Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Einar Arnórsson) Frv. þetta hefir við eina umr. í Ed. tekið einni breytingu, sem stafar af því, að felt var hjer í deildinni um daginn frv. til hafnarlaga fyrir Ísafjörð; ein grein þessa frv., sem nú liggur hjer fyrir, var bygð á tilveru hafnarlagafrv. Þessi breyting er því sjálfsögð og væntanlega enginn á móti henni. Legg jeg því til, frv. verði samþ. óbreytt.

Forsætisráðherra (J. M.) Að svo stöddu skal jeg ekki halda langa ræðu í þessu máli. Mál þetta var rætt svo ítarlega í þessari hv. deild fyrir skemstu, að eigi er þörf að fara inn á efni þess. Að eins skal jeg leyfa mjer að taka það fram, að mjer skildist aðalástæðan fyrir frv. í hv.Ed. skortur kola og eldsneytis í landinu, og svo einnig hitt, að ekki væri rjett, á þessum tímum, að stuðla að því, að fólk þyrptist hingað til Reykjavíkur, til að stunda nám. Um eldiviðarskortinn er það upplýst síðan, að það er ekki hættulegt atriði. Skólar víðsvegar á landinu eru búnir að birgja sig upp að eldsneyti, að miklu leyti innlendu, og síðan frv. var samþ. í Ed. hefir bæst mikið við af erlendum kolaforða. Hafa komið hingað um 1000 tons með nýkomnum skipum. Svo að þótt eitthvað hafi verið til í þessari ástæðu, er frv. var samþ. í Ed., er mjög dregið úr þeirri ástæðu nú. Um hitt atriðið, að fólk þyrpist hingað til bæjarins, er það að segja, að það atriði hefir aldrei snert nema örfáa skóla og örfáa menn, og hefir aldrei verið á rökum bygt. Annars tel jeg hreinasta óþarfa að fara mikið út í þetta mál. Deildin hefir rætt það áður og þá gengið skynsamlega frá því.

Einar Arnórsson Jeg skal ekki heldur lengja umr., því að hv. deild hefir þegar gengið frá málinu með þingsályktun þeirri, sem samþykt var 1. sept., um að heimila það, sem hjer er skipað, ef frv. þetta verður að lögum. Var rætt ítarlega um málið í sambandi við þingsályktunartillöguna, og munu þær umr. öllum í fersku minni. Ástæður hafa síðan ekki breyst til hins verra, heldur hins betra, þar sem komið hafa síðan 2 stórir kolafarmar. Jeg ætla ekki að dæma um nauðsynina að öðru leyti, en vil, að deildin haldi við þá ályktun, sem hún hefir áður gert, og stjórnin ráði svo fram úr málinu á sína ábyrgð. Jeg vil ekki lengja umr., en vil leyfa mjer að bera fram svo hljóðandi rökstudda dagskrá: Með skírskotun til þingsályktunartillögu um skólahald næsta vetur, er samþykt var hjer í deild 1. þ. m., og í því trausti, að stjórnin skipi máli þessu á forsvaranlegan hátt, tekur deildin til meðferðar næsta mál á dagskrá.

