Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Páll Hermannsson) Það er nú rúmur áratugur síðan sett voru lög um brúargerðir, en það var, eins og kunnugt er, gert árið 1919. Breyt. á þeim 1. voru gerðar árið 1925. Eftir 1. frá 1919 og breyt. frá 1925 voru taldar upp um 70 brýr á þjóðvegum landsins, sem ætlazt var til, að yrðu byggðar, þegar ástæður leyfðu, næstu árin á eftir. Nú er svo komið, að af þessum 68 brúm, sem l. náðu til, er búið að reisa rétt um 60 brýr. En á sama tíma hafa verið byggðar um 40 brýr á öðrum vegum. Mönnum kemur saman um, að brúarl. frá 1919 hafi reynzt svo vel, að þau hafi átt mikinn hátt í hinum miklu framkvæmdum, sem orðið hafa á þessu sviði síðan þau voru sett. Og það ár svo á það er litið, að verkefni þau, sem l. lögðu fyrir, mega nú heita tæmd, þar sem ekki eru nema aðeins örfáar brýr eftir óbyggðar af þeim brúm, sem þau gerðu ráð fyrir, þá er það ljóst, að nú muni vera orðin þörf á nýjum brúarlögum. Ríkisstj. lagði því fyrir vetrarþingið 1931 frv. til brúarl., sem vegamálastjóri hafði undirbúið og, að ég held, samið. Það var samþ. í þessari hv. d. alveg óbreytt, en dagaði uppi í hv.Nd. Aftur á sumarþinginu var samskonar frv. lagt fyrir þessa hv. d. Það náði þá einnig samþ. hér, en með allmiklum breyt., sem allar miðuðu að því að fjölga brúm á þeim ám, sem nefndar voru í frv., og bæta nýjum við. En það fór eins um frv. á sumarþinginu, að það dagaði uppi í hv.Nd. Ég veit, að það þarf ekki langar umr. um þetta frv. hér í hv. d., það er hv. dm. svo kunnugt. Það má heita, að frv. sé að mestu leyti eins og Ed. gekk frá því á sumarþinginu, aðeins fáeinum brúm sleppt af þeim, sem þá komust inn, sumum af því, að þær eru þegar reistar, en öðrum af því, að svo er litið á, að aðrar ástæður séu þess valdandi, að þær geti ekki komið inn í þetta frv. nú. Þetta frv. gerir þó ráð fyrir einni breyt. frá því sem verið hefir í frv. á undanförnum þingum og í þeim l., sem gilt hafa um brúargerðir áður. Og breyt. er sú, að frv. ætlast til, að tillag ríkissjóðs hækki til þeirra brúa á sýsluvegum, sem eru dýrari en 8 þús. kr. Áður hefir þessu verið hagað svo, að tillag ríkisins hefir verið 2/3 til byggingar á stærri brúm á sýsluvegum, og ætlast frv. til, að það haldist óbreytt um brýr, sem ekki fara fram úr 8 þús. kr., en svo á eftir frv. tillag ríkisins að fara stighækkandi úr 2/3 upp í 3/4, og gildir það um brýr, sem kosta frá 8–16 þús. kr., en framlag ríkisins verður 3/4 til brúa, sem kosta 16 þús. kr. eða meira, á sýsluvegum. Samgmn. hefir íhugað þetta frv. og fallizt a, að d. samþ. frv. óbreytt. Þó stendur svo á um einn nm., hv.þm. Snæf., að hann flytur dálitla brtt. við frv. og fer fram á, að bætt verði við 2 brúm, og hefir hann látið þess getið, að fylgi sitt við frv. gæti farið eftir því, hvernig hv. d. tæki í hans brtt. Hér liggur líka frammi önnur brtt., frá hv. 2. þm. Árn. Ég sé ekki ástæðu til að tala um þessar brtt. fyrr en eftir að flm. hafa mælt fyrir þeim. Ég held ég minnist þá ekki á fleira. En ég vil leggja til fyrir hönd meiri hl. samgmn. að hv. d. samþ. frv. óbreytt.

