Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Magnús Guðmundsson) Frv. þetta er nú loksins komið aftur frá Ed. Því var hraðað gegnum Nd. eins og hægt var, og afgreitt þaðan til Ed. fyrir 21 degi, og vitanlega var lögð áhersla á, að því yrði hraðað gegnum Ed. En Ed. hefir tekið þessar óskir þann veg til greina, að hún hefir haldið frv. hjá sjer í 21 dag og sent það frá sjer með breytingum. Breytingarnar, sem Ed. hefir gert á frv., eru í fyrsta lagi, að sett er útflutningsgjald á allskonar landbúnaðarafurðir, og í öðru lagi er feldur burtu 15. liður 1. gr. frv., eins og það fór hjeðan. Fjárhagsnefnd hlýtur að telja báðar breytingar þessar til hins verra En samt hefir nefndin ekki sjeð sjer annað fært en leggja það til, að deildin samþ. frv. með áorðnum breytingum. Svo er sem sje ástatt, að síldarskip búa sig í óða önn til brottferðar um þessar mundir, til þess að losna við útflutningsgjald af síldinni. Hver dagur sem líður kostar landssjóð tugi þúsunda króna. Rjett áðan átti jeg tal við bæjarfógetann á Akureyri. Hann sagði, að eitt síldarskip færi til útlanda í dag og annað á morgun. Nefndin sjer sjer þess vegna ekki fært að leggjast á móti frv., þótt hún sje hins vegar afar óánægð með það. Það, sem gerir frv. meðal annars óaðgengilegt, er að nú hafa hross verið flutt út sumsstaðar af landinu, en eru óútflutt á öðrum stöðum. Þau eru t. d. útflutt úr Borgarfirði, Árnessýslu og Rangárvalla, en óútflutt á Norðurlandi. Nú vildi jeg skjóta þeirri spurningu til hæstv stjórnar og þess manns úr útflutningsnefnd, sem á sæti í þessari háttv. deild, hvort hún sæi sjer ekki fært að jafna útflutningsgjaldinu niður á öll hrossin, til þess að fyrirgirða misrjetti. Jeg skil ekki annað en að stjórninni sje þetta kleift. Nefndin leggur öll mjög mikla áherslu á þetta sem rjettlætisatriði. Og jeg veit ekki hvernig nefndarmenn snúast við málinu, ef þessu verður ekki vel tekið. Því var haldið fram í Ed. að ákvæði 15. töluliðs væri óframkvæmanlegt. En þessi skoðun er bygð á bláberum misskilningi. Liðurinn var saminn í samráði við lögreglustjórann hjer í Reykjavík. Hins vegar leggur Ed. það til, að útflutningsgjaldið verði tekið eftir þunga. En ríkið verður að eiga það undir ráðvendni skipstjóra á botnvörpuskipum, hversu þunginn er talinn mikill. Hjer er því breyting til hins verra, því að það er auðsætt, að þetta er miklu verra fyrirkomulag en hjer var gert ráð fyrir í þessari háttv. deild, er gjaldið var miðað við brúttósöluverð erlendis. Og jeg tel líklegast, að breyta verði þessu á næsta þingi. Að lokum vil jeg árjetta þá yfirlýsingu, að jeg álít það gersamlega óviðunandi af Ed. að draga mál þetta svona á langinn, þar sem nauðsyn bar til, að frv. yrði sem fyrst að lögum. En þessi dráttur ljet þó að líkum, því að sumir háttv. þm Ed. álíta alla tekjuauka vera óþarfa, en reynslan mun áreiðanlega sýna hið gagnstæða. Að síðustu er þess að geta, að einasta ástæðan til þess, að nefndin sjer eigi fært annað en samþykkja frv., er fyrirsjáanlegt stórtap fyrir ríkissjóðinn í mistum síldartolli, ef því verður eigi leyft að ganga áfram óbreyttu og leitað konungsstaðfestingar á því í dag.

Fjármálaráðherra (S. E.) Þetta frv. er, eins og háttv. deild er kunnugt, komið hingað frá háttv.Ed. eftir að hafa gengið þar í gegnum mikla eldraun. Aðalkjarni þess er síldartollurinn. Eftir till. stjórnarinnar var ætlast til, að sá tollur yrði 1 kr. á tunnuna í ár, en 3 krónur síðar. Hjer í deildinni var því breytt þannig, að 1 kr. tollinum á síldartunnu var haldið þetta ár, en frambúðartollurinn færður upp í 4 kr. Háttv. Ed. hefir hjer þrætt milliveg. Hún færir tollinn í ár upp í 2 krónur af tunnu, en framtíðartollinn niður í 3 kr., eins og var í frv. stjórnarinnar upphaflega, og stjórnin fellst að sínu leyti á þennan meðalveg, enda tek jeg það aftur fram, að síldartollurinn er aðalkjarni frv. Jeg er háttv. fjárhagsnefnd hjer í deild þakklátur fyrir það, að hún vill ganga að frv. þrátt fyrir breytingarnar á því hjá háttv.Ed., því það liggja ríkar ástæður til þess, að frv. þetta sje samþykt sem allra fyrst. Jeg hefi nýlega talað við lögreglustjórann á Siglufirði, og kvað hann mörg skip vera að búa sig til brottferðar þaðan. Það getur því munað landssjóð tugi þúsunda kr., ef málinu verður nokkuð frestað. Háttv. frsm. (M. G.) skaut því til stjórnarinnar, hvort hún mundi ekki sjá sjer fært að jafna útflutningstollinum á hestum niður á þá alla, sem útfluttir verða. Stjórnin mun taka þetta atriði til yfirvegunar, og fyrir mitt leyti mun jeg styðja að því, að svo verði. Að endingu tek jeg það fram, að jeg mæli fast með því, að frv. sje samþ. óbreytt eins og það kom frá hv.Ed., því að verði hjer gerð breyting á því, svo að það verði aftur að fara til Ed., þá veit jeg ekki, hvort það muni sleppa klaklaust aftur gegnum þá nýju eldraun, er þess mun bíða þar. Þetta veit jeg að háttv. fjárhagsnefnd hefir skilið, og því hefir hún tekið í málið eins og háttv.frsm. (M. G.) skýrði frá.