Gísli Sveinsson Jeg stóð að eins upp til þess að gera grein fyrir atkvæði mínu. Eins og þegar hefir verið tekið fram af hv. 2. þm. Árn. (E. A.) hefir þessi hv. deild nokkurn veginn skilmerkilega lýst yfir vilja sínum í þessu rnáli, að minsta kosti um merg málsins, í þingsályktunartillögu þeirri, er getið hefir verið. Að vísu var það svo, að ýmsir slógu sína varnagla með mismunandi formála; sumir voru kröfuharðir, en aðrir voru vægari. Jeg heyri nú frekar til þeim kröfuharðari. Vil jeg leggja hv. landsstjórn það mjög ríkt á hjarta að athuga þetta mál mjög rækilega, en það hefði hún raunar átt að vera búin að gera. Mjer virðist fullkomlega forsvaranlegt að loka þeim skólum, er jeg með tveimur orðum vil nefna kaupstaðaskóla og kolaskóla. Hinir fyrnefndu eyða miklum kolum, bæði hjer og í öðrum kaupstöðum, og eins eru þeir ofdýrir að sækja - fólki úr hjeruðum. Úti um land geta líka verið kolaeyðsluskólar. En jeg vil ekki, að rokið sje til að loka þeim skólum, sem bæði eyða litlu og bjargast á eigin spítur, og þar sem nemendur komast ódýrt af og t. d. leggja á borð með sjer. Jeg veit vel, að víða í kaupstöðum og úti um land er lagt kapp á, að skólarnir sjeu opnir þar, þótt hjer sje lokað. En alt verður þetta að fara eftir atvikum og ástæðum. Hins vegar skal jeg ekki draga dulur á, að jeg hefi lýst yfir því á nefndarfundum um þetta mál, að jeg teldi allsendis óþarft að setja lög um þetta. Jeg finn ástæðu til að taka þetta fram, þar sem raddir hafa heyrst um, að allir nefndarmenn fjárhags- og fjárveitinganefnda beggja deilda hafi verið á einu máli um afgreiðslu Ed. á málinu. Jeg tel þingsályktunartill. alveg nægilega, enda er hún í samræmi við skoðun og vilja kenslumálaráðherrans. Og því síður tel jeg ástæðu til að hvarfla frá þingsályktun yfir í lög, sem jeg get ekki skoðað það annað en firru eina hjá nokkrum þm. í Ed., að lög þurfi til þessa. Með þeirri skýringu, er jeg fyr hefi gefið, er jeg greiddi atkv. með þingsályktunartill., og í því trausti, að stjórnin fari heldur oflangt en skamt í þessu efni, mun jeg greiða atkv. með rökstuddu dagskránni. Jeg tel sjálfsagt og rjett, að framkvæmdarvaldið, stjórnin, hafi framkvæmd þessa máls á hendi. Hún hlýtur að standa betur að vígi í því efni, þótt hún sje þriggja manna stjórn, en alt þingið. Hún hefir betri tök á að kynna sjer og hafa kynt sjer málið. Væri ef til vill betra, að einn maður rjeði að fullu fram úr þessu á sína ábyrgð, en að þrír sjeu að fást við það. En, eins og sakir standa, verður stjórnin að afgreiða málið á sína ábyrgð, og því fremur er það rjett, sem jeg tel afgreiðslu málsins hjer í deildinni í samræmi við vilja forsætisráðherrans, þess ráðherra, er mest hefir með mál þessi að gera.

Fjármálaráðherra (S. E.) Jeg hefi lýst afstöðu minni til þessa máls t hv.Ed., og geri ráð fyrir, að öllum hv. deildarmönnum sje hún kunnug, og sje því ekki ástæðu til að endurtaka hjer það, sem jeg sagði í háttv. efri deild. Forsætisráðherra hefir tekið fram sína skoðun, og sömuleiðis atvinnumálaráðherra, er virðast báðir sammála. Jeg vil endurtaka hjer það, sem jeg tók fram í háttv.Ed., að jeg mun beygja mig fyrir þeirri niðurstöðu, sem Alþingi kemst að í þessu máli, þótt önnur verði en jeg mundi helst kjósa, þar sem jeg lít svo á, að mál þetta skifti ekki svo miklu, að rjett sje, á tímum jafnalvarlegum eins og nú er um að ræða, að gera það að fráfarartriði. En um leið vil jeg taka það fram, að svo framarlega sem háttv.Nd., eftir að hafa heyrt aðstöðu meiri hluta stjórnarinnar til málsins, víkur frumvarpinu frá með rökstuddri dagskrá, þá skil jeg það svo, að hún hafi valið þá leið í málinu, sem meiri hluti stjórnarinnar óskar að farin sje.

