Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég skal ekki verða langorður um þetta mál. En þetta frv. er alveg einsdæmi, eins og l., sem leyfa bæjarsjóði Vestmannaeyja að tolla vörur, sem um höfnina fara, umfram það, sem þær annars eru tollaðar. Það er einsdæmi, að ríkissjóður skuli leyfa bæjarfélagi að tolla vörur þannig til tekna fyrir bæjarsjóð. En ef Alþ. samþ. l. um jöfnunarsjóð fyrir bæjar- og sveitarfélög, þá álít ég óþarft að veita meiri hl. bæjarstj. í Vestmannaeyjum leyfi til þess að taka af borgurum þessa bæjar aukaskatt, sem nemur 30–40 þús. kr., þó mér sé það ljóst, að þegar búið er að koma á óbeinum skatti, þá er erfitt að afnema hann. Það sýna þetta bezt dæmin frá Alþ., þar sem alltaf er verið að framlengja bráðabirgðatolla. En þar sem Alþ. mun samþ. l. um jöfnunarsjóð bæjar- og sveitarfélaga, og Vestmannaeyjar munu þar fá 30–40 þús. kr., ef allt fer að sköpum, þá mæli ég á móti því, að þetta frv. sé samþ. og þessi heimild veitt áfram.



Við 3. umr. hér í deildinni flutti ég brtt. við þetta frv., þar sem farið var fram á, að ákvæði til bráðabirgða í lok frv. veitti undanþágu frá þessari skyldutrygging. um fimm ár. Till. mínar náðu ekki fram að ganga þá. Nú hafa verið gerðar á frv. ýmsar verulegar breyt., sem fullkomlega sanna, að það hefir verið flaustursleg afgreiðsla á frv. í upphafi og mikil þörf að lagfæra það. Og enn skortir mikið á. Það hefir verið sett í frv. bráðabirgðaákvæði á þá leið, að vátryggingarfélög, sem starfað hafa í 50 ár, skuli vera undanþegin ákvæðum laganna næstu 3 ár. Ég sé reyndar ekki, hvað 50 ára tímatakmark á að þýða hér. Ég man, að þegar tekinn var upp styrkur til ljósmæðra, voru tilgreindar sérstaklega þær, sem höfðu starfað 50 ár og kallaðar „júbilljósmæður“. Ég sé ekki sérstakar ástæður til að koma upp löggjöf um „júbilfélög“ og hinda við 50 ár. Ef inn á það er gengið á annað borð að virða aldurinn við félögin, þá verður bráðabirgðaákvæðið að ná til allra þeirra, sem nú hafa starfað nokkurt árabil. Þess vegna flyt ég brtt. í þá átt.

Forseti (JörB): Mér hefir borizt skrifl. brtt. frá hv. þm. Borgf., svo hljóðandi: Sjá þskj. 476. Þar sem brtt. þessi er of seint fram komin og auk þess skrifl., verður hún því aðeins tekin til meðferðar á fundinum, að tvenn afbrigði frá þingsköpum verði leyfð.



Breyt. þær, sem gerðar hafa verið á frv. þessu í Ed., eru mjög óverulegar, og engar breyt. gerðar á því frá því það fór úr Nd., sem í rauninni skipta nokkru máli. Ég hefi að vísu ekki haft langan tíma til að athuga brtt. og bera saman, við upphaflega frv., en hefi þó gengið úr skugga um, að sú verulegasta breyt., sem samþ. hefir verið, er bráðabirgðaákvæði, sem undanskilur félag, sem hefir starfað í 50 ár, frá skyldutryggingum. Þetta er varatill., sem hv. þm. Vestm. hefir fengið samþ. við frv., eftir að hans aðaltill., sem gekk út á það sama og till., sem hv. þm. Borgf. er nú að flytja hér í d., hafa verið teknar aftur eða felldar, hvort heldur veit ég ekki. Till., sem hv. þm. Borgf. ber fram við frv., er sama eðlis og hin, sem var borin fram áður en frv. fór úr d., sem sé að fresta framkvæmd l. um ákveðið árabil. Ég fyrir mitt leyti sætti mig við það eftir atvikum, að þetta gamla félag í Vestmannaeyjum fái undanþágu frá að koma undir l. í 3. ár. En hitt sætti ég mig ekki við, að framkvæmd allra laganna verði frestað, eins og hv. þm. Borgf. leggur til. Ég leyfi mér því að leggja til, að frv. þetta verði samþ. eins og það kom frá Ed., en skrifl. brtt. verði felld.

*Pétur Ottesen: Ég vil aðeins benda á það, sem ég hélt þó að ég hefði gert við 3. umr. í Nd., að frv. er ekki aðgengilegt, því ef mönnum standa einhverjar dyr opnar til að komast framhjá því, þá er það gert. Þá er ekki eftirsóknarvert fyrir Alþingi að demba þeirri löggjöf á, sem er í óþökk allra, sem eiga að búa við löggjöfina. Ég held, að það væri vert að taka það til athugunar síðustu nótt þessa þings, að hrapa ekki að neinu glapræði við afgreiðslu þessa máls. Það væri laglegt næturverk verið að vinna með því.



