arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (JJós): Undir umr. um þetta mál var lögð fram till. til rökst. dagskrár, sem afhent var forseta og borin fram af hv. 8. þm. Reykv. (SigfS) og hljóðar svo: „Þar sem upplýst er, að fáanleg er ódýr og góð heimilisútgáfa af Njálssögu, telur deildin ekki ástæðu til að samþykkja þáltill. á þskj. 690 og tekur fyrir næsta mál á dagskrá.“



Hverjum augum sem litið er á leyfi hæstv. dómsmrh. til Halldórs Kiljans Laxness, þá vil ég taka fram, að þó að ég sé þessu leyfi ósamþykkur, þá fer þessi till. ekki fram á að afnema þetta leyfi eða vita hæstv. ráðh., en útgáfa þessi af Njálssögu, sem þessi þáltill. er um, mundi ekki geta komið fyrr út en undir næstu áramót og nóg er einnig til af Njálssögu, og þar sem ég álít, að fornritaútgáfan eigi að gefa Njálu út, segi ég nei.



Herra forseti. - Enda þótt ég átelji harðlega og telji, að vita beri þá ráðstöfun hæstv. dómsmrh. að veita það leyfi og þá undanþágu, sem rætt hefur verið um hér viðvíkjandi útgáfu Njálu, sé ég ekki ástæðu til þess að samþ. þessa þáltill., þar sem upplýst er, að til er vönduð og ódýr heimilisútgáfa af Njálu. Ég hefði talið rétt, að flm. þessarar þáltill., sem hér liggur fyrir, hefðu flutt till. til þál. um að vita hæstv. dómsmrh. fyrir að gera þá ráðstöfun, sem hann hefur gert í þessu efni. Af þeim ástæðum, sem ég hef greint, og enn fremur af þeim ástæðum, að ég tel, að fornritaútgáfan eigi að annast þessa útgáfu, segi ég nei.



Þar sem ég treysti því ekki, að þessi útgáfa geti orðið eins vönduð og ég hefði kosið, vegna þess að mjög á að hraða þessari útgáfu, og eins vegna þess að ég treysti ekki þeim mönnum, sem eftir þáltill. eiga að sjá um útgáfuna, segi ég nei.



Þrátt fyrir hinar löngu og snjöllu ræður, sem hafa verið haldnar hér undir atkvgr., segi ég já.



