Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það hafa setið fróðir menn yfir þessu frv. og skoðað það mjög gagnrýnum augum síðan þskj. kom fram og það hafa komið fram ábendingar um að á stöku stað í brtt. frá kosningalaganefnd megi orðalag vera skýrara og tilvísanir gleggri. Okkur þykir sjálfsagt að reyna að bæta úr þeim ágalla. Einkum þótti óljóst hvenær 1. áfanga úthlutunar jöfnunarsæta lyki eða það fundust dæmi þess að menn misskildu það og til að taka af öll tvímæli er rétt að taka fram að í honum ber að úthluta jöfnunarsætum á grundvelli atkvæðatalna sem nema 4/5 af kjördæmistölu eins og þær stærðir eru á undan hverri úthlutun. Þessum áfanga lýkur jafnskjótt og ekki finnast fleiri slíkar atkvæðatölur, enda hafi ákvæði d-liðar 2. mgr. 113. gr. um endurreikning kjördæmistölu áður verið beitt ef við á. Þá hefur nefndin að athuguðu máli komist að þeirri niðurstöðu að viðlagaákvæði í 114. gr. sé óþarflega róttækt og leggur hún til nýtt ákvæði sem ekki felur í sér afturkall úthlutunar þurfi til þess ákvæðis að grípa. Þannig er lokið úthlutun, skv. tillögunni, í þeim kjördæmum, sem ekki tókst að fylla, án tillits til landsúrslita. Ekki þykir ástæða til að vera með tilvísanir í hinum almennu úthlutunarákvæðum um það. Vert er að geta þess að nefndinni eru ekki kunn nein raunveruleg eða tilbúin dæmi um að viðlagaákvæðum þessum hefði þurft að beita. Þess vegna leggjum við fram á þskj. 648 brtt. í fimm liðum sem eru eins og ég sagði áðan til að skýra þann texta sem í kosningalögunum á að standa og taka af tvímæli og komast hjá misskilningi og þrætum. Hér er ekki um efnisbreytingar að ræða. Hér er einungis um að ræða skýrara orðalag.



Herra forseti. Það var mikið mannval sett í að vinna upp kosningalögin og mikil áhersla lögð á að afgreiða þau. Þingmeirihluti var ærinn fyrir þeim breytingum og ekkert til fyrirstöðu að nota þau annað en það að þau brutu stjórnarskrána. Aftur var hóað saman herdeild til starfa og við erum ekki fyrr búnir að samþykkja hennar brtt. en hún hefur sjálf komist að þeirri niðurstöðu að þær séu svo illskiljanlegar venjulegu fólki að nauðsynlegt sé að semja nýjar og leggja fyrir þingið.

Samþykkti hv. þm, tillögurnar áðan? Af hverju segir hann "við"?

Hv. 3. þm. Vestf. er nú óðum að hressast og er það vel.

Af hverju sagði hann ekki "þeir"?


             Það er vel, herra forseti. Nú er það svo að slíkur er vinnuhraðinn að það er með afbrigðum leitað eftir því að koma þessari brtt. í gegnum þingið og ekki skrýtið því að trúlega, ef það biði til mánudags, væru komnar nýjar tillögur til afgreiðslu því að nefndin heldur áfram að hugsa og athuga málið, eins og hér hefur komið fram, og skyldi engan undra þótt þeir þyrftu að viðhalda þeirri venju sinni. Ég tel að svona vinnubrögð séu fyrir neðan virðingu Alþingis. Ég tel það algerlega fyrir neðan virðingu Alþingis að það sé útbýtt brtt. við þskj. Þær séu afgreiddar og samþykktar, málið tekið fyrir á nýjan leik með afbrigðum og þá flytji sami maður og flutti brtt. hið fyrra skipti nýjar brtt. Það er eins og þeir hafi það sér til skemmtunar að láta Alþingi fella allt á einu bretti sem þeir voru að samþykkja rétt áður. Ég hygg að þrátt fyrir hina nýju uppsetningu sem hér er fram sett verði það aðeins lítið brot af þjóðinni sem átti sig á því hvaða reglur eru í gildi í næstu alþingiskosningum. Það er til mikils vansa að kosningalög skuli sett upp með jafnflóknum hætti. Ég vil bæta því við, svo að hv. 3. þm. Vestf. velkist ekki í neinum vafa, að ég studdi ekki seinustu brtt. Ég greiddi ekki atkvæði gegn þeim aftur á móti. Ástæðan fyrir því að ég greiddi ekki atkvæði gegn þeim var einfaldlega sú að það var þrátt fyrir allt virðingarverður vottur hjá flm. að reyna að bæta fyrir þau mistök að þeir höfðu áður lagt til að stjórnarskráin væri brotin og það er ástæðulaust að áfellast menn fyrir það þó að þeir vinni að því að leiðrétta slík mistök. En það er alveg makalaust að standa þannig að verki að hér séu ekki fyrr afgreiddar brtt. en það komi fram nýjar brtt. frá sömu aðilum. Ég hefði nú gjarnan viljað að forseti upplýsti hvort það sé von á enn nýjum brtt. á fundinum úr prentun því að það tekur dálítinn tíma að fara yfir þetta og væri hugsanlegt að einhver annar úr nefndinni væri þá með brtt. í pússi sínu sem væntanlegar væru fyrir deildina áður en atkvæðagreiðslu væri lokið.



