Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Dómsmrh. (Bjarni Benediktsson) Hæstv. forseti. Þetta frv. hefur þegar hlotið samþykki Ed. Það er samið að frumkvæði Kjarnfræðinefndar Íslands og hefur hlotið rækilegan undirbúning sérfræðinga og meðmæli landlæknis. Þau efni, sem hér er um að ræða, hafa alllengi verið í notkun hér á landi, hafa sérstaklega komið til greina varðandi röntgentæki. Nú eru þau notuð í víðtækara mæli en áður, og þess vegna þykir sérstök nauðsyn til þess að gera varúðarráðstafanir gegn þeim. En allt er þetta svo flókið, að það er í raun og veru ekki nema fyrir sérfræðinga að átta sig til hlítar á, hvers eðlis þessi hætta er eða þær varúðarráðstafanir, sem gera þarf. En þess skal getið, að fyrir hendi er frv. að reglugerð, sem setja skal samkv. þessum lögum, og ef nefnd óskar að kynna sér það frv. nánar, þá er sjálfsagt, að hún fái það til athugunar. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að fjölyrða um þetta mál, heldur legg til, að því verði vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og félmn. En um það varð enginn ágreiningur í Ed., að málið skyldi ná fram að ganga.

Sjútvmrh. (Emil Jónsson) Hæstv. forseti. Þetta frv. um bráðabirgðabreyt. á l. um almannatryggingar felur í sér tvö atriði. Hið fyrra er, að landið verði gert að einu verðlagssvæði, og hið síðara, að ellilífeyrir og örorkulífeyrir verði hækkaður um 7% frá 1. júní 1962 til samræmis við þá hækkun, sem orðið hefur á launum opinberra starfmanna. Landinu hefur að undanförnu verið skipt í tvö verðlagssvæði, þannig að kaupstaðir, sem hafa 2000 íbúa o.fl., hafa verið á svokölluðu 1. verðlagssvæði, en aðrir landshlutar á 2. verðlagssvæði, og hafa bæði iðgjöldin til trygginganna á þessum svæðum og bæturnar, sem greiddar hafa verið, verið mismunandi eftir því, um hvort svæðið hefur verið að ræða. Þó skal það segjast, að það er heimild í l. fyrir hvaða sveitarfélag sem er að flytja sig af 2. verðlagssvæði yfir á 1. verðlagssvæði, ef þess er óskað, og hefur það verið notað af nokkrum sveitarfélögum, en tiltölulega fáum þó. Þegar almannatryggingalögunum var breytt 1956, þegar þau voru endurskoðuð þá, var sveitarstjórnum, flestum, að ég ætla, eða öllum, skrifað og spurzt fyrir um það, hvort þær óskuðu eftir því, að verðlagssvæðið yrði bara eitt fyrir allt land. En yfirgnæfandi meiri hl. af þeim svörum, sem bárust, hnigu í þá átt að halda sama hætti og verið hafði, og þess vegna var þá ekki horfið að því að breyta þessu, þegar höfuðendurskoðun laganna fór þá fram. Nú aftur á móti hefur hér á Alþingi oftar en einu sinni komið fram till. um það, að þessu yrði breytt og verðlagssvæðið haft aðeins eitt, og sömuleiðis hefur afstaða sveitarfélaganna til málsins breytzt á þessum árum, sem síðan eru liðin, og með þeim auknu tekjustofnum, sem sveitarfélögin hafa fengið upp á síðkastið, og á ég þar aðallega við söluskattinn, ætti að vera möguleiki fyrir þau án tiltakanlegra erfiðleika að greiða þau hærri iðgjöld til trygginganna, sem þetta hefur í för með sér. Það hefur líka komið í ljós við útsvarsálagninguna 1961, að fjöldi sveitarfétaga víðs vegar um landið hefur notað sér þá heimild, sem í þeim lögum er til lækkunar á útsvörunum frá því, sem útsvarsstigi þar gerir ráð fyrir, og má þess vegna ætla, að þetta valdi ekki sveitarfélögunum neinum tiltakanlegum erfiðleikum, en hins vegar er óeðlilegt að mínu viti og margra fleiri að mismuna mönnum í bótagreiðslum eftir því, hvar þeir eiga heima á landinu. Þá er hitt atriðið, sem frv. gerir ráð fyrir, að ellilífeyrir og örorkulífeyrir verði hækkaður frá því, sem nú er, á sama hátt og laun opinberra starfsmanna hafa hækkað á árinu sem leið. Það hefur verið regla að undanförnu, að bótagreiðslur almannatrygginganna hafa fylgt launum opinberra starfsmanna að þessu leyti, og þó misjafnlega. Stundum hefur þetta verið miðað við elli- og örorkulífeyrinn einan, en stundum hefur þetta verið miðað við allar bótagreiðslur úr tryggingunum. Mþn., sem starfar nú að endurskoðun 1. og hefur samið þetta frv., óskaði eftir og gerði beinlínis till. um það, að þessar bótagreiðslur yrðu nú aðeins hækkaðar á ellilífeyri og örorkulífeyri, en ekki á öðrum bótum Tryggingastofnunarinnar, vegna þess að hún hefur í endurskoðun þau mái og hefur till. á prjónunum, sem þessar bótahækkanir mundu hafa áhrif á, og óskar eftir að fá að gera tili. um þær í einu lagi, en hún býst við, að þær till. muni hún hafa tilbúnar upp úr áramótum: Ég tel ekki, að ég þurfi að hafa um þetta fleiri orð. Hvorar tveggja þessar brtt. eru að mínu viti bæði eðlilegar og sanngjarnar. Ég vildi leyfa mér að leggja til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og félmn.

Einar Olgeirsson Hæstv. forseti. Hæstv. dómsmrh. hélt hér mjög langan og fróðlegan fyrirlestur í mannkynssögu, og það, sem raunverulega stóð eftir af hans röksemdum fyrir hervörnunum svokölluðu á Íslandi, var, að það væri svo mikill árásarhugur í Sovétríkjunum, að þaðan mætti alltaf við árásum búast, og þess vegna yrðum við hér á Íslandi að hafa hervarnir og draga að okkur alla þá hættu, sem í sambandi við þær væri. Mér kom í hug, þegar hæstv, dómsmrh. var að tala allt sitt langa mál að anzi væri hart að hafa ekki meira en athugasemdartíma til þess að taka þetta fyrir. Mér lá við að segja við hann: Nýtur þess Bjarni, að nú er ég dauður. - En það verður kannske tækifæri til þess í staðinn einhvern tíma seinna. En á meðan mun ég reyna á þolinmæði hæstv. forseta, hve löng athugasemdin verður, án þess samt að misnota það tækifæri, sem mér er gefið. Ég held, að það sé mjög nytsamlegt, að við ræðum þetta mál, ef við getum, ofan í kjölinn, vegna þess að það er greinilegt í sambandi við þá miklu deilu, sem hér stendur um nytsemi almannavarna og um hættuna af herstöðvunum, að þessi spurning einmitt um ímyndaða árásarhættu frá Sovétríkjunum er vafalaust ekki aðeins hjá hæstv. dómsmrh., heldur líka hjá mörgum af hans fylgísmönnum höfuðröksemd þeirra fyrir því, að við verðum að hafa hér svokölluðu hervarnirnar og draga þannig að okkur, að okkar áliti, hætturnar af kjarnorkustyrjöld. Og nú síðast var svo komið, að í staðinn fyrir, að menn hafa hingað til haldið því fram, að hér þyrfti að staðsetja flugvélar, til þess að þær gætu varizt hugsanlegum árásum á landið, þá er því nú lýst yfir, að höfuðatriðið hér á Íslandi frá sjónarmiði Bandaríkjanna sé orðið kafbátastöð, og engum dettur í hug að ætla hana eða kafbátana hér sem einhverja sérstaka vörn fyrir fólkið á Íslandi. Það er m.ö.o. orðið alveg greinilegt, að með þeim herstöðvum, sem hér eru, ekki sízt kafbátastöðvunum, sem verið er að undirbúa, er gildi Íslands fyrst og fremst orðið hernaðarlegt gildi fyrir Bandaríkin í þeirra hugsanlegu stríði, en ekki hervarnir fyrir Íslendinga. Það getur víst engum dottið í hug, að kafbátastöð hér á Íslandi eigi að draga úr hættunni, sem hins vegar hæstv. dómsmrh. fannst að herstöðvar á Keflavíkurflugvelli og flugvélar jafnvel með kjarnorkuskeytum þar mundu gera. Svo að ég hverfi svolítið að sögunni, sem hæstv. ráðh. kom inn á, vil ég minna á, að við höfum áður deilt hér um sögu í þessu sambandi. Hann spurði mig einu sinni að því, hvort ég gæti bent á nokkurt lýðræðisríki, sem hefði gerzt árásarríki, og ég rakti fyrir hann alla sögu 19. aldarinnar um, hvernig einmitt þessi frægustu og beztu lýðræðisríki Vestur-Evrópu hefðu verið harðvítugustu árásarríki heimsins, sem lagt hefðu undir sig meginhlutann af jörðinni og haldið því í byrjun þessarar aldar. Ég skal ekki fara að rifja það nú upp. En hæstv. ráðh. viðurkenndi, að kenningar mínar 1939 og 1940 hefðu reynzt réttar, - þær kenningar, að hlutleysi og friðhelgi Íslands ættum við að reyna að fá styrkt með því móti að fá þau stórveldi, sem síðan urðu að Sameinuðu þjóðunum, til þess að viðurkenna þetta hlutleysi og þessa friðhelgi og ábyrgjast það með yfirlýsingum, sameiginlegum yfirlýsingum þessara stórvelda, sem seinna meir áttu eftir að standa saman og verða kjarninn í hinum Sameinuðu þjóðum. Það