Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (JörB): Þá er þetta síðasti fundur d. að þessu sinni. Hæstv. forseti Sþ. mun gera grein fyrir störfum þingsins, og mun ég sleppa því. Ég þakka hv.þm. góða samvinnu á liðnu þingi og árna þeim allra heilla, gleðilegra jóla og góðs nýárs. Utanbæjarþm. óska ég góðrar heimfarar og farsællegrar heimkomu.

Ólafur Thors Ég leyfi mér að þakka hæstv. forseta góða, röggsamlega og ágæta fundarstjórn á liðnu þingi og árna honum allrar blessunar í framtíðinni.

Forseti (JörB): Ég endurtek þakklæti mitt til hv. deildarmanna, og þó sérstaklega til hv.þm. G.-K. fyrir hin hlýju orð hans í minn garð. Um leið og ég endurtek árnaðaróskir mínar til allra hv.þm. segi ég fundi slitið.



forseti (JBald): Í sambandi við fundalok Alþingis að þessu sinni vil ég minnast á það stórfellda manntjón, sem varð í ofsaveðrinu 14. og 15. desember síðastl. Hefir Slysavarnafélag Íslands skýrt mér frá því, að 20 manns hafi drukknað og 5 orðið úti, og hafa þannig farizt voveiflega 25 manns á einum sólarhring. Vil ég biðja hv. alþingismenn að rísa úr sætum sínum og votta minningu hinna látnu virðingu sína og votta aðstandendum þeirra samúð Alþingis. Alþingi það, er nú hefir lokið störfum sínum, hefir staðið í samtals 124 daga. Fundum þess var frestað 4. apríl síðastl. og hófust að nýju 10. okt. Þetta er því hið lengsta þing, sem háð hefir verið, enda hefir það afgr. mörg og merkileg mál. Má þar nefna l. um alþýðutryggingar, sem munu, einkum þegar frá líður, gera öruggari afkomu allrar alþýðu og jafnframt verða þjóðhagslegur gróði. Þá má vænta þess, að l. um nýbýli og samvinnubyggðir skapi tímamót að því er snertir flutning fólks úr sveitum til sjávarhéraða. Er hér í fyrsta sinn gerð víðtæk löggjöf, sem beinlínis miðar að því að stöðva flutning fólks úr sveitum, sem orsakað hefir mikla truflun í atvinnulífi þjóðarinnar á undanförnum árum. Þá hafa verið samþ. á þessu Alþingi l. um breyting á æðsta dómstól landsins, hæstarétti. er m. a. fela í sér þá breytingu að fjölga dómurum, þótt eigi sé það enn komið til framkvæmda. Þótt skoðanir manna séu skiptar um þessi mál og önnur fleiri, þá er hver skyldur að trúa því, að hver fulltrúi þjóðarinnar á Alþingi ætli þjóð sinni hið bezta með till. sínum. Og allir óska þess, að ályktanir Alþingis megi verða þjóðinni í heild sinni til gagns og farsældar. Öllum alþm. er það ljóst, að útlitið framundan er ekki glæsilegt, sérstaklega að því er tekur til viðskipta vorra við aðrar þjóðir. Sumar viðskiptaþjóðir vorar eiga við margvíslega örðugleika að etja, og kemur það harðar niður á oss Íslendingum en öðrum, vegna þess hve fábreytileg er framleiðsla vor, þótt viðleitni sé hafin til þess að bæta úr því. En úr þessum örðugleikum, sem að höndum ber, verðum vér sjálfir að bæta, og Alþ. það, er nú lýkur störfum, hefir í afgreiðslu fjárl. sýnt mikla viðleitni til þess að mæta þeim. Þá vil ég óska öllum alþm. gleðilegra hátíða og þeim alþm., sem heima eiga utan Reykjavíkur, góðrar heimferðar og farsællar heimkomu. Stóð þá upp forsætisráðherra, Hermann Jónasson, og las upp umboð konungs sér til handa til þess að segja Alþingi slitið. Síðan mælti

forsrh. (Hermann Jónasson) Nú eru liðin 1005 ár síðan Alþingi Íslendinga var stofnað, og er þetta 49. löggjafarþingið) síðan Alþingi var endurreist. Ég leyfi mér í umboði konungs og í hans nafni að segja þessu Alþingi slitið. Lengi lifi ættjörðin og konungurinn. Tók þingheimur undir með ferföldu húrrahrópi. Var síðan af þingi gengið.

