Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þessu máli er nú raunverulega til lykta ráðið á Alþ., því að ákveðið hefur verið að verja 4 millj. kr. af tekjuafgangi síðastliðins árs til þess að lúna einstaklingum til að koma sér upp smáíbúðum. Þetta frv. fjallar því um nánari reglur um, hvernig þessum lánum skuli hagað, bæði um lánstíma, vexti og fleira, en um þetta hafa engin lög verið til áður, og þótti því rétt að setja nánari fyrirmæli um það, og er það gert með þessu frv. Fjhn. hefur haft málið til athugunar og mælir eindregið með því, að það verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Fjhn. hefur haft þetta mál til athugunar og rætt það allmikið. N. hafði jafnvel tekið það til umræðu, að vísu óformlega, áður en því var til hennar vísað, og er sannleikurinn sá, að n. hefur talið sig í allmiklum vanda stadda við afgreiðslu málsins. Í fyrsta lagi hefur n. borið frv. saman við niðurstöðutölur landsreikningsins fyrir árið 1949, og eru þær réttar. - Það er út af athugasemdum þeim, sem yfirskoðunarmenn ríkisreikningsins hafa gert, að n. telur, að athuga hefði þurft málið betur. Af 29 athugasemdum, sem yfirskoðunarmenn ríkisreikningsins hafa gert, hafa þeir vísað 11 til aðgerða Alþingis. Nú er það vitað mál, að þegar slíkum athugasemdum er vísað til aðgerða Alþingis, hlýtur það að vera meiningin, að Alþingi geri eitthvað í þessum málum, en það hefur nú verið svo og er svo enn, að engar till. hafa komið fram um það, hverra aðgerða Alþ. sé þörf, hér á hv. Alþ. frá yfirskoðunarmönnum, enda þótt þeir séu sjálfir alþm. Ég vil láta í ljós þá skoðun mína, að mér finnst, að þeir eigi sjálfir að gefa Alþingi bendingu um, hvað þeir vilja láta gera í þessum málum. Þetta hafa þeir ekki gert, hvorki fyrr né nú, en ég vil með þessari ábendingu minni vonast til þess, að annar háttur yrði upp tekinn í þessu máli. Eftir þessum athugasemdum virðist misbrestur hafa orðið í ýmsu við landsreikningana fyrir árið 1949. Ég skal aðeins geta um það, sem vísað hefur verið til aðgerða Alþingis. Þá er það fyrsta athugasemdin um það, að endurskoðun á ýmsum ríkisstofnunum hafi dregizt úr hófi fram. ríkisstj. viðurkennir þessa athugasemd rétta og eins aðra athugasemdina, sem einnig er vísað til Alþ. Hún er um það, að allmiklar eftirstöðvar af gjöldum séu enn útistandandi, og er vissulega ástæða til að gera gangskör að því að innheimta þessi gjöld. - 5. og 6. athugasemdunum er einnig vísað til Alþ., en þær fjalla um það, að ýmsar ríkisstofnanir hafi lánað af fé sínu allmikla upphæð, að vísu í þarfir ríkisins, og virðist þetta ekki viðeigandi, nema vel sé um alla hnúta búið. - 7. athugasemd er um það, að vörukaup hafi farið fram hjá tóbakseinkasölunni án þess að hafa verið bókuð fyrr en eftir á. Verður þetta að teljast - svo að ekki sé meira sagt - ákaflega óviðeigandi. Meðal annars geta vaknað ýmsar grunsemdir í sambandi við þessa aðferð. - 8. athugasemdin, sem einnig er vísað til aðgerða Alþ., er út af umframgreiðslum hjá Ríkísútvarpinu, og álíta yfirskoðunarmenn, að ríkisstofnanir eigi að fara betur eftir fyrirmælum Alþ. N. vill taka undir þetta, enda er tilgangslaust að semja fjárlög, nema eftir þeim sé farið að svo miklu leyti sem mögulegt er. -11.–13. athugasemdir eru viðvíkjandi óinnheimtum sektum. Það er vitanlega sjálfsagt að leitast við, að þær séu innheimtar, því að annars verður það að markleysu að dæma menn í sektir. - Um 16. athugasemdina er svipað að segja og um þá 8. Fjallar hún um umframgreiðslur, sem orðið hafa hjá fjárhagsráði, og virðast þær hafa farið fram án samþykkis ráðherra. - 19. athugasemdinni er ósvarað af hæstv. ríkisstj., en hún er viðvíkjandi byggingu lýsisherzlustöðvar, og leyfi ég mér því nú að spyrjast fyrir um, hvað því máli líður. Vil ég spyrja hæstv. ráðh. (EystJ) um þetta. Ég mun nú ekki ræða þetta nánar. Sumar þær athugasemdir, sem yfirskoðunarmenn hafa gert, eru allathyglisverðar, en þar sem þeim er ekki vísað til aðgerða Alþ., er ekki eðillegt eða að minnsta kosti ekki skylda að fara út í þær hér. Niðurstaða n. er sú að beina því til hæstv. ríkisstj. að koma sem mest í veg fyrir þær misfellur, sem hér hafa verið raktar, og í trausti þess, að hæstv. stjórn geri eitthvað í þeim efnum, leggur öll n. til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Örfá orð viðvíkjandi ræðu hv. 1. þm. Eyf. - Ég er sammála hv. þm., að ef einhverjar athugasemdir eru þannig vaxnar, að yfirskoðunarmenn vísa þeim til Alþ. og vilja þar með gera þær að þingmálum, og þegar þeir jafnframt eru sjálfir þm., þá eiga þeir að beita sér fyrir því hér á hv. Alþ. Væri þá eðlilegast, að svona mál yrðu afgreidd með þáltill. En þetta hefur bara ekki tíðkazt hingað til. Viðvíkjandi því, sem hv. frsm. sagði um tóbakseinkasöluna, þá er það yfirleitt venja hennar að lána kaupmönnum og kaupfélögum til eins mánaðar. Það er því engin ástæða til að vísa þessu máli til Alþ., nema því aðeins að það hefði bannað tóbakseinkasölunni að reka lánsviðskipti, en Alþ. hefur aldrei fyrirskipað henni að reka eingöngu kontant viðskipti. Að þessar upphæðir hjá einkasölunni hafa hækkað, stafar eingöngu af hækkuðu verðlagi.

Þetta reyndist nú meir en athugavert á s.l. ári, því að það var gert að dómsmáli.