Frsm. (Bjarni Jónsson) Því miður var jeg kallaður frá við síðustu umr. þessa frv., svo að jeg gat ekki gert mönnum grein fyrir því þá. En mjer er sagt, að menn hafi tekið því vinsamlega, og mun jeg því eigi þurfa að mæla með því. Þó vil jeg í nokkrum atriðum taka fram nokkrar nánari skýringar á nál. Jeg skal fyrst geta þess, að í nál. er lestrarvilla, einingarmælir, í staðinn fyrir eimingarmælir (þ. e. uppgufunarmælir). Annars skal jeg taka það fram, að jeg hefi gert mjer far um það í nál. að rekja málið þannig, að allir geti gert sjer grein fyrir því. Þess skal jeg geta, að nefndin ætlaðist ekki til þess, að þessi veðurathugunarstöð í Reykjavík yrði vísindastofnun, er ynni öll þau störf, sem vant er að vinna á slíkum stofnunum, heldur taki hún við skeytum frá 8–10 vel völdum stöðvum á landinu, er hún síðan ynni úr, eftir viðurkendum reglum, og reiknaði út, og sendi síðan árangurinn til allra veðurvarastöðva á landinu. Þessar veðurvarastöðvar mundu vafalaust koma að miklu gagni, ekki botnvörpungum eða stærri skipum, heldur vjelbátum og róðrarbátum. Þarf ekki annað en að minna á það, sem í nál. stendur um veðurspárnar. 1885 voru rjettir spádómar 79%, 1890 87% og 1894 92%, og sjálfsagt hefir rjettum veðurspám fjölgað síðan, en ekki eru á söfnum hjer yngri gögn um þetta. Til nánari skilningsauka skal jeg taka það fram, að á veðurvarastöðvunum eru stengur með ákveðnum merkjum, er sýna veðurbreytingar, keilur og bumbur. Þegar oddur á keilu veit upp, táknar það norðanátt, en sunnanátt ef oddur keilunnar veit niður. En bumba eða trumba táknar von vinda úr ýmsum áttum. Á nóttu eru keilur sýndar úr ljósberum o. s. frv. Er öllum almenningi auðvelt að nema þetta, og er um það gerð skrá, er sýnir, hvað hvert merki tákni. Má mönnum hjer af skiljast, að með slíkum veðurvarastöðvum má sýna, hve nær óveður eru í vændum, og þannig bjarga lífi manna. Um kostnaðinn er það að segja, að jeg veit ekki gerla, hvað verkfærin kosta, en ekki kosta þau stórfje; það veit jeg. Það er ekki heldur nauðsynlegt að hafa öll verkfæri, sem nefnd eru í nál. Sumar slíkar stöðvar sleppa rakamælum, eimingar- (þ. e. uppgufunar) mælum og sólskinsmælum. Og að vísu mun þessi kostnaður ekki fara fram úr 15.000 kr. Jeg hygg nú, að þessi deild muni ekki hugsa sig lengi um að setja sem fyrst upp þessar veðurvarastöðvar. Erum vjer sæfaraþjóð og eigum mikinn fjölda mannslífa undir veðrum komin. Er hjer og ekki eingöngu að ræða um hag manna í sjávarhjeruðum, því að búendur um land alt senda sonu sína til útróðra í veiðistöður um vertíðir. Er því öllum þingmönnum jafnskylt að veita fullan stuðning þessu máli. Þess má líka geta hjer, að veðurathuganastöðin í Kaupmannahöfn hefir hjer nokkrar athuganastöðvar, og mundi hún halda því áfram, og íslenska stöðin þyrfti því ekki að borga meira en helming, svo að hún gæti í raun og veru orðið kostnaðarminni og ódýrari en jeg hjer hefi greint. - Jeg skal svo ekki þreyta menn meir á ræðum um málið, enda hefi jeg gert grein fyrir því í nefndarálitinu. Og jeg vona því, að allir sjái sjer fært að greiða þessu frv. atkvæði sitt.

