Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Til svara eru: Forsætisráðherra, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, háskóla-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra og heilbrigðisráðherra.

Virðulegur forseti. Undanfarna viku hafa þingmenn Sjálfstæðisflokks, með hæstv. dómsmálaráðherra í broddi fylkingar, farið mikinn í umræðu um stjórnlaust ástand í málefnum flóttafólks og umsækjenda um vernd hér á landi en fordæmalaus fjöldi fólks er á flótta í heiminum, ekki síst vegna stríðsins í Úkraínu. Það verður að viðurkennast að nokkuð frjálslega hefur verið farið með staðreyndir og alið mjög á ótta um að hér sé jafnvel allt að fyllast af afbrotafólki þegar um er að ræða fólk sem flýr stríðshörmungar. Hæstv. dómsmálaráðherra hefur boðað breytingar á útlendingalögum með það að markmiði að draga úr fjölda þeirra sem hingað leita. Í því samhengi hefur hæstv. ráðherra sérstaklega nefnt Venesúela og fólk af sýrlenskum uppruna með venesúelskt ríkisfang. Talar hann um nauðsyn þess að herða reglur vegna þessa. Nú er hæstv. forsætisráðherra leiðtogi þessarar ríkisstjórnar og því spyr ég hvort það sé stefna ríkisstjórnarinnar að koma í veg fyrir að fólk frá ríkjum á borð við Venesúela og Sýrland geti komið hingað og fengið vernd í samræmi við ákvæði Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna. Mun hæstv. forsætisráðherra styðja breytingar á lögum um útlendinga sem fela í sér frekari hindranir fyrir fólk á flótta sem Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna og kærunefnd útlendingamála hafa sagt að þurfi vernd? Árétta ber að kærunefnd útlendingamála er æðsta stjórnsýslustofnun í málefnum útlendinga og við höfum til þessa dags virt niðurstöður hennar.

Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina. Það er algerlega hárrétt sem hún bendir á að það eru fordæmalausar aðstæður í heiminum hvað varðar fjölda fólks á flótta og það er ekki nema eðlilegt að við Íslendingar finnum fyrir þeim aðstæðum. Ég vil nota tækifærið hér af því að hv. þingmaður beinir þessari fyrirspurn til mín til að minna á að langflest sem hingað hafa leitað á þessu ári koma frá Úkraínu og það var okkar ákvörðun og ég hef ekki skilið annað en að við séum öll sammála um þá ákvörðun, að við myndum opna dyr okkar fyrir fólki sem leitar skjóls vegna þeirra skelfilegu stríðsátaka sem þar eru. Þau sem hafa hingað leitað frá Úkraínu eru hátt í 1.900 af þeim ríflega 3.000, 3.133, sem hingað hafa leitað á árinu og 653 koma frá Venesúela. Eins og hv. þingmaður bendir réttilega á líka þá er ástæðan fyrir þeim fjölda sem hingað hefur komið frá Venesúela úrskurður kærunefndar útlendingamála. Þannig að ég vil undirstrika það hér að í raun og veru eru það tvær stjórnvaldsákvarðanir sem hafa verið teknar, annars vegar af hálfu stjórnvalda að bjóða öll velkominn frá Úkraínu og hins vegar ákvörðun kærunefndar, sem eru ástæðan fyrir þessu. Því get ég ekki tekið undir að hér sé stjórnlaust ástand. Þetta eru ákvarðanir sem hafa verið teknar. Þegar við lítum á önnur þau sem hingað hafa komið er sá fjöldi í sjálfu sér ekkert umfram það sem ætla mætti að væri eðlilegt. Ég hef hins vegar sagt að auðvitað skapar þetta álag. Þetta skapar álag á húsnæðismál hjá sveitarfélögum, þetta skapa álag úti í skólunum og m.a. vegna þessara aðstæðna hef ég stofnað ráðherranefnd um málefni útlendinga og innflytjenda þar sem ætlunin er að fara heildstætt yfir þessi mál. Þar sitjum við dómsmálaráðherra, félags- og vinnumarkaðsráðherra, mennta- og barnamálaráðherra, háskólaráðherra og forsætisráðherra, af því að auðvitað þurfum við að tryggja það að við getum tekist á við stöðuna með sómasamlegum hætti, 

