Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við höfum leyft okkur að flytja hér þáltill. um að fullnýta þær vélar, sem til eru í landinu til að leggja olíumöl á þjóðvegi landsins. Með mér flytja þessa þáltill. hv. 2. þm. Sunnl., Ágúst Þorvaldsson, hv. 4, þm. Norðurl. v., Ragnar Arnalds. hv. 6. þm. Norðurl. e., Björn Jónsson, og hv. 5. þm. Austf., Vilhjálmur Hjálmarsson. Tillgr. hljóðar þannig, með leyfi forseta: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að stefna að því að fullnýta þær vélar. sem til eru í landinu til þess að leggja olíumöl á þjóðvegi landsins. Verði valdir til þess vegakaflar, með breytilegum jarðvegi í tilraunaskyni, í öllum fjórðungum landsins. Enn fremur verði gerð skipuleg leit að efni og það rannsakað fyrir þessa starfsemi.“ Vegakerfi landsins hefur oft verið nefnt lífæð þjóðfélagsins og er það a.m.k. í vitund íbúa hinna dreifðu byggða. Öll framleiðsla og félagsleg samskipti eru orðin þannig í okkar þjóðfélagi, að það kallar á óhindraðar samgöngur um allar byggðir hvern einasta dag. Spurningin er því: Ætlum við að stefna að því að reyna að viðhalda þeirri byggð, sem nú er í landinu, að mestu eða öllu leyti, eða ætlum við að láta skeika að sköpuðu í því efni? Telji menn, að það sé ekkert aðalatriði, að þjóðin byggi allt landið, þá er ekki óeðlilegt, að þeir hafi ekki áhuga á að hafa afskipti af þessum málum. En viðbrögð okkar, sem erum sammála um, að það sé þjóðfélagsleg nauðsyn, að þjóðin byggi landið allt og nýti þannig gæði þess, viðbrögð okkar hér á hinu háa Alþingi hljóta að verða í samræmi við þá skoðun og við gerum ráðstafanir til þess að verða við frumþörfum byggðarlaganna í þessu efni. Það eru að vísu fleiri frumþarfir en vegakerfið, en sé það skoðun meiri hl. hv. alþm., að vegakerfið sé lífæð byggðanna, þá hljóta þeir hinir sömu að vilja gera ráðstafanir til þess að koma þessum vegum í viðunanlegt horf. Sú stefna, sem sumir virðast hafa tileinkað sér á undanförnum árum, að láta mælistikuna ráða í þessu efni, þ.e. að þar sem umferðin er mest, þar eigi fyrst og fremst eða einvörðungu að byggja upp vegakerfið, sú stefna hefur leitt til þess, að vegakerfið utan aðalveganna hér í næsta nágrenni höfuðstaðarins hefur verið smám saman að drabbast niður. Ef eftir þessari stefnu verður farið áfram, þá verður það til þess, að hinum ýmsu byggðum verður hætt. Við verðum að gera það upp við okkur, hvort við viljum stuðla að því, að allt landið haldist í byggð, og viðbrögð okkar við viðhald, lagfæringar og uppbyggingu á vegakerfinu verða að miðast við það, en ekki, hvar umferðin er mest. Á næstu árum verður að leggja höfuðáherzluna á það að lagfæra vegi og byggja upp þar sem þess er þörf úti á landsbyggðinni, en ekki láta stórframkvæmdirnar í kringum þéttbýliskjarnana ganga einvörðungu fyrir. Þeir, sem þekkja á annað borð vegakerfið eins og það er víðast hvar í landinu, hljóta að viðurkenna, að því hafi hrakað á undanförnum árum. Viðhaldið hafi ekki verið nægjanlegt miðað við þá umferð og þá þungu bíla, sem nú verða að fara um vegina. Þegar votviðri er, þá eru þessir vegir í aur og holum, en í sumarveðri er rykský yfir þeim. Það var sérstaklega þurrviðrasamt á Norðurlandi í fyrrasumar og á aðalleiðinni til Akureyrar, t.d. í Kræklingahlíðinni, lá rykský yfir þessum vegi langtímum saman, þannig að stundum sást ekki nema örfáa metra fram fyrir bílinn, þegar maður ók um þennan veg, enda voru vegirnir á Norðurlandi eftir þetta sumar þannig, að allt það fíngerða var farið úr þeim út í veður og vind og ekkert nema það grófasta eftir. Ég er sannfærður um, að það voru margar millj., ef ekki milljónatugir, sem hafa rokið þannig út af vegunum á þessu eina sumri. Hefur það verið rannsakað, hve mikið fjármagn fer á þennan hátt í súginn á hverju ári af öllum okkar vegum? Er mönnum ljós sú staðreynd, að mjög víða er ekkert nothæft efni að verða til í ofaníburð í vegina, nema aka því þá mjög langan veg, og stöðugt gengur á það, sem nothæft er í ýmsum héruðum? Það er að vísu hægt að mylja grjót, en hvað kostar það? Og þá vantar bindiefnið. Það getur því verið spurning, hvort það sé fjárhagslega hagkvæmt að mylja grjót eða aka ofaníburði mjög langan veg, sem lengist ár frá ári, láta það svo spýtast út af vegunum eða rjúka út í geiminn. Mér þykir líklegt, að það muni reynast hagkvæmara að binda þennan ofaníburð, t.d. með olíumöl og e.t.v. er það eina leiðin, er til lengdar lætur, til þess að halda vegakerfinu sæmilega við. Vegirnir eru nú víðast hvar það malarlitlir, eins og hefur komið fram hér á hv. Alþ., að þeir valda ekki þeirri umferð, sem um þá þarf að fara, og þarf ekki að lýsa því hér fyrir hv. alþm. Sú þáltill., sem hér er til umr., er að vísu ekki um uppbyggingu vegakerfisins, heldur um það að breyta til í vinnubrögðum eða gera tilraunir með nýjar aðferðir í sambandi við efsta lag veganna, slitlagið. Á undanförnum árum hefur töluvert magn olíumalar verið lagt á akvegi, bæði þjóðvegi og vegi í kaupstöðum. Sum byggðarlög, t.d. Garðahreppur og Kópavogskaupstaður, hafa notað olíumalarslitlag í mjög ríkum mæli og gefizt vel. Mér er sagt, að það hafi verið byrjað á þessu fyrir 9-10 árum, og ég held, að það hafi verið árið 1965, sem Kópavogskaupstaður lét leggja olíumöl ofan á sínar götur og án verulegrar undirbúningsvinnu. Má því segja, að þessi möl, sem ég veit ekki betur en hafi gefizt vel, gefi okkur vonir um, að þessi aðferð, að setja olíumöl á okkar gamla vegakerfi, ætti að sýna jákvæða niðurstöðu. Vegagerð ríkisins lét leggja olíumöl á 11 km vegarkafla árið 1970 í Svínahrauni, og í sumar var lagt á veginn í Ölfusi, í Kömbum. Ekki verður annað séð en að olíumölin ætli að standa sig vel á báðum þessum vegarköflum. en þess ber að geta, að undirbygging var gerð á fullkominn hátt. Undirbygging vega er mjög kostnaðarsöm, a.m.k. eins og framkvæmdin hefur verið hjá okkur. Það þarf ekki annað en að kynna sér kostnaðinn við þær hraðbrautaframkvæmdir, sem unnar hafa verið s.l. ár, til þess að sannfærast um það. Eflaust er æskilegasta leiðin að láta undirbyggja alla vegi undir varanlegt slitlag, en þegar athugað er, hvað það fjármagn er takmarkað, sem við getum ráðstafað til vegakerfisins, og hins vegar það, hvað þörfin er mikil á skjótu átaki í þessum efnum, er ljóst, að við verðum að leita annarra úrræða, ef við eigum ekki að búa við svipað ástand í vegamálum um langa framtíð eins og verið hefur, nema aðeins í næsta nágrenni við stærstu þéttbýlisstaðina. Sagt er, að Norðmenn, Svíar og Finnar noti í ríkum mæli olíumöl á sína gömlu vegi, hafi lítillega lagfært þá áður. Hér á landi er olíublöndunarstöð mjög fullkomin, að því er mér er sagt. Getur hún blandað um 90 tonn á klukkutíma, sem eru um 53 rúmmetrar, en það svarar til 6.000 fermetra á 8 klst. vinnudegi miðað við þá venjulegu þykkt, sem höfð er, þ.e. um 5-6 cm þykkt lag. Væri vegurinn 6 metra breiður, eins og flestir vegir okkar eru, þá mundi vera hægt að leggja á um það bil einn km á hverjum vinnudegi. Veðurfar skiptir ekki miklu máli við þessa vinnu, því að stöðin er búin þurrkara, sem skilar efninu hæfilega þurru til blöndunarstöðvarinnar. Stöðin er hreyfanleg og mjög auðvelt að fara með hana milli landshluta. Reikna má með því, að framleiðsluverð olíumalar sé um 40% olíuverðið. Það er því mikilvægt, að olíuinnkaup séu sem hagkvæmust. Verði mikil aukning á notkun olíu til þessarar starfsemi, er sennilegt, að hægt væri að lækka einingarverð hennar til muna með hagkvæmari innkaupum. Á s.l. ári var kostnaður