Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti! Þetta frv., sem hér liggur fyrir, hefir verið endursent hingað frá Ed., vegna þess að það hefir verið samþ. þar svolítið breytt frá þeirri mynd, sem það var samþ. í hér Nd. En sú breyt. er þess eðlis, að engin ástæða er til þess að hika við að samþ. frv. þannig. Í hinu upprunalega frv. stóð í 4. gr.: „eða endurgjalda honum ferðakostnað eftir fyrirmælum 3. gr.“ En landbn Ed. lagði til, að á eftir orðinu „fyrirmælum“ bættist : síðari málsgreinar. - Ég var kallaður á fund landbn. í Ed. og það borið undir mig, hvort ég gæt fellt mig við þessa brtt., og kvað ég það vera. Ég legg til, að þessi d. samþ. þetta frv. með þessari breyt.

* Atvmrh. (Ólafur Thors) : Ég hefi leyft mér að flytja smávægilega brtt. á þskj. 178 við þetta frv. Í 25. gr. þeirra l., sem þessu frv. er ætlað að breyta, er svo fyrir mælt, að bætur fyrir tjón á opnum vélbátum greiðist, ef báturinn ferst algerlega eða verður talinn ónothæfur af skoðunarmanni og matsmanni. Þetta ákvæði á sérstaklega við um opna vélbáta, en um aðra vélbáta, þá sem eru með þilfari, gilda önnur ákvæði um bætur fyrir tjón, enda þótt skipið farist ekki með öllu. Þeir menn, sem hér eiga hlut að máli, eigendur opinna vélbáta. telja sig bera mjög skarðan hlut frá borði, ef þeir fá engar bætur fyrir tjón, sem verða kann á bátum þeirra, nema bátarnir eyðileggjast með öllu eða séu dæmdir ónothæfir. Það eru aðallega eigendur opinna vélbáta, sem kvarta undan þessu, og það verður að viðurkenna, að þeirra hlutur er í þessu efni fyrir borð borinn. Hinsvegar skal það viðurkennt, að eftir þeim upplýsingum, sem ég hefi fengið, þá er talsverður vandi að fara þann gullna meðalveg, sem tryggir þessum mönnum sæmilegt réttlæti, án þess að leggja of þungar kvaðir á þá, sem undir bótunum eiga að standa. Ég hefi þess vegna leyft mér að bera fram brtt. á þskj. 178. Gr. einskorðar ekki ákveðin við vissa smálestatölu, heldur eru þar fyrirmæli, sem hníga að því, að ekki falli fullar bætur í hlut eigenda opinna vélbáta fyrir tjón á bátum. sem þeir eiga, heldur einungis hálfar bætur, þó að því tilskildu, að bætur skuli greiða til þeirra samkvæmt sömu reglu sem gildir um bætur fyrir tjón á öðrum vélbátum, en eins og mörgum hv. þm. er kunnugt, gilda um það þær reglur, að eigendur sjálfir bera nokkurn hluta skaðans. Ef ég man rétt, þá er á minnstu bátum 200 kr. tjón, sem ekki fást bætur fyrir. og á nokkuð stærri bátum 350 kr. tjón, og enn]rá stærri bátum 500 kr. tjón. Ég held, að það sé mjög sanngjarnt, og fyrir það er það ennþá nauðsynlegra, ef samþ. verður það frv., sem hér liggur fyrir frá hv. þm. Borgf. og hv. þm. Ísaf., sem ég tel rétt að samþ., að samþ. einnig mína brtt., því að ég álít, að lögfesting frv. muni skapa nokkra og kannske nokkuð óheppilega mikla hvatningu hinna minni vélbátaeigenda um það, að hafa þá óvátryggða. Ég tel þess vegna, að með því að samþ. mína brtt., dragi það mikið úr freistingu fyrir þessa menn í þeim efnum. Vænti ég, að þessi sanngjarna og ekki sérlega stórvægilega brtt. mín nái samþykki hv. deildar.

