Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Um klukkan 3.30 í dag fer fram umræða utan dagskrá um stöðu landbúnaðarins og matvælaframleiðslu. Málshefjandi er hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon. Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra verður til andsvara. Umræðan fer fram samkvæmt 2. mgr. 50. gr. og stendur í hálfa klukkustund.

Virðulegi forseti. Ég ætla aðeins að ræða um störf þingsins og þá sérstaklega um afdrif svokallaðra þingmannamála á því þingi sem nú er að klárast. Mig langar að nefna nokkrar tölur. Nú hefur forseti gefið það út að fyrir þingið voru lögð fram 145 frumvörp og þingsályktunartillögur frá ríkisstjórn og af þeim voru 120 samþykkt. Á sama tíma voru lögð fram 74 frumvörp frá þingmönnum og tvö samþykkt og 78 þingsályktunartillögur þar af 8 samþykktar. Þessi þingmannamál eru auðvitað bæði frá stjórn og stjórnarandstöðu og það sem mig langar að ræða hér undir þessum lið, um störf þingsins, er í rauninni hvernig hæstv. forseti sér störf þingsins þróast og hvort hann telji það æskilegt að svona mörg mál þingmanna dagi uppi í nefndum, fái þar ekki efnislega meðferð og efnislega afgreiðslu, séu send út til umsagnar og komi svo aftur til kasta þingsins og hvort hæstv. forseti sjái einhvern flöt á því að mál þingmanna fái í auknum mæli efnislega meðferð og afgreiðslu úr nefndum, hvort og þá hvernig hann gæti beitt sér í því máli og hvort hann sjái fyrir sér einhverja framtíð í því að þingið fari í auknum mæli að verða vettvangur þingmanna til að koma sínum málum á framfæri fremur en eingöngu ríkisstjórnar. Eða hvort hann telur að sú þróun sem hér hefur verið sé æskileg, þ.e. að megnið af málum framkvæmdarvaldsins séu samþykkt meðan hin sitja eftir.

Vegna ræðu hv. þingmanns er það rétt eins og fram kom hjá þingmanninum að lögð hafa verið fram allmörg þingmannamál og verið til umræðu. Mörg þeirra hafa hlotið umræðu í þingsalnum og gengið til nefndar. Önnur hafa ekki hlotið umræðu og þess vegna hafa nefndir ekki fjallað um þau en þetta er eins og oft hefur viljað verða. Forseti tekur þessar ábendingar að sjálfsögðu til skoðunar. Hvernig meðferð þingmannamála er, er í höndum nefndanna eftir að nefndirnar hafa fengið þau til umfjöllunar en ég tel að það sé ekki óeðlilegt að forseti eigi gott samstarf við þingmenn um að það geti orðið breyting til þess í framtíðinni að þingmannamál hljóti meiri umfjöllun og séu afgreidd á hinu háa Alþingi.

Herra forseti. Ég vil í framhaldi af þeirri umræðu sem hv. þm. Katrín Jakobsdóttir hóf hér og svari hæstv. forseta láta í ljós það sjónarmið mitt að mér finnst mjög brýnt að forseti beiti sér fyrir því að þingmannamál fái meiri og betri umfjöllun í þinginu en verið hefur til þessa. Það er okkur sem erum að hefja störf hér eða hófu störf í kjölfar síðustu þingkosninga mörgum hverjum, og ég held að ég geti fullyrt fólki úr öllum stjórnmálaflokkum, undrunarefni hver afdrif þingmannamála verða gjarnan í þingsal og í störfum nefnda. Og ég leyfi mér að fullyrða að það sé ekki bara málefni þingnefndanna sjálfra eins og hæstv. forseti gat um hver afdrif málanna verða vegna þess að ég hef orðið þess áskynja að þau svör fást jafnvel hjá nefndarformönnum að um það hafi verið tekin ákvörðun, væntanlega á vettvangi stjórnarflokkanna og þess vegna formanna stjórnarflokka eða þingflokksformanna stjórnarflokka, að þingmannamál séu ekki afgreidd og það sé engin afstaða tekin til þess hvert efni viðkomandi mála sé, það sé engin afstaða tekin til þess hvort um sé að ræða þingmál sem fulltrúar úr öllum flokkum flytja og ætti ekki að þurfa að vera mikill pólitískur ágreiningur um. Ég tel að þessi vinnubrögð verði að taka til endurskoðunar og vil hvetja forseta eindregið til að beita sér fyrir því, ekki bara að það geti hugsanlega orðið í einhverri framtíð heldur að það verði raunverulegt átak í því að bæta þessi vinnubrögð því það er þinginu ekki til sóma hversu mörg mál daga uppi og fá ekki efnislega umfjöllun. Og ég get sagt af þeim vettvangi sem ég þekki best, sveitarstjórnarvettvanginum, að þá mundi það aldrei líðast að tillögur sem kjörnir fulltrúar bera fram fái ekki einhverja efnislega meðferð hvort sem menn vilja samþykkja þau mál, breyta þeim eða hafna og því held ég að þingið þurfi að taka sig á í þessu efni.

Hæstv. forseti. Um leið og ég þakka hæstv. forseta fyrir breytingar á þingsköpum og sýndan vilja til að efla þingið, bæði að lýðræði og styrk með því að efla nefndir og gera hina lýðræðislegu umræðu markvissari - hæstv. forseti hefur þar stigið mikilvægt skref - þá er auðvitað vert við þessar aðstæður að vekja athygli á því að stoðirnar þrjár, Alþingi Íslendinga, ríkisstjórn og dómstólar þurfa að búa við mikið jafnræði. Alþingi Íslendinga er mjög veik stofnun og við þurfum að hafa metnað til að styrkja Alþingi, ekki bara hvað stjórnarandstöðu varðar heldur líka til þess að þingmenn finni fótfestu sína sem löggjafar á Alþingi Íslendinga og uni því að vera virðulegir og sterkir alþingismenn. Sannleikurinn er sá að Alþingi Íslendinga kostar skattborgarana eins og eitt af tólf ráðuneytum. Þess vegna er það mikið kappsmál í mínum huga að efla Alþingi og að Alþingi nái þeirri virðingu sem því ber í samfélaginu, bæði með markvissum vinnubrögðum að hér geti menn notið afls síns og virðingar hvort sem þeir eru stjórnarliðar eða stjórnarandstæðingar og að ríkisstjórnin hafi það aðhald úr báðum áttum sem henni ber. Hún ræður því miður allt of miklu á Alþingi og hefur gert í áratugi, kannski alla tíð. Þess vegna þurfum við að styrkja Alþingi Íslendinga markvisst þannig að það verði virðuleg, hófsöm og sterk stofnun sem alltaf er tekið tillit til.