er rétt, að sagan hefur sýnt, að ég hafði á réttu að standa þá. En hvað var sagt um mig þá? Hvað var sagt um þessar kenningar minar þá? Þá var sagt, að þetta væri allt saman þjónkun við Rússa. Og ég vil nú spyrja hæstv. dómsmrh. og hv. þm., sem honum fylgja: Er nú ekki tími til kominn, að þið lærið eitthvað af þessu? Nú viðurkennið þið, að ég hafi haft á réttu að standa þá. Nú hef ég tillögur að gera í þessum málum og hef gert og hef sýnt fram á, hve nauðsynlegt væri, að Ísland héldi sínu hlutleysi og friðhelgi og reyndi að tryggja sig, t.d. með ábyrgð stórveldanna og yfirlýsingu þeirra um, að þau virði þetta á sama hátt og þau hafa gert, er þau viðurkenndu Austurríki. Ég efast ekki um, að ég hef rétt fyrir mér í þessu í dag, og mér þykir leiðinlegt, ef það þurfa að liða 20 ár, þangað til menn sjá það, eða kannske enginn okkar lifi það af að sjá, að ég hef haft á réttu að standa. En ég hafði á réttu að standa í fleiru en hvað snerti okkar innanríkísmál og öryggi Íslands þá. Eg hafði líka á réttu að standa um mína skilgreiningu á alþjóðamálum. Hvernig var afstaða mín þá, þegar München-samningurinn var gerður og þegar einmitt allar þessar umr. fóru fram? Hann var gerður í sept. 1938. Hvað var München-samningurinn, og hvernig skilgreindi ég hann þá? Eg skilgreindi hann sem samsæri helztu auðvaldsríkjanna í Evrópu, Þýzkalands og Ítalíu, Englands og Frakklands, samsæri þeirra gegn Sovétríkjunum og smáríkjunum í Evrópu, samsæri þeirra um, eftir að hafa fórnað Austurríki, ákveðið að fórna Tékkóslóvakíu og fórna Spáni, samsæri þessara miklu auðvelda á móti lýðræðinu og sósíalismanum í Evrópu. Og hvernig skilgreindi ég þá Chamberlain og hans framkomu í sambandi við München? Ég skilgreindi hana sem rýtingsstungu í bakið á lýðræðinu í Evrópu. Ég skilgreindi hann sem Júdas gagnvart lýðræðinu í Evrópu. Hvernig tók Morgunblaðið Chamberlain þá og München? Morgunblaðið fagnaði. Það fagnaði þessu, og það gekk svo langt, að það líkti Chamberlain næstum því við Jesú Krist og hélt því fram, að með þessu illvirki, sem þýddi það að ofurselja eitt sterkasta lýðræðisríkið í Evrópu, Tékkóslóvakíu, væri verið að tryggja friðinn. Hvert er álit sögunnar og allra sagnaritara í dag á því, hvað München var? München er orðið mesta skammaryrði sögunnar í dag. Og Chamberlain, já, aumingja Chamberlain, það er víst enginn, sem dettur í hug að þakka honum neitt í dag. Hvernig stóðu hlutirnir þá? Hlutirnir stóðu þá þannig, að Sovétríkin buðust til þess, er München-samningurinn var gerður, við forseta Tékkóslóvakíu að standa með Tékkóslóvakíu í stríði á móti Hitler. Og þetta haust, 1938, var Tékkóslóvakía eitt bezt vígbúna landið í Evrópu, og þá var Hitler og hans þýzki her ekki reiðubúinn, eins og hans herforingjar hafa staðfest seinna, til þess að byrja heimsstríð, þannig að hefði þá verið lagt til stríðs, þá hefði Þýzkaland undireins beðið ósigur. Það, sem skorti á þá, var, að forseti og stjórn Tékkóslóvakíu þorðu ekki að leggja í það að berjast við hliðina á Sovétríkjunum einum á móti Hitlers-Þýzkalandi, vegna þess að þeir, sem lengst stóðu til hægri í Tékkáslóvakíu, sögðust þá mundu gera uppreisn og standa í stríði með Hitler, svo framarlega sem Tékkóslóvakía og Sovétríkin ættu ein að standa í styrjöld, eftir að vesturveldin hefðu svikið þau. En eins og kunnugt er, hafði Frakkland tekið ábyrgð á Tékkóslóvakíu og sveik þá ábyrgð í Münchensamningnum, en Sovétríkin höfðu tekið ábyrgð líka, en buðust til að standa við hana. Og það nákvæmlega sama, sem ég sagði þá, var líka það, sem Winston Churchill hélt fram í brezka þinginu, og það, sem síðar meir var viðurkennt að hefði verið rétt. Hver var hins vegar skoðun Morgunblaðsins hér á Íslandi þá? Hún var, að það hefði verið alveg sjálfsagt að fórna Austurríki, sjálfsagt að fórna Tékkóslóvakíu. Og hvernig var litið á lýðræðið á Spáni? Hvað voru lýðræðissinnarnir á Spáni kallaðir í Morgunblaðinu allan þennan tíma? Þeir voru kallaðir rauðliðar, og samúðin var öll með Franco, með fasismanum. Síðan fór hæstv. dómsmrh. að rekja, hvað hefði gerzt 1939. Við skulum átta okkur á því, og það gera flestir sagnaritarar nútímans, að örlögin um stríðið voru ákveðin í München. Það, sem gerðist þá, var, að auðvald Evrópu sameinaðist á móti lýðræðinu og sósíalismanum, á sama hátt og það er að reyna að sameinast í Atlantshafsbandalaginu í dag. Hver var þá bardagaaðferð Sovétríkjanna? Nú skulum við muna eftir því, að Sovétríkin höfðu 20 árum áður staðið á móti öllum þessum ríkjum sameinuðum. Þau höfðu öllsömun 1918–1919 ráðizt inn í Sovétríkin til þess að reyna að slá byltinguna niður. Bardagaaðferð Sovétríkjanna var þess vegna eðlilega sú að reyna að kljúfa þessa andstæðinga sína til þess seinna meir að ná samstarfi við lýðræðisríkin í Vestur-Evrópu. Og það, sem gerðist sumarið 1939, var, - og það væri kannske þægilegast að vitna einmitt í Churchill til þess að sýna fram á, hvað þá var að gerast, - það voru sýndarsamningar, sem Chamberlain og þeir náðu við Sovétríkin þá. Það voru sendir menn af lægri gráðum úr ráðuneytunum brezku til þess að semja um það, sem átti að vera, að því er talað var um, samningar um varnarbandalag, og það var aldrei af hálfu vesturveldanna lýst yfir neinum vilja til að taka þátt í því að standa með Sovétríkjunum, ef Hitler réðist á þau.  Það er alveg greinilegt, að það verður ekki tækifæri til þess, eftir að maður er dauður, að rekja allt það, sem hæstv. dómsmrh. gat sagt, og kannske gefst tækifæri til þess seinna. Ég ætla þó aðeins að lokum að minna hann á, að það, sem var aðferð auðvaldsins í VesturEvrópu þá, var að reyna að siga Hitler á Sovétríkin og láta þessum tveim aðilum blæða út í styrjöld. Og hann man kannske eftir, hvað Truman Bandaríkjaforseti, sem síðar var, lýsti yfir í júlí 1941, þegar hann var spurður um stríðíð á milli Þjóðverja og Rússa. Þá lýsti hann yfir þeirri afstöðu sinni, að það væri bezt að láta þá tvo eigast við og hjálpa síðan þeim, sem ætlaði að verða undir. Hæstv. dómsmrh. verður að muna, að aðferð auðvaldsins í Vestur-Evrópu var að siga Hitler á Sovétríkin og ætlast til þess, að hann berði þau niður. Þeim varð ekki að von sinni. Þeir biðu með að koma upp öðrum vígstöðvum, sem þeir höfðu þó lofað. Þeir gerðu það ekki 1942. Þeir gerðu það ekki 1943. Þeir gerðu það ekki fyrr en þeir sáu, að Rauði herinn var að sigra Hitler, sem þeir höfðu ekki búizt við. Kalda stríðið byrjaði raunverulega strax 1942 með því, að það var svikizt um að koma upp tvennum vígstöðvum, og kalda stríðið hélt áfram, þegar atómsprengjunni var kastað á Japan. Það var til þess að sýna einokun Bandaríkjanna á þessu voðavopni. Og kalda stríðið á rót sína að rekja til þess, að auðvald VesturEvrópu hefur alltaf sett mótsetningarnar milli auðvalds og sósíalisma hærra en alla möguleika á því að verja lýðræðið, líka lýðræði Vestur-Evrópu. Þess vegna gafst franska stjórnin upp fyrir Hitler og fórnaði lýðræðinu í Frakklandi, af því að hún var aldrei að hugsa um að verja það, heldur aðeins auðvaldið í Evrópu. Og þess vegna stóð Chamberlain eins og hann stóð, að hann setti hagsmuni alþjóðaauðvaldsins upp fyrir hagsmuni brezka imperialismans. Og það, sem var munurinn á hans afstöðu og afstöðu Churchills, var, að Churchill hafði þó manndáð í sér til þess að verja England, enska imperíalismann, en fórna því ekki fyrir alþjóðaauðvaldið. Ég veit, að það þýðir ekki að ætla að fara að nota þennan litla aths.-tíma, og ég mun ekki misnota þolinmæði forseta, til þess að rekja þetta allt saman, og verð þess vegna að láta mér nægja það litla, sem ég nú hef sagt, og nota þá kannske tækifæri betur til þess síðar. En greinilegt er orðið, að það að uppræta þennan ótta og þennan misskilning og þessa ímyndun hjá hæstv. dómsmrh., hvaðan árásarhættan stafi, það er grundvöllurinn fyrir því að fá þá til þess að skilja, að okkur Íslendingum er nauðsynlegt til þess að tryggja líf okkar þjóðar einmitt að fjarlægja þær herstöðvar, sem draga að okkur hættuna, en hins vegar engin vernd er í.

