægt yrði að taka ákvörðun um framhald þessarar lokunar eða breytingu á grundvelli þeirrar rannsóknar. Það gerist svo næst, að eftir að þetta bréf kemur til Hafrannsóknastofnunarinnar er rannsóknarskipið Hafþór sent á þetta svæði, um leið og það fór, að mig minnir, á það svæði sem bresku togararnir hafa stundað sinar ólöglegu veiðar á í vetur. Út úr þessari stuttu rannsókn kemur það að sáralítill fiskur er á þessu svæði og má segja að það hafi verið mest ufsi, varla vart við þorsk á svæðinu. Hafrannsóknastofnunin segir að það þurfi að rannsaka svæðið mun betur og nánar en gert var í þetta eina skipti. Við höfum lagt á það áherslu að þessi rannsókn haldi áfram. Hins vegar er um að ræða smáfiskasvæði sem voru sögð austast og vestast í þessu hólfi, sem sagt á Berufjarðarálshorni og á vesturkanti Papagrunnsins, sérstaklega á vesturkantinum. Þegar svo er komið og engar rannsóknir liggja fyrir, ekki meiri fiskgengd en þetta samkv. þessari skyndirannsókn, þá taldi ég ekki fært að halda þessu svæði lokuðu fyrir togveiðum óbreyttu. Við ræddum við Hafrannsóknastofnunina um málið hvað eftir annað, og hún tók það fram að hún hefði alls ekki fullnægjandi rannsóknir og vantaði þar mikið á, þetta væri það eina sem hún gæti sagt og hún mundi fylgjast með málinu framvegis. Á grundvelli þessa taldi ég hæpið að við gætum á grundvelli vísindalegrar verndunar fiskstofna haldið svæðinu óbreyttu, lokuðu fyrir öllum togveiðum, og með útgáfu reglugerðar var svæðið minnkað verulega. Ég held að þessi reglugerð hafi verið undirrituð af mér seint að degi 19. mars og hún hafi komið út í fjórblöðungi Stjórnartíðinda, að ég held, laugardaginn 20. mars frekar en mánudaginn 22. mars. Ég óskaði eftir því við skrifstofustjóra og deildarstjóra sjútvrn. að fréttatilkynning yrði gefin út þá strax eftir helgi. Þeir spurðu mig að því hvort ég vildi ekki að kort fylgdi með af hinu nýja svæði. Það taldi ég vera sjálfsagt og eðlilegt að gera og bað þá að sjá um að kort fylgdi með í fréttatilkynningunni. Kortið var ekki tilbúið fyrr en þriðjudaginn 23. mars og þá rétt fyrir lokun, en 24. mars fer fréttatilkynningin til allra dagblaða og annarra fjölmiðla ásamt kortinu. - Þetta er gangur þessa máls. Hitt er rétt, að fréttatilkynningin kemur ekki fyrr en 24. mars, þó að fjórblöðungur Stjórnartíðinda kæmi út annaðhvort á laugardag eða mánudag á undan. En hins vegar fór tilkynningin til utanrrn. að ég held á þriðjudag og það kemur tilkynningum áfram til erlendra þjóða sem hér hafa veiðiheimildir, og sömuleiðis fer alltaf tilkynning til Landhelgisgæslunnar sem starfsmenn sjútvrn. sjá um á hverjum tíma. Þetta er gangur þessa máls. Leiði frekari rannsóknir Hafrannsóknastofnunarinnar í ljós að hér sé um smáfiskasvæði að ræða, sem togveiðar eru bannaðar á samkv. hinni nýju reglugerð, þá mun ekki standa á sjútvrn. og sjútvrh. að gefa út friðunarreglugerð. Ég vil líka taka fram út af þessu, þó það hafi ekki komið fram í þessum umr., að þegar Hafrannsóknastofnunin hafði rannsakað svæðið í Reykjafjarðarál við Húnaflóa og fiskifræðingurinn hafði sent sína skýrslu til sinnar stofnunar, þá hafði stofnunin samband við rn., las útdrátt úr skýrslunni. Þá var óskað eftir því að bréf kæmi, en um leið og það hafði verið lesinn fyrir rn. útdráttur um rannsóknarleiðangurinn, þá var útbúin reglugerð og hún var gefin út um það bil einum klukkutíma eftir að skýrsla Hafrannsóknastofnunar barst rn. í hendur. Ég held að það sé ekki hægt að segja annað en að það séu viðhöfð snör viðbrögð við lokun friðunarsvæða þegar fiskifræðingar telja að brýna nauðsyn beri til að beita slíkum lokunum. Ég vil taka það fram, að ég er þeirrar skoðunar að ég mun, á meðan ég gegni þessu embætti, fara eftir þessum ákvörðunum þegar þær liggja fyrir jafngreinilega og í þessu síðasta tilfelli sem ég vitnaði í. Varðandi það, sem hv. fyrirspyrjandi nefndi hér, að við ættum að setja færeyingum skilyrði fyrir veiðisamningum að þeir geri ekki við breska togara, þá vil ég fyrir mitt leyti lýsa því yfir að ég er algjörlega mótfallinn því að við íslendingar blöndum okkur í innanlandsmál annarra þjóða og setjum öðrum þjóðum skilyrði hvað þær skuli gera til þess að við getum við þær rætt eða gert við þær samninga. Ég hygg að við íslendingar mundum líta á það sem þvingun ef einhver þjóð ætlaði að setja okkur slík skilyrði. Ég er hræddur um að það færu fleiri en einn og fleiri en tveir upp í pontuna hérna utan dagskrár ef einhver slík skilyrði kæmu frá einhverjum öðrum þjóðum. En hitt er annað mál, sem ég er hv. ræðumanni algjörlega sammála um, að ég tel mjög óeðlilegt að okkar ágætu frændur og vinir séu að gera við breska togara til þess að stytta þeim leiðina til viðgerðar, þannig að þeir gætu fyrr komið og fiskað ólöglega í íslenskri fiskveiðilandhelgi. Þar erum við algjörlega sammála. Ég vil líka til áréttingar geta þess, að ég hef sagt þetta við málsmetandi menn í Færeyjum, í færeysku landsstjórninni, að okkur íslendingum þyki mjög leitt að vita að færeyskar smiðjur og aðrir viðgerðamenn geri við breska togara undir þeim kringumstæðum sem nú eru á milli breta og okkar, og lengra er ekki hægt að ganga. Ég vil taka undir það að hæstv. forsrh. sagði, að færeyingar hafa tekið myndarlega áður á þessum málum, og ég hef trú á því að einstaklingar í Færeyjum, sem ráða yfir þessum smiðjum, og þeir einstaklingar, sem í þeim vinna, sýni málefnum íslendinga þann skilning og vinarhug að þeir geri það sama í þessum efnum og þeir hafa oft gert áður, að neita breskum veiðiþjófum um viðgerðir. Út af því, sem hv. 2. þm. Austurl. sagði varðandi landhelgisgæsluna og væntanlega leigu tveggja togara, annars fyrir landhelgisgæsluna og hins fyrir Hafrannsóknastofnunina, þá var hann þeirrar skoðunar að bæði þessi skip ætti að taka fyrir landhelgisgæsluna, en það væri hægt að leysa mál Hafrannsóknastofnunarinnar með öðrum hætti og með minna skipi. Varðandi þetta er ég hv. ræðumanni algjörlega ósammála - gjörsamlega ósammála. Hafrannsóknastofnunin átti að fá Baldur afhentan eftir að gengið var frá kaupsamningi, en hún og sjútvrn. urðu við óskum landhelgisgæslunnar að lána skipið. Það kemur nú ekki alveg nákvæmlega í eins góðu formi og í sömu lögun til baka og þegar það var lánað, og er sjáanlegt að þó að gæslan vildi skila skipinu, þá þarf það nokkra mánuði til þess að fara í klössun. En þetta hefur kostað hafrannsóknir mjög mikið. Það hefur ekki verið hægt að framkvæma þær ákveðnu fiskirannsóknir og þá rannsóknarleiðangra sem áður voru ráðgerðir, og þar er fyrst og fremst um að ræða áhuga fiskifræðinga og stofnunarinnar í heild og sjútvrn. á því að togari, sem e.r jafnframt rannsóknarskip, geti veitt innan um aðra og venjulega íslenska togara og svo sérstaklega farið í karfarannsóknir til þess að auka sóknina í karfann, en það hefur orðið töluverður samdráttur í þeim veiðum á milli áranna 1974 og 1975, að mig minnir um rúm 7000 tonn eða upp undir 7500 tonn. Þarna þurfum við sannarlega að auka sóknina í þennan fiskstofn og þá væru þessi skip ekki að skarka á þorskmiðum. Það er að mörgu leyti óhagkvæmt verðlag á karfa, en þó fer það heldur batnandi. En það eru líka möguleikar á að selja karfa, ef við aukum veiðarnar mjög verulega, og þá helst ísaðan til Vestur-Þýskalands. Ég legg á það gífurlega mikla áherslu að fá myndarlegt og gott skip fyrir Hafrannsóknastofnunina og halda svo áfram veiðileit að öðrum fisktegundum, sem við þurfum að auka sóknina í, en við þurfum, eins og ég leyfði mér að segja hér fyrir nokkru, einnig að tryggja markað fyrir þær fisktegundir. Þetta er það sem liggur hér á bak við. Það er gott og blessað að efla landhelgisgæsluna, og sannarlega höfum við verið að gera það. En það er takmörkunum háð líka hvað æskilegt er að við eflum landhelgisgæsluna mikið í sambandi við stríð okkar við breta. Ef við tvöfölduðum eða þrefölduðum landhelgisgæsluna og bretar tvöfölduðu eða þrefölduðu herskipaflota sinn á Íslandsmiðum, hvað erum við þá að gera? Við erum að stórauka kostnað og stórauka það kapp, sem verður á milli, og stórauka þá hættu, sem er þessu fylgjandi. Hitt er annað mál og frá því hverfum við ekki, við viljum halda og höldum uppi mjög sómasamlegri landhelgisgæslu og myndarlegri landhelgisgæslu miðað við stærð þjóðarinnar og fjárhagslega getu og við truflum verulega veiðar breskra skipa. Þessi takmarkaði floti Landhelgisgæslunnar gerir það að verkum að bretar verða að halda sig í hóp við veiðar en geta ekki skipt sér á bestu fiskimiðin umhverfis landið og veitt þar í friði og ró. Hitt er svo annað mál, hvort við eigum að vera að tala um landhelgismálið, mér skilst helst alla daga, eins og hv. þm. Benedikt Gröndal tók sérstaklega undir með Lúðvík Jósepssyni. Ég held að aðgerðir okkar með þessum hætti séu árangursríkastar, en ekki sífelldar orðræður hér á hv. Alþ. Ég tel líka að við höfum undirbúið mjög vel okkar aðgerðir í landhelgismálinu. Það voru æðimargir þm. sem héldu því fram að við ættum ekkert að færa út í 200 mílur, okkur lægi ekkert á að gera það fyrr en úrslit Hafréttarráðstefnunnar lægju fyrir. Og það voru líka til menn sem héldu því fram að útfærslan úr 50 í 200 mílur hefði ósköp litla þýðingu því veiðarnar væru yfirleitt 95% innan 50 mílna markanna og þar af leiðandi væri ekkert sérstakt atriði að vera að glenna sig út yfir það að færa fiskveiðilandhelgina úr 50 í 200 mílur. Við, sem stóðum að þessari útfærslu og berum ábyrgð á núv. ríkisstj., vorum á öðru máli. Við töldum auðvitað mjög æskilegt að Hafréttarráðstefnunni væri flýtt, en þar ráðum við ekki gangi mála nema að mjög takmörkuðu leyti. Ástand fiskstofnanna var með þeim hætti að við gátum ekki beðið lengur. Við höfum unnið mjög á vegna þess hvernig við höfum starfað frá því að við tókum þessa örlagaríku ákvörðun og reglugerðin var gefin út 15. júlí á s.l. ári og tók gildi 15. okt. á s.l. hausti. Það er rétt, sem kom fram hjá hv. þm. Benedikt Gröndal, að það er gagnrýni á okkur íslendinga á alþjóðavettvangi og þá ekki síst á Hafréttarráðstefnunni. Hans Andersen og aðrir fulltrúar okkar þar hafa margtekið fram að sendinefndarmenn margra þjóða hafa spurt: Af hverju eruð þið íslendingar að færa einhliða út? Þið urðuð að bíða. Af hverju semjið þið þá ekki við breta? - Svarið, sem þessir menn hafa gefið fyrir okkar hönd og við hljótum öll að vera sammála um, er þetta: Vítaskuld höfum við viljað semja við allar þjóðir, sem hér hafa veitt, til mjög skamms tíma á meðan þessi úrslit liggja ekki fyrir. En bretar hafa verið það erfiðir og óstýrilátir að þeir hafa ekki viljað semja um neitt. Þeir hafa viljað skipa okkur fyrir: Þetta magn viljum við hafa í íslenskri fiskveiðilandhelgi - og ekki taka tillit til þess ástands sem er á fiskstofnum, þó einkum þorskstofninum, og ekki heldur taka tillit til þess ástands, sem er í íslensku atvinnulífi, og til þess samdráttar, sem óhjákvæmilega á sér stað í ílenskri átgerð og fiskvinnslu. - En við bendum á annað. Við bendum á það að við höfum samið við allar aðrar þjóðir, sem hér hafa veitt eitthvað að ráði á undanförnum árum innan 50 mílna. Við bendum með réttu á það, að við höfum samið við vestur-þjóðverja, belga, færeyinga og norðmenn. Við höfum samið og höldum frið við allar þjóðir, sem hér hafa veitt, nema breta. Og þá segja þessir menn sem eru með gagnrýni á okkur: Ja, þið hafið auðvitað töluvert til ykkar máls fyrst þið hafið náð samningum við alla aðila nema breta. Þá hlýtur að vera eitthvað að hjá bretum, fyrst þið hafið getað samið við alla nema þá. - Þetta álít ég að sé stórt atriði í þessu máli til þess að skapa okkur skilning og traust hjá öðrum þjóðum. Það var einnig minnst hér á síldarkvótann í Norðursjó og væntanlegar veiðar við Grænland. Ég tel að þegar Hafréttarráðstefnunni er lokið og þjóðir hafa fært út í 200 mílur eða í miðlinu milli landa, þá þurfum við á því að halda að ná samningum við grænlendinga um veiðar þar, sérstaklega við Austur-Grænland. Og þá er það gott og nauðsynlegt innlegg í okkar mál að hafa samið við færeyinga og gert við þá samning þar sem við höfum sýnt skilning á þeirra vanda, þó að okkar vandi sé ærið nógur fyrir. Síldveiðikvótinn í Norðursjó er að verða sífellt minni og minni og ekki eins þýðingarmikill og áður var. Við erum nú með 5 þús. tonna kvóta óveiddan sem við höfum á fyrri helmingi þessa árs. Í næsta mánuði verður fundur í London um skiptingu eða um ákvörðun framhaldskvóta eða bann við síldveiðum í Norðursjó og þá skiptingu kvóta á milli þeirra þjóða sem þar eiga hagsmuna að gæta. Við munum í þeim viðræðum halda því fram að við viljum ekki að kvóti verði ákveðinn hærri en það sem fiskifræðingar halda fram, og okkar stefna hefur verið sú að banna allar síldveiðar í Norðursjó nema síldveiðar til manneldis. Við komum einnig til með að skuldbinda okkur til þess að hlýða öllum þeim reglum, sem settar kunna að verða um síldveiðar í Norðursjó, ef þær verða leyfðar áfram. En hins vegar getur okkur greint á við aðrar þjóðir um skiptingu á þeim kvóta sem kann að verða ákveðinn, alveg eins og það getur komið upp nú að við leggjum áherslu á loðnukvóta við Kanada, en þar veiða aðallega norðmenn og rússar ásamt strandríkinu sjálfu. Þar hefur verið litlu skipt til annarra þjóða en þessara þriggja. Við viðurkennum í einn og öllu rétt strandríkisins, það er í samræmi við okkar stefnu hæði nú og áður, en auðvitað eigum við að hafa fullan rétt og allan fyrirvara á því hvernig skipting er á milli annarra þjóða, en við munum alltaf viðurkenna að við munum hætta veiðum bæði þar sem annars staðar þegar veitt hefur verið í fullan kvóta. Að síðustu vil ég segja það, að nýlega var á ferð sendinefnd frá Íslandi undir forustu ráðuneytisstjóra viðskrn. ásamt fulltrúum bæði útgerðar og fiskvinnslu í Þýskalandi, og í þeim viðræðum, sem þar fóru fram, sýndu þjóðverjar okkur íslendingum mikla vinsemd í sambandi við að greiða fyrir viðskiptum á milli landanna og aukningu á viðskiptum Íslands við Þýskaland. Þar hefur verið komið til móts við okkar óskir með því að við sitjum nú við sama borð og þýskir togarar þegar við löndum þar. Okkur stendur til boða að fá á leigu frystigeymslur fyrir fisk sem við kunnum að selja til meginlands Evrópu. Allt er þetta árangur þess að við höfum gengið til samninga og samstarfs við aðrar þjóðir. Við höfum haldið á okkar rétti, og það hefur gert það að verkum að meiri skilningur og vinátta er í okkar garð en áður var. Þetta held ég að menn verði einnig að hafa í huga þegar þeir marka sina skoðun og sína stefnu um það að við eigum hvergi að semja og ekki við neinn að tala.  Ég vil taka undir það, sem hæstv. forsrh. sagði, að samningar við breta koma ekki til greina á meðan bresk herskip eru innan íslenskrar fiskveiðilandhelgi. Þegar bretar hafa farið út fyrir með sín herskip og tekið upp skynsamlegri stefnu, ef þeir vilja ræða samninga til mjög skamms tíma og um takmarkað aflamagn, þá eigum við ekki að neita um slíkar viðræður. Ef þeir hafa séð að sér frá viðræðunum á s.l. hausti, þá eigum við að tala við þá, en ekki halda áfram stríði, hvorki við þá né aðra.