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir með þeim sem hér hafa talað um þau alvarlegu mál hvað Alþingi Íslendinga er ríkisstjórnarliðuð stofnun, þ.e. að það fást nánast ekki afgreidd önnur mál en þau sem eru þóknanleg ríkisstjórn hverju sinni. Ég tek undir með hv. þm. Guðna Ágústssyni að forseti Alþingis hefur lýst því yfir og haft vilja á því að gera þarna ákveðnar breytingar. Við afgreiðslu á þingskapafrumvarpinu fyrir síðustu jól gerði ég það að sérstöku umræðuefni að það skipti verulegu máli að Alþingi færi að líta á störf sín með öðrum hætti en hingað til hefur verið, tæki meira tillit til þingmanna sem einstaklinga, til þeirra mála sem þeir bera fram og bæri meiri virðingu fyrir sjálfu sér. Það segi ég vegna þess að ég tel ekki vera virðingu fyrir þingstörfum þegar stjórnarfrumvörp hvert af öðru renna í gegn en þingmannamál, þingsályktanir og annað sem alþingismenn hafa fram að færa daga uppi, eru ekki afgreidd, eru ekki rædd í þeim nefndum sem þeim er vísað til. Það gengur ekki og það er ekki ásættanlegt. Það er spurningin með hvaða hætti eigi að fara að. Það væri eðlilegt að orða ákveðna reglu um það að mál væru tekin fyrir í ákveðinni röð, þess vegna í nefndum þingsins nema um væri að ræða ákveðin afbrigði varðandi það með hvaða hætti og hvernig mál væru þá tekin fram fyrir. Það er eitt atriði sem mætti hugsa sér. En það skiptir gríðarlegu máli varðandi virðingu Alþingis og varðandi það að þingmenn beri virðingu fyrir sjálfum sér og störfum sínum, að það sé tekið eðlilegt tillit til þeirra og starfa þeirra. Ég tek undir með hv. þm. Árna Þór Sigurðssyni, ég hygg að nýjum þingmönnum úr öllum flokkum hafi brugðið í brún við að sjá ríkisstjórnarmiðaða starfsemi sem þingið býr við í dag, því miður.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka þessa umræðu og þakka svör forseta. Ég tel að það sé mjög mikilvægt að við saman í þessum sal beitum okkur fyrir því að efla Alþingi og ég held að mjög stór hluti af því sé að koma því til leiðar að mál þingmanna fái efnislega afgreiðslu og við virkum ekki eingöngu sem afgreiðslustöð. Ég veit að þar tala þær tölur sínu máli sem ég nefndi hér áðan. Af 145 ríkisstjórnarmálum eru 120 samþykkt, af 74 þingmannafrumvörpum eru tvö samþykkt. Þingsályktunartillögur eru miklu fleiri og örfáar samþykktar. Mér finnst þetta því skipta mjög miklu máli, að efla sjálfstæði þingsins og ég fagna því að þeir sem hér hafa tekið til máls eru mér sammála um þetta og ég hvet því hæstv. forseta til dáða, til þess að fara af stað með slíka vinnu að skoða þá möguleika sem á því eru að þingmannamál fái efnislega afgreiðslu og við getum saman styrkt þingið sem sjálfstæða löggjafarsamkundu.

Herra forseti. Ég vil þakka hv. þm. Katrínu Jakobsdóttur fyrir að taka upp þetta mál. Ég hef margoft rætt að það þurfi að efla stöðu þingsins og huga betur að aðgreiningu og þrískiptingu valdsins. Frumvörp sem samin eru í ráðuneytum og jafnvel í einstökum stofnunum sem sjá um að framkvæma viðkomandi lög leiða oft til þess að sá sem semur frumvarpið er í rauninni að smíða vopn í hendurnar á sér gegn borgurum. Það er miklu betra að kjörnir fulltrúar smíði þessi vopn og gæti að því að þau séu ekki of beitt. En svo er þingið líka að vasast í framkvæmdum. Fjárlagafrumvarpið er fullt af skipunum frá þinginu til framkvæmdarvaldsins um hvað það eigi að gera í einstökum málum. Þar erum við að grípa inn í starfsemi framkvæmdarvaldsins og ég er á móti því líka. Ég vil því endilega að þingið taki sér tak og framleiði fleiri lög og samþykki og semji sjálft fleiri lög sem það afgreiðir. Hingað til hefur verið mjög lítið um það að þingmannafrumvörp hafi verið samþykkt. Það er breyting núna. Það er mikil breyting. Áður fyrr var það þannig að það var tekið eitt frumvarp frá stjórnarandstöðunni, eins og dúsa og það var svona einhver góðmennska að það væri samþykkt, eitthvað sem skipti ekki máli. Ég vil að þessu verði snúið við, að ráðuneytin snúi sér til þingnefnda með ákveðin mál og segi: Við viljum fá þetta samþykkt, eða einstaklingar eða samtök og síðan ákveði þingnefndirnar hvort málið sé þess virði að flytja það og semji viðkomandi lög og sendi þær til umsagna til ráðuneyta og aðila úti í bæ til að sjá hvort það er framkvæmanlegt. Núna erum við í rauninni í því hlutverki að endurskoða frumvörp frá ríkinu og við erum að kanna hvernig gengur að framkvæma þau.

Hæstv. forseti. Ég ætla að ræða hér annað mál vegna þess að í gær var svartur dagur á mörkuðum á Íslandi. Og ég ætla að ræða við hv. formann efnahags- og skattanefndar, Pétur H. Blöndal, um þetta mál vegna þess að ég tel að það sé erfitt ástand á Íslandi hvað varðar efnahagsmál. Við höfum rætt þetta allnokkuð við hæstv. ráðherra og lítið komið út úr því. Það er því spurning hvort það gæti borið meiri árangur að tala hér við hv. þingmann sem hefur góða og sterka stöðu í þinginu. Eins og komið hefur fram er hagvöxtur minnstur á Íslandi í öllum OECD-löndum, bæði í ár og á næsta ári samkvæmt spá. Skuldir heimilanna hafa hækkað um 30% síðan núverandi ríkisstjórn tók við. Krónan hefur aldrei verið veikari. Í gær sló gengisvísitalan met, hún stóð í 169 stigum við lok markaða. Fjárlagafrumvarpið á eftir að birtast okkur og ég get rétt látið mér detta það í hug að þar verði sýndur mikill halli á fjárlögum. Ég held að það sé nokkuð ljóst. Þess vegna velti ég því fyrir mér hvar tækifærin liggi. Eru stjórnarflokkarnir sammála um að það þurfi að auka hagvöxt á Íslandi? Og hvernig eru hugmyndir um að það verði gert? Ég óttast að ef það er ekki hægt eða það tekst ekki að auka hagvöxtinn þá stöndum við frammi fyrir því annaðhvort að skera niður þjónustu eða að hækka skatta. Svona er þetta. Þetta er því grafalvarlegt mál og formaður efnahags- og skattanefndar sem þekkir allvel til á markaðnum og hefur a.m.k. reynslu á því sviði hann ætti að geta svarað einhverju um það 

