Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Eins og fram kom á fundi sl. föstudag hefur Steingrímur Hermannsson, hv. 7. þm. Reykn., ritað forseta bréf þar sem hann afsalar sér þingmennsku frá 1. maí að telja. Við sæti Steingríms Hermannssonar tekur 1. varaþm. Framsfl. í Reykjaneskjördæmi, Jóhann Einvarðsson, og verður 7. þm. Reykn. Jóhann Einvarðsson er enginn nýgræðingur í þingstörfum, hann hefur tvívegis áður tekið fast sæti á Alþingi, þ.e. að af afloknum þingkosningum 1979 og 1987. Ég býð Jóhann Einvarðsson velkominn til starfa á Alþingi.

Borist hefur eftirfarandi bréf, dagsett 29. apríl 1994: ,,Þar sem ég verð fjarverandi erlendis á næstunni og get því ekki sótt þingfundi leyfi ég mér með vísan til 2. mgr. 53. gr. laga um þingsköp Alþingis að óska þess að 1. varaþm. Framsfl. í Suðurlandskjördæmi, Þuríður Bernódusdóttir verkstjóri, Vestmannaeyjum, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni. Þetta er yður hér með tilkynnt, virðulegi forseti. Jón Helgason, 2. þm. Suðurlandskjördæmis.`` Þuríður Bernódusdóttur hefur áður tekið sæti á Alþingi og er boðin velkomin til starfa.

Óskað hefur verið eftir því að fresta 2. og 3. dagskrármálinu og verður orðið við því.

Virðulegi forseti. Ég kveð mér hljóðs um það mál sem hér er til umræðu til að gera grein fyrir brtt. frá menntmn. við 22. gr. frv. Í greininni er menntmrh. heimilað að setja á stofn sérstakar stöður prófessora sem einungis sinni rannsóknum á sviðum sem talin eru sérstaklega mikilvæg og áhugaverð. Í stöðu rannsóknarprófessors yrðu aðeins ráðnir einstaklingar sem metnir hafa verið hæfir til að gegna stöðu prófessors og hafa aflað sér viðurkenningar á alþjóðlegum vettvangi fyrir rannsóknarstörf. Rannsóknarráð Íslands er einn þeirra aðila sem fjallað gæti um eða gert tillögur um stofnun stöðu rannsóknarprófessors. Tillögur um fræðasvið sem til álita koma fyrir stöðu rannsóknarprófessora yrðu gerðar til menntmrh. en hæfni umsækjenda metin af sérstaklega skipaðri dómnefnd. Brtt. er flutt til að kveða skýrt á um að þeir fræðimenn sem hafa starfað að íslenskum fræðum og lagt fram markverðan skerf til íslenskrar menningar geti skipað stöðu rannsóknarprófessors.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breytingu á lögum um brunavarnir og brunamál, nr. 41/1992, frá félmn. Samkvæmt 1. gr. frv. gerir félmn. tillögu um breytingu á þá lund að 22. gr. laganna orðist svo: ,,Lögreglan rannsakar eldsvoða samkvæmt ákvæðum laga um meðferð opinberra mála og kveður til sérfróða menn eftir því sem hún telur þörf á. Hún tilkynnir Brunamálastofnun ríkisins og Rafmagnseftirliti ríkisins um eldsvoðann og rannsókn sína. Að lokinni rannsókn sendir lögreglan afrit af rannsóknargögnum til Brunamálastofnunar, hlutaðeigandi slökkviliðsstjóra og vátryggingafélags nema öðruvísi sé mælt fyrir í lögum.`` 2. gr. frv. er um að á eftir 22. gr. laganna komi ný grein, 22. gr. a, sem orðist svo: ,,Þegar um mikið brunatjón er að ræða skal Brunamálastofnun ríkisins, óháð lögreglurannsókn, rannsaka útbreiðslu eldsins, hvernig brunavarnir byggingarinnar hafi staðist hann og hvernig að slökkviliðsstarfi hafi verið staðið. Kanna ber síðustu úttektir eldvarnaeftirlits fyrir brunann, hvaða athugasemdir hafi þar verið fram settar og hvernig eftir þeim hafi verið farið.`` 3. gr. er um að lög þessi öðlast þegar gildi. Með frumvarpi þessu eru lagðar til breytingar á ákvæðum um skipulag brunarannsókna í lögum um brunavarnir og brunamál, nr. 41/1992. Er félagsmálanefnd hafði fyrr á þessu þingi til meðferðar frumvarp til breytingar á fyrrgreindum lögum bárust henni ábendingar frá félagsmálaráðuneytinu um að brýnt væri að breyta lögunum til lausnar á þeim aðstæðum sem nú ríkja varðandi skipulag brunarannsókna í landinu. Í núgildandi 22. gr. laga nr. 41/1992, um brunavarnir og brunamál, er fjallað um fyrirkomulag brunarannsókna. Er þar kveðið á um að Brunamálastofnun ríkisins skuli sjá um að rannsókn fari fram á orsökum eldsvoða þegar eftir brunatjón, en Rannsóknarlögregla ríkisins eða lögreglustjóri skuli sjá um að lögreglurannsókn fari fram leiki grunur á að um refsivert athæfi hafi verið að ræða. Við lögreglurannsóknir skuli enn fremur haft samráð við Brunamálastofnun ríkisins. Nýlega hafa gengið tveir dómar, sbr. dóm Hæstaréttar frá 10. febrúar 1994 í máli nr. 360/1993 og dóm héraðsdóms Vesturlands frá 24. febrúar 1994 í máli nr. 93/1993, þar sem í forsendum er fundið að því að við brunarannsókn hafi ekki verið farið eftir ákvæðum 22. gr., það er haft samráð við Brunamálastofnun ríkisins og leitað eftir sérfræðingum þaðan. Nefndin skoðaði mál þetta ítarlega og fékk á fund sinn fulltrúa frá félagsmálaráðuneytinu, Landssambandi slökkviliðsmanna, Brunamálastofnun ríkisins og Rannsóknarlögreglu ríkisins. Eftir þá umfjöllun varð niðurstaða nefndarinnar að nauðsynlegt væri að koma á eðlilegri skipan á verklagi við rannsókn bruna, jafnt í lögum sem framkvæmd. Er mat nefndarinnar að með breytingu á 22. gr. laganna verði þeim tilgangi náð. Lagt er til að lögregla sjái almennt um rannsóknir á eldsvoðum, í samræmi við ákvæði laga um meðferð opinberra mála, en kveðji til þess sérfræðinga eftir því sem þörf þykir á. Þá er lagt til að með nýrri grein, 22. gr. a, verði komið á þeirri skyldu Brunamálastofnunar að framkvæma sjálfstæðar athuganir á ýmsum þáttum varðandi stærri eldsvoða, óháð lögreglurannsókn. Virðulegi forseti. Ég legg til að þetta frv. verði samþykkt. Félmn. flytur frv. og ég tel óþarft að vísa málinu til nefndar. Við erum búin að liggja yfir því, höfum verið með þessi lög á tveimur þingum og skoðað mjög nákvæmlega þessa grein og leggjum samhljóða til að hún breytist á þessa lund. Ég mundi því telja að það væri hægt að vísa frv. til 2. umr.

Virðulegi forseti. Forsaga þessa máls er sú að það var flutt hér á síðasta þingi. Í landbn. var leitað umsagna um frv. en það hlaut ekki afgreiðslu á þinginu. Aftur á móti afgreiddi landbn. málið með þeim hætti að vísa því til landbrn. og þess óskað að við endurskoðun og endurtekin flutning málsins hér á þinginu yrði tekið tillit til þeirra umsagna sem borist höfðu. Málið er þess vegna flutt hér öðru sinni og þá að teknu tilliti til þeirra umsagna sem fyrir lágu fyrir einu ári síðan. Málið var svo lagt fram á þskj. 767. Eins og menn minnast væntanlega fór fram ítarleg umræða um málið þá og vísa ég til þeirrar umræðu að því er varðar efni frv., auk þess sem að sjálfsögðu var tekið tillit til þess við afgreiðslu málsins hvaða ábendingar komu þá fram. Nú hefur landbn. komist að sameiginlegri niðurstöðu þar sem hún leggur fram brtt. við frv. á þskj. 1017 og nál. er á þskj. 1016 og hafa allir landbúnaðarnefndarmenn undirritað það athugasemdalaust. Nál. skýrir brtt. nefndarinnar sem, eins og ég sagði, eru lagðar hér fram á þskj. 1017 og þykir mér ekki ástæða til að fara yfir þær að öðru leyti heldur en nál. gefur til kynna og ég vænti þess að það sé fullgild skýring á tillögum landbn. Mér finnst hins vegar vert að geta þess, virðulegur forseti, að í nefndinni fór fram víðtæk umræða um þetta mál. Það var haft samráð við ýmsa aðila, reyndar alla aðila sem hér eiga hlut að máli og ég fullyrði að niðurstaða í nefndinni og tillögflutningur er í samræmi við samkomulag þeirra sem þar hafa fjallað um. Mér þykir vert til frekari skýringar að geta þess hverjir það voru sem komu til viðræðna við nefndina eða lögðu fram umsagnir um málið. Þar ber fyrst að telja Jón Höskuldsson, deildarstjóra í landbúnaðarráðuneytinu, Árna Ísaksson veiðimálastjóra, frá félagi veiðiréttareigenda við sjó og vötn í Vestur-Húnavatnssýslu, Ólaf Þórhallsson, formann þess félags, Tryggva Eggertsson og Heimi Ágústsson og frá Landssambandi fiskeldis- og hafbeitarstöðva Vigfús Jónasson og Júlíus Birgi Kristinsson. Þá bárust nefndinni umsagnir frá Búnaðarfélagi Íslands, Sókn, Hafrannsóknastofnun, Landssambandi veiðifélaga, veiðimálanefnd, veiðimálastjóra, fisksjúkdómanefnd, Landssambandi fiskeldis- og hafbeitarstöðva, Stéttarsambandi bænda og Stangaveiðifélagi Hafnarfjarðar. Af þessari upptalningu má sjá að umræðan í landbn. um málið var býsna víðtæk og eins og kemur fram á þskj. 1017 hefur nefndin lagt fram allmargar tillögur til breytinga sem ég held að séu til bóta á frv. Ég met svo að víðtæk sátt sé um það, ekki einungis milli landbúnaðarnefndarmanna heldur líka annarra þeirra sem hér eiga hagsmuna að gæta. Virðulegur forseti. Ég sé ekki ástæðu til að orðlengja þetta mál frekar en að lokinni þessari umræðu geri ég tillögu um að málinu verði vísað til 3. umr.

