Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það gerir mér ekki svo mikið, þegar ég er að halda ræðu, þó að gripið sé fram í fyrir mér. Stundum er það nú bara til bóta, en hitt þykir mér jafnan miklu verra, þegar ræða mín heggst í sundur og á henni verður margra klukkustunda hlé eða daga eða vikna, og síðan ég var hér í ræðustól síðast, eru liðnir nokkrir dagar og þess vegna er fyrir mér farið að fyrnast yfir, hvað ég sagt hafði og hvað ég næst hugðist segja. Ég býst því við, að þetta verði dálítið til þess að lengja mína ræðu, en þó mun ég hafa það í huga, að það verði ekki ýkja mikið úr þessu umfram það, sem verið hefði, ef ég hefði haldið ræðu minni áfram. Ég held, að ég hafi ætlað mér næst í ræðu minni að víkja nokkrum orðum að því, sem hæstv. viðskmrh. hafði lagt til þessara umr., og vil ég þó taka það strax fram, að ég ætlaði ekki að verða þátttakandi í talnaleikjum hans. Ég er svo fjarri því að vera neinn talnasérfræðingur, og eiginlega hrósa ég nú happi yfir því að vera það ekki. Ég ætlaði sem sé hvorki að ræða við hæstv. ráðh. um það, hvort 136 deilt með 9 væru 17 eða eitthvað annað eða neitt af því, sem hann fjallaði um seinast í sínum talnafræðum. En þó vildi ég í upphafi víkja að ályktunum hans út frá tölum, eins og flokksblað hans, Alþýðublaðið, hefur eftir honum, en það var nokkru fyrr í þessum umr. Þá fjallaði hæstv. viðskmrh. um það, mér þykir verst, að hann er ekki við, svo að þetta verður baktal allt saman, - þá fjallaði hann um áætlunartölur, sem nú lægju fyrir um fjármunamyndun fyrir yfirstandandi ár, fjármunamyndun hjá bændum, og komst hann að þeirri niðurstöðu út frá þessum tölum, að fjármunamyndun þeirra væri eftir þessum áætlunartölum nokkru meiri en í fyrra eða 403 millj. Hjá fiskveiðum væru þetta 442.9 millj., í iðnaðinum 551 millj., vélar og tæki 158 millj., verzlanir, veitingahús og skrifstofuhús 2I5 millj. og íbúðarhús 1 milljarður og 52 millj., samgöngumannvirki 580.8 millj. og byggingar hins opinbera 320 millj. Þessar áætlunartölur, eins og hæstv. ráðh. tók fram, eru sjálfsagt allar rétt tilfærðar. En ósköp finnst mér þetta veikur grundvöllur að byggja á, áætlunartölur, það finnst mér vera afsleppur og háll grundvöllur. En þó verður slysahættan öllu meiri á þessum grundvelli, þegar farið er að draga af honum ályktanir, og ég vil segja mjög hæpnar ályktanir. Út frá þessum tölum dregur hæstv. ráðh. þær ályktanir, að úr því að fjármunamyndun bænda í landbúnaðinum hafi verið svona mikil, eins og hann tilgreindi með áætlunartölunum, beri þessar tölur vitni um, að um mikinn ábata hafi verið að ræða hjá hændum á liðnu ári. Sem sé, hjá þeim hafi verið gott árferði. Ég skil það þannig, að með fjármunamyndunartölum hljóti hæstv. ráðh. að eiga við fjárfestinguna hjá bændum á liðnu ári. Viðskmrh. benti á, segir í flokksblaði hans, að arðsemi í landbúnaði sé út frá þessum tölum miklu minni en í fiskveiðum, en samt sé ekki ýkja mikill munur á fjármunamynduninni í þessum tveimur atvinnugreinum, og bendir hin mikla fjármunamyndun í landbúnaðinum til góðrar afkomu bænda, sagði ráðh. Ég held, að hæstv. ráðh. geti ekki byggt á þessum tölum og myndað sér neina skoðun um það, hvernig hagur bænda standi út frá þeim. Bændur eru oft og tíðum tilneyddir að leggja út í fjárfestingar, ef þeir eiga yfirleitt að geta haldið atvinnuvegi sínum áfram, þótt hagur þeirra sé hvergi nærri góður. En e.t.v. er ekki hægt að ætlast til, að hæstv. viðskmrh. viti um þetta. Bændur eru öðrum stéttum miklu fremur bundnir við ákveðnar fjárfestingar, hvernig sem hag þeirra annars er komið. Ég held, að það verði sannast sagna, að þegar litið er á hag bænda, þá er þar um tvennt mjög ólíkt að ræða. Þeir bændur, sem hafa fyrir nokkuð löngu lokið stórframkvæmdum sínum í ræktun og annarri mannvirkjagerð á jörðum sínum en búa nú við hið háa verðlag landbúnaðarvara, þeirra hagur er góður og þeir geta sjálfsagt alveg án þess að vera tilneyddir ráðizt í miklar fjárfestingar. En hinir, sem eru nú með fangið fullt af ræktunarframkvæmdum og byggingarumstangi og komast ekki hjá því, eru menn í mörgum tilfellum, sem nánast eru í skuldafjötrum og geta sig þar ekki hrært og eiga bara um tvo kosti að velja, annaðhvort að gefast upp ellegar ráðast í allmiklar fjárfestingarframkvæmdir og kannske langt umfram getu. Þeirra hagur er áreiðanlega svo naumur, að hann má ekki naumari verá. Það er því ekki hægt að reikna út frá neinum áætlunartölum og gera sér þannig heildarmynd af hag bænda, hvernig hann standi. En það er nú svona. Þessi leikur hagfræðinga með tölur er sennilega einn aðalkvilli þessarar fræðigreinar. Ég vildi segja, að það væri kannske atvinnusjúkdómur hagfræðinga að leika sér með tölur og draga af þeim mjög hæpnar ályktanir og það er kannske ekkert betra en meðferð talnanna sjálf oft og tíðum. En það var einu sinni sagt fyrir löngu, og það var nú ekki hagfræðingur, sem það sagði, það var guðfræðingur, að auðvelt væri nú oft að ljúga og blekkja, en hvergi væri auðveldara að gera það en með tölum. Og þegar menn hafa sína hagfræðiþekkingu til aðstoðar, má vera, að þetta sé orðið enn þá auðveldari leikur en áður var. Ég held, að þetta sé atvinnusjúkdómur hagfræðinga, þessi sífellda, hæpna túlkun málstaðar með tölum og svo að draga út frá þeim hæpnar ályktanir, sem stundum verða í raun og veru í beinni mótsögn við staðreyndir. Mér dettur t.d. í hug, ef hægt er að draga ályktanir um hag bænda almennt í sambandi við þessa tölu um fjárfestingu þeirra, er vafalaust líka hægt að draga ályktun af tölunni um fjárfestingu í veitingahúsum, skrifstofuhúsum og verzlunum, 215 millj., miklu minni en hjá bændunum. Ætli það sé þá rétt ályktun af því, að þeirra hagur sé enn miklu bágbornari, mjög bágborinn, úr því að þeir hafa ekki getað ráðizt í meiri fjárfestingar en þarna er tilgreint? Ég held, að það sé líka hæpið. Ég held, að út frá þessum tölum verði ekki dregnar réttar ályktanir af því, hvernig hagur þessara stétta standi. En nóg um það. Það voru annars önnur atriði í ræðu hæstv. ráðh., eins og flokksblað hans skýrir frá hans ræðu, sem ég ætlaði þó sérstaklega að víkja að. Hæstv. ráðh. hafði haldið því fram, að hann hefði orðið fyrir miklum vonbrigðum með eitt atriði í ræðu minni, sem sé það, að ég hefði haldið því fram, að bændur og ríkisvaldið ættu að semja sín á milli um verðlagningu landbúnaðarafurðanna án þess að neytendur kæmu þar nokkuð nálægt. Ég verð nú að segja, að það mátti nú eiginlega ekki minna vera en hæstv. ráðh. yrði fyrir vonbrigðum með eitt einasta atriði ræðu minnar, annars hefði hann ekki getað fótað sig á því að orða nein vonbrigði í sambandi við hana. En þessu hafði ég haldið fram, að það væri mér geðfelldasta leiðin í þessum afurðasölumálum bændanna, að þeir yrðu viðurkenndir sem beinir samningsaðilar við ríkisvaldið um þessi kjaramál sín. Vonbrigði hæstv. ráðh. að því er þetta snertir sýna mér þá það, að hann vill ekki ganga inn á það, að bændur fái óskoraðan samningsrétt um sin kjaramál. Þar í hljóta vonbrigði hans að liggja, enda áréttar hann það. Hann segir í framhaldi af þessu, að það sé skoðun og stefna Alþfl., að þessu samstarfi beri að halda áfram, enda er það ítrekað í stefnuyfirlýsingu ríkisstj. frá því í haust. Þá veit maður það, hver er stefna Alþfl. í þessu máli. Alþfl. vill ekki, að bændur fái óskoraða samningsaðild um sín launamál. Í þessari yfirlýsingu sinni orðar hann það svo, að Alþfl. telji, að halda beri þessu samstarfi áfram. Nú er þetta samstarf, sem þarna er um talað og fleiri hafa verið að nefna þessu nafni, sams konar samstarf og þegar vinnuveitendasamtök og verkalýðssamtök leiða saman hesta sína í vinnudeilum. Það eru tveir aðilar, fulltrúar bænda annars vegar og fulltrúar neytenda hins vegar, hvorir sínu megin við samningaborð og eiga að túlka gagnstæðan málstað. Þetta heilir nú samstarf. Hingað til hafa þetta verið kölluð átök milli aðilanna á vinnumarkaðinum, kjarabarátta, vinnudeilur. En nú skal það endilega heita samstarf. Nú spyr ég hæstv. viðskmrh.: Í hverju liggur mismunurinn á þessu tvennu, þegar bændur og fulltrúar neytenda eiga að mæta hvorir sínu megin við samningaborðið og það á að heita samstarf, en þegar fulltrúar atvinnuveitenda og verkalýðssamtaka mætast hvorir sínu megin við samningaborð til þess að leysa ágreiningsatriði aðilanna á vinnumarkaðinum, skal það heita vinnudeilur og verkalýðsbarátta og annað þess konar, og það er það? Mér virðist bara, að það sé eins og ég held, að Páll gamli Ólafsson hafi sagt það: „Vakri-Skjóni hann skal heita, þó að meri það sé brún.“ Nú skal það bara heita samstarf, það, sem áður hefur heitið verkalýðsbarátta. Ég tek það fram enn þá einu sinni, að eitt at þeim meginatriðum, sem hér er um að ræða, er það, að A.S.