Frsm. (Stefán Stefánsson) Jeg býst ekki við að þurfa að vera margorður um þetta frv., því að jeg þóttist taka fram við fyrri umr. málsins hið helsta, sem um frv. er að segja yfirleitt, en þær einstöku greinar frv. eru svo stuttar og ljósar, að þær ættu naumast að þurfa frekari skýringa við. Í 1. gr. frv. er gert ráð fyrir, að þetta einkaleyfi sje veitt til 15 ára Þetta er nú að vísu styttri tími heldur en umsækjandi leyfisins óskaði eftir. En nefndin hugði þó rjett vera að láta einkarjettinn ekki ná yfir lengri tíma, með það fyrir augum, að þessi maður stæði ekki í vegi fyrir öðrum, ef einhver annar byði betri kosti. Hins vegar áleit nefndin ekki tiltækilegt að hafa tímann styttri en 15 ár, því að kostnaður hlýtur að verða talsverður við að koma fyrirtækinu á fót. Og umsækjandi leyfisins taldi ógjarnan leggjandi út í það, ef um skemri tíma væri að ræða. Ef menn á annað borð hafa trú á þessu fyrirtæki, þá álítur nefndin, sem fyrir sitt leyti er hlynt málinu, að ekki sje rjett að gera það verulega óaðgengilegt. Þá er 2. gr., sem kveður svo á, að leyfið skuli framseljanlegt með leyfi landsstjórnarinnar. Þessi grein þarf í rauninni ekki skýringa við. - Það getur margt komið fyrir þennan mann, eins og aðra. Og það væri hart fyrir hann að geta ekki selt þær vjelar, er hann hefir keypt og látið setja upp, ef hann, einhverra orsaka vegna, gæti ekki starfrækt fyrirtækið. En hins vegar er ekki loku skotið fyrir það, að einhver annar vildi kaupa, til að halda fyrirtækinu áfram. - í 3. gr. frv. er tilraunatíminn til fyrirtækisins ákveðinn 3 ár. Þennan tíma vildi umsækjandi hafa lengri, en þó taldi hann ekki frágangssök, að hægt væri að koma fyrirtækinu af stað á þessum tíma. Það er ekki einasta það, að allar vjelar sjeu þá í fullkomnu lagi, heldur kemur þar líka til greina að afla nauðsynlegrar eftirspurnar eftir vörunni og komast að raun um, hvort hægt er að láta hana ná hylli á erlendum markaði. Skemri tíma en 3 ár áleit umsækjandi að ekki kæmi til mála, en hins vegar vill nefndin hafa þennan tíma sem allra stystan. 4. gr. frv. fer fram á, að leyfishafi greiði alt að 10 kr. í landssjóð af hverri smálest af þurkuðu kjöti, sem út er flutt. - Þetta virtist nefndinni vera svo hátt sett, að ekki væri hægt að ætlast til með nokkurri sanngirni, að hann byði hærra gjald. Jeg hefi nú leitað mjer upplýsinga um, hve mikið mundi flytjast út af kjöti, og hefi komist að þeirri niðurstöðu, að það muni fara sem næst 25.000 tunnum. Ef gert er ráð fyrir, að 6 tunnur fari í hverja smálest, þá verða þetta 4.167 smálestir. Og ef nú - til þess að fara vægt í sakirnar - er gert ráð fyrir, að smálestafjöldinn verði alt að helmingi minni, eða sem svarar 2.000 smál., þá verða það samt 20.000 kr., sem landssjóður ætti að hafa upp úr þessu leyfi, vel að merkja, yrði alt útflutt kjöt verkað á þennan hátt. Eins og menn sjá þá er þetta ekkert óverulegt atriði. Og jeg hygg, að háttv.þm. ættu ekki að ganga frá þessu eða vera því mót- fallnir að órannsökuðu máli. - 15. gr. er það tekið fram, að annað gjald en getur um í 4. gr. megi ekki leggja á þá vöru, er leyfishafi framleiðir. Nefndinni virtist rjett að fyrirbyggja með þessu, að leyfishafa væri ef til vill gert illmögulegt að starfrækja fyrirtækið, með ofþungum sköttum eða öðrum álögum. - Komi það nú í ljós, að stór gróði sje samfara þessu fyrirtæki, þá er í 6. gr. sleginn varnagli við því, að leyfishafi fái að njóta þessara hlunninda altof lengi. Þar er sem sje landsstjórninni gefin sú heimild, að hún geti, að 10 árum liðnum frá því, er einkaleyfið er útgefið, innleyst allar vjelar og alt, sem þessum atvinnurekstri tilheyrir, gegn sanngjörnu andvirði. Með þessu er algerlega loku skotið fyrir það, að hann geti einn haft allan gróða um lengri tíma, ef þetta hepnast vel. Að endingu vil jeg geta þess, að nefndin álítur, að hjer sje svo vel og gætilega um hnútana búið, svo að engin hætta geti af þeim stafað á nokkurn hátt. Leyfishafi er sá eini, sem á nokkuð í hættunni, ef þetta mistekst, og hann er sá, sem ber allan kostnaðinn. Ef aftur á móti þetta gengur vel og ágóði verður í aðra hönd, þá er sjeð fyrir því, að landssjóður eigi kost á að fá mestan hluta hans, eða með öðrum orðum, að landsstjórnin hefir þá í sinni hendi, hvernig um hann fer. Jeg skal svo ekki segja meira að sinni, en vil að eins. vona, að háttv.þm. skoði málið með rjettum rökum og sanngirni.

