Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Landbúnaðarráðherra (Steingrímur J. Sigfússon) Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um heimild fyrir ríkisstjórnina til að leyfa Köfunarstöðinni hf., Dýpkunarfélaginu hf., Slysavarnafélagi Íslands og Íslenska úthafsútgerðarfélaginu hf. innflutning á skipum. Svo háttar til að skv. 25. gr. laga um eftirlit með skipum nr. 51/1987 er óheimilt að flytja inn til landsins skip sem eldri eru en tólf ára. Alls engin undanþáguheimild er í þessum lögum frá ákvæðinu og þarfnast innflutningur skipa eldri en tólf ára og skráning þeirra hér á landi því sérstakrar lagaheimildar. Hennar er verið að leita með frv. þessu. Í 1.--4. gr. laganna eru þeim aðilum sem upp eru taldir í fyrirsögn frv. heimilaður innflutningur á mismunandi sérhæfðum skipum, þ.e. Köfunarstöðinni hf. innflutningur á flotpramma, Dýpkunarfélaginu innflutningur á dýpkunarpramma, Slysavarnafélagi Íslands innflutningur á sérhæfðu björgunarskipi og Íslenska úthafsútgerðarfélaginu er í 4. gr. heimilaður innflutningur og/eða skráning á sérhæfðum verksmiðjumóðurskipum eða fiskiskipum til veiða í erlendri lögsögu. Í því sambandi er rétt að vekja athygli á 3. mgr. 4. gr., en þar segir að skipum sem skráð verða samkvæmt heimild í 1. og 2. mgr. sé óheimilt að stunda fiskveiðar eða vinnslu sjávarafla í íslenskri fiskveiðilögsögu. Hér er á ferðinni skráning skipa til að nýta samning okkar Íslendinga við Bandaríkjamenn um fiskveiði- og fiskvinnsluheimildir í bandarískri fiskveiðilögsögu. Öll þessi tilvik eru sérstaks eðlis og þykir því réttlætanlegt að leita lagaheimildar til undanþágu frá annars þeim ágætu lögum, sem allir eru sammála um að halda í heiðri, að heimila ekki innflutning skipa til landsins eldri en tólf ára. Óþarft er að taka fram að forsenda þess að af skráningu skipanna geti orðið á Íslandi er að þau fullnægi að öllu leyti íslenskum öryggiskröfum og mun Siglingamálastofnun ríkisins sjá um að svo verði áður en skipin fást skráð á Íslandi. Rétt er að geta þess að samgn. hv. Ed. hefur þegar afgreitt frv. hingað samhljóða. Að lokinni þessari umræðu legg ég til að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. samgn.

Pálmi Jónsson Herra forseti. Vegna þess að það kom ekki fram í máli hæstv. ráðherra langar mig til að spyrjast fyrir um hvort sérstakt tilefni sé til að fá þetta mál afgreitt með hraði í gegnum þingið, hvort tilefni sé til þess vegna þess að þeir aðilar sem nefndir eru í frumvarpinu séu í þann veginn að flytja inn slík skip sem hér eru nefnd eða hvort þetta sé almenn og rúm heimild sem geti hugsanlega orðið notuð einhvern tímann í framtíðinni. Ef einhvern þeirra aðila sem hafa óskað leyfis að flytja inn skip skortir lagaheimild til þess að þau verði skráð þá er rétt að það komi hér fram. Þess vegna eru þessar fyrirspurnir fram bornar.

Landbúnaðarráðherra (Steingrímur J. Sigfússon) Herra forseti. Það háttar nokkuð mismunandi til um einstök tilvik sem þetta frv. snertir. Hér hefur verið fylgt þeirri venju sem skapast hefur og á sér alllangt fordæmi í sambandi við undantekningar frá hinni almennu reglu um bann við innflutningi skipa eldri en tólf ára. Í lögunum um eftirlit með skipum eru ekki neinar undanþáguheimildir og því hefur yfirleitt verið farin sú leið að safna saman nokkrum tilvikum þar sem réttlætanlegt hefur þótt að heimila frávik frá hinni almennu reglu og flytja síðan, þegar nokkur slík tilvik væru komin til, sérstakt frv. um lagaheimild til varanlegrar skráningar skipanna hér. Þegar Siglingamálastofnun hefur viðurkennt að skipin standist í einu og öllu íslenskar kröfur hefur bráðabirgðainnflutningur skipanna verið heimilaður og þau gjarnan verið komin til landsins þegar lagaheimildar hefur verið aflað og þau síðan með varanlegum hætti skráð hér. Í einu tilvikinu háttar svo til að útgerðaraðilinn, þ.e. Íslenska úthafsútgerðarfélagið, þarf að taka ákvörðun innan fárra sólarhringa um hvort það nýti sér hagstætt kauptilboð sem því hefur borist og að sjálfsögðu mundi það auðvelda fyrirtækinu að taka þá ákvörðun ef fyrir lægi að lagaheimild væri þegar komin til skráningar þessa sérhæfða skips hér á landi.