Í. er mjög ógeðfellt að láta skipa sér með löggjöf sem gagnstæðum aðila móti bændástéttinni, alveg eins og þeir séu hrein andstæða móti hagsmunum verkamannanna, svo sem atvinnurekendur annars vegar og verkalýðssamtök hins vegar. Þetta er okkur ógeðfellt, og við höfum ekki getað kallað það samstarf. Við værum ekki settir sem samstarfsaðilar með þessari aðstöðu, heldur þvert á móti settir í spor þess, sem skal vera andstæðingur. Ég hygg, að af því, sem ég nú hef sagt, virðist afstaða Alþfl. til þessara mála vera allt önnur en afstaða A.S.Í. En svo, þegar leið fram í ræðu hæstv. ráðh., lýsti hann því yfir, eftir því sem Alþýðublaðið segir, að löggjöfin um verðlagningu búvaranna væri gölluð í grundvallaratriðum og atburðirnir í haust ættu að geta haft það gott í för með sér að setja yrði ný lög og jafnframt að gera breytingar á mörgum grundvallaratriðum. Þannig virðist hæstv. ráðh. aftur vera orðinn þeirrar skoðunar, að það hafi verið gott, sjálfsagt og nauðsynlegt, að A.S.Í. sagði upp þátttöku í 6 manna n. og gaf þannig kost á að taka þessa meingölluðu löggjöf í grundvallaratriðum til endurskoðunar, og að því leyti erum við áreiðanlega sammála. En þetta þýðir, að við teljum, að gera þurfi grundvallarbreytingar á því gamla skipulagi, sem ríkt hefur, grundvallarbreytingar, og að nýja löggjöfin, sem e.t.v. fæst sett upp úr starfi þeirrar n., sem hæstv. landbrh. hyggst nú skipa, verði löggjöf, sem byggir í verulegum atriðum á nýjum grundvelli, öðrum grundvelli. Hins vegar sé ég í Alþýðublaðinu í dag því haldið fram, að sú, sem nú eigi að skipa, eigi að starfa á þeim gamla grundvelli, sem A.S.í. hefur tjáð sig ekki vilja una og sagði upp. Það stangast aftur á við afstöðu hæstv. ráðh., því að hann vill láta endurskoðunina breyta grundvallaratriðum hins gamla skipulags og væntir þess að sjá upp úr því nýja löggjöf á öðrum grundvelli. Hvað Alþfl. meinar af þessu tvennu, sem hér rekst á, skal ég láta ósagt. Alþýðublaðið heldur því líka fram, að hæstv. viðskmrh. hafi sagt, að landbrh. hafi ekki átt um nema eina leið að ræða, eftir að kerfinu var hrundið, þ.e.a.s. að setja brbl., en ég þarf ekki að endurtaka það, ég hef margsinnis haldið því fram, að hæstv. ríkisstj. hafi átt opna leið til beinna samninga við bændastéttina eins og sakir stóðu, eftir að 6 manna n. var ekki lengur starfhæf, og ég tel, að þá leið hafi hæstv. ráðh. og hæstv. ríkisstj. átt að fara. En þegar hún ætlaði meira að segja að endurnýja hinn gamla grundvöll og fá til þess alla aðra aðila en A.S.Í., þá sem eflir stóðu í n., og var komin á fremsta hlunn með að setja löggjöfina, þá fór svo, að hvorki fulltrúi Sjómannafélágs Reykjavíkur né hinn 3. fulltrúi neytendanna fengust til þess að láta setja sig í það hlutverk. Og það varð að búa til nefnd algerlega skipaða öðrum aðilum, svo að það voru nú fleiri en fulltrúar A.S.Í., sem ekki vildu láta hafa sig sem pentudúk í málinu í þetta sinn. Á hverju byggir hæstv. ráðh. það, að það sé óhagstætt launþegunum, að A.S.Í. eigi ekki fulltrúa í 6 manna n.? Við höfum þó ríkisstj., sem hefur lýst því yfir sem stefnu sinni, hátíðlega sem stefnu sinni, að hún ætli að berjast á móti verðbólgu og dýrtíð, og einn liðurinn í þeirri baráttu er auðvitað sá að láta ekki hagsmuni bænda hlunnfara alla neytendur kaupstaðanna og skrúfa þar með upp með óhóflegu afurðaverði verð á landbúnaðarafurðum. Nú spyr ég: Mega ekki launþegasamlök, þ. á m. A.S.Í., vera alveg örugg um það, að vel sé gætt hagsmuna hinna fjölmennu launastétta af þeirri ríkisstj., sem hefur lýst sig standa í baráttu á móti verðbólgu og dýrtíð? Ég hefði haldið það, að það kemur úr hörðustu átt, ef hæstv. stuðningsmenn ríkisstj. og ráðh. sjálfir segja, að það muni fljótt halla á neytendurna í landinu, ef launþegasamtökin eiga ekki sjálf beina aðila að þessum ákvörðunum í þessum málum. Ég hefði haldið, að þarna mætti treysta á ríkisstj., sem hefur lýst því yfir, að hún berjist á móti verðbólgu og dýrtið, og að hún sem ríkisstj. beri auðvitað fyrir brjósti engu síður hag launastéttanna í landinu en annarra stétta. En hún er einasti aðilinn, sem hefur alla þætti þessara mikilsverðu mála í höndum sér. Hún hefur oft og tíðum haft úrslitavaldið um verðlagninguna sjálfa. Hún og hún ein hefur ákvörðunarvaldið um, hvaða niðurgreiðslur skuli vera. Og hún og hún ein hefur ákvörðunarvaldið um útflutningsuppbætur, en þessir þrír meginþættir eru óaðskiljanlegir í verðlagspólitík landbúnaðarins, og það er hún ein, sem getur farið með umboð þess aðila, sem á að vera ábyrgur fyrir þessum málum öllum. Ég segi því: Engum er skyldara að fara með þessi mál sem beinn samningsaðili við bændur og bera ábyrgð á þeirri úrlausn, sem fæst í þessum málum, en ríkisstj. sjálfri. Geri hún vel við bændur í þessum málum, á hún að njóta þess. Halli hún á neytendur í þessum málum, á hún að gjalda þess. Finni hún þar hinn gullna meðalveg í þessum málum öllum sameiginlega, hefur hæstv. ríkisstj. tekizt vel, og þá á hún að hafa lof en ekki last af því. En þetta vill hæstv. ríkisstj. ekki. Þegar hún gat ekki lengur notað 6 manna n.-kerfið og fékk ekki heldur þá menn, sem eftir störfuðu þar fyrir hönd neytenda, til þess að verða aðilar að hinni nýju lausn, sem ríkisstj. vildi nú fá fram, skipaði hún 3 aðra menn til þess að vera þarna milliliður, svo að ábyrgðin lenti ekki á hæstv. ríkisstj. Þetta virðist hún telja sér nauðsynlegt. A.S.Í. baðst undan því og biðst undan því við óbreytta aðstöðu að vera þarna á milli bænda og ríkisvaldsins, sem hefur ákvörðunarvaldið. Alþýðublaðið hermir einnig frá því, að hæstv. viðskmrh. hafi að lokum sagt í ræðu sinni, að það komi ekki til mála að endurnýja gamla kerfið. Og hann virðist í raun og veru hafa sannað, að stefna stjórnarinnar í landbúnaðarmálum, ekki bara í verðlagsmálunum, heldur að ýmsu öðru leyti, sé rammvitlaus. Og þar ber heldur á milli hans og hæstv. landbrh., það verð ég að segja. Það er, eins og hér hefur verið sagt, það er eins og það séu tveir landbrh. hjá hæstv. ríkisstj., og þeir hafi svona nokkurn veginn eins og mögulegt er gagnstæða stefnu. Að lokum vil ég taka fram, að mér er ekki kunnugt um neina stefnubreytingu hjá miðstjórn A.S.Í, síðan afstaða var tekin til þess að afturkalla tilnefningu á fulltrúa A.S.Í. í 6 manna n. Af þessu leiðir vitanlega það, að miðstjórn A.S.Í. er ekki til viðræðu um það að taka þátt í nýrri n., sem aðeins hafi það hlutverk að endurnýja hið gamla kerfi. Ef það er meining hæstv. ríkisstj., hæstv. landbrh., með hinni fyrirhuguðu nefndarskipun, tek ég það skýrt fram, að þá er A.S.Í. ekki til þátttöku í slíku nefndarstarfi. En í bréfi hæstv. ráðh. segir, að rn. vilji óska þess, að A.S.Í. tilnefni nú mann af sinni hálfu til að taka sæti í n., er hafi það verkefni, að leita eftir samkomulagsgrundvelli milli framleiðenda og neytenda, sem afurðasölulöggjöf yrði byggð á. Ég skil þessi tilmæli þannig, að n. eigi að hafa frjálsræði til að rannsaka, hverjar leiðir kunni að vera hugsanlegar og mögulegar til þess að byggja upp nýtt kerfi, er verðlagsákvörðun íandbúnaðarafurðanna verði í framtíðinni byggð á. Og ef þessi skilningur minn er réttur, mun ég a.m.k. stuðla að því, að A.S.Í. skorist ekki undan að taka þátt í nefndarstarfi, sem þannig á að leita nýrra og réttlátari leiða til lausnar á þessum alvarlegu og vandasömu efnahagsmálum. Og ég mundi því segja eitthvað á þessa leið, að í trausti þess, að sá sé tilgangurinn með skipun þn. til að endurskoða lög um afurðaverð landbúnaðarins, að leitað verði allra hugsanlegra leiða til að koma á nýrri, réttlátari skipan á verðlagsmál landbúnaðarins en tryggt var með gamla kerfinu, mundi A.S.Í. vilja taka þátt í slíku nefndarstarfi. En ég bæti því við, að A.S.Í. mun einnig telja það algera forsendu fyrir viðunandi starfsaðstöðu í væntanlegri n., að fullnægjandi hlutlaus rannsókn hafi farið fram á milliliðakostnaði þeim, sem nú á mjög mikinn hlut í háu verði á landbúnaðarafurðum til neytenda í landinu. Vitanlega getur svo farið, að sú rannsókn leiði í ljós, að þar verði ekki neinu um þokað til hagkvæmari áttar og við fáum ekki í gegnum það að minnka milliliðakostnaðinn neina lækkun á afurðaverðinu til neytenda eða hækkun á því til bænda, og þá er að taka því. En ég vil, að n. fái að horfast í augu við það, hvort svo er, og ef þarna er allt eins og bezt verður á kosið, þá fæst ekki leiðrétting gegnum það. En á sama hátt vildi ég, að n. fengi frjálsræði og aðstöðu til að kanna þessi mál öll og leita óbundið nýrra og hagkvæmari og réttlátari leiða, sem bæði bændur og neytendur geti unað við. Ég get auðvitað ekki á þessu stigi máls sagt um það, hvort miðstjórn A.S.Í. samþykkir að kjósa mann í þessa n. samkv. tilmælum hæstv. ráðh., því að málið hefur ekki verið afgreitt á miðstjórnarfundi. En út frá þessum forsendum, sem ég hef nú skýrt frá, mundi ég stuðla að því, að A. S. Í. tæki þátt í tilnefningu í hugsanlega nefnd til þess að leita betri úrræða en við áttum kost á samkv. gamla kerfinu.



