Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. hefur þegar verið samþ. í hv. Nd. og með þeirri breytingu, að sú fjölgun, sem samkv. frv. átti einungis að ná til nefnda í deildum, skyldi einnig ná til kjörbréfanefndar í sameinuðu þingi, og má segja, að það hafi verið eðlileg breyting og í samræmi við meginefni frv. Um frv. varð að öðru leyti enginn ágreiningur í hv. Nd., og vonast ég til þess, að það hljóti einnig greiðan framgang hér, enda má segja, að þau afbrigði frá þingsköpum, sem veitt voru við upphaf þings um að kjósa í nefndir í deildum eftir sömu reglum og ákveðnar verða samkv. þessu frv., sýni einhuga stuðning hv. alþm. við frv. En eðlilegt er, að nú sé fjölgað í nefndum frá því, sem ákveðið var 1915, því að þá voru þm. einungis 40, en nú eru þeir 60. Þegar af þeirri ástæðu er eðlilegt, að þessi breyting sé gerð. Þar að auki sýndi það sig á síðasta þingi, að það var ekki heppilegt, að einn af 4 þingflokkum skyldi ekki eiga menn í nefndum, því að það varð samkomulag um það, a.m.k. í hv. Nd., ég hygg einnig hér, að fjölga í nefndum eða kalla til fulltrúa frá þeim flokki í nefndir, þegar um mikils háttar mál var að ræða. Það hníga því öll rök að samþykkt þessa frv., og legg ég til, að það verði afgr. til 2. umr. og sent til hv. allshn.



Herra forseti. Fyrir nokkrum árum starfaði mþn. að því að rannsaka og gera heildartill. um lausn á atvinnumálum og félagslegum vandamálum öryrkja í landinu. Það var niðurstaðan af þessu starfi n., að frv. var borið fram um að leggja nokkurn skatt á sælgæti, sem yrði látinn renna til starfsemi lamaðra og fatlaðra. Þetta gjald var þá ákveðið 3 kr. á hvert kg, og var áætlað, að það mundi gefa 1.2 millj. kr. rúmlega á árl. Þetta hefur reynzt öllu meira eða allt að 120 þús. kr. á mánuði eða nálgazt hálfa aðra millj. Eftir að þetta var gert, komu að máli við mig fulltrúar blindra og spurðust fyrir um það, hvort þeir gætu ekki orðið einhverrar aðstoðar aðnjótandi í sambandi við þetta skattgjald, og ef það væri ekki hægt, þá lögðu þeir til, að einhver tekjustofn yrði fundinn, sem gæti orðið þeim til styrktar. Ég hafði þá samband við samtök lamaðra og fatlaðra, en þau töldu ekki hægt að taka af því, sem þeim er í lögum ætlað, til styrktar blindum. Þess vegna var athugað, hvort einhverjir tekjustofnar aðrir fyndust, sem væru við þeirra hæfi, og var gert rúð fyrir, í samráði við þá blindu, að þar þyrfti að vera um 200-300 þús. kr. á ári. að ræða, ef það ætti að koma að þeim notum, sem þeir ætluðust til. Í staðinn fyrir að fjölga þessum tekjustofnum, sem eru nú orðnir æðimargir, varð niðurstaðan sú að reyna heldur að hækka þetta gjald, sem nú er ætlað eingöngu til lamaðra og fatlaðra, um 50 aura á kg eða upp í 3.50 kr., og er gert ráð fyrir, að þannig megi ná þeirri upphæð, sem þeir blindu þurfa á að halda eða telja sig þurfa á að halda. Það eru starfandi hér í bænum tvö félög til styrktar þessu fólki, sem vinna að því að greiða úr fyrir þessu fólki, það eru Blindravinafélagið og Blindrafélagið. Þessi félög bæði hafa unnið mikið gagn, verð ég að segja, og m.a. hefur nú fyrir stuttu verið komið upp sérstöku heimili fyrir blint fólk, þar sem það getur stundað atvinnu og átt betri aðbúð en annars væru möguleikar á. Ég held þess vegna, að þetta sé þarft verk og gott, að reyna að styrkja þessa viðleitni, og hvort menn borga 3 kr. eða 3.50 kr. af hverju sælgætiskg. sem keypt er, það ætla ég, að skipti tiltölulega litlu máli. Ég vil því vænta þess, að hv. deild taki þessu máli vinsamlega og greiði götu þess, og legg til, að frv. verði vísað að þessari umr. lokinni til hv. heilbr.- og félmn.



