Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Ólafur Thors Sjálfstfl. óskar ekki eftir, að þetta frv. verði afgr. með afbrigðum. Flokkurinn vill tilskilja sér hæfilegan tíma til að athuga afstöðu sína til málsins, og ég býst við, að því verði lokið á mánudag.

Fjmrh. (Eysteinn Jónsson) Ég vil taka það fram enn á ný, að þær yfirlýsingar, sem hafa komið fram af hálfu Sjálfstfl., eru á misskilningi byggðar. Þetta kemur ekki við fjárlagafrv. fyrir 1935. Hér er aðeins farið fram á framlengingu á skattalögum, sem giltu árið 1933, og fyrir því var gert ráð, þegar fjárlagafrv. fyrir 1934 var samið. Á þessu bera Framsfl. og Sjálfstfl. ábyrgð, af því að þeir stóðu að þeirri stj., sem bar það fjárlagafrv. fram. Það er því misskilningur, að þetta standi í sambandi við fjárlagafrv. fyrir 1935, og ef flokkurinn er ekki með þessari skattaaukningu nú, þá er það ósamræmi, því að hann gekk út frá því á sínum tíma, að þessi skattur yrði lagður á. Ég vil því fara fram á, að flokkurinn taki aftur þessa beiðni, því að það er nauðsyn að hraða þessu frv., því að nú er orðið svo liðið á árið, að erfitt verður að innheimta þennan skatt, ef það dregst lengi, að þetta frv. verði afgr. sem 1. frá þinginu.

Ólafur Thors Mér væri mikil þökk á því, ef hæstv. ráðh. vildi venja sig af því að vera að sletta sér fram í einkamálefni sjálfstæðismanna. Ég þarf enga barnafræðslu, en það er von, að hæstv. ráðh. sé hún hugstæð, því að það er nú ekki svo langt síðan hann kom úr barnaskóla. Ég veit, hvað fyrir Sjálfstfl. vakti, þegar hann það um þetta, og þarf einskis manns útskýringu um það. Mér sýnist það líka óviðfelldið, að hæstv. ráðh. sé að standa hér upp dag eftir dag og vera með almennar hugleiðingar um það, sem allir vita. Slíkt málþóf er óþarft, og leiðinlegt að heyra það úr ráðherrastóli.

Fjmrh. (Eysteinn Jónsson) Ég vil benda hv.þm. á, að þetta er ekki ófyrirsynju, því að það kom greinilega fram í gær, að Sjálfstfl. vildi ekki styðja þetta mál, fyrr en útrætt væri um tekjuöflunarfrv. fyrir 1935, en þetta snertir árið 1934 og kemur þessu ekki við.

Ólafur Thors Þetta er leiðinlegt skilningsleysi hjá hæstv. ráðh. Ég gat þess í gær, að Sjálfstfl. teldi tímabært, þegar fyrsta skattafrv. kemur fram, að geta um það, hvaða almenna afstöðu hann tæki um tekjuaukafrv. Annars er þetta leið tilhneiging hjá honum að vilja vera að spila sig sem einhvern fræðara sér eldri og reyndari manna. Ætti hann að leggja það niður að tefja þannig tímann og auka á málalengingar, sem við viljum allir forðast. Þetta er kennsla, sem ég veiti þessum unga manni af góðum hug.

Frsm. (Páll Zóphóníasson) Þetta frv. um breyt. á forðagæzlulögunum er flutt af landbn. eftir ósk hæstv.forsrh. Það eru þrjú atriði, sem farið er fram á að breyta. Hið fyrsta er það, að forðagæzlumönnum er gert að skyldu að senda til Búnaðarfél. Íslands skýrslu um fóðurbirgðir hverjum úr sínum hreppi, að aflokinni haustskoðun. Til þess að krefjast slíkra skýrslna vantar nú alla lagaheimild, en það hefir komið í ljós, að oft getur verið þörf á því að fá á einn stað skýrslur um allar fóðurbirgðir í landinu, og er þá eðlilegast, að forðagæzlumennirnir gefi þær skýrslur. Þá er í öðru lagi, að ráðh. er heimilað að krefja forðagæzlumenn, hvenær sem er og hann finnur ástæðu til, um það, hverjar séu horfur á fóðuröflun og fóðurbirgðum í umdæmi þeirra. Á þessu hefir oft verið þörf, eins og t. d. á árunum 1914 og 1920, en til þess hefir brostið alla heimild. Það er alls ekki gert ráð fyrir, að krefjast þurfi þessara skýrslna árlega, heldur aðeins þegar ástæða þykir til vegna vetrarharðinda eða lélegs heyafla á sumrum. Þá er í þriðja lagi gert ráð fyrir, að forðagæzlumenn sendi skýrslur sínar, eða afrit af þeim, árlega til Hagstofu Íslands. Nú eru skýrslur þessar lagðar fyrir sýslunefndir og lesnar upp á hreppaskilum heima í sveitunum. Að öðru leyti kemur þessi fróðleikur ekki að gagni. Eins og nú er, þá eru búnaðarskýrslur okkar allmjög á eftir tímanum; þannig var t. d. útbýtt í dag skýrslunum fyrir árið 1931. Það er og vitanlegt, að framtalsskýrslunum ber alls ekki saman í mörgum tilfellum, og liggja til þess ýmsar ástæður. Fyrir nokkrum árum sannaði ég þetta í tveim sýslum, og var fé á fóðrum eftir forðagæzluskýrslunum um 10% fleira en eftir framtali. Þá vantar og allar skýrslur um vanhöld á búpeningi landsmanna, sem oft eru æði mikil. En með því að bera saman forðagæzluskýrslurnar haust og vor mætti komast nokkuð nærri um þau. Það eru þessi þrjú atriði, sem frv. þetta hefir inni að halda, og vænti ég, að allir hv.þdm. sjái, að hér sé stefnt til hins betra, og flýti afgreiðslu málsins gegnum þingið, svo að það geti legið sem fyrst fyrir, hvernig ástandið er hér nú um ásetning landsmanna. Heyskapur hefir gengið illa. Athuganir sýndu, að mikið vantaði af fóðurbæti, og þá sérstaklega síldarmjöli, til uppbótar heyjunum. Það var því sérstök þörf á að tryggja, að nægilegt síldarmjöl væri til í landinu, og það var gert með því að banna útflutning á þessari vöru. Nú hafa tekizt viðunandi samningar um verð á þessu síldarmjöli. Það verður lítið eitt dýrara en í sumar. Eins og stendur eru til allmiklar birgðir, sem ekki hafa verið pantaðar, og liggur því næst fyrir að fá ábyggilegar upplýsingar um það, hvar þörfin er mest. Frv. opnar leið til þess að fá þær upplýsingar, og þess vegna vænti ég, að hv.þd. láti það fá sem hraðasta afgreiðslu.