Já, það er rétt, að það varð sjóðþurrð þar á s.l. ári, en það kemur ekki þessum lið við. Um fjárhagsráð er það að segja, að því er með lögum sett ákveðið hlutverk, og verður maður að líta svo á, að það sé skylda þess áð framfylgja þessu hlutverki sínu,“ sem því lögum samkvæmt er ætlað, og hlýtur því þá að vera heimilt að ráða það starfsfólk, sem það telur sig með þurfa, þannig að það er vafasamt að taka svo til orða eins og gert er í þessari aths., þar sem sagt er, að óheimilt hafi verið að greiða þetta nema með samþykki Alþ., því að þetta er greitt eftir l. um fjárhagsráð. Svo eru ýmsar aðrar aths. þarna, eins og t.d. um innheimtuna, að hún hafi versnað, en það er líka verið að gera nýjar ráðstafanir til þess að bæta innheimtuna, svo sem með söluskattinn og eins með því að setja aukadráttarvexti á tekju- og eignarskattinn til að herða á innheimtunni. Um endurskoðunina, sem þarna er aths. um, liggja fyrir þær upplýsingar, að það sé verið að bæta úr því á þann hátt að ráða til endurskoðunarinnar menn til þess að taka að sér aðkoma frá öllu því gamla, sem er óendurskoðað, þannig að endurskoðunardeild rn. geti fengið nýja reikninga. En þetta kostar talsvert fé, en það er ekki forsvaranlegt að láta reikninga yfir stórkostlega fjármuni óendurskoðaða, en við höfum ekki séð aðra leið til þess heldur en þetta, og hvað langan tíma það tekur, skal ég ekki segja. Svo er ein aths., sem aldrei hefur verið svarað. - Ég vil að lokum segja það varðandi lýsisherzluverksmiðjuna, því að það er spurt um það í aths., að það hefur verið lagt út nokkurt fé til vörukaupa fyrir þessa verksmiðju, en það er aðeins lítill hluti af nauðsynlegum vélakaupum. Ég hef spurzt fyrir um það hjá atvmrn., hverjar séu framtíðarfyrirætlanir um þetta mál, en það vildi ekki svara þessu, vegna þess að rn. er ekki búið að gera það upp við sig, hvað það vilji gera, en ég vil upplýsa það, að þessar vélar, sem hafa verið keyptar, eru geymdar á vegum atvmrn. En atvmrn. vildi ekki svara þessari fyrirspurn og ekki segja til um það, hvað það hygðist leggja til um frambúðarráðstafanir í þessu máli.