Hannes Jónsson [óyfirl.]: Ég hreyfði því hér við 1. umr., að nokkrir liðir í frv. þessu væru þess eðlis, að þeir hefðu að ástæðulausu verið teknir upp í frv. Ég benti á, að um suma þessara liða væri þannig háttað, að þeir hefðu tvisvar áður verið teknir upp í fjáraukalög, en í bæði skiptin verið felldir niður aftur. Það var því bein afleiðing þess, sem áður hafði verið gert, að taka þessa liði nú út af frv., því það er sjálfsagt að hafa samræmi í afgreiðslu fjáraukalaga og fylgja settri reglu; og reglan var mörkuð með afgreiðslu fjáraukalaga árið 1921 eða 1922 - ég mun ekki með vissu, hvort árið. Sú sama regla var svo endurtekin nokkru seinna, mig minnir árið 1929, og síðan hefir verið fylgt nokkuð fastri reglu um þessi efni, og þeirri reglu ætti að fylgja áfram, meðan engin ný regla er tekin upp, og ef tekin væri upp ný regla, ætti það helzt að vera sú, sem Danir hafa, að taka upp í fjáraukalög allt það, sem í landsreikningum vikur frá því, sem er í fjárlögum. Ég vil nú benda á þessa liði, sem hér eru teknir upp, en eiga samkv. eðli sinn og áður viðtekinni reglu að fara út aftur. Ég ætlast þó ekki til, að þessu verði breytt nú, heldur að það verði til athugunar framvegis fyrir ríkisstj. og endurskoðendur. Í 5. gr. eru tveir liðir, sem alltaf hafa verið teknir út af fjáraukalögum aftur, ef þeir hafa slæðzt þangað inn. Þessir liðir eru 18. d. (bólusetningarkostnaður) 450 kr., og 18. g. (varnir gegn kynsjúkdómum). Báðir þessir liðir eru greiddir samkv. ákvörðun laga, og eiga þeir ekki að takast inn í fjáraukalög. Í 7. gr. eru líka tveir liðir, sem eiga að fara út. Eru það töluliðirnir 6 og 7 undir staflið b. Embættiskostnaður presta (tölul. 6) er greiddur samkv. lögum nr. 36 1931 og á samkv. gildandi reglu ekki heima í fjáraukalögum. Sama er að segja um tölulið 7, til húsabóta á prestssetrum 24 þús. kr. Það er greitt samkv. lögum nr. 63 1931, og er greitt á þessu ári, þótt það heyri til árinu á undan, en var þá ekki hægt að inna greiðsluna af hendi. En þetta er greitt samkv. því, sem lög segja fyrir, og á því ekki að koma í fjáraukalög. - Þá er í sömu gr. XIV. stafl. 2., til héraðsskóla 4430 kr. Þetta er greitt samkv. lögum nr. 37 1929 og stj. hafði enga aðstöðu til að takmarka þessu greiðslu, sem er ákveðin með lögum. - Þá er einnig í sömu gr. XVI., til kennslu heyrnar- og málleysingja 9051.44 kr. Þetta er greitt samkv. lögum nr. 24 1922 og á ekki að koma í fjáraukalög. Þá er einnig í 9. gr., vegna ráðstafana um tilbúinn áburð 13018 kr. og 50 au. Þetta er greitt samkv. lögum nr. 12 1922 og á samkv. eðli sínu ekki að koma í fjáraukalög, og hefir ekki heldur verið tekið þar upp fyrr. Þá er loks í 10. gr. tillag til ellistyrktarsjóðs, 3771 kr. Þessi greiðsla er einnig bundin með lögum og ekki hægt hjá henni að komast. Ég hefi viljað benda á þetta, ef það gæti orðið til athugunar framvegis, þegar fjáraukalagafrv. eru samin, og ég vil endurtaka það, sem ég hefi áður sagt, að ég tel það ekki rétt, að stj. taki við tillögum endurskoðenda án þess að athuga þær á nokkurn hátt. Það er oft breytt um endurskoðendur, og hætt við, að þeir, sem koma nýir, fylgi ekki alltaf sömu reglum, sem áður hafa gilt. Stj. ætti því að hafa þá reglu að láta fara yfir till. endurskoðenda og taka út úr fjáraukalagafrv. alla þá liði, sem eru þess eðlis, að þeir eiga þar ekki heima samkv. þeirri reglu, sem fylgt hefir verið. Það kann nú einhver að segja, að ekki sé þægilegt að fylgja þessari reglu, því takmörkin séu óljós, en ég hygg samt, að það sé fremur vandalítið að fara svo að, að nokkurnveginn föst regla haldist. Ef ég hefði haft tíma til þess, þá mundi ég hafa komið með brtt. við þetta frv. Ekki af því, að ég hafi nokkra tilhneigingu til að breyta þeirri upphæð, sem frv. sýnir, heldur vegna hins, að ég tel nauðsynlegt að halda þeirri föstu reglu, sem verið hefir um samningu fjáraukalagafrv., á meðan ekki er tekin upp sú rétta regla, að taka upp allar frávikningar frá fjárlögum, eins og gert er hjá Dönum, en þeir taka upp allar frávikningar, hvort heldur sem greiðslan er meiri eða minni en hún er sett í fjárl., og það er sú eina regla, sem ekki er hægt að gagnrýna. En þessi regla, sem hér hefir gilt, er búin að vinna sér hefð með því, að eftir henni hefir verið farið í 12 -14 ár, og ástæðulaust að breyta frá henni á meðan ekki er horfið að öðru, sem betur fer. Ég gat ekki látið þessa umr. líða svo, að ég vekti ekki athygli á þessum liðum, sem ég tel, að ekki eigi heima í fjáraukalögum.