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. forsætisráðherra fyrir afdráttarlaust svar til stuðnings fólki á flótta frá þeim tveimur ríkjum sem hafa verið í umræðunni að undanförnu. Nú er talað um að fara svipaða leið og Norðurlöndin, sem er alls konar. Því vil ég spyrja: Hvers vegna var undirbúningur fyrir fyrirsjáanlegan fjölda flóttafólks frá Úkraínu ekki betri? Hvers vegna hefur ríkinu ekki tekist að gera samninga við fleiri sveitarfélög um móttöku fólks á flótta? Og hvers vegna er ekki tryggt að fjármagn með hverjum og einum sem nýtur þjónustunnar sé tryggt heldur kostnaði skellt á sveitarfélögin sem nú emja hávært, eðlilega? Nú fella norræn ríki heldur ekki niður grunnþjónustu eftir synjun á verndarumsókn eins og dómsmálaráðherra leggur til. Mun hæstv. forsætisráðherra áfram styðja þá séríslensku leið dómsmálaráðherra að senda fólk á götuna ef ekki hefur tekist að brottvísa því? Og loks: Hvað er verið að gera til að fólk sem hér fær vernd fái betra tækifæri til að aðlagast samfélaginu 

Herra forseti. Ég hef furðað mig á þeim málflutningi sem ég hef heyrt opinberlega um að ekkert samráð hafi verið haft við sveitarfélög vegna móttöku flóttafólks. Raunar hefur nefnd verið starfandi frá árinu 2017 um samræmda móttöku flóttafólks og hennar hlutverk var að gera tillögur að samræmdu móttökukerfi fyrir flóttafólk óháð því hvernig það kæmi til landsins. Við erum búin að ræða þetta margoft á vettvangi Alþingis, ég þarf ekki að rifja það upp fyrir hv. þingmann. Í febrúar 2021 var farið í tilraunaverkefni um samræmda móttöku flóttafólks og þar var sérstaklega horft til fyrirkomulagsins í Noregi. Í byrjun árs 2022 var settur á fót starfshópur, af því að hv. þingmaður kallar eftir því að við hefðum getað verið betur undirbúin. Staðreyndin er sú að starfshópur var settur á laggirnar og hann skilaði af sér lokadrögum að samningi, kröfulýsingu og kostnaðarlíkani og þau samningsdrög hafa verið kynnt sveitarfélögum. Fyrirhugað er að þeim fylgi fjármunir og því verð ég að segja að ég átta mig ekki alveg á þessari umræðu um að þetta hafi ekki verið undirbúið með nægjanlegum hætti. Ég get eiginlega ekki fallist á það. 

Virðulegur forseti. Þegar maður fær þær upplýsingar frá fötluðum einstaklingi sem fær ekki lyfið sitt að það sé farið að skaða hann, þá spyr maður sig: Hvað er að kerfinu? Hvernig getum við leyft það að börn og fatlað fólk fái ekki lyfin sín á Íslandi í dag? Við erum að tala um lífsnauðsynleg lyf. Við erum með mikinn fjölda fólks á biðlista en nú erum við komin með nýja ömurlega stöðu og segjum við fatlað fólk og börn: Þið fáið ekki lyfin ykkar vegna þess að við sofnuðum á verðinum. Það ber enginn ábyrgð. Það er lágmarkskrafa að við séum ekki að skaða fatlað fólk og börn á Íslandi. Þá er haft eftir formanni Læknafélags Íslands að ástandið hafi sjaldan verið eins slæmt: „Þetta hefur verið óvenju slæmt undanfarið og virðist vera viðvarandi skortur. Þetta hafa verið 70–80 lyf eftir því sem okkur sýnist. Þá er líka farið að skorta þessi gamalgrónu lyf.“ Þegar lyf er skráð og undanþágulyf hefur aldrei verið skráð en er samt lífsnauðsynlegt er í raun enginn sem ber ábyrgð á birgðastöðu þess í landinu. Það er engin tilkynningarskylda, ekkert ferli fer í gang af sjálfu sér. Ef skortur verður á þessum lyfjum skilar það sér ekki til Landspítalans eða sérgreinalækna á neinn formlegan hátt. Sjúklingur kemur ítrekað í apótek og lyf er ekki til. Fyrstu upplýsingar sem t.d. barnalæknir ætti að fá er að lyf fáist ekki í apóteki. Þess vegna spyr ég hæstv. heilbrigðisráðherra: Hvernig stendur á því að þessi staða er svona í dag? Hvað er verið að gera til að koma í veg fyrir að fatlað fólk og börn verði fyrir varanlegum skaða vegna lyfjaskorts? Þetta er dauðans alvara. Það verður að sjá til þess að þegar fólk þarf á lyfjum að halda, lífsnauðsynlegum, séu þau til.

