Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Gunnar Gíslason, fyrrverandi prófastur og alþingismaður, andaðist í fyrradag, mánudaginn 31. mars. Hann var tæpra níutíu og fjögurra ára að aldri, elstur fyrrverandi alþingismanna. Gunnar Gíslason var fæddur á Seyðisfirði 5. apríl 1914. Foreldrar hans voru hjónin Gísli Jónsson, verslunarstjóri þar, og Margrét Arnórsdóttir húsmóðir. Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Akureyri árið 1938. Síðan nam hann guðfræði í Háskóla Íslands og lauk guðfræðiprófi árið 1943. Gunnar Gíslason varð á útskriftarárinu 1943 sóknarprestur og bóndi á Glaumbæ í Skagafirði og gegndi þeim störfum til ársins 1982. Hann var jafnframt prófastur í Skagafjarðarsýslu árin 1977–1982. Skólastjóri unglingaskóla í Varmahlíð var hann 1944–1946. Hann var kjörinn varaþingmaður Sjálfstæðisflokksins í Skagafjarðarsýslu í alþingiskosningunum 1953 og 1956 og tók þá tvisvar sæti á Alþingi, fyrra sinn 1955, síðara sinn 1957. Í sumarkosningum 1959 varð hann þingmaður Skagfirðinga og í haustkosningunum sama ár varð hann þingmaður Norðurlandskjördæmis vestra og hélt því þingsæti til ársins 1974, sat á 18 þingum alls. Hann var 2. varaforseti neðri deildar 1970–1971 og 1. varaforseti deildarinnar 1971–1974. Hann sat á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna árið 1965. Gunnar Gíslason átti þátt í ýmsum félagsstörfum og var kjörinn til þeirra sem forustumaður. Hann átti sæti í stúdentaráði Háskóla Íslands 1939–1940, var formaður Vöku, félags lýðræðissinnaðra stúdenta, 1940–1941, hann var í hreppsnefnd Seyluhrepps í Skagafjarðarsýslu 1946–1986, í stjórn Skógræktarfélags Skagfirðinga frá 1947, formaður þess 1961–1981 og í stjórn Byggðasafns Skagfirðinga í Glaumbæ 1948–1986. Í bankaráði Búnaðarbanka Íslands var hann 1969–1985. Þau æviatriði, sem hér hafa verið talin, bera vitni um það traust sem Gunnar Gíslason naut, ekki síst heima í héraði. Hann var áhugasamur bóndi og var á Alþingi árum saman formaður landbúnaðarnefndar neðri deildar. Ræktun jarðarinnar og efling byggðarinnar í landinu voru honum áhugamál. Ég bið hv. alþingismenn að rísa á fætur í minningu Gunnars Gíslasonar. - 
            

Borist hefur bréf frá Geir H. Haarde, 1. þm. Reykv. s., um að hann sé á förum til útlanda í opinberum erindagjörðum og geti ekki sótt þingfundi á næstunni. Fyrsti varamaður flokksins í kjördæminu, Dögg Pálsdóttir hæstaréttarlögmaður, tekur sæti hans á Alþingi í dag. Hún hefur tekið áður sæti á Alþingi og er boðin velkomin til starfa.

Virðulegi forseti. Í kjölfar gríðarlegra verðhækkana á eldsneyti hafa sprottið upp mótmæli um allt land. Atvinnubílstjórar hafa verið þar fremstir í flokki og lamað samgöngur auk þess að standa fyrir kröftugum mótmælum á Austurvelli í gær. Það er þungt hljóð í fólki og það ekki að ástæðulausu. Meðalútsöluverð á bensínlítranum hefur til að mynda hækkað á einu ári um rúmlega 35 krónur. Þá hefur útsöluverð á dísilolíu hækkað um heilar 44 krónur. Hækkanir og heimsmarkaðsverð á olíu og gengisfall íslensku krónunnar eiga stærstan þátt í hækkuninni. Það sem hins vegar svíður mest er að tekjur ríkissjóðs af umferð landsins munu hækka um allt að 1,6 milljarða á þessu ári í formi virðisaukaskatts á eldsneyti. Nú er svo viðbúið að heimili og íslenskt atvinnulíf geti ekki tekið við meiri verðhækkunum. Almenningur hefur fengið nóg og nú krefst hann aðgerða. Það er með öllu ólíðandi að ríkisstjórn landsins láti hinn þunga bagga hækkananna hvíla á herðum fólksins í landinu. Við framsóknarmenn höfum lagt fram tillögur um að lækka álögur á eldsneyti til að mæta þeim efnahagsvanda sem nú ríkir. Við lögðum einnig fram í haust og ég sem flutningsmaður frumvarp um að 50% olíugjalds á skilgreindum flutningsaðilum verði endurgreidd. Það er orðið vel tímabært að það frumvarp verði tekið til umræðu á þinginu. Hvað ætlar Sjálfstæðisflokkurinn að gera í þessu brýnasta hagsmunamáli almennings í dag? Ætlar hann að lækka álögur á eldsneytisverðið og koma til móts við almenning í landinu eða ætlar hann að festa sig endanlega í sessi sem mesti skattpíningarflokkur þjóðarinnar? Þjóðin krefst svara og nú er ekki tími fyrir ákvarðanatökufælni sjálfstæðismanna eða samræðustjórnmál eða blaður Samfylkingarinnar. Nú þurfa verkin að tala.

Herra forseti. Þetta var merkileg ræða hjá hv. þm. Höskuldi Þórhallssyni um þessi mál. Vissulega hafa bílstjórar mótmælt á vegum úti og ég hef sagt í þeirri umræðu að orð séu til alls fyrst. Þrátt fyrir að hv. þingmanni finnist kannski ekki mikið til samræðustjórnmála koma þá er það nú svo að hæstv. ráðherrar, samgönguráðherra og fjármálaráðherra, hafa boðið umræddum aðilum í heimsókn til að fara yfir málin, skýra þau út og ræða þau. Ég held að nú sé nóg komið af mótmælum, alla vega í bili, og menn verði a.m.k. að mæta í kaffiboðið. Vissulega er þungt hljóð í þessum hópi líkt og í neytendum öllum vegna hækkana á bensíni og olíu á heimsmarkaði. Það hefur auðvitað þau áhrif að neytendur finna fyrir því, ekki bara hér á landi heldur annars staðar í heiminum. Við höfum séð þetta áður, við sáum þetta vorið 2002 þegar bensínverð fór hækkandi á heimsmarkaði. Þá gekk ríkisstjórnin í málið með því að tryggja áfram ákveðinn stöðugleika með því að lækka tímabundið bensíngjald um nokkrar krónur en bensíngjaldið og olíugjaldið eru fastar upphæðir. Hv. þingmaður kom að virðisaukaskattinum í þessu máli. Það er nú einu sinni svo að umræddir atvinnubílstjórar innskatta væntanlega virðisaukann af starfsemi sinni þannig að það kemur á móti inn í reksturinn en hins vegar gerir almenningur það ekki. Hv. þingmaður vill greinilega fara inn í virðisaukaskattskerfið með einhvers konar breytingar. Ég held að það sé ekki rétt að gera það á þessu stigi heldur eigi frekar að skoða bensíngjaldið og olíugjaldið og ég  
            

Herra forseti. Stjórnvöld verða að taka til hendinni í þessu máli og það verður að lækka eldsneytisverð bæði fyrir atvinnubílstjóra og fjölskyldubíla, bæði dísilolíu og bensín. Með því að lækka eldsneytisverð erum við að leggja af mörkum …  Atvinnubílstjórar búa auðvitað við það að allar áætlanir þeirra, öll tilboð og öll verk sem þeir hafa verið að bjóða í upp á síðkastið er allt hrunið bæði út af gengisfalli krónunnar og hækkun á eldsneyti. Ríkið fær núna 72 krónur á hvern lítra og stjórnvöld eiga því að lækka eldsneytisverð. Það er hægt. Hv. þm. Gunnar Svavarsson, formaður fjárveitinganefndar, ætti náttúrlega að sjá sóma sinn í því að koma með tillögur um að lækka það en ekki 

Virðulegi forseti. Það er sjálfsagt að bera í bakkafullan lækinn að auka í kvótann í þessari umræðu en þó ætla ég að koma hér fram en ekki sem fulltrúi skattpíningarflokksins, eins og hv. þm. Höskuldur Þórhallsson nefndi hér áðan. Það er nú farið að fljóta yfir bakkana, held ég, þegar Sjálfstæðisflokkurinn er sakaður um það af hv. þingmönnum að vera flokkur skattpíningar í landinu. Þá held ég að umræðan sé nú að verða töluvert öfugsnúin. 
             Það sem hér er til umræðu, og kom ágætlega fram í máli hv. þm. Gunnars Svavarssonar, er að þau mótmæli sem standa yfir núna eru með þeim formerkjum að Félag flutningabílstjóra hefur forgöngu um þau sem er gott og vel. Þeir eru þá fulltrúar almennings í landinu, skyldum við ætla, að mótmæla hækkunum á bensíni og olíu á heimsmarkaði. Hvað höfum við til ráða í því? Jú, vissulega ýmislegt. Í fyrsta lagi að krukka í virðisaukaskattskerfið eins og hv. þingmaður er að leggja til. Það er ekki vilji til þess. Í annan stað að lækka eða fella niður olíugjald af bensíni og olíuvörum. Það kann vel að vera að það séu tæk úrræði. Ég vil benda á og ítreka það hér sem kom fram í máli hvor tveggja fjármálaráðherra og samgönguráðherra að það stendur yfir vinna í því efni að breyta gjaldtöku af olíu og bensíni, m.a. til að reyna að haga málum með þeim hætti að menn nýti umhverfisvænni olíu eða eldsneytisgjafa, að menn nýti farartæki sem eru meira orkusparandi frá því sem er í dag o.s.frv. Það er ýmislegt verið að gera. Ég legg áherslu á það í því ástandi sem nú er, þar sem hv. þm. Höskuldur Þórhallsson opnaði þessa umræðu á því að þetta hvíldi á herðum almennings eða fólksins í landinu, að það er fleira en eldsneytisverð sem hvílir á  
            

Hæstv. forseti. Ég vil meina að hið háa orkuverð sé grafalvarlegt og komið til þess að vera. Það krefur ríkisstjórnina um verulega róttækar aðgerðir að ýmsu leyti. Í hátt í ár hefur verið starfandi nefnd í að skoða álögur á eldsneyti og hvernig megi auka hlut sjálfbærra orkugjafa í samgöngum, ekki hvað síst. Það verður að hraða þeirri vinnu. Sú nefnd átti að skila af sér í febrúar. Hvar eru niðurstöðurnar? Hvenær ætlar ríkisstjórnin að segja okkur hvernig hún ætli að taka þátt í að gera okkur kleift að fara á milli staða með almenningssamgöngum, hvort heldur er í þéttbýlinu eða á milli þéttbýlisstaða úti á landi? Hvenær ætlar ríkisstjórnin að birta alvörustefnu um umhverfisvænar eða sjálfbærar samgöngur? Það skiptir verulegu máli við þessar aðstæður að við nýtum þau tækifæri sem eru til staðar til að breyta samgöngumunstri okkar. Hvað gerðum við í síðustu orkukreppu, olíukreppu? Við hitaveituvæddum öll húsin. Hvað hefur það sparað okkur? Það skiptir verulegu máli að líta á þá möguleika sem við eigum til þess að hætta orkufylleríinu, horfast í augu við veruleikann og búa til nýja samgöngumáta. Ríkisstjórnin sem á að vera ábyrg fyrir því að slíkt sé gert og fjármunir veittir í það. Tækifærin til sjálfbærra samgangna blasa við og þessi ríkisstjórn er ekki að gera neitt sýnilegt í þeim efnum að innleiða sjálfbærar samgöngur.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Höskuldi Þórhallssyni fyrir að vekja athygli á þessu brýna máli í dag. Svo virðist sem ríkisstjórnin sé eitthvað aðeins að rumska í þessu máli. Hafi ríkisstjórnarflokkarnir ekki tekið eftir því þá hefur eldsneytisverð í landinu rokið upp á síðustu mánuðum. Nú koma fulltrúar ríkisstjórnarflokkanna í púlt Alþingis og bjóða til kaffiboðs. Kaffiboð skal það vera og það á að skoða hlutina. Almenningur er búinn að fá nóg af því að horfa upp á þessa þróun. Það er skýlaus krafa frá almenningi, ef stjórnarliðar hafa ekki orðið varir við það að undanförnu, að álögur á eldsneyti lækki tímabundið. Það er hárrétt sem hv. þingmaður og formaður fjárlaganefndar …  Fólk vill sjá aðgerðir í þessu því hvað þýðir stighækkandi eldsneytiskostnaður fyrir heimilin í landinu? Verðbólgan hækkar. Skuldir heimilanna hækka, kjör almennings munu versna og það eru engin kaffiboð haldin vítt og breitt um landið þar sem fólk mótmælir sofandahætti ríkisstjórnarinnar í þessum málaflokki. Stjórnarandstaðan krefur fulltrúa ríkisstjórnarflokkanna um raunverulegar aðgerðir í þessum efnum en þá er boðað til kaffiboðs, fólki sagt að það skuli vera rólegt, hætta að mótmæla og sætta sig við ástandið eins. En stjórnarandstaðan hér á þingi sættir sig ekki við það andvaraleysi sem ríkisstjórnarflokkarnir sýna í þessu máli.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Höskuldi Þórhallssyni fyrir að hafa vakið máls á þessu atriði. Borgararnir hafa orðið varir við mótmæli atvinnubifreiðastjóra og þeir sætta sig við þessi mótmæli og taka undir. Það er ósköp eðlilegt að almenningur í landinu taki undir vegna þess að verð á eldsneyti er komið algerlega út yfir öll mörk. Þess er krafist að það verði lækkað. Það er hárrétt sem hv. þm. Höskuldur Þórhallsson minntist á, að það er þegar kominn tími til þess og átti ekki að þurfa mótmæli til. Hvernig stendur á því að ríkisstjórn Íslands er ekki tilbúin til að gera nauðsynlegar ráðstafanir án langra og víðtækra mótmæla? Við stöndum í miðjum erfiðleikum þar sem hæstv. forsætisráðherra heldur fram að botninum sé náð. Ég vona að hann sé sannspár hvað það varðar en spurningin er um hvernig við komum til móts við almenning í landinu. Það er ekki rétt sem hv. þm. Kolbrún Halldórsdóttir vék að varðandi orkufylleríið. Foreldrar sem keyra börnin sín í skólann eða langferðabifreiðastjórinn sem er að koma vörum út í hinar dreifðu byggðir landsins eru ekki á neinu orkufylleríi. Menn eru eingöngu að sinna nauðsynlegum þörfum í þjóðfélaginu á hverjum einasta degi. Við þeim vanda verður að bregðast. Við verðum að gera kröfu til þess að ríkisstjórnin felli niður meginhluta olíugjaldsins meðan svo háttar til sem raun ber vitni varðandi orkuverð í heiminum. Það verður að ná þessu niður. Það er liður í að ná niður verðbólgunni og gæta þess að verðbólguskotið ríði ekki heimilum landsins að fullu.

Herra forseti. Það liggur við að maður þurfi stiga upp í ræðustólinn eftir að hv. þm. Jón Magnússon er búinn að skrúfa hann upp. Það er vert að ræða miklar hækkanir á orkuverði og mótmælin gegn þeim. Satt best að segja skilur maður ekki af hverju ríkisstjórnin er ekki búin að gera það sem er augljóst og hefði hvort eð er þurft að vera búið að gera, að lækka olíugjaldið á dísilolíu þannig að hún yrði aftur a.m.k. einhverjum krónum ódýrari en bensín á lítra eins og alltaf stóð til að yrði. Ég skil ekki þann sofandahátt að fela slíkt í nefnd því að það er ákaflega einfalt að gera og halda sig við upphafleg verðhlutföll þarna á milli. En það sem ég vil gera að umtalsefni er för utanríkisráðherra og forsætisráðherra á NATO-fundinn í Búkarest. Þrátt fyrir að ég, á fundi í utanríkismálanefnd á mánudaginn, óskaði eftir fundi með ráðherra áður en farið yrði á NATO-fundinn þannig að kostur gæfist á því að ræða og koma fram sjónarmiðum um þá afstöðu sem þar yrði tekin fyrir Íslands hönd, samanber lögbundna samráðsskyldu ríkisstjórnar við utanríkismálanefnd um mikilvæg mál, reyndist ekki unnt að koma á slíkum fundi. Þegar kom til reglubundins fundar utanríkismálanefndar í morgun voru utanríkisráðherra og forsætisráðherra á leið til útlanda, í flugvél eins og þjóðin veit. Þar af leiðandi gafst ekki kostur á að ræða við þau. Þar með gerist það enn að utanríkismálanefnd er sniðgengin í aðstæðum sem þessum. Þó eru á dagskrá NATO-fundarins í Búkarest óvenjumörg stór og óvenjuumdeild álitamál eins og möguleg aðild Úkraínu og Georgíu að NATO, eldflaugavarnarkerfi Bandaríkjamanna í Miðaustur-Evrópu, staðan í Afganistan og fleira. Það er mjög ámælisvert, ég gagnrýni það, herra forseti, og kem því á framfæri, að ríkisstjórnin skuli hunsa, nú sem áður, lögbundna samráðsskyldu sína við utanríkismálanefnd Alþingis og Alþingi.

Virðulegi forseti. Það er rétt sem hér kemur fram, að hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon óskaði eftir því á mánudag að fundað yrði með utanríkisráðherra áður en leiðtogafundurinn hæfist. Því miður gafst þess ekki kostur enda fóru ráðherrar af landi brott í morgun og ekki náðist að koma á fundi í gær. Það sem ég vil undirstrika er að utanríkisráðherra hefur markað skýra stefnu um aukið samráð við utanríkismálanefnd Alþingis. Það er ljóst að vilji utanríkisráðherra stendur til að rækja samráðsskylduna samkvæmt 24. gr. þingskapalaga við utanríkismálanefnd. Hér virðist hafa orðið handvömm í undirbúningi þessa máls og er rétt að harma það. Ég tek undir með hv. þingmanni með að það er æskilegt að utanríkismálanefnd sé upplýst um stefnumörkun af hálfu ríkisstjórnarinnar áður en fundir af þessum toga fara fram. Á umræddum fundi verða rædd mikilvæg atriði. Við bindum vonir við að funda með utanríkisráðherra þegar ráðherrarnir koma heim af fundinum. Það er mikilvægt að vel takist til í þeim umræðum sem nú fara fram um stækkun Atlantshafsbandalagsins. Stækkunarferli Atlantshafsbandalagsins hefur hingað til, frá því að það hófst 1997, skilað miklum árangri í að draga úr viðsjám í Evrópu, auka friðsamleg samskipti ríkja, draga úr ágreiningi og deilumálum og stuðla að aukinni virðingu fyrir mannréttindum. Það er mikilvægt að áfram verði haldið með stækkunarferlið með yfirveguðum hætti þannig að við höldum áfram að njóta öruggari og sterkari Evrópu í krafti þess ferlis.

