Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breytingar á lögum nr. 38 15. maí 1990, um stjórn fiskveiða, með síðari breytingum. Meginatriði þessa frv. er að lagt er til að tekin verði upp línuívilnun fyrir dagróðrabáta. Þá er lagt til að auknir verði möguleikar á því að koma byggðarlögum til aðstoðar við úthlutun sérstakra aflaheimilda vegna óvæntra skerðinga aflaheimilda skipa sem þaðan eru gerð út og landa afla sínum þar. Samhliða þessu er lagt til að á tveimur næstu árum verði dregið úr úthlutun sérstakra aflaheimilda til krókaaflamarksbáta og sérheimildum Byggðastofnunar til úthlutunar aflaheimilda og þær heimildir falli síðan niður að fimm árum liðnum. Að lokum er lagt til að nokkur rýmkun verði gerð á heimild til tegundatilfærslu. Í b-lið 3. gr. frv. er ákvæði um línuívilnun og er lagt til að hún verði tekin upp við veiðar dagróðrabáta. Línuívilnun tekur til veiða á þorski, ýsu og steinbít og takmarkast ekki við ákveðna stærð báta eða skipa en skilyrði þess að skip njóti línuívilnunar eru þessi: 1. Að línan sé beitt í landi. 2. Að róður standi ekki lengur en sólarhring. 3. Að aflanum sé landað þar sem línan er tekin um borð. 4. Að sjálfvirkt tilkynningarkerfi virki um borð í bátnum. Línuívilnun í þorski takmarkast við 3.375 lestir sem eru 16% af áætluðum þorskafla dagróðrabáta á árinu 2002. Þessi afli skiptist á fjögur þriggja mánaða tímabil með hliðsjón af veiðum á línu á árinu 2002. Fiskistofa fylgist með línuveiðum og gefin verður út tilkynning um að ívilnunin falli niður frá ákveðnum degi þegar séð verður að viðmiðunarafli er að nást. Ekki er gert ráð fyrir að hámark verði sett fyrir fram á ýsu og steinbít en að heimilt verði að setja þeim veiðum takmörk með sama hætti og veiðum á þorski sé talin til þess ástæða. Gert er ráð fyrir því að þessar breytingar taki gildi 1. febrúar 2004 varðandi ýsu og steinbít en í þorski við upphaf næsta fiskveiðiárs. Í 1. gr. frv. segir að afli og áætlaður afli vegna línu\-ívilnunar komi til frádráttar áður en leyfilegum heildarafla er skipt milli einstakra skipa á grundvelli aflahlutdeildar þeirra. Jafnframt er til samræmis áréttað í þessari grein að sama gildi um svonefndan jöfnunarsjóð samkvæmt 9. gr. a eins og í raun kemur fram í þeirri grein. Samhliða því að tekin verði upp sérstök línuívilnun er lagt til að eftirfarandi breytingar verði gerðar á úthlutun sérstakra potta sem úthlutað hefur verið ýmist til að styrkja ákveðin byggðarlög eða ákveðinn flokk báta: Í fyrsta lagi verði felld niður sú 1.500 lesta takmörkun sem er á heimild ráðherra til að úthluta sérstökum byggðakvóta samkvæmt 1. mgr. 9. gr. og heimildin miðuð við þann hluta sem ekki hefur verið nýttur til að bæta skipum skerðingu í aflaheimildum. Samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laganna hefur ráðherra til ráðstöfunar 12 þús. lestir af botnfiski til að mæta fyrirsjáanlegum áföllum sem útgerðir kunna að verða fyrir vegna verulegra breytinga í aflamarki einstakra tegunda. Heimild þessari hefur einkum verið beitt til að bæta skipum skerðingar sem orðið hafa í skel- og rækjuveiðum og eru á þessu ári notaðar 4.300 lestir í því skyni auk þess sem heimild til úthlutunar til stuðnings byggðarlögum á allt að 1.500 lestum hefur verið nýtt á þessu og síðasta fiskveiðiári. Heimildir eru samkvæmt núgildandi ákvæði bundnar við byggðarlög sem lent hafa í vanda vegna samdráttar í sjávarútvegi. Í frv. er sambærilegt ákvæði bundið við minni byggðarlög sem háð eru botnfiskveiðum en heimildin aftur á móti rýmkuð þannig að hún taki einnig til byggðarlaga sem verða fyrir því að aflaheimildir flytjist úr byggðarlaginu, enda hafi sá flutningur haft veruleg áhrif á atvinnuástandið í því byggðarlagi. Hafa skal samráð við Byggðastofnun um slíkar aðgerðir og er eðlilegt að líta beri til annarra aðgerða sem gripið hefur verið til til að efla byggðarlögin þegar ákvarðanir eru teknar. Í öðru lagi er lagt til að heimildir ráðherra til úthlutunar aflaheimilda til krókaaflamarksbáta minnki um helming frá yfirstandandi fiskveiðiári til ársins 2004/2005 og loks aftur um helming frá því ári til ársins 2005/2006. Í ljósi þess að lagt er til að heimildin falli síðan niður þykir fara betur á því að ákvæðið sé gert að bráðabirgðaákvæði. Loks er í þriðja lagi lagt til að heimild Byggðastofnunar til að úthluta árlega 1.500 lestum til stuðnings byggðarlögum sem lent hafa í vanda vegna samdráttar í sjávarútvegi verði minnkuð um helming frá yfirstandandi fiskveiðiári til ársins 2004/2005, aftur um helming frá því ári til ársins 2005/2006 og falli síðan niður. Þá er lagt til að þessi sérstaka heimild falli niður eftir fiskveiðiárið 2005/2006 en flytjist ekki til ráðuneytisins eins og kveðið er á um í gildandi ákvæði. Þykir það eðlilegt miðað við þá breytingu sem lagt er til að gerð verði í 2. gr. frv. Að lokum er lagt til í 3. gr. þessa frv. að rýmka megi heimild til tegundatilfærslu þannig að hún takmarkist ekki við 2% af heildaraflaverðmæti botnfiskaflamarks fiskiskips eins og kveðið er á um í núgildandi ákvæði. Tilgangur með slíkri breytingu er sá að geta brugðist við því í þeim tilvikum sem einhverrar tegundar tekur að gæta í meira mæli í afla skipa en við hefði mátt búast. Má hér sem dæmi nefna að langa og keila eru í mjög mismunandi miklum mæli meðafli við línuveiðar. Með því að hækka viðmiðunarmörkin í þeim tegundum mætti mæta slíkum sveiflum. Að lokum, herra forseti, má segja hvað varðar helstu efnisatriði frv. að sá stuðningur sem á undanförnum árum hefur verið notaður til að styðja byggðarlög sem hafa verið í vanda vegna samdráttar í sjávarútvegi er nú í meira mæli gerður almennur en sértækur með línuívilnuninni en jafnframt er í frv. skerpt á því á hvaða hátt hægt er að hjálpa minni byggðarlögum og byggðarlögum sem verða fyrir snöggum skerðingum á aflaheimildum eða lönduðum afla og hafa mikil áhrif á atvinnuástandið. Það er gert á markvissari hátt og ætti þar af leiðandi að ná betur þeim markmiðum sem leitast er við að ná. Að lokinni 1. umr. legg ég til að frv. verði vísað til hv. sjútvn.

Herra forseti. Nú virðist þessi línuívilnun vera á kostnað byggðakvótans og þess vegna væri fróðlegt að heyra hjá hæstv. ráðherra hvernig hann sjái fyrir sér fiskvinnslur á stöðum eins og Hofsósi þar sem forsenda fyrir þeim hefur verið byggðakvóti og hvernig hann sjái fyrir sér t.d. útgerð á þessum stöðum og fiskvinnslu. Hefur þetta verið hugsað eða hefur verið bara hlaupið til með þessu frv. og gert eitthvað, eins og mann grunar?

Herra forseti. Það er röng ályktun sem hv. þm. dregur af frv., að línuívilnun sé á kostnað byggðakvótanna. Eftir sem áður verða mjög verulegar heimildir til þess að styðja við byggðarlög sem eru í vanda vegna samdráttar í sjávarútvegi og alls ekki ólíklegt, miklu frekar líklegt, að staðir eins og Hofsós verði skoðaðir sérstaklega þegar kemur að því að nýta heimildir 9. gr. Það er auðvitað ekki hægt að fullyrða um það nákvæmlega á þessu stigi. Það fer eftir aðstæðum sem uppi verða á þeim tíma sem málið verður skoðað ef Alþingi samþykkir frv.

Herra forseti. Ég hef þá misskilið frv. ef þetta á ekki að verða á kostnað byggðakvótans en mér sýnist það samt vera augljóst og ég sé ekki hvernig hæstv. ráðherra getur lesið annað út úr frv. Línuívilnun er á kostnað annars útgerðarhóps líka, og það eru dagabátarnir. Ég vil þá spyrja hæstv. sjútvrh. hvernig hann sjái fyrir sér rekstur dagabáta ef það á að fækka dögum enn frekar frá því sem nú er. Telur hann að þarna eigi að grípa heimildir af dagabátum og færa í þessa línuívilnun? Finnst honum það rétt forgangsröð?

Herra forseti. Þegar menn reyna að draga svona ályktanir eins og hv. þm. Sigurjón Þórðarson gerir verður hann að skoða þær heimildir sem í frv. eru, og í lögunum verða ef Alþingi samþykkir, og ráðherra hefur í höndunum til þess að bregðast við ákveðnum aðstæðum. Ef hann skoðar þær út frá því og tekur tillit til 9. gr. 

Virðulegi forseti. Mér fannst hæstv. sjútvrh. heldur uppburðarlítill þegar hann flutti þetta erindi sitt og minnti mig dálítið á Vilhjálm Egilsson, fyrrverandi þingmann, sem muldraði svona ofan í barm sér þegar hann vildi koma málum hratt og örugglega í gegn. En erindi mitt, virðulegi forseti, var ekki að rifja það upp heldur kannski fyrst og fremst að meginatriði þessa frv. er að leggja til að tekin verði upp línuívilnun fyrir dagróðrabáta, enda sé lína beitt í landi. Niðurstaðan af þessu er fyrst og fremst sú að aflaheimildir færast til ákveðinna landsvæða, í þessu tilviki Vestfjarða, og til tiltekinna báta. Því vil ég beina eftirfarandi fyrirspurn til hæstv. sjútvrh.: Er hagkvæmara að gera út af þessu landsvæði en annars staðar og eru þau skip sem færa á aflaheimildir til betur til þess fallin en önnur skip að veiða við Íslandsstrendur? Ástæðan fyrir því að ég ber þessa spurningu upp er fyrst og fremst sú að það kemur ekkert fram í greinargerð með frv. hver tilgangurinn er eða hvaða röksemdafærsla býr að baki. Það kemur aðeins fram að þetta skuli gert.

Herra forseti. Það er auðvitað ekki ónýtt að taka Vilhjálm Egilsson sér til fyrirmyndar og ég held að hv. þm. Lúðvík Bergvinsson gæti bætt sig heilmiklið ef hann gerði það. Varðandi hins vegar spurningu hv. þingmanns er ekki verið að meta hagkvæmni útgerða í þessu frv. Það er verið að styrkja hinar veikari byggðir og, eins og fram kom í máli mínu, verið að breyta þeim styrkmöguleikum sem þar eru. Auðvitað felast í þessu frv. möguleikar fyrir þá sem vilja haga útgerð sinni á þann hátt sem þar er verið að fjalla um. Þeir sem síðan kjósa að gera það á einhvern annan hátt hafa ekki þessa möguleika. Það sem liggur þarna á bak við er að það er ekki einungis verið að fjalla um útgerðirnar sjálfar heldur er verið að fjalla um byggðarlögin sem slík og það er jafnframt verið að styrkja þá möguleika sem fólk hefur til þess að stunda atvinnu í landi við beitingu eins og fram hefur komið í umræðunni fram að þessu. Á þeim forsendum er það einskorðað við þá báta sem beita í landi.

Virðulegi forseti. Ég verð að játa að ég get ekki bent á neinn sérstakan þingmann sem gæti bjargað hæstv. sjútvrh. frá þessu tiltekna máli. En aðeins um það sem hæstv. ráðherra sagði, ég held að veruleikinn í þessu máli sé fyrst og fremst sá að ríkisstjórnin hefur ekki lengur tök á þeim þingmeirihluta sem styður hana. Hún þoldi ekki þá pressu sem upp kom vegna umræðu um línuívilnun og þess vegna varð hún að fylgja því sem nokkrir hv. þm. kröfðust, þ.e. að færa aflaheimildir til Vestfjarða. Það segir kannski meira um stöðu ríkisstjórnarinnar en nokkuð annað. Það að reyna að hengja þetta á að það eigi að bjarga einhverjum byggðarlögum með þessu er vitaskuld fásinna því að þetta kemur aðeins nokkrum byggðarlögum til góða. Virðulegi forseti. Veruleikinn er sá að ríkisstjórnin hefur veikst verulega og tilteknir þingmenn hafa haldið henni í gíslingu. Þess vegna kemur hæstv. ráðherra hér upp og neyðist til að leggja þetta fram, reyndar þvert gegn vilja sínum, tel ég. En hæstv. sjútvrh. munar ekki mikið um að mæta með frv. þrátt fyrir það.

Herra forseti. Ég held að síðasta ræða hv. þm. ætti betur heima í dægurmálaþáttum ljósvakamiðlanna en í sölum Alþingis. 

Virðulegi forseti. Ég velti fyrir mér trúverðugleika bæði hæstv. sjútvrh. og hæstv. ríkisstjórnar í fiskveiðistjórnarmálum. Í kosningabaráttunni lofaði Sjálfstfl. línuívilnun án þess að það kæmi niður á byggðakvótum eða neinu slíku eins og Guðmundur Halldórsson sem fékk þessa tillögu samþykkta á flokksþingi sjálfstæðismanna hefur lýst. Framsfl. lofaði aukningu í byggðakvóta og í stjórnarsáttmálanum er kveðið á um að auka byggðakvóta og taka upp línuívilnun. Í þessu frv. er verið að skera niður byggðakvótana enda hafa þeir verið fleinn í holdi Landssambands íslenskra útvegsmanna og annarra stórútgerða. Það er farið eftir óskum þeirra hvað það varðar. Síðan er tekin upp svona sýndarlínuívilnun sem er ákveðið form af beitningu þannig að einn bátur getur verið á línuívilnun þennan mánuðinn en á öðruvísi aflaheimildum hinn mánuðinn.

Herra forseti. Hv. þm. fór nokkurn veginn rétt með forsögu málsins. Um þetta var fjallað í kosningabaráttunni og Sjálfstfl. hafði góð orð um að koma línuívilnun á enda var hún samþykkt á landsfundi flokksins. Frá þeim degi hafa allar mínar yfirlýsingar um línuívilnun gengið út á það að henni yrði komið á. En þegar svona breytingar eru gerðar hljóta þær að hafa áhrif á aðrar aðgerðir sem við beitum til þess að styrkja byggðirnar. Þá hlýtur að koma til þess að þær séu skoðaðar og jafnvel breytt eins og hér er lagt til. En það er ekki verið að minnka möguleikana til þess að styrkja byggðir með byggðakvótum í frv. Þvert á móti verða þeir möguleikar meiri en þeir voru áður og markvissari. Það er í sjálfu sér jákvætt og ætti að verða til þess að okkur takist betur að hjálpa þeim byggðum sem ég veit að hv. þm. vill reynast vel.

Virðulegi forseti. Ég er sammála því að við viljum reynast þeim vel. En þetta heitir nú bara hreinlega að snúa hlutunum á haus, að flytja hér frv. um stórfellda lækkun á byggðakvóta og segja svo að það sé ekki lækkun á byggðakvóta. Ég skil ekki hvernig hæstv. sjútvrh. ætlar að komast í gegnum þetta mál með svona málflutningi. Kannski gleypir Framsókn við svona einföldum málflutningi. Það á eftir að koma í ljós. En flokkssamþykkt Framsfl. og orð í kosningabaráttunni voru alveg ljós, þ.e. aukning á byggðakvóta. Ef niðurskurður á byggðakvóta um nokkur þúsund tonn er ekki niðurskurður á byggðakvóta þá skil ég ekki íslenskt mál. Ég held að það væri virkileg þörf á því að hæstv. sjútvrh. talaði bara hreint íslenskt mál og kæmi hlutunum beint frá sér en væri ekki að snúa þeim svona á haus eins og hann hefur verið að gera hér. 

Herra forseti. Það er út af fyrir sig ágætt að létt er yfir hv. þingmönnum. En ég veit nú eiginlega ekki hvor er á haus, hv. þm. eða ég, miðað við málflutning hans. 

Trúir Framsókn þessu?

Þingforseti. Ég hefði viljað að ráðherra útskýrði fyrir okkur til að byrja með, áður en lengra er haldið, það sem er í athugasemdum frv. um 3. gr. Þar er talað um að rýmka heimild til tegundatilfærslu þannig að hún takmarkist ekki við 2% af heildaraflaverðmæti. Það væri mjög gott fyrir þingheim og alla að hann útskýrði hvernig þessi tilfærsla er í dag og hvernig hún verður eftir breytingar. Það er ekki talað um hvernig hún á að vera. En það er mjög nauðsynlegt að það verði útskýrt hvernig þetta á að vera.

Herra forseti. Mér er ljúft og skylt að svara hv. þm. Grétari Mar Jónssyni. Í 10. gr. fiskveiðistjórnarlaganna er gert ráð fyrir því að hægt sé að færa á milli tegunda allt að 5% af heildarverðmæti botnfisksaflamarks skipsins en þó ekki í þorsk. Hins vegar má ekki færa í eina tegund nema 2% af heildarverðmæti botnfisksaflamarks skipsins. Það sem verið er að leggja til með greininni er að ráðherra geti lyft þessu 2% þaki þannig að hægt verði að flytja meira í eina tegund en 2% af heildarverðmætinu og geti það þar af leiðandi farið í allt að 5% af heildarverðmætinu. Þessi takmörkun kom til vegna þess að brögð voru að því að verið var að færa mikið yfir í eina tegund. Það kom fram í karfa og grálúðu á sínum tíma. Núna er staðan hins vegar sú að keila og langa eru í kvóta. Þær koma í mjög mismunandi miklu magni sem meðafli. Til þess að bregðast við því er þessi breyting lögð til.

Þingforseti. Ég hefði viljað sjá þig koma með dæmi um breytingu á t.d. 100 tonnum þannig að menn áttuðu sig á því út á hvað þetta hefur gengið og hvaða breytingar þú ert að leggja til. Ég mun svo halda ræðu á eftir og ræða um efni þessa frv. betur. En mér finnst að þetta þurfi að koma fram með einhverju konkret dæmi um hvernig þessi tegundatilfærsla á sér stað.

Ég vil minna hv. þm. á að honum ber ævinlega að víkja máli sínu til forseta eða fundarins en ekki einstakra þingmanna.

Herra forseti. Ef við tökum dæmi af heildarverðmæti 100 tonna þá er takmörkunin í dag við 5% af því eða verðmæti 5 tonna sem má færa yfir í aðrar tegundir. Það gætu þá verið 2% af keilu eða 2 tonn af keilu og 2 tonn af löngu gætu verið hluti af þessum 5 tonnum. En ef þessi breyting verður þá hefur ráðherra heimild til þess að lyfta takmörkunum á einstökum tegundum, eins og þessum tegundum, þannig að það gætu orðið 5 tonn af keilu eða 5 tonn af löngu sem mætti færa til eða einhver önnur samsetning á þessu, 3 eða 2 eða 2,5 tonn. 
            