Pálmi Jónsson Herra forseti. Ég þakka upplýsingar hæstv. ráðherra og tel svör hans fullnægjandi.

Þorsteinn Pálsson Herra forseti. Hér er tekið á dagskrá frv. til stjórnarskipunarlaga, en eins og kunnugt er eru ákvæði stjórnarskrárinnar með þeim hætti að þegar Alþingi hefur samþykkt frv. til breytinga eða viðauka á stjórnarskránni ber að rjúfa Alþingi þegar í stað. Nú háttar svo til að í allmörg ár hefur starfað stjórnarskrárnefnd, að ég hygg samkvæmt ályktun Alþingis, og allir þingflokkar hafa átt aðild að nefndinni. Það frv. sem hér er flutt er flutt af helstu forustumönnum ríkisstjórnarflokkanna sem sitja utan ríkisstjórnar ásamt fjórum öðrum hv. þm. Það er flutt af formanni þingflokks Framsfl. sem veitir núv. hæstv. ríkisstjórn formlega forustu, það er flutt af hæstv. forseta sameinaðs Alþingis og forseta þessarar hv. deildar. Ætla má með því hverjir flm. eru að ríkisstjórnarflokkarnir leggi á það mikla áherslu að taka málin úr höndum stjórnarskrárnefndar sem þeir eiga aðild að því að nauðsyn beri til að afgreiða á þessu þingi tillögur til breytinga og viðauka á stjórnarskránni sem aftur mundu leiða til tafarlauss þingrofs. Áður en þessi umræða hefst þykir mér þó nauðsynlegt með tilliti til þess að ríkisstjórnin stefnir að þinglausnum 6. maí og mörg mál eru enn óafgreidd að fá upplýsingar um það frá flm. og hæstv. ríkisstjórn hvort það er ætlan flm. og hæstv. ríkisstjórnar að afgreiða frv. á þessu þingi og rjúfa þá þing þegar í stað. Ég tel að það sé mikilvægt að fyrir því sé full vissa áður en umræðan hefst hver ætlan flm. og hæstv. ríkisstjórnar er í þessu efni.

Páll Pétursson Herra forseti. Það er ekki ætlan okkar að knýja á um afgreiðslu málsins á þessu þingi. Það er von okkar að þetta mál nái lokaafgreiðslu á þingi 1991 fyrir kosningar.

