Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Við 2. umr. þessa máls hér í hv. d. snerust umr. nokkuð um það, og var gert allmikið úr því, að landlæknir væri mjög á annarri skoðun um efni þessa frv. heldur en flm. og hv. allshn., sem mælir með samþykkt þessa frv. Það kom þá einnig fram í umr., að þm. óskuðu eftir því að fá að sjá það bréf landlæknis, sem rætt var um í þessu sambandi. Nú hefur hv. allshn. orðið við þessu og gefið út framhaldsnál., þar sem bréf landlæknis er birt, svo að hv. þm. gefist kostur á því að kynna sér bréfið og skoðun landlæknis í þessu máli. Ég hef athugað þetta bréf, og sýnist mér eftir því, að í rauninni sé ekki mikill skoðanamunur milli mín sem flm. þessa frv. og allshn. annars vegar og landlæknis hins vegar. Mér finnst landlæknir að mestu leyti vera sammála frv. efnislega séð. Aðalatriði þessa frv. er, eins og kunnugt er, tvenns konar. Annars vegar að því skuli slegið föstu með l., að ríkissjóður skuli taka þátt í stofnkostnaði sjúkrahúsa, hins vegar, að því skuli með l. slegið föstu, að ríkissjóður skuli taka þátt í rekstri þeirra sjúkrahúsa, sem sótt eru af utanhéraðssjúklingum. Um fyrra atriðið, þátttöku ríkissjóðs í stofnkostnaðinum. sé ég ekki betur en að landlæknir sé á sama máli og ég um það, að sú þátttaka ríkissjóðs hafi verið of lítil hlutfallslega. Hann álítur, að hún eigi að vera meiri en hún nú er. Hins vegar ber hann því við, að fjárveitingar í þessu efni hafi undanfarið verið það litlar, að hann sem landlæknir hafi ekki haft ráð á því að úthluta viðkomandi bæjar- og sveitarfélögum meira fé til þátttöku í stofnkostnaði sjúkrahúsa. Hann segir, að það hafi ekki staðið á heilbrigðisstj. að krefjast minna framlags af bæjunum, ef til þess væri veitt nægilegt fé í fjárlögum. Þarna er hann á sama máli og ég um þetta atriði og sammála því, sem kemur fram í frv. Hins vegar virðist landlæknir bera kviðboga fyrir því, að frv. nái ekki tilgangi sínum að þessu leyti, þó að samþ. yrði. Ég álít hins vegar, að frv. mundi bæta úr hvað þetta snertir. Landlæknir segir, að til þessa hafi verið áætlað svo lítið fé, að ekki hafi verið hægt að ganga lengra um þessar fjárveitingar. En af hverju hefur ekki verið veitt meira fé til þessa? Ég held, að það hafi að verulegu leyti verið vegna þess, að ríkið hefur ekki verið lagalega bundið um slík fjárframlög. Ég held, að um leið og því væri slegið föstu með l., að ríkissjóður væri skuldbundinn til að taka á sig ákveðinn hluta af stofnkostnaðinum, mundi það vera tryggt, að nægilegt fé yrði veitt til þess í fjárl., að ríkissjóður gæti staðið við sínar skuldbindingar í þessum efnum. Um hitt atriði frv., þátttöku ríkissjóðs í rekstrarkostnaði sjúkrahúsa vegna aðsóknar utanhéraðssjúklinga, segir í bréfinu: „Ég fellst að efninu til á réttmæti þess, að slíkir sjúkrahúsastyrkir verði teknir upp. Og á öðrum stað segir: „að það sé ástæða til að koma efni frv. og þá sérstaklega b-lið 1. gr. á framfæri við fjvn.“ Landlæknir fellst líka að efninu til á þetta atriði frv., hann viðurkennir nauðsyn þess, að sjúkrahúsunum sé veittur nokkur styrkur, til þess að þau verði ekki fyrir rekstrarhalla vegna aðsóknar utanhéraðssjúklinga. En að hinu leytinu kemur fram í bréfi landlæknis þó nokkur ágreiningur um það, hvort eigi að slá þessu föstu í l. eins og ég vil. Landlæknir virðist vera mikið á móti því, að það sé gert, en ætlast til, að meira fé verði veitt í fjárl. til þess að geta orðið við þessu hvoru tveggja, en ætlast til, að þessu fé verði varið til heilbrigðismála, án þess að það sé bundið föstum reglum. Ég held, að það, sem kemur til kasta þessarar hv. d. og Alþ., sé einmitt þetta, að ákveða, hvort um þetta skuli setja fastar reglur í l. og hvernig skuli varið því fé, sem til þess yrði áætlað, eða hvort landlæknir eigi að hafa þetta einvörðungu í hendi sinni og geti í rauninni farið um þetta eftir eigin geðþótta. Ég fyrir mitt leyti álít, að það út af fyrir sig, sé atriði, sem Alþ. þurfi að taka afstöðu til. Það er talið nauðsynlegt að setja fastar reglur viðvíkjandi framlögum ríkisins til skóla og annarra stofnana. Ég vil í því sambandi minna á ræðu, sem einn samflokksmaður landlæknis, hv. 4. þm. Reykv., flutti nú fyrir skömmu í sambandi við afgreiðslu fjárl. Í þessari ræðu lagði hann áherzlu á það, að Alþ., samkv. ítrekuðum ákvæðum stjskr., hefði vald til þess að ráðstafa fjárveitingunum úr ríkissjóði, sem ákveðnar eru í fjárl. Hann lagði einnig áherzlu á það, að Alþ. léti ekki slíkt vald úr höndum sér eða fæli einstaklingum eða einstökum opinberum trúnaðarmönnum ráðstöfunarrétt á þessu fé, heldur ættu að vera um þetta fastar reglur, sem starfsmenn ríkisins væru bundnir við. Þarna kemur fram sama skoðun og ég hef leyft mér að halda fram í þessu tilfelli, sem sé, að ekki sé nægilegt, að viðurkennd sé nauðsyn þess að leggja fram meira fé til að styrkja byggingu sjúkrahúsa og létta undir með rekstri þeirra, heldur verði Alþingi einnig að setja fastar reglur um það, hvernig því skuli varið,, og það eigi ekki að vera á valdi einstakra starfsmanna ríkisins, hvernig með þetta fé sé farið í einstökum tilfellum. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þetta, en ég vil undirstrika það, að mér sýnist það koma fram í bréfi landlæknis, að hann sé efnislega sammála frv., en ágreiningur sé aðeins um þetta atriði, sem ég síðast talaði um. Ég vænti þess, að hv. d. fallist á að samþ. frv. og telji nauðsynlegt að slá því föstu í l., hvernig fé ríkisins, sem veitt yrði í þessu skyni, yrði varið. Þá vil ég aðeins minnast á brtt., sem ég hef leyft mér að flytja við frv., og er hún flutt í tilefni af þessu bréfi landlæknis. Ein af þeim rökum, sem landlæknir færði gegn frv., var það, að ekki væri nógu ákveðið orðalag um það, hvenær bæri að veita rekstrarstyrki þá, sem hér um ræðir. Til þess að losa heilbrigðisstj. við öll heilabrot um þetta atriði, hef ég flutt brtt. um það, að orðin: „að verulegu leyti“ í b-lið 1. gr. falli burt er aðeins um orðalagsbreyt. að ræða, en ekki efnisbreyt., og ætti það ekki að verða að ágreiningsefni. Ég vil svo að lokum vænta þess, að hv. d. samþ. frv. að öðru leyti, eins og hv. allshn. hefur lagt til.