Herra forseti. Það má nú e.t.v. telja óþarft að bæta við þessar umr. utan dagskrár úr því sem orðið er. En ég vil ekki láta hjá líða að þakka þeim hv. þm. Lúðvík Jósepssyni og hv. þm. Benedikt Gröndal fyrir þann stuðning við eflingu landhelgisgæslunnar sem þeir létu í ljós. Ég veit að þar hefur fyrst og fremst verið um að ræða stuðning við þær aðgerðir sem þegar hafa verið ráðnar, en jafnframt leyfi ég mér að túlka málflutning þeirra svo, að þeir séu til, þegar á þarf að halda, að standa að frekari eflingu landhelgisgæslunnar og þá auðvitað afla fjár til þeirra hluta. Eins og þegar hefur komið fram hefur landhelgisgæslan nokkuð verið efld eða unnið að því. Það hefur reyndar dálítið verið fundið að því að það hafi ekki verið unnið að því, áður en fært var út, að efla landhelgisgæsluna svo sem átt hefði að vera. Ég tel að landhelgisgæslan hafi verið efld, í fyrsta lagi með því að fá fullkomnasta skip í varðskipaflotann, Tý, í öðru lagi með því að láta fara fram gagngerðar endurbætur á Óðni, þannig að hann hefði að öllu eðlilegu átt að vera alveg sem nýtt skip. Og þegar þannig var í pottinn búið að hér voru 4 stór skip sem við höfðum þá á að skipa, sem sagt Týr, Ægir, Óðinn og Þór, sem að vísu er þeirra elstur, þá var þetta allnokkuð, auk smærri skipa sem eru í gæslunni. Jafnframt var alltaf gengið út frá því að það væri hægt fyrirvaralítið, ef ástæða þætti til, að leigja annaðhvort hvalbát eða togara, ef á þyrfti að halda, til landhelgisgæslunnar. Út frá því hefur alltaf verið gengið. En jafnframt var mönnum ljóst að hið stækkaða svæði mundi kalla á aukna lögvörslu, og það er mín skoðun að í framtíðinni og á friðartímum, sem við skulum vona að í þessu efni renni upp fyrr en síðar, þá verði einmitt að leggja aukna áherslu á gæslu með flugvélum og þá með stórum og myndarlegum flugvélum. En jafnframt þurfa svo a.m.k. að vera til staðar 4 stór skip og öflug, jafnvel á friðartímum, til þess að vernda það stóra hafsvæði sem hér er um að tefla. Það voru gerðar á s.l. hausti ráðstafanir, eins og menn minnast, til þess að kaupa stóra Fokker-flugvél. Það var reyndar gagnrýnt af æðimörgum sem þótti þar í of mikið ráðist og þótti óþarflega flott að vera að efna til slíkra flugvélakaupa. Ég hygg nú að þeir, sem hafa átt þess kost að fara í landhelgisgæsluflug með þeirri stærri flugvél, hafi getað gert sér grein fyrir því hvort það hentaði flugvél af þeirri gerð eða hvort það hefði hentað betur að hafa einhverja smáflugvél í þeim förum. En það er ástæðulaust að vera að deila um það. Nú eru allir sammála um þetta og þessi flugvél kemur á sínum tíma. En jafnframt var gert ráð fyrir því að það væri hægt að fá leigða Fokker-flugvél hjá Flugfélaginu eða Flugleiðum hvenær sem á þyrfti að halda. Það hefur verið gert. Það er núna heimild til þess einmitt frá ríkisstj. að leigja þannig flugvél af Flugfélaginu. Það hefur sýnt sig að það hefur sótt í sama horf og í fyrri landhelgisdeilum, að óvinir okkar hafa lagt áherslu á að sigla á varðskipin og gera þau ósjófær og koma því til leiðar að þau verði að dvelja í höfnum til viðgerðar um lengri eða skemmri tíma. Þess vegna hefur verið ljóst um skeið að það yrði að bæta við skipi í landhelgisgæslunni, - skipi eða skipum. Ég get ekki látið hjá líða að minna á að það er starfandi og hefur verið starfandi landhelgisnefnd ríkisstj. til ráðuneytis þar sem allir flokkar eiga fulltrúa. Ég hygg, og það leiðréttist þá ef ég fer með rangt mál, að það hafi ekki verið fyrr en í jan. að það komu fram till. í landhelgisnefnd frá hv. þm. Lúðvík Jósepssyni um sérstaka eflingu landhelgisgæslunnar með því að leigja togara. Ég hef aldrei orðið var við að till. um slíkt efni hafi komið frá fulltrúa Alþfl. í þeirri n. Og mér er óhætt að segja að það hafi ekki liðið langur tími frá því að þessar till. komu fram frá Lúðvík Jósepssyni þangað til ég tók að beita mér fyrir því að það yrði hafist handa um leigu á togara. Og ég hygg að það verði gengið frá leigusamningi um togara í dag og hann sé nokkurn veginn tilbúinn til þess að fara á miðin án þess að það þurfi að gera á honum nokkrar stórfelldar breytingar. Auðvitað getur verið að það reynist ekki fullnægjandi, auk þess sem við því miður verðum alltaf að hafa í huga þann möguleika að það eigi sér stað sú ásigling á varðskip að það verði ósjófært um lengri eða skemmri tíma, og þá verður auðvitað að fylla í það skarð. Þá verðum við að vera við því búnir, viljum við standa í þessari baráttu, að leigja skip til viðbótar. Og út af fyrir sig ættu ekki að vera vandkvæði á því að fá togara. Þeir eru til hér stórir, af sömu gerð og Baldur sem reynst hefur vel í gæslunni. Að vísu kemur það nú fram þegar á að fara að taka þessa togara, að þá berast okkur mótmæli frá landverkafólki sem mótmælir því að þessir togarar séu teknir úr hráefnisöflun. En þannig verður alltaf, að það verður seint girt fyrir að það komi mótmæli úr einhverri átt. Jafnframt hafa svo komið fram óskir eða ábendingar og ekki hvað síst, eins og réttilega hefur verið sagt hér, frá skipherrum landhelgisgæslunnar, að það þyrfti að fá hraðskreiðari skip. En þessar ábendingar hafa verið teknar til greina að því leyti, að það hefur farið fram ítarleg athugun á því hvort væri hægt að fá slík skip, og það hefur reyndar verið athugað viða um Evrópu og virðist svo sem slík skip liggi ekki á lausu sem henti okkur. Það er auðvitað svo, að það er lítið gagn í því að fara að gera samning um að láta smíða nýtt skip eins og á stendur. Það mundi verða komið nokkuð seint í notkun. Það, sem kemur okkur að gagni, er skip sem er tilbúið, og það er þess háttar skip sem við höfum verið og erum að leita að. Skipherrarnir tveir, sem fóru til Evrópulanda til þess að skoða hraðbáta, hafa ekki skilað mér í hendur ennþá skriflegri skýrslu. En ég hygg að niðurstaða þeirra verði sú að þeir hraðbátar, sem hægt var að fá keypta eða leigða í Þýskalandi henti ekki, auk þess sem það verð sem var nefnt í því sambandi, en maður veit ekkert um hvort endanlegt hefði orðið, var allt of hátt og eins leigan. Hins vegar telja þeir að hraðskip, sem eru í smíðum í Danmörku, geti hentað. En eins og ég sagði áðan, þá mundu þau skip koma of seint hingað. Það hefur verið leitað eftir því við Bandaríkin hvort þau vildu ekki leigja hingað hraðskip eða hraðbáta af svokallaðri Asville-gerð eða þá annarri gerð, sem henta þætti, til gæslustarfa hér við land. Þessi málaleitan hefur verið í athugun um skeið í Bandaríkjunum og hefur ekki verið tekin ákvörðun. Ég tek það fram til þess að afstýra misskilningi, - misskilningi sem m.a. kom fram í sjónvarpi fyrir nokkrum dögum, að það var aðeins farið fram á að fá óvopnað skip, ómannað skip, að það var farið fram á að fá það leigt, en ekki keypt. Og þetta hefðu hv. alþm. átt að vita af því að það stendur skýrum stöfum í því bréfi sem dómsmrn. skrifaði til utanrrn. þar sem þessi málaleitan var sett fram. Ég get ekki eignað mér einn heiðurinn af því að hafa tekið þá ákvörðun, heldur var að sjálfsögðu um það fjallað í ríkisstj. áður en bréfið var sent. Ég hef verið óþolinmóður, ég skal játa það, yfir þ~í að fá ekki svar frá Bandaríkjunum í þessu efni. Nú hefur skeyti borist, þar sem sendiherrann skýrir frá því að aðstoðarráðh. Bandaríkjanna hafi kvatt hann á sinn fund áður en til stóð, og hann segir að hann hafi með því viljað undirstrika það að bandaríkjamenn vildu athuga þessa málaleitan í alvöru. Og svo geta menn sagt að það sé ævintýramennska og ekkert nema ævintýramennska að vera að tala um það að óska eftir því að fá hraðskip eða hraðbáta frá Bandaríkjunum. Nei, það er ekki lítið svo á að það sé nein ævintýramennska, það er ekki litið svo á af bandarískum stjórnvöldum, ég þori að fullyrða það. Ég skal ekkert fullyrða um það á þessu stigi hver hin endanlega ákvörðun verður í þessu efni, hvort bandaríkjamenn lána okkur skip af þessari gerð eða annarri til þess að taka þátt í landhelgisgæslu hér við land. En ég lít svo á að það væri á engan hátt óeðlilegt. Ég hygg, að þeir hafi lánað skip til annarra landa. Það er á milli Bandaríkjanna og Íslands samband alveg sérstaks eðlis þar sem við höfum varnarsamning við Bandaríkin, og það var einmitt gerður viðbætir við þann varnarsamning 1974, og í bókun við þann samning, en þessi samningur er birtur í Stjórnartíðindum, segir, með leyfi hæstv. forseta: „Báðar ríkisstjórnirnar munu athuga leiðir til þess að efla samvinnu milli varnarliðsins annars vegar og íslensku landhelgisgæslunnar, almannavarna og flugmálastjórnarinnar hins vegar.“ Ég veit auðvitað vel að þetta ákvæði hefur ekki verið sett inn í þennan samning með átökin við breta í huga. Samt sem áður tel ég að það sé ekki óeðlilegur grundvöllur undir málaleitun af þessu tagi. Það er áreiðanlegt að ef Bandaríkin yrðu við þessum ég vil segja sanngjörnu tilmælum íslendinga, þá mundu þau hljóta þökk íslendingana fyrir. Ég efast ekki um að bandaríkjamenn muni athuga þetta mál mjög vel, hver sem úrslitin kunna að verða. En það er að mínum dómi svo að jafneðlilegt og það er, eins og allt er í pottinn búið, að við snúum okkur til ríkisstj. Bandaríkjanna með ósk um lán á skipi til þess að taka þátt í gæslustörfum, þá er það eins óeðlilegt að við snúum okkur til annarra ríkisstj. og gerum ráð fyrir því að þær vilji taka þátt í þessum átökum okkar með þeim hætti að lána skip úr sínum flota. Ég held að allir hljóti að sjá að það er óeðlilegt og það er ekki sanngjarnt að ætlast til þess að ríkisstj. eða ríki, sem ekki eru í neinum sérstökum slíkum samböndum við Ísland eins og Bandaríkin eru, mundu lána okkur skip. Ég held að bað mundi koma sér vel fyrir sumarið að fá þannig hraðskreitt skip hingað. Ég held hins vegar að okkar framtíðargæslu eigum við að byggja upp með öflugum varðskipum eins og þeim sem við höfum, en það muni vera hæpið að hraðbátar henti til gæslustarfa hér yfirleitt. Það hafði verið aflað stórrar þyrlu til þess að starfa í landhelgisgæslunni. Það kom óhapp fyrir, - óhapp sem öllum er sjálfsagt í fersku minni, að hún fórst, hún eyðilagðist. Það hefur verið gerð gangskör að því að fá aðra þyrlu í hennar stað. Flugvélavirki hefur dvalið í Bandaríkjunum, flugstjórinn er farinn eða í þann veginn að fara vestur að sækja hana þannig að hún kemur örugglega í næsta mánuði til landsins, auk þess eru svo tvær litlar þyrlur, en það liggur í hlutarins eðli að það mun vera erfitt að hafa þær á varðskipum í vetrarveðrum. Ég hygg að það muni skipherrar staðfesta. Ég þarf ekki að endurtaka það, sem hæstv. forsrh. sagði. Um það hefur þegar verið hafist handa að ráða skiptiáhöfn, þ.e.a.s. að ráða nokkra menn sem væri hægt að nota til þess að hvíla einstaka menn úr áhöfn varðskipanna. Það er ekki hægt að gera ráð fyrir því að það sé hægt að skipta alveg um áhöfn og láta alveg nýja áhöfn fara á skip, heldur verður það að gerast með þeim hætti að það yrði bætt inn í nokkrum mönnum á skipið í stað þeirra sem þá fá hvíld. Ég vona að úr þessu rætist. Þá töluðu þeir um það, báðir hv. ræðumenn, að það þyrfti að auka pólitískan þrýsting, það þyrfti að auka hina pólitísku pressu. Ég er þessu sammála. Það þarf að beita pólitískum þrýstingi í þessu máli. Það hefur þurft að gera, það þarf að gera, það verður gert og hefur verið gert. Ég held að það megi nú sjá árangur af þeim pólitíska þrýstingi, bæði t.d. í samþykkt Norðurlandaráðs, líka í nýgerðri samþykkt utanrrh. Norðurlanda. Það hefðu þótt tíðindi á sínum tíma að fá slíkar ályktanir. Málið hefur verið sótt í NATO og við höfum gert kröfur til þess að NATO eða Atlantshafsbandalagið hlutaðist til um að Bretar hættu innrás sinni með herskipum á íslensk fiskimið. Það er ekki nokkur vafi á því að sá pólitíski þrýstingur, sem þarna hefur skapast á meðal hinna ýmsu þátttökuríkja, hefur haft sitt að segja. Það er að sjálfsögðu svo, að margir íslendingar eru vonsviknir yfir því að Atlantshafsbandalagið skuli ekki hafa gert meira í þessu efni. Nú vantar að vísu skilgreiningu á því hvernig það hefði átt að gera meira, hvernig það hefði átt að skerast beinlínis í leikinn með öðrum hætti en það hefur gert. Ég skil vel tilfinningar þeirra sem telja það að NATO hefði átt að bregðast hér hraðar við og harðar. En ég held að öllum gæti verið hollt að íhuga það hvernig bretar hefðu farið fram á íslandsmiðum ef við hefðum ekki ásamt þeim verið í Atlantshafsbandalaginu. Og þá gæti kannske verið hollt að líta til baka og líta yfir söguna og athuga hvernig þeir hafa beitt valdi sínu annars staðar. Þetta verður líka að hafa í huga, og það er ekki rétt að gleyma því. Hitt er svo annað mál, að menn geta haft skiptar skoðanir um hvort það sé sæmilegt að fulltrúi Íslands í Atlantshafsráðinu sitji á bekk með fulltrúa breta þar. Ég held að það hafi verið beitt pólitískum þrýstingi eftir því sem hægt er. Og ég vildi gjarnan heyra það hjá hv. þm. Benedikt Gröndal hvernig hann vildi beita hinni pólitísku pressu, sem hann var að