Hæstv. forseti. Hæstv. sjútvrh. er mættur með línuívilnunina sína. Það leit nú ekki þannig út í sumar og haust að hann ætlaði sér það. En hann virðist hafa afturábakgíra eins og hinir ráðherrarnir í ríkisstjórninni því að þeir eru meira og minna í afturábakgírunum þessa dagana. Hæstv. heilbrrh. ruglaðist nú á gírunum í töluverðan tíma um daginn og endaði svo í aftur á bak og braut öxulinn. Fjmrh. virðist ólmur ætla að blanda sér í leikinn. Hann er kominn með sjómannaafsláttinn og það að breyta ráðningarkjörum starfsmanna ríkisins. Ég spái því að hann eigi eftir að fara í afturábakgírana líka. Það verður tignarlegt að sjá tilþrifin hjá honum. En félmrh. bókstaflega reykspólaði í aftur á bak núna í gær og í morgun.  Hvaða sýning er þetta eiginlega hjá ríkisstjórninni og ráðherrunum? Það virðist vera orðinn plagsiður að menn æði hér inn á völlinn með einhver mál og bakki svo á fullri ferð frá þeim aftur. Er þetta eitthvað til að hafa gaman af? Mér þykir ekki neitt gaman að þessu. En það getur vel verið að Spaugstofan finni eitthvað út úr því í framhaldinu hvað sé hægt að gera úr þessu öllu saman. Er þetta kannski tilraunverkefni hjá ríkisstjórninni, einhvers konar þrautakóngskeppni eða hvað það nú heitir í dag, hverjir komast af? Mér finnst einhvern veginn að þetta sé orðið of mikið til þess að þetta geti verið tilviljun. Menn hafa greinilega hengt hverjir á aðra einhverja poka sem allir verða að hlaupa með og það fer nú svona. Það væri auðvitað vert að ræða meira um þetta. En það er annað hér á dagskrá. Það er þessi línuívilnun. Það var mikil umræða um sjávarútvegsmálin fyrir kosningarnar í vor. Það þarf kannski ekki að rifja það upp í þessum sal hvers vegna stjórnarflokkarnir lofuðu línuívilnun. Kjósendur voru óánægð\-ir með sjávarútvegsstefnuna. Þeir voru óánægðir með afleiðingar hennar, afleiðingar af eignarhaldinu á kvótanum eins og það kemur niður í byggðum landsins. Ýmsir stuðningsmenn stjórnarflokkanna ætluðu hugsanlega jafnvel að kjósa einhverja aðra flokka, létu það í veðri vaka a.m.k. og þess vegna varð að gera eitthvað. Meira um það á eftir. Eignarhaldið á kvótanum er stærsta samkeppnishindrun sögunnar í þessu landi og það virkar eins og 400--500 milljarða eigið fé inn í útgerðarfyrirtækin gagnvart þeim sem eiga í samkeppni við þau fyrirtæki sem eru í útgerð. Þeir sem hugsanlega vilja inn í útgerð þurfa að glíma við þennan vanda sem ríkið hefur lagt á eins og gert hefur verið. Milljarðar streymdu í vasa þeirra sem voru á staðnum þegar úthlutunin fór fram og þeir hafa getað hlaupið í burtu með þessa milljarða. Þeir hafa gert það sumir en margir geta það enn og munu gera það ef engu verður breytt. Það finnst hæstv. forsrh. allt í fína lagi. Hann liggur ekki andvaka yfir því lesandi Passíusálmana eða ritningargreinar þó að hann beri auðvitað ábyrgð á því mest allra manna ásamt Halldóri Ásgrímssyni að þetta eignarhaldskerfi er við líði og hefur verið varið af þessari ríkisstjórn og þeim félögum með kjafti og klóm þó að þjóðin hafi áttað sig á því hvar fiskur liggur undir steini og hverjar afleiðingar af þessari einkavæðingu þjóðarauðlindarinnar eru. Þær eru m.a. að engin nýliðun er í útgerð á Íslandi. Það þýðir einfaldlega að engin framtíð er fyrir byggðarlögin í landinu. Það er engin framtíð í byggðarlagi sem byggir á fyrirkomulagi þar sem engin nýliðun getur komið til. Þetta skilur fólkið í sjávarbyggðunum. Þess vegna voru menn í vandræðum með kjósendurna í vor. Fólk er farið að skilja þetta núna. Um tíma rugluðust menn dálítið í ríminu út af því að haft var gat á kerfinu. Það var svona verið að smokra smábátamönnum inn í kerfið. Nýliðunin fór þar fram. Það var ekki í samræmi við aðalreglurnar í kerfinu. Nei, það var gert til þess að ekki yrði auðn í sjávarbyggðunum, svo að menn fengju ekki að sjá framan í kerfið og hvernig það virkaði nákvæmlega. En nú stefnir allt í það menn fái að sjá það. Það er verið að skella í lás hvað alla nýliðun varðar í þessari grein. Þetta sló ryki í augu fólks um tíma en núna eru fleiri farnir að skilja þetta eins og ég sagði áðan. Já, það vantaði stuðning. Fólkið ætlaði ekki að kjósa stjórnarflokkana í sama mæli og áður. Hvað gerðu menn þá? Jú, menn fundu þrjú snjallræði. Það fyrsta var línuívilnun strax í haust. Og menn gengu um og útlistuðu fyrir fólki hvernig þetta mundi bjarga byggðarlögunum og alveg sérstaklega fyrir vestan, það urðu margir varir við það. Annað var forkaupsréttur sveitarfélaga á veiðiheimildum. Það var kannski ekki talað jafnmikið um það og ég sé ekki að neitt sé minnst á þennan forkaupsrétt í frv. hæstv. ráðherra. Og það væri gaman að því að hann færi yfir það á eftir hvort sú stefnumörkun sé bara í vinnslu og komi síðar fram, eða hvort ekki hafi verið nógur þrýstingur á að stjórnarflokkarnir stæðu við það kosningaloforð að setja forkaupsrétt sveitarfélaganna í eitthvað betra form en hann er í dag. Auðvitað vissu ríkisstjórnarflokkarnir að það yrði þras um línuívilnunina en það þurfti að vinna kosningar og það mátti ekki spara neitt til þess, það var allt í voða. Og þá ákvað forsætisráðherrann að koma með þriðja snjallræðið sem voru 30 þúsund tonn í soðið handa LÍÚ. Og ég segi LÍÚ vegna þess hvernig þeim 30 þúsund tonnum var úthlutað. Þeim var úthlutað í eignasafnið hjá þeim sem fyrir eru í greininni. Það getur vel verið að einhverjum finnist það sjálfsagt en mér finnst það ekki. Mér finnst það ekki sjálfsagt. En þetta átti að vera til þess að friðþægja háttvirtum LÍÚ-mönnum að fá þessi 30 þúsund tonn. Og LÍÚ gapti og gleypti, það stóð ekki á því. En sjaldan launar kálfur ofeldið því þeir þögðu ekki lengi, bara þangað til búið var að úthluta þeim þessum 30 þúsund tonnum. Það var hljótt um þá þangað til. En þegar það var búið hófu þeir sönginn á móti línuívilnuninni og nú góla þeir hæst af öllum mönnum og heimta réttlæti. Hvernig réttlæti skyldu þeir vilja fá? Jú, þeir vilja fá réttlæti innan klúbbsins. Réttlæti fyrir þá sem eru í klúbbnum sem á að fá úthlutað aðgangi að fiskimiðunum við Ísland. Þar skal ríkja réttlæti á milli þeirra sem eru í klúbbnum, en ekki gagnvart hinum sem eru utan hans og vildu gjarnan stunda þennan atvinnuveg. Það hefur verið og er hlutverk Samf. að berjast fyrir jafnræði og sanngjörnum leikreglum í landinu og þar á meðal í sjávarútvegi og ekki bara innan klúbbsins sem fær núna úthlutað veiðirétti, heldur almennt. Því deilan um línuívilnun snýst ekki um það hvort mismuna eigi innan hóps þessara útvöldu. Það er ekki alvörudeila um réttlæti. ,,Orð skulu standa`` voru kjörorð fundar sem haldinn var á Ísafirði. Þá var vísað til þessara kosningaloforða sem voru gefin til að kaupa sér stuðning kjósendanna í vor, stuðnings þeirra sem efuðust um réttlæti og visku stjórnarherranna, efuðust um stefnu sem felst í því að taka atvinnuréttindi fólksins í sjávarbyggðunum og gera þau að einokunarrétti útgerðarmanna, að einkavæða þjóðarauðlindina án þess að lýsa því nokkurn tímann yfir að það stæði til og reyna svo að festa eignarhaldið í sessi með öllum ráðum, m.a. með því að gera fleiri að eigendum auðlindarinnar, eins og smábátamenn, og það hefur auðvitað tekist. Ýmsir af þeim sem voru hvað harðastir andstæðingar eignarhaldsins í smábátaútgerðinni hafa snúist heilan hring, jafnvel skipt um flokka út af því, þeir sofna nefnilega betur á kvöldin hugsandi um það að ef þeir þurfi að hætta í útgerðinni þá geti þeir selt kvótann. Og það er kannski skiljanlegt stundum að menn horfi meira á eigin hag en byggðarlagsins sem þeir búa í því að hagur byggðarlagsins til framtíðar á ekki heima í slíkum hugrenningum á koddanum hjá útgerðarmönnum úti um landið. Og hagur byggðarlaga eða landshluta á ekki heldur heima á hluthafafundum í Eimskip eða slíkum fyrirtækjum, þegar spekúlantarnir telja hag sínum best borgið með því að selja Kaldbaki eða einhverjum öðrum hlutinn sinn og Íslandsmið með. Eða í framtíðinni þegar farið verður að selja erlendum fyrirtækjum Íslandsmið því það mun koma að því. Við erum búin að sjá hvert arður auðlindarinnar rennur með þessu fyrirkomulagi. Hann rennur til þeirra sem hafa krumluna á kvótanum. Í alþjóðaviðskiptum komandi ára er alveg ljóst að verði Íslandsmið áfram til sölu, þá komast heilu landshlutarnir og að lokum landið allt í stöðu kvótalausa sjávarplássins. Þetta eru ekkert spámannleg orð, þetta er bara þróunin. Við munum ekki fara aftur út úr þeirri alþjóðlegu þróun sem við erum inni í hvað varðar eignarhald á fyrirtækjum á Íslandi. Þar verður ekki snúið aftur. Ætli menn að hafa eignarhaldið á auðlindinni í höndum fyrirtækjanna í sjávarútvegi þá mun það að lokum verða skiptimynt á alþjóðlegum markaði. Menn geta haldið öðru fram en það er mín sannfæring að þannig verði það. Já, í alþjóðaviðskiptum komandi ára er alveg ljóst að verði Íslandsmið áfram til sölu þá mun þetta fara svona. Og þá munu menn ekki vera að horfa í einhver byggðarlög á Íslandi þegar einkaeignarhaldið hefur fullkomlega náð tökum. Við samfylkingarmenn höfum boðað stefnu sem byggist á því að koma á jafnræði til að nýta auðlindina í stað þeirrar einokunar sem gildir. Í því felst atvinnufrelsi fyrir byggðarlögin og fólkið sem þar býr. Allir sem vilja stunda útgerð sitja þá við sama borð gagnvart því að nýta auðlindina. Í vor var þessu svarað með innantómum slagorðum um að við ætluðum að leggja sjávarbyggðirnar í rúst og atvinnugreinina bara í heilu lagi. En það er ríkjandi stefna sem veldur því að fólkið hefur misst trúna á framtíð sjávarútvegsbyggðanna í landinu. Hver ætti svo sem að trúa á framtíð byggðarlaga þar sem atvinnugreinin er í hers höndum af þessu tagi? Það getur enginn stofnað nýja útgerð hér á landi. Það kostar sex- til sjöfalt meira en áður, eingöngu vegna veiðiheimildakaupanna. Um hvað snýst svo þessi línuívilnun sem við erum að ræða hér? Er hún barátta fyrir atvinnufrelsi og réttlæti? Nei, það eru bara þeir sem eiga Íslandsmiðin núna sem eiga að fá viðbót. Engir aðrir. Er hún stórfelld mismunun eins og LÍÚ og ýmsir aðrir halda fram þessa dagana? Nei, en hún færir veiðirétt á milli útgerða og þar með á milli byggðarlaga. Sum af þeim byggðarlögum sem standa höllum fæti fá meiri heimildir en einhver sem líka standa höllum fæti tapa frá sér heimildum. Og það þurfa menn að fara yfir í nefndinni og skoða. Það er ýmislegt í þessu frv. sem vert er að tala um. Þessi tegund af línuívilnun er ekki hluti af neinni stefnu til að ganga betur um lífríkið eða fiskstofnana eins og við höfum margir haldið fram í sölum Alþingis í gegnum tíðina að ætti að gera, og ég hef margoft talað fyrir því að menn skoði það að hafa ívilnun, veiðarfæraívilnun sem byggist á slíku þar sem menn horfi á það hvernig veiðarfæri fara með botninn, með lífríkið, hvernig þau fara með fiskinn og aðrar tegundir en þær sem verið er að veiða. Og þannig þróuðu menn upp kerfi þar sem hægt væri að hafa áhrif á útgerðina, á það hvernig menn veiða fisk. Það var a.m.k. ætlun mín þegar hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson kom með sitt frv. að við settumst yfir það, vegna þess að okkur sýndist hann vera einn á báti og væri að setja traust sitt á stjórnarandstöðuna að einhverju leyti, að setjast yfir það frv. með honum og velta því fyrir okkur hvort hægt væri að ná fram einhverjum breytingum á þessu fiskveiðistjórnarkerfi sem einhver glóra væri í. Svo langt komst málið aldrei því að sú umræða fór aldrei fram. Hæstv. ráðherra kom með sína tillögu og hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson hefur dregið tillöguna sem hann flutti sem breytingartillögu við mál sem lá inni í nefndinni til baka og hefur hana kannski svona með í umræðunni um það sem hæstv. ráðherra er kominn með hér núna. En skyldi hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson vera ánægður með tillögur hæstv. sjútvrh.? Hann hlýtur að koma að því á eftir, en ég sé að það er æðimargt öðruvísi í frv. ráðherrans en í breytingartillögu hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar við málið sem lá inni á Alþingi. Það er bæði það sem er í frv. hæstv. ráðherra og það sem er þar ekki og er í tillögu hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar. Það er t.d. ekki neitt um dagabátana í frv. hæstv. ráðherra. Það er í tillögu hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar. Þeirra báta bíður ekkert annað en að verða úti á heiðinni, verða sem sagt veiðiheimildalausir með tímanum, ef svo heldur fram sem horfir og lögin standa óbreytt sem um þann flokk gilda. Línuívilnun gagnvart þorskveiðum sem hæstv. ráðherra er að boða hér er svona eins konar ólympískar veiðar. Gefið verður rásmerki á einhverjum mánaðamótum og svo eiga menn að veiða og veiða og veiða þangað til Fiskistofa segir stopp og hæstv. ráðherra flautar af, og svo verður aftur flautað til leiks við einhver önnur mánaðamót. Í umræðum hér var talað um það af hæstv. sjútvrh. og fleirum að það væru mjög óheppileg sóknarhvetjandi áhrif af svona fyrirbrigði eins og þessu. Hæstv. ráðherra leggur þetta nú samt til. Nú er líka verið að flytja byggðakvótann sem framsóknarmenn ætluðu að hækka mikið samkvæmt kosningaloforðunum, það á að leggja hann niður og leggja byggðakvótann undir hæstv. sjútvrh. sem hefur ekki verið sá sem hefur mest hælt byggðakvótum á undanförnum árum og er þá ekki tekið mjög djúpt í árinni. En hæstv. ráðherra verður sem sagt byggðakvótaráðherra samkvæmt þessu. Síðan er það skerðingin á krókaaflamarksbátunum. Ég er nú hræddur um þegar menn átta sig á því hvað er þar á ferðinni að þá muni hvína í einhvers staðar. En hér er verið að taka af viðbætur sem voru settar til þessa hóps þegar hann var skertur verulega fyrir stuttu síðan. Þannig er bæði verið að gefa og taka í þessu frv. Ekki var það í tillögum hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar. Og tegundatilfærslan var þar ekki heldur sem hæstv. ráðherra er að mæla fyrir núna þar sem menn galdra eina tegund og búa til úr henni aðra, sem ég hef aldrei skilið og hef aldrei áttað mig á að í kerfi þar sem menn geta haft viðskipti að sinni vild með tegundir þá skuli þeir þurfa að hafa leyfi til þess að búa til einhverja allt aðra tegund úr þeim fiski sem þeir koma með að landi. Þetta er furðulegt fyrirbrigði. En hæstv. ráðherra hefur greinilega fundið fyrir því að einhverjir þyrftu á þessu að halda og komið með það hér inn. Það hefði líka verið gaman að ræða um það, og við gerum það auðvitað í nefndinni, hvort ekki ætti bara að vinda sér í það að taka einhverjar tegundir út úr kvótanum. Ég held að það væri góð umræða til þess að fara fram í nefndinni. Hæstv. forseti. Þetta frv. er svo sem ekki merkilegt í röð endalausra breytinga sem hafa verið gerðar í gegnum tíðina á þessu kerfi. Þær eru gerðar vegna þess að stefnan er byggð á óréttlæti og mismunun. Henni hefur verið þröngvað fram undir fölskum formerkjum og henni er stöðugt mótmælt. Þess vegna eru stjórnvöld að hrekjast undan og lofa bótum en þau verja samt alltaf grundvöll óréttlætisins sem er í kerfinu. Það verður ekki minni ófriður um stjórn fiskveiða þó að þetta mál verði samþykkt.

Virðulegi forseti. Það mál sem við ræðum hérna er í rauninni tiltölulega einfalt. Þetta er frv. um það að búa til 16% línuívilnun. Það er svona grunnhugmyndin. Þetta er mál sem búið er að ræða fram og til baka og ég hygg að flestir landsmenn hafi skoðun á málinu, a.m.k. þeir sem koma nálægt sjávarútvegi, og ég hélt, virðulegi forseti, að hv. þingmenn hefðu allir ákveðnar skoðanir á þessu máli, væru með því, á móti því, með efasemdir eða eitthvað annað. En nú hef ég hlustað á hv. 2. þm. Norðvest., Jóhann Ársælsson, sem hefur setið í sjútvn. öll þau ár sem hann hefur verið á Alþingi. Ég gat ekki áttað mig á því hvaða skoðun hv. þm. hefði á þessu máli. Ræða hv. þm. var svona fréttaskýring og vil ég vekja athygli fjölmiðlamanna sem hér eru á því að hér er kominn fréttaskýrandi og sestur á þing. Kannski er laust aukastarf við fréttaskýringar á einhverjum fjölmiðli, því að hv. þm. fór yfir það að: Kosningabaráttan gekk nú svona og svona, hún var svona á Vestfjörðum og einhvern veginn öðruvísi annars staðar og menn voru að ræða um þessa hluti þar svona og þá brást Sjálfstfl. við svona, og allt gekk þetta nú svona fyrir sig. Svo varð fréttaskýrandinn skyndilega svolítið sár og bitur, hann breyttist úr fréttaskýranda í sáran og bitran frambjóðanda sem skammaði kjósendur í Norðvest. því að þeir hefðu bitið á agnið og fylgt Sjálfstfl. og öðrum sem töluðu fyrir línuívilnun og þeir ættu nú bara að skammast sín, heyrðist mér einna helst. Þess vegna vil ég spyrja hv. þm. mjög einfaldrar spurningar sem mundi greiða mjög fyrir þingstörfum --- eins og stundum er nú sagt í þessum sal --- og auðvelda okkur sem þurfum að fara að setjast yfir málið í sjútvn. þegar málinu verður vísað þangað: Hver er afstaða hv. þm.? Styður hann línuívilnun?

Hæstv. forseti. Já, ég hef oft haldið því fram sem ég fór yfir hér áðan að það ætti að taka upp ívilnun til þess að koma til móts við kröfur um það að ganga betur um lífríkið og fiskstofnana. Það er ekki verið að gera það í þessu tilfelli. Ég er ekki tilbúinn að lýsa yfir stuðningi við þetta mál í dag. Ég fór yfir það hvaða munur væri á þessu frv. og því sem hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson flutti í nefndinni hjá okkur. Ég ætla ekki að fara að endurtaka það í andsvari, hv. þm. hefur örugglega hlustað áðan. Mér er það alveg ljóst að hv. þm. Einar Kristinn Guðfinnsson þarf að ná fram þessu línuívilnunarmáli, því að allt var lagt undir á Vestfjörðum að það yrði gert og ríkisstjórnin fékk nú aldeilis að engjast í málinu í haust þar sem henni var þröngvað áfram til þess að klára það. Hæstv. ráðherra hefur lýst því yfir að það stæði ekki til að gera neitt í þessu fyrir áramót. Hann hefur greinilega snúið við blaðinu vegna mikils þrýstings. Það á eftir að fara fram umræða í nefndinni, við eigum eftir að fá yfirferð á því hvernig þetta kemur út og hvernig það sem fylgir með kemur út, því að það er ekki eins og bara sé verið að tala um línuívilnun. Það er verið að tala um öll hin atriðin sem ég nefndi flest áðan og við eigum eftir að fara betur yfir í þessari umræðu.

Virðulegi forseti. Ég er þolinmóður maður og tel það ekkert eftir mér að reyna að knýja fram afstöðu hv. þm. þó að ég þurfi að gera það í rólegheitunum í þessari umræðu. En þá liggur það fyrir. Hv. þm. segist ekki styðja þessa útfærslu á línuívilnun og segir að það ætti að taka upp ívilnun til þess að ganga betur um fiskstofnana. Einnig sagði hann að tillaga hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar væri miklu betri. Hvað átti hv. þm. við, hvað var í þeirri tillögu sem benti til þess að líklegra væri að gengið yrði miklu betur um fiskstofnana? Ég held að það væri mjög gott að við fengjum að heyra útskýringar hv. þm. aðeins betur um þetta mál vegna þess að mér finnst það skipta miklu máli að hv. þm. geti haft klára stefnu í máli sem hefur verið rætt fram og aftur í umræðum um stjórn fiskveiða. Ég held t.d. að flestir gætu staðið upp umhugsunarlaust og sagt afstöðu sína t.d. varðandi fyrningarleið eða sóknarmark eða hefðu skoðanir á grundvallaratriðum og grundvallarhugtökum í fiskveiðistjórnarumræðunni. Ég hélt, virðulegi forseti, eitt andartak að sá reyndi þingmaður, sá reyndi nefndarmaður í sjútvn. gæti svarað: Já, ég er fylgjandi línuívilnun. Ég vil hins vegar hafa pínulítið öðruvísi útfærslu --- eða: Nei, ég er ekki fylgjandi línuívilnun þar sem ég tel að hún leiði til einhvers sem ég vil ekki hafa. En það var ekki þannig, heldur fór hér af stað pínulítil tilraun til þess að komast hjá því að svara mjög einfaldri spurningu. Ég ítreka það að ég er þolinmóður maður og vil gjarnan gefa hv. þm. tækifæri til þess að feta sig smám saman inn á það að svara einföldum spurningum.

Hæstv. forseti. Ég taldi mig hafa svarað þessari einföldu spurningu. Ég hef oft farið yfir það hér í sölum Alþingis að ég er stuðningsmaður línuívilnunar ásamt öðrum slíkum reglum sem eru teknar upp til þess að þróa betri umgang við lífríkið og fiskstofnana. Þetta er ekki partur af því. Hér hafa menn ekki verið að taka á málum með þeim hætti. Ég sagði aldrei að útfærsla Kristins H. Gunnarssonar væri miklu betri en þessi, það er bara rangt. Ég fór hins vegar yfir það að tillögur hans hefðu verið æðimikið öðruvísi heldur en það sem hér er til umræðu. Ég sagði líka að ég hefði aldrei fengið tækifæri. Ég hef svo sem ekki heldur fengið tækifæri til þess að fara yfir það með hv. þm. Kristni H. Gunnarssyni hvaða möguleikar væru til þess að breyta og hafa áhrif á þær tillögur sem liggja fyrir. Ég hef hins vegar ekki látið mér detta það í hug að ég fengi sömu tækifæri, eins og mér datt svona augnablik í hug að ég fengi, ef menn þyrftu á atbeina stjórnarandstöðunnar að halda til þess að hafa áhrif á tillögurnar eins og þær eru núna. Ég tel því ekki líklegt --- en lengi skal manninn reyna --- og yfir það förum við í nefndinni hvaða breytingar er hægt að fá fram á þessu og hvað menn eru þá tilbúnir að gera. Ég mundi styðja línuívilnun ef hún væri hluti af því að ganga betur um lífríkið með því að þróa upp ívilnun til hinna ýmsu veiðarfæra eftir því hvernig umgangurinn um lífríkið er vegna þeirra. Ég skal alltaf standa við það.

Herra forseti. Hv. þm. Jóhann Ársælsson á sæti í sjútvn. Mig langar því að spyrja hann hvort hann hafi sama skilning á því eins og ég við lestur á frv. hvort það sé ekki ákveðin hætta á því að þessi línuívilnun verði einmitt á kostnað byggðakvótans og dagabáta. Hvað varðar hv. stjórnarþingmann Einar Kristin Guðfinnsson að krefja okkur um afstöðu hér og nú varðandi kosningaloforð Sjálfstfl. sem þeir hafa reynt til hins ýtrasta að svíkja í haust og hafa verið píndir til að koma fram með á síðustu dögum þingsins. Mér finnst það sérstakt. Það hafa margir í stjórnarliðinu hringsnúist og ég er ekki viss hvernig þeir muni í rauninni kjósa, hvað þá t.d. forseti þingsins, hann hefur hringsnúist í þessu máli og fleiri.

Hæstv. forseti. Jú, auðvitað er þetta á kostnað byggðakvóta. Það liggur fyrir í frv. að það er verið að leggja af byggðakvótann sem Framsókn ætlaði að hækka þessi ósköp fyrir kosningarnar. Það er ekki hægt að orða það þannig að það sé á kostnað dagabátanna, það er ekki minnst á þá þarna, það er bara gert ráð fyrir því að þeir haldi áfram að missa veiðirétt í lögunum sem gilda um þá. Þetta er hins vegar auðsjáanlega á kostnað krókaaflamarksbátanna. Það er gert ráð fyrir beinni skerðingu hjá þeim á næstunni. Ég held að það þurfi töluverða umræðu líka hvort það sé eðlilegt að þannig verði á málunum tekið. Það er því bæði verið að gefa og taka, eins og ég sagði áðan, og mér finnst í sjálfu sér að það sé æðimargt sem þurfi að fara yfir. Ég vona að við fáum tækifæri til þess í nefndinni að fara vel yfir þetta með þeim sem eiga hlut að máli, öllum helstu hagsmunaaðilunum hvað varðar þetta mál svo að menn viti a.m.k. hver áhrifin verða. Það er greinilegt að menn hafa gert sér í hugarlund að veruleg vandamál gætu komið upp vegna útfærslunnar. Sums staðar eru menn með stórar tölur uppi um það hvað þeir tapi miklum veiðiheimildum á þessu. Ég held að það væri gagnlegt fyrir nefndina að fara yfir það og sjá það betur. Þær tölur sem sjútvn. fékk að heyra í haust í ferð sinni um Suðurland voru svo háar að það er ástæða til þess að fara yfir það hvort þær hafi verið réttar og nýjar tölur eru komnar frá sömu mönnum sem þarf að fara yfir líka.