Ég er ekki alveg sammála hv. 4. landsk. um það, að ekki beri mjög mikið á milli hans og landlæknis. Samkv. bréfinu setur landlæknir sig mjög á móti því, að frv. verði samþ., en flm. gerir allt til þess að fá það samþ. Það ber því mjög mikið á milli hjá þeim. Þetta mál er þannig til orðið, að árið 1933 voru sett um þetta ákveðin l., og það eitt út af fyrir sig að breyta þeim l. öðruvísi heldur en í samráði við þann mann, sem hefur mest um þetta að segja, landlækni, tel ég vera mjög varhugavert. Það má benda á þau ummæli landlæknis, sem fram koma í bréfi hans, að sumt af því, sem fram kemur í þessu frv., sé alveg vitagagnslaust. Ég hefði óskað eftir, að flm. næði meira og betra samræmi um breyt. á þessum l. við landlækni og heilbrigðisstj., svo að fullkomið samræmi fengist um þessi mál, eða hann féllist á að vísa því frá með rökst. dagskrá og undirbúa það betur fyrir næsta þing. Ég fellst á mörg þau rök, sem koma fram hjá landlækni í bréfi hans. Það má t.d. til sanns vegar færa, að ekki sé rétt, óhjákvæmilegt eða réttlátt, að öll sjúkrahús á landinu hafi sama styrk. Ég veit, að hann hefur mikið til síns máls. Það þarf ekki að vera gengið á rétt eins sjúkrahúss, þó að eitt þurfi frekar aðstoðar en annað til þess að koma upp sjúkrahúsi. Því getur ráðið mismunandi aðstaða, fólksfjöldi o.fl., en það er það, sem landlæknir. bendir á í bréfi sínu, og hann telur óheppilegt að binda allt við sömu upphæðina. Nú er vitanlegt, að úti á landi eru þessir styrkir ekki eingöngu til sjúkrahúsa, heldur einnig til læknisbústaða, þannig að reistar hafa verið í þeim sjúkrastofur. Það hefur verið álitið, að læknirinn geti ekki sjálfur staðið undir húsaleigunni, og því verði héraðið að hlaupa undir bagga og sjá honum fyrir bústað og bera kostnaðinn af því. Þessa þarf t.d. ekki við í kaupstöðum. Landlæknir segir líka, að erfitt sé að finna slíkum styrkveitingum algilt og réttlátt frambúðarform, og ég býst við, að það sé rétt, að þetta sé ekki hægt, svo það er út í bláinn að ákveða þetta form., nema með því að heilbrigðisstj. hafi hönd í lagga með. Það er ekki upplýst um, hve mikið fjárhagsatriði þetta er. Það er eins og það sé algert aukaatriði fyrir þessa menn, en fyrir mér er það ekki aukaatriði. Það má ekki reikna með, að tímarnir séu alltaf eins og nú, og verður að minnast þess, að verið er að binda ríkissjóði byrðar fram í framtíðina. Það er það, sem hv. dm. þurfa að gera upp við sig, þegar þeir greiða atkv. um þetta mál, hvað mikið fjárhagslegt atriði það er fyrir ríkissjóðinn. Landlæknir segir: Niðurstaða mín verður því sú, að ekki sé rétt að gera frumvarp þetta að lögum, og ég verð að segja, að hann færir ákaflega mikil rök fyrir því. Ég vildi spyrja hv. flm., hvort ekki sé rétt að fresta umr. um málið og fá betra samræmi í það, ef ekki er annað en orðalag, sem á milli ber, og leggja það síðar fyrir d. til úrskurðar. Ef hún gæti há ekki sætt sig við það, kæmi til að vísa því frá með rökst. dagskrá. Ég get ekki fallizt á að greiða atkv. með málinu eins og það er og vil benda á, að flm. hefur fallizt á a.m.k. eina orðalagsbreyt. frá landlækni, og það gæti skeð, að það yrðu fleiri.



Ég er nú að mestu leyti samdóma síðasta ræðumanni, en vil bæta við frá annarri hlið nokkrum rökum. Það er að mörgu leyti mjög óheppilegt að breyta skipulagsmálum þjóðarinnar á þeim tímum, sem nú eru. Við vitum, að verðgildi peninga er á hverfanda hveli. Ríkið ræður yfir meiri peningum en áður og heldur en líkur eru til, að það ráði yfir í framtíðinni. Þess vegna getur verið, að þær ráðstafanir, sem nú virðast líta vel út, geti átt illa við síðar. Þetta er aðalástæðan til þess, að ég álít, að ekki eigi að breyta l. frá 1933 eins og stendur. Í öðru lagi er það rangt, að það sé sérstök ástæða til þess að hlaupa undir bagga með sjúkraskýlunum, þegar þorp eins og Húsavík, með um 1000 manns, hefur getað byggt sjúkrahús nægilega stórt fyrir þorpið og jafnvel getað liðsinnt utanhéraðsmönnum, og það hefur verið rekið svo, að það hefur hvorki verið of dýrt fyrir landið né héraðið. Aftur hefur komið fyrir á öðrum stöðum á landinu, að það hafa verið byggð of stór sjúkrahús, stærri en hægt hefur verið að starfrækja. Það hefur komið af því, að menn hafa verið of stórhuga eða á einhverju tímabili hafa verið þar læknar, sem hafa verið sóttir úr öðrum héruðum, og niðurstaðan hefur orðið sú, að þessi sjúkrahús standa auð eða hálfauð og eru að grotna niður vegna þess, að þau eru ekki notuð og eru til stórkostlegrar byrði fyrir sveitina og landið. Aftur hefur landlæknir, í samráði við n., sem hefur starfað að þessum málum, lagt fram „plan“, sem búið er að ganga frá eftir því, sem hægt var. Það er það, að sjúkraskýli séu miðuð við heimamenn, en svo séu byggðir fjórðungsspítalar, einn á Norðurlandi, annar á Austurlandi og hinn þriðji á Vesturlandi, og til þeirra sæki fólk, sem ekki fer til Rvíkur til sérstakra aðgerða. Ég vona, að hv. flm. taki það ekki nærri sér, þó að ég segi, að hann hafi ekki aðstöðu til þess að koma fram sem keppinautur heilbrigðisstj. í þessu máli; ég býst við, að hann tali hér sem heimilismaður frá Akureyri. Það er fullkominn misskilningur að samþ. þetta frv. eða ástæða sé til að byggja stærri sjúkrahús, en það er fullkomið rannsóknarefni, á hvern hátt skuli hlynna að þessum fjórðungspítölum. Við skulum t.d. athuga, hvort Austurlandi er ekki nauðsyn á að hafa verulega gott sjúkrahús, sem allir gætu leitað til. Ef nota á þessa óvenjulegu tíma, sem við lifum á, til þess að koma fram fljóthugsuðum kjarabótum, er það ekki nema misskilningur, og virðist frsm. þessa máls ganga alveg fram hjá þeim rökum, sem landlæknir hefur borið hér fram, án þess að koma með rök á móti, sem séu nokkurs virði. Ég álít, að það eigi að svæfa þetta frv. hér í þessari d., ef það verður ekki hér, þá í Nd., ef það verður ekki, hlýtur samt að koma að því, að farin verði önnur leið í þessum málum.