tala um, á annan veg en gert hefur veríð. Það er þakkarvert hjá þessum hv. þm. að þeir hafa staðið hér upp og tekið undir við stefnu stjórnarinnar í landhelgismálinu og einmitt að þessu leyti til, að það þyrfti að efla hinn pólitíska þrýsting. Það er það, sem hefur gildi, að það heyrist engin einasta rödd af Íslandi sem talar í öðrum dúr. Það er nöturlegt að heyra raddir sem kippa vindi úr seglum á þessum pólitíska þrýstingi, sem reynt er að skapa, með óþörfum yfirlýsingum. Menn mega hafa hverjar skoðanir sem þeir vilja. En það er oft óþarfi að vera að hampa yfirlýsingum, þær eiga oft ekkert erindi út fyrir landsteinanna og þær eiga heldur ekkert erindi á Alþingi íslendinga né á Íslandi, vegna þess að það er fylgst vel með því annars staðar frá sem sagt er um þessi efni hér. Og það er alveg áreiðanlegt að bretar fylgjast með því ef þeir heyra einhverja veikleikarödd hér, þeir kunna leggja hana út á réttan hátt. Þess vegna er ég þakklátur, eins og ég sagði áðan, þessum hv. forustumönnum stjórnarandstöðunnar fyrir að hafa tekið mjög ákveðið undir stefnu stjórnarinnar að þessu leyti, en það er einmitt hennar stefna sem unnið hefur verið að. Ég held að ég hafi ekki tekið rangt eftir í sjónvarpi fyrir nokkrum dögum, en þá fannst mér hv. þm. Benedikt Gröndal segja að þetta stríð væri unnið. Ég er á annarri skoðun. Þetta stríð á langt í land með það að vera unnið. Og ég hef alltaf sagt að það taki langan tíma. Þess vegna skulum við ekki missa þolinmæðina, við skulum ekki fara á taugum, heldur láta aðra bila á taugum. Ég held að það geti farið svo, - ég er síður en svo að óska þess að það verði svo, - að þessi átök, skulum við segja, geti tekið langan tíma. Ég vona, að það verði hægt að binda endi á þau á þann hátt sem við íslendingar megum vel við una áður en langir tímar líða. En hitt er óviturlegt, að vera ekki við því búinn að þetta kunni að standa alllangan tíma. Ég er ákaflega hræddur um, að þeir fulltrúar, sem við höfum sent á Hafréttarráðstefnu og sitja þar, hafi komið heim af þeirri ráðstefnu með fullmikla bjartsýni. Það skyldi nú eiga eftir að sýna sig að það næðist ekki nein niðurstaða á þessari Hafréttarráðstefnu. En því verður ekki á móti mælt, að það hefur verið mikil bjartsýni ríkjandi hjá þeim fulltrúum sem sótt hafa þessa ráðstefnu, og þeir hafa sagt frá því þegar þeir hafa komið hingað heim. Ég er ekki að segja að það hafi út af fyrir sig gert neitt til. Það hefur kannske gert okkur djarfari til að stiga það spor sem óhjákvæmilegt var að stíga og allir eru sammála um að hafi þurft að stiga. En hins vegar, þó að ég sé þakklátur þessum hv. þm. fyrir þau orð sem þeir létu hér falla til stuðnings málstaðnum, þá get ég ekki fallist á þá gagnrýni sem þeir höfðu uppi á stjórnina fyrir að hún væri ekki með yfirlýsingar. Ég sé ekki að það mundi styrkja neitt okkar málstað þó að hæstv. forsrh., ég eða einhver annar ráðh. væri að koma í sjónvarp eða fara í einhver blöð og lýsa því yfir þar með fjálglegum orðum hversu svívirðilegt athæfi þetta væri hjá bretum og hversu óskaplega hættulegt þetta væri og fordæma það með allra litríkasta orðbragði sem við ættum yfir að ráða. Ég held að það breytti ekki nokkrum sköpuðum hlut. Auðvitað þarf hér orð til líka og þeim þarf að reyna að koma á framfæri á erlendum vettvangi. En það, sem þó í raunveruleikanum skiptir mestu máli þegar til alls kemur, eru athafnir. Og þögnin þarf ekki að gera neitt tjón, jafnvel yfirlýsingar geta gert meira tjón en hún. En það er mikið vandamál sem hér er um að tefla. Við höfum alltaf vitað að þetta yrði erfitt mál. Menn eru fljótir að gleyma. Ef menn halda að það hafi ekki sést byssur í átökum á Íslandsmiðum fyrr en nú í þessu stríði, þá kemur mér það spánskt fyrir sjónir. Ég held að byssur hafi æðioft verið sýndar í 50 mílna stríðinu. Ég held að þær hafi miklu oftar verið sýndar í 12 mílna stríðinu. Þetta virðist bara alveg gleymt. Ég er ekki með því að gera lítið úr þeirri árás sem þarna var höfð í frammi. En það hefur líka átt sér stað í fyrri átökum að byssur hafa sést, það munu skipherrar geta vottað, þannig að það þarf út af fyrir sig ekki neinn að verða óskaplega hissa á því að það verði notuð þau ráð sem þeim eru tiltæk til þess að reyna að hafa áhrif á okkur í þá átt að láta undan og gefast upp. Það var spurt áðan af hv. þm. Benedikt Gröndal, að ég ætla, hvort aðstaða okkar hefði versnað eða batnað. Ég svara því fljótt. Aðstaða okkar hefur batnað, hún hefur stórbatnað. Við eigum stórkostlega vaxandi skilningi að mæta víða um lönd. Ég þarf ekki að endurtaka það sem ég sagði áðan um Norðurlandaráð og ríkisstj. Norðurlanda, og þetta gildir miklu viðar og auðvitað munum við vinna sigur. Þar liggur fyrir og er skýrasti votturinn ákvörðun Bandaríkjanna um að færa út á sínum tíma. Og þegar Bandaríkin færa út, þá verður það ekki Bretland eða neitt annað ríki sem fer með herskip á þeirra mið til þess að vernda fiskveiðar sínar þar. Nei, það verður alveg eins og 1948, þegar Truman lýsti yfir yfirráðum Bandaríkjanna yfir hafsbotninum. Þá sögðu menn ekki neitt. Þá var reglan sköpuð.

Það er enginn vafi á því að það hafa fleiri reiknað með því heldur en hv. 2. þm. þeirra Austurl., Lúðvík Jósepsson, að eitthvað heyrðist frá hæstv. ríkisstj eftir að þeir atburðir áttu sér stað sem gerðust á Austfjarðamiðum nú fyrir síðustu helgi. Ég geri ráð fyrir því að allir, sem hafa fylgst með frásögnum af þessu og ekki síst frásögn skipherrans á Baldri, telji að nú sé þetta mál, deila íslendinga við breta, komið á enn hættulegra stig en áður hefur verið og hefur þó mönnum þótt nóg um hvernig bretar hafa hagað sér hér á miðunum gagnvart okkur íslendingum. A.m.k. er það skoðun þess skipherra sem þarna átti hlut að máli að hann teldi að deilan væri nú komin á millu hættulegra stig en áður hefur verið. Bretar virðast forherðast í því að gera tilraunir til ásiglinga eða niðursiglinga á íslenskum varðskipum, og nú síðast hafa þeir beinlínis gefið í skyn með yfirlýsingum, að sögn viðkomandi skipherra á Baldri, að nú yrði ekki lengur þoluð sú áreitni sem uppi hefur verið höfð að þeirra mati af hálfu íslendinga, nú yrðu það byssurnar sem að öllum líkindum yrðu næst látnar tala. Og þessu var fylgt eftir af hálfu freigátuskipstjóranna með því að manna fallbyssur freigátunnar, eins og um algert stríðsástand væri að ræða. Það er þess vegna eðlilegt að spurt sé: Hvað ætlast hæstv, ríkisstj. fyrir þegar staðið er frammi fyrir atburði sem þessum og yfirlýsingum af þessu tagi? Það er enginn vafi á því að það er ætlast til þess - almenningur í landinu ætlast til þess af hæstv, ríkisstj., þegar málum er svo komið eins og nú eftir síðustu atburði, að annað og meira komi fram af hálfu hæstv. ríkisstj. heldur en formleg mótmæli á hinn heiðbundna hátt, það þurfi nú frekar en nokkru sinni áður að mæta af fyllstu festu og hörku þessari mjög svo fólskulegu árás breta nú síðast. Eins og hér hefur komið fram, hefur tiltölulega lítið sem ekkert heyrst af hálfu hæstv. ríkisstj., með hverjum hætti verði brugðist við þessu nú, og tiltölulega lítið sem ekkert befur komið fram í þessum umr. Þrátt fyrir það að þrír hæstv. ráðh. hafa hér tekið til máls um þetta, þá standa menn eftir sem áður í nokkuð sömu sporum um það hvað hæstv. ríkisstj. hyggst gera í málinu. Það hefur að vísu verið rifjað upp hér, bæði af hæstv. forsrh. og dómsmrh., að íslendingar hafi tekið þetta mál upp á vettvangi Sameinuðu þjóðanna, í Öryggisráðinu, og á verksviði Atlantshafsbandalagsins, en tiltölulega lítið, a.m.k. afgerandi, hefur gerst þrátt fyrir þessar tilraunir til þess að taka málið upp á þessum vettvangi. Vissulega er fagnaðarefni, þó að einungis sé í orðum, yfirlýsing eins og Norðurlandaráð gerði á sínum tíma og nú síðar fundur utanrrh. Norðurlanda. En orðin ein nægja lítið, a.m.k. í þessu tilviki, þar þarf meira til. Þó að það sé fyllsta ástæða til þess að fagna yfirlýsingum af þessu tagi, þá þarf meira að koma til þess að það verki sem raunverulegur stuðningur við þá baráttu sem við íslendingar stöndum nú í gagnvart bretum. Það er enginn vafi á því að nú er til þess ætlast af hinum þögla meiri hluta í þessu máli á Íslandi að hæstv. ríkisstj. taki harðari afstöðu og sýni meiri stefnufestu í þessu máli heldur en hún hefur gert til þessa. Og þegar ég tala um hinn þögla meirihluta, þá á ég við almenning hér á Íslandi. Það er enginn vafi á því að almenningur í landinu ætlast til þess af hæstv. ríkisstj. að hún sýni meiri festu í samskiptum sínum við Atlantshafsbandalagið, Bandaríkin þá að mínu viti sérstaklega, varðandi þetta mál. Ég vil því sérstaklega fagna því, að þess skuli hafa verið óskað við Bandaríkjastjórn að hún láti í té báta til gæslu landhelginnar hér við Ísland, þótt ég h.armi hins vegar hversu langan tíma það virðist taka bandarísk stjórnvöld að gera upp sinn hug við þessari málaleitan. Ég er þeirrar skoðunar, og ég hef sagt það hér á Alþ. oftar en einu sinni, að ég tel að með þeim samningi, sem í gildi er milli Bandaríkjanna annars vegar og íslendinga hins vegar um varnir landsins, sé það í fyllsta máta eðlilegt að gerð sé krafa til bandarískra stjórnvalda um að þau sýni málinu þann skilning að þau a.m.k. beiti áhrifum sínum innan Atlantshafsbandalagsins, sem báðar þessar þjóðir eru meðlimir í, beiti sínum áhrifum í þá átt að bretar láti af þeim dólgshætti sem þeir hafa sýnt gagnvart íslendingum nú í þessu þorskastríði og í undanförnum þorskastríðum. Og ég fagna því sérstaklega að það var ekki annað skilið á ræðu hæstv. dómsmrh. hér áðan heldur en einmitt hann væri þessarar skoðunar, að það bæri að leita liðsinnis Bandaríkjanna í þessu efni, ekki síst með tilliti til þess, eins og hæstv. dómsmrh. orðaði það, að samband Bandaríkjanna og Íslands er með þeim hætti í gegnum varnarsamninginn og viðauka, sem við hann var gerður 1974, að þetta verður að teljast eðlilegt. Hitt skal ósagt látið, hver svör verða þegar og ef þau koma. En ég fyrir mitt leyti tel ástæðu til þess að fagna því að slík beiðni hefur þó verið fram sett af hálfu íslenskra stjórnvalda. Hæstv. dómsmrh. vék áðan nokkrum orðum að landhelgisnefnd og hann sagðist vilja þakka sérstaklega þann stuðning sem bæði hv. þm. Benedikt Gröndal og hv. þm. Lúðvík Jósepsson hefðu lýst yfir í því tilviki að efla bæri landhelgisgæsluna og þeir stæðu að fjáröflun til eflingar gæslunnar. En hann sagði í áframhaldi af þessu að hann minntist þess ekki að í sambandi við landhelgisnefndina hefði komið fram bein till. nema frá hv. þm. Lúðvik Jósepssyni. Sú till. hefði komið fram í jan. s l. og strax þegar sú till. hafði komið fram hafi verið gerðar sérstakar ráðstafanir til þess að hrinda henni í framkvæmd. Ekki vil ég hafa neitt af hv. þm. Lúðvík Jósepssyni í þessum efnum, en ég vil fyrst segja það, að minn skilningur á starfi og starfsháttum landhelgisnefndar hefur ekki verið sá að hér væri fyrst og fremst um n. að ræða sem beitti sér fyrir tillöguflutningi eða öðru slíku, heldur væri hér um að ræða n. sem væri samstarfsaðili við ríkisstj. og á þessum vettvangi væri hægt að bera saman bækur og það yrði reynt að ná þar sem víðtækastri samstöðu un; það, sem verið væri að gera á hverjum tíma, en grundvöllurinn að þessari n. væri ekki tillöguflutningur af einu eða öðru tagi. En út af þessu vil ég aðeins segja það, að ég veit ekki betur en fulltrúar allrar stjórnarandstöðunnar hafi margoft lýst því yfir hér á Alþ. í umr. um landhelgismálið, bæði utan dagskrár og af öðrum tilefnum: að þeir væru reiðubúnir til þess að taka upp samstarf við ríkisstj. á þann veg að efla landhelgisgæsluna með sem bestum hætti. Og ef ekki er tekið tillit til slíkra yfirlýsinga gefinna hér á Alþ., þá hef ég ekki ástæðu til þess að ætla að meira tillit yrði tekið til þess, þótt menn flyttu sérstaklega till. um það í landhelgisnefnd. Vilji stjórnarandstöðunnar hefur margoft komið fram þess efnis að hún er til reiðu í samstarfi við ríkisstj. til þess að efla Landhelgisgæsluna. Ég hef sagt það hér áður, að ég lít svo á að það eigi og líklega sé það eina vopnið. sem bítur í þessari deilu, að þess verði krafist af bandaríkjamönnum sem varnaraðila landsins, áhrifamesta aðilanum innan Atlantshafsbandalagsins þar sem við erum meðlimir, - þess verði krafist af þeim að þeir beiti áhrifum sínum í þá átt innan NATO, við forsvarsmenn NATO, að bretar láti af þeim dólgshætti sem þeir hafa sýnt hér á íslandsmiðum að undanförnu. Þetta er hin pólitíska pressa sem á að beita. Það er með þessum hætti og líklega þessum eina hætti hægt að koma á framfæri á því máli, sem þessir aðilar skilja, skoðunum og viðhorfum íslendinga varðandi þessa deilu, því að það ætti hæstv. ríkisstj. að gera sér ljóst og ég vænti þess að hún geri sér það ljóst, að með þeirri linkind, sem hún hefur sýnt gagnvart Atlantshafsbandalaginu og forsvarsmönnum þess, þá fjölgar hún dagsdaglega þeim íslendingum sem verða á móti aðild að Atlantshafsbandalaginu