Virðulegi forseti. Hér er til umræðu frv. til laga um breytingar á lögum um stjórn fiskveiða, með síðari breytingum. Þetta frv. er fyrst og fremst lagt fram til þess að finna leið til að leysa ríkisstjórnarflokkana, Sjálfstfl. og Framsfl., út úr ákveðnum ógöngum sem þeir komu sér í í vor í kosningabaráttunni þar sem Sjálfstfl. gekk til kosninga og lofaði línuívilnun og rak þá kosningabaráttu býsna hart, a.m.k. í sumum landshlutum, línuívilnun sem átti ekki að koma niður á öðrum jöfnunaraðgerðum í stjórn fiskveiða eins og byggðatengingum eða byggðakvótum, heldur átti að vera sjálfstæð aðgerð eins og þá var lofað. Hins vegar höfum við kosningaloforð Framsfl. sem lutu að aukningu á byggðakvótum. Stjórnarflokkarnir komust í gegnum kosningabaráttuna með því að halda þessu fram. Andstæðingum línuívilnunar í Sjálfstfl. var skipað að halda sig á mottunni fram yfir kosningar því að það yrði hvort eð er ekkert gert sem kæmi sér illa fyrir þá. Þannig var öllum þessum hóp haldið hljóðum þangað til kosningar voru afstaðnar. Síðan höfum við fylgst með hverri uppákomunni á fætur annarri í sumar þar sem stjórnarflokkarnir bundu í stjórnarsáttmálanum að það skyldi bæði taka upp línuívilnun fyrir dagróðrabáta, það skyldi auka byggðakvóta og það skyldi líka styrkja forkaupsréttarákvæði sveitarfélaga og lögaðila. Einnig átti að binda í stjórnarskrá að auðlindir sjávar væru sameign íslensku þjóðarinnar. Þetta á allt saman eftir að koma fram. Það sem er kannski markverðast nú er að þetta frv. tekur bara á einum þættinum út frá ákveðnum forsendum, þ.e. línuívilnun eftir mjög kyndugum reglum, en á móti eru skornir niður byggðakvótarnir sem Framsókn barðist fyrir og ekki sér neins staðar staf um að það eigi að styrkja forkaupsréttarákvæði sveitarfélaganna, sem var þó kannski eitt af því skynsamlega sem var lagt til í kosningabaráttunni, að styrkja möguleika sveitarfélaganna til þess að koma inn í núverandi kerfi, eins og það var, og komast yfir fiskveiðiheimildirnar. Á margan hátt var það kannski eitt það skynsamlegasta sem sagt var. En það bólar ekki á þeim efndum. Virðulegi forseti. Það er rétt að taka fram að við erum hér fyrst og fremst að fjalla um vandræðagang ríkisstjórnarflokkanna, um það hvernig á að taka á kosningaloforðum sem þeir voru með, sem voru í senn bæði þverstæð innan flokka og milli flokka. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð hefur alveg skýra stefnu í sjávarútvegsmálum og hefur gefið út í litlum bæklingi útfærða stefnu um hvernig við viljum sjá stefnunni í sjávarútvegsmálum breytt. Meginmarkmið í þeirri stefnu eru, eins og til er vitnað í þessum stefnumiðum okkar, þessu litla kveri með stefnumiðum í sjávarútvegsmálum, með leyfi forseta: ,,Að tryggja í verki sameign þjóðarinnar á fiskstofnunum og réttláta skiptingu afrakstursins. Að gera grundvallarbreytingar á núverandi fiskveiðistjórnarkerfi sem komi til framkvæmda í áföngum á næstu 20 árum. Að bæta umgengni og stuðla að sjálfbærri nýtingu auðlindarinnar og efla vistvænar veiðar. Að skapa forsendur til að treysta búsetu við sjávarsíðuna. Að tryggja atvinnuöryggi og kjör fiskverkafólks og sjómanna. Að stuðla að betra jafnvægi og réttlátari leikreglum í samskiptum helstu aðila innan sjávarútvegsins, þ.e. útgerðar, fiskvinnslu, verkafólks og sjómanna, sjávarbyggða og samfélagsins alls. Að stuðla þannig að nauðsynlegum kerfisbreytingum og aðgerðum að stöðugleiki verði tryggður og hæfilegur aðlögunartími gefist.`` Þetta eru þær forsendur sem við leggjum upp, virðulegi forseti, og er rakið hér ítarlega hvernig megi ná þessum markmiðum. Þegar bornar eru á borð breytingar á fiskveiðistjórnarlögunum hljótum við einmitt að meta þær út frá stefnumiðum okkar. Í 1. gr. laga um stjórn fiskveiða stendur, með leyfi forseta: ,,Nytjastofnar á Íslandsmiðum eru sameign íslensku þjóðarinnar. Markmið laga þessara er að stuðla að verndun og hagkvæmri nýtingu þeirra og tryggja með því trausta atvinnu og byggð í landinu.`` Vinstri hreyfingin -- grænt framboð krefst þess að markmið laganna standi og nýtingarréttur sjávarbyggðanna sé virtur. Sanngirni ríki í skiptingu þjóðarauðs og vistvæn sjónarmið í veiðum og vinnslu ráði ferð í íslenskum sjávarútvegi. Framsal eða brask með kvóta verði óheimilt og sjávarjarðir fái skilgreindan útræðisrétt. Með því að byggðatengja hluta fiskveiðiréttindanna tryggjum við framtíð sjávarplássanna og atvinnuöryggi fiskverkafólks og sjómanna. Búseta við sjávarsíðuna hefur byggst upp vegna nálægðar við gjöful fiskimið og íbúum þeirra ber rétturinn til að nýta þau. Fiskveiðistjórn sem beitt er til styrkingar búsetu verður að fela í sér byggðatengingu auðlindarinnar og kröfu um að aflinn fari til vinnslu í byggðunum sem njóta þessara réttinda. Með því að efla strandveiðiflotann og auka fullvinnslu og bæta nýtingu þess hráefnis sem veitt er og kemur að landi treystum við búsetu í sjávarbyggðunum og þannig getum við einnig stuðlað að bættri umgengni við auðlindina og notkun vistvænna veiðarfæra. Það er vissulega löngu tímabært að taka mið af líffræðilegum forsendum við stjórn fiskveiða og val á veiðarfærum. Sú staðreynd er sorgleg að sáralitlar rannsóknir liggja fyrir sem byggja má líffræðilega stjórn fiskveiða á. En það er vitað og sjómenn þekkja það að áhrif mismunandi veiðarfæra og veiðiaðferða geta verið mikil en það er deilt um hver þau eru. Það er því afar brýnt að stórauka rannsóknir á þessum þáttum áður en menn fara að gera einhverjar skyndibreytingar, órökstuddar eða lítt rökstuddar, í vali og meðferð veiðarfæra. Við höfum allt of lítinn grunn, sorglega lítinn grunn, að byggja á hvað þetta varðar í einni stærstu atvinnugrein okkar og í meðferð einnar dýrustu auðlindar okkar sem fiskurinn í hafinu meðfram ströndum landsins er. Þetta held ég að sé stóra málið í sjálfu sér. Þarna þarf að gera stórátak þannig að við getum á grunni reynslu og vísinda beitt þeim veiðarfærum og fiskveiðiaðferðum sem passa hvað best í þeim tilvikum sem um er að ræða hverju sinni við veiðar og á veiðisvæðum. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð getur vel litið á línuívilnun sem einn lið í endurskoðun til vistvænni veiða. En það er mikilvægt að sú aukning veiðiheimilda sem geti komið í formi línuívilnunar sé bæði byggð á vísindalegum og reynslulegum forsendum og einnig það að sú aukning verði byggðatengd og auki atvinnuöryggi sjómanna, beitningamanna og annars landverkafólks, svo og fiskvinnslunnar í viðkomandi byggðarlögum. Þótt framseljanlegur kvóti sem má braska með, selja á milli skipa eða byggðarlaga, sé aukinn með línuívilnun treystir það ekkert byggð. Hann treystir ekkert atvinnuöryggi í landi, síður en svo. Mér sýnist að með þeirri breytingu sem hér er lögð til í frv. hæstv. sjútvrh. sé í rauninni verið að fæla burtu þá litlu byggðatengingu eða þau litlu áhrif sem sveitarstjórnir, sveitarfélög og hið opinbera hafði í gegnum byggðakvóta til þess að færa byggðum tímabundnar veiðiheimildir. Það er verið að taka þá tengingu af. Línutvöföldunin eða línuaukningin fer ekki til sveitarfélaganna. Hún fer ekki til íbúanna sem búa í landi. Hún fer til einstaklinganna sem eiga skipin. Atvinnuöryggi, öryggi byggðanna sjálfra, öryggi íbúanna, verður síst betra eftir þessar breytingar eins og þær liggja nú fyrir. Ef það á að fara út í línuívilnun, þ.e. að auka þátt línubáta með þeim kyndugu og kúnstugu reglum sem hér eru gerðar tillögur um, hefði ég viljað sjá leið til að byggðatengja þessa ívilnun þannig að hún kæmi íbúunum, íbúum viðkomandi byggða, til góða, styrkti og yki öryggi þeirra því það er það sem um er að tefla. Ég átta mig ekki á öllum þáttum þessa frv. enda hefur komið fram í umræðunni að hæstv. sjútvrh. er einstaklega lagið að setja saman frv. sem eru illskiljanleg eða óskiljanleg venjulegu fólki. Er það kannski hluti af taktíkinni í þessu? Bátur sem fer á veiðar á grundvelli þessarar línuívilnunar, beitir í landi og er innan við 24 tíma á sjó og landar svo aflanum í viðkomandi byggð getur sett aflann upp á bíl sem ekur honum til Dalvíkur t.d. þótt honum sé landað á Patreksfirði, alveg jafnt, það er bara aukin heimild af því að það var línuívilnun. Sjáið hvað þetta er vitlaust. Og getur sama skip, sami bátur, beitt einn mánuð í landi og verið á línuívilnun, farið svo næsta mánuð eitthvað annað, til Hríseyjar eða Grindavíkur eða á marga aðra góða staði, og gert þaðan út og verið ekki á línuívilnun? Hvaða atvinnuöryggi er að fá fyrir byggðirnar ef bátur getur rokkað til og frá þannig að tengingin við byggðirnar er kannski rofin enn þá meira en var? Sá litli byggðakvóti sem var notaður til þess að stoppa í verstu göt kvótakerfisins, verstu afleiðingar, eða möguleikar til þess, er skertur nema hluti af honum er færður til ráðherra. Við verðum að styrkja framkvæmdarvaldið. Það er nánast sama hvar maður kemur, þetta er meira eða minna lítið skiljanlegt. Ég verð að leyfa mér að vitna hérna til vísu sem mér barst vegna orðaskipta við hæstv. sjútvrh. hér áðan þegar ég, ásamt fleirum, skildi alls ekki hvað sjávarútvegsráðherrann átti við, enda upplifðum við það svo að hann vissi ekki heldur hvað hann væri að segja. Og þá fengum við þessa vísu sem mig langar að fara með, með leyfi forseta: Við upplifun þeirri hugur hraus Hóla-Jóns svo skulfu beinin. [Það var nú ekki alveg rétt.] Ráðherrann öfugan hefur haus og höfðinu stingur ofan í steininn. Já, ég held að þetta sé í nokkrum góðum mergjuðum setningum nokkuð satt um þetta frv.  Virðulegi forseti. Ég held að það sé margt fleira sem þurfi að athuga hér. Hér hefur verið minnst á dagabátana sem ekki eru hluti af frv. en eru engu að síður hluti af þeim flota og þeim atvinnuvegi sem við erum að ræða. Dagabátana er núna verið að skerða. Þeir voru 23 dagar fyrir einu ári. Og næsta haust þegar þessi ímyndaða línuívilnun kemur til framkvæmda eiga dagabátarnir að vera komnir niður í 18 daga.  Hér er bara verið að færa á milli flota og menn geta velt fyrir sér hversu sanngjarnt það er. Vafalaust munu þeir sem fá þessa möguleika fagna því en hinir sem upplifa skerðingu munu náttúrlega ekki fagna. Alvarlegast er þó að þessi aðgerð er ekki til að auka atvinnuöryggi fólks í byggðunum. Hún er ekki til þess. Það er verið að færa heimildirnar á báta, á einstaklinga. Þær heimildir sem voru samt inni í byggðakvótunum og núna er verið að skerða og færa það sem eftir er meira inn til ráðherrans voru þó á vissan hátt, þótt takmarkaðar væru, til styrktar atvinnulífi í byggðunum og var hægt að setja skilyrði fyrir því að afli sem bærist á land yrði unninn þar með einum eða öðrum hætti. Nú er verið að skerða það þannig að hvað varðar atvinnuöryggi fólksins í landinu er þetta afturför, ef eitthvað er. Það held ég að menn verði að hafa skýrt fyrir sér þegar tekið verður á þessu máli í nefnd. Virðulegi forrseti. Ég ætla svo ekki að fara meira yfir það hvernig Sjálfstfl. og Framsfl. eru nú á handahlaupum við annars vegar að standa við kosningaloforðin sín og hins vegar að svíkja þau sem þeir gera núna jöfnum höndum sitt á hvað. Ég býst við að báðir flokkarnir upplifi að þeir séu núna að svíkja þau kosningaloforð sem þeir gáfu, annar með aukningu byggðakvótans og hinn með línuívilnun sem átti að vera óháð byggðakvóta, þannig að ég hugsa að þeir kjósendur þeirra sem tóku eitthvert mark á þessu á sínum tíma sjái ekki fram á annað en að báðir flokkarnir séu þar að svíkja þá. Virðulegi forseti. Þetta mál kemur svo til sjútvn. sem ég á aðild að, fæ að fylgjast þar með málum og fjalla um þau. Þá gefast vafalaust fleiri skýringar á því sem hér er. Fyrst og síðast sýnist mér þetta endurspegla vandræðagang af hálfu stjórnarflokkanna varðandi kosningaloforð sem var aldrei ætlunin að standa við enda er ekki staðið við þau í sjálfu sér með þessu. Hins vegar sýnast mér þær tillögur sem hér eru lagðar fram ekki miða að því að auka atvinnuöryggi íbúanna á þeim svæðum sem um var að ræða. Áfram verður jafnfrjálst að aka burt með fiskinn þótt hann komi að landi í viðkomandi höfn. Íbúarnir þar eru jafnótryggir og áður, ótryggari ef eitthvað er, því byggðakvótarnir sem þeir þó fengu --- menn geta haft sína skoðun á þessum byggðakvótum, og við í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði leggjum áherslu á að hluti af fiskveiðiheimildunum eigi að vera byggðatengdur, fastur, en ekki bara sem kvóti frá ári til árs --- hafa reynst ákveðin sárabót. Þetta er núna verið að skerða með frv. og færa það sem eftir er í auknum mæli undir ráðherravaldið. Eins og málið lítur út núna sýnist mér ekki vera mikill búhnykkur að þessum breytingum til atvinnuöryggis búsetu í landinu.

Hæstv. forseti. Af því að menn hafa mikið verið að rifja upp söguna er kannski skemmtilegra að hafa hana nokkuð rétta. Ég vil rifja það upp með hv. þm. að Framsfl. var með á sinni stefnuskrá fyrir síðustu kosningar bæði að auka byggðakvóta og að taka upp línuívilnun. Í stjórnarsáttmála er kveðið á um það að kanna kosti þess m.a. að auka byggðakvóta og taka upp ívilnun fyrir dagróðrabáta fyrir línu. Og það er það sem verið er að koma til móts við með þessu frv. Hv. þm. talar mikið um að það sé í raun verið að leggja niður byggðakvóta og byggðaaðgerðir með þessu frv., sem er ekki rétt. Hann talar um að það sé verið að færa allt valdið til hæstv. sjútvrh., en það hefur verið ákveðið áður að sá pottur sem var hjá Byggðastofnun og hefur verið kallaður byggðastofnunarpottur fari til hæstv. sjútvrh. til úthlutunar. Hins vegar, eins og hv. þm. hefur séð, er ákvæði í frv. þess efnis að þetta skuli gert í samráði við Byggðastofnun ef um úthlutun er að ræða til byggðarlaga sem verða fyrir áföllum. Ég vil aðeins rifja það upp að 12.000 tonnin skv. 9. gr. eru nýtt núna að hálfu, það eru því upp undir 6.000 tonn til og byggðapottarnir eru samtals 5.300 tonn. Hv. þm. vill njörva allt niður, ég hef löngu gert mér grein fyrir því, í sambandi við sjávarútvegsmál. Hann vill skipta heimildunum niður á byggðarlögin og þar skulu þau vera, hvað sem tautar og raular. Það er engin hugsun varðandi það að það skipti máli að eiga öflug fyrirtæki og öfluga einstaklinga sem hafa dug til þess að reka fyrirtækin með hagnaði. Það er eitthvað sem hv. þm. hjá Vinstri grænum þekkja ekki.

Virðulegur forseti. Hæstv. viðskrh. er náttúrlega mjög upptekin af gróðanum og er náttúrlega enn þá í himinljóma yfir gróða bankanna.  Ég er ekki innanbúðarmaður hjá Framsfl. eða Sjálfstfl., samþykktum sjálfstæðismanna eða samþykktum framsóknarmanna. Ég sé hins vegar í viðtali við hv. þm. Kristin H. Gunnarsson, sem er í Framsfl. og formaður sjútvrn., að hann segist vera mjög ósáttur við þær yfirlýsingar hæstv. sjútvrh. að beita byggðapottunum til þess að ná fram línuívilnun. Það hefur ekkert að gera með það hvort þeir séu vel eða illa nýttir núna, ef þeir eru ónýttir eins og hæstv. ráðherra upplýsti, að ákveðinn hluti af byggðapottunum sé ónýttur. Ég tel að það væri fyllilega þörf fyrir þá víða og ætti að kanna það hvort ekki sé ástæða til þess að úthluta þessum byggðakvótum heldur en að liggja á þeim, því þörfin er vissulega brýn og sýnir að þeir sem þar hafa um að véla fylgist ekki nógu vel með erfiðu ástandi í mörgum byggðarlögum. Það væri ástæða til þess að úthluta þessum pottum, virðulegi forseti.

Hæstv. forseti. Ég er alveg sammála hv. þm. að það er þörf fyrir byggðakvóta. Þess vegna er ákvæði í frv. þess efnis að hafa a.m.k. heimild til þess að halda áfram að úthluta heimildum í tengslum við áföll sem kunna að verða í byggðarlögunum. Það vona ég að hv. þm. hafi áttað sig á og hafi lesið. Vegna atvinnuöryggisins sem hv. þm. talar um, vildu áreiðanlega allir þingmenn geta tryggt það að fólkið í landinu hefði vinnu. En það er nú einu sinni þannig að það er því miður ekki hægt að tryggja nokkra hluti. Og það að verkalýðsleiðtogar hafa núna ályktað og tjáð sig á móti þessu frv. vegna þess að þeir óttast um rekstrargrundvöll stóru fyrirtækjanna í byggðarlögunum segir sína sögu. Það er í rauninni nýjung að verkalýðshreyfingin virðist vera að átta sig betur og betur á því hvers virði þessi fyrirtæki eru. Ef farið yrði eftir stefnu hv. þm. Jóns Bjarnasonar og vinstri grænna í sjávarútvegsmálum væri ekki nokkurt rekstraröryggi fyrir þau fyrirtæki sem þurfa að byggja afkomu sína á því að hafa sterka markaði og hafa vöru til afhendingar í hverri einustu viku allt árið um kring.

Virðulegi forseti. Rekstraröryggi fyrirtækjanna og atvinnuöryggi byggðanna. Þess er nú skemmst að minnast og hriktir enn í mörgum byggðarlögum vegna þess að peningamarkaðurinn, fjármálastofnanir slá eign sinni á útgerð vítt og breitt um landið þar sem arður hlutabréfanna ræður einn ferð. Það hriktir í. En það er stefna sem hæstv. viðskrh. vill standa að, tvö til þrjú, í hæsta lagi fjögur stór fyrirtæki í útgerð og fiskvinnslu sem sitja með allan kvótann. Það má vel vera að þau verði sterk. En byggðin vítt og breitt um landið sem hefur átt hlut að því að skapa þessa auðlind og á frumburðarrétt til hennar hefur ekki styrkst. Ég veit ekki, virðulegur forseti, úr hvaða glerhúsi hæstv. viðskrh. kemur ef hún fylgist ekki með hvernig byggðin hér vestur og norður um, sem hefur byggst á útgerðum sem hafa sótt fiskinn út fyrir ströndum landsins, hefur veikst á undanförnum árum vegna þeirrar stefnu sem hæstv. viðskrh. var að tala fyrir, nokkrum stórum og sterkum fyrirtækjum. Þessi stefna fer ekki saman, en gæði samfélagsins, þjóðarframleiðslan, þarf ekki að minnka þó svo að þessar byggðir haldi rétti sínum til fiskvinnslu og fiskveiða.

Herra forseti. Ég vil aðeins bregðast við því sem fram kom í ræðu þingmannsins varðandi flutning á fiski á milli verstöðva. Ég er almennt á þeirri skoðun að styðjast eigi við markaðslögmál í þessum viðskiptum eins og öðrum og tölur um flutning á afla milli verstöðva sýna að það er kerfi sem að mörgu leyti gengur upp. Ég get tekið það svæði sem ég þekki hvað best, sem eru Vestfirðir. Þar kemur fram, ef við skoðum þessar tölur, að yfir 80% af þeim afla sem landað er í vestfirskum höfnum er unnið í verstöðvum í fjórðungnum. Þannig að þó að það kunni að vera einhver tilfærsla á fiski eða flutningur á milli hafna, er það ekki út fyrir fjórðunginn. Langstærsti hluti þess sem landað er á þessu svæði er því unninn á sama svæði. Ef við tökum bolfiskinn sérstaklega út úr er hlutfallið aðeins lægra, eða um 75%. Á móti kemur svo að til Vestfjarða er fluttur fiskur alveg eins og flutt er frá Vestfjörðum til annarra hafna eftir því hvar fiskkaupendurnir eru. Ef við tökum það með, sem ég hef reyndar ekki tölur yfir, er hlutfallið því í raun hærra. Í sjálfu sér finnst mér þessar tölur sýna að þetta markaðskerfi gengur ekkert sérstaklega gegn a.m.k. þessum byggðarlögum hvað varðar ráðstöfun fiskafla og engin ástæða til að setja einhverjar kvaðir um vinnslu hans. Ég vil þó segja það varðandi byggðakvótann, það eru heimildir sem eru í eðli sínu öðruvísi. Ég tel eðlilegt, vegna þess að þær afmarkast ekki bara við útgerð heldur líka aðra þá sem starfa í atvinnugreininni, að setja skorður við flutningi á þeim afla.

Virðulegi forseti. Ég get að hluta tekið undir þau sjónarmið hv. þm. að það sé alveg eðlilegt að hluti af aflanum sem berst að landi geti verið og sé á markaði og fari þangað sem best er boðið. En jafnmikilvægt er í hverju byggðarlagi að tryggður sé réttur til þess að allur aflinn sé ekki fluttur burt, því það er engan veginn sanngjarnt að það sé bara útgerðaraðilinn sem eigi allan réttinn til fiskjarins. Íbúarnir sem hafa átt þátt í að byggja upp viðkomandi stað og hafa átt þátt í að byggja upp verðmæti fiskjarins, eiga líka rétt. Útgerðaraðilinn getur ekki átt allan þann rétt. En við verðum líka að láta eðlilega hagræðingu og markaðssjónarmið fá sitt rými, en ekki á kostnað alls. Hv. þm. kom inn á byggðakvótann sem hefur haft það hlutverk á vissan hátt að tryggja a.m.k. áhrif byggðarinnar á meðferð aflans, bæði veiðar og vinnslu. Ég velti því fyrir mér hvort hv. þm. mundi skoða það hvort hægt væri að veita sveitarfélögunum þessa línuívilnun sem úthluta þessu svo með einhverjum skilyrðum. Þetta gæti í ákveðnum tilfellum farið svipaða leið og byggðakvótinn er núna með stýringu á þessa veiðiaðferð, sem getur verið allt gott að segja um í ákveðnum tilvikum, að það sé hvatt til þessara veiðiaðferða frekar en annarra og það sé þá að bestu manna yfirsýn. Er hugsanlegt að gera þær breytingar á línuívilnunarmálunum?

Herra forseti. Línuívilnun er bundin við veiðarfæri en ekki stað. Ég tel því ekki eðlilegt að setja takmarkanir af ráðstöfun afla sem veiðist með ívilnuninni umfram almenn skilyrði um ráðstöfun afla, fyrir utan byggðakvótann sem er auðvitað af öðru tagi eins og ég gat um áðan. Ég get tekið undir sumt af því sem fram kom í máli hv. þm. Það er rétt að minna á að það er samkomulag um það og það er í lögum að veiðiheimildir eru ekki eign útgerðarmanna. Það er meira að segja tekið fram að þær séu sameign þjóðarinnar. Það er samkomulag t.d. milli stjórnarflokkanna um að setja ákvæði um þetta eignarhald í stjórnarskrá Íslands einmitt til að undirstrika það að veiðiheimildir eru ekki eign útgerðarmanna. Þeir hafa þær hins vegar til afnota og hafa haft mikið forræði á því hvernig þeim er ráðstafað eins og almennt gengur og gerist í atvinnurekstri. En vandkvæðin sem hafa verið uppi og menn hafa oft tekist á um, eru að hagsmunirnir eru fleiri en hagsmunir útgerðarmanna og þeir fara ekki alltaf saman. Útgerðarmaður getur tekið ákvörðun sem gagnast honum best, en gengur gegn hagsmunum annarra, svo sem þeirra sem vinna við atvinnugreinina í landi eða á sjó og eru launþegar. Sá átakaflötur er enn til staðar og menn hafa ekki náð tökum á að leysa þannig að verði friðsamleg sambúð að þessu leytinu til. Þegar samþjöppunin hefur verið eins mikil og raun ber vitni á veiðiheimildum höfum við mörg dæmi um að hagsmunir fólks í þeim byggðarlögum hafi liðið fyrir ákvarðanir einstakra útgerðarmanna.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson mun væntanlega koma á eftir og fara ítarlegar í þær tillögur sem hér eru lagðar fram af hæstv. ráðherra. En þær eru mjög ólíkar þeim tillögum sem hv. þm. lagði fram í sjútvn. og í grundvallaratriðum ólíkar. Þær hugmyndir sem hv. þm. lagði þar fram fannst mér á ýmsan hátt vera, ef hægt er að segja það í þessu samhengi, hugsanlega skynsamlegri, þ.e. ef nota má það orð í þessari umræðu. Ég vil líka heyra hvaða orðum hv. þm. fer um byggðakvóta sem hv. þm. hefur nú barist fyrir og viljað í raun eiga til þess að bæta upp í verstu göt kvótakerfisins, þó svo að það sé engan veginn varanlegt fiskveiðistjórnarkerfi að stoppa í það tímabundið með slíkum kvótum. Engu að síður hefur hv. þm. lagt þunga áherslu á þetta, bæði í málflutningi sínum og í kosningabaráttunni og áhersla á byggðakvótann speglast í stefnu Framsfl. Hún felur í sér vissa tryggingu byggðanna, íbúanna. En hvað svo sem hæstv. sjútvrh. segir er verið að skerða þetta með frv. Það er verið að skerða þá möguleika að ráðstafa byggðakvótum til sveitarfélaga eða til útgerða eða vinnslustöðva þó svo hluti af þeim fari síðan til ráðherrans. Ég bíð spenntur eftir því að heyra ræðu hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar um það hvernig hann ber þessa tillögu saman við stefnu Framsfl. og þær tillögur sem hv. þm. lagði fram í sjútvn.