Herra forseti. - Ég fylgi þessu máli í n. og tel það ekki ósanngjarnt og eðlilegt, að ríkið greiði hálfan stofnkostnað við byggingu sjúkrahúsa, því að reynslan hefur sýnt það, að sjúkrahúsin sækja utanhéraðsmenn nokkurn veginn í sama mæli og innanhéraðsmenn, og þess vegna er ekki nema eðlilegt, að ríkið taki að nokkru leyti þátt í byggingarkostnaðinum. Þetta er að öllu leyti eðlilegt. Það lá ekkert fyrir n. um það, hvað hefur verið hugsað í þessu máli um fjórðungssjúkrahús, sem hér hefur verið minnzt á undir þessum umr., en þó ég fylgi þessu frv., get ég ekki neitað því, að mér þótti, - þó að ég flytji ekki brtt. um það og muni ekki gera -, ákvæðin um rekstrarkostnaðinn ekki að öllu leyti eðlileg, og álít ég, að það hefði mátt koma þeim betur fyrir. Það, sem ég á við, er það, að það er gert ráð fyrir því, að sá styrkur, sem ríkið á að greiða, sé miðaður við 1/3 hluta daggjalda á hvern sjúkling, sem er utan héraðs og notar sjúkrahúsið, en á þessu er sá galli, sem ég álít, að megi ráða bót á, og vil benda frsm. á, að það er ekkert ákvæði í frv. um það, hve há daggjöldin skuli vera fyrir hvern sjúkling. Það hafa þau bæjarfélög, sem sjúkrahúsin eiga, alveg í hendi sér. Gerum ráð fyrir, að sjúkrahús væri rekið þannig, að daggjöld utanhéraðssjúklinga yrðu 100 þús. kr., - ég tek þá upphæð -, þá þarf, til þess að þetta sé réttlátt, rekstrarhalli bæjar- eða sveitarfélagsins að vera 100 þús. kr. líka, ef jafnmargir sjúklingar eru innanhéraðsmenn og utanhéraðs, því að ef það væri ekki, þá væri ekki í þessu nokkurt jafnrétti. Það er hægt að hugsa sér, að daggjöld yrðu svo há, að sjúkrahúsin yrðu rekin að öllu leyti með þessum ríkissjóðsstyrk og ríkið þyrfti að greiða með sínum sjúklingum án þess, að bæjarfélagið þyrfti nokkrar fórnir að færa í staðinn, og það er meira að segja hægt að hugsa sér, að þau yrðu rekin með hagnaði með styrknum, þó að það mætti gera ráð fyrir því, að meðlimir bæjarfélagsins vildu hafa daggjöldin sem lægst. Enn fremur er á það að líta, sem ég álít galla, þó að ég flytji ekki brtt. um það - muni ekki gera -, að þeir menn, sem sækja sjúkrahúsin utan héraðs, þurfa oft að taka á sig langa ferð, og þeir greiða sömu daggjöld og innanhéraðsmenn, vegna þess að ríkið greiðir sem styrk 1/3 daggjalda, en þeir menn eru miklu verr settir heldur en þeir, sem eru í sjálfu sveitarfélaginu, sem sjúkrahúsið rekur, og þurfa ekki annað en að fara þangað stutta leið í bíl, nokkur hundruð metra í hæsta lagi eða bara nokkra metra. Þannig verða þeir sjúklingar, sem búa utan héraðs, verr settir. Ef sjúkrahúsið er rekið án rekstrarhalla í sveitarfélaginu, sem sjúkrahúsið rekur, kemur þetta misrétti fram án þess, að meðlimir þess sveitarfélags hafi þurft nokkuð á sig að leggja. Ég vildi benda á þetta og álít, að það mætti ráða bót á þessu ákvæði, en þó að mér þyki þetta gallar, hafa þeir ekki valdið því, að ég hafi ekki ákveðið að fylgja frv., en hins vegar væri æskilegt, að hv. flm. vildi taka þetta til athugunar, því að ég hygg, að það mætti koma þessu ákvæði eðlilega fyrir.

