Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og hv. þdm. hafa orðið varir við, hafa í hv. Nd. verið gerðar nokkrar breyt. á tollskrárfrv., en þar sem fjhn. hefur ekki enn þá haft möguleika á því að athuga málið, þykir mér rétt að gera með örfáum orðum grein fyrir því, í hverju þær breyt. eru fólgnar, sem hér er um að ræða, en eins og ég tók fram, eru þessar breyt. gerðar skv. till. tollskrárnefndar. Brtt. eru í tveim liðum, 1. og 2. A-liður 1. liðar er fólginn í því, að lagt er til, að tollur á síkoríurótum lækki úr 30% í 20%. Síkoríurætur eru, eins og kunnugt er, eitt af aðalhráefnunum, sem notuð eru við kaffibætisgerð, en kaffibætirinn er til að drýgja kaffið. Hann er framleiddur hér innanlands, og þar sem kaffið er tollfrjálst, þykir eðlilegt, að þessi tollur sé ekki hærri. Næstu tveir liðir, b og c, fela í sér, að tollur á brauðvörum og kexi, sem hér í þessari hv. d. var lækkaður úr 125% í 80%, sé aftur færður upp í 100%. Félag íslenzkra iðnrekenda mun hafa mótmælt því mjög eindregið, að tollurinn yrði lækkaður sem þessu næmi í einu, og tollskrárnefndin hefur lagt til, að komið yrði nokkuð á móts við það, og hv. Nd. á það fallizt. D-liðurinn felur í sér, að tollur á flúrlömpum er hækkaður úr 60% í 70%. Eins og fram kom við meðferð málsins í þessari hv. d., voru tollar á þessum lömpum lækkaðir úr 90% í 60%, en þar sem þeir eru framleiddir innanlands, andmælti Félag íslenzkra iðnrekenda svo mikilli lækkun á tollinum, og tollskrárnefnd mun við nánari athugun hafa lagt til, að nokkur breyting yrði gerð á þessu að nýju til hækkunar. E-liðurinn felur í sér, að lækkaðir eru tollar á sjúkrabifreiðum, eins og nánar er skilgreint, en eftir núgildandi reglum mundu þær vera tollaðar eins og venjulegar bifreiðar eða í 90% tolli. Býst ég ekki við, að ágreiningur sé um það, að rétt sé að gera þessa breytingu. A-liður breytinganna við 2. gr. þarf að mínu áliti ekki nánari skýringar, og vænti ég ekki, að ágreiningur verði um það, að rétt sé að samþykkja þessa brtt. Sama máli gegnir um fyrri brtt. í b-lið, en seinni brtt. í þeim lið heimilar ríkisstj., eins og það er orðað, með leyfi hæstv. forseta, að „ákveða, að aðflutningsgjöldum af sjónvarpi og hlutum í þau megi verja til stofnkostnaðar sjónvarps“. Það þarf ekki heldur nánari skýringa við, og býst ég við, að hv. d. fallist eftir atvikum á það, að rétt sé að veita þessa heimild, því að hvað sem liður skoðunum manna, sem geta verið skiptar um það út af fyrir sig, hvort rétt sé eða tímabært að stofna til sjónvarps hér á landi, þá er aðeins hér um heimild að ræða, og auðvitað verður það á sínum tíma borið undir Alþingi, ef til sjónvarps verður stofnað hér á landi. En ekki er ástæða til að ætla, að þessi heimild verði notuð, nema um slíkt verði að ræða, þannig að ég vænti þess vart, að ágreiningur verði um það, að eðlilegt sé að samþ. þessa. heimild.



Herra forseti. Það eru aðeins nokkur orð í sambandi við síðustu brtt. fjhn. á þskj. 625, þ.e.a.s. 2. brtt., b-lið, síðari hluta, þar sem segir, að heimilt skuli að ákveða, að aðflutningsgjöldum af sjónvarpstækjum og hlutum í þau megi verja til stofnkostnaðar sjónvarps. Ég vildi leyfa mér að fara um þetta atriði fáeinum orðum. Það hefur hér á Alþingi alveg nýlega verið af hálfu hæstv. menntmrh. gefin skýrsla um það, hvernig nú stendur undirbúningur að íslenzku sjónvarpi. Frá því hefur verið skýrt, að útvarpsráð hafi haft slíkan undirbúning og slíkar áætlanir með höndum og hafi nú nýlega skilað til hæstv. ríkisstj. till. sínum og áætlunum. Það er einnig upplýst, að þessar till. og áætlanir liggja nú hjá ríkisstj. til athugunar, og þess er ekki að vænta, þar sem þingi er nú að ljúka, að þær komi í einu eða öðru formi til kasta þessa Alþingis, sem nú er senn að ljúka störfum. Hér er, eins og öllum er þegar kunnugt, um allmikið má að ræða. Á okkar mælikvarða er hér um stórmál að ræða, ekki sízt fjárhagslega. Stofnkostnaður íslenzks sjónvarps, sem yrði þó ekki nema tvær klst. á dag, er talinn mundu verða hátt á annað hundrað milljóna, en jafnframt mundi að sjálfsögðu vera um að ræða kostnað við kaup sjónvarpstækja fyrir mjög háar upphæðir, hundruð millj. kr., þegar fram í sækti, þannig að hér er að sjálfsögðu um mikið fjárhagsatriði að ræða, auk þess sem þetta mál hefur ýmsar aðrar hliðar. Það er þess vegna eðlilegt og sjálfsagt, að slíkt mál sem þetta komi til kasta Alþingis, þegar undirbúningi er að fullu lokið,þegar hæstv. ríkisstj. hefur tekið afstöðu til þeirra athugana, sem gerðar hafa verið, og þeirra till., sem útvarpsráð hefur fyrir hana lagt. Þá tel ég eðlilegt og sjálfsagt, að þetta mál komi til kasta Alþingis og því gefist kostur á að móta heildarstefnuna í þessum málum. Þar sem undirbúningur þessa máls er ekki lengra kominn en raun ber vitni, tel ég óeðlilegt að slá því föstu nú á þessu stigi, að einhver ákveðinn tekjuliður skuli til þess ætlaður að standa undir stofnkostnaði sjónvarps. Meðan ekki er enn einu sinni tekin lögformleg ákvörðun um, að stofna skuli íslenzkt sjónvarp, og því síður, að Alþingi hafi haft tækifæri til að segja eitt eða neitt um það, með hverjum hætti skipulag þess og fyrirkomulag eigi að vera, þá tel ég það í fyllsta máta ótímabært og óeðlilegt, að farið sé að ákveða sérstakan tekjulið til þess að standa undir stofnkostnaði við íslenzkt sjónvarp. Það hlýtur skv. eðli málsins að eiga að koma á undan að taka prinsip-ákvörðun um þetta mál, og síðan er að sjálfsögðu eðlilegt að fara að afla fjár til undirbúnings framkvæmda. En það er jafnframt önnur hlið á þessu máli, sem ég vil vekja athygli á og engin ástæða er til að gera litið úr. Hér ríkir nú mjög óvenjulegt ástand í sjónvarpsmálum. Hér er starfandi erlent sjónvarp, sem rekið er fyrir erlenda herstöð fyrst og fremst, og eingöngu að því er þeir, sem það reka, telja. Hins vegar hefur því sjónvarpi fyrir nokkru verið breytt á þann veg, að það nær nú til allmikils hluta landsmanna, og þeim fer fjölgandi, sem koma sér upp sjónvarpstækjum og nota þetta erlenda sjónvarp. Það er vitað, að þó að það komi í ljós, að ekkert kunni að vera því til fyrirstöðu að halda áfram á þeirri braut, sem mörkuð hefur verið af útvarpsráði um undirbúning íslenzks sjónvarps, þá verður þetta erlenda hermannasjónvarp eitt um hituna hér næstu 2-3 árin a.m.k., og ég tel óheppilegt og óæskilegt að gera þetta óeðlilega ástand í sjónvarpsmálum að eins konar grundvelli fyrir tekjuöflun handa íslenzku sjónvarpi. Það er að mínu viti óeðlilegt og það er tæplega sæmandi. Ég vil leggja áherzlu á þetta, að það virðist eðlilegast og raunar sjálfsagt, að Alþingi fái þess kost á sínum tíma að taka formlegar ákvarðanir um stofnun sjónvarps á Íslandi og á hvern hátt því skuli komið upp og það skuli rekið. Síðan eða jafnframt því ber að ákvarða slíku sjónvarpi tekjustofna. Þar kemur að sjálfsögðu ýmislegt til greina og m.a. á sínum tíma, skömmu áður eða um það leyti sem íslenzkt sjónvarp tæki til starfa, þá sýndist mér ekki óeðlilegt, þó að þessi tekjustofn, sem um ræðir í brtt. á þskj. 625, kæmi til álita. En við það óvenjulega ástand í þessum málum, sem nú ríkir, tel ég mjög eðlilegt að ákveða hann. Ég vil aðeins í sambandi við þetta mál vekja athygli á því, að hér hefur legið fyrir Alþingi alllengi þáltill. í Sþ. í sambandi við það ástand í sjónvarpsmálum á Íslandi, sem nú ríkir. Þessi till. er flutt að vissu leyti í framhaldi af mjög svo umræddri áskorun, sem 60 þjóðkunnir menn sendu til Alþingis og mun hafa komið fram um miðjan marzmánuð. Síðan var lögð fram í Sþ. þáltill. um þetta efni, að því er mig minnir í aprílmánuði snemma. Þessi till. hefur, að ég held, tvívegis verið á dagskrá, en ekki komið til umr., og eru sennilega litlar líkur til þess, að það verði úr þessu. En ég vil aðeins minna á það, að í þeirri áskorun, sem fyrir Alþingi liggur frá hinum 60 þjóðkunnu mönnum, er á engan hátt tekin afstaða gegn íslenzku sjónvarpi og gegn því, að það verði undirbúið og fái að þróast með eðlilegum hætti. En það er hins vegar lögð á það áherzla, að íslenzkt sjónvarp verði ekki knúið fram með óeðlilegum hætti vegna þess ástands, sem nú ríkir, það fái sem sagt að þróast á eðlilegan máta. Mér sýnist, að með því að flytja þá till., sem ég hef hér gert sérstaklega að umræðuefni, sé verið að slá hlut föstum, sem ætti að koma í annarri eða þriðju röð. Fyrst er að sjálfsögðu að taka prinsip-ákvörðun um stofnun íslenzks sjónvarps og að Alþingi gefist kostur á að móta heildarstefnuna í þeim málum, en síðan eða þá jafnframt ber svo að leggja fram að mínu viti tillögur um tekjuöflun til þess að standa undir stofnkostnaði. Mér finnst þess vegna, að þessi till., eins og hún er nú fram komin og eins og hún liggur fyrir, þá sé hún þess eðlis, að það er eins og verið sé að koma þessu máli að einhverju leyti inn um bakdyr Alþingis, í staðinn fyrir að það væri sjálfsagt, að það kæmi inn um fordyrið og væri tekið til athugunar og umræðu í heild, en ekki reynt að knýja það fram með óeðlilegum hætti.



