Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Hæstv. forseti. Hér er á að mörgu leyti á ferðinni ágætismál og ástæða til að styðja það. En ég vil vekja athygli á að meðal ákvæða í þessu frumvarpi er ein lítil 17. gr. sem kveður á um umboð til eftirlits. Þar segir, með leyfi forseta: „Neytendastofa fer með eftirlit samkvæmt lögum þessum. Stofnuninni er þó heimilt að fela öðrum að framkvæma eftirlitið með samningi. Skulu þeir aðilar vera óháðir eftirlitsskyldum aðilum og hafa sérþekkingu og hæfni á viðkomandi sviði.“ Nú vil ég minna alþingismenn á deilur sem urðu á sínum tíma þegar ákveðið var að einkavæða rafmagnseftirlitið í landinu og eftirlitsiðnaðinn almennt. Okkur var sagt að á því sviði mundi skapast mikil samkeppni og hún yrði til góðs. Það átti að reisa múra og einn átti að hafa eftirlit með öðrum sem framkvæmdi. Síðan kemur í ljós að engin samkeppni var til. Í fyrstu sinntu eftirlitinu þrjú fyrirtæki en síðan fækkaði þeim. Í gögnum sem okkur berast með þessu frumvarpi kemur t.d. fram að í eigu eins af þeim aðilum sem annast eftirlitið, Frumherja hf., eru einnig gjaldmælar. Hann er einnig framkvæmdaraðili. Það kemur fram að hann á 150 þús. rafmagns- og hitavatnsmæla. Það er ekki að undra að hann skuli mótmæla gjaldtöku á þessa mæla. Þetta er eftirlitsaðili og hefur eftirlit með sjálfum sér. Nú er okkur sagt, eins og í fjármálafyrirtækjunum, að reistir hafi verið múrar og það sjáist ekki í gegnum þá múra. En til þess var leikurinn gerður að taka eftirlitið frá hinu opinbera og færa út á markað. Hér sjáum við reyndina að bæði eftirlit og framkvæmd er komin á hendur eins aðila. Hvílíkt og annað eins. Eigum við að kannski að reyna að draga lærdóm af öðrum málum einnig, af lyfjamálunum og öðru? Það munum við gera á komandi þingi. Það mega menn stóla á. Við munum styðja þetta frumvarp, sem að mörgu leyti er ágætt og nauðsynlegt, en varðandi 17. gr. frumvarpsins munum við sitja hjá.

Virðulegur forseti. Hér hefur felld tillaga frá mér og Margréti Frímannsdóttur um að hlutur kvenna í stjórnum opinberra hlutafélaga sé 40%. Ég hefði talið að það ætti að geta náðst sátt um það á þinginu að haga málum með þeim hætti í opinberum hlutafélögum. Það væri stefnumarkandi af hálfu þingsins í þá veru að auka og jafna hlut kvenna og karla í stjórn hlutafélaga. En eins og ég gat um í umræðu um þetta mál hefur hlutur kvenna heldur farið minnkandi. Ég tel hins vegar, að þeirri tillögu felldri, rétt að samþykkja þá tillögu sem Jónína Bjartmarz hefur flutt hér. Hún gengur þó heldur lengra en gert er ráð fyrir í fyrirliggjandi frumvarpi.

Frú forseti. Frumvarp þetta geymir sérreglur um opinber hlutafélög en sú grein sem breytingartillagan er við sem við greiðum núna atkvæði um, 2. gr. frumvarpsins, lýtur að því að tryggja jafnan hlut karla og kvenna í stjórnum opinberra hlutafélaga eingöngu. Þar segir að við kjör í stjórn opinbers hlutafélags skuli gæta sérstaklega að jafnréttislögum. Með breytingartillögunni á þskj. 1468 er kveðið skýrar og ótvírætt að orði um jafnan hlut karla og kvenna án þess að kvótagera konur. Þar segir að í kjör í stjórn opinbers hlutafélags skuli tryggt að sitji sem næst jafnmargar konur og karlar. Í því felst auðvitað jafn hlutur kynjanna, einungis að teknu tilliti til oddatölu stjórnarmanna.

Frú forseti. Ég mæli hér fyrir breytingartillögu sem ég flyt við frumvarp til laga um kjararáð. Þetta eru nokkrar breytingar sem ekki eru efnisbreytingar, utan ein. Í 1. gr. segir að í stað þess að Alþingi „skipi“ kjararáðsmenn komi: kjósi þá. Í staðinn fyrir að segja „t.d. þriðja eða fjórða hvert ár“, þá standi: allt að fjórða hvert ár. Síðan er efnisbreyting um að gildistakan verði 1. júlí 2006 í staðinn fyrir nú þegar, til að tími vinnist til að ganga frá málum. Svo er breyting sem ekki er efnisleg sem hljóðar svo: Þrátt fyrir ákvæði 12. gr. skal skipun kjararáðsmanna skv. 2. málsl. 2. mgr. 2. gr. lokið áður en lögin öðlast gildi að öðru leyti.