Sigurður Kristjánsson Ég vil spyrja hv. landbn. að því, hvort hún ætlast til, að þetta frv. komi í staðinn fyrir þá þáltill., sem við hv.þm. A.-Húnv. fluttum hér í d. í byrjun þings. Ég gat ekki skilið það fullkomlega af ræðu hv.frsm. eða af frv., en af ýmsu orðalagi frv. virðist þó sem svo sé. Þar er talað um, að ráðh. geti heimtað skýrslur af forðagæzlumönnunum, þegar hann álítur, að þörf sé á að gera ráðstafanir vegna fóðurskorts, og mun þetta ákvæði eiga að gilda fyrir þær aðgerðir, sem þáltill. fjallar um. Ég varð þess strax var, er við fluttum þessa till., að hún var óvelkomin af stjórnarflokkunum. Ég get þó varla trúað því, að sú andstaða stafi af óvináttu til bænda. Slík andúð hefði sízt átt að koma frá þessum mönnum, sem hafa hlotið sína pólitísku upphefð sem ávexti af smjaðri sínu fyrir bændum nú um langa tíð. En ef ganga má út frá því, að frv. eigi að koma í stað þáltill. okkar, þá má segja, að það sé dálítið einkennileg aðferð, að bera nú loks fram þetta frv. þegar sláturtíð er langt komið. Þetta frv. á nú eftir að ganga í gegnum báðar deildir áður en það verður að lögum, og svo á eftir það að gera ráðstafanir til þess að tryggja ásetning í sveitum landsins. Það lítur út fyrir, að þeir menn, sem að frv. standa, hafi ekki hugsað út í það, að heppilegast væri að gera þær ráðstafanir áður en sláturtíð er lokið. Er engu líkara en að þeir hugsi sér, að það fé, sem vantar fóður samkv. þeirri rannsókn, verði haft í jóla- eða nýársslátrun, eða hver veit hvað. Þetta frv. minnir á þær ráðstafanir Síldareinkasölunnar, þegar hún sællar minningar flutti inn tunnur, þegar komið var fram á vetur, sem nota átti undir síld sumarið áður. Þannig er allt, sem gera á í þessu efni, mikið á eftir tímanum. En ef hv. landbn. er ráðin í því að seinka þessu máli svo, þá getum við hv.þm. A.-Húnv. ekki við það ráðið, fyrst hún ætlar að svæfa till. okkar. En ég get ekki látið hjá líða að vita hana fyrir slíka fjarstæðu, að hún skuli af persónulegum ástæðum leyfa sér að ónýta mál, sem til hennar hefir verið skotið, og vinna með því hlutaðeigendum kannske stórtjón, því að það má telja víst, að þær aðgerðir, sem frv. þetta gerir ráð fyrir, komi ekki að gagni í þetta sinn. Fyrst þarf að samþ. frv. í báðum deildum, og síðan á að fara að safna skýrslum. Þær aðgerðir, sem koma eiga að gagni nú, þarf að framkvæma fljótt, en ekki með þeim seinagangi, sem n. vill hafa á málinu.

Frsm. (Páll Zóphóníasson) Ég vil benda hv.þm. á það, að ákvæði þessa frv. eiga að ná til framtíðarinnar jafnframt því, sem þau eiga við það ástand, sem nú er. Það er búið fyrir löngu síðan að gera öruggar bráðabirgðaráðstafanir í málinu, en eftir þessu frv. á síðan að afla fullnaðarskýrslna um ástandið, svo að hægt sé að ráðstafa því fóðri, sem er fyrirliggjandi, til þeirra bænda, sem enn hafa ekki nægilegt fóður. Kaupfélagsstjórar og hreppsnefndir hafa gefið skýrslur um ástandið. Í Skagafirði var t. d. haldinn fundur með oddvitunum o. fl. til þess að ræða málið, þar sem safnað var síldarmjölspöntunum úr héraðinu. Og Vilhjálmur Þór lét fara með pöntunarlista um alla Eyjafjarðarsýslu. Svo mætti lengi telja. Það er rétt að úr nokkrum hreppum eru ókomnar skýrslur, þar sem þó mun vera þörf fyrir síldarmjöl, bæði í Húnavatnssýslu, á Vestfjörðum og víðar; þess vegna er nauðsynlegt að fá fullnaðarrannsókn sem fyrst, svo hægt sé að ráðstafa því síldarmjöli, sem þörf kann að vera fyrir fram yfir það, sem þegar hefir verið pantað. Það er ekki fyrr en um miðjan þennan mánuð, sem skoðun forðagæzlumanna á að vera lokið, og þeir, sem þekkja til í sveitum, vita, að sú skoðun dregst víðast hvar nokkuð fram yfir þann tíma. Þess vegna ætti að vera hægt, ef vilji er með, að vera búið að afgr. þetta frv. frá Alþingi fyrir þann tíma, sem skoðunum er lokið.

Jón Pálmason Eins og hv.frsm. landbn. tók fram, er landbn. sammála um þetta frv. Að svo miklu leyti, sem frv. getur náð til framtíðarinnar, verður að telja það þarft og gott, að Búnaðarfélag Íslands og ríkisstj. hafi á hverjum tíma þær upplýsingar í þessu máli, sem hægt er að byggja á. Það er rétt, eins og hv. 6. þm. Reykv. tók fram, að till. okkar um rannsókn á fóðurþörf til viðbótar var óvelkomin af fylgiliði stj. hér í hv. d. Það var að skilja svo, sem allt væri í bezta lagi og búið væri að gera þær ráðstafanir í þessu máli, sem þyrfti, en þetta er hinn mesti misskilningur. Þó hv. síðasta ræðumanni hafi verið falið að safna pöntunum á síldarmjöli, sem stendur mega vitanlega vera þakklátir fyrir að var gert, það sem það nær, þá er ég ekki í neinum vafa um, að með þeirri söfnun hefir ekki fengizt fullnægjandi vissa um ástandið í þessum efnum. Ég veit, að kaupfélagsstjórinn í mínu héraði gaf það út í haust, að ekkert síldarmjöl væri þá lengur fáanlegt, og þýddi ekkert að panta það, og ég get hugsað mér, að svo hafi máske verið víðar. Það er því brýn nauðsyn á því að rannsaka þetta mál, ef hið opinbera ætlar að láta sig það skipta, og gera ráðstafanir, sem að gagni mega verða. Viðvíkjandi þessu frv. gagnvart till. okkar hv. 6. þm. Reykv. skal ég taka það fram, að ég býst við, að frv. hefði getað gert sama gagn og till., ef því hefði verið hraðað. En nú hafa bæði þessi mál legið lengi fyrir hv. landbn., og svo er ekki séð, hve fljótt frv. gengur gegnum þingið. En það er vitanlegt, ef ríkt verður eftir því gengið, að forðagæzlumenn sendi skýrslur sínar, að þá fyrst er hægt að fá ljóst yfirlit um ástandið. Ég get efazt um, að allir skilji það, og því vil ég taka það fram, að hér er hættulegt mál á ferðinni. Íslenzkir bændur eru illa staddir, ef harðindi ber að höndum, þrátt fyrir forðagæzlu, fóðurbirgðafélög og annað, sem gert hefir verið til þess að tryggja ásetninginn. Það er augljóst, að ekki eitt einasta hérað á landinu hefir haft sæmilegan heyásetning öll hin góðu ár, sem að undanförnu hafa verið í landi. Eftir öll þessi góðu sumur og þessa góðu vetur hafa á hverju vori fleiri eða færri meðal bænda gefið upp sinn fóðurforða. Ég verð að segja það, að þegar ég hugleiði þetta ástand, þá fyllist ég hryllingi við tilhugsunina um það, hvernig fer, ef koma regluleg harðindi. Og þetta kemur ekki til af góðu. Liggja tvær ástæður einkum til. Fyrst sú, að fjárhagsástæður bænda eru svo aumar, að ýmsir þeirra telja sig neydda til að tefla á tæpasta strá og björtustu von með ásetninginn. Hin er sú, að fólk til heyöflunar er oft ekki fáanlegt. Þó fyrirhyggjusömustu menn í hverju byggðarlagi tryggi jafnan pening sinn í þessum skilningi, þá sýnir reynslan, að svo er eigi almennt. Það er því vissa fyrir, að ráðstafanir forðagæzlulaganna koma hér ekki að tilætluðum notum. Þó svo sé fyrir mælt, að haustskoðun eigi að fara fram fyrir 15. október, þá fer fjarri, að svo sé. Ég tel, að frv. það, sem fyrir liggur, stefni í rétta átt, og þess vegna eigi að hraða afgreiðslu þess. Einkum og sérstaklega þarf þó að hraða öflun upplýsinga um ástandið, ef Alþingi ætlast til, að eitthvað verði gert til að varna vandræðum á þessum vetri. - Ég hefi svo ekki fleira að segja um málið, en skal taka það fram, að ef afgreiðslu frv. verður hraðað svo sem framast er hægt, og það vil ég vona, að hæstv. forseti og hv.þd. geri, þá tel ég, að frv. geti komið í stað þeirrar þáltill., sem við hv. 6. þm. Reykv. fluttum í þessu máli.

