Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti.: Það hefur dregizt nokkuð, að þessari fyrirspurn væri svarað, og mér skilst, að það sé vegna þess, að tollstjóri þurfi að láta athuga 150 þús. skjöl, svo að svarið verði nákvæmt. Það vakir nú ekki fyrir mér, að svo mikil vinna verði lögð í þetta, heldur hitt, að fá nokkrar upplýsingar um þetta mál og hvort það eru margir menn, sem hafa skammtað sér sjálfir á þennan hátt. Það er að segja, ég geri ekki kröfu til að fá nákvæmt svar um fjárhagslega hlið málsins.



Herra forseti. Það er rétt hjá hv. fyrirspyrjanda, að svar tollstjóra við þessari fyrirspurn, þegar ég bað hann um upplýsingar, var það, að til þess að slíkar upplýsingar gætu orðið nákvæmar, þyrfti að fara í gegnum 150 þús. skjöl. Þegar málið horfði þannig við, var horfið frá slíkri rannsókn, en hins vegar hafizt handa um að afla upplýsinga, sem ég áleit, að mundu nægja. Þessar upplýsingar liggja ekki fyrir enn. Hins vegar ættu þær að geta verið tilbúnar í næsta fyrirspurnartíma.



Herra forseti. Ég læt mér vel líka, að hæstv. ráðh. upplýsi málið á þennan hátt, því að ég tel ekki skipta máli, þó að t.d. veikur maður fái undanþágu á slíkum tollum. Hitt er nauðsynlegt að upplýsa og koma í veg fyrir, ef fjöldi manna afla sér sjálfir hlunninda með þessu móti.



Herra forseti. Ég þarf ekki að taka til máls, því að fyrirspurnin skýrir sig sjálf.



Herra forseti. Það kemur í hlut fleiri en eins ráðh. að svara þessum fyrirspurnum á þskj. 442, en 1.–3. tölul. munu heyra undir fjmrh. að svara. Um 1. liðinn er það að segja, að ég hef ekki enn fengið allar upplýsingar, sem þarf til að svara honum, en mun hins vegar fá þær áður en langt um líður. Um 2. og 3. lið er eftirfarandi að segja: Samkv. 9. gr. Keflavíkursamningsins svonefnda frá 14. okt. 1946 skal eigi leggja neina tolla eða önnur gjöld á efni það, útbúnað, nauðsynjar eða vörur, sem inn er flutt til afnota fyrir stjórn Bandaríkjanna eða umboðsmenn hennar samkv. þessum samningi eða til afnota fyrir starfslið það, sem leiðir af framkvæmd samningsins. Annars veit nú hv. fyrirspyrjandi þetta vel, en það gerir ekkert til, þó að það sé endurtekið hér. Það er síður en svo rétt, að Bandaríkjunum sé stórlega ívilnað, þó að þau og þegnar þeirra séu undanþegin sköttum og tollum, því að taka ber tillit til þess, að öll mannvirki flugvallarins verða eign Íslendinga, þegar samningurinn fellur úr gildi, og er þar um stórar fjárupphæðir að ræða.



Herra forseti. Það mun heyra undir viðskmrn. að svara spurningunni um, hversu mikinn gjaldeyri bankarnir hafi fengið í sambandi við Bandaríkin og amerísk félög, sem starfa á Keflavíkurflugvelli, og hins vegar í sambandi við flutningsgjöld. Ég hef leitað til gjaldeyriseftirlitsins og fengið það svar, að árið 1948 nam þessi fjárupphæð 2 millj. og 560 þús. kr. og fargjöldin námu alls 20 millj. og 406 þús. kr. Með þessum tölum ætlast ég til, að þessari spurningu sé svarað.



Herra forseti. 6. liður fyrirspurnarinnar á þskj. 442 mun heyra undir félmrn., það er að segja það, sem varðar, hvort Bandaríkjamenn hafi hér húsnæði á leigu. Sem svar við þessari fyrirspurn get ég vitnað til rannsóknar, sem farið hefur fram um húsnæði Bandaríkjaþegna hér í bænum. Var þessi athugun gerð vegna ummæla tveggja blaða og hlutaðeigandi blaðamenn látnir gefa þær upplýsingar, sem þeir byggðu málflutning sinn á. Héldu þeir því fram, að um væri að ræða sex hús í bænum, sem Bandaríkjaþegnar byggju í án leyfis. Við nánari athugun kom í ljós, að eitt þessara húsa er ekki til, eitt er eign konu, sem gift er Bandaríkjamanni, í tveimur þeirra hafa aldrei búið Bandaríkjamenn, eitt er notað til hótelrekstrar, og þar bjó Bandaríkjamaður í einu herbergi, og í einu bjó Bandaríkjamaður ásamt íslenzkri konu sinni og dóttur. Þetta er niðurstaðan í þessu máli, og hefur húsaleigunefnd ekki getað fengið betri upplýsingar.



Herra forseti. Ég þakka þær upplýsingar, sem ég hef fengið varðandi þær spurningar, sem ég hef borið fram, en vil leyfa mér að óska eftir svari við þeim liðum, sem ekki hefur verið svarað, við fyrsta tækifæri, en það er 1. og 5. liður. Það er sennilega flugmrh., sem svarar spurningunni um fjölda Bandaríkjamanna hér á flugvellinum.



