Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. til laga um ferskfiskeftirlit, sem hér er til 2. umr., hefur um nokkurt skeið verið til athugunar hjá sjútvn. hv. deildar. N. sendi málið til umsagnar ýmsum aðilum, sem hún taldi að það snerti sérstaklega, bæði hagsmunalega og á annan hátt í sambandi við störf og stofnanir. Frv. þetta er byggt á till. nefndar, sem sjútvmrn. skipaði 15. sept. 1958. Það má því segja, að málið hafi haft allgóðan tíma til undirbúnings, en samt sem áður er ráðgert, að endurskoðun á lögunum fari fram að tveim árum liðnum með hliðsjón af þeirri reynslu, sem þá verður fengin, en til þess er ætlazt samkvæmt frv., að verkefni fiskmatsráðs verði m.a. að endurskoða á næstu tveim árum lög og reglugerðir um fiskmat. Allir eru sammála um, að hér sé um mikið nauðsynjamál að ræða, sem verði ekki lengur á frest skotið að gera raunhæfar aðgerðir í á einn eða annan hátt og sem líkast því, sem frv. felur í sér. Það er rætt um, hverjar séu orsakir þess, að meðferð og verkun fisksins hefur hrakað frá því, sem áður var, og þá um leið afleiðingar þess, sem því eru samfara, ef ekki tekst að stöðva þá óheillavænlegu þróun. Það er skoðun margra, að sú breyting, sem orðið hefur í seinni tíð á meðferð nýs fisks til hins verra, eigi m.a. rætur sínar að rekja til stríðsáranna. Þá var mikil eftirspurn eftir fiski, og svo til allur bátafiskurinn var þá seldur óverkaður og fluttur í ís til Bretlands. Fiskinum var þá oft skipað upp úr bátunum í stórar kasir, og tók aðgerðin stundum óhæfilega langan tíma, þar til henni hafði verið lokið og fiskinum komið fyrir í ís. Sjálft hráefni fisksins var þó oftast miklum mun betra þá en nú á sér stað, enda kom varla fyrir, að nokkur verstöðin við Faxaflóa eða við Snæfellsnes og viðar við land notaði önnur veiðarfæri en línu. Á þessu tímabili féll svo til öll önnur verkun fisks niður, og fjöldi sjómanna, sem voru aðaluppistaðan í sjómannastéttinni í stríðslok, hafði aldrei lært að fletja fisk í salt, skreið eða á annan hátt en gert var á stríðsárunum. Hitt er svo annað mál, að nú sérstaklega hin síðari ár er það fyrst og fremst síaukinni notkun nælonfiskinetanna um að kenna, hvað gæðum fisksins hefur hrakað. Aðalorsökin í því sambandi er talin vera sú, að bátarnir leggi miklu fleiri netatrossur í sjóinn en skipshafnir þeirra hafa tök á að vitja um daglega, en það leiðir hins vegar til þess, að mikið af fiskinum drepst í netunum og blóðhleypur og getur því aldrei orðið fyrsta flokks vara. Sumum kann að finnast, að hér sé vandinn auðleystur með því að lögbinda eða takmarka netafjölda báta, en það er álit margra, sem um þetta hafa mikið hugsað, að erfitt muni reynast að framfylgja slíkri löggjöf. Á tímabili var það einnig svo með línuna, að notkun hennar gekk úr hófi fram hvað línulengdina snerti. Þá var það, að sjómenn og útgerðarmenn bundu það í samningum sínum, að línan var takmörkuð við ákveðinn bjóðafjölda í hverjum róðri. Má vera, að heppilegast muni einnig reynast að hafa þann hátt á um takmörkun netanna, en án einhverra slíkra takmarkana er vart hugsanlegt að koma á neinni skynsamlegri skipan þessara mála. En það eru fleiri hliðar á þessu máli, sem er jafnnauðsynlegt að bæta. Skipin sjálf verða að vera vel búin til þess, að auðvelt sé að gæta fyllsta hreinlætis, bæði í lestum og á dekki, þar sem fiskurinn er geymdur. Sama er að segja um fiskvinnslustöðvarnar hvað hreinlæti snertir, og síðast, en ekki sízt er það sjálf meðferð fisksins, að hann sé allt frá því fyrsta, að hann er innbyrtur í skipið, rétt með farinn, t.d. geta goggstungur af handahófi stórspillt hráefninu og svo er um fleira. Sjútvn. hefur orðið sammála um að mæla með frv., að það verði samþ. með þeim breyt., sem hún hefur leyft sér að bera fram á þskj. 412. Samkvæmt því verður fiskmatsráð skipað 7 mönnum í stað 6. Við höfum leyft okkur að leggja til, að einum manni verði bætt við og sé hann tilnefndur af heilbrmrh. Það er talið sjálfsagt, að ráðinu verði skipaður framkvæmdastjóri, sem hafi með höndum hina daglegu yfirstjórn ferskfiskseftirlitsins. Loks leggur n. til varðandi tekjur af útflutningsgjaldi, að í staðinn fyrir 1% komi 1 ½%. Það þótti sýnt að athuguðu máli, að 1% mundi verða allt of lítil upphæð til þess að standast kostnað vegna eftirlitsins, enda kom það fram sem ábending frá mörgum, sem leitað var til umsagnar, að umrætt gjald mundi ná skammt. Þá hefur af vangá fallið niður brtt. við 2. tölul. 4. gr., að í staðinn fyrir orðið „fiskmats“ komi: ferskfiskmats. Vil ég fyrir hönd nefndarinnar leyfa mér að bera þá brtt. fram skriflega nú við þessa umr., með leyfi hæstv. forseta. Ég mun svo ekki orðlengja frekar um málið, en legg til, að hv. d. samþ. þær brtt., sem sjútvn. hefur leyft sér að bera fram, og frv. þannig breytt verði að lokinni þessari umr. vísað til 3. umr.