Herra forseti. Samgmn, hefur tekið þetta frv. til nokkurrar yfirvegunar á milli 2. og 3. umr. og niðurstaðan af þeirri athugun var sú, að n. afturkallar brtt. sína við frv. á þskj. 89, en í staðinn flytur n. nýjar brtt. á þskj. 122, sem eru þar í tveimur liðum. Fyrri liðurinn er á þá leið, að aftan við 1. gr. frv. komi ný mgr., er hljóði þannig: „Ráðning starfsliðs er háð samþykki ráðh.“ Það er ljóst, að ferðamálaráð mun þurfa á starfskröftum að halda og ráðningu starfskrafta og því taldi n. rétt að setja inn í lögin ákvæði um það, að ráðning starfsliðs væri háð samþykki ráðh. 2. liður brtt. er í fyrsta lagi, að orðið „framfærslukostnaður“ í niðurlagi 2. gr. falli niður. Með því er miðað að þeirri breytingu, að greiðslur afborgana og vaxta af lánum frá ferðamálasjóði þurfi ekki endilega að vera bundnar vísitölu framfærslukostnaðar, heldur sé það á valdi ferðamálasjóðs og ráðh., við hvaða vísitölu verði miðað. En þar kæmi auðvitað fyrst og fremst til greina annars vegar framfærsluvísitala og svo að hinu leytinu byggingarvísitala. En n. taldi rétt að slá þessu ekki föstu, það mætti bíða og sjá, hverju fram yndi, með það, við hvaða vísitölu yrði miðað í hliðstæðum tilfellum annars vegar, hafa þetta þess vegna frjálst, þannig að hægt væri að miða við hvort heldur framfærsluvísitölu, byggingarvísitölu eða einhverja aðra vísitölu, sem kynni að þykja heppileg. Þá er það b-liðurinn undir 2. lið, þar sem segir, að aftan við gr. bætist ný mgr., svo hljóðandi: Nú tekur ferðamálasjóður erlent lán og skal það þá endurlánað með gengistryggingu, en eigi vera vísitölubundið.“ Þessi brtt. kemur beinlínis í staðinn fyrir þá brtt., sem var afturkölluð. N. þótti þetta skýrara orðalag, því að eftir fyrri till. mátti líta svo á, að ferðamálasjóður þyrfti ekki endilega að endurlána erlent lánsfé með gengistryggingu, heldur gæti valið um gengistryggingu eða vísitölukjör. En hér er alveg skilmálalaust tekið fram, að það skuli endurlána með gengistryggingu, en eigi vera vísitölubundið. Meiri hl. n. hefur hins vegar ekki getað fallizt á þá brtt., sem fram kemur á þskj. 121 frá hv. 4. þm. Austf. og hv. 1. þm. Vesturl., en í þeirri brtt. er gert ráð fyrir, að lán úr ferðamálasjóði skuli því aðeins vísitölutryggð, að fé það, sem sjóðurinn hefur til umráða, hafi verið fengið með vísitölukjörum. Þetta hefði fyrst og fremst þá þýðingu, að framlag ríkissjóðs til ferðamálasjóðs yrði þá ekki endurlánað með vísitölukjörum. En meiri hl. n. lítur svo á, að það sé eðlilegt, að sjóðurinn, ferðamálasjóður, vilji tryggja sig fyrir verðrýrnun peninga einnig að því leyti, er snertir það fé, sem hann hefur fengið með beinu framlagi frá ríkissjóði, þannig að það rýrni ekki í höndum sjóðsins. Þá telur meiri hl. n. einnig, að með þessu máti verði þetta orðið of flókið kerfi, ef ætti að fara að lána úr ferðamálasjóði eiginlega með þrenns konar kjörum, þ.e.a.s. fyrst með venjulegum vaxtakjörum án nokkurra sérákvæða, í öðru lagi með vísitöluákvæði og svo í þriðja lagi með gengisákvæði. Og þá er meiri hl. því einnig mótfallinn að hafa vextina bundna og sízt svona lága eins og þeir eru í þessari brtt.