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir með hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni varðandi samráð utanríkisráðherra við utanríkismálanefnd. Ég tel að það væri góður bragur á því að gera að reglu að utanríkismálanefnd fengi utanríkisráðherra á sinn fund fyrir stóra fundi, eins og leiðtogafund Atlantshafsbandalagsins er, eða sambærilega fundi. Ég tel að það hljóti að vera einföld leið til að koma slíku ferli á og sá háttur verði einfaldlega hafður á í framtíðinni. Ég er sammála þingmanninum um það. Á fundi utanríkismálanefndar í morgun kom málið til umræðu og þar lagði hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon fram bókun þar sem hann agnúast út í bandarísku harðlínustefnuna sem Íslendingar, eins og hann kallar það, fylgja að hans áliti. Mér finnst það nokkuð kostulegt og er ekki jafnsammála honum í þeim efnum vegna þess að ef maður horfir á aðildarumsókn Úkraínu og Georgíu að aðildaráætlun Atlantshafsbandalagsins þá skil ég ekki hvernig það getur verið harðlínustefna, hvort sem hún er bandarísk eða ekki, að ætla sér að neita nýfrjálsri þjóð, þar sem tæp 80% þjóðarinnar eru fylgjandi því að sækja um aðild að ákveðnum félagsskap, um að komast inn í þetta bandalag og tilheyra því. Hvernig hægt er að túlka það sem harðlínustefnu er mér fyrirmunað að skilja. Að sjálfsögðu á að bjóða slíkar þjóðir velkomnar í Atlantshafsbandalagið og tryggja með því stöðugleika í þessari heimsálfu 

Herra forseti. Hernaðarbandalagið NATO tryggir ekki stöðugleika og frið heldur viðheldur það ógnarjafnvægi og hernaðarhyggju. En ég er komin í þennan ræðustól vegna þess að ég get ekki orða bundist yfir þeim nýja stíl sem forustumenn ríkisstjórnarflokkanna hafa tileinkað sér með því að þeir ferðast nú í einkaþotum milli landa í stað þess að ferðast í farþegaflugi eins og allur almenningur. Þotulið eða jetset er orð sem er notað yfir þann hóp manna sem flakkar á milli landa og viðburða sem allur almenningur á ekki erindi á og hefur ekki efni á að njóta. Nú er það einkum notað um þann hóp manna sem á sínar eigin einkaþotur og það eru aðeins örfá missiri síðan Íslendingar komust í kynni við þennan nýja ferðamáta en nokkrir útrásarmógúlanna eiga einmitt einkaþotur og jafnvel einkaþyrlur sem eru staðsettar á Reykjavíkurflugvelli íbúum í grenndinni til lítillar ánægju. En það er heldur ekki nýtt að útrásarmógúlarnir og jetset-liðið bjóði vinum sínum í skreppitúra. Ég man ekki betur en forseti lýðveldisins hafi þegið einn slíkan skreppitúr með Abramovich til Bretlands á sínum tíma við litla hrifningu landans. Herra forseti. Hver skutlaði ráðherrunum á NATO-fundinn? Hvað kostaði sú ferð og hver borgaði hana? Ég tel mjög brýnt að fá svör við þessum spurningum og ég mun óska eftir því að fá ítarlegar skýringar og upplýsingar um þá ferðagleði sem einkennir ráðherra í ríkisstjórninni og þann nýja stíl sem þeir hafa nú tileinkað sér með þessari ferð.

Virðulegi forseti. Ég fagna því að hér hefur orðið umræða um þær alvarlegu hækkanir sem hafa orðið á eldsneytisverði. Ég verð samt að viðurkenna að ég er ekkert sérstaklega hrifinn af því útspili sem stjórnarflokkarnir komu með. Það að bjóða til kaffiboðs og ræða hlutina eru einfaldlega ekki þau skilaboð sem almenningur á skilið í dag. Áhyggjur af efnahagsvanda þjóðarinnar, verðbólgunni, auk vaxtaálaga á heimili landsins er eitthvað sem ríkisstjórnin þarf að fara að glíma við. Það er einfaldlega ekki eftir neinu að bíða og það er rétt sem hv. formaður fjárlaganefndar, Gunnar Svavarsson, sagði áðan. Ég er ekkert sérstaklega hrifinn af samræðupólitík Samfylkingarinnar eða samræðublaðri, að ræða hlutina endalaust. Það þarf að grípa til aðgerða, það er ekki eftir neinu að bíða. Það sem er verra er að þessi hækkun á eldsneytisverði mun bitna mjög á landsbyggðinni. Þetta mun hækka þann flutningskostnað sem leggst á hana og þá er vert að rifja upp að einu tillögur Samfylkingarinnar voru þegar hæstv. viðskiptaráðherra ætlaði að leggja niður Jöfnunarsjóð olíuflutningsvara. Það voru tillögurnar. Að vísu hljóp hann með þær heim til sín aftur en nú eru þær í nefnd og hver veit nema svo eigi að vera. Ef það verður gert þýðir það einfaldlega hækkun á bensín- og olíuverði fyrir íbúa landsbyggðarinnar. Ég vildi koma inn á það áðan að tekjur ríkisstjórnarinnar í formi virðisaukaskatts, sem leggst ofan á aðra þætti í bensínverðinu, munu aukast um 1,6 milljarða. Ef Sjálfstæðisflokkurinn hefur svona miklar áhyggjur af því að tekjur ríkisins muni rýrna þá er þar svigrúm til að koma til móts við almenning í landinu og þá sem standa fyrir mótmælum nú um stundir.

Herra forseti. Fyrst um einkaþoturnar. Mér skilst að sá ferðamáti hafi reynst vera ódýrastur í þessu tilfelli, það get ég sagt um það sem hv. þm. Álfheiður Ingadóttir var að gagnrýna. En varðandi olíuverðið þá hefur það hækkað mikið í heiminum á undanförnum árum og sérstaklega á síðasta hálfa ári. Ástæðan er mikil aukning á neyslu olíu í Indlandi og sérstaklega í Kína. Einnig hefur verð á dísilolíu á heimsmarkaði hækkað meira en bensínverð og það er vegna aukinnar notkunar á dísilolíu. Þessu breytum við ekki hér á Íslandi, við breytum þessu ekki neitt. Sérstöku vörugjaldi á bensín og olíur var breytt úr prósentum í krónutölu árið 1999 sem þýðir að álögur ríkisins hafa hlutfallslega farið mjög lækkandi. Vilji menn breyta þessum vörugjöldum og lækka þau til að niðurgreiða olíur og bensín og auka og viðhalda neyslu á olíu og bensíni mundi ég frekar vilja skoða önnur mál eins og t.d. barnaföt og annað slíkt. Nú er það þannig að virðisaukaskattur leggst á nánast alla neyslu heimilanna og það er spurning hvar menn vilja lækka virðisaukaskattinn. Vilja þeir lækka hann á bensín og olíur og niðurgreiða það eða lækka hann á barnaföt? Ég segi þá frekar á barnafötin. Ég mundi hins vegar vilja lækka virðisaukaskattinn almennt. Ef ég væri umhverfisverndarsinni og tryði á það að koltvíoxíðsmengunin valdi hlýnun jarðar er alveg ljóst að menn geta ekki verið fylgjandi því að lækka álögur á bensín og olíu og viðhalda neyslu á þeirri vörutegund. Þær aðgerðir sem hér eru í gangi bitna á saklausum borgurum og hafa ekki nokkur einustu áhrif á hvorki olíufurstana í Arabíu eða Rússlandi né á neytendur í Kína.

Hæstv. forseti. Ég held að það sé útúrsnúningur hjá hv. þm. Pétri Blöndal að halda því fram að við séum að tala um að gera breytingar á virðisaukaskattskerfinu. Það er ekki það. Við erum að tala um að nota það fjármagn sem ríkissjóður fær inn að auki vegna þessara hækkana til að lækka olíugjaldið, a.m.k. það. Það er það sem þarf að gera núna. Af því að hæstv. forsætisráðherra talar alltaf um að velja þurfi réttu tímasetninguna á allar ákvarðanir þá þarf að taka þessa ákvörðun núna. Það er nokkuð ljóst. Hæstv. forseti. Það er greinilegt að hv. þingmenn stjórnarflokkanna svíður undan þessari umræðu - flissið og frammíköllin sem urðu hér áðan, þegar málflutningur hófst um olíugjaldið, var á þann veg að það er ólíðandi. Ég held að fólkið í landinu, sem bíður eftir því að tekin verði ákvörðun um lækkun olíugjalds, muni ekki bera mikla virðingu fyrir slíkri framkomu. Það vildi ég segja.  Svo vildi ég segja um Samfylkinguna: Það kom fram að hæstv. utanríkisráðherra hefði ekki sýnt utanríkismálanefnd þá virðingu að mæta á fund áður en hún fór á NATO-fundinn. En hv. þm. Árni Páll Árnason hafði orð um það að hæstv. ráðherra hefði lagt línur um það að hún ætlaði að hafa óskaplega mikið samráð og meira samráð við utanríkismálanefnd en t.d. fyrrverandi utanríkisráðherra, sem mér sýnist ekki vera. Samfylkingin er alveg hætt að koma mér á óvart. Allar hennar gjörðir eru þvert á það sem sagt hefur verið. Það má bara reikna með því, hæstv. forseti.

Virðulegi forseti. Fram kom í umræðum um skýrslu iðnaðarráðherra um raforkumálefni að afhendingaröryggi raforku á Vestfjörðum er langverst á landinu öllu og ótryggast. Það liggur líka fyrir að raforkuframleiðsla í fjórðungnum er aðeins um 30% af raforkunotkun fjórðungsins og Vestfirðingar þurfa að treysta á raforku eftir flutningskerfi Landsvirkjunar eða Landsnets, um 60% eða ríflega það af raforkunotkun er flutt með streng vestur. Þess vegna hefur á undanförnum árum verið hugað að frekari virkjunarkostum á Vestfjörðum til að auka raforkuframleiðsluna í fjórðungnum og auka þar með afhendingaröryggi raforkunnar og auk þess líka að opna möguleika til atvinnusköpunar með þeim hætti sem menn hafa séð að mögulegt er annars staðar á landinu. Á árinu 2000 og 2001 voru til athugunar virkjunarkostir á Glámuhálendinu, svonefnd Glámuvirkjun, og ég leyfi mér, virðulegi forseti, að hreyfa því máli á nýjan leik í ljósi þess að komin er ný ríkisstjórn og ég vænti þess að með henni hafi aukist áhugi ríkisstjórnar á atvinnumálum og raforkumálum á Vestfjörðum frá því sem verið hefur mörg undanfarin ár. Ég spyr því hæstv. ráðherra: 1. Hyggst ráðherra beita sér fyrir frekari athugun á virkjunarkostum á Vestfjörðum, svo sem Glámuvirkjun? Sú virkjun mundi verða með 67 megavatta afli og framleiða um 400 gígavattstundir á ári sem er liðlega tvöfalt það magn sem Vestfirðir nota í dag. Virkjunin eða áformin, því þau hafa eðlilega ekki verið útfærð nákvæmlega, eru stórhuga og gera ráð fyrir 33 km jarðgöngum heilboruðum með safngöngum með 4 metrum í þvermál. Þau gera ráð fyrir miklu vatnasviði, um 188 ferkílómetrum, og miðlun vatns á milli vatna og verulegri fallhæð þar sem raforkan er tekin niður en það eru út af fyrir sig nokkrir möguleikar á því. 2. Hver er áætlaður kostnaður við Glámuvirkjun umfram sambærilega kosti annars staðar á landinu, miðað við fyrirliggjandi upplýsingar? 3. Hver yrðu helstu áhrif Glámuvirkjunar á val á virkjunarkostum utan Vestfjarða?

Herra forseti. Ég vil þakka hv. þm. Kristni H. Gunnarssyni fyrir þessa fyrirspurn og fyrir þann áhuga sem hann hefur sýnt á möguleikum til að tryggja og bæta afhendingaröryggi raforku á Vestfjörðum. Ég er honum algerlega sammála, eins og áður hefur komið fram, um að öryggið er ekki nægilegt. Eins og hv. þingmaður vísaði til í þeirri raforkuskýrslu sem ég lagði fram á dögunum þá er bilanatíðni hæst og afhendingaröryggi langminnst á Vestfjörðum. Ég er þeirrar skoðunar að forgangsverkefni númer eitt í okkar orkumálum, línulögnum og aðgerðum til að bæta afhendingaröryggi á Íslandi, séu einmitt Vestfirðir. Það eru ýmsar leiðir sem hægt er að fara til þess. Hv. þingmaður bendir eðlilega á að ein leiðin er sú að auka það magn raforku sem er framleitt á Vestfjörðum. Í dag er það þannig að ef línan vestan Hrútatungu á leiðinni til Mjólkár bilar, ef þar verða einhvers konar örðugleikar slær rafmagni á öllu svæðinu út. Ef hægt væri að auka framleiðslu á Vestfjörðum, og líka með svolitlum varnarviðbúnaði til viðbótar, mundu stór svæði í kringum þær virkjanir vera áfram tengd. Það mundi að sjálfsögðu draga mjög úr því óöryggi sem Vestfirðirnir búa við. Hv. þingmaður spyr mig beint út hvort ég hyggist beita mér fyrir athugunum á virkjunarkostum á Vestfjörðum. Svarið er já. Í fyrsta lagi hef ég þegar óskað eftir því að fá álit á möguleikum sem eru töluvert umfangsminni en þeir sem hv. þingmaður ræddi varðandi Glámuvirkjun, þ.e. stækkun Mjólkárvirkjunar. Ég tel að það sé kannski eðlilegasta skrefið. Það liggur beinast við og það er hægt að auka framleiðslu þar mjög auðveldlega, um 500 kílóvött á ári en upp í tvö megavött, án þess að ráðast þurfi í stórkostlegar framkvæmdir. En það væri líka hægt með nokkrum tilfæringum og fjárfestingum að auka afköst og aflið í Mjólkárvirkjun um 5 megavött. Það skiptir máli ef maður t.d. ber það saman við heildarframleiðsluna sem þar er í dag, þ.e. í kringum 12,5 megavött, þ.e. uppsett afl í virkjunum sem eru tengdar Vestfjarðakerfinu beint er ekki nema 12,5 megavött. Ég er, eins og hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson, líka gamall áhugamaður um Glámuvirkjun. Ég skoðaði þá möguleika á sínum tíma með starfsmönnum Orkubúsins á Hólmavík og lét þá kynna hana fyrir mér. Það er ljóst að einn af þeim möguleikum sem menn hljóta að skoða í þessu sambandi, þegar menn velta fyrir sér aukinni orkuframleiðslu á Vestfjörðum, er einhvers konar afbrigði af Glámuvirkjun. Eins og hv. þingmaður gat um er þar um töluvert stóra virkjun að ræða, hún gæti framleitt fast að 70 megavöttum. Ég er hins vegar þeirrar skoðunar að þau áform eins og þau liggja fyrir verði kannski aldrei að veruleika. Stærstu áform um það hafa í för með sér það mikla röskun að ég er ekki viss um að þau séu ásættanleg miðað við þau sjónarmið sem við höfum til umhverfisverndar í dag þó að þau hafi kannski verið það fyrir 10 árum. Ég nefni það sem dæmi að miðað við þau áform er sennilegt að þau gætu með einhverjum hætti raskað fjórum ám sem laxveiði er í. Ég tel hins vegar að hægt sé að skoða afbrigði af þessari virkjun sem gætu í framtíðinni reynst ákaflega hallkvæm fyrir Vestfirði. Hv. þingmaður spyr um kostnað við þessa virkjun umfram aðra sambærilega kosti á landinu. Það er kannski þar sem hnífurinn stendur í kúnni. Það er kannski ástæðan fyrir því að árið 1993, þegar þessi áform komu fram og athugun var lokið, lögðu menn þetta á hilluna vegna þess að það kom í ljós að reiknaður orkukostnaður við Glámuvirkjun er 50% hærri en algengur kostnaður vatnsaflsvirkjana, þ.e. 31 kr. á árskílóvattstundina. Þannig var það reiknað á árinu 2002 þannig að þetta er töluvert hærra en annars og það er ástæðan fyrir því að menn hafa ekki farið lengra. Hins vegar vitum við að orkuverð fer hækkandi. Það verð sem menn eru reiðubúnir til að greiða fyrir orkuna, a.m.k. útlend fyrirtæki sem eru að spyrjast fyrir um hana, fer hækkandi. Hv. þingmaður spyr hver yrðu helstu áhrif Glámuvirkjunar um val á virkjunarkostum. Ég held að þau yrðu ekki mjög mikil. Þarna yrðu afgangs ekki nema um það bil tæp 40 megavött þannig að ég held ekki að það hefði stórkostleg áhrif á aðra virkjunarkosti. En það breytir því ekki að menn eiga að skoða þetta mjög vel.

Hæstv. forseti. Hér er vissulega verið að ræða mjög áhugavert mál. Það er mikil þörf á því að tekið sé á í orkumálum á Vestfjörðum en eins og kom hér fram og margir vita er fjórðungurinn aðeins með eigin framleiðslu á um 30% af þeirri orku sem þar er nýtt, annað þarf að sækja eftir öðrum leiðum eða línum inn á svæðið. Það er auðvitað dapurlegt hve rannsóknum við að kortleggja og vinnu við að skoða virkjunarkosti hefur lítið verið sinnt á undanförnum árum. Það má minna á svæði eins og Hvalá í Ófeigsfirði á Ströndum sem er þó nokkuð mikið vatnsfall og býr að vatnasvæði sunnan Drangajökuls. Ég hef minnst á það áður, hæstv. forseti, að ég tel ekki mikla eftirsjá í því grjóti sem þar er og þarf að fara á kaf á hálendi sunnan Drangajökuls.

Virðulegi forseti. Það er áhugavert mál sem hér hefur verið borið fram um orkumál á Vestfjörðum, flutningsleiðir o.fl. En það er kannski annað til í stöðunni þarna varðandi orku og því langar mig að beina því til hæstv. iðnaðarráðherra hvort á vegum ríkisstjórnarinnar hafi verið hugað eitthvað að því varðandi orkuleit að bora eftir heitu vatni eða gera átak í því að leita að því á því kalda svæði sem Vestfirðirnir eru. Það er ljóst að ef heitt vatn fyndist á svæðinu fengist meiri orka því að öll húshitun þar er með raforku. Mig langar að beina þessari spurningu til hæstv. iðnaðarráðherra.