Ég tel rétt að greiða fyrir því, að þessi ágæta bók, Njála, komist inn á hvert heimili, og fyrst ekki fékkst samkomulag um það, að fornritaútgáfan hefði þessa útgáfu með höndum, þá tel ég það næstbeztu leiðina, að menntamálaráð hafi hana með höndum, og segi því já.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Þessir þingmenn sátu neðri deild: 1. Áki Jakobsson, þm. Siglf. 2. Ásgeir Ásgeirsson, þm. V.-Ísf. 3. Barði Guðmundsson, 5. landsk. þm. 4. Bjarni Ásgeirsson, þm. Mýr. 5. Einar Olgeirsson, 2. þm. Reykv. 6. Emil Jónsson, þm. Hafnf. 7. Eysteinn Jónsson, 2. þm. S.-M. 8. Finnur Jónsson, þm. Ísaf. 9. Garðar Þorsteinsson, 2. þm. Eyf. 10. Gísli Guðmundsson, þm. N.-Þ. 11. Gísli Sveinsson, 10. landsk. þm. 12. Gunnar Thoroddsen, þm. Snæf. 13. Helgi Jónasson, 1. þm. Rang. 14. Ingólfur Jónsson, 2. þm. Rang. 15. Jakob Möller, 3. þm. Reykv. 16. Jóhann Jósefsson, þm. Vestm. 17. Jón Pálmason, þm. A.-Húnv. 18. Jón Sigurðsson, 2. þm. Skagf. 19. Jörundur Brynjólfsson, 1. þm. Árn. 20. Lúðvík Jósefsson, 6. landsk. þm. 21. Ólafur Thors, þm. G.-K. 22. Páll Zóphóníasson, 2. þm. N.-M. 23. Páll Þorsteinsson, þm. A.-Sk. 24. Pétur Ottesen, þm. Borgf. 25. Sigfús Sigurhjartarson, 8. þm. Reykv. 26. Sigurður Bjarnason, þm. N.-Ísf. 27. Sigurður Guðnason, 1. landsk. þm. 28. Sigurður E. Hlíðar, þm. Ak. 29. Sigurður Kristjánsson, 7. þm. Reykv. 30. Sigurður Thoroddsen, 11. landsk. þm. 31. Sigurður Þórðarson, 1. þm. Skagf. 32. Skúli Guðmundsson, þm. V.-Húnv. 33. Stefán Jóh. Stefánsson, 4. þm. Reykv. 34. Sveinbjörn Högnason, þm. V.-Sk. 35. Þóroddur Guðmundsson, 2. landsk. (vara)þm. Voru framangreindir þingmenn allir á fundi. Aldursforseti deildarinnar, Jakob Möller, setti fundinn og kvaddi sér til aðstoðar sem fundarskrifara þá Sveinbjörn Högnason, þm. V.-Sk., og Sigurð E. Hlíðar, þm. Ak. Kosning forseta og skrifara. Var þá gengið til forsetakosningar. Kosinn var Jörundur Brynjólfsson, 1. þm. Árn., með 15 atkv. - Jóhann Jósefsson, þm. Vestm., fékk 3 atkv., en 14 seðlar voru auðir. Hinn kjörni forseti tók nú við fundarstjórninni og lét fyrst fara fram kosningu fyrri varaforseta. Kosningu hlaut Emil Jónsson, þm. Hafnf., með 21 atkv., en 10 seðlar voru auðir. Annar varaforseti var kosinn Sigfús Sigurhjartarson, 8. þm. Reykv., með 17 atkv., en 15 seðlar voru auðir. Þessu næst voru kosnir skrifarar deildarinnar, að viðhafðri hlutfallskosningu. Fram komu 2 listar, A og B. Á A-lista var SvbH, en á B-lista SEH. - Þar sem ekki voru fleiri tilnefndir en kjósa skyldi, lýsti forseti yfir, að rétt væru kosnir skrifarar deildarinnar án atkvgr.: Sveinbjörn Högnason, þm. V.-Sk., og Sigurður E. Hlíðar, þm. Ak.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Að lokinni guðsþjónustu gengu þingmenn aftur til alþingishússins, fundarsals neðri deildar. Þessir þingmenn voru til þings komnir: 1. Áki Jakobsson, þm. Siglf. 2. Ásgeir Ásgeirsson, þm. V.-Ísf. 3. Barði Guðmundsson, 5. landsk. þm. 4. Bernharð Stefánsson, 1. þm. Eyf. 5. Bjarni Ásgeirsson, þm. Mýr. 6. Bjarni Benediktsson, 6. þm. Reykv. 