Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ég beini fyrirspurn til hæstv. forsætisráðherra sem gegnir einnig því hlutverki að vera formaður Vísinda- og tækniráðs, þar sem lagðar eru línurnar í stefnumótun hvað varðar rannsóknir og nýsköpun og hvað varðar hvert eigi til að mynda að stefna í markáætlun og öðrum slíkum tækjum sem stjórnvöld hafa til að hafa áhrif á rannsóknastefnu stjórnvalda. Ástæða þess að ég spyr er sú að Ísland liggur norðarlega og við fáum sífellt og ítrekaðar fréttir af áhrifum loftslagsbreytinga sem fáir efast um lengur. Nú síðast kynnti vísindanefnd Sameinuðu þjóðanna nýja skýrslu í haust. Hún sýndi þá þróun frá síðustu skýrslu þar á undan, sem kom árið 2007, að jöklar hafi bráðnað hraðar en áður var gert ráð fyrir, að yfirborð sjávar hafi hækkað hraðar og við vitum alveg hvað hækkun sjávarborðs þýðir fyrir íbúa á láglendari svæðum. Þessar breytingar geta líka haft þau áhrif að sjálfsögðu að veðurfar verði öfgakenndara og síðan eru ýmsar afleiðingar sem eru kannski ekkert ræddar í daglegu tali eins og til að mynda súrnun sjávar sem við höfum tekið til umræðu í hv. umhverfis- og samgöngunefnd í sambandi við losun á koldíoxíði. Að sjálfsögðu erum við yfirleitt að hugsa um gróðurhúsaáhrif í andrúmslofti þegar við ræðum um aukna losun á koldíoxíði, en talsvert af koldíoxíðinu finnst líka í sjó og getur haft veruleg áhrif á lífríki sjávar og ekki síst hér á norðurslóðum þar sem hafið er jafnvel talið viðkvæmara en önnur svæði, það er ferskvatnsblandaðra en önnur hafsvæði og þá er sjórinn viðkvæmari fyrir sýrustigsbreytingum. Við getum því verið að horfa fram á miklar vistkerfisbreytingar hér á næstu árum og áratugum. Það sem skiptir mestu í þessum málum er að við þurfum að hafa gögn og við þurfum að hafa rannsóknir til að byggja alla okkar ákvarðanatöku á. Þegar við horfum til að mynda til súrnunar sjávar skiptir þar mjög miklu máli að standa að reglulegri vöktun, því að þar tekur það ekki eitt kjörtímabil að fá niðurstöður, þar þurfum við að horfa til lengri tíma og fylgjast með. Þetta er auðvitað ein af undirstöðum fyrir okkar efnahag, þ.e. lífríki sjávar hér í kringum okkur, fyrir utan hinar hnattrænu afleiðingar sem ég hef ekki tíma til að fjölyrða um hér, en vænti þess að hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar séu vel heima í. Mér finnst við hæfi að spyrja hæstv. ráðherra hvort hann telji ástæðu til þess að Íslendingar leggi með einhverjum hætti sérstaka áherslu á að kanna loftslagsbreytingar, sýrustig sjávar og fleiri veðurtengda þætti í rannsóknum á Íslandi, til að mynda í tengslum við gerð markáætlana. Það er þó ekkert eina leiðin. Við höfum horft til að mynda á nágrannalönd okkar fara þær leiðir í vísindarannsóknum að þar eru settar á laggirnar ákveðin öndvegissetur í rannsóknum sem þykja þjóðhagslega 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni nokkuð áhugaverða fyrirspurn um mikilvægar rannsóknir. Í nóvember síðastliðnum samþykkti Vísinda- og tækniráð nýja stefnu ársins 2016. Meðal verkefna samkvæmt stefnunni er að skilgreina sérstaklega þau viðfangsefni sem krefjast langtímafjármögnunar og leita leiða til að tryggja fjármögnun þeirra og hagnýtingu til rannsókna og nýsköpunar. Þau rannsóknarverkefni sem hér er spurt um sérstaklega og lúta að vöktun og mælingum á íslensku lífríki eru dæmi um verkefni sem krefjast langtímafjármögnunar. Slík verkefni þarf, eins og áður segir, að skilgreina vel og forgangsraða í samræmi við stefnu Vísinda- og tækniráðs. Á vegum forsætisráðuneytisins vinnur nú starfshópur að aðgerðaáætlun á grundvelli hinnar nýju stefnu Vísinda- og tækniráðs. Sú vinna er í fullum gangi og verða drög að aðgerðaáætluninni kynnt fyrir ráðinu á næsta fundi sem haldinn verður í mars. Íslenskir vísindamenn vinna að margvíslegum rannsóknarverkefnum sem beinast að loftslagsbreytingum, sem sagt verkefnum innan rammaáætlunar ESB, og ekki síst verkefni sem forsætisráðherrar Norðurlandanna komu af stað og nefnist Toppforskningsinitiativet - TFI, og beinist að loftslagsbreytingum, umhverfi og orkumálum þar sem t.d. Veðurstofan og Háskóli Íslands eru virkir þátttakendur. Þá hafa íslenskir vísindamenn að auki verið í samstarfi við vísindamenn í Bandaríkjunum og Kína á þessu sviði. Rannsóknir á loftslagsbreytingum, sýrustigi sjávar og öðrum veðurtengdum þáttum, eru að mínu mati í flokki mikilvægra rannsóknarverkefna sem brýnt er að huga að. Hvert vægi og forgangur slíkra rannsóknarverkefna á að vera gagnvart öðrum mikilvægum verkefnum er hins vegar sérstakt úrlausnarefni sem leysa þarf úr á hverjum tíma með hliðsjón af því takmarkaða fjármagni sem er til reiðu, en þessi vinna stendur sem sagt yfir í samræmi við þá yfirferð sem Toppforskningsinitiativet hefur lagt í.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svarið. Hér hefur ekki verið mikið fjármagn í samkeppnissjóðum á sviði vísindarannsókna og við höfum rætt það talsvert oft í þessum sal. Það var svo aukið og svo dregið úr því, ég ætla ekkert í þá umræðu hér og nú. En ég þykist vita að það sé nokkur einhugur almennt um að efla eigi þátt samkeppnissjóða við fjármögnun vísindarannsókna. Eins og hæstv. forsætisráðherra kom réttilega inn á gilda önnur lögmál um langtímaverkefni eins og hér um ræðir sem skila ekki endilega árangri strax. Mig langar að spyrja hæstv. forsætisráðherra hvert mat hans sé á því. Telur hann koma til greina að stjórnvöld í samráði við rannsóknarsamfélagið og í samráði við Alþingi skilgreini einhver sérstök þjóðhagslega mikilvæg verkefni á sviði rannsókna sem sé annaðhvort ástæða til að leggja áherslu á í markáætlun eða kanna eitthvert nýtt fyrirkomulag? Ég nefndi áðan fyrirkomulag í nágrannalöndum okkar. Ég get nefnt Noreg sem dæmi þar sem sett hafa verið á laggirnar tíu öndvegissetur í rannsóknum sem stjórnvöld meta þjóðhagslega mikilvæg. Þau eru að vísu á milli ólíkra fræðasviða og við vitum að Norðmenn hafa haft úr talsverðu fjármagni að spila, þannig að ekki þarf endilega að horfa til tíu setra. En ég nefni þetta í ljósi þess hversu mikilvægt það hlýtur að vera fyrir okkur sem þjóð að geta tekið ákvarðanir í framtíðinni sem byggjast á rannsóknum og gögnum og að geta tekið mjög virkan þátt í þeirri umræðu sem er fram undan á alþjóðavettvangi. Við ræðum hér til að mynda talsvert um norðurslóðamál. Þetta tengist auðvitað mjög þeim málum. Til að mynda bara það að þegar skipaleiðin opnast og við sjáum fram á aukna skipaflutninga eftir þeirri leið sem nú er verið að horfa til, má líka búast við aukinni staðbundinni mengun á 

