Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Hæstv. forseti. Ég kem hér upp í stólinn til að benda hæstv. forseta á að nú er komið fram yfir miðnætti og við höfum lokið máli nr. 2 á dagskrá, sem eru endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar á Íslandi, sem er 407. mál. Því hafa verið gerð nokkuð góð skil en ég held að nú sé akkúrat ástæða til, af því að þetta hefur verið vinnusamur dagur hjá okkur, að gera skil í dagskránni og taka til við að ræða næstu dagskrármál á fundi á nýjum degi. Ég bendi hæstv. forseta á að í fyrramálið eru nefndafundir sem þingmenn þurfa að vera viðstaddir 

Herra forseti. Úr því að forseti svaraði ekki spurningu hv. þm. Arnbjargar Sveinsdóttur hlýt ég að endurtaka spurninguna og spyrja hæstv. forseta hvernig hann sjái framhald þessa fundar fyrir sér, hvort hann ætli að halda fundahöldum áfram mikið lengur eða ljúka þingstörfum í dag. Klukkan er orðin meira en tólf, það er komið fram yfir miðnætti. Ég segi bara fyrir mína parta að ég þyrfti að fá upplýsingar um það frá hæstv. forseta hvernig hann sér að þingstörfum verði hér fram haldið svo ég geti gert ráðstafanir. Af persónulegum ástæðum þarf ég nauðsynlega að fá að vita 

Forseti getur upplýst að hann hefur hugsað sér að halda fundi áfram eitthvað um sinn og taka fyrir þau mál sem liggja fyrir. Það er greinilega mikil þörf á að ræða þau mál og sjálfsagt að gefa hv. þingmönnum tækifæri til þess. Það líður að lokum þings og rétt að nýta tímann sem allra best, ef það svarar fyrirspurnunum.

Herra forseti. Í sjálfu sér er ágætt að heyra forseti svara því að halda eigi áfram enn um sinn og halda áfram með dagskrána, en það vill nú svo til að 19 mál eru á dagskrá þessa fundar. Á morgun er opinn fundur í viðskiptanefnd klukkan hálftíu. Þingmenn sem þar eru þurfa að undirbúa sig. Aðrir fundir eru líka á morgun og við eigum alveg eins von á því að stórt mál verði til umræðu hér á þingi á morgun sem þingmenn þurfa einnig að undirbúa sig undir. Það dugar því ekki sem svar, ég tala nú ekki um fyrir fjölskyldufólk sem þarf að gæta að börnum á nóttunni, að hér eigi að halda áfram enn um sinn þegar 19 mál eru órædd á dagskránni. Það væri mjög mikil bót og bragur af hálfu forseta, herra forseti, ef hann gæti gefið einhver nánari fyrirheit um það hversu langan tíma er verið að tala um. Er verið að tala um klukkutíma, tvo klukkutíma eða hefur hæstv. forseti hugsað sér að halda áfram hér alveg undir morgun?

Virðulegi forseti. Ég botna ekkert í þessari umræðu vegna þess að þegar þingfundur hófst í dag óskaði hæstv. forseti samkvæmt þingsköpum eftir því að hér yrði haldið áfram þar til dagskrá yrði tæmd. Við því var engum mótmælum hreyft, engum, í þessum sal þannig að öllum mátti vera ljóst að ætlunin var að ljúka því 21 máli sem hér er á dagskrá. Það er ekki sök okkar þingmanna, sem höfum áhuga á því að þingstörf gangi greiðlega fyrir sig og menn klári hér þjóðþrifamál sem eru á dagskrá, eins og umræður um barnaverndarlög, fjármálafyrirtæki, stjórn fiskveiða, niðurgreiðslu húshitunarkostnaðar og fleiri góð mál, þótt þingmenn Sjálfstæðisflokksins ákveði að standa hér í pontu og þylja upp íslenska leikstjóra aftur í tímann og lesa aðra hluti upp í pontu sem hafa ekkert með málið að gera, ekki neitt. Ég krefst þess, virðulegi forseti, að við höldum áfram með dagskrána þannig að við sem höfum beðið hér í allt kvöld eftir að fá að ræða mikilvæg mál förum líka að fá að komast heim. Hættið þið svo þessu helvítis væli, 

Ég bið hv. þingmenn að gæta orða sinna. 
            

Herra forseti. Það orðbragð sem hér er viðhaft sæmir ekki þinginu. Ég vil benda forseta á að það er vítavert, a.m.k. í minni orðabók. Ég ætla að biðja hv. þm. Katrínu Júlíusdóttur að hafa sig hæga og halda ró sinni. Mér finnst furðulegt að hún lýsi því hér yfir að hún botni ekkert í þessari umræðu. Hv. þingmaður hefur gefið sig út fyrir að vera fjölskyldukona og vilja hag fjölskyldunnar mikinn. Ég er líka fjölskyldumaður og þarf að fá upplýsingar um það frá forseta hvort ég þarf að gera frekari ráðstafanir varðandi heimilishald mitt inn í nóttina. Þegar forseti upplýsir um að fundi verði haldið áfram eitthvað um sinn nægja þær upplýsingar mér ekki. Forseti skildi reyndar eftir fleiri spurningar en fyrir voru þegar hann svaraði fyrirspurn minn. Hann sagði að senn liði að þinglokum 

Virðulegi forseti. Ég furða mig á ummælum hv. þm. Katrínar Júlíusdóttur. Ég hef ekki langa þingreynslu en aldrei hef ég orðið vitni að þessu og ekki heldur áður en ég kom hingað. Þessi hv. þingmaður kennir sig við umræðupólitík ef ég man rétt. Hún taldi upp einhver mikilvæg mál sem eru til umræðu, en það er líka hægt að benda hér á mikilvægt málefnaval Samfylkingar og Vinstri grænna, eins og um visthönnun vöru sem notar orku og lífsýnasöfn og listamannalaun og fleira sem er á þessum lista og er greinilega mikilvægara en hagur heimilanna og atvinnulífsins. Ekki er nú mikill áhugi stjórnarþingmanna á þessari umræðu hér. Hv. þm. Katrín Júlíusdóttir er, að undanskildum hæstv. forseta, eini þingmaður stjórnarflokkanna sem situr í salnum. 

Virðulegur forseti. Ég verð nú að segja að ummæli hv. þm. Katrínar Júlíusdóttur styðja ágætlega við það sjónarmið okkar sjálfstæðismanna, sem hér hefur komið fram, að þessum fundi skuli ljúka hið fyrsta vegna þess að ég þekki ekki hv. þingmann að því að viðhafa slíkt orðbragð og tel að þetta hljóti að vera vegna þess að þingmaðurinn er orðinn þreyttur. Þess vegna legg ég til að forseti íhugi vel og vandlega hvort ekki sé kominn tími til að slíta fundi eða a.m.k. láta okkur vita - ég tek undir það með öðru fjölskyldufólki sem hér er, að það er ágætt að vita hvenær við komumst heim til barna okkar sem sum hver þurfa næringu um miðjar nætur.

Hæstv. forseti. Ég hlýt að vekja athygli forseta á því að búið er að leggja fyrir hann spurningar um það hvenær eigi að ljúka hér fundum. Á það hefur verið bent að þingmenn hafa fjölskylduskyldum að gegna og þurfa að fara heim og sinna börnum sínum. Þó svo að ég sjálf sé ekki í þeirri stöðu held ég að það sé sjálfsögð kurteisi hjá forseta að svara fjölskyldufólkinu hér einhverju um það hvenær hv. þingmenn megi búast við því að komast heim til barna sinna. Í öðru lagi hefur verið bent á það að á morgun er opinn fundur viðskiptanefndar þar sem er gert ráð fyrir efnismiklum umræðum sem þingmenn þurfa að undirbúa sig undir auk þess sem 

Forseti vill vekja athygli hv. þingmanns á því að hann bauð að hér yrði lokið 3. umr. málunum og farið heim að þeim loknum. Það var gert fyrir tveimur tímum síðan. Þar eru þá eftir mál nr. 3, 4, 5, 7 og 9 og þetta eru allt saman mál sem eru til 3. umr. og hafa hlotið umfangsmikla umfjöllun í 2. umr. Það var eðlilegt markmið að ljúka þessum málum áður en við lykjum fundi, ef það svarar spurningunni, en ég ræð ekki hversu mikinn tíma menn nýta til að ræða mál.

Virðulegi forseti. Það sitja enn þungt í mér viðbrögð hv. þm. Katrínar Júlíusdóttur hér áðan. Hún lýsti því yfir að hér væru mjög mörg brýn mál sem þyrfti að ljúka og við ættum að klára umræðu um hér í nótt. Gott og vel, ég verð samt að segja, virðulegi forseti, að áhugi stjórnarþingmanna á þessum málum virðist vera ansi takmarkaður ef marka má áhuga þeirra á umræðunni sem fer hér fram. Þau sjást hér tvö í þingsalnum núna og það er í fyrsta skipti, hæstv. forseti, í langan tíma sem við sjáum stjórnarliða hér í salnum við þessa umræðu. Miðað við það hvað þau virðast vera orðin þreytt, eða hvað annað heldur þeim frá þessu, sýnir ekki beint að hér sé um mjög brýn mál að ræða og ég held að það væri þá rétt að hæstv. forseti 

Virðulegi forseti. Það er gott að við getum haldið áfram þessari umræðu og farið að vinna okkur niður málalistann, sem er brýnn. Við erum hér í 3. umr. og ræðum um frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 78/2002, um niðurgreiðslur húshitunarkostnaðar, með síðari breytingum, og ég mæli fyrir framhaldsnefndaráliti frá iðnaðarnefnd. Í 2. umr. um málið komu upp efasemdir hjá hv. þm. Arnbjörgu Sveinsdóttur sem olli því að hún kallaði málið inn til nefndar milli umræðna. Ég tel að það hafi verið á ákveðnum misskilningi byggt og var ákveðið af nefndinni að málið yrði skýrt í nefndaráliti. Það er gott að við skyldum gera það vegna þess að þá liggur það líka fyrir að þetta mál á ekki að leiða til þess að beinar niðurgreiðslur til húshitunarkostnaðar verði skertar, þ.e. til notendanna sjálfra, heldur er eingöngu verið að taka úr potti sem lýtur að öðrum málum eins og ég mun gera grein fyrir hér. Ég geri nú grein fyrir nefndarálitinu, virðulegi forseti. Málinu var vísað til nefndarinnar að lokinni 2. umræðu og hefur nefndin fjallað um málið að nýju. Nefndin ræddi sérstaklega þá breytingu sem lögð er til í frumvarpinu að hlutfallið sem varið skuli til orkusparnaðaraðgerða verði hækkað úr 1% í 3%. Nefndin áréttar að í frumvarpinu er, eins og fram kemur í athugasemdum við það, lagt til að afnema takmörkun á hámarki niðurgreiðslna vegna raforkunotkunar á varmadælur til húshitunar, gera mögulegt að styrkja breytta orkuöflun til húshitunar og styrkja endurbætur á íbúðarhúsnæði á köldum svæðum. Samkvæmt lögum nr. 78/2002 njóta niðurgreiðslur á húshitun forgangs þegar kemur að ráðstöfun þeirrar heildarfjárveitingar sem ákveðin er í fjárlögum hverju sinni til niðurgreiðslna á húshitunarkostnaði, stofnstyrkja til nýrra hitaveitna, jarðhitaleitar og annarra verkefna sem kveðið er á um í lögunum. Í lögunum er kveðið á um hverjir geti notið niðurgreiðslna og ekkert hámark sett á hversu stórt hlutfall heildarfjárveitingarinnar má renna til að greiða niður húshitunarkostnað, utan þess að 1% af heildarfjárveitingunni skal fara til orkusparnaðaraðgerða. Þessu til viðbótar er í lögunum að finna heimildarákvæði um að auk þess að veita fé til niðurgreiðslna á húshitun og orkusparnaðaraðgerða sé heimilt að veita að hámarki 20% af heildarfjárveitingunni til stofnstyrkja vegna nýrra hitaveitna og að hámarki 5% af heildarfjárveitingunni til jarðhitaleitar. Þessar heimildir hafa verið nýttar á undanförnum árum og hluta heildarfjárveitingarinnar því verið varið til þessara verkefna, en í athugasemdum frumvarpsins kemur fram að á undanförnum árum hafa stjórnvöld greitt út um 1.000 millj. kr. vegna styrkja til nýrra hitaveitna og að alls hafa um 2.000 íbúðir farið af rafhitun og yfir á hitaveitu. - Þannig að margt hefur gerst virðulegi forseti í þessum efnum á undanförnum árum. Eins og fram kemur í kostnaðarumsögn með frumvarpinu voru fyrir árið 2009 veittar 1.176 millj. kr. í fjárlögum á lið 11-373. Miðað við þá fjárhæð má gera ráð fyrir að verði hlutfall vegna orkusparnaðaraðgerða hækkað úr 1% í 3% kunni framlög til þeirra að hækka úr 12 millj. kr. í 35 millj. kr. Á móti þessari hækkun kemur að verkefnum um hagkvæmnisúttekt á varmadælum og smávirkjunum er lokið, en til þeirra fóru árlega 10 millj. kr. af heildarfjárveitingunni. Þá verður kostnaði vegna þess að framlag til orkusparnaðaraðgerða er hækkað úr 1% í 3% mætt með því að minna fé fer í stofnstyrki til nýrra hitaveitna og jarðhitaleitar og því sem upp á vantar mætt með því að minna fé fer í stofnstyrki til nýrra hitaveitna og jarðhitaleitar. Því mun ekki koma til lækkunar á beinum niðurgreiðslum húshitunarkostnaðar í tengslum við breytingarnar. Nefndin áréttar að breytingin hefur engin áhrif á rafmagnsreikninga þeirra heimila sem eru með rafhitun. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt en undir nefndarálitið rita sú er hér stendur og hv. þingmenn Álfheiður Ingadóttir, Eygló Harðardóttir, Herdís Þórðardóttir, Kristján Þór Júlíusson, Björk Guðjónsdóttir og Grétar Mar Jónsson. Ég vona, virðulegi forseti, og held að þetta hafi skýrt málið og það er jákvætt að við höfum fengið tækifæri til þess í framhaldsnefndaráliti.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka fyrir þetta framhaldsnefndarálit sem skýrir vissulega töluvert það sem við ræddum hér við 2. umr. Ég sé að nefndin hefur alla vega talið, eftir þá umræðu sem hér átti sér stað, ástæðu til þess að gera viðamikið framhaldsnefndarálit sem sýnir að þetta var engan veginn nægilega vel skýrt í fyrra nefndarálitinu. Framhaldsnefndarálitið skýrir málið og kostnaðargreininguna á þessu mun betur. Þakka ber fyrir það að nefndin skyldi leggja í þessa vinnu og koma með þessar upplýsingar í framhaldsnefndaráliti. Ég vil spyrja hv. formann iðnaðarnefndar í framhaldi af þessu, af því að hér kemur fram að gerð hafi verið hagkvæmnisúttekt á varmadælum og smávirkjunum, hvort nefndin hafi kannað hvað hafi komið út úr þeim úttektum. Eru verulegir möguleikar á því að hægt sé að lækka hitunarkostnað heimila með nýrri tækni í varmadælum? Eru í þessum smávirkjunum, sem úttekt var gerð á, verulegir möguleikar í orkuframleiðslu þá bæði 

Virðulegi forseti. Ég þakka þakkirnar fyrir að við skyldum hafa skýrt þetta. Það var náttúrlega alveg ljóst að þegar jafnvanur landsbyggðarþingmaður og hv. þm. Arnbjörg Sveinsdóttir áttaði sig ekki á hvað hér var á ferðinni þyrfti að skýra málið betur. Í umræðum sagði hv. þingmaður, með leyfi forseta: „Áður fóru sem sagt 99% úr pottinum í beinu niðurgreiðslurnar, en nú verða það 97%. Þannig að ekki getur annað verið en að þetta hafi áhrif á það sem fer beint til notenda.“ Í annan stað, virðulegi forseti, sagði hv. þingmaður í umræðunni: „Þannig að það sem fer beint til heimilanna hlýtur að minnka og húshitunarkostnaður hvers heimilis að hækka.“ Þennan grundvallarmisskilning þurfti að skýra vegna þess að ekki vildum við að þeir sem á þann virta landsbyggðarþingmann hlýddu héldu að þetta ætti raunverulega að gerast, það mátti auðvitað ekki skilja eftir opið hér í umræðunni. Staðreyndin er sú að þessum fjárlagalið er skipt með þeim hætti að 26% fara í stofnstyrki og orkusparandi aðgerðir og hafa gert það hingað til. Það er verið að tala um tilfærslur og nýja forgangsröðun innan þess hlutfalls en ekki þeirra 74% sem hingað til hafa farið beint til niðurgreiðslna hjá heimilunum. Varðandi varmadælur og aðrar orkusparandi aðgerðir - til þess er leiðangurinn gerður - hafa hagkvæmnisúttektir sýnt að menn telja rétt að fara út í það. Menn hafa líka verið að skoða fleiri leiðir til orkusparandi aðgerða og eins og kemur fram í greinargerð með frumvarpinu þá eru menn líka að fara í það verk á köldu svæðunum að mæta kostnaði við það t.d. að einangra betur húsnæði og grípa til annarra slíkra ráðstafana sem geta sparað orku.

Hæstv. forseti. Ég hlýt enn og aftur að þakka hinum virta formanni iðnaðarnefndar sem er svo vel heima í niðurgreiðslu á rafhitunarkostnaði að ekki tókst að skýra málin fyrir mér eða öðrum þingmönnum hér í salnum þegar við ræddum þetta við 2. umr. Það var augljóst mál að hv. þingmaður þurfti að vinna betur í málinu til þess að koma fram með upplýsingar í framhaldsnefndaráliti. Ég hlýt að þakka fyrir það að þingmaðurinn, hv. formaður iðnaðarnefndar, lagði það á sig. Ég get tekið undir það með hv. þingmanni að það er alltaf nauðsynlegt að endurskoða það hvernig þessi hlutföll fara inn í niðurgreiðslurnar, bæði hvað það varðar að skoða nýja tækni, sem getur hjálpað til við 

Virðulegi forseti. Út af þessum ummælum - um að hér hafi menn ekki skilið nokkurn skapaðan hlut, ef það var það sem hún var að gefa í skyn -  Ég held að hér í umræðunum, en langt var liðið á kvöld, hafi orðið til einhver misskilningur sem hefur verið leiðréttur í þessu nefndaráliti sem jafnframt er undirritað af hv. þingmönnum sem sitja í iðnaðarnefnd og eru fulltrúar hv. þm. Arnbjargar Sveinsdóttur í þingflokki sjálfstæðismanna. Einhverra hluta vegna ákvað hún þetta kvöld að taka ekki vinnu þeirra góða og gilda. Það var allt í lagi með það, við skýrðum málið betur.

Forseti þarf að biðjast afsökunar á þeim mistökum að hann hélt að hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson hefði óskað eftir ræðu en hann hafði óskað eftir andsvari. Enn eru því þrír þingmenn sem eiga eftir að veita andsvar og styttist þá ræðutíminn í eina mínútu í hvorri umferð.

Herra forseti. Ég tók þátt í umræðu um frumvarpið fyrst hér á þessu þingi og kom ég fram með fyrirspurn til hæstv. formanns nefndarinnar, Katrínar Júlíusdóttur, varðandi raforkuniðurgreiðslu til grænnar stóriðju, til garðyrkjubænda. Ég vitnaði í bréf frá Bláskógabyggð þar að lútandi og ég man ekki betur en það hafi komið fram í svari hv. formanns nefndarinnar að til stæði að kalla þá aðila til fundar í iðnaðarnefnd, það stæði ekkert á henni með það. Ég tók eftir því í dag, í ræðu hjá hv. þm. Björgvini G. Sigurðssyni, að hann taldi einboðið og sjálfsagt að niðurgreiðsla á raforku til þessara aðila yrði aukin. Nú er spurningin: Hvers vegna sér þess ekki stað í þessu nefndaráliti?

Virðulegi forseti. Það er einfalt að svara því hvers vegna þess sér ekki stað í þessu nefndaráliti. Það er vegna þess að frumvarpið fjallar um niðurgreiðslu til húshitunarkostnaðar og orkusparandi aðgerða, þ.e. hækkun á því hlutfalli. Það er rétt, sem hv. þingmaður segir, að ég hafi tekið vel í það að við héldum fundi. En ég get svo sem sagt það aftur sem ég sagði þá við hv. þingmann að við hefðum kallað til þá orkusöluaðila sem höfðu hækkað gjaldskrá sína. Við höfum nú þegar kallað þá á fund iðnaðarnefndar og ég held að það hafi verið - þið verðið að afsaka þó ég muni það ekki nákvæmlega, en mig minnir að það hafi verið í byrjun febrúar sem það hafi verið gert. Ég er sannfærð um, og ég sagði það við hv. þingmann, að þessi vinna, þessi skoðun nefndarinnar á verðlagsmálum í raforkunni, verði að halda áfram. En ég gat ekki lofað honum því að við næðum því fyrir þinglok og við það held ég, virðulegi forseti.

Herra forseti. Ég held að það sé alveg einboðið að við tökum þetta mál fyrir fyrir þinglok. Hér hafa fleiri þingmenn Samfylkingarinnar og Vinstri grænna kynnt það sem stefnumið sín að taka á þessum tilteknu málum fyrir kosningar, eða á bara að tala um þau fyrir kosningar? Á einungis að falbjóða málið fyrir kosningar í kosningabaráttunni og gera svo ekkert með það? Ég vil fá skýringar á því, frú forseti, hvort það eigi hér að falbjóða kjósendum þetta, rétt eins og skattahækkanir og aðra hluti sem verið er að tala um hér á Alþingi.

Virðulegi forseti. Auðvitað á ekki að gera það en við höfum verið mjög upptekin í iðnaðarnefnd og haldið marga aukafundi upp á síðkastið en hv. þingmaður situr ekki í þeirri nefnd og veit kannski ekki hvað þar hefur verið á ferðinni. Við höfum setið við og verið að reyna að vinna vel þingmálinu um heimild til að ganga til samninga um álver í Helguvík og það hefur tekið allan tíma nefndarinnar. Við kláruðum það mál út til 2. umr. í hádeginu og þar með losnaði um tíma iðnaðarnefndar nema einhverjir hér kalli málið til nefndarinnar á milli 2. og 3. umr. Vegna þess að frá því að við töluðum saman hér í ræðustól síðast hefur losnað svo um hjá nefndinni að möguleiki er á að við höfum tækifæri og tíma til að fara betur yfir þessi mál. Hér er enginn neitt að grínast, virðulegi forseti, og ég held að hv. þingmaður verði að átta sig á því að hér er enginn að grínast þegar hann segir að alla hluti verði að skoða og þar á meðal raforkuverð til garðyrkjubænda 

Frú forseti. Hv. þingmaður, framsögumaður og formaður hv. nefndar, sagði að alla hluti ætti að skoða. Samt hefur ekki verið skoðað í nefndinni það sem ég nefndi í 2. umr. að þyrfti að skoða, beingreiðslur, búsetugreiðslur til þeirra sem njóta þessara styrkja, þannig að ekki sé annars vegar verið að niðurgreiða raforkuna og hins vegar að niðurgreiða samkeppnisorku. Þetta er bara eins og ég nefndi, þetta er eins og í gamla Sovét og hvergi er minnst á þessa ræðu í framhaldsnefndaráliti, það er eins og ég hafi ekki haldið neina ræðu. Nú er ég ekki í hv. iðnaðarnefnd en mér finnst gert dálítið lítið úr umræðunni þegar ekki er tekið neitt mark á því sem sagt er og haldið áfram með þetta sovéska kerfi sem vitað er að er mjög óhagkvæmt. Það er vitað að Sovétríkin fóru á hausinn út af svona kerfi. Þetta er mjög dýrt og menn eiga að skoða allar leiðir.

Já, virðulegi forseti, það er rétt og þakkarvert að hv. þingmaður lagði hér fram mjög gott innlegg og vangaveltur inn í umræðuna sem varð hér við 2. umr. Staðreyndin er hins vegar sú að þegar við skiluðum málinu hingað til 2. umr. var umfjöllun nefndarinnar lokið. Síðan var málið kallað inn af þingflokksformanni Sjálfstæðisflokksins, sem er þingflokksformaður hv. þingmanns, og ástæður sem fyrir því voru gefnar og það sem óskað var eftir að yrði skoðað sérstaklega í nefndinni var það sem ég gerði hér grein fyrir í nefndaráliti en ekki það sem hv. þingmaður fjallar um. Líka kom fram, virðulegi forseti, við 2. umr. að hv. þingmaður virtist standa einn í sínum flokki með þessa skoðun, a.m.k. hvað varðar þá fulltrúa sem hér tóku þátt í umræðunni. Hv. þm. Arnbjörg Sveinsdóttir fór hér í andsvör við hv. þingmann og mótmælti eða var andvíg hugmyndum hans og nálgunum og því taldi ég ekki ástæðu til að taka þetta mál upp á milli 2. og 3. umr. 

Frú forseti. Ég hlýt að mótmæla þessari flokksræðishugsun sem hv. þingmaður er haldinn. Ég er hér sem þingmaður en ekki sem einhvers konar flokksþjónustuaðili eða eitthvað slíkt.  Ég mótmæli því að ég geti ekki haft mína skoðun enda á ég að hafa hana samkvæmt stjórnarskránni. Mig langar að spyrja hv. þingmann, fyrst hann tók ekki tillit til þess sem rætt var hér í 2. umr., hvort hann viti hversu mörg heimili njóta niðurgreiðslu í dag svo ég geti reiknað út hve mikil niðurgreiðslan er á hvert heimili. Það sýnir sig að þrátt fyrir niðurgreiðsluna hefur raforkan hækkað og hækkað langt umfram vísitölu og þrátt fyrir niðurgreiðsluna er munurinn 90 þús. kr. á heimili.

Virðulegi forseti. Ég biðst afsökunar ef ég hef móðgað hv. þingmann með því að telja hann til þingflokks sjálfstæðismanna með jafnafgerandi hætti og ég gerði. Þetta mál hins vegar, virðulegi forseti, er þess eðlis að ég held að sátt ríki um það hér í þingsölum að við viljum að jafnræði sé í búsetu á Íslandi og þeir sem búa á köldu jaðarsvæðunum og hafa ekki aðgang að hitaveitum geti notið raforku og hita sem þá er rafknúinn eða knúinn með öðrum hætti. Um það, virðulegi forseti, tel ég að ríki sæmileg sátt í þessum sal. Þetta er sú leið sem hefur verið ákveðið að fara, þ.e. að niðurgreiða húshitunarkostnað með þessum hætti og vilji hv. þingmaður breyta því legg ég til að hann leggi hér fram þingmál þess efnis og þá getum við rætt það. Fram að þessu og héðan í frá lít ég svo á að samstaða sé um þessa leið á meðan annað er ekki 

Frú forseti. Ég held að þau orðaskipti sem hafa átt sér stað hér í andsvörum sýni að ekki var vanþörf á því að taka þetta mál til nefndar milli 2. og 3. umr. Þrátt fyrir það virðist svo vera að ýmsum spurningum sé enn ósvarað og ýmis góð og gild efnisatriði sem fram komu í 2. umr. virðast ekki hafa verið tekin til gagngerrar umræðu inni í nefndinni, a.m.k. skila þau sér ekki í framhaldsnefndarálitinu sem hér liggur fyrir. Mig langar til að endurtaka þá spurningu sem hv. þm. Pétur H. Blöndal beindi til formanns iðnaðarnefndar, hvað taka niðurgreiðslurnar til margra heimila? Í öðru lagi, á hvaða landsvæðum eru þessi heimili helst? Ef hægt væri að sundurgreina það í grófum dráttum 

Virðulegi forseti. Ég fagna þeim áhuga sem hv. þingmaður sýnir þessu mikilvæga máli. Ég verð hins vegar að fá heimild til að fá að senda honum þetta skriflega vegna þess að ég er hreinlega ekki með þetta á mér nákvæmlega sundurgreint, eins og hann óskar eftir, en ég skal svo sannarlega verða við því og senda honum það.

Frú forseti. Ég bað nú ekki um nákvæmar upplýsingar um það hvernig fjöldi heimila á hverju landsvæði væri sundurgreindur heldur grófa útlistun á því hvernig niðurgreiðslurnar deilast á milli landsvæða. Ég geri ráð fyrir að við séum að tala um það að flest heimilin séu á norðaustursvæðinu og eitthvað vestur á fjörðum, þannig að ég væri þakklátur fyrir að fá einhverja sundurgreiningu á því og sætti mig svo sem alveg við að fá þær upplýsingar sendar til mín. Hefur hv. þingmaður einhverjar upplýsingar um það til hversu margra heimila þessar niðurgreiðslur ná? Í lokin vil ég benda á að áhugi minn á þessu máli er ekki nýtilkominn vegna þess að ég átti hér um árið eða um árin sæti í iðnaðarnefnd 

Virðulegi forseti. Ef mig rekur rétt minni til, vegna þess að ég er ekki með þessi gögn hér, eru um 9% heimila með rafhitun. Ég tel að mig minni rétt um að þannig sé ástatt fyrir 9% heimila í landinu.

Hæstv. forseti. Ég vil vekja athygli hæstv. forseta á því að hér á sér stað viðamikil umræða um húshitunarkostnað á landsbyggðinni. Þannig háttar til að hæstv. iðnaðarráðherra fer jafnframt með byggðamál í landinu þannig að ég held að það væri þessari umræðu mjög til framdráttar og gæti jafnvel stytt hana ef hæstv. iðnaðarráðherra gæti komið hér og verið við umræðuna og jafnvel svarað spurningum sem snúa að því hvernig hann hyggst hjálpa til við að jafna búsetukosti í landinu. Þetta eru allt spurningar sem koma upp í umræðunni, hafa þegar komið upp og ég veit að áhugasvið þeirra þingmanna sem eiga eftir að tala snúa að þessu. Þess vegna væri mjög áhugavert og ég eiginlega bara reikna með því að hægt verði að kalla á hæstv. iðnaðarráðherra. Eða 

Forseti tekur undir orð hv. þingmanns um að þetta sé mjög mikilvæg umræða fyrir byggðir landsins og dreifbýlið og mun gera ráðstafanir til að gera hæstv. iðnaðarráðherra aðvart um að þessi umræða fer hér fram og við höldum þá áfram að ræða þetta mikilvæga mál.

Hæstv. forseti. Ég kem hér rétt til að þakka hæstv. forseta fyrir það hversu vel hún brást við þessu og hún gæti kannski svarað því hvort hæstv. iðnaðarráðherra er enn í húsinu og hvort hann verði við umræðuna núna strax, því að því er ég best veit er hv. þm. Kristján Þór Júlíusson með næstu ræðu og hann mun fara mjög vel yfir þessi mál og mjög nauðsynlegt er að hæstv. iðnaðarráðherra hlýði á þau sjónarmið sem koma fram í máli hans. Þannig vill til að hv. þm. Kristján Þór Júlíusson er einnig fulltrúi okkar í stjórn Byggðastofnunar og ég veit að byggðamál almennt eru mjög á hans borði og þess vegna er nauðsynlegt að hæstv. iðnaðarráðherra, sem er, eins og ég tók fram áðan, líka ráðherra byggðamála - þannig að mjög áhugavert væri að vita hvort hæstv. 

Forseti getur upplýst það að hæstv. iðnaðarráðherra er ekki skráður inn í hús og vill minna á það að hæstv. iðnaðarráðherra leggur fram þetta frumvarp og því tel ég mjög líklegt að hæstv. iðnaðarráðherra og byggðamálaráðherra þekki til málsins. Því finnst mér mikilvægt að við höldum áfram umræðunni. 
            

Virðulegi forseti. Vegna þeirrar umræðu sem spannst áðan um æskilega viðveru iðnaðarráðherra hæstv. og ráðherra byggðamála upplýsi ég þá skoðun mína að það komi svo sem ekki að stórri sök þó að hæstv. ráðherra sé  En eins og komið hefur fram í umræðum í kvöld er þetta dálítið afbrigðilegur fundartími og hefur greinilega ekki verið unnt að verða við óskum þeirra þingmanna sem óskað hafa eftir því að gera hlé á þingstörfum og halda umræðu áfram á morgun. Því er geta þingmanna til að sinna þeirri umræðu sem hér fer fram mismunandi. Formaður iðnaðarnefndar á heiður skilinn fyrir að hafa tekið þátt í þeirri umræðu sem farið hefur fram. Og þó svo að þreyta og löng fundarseta séu farnar að segja örlítið til sín vænti ég þess að við látum það allt saman líða létt um æðar okkar og jöfnum okkur á því öllu saman. Varðandi það mál sem liggur fyrir hefur töluvert verið spurt um með hvaða hætti þetta snerti heimili landsins. Hér hefur komið fram, eins og var upplýst af hv. þm. Katrínu Júlíusdóttur, formanni iðnaðarnefndar, að um 9% heimila landsins sem kynda húsnæði sitt með rafhitun. Það er því töluvert stórt mál á þá vísu sem lýtur að því hvernig við viljum byggja landið og búa fólki sem víðast um land sem jöfnust búsetuskilyrði og möguleika til þess að hafa þokkalega afkomu. Ríkið niðurgreiðir á hverju ári með regluverki sínu kyndingarkostnað þessara heimila og kostnaður við það nemur rétt um einum milljarði á hverju ári. Og af því að hér var spurt hvar þessi heimili væru er rétt að undirstrika að þetta er ekki eingöngu bundið við veitufyrirtæki og veitusvæði úti á landi. Það eru líka heimili sem falla undir þessar niðurgreiðslur á orkuveitusvæði stóru veitnanna hér fyrir sunnan. Það eru því heimili sem ekki eru tengd hitaveitum og nýta raforku til kyndingar. En uppistaðan í þessu er að sjálfsögðu fyrst og fremst á byggðum fyrir austan, á Austfjörðum, og á syðri hluta Vestfjarða. Meginatriðið og skilin á milli byggðarlaga og húsa í þessum efnum eru þau þar sem ekki hefur tekist að bora og virkja heitt vatn og þar er um að ræða þessar niðurgreiðslur sem hér um ræðir. Það dylst engum hverslags búbót það er fyrir sérhvert byggðarlag að unnt sé að bora og komast niður að heitu vatni. Það hafa flestir þingmanna á hinu háa Alþingi upplifað á sjálfum sér. Í það minnsta man sá sem hér stendur glöggt eftir því þegar hitaveita var fyrst lögð í hans heimasveit á Dalvík á árum áður. Það var gríðarlegur léttir fyrir alla sem áttu þess kost að tengjast hitaveitunni. Og enn þann dag í dag sér maður þær breytingar sem verða á samfélögum við þá búbót sem af því hlýst þegar unnt er að tengja heitt vatn inn á veitukerfin. Úrræðum eða tækifærum á þessu sviði fer þó fækkandi. Stærri þéttbýli eru flestöll komin með hitaveitu og möguleikar stærri þéttbýlisstaða til þess að tengjast hitaveitu eru ekki jafnmiklir eins og þeir voru. Síðustu stóru veiturnar sem komið hafa að þessu verki eru í Stykkishólmi, Dalabyggð og á Eskifirði, vænti ég. Síðasta hitaveitan tel ég að hafi verið sú sem tengd var frá Reykjum í Fnjóskadal út á Grenivík, Reykjaveita svo kölluð. Úrræðum fer fækkandi. Þeim póstum, þ.e. hvað varðar niðurgreiðslu á raf- og olíukyndingu, að spara og leggja þá hitunarkosti af og taka upp hitaveitu í staðinn, fer fækkandi þannig að nú er farið að leita annarra leiða. Eins og frumvarpið ber með sér er gert ráð fyrir því að þær breytingar verði gerðar á að styrkir til þess að draga úr orkukostnaði verði auknir. Þar er horft sérstaklega til tveggja þátta, annars vegar nýrra leiða varðandi varmadælur og hins vegar þess sem á að leiða til rafmagnssparnaðar vegna þess að það eru svæði sem eiga enga aðra kosti en þá að vera bundin rafmagni eða olíukyndingu. Væntanlega viljum við frekar horfa á rafmagn í þeim efnum og verðum þá bundin af því um ókomna framtíð að hita húsnæðið með rafmagni. Þá eigum við þá kosti að finna nýja tækni til upphitunar og horfa menn í þessu sambandi til varmadælu sem dregur úr raforkukostnaði sem nemur tveimur þriðju hlutum af kostnaðinum, og hins vegar endurbóta á húsnæði. Það eru þeir kostir sem verið er að skoða. Hér var rætt töluvert um hvort það kæmi fram með þeim hætti að dregið yrði úr niðurgreiðslu á húshitunarkostnaði þeirra sem fyrir væru. Eins og kom fram í orðaskiptum hv. þingmanna áðan komu upp spurningar við 2. umr. sem ollu því að málinu var vísað til nefndar vegna þess að málið var dálítið óljóst. Skyldi engan undra vegna þess að í umsögn m.a. frá Rarik er ákveðinn fyrirvari sem laut að 8. gr. frumvarpsins eins og það lá fyrir, það á við styrkveitinguna eða endurgreiðsluna. Í staðinn fyrir að tekið sé 1% af stóru fjárhæðinni, sem 1.176 millj. kr., til þessara rannsókna, fara 3%. Það er sem sagt hækkað úr 1% í 3%. Athugasemd Rariks er svohljóðandi, með leyfi forseta: „Ef ekki kemur til hækkun á þeim lið fjárlaga sem vísað er til, mun þessi breyting væntanlega valda hækkun á húshitunarkostnaði hjá notendum með niðurgreiðslur. Minna fé verður eftir til beinna niðurgreiðslna, þrátt fyrir að ekki sé gert ráð fyrir að það verði niðurstaðan á árinu 2009.“ Það er í sjálfu sér mjög eðlilegt að menn setjist yfir þá athugasemd sem kemur frá þessu fyrirtæki, Rarik, af öllum fyrirtækjum, einfaldlega vegna þess að þar innan búðar hafa menn mjög mikla þekkingu á þessum málum. Sömuleiðis er þetta það fyrirtæki sem hefur hvað besta tengingu við þennan þátt mála og þjónusta, vænti ég, og hefur flesta notendur í þessu efni. Það var því einboðið að sérstaklega yrði gefinn gaumur að þessum þætti í umræðu nefndarinnar og yfirferð. Það var gert, eins og kom fram í máli formanns nefndarinnar, áðan hv. þm. Katrínar Júlíusdóttur, þar sem undirstrikað er það álit og sú niðurstaða nefndarinnar og ítrekað í framhaldsnefndarálitinu. Ég fagna sérstaklega áherslunni sem á það hefur verið lögð að orðrétt stendur í framhaldsnefndarálitinu, þrátt fyrir að þessar breytingar sem af frumvarpinu leiða séu og verði gerðar, með leyfi forseta: „Því mun ekki koma til lækkunar á beinum niðurgreiðslum húshitunarkostnaðar í tengslum við breytingarnar. Nefndin áréttar að breytingin hefur engin áhrif á rafmagnsreikninga þeirra heimila sem eru með rafhitun.“ Svo mörg voru þau orð þannig að sá skilningur og sú afstaða liggur mjög ljós fyrir í því nefndaráliti sem hv. formaður iðnaðarnefndar kynnti áðan. Við getum því í rauninni sagt og viðurkennt að eins og málin standa í dag hafa verið veittir gríðarlega öflugir og miklir styrkir, svokallaðir stofnstyrkir, af þessum fjárlagalið á undanförnum mörgum árum til þess að stuðla að því að draga úr rafmagns- eða olíukyndingu húsa vítt um land og styrkir veittir úr þessum sjóði til þess að standa straum af því að stofnsetja nýjar hitaveitur. Í greinargerðinni með frumvarpinu og nefndaráliti er undirstrikað að náðst hafi verulega miklir og stórir áfangar í þessum efnum á undanförnum árum og er það vel. Það er m.a. eitt af þeim verkum sem ég vil telja fyrrverandi ríkisstjórnum til tekna að hafa unnið mjög markvisst og öflugt að. Það er ágætisdæmi um að hér er ekki allt í rúst eins og sumir vilja halda fram, eftir átján ára stjórnarforustu þess stjórnmálaflokks sem ég tilheyri. Það er langur vegur frá að svo sé á mörgum sviðum þjóðlífs og þetta er eitt þeirra. Við erum búin að fara yfir þær breytingar og áherslur sem ég vil leggja áherslu á og er sammála, ég er mjög áfram um að þetta mál gangi fram. Ég er sammála því að við eigum að þreifa okkur inn á aðrar lausnir en hingað til hafa verið uppi á borðum og ég spurði um það í umræðum í nefndinni hvernig menn hugsuðu þetta mál til enda. Ég tel að það skorti kannski örlítið upp á í vinnslu ráðuneytisins að greina betur hver þörfin fyrir þær breytingar sem hér eru boðaðar er í raun á öllu landinu. Hvernig er ætlunin að vinna þetta verk? Hvernig á að gera þetta? Fram kom við þær spurningar að Orkusetur Orkustofnunar á að hafa forgöngu um og annast þetta verkefni og halda utan um það. Væntanlega verður þessum spurningum þá svarað af ágætum starfsmönnum þeirrar stofnunar. Á hvað löngum tíma gera menn ráð fyrir að niðurgreiðslurnar sem um ræðir falli út? Flestir vilja örugglega sjá það gerast sem fyrst. Loks vil ég spyrja - og hef áður spurt um - hver forgangsröðunin í þessum efnum á að vera. Hvað á að ráða því hvar fyrst á að byrja? Hver á að ráða því hvar í landinu fyrst á að bera niður? Hvaða úrræði eigum við að bjóða heimilum sem undir þetta falla? Þegar við erum búin að setja þetta niður fyrir okkur, sem ég vænti að verði gert, getum við kannski kallað eftir einhverju mati á því hvaða árangri á að ná með þeim aðferðum sem menn boða í því frumvarpi sem liggur fyrir. Eftir því hljótum við að kalla. Samandregið má segja að niðurstaða mín varðandi þetta mál sé sú að í eðli sínu sé það gott. Ég tel þó vanta einhverja áætlun um hvernig á að ná árangri, tímasetja það og ábyrgðarsetja.