Herra forseti. Í maímánuði 1958 skipaði þáv. félmrh. nefnd til að endurskoða löggjöfina um sveitarstjórnarmál og til þess að semja frv. um þau efni. Í þessari nefnd áttu sæti Bjarni Þórðarson bæjarstjóri í Neskaupstað, Björn Fr. Björnsson sýslumaður á Hvolsvelli, Hjálmar Vilhjálmsson ráðuneytisstjóri, Jón Guðjónsson bæjarstjóri á Ísafirði og Tómas Jónsson borgarlögmaður í Reykjavík. Þegar þessi nefnd hafði starfað um nokkra hríð, var hún einhuga um að taka þau eiginlegu sveitarstjórnarmál út af fyrir sig, en semja sérstaklega frv. um lögheimili, og það er það frv., sem hér liggur nú fyrir þessari hv. deild. Í lögum, sem nú gilda, eru hvergi greinileg ákvæði um það, hvar menn skuli eiga lögheimili. Þetta hefur valdið dálitlum óþægindum oft og tíðum, því að í sambandi við lögheimili eru nokkur atriði um réttindi og skyldur þjóðfélagsborgaranna bundin. Það er t.d. kosningarrétturinn, hvar menn eigi hann, það eru ákvæði útsvarslaganna, hvar menn skuli greiða útsvar, það eru ákvæði framfærslulaganna, hvar menn skuli eiga rétt á að snúa sér til sinnar sveitar, sem svo er kallað, en þó er sá réttur ekki eingöngu bundinn við lögheimili, heldur kemur þar einnig til greina, hvort maðurinn hefur áður þurft að leita aðstoðar í því efni eða hvar hann á framfærslusveit, sem svo er kallað. Þetta lagafrv. er tiltölulega lÍtið og einfalt, en er ætlað að bæta úr þessu. Þar er því slegið föstu, að heimili manns sé sá staður, þar sem hann eigi bækistöð og dveljist að jafnaði, og þar skal einnig lögheimili hans vera. Í næstu greinum á eftir er svo gert ráð fyrir ýmsum tilvikum, sem tvímælis kunna að orka, og þau skýrð nánar. Í 7.–11. gr. eru sérreglur um hjón, börn, ungt fólk, námsmenn, sjúklinga o.fl. þess háttar, hvernig þeirra lögheimili skuli ákveðið. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara um þetta frv. mörgum fleiri orðum, það er ákaflega einfalt og ljóst. Það hefur verið afgreitt í hv. Ed. óbreytt, eins og það var lagt fyrir, og ég vildi vona, að þessi hv. deild gæti einnig lokið afgreiðslu þess, til þess að þau ófullkomnu ákvæði, sem hingað til hefur orðið að bjargast við, þyrftu ekki lengur að duga, heldur yrðu um þetta settar nákvæmari reglur. Þetta frv. hefur áður verið flutt að ósk þáv. félmrh., en náði þá ekki fram að ganga, það var á síðasta þingi, en er nú flutt á ný óbreytt, eins og það var þá, þegar það var afgreitt frá Ed., sem hafði lokið afgreiðslunni fyrir sitt leyti, er frv. strandaði hér í hv. deild þá. Ég held, að það séu engin atriði hér, sem þurfi að valda neinum ágreiningi. Frv. hefur farið í gegnum ýmsa hreinsunarelda og verið athugað frá öllum hliðum, þannig að ég held, að það ætti að vera tiltölulega auðvelt mál og einfalt að afgreiða það. Ég vil svo leyfa mér að leggja til, að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til hv. heilbr.- og félmn. og 2. umr.