Virðulegur forseti. Ein af brtt. við þetta frv. sem hér liggur fyrir er sú að það er lagt til að 72. gr. falli brott, en þar er fjallað um heimildir hafbeitarstöðva, að fengnu leyfi ráðherra, til laxveiða í sjó innan við 200 metra frá frárennsli. Nú langar mig að spyrja hv. formann nefndarinnar: Hvaða áhrif hefur þetta á þær veiðiaðferðir sem stundaðar eru í sumum hafbeitarstöðvum þar sem menn hafa komið sér upp eins konar nót til að veiða fiskinn í fyrir utan ós þeirra vatna eða áa sem um er að ræða, með sérstöku leyfi frá Veiðimálastofnun og undanþágum? Ég spyr: Hver eru t.d. áhrifin á þessar veiðar? Ég vil nefna dæmi eins og í Hraunsfirði og Lárós, þar sem þessar veiðar hafa verið stundaðar og hafa verið mjög gagnrýndar af þeim sem eiga veiðiár í nágrenninu þar sem talið er að töluvert magn af laxi, náttúrulegum laxi úr ánum í kring, sé tekið með hafbeitarlaxinum sem veiddur er þannig fyrir utan ármynnin.

Virðulegi forseti. Það er þá fyrst frá því að segja að 72. gr., eins og hún er í þessum lögum núna, hefur ekki verið virk. Það hafa reyndar fengist fregnir um það að fyrir eitthvað liðlega áratug hafi landbrh. notað heimild þessarar greinar til að leyfa hafbeitarstöð að sækja sjó innan þessara 200 metra. Að öðru leyti hefur þessi grein ekki verið virk og það hefur enginn getað sótt lax í sjó á grundvelli hennar. Það kemur fram í nál. að þrátt fyrir að hún væri nú alveg óbreytt frá því sem verið hefur þá kom fram andstaða við greinina og þar sem hún hefur ekki þjónað neinum tilgangi er lagt til að hún verði felld út. Þess í stað koma tvær áréttingar við þessa skoðun fram í afgreiðslunni núna. Það er þá í fyrsta lagi 67. gr. eins og hún er í frv., en þar segir: ,,Þrátt fyrir ákvæði 66. gr. skal ráðherra eftir tillögum veiðimálastjóra og með samþykki veiðimálanefndar setja reglur um töku á laxi, er kemur úr sjó í hafbeitarstöð, og um merkingar á sýnatöku úr fiskum.`` Landbn. skýrir í tillögum sínum þessa grein enn betur með 4. mgr. í 5. gr. brtt., en þar er kveðið á um að innan árs frá því að þessi lög verða staðfest eigi að setja reglur fyrir hverja og eina hafbeitarstöð og þar er gengið út frá að m.a. verði kveðið á um rétt hafbeitarstöðva til að sækja lax í sjó.

Virðulegur forseti. Mig langar í framhaldi af þessu að spyrja: Á grundvelli hvaða laga hefur það þá byggst að þessar umræddu stöðvar hafa getað veitt lax í sjó með þessum hætti úr því að þessi grein hefur ekki verið virk sem þarna er verið að fella niður, þ.e. 72. gr.? Ég spyr einnig: Á grundvelli hvaða lagagreinar er þá leyfilegt fyrir ráðherranna að gefa út akkúrat þessa reglugerð? Ég hef skilið málið þannig að ef þessi lagagrein fellur niður þá sé hvergi stoð í lögunum fyrir því að leyfa veiðar fyrir utan sjálf ármynnin, þ.e. utan ákvörðuð straummæti árinnar. Ég spyr þá bara beint --- veiðar sem hafa verið stundaðar, þó ekki sé mjög langt fyrir utan ármynnin, verða þær þá ekki bannaðar eða mun ráðherra hafa möguleika til að leyfa veiði sem fer fram utan við straummæti ár?

Virðulegi forseti. Ég játa hreinskilnislega að ég get ekki svarað því, sé það svo að lax hafi verið sóttur í sjó, á hvaða lagagrundvelli það hefur verið gert. Ég tel hins vegar að við höfum alveg gengið úr skugga um það að 72. gr., sem við erum hér að fjalla um, hefur ekki verið nýtt til þeirra ákvarðana. En ég minni svo á það sem ég sagði hér áður að nú er kveðið á um að það eigi að gefa út rekstrarleyfi fyrir hverja hafbeitarstöð innan árs frá því að þessi lög verða samþykkt. Og ég minni á að 67. gr. veitir undanþágur frá 66. gr., sem fjallar um þessi víðtæku bönn. Og enn einu sinni minni ég á 4. mgr. 5. gr. í brtt. landbn., þar sem kveðið er á um rekstrarleyfi sem eigi að gefa út innan árs frá gildistöku þessara laga. Við höfum gengið út frá því að mæta þeim heimildum sem kunna að hafa verið í 72. gr. með þessari afgreiðslu. Ég vil sérstaklega taka það fram í þessum efnum að það gekk inn í þessa umræðu að mjög erfitt væri að miða við þessa 200 metra línu í framkvæmd, m.a. vegna þess að aðstæður eru svo ólíkar við hafbeitarstöðvar og nú getur þessi fjarlægð bæði orðið minni og meiri eftir staðháttum á hverjum stað.

Virðulegur forseti. Það er í framhaldi af því máli sem ég var að fá upplýsingar um frá hv. formanni nefndarinnar. Mér skilst, eftir að hafa fengið þessar upplýsingar, að nú eigi það að vera alfarið í höndum ráðherra að ákvarða um það hve langt á haf út hafbeitarstöðvar mega fara til að veiða fisk. Það sé því í raun og veru ekki nóg með að ráðherra geti ákveðið að leyfa áfram veiðar með þeim hætti sem ég lýsti hér áðan að væri gert í hafbeitarstöðvunum þarna á Snæfellsnesinu heldur geti jafnvel verið að leyft verði að veiða enn utar ef ráðherra telur það í lagi. Ég vil spyrja hv. formann nefndarinnar hvort það hafi farið fram um þetta atriði víðtæk umræða í nefndinni, með hvaða hætti ætti að ákvarða hve langt mætti ganga í þessum veiðum og hvort það sé einhvers staðar gert ráð fyrir eftirliti sem eigi að beinast að því að finna út hve mikið er veitt af náttúrulegum laxi með þessum hætti í hafbeitarstöðvunum. Því það er ekki hægt að ganga fram hjá því að margir af eigendum og forráðamönnum veiðiáa í nágrenni við þessar hafbeitarstöðvar fullyrða og eru með tölur um veiðar í sínum ám sem benda til þess að þarna sé á ferðinni einhver veiði og það hefur líka fundist fiskur í þessum hafbeitarstöðvum sem er upprunninn úr þessum veiðiám. Ég verð að segja alveg eins og er að þrátt fyrir að hv. formaður nefndarinnar hafi talað um að þarna hafi farið fram mikil og ítarleg umfjöllun, sem ég efast ekkert um, að þá óttast ég að þarna hafi menn ekki gætt að sér og ekki farið nægilega vel yfir hvernig ætti að skipa þessum málum í framtíðinni. Þetta er að mínu viti töluvert alvörumál vegna þess að veiðar þessara hafbeitarstöðva eru ekkert smáræði. Það er verið að veiða marga tugi þúsunda laxa í þessum hafbeitarstöðvum. Ætli það hafi ekki verið veiddir 80 eða 90 þús. laxar t.d. í Hraunsfirðinum á sl. ári. Það getur gjörsamlega kollvarpað náttúrlegum veiðiám sem eru í nágrenninu ef inn í þessum veiðum eru þó ekki sé nema örfá hundruð fiska úr þessum árm. Ég verð að segja alveg eins og er að þegar hv. nefnd var að fjalla um þessa hluti þá held ég að hún hefði nú þurft að setja einhver skilyrði um það hvernig yrði tekið á þessum hlutum úr því að þarna er verið að leggja til að ráðherra hafi algert úrskurðarvald um það með hvaða hætti eigi að koma þessum málum fyrir. Að öðru leyti hef ég ekki athugasemdir við þetta frv. Ég sé að það hafa verið sniðnir af því svona augljósir agnúar eins og það að það eigi að sleppa löxum aftur í sjó ef þeir veiðast, hvort sem þeir eru dauðir eða lifandi, eins og var í fyrri tillögunni og sjálfsagt hefur margt fleira verið lagað. En ég hef ekki lesið þetta mjög grannt í gegn þannig að ég ætla ekki að fara að fjalla um frv. að öðru leyti. En ég vil lýsa áhyggjum mínum yfir því að á því máli sem ég hef vakið hér máls á hefur ekki verið tekið, að mér sýnist, eins og nauðsynlegt hefði verið.