Sigurður Kristjánsson Ég er ekki viss um, að ég hafi skilið það allt rétt, sem hv. 2. þm.N.-M. sagði, því ég hefi ekki enn vanizt svo framburði hans. En mér skildist þó á ræðu hans, að þáltill. okkar væri nú kviksett og að þetta frv. ætti að koma í hennar stað. Nú hefir vonandi ekki gleymzt að taka í frv. aðalatriði till., en þau voru: Fyrst að sjá um, að ásetningsskýrslunum af óþurrkasvæðunum verði safnað saman svo fljótt sem verða má. Í öðru lagi var það lagt til, að upplýsinga yrði aflað um það, hvort hey muni vera aflögu í öðrum sveitum landsins, og hver mundi verða flutningskostnaður á þeim til óþurrkasvæðanna, ef til kæmi. Og í þriðja lagi, að upplýsinga sé aflað um það, hve dýrt hey mundi verða, flutt frá Noregi eða Skotlandi. Þetta er það, sem þarf að gera. Hv. 2. þm.N.-M. skýrði frá því, sem hefir verið gert. Öll frásögn hans hné að því sama, að sáralítið hefir verið gert í málinu. Það hefir að vísu verið tryggt nokkuð af fóðurbæti, haldinn fundur í Skagafirði og Vilhjálmur Þór farið um Eyjafjörð, en aðeins úr tveimur hreppum í Húnavatnssýslu hafa komið pantanir. Þetta allt virðist sanna það, að málið er ekki svo rannsakað sem þyrfti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, getur leitt til umbóta á þessu sviði í framtíðinni, en viðvíkjandi yfirvofandi vandræðum kemur það ekki að neinu gagni. Það er kunnugt, að forðagæzlumenn taka starf sitt ekki alvarlega að jafnaði, og í raun og veru fer haustskoðun þeirra of seint fram, ekki fyrr en l5. -20. október. Þá er komið í ótíma með að slátra og kannske búið að slátra því fé, sem hægt hefði verið að láta lifa. Það er tvennt, sem forðagæzlumenn eiga að hafa eftirlit með; annað að sjá um, að ekki sé sett vitleysislega á heyin, og hitt að forða frá því, að bændur eyði bústofni sínum að óþörfu. Þáltill. okkar hv.þm. A.-Húnv. vinnur gegn því, að bændur þurfi að eyða bústofni sínum fram yfir það, sem þeir geta sér að meinalausu. Þrátt fyrir það þurfum við víst hvorki að vænta henni óbeins eða beins stuðnings frá stjórnarflokkunum. Meiri hl. í þinginu mun áreiðanlega drepa þessa till. sem aðrar, er frá okkur sjálfstæðismönnum koma. Hinsvegar get ég ekki skilið, hvernig þeir geta gert það að flokksmáli, að drepa þessa till. Og ég verð að láta í ljós alveg sérstaklega vanþóknun á því, að meiri hl. í einni n. leyfi sér að myrða mál eins og á að gera með þessa till. Það er réttur hvers þm., að hann fái að sjá vilja d. um sínar till. Þess vegna mótmæli ég því sem algerlega óforsvaranlegu athæfi hjá landbn., ef hún ætlar að stinga þáltill. undir stól.

Bjarni Ásgeirsson Ég bjóst við því í fyrstu, að umrædd þáltill. væri flutt af umhyggju fyrir bændum þeim, sem búa á óþurrkasvæðunum. En ég verð að segja það, eftir að hafa heyrt ræðu hv. 6. þm. Reykv., að þá get ég efazt stórlega um, að svo sé. Eftir ræðu hans að dæma sýnist till. miklu fremur vera fram borin fyrir hræðslu um fóðurskort stjórnarandstæðinga á þingi fremur en fóðurskort bænda. Það kom í ljós strax þegar till. kom fram, að þær rannsóknir og ráðstafanir, sem till. fjallaði um, var sumpart búið að framkvæma og sumpart verið að framkvæma. Það var búið að tryggja nægan fóðurbæti í landinu, eftir því sem næst varð komizt, og frekari rannsóknir voru í fullum gangi. Var þessu lýst yfir þegar till. var rædd, og hefði þá verið nægilegt að vísa till. til stj., eins og gert var með till. sama efnis í Ed. Nú var það ekki gert, heldur var till. vísað til landbn. Þegar till. var tekin til umr. í n., komu fram hinar sömu upplýsingar, að málið væri þegar vel á veg komið. Þess vegna var fallizt á það í landbn. að bera fram þetta frv. í stað till. Það var sem sé búið að tryggja nægilegt fóðurmjöl í landinu, og meira en það, eftir því sem þeir menn álitu, sem kunnugastir voru, með því að stj. kyrrsetti með bráðabirgðalögum síldarmjöl, sem búið var að selja til útlanda. Það hefir verið kyrrsett meira síldarmjöl heldur en búið er að panta, og nú er beðið eftir skýrslum forðagæzlumanna, eftir að þeir hafa farið sína fyrstu eftirlitsferð, til þess að sjá, hvar þörf er fyrir þann fóðurbæti, sem fram yfir er. Ég get því ekki betur séð en að búið sé að gera og verið sé að gera allt; sem hægt er á þessu stigi málsins. Ég get því ekki skilið þann ógnar blástur í hv. 6. þm. Reykv., þegar honum er bent á, að það sé þegar gert allt, sem hv.þm. ætlast til, að gert verði. Hv. þm. telur, að sumstaðar vanti meira en fóðurbæti, það vanti hey. Fóðurskorturinn er almennt í því fólginn, að heyin eru slæm, en það verður á engan hátt betur hætt úr því en með fóðurbæti. Ég neita því ekki, að í einstöku sveitum kunni að vanta hey, en forðagæzlumenn munu betur hafa vit á því en hv. 6. þm. Reykv., og munu þeir gera stj. aðvart um það, og þá er ég viss um, að stj. verður jafnfljótvirk á að bæta úr heyþörfinni eins og hún var að tryggja fóðurbætinn.

