arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (BBen): Mér hefur í dag borizt svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 13. ágúst 1959. Mér hefur í dag borizt svo hljóðandi bréf frá Magnúsi Jónssyni alþingismanni: Jóhann Hafstein, 4. þm. Reykv., hefur þurft að fara úr bænum um hríð og getur því eigi setið á þingi. Leyfi ég mér að flytja yður, herra forseti, þá ósk hans, að fyrsti varaþm. Sjálfstfl. í Reykjavík, Ólafur Björnsson prófessor, taki sæti hans á Alþingi til þingloka. Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fram fara í sameinuðu Alþingi rannsókn á kjörbréfi varamanns. Einar Olgeirsson, forseti Nd.“ Kjörbréfanefnd hefur haft kjörbréfið og þetta bréf til athugunar, og tekur frsm. hennar til máls.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur tekið fyrir kjörbréf Ólafs Björnssonar prófessors, Aragötu b, Reykjavík, sem 1. varaþm. Sjálfstfl. í Reykjavíkurkjördæmi. N. hefur athugað kjörbréfið og hefur ekki fundið neitt athugavert við það og leggur því til, að kosningin verði tekin gild og kjörbréfið verði samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (EOl): Þetta er að öllu forfallalausu síðasti fundur þessarar hv. d. á þessu þingi og þessu kjörtímabili. Ég leyfi mér að þakka öllum hv. þdm. fyrir ágæta samvinnu og umburðarlyndi við mig í mínum störfum. Ég leyfi mér að óska þeim öllum góðrar heimferðar, þeim sem heim fara og góðrar heimkomu og þeim öllum alls persónulegs velfarnaðar. Ég þakka þeim fyrir alla þá samvinnu, sem ég hef við þá átt þann tíma, sem ég hef gegnt þessum störfum. Ég vil enn fremur leyfa mér að þakka skrifurum fyrir ágæta samvinnu og skrifstofustjóra og öðru starfsfólki þingsins fyrir ágætt samstarf. Ég óska svo öllum hv. þdm. alls góðs.



Ég vil leyfa mér að færa hæstv. forseta d. þakkir fyrir skörulega og réttláta fundarstjórn á þessu þingi. Ég vil leyfa mér að árna honum og hans fólki allra heilla og alls góðs og biðja hv. alþm. að rísa úr sætum til að taka undir þetta. - Dm. risu úr sætum.

Forseti (EOl): Ég þakka hv. 1. þm. S-M. fyrir góðar óskir í minn garð og árnaðaróskir og hv. þdm. fyrir að taka undir þær. Á 14. fundi í Sþ., 15. ágúst, las forseti svofellt yfirlit um störf þingsins: Þ i n g f u n d i r hafa verið haldnir: Í neðri deild 17 - efri deild 13 - sameinuðu þingi 14 Alls 44 þingfundir Þ i n g m á l og úrslit þeirra: I. Lagafrumvörp. 1. Stjórnarfrumvörp: Lögð fyrir neðri deild 2 2. Þingmannafrumvörp: Borin fram i neðri deild 4 – 5 Úrslit lagafrumvarpa urðu þessi: a. Afgreidd sem lög: Stjórnarfrumvörp 2 Þingmannafrumvarp 1 - alls 3 lög h. Ekki útrædd: Þingmannafrumvörp 3 6 II. Þingsályktunartillögur: a. Bornar fram í sameinuðu þingi 4 b. Borin fram i efri deild 1 - 5 Þar af: a. Ályktun Alþingis 1 b. Ekki útræddar 4 – 5 III. Fyrirspurnir. Allar bornar fram í sameinuðu þingi, 3 en tvær eru saman á þingskjali, svo að mála- tala þeirra er ekki nema 2 Allar voru fyrirspurnir þessar ræddar. Mál til meðferðar í þinginu alls 13 Tala prentaðra þingskjala 50
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á síðasta þingi var, eins og kunnugt er, samþykkt að fresta samkomudegi reglulegs Alþingis frá 15. febr. til 10. okt. Nú er sýnt, að kosningum þeim, sem fram undan eru, verður ekki hægt að ljúka fyrir þennan dag og þess vegna nauðsynlegt að fresta samkomudeginum enn. Til þess að vera viss um að reka sig ekki á aftur, hefur hér verið gerð till. um 20. nóv. En það þýðir þó ekki, að þingið geti ekki komið saman fyrr, ef það reynist fært og verður að því stefnt, ef mögulegt reynist, að hafa samkomudag næsta reglulegs Alþingis fyrr, ef kostur er, þó að þetta sé sett sem lokatakmark. Ég vil leyfa mér að leggja til, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr., - ég geri ekki till. um n., það fór ekki í n. í Nd. Málið liggur ljóst fyrir.