Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Steingrímur Hermannsson) : Herra forseti. Á þskj. 496 hef ég leyft mér að leggja fram ásamt tveimur öðrum hv. þm. frv. til l. um breyt. á lögum um rannsóknir í þágu atvinnuveganna, nr. 64 frá 1965. Frv. gerir ráð fyrir því, að inn í lögin verði felld ákvæði þess efnis, að Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins sé gert kleift og raunar skylt að setja upp eins konar útibú á fimm stöðum kringum landið, en þeir geti orðið fleiri með ákvörðun ráðh. Fyrrnefnd lög frá 1965 fjalla, eins og ég sagði, um rannsóknir í þágu atvinnuveganna, og þar fjallar IV. kafli um Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins. Samkv. 26. gr. þessara laga er þeirri rannsóknastofnun m. a. ætlað að veita fiskiðnaðinum leiðbeiningar við undirbúning og byggingu fiskiðjuvera. val á vélum, tækjum til fiskiðnaðar o. s. frv., kynna nýjungar í fiskiðnaði og veita nauðsynlega rannsóknarþjónustu við fiskiðnaðinn, m. a. með gæðaeftirliti og þess háttar. Þetta hefur rannsóknastofnunin reynt að gera eftir fremsta megni og eins og starfskraftar og fjárveitingar hafa leyft frá aðalstöðvum stofnunarinnar, sem eru hér í Reykjavík, og raunar má segja einu stöðvum stofnunarinnar. Fyrst og fremst hefur verið um margvíslega þjónustu að ræða við fiskiðnaðinn í landinu, m. a. með gæðaeftirliti á útflutningsvörum fiskiðnaðarins, með gerlarannsóknum og fleiru af því taginu. Þessi þjónusta hefur til þessa beinzt fyrst og fremst að einstökum þáttum fiskiðnaðarins, eins og t. d. mjölframleiðslu, svo að eitthvað sé nefnt. Upp á síðkastið og á næstu árum er hins vegar ljóst, að kröfur um gæðaeftirlit í íslenzkum fiskiðnaði munu stóraukast, og nægir þar að nefna títtnefnt frv., sem talið er, að Bandaríkjaþing muni samþykkja á þessu ári, um innflutning á sjávarafurðum til Bandaríkjanna og þær afarströngu kröfur, sem vitað er, að gerðar munu verða í því sambandi. Í því frv. hjá Bandaríkjamönnum, sem þegar hefur farið í gegnum öldungadeild þeirra þings, er gert ráð fyrir því, að svipaðar kröfur verði gerðar og gerðar eru í öðrum matvælaiðnaði, m. a. í sláturhúsum og í sambandi við landbúnaðarafurðir almennt, og við Íslendingar þekkjum þegar af raun. Það er gert ráð fyrir því, að eftirlitsmenn ferðist til þeirra landa, sem flytja afurðir til Bandaríkjanna, skoði frystihús og aðrar vinnslustöðvar, gefi þeim einkunnir eftir ákveðnu kerfi og geti jafnvel lokað fyrir útflutning frá þeim húsum til Bandaríkjanna, sem ekki fullnægja hinum ströngu kröfum. Við Íslendingar höfum brugðizt við þessu með því að setja á fót tillögunefnd um hollustuhætti í fiskiðnaði, sem einnig hefur oft verið nefnd hér í sölum hins háa Alþingis. Þessi nefnd hefur þegar gert drög að breytingum, sem gera þarf á íslenzkum frystihúsum, og fyrir liggja áætlanir frá samtökum frystihúsanna og frystihúsunum sjálfum um mjög viðamiklar endurbætur. Í þessu sambandi hefur jafnframt verið á það bent, að nauðsynlegt mun verða að koma á fót langtum ítarlegri og meiri þjónustu við frystihúsin allt í kringum landið með leiðbeiningastarfsemi, eins og ég nefndi áðan og talið er með verkefnum stofnunarinnar, og með hvers konar þjónustu annarri, sem viðkemur gæðaeftirliti, gerlarannsóknum og fleiru. Það er ljóst, að þessari þjónustu verður alls ekki sinnt, svo að viðunandi sé, frá einum stað hér í höfuðborginni. Slíkur sérfræðingur þarf að vera til staðar sem næst meginfiskiðnaðarsvæðum landsins, fylgjast þar með því, sem fram fer, geta tekið við beiðnum frá frystihúsum og framleiðendum um athuganir á framleiðsluháttum og veitt leiðbeiningar með sem allra minnstum fyrirvara. Þessu hafa forstöðumenn umræddrar