*Pétur Ottesen: Ég held, að það væri réttara. til þess að frv. næði fyrr tilgangi sínum, að við frv. væri sett gr. um það, að l. öðlist þegar gildi, því annars yrði að bíða þess tíma. að 1. birtust í Stjórnartíðindunum. Þess vegna vil ég hér með leyfa mér að afhenda hæstv. forseta skriflega brtt., sem fer fram á þetta.

*Jón Pálmason: Við 2. umr. þessa máls flutti ég brtt. um það að fella niður 1. gr. frv., með tilliti til þess, að ég sé ekki, að í henni felist neinar umbætur frá því, sem nú er í gildandi l. En brtt. náði ekki samþykki, og hefi ég því leyft mér að bera fram brtt. svo hljóðandi: „Við 1. gr. Í stað orðanna „sem hér segir“ í 3. efnismálsgr. og út að síðustu málsgr. kemur: 1.811 kr. á hverja kú, sem mjólkur- og fituskýrslur eru haldnar um, enda sé fitumagn mjólkurinnar úr hverri fullmjólka kú rannsakað minnst þrisvar á ári“. Um þetta er það í fyrsta lagi að segja, að í frv. þessu er farið fram á talsvert mikla hækkun á útgjöldum til þeirra hluta, sem ekki koma niður á ríkissjóði, heldur fyrst og fremst á öðrum greinum búfjárræktarinnar, vegna þess að hámarksframlag úr ríkissjóði til búfjárræktarinnar er 62 þús. kr. samkv. l. Ég tel þess vegna ekki ráðlegt að hækka þetta framlag til nautgriparæktarfélaga, og tel það mjög óheppilegt að lækka að sama skapi framlagið til sauðfjárræktarinnar. Mér virðist þessari gr. frv. auk þess mjög áfátt að orðalagi, og hefði sannarlega ekki mátt minna vera en að þeir, sem flytja hana, hefðu samið hana á frambærilegu máli, ef á endilega að fá hana samþ. Ég fjölyrði svo ekki um þetta frekar. Ég vil aðeins endurtaka það, að ég er alveg á móti því að taka þarna fé til nautgriparæktarfélaga frá öðrum greinum landbúnaðarins, sem ég tel ekki síður nauðsynlegar.

* Frsm. (Steingrímur Steinþórsson): Meiri hl. landbn. hefir ekki borið sig saman um brtt. frá hv. þm. A.-Húnv. Þeir nm., sem staðið hafa að 1. gr. frv., hafa að sjálfsögðu óbundnar hendur um það, hvernig þeir snúast við þessari brtt. Ég vil aðeins segja það sem mína skoðun, að ég get ekki fylgt henni, vegna þess að eins og tekið var hér fram við 2. umr. málsins, þá eru það í rauninni örfá nautgriparæktarfélög, sem munu verða til þess að taka upp meiri fitumælingar á mjólk en nú er. Þess vegna er styrkur hækkaður til þeirra félaga, sem hafa minnst 6 fitumælingar á ári: En með þessari brtt. er hugmyndin að skera alla niður við sama kambinn, hvort sem þeir gera fleiri eða færri fitumælingar á ári. Fyrirfarandi hafa öll félög verið styrkt og einnig þau, sem engar fitumælingar hafa gert, og tel ég hæpið að styrkja þau framvegis. En þó tel ég ekki rétt að taka styrkinn af þeim fyrirvaralaust, en tel rétt að hafa hann fyrst um sinn 1 kr. á kú. Ég tel víst, að þau félög, sem hér koma til greina, muni taka upp fitumælingar. Ég sé ekki, að með þessu frv. hækki skattur úr ríkissjóði, nema svo að segja öll félög taki upp 6 fitumælingar á ári, þannig að öll félög komist í hæsta flokkinn. En nú er till. í frv. um það, að sá flokkur, sem hefir 2,00 kr. styrk á kú, verði færður niður í 1.80 kr. Þarna getur ekki verið um neinn aukakostnað að ræða, nema ef nautgriparæktarfélögin taka upp almennar fitumælingar, og ef svo færi, teldi ég vel gerandi að offra því, sem hér er um að ræða, en það getur ekki numið nema fáum þús. kr. Með þeim skýringum, sem ég hefi tekið fram, legg ég til, að frv. verði samþ. óbreytt.

