Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við 2. umr. um þetta frv. bar ég fram brtt. á þskj. 351, sem ég þá gerði grein fyrir. Eftir að þær till. mínar birtust, kom í ljós, að fleiri vildu þá Lilju kveðið hafa. Hv. meðnm. mínir í fjhn. komu að máli við mig, sögðust vilja taka aftur þær brtt., sem þeir höfðu áður borið fram á þskj. 328, en óskuðu að gerast meðflm. að mínum till. Mér þótti auðvitað gott að fá slíkan stuðning við mínar till., og því varð það að samkomulagi, að ég tæki mínar till. aftur við 2. umr., en þær yrðu síðan bornar fram af öllum fjárhagsnefndarmönnum við 3. umr. Og síðan í samræmi við þetta samkomulag liggja nú mínar gömlu till. fyrir, afturgengnar og endurprentaðar, á þskj. 441, fluttar af fjhn. óskiptri. Eins og ég skýrði frá við 2. umr. málsins, er efni þessara brtt. það, að lífeyrissjóðurinn skuli halda sínu gamla nafni og heita lífeyrissjóður hjúkrunarkvenna og inn í frv. verði sett ákvæði um, að karlar, er fást við hjúkrunarstörf, skuli eiga aðild að sjóðnum. Ég sé ekki, herra forseti, ástæðu til að hafa um þetta fleiri orð, en vona, að brtt. á þskj. 441 verði vel tekið hér í deildinni, og einnig vænti ég þess, að hv. efrideildarmenn geti fallizt á að samþ. frv. svo breytt, þegar þangað kemur.



Herra forseti. Eins og fram hefur verið tekið í nál. hv. 5. þm. Vesturl., hefur það verið deilumál meðal almennings í landinu og þá ekki síður hér á hæstv. Alþingi, hvort leyfa beri hér minkaeldi. Ég bjóst því ekki við því, að hv. landbn. mundi verða sammála um að mæla með frv., svo sem komið hefur á daginn og ég veit einnig, að hér í hv. þd. eru mjög skiptar skoðanir um mál þetta. Frv. var sent nokkrum aðilum til umsagnar, Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna, Búnaðarfélagi Íslands og veiðistjóra. Það má segja, að umsagnir þessara aðila hafi yfirleitt allar verið jákvæðar, og það atriði eitt út af fyrir sig sýnir, að afstaðan til þessa máls hefur töluvert breytzt frá því, að minkaeldi var bannað hér á landi með lögum. Hv. 5. landsk. þm. og einnig hv. 5. þm. Vesturl. fundu að því, að frv. hefði ekki verið sent fleiri aðilum til umsagnar, þ. á m. að það hefði ekki verið sent náttúruverndarráði. Ég geri ráð fyrir því, að við flm. hefðum ekkert á móti því, að frv. væri sent til náttúruverndarráðs, en mundum þá óska þess mjög eindregið, að svar bærist frá ráðinu innan mjög skamms tíma, þar sem ekki eru margir dagar eftir af Alþingi. Ég viðurkenni, að ég harma að sjálfsögðu engu síður en hv. 5. þm. Vesturl. allt það tjón, sem villiminkurinn hefur valdið hér á landi. Það er mjög tilfinnanlegt og ég vil segja, að það á enn eftir að verða allmikið. Hins vegar erum við flm. á þeirri skoðun, að minkaeldi undir ströngu eftirliti muni ekki á nokkurn hátt leiða til aukinnar minkaplágu, ef svo mætti að orði komast. Í þessu sambandi verður að hafa þá staðreynd ríkt í huga, að villiminkur lifir góðu lífi hér víða um land og engar horfur eru á því, að honum verði útrýmt í náinni framtíð. Ég vil þá einnig taka fram eins og aðrir hv. þm., sem talað hafa í máli þessu, að ég er enginn sérfræðingur á þessu sviði og ég vildi leyfa mér að vitna til álits veiðistjóra, Sveins Einarssonar, sem birtist í dagblaðinu Vísi, að því er ég held 28. jan. s.l. Þar er haft eftir honum m.a. eftirfarandi, með leyfi hæstv. forseta: „Útbúnaður á minkabúrum mun nú víða orðinn það vandaður, að ekki ætti að vera hætta á, að dýrin sleppi úr haldi. Þó má gera ráð fyrir, að það geti komið fyrir og því ráðlegast, ef til kemur, að byrja í þeim landshlutum, þar sem villiminkurinn er fyrir.“ Enn fremur segir veiðistjóri: „Minkur, sem sleppur úr haldi, kann sig ekki fyrstu dagana úti í náttúrunni, og er því tiltölulega auðvelt að granda honum.