Herra forseti. Það eru aðeins nokkur orð. Mér kom þessi ræða hv. 5, þm. Reykn. (GilsG) nokkuð á óvart og veit satt að segja ekki gjörla, hvernig ber að skilja hana. Þó komst ég einna helzt að þeirri niðurstöðu, að hann mundi vera andvígur þeirri brtt., sem flutt hefur verið við tollskrárfrv. um það að heimila ríkisstj. að nota aðflutningsgjöld af sjónvarpstækjum til þess að greiða stofnkostnað við íslenzkt sjónvarp. Það kemur væntanlega í ljós við atkvgr., hvort sá skilningur er réttur. En varðandi hitt atriðið, að með þessu móti sé að einhverju leyti óeðlilega farið að, vildi ég aðeins undirstrika, að hér er um heimild að ræða eingöngu, og heimildarinnar hefur verið æskt vegna þess, að ríkisstj, gerir ráð fyrir því að taka einmitt alveg nú á næstunni þá prinsip-ákvörðun um stofnun íslenzks sjónvarps, sem hann gerði að umræðuefni í ræðu sinni, og ef niðurstaðan verður sú, að ríkisstj. tekur ákvörðun um það að hefja raunverulegan undirbúning að íslenzku sjónvarpi, þannig að það geti tekið til starfa á árinu 1966, eins og rætt hefur verið um, þá er nauðsynlegt að hafa þá heimild, sem hér er um að ræða. Hitt er svo allt annað mál, sem athuga þarf rækilega, eins og ég tók greinilega fram í skýrslu minni til Sþ. fyrir nokkrum dögum, að höfuðvandi í sambandi við allt þetta mál er að sjálfsögðu að ákveða, hver hraði skuli vera hafður á framkvæmdunum, þ.e.a.s. á hversu löngum eða skömmum tíma sjónvarpskerfinu skuli ætlað að taka til landsins alls. Það upplýstist í skýrslu minni, að stofnkostnaður sjónvarps, sem eingöngu tæki til Reykjavíkur og næsta nágrennts, mundi ekki verða innan 24 millj. kr. Stofnkostnaður sjónvarps, sem tæki til alls Suðurlandsundirlendisins og til suðurhluta Snæfellsness, þ.e.a.s. til um það bil 60% þjóðarinnar, mundi þó ekki verða nema 33 millj, kr. Og bygging fjögurra annarra höfuðendurvarpsstöðva um land allt, ef því yrði bætt við, þá mundi heildarkostnaðurinn verða um 70–80 millj. kr. Ef hins vegar gera á ráð fyrir því, að sjónvarpið nái til svo að segja hvers heimilis á landinu, bætist þarna gífurlegur kostnaður við, eða tæpar hundrað millj. kr., þannig að sá heildarkostnaður mundi verða um 180 millj. kr. Í þessu er að sjálfsögðu fólginn mesti vandinn í sambandi við ákvarðanir varðandi sjónvarpið, og það er til þessa vanda, sem ríkisstj. á eftir að taka afstöðu. En mér leikur mjög mikil forvitni á því að vita, hver er afstaða hv. 5. þm. Reykn. til þessa sem slíks, og einmitt leikur mér hugur á að vita það, áður en ríkisstj. fjallar endanlega um þetta mál, þar sem hann er einn af höfuðmálsvörum stjórnarandstöðunnar og hefur látið þetta mál sérstaklega til sín taka, og ég vildi biðja hann um að svara þeirri fyrirspurn minni: Er hann fylgjandi því, að nú þegar verði hafinn undirbúningur að íslenzku sjónvarpi og tekin verði ákvörðun um að koma á föt íslenzku sjónvarpi? Auðvitað án þess að ég ætlist til, að hann láti á þessu stigi í ljós nokkra skoðun um það, hver hraði eigi að vera á framkvæmdunum hvað það snertir, hvenær íslenzkt sjónvarp eigi að geta tekið til landsins alls.



Herra forseti. Hæstv. menntmrh. virtist eiga í einhverjum erfiðleikum með að skilja ræðu hv. 5. þm. Reykn. (GilsG). E.t.v. er þessi skilningsskortur hæstv. ráðh. nokkuð einkennandi fyrir sálarástand hæstv. ríkisstj. í heild, þegar um þessi mál er að ræða. Eins og hv. 5. þm. Reykn. tók fram í ræðu sinni og minnti á, sendu 60 þjóðkunnir menn á sviði menningarmála og félagsmála Alþingi eindregna áskorun um, að sjónvarpssendingar frá Keflavíkurflugvelli yrðu takmarkaðar eða hindraðar í á2t til fjölbýlisins á Reykjanesskaganum. Þessi áskorun barst Alþingi fyrir tveim mánuðum. Mánuði síðar var borin fram þáltill. sama efnis. Hún hefur ekki fengizt rædd á Alþingi fyrir tilverknað hv. stjórnarliða. Það hefur ekki fengizt rætt á Alþingi, hvort hv. alþm. vilji una því, að þjóðin yrði að þola dátasjónvarp frá Keflavíkurflugvelli. Hæstv. ríkisstj. hefur að sjálfsögðu ekki látið neitt til sín heyra í þessu máli fyrr en nú. Nú lætur hún til sín heyra loks, og það er í sambandi við brtt. um tollskrá. Sextíumenningarnir, sem sendu Alþingi áskorun, líta allir sem einn á ameríska sjónvarpið sem smánarblett á íslenzku þjóðinni. Ég veit ekki, hvað hæstv. ríkisstj. gerir, en ég veit annað. Hvort sem hún lítur á það sem smánarblett á þjóðinni eða ekki, þá hugsar hún sem svo: Við skulum a.m.k. reyna að græða fjárhagslega á ósómanum og niðurlægingu þjóðarinnar. Þannig virðist hæstv. ríkisstj. hugsa og hæstv. menntmrh. þjóðarinnar, í sambandi við ameríska sjónvarpið.

Mig langar nú til að minna hv. þm. á, að sjónvarpið er nú ekki til umr. hér, heldur er það tollskráin.

Það er amerískt og íslenzkt sjónvarp til umræðu, herra forseti. Ég ræði um breyt., sem gerð var í Nd. og komin er nú til hv. Ed. Það er breyt. við 2. gr. frv. um tollskrá, 39. lið, um heimild handa ríkisstj. til að ákveða, að aðflutningsgjöldum af sjónvarpstækjum og hlutum í þau megi verja til stofnkostnaðar sjónvarps. Hér er um að ræða annars vegar bandaríska sjónvarpið og sjónvarpstæki í sambandi við þann rekstur og hins vegar væntanlegt íslenzkt sjónvarp, svo að ég hef ekki farið neitt út fyrir dagskráratriðið. Það er enginn efi á því, að það er eitthvað bogið við þjóðarmetnað þeirra manna, sem vilja nú snúast við ameríska sjónvarpinu á Íslandi með þeim eina hætti að reyna að græða á því. En það er einmitt það, sem felst í þessari till. Það er um það að setja aðflutningsgjald á sjónvarpstæki, sem notuð eru til þess að ná hermannasjónvarpinu á flugvellinum. Þessu vildi ég mótmæla harðlega. Ég mótmæli harðlega þeirri smekkleysu hæstv. ríkisstj. að tengja væntanlegt íslenzkt sjónvarp við þann sjónvarpsrekstur, sem nú fer fram í landinu, og ætla sér eða hugsa sér að safna fé úr rekstri ameríska sjónvarpsins til þess að koma upp íslenzka sjónvarpinu. Og það er einmitt þetta, sem sextíumenningarnir, sem áskorunina sendu til Alþ., hafa varað við. Þeir segja um íslenzka sjónvarpið væntanlega, með leyfi hæstv. forseta: „Með stofnun og rekstri íslenzks sjónvarps teljum vér, að ráðizt sé í svo fjárfrekt og vandasamt fyrirtæki með örfámennri þjóð, að nauðsynlegt sé, að það mál fái að þróast í samræmi við vilja og getu þjóðarinnar, án þess að knúið sé fram með óeðlilegum hætti.“ En nú er einmitt komið að því, að hæstv. ríkisstj. vill knýja fram þetta vandamál, íslenzkt sjónvarp, með óeðlilegum hætti, með því að skattleggja að vissu leyti amerísku sjónvarpsstarfsemina í landinu, og það er það, sem ég vil sérstaklega undirstrika, að ég fordæmi. Ég er ekki andvígur því, að undirbúið sé íslenzkt sjónvarp, en ég er andvígur því, að rekið sé amerískt sjónvarp hér, og ég er andvígur því, að hið væntanlega íslenzka sjónvarp sé á nokkurn hátt gert háð ameríska sjónvarpsrekstrinum. Og ég tel það smekkleysi, eins og ég sagði áðan, að ætla sér að tengja möguleikana á að koma upp íslenzku sjónvarpi fjárhagslega rekstri dátasjónvarpsins. Þetta hljóta að skilja þeir menn, sem enn eiga heilbrigðan þjóðarmetnað.



Herra forseti. Ég hafði ætlað að svara hæstv. menntmrh. örfáum orðum að gefnu tilefni, en hann hefur því miður orðið að víkja sér frá, en ég verð eftir sem áður að segja hér nokkur orð í tilefni af hans ræðu. Hæstv. ráðh, leggur á það áherzlu, að hér sé um heimild að ræða eingöngu, og það er vitaskuld rétt. Hann segir, að þessarar heimildar sé óskað vegna þess, að ríkisstj. geri ráð fyrir því að taka, að því er mér skilst, alveg á næstunni formlega ákvörðun um stofnun og rekstur íslenzks sjónvarps. Af þessu tilefni vildi ég beina þeirri spurningu til hæstv. ráðh. eða hæstv. ríkisstj., hvort það sé ætlun hennar og hafi þegar verið ákveðið, að hún upp á sitt eindæmi taki þessar ákvarðanir: í fyrsta lagi prinsip-ákvörðunina um stofnun íslenzks sjónvarps og í öðru lagi ákvörðunina um það, á hvern hátt því skuli fyrir komið, til að mynda hvort það skuli rekið sem deild í ríkisútvarpinu, eins og um er talað í till. þeirrar n., sem hefur verið að undirbúa málið, eða hvort það skuli gert með öðrum hætti. Er ekki ætlunin að leggja þetta mál fyrir Alþ. í heild, áður en miklu lengra er komið, áður en farið er að gera annað en að undirbúa og kanna málið? Á ekki að setja löggjöf um íslenzkan sjónvarpsrekstur? Ég hygg, að oft hafi verið sett lög af minna tilefni, því að hér er um að ræða hvort tveggja í senn: mjög mikið fjárhagsmál fyrir þjóðina og í öðru lagi mjög áhrifaríkt og á ýmsan hátt viðkvæmt tæki, sem kemur á sínum tíma til með að hafa áhrif á hverju einasta heimili svo að segja í þessu landi, eins og að líkum lætur. Ég hygg, að það hafi verið sett lög af minna tilefni og það sé full ástæða til þess, að ríkisstj. athugi sinn gang, áður en hún ákveður ýmsa hluti í framkvæmdaátt í þessu efni, án þess að hafa um það samráð við Alþ. Hæstv. ráðh, spurði mig um afstöðu mína til stofnunar sjónvarps á Íslandi. Ég skal skýra frá því hiklaust, að ég er þeirrar skoðunar, að það sé eðlilegt og ekkert við það að athuga, að haldið sér áfram þeim athugunum og þeim undirbúningi, sem þegar hefur verið settur af stað til að undirbúa þetta mál. En ég tel, að það sé enn svo að segja á frumstigi undirbúnings, og ég legg áherzlu á, að þótt ég telji, að íslenzkt sjónvarp eigi að koma og hljóti að koma, þá sé ekki rétt að flýta sér um of. Hér vantar mjög marga hluti enn, sem til þess þarf að standa undir sómasamlegu sjónvarpi. Innlend kvikmyndagerð er t.d. algerlega á frumstigi, tæknimenntun skortir okkur alveg í þessu efni, og þannig mætti lengi telja, þó að ég ætli ekki að tefja tímann með því. Loks er þess að geta, að þetta er mjög tilfinnanlegt eða mjög verulegt fjárhagsmál fyrir okkur, og við höfum ekki efni á því að gera allt í einu eða hraða okkur um of. Ég teldi það háskalegt að ýmsu leyti, ef farið yrði út í það að stofna hér til íslenzks sjónvarps fyrir nokkurn hluta landsmanna, án þess að það sé þá tryggt, að á ekki allt of mörgum árum nái sjónvarpið til landsins alls. Þessa þarf vitanlega að gæta, eins og mér virtist hæstv. ráðh. hefði nokkurn skilning og ef til vill fullan skilning á. En þess er einnig að gæta, að við höfum í mörg horn að líta og getum ekki í þessu efni flýtt okkur allt of mikið og eigum ekki að gera það, því að við vitum, að jafnvel ýmsar ágætar menningarstofnanir, sem þegar eru komnar hér upp og ég veit að hæstv. ráðh. er annt um, þær berjast í bökkum og þær þyrftu vitanlega að eflast, og það eru takmörk fyrir því, hvað á að leggja til hliðar til að flýta allt of mikið fyrir því, að íslenzkt sjónvarp komi sem allra fyrst. En sem sagt, fyrst hæstv. ráðh. er kominn hingað inn aftur, ætla ég aðeins að endurtaka það, sem ég sagði í sambandi við það, sem hann beindi til mín um afstöðu mína til íslenzks sjónvarps. Ég tel, að íslenzkt sjónvarp eigi og hljóti að koma og það eigi að halda áfram eðlilegum undirbúningi undir það, en hér sé undirbúningur enn ekki nema að heita má á frumstigi, það sé margt, sem sé ógert í sambandi við þetta mál, og loks, að það sé algjörlega óeðlilegt, að teknar séu prinsipákvarðanir og svo mikilsverðar ákvarðanir um fyrirkomulagsatriði, án þess að Alþ. fái þar um að fjalla.