og móti vestrænni samvinnu, og þetta ætti hæstv. ríkisstj. að gera sér ljóst. Þetta er auðvitað ekki að skapi þeirra sem með einhverjum hætti, mismunandi mikið kannske, eru fylgjandi vestrænni samvinnu og eru fylgjandi því að vera aðilar að Atlantshafsbandalaginu. En það er enginn vafi á því að líðist bretum öllu lengur að halda uppi þeim árásaraðgerðum sem þeir hafa haldið uppi að undanförnu, þá er ekki langt í það að mikill meiri hluti íslensku þjóðarinnar verður andvígur aðild Íslands að Atlantshafsbandalaginu. Og hver hefði trúað því að þeir flokkar. sem standa að núv. hæstv. ríkisstj., yrðu líklegastir til þess að skipa málum með þeim hætti? Til þess hefði öðrum flokkum í landinu verið betur trúandi. En mér sýnist málið vera á hraðri leið að enda á þennan hátt. Hæstv. forsrh. sagði áðan að harðorð mótmæli hefðu verið borin fram vegna þess atburðar sem hér hefur fyrst og fremst verið gerður að umtalsefni, og út af fyrir sig er ekki nema gott eitt um það að segja. En formleg mótmæli hafa ákaflega litla þýðingu. Það verður meira að fylgja á eftir. Og ég er þeirrar skoðunar að fylgja beri þessu eftir með þeim hætti að fjölga skipum í gæslunni meir en þó nú hefur verið gert og í áframhaldi af því að beita meiri pólitískum þrýstingi á þá menn, á þá aðila, sem í raun og veru ráða innan Atlantshafsbandalagsins. Ég er því sammála því, sem hér hefur komið fram, að það sé meiri ástæða til þess núna, eins og mál horfa, að báðir þessir togarar, sem talað er um að taka á leigu, verði teknir til handa gæslunni. Ég er ekki með þessu að segja að það sé þarflaust að Hafrannsóknastofnunin fái aukinn skipakost. Ég held þó að hitt sé brýnna, eins og mál horfa við nú, að auka meir skipakost gæslunnar og beri því að láta báða þá togara fara til gæslunnar. Auk þess vænti ég þess að innan tíðar fáist úr því skorið að það verði í raun og veru að veruleika að hægt verði að fá eitt hraðskreitt skip, eins og skipherrar gæslunnar hafa lagt ríka áherslu á, þannig að með slíkum aðgerðum væri bretum sýnt fram á að það væri síður en svo að það væri nokkur uppgjafartónn í íslendingum þrátt fyrir þá hegðan sem bresk stjórnvöld hafa fyrirskipað sínum mönnum hér á Íslandsmiðum. Ég vil taka það sérstaklega fram, að við erum reiðubúnir til samstarfs - höfum verið það og erum það - við hæstv. ríkisstj. um allar hugsanlegar leiðir til þess að styrkja gæsluna á þann hátt sem best þykir og að mestu gagni kemur, og sú afstaða okkar hefur legið fyrir allt frá upphafi. En áður en ég lýk máli mínu vil ég aðeins víkja að því sem hæstv. sjútvrh. sagði hér áðan. Ég varð fyrir talsverðum vonbrigðum með tal hans, þó sérstaklega þar sem hann vék að því og varpaði fram þeirri spurningu, hver kosturinn væri við að efla gæsluna. Ég gat ekki skilið hæstv. ráðh. á annan veg en þann að efling gæslunnar og þá, eins og hann setti dæmið upp hins vegar, aukinn hernaðarkostur af hálfu breta mundi setja deiluna á enn hættulegra stig. Ef þetta er skilningur fleiri hæstv. ráðh. en hæstv. sjútvrh., þá er ég ekkert hissa á því þótt hægt sé farið af hálfu hæstv. ríkisstj. í þessu máli. Ef hún telur að það geti beinlínis skaðað að auka skipakost gæslunnar, þá skil ég vel að hún sé hikandi í ákvarðanatöku um slíka hluti. En ég get ekki með nokkru móti skilið að það sé í raun og veru skilningur manna að dæmið líti svona út. En meðan við íslendingar sýnum ekki meiri festu í sambandi við hinar tíðu árásir og aðfarir breskra skipa hér á miðunum, þá er eðlislega kannske hægt að búast við því að bretar gangi harðar fram en þeir ella gerðu við þessar kringumstæður. Það er enginn vafi á því, að ef við íslendingar sýndum viðeigandi festu og hörku við þessum árásum, þá mundu bretar ekki stælast. Þeir mundu fara að skoða hug sinn um það að senda á Íslandsmið öllu fleiri freigátur en þeir nú hafa hér. Þeir mundu ekki fjölga þeim um tvær freigátur við hvert eitt varðskip sem bættist í skipakost landhelgisgæslunnar. Ég held að það sé ekki rétt mat á því sem mundi gerast við aukningu á skipakosti gæslunnar. Ég skal ekki fara fleiri orðum um þetta. En ég vil að síðustu aðeins víkja örfáum orðum að öðru, sem hér hefur komið fram, og þá fyrst og fremst að því sem hæstv. sjútvrh. sagði. Ég vissi að vísu að hæstv. ráðh. hefur alla tíð verið þess sinnis að vilja samninga. Hann sagði hér í þeim tón, sem ég kunni vart við, að við gerðum samninga við allar þjóðir, sýndum þar með að við værum vissulega til þess fallnir að gera samninga í þessu máli, nema við breta, og utanaðkomandi aðilar mundu líta svo á að það mundi vera eitthvað einkennilegt við afstöðu breta þegar það væri eina þjóðin sem engir samningar fengjust við í landhelgisdeilunni. Ég hélt að hæstv. sjútvrh. væri búinn að komast að raun um að það er ekki vilji íslendinga að samningar séu gerðir í þessu máli. Það var ekki vilji þeirra að þýski samningurinn væri gerður, og ég efast um að það sé stór hópur meðal íslendinga sem er þannig þenkjandi að hann telji að gera eigi samninga við norðmenn eða færeyinga. En nú er aðeins einn mánuður, muni ég rétt, þar til samningurinn við vestur-þjóðverja samkv. yfirlýsingum hæstv. ríkisstj. fellur úr gildi, verði ekki hin margumtalaða bókun 6 komin til framkvæmda. Og það stakk míg, það sem hæstv. sjútvrh. vék að síðast í sinni ræðu þegar hann talaði um hina miklu vinsemd vestur-þjóðverja í garð okkar íslendinga nú á hinum síðustu dögum. Ég óttast að það, sem þar hangir kannske á spýtunni fyrst og fremst, sé framlenging á þýska samningnum, en ekki afdráttarlaus framkvæmd þeirrar yfirlýsingar sem gefin var af hálfu hæstv. utanrrh. við gildistöku þessa samnings, að ef bókun 6 yrði ekki komin til framkvæmda, þá yrði samningnum sagt upp og hann félli úr gildi. Ég óttast að með því, sem nú er að gerast á stjórnarheimilinu, sé verið að undirbúa jarðveginn fyrir að framlengja samninginn við vestur-þjóðverja þrátt fyrir það að bókun 6 hafi ekki komið til framkvæmda. Ég er ekkert viss um að það sé rétt skoðun hjá hv. þm. Stefáni Jónssyni, sem greip fram í áðan fyrir hæstv. ráðh., að þær breytingar, sem gerðar hafa verið á friðunarsvæðinu fyrir Austurlandi, séu í tengslum við þetta, þó að ég vilji ekki taka fyrir neitt í þeim efnum. En ég óttast það vegna þess, sem hæstv. ráðh. lét koma fram í sínu máli hér áðan, að nú sé verið að undirbúa þann jarðveg að framlengja samninginn við vestur-þjóðverja, þrátt fyrir það að hin margumtalaða bókun 6 hafi ekki tekið gildi. Og svo slæmt sem það yrði ef samningur yrði gerður við breta úr því sem komið er, sem ég vona að ekki komi til, - ég vænti þess að hæstv. ráðh. séu orðnir þess fullvissir að þeim er Ekki stætt á því að gera samninga við breta úr því sem komið er, - en svo slæmt sem það yrði að samningur yrði gerður við breta, þá er ég efins í því að það væri nokkuð skárra að framlengja vestur-þýska samninginn. En ég óttast að það sé það sem nú er unnið að að tjaldabaki af hálfu hæstv. ríkisstj., að framlengja vestur-þýska samninginn þrátt fyrir það að bókun 6 hafi ekki öðlast gildi.



Herra forseti. Þessar umr. hafa nú staðið nokkuð lengi eða þegar í eina þrjá tíma og hafa þó ekki margir tekið til máls. Sýnir það að mönnum liggur mikið á hjarta. Ég vil nú leyfa mér að bæta hér fáeinum orðum við, því að ég get ekki orða bundist yfir ýmsu sem hefur komið fram í þessum umr. Mér fannst það satt að segja furðulegt að hæstv. forsrh. skyldi bjóða alþm. þann fráleita málflutning sem hann hefur reyndar áður haft í frammi hér á Alþ., að endurteknar umr. í þinginu geti gefið bretum til kynna að við séum að gefast upp í landhelgismálinu. Þetta er að sjálfsögðu þeim mun furðulegra þar sem flestum mun nú ljóst vera að umr. hér á Alþ. hafa einkum beinst að því að fastar verði tekið á móti þar sem ofbeldisaðgerðir breta eru. Umr. á Alþ. eru auðvitað ekkert annað en endurómur af þeim umr. sem eiga sér stað manna á meðal um allt land, þar sem sú skoðun er yfirgnæfandi að tök ríkisstj. á þessu máli hafi verið harla fálmkennd. Satt best að segja væri það þvert á móti furðulegt ef alþm. þegðu við þessar aðstæður og gæfu þar með til kynna að þeir væru að öllu leyti ánægðir með aðgerðarleysi ríkisstj. Auðvitað dettur engum í hug að með kröftugri aðgerðum af hálfu íslendinga og með eflingu landhelgisgæslunnar sé í einni svipan hægt að útiloka veiðar breta hér við land. Við vitum hvert hefur verið viðfangsefni okkar. Það hefur verið að torvelda veiðar breta sem mest og reyna að þreyta þá, gera þeim ljóst að þannig geti þetta ekki haldið áfram til lengdar. En til þess þurfum við að beita eins kröftugri sókn af okkar hálfu og við getum magnað á breta, og við þurfum að nýta alla þá möguleika sem fyrir hendi geta verið. Eitt af því, sem lengi hefur verið hent á að til greina geti komið í þessu efni, er að íslendingar fengju sér hraðskreið skip í landhelgisgæsluna, og þessi hraðskreiðu skip hefur einmitt borið á góma hér í þessum umr. hér í dag. Menn hafa lengi bent á að það, sem varðskipin vantar, er ekki fyrst og fremst meiri vopn, heldur hitt, að þau geti gengið hraðar þannig að bresku herskipin geti ekki hindrað för þeirra, ýmist með hótunum um árekstra eða með beinum árekstrum. Því var því fagnað um allt land þegar hæstv. dómsmrh. tilkynnti í hátíðlegri fréttatilkynningu 6. mars s.l. að hann hefði farið fram á það við utanrrn. að það kannaði bandarísk gæsluskip af Ashville-gerð sem gætu komið sérstaklega til greina fyrir íslendinga og þess væri óskað að Bandaríkjastjórn lánaði okkur. Í þessari fréttatilkynningu kom fram að þessi mál hefðu verið athuguð hjá Landhelgisgæslunni, einkum af skipherrum gæslunnar, og eins og sagði í fréttatilkynningunni: skipherrarnir höfðu einkum augastað á tveimur gerðum, annars vegar bandarískum gæsluskipum af Ashville-gerð og hins vegar rússneskum smáfreigátum af Mirka-gerð. Þessi tilmæli voru síðan send til Bandaríkjastjórnar og biðin hófst. 10 dögum eftir að þessi fréttatilkynning var gefin út var það haft eftir hæstv. dómsmrh. í Tímanum að hann tryði ekki öðru en við fengjum svar við því í þeirri viku, sem þá var að líða, hvort við fengjum skip frá Bandaríkjunum eða ekki. Við höfum einungis beðið um skip, sagði dómsmrh., og það ætti ekkj að vera svo lengi gert að taka ákvörðun um slíka beiðni. - Þetta var 16. mars s.l. Enn leið ein vika og þá segir hæstv. dómsmrh. í viðtali við Þjóðviljann 23. mars: Ég lít á það sem neitun af hálfu Bandaríkjastjórnar fái ég ekki svar í þessari viku. Og enn hefur líðið heil vika. Nú er kominn 30. mars og enn virðist ekki liggja fyrir hvert verður svar Bandaríkjastjórnar. Það kom fram í ræðu hæstv. dómsmrh. í dag að hann hefði fengið einhver skilaboð frá sendiherra bandaríkjamanna, en því miður var harla óljóst hvort þar hefði verið um jákvæða eða neikvæða niðurstöðu að ræða, eftir því sem manni skildist helst væru þessi mál enn í athugun hjá bandaríkjamönnum. Því miður er það alkunnugt að það orðalag, sem svo heitir, að málin séu í athugun, er oft aðferð sem notuð er til að draga málin á langinn, og spurningin hlýtur því að vera: hve lengi verður beðið eftir svari? Dómsmrh. hefur sagt nú að undanförnu viku eftir viku að það verði ekki beðið lengi eftir svari og hann ætli ekki að láta draga sig á asnaeyrunum hvað þetta snertir, hann muni líta svo á að ef ekki fáist úr þessu skorið, hvort Bandaríkjastjórn vill lána þessi skip eða vill það ekki, þá muni hann að tiltölulega skömmum tíma liðnum líta svo á að tilmælum hafi verið hafnað. Ég skil vel þessa afstöðu hæstv. dómsmrh., vegna þess að það er auðvitað ljóst að það getur komið sér mjög illa fyrir íslendinga að við séum lengi dregnir á svarinu. Það má vel vera að skipherrar Landhelgisgæslunnar, sem sendir voru til Evrópulanda nú fyrir nokkrum dögum og eru nýkomnir heim, hafi ekki komið með jákvæða niðurstöðu hvað snertir þau skip sem þar var verið að athuga. En það liggur hins vegar fyrir og hefur komið opinberlega fram að það eru aðrir möguleikar fyrir hendi, og spurningin er þá hversu lengi á að bíða með að þeir verði teknir til athugunar og hvort hæstv. dómsmrh. hlýtur ekki að leita til ríkja utan Atlantshafsbandalagsins ef í ljós kemur að ekki fæst úr því skorið hjá ríkjum Atlantshafsbandalagsins hvort þau vilja lána slík skip. Ég hjó eftir því og ég býst við að margir fleiri hafi tekið eftir því að hæstv. forsrh. ræddi þessi mál á nokkuð annan hátt en hæstv. dómsmrh. hér áðan. Eitt af því, sem gerði allstóran mismun á þeirra ræðum, var það að ólíkt dómsmrh. þá minntist forsrh. ekki einu einasta orði á þann hugsanlega möguleika að fá hraðskreið skip í landhelgisgæsluna. Hæstv. forsrh. talaði ítarlega um ráðstafanir sem verið væri að gera og gera þyrfti til að efla landhelgisgæsluna. Hann nefndi þann möguleika að togarar yrðu teknir á leigu og að Hafrannsóknastofnunin þyrfti auk þess að fá skip, en hann minntist ekki aukateknu orði á hraðbáta.

Það er ekki rétt, ég nefndi þá.