Frsm. (Páll Zóphóníasson) Ég get tekið fram til viðbótar því, sem hv.þm. Mýr. sagði, að það lítur út fyrir, að í einn eða tvo hreppa á landinu vanti hey. Það er til hey handa þessum hreppum, og það hefir verið leitað tilboða um það. En ég vil sérstaklega benda hv. 6. þm. Reykv. á að lesa 6. gr. forðagæzlulaganna, út af því, sem hann talaði um jólaslátrun. Þar er tekið fram, að fyrsta verk forðagæzlumanna skuli vera, ef þeir sjá fram á fóðurskort, að benda á færar leiðir til þess að útvega fóður til viðbótar, áður en þeir leggja til, að búfé bænda verði slátrað. Þetta virðist hv. 6. þm. Reykv. ekki hafa athugað, og yfirleitt virðist hann ekki hafa lesið forðagæzlulögin. Þó ættu menn helzt að vita deili á því, sem þeir töluðu um.

Sigurður Kristjánsson Hv. þm. Mýr., sem er víst form. landbn., hefir víst fundizt, að hann þyrfti að hreinsa eitthvað fyrir sínum dyrum, en mér sýnist nákvæmlega jafnóhreint þar og það áður var. Hann var að tala um, að till. okkar hv.þm. A.-Húnv. væri ekki flutt af umhyggju fyrir bændum. Það er nú bezt fyrir hann að segja sem minnst um það, sem hann veit ekkert um, en hitt er vitanlegt, að ástandið er óvenjulegt, og svo, að annað eins hefir ekki þekkzt í marga áratugi. Og það má því ekki koma fyrir, að hið opinbera vanræki skyldur sínar til þess að hjálpa þeim, sem nauðulega eru staddir. Það getur vel verið, að hv.þm. Mýr. hafi þá skoðun, að hann sjálfur sitji inni með svo mikla búspeki og reynslu á því sviði, að aðrir eigi helzt ekki að segja neitt. En ég verð bara að segja það, að fyrir okkur hv. meðflm. minn, sem báðir erum aldir upp í sveit, er það alveg nýtt, ef við eigum að fara að læra af hv.þm. Mýr. í þeim efnum. Það merkilega við þessar umr. er það, að ekkert hefir komið fram, sem sýnir, að á till. hafi ekki verið þörf. Þvert á móti hefir sá maður, sem staðið hefir fyrir máli andstæðinga till., upplýst það, að allt, sem gert hefir verið, sé í molum og að upplýsingar vanti víðsvegar að af landinu. Hann hefir einnig upplýst það, að einmitt síðan till. kom fram hafi verið farið að gera ýmsar ráðstafanir, eftirgrennslanir um heyverð og möguleika á að fá hey frá útlöndum.

Það var byrjað á því áður

. En það hefir hv.þm. ekki vitað, því ekki gat hann komið með þær upplýsingar, þegar till. var fyrst til umr. Það er gott og blessað, ef þessi till. gæti leitt til þess, að eitthvað væri gert, og þótt hún væri ekki samþ., verð ég samt að telja það til bóta, ef stj. hefir rumskað eitthvað við. En það stendur óhaggað, að óviðeigandi sé að taka mál eins og þetta og kviksetja það í n., mál, sem allir hljóta að viðurkenna, að þurfi skjótra aðgerða við. Það var eðlilegt, að hv.þm. Mýr. þyrfti að ýta frá sér, þar sem hann ber ábyrgð á meðferð þessa máls sem form. landbn. En honum tókst ekki að sýna fram á, að till. hefði verið óþörf, og honum tókst ekki heldur að sýna fram á, að þær ráðstafanir, sem þar er farið fram á, væru áður gerðar. Ég skal svo ekki misnota tímann, en vil aðeins endurtaka það, að ég er ánægður, ef þessar till. hafa getað leitt til einhverrar úrlausnar á þessum málum.

Bjarni Ásgeirsson Mér þykir gott, að hv. 6. landsk. ætlar ekki að misbrúka tímann meira en hann þegar hefir gert. Hv. þm. var að tala um það , að hér væri um óvenjulegar ástæður að ræða. Ég geri nú ráð fyrir, að flestum hafi verið kunnugt um það. En það hafa líka óvenjulegar ráðstafanir verið gerðar með því að kyrrsetja í landinu meira af fóðurbirgðum en nokkurntíma hefir verið gert áður, og það eftir kröfum þeirra manna, sem finna, hvar skórinn kreppir að, og stj. hefir verið vakandi með þessum mönnum og er það ennþá og var það, þegar þáltill. kom fram. Það er langt frá því, að landbn. hafi níðzt á þessu máli og beitt meirihl.valdi til þess að svæfa það. Í n. var ekkert gert annað en það, sem öllum nm. kom saman um. Ég heldi því, að eina gagnið, sem hv.þdm. geta gert þessu máli, sé að láta það ganga sem fyrst gegnum þingið og tefja það ekki með óþarfa mælgi og málæði.

Pétur Ottesen [óyfirl.]: Ég skal ekki blanda mér inn í þessar umr. að öðru leyti en því, sem við kemur að flytja inn hey frá útlöndum. Eins og kunnugt er, þá er bannað í l. að flytja inn hey frá útlöndum. vegna þess, að hætta þykir fyrir búfjárframleiðsluna, að hingað berist gin- og klaufnaveiki. Nú hefir verið talað um það, að e. t. v. þyrfti að grípa til þess að flytja inn hey frá Skotlandi eða Noregi. Í þessum löndum hefir geisað gin- og klaufnaveiki, sérstaklega í Skotlandi, og í Englandi er þessi veiki landlæg og gýs alltaf upp við og við. Í Noregi hefir veikin komið upp í eitt skipti a. m. k., sem olli því, að brenna þurfti heila bújörð til þess að fyrirbyggja útbreiðslu, en samt sem áður gæti veikin legið í landi. Ég vildi því láta það koma fram sem mína skoðun, að undir þeim kringumstæðum, sem nú eru, komi ekki til nokkurra mála að upphefja þau gildandi lagaákvæði, sem banna innflutning á heyi, enda hugsa ég, að hægt muni vera að, fá heyforða frá þeim landshlutum, sem betur hefir gengið með heyskapinn í sumar. Það var aðeins þetta, sem ég vildi láta koma fram í sambandi við þær umr., sem hér hafa farið fram um að flytja inn hey frá útlöndum, að ég tel það alls ekki geta komið til nokkurra mála.

