Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir áliti meiri hl. iðnn. Nál. er á þskj. 209 og í því segir að nefndin hafi ekki orðið sammála og að minni hl. muni skila séráliti og að Stefán Benediktsson hafi verið fjarstaddur afgreiðslu málsins. Meiri hl. nefndarinnar flytur brtt. á þskj. 210 svohljóðandi, með leyfi forseta: "Við 2. gr. bætist: svo og skuldbindingum um gufuafhendingu vegna Hitaveitu Skútustaðahrepps og Léttsteypunnar hf. samkvæmt samningum ríkisins og eigenda jarðanna Reykjahlíðar og Voga, dagsett 18. mars" - þar mun vanta inn í "og 4. maí" og verður það leiðrétt við endurprentun þskj. - "1971, sbr. yfirlýsingu aðila 1. júlí 1975 og 23. júní 1982." Þessi brtt. er í samræmi við ósk frá sveitarstjórn Skútustaðahrepps sem lagði áherslu á að þessi atriði yrðu bundin í lögum. Málsaðilar, þ.e. Landsvirkjun og iðnrn., höfðu ekkert við þessa breytingu að athuga og töldu eðlilegt að verða við þessum óskum. Eins og segir í nál. þá fjallaði nefndin um þetta mál á alls fjórum fundum og fékk til sín níu sérfróða menn. Hv. þm. Ragnar Arnalds sat tvo síðustu fundi nefndarinnar í fjarveru hv. nm. Skúla Alexanderssonar. Ég sé á áliti minni hl. að hv. þm. Ragnar Arnalds hefur upplýst kollega sinn mjög vel um það sem gerðist á þessum tveimur síðustu fundum. Ég held að óhætt sé að segja að kaupverðið eða upphæð kaupsamnings hafi verið það efni sem fyrst og fremst var um rætt á þessum fundum. Samkvæmt beiðni hv. þm. Ragnars Arnalds voru lagðir fram nýir útreikningar á verðmæti virkjunarinnar, m.a. nýjar forsendur eða þær að borað yrði eftir meiri gufu og vél 2 tekin í notkun eftir u.þ.b. fimm ár með því móti og að því tilskildu að ekki þyrfti að bora nema 11-12 holur til að knýja hina vélasamstæðuna af fullu afli og mátti samkvæmt þessum útreikningum fá verðmæti upp í 1300-1500 millj. kr. En fjármagnskostnaðurinn eða greiðslu- eða skuldastaðan þessu samfara varð aftur gífurleg eða 3-4 milljarðar á tímabilinu 1990-2000. Auk þess þurfti auðvitað að gera ráð fyrir því að markaður væri fyrir þá orku sem þarna kæmi og það á fyllsta verði. Meiri hl. taldi fremur ólíklegt að stjórnvöld, hver sem þau hefðu verið, væru reiðubúin að leggja út í slíka tvísýnu á næstunni. Hitt kom einnig fram að sem stendur er ekki næg gufa fyrir nema u.þ.b. 25 mw. framleiðslu. Strax á árinu 1988 eða fyrr verður að bora eftir meiri gufu. Það kom einnig fram hjá fulltrúum Landsvirkjunar að fyrirtækið hefur fullan hug á að láta rannsóknir halda áfram og geta þær auðvitað leitt til þess að hagkvæmt verði að virkja á þessu svæði fyrr en ella. Rök hv. þm. Ragnars Arnalds í þessari umræðu voru m.a. að ekkert hefði legið á að skipa þessum málum á þann hátt sem varð ofan á. Ég er þessu ósammála og meiri hl. iðnn. var það reyndar. Ég tel einmitt að vegna þeirrar óvissu og óljósu stöðu sem fyrirtækið og starfsmenn þess voru í hafi verið nauðsynlegt að ráða þessum málum til lykta og á þennan hátt sem hlýtur að vera sá eðlilegasti. Það er auðvitað ljóst að kaupverðið er og verður áfram deiluefni, en ég held að sá rökstuðningur sem fram kom í viðtölum nefndarinnar hafi verið fullnægjandi og a.m.k. er það ljóst að kaupandi telur verðið síst of lágt þó að ýmsir aðrir telji svo vera. Kröfluvirkjun verður í höndum nýrra eigenda frá áramótum. Það kom fram í máli fulltrúa Landsvirkjunar að þeir telja mikilvægt að Kröfluvirkjun haldi áfram að gegna sínu hlutverki til spennujöfnunar á þessu svæði og til þess var talið heppilegast að keyra virkjunina á 20-25 mw. afli. Til þess aftur á móti að grundvöllur eigi að vera fyrir meiri orkuframleiðslu, sérstaklega á sumrin, þarf að koma til stóraukning á sölu eða þá að hætt verði við Blönduvirkjun alfarið um sinn. Það var skýrlega upplýst á fundunum að keyrsla vatnsaflsvirkjana Landsvirkjunar væri miklum mun ódýrari kostur en orkuframleiðsla með gufu og þess vegna mundi Kröfluvirkjun verða stöðvuð að sumarlagi enn um skeið. Ég sé ekki ástæðu til að fara um þetta mikið fleiri orðum. Ég hef reyndar ekki skilið þann jarðarfarartón sem hefur komið fram í málflutningi sumra stjórnarandstæðinga í þessu máli, ekki síst hjá hv. þm. Ragnari Arnalds. Ég lít a.m.k. ekki á mig í hlutverki neins líkmanns eða útfararstjóra. Ég tel að aðeins sé verið að afgreiða sjálfsagt og eðlilegt mál á eðlilegan hátt.



Virðulegi forseti. Ég hef lagt fram minnihlutaálit um frv. til laga um heimild fyrir ríkisstj. til að selja Kröfluvirkjun í Suður-Þingeyjarsýslu. Það voru haldnir fjórir fundir í iðnn. um frv. og á fyrsta fundinum var sú spurning lögð fyrir Landsvirkjunarmenn og fulltrúa RARIK, hvort þeir hefðu haft áhuga fyrir því að selja þetta fyrirtæki. Þeir létu það vera að svara sjálfir, en fulltrúi iðnrn. tók að sér að svara og lýsti því þá yfir að það hefði verið iðnrn. sem hefði óskað eftir því að af þessum samningi eða þessum kaupum yrði, þ.e. hvorugur aðilinn, hvorki sá sem átti eða hafði rekstrarumsjón með fyrirtækinu RARIK né heldur sá sem keypti hafði áhuga á því að kaupa fyrirtækið. Það liggur því ljóst fyrir að eini aðilinn sem óskaði eftir breytingu á eignaryfirráðum Kröfluvirkjunar er ríkið og forráðamenn þess sem hafa ákveðið að taka á ríkissjóð stóran hluta af lánum Kröfluvirkjunar og selja virkjunina á verði sem er bersýnilega langt undir sannvirði án þess að aðrir óskuðu eftir þessari yfirtöku. Það kom líka strax fram á fyrsta fundi nefndarinnar að fulltrúar Rafmagnsveitnanna töldu að Kröfluvirkjun, staðsetning Kröfluvirkjunar, styrkti mjög veitukerfi Rafmagnsveitnanna og flutningskerfi orku um landið og að ef þeir hefðu verið áfram rekstraraðilar að Kröflu mundi hún hafa verið nýtt að fullu svo gott sem árið um kring. Á nefndarfundi upplýsti Einar Tjörvi Elíasson framkvæmdastjóri Kröfluvirkjunar að hámarksafl annarrar vélar virkjunarinnar væri 35 mw. Því er unnt að reka þá vél með 30 mw. að jafnaði þannig að vélin dugi til spennujöfnunar og til að auka stöðugleika kerfisins. Með 30 mw. framleiðslu er fullkomlega raunhæft að önnur vélin skili 200-220 gw. afköstum á ári. Tvær vélar gætu þá skilað yfir 400 gwst. þegar nægrar orku hefði verið aflað, en til þess þyrfti væntanlega að bora 11-12 holur til viðbótar. Þess vegna var um það spurt hvert yrði útreiknað kaupverð virkjunarinnar ef reiknað væri með 130 gwst. orkusölu frá annarri vél Kröflu þegar frá næstu áramótum. Framleiðslugeta vélarinnar gæti orðið 204-220 gwst. Iðnrn. reiknaði út að þessi eina breyting mundi hækka kaupverðið um 165 millj. kr. Í útreikningum á söluverði virkjunarinnar er hins vegar aðeins reiknað með 125 gwst. orkusölu frá Kröflu næstu tvö árin, 130-160 gwst. á árunum 1988-1991 og aldrei meiri orkusölu en 170 gwst. allt fram til ársins 2010. Þá var að því spurt hvort eitthvert tillit hefði verið tekið til þess við ákvörðun kaupverðs að seinni vélin fylgir með í kaupunum og er mikils virði sem slík, auk þeirra möguleika á fullnýtingu mannvirkja sem hún býður upp á. Þessu var svarað neitandi. Spurt var og hvort ekki væri orkumarkaður hjá RARIK fyrir alla þá orku sem Kröfluvirkjun gæti framleitt og var því svarað játandi, eins og ég nefndi reyndar áður. Spurt var hvert yrði kaupverð virkjunarinnar ef reiknað væri með fullri nýtingu fyrri vélar nú þegar og seinni vélar 1989. Þetta dæmi virðist ekki hafa verið reiknað út við samningsgerð og var vísað til óvissu um orkuöflun. Miðað við að hver ný borhola kosti 40 millj. kr., holurnar yrðu tólf og tengikostnaður væri áætlaður 30 millj. kr. og þessi viðbótarorka kæmi í gagnið í áföngum á árunum 1988-1990 taldi ráðuneytisstjóri iðnrn. að kaupverð Kröfluvirkjunar reiknað á hliðstæðan hátt að öðru leyti og gert er í frv. mundi teljast 388 millj. kr. hærra. Ljóst er að enn aukin nýting á orkugetu virkjunarinnar til viðbótar við þetta, sbr. það sem áður er sagt, mundi hækka útreiknað kaupverð virkjunarinnar enn frekar. Í ljósi þessara upplýsinga virðist ljóst að útreikningur á kaupverði virkjunarinnar er mjög umdeilanlegur. Óvissan um orkuöflun á Kröflusvæðinu er látin ráða því að virkjunin er verðlögð langt undir sannvirði. Þar sem ekkert kallar á yfirtöku Landsvirkjunar á Kröflu bendir flest til þess að réttara væri að bíða með þessa skipulagsbreytingu í orkukerfinu. Að þessu athuguðu treysti ég mér ekki til þess að mæla með samþykkt þessa frv. Eins og fram kom í máli hv. frsm. meiri hl. sat Ragnar Arnalds fyrir mína hönd tvo síðari fundi nefndarinnar.



Virðulegi forseti. Frsm. meiri hl. iðnn. lýsti því yfir að hann sæi sig ekki hér í hlutverki grafara og það er líklega alveg rétt, en það verður að halda því fram að hann hafi staðið hér sem fulltrúi rukkaranna því að sú rukkun sem hér á sér stað er allveruleg. Menn eru búnir að básúna hér og ræða mikið um vandamál Útvegsbankans og Hafskips undanfarna daga og sumir hafa talað um að þegar það dæmi verði gert upp verði þar með búið að leggja 10-20 þús. kr. skatt á hverja fjölskyldu í landinu. Þegar þetta 2 milljarða dæmi er gert upp, þegar þeirri rukkun hefur verið vísað til þegnanna í landinu eru það ekki 10 eða 20 þús. kr. á hverja fjölskyldu, það eru 10 þús. kr. á hvert mannsbarn. Þannig bliknar jafnvel Hafskipsmálið svokallaða við hliðina á þessu hneyksli. Menn deila hér um hvort verðið á þessari virkjun hafi verið of lágt eða of hátt, hvert hið endanlega mat á þessum eignum var. Ég er þeirrar skoðunar að eignirnar séu reyndar allt of hátt metnar því að þetta fyrirtæki er þvílík áhætta og það er svo lítil von í því. Það að borga yfir höfuð nokkuð fyrir það lýsir gífurlegri bjartsýni, enda kom það í ljós þegar rætt var við þá aðila sem að þessum viðskiptum stóðu að hvorugur þeirra var eigandi að þessari bjartsýni. Bjartsýnin kom frá ríkissjóði. Það var hann sem vildi að þessi viðskipti færu fram og þess vegna fóru þau fram hvort sem hinum aðilunum líkaði betur eða verr. Þó má líklega ætla að RARIK hafi líkað það heldur betur, en Landsvirkjun sýnu verr. Það kom m.a. í ljós í þessari umræðu að þetta framleiðslufyrirtæki er einna arðsamast þegar það starfar ekki, þ.e. til þess að ná "arðsemi" í þessu fyrirtæki, í gæsalöppum því hún er raunverulega ekki til, er alltaf vænlegast að stöðva það um ákveðinn tíma á hverju ári. Menn geta þá alveg sagt sér það sjálfir að ef þetta fyrirtæki er lagt alveg niður hlýtur arðsemisvonin að hámarkast, a.m.k. hvað þetta fyrirtæki snertir. Það má segja að þeir stjórnmálamenn sem að svona vitleysu standa geti þakkað fyrir að kjósendur ná jafnilla til þeirra og raun ber vitni. Auðvitað er það engin tilviljun að það er verið að flytja þetta til með þeim hætti sem gert er. Það er verið að flytja aðalþungann af þessari skattlagningu yfir á þau svæði þar sem kjósendurnir hafa minni mannréttindi en annars staðar á landinu, þar sem þeir verða að taka því sem að höndum ber með þökkum og geta ekki borgað fyrir sig nema með rýrðum atkvæðisrétti. Þetta er ekkert öðruvísi en í virkjunar- og raforkusölumálunum yfirleitt þar sem það er vitað mál að 1/3 notendanna borgar 2/3 kostnaðarins og 2/3 notendanna borga 1/3 kostnaðarins, alveg í beinu hlutfalli við mannréttindi á þessu landi sem birtast í kosningarrétti manna.



