Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Hinn 19. des. 1974 voru samþ. lög á Alþingi um hreyt. á lögum um löndun á loðnu til bræðslu. Í þessum lögum voru ákvæði til bráðabirgða um skip það, sem frv. þetta fjallar um, og hljóðar þannig, með leyfi forseta: „Þrátt fyrir ákvæði laga nr. 33 1922, um rétt til fiskveiða í landhelgi, skal m/s Ísafold, 800 lesta skipi frá Hirtshals í Danmörku, vera heimilt að veiða loðnu í landhelgi og landa henni á svæðinu frá Patreksfirði norður um til Seyðisfjarðar sem íslenskt skip í febrúar og mars 1975, enda hlíti það reglum er sjútvrn. setur, sé rekið af íslenskum aðila og áhöfn þess sé íslensk.“ Bráðabirgðaákvæði þetta var samþ, í Ed. án teljandi umr., en í Nd. urðu miklar umr. um málið og klofnaði sjútvn. d. í afstöðu sinni til málsins. Þau meginatriði, sem um var deilt, voru annars vegar, að hér væri um afmarkað tilfelli að ræða sem ekki veitti neitt fordæmi, en hins vegar það sjónarmið, að um er að ræða málefni, sem snertir fiskveiðilögsöguna og landhelgina, og væri þess vegna varhugavert að samþ. það vegna fordæmis sem það kynni að skána. Sú skoðun varð ofan á, að í þessu væri verið að jafna saman tvennu ólíku, annars vegar milliríkjasamningi um fiskveiðiréttindi til handa þegnum annarra þjóða og hins vegar í þessu umrædda tilfelli undanþágu til einkaaðila um takmarkaðan tíma fyrir eitt skip sem gert er út af íslenskum aðila og skipað er íslenskri áhöfn og snerti ekki á nokkurn hátt okkar landhelgismál. Fiskifræðingar okkar telja að mikið magn loðnu sé í sjónum, svo að óhætt sé að veiða 1–11/2 millj. lesta árlega af henni. Þetta álit þeirra er ekkert leyndarmál og er þekkt í öllum nágrannalöndum okkar og víðar hjá þjóðum sem áhuga hafa á fiskveiðum í Norður-Atlantshafi. Sóknarmöguleikar íslenskra skipa í dag og á næstu missirum eru ekki svo miklir að stofninn sé í hættu þess vegna. Sú kenning, að hægt sé að geyma þá loðnu í sjónum, sem við sjálfir veiðum ekki, sem nokkurs konar varasjóð til seinni tíma, er ákaflega vafasöm, svo ekki sé meira sagt. Takmarkaðar heimildir þessu eina skipi til handa hafa m.a. þá þýðingu að skapa aukna atvinnu meðal landverkafólks á þeim stöðum sem landað er. En þýðingarmeira er þó, að þær loðnuverksmiðjur, sem fjærst aðalaflasvæðum liggja, fá hráefni til vinnslu sem þær mundu ella ekki fá. Þetta mun að sjálfsögðu bæta hag þeirra og styrkja rekstur þeirra, gera þeim frekar kleift að taka á mótt loðnu um lengri tíma ársins en áður og stuðla þar með að bættri móttöku á lengri loðnuvertíð. En fyrst og fremst verður þetta loðnuveiðisjómönnum í heild til hagsbóta vegna lagaákvæðanna um verðlagningu sjávaraflans. En í þeim lögum segir, að það eigi að taka tillit til hags vinnslufyrirtækjanna auk verðs á erlendum mörkuðum o.fl. Og bættur hagur loðnuverksmiðja þýðir hækkað afurðaverð til sjómanna. Ég sé ekki ástæðu til þess að hafa langa tölu í