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þm. Guðmundi Inga Kristinssyni fyrir þessa mikilvægu fyrirspurn. Það er rétt, þetta er vandi og hefur verið allt of lengi og kannski eru aðstæður sem gera þetta enn meira knýjandi akkúrat þessi misserin. Þegar við tölum um skort er það auðvitað alvarlegt mál fyrir alla og hefur því miður verið að koma upp allt of lengi og verið viðvarandi. Hv. þingmaður spyr: Hver er staðan í dag? Það eru margvíslegar ástæður fyrir þessu. Það helsta er að við erum skilgreindur örmarkaður. Búið er að rita fjölmargar skýrslur um þennan lyfjaskort og þar kemur fram að minni markaðir upplifa oftar slíkan skort. Af Norðurlandaþjóðunum er ástandið skást í Svíþjóð. Ég get nefnt sem dæmi að í Þýskalandi og stærri Evrópulöndum er þetta síður vandi. Þetta er vandi hér og snýr að fjölmörgum öðrum þáttum. Ódýrustu lyfin lenda oftar í lyfjaskorti. Það er kostnaðarsamt að sérmerkja pakkningar. Það er vandi sem lengi hefur verið unnið í sem snýr að fylgiseðlum. Ég er þeirrar skoðunar, og það er unnið að því í ráðuneytinu með þeim aðilum og stofnunum sem um þessi mál fjalla, að komið verði á rafrænni skráningu þannig að við getum þá verið með einfaldar merkingar utan á pakkningum og að fylgiseðlarnir séu þá á Norðurlandamáli og við vinnum þetta þannig með Norðurlöndunum og stækkum okkar markaðssvæði. Það hefur verið unnið að þessu í þó nokkurn tíma. Ég er aðeins að byrja á því að koma inn á seinni spurningu hv. þingmanns um það að hverju sé verið að vinna.

Virðulegur forseti. Ég þakka heilbrigðisráðherra svörin. Ég get ekki annað en verið innilega sammála honum vegna þess að í Svíþjóð og Noregi eru 14.000 lyf. Við erum með 3.000 og 4.000 með undanþágulyfjum. Við þurfum að komast í þann gagnagrunn og við þurfum líka að einfalda regluverkið þannig að íslenskar þýðingar séu ekki að þvælast fyrir því að fólk fái nauðsynleg lyf. En þetta er ekki það eina sem er að heilbrigðiskerfinu. Við erum að fá upplýsingar frá bráðamóttökunni um að þar sé allt komið á annan endann. Það vantar 38 hjúkrunarfræðinga á vakt í næstu viku. Ég spyr mig: Hvað er að í heilbrigðiskerfinu? Það er alltaf að verða verra og verra og það hefur versnað stórlega síðan ég kom hingað inn á þing. Hjúkrunarfræðingur á bráðamóttöku sagði í Fréttablaðinu um daginn: Þetta er búið að vera slæmt, mjög slæmt. Við höfum lengi haldið að það gæti ekki versnað. Við erum búin að hrópa, kalla, þegja, hvísla, kjökra og gráta - allan tilfinningaskalann. Er ekki kominn tími til ríkisstjórnin geri eitthvað eða segi hreinlega af sér ef hún ræður ekki við þetta?