Frú forseti. Við erum langflest mjög sammála hv. þm. Kristjáni Þór Júlíussyni í þeim áherslum sem hann dró hér fram varðandi mikilvægi þess að jafna húshitunarkostnað í landinu og gefa sem flestum möguleika og tækifæri til að grípa til aðgerða í þá átt. Sú áhersla sem lögð hefur verið á það hér landi að leita eftir heitu vatni til að hita hús og hve stór hluti húsnæðisins er hitaður upp með heitu vatni á sér sjálfsagt vart hliðstæðu í heiminum. Þess vegna er mjög mikilvægt að ekki sé slegið slöku við að leita jafnvel nýrra leiða til þess að þeir sem ekki hafa tök á að ná í heitt vatn geti fundið aðrar leiðir til hagræðingar í kyndingu. Ég vil t.d. benda á hversu óréttlátt þetta er að í fyrirspurn til skriflegs svars sem ég lagði fyrir iðnaðarráðherra fyrir skömmu kom fram að í Reykjavík kostar um 60 þús. kr. á ári að hita hús sem er á annað hundrað fermetra en 147 þús. kr. að hita tilsvarandi hús á Skagaströnd þar sem hitað er upp með rafmagni. Við sjáum því hversu gríðarlegur aðstöðumunur og kjaramunur felst í 

Virðulegi forseti. Ef hv. þingmaður hefur lesið málið eins og það liggur fyrir og greinargerðina með því þá liggur það fyrir í athugasemdum við frumvarpið að talið er ólíklegt að unnt verði að koma upp hitaveitum á köldum svæðum þar sem er strjálbýlt og kostnaðarsamt að finna jarðhita og dreifa til notenda. Tilgangurinn og markmiðið með frumvarpinu eins og það liggur fyrir er í rauninni þrír þættir. Í fyrsta lagi að draga úr húshitunarkostnaði íbúa á köldum svæðum. Í öðru lagi að draga úr kostnaði ríkissjóðs til lengri tíma við niðurgreiðslur. Og í þriðja lagi er einfaldlega spurningin um það að hvetja til atvinnuskapandi verkefna þannig að allir eiga að „græða“ á þessu máli, en það kann að vera að það orð falli hv. þm. Jóni Bjarnasyni ekkert sérstaklega vel í geð, að tala um að „græða“ á einhverju máli. Ég held að meginmarkmiðin og tilgangurinn með þessu máli sé einfaldlega að mæta þeim óskum m.a. sem hv. þingmaður kynnti hér og um það er ágætissamstaða meðal allra stjórnmálaafla á hinu háa Alþingi. Ég bendi á að í nefndinni er fullkomin samstaða um þetta mál án þess að við höfum endilega þurft að fá einhvern atbeina þess stjórnmálaflokks sem hv. þingmaður gegnir nú þingflokksformennsku fyrir af fullri sæmd og af gríðarlegri atorku.

Frú forseti. Orkan leynist víða og hjá hv. þingflokksformanni Sjálfstæðisflokksins líka. Já, það að græða, það er kannski helst að flokkur hv. þm. Kristjáns Þórs Júlíussonar hafi komið óorði á hugtakið að græða. Bændur græða landið. Við hv. þm. Kjartan Ólafsson þekkjum það vel og við höfum líka lagt fram tillögu um að sjómenn græði hafið. Það að græða eitthvað með þessum hætti er mjög lofsvert og ég held einmitt að við  Ég ítreka það að okkur ber félagsleg og samfélagsleg skylda til þess að íbúar landsins búi við sem jöfnust skilyrði hvað húshitun varðar og allar aðgerðir sem hægt er að grípa til í þá veru eru afar mikilvægar. Þess vegna dró ég einmitt fram þessa stöðu af því að við þekkjum báðir vel til á Skagaströnd og það er þangað sem við viljum endilega að ráðist verði í að leggja hitaveitu til að auka og bæta búsetuskilyrði þar. Ég tel það mjög brýnt. Dæmið sem ég nefndi um mismun í kyndingarkostnaði á íbúðarhúsi á Skagaströnd og íbúðarhúsi í Reykjavík er einmitt sláandi fyrir það um hve mikla mismunun getur verið að ræða í búsetu fólks og samkeppnishæfni 

Virðulegi forseti. Ég vil undirstrika að það er enginn ágreiningur um þær áherslur sem fylgja þessu frumvarpi.  Þar sem hann nefnir Skagaströnd sérstaklega og að það eigi ekki að mismuna íbúum einstakra svæði hvort heldur í Reykjavík eða á Skagaströnd, vil ég nefna það að í fjárlögum sem samin voru af fyrrverandi ríkisstjórn og staðfest - hversu góð eða vond sú ríkisstjórn var að mati hv. þingmanns - var sérstök fyrirgreiðsla til hitaveituframkvæmda einmitt á Skagaströnd og langt umfram fyrirgreiðslu sem íbúar annarra sveitarfélaga hafa fengið. Ég minnist þess ekki að hafa heyrt einhver mótmæli frá hv. þingmanni við þessari sértæku aðgerð til íbúa þessa ágæta sveitarfélags Þetta er bara gott mál. 

Hæstv. forseti. Farið var fram á það áðan að hæstv. iðnaðarráðherra væri við umræðuna og forseti hét því að beita sér fyrir því að hæstv. ráðherra kæmi til umræðunnar. Nú hefur það gerst að hv. þm. Jón Bjarnason, þingflokksformaður Vinstri grænna, hefur lýst vantrausti á hæstv. iðnaðarráðherra vegna frammistöðu hans í orkumálum og stuðningi við það að jafna búsetukosti í landinu. Ég mundi segja, hæstv. forseti, að þetta væru töluvert alvarlegar ásakanir frá hv. þingflokksformanni Vinstri grænna á hendur iðnaðarráðherra sem er í þeirri ríkisstjórn sem hann hefur stutt. Og hvað gerist hér í umræðunni? Hv. þm. Kristján Þór Júlíusson þarf að standa upp og verja hæstv. iðnaðarráðherra. 

Forseti vill geta þess að gerðar voru ráðstafanir til að koma skilaboðum til hæstv. iðnaðarráðherra um að nærveru hans væri óskað.

Frú forseti. Mér sýnist að það sé farið að slá út í fyrir hv. þingflokksformanni Sjálfstæðisflokksins.

Af hverju segirðu þetta?

Að hafa ekki fylgst betur með. Ég var einmitt að hæla bæði hæstv. iðnaðarráðherra mjög fyrir það að nýta þá möguleika sem þarna voru til að leggja þetta frumvarp fram og líka hv. þm. Kristjáni Þór Júlíussyni, 

Forseta þykir miður að þurfa að óska eftir því að hv. þingmaður ljúki þessari lofræðu.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Arnbjörg Sveinsdóttir tekur starf sitt sem þingflokksformaður mjög alvarlega og kemur hér upp á milli sérhvers ræðumanns til að lengja aðeins í tímanum augljóslega. Mig langaði bara að benda á og taka aðeins upp hanskann fyrir hv. þm. Jón Bjarnason sem flutti ágætisathugasemdir við ræðu hv. þm. Kristjáns Þórs Júlíussonar og einmitt hrósaði þeirri vinnu í hárstert sem unnin hefur verið. Ég veit að við erum öll sammála hér inni um hvaða leiðir skuli fara, við viljum öll jafna búsetuskilyrði í landinu algerlega óháð því hvar menn búa. Ég held að menn ættu ekki að gera fólki upp skoðanir í þessum efnum vegna þess að akkúrat í þessu máli höfum við náð samstöðu. Ég tel hins vegar og virði hv. þm. Jóni Bjarnasyni það til vorkunnar að auðvitað hefði hann líka viljað koma þessari skoðun sinni að með einum og öðrum hætti vegna þess að níu hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa nú raðað sér á mælendaskrá og það er ekkert auðvelt að komast á mælendaskrána, virðulegi forseti, áður en menn fara hér án efa - ég ætla bara að gera mér það í hugarlund að eftir kannski þrjár ræður verði menn 

Hæstv. forseti. Ég endurtek spurningu mína um hvað dvelji hæstv. iðnaðarráðherra. Hvað varðar ræðu hv. þm. Jóns Bjarnasonar gat ég ekki betur heyrt en að hann kvartaði sárlega undan mismunandi húshitunarkostnaði í landinu og ég met það svo að hann sé þá að lýsa vantrausti á það að hæstv. iðnaðarráðherra 

Forseti bendir hv. þingmanni á að ræða um fundarstjórn forseta.

Já, þess vegna er ég að benda á hversu nauðsynlegt er að hæstv. iðnaðarráðherra sé við umræðuna þegar slíkar ásakanir frá hv. þingflokksformanni Vinstri grænna 

Hv. þingmaður ávarpar forseta. Forseti getur ekki svarað því hvar hæstv. iðnaðarráðherra er. En skilaboðunum hefur verið komið til hans.

Virðulegi forseti. Við erum að ræða frumvarp um breytingar á lögum um niðurgreiðslur húshitunarkostnaðar á köldum svæðum. Það er ekki laust við að hálfgerður kuldahrollur sé í manni þegar klukkan er farin að ganga tvö og við erum búin að vera hér í allan dag, þetta er orðinn langur dagur, þrátt fyrir að við séum í heitu húsnæði sem kynt er með hitaveitu sem ekki er niðurgreidd. En svona getur það verið að þrátt fyrir að maður sé í heitu húsnæði, þegar þreytan fer að segja til sín dugar það oft og tíðum ekki. Virðulegi forseti. Með frumvarpi þessu er ætlunin að draga úr húshitunarkostnaði íbúa á köldum svæðum sem ekki njóta hitaveitna. Það er einnig ætlunin að draga úr kostnaði ríkissjóðs til langtíma litið varðandi niðurgreiðslu til húshitunar. Það hefur komið fram að tækifærin í nýjum hitaveitum á köldum svæðum eru hverfandi og því er hér verið að fara nýjar leiðir og veita stofnstyrki til íbúðareigenda sem hyggjast nýta sér varmadælur til að minnka húshitunarkostnað til lengri tíma litið. Það verður nefnilega að teljast ólíklegt að unnt verði að koma upp hitaveitum á köldum svæðum þar sem er strjálbýlt og kostnaðarsamt að finna jarðhita og dreifa til notenda. Það er einnig verið að leggja til að styrkja íbúðareigendur á köldum svæðum sem vilja leggja í breytingar á húsnæði sínu í þeim tilgangi að spara orku. Íbúðareigendur sem færu að ráðast í endurbætur sem leiða til orkusparnaðar, t.d. að endurglerja húsin sín, bæta einangrunina og fleiri aðgerðir sem lúta að betri einangrun og bættri orkunýtingu á þessum köldu svæðum. Þær leiðir sem hér eru boðaðar eru að mörgu leyti mjög góðar og skapa atvinnu á þessum stöðum, sérstaklega meðal iðnaðarmanna. Við sjálfstæðismenn höfum sagt það að við erum tilbúin að styðja mál sem varða fyrirtæki og heimili og geta með einhverjum hætti styrkt atvinnulífið og þetta frumvarp leiðir m.a. til þess að iðnaðarmönnum á þessum köldu svæðum gæti verið sköpuð atvinna. Þess vegna styðjum við þetta frumvarp. Ég geri þó ráð fyrir að það frumvarp sem við erum nýlega búin að samþykkja í þinginu, um endurgreiðslu virðisaukaskatts af viðhaldi húseigna, gæti eflaust átt við þetta mál einnig, þ.e. ef íbúðareigendur á köldum svæðum ákveða að fara í endurbætur á húsum sínum til að draga úr orkunotkun. Hér er einnig verið að gera þær breytingar að mögulegt er að styrkja breytta orkuöflun til húshitunar m.a. með varmadælum. Þær geta verið öflugur kostur til upphitunar húsnæðis á þeim stöðum þar sem ekki eru hitaveitur þar sem varmadælur leiða til betri orkunýtingar. Varmadælurnar eru misjafnar að gerð og spara mismikla orku. Hér á landi er ekki komin mikil reynsla á notkun á varmadælum en eftir því sem mér skilst þá er full ástæða til þess að nýta okkur reynslu Svía í þeim efnum sem hafa notað þessa tækni töluvert á undanförnum árum og fengið nokkra reynslu í því og telja að varmadælur séu orkusparandi og því góður kostur fyrir okkur á köldum svæðum. Virðulegi forseti. Umræðan um orku og orkusparnað leiðir hugann einnig að því hvernig við Íslendingar getum hugsanlega sparað orku. Það er ekki hefð fyrir því á Íslandi að spara orku og yfirleitt leiða Íslendingar ekki hugann mikið að því að það sé mögulegt að gera. Allt önnur viðhorf gagnvart orkusparnaði eru t.d. í Evrópu þar sem það virðist beinlínis vera innprentað í Evrópubúa að nauðsynlegt sé að spara orku. Þar er t.d. viðtekin venja að fólk kyndir jafnvel aðeins þau herbergi í íbúðum sínum sem það notar hverju sinni eða situr í hverju sinni. Til dæmis þegar fólk situr inni í stofu á kvöldin þá er öllum gluggum og öllum hurðum lokað til þess að halda hitanum inni og spara þannig orku. Hið sama gildir um lýsingu, það er ekki verið að tendra ljós í öllu húsnæðinu þegar það er alger óþarfi þar sem fólk situr fyrir framan sjónvarpið og þarf ekki að vera með lýsingu nema í einu herbergi. Þetta þekkjum við Íslendingar ekki. Við teljum okkur eiga nóg af orku og teljum okkur ekki þurfa að spara á þessu sviði en auðvitað þurfum við að hugsa til þess þó að við eigum hér á landi nægar orkulindir í fallvötnum og jarðhita er ekki þar með sagt að við þurfum ekki að spara. Á heimasíðu Orkusetursins kennir ýmissa grasa og þar er hægt að fá ýmsar upplýsingar um sparnað á þessu sviði. Ég hef oft hugsað til þess að það þyrfti að fara í einhvers konar herferð til að kenna Íslendingum og benda þeim á með hvaða hætti hægt er að spara orku. Á heimasíðu Orkusetursins kemur ýmislegt fram hvað það varðar, eins og ég sagði áðan. Það kom fram spurning um það fyrr í kvöld hvað væru mörg heimili í landinu sem kynda híbýli sín með raforku. Það kemur fram á heimasíðu Orkusetursins að það eru 9% heimila í landinu sem nota rafhitun og njóta flest þeirra heimila niðurgreiðslna til húshitunar. Meðalheimili á Íslandi eyðir árlega í kringum 200–300 þús. kr. í orkukaup. Þeir hjá Orkusetrinu segja að með auðveldum hætti megi draga verulega úr þeim kostnaði, með því að spara orku í formi hita, rafmagns og olíu. Á heimasíðunni má finna leiðbeiningar varðandi það hvernig við getum sparað og það er gaman að renna í gegnum þær leiðir hvernig við best spörum við eldavélina og hvernig við best spörum í þvottum. Síðan er talað um lýsingu og hvernig við eigum að haga okkur með uppþvottavélina, ísskápinn og ýmislegt fleira sem eru gagnlegar upplýsingar fyrir Íslendinga sem virkilega vilja taka á í orkusparnaði. Við erum að tala hér um niðurgreiðslur í húshitun og 9% heimila í landinu kynda enn með rafmagni og kannski ekki mikil breyting á því hjá þeim heimilum þar sem eins og áður hefur komið fram að tækifærin í nýjum hitaveitum á köldum svæðum eru hverfandi og það er ólíklegt að unnt verði að koma upp hitaveitum á köldum svæðum þar sem strjálbýlt er og kostnaðarsamt að finna jarðhita og dreifa til notenda. Hitaveita er mjög mikill, það má segja, lúxus. Ég man þá tíð þegar ég var að alast upp að það var ekki komin hitaveita á heimaslóðum mínum á Suðurnesjum og á mínu heimili var kynt með rafmagni. Mér eru minnisstæð öll þau vandamál sem hlutust af því varðandi baðvatn og annað því það tók oft sinn tíma að hita upp vatn til þess að það væri nægjanlega heitt vatn til þess að fara í bað. Nú er öldin önnur og við sem búum svo vel að vera með hitaveitu þurfum svo sannarlega ekki að hafa áhyggjur af þessu. Þess vegna viljum við gjarnan gleyma því að fara vel með þessa auðlind. Eins og ég sagði hér áðan að þó svo að við eigum nægar orkulindir þá er ekki þar með sagt að við þurftum ekki að spara þær. Það borgar sig að fara vel með svona hluti. Að lokum vil ég segja að ég held að það væri ágætismál að fara í gegnum það að kenna Íslendingum að spara orku. Það sé nauðsynlegt til lengri tíma litið.

Frú forseti. Hér eru haldnar margar tímamótamarkandi ræður um orkunýtingu í kvöld og ég fagna því auðvitað og er ákaflega ánægður með að heyra það á hv. þingmönnum sem hér hafa talað í kvöld að þeir ljúka miklu lofsorði á það frumvarp sem hér er til umræðu. Ég varð satt að segja næstum því snortinn af því að heyra hv. þingmann sem hér talaði á undan greina frá því að þetta frumvarp leiddi til þess að menn mundu bæta orkunýtni og þess vegna mundi hún styðja það. Hv. þingmaður greindi líka frá því að þetta mundi skapa atvinnu og þess vegna mundi Sjálfstæðisflokkurinn styðja það og ég fagna því. Ég fagna öllum þeim sem vilja leggja góða hönd að verki og styðja iðnaðarráðherra í þeim efnum sem horfa til framtíðar. Það kemur fram hjá þeim ágætu mönnum sem hér hafa talað fyrir Sjálfstæðisflokkinn í kvöld að þeir bara - með orðbragði Eyjamanna mundi maður segja að þeir mega vart vatni halda ánægju og fögnuði yfir þessu. Það er að vonum. Þetta frumvarp byggist á tilraunaverkefni úr kjördæmi hv. þm. Herdísar Þórðardóttur. Það miðar að því að geta hjálpað Vestmannaeyingum meðal annars til þess að fjármagna varmadælur í framtíðinni og þar fer nú fram tilraun undir forustu einnar af stofnunum iðnaðarráðuneytisins sem hefur starfsstöð í Vestmannaeyjum sem er á heimsmælikvarða. Ef það reyndist mögulegt, sem við teljum að sé hægt, að vinna varma hafsins til hagsbóta fyrir almenning í Vestmannaeyjum þá er líka hægt að gera það annars staðar. Frú forseti. Ég velti því fyrir mér hvar hv. þm. Kristján Þór Júlíusson sé. Ég var beðinn sérstaklega að koma hingað til að eiga orðastað við hann. Ég veit í sjálfu sér að það er ósatt vegna þess að frumvarpið er skrifað af einni af þeim stofnunum sem hann hefur hvað mestan dyn og þokka á, þ.e. Orkusetrinu á Akureyri. 
             Ég spyr, frú forseti: Hvar er formaður þingflokks sjálfstæðismanna sem taldi það ákaflega brýnt að geta varpað til mín spurningum? Hún er ekki í salnum. Má ég biðja um að formaður þingflokks sjálfstæðismanna verði þegar í stað kallaður til fundarins. 
            

Virðulegi forseti. Ég fagna orðum hæstv. ráðherra og jú, ég get, eins og ég hef sagt áður, tekið undir með hæstv. iðnaðarráðherra að hér er um gott mál að ræða. Það skapar atvinnu. Við sjálfstæðismenn höfum hér talað lengi í kvöld um annað frumvarp hæstv. iðnaðarráðherra varðandi endurgreiðslu á kvikmynda ...  
            

Frú forseti. Ég er alltaf ánægður með Sjálfstæðisflokkinn þegar hann talar á þennan veg og ég hef yfirleitt verið ánægður með Sjálfstæðisflokkinn að því er varðar atvinnumál og hef átt mjög gott samstarf við þann flokk í þeim efnum. Það þarf ekkert að kvarta undan honum, ekki öllum, hluta hans. Hv. þingmaður talar um það hér að hún gæti vart mælt sökum þreytu því nú væri langt liðið á nóttu. Nú skal ég trúa hv. þingmönnum Sjálfstæðisflokksins fyrir því að þó að klukkan sé hálftvö að nóttu þá telur iðnaðarráðherra að það sé ekki of seint til þess að mæla af nokkrum þrótti og þess vegna lengi nætur. Þetta er bara partur af eðlilegum starfsdegi þeirra sem að hafa for..  Hins vegar kom mér það svolítið á óvart að heyra hv. þingmann lýsa yfir mikilli ánægju sinni með það frumvarp sem hún nefndi að hefði verið til umræðu hér áðan um endurgreiðslu vegna kostnaðar af kvikmyndagerð á Íslandi. Ég veit mætavel að hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins margir hafa stutt það. En ýmislegt kom mér á óvart hér í kvöld. Sá sem fyrstur tók til máls um það mál var fyrrverandi fjármálaráðherra. Hvernig skyldi nú standa á því, frú forseti, að það frumvarp var ekki lagt fram og komst ekki í gegnum ríkisstjórn fyrr en það var komin ný ríkisstjórn? Hv. þm. Arnbjörg Sveinsdóttir, formaður þingflokks Sjálfstæðisflokksins, veit það kannski betur en margir hér í salnum. Það var nú einfaldlega þó það væri breiður vilji fyrir því meðal margra góðra þingmanna Sjálfstæðisflokksins þá  Ég fagna því auðvitað að hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins eru, alla vega sumir, með ráði og rænu í nægilegum mæli til þess að koma hér upp og fagna hverju málinu á fætur öðru sem kemur úr ranni iðnaðarráðuneytisins. Það sýnir mér nú bara að batnandi mönnum er best að lifa. En almennir 

Frú forseti. Við erum að ræða um niðurgreiðslur húshitunar, um niðurgreiðslu á kostnað. Það var mjög sérstakt að hér skyldi hæstv. iðnaðarráðherra mæta og fara í andsvör við síðustu tíu, fimmtán ræðumenn sem hér hafa verið í kvöld  Það sem ég vildi koma inn á, herra forseti, er að við erum búin að ræða í kvöld einmitt tvö mál frá hæstv. ráðherra og bæði þessi mál hafa verið unnin lengi og mönnum er tíðrætt um átján ára setu Sjálfstæðisflokksins í ríkisstjórn. Þetta eru mál sem bæði hafa verið í þróun í mörg ár og það er verið að bæta góð mál. Það er það sem er verið að gera. Það er það sem verið er að gera bæði með endurgreiðslu varðandi kvikmyndaiðnaðinn ...  Á undangengnum átján árum, svo við höfum það nú sem markið, þá hefur verið hitaveituvætt gríðarlega víða á landinu. Það er ekkert að byrja nú. Ég þekki það í mínu kjördæmi að þar eru búnar að vera gríðarlegar framfarir sem hafa styrkt byggðirnar, gefið möguleika á nýjum atvinnutækifærum og nýrri búsetu. Þær aðgerðir sem við erum að bæta hér núna hafa því verið við lýði lengi. Við erum einungis að gera gott mál enn betra. Þess vegna fagna ég þessu máli og styð að það sé haldið áfram á þessum vettvangi. Það eru einkum þrír þættir dregnir fram í athugasemdum við þetta lagafrumvarp. Það eru einkum þrír þættir sem er lögð áhersla á að þetta frumvarp skili, þ.e. að draga úr húshitunarkostnaði íbúa á köldum svæðum, draga úr kostnaði ríkissjóðs til lengri tíma litið miðað við niðurgreiðslur húshitunarkostnaðar og hvetja til atvinnuskapandi verkefna. Þetta eru þeir þrír meginþættir sem frumvarpinu er ætlað að ná fram. Það verkefni að hvetja til atvinnuskapandi verkefna lýtur að endurbótum á húsnæði með einangrun og því að bæta húsnæði þannig að það þurfi minni orku. Síðan er hitt að fara inn á köldu svæðin og leita að þeim möguleikum sem eru í farvatninu varðandi aðra orku. Þá langar mig aðeins að nefna það að hér kemur fram í framhaldsnefndaráliti að gerð hafi verið úttekt á hagkvæmni á varmadælum og smávirkjunum. Smávirkjanir voru hér í eina tíð, hér áður fyrr, mikið notaðar á landsbyggðinni, sérstaklega í því kjördæmi sem ég þekki best til, í Suðurkjördæmi, í Skaftafellssýslum, sérstaklega í Vestur-Skaftafellssýslu þar sem miklir smiðir smíðuðu sínar virkjanir og komu þeim upp sjálfir. Svo var jafnframt á öðrum stöðum á landinu þar sem menn voru duglegir að nýta vatnsaflið heima á býlum og það hefur verið í auknum mæli núna undangengin ár að menn hafa tekið til við að endurgera litlar rafstöðvar og jafnvel byggja nýjar. Það eru miklar framfarir á því sviði og menn eru að bæta búsetuskilyrðin verulega með því að koma þessum litlu rafstöðvum, vatnsaflsstöðvum af stað aftur. Jafnframt má geta þess að sumar þessara stöðva eru verulega stórar og selja inn á Landsnet eða inn á netið hjá Rarik þannig að það er þá tvíþættur tilgangur með því að byggja þessar smávirkjanir upp sem svo hafa verið nefndar. Ég gerði örlítið að umtalsefni í fyrri ræðu við 2. umr. mál sem varðar kostnað sem hefur farið mjög hækkandi bæði á raforkuverði og dreifingu rafmagns. Mig langar aðeins að lesa upp úr bréfi til skýringar á máli mínu. Það er bréf sem skrifað er 17. mars 2009 frá byggðaráði Bláskógabyggðar. Þeir segja svo, með leyfi forseta: „Byggðaráð Bláskógabyggðar mótmælir þeirri ákvörðun stjórnar Rariks um 15% hækkun verðs á dreifingu og flutningi á raforku frá og með áramótum. Jafnframt hefur verið ákveðið að hækka orkuverð um 7–14%. Ákvörðun ríkisins á skerðingu á niðurgreiðslum á dreifingu rafmagns til garðyrkjubænda ásamt umræddum hækkunum valda því að rafmagnskostnaður ylræktenda eykst um 25–30%.“ - Nú frá síðustu áramótum. - „Það er því ljóst að umræddar ákvarðanir koma sérstaklega illa niður á rekstri ylræktenda og setja í raun rekstrarforsendur þeirra í uppnám. Einnig eykur þessi ákvörðun verulega byrðar þeirra heimila sem ekki hafa aðgang að hitaveitu og nýta raforku til húshitunar. Byggðaráð hvetur stjórn Rariks og ríkisvaldið til að endurskoða þessar ákvarðanir.“ Það var akkúrat þetta, herra forseti, sem ég átti við þegar ég fór í andsvör við hv. þm. Katrínu Júlíusdóttur, formann iðnaðarnefndar, nákvæmlega þetta að það er að gerast að orkuverð til atvinnufyrirtækja er að hækka um 25–30%, atvinnufyrirtækja sem framleiða matvæli á Íslandi, ylræktarbændur, framleiða matvæli inn á íslenska markaðinn. Það hlýtur að teljast athugunarvert þegar svo miklar hækkanir eru á þessari einu grein sem raun ber vitni þegar stjórnarflokkarnir, sérstaklega Vinstri grænir, og reyndar ræddi hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson það hér í dag að stuðla bæri að því að þessar atvinnugreinar fengju raforku á sambærilegu verði og stóriðjan. En svo er aldeilis ekki. Það er verið að snarhækka orkuverð til þessara aðila núna og látið er í veðri vaka af hv. stjórnarþingmönnum, bæði úr Samfylkingu og Vinstri grænum, Atla Gíslasyni, að nú eigi að bjarga þessu, það sé bara ekki tími til þess fyrr en eftir kosningar. Það er sérkennilegt og hefur komið fram úr þessum ræðustól að það þarf að vinna að þessu máli að þeirra mati en það þarf að gera eftir kosningar. Þannig er umræðan. Þannig er kynningin og það er ekki þannig sem ég vil sjá þetta gerast. Nú vil ég fá þessa aðila til að kalla hagsmunaaðila á fund iðnaðarnefndar eins og lofað var og fara yfir málið og gefa hrein og klár svör við því hvernig menn ætla að halda þessu máli áfram. Það er augljóst að þær atvinnugreinar sem þurfa jafnmikið á raforku að halda og þarna um ræðir ráða ekki við þessar hækkanir. Þær ráða ekki við þær. Hvað gerist þá, herra forseti? Þá gerist það að þessi starfsemi leggst af og við þurfum að fara að flytja þessar afurðir inn til landsins og eyða gjaldeyri í staðinn fyrir að spara gjaldeyri. Það er ansi hart þegar atvinnugrein sem framleiðir jafnumhverfisvæna og vistvæna vöru og grænmetið er hefur ekki efni á að borga raforkureikninga sína. Nú sé ég að hv. formaður iðnaðarnefndar heyrir það sem ég er að segja og ég ítreka að það verði ekki seinna en á morgun að þessir hagsmunaaðilar verði kallaðir á aukafund iðnaðarnefndar og farið yfir málið þannig að menn viti að hverju þeir eiga að búa. Það er ekki hægt að hafa þessa atvinnugrein í þeirri óvissu sem hún býr við núna. Það er verið að tala um það hér að það eigi að gera ráðstafanir til þess að bjarga heimilunum og atvinnulífinu. Þarna er klárt dæmi sem þarf að taka á. Nú gengur hæstv. iðnaðarráðherra í salinn. Ég mundi gjarnan vilja heyra hæstv. iðnaðarráðherra svara því úr ræðustóli Alþingis hér og nú hvernig hann hyggist ráða bót á þessu máli sem upp er komið og svara því hvort þessir atvinnurekendur geti búist við því að búa við það raforkuverð sem þeir geta greitt fyrir. Herra forseti. Ég sé að það er margt gott eins og ég nefndi hér í upphafi máls míns í þessu frumvarpi. Við erum að feta okkur inn á braut sem er til þess fallin að jafnaður verði aðstöðumunur milli íbúa þessa lands. Auðvitað þarf að gæta þess að það sé gert með því hófi að menn fari ekki út í eitthvert fen með þann kostnað sem getur hlotist af því að koma upp hitaveitu eða öðrum hitagjöfum en almennt gerist á þessu landi. En þá verðum við að búa við það að greiða niður raforkukostnaðinn til þeirra íbúa sem ekki eiga möguleika á öðrum þáttum sem um ræðir. Eins og við þekkjum hafa mörg byggðarlög eins og Dalirnir og Eskifjörður og fleiri staðir fundið heitt vatn og verið hitaveituvæddir á undangengnum árum og það er mjög gott. Ég ætlaði að nefna Stykkishólm. Það var það sem stóð aðeins í mér að muna eftir að þar var samstarfsverkefni sem gerði það að verkum að þar var hægt að hitaveituvæða og það er mjög jákvætt. Í fleiri byggðum er verið að ná slíkum árangri og í þeim sýslum sem ég þekki best til hefur verið unnið gríðarlegt átak á þessum síðustu átján árum, á valdatíma Sjálfstæðisflokksins og þeirra flokka sem með honum hafa unnið. Við skulum ekki gleyma því að það hefur gerst á þeim árum og það hafa verið gríðarlega miklar framfarir einmitt hvað þetta varðar. Því fagna ég auðvitað. Ég mundi gjarnan vilja heyra frá hæstv. iðnaðarráðherra um orkuverð inn í framtíðina.

Herra forseti. Ég hef jafnan, eftir því sem ég hef getað, lagt lið þeim sem hafa barist fyrir því að bæta hag ylræktarbænda. En mig langar að spyrja hv. þm. Kjartan Ólafsson: Hvar hefur Sjálfstæðisflokkurinn verið í því efni síðustu 18 árin? Er það ekki Sjálfstæðisflokkurinn sem meira og minna hefur verið með það ráðuneyti sem vélar um umbúnað ylræktarbænda? Ég veit ekki betur.  Ég spyr hv. þingmann: Hvernig í ósköpunum stendur á því að það er fyrst núna, eftir að hann er kominn í stjórnarandstöðu, sem hann vaknar upp við vondan draum og sér að á síðustu 18 árum hefur Sjálfstæðisflokkurinn ekki staðið í stykkinu að því er þetta varðar? Mig langar að spyrja hann að því. Hvernig stendur á því að hann kemur loksins auga á þetta núna eftir að hafa verið í ríkisstjórn og stutt landbúnaðarráðherra Sjálfstæðisflokksins? Ég man ekki eftir því að þessi ágæti þingmaður hafi haldið slíkar ræður yfir hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni þegar hann vélaði um þessi mál. Hins vegar er rétt að halda því til haga að á síðasta ári voru veittar 100 millj. kr. aukalega til þess að greiða niður rafmagnsverð til ylræktarbænda og það var ekki iðnaðarráðherra sem hafði frumkvæði að því, það var hv. þingmaður og þáverandi landbúnaðarráðherra, Einar Kristinn Guðfinnsson, sem gerði það með miklum sóma. Hann lagði sömuleiðis til að á þessu ári væru 100 millj. kr. sérstaklega veittar til þess að greiða þetta niður. En það komu engar aðrar tillögur frá Sjálfstæðisflokknum. Hv. þm. Kjartan Ólafsson hefur aldrei komið með neinar tillögur um málið. Svo kemur hann hingað og rífur sig niður í rass af því að hann fær þá dagskipan að standa hér í málþófi. Hvar voru tillögur hv. þm. Kjartans Ólafssonar á meðan hann var 

Herra forseti. Það er greinilegt að hæstv. iðnaðarráðherra hefur ekki mikla þekkingu á þessum málaflokki. Ég var um tíu ára tímabil formaður þessara samtaka og veit mætavel við hvað þau bjuggu hvað varðar raforkuverð og aðrar aðstæður í samfélaginu. Ég gerði ásamt Bændasamtökum Íslands svokallaðan aðlögunarsamning við ríkið og það voru þáverandi fjármálaráðherra, Geir H. Haarde, og Guðni Ágústsson sem undirrituðu þann samning. Nú hefur verið gengið á svig við hann. Það er það sem ég þekki og veit. Ég var að lýsa því í ræðu minni hér áðan að það er um 25–30% hækkun á raforku. Ég held að hæstv. iðnaðarráðherra ætti að kynna sér þann aðlögunarsamning sem gerður var. Hann var gerður þannig að þá fengu menn í þessari atvinnugrein raunverulega sams konar aðstæður og kollegar þeirra í Kanada, Noregi og Finnlandi. Við erum að sveigja út af þeirri leið núna og það er þess vegna sem ég spyr hæstv. ráðherra. Ég vil að staðið verði við þennan aðlögunarsamning af hálfu ríkisins.

Herra forseti. Hv. þingmaður á hrós skilið fyrir frumkvæði sitt að þessum aðlögunarsamningi. Það var samningur sem var umdeildur á sínum tíma, m.a. í röðum landbúnaðarins. Ég og fleiri sem höfum talað fyrir auknu frelsi í landbúnaðarmálum studdum þetta dyggilega. Hv. þingmaður hafði bæði þekkingu og reynslu og þá framsýni sem leiddi til samningsins. Í kjölfar hans stórjókst sala á innlendum afurðum. Ef ég man rétt tvöfaldaðist sala á tómötum á þriggja eða fjögurra ára tímabili. Ég held að sala hafi líka aukist verulega á ýmsum öðrum afurðum þeirra þannig að samningurinn var svo sannarlega skref í rétta átt. Ef hv. þingmaður telur að verið sé að víkja frá þessum samningi verður hann að svara spurningunni sem ég lagði fyrir hann. Það eru ekki nema 6 eða 8 vikur tæpar, 7 vikur, frá því að hv. þingmaður var í stjórnarliðinu. Hvar voru tillögur hv. þingmanns um það að bæta stöðu ylræktarbænda á meðan hann var í ríkisstjórn? Það hefur ekkert sérstakt gerst síðan þá sem hefur kollvarpað stöðu þeirra. Nú skal ég fúslega viðurkenna að landbúnaðurinn er, eins og aðrar greinar í samfélaginu, í erfiðri stöðu. Það er allt atvinnulíf í landinu. Menn reyna að koma til móts við það eftir því sem þeir geta. Hitt liggur ljóst fyrir að ef hv. þingmaður, sem hefur verið í forustu fyrir samtökum þessara framleiðenda, hafði einhverjar galdralausnir í þessu máli hafði hann ekki fyrir því að koma þeim á framfæri við Alþingi Íslendinga. Ekki kom hann hingað og skammaði fyrrverandi landbúnaðarráðherra fyrir að hafa staðið sig illa. Nei, öðru nær, hann bar blak af honum aftur og aftur. Það skýtur því skökku við að nú skuli hv. þingmaður koma og telja að himinn og jörð séu að farast í þessum efnum. Skýringin er augljóslega sú - það vita hana allir sem eru hér í þessum sal, þeir sem eru með ráði og rænu, sem eru kannski ekki allir sökum syfju - að Sjálfstæðisflokkurinn er í málþófi hérna. 

Herra forseti. Það er greinilegt að hæstv. iðnaðarráðherra fylgdist ekki með ræðu minni hér áðan.  Ég fylgist ekki dag frá degi með því hvernig Rarik verðleggur þjónustu sína og rafmagn en það er þetta bréf sem ég er að vitna í og það er skrifað 17. mars. Þá er verið að fara yfir það hvernig hefur verið gengið á svig við þann aðlögunarsamning sem er í gildi.