Hæstv. forseti. Ég fagna þessari umræðu um raforkumál á Vestfjörðum og undirstrikun á mikilvægi þess að tryggja afhendingaröryggi raforku í þessum landshluta sem er með því slakasta og raunar slakast af landshlutunum. Til viðbótar við það sem hér hefur verið nefnt, en það hefur verið nefnt að horfa þarf til orku eins og heits vatns, þá langar mig að bæta inn í spurninguna ef ég má og biðja hæstv. iðnaðarráðherra að svara því: Hvað líður því að skoða sjávarfallavirkjanir? Vegna þess að það er auðvitað spennandi viðfangsefni við Breiðafjörðinn og gæti breytt miklu ef við næðum tökum á þeirri tækni og gætum nýtt okkur hana í sambandi við rafmagnsmálin í þessum landsfjórðungi. Þess skal getið að þetta er eitt af brýnustu verkefnunum í sambandi við atvinnulíf á þessu svæði. Auk þess sem við höfum nefnt áður sem eru samgöngurnar þá er mjög brýnt að við náum því að vera með næga raforku þarna og nægt afhendingaröryggi þannig að fyrirtæki sem hafa áhuga á að koma inn á þetta svæði geti búið við sambærilegan kost og er á öðrum svæðum landsins.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin og fagna áhuga hans og yfirlýsingu um að tekið verði til við að skoða í fullri alvöru virkjunarkosti á Vestfjörðum í því skyni að hrinda þar af stað framförum á svæðinu. Það er fagnaðarefni eftir margra ára kyrrstöðu í þessum efnum að eitthvað skuli hreyfast hvað það varðar. Það er alveg rétt sem hér hefur komið fram, og undirstrikar einmitt þörfina á að skoða frekar hugmyndir út frá þeirri vitneskju eða því sem við vissum best fyrir sex árum um þetta, að það er margt sem þarf að athuga við ákvörðun á virkjun, t.d. atriði eins og umhverfismál og hin stóra hugmynd um þakrennuvirkjun eða Glámuvirkjun snertir auðvitað umhverfismálin mikið. Við vitum að fossarnir í Dynjandisá eru náttúruvætti og það má ekki skerða vatnsmagn til þeirrar ár. Framkvæmdir sem menn kynnu að hugsa sér að fara út í verða auðvitað að taka mið af því og raska ekki hlutum sem menn vilja ekki raska og athuga þarf með hlunnindi í ám sem kunna að verða til athugunar eins og hér hefur verið nefnt. Engu að síður er þetta mjög áhugaverður kostur. Hægt er að skipta honum upp í ýmsa þætti sem gefa hver um sig umtalsverða virkjunarmöguleika. Einn möguleikinn er að flytja vatn úr Skötufjarðará og taka það niður í Mjólká og ná þar fram 20 megavatta virkjun svo dæmi sé tekið. Allt eru þetta kostir sem eru þess virði að vera skoðaðir einmitt í ljósi þess að með því að framleiða rafmagnið fyrir vestan losnar um rafmagn annars staðar á landinu sem þörf er á nær sínum upprunastað með minna flutningstapi sem er líka ávinningur, virðulegi forseti. Það eru því margir sem mundu njóta ávinnings af því ef meira yrði framleitt af raforku á Vestfjörðum en nú er gert.

Hæstv. forseti. Hv. þingmenn hafa m.a. spurt mig um jarðhitaleit á Vestfjörðum og hvort ríkisstjórnin hyggist beita sér fyrir slíku. Því er hægt að svara afdráttarlaust játandi. Ég veit ekki betur en að annaðhvort sé nýbúið eða þá að verið sé að auglýsa lausa til umsóknar styrki upp á 150 millj. kr. til að leita að jarðhita á hinum köldu svæðum, þeim sem hafa tengst t.d. þorskaflaskerðingum. Það liggur alveg ljóst fyrir. Það er alveg rétt hjá hv. þingmanni að það er auðvitað orkusparnaður og menn spara þá orku sem ella færi í það að hita með rafmagni. Hv. þm. Guðbjartur Hannesson spurði líka um sjávarfallavirkjanir. Þær hef ég kynnt mér alveg sérstaklega og farið m.a. vestur í Breiðafjörð til að skoða þá möguleika sem þar liggja fyrir. Satt að segja eru þeir meiri en ég átti von á. Sömuleiðis hef ég með því að kynna mér þessi mál erlendis komist að þeirri niðurstöðu að tæknin er miklu lengra komin en ég hafði a.m.k. talið áður og það eru margar leiðir til að nýta sjávarföll. Ég er þeirrar skoðunar að á þeim stað í Breiðafirðinum, ef sátt tækist um það, sem menn eru að skoða núna séu mjög miklir möguleikar og miklu meiri en a.m.k. ég gerði mér grein fyrir áður. Mér finnst það ekki alveg rétt hjá hv. þm. Guðjóni Arnari Kristjánssyni að menn hafi sinnt þessu lítið, því að þegar ég fór, m.a. að áeggjan þingmanna og áhuga mínum á Vestfjörðum og orkumálum á þar, að skoða þessi mál þá kom í fyrsta lagi í ljós að búið er að skila núna forathugun á Hvalsá í Ófeigsfirði í framhaldi af þingsályktun sem félagi okkar, hv. þm. Karl Valgarður Matthíasson, fékk samþykkta á sínum tíma og það er líka búið að skila forathugun á Skúfnavatnavirkjun í Þverá á Langadalsströndinni. Þetta liggur fyrir. Sú virkjun sem mér finnst áhugaverðust og hefur verið er Glámuvirkjun en hún var of dýr á sínum tíma. Nú kann það að vera að breytast og þau afbrigði sem m.a. hv. þingmaður nefndi áðan eru mjög fýsileg til skoðunar. En fyrsta skref og það sem ég hef einbeitt mér að er að auka og stækka Mjólkárvirkjun.

Virðulegi forseti. Í skýrslu hæstv. iðnaðarráðherra um raforkumálefni kemur ýmislegt fróðlegt fram, m.a. eru upplýsingar um flutningstap á framleiddri raforku við það að flytja hana eftir strengjunum frá þeim stað þar sem hún er framleidd og eitthvert annað, stundum um langan veg. Blönduvirkjun er fjórða stærsta aflvirkjun landsmanna. Uppsett afl er um 1.000 gígavattstundir á ári. Framleiðslan er langtum meiri en þörf er á á svæðinu í kring. Þess vegna er rafmagnið sem framleitt er í Blönduvirkjun fyrst og fremst flutt suður á höfuðborgarsvæðið, ef ég veit rétt. Það leiðir auðvitað hugann að því hvert flutningstapið hefur verið á þessari löngu leið á þeim tíma sem virkjunin hefur starfað, því að ég vil draga það fram m.a. til að undirstrika skynsemina í því að nýta raforkuna sem næst framleiðslustað. Það eru miklir raforkuframleiðslumöguleikar á Íslandi og því væri skynsamlegt að skipuleggja sig í þeim efnum á þann veg að hægt væri að losa um þá raforku sem í dag er flutt hvað mest og hvað lengst frá upprunastað og nýta hana til atvinnusköpunar nær virkjuninni sjálfri. Sem dæmi kemur fram í skýrslunni að orkutap í flutningskerfinu var 400 gígavattstundir á síðasta ári. Það er næstum því tvöfalt meira sem tapast í kerfinu við að flytja rafmagnið á milli staða en nemur heildaraflþörf Vestfirðingafjórðungs á heilu ári. Það er því umtalsvert sem tapast í kerfinu á hverju ári vegna flutnings og það er ávinningur í því ef hægt er að minnka flutningana og fá þannig rafmagn til nota sem í dag er ekki hægt að nýta. Ég leyfi mér því að spyrja hæstv. ráðherra: 1. Hvar hefur orka framleidd í Blönduvirkjun helst verið nýtt síðustu ár og hvert hefur áætlað árlegt orkutap verið mælt sem GWst og hlutfall af framleiddri raforku? 2. Hvert er talið vera uppsafnað tap raforku vegna flutnings orkunnar frá virkjuninni á starfstíma hennar?

Herra forseti. Þó að ég vildi gjarnan geta svarað þessari spurningu nákvæmlega þá er það nokkrum erfiðleikum bundið. Það má segja að í samtengdu raforkukerfi þar sem virkjanir tengjast mörgum notendum sé ekki hægt að segja nákvæmlega til um það hvar orka frá ákveðinni virkjun er nýtt. Raforkan frá Blöndustöð er auðvitað afhent inn á flutningskerfi Landsnets sem miðlar raforkunni áfram til dreifiveitna og stórnotenda. Eins og hv. þingmaður gat um er raforkuvinnsla á Norðurlandi, ef það er skoðað í heild sinni, u.þ.b. þrisvar sinnum meiri en notkunin sem þýðir að mikill meiri hluti orkunnar sem þar er framleidd, þ.e. í Blönduvirkjun, Kröflu og Laxárvirkjun, er fluttur af því svæði til annarra landshluta. Hv. þingmaður sagði suður. Aldrei fór ég suður og ekki fer öll orkan suður, en það er rétt hjá honum, hluti af henni fer suður, hluti af henni fer líka til Austurlands en líka á Vestfirði svo því sé til haga haldið. Alveg eins og það er erfitt að segja til um það hvert nákvæmlega orkan fer frá tiltekinni framleiðslustöð þá er líka svolítið erfitt að segja til um það eða eyrnamerkja flutningstapið stakri virkjun. Hv. þingmaður nefndi tölu áðan, þ.e. um hvert tapið hefur verið. Þær upplýsingar sem ég hef, hann fór að vísu með rétt hlutfall, þ.e. að tapið hefur verið 2,9% af heildarinnmötuninni, en það er samkvæmt mínum útreikningum, a.m.k. að meðaltali síðustu þrjú ár, svolítið lægra en hv. þingmaður gat um eða í kringum 300 gígavattstundir á ári. En það er bitamunur en ekki fjár. Hins vegar, þó að menn vinni út frá 2,9% tapi sem Landsnet og íslenskir orkusérfræðingar telja eðlilegt, er þetta samt sem áður meira tap en maður sér þegar maður leitar sér upplýsinga um þessa hluti t.d. á netinu. Hægt er að benda á önnur lönd þar sem tapið er minna. Þar að auki þar sem mikill munur er á orkuvinnslu og orkunotkun, eins og á Norðurlandi, þá er svokallað jaðartap meira vegna orkuvinnslunnar, það er hærra og þess vegna tel ég, ef maður ætti að meta orkutap vegna Blönduvirkjunar eingöngu, að ekki sé ekki hægt að notast við hlutfallið 2,9% heldur tel ég, án þess að ég geti nákvæmlega sýnt fram á útreikning um það, að eðlilegt væri að nýta hlutfallið 4% a.m.k. Þannig að ef reiknað er út hlutfallslegt tap á árinu 2007 fyrir Blöndustöð gæti það verið allt að 40 gígavattstundir en á því ári voru fast að þúsund gígavattstundir unnar í stöðunni eða 940. Svo er nauðsynlegt að menn geri sér grein fyrir því að þess utan eru síðan ákveðnir flöskuhálsar í kerfinu vegna veikleika byggðalínunnar, þ.e. takmarkanir á getu til að flytja afl. Á það hefur reynt og um það höfum við líka rætt hér áður. Það er nokkuð sem við þurfum líka að skoða ákaflega vel og ég hef reyndar lagt fram ákveðna stefnu um það hér í svörum mínum. Svarið við síðari hluta fyrri spurningar hv. þingmanns mundi ég telja að gæti því legið nálægt 40 gígavattstundum. Hv. þingmaður spyr síðan hvert sé talið vera uppsafnað tap raforku vegna flutnings orkunnar frá virkjuninni á öllum starfstíma hennar. Orkuvinnsla Blöndustöðvar á starfstíma til loka árs 2007 hafa verið 12,5 teravattstundir þannig að ef ég miða við 4% sem eðlilegt taphlutfall sem ég tel að sé eðlilegt viðmið fyrir Blönduvirkjun ef hún er ein tekin, þá gæti uppsafnað orkutap losað 500 gígavattstundir. Það er talsvert meira en öll notkunin á Vestfjörðum yfir tveggja ára tímabil þannig að þar er eftir töluverðu að slægjast. Ég er því algerlega sammála hv. þingmanni, og hef sagt það hér áður, um að auðvitað er æskilegt að þar sem orkan er framleidd sé hún nýtt líka, þ.e. í héraði. En hv. þingmaður, sem er skyggnari mörgum mönnum á stefnu iðnaðarráðherra í orkumálum, sá það af glöggskyggni sinni þegar við ræddum hér frumvarp mitt til breytinga á orkusviði að í því er einmitt fólginn möguleiki til að gera það að veruleika.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin. Svo að því sé haldið til haga þá er þessi tala sem ég nefndi um að árlegt orkutap sé um 400 gígavattsstundir að finna í skýrslunni á blaðsíðu 41. Þar er talað um að áætlanir um tap fyrir árin 2007–2012 verði rétt undir 400 gígavattsstundum. Það er ekki aðalatriðið heldur hitt að mat á tapinu - og það er alveg ljóst að orkan sem framleidd er í Blöndu er flutt í burtu, langa vegalengd. Hvort sem það er suður, norður eða vestur þá eru það mjög langar leiðir og það er alveg rétt hjá hæstv. ráðherra að þá er tapið meira en þetta meðaltal 2,9%. Ég mundi telja að það væri varlega áætlað að staldra við 4% eins og ráðherrann gerir en það er bara mat og stutt rökum. Það má auðvitað ímynda sér hærri tölu en við skulum styðjast við þessa tölu og þá fáum við út, og það held ég að sé kjarni málsins, að tapið vegna flutnings orkunnar frá þessari orkustöð af starfstíma hennar nemur framleiðslu hennar í hálft ár. Það er ansi mikið tap á ekki lengri tíma og skilar virkjuninni engum tekjum. Ég undirstrika að það er skynsamlegt að haga stefnumörkun í atvinnuuppbyggingu á þessu sviði þannig að sem minnst af rafmagni sé flutt langt á milli staða. Þess vegna eiga stjórnvöld að huga að öflugri atvinnuuppbyggingu sem þarf mikla raforku ekkert mjög fjarri þessu orkuveri.

Herra forseti. Þeir þingmenn sem hér hafa hlustað nákvæmlega á tal okkar hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar munu auðvitað skilja að lokum að öll röksemdafærsla hv. þingmanns gengur út á að undirbyggja nauðsyn þess að virkja á Vestfjörðum þó að hér sé verið að spyrja um Blöndu. Það er nú mergurinn málsins. Sá litli núningur sem er um tölur milli mín og hv. þingmanns er af sama uppruna, þ.e. upplýsingar koma allar úr iðnaðarráðuneytinu. Í raforkuskýrslunni var ég framsýnn og notaði nokkur ár fram í tímann en til þess að vera sem nákvæmastur í spá minni núna notaði ég meðaltal síðustu þriggja ára. Það er alveg rétt sem hv. þingmaður segir, þegar menn flytja orku um langan veg þá tapast partur af henni, þ.e. orkutapið er fastur „konstant“, ef ég man eðlisfræðina rétt, þegar hún fer í gegnum spennivirki, jafnan út frá umfangi þeirra. En með lækkandi spennu eykst tapið og sömuleiðis vegalengdin. Þannig að vegalengdin skiptir verulega miklu máli í þessu. Eins og hv. þingmaður segir er auðvitað æskilegast að hægt væri í bestu veröld allra veralda að skipuleggja framleiðslu orkunnar út frá atvinnulífinu. Því miður er lífið ekki svo einfalt. Að því er varðar hans hjartkæru Vestfirði sem vaka undir í þessari fyrirspurn hjá hv. þingmanni þá er staðan einfaldlega þannig að jafnvel þó að Vestfirðingar gætu komið sér upp góðum möguleika til orkufreks iðnaðar á einhverju svæði er að óbreyttu ekki heiglum hent að ná orku til þess. Þannig er flutningskerfið einfaldlega í dag af því að skortur er á orkuframleiðslu fyrir vestan. Ef menn mundu nú detta í lukkupottinn og fyndu verkefni eins og t.d. gagnaver af þokkalegri stærð - það þyrfti ekki að vera eins stórt og það sem búið er að semja um á Suðurnesjum - þá er það mjög erfitt út af núverandi stöðu að koma því niður fyrir vestan. En ég gleðst yfir áhuga þingmanna á þessu vegna þess að þegar ég talaði um jafnræði landsbyggðarinnar þá skipta 

Hæstv. forseti. Það er ekki langt síðan frétt birtist á forsíðu í dagblaðinu 24 stundum um að kvikasilfursmagn í stórurriða í Þingvallavatni væri svo mikið að það væri komið yfir heilsufarsmörk. Það þýddi að það mætti ekki selja þennan urriða eða dreifa honum með öðrum hætti enda gæti hann verið skaðlegur fólki. Tilefni þessarar fréttar var viðtal við Guðberg Guðbergsson, deildarstjóra hjá Veiðimálastofnun, sem sagði í fréttinni að kvikasilfursmagnið í urriðanum væri það mikið að ekki væri ráðlegt að borða hann oft, sérstaklega ekki fyrir óléttar konur eða konur með barn á brjósti. Síðan segir í fréttinni að örlítið af skaðlegum áhrifum kvikasilfurs á fólk sem ég ætla nú ekki að fara nánar út í hér. Í kjölfar þessarar fréttar birtust aðrar fréttir henni tengdar þar sem menn lýstu áhyggjum sínum af því að Nesjavallavirkjun gæti verið um að kenna. Þannig háttar til að affallsvatn af virkjuninni hefur runnið út í umhverfið að einhverju leyti, mismikið í gegnum árin. Það mun hafa verið reynt að dæla því niður frá árinu 2004 að einhverju marki og enn munu vera áform um að dæla því niður í meira mæli en nú er gert. En það breytir því ekki að enn rennur talsvert vatn frá Nesjavallavirkjun út í umhverfið og þar með lífríki vatnsins. Þegar virkjað er og framleidd er raforka með jarðvarmavirkjunum þá nýtist afar lítill hluti orkunnar til raforkuframleiðslunnar, í Nesjavallavirkjun að öllum líkindum um 12%. Afgangurinn í formi varma fer út í umhverfið eða niður í þar til gerðar holur þar sem honum er dælt undir grunnvatn nema að hitaveituþörfin sé slík að hægt sé að taka þetta vatn og veita því til Reykjavíkur eða til höfuðborgarsvæðisins og annarra svæða til hitaveitu. Við erum búin að nýta það vatn sem við getum nýtt á Hengilssvæðinu til hitaveitu þannig að gríðarlega mikið vatn af þessum nýju virkjunum rennur út í lífríkið eða fer í borholum niður fyrir grunnvatn. Ekki er enn þá endanlega vitað hvernig til tekst í þeim efnum að hve miklu marki þessar niðurdælingar viðhalda síðan hitatankinum. Alla vega hef ég lagt fyrir hæstv. iðnaðarráðherra af þessu tilefni þrjár spurningar sem eru eftirfarandi: Hvernig er afrennsli frá Nesjavallavirkjun háttað og í hve miklum mæli rennur vatn frá virkjuninni út í umhverfið? Í öðru lagi: Eru taldar líkur á tengslum milli afrennslis frá Nesjavallavirkjun og aukins magns kvikasilfurs í urriðanum í Þingvallavatni? Í þriðja og síðasta lagi: Hvernig er háttað vöktun á umhverfisáhrifum Nesjavallavirkjunar, þar á meðal hita- og efnamengun, og hyggja stjórnvöld á einhverjar aðgerðir til úrbóta?

