Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. stjórnskipunar- og þingskapanefndar (Björn Bjarnason) : Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nál. frá stjórnskipunar- og þingskapanefnd á þskj. 13 um frv. til laga um þingsköp. Um efnisatriði vísa ég til þess sem fram kom þegar formaður nefndarinnar, hv. 1. þm. Austurl., gerði ítarlega grein fyrir málinu við 1. umr. hér í vikunni. Eins og kom fram í máli hans hélt nefndin sameiginlega fundi með neðrideildarnefndinni og ræddi þá flest atriði frv. og samþykkti fyrir sitt leyti þær brtt. sem afgreiddar voru í Nd. og fluttar voru af stjórnskipunar- og þingskapanefndinni þar. Nefndin hefur einnig komið saman eftir að afgreiðslu Nd. á málinu lauk og er sammála um að mæla með því að frv. verði afgreitt óbreytt frá deildinni eins og það liggur fyrir á þskj. 11. Þrír hv. þm. skrifa undir nál. með fyrirvara, þ.e. fulltrúar Framsfl. í nefndinni, hv. 1. þm. Austurl. og hv. 2. þm. Suðurl. Enn fremur skrifar fulltrúi Kvennalistans, hv. 15. þm. Reykv., undir nál. með fyrirvara en ég býst við að þau geri grein fyrir því á eftir í hverju fyrirvari þeirra er fólginn. Í nefndinni urðu töluverðar umræður um þá breytingu sem varð á 14. gr. frv. í meðförum Nd. þegar ákveðið var að fjölga nefndarmönnum í fjárlaganefnd úr níu í ellefu. Menn deildu í sjálfu sér ekki um þá ákvörðun að fjölgað skyldi í nefndinni, að vísu voru athugasemdir við það, en meginatriðið í umræðum nefndarmanna var aðferðin sem var beitt við þetta. Menn töldu að þar sem stefnt hefði verið að því við afgreiðslu málsins að samstaða yrði milli þingflokka um málið þá hefði verið betur staðið að málinu með því að hugmyndin um ellefu manna fjárlaganefnd hefði komið fram á fyrri stigum þess en rétt á þessu lokastigi sem raun bar vitni um í Nd. og voru menn í sjálfu sér sammála um það að æskilegt hefði verið að standa þannig að málinu. Á hinn bóginn var á það bent að hér væri um atriði að ræða sem samið hefði verið um milli flokka á þessu stigi og í sjálfu sér væri ekkert óeðlilegt við það að þannig væri staðið að afgreiðslu mála hér á hinu háa Alþingi. Þótt það væri mikilvægt atriði þá væri hitt aðalatriðið, að menn væru í megindráttum sammála um ágæti þess að ellefu manns yrðu í fjárlaganefndinni. Á fundum nefndarinnar komu fram nokkur atriði sem nefndin taldi ástæðu til að geta um sérstaklega í nál. þótt ekki væru lagðar fram neinar brtt. frá henni. Þessi atriði eru talin upp í nál. og ég skal gera örstutta grein fyrir þeim. 1. Stöðugt útvarp frá Alþingi. Nefndin er á einu máli um að kanna beri hvort það sé tæknilega mögulegt og hvaða kostnaður því fylgir að útvarpa á sérstakri rás umræðum frá Alþingi. Slíkt er miklu auðveldara nú eftir að Alþingi verður komið í eina málstofu en þegar tvær deildir störfuðu samtímis. Nefndin leggur til að forsætisnefndin óski eftir því við Ríkisútvarpið að kannað verði hvaða kostnaður fylgi þessu. 2. Fundatímar þingsins. Nefndin beinir þeim tilmælum til forsætisnefndar að hún kanni nú í sumar hvort ekki gæti náðst samstaða um að breyta fundatímum þingsins þannig að þeir hefjist eitthvað fyrr en nú er. Áður fyrr hófust þingfundir kl. 1.30 en síðan var reglulegum fundatíma breytt til kl. 2, eins og hann er núna, en fyrir örfáum árum var líka gerð sú breyting að hefja fundi í sameinuðu þingi á fimmtudögum kl. 10, fyrirspurnafundi, og mun það vera mál flestra að það hafi gefist vel. Nefndin er ekki með ákveðnar hugmyndir um hvernig þetta ætti að vera en beinir þessum tilmælum til forsætisnefndar. Eitt ber þó að nefna í þessu sambandi sem ekki má gleymast og það er að fyrir hádegi fer nú fram allt nefndastarf þingsins og það má ekki ganga á þann tíma sem nefndunum er