             Virðulegi forseti. Það er mikilvægt að staðna ekki í hinu þekkta heldur leita til hins óþekkta. Þar liggja möguleikarnir, væntingarnar og vonirnar. Þar liggja auðlindir sem eru óbeislaðar. Og við Íslendingar erum svo lánsamir að búa við djarfsækinn iðnaðarráðherra svo að þar er allra veðra von. Ugglaust hefur hæstv. iðnaðarráðherra dottið í hug eins og mér að það væri til að mynda ástæða til þess að virkja „tungufall“ hæstv. fjármálaráðherra Steingríms J. Sigfússonar því að mikið afl hefur farið í súginn í „tungufalli“ þess ágæta manns í gegnum tíðina og sjaldan verið virkjað til góðs sérstaklega. En það kann að vera erfitt að nýta slíkt sem orkuskapandi þátt í landinu. Það eru þó ákveðnir möguleikar, ákveðnar auðlindir sem eru vannýttar í umhverfi okkar og náttúru, þ.e. hafið, sjávarföllin og vindurinn. Það er ekkert smávegis afl sem býr í þessum þáttum íslenskrar náttúru. Til að stikla á nokkrum atriðum var fyrir fáum árum byggð brú í Kolgrafarfirði sem breytti mjög samgöngum á Snæfellsnesi. Undir þessa brú renna sjávarföllin, aðfall og útfall frá firði innan brúar. Þar er feykilegt afl á ferðinni nætur og daga ár eftir ár óvirkjað. Á Breiðafirði eru straumrastir á sjávarföllum sem kögra margar eyjarnar. Þar er ótrúlegt afl óvirkjað. Við Vestfirði eru víða straumrastir sem menn hafa barist við í gegnum aldirnar á siglingu fyrir landi. En aldrei hefur verið lagt í að skoða til hins ýtrasta möguleika á að virkja þessar straumrastir. Ein frægasta röstin er Látraröst við Látrabjarg á þröngu svæði sem væri ugglaust mjög spennandi svæði til þess að gera tilraunir til virkjana. Skammt frá Látrabjargi er Rauðisandur þar sem var bærinn Sjöundá og þau bjuggu þar Bjarni Bjarnason og Steinunn sem um getur í Svartfugli Gunnars Gunnarssonar, örlagasögu þeirra elskenda. Þar er líka orka í föllum út og suður. Í Rauðsendingadansi Jóhannesar úr Kötlum um þau Bjarna og Steinunni segir, með leyfi forseta: Úti fyrir dunar hinn djúpblái mar: eilíf er sorgin í stóra hjartanu þar. Við skulum dansa fram í dauðann. Í öðru erindi: Skepnan öll er getin í synd og skapað er henni að þjást: að fellur og út fellur hatur og ást. Við skulum dansa fram í dauðann. Þetta er bara vísbending um að alls staðar eru öfl að verki og þar sem unnt er að virkja þau eigum við að beita okkur til hins ýtrasta. Álar og lænur eru í djúpfjörðum allt í kringum landið. Álar og lænur sem búa við straumbönd sem fara á margra mílna hraða á klukkustund. Við Vestmannaeyjar, við Stórhöfða, við Faxasker, vestur á Skönsum við Heimaey, í Beinakeldu eru gríðarlega miklar straumrastir sem gæti verið fróðlegt að kanna virkjunarmöguleika á. Vesturfallið við Suðurland gengur með allt upp í 15 mílna hraða á álnum milli lands og Eyja. Það er gríðarlegt orkufall sem er á ferðinni þar. Reykjanesröstin er eitt svæðið en kannski eitt það erfiðasta sem mætti beisla. Þetta undirstrikar að við eigum auðlindir sem við höfum ekki nýtt og ekki lagt í að nýta, ekki einu sinni lagt í rannsóknarþáttinn af neinu viti. Svo búum við Íslendingar við einna mestu möguleika í heiminum í fjölbreytni slíkra sjávarfalla, í röstum, í lænum, í straumum. Við ættum að taka upp samstarf við Færeyinga í þessum efnum. Við ættum að sýna okkar vænu og góðu bræðrum í Færeyjum þá virðingu og þann metnað að taka upp samstarf við þá um mögulega virkjun á straumföllum milli eyjanna, straumföllum þar sem sjórinn skilur að eyjarnar átján. Og einnig þar geta straumrastirnar farið á sjávarföllum upp í 17 mílna hraða. Það eru svo sterk straumbönd á siglingaleiðinni milli Færeyja að þeir þurfa að gefa út sérstök sjávarkort, straumkort, til þess að bátar sem eru á ferð séu ekki í stórhættu og kunna að varast leiðir straumbandanna. Þetta er allt óbeisluð orka og þess vegna væri mjög spennandi og hvetjandi að taka til hendinni við þessa möguleika. Þess vegna vil ég hvetja hæstv. iðnaðarráðherra til þess að setja nú hrygg í málið og vera frumkvöðull í þessum efnum á okkar hlýju jörð, frumkvöðull í því að nota það sem maður getur kallað í þessum efnum eilífðarvélina, að virkja eilífðarvélina. Eilífðarvélin og þyngdaraflið eru eitt og hið sama, það er bara spurning hvaða orð maður notar yfir það. Það eru öfl sem eru við fætur okkar. Af hverju ekki að reyna að beisla þau þó að þau virki ógnvænleg og erfið til að sækja í nýtingarsjóð þjóðarinnar? Ég ætla ekki að ræða sérstaklega um annan þátt sem er ótrúlega óbeislaður við Ísland og það er vindaflið. Þrír vindasömustu staðir á jörðinni eru Suðurskautið, Keflavíkurflugvöllur og Stórhöfði í Vestmannaeyjum.  Ekki vantar nú vindana undir Eyjafjöllunum og allt er þetta óbeislað afl. Þetta er óbeislað afl sem spannar öll svæði landsins. Þess vegna getur það verið sérstaklega spennandi til að styrkja og efla mannlíf og búsetu á landsbyggðinni, efla þar fjárfestingu, framfarir og framþróun sem skjóta styrkum stoðum undir mannlíf um Ísland allt. Við verðum að komast út úr ákveðnum höftum sem hafa verið að þrengja að. Það fer ekkert á milli mála í okkar ágætu höfuðborg að það er mikill undirliggjandi pirringur, þreyta, tortryggni og stundum leiði, umfram það sem þekkist og allt annað en þekkist úti á landsbyggðinni. Það er auðvitað áhyggjuefni því að þetta er nákvæmlega eins og þegar einhverri fjölskyldu líður ekki vel þarf að gera eitthvað. Þannig þarf nú að hlúa að höfuðborgarsvæðinu af því það fer ekkert á milli mála að því líður illa og hefur gert um árabil. En það er hlutur sem er á öðrum væng en möguleikar okkar í virkjunarauðlindunum sem eru svo ótrúlega öflugir og spennandi ef menn þora að ganga til verks og freista þess að nýta þetta afl. Það er engin spurning að það mun kosta einhver mistök um tíma því að með allri slíkri þróun hlaðast upp mistök en síðan kemur árangurinn. Það er margt óunnið. Við höfum rætt um köldu svæðin og heita vatnið. Það er alltaf verið að hrekja kenninguna um köldu svæðin, síðast fyrir nokkrum vikum í Skaftafelli þar sem upp kom heitt vatn á ísköldu svæði við borun niður á 300 metra og nýtilegt vatn fyrir þjóðgarðinn og þá starfsemi sem þar er. Við skulum því aldrei segja aldrei þegar við ræðum um möguleikana á heitu vatni á Íslandi. En þetta eru hlutir sem ég vil hvetja hæstv. iðnaðarráðherra, sem aldrei hefur verið verkkvíðinn maður í neinu í neinu er lýtur að framförum, til þess að taka upp og fylgja eftir fast og ákveðið.

Herra forseti. Hv. þm. Árni Johnsen er efnilegur til stjórnarandstöðu. Hann flytur að minnsta kosti skemmtilegar og hnyttilegar málþófsræður og ég þakka honum sérstaklega fyrir að leiða inn í umræðuna bæði Gunnar Gunnarsson og Jóhannes úr Kötlum. Hv. þingmaður lagði fast að mér að gera hrygg  Ég get t.d. sagt honum frá því að þeir möguleikar sem felast í því að beisla þyngdaraflið og gang himintungla í gegnum sjávarföllin eru þegar meira en á umræðustigi í iðnaðarráðuneytinu. Iðnaðarráðuneytið hefur lagt 10 millj. kr. í rannsóknir í Breiðafirði til þess að geta í framtíðinni virkjað þann ógnarkraft sem er að finna í sjávarföllum þar og víðar á landinu líka. Hv. þingmaður nefndi eina manngerða framkvæmd, þ.e.  En sami ráðherra lagði líka drög að því að reynt yrði að beisla kraftinn sem þar fer í gegnum. Það hlaut nú ekki náð fyrir þeim stofnunum sem um það ráða. En ég get líka sagt honum frá því að ég var að koma frá Bretlandi þar sem ég reifaði í annað skipti möguleika á samstarfi Breta og Íslendinga á þessu sviði. Bretar eru sennilega næstlengst komnir í heiminum á þessu sviði. Við höfum þegar skoðað sjávarfallavirkjanir í Skotlandi og þar er fullur vilji til samstarfs. Þetta ræddi ég t.d. við utanríkisráðherra Breta í gær ásamt ýmsum öðrum jafnvel mikilvægari málum. Gæti ég fleira sagt af því kannski í seinni ræðum mínum í kvöld, 

Herra forseti. Ég hlýt að gagnrýna það að ég sé í einhverju málþófi. Ég er ekki í neinu málþófi heldur er ég að ræða atriði sem virðist ekki hafa skilist í 1. umr., a.m.k. skildi formaður nefndarinnar ekki það sem ég var að fara og ætla ég þá að reyna að útskýra það betur. Ég sé ekki formann nefndarinnar, er hann hugsanlega farinn? Það sem ég nefndi var að í Sovétríkjunum voru menn með alls konar niðurgreiðslur út og suður, þ.e. verðið sem menn borguðu fyrir vöru og þjónustu var ekki í neinu samræmi við framleiðslukostnaðinn. Því var í rauninni um að ræða niðurgreiðslu og öll eðlileg verðmyndun hvarf. Þannig gerðist það að farið var út í virkjanir, framkvæmdir og annað slíkt sem engan veginn stóðu undir sér, það gat kannski verið dýrara að flytja kolin á milli staða en verðmæti kolanna var. Við erum í þeirri stöðu að raforkan er greidd niður eftir óskaplega flóknum reglum. Það eru mælagjöld og hitt og þetta. Ég hef reynt að setja mig inn í hvernig það er uppbyggt, en þetta er mjög flókið og mér sýnist að virðisaukaskattsútreikningurinn sé óleysanlegur. Það segja mér a.m.k. þeir sem þurfa að reikna hann út, að ekki sé hægt að leysa það stærðfræðivandamál og þeir hafa grátbeðið um að það verði einfaldað. Fyrst er orkan niðurgreidd, þ.e. raforkan, eingöngu raforkan, ekki önnur orka, og svo þarf að niðurgreiða samkeppnisorku eins og hitaveitu sem hugsanlega færi í gang og annað slíkt með afskaplega flóknum reglum, stofnkostnaður er borgaður sem nemur sjö ára niðurgreiðslu o.s.frv. Mér skilst að bændur sem eru með heimaveitur, rafveitur, fái líka niðurgreiðslu á stofnkostnaði og öðru slíku, þetta er svo flókið að það er með ólíkindum, í stað þess að horfa bara á dæmið heildstætt ofan frá og segja: Við styrkjum hvert heimili. Mér skilst að um 10 þúsund heimili séu í þessari stöðu, tæplega 30 þúsund manns, um 10% af heimilum í landinu. Styrkurinn er um milljarður þannig að þetta mundi vera svona 100 þús. kr. á hvert heimili. Samkvæmt upplýsingum sem ég fékk kostar um 60 þús. kr. að hita hús í Reykjavík og eftir niðurgreiðslu kostar 150 þús. kr. að hita hús á Skagaströnd. Þetta var svar frá hæstv. iðnaðarráðherra við fyrirspurn hv. þm. Jóns Bjarnasonar núna í vetur. Það þýðir að það kostar í rauninni samkvæmt þessum grófu útreikningum mínum um 250 þús. kr. að hita húsið á Skagaströnd. Þá er spurningin hvort íbúarnir mundu ekki fara á fleygiferð, ef það kostar 250 þús. kr. að hita húsið, að finna einmitt þær lausnir sem er verið að niðurgreiða með þessu frumvarpi, þ.e. varmadælur, betri einangrun, finna og virkja vindorku eða fara bara einhverjar aðrar leiðir til að ná kostnaðinum niður, nota t.d. útblástur á húsinu, þ.e. þegar loftað er út sé það loft notað til að hita loftið sem kemur inn, það er líka til kerfi utan um þetta. Ég nefndi varmadælur og sitthvað fleira sem hægt er að nota. Þetta gera menn allt saman þegar þeir þurfa að borga 250 þús. kr. á ári fyrir húshitun en gera það kannski ekki ef þeir borga 150 þús. kr. Þá leita menn síður að slíkum kostum. Ég vil að menn skoði það hreinlega að fara einföldu leiðina, að styrkja hvert heimili, finna út annaðhvort stuðla eftir flatarmáli eða íbúafjölda eða eitthvað slíkt. En þá segja menn að fólk fari að skrá sig sem íbúa. Þjóðskráin á að geta fylgst með því að fólkið búi á staðnum sem mundi njóta niðurgreiðslunnar. Ég vildi koma þessu á framfæri vegna þess að mér finnst menn ekki hafa skilið þessa hugsun. Þetta mundi gera kerfið allt saman miklu, miklu einfaldara. En, herra forseti, það sem næðist ekki fram væri raforkusala frá Rarik og öðrum raforkuveitum sem selja orkuna. Þær njóta þess nefnilega að til að menn fái styrkinn, þennan hundraðþúsundkall á heimili, verða þeir að kaupa raforku, þeir fá styrkinn ekki ella. Þetta er einmitt það sem liggur oft að baki því að menn búa til styrkjakerfi, þ.e. að geta selt vöru sína. Þess vegna er það mjög varasamt að fela þeim aðilum sem standa í því að selja orkuna eða vöruna að búa til kerfin um niðurgreiðsluna. Ég ætla að vona að það hafi skilist í þetta skiptið hvernig ég hugsa þetta kerfi og ég mundi gjarnan vilja að hv. iðnaðarnefnd tæki þá hugsun til umfjöllunar og athugaði hvort þetta væri ekki miklu einfaldara, fyrir utan það að raforka til húshitunar hefur hækkað undanfarin ár töluvert umfram verðlag. Þrátt fyrir niðurgreiðsluna fer kostnaðurinn síhækkandi sem er sennilega vegna þess að orkan er niðurgreidd og menn þurfa ekki að halda eins mikið í - það er svo lítil samkeppni og lítið kostnaðareftirlit og kostnaðaraðhald vegna þess að góður hluti af orkunni er borgaður af ríkinu. Þetta er allt saman þekkt. Þetta var þekkt í Sovétríkjunum og þetta er þekkt alls staðar þar sem um niðurgreiðslu er að ræða og ætti að vera þekkt líka á Íslandi. Ég skora því á formann nefndarinnar að skoða það að fara út í svona dæmi. Ég get svo sem líka búið til þingsályktunartillögu þar sem Alþingi skorar á nefndina að fara út í þá vinnu að skoða að vera með beingreiðslur eða búsetustyrki til íbúa á köldum svæðum, sem kæmi miklu betur út og mundi væntanlega valda því að meiri hvati yrði til þess að fólk leitaði að ódýrari lausnum, frekar en að ríkið sé í rauninni fyrst að niðurgreiða orkuna og svo að niðurgreiða leit fólksins að ódýrari orkugjöfum. Fyrir utan það að menn nýta þá ekki aðra möguleika eins og sjávarfallavirkjanir, vindorku o.s.frv. Varmadælur væri alveg rakið að nota t.d. í Grímsey þar sem er stutt í sjó vegna þess að þær þurfa einhvers staðar jafnan hita til að nota til að ná í orkuna. Þær virka jú eins og öfugur ísskápur, þær hita í staðinn fyrir að kæla. Ísskápurinn þarf að ná hitanum út með því að kæla með kælielementum aftan á ísskápnum, hann hitar í rauninni rýmið í kringum sig á meðan varmadæla hitar húsið en kælir umhverfið og þess vegna þarf að vera ákveðin orka þar, varmaorka, sem er dælt inn í húsið. Herra forseti. Ég ætla ekki að hafa þetta mikið lengra. Ég ætlaði bara að koma með þessa hugmynd aftur af því að hún virðist ekki hafa skilist.

Virðulegi forseti. Þessi umræða af hálfu hv. þingmanns kom skýrt fram við 2. umr. og núna við 3. umr. Hann hefur jafnframt rætt við mig á göngum þinghússins þessa hugmynd sína og tillögu. Virðulegi forseti. Við 2. umr. var komið í andsvar við hv. þingmann. Jafnframt tók ég fram í ræðu þar sem ég tók umræðuna saman í lokin, og það kom skýrt fram, að enginn þingmaður í salnum, hvorki ég sem hér stend né heldur þingmenn Sjálfstæðisflokksins eða annarra þeirra flokka sem hér töluðu - það tók bara einfaldlega enginn undir þá tillögu hv. þingmanns vegna þess að menn telja að þetta sé ekki raunhæf leið eins og staðan er í dag. Ef hv. þingmaður ætlar að halda áfram að halda því fram að menn skilji ekki tillöguna sína einfaldlega vegna þess að þeir eru ekki sammála henni og eru ekki sammála því að fara þá leið sem hv. þingmaður boðar, þá eru samræður á ansi miklum villigötum. Ég hvet hv. þingmann til þess að leggja fram þingsályktunartillögu eða frumvarp um að fara þessa leið og þá verður hægt að taka hana til efnislegrar umfjöllunar og annaðhvort að samþykkja hana ef hv. þingmaður nær að vinna henni fylgi eða fella hana. Það er einfaldlega þannig að það tókst ekki í 2. umr. og ekki heldur núna. Þó að fólk sé ekki sammála hans leið þá bið ég hv. þingmann að brigsla því ekki um að skilja hana ekki eða annað slíkt. Hv. þingmaður er vandur að virðingu sinni og hann vill að hér sé komið fram við hann af virðingu. Ég tel að svo hafi verið gert í þessu máli. Þessu hefur verið svarað af þingflokksformanni Sjálfstæðisflokksins og af þeirri sem hér stendur við 2. umr. Ég tel ekki að við þurfum að dvelja lengur við það. Við höfum rætt þetta, 

Herra forseti. Ég fór í þessa umræðu í kvöld af því að þessa er ekki getið hið minnsta í nefndaráliti nefndarinnar og þess vegna taldi ég að menn hefðu bara ekki skilið málið, en það getur vel verið að hv. þingmaður hafi skilið þetta til fullnustu. Ég held hins vegar að menn séu mjög litaðir af þeirri stöðu sem er í dag. Menn þekkja kerfið eins og það er í dag, þeir taka því sem gefnu og geta ekki séð breytingar á því. Það er því miður mjög oft þannig ef menn búa við ákveðin kerfi. Ég nefndi t.d. örorkulífeyriskerfið á Íslandi, þar er talað er um 75% örorku. Mjög margir geta ekki séð fyrir sér kerfi eins og er í Þýskalandi og víðast hvar annars staðar sem byggir bara á allt, allt öðrum prinsippum, menn geta hreinlega ekki séð það af því að þeir eru svo samdauna og vanir því kerfi sem þeir búa við og hafa ætíð búið við. Það kerfi sem við búum við í sambandi við niðurgreiðslu á raforku til húshitunar er mjög gamalt og hefur verið mjög lengi við lýði en menn sjá bara þetta kerfi og virðast ekki vilja sjá, og skilja kannski ekki, aðrar lausnir. Svo getur vel verið að einhver galli sé í þessari lausn minni en ég minni bara á að svona niðurgreiðslukerfi þar sem menn eru farnir að niðurgreiða hitaveitur á móti vegna þess að raforkan er niðurgreidd hlýtur að kveikja eitthvert ljós hjá mönnum þegar þeir sjá hversu óskaplega flókin kerfi þeir eru að búa til. Þetta er alveg ótrúlega flókið.

Virðulegi forseti. Ég er ekki sammála hv. þingmanni um að þetta sé alveg ótrúlega flókið. Ef við skoðum grannt það mál sem liggur fyrir, og þingheimur virðist mestmegnis vera sammála um, er einmitt verið að feta þá braut að reyna að lækka niðurgreiðslukostnaðinn með því að setja tímabundið aukna fjármuni til þess að leita orkusparandi leiða til húshitunar. Sú leið sem núna er verið að fara er að leggja af stað í nýjan leiðangur, þ.e. að lækka kostnaðinn með orkusparandi aðgerðum. Ég tel það vera farsæla leið, virðulegi forseti, í þeirri stöðu sem við erum í í dag og þess vegna styð ég hana. Ég tel að nefndin sé algjörlega einróma í málinu eftir að hafa fjallað um það nokkuð ítarlega bæði hér í þingsölum og innan nefndarinnar. Við teljum þetta vera rétt skref. Það hefur einnig komið fram í máli fjölmargra þingmanna við umræðuna að verið er að stíga heillaskref og þetta er næsta skref. Núna er búið að eyða miklum krafti í að hitaveituvæða þau heimili sem hægt er að hitaveituvæða. Nú er komið að því skrefi að finna orkusparandi leiðir fyrir það íbúðarhúsnæði og þau heimili sem eru á allra köldustu svæðum og eru fjærst sprungunni sem liggur í gegnum landið þar sem hitann er að finna og eru á þessum svokölluðu köldu svæðum. Þetta er sá leiðangur, virðulegi forseti, sem náðst hefur samstaða um og ég tel vera heillavænlega og eigi að skila okkur orkusparnaði og þar af leiðandi lækkuðum niðurgreiðslum af hálfu hins opinbera og lækkuðum hitaveitukostnaði hjá íbúunum sjálfum.

Herra forseti. Fyrst þetta er svona svakalega einfalt hlýtur hv. þingmaður að geta útlistað fyrir landslýð hvernig þessum þúsund milljónum er dreift til landsmanna, hvernig niðurgreiðslan fer fram í gegnum rafmagnsveiturnar, eftir hvaða taxta er farið o.s.frv. Það væri mjög gaman að heyra þá útlistun. Ég skil þetta nefnilega ekki. Sérstaklega verður gaman að heyra - þegar hv. þingmaður verður búin að útlista þetta á einfaldan hátt þannig að allir skilji og viti nákvæmlega hvernig þessum þúsundum milljónum verður dreift út - hvernig virðisaukaskatturinn er reiknaður út, vegna þess að ég talaði nefnilega við tvo sérfræðinga sem sögðust ekki geta fundið á því stærðfræðilega lausn, hvorki meira né minna. Svo „einfalt“ var nú kerfið. Þeir gátu ekki reiknað virðisaukaskattinn út sem þeir áttu samt að gera og þetta var starf þeirra sérfræðinga.

Virðulegi forseti. Við erum í 3. umr. um frumvarp til laga um visthönnun vöru sem notar orku. Um þetta var rætt nokkuð ítarlega við 2. umr. og í kjölfar þess var óskað eftir því að málið kæmi aftur til nefndar. Ástæðan var sú að menn vildu, þingflokkur Sjálfstæðisflokksins, að farið væri betur yfir orðalag og orðanotkun og hugtakanotkun í frumvarpinu. Nefndin fór yfir málið að nýju og sá ekki ástæðu til að gera frekari breytingar en gerðar voru á orðalagi við 2. umr. málsins og skilar því ekki sérstöku nefndaráliti. Engu að síður var það jákvætt að við skyldum fá málið til nefndarinnar vegna þess að við nánari skoðun kom í ljós að í 11. gr. frumvarpsins kemur fram að við meðferð mála vegna brota á ákvæðum laganna eða reglugerðum settum samkvæmt þeim skuli fara að hætti opinberra mála. Þann 1. janúar tóku hins vegar gildi lög nr. 88/2008, um meðferð sakamála, sem námu úr gildi lög um meðferð opinberra mála. Með lögunum var grundvallarhugtakinu „opinber mál“ breytt í sakamál og með hliðsjón af þessu leggjum við í nefndinni til breytingar á 11. gr. frumvarpsins í þá veru að þar segi: „Síðari málsliður 11. gr. orðist svo: Um meðferð slíkra mála fer samkvæmt lögum um meðferð sakamála.“ - En ekki opinberra mála eins og áður var.

Frú forseti. Eins og ég nefndi í 1. umr. málsins er ég í sjálfu sér hlynntur því að fólki sem verður fyrir tekjumissi vegna þess að það gefur líffæri sé bættur upp sá tekjumissir og annar kostnaður sem það verður fyrir. Hins vegar hafði ég nokkrar efasemdir um þá aðgreiningu milli lífsýna sem notuð eru til að þjónusta viðkomandi sjúkling og annarra lífsýna sem notuð eru til rannsókna vegna þess að það er svo erfitt að greina þarna á milli. Lífsýni sem geta verið notuð til þjónustu sjúklingsins, t.d. blóðgjafir, geta seinna meir orðið rannsóknarefni fyrir einhvern 

Forseti vill beina því til hv. þingmanns hvort hann hafi athugað að hann sé að ræða um réttan dagskrárlið. Dagskrárliðurinn er um réttindi lifandi líffæragjafa til tímabundinnar fjárhagsaðstoðar.

Já, ég er raunar að ræða það. Ég kom inn á það að t.d. þegar menn gefa blóð hefur ekki verið greitt fyrir það á Íslandi, það er reyndar gert í öðrum löndum. Ég tel að mjög brýnt sé að viðhalda þeirri hugsun að menn fái ekki greitt fyrir slík góðverk vegna þess að ég held að þegar kominn er inn í þetta fjárhagsstuðningur litist málið af því. Hins vegar þegar um er að ræða líffæragjafir, t.d. nýrnagjöf eða eitthvað slíkt, þá verða menn sannanlega fyrir tekjutapi og það finnst mér eðlilegt að borga, þó að ég nefndi blóðgjöfina í þessu sambandi. Þegar litið er á þetta dæmi í heild sinni, t.d. þegar maður fær nýra, þá sparar ríkið sér í rauninni mjög mikil útgjöld af því að fara í nýrnaskipti. Oft á tíðum er það þannig að svona líffæragjöf sparar ríkinu kostnað sem ella yrði umtalsverður bæði í heilbrigðisþjónustunni og annars staðar, og þess vegna held ég að þetta sé í sjálfu sér mjög jákvætt mál fyrir ríkissjóð líka og skattheimtuna, að sem mest verði um slík dæmi. Þess vegna lýsti ég yfir stuðningi við þetta mál í nefndinni þó að ég hafi bent á þetta sambærilega við blóðgjöf, að ekki sé æskilegt að borga fyrir blóðgjöfina. En hér er um að ræða greiðslu fyrir sannanleg útgjöld sem menn verða fyrir, tekjumissi og annan kostnað og ég styð málið að því leyti.

Forseti. Við ræðum frumvarp til laga um réttindi lifandi líffæragjafa til tímabundinnar fjárhagsaðstoðar, eins og frumvarpið heitir nú í 3. umr. Eins og fram kemur í þingskjölum hét frumvarpið við framlagningu: Frumvarp til laga um greiðslur til líffæragjafa. Ég fagna sérstaklega þessari nafnbreytingu sem undirstrikar það sem hv. þm. Pétur Blöndal var einmitt að leggja áherslu á, að hér er verið að tala um fjárstuðning vegna tekjutaps líffæragjafa. Það er alls ekki verið að innleiða með einum eða öðrum hætti greiðslur fyrir líffæragjöf og það er ákaflega mikilvægt atriði að undirstrika það. Eins og fram kemur á þingskjölum hefur þörf fyrir líffæragjöf vaxið mjög á síðustu árum. Fyrir því eru auðvitað ýmsar ástæður. Fólk getur þurft á líffærum að halda vegna veikinda, alls konar atvik sem verða, og þá eru það í vaxandi mæli lifandi líffæragjafar sem koma til þegar að líffæragjöfinni kemur. Eins og ítarlega er rakið í þingskjölum er það verulega hagkvæmt fyrir heilbrigðiskerfið að einstaklingur, lifandi einstaklingur sé tilbúinn að færa þá stóru fórn, því að auðvitað er ekki hægt að tala um þetta með neinum öðrum hætti en sem stóra fórn, sé tilbúinn til að gefa líffæri til þess einstaklings sem á þarf að halda. Af hverju segi ég að þetta sé hagkvæmt fyrir heilbrigðiskerfið eða réttara sagt kannski þá frekar fyrir þann sem ber kostnaðinn af heilbrigðiskerfinu? Það er jú út af því að um leið og líffæraþeginn fær heilbrigt líffæri hættir hann að baka samfélaginu, heilbrigðiskerfinu, þann umtalsverða kostnað sem hann hefur gert fram að þeim tíma. Þess vegna skiptir það verulegu máli að einstaklingar séu tilbúnir til að gefa líffæri sín. Það eru fyrst og fremst nýru og lifur sem hér koma til, um önnur líffæri er tæpast að ræða gagnvart lifandi líffæragjöfum. Það er athyglisvert og í samræmi við það sem fram hefur komið að slíkum aðgerðum hefur fjölgað mjög verulega hér á landi á síðustu árum. Það kemur fram að frá árinu 2005 og fram til 2008 hefur verið 31 ígræðsla frá lifandi gjöfum hér á Íslandi. Það er auðvitað frábært að þessar aðgerðir skuli hafa skilað sé inn í landið. Áður var það svo að líffæraþegarnir og líffæragjafarnir þurftu að fara til útlanda. Þær reglur sem settar eru með frumvarpinu snúa að því að líffæragjafinn fái bætt það tekjutap sem hann verður fyrir vegna fjarveru úr vinnu vegna líffæragjafarinnar. Eins og ég nefndi í upphafi er mjög mikilvægt að ekki er gert ráð fyrir því að líffæragjafinn hagnist með neinum hætti á þeirri ákvörðun að gefa líffærið. Þannig er líka gert ráð fyrir því að ef um er að ræða að hann sé í vinnu hjá vinnuveitanda sem er tilbúinn til að leyfa honum að fara í fríið sem aðgerðin kallar á, á launum eins og í hverju öðru veikindafríi, fær viðkomandi ekki þessar greiðslur. Fjarvera úr vinnu af þessum ástæðum er yfirleitt ekki skilgreind sem veikindi og við þær aðstæður sem við búum við í dag á vinnumarkaði er tæpast hægt að ætlast til að atvinnurekendur sýni slíkan skilning þó að líffæragjafinn sé að færa stóra fórn og oftast að bjarga lífi þess sem líffærið þiggur. Eins og fram kemur í breytingartillögu sem samþykkt var við 2. umr. er ekki gert ráð fyrir að þessi lög öðlist gildi fyrr en 1. janúar 2010. Það er auðvitað bagalegt að ekki skuli hægt að láta þau taka gildi þegar í stað. Fyrir því eru auðvitað eðlilegar ástæður, fyrst og fremst sú að þetta eru útgjöld sem ríkissjóður er að taka á sig. Það var ekki gert ráð fyrir þessum útgjöldum við fjárlagagerðina fyrir árið 2009. Það þýðir auðvitað að þeir einstaklingar sem á þessu ári hafa ákveðið að færa þá fórn að gefa líffæri njóta ekki góðs af þessum greiðslum. Það er auðvitað alltaf slæmt þegar slík skil myndast en hjá því verður auðvitað ekki komist í ljósi þeirra kringumstæðna sem við búum við núna. Það er líka vonandi þegar þetta frumvarp verður að lögum, sjálfsagt eftir þessa umræðu, að frumvarpið eða þær reglur sem hér verða settar og eiga að öðlast gildi um næstu áramót, verði ekki fyrstu reglurnar sem verða svo fyrir þeim niðurskurði sem fyrirsjáanlegt er að verði á ríkisútgjöldum á næsta ári. Það hefur margsinnis komið til tals í þinginu og raunar kallað eftir því í umræðunni áðan að þingmenn vildu sjá í hvaða veru niðurskurður á ríkisútgjöldum ætti að vera á næsta ári. Það væri sérstaklega bagalegt ef nýsamþykkt lög um réttindi lifandi líffæragjafa til tímabundinnar fjárhagsaðstoðar yrðu eitt af því fyrsta sem skorið yrði niður. Þá er í raun betur heima setið en af stað farið því að þá væri með samþykkt frumvarpsins verið að vekja upp væntingar um stuðning við þann hóp sem hér um ræðir sem síðan yrði tekinn til baka aftur án þess að nokkur hefði nokkurn tíma fengið að njóta hagræðisins sem frumvarpinu og lögunum, eftir að frumvarpið hefur verið samþykkt, fylgir. Ég undirstrika að ég tel að hér sé um hið besta mál að ræða og tel mikilvægt að ljúka umræðunni um þetta frumvarp með því að árétta að þetta eru greiðslur vegna kostnaðar sem líffæragjafinn verður fyrir, þetta er ekki greiðsla fyrir það að hann gefur líffærið.

Þrátt fyrir ákvæði 4. mgr. 10. gr. þingskapa um lengd þingfunda er það tillaga forseta að þingfundur geti staðið lengur í dag þar til umræðum um dagskrármál er lokið. Er óskað eftir atkvæðagreiðslu um þessa tillögu forseta? Ef svo er ekki skoðast hún samþykkt.

Virðulegi forseti. Hér er komið til 3. umr. frumvarp til laga um greiðslu til líffæragjafa. Markmiðið með frumvarpinu er að tryggja líffæragjöfum tímabundna fjárhagsaðstoð ...

Ég vil biðja hv. þingmenn að gefa hljóð í þingsalnum svo að hv. þingmaður geti flutt ræðu sína.

Markmiðið með frumvarpinu er að tryggja líffæragjöfum tímabundna fjárhagsaðstoð þegar þeir geta hvorki stundað vinnu né nám vegna líffæragjafar. Í frumvarpinu er lagt til að líffæragjafi sem verður óvinnufær vegna líffæragjafar geti átt rétt á tekjutengdum greiðslum í allt að þrjá mánuði. Frumvarpið gerir ráð fyrir að tekjutengdar greiðslur til launamanns nemi 80% af meðaltali heildarlauna yfir viðmiðunartímabil sem tekur til 12 mánaða. Í umsögn frá fjárlagaskrifstofunni kemur fram að greiðslur muni aldrei nema meiru en 535.700 kr. á mánuði, sem er sama hámark og í greiðslum sem gilda innan fæðingarorlofskerfisins. Jafnframt kemur fram í greinargerð með frumvarpinu að greiðslur til líffæragjafa í námi skuli nema um 130 þús. kr. á mánuði en sú fjárhæð er höfð til hliðsjónar við réttindi foreldra langveikra og alvarlega fatlaðra barna. Frumvarpið og þær upphæðir sem koma þar fram taka mið af réttindum sem eru annars vegar í fæðingarorlofskerfinu og hins vegar með hliðsjón af réttindum foreldra langveikra og alvarlega fatlaðra barna. Segja má að frumvarpið hafi verið nokkuð lengi í umræðunni áður en það kom fram á hinu háa Alþingi. Löngum hefur verið bent á að réttur líffæragjafa, vegna líffæragjafarinnar sjálfrar og til að bæta fyrir vinnutap, hefur verið afar lítill innan almannatryggingakerfisins og ekki tekið tillit til sérstöðu líffæragjafa í þeim efnum. Réttur þeirra hefur verið afskaplega lítill, engu meiri en annarra einstaklinga sem hafa verið sjúkir en benda verður á að líffæragjafi er ekki sjúkur heldur er hann að gefa heilbrigt líffæri til sjúks aðila. Því hefur verið talið rétt að hafa hliðsjón af því og skapa sérstakan rétt til líffæragjafa, bæði til að bæta honum vinnutap sem hann verður fyrir vegna þess gjörnings að gefa líffæri til annars aðila til að bæta líf hans, og jafnframt til að bæta líffæragjafa ákveðin óþægindi. Fyrsta líffæraígræðslan sem bar árangur var framkvæmd í Bandaríkjunum árið 1954. Því eru ekki nema um 55 ár síðan líffæraígræðslur voru hafnar í heiminum. Við höfum séð töluvert miklar framfarir á undanförnum árum á þessu sviði og mikla þróun. Það sem áður þótti vera einstakt og sérstakt er núna talið vera einn af þeim valkostum sem fólk stendur frammi fyrir sem meðferð við sjúkdómum á lokastigi á nauðsynlegum líffærum. - Ég verð að segja, hæstv. forseti, að mér finnst ansi mikill hávaði í salnum.

Forseti mun gera ráðstafanir til að reyna að minnka truflunina í hliðarsölunum.

Virðulegi forseti. Líffæri til ígræðslu eru fengin fyrst og fremst frá látnum einstaklingum en einnig fást nýru í verulegum mæli frá lifandi gjöfum. Reyndar á það einnig við um lifur. En til að geta nýtt líffæri frá látnum gjafa þarf að úrskurða hann látinn, þ.e. þegar heiladauði á sér stað, en þó þannig að líffæri eru numin á brott áður en blóðrás til lífsnauðsynlegra líffæra hefur stöðvast. Ný lög voru sett á árinu 1991 sem mörkuðu ákveðin tímamörk í þessum efnum en þar var sett fram ný skilgreining á dauða. Við höfðum áður ekki tækifæri til að gefa líffæri til annarra aðila við dauða vegna skilgreiningar á dauða. Skilgreining á dauða áður var á þann veg að hjartað þurfti að stöðvast. Um leið og hjartað stöðvast stöðvast blóðrás til annarra líffæra og skemmast. Samkvæmt þeim lögum sem sett voru á árinu 1991, þar sem kom fram ný skilgreining á dauða, telst maður látinn þegar óafturkræf stöðvun hefur orðið á allri heilastarfsemi. Fram til þess tíma höfðu þiggjendur líffæra hér á landi fengið líffæri úr líffærabanka erlendis frá en að sama skapi vegna lagaákvæða, sem með lögum frá 1991 var breytt, höfðu Íslendingar ekki lagt líffæri til samlanda sinna eða til einstaklinga úti í heimi til að endurgjalda fyrir fengin líffæri. Íslendingar höfðu því í raun ekki lagt til líffæri á móti. Skortur á líffærum er stærsta vandamálið sem steðjar að ígræðslulækningum enda hafa algengir sjúkdómar sem leiða til bilunar líffæra eins og hjarta, lifrar, lungna og nýra farið ört vaxandi í vestrænum samfélögum. Biðtíminn eftir líffærum er langur og árlega deyja í heiminum þúsundir sjúklinga sem eru á biðlista en á sama tíma með þróun tækninnar hefur eftirspurn eftir líffærum til ígræðslu haldið áfram að aukast en fjöldi líffæragjafa hefur haldist svipaður. Í Læknablaðinu árið 2005 birtist grein eftir Sigurbjörn Kárason og samstarfsmenn hans þar sem skoðað var brottnám líffæra til ígræðslu frá látnum gjöfum á Íslandi á árunum 1992–2002, á 10 ára tímabili. Niðurstaða athugana þeirra vakti töluverða athygli. Mesta athygli vakti að samþykki fyrir líffæragjöf var einungis veitt í 60% tilvika þar sem óskað var eftir henni og fór tíðni neitunar vaxandi er leið á tímabilið. Virtist vera sem fólk væri ekki tilbúið að gefa eftir líffæri jafnvel þó að einstaklingurinn, ættinginn væri úrskurðaður látinn, með hliðsjón af þeirri skilgreiningu sem ég nefndi áðan um heiladauða. Þessi staða endurspeglar stöðuna í mörgum öðrum löndum og er sambærileg við það sem gerist annars staðar. Það er staðreynd að eftirspurn er meiri en framboð á líffærum og því standa stjórnvöld víða á hverjum tíma frammi fyrir því vandamáli og því úrlausnarefni hvernig þau eiga að auka framboð á líffærum innan ramma laganna. Ýmis úrræði hafa verið rædd og mismunandi úrræði hafa verið reynd. Nokkur lönd hafa t.d. breytt þeim í þá veru að í stað ætlaðrar neitunar fyrir líffæragjöf, eins og núgildandi lög hér á landi kveða á um, og þá einungis þegar liggur fyrir samþykki líffæragjafar eða ættingja hans verði líffæragjöfin heimiluð og er þá gert ráð fyrir ætluðu samþykki. Það þýðir að ef líffæri í látnum einstaklingi er talið henta til líffæragjafar er það notað nema fyrir liggi skýr afstaða um að viðkomandi einstaklingar eða ættingjar hafa sett sig á móti því. Spánn hefur t.d. farið þessa leið, þ.e. að ganga út frá ætluðu samþykki. Þar er staðan aðeins öðruvísi þar sem einungis í 20% tilvika er neitað um líffæragjöf í stað 40% tilvika hér landi. Önnur lönd eins og Austurríki og Belgía hafa farið sömu leið og eru líffæragjafar þar fleiri en þar sem gert er ráð fyrir ætlaðri neitun í lögum. Þar er reyndar ekki gert ráð fyrir samráði við ættingja sem gert er hins vegar á Spáni. En í þessu sambandi verður líka að spyrja hvort eingöngu sé um áhrif löggjafarinnar að ræða eða hvort menningarleg áhrif komi einnig til. Sú umræða hefur komið upp hér á landi en jafnan komið sú niðurstaða að réttast væri að breyta ekki íslenskum lögum í þessa veru og í öllum tilvikum sé rétt að hafa fullt samráð við viðkomandi aðila sem málið snertir, sem sagt ganga út frá ætlaðri neitun enda er um tilfinningalega ákvörðun að ræða. Runólfur Pálsson læknir fjallaði um þetta í Læknablaðinu, 5. tbl. 2005. Segir hann eftirfarandi um ástæðu fyrir neitun líffæragjafar hér á landi, með leyfi forseta: „Vissulega ber að hafa í huga að þetta er afar viðkvæmt málefni því fjölskylda mögulegs líffæragjafa upplifir mikla sorg og missi á sama tíma og óskað er eftir að hún gefi líffæri hans. Hugsanlega hefur fræðslu fyrir almenning um líffæragjöf verið ábótavant. Einnig þarf að hyggja að því hvernig staðið er að öflun samþykkis fyrir líffæragjöf, einkum hvort læknar og annað starfslið gjörgæsludeilda sem annast þetta erfiða hlutverk hafi fengið næga þjálfun og hvernig henni er viðhaldið.“ Segja má að þessi efnisgrein sem höfð er eftir Runólfi Pálssyni, sérfræðingi í nýrnalækningum, lýsi töluvert niðurstöðu þeirrar umræðu sem orðið hefur hér á landi, þ.e. að efla frekari upplýsingagjöf heldur en að ganga út frá ætluðu samþykki. En ýmsar aðrar leiðir hafa verið farnar til að fjölga líffæragjöfum og sumar hafa verið umdeildar. Þannig er t.d. mjög vinsælt í Bandaríkjunum eða viðtekin venja að gefa út sérstök líffæragjafakort eða að ósk um að vera líffæragjafi hafi verið skráð í ökuskírteini. Sú umræða hefur ratað inn á hið háa Alþingi. Meðal annars man ég eftir því að hv. þm. Ágúst Ólafur Ágústsson kom með tillögu í þá veru, þ.e. að líffæragjafi skrái ósk sína í ökuskírteini. En það verður að segjast eins og er að hvorki sú aðgerð né líffæragjafakort, sem hægt er að nálgast hjá landlækni, hefur fengið fylgi hér á landi, enda má segja að þegar til kastanna kemur eru það yfirleitt ættingjarnir sem hafa síðasta orðið ef viðkomandi hefur ekki aðstöðu til þess sjálfur. Landlæknisembættið hefur staðið fyrir útgáfu fræðslubæklings til líffæragjafa sem inniheldur líffæragjafakort, en óljóst er hve miklum árangri það hefur skilað. Einnig hefur verið bent á að í Bandaríkjunum hafa líffæragjafakort ekki haft áhrif til fjölgunar líffæragjafa þar sem þessari leið er haldið að fólki með upplýsingagjöf. Á síðustu árum hafa komið fram hugmyndir um fjárhagslegan stuðning til að hvetja einstaklinga til að gerast líffæragjafar eða aðstandendur þeirra til að gefa líffæri að þeim látnum. Það frumvarp sem hér er til umfjöllunar er angi af þeim toga. Þó er ekki gengið svo langt að styðja einstaklinga fjárhagslega til líffæragjafar - eftir því sem ég kemst næst var töluverð umræða einmitt um það innan nefndarinnar og að mótstaða væri túlkuð með nokkrum hætti í þá veru - heldur er eingöngu um það að ræða að bæta hugsanlegt fjárhagslegt tjón af völdum líffæragjafarinnar. Hér á landi erum við svo gæfusöm að hlutfall lifandi gjafa er með því hæsta sem gerist. Um 70% allra nýrnagjafa á síðustu 15–20 árum eru úr lifandi gjöfum, sem er mjög hátt hlutfall miðað við annars staðar. Það er því töluverður vilji hér á landi, velvilji, fórnfýsi og samhygð sem gerir það að verkum að Íslendingar ganga lengra en margar aðrar þjóðir að gefa nýru frá lifandi líffæragjafa. Nýrnaígræðslur hafa verið framkvæmdar hér á landi á Landspítalanum frá 2003. Að meðaltali voru gerðar fimm nýrnaígræðslur á ári, frá 2003–2005, en síðan hefur þeim eitthvað fjölgað. Við stöndum því frammi fyrir miklum framförum og það var mikil gæfa þegar nýrnaígræðslur voru færðar hingað heim. Ekki þarf að hafa mörg orð um hve miklu máli skiptir fyrir fólk að hafa aðgang að líffærum frá hvort heldur lifandi eða látnum gjöfum til að framlengja líf og auka lífsgæði fólks. Með því frumvarpi sem hér er til 3. umr. er verið að bæta réttinn til lifandi nýrnagjafa og líffæragjafa hér á landi. Gert er ráð fyrir að honum verði bætt fjárhagslegt tjón vegna vinnutaps í tengslum við líffæragjöfina samkvæmt ákveðnum reglum þar um. Gengið hefur verið eftir þessum réttarbótum um nokkurt skeið og fagnaðarefni er að það sé nú að komast í höfn. Nú þegar er kostnaður líffæragjafa vegna nýrnagjafar enginn en undirbúningur fyrir líffæragjöf fer að jafnaði fram á Landspítala. Í frumvarpinu felst að bæta líffæragjafa, sem að sínu leyti tekur ákvörðun um að gefa líffæri til aðstandanda eða einhvers annars aðila til að framlengja líf viðkomandi, fjárhagslegt tap sem leiðir af þeirri ákvörðun. Einstaklingur sem tekur slíka ákvörðun verður óhjákvæmilega fyrir ýmsum óþægindum en þau verða að sjálfsögðu ekki bætt að neinu marki varðandi undirbúning aðgerðarinnar, aðgerðina sjálfa eða eftirmeðferðina. Á hinn bóginn leiðir af frumvarpinu að reynt er að koma til móts við viðkomandi til að bæta honum upp hugsanlegt fjárhagslegt tap vegna fjarveru frá vinnu vegna aðgerðar eða eftirmeðferðar líffæragjafarinnar. Ég tek undir með hv. þm. Pétri H. Blöndal sem sagði áðan að ef frumvarpið verður til þess að auka möguleika á að fólk gefi nýru sín til annarra aðila þá er það náttúrlega mun ódýrari kostur, fyrir utan heilsufræðileg áhrif á einstaklinginn, fyrir samfélagið og því til mikils að vinna. Ég vil að lokum fagna því að frumvarp þetta er fram komið og sjá fram á að það verði afgreitt í dag eða á morgun. Ég veit að það mun leiða til réttarbóta fyrir þessa aðila en eins og ég sagði í ræðu minni er um að ræða einstaklinga sem hafa af mikilli fórnfýsi tekið ákvörðun um að gefa ættingjum eða öðrum annað nýra sitt og jafnvel í einhverjum tilvikum hluta úr lifur með öllum þeim óþægindum sem því fylgir og lágmark væri að einstaklingurinn biði ekki skaða af því fjárhagslega.