Herra forseti. Þessi spurning heyrir ekki undir flugmrn., því að það gefur ekki út landvistarleyfin. Það er dómsmrn., sem gefur út landvistarleyfin, og þess vegna dómsmrh., sem mun svara þessari spurningu.

Forseti (JPálm): Eins og menntmrh. hefur skýrt frá, mun þessi spurning heyra undir dómsmrn., en þar sem dómsmrh. er ekki viðstaddur, verður svar við henni að bíða, en mun svarað síðar.



Ég álít rétt. að borgararnir viti, hvað menntastofnanirnar kosta, og þess vegna hef ég borið fram þessa fyrirspurn. Málið skýrir sig að öðru leyti sjálft, og vænti ég að fá svör við þessari spurningu.



Herra forseti. Þessari fyrirspurn er fjmrh. ætlað að svara, og mun ég leitast við að leysa úr því, sem óskað er, eftir minni beztu getu. Svör mín eru miðuð við skólaárið 1947, og er reiknað út, hvað hver nemandi kostar ríkið á þessu skólaári, miðað við meðalkostnað á nemanda í þeim skóla, sem hann stundar nám við. Stofnkostnaður skólanna er ekki reiknaður með. Meðalkostnaður við hvern nemanda við háskólann er 3.888 kr., við Menntaskólann í Rvík 2.500 kr., við Menntaskólann á Akureyri 2.600 kr., við bændaskólann á Hvanneyri 8.000 kr., við stýrimannaskólann 2.500 kr., við kennaraskólann 4.000 kr., við Eiðaskóla 2.700 kr., við Núpsskóla 1.000 kr., við Laugarvatnsskóla 1.300 kr., við Flensborgarskóla 1.700 kr., við Gagnfræðaskólann á Ísafirði 1.200 kr. Kvennaskólinn í Reykjavík er með 162 nemendur. Heildarkostnaður er 97.200 kr. Meðalkostnaður fyrir hvern nemanda er 600 kr. Húsmæðraskólinn í Reykjavík telur 90 nemendur. Heildarkostnaður er 60.302 kr. Meðalkostnaður fyrir hvern nemanda er 670 kr. Húsmæðraskólinn á Laugum hefur 18 nemendur. Heildarkostnaður 57.081 kr. Meðalkostnaður á nemanda 3.171 kr. Iðnskólinn í Reykjavík hefur 854 nemendur. Heildarkostnaður er 124.500 kr. Meðalkostnaður á nemanda er 145 kr. Hér er víst fylgt þeirri röð, sem var í fyrirspurninni. Þess skal getið, að í þeirri skýrslu, sem ráðuneytið útfyllti, hefur ekki verið sundurliðaður kostnaður við háskólann eftir deildum, heldur tekinn í heild. Ef hv. fyrirspyrjandi óskar slíkrar sundurliðunar, t.d. fyrir sig sjálfan, er sennilega hægt að leggja hana fram. Ég skal játa, að mér var ekki afhent nein skýring á því, hvers vegna var ekki fylgt því fyrirkomulagi, sem í fyrirspurninni er, að taka hverja deild út af fyrir sig. Af þessari skýrslu sést, að Iðnskólinn í Rvík hefur tekið langminnst fé á hvern nemanda úr ríkissjóði allra skóla þeirra, sem hér er um að ræða. Hins vegar það, að bændaskólinn á Hvanneyri er hæstur. Þegar tillit er tekið til aths., sem fylgir, um viðhaldskostnaðinn, er hann með um 8 þús. kr. á hvern nemanda. Þessu næst koma kennaraskólinn og Húsmæðraskólinn á Laugum. Aftur er svipaður kostnaður á nemanda í Núpsskóla, Laugarvatnsskóla, Flensborgarskóla og Gagnfræðaskólanum á Ísafirði. Og ekki er mikill munur á kostnaði á nemanda í Menntaskólanum í Reykjavík og Menntaskólanum á Akureyri og hins vegar Eiðaskóla. Ég ætla, að með því, sem hér hefur verið fram talið, sé þessari fyrirspurn svarað. Læt ég útrætt frá minni hálfu um málið með tilvísun til þeirrar aths., sem ég beindi aðallega til hv. fyrirspyrjanda varðandi kostnað við hverja deild háskólans.

Fyrirspyrjandi (Jónas Jónsson) Hæstv. ráðh. hefur nú svarað þessu bæði skörulega og ýtarlega. Ég sé ekki ástæðu til að óska eftir sundurgreiningu á fyrsta liðnum, vegna þess að það skiptir engu verulegu máli. Ég álít þessa skýrslu hæstv. ráðh. mjög fróðlega, ekki svo mjög fyrir augnablikið, heldur ef koma skyldi til þess að endurskipuleggja okkar skólakerfi. Eins og hæstv. ráðh. benti á, er það að sjálfsögðu ekki rétt að taka til greina viðhaldið á Hvanneyri, því að það er hvergi talið annars staðar. En það var líka leiðrétt. Ég skal taka það fram, að kvennaskólinn í mínu kjördæmi var allra kvennaskóla ódýrastur, - kannske ekki eins og hér í Reykjavík -, þangað til nýju lögin komu. Það er þess vert fyrir hv. þm. að fara að fylgjast með, hvaða breyt. skólalöggjöfin frá 1946 hefur í för með sér kostnaðarlega. Og það, sem hefur komið í ljós við iðnskólareksturinn, sem að vísu er nokkuð sérstaks eðlis, bendir á, að það mundi kannske hægt að endurskipuleggja skólana á þann hátt, að þeir verði ekki algerlega háðir ríkinu, bæði gagnfræðaskólar og héraðsskólar. Það var verið að biðja um fjárveitingu til Iðnskólans í Reykjavík, sem þótti nokkuð há, en ég held ég verði að vera með henni til að verðlauna þennan ódýra skóla.