Virðulegi forseti. Það er grundvallarmarkmið þessara laga og þessara breytinga að tryggja að þær leiðir sem lax velur sér í sínar ár verði ekki truflaðar. Ég vek t.d. athygli á 71. gr. þar sem segir: ,,Ráðherra er rétt, að fengnum meðmælum veiðimálastjóra, að ákveða friðunarsvæði í sjó framan við frárennsli fiskeldis- og hafbeitarstöðva`` sem nánar er vitnað í í sambandi við 7. og 8. mgr. 14. gr. Reyndar eru fleiri ákvæði í þessum lögum sem eiga að tryggja að ekki séu truflaðir venjulegir laxavegir til sinna heimkynna. Sérstaklega vil ég minna á í þessu sambandi, af því það mátti skilja orð hv. 3. þm. Vesturl. með þeim hætti að hér væri landbrh. veitt víðtækt vald, að í 67. gr., þar sem hún er takmarkandi fyrir ákvæði 67. gr., segir: ,,Þrátt fyrir ákvæði 66. gr. skal ráðherra eftir tillögum veiðimálastjóra og með samþykki veiðimálanefndar setja reglur um töku á laxi, er kemur úr sjó í hafbeitarstöð, og um merkingar og sýnatöku úr fiskum.`` Þannig að það er nú ekki eins og það sé bara ráðherrann sem geti tekið ákvörðun um þetta heldur þarf bæði að liggja fyrir samþykki veiðimálastjóra og veiðimálanefndar sem, eins og liggur hér fyrir, er nú styrkt í þessum breytingum frá því sem er. Og það er alveg ljóst, eins og menn væntanlega þekkja nú til, að ákvarðanir eins og þessar, sem mundu þá verða bundnar við rekstrarleyfi hverrar stöðvar fyrir sig, ganga auðvitað ekki fram nema í miklu samkomulagi. Þar vitnar m.a. um að landbrh. hefur ekki nýtt sér nema einu sinni ákvæði 72. gr. eftir þeim upplýsingum sem við höfum fengið og það segir það eitt út af fyrir sig hvað þessi mál eru vandasöm í framkvæmd. Þannig að ég held að það sé alveg ljóst að hér sé miklu betur séð fyrir þessum málum og í huga landbn. var m.a. sú reynsla sem fengist hefur í þessum efnum. Með því að nú á að gefa út rekstrarleyfi innan árs fyrir allar hafbeitarstöðvar, hverju nafni sem þær nefnast og hvaða pappíra sem þær kunna að hafa í höndunum, þá er það auðvitað mjög mikilvæg trygging fyrir því að þessi rekstur verði í fastara horfi heldur en verið hefur, því þau fyrirmæli sem þessi lög gefa eru miklu fastari í formi heldur en verið hefur.

Hæstv. forseti. Ég undrast nú að það skuli aðeins einu sinni hafa verið gefið út leyfi samkvæmt 72. gr., eins og hv. þm. sagði hér áðan, einfaldlega vegna þess að sá búnaður til veiða sem ég lýsti áðan er a.m.k. í tveimur hafbeitarstöðvum og búinn að vera þar í mörg ár. Þannig að ég vil gera ráð fyrir því að það hafi verið með leyfi, með tilvísun í einhver lög, og ég hafði ímyndað mér að það væri þá með tilvísun í þá grein sem þarna er verið að tala um. Það er líka gert ráð fyrir því að starfsemi hafbeitarstöðva hafi áhrif á veiðar á öðrum vatnasvæðum. Það er til dæmis að taka að hér er nefnt í i-lið, þar sem á við 70. gr.: ,,Nú veldur eldisstöð rýrnun á veiði í vatni og skal þá bæta tjónið eftir mati ef eigi semur.`` Það er því greinilegt að menn reikna með því að þarna verði einhver afföll á veiðum í nágrenni. Ég ætla ekki að lengja þessa umræðu meira. Ég tel að það sé ástæða til að fylgjast vel með því hvernig þessum málum verði skipað í framtíðinni. Það er gert ráð fyrir að hafbeitarstöðvarnar geti veitt fisk fyrir utan sín svæði. Ég bendi á að t.d. í 73. gr. er gert ráð fyrir að það megi, þrátt fyrir friðun, veiða fisk innan við 200 metra frá stöðinni ef menn missa út fisk og það getur nú gerst býsna oft að menn missi hann út og þurfi þess vegna að nota sér þetta leyfi.

Virðulegi forseti. Það er í rauninni einvörðungu af virðingu við þingmanninn sem ég kem hér upp einu sinni enn því ég er búinn að skýra þetta mál eins og ég á frekast kost á. Ég vil hins vegar undirstrika það tvennt sem kom fram í máli hans um réttindi veiðiréttareigenda. Þeir geta fengið úttekt á sinni veiði og bætur og þannig er grunnurinn í þessum lögum að þar er leitast við að tryggja rétt þeirra sem allra, allra best. Að öðru leyti treysti ég mér ekki að skýra málið frekari en ég hef nú þegar gert.

Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir till. til þál. um endurskoðun laga um síldarútvegsnefnd og nýtingu síldarstofna, sem flutt er af sjútvn. Þannig er að til sjútvn. var vísað tveimur þáltill. á þessum vetri. Sú fyrri er á þskj. 154, till. til þál. um nýtingu síldarstofna, flm. Jóhann Ársælsson o.fl. Sú síðari er á þskj. 259, till. til þál. um endurskoðun laga um síldarútvegsnefnd, flm. Gunnlaugur Stefánsson o.fl. Eftir talsverðar umræður í sjútvn. um efni þessara tillagna varð það einróma niðurstaða að leggja til við Alþingi að afgreidd yrði ein þáltill. sem sameinaði efni beggja tillagnanna. Er það lagt til á þskj. 968, með svofelldum hætti, með leyfi hæstv. forseta: ,,Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að skipa nefnd til að gera tillögur sem miði að því að auka nýtingu síldar til manneldis og nýta betur þá möguleika til atvinnusköpunar og gjaldeyrisöflunar sem felast í veiðum og vinnslu síldar. Nefndin endurskoði m.a. í þessu sambandi lög nr. 62/1962, um síldarútvegsnefnd og útflutning saltaðrar síldar, í þeim tilgangi að efla markaðsöflun fyrir síldarafurðir.`` Það varð sem sagt einróma niðurstaða sjútvn. að ástæða væri til að hreyfa við þessum málum eða taka á þeim með þessum hætti og lofsvert væri það frumkvæði sem fólst í tillöguflutningnum á þskj. 154 og 259. Ég hygg, hæstv. forseti, að það sé ekki ástæða til að orðlengja hér um rökstuðning fyrir þessari ályktun. Í sérstakri greinargerð er farið yfir það helsta sem á vettvangi sjútvn. var rætt, en einnig má vísa í greinargerðir með áðurnefndum tveimur þáltill. og þær umræðum sem um þær urðu. En ég leyfi mér að túlka það svo að í heildina tekið hafi verið jákvæðar undirtektir undir efni þessara tillagna. Þar sem ályktunin er flutt af sjútvn. gerum við ekki tillögu um að henni verði vísað til nefndar á nýjan leik heldur eingöngu til seinni umræðu og afgreiðslu.

Hæstv. forseti. Aðeins örfá orð. Ég vil fagna því að þessi till. til þál. er komin hér fram. Ég á sæti í sjútvn. og tók þátt í því að ræða málið þar og þessi niðurstaða varð þar samhljóða. Ég tel að þarna séu á ferðinni mál sem sé mjög nauðsynlegt að gefa gaum að. Atburðirnir í vetur í sambandi við veiði á síld til manneldis hafa líka sannað það sem hér hefur verið sett fram í þeim tillögum sem urðu undanfari þessarar tillögu, að það er mjög nauðsynlegt að fara yfir þessi mál í heildinni til að átta okkur á því hvaða möguleika við eigum í framtíðinni til að nýta sem allra best síldarstofna okkur til margs konar atvinnusköpunar. Þar er örugglega margt sem menn eiga eftir að vinna betur í og vonandi tekst að ná áfanga í þessu strax á næsta hausti eða vetri þannig að það verði komin betri skipan á þessi mál en verið hefur á undanförnum árum að næsta vetri liðnum.