Forsrh. (Hermann Jónasson) [óyfirl.]: Ég ætla ekki að blanda mér neitt sérstaklega inn í þær umr., sem hér hafa farið fram. En út af því, sem fram kom hjá hv.þm. Borgf., að stj. hefði í hyggju að flytja inn hey frá útlöndum, þá skal ég taka það fram, að um það hefir engin ákvörðun verið tekin. Hinsvegar hefir stj. talið rétt að leita fyrir sér um kaup á heyi í því landi , sem hættan er minnst, Noregi, ef til þess skyldi koma, að vandræðin yrðu svo mikil, að þingið féllist á að flytja inn hey. En ég er sammála hv.þm. Borgf., að það kemur ekki til mála að flytja inn hey fyrr en rannsóknir hafa farið fram og sýnt er, að grípa verður til þess sem hins ýtrasta þrautaráðs. Þessi aths. hv.þm. er því ástæðulaus, því stj. hefir ekki tekið þá afstöðu, heldur þvert á móti.

Jón Sigurðsson Ég get verið þessu frv., sem hér liggur fyrir, fylgjandi, sérstaklega tel ég það rétt og eðlilegt, að ráðh. á hverjum tíma hafi heimild til þess að heimta skýrslur um fóðurbirgðir. En ég er ekki eins trúaður á þessar skýrslur eins og mér skildist hv. 2. þm.N.-M. vera, þar sem hann vildi að nokkru leyti leggja þær til grundvallar fyrir því, hver væri hin raunverulega búfjáreign manna. Mér er kunnugt um það, að þessar skýrslur eru mjög óábyggilegar, og séu skýrslur hreppstjóra ekki fullkomlega á byggilegar, þá vil ég fullyrða, að skýrslur forðagæzlumanna séu ennþá óábyggilegri hvað þetta snertir. Ég ætla ekki að blanda mér neitt verulega inn í þær umr., sem orðið hafa, en vil aðeins geta þess, að ég sé enga ástæðu til þess að setja samþykkt þessa frv. í beint samband við það að óska eftir skýrslum frá forðagæslumönnum. Mér skildist á hv. 2. þm.N.-M., að ekki væri hægt að fá þessar skýrslur fyrr en þessi 1. væra samþ. Ég er sannfærður um það, að forðagæzlumennirnir mundu fúslega gefa upp fóðurþörfina, jafnt hvort þessi l. eru samþ. eða ekki, þegar eins stendur á og nú. Og það, sem stj. átti vitanlega að gera strax í haust, var ekki að snúa sér til eins af ráðunautum Búnaðarfél., heldur skrifa strax sýslumönnum og biðja þá að snúa sér til forðagæzlumannanna. Með því móti hefðu skýrslurnar getað legið nú fyrir, því ég efast ekki um, að hver einasti forðagæzlumaður hefði talið skyldu sína að gefa slíkar skýrslur. Ég sé því ekki, að ástæða hafi verið fyrir stj. að bíða eftir því, að þessi l. yrðu samþ., með þeim seinagangi á afgreiðslu mála, sem oft vill verða hér á þingi. Ég ætla ekki, eins og ég sagði áðan, að blanda mér inn í það karp, sem um þetta mál hefir orðið hér í d., en samt get ég ekki orða bundizt yfir þeim gorgeir, sem fram kom í ræðu hv.þm. Mýr., þar sem hann segir, að allt sé þegar gert, sem gera þurfti, búið að safna fullnaðarskýrslum af óþurrkasvæðunum, en svo kom það rétt á eftir, að beðið væri eftir þessum skýrslum. Hvernig á að koma þessa saman, skil ég ekki, enda mun það vera svo, að það er beðið eftir þessum skýrslum, sem náttúrlega eru þær einu, sem nokkuð er byggjandi á. En skýrslur, sem byggðar eru á umsögn eins eða tveggja manna í heilli sýslu, eins og skýrslur þær, sem 2. þm.N.-M. hefir verið að safna, eru vitanlega ekki annað en kák og fálm út í loftið, og eru því engar fullnaðarskýrslur. Þetta veit hv.þm. vel og hefði því ekki þurft að fjargviðrast um þetta eins og hann gerði.

Bjarni Ásgeirsson Ég vildi aðeins leiðrétta það hjá hv. 7. landsk., að ég hefði sagt, að búið væri að safna fullnaðarskýrslum í þessu máli. Ég sagði, að búið væri að gera allt, sem hægt væri að gera á þessu stigi málsins, búið að safna þeim skýrslum, sem hægt væri að fá, en eftir væri að fá skýrslur frá forðagæzlumönnunum. En það var ekki hægt að bíða með málið þangað til þær væru til, og því er búið að gera allt, sem hægt er að gera til bráðabirgða.

Forsrh. (Hermann Jónasson) [óyfirl.]: Eins og ég tók fram áðan, var það ekki ætlun mín að blanda mér inn í þessar umr., en ég vildi aðeins taka það fram út af þeim orðum, sem féllu hjá hv. 7. landsk. og öðrum hv.þm., að þeir blanda saman tveim atriðum. Þegar leitað var til Búnaðarfél. Ísl. um að safna skýrslum um fóðurbætisþörfina, þá gerði það að till. sinni, að samþ. yrðu l. á þá leið, sem nú liggja fyrir þessari hv. d. Búnaðarfél. taldi sig ekki hafa heimild til þess að heimta þessar skýrslur, nema forðagæzlulögunum væri breytt. Það, sem því lá fyrir að gera í sumar, þegar stj. hafði enga aðstöðu til þess að heimta skýrslur, var að fá sem fyrst bráðabirgðaskýrslur, heildaryfirlit yfir fóðurbælisþörfina og ástandið eins og það var þá. En það má auðvitað deila um, hvort frekar hefði átt að gera það gegnum sýslumenn en kaupfélögin. Ég er þeirrar skoðunar, að betra hafi verið að gera það gegnum kaupfélögin, eins og gert var. Samkv. þessum bráðabirgðaskýrslum gerði stj. þær ráðstafanir, sem hún hefir þegar gert, að tryggja nægilega mikinn fóðurbæti í landinu. Ef beðið hefði verið eftir nákvæmum skýrslum frá forðagæzlumönnunum um þetta atriði, þá var það of seint, fóðurbætirinn hefði verið fluttur út. Það, sem nú er verið að gera, er að tryggja 300 tonn af fóðurbæti fram yfir það, sem bráðabirgðaskýrslurnar álíta nauðsynlegt. Þá er verið að safna nákvæmum skýrslum um það, hvað þarf á hvern blett áður en þessum fóðurbæti er útbýtt. Hér er því tvennu ruglað saman, bráðabirgðaskýrslum og fullnaðarskýrslum. Samkv. bráðabirgðaskýrslunum, sem þurfti að fá fljótt, gerði stj. þær ráðstafanir, sem hægt var að gera, og síðar verður fóðurbætinum úthlutað samkv. fullnaðarskýrslunum. Ég held því, að þær aðfinnslur, sem fram hafa komið út af því, að stj. hafi ekki gert það, sem þurfti að gera, séu á litlum rökum reistar, eins og kemur fram í öllum þessum umr. og rökræðum um málið.