Herra forseti. Ég vil þakka hv. þm. Valgerði Sverrisdóttur fyrir að brydda upp á þessu máli. Þetta er mjög mikilvægt mál. Við upplifum núna vandamál víða um heim. Í Bandaríkjunum eiga bankar í miklum erfiðleikum, í Danmörku fór einn banki á hausinn, frá Spáni, Ítalíu og víðar á evrusvæðinu, Bretlandi heyrum við víða merki um þá áhættufælni og lánsfjárskort sem ríður yfir heiminn. Hér á landi hefur þetta valdið skyndilegu gengisfalli, verðbólguskoti og háum vöxtum Seðlabankans. Eitthvað af þessu kann að vera innlent líka, innlendur vandi en að mestu leyti held ég að þetta komi erlendis frá. Til þess að mæta þessu þá höfum við verið að styrkja Seðlabankann og það eru áform um að gera það enn frekar. Það eru miklar arðbærar framkvæmdir á döfinni, nýting á auðlindum okkar og svo vil ég minna á það að við erum búin að gera stórátök í því að breyta menntakerfinu og það mun að sjálfsögðu skila sér til langframa. Það er sem sagt verið að vinna að mörgum atriðum sem eiga að hjálpa okkur í þessari baráttu. En það er rétt hjá hv. þingmanni, það er mjög mikilvægt að auka hagvöxtinn og koma honum aftur upp. Ég hygg að nýting auðlinda, bæði sjávarauðlinda, orkuauðlinda og ekki hvað síst mannauðsins eigi að skila sér í auknum hagvexti innan ekki langs tíma. Á undanförnum árum höfum við breytt miklu. Við erum búin að skjóta fjórum stoðum undir hagkerfið í staðinn fyrir að hafa bara eina. Áður var það bara sjávarútvegur sem stóð undir 70% útflutnings. Nú er það sjávarútvegur, álframleiðsla og ferðamannaiðnaður auk fjármálastarfsemi. Og af þessum fjórum er ein í vandræðum og hinar þrjár í góðu gengi. Þess vegna held ég að hér sé um skammtímavandamál að ræða og ég vona það. En ef svo er ekki verðum við að treysta á það sem segir í mati sendinefndar Alþjóðagjaldeyrissjóðsins en þar segir 

Virðulegi forseti. Út af því að hér var spurt um það hvernig ætti að auka hagvöxtinn þá er rétt að við gerum okkur grein fyrir því að hagvöxtur mælir aukningu landsframleiðslu á ákveðnum tíma eftir að tekið hefur verið tillit til verðbólgunnar. Ég vil örlítið víkja að öðru máli er varðar hagvaxtarumræðu. Nú er mikið rætt og ritað um kostnað við aðild að ESB og upptöku evru. Í frægri grein á sínum tíma fjölluðu hagfræðingarnir Jeffrey Frankel og Andrew Rose um rannsóknir sínar á áhrifum sameiginlegrar myntar á útflutning og hagvöxt. Í þeirri umræðu sem varð í kjölfarið vantaði tilfinnanlega sýn á það hver heildarávinningurinn af aðild gæti verið. Í grein þeirra var leitast við að leggja heildstætt mat á ávinninginn bæði með lækkun á kostnaði í hagkerfinu og aukningu á hagvexti. En almennt er álitið að mestu áhrifin fylgi upptökum evrunnar. Víðtækar rannsóknir á áhrifum sameiginlegrar myntar á hagvöxt hafa leitt í ljós að sá ávinningur er töluverður. En til að fá heildarsýn á ávinninginn er gagnlegt að fara yfir og meta einstök atriði þótt óumflýjanlega sé það háð nokkurri getspá. Þorsteinn Þorgeirsson hagfræðingur birti á sínum tíma þá niðurstöðu að kostnaður í hagkerfinu muni lækka við inngöngu í ESB og upptöku evrunnar og hagvöxtur gæti aukist varanlega um allt að 0,5% á ári. Á meðan Ísland stendur utan ESB og myntsamstarfsins munu fyrirtæki í samkeppnisgreinum þola hátt vaxtastig og gengissveiflur. Þá er viðbúið að skuldsetning þjóðarbúsins komi til með að hafa letjandi áhrif á hagvöxt til lengri tíma litið. Virðulegi forseti. Stjórnarsáttmálinn er skýr og nú þegar hefur verið sett niður Evrópunefnd til að fara yfir málin til markvissrar Evrópuumræðu. Brýnt er að sem flestir hagsmunaaðilar komi að þeirri vinnu þannig að þjóðarsátt geti náðst um niðurstöðuna. Með vel ígrundaðri niðurstöðu um efnahagsleg áhrif ESB-aðildar og evrunnar verðum við færari um að vega og meta það í samhengi við aðra þætti, eins og menningu og stjórnarfar og um leið hagvaxtarumræðu. Það mun auðvelda okkur öllum 

Herra forseti. Mig langaði að taka til máls í framhaldi af ávarpi hv. þm. Katrínar Jakobsdóttur. Það vill nefnilega svo til að ég get ekki orða bundist vegna þess að ég hef tekið saman tölur um nákvæmlega þessi mál og birt grein í tímaritinu Herðubreið og ég mæli með þeirri lesningu fyrir alla þingmenn. Ég skoðaði níu ára tímabil til ársins 2007 og skoðaði þar afdrif þingmannamála og stjórnarþingmannamála, þingsályktana og annars slíks. Tölurnar eru ískyggilegar og benda til þess að þetta er djúpstæður og líklega langvarandi vandi sem þarf að takast á við með einhverjum markvissum aðgerðum. Mörg hundruð frumvörp voru lögð fram af hálfu stjórnarandstöðunnar á þessu tímabili og fimm voru samþykkt. Sem er langt innan við 1%. Og staðan er ekkert betri þegar kemur að stjórnarþingmönnum. Þeir leggja líka fram mikið af frumvörpum og aðeins örfá eru samþykkt. Þetta er kannski ískyggilegast þegar maður skoðar þingsályktunartillögur. Margar þeirra eru þannig að þær ættu að renna hérna í gegn, í rauninni mjög einfaldlega vegna þess að þær varða oft og tíðum sjálfsagða hluti. En einungis nokkur prósent af þeim sem lagðar eru fram af stjórnarþingmönnum og stjórnarandstöðuþingmönnum eru samþykkt. Ein þeirra sem var samþykkt varðaði það að setja fánann hérna við hliðina á púltinu. Það var Guðmundur Hallvarðsson sem kom því í gegn á einhverjum lokadögum þingsins. Það er ákveðinn mælikvarði á að þingið er ekki alveg nógu gott eins og er ef einungis örfáar, jafnvel slíkar tillögur komast ekki í gegn. Ég mæli með að við skoðum þetta og eins háskólaritgerð Eiríks Þórleifssonar stjórnmálafræðings sem skoðaði þessi mál, um dagskrárvald á Alþingi. Niðurstaðan er í stuttu máli sú að Alþingi er auðvitað mikilvæg stofnun en hún er ekki uppspretta laga.