þessu sambandi um hækkandi gjaldeyristekjur af auknum útflutningi sem þetta skip gæti skapað fyrir okkur. Öllum hv. þm. mun vera fullljós sú staðreynd, að það eru aðeins tiltölulega fá skip í íslenska flotanum sem hægt er að leggja á þá hættu, bæði á skip og áhöfn, að fara bæði fyrir Horn og Langanes, þegar þessi tími árs er kominn, með fullfermi af loðnu, hættulegasta farm í fiskiskipi sem hægt er að hafa samhliða síld og þess konar afla. Það er stutt síðan eitt stærsta loðnuveiðiskip okkar í ekki tiltölulega slæmu veðri lá undir áföllum og var hætt komið með loðnufarm við Norðurland. Og ég held að sú stefna hljóti að verða uppi hjá þeim sem stjórna löndun loðnunnar, að þeir hreinlega stöðvi hin minni skip eða vísi þeim á aðrar hafnir heldur en þær, sem hafa hættur í för með sér ef skipin ættu að landa þar, ef þau þyrftu að fara fyrir Horn eða Langanes í tvísýnu veðri, enda tel ég sjálfsagt að það sé haft í huga þegar skipað er á löndunarhafnirnar. Við atkvgr. um þetta bráðabirgðaákvæði á sínum tíma hér í hv. d. eftir 2. umr. var það samþ. af 21 þm., en 8 þm. voru á móti, og þannig var þetta frv. endanlega samþ. á Alþ. 19. des. 1974. En sú heimild, sem þetta skip og útgerð þess fékk, var þó aldrei notuð og lágu ýmsar ástæður til þess. Með þessu frv., sem við flytjum nú, ég og samnefndarmenn mínir í hv. sjútvn. Nd., fyrir utan einn þeirra, er breyting gerð frá fyrri ákvæðum á þann veg, að lagt er til að heimildin veitist til ársloka 1978 og að loðnunefnd geti, þegar þörf krefur og ef íslensk skip eru fyrir með afla, beint m/s Ísafold til hafna er liggja fjarri aðalveiðisvæðinu hverju sinni og þannig girt fyrir árekstra milli íslenskra sjómanna um löndunarröð og væntanlega tryggt verksmiðjum fjarri veiðisvæðinu nokkurt hráefni, sem ella væri ekki gert eins og ég hef þegar sagt. Ég held að með þessu ákvæði og þessari breytingu frá því, sem áður var í þessum bráðabirgðaákvæðum, sé nokkuð komið á móti gagnrýni sumra þeirra loðnuskipstjórnarmanna sem hafa fundið að þessu einstaka, afmarkaða leyfi, þó ekki að öllu leyti. Nú síðast hafa komið frá þingi yfirmannasamtakanna mótmæli gegn því, að þetta yrði gert á Alþ., og með hliðsjón af því tel ég sjálfsagt að hv, n. sjútvn. d., sem ég legg til að málið fari til að lokinni þessari umr., sendi málið til þeirra til umsagnar ásamt Landssambandi ísl. útvegsmanna og Sjómannasambandi Íslands og samtökum mjölframleiðenda, þannig að þessir fjórir aðilar, sem eru beinir hagsmunaaðilar, fyrir utan þjóðina alla, geti komið með umsagnir sinar til okkar hér á Alþ. og n. þá að lokum geti lagt fyrir hv. d. álit sitt, m.a. byggt á því sem fram kemur frá þessum hagsmunaaðilum. Við flytjum frv. að beiðni þeirra íslenskra sjómanna, sem eru á skipi þessu, og hinna íslensku eigenda sem þar eru að baki. Herra forseti. Ég legg til að þegar umr. er lokið verði málinu vísað til 2. umr. og hv. sjútvn.