Virðulegi forseti. Mér hefur þótt dapurlegt að fylgjast með vandræðagangi ríkisstjórnarflokkanna í þessu svokallaða línuívilnunarmáli. Augljóst hefur verið allt frá því skömmu eftir kosningar í vor að flokkarnir ætluðu sér ekki að standa við gefin loforð um að sjávarbyggðum landsins yrðu færðar auknar veiðiheimildir með svokallaðri línuívilnun, þar sem bátar og jafnvel skip sem veiddu með línu áttu að fá 20% uppbót á kvóta sína í þorski og 50% uppbót á kvóta sína í svokölluðum aukategundum á borð við ýsu, steinbít og ufsa, ef þeir notuðu línu við veiðarnar. Það er of langt mál að rekja allan loforðaflaum frambjóðenda og kosningasmala stjórnarflokkanna varðandi línuívilnun fyrir kosningarnar í vor en auðvelt er að finna margar greinar og ummæli þar sem loforð þeirra um línuívilnun komu skýrt fram. Hér má nefna ekki ómerkari menn en sjálfan forsrh. Davíð Oddsson, hæstv. samgrh. Sturlu Böðvarsson og hæstv. forseta Alþingis Halldór Blöndal og einnig hv. þm. Hjálmar Árnason, bara svo dæmi séu tekin, frú forseti. Allir þessir virðulegu herramenn fóru niðrandi orðum um sjávarútvegsstefnu Frjálsl. á meðan þeir hófu til skýjanna eigin umhyggju fyrir málefnum hinna dreifðu sjávarbyggða og þeir hömruðu á því hve ábyrgir þeirra eigin flokkar áttu að vera í fiskveiðistjórnarmálum. Það þurfti svo ekki að koma á óvart að miklar vöflur komu á hæstv. sjútvrh. eftir að honum varð ljóst að ríkisstjórnarmeirihlutinn hafði skrimt í alþingiskosningunum og að hann yrði krafinn efnda á loforðaflaum kosningabaráttunnar. Þjóðin varð þess brátt áskynja að hæstv. sjútvrh. og raunar ríkisstjórnin öll hefði lítinn áhuga á að efna loforðin um línuívilnun og að þau kæmu til framkvæmda í haust eins og meira að segja hæstv. forsrh. hafði gefið út með tilþrifum þar sem hann fór um á blankskóm og milli beitningaskúra á Ísafirði í lok apríl þegar kosningabaráttan var í hámarki og skoðanakannanir bentu til þess að báðir ríkisstjórnarflokkarnir mundu gjalda afhroð í kosningunum. Frú forseti. Ég ætla ekki að eyða dýrmætum ræðutíma í að rekja þann línuívilnunarfarsa sem við höfum orðið vitni að hjá stjórnarflokkunum nú í haust. Ég vil þó minna á að fólk í hinum dreifðu sjávarbyggðum gleymdi ekki loforðinu eins og berlega kom í ljós á fjölmennum opnum fundi sem haldinn var á Ísafirði í september. Þar voru mættir þingmenn allra flokka úr mínu kjördæmi, Norðvesturkjördæmi, og allir töluðu fjálglega um að setja á bæði línuívilnun og einnig svokallað gólf í fjölda sóknardaga hjá smábátum sem róa með handfærum yfir sumartímann þannig að fjöldi sóknardaga hjá þessum bátum yrði aldrei færri en 23 dagar á hverju fiskveiðiári eins og þeir voru í ár, sl. fiskveiðiár. Eina undantekningin var kannski hæstv. samgrh. Sturla Böðvarsson sem var mjög loðinn og óskýr í málflutningi sínum. 
             Mig langar að benda virðulegum þingheimi á að allar framsöguræður þingmanna og einnig svör við spurningum sem fram komu á þessum fundi er að finna á heimasíðu Frjálslynda flokksins, xf.is. Þrátt fyrir að mikill þrýstingur hafi myndast bæði á ríkisstjórn og þingmenn stjórnarflokkanna um að standa við gefin loforð um línuívilnun þá hefur verið átakanlegt að verða vitni að því að þarna fylgdi nánast enginn hugur máli. Hæstv. sjútvrh., sem hefði átt að láta blóðið renna sér til skyldunnar og efna það loforð sem er að finna í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar, hélt að sér höndum og gekk reyndar þannig frá málum og lýsti því yfir að línuívilnunin kæmi ekki til framkvæmda fyrr en kannski á næsta ári. Hann sýndi engin lífsmerki í málinu. Það var ekki fyrr en eini þingmaður stjórnarflokkanna sem hefur sýnt staðfestu í þessu máli, eini þingmaður stjórnarflokkanna sem virðist taka loforð þessara flokka úr kosningabaráttunni alvarlega --- hér á ég við hv. þm. Kristin H. Gunnarsson sem jafnframt er varaformaður sjútvn. --- það var ekki fyrr en hann hafði kynnt frv. sitt um línuívilnun í sjútvn. og allt útlit var fyrir að meiri hluti Alþingis mundi styðja það að þá fyrst sá hæstv. sjútvrh. sæng sína upp reidda. Honum hafði verið stillt upp við vegg af sjútvn. Alþingis og reyndar meiri hluta þingsins. Þá fyrst, ekki fyrr en í lok síðustu viku reyndist hæstv. sjútvrh. með lífsmarki. Hann lagði fram frv. um línuívilnun sem í dag er tekið til 1. umr. á Alþingi. Frú forseti. Ég tel að þetta frv. hæstv. sjútvrh. sé meingallað og til þess fallið að stórauka deilur um sjávarútvegsmál hér á landi og var vart á bætandi eftir 20 ára misklíð vegna kvótakerfisins sem hefur klofið þjóðina í fylkingar og valdið bæði biturð og sundrungu. Hæstv. sjútvrh. vill haga málum þannig að afli og áætlaður afli vegna línuívilnunar dagróðrabáta verði dreginn frá þeim heildarkvóta sem ákveðinn er fyrir hvert fiskveiðiár áður en afgangi kvótans er skipt á milli skipa. Afli vegna línuívilnunar á sem sagt ekki að koma sem viðbót við það sem menn vilja að sé ákveðið í kvóta á grundvelli fremur brokkgengra vísinda eins og dæmin hafa sannað heldur skal þessi afli tekinn af heildinni. Þetta tel ég, frú forseti, að gangi þvert á þær væntingar sem flestir höfðu um línuívilnun enda hafa talsmenn hennar ávallt talað um að línuívilnunaraflann ætti ekki að taka frá neinum heldur kæmi hann sem viðbót. Forsvarsmenn stjórnarflokkanna hafa hingað til ekki haft fyrir því að leiðrétta þetta enda sennilega líklegt til óvinsælda ef upp hefði komist um að taka ætti línuívilnunaraflann af heimildum annarra. Bara þetta atriði mun nægja til hatrammra deilna um línuívilnun. Síðan vill hæstv. sjútrh. skerða svokallaða byggðakvóta til smábáta sem stunda veiðar með krókum næstu tvö fiskveiðiár og nota þá í pott sem á að duga fyrir þeim afla sem áætlað er að veiðist með línuívilnun. Þetta á eftir að valda deilum enda minntist enginn á það að til stæði að afnema byggðakvóta til að koma línuvilnun á þegar loforðin voru gefin fyrir kosningar. Ég vil líka vekja athygli á því að engar stærðartakmarkanir eru samkvæmt frv. hæstv. sjútvrh. hvað varðar dagróðrabáta sem veiða með línu og eiga að njóta línuívilnunar. Einu skilyrðin samkvæmt frv. eru að bátar stundi róðra sem vari ekki lengur en 24 klukkustundir eða einn sólarhring hver róður og að línan eigi að vera handbeitt og stokkuð upp í landi. Ég tel að þetta muni leiða til þess að stórir bátar sem geta stundað jafnt úthafsveiðar með línu og línuveiðar nálagt ströndinni muni taka til sín verulegan hluta af þeim afla sem áætlaður er í línuívilnunina. Stærri bátar geta róið þegar veður eru það válynd að smábátaflotinn kemst ekki á sjó. Nútímaúthafslínuskip geta verið að í mjög vondum veðrum og það er erfitt að sjá að útgerðir þessara skipa muni ekki bara breyta búnaði sínum þannig að beitningavélum um borð í þeim verði lagt til hliðar en í staðinn róið með handbeitta línubala. Það væri hægðarleikur að stunda slíka dagróðra til að mynda frá hinum ýmsu höfnum meðfram ströndinni þar sem stutt er á gjöful fiskimið. Menn eru, að ég held, tilbúnir til að leggja ýmislegt á sig til að fá 16% uppbót á þorskkvótann og kannski ótakmarkaða uppbót af ýsu og steinbít. Það má sem sagt leiða líkur að því að þessi línuívilnun muni ekki gagnast smábátaflotanum og þar með minni sjávarbyggðunum nema að hluta þar sem línufloti stóru útgerðarfyrirtækjanna muni gera út á fyrirhugaða línuívilnun nái hún fram að ganga með þeim hætti sem hæstv. sjútvrh. leggur til. Það verður mjög ójafn leikur ef smábátar eiga kannski að fara að keppa við rúmlega 200 tonna línuveiðiskip. Það býður sennilega þeirri hættu heim að smábátasjómenn fari að róa í slæmum veðrum í samkeppni við úthafsveiðiskipin. Ég vil líka benda á að línutrillur sem nota svokallaða beitutrekt við veiðar sínar virðast ekki falla undir skilgreiningu þeirra báta sem eiga að fá að notfæra sér línuívilnun. Það verð ég að segja, frú forseti, að er með hreinum ólíkindum. Talsmenn smábátaeigenda hafa einnig með réttu nú þegar bent á að þetta dæmi stóran hluta smábáta til að mynda á Norðurlandi og Austfjörðum og einnig við suður- og suðvesturströndina sjálfkrafa úr leik þegar kemur að línuívilnun. Frú forseti. Ég vil einnig fá að nota tækifærið til að lýsa yfir undrun minni á því að hæstv. sjútvrh. noti nú tækifærið og auki þann prósentuhluta sem nota má í svokallaða tegundatilfærslu, þ.e. að einni fisktegund í kvóta sé breytt í aðra samkvæmt ákveðnum reiknistuðlum, en þó ekki í þorsk. Hér reynir hæstv. ráðherra að mínu mati að nota tækifærið til að gefa kvótaeigendum dagsins í dag færi á að breyta til að mynda ýsukvótum sem nóg er til af í aðrar tegundir eins og karfa og grálúðu. Þetta mun fyrst og fremst gagnast stórútgerðinni sem gerir út á úthafsveiðiskip. Það er eftirsóknarvert nú að breyta ýsukvótanum í eitthvað annað. Verð á ýsu er lágt og kvótinn á ýsu hefur verið stórlega aukinn og raunar er vandséð að hann veiðist á fiskveiðiárinu. Hér er á ferðinni enn eitt dæmið um fáránleika kvótakerfisins og ég fæ ekki séð að þessi hringlandaháttur með tegundatilfærslu eigi heima í frv. um línuívilnun. Virðulegi forseti. Ég vil að auki benda á enn einn galla við frv. hæstv. sjútvrh. Hann varðar atriði sem miklu mikilvægara hefði verið að taka á en þessa svokölluðu tegundatilfærslu. Það er mál sem hv. þm. Jón Bjarnason kom inn á áðan. Þar er um að ræða dagafjölda svokallaðra sóknardagabáta sem róa með handfærum yfir sumartímann. Þetta eru um 300 bátar sem hver um sig hafði 21 sóknardag til umráða á síðasta fiskveiðiári. Dögum þessara báta hefur fækkað um 10% undanfarin ár. Þessi þróun mun halda áfram ef ekkert verður að gert þannig að á næsta ári stefnir í að dagar á hvern bát verði aðeins 18. Við í Frjálsl. höfum lagt til að sett verði í lög að fjöldi sóknardaga þessara krókabáta fari aldrei niður fyrir 23 daga árlega og að þeim verði fjölgað um einn fyrir hverja 20 þús. tonna aukningu í þorskkvóta. Við teljum mjög mikilvægt að verja afkomugrundvöll þessa bátaflota sem stundar vistvænar veiðar sem hafa lítil sem engin áhrif á fiskstofnana og skapa mikla vinnu víða um land yfir sumartímann. Ekki er minnst einu orði á þessa báta í því frv. sem hæstv. sjútvrh. leggur fram og því er augljóst í mínum augum að hann vill að þessi floti verði fyrir frekari skerðingu í framtíðinni eflaust til að búa til það sem hann vill sennilega kalla svigrúm fyrir línuívilnun. Frú forseti. Sú staðreynd að ekkert er gert til að rétta hlut sóknardagabátanna mun valda mikilli sundrungu í röðum smábátasjómanna. Þeir sem gera út dagabáta í dag munu varla sætta sig við áframhaldandi skerðingu sem bætist ofan á gæftaleysi á síðasta ári á sama tíma og smábátasjómenn sem róa með línu eiga að fá uppbót. Virðulegi forseti. Framkomið línuívilnunarfrv. hæstv. sjútvrh. er ómögulegt hvernig sem á það er litið og sá grunur læðist óneitanlega að manni að ráðherrann og ráðgjafar hans hafi vísvitandi soðið saman lagafrv. sem þeir vita fyrir fram að muni ekki ganga upp heldur einungis hleypa öllu í háaloft þannig að þeir geti komið til baka eftir einhver missiri og sagt við þjóðina: ,,Þarna sjáið þið. Þessi línuívilnunarhugmynd er ómöguleg.`` Við í Frjálslynda flokknum höfum aldrei stutt þessa línuívilnun. Hún er hugarfóstur stjórnarflokkanna sem báðir notuðu hana óspart sem beitu fyrir kjósendur sína í kosningabaráttunni og settu að lokum í stjórnarsáttmála sinn í vor. Stefna Frjálslynda flokksins var að fara allt aðra leið svo að hinar dreifðu sjávarbyggðir mættu ná aftur vopnum sínum og nýtingarrétti á hinum dýrmætu fiskimiðum sem eru lífæð mannlífs úti á landi. Við hefðum frekar viljað að svokallaðar aukategundir yrðu teknar út úr kvóta þegar strandveiðiflotinn er annars vegar. Þar er átt við tegundir eins og þær sem ég vék að áðan, ýsu, steinbít, ufsa og keilu. Með strandveiðiflota er átt við þau skip sem landa fersku hráefni til vinnslu í landi. Þetta hefði verið mun vænlegri leið en sú uppskrift að hatrömmum illdeilum með miðstýringu ríkisvaldsins á atvinnurétti fólksins í landinu sem hæstv. sjútvrh. hefur nú lagt fyrir hið háa Alþingi.

Herra forseti. Mig langar að óska hv. þm. Steinunni K. Pétursdóttur til hamingju með jómfrúrræðuna. Ég hef út af fyrir sig ýmislegt að athuga við forsögu málsins eins og hún var sett fram í ræðunni en ég ætla ekki að elta ólar við það hér. Mér finnst hins vegar mjög ánægjulegt að afstaða hv. þm. og flokks hennar kemur skýrt fram í ræðunni. Frjálslyndi flokkurinn styður ekki línuívilnun og vill fara aðrar leiðir. Mér er enn þá, eftir að hafa hlustað á tvo ræðumenn Samf., ekki ljós afstaða Samf. til málsins.

Virðuleg forseti. Efnislega er frv. sem við ræðum í meginatriðum tiltölulega einfalt. Þetta er tillaga um að koma á svokallaðri línuívilnun. Það er gert með þeim hætti sem nánar er kveðið á um í frumvarpstextanum sjálfum og felur í aðalatriðum í sér að sett er á línuívilnun sem nemur 16% umfram þann afla í þorski, ýsu og steinbít sem reiknast til aflamarks þeirra báta sem geta nýtt sér línuívilnun. Þetta er í raun ekki flókin útfærsla og er þess vegna tiltölulega einfalt að taka afstöðu til hennar. Frv. er í rökréttu samhengi og framhaldi af þeim tillögum sem samþykktar voru innan beggja stjórnarflokkanna, bæði Framsfl. og Sjálfstfl. Af því að talað hefur verið um að þetta hafi verið gert í panikástandi fyrir kosningar þá vil ég vekja athygli á því að hvað Sjálfstfl. áhærir --- ég man ekki dagsetningarnar varðandi Framsfl. en aðrir geta örugglega betur upplýst um það --- var þetta einfaldlega hluti af þeirri stefnumótun sem fer fram annað hvert ár á landsfundum Sjálfstfl. Þar kom þessi hugmynd upp og var þar samþykkt. Þessi stefnumótun var samþykkt á landsfundinum í fyrri hluta marsmánaðar og er þess vegna hluti af þeirri sjávarútvegsstefnu sem Sjálfstfl. fylgdi og lagði síðan áherslu á í kosningabaráttu sinni. Þetta rataði síðan inn í stjórnarsáttmála eins og margoft hefur komið fram. Síðan hefur það verið vikulegur atburður að menn hafa spurt: Hvenær kemur línuívilnunin? Ætlið þið að standa við þetta? Nú liggur það fyrir. Frv. er komið fram af hálfu hæstv. ríkisstjórnar þannig að það er búið að framfylgja þessu með eðlilegum og bærilegum hætti og það ætti þó a.m.k. að liggja fyrir. Þessi hugmynd gengur fyrst og fremst út á að skapa sterkari stöðu fyrir landsbyggðina og minni sjávarbyggðir. Þegar við skoðum fiskveiðistjórnarkerfið, sem hefur auðvitað verið mjög umdeilt, sést að menn hafa byggt inn í það ýmsa þætti til að treysta stöðu minni byggðarlaga. Ég þarf í sjálfu sér ekki að fara yfir það en af því að menn hafa sérstaklega rætt um byggðakvótana þá er hér gert ráð fyrir byggðakvótum í breyttri mynd og jafnframt línuívilnun. Hvort tveggja er viðleitni til að treysta stöðu byggðanna. Ég held að það sé mikill misskilningur sem menn hafa haldið fram upp á síðkastið að það sé vilji fyrir því að láta sem ekkert sé gagnvart byggðunum við sjávarsíðuna. Það er einfaldlega ekki þannig. Það þarf ekki annað en lesa stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar til að sjá að í sjávarútvegs\-kaflanum er einmitt litið til hagsmuna byggðanna. Þeir sem núna láta hæst og mótmæla hvað harðast hugmyndum um línuívilnun hefðu átt að lesa þetta ákvæði stjórnarsáttmálans til að gera sér grein fyrir því að þessi ríkisstjórn vill standa þannig að málum að komið sé til móts við hagsmuni og þarfir minni byggða, m.a. með hugmyndum um línuívilnun. Menn hafa líka verið að gera gys að því að þetta sé fornaldarleg hugsun og talað um línuívilnun til að halda úti dagróðrabátum sem beita línu í landi. Menn segja: Ætlið þið að krefjast þess að menn fari að handflaka eða krefjast þess að menn taki upp steinaldarvinnubrögð? Þetta er auðvitað fráleitt. Í þessu endurspeglast sá veruleiki sem blasir við í tugum verstöðva og minni byggðarlögum um allt land þar sem beitning í landi er snar þáttur í atvinnulífinu og mjög mikilvægur. Við erum einfaldlega að segja að við viljum ýta undir þennan hluta atvinnulífsins með þeim hætti sem hér er gert. Við teljum nauðsynlegt, til að treysta stöðu minni byggðarlaganna, að búa um málin eins og við gerum í þessu frv. Eins og ég sagði áðan höfum við beitt bæði byggðakvóta og ýmsum öðrum úrræðum. Menn hafa velt fyrir sér hvort með þessu frv. eigi að trappa út byggðakvótanum í staðinn fyrir línuívilnun. Það er ekki þannig. Það sjá menn auðvitað ef frv. er lesið. Hér er um að ræða tvo algerlega aðskilda hluti. Við erum að vísu að hverfa frá þeim byggðapottum sem áður voru en ég trúi ekki að það hafi verið það sem vakti fyrir mönnum sem vildu slík úrræði fyrir byggðirnar, að velja slíka byggðapotta. Það hefur aldrei komið fram, hvergi nokkurs staðar sem mér er kunnugt um. Það kæmi mér mikið á óvart ef einhver aðhylltist þau sjónarmið. Með þessu frv. er í fyrsta lagi komið á línuívilnun. Það er gert í tveimur áföngum, 1. febrúar nk. og síðan 1. september. Það er smám saman verið að eyða út þessum gömlu byggðapottum, þó þannig að menn hafi aðlögunartíma. Þeir sem eru háðastir þessu eiga því ekki að verða fyrir alvarlegum búsifjum fyrir þeirra hluta sakir. Síðan er gert ráð fyrir því og gerðar breytingar á 9. gr. laganna, sem að mínu mati eru til bóta vegna þess að þar er reynt að setja niður með miklu skilmerkilegri hætti hvernig menn ætla að hafa úrræðin, hvaða úrræði menn ætla að hafa til að bregðast við tilteknum aðstæðum sem eru nánar settar niður í textanum. Við vitum ekki nákvæmlega á þessari stundu hversu mikið, hve oft og hve viðurhlutamikið það verður, þurfi menn að grípa til þessara úrræða. Vonandi sem minnst. Vonandi verða sem fæst byggðarlög í þeim vanda. Við vitum hins vegar að þessar aðstæður eru fyrir hendi og kunna að verða fyrir hendi í byggðarlögum sem við vitum ekki í dag hver verða. Þess vegna þurfa þessi úrræði að vera svona. Annars vegar er um að ræða minni byggðarlög sem hafa lent í vanda vegna samdráttar í sjávarútvegi og eru háðar veiðum á bolfiski. Með öðrum orðum er greinilega tekið mið af byggðarlögum sem eru háð þessum veiðum, ekki eins og við höfum séð gerast, að byggðarlög sem eru hreint ekki háð þessum veiðum hafi fengið það sem menn kalla byggðakvóta. Fyrrverandi hv. þm. Svanfríður Jónasdóttir benti t.d. réttilega á veikleika í þeim byggðaúthlutunum sem hafa átt sér stað, að þær hafi á margan hátt verið ómarkvissar og farið til byggðarlaga sem áttu hreint ekkert erindi í þennan byggðapott. Þau voru einfaldlega að eyða áhrifum af honum fyrir þau byggðarlög sem þurftu virkilega á að halda. Einnig hefur verið rætt um byggðarlög sem urðu fyrir óvæntri skerðingu af heildaraflaheimildum fiskiskipa. Við þekkjum auðvitað um dæmi úr forsögunni þar sem þetta hefur gerst, að byggðarlög hafi hreinlega tæmst af veiðiheimildum og misst rétt til veiðanna. Við erum einfaldlega að setja þessar heimildir þarna inn. Ég vil t.d. vekja athygli á því að Samf., í hugmyndum sínum og frv. varðandi fiskveiðistjórn, gerði alltaf ráð fyrir úrræðum til byggðakvóta í þeirri hugsun, einfaldlega vegna þess að þeir vissu að uppboðskerfi þeirra gæti leitt til þess að einn góðan veðurdag gætu byggðarlög staðið uppi algerlega án veiðiréttar. Virðulegi forseti. Ég þarf ekki að hafa mjög mörg orð um þetta. Ég á von á að um þetta mál geti tekist allbærilegt samkomulag þrátt fyrir sérkennileg viðbrögð manna úr stjórnarandstöðunni sem hafa verið að hnýta í þetta frv. Það sýnir að fyrir stjórnarandstæðingum vakti fyrst og fremst að reyna að koma pólitískum hælkrók á ríkisstjórnina. Þeir hafa engan sérstakan áhuga á að rétta hlut þessara byggðarlaga með leiðum af þessu tagi. Þeir sögðu í Fréttablaðinu 5. desember, á föstudaginn var, að þeir vildu koma á línuívilnun. Því var lýst m.a. yfir af hv. þm. Jóhanni Ársælssyni að hann reiknaði með að Samf. styddi línuívilnunartillögur sem þá var verið að ræða um. Þær gengu í raun lengra. Síðan flutti hann loðna ræðu áðan þar sem ekki var hægt að finna nákvæmlega hvaða skoðun hann hefði. Ef eitthvað er að marka þau viðbrögð sem fram komu á fyrri stigum þessarar umræðu þá hlýtur að mega ætla að um þetta mál geti tekist sæmileg samstaða þrátt fyrir allt. Við ættum þess vegna að geta afgreitt frv. með bærilegum hætti á skömmum tíma. Ég held að það sé ákaflega mikilvægt. Það er gert ráð fyrir því að hluti þessarar tillögu komi til framkvæmda strax 1. febrúar og það er ljóst að ef það á að takast verður þetta mál að klárast fyrir jólin.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Einari Kristni Guðfinnssyni fyrir ágæta ræðu og hlýjan hug í garð minni sjávarbyggða. Í máli hæstv. sjútvrh. kom fram að þetta frv. beindist ekki að því að skerða byggðakvóta til að auka við línuívilnun eða koma á línuívilnun. Hann sagði að það ætti ekki heldur að minnka rétt dagabáta til að sækja sjó. Þess vegna spyr ég hv. þm. hvort hann væri ekki tilbúinn að leggjast á sveif með okkur í Frjálslynda flokknum við að það verði gert skýrt í lögunum að svo verði ekki, að sett verði gólf í dagakerfið, 23 daga gólf. Á fundi á Ísafirði kom fram að hv. þm. væri fylgjandi því að koma á gólfi. Er þá ekki rétt að þessi lög verði skýr? Þá getum við í Frjálsl. stutt þetta heils hugar, verði þetta ekki á kostnað byggðakvótans og dagabátanna.

Virðulegi forseti. Ég er ánægður með að hv. þm. hefur skilið það alveg rétt að hér er um að ræða tvö sjálfstæð mál, þ.e. annars vegar línuívilnunin og hins vegar þau úrræði sem kveðið er á um í 2. gr. þessa frv., vegna þess að borið hefur við upp á síðkastið að menn hafi verið að reyna að rugla þessu málum saman og reyna að gera lítið úr áhrifum línuívilnunarinnar. Hins vegar, eins og ég sagði áðan, þá sjáum við ekki alveg á þessari stundu hvernig menn ætla að nýta þær heimildir sem þarna er verið að opna á, það verður auðvitað að leiða dálítið af eðli máls. En aðalatriðið er að hv. þm. áttar sig alveg á því sem er kjarni málsins, að hér er um að ræða tvo aðskilda hluti og að ekki er verið að eyða út einu til þess að koma öðru fyrir. Varðandi dagakerfið þá er það alveg rétt að ég hef verið mikill áhugamaður um það að viðhalda dagakerfinu og tel að það skipti miklu máli að það sé gert. Við höfum verið að styrkja það heilmikið á undanförnum árum, m.a. með því að koma á klukkustundakerfinu, m.a. með því að búa til framsalsmöguleika, þannig að út af fyrir sig er það kerfi að mínu mati miklu sterkara núna en oft áður. Ég lýsti því yfir á fundinum á Ísafirði og get gert það aftur að ég vil standa að því að koma á gólfi í þessu kerfi. En ég lýsti því jafnframt yfir, og ég held að ég hafi gert það oftar en einu sinni og oftar en tvisvar og oftar en þrisvar eins og hv. þm. vonandi man, að til þess að það væri hægt þyrftum við jafnframt að setja á reglur um sóknartakmarkanir þessara báta. Það sem ég var m.a. að vísa til var sú vinna sem var unnin á síðasta vetri sem gekk út á það að um leið og menn færu í það að reyna að búa til samkomulag um gólf í dagana þá væri líka um leið gengið þannig frá því að þetta leiddi ekki til aukinnar sóknar bátanna. Við vitum að það sem hefur verið að gerast er að menn hafa verið að kaupa stærri vélar og stækka þessa báta og auka sóknargetu þeirra og það sjá auðvitað allir að það gengur ekki og ekki síst smábátasjómenn sem hafa líka hugleitt þetta mál mjög mikið. Menn verða að átta sig á því að slíkt kerfi mun að lokum sprengja sjálft sig innan frá og þess vegna er mjög mikilvægt að gengið sé frá þessum málum öllum í heild sinni. Það reyndist hins vegar, því miður, ekki tóm til þess áður en þetta frv. var lagt fram þannig að það er um tómt mál að tala að við ljúkum því fyrir áramót.

Frú forseti. Ástæðan fyrir því að ég spurði hv. þm. þessara spurninga var sú að þetta er ekki skýrt í frv. Það er gefið til kynna, og hv. þm. Jóhann Ársælsson skildi þetta á sömu lund og ég, að þessi línuívilnun væri að einhverju leyti á kostnað byggðakvótans. Það verður þá að koma skýrt fram í texta frv. að svo verði ekki. En varðandi það að þorskstofninum verði einhver hætta búin af stærri vélum í smábátum, þá ber þess að geta að í Færeyjum er jafnvel verið að hugsa um þetta og hann tók ekki illa í það, einn stórútgerðarmaður í Færeyjum, að gefa smábátaveiðina að miklu leyti frjálsa. Ein afleiðingin af kvótakerfinu er náttúrlega sú að fólk er farið að hugsa með röngum hætti um auðlegðina, að halda það að fiskur sem drepinn er við Vestmannaeyjar eigi að dragast frá kvóta á Bakkafirði er hrein og klár vitleysa. Það væri fróðlegt að heyra m.a. afstöðu hv. þm. hvort honum finnist það eðlilegt. Er ekki rétt að taka þetta kerfi til endurskoðunar eins og við frjálslyndir höfum ítrekað bent á? Það stenst ekkert líffræðilega að draga fisk sem er drepinn við Vestmannaeyjar frá kvóta t.d. á Austurlandi, á miðum þar. Þetta er bara þvæla. Menn verða að fara að horfast í augu við það að taka þetta kerfi í heild sinni til endurskoðunar. En ég vil að hv. þm. svari því skýrt: Er verið að skerða byggðakvótann eða er ekki verið að skerða byggðakvótann?

