Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Snemma á þessu Alþingi var vísað til landbn. frv. til l. um útrýmingu minka og bann við minkaeldi. Frv. þetta var síðar sent Búnaðarfélagi Íslands, atvinnudeild háskólans og loðdýraræktarráðunaut ríkisins til umsagnar. Eftir að þessar umsagnir höfðu borizt n., tók hún til að undirbúa nýtt frv. um eyðingu refa og villiminka, og liggur það nú hér fyrir á þskj. 532. Frv. þetta er byggt á því, að rétt þykir að færa í eina heild lagaákvæði til varnar þeirri plágu, sem villtir minkar og refir hafa reynzt, og tilgangurinn sá að tryggja landsnytjar og búpening betur, en verið hefur gegn þessari plágu. Frv. er í samræmi við samþykktir síðasta þings í þessu máli, og sé ég ekki ástæðu til að rekja efni þess nánar, nema tilefni gefist, þar sem þm. hafa það við höndina og geta kynnt sér efni þess. Ég vil þó vekja athygli á IV. kafla, því að þar eru ákvæði um, að sýslunefndir og bæjarstjórnir hafi ákvörðunarrétt um, hvort þær vilji banna minkaeldi eða ekki í umdæmum sínum, enda skulu viðkomandi sýslu- eða bæjarsjóðir greiða eigendum skaðabætur, eftir mati dómkvaddra manna, ef til slíks kemur. - Í V. kafla frv. er farið fram á nýtt ákvæði um skiptingu kostnaðar af refa- og minkaveiðum og eyðingu þeirra á annan hátt. Eftir því ákvæði er gert ráð fyrir, að ríkissjóður greiði 1/3 kostnaðar, sýslusjóður 1/3 og svo viðkomandi hreppsfélag 1/3. Að öðru leyti setur landbrh., að fengnum till. loðdýraræktarráðunautar, reglugerð um útrýmingu villiminka, eftir því sem þurfa þykir. Ég óska svo eftir, að málinu verði vísað til 2. umr. að þessari umr. lokinni, og vænti, að það fái góðar undirtektir hjá hv. deild.



Herra forseti. Ég ætla ekki að fara að halda langa ræðu um þetta mál, en ég vil aðeins benda á eitt atriði, sem ég tel þurfa að breyta. Það er í sambandi við 10. gr., þar sem gert er ráð fyrir að eitra á afréttum og víðlendum heimalöndum. Þessu tel ég þurfa að breyta þannig, að einungis verði heimilað að eitra á afréttum. Ég hef fengið kvartanir í sambandi við Dýraverndunarfélagið og sömuleiðis úr Skagafirði, að fólki þykir hart að sjá sína uppáhalds fjárhunda engjast sundur og saman af refaeitri, sem þeir hafa étið, í sambandi við þá refaeitrun, sem framkvæmd hefur verið að undanförnu, og það oft með lítilli fyrirhyggju um það, hvort slíkt eitur gæti orðið öðrum skepnum að fjörtjóni. Um þetta tel ég, að þurfi að setja nánari ákvæði og koma í veg fyrir, eftir því sem hægt er, að eitrun fyrir refi og minka verði öðrum skepnum að fjörtjóni.



Herra forseti. Ég vil aðeins svara ræðu þm. S-Þ. nokkrum orðum. - Það er algerlega utangarna hjá þessum hv. þm. að ræða þetta mál eins og ég eigi hér einn hlut að máli. Eins og oft hefur verið tekið fram, þá eru bréfritararnir fimm, og ég er sá eini af þeim, sem sæti á hér á Alþingi. Ég get lýst því yfir, að ef málið snerti mig einvörðungu, þá hefði ekki til þessarar óskar komið, því að í slíku tilfelli tel ég, eins og þm. S-Þ., að þingið sjálft sé vettvangur, sem þess háttar mál eiga að ræðast á, og ég hefði vel treyst mér til að eiga orðaskipti um slíkt mál við þm. G-K. En hér er bara um allt annað að ræða, þar sem fjórir utanþingsmenn eiga hlut að máli, og það er þess vegna, sem málið er alveg óvenjulegt í okkar þingsögu. Ég hygg, að það sé algert einsdæmi, bæði hér og þó að víðar væri leitað, að einn áhrifamesti maður Alþingis ávarpi og ræði eins um utanþingsmenn á þingi eins og þm. G-K. gerði hér, og það án þess að forseti svo mikið sem hringi. Það hefur áreiðanlega oft verið hringt á þm. hér á Alþingi af þýðingarminna tilefni en hér um ræðir, einkum þegar þess er gætt, að hlut eiga að máli fjórir menn, sem gegna mjög mikilvægum embættum í þjóðfélaginu. Einn er rektor menntaskólans í Reykjavík, annar einn bezti fræðimaður okkar í íslenzkum fræðum og prófessor við háskólann, sá þriðji mjög mikils metinn guðfræðingur og sá fjórði hagfræðingur Landsbankans. Ég leyfi mér að fullyrða, að það eru látalæti, þegar þm. þykjast vera undrandi yfir, að þessir menn láti ekki bjóða sér ómótmælt, að sagt sé á Alþingi, að þeir hafi æst til skrílsuppþota og það kunni að vera, að þeir hafi ekki ætlað að stofna til manndrápa. Slík undrun er yfirdrepsskapur, sem ekki liggur alvara á bak við. Það er allt annað mál, þó að stjórnmálamenn sætti sig við hörð ummæli og svívirðingar. Spurt hefur verið um, hvers vegna við tökum ekki beiðni okkar aftur, þegar umræddur þm. hefur endurtekið ummæli sín utan þinghelginnar. Ég hef áður rakið ástæðurnar fyrir því og sé ekki ástæðu til að endurtaka þær, nema aðeins það atriði, að við viljum fá þingummælin dæmd ómerk. Við óskum ekki eftir málssókn vegna blaðaummæla eða að fá ummæli blaða ómerkt, þó að til þess væru ótal tækifæri, að minnsta kosti fyrir suma okkar, því að þau tökum við ekki alvarlega. Það er skoðun gagnmerkra lögfræðinga, að það sé engan veginn víst, að dómur félli á sama hátt um ummæli í þingræðu, sem leyft væri að kæra, og ummæli í blaði, þótt sömu ummæli væru. Meðferð málsins fyrir dómstólunum yrði nokkuð önnur, ef málið er rekið út úr þingummælunum, en ef það er rekið út úr blaðaummælum. Nú er það að vísu ekki fullvíst, hvað sagt hefur verið. Þingskrifarinn hefur skrifað annað eftir hv. þm. en hann hefur sjálfur látið eftir sér hafa í Morgunblaðinu. Ég hef ekki það gott minni, og ég geri ráð fyrir, að enginn hafi það, að ég vilji staðhæfa, hvað hv. þm. sagði, og hann hefur að sjálfsögðu rétt til þess að leiðrétta ræðu þingskrifarans, eins og hann telur í fyllstu, samræmi við það, sem hann hefur sagt, og kemur mér ekki í hug að vefengja þann rétt hv. þm. En mér vitanlega hefur hann ekki enn leiðrétt ræðu sína og ekki heldur látið koma fram, hvað hann sagði, og meðan hann hefur ekki gert það, liggur ekki fullkomlega ljóst fyrir, hvaða ummæli raunverulega hafa fallið. Það mundi líka vera atriði, sem dómstólarnir þyrftu að taka til athugunar, hver ummælin hafa verið. Út frá því, sem hv. þm. S-Þ. sagði, að það væri viðurhlutamikið að byrja á málaferlum út af þingummælum, þá er það vissulega rétt, en ég tel, að fimmmenningarnir beri ekki ábyrgð þar á. Ég tel, að ábyrgðin hvíli á hv. þm. G-K., því að hann gerði sig sekan um að viðhafa ummæli, sem ómögulegt er fyrir utanþingsmenn að þegja við, með sérstöku tilliti til þeirrar stöðu og embætta, sem þeir menn gegna, og einnig með tilliti til þess, að sumir þeirra hafa engin afskipti haft af stjórnmálum almennt. Ég verð því að vísa þeirri ábyrgð af okkur fimmmenningunum. Um fordæmi vil ég segja, að fordæmið er þegar