Virðulegi forseti. Þetta er alvarleg stund, sem við upplifum hér, þar sem menn velta því fyrir sér hvort þeir séu grafarar, jafnvel útfararstjórar, þeirrar virkjunar sem átti að flytja birtu og yl til allra Norðlendinga og reyndar landsmanna allra, virkjunar sem var byggð á afar hæpnum forsendum án tilhlýðilegra rannsókna, athugana á því hvort þessi virkjun mundi borga sig, vera fjárhagslega hagkvæm. Það hefur farið fram mikil umræða í þjóðfélaginu um þessa virkjun, Kröfluvirkjun sem svokallaðir Kröfluflokkar hafa staðið fyrir og eytt þúsundum milljóna frá skattgreiðendum til að láta fjarlægan draum sinn rætast. Nú er komið í ljós að allt talið um ágæti Kröfluvirkjunar var á afar litlu byggt og nú standa menn frammi fyrir því að viðurkenna þær staðreyndir að þessi virkjun er mikill baggi á öllum skattgreiðendum, á öllum almenningi, viðurkenna að hér hefur verið illa staðið að verki, rangt staðið að verki, kapp hefur verið meira en forsjá. Er athyglisvert að í áliti minni hl. eru röksemdir mjög byggðar á því að önnur vélasamstæða gæti hugsanlega aukið verðmæti virkjunarinnar eða þessara eigna að einhverju marki, en það liggur ekkert fyrir um hvort til er orka til að knýja þessar vélar. Mér er skapi næst að halda að það væri öllu vitlegra að taka þessa blessaða vélasamstæðu, sem nú mun vera til, og flytja hana suður á Suðurnes þar sem er næg orka, næg gufa, og framleiða þar rafmagn á þann ódýra hátt sem þar er hægt að gera. Vonandi væri það hægt og vissulega væri það æskilegt. Það liggur alveg fyrir að þessi gjörð, sem hér á sér stað, er hreingerning, er viðurkenning á staðreyndum. Það má deila um það með hæpnum fullyrðingum hvort söluverðið er eðlilegt eða ekki eðlilegt. Ég er nær því að taka undir það, sem hv. 8. þm. Reykv. sagði áðan, að líklega er verðið allt of hátt frekar en það sé of lágt. Ég bið hv. þingdeildarmenn að láta hugann reika aftur í tímann, minnast þeirra umræðna sem farið hafa fram um þessa virkjun, þau mistök sem gerð voru í orkuöflunarmálum Íslendinga með þessari virkjun. Líka bið ég Kröfluflokkana að reikna það út hversu mikið þessi mistök hafa kostað almenning í landinu. Það væri fróðlegt ef þeir kæmu því á framfæri við sína kjósendur á næstunni.



Hæstvirtur forseti. Aðeins örfá orð. Við 1. umr. þessa máls saknaði ég þess að ekki skyldu fylgja frv. spádómar um hversu kostnaðarsamt yrði að afla gufu vegna þeirrar vélar virkjunarinnar sem enn hefur ekki verið tekin til nota og verður líklega ekki í bráð. Að mínum dómi kom það greinilega fram í umræðum í nefndinni að mjög erfitt er að spá fyrir um kostnað vegna borana, öflunar gufuorku. Að vísu kemur það sem fram kom í nefndinni um það efni fram í nál. minni hl. iðnn. Það er staðreynd að um það voru allmiklir fyrirvarar. Mér finnst aðalatriði þessa máls vera að einu gildir hver er eigandi þessa fyrirtækis. Sá eigandi kæmist einfaldlega ekki hjá því að taka tillit til þess ástands sem er á orkumarkaðnum, þ.e. eins og sakir standa er langtum meiri orka í okkar kerfi en þörf er fyrir. Og vegna þess að í nál. minni hlutans er oft þannig tekið til orða, "spurt var" o.s.frv., vil ég bæta við: Spurt var hvort RARIK mundi virkja enn meir, þ.e. afla gufu og taka til notkunar vél nr. 2 ef virkjunin væri áfram á hendi RARIK. Það kom greinilega fram, og vísa ég þá til þess sem ég sagði áðan og endurtek það, að forsvarsaðilar RARIK mundu alls ekki leggja út í slíkt, einfaldlega með tilliti til stöðunnar á orkumarkaðinum eins og sakir standa. Við 1. umr. málsins hafði ég uppi hugleiðingar um það hvort Landsvirkjun mundi einhvern tíma síðar, hugsanlega um næstu aldamót eða svo, virkja eða afla gufu til þess að taka í notkun aðra vél, vél virkjunarinnar nr. 2. Engar fyrirætlanir liggja fyrir um þetta eins og fram hefur komið. Hins vegar kann svo að fara að mínum dómi að til þessa bragðs verði tekið. En um það er ekkert hægt að segja nú. Ef svo verður og sá kostur verður talinn hagkvæmari en aðrir kemur það einfaldlega fram í lægra orkuverði til landsmanna. Svo einfalt er það mál í mínum huga. Hæstv. forseti. Ég ætla ekki að hafa þessi orð fleiri. Ég vildi aðeins taka þátt í þessari umræðu og ítreka þá skoðun mína að ég held, þrátt fyrir allt, að hér hafi verið valin sú leið sem óumflýjanlegt var að fara.



Virðulegi forseti. Í tilefni af ræðu hv. 3. þm. Norðurl. v. þykir mér rétt að spyrja hvort hann var að gefa í skyn að rétt væri að hætta við Blönduvirkjun á meðan ráðstafanir yrðu gerðar til þess að koma annarri vélasamstæðu Kröflu í gang. Það liggur fyrir að við eigum allt of mikla virkjaða orku í dag, orku sem ekki er hægt að selja. Þegar menn hugleiða hvernig skuli koma annarri vélasamstæðu Kröflu í gang hlýtur það að kalla fram spurningu um það hvort menn vilja alfarið hætta við Blönduvirkjun eða fresta henni um ótiltekinn tíma. Um það var rætt líka áðan að óskynsamlegt væri að ríkissjóður tæki að sér að greiða þær byrðar sem hér er talað um. Hver er það í raun og veru sem greiðir þessar byrðar? Er það ekki fólkið í landinu undir hvaða formerki sem það er? Er það ekki kjarni málsins að skattgreiðendur þurfa hvort sem er að greiða þetta. Ég tel að það sé hreinsun að þessari viðurkenningu staðreynda að klippt er á. Ég er þeirrar skoðunar að það eigi eitt orkuöflunarfyrirtæki að vera í landinu, Landsvirkjun, og þess vegna sé þessi sala skynsamleg. Ég bendi líka á að þegar Krafla var byggð var það álit fjölmargra vísindamanna að illa hefði verið staðið að verki. Rannsóknir hefðu hvergi nærri verið nógar og þess vegna hefði verið farið í þessar framkvæmdir af meira offorsi en efni stóðu til. Það var ekki eldgosið eitt sem truflaði þessar aðgerðir heldur líka það hvernig staðið var að verki. Í þeim viðtölum sem áttu sér stað í hv. iðnn. voru "efin" afskaplega mörg. Þau voru það mörg að ekki er hægt að byggja haldgóðan málflutning á þeim að mínu mati. Það var ekki að heyra á þeim sem við fengum til viðræðu að menn vissu nokkurn skapaðan hlut um það hvort nokkur gufa fengist ef borað yrði á næstunni. Það væri vissulega hægt að eyða tugum milljóna í að prófa það nú á þeim tímum þegar við höfum allt of mikla orku virkjaða. En það er þá spurningin hvort við viljum eyða þessum peningum skattgreiðenda í slíka tilraunastarfsemi.



Virðulegi forseti. Ég sé svo sem ekki ástæðu til að lengja þetta mikið meira en það var út af því að við skiptumst held ég á um það nokkrum orðum um daginn hvað langt hefði verið komið í framkvæmdum þegar gos hófst. Stöðvarhúsið mun hafa verið uppsteypt, þaklaust, og vélar pantaðar en talið öruggt að beita mætti svokölluðum "force majeure", óviðráðanlegum orsökum æðri máttarvalda, almættið blandast enn í þetta mál, þannig að þau ákvæði hefðu gilt til þess að hægt hefði verið að hætta við þessi kaup. Það er mér nú tjáð. Annað atriði lagði hv. þm. Ragnar Arnalds áherslu á, að aðeins væri reiknað með nýtingu upp á einn þriðja eða helming af því sem hugsanlegt væri að fá af orku út úr virkjuninni. Ég verð að segja að í þessu stóra dæmi skiptir það ekki máli hvort hægt væri með einhverjum reikningsaðferðum að fá útkomu upp á 1500 millj. kr. söluverðmæti reikningslega séð eða hvort söluverðmætið er eins og nú er 1172 millj. Út af stendur heilmikil skuld sem gera verður upp á einhvern hátt. Ég vil að síðustu ekki viðurkenna það að í mínum huga séu neinir pólitískir fordómar í þessu máli. Ég held, eins og hv. þm. Ragnar Arnalds var að gefa í skyn, að einhvern tíma geti komið að því að talið verði hagkvæmt að virkja Kröflu áfram og þá mun það koma öllum landslýð til góða.



Virðulegi forseti. Já, síðasti ræðumaður, hv. 5. þm. Norðurl. e. Björn Dagbjartsson, leiðrétti ummæli sín frá því í 1. umr. og sagði að rétt væri að búið hefði verið að steypa upp stöðvarhúsið við Kröflu þegar eldgosið varð þar. Hann viðurkenndi líka að búið hefði verið að panta vélar til verksmiðjunnar. En hann hélt því fram að hægt hefði verið að rifta þeim samningum á grundvelli svokallaðra "force majeure" réttarákvæða. Ekki skal ég fullyrða um hvort þetta er rétt hjá hv. þm. Það liðu 10 mánuðir frá því að samningar um vélakaupin höfðu verið undirritaðir þangað til eldgosið varð. Ég hygg að það hafi verið búið að smíða þessar vélar að verulegu leyti, og ég sé ekki hvernig í ósköpunum seljandi vélanna hefði átt að taka á sig allan þann skaða sem hefði hlotist af því að sitja uppi með ónotaðar vélar út á "force majeure" ákvæðin. Ég held að það hefði aldrei staðist að skella ábyrgðinni yfir á seljandann sem var algerlega saklaus að þessu leyti, og því hafi legið ljóst fyrir að vélar sem búið var að smíða í virkjunina hlutum við Íslendingar að leysa út. Við hefðum ekki getað riftað þessum samningi á þeim grundvelli nema taka á okkur mjög stórfelldar skaðabætur sjálfir. Enda, eins og ég sagði, liðnir hvorki meira né minna en 10 mánuðir frá því samningurinn var undirritaður, og ekki er hægt að sjá það af hverju Japanarnir hefðu átt að taka á sig tjónið frekar en við Íslendingar. En þetta skiptir kannske ekki öllu máli. Þessi ákvörðun var ekki tekin. Hver tók þá ákvörðun? Dettur hv. þm. það í hug t.d. að ég sem hér stend hafi tekið þá ákvörðun? Nei, sú ákvörðun var að sjálfsögðu tekin af þeirri ríkisstj. sem þá sat undir forsæti Geirs Hallgrímssonar. Þá sátu hér í stjórn sjálfstæðismenn ásamt framsóknarmönnum og þeir tóku auðvitað þessa ákvörðun. Og ég get bætt því við að ég taldi hana óhjákvæmilega og var henni samþykkur og varð ekki var við það að hér Alþingi kæmu fram aðrar raddir, a.m.k. ekki þá í svipinn. Hins vegar fóru þær fljótlega að heyrast þar á eftir.  Spurt var hvort, með þeirri hugmynd að setja í gang seinni vél Kröflu, væri verið að leggja það til að Blönduvirkjun yrði ekki byggð eða henni frestað um óákveðinn tíma, eins og tekið var til orða. Auðvitað verður að vekja á því athygli að verulegur stærðarmunur er á þessum tveimur virkjunum og seinni vélin skilar ekki nema 30 mw en Blanda á að skila 150 mw. Það er því ljóst að þessi seinni vél gæti aldrei komið í staðinn fyrir Blönduvirkjun. Það held ég að engum hafi dottið í hug. Hins vegar segir það sig sjálft að ef Kröfluvirkjun verður fullnýtt í lok þessa áratugar hlýtur það að hafa áhrif á uppbyggingu annarra orkumannvirkja hér og er þá hægt að fresta öðrum framkvæmdum sem þessu nemur en auðvitað ekki meir. 30 mw eru ekki meira en svo að þau svara til rúmlega eins árs aukningar afls í orkukerfi okkar landsmanna. Því gæti auðvitað í mesta lagi verið um það að ræða að t.d. Blönduvirkjun kæmi þá einu ári síðar í gagnið en ella mundi vera. Að lokum var það spurning Karls Steinar Guðnasonar um það hverju máli þetta yfirleitt skipti. Hérna væri verið að afhenda verðmæti ríkisins yfir til Landsvirkjunar. Mundi það þá skipta öllu máli hvort skattgreiðendur tækju á sig þessa byrði í gegnum skattakerfi ríkisins eða orkunotendur? Ég lít svo á að ef öll sveitarfélög landsins væru aðilar að Landsvirkjun mundi þetta sannarlega ekki skipta neinu máli. En nú eru ekki nema tvö sveitarfélög enn þá aðilar að Landsvirkjun, þ.e. Reykjavíkurborg og Akureyrarbær. Ég tel að verið sé að færa Landsvirkjun ákaflega mikil verðmæti á niðursettu verði og það tel ég vera mjög til hags fyrir þau sveitarfélög sem eiga aðild að Landsvirkjun, en aftur á móti hugsanlega þá til samsvarandi óhags fyrir önnur sveitarfélög í landinu.