Halldór Steinsson Eins og kunnugt er, flutti hæstv. stj. á síðasta þingi frv. til brúarl. Þetta frv. var lagt hér fram í þessari hv. d., og í samgmn. þessarar hv. d. voru gerðar á því þær breyt., að þær brýr, sem felast í brtt. mínum, skyldu teknar upp í frv., Að öðru leyti kom frv. óbreytt frá n. Þegar svo málið kom til 2. umr. hér í hv. d., komu fram margar brtt. við frv., og voru þær allar samþ. með yfirgnæfandi meiri hluta atkv. dm. Nú leggur hæstv. stj. Þetta frv. aftur fyrir þingið; eru nú teknar upp í það flestallar þær breyt., sem hv.Ed. gerði á frv. á síðasta þingi. En meðal þeirra fáu breyt., sem d. gerði á frv. og ekki eru teknar upp í þetta frv., eru þær 2 ár, sem brtt. mínar fjalla um. Og það er mjög undarlegt, að þeim ám skuli nú vera sleppt, þar sem þær höfðu ekki minna fylgi hér í hv. d. á síðasta þingi en aðrar ár, sem bætt var inn í frv. þá og nú hafa verið teknar upp í það. Og þetta er því undarlegra, þar sem þetta voru einu arnar, sem teknar voru upp í till.n. og hún lagði til, að samþ. væru hér í hv. d. Ég þarf ekki að taka hér fram mörg rök fyrir þessum brtt. mínum. Ég vil aðeins geta þess, að þessar ár liggja í fjölfarinni sveit og að það er kominn á bifreiðaakstur um sveitina. En aðaltorfærurnar fyrir þann bifreiðaakstur eru þessar ár, og þó sérstaklega önnur þeirra. Það er nú farið í bifreiðum sunnan af Mýrum og alla leið til Ólafsvíkur, en á þeirri leið eru þessar ár, og þó sérstaklega Vatnsholtsá, oft farartálmi, bifreiðar hafa stundum orðið að snúa aftur við hana, en stundum setið fastar í henni. þegar svo eins stendur á og hér og tillit er tekið til þess, að vegurinn um Staðarsveit verður bráðum tekinn upp í þjóðvegatölu, og að það er aðeins tímaspursmál, hvenær það verður gert, þá virðist sanngjarnt, að ríkissjóður kosti brúarbyggingar á þeim vegi. Eins og kunnugt er, hefi ég flutt brtt. um það á síðustu þingum að taka veginn um Staðarsveit í þjóðvegatölu, og þær till. væru fyrir löngu teknar til greina, ef ekki hefði alltaf verið þessi reipdráttur og hreppapólitík um vegamálin hér á hv. Alþingi. Till. um þetta hefir alltaf fengið góðar undirtektir í báðum d., en alltaf strandað á því, að það hafa komið svo margar till. úr öllum sýslum, nærri því að segja öllum hreppum landsins, um að taka vegi upp í þjóðvegatölu, að menn hafa ekki séð sér fært að afgr. málið í heild. En það verður ekki langt þangað til þessi vegur verður tekinn í þjóðvegatölu. Þess vegna mælir öll sanngirni með því, að þessar brýr verði teknar upp í frv. nú eins og á sumarþinginu.

