Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Meiri hl. n. leggur til, að þetta frv. verði samþ. Það er aðeins framlenging á eldri l., og sú brtt., sem n. öll stendur að, er eingöngu leiðrétting, þar sem breytt er einu orði, að í staðinn fyrir að vitna í lagakafla er vitnað í 1. gr. frv. Að öðru leyti hefur meiri hl. ekkert um þetta að segja, enda er þetta aðeins framlenging vegna nauðsynja ríkissjóðs. - Ég hélt, að þetta væri 3. dagskrármálið [tollskrá o.fI.]. Ég óska, að hæstv. forseti taki 2. mál af dagskrá um stundarsakir, vegna þess að hæstv. fjmrh. er ekki viðstaddur, en hann þurfti að hafa framsögu fyrir brtt. Það, sem ég hef sagt, gildir um 3. dagskrármálið, sem ég vænti, að nú verði tekið fyrir.



Herra forseti. Við þetta frv. hef ég leyft mér að koma fram með brtt., sem er prentuð á þskj. 220 og hækkar mjög verulega það álag, sem er í gildi samkvæmt lögum nr. 60 frá 1939. Samkvæmt brtt. minni heimilast ríkisstj. að innheimta gjald af innlendum tollvörutegundum með 450% álagi árið 1949 og sumpart með 550% og 600% álagi, eins og nefnt er í tillögunni, en hækkunin nær þó ekki til gjalds af kaffibæti. Þessi tillaga mín er í beinu sambandi við fyrirhugaða opinbera aðstoð við atvinnuvegina samkvæmt því frv., sem hér var á dagskrá í gær, þar sem ríkinu er beint ætlað að láta 22 millj. kr. af tekjum sínum í dýrtíðarsjóð, og verður einhvers staðar að afla ríkissjóði tekna á móti þeim útgjöldum. Nú er að vísu ekki fyllt upp það tap með þessu frv. hér, þótt brtt. mín verði samþ., og þarf að leita fleiri úrræða til að jafna þau met. En um leið og ég þannig - ekki allfús - neyðist til að leggja til, að það álag, sem hér um ræðir, sé enn hækkað, þá vil ég taka fram, að það þarf að búa svo að þessum iðngreinum í landinu, sem ríkið byggir svo miklar tekjuvonir á, að ekki liggi við, að þær stöðvist og leggist niður. Það er til lítils að hækka tolla af slíkum varningi, ef innflutningsyfirvöldin taka svo ekkert tillit til þess, hvort ríkið fær miklar eða litlar tekjur af framleiðslunni eða vörunum. Það hefur komið mjög við fjmrn. þetta ár þetta tillitsleysi í viðskiptanefnd eða fjárhagsráði gagnvart hinum innlenda tollvöruiðnaði. Það hefur komið fyrir í fleiri skipti, að aðstandendur þessa iðnaðar hafa leitað á minn fund til að kvarta undan hráefnaleysi og jafnvel áheyrnarleysi. Að vísu er þeim kunnugt um, að ég veiti ekki innflutningsleyfi, en þeir hafa sagt sem svo: Hvað segir fjármálaráðherrann um það, ef rekstur okkar stöðvast, fólk missir atvinnu sína og ríkið missir tekjur sínar af þessum atvinnurekstri? - Þegar ég því nú þarf að leggja til, vegna afkomu ríkisins, að þessir framleiðslutollar verði hækkaðir samkvæmt brtt. á þskj. 220, þá geri ég það í því trausti, að séð verði betur fyrir þörfum þessara iðngreina, en gert hefur verið á þessu ári, að greitt verði a.m.k. betur fyrir hráefnaöflun til þessarar framleiðslu. Frá sjónarmiði fjmrn. er eðlilegt að bera þann iðnað fyrst og fremst fyrir brjósti, sem mestar tekjur gefur í ríkissjóð til að standa undir útgjöldum hans, því að þegar ekki er fé fyrir hendi til að standa straum af þeim útgjöldum, er ekkert vísara en að fjármálastjórninni sé um það kennt, svo að frá hennar sjónarmiði er þetta ofur eðlilegt sjónarmið. - Þetta vildi ég sagt hafa varðandi þessa brtt., sem ég leyfi mér að fara fram á, að samþykkt verði við afgreiðslu þessa máls.