ætlaður til starfa nema gera jafnframt einhverjar ráðstafanir til þess að það starf geti gengið eðlilega fyrir sig. 3. Meðferð fjárlagafrv. Nefndin er í megindráttum samþykk þeirri skipan sem taka á upp en beinir þeim tilmælum til væntanlegrar fjárlaganefndar og forseta þingsins að gengist verði fyrir því í sumar áður en nefndin hefur störf að setja strax í upphafi einhverjar starfsreglur sem bæði nefndin og fastanefndirnar geta starfað eftir. Að dómi nefndarinnar er hyggilegt að að þessu verki komi bæði fjárlaganefndin, þeir þingmenn sem hafa átt hvað mestan þátt í þeirri vinnu sem fram hefur farið við undirbúning þingskapafrv. og mótuðu þessar hugmyndir á fyrra stigi um breytingar á meðferð fjárlagafrv. og þeir aðilar sem hafa haft mest samskipti við nefndina, þ.e. fjmrn. og Fjárlaga- og hagsýslustofnun annars vegar og Ríkisendurskoðun hins vegar ásamt auðvitað starfsmönnum Alþingis. Þetta telur nefndin mjög hyggilegt að gera frekar fyrr en seinna. 4. Störf fastanefnda. Nefndin hvetur til þess að fastanefndir hefji þegar í sumar störf. Þær hafa til þess umboð fram til 1. okt. Það er mikilvægt að þær noti sumarið til þess að undirbúa haustþingið eftir því sem ástæða þykir til. 5. Húsnæðismál Alþingis. Um þau urðu talsverðar umræður hér við 1. umr. um frv. til stjórnarskipunarlaga. Nefndin beinir því til forsætisnefndar að hún hraði athugun á húsnæðismálum Alþingis í því skyni að fá niðurstöðu í þau mál. Ég skal svo ekki, herra forseti, lengja þessa umræðu en legg til að málið verði afgreitt óbreytt til 3. umr.

Halldór Ásgrímsson : Herra forseti. Frsm. nefndarinar, hv. þm. Björn Bjarnason, hefur gert grein fyrir því nál. sem allir nefndarmenn rita undir og hef ég í sjálfu sér engu við það að bæta. Þótt margt megi segja um þetta mál þá höfum við rætt það svo ítarlega að ég ætla ekki að nota þennan tíma til að lengja þá umræðu. Ég vildi aðeins gera grein fyrir því að ástæðan fyrir því að ég rita undir þetta nál. með fyrirvara er einfaldlega sú að það var staðið að þessu máli með þeim hætti að gengið var til verksins þannig að ná ætti samstöðu milli allra þingflokka hér á Alþingi um þetta mikilvæga mál. Síðan gerist það skyndilega, eftir að málið hafði verið útrætt í nefnd í Nd., að fulltrúar stjórnarflokkanna koma sér saman um breytingu að því er varðar fjvn. án samráðs við aðra. Það er að sjálfsögðu rétt hjá hv. þm. Birni Bjarnasyni að meiri hluti á Alþingi á hverjum tíma getur að sjálfsögðu gert þær breytingar sem hann telur æskilegar og varða samkomulag á milli flokka. Það viðurkennum við að sjálfsögðu sem störfum í stjórnarandstöðu. Það er hins vegar mjög sjaldgæft að stofnað sé til mála með þeim hætti sem gildir um þetta mál og það verður að halda það í heiðri ef gott samstarf á að takast. Þetta hefur í sjálfu sér verið viðurkennt af öllum nefndarmönnum og verður því að líta svo á að hér hafi verið um mistök að ræða. Með þessu erum við á engan hátt að halda því fram að við höfum ekki verið tilbúnir til samkomulags um þetta mál í Framsfl. ef mikill meiri hluti hefði viljað þessa breytingu. Það má segja að á það hafi ekkert reynt. Við verðum að sjálfsögðu í starfi sem þessu að sætta okkur við breytingar sem mikill meiri hluti þingsins vill gera. Þetta er orðinn hlutur en að öðru leyti tel ég ekki ástæðu til að ræða þetta mál meira. Við höfum gert það nægilega. Ég er að öllu öðru leyti ánægður með það samstarf sem hefur átt sér stað í þessu máli. Það var bæði lærdómsríkt og gagnlegt og ágæt samstaða ríkti meðal nefndarmanna í þeirri vinnu sem þarna fór fram. Ég ætla ekki að orðlengja þetta frekar, virðulegi forseti, en vildi aðeins gera grein fyrir ástæðu þess að ég undirritaði þetta nál. með fyrirvara.