Virðulegi forseti. Fyrst út af spurningu hv. þm. þá vil ég segja það, eins og ég margoft hef tekið fram, að það liggur auðvitað fyrir og það stendur í þessum texta að það verði smám saman horfið frá þessum byggðapottum eins og þeir hafa verið. Við erum hins vegar að setja í lög,  Menn eru því einfaldlega að segja hér: Við þurfum að skilgreina þetta upp á nýtt. Við erum að setja niður önnur markmið, skýr markmið, og það er það sem er verið að gera í þessum lögum. Mér fannst, virðulegi forseti, að í fyrra andsvari sínu hefði hv. þm. skilið þetta en ég veit ekki hvort ég hef ruglað hann, en hann er greinilega farinn að misskilja þetta aftur núna við það að ég kom í þetta litla andsvar mitt. Varðandi dagakerfið þá hef ég margsagt það og get sagt það enn og aftur hér á þessum degi að ég tel að það sé algerlega um tómt mál að tala að við getum verið með sóknarstýrt kerfi nema stjórna um leið flotanum. Þess vegna hef ég verið mjög harður á því að samfara því að við erum að fara í endurskoðun á dagakerfinu sem slíku þá verðum við líka að hyggja að flotastýringunni og það var það sem menn voru að gera á síðasta vetri. Það vantaði ekki mikið upp á að menn næðu saman og ég hef þess vegna hvatt til þess að menn héldu áfram þeim viðræðum og reyndu að ná samkomulagi og sátt í því máli. En forsendan er sem sagt þessi: Það verður að vera flotastýring í þessu kerfi.

Hæstv. forseti. Hv. þm. sagði áðan að ég hefði haldið loðna ræðu. Mér fannst nú sumt í ræðu hans dálítið loðið og ég hefði gjarnan viljað að hv. þm. hefði farið yfir sumt af því sem virðist orka tvímælis í frv. og vera a.m.k. dálítið mikið öðruvísi en það sem við vorum að skoða í nefndinni frá hv. þm. Kristni H. Gunnarssyni. Ég vil fyrst segja að það að færa byggðapottana alla inn í 12 þúsund tonnin hjá ráðherranum þýðir að það er bókstaflega sagt í textanum að nota eigi afganginn af þeim 12 þúsund tonnum til þessara hluta. Nú spyr ég: Ef fiskifræðingar finna ekki meira af loðnu núna og það þarf að nota þann pott sem þarna er um að ræða til þess að bæta flotanum þar upp, eins og hefur verið gert áður, eða ef einhverjar aðrar tegundir hverfa, hvað þá? Hvað verður þá mikill afgangur? Halda menn að þetta sé ótæmandi pottur eða hvað? Síðan held ég að það verði að muna almennilega eftir því að það er ekkert um dagabátana í frv. ráðherrans. Svo langar mig til þess að hv. þm. fari yfir það hvort hann sé ánægður með þetta fyrirkomulag, að það skuli vera ólympískar veiðar hvað varðar þorskinn í línuveiðum, það eigi bara að blása til sóknar einn daginn og svo af annan daginn þegar potturinn er búinn í það og það skiptið. Síðan er eitt enn: Er hv. þm. ánægður með að það skuli einungis vera þeir sem beita með höndunum í landi en ekki þeir sem stokka upp þar sem notaðar eru beitningatrektir? Er ekki uppstokkun alveg jafngóð handavinna í landi og beitning? Hvað með tegundatilfærsluna? Ég vissi ekki betur en hv. þm. hefði staðið að því að reyna að losna við hana.

Virðulegi forseti. Hv. þm. spurði mig að því hvort ég væri ánægður með það fyrirkomulag sem er hérna varðandi þorskinn. Það er einfaldlega þannig eins og við vitum að þetta mál er á margan hátt vandasamt og um það er ágreiningur, m.a. í mínum flokki. Við verðum auðvitað að reyna að ná saman um þetta mál og við vitum það að áhyggjuefni ekki síst útgerðarmanna og sjómanna og þeirra sem hafa núna verið að mótmæla þessu fyrirkomulag, hefur lotið að þorskinum. Menn hafa haft áhyggjur af því að línuívilnunin leiddi til þess að þessir línubátar væru að taka til sín meira af þorski en menn gætu unað við. Ég hygg t.d. að forustumenn sjómannahreyfingarinnar, forustumenn LÍÚ, fólkið í Vestmannaeyjum sem hefur verið að mótmæla hér upp á síðkastið, hafi m.a. haft áhyggjur af þessu. Þess vegna var það viðleitni af hálfu ríkisstjórnarflokkanna til þess að koma til móts við þessar áhyggjur að setja inn þennan pott. Ég féllst á það og tók undir með það. Og ég held að það fyrirkomulag sem gert er ráð fyrir í frv., að skipta árinu niður í fjögur tímabil og setja potta inn í hvert tímabil í samræmi við veiðireynsluna árið á undan, sé fullkomlega viðunandi niðurstaða. Ég vil spyrja hv. þm.: Telur hann, í ljósi þess að hann hefur áður lýst yfir stuðningi við frv. sem ekki fól í sér þennan pott í þorskinum, að það sé úrslitaatriði um að hann geti hugsanlega ekki stutt þetta frv. sem hæstv. ráðherra hefur lagt fram að hann telur að það eigi ekki að vera nein takmörk fyrir því hvað menn geti teygt til sín í þorskinum í svona línuívilnun? Er það það sem hann telur að hafi fyrst og fremst misfarist í þeim breytingum sem eru á þessu frv. miðað við það frv. sem hann lýsti yfir sérstökum stuðningi við í blöðunum fyrir sína hönd og síns flokks? Það er mjög mikilvægt að það liggi fyrir. Er það kannski það sem hv. þm. segir núna að geri það að verkum að hann geti ekki stutt frv. eða að hann sé a.m.k. með vomur varðandi þetta frv., að hann telur að það hefði átt að hafa þetta opið hvað þorskinn áhrærir? Það væri gaman að heyra svar við því.

Hæst. forseti. Mér fannst þetta nú hálfloðin ræða, ég verð að segja það.  Hvað halda menn að gerist þarna? Það gerist ekkert annað en það að þeir sem ætla að nýta þetta munu hamast eins og þeir geta, róa í öllum veðrum og reyna að djöflast til þess að ná sem mestu út úr þessu. Auðvitað er þetta klúður og auðvitað er miklu skárra að hafa einhverja almenna reglu heldur en hluti eins og þetta. Svo spurði ég hv. þm. um ýmislegt annað sem hann ekki svaraði, m.a. hvort hann væri ánægður með það að ekki væru þarna inni veiðar með beitningatrektum, og það er auðvitað fjölmargt sem þyrfti að skoða. Hvað með tegundatilfærsluna? Ég veit ekki betur en hv. þm. hafi beitt sér gegn henni eða staðið fyrir því að losna við eða draga verulega úr tegundatilfærslunni. Hún er komin þarna inn aftur. Hvernig stendur á því? Er hv. þm. ángæður með það? Ég held að það sé kannski einhver von um það að farið verði yfir þetta í nefndinni og það hafði ég von um með fyrra málið sem um var rætt, að við gætum farið yfir það og fengið tækifæri til þess að hafa áhrif á heildarniðurstöðu í málinu. Það virðast vera minnkandi líkur á því þegar hér er komið stjfrv. En það skal þó á það reynt inni í nefndinni og hv. þm. er kannski tilbúinn til þess að setjast með okkur í stjórnarandstöðunni yfir möguleika á breytingum á þessu. Það væri ágætt að fá svör við því hér hvort það er svo eða hvort það eru bara samningar innan ríkisstjóranrinnar sem hér gilda eins og venjulega hefur verið.

Virðulegi forseti. Það er alveg rétt. Við höfum verið að gera breytingar í þá átt sem hv. þm. sagði varðandi tegundatilfærsluna og ég studdi það og hafði forustu um það á vissan hátt innan nefndarinnar þegar málið kom þangað inn og ég tel að þær breytingar hafi verið fyrir allra hluta sakir mjög skynsamlegar.  Hv. þm. fór aðeins yfir það sem hann hefur kallað ólympískar veiðar í þorski og felur það í sér að þarna er verið að opna á línuívilnun upp á 16% með þaki sem er þó gert með þeim hætti að það er skipt niður, eins og ég nefndi áðan, yfir árið. Hv. þm. virðist hafa mikið á móti þessu. Og af því að ég veit að hv. þm. getur ekki komið hér í annað andsvar, þá tel ég að hv. þm. sé með öðrum orðum að gefa til kynna að hann telji að það sé það sem er að þessu frv. Það sé það sem geri það að verkum að hann eigi erfiðara með að styðja þetta frv. en það frv. sem áður hafði verið rætt um í umræðunni. Þetta finnast mér dálítið mikil tíðindi vegna þess að ég tel sjálfur að þetta hafi verið viðleitni til þess að koma til móts við gagnrýni sem uppi er og uppi hefur verið. Þetta var ekki endilega mín tillaga en þetta var hins vegar niðurstaða til þess að koma til móts við ákveðna gagnrýni og ég stend við það.

Herra forseti. Hér erum við að ræða frv. sem beðið hefur verið eftir með óþreyju nokkuð lengi og fagnaðarefni að það er komið til umræðu í þingsölum. Ég vil byrja á að víkja að einum þætti í málinu sem ekki hefur komið til umræðu í dag en ég tel veigamikinn og eina af ástæðunum fyrir því að menn lögðu af stað út í þann leiðangur að tala fyrir ívilnun á línuveiðum. Það eru þau áhrif að veiðar á línu gefa af sér mjög gott hráefni. Menn veiða yfir höfuð tiltölulega gott hráefni og þegar það er bundið við það að menn komi daglega að landi stuðla þeir að því að fiskur sé veiddur með þeim hætti að hráefnið verði sem allra best. Það er sjálfstæður þáttur í málinu. Í öðru lagi stuðla menn að því að ná fiskinum úr hafinu með þeim hætti að veiðin dreifist eftir stofninum en sé ekki einbeitt að tiltekinni stærð eða tilteknir einstaklingar valdir úr stofninum. Það skiptir líka máli. Menn þekkja þá umræðu sem verið hefur hér undanfarna mánuði um hugsanleg áhrif á erfðir og stærð í fiski með því að beina veiði mjög stíft á stærstu einstaklingana. Ég hygg að það sé skynsamlegt að reyna að stuðla þannig að veiðunum að þær dreifist jafnt á stofninn, óháð stærð þannig að sem minnst áhrif á heildina verði af þeim. Í þriðja lagi eru umhverfisáhrif. Veiðarfæri á línu hafa ekki áhrif á umhverfið, hvorki botninn né annað, sem er auðvitað nauðsynlegur þáttur í umhverfi fyrir veiðunum því að það er það sem skapar aðstæðurnar fyrir fiskinn og þess vegna er hann á þeim stað þar sem hann er veiddur. Það er æskilegt að veiða úr hafinu fisk með veiðarfærum með þeim hætti að menn spilli sem minnst því umhverfi sem fiskurinn er í. Í fjórða lagi vil ég nefna að það skiptir líka máli að við erum að veiða með veiðarfærum þar sem fiskurinn í raun og veru bítur sig á, en ekki með veiðarfærum sem fiskurinn er fangaður í eins og stórvirkum flottrollum eða stórvirkum botntrollum sem ná að sópa saman öllum fiski yfir stórt svæði. Það eru minni líkur á að menn gangi nærri fiskstofninum með veiðum af þessu tagi heldur en t.d. með flotvörpu og stórvirkum botnvörpum. Öll þessi atriði skipta máli er lúta að fiskstofninum, vernd hans og umhverfinu. Ég held að menn megi ekki vanmeta þann þátt í þeirri ákvörðun að menn velja að stuðla að auknum veiðum á línu. Við skulum líka muna eftir því að veiðar á línu hafa aukist á undanförnum tveimur áratugum þannig að um 9% af þorskinum voru veidd á línu á sínum tíma en eru í dag um 20%. Það er auðvitað einhver ástæða fyrir því. Við sjáum t.d. að á síðustu árum hefur verið mikill vöxtur í veiði með stórum bátum og beitningarvélum og það er vegna þess að þessir bátar hafa veitt vel, veitt gott hráefni og veiðarnar verið hagkvæmar. Það hefur líka verið mikil þróun á þessu veiðarfæri. Línan þróast eins og önnur veiðarfæri og bæði gerð hennar og beita hefur breyst verulega á undanförnum árum þannig að menn ná betri árangri með því veiðarfæri en áður var. Ég vil undirstrika þennan þátt í málinu, umhverfisþáttinn, og það sem kalla má kannski fiskifræðilega þáttinn. Hann skiptir líka verulegu máli og stendur sem röksemd á bak við þessa leið. Hinn þátturinn sem skiptir auðvitað miklu máli og hefur mest verið ræddur í dag er byggðaþátturinn. Menn eru auðvitað að bregðast við ákveðnum aðstæðum sem koma upp víða um land vegna þess kerfis sem menn styðjast við. Það hefur verið mikil samþjöppun á veiðiheimildum á undanförnum árum, sérstaklega frá 1995--1996, þá hefur þróunin verið mjög hröð og það hefur leitt af sér miklar breytingar í atvinnumálum margra byggðarlaga vegna tilfærslu veiðiheimilda. Það má nefna mörg dæmi um það sem mönnum eru sjálfsagt í fersku minni, t.d. flutning á veiðiheimildum frá Sandgerði upp á Akranes, flutning á veiðiheimildum frá Ísafirði til Akureyrar, flutning á veiðiheimildum frá Bolungarvík til Grindavíkur eða frá Hólmavík til Akureyrar eða frá Raufarhöfn til Akureyrar og fleiri dæmi má nefna af þessum toga. Menn hafa verið að glíma við afleiðingarnar af þessari tilfærslu sem koma þá best fram í ástandinu í atvinnumálum á hverjum stað. Við þekkjum umræðuna í sumar um stöðu atvinnumála á Raufarhöfn og auðvitað var ástæðan sú að breytingar urðu á veiðiheimildum og staðsetningu þeirra. Við þekkjum dæmi víðar á Austurlandi, eins og t.d. á Breiðdalsvík þar sem menn hafa glímt við afleiðingarnar af þessari tilfærslu. Það er ekki hægt fyrir stjórnvöld eða stjórnmálaflokka að firra sig ábyrgð á þessari stöðu sem kemur upp vegna þess að menn hafa með lögum leyft þeim sem hafa veiðiheimildirnar undir höndum að flytja þær fram og til baka eftir því sem þeim þykir skynsamlegast á hverjum tíma. Afleiðingarnar koma fram hjá öðrum sem ekki eru útgerðarmenn, svo sem fólki sem vinnur í landi eða á sjó sem launþegar. Það hefur áhrif á atvinnu þess. Menn missa jafnvel atvinnuna og menn eru þá að reyna að bregðast við þessari stöðu með einhverjum úrræðum. Þau hafa að mörgu leyti verið fátækleg og mér finnst að menn hafi enn þá ekki komið fram með verulega kröftugt andsvar við þessari breytingu. Ef það er stefna stjórnvalda að stuðla að samþjöppuninni, vegna þess að hún sé í sjálfu sér æskileg fyrir þjóðarbúið í heild, verða menn líka að hafa stefnu til að bregðast við gagnvart því fólki sem samþjöppunin bitnar á. Það er ekki bara ávinningur af henni, það er líka tap og það fer ekki alltaf upp úr sama vasa og ávinningurinn lendir í. Mér finnst að menn eigi að halda áfram að ræða um þessi viðbrögð og finna betri úrræði í framtíðinni en menn hafa stuðst við hingað til. Umræðan um línuívilnun fyrir síðustu kosningar var auðvitað mikið til viðbrögð við þessari stöðu og hún var mjög sterk og áberandi í þeim byggðarlögum þar sem menn höfðu séð afleiðingarnar af samþjöppuninni. Þess vegna féll tillöguflutningurinn í góðan jarðveg, fólk sá í tillögunum og stefnu flokkanna sem hana báru fram úrræði sem var til þess fallið að styrkja atvinnulega stöðu þess á nýjan leik. Þess vegna eiga menn auðvitað að hrinda þessu sem allra fyrst í framkvæmd. Það má segja að menn séu þá með þrjú úrræði í dag til þess að bregðast við ókostum kerfisins sem við styðjumst við. Það eru í fyrsta lagi byggðakvótarnir sem menn hafa smám saman komið upp og eru núna um 5.300 tonn í þremur aðskildum pottum. Það eru í öðru lagi veiðar handfærabáta, svonefndra dagabáta, sem veiða milli 10 og 11 þús. tonn af þorski á ári og það er í þriðja lagi þessi leið, línuívilnun, sem skilar möguleikum á aukinni veiði án þess að menn þurfi þá beinlínis að kaupa veiðiheimildir til þess að geta stundað veiðarnar. Ef þessar tillögur ná fram að ganga hvað línuívilnun varðar í frv. tel ég að menn hafi efnt þau loforð sem þeir settu fram fyrir kosningarnar í öllum meginatriðum hvað þann þátt málsins varðar. Ég tel að menn þurfi að halda áfram að styrkja byggðakvótana, auka þá og setja skýrari reglur um ráðstöfun þeirra því að margt í framkvæmdinni hefur verið með þeim hætti að það er ekki til þess fallið að skapa sátt um að fara þá leið. Við þekkjum dæmi bæði frá úthlutun frá síðasta hausti og í desember sl. sem var gölluð að mörgu leyti. Og það nær engri átt að koma upp úrræðum eins og byggðakvóta og dreifa þeim síðan í smáum skömmtum um allt land, t.d. til verstöðva eins og Akureyrar sem hefur aukið hlut sinn í heildaraflamarki landsmanna á þessum tíma, kannski um 80--90%, og eru með um 16--17% af öllum veiðiheimildum landsmanna. Það er engin þörf fyrir byggðakvóta á þeim stað eða í Vestmannaeyjum þar sem eru milli 9 og 10% af veiðiheimildum landsmanna. Útdeilingar af þessum toga og fleiri dæmi skyld þessu hafa verið til þess fallin að skapa úlfúð um byggðakvótana. Þess vegna legg ég mikla áherslu á að menn setji skýrari reglur í löggjöfina um það hvernig eigi að ráðstafa þessum heimildum þannig að menn nái þeim markmiðum sem þeir ætla að ná með því að hafa þau fyrir hendi. Í þessu frv. er að hluta til gengið til móts við þessi sjónarmið mín. Ef menn bera saman núgildandi ákvæði í lögum um byggðakvóta og þau ákvæði sem verða í 9. gr. laganna, samkvæmt 2. gr. frv., eru þau nákvæmari. Það er vissulega spor í rétta átt en hins vegar eru mörg matsatriði eftir sem áður í frumvarpstextanum sem ég tel nauðsynlegt að við förum yfir í meðferð sjútvn. til þess að skýra það frekar og tryggja þá að menn séu samstiga í þeim markmiðum sem þeir vilja ná með því að fara þessa leið. Hvað varðar dagabátana er ekki tekið á þeim í þessu frv. enda má segja að línuívilnun og dagabátar séu ekki sama málið og engin nauðsyn að þau mál fari saman. Ég er á þeirri skoðun að það þurfi að gera það. Menn eru með sjálfvirka fækkun sóknareininga í dagakerfinu sem mun ganga af því kerfi dauðu ef ekki verður gripið í taumana. Það var lagt af stað með það fyrir fjórum árum þannig að það yrðu 23 dagar. Þeir eru nú orðnir 18 og ef við skoðum þann afla sem bátarnir hafa veitt á undanförnum árum sjáum við að það er að komast stöðugleiki í þessar veiðar. Á síðasta fiskveiðiári var veiði dagabáta um þúsund tonnum minni en á veiðiárinu þar á undan, þ.e. um 10 þús. tonn, og ég tel að við eigum að vinna að því að breyta löggjöfinni þannig að það verði stöðugleiki í þessu kerfi eins og öðrum hlutum kerfisins og miðist þá við það sem hefur verið að undanförnu. Til þess þarf að breyta þessu ákvæði, fella það út sem fækkar dögum sjálfvirkt og setja gólf í löggjöfina. Ég er reyndar á þeirri skoðun að það sé nauðsynlegt að ráðherra hafi heimild til þess að setja takmarkanir á vélarafl handfærabáta til að tryggja að hann geti gripið til ráðstafana ef honum sýnist á hverjum tíma sem sóknarkrafturinn sé að vaxa og veiðin þar af leiðandi í kjölfarið. Ég tel að við verðum að taka á þessu með dagabátana í vetur hvort sem við gerum það samhliða afgreiðslu þessa frv. eða síðar á þessu þingi. En ef við náum því fram sýnist mér að við gætum verið búin að ná sæmilegri lendingu í öllum þessum atriðum sem við ætlum að hafa sem úrræði meðan við styðjumst við kvótakerfið í þessari mynd, þ.e. handfæraveiðar, línuívilnun og byggðakvóta. Ég held að það séu möguleikar á því að menn nái sæmilegri niðurstöðu fyrir vorið í öllum þessum atriðum, og frv. er spor í rétta átt.

Forseti vill vekja athygli hv. þingmanns á því að þingflokksfundir eiga að hefjast eftir tvær mínútur. Þingmaðurinn á enn eftir sex og hálfa mínútu af ræðutíma sínum og tveir hv. þm. hafa óskað eftir að veita andsvar við ræðu hv. þm. þannig að ég þarf að biðja hv. þm. að fresta ræðu sinni. Hann getur gert það innan 2--3 mínútna ef hann vill finna hentugri stað í ræðu sinni eða núna ef hann vill.

Ég held að það sé ágætt að gera það núna.

Herra forseti. Það voru fáein atriði sem ég átti eftir að koma inn á þegar ég gerði hlé á ræðu minni vegna þingflokksfunda og vil því ljúka henni núna með fáeinum orðum. Ég hafði aðeins farið yfir þau úrræði sem menn hafa komið sér upp til þess að bregðast við aðstæðum í einstökum byggðarlögum, breytingum í atvinnumálum til hins verra vegna tilflutnings veiðiheimilda, sem mörg dæmi eru um vegna hinnar miklu samþjöppunar sem verið hefur hin síðustu ár. Það nýjasta í því er línuívilnun að hluti af rökstuðningi fyrir henni er af þessum toga. Ég vil vekja athygli á því hversu lítil áhrif línuívilnun hefur í heild sinni á sjávarútveginn. Í raun og veru hefur hún miklu minni áhrif en hin árlega ákvörðun um hámark á einstökum fiskstofnum, en þær ákvarðanir breytast frá ári til árs eins og t.d. með þorskinn og hafa miklu meiri efnahagsleg áhrif á stöðu einstakra fyrirtækja en þessi ákvörðun um línuívilnun. Í henni getur falist um 6 þús. tonna afli af ýsu, steinbít og þorski. Það er rétt liðlega 1% af aflaheimildum landsmanna og það er t.d. aðeins um 1 / 6 þeirra áhrifa sem urðu þegar dregið var úr þorskveiðum um 30 þús. tonn. Síðan þarf að gera samanburð á þessum áhrifum og t.d. breytingum á veiðum í ýsu um 20 þús. tonn og aukningu í þorski aftur um 30 þús. tonn. Línuívilnunin hefur því í raun og veru sáralítil áhrif á stöðu fyrirtækjanna sem eru í aflamarkskerfinu. Varðandi byggðakvótana sem ég tel að þurfi að skoða vandlega í nefnd, umfram það sem komið hefur fram hjá mér áður um það efni, vil ég vekja athygli á því að með því að leggja til að leggja niður ákveðna byggðakvóta samkvæmt ákvæði til bráðabirgða sem Byggðastofnun hefur haft, um 1.500 tonn, var sjö ára ákvæði og svo hins vegar 2.300 tonn inni í krókaaflamarksbátunum sem er í 9. gr., verða menn að gæta þess að breytingar verði ekki með þeim hætti að það raski þeim forsendum sem þeir sem hafa notið þessara úthlutana hafa gert ráð fyrir. Ég vil t.d. geta þess að þeir sem hafa fengið kvóta úr krókaaflamarkspottinum, ýsu og steinbít, máttu vænta þess eða a.m.k. töldu sig mega vænta þess við upphaflega úthlutun, þó að hún sé frá ári til árs, að um væri að ræða fimm ára ákvörðun og nú er aðeins liðinn helmingur þess tíma. Eins er með byggðakvótann hinn eldri, 1.500 tonn. Hann var sjö ára ákvæði til samræmis við annað ákvæði í lögunum um 3.000 tonna toll sem nú er orðinn varanlegur inni í 9. gr. og er ekki lagt til að verði lagður niður. Auðvitað hafa þeir staðir sem hafa fengið úthlutað kvóta úr þessu gert ráð fyrir því að geta notið þess í þennan tíma. Það verður að gæta þess að menn séu ekki að gera breytingar sem raska tilteknum forsendum byggðar á ákvörðunum þessara úthlutana. Ég vil svo, herra forseti, geta þess um 9. gr. að meginákvæði hennar er að hafa 12 þús. tonn af óslægðum botnfiski í þorskígildum til að bregðast við verulegum breytingum í aflamarki einstakra tegunda. Það er meginatriðið. Nú er lagt til að auk þess geti ráðherra ákveðið að eftirstöðvum aflaheimilda, með öðrum orðum að það að setja þessa byggðakvóta þarna inn geri það að verkum að þeir verða víkjandi á eftir hinu fyrra markmiði. Þess vegna er engin vissa fyrir því hversu mikið af 12 þús. tonnunum verði ráðstafað á hverju ári til þess að mæta breytingum í aflamarki á einstökum tegundum og hversu mikið verði eftir til þess að bregðast við því sem byggðakvóta er ætlað að mæta. Þarna er því um að ræða breytingar á stöðu sem ég held að við þurfum að skoða vandlega í meðförum nefndarinnar. Ég held að ég láti þessu lokið, herra forseti. Ég hef farið yfir helstu atriði frv. og legg áherslu á að frá sjónarhóli þeirra sem mjög er umhugað um að núverandi kerfi verði fyrir sem minnstum breytingum, ætti það að vera keppikefli þeirra að stuðla að því að úrræði eins og línuívilnun og byggðakvótar verði sem árangursríkust því að það stuðlar að friði um kerfið og er þeim í hag. Þess vegna er ég mjög undrandi á þeim ályktunum sem fram koma frá helstu hagsmunaaðilum fyrir óbreyttu kerfi því að það er eins og þeir líti svo á að þetta vegi eitthvað að þeirra hagsmunum þegar það gagnstæða er í raun niðurstaðan. Ég tel að það sem mundi fyrst og fremst skapa óöryggi um framtíðina hjá þeim sem starfa í núverandi fiskveiðistjórnarkerfi ef menn hafa ekki úrræði til að bregðast við aðstæðum sem víða koma upp og skapa helst úlfúð um kerfið. Mér finnst því vera mikil skammsýni fólgin í þeirri afstöðu sem við höfum mátt hlýða á frá hagsmunasamtökum eins og LÍÚ og helstu sjómannasamtökunum. Ég verð að segja, herra forseti, að ég átta mig ekki alveg á því hvað vakir fyrir þeim, sérstaklega í ljósi þess að þessi hagsmunasamtök höfðu ekkert við málið að athuga í aðdraganda síðustu alþingiskosninga. Þau fjölluðu um áherslur stjórnmálaflokkanna í sjávarútvegsmálum eins og eðlilegt er, en sögðu ekki eitt orð um línuívilnun. Það var því ekki hægt að skilja þögn þeirra um það mál öðruvísi en þeir styddu það. Þess vegna kemur það mér mjög á óvart hvernig hagsmunasamtök hafa brugðist við nú að afloknum kosningum.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson kom inn á það í seinni hluta ræðu sinnar að verið væri að skerða núverandi byggðakvóta alla vega í því formi sem þeir eru. Eins og frv. lítur nú út eru ákveðnir bátaflokkar úti og aflamarksbátarnir verða skertir og annað óréttlæti sem núv. frv. gengur út á. Ég vil því spyrja hv. þm. hvort hann óttist ekki að það verði allsherjardeila innan báta- og strandveiðiflotans ef ekki verður þarna nein breyting á. Bæði hvað varðar línuívilnunina eins og hún er, þessar beitningarreglur og þessi skipting á árið og aðrar slíkar reglur sem maður sér ekki að lúti beint að hinum vistvæna hluta veiðanna, ef það eru rök í málinu á sú takmörkun sem þarna er sett inn í sjálfu sér lítið skylt við það. Það verður einnig að horfa á stöðu dagabátana í þessu samhengi þó að þeir séu ekki hluti af frv. eins og það er lagt fram hér. Mun hv. þm., sem starfandi formaður sjútvn., beita sér fyrir því að málefni dagabátanna og krókaaflamarksbátanna verði tekin inn í umræðuna í sjútvn., að þeirra hlutur skerðist ekki sjálfkrafa vegna breytinga sem boðaðar eru í frv?