Forsætisráðherra (J.M.): Jeg vildi leyfa mjer að gera hjer litla athugasemd, sem jeg bið nefndina að taka til athugunar. Háttv. landbúnaðarnefnd mun vera kunnugt um það, að lög um einkarjettindi munu vera því sem næst samhljóða í öllum löndum. Það er eitt atriði í þessum lögum, sem segir eitthvað á þá leið, að ekki megi veita einkarjett í neinu, sem lýtu að meðferð á matvælum. Mjer er nú að vísu ekki kunnugt um, hvort þetta er ákveðið alstaðar, en jeg hygg, að það sje að minsta kosti víðast hvar. Og þetta mun hafa verið orsök þess, að umsækjandi leyfisins gat ekki fengið það á venjulegan hátt. Þetta er að eins bending til nefndarinnar, en annars ætla jeg mjer ekki að fara neitt að ræða málið sjerstaklega. Ef þetta er, þá tel jeg dálítið varhugavert að fara að breyta út af almennum reglum í þessu.

Benedikt Sveinsson Það er nú ekki af því, að jeg vilji vera að amast við því, að þingið styðji þá menn, sem hafa fundið upp einhverjar nýjungar, að jeg vildi leyfa mjer að gera fáeinar athugasemdir. Það hefir leikið á tveim tungum um það úti í frá, hversu heppilega þinginu hafi farist í að veita mönnum einkaleyfi, og að sum þeirra hafi ekki leitt til neins gagns. Það virðist þó meinlaust og engum til skaða, þótt heimilað væri að taka sand úti í Hjeraðsflóa, en einkaleyfi það, sem hjer ræðir um, virðist mjer vera miklu varhugaverðara. Hæstv. forsætisráðherra hefir og bent á það, að slík einkarjettindi, sem lúta að meðferð á matvælum, eru útilokuð í öðrum löndum. Hjer er leitað einkaleyfis til að þurka kjöt hjer á landi um 15 ár. Að vísu hefir leyfisbeiðandi fengið meðmæli hjá Búnaðarfjelagi Íslands. En formaður fjelagsins tekur það þó skýrt fram í brjefi sínu, að hann ætlast til, að þetta leyfi sje að eins bundið við þurkað kjöt til útflutnings, en ekki að það nái til þess, sem notað er hjer innanlands. Jeg er hissa á því, að nefndin skyldi ekki taka þessa bendingu til greina, því að hún er talsvert mikilsverð og takmarkar leyfið allmikið. (St. St.: Má lagfæra það til 3. umr. Auðvitað má laga það til 3. umr., og þess vegna bendi jeg nefndinni á það. Hvað hinu viðvíkur, hvort heppilegt sje að veita einu fjelagi, eða einum manni, einkaleyfi á útflutningi vindþurkaðs kjöts, um svo langt árabil, þá finst mjer, að það geti verið allvarhugavert. Mjer er ekki kunnugt um, hvort umsækjandi hefir þegar fundið upp sjálfur áhöld þau, sem til þessa þarf, eða hvort þau hafa verið til áður. En mjer þykir sennilegt, að áhöld þessi hafi verið fundin upp í útlöndum. - Ef svo færi, að þessi þurkunaraðferð ryddi sjer til rúms úti um heiminn, og að þessi vara yrði útgengileg, þá verður ekki annað séð sjeð en að það væri landinu óhagur einn að hafa afsalað útflutningsrjetti á þessari vöru í hendur einum manni eða fjelagi, og væri þar með bægt frá að hafa frjálsan aðgang að þeim markaði, sem vera kynni úti í útlöndum. Í 2. gr. frv. er sagt, að þetta einkaleyfi sje framseljanlegt, en þá virðist sjálfsagt, að jafnframt sje landsstjórninni berum orðum heimilaður forkaupsrjettur. Jeg vil beina þessu til nefndarinnar, svo að hún geti breytt þessu til 3. umr. Það má einu gilda fyrir leyfishafa, hverjum hann selur, en getur hins vegar verið betra fyrir landið að hafa forkaupsrjettinn. Formaður Búnaðarfjelagsins tekur það fram í brjefi sínu, að ætlast sje til, að leyfishafi byrji á fyrirtækinu þegar er einkaleyfið er gefið út. Um þetta er ekkert sagt í frv., sem þó þyrfti að vera. - Þó er í 3. gr. frv. tekið fram, að leyfishafi skuli innan þriggja