Jón Helgason : Herra forseti. Mér finnst það satt að segja dapurlegur endir á meðferð þessa máls sem búið er að leggja mikla vinnu í að ná samstöðu um og allir hafa lagt sig fram um það að þá skyldu stjórnarflokkarnir taka til þess bragðs að ákveða að afgreiða það með meirihlutavaldi eftir að nefndarvinnu var lokið. Það er ástæðan fyrir mínum fyrirvara. En ég vil láta í ljós þá von og einlægu ósk að þessi vinnubrögð, sem þarna voru tekin upp, boði ekki framhald þeirrar vinnu sem nú þarf að fara fram um þetta mál hér í þinginu. Í nefndarstarfinu lögðum við nefndarmenn einmitt áherslu á það að við stjórn þingsins nú að lokinni breytingu yrði reynt að ná sem víðtækastri samstöðu allra flokka sem fulltrúa eiga á Alþingi þannig að um stjórn þingsins, stefnu og vinnubrögð næðist sem best samkomulag. Það veitir sannarlega ekki af því. Að sjálfsögðu hefur þessi breyting í för með sér að að mörgu þarf að hyggja og það nú þegar eftir að breytingin hefur átt sér stað. Ég vil taka undir það sem stendur í nál. að nú þegar kjósi fastanefndir sér forustu þannig að þær séu reiðubúnar að hefja störf. Þessi breyting þarf að leiða til þess að nefndastörf verði mikilvægari og að einhverju leyti draga úr umræðum um mál í Alþingi. Kannski getur sú hugmynd sem hér er varpað fram um opna nefndafundi og útvarp frá Alþingi, útvarp frá nefndafundum þar sem menn skiptast á skoðunum um málið, komið að nokkru leyti í staðinn fyrir umræðu í þinginu. En ég held að það sé mjög mikilvægt að skipuleggja starfið vel til þess að tíminn nýtist sem best. Eitt atriði annað langar mig að minnast á við þetta tækifæri og það eru erlendu samskiptin. Mér finnst það ekki vera mikið sem um þau er fjallað í þessum þingsköpum þó að umfang þeirra fari sífellt vaxandi. Því hlýtur að reyna mjög á ákvæðið sem er í þingsköpunum um það að stjórn þingsins setji þarna ákveðnar reglur til þess að þessi samskipti verði í eðlilegu horfi og sem markvissust og þannig að allir þingmenn geti fylgst með því sem þar fer fram. Það er margt meira sem hægt væri að fjalla um en aðalatriðið er þetta að menn taki nú höndum saman og verði samtaka um að vinna að framkvæmd þessarar breytingar þannig að sem best megi fara.