Ég hefi skoðað, að það bráðabirgðaákvæði, sem hv. þm. Vestm. hefir komið inn í lögin, sé aðeins til þess að friða Vestmannaeyinga. Vegna þess, að á sínum tíma mótmæltu þeir frv., en það var þá talsvert öðruvísi en það nú er orðið: Og ég verð að segja það, að ég tala með jafnmiklum rétti og ekki minni fyrir hag vélbátaeigenda en hv. þm. Borgf. á þessum stað, og ég álít, að vélbátaeigendur í landinu megi vel sætta sig við frv. eins og það er.



Ég skal játa, að d. er sett í nokkurn vanda með því að eiga að fjalla um þetta frv. eins og það kemur frá hv. Ed. Eins og menn muna, var frv. aðeins 2 gr., þegar það var samþ. hér frá Nd., en nú er það orðið 4. gr. Það er sérstaklega 2. gr. frv., sem gefur mér tilefni til þess að standa upp og fara um það nokkrum orðum. Þessi gr. er þannig vaxin, að ég get ekki skilið annað en með henni sé uppbafinn meginþáttur laga um lax- og silungsveiði. nr. 61 23. júní 1932. 2. gr. segir, með leyfi forseta: „Ráðh. skal setja, að fengnum tillögum veiðimálastjóra, reglur um það, hvaða veiðitæki megi nota til lax- eða silungsveiða, og skal í reglum þessum miða við þau veiðitæki, er líklegust þykja til þess, að fiskistofninn verði eigi upprættur. Í reglum þessum má ákveða fjölda veiðitækja, er notuð eru samtímis í veiðiá. Ennfremur má setja ákvæði um það, hversu langan tíma úr sólarhring megi samfleytt veiða í á, og má það vera mismunandi langur tími, eftir stærð veiðiár, eftir því hve auðvelt er að veiða og öðru því, sem við kann að eiga. Reglur þessar mega ekki brjóta í bág við friðunarákvæði laganna“. Eftir þessu ættu menn að veiða með höndunum berum til þess að ná sér í fisk, því að vitanlega tryggja engin veiðitæki jafnvel, að fiskstofninn verði ekki upprættur. Síðar segir í greininni, að reglur frv. megi ekki brjóta í bág við friðunarákvæði laganna. Ef þetta á að skilja þannig, að ekki megi fara lengra í friðuninni heldur en segir í lögunum, þá breytir þetta engu. En ef á að skilja það á hinn veginn, að það verði að fara skemmra, og það megi ekki eyðileggja veiðina fyrir mönnum, þá sé ég ekki, að gr. hafi nokkra þýðingu. Ég verð að átelja harðlega þá afgreiðslu, sem hv. Ed. hefir haft á þessu máli, með því að setja inn þessa 2. gr. frv. Aftur tel ég, að 1. gr. og 3. gr. feli í sér svo mikla réttarbót, að ég mun þess vegna hætta á fyrir mitt leyti að samþ. þær til bráðabirgða og reyna að koma breyt. á þeim, þ. e. fella burt 2. gr., á næsta þingi. En ég vil taka það fram, að því aðeins, að ekki þurfi að koma til framkvæmda 2. gr., tel ég fært að samþ. frv. eins og það liggur fyrir.

*Pétur Ottesen: Þegar frv. er eins varhugavert og hv. 1. þm. Skagf. hefir bent á, þá finnst mér ekki nokkur ástæða til að samþ. slíkt frv. nú, ef á svo að breyta því á næsta þingi, eftir 2 mánuði, því að ég sé ekki hvaða framkvæmd er á laxalögunum á 2 mánuðum í skammdeginu. Tel ég þess vegna miklu heppilegra, ef þessi ákvæði frá Ed. eru svona varasöm eins og hv. þm. hefir bent á, að lofa þessu frv. að hvíla sig þangað til á næsta þingi, en eyða þessum fáu mínútum, sem eftir eru af þessu þingi, ekki til þess að samþ. mál, sem fyrirsjáanlega verður breytt á næsta þingi.