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (BBen): Þetta þing hefur staðið skemur, en flest önnur þing, sem háð hafa verið siðustu áratugina, og lagafrumvörp, sem þingið hefur afgreitt, eru einungis þrjú og ein þingsályktun. Engu að siður mun öllum koma saman um, að þetta þing hafi tekið ákvarðanir, sem muni valda miklu um örlög íslenzku þjóðarinnar i framtiðinni. Um þá meginákvörðun, sem gerð hefur verið á þinginu, samþykkt breytingar á stjórnarskránni um nýja kjördæmaskipun, er alkunnugt, að mönnum sýnist mjög á tvo vegu. En vist er, að við sameinumst allir í því að vona, að vel reynist: þeir, sem eru á móti, að betur fari en þá uggir og við, sem erum þessu samþykkir, að svo reynist sem við ætlum. Það væri fals af mér, ef ég léti uppi þá ósk, að við ættum allir eftir að hittast hér í þessum þingsal að afloknum kosningum, eins og vitað er, að ekki munu allir óska minnar hingaðkomu aftur. En hvað sem því líður, þá er það af heilum hug mælt, þegar ég þakka þingmönnum fyrir samvistir á þessu þingi og þegar ég árna þeim og þeirra fjölskyldum allra heilla i þeirra lífi. Ég vil þakka starfsmönnum fyrir ágætt verk á þessu þingi, og ég vil óska fósturjörð okkar allra heilla.



Ég vil leyfa mér í nafni okkar þingsystkina hæstv. forseta að þakka þær árnaðaróskir, sem hann hefur flutt okkur og okkar fólki. Þá vil ég enn fremur þakka hæstv. forseta fyrir góða stjórn á fundum sameinaðs Alþingis. Og ég vil loks flytja honum og hans fólki árnaðaróskir frá okkur þingsystkinum hans og biðja menn að taka undir þetta með því að rísa úr sætum. - 
            



Á fundi ríkisráðs í dag var gefið út bréf um, að kjördagar við kosningar til Alþingis í haust komanda skuli vera sunnudagurinn 25. og mánudagurinn 26. október. Þá var gefið út svofellt bréf um þinglausnir: „Forseti Íslands gerir kunnugt: Alþingi, 79. löggjafarþing, hefur lokið störfum. Mun ég því slíta Alþingi í dag, laugardaginn 15. ágúst 1959. Gert í Reykjavík, 15. ágúst 1959. Ásgeir Ásgeirsson. Emil Jónsson. Forsetabréf um þinglausnir.“ Umboð þingmanna falla niður samkvæmt ákvæðum stjórnskipunarlaga, en samkvæmt því bréfi, sem ég hef nú lesið, lýsi ég yfir því að þessu aukaþingi, sem nú hefur lokið störfum, er slitið. Ég óska þingmönnum velfarnaðar, þjóðinni allra heilla og bið þingmenn að minnast fósturjarðar vorrar, Íslands, með því að risa úr sætum. Þingheimur stóð upp, og forsætisráðherra, Emil Jónsson, mælti: „Heill forseta vorum og fósturjörð.“ Tók þingheimur undir þau orð með ferföldu húrrahrópi.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (FS): Svofellt bréf hefur borizt frá hæstv. forseta Nd.: „Neðri deild, 28. jan. 1960. - Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf frá Einari Ingimundarsyni, 4. þm. Norðurl. v.: „Það tilkynnist yður hér með, herra forseti neðri deildar, að ég mun ekki vegna embættisanna geta mætt til þingsetu fyrst um sinn. Eru það tilmæli mín, að Jón Pálmason bóndi, Akri, 1. varaþm. Sjálfstfl. í Norðurlandskjördæmi vestra, taki sæti á Alþingi í forföllum mínum.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fara fram í sameinuðu Alþingi rannsókn á kjörbréfi varamanns. Jóhann Hafstein, forseti neðri deildar. Til forseta sameinaðs Alþingis.“ - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur yfirfarið kjörgögn þau, sem fyrir lágu úr Norðurlandskjördæmi vestra í sambandi við það bréf, sem borizt hefur frá forseta Nd. um, að Jón Pálmason bóndi á Akri, sem 1. varamaður Sjálfstfl. í Norðurlandskjördæmi vestra, taki sæti Einars Ingimundarsonar í forföllum hans. Kjörbréfanefnd samþykkti einróma að mæla með samþykkt kjörbréfsins.