Kristín Einarsdóttir : Virðulegi forseti. Ég skrifaði undir nál. stjórnskipunar- og þingskapanefndar með fyrirvara. Mínir fyrirvarar eru nokkuð almenns eðlis. Ég hef af því vissar áhyggjur að þessi þingsköp séu þannig að hægt sé að beita þeim á þann hátt að meiri hlutinn geti gengið fram hjá minni hlutanum. Ég hef þá í huga 3. gr. þar sem eru ákvæði um kosningu varaforseta og einnig 20. gr., sem mér yfirsást þangað til ég fór að kanna málið betur, en þar varð á breyting sem ég held að geti á vissan hátt verið eilítið hættuleg, þó svo að ég sé ekki þar með að segja að það sé ætlunin. Eins og greinin hljóðar núna er hægt að halda nefndafundi ef meiri hluti nefndar samþykkir það. Ég hef af því vissar áhyggjur að þar með sé hægt að halda nefndafundi á meðan á þingfundi stendur. Ég hef af þessu vissar áhyggjur þó ég sé ekki að segja að þetta sé sett þarna inn til þess að hægt sé að beita því þannig að meiri hlutinn geti alltaf haldið fundi þegar þeim dettur í hug þó svo að minni hlutinn vilji taka þátt hér í umræðum á þingfundi. Ég vil vekja máls á þessu hér, ekki svo að skilja að ég búist við því að þessu verði misbeitt heldur einungis að segja að ég samþykki þetta í trausti þess að þessum þingsköpum verði ekki beitt nema á jákvæðan hátt, ekki neikvæðan. En það eru t.d. þessar tvær greinar sem ég hef vissar áhyggjur af þó svo ég hafi enga ástæðu til að ætla það að núverandi meiri hluti sé að setja þetta þannig að þeir ætli sér að misnota þetta heldur er ég einungis að vara við því og ég vil ekki túlka þetta á neikvæðan hátt heldur eingöngu á jákvæðan. Mér er viss þyrnir í augum hve mikið ræðutími manna er takmarkaður, t.d. í utandagskrárumræðum, þó ég telji það sem hér hefur verið sæst á málamiðlun sem ég get sætt mig við. Ég er einnig ósátt við það hvernig er hægt að samþykkja mál hér í þinginu, þ.e. að ekki skuli einhver lágmarksfjöldi þingmanna þurfa að segja já til þess að frv. verði að lögum eða ályktun Alþingis samþykkt. Ég tel að það sé ekki heppilegt fyrirkomulag að það skuli vera hægt að allt niður í einn geti sagt já ef allir hinir sitja hjá. Ég tel þetta ekki eðlilegt og er búin að margminnast á þetta bæði á fundum nefndanna og hér í þessari deild. En þetta er niðurstaðan og auðvitað sætti ég mig við þá niðurstöðu sem meiri hlutinn kemst að en ég vil lýsa því hér að ég tel þetta fyrirkomulag ekki heppilegt. Almennt vil ég segja að ég vonast til að þessi þingsköp verði Alþingi til farsældar og okkur sem hér störfum nú og í framtíðinni og að þeim verði aldrei beitt á neikvæðan hátt heldur einungis í anda lýðræðis.