*Jón Pálmason: Um það atriði í ræðu hv. 2. þm. Skagf., hvaða aukinn kostnað þetta mundi hafa í för með sér úr ríkissjóði, er það að segja, eins og ég hefi tekið fram áður, að það myndi ekki hafa, að óbreyttum aðstæðum, neinn aukinn kostnað í för með sér fyrir ríkissjóð, því að það er, samkvæmt l., sem kölluð hafa verið bandormurinn, sett hámark um tillagið, sem verja má úr ríkissjóði samkvæmt ákvæðum búfjárræktarl. Þessi kostnaður kemur niður á öðrum greinum landbúnaðarins, og þá fyrst og fremst á sauðfjárræktinni, svo framarlega sem ákvæðum í viðkomandi l. er ekki breytt. Og það eru mestar líkur til þess, að þau félög taki upp fitumælingar, sem bezta hafa aðstöðuna og flestar kýr eiga.

* Frsm. (Emil Jónsson): Ég þarf ekki að fara mörgum orðum um þetta litla mál; það hefir legið áður fyrir þessari hv. d., og þessu frv. fylgir svo ýtarleg grg. að ég vona, að hv. þm. hafi getað gert sér ljóst, hvað þetta frv. fer fram á, en það er tvennt. Í fyrsta lagi miðar það að því að auka rafmagnseftirlit ríkisins frá því, sem það er nú. Þegar l. um rafmagnseftirlit ríkisins voru upphaflega sett, var aðallega farið eftir danskri fyrirmynd, að því er iðnn. hefir verið tjáð. En í þeim l. um rafmagnseftirlit er gert ráð fyrir, að raflagnir séu ekki eftirlitsskyldar, nema að litlu leyti þar, sem hætta getur stafað af þeim. Þetta er heldur óheppilegt fyrirkomulag hér á landi, og rafmagnseftirlit ríkisins hefir þurft að taka að sér eftirlit á miklu fleiri stöðum en l. gerðu ráð fyrir. Þetta frv. er fyrst og fremst breyt. á eldri l. um þetta efni. Sömuleiðis var í eldri l. gert ráð fyrir, að það gjald, sem rafmagnseftirlit ríkisins tekur fyrir skoðun, yrði greitt af þeim, er verða skoðunarinnar aðnjótandi, og gjald fyrir hverja skoðun yrði innheimt af rafmagnseftirlitinu. En þetta þótti óheppilegt fyrirkomulag, og í þessu frv. er því lagt til, að sett verði fastagjald á öll raforkuvirki og allar rafveitur á landinu, er miðast við þær tekjur, sem rafveiturnar hafa. Frv. gerir ráð fyrir, að þetta gjald nemi 1% af tekjum þeirra. Þar sem þetta gjald kemur að langmestu leyti niður á rafveitum ríkisins og Sogsvirkjuninni, þá hefir iðnn. borið þetta mál undir rafmagnsstjórann í Reykjavík og fengið álit hans um það. Hann hefir tjáð iðnn., að hann telji störf rafmagnseftirlits ríkisins svo nauðsynleg, að hann telji það ekki eftir, þótt þetta gjald verði greitt, sem er, eins og ég hefi áður sagt. 1% af tekjum rafveitunnar, og áætlað er, að það nemi litið eitt hærri upphæð heldur en skattgjald rafveitunnar hefir verið fram að þessu. Skattgjaldið hefir verið um 16 þús. kr. á ári, en ef þetta frv. verður samþ., hækkar það upp í 20 þús. kr., svo að þar munar ekki ýkjamiklu. Þetta er önnur aðalbreyt., sem farið fram á að gera með þessu frv., sem sé um stöðugra eftirlit