Herra forseti. Mér þykir vænt um að sjá, að hæstv. fjmrh. er við, þar sem ég tel nauðsynlegt að ræða þetta mál dálítið. Það er rétt, sem hv. frsm. sagði, að málið var rætt allverulega í n., og það var vilji n., að gerðar yrðu frekari tilraunir til endurbóta í þessu máli, um það var n. sammála. Og ég hygg, að ég megi fullyrða, að allir nm. hafi óskað þess, að við þessa umr. kæmi fram yfirlýsing frá hæstv. fjmrh., sem verkaði á framtíðina, svo að þær misfellur, sem orðið hafa, endurtaki sig ekki. N. hefur ekki viljað gagnrýna það, sem ekki er hægt að bæta, en hún vill, að þær úrbætur séu gerðar, sem gildi hafa fyrir framtíðina. Ég vildi þá í fyrsta lagi minnast á endurskoðunina. Ég vil spyrja hæstv. ráðh., hvort ekki væri rétt, að hvert fyrirtæki hefði sína endurskoðendur. Það er t.d. kunnugt, að vegagerðin hefur það ekki, og þó notar hún 20–25 millj. kr. árlega. Ég held, að það væri heppilegt, að fyrirtækin hefðu ákveðna endurskoðendur og létu reikningana ganga endurskoðaða til ríkisstj. Það er fjöldi fyrirtækja, sem ekki hefur sérstaka endurskoðendur, og það er því meiri ásfæða til að gefa þessu gaum, þar sem það er upplýst, að misfellur hafa orðið hjá að minnsta kosti tveimur stofnunum. Ég gæti ímyndað mér, að rétt væri, að Alþ. kysi endurskoðendur fyrir sumar stofnanir og kannske allar. Það er ekki rétt, að endurskoðunardeild stjórnarráðsins hafi þetta með höndum, þar sem ætla má, að hún verði langt á eftir ríkisreikningunum með endurskoðun margra stofnana. Ég vil beina þessu til hæstv. ráðh. Þó að sérstökum endurskoðendum verði falið að endurskoða reikninga þeirra stofnana, þar sem endurskoðun hefur dregizt í mörg ár, er vert að athuga þetta í framtíðinni. Ég hef orðið var við, að deyfð þingsins í sambandi við ríkisreikningana, sem vanalega eru samþ. umræðulaust, sljóvgar löngun yfirendurskoðenda til þess að gera verulegar aths. Þeir líta á þetta sem formsatriði og telja, að ekki sé tekið mark á aths. þeirra. Ég hygg, að þær aths., sem nú koma fram, eigi rót sína að rekja til þeirra umr., sem urðu á síðasta þingi um málið, og að þær séu gerðar í trausti þess, að Alþ. láti málið ekki fara fram hjá sér athugasemdalaust. Í sambandi við aths. nr. 2 skal ég geta þess, að erfitt er fyrir Alþ. að fyrirskipa neitt í þeim efnum annað en það, sem hefur verið gert, um það er ég hæstv. ráðh. sammála og held, að sú viðleitni, sem hann hefur sýnt, sé vel metin. Ég skal því ekki orðlengja frekar um það. Um nr. 3 vildi ég hins vegar segja nokkur orð, þó að ekki sé hægt að koma fram ábyrgð á hendur þeim aðilum, er að því máli stóðu. Ég vil leyfa mér að benda á það, að ef þetta hefði ekki verið gert, án þess að heimild væri fyrir því frá Alþ., þá hefði ríkissjóður komizt hjá því að greiða rekstrarhalla þessa fyrirtækis. Það var því fyrir velvild hæstv. ráðh., að fyrirtækið var ekki stöðvað. Ég skil hæstv. ráðh., hann var að lána fyrirtæki, sem átti að reka, en það var rekið með slíkum endemum, að millj. kr. þurfti úr orlofssjóði og póstsjóði til þess að halda því á floti. Ef hætt hefði verið að lána fyrirtækinu, hefði orðið að gera það upp og sá sannleikur komið í ljós nokkrum mánuðum fyrr, að ekkert vit var í því að halda því gangandi. Um útistandandi skuldir tóbakseinkasölunnar er það að segja, að ég held, að þessi lánaviðskipti séu ekki heimil, enda hefur forstjórinn tjáð mér, að hann óskaði að fara inn á bein peningaviðskipti. Ef haldið er áfram lánaviðskiptum, hefur það áhættu í för með sér, þar sem stofnunin getur orðið fyrir töpum. Bein peningaviðskipti mundu heldur ekki leiða til þess, að salan minnkaði, því að hér er um einkasölu að ræða. Spurningin er sú, hvort stofnunin á að vera lánsstofnun fyrir viðskiptavinina. Ég held, að athugandi væri fyrir hæstv. ríkisstj. að stöðva alla slíka lánastarfsemi. Ég vil geta þess, að meira er útistandandi um áramót en kemur fram á reikningunum, því að það er ekki lokað fyrir reikningana fyrr en í febrúar eða marz. Ég held, að það sé óþarfi að hafa þessi lánaviðskipti, þar sem viðskiptavinirnir hafa ekki í annað hús að venda, og tel því, að rétt sé að breyta þessu, enda er það æskilegt, að peningaviðskiptum verði komið á í landinu yfirleitt. Þá vildi ég minnast á útvarpið og umframgreiðslurnar þar og benda á, að ég get ekki fallizt á skoðanir hæstv. ráðh. Ég veit, að það er erfitt fyrir hæstv. ráðh. að stöðva allar greiðslur til útvarpsins, þegar búið er að eyða öllu, sem veitt hefur verið. En það er líka meiningarlaust, ef fjárveitingavaldið og meiri hluti Alþ. hefur ákveðið að greiða ákveðna upphæð til útvarpsefnis, að þá megi átölulaust taka 1/2 millj. kr. og bæta við hana. Ég veit ekki, til hvers fjvn. á að vera að þvælast gegnum öll þessi gögn, ef menn eiga að geta afsakað sig með því, að fjvn. hafi lækkað áætlanir þeirra, og eytt þeim upphæðum, sem þeir vilja. Ég skil hins vegar vel þann vanda, sem hæstv. ráðh. er settur í, þegar forstjóri útvarpsins kemur til hans og segist vera búinn að eyða peningunum, svo að annaðhvort verði að loka útvarpinu eða láta það hafa meira fé. Forretningsmaður mundi segja við hann: Allt í lagi, en ég vil ekki hafa slíkan ráðsmann, sem eyðir því á 9 mánuðum, sem á að endast honum í 12 mánuði. - Það er óafsakanlegt að bera því við, að áætlun útvarpsins hafi verið skorin niður frá því, sem ráðamenn stofnunarinnar töldu sig geta eytt. Það er ómögulegt að taka við slíkum svörum. Og ofan á þetta gengur svo sá maður, sem ber ábyrgð á þessu, á fullum launum án þess að gera neitt. Sama gildir um fjárhagsráð. Það urðu hörð átök um það, hvað fjárhagsráð ætti að fá, og niðurstaðan varð sú, að meiri hluti Alþ. ákvað, að meira skyldi ekki notað. Það er því óverjandi, að notuð skuli hafa verið hundruð þúsunda fram yfir og ekkert eftirlít með þessu haft. Ef það er meiningin, að stofnanir geti notað fé eftir því, sem þær halda að þær þurfi, þá má létta störfum af fjvn. í framtíðinni. Útvarpið er skýrt dæmi um þetta. T.d. hefur útvarpsstjóri notað nokkur þús. til ferðalaga fram yfir það, sem áætlað var til útvarpsins. Ég vil einnig í sambandi við þá aths., sem gerð er við nr. 6, benda á, að ég tel rétt, að skipað verði fyrir um það, að tóbakseinkasalan og aðrar stofnanir fari ekki inn á annað svið en heimilað er í lögum.. Ég tel, að taka þurfi fyrir það með öllu, að þessar stofnanir fari út fyrir sitt verksvið. Ef einkasölurnar taka að fást við almenna verzlun, er verið að fara inn á nýja braut, og það á að stöðva strax. Ég vil í þessu sambandi spyrja hæstv. ráðh., hvort rekin er á kostnað ríkissjóðs án lagaheimildar ákveðin verzlun í sambandi við kaup og sölu setuliðseigna fyrir fé, sem kom inn fyrir setuliðseignir. Þetta var leyft á sínum tíma, en eigi það að halda áfram, verður að leita heimildar fyrir því. Ég vil enn fremur í sambandi við nr. 19, sem varðar lýsisherzluverksmiðju, spyrja hæstv. ráðherra, hvort tilraunir hafi verið gerðar til þess að ná samkomulagi við áburðarverksmiðjuna. Mér er sagt, að mikið af þeim vélum, sem keyptar voru fyrir lýsisherzluverksmiðjuna, sé vel til þess fallið að nota í áburðarverksmiðjunni. Af því að hér er um mikla fjárfestingu að ræða, virðist ekki óeðlilegt, að það sé athugað, hvort hægt er að nota þessar vélar í áburðarverksmiðjuna. Annars er nauðsynlegt að fá að vita, hvort enn er ætlunin að reisa lýsisherzluverksmiðjuna og þá hvort gera á það á næstu árum eða mánuðum. Þá vil ég spyrja hæstv. ráðh. í sambandi við aths. nr. 22, 23 og 24, sem allar varða nýsköpunartogarana, hvort þessi mál séu ekki komin á hreinan grundvöll. Togaraeigendur áttu að gera þetta upp, og ætti engin tregða að vera á því.

Það er á því fullkomin tregða.

Mér er óskiljanlegt, að tregða skuli vera á því. Það er vitað, að þegar útgerðarmenn tóku við samningunum, var t.d. lifrarbræðslan ekki talin með, enda greiddu togaraeigendur fyrir hana sjálfir, því að einn vildi fá þessa tegund og annar hina. Réttur ríkisins er því tvímælalaus. Eigendurnir hafa fengið það mikið fé, - sum skipanna hafa verið seldsíðar fyrir nær tvöfalt verð, eins og „Akurey“ og „Garðar Þorsteinsson“, - og óskiljanlegt er, að tregða skuli vera á því að gera þetta upp. Ég hef viljað láta þessar aths. fylgja þessu máli. Ég skal ekki ræða málið frekar, en ég vil mælast til þess, að málið verði athugað af hæstv. ríkisstj. og að viðkomandi n. fái nægilegan tíma til þess að athuga það, svo að ekki fari eins nú og í fyrra, að varla verði tími til þess að láta prenta nál. Hér er þó um allan kostnað ríkisins að ræða, svo að æskilegt væri að afgreiðslan hefði a.m.k. annan blæ en verið hefur.