Virðulegur forseti. Ég get svo sem tekið undir flest eða allt í mati hv. þingmanns. Ég held að æskilegt sé að skilgreina hvaða verkefni eru þjóðhagslega mikilvægust eða varða okkur sérstaklega, þar sem við erum stödd hér í heiminum, og eðli samfélags okkar. Það er liður í því sem Vísinda- og tækniráð er að gera í yfirferð sinni. Ég tek reyndar sérstaklega undir það sem hv. þingmaður spyr um, það er nátengt norðurslóðamálum, raunar hluti af norðurslóðamálum. Þar af leiðandi er alveg eðlilegt að við, Íslendingar, sem erum núna að huga sérstaklega að þeim málaflokki og ný ríkisstjórn leggur á það mikla áherslu, hugum að rannsóknum sem því tengjast um leið. Það er að ýmsu að hyggja og eitt af því sem er alltaf nefnt sem mikilvægt atriði í undirbúningi þeirra breytinga sem eru að eiga sér stað á norðurslóðum eru umhverfismálin, að koma í veg fyrir að breytingarnar leiði til óæskilegrar þróunar í umhverfismálum umfram það sem óhjákvæmilega fylgir, t.d. aukinni skipaumferð. Ég get því ekki annað en tekið undir mat hv. þingmanns. Af því að hv. þingmaður nefndi sérstaklega markáætlanir og öndvegissetur og klasa er slík markáætlun í gildi núna, þriðja markáætlunin sem ráðist hefur verið í frá 2001, þ.e. markáætlun 2009–2015 um öndvegissetur og klasa. Framkvæmt var mat á stöðu verkefna árið 2011 af hópi erlendra sérfræðinga og öll verkefnin fengu að halda áfram og eru enn í gangi en eitt verður skoðað nánar á þessu ári vegna athugasemda frá árinu 2011. Svoleiðis að markáætlun varðandi öndvegissetur og klasa hefur gengið held ég ágætlega og bara prýðilega.

Virðulegur forseti. Eins og hæstv. forsætisráðherra þekkir var samþykkt þingsályktunartillaga á Alþingi árið 2010 um vernd tjáningar- og upplýsingafrelsis. Í kjölfarið var settur á laggirnar starfshópur sem hefur staðið fyrir samvinnu ólíkra ráðuneyta og fleiri aðila til að skoða lagaumhverfið á Íslandi þannig að unnt sé að tryggja sem best vernd tjáningar- og upplýsingafrelsis. Hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra hefur raunar haldið utan um þennan starfshóp en mig langar að inna hæstv. forsætisráðherra sérstaklega eftir tvennu. Ef mig rekur rétt minni til er á þingmálaskrá hæstv. ráðherra frumvarp um breytingu á stjórnsýslulögum. Hvernig sér þá hæstv. forsætisráðherra fyrir sér að sú breyting verði sem lýtur að þagnarskyldu opinberra starfsmanna? Það hefur verið til umræðu að þegar opinberir starfsmenn komast til að mynda að upplýsingum um að einhver hafi gerst brotlegur í starfi eða vanrækt störf sín gildi ekki um það nein þagnarskylda, enginn trúnaður eigi að ríkja í slíkum upplýsingum og eðlilegt sé að upplýsa slíkt. Annað sem hefur heyrt undir hæstv. forsætisráðherra er regluverk um vernd slíkra afhjúpenda. Eitt er að aflétta þagnarskyldu um tiltekin mál, annað hvernig farið er með þá sem á ensku hafa verið kallaðir „whistle blowers“ og við köllum afhjúpendur. Það liggur fyrir frumvarp, ef ég man rétt, frá hv. þm. Róberti Marshall um slíka vernd, en þetta var eitt af því sem starfshópurinn var að fást við og heyrir að ríku leyti undir hæstv. forsætisráðherra, a.m.k. í því sem lýtur að hinu opinbera. Það var haldið málþing um vernd afhjúpenda í nóvember fyrir rúmu ári þar sem dregin voru fram ólík sjónarmið og hvernig þetta varðar bæði hið opinbera og einkamarkaðinn. Að sjálfsögðu erum við með afhjúpendur sem geta upplýst um hluti í einkafyrirtækjum. Þar var meðal annars bent á að það flækir málin að hér er ekki um einhverja eina löggjöf að ræða sem er hægt að fara inn í og breyta, heldur þyrfti að horfa á málið sérstaklega út frá vernd afhjúpenda á ólíkum sviðum samfélagsins. Mig langar að inna hæstv. forsætisráðherra eftir þessari vinnu líka. Hvernig gengur hún? Telur hann jafnvel mögulegt að skipta henni eitthvað upp af því að málið er flókið og fara í að skoða sérstaklega afhjúpendur innan hins opinbera áður en horft er á heildina alla? Einhverjir hafa líka varpað fram þeirri hugmynd að réttast væri að umboðsmaður Alþingis hefði þar hlutverki að gegna, þ.e. einfaldast væri 