við olíumöl hjá blöndunarstöðinni um 1.000 kr. hver rúmmetri, en áætlað er, að hver rúmmetri sé á um það bil 15-18 fermetra vegar. Gera má ráð fyrir því, að gömlu vegirnir okkar séu misjafnlega vel fallnir til þess að leggja á þá slitlag. En þar sem þeir hafa verið endurbyggðir á s.l. árum, þá má gera ráð fyrir, að á þá kafla mætti leggja olíumöl með tiltölulega litlum undirbúningskostnaði. Hins vegar þarf að fá úr því skorið, hvernig olíumöl reynist á gömlu vegunum okkar, og því telja flm. þessarar þáltill., að ekki megi dragast lengur, að slíkar tilraunir séu gerðar og það á sem breytilegustu landi og jarðvegi og í öllum landsfjórðungum. Ef þessi aðferð gefst sæmilega, þarf að fullnýta þær vélar, sem til eru í landinu til þess að setja slitlag á vegina, og við það mundi einingarverð lækka frá því, sem nú er. Mikilvægt er talið að fá sem bezt efni í blöndunina, og er því nauðsynlegt að láta rannsaka efni sem víðast á landinu til þessarar starfsemi, því að talsverður aukakostnaður mundi verða því samfara, ef flytja þyrfti möl langar leiðir. Ryklausir og holulausir vegir eru það, sem við hljótum að stefna að. Það er líka kannske eitt það nauðsynlegasta, ef við ætlum að stefna að því að fá hingað til landsins aukinn ferðamannastraum. Ég er ekki í nokkrum vafa um, að eitt af því þýðingarmesta, sem við verðum að gera í því sambandi, er að gera vegina ryk- og holulausa. Það verða margir áratugir, þangað til það verður, nema okkur takist að setja slitlag á gömlu vegina okkar, slitlag, sem hefur sæmilega endingu. Því er þessi þáltill. fram borin. Ég tel það mjög mikilvægt, að þessi tilraun verði gerð á næsta sumri og það helzt í öllum landsfjórðungum. Ég fyrir mitt leyti hef mikinn áhuga á því, að vegurinn í Kræklingahlíð verði einn af þeim vegum, sem fyrst verður lagt á. Hann liggur um mýrarjarðveg, og eins og ég sagði áðan, er í þurrkatíð mjög mikið ryk á þessum vegi, og hann er oft í mjög slæmu ástandi að öðru leyti. Á þessum vegi er mjög mikil umferð og ef olíumöl mundi standa sig þar vel, einmitt á svona vegi, þá held ég, að það mundi gefa okkur vonir um, að þarna sé fundin hin rétta aðferð í sambandi við slitlag á okkar vegakerfi yfirleitt. Ég held, að tækni nútímans hafi fleygt það mikið fram, að ekki sé eins nauðsynlegt og áður var að byggja vegina mjög mikið upp, nema þá helzt í þeim héruðum; þar sem snjóalög eru mest. Nú eru komnir snjóblásarar, og þó að við höfum ekki mjög mikla reynslu af þeim enn, þá höfum við þó haft not af a.m.k. einum snjóblásara síðustu árin, sem gefur vonir um, að þarna muni vera hin rétta aðferð til þess að losa okkur við snjó af okkar vegum. Þessi blásari er að vísu of lítill að margra dómi til nota í þeim byggðarlögum. sem snjóþyngst eru, en það er hægt að fá miklu öflugri snjóblásara og sjálfsagt að fá meiri reynslu af þessari merkilegu tækni. Það örðugasta, sem verður í sambandi við að setja olíumöl á gömlu vegina, er það að losna við vatnið frá þeim og úr þeim. En það er verkefni, sem þarf að framkvæma, hvort sem á vegina verður sett olíumöl eða ekki. Herra forseti. Ég hef lokið máli mínu. Ég legg til, að umr. verði frestað og þáltill. verði vísað til hv. allshn.



Herra forseti. Ég vona, að það verði virt mér til hins betri vegar, þótt ég tjái mig um þessa till., sem hér er til umr., þrátt fyrir tengsl mín við það fyrirtæki, sem er það eina, sem á vélar til að blanda olíumöl hér á landi. Ég vil fagna þessari till., sem hér var fylgt úr hlaði áðan, og það er sýnilegt, að á þessu þingi er verulegur áhugi fyrir vegamálum. Mér telst til, að það séu komnar einar fjórar till. fram á þinginu núna, sem allar varða vegamál og uppbyggingu þjóðvegakerfisins. Efni þessarar till. hefur verið rakið hér af hv. 1. flm. Það er í fyrsta lagi að fela ríkisstj. að stefna að því að fullnýta þær vélar, sem til eru í landinu til að leggja olíumöl á þjóðvegi landsins. Í öðru lagi, að það verði valdir vegakaflar með breytilegum jarðvegi í tilraunaskyni og í þriðja lagi, að gerð verði skipuleg leit að efni og það rannsakað fyrir þessa starfsemi. Ég held, að segja megi, að tilraunir með olíumöl hafi nú staðið yfir það lengi, að menn ættu að fara að viðurkenna þetta sem fullgilt efni í slitlag á vegi, vel að merkja, þar sem það á við, þar sem umferðarþungi er ekki of mikill. Ég held, að ég megi segja, að olíumöl hafi fyrst verið lögð á götur og vegi í einhverjum mæli árið 1963. Það eru til vegakaflar frá 1965, sem lítið sem ekkert viðhald hafa þurft. Það er reynsla frá 1963 í Garðahreppi og í Kópavogi frá 1965, eins og hér var drepið á áðan. Það hefur verið lögð olíumöl á vegi, sem eru fyllilega undirbyggðir fyrir hvaða slitlag sem er, og eins hafa verið gerðar tilraunir með að leggja olíumöl á vegi, sem ekki eru undirbyggðir. Við höfum reynslu af slíkum vegi, svo að ég nefni dæmi, Vífilsstaðaveginn í Garðahreppi. Þar var lagt á 1967. Þar er nú umferð þreföld miðað við það, sem olíumöl á að þola, en þar hefur ekkert viðhald verið síðan olíumölin var lögð. Í Kópavogi hefur verið gert mikið að þessu leyti. Árið 1971 eða á s.l. ári var lögð olíumöl á allmarga km, án þess að nokkuð væri undirbyggt, og þetta virðist gefast vel. Það fyrirtæki, sem á þessar vélar, var stofnað árið 1970 af 12 sveitarfélögum af 15 í Reykjaneskjördæmi auk þriggja verktakafyrirtækja, sem þar eiga hlut í. Tilgangurinn með stofnun þessa fyrirtækis var sá, að sveitarfélögin, sem að því stóðu, gætu verið viss um það, að þau fengju olíumöl afgreidda, en það var aldrei öruggt áður. Hér hefur verið lýst þeim tækjum, sem til eru, og afkastagetu þeirra, og ég hef þar engu við að bæta. Það er ljóst, að þau afkasta meira en verður notað hér í náinni framtíð, þ.e. um 100 km á ári. Þrátt fyrir þessa afkastagetu var engu að síður ástæða til að kaupa þessi tæki. Þau fengust á mjög góðu verði, en verðmæti þeirra, ef þau væru keypt ný núna, er örugglega nálægt 40 millj. kr. Það blasa við mörg verkefni fyrir þessi tæki, bæði fyrir sveitarfélögin og aðra aðila, verktaka á vegum Vegagerðar ríkisins og fyrir Vegagerðina sjálfa og ýmis sveitarfélög. T.d. eru nú sveitarfélög á Austurlandi að ganga frá sínum áætlunum, sem eru í stuttu máli þær, að þau bindast samtökum, sveitarfélögin þar, um að fá keypta olíumöl á flesta þéttbýlisstaði fyrir austan. Eins er hreyfing á Vestfjörðum og víðar. Þrátt fyrir þetta má segja, að nýting þessara tækja sé ekki nægileg. en samt, eins og ég sagði áðan, var verjandi að kaupa þau. . Spurningin, sem mér sýnist liggja hér fyrir, er sú, hvað ríkisvaldið geti gert til þess að tryggja nýtingu þessara tækja, og mér sýnist það nú einfaldlega vera það, að ríkið verji meira fé til vegamála af þeim tekjum, sem það hefur af umferðinni. Það liggja fyrir upplýsingar um, að það eru 4-5 þús. millj., sem hafa farið í annað en vegi af tekjum af umferðinni s.l. 10 ár. Jafnframt gæti ríkisvaldið tekið ákvörðun um það, hvernig að framkvæmdum ætti að standa, og þar á ég fyrst og fremst við það, að ekki verði gerðar of miklar kröfur til undirbyggingar veganna, ef við ætlum að gera eitthvert verulegt átak í þessum efnum. Við getum litið til annarra þjóða og lært af reynslu þeirra, hvernig við eigum að haga okkur í þessum efnum. Svíar hafa langa reynslu af notkun olíumalar og þeir hafa tiltölulega einfalda formúlu fyrir því, hvernig þeir standa að sínum verkum. Ef ákveðinn vegur er ekki á áætlun um endurbyggingu næstu 5-10 árin, þá leggja þeir á hann olíumöl, og mér sýnist, að slík regla gæti mætavel gilt fyrir okkur líka. En þetta fáum við nú tækifæri til að ræða betur, þegar vegáætlunin verður hér til umræðu. Ég ætla ekki að orðlengja þetta frekar. Þetta fyrirtæki, sem á þessar vélar, þarf ekki á neinum ríkisstuðningi að halda. Það hefur komizt af án þess, en það er vissulega allra hagur, að tækin, sem til eru í landinu, verði nýtt sem bezt, og þar getur ríkisvaldið að sjálfsögðu stuðlað að. Ég vil svo aðeins ítreka ánægju mína með þessa till. og þann áhuga, sem fram hefur komið á þessu þingi fyrir vegamálum almennt.