Herra forseti. Í fyrsta lagi varðandi málefni dagabátanna þá verður það mál rætt í nefndinni. Ég get fullvissað þingmanninn um að við munum gefa okkur tíma til að fara yfir það. Í öðru lagi varðandi skerðingu á byggðakvóta, hvort um hana sé að ræða í frv., þá er það ekki alveg ljóst. Það er ekki víst að svo sé, en vegna þess að það er ekki alveg ljóst var settur við það ákveðinn fyrirvari af hálfu míns þingflokks við yfirferð málsins og það verður skoðað í nefndinni. Ef við leggjum saman þau lagaákvæði sem á að fella brott og hafa að geyma sérstakar úthlutanir, þá eru það 1.500 tonn frá 1999 sem Byggðastofnun hefur ráðstafað, 2.300 tonn í krókaaflamarkskerfinu og síðan önnur 1.500 tonn sem eru inni í 9. gr. Ef við leggjum þetta saman þá eru þetta 5.300 tonn. Inni í 9. gr. eru 12.000 þorskígildistonn. Fyrst er ráðstafað til þess að mæta áföllum vegna aflabrests í einstökum tegundum og eftir því sem mig minnir, er ráðstafað í það núna innan við 6.000 tonnum, 5.700 ef ég man rétt, með fyrirvara. Miðað við það eru eftirstöðvarnar meiri eða svipaðar og það sem verið er að fella niður. Í sjálfu sér má því komast að þeirri niðurstöðu að þetta sé sambærilegt, a.m.k. miðað við síðustu tölur. Varðandi beitninguna er ýmislegt í þeirri framkvæmd sem við skoðum í nefndinni en ég vek athygli á því að það er dálítið velt fyrir sér túlkun og menn hljóta auðvitað að skoða málefni þeirra sem ekki beinlínis beita í landi heldur leggja línu með trekt. Það er ekki alveg ljóst af frumvarpstextanum hvort slíkir bátar falla undir regluna eða ekki. Það er eitthvað sem við hljótum að skoða.

Virðulegi forseti. Ég ítreka að það væri afar nauðsynlegt að þetta frv. kæmi á skiljanlegu mannamáli fram því menn eru að reyna að lesa í það. Reyndur þingmaður eins og hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson er að velta fyrir sér hvað standi í frumvarpstextanum. Það er náttúrlega alveg óþolandi að hæstv. sjútvrh. skuli vera með þetta svona óljóst. Það er heimild fyrir ákveðnu magni af byggðakvóta samanlagt þó að honum sé ekki öllum ráðstafað núna. Að bera saman tölur í frv. miðað við ráðstafaðan byggðakvóta er því ekki það sama og hver heimildin er nú, því mér sýnist fyrst og fremst verið að skerða heimildina. Er byggðakvótinn þá eðlilega nýttur í dag miðað við þær heimildir sem liggja fyrir? Í lokin: Telur hv. þm. að skilyrði stjórnarsáttmálans séu uppfyllt með því að auka byggðakvótann eins og stendur skýrum stöfum í stjórnarsáttmálanum að skuli gera?

Herra forseti. Það eru ekki skýr loforð um það í stjórnarsáttmálanum að auka byggðakvóta heldur er það tekið til athugunar hvort það skuli gert. Ég legg áherslu á það að þegar menn eru við þetta tækifæri að breyta lagaákvæðum um byggðakvóta að það leiði ekki til minnkunar. Það er alveg ljóst að það væri ekki í þeim anda sem stjórnarsáttmálinn er. Það þarf ekki að gera kröfu um það núna að byggðakvótinn verði aukinn eða það ákveðið hvort hann verði aukinn því að það er nóg eftir af kjörtímabilinu til þess að fara betur yfir það, ég teldi það því annað mál. Aðalatriðið er að við séum ekki að draga saman seglin í þessum efnum 

Hæstv. forseti. Mig langar að forvitnast um það hjá hv. þm. Kristni H. Gunnarssyni hvort hann sé sáttur við þessar breytingar, að demba öllum byggðakvótanum á 9. gr., inn í þau 12 þús. tonn sem þar eru og hann verði þar afgangsstærð. Þannig yrði það, samkvæmt þeim reglum sem þar gilda. Ef loðnuveiðarnar bregðast t.d. núna þá verður 9. gr. notuð til þess að bæta þar úr. Við vitum hvernig hörpudisksstofninn er og fleira getur komið til en þetta. Þannig er ekki á vísan að róa í þessu máli. Auk þess skal öllu vísað heim til ráðherrans og nú er allt í einu sá maður sem mest hefur talað gegn byggðakvóta, hæstv. sjútvrh., að verða byggðakvótamálaráðherra ríkisstjórnarinnar. Mér finnast það heldur skrýtin skipti. Síðan langar mig að heyra frá hv. þm. hvernig honum líst á ákvæðin um þorskinn, að þarna skuli vera ólympískar veiðar á þorskinum. Ég sé ekki annað en það verði hið versta fyrirbrigði eigi að standa þannig að málum. Í þriðja lagi langar mig að segja um skerðingu krókaaflabátanna að mér finnst ekki ásættanlegt að menn komi núna, þegar menn hafa gert ráð fyrir þessu og þetta verið í lögum, og kasti þessu út. Ég átta mig ekki nákvæmlega á því með hvaða hætti það kemur út fyrir þau byggðarlög sem þar eiga hlut að máli.

Herra forseti. Ég tel að það geti alveg rúmast að hafa öll ákvæði um byggðakvóta innan sömu greinarinnar. Það er að sumu leyti framför í því að setja þau inn í 9. gr. í stað þess að hafa þau í bráðabirgðaákvæðum, þá eru þau ákvæði orðin miklu varanlegri. Það er í sjálfu sér ekkert við það að athuga að færa ákvæðin inn í 9. gr. Það sem ég legg áherslu á er að við þessu breytingu gæti menn þess að ekki sé verið að minnka þá kvóta sem við höfum haft þannig að breytingin sé ekki til þess að draga saman seglin í þessum efnum. Ég legg líka áherslu á að við gætum þess við þessa breytingu að raska ekki högum í einstökum byggðarlögum sem hafa treyst mjög á byggðakvóta. Ég get nefnt staði eins og Breiðdalsvík, Bíldudal eða Þingeyri. Þó að menn viti að byggðakvóta sé ekki úthlutað nema til takmarkaðs tíma, fimm ára, eins og þarna var, ég get nefnt Hofsós og fleiri staði, þá verðum við að gæta þess að kippa ekki fótunum undan því atvinnulífi sem er á þessum stöðum. Menn verða að geta gengið út frá því sem vísu að þeir geti búið við svipaðar aðstæður áfram og verið hafa, a.m.k. getur það ekki verið markmið breytinganna að slá undan mönnum fæturna í þessum veiku byggðarlögum. Hvað varðar ákvæðið um þorskinn þá verð ég að viðurkenna að ég hefði talið betra að hafa ekki hámarksákvæði og að þetta væri bara eins og í ýsunni og steinbítnum. Það er hlutur sem við munum ræða en í svona máli eru auðvitað mörg sjónarmið. Menn þurfa að ná sameiginlegri niðurstöðu þannig að oft er sameiginleg niðurstaða öðruvísi en maður gæti hugsað sér. Ég mun a.m.k. fylgja því eftir í gegnum þingið að þetta ákvæði nái fram að ganga, fremur en að ekkert ákvæði geri það.

Hv. þm. gleypti nú greinilega öngulinn. Hann vildi þetta frekar en ekkert. Hv. þm. sagði að það væri að sumu leyti framför að fara með þetta inn í 9. gr. Ég vil bara benda á að grunnur 9. gr. er þannig að ef eitthvað verulegt kemur upp á hvað varðar veiðar úr einstökum tegundum þá geta allar aflaheimildir í 9. gr. bara gufað upp. Þá eru menn ekki vel staddir með þá hluti sem þarna eru. Síðan langaði mig til þess að spyrja um þessa tegundatilfærslu. Mér finnst undarlegt að sá draugur skuli dúkka upp í þessu máli. Er hv. þm. sáttur við að menn fari aftur að auka þar við?

Ég tek alveg undir það hjá hv. þm., og á því vakti ég athygli í minni ræðu, að eins og 9. gr. er og gert er ráð fyrir að hún verði eftir breytinguna er meginþunginn á að bregðast við samdrætti í afla einstakra tegunda. Þess vegna lagði ég áherslu á að við skoðuðum þetta mál með því hugarfari að draga ekki saman það magn sem ætlað er til byggðakvótaaðgerða. Það verður auðvitað að tryggja að þar sé ekki verið að draga saman seglin. Hvað varðar tegundatilfærsluna þá hef ég ekki skoðað það nægilega mikið til að ég geti gefið afdráttarlaust álit á því. Við munum skoða það í nefndinni. Ég vonast til að við getum sameinast um að gera það vandlega og tryggja að þar verði engar þær breytingar sem ekki eru æskilegar.

Virðulegi forseti. Ég tók eftir því í ræðu hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar að hann vék ekki að þeirri staðreynd að línuívilnunin í frv. hæstv. sjútvrh. Árna M. Mathiesens nær ekki til línubáta sem róa með svokallaða trekt. Okkur er kunnugt um að línutrillur sem róa með trekt skapa jafnmikla atvinnu í landi og bátar þar sem beitt er í landi, balarnir. Því spyr ég hv. þm. Kristin H. Gunnarsson: Er hér um yfirsjón að ræða við frumvarpsgerðina þar sem þetta hreinlega gleymdist? Ef ekki, hver er þá ástæðan fyrir því að frv. nær ekki til trektarbátanna?

Herra forseti. Ég skal svo sem ekki segja hvað fyrir mönnum vakti þegar þeir sömdu frv. Ég kom ekki að því. En frumvarpstextinn er svohljóðandi, með leyfi forseta: ,,Dagróðrabátur telst bátur sem kemur til hafnar til löndunar innan 24 klukkustunda frá því að hann heldur til veiða úr höfn þeirri þar sem línan var tekin um borð.`` Mér finnst ekki alveg ljóst hvort þetta rúmar þá báta sem gera út með svokallaðri trekt eða ekki. Það er nokkuð sem við verðum að ræða og kynna okkur í nefndinni og fara yfir með ráðuneytinu. En ég vek athygli á því að samþykktir flokkanna sem standa að því að leggja málið fram eru annars vegar hjá Sjálfstfl. þannig að línuívilnun nái til dagróðrabáta og hins vegar hjá Framsfl., að hún nái hún til báta sem róa með línu sem beitt er í landi eða stokkuð upp þar. Ef við því skiljum þennan texta þannig að þetta nái ekki til báta með trekt þá er frumvarpstextinn þrengri en báðar samþykktirnar. Ég tel að það vaki varla fyrir mönnum þannig að mér finnst líklegt að textinn eigi að skiljast þannig að hann rúmi þá báta sem róa með trekt. En við munum ganga úr skugga um þetta í nefndarstarfinu.

Virðulegi forseti. Ég get ekki betur séð í umræddu frv. en að í b-lið 3. gr. þess sé talað um línuveiðar dagróðrabáta sem beita línu í landi. Með öðrum orðum stendur hér skýrt í þessu frv. að einungis sé átt við báta þar sem línan er beitt í landi. Það fer ekkert á milli mála. Því þætti mér afskaplega vænt um það ef hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson gæti svarað mér því af hverju hæstv. sjútvrh. kemur fram með frv. sem einungis tekur til dagróðrabáta sem stunda veiðar á línu sem beitt er í landi.

Virðulegi forseti. Hér er til umræðu frv. sjútvrh. á þskj. 594, um breytingar á lögum nr. 38 frá 15. maí 1990, um stjórn fiskveiða, með síðari breytingum. Þetta er í raun annað frv. sem hæstv. sjútvrh. leggur nú fram um breytingar á þessum sömu lögum. Frumvarpið hefur verið kynnt sem svokallað línuívilnunarfrumvarp en línuívilnun, til hluta dagróðrabáta, er einungis lítill hluti af efni frv. Ég tók eftir því að hæstv. sjútvrh. kynnti málið í framsögu sinni þannig að meginhluti frv. væri línuívilnun. En þegar maður fer yfir þetta og les frv. eins og það liggur fyrir er línuívilnun varla meginhluti frv. Það hefur verið mikið rætt um línuívilnun frá því að stjórnarflokkarnir lögðu á hana áherslu og lofuðu henni í kosningum í vor. Þó að þingið hafi staðið vel á þriðja mánuð þá hefur ekkert bólað á efndum þessa kosningaloforðs fyrr en nú. Það er kunnara en frá þurfi að segja að hæstv. sjútvrh. hefur ekki verið fylgjandi ívilnun til dagróðrabáta með línu og í raun dregið lappirnar í að efna þetta kosningaloforð sem margir halda þó fram að hafi fleytt stjórnarflokkunum áfram til stjórnarsetu að afloknum síðustu kosningum. Öll munum við viðtöl við hæstv. ráðherra þar sem hann hefur sagt að ekkert liggi á að efna þetta kosningaloforð og við mættum vænta frv. um málið á næsta ári. Það er reyndar undarlegt með flest kosningaloforða stjórnarflokkanna. Það virðist frekar regla en undantekning að efna þau ekki. Menn draga alla vega lappirnar við að efna þau. Nægir þar að nefna samninginn við öryrkjana, lækkun skatta og Héðinsfjarðargöng, svo eitthvað sé nefnt. Nú er loks komið fram frv., eftir að hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson, sitjandi formaður sjútvn., lagði fram brtt. við frv. um Verkefnasjóð sjávarútvegsins, sem ráðherra setti fram fyrir nokkru og ég ræddi um áðan. Það er pínlegt að horfa á hæstv. ráðherra halda því fram að tillögur þingmannsins um tilhögun á línuívilnun í sjútvn. hafi ekkert að segja eða gera með frv. sem nú kemur frá ráðherra. Allir sem fylgst hafa með málinu vita að eftir að hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson lagði fram tillögur sínar og ýmsir stjórnarliðar lýstu við þær stuðningi eða jákvæðu hugarfari var ekki um annað að ræða fyrir hæstv. ráðherra en að kasta fram frv. í talsvert breyttri mynd frá tillögum þingmannsins um sama efni. Frumvarp ráðherrans fjallar, eins og áður sagði, að hluta um línuívilnun en ekki síður um svokallaðan byggðakvóta og tegundatilfærslu í kvóta. Ég minnist þess ekki að frambjóðendur stjórnarflokkanna hafi í kosningabaráttunni spyrt saman loforð sín um línuívilnun og byggðakvóta. Því kemur á óvart að sjá þessi óskyldu atriði spyrt saman í frv. ráðherrans en er þó í anda þess sem hann hefur sagt eftir kosningar. Ég held að öllum sem fylgst hafa með málinu sé ljóst að hæstv. sjútvrh. leggur fram frv. í einhvers konar nauðvörn gagnvart þeim tillögum sem hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson lagði fram í sjútvn. Kjósendur hljóta að sjá þetta, þeir eru ekki fávitar og það eru hv. þm. ekki heldur. Það er þó talsvert mikill munur á tillögunum sem hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson lagði fram í sjútvn. og frv. hæstv. sjútvrh. Hér hefur ekki verið spurt um leynisamkomulag sem talað hefur verið um í fjölmiðlum varðandi ísprósentu, að ástæðan fyrir því að talað er um 16% línuívilnun núna en ekki 20% sé að einhvers konar samkomulag sé í gangi sem ekki sé búið að segja frá um að ísprósenta í afla sem landað er af dagróðrabátum megi fara úr 3% í 7% og þannig sjái menn fyrir sér að einhvern veginn verði þessi ívilnun meiri. En lítum aðeins á efnisatriði frv. Hér leggur hæstv. ráðherra í raun til enn einar sértæku aðgerðirnar í úthlutun aflaheimilda úr okkar sameiginlegu auðlind. Tillögur hans ganga klárt og kvitt út á það að taka frá aflaheimildir til að mæta þeirri ívilnun sem hann leggur til og minnka þannig þann pott sem eftir verður til almennrar úthlutunar eins og núverandi lög um stjórn fiskveiða gera ráð fyrir. Það er nokkuð erfitt að sjá hvernig tillögur ráðherrans nú samræmast þeim málflutningi sem hann og helstu stuðningsmenn núverandi kvótakerfis hafa haft uppi um að leikreglur verði að vera skýrar, það sama eigi að gilda fyrir alla og ekki megi hræra í kerfinu með sífelldum breytingum á lagaramma sem unnið væri eftir. Og höfum í huga að fram eru komin tvö frv. til breytinga á lögum um stjórn fiskveiða á þessum tæpu þremur mánuðum sem þing hefur setið eftir kosningar. Í raun er þetta ekkert nýtt. Fiskveiðistjórnarkerfið tekur sífelldum breytingum. Það er sífellt verið að plástra og bæta þannig að í raun er þetta farið að minna mann á sjóstakk sem er bæði rifinn og götóttur og reynt að tjasla saman með garni eða líma bætur yfir það versta en þeim sem í honum er og er á sjónum líður bölvanlega í honum vegna þess að hann er illa blautur og stakkurinn nær ekki að sinna því hlutverki sem hann er gerður fyrir. 2. gr. í frv. eins og það liggur fyrir, byggðakvóti. Hann dúkkar allt í einu upp í frv. um línuívilnun. Maður veltir fyrir sér hvort hæstv. ráðherra hafi hugsað sem svo þegar hann sat niðri í ráðuneyti og sá fram á að hann yrði að leggja fram frv. um línuívilnun að kannski væri eins gott að henda þessu fram með byggðakvótann líka. Byggðakvótinn færi væntanlega í taugarnar á framsóknarmönnum og það væri kannski rétt bara að henda honum þarna inn líka og sjá til hvernig færi ef honum væri blandað saman við þessa línuívilnun sem hæstv. ráðherra hefur ekki verið hrifinn af frá því að hún var samþykkt á landsfundi Sjálfstfl. Samkvæmt þeim lögum sem í gildi eru hefur ráðherra 12 þús. tonn af óslægðum botnfiski í þorskígildum talið til að mæta sérstökum áföllum. Þetta er í 9. gr. laganna og nú er verið að leggja til að innan þessara 12 þús. tonna verði allur byggðakvótinn. Þetta hefur verið þannig að af 12 þús. þorskígildistonnum hafa 1.500 tonn verið eyrnamerkt til að úthluta í samráði við Byggðastofnun til stuðnings byggðum sem hafa lent í vanda vegna samdráttar í sjávarútvegi, eins og það er orðað. Frv. hæstv. sjútvrh. breytir þessu með þeim hætti að hann má nota allt það sem ekki verður notað af 12 þús. tonna ígildunum til að mæta verulegum breytingum á aflamarki einstakra tegunda til stuðnings byggðum í vandræðum. Heimildin er því útvíkkuð talsvert og einnig gerð breyting á þeim ástæðum sem kallað geta á úthlutun. Ég tók eftir því að hæstv. ráðherra sagði í framsögu sinni að eftir af þessum 12 þús. tonnum nú fyrir þetta fiskveiðiár væru 6.200 tonn. Það vekur athygli mína að lögin taka að mestu leyti gildi 1. september á næsta ári og því er ekki óeðlilegt að spurt sé, úr því að 6.200 tonn eru eftir af þessum 12 þús. tonnum og hefur ekki verið úthlutað til þess sem lögin hafa heimilað hingað til, hvort hæstv. ráðherra hafi hugsað sér að taka þess 6.200 tonn, eða hluta af þeim, og deila út á þessu fiskveiðiári eða hvort þau bíði fram til 1. september, jafnvel verði ekki hróflað við þeim og þau verði eftir þegar fiskveiðiárinu lýkur. Í frv. ráðherra segir, með leyfi forseta, að ráðherra geti ,,ákveðið að eftirstöðvum aflaheimilda, sem ráðherra hefur til ráðstöfunar skv. 1. málsl., eða hluta þeirra, verði ráðstafað í samráði við Byggðastofnun til stuðnings byggðarlögum þannig: a. Til minni byggðarlaga sem lent hafa í vanda vegna samdráttar í sjávarútvegi og háð eru veiðum á bolfiski. b. Til byggðarlaga sem orðið hafa fyrir óvæntri skerðingu á heildaraflaheimildum fiskiskipa sem gerð hafa verið út og landað hafa afla í viðkomandi byggðarlögum og sem veruleg áhrif hefur haft á atvinnuástand í byggðarlögunum.`` Nú veltir maður fyrir sér, virðulegi forseti, hvort þetta orðalag sé nægilega skýrt í frv. eins og það liggur fyrir. Við vitum öll hvernig svokölluðum ráðherrakvóta hefur verið deilt út um landið. Ég þarf ekki að fara lengra en í Vatnsleysustrandarhrepp þar sem ég bý, sveitarfélag sem að mestu leyti uppfyllir þau skilyrði sem sett voru fyrir því að fá hluta af þessum kvóta en vegna þess að Vatnsleysustrandarhreppur er utan byggðakorts Evrópusambandsins kemur hann ekki til greina og fær ekki úthlutað. Nú vill svo til að Gerðahreppur og Sandgerði eru líka á þessu sama svæði og eru þar af leiðandi utan þessa byggðakorts Evrópusambandsins en þrátt fyrir það fá þau byggðakvóta. Þegar spurt hefur verið eftir hefur ekki verið neitt um svör. Annars vegar er byggðakortið notað til að segja að þrátt fyrir að sveitarfélagið, eða útgerðir þar, uppfylli skilyrði fá þau ekki byggðakvóta og hins vegar er sagt að byggðakortið skipti engu máli úr því að ,,mér finnst`` þessi sveitarfélög þurfa á byggðakvóta að halda. Ég ætla ekki að eyða löngum tíma í tegundatilfærsluna. Hér er verið að rýmka þær heimildir til tegundatilfærslu innan tegunda talsvert frá því sem verið hefur. Ég held að ég hafi skilið hæstv. ráðherra rétt þegar hann sagði að þetta gæti þó aldrei orðið meira en 5%, eins og stendur í lögunum í dag um heildartilfærslu, en það mætti vaxa úr 2% innan tegundar eins og það er núna upp í þá 5% eins og það er fyrir allar tegundir í samsettum kvóta. Ég hef reyndar aldrei skilið, frekar en hv. þm. Jóhann Ársælsson, hvernig í ósköpunum það getur verið í lagi í því kerfi sem við búum við að veiða eina fisktegund og setja til þess kvóta af annarri fisktegund. Okkur hefur verið sagt að þessi vísindi sem fiskveiðistjórnarkerfi okkar byggir á séu þó það nákvæm að það skipti máli hvort það séu þúsund tonn til eða frá í tegund. Þess vegna getur maður ómögulega skilið, eins og núna þegar nóg er til af ýsukvóta, að það megi breyta honum í talsvert stórum stíl, og í meiri stíl en áður, yfir í karfa, yfir í steinbít eða yfir í aðrar tegundir þar sem kvóti dugir ekki fyrir þeirri veiði sem menn sjá fram á. Síðan komum við að 3. gr. Þá erum við loksins komin að svokallaðri línuívilnun. Hæstv. ráðherra gerir ráð fyrir því í frv. sínu að dagróðrabátar sem beita línu í landi og landa afla innan 24 klukkustunda frá upphafi veiðiferðar megi landa 16% umfram þann afla í þorski, ýsu og steinbít sem reiknast til aflamarks þeirra. Vegna þeirrar spurningar sem kom fram áðan frá hv. þm. Gunnari Örlygssyni varðandi 3. gr. frv., hvort það eigi eingöngu við um báta sem beita línu í landi, sé ég ekki betur en það standi skýrum stöfum í frv. og óska eftir því að hæstv. ráðherra svari okkur því hvort það sé ekki réttur skilningur að hér sé eingöngu verið að tala um báta sem beita línu í landi og fara með balana þannig um borð en ekki um trektarbáta sem svo eru kallaðir. Í þessu frv. er sett þak á þorskinn þannig að til þessarar línuívilnunar er ráðstafað 3.375 lestum af óslægðum þorski. Það er rétt að vekja athygli á því að leiguverðmæti þessa afla á kvótaleigumarkaði --- ég leitaði mér upplýsinga um það í morgun --- eru um 405 millj. kr., þ.e. rétturinn bara til að sækja þessi kíló af þorski einu sinni úr hafinu. Varanlegt verðmæti þessara tonna sem þarna um ræðir er rúmir 4 milljarðar kr. Við erum ekkert að tala um litla hagsmuni þar sem eru 3.375 tonn af þorski. Þetta eru miklar fjárupphæðir sem hæstv. ráðherra gerir tillögu um að notaðar verði til sértækra aðgerða til styrktar einu takmörkuðu formi útgerðar. Lái mér hver sem vill þó að ég standi hér undrandi eftir að hafa hlustað á messur um að ekki megi vera með mikið af sértækum aðgerðum eða hygla einum útgerðarmanni eða bátaformi umfram annað. Það er ekki gert ráð fyrir því að þak sé sett á tonnafjölda í ýsu og steinbít en ráðherra heldur þó þeim möguleika opnum í frv. sínu. Það er því svolítið erfitt að leggja heildarmat á verðmæti þeirra aflaheimilda sem hér um ræðir en vænta má að þetta leiguverðmæti sé vart undir 600 millj. kr. á ári, eins og það liggur fyrir í frv. ráðherrans. Það er í raun sá árlegi styrkur sem ráðherra leggur til að þeir línubátar fái sem beita í landi og stunda dagróðra. Þá erum við bara að tala um línubátana sem beita línuna í landi en ekki trektarbátana. Síðan hefur komið fram í umræðunni og það er alveg rétt, virðulegi forseti, að frv. gerir ráð fyrir að skipta árinu í fjögur tímabil, skipta ívilnun í þorski á þessi tímabil í ljósi reynslunnar. Það er alveg ljóst að það fyrirkomulag sem þarna er lagt til mun leiða til keppnisveiða. Allir sem vettlingi geta valdið og fallið geta að reglu ráðherra munu hefja kapphlaup um þau verðmæti sem þarna eru í boði. 405 millj. í leigu á kvóta eru ekkert litlir peningar. Það er ekki nema eðlilegt að þetta gerist því að það er akkúrat það sem hæstv. ráðherra er að bjóða upp á. Eigendur og útgerðarmenn stærri báta munu skoða í fullri alvöru hvort vænlegt geti verið að taka þátt í þessu kapphlaupi og því mun reynslan aftur í tímann hafa lítið að segja um hvernig þessum veiðum verður háttað ef frv. hæstv. ráðherra verður að lögum. Ég hugsa til þess með talsverðum kvíða ef raunin verður sú að þetta verði kapphlaup milli stærri og smærri báta, sérstaklega í skammdeginu þegar allra veðra er von. Ég skil satt að segja ekki hvernig ráðherranum dettur í hug að ætla að bjóða upp á þetta form af ólympískum veiðum eins og útgerðarmenn hafa kallað það svo oft þegar talað er um einhvers konar sókn. Það er í algjörri andstöðu við allt það sem hæstv. ráðherra hefur sagt áður um stjórn fiskveiða. Varðandi 4. gr. er ráðherrann að leggja til að svokallaður byggðastofnunarkvóti verði lagður af á tveimur árum, minnki fyrst um helming og eyðist síðan alveg út. Línuívilnun sem lögð er til í frv. á síðan að taka gildi 1. september á næsta ári í þorski, en í ýsu og steinbít þann 1. febrúar. Ég lýsi satt að segja undrun minni á því ef ráðherra ætlar þinginu að afgreiða þetta mál á örfáum dögum, eins og mér sýnist raunin. Þetta mál hlýtur að vera stærra og vandasamara en svo að hægt sé að skófla því í gegnum þingið með þeim hætti sem í stefnir og væri í raun öllum sem mundu afgreiða það þannig til vansa. Málið fer nú til sjútvn. þar sem ég vona að það fái vandaða málsmeðferð. En ég sé ekki betur en að hér séu í raun lögin öll um stjórn fiskveiða undir þegar málið kemur til kasta sjútvn. Hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson hefur gefið upp boltann með það með brtt. sinni við frv. um breytingu á stjórn fiskveiða sem varðaði Verkefnasjóð sjávarútvegsins. Ég get því engan veginn útilokað það þegar málið gengur til sjútvn. að fram komi brtt. við fleiri greinar í þessum lögum en hér er lagt til. Miðað við hvernig þetta mál hefur gengið fyrir sig hlýtur að vera bæði eðlilegt og sjálfsagt að menn noti tækifærið fyrst búið er að opna lögin um stjórn fiskveiða og skoði hvort ekki sé með einum eða öðrum hætti hægt að gera þau sanngjarnari, réttlátari og þannig úr garði að þau mismuni ekki íbúum á Íslandi eftir því hvort þeir voru í útgerð á ákveðnu tímabili, hvort þeir hafi átt feður sem voru í útgerð á ákveðnu tímabili eða af öðrum undarlegum ástæðum.