Herra forseti. Það kann að vera að það sé ástæða til þess að hv. 5. þm. Vestf. hrökkvi við eða skilji ekki það sem er að ske í kringum hann. En eins og ég tók fram áðan er hér einungis um mjög óverulegar brtt. að ræða. Það er einungis verið að leggja til skýrara orðalag, taka af tvímæli sem mönnum sýndist við nákvæma skoðun og ítarlega að gætu verið á einstökum ákvæðum. Það er mikilsvert og eftirsóknarvert fyrir Alþingi að hafa þetta allt saman sem skýrast og nákvæmast þannig að ekki sé hægt að snúa út úr einstökum ákvæðum laganna. Við höfum lagt áherslu á að hafa textann einfaldan og auðskiljanlegan hverjum manni og ég veit að þegar menn eru búnir að venjast honum sjá þeir að hann er ekkert flókinn. En það er okkur líka kappsmál að það gangi ekki út yfir nákvæmnina. Þess vegna eru þessar brtt. fluttar. Málið er í fyrri deild. Okkur er kappsmál að koma því til meðferðar í Ed. þannig að Ed. gefist líka kostur á að fjalla um þetta mál. Þess vegna flytjum við þessar brtt. með þessum hætti. Við vildum hins vegar reyna að ganga svo vel frá þessu frv. áður en það færi til Ed. sem frekast væri kostur. Önnur aðferð gat verið sú að láta málið fara til Ed. og láta þar gera þær ítrekanir sem hér er lagt til, en það var nú vinnulag sem okkur þótti óskynsamlegra og leggjum þess vegna til að þessu verði breytt hér við 3. umr. eða þessi ákvæði gerð skýrari. Að endingu vil ég taka fram að ég tel að ekki muni vera von á fleiri brtt. frá nefndarmönnum í Nd. Vera kann að efrideildarmenn óski eftir að breyta einhverju og þá kemur frv. aftur til deildarinnar, en það er ekki von á fleiri brtt. frá okkur.



Herra forseti. Það er örstutt. Ég fagna því að hv. 5. þm. Vestf. hefur hresst. Hér stóð yfir lengstan hluta fundar þingdeildar í gær umræða um þetta mál og hv. þm. sást ekki. En nú hefur Eyjólfur hresst og það fer vel. En það má segja um þetta mál að fyrr má nú rota en dauðrota að því er vinnubrögð áhrærir. Hér er dengt inn núna, leitað eftir afbrigðum, brtt. í nokkuð mörgum liðum sem þingdeildarmenn hafa ekki séð. Ég veit heldur ekki hvort menn úr kosningalaganefnd hafa séð þetta. Mikið af þeim hefur verið fjarverandi úr þingdeildinni í dag. Kannske hafa þeir setið í að semja þetta. Það veit ég ekki. En þessi vinnubrögð eru hrein móðgun við þingdeildina, að haga málum á þennan veg ekki bara í þessu máli heldur og öllum öðrum málum sem koma fyrir þingið. Ég lýsti í gær að ég hefði greitt atkvæði gegn kosningalagabreytingunni á sínum tíma, mundi ekki greiða atkvæði að því er varðaði breytingarnar sem lágu fyrir í gær, mundi sitja hjá við þær ákvarðanir. Enn frekar hefur hugsun mín styrkst til þess að taka ekki þátt í þeirri afgreiðslu sem hér á að fara fram á eftir, ef það er meiningin, og ég mun ekki greiða atkvæði í afgreiðslu þessa máls hér í lokin.