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja hér þáltill. á þskj. 439 um gerð alþjóðlegs varaflugvallar á Norðurlandi, og vil ég leyfa mér að lesa till. með leyfi forseta. Hún er á þessa leið: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að láta fara fram könnun á gagnsemi þess og hagkvæmni, að gerður verði alþjóðlegur varaflugvöllur á Norðurlandi, og heimilar ríkisstj. að hefja undirbúning fjármagnsútvegunar og framkvæmda, ef niðurstöður könnunarinnar verða jákvæðar.“ Um alllangt skeið hefur verið um það rætt manna á meðal, m.a. hjá íslenzku flugfélögunum, að nauðsyn væri á bættri aðstöðu til flugþjónustu í landinu og þessi bætta aðstaða gæti m.a. komið fram, ef gerður yrði varaflugvöllur fyrir millilandaflug utan Reykjavíkursvæðisins. Það hafa komið fram ýmsar hugmyndir um það, hvar slíkur varaflugvöllur yrði bezt staðsettur, og þess vegna er það, að hér er farið fram á, að það verði kannað hvað Norðurlandi viðkemur. Sá áhugi, sem hefur verið fyrir gerð slíks flugvallar, hefur beinzt einkum að tveim þáttum, annars vegar og raunar fyrst og fremst að auknu öryggi millilandaflugsins, bæði þess millilandaflugs, sem framkvæmt er af íslenzkum aðilum og þess almenna millilandaflugs, sem fram fer hér yfir norðanverðu Atlantshafi. Í öðru lagi hafa verið uppi hugmyndir um það, að gerð varavallar á norðanverðu landinu mundi auka hina almennu flugumferð um Keflavíkurflugvöll og bæta þannig afkomumöguleika þess vallar. Loks er það ekki sízt nú á síðustu árum, að opnazt hafa augu manna fyrir því, að bættar flugsamgöngur við Norðurland mundu auka á jafnvægi í ferðamálum og gera hlut norðanverðs landsins sterkari gagnvart Suðurlandi í hinni almennu ferðamálaþjónustu. Eins og mönnum er sjálfsagt yfirleitt kunnugt, þá er nú í undirhúningi athugun á því, hvernig bezt verði fjármögnuð ferðamannaþjónusta í landinu. Þessi athugun fer fram með stuðningi Sameinuðu þjóðanna, sem hafa veitt óafturkræft fé til athugana í þessu efni. Ég tel mikilvægt, að samgöngumál og þá ekki sízt flugsamgöngumál verði einmitt athuguð í sambandi við þessa könnun á fjárfestingu í ferðamálum almennt. Það er gert ráð fyrir því, að þessi athugun nái einkum til fjögurra þátta ferðamála. þ.e. til byggingar heilsuhæla. til ráðstefnuþjónustu, veiðimála og vetraríþrótta. Ef væntanlegri uppbyggingu ferðaþjónustu verður dreift um landið. svo sem gera verður ráð fyrir, að hljóti að verða af ýmsum ástæðum, sem óþarft er upp að telja, þá hlýtur það að liggja í augum uppi, að nauðsynlegt er, að samgöngumál og þá ekki sízt flugmál komi inn í þessa athugun. Það hefur verið, eins og ég sagði áður, nokkuð rætt um gerð flugvallar annars staðar á landinu, en hér á Reykjavíkursvæðinu og hafa ýmsir staðir verið nefndir í því sambandi. Mun það vafalaust gilda um þetta eins og margt annað, að hverjum sýnist sinn fugl fagur í þessu efni. Ég get ekki neitað því, að einn af þeim stöðum, sem mér finnst mikil nauðsyn, að kannað verði, hvort heppilegt sé að byggja flugvöll á, er Aðaldalur í Suður-Þingeyjarsýslu. Þar er þegar flugvöllur fyrir innanlandsflug. og mér er kunnugt um, að ýmsir þeir, sem sérfróðir eru um flugmál, hafa litið til aðstöðunnar þar sem líklegrar aðstöðu fyrir millilandaflug. Ástæðurnar fyrir því að þessi staður hefur mjög komið til greina, eru m.a. þær, að þar er flugvallargerðin sjálf talin auðveld. Þar er flugvöllur gerður á hrauni, sem er þannig, að það er tiltölulega auðvelt að jafna það, án þess þó að undirstaðan sé of veik, og gott um aðdrætti þess efnis, sem þarf að bera ofan í flugbraut. Auk þess eru veðurskilyrði þarna, eftir því sem næst verður komizt, mjög svipuð því, sem þau eru annarsstaðar um norðan- og norðaustanvert landið, þar sem helzt er gert ráð fyrir, að slíkur flugvöllur kæmi. Þá finnst mér rétt í þessu sambandi að benda á það, að verði slíkur varaflugvöllur fyrir millilandaflug gerður, þá er líklegt, að öðrum þræði verði hann notaður í sambandi við hina almennu ferðamannaþjónustu og þá e.t.v. á þann veg. að ferðir erlendra ferðamanna yrðu skipulagðar. annars vegar komustaðurinn hér á Suðvesturlandi, brottfararstaður í öðrum landshluta eða öfugt, og eins er líklegt, að hópferðir verði skipulagðar til flugvallar, sem kynni að verða gerður t.d. í Aðaldal í Þingeyjarsýslu. Og ástæðan til þess, að ég álit, að slíkur flugvöllur væri mikilvægur í sambandi við ferðamál, er m.a. sú, að einmitt á þessu svæði í Þingeyjarsýslum og Eyjafirði eru ýmsir staðir, sem mjög eru eftirsóttir af erlendum ferðamönnum og full ástæða til að ætla, að grundvöllur sé fyrir skipulagningu á ferðum erlendis frá til þessa landshluta sérstaklega. Á þessu svæði er nokkur vísir að ferðamannaþjónustu. Þar hafa verið byggð nokkur hótel. önnur eru í byggingu. og ferðamannastraumur á þetta landssvæði er mikill nú þegar, bæði erlendra ferðamanna og innlendra. Með bættum samgöngum yrði flugvöllur í Aðaldal tiltölulega miðsvæðis fyrir þá þjónustu. sem hægt er að veita ferðamönnum, bæði í Þingeyjarsýslu og við Eyjafjörð. Eins og er, mun að vísu vera um 11/2 klst. akstur frá þessum flugvelli til Akureyrar, en með þeim vegabótum. sem fyrirhugaðar eru á þessari leið, þá munu í fyrsta lagi samgöngur þangað verða miklu öruggari en verið hefur allan ársins hring, og einnig mun leiðin styttast og verða fljótfarnari. Ég ætla ekki að tefja hér tímann með langri ræðu um þetta mál. Ég vil endurtaka það og benda enn á, að hér er farið fram á könnun aðstæðna og þá sérstaklega með úlliti til gagnsemi og hagkvæmni. Slíka könnun tel ég sjálfsagt að gera. Ég álit, að könnunin sem slík hljóti að verða einn liður í því að gera sér grein fyrir því, hvernig við byggjum upp atvinnulifið í landinu og undir þessum sérstöku kringumstæðum þann þátt, sem að ferðamálum snýr. Ég tel það mikla og tímabæra nauðsyn, að heildaryfirlit fáist yfir framtíðarskipulagningu ferðamála okkar og heildaryfirlit jafnframt yfir framtíðarskipulagningu samgöngumála okkar innanlands og við önnur lönd. Mér sýnist nauðsynlegt. að það verði enn fremur kannað, hvernig og hvort sé auðvelt að fá erlendis frá fjármagn til slíkra framkvæmda. sem hér er farið fram á, að verði kannaður grundvöllur fyrir. Það kann vel að vera, að af öryggisástæðum þyki mikilvægt að fjármagna slíka framkvæmd, sem hér er talað um og erlendir aðilar og á ég þar fyrst og fremst við Alþjóðlegu flugmálastofnunina og þær stofnanir, sem taka tillit til álits hennar, veittu hugsanlega fjármagn til slíkra framkvæmda sem þessara, að einhverju leyti e.t.v. óafturkræft, en annars sem lán. Um kostnað við flugvallargerð, ef fram færi í Aðaldal, get ég auðvitað ekki nefnt neinar tölur, en eins og ég gat um áðan, er talið, að undirbygging og gerð sjálfrar flugbrautarinnar mundi verða þar sérstaklega hagkvæm fjárhagslega. Herra forseti. Ég ætla ekki að orðlengja meira um þetta að sinni. Ég vil leyfa mér að fara fram á, að till. þessari verði að lokinni umr. vísað til 2. umr. og til allshn. Ég læt svo máli mínu lokið.



