Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (SB): Eins og hv. þm. er kunnugt, er listamerking flokkanna að þessu sinni nokkuð óvenjuleg, og niðurstaða kosningarinnar bendir til þess, að um einhvern misskilning hafi verið að ræða. Af því leiðir, að fram hefur komið ósk um það, að kosningin verði endurtekin, og tel ég, að það sé ekki ósanngjarnt.



Herra forseti. Það hefur oft komið fyrir, bæði í hv. Nd. og í Sþ., að við leynilegar kosningar í nefndir hafi atkvæði fallið öðruvísi en flokkatalan í þinginu hefur sagt til um. Það hefur hvað eftir annað komið fyrir, að einstakir menn úr flokkum hafa hjálpað öðrum flokkum eða einstökum persónum með því móti að kjósa með öðrum flokki heldur en þeir raunverulega tilheyra. Þetta hefur aldrei, svo lengi sem ég man til, þau 16 ár, sem ég hef verið á þingi, leitt til þess, að kosning hafi farið fram aftur. Og svo framarlega sem látin er fara fram leynileg kosning aftur, án þess að einhver þingmaður beinlínis beiðist þess, vegna þess að honum hafi orðið á mistök, þá álít ég, að það sé ekki rétt. Ég álít, að það sé ekki rétt, að hæstv. ríkisstj. reyni að beita slíku valdi gagnvart sínum fylgjendum, að hún láti kjósa aftur og aftur í þinginu, svo framarlega sem allir þm. hennar hlýða ekki kallinu. Ég veit það, að hæstv. núverandi ráðherrar og hæstv. forsrh. man það vel, að það hefur komið fyrir áður hér í þinginu, að menn hafi kosið öðruvísi en flokkar þeirra segja til um. Það hefur ekki aðeins verið á einn veg, heldur á fleiri vegu, og hefur aldrei verið látin fara fram kosning aftur þess vegna. Hitt verð ég aftur á móti að viðurkenna, að ef einhver þm. ris upp og segir, að sér hafi orðið mistök á, þá gegnir nokkuð öðru máli fyrir forseta, en eftir kröfu ríkisstj. álít ég það alls ekki rétt. Ég vil mótmæla því, og ég vil eindregið skjóta því til hæstv. forseta að lofa við það sitja, sem nú hefur orðið.



Herra forseti. Mér sýnist svo augljóst, að vart geti orkað tvímælis, að hér sé um mistök að ræða, og það geta legið mjög eðlilegar ástæður til þeirra mistaka, þar sem við nú erum að enda við kosningu í fjórum nefndum og flokkarnir höfðu þá annað listanafn heldur en nú. Það er þess vegna ekkert óeðlilegt, þótt slík mistök geti komið fyrir. - Ef hér er um vilja ákveðins þingmanns að ræða um að styðja Sósfl. í þessa n., þá kemur sá vilji væntanlega fram, þótt kosið sé aftur. Ég trúi hinu ekki um hv. þm., Einar Olgeirsson, að hann sæki fast að komast í nefnd af slysni. Aðalatriðið er, að ef vilji er fyrir hendi um að kjósa Sósfl., þá kemur hann alveg fram, þótt þetta verði sannprófað aftur. M.ö.o.: Ef á að sannprófa, hvort um vilja þingsins er að ræða, þá er rétt að láta kjósa aftur. Vilji menn hins vegar sigla inn á slysni, þá má halda dauðahaldi í þessa slysni og ná nefndarsæti með því, en ég hefði ætlað hv. þm. stoltari mann en svo, að honum þætti líf liggja við að krækja sér í nefndarsæti á slysni. Ég er ekkert minnugur maður, en eitthvað rámar mig í, að orka þætti tvímælis einhvern tíma - og ekki fyrir löngu - hvort bókstafur ætti að lesast með einum hætti eða öðrum, og þá var talið rétt að kjósa um, enda þótt flestir læsir menn teldu, að glöggt væri, hver bókstafurinn væri, en menn sögðu: Við skulum skera úr, svo að ekki orki tvímælis. - Það þótti þingheimi hið rétta frelsi í þessum efnum, og svo er enn. Ég mælist því eindregið til, að hæstv. forseti haldi fast við þann úrskurð, sem hann kvað upp.