“ Þetta vil ég undirstrika. Minkar, sem kæmust bæði út úr búrunum og undan veiðimönnunum, væru því það fáir, að engu máli skiptir upp á heildartölu villiminka í landinu. Undir þessa skoðun veiðistjóra hafa og fleiri kunnáttumenn tekið, sem telja bannið hreinustu fjarstæðu, eins og nú er háttað. Á það hefur verið bent, að rekstraráætlanir fylgdu ekki frv. og af þeim ástæðum væri ekki hægt að fullyrða neitt um, hvort minkaeldi gæfi nokkuð í aðra hönd. Þar sem þessi atvinnugrein hefur verið bönnuð hér á landi um langt skeið, hafa flm. í þessu efni leyft sér að vísa til reynslu annarra þjóða og þá einkum til frænda okkar á Norðurlöndum. Á árinu 1940 nam heildarframleiðsla Dana, Finna, Norðmanna og Svía um 110 þús. skinnum. En árið 1960 var framleiðslan komin upp í 3,5 millj. skinn. Og ég held, að ég fari rétt með, að á s.l. ári hafi framleiðslan verið eitthvað innan við 5 millj. skinna í þessum fjórum löndum. Ég spyr nú: Kemur nokkrum manni til hugar, að þessar þjóðir, sem allar saman eru kunnar að hagsýni, hefðu farið út í það að auka svo þessa atvinnugrein eins og tölur þessar sanna, ef hún gæfi ekki vel af sér? Enda má þar á benda, að á s.l. ári fluttu Danir einir út minkaskinn að heildarverðmæti um 1.000 millj. ísl. kr. Í þessu sambandi verður einnig að hafa það í huga, að fóðuröflun er hér á landi miklu auðveldari og kostnaðar minni en í þeim löndum, sem ég minntist á áðan. Þannig má ætla, að minkarækt ætti einmitt hér á landi að gefa af sér meira, en víðast hvar annars staðar. Í mörgum sjávarþorpum, sem á ýmsum tímum eiga við atvinnuleysi að etja, ætti þessi atvinnugrein einmitt að geta orðið veruleg lyftistöng. Hv. 5. landsk. þm. taldi, að viss hætta fælist í því, að tízkan hverju sinni réði eftirspurn eftir minkaskinnum. Þetta er hverju orði sannara, að tízkan er breytileg. En þá gildir það ekki síður um aðrar framleiðsluvörur. Að undanförnu hafa verið uppi hugleiðingar um það að auka stórlega ullariðnaðinn hér á landi og fara að flytja út fullunnar íslenzkar ullarvörur í stórum stíl til útlanda. En það má benda á, að einnig á þessu sviði ræður tízkan. Það hlýtur að ráða miklu um framtíð þessarar atvinnugreinar, hvernig tízkan hagar sér og hvort það kemur til með að verða veruleg eftirspurn eftir íslenzkum peysum og öðrum ullarfatnaði, þegar til kemur. Og sama má segja um fjöldamarga aðra framleiðslu, að hún er hverju sinni háð duttlungum tízkunnar. Hins vegar liggur það fyrir sem staðreynd, að eftirspurn eftir minkaskinnum hefur stórlega farið vaxandi. Ég held það megi segja, að hún hafi síðan árið 1940 meira en sexfaldazt í öllum heiminum. Og það bendir til þess, að það geti varla verið veruleg hætta í því fólgin, þó að við Íslendingar hæfum þessa atvinnugrein hérna hjá okkur. Eftir upplýsingum, sem ég hef fengið, munu fyrst í stað hafa einungis verið flutt hingað inn dýr af lélegum stofni, meðan minkaeldi var hér leyfilegt og þessi dýr gáfu af sér lítinn arð. En síðan var ráðin á þessu mjög mikil bót og það var vandað til þessa innflutnings, enda kom á daginn, að bæði á árunum 1949 og 1950 fékkst alveg sérstaklega gott verð fyrir íslenzk minkaskinn á bandarískum markaði, sem er sennilega vandlátasti markaðurinn á þessu sviði eins og flestum öðrum. Í stuttu máli teljum við flm. frv., að eftirfarandi rök séu fyrir flutningi þess: Í fyrsta lagi: Hérlendis eru mjög góð skilyrði til minkaeldis og miðað við reynslu annarra þjóða má hafa af því verulegar og tiltölulega öruggar tekjur. Þessi atvinnurekstur, ef til kæmi, yrði traustur viðskiptavinur fiskiðjuvera og sláturhúsa og gæti stuðlað að aukinni atvinnu, þar sem hennar er sérstaklega þörf. Í öðru lagi : Með ströngu eftirliti á að vera unnt að ganga þannig frá minkabúrunum, að sáralitlar líkur séu til þess, að dýrin sleppi út. Í þriðja lagi: Villiminkur er þegar til í landinu og verður að öllum líkindum ekki upprættur. Það skiptir því ekki máli, þótt eitt og eitt dýr kunni að sleppa úr vörzlu. Þrátt fyrir það verður að leggja ríka áherzlu á örugga gæzlu og hegna fyrir vanrækslu í þeim efnum. Og svo að lokum í fjórða lagi: Eins og stendur höfum við Íslendingar einungis skaða og óhagræði af minknum, sem þegar hefur setzt hér að og veldur tjóni, en njótum ekki þess hagnaðar, sem minkaeldi veitir nágrannaþjóðum okkar, þótt skilyrði séu hér betri, en víðast hvar annars staðar á byggðu bóli. Ég leyfi mér svo að lokum að þakka hv. landbn. fyrir afgreiðslu hennar á frv. og vona, að það verði samþykkt.