Herra forseti. Í umr. í síðustu viku spurði ég hæstv. landbrh., hvernig á því stæði, að hann hefði sett ákvæði í brbl., að tekjur bænda skyldu miðaðar við ellilaun og örorkubætur og aðrar bótagreiðslur almannatrygginga. Ekkert svar er enn fengið við þessari spurningu, þrátt fyrir þessar löngu umr. Ég tel þetta mjög mikilsvert atriði í þessu máli, hvort þeirri jafnréttisaðstöðu hefur verið haldið í þágu bændanna, að þeir hafi hliðstæðar tekjur og aðrar vinnustéttir í landinu eða hvort á að afnema þessa 20 ára gömlu reglu. Ég held að það fari ekki hjá því, að þetta pennastrik í brbl. hafi sín áhrif á tekjur bænda í landinu á þessu verðlagsári, ekki sízt, þegar litið er á það, að tekjur þessara viðmiðunarstétta, verkamanna, sjómanna og iðnaðarmanna, hækkuðu frá 1963–1964 úr 120 þús. kr. upp í 162 þús., eða,um tæp 30%, og horfurnar á þessu ári eru ekki lakari en þær hafa verið á árinu í fyrra. Einn hv. þm., hv. 5. þm. Norðurl. v. (BP), sem jafnframt er bóndi, lét þess þó getið, að hann gæti sætt sig við þetta verðlag. Mér hefur skilizt á hæstv. ráðh., að þarna sjái menn það, að bændurnir séu ánægðir. Ég vil þá benda á, að þessi hv. og virðulegi bóndi getur ekki talizt spegilmynd af bændastéttinni í landinu af þeirri einföldu ástæðu, að hann rekur stórbú sem stendur á gömlum merg. Hann er stór mjólkurframleiðandi, hann er fjáreigandi og útgerðarmaður, eins og Kiljan sagði, hann mun eiga tvö fiskiskip í gangi árið um kring, og hann hefur auk þess verið kaupfélagsstjóri á tímabilinu. Ég held, að þetta verði ekki talin spegilmynd af bændastéttinni í landinu. Hitt get ég vel skilið um jafnreikningsglöggan mann og þessi hv. þm. er, að hann sjái það í hendi sér, að hann græði ekki neitt sérstaklega mikið á að fá eitthvað hærra landbúnaðarverð í haust, af því að þá kemst hann í hærri skatta. En þessu er ekki til að dreifa um bændastéttina, því að það má segja, að allur þorri bænda kemst ekki í neinn tekjuskatt, af því að tekjurnar eru svo lágar. Nei, það er ekki hægt að taka slíkan úrvalsmann sem einhverja spegilmynd af heilli stétt. Þá spurði ég hæstv. landbrh. einnig um það, hver væri stefna hæstv. ríkisstj. um þetta atriði, jafnréttisatriðið, þegar til þess kæmi að setja nýja löggjöf um afurðaverð eða verðskráningu landbúnaðarafurða síðar á þessu þingi. Vill hæstv. ríkisstj. fylgja þeirri reglu, sem verið hefur í 20 ár, að tekjur bænda verði sem hliðstæðastar tekjum annarra vinnustétta, eða á að fylgja því ákvæði, sem tekið er upp í þessum brbl., að það skuli miðað við bótagreiðslur almannatrygginga? Þessu svöruðu tveir hæstv. ráðh. Hæstv. landbrh. sagði, að það þyrfti ekkert að vera að spyrja um þetta, þetta vissu allir, þetta vissi öll þjóðin. Ég þyrfti heldur ekkert að vera að spyrja um þetta, ég ætti að vita þetta eins og aðrir. Stefna hæstv. ríkisstj. væri sú, að bændur nytu jafnréttis við aðrar stéttir um launakjör sín. Og honum þótti það hart, hæstv. ráðh., að ég skyldi þurfa að spyrja að þessu, minntist eitthvað á það, að ég væri líklega orðinn ókunnugur, af því að ég væri hættur búskap. Hvernig er þetta með sjálfa ráðh.? Eru þeir við búskap? Hefur nokkur þessara 7 ráðh. nokkurn tíma fengizt við búskap, nema ef það er hæstv. utanrrh. þarna í Krýsuvík? Ég man ekki eftir því að hafa heyrt þess getið. Já, hæstv. ráðh. sagði, að þetta væri stefna þvert ofan í ákvæði brbl. En svo kemur hæstv. viðskmrh. upp í ræðustólinn á hæla hins og lýsir sinni stefnu. Hann fer líka að lýsa stefnu ríkisstj. og hafði raunar alveg eins mikinn rétt til þess eins og hinn. Hvernig var hún? Hann talaði mjög skýrt og ákveðið. Það er ekkert réttlæti í því, ekkert vit í því, að láta bændur hafa svipaðar tekjur og sjómenn, sem veiða kannske mikla síld, hafa svipaðar tekjur og iðnaðarmenn, sem vinna kannske í ákvæðisvinnu eða hafa svipaðar tekjur og verkamenn, sem fá kauphækkun vegna þess, að vinnutíminn er skráður fleiri stundir á viku núna en hann var áður. Nei, það kom ekki til greina. M.ö.o., önnur stefnan lá í austur og hin í vestur og báðar stefnurnar voru stefnur ríkisstj. Mér þykir nú trúlegast, að það fylgi svona 31/2 ráðh. hvorri stefnu fyrir sig.  Annars var öll ræða hæstv. landbrh. og ræður hans undir svipuðum kringumstæðum að undanförnu með sama marki brenndar. Hann kemur fljótlega að því að tala um Framsókn og lýsir henni mjög rækilega frá sínu sjónarmiði, og ég held, að þessi lýsing hafi verið svona efnislega eitthvað á þessa leið þarna um daginn: Framsókn er alltaf landbúnaðinum til óþurftar og tjóns. Þegar Framsókn er í ríkisstj., eru tekjur bændanna lítilfjörlegar og afkoma þeirra erfið. Þá er afurðaverðið lágt og bændur fá ekki grundvallarverðið fyrir afurðir sínar. Ræktunin er frámunalega lítil og framlög ríkisins til ræktunar með sama hætti. Framfarirnar litlar og landbúnaðarstefna Framsóknar öll óviðunandi. En svo urðu stjórnarskipti og það kom nýr landbrh. með nýja stefnu, sem heitir uppbyggingarstefnan í landbúnaðarmálum. Ég held, að hann hafi kallað hana það. Síðan hefur hagur bænda stórbatnað, árstekjur þeirra hafa stórhækkað. Þeir hafa fengið grundvallarverð fyrir afurðir sínar hvert einasta ár síðan, ræktunarstyrkirnir hafa hækkað og túnræktuninni í landinu alveg fleygt fram, komin upp í 7 þús. ha á ári. Og þessi ríkisstj. stefnir óðfluga að því, að rekinn verði blómlegur landbúnaður, án þess að hann þurfi nokkurn skapaðan hlut á útflutningsuppbótum að halda. Þannig hefur hún gefizt, uppbyggingarstefnan í landbúnaðarmálum. Það er eitthvað annað en hjá Framsókn. Mér finnst, að það vanti ekkert á þessa ræðu nema niðurlagið, eitthvað á þessa leið: Ég er gull og gersemi, gimsteinn elskuríkur. Ég er djásn og dýrmæti, drottni sjálfum líkur. Já, hann er ekki útdauður á Íslandi hann Sölvi Helgason. Ég held, að þegar hæstv. ráðh. er að bera saman uppbyggingarstefnuna og stefnu framsóknarmanna í landbúnaðarmálum, þá sé öruggara að líta eitthvað á opinberar heimildir um það, hvað sé rétt í kenningunni. Eins og menn vita, hækkuðu ræktunarstyrkir allt fram til ársins 1959 eftir ákveðinni vísitölu ár frá ári. Og svo kom nýi ráðh. og uppbyggingarstefnan, og það mun hafa verið eitt af fyrstu verkum hans, að hann stöðvaði þessa hækkun á ræktunarstyrkjunum, og þeir héldust óbreyttir í krónum á hverja einingu ræktunar fram til 1964. Það var uppbyggingarstefnan. Um ræktunina sjálfa er það að segja, að hæstv. ráðh. taldi, að hún hefði stóraukizt eða jafnvel upp í 7 þús. ha á ári. Samkv. skýrslum Búnaðarfélags Íslands og Landnáms ríkisins hefur túnræktunin í landinu verið núna síðustu árin sem hér segir: 1957 3568 ha, 1958 3950 ha, 1959 4501 ha, en svo kemur uppbyggingarstefnan: 1960 3645 ha, 1961 3990 ha, 1962 3839 ha, 1963 4445 ha og 1964 6059 ha. Eins og menn heyra er það eitt ár, sem sker sig úr, það er árið í fyrra. Síðan eru það tvö ár, sem komast yfir 4000 ha. þ.e. árið 1959 fyrir uppbyggingarstefnuna og það er árið 1963. Öll hin árin eru svipuð. Það fer aldrei yfir 4000 ha. En hvaða ár hafa verið ræktaðir 7000 ha, er mér ókunnugt um. Þá sagði hæstv. ráðh., að