rannsóknastofnunar gert sér grein fyrir, og er nú þegar kominn vísir að rannsóknastofnun eða frekar útibúi frá þessari stofnun í Vestmannaeyjum, sem gera má ráð fyrir, að verði komið á fót þar, hefur raunar starfað að nokkru leyti, en verið rekin í samráði við frystiiðnaðinn þar. Það er einnig komið fram hjá forstöðumanni stofnunarinnar, að komið hefur til tals, að koma verði svipaðri deild á fót á Ísafirði og víðar á aðalfiskiðjusvæðunum. Okkur flm. þessa frv. sýnist því mjög tímabært orðið að gera ráð fyrir því í umræddum lögum um rannsóknir í þágu atvinnuveganna, að slíkri þjónustu úti í dreifbýlinu verði á fót komið. Við gerum okkur grein fyrir því, að allri slíkri þjónustu fylgir nokkur kostnaður og gera verður ráð fyrir slíkum kostnaði á fjárlögum ársins 1973, og því er rétt að vekja máls á þessu að okkar mati mjög mikilvæga máli nú. Hins vegar teljum við, að slíkar rannsóknastofur eða deildir megi starfrækja með tiltölulega litlum kostnaði, ef þess er gætt að leita samvinnu og samstarfs við hina ýmsu aðila á viðkomandi svæði, sem hagsmuna eiga að gæta. Þar má fyrst og fremst benda á frystiiðnaðinn sjálfan, sem hefur m. a. sýnt það í Vestmannaeyjum, að hann er fús til samstarfs að þessu leyti og gerir sér grein fyrir þeirri nauðsyn, sem hér er, og það er sannfæring mín, að svo er víðar um landið, að slíkt samstarf getur orðið mikil lyftistöng fyrir þá þjónustu og er raunar nauðsynlegt fyrir þá þjónustu, sem hér um ræðir. Við teljum einnig, að vel geti komið til greina að leita samstarfs við menntastofnanir á hinum ýmsu stöðum. Slík rannsóknastofa getur sinnt mikilvægu hlutverki í menntun unglinga. Þeir geta fengið þar tækifæri til að kynnast þessum nauðsynlega þætti í okkar atvinnulífi, og sérfræðingur eða sérfræðingar við slíkt útibú eða slíka deild geta tekið að sér ákveðin kennsluverkefni. Loks virðist ekki ólíklegt, að sveitarfélög á viðkomandi svæðum séu reiðubúin til samstarfs. Þess ber einnig að geta, að slík rannsóknastofa tekur að sjálfsögðu gjald fyrir sína þjónustu, eins og gert er ráð fyrir í lögum um rannsóknir í þágu atvinnuveganna fyrir þær stofnanir, sem þar er fjallað um. Af öllu þessu má ljóst vera, að kostnaður af slíkri starfrækslu verður stórum minni en í fyrstu mætti álykta. Hann verður þó einhver, fyrst og fremst stofnkostnaður og svo kostnaður vegna sjálfstæðra athugana, sem slíkur sérfræðingur eða starfslið í útibúi þarf að geta tekið sér fyrir hendur til þess að afla sem gleggstra og ítarlegastra grundvallarupplýsinga í starfi sínu. Í frv. þessu er aðeins fjallað um það verkefni, sem ég hef nefnt þjónustu við fiskiðnaðinn eða frystihúsin og fiskiðnaðinn almennt. Hins vegar er sjálfsagt að láta þess getið, að slík útibú gætu auðveldlega veitt margvíslega aðra þjónustu á viðkomandi svæði, t. d. þjónustu við landbúnaðarframleiðslu, við mjólkurbú o. fl., þar sem gerlarannsóknir og eftirlit með gæðum er nauðsynlegt ekkert siður en í frystiiðnaðinum. Þess má jafnframt geta, að Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins hefur hér í Reykjavík veitt einmitt þessa mikilvægu þjónustu með gerlarannsóknaraðstöðu sinni. Það ber einnig að leggja á það áherzlu, að deild sem þessi hlýtur að starfa í mjög nánum tengslum við höfuðstöðvarnar í Reykjavík, aðeins að vera útibú þaðan, og allar viðameiri athuganir og rannsóknir hljóta að fara fram í höfuðstöðvunum, þar sem tækjakostur og aðstaða er fyrir hendi, sem ekki er rétt að setja upp víðar en þörf krefur. Herra forseti. Ég hygg, að ég þurfi ekki að hafa fleiri orð um þetta frv., en vísa til grg. um frekari upplýsingar og leyfi mér að lokum að leggja til, að frv. verði vísað til sjútvn. og 2. umr.