Virðulegi forseti. Ég ætla nú að víkja að því máli sem hv. þm. Valgerður Sverrisdóttir kom inn á, varðandi hagvöxtinn. Það er uggvænlegt að heyra að hagvöxtur skuli vera hérna minnstur í OECD-ríkjunum. Og þá er náttúrlega spurningin, hvernig stendur á því? Hvað veldur því að svo er komið? Svarið er í sjálfu sér einfalt, það er verið að gera eitthvað rangt í íslensku samfélagi. Það er ekki haldið rétt um efnahagsstjórnina og þeir sem eiga að stuðla að hagvexti fara ekki rétt að. Hvað er það sem um er að ræða? Það hefur aðeins verið minnst á einn hlut, þó aðeins í framhjáhlaupi en sem skiptir gríðarlegu máli og það er að við erum með gjaldmiðil sem kostar mjög mikla peninga. Það kostar gríðarlega mikið að vera með þennan gjaldmiðil í minnsta myntkerfi heimsins. Við þurfum að borga tugi, einn þingmaður hefur sagt hundrað milljarða á ári til þess að vera með þennan gjaldmiðil sem er þá aukakostnaður á þjóðina og atvinnulífið í landinu. Annar hlutur er sá að meðan gengisstefnan hefur verið eins og hún hefur verið undanfarin ár þá hefur verið dreginn þróttur úr íslenskum framleiðslufyrirtækjum, úr frumframleiðslunni. Og hvað hefur verið aukið? Það sem hefur verið stuðlað að er það að fjárfesting eigi sér stað erlendis. Í staðinn fyrir það að fjárfesta í íslensku hugviti, í íslenskri þekkingu hefur þessu verið beint inn á fjárfestingar á erlendum húsnæðismörkuðum og erlendum tuskubúðum sem við höfum í sjálfu sér enga sérstaka þekkingu á. Í samfélagi okkar þurfum við fyrst og fremst að komast í burtu frá kvótakerfi, landbúnaði og sjávarútvegi. Við þurfum að auka frelsi, taka upp gjaldmiðil sem nýtist okkur en frelsið er það sem skiptir máli fyrst og síðast.

Herra forseti. Ég vil halda áfram umræðu um efnahagsmál og mér þykja nokkuð sérkennilegar þær fullyrðingar að aðstæður erlendis, á erlendum mörkuðum, sé það sem veldur háum vöxtum Seðlabanka. Seðlabankinn er ekki undir náttúrulögmálum heldur er hann stofnun sem er stjórnað af fólki og það tekur sjálfstæðar ákvarðanir og í sumum tilfellum rangar. Ég fullyrði hér að ríkisstjórn Íslands og sú stefna sem hún hefur fylgt frá valdatöku núverandi nýju stjórnar hefur verið mjög andstæð því markmiði að stuðla að hagvexti þar sem hér hefur bæði á samdráttarskeiði verið haldið uppi hávaxtastefnu sem er í rauninni afleit hagfræði og í annan stað þá stuðlaði ríkisvaldið með samþykkt síðustu fjárlaga, sem voru mjög bólgin, að því að efla verðbólguna. Á þeim tíma töluðum við framsóknarmenn fyrir því að fjárlög væru aðhaldssöm en þess í stað væri hinum mikla afgangi ríkissjóðs varið til þess að vinna móti verðbólgunni og það er hitt atriðið sem ríkisvaldið getur gert. Það eru mjög athyglisverð ummæli sem komu fram hjá forstöðumanni Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands í útvarpsviðtali um helgina, í byrjun vikunnar var það víst, þar sem hann benti á vegna aðgerða Bandaríkjamanna í íbúðalánasjóðakerfi þar, að einmitt á tímum eins og núna er virk hagstjórn mjög mikilvæg. Gunnar Haraldsson er mjög penn í orðavali um þetta en það var ekki hægt að skilja hann öðruvísi en svo að hann væri í raun og veru að vísa til þess að það sem okkur vantaði hér á landi væri virk hagstjórn, einmitt á erfiðum tímum eins og núna. En það er fyrst og fremst þetta tvennt sem ríkisvaldið hefur gert, það er varðandi vextina og verðbólguna. Hin hugmyndin, þ.e. að hér væri hægt að efla hagvöxt með því að taka upp umræðu nú um inngöngu í 

Herra forseti. Hér hefur margt áhugavert komið fram. Ég vil benda á það að góð staða ríkissjóðs og afgangur á ríkissjóði undanfarin ár er ekkert annað en aðhald sem vinnur gegn þenslu. Þetta er það sem ríkisstjórnir annarra landa gera til að ná árangri og þannig hefur ríkissjóður unnið með Seðlabankanum í baráttu gegn þenslunni. Ég minni á það að á síðasta ári var geysilega mikill afgangur af ríkissjóði.

Er þensla núna, Pétur?

Varðandi töfralausnir sem menn sjá, veifa töfrasprota og allt er komið í lag, upptöku evru, inngöngu í Evrópusambandið þá vil ég minna á það að frá fullveldi Íslands, 1918, hefur hagvöxtur og lífskjör almennings hvergi batnað jafnmikið og hér. Ég vil sjá menn sanna það fyrir mér að það hafi verið slæmt að Ísland sé fullvalda ríki. Það að ganga inn í Evrópusambandið og vera fjarstýrðir frá útlöndum minnir mig á þá 600 ára reynslu sem Íslendingar höfðu af slíku, að vera fjarstýrðir frá landi úti í heimi og það er alveg öruggt að Danir voru ekki vondir menn. En þeir höfðu ekki skilning á íslenskum aðstæðum og þar af leiðandi var staða Íslendinga slík að ég vil ekki upplifa slíkt tímabil aftur. Við þingmenn þurfum að hugsa miklu lengra en 2–3 vikur fram í tímann. Við þurfum að hugsa 100, 200 ár fram í tímann og sjá hvernig Evrópusambandið verður eftir 100 eða 200 ár.

Hæstv. forseti. Hafi stjórnarflokkarnir talað í kross fram að þessu þá held ég að þeir hafi aldrei talað jafnmikið í kross og í þessari umræðu. Þvílíkt og annað eins að upplifa þetta, að samstaða skuli ekki vera meiri í ríkisstjórninni en raun ber vitni meðal stjórnarflokkanna eins og kom fram í þessari umræðu, það náttúrlega segir sína sögu.

Þetta eru tveir flokkar.