Svavar Gestsson : Herra forseti. Eins og fram kemur á nál. þá skrifa ég undir nál. án fyrirvara og stend þannig fyrir hönd Alþb. að þessum breytingum sem hér er verið að gera á þingsköpum Alþingis í tilefni af því að verið er að breyta stjórnarskrá landsins. Ég tel að þau þingsköp sem hér er verið að samþykkja hafi mjög marga kosti. Í fyrsta lagi þá geti þessi þingsköp tryggt opnara þinghald en verið hefur t.d. með þeim ákvæðum sem þar eru um hugsanlega opna nefndafundi og um beint útvarp frá Alþingi. Í öðru lagi þá geti þessi þingsköp tryggt lýðræðislegra þingstarf en ella, m.a. með því að stjórnarandstaða eigi lögbundna aðild í raun og veru að kosningu varaforseta og vegna yfirlýsinga sem fram hafa komið frá stjórnarliðinu um að það verði rætt að stjórnarandstæðingar geti átt formenn í einstökum nefndum. Í þriðja lagi tel ég að þingsköpin eins og þau líta hér út muni í raun og veru tryggja allvel rétt minni hluta, m.a. vegna þess að þröskuldurinn til þess að samþykkja bráðabirgðaafbrigði er hærri en hann var. En það ber líka að viðurkenna það sem fram kom hér hjá hv. 15. þm. Reykv. að samkvæmt þessum þingsköpum hefur meiri hlutinn mjög mikinn rétt. Það veltur því mjög mikið á meiri hlutanum núna fyrstu skrefin hvernig þróunin verður við framkvæmd hinna nýju þingskapa og að meiri hlutinn misbeiti ekki valdi sínu á neinn hátt gagnvart minni hlutanum. Það væri náttúrlega mjög alvarlegur hlutur ef menn áttuðu sig ekki á því að við erum núna að ganga inn í algerlega nýtt skeið við framkvæmd þinghaldsins og að við skiljum það, bæði sem erum í minni hlutanum og þeir sem skipa meiri hlutann núna, að það er um að ræða alveg sérstakar skyldur sem á báðum þessum mikilvægu þáttum þingsins liggja, stjórnarliði og stjórnarandstöðu. Eitt af því allra mikilvægasta við breytinguna sem nú er að ganga yfir er það að gert er ráð fyrir að þingmennirnir séu í raun og veru starfandi allt árið og það sé hægt að kalla þingið saman hvenær sem er. Ég bendi í þessu sambandi á það að nú er rætt um að hugsanlega verði gengið frá samningum í næsta mánuði um Evrópskt efnahagssvæði. Við þær aðstæður að við höfum ný þingsköp og þar með nýjan þátt í stjórnskipuninni þá tel ég að ætti að kalla þingið saman til aukafundar til að fjalla um slíkt mál fremur en að ríkisstjórnin ein afgreiði málið með þeim hætti sem verið hefur. Ég held að við þurfum að gera okkur grein fyrir því að þarna reynir í raun og veru mjög mikið á ríkisstjórnina varðandi framkvæmd hinna nýju þingskapa. Ef ríkisstjórnin afgreiðir mál eins og EES-málið svo að segja með hefðbundnum gamaldags hætti, þeim að ljúka málinu af sinni hálfu einhvern tímann snemma sumars og leggja það svo fyrir þingið í haust, þá er það í raun og veru mjög slæm byrjun á framkvæmd hinna nýju þingskapa. Í þessum efnum geri ég ráð fyrir því að stjórnarliðar kunni að segja: Já, en þá verðum við að hafa tryggingu fyrir því af hendi stjórnarandstöðunnar að málefnalega verði um málið fjallað og menn séu ekki að ræða um mjög marga aðra hluti á slíku sérstöku þingi en það er boðað saman til að fjalla um. Þá liggur auðvitað sú skylda á okkur stjórnarandstæðingum að halda þannig á málum. En aðalatriðið er það að menn bindist samtökum um það, stjórn og stjórnarandstæðingar, að framkvæma hin nýju þingsköp í anda þeirrar umræðu sem fram hefur farið og að menn loki ekki máli eins og t.d. EES-málinu öðruvísi en að þingið verði kallað saman. Ég er alveg sannfærður um það að við þessar aðstæður, að ný ríkisstjórn og nýtt þing standi svona að málum á grundvelli hinna nýju þingskapa, þá munum við strax geta í sameiningu mótað hér allt önnur og mér liggur við að segja með fullri virðingu fyrir öllum þroskaðri þingræðisleg vinnubrögð en stundum hafa sést hér án þess að ég sé að nefna einstök nöfn í þeim efnum og á sjálfur vafalaust þátt í því að hlutirnir hafa verið alla vega hér eins og fleiri. Þetta vildi ég nefna til að undirstrika það að hér er um að ræða mikilvægt mál sem ég sem fulltrúi og minn flokkur, sem nú er í stjórnarandstöðu, lítur þannig á að honum beri skylda til að vanda sig við að framkvæma. Ég tel t.d. að sumt af því sem er í nál. og hv. 3. þm. Reykv. gerði grein fyrir hér áðan sé mjög mikilvægt. Varðandi fjárlaganefndina alveg sérstaklega að hún temji sér allt önnur vinnubrögð heldur en verið hefur. Og að þarna sé mikil skylda bæði á okkur í stjórnarandstöðunni en líka stjórnarliðinu. Og að menn reyni í raun og veru að setja sig inn í alveg nýja tíma og ímyndi sér svo að segja að við séum að ganga hér að ónumdu landi og ætlum að byggja það eins og við teljum skynsamlegast, en ekki eins og var gert í fyrra og hittiðfyrra og fyrir 20 árum og 30 árum og 40 árum.

