Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Um kl. 3.30 fer fram umræða utan dagskrár um flugsamgöngur á landsbyggðinni. Málshefjandi er hv. þm. Kristján L. Möller. Hæstv. samgrh. Sturla Böðvarsson verður til andsvara.

Herra forseti. Þessi tillaga fjallar um staðfestingu á Schengen-samkomulaginu en ekki um einstök framkvæmdaratriði að þeim samningum samþykktum. Hér er um að ræða eitt stærsta utanríkismál sem komið hefur til kasta Íslendinga síðan EES-samningurinn var samþykktur. Hér er um að ræða ákvörðun Íslendinga um að taka áframhaldandi þátt, stíga næsta skref í samstarfi Evrópuþjóðanna um frjálsa för fólks. Þarna er um það að ræða að við tökum þátt í því samstarfi á jafnréttisgrundvelli með sömu réttindum til að hafa áhrif á ákvarðanatöku og aðrar þjóðir sem standa að samningnum, þar á meðal þjóðirnar í Evrópusambandinu. Herra forseti. Ég segi já.

Herra forseti. Ég tel að það samrýmist mjög illa pólitískri stöðu Íslands sem er ekki aðili að Evrópusambandinu, og ætlar sér vonandi ekki að verða, að gerast aðili að Schengen-samningnum sem er búið að innlima í Evrópusambandið og að hluta til í fyrstu stoð þess og undir yfirþjóðlegt vald. Þessi gerð er hluti af því að mynda sambandsríki í Evrópu, Evrópusambandið. Ég er þeirrar skoðunar að Ísland eigi ekki að gerast aðili að því sambandsríki heldur leysa samskipti sín við samningum við það. Í öðru lagi mun hljótast af þessu mikill kostnaður, fjárfestingarkostnaður svo nemur milljörðum og umtalsverður rekstrarkostnaður. Í þriðja lagi er ástæða til að hafa áhyggjur af vaxandi flæði fíkniefna þegar persónueftirlit verður fellt niður á þessum stóru landamærum. Í fjórða lagi eru þarna áhyggjuefni fyrir íslenska ferðaþjónustu og fleira mætti nefna sem gerir að að verkum að það er að mínu mati ekki fýsilegur kostur fyrir okkur Íslendinga að gangast inn á þessa lausn. Ég segi nei.

Herra forseti. Þessu máli er vafalaust á þann veg komið að ekki verður aftur snúið. Á því er sá meingalli að engar haldbærar upplýsingar hafa fengist um þann kostnað sem Ísland kemur til með að bera vegna framkvæmda í fyrstunni eða vegna rekstursins. Fyrir því er það sérstaklega að ég treysti mér ekki til þess að veita þessu máli atfylgi mitt og greiði þess vegna ekki atkvæði.

Virðulegi forseti. Ég tel að þetta sé hið mesta framfaramál og sjálfsagt fyrir okkur Íslendinga að taka þátt í Schengen-samstarfinu fyrst við eigum kost á því með þeim hætti sem hér kemur fram. Með því að taka þátt í því höfum við áfram tækifæri á því að taka fullan þátt í norrænni samvinnu. Við tökum líka fullan þátt í evrópskri samvinnu með þeim takmörkunum sem það að vera ekki aðili að Evrópusambandinu fylgir. Við komumst inn í lögreglusamstarf, samstarf vegna flóttamanna, samstarf vegna aðgerða gagnvart borgurum þriðju ríkja. Ég tel að varðandi Flugstöðina í Keflavík eigi það að vera stefna okkar að það verði þjónustuvænasta flugstöð Schengen-svæðisins og nota það sem sóknarfæri fyrir íslenska ferðaþjónustu. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Ég tel að með Schengen-samstarfinu sé stigið stórt framfaraskref í íslenskri löggæslu, landamæraeftirliti, framfaraskref sem nauðsynlegt er á nýrri öld. Með þessu samstarfi er tryggt stóraukið upplýsingaflæði milli löggæslustofnana hér á landi og í samstarfsríkjum okkar. Með því er einnig tryggð aðild okkar að stjórn samstarfsins sem við getum ekki fengið með öðru móti. Herra forseti. Ég segi því já.

Herra forseti. Með Schengen-samkomulaginu gerast Íslendingar landamæraverðir fyrir Evrópusambandið og glata fyrir vikið sjálfstæðum rétti sínum til að haga landamæravörslu að eigin vild. Af Schengen-samningnum hlýst sannanlega mikið óhagræði fyrir Íslendinga, mikil fjárútlát, milljarða fjárútlát, auk þess sem erfiðara verður um vik að koma í veg fyrir eiturlyfjasmygl til landsins. Þetta er hins vegar pólitísk ákvörðun byggð á Rómarsáttmálanum eins og staðhæft er í greinargerð þeirrar þáltill. sem við greiðum nú atkvæði um. Með Schengen-samningnum fórna Íslendingar miklum hagsmunum fyrir litla, ef nokkra hagsmuni. Þetta er hins vegar rökrétt vilji menn gera Ísland að héraði í stór-evrópsku ríki. Því er ég hins vegar andvígur og segi nei.