Magnús Torfason Ég hefi leyft mér að bera fram till. við 2. gr. A.I.d. um, að það verði bætt einni brú við í frv. Ég skal geta þess, að það er komin fram brtt. við frv. til breyt. á vegal. í Nd., þar sem farið er fram á, að vegur frá Flóabrautinni á svokallaða Reykjabraut, sem hefir verið lögð að nokkru leyti upp um Hvítá hjá Klébergi og að Minni-Borg, verði tekin í þjóðvegatölu. Samkv. þessu hefi ég gert brtt. við þennan lið frv. Það er allgamalt mál hér um að ræða. þegar Sogsbrúin var til meðferðar hér á þingi fyrir fullum 30 árum, voru allskiptar skoðanir um það, bæði í Grímsnesi og í Biskupstungum, hvort fyrst ætti að halla sér að því að fá brú á Sogið eða á Hvítá. Brúin á Sogið tengir hin stóru og góðu héruð „Grímsnesið góða“ og Biskupstungur við Reykjavík. En þessi brú tengir þessar góðu sveitir við niðursýsluna; hún tengir þær við Flóann, ég er nokkurskonar hafnarvegur til Eyrarbakka og Stokkseyrar fyrir þessar sveitir. - Það mun hafa verið mælt fyrir þessari brú eftir 1916, á stríðsárunum, og við lauslega áætlun gert ráð fyrir, að brú þarna myndi kosta nálægt 40 þús. kr. En það hefir ekki orðið úr því, að þessu væri framfylgt, af ýmsum ástæðum, sem ekki er hér þörf að greina, m. a. þeirri ástæðu, að verzlunin úr þessum sveitum hefir á þessum árum fallið meira til Rvíkur en til sjávarþorpanna í Árnessýslu. Ég get þó getið þess, að þær tíðu breytingar, sem orðið hafa á öllu verðlagi, hafa orðið þess valdandi, að verzlun við Rvík jókst. Það er ekki kleift að fá vörur eystra nema að sumarlagi. En það, sem sérstaklega hefir ýtt undir þetta, er annarsvegar það, að verzlunarfélagsskapur sá, sem menn hafa haft með höndum í Grímsnesi og Biskupstungum, er nú lagður niður, en hinsvegar það, að nú er stofnað til mikils verzlunarrekstrar á Selfossi, sem hefir sína aðalhöfn á Eyrarbakka. Ennfremur það, að eftir að Flóaáveitan komst á sjá menn, að nauðsynin á þessu hefir vaxið stórkostlega. Í þessum sveitum eru yfirleitt rytjuslægjur, mýrar og flóar innan um bithaga, sem vilja verða misbrestasamar í lökum grasárum og þurrkasumrum, og fengu menn af því illar búsifjar síðastl. sumar. Milli Grímsness og Flóa er ferjuvatn, en þegar kemur niður í Flóa, er ágæt mýri með kafagrasi. Til þeirra þurfa þessar uppsveitir að ná og bæta þar með beitarlönd sin og auka skilyrði sín til ræktunar. Í út-Grímsnesinu eru ræktunarskjlvrði hinsvegar lakari, en fjárræktarskilyrðin að sama skapi geysimikil, en þaðan er þriggja tíma leið að mjólkurbíl Flóamanna og yfir hraun og örðugan veg að sækja. Af þessum ástæðum og af því, að hér er um óvenjulega miklar og allsendis óhjákvæmilegar samgöngubætur að ræða, þá hefi ég leyft mér að flytja þessa brtt. Af sérstökum ástæðum hefi ég ekki getað fengið umsögn vegamálastjóra um þetta, en vil leyfa mér að vænta þess, að hv.n. taki brtt. mína til góðfúslegrar yfirvegunar, og þess vegna og í því trausti mun og taka hana aftur til 3. umr., samkv. bendingu frá einum hv. nefndarmanni.

Frsm. (Páll Hermannsson) Hv. þm. Snæf. benti réttilega á það, að flestar þær brýr, sem hv.Ed. setti inn í frv. á sumarþinginu, eru teknar upp í þetta frv. Út af þessu þykir mér rétt að taka það fram, að í frv. eru einungis tvennskonar brýr, annarsvegar endurbygging og nýbygging brúa á þjóðvegum og hinsvegar brýr yfir stórvötn á öðrum vegum en þjóðvegum, og eru hinar síðarnefndu taldar upp í IIl. kap. frv. Það er nú auðvitað mál, að ríkið á að kosta að öllu brýr á þjóðvegunum, en að hve miklu leyti því ber að kosta aðrar brýr, er nokkurt álitamál. Hér í frv. er sú leið farin að ætla ríkinu að kosta að öllu leyti brýr á nokkrum stórvötnum utan þjóðvega. Upphaflega voru 9 slíkar brýr í frv., en eru nú orðnar 13 talsins. Nú ber þess að gæta um brýr þær, er hv.þm. Snæf. vill fá teknar upp í frv., að þær tilheyra hvorugum þessum flokki, eru sem sé ekki á þjóðvegum né yfir stórvötn, og ég ætla, að þær, eða a. m. k. önnur þeirra sé mjög ódýr. Hitt skal fúslega játað, að þessi vegur, sem brýrnar eru á, ætti að verða tekinn upp í þjóðvegatölu. Ég verð þó eins og sakir standa nú að leggjast á móti því, að þessar brýr verði teknar inn í frv., því að ef ætti að taka upp í þetta frv. brýr á væntanlegum þjóðvegum, þá þýddi það eitt af tvennu: annaðhvort yrði frv. óskapnaður eða það yrði drepið. Ég viðurkenni, að ríkið ætti að kosta að öllu bygging þessara tveggja brúa og annara, sem líkt stendur á um, en þó einungis með þeim fyrirvara, að vegirnir verði fyrst teknir upp í þjóðvegatölu. Annað er ekki hægt vegna annara brúa. Um brtt. á þskj. 93 þarf ég ekki að fjölyrða, þar sem hún hefir verið tekin aftur til 3. umr., en það er sjálfsagt, að n. athugi tillöguna.