Ég hef spurt um fjárskiptin í Eyjafirði og Skagafirði. Okkur, sem stöndum að fjárskiptum í sýslum norðanlands, þykir miklu skipta, hvernig fer um þetta mál. Vænti ég, að hæstv. ríkisstj. muni svara þannig, að það gleðji hana, að fjárskiptin séu látin fara fram.



Herra forseti. Um fyrsta liðinn er það að segja, að í haust er leið fór fram atkvgr. á umræddum svæðum um væntanleg fjárskipti og niðurskurð á þessu ári. Þetta var fellt, að nokkru leyti af ónógri þátttöku og að nokkru leyti af neikvæðri þátttöku. Nú hefur fyrir tilstilli sauðfjársjúkdómanefndar verið ákveðið að láta fara fram endurtekna atkvgr., til þess að fá skýrt úr því skorið, hvort vilji sá, sem áskilið er í l. um fjárskipti, að sé fyrir hendi, sé þarna til. Er beðið eftir þeirri niðurstöðu. Um 2. spurninguna er það að segja, að ég geri ekki ráð fyrir, að neitt frv. verði borið fram á þessu þingi, sem breyti um lagaákvæði, sem nú gilda. 3. spurningunni vil ég svara eins og maðurinn, sem varð á vegi langferðamanns, sem bað hann um að útvega sér snærisspotta, sem hann þarfnaðist. Sá, sem fyrir beiðninni varð, svaraði: Fyrst og fremst á ég engan spotta, og þótt ég ætti spotta, þá léti ég hann ekki. Ég mun ekki fyrirskipa fjárskipti, ef atkvgr., sem nú stendur yfir, fer öðruvísi en margir vænta, þannig að hún verður neikvæð. Og enda þótt ég ætlaði að gera það, þá mundi ég ekki svara á þá leið, því að það mundi hafa óheppileg áhrif á atkvgr.



Ég læt svar hæstv. ráðh. nægja og þarf ekki að taka til máls.



Ég tel mikils virði, að ríkisstj. gefi skýrslu nokkra um þau atriði, sem ég spyr um. Það standa náttúrlega vonir til, að stöð þessi verði að miklu gagni í framtíðinni. Ég tel rétt að fá að vita, hvað landbrh. hugsar sér að þetta verði í stórum stíl og hver verkefni stöðinni eru ætluð.