Mér er óhætt að segja, að ég mun að mínu leyti vinna að því að færa til betra horfs ýmislegt af því, sem fjallað er um í aths. Varðandi endurskoðunina vil ég endurtaka það, að ætlunin er að fá löggilta endurskoðendur til þess að gera upp gömlu reikningana og að aðalendurskoðandinn beiti þá sínu liði að því nýja. Ég hygg, að það gæti orðið kostnaðarsamt, ef kjósa ætti tvo endurskoðendur fyrir hverja stofnun, og að ódýrara verði að fela endurskoðunardeild stjórnarráðsins þetta. Um öryggið mætti ýmislegt segja. Sjóðþurrð varð hjá tóbakseinkasölunni, þó að þar væri löggiltur endurskoðandi. Skipulag bókhaldsins og innheimtunnar var ekki nógu fullkomið, en þar hafði ekki dregizt að endurskoða. Það er því margt, sem kemur til greina. Viðvíkjandi því, að reikningurinn komi of seint fram, þá þarf að koma þessu í það horf, að umboðslegu endurskoðuninni verði lokið fyrir mitt ár. Ég teldi gott, ef henni væri lokið fyrir 1. júlí, svo að endurskoðendur landsreikninganna gætu unnið að endurskoðuninni yfir sumarið og hægt væri að leggja reikningana fyrir þingið ekki síðar en 1. desember. En þá verða líka endurskoðendur landsreikninganna að endurskoða á sumrin og ekki fyrst þegar þingið er byrjað. Varðandi skuldaviðskipti tóbakseinkasölunnar, þá hefur forstjórinn ekki gert till. um það, og það er vegna þess, hvernig ástatt er fyrir viðskiptamönnunum. Það mundi koma sér illa fyrir þá, ef breytt yrði til, einmitt eins og nú er ástatt, en hins vegar hefur okkur komið saman um það, að reyna þyrfti að stefna að því, að hægt væri að láta hönd selja hendi. - Hv. þm. minntist á viðskipti, sem væru óviðkomandi einkasölunni, og að hún ætti ekki að hafa með höndum slík viðskipti. En um sölu setuliðseigna er það að segja, að þannig var málum fyrir komið, að ákveðið var, að setuliðið seldi til ríkisins allan þann varning og eignir, sem það léti af hendi hér innanlands, en sú hefur orðið raunin, að alltaf er verið að afhenda einhverjar eignir, og þá þarf að ráðstafa sölu á þeim aftur. Hefur fallið undir fjmrn. að gera það, og hefur það framkvæmt það þannig, að það, sem hefur verið keypt, hefur verið selt við sem beztu verði, og hefur verið verulegur hagnaður af þessu undanfarið. Þessu er ekki hægt að hætta, meðan sífellt koma nýjar og nýjar eignir, og ekki eru horfur á, að þetta leggist niður, því að það hefur komið hingað herlið, sem sífellt hefur látið af hendi eignir til sölu. Um lýsisherzluvélarnar er það að segja, að veríð er að athuga það af atvmrn., hvort áburðarverksmiðjan gæti keypt þessar vélar. Hv. þm. Barð. minntist að lokum á aths. um skuldir togaraeigenda. Þeir skulda þarna nokkrar millj., - að ég held á fjórðu milljón, - og höfum við verið að reyna að innheimta það, sent þeim hverja tilkynninguna á fætur annarri það 11/2 ár, sem ég hef verið í fjmrn., en fæstir hafa svarað nokkru, og þá hefur rn. farið inn á þá braut að bjóða þeim 5 ára samning, en þeir hafa flestir ekki anzað þessu. Er nú svo komið, að ef þeir taka ekki upp samninga, verðum við að fara að stefna út af þessu, því að ekki er hægt að láta þetta ganga svona, og það munum við gera, ef þeir vilja ekki semja á næstunni.