Virðulegi forseti. Þar sem hér er verið að færa 2 milljarða yfir á skattgreiðendur frá Kröfluvirkjun eða með þessari yfirtöku er verið að fela raunverulegt orkuverð, þá tek ég ekki þátt í þessum skrípaleik og segi nei.



Virðulegi forseti. Eins og ég lýsti áðan í máli mínu þá tel ég álögur á skattþegna þessa lands vera orðnar nægar. Þetta er engu síður alvarlegt mál heldur en Hafskipsmálið og a.m.k. helmingi stærra. Þess vegna tek ég ekki þátt í því og segi nei. 1



Virðulegi forseti. Í því frv. sem hér er til afgreiðslu felst viðurkenning með vissum hætti á þeim mistökum sem voru gerð í þessu máli og þeirri mistakakeðju sem hefur átt sér stað. Áður var þetta alfarið í eigu ríkisins, nú er verið að flytja þetta yfir til ríkisfyrirtækis. Það var alveg ljóst frá upphafi að almenningur í landinu mundi þurfa að standa straum af kostnaðinum við þetta með einhverjum hætti. Það var alveg ljóst. Þess vegna eru mér óskiljanlegar þær röksemdir sem hv. þm. BJ hafa haft hér uppi í þessu máli. Þetta er fyrirkomulagsbreyting. Það var ljóst að þjóðin yrði að standa undir þessum kostnaði og borga þennan reikning. Það hefur aldrei verið neinn vafi á því. Við höfum gagnrýnt þetta mál harkalega, Alþýðuflokksmenn, frá upphafi, allar götur síðan þetta hófst. 

Brtt. 210 samþ. með 12 shlj. atkv. 2. gr., svo breytt, samþ. með 12 shlj. atkv 3. gr. samþ. með 12 shlj. atkv. Fyrirsögn samþ. án atkvgr. Frv. vísað til 3. umr. með 14 shlj. atkv.

1. gr. samþ. með 17 shlj. atkv. 2. gr. samþ. með 17 shlj. atkv. Brtt. 231 (ný gr., verður 3. gr.) samþ. með 17 shlj. atkv. Fyrirsögn samþ. án atkvgr. Frv. vísað til 3. umr. með 18 shlj. atkv.



Virðulegur forseti. Samgn. Ed. Alþingis hefur fjallað um frv. til laga um skráningu skipa. Niðurstaða hennar er samhljóða. Hún mælir með því að frv. verði samþykkt með þeim brtt. sem fram eru lagðar á þskj. 220. Samgn. sendi málið til umsagnar og bárust umsagnir frá Sambandi íslenskra kaupskipaútgerða, Landssambandi íslenskra útvegsmanna og Farmanna- og fiskimannasambandi Íslands. Allir þessir aðilar mæltu með samþykkt frv. og lögðu áherslu á að þeirri afgreiðslu yrði hraðað. Auk þess ræddi nefndin m.a. við Magnús Jóhannesson siglingamálastjóra, en hann var sem kunnugt er einn af aðalhöfundum frv. Veigamesta breytingin frá gildandi lögum felst í 2. mgr. 1. gr. frv. þar sem samgrh. er veitt heimild til að leyfa skráningu kaupskipa hér á landi án þess að meginkröfu laganna um eignarhald íslenskra aðila sé fullnægt, en þó með því skilyrði að um sé að ræða skip sem gert er út hér á landi með íslenskri áhöfn, að skipið uppfylli ákvæði íslenskra laga og reglna og hafi ekki heimild til að sigla undir fána annars ríkis. Með þessari breytingu verða kaupskip, sem skráð verða á skipaskrá skv. þessari heimild, að lúta eftirliti íslenskra stjórnvalda hvað varðar öryggi skips og búnaðar. Eftirlit íslenskra stjórnvalda með skipum í eigu erlendra aðila, sem gerð eru út hér á landi með íslenskri áhöfn, er nú nánast ekkert þrátt fyrir ákvæði 2. málsgr. 2. gr. laga um eftirlit með skipum. Ég vísa til þess sem ég áðan sagði, að á þskj. 220 flytur samgn. Ed. brtt. við frv. Þær brtt. eru fyrst og fremst varðandi orðalag og framsetningu en ekki að því er lýtur að efnisatriðum frv. Ég vil því, virðulegi forseti, gera tillögu um að málinu verði vísað til 3. umr.



Virðulegi forseti. Eins og kom fram í ræðu frsm. var frv. þetta upphaflega flutt hér í deildinni á síðasta ári og þá var það til þess að veita heimild til þess að íslenskt eignarhald þyrfti ekki að vera á skipum til þess að þau gætu fengið skráningu. En það frv. sem við fjöllum um hér er yfirfarið frv. um skráningu skipa. Það eru ýmsir þættir sem þar hafa verið leiðréttir, til nýs tíma og til fyllingar. Til umræðu í nefndinni kom einnig einn þáttur til viðbótar, um einkarétt á nafni skips og hvernig það skyldi úr gildi falla við dauða einkaréttarhafa. Það munu vera mörg nöfn skráð á einkarétt og eigendur eru látnir. Óskað var eftir því að við fjölluðum um þetta en einhverra hluta vegna hefur það ekki komið til frekari afgreiðslu í sambandi við brtt. Ég fylgdist ekki alveg með þessu til loka en ég vil spyrja formann nefndarinnar, frsm., af hverju þetta hafi ekki verið frekar skoðað. Einnig kom í ljós að það er ekki aðeins að veitt séu einkaleyfi frá Siglingamálastofnun, skv. fyrri lögum og væntanlega áfram skv. þessum lögum, heldur eru í gildi alveg sérstök lög um einkarétt á nafni skipa. Þar á ég við lög um einkarétt Eimskipafélags Íslands á Fossunum. Ég vildi aðeins benda á að um þetta var fjallað í nefndinni og talið eðlilegt að frá þessu væri gengið í lögunum, hvernig með skyldi fara við lát einkaréttarhafa, en einhverra hluta vegna hefur þessu ekki verið fylgt eftir og það kemur ekki fram í brtt.

Brtt. 220,1 samþ. með 14 shlj. atkv. 1. gr., svo breytt, samþ. með 15 shlj. atkv. Brtt. 220,2 (ný 2. gr.) samþ. með 15 shlj. atkv 3.-4. gr. samþ. með 15 shlj. atkv. Brtt. 220,3 samþ. með 14 shlj. atkv. 5. gr., svo breytt, samþ. með 14 shlj. atkv. Brtt. 220,4 samþ. með 14 shlj. atkv. 6. gr., svo breytt, samþ. með 15 shlj. atkv. 7.-9. gr. samþ. með 15 shlj. atkv. Brtt. 220,5 samþ. með 15 shlj. atkv. 10. gr., svo breytt, samþ. með 15 shlj. atkv. 11.-12. gr. samþ. með 15 shlj. atkv. Brtt. 220,6 samþ. með 15 shlj. atkv. 13. gr., svo breytt, samþ. með 14 shlj. atkv. 14.-27. gr. samþ. með 15 shlj. atkv. Fyrirsögn samþ. án atkvgr. Frv. vísað til 3. umr. með 15 shlj. atkv.



Virðulegi forseti. Ég vil fara fram á að hæstv. sjútvrh. sé viðstaddur þessa umræðu svo að hægt sé að beina til hans spurningum.

Það er verið að ná í hæstv. sjútvrh., hann kemur væntanlega.