til, því að í það eina skipti, sem farið hefur verið fram á slíkt leyfi, hefur leyfið verið veitt, en ég vil skjóta því til hv. þm. Snæf., að það, sem hann og hv. þm. Ísaf. stinga upp á, er nýtt. Það hefur aldrei komið fyrir, að slíkri beiðni hafi verið vísað frá með rökstuddri dagskrá. Auðvitað hefði Jón Magnússon getað farið að eins og hv. þm. G-K. og boðizt til að endurtaka ummælin utan þings, eins og hv. þm. G-K. gerði. En hann taldi ekki ástæðu til þess, heldur óskaði eftir, að d. leyfði, að mál yrði höfðað, og það hygg ég réttara og drengilegra fyrir hv. þm. G-K. að gera. Hann hefur að vísu farið fram á, að d. leyfði málshöfðunina. Ég met það við hann. En einn helzti flokksmaður hans hefur ekki tekið tillit til þeirrar óskar, og leggur til, að málinu verði vísað frá. Verð ég að láta í ljós undrun yfir því, að hv. þm. skuli ekki taka meira tillit til óska formanns flokks síns, en hann virðist gera með því að bera fram þessa dagskrá. Hitt teldi ég í alla staði eðlilegast, að fara eftir ósk hv. þm. G-K. og leyfa málshöfðunina. Þá er fylgt fordæmi, sem fyrir hendi er frá Jóni Magnússyni, en hann var í útvarpinu í gær af þeim manni, sem lengst hefur átt sæti á þingi, nefndur einn mesti vitmaður, sem setið hefði á Alþingi. Ég hygg, að sá dómur sé réttur, hann hafi vissulega verið mikill vitmaður og góður maður. Það er því engin skömm fyrir d. að fylgja hans fordæmi og leyfa þessa málshöfðunarbeiðni. Ég vil því segja, andstætt því, sem hv. þm. S-Þ. sagði, að það sé hættulegt fordæmi að neita um slíka beiðni. Hvað gæti ekki á eftir komið, ef menn gætu viðhaft alls konar ummæli og skákað í því skjóli, að neitað yrði um leyfi til málshöfðunar? Hitt skal ég játa, að það má of mikið að því gera að veita slík leyfi. Það má misnota þennan rétt eins og allt slíkt. En d. á að beita skynsemi og skera úr, hvenær eigi að veita leyfi og hvenær ekki. Að síðustu vil ég taka þetta fram út af því, sem hv. þm. S-Þ. sagði, að við bærum fulla ábyrgð á þeim ólátum, sem hefðu átt sér stað fyrir utan þinghúsið 30. marz: Mér skilst, að rökin séu þau, að við höfum verið sammála Sósfl. um afgreiðslu þess máls, sem hér var um að ræða. En ef fimmmenningarnir og við 3 þm., sem greiddum atkv. eins og Sósfl. í þessu máli, eigum að bera ábyrgð á gerðum Sósfl. fyrir það, þá vil ég minna hann á, hversu oft hann hefur sjálfur greitt atkv. eins og Sósfl. Hvað gerði þessi hv. þm. í sambandsslitamálinu? Var hann ekki sammála kommúnistaflokknum um sambandsslitin við Dani? Það gekk ekki hnífurinn milli hv. þm. S-Þ. og hv. þm. G-K. og Sósfl. og verulegs hluta Framsfl. Aldrei hefur mér dottið í hug svo óheiðarlegur málflutningur að halda fram, að þessir menn beri ábyrgð á því, sem Sósfl. skrifaði um það mál. Og hvað á að segja um þá, sem hafa setið árum saman með kommúnistum í ríkisstj.? Eina ríkisstj., sem kommúnistar hafa verið í hér á landi, var undir forustu hv. þm. G-K. Bar hann þá ekki ábyrgð á öllu, sem kommúnistar sögðu og gerðu á þeim árum? Það skyldi nú ekki vera, að þeir hafi einhvern tíma kastað grjóti, meðan hv. þm. G-K. var forsætisráðherra? Hvernig var það við Sjálfstæðishúsið, þegar ráðizt var á hæstv. núverandi utanrrh.? Mér kemur ekki til hugar að halda fram, að hv. þm. G-K. beri ábyrgð á þeim aðgerðum, þótt hann hafi þá verið sammála kommúnistum um marga hluti og mikilvæga. Engu að síður virðist hann og fleiri telja sér sóma að því að bera það á okkur, að við berum ábyrgð á því, sem gerðist hér 30. marz. Þetta hljómar hlægilega. Sjálfstfl. og Sósfl. hafa oft greitt saman atkv. í mikilsverðum málum, og það væri fáránlegt að ætla þar með að gera Sjálfstfl. ábyrgan fyrir gerðum Sósfl. - Það er ekki laust við, að það sé spaugilegt að heyra hv. þm. S-Þ. beita þessum rökum, einmitt vegna þess, hversu oft hann sjálfur hefur verið talinn faðir íslenzks kommúnisma og bera meiri ábyrgð á kommúnistaflokknum en nokkur annar. Í ótal skipti hefur hann verið kallaður faðir kommúnismans á Íslandi í blöðum Sjálfstfl., einungis af því að í sumum málum hafði hann sömu afstöðu og kommúnistar. Síðan hefur hann þurft að eyða verulegum hluta af sinni starfsorku til að afsanna, að hann væri kommúnisti, þótt hann hafi að vísu einhvern tíma haft skoðanir, sem kommúnistar hafa líka aðhyllzt. Þá er einnig spaugilegt að heyra formann Sjálfstfl. halda því fram, að við Pálmi Hannesson og Einar Ól. Sveinsson berum ábyrgð á kommúnistum. Ég hef aldrei verið kommúnisti og verð það aldrei. Ég hef aldrei sagt eða skrifað nokkurt orð, sem getur talizt til málsbóta fyrir kommúnista eða hefur lyft undir þá og flokk þeirra. En sama getur formaður Sjálfstfl. ekki sagt, því að hann er sá maður utan kommúnistafl., sem mest hefur hossað þeim flokki og bezt tækifæri gefið honum til áhrifa. Eigi því nokkur maður utan kommúnistafl. skilið að vera kallaður faðir kommúnismans á Íslandi, þá er það þessi hv. þm., og er þó e. t. v. alveg ástæðulaust að vera að hreinsa hv. þm. S-Þ. af sinni ábyrgð.

Þetta getur maður kallað, að sé ný sköpunarsaga með tvo feður.

Hún stenzt í þessu tilfelli. Sósfl. getur rakið upphaf sitt sumpart til hv. þm. S-Þ. og völd sín og áhrif að verulegu leyti til hv. þm. G-K. og flokks hans, því að áhrifatímabil kommúnistaflokksins byrjar 1937–38 fyrir tilstilli Sjálfstfl., þegar hann reynir að veikja Alþfl. og lyfta kommúnistum upp í verkalýðssamtökunum. Þá er það, sem kommúnistar ná fyrst áhrifum í þjóðfélaginu. Síðan eflast þeir á Alþingi við kjördæmaskipunarbreytinguna. En svo ná þeir hátindi valda sinna með því að taka sæti í ríkisstjórn. Og fyrir tilverknað hvers? Hv. þm. G-K. Hann hélt þeim undir sínum verndarvæng í tvö ár. Þá var aðalblómaskeið kommúnismans á Íslandi. Þá höfðu íslenzkir kommúnistar meiri völd og áhrif en nokkurn tíma fyrr eða síðar. Því hefur verið haldið fram, að á þessu tímabili hafi kommúnistar gert óskaplega margt illt af sér. Nú er sagt, að að baki þeim liggi hreinn glæpaferill. En þessi glæpaferill var genginn undir forustu og leiðsögn hv. þm. G-K., fyrrv. hæstv. forsrh., Ólafs Thors. Ég verð því að segja, að það er næsta spaugilegt, þegar þessir menn, hv. þm. S-Þ. sem fóstraði kommúnismann í æsku, að sögn Morgunblaðsins, og hv. þm. G-K., sem kom honum til vegs og valda á Íslandi með því að lyfta undir hann í verkalýðshreyfingunni og koma honum inn í ríkisstj., eru að reyna að koma á mig og Einar Ól. Sveinsson og hina, að við berum ábyrgð á því, sem kommúnistar hafa sagt og gert. Ég vil síðan leyfa mér að taka sterklega undir þau tilmæli hv. þm. G-K. til d., að hún leyfi þessa málshöfðun.