Frú forseti. Ég mæli hér fyrir breytingartillögu á þskj. 1475. Hún kemur inn á barnaklámsákvæði samningsins sem hér er verið að innleiða. Samningurinn hefur að geyma nokkuð víðtæka skilgreiningu á því hvað er barnaklám. Ástæðurnar eru skýrar. Það er gert til þess að tryggja að börn njóti viðunandi verndar og sem víðtækastrar verndar gegn kynferðislegri misnotkun þeirra sem framleiða og selja barnaklám og hinna sem nýta sér það. Í þessum samningi er af óskiljanlegum ástæðum undanþáguákvæði sem heimilar aðildarríkjum að fara vægar í sakirnar í þessum efnum og nota þrengri skilgreiningu. Með öðrum orðum að takmarka skilgreininguna á barnaklámi við það að barn eða ungmenni undir 18 ára aldri komi fyrir í myndefni því sem um ræðir. Þessa undanþágu hyggjast íslensk stjórnvöld nýta sér. Því miður tókst ekki að ná um það samstöðu í allsherjarnefndinni að breyta frumvarpinu. Breytingartillaga mín gengur út á að menn viðurkenni alvarleika þess að ýta undir kynferðislegar hneigðir til barna hvaða meðulum sem menn beita til þess. Alþingi Íslendinga hlýtur að þurfa að leggja að jöfnu allt klám sem ýtir undir að börn séu notuð kynferðislega. Okkur ber skylda til þess. Þess vegna treysti ég því að tillaga sú sem hér er flutt verði samþykkt.

Frú forseti. Ég mæli fyrir breytingartillögu sem ég kallaði aftur til 3. umr. fyrr í dag. Tillagan gengur út á að bæta einni grein við þetta frumvarp, sem annars lýtur að því að heimila fyrirtækjum að fresta eða dreifa gengishagnaði sem til fellur vegna rekstrar ársins 2005 á þrjú framtalsár eða skattlagningarár. Sú ráðstöfun er almennt studd hér enda má það kallast sanngjarnt að koma til móts við fyrirtæki einkum og sér í lagi í útflutningsgreinum sem annars fengju á sig skattlagningu vegna mikils bókfærðs gengishagnaðar. Við þær aðstæður er hins vegar eðlilegt að menn spyrji sig að því hvort ekki séu fleiri aðilar í þjóðfélaginu sem hafa þörf fyrir ráðstafanir og úrbætur vegna snöggra breytinga sem orðið hafa í efnahagsumhverfi okkar, svo sem eins og þá sem nýlega hafa keypt eða byggt húsnæði og treyst á vaxtabætur frá ríkinu sem hluta af afkomu sinni eða tekjum, til að standa straum af þeim útgjöldum. Nú liggur það fyrir, þannig að ekki þarf neitt frekar að rannsaka það mál í sjálfu sér, að tekjulágar fjölskyldur sem hafa treyst á vaxtabætur sem hluta af afkomu sinni verða fyrir mikilli skerðingu á þessu ári vegna snöggrar hækkunar fasteignaverðs á síðustu mánuðum, einkum og sér í lagi frá haustmánuðum 2004 til haustmánaða og frá um áramót 2005. Raundæmi úr framtölum sýna að fólk sem á árinu 2005 fékk fullar eða verulegar vaxtabætur upp á þriðja hundrað þúsund kr. fær annaðhvort stórskertar eða engar bætur í ár þótt allt haldist óbreytt annað en hækkun fasteignaverðsins. Þetta stafar af því að hæstv. ríkisstjórn hefur ekki einu sinni fyrir því að uppfæra skerðingarmörkin, hin eignartengdu skerðingarmörk sem nemi hækkun verðlags. Hvað þá að þau séu uppfærð þannig að eignamyndunin sem að nafninu til fer inn á skattframtölin eingöngu vegna hækkaðs fasteignaverðs skerði ekki vaxtabætur þeirra. Hv. þm. Birkir Jón Jónsson hélt hér ræðu áðan og fór mikinn í því hversu velviljaðir stjórnarflokkarnir væru, alveg sérstaklega þessu unga fólki sem hefði verið að kaupa sér húsnæði og binda sér byrðar undanfarin missiri. Hvar er nú ást stjórnarflokkanna á þeim þúsundum tekjulágra heimila í landinu sem hafa treyst á vaxtabæturnar en fá þær ekki í ágústmánuði næstkomandi nema ráðstafanir verði gerðar til þess að við álagningu á árinu 2006 breytist þessi viðmiðunarmörk? Hv. þm. Atli Gíslason vakti athygli á þessu máli við 1. umr. þessa frumvarps hér fyrir nokkrum vikum síðan. Hann tilgreindi raunveruleg dæmi úr framtölum fólks frá síðastliðnum vetri sem sýna í hnotskurn þennan vanda. Hv. þingmaður sagði, með leyfi forseta: „Ég ætla að nefna tvö tilvik um þessar skerðingar.