Forseti vill láta þess getið að það er gert ráð fyrir að atkvæðagreiðslur fari fram kl. þrjú í dag.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nál. meiri hluta efh.- og viðskn. vegna frv. til laga um tryggingagjald, með síðari breytingum. Nefndin fjallaði allmikið um þetta mál og fékk á sinn fund þá Indriða H. Þorláksson og Snorra Olsen frá fjármálaráðuneytinu. Þá fékk nefndin umsagnir frá iðnaðar- og viðskiptaráðuneyti, Sambandi veitinga- og gistihúseigenda og Samtökum fiskvinnslustöðva. Enn fremur komu á fund nefndarinnar fulltrúar Samtaka iðnaðarins og hugbúnaðarfyrirtækja. Meiri hluti nefndarinnar vill gera þá tillögu til breytinga á frv. að það verði tekið inn að hugbúnaðariðnaður falli undir lægra þrepið í tryggingagjaldinu. Í stað þess að lægra þrepið hækki úr 2,85% í 2,95% þá verði hækkunin úr 2,85% upp í 3%, sem lægra þrepið færi þá í. Það var áformað á sínum tíma að lækka tryggingagjald af ferðaþjónustu, þ.e. hótelgistingu, veitingarekstri og útleigu bifreiða, niður í 2,85% en um sl. áramót var þeirri lækkun kippt til baka í framhaldi af breytingu á virðisaukaskattslögum. Þá kom upp mikil óánægja hjá þessum aðilum en núna er sem sagt verið að staðfesta það að þessi lækkun verði þannig að ferðaþjónustan fari í lægra þrepið og eins hugbúnaðariðnaðurinn. Það hefur komið fram að hugbúnaðariðnaðurinn á Íslandi er kominn í mjög mikla samkeppni við erlendan hugbúnað. Eins hefur það komið fram að þau fyrirtæki sem vinna að hugbúnaðarframleiðslu eru í auknum mæli farin að hasla sér völl á erlendum mörkuðum og að selja framleiðslu sína þangað. Það þýðir að hið háa tryggingagjald er farið að verða þessari atvinnugrein til mikilla trafala og því er lagt til af meiri hluta nefndarinnar að hugbúnaðariðnaðurinn fari í lægra þrepið. Nú er það svo að lægra þrepið stendur í 2,85% en vegna þessarar lækkunar verður ríkissjóður af töluverðum tekjum og því þarf að hækka lægra þrepið upp þannig að þetta verði samt svipaðar tekjur sem nást af þessum gjaldstofni. Það má kannski segja sem svo að það sé óeðlilegt til að byrja með að það séu tvö þrep í tryggingagjaldinu, að það væri eðlilegra að það væri bara eitt þrep fyrir allar atvinnugreinar vegna þess að mörkin á milli þess hvað er samkeppnisgrein og hvað er heimamarkaðsgrein eru sífellt að verða óljósari. En meiri hluti nefndarinnar gerir alla vega ekki á þessu stigi málsins tillögur til frekari breytinga á þessu kerfi.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nál. á þskj. 1120. Undir það rita ásamt mér hv. þm. Halldór Ásgrímsson og Jóhannes Geir Sigurgeirsson. Nál. hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,Fyrsti minni hluti nefndarinnar styður þá lækkun sem hér er lögð til á tryggingagjaldi í ferðaþjónustu og hugbúnaðariðnaði. Hann er hins vegar andvígur þeirri hækkun sem lögð er til á öðrum atvinnugreinum til þess að mæta þessari lækkun. 1. minni hluti bendir á að í tillögum sínum varðandi skattamál nú fyrir jól sýndi hann fram á að ekki hefði þurft að hækka tryggingagjald um þau 0,35% sem ríkisstjórnin knúði þá fram. Hækkun tryggingagjalds við þær erfiðu aðstæður, sem nú eru í atvinnulífinu, er afar óskynsamleg aðgerð. Nú er aftur verið að leggja til hækkun á gjaldinu um 0,15% á nokkrum atvinnugreinum. Núverandi ríkisstjórn er því á hálfu ári búin að hækka tryggingagjald um 0,5%, eða úr 2,5% í 3% á grundvallaratvinnuvegum þjóðarinnar. Útreikningar Þjóðhagstofnunar á tillögum 1. minni hluta í vetur sýndu fram á að með þeim þurfti ekki að grípa til hækkunar á tryggingagjaldi. Þá sýndu útreikningarnir fram á að tillögurnar hefðu getað mætt þeirri hækkun sem nú er verið að leggja á til þess að mæta lækkuninni á ferðaþjónustu og hugbúnaðariðnaði án þess að íþyngja ríkissjóði ef miðað var við aðgerðir ríkisstjórnarinnar. Auk þess hefðu verðlagsáhrifin verið hagstæðari.`` Eins og ég nefndi hér fyrr þá rita undir þetta nefndarmennirnir Jóhannes Geir Sigurgeirsson, Halldór Ásgrímsson og Kristín Ástgeirsdóttir. Nú er það að nefna, virðulegi forseti, að fyrir jólin 1992 og 1993 urðu miklar umræður hér um skattamál og allt það hringl sem við upplifðum bæði árin í skattastefnu ríkisstjórnarinnar þar sem menn voru m.a. að leika sér með tryggingagjaldið. Ef ég man rétt þá var samið um tryggingagjaldið í kjarasamningum sl. sumar en síðan hafa menn nú verið að breyta þeim niðurstöðum nokkuð. Það er auðvitað ástæða til að fagna því að þessi skattlagning á ferðaþjónustuna skuli vera samræmd og lækkuð vegna þess að eins og við vitum þá er ferðaþjónusta einn helsti vaxtarbroddur í íslensku atvinnulífi og í rauninni voru það makalausar tillögur sem hér voru samþykktar á sínum tíma um það að setja 14% virðisaukaskatt á ferðaþjónustu. Sem betur fer tókst að stöðva þau áform og ég þakka það bæði mikilli andspyrnu út í þjóðfélaginu og einnig því andófi sem var hér innan þings. Það tókst að breyta þessum áformum. Þegar til stóð að leggja virðisaukaskatt á ferðaþjónustuna þá átti á móti að lækka tryggingagjaldið til að vega upp á móti þessari skattlagningu, sem reyndar hefði nú ekki náð því og hefði auðvitað komið allt öðruvísi út. En hér er ríkisstjórnin sem betur fer að horfast í augu við staðreyndir og þá nauðsyn að bæta stöðu ferðaþjónustunnar, gefa henni aukin sóknarfæri, því eins og segir hér í athugasemdum við frv. sjálft, með leyfi forseta: ,,Lækkun tryggingagjaldsins nú bætir því rekstrarskilyrði þessara greina`` þ.e. ferðaþjónustunnar og hugbúnaðariðnaðarins. Og það er rétt að ítreka það að það er hið besta mál að taka hugbúnaðariðnaðinn inn í þessa lækkun hér, en um leið er jafnframt verið að hækka tryggingagjaldið á þær greinar sem falla undir þennan flokk. Og við hljótum auðvitað að spyrja okkur hvernig atvinnulífið almennt er reiðubúið til að mæta þessari hækkun. Eins og hér kom fram vorum við sem stöndum að þessu nál. með aðrar áherslur í skattamálum og aðrar tillögur, vildum fara aðra leið í þeim miklu breytingum sem þá áttu sér stað og við verðum auðvitað að vera samkvæm sjálfum okkur og bendum á það að þá voru nefndar leiðir til tekjuöflunar. Í stað þess að vera að hækka tryggingagjaldið á ýmsar atvinnugreinar þá vildum við fara aðrar leiðir sem ég ætla nú ekki að fara að rifja upp hér eða rekja. Ég ætla ekki að fara að tefja þessa umræðu, en í rauninni er málið það að atvinnulífið er á engan hátt í stakk búið til þess að taka við auknum álögum, þ.e. þegar maður horfir á greinarnar í heild þó að einstök fyrirtæki séu reyndar þessa dagana að skila miklum hagnaði og ættu auðvitað að greiða hluta af því til okkar sameiginlegu þjóðfélagslegu þjónustu.

Virðulegi forseti. Það er aðeins eitt smáatriði í framsöguræðu hv. þm. sem ég vil leiðrétta hér og nú. Það er að þeir kjarasamningar sem gerðir voru fyrir tæpu ári síðan gerðu aðeins ráð fyrir því að tryggingagjald af útflutningi félli tímabundið niður. Það hefði ekkert með það tryggingagjald og þær tryggingagjaldabreytingar að gera sem hér er verið að fjalla um og voru gerðar fyrir áramótin 1992/1993 og svo aftur 1993/1994. Þetta eru alveg tvö aðskilin mál.

Virðulegi forseti. Það er að sjálfsögðu alveg hárrétt hjá hæstv. fjmrh. að það var samið um tímabundna lækkun, en það sem ég var að benda á er ekki síst þetta hringl sem hefur verið á tryggingagjaldinu, þar sem ýmist er verið að lækka það eða hækka og verið að færa á milli flokka. Þetta tengist spurningunni sem kom svo sterkt fram í umræðunni fyrir jólin: Hver er stefnan í skattamálum? Það er þetta eilífa hringl sem skapar óöryggi bæði gagnvart einstaklingum og fyrirtækjum og menn verða einfaldlega að fara að móta langtímastefnu og vera ekki í þessum sífelldu breytingum sem valda ómældum kostnaði og erfiðleikum í atvinnulífinu.

Virðulegi forseti. Það er frá því að segja í þessu sambandi að sú stefna var uppi að tryggingagjaldið breyttist í þeim rekstri þar sem virðisaukaskattur yrði jafnframt lagður á, en þær breytingar urðu fyrir síðustu jól að ákveðið var að hverfa frá því að leggja virðisaukaskatt á verulegan hluta ferðaþjónustunnar. Þar af leiðandi þótti ekki ástæða til þess að halda í þá stefnu að lækka tryggingagjaldið, en þess skal getið að veitingastarfsemin varð ekki fyrir neinum skattalegum áhrifum fyrir síðustu áramót öðrum en þeim að það er auðvitað þeim til hagsbóta að virðisaukaskattur af matvælum lækkaði. Það eina sem ríkisstjórnin hefur því gert að öllu samanlögðu hingað til og Alþingi að sjálfsögu líka gagnvart þessari sérstöku grein er að lækka matvælin sem styrkir samkeppnisstöðu þeirra fyrirtækja sem sækjast m.a. eftir erlendum ferðamönnum sem sínum viðskiptamönnum.

Virðulegi forseti. Ég gat þess með skýrum hætti þegar þetta mál var kynnt í mínum þingflokki að ég hefði miklar efasemdir um þá skattlagningu sem frv. gerir ráð fyrir. Rökstuðningur minn var að því leyti og er afskaplega einfaldur að árið 1990, að því er ég hygg, var tryggingagjald hækkað, m.a. á landbúnað. Við umfjöllun málsins í þinginu kom það skýrlega fram að þessari hækkun á tryggingagjaldi ættu að fylgja réttindi til atvinnuleysisbóta í sveitum. Sjálfur var ég ekki sérstaklega ánægður með þessar breytingar, hvorki skattinn né heldur að bændur fengju þennan bótarétt því að ég sá fyrir mér að það yrði erfitt að framkvæma hann með sanngjörnum og eðlilegum hætti. Og nú hafa menn orðið vitni að því að það hafa verið settar reglur um greiðslu atvinnuleysisbóta sem gera það að verkum að vissir aðilar í þjóðfélaginu geta ekki notið atvinnuleysisbóta. Hér nefni ég til trillusjómenn, vörubifreiðastjóra og bændur. Og svarið við þeim áherslum sem komu fram árið 1990 birtast í hækkun á tryggingagjaldi. Í staðinn fyrir að njóta réttinda er mönnum gert að greiða hærri skatta. Ég hefði fyllilega getað fellt mig við að þessi réttindi væru felld út, t.d. gagnvart landbúnaðinum, og tryggingagjaldið væri lækkað á landbúnaði að sama skapi. Það væri fullkomlega ásættanlegt frá minni hendi. En það að sleppa atvinnuleysisbótarétti gagnstætt því sem var lagt til grundvallar árið 1990 og auka skattheimtu getur auðvitað ekki gengið upp. Það er að sjálfsögðu alveg útilokað að vinna með þeim hætti. Ég skil út af fyrir sig stöðu ferðaþjónustunnar og hér hefur verið fjallað um erfiðleika í þeim rekstri sem víða kemur fram. En er eitthvað betra umhorfs í sveitum landsins? Er staða íslenskra bænda þannig að það sé hægt að miðla fjármagni frá þeim yfir í hótelrekstur á Íslandi eða ferðaþjónustu? Ég segi nei. Og ég fullyrði að það sé ekki hægt. Og það er engan veginn ásættanlegt að afgreiðslan á tryggingagjaldinu verði eins og hér er lagt til. Ég skora á frsm. að taka þetta mál til endurskoðunar og breyta þessum tillögum fyrir 3. umr. Annað er ekki ásættanlegt frá minni hendi.