Herra forseti. Eins og hv. 8. þm. Reykv., 1. flm. þessa máls, tók fram í framsöguræðu sinni, eru flm. frv. allir nm. í sjútvn. Nd. fyrir utan einn, þ.e.a.s. þann sem hér stendur. Við höfðum rætt þetta mál nokkuð áður en við héldum beint fund í n. og höfum síðan spjallað um það á nefndarfundum fram og til baka og velt því fyrir okkur, hvort þetta væri rétt mál og sanngjarnt, og einnig hefur nú komið þarna upp hvaða aðili hefði átt að flytja málið. Sjútvn. var ekki beðin af hæstv. ráðh. að flytja málið, nema kannske óbeint, en það fékkst ekki staðfest að þetta væri gert að hans ósk. Mér hefði fundist eðlilegast að hæstv. sjútvrh. hefði komið þessu máli sjálfur á framfæri við hv. d., en ekki svona óbeint ætlast til þess að sjútvn. eða hluti hennar flytti málið. Ástæðan til þess, að ég er ekki einn af flm. þessa máls, er ekki fyrst og fremst sú að ég sé harður á móti málinu. Ég sé að það eru margir kostir við þetta mál, en einnig gallar. Og þegar á þessa kosti og galla er litið, þá held ég að ég verði að segja, að kostirnir séu fleiri, þó að gallarnir séu mjög áberandi. En þó ég vilji ekki berjast gegn málinu og sé því að sumu leyti hlynntur sá ég samt ekki ástæðu til þess að ganga fram fyrir skjöldu og flytja það. 1. flm., hv. þm. Pétur Sigurðsson, hefur nú geri grein fyrir efnisatriðum í málinu og er ástæðulaust að rekja það sérstak.lega frekar. Kostirnir við að fá slíkt skip hingað til loðnuseiða eru kannske fyrst og fremst þeir, að verksmiðjukostur landsmanna nýtist betur, þar sem þessu danska skipi á að beina til verksmiðja sem ekki fá afla frá þeim íslensku, þ.e.a.s. beina því til hafna sem liggja lengst frá veiðisvæðinu hverju sinni. Á það að vera í höndum loðnunefndar að sjá um framkvæmd þess. Það er líka kostur við málið, að þarna gefum við íslenskum sjómönnum, sem eru um bori í þessu skipi, íslenskri áhöfn að öllu leyti, möguleika á að stunda veiðar á loðnu sem við eigum víst mjög mikið af. Þó eigum við að mínum dómi ekki allt of mikið af henni, þannig að það er ekki endalaust hægt að hætta við öðrum skipum en okkar. Ég er viss um að skip okkar geta áður en langt um liður veitt allt það loðnumagn sem við erum taldir geta eða mega taka hér á miðunum. Gallarnir hins vegar við að koma þessu máli í gegn eru auðvitað fyrst og fremst þeir, að skinið er danskt, það siglir undir dönskum fána, veiðir í landhelgi Efnahagsbandalagsins þegar því hentar. Það getur fengið hluta af þeim síldveiðikvóta sem leyfður er í Norðursjó. Á sama tíma og íslenskir sjómenn, sem telja sig hafa misst þar mikils, verða að gjöra svo vel að sitja heima og horfa á, dugir þessu skipi sá danski fári og danska heimahöfn til þess að geta setið að þeim afla. Hins vegar dugir þessu skipi íslensk útgerðaraðild og íslensk áhöfn til þess að geta neitað sér toppana í loðnuveiðinni þegar það hentar því betur. Ég er viss um að þetta atriði verður ekki vinsælt hjá íslenskum sjómönnum sem stunda þessar veiðar. Hins vegar er svo