Herra forseti. Það er mín persónulega skoðun að ég tel að menn eigi ekki að borða urriðann úr Þingvallavatni. Þrátt fyrir hugsanlega kvikasilfursmengun þá eiga menn bara ekki að gera það. En hv. þingmaður spyr mig út í það hvernig afrennsli er háttað frá Nesjavallavirkjun og í hve miklum mæli vatn rennur frá virkjun og út í umhverfið. Því er til að svara að þær tegundir affallsvatns sem hér skipta máli eru annars vegar þéttivatnið sem er jarðgufuvökvun sem notað er til þess að knýja túrbínurnar og síðan þéttur í eimsvölum. Annars vegar er það þéttivatn og hins vegar jarðhitavökvinn, skiljuvatnið sem svo er kallað. Frá því er skemmst að segja að þarna er samtals um 500 lítra á sekúndu að ræða sem er alveg gríðarlegt magn. Helmingurinn af því er sem sagt þéttivatn og það hefur verið sett niður í grunnar holur við Nesjavallastöðina. Það hefur þess vegna farið út í grunnvatnið og hefur örugglega leitað undan þyngdaraflinu út í vatnið. Þegar ég flaug þarna yfir á leið minni frá Akureyri í síðustu viku var Þingvallavatn ísilagt en í hrauninu var stór vök þótt nú sé að öðru leyti mjög þykkur ís á vatninu. Þetta var stærri vök en ég hef oft séð. Ég er kannski ekki nógu tíðförull gestur þarna. En þetta er þéttivatnið. Sagt er í upplýsingum frá Orkuveitu Reykjavíkur að vegna þess að vatnið sé eimað séu engin efni í því vatni. Geta menn síðan pælt í efnafræðinni sem liggur þar á bak við. Hitt liggur alveg klárt fyrir að skiljuvatnið sem menn þurfa að hafa áhyggjur af, var til ársins 2003 veitt út í Nesjavallalækinn. Nota bene, hann hefur frá fornu runnið ofan úr Henglafjöllum og þar hefur verið affall í hann úr hverunum. En Nesjavallalækurinn, ef hv. þingmaður þekkir til hans, hverfur ofan í hraunið þar sem heitir Lækjarhvarf, skammt frá Grafningsveginum, og þá leitar þetta væntanlega allt saman út í vatnið líka. Árið 2003 voru boraðar tvær niðurrennslisholur og nú er verið að gera fleiri holur og stefnt er að því. Það er kannski mikilvægasta mótvægisaðgerðin varðandi þetta, bæði skiljuvatnið og þéttivatnið, sem sagt að allt vatn sem máli skiptir verði sett ofan í þessar niðurrennslisholur. Hv. þingmaður segir: Enginn veit hvernig tekst til með það. Nú er komin svolítil reynsla á það. En þá er það sett niður fyrir grunnvatnið og niður í jarðhitageyminn. Hann er á 400–600 metra dýpi. Þetta er það sem nákvæmast er hægt að segja um hvernig að afrennslinu er háttað og mitt mat er að því hefur greinilega ekki verið háttað nægilega vel. Það er alveg klárt þótt áformin séu góð. Hv. þingmaður spyr síðan hvort taldar séu líkur á tengslum á milli þessa afrennslis og kvikasilfursins í urriðanum. Frá því er fyrst að segja er urriði er efstur í fæðukeðjunni og urriðinn í Þingvallavatni er sérstakur. Hann verður mjög gamall og mjög stór, verður seint kynþroska og jafnframt mjög feitur. Lífverur á norðurhjaranum sem eru mjög feitar safna í sig þungmálmum og þrávirkum efnum. Það getur vel verið að án allra tengsla við virkjanirnar kunni að verða hátt magn kvikasilfurs í svona stórurriða, bara út frá því hvar hann er settur í fæðukeðjunni. Það hafa menn t.d. séð í Noregi og í Kanada, bara í stórum urriða. Það sem flækir þessa mynd síðan er að í Elliðavatni sem er skammt frá - ég veit ekki til þess að bein tengsl séu á milli jarðhitavatns og lífríkisins þar - hafa menn líka fundið svipað magn í urriða en ekki öðrum vötnum. Urriðinn í Elliðavatni lifir ekki í stöðugri fiskaveislu eins og í Þingvallavatni. Gerðar voru rannsóknir á lífríki Þingvallavatns þegar Pétur M. Jónasson prófessor gerði sínar miklu rannsóknir sem gefnar voru út fyrir 10–12 árum og þá var m.a. mælt kvikasilfur. Það sem er athyglisvert við þær rannsóknir er að ekki kemur fram kvikasilfur í neinum lífverum sem mældar voru í Þingvallavatni. Með öðrum orðum, það var ekki hægt að finna vísbendingar um að magn kvikasilfurs ykist eftir því sem menn lesa sig ofar í fæðustiganum. Það liggur hins vegar alveg klárt fyrir að annars staðar í heiminum eins og á Nýja-Sjálandi, þar sem jarðhitatvatn hefur runnið beint út í vötn þar sem fiskur er í, sjá menn þetta. Magnið af kvikasilfri í því vatni sem farið hefur frá Nesjavöllum út í Þingvallavatn hefur verið mjög, mjög lágt. En það er ekki loku fyrir það skotið að þarna hafi verið um áhrif frá Nesjavallavirkjun að ræða og ég tel alla vega 

Herra forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni Kolbrúnu Halldórsdóttur fyrir að bera upp þetta mál því ég held að hér séum við að tala um mjög brýnt mál og ég hvet iðnaðarráðherra og umhverfisráðherra og ég veit að hann kemur því þar til skila til þess að taka öll þau mál sem snerta afrennsli af orkuvirkjunum á Hengilssvæðinu mjög föstum tökum því ég held að hér hafi ríkt nokkurt andvaraleysi. Það eru allmörg ár síðan bændur í Grafningi sýndu mér útfellingar á steinum í Úlfljótsvatni sem er affallsvatn úr Þingvallavatni, sem eru svo greinilegar og síðan hef ég þetta séð oft á gönguferðum mínum þarna um að þar er hægt að sjá hvítar útfellingar á steinum. Ég hef ekki efnagreint hvað það er en það skiptir miklu máli að við krukkum ekki í umhverfinu með því að leyfa efnum úr hveraorkunni að flæða þarna inn á. Á þessu svæði eru miklir hagsmunir í húfi, m.a. mikil vatnsupptökusvæði fyrir utan okkar dýrmæta Þingvallavatn sem ég held að stafi ólíkt meiri ógn af þessu en þó svo að einhverjir tali um Gjábakkaveg.

Herra forseti. Þingvallavatn er einhver dýrmætasta perla í lífríki náttúru Íslands. Það er þekkt að hiti getur haft mjög skaðleg áhrif á lífverur. Hæstv. ráðherra komst ekki til þess að segja frá því hér hvernig ástandsmælingum er háttað við Þingvallavatn en þeim sem þekkja þar til og hafa fylgst með því hvernig þróunin hefur verið á undanförnum árum er stórlega brugðið. Ráðherrann lýsti því áðan þegar hann flaug yfir þarna fyrir skemmstu að það var alltaf vök við vatnið, væntanlega í Þorsteinsvík og þar um kring og þannig hefur ástandið verið mjög lengi. Hver lífvera hefur í rauninni sitt kjörhitastig og það er staðreynd að tiltölulega fá dýr lifa af í vatni sem er yfir 30 gráðu heitt og alls engin ef það er orðið 42 gráðu heitt. Það er mjög mikilvægt að vanda mjög vel til vöktunar á þessu svæði og ég hvet hæstv. ráðherra til þess að snúa sér í því efni bæði til Líffræðistofnunar Háskóla Íslands og til Náttúrustofu Kópavogs sem eru sérfræðingar í vatnalíffræði á Íslandi.

Hæstv. forseti. Stundum háttar svo til að hæstv. ráðherrar fá spurningar sem þeir hafa sérstaka unun af að svara og það var svo í þessu tilfelli og ég þakka svarið. Það var gaman að hlusta á það og ég hlakka líka til þess að heyra niðurlagið. Það er vitað að í uppistöðulónum safnast gjarnan fyrir aukið magn kvikasilfurs og það greinir uppistöðulón frá náttúrulegum vötnum. Nú eru bæði vötnin sem hæstv. ráðherra nefnir, Elliðavatn og Þingvallavatn, að því marki uppistöðulón þó að þau séu ekki með mikilli vatnsborðssveiflu og því kann að vera að þar liggi hundurinn grafinn. En það er líka alvarlegt til þess að vita og það kom fram í fjölmiðlum í tengslum við fréttina sem ég nefndi áðan að það hefur verið sótt um styrki í Orkusjóð til þess að rannsaka nákvæmlega þetta. Það gerðu færustu líffræðingar okkar og fengu synjun og það finnst mér að stjórn Orkusjóðs eigi að taka til alvarlegrar skoðunar. Mér þykir afar miður að vita að það skuli hafa verið sótt af vísindamönnum okkar að fá að rannsaka þetta en að þeir hafi ekki fengið fjármuni til þess. Í þeim efnum held ég að við þurfum aðeins að taka í hnakkadrambið á sjálfum okkur. Varðandi þéttivatnið annars vegar og skiljuvatnið hins vegar þá er það staðreynd að skiljuvatnið sem hefur að geyma öll efnin sem koma upp, öll jarðefni sem koma upp með vatninu sem borað er eftir, þau koma í það miklu magni upp úr jörðinni á Hengilssvæðinu núna að það er veruleg þörf á því að fara með mikilli gát og þó að niðurdælingin sé í gangi þá er það í raun og veru ekki nægilega vel vitað enn þá hvort okkur tekst að losa okkur við vatnið á þann stað sem við ætlum okkur að gera. Þetta tengist síðan allt stórum umræðum um sjálfbærni jarðvarmavirkjana sem ekki er tími til að fara frekar út í hér.

Herra forseti. Ég vil bara ítreka að þær mælingar sem voru gerðar af prófessor Pétri M. Jónassyni voru auðvitað gerðar áður en til þessa mikla vatnsnáms úr iðrum jarðar kom. Þessar rannsóknir höfðu farið fram töluvert fyrr, löngu áður en bók hans var gefin út. Þær bentu til þess að það væri ekkert kvikasilfur að finna í seti eða síkjamara, dvergbleikju, vatnabobbum. En það getur vel verið að staðan sé öðruvísi núna. Klárt er í dag, eða ég fæ ekki betur séð en að þriðjungurinn af skiljuvatninu fari enn þá út í Nesjavallalækinn og þá eftir einhverjum leiðum út í vatn. Og það er ekki góð umgengni við Þingvallavatn. Ég get líka sagt hv. þingmönnum frá því að það var í mínu nafni sem umræddri umsókn í Orkusjóð var hafnað í þriðja skiptið. Auðvitað vissi ég ekkert um hana og brást ókvæða við. Það breytir ekki hinu að ég er þeirrar skoðunar að það sé Orkuveita Reykjavíkur sem eigi að sinna svona rannsóknum, framkvæmdaraðili verður að sannfæra aðra um að þarna sé vel af stað farið. Mér finnst það vera þrautalending ef ríkið þarf að grípa inn í en ég er alveg til í það ef þess þarf. Um eftirlit að öðru leyti er það þannig að á sex stöðum við vatnið og í tólf borholum er núna reglubundið eftirlit og er reyndar búið að vera frá því sex árum fyrir Nesjavallavirkjunina, í meira en 25 ár. Þar er bara fylgst með hita og ýmsum mjög einföldum efnabreytingum, t.d. er ekki mælt kvikasilfur. Það eru því alls ekki nægilega öflugar mælingar. Menn sjá hins vegar þessar hitabreytingar, það er allt rétt sem hv. þm. Álfheiður Ingadóttir sagði um það. Nú hefur Orkuveitan sagt að allt vatnið eigi að fara niður og það er búið að bora holur til viðbótar. En það er sem sagt ekki komið til fullra framkvæmda þannig að það er bara hægt að segja það að ástandið hefur ekki verið nógu gott og það er ekki orðið nógu gott og það er alls ekki hægt að útiloka það að þessi virkjun hafi leitt til þessarar uppsöfnunar kvikasilfursmagns í urriðanum. Það verður a.m.k. rannsakað áður en hægt 

Virðulegi forseti. Í þeirri skýrslu sem hér hefur borið á góma fyrr í dag um raforkumálefni sem hæstv. ráðherra lagði fyrir þingið og var rædd fyrr í vetur kom fram að afhendingaröryggi er langverst á Vestfjörðum og í skýrslu um flutningskerfi Vestfjarða, áfangaskýrslu sem kom út í desember, er farið frekar yfir það mál og reifaðar ákveðnar hugmyndir til úrbóta. Í þeirri skýrslu segir um stöðuna í afhendingarörygginu á Vestfjörðum, með leyfi forseta: „Vestfirðir eru tengdir við 132 kV byggðalínu með lengstu geislatengingu flutningakerfisins sem liggur frá Hrútatungu og inn að Mjólká. Tengingin er um 162 kílómetrar að lengd. Slæm veðurskilyrði einkum á Mjólkárlínu 1 valda oft truflunum sem vara lengi vegna fjarlægðar frá byggð og erfiðrar aðkomu við slík skilyrði. Flestar truflanir valda algjöru straumleysi á Vestfjörðum …“ Í skýrslunni kemur enn fremur fram að áreiðanleiki raforkuafhendingar er lægstur á Vestfjörðum og að straumleysi þar sé að meðaltali um 46 klukkustundir á ári. Það sér hver maður að það er ekki gott að reka atvinnufyrirtæki eða vera við aðstæður þar sem treysta þarf algjörlega á rafmagn ef ástandið er svo ótryggt sem þessar upplýsingar bera með sér. Því er þörf á að bæta úr, virðulegi forseti. Því spyr ég virðulegan iðnaðarráðherra, í fyrsta lagi: Verður ráðist í að styrkja flutningskerfi Landsnets á Vestfjörðum á þessu kjörtímabili til þess að auka áreiðanleika orkuafhendingar? Í öðru lagi: Hver er afstaða ráðherra til þeirra fjögurra leiða sem kynntar eru í áfangaskýrslu Landsnets frá desember 2007 um flutningskerfi Vestfjarða? En í skýrslunni er nánar útfært hvernig þessar leiðir eru og þær aðgerðir sem eiga að bæta afhendingaröryggið frá því sem nú er. Allar eiga þær það sammerkt að byggja á því kerfi sem fyrir er og styrkingarnar eru þar eða nálægt því. Það sem mér finnst vanta er að skoða möguleikana á hringtengingu rafmagns um Vestfirði frá Ísafjarðardjúpi yfir til Strandasýslu og þaðan í Hrútatungu. Virðulegi forseti. Því spyr ég, í þriðja lagi: Er ráðherra reiðubúinn að láta skoða þann möguleika að styrkja flutningskerfið með hringtengingu um Vestfirði þannig að línan lægi frá Ísafirði um Ísafjarðardjúp yfir til 

Herra forseti. Hv. þingmaður las upp úr raforkuskýrslunni um það sem ábótavant er við vesturlínu og kerfið á Vestfjörðum og komst að þeirri niðurstöðu að það væri erfitt að stunda atvinnurekstur á Vestfjörðum miðað við þá bilanatíðni og lengd bilana sem þar er. Ég mundi segja að í sumum tilvikum væri það ómögulegt. Sú nýja tegund atvinnufyrirtækja sem nú ryður sér til rúms og byggir á stöðugum, nákvæmum gagnaflutningum, sívirkum og gagnvirkum, getur einfaldlega ekki starfað við þau skilyrði. Svo einfalt er það mál. Og kem ég nú aftur að jafnræðinu sem ég lauk einhverri af fyrri ræðum á í dag. Ef byggja á upp jafnræði milli þegna landsins þá er ekki nóg að horfa bara til menntunar og samgangna og fjarskipta. Raforkan er eiginlega ein af undirstöðunum fyrir sum svæði landsins. En að því er varðar fyrstu spurningu hv. þingmanns þá er svarið einfalt já. Það verður ráðist í að styrkja flutningskerfi Landsnets á Vestfjörðum með það fyrir augum að auka áreiðanleika orkuafhendingarinnar. Fyrstu aðgerðirnar sem verður ráðist í er að koma á öflugu hringtengdu flutningskerfi sem tengir saman Mjólkárvirkjun, Bolungarvík og Ísafjörð og byggir á jarðstrengjum. Þetta verður einkum gert með því að leggja 66 kílóvolta jarðstreng sem færi um nýju göngin milli Hnífsdals og Bolungarvíkur og það er stefnt að því að því verki verði lokið fyrir 2010. Grófur ásláttur á hvað þetta kostar er nálægt fjórðungi úr milljarði. Eftir þá aðgerð mundi það ekki gerast sem hv. þingmaður lýsti hérna áðan, þ.e. að ein línubilun hefði þessi gríðarlegu áhrif á allt svæðið eins og er í dag. Samhliða þessu eða á undan þá þarf líka að byggja 66 kílóvolta aðveitustöð á Ísafirði sem þarf að vera komin í rekstur árið 2009. Hún kostar um það bil 170–200 milljónir. Sömuleiðis þarf að styrkja innviði Vestfjarðakerfisins þannig að það sé settur einhver ákveðinn búnaður í kerfið sem kemur í veg fyrir að virkjanir sem eru tengdar kerfinu slái út að nauðsynjalausu þó að bilun verði á allt öðrum stað. Þannig er staðan núna. Það er einn af stærstu ágöllum kerfisins. Þetta kostar einhverja tugi milljóna og hér er því um að ræða framkvæmdir sem eru sennilega á sjötta hundrað milljóna króna sem á að ljúka fyrir 2010. Þó að þetta séu ekki háar upphæðir og ekki miklar framkvæmdir sem ég hef hér verið að lýsa þá munu þær skipta gríðarmiklu máli til þess að draga úr helstu vanköntunum á kerfinu. Það er reyndar alveg stórmerkilegt að sumt sem ekki kostar mjög mikið skuli ekki fyrir löngu hafa verið gert eins og búnaðurinn sem ég nefndi áðan. Það er náttúrlega fráleitt að hann skuli ekki vera til staðar. Sömuleiðis þarf auðvitað að meta öll mannvirki, ástand þeirra í orkukerfinu á Vestfjörðum þannig að ljóst sé hverju eigi að forgangsraða, hvar eigi að taka nýjar fjárfestingar fyrst á næstu tveimur til þremur árum. Af því að við erum miklir áhugamenn um að jarðgöng séu um landsbyggðina þá get ég þess að Landsnet hefur einmitt óskað eftir því við Vegagerð ríkisins líka að það verði gert ráð fyrir jarðstreng í gegnum hin fyrirhuguðu göng milli Arnarfjarðar og Dýrafjarðar. Verkefnið hefur ekki verið tímasett enn þá en þá fer þetta nú að komast í bærilegt horf. Það hafa líka komið fram ákveðnar óskir um skoðanir gagnvart Landsneti, fyrst og fremst um að skoða hvort það eigi að setja línu í jörð á tilteknum köflum sem eru ekkert mjög langir þar sem veðurálag er mjög slæmt í grennd við Mjólkárvirkjun og bilanir þar út af veðurálagi, veðurhæð og snjó og ís hafa einmitt valdið allt of tíðum bilunum. Ég tel alveg fullkomlega réttlætanlegt að fara í þann kostnað sem felst í því að jarðsetja strenginn á stöðum sem þessum. Á þessu ári mun Landsnet hefja uppsetningu útstöðva í aðveitustöðvum fyrirtækisins á Vestfjörðum sem tengjast stjórnstöð Landsnets. Þetta mun bæta yfirlitið yfir kerfið og flýta uppbyggingu þess. Að því er varðar afstöðu mína til þeirra fjögurra leiða sem fram hafa komið þá er ekki búið að taka neina endanlega afstöðu vegna þess að ávirðingar og arðsemi af þessum fjórum leiðum liggja ekki fyrir. En út frá lagafyrirmælum, flutningsgetu og líklegri álagsaukningu næstu 10–20 árin finnst mér leið 1 vera vænlegust. Svarið við þriðju spurningunni er: Mér finnst sjálfsagt að það sé skoðað sem þingmenn kjördæmisins óska eftir. En ég er ekki alveg sannfærður um að sú gríðarlega fjárfesting sem hlýtur að felast í þeirri hringtengingu sem kemur fram í hugmynd hv. þingmanns sé réttlætanleg en það er sjálfsagt að skoða hana og meta út frá því sem 