Haraldur Guðmundsson Hv. þm. Str. hefur bent á margt af því, sem ég vildi benda á. Eins og ég sagði við fyrri umr. málsins, er ég því samþykkur, að í flestum tilfellum sé fullkomin ástæða til þess, að ríkissjóður leggi fram helming kostnaðar, þó að ég hins vegar álíti hæpið að binda það með l. Ég er alveg sammála því, sem kemur fram í bréfi landlæknis, að eðlilegt sé að gera þar nokkurn mun á. Að vísu virðist mér þessi lagasetning ekki vera sú trygging fyrir sveitar- og bæjarfélögin sem flm. ætlast til, vegna þess að allt er bundið þeim skorðum um fjárveitingar, að fé sé veitt í fjárl. til þess, og það mætti náttúrlega án nokkurra l., ef ákveðið væri að taka það inn í fjárl. og þingmeirihl. væri fyrir því. Ég held ekki, að það sé svo mikil vandkvæði í sambandi við 1. gr., að ekki sé gerlegt að samþykkja hana, og mun ég greiða henni atkv., enda þótt ég geri við hana þá aths., sem ég hef gert grein fyrir. Um 2. gr. - b-liðinn - vil ég segja það, að ég álít ákaflega varhugavert og óskynsamlegt að samþ. hann. Ég vil fyrst segja örfá orð í sambandi við það hlutfall, sem gert er ráð fyrir milli greiðslna ríkissjóðs og bæjarfélagsins. Það er gert ráð fyrir, að ríkissjóður greiði 1/3 hluta daggjalda fyrir utanhéraðsmenn, en ég fæ ekki betur séð en að þetta hlutfall, 1/3, sé af handahófi, og það hefur ekkert komið fram, sem sýni, við hvað þetta hlutfall er tengt, og það er erfitt og ógerlegt að hindra það, að sum sjúkrahús hafi sín daggjöld þannig, að nærri láti, að þau beri sig með því að hafa daggjöldin 50% hærri fyrir utanhéraðsmenn en innanhéraðsmenn. Nú er það sennilega ekki meiningin, að sjúkrahúsin eigi að hafa hagnað af veru utanhéraðsmanna, heldur að þau eigi ekki að hafa kostnað af þeim. Ég vildi mega minna á, að það var svo fyrir stríð, að hjá flestum sjúkrahúsum voru þrenns konar daggjöld. Ákveðið fyrir innanhéraðsmenn og svipað eða hærra fyrir aðra Íslendinga, en miklu hærra fyrir útlendinga og svo miklu hærra, að það var stundum hagur að því að taka útlendinga á sjúkrahús, sérstaklega á þeim stöðum, þar sem mikið var af erlendum skipum og útlendir sjómenn lágu oft. Nú geri ég ráð fyrir, að ekki sé meiningin, að sjúkrahúsin eigi að greiða fyrir útlendinga, og þar sem þeir eru utanhéraðsmenn, ætti ríkissjóður að greiða 1/3 kostnaðar fyrir þá. Ég geri ráð fyrir, að það sé nærri lagi að áætla, að undir venjulegum kringumstæðum geti halli af utanhéraðssjúkling orðið 50%, en með því að hafa daggjöldin óþarflega há, geta sjúkrahúsin hagnazt á greiðslum ríkissjóðs, og mun það ekki vera ætlun flm. Ég held, að það sé ekki önnur leið heppilegri til þess að jafna þessu milli sjúkrahúsanna heldur en sú, sem landlæknir bendir á, að það sé heilbrigðisstj., sem úthluti því fé, sem veitt er á hverju ári, því að það liggur í augum uppi, að það fer eftir því, hve daggjöld sjúklinga eru mikil, hve miklu þarf að bæta við fyrir utanhéraðsmenn. Þetta er 3. umr. málsins, og ég get ekki farið fram á, að henni verði frestað, en ber fram brtt. um, að b-liður verði felldur niður. Ef þessi breyt. verður gerð á frv., mun ég, þó að ég sé ekki ánægður með það, geta greitt því atkv. mitt.



Ég get ekki neitað því, að mér finnst allshn: ekki hafa tekið nógu föstum tökum á þessu máli. Það er enginn vafi á því, að í þessu frv. eru atriði, sem eru varhugaverð. Ég get sagt það, að um a-liðinn er ég alveg sammála því, að slegið sé föstu því gjaldi eða þeim styrk, sem ríkið borgar fyrir að koma upp sjúkrahúsum, þó að ég sé ekki alveg viss um, að rétt sé að láta hið sama ganga yfir alla. Ég veit t.d., þegar um er að ræða hafnargerðir eða lendingarbætur, hefur ekki þótt ástæða til þess að láta sömu reglur gilda. Mér finnst líka, að þar sem I. frá 1933 taka upp alls konar sjúkrahús og hæli og hressingarheimili, geti verið ólíku saman að jafna. T.d., hvort í Rvík væri reist geysistórt og fullkomið sjúkrahús með alls konar nýtízku útbúnaði, sem hefði á að skipa alls konar liði, eða hvort komið er upp sjúkraskýli með 3–4 sjúkrarúmum til að geta veitt aðhlynningu sjúklingum, sem þan kunna að koma. Það er dálítið einstrengingsleg regla, að alltaf taki ríkissjóður þennan sama þátt. Það er dálítið til í því hjá landlækni, að í fjárl. verða að vera þeim mun færri byggingar, sem slegið er föstum hækkuðum styrk til hverrar um sig. Um b-liðinn verð ég að segja, að hann þyrfti n. að taka fastari tökum. Það er rétt, að landlæknir féllst á, að slíkar greiðslur fari fram, en það er ekki hægt að neita því, að um ýmsa annmarka, sem hann telur á þessu, er réttilega að fundið. Það er mjög hæpið að miða ríkissjóðsframlagið við daggjaldið eitt og leggja það atriði óskorað á vald þess bæjar- eða sveitarfélags, sem hefur komið upp sjúkrahúsinu. Það stappar nærri, að óhæft sé að samþ. það. Ég sé ekki, hvað getur komið í veg fyrir, að sveitarfél. reki sjúkrahús með svo og svo háum gjöldum og létti svo sínu fólki greiðslu þeirra. Það yrði léttir fyrir bæjar- eða sveitarfél. að hafa heldur tekjur en gjöld af rekstri sjúkrahússins. Það ætti heimtingu á 1/3 af daggjöldunum úr ríkissjóði, og ég sé ekki, að ríkisstj. sé gefið neitt tækifæri til að hafa eftirlit. Hann fær bara endurskoðaða skýrslu um legudaga. Þetta hlyti að vera hægt að koma í veg fyrir með ákvæði í sjálfu frv., og það hef ég óskað, að hv. n. í samvinnu við flm. og landlækni leitist við að finna ráð við. Það verða nóg göt á l., þó að reynt sé að bæta þau götin, sem maður sér fyrir. T.d. það, sem landlæknir hendir á og ekki er hindrað með neinu ákvæði í frv., að bæjarfélögin sendi hvert öðru sjúklinga, Rvík fengi stórfé með Hafnarfjarðarsjúklingum og öfugt. Að hægt skuli vera að reka slíka verzlun, er ófær galli á frv. Ég hef ekki treyst mér til að vera að káfa við frv., enda er það n. verk. Að gera slíkan holskurð, eins og að fella c-lið alveg niður, er mjög slæmt, því að það verður að viðurkenna þá hugsun í b-lið, ef hérað hefur lagt í ærinn kostnað við að reisa og reka sjúkrahús með allmiklum halla, þá er hart, að þau héruð, sem ekki vilja leggja það sama á sig, geti sent sína sjúklinga þangað og eiginlega haft fé út úr því. Ef n. telur sig ekki hafa tíma til að gera þessar umbætur, væri þó skömminni skárra, ef hún hefði bætt því í frv., að um þessi ákveðnu atriði skyldi setja reglugerð, en hvorki í frv. né í l. er nein heimild til þess. Ég vil í allri vinsemd skjóta því til n. að taka málið til nánari athugunar, og ég vil taka undir ósk hv. þm. Barð., að umr. verði frestað. Ég er eindregið meðmæltur aðalatriðum frv. og vil því ekki að svo komnu segja, hvaða afstöðu ég mundi taka við atkvgr., ef frv. kæmi til atkvgr. strax.