Jón Pálmason Form. landbn., hv.þm. Mýr., lét þau ummæli falla hér í d., sem ekki var hægt að skilja á annan veg en þann, að hann teldi þáltill., sem ég og hv. 6. þm. Reykv. fluttum, hafa verið óþarfa, og jafnvel að landbn. þessarar d. hafi gengið inn á það. En það er þvert á móti, því allar umr. um þetta mál og eins þetta frv. er sönnun þess, að þær ráðstafanir, sem búið var að gera, gáfu engar fullnægjandi upplýsingar um það, hvernig ástandið í þessu efni er í raun og veru. Hinsvegar verð ég að taka það fram, að ég sá ekki ástæðu til þess að heimta þessa till. okkar undir atkv., hvorki í n. eða hér í d., af því að bæði nm. og hæstv.forsrh. tjáðu sig fúsa til þess að afla þeirra upplýsinga, sem við till.menn fórum fram á, og það er heppilegast gert á þann hátt, að forðagæzlumönnum sé gert að skyldu að gefa upplýsingar og till. í þessum efnum, þess vegna er það, sem hér um ræðir, áframhald af því, sem við till.menn ætluðumst til. Ég minntist á það í n., að það væri ekki óviðeigandi, að ríkisskipin flyttu þennan fóðurbæti, sem er mikil vara, annaðhvort með lækkaðri fragt eða ókeypis milli hafna, og að það væri sá styrkur, sem ríkið léti beint til þessara manna, sem orðið hefðu fyrir þessum óhöppum. Hvað því viðvíkur, sem hv.þm. Borgf. minntist á útlenda heyið, þá var það sett í okkar till. sem aukaatriði, að athuga, hvort komið gæti til mála að flytja inn hey. En vonandi kemur ekki til þess, því væntanlega er fáanlegt það mikið hey í landinu, sem þarf til þess að hjálpa þeim mönnum, sem verst hafa orðið úti. Ég skal svo ekki hafa þessi orð fleiri, en ég vildi aðeins mótmæla því, að ekki hafi verið full þörf fyrir þessar till. okkar hv. 6. þm. Reykv.

Jón Sigurðsson Út af því, sem hæstv.forsrh. sagði, vildi ég segja örfá orð. Hann talaði um það, að stjórn Búnaðarfél. hefði ekki talið sig hafa heimild til þess að heimta þessar skýrslur. Það var vitanlega rétt hjá Búnaðarfél. En það er jafnvíst, að hvort sem stj. eða Búnaðarfél. hefði beitt sér fyrir að afla slíkra skýrslna, þá hefði enginn forðagæzlumaður skotið sér undan að láta slíkar upplýsingar í té. Ástandið í landinu er þannig, að enginn almennilegur maður hefði hikað við að gefa nauðsynlegar skýrslur eins og á stóð. Að öðru leyti gerði hæstv. ráðh. ekki annað en að staðfesta það, sem ég sagði, að þær skýrslur, sem safnað hefði verið, væru ekki annað en bráðabirgðaskýrslur, sem ekki gæfu nema lauslegt yfirlit, en væru engar fullnaðarskýrslur. 

Allt, sem hægt er að gera á þessu stigi málsins

. Nei, það gætu legið fyrir þinginu mikið fyllri og ábyggilegri skýrslur en nú eru fyrir hendi, ef stj. hefði farið rétta leið í þessu máli.

Forsrh. (Hermann Jónasson) [óyfirl.]: Það er aðeins leiðrétting, sem ég vildi gera. - Ég er viss um það, að hv.þm. er kunnugt um , að seinni partinn í sumar var ekki hægt að fá fullnaðarskýrslur, af því að ekki var alveg fyrirsjáanlegt, hvernig afkoman myndi verða. Haustið reyndist illa, en menn voru að gera sér vonir um fram á síðustu stundu, að heyið mundi þorna. Annars eru menn sammála um það, að ekki eigi að flytja inn hey nema í ýtrustu nauðsyn, og menn eru sammála um það, að stj. hafi séð um, að nægur fóðurbætir sé til í landinu, og meira en það. Hvað er þá hægt að gera frekar? Aðeins það er eftir, að dreifa þessum fóðurbæti um landið, eftir því sem nánari skýrslur sýna, þegar þær koma fram.

Á 19. fundi í Nd., 13. okt., var útbýtt: Frv. til l. um breyt. á 1, nr. 21 22. okt. 1912, um sölu á eggjum eftir þyngd (þmfrv., A. 73).

Flm. (Emil Jónsson) Frv. þetta, sem hér liggur fyrir, fer fram á undanþágu á greiðslu á tekju- og eignarskatti í ríkissjóð og útsvari í bæjar- eða sveitarsjóð fyrir fyrsta iðn- eða iðjufyrirtækið í hverri grein, sem ekki hefir verið starfrækt hér áður. Þetta er sá styrkur, sem ríkissjóður og bæjar- og sveitarsjóðir geta lagt þessum fyrirtækjum sér að kostnaðarminnstu, en getur þó orðið þessum fyrirtækjum nokkur stuðningur, á meðan þau eru að koma undir sig fótunum, og hvöt fyrir menn að reyna nýjar leiðir í þessum efnum. Þeir eru sjálfsagt allmargir, sem standa enn í þeirri meiningu, að við getum sáralítið framleitt af því, sem við þurfum að nota sjálfir. En sannleikurinn er sá, að við getum framleitt afarmargt sjálfir. Og þótt sum hráefni kunni að skorta, þá er samt betra að flytja þau inn og búa til vörurnar í landinu en að kaupa þær tilbúnar frá útlöndum. Og eftir að markaðurinn fyrir útflutningsvörur okkar fór að þrengjast, hafa risið upp myndarleg iðnaðarfyrirtæki, sem veita mörgum atvinnu og spara erlendan gjaldeyri, sem er hér af skornum skammti. Þetta frv. er því spor í rétta átt, og vona ég, að allir geti orðið sammála um það. Ég sé ekki ástæðu til að fara hér mörgum orðum um örðugleika iðnaðarfyrirtækja, en vil þó aðeins minnast á tvennt. Annað er það, að markaður innanlands er svo þröngur, að framleiðslan verður að vera í smáum stíl, og þá um leið verður hún dýrari en ella. Hitt er hin stöðuga samkeppni við útlendar vörur, því að almenningur gerir þá kröfu til innlendu vörunnar, að hún sé eins góð og ódýr og sú útlenda. Ég hefði gjarnan kosið að bera fram till. um frekari stuðning fyrir iðnaðinn en hér er gert, en það þýðir ekki, þar sem hagur ríkissjóðs er nú svo þröngur. En ég veit, að þegar hv.þdm. gera sér það ljóst, að hér er um að ræða þriðja stærsta atvinnuveg landsmanna, þá sjái þeir nauðsynina á því, að eitthvað sé fyrir hann gert. Og hér er líka um þá hjálp að ræða, sem ríkissjóður og sveitar- og bæjarfélög geta vel veitt. Frv. hefir legið fyrir þingi landssambands iðnaðarmanna, og var þar samþ. einum rómi, að það yrði lagt fyrir Alþingi, og er það fyrir þeirra tilhlutun borið fram. Ég legg svo til, að frv. verði vísað til 2. umr. og iðnn.

