Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Þetta litla frv. er komið frá Nd. þar sem 1. flm. þess var hv. 10. landsk. þm. Guðrún Helgadóttir. Þetta er einfalt mál og eins og segir í 1. gr. þess er breytingin sú að „fæðingarorlof lengist um einn mánuð sé um að ræða tvíburafæðingu og einn mánuð fyrir hvert barn að auki ef fæðast fleiri í einu. Fæðingarorlof lengist um einn mánuð sé um að ræða alvarlegan sjúkleika barns sem krefst nánari umönnunar foreldris. Slík þörf skal rökstudd með læknisvottorði og staðfest af tryggingaráði. Hvort foreldri sem er getur að ósk móður dvalið hjá barni sínu hinn fjórða mánuð.“ Ég bið fyrir þetta litla mál hér til skjótrar afgreiðslu, enda var það afgreitt samhljóða úr Nd. Þetta er lítið mál fyrir þingið að afgreiða en stórt fyrir þá tiltölulega fáu sem það snertir. Þetta mál er að vísu angi af miklu stærra máli sem raunar hefur verið hér til meðferðar í hv. deild en ekki fengið afgreiðslu. Þetta er ef svo má segja örlítill áfangi í því stóra máli og réttlætisatriði um leið. Ég vona því að þetta mál fái greiða leið hér í dag ef vera mætti af hálfu n. og hv. deildar, en ég leyfi mér að óska eftir því að þessu máli verði vísað að lokinni þessari umr. til 2. umr. og hv. heilbr.- og trn.

Þorv. Garðar Kristjánsson Hæstv. forseti. Ég hef lengi verið á móti því að Byggingarsjóður ríkisins væri sviptur tekjustofni sínum af launaskatti og talið slíkt fjörráð við húsbyggjendur í landinu. Ég vil nú sem jafnan áður gera allt sem verða má til þess að forða slíku og segi því já.



Virðulegi forseti. Í Nd. varð lítils háttar breyting á þessu frv. sem við höfum þegar afgreitt héðan en að höfðu samráði við nm. Eftir að hafa rætt við formann allshn. Nd. þótti ekki ástæða til að kalla saman fund í n. af þessu tilefni. En nm. eru sammála um að mæla með samþykkt frv. eins og það nú liggur fyrir komið frá Nd.