“ - Þá er verið að vísa til skerðinganna sem verða vegna fasteignaverðshækkananna. - „Fyrra tilvikið varðar þrítuga einstæða móður með tvö börn. Hún skuldaði tæpar 11 milljónir í árslok 2004, átti íbúð að fasteignamati 14,6 millj. kr. og greiddi rúmar 500 þús. kr. í vaxtagjöld. Hún fékk fullar vaxtabætur árið 2005 eða 207 þús. kr. Hún skuldaði jafnmikið í árslok 2005, greiddi nánast sömu vaxtagjöld en fasteignamat á íbúð hennar hækkaði um 4,1 milljón á milli ára.“  „Hún fær engar vaxtabætur við álagningu árið 2006 þar sem hrein eign hefur hækkað með einu pennastriki úr 3,6 millj. í 7,7 millj.“ Hin bókfærða eign í húsnæðinu hækkar vegna hækkana fasteignaverðs en tekjur viðkomandi einstaklings, einstæðrar móður með tvö börn, eru óbreyttar og vaxtagjöldin óbreytt. Útkoman er að hún verður af þessum 207 þús. kr. sem hún hefur treyst á. „Hitt dæmið varðar tæplega fimmtugan einstakling sem fékk í vaxtabætur í fyrra 152.539 kr. greiddar út við álagningu 2005 en fær engar 2006. Það skýrist af því að fasteignamat á íbúð hans hefur hækkað úr 11,3 millj. árið 2005 í 15,1 millj. árið 2006 en tekjur og fjárhagsstaða hafa ekkert breyst á milli ára.“ Þetta er raunveruleikinn. Þetta er veruleikinn hérna úti í þjóðfélaginu. En í fílabeinsturnum ráðherranna er þetta einhvern veginn öðruvísi. Þeir halda að það nægi að fara með útúrsnúninga og þvætting af því tagi sem hæstv. fjármálaráðherra hefur verið að bera á borð fyrir okkur í þessari umræðu. Að það þurfi að skoða áform ríkisstjórnarinnar um breytingar á íbúðalánum. Hvað kemur þetta þessu fólki við? Halda menn að fólk sem búið er að taka sín lán, kaupa sína íbúð, gera greiðsluáætlun og fara með hana gegnum matið í bankanum og það er varla aur afgangs, að það varði eitthvað um átök stjórnarflokkanna um það hvað verður um Íbúðalánasjóð? Það kemur þessu máli ekki við. Ekki hætishót. Það liggur allt fyrir sem liggja þarf fyrir í þessu efni. Menn geta ekki skotið sér á bak við eitt eða neitt í þessu efni. Hvorki hástemmdar ræður um væntumþykju í garð ungs fólks né að málið þurfi að skoðast og athugast. Það er undarlegt að hæstv. fjármálaráðherra skuli þá ekki að minnsta kosti upplýsa okkur um hvernig ríkisstjórnin hyggist skoða þetta mál. Hefur ríkisstjórnin skoðað hvernig hún stendur að vígi lagalega til þess að gera þarna einhverja breytingu ef hún þá ætlar að reyna það, ef hún þá vill það, eftir að álagningin hefur farið fram? Það hefur aldrei þótt góð latína að þurfa að gera slíka hluti eftir á, afturvirkt, jafnvel þótt ívilnandi séu. Það eru alla vega mikil handarbakavinnubrögð. Hvaða lagaheimildir hefur ríkisstjórnin til að gera eitthvað í þessum efnum fyrr en í fyrsta lagi eftir að þing hefur komið saman og nýjar heimildir hafa verið stofnaðar með lögum? Það hlýtur að orka stórlega tvímælis að ríkisstjórnin geti nokkuð annað gert en láta framkvæmdina ganga óbreytta fram á grundvelli gildandi laga. Niðurstaðan verður sem sagt sú að þúsundir lágtekjufjölskyldna í landinu, sérstaklega unga fólkið sem hefur verið að kaupa að byggja húsnæði undanfarin ár, verður af þessum stuðningi sem fólk hefur treyst á og haft alla ástæðu til að ætla að héldist. Með því að hækka eignamörkin eins og gerð er tillaga um á þskj. 1252 þannig að hin eignatengdu skerðingarmörk hækki í tilviki einstaklings úr rúmum 3,7 millj. kr. í 5,2 millj., og fyrir fjölskyldur úr tæpum 6,2 millj. í 9,67, þá eru þessi mörk um það bil stillt af eins og þarf til að framkvæmdin haldist óbreytt og vaxtabæturnar haldi gildi sínu að teknu tilliti til verðlags og þróunar fasteignaverðs. Þess vegna er málið einfalt, frú forseti. Það er ekkert annað að gera en að samþykkja þessa tillögu ef menn vilja endurreisa vaxtabótakerfið í þeirri mynd sem það hefur verið framkvæmt undanfarin ár. Ef menn fella hana þá er ekkert annað til staðar en skortur á pólitískum vilja til að standa eðlilega að þessari framkvæmd. Þá þýða engin ræðuhöld og bros og engar gamansögur, hæstv. landbúnaðarráðherra. Þá eru menn bara svona litlir karlar.