Herra forseti. Þess gerist nú ekki þörf, að ég tali mikið fyrir þessu frv., því að frsm. nefndar og flm. hafa gert það rækilega, en ég skrifaði undir þetta nál. með fyrirvara. Annars var dálítið einkennileg afgreiðsla á þessu máli. Einn af flm., Jónas Pétursson, 3. þm. Austf., hespaði þessu nú eiginlega af og vildi enga breyt. heyra og það var ekki nema helmingur af fundarmönnum mættur, svo samdi hann nál. og kom með til undirskriftar. En hvað um það, ég skrifaði undir þetta með fyrirvara og býst þess vegna við að greiða atkv. með frv. En satt að segja finnst mér frv. ekki ýtarlegt. Segja má, að hægt væri að bæta úr því síðar. Náttúrlega má alltaf breyta lögum. En frv. er miklu óýtarlegra og ónákvæmara, en eldri lögin. Um það má vitanlega deila, hvort rétt sé að hafa lagabálkinn ýtarlegan eða bæta hann með reglugerð og taka þar nákvæmlega fram um hlutina. Í öðru lagi álít ég, að það væri að mörgu leyti skynsamlegra að kynna sér málið betur áður. Við vitum það oft, að menn gera of mikið úr hagnaðinum, menn líta á brúttótekjurnar, en kynna sér ekki kostnaðarhliðina nægilega vel. Og það er nú þannig með okkur hér á landi, að við erum ekki inni í, hvorki að velja minkategundir né meðferð þeirra, nú sem stendur. Við höfðum minka fyrir allmörgum árum. Þá var líka allmikið um silfurrefi. Þeir lögðust niður. Norðmenn bösluðu áfram með sína silfurrefi, þó að það drægi eitthvað úr, en hjá okkur bar það sig alls ekki, þegar stríðið kom. Talsvert margir höfðu minkabú og minkarnir sluppu út. Ég vissi til, að það fuku búr og minkarnir sluppu á þann hátt út, þannig að ekki hefur verið nægilega tryggilega um þetta búið. Það er rétt, sem tekið hefur verið fram, að við höfum minkinn, og í raun og veru litlar líkur til, að okkur takist algerlega að útrýma honum, en vafalaust má halda honum töluvert mikið niðri. Og við vitum líka, að þetta er skaðvaldur, einkum upp á æðarvarp og jafnvel að hann éti úr silungsnetum og geri fleira illt af sér. En ég álít, að viturlegast væri að senda mann til þess að kynna sér þetta mál allt rækilega og hann yrði svo sem ár að því, hann kynnti sér, hvaða tegundir væri hentugast að kaupa, hefði sem sagt vit á að velja lífdýr, sem yrðu flutt til landsins og hann kynnti sér einnig fjárhagslegu hliðina á málinu og hvort líkur væru til, að um miklar nettótekjur yrði að ræða. Ég dreg í efa, að hægt sé nokkurn tíma að fyrirbyggja með öllu, að minkar geti sloppið út. E.t.v. er það hægt með því að geyma þá í húsum. En ég skal ekki fullyrða um, hvort það er óhentugra vegna skinnanna að hafa þá inni, geri þó ráð fyrir, að skinnin verði betri, ef þeir eru ekki í lokuðu húsi. Við vitum, að í fyrsta lagi er það stormurinn hér á landi, sem víða getur verið átakamikill og í öðru lagi er snjórinn og búrin getur fennt í kaf, minkurinn getur þess vegna alveg eins grafið sig út um þakið á búrinu eins og annars staðar, þannig að ég hef litla trú á því, að það sé hægt að fyrirhyggja þetta öðruvísi, en hafa hann inni í húsi, þó skal ég ekki fullyrða það. Vafalaust má margt læra af nágrannaþjóðum okkar í þessu efni, því að þeir eru vafalaust komnir miklu lengra ,en þeir voru komnir, þegar við fengum minkana hjá þeim, bæði með val dýra, gæði dýra og eins með útbúnað í görðunum. Í frv. er enn fremur ákvæði um, að það megi ekki hafa nema 5 minkabú til að byrja með. Segja má, að ef til vill væri nóg fyrsta árið að hafa 5 bú og lögunum er vitanlega alltaf hægt að breyta. En