Umhverfisráðherra (Eiður Guðnason) : Virðulegi forseti. Þannig háttar til að ég kom að þessu máli á sínum tíma sem þingflokksformaður Alþfl. og átti ásamt öðrum þingflokksformönnum nokkurn þátt í að móta þær tillögur sem sigla nú hraðbyri til þess að verða lög. Einnig hafði ég raunar átt sæti í nefnd sem endurskoðaði þingsköp á sínum tíma þar áður. Ég hef skrifað undir þetta nál. án fyrirvara og styð þær breytingar sem hér er gert ráð fyrir að verði að lögum. Að vísu skal það fúslega játað að um einstök atriði hér má hafa margar skoðanir og rökstyðja allar vel. Það er eitt atriði sem ég vil aðeins nefna í þessari umræðu sem ég er ekki fullsáttur við, enda þótt ég hafi um það ekki gert neinn ágreining og muni ekki gera það. Ég held að það sé misráðið þegar fyrirspurnir eru til umræðu að aðrir tali en fyrirspyrjandi og sá ráðherra sem svarar, einfaldlega vegna þess að þær ræður sem þar verða fluttar verða yfirleitt hvorki fugl né fiskur og bæta litlu við umræðuna. Ef menn vilja ræða þau mál sem ber á góma í fyrirspurnum þá geta menn auðvitað tekið þau upp með öðrum hætti. En ég geri engan ágreining enda er þetta minni háttar mál. Ég held að efnislega hefði verið skynsamlegra að hafa þetta þannig að eingöngu fyrirspyrjandi og sá sem svarar tækju til máls. Ég held að við séum hér á merkum tímamótum og get alveg heils hugar tekið undir með hv. 9. þm. Reykv. um það að nú getur orðið mikil breyting og breyting til batnaðar í störfum þingsins. En það er eins og ævinlega að veldur hver á heldur og það erum við öll sem eigum hér sæti og forsætisnefnd og forseti. Það er því ákaflega mikið undir því komið hvernig framkvæmdin verður á þessum lögum. Textinn er ekki nema hálf sagan, hvernig framkvæmdin verður skiptir auðvitað mjög miklu máli. Mér hefði fundist líka að stíga hefði mátt nokkru lengra í þá átt að setja skorður við löngum ræðuhöldum. En mér er alveg ljóst að það er umdeilt efni og ágreiningsefni margra hér. En ég held að það hafi ekki skaðað að settar verði þrengri skorður í þeim efnum. En einkanlega held ég þó og tek þar enn og aftur undir með hv. þm. Svavari Gestssyni að það þurfi kannski svolítið meiri þroska, held ég að hann hafi sagt eða eitthvað í þá veruna. Ég held að það eigi að gera miklu meira af því en gert hefur verið að þingflokkar geri með sér samkomulag, þegar verið er að ræða meiri háttar mál, um það hvernig umræðan skuli fram fara. Og að það samkomulag haldi. Oft hafa verið gerðar slíkar tilraunir þingflokksformanna og forseta um það að ætla umræðu um ákveðið efni svo og svo langan tíma. En það hefur nú verið allur gangur á hvernig það hefur haldið. Ég held að það mundi verða mjög til bóta og gera umræðu alla og umfjöllun mála hér á löggjafarþinginu markvissari, einbeittari og áheyrilegri ef menn kæmu sér saman um ramma fyrir umræður þar sem ræður væru ekki mjög langar. Ég held að það sé meginatriði og það sem kannski skilur þinghaldið hér hjá okkur mest frá því sem tíðkanlegt er t.d. á Norðurlöndunum er þessi ómarkvissa