Hæstv. forseti. Ég vil í örstuttu máli vekja athygli á breytingartillögu sem ég hef flutt við frumvarpið hér við 3. umr. málsins ásamt hv. þingmönnum Dagnýju Jónsdóttur, Kristjáni L. Möller, Ögmundi Jónassyni og Guðjóni A. Kristjánssyni. Í breytingartillögunni er gert ráð fyrir að felldur verði út úr frumvarpinu sá áskilnaður að bifreiðar í eigu björgunarsveita greiði sérstakt kílómetragjald eins og gert er ráð fyrir í 2. gr. frumvarpsins. Einnig er breyting í breytingartillögunni um að bifreiðar björgunarsveita sem eru 10 tonn eða meira séu undanskildar almenna kílómetragjaldinu í 1. tölulið 1. mgr. 13. gr. laganna og er það til að gæta samræmis innan frumvarpsins verði breytingartillögurnar samþykktar. Þá felst í breytingartillögunum að gert er ráð fyrir að auðkenna skuli bifreiðar björgunarsveita með sérstökum hætti í ökutækjaskrá. Ég ætla ekki að fara mörgum orðum um þetta mál, það hefur fengið nokkra umræðu í meðförum þingsins. Breytingartillögur þessar lúta að því að koma til móts við þau sjónarmið að þar sem björgunarsveitir eru sjálfboðaliðasamtök sem gegna afar mikilvægu og sérstöku hlutverki í þjóðfélagslegum skilningi sé eðlilegt að þær búi við skattalega hagkvæmt fyrirkomulag hvað þetta varðar. Frumvarpið, eins og það var lagt fram á þingi, gerði vissulega ráð fyrir því að um bifreiðar björgunarsveita giltu ákveðnar sérreglur en með þessari breytingartillögu er gengið lengra í þeim efnum með því að fella alveg niður skattheimtu á það eldsneyti sem björgunarsveitir nota á bifreiðar sínar. Ég vonast til þess að hv. þingmenn geti stutt þessa breytingu í ljósi þeirrar sérstöðu sem starfsemi björgunarsveitanna í landinu hefur.

Frú forseti. Það er sannarlega ánægjulegt þegar stjórn og stjórnarandstaða ná saman um mál eins og hér er. Fulltrúar stjórnarandstöðunnar á Alþingi greiddu atkvæði gegn þessari 2. gr. í morgun og sá sem hér talar varaði líka við 1. umr. við þeirri leið sem þar átti að fara. Ég fagna því að björgunarsveitir landsins skuli fá að kaupa gjaldfrjálsa olíu. Í þessu frumvarpi var sá galli að menn ætluðu að fara að byggja ofan á þungaskattskerfið sem átti að leggja af með upptöku olíugjaldsins og búa til þungaskattskerfi fyrir björgunarsveitabíla landsins. Ég sagði hér í morgun að það hefði haft í för með sér kostnað fyrir björgunarsveitirnar upp á 70 þúsund á hvern bíl, 200 bílar alls eða 14 millj. kr. Þar að auki hefði orðið mikill kostnaður við að færa bíla til aflestrar eins og var í gamla daga og fyrir fulltrúa ríkisins í fjármálaráðuneytinu að framfylgja þeirri stefnu og innheimta eftir þessu kerfi. Ég get því ekki annað, virðulegi forseti, en komið hér upp og fagnað því að augu stjórnarliða hafa opnast hvað þetta varðar. Sú vonda tillaga sem þarna var er hér felld brott með hinni þverpólitísku tillögu sem hv. þm. Birgir Ármannsson hefur mælt fyrir og flutt er af hv. þingmönnum Dagnýju Jónsdóttur, Ögmundi Jónassyni, Guðjóni A. Kristjánssyni og þeim sem hér stendur. Þetta er fagnaðarerindi, fagnaðarefni.  