í framtíðinni er ógerlegt að hafa svo fá bú, það er ekki hægt að mismuna mönnum þannig. Ef það eru líkur til, að verði mikill hagnaður af þessu, má gera ráð fyrir, að mikið verði sótt eftir að fá leyfi til að reisa minkagarða og það er hreinn ójöfnuður að hafa bara 5 bú. Það væri það minnsta að hafa svo sem eitt í hverri sýslu, þannig að úrgangurinn frá frystihúsunum gæti þá gengið til þeirra búa, sem þar væru. En segja má, að þessu sé hægt að breyta í framtíðinni. Þá er bara spurningin, hvort það sé nokkur ástæða til að vera að ákveða það í lögunum, það yrði bara háð leyfi ráðh. og hann hagaði sér eftir aðstæðum í því efni. Það kom hér fram rödd um, að það hefði verið lögbrot hjá n. að leita ekki álits náttúruverndarráðs. Vera má, að eftir ströngum bókstaf hefði það verið eðlilegt. En satt að segja geri ég ekki allt of mikið úr þessu áliti frá þessu náttúruverndarráði. Það er nú eitt, sem við höfum gert hér í þinginu, - það hafa náttúrlega orðið mörg mistök hér í þessari stofnun eins og annars staðar, - það er nú eitt, sem við gerðum hér fyrir fáum árum, það var það að banna að eitra. Það verður nú til þess, að svartbakurinn blæs út og hann er hrein plága, kannske ekki miklu betri. en minkurinn, bæði hvað snertir æðarfuglinn og eins laxa– og silungsseiði, sem hann étur. Ég var satt að segja lítið hrifinn af því að banna þetta algerlega og það er ábyggilegt, að eitthvað þarf að gera viðvíkjandi svartbaknum, annaðhvort verður ríkið að hlutast til um, að ungarnir séu drepnir, áður en þeir eru fleygir, eða gera einhverjar aðrar ráðstafanir, því að skotlaunin eru einskis virði, eins og þau eru núna, því að það er rétt fyrir skotinu og það er varla verra að fást við nokkurn fugl, en svartbakinn. Ég hef ekki trú á því, að þessir aliminkar séu grimmari eða tímgist meira en aðrir minkar. Ég hef ekki satt að segja neina trú á því. Þeir ættu að hafa minni æfingu í því að veiða, en villiminkarnir og ég held, að tímgunareiginleikar þeirra geti ekki verið miklu meiri, þó að þeir sleppi út úr görðum. Að þessu öllu athuguðu, eins og ég tók fram áðan, mun ég greiða atkvæði með frv. Mér er ljóst, að það er ekki um mikla atvinnuaukningu að ræða af þessu, því að það eru tiltölulega fáir menn, sem hirða stóra garða. En vera má, að þarna skapist nettótekjur, reksturinn verði hagkvæmur. Þó er það svo með þetta eins og annað, að það er vafalaust háð verðsveiflum og þegar framleiðslan eykst mikið, er hætt við, að verðið lækki, en um það er ómögulegt að segja fyrir fram. Og ég held, að áður en minkurinn er fluttur inn, sé það höfuðatriðið, að einhver einstakur maður, glöggur maður, kynni sér þetta mál allt rækilega, bæði fjárhagslegu hliðina og eins val dýra og meðferð þeirra og útbúnað á görðum og ég hygg, að það muni taka heilt ár fyrir mann að kynna sér þetta allt rækilega, því að við vitum það af reynslu, bæði þegar karakúlinnflutningurinn var og jafnvel refainnflutningurinn fyrst, að það voru ekki nægilega góð dýr, sem flutt voru inn og þarf að undirbyggja þetta mál eins og annað, sem ráðizt er í. Það þarf að undirbyggja það vel og skynsamlega. Sé það gert, getur vel verið, að þjóðin og einstaklingar geti haft hagnað af þess, og þá er ekki nema rétt að vera með því að mínu áliti, því að villiminkinn höfum við og e.t.v. skiptir þá ekki svo ákaflega miklu, þó að það vilji til, að nokkur dýr sleppi út. Það yrði ekki nema eins og 2–3 pör af villiminkum auka kyn sitt árlega.