Virðulegur forseti. Því er til að svara að ég hyggst leggja fram á næstu vikum frumvarp til laga um breytingu á stjórnsýslulögum, nr. 37/1993, eins og kemur fram í þingmálaskrá ríkisstjórnarinnar fyrir 143. löggjafarþing og endurskoðaðri áætlun um framlagningu þingmála frá upphafi vetrarþings núna. Drög að frumvarpinu voru kynnt á vef ráðuneytisins í nóvember síðastliðnum og send helstu hagsmunaaðilum. Verið er að vinna úr umsögnum sem bárust. Frumvarpið var samið í kjölfar ábendingar frá stýrihópi sem skipaður var til að fylgja eftir ályktun Alþingis, sem hv. þingmaður gat um, frá 16. júní 2010 þar sem samþykkt var að Ísland skapaði sér afgerandi lagalega sérstöðu um vernd tjáningar- og upplýsingafrelsis. Meðal annars yrði leitað leiða til að styrkja tjáningarfrelsi, málfrelsi, upplýsingamiðlun og útgáfufrelsi, auk þess sem vernd heimildarmanna og afhjúpenda yrði tryggð. Í íslenskum stjórnsýslurétti eru þagnarskylduákvæði bæði mörg og matskennd sem veldur því að beiting þeirra er flókin og hætt við því að réttarframkvæmd sé hvorki samræmd né fyrirsjáanleg. Með frumvarpinu er lagt til að settar verði mun skýrari reglur þar sem afmarkað verði nánar inntak þagnarskyldu opinberra starfsmanna og hvaða hagsmuni þagnarskyldunni er ætlað að tryggja. Í frumvarpsdrögunum er meðal annars ákvæði þess efnis að í stjórnsýslu ríkis og sveitarfélaga sé eingöngu heimilt að ákveða að upplýsingar lúti þagnarskyldu sé það nauðsynlegt til verndar ákveðnum opinberum eða einkahagsmunum sem taldir verða upp með tæmandi hætti í ákvæðinu. Undir þagnarskyldu falli ekki upplýsingar um lögbrot eða aðra ámælisverða háttsemi starfsmanna stjórnvalda. Það þýðir að ekki verður hægt að refsa þeim sem koma á framfæri við þar til bæra aðila upplýsingum um lögbrot eða aðra ámælisverða háttsemi starfsmanna stjórnvalda. Þar með verður tryggt að svokallaðir afhjúpendur muni njóta aukinnar lagalegrar verndar.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. forsætisráðherra svarið og fagna því að von sé á þessu frumvarpi á næstu vikum. Skil ég þá hæstv. forsætisráðherra rétt þannig að hann telji að með þessu frumvarpi sé með fullnægjandi hætti tryggð vernd afhjúpenda eða telur hann að þar þurfi að fara í frekari lagasmíð? Ég vitna þá til þess sem ég sagði áðan um að annars vegar erum við að tala um vernd afhjúpenda hjá hinu opinbera, sem væntanlega getur snúið að stjórnsýslulögunum, en hins vegar auðvitað vernd afhjúpenda á einkamarkaði? Við höfum dæmi um það í samfélaginu þegar mál hafa verið upplýst. Skemmst er þar að minnast landssímamálsins. Spurningin er eiginlega hvort hæstv. forsætisráðherra sjái fyrir sér að vernd afhjúpenda verði sérstaklega tryggð hjá hinu opinbera með því frumvarpi sem hann hyggst leggja fram eða hvort þar bíði frekari vinna og heildstæð löggjöf um vernd afhjúpenda óháð hvar þeir eru starfandi.

Virðulegur forseti. Hv. þingmaður spurði sérstaklega um breytingu á stjórnsýslulögum með vísan til samþykktar Alþingis frá 2010 og þess vegna rakti ég það sérstaklega. Það þýðir hins vegar ekki að þetta sé ekki eitthvað sem rétt sé að huga að annars staðar í einkageiranum og almennt. Þó að þetta tiltekna frumvarp sé til þess ætlað að mæta þeim samþykktum sem voru gerðar hérna sérstaklega varðandi opinbera geirann, þ.e. stjórnsýsluna, mun það ekki koma í veg fyrir að hugað verði að þessum málum almennt. Með öðrum orðum tel ég, eins og hv. þingmaður, að ástæða sé til að gera það.

Virðulegur forseti. Ég hef beint fyrirspurn til hæstv. heilbrigðisráðherra um gagnagrunn á heilbrigðissviði sem var til mikillar umfjöllunar á Alþingi þegar hann kom fyrst til. Nú hafa þau tíðindi orðið að eigendaskipti hafa orðið á fyrirtækinu sem heldur utan um hann og ýmsar spurningar vaknað í tengslum við það. Ég taldi því mikilvægt að skýra stöðu gagnagrunnsins og beindi nokkrum fyrirspurnum um hann til hæstv. heilbrigðisráðherra. Í fyrsta lagi um eignarhaldið á gagnagrunninum og þeim viðamiklu upplýsingum sem þar er að finna. Ein af ástæðum þess að þeirri spurningu er beint til hæstv. ráðherra er að fyrirtækið sem nú á deCODE upplýsti fjármálaeftirlitið í Bandaríkjunum um að það sem það hefði keypt með kaupunum væri meðal annars gagnagrunnurinn sjálfur. Þar sem um er að ræða opinberar upplýsingar veittar opinberum aðilum í öðru ríki spyr ég hæstv. ráðherra líka hvort hann sem ráðherra eða íslensk stjórnvöld hafi komið á framfæri athugasemdum við þá yfirlýsingu fyrirtækisins eða hvort hún hafi með einhverjum hætti af hálfu fyrirtækisins verið dregin til baka eða leiðrétt. Í þriðja lagi, og það er auðvitað það mikilvægasta í málinu: Hvernig er tryggt að farið sé að íslenskum lögum um erfðafræðiupplýsingar um þann stóra hóp Íslendinga og að öll umráð séu hér? Hvernig er tryggt til dæmis að erlendir aðilar sem eignast fyrirtækið sem sér um umsýsluna geti ekki flutt upplýsingarnar úr íslenskri lögsögu í aðra lögsögu og notað þær eftir þarlendum lögum að eigin geðþótta? Með hvaða hætti er búið um þá hnúta? Að síðustu er það þannig að upplýsingarnar eru notaðar til þess að búa til verðmæti og það er síðasti þáttur fyrirspurnarinnar. Hér er til að mynda Landspítali – háskólasjúkrahús að leggja ýmsar upplýsingar inn í líftæknigeirann og líftækniiðnaðinn sem er síðan notaður þar til þess að skapa verðmæti á markaði. Ég spyr hvort Landspítalinn hafi tekjur af þjónustunni við líftæknigeirann og ef ekki hvort ráðherrann telji að hann gæti haft tekjur af þeim þætti starfsemi sinnar.