bændurnir hefðu ekki fengið grundvallarverð fyrir afurðir, þegar Framsókn hefði verið við völd, en síðan sagði hann, að eftir að uppbyggingarstefnan kom til sögunnar, hefðu bændur fengið þetta grundvallarverð hvert einasta ár. Eins og hv. þm. er kunnugt, er verðlagsár landbúnaðarafurðanna frá septembermánuði til septembermánaðar næsta ár, og tekjurnar,sem bændur fá samkv. þessari verðlagningu, koma inn þrjá síðustu mánuðina það ár, sem verðlagningin fer fram, og 9 mánuði næsta árs, en auðvitað misjafnlega eftir því, hvort er um sauðfjárbændur að ræða eða mjólkurframleiðendur. Haustið 1961 voru tekjur bóndans í verðlagningunni ákveðnar 86,142 kr., en haustið 1962 94,576 kr. Meðaltalið af þessum tveimur tölum er rétt rúmar 90 þús. kr. Ef bændurnir hafa fengið fullt grundvallarverð samkv. þessari verðlagningu, hefðu tekjur þeirra á árinu 1962 átt að vera í kringum 90 þús. kr. Hverjar urðu þær? Hagstofan hefur birt skýrslur um tekjur manna í einstökum stéttum og atvinnugreinum, og Hagstofan segir, að tekjur bænda árið 1962 hafi ekki orðið 90 þús. kr., heldur 75 þús. kr., og þeir eru langsamlega lægstir allra stétta í landinu. Hvernig má þetta vera, ef þeir hafa fengið fullt grundvallarverð fyrir afurðir sínar? Eins og ég nefndi áðan, eru bændum ákveðnar tekjur haustið 1962 94,576 kr., en haustið 1963 119,121 kr. Meðaltalið af þessu er tæp 107 þús. kr. Ef bændur hafa fengið fullt grundvallarverð á þessu ári samkv. þessari verðlagningu, hefðu tekjur þeirra á árinu 1963 átt að vera eitthvað nálægt 107 þús. kr. Hverjar urðu þær? Þær urðu 90 þús., segir Hagstofan. Enn eru bændur lægstir allra stétta í landinu og enn þá tiltölulega lægri en árið áður, tiltölulega lægri. Þessar skýrslur Hagstofunnar um launatekjur manna í landinu eru fróðlegar. Því miður hafa þær ekki komið út nema fyrir árin 1962 og 1963. Samkv. þeim voru launatekjur manna í vissum atvinnugreinum árið 1962 sem hér segir: Fiskvinnsla og störf í landi við fiskveiðar 94 þús., annar iðnaður 103 þús., byggingar, viðgerðir o. fl. 96 þús., verzlun, olíufélög o.fl. 109 þús., flutningastarfsemi 107 þús., ýmis þjónusta í 10 þús., varnarliðið, verktakar og þess háttar 122 þús., búrekstur, bændurnir, 75 þús. Á einum stað í þessari skýrslu er greint frá því, að ræstingar- og hreingerningakonur og menn og gluggahreinsunarmenn hafi haft 100 þús., en bændurnir 75 þús. Skýrslan fyrir 1963 er þannig: Fiskvinnsla og störf í landi við fiskveiðar 114 þús., annar iðnaður 125 þús., byggingar, viðgerðir o.fl. 120 þús., verzlun, olíufélög o.fl. 134 þús., flutningastarfsemi 131 þús., ýmis þjónusta 145 þús., varnarliðið, verktakar og þess háttar 158 þús.,búrekstur 90 þús., og það ár höfðu ræstingarkonur og hreingerningarkonur og menn og gluggahreinsunarmenn 116 þús. kr. í árslaun, en bændurnir 90 þús. Ég held, að ég láti þetta duga sem sýnishorn af því, hvernig hún er kenningin um uppbyggingarstefnuna í landbúnaðarmálum. Ég ætla, að það hafi verið á fimmtudaginn var, að hv. 5. þm. Reykv. (ÞÞ) gerði hér að umtalsefni verðbólguna í landinu og birti tölur yfir það, hverjar hækkanir hefðu orðið á byggingarkostnaði á 10 ára tímabili. Hann sýndi fram á, hvað vísitala byggingarkostnaðar hefði hækkað og tók þær tölur auðvitað upp úr skýrslum Hagstofunnar, en þær sýndu, að hækkun byggingarkostnaðar var í raun og veru margföld á síðustu árum miðað við það, sem hún hafði verið áður en viðreisnartímabilið hófst. Þessu mótmælti hæstv. viðskmrh. mjög harðlega. Hann taldi hv. þm. fara hér með eintómar vitleysur og blekkingar, því að það mætti ekki reikna verðhækkanir svona, að taka heilt 10 ára tímabil, það yrði að reikna verðhækkanir og verðbólgu bara eitt ár í senn í prósentum miðað við verðbólguna, sem orðin var árið áður, allt annað væri bara vitlaust. En það var sá galli á þessum málflutningi hæstv. ráðh., að hann fór að tala um allt annað en hv. þm. gerði. Hv. þm. talaði um 10 ára hækkun á byggingarkostnaði í landinu, en hæstv. ráðh. talaði um eins árs hækkun í prósentum. Þegar ég heyrði þennan málflutning, datt mér í hug sagan, sem ég heyrði fyrir 20–30 árum um tvo menn, sem hittust á götu hér í Reykjavík. Þeir fóru að tala um daginn og veginn, og segir þá annar maðurinn: Hvor heldur þú, að sé gáfaðri maður, hann Árni Pálsson eða Guðmundur Finnbogason? Þá svaraði hinn: Sigurður Nordal. Það er gamalkunnugt, að nemendur, sem ganga undir próf, bregða þeirri brellu fyrir sig, þegar þeir standa á gati, eins og kallað er, og geta ekki svarað, að fara þá að tala um eitthvað annað og tala og tala, jafnvel alveg flaumósa til þess að dreifa athygli prófdómenda frá því, hvernig þeir standa sig. Og þetta er gert í þeim tilgangi að fá þó svolítið betri einkunn en ella. Yfirleitt hefur þetta aldrei borið nokkurn árangur. Prófdómendur sjá alltaf í gegnum svona brellur og gefa einkunnir eins og nemendurnir eiga réttilega að fá. En þar sem hæstv. ríkisstj. mun vera heldur ógeðfellt, að það sé verið að benda á, hvað vísitölur hafa hækkað núna síðustu árin, vísitala byggingarkostnaðar og vísitala í framfærslukostnaði og vísitölur vöru og þjónustu, þá get ég svo sem gert hæstv. viðskmrh. það til geðs að tala sem allra minnst um vísitölur eða prósentureikning. Það lítur út fyrir, að svoleiðis reikningur sé eiginlega bannaður í hagfræðinni, þó að verið sé að tala um heilt tímabil, 10 ára tímabil eða 15 ára tímabil. Mér finnst, að það sé nú saklaust að tala í krónum. Það er þó tungumál, sem allir eiga að skilja, enda eru nú vísitölurnar ekkert annað en spegilmynd af krónuupphæðum. En við skulum bara tala í krónum. Hvað hefur 360 rúmm. íbúð hækkað í verði s.l. 10 ár? Hún kostaði í okt. 1955 335 þús. kr. Hún kostar í okt. 1965 892 þús. kr. Hún hefur hækkað á þessu 10 ára tímabili um 557 þús. kr. Fyrstu 4 árin, frá okt. 1955 til okt. 1959, hækkaði þessi íbúð um 107 þús. kr. alls, eða um 26,7 þús. kr. á ári til jafnaðar. En á sex árum frá 1. okt. 1959 til 1. okt. 1965 hefur hún hækkað um 450 þús. kr. eða til jafnaðar um 75 þús. kr. á ári. Og þrjú síðustu árin hefur þessi íbúð hækkað í verði um 289 þús., eða 9 þús. kr. meira en allt lánið, sem menn fá frá húsnæðismálastjórn. Þessi þrjú ár er þá verðhækkun á slíkri íbúð að jafnaði 96 þús. kr. á ári. Og þetta heitir á máli ríkisstj., að stórlega hafi dregið úr verðbólgunni, stórlega hafi dregið úr henni. Ég hef ekki nefnt hér vísitölur, bara krónur. Fyrir 10 árum, þ.e. í okt. 1955, voru ársútgjöld vísitölufjölskyldu samkv. hagskýrslum 56.300 kr., í okt. 1965 eru þessi útgjöld, ársútgjöld vísitölufjölskyldunnar, orðin 116.880 kr. Verðhækkunin á þessum lífsnauðsynjum manna, sem þarna eru mældar, hefur þá orðið hjá meðalfjölskyldu 60.540 kr., 60.540 kr. fjögur fyrstu árin, frá okt. 1955 til okt. 1959 hækkuðu þessi útgjöld um 10.050 kr., eða mjög nálægt 2.500 kr. á ári., en 6 árin seinni, frá okt. 1959 til okt. 1965, er hækkunin 50.540 kr., eða um 8.400 kr. á ári að meðaltali. Og þrjú síðustu árin tekur nú í hnúkana, alveg eins og um byggingarkostnaðinn. Þá hækkuðu þessi útgjöld fjölskyldunnar um 