Herra forseti. Ég vildi segja hér fáein orð, vegna þess að þær framkvæmdir, sem sá reikningur, sem hér er til umr., gefur tilefni til aths. við, fóru fram meðan ég var í sæti fjmrh. Ég verð að taka undir það, sem sagt hefur verið, að þegar hv. yfirskoðunarmenn vísa einhverju til aðgerða Alþ., væri viðkunnanlegra að kæmu beinar till. frá þeim um, hvað ætti að gera út af hverju og einu tilfelli. Þegar ég tók við embætti fjmrh. í ársbyrjun 1947, þá lá fyrst og fremst fyrir, eins og kunnugt er, ákaflega gjaldafrek löggjöf á ýmsum sviðum, sem hafði verið sett á næstu árum þar á undan og gerði tilkall til mikilla fjárframlaga úr ríkissjóði, en á hinn bóginn voru tekjumöguleikar ríkissjóðs þá ekki farnir að rýmkast, sízt af öllu samkvæmt þeim aðgerðum, sem átt höfðu sér stað áður en gengisbreyt. fór fram. Það er hér til dæmi fyrir utan það, sem löggjöfin var þar beint ráðandi. Hér hefur t.d. verið minnzt á lýsisherzluvélar. Því máli var þannig komið, að fyrir þeim var engin fjárhæð til í fjárl., en hins vegar hafði atvmrh. sá, sem sat á tímum nýsköpunarstj., beinlínis látið gera samning við verksmiðju úti í Englandi um kaup á þessum vélum og afhendingu á þeim eftir hendinni, og það sem meira var, að áður en sú stj. tók við 1947, hafði sendiráð Íslands í London beinlínis undirgengizt skuldbindingu í þessum efnum, þannig að ekki voru tök á öðru en greiða, að því leyti sem þessir vélhlutar voru tilbúnir, og á því byggist svo sú 11/2 millj., sem þá er greidd fyrir þessar vélar. Fjmrn. og ríkisstj. í heild áttu engrar undankomu auðið, þar sem fyrir lá gerður samningur í því efni. Sama er að segja um Tunnuverksmiðjur ríkisins, en í því sambandi höfðu farið fram geysimikil efniskaup, sennilega á árinu 1946, úti í Svíþjóð, og var þar eins ástatt, þannig að við þau kaup varð að standa og finna eitthvert fé til þess. Þar sem engin fjárveiting var fyrir hendi, var horfið að því af neyðarástæðum að leita á náðir þessarar stofnunar ríkisins, þ.e. tóbakseinkasölunnar, sem lánaði tunnuverksmiðjunni 300 þús. kr. í þessu skyni. Já, það má kalla þetta misferli, séð frá sjónarmiði þeirra manna, sem síðar endurskoða þessa reikninga, og lá það, að svona aðferð hafi verið viðhöfð, án þess að nokkur fjárveiting væri fyrir hendi. En ég vil spyrja: Hvað mundu þeir sömu endurskoðendur hafa gert í sporum ríkisstj., þegar standa þurfti við samninga, sem lögleg ríkisstj. landsins hafði verið búin að gera? Nú, varðandi lán til Byggingarsamvinnufélags Reykjavíkur, 10 þús. kr., lán til Vestmannaeyjakaupstaðar til rafveitu og til Ísafjarðarkaupstaðar til vatnsveitu, þá var þar hlaupið undir bagga með að koma á fót framkvæmdum, sem ríkisábyrgð var fyrir í þessum tilfellum. Varðandi kaup á vörum frá Keflavíkurflugvelli, sem hér hafa verið gerð að umtalsefni, er það að segja, að þetta var einstakt tilfelli. Annars var það forstjóri tóbakseinkasölunnar, sem með samþykki fjmrn. gerði kaup á þessum tóbaksvörum frá setuliðinu, og taldi ég ekki með því skapað neitt fordæmi fyrir því, að hann ætti að gera það áfram. En á þeim árum gekk svo illa að fá gjaldeyrisleyfi hjá gjaldeyrisyfirvöldum landsins til kaupa á t.d. tóbaksvörum, og þýddi það, að verzlunin og afrakstur af henni beið nokkurt afhroð af vöruskorti. Þess vegna fannst mér, eins og forstjórinn lagði það fyrir, að það væri sjálfsagt, að tóbakseinkasalan festi kaup á þessum vörum, - miklu betra en ef þeim hefði verið ýtt inn á markaðinn á bak við lög og rétt, ef tóbakseinkasalan sjálf hefði ekki viljað við þeim líta. Mér skilst, að niðurstaðan af þessu hafi ekki orðið til skaða, og tel, að fordæmið sé ekki hættulegt, því að ég tel, að þetta sé sérstakt tilfelli, að þarna var um afgang af vörubirgðum að ræða, sem enginn gat notfært sér nema Tóbakseinkasala ríkisins. Ég vil svo láta þess getið í sambandi við þessar setuliðsvörur að öðru leyti og sölu á þeim, að þann tíma, sem ég átti sæti í fjmrn., bjóst ég alltaf við, að komið væri að leiðarlokum með vörur frá setuliðinu. En það kom í ljós, að með vissu millibili fengu þeir menn, sem þá höfðu með þetta að gera - og hafa enn í dag - fyrir ríkissjóð, tilkynningu frá herliðinn eða þeim, sem sáu um að koma eignum herliðsins í peninga, þess efnis, að þá og þá yrði þetta tilbúið til afhendingar. Það var því aldrei vitað um það fyrir fram, hvað til kynni að falla af þessu, en í öllu falli var þetta varningur eða áhöld, sem landsmenn gátu notað og sölunefnd setuliðseigna seldi og selur enn í dag með góðum árangri fyrir ríkissjóð, svo að séð gegnum gleraugu fjmrn. get ég ekki séð, að neitt sé við þetta að athuga, og sama býst ég við að megi segja nú. Það hefur nokkuð verið rætt hér um það, að útistandandi skuldir tóbaksverzlunarinnar um árslok 1949–50 væru óhæfilega miklar. Og nú hefur hæstv. fjmrh. gefið á þessu skýringu, sem mér finnst mjög eðlileg, en hún er sú, að einmitt þá er ekki öll desembersalan komin inn, og ég held, satt að segja, að þá væri nokkuð harkalegt að fara að fyrirskipa, að tóbakseinkasalan mætti ekki líða neinn viðskiptamann hæfilegan tíma um greiðslu á þessum vörum. Þær eru dýrt seldar og heldur lítið upp úr þeim að hafa fyrir smásöluverzlanir, og einkum nú væri það til mikilla óþæginda að heimta alltaf staðgreiðslu. Ég er ekki að mæla með neinni óreiðu, en fyndist ekki mikið, þó að þessi stofnun lánaði eins og mánaðartíma slíkum viðskiptavinum. Það er mikið gert að því í tóbaksverzluninni að senda gegn póstkröfu, og verður drátturinn vist sjaldan skemmri en mánuður. Og þó að það sé raunar enginn frestur gefinn á greiðslu, þá fara alltaf nokkrar víkur í það að fá póstkröfur greiddar. Þó að það væri nú þannig, að t.d. póststjórninni var á árinu 1948 veitt 250 þús. kr. mánaðarlán frá ríkisstofnun, var það beinlínis vegna þess, að ríkissjóður hafði ekki peninga til að lána í því skyni, og sama máli var að gegna með rekstur langferðabifreiðanna, sem póst- og simamálastjórnin hafði þá með höndum, að það var ekki hægt að stöðva þetta allt í einu, og þess vegna var það, að fjmrn. lét til leiðast við samgmrn. að heimila að taka þessa upphæð að láni til þess að halda ferðunum uppi um tíma. Það var ekki þar fyrir, að það hafi allan tímann, sem ég átti sæti í fjmrn., verið hlustað á allar lánsbeiðnir, sem bárust frá þessum stofnunum, því að ég varð beinlínis sem fjmrh. að taka fyrir lánsbeiðni á áfengisverzlunina, sem var sótt fast að fá og ekki var fallizt á, því að það kom ekki ríkissjóði beint við. Með öllu þessu er ég ekki að segja, að þetta sé sá rétti gangur málanna, og nú, þegar ríkissjóður hefur fleiri möguleika til þess bæði að standa við skuldbindingar þær, sem þingið bindur honum og ýmsar stofnanir þurfa að uppfylla, þá er auðvitað hægurinn hjá að kippa þessu í lag. Að því er snertir sjálfa endurskoðunina er það að segja, að allan þann tíma, sem ég var í stjórnarráðinu, var ég mjög óánægður með þau vinnubrögð, og kom ég raunar í verk þeirri breytingu á yfirstjórninni við endurskoðunina innan stjórnarráðsins, sem ég taldi að væri að minnsta kosti það, sem þyrfti að gera til þess, að betur væri stunduð vinna. Ég skipti um yfirmann við endurskoðunina, og hvort sem það var rétt eða rangt, var það gert til þess að fá betri vinnubrögð í endurskoðuninni sjálfri þarna innanhúss. Hér hefur verið minnzt á það, að sjóðþurrð hafi orðið í tóbakseinkasölunni, þrátt fyrir það að löggiltir endurskoðendur í bænum hafi löngu fyrir þann tíma og meðan það átti sér stað haft endurskoðunina með höndum. slíkt getur alltaf komið fyrir, að einstakir menn misfari þann trúnað, sem þeir eiga að gæta í slíku starfi, og verður seint hægt að fyrirbyggja, að þess háttar geti komið fyrir. En mér virtist þá þegar og virðist enn, að þetta endurskoðunarbákn í stjórnarráðinu sé svo mikið, að full þörf sé á að fjölga þeim greinum, sem væru beinlínis teknar út úr, og fela þekktum, löggiltum endurskoðendum í bænum, en gera aðrar ráðstafanir jafnframt, og gerði ég tilraun til þess að fá betri vinnubrögðum komið á varðandi yfirstjórn endurskoðunarinnar í stjórnarráðinu. Sú breyt. var nýkomin á, þegar ég fór úr stjórnarráðinu, og ég veit ekki, hvernig hún hefur gefizt, en hitt veit ég, að sá maður, sem nú veitir endurskoðunardeildinni forstöðu, var, eftir því sem ég gat bezt séð, ákaflega vinnusamur maður og stundaði vel sitt starf. Ég skal svo ekki orðlengja um þetta, en mér fannst rétt, þar sem hér var verið að ræða um atriði, sem fóru fram meðan ég átti að líta eftir þessu, að ég gæfi þessa skýringu, því að vissulega ber ekki núv. fjmrh. að svara fyrir þetta sem sínar persónulegu aðgerðir, hvort sem þær sýnast réttar eða rangar. En svo mikið er víst, að þegar þingið bindur fjmrn. bagga, eins og gert var mjög mikið á næstu 5 eða 6 eða 10 árum fyrir 1947, og ekki er séð fyrir nægilegum tekjum til ríkissjóðs til þess að standa straum af því, þá hlýtur að fara svo, að ýmsir örðugleikar myndist fyrir þá, sem eiga að fara með framkvæmd þessara mála, eins og raun hefur orðið á. Af þessu hafa nú ekki hlotizt nein stórslys. Þetta, sem lánað var, var sumpart lánað á ábyrgð ríkisins eða sem eign ríkisins sjálfs. Mætti í því sambandi nefna, þegar afhenda þurfti þessa togara, sem byrjuðu að koma árið 1947 og héldu svo áfram að koma, en þá var ríkisstj. sett í þann vanda að gera eitt af tvennu: að sýna útgerðarmönnum og kaupendum og fleirum nokkurn trúnað og leyfa þeim að skrá skipin - sem ég og gerði - í því trausti, að engar refjar yrðu hafðar í frammi, eða þá bara að binda þessi nýju skip við bryggjuna jafnóðum og þau komu og bíða eftir, að hver og einn uppfyllti sína samninga, eftir því sem fyrir lá. Fyrri aðferðin var eiginlega sú einasta, sem hægt var að viðhafa, því að ekki voru tök á því að halda skipunum föstum og láta þau bíða aðgerðalaus, þangað til menn hefðu greitt sinn síðasta pening, og í mörgum tilfellum biðu skipshafnirnar eftir þessum skipum. Ég verð að segja, að það hafði staðið í miklu stímabraki allareiðu þá að fá suma af kaupendunum til þess að standa við sína samninga. Það gilti samt sem áður ekki um alla, því að margir voru mjög viðtalsfúsir og liðugir í þeim efnum, en ég lýsi því yfir, að mér þykir mjög fyrir því, eins og ríkisstj. á þeim tíma lagði sig í líma, þegar skipin voru að koma, til þess að mæta - sanngjörnum, skulum við segja - óskum kaupenda og leyfa þeim að fara að starfa sér til gagns með skipunum, þó að þau vitanlega væru ekki afhent þeim til sölu, - mér þykir mjög fyrir því, ef sú verður raunin á, að þeir sýni mikla tregðu í að uppfylla rétta samninga, en það er einmitt það, sem mér heyrðist á hæstv. ráðh., að hann ætti nú í nokkrum örðugleikum með. Það finnst mér sannast að segja mjög ósmekklegt af þeim, sem hafa notað þessi skip, gagnvart því ríkisvaldi, sem hefur lagt jafnmikið í sölurnar til að afla þessara nýju tækja inn í landið sem raun ber vitni að því er nýsköpunartogarana snertir.