Já, þá verð ég að biðja hæstv. forsrh. afsökunar ef hann hefur nefnt hraðbáta í þessu sambandi, ég tók ekki eftir því, en það eru þá mín mistök og a.m.k. hef ég grun um að það hafi ekki verið í mörgum setningum sem hann vék að því máli. Ég hef satt að segja tekið eftir því að í skrifum Morgunblaðsins um þessi mál hefur ekki verið mikið um jákvæðan tón gagnvart þeirri hugmynd að fá hingað hraðskreiða báta, og ég hef oft spurt sjálfan mig að því hvort þarna væri einhver maðkur í mysunni og hvort afstaða sjálfstfl.-manna væri að þessu leyti önnur en afstaða ráðh. Framsfl. Ég verð að játa það, að ég tók ekki eftir því að hæstv. forsrh. minntist á hraðbátana, en mér þætti vænt um og ég veit að ýmsir aðrir mundu fagna því ef hæstv. forsrh. ræddi það mál meira en hann hefur gert og tæki af skarið um það hver er afstaða hans til þeirra mála, því að það verður að segjast eins og er, að skrif málgagna flokks hans um þetta mál hafa verið mjög tvíbent og Morgunblaðið hefur hvað eftir annað reynt að gera þennan möguleika heldur tortryggilegan. Ég vil t.d. leyfa mér í þessu sambandi að spyrja hæstv. forsrh. að því, hvort það liggi fyrir að ríkisstj. og hans flokkur mundu taka jákvæða afstöðu til þess að keyptur eða leigður yrði slíkur bátur ef hann reyndist fáanlegur, og ég vil þá gjarnan fá það á hreint að það breyti engu í þessu sambandi hvaðan báturinn sé fenginn og ef ekki reynist unnt að fá bát frá ríkjum Atlantshafsbandalagsins, þá verði leitað eftir slíkum bát annars staðar. Ég hjó eftir því í ræðu hæstv. dómsmrh., að hann sagði að það hefði ekki komið fram hugmyndir af hálfu alþb.- manna um eflingu landhelgisgæslunnar og þá væntanlega einhverja fjáröflun í því skyni fyrr en í janúarmánuði. Ég vil leyfa mér að benda hæstv. ráðh. á og öðrum þeim, sem ekki hafa orðið varir við sjónarmið okkar í þessu efni á s.l. ári, að þegar í nóv. var margsinnis bent á það af hálfu alþb.- manna í umr. um þessi mál að þörf væri á eflingu landhelgisgæslunnar. Þetta kom m.a. mjög greinilega fram í umr. um samninginn við vestur-þjóðverja sem fram fóru hér í þinginu í nóvemberlok. Ég vil líka minna á það, að við tveir þm. Alþb. fluttum við afgreiðslu fjárl. till. um að veittar yrðu aukalega 350 millj. kr. til Landhelgisgæslunnar til þess að hún gæti leigt skip til landhelgisgæslu. En þessi till. var felld við afgreiðslu fjárl. með atkv. stjórnarsinna, en gegn atkv. stjórnarandstæðinga. Ég þarf ekki að eyða mörgum orðum að því í þessu sambandi að ástandið á miðunum er fyrir löngu orðið svo ískyggilegt, einkum vegna tíðra og markvissra ásiglingartilrauna af hálfu breta, að það duga engin vettlingatök í þessu máli. Það verður að efla landhelgisgæsluna, það verður að ná allsherjarsamstöðu um að stíga spor í þá átt og það fljótt, en ekki láta þetta mál dragast á langinn viku eftir viku og mánuð eftir mánuð án þess að mikið gerist. Það er vissulega hörmulegt að horfa upp á þau uppgjafarskrif sem lesa má næstum því daglega í Morgunblaðinu, að lítið þýði fyrir íslendinga að ætla sér að fjölga skipum í landhelgisgæslunni eða gera aðrar ráðstafanir til þess að efla hana vegna þess að þá geti bretar bara bætt við skipum af sinni hálfu. Auðvitað eru þetta hin mestu falsrök og ekkert innlegg í þær umr. sem fram hafa farið um að fá skip sem gætu haft veruleg áhrif á gang mála á miðunum. Það þarf sem sagt að fjölga skipum og þ. á m. að fá hraðskreiðan bát, því að staðreyndin er sú að einmitt slíkt skip, jafnvel þótt það gæti ekki verið að nema í tiltölulega góðum veðrum, væri mjög til þess fallið að gera bretum erfitt fyrir. Auk þess þarf að sjálfsögðu að framkvæma það, sem oft hefur verið talað um, að koma upp skiptiáhöfnum, þannig að skipin séu ekki lengi í burtu af miðunum vegna þess að áhafnirnar þurfi að hvíla sig. Hins vegar er það ljóst og um það ættu allir að vera sammála að slík viðbrögð duga ekki, enda eru þau ekki nein endanleg lausn málsins. Það er ekki unnt að loka augunum fyrir því að það eru NATO-herskip sem gera árásir á íslensku löggæsluskipin. Nú seinast mun hafa komið fram í útvarpinu fyrir stundu síðan að bresk herskip, NATO-herskip, væru vaðandi hér fyrir innan þriggja mílna mörkin, og er það ekki í fyrsta sinn. Ég held að það sé alveg ljóst af því, sem hefur gerst á undanförnum mánuðum, að við verðum að gera Atlantshafsbandalagið ábyrgt fyrir því sem hefur gerst. Og ég fagna sannarlega þeirri ádrepu sem fólst í orðum hæstv. dómsmrh., Ólafs Jóhannessonar, hér áðan og hann beindi bersýnilega að formanni þingflokks Alþfl. sem hefur verið með mjög svo ótímabærar yfirlýsingar á erlendum vettvangi. Það er að sjálfsögðu alger lágmarkskrafa að sendiherra Íslands hjá Atlantshafsbandalaginu verði kvaddur heim, og jafnframt hlýtur að koma að því að augu almennings opnist almennt fyrir því að við getum ekki verið aðilar að hernaðarbandalagi sem lætur það afskiptalaust að eitt voldugasta aðildarríkið standi fyrir árásum á íslensk löggæsluskip og noti til þess herskip bandalagsins.



Herra forseti. Hér hafa nú farið fram alllangar umr. um þetta mál og að mínum dómi hafa þær verið æði-sérkennilegar að ýmsu leyti. Hæstv. forsrh. sagði í rauninni í því, sem hann mælti hér, ekki margt nýtt. En þó var það nokkuð einkennandi hverju hann svaraði og hvernig hann svaraði því og hverju hann lét ósvarað af því sem beint var til hans. Raunverulega var það svo, að hæstv. forsrh. gat engar nýjar upplýsingar gefið um gagnráðstafanir af hálfu íslendinga í tilefni af því sem gerst hefur á fiskimiðum okkar nú að undanförnu. Þegar hann var spurður um það, hvort ekki kæmi til mála að taka báða þá togara, sem ríkisstj. hugsar að taka á leigu nú á næstunni, og setja þá í landhelgisgæsluna og efla hana þannig, þá svaraði hann því engu. Hann vék sér alveg undan að svara því hvort hann teldi tök á að gera þetta. Hæstv. sjútvrh. svaraði þessu að vísu fyrir hann og sagði að hann væri algjörlega ósammála því að taka annað af þessum tveimur skipum og setja það í aukna landhelgisgæslu og taldi brýna þörf á því að skipinu yrði beint að fiskirannsóknum og sérstaklega að leit að nýjum karfamiðum. Þetta sýnir að mínum dómi mjög vel hvernig hæstv. sjútvrh. metur þau vandamál sem við stöndum frammi fyrir í þessum efnum. Hann veit mætavel að hið almenna eftirlit á vegum Hafrannsóknastofnunarinnar geta minni skip haft með höndum og hafa haft með höndum lengst af og geta í rauninni gert það fullt eins vel og miklu stærri og kostnaðarsamari skip. Varðandi hitt atriðið, sem snýr að því að reyna að opna ný karfamið, finna ný karfamið, þá er auðvitað hægt að leysa það á miklu einfaldari hátt. Við höfum hér í rekstri allmarga togara sem leita einmitt eftir karfa og hafa stundað þá veiði mikið að undanförnu í langan tíma. Það væri tiltölulega mjög auðvelt mál að semja við eitthvert af þeim útgerðarfélögum, sem þau skip eiga, um að takast á hendur sérstaka leit í sambandi við þessar veiðar. Þetta hefur verið gert áður og þá með ágætum árangri og er vitanlega ekki nokkur minnsta ástæða til þess að taka skip, sem er vel lagað til þess að hafa í Landhelgisgæslunni, eins og þar standa mál nú, og binda það við þetta verkefni. Önnur svör frá hæstv. forsrh. um það, hver yrðu viðbrögð ríkisstj., voru mjög á sömu lund. Ég gat ekki heyrt það frekar en hv. 5. þm. Norðurl. v. að hæstv. forsrh. minntist nokkurn skapaðan hlut á það að reynt yrði að útvega hraðskreitt skip til þess að leysa það verkefni sem rætt hefur verið um að það gæti innt af höndum. Frá hans hálfu hefur ekki komið neitt um það sem vakið hefur athygli, og það fór fram hjá mér eins og fleirum hér, hafi hæstv. forsrh. sagt um þetta mál nokkuð nýtt. Það vita allir og einnig andstæðingar okkar í landhelgismálinu, að það hafa farið fram nokkrar athuganir á því að útvega skip af þessari tegund. Hæstv. dómsmrh. hefur beitt sér fyrir því og óskað eftir athugunum í þeim efnum. En ég hef ekki heyrt að hæstv. forsrh. legði neina sérstaka áherslu á að þetta yrði gert eða beitti áhrifum sínum sérstaklega til þess. En það hefði vitanlega verið mjög gagnlegt við þessar aðstæður nú að bretar og aðrir hefðu fengið að heyra það frá forsrh. Íslands við þessar aðstæður að skip af þessari tegund yrði útvegað, því að auðvitað leikur enginn vafi á því að við eins og allar aðrar þjóðir getum útvegað okkur svona skip. Það er ekkert annað en aumingjaskapur að geta ekki útvegað svona skip. Svona skip eru svo að segja til í hverju landi og ganga þar bæði kaupum og sölum og er einnig hægt að fá þau leigð. Það verða þá einhverjir aðrir að taka þetta verkefni að sér fyrir ríkisstj., að útvega svona skip, ef hún getur það ekki, því að ég trúi því ekki að það sé sleginn þannig hringur um okkur íslendinga að við séum settir hér á algeran bannlista, þannig að við getum ekki fengið skip sem eru jafnalgeng og þessi skip, ef gengið er rösklega eftir því. Við höfum þegar rekið okkur á að það er óvilji hjá vissum þjóðum að aðstoða okkur nokkuð í þessum efnum. Þannig er þetta t.d. með Norðurlandaþjóðirnar. Þær vilja skjóta sér undan og vera ekkert í þessum efnum. Og það kann að vera að það fari svo að afstaða Bandaríkjanna sé eitthvað svipuð, þó að þau hafi ekki svarað enn. En það er hægt að leita til miklu fleiri aðila og útvega svona skip, og ég trúi því satt að segja ekki, að ef ríkisstj. segði að hún væri ákveðin í því að útvega svona skip og það skyldi gert, þá trúi ég því ekki að bandaríkjamenn létu lengi standa á sér, þá mundu þeir verða við beiðni dómsmrh. í þessum efnum. En á meðan þeir halda að það sé hægt að víkja okkur rólega til hliðar, því að áhuginn sé ekki mikill, beiðnin sé sett meira fram að formi til og kannske aðeins af hluta ríkisstj., en hinn hlutinn kæri sig síður en svo um þetta, því að það er tiltölulega auðvelt að lesa út úr ýmsu af því sem kemur fram af hálfu Sjálfstfl. um þessi mál að undanförnu, sérstaklega í Morgunblaðinu, að það virðist vera svo að sá flokkur hafi ekki mikinn hug á því að efla landhelgisgæsluna og veita frekara viðnám gegn yfirgangi breta en verið hefur. Ég verð sem sagt að segja það, að mér fundust svör hæstv. forsrh. við því, sem um var spurt, vera ákaflega léttvæg. En það er ábyggilega mikill misskilningur af honum að halda að umr. eins og þær, sem hér hafa nú farið fram og stundum áður hér á Alþ. um landhelgisdeilu okkar við breta, þær umr. beri vott um að við séum að þreytast í málinu og bendi til þess að við gefumst upp, þegar verið er að ganga eftir því að við gerum enn meira en við höfum þegar gert til þess að veita viðnám. Það er rétt að andstæðingar okkar í þessu tilfelli, bretar, meta okkur í þessu máli eftir viðbrögðum okkar, ekki aðeins eftir orðum okkar hér á Alþ., heldur eftir viðbrögðum okkar, hvað íslenska ríkisstj. gerir. Ef hún hefði brugðist þannig við árás eins og þeirri, sem hér hefur verið rætt um, að hún hefði gert öllum ljóst að hún ætlaði að auka okkar varnarmátt, hún ætlaði að bæta við skipum og ekki aðeins einu skipi, heldur tveimur nú þegar, ef hún hefði lýst því yfir og einnig lýst því yfir að hún mundi útvega hraðskreitt skip, þá hefðu andstæðingar okkar veitt því athygli, að ég tali nú ekki um það ef ríkisstj. hefði fengist til þess að taka undir þá kröfu okkar alþb.manna að auka hinn pólitíska þrýsting. Það vekur auðvitað athygli í þessu máli að hæstv. forsrh. vill ekkert tala um að við ættum að auka pólitískan þrýsting í deilunni. Þar leggur hann ekkert til annað en það, sem hann hefur gert áður, að við höfum þegar gert nóg og nú sé best að fara sér hægt og sjá hvernig Hafréttarráðstefnunni lykti. En hins vegar kemur fram hjá hæstv. dómsmrh. að hann tekur undir kröfur stjórnarandstöðunnar um að við eigum að auka hinn pólitíska þrýsting. Hann er á því að við eigum að auka hann, það sagði hann greinilega í sinni ræðu. Og það mátti mjög vel lesa á milli línanna í sambandi við það sem hann sagði, að hann var á þeirri skoðun að það færi ekki vel á því að fulltrúi Íslands hjá NATO sæti við hliðina á fulltrúa breta í því bandalagi við þessar aðstæður. Ég held að það hafi ekki farið neitt á milli mála að það var sú merking sem lá í því sem hæstv. dómsmrh. sagði um þetta atriði, að hann teldi ekki fara vel á því. Ég legg þá merkingu í orð hans, en hann hafi ekki talað skýrar í þessum efnum en hann gerði af tillitssemi við hæstv. forsrh. og samstarfsflokkinn sem hann veit að er á móti því að auka þennan pólitíska þrýsting, notfæra sér hann, t.d. með því að kalla sendiherrann heim. Hæstv. forsrh. talaði um að við þyrftum nú að halda sambandinu áfram við NATO, m.a. til þess að geta flutt okkar mál þar áfram. En höfum við ekki verið að flytja okkar mál fyrir þessu ráði allan tíman með þeim árangri sem við stöndum frammí fyrir? Spurningin er auðvitað sú, hvernig menn líta á aðild okkar að NATO, hvernig menn líta á þann samning sem er grundvöllur þeirrar aðildar. Ég hef vitnað í það hér áður, að þar stendur skýrum orðum að árás á eitt af aðildarríkjunum teljist árás á þau öll og henni beri að svara á þann hátt að öll ríkin sameinist um að snúast gegn árásaraðilanum. Í Norður-Atlantshafssamningnum er ekki eitt einasta orð að finna um að sú árás, sem þarna er rætt um, þurfi að koma frá einhverju öðru landi en þeim sem eru aðilar að bandalaginu, - ekki eitt einasta atriði um það. Hér er aðeins rætt um árás, og hún hefur átt sér stað. Við höfum allir lýst því hér yfir að við höfum orðið fyrir árás af hálfu breta. Þeir reyna að brjóta niður okkar lög í okkar landi, og þeir, sem vilja líta þannig á það að þessi sáttmáli eigi að standa á meðan við erum aðilar að honum, það er vitanlega eðlilegt að þeir geri kröfu um að það sé farið eftir því sem segir í sáttmálanum. Hitt er allt of máttlaus og aumingjaleg skýring, að það eigi að lesa það út úr þessum sáttmála að hvert aðildarríki NATO sem er megi gera árás á t.d. Ísland og þá eigi bandalagið ekki að koma til á neinn hátt. Nei, hér er um það að ræða hvort við eigum að þola það án mótaðgerða að land, sem er aðili að Norður-Atlantshafsbandalaginu, þ.e.a.s. Bretland, ráðist á okkur á þann hátt sem það hefur gert án þess að við beitum mótaðgerðum. Og ef bandalagið verður ekki við kröfum okkar um að það beiti sínum ráðum til þess að stöðva árás breta, þá er vitanlega hið eina eðlilega það að við grípum til okkar ráða. Þá er eðlilegt að við segjum við þetta bandalag: Við munum ekki veita ykkur áfram þá aðstöðu sem þið hafið haft í okkar landi, við munum þá taka fyrir þá aðstöðu. Það þarf vitanlega engan árs uppsagnarfrest undir kringumstæðum eins og þessum til úrsagnar, eins og hæstv. forsrh. vildi vera láta. Hér er um brot á þessum sáttmála að ræða gagnvart okkur að okkar dómi, og það ber vitanlega að taka á þessu samkv. því. Ég þarf í rauninni ekki að fara fleiri orðum hér um það sem fram kom hjá hæstv. forsrh. Hann fékkst ekki til þess að segja hér neitt það varðandi þessa atburði sem ég tel að hefði getað orðið okkur til stuðnings í átökunum við breta, sem hefði getað orðið til þess að vara þá við og stöðva aðgerðir þeirra. Hann gerði í rauninni ekki annað en malda þar heldur í móinn í sambandi við allar frekari aðgerðir. Hæstv. sjútvrh. flutti svo býsna einkennilega ræðu auk þessa, sem ég hef þegar minnst á, þar sem hann treysti sér ekki að sjá af öðrum togara, sem nú á að taka á leigu, í gæsluna, vildi heldur senda hann í karfaleit eitthvað út í buskann. Hann