             Það er rétt að vekja athygli þingheims á því, þegar rökstyðja þarf hvers vegna þetta var gert, að björgunarsveitir landsins greiða í kringum 7–10 millj. kr. í bensíngjald, sem rennur m.a. til Vegagerðarinnar, fyrir að nota bensín á björgunarsveitabáta og snjósleða sem aldrei aka um þjóðvegi landsins. Eins og þetta var fram að gildistöku þessara laga þurftu björgunarsveitirnar að borga olíugjald af snjóbílum sem aka meðal annars uppi á jöklum. Það er líka rétt að vekja athygli á því að hæstv. fjármálaráðherra þarf ekki að harma hlutinn sinn hvað þetta varðar þó að nokkrar tekjur renni þarna úr eða skattheimtan minnki til ríkissjóðs af þessu. Í gögnum frá fjármálaráðuneytinu er það staðfest við efnahags- og viðskiptanefnd vegna vinnslu þessa máls að tekjur ríkissjóðs af olíugjaldinu á þessu ári eru áætlaðar 1.500 millj. kr. meiri en gert var ráð fyrir í fjárlögum. Það hefur nú einhvern tíma heyrst úr þessum ræðustól að sú skattheimta sé á þeirri ferð sem hún er. Sá sem hér talar hefur oft bent á það en hann hefur aldrei fengið þvílík og önnur eins gögn úr fjármálaráðuneytinu sem staðfesta það. Nú sé ég að ég fær merki víða úr salnum sem á körfuboltamáli þýðir að tíminn sé úti. Ég læt hér lokið máli mínu en fagna málalyktum.

Virðulegi forseti. Ég fagna því að þverpólitísk samstaða hafi náðst um þetta mál. Við flutningsmenn erum sammála um sérstöðu björgunarsveita og er hér verið að tryggja góða sátt um skattaumhverfi þeirra. Ég hvet alla hv. þingmenn til að samþykkja þessa tillögu.

Frú forseti. Við greiðum atkvæði um breytingartillögu sem var verið að dreifa og það er ekki einu sinni gert hlé á atkvæðagreiðslunni þannig að við getum gengið fram og lesið hana.

Frú forseti. Breytingartillagan sem var verið að greiða atkvæði um og hv. þm. Pétur H. Blöndal hafði orð á varðar einungis orðalag í tiltekinni grein í 42. gr. almannatryggingalaganna og hljóðar svo: „Kostnaður við sjúkratryggingu, sbr. 3. mgr. 32. gr., greiðist úr ríkissjóði, að því marki sem ákveðið er samkvæmt lögum þessum eða sérlögum og reglugerðum settum með stoð í þeim.“ Þetta er til komið vegna þess að orðalagið á greininni var til þess fallið að valda misskilningi. Þetta var tillaga og ábending sem kom bæði úr heilbrigðisráðuneytinu og var vakin athygli á því af hv. þingmönnum í heilbrigðisnefnd seinni partinn í gær og unnið að henni í dag.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá allsherjarnefnd um tillögu til þingsályktunar um aðgang að opinberum gögnum um öryggismál. Ég leyfi mér að vísa í nefndarálit nefndarinnar sem liggur frammi á þskj. 1467. Allsherjarnefnd telur rétt að forseti Alþingis og formenn þingflokka eigi þess kost að fylgjast með framgangi starfs nefndarinnar. Nefndin leggur til breytingar á tillögunni í þá veru. Óþarft er að mati nefndarinnar að tekið sé fram í tillögugreininni að samráð skuli haft við Stjórnarráðið eða einstök ráðuneyti. Engu að síður er ljóst að ráðuneytin þurfa að leggja nefndinni lið við gagnaöflun. Lagt er til grundvallar að nefndin byggi niðurstöður sínar um aðgang á mikilvægi gagnanna fyrir fræðilegar rannsóknir og að sjálfsögðu á gildandi lögum. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt með þeirri breytingu sem birt er á þskj. 1467. Ég læt hjá líða að lesa tillögugreinina upp í heild sinni.