Herra forseti. Ég skal ekki tefja þessa umræðu mikið, en eins og sjá má á nál. skrifa ég undir með fyrirvara. Ég tel að það sé engin þörf á því að hafa sjö manna nefnd þegar nægir að hafa fimm. Ég tel ekkert mæla með því t.d., eins og hér er lagt til í brtt., að Búnaðarfélag Íslands skipi fulltrúa í þessa nefnd. Það mætti alveg eins hugsa sér að Fiskifélagið skipaði fulltrúa í þessa nefnd, fiskideildirnar hringinn í kringum landið. Hvaða vit er í svoleiðis hlutum? Málið er að mínu viti alveg tryggt í höndum þeirrar nefndar sem frv. gerir ráð fyrir að verði sett upp og er óþarfi að bæta við. Á því byggist minn fyrirvari að ég er andvígur því að breyta því og mun ekki greiða brtt. atkvæði.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. Þegar ég lagði fram þetta frv. var það gert í þeim tilgangi að leggja niður skatt á sérleyfisbifreiðir, afnema hann með öllu, og í öðru lagi að leggja niður skrifstofu umferðarmáladeildar og taka starfsemina inn í samgrn. Það er ekki meira starf en svo að það er vel hægt að bæta því á ráðuneytið. Jafnframt lagði ég til að það yrði fækkað í skipulagsnefnd fólksflutninga úr sjö í fimm og gert með þeim hætti að fækka um annan fulltrúa Félags sérleyfishafa og hinn Búnaðarfélags Íslands sem ég taldi vera óþarfi að hafa inni vegna þess að Samband ísl. sveitarfélaga á aðild að þessari stjórn sem mér þykir vera alveg nóg. Nefndin hefur breytt þessu á þann veg, ekki á sama veg og áður var heldur að annar fulltrúi sérleyfishafa er tekinn út og Ferðamálaráð er tekið inn. Ég fyrir mitt leyti er mótfallinn þessari breytingu. Við mig var ekkert samráð haft þó ég væri flm. frv. Hins vegar mun ráðuneytisstjórinn hafa mætt á fundi nefndarinnar, en hann sagði mér ekki fyrr en eftir á frá því og ég sagði honum að ég væri á móti þessari breytingu. Seinni brtt. er í raun og veru alveg samhljóða því sem er í frv. að öðru leyti en því að það er bætt við einni setningu: "Bifreiðar, sem notaðar eru til slíkra ferða, skulu hafa hóp- eða sérleyfisréttindi." Það gæti alltaf komið fyrir að það væri nauðsynlegt í einstaka tilfellum að veita einhverja heimild. Þó að það sé að jafnaði ekki held ég að það sé ekki til bóta að setja þetta inn í lög. Að því leyti til þá hefði mér fallið betur við að hafa greinina óbreytta þó ég geri það ekki að neinu sérstöku kappsmáli, en það er hægt að hafa meginmarkmið í huga þó það sé ekki alveg fortakslaust bannað með lögum eins og þetta atriði.



Herra forseti. Eins og kom fram var fenginn Ólafur Steinar Valdimarsson ráðuneytisstjóri fyrir nefndina. Þetta var borið undir hann. Það kom ósk fram frá Búnaðarfélaginu um að það héldi sínum fulltrúa inni vegna þess að sá fulltrúi þekkir mjög til á landinu öllu. Okkur fannst eðlilegt að hann væri þarna áfram inni. Hann hefur verið það frá 1947. Ég spurði ráðuneytisstjórann, sem ég tel vera fulltrúa hæstv. samgrh., og hann sagði að þetta væri ekkert mál og það geta nefndarmenn, sem þarna voru, borið. Hitt atriðið var rætt dálítið og þótti ekki forsvaranlegt að bílar til fólksflutninga væru notaðir öðruvísi en þeir hefðu réttindi til þess að flytja fólk. Það má deila um hvort það hafi átt að vera eins og frv. var, en það þóttu öryggisráðstafanir að setja þetta inn í greinina. Umræðu (atkvæðagreiðslu) frestað.