Virðulegi forseti. Ég get alveg tekið undir það með hv. þm. Agli Jónssyni að það er að sjálfsögðu ekki þægilegt fyrir bændur eða aðra að fá á sig hækkun á þessu gjaldi úr 2,85% upp í 3%. Við höfum byggt upp þetta tryggingagjaldskerfi og það var á sínum tíma hugsað til samræmingar á ýmsum gjöldum sem var steypt saman í eitt gjald og kallað tryggingagjald og hugsað í því samhengi að það væri skattstofn og tekjur af honum notaðar til þess að standa undir m.a. atvinnuleysistryggingum. Ég get alveg tekið undir að það ætti í rauninni að endurskoða þetta gjald og gera það í samhengi við atvinnuleysistryggingarnar þannig að þeir aðilar sem af einhverjum ástæðum geta ekki verið inni í því kerfi með eðlilegum hætti þurfi ekki að borga þetta tryggingagjald. Það á bæði við um landbúnaðinn og það á í rauninni við um alla sjálfstæða atvinnurekendur því að það er mjög erfitt að koma þeim inn undir atvinnuleysistryggingarformið eins og það er í dag.

Virðulegi forseti. Ég þakka þessi skýru viðbrögð og drengilegu afstöðu. Ég hlýt að mega í ljósi þeirra orða sem féllu af munni hv. frsm. vænta þess að mínar óskir verði teknar til umfjöllunar aftur og málið verði leiðrétt fyrir 3. umr. Því að eins og hér kom fram, þá talaði hv. frsm. alveg nákvæmlega eins og ég og þar af leiðandi liggur ljóst fyrir að það ætti ekki að vera vandi fyrir okkur að komast að sameiginlegri niðurstöðu. Þessi skattlagning getur einfaldlega ekki gengið fram með þeim hætti sem hér er lagt til. Það standa engin efni til þess og ég stórefa að það sé meiri hluti fyrir því í þinginu.

Virðulegi forseti. Það mun að sjálfsögðu reyna á það hvort það er meiri hluti fyrir þessu í þinginu eða ekki. Ég hygg að við verðum að láta þetta ganga fram eins og málið er sett upp núna, en hins vegar mun ég með mikilli ánægju taka þátt í því með hv. þm. að finna leiðir til þess að losa landbúnaðinn og aðra sjálfstæða atvinnurekendur út úr þessu tryggingagjaldi og út úr atvinnuleysistryggingakerfinu sem sýnt er að virki ekki.

Virðulegi forseti. Það leynir sér ekki hvert hugur hv. frsm. stefnir í þessum efnum. Ég er fús til þess að hefja þetta starf sem frsm. bauð mér upp á þegar í stað. Landbn. er búin að ljúka sínum störfum og formaður þess vegna ekki sérstaklega upptekinn og það liggur líka fyrir að þessi umfjöllun hefur átt sér stað án þess að þessi afgreiðsla hafi verið orðuð við landbn. Það hefði náttúrlega verið sjálfsagður hlutur að leggja málið að þessu leyti fyrir landbn. til umsagnar. Ég fagna þessari yfirlýsingu og reyndar skoðunum frsm., sem ég hefði reyndar getað rennt grun í með því að maðurinn er bæði vitur og sanngjarn, og lýsi mig reiðubúinn til þess að ganga til samstarfs við hann um tillögur sem gætu leiðrétt þetta mál áður en það færi út af þinginu núna.

Virðulegi forseti. Ég skil vel áhyggjur hv. þm. En vegna þess að hér hefur komið fram álit á sögunni hvernig þetta gerðist í upphafi vil ég láta það koma skýrt fram að um áramótin 1990/1991 kom fram frv. um tryggingagjald sem gerði ráð fyrir hækkun á bændum án þess að því ætti að fylgja réttindi. Réttindi bænda til atvinnuleysisbóta komu síðar og voru alveg skilin frá þessu. Ég vil einnig að það komi fram að í frv., af því að ég sat í nefndinni sem fjallaði um málið sem var fjárhags- og viðskiptanefnd, kom skýrt fram að hugmynd þáverandi ríkisstjórnar var að samræma gjaldið á nokkrum árum þannig að það yrði jafnhátt alveg burt séð frá því hvaða atvinnugreinar ættu í hlut. Þetta er ég ekki að segja vegna efnis málsins heldur vegna þess hvaða söguskýring kom fram.

Virðulegi forseti. Þau réttindi sem landbúnaðinum hafa verið ætluð í þessum efnum og hæstv. fjmrh. er nú að koma á framfæri með því frv. til laga um breytingar á tryggingagjaldi sem hér er verið að ræða tóku mið af hækkun á tryggingagjaldinu eins og það var ákveðið árið 1990, þ.e. þau réttindi sem aldrei hafa orðið að neinum veruleika. Og afstaða mín til þessarar hækkunar árið 1990, og það hygg ég að hafi verið með marga fleiri þingmenn, tók mið af því að þarna áttu að fylgja réttindi þó að það kunni að vera rétt að frá þeim hafi verið gengið eitthvað síðar. En það breytir engu um það að hér eru komin viðbrögð við þeim ákvörðunum sem hafa verið tekin um þessi mál og viðbrögðin eru þau að það á að hækka tryggingagjaldið án þess að gera nokkrar ráðstafanir til þess að þeir sem greiða geti notið þess, þ.e. landbúnaðurinn. Það er auðvitað aðalatriði þessa máls að það er verið hækka tryggingagjaldið þrátt fyrir að það liggi fyrir að full brigð hafa verið á þeim ákvörðunum sem hafa verið teknar um að landbúnaðurinn gæti notið atvinnuleysisbóta eftir þá hækkun sem varð á tryggingagjaldinu árið 1990. Þetta er mergur málsins.

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að deila við hv. þm. um þetta. En það sem skiptir máli í söguskýringunni er einfaldlega það að um áramótin 1990/1991 þegar við, hv. þm. og ég, vorum í stjórnarandstöðu kom frv. sem sameinaði ýmsa gjaldaliði á atvinnureksturinn í eitt tryggingagjald. Þá urðu heilmiklar umræður um hvort þessu tryggingagjaldi, sem m.a. var á bændur, ætti að fylgja atvinnuleysisbótaréttur og bótarétturinn fylgdi ekki í það skiptið. Það er síðari tíma mál sem það gerist. Um þetta urðu miklar umræður og þeir sem lögðust gegn þessu á sínum tíma voru m.a. Alþýðusamband Íslands. Á síðari stigum málsins þegar var verið að ræða um atvinnuleysisbætur fyrir skömmu síðan á yfirstandandi kjörtímabili var gerð sú breyting sem hv. þm. er nú að tala um. Ég skil hans afstöðu mjög vel að það er auðvitað eðlilegt að það komi fram sú krafa að horfið verði frá því að bændur greiði þennan hluta gjaldsins sem fer í Atvinnuleysistryggingasjóð og þá verði afnumin réttindin í staðinn. Þá lógik skil ég fullvel.

Virðulegi forseti. Ég er þakklátur hæstv. fjmrh. fyrir þau orð sem hann lét falla í andsvari. Fyrir mér er það ekkert sérstakt efni hvernig sagan hefur gerst í þessu máli heldur staðfesting hans á því að þessi réttindi liggja fyrir. Og alveg burt séð frá því hvernig þau kunna að vera til komin, sem ég hef mínar meiningar um og er vel hægt að fletta upp, þá er ekki um efndir að ræða. Þess vegna standa engin efni til þess að hækka þetta tryggingagjald núna til þess að færa það til stuðnings við aðra atvinnuvegi því að þó að þeir séu kannski illa komnir, eins og ferðamannaþjónustan, þá er landbúnaðurinn enn þá verr kominn. Ég veit ekki hver getur verið þess umkominn að kveða upp þá dóma að það sé hægt að taka fjármuni af bændum landsins og færa þá yfir í aðrar atvinnugreinar, væntanlega á grundvelli þess að þar sé um auðugan garð að gresja. Slíkar áréttingar eru rangar og ég mótmæli þeim.

Virðulegur forseti. Það er nokkuð sérkennilegt á síðustu dögum þingsins að hlusta á stjórnarliða vera í svörum og andsvörum um meiningarmun sem er allmikill. Maður hlýtur að spyrja sig að því hvort sambandsleysi innan ríkisstjórnarflokkanna sé orðið svona mikið. Hér er í gangi 2. umr. um þetta mál sem virtist vera lítið mál þegar það kom fram en það býr oft ansi mikið að baki þeim málum sem ekki fer mikið fyrir á blaði. Hér eru sem sagt í gangi umræður um breytingar á tryggingagjaldi og það er rétt að spyrja hv. þm. Egil Jónsson að því hvort hann hyggist e.t.v. fara að taka upp þessi skattamál í landbn. Ég vil benda honum á það líka, sem hann hefur ekki enn þá komið fram með, að samkvæmt frv. eins og það liggur á borðinu fyrir framan okkur þá er hér um afturvirk lög að ræða því þau eiga að taka gildi 1. maí sem var í gær.

Virðulegi forseti. Það er engin furða á því þótt hv. 6. þm. Vestf. verði hissa þegar skýringar koma fram á afstöðu manna í þinginu, í þessu tilviki minni afstöðu. Ég gat þess að ég hefði haft fyrirvara um stuðning við málið þegar það var rætt í mínum þingflokki. Og þegar menn hafa slíkan fyrirvara á sinni afstöðu kemur það að sjálfsögðu mönnum sem þar vitna um ekkert á óvart þó fyrir henni sé talað í þinginu.