talaði mikið um að það þyrfti að gæta að því líka að það borgaði sig yfirleitt ekki að kosta meiru til í sambandi við gæsluna, og hann ræddi um það einnig að við ættum ekki að gera neinar ráðstafanir til þess að þvinga færeyinga til að veita okkur aðstoð. Auðvitað hafði enginn talað um að þvinga færeyinga til eins eða neins, heldur aðeins hafði ég vikið að því að það væri eðlilegt, á sama tíma sem færeyingar leita til okkar og vilja fá okkur til þess að heimila sér fiskveiðar við þau knöppu kjör sem við búum við, að við létum þá skilja það að við ætluðumst líka til þess að þeir veittu bretum ekki sérstaka aðstoð til þess að geta farið hér ránshendi um okkar mið. Ég tel að þetta hefði verið eðlilegt, vegna þess að það liggur fyrir að bretar nota nú í stórum stíl einmitt aðstöðu í Færeyjum sem nokkurs konar birgðasvæði sér til aðstoðar í sambandi við veiðarnar hér við land. Það er rétt, færeyingar hafa stundum áður brugðist vel við í þessum efnum og staðið sig vel. En auðvitað eru ekki í því landi allir á sama báti, síður en svo, og ekki allir sömu skoðunar. Ég hefði hins vegar talið mjög eðlilegt að við hefðum reynt að hafa áhrif í þessum efnum, en það vildi auðvitað hæstv. sjútvrh. ekki og vildi leggja þessi orð mín út á versta veg. En aðalatriðið, sem kom fram í ræðu hæstv. sjútvrh., var auðvitað varðandi það að ég minntist í ræðu minni á að það hefði komið greinilega fram undansláttartilhneiging hjá stjórnvöldum gagnvart útlendingum sem m.a. hefði birst í því að nýlega hafi verið opnað að verulegu leyti friðunarsvæði fyrir Suðausturlandi, sem var lokað áður, eftir kröfum vestur-þjóðverja, og ég gaf nokkrar upplýsingar hér um málið. Hæstv. sjútvrh. byrjaði strax á því að bera sig illa að ég hefði brugðið hér út af gamalli venju að láta menn ekki vita fyrir fram um hvað væri spurt, ég væri hér sítalandi í landhelgismálinu, en samt hefði ég ekki getað látið hann vita, menn þyrftu líklega að koma til þings með heilan poka af upplýsingum til þess að geta verið viðbúnir að svara o.s.frv. Það máttu auðvitað allir heyra að ég hafði beint máli mínu hér til hæstv. forsrh. fyrst og fremst um landhelgismálið almennt, en dró inn í það mál spurningu um hverju það sætti að þetta hefði verið gert. Málið liggur auðvitað þannig fyrir að hæstv. sjútvrh. er búinn að taka þessa ákvörðun nú fyrir örfáum dögum, að hann opnar svæði sem var lokað, svæði sem hann hafði lokað áður, hann opnar það. Það var nú meira en lítið að fara fram á það við sjútvrh. að hann vissi eitthvað um hvernig stæði á því að hann tók þessa ákvörðun fyrir örfáum dögum. Helst var á honum að skilja að hann þyrfti upplýsingar sem þyrfti að flytja í heilum poka til þess að hann gæti gefið einhverjar skýringar á þessu. Hæstv. ráðh. staðfesti í rauninni allt það sem ég sagði varðandi þetta mál, enda hafði ég það eftir valinkunnum skipstjóra sem hafði þessar tölur frá réttum aðila. Þar skakkaði aðeins um eina dagsetningu, sem ég hygg að hafi skakkað einmitt um hjá hæstv. ráðh. sjálfum. Það var sem sagt staðfest að 20. mars gekk í gildi þessi breyting á friðunarsvæðinu, það staðfesti hæstv. ráðh. Hann hélt að hann hefði undirskrifað þessa reglugerð daginn áður, hinn 19., en rn. hefur nú upplýst að það hafi verið hinn 17., það skiptir ekki máli. En hann staðfesti líka að það hefði ekki verið fyrr en 24. sem blöð almennt gátu fengið vitneskju um þessa breytingu. Hann sagði að þetta hefði legið allt saman tilbúið til birtingar í Lögbirtingablaðinu, en það hefði orðið dálítill dráttur á því að senda þetta frá sér, vegna þess að það hefði staðið á korti og því hefðu þeir ekki verið tilbúnir fyrr en eftir lokunartíma hinn 23. og blöðin fengu að vita þetta 24., eins og ég sagði. Og Landhelgisgæslan hefur sjálf gefið upp, að hún fékk ekki að vita um þetta fyrr en 25., þetta eru hennar upplýsingar. Hitt liggur svo einnig staðfest fyrir, að einn af skipherrunum, sem starfar nú fyrir Austurlandi á varðskipunum, upplýsir að hann hafi ekki fengið að vita um þessa breytingu fyrr en hinn 28. En þá var a.m.k. einn eða fleiri þýskir togarar búnir að fylla sig á þessum miðum. En um leið og hæstv. ráðh. staðfesti þetta, þá gaf hann ekkert svar við því, eins og hv. þm. tóku eftir, ekkert svar við því hvernig stóð á því að hann rauk til á þennan hátt og opnaði friðunarsvæði sem hafði verið lokað áður. Það var staðfest að upphaf þess, að þessu svæði var lokað, var það að allir togaraskipstjórarnir á Austfjörðum óskuðu eftir því að svæðinu yrði lokað. Og fiskveiðilaganefnd, sem starfað hefur, gerði samhljóða till. um að loka þessu svæði öllu, um leið og hún gerði till. um lokun eða stækkun á öðrum svæðum, t.d. fyrir Norðausturlandi. Og hæstv. sjútvrh. upplýsti að það hafi á sínum tíma verið, eins og lög áskilja, leitað til Hafrannsóknastofnunarinnar um þetta mál og hún hafi talið það út af fyrir sig skynsamlegt og varlegt, en hún hefði ekki nægilegar upplýsingar um svæðið og kom það engum á óvart. En nú hefur Hafrannsóknastofnunin upplýst að hún á enga hlutdeild í því að hluti svæðisins hefur verið opnaður aftur. Hún segir enn að hún hafi ekki nægilegar upplýsingar um svæðið, hún hafi að vísu sent skipið Hafþór inn á svæðið, og það var það eina, sem var dálítið merkilegt hjá hæstv. ráðh., og hann hafi fengið sáralítinn fisk á svæðinu. Og vegna þess að hann fékk sáralítinn fisk á svæðinu, þá var sjálfsagt að opna svæðið. Auðvitað fór það svo, og það kom engum á óvart sem þarna þekkti eitthvað til, að þarna var strax um geysilega mikið fiskmagn að ræða þegar svæðið var opnað, alveg óvenjumikinn afla að ræða á svæðinu strax þó að Hafþór fiskaði þar ekkert fyrir nokkrum dögum. En til þess geta verið ýmsar ástæður. En ekki gaf það neina skýringu á því hvernig stendur á því að það er rokið í að opna þetta svæði, þó að Hafþór hafi ekki fundið þar fisk. En sem sagt, hæstv. sjútvrh. vék sér með öllu undan því að svara hvernig stóð á því að hann breytti fyrri ákvörðun án þess að bera það undir þá, sem upphaflega höfðu staðið fyrir lokuninni, og gerði það með þeim hætti að skipstjórar á Austfjarðamiðum verða að fá sínar upplýsingar úr talstöðvum þýsku togaranna um að það sé búið að breyta svæðinu og nú megi þeir fara inn á þann hluta svæðisins þar sem jafnan hefur verið mest af smáufsa og nú hefur komið í ljós að veiðist langsamlega mest smáufsi á. Hvaða ástæður lágu til þess að þetta var gert, aðrar en þær að vitað var allan tímann að þjóðverjar sóttu fast á að f!t að veiða á þessu svæði? Hæstv. sjútvrh. komst þannig að orði, að í ljós hefði komið að þjóðverjar væru okkur afskaplega velviljaðir, þeir vildu m.a., - það hefði komið fram í viðtali við þá nýlega við nefnd manna sem hefði verið í Þýskalandi, - vildu bæði kaupa af okkur ísfisk og jafnvel leigja okkur frystigeymslur fyrir frosinn fisk. Ja, sér er nú hvað! Ætli það sé nokkuð nýtt að þeir hafi viljað kaupa af okkur ísfisk, að við höfum ekki vitað það allan tímann? En hæstv. ráðh. ætti kannske að vita að það hefur verið mjög rætt um það hér í landinu að það þyrfti að gera ráðstafanir til þess að banna mönnum beinlínis að fara út með ísfisk, eins og sakir standa, þegar skortir stórkostlega á verkefni hér í fiskiðnaðinum. Og svo kemur fregnin um að þeir séu tilbúnir:að leigja okkur frystigeymslur, eins og það hafi ekki legið fyrir. Við höfum meira að segja haft þær á leigu áður og notfærðum okkur í allríkum mæli í fríhöfninni í Hamborg að hafa slíkar geymslur á leigu á meðan við töldum að það þjónaði okkar hagsmunum vegna þess að við hefðum þarna til einhvers markaðar að dreifa. Allt af þessu tagi ber aðeins vott um að hér er um óeðlilega undanlátssemi að ræða gagnvart þjóðverjum. Það er verið að hleypa þeim inn á þau mið sem ekki átti að hleypa þeim inn á og það meira að segja fyrr en íslendingum er hleypt inn á miðin. Ég vil fyrir mitt leyti vara við þessu. Ég tel að þessi ráðstöfun hæstv. sjútvrh. sé hreint hneyksli og það hneyksli sem menn eigi ekki að sleppa út úr auðveldlega, því að það er vitanlega ekki hægt að afsaka það með neinu að láta undan á þennan hátt. Ég vek sem sagt enn athygli á því að hæstv. ráðh. gat ekki gefið neina skýringu á því hvernig stóð á því að þessi breyting var gerð. Hafi það verið svo að hann hafi efast um að það hafi verið rétt að loka þessu svæði á sínum tíma eftir till. skipstjóranna og eftir till. fiskveiðilaganefndar og fyrri umsögn Hafrannsóknastofnunarinnar, þá átti hann vitanlega ekki að opna það aftur fyrr en fullnægjandi rannsókn hafði farið fram á svæðinu. En það liggur fyrir að hún hefur ekki farið fram. Hafrannsóknastofnunin hefur ekki breytt sinni umsögn. Opnunin er því algert hneyksli. Þarna hefði að sjálfsögðu átt að bíða eftir því að þessi athugun hefði farið fram. En það var eitthvað annað sem lá á. Það er einmitt þetta sem ég vil gjalda varhuga við, það er að við sýnum undanlátssemi á þennan hátt gagnvart ágangi útlendinga. Það er því miður búið að gera of mikið af því að láta undan kröfum þeirra og m.a. að gera samninga við vestur-þjóðverja, þótt við séum ekki að færa þeim enn meir með ráðstöfunum eins og þessari. En ég skal nú ekki víkja að ýmsu fleiru sem kom fram í ræðu hæstv. sjútvrh. og væri þó fyllilega ástæða til þess að víkja að. Það er ekki tími til þess úr því sem komið er. Ég læt það því bíða. En ég vil fara hér nokkrum orðum um ræðu hæstv. dómsmrh. Það var alveg greinilegt að ræða hæstv. dómsmrh. var eins og hér kæmi fram ráðh. úr allt annarri ríkisstj. en þeirri sem hæstv. forsrh. og hæstv. sjútvrh. voru að tala fyrir. Það var engu líkara en þarna væri á ferðinni ráðh. úr allt annarri stjórn. Hann flutti bæði mér og hv. þm. Benedikt Gröndal þakkir fyrir það sem við höfðum sagt og þakkaði okkur mjög fyrir okkar yfirlýsingar. Það var eitthvað annað en að við ættum þakklæti að fagna frá hinum. Hann lagði ríka áherslu á það að hann vildi auka hinn pólitíska þrýsting, og hann sá ástæðu til þess að víkja sérstaklega að því að framámenn í stjórnmálum hér væru ekki að ástæðulausu að draga úr þessum pólitíska þrýstingi með ótímabærum yfirlýsingum. Það hefur verið sagt í þessum umr. að þessi orð hæstv. dómsmrh. hafi átt sérstaklega við Gylfa Þ. Gíslason og yfirlýsingar hans. Mér dettur ekki í hug að taka þessi orð hæstv. dómsmrh. sögð hér eingöngu til Gylfa Þ. Gíslasonar. Þessi orð hitta auðvitað engan fyrr en bæði hæstv. forsrh. og alla framámenn í líði Sjálfstfl., því að þeir hafa verið að gefa yfirlýsingar æ ofan í æ, bæði í blöðum sínum og viðtölum sem hafa farið í þessa sömu átt. Ég minnist þess að hv. þm. Sverrir Hermannsson sagði bæði erlendis og hér heima í sjónvarpi að þessi ríkisstj. mundi aldrei hóta neinu í sambandi við NATO, það kæmi ekki til mála, aldrei. Það eru fleiri en Gylfi Þ. Gíslason sem hafa sagt þetta og ber að víta fyrir það að þeir eru að gefa hér ótímabærar yfirlýsingar sem eiga að draga úr þeim pólitíska þrýstingi sem meiningin var að beita. Ég get ekki skilið þetta á annan veg en þann, að hæstv. dómsmrh. sé í þessum efnum sammála okkur sem höfum lagt áherslu á að þennan pólitíska þrýsting eigum við að nota, enda er það í fullu samræmi við það sem hann hefur gert áður í þessum málum. Hann stóð fyrir því í vinstri stjórninni að þar var gerð samþykkt, og eins í sínum eigin flokki, Framsfl., um að tilkynna NATO það, að ef ekki yrðu gerðar ráðstafanir til þess að herskipin þá færu út fyrir 50 mílna mörkin, þá mundum við taka til endurskoðunar afstöðu okkar til aðildar að NATO. Það er í fullu samræmi við það sem hæstv. dómsmrh. segir nú. Hann vill beita pólitískum þrýstingi, en samstarfsmenn hans í ríkisstj. eru greinilega á allt annarri skoðun. Þeir draga úr öllu því sem hann segir og gerir í þessum efnum. Þeir vilja halda í allt aðra átt. Það hefur auðvitað ekki farið fram hjá neinum að Morgunblaðið hefur sagt æ ofan í æ að við ættum ekki að hóta neinu, það næði engri átt. Þeir sögðu líka í Morgunblaðinu að við ættum ekki að slita stjórnmálasambandi við breta, það væri verst fyrir okkur sjálfa. Þeir hafa verið á móti því að kalla sendiherrann hjá NATO heim, og þeir vilja vitanlega ekki ræða um neina hótun gagnvart lokun herstöðva NATO hér á landi eða láta þá skilja það að við munum taka til endurskoðunar afstöðu okkar til bandalagsins ef þessu heldur áfram. Ég vil taka undir þau orð hæstv. dómsmrh. að það, sem máli skiptir auðvitað í þessari deilu nú, eru beinar aðgerðir. Það er það eina sem okkar andstæðingar munu taka eitthvert mið af. Og því er það að við í stjórnarandstöðunni erum að ganga eftir því að um meiri beinar athafnir verði að ræða í málinu af hálfu ríkisstj. en verið hefur fram til þessa. Ég hef lagt áherslu á það, að ég tel að þessar athafnir af okkar hálfu geti komið fram með tvennum hætti: Annars vegar með því að við sýnum bretum að það er ekki neinn uppgjafarhugur í okkur, heldur ætlum við að auka okkar landhelgisgæslu, efla hana, fjölga skipum og þá jafnvel miklu meira ógnvekjandi skip í okkar gæslulið heldur en við höfum nú, við ætlum að gera gæsluna enn þá virkari með skiptiáhöfnum og við ætlum að fara í það að afla hér fjár til landhelgisgæslunnar til þess að efla hana þannig. Og þá tel ég að það skipti máli að gera það með þeim hætti að það sé um leið gegn hagsmunum breta, m.a. í þá átt að við knýjum hér fram hækkandi verð á breskum vörum, þannig að við færum okkar viðskipti sem mest frá Bretlandi yfir til annarra landa. Það hittir bretana alveg örugglega. Hins vegar koma svo til greina af okkar hálfu sem beinar athafnir í málinu pólitískar aðgerðir, eins og að kalla sendiherrann hjá NATO heim, eins og að tilkynna NATO, á svipaðan hátt og gert hefur verið áður, að fari herskipin ekki út fyrir tiltekinn tíma, þá munum við grípa til tiltekinna ráða sem við tilgreinum. Ég hef bent á það margsinnis úður að á þessu eru til mörg stig. Það er ekki nauðsynlegt að grípa til þess hástigs sem ég tel auðvitað langsamlega affarasælast út af fyrir sig að grípa til, það er ekki nauðsynlegt að grípa til þess að segja sig beinlínis úr NATO. Það er hægt að gripa til annarra aðgerða gagnvart NATO áður sem þeir kynnu að skilja. Spurningin er aðeins þessi: hvort við viljum nota þau pólitísku vopn, sem við höfum, eða hvort við viljum heldur þola yfirganginn. Ég skal ekki segja um það hvaða árangur verður af þessum umr. hér í dag um landhelgismálið. Ég vil þó vona að þær hafi það í för með sér að ríkisstj. taki málið á nýjan leik til athugunar út frá því, sem hér hefur komið fram. og hún sannfærist um að það er rétt að gera tilteknar ráðstafanir af okkar hálfu, - ráðstafanir sem bretar mundu skilja og ráðstafanir sem gætu vissulega komið okkur að gagni. Og þrátt fyrir þær aðfinnslur sem hér hafa komið fram frá okkur í stjórnarandstöðunni, þar sem við erum óánægðir með það sem gert er, þá vil ég enn undirstrika það að við erum reiðubúnir til samstarfs við ríkisstj. í þessu máli. Við getum vel sett okkur í þær aðstæður að við séum ekki sammála um allar þær till. sem fram koma. En það skiptir höfuðmáli að við reynum að finna sameiginlega leið sem geti orðið okkur að gagni. Við erum reiðubúnir til þess að taka þannig á málinu með ríkisstj. En hún getur ekki vænst þess að hún hafi neina samstöðu með okkur ef svipurinn á þessu öllu saman á að verða aðgerðarleysi, máttleysi og hik, eins og því miður hefur verið allt of einkennandi af hálfu ríkisstj. í málinu sem heild.