Virðulegi forseti. Það er leitt hversu þetta hefur dregist á milli okkar hv. þingmanns, ég þakka honum fyrirspurnina. Varðandi fyrstu spurninguna um það hver eigi gagnagrunn á heilbrigðissviði og þær upplýsingar um Íslendinga sem þar er að finna er því til að svara að gagnagrunnur á heilbrigðissviði, eins og hann er skilgreindur í lögum nr. 139/1998, er ekki til. Íslensk erfðagreining fékk rekstrarleyfi til að starfrækja miðlægan gagnagrunn á heilbrigðissviði en grunnurinn varð aldrei að veruleika og rekstrarleyfi Íslenskrar erfðagreiningar rann út í janúar 2012. Það lá raunar fyrir í mörg ár að þessi gagnagrunnur yrði ekki að veruleika og meðal annars er lagt til í frumvarpi til laga um vísindarannsóknir á heilbrigðissviði, sem er trúlega til meðferðar hjá velferðarnefnd, að lögin verði felld brott. Íslensk erfðagreining hefur safnað upplýsingum frá einstaklingum með hefðbundnum leiðum, þ.e. með því að afla lífsýna og upplýsinga til vísindarannsókna með upplýstu samþykki einstaklinga og fyrirtækið hefur rekstrarleyfi til að reka söfnin samkvæmt lögum um lífsýnasöfn. Vegna spurningarinnar um athugasemdir við yfirlýsingu Amgen má nefna að samkvæmt 10. gr. laga um lífsýnasöfn telst leyfishafi lífsýnasafns ekki eigandi lífsýnanna heldur hefur umráðarétt yfir þeim með þeim takmörkunum sem lög kveða á um og ber ábyrgð á að meðferð þeirra sé í samræmi við ákvæði laganna. Leyfishafa er óheimilt að framselja lífsýnin eða setja þau að veði til tryggingar fjárskuldbindingum og þau eru ekki aðfararhæf. Af þessu er því ljóst að Íslensk erfðagreining er einungis vörsluaðili lífsýna sem geymd eru í lífsýnasöfnum fyrirtækisins. Því má raunar bæta við að óheimilt er að senda lífsýni úr landi til vísindarannsókna nema með samþykki vísindasiðanefndar og Persónuverndar. Varðandi fyrirspurnina um það hvort Landspítalinn hafi tekjur af þessu eða ekki ber að hafa í huga að eitt af því sem Landspítalinn þarf á að halda til að geta laðað til sín vel menntaða lækna eða annað heilbrigðisstarfsfólk er kraftmikið vísindastarf. Það má leiða að því rök að erfitt sé að byggja upp hágæðasjúkrahús án þess að læknar þess stundi vísindarannsóknir hver á sínu sviði. Það er þekkt í þessum geira að reynst hefur mjög erfitt um allan heim að fjármagna læknisfræðirannsóknir með styrkjum frá hinu opinbera, og ég held að við hv. þingmaður getum verið alveg sammála um að Ísland hefur ekki skarað fram úr þar, ef svo mætti segja, heldur höfum við verið í óttalegu veseni með það. Það hefur raunar aldrei verið hægt hér á landi. Samvinnan milli Landspítalans og Íslenskrar erfðagreiningar hefur þar af leiðandi skilað okkur, ekki beinum tekjum heldur því að læknar sjúkrahússins eða spítalans hafa getað tekið þátt í því að leiða rannsóknir í erfðum fjölmargra sjúkdóma, ekki bara hér innan lands heldur á heimsvísu. Því til staðfestu eru þær ótalmörgu, ég held 300 vísindagreinar sem hafa birst frá íslenskum vísindamönnum og heilbrigðisstarfsmönnum í virtustu tímaritum heims á þessu sviði. Við getum því að þessu samanlögðu sagt að samvinna Landspítalans við Íslenska erfðagreiningu hafi skilað því sem menn væntu og óumdeilanlega laðað ungt menntað fólk og lækna að spítalanum. Ef ég man rétt birti Amgen leiðréttingu á þessari yfirlýsingu og þeim misskilningi sem fram kom og hv. þingmaður spurði um. Heilbrigðisráðherra eða velferðarráðuneytið hefur ekki gert formlega athugasemd við þetta. Sú leiðrétting var þegar komin fram.

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svarið og fyrir leiðréttinguna um muninn á gagnagrunni á heilbrigðissviði og lífsýnasafni. Ég fagna því að hæstv. ráðherra staðfestir að Íslensk erfðagreining sé umsjónaraðili slíkra lífsýnasafna. En það er ekki eignarhald á þeim söfnum sem fylgja fyrirtækinu eða þau veðsetjanleg eða seljanleg og þess vegna hefur hið ameríska fyrirtæki, Amgen, ekki eignast þessi söfn. Það er ánægjulegt ef komið hefur leiðrétting á þeim yfirlýsingum fyrirtækisins í millitíðinni og gott til þess að vita. En ég vil spyrja hæstv. ráðherra: Með hvaða hætti er eftirliti háttað með því að rétt sé með upplýsingarnar farið? Því hefur a.m.k. verið haldið fram í opinberri umræðu að nefnt félag hafi sætt sektum m.a. fyrir að fara ranglega að við markaðssetningu lyfs á öðrum markaði. Við þurfum óháð því alltaf að gera ráð fyrir því að orðið geti misbrestur á því að farið sé að settum lögum. Þess vegna mikilvægt að fá það upplýst hjá hæstv. ráðherra með hvaða hætti eftirlitinu er háttað og það tryggt að erfðaupplýsingar um Íslendinga séu hér og að ekki sé farið með upplýsingarnar í lögsögu annarra ríkja eða önnur fyrirtæki og alfarið með að lögum annars staðar. Síðan er auðvitað fagnaðarefni margt það jákvæða vísindastarf sem sprottið hefur í tengslum við Íslenska erfðagreiningu og samstarf fyrirtækisins við Landspítalann. En ég spyr hæstv. ráðherra: Er mörkuð stefna um þátttöku spítalans í slíkum rannsóknum? Með hvaða hætti hafa fyrirtæki á markaði aðgang að bæði þekkingu og upplýsingum á spítalanum? Njóta menn þar jafnræðis? 