Hinn 20. jan. 1960 var gefið út svo hljóðandi forsetabréf: „Forseti Íslands gerir kunnugt: Ég hef ákveðið samkvæmt till. forsrh., að Alþingi, 80. löggjafarþing, skuli koma saman til framhaldsfundar fimmtudaginn 28. jan. 1960, kl. 13.30. Gert í Reykjavík, 20. jan. 1960. Ásgeir Ásgeirsson. Ólafur Thors. Forsetabréf um, að Alþingi skuli koma saman til framhaldsfundar.“ Samkvæmt þessu hefjast nú framhaldsfundir Alþingis. Ég vil leyfa mér að óska hæstv. forseta og hv. alþm. gleðilegs árs og þakka þelm fyrir liðna árið, um leið og ég býð þá alla velkomna til þingstarfa að nýju.

Forseti (FS): Þá er fundur settur í sameinuðu Alþingi. Ég vil leyfa mér að þakka hæstv. forsrh. góðar óskir hans til mín og annarra hv. alþingismanna. Enn fremur vil ég óska hv. alþm. góðs árs og þakka þeim fyrir liðið ár og býð þá velkomna til Alþingis til starfa að nýju.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Næstu daga mun ríkisstj. leggja fyrir Alþingi frv. til l. um aðgerðir í efnahagsmálum. Það þykir rétt nú eins og áður, þegar svipað hefur staðið á, að stöðva tollafgreiðslu á aðfluttum vörum, þar til frv. þetta hefur hlotið fullnaðarafgreiðslu. Ég vil beina þeim tilmælum til hæstv. forseta og hv. þdm., að þeir fallist á að afgreiða þetta mál við þrjár umr. í hv. deild nú í dag.



Herra forseti. Það hefur verið leitað samkomulags um það við þingmenn Framsfl. að afgreiða þetta mál án tafar, og það hefur orðið samkomulag um, að það skyldi gert, vegna þess að við teljum eðlilegt, að ekki verði töf á afgreiðslu þessa máls. Við munum því verða við óskum hæstv. fjmrh. um að greiða fyrir því, að málið verði afgreitt hér á stuttum tíma.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (FS): Frá forseta Nd. hefur svofellt bréf borizt: „Neðri deild, 1. febr. 1960. - Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf frá Birni Fr. Björnssyni, 4. þm. Sunnl.: „Herra forseti. - Sakir veikinda mun ég ekki geta sótt fundi Alþingis á næstunni, og óska ég þess vegna, að varamaður minn verði hið fyrsta kvaddur til þingstarfa í minn stað.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fara fram í sameinuðu Alþingi rannsókn á kjörbréfi varamanns. Jóhann Hafstein, forseti neðri deildar. Til forseta sameinaðs Alþingis.“ Með bréfi þessu fylgir kjörbréf varaþingmanns, Helga Bergs, og verður nú gert hlé á fundinum í 10 mínútur, meðan kjörbréfanefnd rannsakar kjörbréfið. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur komið saman á fund og athugað kjörbréf Helga Bergs verkfræðings sem 1. varaþm. Framsfl. í Suðurlandskjördæmi, sem óskað er eftir að taki sæti Björns Björnssonar sýslumanns, 4. þm. Sunnl., sem getur ekki sótt þing um skeið vegna forfalla. Eftir að kjörbréfanefnd hefur athugað þau gögn, sem fyrir lágu, leggur hún einróma til, að kosningin sé tekin gild og að kjörbréfið sé samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við, sem flytjum þetta frv. um breyt. á sjúkrahúsal., fluttum á síðasta reglulega Alþ. frv. samhljóða