Virðulegi forseti. Mig langar einkanlega að víkja að öðru málinu sem hér er til umræðu, þ.e. frumvarpinu um stofnun hlutafélags um flugleiðsöguþjónustu og flugvallarrekstur Flugmálastjórnar Íslands. Ég hef athugasemdir við þetta mál og hef ekki sannfærst um að menn séu á réttri leið í hlutafélagavæðingu opinberrar þjónustu. Ég tel ástæðu til að greina í örfáum orðum frá þeim atriðum sem ég hnýt um í þessu frumvarpi. Í fyrsta lagi vek ég athygli á því að það er nokkuð ljóst að með frumvarpinu er stjórnsýsluverkefni eða opinbert vald, framkvæmd á opinberu valdi, fært yfir í hlutafélag. Ég vísa þar til þess sem fram kemur í umsögn Félags íslenskra flugumferðarstjóra. Þeir benda á reglugerðir Evrópusambandsins þar sem flugumferðarstjórn er skilgreind sem framkvæmd á opinberu valdi. Það liggur fyrir, að fenginni þeirri skýringu að framkvæmd á opinberu valdi sé að þessu leyti færð í hlutafélag. Í öðru lagi kemur það fram við athugun málsins að allnokkur verkefni sem eru stjórnsýsluverkefni eru flutt til hlutafélagsins. Í þriðja lagi, það sem af þessu leiðir, gilda reglur sem almennt gilda um stjórnsýslu og framkvæmd á opinberu valdi ekki lengur. Lög sem ná yfir það og Alþingi hefur sett á undanförnum árum, eins og stjórnsýslulög, upplýsingalög, lög um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna, ná ekki lengur yfir þessa starfsemi. Ég tel að menn þurfi að færa fram rökstuðning fyrir því hvers vegna er nauðsynlegt að fella þau niður, t.d. ákvæði upplýsingalaga og stjórnsýslulaga hvað varðar þá þætti sem frumvarpið færir frá opinberri stofnun yfir í hlutafélag. Það kemur ekki fram í gögnum málsins svo að ég hafi tekið eftir því. Ég vil almennt segja um hlutafélagavæðingu að mér finnst að skýra stefnumörkun þurfi í þeim efnum. Það hefur verið lögð áhersla á að færa starfsemi ríkisins sem er í samkeppni við einkaaðila í hlutafélagabúning. Fyrir því eru eðlileg rök sem má fallast á að séu rétt og slíka starfsemi, sem á í samkeppni við einkamarkaðinn, megi færa yfir í sambærilega löggjöf og gildir um hlutafélög. Hins vegar er ekki lengur dregin skýr lína í þessum efnum. Við höfum séð frumvörp, t.d. um Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins, þar sem lagt er til að færa einokunarstarfsemi opinberrar stofnunar yfir í hlutafélagaform. Það getur ekki verið rökstutt með því að sama lagaumhverfi þurfi fyrir starfsemina og einkamarkaðinn. Þegar menn eru komnir yfir í þá stefnu að færa hluta af starfsemi ríkisins í hlutafélag, starfsemi sem er í eðli sínu þannig að enginn annar sinnir henni, þá er það alveg ný stefna. Ég skal ekki segja að þegar menn hafa talað sig í gegnum það mál þá geti ég ekki fallist á að að einhverju leyti sé rétt að breyta formi á opinberum rekstri þótt um einkastarfsemi sé að ræða eða einokunarstarfsemi. Sú umræða hefur einfaldlega ekki farið fram. Menn hafa ekki farið í gegnum það mál og ég tel nauðsynlegt að menn ræði hina pólitísku stefnu til hlítar áður en þeir hrinda henni í framkvæmd. Síðan er komin þriðja útgáfan í þessu, þ.e. ekki bara að færa starfsemi undir hlutafélagarekstur sem er í eðli sínu þannig að enginn annar sinni henni og enginn annar keppi við hið opinbera í þeim efnum, þar á ég við flugumferðarstjórn, heldur er líka verið að færa starfsemi frá hinu opinbera undir hlutafélagaformið sem er í eðli sínu stjórnsýsla og framkvæmd af opinberu valdi. Þá hlýt ég að spyrja: Hvar eigum við að draga