Matthías Ólafsson Jeg er ekki ánægður með breytingu þá, sem háttv.Ed. hefir gert á 2. lið 1. gr., að flytja yfir í hann fisk þann, sem fluttur er til útlanda óhertur og ósaltaður, og áður tilfærður í 15. liðnum, og þá gert ráð fyrir, að 1% af söluverði hans yrði greiddur í toll, en nú á að greiða tollinn eftir þyngd hans, en búast má við, að einatt verði allerfitt að fá glögga vitneskju um hana. Reyndar er það bót í máli, að hann mun að jafnaði vera seldur í svo kölluðum „kitts“, og að hvert þeirra hefir hjer um bil ákveðna þyngd. Getur skipstjórinn gefið upp tölu þeirra, og má fara eftir henni við tollheimtuna. Þó mundi sanngjarnara að taka tollinn eftir verði en vigt fisksins. En það tjáir ekki að einblína um of á galla frv., einkum þar eð vænta má, að lög þessi verði skamma stund óbreytt í gildi. Jeg hefði meðal annars kosið, að þriggja króna tollurinn hefði verið lagður á síldina í ár, en ekki nema tvær krónur eftirleiðis. Nú er það þegar sjeð, að síldarafli muni verða góður í ár, og vonir um sæmilegt verð, en hvorttveggja óvíst næsta ár. Eigi að síður verð jeg að taka undir með hæstv. fjármálaráðh. (S. E.), að nauðsyn beri til að samþ. frv. óbreytt, þrátt fyrir gallana á því.

Pjetur Jónsson Jeg get svarað spurningu háttv.frsm. (M. G.) þannig, að mjer finst sanngjarnt, að útflutningsgjaldinu á hesta sje jafnað niður á þá alla jafnt, bæði þá sem þegar eru farnir, þegar lögin koma í gildi, og hina, sem ófarnir eru þá. Því hefir þannig verið til hagað, að hrossin hafa verið borguð ofurlítið lægra en við má búast, að fyrir þau fáist, að kostnaði frádregnum; er svo tilætlunin, að bæta seljendunum upp þennan mismun þegar fullsjeð er, hver hann verður. Að vísu má ekki vænta, að hjer sje um mikla upphæð að ræða, en þó að líkindum fult eins háa og útflutningsgjaldinu nemur. Jeg geri ráð fyrir, að samnefndarmenn mínir í útflutningsnefndinni muni verða mjer sammála um þetta. En að sjálfsögðu heyrir fullnaðarúrskurður um þetta undir landsstjórnina. En jeg geri ráð fyrir, að hún muni fara nokkuð eftir tillögum útflutningsnefndar og fjárhagsnefndar þingsins um þetta.

Frsm. (Magnús Guðmundsson) Mjer þótti hæstv. fjármálaráðh. (S. E.) taka nokkuð linlega í jöfnuð útflutningsgjaldsins á hrossum, þar sem hann fór ekki lengra en að hann kvað stjórnina mundu yfirvega málið. En jeg óska fyrir hönd nefndarinnar eftir ákveðnu loforði um þetta. Aftur á móti er jeg þakklátur hv.þm. S.-Þ. (P. J.) fyrir undirtektir hans, og bæði jeg og nefndin öll göngum út frá því sem sjálfsögðu, að mismunurinn verði jafnaður, því að það er fullkomlega sanngjörn krafa, að svo sje gert. Hv. þm. V.-Ísf. (M. Ó.) var sammála nefndinni um, að breyting háttv.Ed. á 15. lið væri til verra eins, en var þó að bera í bætifláka með því að segja, að skipstjórinn mundi geta greint allnákvæmlega frá þyngd fiskjarins, sem hann seldi. Þetta mun rjett vera; en eigi að síður verður tollheimtumaðurinn að eiga mikið undir skipstjóranum og ráðvendni hans, og það er miklu auðveldara að fá að vita rjett um söluverðið en þyngdina. Það er annars óþarfi að lengja umræður um málið; það er komið sem komið er. Töluvert af síld verður komið út úr landinu áður en lögin ganga í gildi, og það verða einkum útlendingar, sem hafa haginn af drætti háttv.Ed. á málinu. Fyrir hennar tilstilli losna útlendingar við að greiða nokkra tugi þúsunda í hinn ísl. ríkissjóð.