Herra forseti. Við athugun á þessu máli í samgmn. á milli 2. og 3. umr. varð það að samkomulagi í n., að tekin skyldi aftur brtt., sem flutt hafði verið á þskj. 89, en í þess stað fluttar brtt. á þskj. 122, eins og frsm. n. lýsti. En í sambandi við þetta þótti okkur, sem fluttum brtt. á þskj. 90, fara betur að breyta orðalagi hennar, vegna þess að hér er stefnt að því að gera breytingu á sömu lagagrein, bæði með till. á þskj. 121, eins og hún er nú orðuð, og till. n. á þskj. 122. Hér er ekki um efnisbreytingu að ræða, heldur formsbreytingu, og vil ég því gera með nokkrum orðum grein fyrir efni tillögunnar. Á undanförnum árum hefur ferðamannastraumur til landsins vaxið mjög mikið og með bættum samgöngum innanlands eru einnig sköpuð skilyrði til þess að greiða fyrir ferðamönnum úr einu byggðarlagi til annars. Aukið orlof stefnir einnig að því að örva ferðamannastraum um landið. Þetta hefur mörgum verið ljóst á undanförnum árum og hafa menn haft opin augu fyrir því, að nauðsynlegt væri í þessu sambandi að bæta aðstöðu víða í landinu fyrir móttöku ferðamanna, og í þessu skyni hafa á 2 undanförnum þingum verði sett lög, sem að þessu miða. 1963 voru sett lög um veitingasölu og gististaðahald. Þau taka bæði til gistihúsa, gistiskála, greiðasölu og gistiheimila, þannig að þeir staðir, sem veita þjónustu á þessu sviði, eru samkv. þessum lögum flokkaðir eftir því, hve vel þeir eru úr garði gerðir og hve mikla þjónustu þeir láta af hendi. Á síðasta þingi voru svo sett lög um ferðamál. Þar er m.a. kveðið á um, að stofna skuli ferðamálasjóð, sem á að veita stuðning til veitingasölu og gististaðahalds. Tekjur ferðamálasjóðs eru þannig fengnar, að greiða skal árlega úr ríkissjóði framlag til ferðamálasjóðs, eigi lægra en 1 millj. kr. Ferðamálasjóði er og heimilt með samþykki ráðh. að taka lán allt að 20 millj. kr., og er fjmrh. heimilt að ábyrgjast slík lán fyrir hönd ríkissjóðs. Ferðamálaráð beitir sér fyrir því að fá ýmsa aðila, sem hagsmuni hafa af auknum ferðamannastraumi, til þess að greiða árlega frjáls framlög til sjóðsins eða efla hann á annan hátt. Ferðamálaráð skal leita annarra fjáröflunarleiða og vera ráðgefandi um slík mál gagnvart ráðh. Gert er ráð fyrir því, að lán verði veitt úr ferðamálasjóði til þess að bæta aðstöðu til máttöku ferðafólks, svo sem til byggingar og endurbóta á húsnæði eða til kaupa á húsgögnum og öðru slíku. Lögin gera beinlínis ráð fyrir því, að sumt af þeim lánum, sem veitt eru úr sjóðnum, séu ekki háar fjárhæðir, heldur sé leitazt við að verja fé sjóðsins til þess að bæta aðstöðu og þjónustu við ferðamenn, eftir því sem auðið er á hverjum stað og geta því lánin náð bæði til veitingahúsa, gististaða, gistiskála eða jafnvel gistiheimila úti um land. Lög um ferðamál, þau sem nú er verið að gera hér breyt. á, voru afgreidd hér á hv. Alþingi 24. apríl þ. á. Og bæði þessi lög, sem ég hef gert að umtalsefni, voru undirbúin af hæstv. ríkisstj. og flutt hér inn í þingið sem stjórnarfrv. En ekki var lengi látið við svo