Virðulegi forseti. Við ræðum hér við 3. umr. frumvarp til laga um réttindi lifandi líffæragjafa til tímabundinnar fjárhagsaðstoðar. Gildissvið þessara laga segir til um réttindi til líffæragjafa og til fjárhagslegrar tímabundinnar aðstoðar þegar þeir geta hvorki stundað vinnu né nám vegna líffæragjafar. Er tími til kominn að það fórnfúsa fólk sem tilbúið er að gefa líffæri eða hluta úr líffæri til bjargar öðrum þurfi ekki að bera skarðan hlut frá borði fjárhagslega séð. Það er sómi fyrir hv. Alþingi að það skuli á þennan hátt koma til móts við það fórnfúsa fólk. Samkvæmt 4. gr. er það félags- og tryggingamálaráðherra sem fer með yfirstjórn greiðslna til líffæragjafa. Félags- og tryggingamálaráðherra getur síðan ákveðið hver verður framkvæmdaraðili, hverjum hann felur framkvæmd þessara laga. Verði ekki orðið við ósk líffæragjafa um fjárhagsaðstoð vegna líffæragjafar, þegar því stigi er lokið, hefur hann, eins og lög gera ráð fyrir, kæruheimild til úrskurðarnefndar. Það er þá úrskurðarnefnd fæðingar- og foreldraorlofsmála sem tekur við kærumálum hvað líffæragjafa snertir. Það skipti hér meginmáli að við tryggjum með lögum þessum fjárhagslega, tímabundna aðstoð til þeirra sem eru tilbúnir að leggja slíkt á sig. Það skiptir máli líka að við notum hér orðin „tímabundin, fjárhagsleg aðstoð“ og tölum ekki um greiðslur því að slíkt væri hægt að mistúlka þannig að menn teldu að hægt væri að selja líffæri og fá greiðslur fyrir. Um það er ekki að ræða í þessu frumvarpi heldur er verið að veita fólki, eins og áður hefur komið fram, tímabundna fjárhagsaðstoð vegna aðgerða sem fólk þarf að fara í. Það þarf að hverfa frá vinnu og vinnuveitendur hleypa fólki ekki alltaf í launalaust leyfi. Þá taka við þessi lög. Það skiptir og máli, hæstv. forseti, að frumvarpið nær til námsmanna ekki síður en þeirra sem eru virkir á hinum almenna vinnumarkaði. Það skiptir líka máli að hér er tekinn af allur vafi um ósk hv. nefndar í þá veru að sá sem þiggur tímabundna fjárhagsaðstoð vegna líffæragjafar skerðir ekki réttindi sín í sjúkrasjóð stéttarfélags síns ef svo færi að einhver eftirköst yrðu vegna líffæragjafarinnar. Ég held að það skipti miklu máli. Þar að auki vil ég benda á að í 12. gr., þar sem talað er um uppsöfnun lífeyrisréttinda og stéttarfélagsgjöld, verða menn að hafa í huga að sú grein nær ekki til þeirra sem greiða í B- og A-deild LSR. Þarf því að fara með þá aðila eins og gert er í sambærilegum málum. Virðulegi forseti. Frumvarpið er spor í rétta átt innan heilbrigðisgeirans og innan félags- og tryggingamála. Það er skref í rétta átt að veita þeim tímabundna fjárhagsaðstoð sem tilbúnir eru að láta af hendi líffæri eða hluta úr líffæri til bjargar öðrum einstaklingum. Slíka fórnfýsi er vart hægt að meta til fjár en það gengur ekki að sá sem að slíkt gerir þurfi að bera fjárhagslegan skaða af slíku. Þess vegna fagna ég þessu frumvarpi, hæstv. forseti, og vænti þess að hv. Alþingi ljúki því með atkvæðagreiðslu eftir 3. umr.

Virðulegi forseti. Ég er afskaplega ánægður að sjá þetta mál hér fram komið. Það er unnið úr niðurstöðu skýrslu sem ég sem heilbrigðisráðherra og þáverandi félagsmálaráðherra settum á laggirnar á sínum tíma, nánar til tekið 28. nóvember 2007. Þar voru menn frá aðilum vinnumarkaðarins og aðrir sem þekkja til og hafa hagsmuna að gæta og ræddu þetta mikilvæga mál sem snýr að því hvernig hægt er að bæta fólki upp vinnutap þegar það gefur líffæri. Oft og tíðum er besta og eina leiðin til þess að bjarga fólki að græða í það líffæri. Almenna reglan er sú að það er gert eftir að viðkomandi líffæragjafi er fallinn frá. En hins vegar eru tilvik þar sem heilbrigðir lifandi einstaklingar gefa nýru eða hluta lifrar. Það þarf ekki að fara mörgum orðum um það, virðulegi forseti, hversu göfugt það er af viðkomandi einstaklingum að gera slíkt vegna þess að í aðgerðum felst alltaf áhætta og þegar viðkomandi einstaklingur hefur gefið hluta af líffæri eða meira verða gjafirnar ekki mikið stærri, eðli málsins samkvæmt. Í flestum tilfellum er um að ræða fjölskyldumeðlimi sem fá líffæri og er það gert til þess að bjarga lífi viðkomandi eða í það minnsta til að auðvelda líf viðkomandi mjög mikið. Það er því afskaplega mikilvægt, virðulegi forseti, að tryggt sé í þjóðfélaginu að þeim sem gefa líffæri sé gert lífið eins auðvelt og mögulegt er. Þá verður fólk fyrir vinnutapi og stundum hefur verið erfitt að fá það bætt fjárhagslega. Sem betur fer er tæknin það góð að aðgerðir af þessu tagi ganga almennt mjög vel. Það er alls ekki svo að ekki hafi verið reynt að koma til móts við líffæragjafa. Það hefur verið gert í gegnum sjúkra- og styrktarsjóði stéttarfélaga í einhverjum tilfellum, þrátt fyrir að um slíkt sé ekki getið í samþykktum þeirra. En sjúkra- og styrktarsjóðir stéttarfélaganna eru svolítið sérstakt fyrirbæri. Það er önnur saga að ræða um þá og er alveg augljóst að menn hefðu getað vandað sig betur þegar lagt var upp í þá vegferð því að oft og tíðum er lítið samræmi milli réttinda fólks í styrktar- og sjúkrasjóði eftir því í hvaða stéttarfélagi það er í. Sá þingmaður sem mikið hefur rætt um það er hér í salnum, hv. þm. Pétur Blöndal. Hann hefur oft bent á að það er lítið samræmi á milli réttinda í sjúkra- og styrktarsjóði stéttarfélaganna og svo sannarlega mikill munur á hversu miklir fjármunir eru í sjóðunum. Til dæmis er sjúkrasjóður VR mjög öflugur sjóður sem hefur mikil og góð réttindi fyrir félagsmenn sína en síðan eru dæmi um sjúkra- og styrktarsjóði á sumum stöðum á landsbyggðinni sem standa mjög illa. En hvað sem því líður hafa ekki verið skýrar reglur um þetta og ekki skýrt kveðið á um hvernig bæta eigi þeim líffæragjöfum sem gefa líffæri sín - annaðhvort hluta lifrar eða nýra - upp vinnutapið og er ljóst að þegar kemur að sjálfstæðum atvinnurekendum er gloppa hvað þetta varðar. Ég fékk kynningu á málinu sem heilbrigðisráðherra og sem betur fer hafa vinnuveitendur almennt verið afskaplega skilningsríkir þegar komið hefur að þessu. Er það vel og segir okkur að í þjóðfélagi okkar eru sem betur fer hin góðu gildi ríkjandi, hið kristilega siðferði sem við byggjum þjóðfélag okkar á er til staðar þrátt fyrir að það sé ekki strangur lagabókstafur sem kveður á um það. En hvað sem öðru líður, virðulegi forseti, er málið þess eðlis að engin ástæða er til að taka neina áhættu varðandi það. Það er auðvitað mjög bagalegt ef upp koma tilvik þar sem einhver er svo göfugur að gefa frá sér líffæri en lendir síðan í peningavandræðum í kjölfarið vegna þess að það er ekkert sem hjálpar viðkomandi eða bætir þann tekjumissi sem hann verður svo sannarlega fyrir við að fara í aðgerð eins og raun ber vitni. Ef ég man rétt eru líffæragjafar að meðaltali sex vikur frá vinnu en í lagafrumvarpinu er gert ráð fyrir að greidd séu laun í allt að þrjá mánuði. Enda er meðaltal auðvitað bara meðaltal, það geta komið upp alls kyns aðstæður og er skynsamlegt að vera við því búinn. Við eigum afskaplega góða heilbrigðisþjónustu og hér á Íslandi höfum við alltaf sett markið hátt þegar kemur að henni. Nýrnaígræðslur frá lifandi gjöfum hafa verið framkvæmdar á Landspítala frá árinu 2003. Fram til ársins 2005 voru að meðaltali gerðar fimm nýrnaígræðslur árlega í sjúklinga sem sjúkratryggðir eru hér á landi en þeim hefur fjölgað nokkuð. Á árinu 2005 og fram til dagsins í dag hefur samkvæmt vinnuhópnum, sem og ég nefndi hér áðan og skilaði skýrslu, verið gerð 31 ígræðsla frá lifandi gjöfum og 11 ígræðslur frá látnum gjöfum. Niðurstaða hópsins er sú að gera má ráð fyrir að sjúklingum sem þarfnast ígræðslu nýra fjölgi á næstu árum. Til marks um það benti vinnuhópurinn, sem ég minntist á áðan, á að í ársbyrjun 2005 hafi 30 einstaklingar á ýmsum stigum hafið undirbúning fyrir ígræðslu. Í ársbyrjun 2008 hafa um 30 einstaklingar verið á ýmsum stigum undirbúnings fyrir ígræðslu. Hér er augljóslega þörf á þessu regluverki og lögum og var mjög ánægjulegt að sjá það, en kom samt ekki á óvart, að umsagnir voru almennt mjög jákvæðar um þetta mál. Það er mín skoðun að við höfum unnið málið mjög skynsamlega. Það var unnið með því að ég sem heilbrigðisráðherra og félags- og tryggingamálaráðherra settum vinnuhóp sem fór vel yfir málið og skilaði góðri og ítarlegri skýrslu, bæði um ástand mála og tillögur um hvernig vinna eigi málið áfram. Í kjölfar þess var unnið frumvarp til laga sem fékk góða umfjöllun í hv. heilbrigðisnefnd. Sömuleiðis hafa allir þeir sem vildu og höfðu áhuga á að veita umsögn um málið gert það. Ég á ekki von á öðru en að góð sátt verði um málið. Það er mjög ánægjulegt að sjá þegar góð mál komast í höfn og þegar unnið er skipulega, vel og faglega, skilar það oftar en ekki árangri á hinu háa Alþingi. Umræðan um Alþingi og ef til vill líka um alþingismenn og hæstv. ráðherra er oftar en ekki á neikvæðu nótunum og kannski réttilega stundum. En ég held að það sé erfitt að halda því fram í máli eins og þessu. Þetta er gott mál sem hefur verið unnið faglega og fær án nokkurs vafa góða niðurstöðu. Það væri betra ef þannig væri með öll mál en þannig er það ekki, því miður. Kannski er þjóðin að átta sig á, eftir að hafa séð þessi faglegu vinnubrögð þar sem menn reyna að vinna og ná sátt um mál, að þau hafa ekki verið viðhöfð á síðustu dögum og vikum. Því miður er þeim sem halda utan um stjórn þingsins og minnihlutastjórninni með stuðningi Framsóknarflokksins ekki umhugað um að ná sátt um mál, hvað þá um vinnulag og verklag. Kemur það niður á verklagi þingsins og ýmsum öðrum þáttum. Ég er ansi hræddur um að við munum þurfa að ræða það eitthvað á næstunni. Þegar ég stend hér núna rennur upp fyrir mér að í dag hafa ýmsir skrýtnir hlutir gerst á vettvangi þingsins og því miður er mjög mikið um kauðsleg og klaufaleg vinnubrögð sem algjör óþarfi var að viðhafa og eru engum til gagns en afskaplega mörgum til ógagns. Þetta mál hins vegar er dæmi um hið gagnstæða við það sem við höfum séð á síðustu klukkustundum sem er þess eðlis að ég fullyrði að þeir sem lengst hafa verið á þingi hafi ekki séð annað eins. Eru engar afsakanir fyrir því að þannig sé á málum haldið. Það varpar skugga á umræðuna um þetta góða mál sem búið er að vinna jafn vel og raun ber vitni. Hér er verið að taka á máli sem ég held að allir Íslendingar séu sammála um. Það er í grunninn það að þeir sem eru svo göfugir - ég vil nota það orð, það er stórt orð - að gefa líffæri úr sér til þeirra sem þurfa á því að halda, sé tryggt nauðsynlegt öryggisnet þannig að þeir lendi ekki í neinum fjárhagslegum áföllum. Við erum með heilbrigðisþjónustu sem miðar að því að það sé eins lítil áhætta eins og mögulegt er af því þegar fólk fer í slíkar aðgerðir. Sem betur fer stöndum við mjög framarlega á þessu sviði eins og svo mörgum öðrum. Þetta er nokkuð sem við munum sjá meira af og þótt ekki hljótist hár kostnaður þar af í samanburði við ýmislegt annað skulum við horfast í augu við að um einhvern kostnað verður að ræða. Eins og ég vísaði til áðan voru í ársbyrjun 2008 um 30 manns á einhverju stigi í undirbúningi fyrir nýrnaígræðslu samkvæmt nýjustu tölum sem ég hef. Það er líka ljóst að með hverjum deginum sem líður fjölgar þeim úrræðum sem við höfum í heilbrigðisþjónustunni. Við setjum markið hátt og viljum vera með heilbrigðisþjónustu eins og hún gerist best í heiminum og við munum ekkert hvika frá því. Ég trúi ekki öðru en það sé full pólitísk samstaða um það. Það liggur hins vegar fyrir að við þurfum að ræða betur hvernig við ætlum að ná því marki. Og því miður eru mörg teikn á lofti - og reyndar er sú ríkisstjórn sem nú starfar hreinlega búin að leggja í þá vegferð að lengja biðlista. Það er algerlega ljóst að um þó nokkra þjónustuskerðingu verður að ræða og biðlistar lengjast. Við höfum náð gríðarlega góðum árangri á síðustu 20 mánuðum í að ná niður biðlistum. Það er afskaplega slæmt þegar farin er öfug leið í því vegna þess að ef menn eru tilbúnir til að taka nauðsynlegar en erfiðar ákvarðanir er hægt að halda uppi þjónustustiginu. En ný ríkisstjórn ákvað að fara ekki þá leiðina. En virðulegi forseti. Í stuttu máli er hér um mjög gott mál að ræða. Ég fagna því og persónulega finnst mér gaman að sjá það þar sem ég kom að því sem ráðherra að setja þetta mál af stað og vonast til að um það verði góð sátt.

Virðulegi forseti. Ég kem hér aftur upp til að ræða aðeins frekar um réttindi líffæragjafa. Eins og kom fram í fyrri ræðu minni áðan er alvarleg bilun nauðsynlegra líffæra, svo sem hjarta, lifrar, lungna og nýrna, vaxandi heilbrigðisvandamál á Vesturlöndum. Ígræðsla líffæris er þá í mörgum tilvikum besta meðferðarúrræðið sem völ er á. Í því tilviki sem við höfum rætt sérstaklega, varðandi nýrnaígræðslur, hefur verið nefnt að áhættan sem fylgir slíkri nýrnaaðgerð, líffæragjöf, nýrnagjöf, sé frekar lítil. Samt sem áður felur hún í sér töluverð óþægindi. Líffæragjafi sem er á lífi verður í flestum tilvikum óvinnufær í tengslum við líffæragjöf og þarf því að leggja tímabundið niður störf sé hann virkur þátttakandi á vinnumarkaði. Það kemur meðal annars í greinargerð með frumvarpinu að réttur launafólks til launa í veikindaforföllum samkvæmt kjarasamningum hefur ekki verið talinn ná til þessara tilvika, enda ekki um eiginlegt sjúkdómstilfelli að ræða. Á hinn bóginn hafa líffæragjafar yfirleitt notið einstakrar velvildar vinnuveitenda sinna og margir hverjir geta gengið að launum sínum vísum í ákveðinn tíma. Umræðan hefur hins vegar verið slík að eðlilegra sé að líffæragjöfum sé tryggð tímabundin fjárhagsaðstoð með þeim hætti sem þetta frumvarp leggur til. Þá hafa til viðbótar því sem atvinnurekendur hafa stutt við viðkomandi aðila sjúkra- og styrktarsjóðir stéttarfélaganna í einhverjum tilvikum veitt félagsmönnum sínum fjárhagslegan stuðning eða greitt dagpeninga vegna ólaunaðrar fjarveru frá vinnu í tengslum við líffæragjöf á grundvelli sérstakra heimilda enda þótt ekki sé kveðið beint á um slík tilfelli í reglum þeirra. Þeir líffæragjafar sem hafa gefið nýru á undanförnum árum hafa miklu frekar verið háðir velvild annars vegar vinnuveitanda síns og hins vegar sjúkrasjóða verkalýðsfélaga án þess að sá réttur hafi verið skilgreindur. Það veldur náttúrlega ákveðinni óvissu hjá viðkomandi aðilum. Eins og kom fram í ræðu minni við 2. umr. þá spurði ég um þessa þætti á árinu 2007. Fyrir réttum tveimur árum sendi ég spurningar til Tryggingastofnunar ríkisins og heilbrigðisráðuneytisins um hvernig tekið væri á málefnum nýrnagjafa í tryggingakerfinu í dag, hvað rétt hann hafi, hvort einhverjar breytingar væru í farvatninu og að lokum hvort einhverjar leiðir fyndust utan tryggingakerfisins þar sem komið væri til móts við nýrnagjafa með einhverju móti. Ég fékk þau svör frá heilbrigðisráðuneytinu og Tryggingastofnun sem annaðist sérstaklega þessi mál áður en sjúkratryggingar voru fluttar yfir til Sjúkratrygginga Íslands, að það kemur fram í lögum um almannatryggingar og reglugerðum settum samkvæmt þeim að ekki er að finna neinar sérreglur um líffæragjafa og því gilda almennar reglur um þá sem verða óvinnufærir af þessum sökum. Eins og ég sagði áðan hafa líffæragjafar sótt um sjúkradagpeninga samkvæmt 38. gr. laga um almannatryggingar og fallist hefur verið á greiðslu sjúkradagpeninga í slíkum tilvikum að öðrum skilyrðum uppfylltum, til dæmis þeim að viðkomandi sé sjúkratryggður á Íslandi, verði algjörlega óvinnufær og launatekjur falli niður. Öllum má þó vera ljóst að sjúkradagpeningar frá almannatryggingakerfinu eru fremur rýrar. Frá þessum tíma, frá árinu 2007, hefur umræðan farið í þennan farveg og nú sjáum við fram á ákveðna réttarbót hjá líffæragjöfum. Þeir falla núna inn í kerfið og eru þá ekki lengur háðir velvild vinnuveitenda eða sjúkrasjóða eða háðir því að sækja um sjúkradagpeninga sem eru, eins og við þekkjum, fremur lélegir innan almannatryggingakerfisins. Við sem stöndum hér hljótum því að fagna því að þetta mál er komið í höfn. Um leið hljótum við líka að fagna því að ákveðin umræða um líffæragjafir fari fram í framhaldi af því og hvaða reglu- og lagarammi er utan um slíkt.

Forseti vill upplýsa að gert er ráð fyrir matarhléi kl. 19.30 til 20.00.

Herra forseti. Í fyrri ræðu minni gleymdi ég nokkrum atriðum sem hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson minnti mig á og það eru sjúkrasjóðirnir. En fyrst vil ég tala um þá fórnfýsi að gefa líffæri - ég hef ekki viljað að greitt sé fyrir það, ekki frekar en fyrir blóðgjafir og annað slíkt. Ég vil nefnilega að þetta sé fórnfúst. Það hefur líka komið fram að atvinnulífið á Íslandi er miklu samfélagslegra sinnað en af er látið og maður veit dæmi þess að atvinnurekendur hafa greitt mönnum laun þó að þeir eigi kannski ekki rétt á því samkvæmt kjarasamningi þegar þeir gefa líffæri. Ég vildi tala um sjúkrasjóðina. Í kjölfar þeirrar kreppu sem skall á í haust þurfa menn að taka á þeim og samræma reglurnar sem þeir vinna eftir og sérstaklega þarf að setja um þá lög þannig að þeir komi af fullu afli inn í velferðarkerfið eins og þeim er ætlað. Það eru lög frá Alþingi sem kveða á um að greitt skuli í þessa sjóði. Um leið og Alþingi setur slík lög, um að greitt sé í einhverja sjóði, verður það að segja hvað gera eigi við peningana, það er lágmark. Nú vita menn eingöngu að þetta er sjúkra-eitthvað. Reglur sjóðanna eru mjög mismunandi, það er mjög á reiki hvað þeir eiga að greiða og getan til að greiða er líka mjög mismunandi. Ég tel því mjög brýnt að setja um þetta lög og samræma það á hvern hátt þeir koma inn í velferðarkerfið. Þessu vildi ég koma að, herra forseti, af því að ég gleymdi því í fyrri ræðu minni.

Forseti. Mér láðist að nefna nokkur atriði í fyrri ræðu minni um þetta mál sem ég tel þó skipta miklu. Eins og fram hefur komið erum við að tala um stuðning til lifandi líffæragjafa og það er gott mál og bráðnauðsynlegt eins og fram hefur komið. En ég tel ekki hjá því komist að í tengslum við þessa umræðu sé bent á mikilvægi þess að aukning verði á líffæragjöfum úr látnum einstaklingum. Eins og fram kom hjá hv. þm. Ástu Möller hefur rannsókn, sem hér var gerð, sýnt að í um það bil 40% tilvika er mögulegri líffæragjöf úr látnum einstaklingi hafnað af aðstandendum. Ég tel að hér sé um að ræða ákveðna vanþekkingu, hræðslu hjá aðstandendum. Það mætti losa aðstandendur undan þeirri kvöð að þurfa að taka slíka ákvörðun með því að kynna úrræðið betur fyrir ungu fólki - staðreyndin er jú sú, og slæmt að þurfa að segja það, að úr ungu fólk sem deyr með voveiflegum hætti er hugsanlega hægt að taka líffæri til gjafar. Í ljósi þess hve líffæragjafir eru mikið framfaraspor og hve það skiptir marga einstaklinga miklu máli að geta fengið líffæri þegar völ er á þeim hlýtur það að vera brýnt að gera allt sem hægt er til að hvetja alla einstaklinga til að hugsa þetta mál meðan þeir geta tekið afstöðu til þess og gefið yfirlýsingar um að þeir heimili að líffæri séu tekin úr þeim ef þeir látast skyndilega og mögulegt er að nýta úr þeim líffæri. Ég má líka til með að rifja það upp af því að hér kom fram að þau lög sem allt þetta byggist á - það er eiginlega lagatvenna, það eru lögin um ákvörðun dauða og lögin um brottnám líffæra sem bæði voru sett árið 1991. Þessi lög voru ákaflega mikil framfaralög og svo skemmtilega vill til að sú sem hér stendur var ritari nefndarinnar sem samdi bæði frumvörpin. Mér er það sérstaklega minnisstætt að menn höfðu áhyggjur af því að þegar þessi frumvörp yrðu lögð fyrir virðulegt Alþingi, sérstaklega frumvarpið um ákvörðun dauða, mundu spretta miklar deilur um skilgreininguna á dauðahugtakinu. Eins og hv. þm. Ásta Möller kom inn á fólst veruleg breyting í því sem þar var lagt fram, þ.e. að heimila heiladauðaskilgreininguna sem var algert nýnæmi hér á landi en hafði rutt sér til rúms í nágrannalöndunum. Það merkilega gerðist að heiladauðaskilgreiningin - sem er líka mjög siðferðilegt mál og hafði valdið miklum deilum í öllum nágrannalöndum okkar - fór þegjandi og hljóðalaust, umræðulaust, í gegnum þingið. Það er merkilegt hvað við sýndum mikla framsýni. Hún fór umræðulaust í gegnum þingið. Alger samstaða var með öllum flokkum um að setja þessi nýju heildarlög, annars vegar um ákvörðun dauða og hins vegar um brottnám líffæra. Ég hef alltaf haldið því fram að skýringin á því að Alþingi Íslendinga sýndi þessa miklu víðsýni - hversu framsýnt það getur verið þegar allir taka höndum saman - hafi verið sú að nokkrum mánuðum áður hafði Íslendingur, ungur maður, fengið hjarta og lunga að gjöf. Um það hafði mikið verið fjallað í íslenskum fjölmiðlum. Allir Íslendingar skildu um hvað málið snerist, og þar með Alþingi og málið flaug í gegn. Ég skora á heilbrigðisráðherra og félags- og tryggingamálaráðherra að taka aftur höndum saman eins og þeir gerðu vegna þess máls sem við ræðum hér og skipa nefnd sem fái það verkefni að kanna leiðir til að almenningur í landinu taki í lifanda lífi afstöðu til þess hvort hann gæti hugsað sér að gefa líffæri úr sér ef sú staða kæmi upp. Þá yrðu aðstandendur losaðir undan þeirri kvöð og ég hygg að það mundi leiða til þess að við fengjum fleiri líffæri til notkunar öðrum til heilla.

Virðulegi forseti. Ég heyri það á máli þingmanna að góð sátt er um þetta mál og þetta hafa verið góðar umræður. Hv. þm. Dögg Pálsdóttir fór yfir mjög mikilvægt mál sem snýr að því hvernig best sé að haga líffæragjöf almennt. Það er auðvitað mjög stórt mál og hv. þm. Dögg Pálsdóttir vísaði í það hvernig best væri að haga þessu og vísaði í staðreyndir um það hvernig við stöndum í samanburði við önnur lönd þegar kemur að líffæragjöf. Sem betur fer stöndum við nokkuð vel. Það land sem stendur best hvað þetta varðar er Spánn en við erum í flokki landa sem koma næstbest - ef ég man rétt, virðulegi forseti, þá erum við framarlega á þessu sviði þó svo að við, eins og hv. þm. Dögg Pálsdóttir kom inn á, ættum að setja markið hærra því að hér er um gríðarlega mikilvæga hluti að ræða. Ég setti á fót starfshóp til að skoða þessi mál sérstaklega í minni ráðherratíð og skoða það sérstaklega hvort skynsamlegt væri að setja um það lög að það væri skylda að gefa líffæri nema viðkomandi hefði tekið það fram að hann væri því ekki fylgjandi. Eftir að vinnuhópurinn hafði skoðað þetta, undir forustu Sveins Magnússonar, yfirlæknis í heilbrigðisráðuneytinu - hafði m.a. kynnt sér reynslu annarra landa, t.d. Spánar - kom í ljós að almenna reglan er sú að jafnvel þó að lagasetning af því tagi sé til staðar í landi, eins og er t.d. á Spáni, er hún samt sem áður ekki notuð. Ekki eru tekin líffæri úr þeim sem falla frá nema aðstandendur gefi samþykki sitt. Niðurstaðan í þeim vinnuhópi var sú að til staðar yrðu vel þjálfuð teymi, og ýmislegt annað sem því tilheyrir, til að bregðast við þegar aðstæður af þessum toga koma upp, mest var lagt upp úr því. Virðulegi forseti. Þetta tengist auðvitað því máli sem hér er á dagskrá. Þetta eru mikilvæg mál og við ættum að gera meira af því að ræða mál eins og þessi í þinginu. Það einstaka mál sem hér er á dagskrá snýr hins vegar að - og ég heyri það á mæli þingmanna að góð sátt er um það - fjárhagslegri afkomu þeirra sem leggja það á sig í lifanda lífi að gefa líffæri, og þá er ýmist um að ræða nýra eða hluta lifrar. Í þessu máli er verið að reyna að koma í veg fyrir að viðkomandi einstaklingur verði fyrir tekjutapi ef hann er svo göfugur, svo ég noti það orð, að gefa úr sér líffæri. Ég vona að frumvarpið, verði það að lögum, tryggi að slíkt muni ekki gerast, að fólk sem gefur líffæri geti verið öruggt um að það beri ekki af því fjárhagslegan skaða. Ég tel það afskaplega mikilvægt. Ég get ekki lýst því nógu vel hversu ánægður ég er með þetta mál, enda tengist ég því. Hv. þm. Katrín Júlíusdóttir veit að frumvarpið er byggt á niðurstöðu hóps sem ég, sem ráðherra, og félags- og tryggingamálaráðherra settum á laggirnar í nóvember 2007. Þó það nú væri að þessi minnihlutastjórn stoppi ekki það mál, virðulegi forseti. Þetta mál er runnið undan rifjum ríkisstjórnar sem stóð sig miklu betur en sú verklitla ríkisstjórn sem er til staðar núna. Virðulegi forseti. Það er kannski ekki alveg það mál sem við ræðum nú en því miður er ég hræddur um að við þurfum að ræða það mál eins og önnur sem tengjast vinnubrögðum. Við sjáum hér í dag mun alvarlegri vinnubrögð en við höfum séð í langan tíma hér á Alþingi Íslendinga, og kannski aldrei áður. Öll dagskráin og vinnubrögðin eru þess eðlis að það hjálpar ekki til fyrir fólkið í landinu.

Virðulegi forseti. Það vakti athygli í gær og ég var spurður hvers vegna ég hefði greitt atkvæði gegn þessu máli á þingi í gær. Ég skal með ánægju skýra það út í ræðunni sem ég ætla að halda um þetta annars ágæta mál. Eðli málsins samkvæmt hefði verið afar auðvelt að styðja málið út frá innihaldinu í því eins og það liggur hér fyrir. Þetta er í sjálfu sér hið besta efni, að veita ákveðinni atvinnugrein, þ.e. kvikmyndagerð á Íslandi, tækifæri til að búa betur um sig, koma sér betur fyrir, eiga meiri möguleika til þess að framleiða kvikmyndir með þeim hætti að breyta lögum sem í gildi eru um endurgreiðslu á framleiðslukostnaði kvikmyndagerðar á Íslandi úr 14% í 20%. Með því frumvarpi sem hér liggur fyrir er gert ráð fyrir að þetta verði gert þannig að það verði heimilað að ríkissjóður endurgreiði eða þetta hlutfall verði hækkað. Auk þess er gert ráð fyrir því í ákvæði til bráðabirgða í þessu frumvarpi að þeir sem hafa fengið vilyrði fyrir endurgreiðslu fyrir gildistöku þessara laga eigi kost á því að sækja aftur um endurgreiðsluhlutfallið eftir að það hefur verið hækkað, enda sé þá framleiðsla viðkomandi efnis ekki hafin. Í kostnaðargreiningu fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytisins er sagt að markmiðið með þessari breytingu sé að jafna samkeppnisstöðu íslensks kvikmyndaiðnaðar gagnvart sambærilegri starfsemi í öðrum ríkjum og laða að fleiri verkefni og þessi styrking með hækkuðu endurgreiðsluhlutfalli kæmi þá til viðbótar gengislækkun íslensku krónunnar sem orðið hefur á undanförnum missirum og er vissulega mikil. Meginatriðið í afstöðu minni sem ég byggði þátttöku mína í atkvæðagreiðslunni í gær á og greiddi atkvæði gegn þessu kemur fram í síðari hluta umsagnar fjárlagaskrifstofunnar sem ég ætla að fá að lesa hér. Það hljóðar svo, með leyfi forseta: „Verði frumvarpið óbreytt að lögum er gert ráð fyrir að hækka þurfi fjárheimild til endurgreiðslna vegna kvikmyndagerðar á Íslandi að jafnaði um 32 millj. kr. á ári eða úr 125 millj. kr. í 157 millj. kr. Er þá reiknað með að umfang kvikmyndaframleiðslu á Íslandi verði svipað á næstu árum og það hefur verið frá árinu 2006 en ef umfangið eykst má búast við því að endurgreiðslurnar hækki að sama skapi. Ekki er gert ráð fyrir þessum auknu útgjöldum í fjárlögum ársins 2009 né í áætluðum útgjöldum næstu fjögur árin. Að einhverju marki gætu komið skatttekjur af framleiðslunni á móti en vegna mikils halla á ríkissjóði mun að óbreyttu þurfa að fjármagna viðbótarútgjöld með lántökum.“ Á þessum grunni byggði ég afstöðu mína í atkvæðagreiðslunni í gær og tel algjörlega ófært að standa þannig að málum í dag, miðað við þau vandamál og þau verkefni sem uppi eru í fjárlagagerð íslenska ríkisins, að við getum undirgengist það með þessum hætti að ganga þannig til verka að taka eina atvinnugrein út fyrir sviga og veita henni frekari ívilnanir þegar fyrir liggur að fjölmargar atvinnugreinar í landinu mundu þiggja sambærilega fyrirgreiðslu og hér um ræðir. Í því sambandi gætum við nefnt sprotafyrirtæki af ýmsum toga sem berjast í bökkum við að ná fjármögnun á þau verkefni, mörg hver mjög góð, sem í gangi eru. Við getum jafnframt nefnt tiltekin svæði á landinu sem stríða við mikið og vaxandi atvinnuleysi. Í stærra samhengi mætti nefna hér stórt mál sem væntanlega kemur til afgreiðslu fyrr en síðar á hinu háa Alþingi sem er fjárfestingarsamningurinn fyrir Norðurál í Helguvík, gríðarlega stórt mál og miklu meira að umfangi en þetta hér. Af ýmsum toga er því hægt að taka þessa umræðu ef maður vill ganga til þess verkefnis. Eins og gefur að skilja voru þær umsagnir sem leitað var eftir og bárust iðnaðarnefnd vegna þessa máls gríðarlega jákvæðar. Hver þiggur það ekki á þessum tímum að fá aukna ívilnun, betri fyrirgreiðslu, þægilegra starfsumhverfi þegar allt er fremur þungbúið og frystir fremur að í þessum nýju greinum? Við fengum t.d. í iðnaðarnefnd umsögn frá stjórn SÍK, Sambandi íslenskra kvikmyndaframleiðenda, sem fagnaði gríðarlega tilkomu þessa frumvarps og lýsir að sjálfsögðu yfir eindregnum stuðningi við það og metur það sem svo að þetta geti orðið veruleg lyftistöng fyrir íslenska kvikmyndagerð og samhliða fjölgað störfum í greininni. Forstöðumaður Kvikmyndamiðstöðvar Íslands fagnar þessu sömuleiðis og vonast til að frumvarpið verði samþykkt. Í greinargerð frá iðnaðarráðuneyti kemur fram í minnisblaði, í texta þar, að þar hafi í gegnum tíðina verið unnin rannsókn á því fyrir iðnaðarráðuneytið hver áhrif endurgreiðslna ríkissjóðs á ríkissjóðinn væru af þeim lögum sem hér um ræðir. Fyrst var slík rannsókn unnin af Hagfræðistofnun Háskóla Íslands árið 2006 og síðar af Fjárfestingarstofu árið 2009. Ég ætla að fara aðeins yfir minnisblaðið síðar í ræðu minni en samanlagt er talið og er niðurstaða þessara tveggja stofnana - ég vil koma því mjög heiðarlega á framfæri - að þær telja að ríkissjóður beri ekki endilega byrði vegna endurgreiðslunnar og þar er horft til þess að skatttekjur ríkissjóðs, eins og segir, „eru að öllum líkindum hærri en sem nemur endurgreiðslunum“. - Og þá voru þetta úttektir sem miðuðust annars vegar við 12% endurgreiðsluhlutfall og hins vegar miðaðist úttektin hjá Fjárfestingarstofu sem var unnin 2009 við 20% endurgreiðsluhlutfall. - „Telja verður að þær tekjur sem ríkið hefur af framleiðslunni falli að mestu til á framleiðslutímanum í gegnum staðgreiðslu launa og óbeinna skatta, svo sem virðisaukaskatt af aðföngum til framleiðslunnar.“ Að sjálfsögðu á þetta við um hverja og eina atvinnugrein, ekki síður um aðrar atvinnugreinar en kvikmyndagerð og mætti færa rök fyrir þessu og gera þetta víðar eins og ég hef nefnt hér fyrr í ræðu minni. Það kemur fram í rannsókninni sem Fjárfestingarstofa gerði og er mjög fróðlegt að skoða þann rökstuðning sem þar er teflt fram og tiltekin ákveðin verkefni. Það er gríðarlega mikill kostnaður sem felst í einu slíku stóru verkefni, þetta er dæmi um kvikmyndagerð á árinu 2005, heildarkostnaður verkefnisins er rétt um 864 millj. kr. sem er sundurliðaður í þeirri rannsókn sem hér er tilgreind. Áætluð staðgreiðsla og tryggingagjald vegna þessa verkefnis eru allt í allt 172 millj. kr. Samkvæmt gömlu og fyrstu reglunum þar sem endurgreiðsluhlutfallið var 12% mátti ætla að afkoma ríkisins væri þannig í 12% reglunni að ríkið hefði í tekjur af þessu 73 millj. kr. sem kemur til vegna þess að staðgreiðslan og tryggingagjaldið í krónum talið eru einhvers staðar um 176 millj. kr. en endurgreiðsluhlutfallið, 12%, væri um 103 millj. kr. Við þessa hækkun aftur á móti hefði þetta verkefni farið þannig að afkoma ríkisins hefði verið nokkurn veginn á núlli, þ.e. við það að endurgreiðsluhlutfallið hefði hækkað úr 12% upp í 20% hefði ríkið þurft að fara að greiða til baka 173 millj. kr. en eins og áður sagði voru tekjurnar ætlaðar rétt um 176 millj. kr. þannig að þetta er nokkurn veginn á núlli. Ábatinn í krónum talinn fyrir ríkið er í rauninni enginn en hins vegar má hafa í huga þegar menn meta þetta og vilja tala með málinu að afleidd áhrif af þessu, velta undirverktaka og eyðsla erlendra starfsmanna, ef því er að skipta, eru vissulega fyrir hendi og ber að meta. Annað dæmi var tiltekið sem var miklu stærra verkefni sem var byggt á áætlunum frá því núna í mars 2009 þar sem talað var um að endurgreiðsluhæfur kostnaður verkefnis á Íslandi væri rétt um 3,3 milljarðar. Þá var gert ráð fyrir að áætluð staðgreiðsla og tryggingagjald sem er sá grunnur sem ríkið fær til sín í sköttum beint, staðgreiðsla af launum og vinnu, aðkeyptri þjónustu, innflutningskostnaður líka, rekstur bifreiða, áhalda og tækja o.s.frv. og annar kostnaður - þá má ætla að tekjur ríkisins af þessum þáttum væri um 737 millj. kr. Ef við gæfum okkur að þetta frumvarp væri orðið að lögum og endurgreiðsluhlutfallið væri orðið 20% kæmu í hlut framleiðendanna, þ.e. endurgreitt kæmi í þeirra hlut 655 millj. kr. sem þýddi að afkoma ríkisins af þessu verkefni þrátt fyrir þessa hækkun væri um 82 millj. kr. Allar tölur í þessum dæmum eru, og það ber að undirstrika, án virðisauka og gert er ráð fyrir því í þessu stóra dæmi að verkefnið er þannig vaxið að það er gríðarlega umfangsmikið, það er gert ráð fyrir að þarna væri um að ræða 300 manns fyrir utan aukaleikara sem á sumum dögum er ætlað að gætu orðið um 300 einnig, þannig að um 600 manns væru hugsanlega á launaskrá suma daga í þessu. Áætluð ársverk væru á bilinu 95–120 og gistinætur - þá erum við að tala um þennan afleidda kostnað og afleidda ábata - 19.300 í heildina tekið. Vissulega má halda því til haga að það er margt gott við þetta. Það sem ég hef bent á er að fyrir það fyrsta er fjárhagurinn með þeim hætti að það er ábyrgðarhluti að ávísa fram í framtíðina endurgreiðslu vegna þessa og þótt þetta sé í rauninni ekki ýkja há fjárhæð í stóra samhenginu er vissulega ákveðið fordæmisgildi fólgið í þessu. Ég vil nefna hér að þetta eru tímabundin lög og gert er ráð fyrir að þau falli niður í árslok 2011. Hins vegar ber að hafa það í huga að þessi endurgreiðsla var sett í lög fyrir rúmum tveimur árum ef ég man rétt, nei, 2001 og þá var endurgreiðsluhlutfallið 12% og var hækkað á árinu 2006 í 14% og þá voru bundnar mjög miklar vonir við það að þessi hækkun á endurgreiðsluhlutfallinu mundi laða fleiri erlend verkefni að. Það er skemmst frá því að segja að við spurðumst fyrir um þetta í nefndinni og svörin frá ráðuneytinu voru þau, og kemur raunar fram í greinargerð með frumvarpinu, að við þessa hækkun á endurgreiðslustyrknum fjölgaði erlendu verkefnunum ekki nokkurn skapaðan hlut. Ábatinn af þessari hækkun úr 12 í 14% var í rauninni enginn. Hins vegar liggur fyrir að á árunum 2001–2008 hefur fjöldi styrkja samtals verið 59, heildarendurgreiðsla 980 millj. kr. Þetta ber að hafa í huga þegar við ræðum þetta mál og ég get fullyrt að við höfum heldur ekki tryggt í hendi að við það að hækka endurgreiðsluhlutfallið úr 14% í 20% munum við njóta þess og sjá hér fleiri erlend verkefni koma og verða að veruleika í okkar annars ágæta fallega landi.