þessu, en það dagaði uppi. Það er von okkar, að svo verði ekki að þessu sinni. Breyt., sem ráðgerð er á sjúkrahúsal. með frv., er í því einu fólgin, að ríkið skuli greiða hluta af stofnkostnaði elliheimila í sama mæli og það greiðir nú hluta af stofnkostnaði sjúkrahúsa og annarra heilbrigðisstofnana. Engin lög eru nú um það, að ríkið leggi fram stofnfé til elliheimila. Hins vegar hefur sú venja skapazt nú hin síðari ár, að elliheimili hafa verið stofnuð í sambandi við sjúkrahús, og hefur byggingarkostnaður þeirra þá verið að nokkru leyti greiddur úr ríkissjóði, á sama hátt og í sama mæli og um hefði verið að ræða sjúkrahús. Þannig hefur þetta verið t.d. í Hafnarfirði, á Sauðárkróki og Blönduósi og e.t.v. víðar. Á öllum þessum stöðum hefur verið komið fyrir elliheimilum í sjúkrahúsbyggingum og hluti byggingarkostnaðarins verið greiddur úr ríkissjóði, svo sem um sjúkrahús hefði verið að ræða. Þegar svo er komið, sýnist sjálfsagt, að sama regla verði upp tekin um elliheimili almennt, því að naumast eru nokkur rök til þess, að mismunandi reglur gildi að þessu leyti eftir því, hvort elliheimilið er í sambandi við sjúkrahús eða ekki. Hið sanna er, að elliheimili er í eðli sínu að verulegu leyti sjúkrahús. Gamalt fólk, sem þar dvelur, mundi í mörgum tilfellum þurfa að dveljast í sjúkrahúsi, ef það fengi ekki vist á elliheimili. Elliheimili létta þannig mjög miklu af sjúkrahúsinu, svo sem raunar sjálfsagt er. Samkv. sjúkrahúsal. hefur ráðherra það á sínu valdi að takmarka fjölda þeirra sjúkrahúsa og heilbrigðisstofnana, sem lögin fjalla um. Sama mundi vitanlega gilda um elliheimilin, þannig að samþykki ráðh. mundi þurfa til þess að hefja byggingu elliheimila, ef þetta frv. yrði að lögum. Og til þess er ætlazt með þessu ákvæði, að þar sé eðlilegur hemill á þessum málum, svo að offjölgun þessara stofnana eigi sér ekki stað. Það er von okkar flm. frv., að hv. Alþ. fallist á þau sjónarmið, sem þar koma fram. Ég tel ekki að svo komnu efni til að fara um þetta mál fleiri orðum, en legg til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og til heilbr.- og félmn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (FS): Svo hljóðandi bréf hefur borizt frá forseta Ed.: „Reykjavík, 4. febr. 1960. - Mér hefur í dag borizt svo hljóðandi bréf frá Emil Jónssyni, formanni þingflokks Alþýðuflokksins: „Þar sem Eggert G. Þorsteinsson, 10. þm. Reykv., er veikur og mun því ekki geta setið á Alþingi næstu vikur, er þess hér með óskað eftir beiðni hans með skírskotun til 138. gr. kosningalaganna, að varamaður hans, frú Katrín Smári, taki sæti hans á Alþingi í veikindaforföllum hans.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fram fara í sameinuðu Alþingi rannsókn á kjörbréfi varamanns. Sigurður Ó. Ólafsson, forseti efri deildar. Til forseta sameinaðs Alþingis.“ Með bréfi þessu fylgir kjörbréf varaþingmannsins, Katrínar Smára, og verður nú gert hlé á fundinum í allt að 10 mínútur, meðan kjörbréfanefnd rannsakar kjörbréfið. - Fundarhlé.