umræða út um víðan völl. Sömuleiðis held ég, eins og var raunar vikið að hér áðan, að þetta með að kalla þing saman utan hins hefðbundna þingtíma sé nauðsynlegt og gott og gagnlegt alveg burt séð frá því hvaða meginmál er til umfjöllunar. Þá er ég ekki að tala sérstaklega um samningana um Evrópskt efnahagssvæði, alls ekki, bara önnur mál sem eru mikilvæg. Til þess að ríkisstjórn, hver sem hún er, og það veit ég að hv. þm. Svavar Gestsson og fleiri hér geta tekið undir, að forsenda þess að þing verði kallað saman er auðvitað sú að það verði samkomulag um þinghaldið í öllum meginatriðum og þingið sé kallað saman af sérstöku tilefni til að ræða sérstakt mál og menn virði það samkomulag, enda þótt freistandi sé að efna til flugeldasýninga af ýmsu tagi undir slíkum kringumstæðum. Þá verða menn líka að sýna þann þroska, svo ég noti aftur það orð, að hafa þinghaldið skipulegt, samfellt og láta það snúast um það mál sem kveikti umræðuna. Þetta held ég að skipti ákaflega miklu máli. Ég endurtek og legg á það þunga áherslu að ég held að það sé jafnmikið komið undir framkvæmd þessara þingskapa og hinum skrifaða texta sem hér liggur fyrir og það veltur því á miklu hvernig til tekst um framkvæmdina. Sjálfsagt má það vera rétt og eðlilegt að þessi þingsköp verði endurskoðuð mjög fljótlega í ljósi fenginnar reynslu því áreiðanlega mun nauðsynlegt reynast að gera á þeim einhverjar breytingar. Einu atriði langaði mig, herra forseti, til að víkja að áður en ég lýk máli mínu og það var atriði sem hv. 15. þm. Reykv. nefndi hér áðan varðandi það að í raun er hægt að samþykkja með einu já - atkvæði við nafnakall. Þetta er auðvitað rétt ábending og yfirborðsrökin sem hafa verið flutt í því máli hljóma nokkuð vel. En um þetta var ítarlega rætt og fjallað í nefndinni sem málið fékk til umfjöllunar í þessari hv. deild. Auðvitað er það svo að í rauninni er enginn munur á því hvort það er einn sem segir já eða hvort það eru 17 sem segja já, vegna þess að það er alltaf mikill minni hluti og ég sé ekki að það séu rök í sjálfu sér. Hins vegar eru meginrökin þau að með því að greiða ekki atkvæði eru þingmenn auðvitað að taka afstöðu í málinu. Ég skil að sumu leyti þann málflutning sem þeir sem hafa þessar skoðanir hafa hér í frammi. En ég get ekki á hann fallist og mér heyrðist það vera mjög almenn skoðun í nefndinni þegar þetta var rætt að það hafði ekki hljómgrunn. Ég ætla ekki, herra forseti, að hafa þessi orð fleiri. Ég held að hér sé verið að vinna mjög gott verk og ég get út af fyrir sig tekið undir með þeim sem hér hafa sagt að það er miður og mér þykir það persónulega miður að upp skuli hafa komið ágreiningur nokkur um nefndarkjör á síðustu stigum málsins. Ég tek undir það. Mér þótti það miður og hefði verið betri svipur á því ef þetta hefði getað til efnda gengið í góðu samkomulagi. En það er nú bara eins og hlutir gerast hér og varð ekki við gert í þessu tilviki. En hér er verið að vinna gott verk og ég vona að það verði störfum á hinu háa Alþingi til góðs.