Herra forseti. Ég hef nú eins og flestir þm. hlustað á langar og margar umræðulotur um landhelgismálið hér í vetur. Eins og gefur að skilja hefur það komið í hlut ráðh., ríkisstj., fyrst og fremst að mæla fyrir landhelgismálinu, bæði í sókn og vörn. En ástæðan fyrir því, að mig langaði til að leggja hér nokkur orð í belg, er að inn í þessar umr. hefur blandast sérstaklega opnun á svæði á svokölluðu Berufjarðarhorni og Papagrunni sem var opnað fyrir nokkrum dögum fyrir botnvörpuveiðum. Það hefur komið fram í umr. að togaraskipstjórar á Austurlandi hafa lagt á það mikla áherslu og verið sammála um að halda þessu svæði lokuðu. Það kom fram í máli hæstv. sjútvrh, að það færi fram rannsókn á því af hálfu Hafrannsóknastofnunarinnar um þessar mundir, hvernig ástatt væri á þessu svæði, og þegar niðurstöður af þeirri athugun lægju fyrir, þá skildist mér á hæstv. ráðh. að hann mundi taka málið til nýrrar athugunar. Erindið, sem ég á raunar upp í pontuna að þessu sinni, er fyrst og fremst að óska eftir því við hæstv. ráðh. - hann er nú því miður ekki hér staddur - að hann beiti sér fyrir því að hraða þessari athugun sem mest má verða, þannig að það verði hægt að taka þetta mál alveg sérstaklega til endurathugunar og endurmats. Það hefur ekki farið fram hjá neinum að í allan vetur, síðan landhelgisdeilan hófst við breta, hafa þeir beitt sínum fiskiflota nær einvörðungu á Austfjarðamiðum, allt upp í 40-50 skip. Austfirðingar hafa því orðið að sækja á fjarlæg mið, að sjálfsögðu með ærnum kostnaði. Þeir telja þetta ekki eftir vegna þess að þeir vita vel að þetta er liður í landhelgisstyrjöld allrar þjóðarinnar við bretana. En það kann að verða mál síðari tíma að jafna metin ef styrjöldin leggst með óeðlilegum þunga á vissa landshluta, en það er mál íslendinga sjálfra og hefur engin áhrif á landhelgisstyrjöldina við breta sem virðist hafa farið harðandi upp á síðkastið. Varðandi þær umr., sem hér hafa farið fram í tilefni af mjög harkalegum árekstrum á Austfjarðamiðum nú um helgina, þá hefur hæstv. dómsmrh. gert grein fyrir hvernig háttað hefur verið aðgerðum af hálfu ríkisstj. varðandi eflingu Landhelgisgæslunnar. Það hefur komið fram, sem raunar er öllum vitanlegt, að landhelgisgæslan hefur verið stórkostlega efld á seinustu mánuðum. Hún býr nú yfir 4 mjög góðum varðskipum: Tý, Óðni, Ægi og Þór. Hún hefur á að skipa pólskum togara, Baldri, sem hefur reynst miklu betur í þessari styrjöld heldur en ég og margir aðrir töldu, þegar hann var tekinn á leigu, og hefur náð ótrúlegum árangri í þeim stimpingum sem þarna fara fram. Síðan ræður landhelgisgæslan yfir Fokker Friendship flugvél og á aðra, eins og kunnugt er, í pöntun, ef svo mætti segja, sem kemur til nota á næstu mánuðum. Landhelgisgæslan hafði keypt til afnota stóra þyrlu sem eyðilagðist, og það er í athugun, eins og kom fram í máli dómsmrh., að fá aðra í stað hennar. Síðan hefur það gerst nú að ríkisstj. hefur ákveðið að taka á leigu tvo togara til viðbótar og beita öðrum við landhelgisgæsluna sérstaklega. Það þarf ekki að deila um það að mínum dómi, að það er nauðsyn á að bæta við skipum til fiskirannsókna og fiskileitar. Það þarf ekki heldur að deila um það að einnig er nauðsynlegt að efla landhelgisgæsluna. Ég er þeirrar skoðunar að með þessum aðgerðum öllum sé landhelgisgæslan að verða býsna öflug miðað við okkar fjárhag og okkar getu. En það má auðvitað alltaf bæta þar um. En ég tók eftir því að hv. þm. Ragnar Arnalds sagði í sinni ræðu að þeir alþb.- menn hefðu flutt um það till. við afgreiðslu fjárl. í vetur að veita 300 millj. til Landhelgisgæslunnar sérstaklega. Það segir auðvitað enga sögu, vegna þess að það fylgdi engin till. um hvernig ætti að afla þessa fjár. Þetta var útgjaldatill. á fjárl. sem voru afgreidd með það naumum hætti að það varð auðvitað að fylgja svo hárri upphæð till. um fjáröflun ef átti að taka mark á henni. En hins vegar er miklu meira mark takandi á því sem kom fram hjá hv. 2. þm. Austurl. hér áðan, að þeir alþb.- menn væru reiðubúnir til þess að taka þátt í fjáröflun til þess að efla landhelgisgæsluna, og það er auðvitað það sem máli skiptir. Það hefur stundum verið á það bent að ástæða væri til þess að Leggja á þjóðina sérstakan landhelgisskatt. Það er háttur þjóða, sem eiga í styrjöldum, að leggja á gjöld til þess að standa straum af styrjaldarkostnaði. Og það er ástæða til þess að taka undir það með hæstv. dómsmrh., þegar hann fagnaði þeirri afstöðu stjórnarandstöðunnar að hún væri reiðubúin til þess að standa að fjáröflun til eflingar landhelgisgæslunni. Til viðbótar við þetta eru svo þær eftirgrennslanir sem ríkisstj. hefur staðið fyrir um að afla sérstaks hraðbáts til landhelgisgæslunnar. Varðandi hraðbáta og gagnsemi þeirra dreg ég dálítið í efa hvaða gagn er hægt að hafa af hraðbátum við gæslustörf. En um það ern skiptar skoðanir. Ég álít að skip eins og Týr og Óðinn og sú gerð skipa komi sennilega, þegar á allt er lítið, að bestum notum í sambandi við landhelgisgæsluna hjá okkur, eins og hér háttar málum. En ég held að það verði ekki á neinn hátt með rökum hægt að halda því fram að landhelgisgæslan hafi ekki verið stórkostlega efld á seinustu missirum og mánuðum, - stórkostlega efld, og ég held að það verði ekki hægt að deila á ríkisstj. fyrir það að hún hafi ekki gert verulegt átak í því efni að efla landhelgisgæsluna. Svo er hitt atriðið, hvernig landhelgisgæslunni hefur verið beitt. Ég er þeirrar skoðunar að henni hafi verði beitt alveg til hins ítrasta í þessu stríði og í raun og veru ekkert eftir annað en takast á eins og gert er í styrjöldum. Ég held því að það verði ekki hægt að saka yfirstjórn landhelgisgæslunnar um það að landhelgisgæslunni hafi ekki verið beitt til hins ítrasta, vildi ég segja, og verið teknar stórar áhættur í sambandi við það, eins og öllum er raunar kunnugt um. En það er alveg sýnilegt að deilan hefur farið harðnandi. Mönnum hættir til þess, þegar þeir hlusta á umr. um landhelgismálið, og landhelgisdeiluna, að skoða þær aðgerðir, sem ríkisstj. hefur gert í þeim efnum og bera saman við seinasta landhelgisstríð, seinustu landhelgisstyrjöld. Vegna þess að svo vel vill til að hv. 2. þm. Austurl., sem hefur verið einna skeleggastur af hálfu þeirra stjórnarandstæðinga í umr. um landhelgismálið, sat í fyrrv. ríkisstj. sem átti í landhelgisstríði, þá er eðlilegt að menn beri saman aðgerðir þessara tveggja ríkisstj. í þeim styrjöldum sem við höfum háð um landhelgina. Það er athyglisvert í fyrsta lagi að landhelgisdeilan núna eða styrjöldin hefur staðið í 4–5 mánuði, en hún stóð á annað ár árin 1972–1973, þannig að það er kannske of snemmt að kenna mikillar óþolinmæði í þessu máli. Það var ekki sóst eftir því þá, ef ég man rétt, að fá sérstaka hraðbáta, eins og nú er talað um, til gæslustarfa. Ég held að landhelgisgæslunni hafi ekki verið beitt af eins mikilli hörku í fyrra þorskastríðinu og núna. Það er mín skoðun. En það stafar náttúrlega af því að deilan hefur verið harðari einnig af hálfu bretanna. Það var ekki kært til Öryggisráðsins á þeim 12 mánuðum sem landhelgisstyrjöldin 1972–1973 stóð yfir. Málið var ekki tekið upp hjá Sameinuðu þjóðunum og kært til Öryggisráðsins. Málið var ekki kært til NATO á þann hátt sem nú hefur verið gert, ef ég man rétt. Og það var ekki tekið upp á vettvangi Norðurlandaráðs með þeim hætti sem nú hefur verið gert, og það fékkst ekki sú samúð af hálfu Norðurlandanna þá sem nú hefur verið lýst yfir eftir verulegan pólitískan þrýsting af hálfu íslendinga. En það voru settar fram hótanir, - það er alveg rétt, það hefur komið fram hér, - sem höfðu í för með sér pólitískan þrýsting. En svo var að lokum samið í þessu máli. Ég held að ef þessar tvær styrjaldir eru bornar saman af sæmilegu hlutleysi, þá komi það í ljós að þessi styrjöld hefur verið af okkar hálfu háð af meiri hörku heldur en fyrri landhelgisstyrjöldin og það hefur verið beitt meiri þrýstingi nú á alþjóðavettvangi en þá var gert. Það stafar e.t.v. af því að það er enn þá meira í húfi nú en var þegar við færðum út í 50 mílurnar. Nú er mönnum enn þá ljósara en þá var hvernig ástandi fiskstofnanna er háttað, þó að menn hafi vitað það strax árið 1972 og kannske fyrr að þorskstofninn t.d. var í raun og veru í stórkostlegri hættu. Ég álít að við eigum enn til viðbótar við þann mikla þrýsting, sem ríkisstj. hefur beitt á alþjóðlegum vettvangi, að auka enn á þann þrýsting og beita landhelgisgæslunni eins og við höfum gert, slaka í engu til og efla hana eftir því sem okkar geta leyfir. Ég held að við getum átt í langri deilu og getum ekki nú frekar en áður útkljáð þetta mál á einni nóttu. Bretar gætu auðvitað útkljáð málið á einni nóttu ef þeir beittu hervaldi til hins ítrasta, það er augljóst mál. Þeir gætu gersigrað okkar varðskipaflota á einni nóttu ef þeir vildu. Það vita auðvitað allir menn.

Þeir eru í NATO-ráðinu.

Það er sama, þeir gætu gert það, sagði ég. Ég var ekki að segja að þeir mundu gera það, ég sagði að þeir gætu gert það. Það er öllum ljóst og þarf ekki um það að deila eða hafa mörg orð. En ég held að við megum, jafnhliða því sem við beitum áfram pólitískum þrýstingi í þessu máli, aldrei gleyma því að við eigum að leggja áherslu á að vinna málið sem mest af eigin rammleik, með rökum og þeim ráðstöfunum sem við getum beitt, vegna þess að þá verðum við minnst háðir þegar styrjöldin er unnin og henni lokið. Þá verðum við minnst háðir öðrum ef við treystum á okkar eigin rammleik í málinu og beitum okkar rökum og öllum tiltækum ráðum sem við búum yfir. Ég ætlaði mér nú ekki að setja á langa ræðu í þessu efni, en kvaddi mér hljóðs alveg sérstaklega í tilefni af umr. um opnun veiðisvæðisins á Hvalbakssvæðinu.