Herra forseti. Ég hef sjaldan heyrt jafnmargar mótsagnir og rökvillur í jafnstuttri ræðu sem þeirri, er Gylfi Þ. Gíslason var að ljúka við. Mér finnst sanngjarnt að verðlauna Jónas Jónsson fyrir þá rökföstu ræðu, er hann flutti í byrjun þessa fundar, með því að afhenda honum Gylfa og ræðu hans til meðferðar. - Fáar stuttar athugasemdir get ég þó ekki stillt mig um að gera. Prófessorinn hóf mál sitt með því að segja, að hvað sig áhrærði væri málshöfðun óþörf. Hann gerði þessa játningu að vísu aðþrengdur af ögrunum Jónasar Jónssonar um kjarkleysi, er hann telur sig tilneyddan að leita skjóls í meiðyrðalöggjöfinni í stað þess að berjast eins og maður gegn mér hér á Alþ. En úr því prófessorinn nú hefur gefið þessa játningu, hvers vegna tekur hann þá ekki beiðni sína aftur? Af þeim fjórum, sem þá eru eftir, eru þrír, þeir Pálmi Hannesson, sr. Sigurbjörn Einarsson og Kl. Tryggvason í ritnefnd „Þjóðvarnar“, blaðsins, sem Gylfi nú ólmur vill afneita, en seint fær þvegið sig af. - Þessir þrír menn eru siðferðilega og lagalega ábyrgir fyrir skrifum þessa blaðs og fá væntanlega að sannreyna, hvað af því leiðir. Eftir er þá Einar Ól. Sveinsson, sem erfiðara getur orðið að sanna á sakir, enda þótt vitað sé um samstarf hans við hina og meðábyrgð á orðum þeirra og gerðum í umræddu máli. Prófessorinn er ungur þingmaður og fáfróður um það, sem gerzt hefur í sölum Alþingis. En mikill fádæma barnaskapur getur það verið, ef hann í rauninni heldur, að það sé eitthvað spánnýtt, að deilt sé á utanþingsmenn hér á Alþingi. Þinghelgin er ætluð til þess, að þingmenn geti sagt sannleikann um hvern sem er, jafnvel þótt hann sé ekki sannanlegur og slík ummæli varði því við lög, ef sögð eru utan þinghelginnar. Gylfi Þ. Gíslason segir, að fimmmenningarnir taki ekki aftur beiðni um málshöfðun vegna þess, að þeir vilji fá þingræðuna dæmda ómerka, en ekki það, sem Morgunblaðið hafði eftir mér. Jafnframt lýsir hann þó yfir, að beri eitthvað milli handrits þingskrifara og míns eigin handrits, þá gildi auðvitað hið síðara, þ. e. a. s. það, sem Morgunblaðið hafði eftir mér. Hvaða hugsanagrautur er þetta. Prófessorinn segist vilja fá dæmd ómerk ummæli, sem hann viðurkennir, að ég hafi ekki viðhaft. Enn skýrari verður þessi hugsunarvilla Gylfa, þegar þess er gætt, að hann og félagar hans hafa ekki óskað þess að mega höfða mál út af því, sem greinir í handriti þingskrifara, heldur út af mínum eigin ummælum, eins og Mbl. hefur flutt þau. Nema þessir menntamenn þurfi nú enn að breyta beiðni sinni! „Tveir feður“, er það ekki nýr kapítuli í sköpunarsögunni, herra prófessor? Ég get að sjálfsögðu enga ábyrgð borið á kommúnistum, hvorki fyrr né síðar, en áreiðanlega voru syndir þeirra fæstar og minnstar meðan þeir voru undir minni handleiðslu, og það samstarf var sæmilega einlægt, þ. e. a. s. fram á síðari hluta sumars 1946. Það er mikill misskilningur hjá Gylfa Þ. Gíslasyni, ef hann heldur, að hann hafi aldrei styrkt völd kommúnista á Íslandi. Öll barátta hans í umræddu máli var barátta til eflingar kommúnismanum hér á landi. Hitt skiptir þó meiru, að með framboði sínu hefur prófessorinn veitt kommúnistum ótrúlegan stuðning. Slíkur andstæðingur sem prófessorinn er mikils virði. Það mætti segja mér, að þau væru ekki fá atkv., er hrukku frá Alþfl. yfir til kommúnista, þegar verkalýðnum var sýnt framan í Gylfa Þ. Gíslason í stað eins höfuðskörungs Alþingis, Haralds Guðmundssonar. Gylfa Þ. Gíslasyni þótti hart fyrir mig, að Gunnar Thoroddsen skyldi flytja dagskrártillögu sína án míns leyfis. Það þótti prófessornum lítið tillit til „formanns flokksins“. Ég kem að því atriði síðar. Við skulum spyrja að leikslokum. En sannarlega getur þessi þingmaður djarft úr flokki talað, eða finnst mönnum það ekki? Hann er víst enn í flokki, allra þingmanna ótryggastur formanni sínum og flokki sínum til sárra leiðinda, já, og oft og einatt minnkunar. Að öðru leyti lýk ég þessum stuttu athugasemdum við ræðu prófessorsins með því að leiða athygli að því, sem var aðalatriðið í hans ræðu, en það var að gera sig sjálfan hreinan á kostnað sinna samseku félaga. „Mér hefði aldrei dottið í hug að stefna“. „Ég hef aldrei nærri Þjóðvörn komið“. ,,Ég er ekki einu sinni í Þjóðvarnarfélaginu“ o. s. frv., sagði Gylfi Þ. Gíslason. Hann er þá orðinn nokkuð finn maður, eftir allt saman: En hvað um hina? Hvað um félaga hans? Vantar þá ekki einhvern málssvara? Herra forseti. Það hefur hvarflað að mér, að vel væri viðeigandi, að þingtíðindin geymdu dálítið gleggri mynd af því, sem hér er að gerast, en enn er séð fyrir, jafnsjaldgæfan viðburð sem um er að ræða, er 5 svokallaðir menntamenn undir forustu eins hv. deildarm. hafa nú borið fram ósk um, að hv. deild léti af þinghelginni í því skyni, að þeir geti lögsótt einn alþingismann mig, út af ummælum, er ég hafði um þá í þingræðu. En eftir því sem mér bezt er kunnugt, hafa slík tilmæli um afnám þinghelginnar aðeins tvisvar sinnum verið flutt á Alþingi síðustu hálfa öldina. Til þess að sú mynd, er alþingistíðindin ættu að geyma af þessum mönnum, hégómagirnd þeirra, kjarkleysi, auðnuleysi og atferli öllu, mætti viðunandi teljast, hefði ég þó þurft að rannsaka nokkrar heimildir, lesa blað þeirra og bæklinga. Ummæli þeirra hefðu þurft að hanga á hempum þeirra og skrúða eins og heiðursmerki frá 5. herdeild Íslands fyrir dygga þjónustu í þágu erlends valdboðs. Jafnframt var svo nauðsynlegt að bera þessi ummæli hjáleigunnar, blaðsins Þjóðvarnar, saman við raddirnar frá höfuðbólinu, Þjóðviljanum, til þess með því að sýna, að óp Þjóðvarnar var aðeins bergmál Þjóðviljans, - sanna, að þessir samvöxnu andar voru ekkert nema leiksoppar sterkari