Herra forseti. Þetta frv. um vitamál fjallar um að vitamálastjóri verði ekki skipaður af forseta heldur af samgrh. og það er í samræmi við nýju lögin um hafnamál. Þar var slík breyting gerð þegar þau lög voru ákveðin og sömuleiðis var skipan í hafnarmálastjóraembættið til ákveðins tíma. Af því að það er sami maðurinn sem gegnir þessum embættum báðum samkvæmt þessum tvennum lögum þarf að gera þessa breytingu á vitalögum til þess að samræmi sé þarna á milli. Þess vegna er þetta frv. flutt. Ég legg til að að lokinni þessari umræðu verði frv. vísað til hv. samgn. Umræðu (atkvæðagreiðslu) frestað.



Herra forseti. Frv. það sem hér er lagt fram og fjallar um breytingar á lögum um nauðungaruppboð nr. 57/1949 er samið af réttarfarsnefnd er starfar á vegum dómsmrn. að endurskoðun réttarfarslöggjafarinnar. Frv. fjallar um tiltölulega afmarkaðan þátt réttarfars við nauðungaruppboð, atriði þar sem talið er brýnt að koma á endurskoðun svo sem nánar kemur fram í grg. frv. Er með frv. stefnt að því að sú meginbreyting verði gerð á framkvæmd nauðungaruppboða á fasteignum að uppboðssölur, sem fyrir fram þykir ljóst að verði ekki endanlegar, fari fram á skrifstofu uppboðshaldara að undangengnum auglýsingum þar um. Jafnframt er ráðgert að uppboð á skipum og loftförum fari ávallt fram á skrifstofu uppboðshaldara þótt um endanlega sölu sé að ræða. Sú breyting er lögð til m.a. til að fyrirbyggja að eigendur skipa og loftfara geti komið í veg fyrir uppboðssölu með því að halda eign sinni utan lögsagnarumdæmis uppboðshaldara, en slíks munu vera nokkur dæmi á liðnum árum. Er samhliða þessari breytingu lagt til að bundið verði í lög að önnur uppboðssala fari fram án þess að fram komi krafa þess efnis. Er enn fremur ráðgert að endanleg sala fasteignarinnar eigi sér að jafnaði ekki stað fyrr en með þriðju uppboðssölu sem fram fari á viðkomandi eign. Með þeim hætti verður reynt að kalla fram sem hæst boð í eignina. Með því að þriðja uppboð, hin endanlega sala, yrði væntanlega fátíð aðgerð má búast við að aðrir en veðhafar í eigninni gefi opinberri auglýsingu um slíkt uppboð gaum. Verður að ætla að betri möguleikar skapist til að fá viðunandi boð í eign en eftir gildandi reglum. Loks er með þessu aukið það ráðrúm sem upp- boðsþola gefst til að leitast við að afstýra endanlegri uppboðssölu. Auk þeirra atriða sem hér hafa verið nefnd ráðgerir frv. breytingar á ýmsum öðrum reglum uppboðslaganna sem ekki verður vikið að frekar í þessari framsögu. Frv. felur í sér breytingar er varða uppboðshaldara, uppboðsbeiðanda og uppboðsþola. Miða þær að því að einfalda framkvæmd fyrir alla aðila, draga úr kostnaði við uppboð sem lendir á uppboðsþola svo og að draga úr óþægindum fyrir uppboðsþola. Eins og fram kemur í grg. með frv. eru eiginlegar uppboðssölur tiltölulega fáar miðað við fjölda uppboðsbeiðna og fjölda tilvika þegar uppboðshaldari og uppboðsbeiðendur fara á eign uppboðsþola til að halda uppboð, fyrri eða síðari nauðungarsölu. Er þar gerð grein fyrir fjölda uppboðsmála í Reykjavík þar sem langsamlega flest mál eru til meðferðar, en slík mál eru einnig mörg utan Reykjavíkur. Var gerð grein fyrir því við umræður í hv. Ed. hversu mörg þau eru. Yfirlitið í frv. tekur yfir árin frá 1983 til 1. nóv. á fyrra ári, en nú liggja fyrir tölur til loka þess árs. Á þessu tímabili hefur fjöldi afgreiddra fasteignauppboða í Reykjavík ekki aukist verulega, en hins vegar hafa aðgerðir orðið að ganga lengra ár frá ári áður en skuldara hefur tekist að afstýra uppboðssölu. Var fjöldi afgreiddra uppboðsfasteigna í Reykjavík 