Virðulegi forseti. Í umræðu um þetta mál hef ég rökstutt afstöðu mína mjög rækilega. Á margan hátt stöndum við frammi fyrir orðnum hlut. Sú stefna var mörkuð í upphafi að ganga til Schengen-samstarfsins sem fullgildir aðilar. Ljóst má vera af því sem ég hef rökstutt í umræðunni að miklu verður kostað til. Ekki hefur verið látið reyna á aðra kosti, svo sem að fara svipaðar leiðir og Bretar og Írar, þjóðir sem við höfum átt og eigum mikið og gott samstarf við. Af því leiðir að við eigum ekki marga góða kosti sem annars hefði verið hægt að vinna að. Ég mun því sitja hjá við afgreiðslu málsins.

Herra forseti. Að mínu mati er komið að tímamótum í miklu samningaferli. Það er e.t.v. svo að ýmislegt er eftir að gera varðandi undirbúning og framkvæmd og eftirlit en ég tel að Ísland geti ekki annað en verið með í þessu stórmáli. Það er um að ræða stór framfaraskref í samstarfi við Evrópulöndin og þessi aðgerð eflir sjálfstæði Íslands. Ég segi já.

Herra forseti. Eftir að hafa hlýtt á málflutning í þessu máli, m.a. í allan gærdag, og velt fyrir mér þeim rökum sem komu fram hjá hinum vísustu mönnum, þá hef ég komist að þeirri niðurstöðu að þetta sé óhagstætt fyrir íslenska þjóð. Ég segi nei.

Herra forseti. Ég styð fyrirliggjandi tillögu um aðild Íslands að Schengen-samstarfinu. Í því efni tek ég þó enga afstöðu til undirbúnings málsins né verklags alls af hálfu ríkisstjórnarinnar. Þar eru ekki öll kurl komin til grafar, svo sem varðandi byggingarframkvæmdir og rekstur í Leifsstöð og kostnað því samfara, né heldur skipulag starfsmannamála þar syðra. Óljós áform um hlutafélagavæðingu Leifsstöðvar auka enn á þá óvissu. Ég áskil mér því allan rétt til að fylgjast grannt með framgangi mála og gagnrýna ríkisstjórnina sem ber ábyrgð á málinu ef ástæða er til. Ég árétta þó stuðning minn við grundvallaratriði málsins, Schengen-aðildina sjálfa. Ég segi já.

Herra forseti. Aðild Íslands að Schengen-samstarfinu skerðir sjálfstæði og sjálfsákvörðunarrétt Íslands. Það að mestöll eða nánast öll alþjóðleg flugumferð mun verða að fara um Keflavíkurflugvöll skerðir eða nánast hindrar alla möguleika á uppbyggingu alþjóðlegrar flugumferðar og flugþjónustu á flugvöllum úti á landi. Aðildin að þessu samkomulagi mun að mínu mati verða til mikils tjóns fyrir ferðaþjónustu á Íslandi. Við erum á rangri leið, herra forseti, með þessa samþykkt. Ég segi nei.

Herra forseti. Ég átel stjórnvöld fyrir það hvernig staðið er hér að málum. Engin athugun hefur verið gerð á því hvort aðrar leiðir hefðu verið færar, samanber þær leiðir sem Bretar og Írar koma til með að fara. Ekkert marktækt kostnaðarmat liggur fyrir. Hins vegar er ljóst að um himinháar upphæðir er að ræða fyrir Íslendinga og alls ekki öll kurl komin þar til grafar. Í framsöguræðu hv. formanns utanrmn., Tómasar Inga Olrich, í gær skorti tilfinnanlega fyrir því haldbær rök að hér sé um skynsamlega ákvörðun að ræða. Hins vegar hefur verið bent á stórar hættur samfara fullgildingu samningsins og nægir þar að nefna mögulegt aukið flæði fíkniefna um lögsögu okkar og mikla áhættu sem tekin er í málefnum ferðaþjónustunnar. Herra forseti. Í ljósi þess að hér er um eitt stærsta utanríkismál að ræða sem komið hefur til kasta Alþingis frá því að samningurinn um Evrópska efnahagssvæðið var samþykktur, hefði mér fundist eðlilegt að spurningin um þjóðaratkvæðagreiðslu hefði komið fram á Alþingi, það hefur hún ekki gert. Ég tel fullgildingu samningsins veikja sjálfstæði íslensku þjóðarinnar og segi nei.

Herra forseti. Þingmenn þingflokks Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs munu sitja hjá við atkvæðagreiðslu um þau tvö frv. sem verða nú greidd atkvæði um og leiðir af Schengen-samningnum. Með þessum lagafrv. er verið að færa mikið vald undir embætti ríkislögreglustjóra án þess að veita embættinu eðlilegt aðhald. Ríkislögreglustjóri á að sjá til þess að þættir sem eru mjög matskenndir eru færðir inn í evrópskan öryggisgrunn. Þar er t.d. um að ræða meinta ofbeldishneigð eða hvort einstaklingar séu líklegir til skemmdarverka. Aðhald er ekki nægilegt frá tölvunefnd eða Persónuvernd, þar er allt óunnið og á að koma í reglugerðum. Þingmenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs á Alþingi hafa reynt að hafa áhrif á vinnslu málsins og munu að sjálfsögðu freista þess fram á síðustu stundu, en við erum eftir sem áður andvíg pakkanum í heild sinni.