Herra forseti. Það hefur vakið nokkra athygli utan þings og innan, að 3 hv. þm. Sjálfstfl. hafa borið fram frv. um loðdýrarækt, sem hér er nú til umr. Við 1. umr. málsins lögðu hv. flm. til, að málinu skyldi vísað til landbn. þessarar hv. þd., og þar með virðast þeir vilja undirstrika, að þetta mál teljist til landbúnaðarmála, til framdráttar og hagsbóta landbúnaðinum. Það virðist ekki hægt að segja, að fram hafi komið í sambandi við þetta frv. mikill kunnugleiki eða langminni hv. flm. í sambandi við íslenzka búnaðarsögu, hvað snertir reynslu okkar af innflutningi lifandi dýra fyrr og síðar. Það er fjarlægt að vísu að minnast þess, hvernig fjárkláðinn barst hingað til lands og olli ómældum hörmungum í flestum sauðfjárræktarhéruðum okkar. Í meira en öld hefur sú barátta staðið yfir að fjarlægja og eyða þeim vágest, og er þó tæplega hægt að fullyrða, að þeirri baráttu sé enn lokið. Innflutningur þess sauðfjár, sem flutti fjárkláðann hingað til landsins, var auðvitað gerður í góðum tilgangi, að bæta íslenzkan sauðfjárstofn, auka arðsemi búfjárins. En afleiðingin varð önnur, allt að því landauðn í sumum landshlutum. Nokkrum áratugum síðar tóku enn áhugamenn sig til og beittu sér fyrir innflutningi hins svokallaða karakúlfjár. Ræktun þessa bústofns átti að fjölga búgreinum bænda og gefa þeim ómældan arð í aðra hönd. Ýmsir sérfróðir menn lögðust á móti þessum innflutningi vegna hættunnar af, að dýrin flyttu með sér hættulega búfjársjúkdóma. En þær raddir voru kveðnar niður og hampað vottorðum erlendra sérfróðra manna um fullkomið heilbrigðiseftirlit þeirra dýra, sem flytja átti inn. Ég skal ekki rekja þá sögu lengra og ekki minnast frekar þeirra hörmunga, sem innflutningur karakúlfjárins hefur valdið hér á landi. Þær hörmungar eru ómældar, og afleiðingar fjárpestanna, sem með þeim bárust í íslenzkan sauðfjárstofn, munu þegar hafa beint og óbeint kostað íslenzku þjóðina milljarða kr. og ekki er enn séð fyrir afleiðingar af þeim innflutningi. Og árin liðu. Búið var fyrir löngu að drepa karakúlkindurnar, en pestirnar lifðu góðu lífi víðs vegar um landið. Þá komu enn fram á sjónarsviðið menn, sem töldu, að við ættum að fara að eins og frændur okkar á Norðurlöndum, að flytja inn mink til grávöruframleiðslu. Ýmsir merkir menn, svo sem náttúrufræðingar og þ. á m. Guðmundur Bárðarson, vöruðu sterklega við innflutningi minksins. Hann taldi minkinn eitt allra grimmasta og drápfúsasta villidýr, sem þekkt væri og mundi því reynast óútreiknanlegur vágestur í íslenzku dýralífi. Hinir bjartsýnu tilvonandi grávöruframleiðendur töldu allar slíkar aðvaranir tómar kerlingabækur, sem að engu væru í raun og veru hafandi. Þeir bentu á, hversu minkaeldi reyndist arðvænlegt á Norðurlöndum, í Kanada og víðar og að við Íslendingar hefðum ekki efni á að sitja hjá í þessu máli, þar sem við værum hárvissir um að geta á þennan hátt framleitt árlega útflutningsvöru, sem næmi tugum og hundruðum millj. kr. Málflutningi þessara manna fylgdi, að engin hætta væri á, að ekki yrði örugglega frá búrunum gengið, minkabúrin yrðu auðvitað sniðin eftir reynslu frænda okkar á Norðurlöndum. Ofan á þetta bættist sú fullyrðing, að þessi dýr væru líka svo verðmæt, að ekki væri hætta á, að menn gættu þeirra ekki eins og sjáaldurs augna sinna og þar að auki, að ef svo illa tækist til, að eitt og eitt dýr slyppi úr haldi, væri mjög vafasamt, að villiminkur þrifist hér á landi og líklegast, að þau dýr, sem slyppu úr búrum, mundu ekki þola útivistina og drepast á víðavangi. Það vantaði ekki, að slegið var upp miklum gyllivonum í sambandi við