Það segir okkur að þessir flokkar geta ekki tekið á þeim vanda sem við stöndum frammi fyrir. Svona umræða eins og hér hefur farið fram skilar akkúrat engu og ræða eins og síðari ræða hv. formanns efnahags- og skattanefndar var þannig að hún á ekki rétt á sér. Það verður að vera hægt að tala um hlutina á annan hátt en þann sem hv. formaður efnahags- og skattanefndar gerði í lok umræðunnar. Miðað við hvernig hv. formaður nefndarinnar talaði og meðan stjórnarflokkarnir halda því fram að vandinn sé allur kominn erlendis frá þá vil ég halda því fram að við náum engum árangri, þá verður þetta bara svona. Vissulega er hluti af vandanum sá að það er fjármálakreppa í heiminum. En hvers vegna eru þá þau lönd sem fyrst og fremst byggja á fjármálastarfsemi eins og Sviss með fínan hagvöxt, ágætishagvöxt í ár og á næsta ári? Þetta er vandamál sem hefur verið skapað og búið til hérna heima að verulegu leyti og ríkisstjórnin og ríkisstjórnarflokkarnir verða að ræða það. Það var minnst á vandamál í Danmörku. Vissulega fór þar banki á hausinn sem danski seðlabankinn þurfti að yfirtaka en Danir eru líka farnir að vinna í málinu en hér er ekkert verið að gera. Ég get tekið undir það með hv. formanni fjárlaganefndar að auðvitað þarf líka að ræða málið, hvernig á að leysa það til lengri tíma og þar með kemur umræðan um sameiginlega mynt. Þetta er eitt af því sem stjórnarflokkarnir munu ekki taka á og landsmenn þurfa að bíða í þrjú ár eftir því að eitthvað geti hugsanlega gerst í þeim málum hér á Íslandi.

Virðulegi forseti. Þetta frumvarp er beint framhald af lögum um heilbrigðisþjónustu sem samþykkt var af öllum þingmönnum vorið 2007 og markmiðið með frumvarpinu sem verður að lögum hér á eftir er að auka yfirsýn og fagleg vinnubrögð og hagkvæmni við kaup á heilbrigðisþjónustu fyrir landsmenn. Nú eru þessi kaup á þremur stöðum en eftir samþykkt frumvarpsins verða þau á einum. Markmið er og verður, og um það er sem betur fer þverpólitísk samstaða á Íslandi, að allir Íslendingar eigi völ á heilbrigðisþjónustu á heimsmælikvarða. Samþykkt þessa frumvarps er nokkuð sem mun auðvelda okkur það krefjandi eilífðarverkefni.

Hæstv. forseti. Stefna Sjálfstæðisflokksins og hluta Samfylkingarinnar er að einkavæða heilbrigðisþjónustuna á Íslandi. Með þessu frumvarpi er skapaður grundvöllur til þess að framfylgja þeirri stefnu. Ef þetta frumvarp verður að lögum getur það skipt sköpum um framtíðarþróun íslenska heilbrigðiskerfisins. Með tillögum sínum vill Vinstri hreyfingin – grænt framboð gefa Alþingi færi á að sníða nokkra alvarlegustu gallana af þessari lagasmíð og ég hvet þingmenn til að hugsa sig tvisvar um áður en þeir fella þær tillögur. Hvað varðar tillögur stjórnarmeirihlutans þá snúa þær fyrst og fremst að slysatryggingum almannatrygginga. Það er verið að færa þær undir þennan lagabálk. Þær eru ekki til þess fallnar að bæta réttarstöðu fólks. Við erum í sjálfu sér ekki andvíg þeim að innihaldi til en hér er fyrst og fremst um kerfisbreytingar að ræða, ekki innihald og við sitjum hjá við þær tillögur. En ég hvet þingið til að hugsa sig tvisvar um áður en tillögur Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs eru felldar.

Herra forseti. Hér er á ferðinni frumvarp sem langflestir hagsmunaaðilar styðja. Það tryggir að aðgangur að heilbrigðisþjónustu verði óháður efnahag. Það verða engar nýjar gjaldtökuheimildir. Það bannar kaup fram fyrir röðina. Það kemur í veg fyrir einokunarstöðu heilbrigðisstefnu gagnvart hinu opinbera. Það skerðir í engu réttindi sjúklinga. Það aðskilur hag kaupenda- og neytendaþjónustuna í anda norrænna velferðarríkja. Það er engin einkavæðing í frumvarpinu. Það kemur í veg fyrir að hæfni opinberra stofnana sé skert með þeim hætti að einkaaðilar tíni ábótasömustu þjónustuþættina út. Og loks tryggir frumvarpið að fjármagn muni fylgja sjúklingum. Öll þessi atriði hljóta að vera fagnaðarefni allra sem vilja setja hag sjúklinganna í forgang og það erum við að gera með þessu frumvarpi.

Virðulegi forseti. Hér er komið til atkvæðagreiðslu frumvarp til laga um sjúkratryggingar. Það felur í sér að sett er á laggirnar ný stofnun sem sjái um framkvæmd sjúkratrygginga, semji um og annist kaup og endurgjald fyrir heilbrigðisþjónustu, auk þess að hafa eftirlit með gæðum og árangri þjónustunnar. Frumvarpið felur í sér kostnaðargreiningu á heilbrigðisþjónustu sem m.a. fagaðilar og stofnanir hafa kallað eftir um árabil og Íslendingar verið hvattir til að taka upp, m.a. af OECD og Alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni. Frumvarpið felur hins vegar ekki í sér breytingar á réttindum sjúkratryggðra enda er það verkefni sem verður að skoða í heild sinni en verður ekki tekið í bútum eins og hv. þingmenn Vinstri grænna leggja til með breytingartillögum sínum sem er reyndar aðferðafræði sem þeir hafa gagnrýnt gegnum tíðina. Því mun meiri hluti heilbrigðisnefndar greiða atkvæði á móti breytingartillögum 1. minni hluta heilbrigðisnefndar í breytingartillögum þeirra við frumvarpið í atkvæðagreiðslum hér á eftir er varða breytingar á réttindum sjúkratryggðra og tekur m.a. til breytinga á 20., 22., 28., 29. og 31. gr. frumvarpsins. Að öðru leyti mun ég gera grein fyrir sjónarmiðum þingmannameirihluta heilbrigðisnefndar við breytingartillögum hv. þingmanna Vinstri grænna við einstakar greinar.

Hæstv. forseti. Markmið þessara laga er ágætt en ég vil halda því til haga að árangur þessarar lagasetningar byggist mjög mikið á framkvæmdinni. Þetta er í raun tæki til þess að gera allt mögulegt og vegna þess að við framsóknarmenn erum ekki tilbúnir til þess að taka ábyrgð á því hvernig framkvæmdarvaldið mun fara með framkvæmd laganna þá munum við sitja hjá við lokaafgreiðslu málsins. Hvað varðar breytingartillögur þá munum við ekki standa að samþykkt breytingartillagna meiri hlutans sem varða slysatryggingar þar sem það hefur lítið verið rætt í nefndinni og er ekki sannfæring mín að það sé rétt að þær falli undir sjúkratryggingar. Við munum sitja hjá við þá atkvæðagreiðslu.