um hnútana búið í þessu frv., að það á ekki að veita fordæmi. Leyfið er gefið út á skip, eitt nafngreint skip, og fyrst og fremst um mjög takmarkaðan tíma, þ.e.a.s. aðeins á næsta ári, og á þessu ári getum við séð hver viðbrögðin verða. En ég vildi þó miklu frekar að þetta skip kæmi með sína íslensku góðu áhöfn og fyrirmyndaraflamenn og skipið yrði íslenskt að því ári liðnu, þannig að það þyrfti ekki að leita sérstakra leyfa til þessara veiða hér, en gæti tekið þátt í að veiða hluta af þeim stofnun sem við getum aukið sókn í á næstunni, ekki aðeins loðnu, heldur þegar við förum að veiða mjög mikið af kolmunna, sem allt útlit er fyrir að við getum gert svo skiptir mörgum hundruðum þúsunda tonna. Herra forseti. Ég kvaddi mér hljóðs í þessu máli til þess að gera grein fyrir þeirri afstöðu minni að hafa ekki viljað ganga fram fyrir skjöldu í því að koma þessu máli áfram. En þar sem ég á sæti í sjútvn., þeirri n. sem fær málið til meðferðar, þá getum við sjálfsagt rætt þetta nánar og þau atriði, sem minnst hefur verið á, þegar málið kemur úr nefnd.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. Ég hef í raun og veru litlu við það að bæta, sem 1. flm, þessa frv. sagði um þetta mál og sömuleiðis hv. 5. þm. Suðurl. En ástæðan fyrir því, að ég bið ekki sjútvn. að flytja þetta frv., er sú, að ég tel að það eigi að vera fyrst og fremst frumkvæði þm. og það úr öllum flokkum, en ekki ríkisstj., hvort eigi að gera undantekningu um atriði eins og þetta frv. gerir ráð fyrir. Mér fannst réttara að áhugamenn í þessu máli leituðu til þm. um það, en ekki til ríkisstj. Eins og fram hefur komið í ræðum þessara tveggja þm., þá er hér um takmarkað leyfi að ræða til ákveðins tíma. Það hefur auðvitað sína kosti og sína galla. En ég held að það sé ekki verið að skapa neitt alvarlegt fordæmi þó að þetta frv, verði samþ. Hér er um nokkuð sérstætt mál að ræða. Á skipinu er alíslensk áhöfn og Íslendingur er eigandi þess að ég held að 1/3. Það skiptir töluvert miklu máli og sömuleiðis hitt að útgerð þessa skips tekur á sig þær kvaðir að fylla í skörðin hjá verksmiðjum sem eru á hverjum tíma lengst frá veiðisvæði, Hitt er svo aftur galli við þetta mál, það sem hv. 5. þm. Suðurl. tók fram. En ég fyrir mitt leyti persónulega, - ekki fyrir hönd ríkisstj., ég hef ekki rætt málið þar, - ég er samþykkur þessu frv. og get stutt það vegna þess að það er til afmarkaðs tíma og innan mjög þröngra marka og með þeim skilyrðum sem verða til góðs fyrir þá staði sem lengst verða á hverjum tíma frá loðnumiðum.