Hæstv. forseti. Þetta frv. er nokkuð margrætt því í því felast óumdeilanlega jákvæðir þættir þar sem er samræming tryggingagjaldstökunnar innan ferðaþjónustunnar. Á það var og hefur margoft verið bent þegar skattlagningarmál ferðaþjónustunnar hafa verið til umfjöllunar á undanförnum missirum, nú síðast fyrir síðustu áramót, að uppgjör þessara mála á þeim grundvelli sem þar var ráð fyrir gert væri gersamlega vonlaust. Ég man að ég margspurði að því og benti á það í ræðum í desembermánuði sl. hvort menn ætluðust virkilega til þess að hótelreksturinn og samsettur rekstur í ferðaþjónustunni færi að leggja það á sig að reyna að greina þetta sundur og borga af þessu með mismunandi prósentum og að það yrði gert af einhverju viti. Auðvitað er niðurstaðan sú að það er alveg ómögulegt og ég fagna því að menn hafa áttað sig og leggja nú til að eitt verði látið yfir ganga, bæði hótelgistingu, sem fengið hefur á sig virðisaukaskatt illu heilli, og einnig veitingareksturinn og útleigu bifreiða þó þar sé ekki um virðisaukaskattsskylda þjónustu að ræða. Þetta er gott og blessað og sömu leiðis sú brtt. meiri hlutans sem samstaða var um í efh.- og viðskn. að taka hugbúnaðariðnaðinn þarna með. Þá er líka upptalið það sem er jákvætt í þessu frv. Það sem er neikvætt í því er auðvitað sú hækkun á lægra þrepinu sem er lögð til grundvallar til að fjármagna tekjutapið vegna niðurfellingarinnar á hinum þáttunum. Það er að mínu mati afar óheppileg ráðstöfun að velja þá leið að fjármagna tekjutap ríkissjóðs að fullu og öllu með sambærilegri hækkun hvað tekjur snertir í lægra þrepinu. Auðvitað eru engin sérstök rök fyrir því að tekjutap ríkissjóðs vegna þess að tryggingagjald er lækkað á tilteknum útflutningsgreinum skuli endilega borið uppi með meiri tekjuöflun af lægra þrepi tryggingagjalds. Það er ekki svo. Að sjálfsögðu getur ríkissjóður bætt sér þetta með öðrum hætti, annarri tekjuöflun eða hreinlega látið það ógert og látið það mál bíða afgreiðslu næstu fjárlaga og næstu tekjuöflunaráætlunar ríkissjóð fyrir árið 1995. Það yrði enginn héraðsbrestur þó að á síðari hluta þessa árs töpuðust nokkrar tekjur vegna þessarar niðurfellingar. Ég bendi á að þetta á ekki að taka gildi fyrr en 1. maí reyndar samkvæmt frv., það verður nú tæplega úr þessu, hæstv. forseti, þannig að ég gef mér að gildistökunni verði frestað a.m.k. til 1. júní eða eitthvað því um líkt og þá er árið langleiðina hálfnað. Þannig að tekjutapið sem hér er reiknað út á ársgrundvelli yrði þá niður undir helmingurinn af því. Það er því auðvitað enginn héraðsbrestur hvað þá landsbrestur þótt ríkissjóður yrði af einhverjum tugum milljóna á síðari hluta ársins. Það sem er afar óheppilegt við þessa aðferð sem hér er lögð til er það að með þessu er atvinnugreinunum í raun stillt upp sem andstæðingum. Og útflutningsgreinarnar, sjávarútvegur, landbúnaður og aðrar greinar sem eru á lægra þrepinu koma út sem hálfgerðir andstæðingar hinna greinanna sem fá tiltekna lagfæringu. Af því að það er ekki svo að tekjuöflun ríkisins sé svo nákvæmlega niðurhólfuð að akkúrat einhver tiltekin prósenta skuli koma af tryggingagjaldi og enn önnur frá tekjuskatti fyrirtækja eða einstaklinga og svo framvegis þá er þetta auðvitað ekki frambærilegt. Að vísu má segja að tekjum af tryggingagjaldi sé að hluta til ráðstafað með ákveðin verkefni í huga, þ.e. Atvinnuleysistryggingasjóð, Vinnueftirlit ríkisins, slysa- og sjúkratryggingar og fleira því um líkt. Þá eru það kannski rök í einhverra huga fyrir því að færa þetta til innan tryggingagjaldsins. En þau eru ekki fullnægjandi að mínu mati með þeim rökum sem ég hef gert grein fyrir að það er afar óheppilegt að stilla málinu svona upp að aðrar greinar óskyldar þurfi að borga þessa lagfæringu á starfsgrundvelli ferðaþjónustunnar og hugbúnaðariðnaðarins. Það er ekki mjög gott að málin lendi í þannig uppstillingu. Það er alveg bölvað. Og tekur náttúrlega steininn úr þegar svo háttar til eins og hér gerist a.m.k. gagnvart landbúnaðinum, að þessi íþyngjandi ráðstöfun gagnvart landbúnaðinum vegna þess að verið er að lagfæra starfsskilyrði hugbúnaðariðnaðarins og ferðaþjónustunnar bitnar á grein sem ekki nýtur svo réttindanna sem á bak við standa. Það er von að hv. þm. Agli Jónssyni, formanni landbn., sem varð heimsfrægur í vetur, að vísu varð kannski dálítið stjörnuhrap að lokum þegar ríkisstjórnin magalenti og ekki síst hv. þm. í búvörudeilunni, renni blóðið til skyldunnar og hann leggi leið sína hingað í ræðustólinn og mótmæli þessu. Eins og þetta birtist landbúnaðinum, að fá á sig 0,15% hækkun tryggingagjaldsins vegna lagfæringar á starfskjörum óskyldra atvinnugreina og njóta svo engra réttinda á móti, þá er náttúrlega varla von að menn séu mjög hýrir með það. Þeir komu á fund efh.- og viðskn. frá sjávarútveginum og fleiri og töldu þetta svo fráleitan málflutning að það tæki engu tali og þyrfti varla að ræða það að svona gætu menn ekki gert. Ég man að framkvæmdastjóri LÍÚ gekk út úr dyrunum með þeim orðum að hann sæi ekki ástæðu til að vera að mæta á fund nefndarinnar út af þessu máli svo sjálfgefið væri það að svona gætu menn ekki afgreitt það. Það væri svo fráleitt og út úr öllu korti að honum datt ekki í hug að nefndin mundi leggja það til og taldi þess vegna að það gæti ekki verið tilefni til að koma sérstaklega á fund nefndarinnar út af þessu litla máli. Vegna þeirra orðaskipta sem urðu á milli hv. þm. Egils Jónssonar annars vegar og hins vegar hæstv. fjmrh. og hv. 5. þm. Norðurl. v. ,Vilhjálms Egilssonar, út af þessu þá vil ég náttúrlega segja að það var rétt sem fram kom hjá hæstv. fjmrh. að þegar tryggingagjald var innleitt gagnvart landbúnaðinum um áramótin 1990/1991 þá var það ekki í neinum beinum tengslum við lagabreytingar eða ákvarðanir um réttindi þeim til handa til atvinnuleysisbóta sem landbúnað stunda en sú umræða kom upp beint í kjölfarið. Mér er það mjög minnisstætt sem þáv. landbrh. að bændur komu strax fram með þær réttmætu kröfur að um leið og þeir væru orðnir aðilar að þessu kerfi og greiddu tryggingagjald yrði að taka atvinnuleysisbótaréttindi þeirrar stéttar til skoðunar. Og í þeirri vinnu sem á næstu mánuðum fór fram við gerð búvörusamningsins var þetta mál iðulega tekið upp á borðið. Það er því hvort tveggja rétt að þetta var ekki í beinum tengslum varðandi afgreiðslu á Alþingi en hitt er jafnljóst að frá upphafi voru forsvarsmenn bænda með þá eðlilegu og réttmætu kröfu uppi að þeir sem á annað borð væru farnir að greiða gjöld til þessa kerfis og fjármagna það yrðu auðvitað að koma til álita sem njótendur réttindanna. Þá verð ég í leiðinni, hæstv. forseti, af því að tryggingagjaldið er á dagskrá og umræðan hefur leiðst inn á þetta svið, réttindin sem á móti koma, að inna hæstv. fjmrh. eftir því hvernig þessi mál standa. Er það virkilega svo að þingið eigi að fara heim í maímánuði 1994 og það hafi ekkert gerst varðandi réttindi sjálfstætt starfandi og einyrkja í þessum atvinnurekstri? Þá er ég auðvitað ekki bara að tala um bændurna heldur er ég líka að tala um þá hópa sem misstu beinlínis réttindi við síðustu breytingar, eins og vörubílstjóra og trillusjómenn. Hæstv. félmrh. upplýsir það í umræðum á Alþingi að það sé löngu tilbúin reglugerð í félmrn. sem eigi að rýmka réttindi sjálfstætt starfandi atvinnurekenda, hún sé til skoðunar í fjmrn. og þar við sitji. Það var ekki hægt að skilja hæstv. félmrh. öðruvísi en svo að fjmrn. lægi á reglugerðinni. Ég spyr hæstv. fjmrh.: Er þetta svona? Er fjmrn. að þvælast fyrir í þessu máli og stöðva reglugerð félmrh.? Ef svo verður þá um endanlega stöðvun að ræða eða er þess að vænta að pappírinn komist í gegnum síuna einhvern tímann á næstu dögum? Ég hef áður lýst því yfir, hæstv. forseti, að ég mun ekki þegjandi og hljóðalaust una því að þingið verði sent heim fyrr en kominn er botn í þetta mál. Það er alveg gjörsamlega óviðunandi og ekki hægt fyrir þingið sem afgreiddi í fyrra lagabreytingar með það í huga að auka réttindi manna gagnvart þessum efnum og taka nýja hópa inn. Það var gagngert yfirlýstur tilgangur breytinganna að rýmka reglur um atvinnuleysisbætur þannig að sjálfstætt starfandi atvinnurekendur sem áður höfðu legið utan garðs kæmust þarna inn. Það var aldrei á það minnst að einstakir hópar ættu að missa réttindi sín. En hver er niðurstaðan? Heilt ár er liðið þannig að þessar breytingar hafa kostað hópa réttindin sem höfðu þau áður. Þvert ofan í það sem Alþingi ætlaðist til með breytingunum. Og þá verður annað tveggja að gerast að Alþingi hreinlega með afdráttarlausum hætti í lögum tryggi þessum hópum þessi réttindi eða það sem hæstv. ríkisstjórn hefur þóst geta gert það geri hún og komi loksins frá sér þessari breyttu reglugerð sem opni sjálfstætt starfandi atvinnurekendum leið inn á bótakerfið, þar með talið þeim sem höfðu það fyrir, eins og vörubílstjórar, en misstu þær við þessar ólánssömu breytingar. Það er alveg úrslitaatriði af minni hálfu að þingið fari ekki heim fyrr en kominn er botn í þetta mál. Og úr því að þetta mál ber á góma undir þessu dagskrármáli og hv. 3. þm. Austurl. m.a. tekur það gagngert upp vegna bændanna þá fylgi ég því eftir. Þannig er, hæstv. forseti, að ég er ekki aðili að nál. minni hluta efh.- og viðskn. sem er birt á þskj. 1120 og er þar titlaður sem 1. minni hluti. Ég hef ekki skilað sjálfstæðu nál. en ætla að gera grein fyrir afstöðu minni til málsins munnlega og áskil mér allan rétt til að fylgja því eftir ef svo ber undir með einhvers konar frhnál. eða nál. á síðari stigum. Ástæða þess að ég skrifa ekki upp á nál. er ekki sú að ég sé efnislega í grundvallaratriðum ósammála 1. minni hluta, en hann skipa þingmenn Kvennalista og Framsfl., heldur að í því nál. er vísað til tillagna þess sama minni hluta í skattamálum um áramótin. En þannig háttaði til að ég varð ekki samferða þeim minni hluta efh.- og viðskn. hvað varðaði afstöðu til skattamála og meðferð þeirra á þinginu og flutti um það sjálfstæðar og sérstakar breytingartillögur því Alþb., sjálfu sér samkvæmt, studdi þá lækkun á matarskatti sem kom til framkvæmda um síðustu áramót öfugt við Framsfl. og Kvennalistann. Alþb. hafði lengi og í raun og veru frá upphafi barist fyrir því að skattlagning á brýnustu lífsnauðsynjar, matvæli og fleiri vörur, væri lægri en á aðrar neysluvörur og þess vegna töldum við sjálfgefið að taka þátt í því að afgreiða þá breytingu um síðustu áramót og greiddum henni atkvæði okkar. Af þeirri einu ástæðu kom strax í upphafi ekki til álita af minni hálfu að skrifa upp á nál. 1. minni hluta úr því að það var svona úr garði gert sem var í sjálfu sér ekki mitt mál að ákvarða heldur útbúið svona af fulltrúum þessara flokka. Þá verð ég að segja að úr því það mál kemur hér einnig fyrir í formi þessarar vísunar í nál. 1. minni hluta þá er óhjákvæmilegt að rifja það upp í leiðinni, úr því að minni hlutinn er nú enn við það heygarðshorn að vísa í sínar merkilegu tillögur um skattamál frá síðasta þingi, að nú er kominn tiltekinn dómur reynslunnar á þessar breytingar. Hvernig er hann? Jú, hann er sá að matvælaverðið hefur lækkað fyllilega til samræmis við það sem spáð var og vonir stóðu til fyrir síðustu áramót þegar verið var að afgreiða þessar breytingar. Ítarleg könnun sem Hagstofan hefur unnið í samráði við verkalýðshreyfinguna hefur verið birt. Alþýðusamband Íslands hefur staðið fyrir birtingu á henni og sent frá sér fréttatilkynningu um það. Þar kemur í ljós að verðið á viðkomandi matvörum hefur í mörgum tilvikum lækkað um full 10% og í raun og veru hafa gengið eftir björtustu vonir manna og væntingar um það að matvælaverðið mundi lækka með þessum breytingum. Þetta er hlutur sem á fullkomlega erindi inn í umræðuna og á þingspjöldin eftir alla umræðuna sem varð um síðustu áramót. Það er út af fyrir sig athyglisvert að fulltrúar 1. minni hluta skuli vera svo kjarkaðir að vísa eftir sem áður í þessa skattaafgreiðslu um jólin vegna þess að hinu gagnstæða var haldið fram ekki síst af þessum hv. þm. Ég vil sem sagt leyfa mér að minna á þetta af því að málið er svona fram borið af 1. minni hluta að það er vitnað í þessar skattatillögur og jafnframt undirstrika að við þingmenn Alþb., sem studdum þessar breytingar og lækkun á matarskattinum, höfum síður en svo ástæðu til að sjá eftir okkar afstöðu í þessum efnum því nú hefur dómur reynslunnar sýnt að það var rétt að þarna var á ferðinni beitt aðgerð til að lækka verð brýnustu lífsnauðsynja fjölskyldnanna í landinu og hefur sannanlega skilað sér með þeim hætti að það er ástæða til að fagna því. Ég held þess vegna að það sé ekki í sjálfu sér endilega tilefni til að vera að vísa í einhverjar tilteknar hugmyndir um tekjuöflun öðrum fremur. Staðreyndin er sú, eins og ég sagði hér í upphafi, að það er ekkert stórmál þó þessi lagfæring á tryggingagjaldinu kæmi til framkvæmda gagnvart ferðaþjónustunni og hugbúnaðariðnaðinum og síðan yrði tekið á fjáröflun á móti í tengslum við almenn fjáröflunarmál við afgreiðslu næstu fjárlaga. Þarna væru á ferðinni einhverjir tugir milljóna sem er ekki stórmál í mínum huga. Jafnvel mundi ég frekar vilja, ef málið snýst um það að afla tekna, skoða það með hæstv. fjmrh. að gera það með einhverjum öðrum og almennari hætti en þeirri uppstillingu mála að lagfæring á starfskjörum tveggja atvinnugreina, eins og ferðaþjónustunnar og hugbúnaðarins, sé borguð með íþyngjandi ráðstöfunum gagnvart öðrum og óskyldum þáttum í atvinnulífinu og það jafnvel greinum eins og landbúnaðinum sem ekki nýtur neinna réttinda á móti. Það er alveg ómöguleg uppstilling. Auðvitað er það svo að skattlagningar- og fjáröflunarmál, ekki síst atvinnulífsins og fyrirtækjanna, þarf að taka til heildarendurskoðunar og samræmingar. Þetta er allt of mikið út og suður og ég held að það þurfi að fara yfir það hvernig sköttum hefur verið létt af fyrirtækjunum í stórum stíl sem er auðvitað ein ástæða þess að nokkur fyrirtæki eru nú að gera upp með alveg bærilegum hagnaði og gætu vel greitt af þeim hagnaði skatttekjur til ríkisins. Ég tel að það sé búið að ganga allt of langt í lækkun tekjuskatts fyrirtækja. Það er engin ástæða til að færa hann svona langt niður fyrir skattprósentu einstaklinganna og það furðulega er þegar það er athugað að Ísland er farið að skera sig úr í hópi vestrænna ríkja, OECD-ríkja, fyrir hvað? Ekki fyrir háa skatta á fyrirtækjum, eins og hér er búið að tönnlast á, nei, fyrir lága skatta á fyrirtækjum. Menn geta farið yfir þetta ef þeir trúa mér ekki. Ég hef nýlega gert það og fengið vandaða úttekt á því sem styðst við gögn frá Efnahags- og framfarastofnuninni að Ísland og reyndar mörg hinna Norðurlandanna einnig eru að verða í sérflokki hvað snertir lága skatta á fyrirtæki en háa skatta á almenna launamenn í formi hárra tekjuskatta og hárra neysluskatta. Og það er t.d. athyglisvert að einmitt skattar á atvinnulífið sem tengjast launaútgjöldunum eru með því lægsta sem þekkist á Íslandi. Þær tölur eru víða á bilinu 6, 8 og upp í 12--14% annars staðar, en hér erum við að tala um mun lægri tölu. Ég er að vísu þeirrar skoðunar að tekjuskattsálagning sé auðvitað miklu réttlátari og þá önnur afkomutengd tekjuöflun. Í staðinn fyrir aðstöðugjaldið sem var meingallaður skattstofn komi t.d. aðrir afkomutengdir gjaldstofnar þannig að skattlagningin verði ekki í sama mæli flöt og áður var. En það er alveg ljóst að mínu mati að það þarf að fara yfir og skoða þessi mál öll í samhengi. Ég held að það þurfi t.d. líka að velta því fyrir sér hvernig þessar breytingar í heild sinni hafa komið út gagnvart einstökum greinum. Því er haldið fram af mörgum sem starfa í sjávarútvegi að öfugt við það sem sagt var, að niðurfelling aðstöðugjaldsins þar mundi leiða til bættra starfsskilyrða sjávarútvegsins, þá hafi hækkun tryggingagjaldsins og upptaka tryggingagjalds á t.d. launagreiðslur til sjómanna verkað þannig að í raun sé um íþyngingu að ræða. Fyrirtæki sem kannski borguðu 15 millj. í aðstöðugjald borgi núna 30 millj. meira en áður í launatengdum gjöldum. Þessa hluti þarf auðvitað að fara yfir því hver var ein meginröksemdin fyrir almennri niðurfellingu aðstöðugjalds? Hún var erfiðleikar sjávarútvegsins. Og menn gengu svo langt í því, menn voru svo flottir á því, að þeir felldu niður aðstöðugjaldið af Eimskipafélaginu vegna þess að sjávarútvegsfyrirtæki einhvers staðar úti um landið áttu bágt og í erfiðleikum. En nú er Eimskipafélag Íslands að gera upp með hartnær 400 millj. kr. hagnaði og inn í það kemur auðvitað einhverra tuga milljóna króna niðurfelling aðstöðugjalda af því fyrirtæki. Ég spyr: Er þetta skynsamlegt og gáfulegt? Er Eimskipafélagið ekki aflögufært í sameiginlega sjóði landsmanna borið saman við til að mynda þær skattahækkanir á almenna launamenn sem gengið hafa yfir að undanförnu? Ég held það. Og að vera kominn með tekjuskattsprósentu fyrirtækjanna niður í 33% en hæstu skattprósentu á einstaklingum um eða yfir 45%, og náttúrlega enn hærri þegar tekjutenging ýmissa bóta er tekin með í reikninginn, þá er jaðarskattprósentan á launum á ákveðnum tekjubilum milli 100 og 200 þús. kr. á mánuði hjá fjölmörgum fjölskyldum í landinu milli 60--75%. Það er auðvitað alveg óheyrilegt að menn skuli vera að borga í raun af krónum sem þeir fá í kaup á því bili, fjölmargar fjölskyldur í landinu, svona prósentur á sama tíma og gróðafyrirtækin eru komin niður í 33%. Ég vil því, hæstv. forseti, að lokum beina þeim eindregnu tilmælum til hæstv. fjmrh. að hann taki það til íhugunar að frekar en að afgreiða frv. svona, sem er meingallað og sætir hér andstöðu m.a. frá stjórnarþingmönnum, þá verði það tekið til skoðunar að gera þessa lagfæringu núna um mitt árið því að gildistakan verður varla fyrr og láta það liggja á milli hluta hvort um sérstaka fjáröflun á móti verði að ræða. Ætli það sjáist nú á svörtu, hallann hjá hæstv. fjmrh., einhverjir fáeinir tugir milljóna út af þessu. Það er náttúrlega svo langt, langt innan skekkjumarka að það er ekki nokkur leið að mæla það og ýmislegt annað hægt að gera líka ef menn vilja sérstaklega hafa það í huga að jafna reikningana, t.d. skera niður einhverjar flottframkvæmdir hér sem eru kannski ekki alveg lífsnauðsynlegar eða brýnar. Ætli þeir þyldu það ekki í Hæstaréttarhúsinu að hægt væri þar á framkvæmdum um einhverja tugi milljóna og það látið mæta þessu eða svo, væri ekki vitlausara en hvað annað. En svona uppstilling er afar óheppileg og vanhugsuð. Að lokum, hæstv. forseti, þá held ég að það sé alveg borðleggjandi eftir orðaskipti stjórnarliða hér áðan að við stjórnarandstæðingar hljótum að óska eftir því að málið komi aftur inn í efh.- og viðskn. Það var aldrei á það minnst í meðförum nefndarinnar að það væri ágreiningur í stjórnarliðinu um meðferð þessa máls og að það væri ekki stutt af öllum stjórnarþingmönnum. Við höfum gengið út frá því að hér væri venjulegt stjfrv. á ferðinni og nyti stuðnings meiri hlutans og allra stjórnarþingmanna en nú er annað uppi á teningnum. Nú koma hér upp stjórnarþingmenn og lýsa yfir andstöðu við málið. Þeir segjast að vísu hafa haft um það fyrirvara í sínum þingflokkum en það vissum við ekki. Í ljósi þessa held ég að það sé alveg einsýnt mál að í kjölfar þessarar umræðu og reyndar væri nú enn heppilegra á meðan hún hún stendur, þá verði henni bara frestað og málið komi aftur til efh.- og viðskn. þar sem okkur gefist þá tóm til þess að fara yfir það í ljósi þessara nýju upplýsinga.