Hæstv. forseti. Okkar tillögur ganga út á að rýmka aðkomu sjúkratrygginga að tannlækningum aldraðra, öryrkja, barna og ungmenna undir 20 ára aldri. Okkar skoðun er sú að það eigi ekki að gera greinarmun á tannlækningum og öðrum lækningum. Allt eigi þetta að heyra undir heilbrigðiskerfið og lúta sömu lögmálum og við erum þeirrar skoðunar að almenn læknisþjónusta eigi að vera gjaldfrjáls. Okkar tillögur ganga út á það að ekki verði heimilt að taka gjald fyrir almennar tannlækningar barna og ungmenna, 20 ára og yngri, né heldur fyrir almennar tannlækningar elli- og örorkulífeyrisþega sem njóta tekjutryggingar.

Herra forseti. Hér er gerð tillaga um það að sjúkratryggingar taki ekki aðeins til þjónustu ljósmæðra í heimahúsum við fæðingu heldur einnig til þjónustu við sængurkonur eftir að þær koma heim af fæðingardeildum. Og til samræmis er gerð breytingartillaga við 29. gr., gjaldtökugreinina, um að ekki verði heimilt að krefja sængurkonur fyrir gjald fyrir slíka þjónustu. Þetta er mikilvægt réttlætismál einkum í ljósi þeirra áforma að nú á að banna samninga við stéttarfélög, í þessu tilviki Ljósmæðrafélag Íslands en sú þjónusta hefur verið kostuð og greidd af Tryggingastofnun ríkisins á grundvelli samnings sem Félag ljósmæðra hefur gert við Tryggingastofnun Íslands. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Hér leggur 1. minni hluti heilbrigðisnefndar til að gerðar verði breytingar á ákvæðum núgildandi laga um almannatryggingar um þjónustu ljósmæðra sem kveðið er á um að taki til aðstoðar ljósmæðra í heimahúsum. Í nefndaráliti meiri hluta hv. heilbrigðisnefndar við 2. umr. kom fram sá skilningur nefndarinnar að undir fæðingu í heimahúsum fælist jafnframt aðstoð vegna sængurlegu sem reyndar er kveðið á um í samningum við ljósmæður í dag. Samið yrði við ljósmæður um þjónustu við sængurkonur en meiri hlutinn telur það vera takmarkandi að útlista nánar í lögum í hverju sú þjónusta felst. Enda er sængurlega og aðstoð við fæðingu einungis tveir þættir af mörgum sem samningurinn nær yfir. Því segi ég nei.

Herra forseti. Töluliðir 4 og 6 á þessu breytingartillöguskjali lúta að okkar dómi, þingmanna Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, að sjálfsögðum og löngu tímabærum lagfæringum á þeim ákvæðum sem gilda annars vegar um þátttöku sjúkratrygginga í kostnaði við fargjöld þegar flytja þarf börn og flutningur er óhjákvæmilegur, eins og þar segir og að endurgreiðslan miðist þá við fargjald beggja foreldra í stað annars foreldris eða fylgdarmanns. Í 6. töluliðnum er þetta dvalarkostnaðurinn. Þar er sömuleiðis um óhjákvæmilega dvöl barns að ræða fjarri heimili á sjúkrastofnun og það hlýtur að teljast mikil forneskja að þá taki sjúkratryggingarnar aðeins til fargjalds annars foreldrisins. Og að lokum er svo hið sama lagt til hvað varðar börn þegar um verulega fötlun er að ræða. Þetta eru ekki stórir útgjaldaliðir en mikið réttlætis- og jafnréttismál 

Herra forseti. Það hefur verið gerð hér grein fyrir þeim tillögum sem lúta að gjaldtöku hjá sjúklingum, nema hvað varðar túlkaþjónustu sem þarna er einnig að finna. En mig langar til þess að vekja athygli á því sem þarna er í 5 lið a. Það hefur á undanförnum árum því miður verið gerð mikil krafa um auknar sértekjur á sjúkrahúsunum og vegna almennrar hagræðingarkröfu sem þar hefur verið þá hefur hluta af kostnaði við aðgerðir og meðferð verið velt yfir á sjúklinga. Þess eru dæmi að sjúklingar hafi þurft að greiða tugþúsundir króna á staðnum fyrir lungnamynd eða beinaskann vegna þess að þeir þurfa að fara í rannsóknina að mati læknis sem þarf að skera þá upp daginn eftir. Þetta er mikið óréttlæti og þetta bitnar mjög illa á mjög veiku fólki. Og ég skora nú á menn að styðja þessa tillögu sem ég held að geti jafnvel verið ólögmæt í ljósi 18. gr. 

Virðulegi forseti. Ég vil gera grein fyrir atkvæði mínu varðandi 29. gr. a-lið. En í nefndaráliti meiri hluta heilbrigðisnefndar við 2. umr. segir eftirfarandi um þetta atriði, með leyfi forseta: Nefndin ræddi sérstaklega um gjaldtöku á göngudeildum sjúkrahúsa vegna meðferðar og rannsókna, sbr. einnig gjaldtökuheimildir 2. tölul. 29. gr. sem kveður á um heimildir til gjaldtöku fyrir almenna og sérhæfða heilbrigðisþjónustu á göngudeild, dagdeild, slysadeild og bráðamóttöku sjúkrahúsa án innlagnar á sjúkrahús með vísan í 2. mgr. 18. gr. frumvarpsins. Meiri hlutinn leggur áherslu á að greiðsluþátttaka sjúklings annars vegar vegna rannsókna og annars undirbúnings vegna innlagnar á sjúkrahús og hins vegar vegna langvarandi meðferðar sem veitt er á göngudeild sjúkrahúsa án innlagnar verði skoðuð sérstaklega þar sem hún er mjög íþyngjandi fyrir sjúklinga og felur jafnvel í sér mismunun milli sjúklingahópa og meðferða. Meiri hlutinn telur mikilvægt að þessi atriði verði til skoðunar í nefnd heilbrigðisráðherra um endurskoðun á gjaldtöku í heilbrigðisþjónustu sem fyrirhugað er að skili niðurstöðum á haustdögum. Nú er séð fyrir endann á starfi þessarar nefndar og niðurstöðu því að vænta fljótlega m.a. í formi lagafrumvarps og með vísan til þessa 