Herra forseti. Till. sú til þál. á þskj. 340, sem hér um ræðir, hljóðar svo: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að setja nú þegar á fót sérstaka rannsóknardeild til eflingar tollgæzlu, löggæzlu og annars eftirlits með innflutningi, dreifingu og neyzlu fíkniefna. Deildinni verði m.a. gert kleift að afla þeirra áhalda og tækja, sem nauðsynleg eru til skjótrar greiningar efnanna, og að þjálfa til nefndra rannsóknarstarfa sérhæft starfslið.“ Neyzla fíkni-, ávana- og eiturefna er vaxandi vandamál víða um lönd. Segja má, að þessi ósiður fari eins og faraldur yfir löndin. Þetta er aldagamalt vandamál og má þar minna á alkóhólið og tóbakið, sem þjóðirnar hafa nú að verulegu leyti gefizt upp við að hamla gegn. Við höfum hér á hinu háa Alþingi nýlega hlustað á þarfa hugvekju um alkóhólið og mun ég því leiða hjá mér að ræða frekar um það. En mörg fleiri stórskaðleg ávana- og fíkni-og eiturefni hafa verið í notkun víða um heim um aldaraðir. Þar má nefna kannabis og ópíum-sambönd í Asíu og Afríku og kókaín-samböndin í Mið- og Suður-Ameríku og margt fleira. Enn fremur hafa nú á síðustu áratugum komið fram í dagsljósið ný efni, eins og ofskynjunarefni og enn fremur ýmis róandi og örvandi lyf, sem ýmist eru notuð sem nytsöm læknislyf eða varasöm ávanalyf. Vafalaust eru ýmsar ástæður fyrir því alvarlega eiturlyfjaflóði, sem nú flæðir yfir Evrópu og Norður–Ameríku. Þar á sinn þátt upplausn og öryggisleysi eftirstríðsáranna, stórbættar samgöngur, fjölbreyttari efnaiðnaður og enn fremur nú síðustu árin aukin fjárráð einstaklinga. Þá hafa fjársterkir hringar gerzt stórtækir nú síðustu árin í smygli þessara efna landa í milli og beita þeir hinum ótrúlegustu brögðum, bæði til þess að koma efnunum í áfangastað og einnig til þess að afla neytenda. Það er nokkuð sannað, að skipulögð starfsemi fer fram til þess að koma 12-16 ára skólaæsku á bragðið og tryggja þannig framtíðarneytendur. Þessarar starfsemi er nú að verða vart hér á landi. Fíknilyfjum er nú smyglað inn í landið og neyzlan fer ört vaxandi. Rannsóknir sýna, að fjöldi ungmenna, e.t.v. .2000 manns eða fleiri, hafa þegar komizt á bragðið, en ég tek þó skýrt fram, að í þessu efni eru tölur allar óábyggilegar og lítið upp úr þeim leggjandi En búast má við vaxandi örðugleikum, sé ekki allrar árvekni gætt. Hvað er ávani og fíkni? Alþjóða heilbrigðismálastofnunin skilgreinir ávana sem ástand, er skapast af endurtekinni notkun lyfs og aðaleinkennin eru: 1. Löngun til þess að halda áfram töku lyfs og framlengja þannig þá tilfinningu fyrir aukinni vellíðan, sem lyfið orsakar. 2. Lítil eða engin tilhneiging til þess að auka skammtinn. 3. Sá, er lyfið tekur, verður sálarlega háður því að vissu marki, en ekki líkamlega, enda kemur ekki til alvarlegra einkenna, þegar töku þess er hætt. 4. Þegar skaðleg áhrif koma í ljós, þá snerta þau fyrst og fremst einstaklinginn sjálfan. Um fíkni segir hins vegar: Það er reglubundið eða stöðugt eitrunarástand, sem orsakast af endurtekinni töku lyfs og meðal einkennanna eru: 1. Óstöðvandi löngun eða raunveruleg þörf á því að taka efnið áfram og komast yfir það, hvað sem það kostar. 2. Tilhneiging til þess að auka skammtinn. 3. Neytandinn verður sálarlega og líkamlega háður efninu. 4. Afleiðingarnar eru skaðvænlegar, bæði fyrir einstaklinginn og þjóðfélagið. Hvers vegna neyta einstaklingar ávana- og fíkniefna? Alþjóða heilbrigðismálastofnunin getur níu orsaka til slíkrar neyzlu. Fyrst og fremst telja þeir vera um ýmsa geðræna erfiðleika eða sjúkdóma að ræða, vanmáttarkennd, líkamlega og andlega þreytu og streitu, hungur, erfiðar félagslegar aðstæður, lífsleiða og námsleiða. Þá má vafalítið nefna forvitni ungs fólks, áhuga fyrir að prófa það, sem umdeilt er og dularfullt, missætti og fjölskylduerjur samfara almennri óánægju með ríkjandi venjur innan þjóðfélagsins. Þá ræður vafalítið miklu hér um áróður vissra hópa, oft útsendara söluhringanna, er einskis svífast, vegsama áhrifin, en andmæla skaðseminni. Vitað er, að áróður hefur í ýmsum löndum árum saman verið lævís og útbreiddur fyrir neyzlu fíkniefna og árangur orðið nokkur. Tvö af þeim ávana- og fíkniefnum, sem hæst ber hér, eru hass og LSD. Hass hefur lengst af verið álitíð hættulítið ávanaefni, enda ekki farið fram víðtækar rannsóknir á áhrifum þess á mannslíkamann fyrr en nú á allra síðustu tímum. Eitt af þekktustu og áreiðanlegustu læknatímaritum heims, Lancet, birti svo nýlega niðurstöður læknanna Campbells, Evans og fleiri af rannsókn á l0 ungmennum um tvítugsaldur, er höfðu reykt hass árum saman. Við rannsókn þeirra kom í ljós, að öll ungmennin höfðu varanlegar heilaskemmdir, þ.e. heilarýrnun, sem væntanlega mun há þeim ævilangt. Heilarýrnun er sjúkdómur ellinnar, afleiðing æðakölkunar mjög sjaldgæf hjá ungu fólki nema þá sem afleiðing höfuðslyss. Þetta er einnig sjúkdómur hnefa leikamannanna og ein aðalorsök þess, að hnefaleikar voru bannaðir hér á landi fyrir nokkrum árum. Rannsóknir í Danmörku og Bandaríkjunum gefa einnig til kynna skaðleg áhrif hass á líkamann, þótt einnig finnist þeir rannsóknaraðilar, sem neita hættunni. Meðan það er talið líklegt, að langvarandi hass neyzla valdi heilarýrnun hjá ungmennum, þá verður að telja hass neyzlu lævísa hættu, sem vinna beri gegn svo sem unnt er. LSD og því skyld efni eru alþekkt ofskynjunarefni, sem fáir mæla nú bót. Sá, er þess neytir, er sjálfum sér og öðrum hættulegur. Það sýnir e.t.v. betur en annað, hve varlega má treysta umsögnum um fíkniefni, að frægir rithöfundar hafa skrifað bækur um ágæti LSD og læknar dásamað áhrif þess. Síðar komu svo hörmungarnar í ljós. Eins og áður er sagt, þá eigum við hér við vaxandi fíkniefnavandamál að etja. Menn greinir á um það, hve almenn neyzlan sé, en það er þó ekki meginatriðið. Við þekkjum ástandið í nágrannalöndunum og megum því vænta versnandi ástands, ef ekkert er að gert. Og þess vegna megum við engan tíma missa. Það sem ég álít að gera þurfi er m.a. eftirfarandi: 1. Að verjast smyglinu svo sem unnt er og það er ekki sízt í þeim tilgangi, sem þessi till. er flutt. Þar má ekkert til spara og afla verður þeirra tækja og áhalda, sem nauðsynleg eru, ásamt bættu skipulagi og stjórnun. 2. Að hefja skipulega, óhlutdræga, skynsamlega fræðslu um þau efni, sem hér er um að ræða, áhrif þeirra og skaðsemi. Þessi fræðsla þarf að fara fram í skólum, í fjölmiðlum, en hún er ákaflega vandmeðfarin og verður að fara fram á vegum sérmenntaðra kennara. 3. Við verðum að leita eftir samstarfi við unglingahópa, fá þá til liðsinnis í baráttunni með það fyrir augum að skapa andúð og viðbjóð á vímu. 4. Að leitazt verði við að útrýma þeim félagslegu aðstæðum í okkar þjóðfélagi, er gætu verkað hvetjandi á fíkniefna neyzlu, beina áhuga ungmenna að heilbrigðri afþreyingu og fjölbreyttari verkefnum. 5. Refsa verður sölumönnunum og þeim, er efninu smygla. 6. Skapa verður aðstöðu til lækninga og endurhæfingar fyrir þá, sem verða fíkniefnunum að bráð. 7. Það verður að samræma löggjöf okkar löggjöf þeirra landa, er við munum hafa samráð við í baráttunni við fíkniefnin. Við megum ekki láta það hafa áhrif á starf okkar að þessum málum, þótt hjáróma raddir heyrist, raddir, er dásama fíkniefnin, telja þau skaðlaus eða ekki verri en önnur, sem fyrir eru. Ég hef bent á það, hvernig heimsfrægir menn rangtúlkuðu áhrif LSD og margra örvandi lyfja, sem fyrir nokkrum áratugum voru talin alsaklaus og hver sem var gat keypt. Það er einnig alþekkt í læknaheiminum, að skaðleg áhrif lyfja geta fyrst komið fram eftir nokkurra ára notkun. Öll ríki vilja vera laus við fíkniefni. Þau sem vilja gefa þau vægustu frjáls nú gera það fyrst og fremst vegna þess, að þau hafa gefizt upp í baráttunni. Slíkt má ekki henda okkur. Fámenni okkar, menntun og ýmis séraðstaða ætti að gera okkur kleift að ráða við þennan faraldur, ef við viljum eitthvað af mörkum leggja og bregðum skjótt við. Á síðasta allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna fékk íslenzka sendinefndin samþykkta tillögu um þessi efni. Efnisþættir ályktunartillögunnar voru eftirfarandi: 1. Allsherjarþingið hvetur öll ríki til að efla sjóð Sameinuðu þjóðanna til eftirlits með eiturlyfjum og sérstaklega til að fá æskuna til þátttöku í baráttunni gegn eiturlyfjavandamálunum. 2. Það fer fram á það við þær stofnanir Sameinuðu þjóðanna, sem fjalla um eiturlyfjavandamálið, að þær veiti vanþróuðum ríkjum nauðsynlega aðstoð til að ná auknum árangri í baráttunni gegn ólöglegri framleiðslu og dreifingu eiturefna. 3. Það skorar á öll ríki að setja löggjöf gegn neyzlu ávana- og eiturlyfja, þar sem þung refsing verði lögð við ólöglegri dreifingu lyfjanna. 4. Það hvetur ríkisstjórnir til þess að gera ráðstafanir til þess að uppfræða sérstaklega æskuna um hættur þær, er fylgja ofneyzlu ávana- og eiturlyfja og að koma á fót aðstöðu til lækninga og endurhæfingar eiturlyfjaneytenda, sérstaklega æskufólks. 5. Það fer þess á leit við aðalritara Sameinuðu þjóðanna, að hann láti í samvinnu við þær sérstofnanir, sem hlut eiga að máli, gera skýrslu um. hvernig efla megi starfsemi samtakanna til aukins árangurs í baráttunni gegn eiturlyfjum og þá sérstaklega með æskuna í huga. Verði skýrslan lögð fyrir 53. þing efnahags- og félagsmálaráðsins. Þessari tillögu var mjög vel tekið á þinginu. Fulltrúar fjölda ríkja tóku til máls um hana og þeir voru sammála um, að hér væri um þarfa tillögu að ræða og sannarlega væri ástæða til þess að reyna að hamla gegn því ástandi, sem nú væri í heiminum. Síðan þetta skeði hefur hreyfing verið hér í landi á þessum málum og ég vil leyfa mér, með leyfi hæstv. forseta, að lesa hér upp samþykkt, sem gerð var á almennum fundi, sem haldinn var að tilhlutan Ungmennafélags Njarðvíkur í Stapa sunnudaginn 13. febr. Hún hljóðar svo: .,Fundurinn skorar á þingmenn Reyknesinga: 1. Að bera fram sameiginlega þáltill., þar sem skorað er á ríkisstj. að ráða nú þegar sálfræðing til að fylgjast með og gera tillögur um afgreiðslu á öllum þeim lögreglu- og heilbrigðismálum. er snerta neyzlu ávana- og fíknilyfja. 2. Að beita sér fyrir endurskoðun á gildandi löggjöf um meðferð mála, er snerta notkun og dreifingu ávana-og fíknilyfja. Leitað verði álits innlendra og erlendra sérfræðinga við samningu þessara laga.“ Enn fremur hefur Æskulýðsráð Reykjavíkur sent alþm. bréf, þar sem hvatt er til frekari aðgerða í þessum efnum. Ég get þessa hér til að sýna fram á þann mikla áhuga, sem nú er fyrir bættri aðstöðu til baráttunnar gegn eiturlyfjunum, og ég leyfi mér svo að lokum að óska eftir, að þessari till. verði vísað til hv. fjvn. að umr. loknum.