Herra forseti. það hafa ýmsar aths. komið fram hjá lm. ræðumönnum, og ýmsir byggja á röksemdum landlæknis í bréfi hans. Eins og hv. þm. Barð. tók fram áðan, er ágreiningur millí mín og landlæknis um það, hvort eigi að samþ. frv. eða fella, en hitt er líka rétt, að hann byggist ekki á efni frv., landlæknir fellst á efnishlið þess, heldur er hann aðeins um það, hvort á að setja um það fastar reglur í sjálfri löggjöfinni, í hvaða hlutfalli ríkið taki þátt í byggingakostnaði sjúkrahúsa og rekstrarhalla þeirra vegna dvalar utanhéraðssjúklinga eða hvort yfirstjórn heilbrigðismálanna, þ.e. landlæknir, skuli hafa það á sínu valdi. Hv. þm. Barð. tók upp þá röksemd landlæknis, að erfitt væri að finna algilda reglu um úthlutun á þessu fé. Þetta er ein af aðalröksemdum landlæknis gegn frv., og ég held, að hún sé fram komin fyrst og fremst til réttlætingar þeirri ósk hans að hafa þetta sem mest sjálfur á valdi sínu. Ég vil annars leggja áherzlu á það aftur, hve nauðsynlegt er, að Alþ. afsali sér ekki réttinum til að ráðstafa slíkum fjárveitingum, svo að þær séu ekki komnar undir geðþótta einstakra manna. Hv. þm. S.-Þ. talaði gegn frv., og aðalrök hans voru þau sömu og við 2. umr., að ekki væri þörf á að ýta undir stækkun sjúkraskýla. Það má vera, að það megi finna dæmi þess á fámennum stöðum, að sjúkraskýlin séu stærri en reynslan hefur sýnt, að nauðsynlegt væri, en almenna reglan er sú, að vöntun sé á sjúkrahúsrými, og því er aðkallandi að reyna að bæta úr þeirri vöntun, helzt með því, að ríkissjóður leggi fram meira fé en hann hefur gert til þessa. Sami ræðumaður sagði, að ekki væri rétt að gera slíka skipulagsbreyt. á tímum eins og nú væru, þó að þær breyt. væru ekki fráleitar. Mér finnst hann þarna hafa viðurkennt, að ákvæði frv. séu ekki fráleit. Ýmsir ræðumenn hafa lagt áherzlu á, að það væri galli á b-lið frvgr., að sá styrkur, sem þar er kveðið á um til rekstrar sjúkrahúsa, sé aðeins miðaður við upphæð daggjalda án frekari skorða. Það má vera, að í þessu kunni að felast hætta, en reynslan sýnir samt, að yfirleitt er halli á rekstri sjúkrahúsa. Ég lít svo á, að það geti naumast verið tilhneiging hjá bæjar- og sveitarstj. til að setja daggjöldin, sem fyrst og fremst gilda fyrir meðlimi þess bæjar- eða sveitarfél., svo hátt, að af rekstri sjúkrahúsanna yrði gróði, og í frv. er það einnig bundið, að ekki sé hægt að beita þessu gagnvart utanhéraðssjúklingum, en áður var heimild í l. til að hafa þeirra gjöld hærri. Engu að siður get ég fallizt á, úr því að fram hafa komið svo ákveðnar raddir um þetta atriði, að bætt verði í frv. ákvæði um, að sjúkrahús geti því aðeins gert kröfu til framlags, að heilbrigðisstj. samþ. daggjöldin. Ef brtt. kemur fram um það, get ég fallizt á hana til þess að byggja fyrir tortryggni í garð bæjarfélaga um, að þau mundu misnota þetta ákvæði. Þá kemur og fram í bréfi landlæknis, og reyndar líka í ræðu hv. 1. þm. Reykv., ótti við, að bæjarfélögin mundu líka á annan hátt reyna að misnota ákvæði frv., nefnilega hvað það snertir að senda sjúklinga á milli héraða, til þess að fá sem mest úr ríkissjóði. Ég tek þetta ekki svo alvarlega og finnst það vera sett fram meira sem tylliástæða til að verða frv. að falli en sem raunveruleg röksemd, enda virðist sú skoðun ekki reist á fastari fótum en að slíkur möguleiki sé aðeins til á pappírnum. Mér datt þessi möguleiki ekki í hug. En þó að það kynni að vera svo mikið einstaklingsframtak hjá einhverri bæjarstj., mundi þetta stranda á sjúklingunum sjálfum. Ég held, að þeim væri ekki keppikefli að fara burt af heimilum sínum, nem þeir mættu til, eða af sjúkrahúsi í sinni heimilissveit eða heimilislæ. Hv. 3. landsk. þm. talaði um, að sér fyndist hlutfallið í b-lið, að - ríkissjóður greiði 1/3 daggjalds, tekið af handahófi. Það er rétt. Það er ekki hægt annað en gera það, því að fyrir þessu er engin reynsla, og engin reynsla fæst fyrr en búið er að setja ákvæði og fara eftir þeim. Ef fengin væri reikningsleg niður staða um, að þetta hlutfall væri rangt, mundi þurfa að breyta því. En ég setti þetta eins og ég áleit. að færi næst. og það hafa ekki komið fram í umr. uppástungur um annað og betra hlutfall. Það má vera, að komið hafi fram fleiri mótbárur í ræðu þessa hv. þm., sem hér hafa talað, en ég held yfirleitt, að þau rök, sem fram hafa komið, séu svo veigalítil, að ekki sé ástæða til að fella frv. þeirra vegna. Veigamestu rökin voru um daggjöldin, að hafa hemil á þeim, ef víðkomandi bæjar- eða sveitarfélög skyldu freistast til þess að setja þau svo há, að hægt væri að ætla; að þau væru notuð sem féþúfa. Ég get þess vegna fallizt á, að heilbrigðisstj. ákveði þau. En þá held ég líka, að útilokuð sé sú hætta, að þau verði sett hátt til þess að græða á ríkissjóði.