Ég mæli hér fyrir nál. minni hl. sjútvn. Þar segir, með leyfi forseta: "Hér er um að ræða útdeilingu á uppsöfnuðum söluskatti í sjávarútvegi, alls 600 millj. kr. Slík afskipti ríkisvalds af samningum milli sjómanna, útgerðar og fiskvinnslu eru ólíðandi. Verið er að greiða niður fiskverð með uppsöfnuðum söluskatti sem að mestu er tilkominn frá fiskvinnslunni. Hér er ríkið að færa fjármagn eftir flóknum reglum frá fiskkaupanda til fiskseljanda. Eðlilegra væri að slíkar greiðslur færu beint á milli þessara aðila án afskipta steinrunnins sjóðakerfis. Það er löngu tímabært að stjórnvöld geri sér grein fyrir að verðmæti verði ekki til við að millifæra peninga, úr einum vasa í annan. BJ hefur bent á leið út úr þessum ógöngum. Hún felst í því að leggja sjóðakerfið niður og gefa fiskverð frjálst án afskipta ríkisvalds." Nú nýlega hefur komið fram í blöðum að fiskvinnslan vill sækja í þennan sjóð einnig, ef svo mætti segja, vill endurheimta uppsafnaðan söluskatt. Þess vegna langar mig að beina spurningu til hæstv. sjútvrh.: Mun hann verða við kröfum fiskvinnslunnar um að hún fái þennan skatt sinn endurgreiddan og það sannist þar með að fiskvinnslan stendur ekki undir að greiða skatta til ríkisins, alla vega ekki í formi söluskatts? Eða munu verða fundnar aðrar leiðir til að bjarga fiskvinnslunni út úr þeim örðugleikum sem hún segir að hún sé nú komin í? Í annan stað fer fiskvinnslan fram á að fá 300-400 millj. endurgreiddar vegna mismunar á dollaragengi og SDR. Fiskvinnslan telur að tapið hjá sér sé 8-9% og telur að allt fari í strand nema gengið verði fellt. Þessi umræða var ekki uppi á teningnum þegar gengi dollarans hækkaði en þá var það útgerðin sem var að rúlla yfir um vegna þess að lánin hækkuðu sem tryggð voru með dollaragengi. Þannig er alltaf verið að reyna að laga vegasaltið með því að létta öðrum megin og þyngja hinum megin eða m.ö.o. að færa á milli þessara aðila með milligöngu ríkisvaldsins. Það hefur aldrei komið alvarlega til umræðu, a.m.k. ekki hjá hæstv. núv. ríkisstj., að gefa fiskverð frjálst, að þessir aðilar semji beint um þau verðmæti sem til eru til skiptanna. En þessir fjármunir, sem verið er að færa á milli þessara aðila, verða til í sjávarútvegi. Þarna er því einungis verið að grípa inn í og færa á milli með geðþóttaákvörðunum ríkisvaldsins. Þá komum við að þeirri spurningu: Hvernig er þessu fjármagni varið? Hvernig getur það t.d. staðist að nú í ár er verið að borga 6% ofan á loðnuverð enda þótt þau skip sem eru á loðnuveiðum fái að veiða milljón tonn af loðnu? Ég vildi einnig fá svör við því. Á að halda þessum greiðslum áfram á næsta ári? Á að halda áfram að greiða 6% ofan á loðnu þar sem nú liggur fyrir að loðnuverð er frjálst? Nefna má fleiri mótsagnir sem fram hafa komið í upplýsingum um hvernig þessum fjármunum er útdeilt. T.d. ef fiskvinnsla setur fisk í gám og flytur á erlendar hafnir og selur hann þar fær hún bætur, 8%, þessa almennu uppbót. Ef þetta er ufsi fær hún 25% en 16% ef um karfa er að ræða. Aftur á móti ef áhöfnin á einhverjum bát setur sambærilegan fisk í gám og flytur út eru, eftir þeim upplýsingum sem ég kemst næst, ekki greiddar uppbætur á þann fisk. Hér erum við að tala um sömu vöruna sem er greitt eða ekki greitt ofan á eftir því hver flytur vöruna út. Fyrst ég minnist hér á 16% uppbætur á karfa langar mig til að vitna í smáklausu úr blaði sem ég sá í dag, með leyfi hæstv. forseta. Þar stendur: "Togarinn Már SH frá Ólafsvík seldi á þriðjudag og miðvikudag 210 lestir af karfa í Bremerhaven. Heildarverð var 11 105 900 kr. eða 674 976 þýsk mörk. Er það hæsta verð í mörkum talið sem skuttogari af minni gerðinni hefur fengið á markaðnum. Már fékk að meðaltali 52,89 kr. fyrir hvert kg og er það mjög gott verð. Fyrra sölumet minni skuttogara átti Már sjálfur, sett í október s.l., 586 þús. mörk. Skipstjóri á Má er Sigurður Pétursson og er það ætlunin að koma skipinu í eina siglingu til viðbótar áður en það verður boðið upp í lok næstu viku. Þess á geta að togarinn Viðey RE hefur fengið hæsta heildarverð allra skipa fyrir afla sinn á þýska markaðnum. 1. og 2. apríl s.l. seldi Viðey alls 338,5 lestir og fékk fyrir það 1 millj. marka." Hér komum við að dæmi sem sýnir okkur að þrátt fyrir að togari standi sig vel, selji fyrir metverð og fái rúmlega 52 kr. fyrir kg af karfa á hann aðeins viku eftir áður en hann lendir á uppboði. Segir þetta okkur ekki dálítið hvernig ástatt er í sjávarútvegi í dag? Það virðist ekki skipta nokkru máli hvort fyrirtæki eru vel eða illa rekin, hvernig þau standa sig. Það eru allt önnur lögmál sem ráða því hvort þessir togarar eða fyrirtæki fara á hausinn eða ekki. Segir það okkur ekki að við þurfum að taka til hendinni og leyfa því að bera sig sem getur borið sig? Segir þetta okkur ekki að afskipti ríkisvaldsins af sjávarútvegi hafa ekki leitt til góðs? Afskipti ríkisvaldsins eru einfaldlega orðin allt of mikil. Það þarf sífellt að bjarga fiskvinnslunni með gengisfellingu sem bitnar aftur á útgerðinni sem er skuldug, eða að draga það að fella gengi til að útgerðin geti borið sig en þá kveinar fiskvinnslan. Getur ekki einfaldlega verið að fiskvinnslan sé með of mikla fjárfestingu í sínum fyrirtækjum til að hún geti borið sig við þær aðstæður sem við búum við núna? Það er á endanum alltaf markaðurinn sem ræður því hvernig vöru hann vill fá eða kaupa, hvort hún er lítið eða mikið unnin. Upp á síðkastið hefur það aukist að við höfum flutt út ferskan fisk og sjófrystan. Markaðurinn hefur einfaldlega kallað eftir slíkri vöru. En á sama tíma verður minna að gera fyrir fiskvinnslufyrirtækin. Væri ekki ráð að þessum fyrirtækjum væri gert að nýta hluta af sinni fjárfestingu til að vinna að öðrum verkefnum en að frysta fisk? Ég vil, með leyfi forseta, vitna í grein sem ég ljósritaði úr Morgunblaðinu í dag. Þetta er grein eftir Sigurð Tómas Garðarsson þar sem hann er að tala um sjávarútveginn. Þar segir, með leyfi forseta: "Hlutverk stjórnvalda. Stjórnvöldum ber að leggja áherslu á nútímalega viðskiptahætti, fjölbreytta framleiðslu og sem víðtækasta markaðsstarfsemi til að minnka líkur á þeim markaðsþrengingum sem reglulega hrjá okkur við óbreytt ástand. Með núverandi kerfi eru möguleikar til verðhækkana, aukinnar fjölbreytni og nýrra markaða að mestu takmarkaðir við fáa menn sem eru við stjórnvölinn í sölusamtökunum." Er ekki kominn tími til að það verði einhverjum hömlum létt af sölu og útflutningi á sjávarafurðum? Er það eðlilegt að stjórnvöld haldi þar svo fast um taumana að mönnum, sem sjá kannske möguleika á því að selja fisk fyrir hærra verð en sölusamtökin, sé að einhverju leyti meinuð slík sala? Áfram ætla ég að vitna í þessa grein, með leyfi hæstv. forseta: "Mestar framfarir og mesta aukning fiskafurðasölu síðustu ára hefur orðið í ferskum fiski og rækju, en þessar tvær greinar útflutnings eru nokkuð opnar og ekki eins bundnar við sölusamtökin og freðfiskur, saltfiskur og skreið. Auðvitað eru vandamál því samfara að margir fái að selja sama vöruflokk úr landi. Menn verða fyrir verðlækkunum, birgðasöfnun og öðrum áföllum sem fylgja markaðsstarfi. Þessi vandamál fylgja eins þó aðeins einn útflytjandi sé og verða jafnvel enn erfiðari þar sem aðeins einn aðili fæst við úrlausn þeirra. Sannast þar málshátturinn "margar hendur vinna létt verk"." Það er sem sagt fleira sem við þurfum að líta á í þessum sjávarútvegi okkar. Það er ekki nóg að það sé vinnslan, eða útgerðin, heldur er það líka hvernig við komum þessari vöru í sem hæst verð. Það má efalítið halda því fram að með því að opna öðrum möguleika á því að selja íslenskar sjávarafurðir getum við fundið markaði fyrir okkar vöru sem gæfu hærra verð. Við getum lært það af þeirri reynslu sem við höfum af sölu á ferskum fiski og þeirri reynslu sem við höfum af framleiðslu frystitogaranna á sjófrystum fiski. Á frystitogurunum stendur aflaverðmætið á bak við hvern mann í um 7 millj. kr. þannig að sá rekstur er í dag alla vega mjög hagkvæmur. Ekki er ég þó að segja að með því að allir okkar togarar yrðu frystitogarar væru þessi mál leyst og frystihúsunum yrði þar með lokað. Við þurfum að fara fleiri en eina leið í þessu, en fyrst og fremst að nýta fjárfestinguna sem best. Það á ekki að vera hægt, hvorki hjá útgerð né fiskvinnslunni, að hrópa ætíð á ríkisvaldið og segja: Við erum komnir í ógöngur. Þið verðið að bjarga okkur út úr þessu. - En þeir verða að gera þetta á meðan stjórnvöld hafa allt um það að segja hvernig afkoma þeirra er, á meðan stjórnvöld fara inn í samninga um fiskverð og segja: Ef þið fáið 4% hér og ef þið fáið 4% þar, getið þið þá ekki sætt ykkur við þetta lága fiskverð? Við verðum einfaldlega að gera þá kröfu til fiskvinnslu á Íslandi að hún borgi sambærilegt verð fyrir fiskinn hér eins og gert er í okkar nágrannaríkjum. Við þurfum á öllu því fjármagni að halda sem fiskvinnslan og framleiðslan aflar til þess að geta bætt lífskjör í landinu og þá þýðir ekkert að færa fjármuni úr einum vasanum í annan til þess að bjarga öllu til bráðabirgða. Ég lagði fram fsp. ekki alls fyrir löngu til sjútvrh. um uppsafnaðan söluskatt í sjávarútvegi. Þar segir orðrétt, með leyfi forseta: "Rétt er að geta þess að með væntanlegri tilkomu virðisaukaskatts mun endurgreiðsla á uppsöfnuðum söluskatti falla niður." Við erum að tala hér um tímabundnar tilfærslur. En hvað tekur við þegar ekki er hægt að kalla þessar 600 millj. uppsafnaðan söluskatt í sjávarútvegi? Hvað tekur þá við? Verða þessar 600 millj. teknar úr ríkissjóði og nefnd þá einhver önnur tilfærsla? - Það er nú svolítið erfitt að reyna að beina spurningum til hæstv. sjútvrh., en ég skil það mætavel, þar sem mál eru á dagskrá í Nd. og hann þarf að fylgjast með á báðum stöðum í einu, að það er einum manni mjög erfitt, nema hann sitji hér í dyrunum og reyni að hlusta á deildirnar með sitt hvoru eyranu. - En hæstv. ráðh. Ég vildi bera þá spurningu fram á ný hvað taki við. Á þetta að vera síðasta árið sem þessum uppsafnaða söluskatti verður deilt út ef virðisaukaskattur verður upp tekinn? Á hæstv. ráðh. von á því að nefnd sú, sem situr nú við störf og er að endurskoða sjóðakerfi sjávarútvegsins, komist að einhverju samkomulagi og skili áliti á þessu ári? Á hæstv. ráðh. von á því að jafnvel verði felld niður þessi prósenta hér og hin prósentan þar til þess að endurgreiða þetta svo í formi þeirra útdeilinga sem nú er gert? Að þessar millifærslur verði einfaldlega felldar niður og sjóðirnir niður felldir á næsta ári, þannig að þetta verði þá í síðasta skipti sem við þurfum að samþykkja slíkt lagafrv.? Enn fremur vil ég benda á, eins og fram kemur hérna í frv., að frá því 31. ágúst s.l. og fram á þennan dag hefur hluti af þessu komið til framkvæmda þótt engin lagafyrirmæli hafi verið til staðar. Sem sagt 3% eins og segir hér í 3. gr. frv. Þetta er ákvæði sem gildir frá 1. september s.l. og fram til þar næstu áramóta. Það virðist því ekki vera nein sérstök þörf fyrir það að við séum að samþykkja slík frv. hér á hv. Alþingi. Það er hægt að millifæra fjármagn án þess að Alþingi segi sitt álit á þeim málum, enda væri ekkert við það að athuga ef þetta væru frjálsir samningar á milli fiskkaupenda og fiskseljenda um að mynda sjóð sem þeir síðan deili út sín á milli eftir þeim reglum sem þeir sjálfir setja. Það er ekkert því til fyrirstöðu að menn komi sér upp einhverjum tryggingarsjóði, hvort sem menn vilja kalla hann Aflatryggingasjóð eða eitthvað annað, án afskipta ríkisvalds. En varðandi uppsafnaðan söluskatt langar mig til að nefna að það koma oft einstaklingar fyrir hönd félagasamtaka að máli við hv. fjvn. og segja: Við greiðum svo og svo mikið í ríkissjóð og okkur finnst nú alveg sjálfsagt að við fáum þetta til baka. Hér gefum við m.ö.o. fordæmi fyrir því að þeir sem greiða skatt til ríkisins geti farið fram á að fá hann endurgreiddan. Eins vil ég nefna það að inni í þessu frv. eru samningar varðandi lífeyrissjóðsgreiðslur. Nú er ekki hægt að beina spurningum til hæstv. ráðh. þannig að ég held að ég komi frekar hér í stól aftur seinna ef hann hefur þá tíma til að vera í deildinni. Ég sé ekki ástæðu til þess að kalla hann sérstaklega hingað nú, en mér leikur forvitni á að vita um lífeyrissjóðsgreiðslurnar.