Virðulegi forseti. Ég vil fyrst taka fram að tryggingagjaldið rennur til ákveðinna þarfa og oft eru þessar útgjaldaþarfir til komnar vegna samninga á milli aðila vinnumarkaðarins. Þess vegna er afar nauðsynlegt að þessum stofni sé til skila haldið þannig að ekki skerðist heildartekjur tryggingagjaldsins. Ég er sammála formanni Alþb., fyrrv. fjmrh., um það að það sé rétt að vinna að því að samræma þetta gjald. Þannig var gengið frá frv. í upphafi. Ég tel þess vegna afar eðlilegt og lógískt að ef einhver hópur fyrirtækja fer úr efri flokknum í þann neðri, þá hækki gjaldið á neðri hópnum því að markmiðið hlýtur að vera það að samræma gjaldið áður en yfir lýkur. Vegna réttinda sjálfstætt starfandi skal það tekið fram að það eru viðræður á milli ráðuneytanna og ég á von á því að á næstunni verði hægt að gefa út reglugerð af hálfu félmrn. Eitt af því sem auðvitað hefur verið rætt, þótt ég eigi ekki von á því að það verði niðurstaðan, er að kippa sumum þeirra út úr kerfinu þannig að þeir séu ekki að borga inn í almenna sjóðinn og fá lítil réttindi. Það mætti líka hugsa sér að hafa þá í sérsjóði, en ég vil geta þess að 0,15% hækkun t.d. á bændum þýðir um það bil 100 kr. á mánuði frá hverju býli að meðaltali eða um það bil. Þetta vildi ég að kæmi hér fram og það má ekki rugla aðstöðugjaldinu inn í þessa umræðu. Þar erum við með fjóra milljarða í húfi, eitthvað þar um bil, en í þessu frv. er verið að ræða um peninga sem eru jafnvel innan við 100 milljónir. Svo það er verið að bera saman títuprjónshaus og fótbolta þegar menn ræða þetta í sama orðinu.