Virðulegi forseti. Þetta voru ótal spurningar til viðbótar þeim spurningum sem hv. þingmaður lagði fram skriflega, en ég skal reyna að fara yfir þær eins og mér er unnt á þeim knappa tíma sem til ráðstöfunar er. Ég tel að því eftirliti sem hv. þingmaður spyr um sé sinnt af viðkomandi stofnunum. Við höfum embætti landlæknis, við höfum vísindasiðanefnd, við höfum Persónuvernd, svo höfum við siðanefndir á hverri heilbrigðisstofnun. Ég hef ekki upplýsingar um það hvernig þessu eftirliti er háttað en þetta er sá lagarammi sem um þetta mál gildir og ég vænti þess að þeir einstaklingar sem bera skyldur og ábyrgð í þeim efnum sinni þeim verkum sínum eins vel og þeim er unnt. Varðandi tekjustreymið út af þessu og hvernig samstarfi Landspítalans og Íslenskrar erfðagreiningar er háttað þekki ég það ekki í neinum smáatriðum. Ég veit að þar eru samskipti á milli og við höfum nýlega ræðst við, ég og nýr forstjóri Landspítalans, vegna þessara mála. Ég vil í þessari umræðu leggja áherslu á þá skoðun mína að ég tel gríðarleg tækifæri felast í starfsemi á þessu sviði sem byggð hefur verið upp af Íslenskri erfðagreiningu og tel raunar ómetanlegt fyrir fræðasamfélag hjá 320 þúsund manna þjóð að eiga þess kost að nýta þetta fyrirtæki og getu þess til góðra verka. Ég tel að það hafi sýnt sig og sannað á undanförnum árum, í samstarfi Landspítalans og Íslenskrar erfðagreiningar, að þarna eru mikil verðmæti fólgin sem ég tel að við eigum að nýta enn betur en gert hefur verið. Ég geri mér um leið grein fyrir hugsanlegum annmörkum á slíku samstarfi sem þarna er, en ég treysti því að báðir aðilar máls virði siðleg mörk í þeim efnum.

Virðulegur forseti. Fyrirspurnin hefði kannski betur heitið Gröf íslenskra fræða því að undir því nafni gengur húsgrunnurinn úti á Melum sem ekkert bólar á að eigi að framkvæma neitt í eftir að hér tók við ríkisstjórn sem telur sér sérstaklega til tekna að vilja hlúa að íslenskri þjóðmenningu. Það er erfitt að átta sig á því hvað er íslensk þjóðmenning ef ekki íslensk fræði. Það er kannski erfitt að sjá nokkurn dýrgrip íslenskrar þjóðmenningar sem hærra ber en safn okkar af handritum okkar fornu sagna, sem við börðumst fyrir að fá úr hendi Dana og þeir af óvenjulegum höfðingsskap færðu okkur til varðveislu en eru nú hvergi til sýnis vegna þess að Íslendingar rækta þjóðmenningu sína ekki betur en svo að helsti arfurinn, handritin sjálf eru ekki til almennrar sýningar þar sem ekki hefur verið búin almennileg aðstaða til þess. Þess vegna spyr ég hæstv. menntamálaráðherra Illuga Gunnarsson um þann kostnað sem þegar hefur verið lagður í við að undirbúa þá framkvæmd sem nú virðist hafa verið slegin af, um það hvað mun síðan kosta að fylla aftur upp í holuna sem búið er að gera. Ef menn ætla ekki að ráðast í að byggja húsið er nokkuð augljóst að ganga verður frá þeim vegsummerkjum sem þegar eru orðin um að þarna eigi að byggja hús. Í þriðja lagi, vegna þess að það var skoðað sérstaklega í tengslum við Héðinsfjarðargöngin, hvað gera megi ráð fyrir að þurfi að borga í bætur til lægstbjóðanda, því að verkið hafði þegar verið boðið út, þannig að við áttum okkur á því hversu mikill kostnaður getur hlotist af því að ráðast ekki í framkvæmdina. Síðan í fjórða lagi hvort það gæti orðið til þess að liðka fyrir málinu ef Háskóli Íslands væri í færum til að leggja sinn hlut eitthvað hraðar fram í framkvæmdinni þannig að ríkisstjórnin þyrfti ekki að koma inn með sín framlög fyrr en á seinni stigum verksins en upphaflega var gert ráð fyrir. Ef háskólinn tekur skref til að hrinda þessu af stokkunum og leggur út fyrstu fjárhæðirnar, getur það hjálpað ríkisstjórninni að lyfta því grettistaki 