minkaeldið og skinnaframleiðsluna. Það var talið, að fáar eða engar þjóðir mundu geta keppt við Íslendinga í minkaeldi og því sjónarmiði er enn haldið fram og að þar kæmi margt til. Mætti þar til nefna, að íslenzkt loftslag væri svo gott með tilliti til skinnavörugæða, að fágætt mundi vera og ekki var gleymt að geta fiskúrgangsins, sem lítt væri nýttur og enn fremur innyfla og blóðs sláturdýra, sem víða væri fleygt. Allur þessi matvælaúrgangur væri mjög hentugur til minkafóðurs og auðvelt að afla þess fyrir lítið eða ekkert fé. Þetta voru röksemdirnar þá og menn munu e.t.v. kannast við, að þær eru þær sömu í dag. Og við fengum minkinn, en engan milljónagróða með. Eftir 20 ára baráttu við þá búgrein voru flestir hættir minkaræktinni, en fáein bú hjörðu á horriminni. En í stað milljónagróðans höfðum við eignazt villiminkinn, eitt hið versta og grimmasta villidýr, sem sögur fara af og eirir engu lifandi, eins langt og kjaftur þess og klær fá við að ráða. Og þetta dýr hefur nú áratugum saman eytt og ógnað íslenzku dýralífi, fuglum og nytjafiskum vatna og áa. Þetta minkaævintýri endaði fyrir tæpum hálfum öðrum áratug. Þá var minkaeldi bannað hér á landi. En villiminkurinn lifði og varð ekki við hann ráðið og hann hafði þá numið land í 2–3 landsfjórðungum. Það getur enginn metið til fjár, hvaða tjóni hann hefur valdið, hvorki með tilliti til nytjafiska í veiðivötnum né á fuglum í varplöndum og því síður kemur til greina verðmætamat, þegar um er að ræða þá eyðingu, sem minkurinn hefur valdið á hinu fagra fuglalífi okkar, sem kynslóð eftir kynslóð hefur verið okkur yndi og fegurðarauki. Við getum aðeins talið saman og metið til peninga þær stórkostlegu fjárhæðir, sem ríki og sveitarfélög hafa árlega lagt fram til að eyða villiminknum. Þær fjárhæðir skipta mörgum milljónatugum og vandséð, að meiri árangri verði náð, en þeim að halda villiminknum í skefjum. Ef hugleidd er hrakfarasaga íslenzks landbúnaðar í sambandi við innflutt dýr, er furðulegt, að menn skuli rísa upp hér á hv. Alþ. og það þrír mætir alþm., sem láta sér detta í hug að óska eftir, að enn sé bætt við einum kapítula í þessa ömurlegu ófarnaðar- og hrakfallasögu. Og það er að mínum dómi því furðulegra, að hv. flm. þessa frv. ýfa við ógróinni kviku, þar sem um er að ræða reynsluna af villiminknum. Og þetta gerist á þeim árum, þar sem vandséð er og raunar vonlítið, hvað sem í sölurnar er lagt, að hægt sé að viðhalda dýralífi landsins ósködduðu og þar á meðal nytjafuglum og fiskum vegna eyðileggingarmáttar villiminksins. Ég vil nú aðeins leyfa mér að víkja lítils háttar að þessu frv., sem hér er til umr. og mun lesa upp nokkra kafla frv., með leyfi hæstv. forseta. En áður en ég geri það, vil ég taka undir það álit, sem hv. 5. þm. Vesturl. setti fram í sinni ræðu gegn þessu frv. hér í hv. d. í gær, að frv. væri furðulega ófullkomið og fjallaði fyrst og fremst mjög lítið um þau atriði málsins, sem mestu varðaði. Í 1. gr. frv. er tekið fram, hvað eigi að skilja með nafninu loðdýr. Viðmiðunin er fyrst og fremst verðmæti, en þó sagt „eingöngu eða aðallega“. Hvað þýðir þetta orð, „aðallega“, sem er ákaflega víða notað í frv. og væri fróðlegt, að hv. flm. skilgreindu það orð í sambandi við málið. Það gengur eins og rauður þráður gegnum allt þetta mál hjá hv. flm., að þeir minnast ekki á það, sem þeim er efst í huga, þ. e. minkinn. Í 1. gr. frv. og ætíð síðan er talað um loðdýr og hv. flm. sýna annaðhvort bragðvísi eða svo mikla fáfræði í þessum efnum, að þeir treysta sér ekki til að skilgreina, hvað er loðdýr,og þeir taka það ráð, að það skuli