Herra forseti. Frv. um tollskrá er nú komið aftur frá Nd., og hún hefur gert á því nokkrar breytingar, og þess vegna er það komið til einnar umr. hér. Fjhn. Ed. hefur, eins og formaður n. tók fram áðan, ekki haft tækifæri til þess að skoða þessar breytingar, sem Nd. hefur gert á málinu, en mér sýnist, að sumar þeirra breytinga, sem gerðar hafa verið við 1. gr., orki mjög tvímælis og séu sízt til bóta. A hinn bóginn eru þær breytingar, sem fólgnar eru í þessu frv. í heild, til bóta, og þær breytingar, sem Nd. hefur gert, a.m.k. á 1. gr., eru ekki svo stórvægilegar, að ég telji ástæðu til þess að fara að reyna að setja fótinn fyrir þær, því að slíkt mundi að sjálfsögðu stefna málinu í tvísýnu, ef væri farið að gera það. En það, sem var tilefni þess, að ég kvaddi mér hljóðs í þessu máli, er seinasta breytingin, sem hv. Nd. gerði með brtt, fjhn. á þskj. 625, þar sem ákveðið er, að aðflutningsgjöldum af sjónvarpstækjum og hlutum til þeirra megi verja til stofnkostnaðar sjónvarps. Fyrir nokkrum dögum beindi ég í Sþ. fyrirspurn til hæstv. menntmrh. af þeim sökum, að mig var farið að lengja eftir því, að hæstv. ríkisstj. leitaði heimildar hjá Alþ. að ráðast í einhverjar framkvæmdir í sjónvarpsmálum. Þessi fyrirspurn mín gaf tilefni til þess, að hæstv. menntmrh. gaf mjög ýtarlega og ágæta skýrslu, sem hefur, eins og menn vita, vakið mikla athygli og verið til umræðu í blöðum að undanförnu. En í þeirri skýrslu lét hæstv. menntmrh. þá skoðun sína og væntanlega ríkisstj. allrar í ljós, að það væri ekki þörf á því að leita heimildar Alþ. um þetta mál, þar sem útvarpið mundi um það fjalla, og ég gat ekki skilið hæstv. ráðh. öðruvísi en það ætti að reka sjónvarp eða a.m.k. hefja rekstur sjónvarps á Íslandi á grundvelli laganna um útvarp. Ég verð að segja það hér, að það urðu mér vonbrigði, þegar hæstv. menntmrh. hafði lokið skýrslu sinni, að hæstv, forseti Sþ. neitaði mér um orðið til þess að gegna jafnsjálfsagðri kurteisisskyldu og þakka hæstv. menntmrh. fyrir skýrsluna, auk þess sem ég hefði, ef ég hefði fengið orðið, þá kannske gert eitthvað af þeim athugasemdum, sem mig langar til að gera núna við þetta tækifæri, fyrst málið er af þessu tilefni komið á dagskrá. Ég verð að láta þá persónulegu skoðun mína í ljós, að það orki mjög tvímælis sú skoðun hæstv. menntmrh., að hér væri hægt að hefja rekstur sjónvarps á grundvelli laganna um útvarp. Og mér virðist þó, að það hljóti að liggja í augum uppi, að þar sem þarna er um að ræða framkvæmdir á vegum ríkisins og kostnaður við þær nemur tugum eða jafnvel hundruðum milljóna, þá hljóti að þurfa samþykki Alþ. til fjárveitinganna a.m.k. Sá grunur minn reyndist réttur, því að sama kvöldið, þetta var á föstudaginn var, - var útbýtt á Alþ. þskj. 625, þar sem lagt var til, að aðflutningsgjöldum á sjónvarpstækjum og hlutum til þeirra megi verja til stofnkostnaðar sjónvarps, eða m.ö.o., þarna er skapaður tekjuöflunargrundvöllur fyrir því að hefjast handa í málinu. En hitt verð ég að taka undir, sem kom fram hjá hv. 5. þm. Reykn., að þetta er auðvitað mjög óvenjuleg og óviðkunnanleg að ferð til að skapa réttargrundvöll fyrir framkvæmdum í sjónvarpsmálum og þetta má sannarlega kalla að fara með málið bakdyramegin inn á Alþ. En í ræðu sinni áðan hafði hv. 10. þm. Reykv. annað um þetta að segja en það, sem hæstv. menntmrh. sagði um það á föstudaginn var. Hv. 10. þm. Reykv. sagði, að hér væri bara um heimild að ræða. Auðvitað verður málið lagt fyrir Alþ., áður en í framkvæmdir verður ráðizt, og þangað til verður heimildin ekki notuð, sagði hann einnig, ef ég tók rétt eftir. Þetta er allt önnur afstaða en fram kom hjá hæstv. menntmrh. á föstudaginn var, og ég vil fara fram á, að það komi hér skýrari grg. fyrir þessu atriði, þar sem hæstv. menntmrh. og hv. formanni fjhn. Ed. ber svo mikið á milli um þetta efni. Ég skal taka það fram þessu máli til frekari skýringar, að á föstudagskvöldið var, einmitt þegar þessu þskj. var útbýtt, sem eru till. fjhn. Nd., þá átti ég tal við einn af þeim hv. þm., sem sæti eiga í fjhn., um þetta mál, hv. 3. þm. Reykn., og sagði hann mér, að það væri hans skoðun og mér virtist félaga hans í fjhn. Nd., a.m.k. einhverra, að í þeirri heimild, sem hér er til þess að nota aðflutningsgjöldin í þessum tilgangi, væri fólgið allt það, sem þörf væri á að fá frá Alþingi í þessu máli. Og þetta er skoðun, sem ég á mjög erfitt með að fella mig við og vildi mjög gjarnan biðja hæstv, menntmrh. um að staðfesta, ef hann getur, þann skilning, sem fram kom hjá hv. 10. þm. Reykv. um þetta efni. Nú segi ég þetta alls ekki vegna þess, að ég vilji gera neitt það, sem tafið geti fyrir því, að framkvæmdir verði hafnar í sjónvarpsmálinu. Ég vil, að það komi alveg skýrt fram hjá mér, að úr því sem komið er með sjónvarp frá Keflavíkurflugvelli og það leyfi, sem gefið hefur verið til þess að reka það í því formi, sem það er nú, og þær afleiðingar, sem það hefur haft, og þar sem við hljótum að gera ráð fyrir því, hvort sem okkur líkar það betur eða verr, að við verðum að þola þetta sjónvarp um sinn, þá tel ég það vera áhrifaríkustu leiðina til þess að vinna gegn algerri einokun Bandaríkjamanna á þessu þýðingarmikla menningarmálasviði, að við komum okkur sjálfir upp sjónvarpi. Ég mun þess vegna fyrir mitt leyti styðja þessa breyt., sem gerð hefur verið á frv. í Nd. En mér þætti vænt um að fá skýr svör um það atriði, sem þeim ber á milli, hæstv. menntmrh. og hv. 10. þm. Reykv. Hv. 5. þm. Reykn. taldi og hv. 9, þm. Reykv. tók undir það, að þessi tekjustofn, sem hér er gert ráð fyrir, fyrir sjónvarpið sé óeðlilegur, og hv. 9. þm. Reykv. kallaði það raunar að græða á niðurlægingu þjóðarinnar. Ég get ekki fallizt á þetta sjónarmið. Mér virðist þetta sjónarmið minna nokkuð á það, sem stundum kemur fram hjá ýmsum bindindismönnum, að þeim finnst það óviðkunnanlegt að fá aura frá áfengisverzluninni. En ekki hefur maður þó orðið var við það, að þeir hafi hafnað því að fá þaðan fé til þeirra góðmála, sem þeir vinna að. Mér virðist, að hér sé kannske nokkuð svipað á ferðinni. En ég vil þó vekja athygli á því, að hér er ekki verið að gera innflutning sjónvarpstækja að tekjustofni á þá lund, að það sé verið að leggja á neina nýja skatta eða nýja tolla. Þeir, sem slík tæki kaupa, koma til með að borga af þeim sömu tolla og þeir, sem þau hafa keypt. Hér er aðeins um a0 ræða heimild til þess, að ríkisstj. noti það, sem inn kemur, í þessum sérstaka tilgangi, sem ég fyrir mitt leyti álít vera mjög mikið nauðsynjamál.



Herra forseti. Ég skal í örfáum orðum svara þeirri fyrirspurn, sem hv. 6. þm. Sunnl. beindi til mín varðandi það, hver sé réttarstaða íslenzks sjónvarps, ef til verður stofnað. Lögfræðingar, færustu lögfræðingar hafa skýrt gildandi lög um ríkisútvarpið þannig, að það taki einnig til sjónvarps, og er það hliðstæður skilningur og uppi hefur verið í öllum nálægum löndum og er uppi varðandi alþjóðasamninga og fjarskipti. Þannig hefur verið litið á, að á því sé enginn efi, að eins og lögum er nú háttað, taki gildandi útvarpslög bæði til hljóðvarps og sjónvarps. Með því móti verður ekki litið öðruvísi en svo á, að ríkisútvarpið hafi lögum samkvæmt heimild til að undirbúa sjónvarp og hefja starfrækslu, ef það hefur fjárhagslegt bolmagn til. Í ráðherrabréfi 1957, nánari dagsetningu man ég ekki, var þessi skilningur staðfestur af hálfu ráðuneytisins, hver væri raunveruleg þýðing gildandi útvarpslaga í þessum efnum. Á grundvelli þessara lagaskýringa og þessa ráðherrabréfs hefur ríkisútvarpið látið fara fram þann undirbúning, sem þegar hefur farið fram varðandi íslenzkt sjónvarp. Ég tel því, að útvarpinu væri tvímælaust heimilt, auðvitað að áskildu samþykki réttra stjórnarvalda, að hefja hér tilraunasjónvarp, ef það hefði fjárhagslegt bolmagn til af eigin rammleik. Lagalega séð væri ekkert því til fyrirstöðu. Á þessum grundvelli hefur sú braut verið mörkuð, sem haldið hefur verið í þessu máli. Hitt er svo annað mál, og það skal ég gjarnan staðfesta að gefnu tilefni frá hv. 6. þm. Sunnl., að stofnun varanlegs sjónvarps, sem ætlað væri að taka til verulegs hluta landsmanna, hvað þá til allra landsmanna, er svo mikilvægt fyrirtæki og fjárhagslega séð svo kostnaðarsamt, að ég fyrir mitt leyti tel vera eðlilegt og sjálfsagt, að Alþ. fái um það að fjalla. Það mundi því a.m.k. vera skoðun mín og ég geri ráð fyrir ríkisstj. í heild, að áður en lagt yrði í mjög veruleg útgjöld til stofnunar stórrar sjónvarpsstöðvar hér á Íslandi, þá væri eðlilegt, að málið væri rætt á Alþ. og Alþ. gefinn kostur á að segja sína skoðun á því máli, sérstaklega hversu hraðar framkvæmdir skyldu vera og hvernig þeim yrði hagað. Af þessum sökum er ekki um að ræða neinn skoðaramun á milli hv. 10. þm. Reykv. og mín. Ég hafði hugsað mér, að einmitt sá háttur yrði hafður á, sem hv. 10. þm. Reykv, lét getið í framsöguræðu sinni fyrir frv. áðan. Engu að síður er nauðsynlegt, að ríkisútvarpið hafi skilyrði til að hefja undirbúning og halda áfram þeim undirbúningi, sem undanfarið hefur verið í gangi, og í því skyni er nauðsynlegt, a.m.k. gagnlegt, að ríkisstj. hafi þá heimild, sem hún hefur farið fram á að fá í því frv., sem hér liggur fyrir. Með þessu vona ég, að telja megi fyrirspurn hv. 6. þm. Sunnl. fullsvarað. Að síðustu vildi ég svo aðeins bæta því við, að mér var það til mikillar ánægju að heyra, að hv. 6. þm. Sunnl. virtist ekki vera sömu skoðunar og mér virtist hv. 5. þm. Reykn. vera varðandi það, hvort og hvenær æskilegt væri að efna til íslenzks sjónvarps. Hv. 6. þm. Sunnl. tók það skýrt fram og undirstrikaði það, að hann teldi, eins og öllum málum væri hér háttað, æskilegt, að framkvæmdum við íslenzkt sjónvarp væri hraðað eins og kostur væri á og eins og eðlileg fjárhagsgeta leyfði eða heimilaði, m.ö.o., að það væri æskilegt, að íslenzkt sjónvarp kæmist á sem allra fyrst, en auðvitað yrði að hafa þann hraða á framkvæmdum, sem samræmdist skynsamlegri hagnýtingu fjár og með fullum samanburði við aðrar fjárþarfir í landinu. Um þetta er ég honum nákvæmlega sammála. Þarna lét hann í ljós nákvæmlega þær skoðanir, sem ég persónulega hef á þessu máli. Hins vegar fannst mér enn nokkurt hik á hv. 5. þm. Reykn. í málinu og raunar, án þess að ég vilji gera honum nokkrar getsakir, helzt mega skilja ummæli hans þannig, að hann sé íslenzku sjónvarpi frekar andsnúinn, a.m.k. telji sízt af öllu að þið liggi nokkuð á því, að íslenzkt sjónvarp komist á fót, hvorki fyrir Reykvíkinga né heldur fyrir Suðurlandsundirlendið, hvað þá landið allt. Um þetta er ekkert að segja. Ég get ekki sagt annað en það, að jafnvænt og mér þykir um, að hv. 6. þm. Sunnl. skuli hafa þá skoðun, sem hann hefur á þessu máli, þá harma ég það, að skoðun hv. 5. þm. Reykn. skuli vera jafníhaldssöm í þessu efni og hún virðist vera.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð til frekari skýringar á því, sem ég sagði um sjónvarpið í fyrri ræðu minni, að gefnu tilefni frá hv. 8. þm. Sunnl. Þegar ég sagði, að ég teldi, að óháð afstöðu manna til sjónvarpsmálsins teldi ég óhætt að samþ. þá heimild, sem hér var farið fram á, þá fólst ekki í því, að ég væri að lýsa neinni skoðun á því, hvort sérstaka löggjöf þyrfti til þess að stofna til sjónvarps hér á landi. Ég hef ekki myndað mér nema skoðun á því efni, hvort heimilt sé að stofna til sjónvarps á grundvelli l. um ríkisútvarpið, og var ekki að hugsa um að taka neina afstöðu í því máli, enda hef ég ekki kynnt mér það atriði rækilega. Það, sem ég hins vegar átti við, var það, að ég taldi, að það gæfi auga leið, að stofnkostnaður sjónvarps yrði svo mikill, að sá kostnaður fengist ekki uppi borinn með því að samþ. þessa heimild einvörðungu. Og þar við má bæta því, að þess er ekki að vænta, hvaða ríkisstj. svo sem verður við völd á þeim tíma, þegar sjónvarpi verður komið á fót hér á landi, hvort sem það verður fyrr eða síðar, að stofnað verði til sjónvarps, nema tryggður sé ekki einvörðungu stofnkostnaðurinn, heldur líka rekstrarkostnaður, en til slíks þyrfti auðvitað að leita samþykkis Alþingis. Það var þetta, sem ég átti við og í því efni falls skoðanir mínar og hæstv. menntmrh. mjög saman, eins og þegar hefur komið í ljós. Hins vegar lá það ekki í orðum mínum, að ég vildi neina afstöðu taka til þess, hvort setja þyrfti sérstaka löggjöf um stofnun sjónvarps. Hitt gefur auga leið, að heimildir til fjáröflunar þarf auðvitað að fá á hæstv. Alþingi, en þessi heimild leysir ekki þann vanda.