Þar sem hv. frsm. n. er ekki við, hefur það fallið í minn hlut að tala fyrir hans hönd. Það hefur komið fram í hv. d. nokkur gagnrýni á allshn., einkum vegna þess, hve fyrsta nál. var stutt. En það er misskilningur, ef dregin er af því sú ályktun, að n. hafi ekki tekið frv. til rækilegrar íhugunar. Hún gerði það. Hún. lagði að vísu ekki fram nein rök, en allar hliðar málsins voru ræddar ýtarlega. Ef birt væru þau rök, sem lágu til grundvallar nál., mundu þau sanna, að n. tók málið föstum tökum. Þau sjónarmið, sem koma fram í bréfi landlæknis, voru rædd, en n. komst að þeirri niðurstöðu, að hún gæti ekki fallizt á þau. N. er þeirrar skoðunar, að hér sé um nauðsynlegar endurbætur að ræða og sjúkrahús sé of lítið studd, og fyrir þá sök verða bæði sjúkrahúsvist og sjúkratryggingar mjög dýrar. Þess vegna hefur n. talið nuðsynlegt, að ríkið auki styrk sinn til sjúkrahúsanna. Sumir hv. þm. hafa lýst sig fylgjandi tilgangi frv., en fært þó fram rök svipuð þeim, er koma fram í bréfi landlæknis, - fyrst við a-lið, að hann sé alveg gagnslaus. Þetta nær engri átt. Það getur ekki verið gagnslaust að ákveða, að ríkissjóður skuli leggja fram helming stofnkostnaðar sjúkrahúsa, sem bæjar- eða sveitarfélög reisa. Það verður vitaskuld að leggja styrkina fram í fjárl., en það getur ekki verið sama, hvort byggingaraðili fær þriðjung eða helming stofnkostnaðar greiddan. Helmingur er meira og gerir kleift að hafa sjúkrahúsvistina ódýrari. Auk þess hlýtur það að ýta undir, að meira fé sé veitt í fjárl. til sjúkrahúsbygginga, því að þegar fjárl. eru ákveðin, þá liggja fyrir beiðnir um ákveðin framlög til sjúkrahúsa. Þá hafa sumir talað um það, að í ráði væri nokkur skipulagsbreyting að því er snertir byggingu sjúkrahúsa, að hafa t.d. eitt stórt sjúkrahús í hverjum landsfjórðungi, er tæki aðallega við sjúklingum úr þeim fjórðungi og væri fullkomið. Slíkt mundi einmitt falla inn í ramma þessara laga. Þá er hitt atriðið, í b-lið 1. gr., sem hefur sætt öllu meiri gagnrýni. Það hafa þó ekki verið færð nein rök gegn því, að það væri réttlátt, að sjúkrahús væru styrkt í hlutfalli við það, hve marga utanhéraðsmenn þau hýsa. En eitt er það, sem kemur fram í bréfi landlæknis og hann telur annmarka á frv. Ég ætla ekki að fara ýtarlega út í það, enda enginn þm. tekið það upp nema hv. 1. þm. Reykv. Þessi rök eru firra og svo langt sótt, að furðu gegnir, að slíkt skuli koma fram hjá landlækni. Það þarf mikið ímyndunarafl til að hugsa sér, að farið yrði að nota sjúklinga í gróðabrallsskyni og flytja þá á milli með það fyrir augum að græða á þeim, Það myndi stranda á sjúklingunum og það mundi stranda á læknunum. Ég hef ekki orðið var við annað sjónarmið hjá læknunum en það, hvar þeir gætu komið sjúklingunum fyrir og hvar væri sæmilegur samastaður. Ef einhverjum dettur í hug, að sjúklingar yrðu fluttir í gróðabrallskyni, þykir mér það sýna lítið traust á læknastéttinni. Maður getur ekki varizt þeirri hugsun, að slík rök séu borin fram aðeins til þess að finna eitthvað frv. til foráttu. Slíkt gerir n1ann tortrygginn á önnur rök, sem koma úr sömu áttum. Hins vegar er það rétt, að það er ófært, að sjúkrahúsin ráði sjálf, hversu há daggjöld þeirra skuli vera, því að vitaskuld er til þess ætlazt, að opinber styrkur yrði til þess að lækka þau, en ekki hækka. Þetta var rætt í n., og kom til orða að bæta inn í ákvæði um, að staðfesta þyrfti af ráðherra upphæð daggjalda, en komizt að þeirri niðurstöðu, að heilbrigðisstj. hefði þetta mál hvort. sem er í hendi sér og því væri ekki nauðsynlegt að taka það fram í l. En þar sem komið hefur fram svo mikil gagnrýni einmitt út af þessu atriði, og það hefur mest til síns máls, hefur n. komið sér saman um brtt. þess efnis, að við síðustu mgr. b-liðar 1. gr. bætist: enda hafi heilbrigðisstjórnin staðfest upphæð daggjaldanna. Einn hv. þm. (eða fleiri) hefur óskað þess, að málið væri tekið út af dagskrá og umr. frestað, þar til n. hefði tekið það til nýrrar athugunar. Ég hygg, að það hafi enga þýðingu. Ég hef talað við meðnm. mína, og við höfum komizt að þeirri niðurstöðu, að þessi krafa sé ekki á rökum reist. Hins vegar er n. sammála um brtt.. Ég hygg, ef n. tæki málið fyrir aftur, mundi hún ekki skila því öðurvísi. En ef hv. þm. hafa trú á því, að n. komist að annarri niðurstöðu, og eru ekki reiðubúnir að greiða atkv. nú, þá má vitaskuld athuga það, ef þessir hv. þm. halda fast við þá kröfu.



Forseti. - Það hefur ýmislegt upplýstst við þessa umræðu, og get ég ekki verið sammála hv. frsm. allshn., að gagnrýni sú, sem hún hefur orðið fyrir, hafi verið að ósekju. Það hefur komið fram í því, sem sagt hefur verið, að hún hefur alls ekki hugsað málið. Og svo komst hún að þeirri niðurstöðu, að hún yrði að koma með brtt. til að bjarga því. Þetta finnst mér nóg til þess, að allshn. hefði óskað, að málið yrði tekið út af dagskrá, svo að hún gæti athugað það nánar. Hv. deild virðist vera sammála um, að í frv. sé ýmislegt, sem er gott, en á því séu agnúar, sem þurfi að laga, og að ekki sé hægt að samþ. það eins og það er. Ég held, að allir geti verið sammála um, ef b-liður er felldur, þá sé a-liður ekki þess virði, að nokkra þýðingu hafi að samþ. hann einan. Breyt., sem hann veldur, er lítil, aðeins sú, að framlag sé helmingur í stað þriðjungs ef stofnkostnaði, án þess þó, að viðurkennt sé af heilbrigðisstj. og landlækni, að eðlilegt sé að gera það á öllum stöðum. Út af því, sem hér hefur verið sagt, að ákvæðið í b-lið mundi ekki verða notað til að senda sjúklinga á milli héraða, þá sé ég ekki ástæðu til að ræða mikið um það, en ég vil benda á, að við þurfum ekki að fara langt aftur í tímann til að sjá, hvernig ýmsar sveitarstj. notuðu sér breyt. á sveitfestul. fyrir nokkrum árum. Margar eyddu talsverðu fé til að koma sveitarómögum á Rvíkurbæ og kosta þá, þar til þeir voru orðnir sveitfastir þar.

