Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Stóð þá upp Jóhannes Jóhannesson, þm. Seyðf., og mælti: Lengi lifi konungur vor, Kristján hinn tíundi! og tóku þingmenn undir það með níföldu húrrahrópi.

forsætisráðherra (SE): Þá er jeg kvaddi hans hátign konunginn og hennar hátign drotninguna á Amalíuborg, báðu þeirra hátignir mig að bera Alþingi sína konunglegu kveðju og árna Alþingi allra heilla í hinu alvarlega starfi, sem nú er byrjað. Þá lýsti forsætisráðherra því, að þessum fundi yrði að fresta að sinni, með því að nær helmingur þingmanna væri ókominn til þings, og yrði þingmönnum gert aðvart, svo fljótt sem hægt væri, um framhald fundarins.

Aldursforseti (SJ): Samkvæmt þingvenju vil jeg leyfa mjer, áður en nú er til þingstarfa gengið, að minnast þriggja manna. er látist hafa frá því síðasta þingi lauk og verið hafa alþingismenn, þó eigi ættu þeir sæti á hinum síðari þingum. Hinn fyrsti þessara manna er Hannes Þórður Hafstein, fæddur 4. des. 1861 á Möðruvöllum í Hörgárdal. Hann varð stúdent 1880 og cand. juris 1886. Var því næst um tíma settur sýslumaður í Dalasýslu, síðan um tveggja ára skeið málaflutningsmaður við landsyfirrjettinn. Árið 1889 varð hann landritari og 1895 skipaður sýslumaður í Ísafjarðarsýslu og bæjarfógeti á Ísafirði og gegndi því embætti þangað til hann var skipaður fyrsti ráðherra Íslands frá 1. febrúar 1904. Þm. Ísf. var hann 1901, en Eyf. 1903–1916 og 1. landsk.þm. 1916–1922, en varð að láta af þingstörfum á sumarþinginu 1917 sakir heilsubilunar. Ráðherra Íslands var hann 1904–1909 og aftur 1912–1914. Forseti sameinaðs þings 1912. Skipaður með konungsúrskurði 30. júlí 1907 í nefnd til þess að undirbúa ráðstafanir til nýrrar löggjafar um stjórnskipulega stöðu Íslands í veldi Danakonungs, og 28. maí 1911 í milliþinganefnd til þess að íhuga fjármál landsins. Hann andaðist 13. desember 1922 á heimili sínu hjer í Reykjavík. Næsti maðurinn, sem jeg nefni í þessu sambandi, er Magnús prófastur Andrjesson frá Gilsbakka, kominn af merkri bændaætt í Árnesþingi, fæddur 30. júní 1845, stúdent 1875, cand. theol. 1877, veittur Gilsbakki 17. júní 1881 og vígður þangað 26. ágúst sama ár. Prófastur í Mýrasýslu 1884–1892 og aftur 1911–1915. Skipaður 3. janúar 1905 í milliþinganefnd í fátækramálum. 2. þm. Árn. 1881–1885, þm. Mýra. 1901–1907 og 1912–1913. Forseti neðri deildar á þingunum 1912 og 1913. Sagði af sjer prestsskap sakir sjóndepru vorið 1918 og andaðist hjer í Reykjavík 31. júlí 1922. Þriðji maðurinn er merkisbóndinn Þorvaldur Björnsson frá Þorvaldseyri, fæddur 18. október 1833, dáinn í Núpakoti 30. nóvember 1922. Hann var þm. Rang. 1886–1889. Þingheimur vottaði virðing minningu þessara manna, hvers um sig, með því að standa upp. Þá kvaddi aldursforseti sjer til aðstoðar sem fundarskrifara þá Jóhannes Jóhannesson. þm. Seyðf., og Eirík Einarsson. 1. þm. Árn.

Frsm. 1. kjördeildar (JóhJóh): 1. kjördeild hefir fengið til meðferðar kjörbrjef þeirra Ingibjargar H. Bjarnason og Jóns Magnússonar og hefir ekkert fundið við þau að athuga. Það er því till. kjördeildarinnar, að kosning þeirra verði samþykt. Þetta verður í fyrsta sinn, sem kona tekur sæti á Alþingi, og jeg vil láta í ljós gleði mína yfir þeim atburði. Jeg óska háttv. 6. landsk. (IHB) farsældar og ánægju í starfi sínu og þess, að hluttaka kvenna í löggjafarstarfinu megi verða landi og lýð til blessunar. Jeg vil geta þess, að kjördeildin telur rjett, að röð hinna landsk.þm. verði með þeim hætti, sem skrifstofan hefir látið prenta á nafnalistana.

Frsm. 3. kjördeildar (BJ): Það fjell í hlut 3. kjördeildar að rannsaka kjörbrjef Jónasar Jónssonar, og kjördeildin gerir það að till. sinni, að kosning hans verði samþykt. Eins var kjördeildin á sama máli og háttv.frsm. 1. kjördeildar (JóhJóh) um töluröðina.

Forseti (MK): Jeg þakka háttv.þm. það traust, sem þeir hafa sýnt mjer með þessari kosningu, og það er sjálfsagt að reyna að gera sig þess maklegan. Jeg ætla að lýsa því yfir þegar í stað, að jeg mun varast alla hlutdrægni, því það álít jeg einna mikilvægustu skyldu hvers forseta. Var þá kosinn varaforseti sameinaðs þings. Kosninguna varð að þrítaka. Í fyrsta skifti fór svo, að Sveinn Ólafsson hlaut 17 atkv. Magnús Guðmundsson - 14 -- Magnús Pjetursson -9- en 1 seðill var auður. Í annað skifti fór svo, að Sveinn Ólafsson hlaut 17 atkv. Magnús Guðmundsson - 15 - Magnús Pjetursson - 8 - en 1 seðill var auður. Þá var kosið bundinni kosningu milli þeirra Sveins Ólafssonar og Magnúsar Guðmundssonar, og fór svo, að Sveinn Ólafsson hlaut 19 atkv. Magnús Guðmundsson - 15 - en 7 seðlar voru auðir. Lýsti þá forseti því, að Sveinn Ólafsson væri rjettkjörinn varaforseti sameinaðs þings.

Á 1. fundi í Sþ., mánudaginn 19. febr., var útbýtt frá Nd.: Frumvarpi til laga um afnám yfirskjalavarðarembættisins við Þjóðskjalasafn Íslands (stjfrv., A. 17).

Á. 1. fundi í Sþ., mánudaginn 19. febr., var útbýtt frá Nd.: Frumvarpi til laga um afnám landlæknisembættisins og stofnun heilbrigðisráðs (stjfrv., A. 16).