línuna í þeim efnum? Hvað af opinberu valdi eða stjórnsýslu eigum við að fella undir almenna hlutafélagalöggjöf og hvað eigum við að hafa hjá opinberum stofnunum? Mér finnst vanta skilgreiningar á þessu þannig að hægt sé að festa hönd á ákveðinni stefnu. Miðað við frumvarpið sem hér liggur fyrir sé ég ekki hvar menn ætla að enda. Mér finnst eðlilegt að álykta að menn geti í sjálfu sér tekið hvaða starfsemi sem er og breytt í hlutafélag, t.d. skóla landsins, grunnskóla, framhaldsskóla, háskóla eða sjúkrahús, eins og Landspítalann eða heilbrigðisstofnanir aðrar. Í raun væri hægt að leggja til svipuð frumvörp og þetta gagnvart allri slíkri starfsemi. Er það kannski niðurstaðan, að menn telji hægt að taka alla opinbera starfsemi, hvort sem það er þjónusta eða stjórnsýsla, undir hlutafélagaform? Í dag afgreiddum við frumvarp um Matvælarannsóknir hf., sem er rannsóknar- eða eftirlitsstarfsemi. Er þá línan sú að hvað eina geti verið rekið undir hlutafélagaformi og að löggjöf sem við höfum sett á undanförnum árum um opinbera þjónustu og stjórnsýslu eigi þá ekki við? Eru menn að koma sér undan ákvæðum þeirra laga sem sett hafa verið á síðasta áratug eða svo? Þar á ég fyrst og fremst við stjórnsýslulög og upplýsingalögin. Þetta vildi ég nefna, virðulegi forseti. Ég hef ekki sannfæringu fyrir því að við séum á réttri leið í þessum efnum og vil fara yfir stefnumörkunina áður en lengra er haldið á þessari braut. Ég vil líka nefna að í frumvarpinu er gert ráð fyrir því að hlutafélagið annist rekstur og uppbyggingu flugvalla, ekki bara flugleiðsöguþjónustu heldur líka uppbyggingu og rekstur flugvalla. Ég er nokkuð hugsi yfir því vegna þess að þá kemur arðsemiskrafan auðvitað fljótlega inn í málið. Hlutafélag er þess eðlis að því er ætlað að skila arði, til þess er það stofnað. Ef menn ætla ekki að vera með arðsemiskröfu á starfsemi þurfa menn ekkert hlutafélag. Þjónustan sem hlutafélagið á að yfirtaka er þjónusta við og rekstur á flugvöllum sem sumir hverjir standa ekki undir sér. Hver er þá meiningin að verði framhaldið í þeim efnum? Á hlutafélagið einfaldlega að vega og meta hvaða þjónustu það ætlar að veita og hvað velli það ætlar að reka, og geri það ekki nema það fái samning við samgönguráðherra sem uppfylli kröfur félagsins um tekjur af rekstri viðkomandi flugvallar og nauðsynlega arðsemiskröfu? Ég sé ekki hvernig menn hugsa framkvæmdina í þessu. Að mínu mati er ekki dregið upp nægilega skýrt hvernig á að framkvæma þetta en ég sé ekki annað en að a.m.k. þetta geti verið fram undan og tel það líklegast, miðað við upplýsingarnar í frumvarpinu. Ég minni líka á það sem fram kemur í umsögn Félags íslenskra flugumferðarstjóra. Þeir gera athugasemdir við heimildir hlutafélagsins til að stofna til gjaldtöku. Gjaldskrárheimildin er að mati félagsins of víðtæk, a.m.k. hvað varðar alþjóðlega flugumferð. Þeir benda á að menn séu bundnir af þeim ákvæðum og hlutafélagið hafi ekki svigrúm eða vald til að setja aðra gjaldskrá en kveðið er á um í þeim samningum og ákvæðum sem er að finna varðandi Alþjóðaflugmálastofnunina. Ég set spurningarmerki við þá þjónustugjaldskrárheimild. Virðulegur forseti. Ég held ég fari ekki fleiri orðum um athugasemdir mínar við þetta mál. Þær eru fyrst og fremst almenns eðlis, varðandi formbreytingu á þjónustu ríkisins, framkvæmd og stjórnsýslu. Ég hef einnig áhyggjur af uppsetningunni varðandi rekstur og uppbyggingu flugvalla innan lands.