Herra forseti. Í 2. mgr. 39. gr. virðast vera taldir með tæmandi hætti þeir aðilar sem sjúkratryggingastofnun megi gera samninga við, þ.e. heilbrigðisstofnanir, sveitarfélög, sjálfseignarstofnanir, fyrirtæki og einstaklingar o.fl. Það liggur fyrir að meiri hlutinn er beinlínis andvígur því að stofnunin geti í hvaða tilfellum sem er, við hvaða aðstæður sem er samið við fagfélög eða stéttarfélög. Það eru alveg nýir tímar á Íslandi, sérstaklega þegar flokkur sem kallar sig jafnaðarmannaflokk leggst með þessum hætti svona þversum og berlega gegn því að fagfélög, stéttarfélög megi beita samtakamætti sínum í sína þágu. Þó svo að stofnunin hefði þarna heimildir til að semja við þessa aðila er ekki þar með sagt að hún þurfi alltaf og undir öllum kringumstæðum að gera það. En að banna það með beinum hætti er alveg ótrúlegur atburður og við erum þess vegna því algerlega andvíg og 

Hæstv. forseti. Þegar Margrét Thatcher komst til valda í Bretlandi og hún hófst handa við að markaðsvæða og einkavæða samfélagsþjónustuna og hagkerfið þar þá sagði hún að forsenda þess að það gæti gengið eftir væri að ráðast gegn því sem hún kallaði verstu einokunarhringina. Hverjir voru það? Það voru stéttarfélögin. Það þyrfti að veikja verkalýðshreyfinguna og grafa undan þeim. Út á það gengur þetta frumvarp m.a. og við erum að reyna að koma í veg fyrir það. Það er verið að meina félögum eins og Ljósmæðrafélagi Íslands, Félagi íslenskra hjúkrunarfræðinga að ganga til samninga við ríkið. Og menn tala um og ég heyrði sagt hér úti í sal: Þetta er óþarft og slæmt samráð. En er þá ekki slæmt samráð að eiga sér stað núna í Karphúsinu þar sem ljósmæður eru á rökstólum við samninganefnd ríkisins um sameiginleg kjör sín? 

Herra forseti. Ég neyðist til að koma í þennan ræðustól til þess að gera grein fyrir atkvæði mínu til að svara þessu bulli sem hv. þingmenn Vinstri grænna bera hér á borð. Það er enginn að veikja stéttarfélög. Við erum ekki að banna kjarabaráttu, eins og þá kjarabaráttu sem ljósmæður standa í. Þetta eru gjörsamlega ólíkir hlutir sem hér er verið að bera saman. Það sem hér er verið að gera er að bregðast við að heilar stéttir geti verið í þannig stöðu gagnvart hinu opinbera að geta sagt sig frá samningi ef samningar nást ekki. Við skulum muna það í þessum sal þegar hjartalæknar allir með tölu fóru út úr samningi. Hver var samningsstaða ríkisins þá? Engin. Við erum að styrkja samningsstöðu ríkisins, eitt af meginhlutverkum þessa frumvarps er að gera það og þess vegna er þetta ákvæði inni. Hversu óeðlilegt væri, og menn hljóta að sjá það, ef allir verktakar landsins sem eru að semja við Vegagerðina mundu sameinast í einu félagi? Þetta eru óeðlilegir hættir í samningum og þess vegna er verið að brjóta þetta upp með þessum hætti. En þetta kemur ekkert við kjarabaráttu eða tilvist stéttarfélags, svo það sé algjörlega á hreinu, hv. þm. Ögmundur Jónasson.

Herra forseti. Það er greinilegt að þessi áskorun ungra vinstri grænna í gær um að nú væri komið að því að Samfylkingin stofnaði félag jafnaðarmanna innan sinna vébanda hefur komið á réttum tímapunkti. Að halda því fram að það sé nauðsynlegt að banna með lögum að Tryggingastofnun eða Sjúkratryggingastofnun geti samið við stéttarfélög eða fagfélög í heilbrigðisþjónustu til að styrkja samningsstöðu ríkisins, það er bull, hv. þingmaður. Hér er verið að leggja til að það verði heimilt, eins og verið hefur um árabil og hefur verið bent á að er ekki mikil hætta fólgin í og þarf ekki endilega að vera eingöngu. Það er verið að opna þarna möguleika. Bannið er hins vegar atlaga að stéttarfélögunum í landinu og að fagmennsku og samstöðu í þeirra röðum. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Hér eru hv. þingmenn Vinstri grænna að rugla saman annars vegar greiðslu og samningum um þjónustu og hins vegar kjarasamningum.  Þess má geta að í núgildandi lögum um almannatryggingar eru fag- og stéttarfélög ekki sérstaklega tilgreind sem samningsaðilar þótt hefðin hafi orðið sú. Með þessari breyttu nálgun mun fag- og stéttarfélag gagnvart félagsmönnum sínum í samningsgerð verða með öðrum hætti en nú er og verða í formi ráðgjafar og stuðnings í stað þess að vera beinir samningsaðilar við hina nýju stofnun. Með þessu opnast jafnframt möguleikar á að semja um heilbrigðisþjónustu með fleiri en einum fagaðila um rekstur tiltekinnar starfsemi sem rekin er á þverfaglegum grunni eins og t.d. er gert við opinberar stofnanir. Jafnframt gefst kostur á samningum um sérhæfðari þjónustu en nú hefur verið gerð þegar heildarsamningur hefur verið gerður af stéttarfélögum um þjónustu viðkomandi stéttar. Með þessum rökstuðningi segi ég nei við breytingartillögu minni hluta heilbrigðisnefndar við 39. gr. frumvarpsins.

Hæstv. forseti. Við ræddum um þingið áðan. Á hvaða klafa eru hv. alþingismenn? Á hvaða vegferð eru samfylkingarþingmennirnir við þessar aðstæður? Það er búið að setja upp í þá múlinn og það er heilbrigðisráðherra sem teymir þá alla í lest. Þetta er frjálshyggjuleið Sjálfstæðisflokksins. Þeir fýla grön, ungir jafnaðarmenn mótmæla, því þeir skilja stéttarfélög og frelsi. Hér er verið að stíga stórt skref. Hvar er félagafrelsið? Hvar er frelsi stéttarfélaganna? Hvar er samningafrelsið fallega og frjálsa, sem Samfylkingin hefur talað svo fallega um? Hún étur fóðrið sitt, hún er gengin inn í Sjálfstæðisflokkinn í mörgum málum og fylgir honum í blindni. Þannig er þessi staða. Hér er verið að banna með lögum ákveðið frelsi sem verið hefur við lýði í landinu. 

Virðulegur forseti. Mér finnst rétt að ég geri grein fyrir atkvæði mínu og það er byggt á því, eigum við ekki að segja sömu skoðun og hv. þm. Guðni Ágústsson hafði á frumvarpinu, það er að lesa það frá A til Ö. Ég setti þetta sérstaka atriði varðandi breytingartillögu minni hlutans í samhengi við það er lýtur að starfsemi verkfræðinga. Annars vegar höfum við fagfélag verkfræðinga sem heitir Verkfræðingafélag Íslands og hins vegar stéttarfélag verkfræðinga sem heitir Stéttarfélag verkfræðinga. Ég sé það ekki fyrir mér í þeim verkum sem verkfræðingar eru að vinna að fagfélagið eða stéttarfélagið fari fram með samningagerð við ríkið eða sveitarfélög varðandi þau verk sem verkfræðingar eru að vinna að. En hins vegar hafa verkfræðingar annaðhvort í gegnum stéttarfélag sitt eða fagfélag tækifæri til að koma að sjálfseignarstofnunum og koma að fyrirtækjum sem lögaðilar til að gera samninga við ríki eða opinbera aðra aðila á markaði og í ljósi þess segi ég nei.