Samkv. upplýsingum frá húsameistara er búið að leggja 2.133.714 kr. til byggingarframkvæmda við tilraunastöðina á Keldum fram til 21. marz 1949. Um s.l. áramót hafði Rockefeller-sjóðurinn í New York lagt fram 137.500 dollara. Er þetta fé til áhaldakaupa og til að kaupa byggingarefni ýmiss konar. Enn fremur höfðu verið yfirfærðar í íslenzkum gjaldeyri 50 þús. dollarar af áðurgreindri upphæð til greiðslu á byggingarkostnaði. Þá er 3. spurning. Rockefeller-sjóðurinn gaf tilraunastöðinni á Keldum s.l. ár 50 þús. dollara til viðbótar fyrri gjöf sinni, sem var alls 150 þús. dollarar, og verður það fé notað smám saman á næstunni til að ljúka við að koma stofnuninni í það horf, sem þarf að vera. 4. spurning. Tilraunastöð háskólans á Keldum hefur starfað um fjögurra mánaða skeið, og sést á því, að stofnunin er orðin nothæf. Ekki er gert ráð fyrir, að ríkissjóður leggi fram meira vegna stofnkostnaðar. Er ætlað, að það, sem eftir er ógreitt af framlagi Rockefellersjóðsins, nægi til að ljúka við innréttingar, byggja áburðargryfjur, setja upp brennsluofn o. fl., sem enn er ógert. Um 5. spurninguna er það að segja, að ráðgert er að ráða ekki að svo stöddu fleira fólk við stofnunina en nú er. Það er einn forstöðumaður, sem hefur 11 þús. kr. í grunn, tveir sérfræðingar með 10.200 kr. í grunn, einn aðstoðarmaður við vefjarannsóknir, sem hefur 7.200 kr. í grunn, tvær aðstoðarstúlkur, hvor með 5. þús. kr.; einn ráðsmaður með 7.800 kr., einn vinnumaður með 6 þús. kr.; og einn maður enn, sem er dýrahirðir og bílstjóri, sem hefur 6 þús.: kr. í grunnlaun. Þetta er sá starfsmannafjöldi, sem samþ. var af menntmrn. og fjmrn. að leggja stofnuninni til, eftir mjög ýtarlegar rannsóknir og viðtöl við alla aðila um það, hvað minnst muni þurfa til þess, að stofnunin geti farið af stað. Það voru uppi till. um að ráða nokkra fleiri, en þetta var samþ. Þá er 6. spurning, um verkefni stöðvarinnar fyrstu fimm árin. Helztu verkefni tilraunastöðvar háskólans á Keldum eru sem stendur: 1. Að komast að eðli og útbreiðsluháttum þurramæði í sauðfé. 2. Að gera tilraunir með bóluefni gegn garnaveiki í sauðfé. 3. Rannsóknir á júgurbólgu í kúm. 4. Rannsóknir á afleiðingum eitrunar frá Heklugosi. 5. Rannsóknir á þýðingu sjaldgæfra steinefna í fóðri íslenzks búfénaðar. 6. Rannsóknir á súrheyseitrun og Hvanneyrarveiki í sauðfé. 7. Rannsóknir á hænsnatyphus í hænsnabúum, til að aðstoða við útrýmingu, þegar þess er óskað. 8. Rannsóknir á coccidiose í kjúklingum og dreifing á lyfi gegn þeirri plágu. 9. Framleiðsla á bóluefni gegn lungnapest. 10. Framleiðsla á bóluefni gegn lambablóðsótt. 11. Framleiðsla á serum gegn lambablóðsótt. 12. Dreifing á ormalyfi til bænda. 13. Rannsóknir á bráðadauða í kúm. 14. Tilraunastöðin hefur verið tilnefnd til að taka af Íslands hálfu þátt í alþjóðlegum epidemiologiskum rannsóknum á inflúenzu, sem fram fara í flestum löndum á vegum Sameinuðu þjóðanna. 15. Tilraunastöðin mun, þegar svo ber undir, taka að sér einstök verkefni varðandi sjúkdóma í mannfólki, ef starfsskilyrði þykja þar hentugri til slíks, t.d. hefur hún fengizt nokkuð við athuganir á lömunarfaraldri á Akureyri, sem nú er nýafstaðinn. Þetta eru þau atriði, sem forstöðumaðurinn hefur séð ástæðu til að taka fram í svari sínu til ráðuneytisins. Sést greinilega á þessu, að ekki skortir verkefnin.



Ég þakka fyrir þessi svör. Þau eru allýtarleg, það sem þau ná. Mér fannst rétt, að Alþingi fengi nokkuð að segja um þetta. Það er og gott að hafa þessar upplýsingar fyrirliggjandi til samanburðar eftir nokkur ár um það, hverju af þessu hefur tekizt að koma í verk. Ég vildi og óska frekari skýringa, hvort þessi nýja stofnun á að notast við ormaveikimeðal frá Dungal og einnig bóluefnisgerð Dungals, - hvort sú stofnun, sem Dungal veltir forstöðu, hættir sínu starfi. 



Ég skal ekki hafa mörg orð um þessa fyrirspurn. En eins og menn muna, hafa oftar en einu sinni komið til umræðu í blöðum slys og aðrir óvenjulegir atburðir í sambandi við flugvélar, sem ýmist voru að fara af stað eða koma. En ekki hafa fengizt opinberlega nægilega skýrar hugmyndir um þetta, svo að ég óska að fá upplýsingar um, hve mikil brögð hafa verið að slíkum misfellum og hvað gert hafi verið í málinu.