Herra forseti. Frv. þetta er komið frá hv. Nd., og er það, eins og grg. fyrir frv. ber með sér, flutt að ósk biskups á grundvelli samþykktar frá safnaðarráði Reykjavikur. Efni frv. er í stuttu máli það, að þar sem hámark fyrir sóknargjöldum er nú 100 kr.. þá er gert ráð fyrir því, að framvegis verði þessar 100 kr. lágmark sóknargjalda, en safnaðarstjórnum er heimilað að hækka það í 250 kr. Þetta frv. hefur, að því er ég veit bezt, verið afgreitt ágreiningslaust í hv. Nd. Fjhn. hefur haft það til meðferðar, og eins og nál. á þskj. 649 ber með sér, leggur n, einróma til, að það verði samþykkt óbreytt.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir á þskj. 611, hefur heilbr.- og félmn. athugað, og n. mælir með því, að frv. verði samþ. Frv. þetta er um ávöxtun fjár tryggingafélaga. Í 1. gr. frv. eru ákvæði um það, hvaða tryggingafélög eru undanþegin þessum lögum. Í 2. gr. frv. er kveðið á um það, hvernig skuli ávaxta fé tryggingasjóða líftrygginga. Og í 3. gr. eru ákvæði um það, hvernig skuli ávaxta fé tryggingafélaga, annað en fé tryggingasjóða líftrygginga. En meginefni þessa frv. er að finna í 4. gr., og þar er kveðið svo á, að árlega skuli verja 25% af ráðstöfunarfé tryggingasjóðs líftrygginga til kaupa á íbúðarlánabréfum húsnæðismálastofnunar ríkisins. Enn fremur getur félmrh. ákveðið fyrir fram fyrir eitt ár í senn, að 25% af öðrum verðbréfa- og víxlakaupum tryggingafélaga skuli vera með sama hætti. Ástæðan til, að frv. þetta er borið fram, er sú, að það þykir rétt, að vátryggingafélögin leggi fram nokkurt fé til íbúðalána. Þegar almenna veðlánakerfið var stofnað árið 1956, var gert ráð fyrir því, að líftryggingafélögin legðu fram nokkurt fé árlega til kerfisins. Þetta var ekki lögbundið, og það var byggt á frjálsum samningum um þetta efni milli ríkisstj. og vátryggingafélaga. En það kom brátt í ljós, að það fé, sem almenna veðlánakerfið fékk til ráðstöfunar frá vátryggingafélögunum með þessum hætti, varð í reynd miklum mun minna en ráð var fyrir gert og vonir höfðu staðið til. Og þó var það svo, að fyrstu árin munaði nokkuð um þetta framlag vátryggingafélaganna, en það hefur farið minnkandi, eftir því sem á hefur liðið, og s.l. ár fékk almenna veðlánakerfið til ráðstöfunar aðeins 1 millj. og 860 kr. frá vátryggingafélögunum í formi kaupa á bankavaxtabréfum kerfisins. Á öllu tímabilinu, sem liðið er, frá því að almenna veðlánakerfið var stofnað fram til ársloka 1963, hefur kerfið fengið með þessum hætti aðeins 18 millj. 664 þús. kr. Til þess að ráða bót á þessu og fá til umráða meira af fé vátryggingafélaganna er frv. það, sem hér liggur fyrir, fram borið. Og það er gert ráð fyrir því, að skv. ákvæðum frv. megi reikna með því, að almenna veðlánakerfið fái fé frá vátryggingafélögunum sem svarar um 30 millj. kr. árlega með þessum hætti. Það kann að vera, að þessi upphæð geti lækkað eitthvað, vegna þess að vátryggingafélögin hafa yfirleitt bundið fé það, sem þau hafa lánað, í lánum til skemmri tíma en íbúðalánin eru og bankavaxtabréf almenna veðlánakerfisins. En samt sem áður er enginn vafi á því, að með samþykkt þessa frv. eru gerðar raunhæfar ráðstafanir til þess að auka ráðstöfunarfé húsnæðismálastofnunarinnar og almenna veðlánakerfisins verulega, og heilbr.- og félmn. mælir eindregið með því, að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Ég hef leyft mér fyrir hönd ríkisstj. að flytja 2 brtt. við frv. á þskj. 647. Fyrri brtt. gerir ráð fyrir því, að óski innlánsstofnun að setja á stofn útibú eða umboðsskrifstofu, skuli hún sækja um leyfi til þess til Seðlabankans, sem láti í ljós álit sitt á umsókninni og leggi það fyrir þann ráðherra, sem fer með mál hlutaðeigandi banka eða innlánsstofnunar, og taki þá ráðherra ákvörðun um, hvort leyfið skuli veitt eða ekki. Það er alkunna, að að undanförnu hefur verið vaxandi samkeppni milli banka um staðsetningu útibúa, og bendir sú reynsla mjög ótvírætt til, að nauðsynlegt sé, að tekið sé upp opinbert eftirlit á þessu sviði, svo sem tíðkast mjög víða erlendis. Mundi þá vera stefnt að því að koma í veg fyrir offjölgun útíbúa á einstökum stöðum, en slíkt mundi að sjálfsögðu aðeins hafa í för með sér aukinn kostnað við rekstur bankakerfisins, en í stað þess verði unnið að því, að bankaútibúin dreifist sem viðast um landið, þannig að bankaþjónusta sé hvarvetna sem bezt. Nú hefur löggjöf viðskiptabankanna heimilað þeim stofnunum að ákveða einhliða, hvar þær koma á fót útibúi eða umboðsskrifstofu. Þau ákvæði hafa, eins og ég gat um áðan, leitt til vaxandi samkeppni þeirra um staðsetningu útibúa og hafa haft í för með sér fjölgun þeirra, sem sumir telja óhóflega mikla, án þess þó að reynslan hafi orðið sú, að bankaútibúin hafi dreifzt um landið þannig, að sem bezt sé séð fyrir þessari þjónustu. Þetta eru rökin fyrir því, að ríkisstj. telur, að nauðsynlegt sé, að till. sé gerð til heildarskipulagningar á staðsetningu bankaútibúa, og telur, að það markmið geti ekki náðst með öðrum hætti en þannig, að stofnun bankaútibúa séð háð leyfisveitingu ráðherra að fengnum till. Seðlabankans hverju sinni. Seinni brtt. er um það, að Seðlabankanum sé heimilt að taka að sér innheimtu ávísana, sem innlánsstofnanir hafa keypt og ónóg innstæða er fyrir, og áskilja innheimtugjald frá útgefanda skv. nánari reglum, sem ráðherra setur. Það er kunnugt, að Seðlabankinn hefur haft forgöngu um sérstakar aðgerðir, sem beinast gegn misnotkun ávísana. Þessar aðgerðir eru fyrst og fremst fólgnar í sérstöku allsherjaruppgjöri, sem Seðlabankinn hefur beitt sér fyrir nokkrum sinnum, og svo í daglegri innheimtu þeirra ávísana, sem innlánsstofnanir í Reykjavík eignast og ónóg innstæða er fyrir. Þessar aðgerðir hafa þegar borið allgóðan árangur, og er greinilegt, að þeim verður að halda áfram. Þess vegna þykir rétt að staðfesta í löggjöf heimild fyrir Seðlabankann til þess að veita þá þjónustu, sem hann hefur veitt í þessum efnum fram að þessu. Það innheimtugjald, sem bankinn áskilur sér, þarf að vera allhátt, til þess að árangur verði af þessum aðgerðum, og er því talið rétt, að ráðh. sá, sem fer með bankamál, ákveði, hversu hátt það megi vera, og setji að öðru leyti reglur um framkvæmdina, eins og gert er ráð fyrir í seinni brtt. Þetta vona ég, að hv. d. telji nægilegt til skýringar á þessum brtt.