Halldór Steinsson Ég skil ekki afstöðu hv.frsm. í þessu máli, eða a. m. k. virðist hann hafa skipt alleinkennilega um skoðun frá síðasta þingi. Hann játar í öðru orðinu, að ríkið ætti að kosta þessar brýr og að það sé sjálfsagt að taka þessa vegi upp í tölu þjóðvega, en á hinn bóginn er það eina ástæðan til þess, að n. leggst á móti þessu, að vegirnir eru ekki enn teknir upp í þjóðvegatölu. Ég verð nú að benda hv.þm. á það, að á sumarþinginu var hann á annari skoðun um þetta; þá hrúgaðist inn í brúarlagafrv. fjöldi brúa, sem ekki voru á þjóðvegum, og ég minnist þess ekki, að hv.þm. hafi haft neitt á móti því þá. Nú eru flestar brtt. þær, sem samþykktar voru í sumar, teknar upp hér, og ég þori að fullyrða, að þessar tvær brýr, sem ég óska að fá teknar upp í frv., eigi sízt minni rétt á sér en þær, sem annars eru í frv. Ég vona a. m. k. að hv. deild hafi ekki snúzt hugur að sama skapi og hv.frsm.

Frsm. (Páll Hermannsson) Ég verð að mótmæla því, að mér hafi snúizt hugur í þessu máli. Ég átti sæti í samgmn. á vetrarþinginu síðasta, og lagði n. þá til, að brúarlagafrv. yrði samþ. óbreytt, enda kom há engin brtt. fram í deildinni. Á sumarþinginu fellst n. á að bæta inn í frv. nokkrum nýjum brúm. Ég var þessu mótfallinn og ég talaði á móti þessu við 2. - umr. og benti hv. deild á, hvað hún hefði samþ. á vetrarþinginu um þessi efni. En þegar d. vildi ekki fallast á mína skoðun, þá sá ég vitaskuld ekki ástæðu til að þegja um óskir mínar og míns kjördæmis, en þess ber þó að geta, að allar þær brýr, sem ég lagði til, að teknar væru upp í frv., voru annaðhvort á þjóðvegum eða yfir stórvötn utan þjóðvega, m. ö. o. gátu vei átt heima í frv. Ég þarf svo ekki að svara hv.þm. Snæf. fleiri orðum. Skal þó að lokum benda honum á það, eins og ég hefi áður tekið fram, að ef fara ætti þá leið að taka inn í frv. brýr á öllum þeim vegum, sem annaðhvort réttilega eða óréttilega eru enn ekki teknir upp í tölu þjóðvega, þá yrði frv. óskapnaður og á hinn boginn mjög tvísýnt um framgang þess. Ég held því að þessu athuguðu, að það verði eftir atvikum réttast að afgreiða málið á þeim grundvelli, sem meiri hl. n. hefir lagt til.

Halldór Steinsson Ég get ekki skilið, að það þurfi að verða frv. að falli, þó að einhverjar brtt. við það nái fram að ganga. Um margar af þeim er víst, að þær eiga svo mikinn rétt á sér, að óforsvaranlegt væri að fella þær. Ég held, að þó þetta frv. sé stjórnarfrv. og sé athugað af vegamálastjóra, þá sé það ekki full sönnun þess, að alstaðar sé séð fyrir þörfunum og að þess vegna eigi að fella allar brtt. við það. Annars þýðir ekki að karpa um þetta úr þessu; mönnum er þetta mál fullkunnugt frá síðasta þingi, og afstaða einstakra hv.þdm. til þess þar með ráðin.