7. Brynjólfur Bjarnason, 5. þm. Reykv. 8. Einar Olgeirsson, 2. þm. Reykv. 9. Eiríkur Einarsson, 2. þm. Árn. 10. Emil Jónsson, þm. Hafnf. 11. Eysteinn Jónsson, 2. þm. S.-M. 12. Finnur Jónsson, þm. Ísaf. 13. Garðar Þorsteinsson, 2. þm. Eyf. 14. Gísli Guðmundsson, þm. N.-Þ. 15. Gísli Jónsson, þm. Barð. 16. Gísli Sveinsson, 10. landsk. þm. 17. Guðmundur I. Guðmundsson, 9. landsk. þm. 18. Gunnar Thoroddsen, þm. Snæf. 19. Haraldur Guðmundsson, 3. landsk. þm. 20. Helgi Jónasson, 1. þm. Rang. 21. Hermann Jónasson, þm. Str. 22. Ingólfur Jónsson, 2. þm. Rang. 23. Ingvar Pálmason, 1. þm. S.-M. 24. Jakob Möller, 3. þm. Reykv. 25. Jóhann Jósefsson, þm. Vestm. 26. Jón Pálmason, þm. A.-Húnv. 27. Jón Sigurðsson, 2. þm. Skagf. 28. Jónas Jónsson, þm. S.-Þ. 29. Jörundur Brynjólfsson, 1. þm. Árn. 30. Kristinn E. Andrésson, 7. landsk. þm. 31. Lárus Jóhannesson, þm. Seyðf. 32. Lúðvík Jósefsson, 6. landsk. þm. 33. Magnús Jónsson, 1. þm. Reykv. 34. Ólafur Thors, þm. G.-K. 35. Páll Hermannsson, 1. þm. N.-M. 36. Páll Zóphóníasson, 2. þm. N.-M. 37. Páll Þorsteinsson, þm. A.-Sk. 38. Pétur Magnússon, 8. landsk. þm. 39. Pétur Ottesen, þm. Borgf. 40. Sigfús Sigurhjartarson, 8. þm. Reykv. 41. Sigurður Bjarnason, þm. N.-Ísf. 42. Sigurður Guðnason, 1. landsk. þm. 43. Sigurður E. Hlíðar, þm. Ak. 44. Sigurður Kristjánsson, 7. þm. Reykv. 45. Sigurður Thoroddsen, 11. landsk. þm. 46. Sigurður Þórðarson, 1. þm. Skagf. 47. Skúli Guðmundsson, þm. V.-Húnv. 48. Stefán Jóh. Stefánsson, 4. þm. Reykv. 49. Steingrímur Aðalsteinsson, 4. landsk. þm. 50. Sveinbjörn Högnason, þm. V.-Sk. 51. Þorsteinn Þorsteinsson, þm. Dal. Voru framantaldir þingmenn allir á fundi, nema þm. Siglf. En ókominn var til þings: Þórður Benediktsson, 2. landsk. þm. Þá er þingmenn höfðu skipað sér til sæta, kom ríkisstjóri, Sveinn Björnsson, inn í salinn og gekk til ræðustóls. Las hann upp ríkisstjórabréf, er stefnir saman Alþingi til reglulegs fundar fimmtudaginn 15. apríl 1943, dags. 13. apríl s. á. Samkvæmt því lýsti ríkisstjóri yfir, að Alþingi væri sett, og mælti síðan: „Ég bið alþingismenn og ríkisstjórn að minnast fósturjarðar vorrar, Íslands, með því að rísa úr sætum sínum.“ Þingheimur stóð upp, og 1. þm. S.-M. (IngP) mælti: „Lifi Ísland.“ Var tekið undir það með ferföldu húrrahrópi. Ríkisstjóri kvaddi nú elzta þingmanninn, Ingvar Pálmason, til þess að stýra fundi, þar til kosinn hefði verið forseti sameinaðs þings. Gekk ríkisstjóri síðan út úr salnum. Aldursforseti gekk þá til ræðustóls og tók við fundarstjórn. Kvaddi hann sér til aðstoðar sem fundarskrifara þá Skúla Guðmundsson, þm. V.-Húnv., og Sigurð Kristjánsson, 7. þm. Reykv.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég legg til, að leitað sé afbrigða frá þingsköpum um sætaskipunina, þannig að hún sé látin haldast óbreytt nú fyrst um sinn og athugað, hvort ekki er hægt að greiða úr þeim erfiðleikum, sem eru nú á sætaskipun.