vilja, manna, sem hafa ákveðið að fórna ættjörð sinni á altari hugsjónar, sem flestir Íslendingar afneita, hugsjónar, sem fram að þessu hefur svipt þjóðfélagsþegnana öllum helgustu og dýrmætustu verðmætum mannlegs lífs alls staðar þar, sem hún hefur rutt sér rúm og komizt í framkvæmd. Ég verð að viðurkenna, að ég taldi vesöld fimmmenninganna þegar orðna svo mikla og landslýð öllum svo kunna, að mér sýndist nauðsynjalaust og þá jafnframt tæplega sæmandi að verja páskahelginni til þess að kynna mér til hlítar þá mynd, er þeir hafa teiknað af sjálfum sér. Blaðið Þjóðvörn geymir þessa mynd svo örugglega, að hún gleymist ekki. Sá óþverrahaugur verður grafinn, þegar til málsóknar kemur. Þar inni eru þessir herrar. Þangað skulu þeir sóttir, afklæddir og sýndir almenningi. Svipleiftur af þeim vil ég þó sýna. Í margar vikur, marga mánuði, hafa þeir ráðizt í ræðu og riti á ýmsa af forustumönnum þjóðarinnar með brigzlum um landráð og föðurlandssvik. Málið sjálft sem um ræddi, Norður-Atlantshafssáttmálann, þóttust þeir þekkja til hlítar, áður en sjálfir höfundar sáttmálans höfðu náð samkomulagi um efni hans, hvað þá orðalag. Í skjóli þess, að við, sem út af fyrir sig óskuðum samstarfs við þær þjóðir, sem okkur eru skyldastar að ætt, uppruna og andlegu atgervi, í því skyni að reyna að bægja voða þriðju heimsstyrjaldarinnar frá dyrum mannkynsins, gátum ekki fullyrt um, hvað í sáttmálanum mundi verða, einfaldlega vegna þess, að enginn vissi þetta á þeim tíma, staðhæfðu þessir menn, að sáttmálinn fæli í sér rétt erlendra þjóða til þess að hafa herstöðvar á Íslandi á friðartímum og jafnframt skyldu Íslendinga til þess að lögleiða herskyldu hér á landi, ef Ísland gerðist aðili. Á þessum forsendum var landslýðurinn blekktur og æstur, ekki aðeins til andstöðu gegn málinu, heldur og til óbeitar, fyrirlitningar og haturs á okkur, sem kunnir voru að fylgi við hugmyndina og ráðnir í því að tryggja þátttöku Íslands í bandalaginu, ef þess væri kostur, „þannig að fullt tillit yrði tekið til sérstöðu Íslendinga sem fámennrar og vopnlausrar þjóðar“. Með þessum hætti gerðust fimmmenningarnir og aðrir slíkir 5. herdeild íslenzku kommúnistadeildarinnar, sem hvað eftir annað hótaði að „hindra“ löglega kosinn meiri hluta Alþingis í því að koma fram vilja sinum með löglegum hætti á löggjafarsamkundu þjóðarinnar. Um heiðarleik þessara fimmmenninga og einlægni þeirra í baráttunni geta menn svo bezt dæmt, þegar athugað er framferði þeirra eftir að sáttmálinn var fullgerður og lagður fyrir alþjóð manna. Þá kom sem kunnugt er í ljós, að herskylda kom ekki til greina, heldur ekki herstöðvar á friðartímum né neitt það, er þjóðvarnardótið áður hafði staðhæft. Hvað hefðu nú heiðarlegir menn gert í þeirra sporum? Ég bið menn að minnast þess, að áróður sinn gegn sáttmálanum höfðu þjóðvarnarmenn byggt einmitt á því, að sáttmálinn fæli í sér herskyldu og herstöðvar á friðartímum. Á þeim forsendum höfðu þeir og herrar þeirra, kommúnistarnir, blekkt landslýðinn til andúðar og andmæla. Á þessum forsendum hafði þeim tekizt að afla mótmæla gegn þátttöku Íslands í bandalaginu. Nú lá fyrir skjalleg óyggjandi sönnun fyrir því, að þessar forsendur væru rangar, ættu við ekkert að styðjast, fyrir þeim væri alls enginn fótur. Og nú spyr ég enn: Hvað bar heiðarlegum mönnum að gera? Svarið getur ekki orðið nema eitt af tvennu: Annaðhvort bar þeim að gleðjast yfir því, að Íslandi voru ekki sett nein óaðgengileg skilyrði fyrir þeirri auknu vernd landi og lýð til handa, sem í sáttmálanum felst, játa síðan villu sína og fara hamförum til þess að tryggja, að allir þeir, er látið höfðu blekkjast af orðum þeirra og athöfnum, fengju vitneskju um sinnaskiptin og hvað þeim hefði valdið -, eða, ef þeir samt sem áður voru andvígir þátttöku Íslands, ef ástæður fyrir mótspyrnu þeirra voru ekki þær, sem þeir höfðu ginnt landslýðinn með, heldur allt aðrar, ef þeim var það ekki gleðiefni, heldur vonbrigði, að sáttmálanum fylgdu engin óaðgengileg skilyrði, heldur einhliða fengur Íslandi til handa, - þá bar þeim samt sem áður að játa fyrir almenningi, að forsendurnar voru brostnar og félagssamþykktirnar því reistar á misskilningi. Jafnframt var þeim að sjálfsögðu frjálst að mæla gegn þátttöku Íslands. Hvorugan þennan kost völdu þessir herrar. Nei til þess skorti þá allt nema kannske menntunina. Þeir völdu aðra leið. Þeir hertu róðurinn. Mennirnir, sem allt þóttust vita um sáttmálann, meðan enginn gat vitað neitt um endanlegt efni hans og form, héldu því nú fram, nú, þegar sáttmálinn lá fyrir orði til orðs og allir vissu því allt um hann, að enginn vissi neitt um sáttmálann. Og nú var baráttan hert. Því hagstæðari sem sáttmálinn reyndist Íslendingum, því fjandsamlegri varð andstaða þeirra. Nú var ekki raka þörf, enda engin fyrir hendi. Helzt var þó haft að vopni, að ekkert væri að marka, hvað í sáttmálanum stæði, enda væri flest miðað við að blekkja Íslendinga. Þetta voru fátækleg rök. Þessi vopn bitu illa, það skildu jafnvel þjóðvarnarmennirnir. En þeir áttu önnur úrræði. Stóryrði, illgjarnar getsakir, hatursfullar persónulegar árásir og brigzl um landráð og föðurlandssvik. Þessi gróður óx og dafnaði í dálkum Þjóðvarnar svo furðulega hratt og vel, að þess er varla von, að menn festi trúnað á, að Hákon skógræktarstjóri hafi við nokkurri plöntu snert í þeim aldingarði. Ég skal ekki orðlengja um þetta að sinni. Sáningunni var lokið. Uppskerunnar var beðið. Og nú rann upp hinn 30. marz, dagurinn, sem löglegur meiri hluti Alþingis ætlaði að taka þá ákvörðun, sem „röddin“, Þjóðviljinn, hafði tilkynnt, að „þjóðin“ skyldi „hindra“ þá ákvörðun, sem „bergmálið“, Þjóðvörn, hafði æst landslýðinn