Hæstv. forseti. Varðandi fyrri fyrirspurn hv. þingmanns þá höfum við reynt að halda verði á lyfjum niðri, verandi á þessum litla markaði. Það er rétt, sem hv. þingmaður kemur inn á, þar erum við að reyna að halda verði á þessum dýru leyfisskyldu lyfjum í takti við það sem gerist á Norðurlöndum. Þar er m.a. miðað við verðkörfur Finnlands, og það er rétt sem hv. þingmaður nefnir að hlutfall undanþágulyfja er hátt og þau eru ekki í íslenskum pakkningum eða með fylgiseðil, eins og ég kom inn á áðan, og því er ekki birgðaskylda. Því er verið að vinna að lausn fjölmargra mála. Varðandi bráðamóttökuna þá vinnum við stöðugt að málum hennar, bæði með stjórn og stjórnendum Landspítala og bráðamóttöku sem og í ráðuneytinu með sérstöku viðbragðsteymi 

Herra forseti. Það er krefjandi áskorun að reyna að fá vit í fjárlagafrumvarp upp á 90 milljarða halla á sama tíma og mörg af mikilvægustu verkefnum á ábyrgð ríkisins eru vanfjármögnuð. Það er krefjandi að reyna að skilja forgangsröðun ríkisstjórnarinnar. Í samtali við þingmann Viðreisnar um nákvæmlega þetta fyrir nokkrum vikum sagðist fjármálaráðherra vilja setja umræðuna um báknið og umfang ríkissjóðs í eðlilegt samhengi og tók dæmi af útgjöldum til heilbrigðisráðherra og sagði m.a. að við værum að fjárfesta meira í betri lyfjum og sagði, með leyfi forseta: „Við erum að nota styrk ríkisins til að sinna þeim verkefnum sem við höfum tekið að okkur að sinna vel.“ Ljóst er að fjármálaráðherra var hæstánægður með stöðu mála og þetta hljómar alveg stórvel. En svo kikkar raunveruleikinn inn þar sem staðreyndirnar fá orðið og spurningar vakna um raunverulega forgangsröðun stjórnvalda. Ég vil spyrja hæstv. heilbrigðisráðherra um forgangsröðunina í ljósi þess að samkvæmt fjárlagafrumvarpi ríkisstjórnarinnar mun lyfjanefnd Landspítala ekki hafa svigrúm til að taka hin nýju betri lyf í notkun á næsta ári. Fjárveitingarnar nægja varla til að viðhalda þeim lyfjameðferðum sem þegar eru hafnar og hvað þá að tryggja aðgengi landsmanna að nýjum lyfjum í takt við það sem gerist í nágrannalöndum okkar. Það stefnir í að það vanti 2,2 milljarða kr. til að hægt sé að sinna fyrirliggjandi verkefnum. Þetta ástand varðar ekki eingöngu lyfjagjöf á Landspítala heldur hefur lyfjadeild spítalans yfirumsjón með leyfisskyldum lyfjum á heilbrigðisstofnunum um land allt. Ég spyr: Er þetta það sem hæstv. heilbrigðisráðherra myndi kalla að nota styrk ríkisins, að nota hallarekstur ríkisins m.a. til að sinna fyrirliggjandi verkefnum vel? Er ráðherra sáttur við þessa stöðu og ef ekki, hvað er hann að gera í málinu?