Fors: og atvmrh. (Tryggvi Þórhallsson): Frv. þetta leiðir af samkomulagi, sem varð hér á þingi í fyrra, að fela Fiskifélagi Íslands að sjá um birtingu útvarpaðra veðurfregna. Frv. er samið af Fiskifélaginu í sambandi við atvmrn. Það hefir legið fyrir sjúutvn. hv.Ed., og hefir hún lagt til, að það yrði samþ. óbreytt. Ég tel samt rétt, að það fái að ganga til sjútvn. Þessarar hv. d., og geri það að till. minni.

Frsm. (Sveinn Ólafsson) Við 2. umr. þessa máls var um það getið, að till. landssímastjóra út af frv. þessu hefðu ekki borizt samgmn. áður en hún afgr.brtt. sínar til 2. umr. nú liggja hér fyrir till. frá n. á þskj. 96, og er þær bornar fram samkv. till. frá landssímastjóra. Eins og hv.þdm. munu sjá, þá breyta þær ekki efni frv., heldur má telja þær skýrari orðun þeirra ákvæða, er snerta loftskeytasendingar í þágu flugferðanna, sérstaklega til tryggingar því, að loftskeytanotkun félagsins verði jafnan í samræmi við þau alþjóðafyrirmæli, sem sett hafa verið og ríkisstjórnin undirritaði, um meðferð loftskeyta. Hygg ég svo eigi þörf á að ræða þetta frekar, enda munu hv.þdm. þegar hafa ákvarðað að fylgja till. þessum um breytingu 4. gr. Loks er lítilsháttar brtt. við 2. gr., að í stað „fyrirkomulag og bylgjulengd“ komi: afl og bylgjulengd, og er sú orðun ákveðnari. Að öðru leyti þarf ég ekki að fjölyrða um þetta og læt því máli mínu lokið.

Frsm. (Þorleifur Jónsson) Landbn. hefir falið mér að hafa orð fyrir þessu litla frv., en þar sem frv. er einfalt og auðskilið, er ekki þörf á langri framsögu. Þetta frv. er orðið hér gamalkunnugt. Það lá fyrir þinginu 1930 og vetrarþinginu 1931, en dagaði uppi á þeim báðum sökum tímaskorts, en ekki vegna andmæla. Frv. felur í sér tvo ákvæði: 1) Að sýslunefndir hlutist til um það, að hæfilega margir geldingarmenn séu til í sýslu hverri. Skulu þeir hafa vottorð frá dýralækni eða lækni um, að þeir séu starfinu vaxnir og hafi lært að nota svæfingarmeðal við geldingu. 2) Að skylt sé að svæfa alla hesta og naut, sem gelt eru. Þetta er mannúðarmál, sem allir hljóta að verða samdóma um. Er því óþarft að fara fleiri orðum um það að sinni, en óska vil ég þess, að frv. gangi til 2. umr.

Jón Auðunn Jónsson Ég er nokkuð á annari skoðun en hv. landbn. og frsm. hennar. Ég hygg, að hættulegt geti verið að fá almenningi í hendur lyf það, sem notað er við svæfingu. Mér þætti því réttara og tryggara, að dýralæknum og héraðslæknum yrði falið að sjá um þetta verk. Það er vafasamt, að rétt sé að fá öllum í hendur þetta lyf, sem vottorð hafa um, að þeir geti gelt. Ég sé heldur enga ástæðu til þess að gera það, því dýra og héraðslæknar ættu að geta innt þetta af hendi, er þeir eiga leið um héruðin hvort sem er. Ætti að ekki að auka mjög á kostnað við framkvæmd á geldingu. Það þykir galli, hve erfitt er að fá dýralækna til að ferðast um, þótt nauðsynlegt sé. Ef þeir færu árlega eina ferð yfir hérað sitt, þá ætti að mega láta þá framkvæma geldingu án mikils aukins kostnaðar.