Herra forseti. Ég hef fyllstu samúð með þeim aðilum sem þetta mál er flutt fyrir, íslenskum sjómönnum, sem eiga hlut að máli, og þeim Íslendingum, sem eiga 1/3 í þessu skipi. En eins og nú er komið landhelgismálum og fiskveiðileyfum í nágrannalöndum okkar og raunar hvert sem við lítum finnst mér ástæða til að staðnæmast andartak og íhuga hvað í slíku máli getur falist. Mér leikur í fyrsta lagi forvitni á að vita hvað dönsk yfirvöld segja um þetta. Vita þau um málið? Hafa þau verið látin vita af því? Hvað segja þau við því, að Íslendingar skuli velja eitt skip úr flota þeirra og veita því slík hlunnindi? Þá kemur hitt, að þetta er e.t.v. ekki fordæmi af því að leyfi er veitt til takmarkaðs tíma og á takmörkuðum svæðum. En allir landhelgissamningarnir hafa verið til takmarkaðs tíma og flestir takmarkaðir við svæði. Hvað gerist ef Íslendingar í Grímsby koma sér upp flota og fá einhverja Íslendinga til að skrifa sig fyrir þeim að 1/3 og jafnvel lokka eitthvað af sjómönnum til að vera á þeim skipum? Ég veit ekki hvernig við mundum snúast við. Við mundum sennilega draga fljótlega í land, En fordæmið væri þá fyrir hendi. Að lokum langar mig til að spyrja hæstv. sjútvrh., af því að hann er hér, um stærsta tilvik af þessu tagi, 200 mílna fiskveiðilandhelgi Bandaríkjanna. Sú landhelgi er mikil að umfangi og þar eru gömul og góð fiskimið. Sú þróun hefur gerst þar í landi, að bandarísk yfirvöld hafa með því að hafa innflutning á fiski næstum því tollfrjálsan svo til drepið eigin útgerð í norðausturhluta Bandaríkjanna, en útlend skip hafa veitt þar fyrir utan. Eftir að þetta svæði er aftur orðið bandarískt yfirráðasvæði til fiskveiða ganga sögur fjöllunum hærra um að ýmsar fiskveiðiþjóðir séu að koma sér upp aðstöðu svipaðri þeirri sem þetta íslenska skip hefur í Danmörku, útlendingar, Japanir, Sovétmenn o.fl., séu ýmist að kaupa upp útgerðarfélög eða stofna þau í Bandaríkjunum með það fyrir augum að fylla opið skarð og hagnýta sér réttindi þeirra sem teljast vera bandarískir útgerðaraðilar. Við höfum svo gífurlegra hagsmuna að gæta á þessum markaði að slík þróun skiptir okkur miklu máli, og menn spyrja: Hefur ekki hvarflað að neinum, ef verið er að leika þennan leik, hvort við komumst hjá því að gera það sama á einn eða annan hátt? Það væri að vísu ekkert nýtt í sögunni. Það mun hafa gerst, ég held í kringum 1930, að héðan af landinu fóru 40–50 sjómenn og settust að í Boston. Og sú var tíðin að fjöldinn allur af skipstjórum þar og margir sjómenn voru fæddir og uppaldir Íslendingar, og eitthvað örlitið er farið að brydda á næstu kynslóð. Þetta gætt ósköp vel gerst á nýjan leik. Ég vil aðeins benda á að það mál, sem frá persónulegu sjónarmiði þeirra einstaklinga, sem í hlut eiga, er gott og á allt gott skilið frá okkur, mái, sem gæti orðið til þess að íslenskar byggðir fengju afla til vinnslu, sem þær ella fengju ekki, gæti við núverandi aðstæður orðið flókið og leitt inn á ýmsar brautir sem ekki sakar að reyna að gera sér fyrir fram grein fyrir. Ég vil spyrja vegna margvíslegra viðræðna og tilrauna til samninga, e.t.v. samninga við Færeyinga, hvort kunnugt sé um viðhorf danskra yfirvalda til þess, að við veljum eitt skip úr flota þeirra og veitum því sérstök veiðiréttindi, og í öðru lagi, hvort sjútvrh. eða aðrir aðilar hér hafi íhugað hvernig þróunin í bandarísku fiskveiðilandhelginni kynni að koma við hagsmuni okkar.