búið standa af hálfu hæstv. ríkisstj., því að í okt., eftir að þetta þing hóf störf, er borið fram frv. um breyt. á l. um ferðamál, þeim l., sem afgreidd voru á Alþingi 24. apríl s.l. Og breytingin er m.a. í því fólgin, að það skuli lögbundið, að öll lán, sem veitt verða úr ferðamálasjóði, hvort sem þau eru há eða lág, skuli vera með vísitöluákvæði. Ég tel ótvírætt, að andi l. um ferðamál og sú stefna, sem þar lá til grundvallar, hafi verið sú að bæta aðstöðu við móttöku ferðamanna og gera kleift að ráðast í framkvæmdir á því sviði með hagstæðum lánum. En með því að ákveða, eins og hér er stefnt að því að gera, að öll lánin skuli vera veitt með vísitöluákvæði, þá virðist mér augljóst, að það er stefnt að því að draga úr eftirspurn eftir þessum lánum og þar með að draga úr framkvæmdum á þessu sviði frá því, sem ella kynni að geta orðið. Það er eðlilegt að dómi okkar, sem stöndum að brtt. á þskj. 121, að það fé, sem fengið er til útlána með vísitölutryggingu, verði einnig lánað með vísitöluákvæði. En við teljum ekki eðlilegt, að það fé, sem fengið er með framlögum úr ríkissjóði og því raunverulega innheimt af almenningi með sköttum og tollum, það sé lánað út með vísitöluákvæði. Það er því efni brtt. okkar á þskj. 121, að einungis sá hluti af lánum úr ferðamálasjóði, er samsvarar hinu vísitölutryggða fé, sem sjóðurinn hefur til umráða, skuli vera með vísitölukjörum, þannig að greiðslur afborgana og vaxta séu þá bundnar vísitölu. Jafnframt leggjum við til, að vextir af þeim lánum, sem eru með vísitöluákvæði, verði ekki hærri en 4% og mun það vera í samræmi við þá samninga, sem gerðir voru um lán, sem húsnæðismálastjórn veitir. Það kom fram hjá frsm. hv. samgmn., að með því að samþykkja þessa brtt. yrði þetta lánakerfi óþarflega flókið. Ég vil benda á, að um mörg ár hefur lánum frá Húsnæðismálastofnun ríkisins verið þannig hagað, að þau hafa verið svokölluð A- og B-lán, þannig að annar flokkurinn hefur verið með vísitöluákvæði, B-lánin, en ekki hinn lánaflokkurinn og er mér ekki kunnugt um, að þetta hafi valdið miklum vandkvæðum við afgreiðslu þeirra lána. Ég vil enn fremur benda á það, að í l. um stofnlánadeild landbúnaðarins er ákvæði um það, að stofnlánadeildinni sé eigi heimilt að endurlána erlent lánsfé nema með gengisákvæði, enda gangi slíkt lán aðeins til vinnslustöðva og vélakaupa. Þó er gerð frá þessu sú undantekning, að stofnlánadeildinni sé heimilt að endurlána með gengisákvæði erlent lánsfé til bygginga, sem reistar eru til sameiginlegra þarfa bændasamtakanna og er þá sérstaklega haft í huga lánsfé til Bændahallarinnar. Mér er ekki kunnugt um, að þessi lagaákvæði hafi valdið neinum vandkvæðum við afgreiðslu mála hjá stofnlánadeild landbúnaðarins, svo að fordæmi fyrir þeirri tilhögun, sem við leggjum hér til, eru vissulega fyrir hendi og eins og ég hef þegar tekið fram, hníga mörg rök að því, að rétt sé að afgreiða málið á þann hátt að samþykkja till. á þskj. 121. En ég endurtek það, herra forseti, að brtt. á þskj. 90 er tekin aftur.