Hæstv. forseti. Ég vil þakka fyrirspyrjanda og hæstv. iðnaðarráðherra fyrir þessa umræðu. Þetta er í framhaldi af umræðu áðan um raforkumálin á Vestfjörðum. Eins og komið hefur fram hér, ef það á að ná einhverju jafnræði í landinu þá er það rétt hjá hæstv. iðnaðarráðherra að ekki er nóg að nefna samgöngur, nettengingar og menntamál heldur skipta raforkumálin ekki síður máli. Við höfum heyrt í umræðunni um mótvægisaðgerðir ýmsar hugmyndir um fyrirtæki sem hugsanlega gætu komið sér fyrir á Vestfjörðum til þess að vega upp á móti þorskniðurskurði og þróun atvinnulífs þar. En það strandar gjarnan á ytri aðstæðum eða innri þáttum samfélagsins og við lendum einmitt í raforkunni aftur og aftur varðandi afhendingaröryggið. Það er erfitt að sjá fyrir sér að gagnabú vilji staðsetja sig þar meðan að öryggið er ekki meira en hérna. Ég heiti því að þingmenn kjördæmisins munu styðja iðnaðarráðherra í allri viðleitni til þess að jafna stöðu Vestfjarða 

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir greinargóð svör og fagna þeim vilja hans sem fram kom í þeim til þess að ráðast í endurbætur á raforkukerfinu og af myndarskap. Miðað við það sem fram kom í svörum hans er ljóst að fullur hugur hans stendur til þess að farið verði loksins í að bæta úr þessu raforkukerfi sem hefur reynst svo ótraust um margra ára skeið eins og raun ber vitni án þess að æðstu yfirmenn hafi látið sig málið mikið varða, því miður. Það hefur valdið mörgum Vestfirðingum um margra ára skeið verulegum áhyggjum. En það virðast vera, miðað við svör ráðherra, nýir tímar uppi og ég fagna því alveg sérstaklega. Ég get verið alveg sammála hæstv. ráðherra um að endurbætur samkvæmt tillöguleið 1 eru álitlegar og ég hvet hæstv. ráðherra til athafna í þeim efnum. Ég get líka sætt mig við það að hann svari því ekki strax hvort hann fallist á þá hugmynd mína að hringtengja raforkuna. Ég tel það alveg ásættanlegt á þessu stigi að hann beiti sér fyrir úttekt á því hvað það mundi kosta þannig að menn gætu gert sér grein fyrir því hver kostnaðurinn væri og hver ávinningurinn væri á móti þeim kostnaði þannig að ef það skref yrði stigið að gera slíka úttekt þá teldi ég það verulegan ávinning. Það er ljóst að ef hæstv. ráðherra hefur stuðning ríkisstjórnarinnar til sinna áforma sem ég efa ekki þá verða verulegar breytingar á afhendingaröryggi á næstu tveimur til þremur árum og sérstaklega í ljósi jarðganganna sem eru áformuð, annars vegar þeim sem byrjað verður á væntanlega innan fárra vikna og svo hinna sem áformað er að byrja á árið 2010 

Herra forseti. Hv. þingmaður sagði að það kæmi svo í ljós hvort iðnaðarráðherra og byggðaráðherra hefði stuðning ríkisstjórnarinnar. Það verður bara að koma í ljós og ég vænti þess þá að það komi stuðningur frá hv. þingmönnum við þetta. Þegar ég varð iðnaðarráðherra og fór að skoða þessi mál þá setti ég mál upp í ákveðna forgangsröð og þetta var númer tvö á mínum forgangslista. Númer eitt var ákveðið smáverkefni sem búið er að leysa sem var mjög brýnt. Það er einfaldlega alveg ljóst að ef menn ætla sér að halda byggð á Vestfjörðum til framtíðar þá verður að leggja í kostnað við grunngerð af þessu tagi. Þetta eru einmitt aðgerðir sem ég vil sem byggðaráðherra beita mér fyrir, þ.e. sem varða uppbyggingu grunngerðarinnar. Ég vek eftirtekt hv. þingmanna á því að auðvitað tengist þetta líka breytingum á öðrum grunngerðum. Ástæðan fyrir því að ég segi við hv. þm. Kristin H. Gunnarsson að ég sé fylgjandi leið 1 og ég hafi efasemdir um þessa hugmynd sem hv. þingmaður var með hérna áðan byggir á því að það er verið að ráðast í jarðgöng sem allt í einu opna nýja möguleika í raforkudreifingunni, þ.e. það er hægt að nota göngin til Bolungarvíkur til þess að bæta verulega á þeim kafla öryggi í orkuafhendingu. Þegar jarðgöngin koma milli Arnarfjarðar og Dýrafjarðar þá er alveg klárt að þar kemur stór spölur yfir erfiðan hjalla sem skiptir virkilega máli fyrir dreifikerfið þannig að svona heldur þetta nú allt saman hvað í annað. Ég er því þeirrar skoðunar að með því að nota þessi göng milli Hnífsdals og Bolungarvíkur, setja þar jarðstreng, setja upp þessa aðveitustöð, bíða eftir jarðgöngunum milli Arnarfjarðar og Dýrafjarðar og setja jarðstreng þar, síðast en ekki síst að leggja í jörðu strenginn á ákveðnum köflum þar sem bara reynslan sýnir að það er algjörlega óviðunandi að hafa þetta með núverandi formi þá erum við strax komin mjög nálægt okkar marki. Þegar við bætist síðan að bæta orkuvinnslu á Vestfjörðum þó ekki væri nema með 5 megavöttum við Mjólkár, jafnvel tveimur, ég tala nú ekki um þau 20 sem hv. þingmaður stakk upp á hér fyrr í dag, þá erum 

Herra forseti. Það mál sem mig langar að vekja hér til umræðu tengist miklum framtíðarhagsmunum þjóðarinnar. Það er alveg ljóst að hér á landi er í raun hafin með nokkrum hætti óformleg evruvæðing og óformleg væðing annarra gjaldmiðla en íslensku krónunnar. Hún er ekki lengur einráð á okkar markaði eins og verið hefur. Þess vegna er mikilvægt að þing og þjóð taki þetta mál föstum tökum og átti sig á því á hvaða vegferð við viljum vera. Ég hef saknað þess að umræðan hefur verið nokkuð einskorðuð við fáa kosti og þar hefur flokkur hæstv. viðskiptaráðherra, Samfylkingin, farið nokkuð á undan og talað fyrir því að það séu í rauninni bara tvær leiðir til. Þess vegna gladdi það mig mjög nú um páskahelgina að heyra viðtal við hæstv. viðskiptaráðherra þar sem hann tók undir að vel mætti einnig skoða þær hugmyndir sem Guðmundur Magnússon og fleiri hafa hreyft, að við gætum tengst myntsvæði Evrópumanna í gegnum EES-samninginn. Það er í raun á sömu nótum og hv. þm. Illugi Gunnarsson hefur talað. Kostirnir í þessum efnum eru fjölmargir. Ég gat horft óvanalega mikið á sjónvarp um páskana vegna frítímans sem þá var og þá sá ég líka í sjónvarpinu að þar var birt auglýsing frá einu skipafélagi þar sem var þessi skondni málsháttur: Útlandið er einn staður. Þetta er auðvitað ákveðin sýn skipafélags. En ég óttast stundum eins og umræðan er hér í þingsölum að hv. þingmenn Samfylkingarinnar trúi því að svona sé þetta, að útlandið sé einn staður og hann heiti Evrópa og þar er verslað með evru og ekki megi því um aðra kosti tala. Þess vegna gladdi það mig að viðskiptaráðherra sem er víðsýnn maður enda Gnúpverji, sér hlutina orðið örlítið öðrum augum og að vel megi vera að til séu fleiri staðir í útlöndum heldur en einn og þar af leiðandi að kostirnir séu fleiri en einn. Ég kalla eftir því hvort viðskiptaráðherra geti stutt þá hugmynd að menn skoði alla kosti, ekki bara evruvæðingu, ekki bara það hvernig því yrði háttað ef Íslendingar leysa sín myntvandamál með inngöngu í Evrópubandalagið sem ég viðurkenni alveg að er einn kostur í stöðunni og vissulega kostur sem á að skoða. En ég tel að það sé mikilvægt að skoða fleiri kosti og að sú nauðhyggja sem ráðið hefur umræðunni víki fyrir víðsýni hins alþjóðasinnaða manns.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni mikið vel fyrir þessa efnismiklu spurningu sem ég ætla að freista þess að svara á þessum fáu mínútum. Það er alveg ljóst að óformleg eða sjálfvirk evruvæðing hefur verið að eiga sér stað á Íslandi á undanliðnum árum. Mikill vaxtamunur á milli íslensku krónunnar og lágvaxtasvæðanna hefur kallað hana fram og við höfum verið býsna varnarlaus gagnvart þessari þróun og hún hefur sumpart haft býsna alvarlegar afleiðingar fyrir peningastjórnina og við sjáum það akkúrat þessa dagana. Þessi sjálfkrafa evruvæðing eða fjölmyntavæðing er af flestum sérfræðingum talinn versti kostur okkar Íslendinga í gjaldeyrismálum. Í þessu sambandi vísa ég til dæmis til skýrslna Friðriks Más Baldurssonar og Richard Portes, greiningar Dresner Kleinwort á valkostum Íslendinga í gjaldeyrismálum og nýútkominnar bókar Eiríks Bergmanns Einarssonar og Jóns Þórs Sturlusonar um evruna. Þess vegna er mjög mikilvægt að stjórnvöld fylgist verulega náið með þessari þróun sem fyrirspyrjandi vísar til og séu á varðbergi gagnvart neikvæðum áhrifum og slík áhrif geta verið margs konar á mörgum sviðum. Færsla bókhalds og ársreikninga og útgáfa á viðskiptum með hlutabréf, útlán fjármálastofnana til fyrirtækja og heimila og laun í erlendri mynt eru dæmi um helstu svið efnahagslífsins þar sem evran hefur verið að sækja mjög í sig veðrið hvort sem mönnum líkar það betur eða verr. Sérfræðingar Seðlabanka Íslands svöruðu áhyggjum manna af fyrstu tveimur þáttunum með ágætum hætti í peningamálum í fyrra og niðurstaðan varð sú að uppgjör í erlendri mynt og viðskipti með hlutabréf valda ekki sérstökum erfiðleikum með framkvæmd peningastefnunnar. Öðru máli gegnir um áhrif stóraukinna útlána í erlendri mynt og ekki síður því að fyrirtæki eru í auknum mæli farin að greiða laun í erlendri mynt einkum evrum. Viðskiptaráðuneytið hefur brugðist við þessum margháttuðu spurningum sem og öðrum tengdum með því að kalla eftir ítarlegri rannsókn á þessu sviði. Ráðuneytið gerði samkomulag þar við Háskólann í Reykjavík, Háskólann á Bifröst og Evrópufræðasetur þessara stofnana þar sem við lögðum til að skoðuð yrðu áhrif mismunandi tenginga við evru á ofangreinda þætti. Meginspurningarnar voru tvær, hvort á Íslandi sé að verða til fjölmyntarsamfélag og hvaða áhrif það hefur á markað og samfélag - beint út af spurningu þingmannsins - og hvaða afleiðingar ólíkar tengingar evru hafa á íslenskan fjármálamarkað og fjármálastöðugleika og það hvaða kosti við höfum í myntmálum eins og þingmaðurinn kallaði hérna sérstaklega eftir áðan. Það hefur verið fjallað töluvert um afleiðingar evruvæðingar á hagstjórnina og þá einkum peningamálin, hagsveiflur, verðlag og slíka þætti, minna um fjármálastöðugleikann. Síðustu mánuði hefur skapast nokkuð litrík umræða um einhliða upptöku á öðrum miðlum. Einhliða upptaka á evru hefur verið hafnað afdráttarlaust af talsmönnum evrópska seðlabankans út af því að það sé ekki pólitískur valkostur. Það sem ég sagði um daginn var að það ætti að sjálfsögðu að skoða hluti eins og EMR II sem er myntsvæði, nokkurs konar biðsalur á undan aðild að myntbandalaginu beint. Hins vegar held ég að það verði aldrei valkostur fyrr en við höfum a.m.k. sótt um aðild þannig að aðildarumsókn eða full aðild sé alltaf forsenda þess að við beintengjumst evrusvæðinu hvort sem það er tenging við evru með vikmörkum upp og niður eins og EMR II svæðið mundi hafa í för með sér. En ég er alveg sannfærður um að við þyrftum fyrst að hafa sótt um aðild. En það er hins vegar sjálfsagt að skoða kostina, alveg sjálfsagt mál. Engin mynt er nærri því eins mikilvæg í milliríkjaviðskiptum okkar og evran og lætur nærri að helmingur okkar viðskipta séu við evruvædd lönd. Þess vegna hefur evran verið í þessum meginpunkti umræðunnar um aðra gjaldmiðla. Meginávinningurinn af því að taka upp aðra mynt er að draga úr gengisáhættu í viðskiptum og fjárfestingu. Upptaka norsku krónunnar eða svissneska frankans mundi ekki draga úr þessu gengisflökti þegar á heildina yrði litið og því ávinningurinn minni en af upptöku evrunnar. Það er því ekki tilviljun að mest hefur verið rætt um evruna. Það er út af því að svo mikill hluti viðskipta okkar er í evrum. Ókostir við einhliða upptöku evru eiga að sjálfsögðu við einhliða upptöku annarra mynta og sá er kannski stærstur að það yrði mikil spurning um aðgengi íslenska fjármálakerfisins að lausafé og óvíst væri um hinn svokallaða lánveitanda til þrautarvara sem skiptir fjármálafyrirtækin gríðarlega miklu máli. Þess vegna hefur umræðan af okkar hálfu verið sú að kostirnir í stöðunni séu tveir, óbreytt ástand, sú peningastefna sem við búum við, eða aðild eða aðildarumsókn að Efnahags- og myntbandalagi Evrópu í kjölfar aðildar að Evrópusambandinu. Þó stuðningur við upptöku evru á Íslandi sé mikill verður hún varla tekin úr sambandi við aðild þó það sé sjálfsagt mál að skoða þennan sértæka kost úr frá þessari grein í Morgunblaðinu sem þingmaðurinn nefndi um myntsvæðið EMR II. En ég held að það kæmi út úr þeirri skoðun að við yrðum fyrst að hafa sótt um aðild að Evrópusambandinu þannig að það breytir ekki þeirri stöðu. Forsendur gjaldmiðilsbreytinganna eru örugglega umsókn eða full aðild að Evrópusambandinu. Hugsanleg aðild að EMR II þar sem við gætum tengt gengið með vikmörkum yrði líklega alltaf samt að hafa fylgt aðildarumsókn. Þann kost á að sjálfsögðu að 

Herra forseti. Umræðan um gjaldmiðilinn hefur tekið á sig nýjan blæ og verið mjög forvitnileg síðustu vikur og mánuði. Það hefur komið fram að nokkrir ágætir framsóknarmenn, þar á meðal hv. þm. Bjarni Harðarson og formaður flokksins, Guðni Ágústsson, vilja skoða það í fullri alvöru að taka upp annan gjaldmiðil. Annaðhvort með því að Íslendingar verði aðilar að þessu sérstaka myntsvæði ERM-II eða með því að taka upp svissneska frankann. Hv. þm. Magnús Stefánsson skrifaði nýlega grein þar sem hann virðist lýsa fylgi við það að við förum alla leið og tökum upp evru. Einstakir þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa einnig lýst fylgi við það, eins og hv. þm. Ólöf Nordal og raunar fleiri. Mér finnst þetta merkilegt. Hæstv. dómsmálaráðherra hefur sett fram hugmynd um vegvísi þar sem menn mundu setjast niður og ákveða í sameiningu hvort í fyrsta lagi ætti að fara leið þjóðaratkvæðagreiðslu til að ákveða hvort menn sæktu um aðild að Evrópusambandinu og í öðru lagi hvaða breytingar þyrfti að gera á stjórnarskránni. Ég er sammála 

Herra forseti. Ég fagna svari viðskiptaráðherra. Það er ljóst að hann telur að hægt sé að skoða fleiri kosti en þessa tvo og það er mjög mikilvægt. Ég var að ræða hér myntmálin. Það er önnur umræða að ræða það hvort við skulum ganga inn í Evrópubandalagið. Um það hefur heilmikið verið rætt en skoðanir eru skiptar. Ég vil aðeins gera leiðréttingu við það að ég tel að það séu fleiri kostir en bara einhliða upptaka annarra gjaldmiðla. Við höfum dæmi um það að þjóð, þó lítil sé, Liechtenstein, hefur tvíhliða samning við Sviss um upptöku á svissneskum franka. Þegar kemur að umræðunni um gengisáhættu og kosti þess að hafa gjaldmiðil eins og þann þá eru þeir mun fleiri en hæstv. viðskiptaráðherra gat hér um. Því bæði er það að svissneski frankinn hefur verið í nákvæmlega sömu sveiflu og evran um mjög langt árabil og allt bendir til að svo verði áfram og kostnaður fyrirtækja við að skipta úr krónu yfir í annan gjaldmiðil er mjög mikill en kostnaður við að skipta í svissneska frankann væri hverfandi miðað við það og áhætta öll miklu minni. En það er rétt, sem kom fram hjá hæstv. iðnaðarráðherra, að mikil umræða er um þetta innan Framsóknarflokksins eins og innan annarra flokka. Það má í rauninni bæta því við að fleiri þingmenn en þeir tveir sem hann nefndi hafa lýst yfir stuðningi við að skoðaðir séu kostir eins og svissneski frankinn, þar á meðal nokkrir þingmenn Sjálfstæðisflokks. Það er greinilegt að umræðan er að þokast upp úr því nauðhyggjufari sem allra hörðustu Evrópusambandsaðildarsinnar hafa viljað halda henni í. Nú sé ég að viðskiptaráðherra er í liði með okkur sem erum víðsýn í þessum málum 