Frsm. (Þorleifur Jónsson) Það er að vísu gott að viðhafa alla nauðsynlega varasemi, en þar sem hv.þm.N.-Ísf. fann það helzt að frv., að ekki væri hættulaust, að allur almenningur færi með svæfilyf það, sem nota á við geldingu, þá vil ég vekja athygli á því, að frv. gerir ekki ráð fyrir slíku. Það heimilar aðeins þeim mönnum að fara með lyf þetta, sem hafa lært það og leikni hafa og þekkingu á því að framkvæma geldingar. hér verður aðeins um fáa einstaklinga að ræða, eftir því hvað sýslunefnd telur hæfilegt í hverjum stað. Þessi aðferð hefir þegar verið framkvæmd sumstaðar án þess nokkurt slys hafi orðið af, svo heyrzt hafi. Ég hefi einnig heyrt, að einn hestakaupmaður hafi jafnan haft með sér kloroform, er hann var að kaupa hross. Gerði hann það, ef hann keypti hryssur, sem nýteknar voru frá folöldum, og þær klumsuðu, þá svæfði hann þær, og þeim batnaði klumsið. Sest af því, að ekki hefir þótt hættulegt að fá mönnum lyf þetta í hendur. annars er rétt, að landbn. beri sig saman við dýralækni um þetta atriði. Hitt, sem hv.þm. talaði um, að réttara væri að láta dýralækna framkvæma geldingar, þá hygg ég, að erfitt myndi að koma því í framkvæmd alstaðar. Nú er það svo, að geldingar hesta verður samkv. l. að framkvæma á ákveðnum tíma. Gæti orðið erfitt fyrir dyralækni að ferðast um svo víðáttumikil umdæmi sem þeir hafa, og margt gæti að þeim kallað annað á sama tíma, sem þeir yrðu að sinna. Svo veit ég, að það er í því dýralæknisumdæmi, sem ég er búsettur í, og svo mun það víðar vera. Það mundi því valda miklum örðugleikum fyrir dýralækna að eiga að framkvæma þetta verk, auk þess sem það yrði óhæfilega dýrt fyrir hestaeigendur. Ég vil halda því fram, að frv. þetta eigi mjög mikinn rétt á sér. En sæju menn sérstaka annmarka á að framkvæma ákvæði þau, sem í því felast, má ræða það nánar við 2. umr.

Flm. (Jón Baldvinsson) Þetta frv. fer fram á að heimila ríkisstj. að selja Hafnarfjarðarkaupstað þann hluta úr landi Garðakirkju á Álftanesi, er fellur í hlut heimajarðarinnar við skipti þau, er nú fara fram á áður óskiptu landi heimajarðarinnar. Þetta frv. fer því í sömu átt og mörg lagafrv., sem komið hafa fram á undanförnum árum og miða að því að selja ræktanleg lönd til bæja og kaupstaða, til þess að auka atvinnu- og bjargarmöguleika íbúanna og koma fótum undir jarðræktarstarfsemi við sjávarsíðuna. Frv. þetta er flutt að beiðni bæjarstj. Hafnarfjarðar, og hefir verið leitað álits Sigurðar Sigurðssonar búnaðarmálastjóra um það, og er álit hans prentað sem fskj. við grg. frv. Þar segir m. a. á þessa leið: „Hafnarfjarðarkaupstaður á lítið ræktanlegt land, enda eru tún þar eigi talin meira en 35 ha. og garðar 4 ha. Nautgripir eru taldir 70 og uppskera af garðavöxtum um 300 tnr. Nú er íbúatala í Hafnarfirði 3500, og þyrfti þá til að fullnægja mjólkurþörf bæjarbúa að vera þar um 590 mjólkurkýr, og ef nægilegt ætti að afla af garðavöxtum, mætti það eigi minna vera en 3550 tnr. Hafnarfjarðarkaupstaður á einna minnst af ræktanlegu landi af öllum kauptúnum landsins, því er lífsnauðsyn fyrir hann að fá umráð yfir nokkru landi, og er þá nást land Garðakirkju. Mikið af því liggur vel til ræktunar, einkum það, sem liggur næst veginum milli Hafnarfjarðar og Reykjavíkur. Ég leyfi mér því að mæla eindregið með því, að frumvarp þetta nái fram að ganga“. Í grg. frv. er ennfremur vikið að því, hversu litið og lítt ræktanlegt land kaupstaðurinn hefir til umráða, og að áhugi manna sé mikill fyrir ræktun, ef hún væri möguleg í kaupstaðnum, og að ekki sé um annað ræktanlegt land að ræða í námunda við Hafnarfjörð, en í landi Garðakirkju. Ef sala þessi kæmist í framkvæmd, sem engin ástæða er til að efast um, þá er sjálfsagt, að ríkið setji það skilyrði, að bæjarstj. seldi landið ekki aftur í hendur einstakra manna, því þá væri lítið unnið við samþykkt þessa frv. Slíkar kvaðir eru algengar á þeim löndum, sem seld hafa verið til kaupstaða og kauptúna fyrir atbeina ríkisvaldsins, sbr. í því sambandi þegar Akranes fékk land til ræktunar ekki alls fyrir löngu. Ég tel víst, að þessu frv. verði vel tekið, sem og öðrum slíkum frv. áður, og leyfi ég mér að leggja til, að því verði vísað til hv. alshn. að lokinni þessari umr.