Landbrh. (Ingólfur Jónsson) Hæstv. forseti. Frv. um veitingasölu og gististaðahald hefur verið flutt hér áður, árin 1951, 1957 og 1958, og náði ekki fram að ganga vegna ágreinings. Hinn 10. okt. 1961 var skipuð 5 manna nefnd til þess að leitast við að semja frv., sem samkomulag gæti náðst um, og bæta löggjöfina um gistihúsahald og veitingasölu, sem virðist í mörgum tilfellum vera nokkuð ábótavant. Í n. áttu sæti Brynjólfur Ingólfsson ráðuneytisstjóri, sem var formaður n., Benedikt Gröndal alþm., dr. Jón Sigurðsson borgarlæknir, Pétur Daníelsson veitingamaður, Símon Sigurjónsson framreiðslumaður og Þorvaldur Guðmundsson forstjóri. N. var skipuð með tilliti til þess, að aths. frá veitingamönnum og þjónum, sem fram höfðu komið við hin fyrri frv., gætu komið fram, og náði n. algeru samkomulagi við, samningu þessa frv. og hefur tekizt að sníða, að ég ætla, þá ágalla burt, sem voru á hinum fyrri frv. Mætti því ætla, að í sambandi við þetta frv. gæti orðið samkomulag. Stærsta nýmæli till. þessarar er það, að hún leggur til, að eftirlit í gisti- og veitingahúsum, sem í eldri frv. var lagt til að falið yrði Ferðaskrifstofu ríkisins, jafnhliða heilbrigðiseftirliti, verið falið sérstökum eftirlitsmanni, sem starfar undir yfirstjórn landlæknis. Eins og nú er háttað, eru veittar á fjárlögum 20 þús. kr. til Ferðaskrifstofu ríkisins til þess að hafa eftirlit á hendi með veitingasölu og gistihúsahaldi. Má þess vegna ætla, að hér verði um nokkurn aukakostnað að ræða, þegar þetta verður ekki lengur í höndum ferðaskrifstofunnar, en það má þó geta nærri, hvort þetta eftirlit getur verið fullnægjandi með því að hafa aðeins 20 þús. kr. til umráða, eins og ferðaskrifstofan hefur áður haft, og ef þetta kostar meira, þá, verður það vegna þess, að eftirlitið verður í auknum mæli frá því, sem verið hefur, og hefur verið áætlað, að það þyrfti að hækka þennan kostnað upp í 40-50 þús. kr., því að, eftirlitið þarf nú ekki að vera allt árið um kring, heldur vitanlega aðallega á sumartímanum og úti á landi. Og reynslan sker úr því, hvað þessi kostnaður þarf að vera mikill. Úr, því að verið er að hugsa um það að breyta l. og auka eftirlitið, bæta staðhættina, þá verður a.m.k. fyrst um sinn, á meðan verið er að koma þessum málum í lag, að hafa eftirlit og, kosta þá nokkru til þess, að það beri árangur. Ég sé ekki ástæðu til þess að rekja frv. eða aths., sem eru prentaðar með því. Hv. þm. geta, vitanlega kynnt sér það bezt með því að lesa, frv. í gegn og grg., og gæti ég ekki með því að ræða það hér gert það betur en hér er völ, á að fá með lestri þeirra gagna, sem fyrir liggja. En það má geta þess, að eftirlit með, gisti- og veitingastöðum hefur ekki borið til' ætluð áhrif af þeim ástæðum, sem ég áður, nefndi, og einnig vegna þess, að eftirlitsmaður eða eftirlitsmenn hefur skort vald til, þess að fylgja eftir aðfinnslum sínum, og einnig er óljóst, hvaða kröfur gildandi lög heimilal, að gerðar séu til gisti- og veitingastaða. Úr síðarnefnda atriðinu mun verða bætt,, ef frv. þetta verður að lögum og gefnar verða, út reglugerðir þær, sem hér er gert ráð fyrir. Fyrrnefnda atriðinu ræður frv, einnig bót á. Eftirlitinu er gert að knýja fram kröfur sínar, um lagfæringar og breyt. til samræmis við ákvæði frv. og reglugerðar, og er þá á valdi lögreglustjóra að meta, hvort stöðva skuli reksturinn eftir kröfu landlæknis að gefinni aðvörun eða ekki eða grípa til annarra ráða, t.d. að neita að endurnýja leyfið, næst er endurnýja skal. Það er enginn vafi á því, að ef þetta frv. verður að lögum, þá skapast aukinn möguleiki á því að fylgjast með því, að veitingasala og gistihúsahald geti orðið með því lagi, sem æskilegt er, en af eðlilegum ástæðum, þá er þetta víða frumstætt hér á landi vegna fjárskorts og mannfæðar. Og það liggur í augum uppi, að það er erfitt að halda uppi veitingasölu og gistihúsahaldi, þegar nýtingartíminn er kannske aðeins 2–3 mánuðir af árinu. Allt er þetta eðlilegt. Eigi að síður er ljóst, að hverju ber að keppa í þessu efni, og það er mikils virði, að bæði veitingamenn og framreiðslumenn virðast nú hafa fengið skilning á því, að hverju ber að keppa, og vilja gera það. Ég er ekki í nokkrum vafa um það, að ef þetta frv. verður að lögum, þá er það til mikilla bóta. Ég legg til, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. samgmn.

Jón Pálmason Hæstv. forseti. Ég bjóst nú við því, að hér mundi tala einhver frsm. fyrir hv. landbn. En úr því að það er ekki, þykir mér ástæða til að segja um þetta mál fáein orð. Og satt að segja furðar mig á því, að hv. landbn. þessarar d. skuli flytja frv. um það að framlengja þennan milljónaskatt á bændastétt landsins, sem búinn er að vera í gildi í 4 ár og í upphafi var gert ráð fyrir að ekki mundi verða framlengdur. Á þinginu 1958 var hér talsvert hörð barátta í þessari hv. d. um afgreiðslu þessa gjalds, og á því þingi var ég algerlega andvígur því að samþykkja þennan milljónaskatt. Á sama hátt barðist hæstv. núv. landbrh. algerlega gegn þessu máli, og sýndum við sameiginlega með glöggum rökum, hvílíkt öfgamál hér væri á ferðinni. Nú var það svo, að á því þingi var af flm. málsins gert ráð fyrir því, að þetta stóra hús, sem sennilega er stærsta hús, sem byggt hefur verið hér á landi, mundi kosta 25–30 millj. kr., og ef svo hefði verið, þá var náttúrlega fyrir sig, að í þetta væri ráðizt. En ég og hv. þáv. 1. þm. Rang., núv. hæstv. landbrh., sýndum fram á, að þetta næði ekki nokkurri átt, því að húsið mundi verða miklum mun dýrara en þessu næmi. Og nú er það að koma í ljós, að það munar ekki neinum smáum upphæðum á þessari húsbyggingu, því að eftir fregnum, sem ég hef af því, er það orðið alveg víst, að kostnaðurinn við þessa húsbyggingu fer á annað hundrað millj., og má mikið vera; ef fer ekki svo, um það er lýkur, að það verði 100 millj. kr. hærri kostnaðurinn við þessa byggingu en 25 millj., sem var áætlað að kosta mundi í byrjun. Og það er rosalegasta áætlunarhækkun, sem maður hefur heyrt getið um. Á þinginu 1958 flutti ég sem minni hl. landbn. dagskrártill. um það að vísa þessu máli frá og vék að því m.a., sem ég rakti rækilega í umr., að það væru mörg önnur mál, sem bændastéttinni riði meira á að fá fram, heldur en hótelbygging hér í Reykjavík, sem ég taldi að væri eitt þeirra mála, sem sveitamennirnir ættu einna sízt að skipta sér af. Ég vék m.a. að því, hvað mikið er eftir af vega- og brúargerðum til þess að fullnægja þörfinni í okkar dreifðu sveitum, og ég vék að því, hvernig ástatt væri um rafmagnsmálin, sem eru eitt mesta áhugamál almennings í sveitum landsins, og svo er um margt fleira. Ég sýndi fram á það og færði að því nokkuð sterk rök, að í mínum landsfjórðungi, Norðlendingafjórðungi, væri það nokkurn veginn áreiðanlegt, að þar væri meiri hl, bændanna á móti þessum skatti. Hæstv. núv. landbrh. flutti tvær brtt. við frv. á því þingi, aðra um það, að þetta skyldi borið undir atkv. allra bænda í öllum búnaðarfélögum landsins til þess að fá sannað, hvort meiri hl. bændanna væri með þessu eða hve mikill hluti bænda vildi fallast á þetta. Þessi till. var stráfelld af þeim, sem börðust fyrir þessu máll. Aðra till. flutti hæstv. núv. landbrh. á þessu þingi, og hún var á þá leið, að ef þessi skattur yrði á lagður, þá skyldi hann ganga inn í verðlagið, svo að hann félli á þjóðina alla. Þetta var einnig fellt og frv. samþ. eins og það lá fyrir, sem er 1/2% gjald á allar söluvörur landbúnaðarins. Nú hef ég að vísu ekki upplýsingar um það; hve mikið búið er að leggja í þetta hótel í gegn um þetta skattgjald, en það er áreiðanlegt, að eins og nú er komið með allri þeirri verðhækkun, sem orðið hefur, þá verður þetta skattgjald miklu hærra en það hefur þó verið á undanförnum árum, og má gera ráð fyrir, að þetta verði 4–5 millj. kr. á ári og getur orðið náttúrlega hækkandi, eftir því sem lengra líður. Nú er það svo, að þetta hús er það langt komið, búið að byggja það svo mikið, að það má gera ráð fyrir, að það sé sjálfsagt; að það verði að ljúka við það. En þeir mörgu menn, sem barizt hafa fyrir þessu og stutt að því, og þær félagsstofnanir, sem þar standa að, ættu að hafa svo mikið áhrifavald, að þær ættu að geta komið því til leiðar, að þessu væri lokið með lánsfé, því að það er auðvitað eina rétta leiðin, að þessu