Herra forseti. Við teljum nauðsynlegt í ljósi reynslunnar að fella nú niður úr lögum heimild til að bjóða út heilbrigðisþjónustu og einkum með tilliti til yfirlýstrar stefnu ríkisstjórnarinnar og heilbrigðisráðherra. Ég vil rifja upp að við þingmenn Vinstri grænna greiddum atkvæði gegn samsvarandi ákvæði í lögum um heilbrigðisþjónustu fyrir rúmu ári síðan. Það er því miður ástæða til að óttast að þessi heimild verði notuð ótæpilega til þess að flýta einkavæðingu í heilbrigðisþjónustunni og ég minni á yfirlýsingar frá því hér í gærkvöldi þegar boðuð voru aukin útboð í kjölfar þess að þessi lög verða væntanlega afgreidd á eftir og jafnframt að þar verði byrjað á heilsugæslunni. Ég skora á þingmenn að taka þessa heimild úr lögum og þó ekki væri nema til að verja heilsugæsluna okkar fyrir útboðum af þessu tagi.

Hæstv. forseti. Prófessor við Háskóla Íslands, sérfróður um mismunandi rekstrarform í heilbrigðisþjónustu, fullyrðir að með þessu frumvarpi séu stjórntæki til einkavæðingar heilbrigðisþjónustunnar stórlega efld. Hann segir líka að hið nýja fyrirkomulag muni leiða til aukins heildarkostnaðar við heilbrigðisþjónustuna á Íslandi. Ég óttast að hann muni reynast sannspár. Ferlið er alltaf eins. Almenna þjónustan er svelt. Hún getur ekki sinnt hlutverki sínu sem skyldi en fær fjármagn þegar hún er komin út á markað nema hvað þá aukast álögurnar á notendur. Dæmi um þetta er t.d. tæknifrjóvgun. Þar hafa biðraðir styst en kostnaður notenda aukist. Opinberri verðskrá er haldið svipaðri en einkavæddur rekstraraðili í einokunarstöðu færir ný gjöld yfir á notendur. Hæstv. forseti. Með því að hleypa markaðslögmálunum inn eftir spítalagöngunum inn í heilbrigðiskerfi landsins, þá verður kerfið dýrara. Það verður óhagkvæmara, það verður óskilvirkara og á endanum ávísun á félagslega mismunun.

Virðulegi forseti. Nú er komið að lokaafgreiðslu frumvarps til laga um sjúkratryggingar. Samþykkt þessa frumvarps er mikið framfaraspor í íslenskri heilbrigðisþjónustu. Með kostnaðargreiningu í heilbrigðisþjónustu verður tryggt aukið gagnsæi í því hvernig fjármagni til heilbrigðisþjónustu er varið með því að fé fylgi sjúklingi sem þjónustunnar þarfnast. Um leið gefast auknir möguleikar á samanburði á kostnaði, gæðum og árangri einstakra meðferðaraðila í heilbrigðisþjónustu. Það er trú mín að með þessu skrefi gefist tækifæri til að gera góða heilbrigðisþjónustu enn betri um leið og hlúð er að hinu félagslega heilbrigðiskerfi sem við búum við og viljum standa vörð um þar sem kostnaður við heilbrigðisþjónustu er að mestu greiddur úr sameiginlegum sjóðum landsmanna. Um leið er ítrekað að staðið er vörð um gildi eins og jafnræði, aðgengi, gæði og öryggi sjúklinga á sama tíma og gerð er krafa um hagkvæma nýtingu fjármuna almennings sem varið er til heilbrigðisþjónustu. Að lokum vil ég þakka hv. heilbrigðisnefnd gott samstarf og góða vinnu innan nefndarinnar við vinnslu frumvarpsins frá því að það var lagt fram í vor. Jafnframt vil ég þakka starfsmönnum nefndasviðs, sérfræðingum heilbrigðisráðuneytisins, gestum og umsagnaraðilum fyrir framlag þeirra til þessarar vinnu og að lokum vil ég óska þjóðinni til hamingju með það skref sem hefur verið tekið í dag.

Herra forseti. Það vekur óneitanlega nokkra athygli að aðeins einn af ráðherrum Samfylkingarinnar sér ástæðu til að vera viðstaddur þessa atkvæðagreiðslu. Það verður a.m.k. ekki sagt að þeir leggi mikið á sig til að koma málinu í gegn og hugsanlega er a.m.k. einhverjum þeirra ekki eins rótt og varaformanni flokksins, hv. þm. Ágústi Ólafi Ágústssyni, og þeir ekki jafnglaðir yfir þessu máli og hann. Við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs erum algerlega andvíg grundvallarbreytingu í átt til aukinnar markaðsvæðingar og einkavæðingar heilbrigðiskerfisins eins og hér hefur verið pakkað inn í silkiumbúðir. Við höfum reynt að fá grundvallarumræðu um þetta mál og höfum barist fyrir því að breyta því eða laga það til alveg fram á síðustu stundu. Breytingartillögur okkar hafa allar verið felldar og þá sjáum við okkur ekki annað fært en að greiða atkvæði gegn málinu og það helgast auðvitað fyrst og fremst af andstöðu okkar við þá hugmyndafræði, markaðsvæðingar og einkareksturs í ágóðaskyni sem hér á að fara að ryðja braut inn í sjálfan kjarna íslensku heilbrigðisþjónustunnar. Gróðahyggjan á hér eftir að verða lögmætt viðmið í heilbrigðisþjónustu á Íslandi.

Virðulegi forseti. Ég vil nota tækifærið og þakka þingmönnum og þá sérstaklega hv. heilbrigðisnefnd fyrir starfið í kringum þetta frumvarp. Ég efast um að í annan stað eða í það minnsta ekki oft hafi menn unnið jafnvel að nokkru máli eins og nú hefur verið gert í þinginu og það hefur verið tekinn sá tími sem menn hafa talið þurfa til að vinna þetta mál eins vel og gaumgæfilega og nokkur kostur er. Ég tel að þrátt fyrir allt hafi umræðan í þinginu að mestum hluta verið upplýsandi og góð fyrir málaflokkinn. Á því eru mjög áberandi undantekningar eins og við þekkjum og kannski var síðasta ræða hv. þingmanns skýrt dæmi um það. Ég tel það varhugavert þegar menn í fullri alvöru reyna að gera ákveðinn aðila innan heilbrigðisþjónustunnar og stjórnmálamenn tortryggilega með þeim hætti sem hér er gert.