Virðulegi forseti. Ég vil í upphafi máls míns þakka hv. fyrirspyrjanda, Helga Hjörvar, fyrir fyrirspurn hans. Ég vil jafnframt nota hér tækifærið vegna þeirra orða sem hér féllu áðan, til að fyrirbyggja allan misskilning, og segja að þessi framkvæmd, Hús íslenskra fræða, hefur ekki verið slegin af, það hefur ekki verið tekin nein ákvörðun um að hætta við hana. Ég minni á að t.d. í tillögum hagræðingarhópsins svokallaða var talað um að framkvæmdinni yrði frestað og það hefur margsinnis komið fram af minni hálfu að um sé að ræða frestun. Ég held að mikilvægt sé að menn hafi þetta í huga. Jafnframt er það svo, þó að við séum auðvitað öll óþolinmóð og viljum svo gjarnan að þetta hús rísi, að það var forgangsatriði við gerð síðustu fjárlaga að ná jafnvægi í ríkisfjármálunum og um leið var líka ráðist í gríðarlegt átak við að bæta stöðu heilbrigðiskerfisins sem ekki var vanþörf á. Það er því ekki svo að að baki liggi skortur á ræktarsemi við verkefnið heldur einfaldlega þau tvö sjónarmið sem ég lýsti hér. Hvað varðar þær spurningar sem hv. þingmaður beindi til mín er í fyrsta lagi spurt: „Hver er orðinn heildarkostnaður við undirbúning og framkvæmdir við Hús íslenskra fræða?“ Svarið er þetta, virðulegi forseti: Heildarkostnaður er orðinn um 590 millj. kr. Hann sundurliðast í ráðgjöf, kostnað samkvæmt upphaflegum hönnunarsamningi ásamt umsömdum viðbótarverkum og kostnaði við umsjón og eftirlit, 364 millj. kr., jarðvinna 107 millj. kr., og gjöld og rekstur á framkvæmdatíma 119 millj. kr., þar af gatnagerðargjöld um 114 millj. kr. Í öðru lagi spurði hv. þingmaður að því hver áætlaður kostnaður verði við það að fylla í grunninn og ganga frá lóðinni. Svarið er þetta: Áætlaður heildarkostnaður við að fylla í grunn og ganga frá lóð, komi til þess, er um 70 millj. kr. Auk þess eru áætlaðar útistandandi skuldbindingar um 40 millj. kr. eða samtals 110 millj. kr. Á móti kemur að gera má ráð fyrir að gatnagerðargjöld, sem eru 114 millj. kr., fáist endurgreidd. Í þriðja lagi spyr hv. þingmaður þess hvað áætlað sé að greiða þurfi lægstbjóðanda í bætur verði ekki af verkinu, samanber m.a. Héðinsfjarðargöng. Það er rétt sem hér hefur komið fram að samkvæmt dómi Hæstaréttar var ríkissjóði gert að greiða lægstbjóðanda í Héðinsfjarðargöng sem nemur 4,2% af tilboðsupphæð, sem mundi nema í tilfelli Húss íslenskra fræða um 130 millj. kr. En það er rétt að hafa eftirfarandi í huga: Fordæmið um skaðabætur vegna Héðinsfjarðarganganna er ekki sambærilegt við frestun á framkvæmdum við Hús íslenskra fræða. Þar var ríkið dæmt í Hæstarétti til að greiða lægstbjóðanda 260 millj. kr. í bætur eftir að stjórnvöld hættu við framkvæmd ganganna, vegna þenslu í samfélaginu árið 2003. Árið 2009 var verkið boðið út að nýju og annar aðili fékk verkið. Skaðabætur voru dæmdar til lægstbjóðanda í útboðinu sem fór fram 2003 sökum þess að hann missti af framkvæmdum í útboðinu 2009. Í tilviki Húss íslenskra fræða hefur ekki verið hætt við byggingu hússins heldur hefur framkvæmdinni verið frestað og því ekki útséð með að lægstbjóðandi muni fá verkið. Með öðrum orðum, það þarf að koma til ákvörðun um að hætta verkinu samkvæmt þessu. Í fjórða lagi spurði hv. þingmaður hvort ríkisstjórnin væri tilbúin til að endurskoða áform um stöðvun verksins ef Háskóli Íslands leggi fram sinn hlut í framkvæmdinni fyrr en áætlað var. Svarið við þessu er að mikilvægt er að heildarfjármögnun sé tryggð og því er ekki tímabært að setja verkið af stað aftur fyrr en fyrir liggur hvenær ríkissjóður getur lagt fé til verksins þannig að ekki komi til frekari stöðvunar á verkinu á verktímanum.

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin og fagna því að hann áréttar að af hans hálfu sé ekki um það að ræða að hætt sé við verkið heldur aðeins frestun. Ég vek athygli á því að það kostar samkvæmt svörum ráðherrans einhvers staðar á bilinu 700 til 1.000 millj. kr. að byggja ekki Hús íslenskra fræða. Það kostar hins vegar um 3 milljarða að byggja það. Með því að byggja það búum við ramma þeim fimm menningarstofnunum sem við sameinuðum fyrir rétt að verða átta árum síðan. Þá fylgdi það fyrirheit að með þeirri sameiningu mundi þessi aðstaða fylgja með öllu því sem hún hefur upp á að bjóða. Þá sköpum við líka tækifæri til þess að sýna helstu menningarverðmætum sem okkur hafa verið falin, íslensku handritunum, þá sæmd og veita þeim þá aðstöðu sem boðleg sé til að geta haft á þeim sýningar fyrir almenning og fyrir erlenda gesti okkar. Það er satt að segja að verða býsna langur tími, þessi átta ár. Ég vil nota tækifærið og brýna ráðherrann og hvetja til góðra verka í þessu, sem mér heyrist hann hafa metnað til. Ég vek athygli á því að það eru tækifæri í því að Háskóli Íslands komi fyrr inn með sinn hlut þannig að ríkissjóður, einmitt nú þegar verið er að ná hallalausum fjárlögum, þurfi ekki að leggja af mörkum eins og áætlað hafði verið en komi þá inn með þeim mun myndarlegri hætti á síðari stigum og næstu missirum.

Virðulegi forseti. Ég ítreka þakkir mínar til hv. þingmanns fyrir fyrirspurnina. Hvað varðar þann hluta kostnaðarins sem til er fallinn og nú þegar er orðinn er rétt að hafa í huga þegar kemur að ákvörðun um hvort ráðast skuli í framkvæmdina að þar er að nokkru leyti um að ræða sokkinn kostnað, svo notað sé orðfæri hagfræðinnar, sem kannski á við þegar um er að ræða svona gríðarlega stóra holu sem þarna er. Það eitt og sér mun því ekki ráða ákvörðun um að ráðast í húsið, í það minnsta ekki sá kostnaður. En það er alveg rétt að það kostar að fylla upp í þá holu og rétt er að horfa til þess. En aðalatriðið er, og um það erum við hv. þingmaður sammála, að það hlýtur að vera metnaðarmál fyrir okkur Íslendinga að húsið rísi og við getum þar með sinnt skyldu okkar við menningararfinn með sæmilegum hætti. Ég tel að allur undirbúningur þessa máls sé ágætur. Því miður var sú staða uppi við gerð síðustu fjárlaga, þó að margir hv. þingmenn hefðu svo gjarnan viljað að hægt hefði verið að ráðast í þessa framkvæmd, að þá stóð það einfaldlega þannig af sér að þau sjónarmið sem ég lýsti í upphafi umræðunnar um annars vegar jöfnuð í ríkisfjármálum og hins vegar áhersluatriði ríkisstjórnarinnar hvað varðaði uppbyggingu í heilbrigðiskerfinu voru í forgangi og um það var góð samstaða. Það breytir ekki því að þetta verkefni bíður okkar og ég vonast til þess að á næstu missirum muni þannig rætast úr að við eigum kost á því að ráðast í verkefnið. Ég held að það sé mikilvægt og ég er sannfærður um að góður og þverpólitískur stuðningur er við slíkt.