með raforkuveitum en áður hefir tíðkazt og breytt fyrirkomulag á innheimtu gjalda. Ef þetta frv. verður að l., er ætlazt til, að rafmagnseftirlit ríkisins taki upp eftirlit með öllum raforkuvirkjum í landinu og hlutum, sem seldir eru til afnota fyrir aðra í sambandi við rafmagn, svo sem ofnum, eldavélum, straujárnum, rafmagnsþráðum og öðru þessháttar, og prófi það í þar til gerðri stöð, sem komið verði upp hér í Reykjavík og stjórnað af rafmagnsettirliti ríkisins. Þetta er sú meðferð, sem notuð er hjá nágrannaþjóðum okkar og þykir þar sjálfsögð. Menn hafa oft tilhneigingu til þess að kaupa það, sem ódýrast virðist í svipinn, en varhugavert er að nota eða fjárhagslegur skaði að kaupa. Hin tækin, sem traustari eru, eru dýrari í fyrstu, en reynast affarasælli í notkun og því ódýrari, er til lengdar lætur. Rafmagnseftirlit ríkisins á að prófa öll rafmagnstæki, sem flutt eru hingað til landsins, og líka að liti eftir þeim rafmagnstækjum, sem smíðuð eru hér á landi. Viðkomandi innflytjendur og framleiðendur gjalda nokkurn skatt fyrir þetta eftirlit. Þau tæki, sem rafmagnseftirlit ríkisins prófar, verða merkt með sérstöku löggildingarmerki, til þess að það sjáist, að skoðun hafi verið framkvæmd samkv. l. Skattur sá, sem innflytjendur og framleiðendur raftækja greiða, átti upphaflega að vera 1% af öllum raforkurekstri, en iðnn. lagði til, að hann yrði færður niður í 3/4% í samráði við rafmagnsettirlit og raftækjasölu ríkisins, sem enginn vill spilla fyrir. Sömuleiðis hefir verið sett inn í þetta frv. vatill. frá iðnn., til þess að fyrirbyggja misskilning. Hún er á þá leið, að skattinn skuli miða við verksmiðjuverð þar, sem varan er framleidd, en ekki við útsöluverð til almennings. Orðalagið var þannig, að það mátti skilja þetta á þá leið, að miðað væri við útsöluverð. Þær tekjur, sem rafmagnseftirlit ríkisins mun fá fyrir þetta, eru áætlaðar um 7–8 þús. kr. árlega, miðað við 3/4% verksmiðjuverðs, en sú upphæð ætti að nægja til þess að halda uppi nokkurn veginn sæmilegu eftirliti og prófa tryggilega þau taki, sem ætluð eru til sölu hér á landi. Iðnn. hefir farið gegnum þetta frv. og rætt það bæði við forstjóra raftækjaeinkasölunnar, rafmagnsstjóra Reykjavíkur og forstöðumann rafmagnseftirlits ríkisins, og eftir þessar athuganir leggur iðnn. til, að þetta frv. verði samþ. nálega óbreytt, aðeins með tveim litlum breyt. á þskj. 166, sem ég hefi nú skýrt frá.



Í grg. frv. eru leidd rök að því, hve mikla nauðsyn beri til þess að endurskoða berklavarnal., og sömuleiðis er í grg. lýst í aðalatriðum og nógu rækilega, í hverju breyt. eru fólgnar, sem farið er fram á í frv. að gerðar séu á berklavarnalöggjöfinni. Ég hirði ekki um að endurtaka það, en læt nægja að visa til grg. Ég óska, að málinu verði, að lokinni þessari umr., vísað til 2. umr. og allshn.