vera á valdi og eftir úrskurði landbrh. á hverjum tíma. Í 2. gr. er svo talað um loðdýraræktina og uppeldi dýra vegna skinnaframleiðslunnar og svo kemur: „eingöngu eða aðallega“. Það er eins og það megi ala fleiri dýr í þessum loðdýragörðum, fleiri dýr en þau, sem gefa skinnaverðmæti, ef svo kann að vilja til, að einhverjir vilji t.d. ala þar upp broddgölt og geta fengið landbrh. til að samþykkja það dýr inn í garðinn o.s.frv. Í 2. gr. er talað um mjög virðulegt nafn í sambandi við dýrabúrin, þ.e. loðdýragarðar. Þetta er áheyrilegt og virðulegt nafn, sbr. búgarðar, herragarðar og ýmislegt slíkt hjá frændum okkar Norðmönnum. Það hlýtur þess vegna að mega búast við því, að sá maður, sem kemur upp svona búgarði, geti talizt loðdýraherramaður eða eitthvað slíkt. Þetta skal ég þó ekki lasta, því að eitthvað þurfa þeir menn að hafa sér til ágætis, sem gefa sig við að ala upp þessi skaðræðisdýr. Það má ekki minna vera en þeir hafi vænlegan titil. Í 3. gr. er sjálfsagt réttilega fram tekið, að þessi loðdýrarækt megi ekki fara fram nema í þessum viðurkenndu og virðulegu loðdýragörðum. Í 4. gr. er sagt, að meginstefna þessara laga sé, að loðdýr verði eingöngu ræktuð hér á landi í sérstaklega tilbúnum og vönduðum loðdýragörðum. Hver er aukastefnan? Hvaða afbrigði má koma þar við? Vilja hv. flm. útskýra þetta, þótt ekki væri nema fyrir hæstv. núv. landbrh. og þá, sem koma á eftir honum, sem eiga að ákveða alla hluti í þessu efni, að þeir geti þó miðað við eitthvað af því, sem flm. hafa meint í málinu. Í 5. gr. er að sjálfsögðu tekið fram, að sá embættismaður, sem fékk embætti vegna villiminksins og er að öllu góðu kunnur í sínu starfi, þótt hann hafi ekki hrokkið til að eyða villiminknum, eigi allra mildilegast að fá að líta á garðana og dæma um það, hvort allt sé þar í röð og reglu. Í 6. gr. er talað um, að þegar stofna skuli loðdýragarð, á að senda landbrh. mikinn bunka af skjölum, þ. á m. vafalaust það, sem fram er tekið áður, að öll þau dýr, sem fá inngöngu í þessa dýragarða, skuli vera með „stamtöflu“, sem sagt virðulega ættartöflu langt fram í ættir, þannig að það á ekki að sleppa inn í garðinn einhverju óhræsis kvikindi, sem getur spillt kyninu og eyðilagt árangur vísindalegrar ræktunar. Þessa „stamtöflu“ á auðvitað m.a. að senda til landbrh., um leið og honum er sent sýnishorn af þessum dýrum, sem eiga að komast inn á þennan virðulega búgarð, þannig að hann fái þó a.m.k. tvennt að gera, strjúka feld dýranna og meta, hvort þetta eru virkilega loðdýr eða eitthvað annað og svo í öðru lagi að líta á ættartöfluna og sjá, hvort það er óhætt að veita þessu dýri inngöngu í þennan herragarð. Auðvitað eiga svo að fylgja alls konar upplýsingar þar að auki, m.a. um fjármálaáætlun búgarðsins og væntanlegar framkvæmdir, ýmislegt það, sem hv. flm. málsins telja að ekki varði þingheim, þegar hann á að löggilda þetta furðulega afkvæmi hinna hv. þingmanna. Auðvitað á líka að fylgja samkv. 7. gr. rekstrarfyrirkomulagsáætlun langt fram í tímann og annað slíkt, sem reglugerð á að ákveða um og er hlaupið fram hjá í þessu frv. eins og flestu öðru, sem máli skiptir. Í 8. gr. kemur í ljós, að hv. flm. hafa gert sér grein fyrir því, að það þurfi eitthvað að koma meira til í þessu máli en þetta fátæklega frv. og það eigi að setja reglugerð í málinu. Og þar er m.a. sagt, að það skuli setja reglugerð um starfsemina og ef út af sé brugðið þessum lögum og þeirri reglugerð, sem sett kann að verða, skuli koma til sekt. Það er ekki verið að nefna það, hver hún er, hve hún á að vera há. Það kannske duga 10 kr. að dómi flm. eða eitthvað þvílíkt. Flm. gera sér enga rellu út af slíku, en þykir þó viðkunnanlegra, að fram sé tekið, að það skuli vera einhver sekt. Þá er náttúrlega hugsanleg réttarsætt og er þá þægilegt að vera ekki bundinn við neitt ákveðið sektarákvæði. En þó að hv. flm. hafi gleymt flestu, nærri því öllum ákvæðum, sem máli skipta í þessu efni, hafa þeir þó ekki gleymt rúsínunni í pylsuendanum. Í 9. gr. er sagt: „Með lögum þessum eru úr gildi numin lög nr. 32 8. marz 1951, um loðdýrarækt.