34.500 kr., eða sem svarar 11.500 á ári, þegar það voru 2.500 kr. fyrir 1959. Þetta heitir á máli ríkisstj. stórlega minnkuð verðbólga í landinu. Það er nú samt ekki öll sagan sögð með þessum framfærslukostnaði, þar kemur fleira inn í, svo að í raun og veru hafa útgjöldin til framfærslu aukizt miklu meira en þetta. Í fyrsta lagi breytti ríkisstj. útreikningi á framfærsluvísitölunni, tók inn skatta og fjölskyldubætur og þess háttar, og húsnæðiskostnaðurinn er nú samkv. þessum reikningi talinn vera rúmar 1000 kr. á mánuði. Það er ekki dýrt að búa í húsum núna í Reykjavík, 1000 kr. á mánuði. Það skiptir engu máli, að fólk þurfi að borga 4–5 þús. á mánuði í húsnæðiskostnað. Það skal ekki reikna meira en þetta. Ef þessar leiðréttingar kæmu til greina, mundu tölurnar hækka. Ég sá í gær í Reykjavíkurbréfi Morgunblaðsins pistil einn með yfirskriftinni: „Stórlega dregið úr verðbólguvexti“ - stórlega dregið úr verðbólguvexti. Þar segir m.a. orðrétt: „Ekki tjáir að bera saman fjölda vísitölustiga,því að gildi þeirra minnkar, eftir því sem fjöldinn eykst.“ M.ö.o. þegar verðbólgan vex afar hratt, þegar vísitölustigunum fjölgar mjög mikið, er hvert stig orðið svo óttalega lítið, og sennilegt, að það geti endað á því, að vísitölustigið þýði ekki neitt.  Hæstv. ríkisstj. hefur lagt sig mjög fram um það að sýna fram á, hvað verðbólgan hafi verið miklu, miklu meiri á tímum vinstri stjórnarinnar en nú hjá viðreisnarstjórninni. Og ég held, að enginn hæstv. ráðh. láti sitt eftir liggja í því að sýna fram á þetta. Samt held ég, að enginn hafi gert það eins oft og hæstv. viðskmrh., því að hann hefur nærri því veitzt að þeim manni, sem fór með viðskiptamálin í vinstri stjórninni, og talið það alveg hroðalegt áfall, sem þá varð. Það er þá ekki úr vegi að drepa aðeins á opinberar tölur um það, hvað vinstri stjórnin hafi nú verið miklu verri en þessi viðreisnarstjórn á jafnlöngu tímabili. Vinstri stjórnin kom til valda í júlí 1956 og fór frá völdum í desember 1958 og var því 29 mánuði við völd. Þegar hún kom til valda í júlí 1956, var vísitala framfærslukostnaðar, - ég bið nú hæstv. ráðh. að fyrirgefa, að ég fer að tala um vísitölu, - 185 stig, en þegar hún fór frá völdum, var hún 220 stig, hafði því hækkað um 35 stig á þessum 29 mánuðum. Og framfærslukostnaður vísitölufjölskyldunnar hafði hækkað á þessum 29 mánuðum úr 60.500 kr. í 71.900 kr., eða hækkað alls um 11.400 kr. Ef við tökum svo nákvæmlega jafnlangt tímabil hjá núv. hæstv. ríkisstj., 29 mánuði, þ.e. frá maímánuði 1963 til október 1965, lítur þetta þannig út: Í maí 1963 er vísitala framfærslukostnaðar, þ.e.a.s. sama vísitalan og áður, 264 stig, en núna í október 358. Hún hefur þá hækkað um 94 stig á jafnmörgum mánuðum og hún hækkaði um 35 stig hjá vinstri stjórninni, hvort sem þau hafa nú misst gildi sitt eða ekki, ég veit það ekki. Ársútgjöld vísitölufjölskyldunnar í maí 1963, fyrir 29 mánuðum, voru 86.500 kr., eða mjög nálægt því, en eru núna um 116.900 kr. Útgjöld fjölskyldunnar hafa þá vaxið á 29 mánaða tímabili hjá vinstri stjórninni um 11.400 kr., hjá viðreisnarstjórninni um 30.400 kr. Enn ber allt að sama brunni, stórlækkandi verðbólga í landinu samkv. kenningunni. Að öllu þessu athuguðu verð ég að segja það, að það bagar þá ekki samvizkan mennina, sem snúa þannig við staðreyndum og reyna að binda fyrir augu almennings í landinu, svo að hann sjái ekki hætturnar, sem fram undan eru af völdum verðbólgunnar. Það mun náttúrlega siðar koma í ljós, hvaða árangur þetta ber hjá þeim, þessi málflutningur. En ólíklegt er, að þjóðin sé svo heillum horfin, að hún sjái ekki nokkurn veginn, hvað er rétt og hvað er ekki rétt í þessum málum.



Herra forseti. Mig langar til þess að beina einni mjög einfaldri og örstuttri fsp. til hv. síðasta ræðumanns, hv. 3. þm. Vestf. (SE), og duga til þess fáein orð. Ég heyrði að vísu ekki alla ræðu hans, en ég heyrði því miður, nóg af henni, til þess að það væri mér og ábyggilega öllum öðrum ljóst, að ræða hans var engan veginn samboðin Alþingi Íslendinga og ekki sú reikningslist eða sá skilningur á einföldustu grundvallaratriðum í talnafræði, sem í ræðunni kom fram. Ég benti á það, - ég held, að það hafi verið sl. fimmtudag, - að það væri að sjálfsögðu algerlega fráleitt að meta dýrtíðaraukningu á tveimur tímabilum með alllöngu árabili upp á þann einfalda, ég vildi segja ótrúlega barnalega máta að telja þau vísitölustig, sem vísitalan hefur hækkað um á hvoru tímabilinu um sig. Þetta var þá sagt að gefnu tilefni hjá hv. 5. þm. Reykv. (ÞÞ). Ég sé það á hans ágæta blaði s.l. sunnudag, að hann virðist hafa skilið þetta, hversu fjarstæðukenndur slíkur málflutningur er, því að þessari aðferð beitir hann ekki lengur á sunnudaginn, heldur notar þá aðferð, sem ég sagði, að ein kæmi til greina, vildi maður meta dýrtíðaraukningu á tveimur ólíkum tímabilum, að athuga, hversu mikið hlutfallslega vísitalan hefði hækkað á tímabilunum tveimur. Hins vegar virðist hv. þm. Sigurvin Einarsson ekki hafa skilið þetta enn, eða önnur ályktun verður ekki dregin af ræðu þeirri, sem hann flutti hér áðan. Ég held, að ég hafi tekið þannig til orða í nokkrum orðum, sem ég sagði á fimmtudaginn var, að hversu fráleit sú aðferð væri að telja aukningu vísitölustiganna á tveimur tímabilum, kæmi bezt fram í því, ef við gerðum ráð fyrir því, að fyrir einum áratug hafi vísitalan verið 100 og hækkað um 10 stig, þ.e.a.s. 10 af hundraði. Ef svo eftir áratug væri vísitalan orðin 1000 og hækkaði líka um 10 stig, þ.e.a.s. um 1%, virtust þessir spekingar telja, að vísitalan hefði hækkað nákvæmlega jafnmikið, 10 stig á báðum tímabilunum eða báðum árunum, og fyrst 10 stig væru 10 stig, hlyti dýrtíðaraukningin, að vera nákvæmlega sú sama, hún væri 10 stig, hún væri sú sama. En nú vildi ég beina þeirri fsp. til hv. 3. þm. Vestf., þessari einföldu og ég vona alveg skýru fsp.: Ef 10 stig eru alltaf jafnmikil dýrtíðaraukning, hver svo sem vísitölugrundvöllurinn er, vill hann þá draga þá ályktun af því að láta dýrtíðaruppbót, láta kaupuppbót, sem fylgir vísitölunni, vera hina sömu fyrir 10 stig, hver svo sem grundvöllurinn er? Ef 10 stig fyrir 10 árum, þegar grundvöllurinn var 100, ef hann hefði þá þýtt 10 kr. kauphækkun í dýrtíðaruppbót, vill hann þá líka, eftir að vísitalan er orðin 1000 og hefur fylgt vísitölunni, vill hann þá líka láta dýrtíðaruppbótina vera 10 kr. eins og var fyrir 10 árum? Er hægt að draga aðra rökrétta ályktun af skoðunum þm., fyrst hann telur 10 stiga vísitöluhækkun alltaf vera jafnmikla dýrtíðaraukningu, að þá eigi kauphækkunin, sem fylgir í kjölfar 10 stiganna, alltaf að vera sama krónutalan? M.ö.o., ef 10 stig hafa gefið 10 kr. dýrtíðaruppbót, kauphækkun, fyrir 10 árum, eiga þá ekki 10 stig núna eða á seinna tímabili, þó að vísitalan sé orðin 1000, líka að gefa 10 kr.? Og ég gæti gert fsp. enn þá einfaldari og enn þá skýrari: Mundi hv. þm. telja 10 kr. kauphækkun fyrir 10 árum, þegar vísitalan er 100, vera jafngóða fyrir launþega og 10 kr. kauphækkun, eftir að vísitalan er orðin 1000? Svari nú hv. þm.