Ég kveð mér hljóðs til þess að styðja það eindregið, að fram fari kosning á nýjan leik, eins og hæstv. forseti hefur ætlað sér. - Ég hef ekki mikið nýtt að segja um þetta. Það hafa verið bornar fram þær ástæður, sem mæla með þessu. Ég vil aðeins leggja áherzlu á, að það getur engum orðið gert rangt til með því að láta kosningu fara fram aftur. Það er óhugsandi. Ef ætlun sex manna hér í hv. d. er sú að styðja lista Sósfl., þá munu þeir gera það við þá kosningu, sem færi fram hér aftur. Ef hins vegar hafa orðið mistök, þá leiðréttast þau. Það er þess vegna ekki hægt að finna nein frambærileg rök gegn því, að kosning fari fram aftur. Að A-lista standa þrír flokkar, en að B-listanum Sósfl. einn. Benda því allar líkur til þess, að hér hafi orðið mistök, en aðalatriðið í málinu er þó það, að það er ekki hægt að gera neinum rangt til með því að láta kosningu fara fram aftur. En hér gætu orðið viðurkennd mistök, ef kosning færi ekki fram aftur. Þetta er höfuðatriðið.



Herra forseti. Mér finnst það koma úr hörðustu átt, þegar Framsóknarflokkurinn kemur með það sem rök hér í þinginu, að það geti ekki gert neinum rangt til, að kosning fari fram aftur. Ég veit ekki betur en hæstv. Framsfl. og hans ráðherrar sitji nú í ríkisstjórn vegna þess, að þeir eru hræddir við, að kosning fari fram aftur. Ég held þess vegna, að það ætti ekki að vera að beita því sem rökum hérna í sambandi við þetta. Það var rætt allmikið um kosningar, um atkvæðaseðlana og annað slíkt, þegar kjörbréf voru tekin gild nú. Og það þótti ekki fært, og því var lýst yfir af sjálfum hæstv. dómsmrh., að það þætti ekki fært að láta kosningu fara fram aftur, jafnvel þótt bæði formaður Alþfl. og ég flyttum mörg rök fram um það, að ýmislegt viðvíkjandi kosningaseðlunum hefði verið mjög varhugavert. Mönnum kom saman um það, að það væri engin ástæða til þess að láta kosningu fara fram aftur. - Og Framsfl. var svo eindreginn í því, að það bæri undir engum kringumstæðum að láta kosningu fara fram aftur, að hann settist í ríkisstj. upp á mjög slæm kjör til þess að láta ekki kosningu fara fram aftur. Ég held þess vegna, að hæstv. fjmrh. ætti alls ekki að vera að beita þessum rökum hérna. Það er búið að kjósa, og það hefur enginn fundið neitt að þessum atkvæðaseðlum. Það er alveg rangt, sem hæstv. forsrh. talar um, að það hafi nú kannske verið skrifað svo illa eða eitthvað slíkt. Ég held; að það sé ómögulegt að finna þennan fræga seðil, sem var skrifaður þannig, að það var alveg jafnt hægt að lesa á honum A og D, ef ég man rétt, og þurfti sannarlega list til, en svona var nú sá seðill. Það hefur enginn fundið neitt að þessum seðlum, heldur hafa þeir þótt alveg réttir. - Svo kom hæstv. forsrh. með þá röksemd, að menn hefðu verið orðnir svo vanir að kjósa A, B, C, D, E, að þess vegna væri vel hugsanlegt, að einhverjum hefði nú fatazt. En ég vil bara benda hæstv. forsrh. á, að seinasta n., sem kosin var í Sþ., áður en þessi kosning hófst í Nd., var þingfararkaupsnefnd. Þar stóð allt Atlantshafsbandalagið saman. Það voru bara tveir listar, A og B. Menn voru alveg búnir að fá æfinguna um að hlýða, svo að það er engin afsökun til fyrir því. Ég held þess vegna, að það nái ekki nokkurri átt að láta þessa kosningu fara fram aftur. Það er þá aðeins ofríki ríkisstj., sem því ræður. Hvað snertir hvort mér þyki, af því að það var nú ég, sem stillt var í fjhn., eitthvað lakara að sitja í fjhn. af slysni, þá verð ég að segja, að mér er nokkurn veginn alveg sama, hvernig ég sit í fjhn., hvort það væri hlutkesti um það eða hvort einhver af fylgjendum stjórnarinnar eða fylgjendum Alþfl. kysi mig til þess að fá mig inn í hana. Ég kann því mjög vel að hafa fengið þannig fylgi utan míns flokks. Ég er engan veginn viss um, að það hafi verið nein slysni. Hitt þekki ég, að ef það á að fara að kjósa upp aftur og aftur, af því að það sé slysni, svo framarlega sem einhver úr Atlantshafsbandalaginu ekki hlýðir, þá er hægt að halda fólki hér alllengi í þingsölunum, ef á að píska menn þannig til hlýðni. Ég man nú eftir því, að það hefur stundum gerzt, að það hafa jafnvel verið kallaðir saman flokksfundir í miðjum slíkum kosningum til þess að reyna að koma öllum á rétta línu. - Og ég skal að síðustu segja þetta: Ég veit ekkert, hvort það er eins eftirsóknarvert fyrir hæstv. ríkisstj. og hún leggur nú áherzlu á að hafa okkur utan við nefndirnar. Ég ætla a.m.k. að minna ríkisstj. á, að hún skal muna það, hvað hart hún hefur sótt það að útiloka sósíalista frá nefndum.