Hæstv. forseti. Mér er ljóst að tryggingagjaldið rennur til markaðra verkefna sem reyndar eru talin upp í greinargerð, atvinnuleysistrygginganna, sjúkrahústrygginganna og fleiri þátta. En það breytir auðvitað ekki hinu að hægt er að mæta því tekjutapi með öðrum aðgerðum ef svo ber undir. Jafnframt er ljóst að ríkið er að greiða þar fyrir utan stórkostlega fjármuni inn í atvinnuleysistryggingarnar þannig að það er náttúrlega bókhaldsatriði í raun hvernig þeirra tekna er aflað og hvenær þær eru færðar. Ætli það vanti ekki sjálfsagt eina tvo milljarða eða svo a.m.k. inn í Atvinnuleysistryggingasjóð til að standa undir útgjöldum hans og þann halla ber ríkið lögum samkvæmt, ábyrgist greiðslurnar, eins og allir þekkja. Varðandi þetta með samræmingu tryggingagjaldanna þá er sú hugsun svo sem alveg eðlileg og margt til í því, en það verður auðvitað að vera í samhengi við aðra þætti sem tengjast afkomu greinanna og stöðu þeirra. Það er hægt að samræma einn svona gjaldstofn án þess að það þurfi að valda nettóíþyngingu hjá viðkomandi grein. Það má hugsa sér að lagfæra þá starfsskilyrði hennar með öðrum hætti á móti o.s.frv. Og fram hjá einu verður auðvitað ekki horft að á sama tíma og menn telja ástæðu til að gera lagfæringar á starfskjörum einnar greinar eins og ferðaþjónustunnar og það er gott og hún er vaxandi grein og verður vonandi áfram. Þá er ekki sanngjarnt að skella þeirri íþyngingu yfir á aðrar greinar sem eru jafnvel að berjast við gífurlega erfiðleika eins og landbúnaðurinn er. Því er alveg ómótmælt að það er mikill samdráttur og miklir erfiðleikar í landbúnaðinum. Það kann vel að vera skynsamlegt að skoða það að t.d. bændur, sjómenn, vörubílstjórar og vinnuvélaeigendur myndi einhvers konar sjálfstæðan hóp eða deild eða jafnvel alveg sjálfstæðan sjóð í þessu kerfi. En ég er hins vegar alveg andvígur því að menn gangi inn í þá umræðu út frá þeim grundvelli að þessir hópar eigi ekki að njóta réttindanna. Það verður að vera markmiðið að allar stéttir njóti þessara réttinda, ekki síst eins og atvinnuástandi er nú háttað í tíð atvinnuleysisstjórnar Davíðs Oddssonar, hæstv. forsrh.

Virðulegi forseti. Ég vek athygli á því að það hefur ekki komið viðbragð við því enn þá hvort þetta mál verður tekið aftur til hv. efh.- og viðskn. sem skiptir kannski dálitlu máli upp á meðferð málsins og ræðuhöld. Það hefur komið fram mjög eindregin ósk um það frá hv. þm. Agli Jónssyni að málið verði tekið aftur til meðferðar í hv. efh.- og viðskn. og það hefur verið tekið undir það, hygg ég, af hv. 4. þm. Norðurl. e. og ef til vill fleiri. Ég vil því byrja mál mitt á því að ítreka þá spurningu því hún skiptir miklu máli í því sambandi sem hér er uppi. Ég hefði nú talið að það skipti miklu máli og þá einnig í tengslum við það sem ég ætla hér að flytja vegna þessa máls. Það sem ég vildi koma hér á framfæri, hæstv. forseti, snertir aðallega greiðslu Kísiliðjunnar við Mývatn á tryggingagjaldi. Þannig háttar til að hv. iðnn. skrifaði hv. efh.- og viðskn. bréf um greiðslu Kísiliðjunnar á tryggingagjaldi og mér er ekki kunnugt um að það hafi komið neitt viðbragð fram frá hv. efh.- og viðskn. um þetta mál. Hv. frsm. nefndarinnar, Vilhjálmur Egilsson, nefndi þetta bréf ekki í sinni ræðu né heldur aðrir þeir úr nefndinni sem talað hafa þannig að ég verð auðvitað að byrja á að spyrja að því hvort formaður nefndarinnar eða varaformaður eru staddir í húsinu til þess að svara því hvaða skoðun þeir hafa á þessu erindi hv. iðnn.

Svo að forseti svari því sem hann getur svarað þá er formaður nefndarinnar ekki í húsinu á þessu augnabliki samkvæmt töflu.

En ætli hv. frsm. sé í húsinu?

Þá er forseti að vitna til frsm., hv. 5. þm. Norðurl. v.

Varaformann nefndarinnar?

Já, varaformaður nefndarinnar.

Já, takk fyrir.

Hv. 1. þm. Austurl., formaður nefndarinnar, er heldur ekki í húsinu.

Það er þá spurning, hæstv. forseti, hvort ég gæti farið fram á það að það yrði hinkrað með málið þangað til þessir höfðingjar eru viðstaddir, annar hvor eða báðir, og ég héldi þá áfram ræðu minni einhvern tíma seinna í dag.

Forseti sér ekkert athugavert við það þar sem er líka komið að því að fresta þessum fundi. Frestar þá hv. 9. þm. Reykv. ræðu sinni.