Herra forseti. Ég held, að eitt af því fáa, sem Framsóknarmenn hafa sagt um mig, sem sé rétt hjá þeim, sé það, að ég sé ekki mikill talnaspekingur, og margt af því, sem sagt er um tölur, finnst mér vera æði hæpið og ekki til upplýsinga. Ég er að því leyti sammála hv. 5. þm. Vestf. En vegna þess að hv. 3. þm. Vestf. talaði nú mikið um tölur og er auðsjáanlega mjög vel að sér í þeim og hefur sett sig mjög mikið inn í þær og talaði t.d. um mæðiveiki, spyr ég: Er það ekki sýnu alvarlegra og hefur miklu meiri þýðingu fyrir afkomu heils byggðarlags, að í síðustu viku fannst ein mæðiveikikind í Borgarfirði, heldur en þó fyrir 20 árum, þegar mæðiveiki var þar mjög algeng og þúsundir mæðiveikikinda voru þar, ef þá hefðu 100 mæðiveikikindur bætzt við?



Herra forseti. Allmiklar umr. hafa þegar orðið í hv. þd. um frv., sem hér liggur fyrir, og ekki eingöngu um efni frv., heldur einnig um fleira, er varðar landbúnaðinn. Upptökin að því átti hæstv. landbrh:, er þegar í upphafi umr. fór yfir miklu stærra svið en það, sem frv. nær yfir. Og ýmislegt hefur komið fram í málflutningi hans, sem ástæða er til að gera aths. við. Í ræðu sinni 2. þ.m. sagði hæstv. landbrh. m.a. þetta, með leyfi hæstv. forseta: „Það var ekki fyrr en 1960, sem sú stefna var mörkuð í íslenzkum landbúnaðarmálum, að bændurnir skyldu hafa sama rétt og aðrir þegnar þjóðfélagsins. Áður höfðu bændurnir verið látnir bera þann halla, sem af útfluttum landbúnaðarvörum leiddi“. Þetta er ekki rétt hjá hæstv. ráðh., að bændum hafi fyrst árið 1960 verið ákveðinn sami réttur og öðrum. Í 4. gr. l. nr. 42 frá 14. apríl 1943 segir svo: „Skipa skal 6 manna n., er finni grundvöll fyrir vísitölu framleiðslukostnaðar landbúnaðarvara, er fara skal eftir við ákvörðun verðs landbúnaðarvara, og hlutfall milli verðlags landbúnaðarvara og kaupgjalds stéttarfélaga, er miðist við það, að heildartekjur þeirra er vinna að landbúnaði, verði í sem nánustu samræmi við tekjur annarra vinnandi stétta. Skal í því sambandi tekið tillit til þess verðs, sem fæst fyrir útfluttar landbúnaðarafurðir.“ Og í 4. gr. l. nr. 94 frá 1947, um Framleiðsluráð landbúnaðarins, verðmiðlun og sölu á landbúnaðarvörum o.fl., segir svo: „Söluverð landbúnaðarvara á innlendum markaði skal miðast við það, að heildartekjur þeirra, er landbúnað stunda, verði í sem nánustu samræmi við tekjur annarra vinnandi stétta.“ Það er þannig ekki rétt, sem hæstv. ráðh. heldur nú fram, að það hafi ekki verið fyrr en 1960, sem sú stefna var mörkuð, að bændurnir skyldu hafa sama rétt og aðrir þegnar þjóðfélagsins. Í þeirri ræðu, er ég hér vitnaði til, segir hæstv. ráðh. enn fremur, að fyrir 1960 hafi bændur verið látnir bera þann halla, sem varð á útfluttum landbúnaðarvörum, og áður í þessum umr., þann 28. okt., þegar hæstv. ráðh. talaði um útflutningsuppbæturnar, sagði hann m.a.: „Útflutningstryggingin hefur gert fært að greiða bændum fullt 6 manna n. verð, sem ekki tókst áður, meðan bændur báru hallann af því, sem út var flutt.“ Það er ekki rétt hjá hæstv. landbrh., að bændur hafi átt að bera hallann af því, sem út var flutt, fyrir daga núv. ríkisstj. Árið 1956 voru sett lög um Útflutningssjóð. Upphaf 13. gr. í þeim l. er þannig, með leyfi hæstv. forseta: „Greiða skal Framleiðsluráði landbúnaðarins uppbætur á fob-verð útfluttra landbúnaðarafurða, sem séu sambærilegar við beztu kjör, sem sjávarútvegurinn fær, það eru heildaruppbætur bátaafurðanna af þorskveiðum.“ Og árið áður, 1955, fékk landbúnaðurinn útflutningsuppbætur úr framleiðslusjóði. Ef þetta nægði ekki, hafði Framleiðsluráðið rétt til að hækka verðið innanlands til að jafna þann halla á útflutningi. Við verðlagningu kjötsins haustið 1958 leit svo út, sem útflutningsuppbæturnar væru ekki fullnægjandi, og var þá bætt ofan á verðið innanlands 85 aurum á kg til að mæta því, sem vantaði á. Árið áður, verðlagsárið 1957–1958, höfðu bændur fengið verðlagsgrundvallarverðið fullkomlega fyrir afurðirnar. Þetta er samkv. frásögn í Árbók landbúnaðarins. Fulltrúar neytenda í verðlagsnefnd kærðu Framleiðsluráðið fyrir þessa hækkun á innanlandsverðinu til að mæta halla af útflutningnum. Úr því varð dómstólamál, sem Framleiðsluráðið vann, bæði fyrir undirrétti og Hæstarétti. Á Alþ., er hófst haustið 1959, voru gerðar breytingar á Framleiðsluráðsl. Felld var úr I. heimildin til að bæta ofan á innanlandsverðið þeim halla, er verða kynni af útflutningi búvaranna. Í staðinn voru lögákveðnar takmarkaðar útflutningsuppbætur. Landbrh. hæstv. lét þess að engu getið í ræðum sínum um þetta mál, að Framleiðsluráðið hafði áður þennan lagalega rétt til að jafna hallann af útflutningnum með hækkun á innanlandsverði. Eins og áðan sagði, eru útflutningsuppbæturnar samkv. núgildandi l. takmarkaðar. Þær geta ekki farið yfir 10% af heildarverðmæti landbúnaðarframleiðslunnar, og haldi dýrtíðin og verðbólgan áfram að vaxa með sama ógnarhraða og síðustu missirin, vofir sú hætta yfir bændum, að þessi útflutningstrygging reynist innan skamms algerlega ófullnægjandi. Í sambandi við þetta mál hefur nokkuð verið rætt um dýrtíðarvöxtinn á liðnum árum. Í ágústhefti Hagtíðinda á þessu ári birtir Hagstofan yfirlit um breytingar á vísitölu framfærslukostnaðar, allt frá því að útreikningur hennar hófst. Þar er m.a. skýrsla, sem sýnir meðalvísitölur áranna 1950–1964 að báðum meðtöldum, miðað við vísitöluna 100 1. marz 1950, og vísitölurnar fyrir árin 1959–1964 umreiknaðar í samræmi við það. Þessi skýrsla Hagstofunnar sýnir, að aldrei á þessu 15 ára tímabili hefur vísitalan hækkað nándar nærri eins mikið og árið 1964. Þá hækkaði hún um 52.9 stig. Næstmest var hækkunin árið áður, 1963. Eins og áður segir, sýnir hagstofuskýrslan meðalvísitölur áranna, ja, mér skildist á síðustu ræðu hæstv. viðskmrh., að hann teldi þetta barnalegar aðferðir, sem Hagstofan hefur notað frá fyrstu tíð við þennan útreikning, Hæstv. viðskmrh. hefur verið að burðast við að reikna út hlutfallslega hækkun vísitölunnar á liðnum árum, en dýrtíðarvísitalan hefur alla tíð verið reiknuð út í stigum. Á þann hátt sýnir Hagstofan breytingar á framfærsluvísitölunni, og auðvitað gefa hennar skýrslur, þannig reiknaðar réttasta mynd af breytingum á framfærslukostnaðinum. En jafnvel hlutfallstöluútreikningur, sem viðskmrh. vili nú nota, sýnir langtum meiri hækkun framfærslukostnaðar 1964 en nokkurt annað ár síðan 1951. Hæstv. viðskmrh. hefur mjög látið að sér kveða, þegar rætt hefur verið um landbúnaðarmál að undanförnu. Hann heldur því fram á samkomum, þar sem hann telur, að slík kenning falli í góðan jarðveg, að aðalvandinn í efnahagsmálunum sé greiðsla útflutningsuppbóta á landbúnaðarvörur. En hvernig eru þessar uppbætur til komnar? Þær eru byggðar á l., sem núv. hæstv. ríkisstj. og þ. á m. viðskmrh. beitti sér fyrir, að sett voru strax eftir að stjórnin kom til valda. Þá var í staðinn tekinn af bændum sá lagalegi réttur, sem þeir áður höfðu til að bæta sér upp tap á útflutningi með hækkun á búvöruverðinu innanlands. Þannig var það sjálfur viðskmrh., sem ásamt öðrum í stjórnarflokkunum kom útflutningsuppbótunum á og hefur verið stuðningsmaður þeirra frá upphafi. Í fjárlfrv. fyrir 1966, sem nú liggur fyrir Alþ., er sérstök fjárhæð ætluð til greiðslu á uppbótunum, en fjárlfrv. er stjfrv. borið fram af öllum ráðh., þ. á m. af hæstv. viðskmrh. og öðrum ráðh. Alþfl. Og þó að upphæðin, sem ætluð er til greiðslu á útflutningsuppbótum, væri langtum hærri en nú er, mundu ráðh. Alþfl. áreiðanlega sitja sem fastast í ríkisstj. og halda áfram að láta ríkið borga uppbæturnar, og Alþfl. á þingi mundi eftir sem áður styðja ríkisstj. af öllum lífsog sálarkröftum. En