gegn með lævísi og blekkingum. Ákveðið var að láta þjóðvarnarhetjurnar boða til borgarafundar í mótmælaskyni. Þá var útskýrt fyrir hetjunum, að þeir væru búnir að æsa landslýðinn svo mikið, að slíkt fundarhald gæti leitt til vandræða, - vandræða fyrir þá sjálfa. Það hreif. Vandræði - það var fyrir sig. En vandræði fyrir þá sjálfa. Slík fásinna kom ekki til greina. Ef um slíkt gat verið að ræða, þá var svo sem engin nauðsyn að vera með nein fundarhöld. Þá voru mótmæli „þjóðarinnar“ a. m. k. þýðingarlítil. Þá varð Alþingi heldur að fá að selja ættjörðina í friði. Þetta smáslys, að kjarkurinn skildi við hetjurnar, varð svo til þess, að húsbændurnir neyddust til að koma sjálfir fram á sjónarsviðið. Þeir boðuðu, sem kunnugt er, fund þennan dag og stefndu þeirri fylkingu að alþingishúsinu. Mér er óþarft að rekja hér rás viðburðanna 30. marz. Þeir eru öllum alþm. í fersku minni. Blöð landsins hafa birt frásagnir frá þeim, og umræður þær, er fram fóru hér á Alþingi daginn eftir, hinn 31. marz, hafa flutt þá sögu inn í þingtíðindin. Að þessu sinni læt ég nægja að segja, að það var djörf og karlmannleg framkoma lögreglustjóra Reykjavíkur og hans rösku manna, ró, festa og þolinmæði þess liðs, er lýðræðisflokkarnir höfðu kvatt til verndar öryggi og athafnafrelsi Alþingis, og greiðar undirtektir borgaranna í Reykjavík, er formenn lýðræðisflokkanna kölluðu þá á vettvang, er afstýrðu því, að ofbeldisseggjunum tækist að standa við hótanirnar um að „hindra“ Alþingi í störfum. Án þessa hefði þessi dagur orðið söguríkur, og án efa hefðu þá gerzt ýmsir viðburðir, sem sumt af þjóðvarnarliðinu hefði ekki kært sig um að bera ábyrgð á. En enda þótt tekizt hafi að afstýra því, sem verra var, hvíla þó viðburðir þessa dags sem smánarblettur á þeim, er þar höfðu verið og voru að verki. Ég viðurkenni, að ég sá engar þjóðvarnarhetjur kasta aur, fúleggjum og grjóti inn um rúður alþingishússins né miða þessu að höfði alþingismannanna og þess liðs, sem lýðræðisflokkarnir höfðu dregið saman til varnar þinghelginni. Ég sá yfirleitt ekkert til þess „fína fólks“, meðan á bardaganum stóð, og eftir öðru að dæma tel ég líklegt, að það hafi haldið sig heima. Þeim hefur sjálfsagt þótt skynsamlegt að vera sem fjærst vettvangi, ef til vandræða drægi. Vandræðin voru hvort eð er ætluð öðrum en þeim sjálfum. Ég get að sjálfsögðu ekki sundurgreint, hvort höndin, sem kastaði fúlegginu, eða hin, sem kastaði aur og grjóti, lét stjórnast af boðskap Þjóðvarnar eða Þjóðviljans. Ég læt nægja að gizka á, að ef hetjurnar sjálfar hefðu verið á vettvangi og tekið virkan þátt í orrustunni, hefðu þeir talið fúleggið í eðlilegra líkamlegu og andlegu samræmi við þá sjálfa heldur en grjótið. En sem sagt, á þessu stigi læt ég það liggja milli hluta og lýk þessum þætti með því að segja, að svo er fyrir þakkandi, að nú mun mega treysta því, að enginn hafi né muni láta lífið út af þeim fólslegu árásum, sem gerðar voru á starfsfrið Alþingis af mönnum, sem logið var að, að Alþingi Íslendinga væri að svíkja þjóðina. Ég kem þá að því, sem hneykslinu veldur, því, sem knúið hefur þessa 5 saklausu og sauðfrómu hámenntamenn til þess að óska þess, að þinghelginni yrði aflétt, svo að þeir gætu lögsótt mig. Eins og hv. þm. vita, urðu allsnarpar umræður hér á Alþingi daginn eftir að árásin á Alþingi var gerð. Í þeim umræðum fór ég nokkrum vel völdum orðum um þátt þjóðvarnarliðsins í þeim sorgarleik. Þessi ummæli voru síðan prentuð í Morgunbl. 1. apríl. Fimm dögum síðar senda þessir menntuðu þjóðskörungar forseta sameinaðs Alþingis bréf og biðja þess, að þinghelginni verði aflétt, svo að þeir megi draga mig fyrir lög og dóm út af þessum ummælum. Varla hafa þeir þó afhent forsetanum bréfið fyrr en þeir koma til hans að nýju að biðja hann að skila sér þessu merka plaggi aftur. Áður hafði þó forsetinn sagt mér frá bréfinu, en síðar frá afturhvarfi skörunganna. Taldi ég nú líklegt, að það hefði runnið upp fyrir þeim, að óviðfelldið væri af ekki meira tilefni að bera fram ósk um, að aflétt væri þinghelginni, fremur en hitt, að þeir hefðu komizt á snoðir um, að eftir 5 sólarhringa bollaleggingar hefðu þeir villzt á forseta, sent beiðnina til forseta sameinaðs Alþ. í stað forseta neðri deildar. En hvað sem þessu leið, þóttist ég vita, að hefndarþorstinn og þar með sjálf óskin um að fá dregið mig fyrir lög og dóm lifði enn góðu lifi undir hempu prestsins og með „fína fólkinu“. Ég leitaðist við að skilja hugarfar „fína fólksins“. Eiginlega hálfvorkenndi ég þeim. - Þeir höfðu barizt óheiðarlegri baráttu og tapað. Enginn vafi gat leikið á því, að fyrir dómstóll þjóðarinnar stóðu þeir sem dæmdir menn. Hver gat sagt um nema samvizkan gerði þeim líka einhver smáóþægindi? - Verst af öllu var kannske, að fólkið dró dár að þeim, - hló að þeim. Sjálft málið, sem þeir höfðu verið að berjast gegn, hafði verið borið fram til sigurs. Kannske var það nú fyrir sig. En mennirnir, mennirnir, sem þeir ætluðu sér að níða niður sem landsölu- og landráðamenn, þeir höfðu sigrað og vaxið af málinu. Þannig stóð þessi bága og beygða hjörð og spurði: „Hvað skal nú til varnar verða vorum sóma?“ Ekki veit ég, hver menntamannanna fyrstur hrópaði: „Hevreka.