Herra forseti. Hv. þm. beindi til mín tveimur spurningum. Önnur var um hvort ég hygðist ráðstafa því sem hann kallaði óráðstafaðan hluta af 12 þús. tonnunum í 9. gr. laganna á þessu fiskveiðiári. Því er til að svara að því sem ekki var notað vegna fyrirsjáanlegs aflasamdráttar var úthlutað á önnur skip eftir aflahlutdeild þeirra. Því sem eftir var hefur þegar verið ráðstafað á þessu fiskveiðiári. Síðan spurði hann hvort ívilnunin tæki einungis til báta sem beittu í landi. Því er til að svara: Já, þetta tekur einungis til dagróðrabáta sem beita í landi og taka línuna beitta um borð. Nokkrar mismunandi aðferðir eru notaðar við að beita úti á sjó og er ekki um það að ræða að ívilnunin gildi um þær aðferðir. Það kom mér svolítið á óvart í ræðu hv. þm. hversu gagnrýninn hann var á tegundatilfærsluna. Eitt af því sem talið hefur verið skipta máli í fiskveiðistjórnarkerfi eins og við erum með er að fyrir hendi sé tiltekinn sveigjanleiki. Þetta er eitt af þeim atriðum sem ég tel að skipti máli. Það hefur verið skýrt hvers vegna það er inni í frv. en hv. þm. og reyndar fleiri þingmenn hafa kosið að líta fram hjá því, þ.e. varðandi keiluna og lönguna. Enn einn hv. þm. Samf. hefur komið hér í ræðustól og ég er enn ekki algjörlega viss um afstöðu Samf. í málinu. Ég verð að segja það, herra forseti.

Virðulegi forseti. Í tilefni af síðustu ummælum hæstv. sjútvrh. þá vill þannig til að í síðustu viku þegar þingmenn Sjálfstfl. voru spurðir að því hvort þeir væru fylgjandi línu\-ívilnun þá gat enginn þeirra svarað. Það var vegna þess að fram var komin hugmynd frá hv. þm. Kristni H. Gunnarssyni um línuívilnun. Þeir gátu ekki svarað því, ekki einu sinni hv. þm. Einar K. Guðfinnsson. 
             Núna þegar þeir eru spurðir að því hvort þeir séu fylgjandi línuívilnun þá svara þeir nánast allir sem einn að þeir séu það, eftir að frv. ráðherrans kom fram. Það virðist því gerast í fleiri flokkum en Samf. að menn velti fyrir sér hvort þeir styðji línuívilnun eða ekki.

Þið eruð sem sagt að velta þessu fyrir ykkur.

Varðandi 6.200 tonnin sem ráðherra talaði um að ekki hefðu farið til skipa sem misst hefðu aflahlutdeild og væri búið að úthluta nú á önnur skip þá hlýtur maður að velta fyrir sér: Þegar byggðakvótinn er kominn inn í þessi 12 þús. tonn, verður þá eitthvert þak á honum? Ef til þess kemur að verulegur aflabrestur verði t.d. í kolmunna og þarf að úthluta einhverju af þessum 12 þús. tonnum, gengur það þá á byggðakvótann þannig að hann geti í sjálfu sér orðið enginn? Eða á hinn veginn: Ef ekki þarf að úthluta mikið úr þessum 12 þús. tonnum, verður þá hægt að úthluta 6 þús., 7 þús., 8 þús. eða 9 þús. tonnum í byggðakvóta? Við hljótum að þurfa að fá svör við því. Það eru komin svör frá ráðherranum um beitninguna í landi og þarf ekki að hafa mörg orð um það. En varðandi það sem hann sagði um tegundatilfærsluna þá er ég sammála hæstv. ráðherra um að það þarf, miðað við kerfið sem nú er, einhverja tegundatilfærslu. En 2%, eins og hún hefur verið í ákveðinni tegund, held ég að sé kappnóg og algjör óþarfi að auka hana frá því sem nú er.

Herra forseti. Það var ágætt að heyra skoðun hv. þm. á tegundatilfærslunni og á því að 2% væru kappnóg. Það gæti verið áhugavert fyrir einhverja af kjósendum hans í Suðurk. að heyra það. Það hefur hins vegar legið ljóst fyrir hvað mig varðar og að ég held gervallan þingflokk Sjálfstfl. að Sjálfstfl. mundi standa að línuívilnun frá því að hún var samþykkt á landsfundi flokksins eins og nefnt hefur verið hér nokkrum sinnum í umræðunni.  Hins vegar er athyglisvert að velta fyrir sér spurningum hv. þm. um hvernig eigi að ráðstafa 12 þús. tonnunum ef þessar aðstæðurnar eða hinar kæmu upp. Ég minnist þess að fyrrum leiðtogi lífs hv. þm., Jón Baldvin Hannibalsson, fyrrv. formaður Alþfl., sagði a.m.k. einu sinni og sennilega hefur hann sagt það oftar, að maður eigi aldrei að svara ef-spurningum. Þessar spurningar eru ef-spurningar og eru það flóknar að það er engin leið að svara þeim hér og því hvernig þetta verður gert. Þó er hægt að segja að það verður reynt að fara með þessar heimildir af ábyrgð þannig að þær nýtist þeim sem þær eiga að nýtast og jafnframt samfélaginu öllu. Það á ekki að mismuna, eins og gefið hefur verið í skyn að gert hafi verið. Tilgangur þessa frv. er að gera ráðstöfun þessara aflaheimilda markvissari til að þær nái betur þeim tilgangi sem þeim er ætlað að ná.

Virðulegi forseti. Hæstv. sjútvrh. er nánast vorkunn að standa hér og tala fyrir línuívilnun eins og hann þarf að gera. Hann sagði að Sjálfstfl. stæði allur að því að samþykkja línuívilnun og þá veltir maður fyrir sér spurningunni: Hvaða línuívilnun? Nú á þetta frv. eftir að fara til sjútvn. Ég heyrði ekki betur en starfandi formaður sjútvn. boðaði að hann mundi koma með talsvert viðamiklar brtt. við þetta frv. í nefndinni. Sem dæmi má nefna að hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson sagði að menn hlytu að ræða í nefndinni hvort við færum að velta fyrir okkur dagabátunum og hvort gólf yrði sett í þetta, með 23 daga. Það er ekki í frv. ráðherrans. Það eru fleiri atriði sem hv. starfandi formaður sjútvn. nefndi í ræðu sinni, t.d. trektarbátana. Hann taldi, ef ég man rétt, að það væri nánast víst að í frv. væri bæði gert ráð fyrir bátum sem beittu í landi og eins smábátunum með trektirnar. Nú hefur hæstv. ráðherra svarað því hreint út að um það sé ekki að ræða. Textinn, eins og hann stendur í frv., nær eingöngu til báta sem beita í landi. Munu sjálfstæðismenn styðja það þegar fram kemur brtt. í sjútvn. að þetta gildi um trektarbátana líka? Svona gætum við haldið áfram talsvert lengur vegna þess að línuívilnun framsóknarmanna og línuívilnun sjálfstæðismannanna er hvor sín línuívilnunin. Þegar spurt er hvort menn styðji þetta eða styðji þetta ekki þá fer það alveg eftir því hvort spurt er um línuívilnun framsóknarmanna eða línuívilnun sjálfstæðismanna.

Hæstv. forseti. Við fjöllum hér um frv. um línuívilnun sem virðist fara fyrir brjóstið á mörgum og margir vera áhyggjufullir út af. Ég sé ekki ástæðu til þess að hafa miklar áhyggjur af þessu máli. Þetta er hámark 3.300 tonn af þorski, steinbít og ýsu. Mér sýnist ýsukvótinn vera það mikill í ár að það sé ólíklegt að hann verði allur veiddur. Ekki kannski út af því að ekki sé hægt að veiða hann heldur er verð á ýsu mjög lágt og í sögulegu lágmarki og þess vegna þarf ekki að reikna með því að menn leggi sig mikið eftir því að veiða ýsukvótann, enda er ýsuveiði út um allan heim, Norðmenn, Færeyingar, Danir í Norðursjónum og víðar eru að veiða mikið af ýsu. Sama má segja um steinbítinn, það er ekki liklegt að kvótinn í honum náist á árinu. Mér finnst menn hafa of miklar áhyggjur af þessu, ég tala nú ekki um í ljósi þess að verið er að skerða byggðastofnunarkvóta úr 1.500 tonnum niður í 750 sem kemur á móti þessu, plús auðvitað 16% ef hann er veiddur á línu. Síðan er verið að skerða dagabáta úr 21 degi niður í 19 sem ætla má að þýði samdrátt í veiðum hjá þeim upp á um 1.500 tonn þannig að það er ekki mikið sem vantar upp á að það sé búið að núlla þetta. Síðan eru stórir bátar sem koma hugsanlega til með að veiða eitthvað af þessum afla, þ.e. skip sem eru á aflamarki og það má reikna með því að þau veiði eitthvað af þessum kvóta þannig að þeir sem eru að verja aflamarkskerfið sitt þurfa ekki að mínu mati að hafa miklar áhyggjur. Ég sé ekki að það fjölgi mikið atvinnutækifærum á Bolungarvík og ef það verður, þá mun það bitna á Þingeyri og stöðum sem hafa fengið byggðakvóta. Það sem er furðulegt í þessu frv. er að bátar með trekt eiga ekki að vera inni í þessari línuívilnun og maður veltir vöngum yfir því hvers vegna það er. Það er stór hluti af bátum sem notar trekt og stokkar upp í landi þannig að ýmislegt er sérkennilegt við þessa framsetningu í frv. Ég spyr: Hvenær á að nota ráðherrakvóta eins og atvinnuástand er á Suðurnesjum? Þegar um 6.000 tonn í ráðherrakvóta eru ónotuð spyr maður: Hvað þarf að gerast svo ástæða sé til að nota ráðherrakvótann þegar 500--600 manns eru komnir á atvinnuleysisskrá og fjölgar ört? Ég skil ekki hvers vegna ekki er hægt að nota þennan kvóta á svæðum eins og Suðurnesjum þegar staðan er svona. Framsókn lofaði því að auka byggðakvóta. Þetta er náttúrlega þeirra stíll, virðist vera, eftir kosningar að þeir svíkja hvert kosningaloforðið á fætur öðru. Það er eitt sem ég tók eftir sem ekki hefur verið talað um hérna og það er að verið er að tengja þetta við tilkynningarskyldu skipa. Öryggismál sjómanna hafa verið með þeim hætti að sjálfvirk tilkynningarskylda hefur verið tekin í gagnið á mörgum skipum. Nú á að fara að nota það til veiðieftirlits og það er hlutur sem ég er mjög ósáttur við og tel ekki vera af því góða og muni jafnvel leiða til einhvers konar misnotkunar á tilkynningarskyldunni. Það sem er hættulegast við þetta frv. að mínu mati er tegundatilfærslan, 5% af heildaraflaverðmæti, sem á bara að vera 5% af heildarþoskígildismagni sem hvert skip er búið að veiða á hverjum tíma. Að fara með það úr 2% upp í 5% og gera það í skjóli þess að menn þurfa að geta breytt í löngu og keilu, er auðvitað fáránlegt því að þetta þýðir einfaldlega það að skip sem veiðir 4.000 þorskígildistonn hefur breytingarétt upp á 5%, talað er um að þeir geti t.d. leigt inn á sig 200 tonn af ýsu og breytt því í 400 tonn af karfa, svo gott sem. Það gefur augaleið, þegar menn eru að tala um ábyrga fiskveiðistefnu og eitthvað í þeim dúr, að það er náttúrlega ekki rétta leiðin fyrir utan það að ef 10 skip gera þetta þá erum við komin í 4 þúsund tonn og ef 40 skip gera þetta þá erum við komin í fjórum sinnum það. Það sem ég hef áhyggjur af er fiskveiðistefnan eða stjórnin sem við búum við í dag, að færa 500 milljarða fáum útvöldum í gjöf, að afhenda fáum útvöldum allan fiskinn í sjónum hringinn í kringum Ísland, það er hættulegt. Og það er það sem byggðirnar í þessu landi líða fyrir í dag og fólkið sem í þeim býr. Það er hlutur sem þarf að hafa áhyggjur af. Þetta er stærsti ríkisstyrkur sem veittur hefur verið á byggðu bóli, að afhenda einni atvinnugrein 500 milljarða, og svo horfum við upp á það að skuldir sjávarútvegsins hafa aldrei verið meiri en þær eru í dag, 220--230 milljarðar, og ástand á fiskstofnunum er langt frá því að vera viðunandi samkvæmt því sem Hafrannsóknastofnun heldur fram. Við í Frjálslynda flokknum höfum ekki mælt með línu\-ívilnun. Við höfum viljað taka út aukategundir. Við höfum viljað taka keilu og löngu út úr kvóta, skötusel og helst ýsu og ufsa líka. Það væri allt í lagi, það væri engin hætta, það gerðist ekkert alvarlegt við það. Við höfum líka viljað breyta því sem snýr að veiðum og vinnslu. Við höfum viljað aðskilja veiðar og vinnslu og ég held að það væri líka búbót fyrir byggðir landsins ef það væri gert, og að þeim væri tryggður aðgangur að hráefni sem fá hæsta verð á mörkuðum erlendis. Og auðvitað viljum við að allur fiskur fari í gegnum fiskmarkað. Þetta er það sem við höfum viljað en því miður sýnist manni að þetta frv. verði engin lausn og sé engin lausn til eins eða neins.

Herra forseti. Það er út af fyrir sig ekki að ástæðulausu sem hv. þm. Grétar Mar Jónsson hefur áhyggjur af því að tegundatilfærslan færist of mikið yfir í eina tegund og í þessu tilfelli, eins og hann talar um, karfann því það hefur gerst áður. Og það er alls ekki meiningin með því að fá þessa heimild til að lyfta takmarkinu af tilteknum tegundum að breyta þessu í karfanum. Hugsunin á bak við það er sú staða sem komin er upp í löngu og keilu. Við það að hún var sett í kvóta, hefur orðið ákveðin verndun þar og það verður til þess að hún fer að gefa sig betur og hún er að veiðast heldur skár á línu en áður var og þess vegna koma upp svona vandamál. Þess vegna þurfum við að hafa sveigjanleika í kerfinu og þetta er gert til þess að hægt sé að mæta slíkum aðstæðum sem upp koma þegar stofnar eru að ná sér betur á strik og kvótarnir verða þá tímabundið í ósamræmi við það hvernig tegundin er að gera sig í veiðinni.

Hæstv. forseti. Það hefur aldrei verið meira brottkast á keilu og löngu en einmitt núna eftir að þetta var sett í kvóta og það getur vel verið að þetta lini þær þjáningar að einhverjum hluta en þetta á við og verður sjálfsagt í öðrum tegundum líka. Það er ekki hægt að vera með sína aðferðina á hvorri tegundinni. En ég veit reyndar ekki hvernig ráðherrann ætlar að útfæra það. Það hefur ekki komið fram. En það sem við erum að velta okkur upp úr og það sem við höfum áhyggjur af --- veiðimagnið er ekkert til að hafa áhyggjur af --- við erum að horfa upp á að í kolmunna er verið að henda meðafla upp á 3--4 þúsund tonn á ári að lágmarki í bolfiski og það þykir ekkert mál þó að því sé landað með í bræðslu og tekið fram hjá kvóta og ekki borgaður kvóti fyrir það. Þannig að það sem ég var að tala um að taka út úr kvóta eins og löngu, keilu og skötusel og helst ýsu og ufsa er ekkert stórmál þótt það yrði gert og gefin frjáls veiði á því.

Herra forseti. Það er ekkert vandamál að hafa mismunandi hámark á tegundunum í tegundatilfærslunni og við munum útfæra það á mjög skikkanlegan hátt. En hins vegar það sem hv. þm. nefndi varðandi kolmunnann og ufsaveiðarnar og meðafla þar, þá hefur það verið rannsakað mjög gaumgæfilega á síðustu mánuðum af eftirlitsmönnum Fiskistofu og starfsmönnum Hafrannsóknastofnunarinnar og það er alveg hverfandi sem er af afla í öðrum tegundum í þessu. Langt, langt frá því sem verið er að halda fram og ég held að við þurfum ekki að hafa stórar áhyggjur af því. Ef það breytist aftur, þá þarf auðvitað að skoða það upp á nýtt og til þess eru eftirlitsmennirnir, að sjá hvort aðstæður breytast, að fylgjast með því sem er að breytast og þá verður brugðist við nýjum aðstæðum á sama hátt og við höfum gert varðandi kolmunnann, vegna veiðarfæranna, vegna svæðanna og kolmunnaskipin fá ekki að fara með trollið inn á sömu svæði og þau fengu áður, m.a. vegna þess að við höfum áhyggjur af þessu. En staðan í þessum málum í dag er ekki slík að við þurfum að hafa stórar áhyggjur.

Herra forseti. Ég veit ekki betur en við í sjútvn. höfum fengið upplýsingar um það frá Fiskistofu að það væri á bilinu einhvers staðar 3--4 þúsund tonn sem væri meðafli hjá þessum skipum eða væri áætlað að væri meðafli á þessu fiskveiðiári þannig að það er vissulega ástæða til þess að skoða það betur.