Forseti (StgrA): Út af þessari ósk skal ég taka fram, að ef afbrigði verða veitt, mun ég gera tilraun til, að sætum verði breytt eins og hér hefur verið farið fram á.



Það er eftirtektarvert, að Framsfl. hefur svikið samkomulagið, sem gert var um forsetakosninguna.

Það er ósatt

.



Ég get upplýst það um 1. þm. Eyf., að hjá honum var aðeins um misskilning að ræða. Hann stóð í þeirri meiningu, að samkomulag hefði verið um að kjósa Alþýðuflokksmann fyrir 1. varaforseta.



Ég er því mjög samþykkur, að ekki verði farið að rugla sætaskipun í d. Sannleikurinn er sá, að a. m. k. eitt sæti í d., það, sem ég sit í, er nálega ónothæft. Ég vil skjóta því mjög alvarlega til hæstv. forseta, hvort hann gæti ekki komið því til leiðar, að rýmkað væri í d. Ég sé enga nauðsyn á að hafa 5 ráðherrastóla hér, þegar svo erfitt er um rúm. Þeir atburðir, sem stj. þarf öll að vera viðstödd, gerast nálega allir í sal Nd., og mjög óvenjulegt er, að fleiri ráðh. en 3 séu staddir í einu í þessum sal. Ég vil því skjóta því til hæstv. forseta, hvort hann vill ekki hlutast til um, að ráðherrastólarnir yrðu ekki fleiri en 3, ef ekki er hægt að finna aðra aðferð til að koma í veg fyrir, að nota þurfi a. m. k. innsta sætið. Það eru líka mikil óþægindi að verða að ganga bak við forsetastólinn til sætis síns, eins og hv. 2. þm. Árn. hefur orðið að gera, síðan hér var sett borð, sem tók af gangrúmið hérna megin. Ég vil því mælast til, að hæstv. forseti hlutist til um, að hér verði bót á ráðin á þann hátt, sem heppilegast þykir.

tveir listar. Var á A-lista PHerm, en á B-lista EE. - Samkv. því lýsti forseti yfir, þar sem tvo skyldi kjósa, að kosnir væru án atkvgr.: Páli Hermannsson, 1. þm. N.-M., og Eiríkur Einarsson, 2. þm. Árn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (StgrA): Á síðasta Alþ. voru fjhn., landbn. og allshn. skipaðar 5 mönnum hver, en 3 menn voru í hinum nefndunum. Ef ekki er nein uppástunga að breyta þessu, þá mun svo verða á þessu þingi. Skv. breyt. á þingsköpum skal nú kosið í heilbrigðis- og félagsmálanefnd. Ósk hefur komið fram um, að í henni verði 5 menn, og mun ég bera undir atkv. hv. þdm., hvort svo skuli vera.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (GSv): Áður en gengið er til dagskrár, vildi ég tilkynna þm., að svo er til ætlazt, að 1. umr. fjárl. fyrir 1944 verði háð á þriðjudaginn kemur á venjulegum fundartíma. Þess skal getið, að fjárlfrv. er að verða tilbúið frá ríkisstj., þótt ekki ynnist tími til að útbýta því í dag, en því verður útbýtt á mánudaginn. Á fundinum á þriðjudaginn flytur fjmrh. fjárlagaræðu sína, og verður þeirri umr. útvarpað samkvæmt þingsköpum. Hver þingflokkur hefur hálfa klukkustund til umráða til þess að gera athugasemdir, en ráðh. hefur ¼ klst. til andsvara, ef þurfa þykir. Þetta vildi ég, að þm. fengju þegar vitneskju um, til þess að vera við því búnir. Á deildafundum 19. apríl var útbýtt frá Sþ.: Frv. til fjárlaga fyrir árið 1944 (stjfrv., A. 1).
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Eysteinn Jónsson) : Á þinginu, sem lauk fyrir nokkrum dögum, flutti ríkisstj. frv. til l. um rannsókn skattamála. Þetta frv. er samhljóða því. Flm. hafa kynnt sér, hvað stj. hafði í hyggju með flutningi málsins. Kom í ljós, að hún ætlaði ekki að flytja það nú þegar, en að öðru leyti var afstaða hennar óbreytt. Flm. þótti rétt að láta frv. koma strax fram, svo að hægt verði að nota til þess þann tíma, sem líður, þar til þ. verður frestað. Í frv. er gert ráð fyrir, að landinu verði skipt í 4 rannsóknarumdæmi, og enn fremur, að í Reykjavíkurumdæmi verði skipaður skattadómstóll með 2 eða 3 rannsóknardómurum, eru í hinum umdæmunum verði einn dómari. Við flm. erum sammála ríkisstj. um, að nauðsyn beri til að gera þessar ráðstafanir, af því að svo óvenjulega stendur á um öll viðskipti í landinu og erfiðleikar eru á eftirliti með framtölum. Þá er gert ráð fyrir, að rannsóknardómararnir fái vald til að hefja rannsókn af sjálfsdáðum, og er það til bóta frá gildandi l., að þessir nýju dómarar fá aukið valdsvið. Ég sé ekki ástæðu til lengri framsögu, þar sem frv. er samhljóða frv. frá síðasta þ., en legg til, að því verði vísað til fjhn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forsrh. (Björn Þórðarson) Hæstv. fjmrh. mun við 1. umr. þessa máls hafa gert grein fyrir því, að nauðsyn væri á því, að frv. þetta fengi hraða afgreiðslu. Of þar sem öllum hv. þdm. mun vera ljóst innihald frv. og einnig sú nauðsyn, sem ber til að setja þessi l., sem frv. er um, vildi ég mælast til þess, að frv. fengi að ganga til 3. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (JörB): Þessi mun verða síðastur fundur deildarinnar fyrst um sinn. Vil ég þakka hv. deildarmönnum samvinnuna og góða framkomu í minn garð og óska þeim öllum gleðilegs sumars og utanbæjarþingmönnum fararheilla og góðrar heimkomu.