Eru til sannanir fyrir þessu?

. Blessaður, svo þúsundum saman. Og ég er hræddur um, að það væri ekki heldur spurt um samþykki aðila í þessu tilfelli. Viðvíkjandi ræðu hv. 4. landsk., vil ég benda á, að ég held það sé misskilningur, að ekki sé stórágreiningur milli landlæknis og allshn., - stórágreiningur bæði um efni og framkvæmdir. Ég sé ekki, að það sé sæmandi fyrir hv. þd. á þessu stigi málsins að ganga á móti till. landlæknis, ekki sízt, þegar málið er þá ekki svo aðkallandi, að ekki megi gefa sér tíma til að koma því í það horf, að það skapist samúð með því, að menn finni, að hér er um réttlætismál að ræða, og því skipað svo vel sem hægt er. En það er alveg fjarstæða, að landlæknir sé að setja fótinn fyrir frv. af því verið sé að draga valdið úr hans höndum. En ég veit annars ekki, hver ætti fremur en hann að hafa yfirumsjón með þessum málum. Ég ímynda mér, að hvorki útgerðarmaður né verkamenn hafi meira vit á þeim en sá, sem hefur þjálfazt í þeim og lært til þeirra og helgar þeim alla krafta sína. Ef á að ganga fram hjá slíkum mönnum, þá veit ég ekki, hvers vegna ríkið er að hafa þá menn í þjónustu sinni. Þá hefur verið bent á það af hv. 3. landsk., að það sé ekkert vit í, að ríkissjóður taki þátt í greiðslu daggjalda fyrir útlendinga. Þetta er eitt af því, sem sýnir, að allshn. hefur ekki hugsað málið. Þegar henni var falið málið, var hún beðin að athuga allar hliðar þess, en það hefur hún ekki gert. Hv. 4. landsk. sagði, að ekki hefðu verið færð svo veigamikil rök gegn frv., að ástæða væri til að fella það. Ég hef ekki talað um að fella það, en það er full ástæða til að fresta atkvgr. um það og athuga það betur. Mér þykir merkilegt, ef frv., sem hefur verið tekið með jafnmiklum velvilja og hér er um að ræða, á að falla, ef því er ekki tekið sem vera ber, að færa það í það horf, að það geti orðið að sem mestu gagni. Ég get ekki lýst fylgi mínu við frv. eins og það er nú. B-lið get ég ekki samþ. eins og hann hefur komið fram frá n.



Ég hafði skrifað niður nokkur atriði af því, sem flm. frv. færði fram sem rök um það, en þau eru nú úr sögunni með þeirri brtt., sem komin er fram, og tel ég það mikinn kost við þessa umr., að sú brtt. er fram komin. Mér sýnist hún bæta úr meginótta mínum við, að þetta frv. geti leitt til misnotkunar, og verður að treysta því, að heilbrigðisstjórn hvers tíma verði svo sanngjörn, að hún stilli daggjöldum í hóf. En það virtist mér áður vera á valdi þeirra, sem sjúkrahúsin kynnu að reka. Ég vil því samþ. brtt. og tel hana verulega til bóta. Mér skildist á hv. flm., að ágreiningurinn væri eiginlega um, hvort úrskurða skyldi í l. eða hvort ákveða skyldi á hverjum tíma af fjárveitingarvaldinu, hvernig varið skyldi fjárveitingum til sjúkrahúsa úr ríkissjóði. Mér skilst, að um a-lið gildi ákveðin lagafyrirmæli, en b-liður verði að greiðast úr ríkissjóði á hverjum tíma. fjárveitingarvaldið getur ekki gert annað en greitt styrkinn samkv. b-lið, hversu mikill sem hann verður. Það ber því að vanda nokkuð til þess, að daggjöldin séu hæfileg. Það er rétt, sem hv. 4. landsk. sagði, að það yrði í þágu bæjarfélaganna að ákveða daggjöldin sem lægst, án þess að sjúkrahúsin séu rekin með tapi. En það er ómögulegt að neita, að með þessu frv., ef að l. yrði, kemur upp nýtt atriði. Hér er ekki um smáatriði að ræða, ef sjúkrahúss-rekstur nemur mörgum tugum þúsunda á ári. Þetta var önnur mótbára landlæknis. Svo er hitt atriðið, að hægt sé að misnota heimild l. til að senda sjúklinga í sjúkrahús annars umdæmis en þeir heyra undir. Þetta á í rauninni ekki að geta átt sér stað. Hv. flm. gat þess, að sjúklingar mundu helzt vilja dvelja á sjúkrahúsum nálægt heimili sínu. Þetta mun vera rétt, en nú er svo víða, að sjúkrahús sjúklings í umdæmi hans getur verið lengra frá heimili hans heldur en sjúkrahús í öðru umdæmi. Segjum t.d. að Eyjafjörður og Akureyri eigi að vera um eitt sjúkrahús og Húsavík og Þingeyjarsýsla um annað. Í því tilfelli myndi sjúklingur úr Bárðardal vera jafnmikið að heiman á Húsavík og á Akureyri. Í l. er og til undanþága í svipuðu tilfelli og því, er ég nú tók sem dæmi. Ég tel, að slíkt sem þetta mætti lagfæra mikið með því að setja um það reglugerð. Ég er hér með brtt., sem ég vildi bera fram, og er hún skrifleg. Hún er við 1. gr. frv. og er þannig, að við 1. gr. bætist ný mgr., svo hljóðandi: „Setja má, með reglugerð ákvæði til þess að koma í veg fyrir misnotkun þess, að ríkissjóður greiði meðlag með utanhéraðssjúklingum samkv. 1. mgr. b-liðar.“ Ég tel þessa brtt. til bóta og alls ekki skemma frv., en ég er fylgjandi frv. og vildi því stuðla að því, að það yrði sem bezt úr garði gert. Ég vil svo bera fram þessa skrifl. brtt. mína og biðja hæstv. forseta að leita afbrigða fyrir henni.

Forseti (ÞÞ): Mér hefur borizt brtt. frá hv. 1. þm. Reykv. við 1. gr. frv., og er hún á þessa leið: [Sjá þskj. 433]. Fyrir þessari brtt. þarf afbrigði, og skal ég nú leita þeirra.