Ólafur Thors Ég er sammála hv.flm. þessa frv. um allt það, er hann færði fram því til ágætis. Að vísu er það rétt, sem hann sjálfur taldi, að þetta væri ekki mikilvæg hjálp, en þetta er áreiðanlega spor í rétta átt, svo langt sem það nær. Ég hygg, að þátt frv. verði að 1., muni það ekki valda ríkissjóði verulegum tekjumissi, og þá ekki heldur bæjar- og sveitarsjóðum. Hitt er aftur á móti tvímælalaust, að það hvetur menn til aukins framtaks á þessu sviði, og er það hin mesta þjóðarnauðsyn. Ég er alveg sannfærður um það að heppilegasta hagnýting mannsorkunnar hér á Íslandi er í raun og veru á sviði sjávarútvegsins. Ég er sannfærður um það, að hnattstaða Íslands og sú staðreynd, að kringum landið eru beztu fiskimið heimsins, samfara því, að Íslendingar eru einhverjir beztu sjómenn heimsins, veldur því, að Íslendingar eiga að byggja sína afkomu mest á sjávarútveginum. En það þýðir ekki að loka augunum fyrir því, að af innilokunarstefnu nágrannaþjóðanna leiðir það, að ekki má miða við það eitt, hvernig mannsorkan verður bezt hagnýtt. Takmörkun heimildar til innflutnings setur þessari framleiðslu okkar ákveðnar skorður, og þar með skorður aukinni hagnýtingu mannsorkunnar á þessu sviði, og þá er ég viss um, að skynsamlegast er að beina henni inn á brautir iðnaðarins, og að því lúta ákvæði þessa frv., svo langt sem þau ná. Ég er sammála hv.flm., að þurfi að gera miklu meira iðnaðinum til hjálpar, en samt eru fyrirmæli frv. lofsamleg og spor í rétta átt. Ég mun því eindregið styðja þessa viðleitni hans í þessu efni og hvetja til, að frv. nái fram að ganga á þessu þingi.

Flm. (Ólafur Thors) [óyfirl.]: Ég ætla að leyfa mér að gera ráð fyrir, að allir hv.þdm. hafi lesið grg. þessa frv., og þar af leiðandi tel ég ekki ástæðu til að halda um það langa framsöguræðu. Í grg. er dregin upp mynd af þeim voða, sem þjóðinni er nú búinn af innflutningshaftastefnu nágrannaþjóðanna. Afleiðingarnar af því koma greinilegast fram í því, að ef Íslendingar framleiða framvegis sama fiskmagn og að undanförnu og ef innflutningur íslenzks fiskjar til viðskiptalandanna verður enn skertur, eins og sterkar líkur eru til, og þó ekki meira en gert er ráð fyrir í grg., þá verða afleiðingarnar þær, að í árslok 1935 liggur hér á Íslandi svo mikið af óseldum fiski, að það svarar til þess fiskimagns, sem Íslendingar geta selt til útlanda allt árið 1936. Af því mundi leiða það, að ef sá fiskur gæti haldið sér að gæðum, væri óþarft að gera út nokkru íslenzka fleytu í von um að aflinn gæti selzt. Þetta eru svo geigvænlegar horfur, að það getur engum blandazt hugur um, að það er bein þjóðarnauðsyn að hefjast handa og reyna að draga úr því, að af þessu hljótist hrein þjóðarvandræði. Í frv. mínu eru því nokkrar till., sem miða að því að bæta úr þessu ástandi. Mér er það fyllilega ljóst, að ýmsar þessar till. hafa áður verið ræddur manna á milli og eru að því leyti ekki nýjar. Það er nfl. gamla sagan, að menn hafa í þessu tilfelli sem svo mörgum öðrum séð hættuna, bollalagt um málin, án þess þó að hefjast handa til bjargar fyrr en voðinn er skollinn á. Frv. fer fram á, að skipuð sé forusta í þessari varnar- og viðreisnarbaráttu þjóðarinnar, og það er reynt að tryggja, að þessi forusta sé sem öruggust, og til þess að svo megi verða er tvennt nauðsynlegt. Fyrst það, að til hennar veljist menn, sem hafi þekkingu á þessum viðfangsefnum, og í öðru lagi, að þekkingin fái nægilegu útrás í framkvæmdum. Er þess því vænzt, að þeir aðilar, sem velja eiga fiskiráðið, bregðist ekki því trausti, sem til þeirra er borið, að þeir láti þekkinguna ráða um mannvalið. Verði það, hygg ég, að með frv. sé tryggð annarsvegar þekkingin, en hinsvegar framkvæmdin, sem nauðsynin krefur vegna úrlausnar þessara mála. Till. frv. eru að vísu fyrst og fremst miðaðar við þörf augnabliksins, en eigi að síður er líklegt, að þær megi verða að gagni fyrir framtíðina, og yfirleitt hygg ég, að komist fiskiráðið á, mundi það sanna ágæti sitt sjálft æ betur eftir því sem tímar líða og það starfar lengur. Ég hefi heyrt þeim andmælum hreyft gegn fiskiráðinu, að það muni skorta vald og fjárhagslegu aðstöðu til þess að geta framkvæmt það, sem því er ætlað að vinna. Þetta held ég, að sé á misskilningi byggt. Ég tel þvert á móti ekki hyggilegt að tryggja því meiri völd en frv. gerir ráð fyrir að það fái, a. m. k. ekki á þessu stigi málsins. Það er meira virði, að það eigi stoð í lífinu en lagafyrirmælum, og hana mun það fljótlega öðlast, því að það mun búa yfir nauðsynlegri þekkingu til þess að koma í framkvæmd þeim nauðsynjamálum, sem það á að annast. Að tryggja því frekari völd en gert er hér í till. tel ég og ekki hættulaust með öllu, t. d. með einkasöluheimild eða því líku. Það gæti orðið til þess að draga úr vinsældum þess og áhrifum þegar í öndverðu. Verði reynslan aftur sú, að nauðsyn krefji frekari lagafyrirmæla, þá gerir fiskiráðið að sjálfsögðu till. um þau til stj., og svo mikið má segja um núv. stj., hvað sem öðru líður, að hún er ekki hrædd við að setja bráðabirgðalög, og myndi í því efni verða gott að leita til hennar. Annars er sá mikli munur að framkvæma það, sem gera þarf nauðsynlega í þessum málum, eftir till. fiskiráðsins heldur en lögbinda það strax, að það myndi verða vinsælla heldur en fara þegar að gera þvingunarráðstafanir, sem ekki ættu stoð í þörfinni. Sé ég svo ekki ástæðu til þess að fara öllu fleiri orðum um frv. þetta nú, en leyfi mér að bera fram þá ósk, að því verði flýtt gegnum þingið, eftir því sem föng standa til.