Ég vil fyrir hönd deildarmanna þakka hæstv. forseta fyrir hlýlegar óskir í þeirra garð, fyrir samstarfið það sem af er þessu þingi og skörulega fundarstjórn og óska honum gleðilegs sumars og allra heilla. Bið ég hv. deildarmenn að rísa úr sætum sínum þessu til staðfestingar.

Forseti (JörB): Ég þakka hv. þm. Vestm. óskir hans og ummæli og hv. deildarmönnum undirtektir þeirra og segi svo þessum fundi slitið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það er hvort tveggja, að það er ekki langur tími til stefnu nú og það er einnig auðséð af því, sem á undan er gengið, að hverju er stefnt. Það var almennt álit manna í fjhn., er rætt var um dýrtíðarmálin, að þau skattaákvæði, sem voru í stjfrv., væru illa undirbúin og þyrftu nánari athugunar við. Það mundi því létta mjög starf þingsins, er það kemur saman aftur, ef nú væri sett mþn. í þessi mál og að hún gæti skilað áliti, áður en þing kemur saman aftur, þannig að þá lægi ljóst fyrir, í hverju menn væru sammála og í hverju ekki. Nú er ekki langur tími til stefnu, og skal ég því ekki hafa þessi orð fleiri.



Herra forseti. Ég vil aðeins leyfa mér að bera fram tilmæli til hæstv. forseta um það, hvort hann sjái sér ekki fært að taka á dagskrá næsta fundar þáltill. á þskj. 13 um framkvæmd á l. um virkjun Fljótaár. Ég held, að það þurfi ekki að verða neinar umr. um það mál, þar sem það hefur þegar verið rætt svo ýtarlega og þessi þáltill. er aðeins nokkurs konar árétting á máli, sem þegar er búið að taka ákvörðun um.