Herra forseti. Ég má til með að koma í 3. umr. um þetta mál vegna þess að ég hef sætt dálitlu ámæli fyrir að hafa greitt því atkvæði í 2. umr. Vegna þess að þetta brýtur náttúrlega öll prinsipp sem ég hef haft og minn flokkur um að hafa skattstofna breiða og undantekningar fáar. Hins vegar hef ég sagt við fólk að undanfarið hafi menn þurft að brjóta ansi mörg prinsipp, bæði þeir sem trúa á markaðsviðskipti og frjálsa samkeppni og eins hinir sem vilja stuðla að velferðarkerfinu og því að hækka bætur. Ég er ansi hræddur um að báðir aðilar þurfi að sveigja af leið um ansi margt. Þannig er að ég hef t.d. þurft að standa að því að stofna þrjá ríkisbanka og setja gjaldeyrishöft, sem er með ólíkindum. Ég reyndar sat hjá við síðustu breytingu sem dýpkaði enn frekar þau gjaldeyrishöft sem við stóðum að. Þannig að nú í kjölfar kreppunnar þurfa menn að gera ýmislegt sem ekki þykir gott, en það er náttúrlega vegna þeirra aðstæðna sem við búum við. Þetta er eitt þeirra mála sem eykur atvinnu og þá grípur maður það fegins hendi þótt það brjóti öll prinsipp. Í fyrsta lagi er þetta mjög sértæk aðgerð, hluti af skattasamkeppni á milli landa, sem sérstaklega þingmenn Vinstri grænna hafa barist mikið gegn og ég nefni þar sérstaklega hæstv. heilbrigðisráðherra Ögmund Jónasson sem margoft hefur sagt að Ísland eigi ekki að taka þátt í skattasamkeppni. En ég geri ráð fyrir að hann hafi stuðlað að þessu frumvarpi með þeim rökum sem ég gat um að nú bryti nauðsyn lög. Þetta er náttúrlega greinilega skattasamkeppni. En það sem er verra og ætti kannski sérstaklega að vera verra fyrir þá flokka sem standa að þessari ríkisstjórn, sem eru velferðarflokkar og kannski vinstri sinnaðir, er að þeir sem njóta styrkjanna eru aðallega stórfyrirtæki og auðhringar. Á sama tíma skerða menn velferðarkerfið og leggja eða boða skatta á bæði tekjur og eignir fyrirtækja og einstaklinga. Þannig að á sama tíma og svona frumvarp kemur fram sem greiðir 20% af öllum kostnaði stórfyrirtækja ætla menn að leggja skatta á einstaklinga og fyrirtæki og jafnvel láglaunafólk, þótt menn muni eflaust að reyna að hlífa þeim eins og hægt er í þeim darraðardansi sem fyrir dyrum stendur. En eins og alltaf þegar menn gera undantekningar lenda menn í vandræðum með aðgreiningu og ég hugsa að sá vandi verði enn meiri. Segjum að ég ætli að gera veruleikaþátt eða fræðsluþátt um þann hluta menningar Íslendinga að hingað komi stórstjörnur frá útlöndum og haldi tónleika, þ.e. ég fel málið undir þeim möttli að þetta eigi að vera heimildarmynd um komu frægs tónlistarmanns. Svo kemur tónlistarmaðurinn til Íslands og ég tek kvikmynd af tónleikunum og þá er allt í einu 20% af öllum kostnaði greiddur af ríkinu og þar á meðal laun listamannsins, þessarar stórstjörnu sem fær nú ekki lítið í laun. Þannig að við erum þá farin að niðurgreiða laun stórstjarna sem eru með ofboðsleg ofurlaun, eins og við köllum. Þá er ríkissjóður farinn að greiða ofurlaun þessara manna hér á landi, þannig að ýmsar skrýtnar hliðar eru á málinu og menn geta falið venjulega rokktónleika í Egilshöll undir möttli kvikmyndagerðar. Þetta eru aðgreiningarvandamálin. En vandamálin sjálf eru að hér koma væntanlega stórstjörnur til að leika í kvikmyndum sem eru með rosalega há laun og af því að þau laun eru hluti af heildarkostnað yrðu þau væntanlega niðurgreidd af ríkissjóði Íslands. Þannig að þetta er allt saman dálítið skrýtið. En ég benti líka á það við 1. umr., þótt ég ætli kannski ekki að endurtaka mig, að með nákvæmlega sömu rökum gæti maður nánast tekið hvaða atvinnugrein hingað til landsins, bílaframleiðslu eða bara hvað sem er sem ekki er til í landinu nú þegar og sagt að það auki umfang og atvinnu hér á landi og þar með sé réttlætanlegt að niðurgreiða kostnaðinn. Ég nefndi líka ál - þó að álfyrirtæki njóti ekki sérstakrar fyrirgreiðslu nema þeirrar að þeim eru tryggðir ákveðnir skattar í 20 ár og ég hugsa að mörg íslensk fyrirtæki mundu nú gjarnan vilja að fá svoleiðis tryggingu - að þá er nákvæmlega sama hugsunin þar á bak við og í þessu frumvarpi. Þannig að ég ætti í rauninni að vera á móti þessu frumvarpi, herra forseti, en er það ekki vegna þeirra sérstöku aðstæðna sem eru á Íslandi núna og svo vegna þess að þetta frumvarp rennur út í árslok 2011, samkvæmt bráðabirgðaákvæði sem fylgir lögunum.

Virðulegi forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar á Íslandi. Ég tek til máls hér við 3. umr. og fagna þessu máli og tel að það geti orðið mikil lyftistöng fyrir kvikmyndagerð á Íslandi. Ég skrifaði ásamt öðrum sjálfstæðismönnum í nefndinni undir nefndarálitið með fyrirvara. Var það vegna umsagna fjármálaskrifstofu þar sem talið var að ekki væri gert ráð fyrir viðbótarfjárveitingum vegna þessa máls í fjárlögum ársins og að jafnvel þyrfti að koma til lántöku. Í nefndaráliti hefur málið verið skýrt og var það ástæðan fyrir því að við hv. þingmenn, Herdís Þórðardóttir og Ragnheiður Ríkharðsdóttir og ég, gátum samþykkt þetta mál. En í nefndarálitinu var það skýrt að eitt af skilyrðum laganna sé að senda inn umsóknir til iðnaðarráðuneytisins áður en framleiðsla kvikmyndar eða sjónvarpsefnis hefst. Í framkvæmd hefur aldrei verið vikið frá þessu skilyrði laganna og umsóknum sem berast eftir að framleiðsla er hafin, er hafnað. Í ferlinu fer nefnd sem skipuð er fulltrúum frá iðnaðarráðuneyti, fjármálaráðuneyti og menntamálaráðuneyti ásamt Kvikmyndamiðstöð, yfir umsóknirnar og metur hvort öll skilyrði laganna séu uppfyllt. Í framhaldinu er gerð tillaga til iðnaðarráðherra um afgreiðslu málsins og teljist öll skilyrði laganna uppfyllt gefur iðnaðarráðuneytið út vilyrði fyrir endurgreiðslu. Í vilyrðinu kemur fram að endurgreiðslufjárhæð er ekki greidd út fyrr en framleiðslu kvikmyndaverkefnisins er lokið og uppgjör og ársreikningur liggur fyrir. Endurgreiðslufjárhæðin er því aldrei greidd út fyrr en uppgjör liggur fyrir og hin sérstaka endurgreiðsla er oft síðasti liður í uppgjörsferlinu vegna framleiðslu kvikmynda. Í reynd er því verið að endurgreiða kostnaðinn jafnvel einu til tveimur árum eftir að framleiðslu kvikmyndar er lokið. Ríkissjóður ætti því að hafa fengið til sín stærstan hluta skatttekna vegna framleiðslu þegar til útborgunar kemur. Með þessari skýringu lít ég svo á að við getum stutt þetta mál og munum gera það. Niðurgreiðsla sem þessi getur orðið mikil lyftistöng fyrir kvikmyndaiðnaðinn hér á landi, hún er bæði atvinnuskapandi og gjaldeyrisskapandi. Ef við fáum hingað til lands stór verkefni skiptir það gríðarlega miklu máli því að eins og atvinnuástandið er í dag þurfum við nauðsynlega á nýjum atvinnutækifærum að halda. Er eftir miklu að slægjast ef við gerum út á þessi mið því að þar geta skapast fjölmörg störf og kvikmyndaiðnaðurinn getur eflst. Þegar herstöðinni á Keflavíkurflugvelli var lokað á sínum tíma komu fram margar hugmyndir um nýtingu á því húsnæði sem til féll þegar varnarliðið fór. Ein hugmyndin var einmitt sú að fara þá leið sem farin hefur verið í mörgum löndum og jafnvel sums staðar þar sem herstöðum hefur verið lokað, hefur þeim verið breytt í kvikmyndaver með góðum árangri. Fram komu stórhuga aðilar sem höfðu hug á og vildu gjarnan festa sér húsnæði á gamla varnarsvæðinu til að byggja upp kvikmyndaver og átti að vera eftirsóknarvert fyrir stóra framleiðendur að koma til Íslands til þess að taka upp kvikmyndir. En því miður hefur lítið orðið af því vegna bankahrunsins og ýmissa annarra aðstæðna sem hafa hægt svolítið á þessu ferli. En þetta frumvarp, ef það verður að lögum, gæti þó orðið til þess að hugmyndir sem þessi fái aftur byr undir báða vængi. Stór kvikmynd sem tekin var upp á Reykjanesi árið 2005 hafði gríðarlega mikil áhrif á Suðurnesjum og tók um tvo mánuði að vinna það verkefni. Það var stórmyndin Flags of Our Fathers sem var tekin upp þar og hafði gríðarlega mikil áhrif á samfélagið þar sem þjónusta var mikið sótt til Reykjanesbæjar. Á ýmsu þurfti að halda, hótelherbergjum og fleira, og sáu veitingastaðaeigendur fram á aukna veltu. Kvikmyndagerðarmennirnir þurftu einnig bílaleigubíla og ýmsa aðra þjónustu sem til féll sem hægt var að fá keypta í Reykjanesbæ. Um 1000 Íslendingar fengu vinnu við þá kvikmynd þótt í stuttan tíma væri og hljóðaði fjárhagsáætlunin fyrir kvikmyndina sem gerð var, upp á 80 millj. dollara, ef ég man rétt. En nú er verið að tala um margfalt stærra verkefni sem hugsanlega gæti komið hingað til lands frekar en til Írlands, það er mun stærra en verkefnið sem tekið var upp á Reykjanesi árið 2005. Kvikmyndir sem teknar eru upp á Íslandi í okkar stórbrotnu náttúru hljóta jafnframt að vera gríðarlega mikil auglýsing fyrir landið og fjölga þeim sem vilja koma og heimsækja okkur. Við höfum upp á margt að bjóða sem gæti verið góður bakgrunnur í kvikmyndaheiminum. Við höfum snjó og jökla, við höfum græn tún og dali og við höfum víðáttuna. Ég hef sagt áður að við höfum allt hérna og getum eflaust bjargað öllu sem þarf að bjarga varðandi kvikmyndaupptökur. Það eina sem þessir erlendu aðilar þurfa að vita er að við ráðum ekki við veðráttuna hér á landi sem getur auðvitað haft hamlandi áhrif á kvikmyndagerð. Þegar veður eru vindasöm hefur það efalaust mikil áhrif, að minnsta kosti á útimyndatökur. Virðulegi forseti. Mikil þekking á kvikmyndagerð og þjónustu henni tengdri hefur skapast á Íslandi á undanförnum árum og í því felast verðmæti sem, ásamt íslenskri náttúru, geta skapað sóknarfæri á sviði kvikmyndagerðar. Íslenskir kvikmyndagerðarmenn hafa fengið ýmis verðlaun á erlendri grundu fyrir íslenskar kvikmyndir og þykja þeir mjög flinkir og eftirsóttir í sinni grein. Það er því eftir mörgu að slægjast hér. Þess vegna tel ég að það sé alveg nauðsynlegt að fara þá leið að hækka endurgreiðsluhlutfallið úr 14% í 20% til þess að við séum þar samkeppnishæf við löndin í kringum okkur. Sagt er að Írland sé það land sem greiði hæsta endurgreiðsluhlutfallið en með því að hækka okkur upp í þessi 20% erum við á sama róli og flest lönd í kringum okkur. Ég tel, virðulegi forseti, að þetta sé hið besta mál. Það er atvinnuskapandi og aflar landinu gjaldeyris og ég tel að þetta hafi mikil áhrif á ferðaþjónustuna í landinu, að ferðamannaþjónusta muni aukast við að fá fleiri til að taka upp kvikmyndir hér á landi. Því tel ég að við mættum hugsa það mál vel, við Íslendingar, hvort ekki sé full ástæða til að sækja á þessi mið þar sem eftir miklu er að sækjast. Hér í landinu er mikil fagþekking sem við eigum að nýta sem best.

Frú forseti. Ég missti því miður af 2. umr. á dögunum en hér er á ferðinni mál sem er sérstaklega ánægjulegt að taka þátt í að ræða og eiga tök á að styðja. Ég held að hér sé einmitt á ferðinni mál sem skiptir miklu máli við þær aðstæður sem eru á Íslandi um þessar mundir þar sem þeir aðilar sem muni geta komið inn í kvikmyndaiðnaðinn sem vonandi vex hér eru einmitt þeir sem hafa kannski minni möguleika til atvinnu akkúrat þessa dagana. Ég er viss um að þessi hækkun á endurgreiðslu til að hvetja erlend kvikmyndafyrirtæki til að koma hingað og taka myndir mun skipta miklu máli fyrir ferðaþjónustuna hér á landi. Við skulum ekki gleyma því að ferðaþjónustan er vaxandi atvinnugrein, mikilvæg grein fyrir okkur, verulega gjaldeyrisskapandi og einmitt núna, þegar Ísland hefur skyndilega og mjög hratt orðið mun ódýrari viðkomustaður en áður var, nokkuð sem höfðum ekkert sérstaklega sóst eftir, eru enn þá meiri tækifæri til að reyna að kalla hingað verkefni sem henta vel á Íslandi þar sem saman fer atvinnusköpun, öflun gjaldeyristekna, verkefni sem harmónera vel við landið sjálft þar sem við auglýsum og kynnum okkar góða og fallega land, víðáttuna, okkar fallegu fossa og dali, einmitt mál sem er þannig að það kallar fram það skemmtilegasta og besta sem er að finna á Íslandi. Þess vegna finnst mér þetta mál, þótt það láti lítið yfir sér við fyrstu sýn og frumvarpið sé einungis tvær greinar, ljómandi gott og í samræmi við þau mál sem Alþingi ætti núna að vera að fjalla um sem eru til þess fallin að skapa hér, eins og ég sagði áðan, auknar gjaldeyristekjur. Þetta er ekki í fyrsta skipti sem þessum lögum sem eru frá 1999 er breytt. Á árinu 2006 var lagt fram á þinginu frumvarp þar sem ætlunin var að endurgreiðslur eða ívilnanir yrðu færðar upp úr 12%. Í meðförum þingsins var það hækkað upp í 14% en reynslan hefur samt verið sú, og menn virðast vera sammála um það, að betur megi ef duga skal og það sé á það reynandi og æskilegt að hækka endurgreiðsluhlutfallið upp í 20%. Þá veltir maður auðvitað fyrir sér hvernig þetta samræmist reglum á Evrópska efnahagssvæðinu, hvernig þetta samræmist ríkisstyrkjareglum. Það er ágætlega gerð grein fyrir því í frumvarpinu að í EES-samningnum er undanþáguákvæði í 61.–63. gr. og Eftirlitsstofnun EFTA, ESA, hefur litið svo á hvað kvikmyndaframleiðslu varðar að hægt sé að fara í slíkar endurgreiðslur. Nú vitum við að Noregur hefur um nokkurt skeið velt fyrir sér tilraunaverkefni af þessu tagi og eins og ég skil málið eru þeir að velta fyrir sér styrkjum sem yrðu þá 15% af þeim kostnaði sem til verður í Noregi. Mér er ekki kunnugt um að þetta verkefni sé farið af stað en áform eru uppi um það. Á Írlandi hins vegar, því ESB-landi, er um að ræða 28% styrk eða endurgreiðslu af þeim útgjöldum sem þar skapast. Hefur það reynst nokkuð vel, a.m.k. virðist vera vaxandi ásókn í að taka kvikmyndir á Írlandi. Hvatt hefur verið til þess á undanförnum árum og við höfum fengið töluvert af auglýsendum hingað til að taka auglýsingar. Við höfum séð ýmis alþjóðleg bílafyrirtæki hér uppi á fjöllum taka myndir af fínum sportbílum og við sjáum, þar sem við erum kannski stödd í útlöndum, allt í einu glitta í Herðubreið eða önnur falleg fjöll á Íslandi þannig að þar hefur verið vaxtarbroddur. Maður heyrir á þeim sem starfa í þeim greinum, auglýsendum, kvikmyndatökumönnum, leikurum, öllum þeim fjölmörgu aðilum sem koma að gerð einnar auglýsingar, að þarna er um að ræða vaxtarbrodd, frú forseti, sem sjálfsagt er að reyna að gera meira út á. Við Íslendingar höfum yfirleitt verið frekar dugleg að leita okkur að tækifærum og finna leiðir til að afla okkur atvinnu og hvetja fólk til að gera ýmislegt hérna heima. Þegar saman fer sköpunin, náttúran og frumkvöðlamátturinn hefur oft gengið vel hér. Og í þessum efnum, þegar um er að ræða kvikmyndagerðarlistina held ég að þetta henti okkur alveg skínandi. Það er áhugavert að velta fyrir sér hvernig þetta er í öðrum löndum þar sem menn hafa styrkt slíka starfsemi eða verið með ívilnandi kerfi. Við skulum líta til Bandaríkjanna, við þurfum ekkert að fjölyrða um það að kvikmyndaiðnaður þar hefur um áratugaskeið staðið í miklum blóma en ekki hef ég nokkra trú á því að það hafi gerst af sjálfu sér. Auðvitað hafa menn sem hafa haft miklar hugmyndir, verið stórir í sniðum og tekið mikla áhættu komið að þessu en auðvitað hafa líka einstök fylki í Bandaríkjunum ýtt verulega undir til að gera þessa starfsemi sem öflugasta hjá sér. Það kemur líka fram í greinargerðinni að endurgreiðsluhlutfallið í Bandaríkjunum, Nýja-Sjálandi og Nýfundnalandi sé á bilinu 15–55%. Það kemur raunar ekki fram og væri sannarlega áhugavert að heyra hvort það hefði komið fram í nefndinni hvar þetta 55% hlutfall er. Ég sá hv. þm. Katrínu Júlíusdóttur, formann nefndarinnar, á göngunum áðan, ég veit ekki hvort hún heyrir til mín en það væri virkilega áhugavert að vita hvort það væri kannski í einstökum löndum og í hvaða löndum menn hafa gengið svona langt að vera með 55% endurgreiðslu á þeim kostnaði sem til fellur í viðkomandi landi. Ég er viss um að þau okkar sem hafa áhuga á kvikmyndagerð og hafa fylgst með kvikmyndum hafa tekið eftir því að það er stöðugt vaxandi hópur kvikmynda sem er einmitt tekinn í þeim löndum, Nýja-Sjálandi og Nýfundnalandi. Börnin okkar hafa mörg hver horft á þær myndir sem eru hvað frægastar þegar kemur að þessu. Ég nefni hér Hringadróttinssögu sem hefur, má segja, skipt verulegu máli á Nýja-Sjálandi við það að kynna landið sem merkilegan ferðamannastað. Þarna held ég að við Íslendingar gætum lært af Nýsjálendingum á þessu sviði og svo mörgum öðrum. Við höfum oft og tíðum litið til Nýja-Sjálands með ýmsa hluti og finnst mér mjög áhugavert að þeir skuli hafa gengið svona langt, bæði á Nýja-Sjálandi og Nýfundnalandi, í að laða til sín þessa starfsemi. Það er ekki endilega augljóst við fyrstu sýn að menn fari til Nýfundnalands að taka myndir og eflaust finnst mörgum það sama um Ísland, að það sé ekki augljóst að hingað muni menn leita. En það hafa menn gert. Á undanförnum árum hafa menn komið hingað til að taka hluta úr myndum í okkar fallegu náttúru, á Jökulsárlóni og víðar uppi á fjöllum og jafnvel í Reykjavík, niðri í miðborg þótt okkur finnist mörgum hverjum mjög sérkennilegt að það sé sá staður sem gæti selt í þessu efni. Hann hefur samt sem áður gert það. Oft er glöggt gests augað og við þurfum að kalla hingað fólk til að velta fyrir sér hvort þessi staður uppi á Íslandi sé heppilegur í þessu efni. Til þess að svo sé verðum við að leggja eitthvað af mörkum. Þarna er gerð tilraun til þess að fara í ívilnandi aðgerð með því að hækka þetta um 6 prósentustig. Sú lagasetning sem frumvarpið byggir á, frá 1999, virðist vera tímabundin aðgerð og þessi ívilnun eigi að falla úr gildi 31. desember árið 2011. Ég hvet hæstv. iðnaðarráðherra, og þá alþingismenn sem hafa áhuga á þessu máli, til að fylgjast vel með hvernig málinu vindur fram og hvort á tímabilinu sé ástæða til að ganga enn lengra eða að framlengja lagasetninguna til þess að meiri reynsla komi á málið. Sannleikurinn er sá að þegar við förum í svona langtímaverkefni, frú forseti, eins og það að sækja sér ný verkefni út í hinn stóra heim tekur það ákveðinn tíma. Þolinmæðin skiptir öllu í því og við megum ekki vera of fljót að láta hlutina ganga til baka og þá jafnvel tapa þeim tækifærum sem kunna að hafa verið handan við hornið. Þarna skulum við velta fyrir því okkur hvort ástæða sé til að framlengja eða jafnvel ganga lengra og ég á von á að menn muni fylgjast vel með því, þeir aðilar sem í greininni starfa munu væntanlega þrýsta á að það verði gert og ég held að við stjórnmálamenn ættum að velta því fyrir okkur, vegna þess að við vitum að þarna er ekki farið á svig við neinar samkeppnisreglur að þarna sé vel á málum haldið. Það kom fram í niðurstöðu nefndarálitsins að hv. þingmenn Björk Guðjónsdóttir, Herdís Þórðardóttir og Ragnheiður Ríkharðsdóttir hafa haft fyrirvara á málinu og gerð hefur verið ágætlega grein fyrir þeim fyrirvara. Bæði gerði Björk Guðjónsdóttir grein fyrir honum áðan og eins var eitthvað um það rætt í aðdraganda málsins. Ég skil það þannig að fyrirvarinn hafi fyrst og fremst verið af því hvort þarna væri með einhverjum hætti aukin óeðlilega útgjöld ríkissjóðs, nokkuð sem við horfum núna mjög til að ekki megi gera of mikið af. Ég get ekki betur skilið en svo þegar maður skoðar umsögn fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytisins að geri menn ráð fyrir því að tekjurnar af þessari starfsemi séu svo miklar að þær muni á tímabilinu vega upp á móti og vonandi skila þessu máli heilu í höfn með aukum tekjum. Hvaða hópar munu græða og njóta góðs af því að fá fleiri verkefni af þessum toga? Við vitum að mörg þessara verkefna eru tímabundin verkefni. Það tekur tíma að koma þessu svo langt fram að það komi alltaf hvert verkefnið á fætur öðru þannig að núna erum við kannski meira að tala um akkorðsverkefni. Við erum að tala hér um alla leikarastéttina, kvikmyndagerðarmenn, alls konar leikstjóra af minni gerðinni - ég geri ráð fyrir að aðrir komi að utan - sminkur, við erum að tala um svo margt fólk sem að þessu kemur, fleiri hundruð manns. Það þarf að skaffa þessu fólki húsnæði, þetta styrkir hótelrekstur og gistihús, það þarf að skaffa bíla, það þarf allt að vera til staðar og við þurfum að tryggja að svo sé. Ég held að fyrir ferðaþjónustuna skipti þetta verulega miklu máli. Víða um land er búið að byggja óskaplega vel upp ferðaþjónustu. Ég get nefnt t.d. Mývatn þar sem gríðarleg stórvirki hafa verið unnin í ferðaþjónustu á undanförnum árum. Varla er hægt að hugsa sér fegurri stað á Íslandi en Mývatn og þar hefði maður haldið að hægt væri að hvetja menn til að koma, frú forseti, og taka myndir af ýmsum toga. Þar eru komin jarðböð, alveg stórkostleg jarðböð. - Það þýðir ekkert að hlæja eins og hv. þm. Kristján Þór Júlíusson. - Það er ýmislegt þar sem gaman er að skoða. - Það þýðir ekkert að kalla fram í einhverja brandara og rugla mann í ríminu þegar maður er að segja frá þessu merkilega máli. Ég vil bara ítreka það vegna þess að þetta hefur ekki verið rætt á fyrri stigum málsins. Ég ítreka að hér er um að ræða mál sem er verulega mikilvægt fyrir okkur núna. Um leið og við hvetjum til þess að við göngum fram með stór atvinnutækifæri fyrir þjóðina, um leið og við viljum sjá aukna áherslu á stærri mannfrek verkefni eru líka minni verk, verk sem virka kannski minni við fyrstu sýn, sem skipta feikilega miklu máli. Oft og tíðum er þar um að ræða greinar sem eiga nú verulega undir högg að sækja. Ég held að því miður sé það svo að einmitt á því sviði, hjá auglýsendum eða þeim sem starfa á auglýsingastofum og koma að gerð ýmiss konar auglýsinga, og leikstjórum hafi menn dregið verulega saman eftir að fór að kreppa að. Við vitum ekki hvernig fer núna með innlenda kvikmyndagerð, ég vona svo sannarlega að hún muni ekki bera skarðan hlut frá borði í því kreppuástandi sem ríkir. Þá eigum við að sameinast um það hér að gera allt sem við getum til að ýta undir þessar greinar, passa upp á það fólk sem hefur atvinnu af þessu, passa líka upp á þessa menntun sem við höfum fjárfest svo mjög í þegar kemur að þessum hlutum. Við höfum á Íslandi fjárfest verulega í allri hönnun, Listaháskólinn stendur blómlegur sem aldrei fyrr, þessu megum við ekki glutra niður og einmitt núna er svo mikil hætta á að akkúrat það gerist þegar menn þurfa að horfa í hverja einustu krónu og eiga að horfa í hverja einustu krónu. Menn eiga að gera það en á sama tíma að passa sig að leita alltaf að nýjum tækifærum, nýjum verkefnum og ekki síst horfa til mála eins og þess máls sem hér er og styðja vel við það. 

Hæstv. forseti. Það er alveg laukrétt hjá hv. þm. Ólöfu Nordal að við sjálfstæðismenn styðjum þetta mál og viljum að það nái framgangi. Ég segi að það er sérstök ástæða til að fagna því frumvarpi sem hér liggur fyrir um hækkun á endurgreiðslu vegna kvikmyndagerðar úr 14% í 20%. Ég ætla ekki að lengja umræðuna en ég tel rétt að fara nokkrum orðum um kvikmyndagerð og kvikmyndaiðnaðinn á Íslandi sem er einn af þeim sprotum sem geta orðið mikilvægir í þeirri atvinnuuppbyggingu sem fram undan er. Við verðum að horfa til nýrra átta og þarna er mikilvægt tækifæri. Ef rétt er á málum haldið ætti að geta skapast umtalsverður fjöldi starfa í kvikmynda- og sjónvarpsiðnaðinum og þessi lagabreyting er einn liður í að stuðla að þeirri uppbyggingu. Þau lög sem hér eru til umfjöllunar og breyting á þeim voru upphaflega sett í tíð ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks og þau hafa haft veruleg áhrif, bæði til eflingar á innlendri kvikmyndagerð en einnig í uppbyggingu þjónustuiðnaðar við erlend kvikmyndafyrirtæki. Það er það mikilvæga í þessu að erlend kvikmyndafyrirtæki hafa komið hingað til að taka upp kvikmyndir og ég vil nefna sama verkefni og hv. þm. Björk Guðjónsdóttir nefndi. Eitt mjög eftirminnilegt verkefni var þegar Clint Eastwood kom hingað með mikið lið til þess að taka upp mynd sína Flags of Our Fathers fyrir nokkrum árum. Ég vil einnig nefna að á mínum heimaslóðum var tekin upp kvikmyndin Kaldaljós. Þegar verið var að taka hana upp heima á Seyðisfirði hafði það mjög mikil áhrif á bæjarlífið og var atvinnuskapandi í bæjarfélaginu. Það er einmitt þannig með þessi verkefni, oft og tíðum eru þetta verkefni sem eru unnin úti á landsbyggðinni og hafa atvinnuskapandi áhrif þar. Við skulum ekki vanmeta það hversu mikil byggðarleg áhrif slík verkefni hafa. Það er ljóst að á undanförnum árum hefur skapast umtalsverð þekking í landinu á þjónustu við þessi erlendu kvikmyndafyrirtæki og íslenskir kvikmyndagerðarmenn hafa náð mjög góðum árangri í þjónustu, vil ég segja, við mjög kröfuharða viðskiptavini sem eru þessi erlendu kvikmyndafyrirtæki. Samkeppnin er hörð um þessi verkefni og því er mjög mikilvægt að Ísland geti verið samkeppnisfært og því er sú breyting sem hér um ræðir mjög mikilvæg. Við teljum hins vegar einnig mjög mikilvægt að uppbygging kvikmyndaiðnaðarins sé skoðuð í heild sinni. Kvikmyndagerð og kvikmyndamenning á Íslandi hefur þróast með mjög sérstökum hætti. Það má skipta þeirri sérstöðu upp í fimm þætti. Í fyrsta lagi skal nefna að hér hefur alla tíð verið mjög sterk kvikmyndahúsamenning. Allt frá því að fyrsta kvikmyndahúsið var stofnsett hér á landi, 1906, hafa Íslendingar sótt meira í bíó en aðrar Evrópuþjóðir. Þar höfum við góðan samanburð. Bíóin hafa þannig verið mikilvægur félagslegur þáttur í íslenskri menningu og eru það enn í dag þótt sérstaðan sé ekki eins afgerandi og áður þar sem fleiri þættir hafa komið við sögu í afþreyingu landans. Í öðru lagi má nefna að við vorum töluvert á eftir öðrum Evrópuþjóðum að setja á stofn íslenskt sjónvarp. Ríkissjónvarpið var stofnað 1966 og Stöð 2 1986. Meginhlutverk sjónvarpsstöðvanna hefur alla tíð verið að endurvarpa erlendu efni og viðamikil innlend dagskrárgerð hefur alla tíð verið í miklum minni hluta. Sterkar vísbendingar um breytingar í þeim efnum hafa komið fram síðustu tvo vetur þar sem leiknar sjónvarpsseríur hafa náð miklum vinsældum. Það er mjög ánægjulegt að sjá að nú hefur jafnvel verið talað um að íslenska sjónvarpsvorið væri hafið. Í þriðja lagi má nefna að Íslendingar voru langt á eftir flestum þjóðum heims að hefja reglubundna framleiðslu leikinna bíómynda í fullri lengd. Það var ekki fyrr en með lögunum um Kvikmyndasjóð 1978 að reglubundin framleiðsla hófst. Í fjórða lagi vil ég nefna að þrátt fyrir nokkuð stutta og veika sögu hefur þróast upp nokkuð harðskeyttur og hugmyndaríkur hópur kvikmyndagerðarmanna sem hefur náð að halda uppi háu framleiðslustigi á bíómyndum, heimildamyndum og auglýsingum sem líka skipta miklu máli í þessu samhengi. Gæði þessarar framleiðslu er í mörgum tilvikum fyllilega sambærileg við það sem gerist best erlendis. Í fimmta lagi má nefna að hér hefur þróast upp nokkuð öflugur þjónustuiðnaður við erlend kvikmyndafyrirtæki sem til landsins koma til þess að mynda. Þá hafa verið stofnuð hér framsækin nýsköpunarfyrirtæki í myndmiðlaiðnaðinum sem sótt hafa fram á erlendum vettvangi. Þar ber fyrst og fremst að nefna Latabæ og CCP. Hæstv. forseti. Styrkleikar Íslendinga liggja í því að hafa haft aðgang að því vinsælasta sem þekkist í bíóhúsum og sjónvarpi á hverjum tíma. Þeir liggja einnig í því að vinnukarakterinn virðist henta þessari starfsgrein, þ.e. vinnukarakter okkar Íslendinga, við erum tarnafólk, við höfum mikla sköpunarhæfileika og einnig töluvert viðskiptavit. Þetta passar allt ágætlega saman inn í þessa flóru. Veikleikarnir liggja í stuttri sögu og mjög veikri innlendri sjónvarpsdagskrárgerð. Þeir liggja einnig í því að formlegt umhverfi greinarinnar er mjög ómótað. Þar megum við taka okkur á. Fagfélög greinarinnar hafa t.d. óljósa stöðu og óljóst hlutverk. Almennt má segja að þótt við státum ekki af hundrað ára sögu og rótgrónum iðnaði, eins og t.d. Danir og Svíar, höfum við byggt upp öflugan grunn. Stjórnvöld hafa einnig aukið stuðning sinn verulega við greinina og er þar bæði átt við aukningu í fjárframlögum til Kvikmyndamiðstöðvar Íslands og endurgreiðslukerfi iðnaðarráðuneytisins sem er hér til umfjöllunar. Iðnaðurinn stendur þó enn á brauðfótum og vöxtur greinarinnar hefur verið mjög hægur undanfarin ár. En sé litið til framtíðar eru möguleikar til uppbyggingar mjög margir. Sé miðlaiðnaðurinn í heiminum skoðaður í heild sinni, þ.e. sjónvarpsframleiðsla, framleiðsla á netinu, tölvuleikirnir og bíómyndirnar, þá er um gífurlegan vöxt að ræða og virðist þar ekkert lát ætla að verða á. Sjónvarpsstöðvarnar víðast hvar í heiminum hafa til að mynda mætt samkeppni frá netinu með stóraukinni framleiðslu. Þróunin virðist vera í þá átt að auka gæði og styrkja dreifinguna. Hæstv. forseti. Það eru tvenns konar skyldur sem þetta leggur á íslenska kvikmyndagerðarmenn. Annars vegar er það að ná enn betri árangri í innlendri framleiðslu með aukningu á magni og gæðum í samkeppni við erlent efni og hins vegar að hasla sér völl á erlendum vettvangi. Í raun er ekkert því til fyrirstöðu að við framleiðum efni fyrir erlenda markaði og segja má að Latibær hafi sýnt okkur það og sannað að þar getum við átt verulega mikið erindi. Við verðum því að horfa heildstætt yfir sviðið ef við ætlum að stuðla að uppbyggingu, hæstv. forseti. Það er algjörlega nauðsynlegt að við tökum þetta svið, þ.e. kvikmyndaiðnaðinn og kvikmyndagerð á Íslandi, og mótum nýja stefnu. Ég vil nefna hér að það er mjög mikilvægt að styðja við bakið á Kvikmyndaskóla Íslands sem hefur gegnt mikilvægu starfi í menntun kvikmyndagerðarmanna mörg undanfarin ár. Það er mjög mikilvægt að þeir fjármunir sem renna til sjónvarpsins og RÚV séu nýttir sem best til uppbyggingar greinarinnar. Allt verður þetta að spila saman. Það er einnig mjög mikilvægt að hugað sé að samkeppnisstöðu einkasjónvarpsstöðvanna þannig að þær geti stundað öfluga innlenda dagskrárgerð og þannig má áfram telja. Við munum umræðuna sem hér fór fram fyrir áramótin um framtíð Skjás eins og við vitum í sjálfu sér ekki hvort það fyrirtæki er endanlega komið fyrir vind. Að minnsta kosti er það ánægjuefni að það fyrirtæki skuli enn þá vera starfandi. Hæstv. forseti. Fleira mætti telja upp en aðalatriðið er hins vegar að ef rétt er á málum haldið getur íslensk kvikmyndagerð orðið mjög mikilvæg atvinnugrein. Þess vegna er þetta mjög mikilvægt skref sem stigið er í frumvarpinu og eins og fram hefur komið erum við Sjálfstæðismenn einhuga um að styðja það. Ég vil enn og aftur minna á mikilvægi Kvikmyndaskóla Íslands en það er skóli sem starfar á framhaldsskólastigi og býður upp á skapandi starfsmenntanám sem er mjög mikilvægt. Hér hefur einnig verið minnst á stöðu Listaháskóla Íslands sem hefur útskrifað einstaklinga sem starfa í greininni. Kvikmyndaskóli Íslands er sjálfstæður sérskóli sem í raun starfar í samkeppni við erlenda skóla. Það er skóli sem sækir fyrirmyndir sínar víða að og starfar á mörgum sviðum. Hann sækir hugmyndir frá t.d. margmiðlunarskólum, rithöfundaskólum og leiklistarskólum og samtvinnar þetta í mjög skemmtilega námskrá sem hefur nýst íslenskum nemendum ákaflega vel. Það er gífurlega mikil aðsókn í Kvikmyndaskólann sem sýnir auðvitað að íslensk ungmenni hafa mikinn áhuga á að hasla sér völl á þessu sviði. Það er ekki síst áhugavert að fylgjast með því ef við höfum þá stefnu að við ætlum að styðja við íslenska kvikmyndagerð og íslenskan kvikmyndaiðnað til framtíðar og líta til þess að þarna eru miklir vaxtamöguleikar og mörg störf sem hægt væri að skapa ef heildarumhverfi greinarinnar er með þeim hætti að hún fær notið sín. Eins og ég nefndi hafa nemendur sem komið hafa komið úr Kvikmyndaskólanum haft mjög mikil áhrif, og ég veit til þess að þeir fá stundum ekki að ljúka námi sínu við skólann af því að það er svo mikil eftirspurn eftir þeim bæði til innlendra og erlendra kvikmyndaverkefna. Þessir nemendur hafa því haft mikil og góð áhrif á það að mögulegt er að flytja inn verkefni og við getum horft til þess að greinin geti vaxið áfram. Hæstv. forseti. Ég ætla ekki að lengja umræðuna en vildi einungis koma hér til að nefna það hversu mikil áhrif þessi atvinnugrein hefur hér á landi.