Herra forseti. Það voru gerðar allmiklar breytingar á þessu máli við síðustu umr. Vildi ég því óska eftir því, að málið verði tekið út af dagskrá, svo að n. fái tækifæri til að athuga, hvort þessar breyt. eru í samræmi við löggjöfina, og hún geti lesið saman frv. og lögin. Auk þess vil ég benda á, að með því að ákvæðið um þrjá verkamenn var fellt niður, er full ástæða til að fella 4. lið niður. Vil ég því óska eftir því, að hæstv. forseti taki málið út af dagskrá í dag, svo að n. fái tækifæri til að athuga þetta.

Forseti (BSt): Mér þykir leitt að geta ekki orðið við þeirri ósk hv. þm. Barð. að taka málið út af dagskrá. En ég skal fresta umr. og sjá um, að n. fái tíma til fundarhalda.



Herra forseti. Þetta frv. varð fyrir nokkrum breyt. við síðustu umr. Voru þá samþ. nokkrar af brtt. hv. þm. Barð., en sumar voru felldar. Ég geri ráð fyrir því, að hv. þm. hafi séð um, að þessar till. féllu inn í lögin og væru fremur til að bæta löggjöfina en spilla. Ég held, að það sé engin hætta á því, að hv. þm. Barð. hafi ekki athugað svo gaumgæfilega l., að þau geti ekki myndað samfellda heild, þótt nokkrar brtt. hans hafi verið felldar. Sé ég ekki ástæðu til að fresta umr. N. hafði tíma til að athuga málið yfir helgina, ef vilji hefði verið fyrir hendi. Ég vil mælast til þess, að hæstv. forseti fresti ekki umr., þar sem það getur valdið örlagaríkri töf á afgreiðslu málsins.

Forseti (BSt): Eins og þegar hefur verið tekið fram, er ekki fært að taka málið út af dagskrá, en ég vil gefa n. tækifæri til að athuga málið.



Ef til vill sér forseti sér fært að fresta fundi um tíma, svo sem 15–20 mínútur, svo að n. geti athugað málið?

Það væri heillaráð.

Það er síður en svo, að ég vilji stöðva málið.