Ég vildi, áður en gengið er til atkv., gera grein fyrir mínu atkv. Ég er sammála samþm. mínum, að afgreiðsla Ed. á þessu máli er með endemum. Því í raun og veru er þessi 2. gr. frv., sem sett er við eina gr. í laxalögunum, alger öfuguggi, sem hægt er að skilja á þann hátt, að það upphefji öll helztu ákvæði laxveiðilaganna. Og ég verð að segja það, að mig stórfurðar á því, að Ed. skyldi geta látíð annan eins óburð frá sér fara eins og þetta. Og þetta er því furðulegra, sem Ed. hefir haft þetta litla frv. í heilan mánuð, og landbn. þessarar d. skilaði því frá sér fyrstu dagana í nóv. Það komst því fljótlega úr deildinni. Og nú kemur það á síðustu dögum þingsins aftur. Svo það lítur fyllilega út fyrir, að það sé gert með ráðnum huga að koma inn þessari 2. gr. svo seint, að við Nd.-menn, sem teljum mikilsvert, að frv. nái fram að ganga og þau ákvæði laxveiðilaganna, að menn fái heimild til að innleysa sinn veiðirétt. Þetta ákvæði var sett fyrir 5 árum, og nú er það senn útrunnið. Og ég tel, að þeir, sem eiga eftir að tryggja sér þennan rétt, hafi sama rétt og hinir. Þess vegna er ég ekki sama sinnis og hv. þm. Borgf., að það skipti ekki máli, hvort frv. er samþ. eða ekki, því að það fellur úr gildi um næstu áramót, ef það er ekki framlengt. Þess vegna álit ég rétt að samþ. þetta, en með þeim fyrirvara, að ég ber fram frv. um það á næsta þingi, að þessi 2. gr., sem komin er í frv., verði felld niður. En ég vil vinna til að láta þenna óburð komast í frv. að þessu sinni, til þess að fá samþ. till. um rétt til að innleysa veiðiréttinn.



Ég vil undirstrika það, út af þv í, sem hv. þm. Borgf. segir, að ég tel, að 1. gr. og 3. gr. frv. feli í sér svo mikla réttarbót, að ég vil mælast til þess, að sá hluti a. m. k. nái fram að ganga, heldur en eiga á hættu, að það verði fellt. Vildi ég sætta mig við það eftir. atvikum, að 2. gr. nái að ganga fram líka. Nú vil ég benda hv. þm. á það, að núna fyrir örfáum dögum fékk ég fyrirspurnir, og það fleiri en eina, úr kjördæmi hv. þm. Borgf. um þetta mál, um innlausu á veiðirétti í ám. Og ég hygg að það væri langeðlilegast að láta þetta ákvæði standa um nokkurn tíma, en ég hefi grun um, að þessi 2. gr: sé sett inn sem öfuguggi í frv., til þess að eyðileggja, að það nái fram að ganga. Þess vegna þykir mér nokkur hætta á, ef það væri sent til Ed., að það verði fellt þar. En ég endurtek það, að ég átel meðferð Ed. á frv.

Fjmrh. (Eysteinn Jónsson) : Þar sem mér er kunnugt, að tvær afborganir eru enn óyfirfærðar, segi ég nei.



Þar sem mér er kunnugt um, að tveir mánuðir eru síðan Landsbankinn var beðinn að yfirfæra þessa upphæð og hún borguð inn í bankann, svo að nú er aðeins eftir ein afborgun, og hún er fyrir árið 1938, þá segi ég já.



Þar sem ég óska ekki að gefa dr. Paul 50 þús. kr., þá segi ég já.



Ég segi nei, hvað sem það kostar.



Í fullu trausti til þess, að fremur beri að treysta hæstv. fjmrh. en hv. þm. Ísaf. segi ég nei.



Með tilvísun til greinargerðar hæstv. fjmrh. segi ég nei.



Ég vil aðeins leyfa mér að vekja athygli hæstv. forseta á því, að á þskj. 466 er prentvilla í 4. gr. frv. Þar stendur: 260 þús., en á að vera 275 þús., því að þannig var það samþ. við 2. umr. hér í deildinni.

Forseti (JörB): Þetta er rétt athugað hjá hv. þm. V.-Húnv., og ég skal sjá til þess, að það verði leiðrétt.



Samgmn. hefir haft til meðferðar frv. það, er ég lagði fyrir Alþingi fyrir nokkru um strandferðasjóð, og hefir fallizt í aðalatriðum á hugmyndina. En n. þykir hinsvegar málið ekki nægilega undirbúið og ekki eins vel rannsakað og nauðsyn krefur, til þess að afgreiða það frá þessu þingi, því að nokkuð var liðið á þingtímann, þegar það kom fram. Fyrir því hefir n. komið sér saman um að flytja till. til þál. um málið, sem hljóðar svo: „ Nd. Alþingis ályktar að fela ríkisstj. að láta rannsaka ýtarlega, hvort kleift sé að stofna strandferðasjóð, og leggja fram tillögur um það efni á næsta Alþingi, eða svo fljótt sem því verður við komið“. Ég skal geta þess, að þótt ég óski frekar eftir, að málið verði afgr. á þessu þingi, þá sætti ég mig eftir atvikum við þessa afgreiðslu á málinu. Sé ég ekki ástæðu til að fara um það fleiri orðum að sinni. En ég vænti þess, að hv. d. samþ. þessa þáltill., sem hér liggur fyrir.