húsi, að svo miklu leyti sem vantar fé í það, sé lokið með lánsfé. Kæmi þá alveg greinilega fram á næstu árum, hve mikil stoð er í þeirri höfuðröksemd forustumanna þessa máls, búnaðarþingsmanna og annarra, að þetta geti verið gróðafyrirtæki fyrir Búnaðarfélag Íslands og Stéttarsamband bænda, að stofna þetta hótel og reka það. En mér finnst, að ef hv. Alþingi ætti nú að fara að framlengja þennan milljónaskatt á bændastéttina, þá bendi það til þess, að þeir, sem fyrir byggingunni standa og ætla að reka hana, séu fyrir fram að gefa yfirlýsingu um, að það þurfi að fá peninga til þess að standa undir rekstrarhallanum á þessari starfsemi, og það sé þess vegna algerlega öfugt við það, sem þeir hafa áður haldið fram, bæði í einkaviðræðum og opinberlega, að til þessa væri stofnað til þess að gera að gróðafyrirtæki fyrir þær stofnanir, sem hér eiga hlut að máll. Nú er annars að geta einmitt í þessu sambandi. Og það er það mál, sem hér lá fyrir og var harðvítugt deilumál á síðasta þingi og fjallaði um það að koma á réttan kjöl aðallánastofnunum landbúnaðarins, ræktunarsjóði og byggingarsjóði. Þeir sjóðir voru komnir í það ástand, þegar núv. hæstv. ríkisstj. tók við, að það vantaði stóra upphæð til, að þeir ættu fyrir skuldum. Og þó var sá reikningur miðaður við það, að öll útistandandi lán þessara lánastofnana mundu innheimtast. En þó að við höfum nú verið nokkuð bjartsýnir í því efni og séum það að vísu enn, þá er það með þessar stóru lánastofnanir eins og margar fleiri, að það er næsta lítil von til þess, að það verði ekki eitthvað af lánunum, sem ekki innheimtist. Nú var um tvennt að velja fyrir bændastétt landsins, þegar svona var komið. Annaðhvort var að leggja eitthvað af mörkum til að fá enn meira af ríkisins hálfu til að leiðrétta ástand þessara stofnana og koma þeim í starfhæft ástand aftur, eins og við, sem vorum því samþykkir, töldum einu réttu leiðina, ellegar hitt hefði orðið að gera, að láta starfsemi þessara sjóða stöðvast a.m.k. í bili. En ég verð að segja það, að mér þykir mjög undarlegur hugsunarháttur þeirra manna, sem eru sömu mennirnir, sem börðust mest fyrir þessum hótelskatti og gera það sjálfsagt enn, en börðust algerlega gegn því, að það væri lagður nokkur eyrir fram af bændastéttarinnar hálfu til þess að koma í starfhæft ástand aðallánastofnunum bændanna, ræktunarsjóði og byggingarsjóði. Ég get ekki annað en vikið að þessu í þessu sambandi, því að þetta er einhver undarlegasti hugsunarháttur, sem fram kemur þarna hjá þessum mönnum, að það er erfitt að finna samanburð í okkar félagsmálastarfsemi. Nú hefur því að vísu alltaf verið haldið fram sem aðalröksemd fyrir þessari byggingu, að hún hefði verið nauðsynleg vegna starfsemi Búnaðarfélags Íslands og Stéttarsambands bænda. En ég verð að segja, að það hefði fyrir löngu verið hægt að byggja ríflegt hús til þeirrar starfsemi fyrir um 10 millj. kr., svo að maður taki nú ekki neina smáupphæð til. En aðaldeilumálið í þessu efni er hótelbyggingin, sem sagt er að eigi að verða dýrasta og veglegasta hótel hér á landi, og á annan hátt líka veizlunarhúsnæði, sem í þessari höll á að vera. Ef líkur eru til þess, að þetta verði svo arðvænlegt, þessi hótelrekstur og verzlunarbygging, eins og forustumennirnir hafa viljað vera láta, þá á ekki að þurfa að vera að pína bændastéttina með milljónaskatti árlega í þessa starfsemi, heldur á hún þá að geta staðið undir sér og fullnægt sínum þörfum með lánsfé, hvort sem þeir, sem fyrir því standa, geta kríað það út erlendis eða innanlands. Ég vildi nú taka þessi atriði fram til þess að sýna það og láta hv. alþm. vita, að ég hef óbreytta skoðun á þessu máli frá því, sem var 1958 á þinginu, og ég er ófáanlegur til þess að greiða atkv. með þessu frv., sem hér liggur fyrir. En það má vera, úr því að hv. landbn. er öll sammála um flutninginn á þessu máli, að það sé búið að undirbúa það svo, að þetta sé tryggt í gegn. Það verður þá að vera. Ef ég verð hér við atkvgr., þá verður það gegn mínum vilja og mínu atkv.

Frsm. (Gunnar Gíslason) Hæstv. forseti. Hv. 4. þm. Norðurl. v. (JPálm) lét í ljós undrun sína á því, að við þessa umr. skyldi ekki koma fram frsm. af hálfu landbn. Ég vil aðeins skýra það, að frv. þetta er flutt af landbn. samkv. ósk Búnaðarfélags Íslands og byggingarnefndar Bændahallarinnar og var hér til 1. umr. um daginn. Þá var því ekki vísað aftur til n., og n. sá þess vegna ekki ástæðu til að gefa út sérstakt nál., enda hygg ég, að séu fordæmi hér í þinginu fyrir slíkri meðferð mála, sem flutt eru af nefndum. Það er að sjálfsögðu síður en svo, að það sé mér nokkurt fagnaðarefni, að til þess þurfi að koma að framlengja 1/2% viðbótargjaldið til búnaðarmálasjóðs vegna byggingar Bændahallarinnar. En eins og ég sagði við 1. umr. málsins, þá sé ég ekki, að það sé hægt að komast hjá þessu, m.a. vegna þess, sem hv. síðasti ræðumaður tók fram, að það er sýnilegt, að það þarf til að koma mikið lánsfé, til þess að það sé hægt að ljúka þessu verki, til þess að það sé hægt að reisa þetta hús, og ég fæ ekki séð, að það geti auðveldað lántökur, ef það kemur nú í ljós, að bændurnir, sem hafa óskað eftir þessari byggingu, eða samtök þeirra, vilja svo ekkert á sig leggja til þess að auðvelda lántökur og til þess að stuðla að því, að komizt verði frá því að byggja þetta mikla hús. Ég held því, að það verði ekki hjá því komizt að framlengja þetta gjald, ef bændurnir eða samtök þeirra vilja halda þessari byggingu og eiga hana. Og það hygg ég, að samtökin séu sammála um í dag að reyna.



Herra forseti. Þetta mál var hér til 1. umr. 1. þ. m. og hefur ekki verið tekið á dagskrá síðan fyrr en í dag. Ég ætla mér hér ekki að ræða málið efnislega, en mér þykir eðlilegt að benda á, að ég tel það mjög óviðeigandi, að hv. landbn. skuli ekki gefa neinar aðrar upplýsingar um þetta mál hér í þessari hv. d. en það, sem kemur fram á þskj. 58. N. hefur nú haft þriggja vikna tíma til þess að gefa okkur upplýsingar, sem eigum að greiða atkv. um málið, til þess að fara eftir, en þær hafa hvorki komið fram hér í framsögu né heldur í framsögu við 1. umr. Það er alveg rétt, sem hv. þm. sagði hér áðan, að það er ekkert óvenjulegt, að nefnd flytji frv, og að því sé ekki vísað aftur til hennar. En þegar um svo veigamikið mál er að ræða, eins og hér er til umræðu, og einkum að hér er um að ræða 100 millj. kr. skekkju frá raunverulegum áætluðum kostnaði, eftir því sem hv. 4. þm. Norðurl. (JPálm) upplýsti hér, þá hefði ekki verið óeðlilegt, að fyrir okkur lægi hér nákvæm skýrsla um það, hvernig þetta er tilkomið og hvort þetta sé endanlegur kostnaður við bygginguna eða hvort það megi vænta þess, að aftur 1965 verði enn óskað eftir framlengingu á þessu bráðabirgðaákvæði til þess þá að standa kannske undir enn öðrum 100 millj. kr., sem ekki er vitað um í dag. Ég vil því mega leyfa mér að fara þess á leit við hv. form. landbn., að hann óski eftir, að þessari umr. verði frestað og að n. gefi út álit, þótt frv. hafi ekki verið vísað til hennar, svo að v ér þm. gætum séð, hvernig er saga þessa máls, hver er ástæðan fyrir því, að byggingin hefur kostað svo miklu meira en ákveðið var í upphafi, og hvaða möguleikar liggi til þess að geta lokið þessari byggingu án þess að leggja þessa byrði á bændurna. Ég held, að það sé það minnsta, sem við getum krafizt af landbn., að hún leggi fram eitthvað annað og meira í þessu máli en þessa stuttu grg., sem hún setur hér fram á þskj. 58 og segir bókstaflega ekkert til um málið. Kemur ekki einu sinni fram í grg, á þskj., hvort samþykktin, sem gerð er á aðalfundi Stéttarsambands bænda, hefur verið samþ. með öllum greiddum atkv. eða gegn einhverjum minni eða meiri hl. Hér kemur því ekkert fram um það, hvort þetta er raunverulega vilji bændanna sjálfra eða hvort þetta er aðeins vilji búnaðarþings, svo sem hér kemur fram. Um sjálft málið skal ég ekki ræða, en ég vil endurtaka þá ósk mína til hv. formanns n., að hann óski eftir, að umr. verði frestað og að fyrir liggi hér fullkomin skýrsla um málið fyrir okkur þm. til þess að athuga, áður en gengið er til atkv. Liggi hún ekki fyrir, mun ég ekki sjá mér fært að greiða atkv. um málið yfirleitt. Ég veit ekkert, hvað ég er að gera, þegar ekki liggja fyrir önnur gögn en þau, sem fram koma í þessu þingskjali.