Herra forseti. Yfirkjörstjórn Reykjavíkurkjördæmis hefur gefið út hinn 26. okt. s.l. kjörbréf til handa frú Katrínar Smára sem fyrsta varaþingmanns Alþýðuflokksins. Kjörbréfanefnd hefur athugað þetta kjörbréf og hefur ekkert við það að athuga og leggur til einróma, að það verði samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og hv. þm. geta séð á þessu frv., sem fyrir liggur á þskj. 33, er með því ætlazt til, að það sé rýmkað nokkuð um með útsvarsálagningu á atvinnurekstur við síldveiðar á þeim stöðum, þar sem atvinnurekendur stunda þá veiði. Það hefur komið í ljós á ýmsum þessum stöðum, svo sem á Siglufirði, Skagaströnd, Raufarhöfn og fleiri stöðum, að það þykir vera allt of þröngt um heimildir til þess að leggja útsvar á að komumenn, sem þarna stunda atvinnurekstur á tímabili. Þess vegna er þetta frv. flutt. Ég vænti þess, og það gera vafalaust allir hv. flm. og aðrir, sem eiga þar hlut að máli, að hv. Alþ. fallist á að greiða þarna úr. Að þessari umr. lokinni legg ég til, að þessu frv. verði vísað til hv. sjútvn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Í lögum um almannatryggingar, nr. 24 29. marz 1956, 24. og 25. gr., er svo ákveðið, að iðgjöld til almannatrygginganna skuli ákveða fyrir áramót. Nú lá það í loftinu fyrir síðustu áramót, að verulegar breytingar mundu verða gerðar á almannatryggingalögunum og það mundi e.t.v. hafa nokkur áhrif á ákvörðun iðgjaldsins. Það var þess vegna þá gripið til þess ráðs að gefa út brbl. 23. des. s.l., sem heimiluðu að fresta ákvörðun iðgjaldanna, þangað til fjárlög fyrir 1960 hefðu verið sett. Þetta er svipuð aðferð og áður hefur verið höfð, þegar líkt hefur staðið á. T.d. 1958, þegar sama óvissa var ríkjandi um áramótin um þetta efni, þá voru einnig sett brbl., sem gáfu heimild til að fresta ákvörðuninni, þangað til fjárlög yrðu ákveðin. Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er borið fram til staðfestingar á þessum brbl. Málið er svo einfalt, að ég tel, að það þurfi ekki frekari skýringar við, en ég leyfi mér að leggja til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. heilbr.- og félmn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv., sem hér er til umræðu, er öllum þm. gamalkunnugt. Það hefur verið flutt á flestum undanförnum þingum. Efni þess er, að reglulegt Alþingi 1960 skuli ekki koma saman fyrr en 10. okt. n.k., ef forseti Íslands hefur ekki áður ákveðið annan samkomudag fyrr á árinu. Hin örstutta grg., sem fylgir frv., segir allt, sem um það þarf að segja, og ég skal ekki bæta þar neinu við, enda engu við að bæta. Ég vildi leyfa mér, herra forseti, að mælast til, að þetta frv. verði afgreitt nú við þrjár umr. í röð á þremur fundum. Ég held, að það sé rétt með farið, að því hafi aldrei verið vísað til nefndar, og geri ég þá ekki heldur ráð fyrir, að um það komi fram nein ósk hér.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Vegna síðasta hluta þessarar till. tel ég ástæðu til að taka það fram, að hvað jeppa og vörubifreiðar snertir er ekki ætlazt til, að nein breyting verði með hinum nýju lögum frá því, sem áður hefur gilt. Ég segi nei við till.