Forseti (BSt): Bæði vegna þessa máls og vegna þess, að nál. í öðrum málum eru ókomin, mun fundi verða frestað. - Fundarhlé.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. forseta fyrir að hafa gefið n. tækifæri til að athuga þetta mál. Það var engan veginn vegna þess, að við vildum stöðva málið, að n. vildi fá tækifæri til að athuga frv. eftir þær breyt., sem gerðar voru á því. að vísu var einn nm. ekki mættur, hv. 4. landsk. (StgrA), en n. leggur til, að frv. verði samþ. með nokkrum breyt., sem hún leggur fram skriflegar, og skal ég lýsa þeim nokkuð. Það er fyrst við 1. gr., að í staðinn fyrir orðin „einn verkamaður“ komi: tveir verkamenn. - Ég bar fram brtt. um það, að í staðinn fyrir einn verkamann kæmi 3 verkamenn, en það var fellt hér í d. og ákveðið, að hvert fyrirtæki skyldi eftirlitsskylt, sem hefði einn mann og einn verkamann. Við teljum þetta óþarft og settum inn, að þetta skyldi aðeins gilda þar, sem væri einn maður og 2 verkamenn, og væntum þess, að hv. d. fallist á þetta. Þá er 2. brtt. við 2. gr., að í stað orðanna „einn eða fleiri“ í 2. málsgr. komi: tvo eða fleiri - og svo allir þeir undirliðir; það er aðeins afleiðing af því, ef 1. till. verður samþ., og er óþarft að ræða það nánar. Þá er brtt. við 23. gr., og hygg ég, að sú till. hafi verið felld niður af misskilningi, að síðasta málsgr. orðist svo: „Ráðherra setur með reglugerð ákvæði um öryggisráðstafanir um fermingu og affermingu skipa.“ En í frumvarpinu stendur nú: „Um fermingu og affermingu skipa gilda eftirfarandi sérstök ákvæði: Á flutningsstykki, sem eru 1000 kg að þyngd með umbúðum eða meira og fermd eru í íslenzkri höfn, skal þunginn vera greinilega merktur og þannig, að merkingin máist ekki brátt af. Sé ómögulegt eða illgerlegt að ákveða þungann nákvæmlega, getur öryggiseftirlitið leyft, að ágizkaður þunginn sé merktur á umbúðirnar. Að öðru leyti setur ráðherra reglur um fermingu og affermingu skipa í samræmi við ákvæði þessara laga.“ Ég hygg, að þetta ákvæði yrði pappírsákvæði, sem ekkert öryggi yrði að og mundi kosta svo mikla fyrirhöfn, að það yrði aldrei ráðizt í það. Þess vegna leggjum við til, að þetta fallí niður, en ráðh. setji reglugerð um þetta efni, og við ætlumst til, að sú reglugerð sé þannig útbúin, að það verði eitthvert öryggi að eftirlitinu, og teljum málinu betur borgið með þessari breyt. en eins og það er í l. Þá er síðasta brtt. hjá okkur, þ.e. við 32. gr., að 3. málsgr. falli niður, en hún hljóðar svo: „Trúnaðarlæknir öryggiseftirlitsins er kennari við Háskóla Íslands í heilsufræði.“ Hér er verið að stofna nýtt embætti, og ég er ekki alveg viss um, hvort hv. d. hefur verið það hóst, þegar gengið var til atkv. um þetta mál, og ætlazt til, að það yrði gert, en það er sýnilegt, að ef þessu er ekki breytt, þá er verið að stofna nýtt embætti. Við leggjum því til, að þessi málsgr. falli niður, og þá er það að sjálfsögðu öryggiseftirlitsins að snúa sér til þeirra lækna, sem annars eiga að hafa þessa heilsugæzlu á hendi, sem eru héraðslæknar á hverjum stað. Einnig leggjum við til, að aftan við greinina bætist: „Fastráðnir starfsmenn öryggiseftirlitsins skulu hafa störfin sem aðalstörf og mega ekki taka að sér önnur störf, er ætla má, að komi í bága við aðalstarfið.“ Þetta var að vísu fellt við síðustu atkvgr., en þá var það orðað þannig, að þetta væru starfsmenn véla- og verksmiðjueftirlitsins, en það ákvæði er nú fellt niður. Þetta er hugsað til þess að tryggja öryggið, að gera þetta að aðalstarfi og banna með l., að þeir, sem við þetta starfa, megi hafa annað starf sem aukastarf, sem ætla má, að komi í bága við aðalstarfið. Þetta eru þær till., sem n., 4 nm., leggur til að verði samþ. Hins vegar ber minni hl. fram eina brtt. um það, að þar sem notaður er vélakostur, sem er eitt hestafl eða meira, þá komi það undir eftirlit. Ég vil leyfa mér að benda á, að ef það er skoðun d., að allur rekstur í landinu, þar sem notað er eitt hestafl eða meira, skuli vera eftirlitsskyldur, þá sé ég ekki, að það sé hægt annað en taka búrekstur með, þar sem notað er eitt hestafl eða meira, því að það er ekki stætt á því að halda því fram, að t.d. trésmið, sem notar eitt hestafl eða meira á verkstæði sínu, sé skylt að koma undir þau ákvæði, en búrekstur, sem hefur 10–20 hestöfl í sinni þjónustu, sé undanþeginn eftirliti. Að öðru leyti skal ég ekki ræða um frv. Það er ekki mín ósk, að þetta mál dagi uppi, en ég vil aðeins leggja þessar brtt. fram fyrir hæstv. forseta.



Ég skal ekki eyða orðum að þessum till., sem við stöndum að fjórir, annað en að leggja áherzlu á, að brtt. um, að 3. málsgr. 32. gr. falli niður, verði samþ., því að ég vil leggja áherzlu á, að sú. málsgr. falli niður. Það er miklu eðlilegra að taka þennan trúnaðarlækni upp í l., sem við vorum með í dag, heldur en að skella honum inn í þessi lög. Viðvíkjandi brtt., sem hv. þm. Barð. og hv. þm. Vestm. flytja um búrekstur, þá vil ég í fyrsta lagi henda á, að eins og l. eru nú, þá er öll þessi starfsemi, dráttarvélar o.s.frv., undir eftirliti, svoleiðis að þeirra vegna er það engin þörf. Hitt er annað mál, að þessar vélar eru skoðaðar af mönnum frá Búnaðarfélaginu, þó að greitt sé af þeim til vélaeftirlitsins. Ef þessi brtt. er samþ., þá koma þarna einnig til greina minni mótorar, t.d. mótorar til að mjólka með, raflýsa o.s.frv. Þá yrði að senda menn til að skoða þetta. Þar að auki veit ég ekki annað en að rafmagnseftirlitið sé skyldugt til að skoða þetta einu sinni á ári. Þess vegna er ekki þörf á að taka upp annað eftirlit hér. Þess vegna er þessi breyt. óþörf, og ég vil leggja á móti því, að hún sé samþykkt.