Þorsteinn Pálsson Herra forseti. 1. flm. frv. til breytinga á stjórnarskipunarlögum hefur upplýst að það sé ekki ætlan flm. að fá frv. samþykkt á þessu þingi. Þetta vekur mikla athygli. Í fyrsta lagi í ljósi þess að hér er verið að taka mál úr höndum nefndar sem þingflokkarnir allir hafa staðið að og hefði maður ætlað að það hefði því einungis gerst að flm. teldu nauðsynlegt að flýta afgreiðslu málsins. Í annan stað vek ég athygli á því að fyrir þinginu liggur fjöldi mála sem ég hygg að ríkisstjórnin, jafnvel að því er varðar stjfrv., hefði áhuga á að yrðu samþykkt. Það liggur hér fyrir fjöldi mála sem þingmenn telja nauðsynlegt að Alþingi afgreiði og fái samþykkt og verið er að halda fundi næturlangt til að ræða slík mál. Hér hefur verið upplýst að hæstv. ríkisstjórn hefur enn ekki gert upp við sig eða komið sér saman um hvaða mál hún ætlar að leggja fram sem forgangsmál eða óska eftir að Alþingi samþykki. Forseti Sþ. hefur lýst því yfir að því fari víðs fjarri að öll mál hæstv. ríkisstjórnar nái fram. Hæstv. forsrh. hefur í dag í umræðum um þingsköp lýst því yfir að það komi ekki til greina að ríkisstjórnin ákveði hvaða stjfrv. nái fram að ganga, þar verði stjórnarandstaðan að hafa jafnmikið eða kannski meira um að segja. En aðalatriðið er að það er skammur tími til stefnu og mörg mál sem bæði hæstv. ríkisstjórn og þingmenn vilja fá afgreidd á þessu þingi. Það kallar á langa fundi í deildum þingsins og mikil störf í þingnefndum. En þá er tekinn tími til umræðna um mál sem flm. lýsa yfir að eigi ekki að afgreiða. Ég mótmæli stjórn á þinginu að þessu leyti til og óska eftir því að hæstv. ríkisstjórn, sem á að hafa verkstjórn hér á hendi, komi fram og geri grein fyrir því hvaða mál það eru af hennar hálfu sem hún vill fá afgreidd og það sé reynt að haga þingstörfum á þann veg að þau mál séu tekin til umræðu sem flm. telja eðlilegt að verði afgreidd. Þessi sjónarmið vil ég að komi fram og enn á ný óska eftir því að ríkisstjórnin hæstv. reyni að koma sér saman um þetta efni. Ég vil svo inna hv. 1. flm. eftir því hvort það sé svo mikill vilji flm. að koma í veg fyrir að frv. verði samþykkt að þeir muni til þess að koma í veg fyrir þingrof greiða atkvæði gegn því verði það borið undir atkvæði í hv. deild til þess að koma í veg fyrir þingrof.

Forseti (Kjartan Jóhannsson) Það kemur mér satt best að segja mjög á óvart að því sé mótmælt að forseti hafi stuðlað að því að það mætti mæla fyrir þessu máli. Ég hef haft þá reglu að leitast við af fremsta megni að þingmenn hefðu tækifæri til að reifa sín mál, ekki bara stjfrv. heldur líka þmfrv., hef lagt mig eftir því og ætlan mín er sú að þingmenn fái allir tækifæri til að mæla fyrir þeim frv. sem fram eru lögð og það gildir þá ekki síður um þetta frv. en önnur. Það hefur verið farið eftir númeraröð með þeim undantekningum einum að um það hafi verið samið sérstaklega að það yrði ekki gert að því er varðar þmfrv. Samkvæmt þeirri reglu er nú komið að þessu máli. Ég hélt að þingdeildarmenn hefðu áhuga á að ræða þetta mál hvort sem það yrði útrætt eða ekki eins og önnur þmfrv. Mitt mat var það og reyndar að höfðu samráði við fulltrúa allra flokka að æskilegt væri að sú umræða færi ekki öðruvísi fram en þannig að færi gæfist fyrir einn fulltrúa, a.m.k. í fyrstu lotunni, frá hverjum flokki að taka til máls. Það er með hliðsjón af þessu sem ég hef hagað störfum mínum og ég taldi mér trú um, ég þóttist þess fullviss að ég væri að fara að óskum þingmanna með því að koma þessu svo fyrir. Mig furðar ef þessu starfslagi mínu er mótmælt.

Þorsteinn Pálsson Herra forseti. Það var ástæðulaust að gera athugasemdir við að þetta mál væri tekið á dagskrá fyrr en í ljós kom að 1. flm. lýsti því yfir að það væri ekki ætlan flm. að það yrði samþykkt á þinginu og fyrir liggur að hér er mikill málafjöldi sem þingdeildin þarf að fjalla um þar sem um er að ræða mál sem bæði hæstv. ríkisstjórn og viðkomandi flm. leggja áherslu á að verði afgreidd og þingið er komið í tímaþröng. Það er einungis í þessu ljósi sem ég geri athugasemdir og tel að þau mál sem ætlunin er að afgreiða á þessu þingi hljóti að hafa forgang, bæði í umræðum og í störfum nefnda.