Herra forseti. Við umræður í fjhn. um þetta mál skildist mér fyrst, að meiri hl. n. tæki afstöðu með þessari brtt. hæstv. fjmrh., sem þá lá fyrir, en ég lýsti yfir í n., að ég væri andvígur þessari till. En svo fór það þannig, að raunverulega hefur meiri hl. fjhn. ekki tekið afstöðu með þessari stórfelldu hækkun. Það hefur ekki orðið nein smáræðishækkun á þessu gjaldi frá því að núverandi stjórn tók við völdum. Ég get ekki betur séð en verið sé að gera þessar vörur að hálfgerðum lúxusvörum, og eru þetta þó vörur, sem almenningur hefur mikið notað. Mér þótti í meira lagi einkennilegt að heyra hæstv. fjmrh. kvarta undan viðskiptanefnd, að hún hefði neitað um efni í þessar vörur og að stjórnin réði ekkert við þessa nefnd, að manni skildist. Það væri fróðlegt að heyra eitthvað greinilegra um þetta. Þessi nefnd er ekkert annað en deild úr fjárhagsráði, og ekki vantaði það á sínum tíma, þegar frv. til laga um fjárhagsráð var til umr. hér í Alþ., að ríkisstj. og hennar lið lýsti því yfir hvað eftir annað og staðhæfði, að fjárhagsráð ætti að verða ríkisstj. gersamlega undirgefið. En nú lítur allt í einu helzt út fyrir, að ríkisstj. ráði við hvorugt, viðskiptanefnd og fjárhagsráð, því að ráðherrarnir eru farnir að koma dag eftir dag og kvarta við okkur alþm. hér í d. um það, að þessar stofnanir stjórnarinnar fáist ekki til að taka neitt tillit til tilmæla hennar. Hæstv. menntmrh. kvartaði um þetta í gær og hæstv. fjmrh. í dag.

Ég sagði aldrei, að viðskiptanefnd tæki ekkert tillit til vilja stjórnarinnar.

Er stjórnin alveg búin að missa taumhaldið á þessum nefndum sínum og ráðum? Til þess voru þessir undirmenn skipaðir í stöður sínar, að þeir hlýddu og heyrðu beint undir stjórnina og framkvæmdu stefnu hennar. Svo ótvírætt áttu þeir að heyra undir stjórnina og starfa í hennar þjónustu, að Alþ. mátti ekki kjósa þessa menn á sínum tíma, stjórnin varð að skipa þá. Eru þessar kvartanir ráðherranna því ekki í meira lagi undarlegar? En sem sagt, ég skal ekki tefja þessar umr. lengur, það liggur svo mikið fyrir, sem við þurfum að ljúka við fyrir jól. Ég vildi aðeins lýsa yfir því, að ég er á móti brtt. þeirri, sem hér liggur fyrir.



Ég vil aðeins endurtaka það, sem ég sagði áðan, að þegar ég. lýsti brtt. í sambandi við það mál, sem síðast var á dagskrá (frv. til l. um gjald af innlendum tollvörutegundum), þá átti það við brtt., sem fyrir liggur við þetta mál.



Herra forseti. Þetta mál, sem hér liggur fyrir, er stórmál, sem í raun og veru hefði átt að ræða ýtarlega, en ég mun geyma það vegna þess, hvað mikið liggur fyrir nú. Þetta er framlenging á ýmsum af þeim tollum og álögum, sem var bætt við í árslok síðast. Þá var því mjög ákveðið lýst yfir af hæstv. ríkisstj., að þessi hækkun á vörumagnstolli og verðtolli, sem fólst í þessum l. þá, væri aðeins til bráðabirgða, sérstakar ráðstafanir, sem gerðar væru í sambandi við það að lækka dýrtíðina og samtímis þeim ráðstöfunum, sem þá voru gerðar gagnvart kaupgreiðslu í landinu. Átti þetta aðeins að vera fórn, sem menn tækju á sig um nokkurra mánaða skeið til að fá dýrtíðina minnkaða. Við sósíalistar vorum andvígir þessari hækkun. Nú sýnir það sig eins og oft áður í sambandi við álögur, sem samþ. eru á Alþ., að þótt það eigi fyrst að heita til bráðabirgða, þá koma síðar fram till. frá ríkisstj. að gera þetta fastan tekjustofn. Ég ætla ekki að fara ýtarlega út í þetta, það er öllum hv. þm. kunnugt. Við vorum á móti þessu máli í fyrra, og eftir allar þær hækkanir, sem till. eru komnar um í sambandi við annað mál frá fjhn., er enn þá meiri ástæðs til að standa nú á móti þessum tollaálögum. Það er hvort sem er sýnt, að með því að hlaða þannig hverri byrðinni á aðra ofan kemur að því, að burðarþolið brestur hjá almenningi. Ég mun því greiða atkv. móti þessu frv.