hvernig stendur þá á skrafi hæstv. viðskmrh. og sumra flokksbræðra hans um útflutningsuppbæturnar? Það er aðeins tilraun af þeirra hálfu til að villa um fyrir fólki, reyna að fá þá menn, sem telja útflutningsuppbætur varhugaverðar, til að trúa því, að Alþfl. sé á móti þeim, þó að saga málsins vitni um allt annað. Sú blekkingariðja þeirra er fyrirtæki, sem hlýtur að misheppnast. Fyrir allmörgum árum hafði Stéttarsamband bænda starfandi nefnd til að athuga verðlagningu á búvörunum, og komst hún að þeirri niðurstöðu, að verð á kindakjöti væri of lágt í samanburði við mjólkurverðið. Upp úr 1960 var farið að reyna að fá millifærslu við verðlagninguna, þannig að hækka nokkuð kjötverðið, en lækka mjólkurverðið í staðinn. En um þetta náðist ekki samkomulag til að byrja með. Fulltrúar neytenda í verðlagsnefnd stóðu á móti þessari millifærslu. Það var ekki fyrr en síðar, sem samkomulag náðist um að hækka kjötverðið nokkuð, en lækka mjólkurverðið í staðinn. Þessi tregða neytendafulltrúanna í verðlagsnefnd að fallast á tilfærslu á afurðaverðinu hefur átt sinn þátt í því, að mjólkurframleiðslan hefur aukizt og um leið hafa útflutningsuppbæturnar hækkað, þar sem útflutningsverð á mjólkurvörum er óhagstæðara en á sauðfjárafurðum. Hv. 5. þm. Vestf. (HV) talar um, að rækileg rannsókn þurfi að fara fram á starfsemi þeirra aðila, sem annast vinnslu og sölu á landbúnaðarvörum. En hverjir hafa þessa starfsemi? Öll mjólkurbúin eru rekin af samvinnufélögum bændanna, a.m.k. 90% af sauðfjárafurðum landsmanna eru til meðferðar og sölu hjá samvinnufélögunum. Þannig hafa samvinnufélög framleiðenda vinnslu og sölu afurðanna að langmestu leyti í sínum höndum. Aðeins örlitið brot er hjá einkafyrirtækjum. Þessi starfsemi samvinnufélaganna er öll rekin í umboði bændanna. Það er hagsmunamál félagsmannanna og félaganna, að kostnaður við vinnslu og sölu afurðanna sé sem minnstur, því að þeim mun meira fá félagsmenn í sinn hlut fyrir framleiðsluna. Af þessu leiðir, að viðleitni samvinnufélaganna beinist að því að veita nauðsynlega þjónustu í sambandi við meðferð vörunnar fyrir svo lágt gjald sem unnt er, en ekki að græða á starfseminni. Öll er þessi þjónusta samvinnufélaganna rekin fyrir opnum tjöldum, þannig að menn geta fylgzt með því, hve mikill kostnaður leggst á vörurnar. Í Árbók landbúnaðarins, sem Framleiðsluráðið gefur út prentaða, eru birtar skýrslur ár hvert um magn afurðanna, verðlagningu þeirra og útborgunarverð til framleiðenda. Einnig er þar skýrt frá ákvörðun 6 manna n. um kostnaðarliði, sem reiknaðir eru við verðlagningu á vörunum. Í árbókinni 1965 er t.d. sagt frá samkomulagi í 6 manna n. um þann slátur- og heildsölukostnað, er leggja skyldi á kjötverðið haustið 1964, og þar er birt sundurliðun Framleiðsluráðs á kostnaðinum í 9 liði. Að sjálfsögðu hefur n. framleiðenda og neytenda ákveðið kostnaðarálagið með hliðsjón af fengnum upplýsingum um þá hluti. Smásöluálagning á landbúnaðarvörur er einnig ákveðin af 6 manna n. Í skýrslum árbókarinnar kemur fram, að útborgunarverð til bænda fyrir afurðirnar er nokkuð misjafnt hjá þeim fyrirtækjum um land allt, sem taka að sér að annast vinnslu og sölu þeirra. Það kemur til af því, að kostnaðurinn er ekki alls staðar sá sami. Sum fyrirtækin geta borgað lítið eitt fram yfir grundvallarverðið, sem svo er nefnt, þegar bezt gengur, en önnur ná ekki því verði. Þar sem skýrslur Framleiðsluráðs um þessi efni eru gefnar út á prenti, geta allir, sem þess óska, kynnt sér þær. Og í þessum umr. hafa komið fram glöggar upplýsingar um kostnað við mjólkina hjá Mjólkursamsölunni í Reykjavík. En í sambandi við þetta tal um rannsókn vil ég leyfa mér að benda á, að meiri þörf væri fyrir rannsókn á ýmsum öðrum sviðum, þar sem jafngóðar upplýsingar liggja ekki fyrir og frá afurðasölufélögum bændanna. Rannsóknarmenn hins opinbera, ef skipaðir væru, mættu t.d. gjarnan byrja á því að rannsaka og sundurliða kostnað við byggingu húsa og bera saman við söluverð þeirra. Útgjöld vegna húsnæðis eru nú fjölda manna langtum þungbærari en greiðslur fyrir matvörur til heimilanna, þó að þær séu orðnar dýrar. Það væri fróðlegt að fá sundurliðaðar skýrslur fyrir húsaverðið jafngóðar og þær, sem þegar liggja fyrir um kostnað við landbúnaðarvörurnar. Ríkisstj. hælir sér oft af því að hafa gefið verzlunina frjálsa. Meira er það í orði en á borði. Víst eru hér mikil höft á viðskiptum. T.d. er vöruútflutningur heftur, og svo heldur ríkisstj. uppi verðlagseftirliti, sjálfsagt með ærnum kostnaði, en að margra dómi með vafasömum árangri. En ég minnist ekki að hafa heyrt þess getið, að verðlagseftirlit ríkisstj. hefði nokkur afskipti af álagningunni og verðlagningunni hjá þeim mönnum, sem byggja fjölda íbúða til að selja húsnæðislausu fólki, og ekki munu þeir prenta skýrslur um sína starfsemi, eins og Framleiðsluráð gerir um rekstur afurðasölufélaga bændanna. Ekki hef ég heldur heyrt hv. 5. þm. Vestf. minnast á, að nokkur ástæða væri til að skipa rannsóknarnefnd til að athuga störf húsbygginga- og húsasölumannanna. Hann telur e.t.v. enga ástæðu til að stefna þeim fyrir rannsóknarrétt, þó að hann telji þá aðferð rétta, þegar samvinnufélög bænda eiga í hlut. Talið er, að brbl. þau, sem hér er leitað staðfestingar á, hafi verið gefin út vegna þess, að meiri hluti A.S.L-stjórnar ákvað að taka fulltrúa sinn úr 6 manna n. En hvers vegna gerði A.S.Í. þetta? Reynt hefur verið að færa fram ástæður fyrir þessu, en ég hygg, að aðalástæðan hafi ekki enn verið nefnd. Mér kemur í hug, að brotthlaup fulltrúa A.S.Í. úr verðlagsnefndinni sé þáttur í viðureign tveggja stjórnmálaflokka, Alþb. og Alþfl. Alþb. hafi séð þann leik á borði að losa sig við ábyrgð á ákvörðun afurðaverðsins og koma henni yfir á Alþfl. sem ríkisstj.-flokk. Og þetta gerði Alþb. með því að fá þá flokksbræður sína, er skipa meiri hl. í stjórn A.S.Í., til að draga fulltrúa sinn úr 6 manna n. og gera hana með því óstarfhæfa. Ekki verður sagt, að þessi leikur sé sérstaklega fallegur. Hann minnir helzt á úrslitakeppni á Íslandsmóti í knattspyrnu. Með þeim brbl., sem hér liggja fyrir, eru bændur sviptir samningsrétti um sín kjör. Slík aðför ríkisstj. gegn bændastéttinni er óverjandi. Í sambandi við þetta hneyksli minnast menn þess, að svipað gerðist fyrir 20 árum. Þá var hér á landi ríkisstj. þriggja flokka, Sjálfstfl., Alþfl. og Sameiningarflokks alþýðu-Sósíalistaflokksins. Sú ríkisstj. lét setja lög um Búnaðarráð. Með þeim l. voru bændum skipaðir fjárhaldsmenn af því opinbera, eins og tíðkast, þegar ómyndugir unglingar eiga í hlut. Það fyrirkomulag varð ekki langlífara en þriggja flokka stjórnin. Þegar hún sprakk, var Búnaðarráðið úr sögunni og í staðinn komu I. um Framleiðsluráð landbúnaðarins, einkum fyrir áhrif frá Framsóknarmönnum. Í því lagafrv., sem hér er til umr., birtist sami andinn, sem kom fram í búnaðarráðsl. fyrir 20 árum. Má um þetta segja, að sagan endurtaki sig. Hæstv. landbrh. núv. var kominn á þing, þegar I. um Búnaðarráð voru sett, þar fyrir 20 árum. Hann sat hjá við atkvgr. um það mál, en þrír þm. Sjálfstfl., er þá áttu sæti hér í hv. Nd., þeir Pétur Ottesen, Jón á Reynistað og Gísli Sveinsson, beittu sér mjög gegn því máli ásamt þm. Framsfl. Nú hefur það gerzt, því miður, að hæstv. landbrh. hefur með útgáfu brbl., sem hér liggja fyrir, dottið ofan í sama ljóta pyttinn, sem þriggja flokka stjórnin féll í árið 1945. Hann hefur tekið af bændum og samtökum bændanna réttinn til að semja um kjör sín. Slík árás á eina stétt í þjóðfélaginu er alveg ósæmileg. Bændur hljóta að mótmæla þeirri réttarskerðingu, sem brbl. fela í sér. Stéttarsamband þeirra hefur þegar gert það.