Guðrún Helgadóttir Hæstv. forseti. Ég hlýt að taka undir með hv. 1. þm. Suðurl. um flest það sem hann hefur hér sagt. Ég er meðflm. þessa frv. og ég held að þetta mál sé öllum hv. þm. allvel kunnugt og þarfnist ekki mikillar skýringar á þessu stigi málsins. Það kom mér þess vegna nokkuð á óvart þegar virðulegur forseti þessarar deildar minntist á að æskilegt væri að einn þingmaður frá hverjum flokki talaði í 1. umr. um málið. Ég óska eftir, úr því það mun vera fyrirætlan, að vera þar með. En það verður að segjast eins og er að ég bað hv. 1. þm. Norðurl. v., þegar ég heyrði að til stæði að mæla fyrir þessu máli í dag, að fresta því fram yfir helgi þar sem ég hefði ekki haft þann tíma sem ég þá vildi hafa til að undirbúa ræðu mína. Það kemur mér því enn á óvart að hér eigi nú að tala fyrir málinu án þess að ég hafi verið látin um það vita. Ég vildi til málamiðlunar fara fram á það við hv. 1. flm. og hæstv. forseta að þessari umræðu verði þá frestað a.m.k. til næsta reglulegs fundar og vona að það skaði ekki málið á nokkurn hátt.

Forseti (Kjartan Jóhannsson) Að undangengnum bollaleggingum hefur niðurstaðan reyndar orðið sú að geyma sér umræðu um það dagskrármál sem hér var ætlunin að taka á dagskrá, en jafnframt sammæltust þeir sem í samtölunum tóku þátt um það að slík umræða gæti þá farið fram og ætlaðar til þess tvær klukkustundir á miðvikudag n.k. Forseti mun leitast við að það geti átt sér stað og jafnframt er þá gert ráð fyrir að sá fundur gæti byrjað kl. eitt.

Ólafur Þ. Þórðarson Herra forseti. Það er út af fyrir sig ekki óvanalegt að mál séu lögð fram til kynningar á Alþingi seinni part vetrar miðað við að þau séu svo tekin til afgreiðslu á þinginu því næsta. Í þessu tilfelli væru menn þá að hugsa um að gera þetta að lögum 1990. Nú hefur aftur á móti komið fram hjá flm. að fyrirhyggjan í þessu máli er slík að þeir gera ekki ráð fyrir því að það fari í gegnum þingið þá heldur 1991. Í ljósi þess sýnist mér að það sé mjög rýmilegt ef þannig standa mál að hægt sé að taka miðjan dag hjá þinginu til umræðu undir mál sem ætlunin er af hálfu flm. að verði að lögum 1991 miðað við að stjórnarandstaðan er höfð á fundum eftir miðnætti við að flytja sín mál.