Forseti (SB): Þessum umr. utan dagskrár er lokið. En með því að engum hv. þingflokki er gert rangt til með því, þótt kosningin verði endurtekin, en hins vegar líklegt, að niðurstaða hennar í fyrra skiptið hafi verið afleiðing óvenjulegrar listamerkingar, þá fer kosningin nú fram að nýju, kosning í fjárhagsnefnd hv. þingdeildar. Við endurtekna atkvgr. hlaut A-listi 26 atkv., B-listi 5 atkv., C-listi 3 atkv. Kosningu hlutu samkv. því: Jón Pálmason, Skúli Guðmundsson, Gylfi Þ. Gíslason, Jóhann Hafstein, Páll Þorsteinsson. 2. Samgöngumálanefnd. Fram komu tveir listar. Á A-lista voru SB, ÁB, MJ, EirÞ, EmJ; á B-lista var GJóh. - A-listi fékk 27 atkv., B-listi 5 atkv., en 2 seðlar voru auðir. Kosningu hlutu því: Sigurður Bjarnason, Ásgeir Bjarnason, Magnús Jónsson, Eiríkur Þorsteinsson, Emil Jónsson. 3. Landbúnaðarnefnd. Fram komu tveir listar. Á A-lista voru ÁB, JS, GíslG, JPálm, HV; á B-lista var SG. - A-listi fékk 27 atkv., B-listi 5 atkv., en tveir seðlar voru auðir. Kosningu hlutu því: Ásgeir Bjarnason, Jón Sigurðsson, Gísli Guðmundsson, Jón Pálmason, Hannibal Valdimarsson. 4. Sjávarútvegsnefnd. Fram komu tveir listar. Á A-lista voru PO, GíslG, SÁ, EirÞ, EggÞ; á B-lista var LJós. - A-listi fékk 27 atkv., B-listi 5 atkv., en 2 seðlar voru auðir. Kosningu hlutu því: Pétur Ottesen, Gísli Guðmundsson, Sigurður Ágústsson, Eiríkur Þorsteinsson, Eggert Þorsteinsson. 5. Iðnaðarnefnd. Fram komu tveir listar. Á A-lista voru GTh, SkG, EmJ, JörB, EI; á B-lista var SG. - A- listi fékk 26 atkv., B-listi 5 atkv., en 2 seðlar voru auðir. Kosningu hlutu því: Gunnar Thoroddsen, Skúli Guðmundsson, Emil Jónsson, Jörundur Brynjólfsson, Einar Ingimundarson. 6. Heilbrigðis- og félagsmálanefnd. Fram komu tveir listar. Á A-lista voru HelgJ, KJJ, GÞG, PÞ, JR; á B-lista var KGuðj. - A-listi fékk 27 atkv., B-listi 5 atkv., en 2 seðlar voru auðir. Kosningu hlutu því: Helgi, Jónasson, Kjartan J. Jóhannsson, Gylfi Þ. Gíslason, Páll Þorsteinsson, Jónas Rafnar. 7. Menntamálanefnd. Fram komu tveir listar. Á A-lista voru GTh, PÞ, KJJ, HÁ, HV; á B-lista var KGuðj. - A-listi fékk 27 atkv., B-listi 5 atkv., en 2 seðlar voru auðir. Kosningu hlutu því: Gunnar Thoroddsen, Páll Þorsteinsson, Kjartan J. Jóhannsson, Halldór Ásgrímsson, Hannibal Valdimarsson. 8. Allsherjarnefnd. Fram komu tveir listar. Á A-lista voru JörB, BÓ, EggÞ, EI, ÁB; á B-lista var GJóh. - A-listi fékk 27 atkv., B-listi 5 atkv., en 2 seðlar voru auðir. Kosningu hlutu því: Jörundur Brynjólfsson, Björn Ólafsson, Eggert Þorsteinsson, Einar Ingimundarson, Ásgeir Bjarnason.