Frsm. (Gunnar Gíslason) Hæstv. forseti. Það er sjálfsagt, að ég óski eftir því, að umr. verði frestað og það verði athugað, hvort ástæða er til þess að gefa út nál. í þessu máll. Ég skal gjarnan verða við þeirri ósk hv. 1. þm. Vestf. Hann sagði í ræðu sinni, að það kæmi ekki fram í þeirri grg., sem fylgdi frv., hver vilji hefði verið t.d. á síðasta stéttarsambandsfundi í þessu máli. Þetta er nú ekki alls kostar rétt hjá hv. þm., því að það kemur fram einmitt í grg., að sú till., sem fram kom á stéttarsambandsfundinum um það, að þetta viðbótargjald yrði framlengt, var samþ. þar með 37:1 atkv., sem sjá má á 2. bls. frv. Yfirleitt er það svo, eins og ég hef tekið fram, að það hefur verið vilji fyrir þessu, bæði hjá Búnaðarfélagi Íslands og á fundum stéttarsambandsins. Hins vegar skal ég ekkert um það fullyrða, hversu ríkur vilji er fyrir þessu meðal bændanna í landinu yfirleitt. Því miður hefur þessu máli aldrei verið vísað til þeirra til atkvgr. En sem sagt, þá skal ég gjarnan verða við ósk hv. þm. og láta athuga, hvort nokkur ástæða er til að gefa hér frekari skýringar á þessu máli.

Sjútvmrh. (Emil Jónsson) Hæstv. forseti. Þetta frv. til l. um breyt. á l. um innlenda endurtryggingu ber það eitt í sér, að arðgreiðsla eða heimild til arðgreiðslu handa hluthöfum er lítils háttar hækkuð frá því, sem nú er í lögum. Þessi arðgreiðsla hefur nú verið takmörkuð við 6% og hefur yfirleitt verið það nema um skeið, þegar hún var ákveðin aðeins 5%. Þessar hámarkstölur hafa verið við það miðaðar að vera 1–2% hærri en venjulegir innlánsvextir í sparisjóði Landsbanka Íslands. Breytingin, sem hér er lagt til að gerð verði á lögunum, felur það í sér, að hámarksupphæðinni verði breytt, þannig að það sé jafnan heimild til að hafa arðgreiðsluna miðaða við innlánsvexti, en allt að 2% hærri. Enn fremur er í þessum breytingum gert ráð fyrir, að arðgreiðslur megi færa á milli ára, ef ekki er hægt að greiða þær upp samkv. ákvæðum laganna eitthvert árið. Aðilar að þessari tryggingastarfsemi eru: Ríkissjóður, sem hefur lagt til 1 millj. og 850 þús. kr. í áhættufé, tryggingafélögin, Tryggingastofnun ríkisins 136 þús., Brunabótafélag Íslands 136 þús. og Sjóvátryggingafélag Íslands 136 þús., eða samtals þessi tryggingafélög 408 þús. Enn fremur útgerðarmenn nokkrir, sem samanlagt hafa lagt fram 2 millj. 706 þús. kr. Áhættuábyrgðirnar eru dreifðar á sömu aðila nema útgerðarmennina, þ.e. ríkissjóð og tryggingafélögin þrjú, sem ég nefndi. Það hefur orðið vart óánægju með það, að þessir aðilar, sem eiga hlut að endurtryggingunni, hafa ekki átt kost á að fá sparisjóðsvexti af sínu fé, og frá þeim eru tilmæli um þessa breytingu komin. Ég vildi leyfa mér að leggja til, að frv. yrði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og sennilega hv. sjútvn.

Flm. (Halldór Ásgrímsson) Hæstv. forseti. Ég hef ásamt hv. 1. og 4. þm. Austf. leyft mér að bera fram á þskj. 68 brtt. við vegalögin, þar sem lagt er til, að allmargir vegastúfar tilheyrandi svokölluðum hreppa- og sýsluvegum í Austfirðingafjórðungi verði teknir inn í vegalögin og þar með í þjóðvegatölu. Það er engin nýlunda hér á hv. Alþingi, þótt slíkar tillögur séu bornar fram, því að áratugum saman hafa þm. flestra kjördæma gert slíkt og það að jafnaði oftar en einu sinni á hverju kjörtímabili. Og ástæðan hefur ætíð verið hin sama: mikil og vaxandi þörf og sífellt háværari, kröfur fólksins um betri samgöngumöguleika á landi og þar af leiðandi kröfur um meiri og meiri afskipti og framkvæmdir hins opinbera í þeim málum. Segja má, að áhugi og skilningur fyrir bættum samgöngum og vegagerð hér á landi komi fyrst fram af opinberri hálfu seint á 18. öld. En það mun þó ekki hafa verið fyrr en seint á 19. öld, að svolítið var hafizt handa um reglulega vegagerð og þá fyrst út frá Reykjavík og austur yfir Fjall og síðan um Suðurlandsundirlendið. Þá mun einnig fyrir og um síðustu aldamót hafa allvíða verið byrjað á svokölluðum flutningabrautum út frá helztu inn- og útflutningshöfnum. Og 1903 mun fyrsta fjárveiting, svo að nokkru næmi, hafa verið veitt í slíku skyni til Austurlands. Fyrstu áratugi aldarinnar kom vart við sögu vegagerðarinnar annað afl en mannshandarinnar með skóflu og haka, ásamt hesti og kerru. Síðan leysti flutningabíllinn hestinn og kerruna af hólmi. En stórvirkar vegavinnuvélar munu ekki hafa verið til hér á landi fyrr en í eða upp úr síðari heimsstyrjöld. Á þessu árabili uxu framlög hins opinbera smátt og smátt, og fleiri og fleiri vegir voru teknir í þjóðvegatölu. Þar til stórvirku vinnuvélarnar komu til sögunnar, voru vegagerðarafköstin lítil, miðað við það, sem nú tíðkast, flestir vegir veikbyggðir og lítið upphlaðnir og víða, þar sem kostur var, aðeins ruðningur um þurra móa og mela, enda aðeins miðað við sumarafnot. Þá var líka að jafnaði reynt að beygja hjá erfiðum vegarstæðum og leiðin jafnvel oft lögð í krókum og lykkjum. En það var ekki svo mjög fengizt um það, menn gáfu sér þá meiri tíma en nú til þess að hafa í heiðri hið gamla orðtak, að betri er krókur en kelda. Víða um land munu í stórum dráttum slík eða svipuð vinnubrögð hafa verið ráðandi fram undir 1950. Almenna krafan var meiri sumarvegir milli bæja og byggðarlaga. Og þeir þokuðust furðanlega áfram, miðað við tækni og allar aðstæður. En sú vegalagning var yfirleitt aðeins ætluð til að bera hest og kerru og síðan létta flutningabíla. Hinir svokölluðu upphlöðnu vegir voru yfirleitt lítið yfir jarðhæðinni í kring, og lítið var fengizt um, þótt þeir væru lagðir um snjósæla staðir. Vegirnir fóru því víða í kaf í fyrstu snjóum, og allir þekkja vegaruðningana, sem eru verstu snjókistur. Við þessar vegaaðstæður búa menn enn meira og minna í flestum sveitum landsins. Og enn eru víða bæir, ekki allfáir, sem ekkert vegasamband hafa. En við þetta getur fólkið í sveitunum ekki lengur búið. Búskaparhættir eru orðnir þannig, að aðdrátta er þörf allan tíma árs, og fólksfæðin orðin svo mikil, að engan má missa af heimili að vetrarlagi til tímafrekra kaupstaðaferða með klyfjahest eða hest og sleða, enda hafa líka víða breytzt svo framleiðsluhættir, að daglega verður að koma t.d. mjólk frá heimili til sölu- og vinnustaða. Þess vegna eru gömlu vegirnir orðnir meira og minna ónothæfir, og nýja upphlaðna vegi þarf því að leggja, sem þola eðlileg snjóalög og eru þannig byggðir, að þeir beri hinn mikla umferðarþunga, sem nú tíðkast. Hér þarf skjótra og róttækra umbóta við, ef vel á að fara. Mikið af núverandi hreppa- og sýsluvegum verður að taka í þjóðvegatölu, og hið opinbera verður að leggja fram fé til að leggja þar framtíðarvegi, jafnhliða stórauknum fjárveitingum til að ljúka núverandi þjóðvegum til allra byggðra býla og byggja enn fremur upp gömlu vegina, svo að þeir fullnægi eðlilegum kröfum. Sérstaklega og fyrst og fremst þarf þetta að gerast þar, sem mjólkurframleiðsla á sér stað eða er að byrja eða er augljóslega fram undan, ef samgönguerfiðleikarnir hindra ekki eðlilega þróun í þeim efnum. Þetta er ein af mikilvægari aðgerðum í því sambandi að viðhalda byggð landsins. Erfiðleikar landsbyggðarinnar eru margvíslegir og menn ekki á einu máli um, hvernig úr eigi að bæta eða jafnvel hvort nauðsynlegt sé eða tilvinnandi að glíma við slíkt viðfangsefni. En flestir eða allir munu þó vera sammála um vegaþörfina, jafnvel þótt ekki væri nema vegna sumarferða fólksins. Vitanlega eru vegamál í einstökum