Herra forseti. Þetta eru alveg furðuleg vinnubrögð, sem hér eru höfð um hönd, alveg furðuleg. Og ég get ekki annað en látið í ljós vonbrigði mín yfir því, að hæstv. viðskmrh. skuli beita sér fyrir þvílíkum vinnubrögðum. Þetta frv., sem hér er fjallað um, frv. um Seðlabanka Íslands, var lagt fram snemma þings. Það hefur verið til meðferðar í Nd. svo að mánuðum skiptir, verið rætt þar mikið og nægur tími gefizt þar til athugunar á öllum atriðum í sambandi við þetta mál. En það hefur ekki á þeim tíma vaknað upp fyrir hæstv. viðskmrh., að það gæti verið ástæða til að gera frekari breytingar á seðlabankal. heldur en lagt er til í frv. Seint og síðar meir er svo þetta frv. tekið til meðferðar hér í þessari hv. d. Þá gerir hæstv. viðskmrh. við 1. umr. málsins mjög takmarkaða og stutta grein fyrir þessu frv. Ég tók síðan til máls við þá umr. og gerði allmargar aths. við þetta frv. Hæstv. viðskmrh. var þá eins og fló á skinni hér í d. og mátti ekki vera að hlusta á nema með öðru eyranu - og varla þó - það, sem fram var borið í sambandi við þetta. Síðan átti svo að taka málið til 2. umr., og var það tekið til 2. umr. hér á næturfundi, án þess að viðskmrh. léti þá svo lítið að vera viðstaddur. Og það var fyrir eindregin mótmæli mín og eindregin tilmæli, að hæstv. forseti frestaði þá afgreiðslu málsins til næsta dags, og þá fyrst var hæstv. viðskmrh. viðlátinn að vera hér staddur í d. og svara, að vísu af lítilli getu, þeim fsp., sem ég þá bar fram. Og nú er þetta mál tekið til 3. umr., þegar sennilega tveir dagar lifa þingsins. Og þá fyrst hugkvæmist hæstv. viðskmrh. að koma fram með brtt., sem fyrir liggja á þskj. 647. Um seinni brtt. er það að segja, að hún er nánast hlægileg, það verð ég að segja, og þó kannske ekki að öllu leyti, því að í henni felst viss vitnisburður um seðlabankastjórn. Ég veit ekki betur en það hafi viðgengizt nú um alllanga hríð, að Seðlabankinn hafi tekið að sér að innheimta ávísanir, sem ekki er næg innstæða fyrir hjá innlánsstofnunum. Ég veit ekki betur en það hafi gerzt með samningi á milli Seðlabankans og viðskiptabankanna. Ég hef aldrei heyrt, að það hafi verið vefengt, að þetta hafi verið fyllilega lögmætt. Nú á að fara að koma fram með till. um að setja lagaákvæði um þetta. Þýðir þá það, að það, sem gert hefur verið í þessu máli af hálfu seðlabankastjórnar og viðskiptabankanna, hafi verið með öllu ólöglegt? Hvað á það að þýða að fara að fá þessa heimild nú? Auðvitað gerir það ekkert til, þótt þessi heimild verði samþ. í sjálfu sér, en þetta er bara alveg út í bláinn og getur ekki þýtt annað en það, að það sé vefengt af hæstv. viðskmrh., að Seðlabankinn hafi haft heimild til þess að gera það, sem hann hefur gert. En þessi brtt. er meinlaus. Hið sama verður ekki sagt um fyrri brtt. Hún er að mínum dómi fáránleg af mörgum ástæðum. Hún er að vísu í stíl við stefnu hæstv. ríkisstj., þá sem hún hefur fylgt að undanförnu, allt frá því að hún setti seðlabankalögin 1961, en seðlabankal. táknuðu þá að vissu leyti spor aftur á bak frá því, sem verið hafði, því að gagnstætt því, sem var þá látið í veðri vaka, var með þessum l. um Seðlabankann frá 1961 verið að gera hann háðari ríkisstj. en hann hafði áður verið. Þó að það væri haft á orði, að það væri verið að stofnsetja sérstakan og sjálfstæðan seðlabanka, var raunveruleikinn þessi, að það var verið að gera bankann háðari ríkisstj. en áður var. Og síðan hefur allt miðað í þá sömu átt að setja sem mest undir ríkisstjórnarhatt í bankamálunum. Og nú við 3. og síðustu umr. málsins í þessari hv. d., síðari d., sem fær mál þetta til meðferðar, kemur hæstv. viðskmrh. fram með alveg spánnýja brtt., þess efnis, að ef innlánsstofnanir þær, sem ræðir um í þessu frv., sem hér liggur fyrir, - en það eru ekki bara bankar og ekki bara sparisjóðir, heldur einnig innlánsdeildir kaupfélaga, - að ef innlánsstofnanir þær, sem ræðir um í þessu frv„ óska þess að setja upp útibú eða umboðsskrifstofu einhvers staðar, þá skuli þurfa að fá til þess leyfi ríkisstj. Ríkisstj. ætlar sem sé sjálf að ákveða það í framtíðinni, á hvaða stöðum útibú skuli upp sett og hvaða bankar skuli gera það á hverjum stað. Það er náttúrlega skiljanlegt, að marga langar til að hafa völd, og það getur kannske verið mannlegt, að ráðh. langi til þess að geta haft vald til þess að ráðstafa hlutunum. En ég hygg nú, - ég veit, að ég er ekki eins fróður um bankamál og hæstv. viðskmrh., - en ég vil nú leyfa mér að staðhæfa, þangað til annað upplýsist, að þess muni ekki þekkjast dæmi í öðrum löndum, að viðskiptabankar þurfi leyfi ríkisstj. til þess að setja upp útibú eða umboðsskrifstofu, hvar sem vera skal. En þessi brtt. er með sama blænum og annað í seðlabankalögunum. Það á að reyna að láta það líta svo út, að það sé verið að fela Seðlabankanum eitthvert hlutverk, gera sem minnst úr því, að það er í raun og veru ríkisstj., sem öllu á að ráða. Seðlabankinn á hér eins og annars staðar að vera skriffinnskulegur milliliður á milli. Það á sem sé, þegar viðskiptabanki óskar að setja upp útibú einhvers staðar, þegar sparisjóður óskar að setja upp einhvers staðar umboðsskrifstofu, þegar innlánsdeild kaupfélags vildi gera það til hagræðis viðskiptamönnum kaupfélags að setja upp umboðsskrifstofu einhvers staðar annars staðar á félagssvæðinu heldur en þar sem höfuðstöðvar félagsins eru, þá á að senda þá umsókn til Seðlabankans, og svo má Seðlabankinn athuga þá umsókn, og hann má láta í ljós álit sitt á henni, en síðan verður að senda umsóknina upp í stjórnarráð, og þar verður ráðh. að segja til, hvort við þessum tilmælum skuli orðið eða ekki. Það eru miklar umbúðir um okkar Seðlabanka, og í orði er honum sums staðar fengið dálítið vald, og honum stýra þrír ágætir bankastjórar og svo er þar yfirbankaráð, en ekki þykir nú þessari stofnun samt, þjóðbankanum sjálfum, sem svo er kallaður, trúandi fyrir að skera úr því, hvort viðskiptabankar eða innlánsstofnanir skuli setja upp útibú á þessum eða þessum stað. Nei, hann má ekki hafa fullnaðarráð um það, ráðh. skal hafa valdið. Það er ráðh., sem á að taka ákvörðun um það, hvort leyfi skuli veitt. Þannig er þetta allt á eina bókina lært, að það er verið að fara í feluleik með hlutina og reyna að breiða yfir það, sem raunverulega vakir fyrir hæstv. ríkisstj, og er hennar vilji. Hún er að sölsa undir sig vald, sem hún hefur ekki og hefur ekki haft til þessa. En hún er að reyna að breiða yfir það með því að láta líta svo út, að hún sé að fá Seðlabankanum eitthvert hlutverk í þessu sambandi, og skýtur svo þessu ákvæði um vald ríkisstj. inn í frv. til seðlabankalaga. Nú er það reyndar svo, að þessi brtt. fjallar ekki um seðlabanka. Hún fjallar um viðskiptabanka og þeirra starfsemi og innlánsstofnanir þeirra, og það vill nú svo til hjá okkur, þó að það megi kannske segja, að það sé dálitið einkennilegt og óvenjulegt, miðað við það, sem er annars staðar, að það hafa verið sett hér sérstök lög um hvern viðskiptabanka, sem hér hefur verið settur á stofn. Það hafa ekki enn verið sett almenn bankalög, svo sem eðlilegt mætti teljast. Mér er það að vísu kunnugt, að hæstv. viðskmrh. hefur gert ráðstafanir til þess, að samin verði slík almenn bankalög fyrir viðskiptabanka og innlánsstofnanir, því að þau eiga að ná til allra innlánsstofnana. En það virðist liggja svo mikið á þessari breytingu, að hún hafi ekki mátt bíða eftir því, og hana á að gera hér með þessum hætti, að láta samþykkja hana við eina umr., síðustu í þessari d., fara svo til neðri deildar, og þar á hún að samþykkjast við eina umr., og þá eiga þetta að heita lög. En það er nú þannig fyrir mælt í okkar stjórnarskrá, að hvert lagafrv. eigi að ganga í gegnum þrjár umr. í hvorri d. En í þessu tilfelli hagar svo til, eins og ég sagði áðan, að um hvern einasta viðskiptabanka eru sérstök lög, og það er í þeim lögum, sem mælt er fyrir um þetta efni, sem hér er verið að skipa fyrir um. Og ef þeim lögum á að breyta með þessum hætti, sem ég hef hér bent á og augljóst er að ætlunin er, þá sér það hver heilvita maður, að ákvæðum þessum, sem standa t.d. í lögunum um Landsbanka Íslands og í lögunum um Útvegsbanka Íslands og í öðrum hinum einstöku bankalögum, þá sér hver maður, að breyting á þeim lögum hefur ekki gengið í gegnum neinar 3 umr., en þessi brtt. er í raun og veru brtt. við hin einstöku bankalög. Ég vil - með leyfi hæstv. forseta - benda á lög nr. 11 1961, um Landsbanka Íslands. Þar segir í 4. gr. skýrum stöfum: „Landsbanki Íslands hefur heimili sitt og varnarþing í Reykjavík: Auk þess getur hann haft útibú, þar sem bankastjórn og bankaráð ákveða.“ Hér er alveg skýrum stöfum mælt í 1., hvaða aðilar það eru, sem ákveða það, hvar Landsbankinn skuli geta sett upp útibú. Ef því fyrirkomulagi á að breyta, þarf að breyta þessari gr., 4. gr. landsbankal. Það sér hvert sæmilega þroskað barn, það er ekki hægt að fara öðruvísi að. Og alveg sama verður upp á teningnum, þegar flett er upp á l. um Útvegsbanka Íslands, nr. 12 frá 1961. Þar segir svo í 4. gr.: „Útvegsbanki Íslands hefur heimili sitt og varnarþing í Reykjavík, en auk þess getur hann haft útibú, þar sem bankastjórn og bankaráð ákveða.“ Það eru bankastjórar Útvegsbankans og bankaráð hans, sem ákveða það, hvar Útvegsbankinn skuli hafa útibú samkv. l. um Útvegsbanka. Og ef á að breyta því ákvæði, þá á að breyta því með breyt. á I. um Útvegsbanka eða í almennum bankalögum, sem kæmu í stað eða leystu af hólmi þessi einstöku bankalög. Þannig gæti ég haldið áfram og lesið upp úr öllum þeim bankalögum, sem sett hafa verið viðskiptabönkum, eða þá þeim samþykktum, sem settar hafa verið um einkabanka til viðbótar þeim l., sem um þá hafa verið sett. Þetta er því alveg furðulegt, að fara að koma með þetta á síðasta stigi málsins og ætla að fara að koma hér - ég vil segja: aftan að mönnum um þetta. Þegar það hefur verið gert ráð fyrir því, að þinginu væri að ljúka, þá er komið þarna með spánnýtt mál. Við stjórnarandstæðingar hér í Ed. verðum áreiðanlega ekki sakaðir um það að hafa haldið hér uppi málþófi yfirleitt. En ef það á að fara svona að, þá verður að grípa til einhverra ráða. Nú er það alveg rétt, sem hæstv. viðskmrh. drap á í ræðu sinni hér áðan, að það hefur nokkuð mikið kveðið að því, að bankaútibú væru sett upp, og það má vel vera, að mörgum hafi sýnzt, að í því hafi ekki gætt fullrar hagsýni, hafi ekki alltaf verið farið sem skynsamlegast að, þannig að tveir bankar hafa kannske sett upp útibú á sama stað og það kannske ekki í sérlega fjölmennum byggðarlögum. Það má kannske í sjálfu sér gagnrýna þetta. Og það má gagnrýna það kannske, að þessir sömu bankar hafa sett upp útibú nokkuð víðs vegar hér um bæinn og lagt talsvert fé í húsnæði hér og þar, að því er virðist í því skyni. En ég held, að það sé samt ekki hægt að gagnrýna það svo sterklega, að það réttlæti þessa ráðstöfun, sem hér er gerð, að fara að taka alveg ráðin af stjórnum viðskiptabankanna í þessu máli, svipta þær alveg forræði í þessum málum. Þó að það megi kannske finna að einstökum ráðstöfunum þar, þá held ég, að það réttlæti ekki það vantraust, sem kemur fram í þessari brtt. í garð viðskiptabankanna og stjórna þeirra. Og þó að hæstv. ríkisstj. vilji fá meiri völd í þessu efni, er það nú ekki svo, að þessir viðskiptabankar séu svo ákaflega fjarlægir hæstv. ríkisstj., af því að a.m.k. í bankaráðum flestra ríkisbankanna mun ráðh., einn eða fleiri, eiga sæti, þannig að það eru hæg heimatökin fyrir ríkisstj. að fylgjast með í þessu efni, því að það er alveg ljóst af þessum lagaákvæðum, sem ég las upp hér áðan, að það er bankaráðið líka, sem verður að segja sitt orð um það, hvort upp skuli sett útibú eða ekki. Og það má þess vegna vissulega segja, að það sé meira en lítið vantraust, sem felist í þessari brtt. frá hæstv. viðskmrh. í garð samráðh. síns, hæstv. utanrrh., Guðmundar Í. Guðmundssonar, sem er formaður í bankaráði Útvegsbanka Íslands, þegar það á nú með þessari breytingu og þessum hætti að fara að taka af honum ákvörðunarvald um þetta efni. Það getur vel verið samt, eins og ég sagði, að það megi gagnrýna eitthvað þær ráðstafanir, sem gerðar hafa verið í þessu efni, og það má vel vera, að þetta mál þurfi að taka nokkuð til athugunar. En þá er það eðlilegast, að það sé gert í sambandi við setningu almennra bankalaga, sem leystu hin einstöku bankalög af hólmi, en það sé ekki hrapað að neinu í þessu efni. Og ef ætti að setja einhverja yfiraðila yfir viðskiptabankana að þessu leyti til, þá væri vitaskuld eðlilegt, að sá aðili væri þjóðbankinn, en ekki ráðh. eða ríkisstj. Það er náttúrlega forkastanlegt að ætla að fá jafnpólitískum valdhafa og ráðh. eru úrskurðarvald um efni sem þetta, hvar ein peningastofnun megi setja upp útibú eða umboðsskrifstofur, ekki bara í einstökum landshlutum, heldur innanbæjar, því að þessi brtt. nær alveg jafnt til þess að setja upp útibú eða umboðsskrifstofur innanbæjar. Ég hef bent á, hve hér er um fjarstæðukennd vinnubrögð að ræða, að ætla sér að fara að koma fram með jafnróttæka breytingu og þessa á síðasta stigi þessa máls, sem að öðru leyti hefur verið mikið deilumál og hefði verið alveg fullkomið tilefni til að koma fram með þessa breytingu á fyrri stigum málsins, þannig að um hana hefði verið hægt að fjalla í nefndum með eðlilegum hætti, fá umsagnir. Þetta er náttúrlega engin hæfa, að ætla að fara að setja þetta svona og senda það ekki einu sinni til umsagnar þeim stofnunum, sem þetta snertir og á að fara að taka valdið þarna af. Þetta eru engin vinnubrögð: Það hefur verið alveg nægur tími til þess að koma fram með þetta á fyrri stigum, og tilefni til þess var þá alveg eins fyrir hendi og það er nú, ef það er fyrir hendi nú á annað borð, vegna þess að það er ekkert, sem gerzt hefur í síðustu viku eða síðasta mánuði, - það er ekki nýtilkomið, að það væri verið að setja upp útibú hér og þar. Ég vil þess vegna leyfa mér að vænta þess, að þessi brtt. hæstv. ráðh. sé nú sett fram í nokkru fljótræði og hann sjái, þegar hann íhugar málið betur, að það muni vera skynsamlegra að draga hana nú til baka, íhuga þetta mál með eðlilegum hætti og láta heldur næsta Alþingi fjalla um það með eðlilegum hætti. Ég held, að hann hljóti að sjá, þegar hann hugsar málið nánar, að það séu skynsamlegri og eðlilegri vinnubrögð, og ég held líka, að hann hljóti að sjá það, þegar hann íhugar málið, að það er ekki skynsamlegt af hæstv. ríkisstj. og honum, sem hefur gert ráð fyrir því, að þingi yrði lokið nú eftir 2–3 daga, að fara að stofna til slíks sem þessa, að koma með þetta þannig á - eiginlega má nú segja: síðasta degi þings að því leyti til, að ég hygg, að það sé gert ráð fyrir því, að þetta mundi verða síðasti fundardagurinn í þessari hv. d., því að það eru líka eftir fleiri mál, sem hæstv. ríkisstj. leggur áherzlu á að fari hér í gegn og eftir er að ræða hér í d. Og ef okkur stjórnarandstæðingum finnst, að það eigi að fara að beita hér einhverjum bolabrögðum, þá munum við að sjálfsögðu taka á móti samkv. því, þannig að það er á allan hátt skynsamlegt af hæstv. ráðh. að velta þessu nokkuð fyrir sér, hvort hann hafi ekki hrapað nokkuð að þessu. T.d. er alveg furðulegt, að þetta skuli ekki hafa verið borið undir þá n., sem annars hefur um þetta mál fjallað hér, fjhn. Það er alveg einkennilegt, að þetta skuli koma fram svona alveg á síðasta degi. Það er vandfundin á því skýring. En hitt er náttúrlega alveg augljóst mál og þarf um það engum að blandast hugur, að þessi brtt. er gerbreyting á stjórnarfyrirkomulagi viðskiptabankanna, sem er ákveðið í lögum þeirra. Þess vegna er það eðlilegt, að hæstv. forseti taki það til athugunar, hvort svona brtt. við það mál, sem hér liggur fyrir til umr., eigi ekki að vísa frá, vegna þess að í henni felst gerbreyting á öðrum l., og slík gerbreyting á öðrum l. en þeim, sem hér er fjallað um, á vitaskuld að ganga gegnum þrjár umr. í hvorri d. samkv. skýrum ákvæðum stjórnarskrár. Ég skal ekki hafa þessi orð fleiri að sinni, en vænti þess, að hæstv. viðskmrh. taki þetta mál til athugunar, og ef hann vill ekki líta með sanngirni á þær aths., sem ég hef hér gert, og taka til greina þær ábendingar, sem ég hef borið hér fram, þá er alveg auðsætt, að það býr hér eitthvað meira undir, og þá er ekki hægt að afsaka framkomu till. á þessu stigi með því, að hún sé fljótræðisverk, heldur er hún þá borin fram af ráðnum hug og borin fram á þessu stigi málsins af ráðnum hug, þannig að það má nokkuð sjá af því, hver viðbrögð ráðh. verða, hvernig þetta allt er til komið og í pottinn búið.