Viðskiptaráðherra (Jón Sigurðsson) Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um verslunaratvinnu sem er á þskj. 801. Frv. er árangur af starfi nefndar sem skipuð var til þess að taka til endurskoðunar núgildandi lög um verslunaratvinnu sem eru nr. 41 frá árinu 1968. Á þeim 20 árum sem liðin eru frá því að þessi lög voru sett hafa, eins og okkur er öllum ljóst, orðið miklar breytingar í verslunarstarfseminni og svo miklar að nauðsyn var orðin á heildarendurskoðun þeirra laga. Jafnframt hefur einnig á þessu árabili vaxið fram venjubundin framkvæmd við beitingu á ýmsum undanþáguheimildum sem felast í núgildandi lögum. Það var því orðið mikilvægt að festa í löggjöfina þau raunverulegu skilyrði sem krafist hefur verið til þess að menn geti fengið verslunarleyfi og spara þannig ýmiss konar skriffinnsku vegna útgáfu á verslunarleyfum. Nefndin sem samdi frv. var skipuð hinn 27. apríl 1987 af þáv. viðskrh. Matthíasi Bjarnasyni. Í nefndinni sátu fulltrúar frá Félagi ísl. stórkaupmanna, frá Kaupmannasamtökum Íslands, frá Sambandi ísl. samvinnufélaga, frá Neytendasamtökunum og svo formaður nefndarinnar sem skipaður var af viðskrh. Þetta frv. sem hér liggur fyrir hv. Nd. er í meginatriðum eins og nefndin skilaði því til ráðherra en það var á sl. hausti, nema hvað 20. gr. frv. hefur verið bætt inn í þetta frv. en það er í fullkomnu samræmi við tillögur nefndarinnar. Þetta er í IV. kafla frv. sem fjallar um ,,frjáls uppboð`` eins og það er nefnt. Meginbreytingarnar sem frv. felur í sér er að grundvallarskilyrði þess að einstaklingar og lögaðilar geti leyst til sín verslunarleyfi verður framvegis að um sé að ræða skráðan atvinnurekstur í firmaskrá. Jafnframt er lagt til að verslunarleyfunum verði skipt í félagsbundin leyfi annars vegar og einstaklingsbundin leyfi hins vegar eða að leyfin veiti það sem kallað er ,,full verslunarréttindi``, þ.e. að leyfið nái jafnt til smásöluverslunar sem heild- og umboðssöluverslunar. Það er því lagt til að fallið verði frá núgildandi fyrirkomulagi en samkvæmt því er krafist sérstaks leyfis eftir því um hvers konar verslunarrekstur er að ræða. Það er ljóst að slík aðgreining hefur alls ekki lengur sömu þýðingu og áður og mörkin á milli smásöluverslunar og heildverslunar eru orðin miklu óljósari en áður var, ,,fljótandi`` eins og oft er sagt. Það er því eðlilegt að verslunarleyfin verði eins konar og veiti full verslunarréttindi nema aðrar takmarkanir séu settar með lögum. Í I. kafla frv. er að finna almenn ákvæði sem marka m.a. lögunum gildissvið. Í II. kafla frv. er jafnframt fallið frá þeirri stefnu að í núgildandi lögum er ákveðið að lögbinda réttinn til verslunarleyfis við tiltekin menntunarskilyrði. Það verður að telja að þessi ákvæði hafi ekki lengur rauverulegt gildi vegna þeirrar framkvæmdar sem lengi hefur tíðkast, að veita mjög almennar og víðtækar undanþágur frá þessum menntunarskilyrðum. Hér er því lagt til að almennt verði fallið frá slíkri kröfu. Í II. kafla frv. eru hins vegar settar ýmsar almennar reglur sem einstaklingar og félög þurfa að uppfylla til að geta leyst til sín verslunarleyfi og þau skilyrði verður að telja raunhæf. Auðvitað er með þessu alls ekki verið að segja að góð almenn menntun þeirra sem fást við verslunaratvinnu sé ekki eftir sem áður mjög mikilvæg og auðvitað mun slík menntun og undirbúningur ráða miklu um það hvernig verslunaraðilum tekst að standast þá samkeppni sem ríkir yfirleitt í þessari atvinnugrein. Í III. kafla frv. eru ákvæði um útgáfu verslunarleyfa og skráningu þeirra sem fram skal fara hjá firmaskrárritara eða hlutafélagaskrá. Það er gert ráð fyrir að verslunarréttindaskrá sú sem þessir aðilar halda samkvæmt ákvæðum frv. verði tölvufært þannig að greiður aðgangur verði að henni og hún geti með því móti sinnt sem best þörfum viðskiptalífsins. Þá er lagt til að ávallt verði sýnt á starfsstöð hverrar verslunar hver sé rétthafi verslunarleyfisins vegna þess verslunarreksturs sem þar fer fram, en slík ákvæði eru náttúrlega fyrst og fremst til hagsbóta fyrir neytendur og aðra viðskiptavini verslunarinnar sem geta þá séð hver er ábyrgur fyrir rekstrinum. Í IV. kafla frv. eru nokkur nýmæli varðandi smásöluverslun utan fastra starfsstöðva eða um svonefnda farandsölu. Í frv. er lagt til að sveitarstjórnir á hverjum stað geti sett almennar reglur um slíka sölustarfsemi, enda standi ákvæði laga því ekki í vegi og slíkar reglur hljóti staðfestingu ráðherra. Samkvæmt gildandi lögum er það háð mati lögreglustjóra í hverju umdæmi hvort farandsala er leyfð en eðlilegra þykir að sveitarstjórnir kveði á um slíkt með almennum samþykktum ef þörf er talin fyrir slíkar reglur. Í V. kafla frv. er svo gert ráð fyrir þeirri nýbreytni að verslunarleyfishafar geti á eigin vegum efnt til frjáls uppboðshalds á lausafjármunum samkvæmt sérstöku leyfi í hvert skipti. Leyfum til uppboðshalds hefur um langt skeið verið þröngur stakkur skorinn og það hefur einungis verið heimilt opinberum uppboðshöldurum að halda slík uppboð. Þetta á þó ekki við um listaverkauppboð, en um þau uppboð og leyfisveitingar þeirra vegna gilda, eins og kunnugt er, sérstök lög. Frjáls uppboð á ýmsum varningi er söluaðferð sem oft kann að vera heppilegur kostur fyrir seljendur og kaupendur og til þess fallinn að stuðla að aukinni fjölbreytni í verslunarstarfseminni. Telja verður að þau ákvæði í tilskipun frá 16. des. árið 1693 er gilt hafa um þessa söluaðferð eigi ekki lengur við og því rétt, samhliða setningu þeirra ákvæða sem hér er gerð tillaga um í V. kafla frv., að fella úr gildi ákvæði í þessari tilskipun frá árinu 1693 er standa í vegi fyrir því að fleiri en opinberir uppboðshaldarar annist þau uppboð sem frv. fjallar um. Í VI. og VII. kafla frv. eru svo ákvæði sem varða viðurlög við brotum og þar eru líka gildistökuákvæði sem ekki er þörf á að skýra frekar en þar er gert. Rétt er þó að nefna það úrræði frv. að séu skilyrði þau sem frv. gerir ráð fyrir að lögfest verði og varða verslunarleyfin ekki uppfyllt kann það að varða missi á verslunarleyfinu. Þetta er mikilvægt ákvæði og þessu úrræði yrði unnt að beita samkvæmt kröfu viðskiptamanna eða samkvæmt sjálfstæðri ákvörðun firmaskrárritara. Það er að mínu áliti mjög mikilvægt að það verði kannað vandlega hvort þau viðurlög að svipta starfsleyfi komi til greina í ýmsum fjárhagsbrotamálum, skattsvikamálum og öðrum slíkum málum og er nú reyndar fjallað um það á vegum bæði dómsm.- og viðskrn. og mætti líta á þetta í því ljósi. Virðulegi forseti. Ég hef nú lýst meginatriðum þessa frv. til nýrra laga um verslunaratvinnu og ætla ekki að orðlengja frekar um frv. Ég legg til að málinu verði að lokinni þessari umræðu vísað til hv. fjh.- og viðskn. og 2. umr.