Frsm. stjórnskipunar - og þingskapanefndar (Björn Bjarnason) : Herra forseti. Ég tel að þessar umræður sem hér hafa farið fram endurspegli þær umræður sem fóru fram í nefndinni og hér hafi komið fram þau atriði sem á var drepið í umræðum innan nefndarinnar. Mér finnst að vísu heldur fast að orði kveðið þegar það er kallað mistök að fjölgað hafi verið úr níu í ellefu í fjárlaganefndinni. Eins og ég sagði þá deildu menn um aðferðina en um hina efnislegu niðurstöðu er víðtæk samstaða og greinilega og, eins og hér hefur komið fram, út fyrir raðir stjórnarflokkanna. En ég tel að ekki eigi að líta á þessa aðferð sem þarna varð að nota á þessu stigi málsins sem neina vísbendingu um það hvernig menn ætla að vinna á grundvelli hinna nýju þingskapa, þvert á móti tel ég að í þingsköpunum séu ýmis ákvæði sem eigi að tryggja sem víðtækasta samstöðu um meðferð mála hér á Alþingi og unnt verði að leysa úr þeim ágreiningi sem þar kemur á sem málefnalegastan hátt og sem lýðræðislegastan og þingsköpin miði að því að tryggja slíka málsmeðferð. Er það mikils virði og fer náttúrlega eftir hugarfari hvernig að er staðið. En það hlýtur að verða markmið allra sem hér eru og allra á Alþingi að fyrstu skrefin verði á þann veg að þessi samstaða verði sem víðtækust og góður samstarfsandi myndist á grundvelli hinna nýju reglna. Ég vildi aðeins í tilefni af orðum hv. 9. þm. Reykv. um nauðsyn þess að kallað yrði saman sérstakt þing í sumar ef þróun mála í viðræðum EFTA og Evrópubandalagsins um Evrópskt efnahagssvæði gæfi tilefni til minna á það að í hinum nýju þingsköpum er gert ráð fyrir að fastanefndir þingsins starfi allt árið. Menn verða í umræðum um annars vegar nauðsyn þess að kalla saman aukaþing og hins vegar þau málefni sem fyrir þingið koma að huga að hlutverki nefndanna og að allar nefndirnar sitja nú allt árið en ekki aðeins utanrmn. eins og áður var. Og að það komi til álita almennt þegar menn velta því fyrir sér hvort ástæða sé til að kalla þing saman eða Alþingi taki afstöðu til einstakra mála sem upp koma hverju sinni. Þá er auðvitað mun viðaminna að kalla fastanefndir saman til fundar til að ræða um einstök málefni. Í þingsköpum eru líka ákvæði um það að þessar nefndir geti haldið fundi fyrir opnum tjöldum þannig að þingmenn gætu látið að sér kveða um málefni án þess að ráðist yrði í jafnviðamikið verkefni og það að kalla þingið allt saman til fundar. Við höfum nú verið hér að störfum í bráðum þrjár vikur. Eins og við vitum þá var þetta þing kallað saman til þess að samþykkja og staðfesta þær breytingar sem við erum hér að fjalla um. Í raun og veru held ég að tæknilega séð hafi verið unnt að vinna það verk á rúmlega viku eða svo. Við höfum þó gefið okkur þrjár vikur til að vinna þetta starf og þar hefur blandast náttúrlega inn í að við erum með nýja ríkisstjórn sem hefur gert grein fyrir stefnu sinni. En ég vona að þetta þinghald, þótt það hafi verið gagnlegt allt saman, gefi ekki vísbendingu um það að aukaþing sem kölluð yrðu saman þyrftu að dragast á langinn eins og raun hefur orðið hér. Það væri æskilegast að sjálfsögðu, eins og hæstv. umhvrh. nefndi, að þegar menn ákveða að kalla saman þing af sérstöku tilefni sé alveg búið að ákveða það fyrir fram í samvinnu milli þingflokka hvernig að málsmeðferð verði staðið. Ég vildi aðeins láta þetta koma hér fram og ítreka að í umræðunum annars komu fram þau meginsjónarmið sem komu fram í umræðunum í nefndinni.