Ég er ekki persónulega nákunnugur þessum málum. En skýrsla, sem ég hef í höndum, virðist benda á, að ekki sé ástæða til að telja, að mikið hafi verið um slys þarna í sambandi við þjónustu á vellinum. Vil ég þá leyfa mér að lesa upp skýrsluna. „TF-ISH (Flugfélag Íslands h/f) 1/11 1948. Flugvélin rann út af braut í hálku, er hún var að aka í flugtaksstöðu á brautinni. Vinstri hjólaumbúnaður skemmdist, vinstri vængur, mótor og skrúfa, einnig miðburðarbiti í búknum (centre section). Málið er í rannsókn og liggur nú í dómsmálaráðuneytinu. F-BAZQ (Air France) 27/11 1948. Flugvélin stóð fyrir framan flugstöðvarbygginguna, og voru farþegar að fara út úr henni, þegar eldur kom upp í farþegarúminu (klefanum). Gekk greiðlega að koma öllum farþegum út, og urðu engin slys á mönnum. Tókst að ráða niðurlögum eldsins, en flugvélin skemmdist talsvert, aðallega efri hluti búksins, og allur umbúnaður á farþegaklefa gereyðilagðist. Gert var við flugvélina af Lockhead Aircraft Corp., og er hún nú að verða flugfær aftur. Engin rannsókn hefur farið fram um upptök eldsins. Álitið er að kviknað hafi út frá rafmagni. G-AHNN (British South American Airways) 31/12 1948. Flugvélin fékk á sig snögga vindhviðu, er hún var að aka eftir einni akstursbrautinni. Fór flugvélin út af brautinni með bæði framhjólin, og skemmdist við það einn hreyfillinn og loftskrúfan. Einnig mun hjólaumbúnaður hafa laskazt eitthvað. Nokkur hálka mun hafa verið á brautinni. Gert var við flugvélina hér, og flaug hún síðan á þrem hreyflum til Bretlands. Flugvélar af þessari gerð hafa reynzt hinir mestu gallagripir, og hefur brezka flugmálastjórnin bannað notkun þeirra nema til birgðaflutninga til Berlínar. Engin rannsókn hefur farið fram um orsök slyssins. G-AGJP (British Overseas Airways Corp.) 24/2 1949. Flugvél þessi reyndi fyrst aðflug og lendingu með aðstoð radarblindlendingatækja. Lendingin misheppnaðist, og tók flugvélin niðri fyrir utan brautina með annað hjólið, um leið og flugmaður hóf hana á loft aftur. Við þetta skemmdist vinstri hjólbarði, og varð áhöfnin vör við skemmdirnar. Voru því viðhafðar sérstakar varúðarráðstafanir af hálfu flugvallarins, með því að fleiri slökkviliðsbifreiðar voru hafðar til taks (tvær), fleiri slökkviliðsmenn og aðvörun send til sjúkrahússins. Svo illa vildi til, að önnur slökkviliðsbifreiðin festist í snjóskafli í brautarbrúninni, er hún var að aka út af brautinni, og stóð framendi hennar lítið eitt inn á brautina. Þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir tókst ekki að losa bifreiðina áður en flugvélin lenti, og rann flugvélin út að vinstri brautarbrúninni og lenti á bifreiðinni. Sökum þess að vinstri hjólbarði flugvélarinnar var sprunginn, leitaði flugvélin til vinstri, eftir að hún var lent, og tókst flugmanninum ekki að halda henni á miðri braut. Skemmdir urðu á ytri hreyfli vinstra megin, og einnig skemmdist vinstri vængur allmikið. Rannsókn er hafin í máli þessu, en ekki lokið. Þess ber að geta, að engin slys hafa orðið á mönnum vegna framangreindra óhappa. Loftferðaeftirlitið hefur með aðstoð sýslumannsins í Gullbringu- og Kjósarsýslu og fulltrúa hans á Keflavíkurflugvelli rannsakað öll þau slys, sem fyrrnefndum aðilum hefur verið tilkynnt um. GF-TFN (Trans-Canada Airlines) 10/1 1949, kl. 23.30. Flugvél þessi rann í lendingunni á eitt brautarljósanna, og skeði ekki annað en að ljósið eyðilagðist, jafnframt því að annar vinstri hjólbarðinn skemmdist. VH-TAO (Trans Australia Airlines) 11/1 1949, kl. 00.30. Flugvél þessi rann í lendingunni út af flugbrautinni og skemmdist allverulega. Það mun þó verða gert við flugvélina hér, en aðalskemmdir eru á vinstri væng, vinstri hjólaumbúnaði, nefhjóli og vinstri hreyfli. Rannsókn hefur farið fram um orsök slyssins, og virðist hún í höfuðdráttum vera þessi: Mikill skafbylur var, er flugvélin lenti, og skyggni vart meira en 1/4 mílu. Hugsanlegt er, að brautin hafi verið mishál og að það hafi orsakað eitthvað um, að flugvélin fór út af brautinni. Um leið og flugvélin lenti, kom snögg vindhviða á hægri hönd, sem þyrlaði snjóskýi upp fyrir framan flugvélina, og hefur það blindað flugmanninn og ef til vill hrakið flugvélina til vinstri. USAF-5498 (United States Army Airforce) 18/1 1949. Flugvél þessi mun hafa lent allharkalega, og sprungu við það þrír hjólbarðar; engar aðrar skemmdir urðu á flugvélinni, og hélt hún áfram ferð sinni, þegar búið var að skipta um hjólbarðana. Engin rannsókn hefur farið fram.“ Undirskrifað Haukur Claessen.



Ég þakka fyrir þessar upplýsingar. Ég býst við, að allir muni sammála um, að eitthvað sé hér í ólagi, þegar svona mörg slys geta átt sér stað. Rétt er það, að engir hafa orðið mannskaðar, en það er hins vegar tilviljun. T.d. komu tvö slys fyrir svo að segja samtímis, 10. og 11. janúar, með svo að segja klukkutíma millibili. Og það var hrein tilviljun, að ekki varð af stórslys. Þeir eru með bíla hingað og þangað um brautir og hafa ekki samband úr flugturninum, af því að talstöðvarbíllinn er í ólagi, svo að þeir vita ekki, hvar bílarnir standa, þegar þeir gefa flugvélinni merki um að setjast. En bíllinn sat þá fastur í fönninni, og slysið varð fyrir það, að sveigt var hjá bílnum. Mér finnst mjög einkennilegt það, sem hæstv. ráðh. sagði, að engin rannsókn hefur farið fram og ekki hafi verið talin ástæða til slíks. Við vitum, að ekki mega verða miklir árekstrar meðal bíla eða skemmdir á þeim, svo að ekki fari rannsókn fram; það er talið nauðsynlegt að staðfesta, hvað hefur skeð. Það væri fróðlegt að vita, hver það er, sem ákveður, hvort rannsókn skuli fara fram á óhöppum og mistökum á flugvellinum, hver fær skýrslurnar og hver ákveður, hvort ýtarlegri rannsókn eigi að fara fram eða ekki. Ég er mjög hræddur um, að þessi slys hljóti að verða til þess, að Keflavíkurflugvöllur verði ekki talið öruggt lendingarsvæði. Ég fékk þær upplýsingar, að hált væri á Reykjavíkurflugvellinum, en aftur á móti væri búið að sandbera Keflavikurflugvöllinn, en þegar til kom, var þar flughált, og rann flugvélin á hliðina. Ekkert slys hlauzt af þessu, en það hefði getað orðið, og sýnir þetta ófyrirgefanlegan trassaskap hjá þeim, sem þar stjórna þessum málum, enda er sagt, að félagið, sem þar hefur umsjón nú, hafi fengið það með því að bjóða niður önnur félög. T.d. er aðeins einn maður á vakt í flugturninum, og mun eitt slys hafa orðið af því, að hann gat ekki sinnt flugvél, sem var að lenda, og þó að ekkert slys hlytist af því, þá er slíkt óforsvaranlegt og verður að taka alvarlegum tökum. Ég vil svo spyrja hæstv. ráðh., hvaða ákvörðun hafi verið tekin í þessu efni og hvort rannsókn eigi að fara fram eða ekki.