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þm. Hönnu Katrínu Friðriksson fyrir fyrirspurnina. Enn erum við að ræða lyfin og úrræði til að nýta og nota lyf. Hv. þingmaður kemur inn á lyfjanefnd Landspítalans. Við sem höfum verið að vinna með fjárlög undanfarin misseri horfum á stöðugt hækkandi kostnað þegar kemur að lyfjalið í fjárlögum. Það hefur aldrei staðið á okkur að tryggja að þau lyf sem nauðsynleg eru verði í boði. Það tengist kannski því svari sem ég kom inn á áðan við fyrirspurn hv. þm. Guðmundar Inga Kristinssonar. Við erum alveg í sérstakri stöðu með þennan örmarkað okkar. Við munum alltaf tryggja það og við höfum gert það í gegnum tíðina í gegnum fjárauka - af því að það er erfitt að sjá fyrir hver þörfin verður. Svo hafa, eins og ástandið er, orðið gífurlega miklar verðhækkanir á lyfjum. Við því verður alveg örugglega brugðist í samvinnu við lyfjanefnd Landspítalans. Við höfum tekið þetta samtal við lyfjanefndina og lyfjanefndin alveg örugglega við þingið og velferðarnefnd. Þannig að ekki mun standa á því að tryggja nauðsynleg lyf sem þurfa að vera í boði.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin og það er gott að heyra það. Aðeins um þetta með hækkandi verð og að það séu enn meiri verðhækkanir nú en oft áður. Staðreyndin er nú samt í fyrirliggjandi frumvarpi að undanfarin fimm ár hefur meðaltalsaukning í akkúrat þessum málaflokki verið 10% en frumvarpið gerir ráð fyrir 2%. Þannig að það er samdráttur í því plaggi sem ríkisstjórnin leggur hér fyrir Alþingi. Það er ekki einu sinni verið að viðhalda stöðunni eins og hún hefur verið undanfarin ár, hvað þá að mæta aukinni þörf, heldur er einfaldlega samdráttur. En það er gott að heyra að bregðast eigi við. Ég geri þá ráð fyrir að fjáraukinn, eða hinn margnefndi varasjóður ríkisstjórnarinnar komi hér til, þeirra eigin Mary Poppins taska sem aldrei tæmist. Mig langar þá til að spyrja í kjölfarið: Er hæstv. ráðherra líka fullur trausts á því að þeim þörfum verði mætt sem brenna á og ekki eru uppfylltar í frumvarpinu eins og það lítur út núna, þ.e. biðlistarnir sem eru að ganga frá fólki 

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á að taka upp þráðinn varðandi lyfin. Það er alveg rétt sem hv. þingmaður segir og við sem höfum starfað í fjárlaganefnd, velferðarnefnd og hér í þinginu undanfarin misseri höfum séð þetta misræmi. Óvissan er mikil og þá hefur sá háttur einhvern veginn skapast að gera einhverja 2 eða 3% aukningu og svo er aukningin yfirleitt meiri. Við höfum séð þetta fara langt umfram og mætum því síðan. Ég myndi alltaf mæla með að komast út úr þessu og reyna að sjá hærri aukningu fyrir, vegna þess að oftast er það reyndin. Varðandi annað sem er í fjárlagafrumvarpinu þá hefur orðið raunaukning til þessa málaflokks undanfarin misseri. Hv. þingmaður nefnir hér biðlistana sem hafa lengst. Þar þurfum við að bregðast við og aukið fjármagn þarf til. Síðan eru það samningarnir, en ákveðinn ómöguleiki birtist þar vegna þess að lög um opinber fjármál eru þannig að maður þarf að vita um hvað er samið, 