Herra forseti. Ég tel, að þetta sé svo sjálfsagt atriði, að hvaða ríkisstj. sem situr að völdum reyni samkomulag milli launþega og framleiðenda um stöðvun vísitöluhækkunar á milli kaupgjalds og verðlags, að það sé alveg óþarfi að setja það í lög, og segi ég því nei.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við 1. umr. um mál þetta gerði hæstv. félmrh. grein fyrir því, að frv. það, sem hér liggur fyrir um breyt. á almannatryggingalögum, sé flutt til staðfestingar á brbl., sem gefin voru út í des. s.l. Efni frv. er það eitt, að ráðh. sé heimilt að fresta ákvörðun framlaga og iðgjalda til almannatrygginganna á árinu 1960 samkv. 24. og 25. gr. laganna, þar til fjárlög fyrir árið 1960 hafa verið sett. Brbl. voru sett sökum þess, að þá þótti nokkurn veginn sýnt, að verulegar breyt. yrðu gerðar á almannatryggingalögunum, þótt ekki væri þá til fulls ráðið, með hverjum hætti þær yrðu. Í 24. og 25. gr. þessara l. er ákveðið, að iðgjaldagreiðsla til trygginganna skuli ákveðin fyrir áramót hverju sinni, en vegna þeirra fyrirhuguðu breyt. á l., sem ég gat um, var ekki hægt að þessu sinni að ákveða iðgjöldin fyrir þann tíma, og voru brbl. því gefin út, sem heimiluðu að fresta ákvörðun þessari, þar til fjárlög hefðu verið sett. Heilbr.- og félmn. hefur athugað frv. og komizt að þeirri niðurstöðu einróma, eins og fram kemur í nál. á þskj. 96, að leggja til, að það verði samþ. óbreytt eins og það kom frá hv. Nd.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það kom fram við 2. umr. málsins hér í d. ábending um, að betur færi á að fella þessar breytingar inn í sjálft meginmál laganna um framleiðsluráð. Ég gat þess þá, að þetta hefði komið ofur lítið til umræðu í landbn., en þó ekki virzt ástæða til þess. En rétt er að viðurkenna það, að miklu betur fer á þessu, og þess vegna tók n. þetta til athugunar að nýju. Sú brtt., sem hér liggur fyrir, er aðeins um það að fella það frv., sem lá fyrir, eða brbl. frá 15. des. inn í heildarlögin um framleiðsluráð. Þetta er engin efnisbreyting, en auk þess ákveðið í niðurlagi brtt., að lögin skuli gefin út í heild, eftir að þau hafa öðlazt samþykkt. - Þessa vildi ég aðeins láta getið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég tel brýna nauðsyn bera til, að þetta vandamál verði tekið til sérstakrar athugunar. Þar sem það er hins vegar ákveðið í frv. þessu, að útflutningssjóður hætti störfum, nema hvað snertir uppgjör eldri skuldbindinga, enn fremur er ekki í till. gert ráð fyrir fjáröflun til bótagreiðslunnar og ekki er fært að fresta afgreiðslu frv., þar til nauðsynleg athugun þessa vandamáls hefur farið fram, segi ég nei.



Herra forseti. Svo sem ég hef gert grein fyrir við 1. umr., tel ég bannið við því að tengja allt kaupgjald við vísitölu ganga of langt. Hins vegar bannar 23. gr. ekki, að verkalýðsfélög bindi gildistíma samnings eða uppsagnarheimild við vísitölu. Tel ég því, að sé lagagrein þessi rétt skilin, standi hún ekki í vegi fyrir því, að verkalýðsfélög geti samið svo um, að kjarasamningar skuli sjálfkrafa ganga úr gildi eða sérstök uppsagnarheimild stofnast, ef vísitalan fer upp fyrir visst mark. Með þessum skilningi get ég sætt mig við og samþ. þessa grein og segi því já.