Herra forseti. Mér þótti mjög vænt um að heyra það og vil vekja sérstaka athygli hv. d. á því, að hv. 3. þm. Norðurl. v. hafði í raun og veru engar efnisaths. að gera við þær tvær brtt., sem ég hef hér leyft mér að flytja fyrir hönd ríkisstj. Hv. þm, er skynsamur maður og sanngjarn, auk þess sem hann hefur glögga þekkingu á þeim málum, sem hér er um að ræða, vegna þess að hann á sæti í bankaráði sjálfs Seðlabankans, og þess vegna átti ég raunar alls ekki von á neinu öðru en því, að hann gerði sér algerlega ljóst, að í nokkurt óefni hefur stefnt undanfarna mánuði, að því er varðar stofnun bankaútibúa, bæði hér í Reykjavík og raunar í landinu sem heild. Enda kom það greinilega fram í orðum hans áðan, að hann viðurkenndi réttmæti þess megintilgangs fyrri brtt. að hafa hönd í bagga með stofnun nýrra útibúa í landinu í því skyni, að milliliðakostnaður við bankastarfsemi og bankaþjónustu ykist ekki óhóflega, jafnframt því sem reynt yrði að tryggja góða eða a.m.k. sómasamlega bankaþjónustu hvarvetna á landinu. En eins og nú er komið og er raunar tiltölulega nýtilkomið hér á landi, að íslenzka bankakerfið er sumpart kerfi ríkisbanka og sumpart einkabanka og komizt hefur á talsverð samkeppni milli ríkisbankanna annars vegar og einkabankanna hins vegar og raunar ekki hvað sízt á milli einkabankanna sérstaklega, þá virtist reynslan hafa sýnt, að ekki verði hjá því komizt, að hið opinbera láti til sín taka á þessu sviði svo sem fjölmörgum öðrum og reyni að stuðla að því, að samkeppni á þessu sviði leiði ekki til óhóflegs vaxtakostnaðar, og stuðli að því jafnframt, að þjónustan dreifist sem skynsamlegast og eðlilegast um landið. Mér þótti vænt um að heyra, að hv. þm. hafði ekki sínar meginaths. að gera við efni till., - mér virðist raunar, að hann játi, að það sé réttmætur og skynsamlegur tilgangur, sem liggur þeim til grundvallar, - heldur voru aths. hans einvörðungu um form till., þ.e. hversu seint þær eru fram komnar. Svipað var að segja um seinni brtt., þar sem gert er ráð fyrir því, að Seðlabankinn hafi heimild til að áskilja sér innheimtugjald frá útgefanda í sambandi við það, ef hann tekur að sér innheimtu tékka, sem ónóg innstæða er fyrir. Það er algerlega rétt hjá hv. þm., að Seðlabankinn hefur innt þessa þjónustu af hendi undanfarið og notað í því sambandi sem innheimtulaun taxta Lögmannafélags Íslands. Um það hefur verið rætt í Seðlabankanum við viðskmrn., að það sé óviðkunnanlegt, að Seðlabankinn noti taxta einkasamtaka eins og Lögmannafélagsins, og Seðlabankinn hefur eindregið óskað eftir því, að viðskmrn. setti reglur um það, hvaða innheimtulaun Seðlabankinn skyldi áskilja sér. En það getur viðskmrn. ekki, nema því aðeins að því sé heimilað í lögum að setja slíkan taxta, og þannig stendur á því, að þessi brtt. er fram borin, enda kom það einnig fram hjá hv. þm., að hann hafði í raun og veru ekkert við efni hennar að athuga. Það, sem hv. þm. gagnrýndi, var, hversu seint þessar till. væru fram komnar í fyrsta lagi, og í öðru lagi, að með því að breyta ákvæðum seðlabankal. væri í raun og veru verið að breyta efnisákvæðum I. um viðskiptabanka. Nú skal ég fúslega játa, að æskilegt hefði verið, að ríkisstj. hefði getað flutt þessar till. fyrr, þannig að þær hefðu komið til umr. og athugunar svo snemma í þessari hv. d., að þær hefðu getað hlotið venjulega nefndarmeðferð. En það má segja það alveg eins og er, að ríkisstj. og Seðlabankinn, sem einnig stendur að flutningi þessarar till., voru síðbúin með þessar till., og það, sem var að velja á milli, var að láta alveg undir höfuð leggjast að óska eftir þeim breytingum, sem hér er gert ráð fyrir á seðlabankal., og þar með láta málið allt biða til næsta hausts, eða bera till. fram, þótt seint væri. Ég skal ekki gera neina tilraun til að mæla því bót í sjálfu sér, hversu seint till. koma fram, og er raunar skapi næst að biðja afsökunar á því, að till. skuli ekki hafa verið bornar fram fyrr. En í þessum efnum, eins og raunar mörgum öðrum, getur verið, að nauðsyn brjóti lög. Það, sem ríkisstj. átti um að velja, var, að óbreytt skipan héldist varðandi stofnun bankaútbúa allt fram á næsta haust og þá væntanlega fram til næstu áramóta. En ríkisstj. og Seðlabankanum er kunnugt um, að uppi eru af hálfu bæði ríkisbanka og einkabanka margvíslegar till., margvíslegar ráðagerðir um stofnun bankaútibúa í landinu. Og ríkisstj. telur, og Seðlabankinn er þar alveg á sömu skoðun, að það verði að gera allsherjartilraun til þess, að stofnun bankaútibúa í landinu verði samræmd með einhverjum hætti og fylgi þannig einhverri skynsamlegri áætlun. Að öðrum kosti getur ekki öðruvísi farið en svo, að kostnaður við bankakerfið, sem vaxið hefur ískyggilega á síðari árum, - það segi ég og undirstrika af miklum þunga, - að kostnaður við bankakerfið, sem vaxið hefur ískyggilega á undanförnum árum, mundi enn á komandi sumri og hausti vaxa mjög verulega. Það er sú skoðun ríkisstj., að nauðsynlegt sé að gera það sem unnt er til þess að stemma stigu við þessari þróun, sem liggur að baki þessari síðframbornu brtt., og ef hv. þm. og hv. stjórnarandstaða er á annað borð sammála ríkisstj. um það efni málsins, að æskilegt sé, að stofnun nýrra bankaútibúa á komandi sumri og næsta hausti fari fram eftir einhverri skynsamlegri áætlun, get ég ekki annað en vonað, að hv. stjórnarandstaða sætti sig við, að form á flutningi þessarar till. er ekki eins og ég eða ríkisstj. hefði helzt kosið. Ég vona sem sagt, að hv. stjórnarandstaða liti fremur á efni málsins en það, hversu till. er síðbúin og í hvaða formi hún er. Ef við getum verið sammála um það, eins og mér hefur skilizt, að þessar ráðstafanir séu nauðsynlegar, tel ég það mikilvægara en hitt, eins og ég skal fúslega játa, að málatilbúnaðurinn er að forminu til ekki eins og ég hefði helzt viljað að hann hefði getað orðið.