Herra forseti. - Ég skal ekki vera langorður um þetta frv., en vil aðeins benda á það, að mér virðist frv. nú, eftir að n. hefur gert á því þessar breyt., vera þannig, að það megi heita óvenjulegt, ef hv. d. getur ekki fallizt á það. Ég sé enn fremur ekkert að athuga við brtt. hv. 1. þm. Reykv. Hún er alveg meinlaus, því að sú hætta, sem hv. þm. hyggst að fyrirbyggja með henni, mun eigi vera til staðar. Þeir, sem senda sjúklinga í annað umdæmi, t.d. ef sjúklingur úr Hafnarfirði færi til Rvíkur, þá mundi Rvík ekki tapa á því, en Hafnarfjörður gæti grætt á því, vegna þess að hans sjúkrahúsrekstur hefur dregizt saman. Ríkið rekur landsspítalann að öllu leyti og lagði fram allan stofnkostnað, og mun ekki vera reiknað með vöxtum af þeirri upphæð. Áætlaður kostnaður, þ.e. rekstrarhalli, þessa árs mun vera um 373 þús. kr. Samkv. fjárlögum munu legudagar áætlaðir 51 þúsund. Ef deilt er með legudagafjöldanum í kostaðinn, þá mun það vera um kr. 7,30, sem ríkið greiðir á dag með sjúklingi, á móti 12–15 kr. daggjöldum sjúklinganna sjálfra. Þar er því fyllilega um að ræða 1/3 af kostnaði, sem ríkið greiðir sjálft. Ég sé því ekki, að þetta frv. íþyngi ríkissjóði hið minnsta, þó að það yrði að l., og mér virðist hér vera um sanngjarnt mál að ræða, þegar miðað er við rekstur landsspítalans. Alltaf er svo, að betur sjá augu en auga, og þessar brtt., sem hér hafa komið fram, munu fremur vera til bóta, og í fleiri málum en svo, að við umr. og nána athugun liggur allt ljósar fyrir og skýrist, svo að lagfæringar geta orðið nauðsynlegar.



Herra forseti. - Ég gat ekki annað en verið undrandi á þeim umr., sem hér hafa farið fram, því að hér hafa margir hv. þm. ráðizt á allshn. fyrir afgreiðslu hennar á málinu. Ég þarf varla að endurtaka það, að málið var athugað af n. vel og rækilega. - Það var sent til umsagnar landlæknis, einum hv. nm. var falið að afla sér upplýsinga um það utan funda, og síðan athugaði n. niðurstöður hans og að lokum hefur hún samkv. beiðni gefið út framhaldsnál. með bréfi frá landlækni. Á þessu sést, að málið var athugað gaumgæfilega, og því vísa ég öllum árásum á allshn. aftur heim til föðurhúsanna. Hitt er annað mál, að menn geta verið ósammála um efni frv. í heild, en það er ósanngjarnt að segja, að n. hafi athugað frv. illa. En annað er það, að eins og hv. þm. Str. tók fram, þá sjá oft betur augu en auga, og rétt er að slá varnagla við ýmsu, sem mönnum þykir aflaga fara. Ýmsar þessar brtt. hér eru að mínum dómi óþarfar, en ég mun þó greiða sumum þeirra atkv. mitt. Ég vil láta í ljós undrun mína á þeirri skoðun, sem fram hefur komið, að n. megi ekki hafa þessa skoðun á frv., úr því að landlæknir hefur aðra skoðun. Það eru oft einkenni opinberra skrifstofubákna, að þau þurfi að hafa á móti ýmsum nýjungum, af því að þær séu ekki frá þeim sjálfum runnar. Ég tel ekkert skjal fremur sanna, að þetta sé á rökum reist, heldur en bréf landlæknis um þetta mál og þá sérstaklega niðurlag næstsíðustu málsgr. Þar er um heilaspuna og fjarstæðu að ræða, og af hlífð við landlækni var rétt af allshn. að prenta þetta bréf ekki fyrr en í fulla hnefana. Eins og hæstv. forseti þessarar hv. d. sagði í ræðu sinni í dag, þá viðurkennir landlæknir, að efni frv. sé sanngjarnt, enda þótt hann vilji ekki, að það verði að l. Þegar slík viðurkenning er fyrir hendi sem þessi, er sýnir, að niðurstaða landlæknis er algerlega röng, þá á Alþ. að hafa þrek til að breyta gegn því, sem embættismaðurinn leggur til, sá er forsendurnar telur réttar en af annarlegri ástæðu leggur gegn því, að rétta afleiðingar séu af henni dregnar. Ef Alþingi skortir þetta þrek, þá gætu embættismenn alveg eins stjórnað landinu, en það hefur ekki verið talið heppilegt. Ég mæli því eindregið með þessu frv., en viðvíkjandi brtt. allsherjarnefndar og hv. 1. þm. Reykv. tel ég rétt að samþ. þær, en áður væri heppilegra, að allshn. fengi tíma til að athuga þær, en það yrði aðeins með því móti, að umr. yrði frestað og málið tekið út af dagskrá.



Ég vil aðeins endurtaka það, sem hv. 6. þm. Reykv. sagði, að réttara muni, að hv. allshn. fái þessar brtt., sem hér liggja fyrir, til athugunar og samræmingar, þannig að þær falli betur inn í frv. en þær munu e.t.v. gera, ef þær yrðu samþ. núna. Ég vil því leyfa mér að fara fram á, að umr. verði. frestað og málið tekið út af dagskrá.



Þetta skal aðeins vera stutt aths. - Ég vil mótmæla því, sem fram kom í ræðu hv. 6. þm. Reykv., að við, nokkrir þm., hefðum gert harðar árásir á allshn. Ummæli okkar gáfu eigi tilefni til að segja slíkt. Þar að auki hefur hv. n. sjálf flutt brtt., og er ég eigi að ásaka hana fyrir það, en ég furða mig á því, að hv. n. skuli ganga alveg fram hjá því, sem landlæknir leggur til, því að hann hefur meira vit á þessum málum en leikmenn yfirleitt. Það er og rangt, eins og hv. 6. þm. Reykv. hélt fram, að landlæknir færi ekki rök fyrir sínu máli, og mig grunar, að eitthvað annað liggi að baki því, að allshn. lét ekki prenta bréfið fyrr en hún var beðin þess. Ég vil benda á, að brtt. sú, sem ég hef flutt, á mikinn rétt á sér, en hún er um, að sjúkraskýli og læknisbústaðir njóti þeirra réttinda, sem frv. fer fram á. Ég tel heppilegt, að hv. allshn. athugi þessar brtt., áður en málið verður afgreitt héðan úr hv. deild.



Ég er samþykkur því, að brtt. fari til n. til athugunar, og vona, að frv. verði á endanum afgr. í því formi, sem ég hef ávallt óskað, og allir megi vel við una.