Forseti. Fyrir flest okkar er erfitt að gera sér í hugarlund þá reynslu að vera svipt sjálfræði, að vera svipt völdum yfir eigin lífi, til að vera vistuð á stofnun, beitt nauðung eða neydd í lyfjagjöf, að ráða ekki yfir eigin líkama eða lífi. Samt er þetta raunveruleikinn fyrir fjölda einstaklinga á ári hér á landi sem eru sviptir lögræði eða sjálfræði. Þvingun og valdbeiting er alltaf ofbeldi í ýtrasta skilningi orðsins en er þó beitt reglulega í heilbrigðiskerfinu. Í einhverjum tilfellum kann það að virðast nauðsynlegt en oft getur því einnig fylgt enn meira ofbeldi, brot á mannhelgi og lífsgæðaskerðing. Afleiðingar sjálfræðissviptingar eru óöryggi, kvíði, þunglyndiseinkenni, einangrun. Staðreyndin er sú að nauðung, þvingun og ofbeldi fara ekki saman við læknandi meðferð. Í svörum við fyrirspurnum mínum til dómsmálaráðherra og heilbrigðisráðherra hefur komið fram að hér á landi hafa tæplega 200 einstaklingar verið lögræðissviptir og 400 til viðbótar sjálfræðissviptir síðustu tíu ár. Meðallengd sjálfræðissviptingar eru 393 dagar en meðallengd lögræðissviptingar eru 1.495 dagar, það er meira en fjögur ár. Dómsmálaráðuneytið, sem fer með málefni lögræðissviptra, hefur engar upplýsingar um ástæður sviptinganna. Aðspurður um hversu mörg hafi undirgengist þvingaða lyfjagjöf, verið vistuð á lokuðum geðdeildum eða í hve mörgum tilfellum lögræðissvipt fólk hefur dáið ótímabærum dauða vísaði dómsmálaráðherra á heilbrigðisráðherra. Í svari heilbrigðisráðherra var svo einfaldlega sagt að samræmd sjúkraskráning í sjúkraskrá um beitingu nauðungar eða þvingunarúrræða sé ekki til staðar og því séu engar upplýsingar til. Það virðist því enginn í stjórnsýslunni hafa minnstu hugmynd um afdrif þessa hóps sem býr við afar skert mannréttindi, oft í mörg ár. 

Herra forseti. Það er rétt, sem hv. þingmaður nefnir hér, að þessi málefni heyra í raun undir tvö ráðuneyti. Annars vegar heyra lögræðislögin undir dómsmálaráðherra og hins vegar hefur heilbrigðisráðherra farið með mál sem lúta að beitingu nauðungar, og það mál hefur auðvitað verið til umræðu á vettvangi þingsins. Af því að hv. þingmaður beinir því til mín hvernig mannréttindi þessa hóps verði tryggð vil ég bara vekja athygli á áliti umboðsmanns Alþingis sem hefur beint því til dómsmálaráðherra að taka það til skoðunar hvernig betur þurfi t.d. að skýra persónulegan rétt lögræðissviptra til kæru og hins vegar hvernig taka eigi á réttindum náinna aðstandenda þegar um lögræðissviptingu er að ræða. Það er alveg ljóst að við erum með töluverðan efnivið. Það hefur verið rætt á þinginu að endurskoða lögræðislögin. Ég var að reyna að fletta því upp meðan hv. þingmaður talaði en ef ég man rétt var samþykkt tillaga um að fara af stað í einhvern undirbúning að slíku verkefni. Ég held því að það séu engin sérstök átök um það á þinginu að það er mikilvægt að fara mjög ítarlega yfir þessi mál. Ég veit að heilbrigðisráðherra er staddur í miðju samráðsferli hvað varðar beitingu nauðungar og hefur boðað að þau mál komi aftur á borð þingsins að loknu því samráði. Ég get fullvissað hv. þingmann um að bæði dómsmálaráðherra og heilbrigðisráðherra eru með þessi mál til skoðunar þannig að þetta verði sem best gert og við getum tekið tillit til þeirra ábendinga sem fram hafa komið.

Forseti. Ég þakka hæstv. forsætisráðherra fyrir svörin en spurningin sem ég spurði var hvort henni fyndist staðan eins og hún er í dag ásættanleg. Í svari dómsmálaráðherra við fyrirspurn frá hv. þm. Andrési Inga Jónssyni, um þvingaða lyfjagjöf við brottvísanir, kemur fram að þegar brottvísa á fólki sem sótt hefur um alþjóðlega vernd hér á landi koma reglulega upp tilvik þar sem einstaklingar eru handteknir af lögreglu í aðdraganda brottvísunar og þeim gefin róandi lyf við handtöku, að sögn dómsmálaráðherra til að tryggja að viðkomandi skaði engan. Í framhaldinu sé þá hægt að framkvæma brottvísun meti læknir það óhætt. Mig langar að spyrja forsætisráðherra hvort hún finni til sömu ábyrgðar gagnvart þessum hópi sem ráðherra mannréttindamála og hvort henni finnist þessi framkvæmd ásættanleg.