Héðinn Valdimarsson Við Alþýðuflokksmenn munum ekki leggja á móti því, að frv. þetta nái að ganga til n. En manni verður ósjálfrátt á að hugsa, þegar maður les grg. þessa ómerkilega frv.: „Fjöllin tóku jóðsótt, en fæddist lítil mús“. Frv. fer nfl. fram á, að þetta fiskiráð geri tillögur, sem það hefir ekkert vald til að sjá um, að verði samþ. né framkvæmdar. Það hefir enga peninga nema úr verðjöfnunarsjóði til eigin starfsemi og úr þeim sjóði mun ekki vera mikið óráðstafað fé. Annars liggur ekki fyrir þessu Alþingi að stofna jafnhlægilegt fiskisovét sem þetta. Það hefir öðru og meiru að sinna í þessum málum. Fisksölusamlagið getur ekki starfað áfram í sama formi og verið hefir; þar þarf að gera á gagngerða breytingu. Það þarf ekki aðeins að skipuleggja söluna á saltfiskframleiðslunni, heldur þarf líka að taka til athugunar útflutninginn á ísfiski, harðfiski og hraðfrystum fiski. Þá er líka rétt, að þeir, sem hafa með höndum fisksöluna, annist einnig um nýjar markaðsleitir, en um það hefir Fisksölusamlagið alveg svikizt, eins og kunnugt er, en Alþingi verður að sjá um, að það verði framkvæmt. Eins og ég þegur hefi tekið fram, þá er frv. þetta gagnslaust með öllu, en eigi að síður munum við lofa því til n., því að þetta mál í heild mun verða lagt fyrir þingið í þeirri mynd, sem gagn getur orðið að.

Flm. (Ólafur Thors) [óyfirl.]: Mér kom ekkert á óvart, þó að hv. 2. þm. Reykv. legðist á móti frv. þessu, því að hann er með þeim ósköpum fæddur að vera á móti öllu skynsamlegu, sem ekki kemur frá honum sjálfum.

En frá honum kemur aldrei neitt skynsamlegt

. A. m. k. lítið, getur maður sagt. Ég sakna þess, að hæstv.atvmrh. skuli ekki vera viðstaddur nú, því að ég vildi miklu frekar ræða um þetta mál við hann heldur en hv. 2. þm. Reykv., því að hann er miklu fróðari, skynsamari og sanngjarnari maður. Við hann er því talandi um mikilsverð þjóðfélagsmál, sem verður að teljast frágangssök að ræða um við hv. 2. þm. Reykv., sakir ofsa og grunnfærni. Annars var öll ræða hv.þm. ekkert annað en viðleitni til að narta í mig, sem í raun og veru er ekki svara verð, og mun ég því fáu einu að honum víkja. Ég þarf alls ekki að sækja mitt vit í þessum málum til þessa hv.þm., því að á þeim hefi ég miklu meira vit en hann, alveg eins og hann hefir meiri þekkingu á því að verzla með benzín og olíu heldur en ég. Þá ætlaði hv.þm. víst að fara að vera fyndinn, þegar hann fór að segja frá því, sem honum hafði dottið í hug eftir að hann hafði lesið grg. fyrir frv. mínu. Já, honum datt í hug þetta: „Fjöllin tóku jóðsótt, en fæddist lítil mús“. Ég vil nú spyrja hann, hvort honum hafi þá ekki alveg eins dottið þetta í hug, þegar hann var fyrst að hugsa um skipulagsnefndina frægu, sem hann er form. fyrir, nefndina sem á að ráða öllu milli himins og jarðar, en hefir hvorki vald né þekkingu til þess að vinna það, sem henni er ætlað. Ætli það megi ekki frekar segja um hana, að þar hafi fjöllin tekið jóðsótt, en aðeins fæðzt lítil mús? Þá kom hv.þm. inn á það, að fiskiráðið myndi ekki geta komið hugmyndum sínum í frumkvæmd vegna þess, að það hefði engu fé yfir að ráða. En þetta er ekki aðalatriðið, eins og ég tók fram áðan; fiskiráðið kæmi nfl. til með að hafa aðra aðstöðu til þess að koma fram till. sínum. Við skulum hugsa okkur t. d., að það væri skipuð n. til þess að leysa eitt mesta vandamál útvegsins - hið háa olíuverð - og að hv. 2. þm. Reykv. væri skipaður í þá n. Myndi hann kannske ekki geta bent útvegsmönnum á einhverjar leiðir til þess að lækka olíuverðið, og jafnframt tryggt það, að till. hans kæmust í framkvæmd? Ég er viss um, að hv.þm. myndi geta þetta. En alveg sömu að stöðu munu fiskiráðsmenn hafa til fiskframleiðslunnar og fiskverzlunarinnar og þessi hv.þm. hefir til olíuverzlunarinnar. Hitt var alveg hrein vitleysa hjá hv.þm., að Fisksölusamlagið hefði svikizt um það hlutverk sitt, að leita nýrra markaða fyrir fiskframleiðsluna. Það hefir aldrei haft annað hlutverk en að selja saltfiskframleiðslu landsmanna, og hefir aldrei haft skyldu eða aðstöðu til annars. Það, sem aðallega sakir fyrir mér með flutningi þessu frv., er það, að fisksölumálið verði rannsakað, og það af aðilum, sem hafa þekkingu á því og aðstöðu til þess að koma till. sínum í framkvæmd.

Héðinn Valdimarsson Það er orðinn meiri blásturinn í hv.þm. G.-K. síðan hann varð form. Sjálfstfl. Það má enginn andstæðinga hans standa upp án þess að hann beri þeim á brýn, að þeir séu of ungir, vanti sanngirni, hæfileika eða vitsmuni. Þetta er þeim mun hlægilegra, þar sem það er alkunna, að hann er gersneyddur þessum eiginleikum sjálfur, eða þá að hann fer svo dult með þá, að enginn verður þeirra var. Ég skal ekki deila um verkefni Fisksölusamlagsins, en mér virðist það segja sig sjálft, að það eigi að leita allra mögulegra markaða, sem hugsanlegt er að fá fyrir fiskframleiðslu landsmanna; svo mikla vernd hefir það fengið og svo miklu fé hefir það yfir að ráða. Annars vil ég aðeins undirstrika það, að eigi eitthvað að gera fyrir fisksölumálið, þá verður að vera fé til umráða og vald bak við til þess að framkvæma, en hvorugu hefir hið ómerkilega fiskiráð hv.þm. G.-K.