Herra forseti. Varðandi þessa fsp. get ég verið mjög stuttorður. Ég hef ekki eða sjútvrn. spurst fyrir um það, hvað danska ríkisstjórnin eða danskir hagsmunaaðilar segi um þetta mái, og mig varðar það í raun og veru litlu. Ég lít svo á, að ef hér væri um að ræða erlenda sjómenn og algjörlega erlent skip, þá hefði engum þm. dottið í hug að flytja þetta mál. Það er aðeins sú sérstaða, sem um er að ræða, að meiri hluti þess afla, sem á þetta skip kemur, fer til íslendinga sjálfra. Þetta gildir aðeins eitt ár, og ef einhver önnur slík mál koma upp, þá er það Alþingis eins að meta þau mál og taka ákvörðun um hvort eigi að veita einhver slík leyfi. Ef um hefði verið að ræða leyfi til botnfiskveiða hefði að mínum dómi ekki komið til greina að veita þessu skipi slíkt leyfi. Hins vegar verðum við að hafa í huga varðandi loðnuveiðarnar, að við höfum barist fyrir því á Hafréttarráðstefnu Sameinuðu þjóðanna að strandríkið eitt fái að ákvarða hvað mikið skuli veiða af hverri fisktegund eða hverjum fiskstofni. Og þegar vísindamenn okkar hafa sagt, að óhætt sé að veiða af loðnu eina milljón til eina og hálfa milljón lesta, þá er það töluvert annað mál hvað snertir þessa einu fisktegund, þar sem hlutdeild okkar þrátt fyrir metafla af loðnu á þessu ári er ekki nema rúmlega 800 þús. tonn, nálægt 815–820 þús. tonnum. Varðandi hina spurningu hv. þm., um nýtingu bandarísku fiskveiðilandhelginnar, þá er alveg rétt, að það er gífurlegt hafsvæði og að mörgu leyti fengsæl mið sem hafa verið lokuð fyrir úthafsveiðum og Bandaríkjamenn hafa nú kastað eign sinni á, eins og við höfum tekið ákvörðun um með útfærslu okkar í 200 mílur. Bandaríkin hafa, jafnframt því að færa út í 200 mílur, gert samninga við flestar þær þjóðir sem að einhverju leyti hafa hagnýtt sér þessi veiðisvæði á undanförnum árum eða áratugum eða jafnvel öldum. En varðandi það, hvernig aðrar þjóðir búa sig undir að vinna fisk í Bandaríkjunum og selja hann þar bandarískum þegnum, þá ríkir þar, eins og allir þm. vita, annað sjónamið en t.d. hér hjá okkur, því þar hefur verið og er mikið frelsi ríkjandi um að reisa fyrirtæki og vinna þar í landi þó að erlendar þjóðir eigi slík fyrirtæki. Ég tel að við Íslendingar höfum unnið okkur verulegt forskot í sambandi við sölu á sjávarafurðum í Bandaríkjunum með byggingu tveggja verksmiðja þar sem eru eign íslenskra aðila. Þá á ég við verksmiðju Sölumiðstöðvar hraðfrystihús, náð og hins vegar verksmiðju Sambands Ísl. samvinnufélaga. Þessar verksmiðjur hafa báðar unnið sér markaði og hafa þá sérstöðu að hafa gott hráefni, mjög góð og öflug viðskiptasambönd og sérstaklega hefur verksmiðja Sölumiðstöðvar hraðfrystihúsanna náð mjög góðum árangri þar á undanförnum árum. Hinu er ekki að neita, sem hv. þm. nefndi, að það er að vísu töluverð hætta að þar geti það gerst sem við þurfum vandlega að huga að þó að við fáum ekki nema að örlitlu leyti ráðið ferðinni. En okkar vörn er sú, að halda áfram uppbyggingu þessara fyrirtækja landsmanna okkar í Bandaríkjunum fyrir bandarískan markað, jafnhliða því að við verðum auðvitað að knýja stórlega á um að opna nýja markaði í nýjum löndum til þess að geta selt framleiðsluvörur okkar. Og það er fleira en frystur fiskur sem við þurfum að selja. Við þurfum að búa okkur undir það að verða stórir útflytjendur síldar á næstu árum. Þetta er aðeins þriðja árið í röð sem síldveiðar eru leyfðar hér og það með miklum takmörkunum. Á nokkrum árum kemur til með að verða gífurleg aukning á síldveiðum. Sú aukning verður það