Frú forseti. Hér er til 3. umr. frumvarp til laga um breyting á lögum um tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar á Íslandi, lögum frá 1999. Sú breyting sem frumvarpið felur í sér er að endurgreiðsluhlutfallið hækki úr 14% í 20%, sem kemur fram í frumvarpinu. Með því er verið að jafna samkeppnisstöðu íslensks kvikmyndaiðnaðar og er þá horft til sambærilegrar starfsemi í öðrum ríkjum og ekki síst í öðrum Evrópuríkjum eins og kom fram í máli þeirra sem hér hafa talað á undan mér. Á Írlandi er endurgreiðsluhlutfallið t.d. um 28%. Síðast var þessum lögum breytt árið 2006. Þá var endurgreiðsluhlutfall laganna hækkað úr 12% í 14%. Þá var haldið að sú breyting yrði til þess að laða að fleiri erlend kvikmyndaverkefni. En sú hækkun náði ekki tilætluðum árangri. Erlendum verkefnum í kvikmyndagreininni hefur ekki fjölgað frá því að sú breyting tók gildi. Margir telja að það sé mjög eftirsóknarvert og skjóti styrkari stoðum undir kvikmyndaiðnaðinn og í leiðinni efli þá möguleika sem skapa tekjur fyrir þjóðarbúið. Hér á landi hefur skapast mikil þekking í kvikmyndagerð og sömuleiðis á allri þeirri þjónustu er henni fylgir. Kvikmyndaframleiðsla er áhættusöm grein. Gríðarleg gróska hefur verið í kvikmyndaiðnaði hér á undanförnum árum bæði hvað varðar gerð kvikmynda og auglýsinga og svo vegna þáttagerðar. Við vitum að á Íslandi er mikil þekking sem okkur ber að virkja og þá í leiðinni að hvetja erlenda aðila til að koma með fleiri verkefni hingað til lands. Vonandi hefur sú breyting að hækka endurgreiðsluhlutfall úr 14% í 20% það í för með sér að hér skapist fleiri störf. Þá á ég við kvikmyndaauglýsingar, þáttagerð og annað. Ég get tekið undir að verkefni af þessum toga eru mjög atvinnuskapandi. Þar af leiðandi skapast mörg afleidd störf. Ef frumvarpið verður að lögum er gert ráð fyrir því að það skapi atvinnu fyrir fjölda fólks. Við sjálfstæðismenn höfum tekið þá afstöðu að styðja öll góð verkefni sem ríkisstjórnin hefur á prjónunum og ætlar að koma fram og við teljum að með þessu sé verið að skapa atvinnu fyrir fólk í þessum iðnaði og það verði þá hvetjandi fyrir þá erlendu kvikmyndaframleiðendur sem ætla sér að koma hingað til Íslands. Við erum náttúrlega mjög stolt af því hvað við eigum hreint og ósnortið land sem við höfum verið öfunduð af úti um allan heim. Ég tel að það séu forréttindi að fá að búa hér á Íslandi. Það eru forréttindi hvað við eigum hreint og ósnortið land og þess vegna er upplagt fyrir okkur og fyrir þá sem starfa í kvikmyndaiðnaði að laða hingað til lands erlenda aðila til þess að kynna landið okkar og í leiðinni að skapa störf. Frú forseti. Ég tel að það séu góðar fréttir fyrir kvikmyndaiðnaðinn á Íslandi ef þetta frumvarp nær fram að ganga og í leiðinni á það að leiða til þess að atvinnuástandið verði betra hér á landi. Við, hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins í iðnaðarnefnd, Kristján Þór Júlíusson og Björk Guðjónsdóttir, höfum verið með fyrirvara á þessu máli. Það hefur komið fram. Hv. þm. Björk Guðjónsdóttir er búin að gera grein fyrir því. En með þeim fyrirvara töldum við að þetta yrði íþyngjandi fyrir ríkið og kostnaðarsamt nú í öllum þeim niðurskurði sem á sér stað í íslensku þjóðfélagi. Við þurfum að skera niður á ótal sviðum og þess vegna ákváðum við að vera með fyrirvara í þessu máli. En þegar betur var að gáð sáum við hvaða atvinnuskapandi tækifæri þetta væru, þegar við horfum til annarra landa, þegar við horfum yfir til Írlands, horfum yfir til Noregs og sjáum hvað þessi lönd eru að gera eins og kom fram áðan í máli hv. þm. Ólafar Nordal þegar hún talaði um Nýja-Sjáland. Ég tel þrátt fyrir þennan fyrirvara að til lengri tíma litið þá verði þetta til góðs fyrir íslenskan kvikmyndaiðnað. Ekki ætlum við sjálfstæðismenn að standa í vegi fyrir atvinnuskapandi verkefnum. Það er svo langt frá því. Það eru náttúrlega mikil einstaklingsbundin verkefni líka í þessu. Þetta skapar afleidd störf og er landkynning. Þetta verður mjög góð landkynning fyrir okkur. Eins og hefur komið fram hafa margir bílaframleiðendur mikinn áhuga á því að taka auglýsingamyndbönd hér á landi. Tískufyrirtæki hafa verið hér með fegurðardrottningar og annað og myndað hér og við skulum ekki gleyma því þegar James Bond myndin var tekin upp fyrir austan og sýndi Vatnajökul og allt það fallega landsvæði sem við eigum þar ósnortið þegar James Bond brunaði þar um á íshellunum. Þess vegna vil ég enn og aftur segja að sjálfstæðismenn standa ekki í vegi fyrir að góð mál nái fram að ganga á Alþingi. Við höfum hvatt til þess að ríkisstjórnin komi fram með atvinnuskapandi fyrirtæki og atvinnuskapandi stefnu sem liðki til fyrir þau fyrirtæki sem nú þegar starfa í landinu. Við teljum að til lengri tíma litið verði þetta mjög gott mál fyrir kvikmyndaframleiðslu hér á landi og alla þá sem starfa við þessa atvinnugrein. Ég segi enn og aftur að við teljum þetta gott mál og við í iðnaðarnefnd styðjum það og vonum að það nái fram að ganga og verði að lögum.

Hæstv. forseti. Við tökum til 3. umr. frumvarp til laga um breytingu á lögum, um breytingu á lyfjalögum, sem fjallar um að framlengja heimild til að veita afslætti við afgreiðslu lyfja í smásölu. Hæstv. forseti. Nefndin hefur að eigin frumkvæði fjallað um frumvarpið á milli 2. og 3. umr. í tilefni af því að ekki tókst að taka það til 3. umr. áður en gildisfrestur sem því er ætlað að framlengja rann út. Öðrum þræði má rekja þessi mistök til þess að frumvarpið var óvænt tekið út af dagskrá þingfundar í gær þegar Alþingi tók til umfjöllunar mikilvægt mál sem varðaði breytingar á lögum um gjaldeyrismál. Að athuguðu máli kom fram sá skilningur innan nefndarinnar, eftir að hún hafði ráðfært sig við lögfræðinga þingsins og fulltrúa heilbrigðisráðuneytisins, að framlenging frestsins sé ívilnandi gagnvart hlutaðeigendum, þ.e. smásöluaðilum lyfja sem fá samkvæmt frumvarpinu áframhaldandi heimild til að veita afslætti án þess að tilkynna það til lyfjagreiðslunefndar. Að sama skapi ætti þetta að koma sjúklingum til góða. Með hliðsjón af framangreindu leggur framsögumaður áherslu á að frumvarpið verði samþykkt og birt sem lög svo fljótt sem verða má.

Virðulegur forseti. Við sjálfstæðismenn styðjum þetta mál og höfum stutt það, en þetta er kannski birtingarmynd af klúðrinu hérna í þinginu og hvernig þessi vinnubrögð hafa leitt okkur í svo mjög sérkennilega hluti. Nú er málið þannig að - 

Forseti biður hv. þingmenn að gefa ræðumanni tóm til að tala.

Virðulegur forseti. Við erum að greiða atkvæði um bann sem tók gildi í morgun og við erum að bjarga okkur fyrir horn í kvöld vegna þess að það gleymdist að ganga frá málinu í gær eða fyrradag. Þetta hefur legið fyrir í fleiri vikur, en út af klúðrinu hérna og stjórnleysi í þinginu erum við að bjarga okkur fyrir horn. Við styðjum málið en þetta er ein birtingarmyndin af því að þegar menn vinna ekki saman, vinna ekki með stjórnarandstöðunni og eru ekki einbeittir í því að vinna vel að málum sem skipta máli verða svona slys. 
            

Frú forseti. Það er auðvitað svolítið óvenjulegt að umræður séu brotnar upp, tekin fyrir önnur mál og farið í atkvæðagreiðslur í miðri umræðu um mál. Hins vegar ætla ég ekki að kvarta yfir því að það skuli vera gert að þessu sinni, sérstaklega þar sem mér sýnist það hafa leitt til þess að miklum mun fleiri þingmenn eru í salnum til að hlýða á mál mitt en annars hefði verið.

Þeir fara út um leið og þú byrjar að tala.

Ég veit að hv. þm. Grétar Mar Jónsson hefur ekki sérstakan smekk fyrir málflutningi mínum þannig að það getur vel verið að hann fari út. Það getur líka verið að það sé eins gott fyrir mig því að þá losna ég við hans eilífu frammíköll sem fræg eru orðin og reyndar farin að verða til hálfgerðs vansa eins og þau hafa verið upp á síðkastið. 
             Ég reyndi, frú forseti, að tala um þetta mál á jákvæðum nótum. Ég held að þetta sé afskaplega jákvætt mál sem hæstv. iðnaðarráðherra hefur lagt fram.

Sem við studdum, ráðherrarnir.

Við höfum reyndar báðir, eins og kemur fram hjá hæstv. ráðherra, stutt málið í langan tíma. Ég hef farið yfir sögu þess þó að gera mætti það ítarlegar því að fleiri hv. þingmenn sem og hæstv. ráðherrar hafa komið að málinu og hægt væri að hafa um það talsvert langt mál.

… þekkir málið.

Ég held að hv. þm. Grétar Mar Jónsson hafi aldrei komið að þessu máli þannig að hann hefur ekki mikið til sögu málsins að leggja, a.m.k. ekki að þessu sinni, ekki nema hann vilji koma í ræðustólinn, halda ræðu og fara yfir málið þar og láta okkur, aðra hv. þingmenn, njóta þess á eðlilegan hátt að sitja í salnum, horfa á hann og hlusta þar sem hann tjáir sig úr ræðustólnum frekar en að tjá sig eilíft úr sæti sínu. Reyndar var líka farið talsvert yfir umfang málsins, hvernig því hefur verið komið fyrir hjá okkur, einnig um umfang málsins annars staðar og um fyrirkomulag þess á öðrum vettvangi. Ýmis álitamál hafa komið upp í þessu samhengi og hefur verið fjallað ítarlega um það af öðrum hv. ræðumönnum í umræðunni og auðvitað um þær takmarkanir sem geta verið á því að beita reglum og ívilnunum af þessu tagi. Ýmislegt fleira hefur verið farið yfir. Ljóst er af nefndarálitinu að mjög góð samstaða er um þetta, allir þeir sem eru á því eru málinu samþykkir. Þó voru tveir hv. þingmenn fjarverandi, hv. þm. Eygló Harðardóttir og títtnefndur hv. þm. Grétar Mar Jónsson. Hann var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Hann á sinn þátt í sögu þess en þann helst að hafa verið fjarverandi þegar málið var afgreitt, það er helsta tillegg hans til málsins. Ég dreg þá ályktun, frú forseti, að sú samstaða sem kemur fram og sú umfjöllun sem hér hefur verið vísi öll í þá átt að um gott mál sé að ræða og það muni duga íslenskri kvikmyndagerð vel eins og það hefur reyndar gert í fortíðinni, á ákveðnum tímabilum þegar það var vel stillt af. Það eru önnur atriði sem ég vil sérstaklega nefna, þ.e. að ég tel málið og það fyrirkomulag sem hér um ræðir skilgetið afkvæmi alþjóðavæðingarinnar. Við fjöllum um alþjóðlegan iðnað, kvikmyndaiðnaðinn, sem er virkur um nánast allan heim, hefur auðvitað mismikla virkni eftir löndum, en á þessu tímabili hinnar miklu alþjóðavæðingar hefur kvikmyndaiðnaðurinn breitt úr sér, fært sig land úr landi og lagt undir sig víðari lendur en áður var. Ég held að það sé fullkomlega rökrétt að tala þar af leiðandi um þetta mál sem skilgetið afkvæmi alþjóðavæðingarinnar því að það að svona mál skuli vera lagt fram leiðir af því hvernig málin hafa þróast og eins ýtir það undir frekari þróun og frekari alþjóðavæðingu þessa iðnaðar. Í þessu tilfelli snýst málið í hnotskurn um skattasamkeppni. Það er samkeppni á milli landa um að skapa sem hagkvæmast skattumhverfi til að laða til sín starfsemina og ýta undir að starfsemin blómstri, dafni og aukist og verði umfangsmeiri, vindi upp á sig og skili þar af leiðandi meiru í kassann en annars hefði verið. Eins og kemur fram í nefndarálitinu koma þeir skattar sem afsláttur er veittur af eða felldir niður til baka og líkast til heldur meira en það sem hugsanlega má orða að hafi tapast. Þetta er jákvætt. Lægri skattar, minni skattlagning hefur þessi jákvæðu áhrif. Það er í samræmi við kenningar ýmissa hagfræðinga um að lágir skattar ýti undir hagkerfið, starfsemina, auki veltuna og auki á endanum skatttekjurnar í heild en að skatttekjur tapist í raun ekki. Það sem er í þessu máli og gæti verið gagnrýnisvert er að hér er valin úr ein tiltekin atvinnugrein og skattar lækkaðir á henni en ekki öðrum atvinnugreinum sem vissulega gætu notið þessarar sömu ívilnunar og skilað sams konar ávinningi í formi meiri veltu, fleiri starfa og meiri skatttekna. Það verður hins vegar að segjast líka að rökin fyrir því að hægt sé að gera þetta í þessari atvinnugrein en hugsanlega ekki í öðrum atvinnugreinum geta falist í því að þessi alþjóðlega kvikmyndagerð, kvikmyndastarfsemi, er færanleg. Hér er um það að ræða að kvikmyndafyrirtækin og framleiðendurnir geta valið um það hvar þeir láta starfsemina fara fram. Þetta er tímabundin starfsemi sem notar færanlegan tækjabúnað, færanlega hluti, stundum hluti sem eru kannski eingöngu notaðir í þessu eina tilviki og þar af leiðandi er starfsemin ekki bundin við einhverja tiltekna starfsstöð. Þess vegna er hægt að færa rök fyrir því að hægt sé að gera þennan hlut þarna en ekki annars staðar. Í því felst samkeppnin, það er verið að draga starfsemina á tiltekið svæði tiltekins lands, eða tiltekins fylkis í tilfelli Bandaríkjanna, þar sem skattaívilnanir geta verið mismunandi hvað þetta varðar. Ef við veltum aðeins fyrir okkur þeim áhrifum sem við töluðum um áðan um lægri skatta sem hefðu jákvæð áhrif hafa lægri skattar ekki bara þessi áhrif á færanlega starfsemi. Þessi áhrif eru líka á starfsemi sem er bundin tilteknum stöðum og það eru þau sömu jákvæðu áhrif sem lægri skattar, meiri velta og þá meiri skatttekjur hafa. Ljóst er að við höfum á undanförnum árum verið í ákveðinni alþjóðlegri samkeppni hvað það varðar að skapa aðlaðandi skattumhverfi fyrir fyrirtæki þannig að þau vildu vera hjá okkur en ekki annars staðar, bæði til að laða fyrirtæki annars staðar að og eins, sem er ekki síður mikilvægt, að reyna eftir mætti að tryggja að fyrirtækin yrðu hjá okkur en færðu sig ekki í eitthvert jákvæðara skattumhverfi. Sú skattasamkeppni sem við höfum verið í og hefur leitt til þess að við höfum lækkað skatta hér á landi, bæði á einstaklinga og fyrirtæki, virðisaukaskatt og þar fram eftir götunum, nánast má nefna hvaða skatts sem er því við höfum leitast við að lækka þá, hefur verið mikið gagnrýnd, ekki síst af öðrum stjórnarflokknum í dag, Vinstri grænum. Hún hefur mikið verið gagnrýnd af þeirra hálfu og mikið gert úr því að við höfum ekki gætt að því að passa upp á skattstofnana. Staðreyndin er hins vegar sú að við höfðum svigrúm til að lækka skattana og ef eitthvað er, ég held að menn þurfi ekki að velta því mikið fyrir sér, hefur það leitt til þess að skatttekjurnar jukust vegna aðgerðanna sem við fórum út í. Það breytir engu um þótt við höfum síðan lent í ákveðnum erfiðleikum sem reyndar hafa gengið yfir heimsbyggðina alla en verið okkur þungbærari en flestum öðrum og breytt stöðu okkar. Til að ná fram þeim jákvæðu áhrifum af því að lækka skatta á veltuna og síðan skatttekjurnar verður að vera til svigrúm til skattalækkana, annaðhvort í því að afgangur sé af ríkissjóði til að nota í skattalækkanir eða möguleikar til að skuldsetja tímabundið ríkissjóð til að ná fram þessum áhrifum. Jafnvel þótt staðan sé eins og hún er í okkar tilfelli í dag hér á landi, ekki mikið svigrúm til að lækka skatta vegna stöðunnar, er alveg ljóst að það að hækka skatta hefur neikvæð áhrif. Það er andstaðan við að lækka þá sem hefur jákvæð áhrif, eykur veltuna og skatttekjurnar, en það að hækka skattana hefur neikvæð áhrif á hagkerfið og veltuna og getur mjög líklega leitt til þess að skatttekjurnar lækki, þær verði minni en þær hefðu annars verið.  Það sem mér finnst vera merkilegt við þetta mál, sérstaklega merkilegt - þetta er kannski orðinn dálítið langur formáli að því að nefna það - er að núverandi ríkisstjórn skuli leggja fram þetta frumvarp til lækkunar skatta sem á að hafa jákvæð áhrif vegna þeirra jákvæðu áhrifa sem skattalækkunin hefur. Mér finnst auðvitað jákvætt að það skuli vera gert en vildi óska þess að ríkisstjórnin drægi almennan lærdóm af frumvarpi hæstv. iðnaðarráðherra um það hvað hægt er að gera með því að lækka skatta og hvað ber að forðast í því að hækka skattana. Það hefur öfug áhrif að lækka þá, það er jákvætt að lækka skatta fyrir hagkerfið og fyrirtækin, það er neikvætt að hækka þá fyrir hagkerfið og fyrirtækin.

Forseti vill taka fram að ekki verða fleiri atkvæðagreiðslur á þessum kvöldfundi.

Frú forseti. Ég hef marglýst því yfir að ég er mjög hlynntur þessu frumvarpi og tel að það sé bara af því góða. Ég kynnist því dálítið þegar Clint Eastwood var við kvikmyndagerð í Sandvík á Reykjanesi fyrir þrem, fjórum árum síðan að það var mikil innspýting á okkar svæði, þ.e. Suðurnesjasvæðið. Það sneri að hótelum, veitingastöðum, og svo voru margir sem höfðu af þessu annars konar atvinnu meðan á verkefninu stóð. Það skiptir ekki aðeins máli fyrir þetta svæði að búnar séu til stórmyndir heldur líka auglýsingar. Það er mikið um það á Suðurnesjum að búnar séu til auglýsingar, t.d. í Bláa lóninu og víðar á okkar svæði. Það er sorglegt til þess að vita að fyrrverandi fjármálaráðherra, sem er nú búinn að sigla íslensku skútunni í strand, orgar svo á strandstað og vælir yfir nánast öllu - hann hefur verið í málþófi af verstu tegund - fer að tala um að ekki megi mismuna í skattlagningu á Íslandi. Hvað með niðurgreiðslur í landbúnaði? Hvað með gjafakvótakerfið? 

Frú forseti. Það er greinilegt að hv. þm. Grétar Mar Jónsson vill marka sín spor í kvikmyndasögunni með því að láta í ljósi jákvætt álit sitt á þessu máli. Ég gat ekki betur heyrt en að það færi í öllum meginatriðum saman við það sem ég var að reyna að segja áðan. Hann hefur eitthvað misskilið það þegar ég var að tala um að verið væri að velja úr ákveðna atvinnugrein til þess að hygla. Ég gerði ekki neina athugasemd við að það væri gert, færði meira að segja rök fyrir því hvers vegna það væri hægt í þessu tilfelli. Ég dró hins vegar almennar ályktanir af því góða sem er hægt að gera fyrir þessa atvinnugrein og færa það almennt yfir á allar atvinnugreinar. En ég vil hins vegar segja að það hefði nú verið dálítið gaman ef maður hefði getað verið með þeim félögunum, hv. þm. Grétari Mar Jónssyni og Clint í Sandvíkinni. Það hefði getað verið skemmtilegt að spássera þar með þeim.

Frú forseti. Það var nú reyndar minnst á það í iðnaðarnefnd, þegar við lögðum til að þetta yrði samþykkt, að nefndarmenn þar gengju fyrir þegar valið yrði í hlutverk fyrir næstu kvikmynd sem taka ætti upp á svæðinu. En ekki voru nú allir sammála um hverjir ætti að vera í aðalhlutverkum og hverjir ættu að vera í aukahlutverkum.

Þú getur verið James Bond.

Það væri nú létt verk fyrir mig, hv. þm. Árni Johnsen, að taka að mér hlutverk James Bonds ef hann kæmi hérna en ég ætla ekki að leggja það til núna. Ég nefni þetta bara af því að hv. þm. Árni Mathiesen talaði um að ekki mætti mismuna í skatti. Ég benti á að við gerum það nánast í hverri einustu atvinnugrein, varðandi raforkuverð til stóriðju og raforkuverð til garðyrkjubænda. Við mismunum meira og minna á öllum sviðum hvað skatta varðar.  Hv. þingmaður minntist á að ég hefði ekki verið í nefndinni. Það er ekki rétt. Ég er búinn að vera á öllum fundum í iðnaðarnefnd þegar þessi mál hafa verið tekin fyrir, að undanskildu einu skipti. Og það vill nú svo til að ég er í þremur nefndum og stundum eru nefndirnar að störfum á sama tíma. Svo þarf ég að mæta á aðra fundi sem tengjast þinginu sem 

Frú forseti. Það er greinilega mjög mikið að gera hjá hv. þingmanni, öll þessi nefndastörf og þingmannsformennska og fleira. Ég veit eiginlega ekki hvernig hann ætlar að bæta því ofan á það að leika James Bond.

Ég fer létt með það.

Frú forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um breyting á lögum um tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar á Íslandi, nr. 43/1999, með síðari breytingum. Frumvarpið sem slíkt er afar stutt en það er margt sem þarf að segja um tilgang og afleiðingar þess sem hér er verið að gera. 1. gr. fjallar um það að endurgreiðsluhlutfallið sem um ræðir hækki úr 14% í 20%. Við Íslendingar leitumst við það hér að aðlaga löggjöf okkar að því sem gerist í mörgum nágrannalöndum okkar sem eru á þessu bili þó svo að Írar séu með heldur hærra hlutfall eða 28% endurgreiðslu og þeim hefur orðið ágengt hvað þetta varðar og þess vegna hafa þeir kannski náð fleiri tækifærum til sín. Við erum sem sagt að feta okkur í skrefum í átt til þeirra þjóða sem hafa verið að fikra sig áfram hvað þetta varðar. Ég átti sæti í iðnaðarnefnd þegar endurgreiðsluhlutfallið var hækkað úr 12% í 14% og minnist þess vegna umræðunnar sem þá fór fram þar sem þessi mál voru mjög vel skoðuð og farið í gegnum lög sem giltu um þetta í nágrannalöndum. Nú er verið að gera enn betur og við teljum að það sé mjög jákvætt fyrir þessa atvinnugrein. Á þeim tíma var skipuð nefnd með fulltrúum frá iðnaðarráðuneyti, fjármálaráðuneyti og menntamálaráðuneyti og Kvikmyndamiðstöð Íslands. Ég átti jafnframt sæti í menntamálanefnd á þessum tíma og þá var einmitt verið að koma á fót Kvikmyndamiðstöð Íslands sem var nýjung. Þannig að á þeim tíma sem m.a. Sjálfstæðisflokkurinn átti aðild að ríkisstjórn var í raun verið að þróa þessi mál með lagasetningu um Kvikmyndamiðstöð Íslands og Kvikmyndasjóð og þeirri lagaumgjörð sem hér um ræðir. Það er rétt að rifja það upp í sögulegu samhengi hve ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks vannst mikið í þessum málaflokki og kom mörgu góðu til leiðar hvað þetta varðar. Þetta ætlum við Íslendingar auðvitað að nota til að skapa atvinnu í auknum mæli og afla gjaldeyris fyrir þjóðina. Við þurfum virkilega á því að halda núna að skapa störf og afla gjaldeyris. Í nýsköpun í myndmiðlunariðnaði á Íslandi er talað um að skapa megi hugsanlega 3.000 ný störf árið 2012. Við erum því að tala um gríðarlega uppbyggingu og mikla möguleika hvað þetta varðar. Ég tel sjálfsagt og eðlilegt að fara nokkrum orðum um það sem hér er verið að gera. Að sjálfsögðu er um gríðarlega lyftistöng að ræða fyrir þá sem stunda þessa atvinnugrein hér á landi. Þetta mun stuðla að því að hér verða til störf, sérhæfð störf sem heyra undir kvikmyndagerð í víðum skilningi. Kvikmyndagerð er ekki bara gerð kvikmynda sem við þekkjum frá bæði sjónvarpi og kvikmyndahúsum heldur getur verið um að ræða kynningarmyndbönd og auglýsingar hvers konar, og um leið og við erum farin að laða slíka vinnu og starfsemi að landinu sem skapar eins og áður sagði gjaldeyri, skapast ýmis afleidd störf í landinu. Ég get vitnað um það að í því kjördæmi sem ég kem frá, Suðurkjördæmi, hefur verið þó nokkuð um kvikmyndagerð allt frá Reykjanestá og austur á Hornafjörð, á Skógarsandi, Skeiðarársandi, Jökulsárlóni og allt austur að Hornafirði. Þetta spannar allt kjördæmið og hefur haft geysilega mikla þýðingu fyrir ferðaþjónustuna. Oftar en ekki hafa þessar upptökur átt sér stað yfir vetrartímann þegar tiltölulega lítið er um að vera í ferðaþjónustu og þá er það kærkomin aukaafurð fyrir ferðaþjónustuna að fá að þjónusta og þjóna því fólki sem tekur þátt í kvikmyndagerðinni, bæði tæknimönnum og öllum sem þar að koma. Þetta er þar af leiðandi mjög jákvætt fyrir landsbyggðina vegna þess að kvikmyndagerðin sem slík, auglýsingamyndir og annað, fer oftar en ekki fram úti í náttúrunni, úti í íslenskri náttúru. Og þar sem ég hef nefnt að þetta hafi mjög jákvæð áhrif á ferðaþjónustu er það náttúrlega ekki síður mikil landkynning þegar kvikmyndir eru gerðar í íslenskri náttúru og hafa þar af leiðandi margföldunaráhrif fyrir ferðaþjónustuna og eru mikil landkynning í það heila tekið og það skiptir miklu máli. Íslensk náttúra er eins og við þekkjum er einstök þegar kemur að kvikmyndagerð og með því að fá erlenda aðila og reyndar íslenska líka til að stunda þessa iðju, þessa iðngrein hér í náttúrunni erum við annars vegar að koma því fólki sem sér viðkomandi myndir og myndbönd í samband við okkar samfélag og okkar náttúru og ekki síður því fagfólki sem vinnur að einstökum verkefnum. Það fólk áttar sig auðvitað enn betur á í návígi við íslenska náttúru hvað hún býður upp á og hvernig megi nota hana til kvikmyndagerðar. Þess vegna verða margháttuð margföldunaráhrif af því að taka upp frekari endurgreiðslur hvað þetta varðar en áður hefur verið gert. Við sjáum að þrátt fyrir þá endurgreiðslu sem var í lögunum hefur það ekki dugað okkur nægjanlega til þess að sú aukning yrði sem menn ætluðu þegar lögunum var breytt 31. desember 2006 þar sem þetta gjald var hækkað úr 12% í 14%. Nú er verið að taka stærra skref enda er allur markaðurinn á Íslandi orðinn miklu þroskaðri. Hér er Kvikmyndaskólinn, það er til margt iðnmenntað fólk sem getur tekið að sér hin ólíkustu verkefni og verktakar sem þar geta komið að. Það er til meira af hvers konar tæknibúnaði þannig að við höfum verið að undirbúa okkur virkilega vel undir það að taka við aukningu hvað þetta varðar. Á undangengnum árum hefur landsbyggðin verið að byggja upp aðstöðu, hótelaðstöðu, nefna má Ferðaþjónustu bænda í því sambandi, sem getur auðveldlega tekið við stórum hópum og sinnt svona verkefnum og þetta yrði mikil búbót, sérstaklega ef þetta yrði utan hefðbundins ferðamannatíma sem er miðsumarið á Íslandi, það er mikil búbót þegar um er að ræða verkefni sem falla utan þess hefðbundna ferðamannatíma. Nú reyna menn að átta sig á því, frú forseti, hvaða áhrif sú kreppa sem við annars vegar búum við núna og hins vegar kreppan á heimsvísu hefur hugsanlega á kvikmyndagerð í það heila tekið. Það er hlutur sem ég treysti mér ekki til að svara úr þessum ræðustól núna en það er áreiðanlegt að staða íslensku krónunnar ætti að vera hvati auk þess sem hérna er verið að auka endurgreiðsluhlutfall. Það ætti að vera hvati fyrir erlenda aðila að koma til Íslands þar sem það er ódýrara að starfa hér og búa með stórt tökulið. Það má því ætla að þær aðstæður sem eru bæði hér á landi og í umheiminum verði til þess að auka enn frekar áhuga þessara aðila, þessarar iðngreinar á því að koma til Íslands og taka upp hvers konar kvikmyndir, myndbönd, auglýsingar, fræðsluefni og hvaðeina. Ég held að það sé augljóst að við munum njóta þess og að þarna geti verið sóknarfæri sem við eigum auðvitað að nýta okkur við þær aðstæður sem uppi eru í landinu núna. Ég nefndi það áður, frú forseti, að önnur lönd eru að feta sig í sömu átt með endurgreiðslu og það kemur fram í athugasemdum við frumvarpið að Norðmenn hafi áform um að ráðast í tilraunaverkefni sem er líkt því styrkjakerfi sem þekkt er erlendis og við erum að koma hér á. Í því tilliti er talað um að Norðmenn séu að huga að 15% endurgreiðslu. Þannig er þetta svolítið mismunandi. Jafnframt segir í athugasemdum við frumvarpið, með leyfi forseta: „Í ýmsum fylkjum í Bandaríkjunum, á Nýja-Sjálandi og Nýfundnalandi, svo að dæmi séu tekin, eru ívilnanakerfi þar sem endurgreiðsluhlutfallið er hátt eða á bilinu 15–55%. Kerfin eru þó mismunandi, m.a. hvað skilyrði fyrir endurgreiðslu varðar. Þar sem Ísland er aðili að EES-samningnum og bundið af þeim reglum sem gilda á Evrópska efnahagssvæðinu um ríkisstyrki er ekki raunhæft að Ísland geti keppt við sum þessara kerfa.“ Við þurfum að hafa í huga að það er mikil samkeppni á heimsvísu hvað þennan iðnað varðar. Við verðum því með ýmsum öðrum hætti hugsanlega en bara með því lagafrumvarpi sem hér um ræðir að koma til móts við þá aðila sem hafa hug á að koma til Íslands til að taka upp hvers konar myndefni og við þurfum að vera sívakandi yfir því hvað megi gera betur. Eins og ég hef áður sagt er ljóst að við höfum verið að feta skrefið frá því að byrjað var að endurgreiða ákveðið hlutfall af kostnaði og nú er verið að ræða um að fara upp í 20% af þeim kostnaði sem um ræðir. Ég held að þetta sé í réttum farvegi og við séum að feta okkur rétta leið. Þetta hefur verið gert á undangengnum árum, þetta er ekki að koma sem eitthvert kosningaloforð vegna þess að það eru kosningar á Íslandi í vor, heldur er þetta langur undirbúningur. Menn eru að vinna og búa í haginn fyrir þessa atvinnugrein á löngum tíma og það á að skila sér. Við eigum að hugsa þetta verkefni rétt eins og landgræðslu- eða skógræktarverkefni, þetta tekur langan tíma og þá munum við ná árangri.

Virðulegi forseti. Það er magnað og spennandi mál sem hér er til umræðu, það er ekki bara fortíðin heldur framtíðin líka. Það skiptir miklu máli að missa ekki af lestinni í þeim möguleikum sem eru til listrænnar sköpunar á vettvangi kvikmyndanna, á vettvangi sögunnar og ekki síst til atvinnusköpunar. Þetta eru allt lykilatriði sem fylgja þarf eftir og hugsa vel um. Eins og hér hefur komið fram hafa nokkur ríki á Evrópska efnahagssvæðinu nýtt sér reglur og sett reglur um styrki vegna kvikmyndaframleiðslu. Það er nokkuð mismunandi á milli landa og byggist ugglaust mest á því hve mikinn metnað menn hafa í þessum efnum og hve mörg sóknarfæri þeir sjá. Við Íslendingar höfum oft verið aftarlega á merinni hvað það varðar að nýta tækifæri líðandi stundar, tækifæri nýrrar þróunar, tækifæri nýrrar stefnu sem ryður sér rúms í fjölnotamenningu og mikilli ásókn í allt er lýtur að tækniefnum á þeim vettvangi. Það hefur til að mynda komið fram að á Írlandi er miðað við 28% endurgreiðslu af tilföllnum kostnaði. Við erum að tala hér um 20% en við eigum auðvitað að ganga eins langt og við getum í þessum efnum án þess þó að vera að borga með verkefnunum. Það er engin spurning að á meðan verið er að vinna stöðu á þessum vettvangi, alþjóðlega stöðu hvað varðar hina mörgu möguleika sem Ísland býður upp á fyrir auga kvikmyndavélarinnar, þurfum við að gæta þess að ganga heldur nær strikinu en skemur. Það er mín skoðun að það væri ekki óhyggilegt að miða þennan afslátt við u.þ.b. 25% og leggja þannig áherslu á að við viljum í fullri alvöru freista þess að ná mörgum af snillingum kvikmyndaheimsins til Íslands, ná þeim hingað heim til þess að virkja þá og nýta. Menn hafa talið hér upp dæmi um það sem Ísland hefur upp á að bjóða, að oft sé það svipað og í öðrum löndum sem bjóða upp á svipaðar aðstæður og finnast hér - snjó, jökla, túnin græn, dali, mikla víðáttu án þess að mannvirki séu í bakgrunni, fossa, vötn, firði, svarta sanda og að ég tali nú ekki um Rauðasand sem er einn af gullperlum Evrópu svo að eitthvað sé nefnt. En það hefur enginn fjallað um það mesta og mikilvægasta sem Ísland hefur upp á að bjóða varðandi listræna og áhrifamikla kvikmyndagerð og það er birtan á Íslandi, það er birtan sem speglast við bjarg og sand, birtan sem er síbreytileg frá einni mínútu til annarrar og gefur ótrúlega möguleika við gerð lifandi kvikmyndar. Það eru allmörg ár síðan til stóð að gera hér mikla stórmynd, Enemy Mine, og farið var að vinna við gerð þeirrar myndar hér á landi, nánar tiltekið úti í Vestmannaeyjum. Þar unnu erlendir kvikmyndagerðarmenn í tvo mánuði við undirbúning. Aðalverkefni þeirra, það sem þeim fannst mikilvægast og forvitnilegast, var birtan. Þeir þurftu að eyða mörgum vikum í að ná tökum á birtunni og birtuspilinu. Þetta undirstrikar að það leynist margt í okkar ranni sem kann að vera verðmætt og það er þess virði að styrkja öll aðföng og allar leiðir til þess að nýta þessa möguleika til atvinnusköpunar og fjárfestingar á Íslandi. Ekki varð af þeirri myndatöku sem ég nefndi af fjárhagslegum ástæðum erlendis en engu að síður var þessi undirbúningur unninn. Hv. þm. Kjartan Ólafsson velti því fyrir sér hve mikil áhrif kreppan hefði á gerð kvikmynda á alþjóðamarkaði. Kreppu fylgja leiðindi, kreppu fylgir súrt yfirbragð. Það er ugglaust það sem hv. þm. Kjartan Ólafsson hefur verið að hugsa um, að menn þyrftu að huga að því hvað væri til ráða til að vinna gegn áhrifum kreppunnar á þessa alþjóðlegu listgrein - og ekki hvað síst hvort það mundi raska eitthvað þeim áformum sem hér eru um að reyna að opna dyrnar fyrir kvikmyndagerðarmenn að Íslandi. Reynslan sýnir að í kreppu bregst fólk við á ákveðinn hátt. Það bregst við með því að klæða sig betur, að reyna að skemmta sér meira, þó að allt sé það í hófi, og þetta er ekkert nýtt af nálinni. Ég man að ég heyrði þetta, virðulegi forseti, fyrst af vörum skólastjóra míns og kennara, dr. Brodda Jóhannessonar sálfræðings, í Kennaraskóla Íslands. Hann lagði einmitt ríka áherslu á það hvernig mannskepnan brygðist við þegar áhrifin væru neikvæð og umhverfið svona hraglandi eða myglingur eins og þeir mundi segja í Vestur-Skaftafellssýslu. Þetta eru hlutir sem við skulum reyna að nýta. Við skulum reyna að nýta þessa reynslu. Og kvikmyndin er ekki bara listrænt form, hún er kannski fyrst og fremst skemmtiform, form til að skemmta fólki, létta því stundir, byggja það upp, slaka því frá nöprum kreppuveruleika og lyfta því í hæðir, gera gott úr stund og stað svo að menn njóti þess að vera til án þess að vera fastir í súrskyrinu. Þetta er verðugt verkefni að vinna að og það er þess vegna bráðgott mál sem hér er til umræðu, að hliðra til fyrir kvikmyndagerðarmenn, sem gæti laðað þá hingað. Ég held að það sé mjög mikilvægt að breyta þessu frumvarpi á þann veg að hlutfallið fari í a.m.k. 25% til þess að vera nær þeim sem best bjóða. Það á ekki að þýða neinn útlagðan kostnað fyrir Ísland en mundi skapa atvinnu á Íslandi, auglýsingu fyrir Ísland, og í nánast öllum tilvikum slíkrar myndgerðar yrði það jákvæð auglýsing. Við þurfum ugglaust frekar á því að halda en hitt að styrkja ímynd Íslands og stöðu Íslands á alþjóðavettvangi. Um leið og það er gert er það fyrst og fremst markaðssetning á landinu sjálfu, markaðssetning á því sem við bjóðum upp á, á því sem við framleiðum og seljum til að afla gjaldeyris og til þess að lifa í samfélagi sem við höfum myndað okkur ákveðinn ramma um og viljum gjarnan vernda af alefli. Það er því mjög mikilvægt að fylgja þessu máli fast eftir. Bent hefur verið á að um nokkurt skeið hafi Norðmenn áformað að ráðast í tilraunaverkefni af hálfu norska ríkisins sem feli í sér styrkjakerfi í þessum efnum fyrir erlenda kvikmyndaframleiðslu og þar er áætlað að styrkurinn verði 15%. Það kemur svo sem ekkert á óvart að Norðmenn skeri frekar við nögl en hitt því að með allri virðingu fyrir Norðmönnum þá eru þeir náttúrlega svo nísk þjóð að þeir trúa ekki einu sinni á líf fyrir dauðann. Við getum ómögulega miðað okkur við þessa vænu frændur okkar í Noregi, Norðmenn, sem hýsa stærsta framsóknarflokk í heimi. 
             Ég held að við þurfum að teikna þetta svolítið lipurlega og glaðlega upp. Við þurfum að bjóða upp á hluti sem  Það er mjög mikilvægt að við fylgjum þessu vel eftir og skipulega. Íslenskir kvikmyndagerðarmenn hafa gert garðinn frægan. Þó að við flöskum stundum á því, Íslendingar, að halda að við séum stórþjóð eigum við að vera vakandi yfir því þegar okkar bestu menn í ýmsum þáttum gera verulega góða hluti á alþjóðavettvangi. Það hafa íslenskir kvikmyndagerðarmenn gert, bæði í gerð leikinna mynda og heimildarmynda og ekki síst á vettvangi heimildarmynda. Auðvitað ræður þar nokkru að þar eru náttúrubörn á ferðinni, snjallir kvikmyndagerðarmenn sem hafa auga fyrir náttúrunni, sem eru hluti af náttúrunni og kunna að lifa í takti við hana í einu og öllu. Stundum veit maður ekki hvort þeir eru menn, fugl eða blóm. Gott dæmi um slíkan kvikmyndagerðarmann er Páll Steingrímsson sem hefur gert margar afburðamyndir með góðum kvikmyndagerðarmönnum eins og til að mynda Friðþjófi Helgasyni. Þetta eru verðmæti, þessir menn er sagnaritarar nútímans, þeir eru Snorri Sturluson okkar tíma, og við eigum að skilja það og meta það og styrkja framgang þeirra á þeim vettvangi þar sem þeir hafa sýnt að úr miklu er að moða. Við eigum líka að vera hvetjandi fyrir unga fólkið okkar sem er vítt og breitt um heiminn að nema kvikmyndagerðarlist og getur þá komið sér í færi og sambönd við þekkta kvikmyndagerðarmenn erlendis þannig að ný reynsla og gömul geti hljómað saman.