Bjarni Snæbjörnsson Ég vil taka í sama streng og hv.flm. um það, að hér er um hið mesta nytsemdarmál fyrir Hafnarfjarðarbæ að ræða. Einnig vil ég girða fyrir misskilning í sambandi við flutning málsins. Þar sem ég er bæði í bæjarstj. Hafnarfjarðarkaupstaðar og auk þess þm. kjördæmisins, kynni það í fljótu bragði að virðast einkennilegt, að ég skuli ekki hafa flutt þetta frv. og mætti skilja það svo, að ég sé þessu máli mótfallinn, en það er öðru nær, enda er þetta einróma vilji allrar bæjarstj. og allra bæjarbúa. Það er, nú svo um Hafnfirðinga, að þeir hafa mjög lítið ræktanlegt land til umráða og vantar tilfinnanlega beitiland fyrir nautpening sinn, sem af þeim sökum er miklu minni en ef beitiland væri nægilegt. Ef við fengjum þetta land til umráða og eignar, þá myndi það eflaust vera íbúum kaupstaðarins til stórmikils hagnaðar og framfara. Ég vil eindregið mæla með því, að þetta frv. fái sem beztar undirtektir í deildinni og að það fái afgreiðslu á þessu þingi.

forseti (JörB): Áður en tekið verður til fundarstarfa að þessu sinni, vil ég minnast nokkrum orðum látins fyrrv. þingmanns, Magnúsar Blöndahls kaupmanns og útgerðarmanns, sem átti um eitt skeið sæti í þessari hv. deild. Hann andaðist hér í bænum í þær, sjötugur að aldri, fæddur 10. sept. 1861 að Tjörn á Vatnsnesi. Hann nam ungur trésmiði og fullnumaði sig í þeirri iðn í Kaupmannahöfn á árunum 1880–1882. Þegar heim var komið, stundaði hann í fyrstu smíðar um tveggja ára skeið, en eftir það fékkst hann jafnframt smiðunum við verzlun og útgerð í Hafnarfirði, 1884–1900. Þá fluttist hann til Reykjavíkur, stundaði þar trésmíði framan af og gerðist meðstofnandi trésmiðjunnar Völundar og var framkvæmdarstjóri hennar frá 1903–1911. Síðan rak hann hér verzlun, útgerð og verksmiðjuiðnað til dauðadags. Var hann aðalstofnandi fiskiveiðahlutafélagsins Sleipnis og formaður í stjórn þess frá upphafi. Hann var kosinn á þing af Reykvíkingum árið 1908 og sat á þingunum 1909 og 1911. Kosinn var hann á þingi 1911 í milliþinganefnd til þess að íhuga fjármal landsins, bankamál o. fl. Hann átti sæti í yfirfasteignamatsnefnd Reykjavíkur, og ýmsum fleiri trúnaðarstörfum gegndi hann í almenningsþarfir, meðal annars sat hann um skeið í bæjarstjórn Reykjavíkur. Magnús Blöndahl var atorkusamur dugnaðarmaður og jafnan talinn með forvígismönnum í þeim atvinnugreinum, er hann lagði stund á. - Ég vil biðja hv. dm, að minnast þessa látna fyrrv. þingmanns með því að rísa úr sætum sínum. [Allir deildarmenn stóðu upp]. IV. Áskoranir í kjördæmamálinu. Á 71. fundi í Ed., 10. maí, þá er lesin hafði verið úr forsetastóli tilkynning um, að lögð væri fram í lestrarsal áskorun til Alþingis í kjördæmamálinu frá 1016 alþingiskjósendum í Gullbringu- og Kjósarsýslu (Dagb. Nd. 344), mælti