ára hafa sýnt, að tilraunir og undirbúningur sjeu svo langt komin, að fyrirtækið geti tekið til starfa á því ári, ella falli leyfið niður. Nú geri jeg ráð fyrir, að frv. verði gengið í gildi á næsta nýári. Þá hefir leyfishafi þrjú ár upp á að hlaupa, og ætti hann þá að geta sýnt það 1921, hvort fyrirtækið hepnast. En hjer þyrfti að taka nánar fram, frá hvaða tíma leyfið er talið, hvort það er reiknað frá þeim tíma, sem lögin ganga í gildi og undirbúningurinn hefst, eða fyrst frá þeim tíma, er fyrirtækið getur tekið til starfa. En þetta getur munað þrem árum, og þarf það að vera fullljóst, hve nær telja skal að leyfistíminn byrji. Í 4. gr. er ákveðið, að leyfishafi greiði alt að 10 krónum í landssjóð af hverri smálest af þurkuðu kjöti, sem út verður flutt úr landinu. Þetta er auðvitað nokkurt útflutningsgjald. En hins vegar er ekki víst, að það vegi upp á móti þeim skaða, sem landið hefði bakað sjer með því að útiloka sjálft sig frá allri samkepni, ef svo færi, að þessi aðferð næði útbreiðslu úti um heim. Jeg geri ráð fyrir, að nefndin hafi við eitthvað að styðjast, þar sem hún flytur þetta mál hjer, og að leyfið sje ekki veitt alveg út í bláinn. Er sennilegt, að nefndinni sje kunnugt um, að einhverjar tilraunir hafi þegar verið gerðar um þessa meðferð á kjöti, og væri fróðlegt að fá upplýsingar um það.

Frsm. (Stefán Stefánsson) Nefndin mun fúslega taka allar sanngjarnar breytingar til greina, sem miða að því að laga þetta frv. En viðvíkjandi orðum hæstv. forsætisráðherra, að hjer væri vikið út frá almennum reglum um einkaleyfi, ef þetta leyfi væri gefið, þá vil jeg taka það fram, að jeg tel efasamt, hvort þetta getur heimfærst undir meðferð á matvælum. Mjer finst miklu fremur, að hjer sje að eins um verkunaraðferð á sjerstakri verslunarvöru að ræða, sem ekki að neinu leyti brýtur í bága við þau ákvæði, er hæstv. forsætisráðherra var að tala um. Þá spurði hv.þm.N.-Þ. (B.Sv.) um það. hvort leyfið skyldi reiknað frá þeim tíma, að lögin ganga í gildi, eða frá þeim tíma, að tilraunir byrja og 3 ár eftir það. Þessu er því til að svara, að það er auðvitað reiknað frá þeim tíma, að einkaleyfið er veitt, eins og jeg hefi víst áður minst á. Jeg hefi tekið það fram við fyrri umr. þessa máls, að tilraunir hafa þegar verið gerðar í þessa átt. Og þær hafa leitt það í ljós, að kjötið tapar engu næringargildi með þessari þurkunaraðferð. Hitt er annað mál, hvort erlendar þjóðir geta felt sig við kjötið svona verkað. Þess vegna er ætlunin að gera tilraunir með að útvega markað fyrir þessa vöru. Viðvíkjandi því, hvort leyfishafi komi til að standa í vegi fyrir öðrum, er vilja nota þessa sömu aðferð, þá er því til að svara, að það hefir enginn komið enn og sótt um þetta, og jeg býst ekki heldur við, að svo verði, jafnvel þótt þessum manni verði neitað nú. Hins vegar er þetta ekki langur tími, sem leyfið er veitt til, en aftur talsverður kostnaður, sem af því hlýtur að leiða fyrir leyfishafa að koma þessu fyrirtæki í framkvæmd. Eins og hv.þm.N.-Þ. (B.Sv.) benti á þá er jeg því ekki mótfallinn, að landssjóður hafi forkaupsrjettinn samkvæmt frv., ef leyfishafi vill selja. Yfirleitt er nefndin fús á að breyta því í frv., sem betur má fara. Hitt er auðvitað alveg á valdi hv. deildar, hvað hún gerir við þetta mál. Það er nefndinni ekkert kappsmál, að þetta nái fram að ganga, en að eins taldi hún það þess vertr að því væri hreyft hjer og tekið til athugunar. Svo er hv. deild auðvitað sjálfráð um, hvernig hún leiðir það til lykla.