Herra forseti. Ég get algerlega fullvissað hv. þingmann um að mannréttindi allra hópa eru alltaf til umræðu í forsætisráðuneytinu. Þar eru unnið núna að kortlagningu á stöðu mannréttinda hér á landi, útgáfa grænbókar er fram undan og sú stefnumótun verður grunnurinn að stofnun nýrrar sjálfstæðrar mannréttindastofnunar. Hv. þingmaður þarf því ekki að hafa áhyggjur af því að neinn einstakur hópur verði út undan í þeirri umræðu. Hvað varðar þau lög sem hv. þingmaður nefnir hér þá heyra þau undir dómsmálaráðherra og ef ég man rétt var sett á laggirnar nefnd undir forystu hv. þm. Þórhildar Sunnu Ævarsdóttur, flokksfélaga hv. þingmanns, sem átti einmitt að gera einhverjar tillögur að breytingum. Ég er fús til samtals, bæði við þann þingmann og þann sem hér spyr, um hvert eigi að stefna í þessum málum en það er alveg ljóst, eins og ég met stöðuna, að hér hefur verið ágætissamhljómur um að mikilvægt sé að ráðast í endurskoðun og skerpa á þessum lögum og reglum.

Hæstv. forseti. Undanfarin misseri hefur verið talað um þröngan húsakost dag- og göngudeildar blóð- og krabbameinslækninga á Landspítala. Á Sjúkrahúsinu á Akureyri er einnig veitt samsvarandi þjónusta. Ég tek undir að húsnæði dagdeildar Landspítala er löngu sprungið en húsnæði dagdeildar á Sjúkrahúsinu á Akureyri er líka löngu sprungið. Hvergi er næði eða pláss fyrir aðstandendur og lítið sem ekkert hægt að hreyfa sig eða eiga trúnaðarsamtöl sem eru hverjum einstaklingi nauðsynleg. Ef við skoðum starfsemistölur SAk frá janúar til september þá má sjá að rúmlega 8.500 einstaklingar hafa fengið þjónustu á göngudeild, þar af 1.559 einstaklingar vegna krabbameinslyfjagjafar en sú þjónusta fer stöðugt vaxandi. Í reglugerð um heilbrigðisumdæmi og hlutverk starfsemi og þjónustu heilsugæslustöðva, heilbrigðisstofnana og sjúkrahúsa segir að SAk sé ætlað að veita annars stigs heilbrigðisþjónustu og að einhverju leyti þriðja stigs þjónustu. Einnig segir að SAk sé ætlað að þróa öfluga dag- og göngudeildarþjónustu. Ég vil því spyrja hæstv. heilbrigðisráðherra hvernig hann ætlar að bregðast við þeirri þröngu stöðu sem nú blasir við Sjúkrahúsinu á Akureyri.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Önnu Kolbrúnu Árnadóttur fyrir að taka þetta mál hér upp. Það er alveg hárrétt, sem hv. þingmaður kemur inn á, aukningin er mjög mikil á göngudeild krabbameinsþjónustu á SAk sem og á Landspítala. Þetta er um 30% aukning á skömmum tíma - ég man í svipinn ekki hvort það er á tveimur eða þremur árum sem þessi aukning er birtast - þannig að húsnæðið er sprungið. Það liggur fyrir á framkvæmdaáætlun að byggja nýtt húsnæði og það þarf að reyna að hraða því eins og kostur er og það fer væntanlega af stað, það er komið í gegnum ferla. Þá erum við að tala um legudeild, þá rýmkar um aðra staði. Aukið fjármagn hefur verið sett í svokallaða tengibyggingu, sjúkrahúsapótek, þannig að það stendur allt til bóta. En auðvitað hefur maður áhyggjur af því að þetta taki of langan tíma. Þetta er eitt af þeim dæmum sem maður hefði viljað sjá gerast hraðar og gerast fyrr. En þetta er staðan og við verðum að vinna þetta náið með Sjúkrahúsinu á Akureyri. Þetta er í raun og veru bara sama staðan og er á Landspítalanum af því að við erum með alla þessa uppbyggingu þar. Auðvitað er verið að fara í gegnum mjög vandað ferli í allri uppbyggingunni sem á sér stað þar. Þar er m.a. verið að kanna ástand eldri bygginga og er skýrsla komin þar um og fer síðan í rýni í svokölluðum stýrihópi LSH. Það stendur til að Sjúkrahúsið á Akureyri fái aðgang að þeirri þekkingu sem þar hefur byggst upp, með þeirra aðkomu að sjálfsögðu. 