Herra forseti. Mér heyrðist hv. þm. vita eitt og annað um þetta mál og meira en ég veit, en það er varhugavert að fara eftir því, sem slúðrað er, en viti hann eitthvað fyrir víst í þessu efni, væri æskilegt, að hann léti ráðuneytinu þær upplýsingar í té. En eins og ég sagði áðan, hafa þeir, sem þessum málum stjórna, ekki getið þess, að ekki væri allt með felldu í þessum efnum. Rannsókn hefur farið fram í öll skiptin nema tvísvar, því þó að allt liggi ljóst fyrir um ástæðuna, verður rannsókn að fara fram vegna trygginganna. Annars hvílir þetta á loftferðaeftirlitinu, sem á að hafa eftirlit með þessu, hvort ástæða þykir að fyrirskipa sérstaka rannsókn, en það á að afla sér upplýsinga hjá fulltrúa sínum á vellinum. Óski eftirlitið eftir sérstakri rannsókn, lætur ráðuneytið hana að sjálfsögðu fara fram.



Herra forseti. Ég vildi varpa fram þeirri athugasemd, hvort ekki væri rétt að haga því eins með flugslys eins og sjóslys, að um þau fjallaði sérstakur réttur, en þegar um slys á sjó er að ræða, fjallar sjóréttur um þau, en hann er samansettur m.a. af kunnáttumönnum í þessum málum. Ég held, að hér fari fram rannsókn á flugslysum, þó að ekki sé um banaslys að ræða, og þessi rannsókn fer fram hjá sakadómara og það að því er virðist án þess, að menn með flugkunnáttu fjalli þar um. Ég vil því varpa fram þeirri uppástungu, að sérstökum rétti verði falið að fjalla um öll flugslys og það með hjálp kunnáttumanna í þessum efnum. Ég veit ekki, hvernig þessum málum er háttað hjá öðrum þjóðum, en ég vil vekja athygli á þessari uppástungu og þykir ósennilegt, að slíkt mál eigi heima hjá sakadómara nema eitthvað sérstakt sé að. Mér er kunnugt um það, að eins og nú er málum háttað, þá eiga flugmenn erfitt með að fá úr því skorið, hvort þeir eiga sök á slysum, sem þeir lenda í, svo að réttindi þeirra skerðist. Það er einnig full þörf að athuga, hvernig þessum málum er háttað og fyrir komið hjá þeim þjóðum, sem hafa stundað flug lengur en við. Mér finnst því sjálfsagt, að sérstakur dómur rannsaki öll flugslys, án þess að kæra komi til greina. Það er einkum fagleg kunnátta ásamt kunnáttu í lögum, sem er líklegust til að komast næst hinu sanna í þessum málum.



Herra forseti. Út af ræðu hæstv. fjmrh. vil ég taka það fram, að slíkt fyrirkomulag eins og hann minntist á er einmitt til athugunar í ráðuneytinu.