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta á þskj. 119, sem fjallar um varnir gegn útbreiðslu hnúðorma í kartöflum og æxlaveiki í káljurtum og um útrýmingu þessara kvilla, er flutt af landbn. þessarar hv. d. og samkv. ósk hæstv. landbrh. Það mun vera álit fræðimanna, sem þekkingu hafa á jurtasjúkdómum þeim, sem frv. fjallar um, og þar má t.d. nefna Ingólf Davíðsson grasafræðing, að það sé nauðsyn, að sett verði l., sem fjalli um varnir gegn þessum sjúkdómum og útbreiðslu þeirra, og mun hæstv. landbrh. hafa talið rétt, að málið kæmi fram hér í þinginu og hlyti athugun. En þó að landbn. hafi talið sjálfsagt að verða við þeim tilmælum hæstv. ráðh. að flytja málið, þá hefur n. ekki enn tekið málið til athugunar að nokkru ráði og hefur því óbundna afstöðu til þess á þessu stigi, bæði einstakir nm. og n. í heild. Frv. þetta eða frv. nær shlj. þessu frv. mun hafa verið flutt hér í þinginu árið 1957 og þá að tilhlutan þáv. hæstv. ríkisstj., en hlaut þá enga afgreiðslu hér á Alþ. Það frv. mun hafa verið samið árið 1956 af stjórnskipaðri n., sem í áttu sæti dr. Halldór Pálsson deildarstjóri í búnaðardeild atvinnudeildar háskólans, Ingólfur Davíðsson grasafræðingur og Sæmundur Friðriksson framkvæmdastjóri. Á búnaðarþingi 1958 lá svo það frv. fyrir búnaðarþingi til umsagnar, og mun búnaðarþingið hafa talið málið hið nauðsynlegasta og mælt með, að frv. yrði að lögum. Tilgangur og markmið þessa frv. er, eins og segir í 2. gr. þess, að hindra útbreiðslu jurtasjúkdóma og vinna að útrýmingu þeirra, og er þá fyrst og fremst átt við þá sjúkdóma, sem nefndir eru í 1. gr. frv., hnúðorma í kartöflum og æxlaveiki í káljurtum. Kvillar þessir hvorir tveggja eru taldir einhverjir þeir skaðlegustu sjúkdómar, sem hrjá þessar mikilsverðu mat- og nytjajurtir, og hafa þeir víða um lönd valdið miklu tjóni, og það tjón, sem þeir hafa þegar valdið hér hjá okkur, mun vera verulegt. Það er því að sjálfsögðu mikils um það vert, ef hægt væri að varna frekari útbreiðslu þeirra frá því, sem orðið er, og frá þeirri útbreiðslu er sagt í grg. frv., og mikilsverðast að sjálfsögðu það, ef hægt væri að útrýma þeim með öllu. Hvort sá árangur næst með þeim till., sem fram eru bornar í þessu frv., og hvort það er nauðsynlegt að vinna hér svo að sem frv. gerir ráð fyrir, t.d. með því að skipa 3 manna jurtasjúkdómanefnd, um það atriði vil ég ekki dæma á þessu stigi málsins, en það hefur að sjálfsögðu verið skoðun þeirra manna, sem sömdu frv., og meðal þeirra var, eins og ég gat um áðan, sérfróður maður. En sem sagt, landbn. hefur ekki kynnt sér þetta mál enn sem komið er til neinnar hlítar, og því vil ég, herra forseti, leggja til, að málinu verði vísað til n. að lokinni þessari umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þegar Alþ. kom saman 20. nóv., var sýnt, að ekki mundi unnt að afgreiða fjárlög fyrir áramót og ekki fyrr en efnahagsráðstafanir væru tilbúnar og hefðu verið afgreiddar af Alþingi. Það var einnig ljóst, að þó að fjárlagafrv. fyrir árið 1960 lægi þá fyrir fullbúið, þá yrði vegna hinna nýju efnahagsaðgerða að semja nýtt frv. Það var því flutt frv., sem var afgreitt, um að heimila ríkisstj., eins og venja er, þegar svo stendur á, bráðabirgðafjárgreiðslur úr ríkissjóði á árinu 1960 til febrúarloka þessa árs. Hið nýja fjárlagafrv. var svo lagt fram, þegar eftir að þingið kom saman að nýju eftir þingfrestunina, og hefur hv. fjvn. haft það til meðferðar síðan. Hún hefur unnið mjög vel að frv., en því er ekki lokið enn, og má gera ráð fyrir, að það taki alltaf a.m.k. um vikutíma fyrir n. - eða kannske aðeins meira - að skila frv. frá sér til 2. umr. Það verður því að framlengja þessa heimild um bráðabirgðafjárgreiðslur. Var frv. þetta flutt af fjhn. Ed. eftir minni beiðni, og er í því fólgið, að slíkar bráðabirgðafjárgreiðslur verði heimilaðar til marzloka 1960. Þar sem hin fyrri heimild nær aðeins til febrúarloka, vil ég mælast til þess við hv. þd. og hæstv. forseta, að greitt sé fyrir því, að þetta frv. nái fullnaðarafgreiðslu hér í dag.