Hæstv. forseti. Þetta frumvarp er afar slæmt svo ekki sé dýpra í árinni tekið og það er sorglegt að það skuli nú vera gert að lögum. Ég hef trú á því að það séu ekki aðeins stéttarfélögin sem gagnrýna þetta frumvarp harkalega, gagnrýnin kemur víðs vegar að úr þjóðfélaginu. Stéttarfélögin gagnrýna margt, þau gagnrýna þá kjaraskerðingu sem starfsfólki er búin með þessari lagasetningu en þau hafa einnig bent á og vísað í reynslu erlendra þjóða þar sem fram hafa komið víti til að varast. Þau hafa látið Alþingi í té hverja skýrsluna á fætur annarri sem sýnir fram á hve varasamt sé að fara þessa braut. Þau hafa bent á að hæstv. samgönguráðherra skipaði á sínum tíma nefnd til þess að fjalla um möguleika um fyrirkomulag á þessu sviði. Sú nefnd setti fram fjóra valkosti. Einn þeirra valkosta var hlutafélagavæðing flugrekstrarins og það var að sjálfsögðu sá valkostur sem ráðherra Sjálfstæðisflokksins, einkavæðingarflokksins, valdi og skipaði nefndinni síðan að keyra það mál áfram. Á sínum tíma spurði hv. formaður samgöngunefndar, hv. þm. Guðmundur Hallvarðsson, hæstv. utanríkisráðherra, Geir H. Haarde, hvort ekki væri ráð að gera heildstæða löggjöf um flugmálastjórnina í landinu. Ég man ekki betur en hæstv. ráðherra tæki því vel. Hann kom hér með lagafrumvarp ekki alls fyrir löngu um opinberan rekstur varðandi Keflavíkurflugvöll. Framsóknarflokkurinn lagðist gegn þeirri hugmynd sem hæstv. ráðherra nefndi, að ráð væri að einkavæða eða hlutafélagavæða þann rekstur, Framsóknarflokkurinn var á móti því. En nú er Framsóknarflokkurinn sammála því að hlutafélagavæða reksturinn á Sauðárkróki og á Akureyri og á Höfn í Hornafirði, það er allt í góðu lagi. Hæstv. iðnaðarráðherra, Valgerður Sverrisdóttir, hefur nefnilega lýst þessu ágætlega, að sumir stjórnmálamenn og sumir stjórnmálaflokkar séu nýtilegir því að það sé hægt að nota þá. Og það er Framsóknarflokkurinn. Það er bara alltaf vandinn við slíka flokka, sem eru hentistefnuflokkar sem eru notaðir, hvorum megin hryggjar þeir lenda. Nú eru þeir einkavæðingarmegin og greiða atkvæði með því að hlutafélagavæða flugvellina á landsbyggðinni á Íslandi. Það er dapurlegt hlutskipti.

Frú forseti. Því miður er það svo að ég verð að endurflytja þessa skýrslubeiðni sem ég er flutningsmaður að. Þessi beiðni var flutt á 131. þingi þar sem forsætisráðherra var beðinn að færa okkur skýrslu um fjármögnun og umsvif ríkisins eftir landshlutum. Hún hljóðar svo, með leyfi forseta: „Með vísan til 46. gr. laga um þingsköp Alþingis er þess óskað að forsætisráðherra flytji Alþingi skýrslu um fjármögnun og umsvif ríkisins eftir landshlutum. Gerð verði grein fyrir rekstrartekjum og gjöldum ríkisins, annars vegar á landsbyggðinni og hins vegar á höfuðborgarsvæðinu. Skýrslan nái til áranna 2001–2005. Eftirfarandi atriði komi m.a. fram í skýrslunni: 1. Hvernig skiptast tekjur ríkisins og hvaðan koma þær, sundurliðað eftir landshlutum? 2. Hvernig skiptast gjöld ríkisins og hvert renna þau, sundurliðað eftir landshlutum? 3. Hvernig skiptast störf hjá ríkinu í landfræðilegu tilliti og hver eru meðallaun eftir landshlutum?“ Eins og ég sagði, virðulegi forseti, er hér um endurflutning að ræða vegna þess að við þessari beiðni hefur ekki verið orðið. Forsætisráðuneytið hefur ekki orðið við því að búa til þessa skýrslu og flytja Alþingi hana. Þess vegna er beiðnin endurflutt og þess óskað að unnið verði að þessari skýrslugerð á vegum forsætisráðuneytisins í sumar. Ég mun svo af þingtæknilegum ástæðum endurflytja þessa beiðni þegar við komum saman í haust. Ég vona að það takist að vinna skýrsluna og að réttur tími verði notaður til að gera það og Alþingi skilað þessari skýrslu. Virðulegi forseti. Beiðni um þessa skýrslu varð til í huga mínum þegar ég las blað frá Rannís fyrir ári síðan þar sem stendur: „Landsbyggðinni blæðir, Reykjavík græðir“. Þar er fjallað um hvernig þetta er og það er ástæðan fyrir þessari skýrslubeiðni. Ég vona að hæstv. forsætisráðherra, hver sem hann verður, flytji okkur þessa skýrslu á hausti komandi.