Virðulegur forseti. Við ræðum ansi merkt mál. Í anda þess að við sjálfstæðismenn höfum sagt að við styðjum ríkisstjórnina til allra góðra verka munum við standa með ríkisstjórninni í þessu máli. Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á lögum nr. 43/1999 þar sem um er að ræða tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar á Íslandi. Markmið þeirra breytinga sem lagðar eru til er ekki síst að jafna samkeppnisstöðu íslensks kvikmyndaiðnaðar gagnvart sambærilegri starfsemi í öðrum ríkjum, ekki síst Evrópuríkjunum, eins og segir í greinargerð. Verið er að leggja til eina breytingu á lögunum, þ.e. að endurgreiðsluhlutfallið hækki úr 14% í 20%. Ég styð þetta mál ekki síst á þeim grundvelli að um atvinnumál er að ræða og í árferði eins og nú er er mjög mikilvægt að við beitum öllum brögðum og nýtum öll tækifæri sem við mögulega höfum til að ýta undir atvinnusköpun. Eins og fyrr segir er verið að bæta samkeppnisstöðu íslenskrar kvikmyndagerðar, sjónvarpsþáttagerðar og auglýsingagerðar og er það mjög mikilvægt eins og staðan er í dag. Ef talað er sérstaklega um auglýsingagerð þá hefur hún dregist saman en það er því miður fylgifiskur þeirrar niðursveiflu sem við erum að fara í gegnum. Þess vegna er afar mikilvægt fyrir þá sem starfa í faginu að fá tækifæri til að ná í aukaverkefni til að halda sér við og til að geta haldið rekstri sínum í gangi. Það er mjög mikilvægt í þeim bransa sem kvikmynda- og sjónvarpsþáttagerð er að hér séu samkeppnisfær skilyrði eða jafnvel betri en annars staðar gerist, en eins og komið hefur fram er þar mikil samkeppni á heimsvísu. Hv. þm. Árni Johnsen sem talaði á undan mér vildi eins og honum einum er lagið ganga lengra en frumvarpið leggur til og hækka endurgreiðsluhlutfallið í 25%. Það er að sjálfsögðu eitthvað sem mætti taka til skoðunar en ég fagna því skrefi sem tekið er að hækka það úr 14% í 20%. Vegna þess að hér hefur verið talað um samkeppnisskilyrðin langar mig aðeins, með leyfi forseta, að lesa upp úr greinargerðinni sem gripið hefur verið niður í fyrr í umræðunni. Mér þykir rétt að við fáum heildarsamhengið og því ætla ég að lesa stuttan kafla sem varðar samkeppni og stöðu þessara mála í öðrum Evrópuríkjum. Í greinargerðinni á bls. 3 segir, með leyfi forseta: „Nokkur ríki á Evrópska efnahagssvæðinu hafa sett sér reglur um styrki vegna kvikmyndaframleiðslu. Reglurnar eru nokkuð mismunandi milli landa sem gerir samanburð erfiðan. Alþjóðasamtök kvikmyndamiðstöðva (AFCI) og einkafyrirtæki í Bretlandi hafa útbúið sérstakar vefsíður þar sem hægt er að gera samanburð milli landa til að auðvelda kvikmyndafyrirtækjum að velja heppilega tökustaði út frá ívilnunum.“ Á þessum upplýsingum sést að um mjög virka samkeppni er að ræða. Eins og hér hefur komið fram hefur Írland gengið einna lengst í þessum málum og segir í greinargerð að kvikmyndaverkefni á Írlandi geti öðlast styrk fyrir allt að 28% af útgjöldum sem stofnað hefur verið til á Írlandi að gefnu samþykki Evrópusambandsins og hafa Írar tryggt sér fyrirkomulagið til 2012. Þessi tímabundna ívilnun sem um er að ræða rennur út árið 2011, ef mig misminnir ekki. Þetta er því eitthvað sem við verðum að taka upp aftur væntanlega þegar því lýkur, þ.e. 31. desember 2011. Þetta skarast því að einhverju leyti. Mikil samkeppni er í þessum geira og ef við ætlum að ná árangri og hvetja íslenska kvikmyndaframleiðslu til dáða þurfum við að vera með í þessu. Það er ekki bara að mikilvæg störf skapist við kvikmyndatökuna og vinnsluna sjálfa heldur er verið að flytja gífurlega mikilvæga þekkingu til landsins með þeim erlendu sérfræðingum sem koma hingað og vinna við þær erlendu kvikmyndir sem þessu máli er ætlað að laða hingað til lands. Sú þekking mun og hefur orðið til þess að bæta íslenska kvikmyndaiðnaðinn. Við sjáum það á þeirri miklu grósku sem hefur verið í íslenskri kvikmynda- og þáttagerð með nýjum íslenskum sakamálaþáttum á a.m.k. tveimur íslenskum sjónvarpsstöðvum og hafa verið sýndir að undanförnu. Við sjáum að þetta hefur þegar haft mikil áhrif á íslenska kvikmynda- og þáttagerð. Ég held að með því að hækka endurgreiðsluhlutfallið muni það einungis koma til með að bæta þetta allt til mikilla muna. Virðulegi forseti. Hér er um að ræða tímabundnar endurgreiðslur og þær gilda til loka árs 2011. Frá því að þetta var tekið upp hefur verið endurgreiddur tæpur 1 milljarður af virðisaukaskatti, mismunandi mikið eftir árum. Ef litið er til upplýsinga sem liggja fyrir í greinargerð var áberandi mest greitt til baka árið 2005 eða 307 millj. kr. og lýsir því að stórar erlendar kvikmyndir voru teknar á því ári. Í kostnaðarmatinu sem fylgir frumvarpinu má sjá að verði frumvarpið óbreytt að lögum er gert ráð fyrir að hækka þurfi fjárheimildir til endurgreiðslnanna um 32 millj. kr. á ári og segir hér að það hækki úr 125 millj. kr. í 157 millj. kr. Þetta er að vísu erfitt að áætla og alls óvíst hvert umfang kvikmyndagerðar verður og hversu miklar tekjur koma á móti. Að mínu mati eru þessi útgjöld réttlætanleg í ljósi þess að verið er að skapa störf, þarna koma miklar tekjur á móti og sem liður í atvinnusköpun og atvinnuuppbyggingu finnst mér þetta mjög mikilvægt. Það má í raun bera þetta saman við annað frumvarp sem varð að lögum ekki alls fyrir löngu, sem undirbúningur var reyndar hafinn að í tíð fyrrverandi ríkisstjórnar, en það eru breytingar á lögum um virðisaukaskatt þar sem heimilað er að hækka endurgreiðslur á virðisaukaskatti í úr 60% í 100%, þegar um er að ræða viðhald og vinnu manna á byggingarstað við eigið íbúðarhúsnæði. Reyndar voru lögin, sem á endanum voru samþykkt, víkkuð talsvert meira út en lagt var til í upphafi og átti þetta m.a. við um frístundahús, framkvæmdir á vegum sveitarfélaga, hönnun arkitekta og fleiri framkvæmdir. Þessi tvö frumvörp eru sambærileg að því leyti að verið er að endurgreiða úr ríkissjóði með það að markmiði að hvetja til atvinnusköpunar. Eins og staðan er í dag eru svona verkefni ákaflega mikilvæg vegna þess að margt smátt gerir eitt stórt og vonandi leggjast þarna til nokkur störf sem mikilvægt er að skapa hér á landi. Virðulegi forseti. Ég hef í ræðu minni ekkert komið að því sem aðrir ræðumenn hafa lagt mikla áherslu á og það er það sem gerir Ísland að ákjósanlegum stað til að taka upp kvikmyndir og sjónvarpsþætti. Það er ekki nóg að vera með endurgreiðslur á skattinum. Það er eitthvað annað sem laðar menn hingað til að upplifa og tek ég svo sannarlega undir með hv. þm. Árna Johnsen, sem talaði á undan mér, að birtan á Íslandi leikur þar stórt hlutverk. Ég hef oft sagt það við erlenda vini mína þegar þeir spyrja mig í hverju sérstaða Íslands felist að hún snúist um samspil ljóss og lita og skiptir ekki máli hvort um er að ræða fallega vetrarbirtu eða langa sumarnótt. Það er fátt sem keppir við íslenska birtu og sannarlega hef ég skilning á því að hingað til lands vilji kvikmyndatökumenn koma sem hafa næmt auga fyrir fegurð lands. Þeir fá sannarlega að upplifa fyrir allan peninginn sérstakar aðstæður sem við Íslendingar þekkjum svo vel. Virðulegur forseti. Þetta frumvarp er eitt af örfáum góðum málum sem minnihlutastjórnin, sem nú ríkir í landinu, leggur fram og því höfum við sjálfstæðismenn ákveðið að styðja við bakið á frumvarpinu og greiða fyrir því í gegnum þingið og það verði að lögum fljótlega. Ég vil að lokum hvetja ríkisstjórnina til að fara yfir verkefnalistann, skoða verkefnalistann sem liggur fyrir og taka út sambærileg mál sem sannarlega geta orðið til að skapa hér störf og koma hjólum atvinnulífsins í gang að nýju og einbeita sér að þessum málum og hætta að eyða tímanum í önnur ómerkari mál sem hafa ekki neina þýðingu aðra en eyða tíma okkar og athygli og gera ekkert til að aðstoða heimilin og fyrirtækin í landinu við að koma sér út úr þeim vandræðum sem þau eru í núna. Virðulegi forseti. Ég fer að ljúka máli mínu en ítreka hvatningu mína til hæstv. ríkisstjórnar og stuðningsmanna hennar að leggja sig fram um að koma með þau mál sem geta skipt einhverju máli til uppbyggingar í þjóðfélaginu.

Frú forseti. Einn helsti gallinn við þá ríkisstjórn sem nú starfar í landinu er sá að henni hefur ekki tekist að standa við stóru orðin um að slá skjaldborg um heimilin og fyrirtækin í landinu. Hún hefur verið verklítil,  Hér eru reyndar mál eins og listamannalaun, náttúruverndaráætlun, frumvarp um visthönnun vöru sem notar orku, það er einnig áformað að ræða um skýrslu umboðsmanns Alþingis, um veitingastaði, gististaði og skemmtanahald og svona ýmis dægurmál. Dægurmál sem þingmenn og ráðherrar sem fylgja núverandi ríkisstjórn hafa mikinn áhuga á að flytja sem væri kannski eðlilegt er ef þeir væru búnir að klára þau veigamiklu verkefni sem þeir stefndu að í upphafi þegar stofnað var til þessa ríkisstjórnarsamstarfs, þ.e. að koma heimilunum til bjargar, endurreisa bankakerfið og tryggja að hjól atvinnulífsins fari að snúast á nýjan leik. Undantekningin frá þeirri meginreglu sem ég fór yfir er það mál sem við fjöllum um núna. Mál sem er mér mjög hjartfólgið og varðar breytingar á lögum um tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar á Íslandi. Ríkisstjórnin getur hins vegar ekki gortað sig af þessu máli. Hún fylgir nefnilega í kjölfar þeirrar stefnumörkunar sem við sjálfstæðismenn í samstarfi við Framsóknarflokkinn lögðum upp með fyrir nokkrum árum, að taka upp endurgreiðslu vegna kvikmyndagerðar á Íslandi. Mig rekur minni til þess að þegar lögunum var breytt árið 2006, þegar endurgreiðsluhlutfallið var hækkað úr 12% í 14%, hafi þáverandi hv. þingmaður og formaður þingflokks Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, núverandi hæstv. heilbrigðisráðherra, Ögmundur Jónasson, greitt atkvæði gegn þeirri breytingu. Af þeirri ástæðu er auðvitað merkilegt að sá hinn sami hv. þingmaður eða hæstv. ráðherra skuli núna standa að því að ganga lengra í endurgreiðslunum til kvikmyndagerðar og hækka hlutfallið úr 14% í 20%. Ég leyfi mér hins vegar að fagna því og það gerum við sjálfstæðismenn eða að minnsta kosti langflestir, við fögnum því að endurgreiðsluhlutfallið sé hækkað. Ástæðan er sú að þetta mál er til þess fallið að laða til Íslands verkefni á sviði kvikmyndagerðar og kvikmyndaframleiðslu sem kvikmyndaiðnaðurinn þarf sárlega á að halda. Þegar ég var formaður menntamálanefndar Alþingis á árunum 2004 eða 2005 til 2008 komu inn á mitt borð fjölmörg verkefni sem vörðuðu kvikmyndagerð og kvikmyndaiðnaðinn í landinu og þær menntastofnanir þar sem lögð er stund á kvikmyndagerð og ýmsar greinar því tengdar. Þá voru menn heldur upplitsdjarfari í kvikmyndaiðnaðinum en þeir eru nú. Það fann ég sem nefndarmaður eða fulltrúi í starfshópi sem menntamálaráðherra skipaði á haustdögum sem var ætlað að fjalla um auglýsingar á sjónvarpsmarkaði. 
             Herra forseti. Ég verð var við að stjórnarliðar eru heldur órólegir og sitja órólegir undir ræðu minni en ég hyggst halda henni áfram engu að síður.  Slíkar breytingar og ný verkefni á sviði kvikmyndagerðar varða ekki einungis kvikmyndagerðarmenn heldur stóran hóp manna, smiði, leikara, tæknimenn, klippara, alla þessa hópa  En úr því að hv. þm. Lúðvík Bergvinsson heyrði ekki upphaf ræðu minnar þá lýsti ég því yfir að þegar maður fer yfir dagskrá fundarins eins og hún liggur fyrir þá er þetta líklega eina málið á dagskránni sem er til þess fallið að auka atvinnusköpun á Íslandi. Hv. þingmaður getur hugsanlega fundið eitt eða tvö önnur mál af þeim 21 sem eru á dagskrá en þau eru sárafá. Það er vandinn við þessa ríkisstjórn, hún hrúgar inn alls kyns málum á dagskrá þingsins sem hafa ekkert með vandamál samfélagsins að gera. Ekki nokkurn skapaðan hlut. En ríkisstjórnin getur ekki gortað sig af því að hafa átt frumkvæði að þessu máli því eins og ég sagði áðan og hæstv. fjármálaráðherra sem nú er genginn í salinn heyrði mig segja, þá á þetta mál auðvitað rætur sínar að rekja til ríkisstjórnar sem Sjálfstæðisflokkurinn átti aðild að.

Viltu ekki segja það aftur?

Nei, ég ætla ekki að segja það aftur. En ég ætla að koma að öðru vegna þess að hæstv. fjármálaráðherra hefur belgt sig nokkuð út í fjölmiðlum á síðustu vikum.  
             
             Þakka þér fyrir það, frú forseti. Ég ætla að víkja að öðrum þætti þessa máls úr því að hæstv. fjármálaráðherra er kominn í salinn  En ég ætlaði að koma að því að núverandi hæstv. fjármálaráðherra hefur í fjölmiðlum á síðustu vikum lýst yfir eindregnum vilja sínum til þess að hækka skatta í landinu. Hækka skatta, taka upp hátekjuskatt og gera ýmsar breytingar í skattkerfinu sem munu leiða til þess að skattar verði hækkaðir. Ég veit ekki alveg hvar hann ætlar að bera niður, hvort það verða aldraðir og öryrkjar sem þurfa að greiða hærri skatta, t.d. í formi eignarskatta sem við sjálfstæðismenn afnámum. Hæstv. ráðherra á eftir að skýra út hver áform hans eru varðandi skattahækkanirnar. En það er sjálfsagt mál að kalla eftir þeim áformum í þessari umræðu.

Hvað með niðurskurðinn ykkar?

Það er ástæða til þess að kalla eftir tillögum hæstv. fjármálaráðherra um hvernig hann ætlar að hækka skatta. Hann hefur nefnilega sjálfur lýst því yfir að einhvern veginn þurfi að brúa fjárlagagatið 

Gefið þið hv. þingmanni hljóð.

að á sama tíma og hæstv. fjármálaráðherra boðar skattahækkanir á íslenska einstaklinga, á íslenska skattgreiðendur, líklega á eldri borgara með álagningu eignarskatts, eins og Lilja Mósesdóttir, frambjóðandi Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs hefur boðað, á sama tíma og þau áform eru uppi flytur hæstv. fjármálaráðherra frumvarp um skattalækkanir fyrir erlenda aðila sem koma hingað til lands til þess að stunda kvikmyndagerð. 
             Þá veltir maður auðvitað vöngum - 

Varstu ekki að tala um kvikmyndagerðarfrumvarpið?

Jú, ég var að tala um kvikmyndir. Þess vegna velti ég vöngum yfir því hvernig stendur á því að hæstv. fjármálaráðherra getur staðið að því að lækka skattana á þá sem stunda kvikmyndagerð á Íslandi en í hinu orðinu talar hann og hans fólk um skattahækkanir.

Örva atvinnulífið.

Frú forseti. Það er nefnilega það sem við sjálfstæðismenn höfum verið að segja. Það þarf að endurreisa bankana hér á Íslandi til þess að hjól atvinnulífsins fari að snúast svo fólk hafi vinnu til þess að það hafi tekjur svo það geti greitt af lánum sínum. Þetta er í rauninni einfalt dæmi sem þarf að fara í og manni virðist núverandi ríkisstjórn ekki skilja hver viðfangsefnin eru vegna þess þegar maður les dagskrá þessa þingfundar þá er nánast ekkert á dagskránni, þó svo að málin séu 21, ekkert mál á þessari dagskrá sem hefur með þessi brýnu verkefni að gera. 

Þið hækkuðu skattana fyrir jólin.

Það er rétt og það voru mistök. Ég get alveg lýst því yfir hér að ég tel að það hafi verið mistök af hálfu síðustu ríkisstjórnar að hækka skattana. En ég get hins vegar sagt hæstv. fjármálaráðherra að við máttum teljast heppnir, held ég, og skattgreiðendur þessa lands að þeir voru ekki hækkaðir meira vegna þess að samstarfsflokkur hæstv. fjármálaráðherra í ríkisstjórn,  En, herra forseti. Þetta er gott mál. Þetta mál er atvinnuskapandi. Við sjálfstæðismenn höfum alltaf stutt alla tilburði í þá átt að byggja upp atvinnu á Íslandi og ég tel að kvikmyndaiðnaðinum veiti ekki af því eins og staðan er núna 

Virðulegi forseti. Fyrst af öllu vil ég lýsa aðdáun minni á hv. ræðumanni Sigurði Kára Kristjánssyni og þeirri yfirburðaþekkingu sem hann hefur á því viðfangsefni sem hér er til umfjöllunar. Hann stóð sig frábærlega í því orðaskaki sem hann átti við þá hv. þingmenn sem sýndu honum þá kurteisi að vera hér með eilíf frammíköll,  Tilefni mitt til að koma í pontu er afstaða flokksbróður míns og félaga, hv. þm. Sigurðar Kára. Ég tók eftir að hann blimskakkaði á mig augunum áðan úr ræðustóli þegar hann lýsti því yfir að flestir hefðu fagnað málinu við atkvæðagreiðslu í gær. Sá sem hér stendur var einn þeirrar gerðar í gær að greiða atkvæði gegn þessu á þeirri forsendu að við værum hér að fjármagna viðbótarútgjöld ríkissjóðs með lántökum. Satt best að segja hefði ég aldrei trúað því upp á minn ágæta félaga og vin að hann tæki máli sem þessu fagnandi, allra síst á þeim tímum sem nú eru uppi, og í ljósi viðvarana hæstv. fjármálaráðherra um afkomu ríkissjóðs nú um stundir hefði ég talið eðlilegt að hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson stæði með mér í þeirri staðföstu vinnu að verja ríkiskassann áföllum þegar vinstri stjórnin sækir að sameiginlegum sjóði landsmanna.

Forseti vill áminna hv. þingmenn um að ávarpa þingmenn með fullu nafni.

Frú forseti. Ég get tekið undir með hv. þm. Kristjáni Þór Júlíussyni að auðvitað væri miklu meiri bragur á því ef hæstv. fjármálaráðherra og hv. þm. Lúðvík Bergvinsson eyddu tímanum sem þingið hefur í að ræða brýn viðfangsefni heimila og fyrirtækja í landinu og létu þá svo lítið að taka þátt í umræðum um mál hér í þinginu í stað þess að standa hálfflissandi í hliðarsölum og stunda frammíköll gagnvart okkur, þingmönnum Sjálfstæðisflokksins, sem erum að reyna að ræða þessi mál efnislega. Það væri auðvitað það sem hæstv. fjármálaráðherra lagði til umræðunnar áðan og sömuleiðis formaður þingflokks Samfylkingarinnar. Slíkur málflutningur er auðvitað ekki til þess fallinn að leggja neitt til málsins. Ég get tekið undir með hv. þm. Kristjáni Þór Júlíussyni að lántökur vegna þessa máls eru að sjálfsögðu vafasamar. Hv. þm. Björk Jakobsdóttir sem tók þátt í vinnslu þessa máls lýsti því hér í umræðunni að þeir fyrirvarar sem sjálfstæðismenn hefðu gert hefðu lotið að því máli. Ég held að þeir fyrirvarar hafi verið eðlilegir og skýrðir út í nefndaráliti. Ef í ljós kemur að þessir þættir málsins hafi ekkert breyst verð ég að bregða mér til hliðar með hv. þingmanni, 

Virðulegi forseti. Fyrst vil ég leiðrétta hv. þm. Sigurð Kára Kristjánsson, Björk er Guðjónsdóttir og aukinheldur er hún frænka þess sem hér stendur, ættuð úr Svarfaðardal. Það ber að hafa í huga þegar menn ræða alvarlega hluti sem þessa. Heldur þykir mér þunnur þrettándinn þegar menn reyna að skauta yfir það að það sé gott mál að byggja upp atvinnu í landinu, eins og þetta mál gerir ráð fyrir, en á þeim grunni að við tökum þá lán út á ríkissjóðinn til að halda úti þeirri atvinnu. Það er nokkuð sem ég get ekki fellt mig við og hef ekki sæst á þær röksemdir sem hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson lagði hér fram til stuðnings máli sínu. Ég tek því að sjálfsögðu fagnandi að fá tækifæri til að eiga við hann skoðanaskipti um málið utan ræðupúlts og skal upplýsa hann nákvæmlega um afstöðu mína varðandi það atriði sem ég hef mótmælt hér fyrr í dag og fyrr í kvöld. Ég hvet hann til að halda áfram andróðri sínum, eða ég vil kannski fremur kalla það hvatningu til forustumanna ríkisstjórnarinnar um að þeir ágætu einstaklingar fari að leggja gott til málanna og taki þátt í þessari gríðarlega mikilvægu umræðu sem við eigum og höfum átt um þetta mál, sem ég skal viðurkenna að er mikilsvert, að þeir komi til þeirrar umræðu sem boðið er upp á. Því miður sjást þess lítil merki og af því að hér rak inn nefið áðan hv. þm. Jón Bjarnason, varaformaður fjárlaganefndar, hefði verið gott að eiga tækifæri á orðastað við hann um þetta gagnmerka efni.

Frú forseti. Það er náttúrlega gallinn við þá umræðu sem hér á sér stað og hv. þm. Kristján Þór Júlíusson nefndi að stuðningsmenn málsins og þeir sem flytja það hér fram eru ekki við umræðuna. Þeim bregður hér fyrir öðru hverju þar sem þeir skjótast inn í salinn til að hreyta einhverjum ónotum í okkur sjálfstæðismenn, eru með frammíköll, ómálefnaleg frammíköll sem eru frekar til þess fallin að reyna að fipa þann ræðumann sem hér stendur hverju sinni en að leggja eitthvað gott til málanna. Fulltrúar stjórnarminnihlutans væru mun sæmdari af því að koma í þingsalinn og ræða þau mál sem þeir hyggjast leggja til grundvallar á næstu dögum í þinginu, þessi brýnu hagsmunamál heimila og fyrirtækja í landinu. Eins og ég sagði í upphafi ræðu minnar, og ég hygg að hv. þm. Kristján Þór Júlíusson hafi tekið undir, er einn helsti gallinn við þá ríkisstjórn sem starfar í landinu núna - og það sést á dagskrá fundarins hér í kvöld, að þótt þar sé 21 mál á dagskrá tekur nánast ekkert þeirra á þeim brýnu vandamálum sem fólkið í landinu bíður eftir að verði leyst. Á meðan sú staðreynd blasir við standa þeir hér kapparnir og stunda frammíköll, frú forseti.

Virðulegi forseti. Það mál sem hér hefur mikið verið rætt í dag og kvöld er á allan hátt hið merkilegasta og vekur upp ýmsar minningar hjá manni, bæði sárar og skemmtilegar, en ég skal viðurkenna í ljósi þeirra orða sem hér hafa verið flutt af miklu hyggjuviti að þetta hefur kannski vakið upp hjá manni efasemdir um að sú afstaða sem maður hafði hér við atkvæðagreiðsluna í gær væri hin eina rétta. Þegar maður heyrir og hlýðir á lýsingar þingmanna á þeim mikilsverðu verkefnum sem bíða úrlausnar er í sjálfu sér kannski ekki óeðlilegt þótt maður hugsi öðruvísi um hlutina. Ég er þó ekki búinn að gefa það eftir að halda í þessa afstöðu mína og mér var áðan bent á að þetta væri kannski í rauninni ekki annað en eftirgjöf á ákveðnum sköttum sem ríkissjóður fengi af þessum verkefnum. Hitt er annað, að afleiddi ábatinn af kvikmyndagerðinni er gríðarlega mikill og hér voru nefnd fyrr í kvöld í ræðum áhrifin á t.d. ferðaþjónustu, myndataka af landslagi sem fer síðan í kvikmyndir sem sýndar eru um víða veröld -  Aftur að kvikmyndasýningunum frá því í gamla daga. Það eru kannski ekki svo mjög mörg ár, ekki nema rúmir fjórir áratugir -  Ég vek þó athygli hv. þingmanna á því sem undir þessari umræðu sitja að ekkert samasemmerki er á milli þess að hækka endurgreiðsluna og að erlendum verkefnum fjölgi. Reynslan af hækkun endurgreiðslunnar úr 12% í 14% í lok ársins 2006 var sú að ekkert nýtt verkefni kom. Það kann vel að vera að hækkun úr 14% í 20% kunni að skila einhverjum verkefnum. Menn horfa sérstaklega á eitthvert eitt tiltekið stórt kvikmyndaverk og Ísland keppir þar við einhver önnur samanburðar- eða samkeppnislönd og hefur  Ég hef byggt afstöðu mína á þeim fyrirvara sem ég hef reynt að vera trúr í fjárlaganefnd þar sem ég á sæti 

Frú forseti. Við höldum hér áfram að ræða frumvarp um endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar á Íslandi. Ég hef hlustað á þessa umræðu hér í kvöld og heyri ekki annað en að menn séu nánast allir hlynntir frumvarpinu. Fólk er auðvitað að tjá sig um málið og á því eru margar hliðar, en útilokað er að koma hér upp og nefna ekki að hér hafa komið í dyr alþingissalarins hæstv. fjármálaráðherra og þingflokksformaður Samfylkingarinnar, eins og áðan þegar hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson var að tala, með frammíköll og gaspur, ómálefnalegt, einvörðungu til að skemma þá umræðu sem hér er. Ég skora á þessa forsvarsmenn ríkisstjórnarinnar að koma í þingsal og tala í þessu máli, fara yfir hvað þeir vilja og hvaða sýn þeir hafa. Við erum að skoða og fara yfir dagskrá þessa þingfundar og það er sáralítið sem varðar gjaldeyrisöflun þjóðarinnar eða atvinnumálin á dagskránni. Þetta eru brýnustu verkefni ríkisstjórnarinnar, að tefja með frammíköllum í svona málum. 
             Það er ótrúlegt mál,  Við erum að reyna að hleypa að öllum góðum málum, sem við teljum að séu atvinnuskapandi og gjaldeyrisskapandi, og við erum að ræða þau mál hér. Mér finnst sjálfsagt og eðlilegt að þá tali þessir stjórnarliðar í málunum og leyfi þeim þingmönnum að tala sem hafa áhuga og vilja koma skoðunum sínum á framfæri á jákvæðan hátt. Það er öðruvísi en þegar hér voru vinstri grænir í hverri klukkutímaræðunni, 3–4 klukkutíma, það var málþóf, alltaf á móti öllum málum, sama hvað málið snerist um, þeir voru alltaf á móti öllu. Það er málþóf. Ég vil segja, frú forseti, að það eru örfá atriði sem ég kom ekki að í fyrri ræðu minni sem ég vildi nefna, sem skipta máli varðandi einmitt þetta litla frumvarp og sýna hvaða áhrif það getur haft á jákvæðan hátt, ýmis hliðaráhrif af þeim verkefnum sem við erum að reyna að laða til landsins. Ferðaþjónustan í það heila tekið, ég nefndi hana áðan, Ferðaþjónusta bænda sem staðsett er vítt og breitt um landið hefur þarna gríðarleg sóknarfæri og möguleika, bæði í gistiaðstöðu og sölu á mat, hestaleigur hafa verið notaðar við kvikmyndatökur, flutningur á þessum gripum, það eru bílaleigubílar og rútur. Svo ótal margt tengist kvikmyndagerðinni sem við sjáum ekki í fljótu bragði og þess vegna erum við að færa inn í landið verðmætasköpun, atvinnu og fjármuni. Ég minnist þess að þegar tekin var mynd á Jökulsárlóni fluttu tveir trukkar grenitré frá Hallormsstað þangað og þeim var nánast plantað í ísinn á Jökulsárlóni til að búa til skóg á tilteknu svæði. Fyrir þetta var auðvitað greitt, fyrir að fella trén og koma þeim á staðinn, þetta eru allt umsvif og margföldunaráhrif sem koma inn í kvikmyndagerðina. Þess vegna eigum við að leggja mikla áherslu á það og ég er í rauninni hissa á að þeir aðilar sem mest hafa talað á móti stóriðju og orkufrekum iðnaði skuli ekki reyna að slá sér upp á því að tala um þennan atvinnuveg og reyna að fylgja því fast eftir að þessi mál fái umræðu og tíma á jákvæðan hátt á þinginu. Ég legg að lokum til, frú forseti, að þetta frumvarp verði samþykkt.

Virðulegi forseti. Við ræðum hér enn frumvarp um tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar á Íslandi og það hefur verið mjög fróðlegt að hlusta á ræður hv. þingmanna í kvöld. Margt hefur komið fram í þeim og er alveg ljóst að hv. þingmenn binda miklar vonir við að 20% hlutfall af kostnaði sem á að endurgreiða kvikmyndafyrirtækjum verði til þess að erlend stórfyrirtæki á sviði kvikmyndagerðar muni sjá sér hag í því að koma hingað til lands og taka upp kvikmyndir hér. Ég get tekið undir með hv. þm. Kristjáni Þór Júlíussyni, sem talaði fyrir stuttri stundu, að auðvitað er þetta bara von um að þessir hlutir geti gerst og auðvitað vonum við öll að það verði að veruleika að hér geti skapast iðnaður á þessu sviði og að störfum fjölgi, því að við þurfum svo sannarlega á því að halda eins og sakir standa. Við höfum, hv. þingmenn, í ræðum okkar í kvöld minnst á fjölda kvikmynda og verkefna sem hafa verið tekin upp hér á landi á undanförnum árum og fjallað um hvaða áhrif það hefur haft á þeim svæðum sem þessar kvikmyndir hafa verið teknar upp. Ég nefndi í fyrri minni ræðu í kvöld hvaða áhrif þetta hafði á Suðurnesjum þegar stórmynd var tekin þar upp árið 2005 og hvaða áhrif þetta getur haft á ferðaþjónustuna í landinu, sem er auðvitað mjög jákvætt því að hver einasta kvikmynd sem tekin er upp hér á landi í okkar stórbrotnu náttúru hlýtur að vera veruleg auglýsing fyrir landið gæti gert það að verkum að útlendingar fengju frekari áhuga á að heimsækja okkur. Eitt er það fyrirtæki sem við höfum ekki minnst neitt á í ræðum okkar í kvöld, það byrjaði smátt en er orðið stórfyrirtæki hér á landi, þetta er ævintýrið í kringum Latabæ. Latibær hefur í raun sannað að það er ekkert því til fyrirstöðu að við getum framleitt hér á landi hágæða iðnaðarframleiðslu sem á erindi víða um heim. Það er auðvitað mikilvægt að hafa í huga að þetta gerist ekki af sjálfu sér, það tekur langan tíma að byggja upp „concept“ eins og Latibær er orðinn og það verður að hefjast handa nú þegar til að undirbúa það sem tekur við þegar Latabæjarævintýrinu lýkur, því að öllum ævintýrum lýkur og það hlýtur að koma að því með Latabæjarævintýrið eins og önnur. Byggð hefur verið upp þekking meðal starfsmanna og fjárfestingar hafa verið gerðar í tækjabúnaði og aðstöðu. Þessa þekkingu þarf að nýta áfram til frekari sóknar. Okkur hefur orðið tíðrætt í kvöld einmitt um þá þekkingu og reynslu sem skapast hefur hér á landi á undanförnum árum í þessum iðnaði og sú þekking og reynsla er ekki síst í þessu fyrirtæki, Latabæjarfyrirtækinu. Það ætti því að vera markmið okkar á Íslandi að allt árið um kring störfuðu nokkur svona „latabæjarfyrirtæki“ sem skila af sér framleiðslu með reglubundnum hætti á alþjóðamarkað, 

Virðulegi forseti. Mig langar að leggja aðeins frekar orð í belg varðandi það ágæta mál sem við ræðum hér og höfum rætt í kvöld. Fjölmargar afar athyglisverðar ræður hafa verið fluttar og margt mjög fróðlegt komið fram og margt skýrst í þessu máli. Mig langar aðeins að ræða það sem fram kom hjá hv. þm. Kristjáni Þór Júlíussyni, um að hvorki sé gert ráð fyrir þeim auknu útgjöldum, sem ég ræddi um í fyrri ræðu minni, 32 millj. kr., í fjárlögum ársins 2009 né í ætluðum útgjöldum næstu fjögur árin og hv. þingmaður gerði hér að umtalsefni, sem ég get vel skilið og að mörgu leyti tekið undir vegna þess að það getur hljómað ankannalega að greitt sé fyrir atvinnusköpun með lántökum. Það segir sem sagt í kostnaðarmatinu að vegna mikils halla á ríkissjóði muni að óbreyttu þurfa að fjármagna viðbótarútgjöld með lántökum. Það er alveg rétt sem fram kom hjá þingmanninum áðan að þetta er ekki gott og það er kannski það verkefni sem fyrir okkur þingmönnum liggur fyrst og síðast að snúa þessum halla í afgang, það er stóra verkefnið sem við stöndum frammi fyrir. Einmitt af þessari ástæðu skrifuðu fulltrúar Sjálfstæðisflokksins í nefndinni, hv. þingmenn Björk Guðjónsdóttir, Herdís Þórðardóttir og Ragnheiður Ríkharðsdóttir, undir nefndarálitið með fyrirvara. Vikið er að þessu atriði í nefndarálitinu og þar segir að orðalagið sé talið óheppilegt vegna þess að það gefi til kynna að reiknað sé með halla á ríkissjóði vegna endurgreiðslanna en ekki sé rétt að líta á endurgreiðslurnar eingöngu sem viðbótarútgjöld. Miðað við það ferli sem rakið er í nefndarálitinu ætti ríkissjóður að hafa fengið til sín stærstan hluta skattteknanna vegna framleiðslunnar þegar til útborgunar kemur. Það var á þeim forsendum sem ég var að rekja að þær stöllur, fyrrnefndir sjálfstæðismenn í iðnaðarnefnd, töldu sig geta stutt þetta frumvarp þrátt fyrir þann augljósa annmarka sem þarna hefur verið bent á varðandi lántökurnar. Ég get tekið undir þessi sjónarmið og tel að þetta sé, eins og ég rakti í fyrri ræðu minni, réttlætanlegt vegna þeirrar atvinnusköpunar, verðmætasköpunar og þekkingarsköpunar sem frumvarpið getur haft í för með sér. Hv. þm. Björk Guðjónsdóttir rakti í ræðu sinni hér á undan afar gott dæmi um Latabæ. Ég get tek undir það af heilum hug með þingmanninum vegna þess að það er dæmi um verkefni sem hefur notið þessara endurgreiðslna. Ég leyfi mér að fullyrða að sá ábati sem ríkissjóður og þar með þjóðin hefur haft af því verkefni er margfalt meiri en sá kostnaður og endurgreiðslur sem hafa verið greiddar úr ríkissjóði. Vegna þess að þetta er ekki bara þáttagerðin sjálf heldur öll sú atvinnusköpun sem fylgir í kjölfarið, allir þeir sérfræðingar, allir þeir hugmyndaríku og frjóu einstaklingar sem hafa komið að því verkefni og þarna sést nákvæmlega hve góður ábati getur verið af þessu 