Virðulegi forseti. Félmn. hefur fjallað um þetta frv. í nokkurn tíma. Þetta er 40. mál þingsins og hefur því augljóslega legið fyrir þinginu nokkuð lengi. Eins og kunnugt er urðu breytingar á frv. við meðferð í Nd. Upphaflega var gert ráð fyrir því í frv. að álagðir fasteignaskattar á sumarbústaðalóðir og mannvirki á þeim, eins og frv. fjallar raunar um, færu í 0.25%, það yrði hámarksprósenta varðandi álagningu fasteignagjalda á þessi mannvirki og sumarbústaðalóðir. Frv. breyttist í meðförum Nd. á þá lund að þessi hámarksprósenta af fasteignamati er hækkuð í 0.50%. Ég vil út af fyrir sig ekki gera lítið úr þeirri samstöðu sem virtist vera um málið í Nd. Eins og fram kemur á þskj. rita allir nm. félmn. Nd. undir álitið og fylgja þeim breytingum sem gerðar voru á frv. Enda þótt samstaða hafi ríkt um þetta mál í Nd. og við viljum síður en svo, 1. minni hl. n. Ed., vanmeta þá samstöðu treystum við okkur ekki til að rýra möguleika sveitarfélaga til tekjuöflunar með þeim hætti sem lagt er til í þessu frv. Eins og fram kemur í málsskjölum n. Nd. sendu fjölmörg sveitarfélög og ekki síst samtök þeirra umsagnir um þetta mál þar sem mjög er lagst gegn þeirri breytingu sem frv. felur í sér. Sannleikurinn er sá að í þessu frv. er alls ekki gert ráð fyrir því með hvaða hætti sveitarfélögin geti bætt sér upp þann óhjákvæmilega tekjumissi sem leiddi af samþykkt þessa frv. Við í 1. minni hl. félmn. teljum að það eigi fremur að auka sjálfsákvörðunarrétt sveitarfélaganna í landinu en að rýra hann. Ég vil aftur minnast á það samkomulag sem virðist hafa orðið um þetta mál í Nd. og við viljum alls ekki vanmeta. En við gerum meira úr góðu samkomulagi og samstarfi Alþingis við sveitarfélögin í landinu, ekki síst þegar um er að ræða tekjuöflun sveitarfélaganna því að engum blöðum er um það að fletta að fjölmörg og þung verkefni eru lögð á herðar sveitarfélögunum og það er skylda okkar hv. alþm. að sjá svo til að þau hafi svigrúm til að afla tekna til að standa undir þeim miklu kröfum sem lagðar eru á herðar þeim. Ég hef það fyrir satt að samstarf sveitarfélaganna og sumarbústaðaeigenda í landinu sé mjög gott. Fulltrúar sumarbústaðaeigenda hafa tjáð mér að þetta samstarf væri svo gott að þar bæri tæpast skugga á nema í undantekningartilvikum. Ég er sannfærður um að hv. alþm. vilja ekki verða til að spilla þessu góða samstarfi. Til að ekkert fari á milli mála um þann meginrökstuðning, sem við í 1. minni hl. félmn. setjum fram í þessu máli, vil ég, með leyfi virðulegs forseta, lesa upp það sem stendur í okkar nál.: „Sjálfsákvörðunarrétt sveitarfélaga ber að auka fremur en að skerða. Frv. felur í sér einhliða skerðingu á tekjumöguleikum sveitarfélaga. Það er skoðun undirritaðra að breytingu eigi ekki að gera á aðstöðu sveitarfélaga til tekjuöflunar án samráðs við þau. Föstudaginn 4. maí var haldinn samráðsfundur ríkis og sveitarfélaga í samræmi við samstarfssáttmála þessara aðila sem var undirritaður 20. jan. s. l. af félmrh. og formanni Sambands ísl. sveitarfélaga. Í lok samráðsfundarins samþykktu aðilar m. a. eftirfarandi: „Fulltrúar sveitarfélaganna fagna því ákvæði í stefnuyfirlýsingu ríkisstj. að sveitarstjórnir ákveði sjálfar gjaldskrár fyrir þjónustu sveitarfélaga og fyrirtækja þeirra. Fulltrúar sveitarfélaganna leggja á það áherslu að sjálfsákvörðunarréttur sveitarstjórna verði virtur á fleiri sviðum eigin fjármála, m. a. með því að veita þeim aukið frjálsræði um nýtingu tekjustofna sinna. Aðilar eru sammála um að hefja viðræður um endurskoðun á lögum um tekjustofna sveitarfélaga, hlutverk Jöfnunarsjóðs og skipan sérstakrar nefndar í því skyni.“ Með tilliti til þess, sem að framan greinir, leggjum við til að frv. verði vísað til ríkisstj.“ Afstaða okkar er fyrst og fremst á þá lund að sveitarfélögunum beri aukið frjálsræði frá því sem nú er til að ráða og sinna eigin málum. Og að lokum, ég er sannfærður um að allir hv. alþm. eru á þeirri skoðun að breytingar í þessa átt séu varhugaverðar án samráðs við sveitarfélögin í landinu.