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra kærlega fyrir svarið og ég fagna því að hann er líka með á nótunum úti á landi. Það er nefnilega þannig að í hverri einustu viku ársins njóta u.þ.b. 50 sjúklingar þjónustu dagdeildarinnar á SAk sem að öðrum kosti þyrftu að fara suður til að hitta sérfræðinga með tilheyrandi kostnaði og umstangi. Það má heldur ekki gleyma því í þessari umræðu að það eru Sjúkratryggingar Íslands sem ákveða hversu oft einstaklingur getur sótt þjónustu til Reykjavíkur. Ég vil því spyrja hæstv. ráðherra: Er ekki kominn tími til að snúa þessu við og setja í samninga að læknar eigi að þjónusta ákveðinn fjölda íbúa landsins þar sem þeir búa?

Hæstv. forseti. Ég ítreka þakkir til hv. þingmanns fyrir að taka þetta hér upp. Ég vil bara árétta og taka undir með hv. þingmanni varðandi mikilvægi þess að efla og styðja þessa þjónustu fyrir norðan. Það eru þessi tvö stóru sjúkrahús með flóknustu aðgerðirnar og meðferðirnar sem við erum með og það er svo mikilvægt að styðja við starfsemina fyrir norðan, einmitt til þess að sjúklingar þurfi ekki að leggja á sig ferðir. Af því að hv. þingmaður var að tala hér um krabbameinsmeðferð þá er þekkingin og reynslan til staðar á Akureyri og það stendur til að styðja við það. Auðvitað er akkur í því að þurfa ekki að senda sjúklingana suður og þá styður hvort við annað í starfsemi beggja sjúkrahúsa sem þurfa að vinna þetta saman Þetta hefur verið í samningsmarkmiðum við sérfræðilækna. Það hafa svo sem verið aðeins skiptar skoðanir um hversu langt eigi að ganga eftir því hvaða sérfræðigreinar við erum að tala um, það er mismunandi þróun í þessu, og hvort það eigi að festa þetta í samninga og skylda. Það eru ekki alveg allir sammála því en það þarf að vinna með þetta. Það er aðeins snúið en þetta hefur verið inni í samningsmarkmiðum.

Virðulegur forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi um veitingu ríkisborgararéttar. Á þessu frumvarpi eru sex nöfn. Hv. þingmaður ætlar ekki að lesa nöfnin upp en þau liggja fyrir á þingskjalinu. Þetta er ekki hefðbundinn tími í sögulegu samhengi, hvenær við erum að veita ríkisborgararétt. Allsherjar- og menntamálanefnd bárust 75 umsóknir um ríkisborgararétt á vorþinginu og í síðasta þinghléi en skv. 6. gr. laga um íslenskan ríkisborgararétt, nr. 100/1952, veitir Alþingi ríkisborgararétt með lögum að fenginni umsögn Útlendingastofnunar og lögreglustjóra á dvalarstað umsækjanda. Allsherjar- og menntamálanefnd bárust einungis gögn vegna 30 umsókna á vorþinginu og lagði nefndin til að 12 yrði veittur ríkisborgararéttur. Var því nauðsynlegt að fresta afgreiðslu á hluta umsókna fram á haust þar til gögn hefðu borist og leggur nefndin því til að umsækjendunum, þeim sex sem hér eru tilgreindir, verði veittur ríkisborgararéttur að þessu sinni. Ég vona að það verði samþykkt hér í þingsal á næstu mínútum og langar þá að nota tækifærið og óska þessum einstaklingum til hamingju með að vera orðnir íslenskir ríkisborgarar þegar þar að kemur.