sýslum og landsfjórðungum í mjög misjöfnu ástandi. Veldur þar margt, bæði hvað atvinnuþróun byggðanna er misjafnlega langt á leið komin og landslag, vegalengdir o.fl. Austfirðingafjórðungur mun vegna víðáttu og landslags vera einn erfiðasti landshluti um vegagerðir, og munu fá eða engin landssvæði komast þar til samjafnaðar, nema þá helzt Vestfirðir. Hins vegar eru, sem betur fer, í sumum landshlutum jafnvel heilar sýslur, þar sem svo að segja hver bær hefur vegasamband og hreppa- og sýsluvegir mjög litlir og þar því hverfandi þyngsli af vegalagningu í sambandi við hreppssjóði og sýslusjóði. Árið 1958 átti ég kost á að sjá skýrslu um vegakerfi landsins, eins og það var þá, og sést þar ljóslega hinn mikli aðstöðumunur, sem fólkið hefur við að búa í þessum efnum. Þá eru allir vegir í Austfirðingafjórðungi taldir nálægt 2113 km. Af þeirri vegalengd eru 1628 km þjóðvegir, sýsluvegir 354 km og hreppavegir 131 km. Af viðurkenndum vegum fjórðungsins eru því nálægt því um 485 km sýslu- og hreppavegir, og eru svo þar að auki ótaldir fjallvegir, sem munu vera á annað hundrað km í fjórðungnum. Af hreppa- og sýsluvegum eru 100 km óbílfærir, 269 km ruddir og aðeins rúmlega 100 km lagður vegur. Og af þeim er mjög mikið lagt á gamla vísu, sem fullnægir nú lítið betur vegaþörfinni en ruðningsvegirnir. Á sama tíma eru taldir 48 bæir í fjórðungnum, sem ekkert vegasamband hafa, og er augljóst, hvert stefnir þar. Ég hef ekki séð yngri heildarskýrslur um vegi landsins. En þótt 4 ár séu liðin síðan, er það vitað, að verr horfir hlutfallslega nú en áður um vegakerfið, og veldur þar um dýrtíðin og áhugalitlir valdhafar um umbætur í þessum efnum. Sveitar- og sýslufélögin hafa aldrei verið megnug þess að byggja upp það vegakerfi, sem þeim hefur tilheyrt, enda það ætíð viðurkennt með því, að hið opinbera hefur smátt og smátt yfirtekið hluta af þeim vegum, og það mun raunar staðfest, að stefna beri að því að leysa sveitarfélögin að mestu undan þeirri kvöð að byggja upp og viðhalda þeim vegum, enda er slíkt verkefni í raun og veru í aðalatriðum sameiginleg þjóðfélagsskylda. Vegna núverandi dýrtíðar um alla vegagerð og vegaviðhald hefur nú að sjálfsögðu keyrt um þverbak með sýslu- og hreppavegina, enda munu þess fá eða engin dæmi, að brtt. við vegalögin hafi komið eins oft fram og á þessu kjörtímabili, og það lýsir þörfinni, sem í þessum efnum er, að ríkið létti þar á. En slíkar till. hafa enga áheyrn fengið enn til þessa. Ýmsir hafa haldið því fram, að nú sé ekki auðvelt eða tímabært að bæta þjóðvegakerfið sökum þess, hversu báglega ríkinu tekst að viðhalda og byggja upp þá vegi, sem því tilheyra. Slíkt er vitanlega engin röksemd né afsökun, allra sízt meðan hið opinbera notar árlega til annarra hluta en vegagerðar tugi millj. af því fé, sem samkv. tilgangi og eðli skattheimtunnar tilheyrir vegakerfi landsins. En auðvitað á slíkt fé allt að ganga árlega óskert til samgöngubóta á landi og ríkið að bæta þar við, eftir því sem þörf krefur. Hæstv. forseti. Ég óska þess, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og til hv. samgmn.

Flm. (Lúðvík Jósefsson) Hæstv. forseti. Aðalefni þess frv., sem hér liggur fyrir, er, að létt verði af útflutningsatvinnuvegum landsins ýmsum útgjöldum, sem á þeim hvíla nú, í því skyni að gera þeim síðan fært að rísa undir hækkuðum kaupgjaldsgreiðslum og öðrum hækkuðum útgjöldum, sem sjá má fyrir nú að þeir verða að taka á sig innan tíðar. Ég hygg, að það muni flestir viðurkenna, að allar horfur séu á því, að fyrir dyrum standi allmiklar kauphækkanir í landinu, og sömuleiðis muni verða óhjákvæmilegt, að fiskverð verði hækkað allverulega frá því, sem verið hefur. Það er kunnugt, að mörg af stærstu verkalýðsfélögum landsins hafa þegar sagt upp kaupgjaldssamningum sínum og farið fram á kauphækkanir. Þau hafa bent á það, að að undanförnu hafi verðlag allt í landinu hækkað mikið og að þeim sé því nauðsynlegt að hækka kaupgjaldstaxtana. Það gefur líka auga leið, að fiskverðið hlýtur að fylgja hér á eftir, því að það er alllangt síðan það fiskverð, sem nú er í gildi, var síðast ákveðið, en verð á fiski er um leið undirstaða að kaupgjaldi sjómanna, og þegar aðrar launastéttir í landinu fá kauphækkanir, hefur jafnan orðið reynslan, að sjómennirnir gera kröfu um kauphækkun sér til handa um leið. Nú vita allir, að þegar kauphækkanir ganga yfir, fer jafnan svo, að útflutningsatvinnuvegirnir geta komizt í nokkurn vanda með það, hvernig þeir eigi að mæta hækkuðum útgjöldum vegna hækkaðs kaups. Oft og tíðum hefur það orðið svo, að ráðið, sem gripið hefur verið til, hefur verið það að lækka gengi íslenzkrar krónu og bæta útflutningnum upp á þann hátt, en slíkt hefur jafnan reynzt skammgóður vermir, vegna þess að gengislækkunin hefur leitt af sér nýjar verðhækkanir og þá jafnframt gjarnan nýjar kauphækkanir aftur. Við, sem stöndum að flutningi þessa frv., bendum á, að það er hægt að lækka ýmis útgjöld útflutningsatvinnuveganna frá því, sem verið hefur, um mjög verulegar fjárhæðir og gera útflutningsatvinnuvegunum þannig mögulegt að standa undir hækkuðu kaupgjaldi og greiðslum af sjávarútveginum, t.d. greiðslum af hækkuðu fiskverði. Ég skal nú í stuttu máli gera grein fyrir því, hvaða útgjöld hér er aðallega um að ræða, sem við teljum að megi lækka útflutningsatvinnuvegunum til góða. Eins og kunnugt er, þá er sjávarútvegurinn aðalútflutningsatvinnuvegurinn, og því mun ég fyrst og fremst ræða hér um þær lækkanir á útgjöldum, sem snerta sjávarútveginn mest. Í þessu frv. gerum við ráð fyrir, að vaxtaútgjöld atvinnuveganna verði lækkuð mjög verulega frá því, sem þau hafa verið. Vaxtaútgjöldum má aðallega skipta í þrennt hjá atvinnuvegunum. Í fyrsta lagi er þar um vexti af svonefndum afurðalánum að ræða. Í öðru lagi er um vexti af öðrum rekstrarlánum atvinnuveganna að ræða. Og í þriðja lagi er um vexti af beinum stofnlánum að ræða. Í þessu frv. er gert ráð fyrir því, að vextir af afurðalánum verði lækkaðir úr 7–7½%, sem þeir eru nú, niður í 2½–3%. Sú lækkun, sem þarna er lögð til, mundi fyrst og fremst koma niður á Seðlabankanum, vegna þess að það er hann, sem stendur undir þessum lánum að langmestu leyti. Það er ekki til þess ætlazt, að Seðlabankinn sé rekinn með þeim hætti, að hann safni gróða. Hans hlutverk er fyrst og fremst að stýra peningamálum landsins og það á þann hátt, sem megi verða framleiðsluatvinnuvegunum að sem mestu gagni. Það er enginn vafi á því, og það hefur raunar oft verið viðurkennt áður, m.a. af ýmsum hagfræðingum, sem ríkisstj. hefur mjög stuðzt við í sínum efnahagsmálaaðgerðum, að út af fyrir sig væri þetta framkvæmanlegt. Það væri hægt að haga þessu máli á þann veg, sem við leggjum til í þessu frv., sem hér liggur nú fyrir til umr. En það, sem einkum hefur verið sett fyrir sig í þessum efnum, er, að ef afurðalánavextirnir yrðu lækkaðir þetta mikið, t.d. til sjávarútvegsins eða til útflutningsatvinnuveganna, þá væri hætta á því, að ýmsar aðrar framleiðslugreinar, sem meira eru miðaðar við framleiðslu fyrir innanlandsmarkað, mundu koma á eftir og fá að njóta svona lágra vaxta. Ég fyrir mitt leyti vil skilja hér algerlega á milli og hef gert grein fyrir því nokkrum sinnum áður. Ég álít, að útflutningsatvinnuvegirnir hafi sérstöðu í þessum efnum og það eigi að láta þá njóta þess með sérstaklega lágum vöxtum á einmitt þessum tegundum lána, á hinum svonefndu