Forseti (GSv) : Eins og þessi hv. þm. veit, hef ég í dag orðið að neita að taka þessa þáltill. á dagskrá. Það er vitað, að þetta er þrætumál, og þegar upplýst, að orðið hefði nokkurt málþóf um þetta. Auk þess hafa verið ákveðnar um það tvær umr., og þarf því að taka það fyrir á tveimur fundum. Nú er það og vitað, hve stuttur tími er eftir, og forseti getur því ekki ætlað þeim málum rúm á dagskrá, sem vitað er, að muni verða umr. um. En ég get bent hv. þm. á það, að það að fá þessa þáltill. samþ. mun ekki koma að meira gagni en ef meiri hluti þm. sendi áskorun til ríkisstj. um þetta mál, því að þessi þáltill. er aðeins áskorun til ríkisstj. um að fylgja fram l., sem hún hefur ekki talið ákveðna skipun. Ég hugsa því, að það komi að alveg sama gagni, þótt fylgi Alþ. við þetta mál komi fram í einhverju öðru formi en með þessari þáltill. Með þessum forsendum verð ég að neita að taka þessa till. á dagskrá, og ég vona, að hv. þm. skilji þetta og taki það sem góða og gilda afsökun.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti GSv) : Með tilvísun til þess, sem þegar hefur mælt verið af hæstv. forsrh., þá er nú fundum Alþ. frestað um hríð, og liggur ekki meira fyrir þessum fundi. Dagskrá þess fundar, er fyrstur verður, er Alþ. kemur aftur saman, verður gefin út prentuð á sínum tíma. Að svo mæltu vil ég árna öllum hv. þm. og hæstv. ríkisstjórn - með þakklæti fyrir hennar óskir - árs og friðar á komanda sumri og óska hv. þm. og ríkisstjórn gleðilegrar hátíðar.



Ég vil leyfa mér að þakka hæstv. ríkisstjórn og hæstv. forseta fyrir árnaðaróskir þeirra og óska bæði hæstv. ríkisstjórn og hæstv. forseta gleðilegs sumars með þakklæti fyrir veturinn. Ef hv. þm. gjalda því jákvæði, vil ég biðja þá um að rísa úr sætum. 



Það er að vísu rétt, að það hefur nokkuð verið dregið úr frv. með brtt. minni hl., en ég hygg, að reynslan yrði sú, að á flestum stöðum eigi bæirnir einhver þau mannvirki, sem geti talizt nothæf til skipaafgreiðslu, og líka einn eða tvo uppskipunarbáta, sem hægt væri að telja uppskipunartæki. Frsm. minni hl. talaði um afgreiðslumenn, sem sætu í mjög lágri leigu, en rökuðu saman fé. Af hverju snýr þá viðkomandi bæjarstjórn sér ekki til viðskiptaráðs og lætur lækka taxtana? Það er auðvelt að sjá til þess, að afgreiðslumennirnir fái ekki hærra en sæmilegt er. Hitt fór frsm. ekki inn á, sem er þó ekki minnsta atriðið, að skipafélögin vilja sjálf ráða trúnaðarmönnum sínum. Oft er um mikið verðmæti að ræða, sem skiptir háum upphæðum. Það kemur því niður á félögunum, ef starfið er illa rækt. Fyrir stríð var það og mikið atriði, að afgreiðslumennirnir gætu náð viðskiptum. Hér voru keppinautar bæði á meðal danskra og norskra skipafélaga. Það var því nauðsynlegt fyrir okkar félög að hafa duglega menn fyrir sig, sem gættu hagsmuna þeirra í hvívetna.

Flm. (Ásgeir Ásgeirsson) : Ég skal aðeins geta þess, að það láðist að setja í þáltill., að kostnaður við þessa milliþn. greiddist úr ríkissjóði. En þetta er síðari umr. um þáltill., og þar sem tvær umr. hafa verið ákveðnar um málið, leiðir það af sjálfu sér, að til þess er ætlazt, að kostnaður þessi greiðist úr ríkissjóði.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það hefur verið útbýtt í dag allmikilli bók, sem er merkt sem þskj. á fyrra þ. Ég hef ekki heyrt, að forseti hafi lýst þessari útbýtingu.

Þskj. er útbýtt í Sþ.

. Ég vil spyrja hæstv. forseta, hvort beri að skoða þetta sem nægilega útbýtingu, og hvort þessa bók eigi að telja með þskj. eða ekki. Og hvernig stendur á, að prentun hefur tekið svo langan tíma, að skjalið er dags. 13/4, en sá, sem samdi það, hefur ekki verið lengur en dagpart að því, því að tilefnið til þess varð fyrir 13. apríl. Er ekki ástæða til að gera ráð fyrir, að prentun þskj. gangi betur hér eftir?