3750 á síðasta ári á móti 2924 á árinu áður. Fjöldi aðgerða jókst hins vegar á þessu tímabili þannig að ferðum uppboðshaldara á eign til að framkvæma nauðungarsölu fjölgaði úr 499 í 1628. Aukning á uppboðssölu var svo hlutfallslega mest eða úr 8 í 54. Með þeirri breytingu frv. að ákveða þrjár uppboðssölur en áskilja einungis þá síðustu á fasteigninni sjálfri sparast veruleg ferðalög og tími uppboðshaldara og uppboðsbeiðanda og innheimtukostnaður sem leggst endanlega á uppboðsþola. Með þessu losnar uppboðsþoli og við óþarfa óþægindi og niðurlægingu sem opinberar auglýsingar og sjálft uppboðshaldið með tilheyrandi mannsöfnuði á eigninni hefur í för með sér. Með því að færa yfirgnæfandi fjölda þessara tilvika á starfsstöð uppboðshaldara má losna við þessi óþægindi og kostnað og er frv. flutt í því skyni. Er það gert á þann hátt að hagsmunir uppboðsþola verði á engan hátt fyrir borð bornir. Eins og áður greinir felur frv. í sér nokkrar aðrar breytingar á framkvæmd nauðungaruppboðs sem ekki þykir ástæða til að tíunda hér og er vísað til grg. Rétt er að taka fram að frv. þetta er samið í samráði við starfsmenn borgarfógetaembættisins í Reykjavík sem gerst þekkja það svið sem hér um ræðir og starfsmaður þess, Markús Sigurbjörnsson, vann mjög að samningu frv. Herra forseti. Ég mun ekki fjölyrða frekar um efni þessa frv. og leyfi mér að leggja til að því verði að þessari umræðu lokinni vísað til 2. umr. og hv. allshn. Umræðu (atkvæðagreiðslu) frestað.



Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til umferðarlaga. Þetta frv. hefur þegar verið flutt áður á tveim þingum, en hlaut þá ekki afgreiðslu. Frv. er upphaflega samið af umferðarlaganefnd sem skipuð var fimm mönnum og felur í sér heildarendurskoðun gildandi umferðarlaga sem að stofni til eru frá árinu 1958. Hafði nefndin hliðsjón af breytingum sem gerðar hafa verið á undanförnum árum á umferðarlögum og umferðarreglum annars staðar á Norðurlöndum er byggðust á tillögum samnorrænnar nefndar um umferðarmál og alþjóðlegu samstarfi, m.a. alþjóðasamningi um umferð sem gerður var 1968 og kenndur er við Vínarborg. Auk þess var og höfð hliðsjón af hérlendum aðstæðum og ábendingum og tillögum aðila sem fara með umferðarmál og umferðaröryggi. Á síðasta Alþingi höfðu allshn. Ed. borist margvíslegar umsagnir allmargra aðila um frv., en við þinglok hafði nefndin eigi lokið yfirferð sinni á frv. og þeim tillögum sem borist höfðu. Varð þá að ráði til að undirbúa frv. fyrir þetta þing að skipa nefnd fjögurra þm. úr allshn. Ed. til að endurskoða það, m.a. með hliðsjón af athugasemdum og umsögnum sem fram höfðu komið. Nefndin fór yfir þessar athugasemdir og frv. ítarlega og gerði tillögur um allnokkrar breytingar í samræmi við þær eftir því sem þeim sýndust tök á. Frv. felur í sér fjölmargar breytingar og nýmæli borið saman við gildandi lög. Eru helstu breytingar taldar í 55 liðum á bls. 33-35 í frv. og varða þessar breytingar öll svið frv., umferðarreglur, reglur um ökuhraða, ökumenn og ökutækni, fébætur og vátryggingu, viðurlög o.s.frv. Ég mun ekki rekja þær hér en vil geta örfárra atriða. Ljósatími allan sólarhringinn verður frá 1. sept. til 30. apríl. Notkun ökuljósa eykur til muna öryggið þar sem bifreiðin sést þá betur. Gildistími fullnaðarskírteinis til aksturs venjulegrar bifreiðar og bifhjóls verði til 70 ára aldurs í stað þess að það er nú gefið út til tíu ára í senn. Aðhaldi gagnvart ökumönnum er hins vegar ætlað að ná með færslu ökuferilsskrár sem gert er ráð fyrir að haldin sé við embætti lögreglustjóranna. Reglum um bótaábyrgð