Herra forseti. Það hljóta að sjálfsögðu allir góðir menn að vera því sammála, að það eigi að vinna gegn útbreiðslu og neyzlu fíkniefna. En spurningin er, hvaða aðferðir þar eru vænlegastar til árangurs. Þar getur verið nokkur vandi að velja og hafna. Sannleikurinn er nú sá. Það er auðvitað svo, að menn eru sammála um, að það þurfi að veita fræðslu um þessi efni og að auka eigi fræðslu um þessi efni. En það er ekki sama, hvernig sú fræðsla er í té látin. Ég held, að sú fræðsla gæti verið þannig í té látin, að hún gerði meiri skaða heldur en gagn. Ég held, að það sé ekki rétt að reka fræðslu um þessi efni með neinum hávaða eða auglýsingabrag, t.d. í fjölmiðlum. Ég held þvert á móti, eins og hv. flm. sagði hér áðan, að sú fræðsla, sem látin er í té um þessi efni, þurfi að vera skipuleg og óhlutdræg, sem þannig er innt af hendi í skólum og það þurfi mjög til hennar að vanda. Auðvitað eru allir sammála um, að það þurfi að heita tollgæzlu og löggæzlu til hins ýtrasta í þessu efni. En það getur hins vegar verið spurning um það, hversu réttmætt og heppilegt sé að beita ströngum refsingum í þessu sambandi. Og þá á ég ekki við þá, sem annast sölu og dreifingu, heldur hina, sem neyta, eins og löggjöfinni er háttað nú hér hjá okkur. Vissulega er þetta heilbrigðismál mikið, en jafnvel á því sviði getur vandinn kannske verið nokkur, því að það er víst svo um sum þessi efni, sem geta orðið fíkniefni og ávanalyf, að það getur verið mjótt á milli, þannig að sum þeirra eru notuð sem læknislyf og þarna verður líka dálítið vandratað. Þess vegna er þetta ekki eins einfalt mál og við fljótlega sýn gæti virzt. Það er margs að gæta. Þess vegna held ég, að það sé engum til góðs, að talað sé um þessi mál með miklum fullyrðingum. Ég held, að það sé rétt, sem hv. flm. sagði, þegar hann var að lýsa því, hvernig ástandið væri hér í þessum efnum, að allar tölur um það, hve margir neytendur séu hér, séu óábyggilegar. Og af hverju? Af því að það liggur ekki fyrir um þetta nein viðhlítandi rannsókn. Þess vegna held ég, að það sé óvarlegt að vera að fara með of miklar fullyrðingar í þessu sambandi. Ég held, að það sé fullyrðing, sem kannske stenzt, en kannske stenzt ekki, að það séu 2.000 ungmenni hér á landi háð þessu að einhverju leyti. Ég held, að það liggi ekki fyrir nein sú sönnun í þessum efnum, að réttlætanlegt sé að vera að kasta á milli sín tölum sem þessum og stimpla þannig að nokkru leyti svo stóran hóp ungmenna sem hér er gert með þessum hætti. En ég tók svo eftir,-það hefur kannske verið misheyrn, - að hv. flm. segði, að rannsóknir sýndu það, að hér væru 2.000 ungmenni, sem þannig væri ástatt um. En mér er spurn, hvaða rannsóknir? Hverjar eru þær rannsóknir? Hver hefur framkvæmt rannsóknir? Hvar er þær rannsóknir að finna? Á þetta vildi ég nú benda, þó að það væri út af fyrir sig ekki ástæðan til þess, að ég stóð upp og þó vil ég bæta því við, að mér hefur fundizt, að það, sem hefur verið talað um þetta t.d. í fjölmiðlum. hafi verið með dálitlum auglýsingablæ, of miklum a.m.k. eftir mínum smekk. En ástæðan til þess, að ég stóð upp, var fyrst og fremst sú, að það eru viss ummæli í grg. með þessari þáltill., sem mér finnst að geti gefið tilefni til misskilnings og ég vil koma á framfæri nokkrum ábendingum um. En þó er kannske rétt aðeins að bæta við þetta, sem ég sagði um fullyrðingarnar. Mér finnst býsna margir vera nokkuð fullyrðinga gjarnir í þessu sambandi. Og í grg. þarna stendur: Fullyrt er, að nú þegar sé fíkniefnum smyglað og dreift inn í landið með skipulegum hætti. Ja, það má náttúrlega fullyrða allt. En hvaða stoð er fyrir þessu? Og ef menn hafa stoð fyrir þessu, þá er það vissulega skylda þeirra, sem slíkt vita eða telja sig sitja inni með vitneskju um það, að snúa sér til réttra aðila með þá vitneskju og gefa þeim upplýsingar um hana. Ég held, að ég muni það rétt, að ég hafi séð eða heyrt hv. flm. halda því fram í sjónvarpi á sínum tíma, að það væri rökstuddur grunur um, að hér væri starfandi fastur dreifingaraðili í landinu. Ef það er svo, þá er það skylda hvers manns, sem hefur slíkan rökstuddan grun, að snúa sér til réttra yfirvalda og skýra þeim frá því, því að hér er um alvarlegt mál að ræða, svo alvarlegt mál, að menn ættu ekki að temja sér of miklar fullyrðingar um það, án þess að geta staðið við þær. En í grg. með þessari till. stendur svo, með leyfi forseta: „Á s.l. ári var settur á fót vísir að skipulögðu lög- og tollgæzlu starfi, þar sem til voru fengnir þrír menn, einn frá tollgæzlunni á Keflavíkurflugvelli, einn frá tollgæzlustjóra og einn frá lögreglunni í Reykjavík og unnu þeir gott starf í söfnun upplýsinga um dreifingu og neyzlu fíkniefna í Reykjavik og nágrenni. Sú rannsókn staðfesti, svo að ekki verður um villzt, að grípa þarf til skipulagðra og stóraukinna aðgerða á þessu sviði og væri mjög miður, ef það starf og sá árangur, sem þegar hefur náðst, yrði ekki nýttur til hins ýtrasta.“ Mér virðist í þessu felast það, að gefið sé í skyn, að það sé horfið frá eða hafi verið horfið frá þeim vísi að rannsóknum. sem settur var upp á s.l. ári, en það er ekki, það er misskilningur. Þessi mál eru margþætt og þau eru þannig í eðli sínu, að þau heyra undir fjögur rn. Þau heyra undir dómsmál, dómsmrn., þau heyra undir heilbrigðismál, undir heilbrmrn., þau eru tilheyrandi tollgæzlu og heyra því undir fjmrn. og þau eru auðvitað fræðslumál og heyra því undir menntmrn. Það eru þannig fjögur rn., sem þessi mál heyra undir, og það var einmitt með þetta sjónarmið í huga, að settur var á fót þessi samstarfshópur á sínum tíma með óformlegum hætti og hann starfaði að þessu máli og starfaði vel og það er allt rétt, sem um það er sagt. En það er hins vegar alls ekki svo, að þessi starfsemi hafi verið niður lögð. En það kom upp innan þessa samstarfshóps ágreiningur um það, hvernig ætti að halda þessu starfi áfram. Einn af þessum mönnum, - það bættust reyndar fleiri í hópinn seinna, í þennan samstarfshóp, - deildarstjóri á Keflavíkurflugvelli, Kristján Pétursson, hélt því fram, að heppilegasta aðferðin væri að setja upp sérstaka deild, sem fengist við þessi málefni. Hinir töldu aftur á móti, að heppilegast væri að vinna að þessum málum á þann hátt, að þau væru eftir sem áður þáttur í þeim rn., sem færu með þessi mál, en hins vegar væri sett á fót formleg samstarfsnefnd þessara rn., þannig að tryggt væri, að það væri einn aðili, sem fylgdist með þessu öllu og vissi, hvað hvert rn. fyrir sig gerði og ynni að þessu sameiginlega. Ég hef hlustað á þessa aðila og tekið á móti skýrslum og tillögum frá þeim og ég veit það, að deildarstjóri tollgæzlunnar á Keflavíkurvelli hefur unnið mjög gott starf og ekki nema allt gott um það að segja. En ég verð að segja það, að miðað við þau rök og þær upplýsingar, sem fyrir mig voru lögð, þá féllst ég á þá skoðun, að heppilegra væri að hafa þann hátt á, að þetta væri undir rn., það væri ekki ástæða til þess að fara að setja upp sérstaka stofnun utan við þau og þeim óháða. Það væri ekkert líklegra til áhrifaríks árangurs og mundi auk þess hafa kostnaðarauka í för með sér. Þess vegna féllst ég á það og önnur þau rn., sem þessi mál heyra undir, að sett yrði upp alveg formleg samstarfsnefnd, sem ætti að vinna að þessum málum og það hefur verið gert. Í henni er fulltrúi frá dómsmrn., sem er formaður nefndarinnar, fulltrúi frá menntmrn., fulltrúi frá heilbrmrn. og fulltrúi frá fjmrn., sem er tollgæzlustjórinn sjálfur. En Kristján Pétursson kaus ekki að starfa í þessari nefnd áfram. Það má því ekki skilja þessi ummæli í grg. á þann veg, að