Herra forseti. Það er mikið rétt, að bankaútibúum hefur fjölgað mjög að undanförnu og að áliti margra ískyggilega mikið ört. Að því leyti til er það ekki út í hött, að það mál sé tekið til umr. hér á Alþingi. Hins vegar finnst mér þetta mál bera mjög óheppilega að nú í þinglokin, því að þótt við séum sammála um, að hér þurfi að spyrna við fæti, er ekki þar með sagt, að við séum allir á einu máli um, með hverjum hætti það skuli gert. Eins og fram hefur verið tekið hér í umr., hafa a.m.k. ríkisbankarnir fullt vald til að stofna útibú að lögum. Með þessari brtt., sem hér liggur frammi, er ákveðið að svipta bankana að fullu þessum rétti. Ég hefði getað hugsað mér, að einhver önnur leið kæmi til greina, t.d. að málið væri athugað á þeim grundvelli, að réttur bankanna til stofnunar útibúa yrði takmarkaður, án þess að hann yrði að fullu af þeim tekinn. Og í öllu falli er ég alveg sammála því, sem hv. 3. þm. Norðurl. v. lagði áherzlu á, að hv. þdm. þurfa að fá tíma til að athuga þetta mál, svo og það, sem í 2. brtt. felst og ég skal ekki ræða um hér. Þess vegna vil ég fyrir hönd okkar Alþb.-manna hér í hv. d. fara fram á það við hæstv. ráðh., að hann dragi þessa till. til baka nú í þetta sinn og málið verði betur athugað og síðan lagt fyrir t.d. næsta þing í byrjun. Ég held, að það sé enginn voði á ferðum, þótt þessir mánuðir liði þangað til þing kemur saman að nýju á n. k. hausti. Ef hæstv. ráðh. vill ekki verða við þessari bón minni hl., vil ég mælast til þess við hæstv. forseta, að hann taki málið af dagskrá, þannig að þdm, gefist kostur á að athuga málið a.m.k. þar til á morgun.



Herra forseti. Það er nú, sem vonlegt er, að þessar umr. hafa hér við 3. umr. tekið alveg nýja stefnu, því að hæstv. viðskmrh. hefur borið fram brtt. á þskj. 647, sem hér hefur verið rætt um fyrst og fremst. Ég vil í sambandi við það taka undir það, sem hér hefur komið fram, að þessi málsmeðferð er í sjálfu sér algerlega forkastanleg. Hæstv. viðskmrh. lét í ljós um það ósk áðan, að menn létu ekki formið ráða afstöðu sinni, heldur litu á efnisatriði málsins. Ég get í því sambandi ekki stillt mig um að minna á, að það þinglega form, sem áskilið er, er einmitt haft eins og það er til þess að tryggja, að menn komi auga á og hafi tækifæri til þess að athuga efnisatriði málsins. Ég segi fyrir mig, að ég gat alls ekki gert mér grein fyrir því, þegar þessar till, voru lagðar á borð okkar nú rétt áðan, hvaða afstöðu bæri að taka til þeirra efnislega, en ég sá strax auðvitað, að þetta form var mjög óvenjulegt. Ég vil þess vegna taka undir þau tilmæli, sem borin hafa verið fram til hæstv. viðskmrh. um það, að hann taki þessar till. sínar til baka eða ella verði málinu frestað, svo að menn geti gert sér grein fyrir málinu betur. Eftir ýtarlega ræðu hv. 3. þm. Norðurl. v. um þetta mál þykist ég þó sjá það, að hér sé um fleira óvenjulegt að ræða við þessar till. en það, hversu seint þær eru fram bornar. Hér er með brtt. við frv., sem fyrir liggur um breyt. á l. um Seðlabankann, ætlazt til þess, að gerð verði breyting á 1. um viðskiptabankana hvern um sig. Og eins og hv. 3. þm. Norðurl. v. benti á, hlýtur það að vera nauðsynlegt, að slíkar breytingar við allt annað frv. fái eðlilega þinglega meðferð, en séu ekki hengdar aftan í breytingar á löggjöf um Seðlabankann, eins og hér er gerð tilraun til að gera. Hæstv. viðskmrh: gerði hér tilraun til þess að afsaka það, hversu síðbúin hæstv. ríkisstj. hefði verið með þetta mál og hefði þess vegna ekki átt aðra kosti en að leggja þetta fyrir svona eða láta málið bíða til hausts, sem hæstv. viðskmrh. taldi mjög óheppilegt. Það verður ekki hjá því komizt í þessu sambandi að minna á það, að þetta vandamál, sem hér er um að ræða, er í rauninni alls ekki nýtt. Menn eru búnir að vera að horfa á þá þróun, sem hefur átt sér stað og hér er gert ráð fyrir að stemma stigu við, í alllangan tíma, og ef það, sem gerzt hefur undanfarin 1–2 ár í þessum efnum, hefur verið til mikils skaða, þá verður því nú illa trúað, að það geti átt sér stað eitthvert skelfilegt tjón, þó að það bíði til haustsins, að þetta mál verði afgreitt. Mér virðist rétt að láta það koma fram í sambandi við þetta mál, að það virðist fara orðið miklu minna fyrir tali hæstv. ríkisstj. og stuðningsmanna hennar um frelsi, viðskiptafrelsi og annað ágætisfrelsi, sem mest var talað um hér fyrir nokkru. Nú er verið að setja allt viðskiptalíf og fjármálalíf þjóðarinnar í algera spennitreyju með ofurvaldi ríkisins yfir Seðlabankanum og ofurvaldi Seðlabankans yfir öllum peningastofnunum landsins, og þá er fyrst hægt að tala um alvarleg höft í þessu landi. Nú sé ég ekki betur en allt viðskiptalíf landsins sé að komast í algera spennitreyju og nú geti hæstv. ríkisstj. farið að skipta sér af og taka í sínar hendur stjórn á næstum hvaða þætti íslenzks viðskiptalífs sem vera skal. Mér þótti rétt, af því að umr. hafa snúizt um þetta, svo sem eðlilegt er, hér við 3. umr. málsins, að láta þetta koma fram frá minni hálfu, fyrst ég kvaddi mér hljóðs um þetta mál. En aðalerindi mitt í ræðustól var þó annað, nefnilega það, að ásamt hv. 1. þm. Norðurl. e., sem er með mér í minni hl. fjhn., á ég brtt. á þskj. 648. Við 2. umr. þessa máls lögðum við til í okkar nál., að frv. yrði fellt. Það kom fram við 2. umr., að það var meiri hl. fyrir því í hv. þd. að samþykkja þetta frv., og við í minni hl. höfum því komið okkur saman um það að reyna nú við 3. umr, að fá fram breytingar á frv., - breytingar, sem mundu, ef samþykktar yrðu, gera frv, nokkurn veginn viðunandi frá okkar sjónarmiði. Þessar breytingar, sem bornar eru fram á þskj. 648, eru í tveimur liðum, en efnislega eru þær þrjár. Við 1. gr. eru tvær brtt. önnur er sú, að í stað þess, sem stendur í upphafi greinarinnar, þar sem segir svo: „Í stað 2.–4. mgr. 11. gr. l. nr. 10 frá 1961“ - leggjum við til, að komi: „Í stað 2. og 3. mgr.“, þannig að 4. mgr. 11. gr. l. um Seðlabankann haldi sér eins og hún er nú. En þar sem þetta var til umr. við 2. umr, málsins, þarf ég ekki frekar að rekja það, í hverju þessi breyting er efnislega fólgin, annað en minna á, að þessi mgr., sem við þarna leggjum til að haldi sér í seðlabankal., fjallar um það, að Seðlabankinn megi taka verðbréf og þvílíkt upp í bindiskyldu, upp í það sparifé, sem hann bindur fyrir viðskiptabönkum og sparisjóðum, ef sérstakir erfiðleikar verða á vegi þeirra með að inna þessa bindiskyldu af hendi. Hin breytingin, sem við gerum við 1. gr., er sú, að við leggjum til, að bundna sparifénu verði sett hámark, þ.e.a.s. þannig, að hámarkið verði ekki aðeins 25% af innlánum viðskiptabankanna og sparisjóðanna, eins og gert er ráð fyrir í frv., heldur verði einnig tölulegt hámark, þannig að þessi binding fari í heild aldrei fram úr 1000 millj. kr. Breytingin, sem við leggjum til við 2. gr., er svo á þá leið, að sú grein falli niður. Við höfum gert grein fyrir því, að við teljum útgáfu gengistryggðra skuldabréfa á vegum Seðlabankans óeðlilega, bæði vegna þess, að í því er fólgin óeðlileg samkeppni við viðskiptabanka og sparisjóði, og eins sökum þess, að við teljum gengistryggingu vera ófullnægjandi í þessu sambandi og beri að vinna að því bráðan bug að koma á verðtryggingu. Og við óttumst, að ef farið yrði út í þetta, mundi það aðeins verða til að tefja raunhæfar aðgerðir í verðtryggingamálunum. Herra forseti. Ég held, að ég þurfi ekki að orðlengja þetta meira, en mæli með samþykkt brtt. okkar í minni hl. fjhn. á þskj. 648 og tek undir þau tilmæli, sem komið hafa fram til hæstv. viðskmrh. um það, að brtt, á þskj. 647 verði teknar til baka, þannig að tóm gefist til að athuga það mál til næsta þings.