Herra forseti. Forseti hefur nú boðað til nýs fundar þegar að loknum þessum fundi, og ég heyrði, að hann sagði, að á dagskrá þess fundar yrði m.a. tekið frv. til l. um dýrtíðarráðstafanir vegna atvinnuveganna. Meiri hl. virðist því ætla að fresta brtt. sínum til 3. umr. málsins. En ég er nú einmitt að undirbúa álit minni hl. í þessu máli og bíð eftir upplýsingum frá samtökum útvegsmanna í því sambandi, og ég óska eftir, að til fundar verði ekki boðað um málið fyrr en kl. 5. Fyrir þann tíma getur nál. mitt verið til, en ekki fyrr. Ég vil eindregið mælast til þess við hæstv. forseta, að hann taki þetta mál ekki fyrir, fyrr en kl. 5 í dag.

Forseti (BG): Það var óþarfi fyrir hv. 2. þm. Reykv. að bera fram þessa ósk. Ég ætlaði að taka síðara dagskrármálið fyrir á undan og sjá, hverjar umræður yrðu um það. Að vísu er þó ekki hægt að fresta fundi lengi, því að tíminn er naumur, eins og hv. þm. sagði sjálfur áðan í lok ræðu sinnar.



Ég vildi aðeins segja þetta: Eins og hæstv. forseti veit manna bezt, er það ekki d. að kenna, hve seint þetta mál er hér á ferðinni. Það var afgr. klukkan 3 í nótt til n., og strax í morgun tók ég að undirbúa nál. mitt. Ég skrifaði þegar stjórn Landssambands íslenzkra útvegsmanna, og hún heldur fund klukkan tvö í dag, og eftir svari hennar bíð ég. Hér er um það að ræða, hvort bátaútvegurinn fer á stað eða gengur ekki í vetur, þótt þetta frv. verði samþ., og upplýsingar um það efni skipta öllu máli í sambandi við afgreiðslu frv. Það eru því eindregin tilmæli mín til forseta, að farið verði eftir þingsköpum og nefndarálitum leyft að koma fram. Ég læt ekki standa á mér að hraða áliti mínu eins og framast er unnt, ég verð aðeins að bíða eftir þeim upplýsingum, sem hafa úrslitaáhrif í málinu.



Ég skýt því til hæstv. forseta vegna nauðsynjar á að afgreiða þetta frv. sem allra fyrst, að hann taki málið fyrir á næsta fundi, sem nú hefur verið boðað til. Mér skilst, að meiri hl. n. athugi frv. til 3. umr. og komi þá fram með brtt. sínar, og geta þá komið fram brtt. bæði frá meiri hl. og minni hl. hennar. En ég álít, að tíminn sé svo dýrmætur, að nú megi engan tíma missa, enda hafði forseti ekki ætlað sér það.

Forseti (BG): Ég tel mér skylt að hliðra til við hv. stjórnarandstöðu eftir megni. Það er á valdi forseta, en eins og nú standa sakir er mjög takmarkað, hvað hægt er að ganga langt í því efni.



Herra forseti. Síðastl. mánudag spurðist ég fyrir um frv., sem ég lagði fram fyrir 5 eða 7 vikum, og þá var það upplýst, að það hefði verið afgr. af n., þ. e. a. s. að n. hefði gengið frá því á fundi sínum fyrir síðustu helgi. Nú er senn liðin vika síðan, og n. hefur ekki enn sent frá sér nál. Ég vil nú spyrjast fyrir um það, hvort þessi n. muni ekki sjá sér fært, af því að þetta er smámál, að gefa út nál., úr því að hún er búin að samþ. að mæla með málinu. Það er óhæfilega langur dráttur, að nál. skuli ekki vera komið fram viku eftir, að n. hefur gengið frá málinu. Þetta er fjhn.

Forseti (BG): Ég geri ráð fyrir, að fjhnm. hafi heyrt ræðu hv. 5. þm. Reykv. Mér skilst, að það sé þeirra að svara þessari aths.

Ásgeir Ásgeirsson Fjhn. hefur afgr. málið frá sér og kosið frsm., sem ég skal benda honum á, hver er. Ég óska þess, að hann beini tilmælum sínum til hans, og það getur hann gert utan funda.



Mér skilst, að sá maður, sem hefur verið kosinn fyrir frsm., hafi fyrst og fremst ekki verið á fundi, þegar hann var kosinn, og að hann sé andvígur meiri hl. n. í þessu máli, og fæ ég ekki skilið, hvernig þessi meðferð málsins getur átt sér stað.



Það er að vísu rétt, að frsm. var ekki viðstaddur, þegar hann var kosinn, en hann hefur fengið tilkynningu um það og hefur ekki mótmælt því við mig. Við höfum þess vegna fulla ástæðu til að halda, að hann sé að undirbúa þetta vandasama nál. og hv. flm. hljóti að hafa misskilið hann að einhverju leyti.