er breytt nokkuð. Hin ríka ábyrgðarregla er látin ná til allra vélknúinna ökutækja, en þær ná nú einungis til skráningarskyldra ökutækja. Ábyrgðarreglan er víkkuð þannig að alfarið er tekin upp hlutlæg ábyrgð og þá felldur niður sá munur sem verið hefur eftir því hvort er flutt gegn gjaldi eða ekki. Ábyrgðarreglan tekur til tjóns sem hlýst af vélknúnu ökutæki vegna umferðarslyss eða annars umferðaróhapps eða vegna sprengingar eða bruna sem stafar frá eldsneytiskerfi í ökutækinu. Er þar um nokkra takmörkun á hinni sérstöku ábyrgðarreglu að ræða, en núgildandi regla miðar við allt tjón sem hlýst af notkun ökutækis. Dregið er úr heimild til að fella niður eða lækka bætur vegna líkamstjóns eða missis framfæranda þegar sá sem varð fyrir tjóni eða lést var meðvaldur. Þá er reglum um bótaábyrgð, þegar um er að ræða líkamstjón eða tjón vegna missis framfæranda vegna áreksturs vélknúinna ökutækja, breytt þannig að ábyrgðin lendir á ökutækinu sem hinn slasaði eða látni var í. Reglur þessar miða allar að því að auka bótarétt þess sem verður fyrir líkamstjóni eða missi framfæranda. Eru þær teknar upp í samræmi við þróun sem orðið hefur erlendis á undanförnum árum, síðast í Danmörku í lok síðasta árs. Samhliða þessu er lagt til að breytt verði reglum um vátryggingaskylduna og að vátryggingafjárhæðir verði hækkaðar verulega. Frv. það til umferðarlaga sem hér liggur fyrir felur í sér breytingu á umferðarreglum til samræmis við alþjóðlega þróun og á þannig að stuðla að auknu öryggi vegna aukinna samskipta þeirra í milli. Það felur í sér aukna vernd óvarinna vegfarenda. Það felur í sér aukinn bótarétt þeirra sem verða fyrir líkamstjóni eða missi framfæranda. Loks felur frv. í sér hagræðingu á ýmsum sviðum til hagsbóta fyrir borgarann og stjórnsýsluna, svo sem ákvæðin um lengingu á gildistíma ökuskírteina, ákvæðin um flutning ökutækjaskráningar frá lögreglustjórum til bifreiðaeftirlits, ákvæðin um breytta meðferð mála vegna brots á reglum um stöðvun og lagningu ökutækja og ákvæðin um heimild til að flytja brott ökutæki sem með ýmsum hætti brjóta í bága við reglur um stöðvun eða lagningu, valda truflun eða hættu eða skilin hafa verið eftir. Með samþykkt þessa frv. á því ekki einungis að skapast grundvöllur fyrir auknu umferðaröryggi heldur og fyrir bættri stjórnsýslu og hagræðingu. Umferðarlögin ein sér eru aðeins rammi utan um frekari reglur. Um nokkurt skeið hefur verið unnið að heildarendurskoðun reglugerðar um gerð og búnað ökutækja. Er það allmikið verk og undirbúningur er langt kominn. Verður trúlega heppilegt að ganga frá nýjum reglum um þetta efni í áföngum og er stefnt að því að á næstunni verði settar reglur um blá ljós fyrir lögreglu, sjúkra- og slökkvibíla, um fast ökuljós er logar alltaf við akstur og öryggisbelti í aftursætum fólksbifreiða. Í Ed. voru gerðar nokkrar breytingar á frv., m.a. um ökuhraðann. Er þar gert ráð fyrir að hámarksökuhraði á malarvegum verði 80 km, á vegum með bundnu slitlagi 90 km, en heimild til að hækka upp í 100 km hraða þar sem sérstakar aðstæður leyfa. Í Ed. voru einnig sett inn í frv. ákvæði um torfærutæki. Reglur um þau eru ekki í núgildandi umferðarlögum, en mjög brýnt að setja ákveðnar reglur um akstur og meðferð þeirra. Þá var einnig samþykkt heimild til að setja á stofn sérstaka rannsóknarnefnd umferðarslysa til að athuga einstök umferðarslys frá því sjónarmiði að reyna að finna orsakir þeirra og gera síðan ráðstafanir sem geti orðið til úrbóta. Á s.l. sumri stóð ráðuneytið að sérstöku átaki lögreglu og Umferðarráðs er einkum beindist að