Virðulegi forseti. Lengi lifi víðsýnin. En það sem stendur eftir umræðuna síðustu sjö, átta mánuðina er að það er þverpólitískur vilji í þinginu til að skoða allar leiðir í myntmálum þjóðarinnar. Vinstri grænir birtu kostulega grein á dögunum þar sem þeir lögðu til að íslensku krónunni yrði kastað og tekin upp einhver samnorræn króna. Þeir ætla að flytja um það tillögu í Norðurlandaráði svo ótrúlega sem það nú hljómar. En þar yfirgáfu vinstri grænir íslensku krónuna fyrir sitt leyti. Framsóknarmenn hafa tekið annan pól í hæðina. Hv. þm. Magnús Stefánsson kallar eftir tvöföldu þjóðaratkvæði, fyrst um það hvort sækja eigi um aðild að Evrópusambandinu og ef það verði samþykkt verði sótt um aðild á eftir. Undir það hafa ungir framsóknarmenn tekið. Hv. þm. Bjarni Harðarson og Guðni Ágústsson kalla eftir því að skoðað verði hvort mögulegt sé að taka upp annan gjaldmiðil einhliða o.s.frv. Eftir umræður á þingi Viðskiptaráðs fyrr í vetur, þar sem evrópski seðlabankinn hafnaði því afdráttarlaust að hægt væri að taka upp evru einhliða, færðist umræðan svolítið í aðrar áttir. Ég held sjálfur að skoðun á aðild að ERM-II, þar sem við værum ekki að taka upp evruna heldur fasttengja krónuna með vikmörkum, muni leiða í ljós að við eigum þess ekki kost nema hafa alla vega sótt um aðild að Evrópusambandinu. Það er hins vegar sjálfsagt mál að nýta sér þá sérstöðu sem Evrópski efnahagssamningurinn hefur til að kanna þessa kosti eins og alla aðra. Þó vil ég sérstaklega taka fram að auðvitað er stóra verkefnið að ná tökum og jafnvægi á ástandinu núna. Síðan könnum við aðra kosti. Hins vegar er engin ástæða til að fresta því að drepa þeirri umræðu á dreif út af því. Þetta er annars vegar skammtímaverkefni og hins vegar verkefni til lengri tíma. Svo tengist það aftur að sjálfsögðu beint og óbeint. Umræðan er mikils virði og ég er mjög spenntur að fá niðurstöðu þessarar rannsóknar sem ég setti af stað og gat um hér áðan, sem eiga að draga fram alla hugsanlega kosti í stöðunni.

Herra forseti. Það mál sem ég vil hér brydda upp á getur kannski ekki talist stórpólitískt í þeim skilningi en það er afar brýnt fyrir atvinnuuppbyggingu á Suðurlandi. Einn af blómlegustu vaxtarsprotum okkar er vatnsverksmiðja sem er í uppbyggingu í landi Hlíðarenda í Ölfusi sem stendur við gamla Krýsuvíkurveginn. Árið 2006 vakti bæjarstjóri sveitarfélagsins Ölfuss máls á því við fjárlaganefnd og samgönguráðuneyti að hér þyrfti mjög verulegar vegabætur til þess að mæta þessari miklu starfsemi. Það er verið að tala um 30–40 manna vinnustað á þessum stað. Það er verið að tala um 7.000 fermetra hús sem er þar í byggingu núna en vegurinn sem liggur þangað niður eftir er gamall troðningur, gamli Krýsuvíkurvegurinn - sögufróðir menn á Íslandi muna eftir því þegar hann var lagður og þótti samgöngubót þá en telst ekki beint nútímalegur í dag og hefur algjörlega látið undan þeirri miklu þungaumferð sem er um hann núna á þessum stutta spotta vegna byggingar verksmiðjunnar. Þess vegna bíða nú sveitarstjórnarmenn og athafnamenn í Ölfusi í ofvæni eftir svörum um það hvort og hvenær ráðist verði í vegabætur á þessum stað og sannast sagna getur það í rauninni haft mjög alvarleg áhrif fyrir þessa uppbyggingu og fyrir þessa starfsemi ef ekki fæst hér nýr og betri vegur strax í sumar. Við erum að tala um verulegan kostnað. Það skal alveg játað. Talið er að þetta kosti um 100 millj. kr. en fjárhagslegu hagsmunirnir af því að þessi verksmiðja - sem er útflutningsfyrirtæki á vatni, og hefur þegar gert mjög glæsilega samninga erlendis um sölu - komist á legg og dafni eru meiri en svo að það megi láta þetta reka á reiðanum. Þessi vegur væri vissulega líka mikil samgöngubót fyrir byggðina sem þarna er og nú er veruleg starfsemi í hinum gamla Hlíðardalsskóla þar sem starfar m.a. iðnfyrirtæki. Við erum því að tala um veg sem snertir atvinnu nokkurra tuga einstaklinga en gjaldeyrissköpun er mjög veruleg. Það er óviðunandi fyrir það fólk sem einnig býr á þessum stað að þurfa að þola það að vegurinn sé nú á vormánuðum algjörlega troðinn niður vegna þessara þungaflutninga án þess að nokkuð sé að gert. Ég óska því eftir svörum samgönguráðherra um það með hvaða hætti við megum búast við að hér verði leyst 

Hæstv. forseti. Eins og hv. þingmaður nefndi hefur hann borið fram til mín eftirfarandi spurningu: „Hvaða áform hefur ráðuneytið varðandi vegtengingu fyrir nýstofnaða vatnsverksmiðju við Hlíðarenda í Ölfusi?“ Svarið við þeirri fyrirspurn er eftirfarandi: Aðkoma að Hlíðarenda í Ölfusi er um núverandi Suðurstrandarveg frá Þorlákshafnarvegi um 5,5 kílómetrar lengd. Á næstu mánuðum er fyrirhugað að bjóða út framkvæmdir við nýjan Suðurstrandarveg sem liggja mun nær ströndinni en núverandi vegur og áætlað er að framkvæmdum við hann ljúki á árunum 2010–2011. Þetta er gert í framhaldi af flýtiframkvæmdum ríkisstjórnarinnar sem tilkynntar voru á síðastliðnu sumri. Hinn nýi vegur mun þó ekki koma í stað þess vegar sem nú liggur að Hlíðarenda frá Þorlákshafnarvegi en hann mundi að öllum líkindum tilheyra flokki héraðsvega samkvæmt vegalögum, nr. 80/2007. En Suðurstrandarvegur tilheyrir hins vegar flokki stofnvega. Við þennan héraðsveg liggja auk þess þrjú önnur býli þar sem búseta er. En samkvæmt lauslegri áætlun um uppbyggingu þessa vegarkafla með bundnu slitlagi má gera ráð fyrir kostnaði upp á um það bil 130 millj. kr. En því miður er ekki gert ráð fyrir fjárveitingum til uppbyggingar þessa vegarkafla á samgönguáætlun árin 2007–2010 en ég minni á að við þurfum að endurskoða stuttu áætlunina næsta haust.

Herra forseti. Ég þakka það svar sem hér hefur borist. Ég undra mig þó á ákveðnum þáttum þess. Það er alveg ljóst að vatnsverksmiðja í Þorlákshöfn getur ekki starfað með eðlilegum hætti ef það er í alvöru ætlan samgönguyfirvalda að samgöngubætur komi ekki til fyrr en eftir árið 2010. Hér reynir einfaldlega á þann myndugleika stjórnvalda að geta gripið inn í. Og nú vil ég kalla eftir því ef málum er svo háttað, og hér er þessu svarað eins og þetta hafi lengi verið vitað, hvers vegna yfirvöldum í Ölfusi, sem hafa ritað samgönguráðuneyti og nefndum Alþingis um málið, hafi þá ekki verið tjáð að þetta sé með þessum hætti. Þar hafa menn einfaldlega beðið svara en engin fengið og hér kemur fram hjá hæstv. samgönguráðherra að ekki standi til að gera neitt fyrr en eftir árið 2010. Þetta eru mjög kaldar kveðjur til þess atvinnulífs, til þessa mikilvæga fyrirtækis sem verið er að byggja upp í Ölfusinu sem veitir 30–40 manns vinnu þegar á þessu ári og allmargir vinna einnig við uppbygginguna. Mér þykir ósennilegt að þetta eigi að verða lokasvar yfirvalda því að nú ríður mjög á að við byggjum upp atvinnulíf. Við siglum inn í samdráttarskeið af því tagi að æ mikilvægara verður að hlúa að þeim heilbrigðu vaxtarsprotum sem eru í atvinnulífinu. Vatnsverksmiðja sem þessi, sem þegar hefur gert sölusamninga, má ekki við því að fá síðan kaldar kveðjur af þessu tagi frá yfirvöldum, og raunar alveg óskiljanlegt ef sú á að verða niðurstaðan.

Hæstv. forseti. Það er svo sem engu við það að bæta en ég er nú svolítið hissa á því ef sveitarfélagið Ölfus hefur ekki fengið svar við erindi sem borist hefur ráðuneytinu og skal ég kanna það. Hins vegar er auðvitað öllum ljóst og það þekkja allir sem hafa samgönguáætlun fyrir framan sig að ekki er gert ráð fyrir fjárveitingu til uppbyggingar á þessum vegarkafla í samgönguáætlun 2007–2010. Það er þá m.a. forgangsröðun sem sett hefur verið af þingmönnum síðasta kjörtímabils, þar á meðal af þingmönnum Framsóknarflokksins.  Ég sagði þó ekki að það ætti ekki að gera neitt fyrir 2010. Þetta er auðvitað ákveðið verkefni og það er ánægjuleg atvinnuuppbygging sem þarna á sér stað með vatnsverksmiðjunni sem verið er að byggja. Þá liggur auðvitað í augum uppi að fyrst það er okkar hlutverk að koma að lagningu þessa vegar munum við ekki gera þar veg sem tilheyrir einhverjum gömlum Krýsuvíkurvegi sem ekki er nútímalegur. Það er augljóst að við verðum að standa okkur í stykkinu hvað það varðar.

Hæstv. forseti. Ég beini hér fyrirspurn til hæstv. samgönguráðherra um málefni Vaðlaheiðarganga. Reyndar er það svo að frá því að þessi fyrirspurn var fyrst lögð fram hefur ýmislegt borið til tíðinda hvað þá framkvæmd varðar. Hún hefur verið boðin út síðan þessi fyrirspurn var lögð fram. Þær spurningar sem ég lagði fyrir ráðherra á sínum tíma voru: Í fyrsta lagi: Hvað líður undirbúningi Vaðlaheiðarganga? Í öðru lagi: Hvenær má búast við að framkvæmdir verði boðnar út? Í þriðja lagi: Er fyrirhugað að umferð um göngin verði gjaldfrjáls? Nú liggur það fyrir hvað fyrstu tvo liðina varðar að búið að bjóða framkvæmdina út og segja frá því að hefja á framkvæmdir vorið 2009, eins og ég hef skilið þetta.  Hins vegar vefst þriðji liðurinn fyrir mér í ljósi þess - um leið og ég óska hæstv. ráðherra til hamingju með það að vera ráðherra samgöngumála hér í landinu - að það var eitt af höfuðstefnumálum Samfylkingarinnar í Norðausturkjördæmi, eins og hæstv. forseti kannast nú líklegast við, að þessi framkvæmd ætti að vera boðin út strax á árinu 2007. Henni yrði trúlega lokið um áramótin 2009–2010 eins og hæstv. ráðherra skrifaði um í aðdraganda kosninga. Hann boðaði að ekkert veggjald yrði tekið vegna umferðar um þessi göng. Eins og allir muna sem búa á Akureyri og á Norðurlandi eystra var þetta eitt höfuðstefnumál Samfylkingarinnar í aðdraganda kosninganna. Stórir borðar voru settir upp þar sem í stríðsmálningarlitum stóð: Gjaldfrjáls Vaðlaheiðargöng strax! Þetta man fólk náttúrlega og því vil ég spyrja hæstv. samgönguráðherra um það. Ég tel að í ljósi yfirlýsinga hans að það sé eiginlega útséð með að þau verði gjaldfrjáls eins og hæstv. ráðherra lofaði. Hæstv. ráðherra komst síðan í þá aðstöðu að sjá um málefni samgöngumála en hefur hann ekki reynt í viðræðum við Sjálfstæðisflokkinn að koma því þannig í kring að hann geti staðið við þau loforð sem hann gaf í aðdraganda síðustu kosninga? Það verður náttúrlega að segjast alveg eins og er að þau fögru fyrirheit sem Samfylkingin hafði í málefnum þessarar ágætu framkvæmdar á sínum tíma hafa ekki staðist, í fyrsta lagi varðandi útboðið og verklokin og í öðru lagi varðandi veggjald á framkvæmdinni. En að sjálfsögðu fögnum við framsóknarmenn því að búið sé að bjóða þessa framkvæmd út. Við höguðum málflutningi okkar þannig í aðdraganda síðustu kosninga að við gætum staðið við þau loforð sem við gáfum 

Hæstv. forseti. Hv. þm. Birkir J. Jónsson spyr: Hvað líður undirbúningi Vaðlaheiðarganga? Það er eins og hann svaraði sjálfur, ríkisstjórnin hefur ákveðið að framkvæmdir við Vaðlaheiðargöng skuli hefjast og verði unnin í einkaframkvæmd. Jarðfræðirannsóknum er lokið og gengið hefur verið frá skipulagsmálum. Þá er ljóst að verkefnið þarf ekki að fara í gegnum umhverfismat. Næstu skref er að hefja hönnun og gerð útboðsgagna. Það er forsenda fyrir því að hægt var að setja þetta svona fljótt í gang vegna þess að undirbúningsvinnan var öll búin. Nú hefur sem sagt verið ákveðið að setja verkið í einkaframkvæmd, það er fjármögnun með veggjöldum að hálfu og miðast útboðið við það. Gert er ráð fyrir að hlutur ríkisins verði greiddur með árlegum greiðslum í 25 ár eftir að framkvæmdum lýkur árið 2012 sennilega, ekki 2011–2012. Hvenær má búast við að framkvæmdin verði boðin út? Hv. þingmaður svaraði því sjálfur að búið væri að ákveða að bjóða út verkið og fagnaði þessari ákvörðun ríkisstjórnar eins og öllum öðrum góðum verkum sem þessi ríkisstjórn vinnur. Ég fagna því að hv. þingmaður skuli gera það héðan úr ræðustóli Alþingis vegna þess að ekki fannst mér hann nú fara til varnar fyrir þetta verk í umræðuþætti í sjónvarpinu ekki alls fyrir löngu þar sem frekar var nú ráðist að þessari framkvæmd. Þótti mér miður að hv. þingmaður notaði ekki tækifærið til þess að útskýra fyrir þeim sem um það spurði hvers vegna þyrfti að vinna það verk. Hv. þingmaður líka: Er fyrirhugað að umferð um göngin verði gjaldfrjáls? Eins og fram kemur í fyrsta lið verður framkvæmdin greidd að hluta með veggjöldum. Gjaldtakan er hugsuð til þess að auðvelda fjármögnun ganganna og flýta því að þau verði að veruleika. Vegna aflabrests og atvinnumissis fiskvinnslufólks er þessi samgöngubót brýnni en ella enda tengir hún saman atvinnusvæði og eflir möguleika til vaxtar og nýsköpunar í fjórðungnum. Sanngirnisrök hníga að því að gæta skuli samræmis í gjaldtöku af samgöngumannvirkjum um land allt. Þannig mundi afnám gjaldtöku í Hvalfjarðargöngum, yrðu þau færð til samræmis við gjaldfrjáls Vaðlaheiðargöng, kosta ríkissjóð að minnsta kosti um 6,5 milljarða kr. vegna uppgreiðslu skuldbindinga og yfirtöku á þeirri tölu við þá einkaframkvæmd sem samið var um við Spöl á sínum tíma og innheimtugjalda til ársins 2018. Hv. þingmaður ræddi um kosningaloforð og að hverju menn stefna. Mér er það vel kunnugt og ég er minnugur um það. Ég segi einfaldlega: Hér hefur þessi ríkisstjórn náð undraverðum árangri á níu mánuðum við að koma því verkefni í gang sem framsóknarmenn í Norðausturkjördæmi, þar sem fyrsti þingmaður féll því miður alloft þeim í hlut, gátu ekki gert í tólf ár. Í tólf ár. Hv. þingmaður spyr um kosningaloforð. Ég minnist þess, alveg eins og hæstv. forseti, að hv. þingmaður lofaði Húsvíkingum pólýolverksmiðju í kosningunum 2003  Við erum ákaflega stolt yfir því að þetta skuli hafa gengið hér í gegn og vonandi gengur þetta allt saman vel eftir. Það má líka minna á það að hv. þingmaður lagði fram fyrirspurn til mín um Akureyrarflugvöll, hvenær framkvæmdir hæfust þar. Einhverra hluta vegna var sú fyrirspurn dregin til baka en það var líka eitt af þeim verkum sem ríkisstjórnin ákvað á síðastliðnu sumri að flýta, þ.e. framkvæmdum við Akureyrarflugvöll vegna þeirra áforma sem þar eru uppi um fiskútflutning og annað slíkt. Það mun sennilega þýða daglegt flug í tengslum við það þegar framkvæmdum við Akureyrarflugvöll verður lokið. Það átti ekki að vera fyrr en haustið 2009 miðað við síðustu áætlanir. Virðulegi forseti: Við erum eins og áður sagði ákaflega stolt af því að þetta skuli nást fram og ég fagna því að hv. þingmaður hefur tekið gleði sína líka og fagni þessari ágætu framkvæmd sem búið er að berjast fyrir svo lengi.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin. Það var kannski ekki flókið að svara spurningum mínum þar sem mikill hluti svaranna liggur nú þegar fyrir eins og ég benti á hér áðan. Reyndar svaraði hæstv. ráðherra þriðju spurningunni ekki fullkomlega. Ég spurði hvort hæstv. ráðherra hefði barist fyrir því líkt og hann lofaði í aðdraganda síðustu kosninga að þessi framkvæmd yrði gjaldfrjáls. Þótt ég og hæstv. ráðherra fögnum því báðir að það skuli vera búið að bjóða út þá framkvæmd þá hlaupa menn ekkert frá því sem þeir skrifuðu í aðdraganda síðustu kosninga. Menn sögðu að það væri ekkert mál að bjóða þessa framkvæmd út strax og það væri heldur ekkert mál að hafa hana gjaldfrjálsa. Því var einfaldlega lofað á sínum tíma. Þegar hæstv. ráðherra talar um áhugaleysi mitt gagnvart því að verja þessa framkvæmd þá vil ég benda á að við áttum í mjög góðu samstarfi við Greiða leið á sínum tíma, sem var einkafyrirtæki, að undirbúningi þessarar framkvæmdar. Það var mikill áhugi hjá okkur framsóknarmönnum á því að koma Vaðlaheiðargöngunum í gegn á sínum tíma. Ég vil benda á að þegar samgönguáætlun var lögð fram af hálfu ráðherra Sjálfstæðisflokksins þá voru Vaðlaheiðargöng ekki inni á fjögurra ára áætlun. Það var að kröfu okkar framsóknarmanna að Vaðlaheiðargöng voru sett inn á fjögurra ára áætlun. Við framsóknarmenn skömmumst okkar svo sannarlega ekkert fyrir að hafa staðið okkur vel í þessum málum. Við vorum með raunhæf markmið í aðdraganda síðustu kosninga en ekki einhver gylliboð sem ég varpa hér ljósi á í þessari umræðu. Þegar hæstv. ráðherra talar um ef Hvalfjarðargöngin yrðu gerð gjaldfrjáls mundi það nú kosta sitt. Mér fannst hæstv. ráðherra tala í hálfneikvæðum tón um það. Ég vil minna hæstv. ráðherra á að það var aðalstefnumál Samfylkingarinnar í Norðvesturkjördæmi að Hvalfjarðargöngin yrðu gjaldfrjáls. Það 