Virðulegi forseti. Ég hef skrifað undir nál. meiri hl. sjútvn. um frv. til breytinga á lögum um Aflatryggingasjóð sjávarútvegsins, en gert það með fyrirvara. Ég lít svo á að ekki sé um annað að gera en að samþykkja þessi lög. Það er þegar búið að ganga frá ýmsum hlutum í kjarasamningum, fiskverði og öðru slíku sem bindur hendur þm. um það að þessu verður ekki breytt. Ef fara ætti að breyta einhverjum þætti af þessum hlutum sem hér er lagt til, þá kæmi það beint inn á fiskverð og samninga við sjómenn. Tel ég því ekkert annað að gera en að samþykkja þetta frv. En nafnið á frv. er nú í fyrsta lagi dálítið skrýtið. Það er frv. til laga um Aflatryggingasjóð sjávarútvegsins. Aflatryggingasjóður sjávarútvegsins var til þess að tryggja það að sjómönnum væri borgað kaup ef illa gekk. Ef það fiskaðist illa á bát og útgerðin hafði ekki fjármagn til þess að standa í skilum, þá var Aflatryggingasjóðurinn til þess að grípa inn í og hjálpa til og tryggja það að sjómenn fengju sín laun greidd. Hér er ekkert um það að ræða og vitaskuld átti um leið og hin svokölluðu kvótalög voru samþykkt hér haustið 1983 að hætta að tala um Aflatryggingasjóð. Og þegar samþykktar voru hér á hv. Alþingi þær millifærslur, sem eru í þessu frv. og eru búnar að vera í gildi, þá átti að búa til nýtt nafn sem átti bara að heita "millifærslubanki sjávarútvegsráðuneytisins". Þetta er ekkert annað. Aflatryggingasjóðurinn er ekki orðinn annað en stofnun til þess að millifæra ákveðinn skatt, endurgreiðslu á uppsöfnuðum söluskatti og útflutningsgjald. Það á ekkert heima við þann Aflatryggingasjóð sem við bjuggum við hér áður. En við hlutverki Aflatryggingasjóðs hefur tekið einn þátturinn, einn þáttur kvótakerfisins, salan á kvóta. Sá bátur sem fiskar lítið núna í aflamarkskerfinu getur selt sinn kvóta. En þetta virkar bara alveg þveröfugt við það sem áður var. Nú er það útgerðarmaðurinn sem nýtur þess að geta selt kvótann sem hann getur ekki aflað og það kemur ekkert til sjómannanna. Það kemur ekkert til sjómannanna. Sjómennirnir, sem hafa raunverulega aflað þess réttar sem viðkomandi skip á, þeir eru dæmdir úr leik. Hinn nýi Aflatryggingasjóður er tryggingasjóður, ákveðinn tryggingasjóður fyrir útgerðina, en sjómennirnir - þeir mega bara eiga síg. Og sú millifærsla, sem á sér stað í sambandi við það frv. sem við erum að fjalla um nú, er að miklu leyti líka á þann veg. Hún er millifærsla aðeins á einn veg. Hún er millifærsla fram hjá skiptum. Það er sem sagt enn verið að búa til millifærslur fram hjá skiptum í staðinn fyrir þær millifærslur sem áður voru í gangi í sambandi við olíusjóð og til viðbótar reyndar við þær millifærslur sem koma í gegnum stofnfjársjóð og olíusjóð og tryggingasjóð. Við erum sem sagt með þessu frv. ekki að samþykkja Aflatryggingasjóð heldur erum við að samþykkja millifærslubanka fyrir sjútvrn. Það er reyndar verið að gefa okkur undir fótinn um að sá millifærslubanki eigi nú stutt eftir ólifað, það sé verið að vinna í öflugri nefnd um það að afnema þennan millifærslubanka og fleiri millifærslur í sambandi við sjávarútveginn, og frv. byggir að nokkru leyti á því, þannig að það eru ekki ætlaðar tekjur til þess að standa undir þessari millifærslu nema að hluta. Það urðu nokkrar umræður um það við 1. umr. um frv. að hverju þar stefndi, hvort líkur væri fyrir því að sú ágæta og vel skipaða nefnd sem að því starfar lyki störfum á næsta ári frekar en á þeim tveimur liðnum árum eða svo sem hún hefur verið að störfum. Hæstv. sjútvrh. gaf fyrirheit um að svo mundi verða. Það er náttúrlega erfitt að fullyrða nokkuð um það. Jafnvel þó vilji hæstv. ráðh. sé sá að nefndin klári og skili af sér, þá held ég að það sé svo margt sem þurfi að vinna í kringum alla þá þætti sem þar koma til álita, að líkurnar fyrir því að verkinu verði lokið upp úr miðju ári eru að mínu mati ekki miklar. Og til þess að svo megi verða þurfa að eiga sér stað mjög fjölbreytilegir samningar við alla hagsmunaaðila sjávarútvegsins. Til fundar við nefndina komu fiskimálastjóri og Þórarinn Árnason, framkvæmdastjóri Aflatryggingasjóðs, og upplýstu okkur um stöðu sjóðsins. Það var svolítið merkilegt að þær tölur, sem þeir komu með og eru miðaðar við þann dag sem þeir komu til okkar, 10. desember, falla að mjög litlu leyti saman við þær tölur sem eru á 4. síðu frv. - ja, það er nú kannske heldur mikið að segja mjög litlu, en í veigamiklum atriðum stangast þær á. Það er náttúrlega ekki gott þegar Þjóðhagsstofnun skilar frá sér tölum inn á frv. sem var lagt hér fram fyrir nokkrum dögum, eins og hv. frsm. meiri hl. sjútvn. sagði hér áðan, ef það kemur svo í ljós að þar skakkar heilmiklu við það sem raunverulega er. maður fer nú að taka a.m.k. miklu fremur trúanlegar þær tölur sem gefnar eru upp af fiskframleiðendum, útflytjendum, um stöðu fiskvinnslunnar, að þar sé 8-9% halli, en tölur Þjóðhagsstofnunar sem segja að það sé um 3% halli á frystingunni en á núlli hjá söltuninni. Þegar maður ber þessi plögg saman virðist greinilegt að einhvers staðar þyrfti jafnvel meiri millifærslur en þær sem hér eru, ef það er staðreynd að fiskvinnslan sé núna rekin með 8 eða 9% halla. Því miður eru þær tölur sem maður fær frá Þjóðhagsstofnun ansi oft þannig að þær standast ekki raunveruleikann þegar þær eru bornar saman við niðurstöðutölur fyrirtækjanna. Og eins er með upplýsingar Fiskifélagsins. Þær standast ekki samanburð við tölur þær sem eru á 4. síðu frv. Hv. 8. landsk. þm. ræddi áðan um stöðu fiskvinnslunnar og þá fundi sem nú hafa verið í gangi í sambandi við það mál. Fulltrúar fiskvinnslunnar munu hafa gengið á fund ríkisstjórnarinnar og tjáð henni hvernig staða vinnslunnar væri og farið fram á leiðréttingar í þeim málum, m.a. bent á að vegna gengisskekkju á milli SDR og dollars hefði fiskvinnslan á undanförnum mánuðum tapað 3-400 millj. kr. Eitt af því sem átti að vera bjargráð í fyrra fyrir fiskvinnsluna í landinu var að taka afurðalánin á ákveðnu gengi, ákveðnum gjaldmiðli. Þetta hefur að vísu verið reynt áður en reynst illa. Og enn þá virðist sagan vera að endurtaka sig, að eitt bjargráðið, sem á að vera fiskvinnslunni til hagsbóta, verkar alveg þveröfugt. Þetta er einn af þeim þáttum sem fiskvinnslan óskar nú eftir leiðréttingum á. Það sem boðið er upp á, að mér skilst, núna síðustu daga er að hver aðili geti óskað haft það gengi sem hann óskar eftir. Hann er ekkert bundinn við það að vera í SDR eða vera í dollar, hann getur valið þar á milli. Mönnum er sagt: Nú getur þú valið þetta sjálfur og ef illa fer þá er það sjálfum þér að kenna. Þetta er einn anginn af frelsinu, hinu góða frelsi. Ég held að það sé að koma í ljós að þessi breyting, tilfærslan frá endurkaupaskyldu Seðlabankans á afurðalánum í íslenskri mynt, sé að verða einn skatturinn til, einn millifærsluskatturinn til, frá sjávarútveginum hingað á eyðslusvæðið. Kannske þessar 3-400 millj. séu einhvers staðar til í skotum til þess að hlaupa undir bagga, ja, segjum bara með hluti eins og Hafskipsgjaldþrotið. Beinn skattur, fyrst og fremst af landsbyggðinni, að stærstum hluta frá landsbyggðinni hingað á eyðslusvæðið. Það væri gaman að heyra frá hæstv. sjútvrh. hverjar undirtektir og hvaða vonir ríkisstj. hefur gefið fulltrúum fiskvinnslunnar, þegar þeir gengu á fund hennar, hver sé von til þess að staða fiskvinnslunnar verði bætt, hver sé von til þess að einhverjar endurgreiðslur komi í sambandi við þetta gengistap, sem fiskvinnslan telur sig hafa búið við, og hvort ríkisstjórnin hafi í hyggju að fella gengið og þá hvað mikið, verða við ósk fiskvinnslunnar í því, eða hverja aðra kosti ríkisstjórnin ætli að nota til að laga þessa stöðu. Ein frétt sem ekki hefur nú borið mjög mikið á var í fjölmiðlum í gær og að einhverju leyti í dag. Hún er sú að íslensku skipafélögin hafi tilkynnt loðnumjölsframleiðendum að fragt á loðnumjöli skuli hækka um 20%. Við í sjútvn. vorum að gera því skóna, og hv. 8. landsk. þm. var að nefna það hér áðan, að í góðæri eins og nú í sambandi við loðnuveiðarnar væri nú kannske ekki mikil þörf á þessari millifærslu fyrir loðnuna, 6% verðjöfnuninni. En ætli það sé ekki verið með þessari hækkun á flutningsgjöldum að boða það að vinnslan, mjölvinnslan, loðnuvinnslan, fái á sig þarna skell sem réttlæti það, þrátt fyrir mikinn afla, að nauðsynlegt sé að halda áfram með þá millifærslu sem gert er ráð fyrir. Það væri gaman að heyra hvað hæstv. ráðh. segir um þessa tilkynningu skipafélaganna, hvort hann telur að þarna sé farið að lögum.

Það er verið að kalla í hæstv. ráðherra.

Ég vildi beina orðum mínum til hæstv. ráðh. og spyrja hann að því í sambandi við þessa tilkynningu skipafélaganna hvort hann teldi hér farið að lögum, þegar hér í hinu frjálsa landi eru stunduð slík viðskipti sem þessi, að heil samtök atvinnuvegar tilkynna um verðhækkun, hvort þetta sé löglegt. Í öðru lagi væri gaman að heyra frá ráðherra hvort þessi flutningsviðskipti hafi ekki verið boðin út á alþjóðamarkaði eða utan íslensku skipafélaganna. Maður hefur heyrt reyndar að það sé gert, en gaman væri að heyra af því hversu mikil áhersla hafi verið lögð á þau útboð, hvort nokkurn tímann hafi komið inn í það dæmi tilboð frá erlendum aðilum og hvort við mættum búast við því að sjá þar einhvern samanburð. Maður hefur heyrt það t.d. að flutningsgjöld til Norður-Noregs, fyrir norðan Bodö, séu mun lægri en til Íslands og enn þá sé haldið uppi þeirri mynd að það sé miklu hættulegra og erfiðara að sigla til Íslands en til Norður-Noregs. Hv. 8. landsk. þm. vakti athygli á því að með því að flytja fisk út í gámum og selja hann erlendis og miða við söluverðið væri jafnvel verið að hvetja til þess að sá háttur væri hafður á að menn færu í gegnum sín eigin fyrirtæki til að fá annað og hærra verð til millifærslu. Ég ítreka fyrirspurn hv. 8. landsk. þm. um þessa hluti og hvort það sé raunverulega þannig að miðað sé við erlenda söluverðið eða hvort miðað sé við það verð sem fiskverkandinn borgar viðkomandi viðskiptabátum. Það urðu nokkrar umræður um þetta í lok fundar hjá okkur í gær í sjútvn. Það væri gaman að fá hjá ráðherra frekari upplýsingar hér um. Að sinni vil ég nú ekki lengja þessa umræðu og lýk því máli mínu. Umr. frestað.



Virðulegi forseti. Það er ekki stórmál sem ég flyt hér og mun ekki valda neinum þáttaskilum í þjóðarsögunni en þó engu að síður mikilvægt mál fyrir nokkurn hóp manna og um leið sanngirnismál. Þetta er frv. á þskj. 202 um breytingu á jarðræktarlögum nr. 79 frá 29. maí 1972. Í VI. bráðabirgðaákvæði laganna er til tekið hvaða styrk fá megi samkvæmt jarðræktarlögum vegna tiltekinna fjárfestinga. Þar er hins vegar ekki getið um þær heyskaparaðferðir sem á því byggjast að binda hey með rúllubindivél og verja það með plastklæðningu. En sú heyskaparaðferð hefur nokkuð rutt sér til rúms undanfarin ár og krefst þess að byggð sé nokkur hlíf utan um rúllubaggana, heygeymsla sem ver baggana fyrir veðri og vindum, kannske fyrst og fremst vindum því þeir munu vera vatnsheldir. Það vill svo einkennilega til að við afgreiðslu jarðræktarlaga á s.l. vetri gleymdist að tiltaka styrkveitingar til bygginga sem breyta þarf eða koma á fót yfir þessa heyverkunaraðferð. Fjárfestingar af þessu tagi eru því ekki styrkhæfar eins og aðrar heygeymslur. Þó er fengin reynsla fyrir því að þetta er ein öruggasta og fljótvirkasta geymsluaðferð sem völ er á, eins og kom í ljós óþurrkasumrin á Suðurlandi árið 1984 og á Norðurlandi árið 1985. Ég vænti þess fastlega að frv. þetta, sem að sjálfsögðu er gjörsamlega ópólitískt mál, verði tekið til velviljaðrar athugunar í hv. landbn. Frv. er flutt til þess að bæta úr ágalla á lögunum og öll sanngirni virðist mæla með því að hér verði gerð nokkur bragarbót. Ég legg til, virðulegi forseti, að frv. þetta gangi til hv. landbn. að lokinni þessari umræðu.

