Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Ráðherra: Í núgildandi lögum er ekki vafalaus heimild til þess að veita leyfisbrjef til ógildingardóms á ýmsum viðskiftabrjefum. Lög heimila að vísu, að slík leyfisbrjef sjeu veitt, ef um skuldabrjef með veði í fasteign er að ræða, eða víxla, tjekka, farmskírteini og ýms opinber peningaskjól; þar að auki er sjerstök heimild í núgildandi lögum, til ógildingar sparisjóðarbóka. Hins vegar vantar slíka ógildingarheimild um önnur brjef, t. d. skuldabrjef, sem ekki er veð fyrir, hlutabrjef, heimildarskjöl ýms, (legimationspapirer) o. s. frv. Það hefir komið fyrir, að sótt hefir verið til stjórnarráðsins um leyfisbrjef til ógildingardóma á ýmsum skjölum, og hefir stjórnarráðið að vísu álitið heimilt að veita slíkt leyfi, Það er vafasamt, hvort dómstólarnir telja stjórninni slíkt heimilt, enda hefir nú nýlega verið kveðinn upp dómur í þá átt, að neitað er um ógilding. Það er að vísu talsvert vafamál, hvort þessi dómur er á góðum rökum bygður, en dómstólarnir halda nú fram þessum skilningi á lögunum, og fyrir þeim verða allir að beygja sig. Það er þess vegna bráðnauðsynlegt, að löggjöfin verði endurbætt í þessu efni, og vona jeg því, að hv. Ed. taki þessu frv. vel og greiði fyrir því á sem bestan hátt.



Jeg vil leyfa mjer að leggja það til, að skipuð verði þriggja manna nefnd, til þess að íhuga málið, að lokinni þessari umræðu.

Ráðherra : Frumv. þetta er lagt hjer fram samkv. 11. gr. stjórnarskrárinnar, þar sem svo er mælt fyrir, að jafnan skuli leggja bráðabirgðalög þau, sem konungur af brýnum ástæðum verði að gefa út milli þinga, fyrir næsta Alþingi á eftir. En bráðabirgðalög þessi eru svo til komin, að bretski ræðismaðurinn hjer benti landsstjórninni á, að stórum hægara mundi að fá leyfðan hingað innflutning á ýmsum vörum frá Englandi, ef útflutningur á þeim hjeðan væri bannaður með lögum. Stjórnarráðið bar svo mál þetta undir Velferðarnefndina, og var hún einhuga um, að sjálfsagt væri að fara eftir bendingum ræðismannsins. Það er ekki heldur gott að sjá, að lög þessi geti bakað neinum tjón, því að vörur frá Bretlandi eru víst mjög sjaldan útfluttar hjeðan, að kolum undanteknum. Ef til vill væri þó rjettast að skipa nefnd, til þess að íhuga frv., því að einu atriði þess væri má ske heppilegt að breyta nokkuð.

Guðmundur Björnson : Enda þótt jeg telji sjálfsagt, að Alþingi muni leggja samþykki sitt á bráðabirgðalög þessi, þá er þó hitt jafn sjálfsagt, að skipa nefnd til þess að athuga þau, því að þeirri aðferð ber Alþingi jafnan að beita, ef stjórnin telur sig knúða til þess, að gefa út bráðabirgðalög milli þinga. Jeg leyfi mjer því að leggja til, að skipuð verði þriggja manna nefnd.

Ráðherra: Frv. þetta miðar í sömu átt, sem næsta frv. á undan, um vjelgæsluna, nefnilega að herða á kröfunum um þekking vjelstjóra.Nú er vjelafræði aðeins kend í sjerstakri deild í stýrimannaskólanum, en frv. þetta fer fram á, að settur verði á stofn sjerstakur skóli í vjelafræði. Frv. mun að vísu hafa nokkurn kostnað í för með sjer, ef það verður samþ., en væntanlega verður það frv. ekki að falli, því að ætla má, að allir verði sammála um, að ekki tjái annað, en að sjá íslenskum vjelamönnum fyrir slíkri fræðslu, sem talin er nauðsynleg í öðrum löndum.

Ráðherra: Jeg skal ekki fara mörgum orðum um þetta frv., enda verð jeg að játa, að mig brestur þekkingu til þess að dæma um innihald þess. Frv. er samið af sjerfræðingum, og er tilgangur þess, eftir því sem mjer skilst, að herða á kröfum um þekkingu þeirra manna, sem stjórna eiga hafskipum. Jeg býst við að háttvirt deild skipi nefnd til þess að íhuga málið, en að öðru leyti skal jeg ekki orðlengja frekar um það.



Jeg vil leyfa mjer að leggja það til, að skipuð verði fimm manna nefnd til þess að íhuga málið að lokinni þessari umræðu.

Ráðherra: Þetta frv. stendur í sambandi við 2. frv. á dagskránni, vjelstjóraskólann. Það er komið fram fyrir atbeina vjelstjórafjel. Íslands, með því að sjálfsagt þótti, að setja ný skilyrði fyrir atvinnu við vjelgæslu á skipum, um leið og hert er á kröfunum um sjerþekkingu vjelamanna. Jeg vona því, að hv. deild taki frv. vel.



Jeg vil leyfa mjer að leggja það til, að þessu máli verði, að umræðunni lokinni, vísað til stýrimannaskólanefndarinnar.

Ráðherra: Jeg vil að eins leyfa mjer að benda á að þetta frumv. stendur í nánu sambandi við fyrsta frumv., sem er á dagskránni í dag, stýrimannaskólann. Frv. er samið með ráði þeirra manna, er best hafa vit á þessu máli, en það er stjórn Fiskifjelags Íslands og nefnd manna, sem Öldufjelagið í Reykjavík hefir falið að beitast fyrir, að gjörðar yrðu breytingar á núgildandi lögum nr. 50 frá 10, nóv. 1905. Síðan þau lög komu út hefir margt breytst; þau áttu aðallega við þilskipaútgjörðina, sem þá blómgaðist hjer sem mest, en nú er botnvörpungaútgjörðin, og svo eimskipaútgjörð alment, komin til sögunnar og fer árlega sívaxandi. Löggjöfin um atvinnu við siglingar er því nú orðin svo óhentug, að ekki er við hlítandi, og fær frumv. þetta því væntanlega góðar undirtektir hjer í deildinni.



Jeg vil leyfa mjer að leggja til, að þessu máli verði vísað til sömu nefndar, sem fyrsta málinu á dagskrá.