“ Ekki veit ég, hver snjallræðið fann. Ekki veit ég, hver vakti vonina um, að það, sem almenningsálitið hafði neitað þeim um, það, sem dómstóll þjóðarinnar hafði varnað þeim, það, sem jafnvel þeirra eigið samvizkubit hafði ekki viljað veita þeim, það kynni kannske ströng íslenzk meiðyrðalöggjöf að geta gefið þeim. Ef til vill mætti takast að telja fólki trú um, að þeirra hlutur væri eitthvað skárri, en efni standa til, ef hægt væri að fá rétta lýsingu af ofbeldi þeirra dæmda ómerka vegna skorts á lagalegum sönnunum. Ég skildi, að þessum mönnum leið ekki vel. Í marga mánuði höfðu sumir þeirra gengið í rús. Hver árás þeirra á ýmsa forustumenn þjóðarinnar var verðlaunuð með lofi og skjalli frá kommúnistum. Í Þjóðviljanum voru frásagnir um, hvernig mælska þeirra og andagift kveikti eld í íslenzkum hjörtum, bál, sem mundi loga og lýsa fram á veginn o. s. frv. Af öllu þessu tútnaði „fína fólkið út“ í sælu og vellíðan hins hégómagjarna manns, er aldrei hefur fengið þrá sinni svalað. Þessi sæla stóð þar til þeim var bent á, að þeir skyldu dregnir til ábyrgðar. „Ef eitthvað hefði skeð, ef eitthvað skeður, þá eru það þessir menn, sem ábyrgðina bera og til saka skulu fá að svara“, sagði ég í þingræðunni 31. marz. Þegar þeir heyrðu þessi orð, rann af þeim, þá byrjuðu timburmennirnir. „Ábyrgð. Guð hjálpi mér,“ sagði prestlingurinn. „Mér líka“, sagði söfnuðurinn. Og nú náði hræðslan á einu augnabliki þeim sigri, sem heilbrigð skynsemi þessara manna gat ekki unnið á mörgum mánuðum. Lof og skjall kommúnista hafði læst sig um hverja taug þeirra. En nú sigraði hræðslan skyndilega. Ábyrgð vildu þeir enga bera. Þá vildu þeir heldur afsala sér lofinu og mótmæla ábyrgðinni með málssókn á hendur mér, enda þótt herrum þeirra, kommúnistum, falli ekki fyllilega slík vinnubrögð. Mér finnst rétt að leyfa prestinum og hjörð hans að svala hefndarþorstanum og leita um leið þess skjóls, sem meiðyrðalöggjöfin kynni að geta veitt illa stæðu mannorði þeirra. Hins vegar viðurkenni ég, að mitt álit er, að annað tveggja sé, að afnema beri með öllu þinghelgina eða að veita aldrei undanþágu frá henni. Hitt, að setja þingmenn, sem oft og einatt deila fast hver á annan,í þann vanda að úrskurða, hvenær þinghelgi skuli gilda varðandi þingbróður og hvenær ekki, er a. m. k. neyðarúrræði. Ég flýtti mér því að endurtaka ummæli mín utan þinghelginnar, til þess þannig að skapa fimmmenningunum aðstöðu til lögsóknar án þess að ónáða þingið. Ég þóttist og þykist enn hafa með þessum hætti tryggt óskertan rétt þessara manna til að lögsækja mig. Ég taldi því, og tel enn, að Alþingi þurfi engin afskipti að hafa af málinu. Ég vil hins vegar ekki eiga það á hættu að fimmmenningunum takist að telja fólki trú um, að ég hafi lagt stein í götu málssóknar þeirra. Öruggast hefur mér því þótt að fá flokksbræður mína til að samþykkja að aflétta þinghelginni. Þeir hafa margir verið tregir til þess, en þeir hafa þó a. m. k. sumir lofað að láta að ósk minni. Og nú leyfi ég mér að mælast til þess, að hv. þm. Snæf. (GTh) og hv. þm. Ísaf. (FJ) geri þá bón mína að taka rökstuddu dagskrána aftur, enda þótt hún að efni og formi sé réttmæt. Andstæðingana læt ég að sjálfsögðu eina um sínar gerðir. Að lokum vil ég svo enn endurtaka fyrri ummæli mín, þau sem málareksturinn á nú að hefjast út af. Þau hljóða þannig: „Í marga mánuði hafa kommúnistar reynt að æsa fólkið til ódæða. Oft hafa þeir beitt fyrir sig mönnum eins og séra Sigurbirni, Klemenz. Tryggvasyni, Pálma Hannessyni, Einari Ól. Sveinssyni og Gylfa Gíslasyni. Þessir fuglar hafa verið látnir ljúga því að landslýðnum, að verið væri að selja landið. Ég get ekki undrazt, þótt blóðið hitni í æskulýðnum, ef hann trúir því, að við séum í rauninni að svíkja fósturjörðina. Ef eitthvað hefði skeð, ef eitthvað skeður, þá eru það þessir menn, sem ábyrgðina bera, og til saka skulu fá að svara, og svo auðvitað þeir, sem þeim stjórna, sjálfir leiðtogar kommúnistanna. Ég efast ekkert um, að Gylfi Þ. Gíslason segi það alveg satt, að hann hafi viðbjóð á atburðunum, sem gerðust við þinghúsið í gær, og vilji sverja af sér sökina, en sem einn af þjóðvarnardótinu ber hann sinn hluta af ábyrgðinni á skrifum þess blaðs. Þar hefur að staðaldri verið spanað til ódæða. Undan ábyrgðinni af því kemst þetta „fína fólk“ ekki. Um það er því óþarft að gera sér vonir. Þjóðvarnarmenn eru leiksoppar kommúnista og ekkert annað. Kommúnistar segja þeim fyrir verkum. Þeir ákváðu fundarhöld þjóðvarnarmanna. - Í gær brást þeim bogalistin. Þjóðvarnarmenn ætluðu að boða fund kl. 5. Þá brast kjark. Þá komu hinir fram í dagsljósið og boðuðu fundinn sjálfir. Úr því gríman féll þeim úr höndum, urðu þeir að sýna smettið.“ Ég óska engu orði að breyta, finnst dómur minn mildur Ég er ekki lögfræðingur. Ég þekki ekki meiðyrðalöggjöfina og veit ekki, hvort ég á von á einhverri sekt fyrir þessi ummæli. En ég þekki sannleikann í þessu máli og veit því, að ég hef sagt það eitt, sem satt er og rétt. Ég er því ekki hinn seki í þessu máli, heldur mennirnir, sem ég og aðrir hafa kostað til margra ára mennta, að þeir mættu öðrum betur sjá sannleikann, skilja hann og boða og öðrum fremur verða trúað vegna þekkingar sinnar og mikilla metorða, en nú hafa lagt sig í framkróka til að blekkja landslýðinn og ljúga að honum, einmitt þegar mest reið á sigri sannleikans. Þetta eru sökudólgarnir. Þeim á að refsa. Þessir háu herrar hafa nú borið fram ósk um, að þinghelgin verði rofin. Það má kannske segja, að sú fróma ósk sé meinlaus, vegna þess að ég hef þegar endurtekið ummæli mín utan þinghelginnar, og þannig geta menn með sanni sagt, að úr því svo er, skipti þinghelgin ekki lengur máli hvað þessi ummæli mín áhrærir, og greitt atkvæði í samræmi við það. En hvað sem því líður, mun nú málareksturinn hefjast. Kannske tekst þá að sanna, að þessir fuglar hafa fyrr leitað á þinghelgina. Kannske tekst þá skjallega að leiða í ljós þátt þeirra í árásinni á þingið, grjótkastinu, meiðslunum, er nær urðu manndráp, og öðru slíku. - Yrðu þá málaferli þessi ekki með öllu þýðingarlaus, og mætti þá með sanni segja, að saman fari gifta og gervileiki þessara vesölu manna.