Herra forseti. Um þau atriði, sem fyrirspurnin fjallar um, hefur mér borizt eftirfarandi skýrsla frá flugráði, dagsett 29. marz s.l.: „1. Fram að 1. sept. 1947 var benzín í eigu bandarísku ríkisstj. á geymunum á Keflavikurflugvelli. Samkvæmt samningi milli eiganda benzínsins og olíufélagsins Intava tók sá síðarnefndi að sér að afgreiða það á flugvélar, er um völlinn fóru. Umboðsmenn Intava var Hið íslenzka steinolíufélag. Um þann 1. sept. 1947 var látið benzín á geymana, sem var eign Olíufélagsins h.f., og hefur félag það síðan haft á hendi afgreiðslu flugbenzíns til allra flugvéla, er um völlinn hafa farið. Sérstakur samningur er milli Esso Export Corporation og bandarísku ríkisstj. um það, að það félag eða umboðsmenn þess hér (OIíufélagið h.f.) afgreiði benzín á allar flugvélar á vegum bandarísku ríkisstj., er um Keflavíkurflugvöll fara. Ætlazt er til, að Olíufélagið greiði leigu eftir geymana frá þeim tíma, að þeirra eigið benzín var látið á þá, þ.e. frá 1. sept. 1947. 2. Alls eru 12 benzíntankar við flugvöllinn. 11 þeirra eru nothæfir. Samtals taka þeir tankar, sem nothæfir eru, um 2.600 tonn af flugbenzíni. Eigi hefur enn verið greidd nein leiga eftir tankana, en samningar standa yfir um hana. Ég skal skjóta því hér inn í skýrsluna, að enn hefur ekki alveg verið gengið frá, hve há leigan verður, en þegar er búið að greiða nokkra tugi þúsunda upp í það, og mun ég upplýsa það, ef hv. þm. óskar eftir því. 3. Þar eð ofangreindir 12 tankar eru allir í einu kerfi og aðeins ein leiðsla frá þeim til sjávar, er ekki hægt að láta fleirum en einum aðila í té afnot þeirra. - Hér vil ég bæta því við, að flugmálastjóri hefði helzt viljað skipta þessu niður, svo að fleiri félög hefðu getað haft afnot af þeim. Olíuverzlun Íslands h.f. hefur nýlega komið fyrir 50 tonna tanka á flugvellinum og mun afgreiða af honum á flugvélar, ef sérstaklega er óskað eftir benzíni frá því félagi. 5 hráolíugeymar eru einnig við flugvöllinn, og eru þeir notaðir undir brennsluolíu Bandaríkjamanna þar á staðnum. Fylgiskjal endursendist. F. h. flugráðs Haukur Claessen. Til flugmálaráðuneytisins.“ Ég hygg, að ég geti ekki svarað þessu betur á þessu stigi málsins, þ.e. um leiguna, en vona að geta upplýst hv. þm. um það, ef hann óskar þess sérstaklega.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðh. fyrir svör þau, sem hann hefur gefið við fyrirspurnum mínum. En mér finnst, að þessir samningar gangi seint, því að þegar ég 1947 bar fram till. um endurskoðun Keflavíkursamningsins, skýrði hæstv. dómsmrh. svo frá, að þessir samningar stæðu þá yfir, svo að nokkuð hefur þetta dregizt á langinn. Þá vil ég sérstaklega spyrja hæstv. flugmrh., út af því, sem hann lýsti yfir, að Olíufélagið afgreiddi benzín til flugvéla Bandaríkjastjórnar, hvers konar ráðstafanir hafi verið gerðar af hinu opinbera, hvaða tankapláss sé notað handa flugvélum Bandaríkjastjórnar og hvaða handa prívatviðskiptaflugvélum. Ég skil ekki heldur, hvers vegna önnur félög geta ekki fengið aðgang að tönkunum með því að leggja önnur leiðslukerfi.



Herra forseti. Ég er sammála hv. fyrirspyrjanda, að þetta hafi dregizt nokkuð úr hófi. Ég hafði haldið, að þessu væri lokið. Það er rétt, að það verður að greina á milli afnota Bandaríkjastjórnar og annarra viðskiptavina, en það mun vera gert, þegar benzínið rennur í gegn, en á hvern hátt það er gert, veit ég ekki.



Herra forseti. Það hefur vakið nokkurt umtal nú undanfarið, hvernig landspróf væru framkvæmd og hvaða kostnaður væri af þeim, og ber ég því fram þessa fyrirspurn, ef hæstv. ráðh. vildi upplýsa þetta mál.



Herra forseti. Samkv. upplýsingum ríkisbókhaldsins segir: Hinn sérstaki kostnaður, sem miðskólapróf (landspróf) hefur haft í för með sér umfram þann prófkostnað, sem áður var, er þóknunin til landsprófsnefndarmanna, 9 að tölu auk formanns. Árið 1948 voru hverjum nefndarmanni goldnar 600 kr. í þóknun, en formanni 3.000 kr. Árið 1947 var þóknun nefndarmanna 600 kr. til hvers, en greiðsla til formanns 5.000 kr. Árið 1946 fengu nefndarmenn einnig 600 kr. þóknun hver og formaður einnig 600 kr. Landspróf 1946 mun alls hafa kostað 60.000,00 kr. Landspróf 1947 mun alls hafa kostað 30.600,00 kr. Landspróf 1948 mun alls hafa kostað 44.551,00 kr., eða kostnaður samtals þessi 3 ár krónur 135.151,00. Kostnaðurinn hefur því verið mestur fyrsta árið, en það stafar af því, að þá þurfti ýmiss konar undirbúning, sem varð allkostnaðarsamur.



Herra forseti. Ástæðan til þessarar fyrirspurnar er sú, að það hefur vakið óánægju hjá kvikmyndahúsaeigendum og þeim, sem kvikmyndahús sækja, að kvikmyndahús háskólans, Tjarnarbíó, sem nýtur ýmissa sérréttinda, hafi rekið óheppilega samkeppni við önnur kvikmyndahús og hafi boðið mikið í myndir og á þann hátt gert öðrum erfiðara fyrir. Ég hef því spurt um þetta til að fá að vita, hvað húsið hafi gefið mikið af sér brúttó og nettó síðan starfræksla þess var hafin. Þá spyr ég einnig um það, sem erfitt er að svara, hve mikið húsið hafi hækkað tilkostnað annarra kvikmyndahúsa með háum boðum fyrir notkun mynda. Og svo að lokum atriði, sem er mikils um vert, hve mikið þetta kvikmyndahús greiði forstöðumanni sínum, sem jafnframt er einn af kennurum skólans, sem árleg laun, þóknun og útgjöld við ferðir.