horfið hafi verið frá þessu og lögð niður sú starfsemi, sem þarna var komin á fót. Þvert á móti er henni haldið áfram og það er unnið að þessu með skipulögðum hætti. En þetta er að sjálfsögðu svo mikið alvörumál að það er ágætt, að menn skoði það og velti því fyrir sér á alla lund, og sízt hef ég á móti því. Ég er að sjálfsögðu sammála því, sem hv. flm. benti á um þau úrræði, sem hér kæmu til álita í þessu sambandi. Ég get alveg fallizt á það, að auðvitað þarf að koma í veg fyrir smygl eftir því sem unnt er og það held ég að sé nú gert og unnið að því nokkuð með skipulegum hætti og samband haft við þá aðila, sem með þessi mál fara í öðrum löndum og að upplýsingamiðlun þar á milli sé í sæmilegu lagi. Og það er haft samstarf við þær stofnanir í öðrum löndum, sem fara með þessi mál. Við tökum þátt í alþjóðasamstarfi um þetta og þessi samstarfsnefnd hefur einmitt það með höndum. Ég tek alveg undir það, sem hv. flm. sagði, að það væri nauðsyn á skipulegri fræðslu og ég veit, að það hefur verið undirbúið og unnið að því og verður vafalaust gert. En vel má vera, að það þurfi að gera mun meira. Auðvitað er svo þriðja atriðið, sem hann benti á, sjálfsagt eitthvert hið allra áhrifaríkasta, þ.e. að komast í samband við unglingahópana og fá þá til að vinna að þessu, fá þá til að beita sér gegn þessu, fá það almenningsálit hjá þeim, sem beitir sér gagnvart því, sem er því miður nokkur tízka sjálfsagt meðal þessa fólks að kynna sér þetta og kannske neyta þess eitthvað. Auðvitað er það þýðingarmikið að reyna að vinna bug á þeim þjóðfélagslegu aðstæðum, sem kunna að liggja til þess, að mönnum hættir til þess að grípa til þessa. Endurhæfingarstöð, ég get vel tekið undir það. Ég álít, að þar sé merkilegu máli hreyft og það þurfi einmitt að athuga. Og það er náttúrlega heilbrigðismál og heyrir þar undir. Ég vil taka undir það og á allan hátt styðja það, að reynt sé að vinna gegn þessu böli, sem er böl hjá ýmsum þjóðum og jafnvel nágrannaþjóðum okkar, en við erum þó svo lánsamir, að það er nú tæpast hægt að taka svo sterkt til orða hér sem betur fer. Og ég hef að sjálfsögðu ekki á móti því, að þetta mál allt sé skoðað og þessi þáltill. fari í n. og fái þar sína athugun. Það er sjálfsagt. En ég hef af þeim litlu kynnum, sem ég hef haft af þessu og þeim upplýsingum, sem hafa verið lagðar fyrir mig í þessum efnum, komizt á þá skoðun, að það væri ekki heppilegt að hverfa svona að sérstakri deild, heldur væri heppilegra að vinna að þessu á þann hátt, sem gert hefur verið og hefur nú verið reynt að koma í formlegra horf, en verið hefur. En það vil ég segja, að það er sjálfsagt að vera vakandi á allan hátt í þessum efnum. Og auðvitað er ég opinn fyrir því, ef mér er sýnt fram á, að ég hafi lítið skakkt á og eins ef annað kemur fram, sem sýnir, að annað er áhrifaríkara í þessu efni, þá er vitaskuld alveg sjálfsagt að hverfa að því ráði, því að eins og ég drap á í upphafi míns máls, þá hljóta allir að vera sammála um það, að reyna að vinna gegn þessu og afstýra því, að þetta berist til okkar lands og verði hér sá ógæfuvaldur, sem það því miður er orðið jafnvel í okkar nágrannalöndum.



Herra forseti. Mér þykir vænt um að heyra undirtektir hæstv. forsrh. og skilning hans á því, hversu mikil nauðsyn er á að grípa til raunhæfra og róttækra aðgerða í þessu máli. Hitt er annað mál, að honum sýnist annað um aðgerðir en okkur flm. Við því er í sjálfu sér ekkert að segja, en ég vil taka strax fram, ef ég kann að hafa misskilið ræðu hans á þá leið, að hún væri til varnar því, sem gert hefur verið og hann hafi þá talið, að þessi till. væri flutt sem gagnrýni, þá er það alls ekki tilgangur okkar flm. að blása hér upp einhverja gagnrýni á stjórnvöld í þessu máli, heldur eingöngu að vekja athygli á mjög miklu nauðsynjamáli að okkar mati. En áður en ég vík nánar að einstökum ummælum í ræðu hæstv. forsrh., þá vildi ég leyfa mér að fara nokkrum almennum orðum um þetta mál. Hér á dögunum var flutt skelegg ræða hér í þinginu, skelegg ræða til stuðnings auknum aðgerðum gegn ofnotkun áfengis. Þar var hvergi dregið úr því böli, sem óhóflegri áfengisneyzlu fylgir og er ég sannarlega sammála þeim röddum, sem vara við hættunni af ofnotkun áfengis. En það er ekki fyrr en á allra síðustu dögum, sem fólk er að einhverju leyti að vakna upp við þann vonda draum, að annar vágestur stendur við dyr okkar, gestur sem getur leitt yfir þessa þjóð meiri vandamál og meiri óhamingju, en áfengið hefur nokkru sinni gert. Á ég þar við neyzlu fíkniefnanna. Þjóðin er rétt að rumska og þó eru raddir, sem vilja gera lítið úr vandanum og aðrar, sem telja það hafa öfug áhrif að ræða um þessa hættu, allt tal um hana eigi að liggja kyrrt, það æsi aðeins upp forvitni og löngun unglinga til þess að ganga til móts við þessa nýju freistingu. Enn aðrir vilja jafnvel gefa sölu á vissum tegundum fíknaefna frjálsa, telja að með því sé betra taumhald haft á vandanum og staðreyndin sé sú, að þessi efni sum hver séu mun skaðminni en t.d. áfengi. Út af fyrir sig er það lítil huggun, þótt komizt sé að þeirri niðurstöðu, að skaðsemin sé minni en af áfenginu. Vandamálið er engu að síður fyrir hendi. En hver er þá reynsla annarra þjóða? Neyzla fíkniefna hefur gengið eins og faraldur meðal ungs fólks sérstaklega og eiturlyfjaneytendur eru óðfluga að verða eitt stærsta vandamál heilbrigðis- og löggæzlu yfirvalda um öll Vesturlönd. Í sumum þessara ríkja er ekkert til sparað, hvorki fjármagn né ráðstafanir, til þess að spyrna við fótum, en þjóðfélögin standa engu að síður ráðþrota, máttvana gagnvart þessum vanda, þessari óskaplegu holskeflu eymdar, upplausnar, afbrota, lífsleiða og sjúkdóma. Allt þetta er bæði orsök og afleiðing neyzlunnar. Og hver eru þá fórnarlömbin einkum og sér í lagi? Það er vitaskuld unga fólkið, nýja kynslóðin, sem á að taka við, erfa þau verðmæti, sem skapazt hafa og halda áfram uppbyggingunni í þjóðfélaginu. Sumir segja, að unga fólkið flýi á náðir fíkniefna einmitt vegna andúðar á þessum sömu verðmætum, sem það á að taka við, sjái engan tilgang með því lífsgæðakapphlaupi, er viðgengizt hefur, standi ógn af því vélvædda og líflausa iðnaðarþjóðfélagi, sem gleypir það án tilfinninga og tillits. Vel má það vera, um það skal ég ekki segja. Lífið er sjálfsagt ekki mikils virði í augum þeirra, sem með því finna engan tilgang. En það breytir ekki þeirri skyldu, sem hvílir á samfélaginu að veita viðnám og bægja böli frá og berjast af öllum mætti gegn þeirri ógæfu, sem fylgir slíkum flótta sem neyzla eiturefna er. Það þarf engan kennimann til að sjá, að lífsleiði og minnimáttarkennd og vandamál einstaklinga verða aldrei leyst með því að gefast upp fyrir sjálfum sér og umhverfinu. Í grg. með þessu frv. er tekið fram, að stöðugt standi yfir rannsóknir á líffræðilegum áhrifum neyzlunnar og skaðsemi hennar. En verður nokkurn tíma mælt tjónið, sem einstaklingarnir bíða á sálu sinni, á skipbroti persónuleikans og sjúkleika þess hugarfars, sem mótast af uppgjöf og undirgefni fyrir ofneyzlunni? Og hvað á einstaklingurinn sjálfur, ef hann hefur misst stjórn á sínum eigin viljastyrk, sjálfsvirðingu og metnaði og hvað á þjóðin, ef einstaklingarnir hafa þannig glatað . sjálfum sér? Í mínum augum eru engin tvímæli um það, að hér er ægilegur vágestur fyrir dyrum. Ekki eingöngu út frá sjónarmiði hins líffræðilega tjóns, heldur líka og ekki síður vegna hins félagslega ástands, sem virðist vera eiturlyfjaneyzlu samfara. Það er skylda löggjafarvaldsins að gera sér grein fyrir þessum voða og það er stærsta verkefni þeirra manna, sem til forystu hafa