ökuhraða og ölvunarakstri og í byrjun vetrar var staðið að hliðstæðu átaki er beindist að stefnuljósanotkun og virðingu fyrir rauðu umferðarljósi og stöðvunarskyldu. Þörf er á að auka og skipuleggja slíkt samstarf þessara aðila og jafnframt samstarf við fjölmiðla, einkum útvarp og sjónvarp. Reynslan sýnir að með samræmdu átaki má ná verulegum árangri til bættrar umferðarmenningar og aukins öryggis. Slíkar aðgerðir kosta hins vegar óhjákvæmilega talsverða fjármuni og þarf að tryggja Umferðarráði auknar fjárveitingar í því skyni. Þá getur lögreglan ekki aukið að ráði þátt sinn án þess að skerða aðra þætti löggæslunnar. Með ákveðinni skipulagningu má þó styrkja þessa löggæslu. Hefur verið unnið að því að undanförnu í kjölfar úttektar sem gerð var á embætti lögreglustjórans í Reykjavík. Ekki er síður mikilvæg til árangurs á þessu sviði þátttaka annarra aðila en hins opinbera. Því ber að fagna framréttri hendi bifreiðatryggingafélaganna sem héldu ráðstefnu snemma í vetur um öryggismál í umferðinni og tóku síðan ákvörðun um átak á þeirra vegum nú á þessu ári. Umferðarslysin eru öllum áhyggjuefni. Samkvæmt skýrslu Umferðarráðs, sem byggð er á skráningu lögreglu, létust í umferðarslysum 24 á árinu 1985 og 889 slösuðust, þar af 375 alvarlega. Þetta eru uggvænlegar tölur. Þó er vitað að þessar tölur segja ekki allt. Í mörgum tilvikum fær lögreglan enga vitneskju um slys. Hinn slasaði er fluttur beint á sjúkrahús. Fleiri tölur eru uggvekjandi. Á árinu 1985 færði lögreglan 2481 mann til blóðrannsóknar vegna meintrar ölvunar við akstur og er þetta nokkuð árviss tala. Af þessum hópi áttu 252 aðild að umferðarslysi og 80 höfðu slasast. Af skráðum umferðarslysum í Reykjavík árið 1985, alls 2597, voru 138 tilvik þar sem grunur var um ölvun við akstur. Rétt er að taka fram að af heildartölunni, 2481, reyndust 399 vera með áfengismagn innan refsimarka. Til viðbótar þessu vil ég leggja áherslu á að missir ökuleyfis vegna ölvunaraksturs er ákaflega þungbær fyrir marga aðila. Ég hygg að það sé mesta hagsmunamál bifreiðaeigenda að reyna að gera allt sem unnt er til að koma í veg fyrir að menn lendi í slíkri aðstöðu að menn keyri ölvaðir og hljóti síðan réttindamissi af. Ákvæði frv. miða að því að reyna að koma í veg fyrir ölvunaraksturinn. Þau veita m.a. lögregluheimild til að taka öndunarsýni, jafnvel þótt ökumaður sé ekki grunaður um ölvun við akstur. Þá er ekki síður nauðsynlegt að standa þannig að málum að ökumenn verði ekki fyrir meiri óþægindum en þörf er á og þeir ekki látnir gangast undir blóðrannsókn nema full ástæða sé til. Því er nú verið að taka í notkun hjá lögreglunni ný tæki til að taka öndunarsýni þar sem unnt er að greina þá betur frá sem eru með áfengismagn innan refsingarmarka. Herra forseti. Umferðin er þáttur í daglegu lífi okkar. Við tökum öll þátt í henni. Umferðin er eins og við viljum láta hana vera. Umferðarlög og reglur hjálpa til að móta umferðina, en til þess að árangur náist verðum við að tileinka okkur umferðarreglurnar, góða aksturshætti og umgengni. Frv. þessu er ætlað að stuðla að bættu umferðaröryggi. Ég legg til að frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Frú forseti. Ég fagna því hve þetta umferðarlagafrv. er komið vel á veg og Ed. sýnist mér að hafi unnið vel að málinu og lagað það mikið. Hún hefur tekið inn í það ákvæði um hámarkshraða úr frv. sem ég flutti á þskj. 52 og því er ég feginn og þá er ekki ástæða til að afgreiða frv. mitt þar sem efni þess er komið inn í þetta umferðarlagafrv. Ég tel að frv. hafi batnað mikið í Ed. Tvennt tel ég þó að