afurðalánum. Þetta er á margan hátt mjög hliðstætt því, sem gerist í mörgum öðrum löndum, þar sem í gildi eru ýmsar reglur, sem miða að því að efla útflutningsframleiðsluna sérstaklega, þar sem útflutningsframleiðslunni eru búin á ýmsan hátt önnur kjör en framleiðslu þeirri, sem aðallega er miðuð við innanlandsmarkað. Það ber líka að hafa í huga í sambandi við þessi svonefndu afurðalán, að þar er aðeins um lán að ræða til fremur stutts tíma út á framleiddar afurðir, sem gjarnan eru þá fulltilbúnar til útflutnings og oft og tíðum seldar, og því er hér um algerlega örugg lán að ræða. En það þarf óneitanlega að festa fé í þessari framleiðslu um stundarsakir og það mikið fé, á meðan vörunni hefur ekki verið breytt í gjaldeyri. Í öðru lagi leggjum við svo til, að vextir af almennum rekstrarlánum útflutningsframleiðslunnar verði einnig lækkaðir, en þá aðeins lækkaðir niður í það, sem almennir vextir eru í landinu eða niður í það, sem þeir voru, áður en vaxtahækkunin síðasta var ákveðin. Þar gerum við ráð fyrir því, að útflutningsatvinnuvegirnir borgi sömu vexti af öðrum sínum rekstrarlánum en afurðalánum og aðrir atvinnuvegir gera. En þar yrði þó um nokkra lækkun að ræða, því að vextir af slíkum lánum eru nú 9–9½%, en mundu samkv. okkar till. færast niður í 7–7½%. Þá er í þriðja lagi um vaxtalækkun að ræða samkv. þessu frv. af almennum stofnlánum. Nú eru vextir af almennum stofnlánum, t.d. sjávarútvegsins, yfirleitt 6½–8%. En fyrir viðreisnarlöggjöfina voru þessir vextir 4½% af þorra lánanna og á nokkrum upp í 6%. Þá var lánstími af flestum stofnlánum sjávarútvegsins 20 ár, en með viðreisnarlöggjöfinni var lánstíminn færður niður í 15 ár. Við leggjum til með þessu frv., að vextirnir af stofnlánum verði lækkaðir niður í það, sem þeir voru áður, og lánstíminn verði aftur lengdur og þannig verði létt á útgjöldum útflutningsatvinnuveganna í sambandi við vaxtagreiðslur af stofnfjárlánum. Við áætlum, að ef farið yrði að þessum till. okkar um lækkun vaxta, mætti á þann hátt lækka útgjöld útflutningsatvinnuveganna um u.þ.b. 100 millj. á hverju ári, það mætti létta útgjöldum af útflutningsatvinnuvegunum í kringum 100 millj. kr. á ári. Þá leggjum við til í þessu frv., að vátryggingariðgjöld sjávarútvegsins verði lækkuð mjög verulega frá því, sem þau eru nú. Við gerum ráð fyrir því samkv. okkar till., að fyrst taki við um næstu áramót bráðabirgðafyrirkomulag á vátryggingargreiðslum fiskiskipaflotans, sem standi fram á mitt næsta ár, og þennan tíma verði málunum þannig fyrir komið, að ríkið hlutist til um það, að vátryggingariðgjöldin verði almennt lækkuð um helming frá því, sem þau hafa verið. En í umr. hér á Alþingi hefur það m.a. verið upplýst af hálfu hæstv. ríkisstj., að vátryggingariðgjöld fiskiskipa hér á landi séu yfirleitt helmingi hærri en þau eru í Noregi og í sumum tilfellum sé munurinn þó meiri. En upp úr miðju næsta ári teljum við, að það eigi að setja upp nýtt vátryggingarfélag, sem ríkið byggi upp, sem taki við vátryggingum fiskiskipaflotans, og þá sé að því stefnt, að hægt verði að halda vátryggingariðgjöldunum í um helmingi af því, sem þau hafa verið. Það er rétt, að af þessu gæti orðið nokkur áhætta fyrir ríkissjóð í fyrstunni, en það er ekki líklegt, að sú áhætta ætti að valda miklum útgjöldum fyrir ríkið. Eins og nú er háttað, er talið, að vátryggingariðgjöld fiskiskipaflotans, þ.e.a.s. bátaflotans og togaraflotans, séu í kringum 140 millj. kr. á hverju ári. Hér er um gífurlega miklar greiðslur að ræða. Væri hægt, eins og við gerum ráð fyrir, að lækka þessi útgjöld um helming, þá væri létt af útgerðinni á næstu árum 70 millj. kr. á hverju ári. Það er rétt, að nú sem stendur er þessum málum komið fyrir á nokkuð sérstakan hátt, og mun ég víkja að því nánar í sambandi við aðrar till. okkar hér. Þriðja till. okkar miðar að því að lækka útflutningsgjöld á sjávarafurðum frá því, sem nú er, niður í það sama, sem þau voru, áður en brbl. ríkisstj. voru sett í ágústbyrjun 1961. Fram að þeim tíma veru útflutningsgjöld af sjávarafurðum 2,9%, en nú eru slík gjöld komin upp í 7,4%. Það er enginn vafi á því, að slík útflutningsgjöld eins og þetta þekkjast ekki hjá nokkurri annarri þjóð. Yfirleitt er það svo, að það er talið mjög óeðlilegt að leggja sérstök gjöld á útfluttar vörur. Það er mjög sjaldgæft, að nokkur þjóð hagi þannig tekjuöflun sinni, að hún miði við það að skattleggja útflutninginn. Þvert á móti er þessum málum þannig fyrir komið, eins og ég sagði hér áður í minni ræðu, hjá mörgum þjóðum, að þær hafa í gildi ákveðnar reglur, sem miða að því að örva útflutninginn og veita útflutningnum sérstakan stuðning. Þar má m.a. minna á hin þekktu exportcredit-kerfi, sem margir þekkja og mikið eru notuð með erlendum þjóðum og eru öll einmitt miðuð við það að gera framleiðslu í þeim löndum fært að keppa á erlendum mörkuðum eða veita þeim þar sérstök fríðindi í sambandi við reksturinn. Eins og útflutningsgjöldin eru orðin nú hjá okkur, þá hygg ég, að þau muni koma til með að nema á þessu ári um 230–250 millj. kr. Sumt af þessum gjöldum rennur að vísu til fiskveiðasjóðs, til stofnlánasjóðs sjávarútvegsins, og það mætti segja, að við það væri búandi að taka smágjald í þann sjóð, á meðan ekki var frekar að gert í sambandi við útflutningsgjöld. En þó verður það að segjast eins og það er, að það er hæpið að hafa þær reglur gagnvart sjávarútveginum einum, að hann eigi einn út af fyrir sig að greiða þau gjöld, sem eiga að leggjast í stofnlánasjóði sjávarútvegsins, á sama tíma og flestar aðrar atvinnugreinar landsins eiga að fá fé til sinna stofnlána af almannafé í landinu. Sú hækkun, sem ákveðin var á útflutningsgjöldum sjávarútvegsins í byrjun ágústmánaðar 1961, mun nema nú um 160 millj. kr. á ári, - aðeins hækkunin. Það er rétt, að þegar forsvarsmenn sjávarútvegsins töldu, að hagur hans væri ekki þannig, að hann þyldi að taka á sig þessi háu útflutningsgjöld, eins og við hafði verið miðað í brbl. ríkisstj. í ágústbyrjun 1961, þá var síðar á árinu gerð sú breyting á, að nokkrar greinar sjávarútvegsins fengju mikinn hluta af þessari gjaldahækkun upp í vátryggingargreiðslur fiskiskipaflotans um sinn. En þau ákvæði gilda aðeins um takmarkaðan tíma, og ég ætla líka, að það muni flestir viðurkenna, að það nær engri átt að halda slíku skipulagi við. Það er mjög óeðlilegt að ætla sér að leggja almennt útflutningsgjald á allar útfluttar sjávarafurðir og nota þann skatt til almennrar greiðslu á vátryggingariðgjöldum fiskiskipanna, og það sérstaklega þegar svo er ástatt með framkvæmdina á vátryggingunni, eins og nú er, þegar skipin eru vátryggð eftir margs konar og mjög breytilegum reglum, þegar bótagreiðslurnar til hinna einstöku aðila eru mjög misjafnar. Enda er ég ekki í nokkrum vafa um það, að í skjóli þessa fyrirkomulags, eins og það er nú, þróast margt mjög óheilbrigt. Það eina rétta í þessum efnum er, að upp verði byggt sem fyrst vátryggingarfélag fyrir forgöngu ríkisins og undir beinu eftirliti ríkisins, sem sé byggt upp á þeim grundvelli, að það hljóti að skapa þannig aðhald, að vátryggingariðgjöldin verði af sjálfu sér sem lægst. Í þessu frv. gerum við flm. þess ráð fyrir því, að útflutningsgjöldin verði lækkuð úr 7,4%, sem þau eru nú, niður í það sama sem þau voru fyrir ágústbyrjun 1961, niður í 2,9%. En eins og ég hef sagt, þá held ég, að fyllilega kæmi til mála að lækka þessi útflutningsgjöld