Herra forseti. Mér hefur borizt eftirfarandi svar við þessari fyrirspurn frá rektor háskólans, próf. Alexander Jóhannessyni, dagsett 31. marz 1949: „1. Brúttó- og nettótekjur hafa verið sem hér segir: 1942 brúttó kr. 383.013,50 nettó kr. 78.792,81 (frá 8. ág.). 1943 - - 1.305.161,00 - - 355.411,84 1944 - - 1.215.643,00 - - 231.063,18 1945 - - 1.239.803,23 - - 177.523,28 1946 - - 1.69.651,18 - - 408.402,69 1947 - - 1.262.260,38 - - 404.374,75 1948 - - 933.811,24 - - 277.676,27 Hér ber að geta þess, að enn er verið að af skrifa byggingarkostnað vegna breytinga hússins samkvæmt venjulegum reglum. Skemmtanaskatt greiddi kvikmyndahúsið til ársloka 1945. 2. Þessa spurningu tel ég ekki svara verða. 3. Próf. Níels Dungal átti mikinn þátt í að koma kvikmyndastarfseminni á laggirnar og hefur verið formaður stjórnarinnar frá byrjun til ársloka 1948. Hann hefur gert samninga við erlend félög og annazt bréfaskriftir öll árin. Bréfaskriftirnar m.m. hafa verið umfangsmiklar, og í byrjun var þóknun hans fyrir öll hans störf miðuð við það, að hann greiddi aðstoðarstúlku við bréfaskriftirnar helming þeirrar þóknunar, sem honum var ákveðin. Þóknun hans hefur verið sem hér segir: 1942 kr. 3.561,00 1943 - 12.300,00 1944 – 12.856,00 ferðakostnaður 6.760,90 1945 – 13.308,00 1946 – 14.052,00 1947 - 15.120,00 1948 – 14.400,00 ferðakostnaður 7.300,00.“ Þetta er allt lestur á bréfi frá próf. Alexander Jóhannessyni. Ég hef engu að bæta við um 2. spurninguna, sem rektor segir, að ekki sé svara verð. Ég hef ekki náð tali af rektor og get því ekkert frekar um þessi mál sagt, en í bréfinu stendur.



Herra forseti. Þetta er allglögg skýrsla, svo langt sem hún nær, og til bóta að hafa fengið hana. En það er óneitanlega mikill tilkostnaður, að ágóði skuli ekki vera nema 270 þús. kr., þegar tekjur eru 900 þús. kr. Enn fremur eru það allmikil aukalaun fyrir mann, sem er á fullum launum, auk rannsóknarstofunnar, að hafa 14 –15 þús. kr. fyrir þetta starf, enda hefur rektor átt þátt í því að breyta þessu og láta próf. Dungal hætta þessu starfi. Um það atriði, sem rektor vildi ekki svara, gerir ekki svo mikið til, því að það upplýsist vafalaust öðruvísi. Mér er kunnugt um og mun skýra borgurunum frá því, hve mikið þessi stofnun skaðar önnur kvikmyndahús með óhæfilegum yfirboðum. Þetta er athugavert fyrir hæstv. ráðh. og sýnir, hvernig ríkisrekstur notar skattfrelsi sitt til óleyfilegra yfirboða. - Ég er hæstv. ráðh. þakklátur fyrir þessar upplýsingar og mun bæta við þær síðar.



Herra forseti. Því miður hefur ekki enn unnizt tími til að athuga þetta að fullu, en það verður tekið til athugunar.



Það er ein af þessum stofnunum, sem um er spurt, sem heyrir undir mitt ráðuneyti. Stýrimannaskólinn nýi sem kallaður er í fyrirspurninni, þ.e. Sjómannaskólinn, og get ég gefið þær upplýsingar strax, þótt ekki séu í svipinn tiltæk svör varðandi allar þær stofnanir, sem hér er spurt um. Umsjón með byggingunni hafði nefnd, sem til þess var skipuð, og réð hún, eða ráðuneytið, húsameistara, sem störfuðu allan tímann eða árum saman og fengu fyrir störfin samtals kr. 144.453,76. Enginn sérstakur eftirlitsmaður var ráðinn umfram húsameistarana, svo að eftirlitslaunin voru engin.



Mér þykir rétt í tilefni af þessum upplýsingum að minna á, er hæstv. atvmrh. var að gera veður út af því, hvað mér hefði verið greitt fyrir umsjón með togarakaupunum fyrir ríkisins hönd. Það voru 300 þús. kr., sem ég fékk fyrir umsjón með smíði 30 togara, á móti 144 þúsundum hér fyrir umsjón með smíði eins húss, og er þá ekki reiknað með því, sem greitt hefur verið fyrir teikningar hússins.