lagfæra þurfi enn þá í þessu frv. og ég leyfi mér að leggja fram brtt. um þau tvö atriði sem ég tel að þurfi enn að bæta. Í fyrsta lagi legg ég til að 32. gr. verði breytt þannig að upphaf hennar sé: "Við akstur bifreiðar skulu lögboðin ljós vera tendruð allan sólarhringinn", en ekki bara allan sólarhringinn frá 1. sept. til 30. apríl. Ég tel að það sé rétt að innleiða það sem meginreglu að menn keyri alltaf með ljós. Ef menn venja sig á að keyra með ljósum eru þeir miklu öruggari í umferðinni og ber miklu meira á bifreiðinni og akstur verður allur miklu öruggari. Jafnvel þó að bjart sé af degi og sólskin tel ég rétt að menn temji sér að aka með ljósum. Það eru mjög ströng ákvæði um þetta víða, t.d. í Svíþjóð. Sænskir bílar eru útbúnir þannig að það er ekki hægt, ef þeir eru í akstri, að slökkva ljósin. Ég tel að það sé eftirsóknarvert að taka upp þá reglu hér með bíla sem verða fluttir inn. Hins vegar er ég ekki að leggja til að breyta þeim bílum sem hér eru, en legg til að menn temji sér þetta og það verði lögboðið að aka með ljósum. Um þetta hafa verið flutt frv. hér á þingi áður en ekki náð fram að ganga, en ég tel að eðlilegt sé að festa þetta í lög. Í öðru lagi er það gamalt deilumál sem oft hefur borið á góma þegar umferðarlög hafa verið til umræðu hér í þinginu og er það um skráningu ökutækja. Ég legg til að í 64. gr. verði heimild dómsmrh. til að setja reglur um skráningu ökutækja bundin þannig að skráning verði miðuð við umdæmi, eins og verið hefur, og heimilt verði að halda skráningarnúmeri við eigendaskipti. Ég vil halda í það kerfi sem við búum við. Ég tel að það sé ástæðulaust að taka númer af fólki sem það hefur kannske af einhverjum ástæðum bundið tryggð við og lofa mönnum að eiga sín númer ef þeir óska þess. Nú kann að vera að mönnum sé ekkert sárt um númerið sitt og þá er ég ekki að hafa á móti því að það fylgi bílnum, en þeir sem þess óska eigi kost á því að halda sínu skráningarnúmeri þó þeir skipti um bíl. Ég legg mikla áherslu á að ég held að það séu drjúgmargir sem eru þeirrar sömu skoðunar og ég að ástæðulaust sé að breyta þessu. Menn hafa verið að mikla fyrir sér hagræði það sem Bifreiðaeftirlitið hefði af því að breyta þessum reglum og láta sama númer fylgja bifreiðinni allan hennar notkunartíma. Ég held að menn geri allt of mikið úr því hagræði. Ég er ekkert að hafa á móti því þó að menn borgi eitthvað fyrir umskráningu og bifreiðaeigendur beri aukakostnað af því sjálfir ef þeir kjósa að halda sínu númeri, en ég vil ekki gefa svigrúm til að setja reglur um að taka númerið af mönnum sem vilja halda því. Í Ed. voru sett nánari ákvæði um torfæruhjól. Ég er út af fyrir sig ekki að hafa á móti þeim, en ég varpa því fram til hv. allshn. hvort ekki er ástæða til að gaumgæfa sérstaklega þessi torfæruhjól og þá einkum að setja reglur um akstur þeirra utan vega. Þetta eru kraftmikil tæki og særa jarðveginn og ég óttast að innan fárra ára komum við til með að sjá ljót merki eftir torfæruhjól víða á viðkvæmum svæðum. Þetta eru þægileg tæki og vafalaust verða margir sem telja sér hag í að nota þau, en ég bið allshn. að hugleiða hvort þeim sýnist ekki tiltækilegt að lögfesta reglur bókstaflega um akstur þessara tækja utan vega þannig að ekki þurfi að hljótast stórfelld náttúruspjöll af notkun þeirra. Mér er ljóst að það er miklum vandkvæðum bundið að setja slíkar reglur, en kann þó að vera að það sé unnt að gera það. Ég held a.m.k. þyrfti að leggja mjög ríka áherslu á að almenningsálitið passaði upp á ökumenn sem yllu verulegum náttúruspjöllum. Umræðu frestað. 1