Davíð Aðalsteinsson Hæstv. forseti. Aðeins örfá orð. Eins og mörgum er vafalaust kunnugt hefur nefnd á vegum Búnaðarfélags Íslands setið að störfum um nokkurt skeið vegna endurskoðunar á jarðræktarlögum. Þessi nefnd skilaði áliti til þess búnaðarþings sem síðast sat. Menn vita flestir um framhaldið, þ.e. sú nefnd sem sett var á fót af hálfu ríkisstj. gerði ákveðnar tillögur um breytingar á 10. gr. jarðræktarlaga varðandi framlög til verkefna. Frv. um þetta efni var samþykkt á þinginu í fyrra. Þá var aðeins einn þáttur þess lagabálks tekinn til umræðu og afgreiðslu hér á Alþingi. Jarðræktarlögin eru til endurskoðunar áfram hvort tveggja á vegum þeirrar nefndar sem ég gat um og jafnframt þeirrar nefndar sem ríkisstj. fól að endurskoða jarðræktarlögin. Þetta mál, sem hér er á ferðinni, um styrkhæfar geymslur vegna plastklæddra rúllubagga, er mér ekki kunnugt um að, eins og komist var að orði, hafi gleymst. Ég geri hins vegar fastlega ráð fyrir því, úr því slík ábending er komin fram með þessum hætti, að málið verði tekið til skoðunar enn frekar. Reyndar hafa þessi mál verið rædd. Það er ekki svo að skilja. En ég held að þau hafi ekki gleymst, eins og hv. flm. þessa frv. komst að orði. Endurskoðunarnefndin mun vafalaust hyggja að þessu máli, en ég vil ekki síst benda á að styrkir voru auknir, aðstoð var aukin vegna byggingar votheysgeymslna með samþykkt þess frv. sem lá fyrir þinginu í fyrra. Í því fólst ákveðin stefna, ef svo má að orði komast, um heyverkun. Hæstv. forseti. Ég ætlaði aðeins að segja örfá orð, koma þessu að. Deildin hefur takmarkaðan tíma, eins og fram hefur komið, og ég læt þetta nægja.



Virðulegi forseti. Ég fagna hverri þeirri viðleitni og tillögu sem fram kemur, bæði hér á Alþingi og annars staðar, og miðar að því að treysta grundvöll í landbúnaði. Að sjálfsögðu felst það í því að nýta sem best og með sem bestri hagkvæmni þær nytjar sem af löndum okkar berast. Þess vegna er ég þakklátur flm. þessa frv. fyrir að hún skuli hafa verið lögð fram. Eins og kom fram hjá hv. þm. Davíð Aðalsteinssyni hefur verið starfandi milliþinganefnd búnaðarþings sem hefur fjallað um endurskoðun á jarðræktarlögunum. Það verður að segjast eins og er að síðasta búnaðarþing komst ekki að sannfærandi niðurstöðu og af þeirri ástæðu var gripið til þess ráðs að gera bráðabirgðabreytingar á jarðræktarlögunum á síðasta Alþingi, í lok þess þings. Mér er kunnugt um að milliþinganefndin hefur haldið áfram störfum sínum og mun væntanlega skila áliti fyrir næsta búnaðarþing. Þá tekur hún væntanlega í tillögum sínum mið af eða til umfjöllunar þær ábendingar sem hér voru reyndar lögfestar til bráðabirgða á síðasta vori. Ég tel alveg sjálfsagt að þessi tillaga berist inn í þá umræðu og með því að það má ætla að jarðræktarlögin verði í umfjöllun þessarar nefndar þar til búnaðarþing hefur störf sín mun ég gera ráðstafanir til þess, ef mögulegt er, að koma þessari tillögu þangað til umfjöllunar svo að hún geti fengið þar eðlilega skoðun eins og önnur þau mikilvægu atriði sem þessi mál varða. Það er hárrétt, sem fram kom hjá flm. áðan, að hér er áreiðanlega um að ræða heyskaparaðferð sem er að öryggi til framar flestum öðrum aðferðum sem við höfum beitt. Hins vegar er hún eigi að síður vandasöm. Þessi búnaður er viðkvæmur og því miður má sjá þess mörg dæmi að hey unnin með þessari heyskaparaðferð og þeim búnaði sem honum fylgir þoli ekki vetrarveður undir beru lofti. Það er nauðsynlegt að fram fari mat á því hvaða stöðu við eigum að velja þessari heyskaparaðferð í landbúnaði og þá jafnframt með hvaða hætti ríkisvaldið eigi að ganga þar á mót. Ég tel að það séu einmitt góðar aðstæður, með tilliti til þeirrar umfjöllunar sem fer fram um jarðræktarlögin, að meta þær aðstæður um þessar mundir.



Virðulegur forseti. Aðeins örfá orð um frv. sem hér er rætt. Þá vil ég beina spurningu til hæstv. landbrh.: Er ekki í bígerð að leggja slíka styrki niður? Er ekki nú þegar búið að byggja nóg af heygeymslum og garðávaxtageymslum þannig að hægt sé að leggja slíkt niður?  Ef bændur vilja breyta sinni heyverkun geta þeir væntanlega breytt sínum heygeymslum þannig að þeir geti geymt plastklædda rúllubagga í þeim geymslum. En það mun mjög erfitt að geyma slíka bagga í súrheysturnum. Það er mér fyllilega ljóst. Það mundi jafnvel ekki nýtast fyrir hv. 11. landsk. þm. En það kemur þessu máli ekkert við. Í öðru lagi: Ef ekki á að fella þessa styrki niður væri þá ekki rétt að styrkja þær verksmiðjur sem framleiða fóður til loðdýraræktar? Ekki getum við byggt upp loðdýrabú hér á landi ef enginn getur framleitt fóður ofan í loðdýr. Eins og hæstv. ráðh. er eflaust kunnugt um standa verksmiðjur sem framleiða fóður til loðdýra mjög höllum fæti í dag. Það eru styrkir á styrki ofan til að byggja og byggja yfir dýrin, en ekkert komið til móts við þá sem ætla að framleiða fóður ofan í þau. Það má því ýmsu breyta í núverandi kerfi okkar og ýmislegt sem má alveg missa sig. Ég ætla ekki að fara út í langa umræðu að þessu sinni, en við eigum eflaust margt órætt um þessa hluti, ég og hv. þm. Egill Jónsson.



Virðulegi forseti. Það má með sanni segja að það dró ský fyrir sólu, í smávonarglætu sem örlaði fyrir þegar framleiðsluráðslögin flugu fyrir í fyrra. Ég vil andmæla þeim sem töluðu á undan mér og sögðu að það frv. hafi legið fyrir hv. þingdeild. Það var alla vega mjög stutt lega. Þar sannaðist enn einu sinni að það ætlar að verða langt í að íslenskum ráðamönnum, og þá sérstaklega ráðamönnum íslensks landbúnaðar, verði það ljóst sem er líklega einhver einfaldasta setning í hagfræði og ekki frá mér komin heldur frá vestfirskum fjárbónda: "Það er takmarkað hvað er hægt að snúast í kringum eina rollu þannig að hún gefi eitthvað af sér." Þrátt fyrir útflutningsuppbætur, þrátt fyrir niðurgreiðslur og þrátt fyrir styrki ætlar mönnum ekki að lærast þessi einfalda lexía. Ég hafna þeim hugmyndum, sem komu fram hjá hv. 11. landsk. þm., þegar hann lýsti skoðunum sínum á þessu frv. þar sem hann talaði um að skoða það, leggja það fyrir búnaðarþing og kanna málið. Ég tel að þegar frv. af þessu tagi eru komin fram, sem gefa mönnum einhverjar vonir um einhverja styrki einhvers staðar, sé það ekki nema siðferðilega rétt af okkur gagnvart þessum aðilum að afgreiða slík frv. nokkuð hratt og örugglega, að sjálfsögðu ekki án skoðunar, en þó þannig að menn fái svör við sínum væntingum sem allra fyrst. Annars lifa menn í voninni um eitthvað sem aldrei verður eða kannske verður. Með því að viðhafa þau vinnubrögð sem hv. 11. landsk. þm. lagði til eru að minnsta kosti tveir vetur í það að þetta frv. komist inn á fjárlög og þá til framkvæmda.

Það er grundvallarmisskilningur.

Landbrh. (Jón Helgason) Hæstv. forseti. Ég þakka hv. 3. þm. Norðurl. v. fyrir þá ábendingu sem hann hefur komið á framfæri um að skýrari ákvæði þurfi í jarðræktarlögum til að hægt sé að haga þar málum í samræmi við nýjustu tækni á því sviði sem frv. fjallar um. En það hefur verið rakið hér hvernig þau mál eru í athugun. Vegna síðustu orða hv. 8. þm. Reykv. vil ég aðeins leggja áherslu á að ætlunin er að frv. til breytinga á jarðræktarlögum komi fyrir þetta þing og þar verði haldið áfram í þá átt sem stefnt var í með bráðabirgðabreytingunni á s.l. vori. Ég vil líka þakka hv. 8. landsk. þm. fyrir áhuga hennar á stuðningi við nýjungar í landbúnaði og þá sérstaklega þá atvinnugrein sem nú er í örastri uppbyggingu og vexti, þ.e. loðdýraræktin, en jafnframt leiðrétta þann misskilning að fóðurstöðvarnar hafi ekki notið neins stuðnings. Það er alveg rétt að þær eiga í nokkrum erfiðleikum þar sem þær þarf að byggja upp áður en loðdýrabúin eru farin að skila afrakstri, en stuðningur þar er verulegur úr Framleiðnisjóði í samræmi við þau markmið sem hann hefur. Út á vélar og tæki er veitt framlag sem nemur 45% af stofnkostnaði. Ég held að ekki sé hægt að segja að þar sé ekki um neinn stuðning að ræða. En það er alveg rétt að fóðurstöðvarnar eiga í nokkrum vanda vegna þess að uppbygging þeirra verður að vera örari en markaðsþörfin hverju sinni. Það er því, eins og fram kom í orðum hv. 8. landsk. þm., þörf fyrir stuðning við nýjar búgreinar, en samt sem áður ekki ætlunin að leggja hinar hefðbundnu niður. Við viljum styðja nýjar búgreinar og álitlegar og halda áfram þeirri stefnu, sem mörkuð var í vor, að breyta ákvæðum jarðræktarlaga eins og annarra laga í samræmi við breyttar aðstæður og þarfir hverju sinni þó að þar verði ekki allt fellt niður.



Virðulegi forseti. Aðeins örfá orð. Í jarðræktarlögum er kveðið á um styrki, ef ég man rétt, sem muni nema rúmum 19 millj. til nýrra búgreina eins og loðdýraræktar. En hér erum við að ræða framlög sem í heild sinni eru í kringum 140 millj. Mín spurning var sú hvort ekki væri kominn tími til að fella niður styrki til þeirra hefðbundnu búgreina sem við búum nú við, hvort það væri ekki búið að byggja nú þegar nógu margar hlöður, garðávaxtageymslur, fjós eða hverju nafni sem þessar byggingar nefnast, hvort nú þegar væri ekki búið að byggja yfir hefðbundinn búskap og m.a.s. miklu fleiri hús en við höfum þörf fyrir og hvort ekki væri tími til kominn að leggja þá mun meiri áherslu á nýjar greinar en nú er gert í framlögum ef á að halda þessum styrkjum áfram. Mér finnst rétt að stutt sé við bakið á nýjum búgreinum, helst með lánafyrirgreiðslu en ekki ríkisframlögum, vegna þess að við eigum þó á endanum að miða við það að þessar búgreinar standi undir sér. Ég vil endilega fá skýr svör frá hæstv. ráðh. um þetta atriði.



Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir þann stuðning sem fram hefur komið í þessum umræðum hér við þessa till. og vænti þess fastlega að hún verði tekin til jákvæðrar athugunar. Ef ríkisstj. hyggst leggja fyrir þingið frv. að nýjum jarðræktarlögum þar sem vikið væri að þessum vanda þá er það auðvitað ágætt út af fyrir sig. En ef það kynni hins vegar að dragast þannig að ekki yrði nein breyting á jarðræktarlögunum á þessum vetri mundi ég mjög eindregið óska eftir því að menn tækju til velviljaðrar athugunar að afgreiða þetta frv. sér á parti nú í vetur. Það hefur orðið hér svolítil umræða um það hvort stefnan í sambandi við styrki til jarðræktar sé rétt eða röng og hvort ekki væri hyggilegra að verja þessu fé með öðrum hætti en gert er. Ég vil taka það skýrt fram að ég tel að vel komi til greina að endurskoða þessi mál. Það má vel vera að það ættu að vera aðrar áherslur á þessu sviði en nú eru og að nýjar búgreinar og nýjungar í íslenskum landbúnaði ættu að njóta miklu meiri stuðnings en þær gera nú. En ég vek á því athygli að þetta frv. fjallar eiginlega fyrst og fremst um jafnrétti, þ.e. að þessi sérstaka heyskaparaðferð, sem ekki er hefðbundin heldur nýtískuleg, njóti sama réttar og aðrar heyskaparaðferðir. Meðan veittur er styrkur til hlöðubyggingar eða til votheysturna eða til að geyma vothey á annan hátt er nauðsynlegt að veita samsvarandi stuðning til þessara heyskaparaðferða því að annars væri verið að mismuna mönnum og mismuna aðferðum. Þá yrði ekki hin æskilegasta þróun í landbúnaðinum ef menn veldu ekki hverju sinni þá heyskaparaðferð, sem þeir hefðu sannfæringu fyrir að hentaði sér best, bara vegna þess að lögin væru svona eða hinsegin, það vantaði í þau eitthvert lítið ákvæði sem setti allar þessar heyskaparaðferðir nokkurn veginn á sama bekk. Ég held að það væri mjög óheppilegt ef langur tími liði áður en þessu yrði breytt og þeir sem ætluðu sér að prófa þessa aðferð mundu falla frá því vegna þess að hún er sú eina sem ekki nýtur neins stuðnings. Það sjá allir að það væri mjög óheppileg þróun og óeðlileg auk þess sem þar væri verið að mismuna einstaklingum. Ef menn aftur á móti ákveða að engir styrkir skuli ganga til þessara verkefna, til þessara fjárfestinga, þá hefur það sinn gang og þá er auðvitað ekki lengur verið að mismuna einum eða neinum. En meðan þessir styrkir eru á annað borð veittir verður eitt yfir alla að ganga og eitt yfir allar heyskaparaðferðir að ganga.



Virðulegi forseti. Ég skil vestfirska bóndann vel sem fannst ekki taka því að snúast svo mikið í kringum eina rollu, eins og hv. þm. Stefán Benediktsson var að hafa eftir áðan. Mig undrar það reyndar ekkert þótt hann eigi auðvelt með að setja sig í spor þessa vestfirska bónda því að það eru ekki svo stórar hjarðir sem BJ þarf að stikla í kringum um þessar mundir. En af því að BJ á nú æði marga ferðina í ræðupontu um þessar mundir vildi ég benda þessum virðulegu þm. á að hafa þangað meðferðis alveg einföldustu röksemdir þannig að réttar séu. Sú venja hefur tíðkast að afgreiða jarðræktarlög ekki öðruvísi en að búnaðarþing hafi fjallað um þau. Búnaðarþing fjallar um jarðræktarlögin væntanlega á fundum sínum í febrúarmánuði n.k. og það er nægilegur tími sem eftir er vetrar til að ganga frá afgreiðslunni hér á Alþingi. Það þurfa ekkert að líða svo og svo margir vetur þess vegna. Það er líka vert að benda BJ á að ekki dugir að lesa jarðræktarlögin eins og ákveðin persóna les biblíuna, aftur á bak. Það stendur hvergi í þeim að það eigi að verja 19 millj. til nýrra búgreina eða loðdýraræktar, hvergi nokkurs staðar og hefur aldrei staðið þar.



Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að fara út í almenna landbúnaðarumræðu í tengslum við þetta litla mál sem mér finnst reyndar svo sjálfsagt að styðja og að nái hér í gegn á eðlilegum tíma. Ég kem hér aðallega upp vegna þess að hv. 8. landsk. þm. benti á að ekki hefði verið staðið nógu vel að uppbyggingu fóðurstöðva, m.a. að lánveitingar hefðu verið í lágmarki og styrkir til þeirra. Það mun vera rétt. Ég held að þegar menn fóru að huga að loðdýrarækt hér á landi hafi menn í raun og veru ekki horft nógu mikið til þessa nauðsynlega þáttar sem eru fóðurstöðvarnar, þeir hafi að miklu leyti gleymt þeim, því miður. Þær hafa þess vegna komið á eftir og ekki verið hugað nægilega að því að styðja þær. Eins og oft gerist þegar menn byrja á einhverju nýju huga þeir ekki að öllum þáttum í einu og byrja kannske ekki á réttum enda. Hins vegar held ég að á þessu hafi orðið virkileg breyting. Ég kom hér kannske fyrst og fremst upp til að segja að nú nýlega samþykkti stofnlánadeild landbúnaðarins að hækka verulega lánveitingar til fóðurstöðva, eða upp í 60% af kostnaði við húsin og 50% áfram út á vélar og tæki. Lánsfyrirgreiðsla í sambandi við fóðurstöðvarnar af hálfu stofnlánadeildar landbúnaðarins er því nú eins og hún gerist best í landbúnaðinum yfirleitt. Ég ætla ekki að fara út í almennar umræður hér um þetta enda þótt vissulega sé ástæða til þess enda skildi ég umræðuna þannig á s.l. vori að til stæði að færa styrkina í íslenskum landbúnaði enn frekar yfir á nýju búgreinarnar. Ég treysti því að bæði hæstv. landbrh. og aðrir þeir, sem að þeim málum starfa, vinni að því að færa þær styrkveitingar enn frekar í þá átt vegna þeirra erfiðleika sem eru í hinum hefðbundna búskap. Hins vegar vara ég við því að hægt sé að afskrifa framkvæmdir og fjárfestingar í hinum hefðbundna búskap með öllu eins og stundum heyrist á ræðumönnum hér og annars staðar. Vissulega þarf þar eðlilega endurnýjun, bara rétt aðeins til að halda í horfinu þó að ekki sé annað gert. Ég vara þess vegna við því, þó að við leggjum áherslu á nýjar búgreinar, að við göngum út frá því sem vísum hlut að við þurfum engu fjármagni að verja til hins hefðbundna búskapar, hvorki til framkvæmda, ræktunar eða neins annars, því að í því sem öðru þarf eðlilega endurnýjun og því megum við ekki gleyma.

Landbrh. (Jón Helgason) Hæstv. forseti. Ég get tekið undir orð síðasta ræðumanns um þá stefnu sem fólst í breytingunni í vor á jarðræktarlögunum. Það sem ég hélt að ég hefði sagt hér í máli mínu áðan var að verið væri að reyna að breyta þeim í samræmi við þarfir nútímans. Hins vegar má ekki alveg gleyma þeim búgreinum sem vissulega halda áfram að vera mikilvægastar í okkar landbúnaði. En það á að halda áfram að endurskoða jarðræktarlögin, eins og hér hefur komið fram og þar verður, vænti ég, fylgt þessari stefnu, að auka stuðning við nýjar búgreinar. Eins og hér hefur komið fram er stuðningur við fóðurstöðvarnar orðinn eins og hægt er að reikna með. En það eru alltaf erfiðleikar fyrstu rekstrarárin. Hins vegar er það svo að uppbyggingarþörf fóðurstöðvanna er meiri en menn reiknuðu með þegar af stað var farið þar sem áhugi fyrir þessari nýju búgrein er meiri. Það kemur fram í því að á þessu ári er búið að veita 169 ný loðdýraleyfi auk þess sem á milli 30 og 40 þeirra, sem þegar eru farnir af stað, hafa óskað eftir stækkun á sínum búum. Þörf fyrir aukna afkastagetu í fóðurstöðvunum er því mjög mikil.



Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að þreyta kapp við hv. 11. landsk. þm. um það hvar og hvernig fjöldi atkvæðanna liggur. En ég vona þó að vegur BJ verði aldrei svo bágur að það hali ekki inn fleiri atkvæði en hv. þm. Mér fannst þegar hann fór að tala um röksemdafærslu bregða fyrir því, sem svo oft örlar á í máli hv. þm., að hans röksemdafærslur eru nokkuð pottþéttar innan mjög ákveðins og lokaðs ramma. Það er greinilegt að hann áttar sig í fyrsta lagi ekki alveg á því hvor ræður hér á landi, Alþingi eða búnaðarþing. Þó að Búnaðarþing samþykki hugmynd sem þessa er alls ekki loku fyrir það skotið að Alþingi hafni henni. En segjum sem svo að hún yrði að lögum er hún eftir sem áður ekki annað en réttur eða heimild og enn þá er eftir að gera ráð fyrir henni í fjárlögum, í framlögum Alþingis, því að ekki býst ég við að það sé svo mikið umfram í þeim framlögum að menn geti farið að taka tillit til hluta sem þeir ekki tóku tillit til áður. Mér hefur ekki heyrst það á fulltrúum bænda hér á þingi, þegar þeir koma hér í ræðustól, að það sé ofgert við þá. Það þýðir að þessi réttur verður í raun og veru ekki nýtanlegur fyrr en eftir samþykkt næstu fjárlaga, þ.e. á árinu 1987, og þá eru liðnir tveir vetur frá því að mælt var fyrir þessu máli.



Virðulegi forseti. Ég skal gera örstutta athugasemd. Hv. 11. landsk. þm. taldi mig hafa farið rangt með, taldi mig hafa sagt að í ákvæðum núgildandi jarðræktarlaga væri kveðið á um 19 millj. til loðdýraræktar. Það er nú einu sinni svo að þegar nefndir fá lagafrv. á sín borð er oft spurst fyrir um það hvað ákvæði laganna kosti mikið fjármagn úr ríkissjóði. Við fengum þær upplýsingar á okkar borð að þetta ákvæði í lögunum mundi kosta sem svaraði um 19 millj. kr. Ég hef þá mismælt mig ef ég hef sagt að það stæði í lögunum. En ég tel mig fara með rétt mál. Hvort þarna munar einni milljón til eða frá skal ég ekki fara með, en þetta eru u.þ.b. stærðirnar. Við fengum upplýsingar um það frá ráðuneytinu hvað þetta ákvæði mundi kosta ríkissjóð.



Virðulegi forseti. Ég vil vekja athygli á því að sú frestun, sem hefur átt sér stað á þessu frv., hlaut að verða vegna þess að beint hafði verið mörgum spurningum til hæstv. sjútvrh. En nú er hann kominn, hann þurfti að vera í Nd. vegna atkvæðagreiðslu. Hvað varðar þetta frv., sem hér liggur fyrir, þá hef ég skrifað undir það með fyrirvara. Það eru ýmis atriði í frv. sem eru andstæð því sem maður hefði helst kosið. Hitt er annað að ég tel að það sé ekki annað að gera en að samþykkja það eins og það liggur fyrir. Það verður vart hægt að breyta því nú að tekið sé fram hjá hlutaskiptum en því hefur oft verið mótmælt af hálfu sjómannasamtakanna. Hitt er annað að við lítum björtum augum til þeirrar endurskoðunar sem nú er hafin á sjóðakerfinu og ég vænti þess að hún hafi það í för með sér að þetta millifærslukerfi verði lagt niður að öllu eða mestu leyti. Það heyrist oft í umræðum hér og víðar í þjóðfélaginu að sjávarútvegurinn gangi á styrkjum, ríkið styrki sjávarútveginn o.s.frv. Það er ákveðinn vælutónn í þessu hjá fólki sem ekki gerir sér grein fyrir því að íslenskur sjávarútvegur nýtur engra styrkja. Ef sjávarútvegur væri styrktur væri afskaplega lítilfjörlegt mannlíf hér á Íslandi því að vissulega er það staðreynd að við lifum á sjávarútvegi. Það hefur flest komið fram af því sem ég ætlaði að ræða hér, eins og t.d. ónákvæmni í áætlunum. En eitt atriði vil ég gera að sérstöku umtalsefni. Það er sagt frá því hér að 1% verði lífeyrisframlag úr áhafnadeild til lífeyrissjóða sjómanna. Ég vil vekja athygli á því að þetta er svo til nýtt ákvæði sem varð til í kjarasamningum sjómanna í vetur og varð mjög til þess að liðka fyrir deilu sem sjómenn áttu í við útvegsmenn. Ég tel sérstaka ástæðu til þess hér að þakka hæstv. sjútvrh. fyrir það hvernig hann stóð að málum í þeirri kjaradeilu. Ég tel að hans afskipti hafi verið mjög af því góða og hjálpað til við lausn þeirrar erfiðu deilu. Það er oft þagað yfir því sem vel er gert en ég vil að þetta komist hér á framfæri vegna þess að þannig sneri það við okkur sem stóðum að þessum kjarasamningum. Þá er það og rétt, sem kom fram hjá hv. 4. þm. Vesturl., að nafnið á þessum lögum er alveg út í hött. Þetta er ekki í takt við tímann. Aflatryggingasjóður er liðin tíð, sjóðurinn er millifærslusjóður sem á ekkert skylt við þetta nafn. Hér hefur verið spurt að ýmsu sem sjútvrh. svarar sjálfsagt á eftir, t.d. varðandi fiskvinnsluna, hvað hún hafi farið fram á og hvernig eigi að koma til móts við þá erfiðleika sem þar ríkja. Það er háðulegt fyrir okkur Íslendinga að meðan afli er í hámarki, verðlag í hámarki skuli útgerðin og fiskvinnslan vera á vonarvöl. Ég veit ekki hvort hægt verður að svara því nú en mjög væri fróðlegt að vita hvernig á að taka á þessum málum. Það er fróðlegt fyrir okkur sem búum á þeim stöðum þar sem hvert fyrirtækið á fætur öðru leggur upp laupana og fólkið, sem í þeim starfar, hefur þurft að leita til Atvinnuleysistryggingasjóðs til að hafa ofan í sig og á. Ég vænti þess að einhver svör komi við því.



Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að biðja hæstv. þingdeild afsökunar á því hvað ég hef þurft að vera hér á hlaupum. Ekki er betra að ég hef einhvers staðar skilið punktana mína eftir með spurningunum. Ég vænti þess að ég muni þær nokkurn veginn en bið hv. fyrirspyrjendur þá að leiðrétta það og koma því á framfæri ef það er ekki rétt munað. Í fyrsta lagi vildi ég aðeins nefna það varðandi nafnið á þessu frv. að það er þannig tilkomið að 1984 var talið að hér væri almennur aflabrestur í landinu og þá var ákveðið að gera þá breytingu að greiða almennar bætur úr Aflatryggingasjóði og leggja af hinar sérstöku bætur. Ég er þeirrar skoðunar að þessi breyting hafi verið að mörgu leyti til góðs því að þó að í mörgum tilfellum þurfi einstakir aðilar og einstakir staðir á bótum að halda er enginn vafi á því að það fyrirkomulag var misnotað af nokkrum aðilum og var mjög um það rætt. Það hafa að mínu mati ekki komið upp mörg sérstæð vandamál vegna þessarar breytingar. Almennt séð tel ég því að þetta hafi verið til góðs. Hitt er svo annað mál að þegar afli tekur að aukast aftur má það vel vera rétt að hér sé ekki um rétt nafn að ræða. Hins vegar fara þessar greiðslur í gegnum Aflatryggingasjóð sjávarútvegsins og þar af leiðandi er þetta frv. breyting á lögum um Aflatryggingasjóð. Hv. þm. Kolbrún Jónsdóttir spurðist fyrir um beiðni fiskvinnslunnar um lagfæringar og vildi ég aðeins reyna að svara því. Í fyrsta lagi bað fiskvinnslan um að endurgreiddur uppsafnaður söluskattur kæmi beint til hennar en ekki til Aflatryggingasjóðs og síðan til útgerðarinnar á árinu 1986. Því hefur að sjálfsögðu verið svarað neitandi vegna þess að þetta frv. gerir ráð fyrir öðru, enda verður vart séð hvaða bati væri í því fyrir fiskvinnsluna vegna þess að það má einfaldlega gera ráð fyrir því að það hafi tilsvarandi áhrif á fiskverð og það verð sem fiskvinnslan þarf að greiða fyrir fiskinn. Í öðru lagi fóru þeir þess á leit að reynt yrði að leiðrétta það misgengi sem hefur orðið milli SDR og dollars, en SDR-myntin hefur breyst um u.þ.b. 13% á árinu 1985 á sama tíma og dollar hefur breyst um liðlega 2%. Þetta hefur orðið til þess að þeir, sem selja afurðir sínar fyrst og fremst í dollurum en hafa tekið lán í SDR, hafa orðið fyrir umtalsverðu tapi. Nú er það svo að viðskiptabankarnir hafa tekið lánin í svipuðum myntum og SDR-myntin er byggð upp á. Þeir telja sig því ekki hafa haft nokkurn hag af þessum viðskiptum. Ríkisstj. hefur hins vegar beint því til Seðlabanka að hann láti fara fram útreikning á því hversu mikill mismunur hér er og hvaða leiðir séu færar í því að leiðrétta hann að einhverju leyti og einnig að koma í veg fyrir að slíkt geti endurtekið sig. Það liggur ekki fyrir niðurstaða í því en það mun verða reynt að leita leiða til að koma í veg fyrir slíkt og reyna að bæta það sem orðið er. Það er mjög slæmt hversu langan tíma það hefur tekið að útflutningsatvinnuvegirnir geti valið um myntir en sú er orðin raunin nú. Það er m.a. vegna þess hversu langan tíma það hefur tekið hjá bönkunum að gera þá breytingu. Að því er varðar skoðanir fiskvinnslunnar um rekstrartap er það ekki alveg samdóma álit annars vegar þeirra og hins vegar Þjóðhagsstofnunar hversu mikið þetta tap er. Þeir gera ráð fyrir 8-9% tapi en Þjóðhagsstofnun 2-3%. Í því sambandi verður að sjálfsögðu að líta til heildarafkomunnar því að mörg af þeim fyrirtækjum, sem um er talað, eru bæði í útgerð og fiskvinnslu. En hvað svo sem má um þessar prósentur segja er tapið umtalsvert og það er engin einföld leið til að lagfæra þá stöðu. Vissulega hefur gengið sigið. Þótt dollarinn hafi nú aðeins breyst, um rúm 2%, hefur gengið sigið á árinu og það hefði vissulega þurft að síga meira til að koma til móts við það áfall sem fall dollarans hefur orðið þjóðarbúinu. En þá kemur hin stóra spurning: Er það ásættanlegt í því tekjuskiptingarvandamáli sem við eigum við að stríða? Það eru engin áform um það að frekari gengissig eigi sér stað og þar af leiðandi hefur ríkisstj. ekki á nokkurn hátt orðið við þessari beiðni fiskvinnslunnar. Að því er varðar spurninguna um hvort það sé í síðasta skipti sem frv. sem þetta sé flutt get ég að sjálfsögðu ekki fullyrt um það. Það fer eftir því hvort takast mun að taka upp virðisaukaskattskerfið í ársbyrjun 1987, sem ég vænti að muni gerast. Ég bendi hins vegar á að það er eftir að vinna allverulega í því máli hér á Alþingi. Einnig er það háð því hvernig til muni takast með þá endurskoðun á sjóðakerfinu sem hér hefur verið gerð að umtalsefni. Það er alveg rétt, sem hv. þm. Skúli Alexandersson sagði um það mál, að jafnvel þótt ég vildi gjarnan að þeirri endurskoðun lyki sem fyrst verður ekkert um það fullyrt. Hv. þm. Kolbrún Jónsdóttir spurði hvort ekki væri óeðlilegt að greiða uppbót á loðnu og karfa o.s.frv. Ég vil taka það fram að útgjöld verðjöfnunardeildar byggjast fyrst og fremst á óskum seljenda og kaupenda í þeim efnum. Það gerist nefnilega þannig að í fiskverðssamningum senda aðilar sjútvrn. bréf og óska eftir því að uppbætur séu ákvarðaðar með tilteknum hætti. Það hefur oftsinnis komið fyrir að sjútvrn. hefur spurt hvort ekki sé hægt að hafa það eitthvað aðeins öðruvísi en í öllum tilvikum farið eftir þeirri niðurstöðu sem kaupendur og seljendur hafa komið sér saman um. Það á við t.d. um loðnu. Ég bendi á að mjölvinnslan á verulegan hlut í uppsöfnuðum söluskatti eða 190 millj. áætlaðar 1986. Þar af leiðandi er eðlilegt að loðnan og loðnuskipin fái hlutdeild í þessum greiðslum. Ef þær greiðslur ættu sér ekki stað þyrftu verksmiðjurnar væntanlega að greiða hærra verð. Það sama má segja um karfann. Að sjálfsögðu má um það deila hvort þessar uppbætur séu ekki of háar, en það er í samræmi við þær niðurstöður sem hafa verið í verðlagningu. Hv. þm. Skúli Alexandersson spurði um flutninga á mjöli. Ég verð að viðurkenna að mér er allsendis ókunnugt um þau mál. Ég heyrði það í fréttum í gær eins og hann en get tekið undir það með honum að ég tel líklegt að það stangist á við lög um samkeppni og viðskiptahætti að skipafélög komi sér saman um slíka verðhækkun. Ég hef a.m.k. trúað því fram að þessu að mörg skipafélög séu trygging fyrir því að nokkur samkeppni sé milli þeirra. Væntanlega gæti slíkt orðið til þess að viðkomandi vinnslur eða loðnubræðslur leituðu til annarra aðila um flutninga, sem væri mjög miður. En mér fannst þessi frétt hljóma nokkuð óeðlilega. Að lokum vildi ég taka undir það með hv. þm. Karli Steinari Guðnasyni að það 1 % lífeyrisframlag, sem gert er ráð fyrir í þessu frv., er mjög mikilvægt. Ef uppsafnaður söluskattur fellur niður sem greiðsla til Aflatryggingasjóðs og rennur beint til vinnslunnar verður ekki lengur séð fyrir þessu fé. En ég tel að þannig hafi verið gengið frá samningum milli útvegsmanna og sjómanna að gera verði ráð fyrir því að ef það gerist verði útvegsmenn að bera þessar lífeyrisgreiðslur. Hér er um það að ræða að sjómenn fái svipaðan lífeyrisrétt og aðrir launþegar. Það hefur verið til mikillar skammar hvernig þeirra lífeyrismálum hefur verið háttað og var þessi leiðrétting að mínu mati bráðnauðsynleg og í reynd sjálfsögð því að það er ekki hægt að ætlast til þess að sjómenn sætti sig við að búa við mun lakari lífeyrisrétt en aðrir landsmenn. Ég vænti þess að ég hafi svarað í flestu þeim fyrirspurnum, sem til mín hefur verið beint, eftir því sem mér er unnt. Ef svo er ekki vænti ég þess að það verði hér leiðrétt.



Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðh. fyrir svörin en ítreka eina spurningu. Það er eðlilegt að hann sé ekki með þær allar í kollinum nú þegar mikið hefur verið að gera í sjávarútvegsmálum í báðum deildum á sama tíma. En það er varðandi uppbæturnar á þann fisk sem annars vegar er fluttur í gámum beint af útgerð og hins vegar í gegnum fiskvinnslu. Það var eilítil umræða um þessi atriði í hv. sjútvn. en sökum tímaskorts lauk þeirri umræðu ekki með neinum sérstökum niðurstöðum. Þetta frv. er búið að vera mjög skamman tíma hér til meðferðar. Ég hef ekki séð neina ástæðu til að standa í veginum fyrir því að það verði afgreitt þrátt fyrir að ég sé mótfallin frv. En mér finnst þó mikilvægt að vita nokkurn veginn hvernig að þessum málum er staðið því að mér skildist að það væri mjög misjafnt, eftir því hver væri útflutningsaðilinn, hvernig þessum greiðslum væri háttað. Mér finnst því mikilvægt að fá greinargóð svör við því atriði. Annað atriði: Ef aðilar koma sér saman í samningum um fiskverð, af hverju tekst þeim alltaf að blanda ríkinu þar inn á milli? Þeir einfaldlega semja sín á milli og segja: Ef ríkið er tilbúið til að koma til móts við okkur með því að borga 4% hér og 3% þar og sérstaklega til að taka hluta af því fram hjá skiptum - það má m.a.s. stýra því í einhvern sjóðinn, neyðarsjóðinn - þá geta þeir sætt sig við niðurstöður um fiskverð. Þetta eru atriði sem við eigum að afnema. Þessir aðilar eru ábyrgir fyrir þeim samningum sem þeir gera sín á milli og þeim á ekki að takast að blanda ríkinu alltaf inn í dæmið. Það hefur sýnt sig undanfarin ár að þetta hefur ekki leyst nokkurn vanda. Vandinn hleðst alltaf upp því að raunverulega veit enginn hvað það er sem stendur undir sér. Það er alltaf hlaupið í einhvern sjóð og hann grípur inn í dæmið. Þar af leiðandi vitum við ekki hvaða útgerðarhættir bera sig best á Íslandi. Ef það er ekki úthlutun kvóta þá er það bara samningur um fiskverð og millifærslur úr sjóðum.



Virðulegi forseti. Það var aðeins um Aflatryggingasjóð. Ég held að mér hafi ekki misheyrst að hæstv. sjútvrh. hafi látið þau orð falla að sá sjóður hafi verið í einstaka tilfellum misnotaður. Ég ætla ekki að dæma um það hvort svo hafi verið, vel má það vera. Það gerist því miður oft með kerfi eins og var í kringum Aflatryggingasjóð að þau eru misnotuð. Ég veit ekki hvort ég á að orða það svo að ég fagni því að sjútvrh. skuli halda þessu fram vegna þess að með trú sinni á það að Aflatryggingasjóður hafi verið misnotaður, það kerfi sem þar var byggt upp, er hann kannske að viðurkenna hitt um leið, að vissir þættir af fiskveiðistjórn þeirri sem beitt hefur verið séu og hafi verið misnotaðir.