Virðulegi forseti. Það var rétt að mikið var rætt um Vaðlaheiðargöng í síðustu kosningabaráttu. Hugmynd um gjaldfrjáls Vaðlaheiðargöng var sett fram af þingmönnum Samfylkingarinnar og frambjóðanda Samfylkingarinnar. Ég tók hins vegar eftir því að Framsóknarflokkurinn tók aldrei undir það mál. Framsóknarflokkurinn vildi alltaf hafa göngin með veggjaldi.  Í þriðja lagi skil ég ekki hvað hv. þingmaður var að tala um varðandi sjálfstæðismenn á síðasta kjörtímabili. Það var einn fundur sem við þurftum að eiga með hæstv. forsætisráðherra, þingmönnum Sjálfstæðisflokksins í kjördæminu og með formanni Samfylkingarinnar. Þá var málið afgreitt. Sjálfstæðismenn hafa alltaf barist fyrir þessu máli og þetta er komið á framkvæmdastig rétt níu mánuðum eftir að ríkisstjórnin var mynduð sem sýnir áhuga þeirra á málinu. Það hlýtur að vera dugleysi Framsóknarflokksins í síðustu ríkisstjórn um að kenna að málið komst ekki lengra en það gerði á þeim tíma. Virðulegi forseti. Það er margt sem mætti ræða um þetta og stundum leggja menn mikið undir. Í póker vill maður helst alltaf enda með fullt hús eða hvað það heitir. Stundum ná menn því ekki og fá kannski bara tvær drottningar og tvær tíur. Stundum þurfa menn að pakka og hætta. Þannig er það bara og náðst hefur fínn árangur. Verkið er komið á framkvæmdastig og hv. þm. Birkir Jón Jónsson kemur hér 

Herra forseti. Bryggjan í Flatey á Breiðafirði var byggð árið 1948. Þá voru menn fullir bjartsýni og reistu reyndar einnig stórt frystihús við bryggjuna. En það voru fáir fiskar sem rötuðu í húsið og smám saman fækkaði íbúum og það dró úr fólksflutningum til og frá Flatey. Ferjusiglingum með flóabátnum Baldri hefur hins vegar alltaf verið haldið úti reglubundið en Flatey er nú eina eyjan af vestureyjum sem er nú enn í byggð. Með tilkomu nýrrar ferju árið 2006 kom mikill vaxtarkippur í ferðaþjónustu við Breiðafjörð og hafa fólks- og vöruflutningar á vegum Sæferða við fjörðinn stóraukist. Farþegum fyrsta heila rekstrarárið fjölgaði um 36%, bílum um 51% og þungaflutningum með vörubifreiðum um 90%. Hagur byggðanna norðan og sunnan Breiðafjarðar af þessum auknu siglingum er augljós og Flatey hefur ekki farið varhluta af þessari auknu umferð. Eyjan er nú viðkomustaður fjölmargra og á síðasta ári fóru rúmlega 13.000 farþegar til og frá Flatey en voru 7–9.000 á eldri ferju. Þessir ferðamenn eru auðvitað einkum á ferð á sumrin þegar ferjan fer tvær ferðir daglega á milli Stykkishólms og Brjánslækjar og stoppar því fjórum sinnum í Flatey. Bryggjan í Flatey hefur nokkrum sinnum verið endurbætt í upphaflegri mynd en langt er þó síðan ljóst var að hún þarfnast gagngerra endurbóta, ekki bara vegna eðlilegs slits heldur líka vegna þess að núverandi ferja, nýi Baldur, er mörgum númerum of stór fyrir þessa bryggju. Þótt áhöfn ferjunnar reyni eftir megni að hlífa bryggjunni telja margir að álagið hafi þegar haft umtalsverð áhrif á styrkleika bryggjunnar sem nötrar og skelfur undan átökum þegar Baldur leggst að. Í apríl á síðasta ári voru boðin út kaup á bryggjutimbri fyrir Siglingamálastofnun og þar á meðal ríflega 84 tonn af timbri til lengingar á viðlegukanti í Flatey. Heimamenn og rekstraraðilar ferjunnar lögðu mikla áherslu á að verkinu yrði lokið fyrir sumarið 2007 og töldu sig hafa loforð fyrir því. Ekkert varð þó af framkvæmdum og nú styttist í annað sumar, aðra sumarvertíð. Eftir storma vetrarins hefur bryggjan enn látið á sjá og í vondu veðri hefur orðið að fella niður ferðir í Flatey vegna þess að skipstjórnarmenn treysta sér ekki lengur til þess að leggja Baldri þar að. Bryggjutréð er sem sagt komið til landsins en lítið bólar á öðrum undirbúningi og engin svör hafa fengist við því hvenær verkið á að hefjast og hvað þá hvenær fyrirhuguð verklok eru. Menn óttast hreinlega að bryggjan sé að liðast í sundur. Ég hef af þessu tilefni lagt fjórar spurningar fyrir hæstv. samgönguráðherra um það hvort hann hafi kynnt sér ástand ferjubryggjunnar, hvenær viðgerð á bryggjunni muni hefjast og hvort hugur ráðherra standi til þess að þessum verkum verði lokið fyrir sumar.

Hæstv. forseti. Sem svar við þeim spurningum hv. þm. Álfheiðar Ingadóttur um ferjubryggjuna í Flatey vil ég taka þetta fram: Ferjubryggjan í Flatey var upphaflega byggð um miðja síðustu öld og hefur verið haldið við síðan. Síðast var gert við bryggjuna um 2002 fyrir 3,1 millj. kr. og þar áður árið 1999–2000 fyrir rúmar 12 millj. kr. á verðlagi febrúar 2008. Bryggjan er farin að láta á sjá eins og hér hefur komið fram frá síðustu viðgerð og þarfnast lagfæringar. Nokkrir staurar eru ónýtir og nokkrar neðri tangir, þ.e. þverteymi milli staura til styrkingar og dekkið eða bryggjugólfið á enda bryggjunnar er brotið. Stendur til að gera við þetta í sumar. Hversu langur skal viðlegukantur vera til að uppfylla öryggiskröfur sem gerðar eru til ferjuhafna fyrir skip sömu stærðar og Baldur og hversu langur er viðlegukanturinn í Flatey? spyr hv. þingmaður í annarri spurningu sinni. Lengd bryggju fyrir ferju er ákveðin út frá stærð ferju, aðkomu og hvort skip liggur við bryggju í lengri eða skemmri tíma. Miðað við aðstæður í Flatey, viðlegutíma við bryggju og umferð að og frá borði er talið nægjanlegt að lengd bryggju sé um 30 metrar. Lengd bryggjunnar í Flatey er 18 metrar og er ætlunin að lengja hana í 40 metra. Í þriðja lagi er spurt: Hvenær hefst viðgerð á bryggjunni og lengd viðlegukants þannig að ferjuhöfn uppfylli staðla og standist öryggiskröfur. Í þessum mánuði er ætlunin að bjóða út lengingu á bryggjunni í Flatey. Upphafleg áætlun gerði ráð fyrir að vinna verkið síðasta haust en harðviðurinn í bryggjuna, sem átti að koma í september, er enn ókominn til landsins og hefur útboðið því frestast. Drátturinn á afhendingu harðviðar er vegna flóða í Kamerún, þaðan sem hann kemur, en samkvæmt upplýsingum efnissala er harðviðurinn væntanlegur í þessari viku. Í fjórða lagi er spurt, virðulegi forseti: Stendur hugur ráðherra til þess að þessum verkum verði lokið fyrir sumarið? Stefnt er að því að ljúka lengingu bryggju eins fljótt og kostur er en óraunhæft er talið að það geti orðið áður en sumarumferð hefst. Talið er raunhæft að ljúka verkinu síðla sumars. Sé verktökum hins vegar settar of stífar tímaskorður verða tilboðin óhagstæðari og jafnvel líkur á að enginn fáist til að bjóða í verkið. Verkið gæti því orðið dýrara. Virðulegi forseti. Eins og heyra má er jákvætt svar við öllum þessum spurningum og við skulum vona að framkvæmdum ljúki síðla sumars. Ekki veitir af vegna þess að í þessa fallegu eyju á traffíkin sennilega eftir að aukast enn meira eftir hina fallegu og stórgóðu mynd Brúðgumann sem sýnd hefur verið og var tekin upp á þessum fallega stað.

Hæstv. forseti. Ég vil fagna því að ferjubryggjan í Flatey á Breiðafirði skuli koma til umræðu og fagna svörum samgönguráðherra um að þar eigi að gera verulegar úrbætur. Mér er kunnugt um að þar hafi heimaaðilar komið með ábendingar og tillögur til samgönguráðherra. Ég vona að hæstv. ráðherra geti orðið við þeim beiðnum, að gera ekki aðeins ráð fyrir ferjunni heldur einnig aðstöðu fyrir aðra báta í Flatey. Eyjan er mikilvæg fyrir þetta svæði varðandi ferðamannaiðnaðinn. Ég vona að einnig takist að halda siglingum með Baldri í gangi þótt samgöngur verði bættar norðan við Breiðafjörðinn. Eins bera að fagna því að í fjárlögum 2008 tókst okkur að setja inn 10 millj. kr. í að fjarlægja frystihús sem hefur verið til vansa á hafnarbakkanum. Stórbæta þarf móttökuna við höfnina þannig að þeir sem þarna koma geti haft aðstöðu við bryggjuna, þegar beðið er og tekið er á móti Baldri. En þetta stendur all til bóta. Ég treysti á að fljótt verði farið í hafnarframkvæmdir og frystihúsið fjarlægt sem allra fyrst.

Herra forseti. Ég verð að segja, þótt ég þakki hæstv. ráðherra svörin, að þau valda mér miklum vonbrigðum. Það er í rauninni algerlega óásættanlegt að það skuli hafa liðið heilt ár frá því að boðið var út timbur í viðgerð á þessa bryggju og að undirbúningur skuli ekki vera lengra á veg kominn. Ég veit vel að hæstv. ráðherra stjórnar ekki flóðum í Kamerún en væntanlega er hægt að fá bryggjutimbur víðar. Staðan er sú að það er brýnt að viðgerð verði lokið áður en daglegar siglingar, tvisvar á dag, hefjast til Flateyjar í sumar. Það er gríðarleg slysahætta á bryggjunni þegar Baldur leggst að við þær aðstæður sem ráðherrann lýsti. Það er ekki aðeins að staurarnir séu farnir heldur einnig þvertré og gólf. Það liggur við að bryggjan lyftist upp á flóði. Með Baldri koma kannski 150 manns í eyjuna eða fara frá henni. Þá skapast gríðarleg slysahætta á bryggjunni. Ég vek athygli á því að það er engin löggæsla í Flatey og það er engin heilsugæsla, ekkert til staðar ef eitthvað ber út af. Ég hvet ráðherra til að reyna að láta flýta þessu verki eins og mögulegt er. Nýi Baldur var sem vítamínsprauta bæði í Stykkishólmi, í Flatey og á Brjánslæk. Það er mikilvægt að þeir aðilar, heimamenn sem hafa komið upp rekstri í kringum ferðamannaþjónustu, þurfi ekki að líða fyrir það í sumar. Það á eins við um ábúendur í Flatey og á líka við um Reykhólahrepp, en þaðan hefur verið haldið úti reglubundnum siglingum til Flateyjar. Það þarf að stórbæta aðstöðuna á bryggjunni. Aðkoman að henni er ónýt líka. Það verk hefur ekki heldur verið boðið út mér vitanlega. Ég hvet hæstv. ráðherra til að slá í klárinn. Þetta er ekki það stórt verk að það ætti að vera mönnum ofviða að drífa í því fyrir sumarið, eftir allan þennan tíma.

Hæstv. forseti. Það er leitt að ég skuli ekki hafa gert hv. þingmann ánægðari með svari mínu. Við því er ekkert að gera. Hér er unnið hratt og vel. Eins og hv. þingmaður segir stjórnar hvorki ráðherra né hæstv. ríkisstjórn flóðum í Kamerún. Nú er mér ekki kunnugt um hvort þetta tiltekna efni er hægt að fá í öðrum löndum en Kamerún. Ég veit það ekki. Aðalatriðið er að verkið er komið á fínt framkvæmdastig og bryggjan verður lengd í 40 metra eins og ég gat um í staðinn fyrir þá 18 sem núna eru. Vonandi fáum við góðan verktaka og góð tilboð þannig að framkvæmdin geti farið sem fyrst í gang þannig að þetta gangi allt saman vel fyrir sig og verði fínt þegar upp verður staðið. Ég ítreka það sem ég sagði: Um tímaplanið er auðvitað ekki hægt að segja fyrr en við sjáum tilboðið og hvernig verktakinn mun takast á við þetta. En eitt sem hefur blandast inn í þetta líka er að framkvæmdatíminn er ekki 12 mánuðir í Flatey. Hann er styttri og ekki er hægt að vinna þetta hvenær sem er.

Hæstv. forseti. Ég hef lagt fram eftirfarandi fyrirspurn til hæstv. umhverfisráðherra: Á hvaða forsendum synjaði ráðherra staðfestingar á þeim hluta aðalskipulags Leirár- og Melahrepps annars vegar og Skilmannahrepps hins vegar er varðar veglagningu yfir Grunnafjörð? Að því er fram kemur í tilkynningu frá umhverfisráðuneytinu þann 21. ágúst sl. taldi hæstv. ráðherra sér ekki unnt að staðfesta skipulagið í ljósi þess að Grunnafjörður væri talinn eitt mikilvægasta votlendissvæði Íslands og eitt af þremur svokölluðum Ramsar-svæðum hér á landi. Fyrir innan Grunnafjörð liggur nú þegar fjölfarinn vegur á vaxandi atvinnusvæði sem tengir saman sunnanvert Vesturland, þéttar sumarhúsabyggðir, iðnaðarsvæði í Hvalfirði, stórskipahöfn á Grundartanga og sjálft höfuðborgarsvæðið. Breyting á vegarstæðum Vesturlandsvegar frá Hvalfjarðargöngum og upp í Borgarnes er mikið hagsmunamál, enda liggur fyrir sú stefna samgönguyfirvalda að ráðist verði í breikkun Vesturlandsvegar upp í Borgarnes í samgönguáætlun 2007–2010. Brýnt er að tryggja umferðaröryggi á þessari leið en á síðustu árum hafa orðið fjölmörg slys á þessum kafla ekki síst undir Hafnarfjalli þar sem allra veðra er von. Í vetur hefur ítrekað þurft að loka veginum vegna óveðurs undir Hafnarfjalli en breytt vegarstæði með þverun Grunnafjarðar og lagningu vegar nær sjónum að Borgarnesi mundi gerbreyta þessu. Engin rök hafa verið sett fram fyrir því að lífríki Grunnafjarðar sé betur borgið með núverandi vegarstæði sem m.a. liggur yfir tvö vatnsföll sem falla bæði í Grunnafjörð. Gefur augaleið að við óbreytt ástand stafar lífríkinu veruleg hætta af óhöppum sem orðið gætu á núverandi vegarstæðum. Því miður virðist hæstv. umhverfisráðherra hafa gefið sér þá forsendu fyrir fram að þverun Grunnafjarðar muni raska sjávarföllum í firðinum með þeim hætti að viðkvæmu lífríki svæðisins stafaði hætta af. Þetta hefur alls ekki orðið raunin á þeim svæðum þar sem slíkar framkvæmdir hafa átt sér stað hér á landi. Ég nefni sem dæmi þverun Kolgrafarfjarðar og Gilsfjarðar en í báðum tilvikum hafði þverunin fremur jákvæð en neikvæð áhrif á lífríki á svæðinu öfugt við það sem fyrir fram var talið. Hæstv. umhverfisráðherra gerir rétt í því að standa vörð um umhverfið en hann verður jafnframt að gæta meðalhófs í stjórnsýslu sinni. Ef sýnt er fram á að hægt sé að haga veglagningum með þeim hætti að lífríkinu stafi ekki ógn af hlýtur ráðherra að endurskoða afstöðu sína. Í skýrslu sem fyrirtækið Hönnun vann fyrir Akranesbæ á árinu 2005 kemur fram að staðsetja þyrfti hugsanlegt vegarstæði utan friðlands Grunnafjarðar á vestanverðum skerjum í fjarðarmynninu. Afdráttarlaus synjun umhverfisráðherra 

Hæstv. forseti. Samkvæmt skipulags- og byggingarlögum er aðalskipulag háð staðfestingu umhverfisráðherra. Skipulagsstofnun gerir tillögu til umhverfisráðherra um staðfestingu svæðisskipulagsins, synjun eða frestun á staðsetningu að öllu leyti eða að hluta. Í staðfestingarhlutverki ráðherra felst athugun á lögmæti viðkomandi skipulagstillögu, þ.e. könnun á því hvort ákvarðanir sveitarstjórnar um skipulagstillöguna hafi verið í samræmi við lög og séu byggðar á lögmætum sjónarmiðum. Aðalskipulag Leirár- og Melahrepps annars vegar og Skilmannahrepps hins vegar komu til afgreiðslu umhverfisráðherra árið 2006. Í skipulagstillögunum var gert ráð fyrir lagningu vegar yfir Grunnafjörð sem er friðlýst svæði. Eftir ítarlega yfirferð varð það niðurstaða ráðuneytisins að hafna staðfestingu þess hluta skipulagsáætlananna er tók til vegar yfir Grunnafjörð en staðfesta þær að öðru leyti. Var það í samræmi við tillögu Skipulagsstofnunar. Grunnafjörður var friðlýstur með auglýsingu í B-deild Stjórnartíðinda árið 1994. Samkvæmt reglum friðlandsins er allt jarðrask á friðlandinu óheimilt. Umhverfisstofnun getur að fengnum tillögum umsjónarnefndar friðlandsins heimilað framkvæmdir ef knýjandi ástæður eru til, enda stofni þær ekki gróðri og dýralífi svæðisins í hættu. Jafnframt er samkvæmt reglum friðlandsins óheimilt að raska sjávarföllum í friðlandinu. Umhverfisstofnun getur, að fenginni umsögn umsjónarnefndar friðlandsins, veitt undanþágur frá ákvæðum friðlýsingarinnar, samanber 8. gr. reglnanna. Í athugasemdum Umhverfisstofnunar um auglýsta tillögu að aðalskipulagi Leirár- og Melahrepps og svo Skilmannahrepps kom fram að Grunnafjörður sé eitt mikilvægasta votlendissvæði Íslands. Svæðið er eitt af þremur svæðum á landinu sem tilkynnt hefur verið til alþjóðlegrar skrár um verndun votlendis sem komið var á fót á grundvelli Ramsar-samþykktarinnar um votlendi sem hafa alþjóðlegt gildi einkum fyrir fuglalíf. Lagðist Umhverfisstofnun í athugasemdum sínum gegn því að gert væri ráð fyrir vegi yfir Grunnafjörð. Samkvæmt 38. gr. laga um náttúruvernd þarf leyfi Umhverfisstofnunar til framkvæmda þar sem hætta er á að spillt verði friðlýstum náttúruminjum. Eins og áður segir er allt jarðrask í friðlandinu óheimilt samkvæmt reglum friðlandsins nema að fenginni undanþágu Umhverfisstofnunar. Þar sem engar slíkar undanþágur höfðu verið veittar og fyrir lá að Umhverfisstofnun legðist gegn veglagningunni var það mat ráðuneytisins að umrædd veglagning færi í bága við ákvæði friðlýsingarinnar. Ráðuneytið taldi því ekki unnt að staðfesta þann hluta skipulagstillögunnar er varðaði fyrirhugaða veglínu yfir Grunnafjörð.