Herra forseti. Ég álít nauðsyn fyrir Alþingi að líta á þetta mál í sambandi við aðstöðu þingsins í heild sinni, og hv. 4. þm. Reykv. hrakti ekki rök mín, að þegar ofbeldi er beitt í lýðræðislöndunum, þá er það, sem liggur á, að laga sig eftir kringumstæðunum. Mér þykir rétt að benda á atvik úr þessum sal í sambandi við þetta mál. Það er vitað, að í þingræðislöndum, þá er gert ráð fyrir því, að forseti hafi algert vald yfir umræðum, og í Englandi, móðurlandi parlamentarismans, er það venja, að ef einhver þingmaður hagar sér óþinglega, þá vísar forseti honum af þingi, og hver einstakur þingmaður hlýðir því, ef svo ber undir. Nú vitum við, að 30. marz gerast þau undur, að einn af helztu þm. sósíalista, form. þingflokks þeirra, neitar að hlýða forseta. Hann tekur það beinlínis fram, að hann muni hafa úrskurð forseta að engu og muni tala eins lengi og hann vilji. Þannig verður þessi maður, sem annars er kurteis, þegar hann kemur fram sem byltingarmaður, og það er ekki grundvallareðlismunur á því að brjóta lög og reglur þingsins og brjóta rúður og hús og særa menn með grjótkasti. Fræðilega var því ekkert til fyrirstöðu, að maðurinn talaði í þrjá klukkutíma - annað eins hefur hann gert enda þótt forseti ætlaði að ljúka umr. á þrem tímum. Það varð þó úr, að hann hætti eftir nokkuð langa stund. Þessi maður hafði þá raunverulega gert byltingu. Það hefur aldrei áður þekkzt, að menn óhlýðnuðust forseta svo. Ég heyrði þau orð falla, að eðlilegt væri, að forseti beitti valdi til þess að láta þm. hætta að tala, en fyrir því finnst enginn stafur í þingsköpum. Það hefði þó náttúrlega átt að gera strax og hann braut reglur þingsins og láta lögregluna fjarlægja hann, þótt vafalaust sé, að ýmsir hefðu kallað það óhæfu. En allt um það er það eftirtektarverð lexía, þegar einn hv. þm. lýsir því yfir, að hann neiti að hlýða forseta. Kommúnistar sýndu þarna, hvað þeir hugsa sér og telja sér fært að gera. Ég veit ekki, hvort þetta er nokkur furða, en það er nú þegar vitað, að annaðhvort verður forseti þingsins að gera, að láta þessa sökudólga og þeirra handbendi vaða hér uppi með frekju, eins og þarna varð raun á, eða að leita til lögreglunnar um að láta þá út úr þingsölunum. Það verður að gera ráð fyrir þessu valdi forseta, ef þingið vill ekki láta fara með sig eins og nazistar fóru með þýzka þingið. Hv. 4. þm. Reykv. vill halda því fram, að hann og hans lið hafi ekki æst til ófriðar. Það er nú erfitt að segja, að hve miklu leyti þeir atburðir, sem hér urðu 30. marz, hafa verið þjóðvarnarmönnum að kenna. En ég skal segja hér eitt lítið dæmi um það, hverju áróður þeirra og kommúnista hafði fengið áorkað. Ég þurfti að fá bíl til að flytja mig eitthvað um bæinn daginn eftir í ein tvö skipti. Ég þekkti ekki hina myndarlegu bílstjóra, en annar þeirra fór að tala um atburðina og sagði m. a.: „Ég var vestur í bæ í gær, og kom þá kommúnisti þar inn í kjallara, þar sem öldruð kona var að þvo þvott, og sagði við hana: „Þú verður að koma niður á Austurvöll og hafa grjót í vasanum.“ Og fræin, sem sáð hafði verið í hennar sál, höfðu borið þann ávöxt, að hún hlýddi þessu.“ - Hinn bílstjórinn hafði ekið innan úr Hlíðum ungum manni. Hann var með böggul í hvítu bréfi, og án þess að bílstjórinn athugaði það, hélt hann fyrst, að í bögglinum væru kartöflur, en það kom í ljós, að það voru steinar. - Þarna hef ég þá frá áreiðanlegum sjónarvottum tvö dæmi - um gömlu konuna, sem er heimtuð frá vinnu sinni til þess að taka þátt í árás á þinghúsið, og um unga manninn í Hlíðunum, sem reiddi grjót í böggli. Og við höfum séð þessa steina, bæði hafa þeir skaddað þingmenn og fyrst og fremst utanþingsmenn, og það vita allir, að á þeim á sökina orðbragðið í Þjóðviljanum og Þjóðvörn, og hv. 4. þm. Reykv. getur ekki neitað því, að hann sé einn af þjóðvarnarmönnum og beri því sína ábyrgð, hann er talinn þar með, þótt nafn hans sé ekki á blaðinu. En hve Þjóðvörn er sniðin eftir Þjóðviljanum, kom e. t. v. hvað greinilegast í ljós núna eftir slaginn. Þjóðvörn réðst einkum á hæstv. menntmrh. og bar hann gömlum og nýjum sökum, m. a. þeim, að hann hefði lánað ofbeldismönnum stofu hér niðri í húsinu. Frekjan hefur aldrei verið meiri hjá Þjóðvörn heldur en núna eftir á, og vita þó allir, hvernig málflutningur hennar hefur verið í vetur. Það væri nú ekkert á móti því, að benda þessum mönnum á það, að ef það er satt, sem þeir halda fram, að við höfum selt okkar land, þá er það jafnsatt um hin 10 ríkin, að þau hafa þá selt sig Bandaríkjunum, sem eru hinn sterki aðili í þessu bandalagi, en þar hefur aðild að bandalaginu yfirleitt alls staðar verið samþykkt með atkvæðum allra nema kommúnista eða manna, sem algerlega eru háðir þeim. Hvernig heldur hv. 4. þm. Reykv., að hann standi gagnvart þeirri staðreynd, að yfirleitt allur hinn menntaði heimur er í þessu bandalagi, sem nauðsyn hefur þótt að mynda vegna framkomu Rússa og til varnar gegn yfirgangi þeirra. Kommúnistarnir hér leyna því ekki, að flokkur þeirra sé á vegum Rússa. En um þjóðvarnarmenn er það að segja, að þeir þykjast ekki vera af þessu sauðahúsi, en eru það samt. Hv. 4. þm. Reykv. hefur eins og kommúnistarnir svívirt þetta mál, en það hefur fellt dóm yfir honum, og hann stendur miklu lægra en kommúnistarnir, sem köstuðu grjótinu; þeir þora þó að koma hreint fram og viðurkenna, að þeir séu handbendi Rússa. En hv. 4. þm. Reykv. sver fyrir það. En eftir að hann kom á þing, hefur hann skrifað greinar í kommúnistablaðið og staðið með þeim alltaf, bæði í flugvallarmálinu og núna. Þess vegna er það, að ég álit, að þd. verði að gæta að því að láta ekki þessa menn rjúfa þá helgi þingsins, sem sett hefur verið með fullum rétti og rökum viturra manna. Við höfum á Alþ. rétt til að gera þessa menn ábyrga fyrir hverjum steini, sem kastað hefur verið hér inn. Og það er því frekja á hæsta stigi hjá hv. 4. þm. Reykv. og hans nótum að vilja auðmýkja Alþ. enn meir og svívirða; því að ómögulegt er að líta á ósk hans öðruvísi en sem hliðstæða við steinkastið. Það á að opna Alþ. fyrir hinum mestu óbótamönnum, sem komið hafa fram gagnvart Alþ., því að aldrei hafa brigzlin um föðurlandssvik verið eins almenn og stöðug eins og nú af þessum mönnum og kommúnistum. Ég ræði þetta mál eingöngu frá sjónarmiði Alþ. sem alþm. Og ég tel algerlega rangt að slaka nokkuð á klónni gegn ofbeldinu, eins og hér er farið fram á, og mun því greiða atkvæði á móti þessu. Hv. 4. þm. Reykv. vildi leiða rök að því, að þeir þjóðvarnarmenn stæðu ekki frekar í tengslum við kommúnista vegna sömu afstöðu til þessa máls heldur en ég, þar sem ég var með þeim í skilnaðarmálinu við Dani. Um þetta er nú það að segja, að kommúnistar höfðu þetta ekki að neinu höfuðmáli. Það var búið að vinna að þessu máli í heila öld af öðrum, þegar kommúnistar komust á Alþ., og það vorum við hv. þm. G-K., sem tókum síðan merkið upp í fullri alvöru og reyndum að gera okkar ýtrasta til þess að leysa málið. Þegar kommúnistar komu þarna inn, réðu þeir því sjálfir, það var þeirra mál, en þeir komu ekki fram sem neinir leiðandi menn. Hins vegar bar á því, að nokkrir leiðandi menn í Alþfl. voru linir í málinu, og kommúnistar höfðu gaman af að láta þá leiða skömm yfir flokkinn. - Annars er rétt í þessu sambandi að segja hér svolitla gamansögu. Pólitískur andstæðingur minn, Björn Kristjánsson, kom úr framboðsferð og hafði haldið fundi í 16 hreppum. Hann sagði þá þetta: „Ég hef sagt á 16 fundum, að Jónas Jónsson væri kommúnisti, og hann er kommúnisti.