Viðskiptaráðherra (Jón Sigurðsson) Virðulegur forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga á þskj. 768 um breytingu á lögum nr. 18 frá 11. maí 1977, sbr. lög nr. 45 frá 11. maí 1982 og lög nr. 95 frá 28. maí 1984, um járnblendiverksmiðju í Hvalfirði, eins og þetta frv. kemur frá hv. Ed. Þetta frv. er flutt til þess að heimila Íslenska járnblendifélaginu að taka þátt í öðrum atvinnurekstri en bræðslu á kísiljárni. Frv. byggir m.a. á hugmyndum sem hafa verið ræddar í stjórn félagsins og sem framkvæmdastjóri þess hefur rætt við aðra hluthafa og þeir hafa fyrir sitt leyti fallist á. Það er kjarni þessa máls að lagt er til að hlutafélaginu Íslenska járnblendifélaginu hf. verði heimilað að tryggja vöxt fyrirtækisins með arðvænlegum fjárfestingum í öðrum greinum atvinnurekstrar, annaðhvort með þátttöku í öðrum félögum eða með stofnun dótturfyrirtækja. Í lögum nr. 18/1977 er tekið fram að verksmiðjan skuli reist og rekin til að framleiða kísiljárn og til að hafa með höndum þá framleiðslu og tengdan atvinnurekstur. Í samræmi við þetta var tilgangur hlutafélagsins skilgreindur í 3. gr. samþykktar þess á þennan hátt, og með leyfi hæstv. forseta vitna ég til samþykktarinnar: ,,að byggja, eiga og reka verksmiðju á Íslandi til framleiðslu á kísiljárni og að hafa um hönd alla starfsemi eða viðskipti sem atvinnurekstur þessi þarfnast eða honum fylgir.`` Frá því ákvarðanir um byggingu kísiljárnverksmiðjunnar voru fyrst teknar hafa ýmsar forsendur þessa iðnaðar breyst mikið, bæði að því er varðar framboð á kísiljárni á heimsmarkaði og eftirspurn eftir því. Eins og nú standa sakir er ekki talið tímabært eða ráðlegt að ráðast í stækkun verksmiðjunnar með viðbótarofni eða ofnum. Afkoma félagsins er hins vegar mjög góð um þessar mundir og því þykir eðlilegt að leggja til að verksvið félagsins verði rýmkað og að þeir fjárhags-, tækni- og stjórnunarburðir sem fyrirtækið hefur yfir að ráða og eru miklir verði nýttir á fleiri sviðum en þeim sem í upphafi var ætlast til. Á þennan hátt gæti Járnblendifélagið orðið virkur þátttakandi að atvinnurekstri í landinu, ekki síst í sínu heimahéraði, bæði í nýiðnaði og rekstri sem þar er fyrir. Meðal nýiðnaðarverkefna sem notið gætu góðs af þekkingu og fjármagni í félaginu eru t.d. þróunarverkefni á sviði efnistækni, málmbræðslu og endurvinnslu málmúrgangs þar sem fyrirtækið hefur góðar forsendur til að verða að liði og getur komið upp nýrri og arðvænlegri framleiðslu. Ég nefni þetta eingöngu sem dæmi því ég tel alls ekki að félagið eigi að vera bundið af því að fjárfesta eingöngu í iðnaðarfyrirtækjum. Þetta frv. á sér í reynd mjög ánægjulegt tilefni sem er það að þarna hefur myndast svo mikill rekstrarafgangur bæði í fyrra og sýnilega á þessu ári að það er vandasamt viðfangsefni hjá félaginu að festa þennan arð í nýjum fjárfestingum sem geti skilað félaginu, fyrirtækinu og öllum landsmönnum góðum arði. Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að hafa fleiri orð um þetta mál en legg áherslu á að þetta mál nái fram að ganga á þessu þingi og legg til að málinu verði vísað til hv. iðnn. og 2. umr. að lokinni þessari umræðu.