Frú forseti. Ég hygg að ekki sé um það deilt að ein af herfilegustu hagstjórnarmistökum kjörtímabilsins 2003–2007 voru þau þegar virðisaukaskattur í lægra þrepi var lækkaður, í miðri þenslubólunni, úr 14% í 7%, eða helmingaður. Og ekki var það aðeins að skattur á mat og menningu lækkaði sem þessu nemur heldur fylgdi með niður m.a. skattur á hótelgistingu og þjónustu veitingastaða. Mjög var um það deilt í hvaða mæli neytendur nytu góðs af þessum breytingum en um hitt er ekki hægt að deila að ríkið sat og situr enn uppi með umtalsvert tekjutap auk þess sem bilið milli lægra þreps og efra þreps, 24,5 eða nú 25,5% og 7% varð auðvitað mjög breitt, sem er óhagstætt í öllu skattalegu tilliti. Endurskoðun á þessu fyrirkomulagi kom oftar en einu sinni til skoðunar á síðasta kjörtímabili og þá sem liður í óumflýjanlegri tekjuöflun til að koma í veg fyrir að ríkissjóður færi á hausinn. Ferðaþjónustan er í örum vexti og býr við hagstæð samkeppnisskilyrði sökum lágs gengis. Engu að síður og í samhengi við þetta liggur fyrir að skatttekjur af hverjum ferðamanni hafa farið verulega lækkandi undanfarin ár, samanber nýlegt svar fjármálaráðherra við fyrirspurn hv. þm. Oddnýjar G. Harðardóttur þar um. Það er á árinu 2012 sem sú niðurstaða verður að fara aftur með gistingu upp í 14% en ekki fullt efra þrep, 25,5%, sem er sama hlutfall og ferðaþjónustan bar fram til 1. mars 2007 og var þó gengi krónunnar miklu sterkara þá en nú. Alþingi gekk sömuleiðis þannig endanlega frá málinu að greinin hafði því sem næst ár til að undirbúa sig undir þessa breytingu, enda höfðu rök ferðaþjónustunnar verið þau að óumflýjanlegt væri að hafa nokkurn aðdraganda að svona breytingu til að undirbúa og kynna nýjar gjaldskrár o.s.frv. Það er svo fyrst í júnímánuði síðastliðnum sem ný ríkisstjórn ákveður að hverfa frá þessari skattheimtu og þá eru um tveir mánuðir þangað til breytingin á að taka gildi. Í samræmi við þau rök greinarinnar að hún þyrfti langan tíma til að undirbúa og kynna breyttar gjaldskrár hefur auðvitað vaknað þessi spurning: Var ferðaþjónustan í einhverjum mæli búin að því? Ef hún hefði verið sjálfri sér samkvæm hefði mátt ætla að búið hefði verið að undirbúa í verulegum mæli og jafnvel taka í gildi nýjar gjaldskrár til að mæta væntanlegri hækkun. Ég hef því leyft mér að spyrja hæstv. ráðherra hvort kannað hafi verið í hve ríkum mæli hótel og aðrir gististaðir hafi þegar tekið fyrirhugaða hækkun virðisaukaskattsins inn í gjaldskrá áður en fallið var frá innheimtunni. Í öðru lagi, ef um slíkt var að ræða, hvort fylgst hafi verið með því hvort menn hafi lækkað gjaldskrárnar á nýjan leik eftir að fallið var frá ákvörðun um hækkun.