enn þá meir og haga síðan fjáröflun til fiskveiðasjóðs á annan hátt en nú hefur verið gert. Ef þessi till. okkar væri samþ., yrði raunverulega létt af sjávarútveginum gjöldum, sem nema 160 millj. kr., en það er að vísu rétt, að sú lækkun yrði ekki til góða fyrir allar greinar sjávarútvegsins, miðað við það ástand, sem ríkir enn í þessum efnum. En þetta fyrirkomulag á greiðslu vátryggingariðgjaldanna mun eiga að standa a.m.k. út þetta ár. Þá gerum við einnig ráð fyrir í þessu frv., að framkvæmd verði nokkur lækkun á flutningsgjöldum íslenzkra skipa, hvað við kemur flutningi á íslenzkum framleiðsluvörum á erlenda markaði. Kröfur um þetta efni hafa komið fram hvað eftir annað frá samtökum útvegsmanna. Það er almenn skoðun, að þau flutningsgjöld, sem íslenzk skip halda uppi og hafa raunverulega mótað, því að erlendu skipafélögin fara eftir þeim flutningsgjöldum, sem íslenzku skipafélögin, sem eru hér yfirgnæfandi í þessari starfsemi, raunverulega hafa markað, - að þessi flutningsgjöld séu of há og það eigi að lækka þau. Séu flutningsgjöld íslenzkra skipa borin saman við það, sem flutningsgjöld eru á milli annarra landa, bendir allt til þess, að flutningsgjöldin héðan frá Íslandi og á erlenda markaði séu til verulegra muna of há. Við leggjum því til, að til bráðabirgða verði ákveðið að lækka þessi flutningsgjöld í þágu útflutningsatvinnuveganna um 20%. Þá er einnig lagt til í þessu frv., að önnur vátryggingariðgjöld en þau, sem beinlínis eru af veiðiskipunum sjálfum, en útflutningsatvinnuvegirnir verða að borga, ýmis önnur vátryggingariðgjöld, þau verði einnig með beinum fyrirmælum lækkuð nokkuð, og hygg ég líka, að full ástæða sé til þess og vátryggingarfélögin stæðu sig vel við það. Þá er lagt til, að sölufélögum framleiðenda verði bannað að taka hærri þóknun í sambandi við söluumboð sín á útfluttum vörum en sem nemur 1%. Nú er langalgengast, að þessi félög taki 2% fyrir milligöngu sína, en í mörgum tilfellum vinna þau þó störf sín þannig, að þau vinna síðan í gegnum aðra milliliði, sem einnig verður að borga, 2% og allt upp í 4%. Af sumum útflutningsgreinunum er þannig tekið í umboðssölulaun innlendra og erlenda aðila 6% og allt upp í 8%. Hér er auðvitað um óhæfilega skattlagningu að ræða, og ætti að banna það, að þessar stofnanir tækju meira en sem nemur 1%, og það ætti að banna það einnig, að erlend umboðssölufélög fengju að taka meira en sem nemur 2% af sannanlegu söluverði. Í grg. þessa frv. bendum við flm. á það, að ef þær ráðstafanir yrðu gerðar, sem í því eru greindar, mætti lækka útgjöld útflutningsatvinnuveganna um a.m.k. 400 millj. kr. á hverju ári. Að vísu yrði sú upphæð nokkru lægri á þessu ári eða fyrsta ári, á meðan þær reglur gilda, að verulegur hluti af hinu hækkaða útflutningsgjaldi er látinn renna til fiskiskipaflotans. Ég tel, að það sé óhjákvæmilegt að gera ráðstafanir svipaðar þessum, ef á að vera unnt að gera útflutningsatvinnuvegunum fært að standa undir þeim kauphækkunum, sem nú má sjá fyrir að hljóta að koma. Það þarf heldur enginn um það að efast, að það getur varla dregizt nema fram að næstu áramótum, þar til upp koma kröfur um það, að almennt fiskverð til bátaflotans verði að hækka allverulega frá því, sem það var ákveðið fyrir rúmu ári. Fiskverðið til bátanna er ekki orðið í neinu samræmi við annað verðlag í landinu, sem allt hefur verið stórum hækkandi, og það skapar engan eðlilegan grundvöll fyrir kaupgjaldi til sjómanna, eins og það er nú, ef kaup sjómanna á að fylgjast eitthvað með kaupgjaldi annarra launastétta í landinu. Auk þess er svo það, að við höfum lengi búið við það, að fiskverð okkar er allt of lágt, borið saman t.d. við fiskverð í Noregi. Nú er t.d. þannig komið, að um fiskverð í Noregi hefur verið samið fyrir stuttu þannig, að þar fá norskir fiskimenn og norskir útgerðarmenn 5,15 kr. fyrir hvert kg af þorski, slægðum með haus, á sama tíma sem hæsta verðið hér fyrir úrvalsflokk er 3,21 kr. fyrir fiskinn í sama ástandi. Mismunurinn er orðinn um það bil 2 kr. á hvert fiskkíló. Það mundi þýða hér fyrir veiði meðalbáts á vertíð um það bil að verðmæti 1 millj. kr. Þessi mismunur er auðvitað orðinn svo mikill, að engu er líkt. Miðað við þau hlutaskipti, sem nú eru í bátaútgerð okkar, mundi þetta jafngilda því, að ef við hefðum hér sama fiskverð og í gildi er nú í Noregi, þá yrði hlutur hvers einstaks skipverja hér 21–30 þús. kr. hærri en hann er í dag á vetrarvertíðinni einni. Svipaður munur er líka á verðinu á síld hér á landi og í Noregi. Þar hefur nú nýlega verið samið um verð á síld til frystingar, og verðið er 3,60 kr. á kg af síld til frystingar þar. En hér hefur líka nýlega verið samið um verðið á síld til frystingar, og það er 1,75 kr. á kg. Verðmunurinn er svo mikill, að verðið í Noregi er helmingi hærra en það er hér. Það er alveg ófullnægjandi skýring í sambandi við þann mikla verðmun á norska verðinu og því íslenzka að benda á, að í Noregi séu greiddar uppbætur úr ríkissjóði með fiskveiðunum þar. Það er að vísu rétt, að norska ríkið gerir það, en þær uppbótagreiðslur nema ekki nema örlitlu af þessum mikla mismun. Þeir, sem kynnt hafa sér þessi mál, hafa allir komizt að raun um það, að þessi mismunur liggur fyrst og fremst í nokkrum höfuðatriðum, og þau eru þessi, sem það frv. einmitt grípur á, sem hér liggur fyrir: Fyrst og fremst er um að ræða gífurlegan mismun á vaxtagreiðslum í Noregi og hér, þar sem vextirnir þar eru miklu lægri og gilda til miklu skemmri tíma, þar sem þar tekst að afskipa miklu hraðar en hér. En það er nákvæmlega sama, hvort þar er um að ræða vexti af stofnlánum eða vexti af almennum rekstrarlánum, þá eru vextirnir þar miklu lægri. Og í öðru lagi eru útflutningsgjöld þar varla til. Þar er um að ræða útflutningsgjöld á útfluttum sjávarafurðum, sem nema 0,75%, en hér eru hins vegar útflutningsgjöld, sem nema 7,4%. Aðeins útflutningsgjaldið eitt, 1,4%, mun nema á milli 50 og 60 aurum á hvert kg af hráefni miðað við þorskverð. Auk þessa koma svo til önnur þau atriði, sem frv. þetta fjallar um og ég hef hér gert nokkra grein fyrir, þar sem útgjöldin, sem hvíla á útflutningsframleiðslunni, eru sýnilega miklu hærri hjá okkur. Og það er óhjákvæmileg nauðsyn að vinna að því að lækka þessi útgjöld, svo að hægt sé að halda uppi sambærilegu fiskverði hér og hægt sé að greiða sambærileg laun hér við framleiðslustörfin eins og t.d. er hægt að gera í Noregi. Það er einnig mjög athyglisvert, að í norskum sjávarútvegi er greiðslan á kaupi til verkafólksins einnig miklu hærri en hér. Þar er algengasta kaupið 33–35 kr. á tímann, á sama tíma og kaupið hér hefur verið um 25 kr. á tímann. Ég gerði hér allrækilega grein fyrir efni þessa frv. á síðasta þingi, en þá fluttum við frv., sömu flm. og standa að þessu frv., sem mjög er í sömu átt. Ég sé því ekki ástæðu til að fara um það fleiri orðum nú að sinni, en vænti þess, að þetta mál fái nú greiða fyrirgreiðslu í þeirri nefnd, sem fær það til athugunar. Það er auðvitað hægt að hugsa sér á frv. ýmsar breytingar. En aðalatriðið er, að það sé tekið á þessu vandamáli, sem frv. fjallar um, það sé snúizt að því að létta á þeim útgjöldum, sem hægt er að létta á útflutningsframleiðslunni, svo að hún geti staðið undir þeim útgjöldum, sem sýnilega verða lögð á hana á næstunni umfram það, sem verið hefur. Ég legg svo til, að frv. að lokinni þessari umr. verði vísað til hv. sjútvn.