Frú forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um breyting á lögum um tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar á Íslandi, nr. 43/1999, með síðari breytingum. Það eru tíu ár síðan þessi lagasetning sem við erum nú að breyta var fyrst sett og þess vegna er sérstakt tilefni til að fara aðeins yfir aðdraganda laganna, hver hvatinn að lagasetningunni var og hvernig til hefur tekist, ekki síst í ljósi þess að hér er lagt til að endurgreiðslurnar verði hækkaðar. Tilgangurinn með lagasetningunni á sínum tíma var að setja á fót sérstakt hvatakerfi til eflingar kvikmyndaiðnaði á Íslandi. Tilgangurinn með kerfinu var að endurgreiða ákveðið hlutfall framleiðslukostnaðar sem félli til vegna kvikmyndagerðar hér á landi þegar verkinu lyki. Upphaflega var lagt upp með að þetta væri tímabundin ráðstöfun og það varð raunar svo en hún var framlengd árið 2006 og við búum enn við þetta kerfi. En það sem menn höfðu í huga og hafa enn í huga er að við lýði sé einfalt og gagnsætt kerfi sem þjóni innlendum og erlendum kvikmyndaframleiðendum, hvetji til uppbyggingar greinarinnar í nútíð og framtíð og efli innlenda kvikmyndagerð og laði um leið erlend fyrirtæki til að koma og gera kvikmyndir sínar hér á landi. Það regluverk sem var sett upp með lögunum frá 1999 hafði það að leiðarljósi að aðgerðirnar ykju áhuga erlendra kvikmyndafyrirtækja á starfsemi hérlendis og að aukin útgjöld ríkissjóðs mundu í raun dekkast af þeim auknu tekjum sem fylgdu þessari auknu starfsemi. Að reglurnar væru einfaldar og gagnsæjar og fyllsta jafnræðis yrði gætt gagnvart þeim sem fengju þennan stuðning. Aðgerðirnar væru tímabundnar en þó nægilega lengi í gildi til að hafa áhrif á greinina varðandi fjárfestingar og náttúrlega síðast en ekki síst að þær efldu innlendan kvikmyndaiðnað. Megintilgangurinn var auðvitað númer eitt, tvö og þrjú að efla innlenda kvikmyndagerð með því að gera íslenskum kvikmyndagerðarmönnum kleift að auka þekkingu sína, m.a. í samstarfi við erlenda starfsbræður og með því að laða hingað erlenda kvikmyndagerðarmenn fengju íslenskir kvikmyndagerðarmenn og fagfólk á þessu sviði ómetanlega viðbótarþekkingu við þá góðu þekkingu sem þeir höfðu fyrir. Allt þetta gekk eftir og eins og áður var sagt voru þessi lög nr. 43/1999 sett og áttu að gilda til ársloka 2006. Raunar frestaðist nú aðeins gildistaka þeirra vegna athugasemda frá Eftirlitsstofnun EFTA. Við þurftum aðeins að fínpússa lagagerðina. Engu að síður hafa þessar endurgreiðslureglur verið í gildi frá árinu 2001. Þegar reglurnar áttu að renna úr í árslok 2006 var málið skoðað á ný í iðnaðarráðuneytinu og m.a. gerð mjög merk athugun á því hvaða reynsla væri af lögunum og hvaða áhrif þau hefðu haft, sem var auðvitað mjög mikilvægt að vita vegna framhalds málsins. Hagfræðistofnun Háskóla Íslands fékk það verkefni að skoða áhrif laganna og niðurstaðan varð sú, sem er auðvitað það athyglisverða, að nettókostnaður ríkissjóðs hefði sennilega verið enginn. Því þegar horft var til þess hversu atvinnuskapandi þessi nýju verkefni, sem hingað komu og hefðu ella ekki farið af stað, voru þá voru nettóáhrifin sem sé enginn kostnaður fyrir ríkissjóð. Við endurskoðunina 2006 var ákveðið að hækka endurgreiðsluhlutfallið úr 12% upp í 14%. Það var talið nauðsynlegt til að hvetja enn frekar til verkefna af þessu tagi hér á landi. En eins og fram kemur í því frumvarpi sem við ræðum virðist sú hækkun ekki hafa laðað erlend verkefni hingað, því þeim fjölgaði ekkert og hefur ekkert fjölgað frá því að sú hækkun tók gildi um áramótin 2006/2007. Hins vegar sýnir tafla í greinargerðinni að talsverðar endurgreiðslur voru á síðasta ári en þær skýrast fyrst og fremst af mikilli grósku í innlendri kvikmyndagerð og væntanlega er sú gróska að einhverju leyti líka afleiðing af því góða samstarfi sem hér hefur komist á milli innlendra og erlendra kvikmyndagerðarmanna í tengslum við önnur og fyrri verkefni sem hingað hafa komið. Það sem lagt er til með því frumvarpi sem við ræðum hér er að hækka aftur endurgreiðsluhlutfallið og taka nú talsvert stærra skref, fara úr 14% upp í 20%. Aftur er tilgangurinn sá að jafna samkeppnisstöðu íslensks kvikmyndaiðnaðar gagnvart sambærilegri starfsemi í öðrum ríkjum og laða enn frekari erlend verkefni hingað. Staðreyndin er nefnilega sú að við erum auðvitað ekkert ein um það í heiminum að hafa séð að með stuðningi af þessu tagi komi kvikmyndagerðarverkefni til landsins. Eins og ítarlega er rakið í greinargerð með frumvarpinu er mikil samkeppni milli landa og meira að segja á milli fylkja í sumum löndum. Ástæðan er augljós og þeir sem á undan mér hafa talað hafa farið yfir það. Stór kvikmyndagerðarverkefni kalla á mikinn fjölda starfsmanna, bæði innlendra og svo þeirra sem koma á vegum erlendra framleiðenda, ef um erlenda framleiðendur er að ræða. Síðan eru það öll hliðaráhrifin sem af þessu skapast. Ferðamannaiðnaðurinn nýtur góðs af, því þegar kvikmyndir eru teknar hér á landi er auðvitað sýnd jákvæð og góð mynd af okkar fallega landi, sem getur orðið til þess að ferðamenn hafi meiri áhuga á að koma hingað en áður. Ferðamannaiðnaðurinn er iðnaður sem er mikill vaxtarbroddur hjá okkur og við eigum þar talsverð sóknarfæri og með verkefnum af þessu tagi er enn byggt undir hann. Varðandi þessar endurgreiðslur og út af þessu frumvarpi núna var aftur gerð úttekt á áhrifunum á því tímabili sem endurgreiðslurnar hafa verið við lýði. Nú var það stofnun sem kölluð er Fjárfestingarstofa sem sá um úttektina og hún komst að sömu niðurstöðu og Hagfræðistofnun hafði komist að árið 2006 að þegar upp væri staðið væri endanlegur kostnaður ríkissjóðs enginn, vegna þess að skatttekjur ríkissjóðs vegna þeirra hliðaráhrifa sem af þessu væru væru meiri en endurgreiðslurnar sem lögin tiltaka. Þannig að þetta er auðvitað mjög mikilvægt og raunar er ekki bara um skatttekjur að ræða heldur er líka alls konar gjöld og virðisaukaskattur sem kemur á aðföng og slíkt. Þess vegna er svo mikilvægt að hækka þessa prósentu af því að samanburður milli landa á endurgreiðslum sýnir að núverandi endurgreiðsluprósenta okkar, 14%, er í lægri kantinum og jafnvel þó að við förum upp í 20% erum við ekki að yfirbjóða þau lönd sem best gera og það er auðvitað eitt af því sem við þurfum kannski að skoða. Þótt við teljum að Ísland sé fallegasta land í heimi og hér sé allt stórkostlegast og frábærast og að engin náttúra slái íslenskri náttúru við þá er það nú engu að síður svo að önnur lönd í heiminum bjóða upp á svipaðar aðstæður og finnast hér á landi. Í fjölmörgum löndum í heiminum eru snjór og jöklar og víðlendi og víðátta án þess að augað sé truflað af mannvirkjum og sum þeirra landa sem bjóða upp á slík náttúrugæði eru með ívilnanakerfi eins og það sem við ræðum hér og jafnvel betri ívilnanakerfi. Þess vegna hljótum við í framhaldinu að þurfa jafnvel að skoða hvort taka þurfi enn eitt viðbótarskrefið á þessu sviði og miðað við þær úttektir sem gerðar hafa verið virðist slíkt ekki vera mjög hættulegt í ljósi þess að nettóáhrifin eru ekki kostnaður fyrir ríkissjóð heldur kemur ríkissjóður út á sléttu ef svo má að orði komast. Forseti. Þetta mál hlýtur að teljast eitt af þeim atvinnuskapandi málum sem ríkisstjórnin, minnihlutastjórn Vinstri grænna og Samfylkingarinnar, hefur lofað að beita sér fyrir. Auðvitað væri betra og æskilegra að fyrir þinginu væru heildstæðar aðgerðir þar sem atvinnuskapandi verkefni væru kynnt heildstætt en ekki í einhverjum pörtum og bútum. Það verður auðvitað tilefni til sérstakrar umræðu að þær aðgerðir sem ríkisstjórnin hefur lofað fyrirtækjum og heimilum í landinu láta svo sannarlega eftir sér bíða og er þó orðið stutt í kosningar. En kannski má ekki vanþakka það litla sem ríkisstjórnin gerir þó á þessu sviði og þetta mál er eitt af því og þess vegna styðja sjálfstæðismenn það, því við höfum sagt að öll mál sem styrkja atvinnulífið og skjóta styrkari stoðum undir það séu studd af okkar flokki. En vissulega bíðum við enn eftir því að sjá með hvaða hætti ríkisstjórnin ætlar að skapa 18.000 störf fyrir þá sem nú eru atvinnulausir. En þetta mál, virðulegi forseti, er þó jákvætt. Þetta er smáviðleitni þótt hún mætti vera meiri og þess vegna ber að fagna henni og þess vegna munum við greiða atkvæði með þessu máli og veita því framgang.

Herra forseti. Þegar tími minn var á þrotum í fyrri ræðu átti ég nokkur atriði eftir sem ég vildi nefna í þessu samhengi. Það má segja að það sé dálítið merkilegt hvað EFTA, EES og Evrópusambandið og reyndar fleiri þjóðir leggja mikið upp úr þessum aðgerðum hvað þennan málaflokk og atvinnugrein varðar. Þau eru með um þetta viðamiklar reglur um hvað má og hvað má ekki. Að sumu leyti finnst mér það ansi rúmt ef mið er tekið af öðrum þáttum, en það merkilega er auðvitað hvað  Ýmis lönd voru nefnd og sérstaklega vekur athygli að það er nefndur munur á fylkjum í Bandaríkjunum. Ég heyrði í fréttum í dag þar sem fjallað var um skattaskjól og vilja forustumanna G20-hópsins, a.m.k. sumra þeirra, til að ganga mjög hart til verks þar að þar var talað um að jafnvel tiltekin fylki í Bandaríkjunum teldust vera skattaskjól. Það var m.a. vitnað í forsætisráðherra Lúxemborgar sem héldi þessu fram og hann hélt því fram vegna þess að uppi voru ásakanir um að Lúxemborg, Austurríki og Belgía, lönd sem sérstakar reglur giltu um hvað varðar vexti og vaxtaafdrátt vegna vaxtagreiðslna, væru í rauninni skattaskjól líka. Þá velti ég fyrir mér þeirri umræðu sem hér hefur verið um skattaskjól hvort þetta regluverk og þetta kerfi sem búið hefur verið til leiði til þess að ríkin sem lengst ganga í þessum efnum séu raunverulega einhvers konar skattaskjól fyrir þessa starfsemi. Við erum, eins og kom fram hjá síðasta hv. ræðumanni í dag, með tiltölulega lágt hlutfall sem má endurgreiða, meira að segja lægra en Noregur og eru Norðmenn ekkert sérstaklega áfjáðir í svona hluti, að ég hélt. Þegar farið er upp í endurgreiðsluhlutfall yfir 50% og jafnvel upp í 55% eins og í sumum fylkjum Bandaríkjanna velti ég því fyrir mér hvort þetta sé orðið sambærilegt. Þá velti ég líka fyrir mér hvað með þessa ríkisstjórn sem vill ganga mjög hart fram í sumum þessum hlutum, að hún skuli leggja þetta til þar sem við förum þá kannski í samkeppni um hluti sem eru sums staðar gerðir á svipuðum forsendum og skattaskjól. Ég vil samt undirstrika að ég held að það sem við erum að gera sé langt frá því og miklu meira í anda þeirrar heilbrigðu samkeppni sem við höfum viljað hafa í skattamálum 

Virðulegi forseti. Kvikmyndir eru galdur þegar gætt er að. Það skiptir miklu máli að leggja rækt við þennan nýja þátt heimsmenningarinnar sem er vart nema um 100 ára gamall. Við eigum marga snillinga hérlendis í kvikmyndaiðninni og með því að létta gjöldum jafnt af framleiðslu stórkvikmynda sem smárra á Íslandi erum við að styrkja nýtingu og þekkingu þessa fólks, vilja og hugsjón og skapa því aukin tækifæri. Ég nefndi fyrr í ræðu minni í kvöld Pál Steingrímsson og Friðþjóf Helgason. Það má, með leyfi forseta, nefna Baltasar Kormák, Friðrik Þór Friðriksson, Hilmar Oddsson, Ara Kristinsson, Guðnýju Halldórsdóttur, Kristínu Jóhannesdóttur, Hrafn Gunnlaugsson, Dag Kára, Óskar Jónasson, Ragnar Bragason, Ágúst Guðmundsson, Þráin Bertelsson, Ólaf Jóhannesson, Ásdísi Thoroddsen og Silju Hauksdóttur. Þetta eru allt snillingar sem við þurfum að hlúa að og huga að og skapa meiri möguleika til framtíðar til að nýta þekkingu þeirra og hugmyndaflug. Við eigum margt ógert í kvikmyndum á Íslandi. Náttúran er perlufestin okkar sem við erum kannski hvað stoltust af. Það var ekki hugsað um náttúruna nema að takmörkuðu leyti á tímum ritunar Snorra-Eddu, Njáls sögu, Skáld-Helga sögu og fleiri snilldarbókmennta sögunnar. Við horfum svolítið á náttúruna eins og Grænlendingar horfa á veðrið, þeir spá aldrei í veðrið vegna þess að það kemur hvort eð er. Þannig hefur okkar íslenska náttúra verið, hún er þarna hvort sem er. En nú horfa menn til hennar öðrum augum, til nýtingar inn í nýja tækni og nýja möguleika kvikmyndagerðarinnar. Og það er margt óunnið í þessum efnum, sögulega, náttúrulega, og tækifærin eru við hvert fótmál. Hugsum okkur til að mynda Skagafjörðinn með kvöldsettu sólsetri þar sem í Drangey blundar fugl við brún og blóðrauð sólin tinar. Kvikmynd um þetta dýrlega svæði gæti byrjað með þessu erindi, virðulegi forseti: - Bababamm bababamm bababamm bamm bamm. - Það var kátt hérna um laugardagskvöldið á Gili, það kvað við öll sveitin af dansi og spili, það var hó! það var hopp! það var hæ! Hann Hofs-Láki, æringi austan af landi úti í túnfæti dragspilið þandi, hæ, dúddelí, dúddelí, dúddelí, dæ! Það yrði ekki leiðinleg kvikmynd sem hæfist á þessu erindi. Þannig liggja möguleikarnir í ótal áttir. Það er okkar hlutverk að horfa til nýrra möguleika á nýjum tímum, ekki síst erfiðum tímum. Nýja í Suðurgarði sem ól mig upp sagði gjarnan: Berðu þig þeim mun betur sem verr gengur. Og þannig munum við standa af okkur brælurnar, gera gott úr þeim, sigla inn í framtíðina vegna þess að léttleikinn er lífsspursmál tilverunnar, lykillinn að tilverunni, léttleikinn sem er sá möguleiki sem kvikmyndin á svo gott með að fanga og spila úr, virðulegi forseti. Við skulum líta þetta jákvæðum og skemmtilegum augum og gæta þess að hita upp og tryggja möguleikana sem eru fyrir hendi.

Herra forseti. Ég fór yfir það í fyrri ræðu minni hversu miklu það skiptir fyrir ferðaþjónustuna á Íslandi, fyrir auknar gjaldeyristekjur, atvinnusköpun að frumvarp sem þetta sé lagt fram og gata þess greidd á Alþingi. Mig langar í síðari ræðu minni að fara örlítið út í það hversu skammt og stutt er síðan Íslendingar hófu sjálfir kvikmyndaframleiðslu og þess vegna langar mig í þessari stuttu ræðu að drepa rétt aðeins á það efni. Það eru örfáir áratugir síðan Íslendingar fóru að staðaldri að framleiða kvikmyndir í fullri lengd og auðvitað þurftu menn í því efni að leita til útlanda, sóttu alla sína menntun út fyrir landsteinana og það skipti miklu máli að ná sambandi við erlenda framleiðendur til að létta undir hér heima þegar stóru myndirnar okkar voru gerðar. Við munum öll hversu stór sú stund var í sögu íslensks kvikmyndaiðnaðar þegar mynd Friðriks Þór Friðrikssonar, Börn náttúrunnar, var tilnefnd til Óskarsverðlauna og við Íslendingar vorum öll stolt þegar við sáum Friðrik Þór á rauða dreglinum í Hollywood og okkur þótti ótrúlegt að á þessum stutta tíma hefði þessum mikla árangri verið náð. Sú mynd ruddi brautina. Það er alveg ábyggilegt að framlag hans og þeirra manna sem hvað stærstu myndir hafa gert hafa skipt miklu máli í því að kynna Ísland sem stað til að taka kvikmyndir. Um leið og við þökkum fyrir það og fögnum því að þessi ríkisstjórn og fyrri ríkisstjórnir - þetta mál kom fyrst fram árið 1999 í ríkisstjórnarsamstarfi sjálfstæðismanna og framsóknarmanna - það er náttúrlega vegna frumkvæðis og frumkvöðlahugsunarháttar þeirra manna sem lifa í kvikmyndaheiminum að þetta mál er orðið til. Öðruvísi hefði það aldrei orðið til. Þess vegna finnst mér gott og mikilvægt fyrir okkur að átta okkur á þessu, á samhengi þess að hefja göngu kvikmyndagerðar á Íslandi, samhengi þess að þessir menn kölluðu síðan útlendinga til Íslands, kynntu þá fyrir Íslandi. Við skulum ekki gleyma því að Börn náttúrunnar er líka öðrum þræði mynd af íslenskri náttúru, íslenskum bæjum, meira að segja íslenskum þjóðvegum og stöðum á Íslandi sem Íslendingum þykir ekki endilega þeir mest spennandi en í því undri sem verður til kvikmyndinni kviknar eitthvert annað líf. Þess vegna held ég að með þessu frumvarpi séum við á margan hátt að færa til Íslands þekkingu utan frá til að hjálpa íslenska kvikmyndaiðnaðinum núna þegar við óttumst það ábyggilega mörg að það þrengist verulega um gerð íslenskra mynda. Við vonum að svo sé ekki en auðvitað erum við hrædd um það, auðvitað vitum við að það er erfiðara að fá peninga núna og við þurfum á öllum okkar peningum að halda. Við þurfum að sækja peninga til útlanda, þar þurfum við að keppa við mörg önnur verkefni. Við erum ekki ein í þessum vandræðum, það kreppir að um allan heim, það kreppir líka að hjá erlendum kvikmyndaleikstjórum sem þurfa að sækja í sama brunn, í sömu sjóði, sama fólkið. Þetta mál og sú hugsun sem í þessu býr, að leiða saman kvikmyndalistina og atvinnugreinar sem tengjast allri þjónustu hingað til Íslands, eflir gjaldeyristekjur þjóðarinnar, atvinnusköpun o.s.frv. Við vitum hversu mikil áhrif þetta mun hafa á íslenska ferðaþjónustu, veitingastaði, gististaði. Við Íslendingar höfum áhyggjur af því að það hafi dregist verulega saman á innlendum markaði hvað þetta varðar, jafnvel þótt við áttum okkur á því að við þær þrengingar sem við okkur blasa er Ísland orðið ákjósanlegur ferðamannastaður af því að landið er orðið ódýrara. Þá skapast líka tækifæri til að bjóða þessu fólki, bjóða þeim sem hafa áhuga á að taka myndir í hrjóstrugu landslagi þar sem spennandi hlutir eru að gerast að koma hingað með listgrein sína. Þess vegna, enn og aftur, held ég að svona mál skipti svo miklu máli þegar til lengri tíma er litið.

Virðulegur forseti. Við ræðum hér um frumvarp til laga um breyting á lögum um tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar á Íslandi, með síðari breytingum. Megininntak frumvarpsins er að hækka endurgreiðslu vegna kvikmyndagerðar á Íslandi úr 14% í 20%. Ekki þarf að fjölyrða um það að þetta getur orðið mikil lyftistöng fyrir þennan iðnað á Íslandi og laðar vonandi til landsins enn fleiri erlenda aðila sem munu hafa áhuga á að kvikmynda hér og færa á filmu til að sýna úti um allan heim, hvort sem eru heimildarmyndir eða aðrar gerðir kvikmynda. Í frumvarpinu er reynt að jafna samkeppnisstöðu íslensks kvikmyndaiðnaðar gagnvart sambærilegri starfsemi í öðrum ríkjum, ekki síst öðrum Evrópuríkjum. Það sem mér finnst aðeins skjóta skökku við í þessu - af því að kvikmyndagerð er stór og mikill iðnaður og það að gera alvörukvikmyndir þarfnast mikils undirbúnings, langs undirbúnings, frá því að ákveðið er að fara af stað í handritagerð og alla þá undirbúningsvinnu sem þarf þar til að út kemur endanleg vara sem sýnd er í kvikmyndahúsum eða sjónvarpi um allan heim - er sá tímarammi sem settur er. Ég hefði helst viljað sjá að hér væru stigin skref af fullri alvöru til að láta þetta lagafrumvarp virka sem lyftistöng fyrir þennan iðnað og til að laða erlenda aðila að slíkri starfsemi hér á landi. En þessi tímamörk gilda til 31. desember 2011. Ég hræðist að lagabreytingin nái ekki tilgangi sínum út af þessum tímamörkum. Nú eru níu mánuðir eftir af árinu 2009, virðulegi forseti. Ég fullyrði að einhverjir aðilar úti í heimi, sem munu geta hugsað sér að líta til Íslands í þessu sambandi, við handritagerð og undirbúning fyrir kvikmyndagerð, munu hverfa frá því verkefni og þeim áætlunum út af þeim tímaramma. Ég skil ekki af hverju hann er, hann er íþyngjandi og er ekki í samræmi við markmiðið. Ég legg til, virðulegi forseti, að þetta verði skoðað. Íslensk náttúra er ótrúleg og eitt helsta aðdráttarafl lands gagnvart þessum iðnaði. Við eigum mikið af íslenskri ósnortinni náttúru, miklu meira en margar þær þjóðir sem við keppum við í þessu sambandi, þ.e. að laða að erlendan kvikmyndaiðnað. Við höfum í raun stigið stærri skref en margar aðrar þjóðir í því að vernda íslenska náttúru. Fyrir stuttu stofnuðum við stærsta þjóðgarð í Evrópu, Vatnajökulsþjóðgarð. Við ætlum að setja í það heilmikla fjármuni að gera þann þjóðgarð að veruleika og hafa þar myndarlega starfsemi. Hann þekur um 12% af flatarmáli landsins. Fyrir eru aðrir þjóðgarðar og verndarsvæði sem þekja um 8% af landinu. Við erum búin að taka frá u.þ.b. 20% af landinu, það er stærra svæði og stærra hlutfall en nokkur þjóð hefur gert, fullyrði ég. Það er alveg ljóst í mínum huga að ef við spilum vel úr þessu og tökum það til skoðunar að hafa ekki þessi tímamörk í lögunum munu þessi svæði vera þungavigt í framtíðinni þegar kemur að því að velja Ísland sem stað fyrir kvikmyndatöku. En tilbúin íslensk náttúra er ekki síður spennandi fyrir þennan vettvang, þ.e. þær náttúruperlur sem hafa orðið til vegna aðgerða okkar mannanna, vegna virkjanaframkvæmda og nýtingar náttúruauðlinda. Er þar helst að minnast á Bláa lónið sem er orðið sá staður sem mestur fjöldi ferðamanna sem til Íslands kemur sækir, og hefur slegið við hinum gullna hring, Gullfossi og Geysi. Það hefur verið og verður örugglega vettvangur kvikmyndagerðar í framtíðinni. Öll stöðuvötnin, allt frá Elliðavatni, Mývatni og Þingvallavatni, allar þessar tilbúnu náttúruminjar munu nýtast í þessum tilgangi líka. Sérstök tilfinning fylgir því að fara í kvikmyndahús og horfa á íslenska kvikmynd sem unnin er og kvikmynduð á Íslandi. - Virðulegi forseti, já, það getur verið kómískt líka, ég átta mig á því. Ég reikna með að virðulegum forseta detti í hug einhver kvikmynd sem ég man ekki eftir og einhver skemmtileg atriði í henni sem vekja hlátur forseta. Það er partur af því líka að gleðjast þegar maður fer í kvikmyndahús, vissulega er það hárrétt. Tek ég undir það með virðulegum forseta að stundum hlær maður í bíó og aldrei er gert nóg af því í sjálfu sér. Að sjá myndir eins og James Bond myndina sem var unnin hérna og ræða svo um hana við útlendinga, horfa á mynd eins og, svo ég sletti aðeins, Flags of Our Fathers, sem var unnin á Suðurnesjum af Clint Eastwood - það er ákveðið stolt og ákveðin upplifun að sjá það umhverfi á þeim vettvangi. Að sitja síðan heima í stofu með fjölskyldunni og geta bent börnum og barnabörnum á hina og þessa þætti, ég tala nú ekki um ef maður hefur orðið þeirrar gæfu aðnjótandi að vera beinn eða óbeinn þátttakandi í því með einhverjum hætti, er mikil upplifun. Ég fagna því skrefi sem stigið er með frumvarpinu. Ég fagna því að vinstri flokkarnir í ríkisstjórn skuli vera samstiga okkur sjálfstæðismönnum í að sjá þetta sem möguleika í framtíðinni og sjá að liðka þarf fyrir þessari starfsemi með ýmsum möguleikum, laða að ameríska kvikmyndagerð, laða hingað Hollywood-stjörnur. Reyndar er ákveðin mótsögn í því þegar ég hugsa um vinstri græna annars vegar og ameríska Hollywood-kvikmyndagerð hins vegar, mér finnst það svolítið kómískt en vissulega er það ánægjulegt. Svo læra menn auðvitað. Ég hef, virðulegi forseti, ákveðna reynslu af því að taka þátt í þessu. Mikil atvinnusköpun og mikil verðmæti eru fólgin í þessu. Íslenskur kvikmyndaiðnaður fær að vonum ríkulegan ávöxt af þessari starfsemi, íslenskt kvikmyndagerðarfólk fær tækifæri til að starfa við hlið heimsþekktra framleiðenda og afla sér reynslu og þekkingar, sem er ómetanlegt, auk þeirra beinu tekna sem þessu fylgja. Það eru síðan alls konar aðilar í samfélaginu sem njóta þess líka að hafa af því tekjur og fá við þetta vinnu. Þegar ég var í forustu við björgunarsamtök landsins kom ég oft að þessu með beinum og óbeinum hætti á þeim vettvangi. Vinsælt svæði í kvikmyndagerð hefur verið svæðið í Öræfasveit og þar um slóðir og oft og tíðum hefur þetta verið drjúg fjáröflunarstarfsemi fyrir t.d. björgunarsveitir á upptökusvæðum til að sinna öryggisgæslu og öðrum mikilvægum þáttum í kringum starfsemina sem ekki væri hægt að flytja inn en við búum svo vel að eiga þetta fólk, þessa þjálfun og þennan búnað til að geta lagt umræddum verkefnum lið. Til dæmis léku björgunarsveitirnar lykilhlutverk við framleiðslu stórmyndarinnar Flags of Our Fathers, sem framleidd var af Clint Eastwood á Suðurnesjunum. Ég hafði mjög gaman af því að fara suður eftir og hitta þetta fræga fólk, m.a. kvikmyndaleikstjórann sjálfan. Þarna sinntu sveitirnar miklum öryggisþáttum, stóðu sólarhringsvaktir og voru með báta og búnað til taks ef eitthvað bæri út af í öllum sjóatriðum og þær höfðu af þessu umtalsverðar tekjur. Þetta var mikil lyftistöng fyrir þá starfsemi. Þannig getur þetta haft alls konar hliðarverkanir sem eru jákvæðar fyrir okkur líka. Ekki er hægt að tala um þetta án þess að nefna þá mikilvægu landkynningu sem í þessu felst. Það var dálítið gert úr því að við ætluðum fyrir þetta ár, ef ég man rétt, virðulegi forseti, að setja u.þ.b. 100 millj. kr. í aukaframlag til ferðaþjónustunnar til að mæta þeim samdrætti sem hefur orðið. Hundrað milljónir eru ekki upp í nös á ketti í markaðssetningu erlendis, það dugar kannski í sæmilega auglýsingaherferð í Skandinavíu, ef það dugar þá til þess. En við getum rétt ímyndað okkur hvað það þýðir fyrir fræga kvikmynd sem fer um heiminn, byrjar í kvikmyndahúsi af því að þannig er ferlið, stórmyndir byrja allar í kvikmyndahúsum, síðan fara þær í sjónvarpsstöðvar sem eru greiddar og áskriftarstöðvar, síðan fer þetta yfir í opið sjónvarp og svo vídeó þar sem fólk getur leigt sér myndirnar. Það eru milljónir, tugir milljóna og jafnvel hundruð milljóna sem sjá svona myndir. Við getum ímyndað okkur landkynninguna sem felst í því. Það er kannski þess vegna, þegar taflan er skoðuð yfir þessi framlög, sem við sjáum hvað aukningin á þessum verkefnum frá árunum 2003–2004 er í raun mikil. Það er kannski þess vegna sem við horfum upp á að ferðamannastraumur til landsins hefur aldrei vaxið eins mikið og frá árinu 2004 til dagsins í dag, aldrei vaxið eins mikið, og það þrátt fyrir hvalveiðar á sama tíma.

Herra forseti. Við ræðum frumvarp til laga um breyting á lögum um tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar á Íslandi. Mig langar til að taka upp þráðinn frá því sem hv. þm. Jón Gunnarsson nefndi áðan og taka undir áhyggjur hans af þeim tímaramma sem skapast af því að við síðustu breytingar 2006 var ákveðið að þessum tímabundna stuðningi skyldi haldið áfram í fimm ár í viðbót. Ég tek undir það sem hv. þingmaður sagði að það hlýtur að verða verkefni iðnaðarráðherra mjög fljótlega að láta kanna hvort ekki sé ástæða til að framlengja lögin enn frekar. Ekki síst í ljósi þess stóra skrefs sem hér er verið að taka varðandi hækkun á endurgreiðsluhlutfallinu. Það kemur nefnilega fram í öllum gögnum málsins að það litla skref sem tekið var 2006 úr 12% upp í 14% skilaði ekki því sem vænst var, að minnsta kosti ekki hvað það varðaði að laða hingað frekar erlenda kvikmyndagerðarmenn. Menn hafa verið að ræða ýmislegt í tengslum við kvikmyndir og það er auðvitað svo merkilegt til þess að hugsa hversu gífurleg þróun hefur orðið í íslenskum kvikmyndum, sérstaklega fyrir okkur sem komin erum á miðjan aldur og höfum upplifað hana. Mér er það mjög minnisstætt þegar íslenskar kvikmyndir komu fyrst fram þegar ég var yngri, það voru auðvitað ekki fyrstu kvikmyndirnar sem hér voru gerðar, þær komu miklu fyrr. En þessar fyrstu myndir af því sem kallað er venjulegri kvikmyndalengd og voru auðvitað börn síns tíma. Hljóðið var eins og það var og það var alltaf eitthvað tæknilegt að en alltaf fórum við samt á hverja einustu íslensku mynd sem var frumsýnd. Síðan hefur margt gerst og mikið breyst og þessi iðnaður er orðinn alvöruiðnaður og er samkeppnisfær við það besta sem gerist í útlöndum. Það er meira að segja orðið þannig núna að það er ekkert sjálfgefið að fara að sjá allar íslenskar kvikmyndir frekar en það er sjálfgefið að fara á allar erlendar kvikmyndir sem hér eru sýndar. Eins og hér kom til tals áðan þá er eðli kvikmyndanna þannig að í bíói hlæjum við mjög oft og grátum jafnvel líka. Það frábæra við kvikmyndir er líka það að þær sýna okkur að við eigum listafólk á heimsmælikvarða. Við eigum leikara sem eru ekki síður góðir og jafnvel enn þá betri en margir þeir færustu erlendis. Þetta sýna kvikmyndirnar okkur. Á þá endurgreiðsluleið sem farin var með lögunum 1999 er komin tíu ára reynsla og það er svo merkilegt að geta horft núna til baka og metið hver árangurinn var af þeim aðgerðum sem þarna var gripið til. Árangurinn er nákvæmlega sá að þessi iðnaður, kvikmyndaiðnaðurinn, er orðinn atvinnugrein sem veltir milljörðum króna. Atvinnugrein sem er með margfeldisáhrif af því að það er talið að hver króna sem lögð er í þennan iðnað skili tveimur krónum og fimmtíu aurum í margfeldisáhrif því þessu fylgir alls konar þjónusta og margvísleg störf. Það þarf að sinna þeim hópum sem hingað koma. En það sem er það besta af þessu öllu saman er að hingað hafa komið verkefni á landsvæði þar sem kannski ekki hefði verið svo margt um að vera ella. Enn ein hliðaráhrifin er ferðaþjónustan og þau áhrif sem þar hafa komið fram. Ég held að þetta sé dæmi um stuðning við atvinnustarfsemi sem heppnast vel. Ég held að það sé mikilvægt á þeim tímum sem við lifum þegar atvinnuleysi er í þeim stigum sem raun ber vitni, að ríkisstjórnin ætti að vinda sér í það að kanna hvort það væru kannski einhverjar svipaðar atvinnugreinar sem hægt væri að koma á stuðningi við sem mundi með jafngóðum hætti efla og styðja viðkomandi atvinnugrein. 

Herra forseti. Því miður náði ég ekki að koma inn á alla þætti málsins í fyrri ræðu minni í umræðunni um þetta mál. Ekki síst vegna þess að þeim stjórnarliðum sem þá voru í salnum, hæstv. fjármálaráðherra og hv. þm. Lúðvíki Bergvinssyni, formanni þingflokks Samfylkingarinnar, leið eitthvað hálfilla undir lestri mínum og voru með sífelld frammíköll. Þeir eru nú horfnir af vettvangi og ætla ekki að hlýða á þessa umræðu frekar hvað þá að taka þátt í henni. Ég fæ því tækifæri til að ræða það atriði sem út af stóð, nú í seinni ræðu minni. Það varðar skattalega samkeppni á milli landa. Árið 1998 hélt Evrópusambandið ríkjaráðstefnu  Ástæðan fyrir þessum tilmælum Evrópusambandsins til aðildarríkjanna voru skattareglur sem Írar höfðu sett. En Írar felldu inn í löggjöf sína ákvæði um lægri tekjuskatt til fyrirtækja en þá þekktust í aðildarríkjum Evrópusambandsins. Sú reglusetning fór ákaflega mikið fyrir brjóstið á skriffinnunum í Brussel sem vildu steypa allt í sama horf og standa enn þá við þá skoðun sína. Samfylkingin hefur verið þeirrar skoðunar að Ísland eigi að ganga í Evrópusambandið og hefur þar með tekið undir sjónarmið Evrópusambandsins um að það eigi ekki að ríkja skattaleg samkeppni á milli ríkja. Ég er mótfallinn því. Ég tel að það sé heilbrigt og eðlilegt að ríki stundi skattalega samkeppni sín á milli, séu í samkeppni um að búa fólki og fyrirtækjum sem hagfelldust lífs- og rekstrarskilyrði. Það mál sem við ræðum hér, sem varðar tímabundnar endurgreiðslur til kvikmyndagerðar á Íslandi, er dæmi um að við Íslendingar viljum taka þátt í skattalegri samkeppni á milli ríkja. Þetta mál er viðleitni í þá átt að reyna að búa kvikmyndafyrirtækjum og kvikmyndaframleiðendum hagstæðari framleiðslu og rekstrarskilyrði en önnur lönd og áhrifin eiga að vera þau að draga hingað og laða að erlend kvikmyndafyrirtæki til atvinnuuppbyggingar. Það er af þeirri ástæðu sem ég styð þetta mál. Ég tel að við Íslendingar ættum jafnvel að ganga lengra í viðleitni okkar til þess að laða að slík verkefni. Ég velti því fyrir mér hvort ríkisstjórnin ætti ekki að taka þetta mál upp og hugleiða hvort endurgreiðslan ætti að vera enn hærri en þetta frumvarp kveður á um. Það er nefnilega þannig að jafnvel þó svo að við færum endurgreiðsluhlutfallið upp í 20% þá liggur fyrir að Írar greiða 28% til baka til kvikmyndaframleiðendanna. Ég hef upplýsingar um það frá fyrstu hendi, herra forseti, að við Íslendingar séum að missa stór kvikmyndaverkefni úr landi og til Írlands.  Ég vildi í seinni ræðu minni koma þessum ábendingum á framfæri til ríkisstjórnarinnar 

Hæstv. forseti. Ég tek undir orð síðasta ræðumanns, að það algerlega nauðsynlegt fyrir ríkisstjórnina að bregðast við því ef verkefni eru að fara úr landi vegna þess að Írar gera betur í endurgreiðslum. Það væri áhugavert að fá svör hæstv. fjármálaráðherra sem er hér einhvers staðar í hliðarsölum og hann mundi kannski svara því hvernig ríkisstjórnin ætlar sér að bregðast við þessu atriði nákvæmlega. Því að við megum nú satt að segja ekki á þessum tímum við því að missa eitt einasta starf úr landi vegna þess að ríkisstjórnin bregst ekki nógu hratt við. Það er nauðsynlegt að minna á að hún ætti að taka til sinna ráða í þessu efni. Hæstv. forseti. Það að ég kem hér aftur í ræðu er vegna þess að mér láðist að geta þess að ég hef undir höndum skýrslu frá 2007 þar sem er bent á að það er hægt að skapa 3.000 ný störf fyrir árið 2012 í myndmiðlaiðnaðinum á Íslandi. Ég held að það sé virkilega athugunarefni að skoða þessa skýrslu mjög vel og fara ofan í það hvernig þessi nýju störf gætu orðið. Höfundur skýrslunnar er Böðvar Bjarki Pétursson, framkvæmdastjóri og eigandi Kvikmyndaskóla Íslands. Í henni er greining á myndmiðlaiðnaðnum sem má í grófum dráttum skipta upp í sex svið: Það er þannig að hjá sjónvarpsstöðvum RÚV, 365, Skjá einum og Omega eru um 800 ársverk. Síðan eru framleiðslufyrirtæki eins og Latibær og CCP og fleiri sem eru með 300 ársverk. Þá eru framleiðslufyrirtækin Sagafilm, Pegasus, Basecamp og fleiri með 200 ársverk. Framleiðslufyrirtæki sem eru með megináherslu á gerð leikinna bíómynda eru með 150 ársverk og framleiðslufyrirtæki með megináherslu á smærri verkefni, heimildarmyndir og kynningarmyndir og svoleiðis nokkuð eru með 100 ársverk. Í sjötta lagi eru þjónustufyrirtæki sem sinna sérhæfðum þáttum í iðnaðinum með 70 ársverk. Samtals eru þetta 1.620 ársverk. Það er sem sagt möguleiki á að fjölga þessum störfum um 3.000 sem finna má í þessum sex þáttum myndmiðlaiðnaðarins sem ég held að sé full ástæða til að líta til á þessum tímum. Einnig eru miklir möguleikar í því að flytja störf út á land, eins og hér hefur reyndar komið töluvert fram í umræðunni í dag. Ég hlýt að leggja áherslu á að menn nýti menningarlandslag okkar og menningarumhverfi til þess að byggja frekar ofan á þessa atvinnugrein. Hæstv. forseti. Það er nú búið að fara mjög vel yfir þetta mál í dag en það eru hins vegar töluverð vonbrigði að ráðherrar skuli ekki vera hér til að hlýða á þessi mál. Sem betur fer er hér kominn formaður iðnaðarnefndar sem ég veit að hefur fylgst af áhuga með umræðunum í dag en hefði gjarnan mátt bregðast við þeim spurningum sem hefur verið beint til formannsins. En hún gerir það kannski í ræðu í lok umræðunnar og væri full ástæða til þess að hún svaraði einhverju af þessum spurningum. Ég hlýt