Virðulegi forseti. Þetta nál. okkar er með þeim undrum að enginn er skráður framsögumaður. Það stafar af því að enginn af okkur, sem undir þetta nál. skrifuðum, var svo 100% sannfærður um að við værum að mæla fyrir nógu góðu máli að við vildum verða þar framsögumenn. En ég hlýt að taka þetta á mig vegna þess að svo stendur á að hinir, sem undir þetta nál. skrifa, eru forseti deildarinnar og 1. varaforseti. En nál. hljóðar svo: „Nefndin hefur fjallað um frv. en ekki orðið sammála um afgreiðslu þess. Frv. var breytt í meðförum Nd. í samkomulagsátt þannig að prósentuhlutfallið var hækkað úr 1/4% í 1/2% af fasteignamati sumarbústaðalóða og mannvirkja á þeim. Þó að undirritaðir nefndarmenn telji að það sé varhugavert af Alþingi að setja löggjöf sem skerðir einhliða tekjustofna sveitarfélaganna fallast þeir á þessa breytingu til samkomulags. 2. minni hl. leggur því til að frv. verði samþykkt eins og það kemur frá Nd.“ Ég hlýt að taka það fram fyrir hönd okkar sem þarna skrifum undir, hv. þm. Stefáns Benediktssonar, Salome Þorkelsdóttur og þess sem hér stendur, að við leggjum ekki síður áherslu á sjálfstæði sveitarfélaganna og nauðsyn þeirra á því að halda sínum tekjustofnum. Við segjum einnig að það sé vafasamt í meira lagi að taka eitt atriði þannig út úr. En mál þetta hefur verið sótt af miklu kappi og við erum öll þannig stödd að við höfum fallist á þá málamiðlun sem gerð var í Nd. þar sem þetta prósentuhlutfall var frá upphaflegu frv. hækkað úr 1/4% í 1/2% af fasteignamati sumarbústaðalóða og mannvirkja á þeim. En við segjum það enn og aftur að við höfum ekki haft tök á að kynna okkur t. d. álagningarreglur almennt hjá þeim sveitarfélögum sem þetta mál snertir mest. Við höfum heldur ekki haft tök á því að kynna okkur hvernig háttar samskiptum þessara sveitarfélaga og sumarbústaðaeigenda almennt og erum því ekki nægilega vel í stakk búin til að gera svo grein fyrir þessu máli sem við vildum. Með samkomulaginu, sem gert var í Nd. og við vorum nær beinir aðilar að, hljótum við að mæla með því að frv. verði samþykkt eins og það kom þaðan.



Virðulegi forseti. Ég hef fallist á þá niðurstöðu sem Nd. komst að sem samkomulagsleið í málinu og vil því ekki greiða atkvæði með frávísunartillögunni. En ég vil taka það fram í þessu sambandi að ég tel að allir eignaraðilar eigi að greiða fasteignaskatt, einnig félagasamtök, og hefði mátt gera þá bragarbót á frv. En sem sagt ég segi nei við frávísunartillögunni.



Virðulegi forseti. Menntmn. hefur fjallað um þetta mál og orðið sammála um afgreiðslu þess eins og það var afgreitt frá Nd. Í athugasemdum með frv. kemur fram að við samningu þess hafi einkum verið stuðst við ákvæðin um hlutverk Íslenskrar málnefndar og helstu verkefni í reglum þeim sem nefndin hefur starfað eftir. Reglur um starfsemi Íslenskrar málnefndar voru staðfestar af menntmrh. 10. mars 1965. Í meginatriðum eru þau ákvæði felld inn í frv. Jafnframt hefur verið höfð hliðsjón af lögum og reglum sem í gildi eru um aðrar norrænar málnefndir. Síðast en ekki síst hefur verið tekið mið af fenginni reynslu síðan Íslensk málnefnd var sett á fót. Með samþykkt þessa frv. er í meginatriðum verið að koma í lagabúning því verklagi sem er um þessar mundir. Eins og kunnugt er var eining um afgreiðslu málsins í Nd., en gerðar voru nokkrar breytingar á frv. Þær breytingar voru gerðar með samþykki allra nefndarmanna í Nd. Það skal tekið fram að Nd.-nefndin boðaði á sinn fund fulltrúa frá heimspekideild Háskólans, Orðabók Háskólans, Málvísindastofnun og Íslenskri málnefnd. Þessir aðilar höfðu athugasemdir fram að færa og voru þær teknar til greina í þeim brtt. sem ég gat um áðan. Eins og ég hef þegar getið um leggur nefndin til að frv. verði afgreitt eins og það kom frá Nd.