Atvmrh. (Haraldur Guðmundsson) -[óyfirl.]: Í sambandi við ummæli síðasta ræðumanns vil ég taka fram, að því er snertir innheimtu námsbókagjaldsins, að svo er ákveðið í 7. gr. frv., að það skuli innheimt á sama tíma og tekju- og eignarskattur. Það eru að vísu ekki ákveðin nein innheimtulaun, og það atriði mætti taka til athugunar fyrir næsta þing, ef einhver ákvæði eru í frv., sem þá þætti ástæða til að endurskoða. Ég get ekki verið hv. 2. landsk. alveg sammála um það, að þetta mál sé illa undirbúið eða lítið athugað. Það hefir verið rætt og athugað á undanförnum þingum, að vísu í dálítið annari mynd heldur en það er í nú, en það er einmitt í sambandi við þá athugun, að málið hefir færzt inn á þessa braut, sem nú er álitin heppilegust. Ég er sammála hv.þm. um það, að sjálfsagt sé að gera það, sem unnt er, til þess að börnin fari vel með bækurnar, og er hægt samkv. 8. gr. að setja ákvæði í reglugerð í þá átt. Mér þykir vænt um að heyra, að hv. 2. landsk. getur fallizt á meginatriði í frv., þrátt fyrir þær aths., sem hann gerir við einstök atriði þess. Ég mun að sjálfsögðu fús að endurskoða l. hvenær sem tilefni gefst til, en ég legg nokkra áherzlu á, að frv. nái fram að ganga á þessu þingi, því verði það ekki, er útilokað með öllu, að hægt sé að byrja þá starfsemi, sem hér er gert ráð fyrir, í tæka tíð fyrir næsta haust.

Jakob Möller [óyfirl.]: Ég skal ekki tala langt mál um þetta frv. að þessu sinni. Ég fann aðeins ástæðu til þess eftir þær ræður, sem fluttar hafa verið hér nú, að slá því enn einu sinni föstu, að höfuðtilgangur þessa máls er bersýnilega allt annar heldur en gefið er upp. Ég kom að því í ræðu minni við 2. umr., og má öllum ljóst vera, að svo hlýtur að vera. Það er nú þannig fyrir mælt um útvegun námsbóka fyrir börn á skólaskyldualdri, að öllum, sem ekki hafa efni á að greiða verð fyrir bækurnar, skuli lagðar þær til ókeypis af opinberu fé. Þetta er því ekkert nýtt í þessu frv. Þetta er falskt yfirskin, og ekkert annað. Höfuðtilgangurinn er að koma á einokun á samningu námsbóka; það verða menn að gera sér ljóst; einokun á fræðslu barna frá hinu fyrsta til hins síðasta. Það er þessi tilgangur frv., sem við sjálfstæðismenn erum algerlega andvígir, meðfram vegna þess, að auk þess sem við vitum, að að þessu er keppt til þess að hafa áhrif á hugsunarhátt unglinganna frá því fyrsta, er þeir fara að hafa skilning á viðfangsefnum lífsins, þá miðar þetta líka að því að gera barnafræðsluna ófullkomnari, með því að útiloka e. t. v. beztu kraftana frá því að semja kennslubækur. því það getur farið svo, þó það þurfi ekki að vera, að þegar fárra manna stjórn er einvöld um það, hverjum er falið að semja kennslubækurnar, þá verði þeim, sem bezt eru fallnir til þess að semja slíkar bækur, hægt þar frá. Höfuðtilgangur frv. er því algerlega fordæmanlegur. Auk þess sem afleiðingarnar af framkvæmd málsins geta orðið hinar allra háskalegustu, þá eru yfirskinsástæðurnar, sem færðar eru fyrir því að berja málið áfram, ekkert annað en fals og blekkingar.