Virðulegur forseti. Ég vil þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir fyrirspurnina. Ég ætla nú ekki að fara að fjalla um þá makalausu ræðu sem hér var flutt, hvorki þær fullyrðingar sem settar voru fram í henni um herfileg hagstjórnarmistök hér á árum áður né um aðdragandann og söguskýringuna á því hvernig staðið var að hækkun síðustu ríkisstjórnar á virðisaukaskatti á ferðaþjónustu. Ég er ekki alveg viss um að við deilum sömu sýn á það hvernig að því var staðið. Ég ætla hins vegar að einbeita mér að því að svara fyrirspyrjanda og þeim fyrirspurnum sem hann lagði fyrir mig. Í fyrsta lagi var spurt hvort það hefði verið kannað í hve ríkum mæli - og ég leyfi mér kannski að koma með eina athugasemd við spurninguna en í henni er ekki sagt „hvort“ heldur „í hve ríkum mæli“, sem mér finnst nú vera að gefa sér niðurstöðuna fyrir fram - hótel og aðrir gististaðir hefðu þegar tekið fyrirhugaða hækkun virðisaukaskatts inn í gjaldskrár sínar. Því er til að svara að ráðuneytinu er ekki kunnugt um að gerð hafi verið gerð sérstök úttekt á því hvort eða eins og fyrirspyrjandi eins og áður segir orðaði það, í hve ríkum mæli, hótel og aðrir gististaðir hefðu tekið þessa hækkun virðisaukaskatts inn í gjaldskrár sínar áður en fallið var frá innheimtunni. Við sendum þessa fyrirspurn til Hagstofunnar og til Samtaka ferðaþjónustu. Samtök ferðaþjónustunnar greina frá því að verðlagning í ferðaþjónustu á Íslandi eigi sér ávallt stað með löngum fyrirvara og því hefði það ekki komið til að ferðaþjónustuaðilar innan vébanda SAF næðu að hækka gjaldskrár sínar til samræmis við fyrirhugaðar breytingar á þeim tíma. Það kom einnig fram í svari SAF að þær greiðslur sem áttu sér stað fram í tímann fyrir ferðatímabilið eftir 1. september 2013 voru allar innheimtar miðað við 7% virðisaukaskatt enda var gilti sá skattur á þeim tíma. Á vef Hagstofunnar er hægt að fylgjast með verðþróun á hótelum og gististöðum. Með vísan til fyrirspurnarinnar tók ráðuneytið saman upplýsingar um verðþróun á hótelum og gististöðum á tilteknum tímabilum frá 2008–2013 og þau borin saman þar sem almennt eru miklar sveiflur í verði á gistingu hér á landi. Við ákváðum að skoða sérstaklega tímabilið september til desember en þá má ætla að gististaðir séu að jafnaði búnir að ganga frá sölu á gistingu fyrir sumarið á eftir og einnig má vísa til þess að umræðan um fyrirhugaða hækkun á þeim tíma, 2012, var mest á því tímabili. Í samantekt ráðuneytisins kemur fram að verðhækkun á hótelum og gististöðum í september til desember á tímabilinu 2008–2013 hafi að meðaltali verið um 8%. - Virðulegi forseti, mér skildist að ég ætti tvær mínútur í viðbót. Ef skoðað er sérstaklega tímabilið september til desember árið 2012 og það borið saman við sama tímabil á árinu 2011 nam hækkunin 10%. Það er kannski ekki hægt að fullyrða um það en ætla má að 2% hækkun umfram meðaltal megi rekja að einhverju leyti til aukinnar eftirspurnar erlendra ferðamanna eftir gistingu hér á landi. Við skoðuðum einnig til samanburðar meðaltalsverðhækkun á tímabilinu frá apríl til júní á síðustu fimm árum og var meðaltalshækkun á því tímabili um 10% en 9% milli áranna 2012 og 2013. Ég vil þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir fyrirspurnina. Kannski vekur hún að mestu leyti athygli á þeirri staðreynd hversu gögn og rannsóknir í ferðaþjónustunni eru af skornum skammti. Það er eitthvað sem greinin sjálf hefur bent á og kallað eftir aðkomu hins opinbera í að gera úrbætur á. Við erum að leita leiða til þess að bæta úr þessu vegna þess að það er algjörlega óásættanlegt að við séum ekki með betri tölur til skoðunar í þessari grein. Í öðru lagi var spurt hvort fylgst hafi verið með því hvort hótel og gististaðir hefðu hækkað gjaldskrár til samræmis við þessa fyrirhuguðu hækkun og má segja að svarið við fyrri spurningunni svari þessari spurningu líka. Það er ekki hægt að álykta út frá þeim opinberu gögnum sem til eru að hótel og gististaðir hafi hækkað verðskrár sínar á tímabilinu frá haustinu 2012 til júní 2013. Þar með er heldur ekki hægt að segja að þau hafi dregið hækkanirnar til baka.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin, þau voru greinargóð og athyglisverð. Samkvæmt því sem hér er upplýst er ljóst að umtalsverð raunhækkun hefur orðið á gistingu. Þessar tölur eru þó nokkuð umfram verðbólgu þeirra ára sem hæstv. ráðherra nefndi og það er í nokkurri mótsögn við málflutning greinarinnar um að 7% hækkun virðisaukaskatts mundi ríða henni algjörlega á slig, við erum að tala þarna um 8–10% verðhækkanir milli ára á þeim árum sem hæstv. ráðherra nefndi í svari sínu. Ég gef mér að hér sé átt við hækkun í íslenskum krónum að sjálfsögðu, en engu að síður er það svo að þetta eru hækkanir talsvert umfram verðbólgu. Í sjálfu sér er það gott ef samkeppnisstaða ferðaþjónustunnar býður upp á það að vera að þoka verðinu upp á við, en þá er líka spurning hvort ríkið væri ekki sæmilega að því komið að fá einhverja hlutdeild í þeirri bættu samkeppnisstöðu greinarinnar. Og má ég þá líka minna á að á sömu árum hefur hið opinbera verið að leggja stóraukna fjármuni, eða var að minnsta kosti fram að stjórnarskiptum, opinbera fjármuni, skattfé, í uppbyggingu greinarinnar, bæði í markaðsátak í samstarfi við greinina og í fjárfestingu í innviðum ferðaþjónustunnar og uppbyggingu fjölsóttra ferðamannastaða. Að sjálfsögðu er ég ekki að gera því skóna að ferðaþjónustan setji ekki rétta virðisaukaskattsprósentu á reikningana að lokum. Spurning er um ofan á hvaða grunnverð. Ég vil láta það koma hér fram, frú forseti, þó að það sé auðvitað erfitt að geta ekki tilgreint heimildir sínar ef maður byggir á þeim, að þessi fyrirspurn er að sjálfsögðu ekki lögð fram í einhverju tómarúmi. Hún er vegna ábendinga sem ég, sem þekki sæmilega til í þessum geira, hef fengið og fékk á síðasta hausti frá þó nokkrum aðilum, þar á meðal aðilum sem voru sáróánægðir með að þessi hækkun skyldi ekki vera látin standa úr því sem komið var og fannst sumum þeirra alveg kominn tími til að þessi vaxandi og blómlega atvinnugrein 

Virðulegur forseti. Ég bendi hv. fyrirspyrjanda á að hann gleymdi penna merktum Vinstri grænum í pontunni.

Ráðherra má eiga pennann.

Já, þakka þér fyrir. Það er ýmislegt fleira sem var athyglisvert í þessum tölum sem ég komst ekki yfir að nefna áðan. Hv. fyrirspyrjandi nefnir að hann fagni því að þarna hafi væntanlega orðið verðmætasköpun í greininni með hækkun umfram verðbólgu. Þá get ég vakið athygli á því að í september til desember á árinu 2010, eða á milli áranna 2010 og 2011, hækkaði verð á gistingu um 24%. Á tímabilinu apríl–maí hækkaði það um 15%. Þetta eru allt sambærilegar tölur við það sem ég legg fram hér. Gengi íslensku krónunnar nú er ekki svo mikið breytt frá því sem það var árið 2010. Þessar tölur sýna því að það er ekki fyrst núna sem við sjáum hækkun á verði gistingar. Ég get verið sammála hv. þingmanni um eitt og það er að bilið á milli lægra þreps virðisaukaskatts og hærra þreps er allt of mikið. Hæstv. fjármálaráðherra er einmitt að hefja vinnu við að endurskoða þetta og ég fagna því að sú athugun og sú breyting verði gerð með það að leiðarljósi að minnka þetta bil og einfalda kerfið. Eitt af því sem ég gagnrýndi síðustu hæstv. ríkisstjórn einna mest fyrir var að þegar upprunalegu fyrirætlanirnar um að fara með virðisaukaskatt á gistingu úr 7% í 25,5% gengu ekki upp var ákveðið að skella á enn öðru þrepinu, 14% þrepi, til þess að draga úr skaðanum, ef svo mætti segja. Það varð til þess að þá vorum við í raun