Herra forseti. Ég hafði nú raunar ætlað það og þá ekki síst með tillíti til þess að nú fyrir skemmstu, einmitt um þetta leyti dags, skömmu fyrir kl. 7, þá var ungur varaþm. norðan úr landi snupraður af einum stjórnarsinna hér, nánar tiltekið hv. 12. þm. Reykv., Albert Guðmundssyni, fyrir að sýna hinu mjög svo háttvirta Alþingi lítilsvirðingu í orði, - þá hafði ég ætlað það að nú mundu hæstv. ráðh., sjútvrh. og dómsmrh., þykja við hæfi að heiðra þessa öldnu stofnun með návist sinni þegar landhelgismálið er til umr. Það er allt að því óviðkunnanlegt að hugsa til þess að þeir skuli ætla hæstv. forsrh. að taka hér prívat og persónulega á sitt breiða bak allar þær snuprur, sem til ríkisstj. er vísað í umr. um þetta mál. Nú sem sagt horfir málið öðruvísi við. Þeir heiðra sem sagt Alþ. með fjarveru sinni þessa stundina, og ég hlýt að taka nokkurt tillit til þeirrar staðreyndar í þeim orðum sem ég læt hér falla. Það var rétt, sem hæstv. dómsmrh. sagði í ræðu sinni fyrir skemmstu. Við höfum vitað það lengi að vinnubrögð breta á miðunum hér hjá okkur stefna að því að lama fyrir okkur varðskipin, að gera þau ósjóhæf þannig að þau geti ekki gegnt hlutverki sínu á miðunum. Það var líka rétt sem hæstv. dómsmrh. sagði, að bretar hafa fyrr mannað fallbyssur í átökunum hér við land. Það er rétt minni hans að þetta var gert við útfærsluna í 12 mílur og enn þá bárust fréttir af því við útfærsluna í 50 sjómílur. Þessum ráðum hefur verið beitt, þessum ógnunum hefur verið beitt. En önnur breyting hefur átt sér stað síðan. Við höfðum í þau skipti við völd í landinu ríkisstj. sem ekki beygði sig fyrir ógnunum, ekki tók slíkar ógnanir fegins hendi til þess að afsaka tilslökun í landhelgismálinu. Í þau skipti höfðum við ekki Sjálfstfl. í stjórn hér á landi. Síðan tók viðreisnarstjórnin við útfærslu í 12 sjómílur og leiddi hana til lykta, útfærsluna í 12 sjómílur, með hinum fræga hætti, með samningunum við breta og vestur-þjóðverja 1961, samningnum sem bretar nota enn að skálkaskjóli á miðunum hér við land. Við skulum vera minnug þess að einu þjóðirnar, sem ekki viðurkenndu útfærsluna í 50 sjómílur í verki og ekki útfærsluna í 200 sjómílur í verki heldur, eru bretar og þjóðverjar sem skákuðu í skjóli samningsins frá 1961 þar sem kveðið var á um það að við færðum ekki út landhelgina aftur gegn vilja þeirra með öðru móti en því að málið færi undir úrskurð Alþjóðadómstólsins í Haag. Hæstv. forsrh. ítrekaði hér í umr. fyrri yfirlýsingar sínar um að hann teldi umr. utan dagskrár um landhelgisgæsluna bera vott um skelk og þreytu í átökunum við breta, - skelk og þreytu af hálfu okkar stjórnarandstæðinga. Það er ekki rétt að ræður okkar um málefni landhelgisgæslunnar beri vott um skelk og þreytu í viðureigninni við breta. Þær bera hins vegar óneitanlega vott um það að við óttumst dugleysi ríkisstj. hans og þær bera vott um nokkra þreytu vegna dáðleysis þessarar ríkisstj. í þeim slag sem við nú stöndum í. Ég verð að viðurkenna það, - ég sé að því miður er hv. þm. Benedikt Gröndal genginn úr salnum, - ég verð að viðurkenna það að ég furðaði mig ekki ýkja mikið á því þótt bæði hæstv. forsrh. og hæstv. dómsmrh. settu upp stór augu við ræðu þm. hér utan dagskrár í dag. Það eru nefnilega ekki liðin ýkjamörg kvöld síðan hv. þm. Benedikt Gröndal og hv. þm. Jón Skaftason komu fram í sjónvarpsviðtali og lýstu því yfir, að þeir teldu að ekki ætti að efla landhelgisgæsluna með tilliti til átakanna sem nú eru á miðunum. Benedikt Gröndal ítrekaði fyrri yfirlýsingar hæstv. forsrh. um það, að við hefðum þegar sigrað breta í þessari deilu, lagði áherslu á það eins og hæstv.forsrh.að okkur þýddi ekki að etja kappi við breta í sjóhernaði og taldi að við ættum ekki að kaupa hraðskreið skip eins og þau sem skipherrar landhelgisgæslunnar leggja til að keypt verði. Svo kemur hv. þm. Benedikt Gröndal fram við þessar umr. og lýsir yfir því, að við verðum endilega að efla landhelgisgæsluna með tilliti til átakanna sem nú standa, og lýsir yfir því, að að sínu áliti standi þetta þorskastríð enn. Það eru yfirlýsingar á borð við þessa sem gera það að verkum að það getur orðið býsna strembið bæði fyrir okkur í stjórnarandstöðunni að reikna með Alþfl. í sambandi við landhelgismálið og að því er mér virðist býsna strembið fyrir hæstv. ríkisstj. að reikna með Alþfl. yfirleitt eða afstöðu hans í þessu máli. Ég tek að sjálfsögðu undir það sem sagt hefur verið um þau atriði í ræðu hæstv. dómsmrh. sem lutu að baráttutækni okkar í aðalatriðum í landhelgismálinu. Ég leyfi mér að skilja orð hæstv. dómsmrh. varðandi pólitískan þrýsting á þá lund, að hann sé samdóma okkur alþb.mönnum um það, að við eigum að hafa á lofti nú það sem sjálfsagt er í þessu máli, að láta bandaríkjamenn vita það að við teljum okkur undir engum kringumstæðum fært að leyfa þeim að hafa herstöð hér í nafni NATO ef svo heldur áfram sem horfir í landhelgismálinu og láta stjórn Atlantshafsbandalagsins af því vita að við treystum okkur ekki til þess að vera í því kompaníi með bretum sem beita okkur hér ofbeldi. Ég leyfi mér að skilja orð hæstv. dómsmrh. á þá lund. Ég leyfi mér einnig að skilja orð hans varðandi sæmdina sem í því sé fólgin að við höfum fulltrúa á sama bekk og bretar í aðalstöðvum NATO, - ég leyfi mér að skilja þessi orð hans á þá lund að hann telji sjálfur að slíkt sé ósæmilegt. Ég hefði að vísu kosið að hæstv. dómsmrh. hefði kveðið öllu skýrar að orði en hann gerði í ræðu sinni um þessi atriði, en ég virði honum það til vorkunnar að hann hefur orðið sárbeitta reynslu af því að kveða mjög skýrt að orði hér í þingsölunum. Því mýkra sem orðalagið er, því færri horn sem eru á orðunum, því sársaukaminna er að éta þau ofan í sig aftur, og kannske því minni hætta á því að þau verði dæmd formlega dauð og ómerk. En ég sé fram á það að hér eigum við nú þess kost að reyna á merkingu þessara orða hæstv. dómsmrh., t.d. með því að kanna hvort hv. þm. Framsfl. fást ekki til þess að vera meðfim. með okkur alþb.- mönnum að þáltill. um að skora á ríkisstj. að gera nú þegar ráðstafanir til þess að lokið verði aðild okkar að Atlantshafsbandalaginu með tilliti til atburðanna. sem nú eru að gerast á miðunum, og jafnframt að herverndarsamningurinn verði tekinn til endurskoðunar, svo sem ákvæði hans mæla fyrir um. Varðandi yfirlýsingar, sem hafa komið fram við þessar umr. um þau skip sem henta muni til eflingar landhelgisgæslunni hér, þá leyfi ég mér að minna lítils háttar á blaðaviðtal sem ég las í morgun við Höskuld Skarphéðinsson skipherra á Baldri, skuttogaranum sem hefur reynst afburðavel við gæsluna, einkum vegna þess hversu skrokksterkur hann er og vel til þess fallinn að standast ásiglingar. Skipherrann lét þau orð falla í þessu viðtali að það væri alls ekki úr lagi að einhverjir þeirra hv. alþm., sem virðast hafa meiri þekkingu á gæslustörfunum innan múra Alþingishússins en skipherrar gæslunnar úti á miðunum, kæmu með svo sem einn túr á miðin á varðskipunum ef hugsanlegt væri að þeir gætu aukið þó ekki væri nema spönn við visku sína með þeim hætti sem að notum gæti komið næst þegar ræddur yrði tækjabúnaður landhelgisgæslunnar. Hann lét það raunar fylgja með, að þeir gætu þá kynnt sér sérstaklega það atlæti sem við sætum af hálfu herskipa Atlantshafsbandalagsins, ef vera mætti að hv. þm. gætu með því dýpkað skilning sinn á nauðsyn þess að við sætum áfram í bandalagi þessu. Hæstv. forsrh. staðhæfði að við hefðum, með því að ríkisstj. okkar hefði borið fram mjög ströng mótmæli á alþjóðavettvangi við síðustu atburðum á miðunum, gert það sem í okkar valdi stæði, það hefðu verið einu viðbrögðin sem hefðu verið á okkar valdi nú. Og hann sagði: Það er á valdi fjölmiðlanna að velja þær fréttir sem þeir kjósa að bera viða vegu, sagði hann í svari við aths. hv. þm. Benedikts Gröndals um það hversu hljótt væri um málið. Ríkisstj. Íslands fengi ekki við það ráðið. En sannleikurinn í málinu er náttúrlega sá, að ríkisstj. Íslands fær verulega við það ráðið hvort nokkrar fréttir er raunverulega að segja af gangi landhelgismálsins hérna. Þrátt fyrir allt, þó að fjölmiðlar væru allir af vilja gerðir að túlka málstað okkar, þá er það löngu, löngu hætt að vera frétt að íslenska ríkisstj, mótmæli harðlega framferði breta á miðunum hérna. En það væri á hinn bóginn frétt ef hæstv. ríkisstj. tæki sig til og gerði eitthvað það í málinu sem mark væri á takandi, gerði eitthvað í málinu annað en blaðra, hreint og klárt að blaðra. Ég vil svo í lok ræðu minnar vekja athygli á því, að hæstv. forsrh. lét hjá líða í svarræðu sinni við ræðu hv. þm. Lúðvíks Jósepssonar að víkja að lagafrv. sem við alþb: menn höfum borið fram í Ed. um leiðir til fjáröflunar til þess að styrkja landhelgisgæsluna og jafnframt um leiðir til þess að koma utanríkisviðskiptum okkar í þess háttar horf sem hæfir núverandi deilu okkar við breta. Það er frv. okkar um að lagt verði sérstakt 25% innflutningsgjald á breskar vörur þar sem fram er tekið að að vísu hefðum við helst viljað að tekið yrði gersamlega fyrir innflutning frá Stóra-Bretlandi, en með tilliti til þeirra aðila, sem nota breskar vélar, og þess fólks, sem á t.d. breska bila, þá teljum við ekki æskilegt um sinn að loku verði skotið fyrir innflutning á varahlutum. Í grg. með frv. okkar er vakin athygli á því að við fluttum inn s.l. ár fyrir 8 milljarða frá Bretlandi, þangað fluttum við út fyrir aðeins 4 milljarða. Ef við reiknum nú með því að eigendur breskra véla og breskra bila þyrftu að kaupa fyrir álíka háar fjárupphæðir varahluti á næstu missirum eins og þeir gerðu á s.l. ári, þá nam innflutningur á varahlutum í hreyfla árið sem leið aðeins 66 millj. og innflutningur varahluta í bíla aðeins 103 millj., eða samtals nam þessi innflutningur á varahlutum 169 millj. kr. sem er sáralítill hluti af 8 milljarða innflutningi alls. Það liggur í augum uppi að langflestar þær vörur, sem við flytjum inn frá Stóra-Bretlandi núna með óhagstæðum vöruviðskiptajöfnuði, getum við fengið frá öðrum löndum. Þetta frv. fluttum við fyrir nokkrum vikum í Ed. Formaður fjh.- og viðskn. Ed., sem er framsóknarmaður, hefur þrátt fyrir glaðlegar undirtektir hæstv. dómsmrh. og formanns Framsfl. undir till. okkar um leiðir til fjáröflunar til landhelgisgæslunnar ekki séð sér fært að taka þetta frv. enn þá fyrir á nefndarfundi og er mér þó ekki kunnugt um að fjh.og viðskn. Ed. hafi verið önnum kafin síðustu vikurnar. Ég ítreka það, að ég fagna þeim möguleika sem mér virðist koma fram hjá hæstv. dómsmrh. á því að þeir framsóknarmenn fáist nú til þess að gerast meðflm. með okkur alþb.- mönnum að þáltill. um að skora á ríkisstj. að gera eitthvað raunhæft í landhelgismálinu til að auka pólitískan þrýsting, um þáltill. um það að skora á ríkisstj. að slíta tengsl okkar við Atlantshafsbandalagið, ef svo heldur áfram sem horfir í landhelgismálinu, og að segja upp varnarsamningnum. Ég get ekki hjá því komist að víkja aðeins að ræðu hæstv. sjútvrh., Matthíasar Bjarnasonar, þó að hann sé hér nú fjarri, við skulum ætla að yfirveguðu ráði. Ég leyfði mér að kalla fram í fyrir honum í ræðu hans þar sem hann var að ljúka við að segja okkur frá því hversu mikilli vinsemd við ættum nú að mæta í Vestur-Þýskalandi og hefðum átt að mæta í Vestur-Þýskalandi rétt áður en hann tók þá ákvörðun að opna aftur friðunarsvæðið fyrir Austurlandi, rétt áður en hann tók þessa óútskýrðu ákvörðun, því að svo sannarlega kom það ekki fram í ræðu hæstv. ráðh. hvernig hann hefði komist að þeirri niðurstöðu að ákvörðunin, sem hann tók í janúar um að loka þessu svæði, hefði verið röng. Við skiljum ástæðurnar fyrir lokun þessa svæðis með tilliti til svörtu skýrslunnar. Með tilliti til ástands íslenskra fiskstofna lá það í augum uppi, að með því að hlífa þessu svæði var þó stigið skref, örlítið skref í rétta átt til þess að vernda fiskstofnana gegn ofveiði. Við vitum að þetta var gert að beiðni fiskiskipstjóra á Austurlandi og með góðfúslegu, en órökstuddu að vísu, samþykki fiskideildar, sem lýsti yfir þeim almenna skilningi að þetta væri þó skref í rétta átt. En við fengum enga skýringu á því með hvaða hætti hæstv. sjútvrh. hefði komist að þeirri niðurstöðu að nú væri rétt að opna þetta svæði. Hann gaf okkur ekki heldur fullnægjandi skýringar á því með hvaða hætti vestur-þjóðverjar gátu byrjað að veiða þarna áður en íslenskir fiskiskipstjórar vissu af því að þetta svæði hafði verið opnað á ný. Þjóðverjar fengu upplýsingarnar hjá sjútvrn. um að svæðið hefði verið opnað. Í blaðaviðtali, sem birtist í dag, segir hæstv. sjútvrh. frá því, að það hafi viljað svo til að vesturþýski sendiherrann hafi verið staddur í sjútvrn., frétt þetta þar og náttúrlega komið þessum upplýsingum á framfæri til sinna manna þarna fyrir austan það snemma að þeir voru búnir að fá rífandi afla á miðunum áður en íslenskir fiskiskipstjórar á þessu svæði, fiskiskipstjórarnir sem fóru fram á það á sínum tíma að svæðinu yrði lokað í verndarskyni, fiskiskipstjórarnir sem beiðast þess enn að þessu svæði verði haldið áfram lokuðu, - áður en þeir fengu hugmynd um þetta. Op ég vil ekki draga það í efa, að rétt sé að Hafþór hafi kastað nokkrum sinnum á þessum slóðum, í Berufjarðarálnum, og fengið lítinn fisk. Ég vil ekki draga það í efa að þetta sé rétt. En mig furðar stórlega á því að þetta, að Hafþór fékk þar lítinn fisk, hafi verið grundvöllur undir ákvörðun hæstv. ráðh: um að opna svæðið og þá fyrst og fremst fyrir þýsku togurunum, enda vitum við ósköp vei að einn togari fékk þarna rösklega 200 tonna afla á tveimur sólarhringum og þrír eru búnir að fylla sig síðan og það eru ekki enn þá komin mánaðamót. Það er rífandi afli þarna af smáum milliufsa. Ég harma það enn að hæstv. sjútvrh. er fjarri. Ég vil samt ekki láta hjá líða að bera fram spurningu hérna sem ég mun svo ítreka við hann aftur þegar fundum okkar ber saman, væntanlega kl. 9 í kvöld, - þá ætla ég að hann muni koma til þess að hlusta á framhald þessara umr., - bera fram þá spurningu við hann hvort satt sé, sem mér hefur verið sagt af allmörgum merkum mönnum, að hæstv. ráðh. hafi látið þau orð falla á fundi hér í Reykjavík fyrir skemmstu að hann teldi að mjög svo kæmi til greina að framlengja samninginn við vestur-þjóðverja um heimild þeim til handa til að veiða hér 60 þús. tonn á ári í tvö ár enda þótt bókun 6 gangi ekki í gildi, þannig að sú heimild, sem við höfum til þess að fella niður þýska samninginn nú í vor, verði ekki notuð þrátt fyrir svardagana alla hér fyrir jólin í vetur þegar fjallað var um þýsku samningana. Ef svo er, þá hlýt ég að tengja þessa ráðstöfun með fiskimiðin okkar fyrir Suðausturlandi ákveðinni grunsemd um það að stefnt sé að því að þýski samningurinn, sem hljóðar upp á 60 þús. tonna ársafla handa 20 skuttogurum í tvö ár, þessi samningur eigi að gilda áfram. Og ég vil rétt aðeins geta þess, að nýi pólski togarinn, sem nú á að taka á leigu og setja í karfaleit fremur en landhelgisgæslu, hann má finna mikinn karfa og auðfenginn ef okkur á að vera búinn meiri ágóði af því að gera hann út til þeirra hluta heldur en af því væri að losna við þýska samninginn.