Landbúnaðarráðherra (Steingrímur J. Sigfússon) Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um breytingu á lögum um innflutning búfjár, 411. mál Ed. á þskj. 771. Þetta frv. er ekki mikið að vöxtum. Það felur í sér að við 19. gr. laganna bætist ný málsgr., er verði 7. málsgr., svohljóðandi: ,,Landbúnaðarráðherra getur, að fengnu samþykki yfirdýralæknis, heimilað að flytja fósturvísa (frjóvguð egg eða fóstur á frumstigi) úr kúm í Sóttvarnastöð ríkisins í Hrísey í kýr í landi.`` 2. gr. frv. hljóðar svo: ,,Lög þessi öðlast þegar gildi.`` Svo háttar til að yfir hefur staðið heildarendurskoðun laganna um innflutning búfjár og drög að endurskoðuðum lögum liggja nú fyrir í landbrn. í frumvarpsformi. Þar er hins vegar um allviðamikinn málaflokk og vandasama lagasetningu að ræða og hefur orðið að ráði að vinna það frv. betur og leggja fyrir Alþingi hið næsta. Vegna þeirra aðstæðna sem nú eru uppi í Sóttvarnastöð ríkisins í Hrísey, þar sem senn lýkur einangrun holdanautastofnsins og nauðsynlegt er að fara að huga að framræktun stofnsins í landi og ljúka einangrunardvölinni fyrir þann stofn sem þar er nú, gæti reynt á það lagaákvæði sem hér er flutt frv. um og jafnvel þegar á þessu ári. Þess vegna væri æskilegt að fá þessa lagaheimild því í eldri lögum fyrirfinnst ekki heimild til að flytja erfðaefni stofnsins úr Hrísey í land með þessum hætti af þeirri einföldu ástæðu að sú tækni sem hér er á ferðinni hafði ekki rutt sér til rúms þegar lögin um innflutning búfjár voru síðast endurskoðuð. Hér er því um einfalt atriði að ræða sem gæti flýtt fyrir því að einangrun stofnsins í Hrísey lyki jafnvel eftir eitt ár ef frv. þetta nær að verða að lögum á yfirstandandi þingi. Að lokinni þessari umræðu, herra forseti, legg ég til að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. landbn.