mikil, að markaðir fyrir saltaða síld taka engan veginn á móti auknu magni. Þá verðum við fyrst og fremst að leita markaða fyrir bæði ísaða og frysta síld, og þá eru auðvitað Vestur-Evrópumarkaðirnir nærtækastir í þessum efnum. Við þurfum líka að hafa ákaflega sterka aðgát á saltfisksmörkuðum. Og allir þm. vita um þá miklu erfiðleika sem Íslendingar standa nú frammi fyrir varðandi skreiðarmarkaði og skreiðarsölu. Það, sem kom fram hjá hv. þm. Benedikt Gröndal, hefur verið bæði mér og öðrum mjög mikið íhugunarefni. Hér er um alvarlegt mál að ræða sem við verðum að fylgjast mjög vel með.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðh. fyrir svör hans, þó að í raun og veru væri ekki mikið á þeim að græða efnislega. Hann gefur þá meginskýringu á fylgi sínu við þessa undantekningin, að hér sé um loðnu að ræða og við getum ekki veitt nema liðlega 800 þús. tonn af henni, á sama tíma og óhætt sé að veiða að mati fiskifræðinganna – en ekki er að vísu alltaf farið eftir áliti þeirra - 11/2 millj. tonna, tæplega helmingi meira en við veiðum, þess vegna megi veita leyfi til loðnuveiða skipi í Efnahagsbandalaginu sem er að 1/3 eign Íslendinga og með íslenskri áhöfn. Við getum e.t.v treyst því, að þetta sé svo ómerkilegt og lítið mál að það fréttist ekki. En við skulum vona að fylgi við þetta með þeim röksemdum, sem hæstv. ráðh. flytur, verði ekki skilið sem tilboð til Efnahagsbandalagsins um loðnukvóta. Varðandi bandaríska markaðinn, þar sem svipað gæti hæglega gerst, en þó í allt öðrum tilgangi, er að sjálfsögðu hárrétt hjá hæstv. ráðh., að við eigum þar voldugar verksmiðjur og Sölumiðstöðin og Sambandið hafa staðið sig með afbrigðum vel, þó að við séum að vísu sá útlendi kapítalisti sem kemur og græðir þar á ódýru, mestmegnis svörtu vinnuafli. En látum það gott heita. Við berjumst um markaðinn með aðferðum sem þarna tíðkast. Hitt er ljóst, að það er til þarna vestra sterkur vilji til að byggja upp fiskveiðar á Atlantshafsströnd Bandaríkjanna. Ég hef lent í því á alþjóðlegum fundum að deila við þm. frá Massachusetts um togaraveiðar og annað slíkt. Það leynir sér ekki að þm. þar er mikið áhugamál að skapa þá aðstöðu að fiskveiðar stóraukist þar, og þá þarf ekki að taka fram að það aflaumagn kæmi þar á land, en færi ekki með verksmiðjuskipum austur fyrir tjald, eins og verið hefur, eða til Japans. Það gæti orðið samkeppnismagn við verksmiðjur okkar og afla. Þess vegna spurði ég hvort menn hefðu íhugað þessi mál vandlega. Það er í sjálfu sér ekki óeðlilegra að gera einhverjar ráðstafanir til að eiga aðild að afla þarna heldur en eiga verksmiðjurnar sem vinna úr aflanum, þó að hvort tveggja færist að vísu fjær því, sem á að vera okkar tilgangur, að byggja á heimaafla og útvega fólkinu hérna megin hafsins sem besta afkomu. En dæmin eru mörg, og það er ekki langt síðan 3 eða 4 bátar, sem þá voru taldir ágæt fiskiskip, sigldu frá Ísafirði vestur til Nýfundnalands. Menn vissu raunar ekki nánar hvað þar var að gerast. En það hefði vel getað verið þróun mála sem stefndi að því að frv. líkum þessu færi fjölgandi. Ég vil að lokum ítreka það, að ég hef fyllstu vinsemd gagnvart aðilum þessa máls, enda þótt ég veki máls á því og veki athygli á því. Þó að við segjum að þetta sé ekki fordæmi, þá segja menn það venjulega þegar þeir eru að gefa fordæmi. Það er þess virði að íhuga hvaða flækjur gætu skapast í kringum mál eins og þetta, sérstaklega þegar öll fiskveiðiréttindi eru á jafnóvissu stigi og þau eru nú bæði í Vestur-Evrópu og Norður-Ameríku.