Ég vil í sambandi við það, sem hv. 1. þm. N–M. sagði, benda á, að þetta gildir einnig um fjölda af þeim vélum, sem hér eru settar undir eftirlit í sambandi við aðrar atvinnugreinar; þær eru líka undir eftirliti rafmagnseftirlitsins. Ég vil einnig taka það fram, að till. okkar byggist á því, að ekki verði settur kostnaður á landbúnaðinn, heldur er hún til að vernda á sama hátt það fólk, sem starfar við landbúnaðarstörf, því að það er sett undir sömu hættu og annað fólk, úr því að það notar sömu tæki og eru eftirlitsskyld annars staðar. Ég tók eftir því, að hæstv. landbrh. greiddi atkv. gegn því í mínum till. að láta vera eftirlitsskylt aðeins þar, sem er einn maður og 3 verkamenn, og það er með hans atkv. komið inn að hafa eftirlitsskylda alla starfrækslu, þar sem er einn maður og einn verkamaður. Ég geri ráð fyrir, að hann hafi gert það að athuguðu máli, vegna þess að hann hafi talið vera slysahættu í sambandi við það, og ég geri einnig ráð fyrir, að hann fallist á að vernda þannig bændur landsins, því að það er ekki minni áhætta að vera við 10–20 ha. súgþurrkunarvélar og aðrar vélar við landbúnaðinn heldur en annars staðar. Það er því sannarlega ástæða til að hafa þær vélar undir eftirliti eins og aðrar vélar. Ég vil því vænta þess, að þessi till. verði samþykkt.



Ég vil segja það um þessar brtt. yfirleitt, að við Alþfl: menn erum þeim andvígir. - Um 1. till., um að fella undan eftirliti öll fyrirtæki, þar sem ekki vinna nema einn maður auk stjórnanda, er það að segja, að ég er andvígur þeirri till. og álit ekki ástæðu til að fella þessi fyrirtæki undan. Hv. þm. Barð. nefndi það réttilega, að aðalatriðið í sambandi við þessa löggjöf væri að veita fólkinu sem mest öryggi, og það er ómögulegt að segja það í fullri alvöru, að það sé minni þörf á slíku öryggi fyrir fyrirtæki, sem hefur einn verkamann auk stjórnanda, heldur en tvo; þar getur landbúnaðurinn verið alveg jafnhættulegur, ef fyrirtækið er þess eðlis, og ég hef enga trú á, að það muni verulegu á kostnaðinum. Að því er snertir 2. till. meiri hl., við 32. gr. að fella niður, að trúnaðarlæknir öryggiseftirlitsins sé kennari í heilsufræði við Háskóla Íslands, þá virðist mér þetta byggt á misskilningi. Hv. þm. Barð. segir, að hér sé verið að stofna nýtt embætti. Ég hef ekki skilið gr. svo. Í 1. málsgr. 32. gr. eru taldir upp fastir starfsmenn öryggiseftirlitsins, en trúnaðarlæknir er ekki talinn þar með, af því að ekki er gert ráð fyrir, að það sé fast embætti. Hins vegar er sú kvöð lögð á með l., að kennari við Háskóla Íslands í heilsufræði skuli vera trúnaðarlæknir öryggiseftirlitsins. Það er enginn vafi, með tilliti til 1. málsgr., að þetta er ætlunin. Um brtt. minni hl. vil ég segja það, að ég vil taka undir ummæli hv. þm. Barð., að það sé í rauninni óeðlilegt að undanskilja landbúnaðinn, þar sem um verulegan vélakost er að ræða, enda voru ákvæði um þetta í frv. upphaflega, og ég hefði talið betra, að þau ákvæði héldust í l., en eins og hv. þm. er kunnugt, þá var með yfirgnæfandi meiri hl. samþ. í Nd. að fella þessi ákvæði úr frv., en í upphaflega frv. voru þau ákvæði látin taka til landbúnaðarins eins og annarra atvinnugreina. Ég álít því, að það að setja þetta nú inn í frv., sem hv. þm. Barð. leggur til, væri sama sem að stöðva málið, og vil ég ekki eiga á hættu, að frv. strandi á því, að þetta ákvæði sé sett inn, því að ég veit, að eins og hv. Nd. er skipuð, eru ekki líkur til, að það fáist samþ. Ég verð því, þrátt fyrir það að ég sé sammála hv. þm. Barð., að greiða atkv. gegn þessari brtt. hans og hv. þm. Vestm. Ég hef svo ekki fleira um frv. að segja. Þó að þessar brtt. frá meiri hl. n. verði samþ. og ég telji þær til skemmda á frv., mun ég samt fylgja því, þó að svo takist til, að þær verði samþ.



Herra forseti. Í dag hélt fjhn. fund um þetta frv. og gerði um það nál. Afgreiddi hún málið frá sér og var nál. sent til prentunar, en er ókomið. N. hefur athugað frv. í dag á fundi sínum og var sammála um að leggja til, að frv. verði samþ. óbreytt. Ég held, að ég fari hér rétt með nál., því að ég kann það víst utan að, en það kemur rétt strax úr prentun. Um frv. sjálft er það að segja, að það er lítils háttar breyting á núgildandi tollskrá, þannig að það eru tvær vörutegundir, sem lækka skal tollinn á. Í grg. fyrir frv. er þess ekki getið, hverju þessi tolllækkun nemi, heldur aðeins, að lækka skuli aðflutningsgjald af leir og hinu svo kallaða hexan. Mér hefur verið tjáð, að hexan þetta sé notað við lýsisbræðslu. Áður var vörumagnstollurinn 7 aurar á hvert kg, en nú er lagt til, að hann fari ofan í 2 aura á hvert kg, en verðtollurinn, sem var 8%, falli niður. Þetta er innihald frv. Það er hvorki mikið né margbreytt, en þetta er talið nauðsynlegt og í samræmi við önnur þau efni, sem eru notuð til slíkrar framleiðslu sem lýsisvinnslu. Virðist þetta frv. aðallega vera til þess að samræma ákvæði tollskrárinnar, þannig að eitt efni sé ekki tollað hlutfallslega miklu hærra en annað, sem er ætlað til svipaðra nota. N. var öll sammála um að leggja til, að frv. verði samþ. óbreytt. - Sé ég svo ekki ástæðu til að tala frekar um þetta mál. Þetta er aðeins til samræmingar á tollskránni, en virðist ekki hafa mikil áhrif á ríkissjóð, en er til bóta fyrir þá, sem þurfa að greiða tollinn.