Hæstv. forseti. Við ræðum hér vegarstæði á Vesturlandi, á milli Akraness og Borgarfjarðar fyrst og fremst, og hvort hægt er að fara með þann veg yfir Grunnafjörð. Ég hef raunar frá því að þessi umræða hófst talið að spurningin um það hvar leggja ætti þennan veg hafi verið byggð á röngum forsendum, þ.e. ég hefði viljað fá svar við þeirri spurningu frá samgönguyfirvöldum og umhverfisyfirvöldum: Er hægt að leggja veg framan við Grunnafjörð þannig að það raski ekki lífríkinu, þrengi ekki að streymi um mynnið, flóði og fjöru, og auka þar með öryggi fyrir þetta svæði? Ég hef svolitlar áhyggjur af því að farið er yfir tvö, þrjú eða fjögur vatnsföll á leiðinni Akranes – Borgarnes, á leiðinni í kringum Grunnafjörð og ef einhver alvarleg slys yrðu, eins og olíuslys við Laxá þá yrði miklu meiri hætta af því en ef brúin væri framan við mynni Grunnafjarðar. 
             Ég vona að málið verði skoðað áfram í framhaldinu þó að ég hafi engar athugasemdir við afgreiðslu hæstv. ráðherra miðað við þá kynningu sem hér átti sér stað.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. umhverfisráðherra fyrir svör hennar. Eftir stendur þó að engin staðfesting liggur fyrir á því að þverun hafi skaðleg áhrif á Grunnafjörð. Eins og hv. þm. Guðbjartur Hannesson kom inn á tel ég það alveg óásættanlegt ef þarna verða mengunarslys. Við höfum horft upp á það í vetur að það hefur orðið slys við Laxá í Leirársveit og á þessu svæði hefur verið þó nokkuð mikið um umferðaróhöpp. Því segi ég: Hvað gerum við ef við lendum í því að olíubíll fer niður við Laxá í Leirársveit? Hvert færi olían? Auðvitað færi hún beint niður í Grunnafjörð þar sem lífríkið er en ef vegtenging væri yfir Grunnafjörð með þverun þar yfir og við tökum dæmi um að olíubíll fari þar út af, hvert færi olían? Hún færi beint á haf út. Þess vegna segi ég: Við skulum aðeins hugsa okkur um áður en við tökum þetta alveg út af borðinu, því að mér finnst þetta skipta miklu máli fyrir landið allt. Þetta skiptir máli fyrir Snæfellinga, fyrir Dalabyggð og þá sem þurfa að nota þetta svæði hvort sem þeir koma að norðan, vestan eða austan. Ég ætla að halda þessu máli áfram og vona að það verði ekki gleymt og grafið innan samgöngunefndar.

Hæstv. forseti. Grunnafjörður er eitt af þremur Ramsar-svæðum sem Ísland hefur tilnefnt til svokallaðrar Ramsar-skrár um verðmæt votlendissvæði sem eru sérstaklega verðmæt á alþjóðlegan mælikvarða sérstaklega fyrir fuglalíf. Það skiptir máli ef stjórnvöld eru á annað borð að tilnefna svæði á svona skrár og stunda náttúruvernd sem á að standa undir nafni að menn standi við það sem þeir segjast ætla að gera. Við höfum einungis þrjú svæði á þessari skrá. Eins og allir vita eru mörg fleiri votlendissvæði á Íslandi mjög verðmæt á alþjóðlega vísu, leirurnar með fuglalífið, einstakar í sinni röð. Það skiptir máli þegar svæði eru friðlýst að stjórnvöld, að yfirvaldið meini eitthvað með því. Við höfum margoft horft upp á það að friðlýsingum er breytt með einu pennastriki af því að einhverjir aðrir hagsmunir en náttúruverndarhagsmunir eru vegnir þyngri af þeim sem taka þær ákvarðanir. Vegna þess sem hv. þm. Herdís Þórðardóttir sagði um Gilsfjörðinn og Kolgrafarfjörðinn þá man ég ekki betur en að brúarlagning yfir Gilsfjörð hafi ekki orðið til góðs fyrir lífríkið í firðinum og að gera hafi þurft betrumbætur á því og menn hafi í ljósi reynslunnar gengið miklu betur til verks í Kolgrafarfirði. Það er ekki einfalt mál að leggja brýr yfir svona viðkvæm svæði og við getum haft uppi alls kyns kenningar um það hvar verst sé að lenda í vondu slysi. Vissulega væri það mjög alvarlegt ef olíubíll færi út af veginum en eru það endilega gildustu rökin í þessum efnum? Svæðið er friðlýst og ef við ætlum að taka friðlýsingar alvarlega ber okkur að fylgja þeim fram.

Virðulegi forseti. Ég legg fram eftirfarandi fyrirspurn til hæstv. umhverfisráðherra: Hvernig hyggst ráðherra afla fylgis við sérstöðu Íslands þannig að undanþága fáist frá væntanlegum reglum Evrópusambandsins um skattlagningu á mengun frá flugvélum? Í janúar síðastliðnum lagði hæstv. utanríkisráðherra fram skýrslu um Ísland á innri markaði Evrópu og á bls. 15 og 16 í þeirri skýrslu er fjallað um það kvótakerfi sem tekið verður upp í ESB gagnvart flugi, þ.e. losun gróðurhúsalofttegunda frá flugi. Það kemur fram í skýrslu hæstv. utanríkisráðherra að íslensk stjórnvöld muni áfram þrýsta á um að sérstaða landfræðilega einangraðra svæða eða ríkja verði viðurkennd. Þegar maður les skýrsluna áttar maður sig á því að á Íslandi eru 80 stórar flugvélar á skrá og færð eru rök fyrir því að vegna landfræðilegrar legu landsins, þ.e. landið er eyja langt úti í hafi, sé erfitt að nýta sér aðra samgöngumáta eins og að keyra eða taka lest til næstu landa - það er ekki uppi á borðinu - og ekki fer margt fólk í ferðalag með skipum, þá sé flugið hentugasti mátinn fyrir okkur til að ferðast til annarra landa. Það er sem sagt meiningin að hæstv. umhverfisráðherra og aðrir í ríkisstjórninni og í forustu landsins reyni að fá þessa sérstöðu viðurkennda og þá væntanlega til að borga hlutfallslega minna fyrir þá mengun sem kemur frá flugvélum okkar. Mér finnst þetta mjög merkilegt mál, virðulegi forseti. Ég styð það að reynt verði að ná þessu fram, mér finnst það alveg réttlætanlegt, en mér finnst mjög merkilegt að hæstv. umhverfisráðherra skuli vera að vinna í þessu máli af því að hæstv. umhverfisráðherra sem nú situr hefur alltaf talað mjög mikið gegn svokölluðu íslensku ákvæði í Kyoto-bókuninni sem gengur út á það að nota endurnýjanlega orkugjafa til að framleiða ál í stóriðju. Það blasir við að það er umhverfisvænt ákvæði, það er betra fyrir lofthjúpinn að nota endurnýjanlega orku við þá framleiðslu en kol og olíu eins og gert er víða annars staðar, en í þessu tilviki með flugið þá er ekkert umhverfisvænt við það, ekki nokkur skapaður hlutur. Það er sama olía notuð á okkar flugvélar og flugvélar allra annarra landa. Það kemur því svolítið vel á vondan að hæstv. núverandi umhverfisráðherra þurfi að taka þetta að sér í ljósi þess að viðkomandi hæstv. ráðherra hefur skotið hitt ákvæðið niður sem er þó umhverfisvænt. Mig langar að spyrja, virðulegi forseti: Hvernig ætlar hæstv. ráðherra að beita sér fyrir því að við fáum þessa sérstöðu viðurkennda?

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Markaði Evrópusambandsins fyrir viðskipti með heimildir til losunar gróðurhúsalofttegunda var komið á fót í ársbyrjun 2005. Hann er stærsti markaður af þessu tagi sem til er. Viðskiptakerfið byggir á tilskipun Evrópuþingsins og -ráðsins frá árinu 2003 og náði í upphafi til losunar koldíoxíðs frá um 10.000 fyrirtækjum í iðnaði og orkuframleiðslu. Viðskipti með losunarheimildir skapa atvinnurekstri sveigjanleika og hagræði við aðgerðir til þess að draga úr losun og gert er ráð fyrir að virkir kolefnismarkaðir komi til með að gegna meginhlutverki á næstu árum og áratugum í baráttunni við að ná tökum á loftslagsbreytingunum. Íslensk stjórnvöld hafa lagt áherslu á mikilvægi viðskipta með losunarheimildir í þeim viðræðum sem nú eru hafnar um framtíðarsamkomulag í loftslagsmálum, m.a. til að tryggja sem best hagkvæmni aðgerða til þess að minnka losun gróðurhúsalofttegunda. Tilskipunin um viðskiptakerfið var hluti af samningnum um Evrópska efnahagssvæðið 26. október síðastliðinn. Hér á landi falla varaaflstöðvar og fiskimjölsverksmiðjur undir gildissvið tilskipunarinnar enn sem komið er. Þar sem losun frá þessari starfsemi hefur verið mjög lítil undanfarin ár var samið um íslenska aðlögun sem miðast við að ofangreind starfsemi lúti ekki ákvæðum tilskipunarinnar fari losun koldíoxíðs frá einstakri starfsemi ekki yfir 25.000 tonn á ári. Tilskipunin mun hins vegar taka gildi ef ný starfsemi hefst hér á landi sem fellur undir gildissvið hennar og fer yfir 25.000 tonna markið. Losun gróðurhúsalofttegunda frá samgöngum er veruleg og hefur vaxið hratt á undanförnum árum. Í Kyoto-bókuninni eru ekki tölulegar skuldbindingar vegna samgangna á landi, með flugi eða á sjó. Ákvörðun Evrópusambandsins um að fella flugsamgöngur undir viðskiptakerfið er hluti af þeim breytingum á kerfinu sem sambandið vinnur að. Komið hafa fram áhyggjur íslenskra stjórnvalda og hagsmunaaðila af því að áhrif þess að fella flug undir tilskipunina verði hlutfallslega meiri á Íslandi en almennt í ríkjum Evrópusambandsins þar sem ekki er völ á öðrum kostum í millilandaferðum Íslendinga. Mikilvægt er að undirstrika að þessi tilskipun verði ekki til þess að samkeppnisstaða Íslands eða aðstæður Íslendinga til ferðast landa á milli verði skertur eða samkeppnisstaðan skert meira en annars staðar í Evrópu. Um það snýst í raun málið. Staða málsins er sú að stefnt er að því að afgreiða tilskipunina undir formennsku Slóveníu á sumri komanda. Ef það tekst ekki er næsta víst að það verður gert síðari hluta ársins undir formennsku Frakklands. Stýrihópur sem hæstv. samgönguráðherra hefur skipað vinnur að því að meta hugsanleg áhrif innleiðingar tilskipunarinnar á útblásturskvóta fyrir flug hér á landi og undirbúa þannig afstöðu Íslands á vettvangi Evrópska efnahagssvæðisins eða samningsins um Evrópska efnahagssvæðið. Þessi hópur er að störfum. Gert er ráð fyrir að hópurinn skili til hæstv. samgönguráðherra í maí. Í framhaldi af þeirri athugun verður tekin afstaða til þess hvort semja þurfi eða hvort yfirleitt sé hægt að semja um sérstaka aðlögun fyrir Ísland að upptöku tilskipunarinnar inn í EES-samninginn. Við þetta er kannski að bæta að í málflutningi sínum á vettvangi eða í viðræðum við Evrópusambandið, m.a. við Stavros Dimas, framkvæmdastjóra umhverfismála hjá Evrópusambandinu, hefur Ísland lagt áherslu á að við séum ekki andsnúin markmiðum tilskipunarinnar um að takmarka losun frá samgöngum. Tilskipunin getur haft jákvæð áhrif víða á meginlandinu og m.a. þau áhrif að lestarsamgöngur verði nýttar í stað flugs á skemmri leiðum og þar með dregið úr losun gróðurhúsalofttegunda. Við viljum hins vegar að árangurshagkvæmni og sanngirni sé gætt í innleiðingu tilskipunarinnar. Við höfum því komið sjónarmiðum okkar á framfæri við Evrópusambandið og innan samningsins um Evrópska efnahagssvæðið. Það er rétt hjá hv. fyrirspyrjanda, að hér er beðið um ákveðna aðlögun að tilskipuninni. Hún hefur með legu landsins að gera, að Ísland sé eyja í Norður-Atlantshafi og það hvernig losunarkvóti fyrir flug hittir fyrir hinn almenna borgara á Íslandi. Það eru meginsjónarmið íslenskra stjórnvalda í þessu máli.

Virðulegur forseti. Það er alveg ljóst af svörum hæstv. ráðherra að staðan er óljós. Það er ekki vitað hvernig þetta fer. Hér kom fram hjá hæstv. ráðherra að ekki væri víst að fram næðist nein sérstök sýn á sérstöðu Íslands varðandi þetta mál. Það má líka sjá af lestri skýrslunnar sem við ræddum í janúar, að Ísland hefur ekki náð neinum árangri hingað til við að skýra út þessa sérstöðu, ekki tekið neitt tillit til þess. Þetta lítur því svo sem ekkert svakalega vel út. Ef við fáum ekki skilning á sérstöðu okkar þá hlýtur samkeppnisstaða okkar í flugi að skerðast verulega. Það verður þá bara dýrara að fljúga fyrir okkur en fyrir aðra hlutfallslega, af því við þurfum að fljúga langar leiðir. Mig langar að spyrja hæstv. umhverfisráðherra að tvennu. Í fyrsta lagi: Er ekki hæstv. ráðherra algjörlega með það á hreinu og sammála um að þetta ákvæði, sem hæstv. ráðherra er núna að berjast fyrir, er ekki umhverfisvænt? Þótt það sé réttlætanlegt og sjálfsagt að berjast fyrir því þá er það ekki umhverfisvænt. En það var íslenska ákvæðið. Er ekki hæstv. ráðherra sammála þessu? Svarið er auðvitað jú. Ég vil gjarnan fá hæstv. ráðherra til að segja það hér í pontunni. Það blasir algjörlega við. Í öðru lagi langar mig að spyrja aftur: Hvernig ætlar hæstv. ráðherra að beita sér í þessu? Ég tel að það sé mjög ólíklegt að embættismannakerfið nái sérstöðunni fram. Ég held að hæstv. ráðherra verði að beita sér sérstaklega sjálf gegn öðrum ráðherrum í Evrópusambandinu, innan Norðurlandasamstarfsins og innan Evrópusamstarfsins. Hvernig ætlar hæstv. umhverfisráðherra persónulega að beita sér í málinu til að ná þessu fram. Ég held að það náist engan veginn öðruvísi.

Hæstv. forseti. Það er rétt hjá hv. þm. Siv Friðleifsdóttur að málið snýst um samkeppnisstöðu og aðlögun að ákveðnu kerfi sem Evrópusambandið er að koma sér upp. Þess vegna biðjum við um ákveðna aðlögun, bæði vegna þess að legu landsins getum við ekki breytt og að almennir farþegaflutningar til og frá Íslandi fara fram í flugi. Hér höfum við ekkert val. Það eru helstu rökin í þessu máli. Það er ekki hægt að líta fram hjá því að flugrekstur er hins vegar mikilvæg atvinnugrein á Íslandi. Það er alveg rétt. Hún er það. Markmið tilskipunarinnar er að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda. Eins og kom fram í svari mínu þá erum við algjörlega fylgjandi því markmiði. Spurningin er hvort aðlagast megi með einhverjum hætti þessari ákvörðun Evrópusambandsins yfir lengri tíma en einn mánuð eða svo. Hv. þingmaður virðist hafa gert sér grein fyrir því að jarðvegurinn fyrir skilning á þessum málum ekki mikill í Evrópusambandinu. Svo virðist sem menn hafi tekið ákvörðun um að gera þetta en jafnframt, það kom fram í viðræðum sem ég átti við Stavros Dimas, framkvæmdastjóra umhverfismála hjá Evrópusambandinu í byrjun mars, vill Evrópusambandið vinna að þessum málum í samningaferlinu frá Balí til Kaupmannahafnar. Taka flugið og skipin þar undir. Þetta er í raun unnið samhliða. Það er svo sem ekkert óskynsamleg pólitísk afstaða af þeirra hálfu mundi ég halda. Við skulum sjá hverju vindur fram þar. Það hefur komið fram á fundum mínum með umhverfisráðherrum frá Norðurlöndunum hver afstaða okkar er. Samgönguráðuneytið er að vinna í málinu. Utanríkisráðuneytið og