Forseti (StgrA): Út af þessari fyrirspurn skal ég upplýsa, að skrifstofustjóri hefur tjáð mér, að nokkrum hluta af handriti þessarar bókar, sem hv. þm. kallar svo, hafði verið skilað til skrifstofunnar 13. apríl, og var það þá skráð sem þskj. og gefið númer. Hins vegar varð dráttur á, að framhald handritsins kæmi, svo að vegna þessa er ekki ástæða til að gera ráðstafanir út af prentun þskj. almennt. Skjal þetta verður að telja þskj. og geyma í skjalasafni þingsins.



Er þetta talin lögleg útbýting á því, sem tilheyrir fyrra þ.? Hvað langan tíma hafa menn til að skila þskj.?

Forseti (StgrA): Sem forseti þessarar d. tel ég mér ekki skylt að úrskurða um útbýtingu, sem fram hefur farið í Sþ. Ef óskað er úrskurðar, á sá úrskurður að falla í Sþ.



Mér skilst, að fyrirspurn sé komin fram um það, hvort þskj. 700 kemur of seint. Málið var lengi fyrir þinginu, og n. vannst ekki tími til að ganga frá því. Það er sama, hvort þskj. kemur á þessu þingi eða því fyrra.



Ég vil spyrja forseta, hvort hægt sé á nýju þingi að gefa út nál. um frv. frá fyrra þingi, og hvort ekki verður af forseta tilkynnt, innan hvaða tíma við þurfum að skila ritgerðum okkar.

Forseti (StgrA): Númer þessa plaggs er skráð sem tilheyrandi síðasta þingi, enda er ekki hægt að leggja fram á þessu þingi þskj. um mál frá síðasta þingi.



Ég tók eftir, að hv. þm. S.-Þ. lét þess getið, að n. hefði ekki unnizt tími til að afgreiða málið, en til að fyrirbyggja misskilning, vil ég upplýsa, að af meiri hl. n. var gefið út nál., sem prentað var og útbýtt löngu fyrir þinglausnir.

forseti (StgrA): Þar sem ákveðið hefur verið að fresta þingi til hausts og þetta er síðasti fundur deildarinnar að þessu sinni, vil ég þakka hv. deildarmönnum samstarfið og árna þeim, sem búsettir eru utanbæjar, góðrar ferðar, og vænti ég, að við hittumst heilir á komandi hausti.



Ég vil þakka hæstv. forseta hlýleg orð hans og árna honum gleðilegs sumars. Bið ég deildarmenn að rísa úr sætum sínum því til staðfestingar.

Forseti (StgrA): Ég þakka hv. dm. og óska þeim og starfsliði Alþingis gleðilegs sumars.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (GSv): Háttvirtir alþingismenn. Yður eru öllum kunnir þeir alvarlegu atburðir, sem undanfarna daga hafa gerzt með bræðraþjóð vorri, Dönum, og það ógnarástand; er nú ríkir í Danmörku. Ég hef í tilefni af þessu í dag farið á fund sendiherra Dana hér og vottað honum í nafni Alþingis hina innilegustu samúð vora og borið fram þær óskir vorar, að Danmörku og hinni dönsku þjóð mætti auðnast að sigrast á öllum aðsteðjandi erfiðleikum og þrengingum og öðlast sem allra fyrst aftur hið verðskuldaða frelsi og hinn þráða frið. Ég vil biðja háttvirta alþingismenn að rísa úr sætum.