valizt hjá þjóðinni hverju sinni, að gera allt, sem í þeirra valdi stendur, til að spyrna við fótum. Til þess höfum við Íslendingar enn tækifæri. Við skulum horfast í augu við vandann og við skulum ekki blekkja okkur með því, að fíkniefnaneyzla verði ekki vandamál hér á landi eins og annars staðar, ef ekkert verður að gert. Við Íslendingar höfum ekki efni á því að missa stóran hóp ungmenna út í slíka ógæfu og við eigum heldur ekki að þurfa þess. Ef lífsleiði er orsök, þá höfum við ákjósanlega möguleika og ákjósanlegri möguleika, en flestir aðrir vegna mannfæðar, verkefna og vitundar hvers einstaks um hlutverk sitt. Hjá lítilli þjóð þarf hver og einn að vinna margfalt starf, hver einstaklingur er dýrmæt eign þessa þjóðfélags og þýðingarmikill þáttur í þeirri stórkostlegu viðleitni að viðhalda og byggja upp sjálfstæði og framtíð þessarar þjóðar. Við svo háleit verkefni á engum að þurfa að leiðast, enginn að týnast í fjöldanum og enginn að gleymast í tilgangsleysi. Rannsóknardeild sú, sem hér er gerð till. um, ræðst ekki á orsakirnar og er að því leyti takmörkuð, en í okkar huga flm., getur hún orðið fyrsta skrefið og er sú aðgerð, sem nú í augnablikinu er mest aðkallandi. Hún leysir ekki allan vanda, en hún er síður en svo, eins og ég sagði hér í upphafi máls míns, áfellisdómur yfir því, sem nú þegar hefur verið gert. Hún er ekki flutt til að þjóna hvötum stjórnarandstöðu í refskák stjórnar og stjórnarandstöðu. Hún er ekki flutt til upphefðar fyrir flm. né til þess að sýnast í enn einu málinu, sem sofna skal í náðarfaðmi nefndanna. Hún er flutt af einlægni og vilja til að hrinda áfram máli, sem við flm. og allir þeir, sem um þessi mál hugsa, eru sammála um, að megi engan tíma missa. Og því betur sem ég hef kynnt mér ástand og þróun þessara mála, þá verð ég stöðugt sannfærðari um, að það, sem skiptir máli nú, sé að nógu fljótt sé gripið til raunhæfra aðgerða, öflugri toll og löggæzlu, stöðugs eftirlits, uppbyggingar upplýsingakerfis um sölu og dreifingu fíkniefna. Í þessum málum eru neytendurnir ekki sökudólgarnir, heldur þeir, sem smygla slíkum varningi inn í landið og koma honum á framfæri. Og hverjir eru það? Hverjir eru það, sem selja og dreifa fíkniefnum? Er það skipulagt í einhverjum mæli? Og eftir hvaða leiðum berast þessi efni til landsins? Allt þetta þarf að rannsaka og þá rannsókn þarf að taka föstum tökum og það dugar ekkert hálfkák. Hversu víðtæk er neyzlan orðin? Hvernig er efnum þessum dreift til neytenda? Eru starfræktir söluhringar o.s.frv. o. s. frv. Aðeins takmarkaðar upplýsingar liggja fyrir um þessi atriði, en hitt er víst, að miklir fjármunir eru hér í húfi og hagnaðarvon í samanburði við smygl og sölu á áfengi og tóbaki er margföld á þessum vettvangi. Sú ágæta en fábrotna athugun, sem gerð hefur verið á vegum lögreglu og tollgæzlu, má ekki verða að engu vegna - vil ég leyfa mér að segja - of vandaðs undirbúnings og flókinna nefndastarfa. Tíminn er að hlaupa frá okkur og það þarf enga athugun til að gera sér ljóst, að margefld toll- og löggæzla er frumskilyrði þess, að við vandann verði að einhverju leyti ráðið. Því er það till. okkar, að nú þegar verði sett á fót rannsóknardeild, sem sérstaklega og eingöngu fylgist með sölu og neyzlu fíkniefna. Það er raunverulega lágmarkskrafa og minna getur það varla verið frammi fyrir þeim ógnvaldi, sem nú er að halda innreið sína í landið. Málið má fyrir alla muni ekki tefjast vegna ágreinings um staðsetningu og yfirstjórn slíkrar deildar. Dómsmrh. verður að skera á þann hnút, en auk löggæzlu- og tollgæzlumanna tel ég áríðandi, að við slíka deild störfuðu sérfræðingar á sviði þjóðfélagsfræði, sálarfræði, efnafræði og öðrum þeim sviðum, sem geta lagt lið þeirri baráttu, sem hefja verður í þessu máli. Hæstv. forsrh. lagði á það áherzlu, að vafasamt væri og varasamt að fullyrða of mikið í þessu máli. Ég tel, að flutningur þessarar till. hafi ekki gefið tilefni til þess að halda því fram, að við flm. séum að fullyrða eitthvað og að gefnu tilefni vek ég athygli á, að þar sem talað er í fullyrðingatón í grg. er eingöngu verið að endurtaka það, sem sagt hefur verið á öðrum stöðum, opinberum vettvangi, m.a. í sjónvarpi og öðrum fjölmiðlum og við erum því ekki að flytja hér neinn nýjan boðskap eða brydda upp á nýjum fullyrðingum. Við teljum hins vegar eðlilegt og rétt, að um þessar fullyrðingar sé rætt hér á hinu háa Alþingi, úr því að þær eru á annað borð orðnar fleygar. Kunnáttumenn, sem hafa fengizt við rannsóknir þessara mála og hafa sérstaklega unnið að þeim á vegum dóms- og löggæzluyfirvalda, fullyrða, að hér séu nú þegar skipulagðir söluhringar til þess að smygla fíkniefnum inn í landið. Og þess vegna er full ástæða til þess að átta sig á því hér á þingi, hvort þessar fullyrðingar eigi við rök að styðjast, ekkert undan draga og reyna síðan að spyrna við fótum, ef einhver minnsti fótur er fyrir því, ef jafnvel er hugsanlegur sá möguleiki, að þessi skipulagða starfsemi fari fram nú. Við erum heldur ekki að halda því fram í þessu máli, að algerlega hafi verið lögð niður öll rannsóknarstarfsemi á þessum vettvangi. En það er rétt, ég leyfi mér að fullyrða, að það er rétt, að úr henni hefur mjög dregið nú síðustu mánuðina. Frá þessum störfum hafa horfið menn mjög áhugasamir og duglegir, sem hafa unnið gott starf og enginn hefur komið í þeirra stað og tölur og skýrslur, sem frá þessum rannsóknarmálum koma í dag sýna, að mjög hefur dregizt saman öll athugun á þessum málum. Og af því að nefndur var hér einn ákveðinn maður, Kristján Pétursson deildarstjóri á Keflavíkurflugvelli, þá vil ég sérstaklega geta þess, að ég tel, að hann hafi unnið mjög gott starf og þarft í þessum málum og enda þótt verið sé að gefa í skyn, að hann hafi fullyrt eitt eða annað og fullyrt of mikið. Þá er ég í engum vafa um, að einmitt þessar fullyrðingar og það tal, sem hann hefur sett af stað um þessi mál hefur þó vakið okkur til lífsins og vakið kannske fólk til umhugsunar um, að hér þarf að gera eitthvað meira en bara að skipa nefnd. Hæstv. forsrh. vék að því, að þetta mál væri fjórþætt að því leyti, að það heyrði undir fjórar stofnanir og ég held í þessu sambandi, að einmitt það, hversu þetta heyrir undir marga aðila, hafi tafið fyrir málinu. Því er haldið fram og ég hef ástæðu til að trúa því, að einmitt það, að þessir aðilar, þessar stofnanir hafa ekki komið sér saman um það, hver skuli raunverulega stjórna, hver skuli vera efst og vera ráðandi, það sé ástæðan fyrir því, að raunhæfar aðgerðir hafa ekki verið settar á laggirnar af þeim krafti, sem við viljum að sé gert. Það er einlæg sannfæring mín, að það sé rétt leið að stofna til sérstakrar rannsóknardeildar, það sé ekki að vefjast fyrir mörgum rn. og mörgum stofnunum, hver skuli með þetta fara. Það skuli skipa sérstaka rannsóknardeild, sem hafi þetta vandamál á sinni könnu eitt og eingöngu. Sú hefur þróunin orðið erlendis og ég held, að við eigum að grípa strax til þeirra aðgerða og setja strax slíka deild á stofn til þess að reyna að fyrirbyggja frekari vanda, sem vitaskuld hlýtur að steðja að okkur. Við höfum ekki tekið afstöðu til þess í grg. með okkar tillögugerð, hver skuli hafa með yfirstjórn þessarar rannsóknardeildar að gera. Þar koma til greina embætti eins og lögreglustjóraembættið í Reykjavík, yfirsakadómaraembættið, jafnvel saksóknari, jafnvel dómsmrn. og við teljum eðlilegt, að dómsmrh., eftir að hafa kannað þetta mál og áttað sig betur á því, skeri á þann hnút og úrskurði, undir hvaða embætti deildin skuli heyra. Hæstv. forsrh. vék að því, að af því gæti