Herra forseti. Það hafa nú orðið allmiklar umr. um frv. það, sem hér er til umr., og þarf ég nú ekki að eyða löngum tíma til að svara því, sem sagt hefur verið um þetta. Ræður hv. Framsóknarmanna eru allar í sama dúr og hjá hv. I. þm. Norðurl. v. (SkG) hér áðan. Bændur hljóti að mótmæla þessu gerræði, sem gert hefur verið. Þeir hljóti að gera það, en þeir bara gera það ekki. Það hefur verið reynt að fá bændur til að mótmæla, en þeir eru ófáanlegir til þess, og það er vegna þess, að bændur vita það, að þessi brbl. tryggja þeirra rétt. Þeir hafa fengið bætur í gegnum verðlagninguna á þessu hausti, þannig að hlutur þeirra er ekki fyrir borð borinn. Þeirra hlutur hefur að vísu ekki verið bættur umfram það, sem aðrir þegnar þjóðfélagsins hafa fengið á verðlagsárinu en að því marki. Og bændur hafa ekki að þessu sinni gert hærri kröfur. Þeir hafa metið þær leiðréttingar, sem þeir hafa fengið undanfarin ár, og sjá það, að í dag eru þeir að því komnir að búa við ekki lakari kjör en aðrar stéttir, að í tíð núv. stjórnar hefur verið gerð sú leiðrétting á verðgrundvellinum, að bændur í dag búa ekki við lakari kjör en aðrar stéttir. Það gerðu þeir áður en verðlagsgrundvöllurinn var leiðréttur. En bændur hljóta að mótmæla, segja hv. Framsóknarmenn, og hv. 2. þm. Sunnl. (ÁÞ) sagði: „landbrh. hefði átt að segja af sér heldur en að standa að útgáfu þessara laga“. Og þessi hv. þm. sagði einnig: „Það á að hefja uppreisn gegn þessum lögum.“ Það hefur verið reynt. Það hefur verið reynt að skapa uppreisn. Það hefur verið reynt að fá bændur til að mótmæla. Það bara tekst ekki. Og fyrir austan fjall eru menn nú að velta því fyrir sér, hvernig þessi snjallyrði hv. 2. þm. Sunnl. verka, þ.e. að fá uppreisn gegn brbl., það er, að landbrh. átti að segja af sér, frekar en rétta hlut bænda og tryggja það, að þeirra hlutur yrði ekki fyrir borð borinn. Hann átti að stökkva frá borði, þegar mest reið á. Þetta fær nú ekki hljómgrunn. Og einmitt, þegar þessir tveir punktar eru ræddir, minnast sumir þess, að fyrir síðustu alþingiskosningar sagði einn frambjóðandi Framsfl., þegar verið var að tala um efnahagsog gjaldeyrismál, að það væri þó munur núna, að íslenzka þjóðin ætti gjaldmiðil, sem væri gjaldgengur erlendis. Þá sagði einn frambjóðandi Framsfl.: „Hvað kemur okkur það við, hvort íslenzka krónan er gjaldgeng erlendis?“ Þetta eru perlur, sem menn velta á milli sín. Og þannig kemur ýmislegt fram í umræðum um alvarleg mál, þegar menn taka það að sér að ráðast á það, sem er sanngjarnt, og reyna að rífa það niður af einhverjum annarlegum ástæðum, pólitískum ástæðum, án þess að gera sér grein fyrir því, að með því er verið að vinna gegn hagsmunum þeirra, sem helzt skyldi staðið með. Hv. l. þm. Norðurl. v. talaði um, að það hefði ekki verið rétt, sem ég sagði hér fyrir nokkrum dögum í sambandi við útflutningsuppbæturnar, að það hefði verið fyrst með lögunum 1960, sem bændum var tryggt, að þeir fengju fullt verðlagsnefndarverð með því að tekin var ábyrgð á útflutningsframleiðslunni. Það er rétt. Það var fyrst þá, sem þetta var tryggt. Við vitum, að það var til útflutningssjóður, og það var til framleiðslusjóður, og bændur fengu nokkrar uppbætur úr þessum sjóðum, en aldrei það, að það nægði til þess að borga hallann af útflutningnum. Við vitum það einnig, að bændur höfðu rétt til þess að hækka verðið á innlendum markaði, til þess að reyna að fá uppborinn hallann á útflutningnum. En við vitum það einnig, að bændur sem stóðu í verðlagningunni, fulltrúar bænda í 6 manna n. fullyrtu það, að það væri engin leið að ná þessu verði upp með því að hækka innanlandsverðið. Þess vegna er ástæðulaust fyrir hv. l. þm. Norðurl. v. að vera að gagnrýna það, sem ég sagði um þessi atriði, því að bændur vita það sjálfir, að áður en útflutningstryggingin var tekin, var ekki möguleiki á því að tryggja 6 manna n. verðið. Og sérstaklega eru þeir, sem framleiddu mjólk, þessu áþreifanlega kunnugir, því að það er alkunnugt, að a.m.k. eitt ár vantaði hjá einu mjólkurbúi 9% á verðið vegna þess að það varð að flytja út osta fyrir lágt verð. Hv. 3. þm. Vestf. (SE) talaði hér áðan, og vissulega var það ýmislegt athyglisvert, sem hann fór með. Það var t.d. athyglisvert, þegar hann fullyrti, að það væri ekkert að marka það, sem hv. þm. Björn Pálsson sagði, vegna þess, að hann gerði fleira en að stunda búskap. Það væri ekkert að marka það, sem hann segði um brbl. Að vísu væri hann ágætur bóndi, en hann væri einnig útgerðarmaður, hann hefði verið kaupfélagsstj., og menn skyldu vara sig á að taka mark á því, sem hann segði um þessi mál. En það mátti frekar taka mark á því, sem bóndinn í Saurbæ í Rauðasandshreppi sagði um þetta.  Annars fór hv. 3. þm. Vestf. með ýmsar tölur hér áðan, sem ég skrifaði nú ekki niður, en rökstuðningurinn fyrir málflutningi hans var ákaflega hæpinn. Og þegar hann var að tala um það, að bændur hefðu ekki fengið fullt verðlagsnefndarverð fyrir afurðirnar, af því að tekjurnar fyrir næsta skattár á undan hefðu ekki verið eins háar og gert var ráð fyrir í grundvellinum fyrir næsta verðlagsár á eftir, þá segi ég það, að það sé ekki boðlegt að koma með slíkar röksemdir hér fyrir hv. alþm., því að svo mikið hefur verið rætt um landbúnaðarmál, að allir alþm. vita, að það er sitt hvað almanaksárið og skattárið eða það, sem kallað er á máli landbúnaðarins verðlagsárið. Verðlagsárið byrjar 1. sept. og endar 31. ágúst, en skattárið er almanaksárið. Þegar verðhækkanir verða á landbúnaðarvörunum og gert er ráð fyrir, að á verðlagsárinu fái bændur 119 þús. kr. tekjur, þá fá þeir ekki 119 þús. kr. tekjur á því skattári, sem verðlagsárið byrjaði á, vegna þess að verðhækkunin kemur aðeins á fjóra síðustu mánuði skattársins. Þetta vita allir alþm., en hv. 3. þm. Vestf. lét sig hafa það að segja: Vegna þess að það koma ekki sömu tekjur út úr verðlagsárinu og skattárinu, þá er það sönnun fyrir því, að bændur hafi verið snuðaðir á verðinu, og þeir hafi ekki fengið fullt verðlagsn.-verð. Ég verð nú að segja það, að þegar hv. 3. þm. Vestf. talar svona af sér og ber svona lagað á borð hér á hv. Alþ., þá er það nú sýnishorn af hans málflutningi hér áðan yfirleitt, og þá held ég, að hv. alþm. fyrirgefi mér, þó að ég eyði ekki löngum tíma í að rökræða við hann um þessi mál.