“ Mig furðar ekki, þó að hv. 5. þm. Vesturl. fyndi að því og kvartaði undan því, að flm. skyldu ekki meta þetta mál svo mikils og líta ekki meir á alvöru þess en svo, að þeir köstuðu fram svona ófullkomnu frv. í sambandi við minkarækt. Og það mun því ekki vera of í árina tekið, þó að sagt sé, að þetta frv. sé hvorki fugl né fiskur og sneiði yfirleitt fram hjá flestu því, sem máli skiptir í þessu efni. Það er sömu sögu að segja og varla við öðru að búast, þegar athuguð er grg. frv. Hún er einskis virði og er aðeins nokkur línufyllir með frv. Sama er í raun og veru að segja í sambandi við þau fskj., sem fengin hafa verið með frv., þær álitsgerðir, sem komið hafa frá nokkrum málsmetandi aðilum og eiga að styðja þetta mál, en segja furðulítið. Ég vil aftur og enn vekja athygli hv. þd. á því, hversu furðulega hv. flm. málsins hafa sneitt fram hjá að opinbera hug sinn í sambandi við málið. Þeir tala eingöngu um loðdýr, en hafa þó eingöngu í huga minkana og hefði þess vegna farið betur á því, að þeir hefðu ekki leynt þeim tilgangi, sem býr á bak við frv. Slík bragðvísi, ef það má nefna því orði, er að vísu sýnishorn af því, að þessir menn eru hyggnir og klókir, en þetta er þó tæplega að koma hreint fram gagnvart hv. þd., sem á að meta rök með og móti í þessu máli. Ég nefndi, að hér mundu hyggindi að einhverju leyti á bak við búa. Og það má vera afsakanlegt, vegna þess að m.a. það að lögfesta minkinn opinberlega í þessu frv. er ekki hyggilegt til framgangs málinu. Þeir vita, eins og flestir aðrir, þessir hv. flm., að í augum landsmanna er minkurinn vágestur og réttdræpt dýr, óalandi, óferjandi og óráðandi öllum bjargráðum, eins og sagt var áður um aðra aðila meira virði, en minkinn. Það var þess vegna ekki hyggilegt að koma beint fram að hv. þm. og segja þeim: Það er minkurinn, sem við viljum fá inn aftur,og okkur varðar ekki um það, hvaða afleiðingar hann getur haft í íslenzku dýralífi, ef einhver arðsvon kann að vera fyrir fáeinar hræður í sambandi við grávöruframleiðslu og eldi dýranna. Það mætti flytja hér lengra mál um þetta efni. Ég vonast eftir, að slíks sé ekki mjög mikil þörf, því að ég sé, að hv. minkaforustumenn þessarar d. eru lagðir á flótta úr deildinni og mætti það benda til nokkurs sigurs í sambandi við viðhorf mitt í málinu. Ég tel, að þingheimur eigi skilyrðislaust að fella þetta mál. Ef þess er ekki kostur, mun ég fylgja till. hv. 5. þm. Vesturl. að vísa málinu til hæstv. ríkisstj. í von um, að hún grafi það svo, að það komi ekki aftur upp að hennar tilhlutan og í þeirri von, að þótt hæstv. ríkisstj. sé nú bjargráðalítil um úrlausn mála, muni henni aldrei detta í hug að líta og lúta svo lágt að veita þessu minkamáli framgang eða fyrirgreiðslu. Ég vona líka, að afgreiðsla þessa máls hér á hv. Alþ. verði hv. flm. þörf lexía, að þótt þeir kunni að finna til undan því, hvernig hæstv. ríkisstj. hefur leikið ýmsa gráa leiki í sambandi við íslenzkan landbúnað og þar sé umbóta og leiðréttinga þörf, sé ekki að vænta þess, að svo verði á litið að minkamál þeirra verði nokkurn tíma til umbóta á þeim vettvangi. [Frh.]