orðið kostnaðarauki að stofna slíka sérstaka deild, en ég vil algerlega vísa þeim rökum á bug. Ég tel einfaldlega, að það eigi ekki að horfa í neinn kostnað, þegar við erum að tala um þessi mál og þegar við erum að ákveða einhverjar aðgerðir. Ef ekkert verður að gert, verður þetta vandamál miklu stærra og óviðráðanlegra, en við gerum okkur hugmynd um í dag og ég held, að sá kostnaður, sem hlýzt af því að gera ekkert eða lítið sem ekkert, verði margfaldur á við þann kostnað, sem mundi verða af stofnun rannsóknardeildar. Herra forseti. Hér á þinginu kann okkur að greina á um stefnur og leiðir í stjórnmálabaráttunni. Við höfum mismunandi skoðanir á því, hvaða braut skal velja til betra ástands og aukinnar velferðar þegna þessa lands. En takmarkið er það sama hjá okkur öllum, heill og hamingja hvers og ein, og þar greinir okkur ekki á. Því er það von mín og trú og reyndar vissa, að við getum öll hér á þingi sameinazt í þessu máli, sameinazt í þeirri baráttu, sem þjóðfélagið verður að heyja gegn bölvaldinum mikla, fíkniefnunum. Við bægjum honum eflaust aldrei fullkomlega frá, en við getum, ef við viljum, haldið honum í skefjum og forðað þessari þjóð frá örlögum, sem enginn sér ella fyrir endann á. Jafnvel þótt aðgerðir þær, sem við samþykkjum, forði aðeins einum ungum manni eða einni ungri stúlku frá þeim glötunar vegi, þá er þessi viðleitni réttlætanleg.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að bera fram á þskj. 391 till. til þál. um merkingu bifreiða öryrkja. Till. er svo hljóðandi, með leyfi forseta: „Alþingi ályktar að leggja fyrir ríkisstj. að láta merkja allar bifreiðar öryrkja, svo að þeim verði sýnd aukin tillitssemi í umferðinni.“ Með þessu hef ég látið fylgja svofellda grg.: „Með stóraukinni bifreiðaeign landsmanna og sívaxandi umferðarþunga á vegum hefur og mjög aukizt, að karlar og konur, sem hlotið hafa ýmiss konar örorku, eigi og aki bíl. Margt af þessu fólki er stórlega fatlað og þarf mjög á sínu farartæki að halda, en jafnljóst er hitt, að það þarf á fyllstu tillitssemi að halda af hendi annarra í umferðinni og ætla má, að þá tillitssemi verði mun auðveldara að veita, ef merkingar bíla öryrkja verða teknar upp. Einhverjir kunna að segja, að ekki sé ætíð auðgert að draga skilin, öryrki og ekki öryrki, en hér má að sjálfsögðu leggja til grundvallar úthlutun ríkisins á bifreiðum til öryrkja, þar sem eftirgjöf á aðflutningsgjöldum er veitt og auk þess mun Bifreiðaeftirlit ríkisins hafa fulla vitneskju um bifreiðaeign öryrkja. Loks má ætla, að margur öryrkinn leiti sjálfur með bifreið sína til merkingar, þegar sá háttur hefur verið tekinn upp, sér og öðrum til aukins öryggis.“ Ég ætla, að hv. þm. sé algerlega ljóst, þó að ekki séu höfð mörg orð um þetta mál, hvað hér vakir fyrir mér sem tillögumanni. Þó vil ég aðeins bæta því við, að þessa till. flyt ég að beiðni ýmissa öryrkja, sem hafa fundið fyrir því, að oft vill svo verða, þegar menn eru í umferðinni, að þeir vita ekki, að sá, sem kannske er í vandræðum. er öryrki og fram hjá honum er ekið, án þess að honum sé rétt hjálparhönd. Allir þekkja það, að margur er þannig fatlaður, að hann á t.d. erfitt með að skipta um dekk undir bíl. Stundum getur honum fremur fatazt en öðrum, ef óvarlega er fram hjá honum ekið og margt fleira mætti tilnefna, sem ég þó ekki eyði tíma í hér. Ég nefni það í grg., að það muni vera tiltölulega auðgert að afla upplýsinga um það, hverjir eru öryrkjar við akstur og nefni þar til t.d. úthlutun ríkisins á bílum til öryrkja. Ég veit að vísu, að til eru menn, sem segja, að ýmsir hafi fengið bifreiðar þannig, án þess að teljast beinlíms fatlaðir til aksturs, og hugsanlegt er, að þetta sé að einhverju leyti rétt. En ég vil minna á það, að þessi úthlutun fer fram undir umsjá þriggja þjóðkunnra og valinþekktra lækna, þannig að það má ætla, að á þessu megi raunverulega byggja og þeir, sem annað vilja segja, verða að minnast þess, að við, sem erum leikmenn, þekkjum ekki alltaf til um örorku manna. Þó að okkur sýnist þeir kannske fullfrískir, þá er ýmislegt að þeim, sem læknar vita um og kunna að meta, þó að við, sem leikmenn erum, kunnum það ekki. Í öðru lagi bendi ég á það, að Bifreiðaeftirlit ríkisins muni vita deili á öryrkjum. sem í akstrinum eru eða bifreið eiga og í þriðja lagi, að þegar þessi háttur verður tekinn upp, þá muni margur sá, sem telji sér aukið öryggi í því, að þessi merking komist á, leita til viðkomandi yfirvalda og fá merkingunni komið á. Eins og ég sagði í upphafi, tel ég alveg víst, að hv. alþm. kunni full skil á því, hvað hér vakir fyrir mér sem tillögumanni og hver nauðsyn og kostur væri á því, ef þessar merkingar væru teknar upp og hef því ekki fleiri orð um þetta mál en legg til, að umr. verði frestað og málinu vísað til allshn.



Herra forseti. Það er ekki vafi á því, að fyrir flm. þessarar till. vakir gott eitt og ég er honum algerlega samþykkur að vissuleyti, en ég vil þó taka það skýrt fram, að öryrkjar vilja ógjarnan aðskilja sig frá öðrum þegnum þjóðfélagsins. Þetta mál, merking á bifreiðum öryrkja, hefur að sjálfsögðu oft komið til umr. innan öryrkjahópanna og það hefur einkum nú á síðustu árum verið almenn skoðun þeirra hópa, að þeir óskuðu ekki eftir skyldumerkingu á sínum bifreiðum af þeim ástæðum, sem ég gat um, að þeir vilja gjarnan vera venjulegir þjóðfélagsþegnar. Hins vegar tel ég það mjög æskilegt, að þeir, sem þess óska, geti fengið sína bíla merkta einmitt í þeim tilgangi, sem flm. gat um. Það getur verið mjög bagalegt, ef bíll er stopp úti á þjóðvegi og lömuð manneskja í bílnum og ég veit um dæmi þess, að slíkt fólk hefur orðið að bíða klukkutímum saman án þess að fá hjálp. Þetta mundi fyrirbyggt, ef bíllinn væri merktur. En hins vegar er tvennt til í þessu máli, ýmist að þeir, sem þess óska, merki sínar bifreiðar eða þá merkin séu þannig gerð, að þeim megi skjóta upp, þegar þörf er á þeim, en að aðgreina þeirra bíla frá bílum annarra að jafnaði tel ég ekki vera í samræmi við þá almennu skoðun, að öryrkjum beri að blanda inn í þjóðfélagið svo mikið sem unnt er. Varðandi bílaúthlutun, vegna þess að minnzt var á hana hér, þá get ég fyllilega tekið undir það nú, að þar séu valinkunnir læknar að verki, sem ekki sé ástæða til þess að efast um, að geri rétt. Ég er nefnilega sjálfur hættur í þessari nefnd núna, þannig að ég get vel sagt þetta. Þarna er sannarlega um viðkvæmt og erfitt vandamál að ræða og ég veit, að það hefur legið í landi sú skoðun, að á þessu væri alláberandi misnotkun. En hins vegar vil ég nú gjarnan segja það eftir að hafa verið 10-12 ár í þessari nefnd, að í hvert skipti, sem kvartað hefur verið við mig og bent á einstök tilfelli, þá hafa þær kvartanir ekki haft við rök að styðjast og ég hef að vísu heyrt um tilfelli, sem hafa verið mislukkuð, en þar eru fleiri aðilar að verki en við. Við sjáum ekki þetta fólk, sem um er að ræða, eins og allir vita, sem kunnugir eru. En ég vildi geta þess í þessu sambandi, að örorka manna er mjög misjöfn og menn bera hana mjög misjafnlega utan á sér og sumir, sem virðast allfrískir og með fulla endingu fram undan, geta verið í raun og veru mjög illa haldnir. Þetta er það, sem veldur þeim mönnum, sem að þessu vandasama verki starfa, miklum örðugleikum og ekki sízt síðan farið var að taka verulegt tillit til ýmissa félagslegra aðstæðna, þar sem iðulega er byggt á upplýsingum frá einhverjum ráðamönnum í heimahéraði. Allt þetta veldur þeim mönnum, sem með þessi mál fara, miklum vanda, en ég held nú, að ég geti fullyrt, að þeir reyni að gera það bezta í þessu máli sem öðrum.