Herra forseti. Ég hef í höndum bréf herra ríkisstjórans, svo hljóðandi: „Ríkisstjóri Íslands gerir kunnugt: Að ég hef ákveðið, að Alþingi skuli koma saman til framhaldsfundar miðvikudaginn 1. sept. 1943, kl. 14. Gert í Reykjavík 12. ágúst 1943. Sveinn Björnsson. Samkvæmt þessu lýsi ég því yfir, að fundum Alþingis, sem frestað var 22. apríl s. l., er nú fram haldið. Jafnframt leyfi ég mér að bjóða alla þingmenn velkomna til starfa.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forsrh. (Björn Þórðarson) : Herra forseti. Ég bjóst ekki við að taka til máls um þetta mál í þetta skipti, en hæstv. fjmrh. hefur af einhverjum ástæðum ekki getað sótt fund nú, og þess vegna stend ég upp. Ég býst við, að um frv., eins og það liggur fyrir, sé fátt að segja, en í ástæðum fyrir því er vísað til ríkisreikninganna frá 1940 með aths. yfirskoðunarmanna og svörum við þeim, og get ég ekki annað á þessu stigi málsins en vísað til þess og óskað þess, að frv. verði veitt sú afgr., sem venjuleg er, að það fari til fjvn. til athugunar.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Heimildin, sem hér er leitað á þskj. 25, er ekki annað en framlenging fyrir árið 1944 á eldri l. Þetta frv. er shlj. l. nr. 104 frá 1942. Ég geri ráð fyrir, að frv. þessu verði vísað til fjhn.



Herra forseti. Með frv. þessu á þskj. 24 er leitað samþ. á ríkisreikningnum fyrir 1940. Hefur hann legið frammi, og hafa því hv. þm. haft tækifæri til að kynna sér hann Ég tel ekki þarft að mæla frekar með þessu frv., en geri ráð fyrir, að því verði vísað til fjhn.

Flm. (Pétur Ottesen) : Ég get vísað til þeirrar grg., sem fylgir þessu frv., jafnframt því, sem ég skírskota til þess, sem fram hefur komið um þetta mál, síðan það var fyrst borið fram á Alþingi. Mér þykir ekki ástæða til að hefja neinar umræður um þetta á þessu stigi, en vil aðeins gera að minni till., að málinu verði að lokinni umr. vísað til landbn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég vildi aðeins minnast á eitt atriði í sambandi við yfirlýsingu hæstv. fjmrh. Ég tel, að yfirlýsingin breyti í raun og veru engu, og eru ástæðurnar þær, sem ég tók fram við 1. umr. Hæstv. ráðh. þarf ekki að lýsa yfir því við okkur, að hann megi ekkert greiða nema með okkar samþ. Hins vegar hefur hv. frsm. fjhn. tekið það fram, að 4. gr. dýrtíðarl. frá síðasta þ. hafi ekki verið höfð í huga, þegar yfirlýsingin var fram borin. Þó var það aðallega þetta, sem var til umr. hér, áður en málið fór til n. Ég tel sem sagt, að þessi yfirlýsing breyti ekki neinu, sem máli skiptir, því að mín skoðun er sú, að stj. væri algerlega óheimilt, þótt engin yfirlýsing hefði komið fram, að greiða nokkuð samkv. 4. gr. nema með skýrri samþykkt Alþ. Þetta vildi ég taka fram og láta fylgja því atkv., sem ég greiði í málinu.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég stend hér upp vegna þess, að hæstv. fjmrh. er bundinn við umr. í Nd. Frv. þetta var lagt fyrir síðasta þ. að því áliðnu og var vísað til hv. fjhn., en n. vannst ekki tími til að skila áliti. Í frv., eins og það liggur nú fyrir, er vísað til athugasemdar, sem fylgdi frv., eins og það var, er það var lagt fram á síðasta þ., og vil ég nú stytta mál mitt með því að vísa til hennar. Ríkisstj. þótti einsætt að taka frv. upp aftur og leggja það fyrir þetta þ. Frv. er fjárhagsmál allmikið, og er að sjálfsögðu bezt að skoða það í sambandi við væntanlegt launafrv., þegar að því kemur. Ég sé ekki ástæðu til að hafa um þetta mál fleiri orð, en leyfi mér að óska þess, að því verði að umr. lokinni vísað til hv. fjhn. eins og áður.



Herra forseti. Ég vil algerlega vísa til þeirra orða, sem ég lét fylgja frv. því, sem var til umr. næst á undan (frv. um lífeyrissjóð starfsmanna ríkissjóðs), því að hér stendur alveg eins á. Ég vil því líka leyfa mér að óska þess um þetta frv., að því verði vísað til hv. fjhn. að umr. lokinni.