“ Þegar beitt er slíkum furðurökum, er nú ekki vandi að komast að niðurstöðum. Svo var það, að þegar ég hafði starfað nokkur ár að stjórnmálum og verið einn vetur á þingi, þá var ungur lærdómsmaður í Alþfl., Jón heitinn Thoroddsen, sem skrifaði nafnlausa grein um mig í Alþýðublaðið og sagði, að ég hefði gerzt svikari við verkalýðssamtökin og hefði nú tekið að mér að svíkja bændurna. Þetta gaf mér kærkomið tækifæri til að svara þessu í blaðagrein í eitt skipti fyrir öll, og ég komst þar m. a. svo að orði árið 1923: „Ég vil vinna með verkamönnum, ef þeir hlýða lögum og reglum, en ef þeir standa með byltingarstefnum, ætla ég að leyfa mér að standa við hlið Ólafs Thors.“ Þessi yfirlýsing mín um það, að ég mundi, ef í það færi, standa með svartasta íhaldinu, sem þá var í landinu, var gerð til þess að gera alveg hreint fyrir mínum dyrum. Svo var það 1936, þegar „þriggja mánaða víxillinn“ var á döfinni og heimtað var af okkur að ganga inn á byltingarprógramm, að þá sagði ég og við allir, að þetta vildum við ekki. Það gengur þannig heimsku næst að bera saman afstöðu mína og svo aftur þjóðvarnarmanna til kommúnista. Ég hef markað glöggt afstöðu mína til þeirra. Og þó að mér þyki hv. 2. þm. Reykv. og félagar hans mjög þóknanlegir menn að tala við, þá er það lífsviðhorfið, sem okkur skilur. En eins og hv. 4. þm. Reykv. getur ekki hreinsað sig af þjóðvarnarmönnum, eins geta þeir ekki hreinsað sig af kommúnistum. Hv. þm. man e. t. v., að kommúnistaflokkurinn sendi þá Sigurð Þórarinsson jarðfræðing og Jónas Haralz hagfræðing til þess að koma þjóðvarnarhreyfingunni af stað, og þegar það var búið, var hún látin halda áfram. Þjóðvörn var sköpuð af kommúnistum til að bæla Framsfl. fyrst og fremst. Það sést bezt á því, að eftir atburðina 30. marz ræðst blaðið ekki á Sjálfstfl. eða Alþfl., heldur á framsókn og menntmrh. fyrst og fremst, af því að sá flokkur hafði seinna tekið afstöðu, og gremja þeirra var því meiri sem þeir vonuðust eftir því um tíma, að þeir gætu afvegaleitt flokkinn. Þetta hlýtur hv. 4. þm. Reykv. að vita allt saman, og ég vona, að hann fari ekki svo í sæng í kvöld, að honum verði ekki ljóst, að hann verður aldrei hreinn í þessu máli. Þá vil ég benda á eitt atriði, sem sýnir glöggt, hve langt hefur verið gengið í ofstækinu í málflutningi. Seinni daginn, sem hið fræga grjótkast stóð yfir, var forsrh. að ganga út úr þinghúsinu og heim til sín, og þá stendur þar ung stúlka, 15 ára gömul, fyrir utan þinghúsdyrnar, reiðubúin til að berja hann, og gerir það af ráðnum hug. Mér er sagt, að þetta sé greindasta stúlka, hversdagsprúð, og stendur að henni ágætt fólk, sem mér er kunnugt. Hvernig halda menn nú að þetta geti komið fyrir, að 15 ára stúlka af góðu heimili komi þannig fyrir fram ákveðin í að berja og svívirða æðsta mann ríkisstj., sem forustu hafði haft í þessu máli? Sýnir þetta ekki hvað bezt eðli hinna eitruðu æsingaskrifa? - Og hvað gerist svo? Á sjálfu Alþ. og í blöðunum eru tekin hin fegurstu dæmi til að fegra þennan verknað og stúlkunni líkt við hina frægustu kvenskörunga. Af Þjóðviljamönnum og þjóðvarnarmönnum er reynt að sýna henni mjög mörg virðingarteikn, sem hún hefði átt skilið fyrir allt annað en þennan glæp. - Og hvað verður svo upp á teningnum, þegar hún kemur í skólann? Hún er í Gagnfræðaskóla Vesturbæjar, en þar eru, að því er mér er talið, margir kommúnistar í kennaraliðinu, og þegar hún kemur í skólann, er henni sýndur þar opinber sómi og hátíðlega tekið á móti henni í sumum bekkjunum fyrir það að hún hefur svívirt forsætisráðherra landsins. Mér finnst nokkuð skorta á skörungsskap hjá hæstv. menntmrh. að hann skuli ekki hafa látið athuga þetta. Án þess að ég vilji gera nokkurn samanburð á mér og honum, þá minnist ég þess, að þegar ég var menntmrh. og það kom fyrir í einum skóla landsins, að einn kennaranna misþyrmdi börnunum líkamlega, þá setti ég hann af. En þessu hefur sem sagt hinn eitraði undirróður komið til vegar. Karlmennirnir leggja til grjót og skít, og svo kemur 15 ára stúlka og leggur þennan krans að hálsi forsrh. af hálfu kvenþjóðarinnar. Okkar þjóðfélag er nú sem sagt ekki sterkara en þetta. En þeir uppalendur æskunnar, sem gerast samsekir um svona atferli, ættu að hverfa til annarra starfa. Af þessu getur nú hv. 4. þm. Reykv. séð, hverju hann og hans félagar hafa komið til vegar. En nú held ég það væri ekkert á móti því að minna hann á, hvernig hann stóð í skilnaðarmálinu við Danmörku ásamt allmörgum öðrum þjóðvarnarmönnum og mjög mörgum háskólamönnum yfirleitt. Þeir voru einhverjir alóþörfustu menn í skilnaðarmálinu og gerðu allt til að hindra framgang þess með lúalegum hætti. Þeir skrifuðu undir hvert skjalið eftir annað, einu sinni 62, í annað skipti 270 og enn einu sinni 14. Það er nú bezt, að hv. 4. þm. Reykv. viti, að fyrir þetta munu þessir menn fá sinn dóm. Þeir höfðu flestir verið í Danmörku og fengið matarást á henni og höfðu gleymt sínu eigin landi. Það var svipað um þá að segja og hina konungkjörnu þm. Hv. 4. þm. Reykv. veit, hverjir þeir voru, það voru menn af sama tagi og hv. 4. þm. Reykv. sjálfur, menn, sem Jón Sigurðsson hafði tekið að sér suma úti í Danmörku, en héldu, að þeim bæri að ganga erinda dönsku stjórnarinnar, undir eins og þeir voru látnir skipa hinn virðulega sess sem konungkjörnir þm. Það eru aðeins tveir af þessum lærðu mönnum, sem aldrei dignuðu, en það voru þeir Bjarni frá Vogi og Benedikt Sveinsson. Þessir tveir menn stóðu sig alltaf vel, en það eru líka þeir einu af þeim lærðu. Frá 1908, þegar Theodóra Thoroddsen kom í veg fyrir, að illa færi, hafa lærðu mennirnir gert sitt til að koma í veg fyrir, að sjálfstæðismálið næði í höfn. Og það er nærtækt dæmi um, hvernig þeir brugðust 1944, þegar jafnvel kommarnir stóðu sig sæmilega. En hvað veldur svikum lærðu mannanna við íslenzkan málstað? Það er ekki það, að þeir séu ekki nægilega lærðir, heldur hin pólitíska skammsýni, sem leiðir þá af réttri leið. Það er ekki séð fyrir þær afleiðingar, sem leitt gat af stefnu þessara manna 1944, en ef marka má af því, hvernig samningar við Dani hafa gengið síðan, þá værum við illa staddir nú, ef fylgt hefði verið stefnu þeirra. Í því sambandi má líka minna á, hvað þeir sögðu Stauning, þegar hann var hér á ferð fyrir styrjöldina. Þá sýndu þeir hug sinn, því að Stauning sagði, eftir að hafa dvalið með þeim, að það væri aðeins einn maður á Íslandi, sem vildi „fuld frihed“. Og á sama hátt hefur öll barátta þeirra verið, þó að hún hafi komið greinilegast fram í þeim þremur stórmálum, sem undanfarið hafa verið þýðingarmest fyrir þjóðina, en þar á ég við sambandsmálið, Keflavíkursamninginn og svo núna Atlantshafssamninginn. Ég tel vel farið, að 4. þm. Reykv. hefur hreyft þessu máli, því að það hefur gefið tækifæri til að meta afbrot þessara manna og algera vöntun á þeirra pólitísku framsýni.