Herra forseti. Ég dreg þá ályktun af ræðu hæstv. viðskmrh., að hér sé fremur um fljótræðisverk að tefla heldur en annað verra, eins og mér þó kom fyrst í hug, því að hæstv. ráðh, viðurkenndi í raun og veru allar þær aths. varðandi formhlið máls þessa, sem ég hreyfði hér, og lét í ljós, að honum þætti það leitt, að þessir vankantar væru á málinu. Það er út af fyrir sig virðingarvert, að hæstv. ráðh. viðurkennir það, og vænti ég, að hann breyti nú samkv. því að athuguðu máli og fallist á þau tilmæli, sem hér hafa verið borin fram um það að draga málið til baka, því að sannleikurinn er sá, þegar málið er nú athugað og nokkurt tóm gefst til að athuga þessa brtt., þó er hún ekki aðeins fljótræðisverk að því er formið snertir, heldur er nú efnið í meira lagi vafasamt, þegar maður fer að velta því nánar fyrir sér. En það er alger misskilningur og var misskilningur hjá hæstv. ráðh., að ég hefði ekki í minni ræðu gert neinar aths. við efni þessarar till. Ég tók það alveg skýrt fram, að ég teldi það hreina fjarstæðu, þó að það ætti að taka upp eitthvert eftirlit um þessi mál, að fela ríkisstj. eða einstökum ráðh. úrskurðarvald um það efni. Það tel ég alveg fráleitt og mun aldrei geta greitt þvílíku fyrirmæli atkv. Hitt er annað mál, hvort menn geta léð máls á því eða tekið undir það, að þörf sé á einhverju skynsamlegu eftirliti eða heildarstjórn á þessum málum. En þá þarf vitaskuld að athuga það mál, því að þar koma ýmis atriði til greina og málið er ekki eins einfalt og það gæti litið út fyrir af þessari brtt. Það er rétt, að það hefur komið frsm einhver gagnrýni á því, að það hafi verið sett upp útibú frá viðskiptabönkum. Ekki hef ég heyrt því hreyft, að það væru aðrar þær stofnanir, sem í l. þessum er fjallað um, sem hefðu sett upp slík útibú eða umboðsskrifstofur, heldur aðeins varðandi bankana. Það er nú svo, að það er náttúrlega spurning um það kannske, þegar maður fer að velta því fyrir sér, á hve miklum rökum sú gagnrýni er byggð. Það má skipta þeim útibúum og umboðsskrifstofum, sem upp hafa veríð sett; í tvo flokka: annars vegar þau útibú, sem sett hafa verið upp úti um land, hins vegar þau útibú, sem hafa verið sett upp víðs vegar hér í bænum, Ég hygg, að þau útibú, sem sett hafa verið upp víðs vegar úti um land, hafi víðast hvar, ef ekki alls staðar, verið sett upp samkv. óskum fólksins í viðkomandi byggðarlagi, þannig að það er ekki því til að dreifa, að það hafi þar verið farið að yfirleitt andstætt óskum þess fólks. Í ýmsum tilfellum hefur þetta meira að segja gerzt með þeim hætti, að það hafa farið fram samningar á milli sparisjóðs, sem var á þeim stað, og viðkomandi viðskiptabanka um, að viðskiptabankinn tæki við sparisjóðnum og hann væri síðan framvegis rekinn sem útibú. Það hefur í raun og veru ekki komið til sögunnar nein ný peningastofnun, heldur verið breytt um form í þessum efnum, og tilgangurinn í þeim tilfellum a.m.k. verið sá að styrkja peningastofnun héraðsins með þessum hætti og bæta aðstöðu fólksins í viðkomandi byggðarlagi með þessum hætti. Hvort það má segja, að sömu rök liggi alls staðar til þeirra bankaútibúa og umboðsskrifstofa, sem hafa verið sett upp hér í bænum, skal ég ósagt láta. Það má vel vera, að þær ráðstafanir sumar hverjar eigi talsverðan þátt í auknum rekstrarkostnaði banka. En hitt dreg ég í efa, að setning útibúa þeirra úti um land, sem átt hefur sér stað, hafi haft í för með sér mikið aukinn rekstrarkostnað, þegar tillit er tekið til þess, að í sumum tilfellum hefur sem sé sparisjóðurinn jafnframt hætt störfum og hin nýja stofnun að sumu leyti komið í hans stað, þannig að þótt þetta hafi sætt einhverri lítilfjörlegri gagnrýni sums staðar, er í raun og veru að mínum dómi allt of mikið sagt, að hér hafi einhverjir viðsjárverðir hlutir gerzt og hér sé einhver sérstök hætta á ferðinni. Þetta er í mörgum tilfeilum eðlileg og sjálfsögð þjónusta við fólk úti um dreifðar byggðir. Ég skal taka fram, að það er mín skoðun, að í sumum tilfellum ætti frekar að dreifa bankakerfinu þannig, að það ætti að reisa höfuðstöðvar sumra ríkisbankanna utan Reykjavíkur, í stað þess að þar séu alltaf sett upp útibú og allar höfuðstöðvar bankans séu hér. Mér koma því nokkuð spánskt fyrir sjónir, eins og hv. 6. þm. Sunnl., þau ummæli, sem hæstv. ráðh. lét hér falla, að það hefði komizt á með því kerfi, sem hefði verið að koma hér upp að undanförnu, ríkisbönkum annars vegar og einkabönkum hins vegar, keppni milli þessara aðila og slíkt hefði stuðlað að óhóflegum vaxtakostnaði og líka rekstrarkostnaði. Þetta kemur mér óneitanlega spánskt fyrir sjónir að heyra af munni hæstv. ráðh. og ríkisstj., sem hefur haft það fyrir sitt aðalboðorð í orði kveðnu, að samkeppnin ætti að lifa og það væri heppilegast öllum aðilum; að samkeppni næði að njóta sín, og hvers konar höft væru voði. En það er eins og það sé dálitið erfitt fyrir hæstv. ríkisstj., ekki aðeins í þessu efni, heldur og ýmsum öðrum; að breyta eftir þessari kenningu. Ég held, að það sé enginn voði á ferð í þessum efnum, alls enginn. Ég held, að í mörgum tilfellum sé þarna um að ræða sjálfsagða og eðlilega þjónustu við fólk úti á landsbyggðinni, að útibú séu sett upp á þeim stöðum, en menn þurfi ekki sífellt að vera að leita í höfuðstöðvar bankanna hér í Reykjavík. Ég álít, að það sé misskilningur manna, sem staðsettir eru í höfuðstöðvum bankanna hér í Reykjavík, ef á að líta á slíkt sem einhvern voða. Og sannast bezt að segja verður ekki séð, að viðskiptabankarnir hafi litið á þetta sem neinn voða, af því að þeir hafa smám saman verið að færa út kvíarnar í þessu efni, en það hefur gerzt smám saman. Það hefur ekkert gerzt, eins og bæði ég tók fram áðan og hv. 6. þm. Sunnl. benti á, - það hefur ekkert gerzt í þessum málum að undanförnu, á síðustu vikum, sem geri nú þörf alveg sérstakra ráðstafana í þessu efni. Ef þetta væri svona óskapleg ógn, hefur hæstv. ríkisstj. látið sér annað eins til hugar koma og að setja brbl., svo að það er náttúrlega ekki öll nótt úti, þó að þessu þingi ljúki nú án þess að afgreiða þessa brtt., og ég gæti ósköp vel trúað þeim til þess að setja brbl. um þetta, ef þeir sæju, að einhver ógn væri á ferðum í þessu efni. Það er sjálfsagt alveg rétt og það vefengi ég ekki, að rekstrarkostnaður við bankakerfið hefur vaxið ískyggilega að undanförnu. En ég held, að sá aukni rekstrarkostnaður eigi ekki nema a.m.k. að sáralitlu leyti rætur að rekja til útibússtofnana. Ég held, að þar séu allt aðrar orsakir að verki. En það er náttúrlega mál, sem þarf að rannsaka, og það mál verður sjálfsagt rannsakað, vona ég, í sambandi við þá heildarlöggjöf um bankana, sem meiningin er að semja. Ég held, að það sé mikil nauðsyn að stefna að því að gera bankakerfið einfaldara og ódýrara, en þessi brtt. hefur mjög takmörkuð áhrif í þá átt. Það er alveg áreiðanlegt, að hér er um mikið fljótræðisverk að tefla. Hæstv. viðskmrh. lét þess getið, að það væri ekki aðeins ríkisstj., sem stæði að flutningi þessarar brtt., heldur væri Seðlabankinn þar einnig að verki. Ég verð að segja, að það hafa þá verið höfð eitthvað hröð vinnubrögð þar í þessu efni, því að ekki kannast ég við, að þessi brtt. hafi verið borin undir bankaráð, svo sem venja er þó að gera og á að gera, að ég hygg, lögum samkv., ef um er að ræða breytingar á seðlabankalögum. Það hefur ekki verið minnzt á þetta í bankaráði Seðlabankans, svo að ég kannist við, þannig að það eru aðeins bankastjórarnir, sem hafa staðið að þessari brtt. með hæstv. ríkisstj. Auðvitað er það engin hæfa, að svona mál sé borið upp, án þess að sagt sé frá því og því sé hreyft í bankaráði Seðlabankans. Það er ástæðulítið að vera með tildursstofnanir eins og bankaráð, ef þau eiga ekkert að gera nema vera upp á stáss. Það má eins leggja þær þá niður og spara þar eitthvað. Það er því ekki í einu, heldur öllu, sem undirbúningi þessa máls hefur verið áfátt, og er bæði utan þings og á þinginu sjálfu alveg óeðlileg meðferð, sem á að hafa á því. Það er vitaskuld allt annað mál, hvort það að athuguðu mált gæti orðið niðurstaðan að fallast á, að það væri sett einhver skynsamleg stjórn eða eftirlit með þessum málum, heildarstjórn, ef menn álitu það að athuguðu máli nauðsynlegt: Ef menn álitu, að þetta frjálsræði, sem viðskiptabönkunum er veitt í þessu efni í hinum einstöku viðskiptabankalögum, hafi verið misnotað, þá verður auðvitað að leita að einhverjum skynsamlegum leiðum til þess að koma í veg fyrir þá misnotkun. Ég held því alls ekki fram, að þetta hafi verið misnotkun. En ég segi hins vegar: Þessi brtt., er ekki leiðin í því efni, því að með þessu er ekki einu sinni sett upp nein heildarstjórn á þessu, það er nú svo einkennilegt. Samkv. þessari brtt. er það sá ráðh., sem á að eiga úrskurðarvald um þetta efni, sem fer með mál viðkomandi stofnunar. Ef ég veit rétt; - ég vona, að það sé ekki misskilningur hjá mér, - þá heyrir t.d. Búnaðarbankinn undir landbrh., - er það ekki rétt? Aftur á móti heyrir t.d. Útvegsbankinn undir viðskmrh. Ég er nú ekki viss um, undir hvaða ráðh. t.d. innlánsdeildir samvinnufélaga heyra. Það mætti kannske láta sér detta í hug, að þær heyrðu undir viðskmrh., þær gætu nú kannske heyrt undir félmrh., ég veit það ekki:  (Gripið fram S: Undir landbrh.)  Nú, undir landbrh., jæja. Þá horfir sem sagt dæmið þannig við, að nú telur Búnaðarbankinn sér nauðsynlegt að setja upp útibú á einhverjum stað, færir fram sin rök fyrir því og sendir umsögn um það til Seðlabankans, og síðan er farið með það til hæstv. landbrh. og hann gefur samþykki sitt til þess, að bankaútibú frá Búnaðarbankanum sé sett upp á tilteknum stað, það er kannske ekkert fjölmennt þar, þá dettur Útvegsbankanum það í hug, eða honum hefur kannske verið búið að detta það í hug, áður en Búnaðarbankanum datt þetta í hug, þó að Búnaðarbankinn hafi verið fyrri til að fá þetta leyfi, - þá dettur Útvegsbankanum í hug að setja upp bankaútibú á sama stað. Hæstv. landbrh, mundi líta á það sem algera fjarstæðu að fara að setja upp annað útibú á þeim stað, ef málið heyrði undir hann. Ef málið heyrði undir einn og sama ráðh., mundi þess vegna ekki verða stofnað annað útibú á þessum stað. En um útibú frá Útvegsbankanum þarf að sækja um leyfi til hæstv. viðskmrh., og hæstv. viðskmrh: kann, að líta á þetta allt öðrum augum en hæstv. landbrh. og veitir leyfið. Svona skynsamlegt er nú eftirlitið, sem verið er að setja upp með þessari brtt. Ég held nú, að það væri ekki nein vanþörf á því að hugsa um þetta svolítið betur, og þess vegna vil ég nú enn á ný beina þeirri áskorun til ráðh., að hann að athuguðu máli fallist á að taka þessar brtt, aftur. En ef hann treystir sér ekki til þess, þá er náttúrlega alger lágmarksósk frá hálfu okkar í þd., að umr. um brtt. verði frestað og fjhn. fái tækifæri til þess að koma saman á fund og fjalla um þær. Ég treysti hæstv. forseta alveg fyllilega í því efni, treysti honum til þess, að hann verði við þeim tilmælum, ef hæstv. viðskmrh. vill ekki fallast á það að taka till. aftur, því að það er náttúrlega svo sjálfsagt mál, að því verður ekki trúað að óreyndu, að ekki verði orðið við þeim tilmælum, að fjhn. gefist tóm til þess að fjalla um till. og kalla á sinn fund forstöðumenn helztu viðskiptabankanna, bankastjóra og kannske formenn bankaráða, og heyra, hvað þeir hafa að segja um þetta: Það er alveg fráleitt og óhæfa að fara að setja svona ákvæði, sem skerða þeirra vald, breyta stjórnarfyrirkomulagi viðskiptabankanna og breyta nú lögum þeirra, eins og ég hef sagt og sýnt fram á, ef það á að gera það, án þess að það sé talað við þá. Það væri ekkert úr vegi náttúrlega, að málið væri sent aftur til Seðlabankans og það væri hafður svo sem einn fundur í bankaráði Seðlabankans um það, áður en það er afgreitt. Það væri óneitanlega viðkunnanlegra, ef það ætti að segja, að þetta væri komið frá Seðlabankanum. Ég skora enn á ný á hæstv. viðskmrh. að taka málið aftur, því að það þarf efnislega miklu meiri athugunar við sýnilega heldur en liggur að baki þess, og formið er óhæft.



Herra forseti. Frv. það, sem hér er til umr., er flutt að beiðni bæjarstjórnar Hafnarfjarðar og sveitarstjórnar Garðahrepps og fjallar um breytingu á lögsagnarumdæmi þessara sveitarfélaga. Þá hefur sýslunefnd Gullbringusýslu mælt með samþykkt þess. Heilbr.- og félmn. þessarar hv. þd. hefur athugað frv. og leggur einróma til, að það verði samþykkt óbreytt.



Herra forseti. Síðan á s.l. sumri hefur starfað n., sem hefur hlotið nafnið kjararannsóknarnefnd. Verkefni hennar hefur verið gagnaöflun og rannsóknir, sem auðveldað gætu gerð kjarasamninga. í sambandi við lausn vinnudeilnanna í júlí á s.l. sumri varð samkomulag um það milli samtaka launþega og atvinnurekenda að setja á stofn slíka nefnd. Í henni eiga sæti fulltrúar tilnefndir af launþegum og atvinnuveitendum. Með frv. þessu er lagt til, að kostnaður af nefndarstörfunum verði greiddur úr atvinnuleysistryggingasjóði. Það hefur verið leitað álits aðila, þ.e.a.s. launþega og vinnuveitenda, um efni frv. Þeir hafa allir tjáð sig því samþykka, að kostnaðurinn verði greiddur úr atvinnuleysistryggingasjóði. Heilbr.- og félmn. þessarar hv. þd. hefur atbugað frv., og eins og fram kemur í nál. á þskj. 636 leggur n. einróma til, að frv. verði samþykkt óbreytt.