Virðulegi forseti. Öll umræðan sem fram hefur farið um þetta frv. sem höfum rætt í allan dag hefur gengið út á það og einnig viðbrögð hagsmunaaðila, að verði það frv. sem hér liggur fyrir að lögum feli það í sér tilfærslu veiðiheimilda frá einu svæði yfir á annað. Eins og útgerðarmunstrin eru í dag þá eru menn fyrst og fremst að tala um að það sé tilfærsla á aflaheimildum til Vestfjarða fyrst og síðast, enda hafa Vestfjarðaþingmenn, þ.e. þingmenn sem koma frá Vestfjörðum og tilheyra gamla Vestfjarðakjördæminu, kannski talað hæst og mest fyrir þessum breytingum. Og það er kannski ástæða til þess hér og nú að óska þeim til hamingju með það að hafa þvingað ríkisstjórnina til þess að gera þetta. Þeir hafa barist einarðlega fyrir þessu. Eins og málið lítur út eða virðist líta út mun það, verði frv. að lögum, fela í sér að aflaheimildir verða færðar frá öðrum svæðum en Vestfjörðum til Vestfjarða. En það er samt ýmislegt í þessu, virðulegi forseti, sem gerir það að verkum að það er kannski ástæða til þess að skoða það örlítið frekar þó að ég telji að þessi hugsun búi að baki frv. og er algerlega andvígur því og tel ekki sérstaka ástæðu til að færa aflaheimildir sérstaklega til Vestfjarða frá öðrum svæðum, þá breytir það ekki því að við lestur frv. og greinargerðarinnar skýtur upp þeirri hugsun að þetta þurfi ekki endilega að vera niðurstaðan því að í frv. er hvergi að finna nokkrar takmarkanir á því hversu stór skip mega vera sem stunda línuveiðar. Þessi breyting gæti hugsanlega leitt til þess að stærri skip færu að beita í landi og róa þannig að þau rúmist innan þessara 24 tíma. Það er alls ekki hægt að útiloka það og eins það að ef það gerist, þá er hugsanlegt að verið sé að etja saman stærri og smærri skipum í ólympískar veiðar við Íslandsstrendur við mismunandi aðstæður. Það hlýtur að vera eitthvað sem menn verða að hugleiða mjög vandlega hvort er skynsamlegt því að það þekkja þeir þingmenn sem hér sitja og flestir sem hafa fylgst með sjávarútvegi undanfarin missiri að útgerðarmenn hafa verið, margir hverjir, mjög séðir að nýta sér þau tækifæri sem kerfið býður upp á. Ég á bágt með að trúa öðru þar sem ég a.m.k. kem ekki auga á neinar stærðartakmarkanir á þeim skipum sem mega stunda þessar veiðar og engar takmarkanir í reynd, enda segir í athugasemdum við frv., með leyfi forseta: ,,Enda þótt notað sé orðið dagróðrabátur venju samkvæmt takmarkast þessi heimild ekki við ákveðna stærð skipa.`` Hér er augljóslega verið að tala um það að þeim sem vilja gera út á þetta frv., ef svo má að orði komast, er það heimilt svo framarlega sem þeir uppfylla skilyrði um tímatakmörkin og beita í landi. Þannig að vel má vera að svo kunni að fara að sú hugmynd sem býr að baki þessu frv., þ.e. að færa auknar aflaheimildir á Vestfirði, gangi ekki eftir. Ég held að ekki sé hægt að útiloka það þegar maður les þetta frv. yfir og horfir til sögunnar og þess hvernig útgerðarmenn hafa nýtt sér þá möguleika sem upp hafa komið í gegnum tíðina. Um þetta vil ég að sjálfsögðu ekkert fullyrða en við lestur þessa frv. virðist mér þetta liggja fyrir. Í annan stað vil ég líka benda á að mjög líklegt er að þetta muni leiða til hækkunar á kvótaverði. Það eru einfaldlega meiri verðmæti falin í því að fá að veiða 1,16 kíló af fiski í staðinn fyrir 1 kíló og mjög líklegt að það muni leiða til hækkunar á verði einfaldlega vegna þess að menn eru að ná sér í meiri verðmæti en áður. Ég held að ekki þurfi neinn sérstakan hagfræðing til þess að draga þá ályktun að þetta muni leiða til þeirrar niðurstöðu. Það þarf því ekki að koma á óvart þó að menn hafi kannski ekki úttalað sig hér í þaula um hvaða afstöðu þeir hafa til málsins þegar efni þess er jafnóskýrt og raun ber vitni. Hugsanlega hafa menn verið á villigötum þegar þeir hafa verið að fullyrða hér mjög víða að þetta muni leiða til þess að aflaheimildir færist á Vestfirði. Hugsanlega hafa þeir verið á villigötum í þeirri umræðu. En það breytir ekki hinu að hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson, Einar K. Guðfinnsson og Einar Oddur Kristjánsson eru kannski þeir þingmenn sem hafa í reynd knúið hæstv. sjútvrh. til þess að leggja þetta fram að því er virðist þvert gegn vilja sínum, a.m.k. ef marka má fyrri yfirlýsingar frá hæstv. ráðherra. Virðulegi forseti. Við í Samfylkingunni höfum talað fyrir ýmsu í sjávarútvegsmálum en einkum höfum við bent á tvennt í þessu samhengi. Við höfum gert athugasemdir við eignarhaldið á kvóta, varanlegt eignarhald á kvóta. Það þekkja menn í þessari umræðu og ég ætla ekki að fara frekar í hana. Eins höfum við lagt mikla áherslu á jafnræði, þ.e. að menn hafi jafnt tækifæri og að ekki sé sífellt verið að fikta í kerfinu, beita sértækum aðgerðum í þágu sumra á kostnað annarra. Þetta er rauði þráðurinn í þeim málflutningi sem við höfum haft uppi þó að ýmsir hafi haft athugasemdir við þær útfærslur sem við síðan höfum sett fram í hugmyndum okkar. Þetta er í reynd grunnstef okkar. Við höfum lagt á það ríka áherslu að breyting á lögunum gefi byggðarlögum sem hafa verið svipt ákveðnum tækifærum tækifæri á ný. Hér erum við að tala um það sem vegur þyngst hringinn í kringum landið. Því er ekki nema von að víða um landið hafi menn miklar áhyggjur af þeirri aðgerð sem hér á að ráðast í, kannski ekki síst vegna þess að í hvert skipti sem kvótakerfið hefur verið opnað á ákveðinn hátt þá hafa menn farið af fullum þunga í þá opnun og oftar en ekki veitt mun meira en efni eða áætlanir hafa staðið til. Við munum vel hverjar veiðar t.d. smábáta voru hér við upphaf kvótakerfisins og síðan hverjar þær eru orðnar í dag og það hefur að sjálfsögðu verið tilfærsla frá einum bátaflokk yfir til annars. Virðulegi forseti. Eins og ég sagði áðan þarf þetta því ekki að koma neitt sérstaklega á óvart í ljósi alls þessa og í ljósi þess að kannski hafa menn verið fullfljótir á sér við að draga ályktun um hvað þessi breyting kann að hafa í för með sér. Eins hafa menn kannski ekki fullkannað hvaða tækifæri kunna að liggja í þessum breytingum. Þó vil ég segja að ef það er þannig að niðurstaðan verði sú að hér verði einhvers konar ólympísk keppni milli stórra og smárra báta um að nýta þann kvóta sem veiða má með ívilnun á þeim tímabilum sem skilgreind eru þá líst mér ekki vel á það. Ég held að það sé ekki hyggilegt hér við Íslandsstrendur norður í Atlantshafi. Það tel ég ekki vera. Eins og ég segi og margir hafa sagt hér í dag þá eru menn kannski ekki alveg með það á hreinu hvaða afleiðingar eða hvaða þróun kann að hljótast af því að þetta frv. verði að lögum. Virðulegi forseti. Fyrr í dag fór ég í andsvar við hæstv. sjútvrh. sökum þess að ég benti á að ég tel að ástæða þess að frv. er komið hér fram sé sú að þeir þrír hv. þingmenn sem ég nefndi knúðu ríkisstjórnina til þess að leggja það fram. Ég sagði það líka að það væru augljós merki þess að hæstv. ríkisstjórn væri veikari nú en áður þegar ekki stærri hópur hv. þm. gæti knúið ríkisstjórnina til þess að leggja frv. af þessum toga fram. Hæstv. ráðherra mótmælti þessum fullyrðingum mínum harðlega og taldi þær eiga heima í fjölmiðlum eða dægurmálaþáttum, ef ég man það sem hæstv. ráðherra sagði rétt, þó að ég hafi kannski ekki gert mér far um að muna það nákvæmlega. Ég held þó að ég sé ekki langt frá því sem hæstv. ráðherra sagði. Af þeim sökum, virðulegi forseti, fór ég yfir yfirlýsingar hæstv. ráðherra í fjölmiðlum til þess að reyna að rifja upp hver afstaða hans hefur verið og hvað hæstv. ráðherra hefur sagt um þessi mál. Kannski var ég að draga fram hver afstaða hans hefur verið og hvort hér sé verið að bera hæstv. ráðherra röngum sökum þegar því er haldið fram að hann hafi verið knúinn til þess að leggja þetta hér fram þvert á sinn vilja. Ég ætla að byrja á Ríkisútvarpinu 10. júlí 2003, með leyfi forseta: ,,Árni`` --- þ.e. hæstv. sjútvrh. --- ,,segir engu slegið föstu um það í stjórnarsáttmála að auka skuli byggðakvóta eða taka upp línuívilnun, slíkt hafi ekki heldur verið uppi á teningnum í stefnuræðu forsætisráðherra.`` Með öðrum orðum, hæstv. ráðherra heldur því fram að engu sé slegið föstu um línuívilnun 10. júlí sl. í Ríkisútvarpinu og að það hafi heldur ekki komið fram í stefnuræðu hæstv. forsrh. Ég hef hins vegar ekki heyrt hæstv. ráðherra halda þessu fram síðar. En hér er þetta a.m.k. í útprentun af þessari frétt. Síðan leyfi ég mér að halda áfram að fara yfir yfirlýsingar hæstv. ráðherra því þegar hæstv. ráðherra var í andsvari, virðulegi forseti, þá hafði ég á tilfinningunni --- og vel má vera að það hafi verið rangt hjá mér --- að menn gerðu kannski ekkert miklar kröfur til hæstv. ráðherra, hann mætti segja svona nokkurn veginn það sem honum fyndist og svo kæmi hann með það sem honum væri uppálagt að koma með þegar það ætti við. Virðulegi forseti. Í ljósvakahandriti um Stöð 2 frá 8. ágúst 2003 segir, með leyfi forseta: ,,Þá telur hann`` --- þ.e. hæstv. sjútvrh. --- ,,kosta of miklar breytingar á veiðum næsta fiskveiðiárs`` --- þ.e. fiskveiðiársins sem byrjaði 1. september 2003 --- ,,til að ráðlegt sé að Alþingi skapi svigrúm fyrir línuívilnun á miðju fiskveiðiári.`` Með öðrum orðum telur hæstv. ráðherra það alveg af og frá að breyta lögum á miðju fiskveiðiári. Við þurfum ekki að fara mörgum orðum um það hvaða tímabil við erum að upplifa núna í þessum efnum þannig að út úr þessari yfirlýsingu hefur hæstv. ráðherra a.m.k. þurft að bakka. Síðan segir hæstv. ráðherra í Morgunblaðinu 9. ágúst 2003 að hann telji að ekki verði hægt að koma á línuívilnun fyrr en í fyrsta lagi 1. september árið 2004. En í frv. sem hér liggur fyrir á línuívilnunin að taka gildi 1. febrúar 2004 en línuívilnun gagnvart þorski 1. september 2004. Þessi yfirlýsing heldur því ekki heldur. Sams konar yfirlýsing er höfð eftir hæstv. ráðherra í Morgunblaðinu 17. ágúst 2003. Þar vísar hann til þess að þetta muni ekki geta tekið gildi fyrr en í fyrsta lagi 1. september 2004. Svo segir hæstv. sjútvrh. í Morgunblaðinu 16. september 2003 að það yrði óskynsamlegt að gera breytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu á miðju fiskveiðiári. Svo segir hæstv. ráðherra, með leyfi forseta: ,,Menn hafa réttilega bent á að áður hafi verið gerðar breytingar á miðju fiskveiðiári en þrátt fyrir það er skynsamlegra að gera breytingar við upphaf fiskveiðiárs.`` Virðulegi forseti. Um miðjan september virðist hafa verið mikið að gerast hjá hæstv. sjútvrh. því að 15. september gefur hann hverja yfirlýsinguna á fætur annarri í öllum fjölmiðlum. Í Ríkisútvarpinu segir hæstv. ráðherra að línuívilnun verði tilbúin 1. september 2004. Í Ríkisútvarpinu sama dag, reyndar tíu tímum síðar, var sagt, með leyfi forseta: ,,Sjávarútvegsráðherra segir ríkisstjórnina einhuga í því hvernig standa á að línuívilnun fyrir smábáta. Frumvarp verði lagt fram í haust sem taki gildi í byrjun næsta fiskveiðiárs, 1. september 2004.`` Svona hafa yfirlýsingar hæstv. ráðherra verið í gegnum tíðina. En svo stingur sér inn í umræðuna hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson og segir, með leyfi forseta: ,,Allir ráðherrar í ríkisstjórninni eiga ekki annarra kosta völ en að fara að samþykkt ríkisstjórnarinnar. Ef einn ráðherra ætla að vinna eitthvað eða gera eitthvað annað þá á hann að segja upp vist sinni sjálfur. Það þarf enginn að segja honum það. Þannig að ég er þess fullviss að Árni Mathiesen fer að stefnu ríkisstjórnar hvort sem honum líkar það nú betur eða verr.`` Síðan segir hæstv. sjútvrh. í sama fréttatíma, með leyfi forseta: ,,Ég hef auðvitað tekið þetta mál upp í ríkisstjórninni og þar voru engar athugasemdir gerðar við þá aðferðafræði sem að ég beitti í þessu máli. Þvert á móti, það voru allir sammála`` --- þ.e. öll hæstv. ríkisstjórn --- ,,um það að það væri rétt að fara í málið á þennan hátt og að stefna að því að leggja fram frumvarp á næsta þingi og fá það samþykkt og að síðan taki lögin gildi 1. september 2004.`` Virðulegi forseti. Svona eru allar yfirlýsingar hæstv. ráðherra sem ég leit á í dag. Nú spyr ég hæstv. ráðherra fullum fetum. Ég ætla að hlífa hæstv. ráðherra við að lesa yfir restina af því sem ég er hér með. Heldur hæstv. ráðherra því enn þá fram eftir þennan upplestur og eftir að hafa lagt annað til hliðar sem þessu tilheyrir að hann hafi gert þetta af fúsum og frjálsum vilja þó að því sé haldið fram í ræðustól Alþingis að hæstv. ráðherra og ríkisstjórnin hafi verið knúin til þess af þeim þremur hv. þm. sem ég hér hef vitnað til og hafa barist einarðlega fyrir þessu máli og gert það þannig að ástæða er til þess að óska þeim til hamingju? Heldur hæstv. ráðherra þá því enn þá fram að hann hafi gert þetta af fúsum og frjálsum vilja? Ef hæstv. ráðherra heldur því fram er hann einnig að segja að yfirlýsingar hans, þær sem ég rakti, virðulegi forseti, allt frá 7. júlí, hafi verið algerlega ómarktækar. Hæstv. ráðherra leyfir sér síðan að koma í ræðustól þegar þetta er sagt og þetta er fullyrt og halda því fram að hér sé aðeins um að ræða þvælu sem eigi heima í dægurmálaþáttum. Eftir þetta, virðulegi forseti, held ég að hæstv. ráðherra ætti alveg að láta það eiga sig að vera í dægurmálaþáttum eða segja þá miklum mun minna. Virðulegi forseti. Ég held að ekki þurfi að fara mörgum orðum um það að þeir þrír hv. þm. sem ég hef vísað til hafa knúið ríkisstjórnina til þess að leggja þetta frv. fram. Það er alveg ástæðulaust fyrir hæstv. ráðherra að mótmæla því enda liggur það alveg fyrir. Í upphafi máls míns velti ég því hins vegar fyrir mér hvort þau markmið sem hinir þrír hv. þm. stefndu að og vildu ná fram með framlagningu þessa frv. náist fram með þeim hugmyndum sem hér liggja fyrir. Ég treysti mér ekki til þess að svara því hér. Mér virðist sem svo að frv. opni mjög fyrir það að allir geti stundað línuveiðar að uppfylltum þessum tveimur skilyrðum og mér hugnast það ekki ef niðurstaða þessa máls verður sú að þessum bátaflokkum, annars vegar þeim sem mér hefur skilist að sé verið að reyna að ívilna, þ.e. smábátum, og stærri skipum verði stefnt saman til þess að veiða tiltekinn tonnafjölda á tilteknu tímabili í einhvers konar kapphlaupi. Af því hef ég miklar áhyggjur því ég held að það sé afar hættulegt ef smábátum verður stefnt í þann farveg að stunda slíkar veiðar.

Herra forseti. Hv. þm. Lúðvík Bergvinsson gerir málflutningi mínum hátt undir höfði í ræðu sinni og hefur farið býsna vel yfir það sem ég hef verið að segja um þessi mál á undanförnum mánuðum. Eiginlega stendur bara eitt upp úr af því sem hann segir og ekki hefur staðist nákvæmlega upp á dag eins og ég hef sagt, þ.e. að í frv. er gert ráð fyrir því að að hluta til taki það gildi á miðju fiskveiðiári, þ.e. að ýsan og steinbíturinn taki gildi 1. febrúar nk. ef frv. verður samþykkt. Nú er ekki útséð um það hvort frv. verður samþykkt áður en þing fer í jólaleyfi og ef þing fer í jólaleyfi án þess að frv. verði samþykkt tekur þessi hluti frv. ekki gildi 1. febrúar nk., eða ég geri ekki ráð fyrir því. Þegar ég sagði að því væri ekki slegið föstu í stjórnarsáttmálanum eða stefnuræðunni að taka skyldi upp línuívilnun fór ég með rétt mál, því er á hvorugum staðnum slegið föstu. Hins vegar var þetta samþykkt á landsfundi Sjálfstfl. og frá þeim degi hef ég sagt að væri ég sjútvrh. mundi ég leggja fram frv. um línuívilnun. Ég stend líka við það að það að gera breytingar á miðju fiskveiðiári er ekki eins skynsamlegt og að láta breytingarnar taka gildi í upphafi fiskveiðiárs. Ég hef hins vegar þó nokkrum sinnum breytt kvótum á miðju fiskveiðiári, eins og bent hefur verið á af hv. þingmönnum, og mér sýnist að í þessu tilfelli muni það væntanlega ekki hafa mikinn skaða í för með sér þótt það sé gert varðandi ýsuna og steinbítinn. Nokkrir hv. þm. eru mér sammála um það þannig að það eitt stendur eftir, gildistakan á ýsunni og steinbítnum. Frv. kom fram í haust eins og ég sagði að það mundi gera.

Virðulegi forseti. Eitt markmið með umræðum af þessu tagi er að skýra afstöðu manna til þeirra mála sem við erum að fjalla um hverju sinni. Það er auðvitað það sem við erum m.a. að reyna að gera með því að skiptast á skoðunum í þinginu, bæði í ræðum okkar og andsvörum. Ég átti ekki von á því í sjálfu sér þegar ég gekk til þessarar umræðu að örlög mín yrðu þau að reyna að fá að skýra svolítið stefnu Samf. í málinu en mér leikur hins vegar óskapleg forvitni á að vita hver afstaða Samf. er. Mér finnst málið þess eðlis að eftir 1. umr. verði að liggja fyrir hver afstaða flokkanna er. Það er búið að ræða málið svo mikið í þessu samhengi að ég hélt að það ætti að liggja nokkuð ljóst fyrir. Nokkrir þingmenn Samf. hafa rætt það og núna heyrðist mér reyndar í frammíkalli, loksins, sem stefnan væri skýr. Ef ég heyrði hv. þm. Mörð Árnason rétt sagði hann: ,,Við erum auðvitað á móti þessu rugli.`` Var ekki svo?

Jú, á móti þessu rugli.

Á móti þessu rugli, já, þá liggur það loksins fyrir. Ef þetta hefði legið fyrir fyrr hefði ég getað sparað mér þessa ferð hér upp. Þá liggur það fyrir að hv. þm. Mörður Árnason talar fyrir hönd Samf. og segir að þau séu á móti þessu rugli og gerir þá í þessum töluðu orðum hv. þm. Jóhann Ársælsson að algerum ómerkingi en hann lýsti því yfir að Samf. styddi línuívilnun. Ég ætlaði hins vegar 

Virðulegi forseti. Hv. þm. Einar K. Guðfinnsson talaði mjög skilmerkilega um að hv. þm. Jóhann Ársælsson hefði verið gerður að ómerkingi en það er aðeins í málflutningi eins í þessum þingsal sem steinn hefur ekki staðið yfir steini og það er hjá hæstv. sjútvrh. Ég vil þó segja, af því að hv. þm. Einar K. Guðfinnsson hefur verið duglegur að koma hér upp og spyrja menn út úr, að ég sagði í ræðu minni að ef skilningur minn á afstöðu flestra væri réttur, þótt hann gengi jafnvel ekki upp --- ég þori ekki að fullyrða það --- ef hugmyndin gengur út á það að færa aflaheimildir frá öðrum landshlutum en Vestfjörðum til Vestfjarða er ég andvígur málinu. Ég sagði hins vegar einnig að ég áttaði mig kannski ekki alveg nákvæmlega á því hvert innihald frv. væri og reyndi að kalla eftir því í þessari umræðu hvert innihaldið er. Ég get hins vegar tekið undir með hv. þm. Merði Árnasyni, ég er andvígur þessu frv. eins og það liggur fyrir en hugsanlega --- ég vil ekki útiloka það eftir vandlegan lestur á frv. --- þýðir það annað en flestir telja. Það er ekki hægt að útiloka það heldur. Vandi okkar, að standa frammi fyrir þessu frv. og taka afstöðu til þess, er kannski meiri en hv. þm. Einar K. Guðfinnsson vill vera láta. Að lokum vil ég segja það, virðulegi forseti, að hv. þm. Jóhann Ársælsson hefur aldrei lýst því yfir að Samf. styddi línuívilnun. Hann hefur ekki gert það. Það liggur fyrir,  
            

Virðulegur forseti. Hv. þm. Jóhann Ársælsson lýsti því yfir að hann reiknaði með að Samf. styddi  Ég sagði í dag að það væri enginn vandi fyrir mig t.d. að segja: Ég er andsnúinn fyrningarleiðinni vegna þess að mér er ljóst hvað hún þýðir.

Það er ekkert ...

Hv. þm. getur hins vegar ekki hlaupið svona frá þessu máli. Hann verður að skýra afstöðu sína og síns flokks og það verður að gerast með öðrum hætti en með einu frammíkalli sem er reyndar skýrasti málflutningur Samf. hér í dag, í allan heila dag, þetta eina frammíkall. Það út af fyrir sig ber að virða. En ég var að kalla eftir afstöðu og hv. þm. hefur hér þinglegt tækifæri til að svara þessum málum og skýra afstöðu sína betur en hann hefur gert. Hér liggur fyrir frv. um línuívilnun. Það lá fyrir annað frv. um línuívilnun. Þá stóð ekki á þingmönnum Samf. að lýsa yfir hollustu sinni við það. Ég spyr: Hvað hefur breyst? Hvað er öðruvísi efnislega sem gerir það að verkum að hv. þm. kemst skyndilega í þennan mikla vanda sem virtist ekki hafa verið fyrir hendi þegar málin voru rædd á fyrri stigum?

Virðulegi forseti. Ég verð að segja alveg eins og er að vandi minn er ekki mikill. Vandi minn er ekki neinn. Það er mjög auðvelt að svara þessu og það hef ég margoft gert. Ég hef sagt: Ég er andvígur því sem ég hef talið markmið þessa frv. Ég hef hins vegar lesið það vandlega yfir og komist að því að ég er ekki endilega viss um ...  Og ég verð að segja það líka að það er ólíkt auðveldara fyrir hv. þm. Einar K. Guðfinnsson að taka afstöðu til fyrningarleiðar því það er nokkuð skýrt hvað í henni felst. En hvað í þessu felst, virðulegi forseti, er langt frá því að vera skýrt, eins og ég skil það.

Virðulegur forseti. Hér er til umræðu frv. til laga um breytingar á lögum um stjórn fiskveiða, svokölluð línuívilnun sem menn eiga dálítið erfitt með að bera fram, og sumir held ég að skilji ekki alveg hvað þýðir.  
             Ég ætla að segja að það geta verið mjög réttlætanleg sjónarmið að menn séu á móti mismununum, alls kyns ívilnunum, og það sem ég þekki til þess góða fólks sem er í forustu ungra sjálfstæðismanna --- þekki það að góðu einu --- veit ég og vona að þegar það er sjálfu sér samkvæmt treysti ég og trúi að það muni einbeita sér að því að kynna sér málið, sérstaklega stóru ívilnunina í fiskveiðistjórn Íslendinga. Þegar það er búið að kynna sér það til hlítar langar mig mikið til að ræða við þetta góða fólk. Þetta mál hefur kannski margar hliðar, virðulegi forseti, en mín hlið á þessu máli er mjög einföld og ég skal fara yfir hana nokkrum orðum. Á landsfundi Sjálfstfl. í haust var þessi samþykkt gerð. Í kosningabaráttunni í vor höfðum við þetta á oddinum mjög vegna þess að rökin fyrir samþykktinni lágu fyrst og fremst og nær eingöngu í því að með þeirri yfirlýsingu vildi flokkurinn styðja sjávarbyggðir Íslands.  Það hefur hins vegar komið fram að sumir hafa önnur sjónarmið, eins og ég nefndi áðan. Menn hafa mótmælt þessu mjög harðlega og þar hefur gengið fremst í flokki stjórn Landssambands íslenskra útvegsmanna. Eins og ég þekki þennan veruleika voru einmitt flestir úr þeirri stjórn á þeim sama landsfundi og ég nefndi áðan þar sem samþykktin var gerð. Þeir beittu sér mjög gegn hlutunum. Þeir töpuðu. 
            

Er það deild í Sjálfstfl.?

Þeir töpuðu. 
             Virðulegi forseti. Vinir mínir í salnum tala svo mikið saman og eru svo ánægðir að þeir hafa truflað dálítið ræðu mína. Ég vil fá lengingu á henni ef ég þarf að hlusta svo mjög á tal þeirra.

Þú talar tvisvar.


             Þeir sem voru andvígir þessu frv. innan Sjálfstfl. kusu að þegja í kosningabaráttunni. Þeir sögðu ekkert þegar flokkurinn og forustan lýstu yfir stuðningi og ætluðu að gera þessa samþykkt að sinni. En eftir kosningar, eftir að ríkisstjórnin hafði komið með sína sáttmála, hófu þeir baráttu sína og hafa verið óvægnir síðan, fundið þessu flest til foráttu. Síðustu fréttirnar eru þær að jafnvel fiskvinnslan riði til falls. Forseti lýðveldisins mátti heyra það á Dalvík fyrir nokkrum dögum að þetta væri hin mesta vá sem yfir þá hefði komið nýlega. Það er mjög slæmt, virðulegi forseti, þegar menn fara að taka svona mál þessum tökum eins og stjórn LÍÚ hefur gert á undanförnum mánuðum. Það er mjög slæmt þó að það sé mikið prinsippmál og hafi mikla þýðingu pólitískt, þá er þetta ákaflega lítið mál varðandi fiskveiðistjórnina. Sáralítið eins og allir vita sem lesa þetta frv. Það er þó eitt sem ég hef tekið eftir í umræðunni frá forustu LÍÚ sem vekur athygli mína. Ég las það í Morgunblaðinu að einn þeirra, sem ekki er hvað lágværastur, talaði um að menn ættu að sýna sanngirni.  LÍÚ, Landssamband ísl. útvegsmanna, er handhafi veiðiréttindanna og það hefur aldrei staðið annað til en að íslensk útgerð sé handhafi veiðiréttindanna. Stjórnvöld bera hins vegar ábyrgð á náttúru Íslands, þessari náttúru sem varðar okkur öll, þessari náttúru sem fæðir okkur og klæðir og skiptir öllu máli hvernig við meðhöndlum. Það skiptir því máli hvaða veiðarfæri við notum, hvernig við notum þau og hvenær við notum þau. Það er ljóst að við þurfum að þræða þessa slóð af mikilli nákvæmni, mikilli gerhygli og við verðum að vanda okkur og við verðum að leita allra leiða til að ná meiri árangri en við höfum náð til þessa. Það er viðfangsefnið. Þess vegna vona ég að svona hávaði eins og hefur verið í þjóðfélaginu út af þessu tiltölulega litla máli sé undantekning og menn átti sig á því að það þýðir ekki annað fyrir stjórnvöld en að feta sig áfram. Hið æskilega og hið rétta væri að handhafar veiðiréttindanna eða sóknarréttindanna, hvað sem við köllum það, séu með í því og átti sig á því að þetta er ekki rifrildi heldur hlutur sem allir verða að leggja sig fram um. Það er nefnilega umgengnin við þessa náttúru sem skiptir okkur öllu máli og þetta frv. er lítið skref í að viðurkenna, þó að hið pólitíska fororð hefði verið skipting landsbyggðanna megum við ekki gleyma því að við erum líka að styrkja þarna línuveiðarnar sem mjög margir hafa mælt með að væri hið rétta, veiðarfæri sem eru ekki stærðarveljandi, veiðarfæri sem ekki raska náttúru botnsins þar sem fiskarnir lifa. Þessi umræða í dag, virðulegur forseti, hefur verið dálítið skondin fyrir minn smekk. Mér hefur komið dálítið á óvart frammistaða og ummæli stjórnarandstöðunnar um þessa ívilnun. Stundum þegar ég hlusta á ræður hv. þm. og vina minna og samþingsmanna í Norðvesturkjördæmi, þeirra hv. þm. Jóhanns Ársælssonar og hv. þm. Jóns Bjarnasonar þá hvarflar hugurinn til æsku minnar heima á Flateyri. Þegar ég var ungur drengur að alast þar upp bjó þar ágætismaður sem var þeirrar náttúru, virðulegi forseti, að því lengur sem hann talaði þeim mun ótrúlegra var að nokkur maður vissi hvað hann vildi sagt hafa. Þannig er nú með þessi ræðuhöld þeirra í dag. Alveg er mér fyrirmunað að vita hver skoðun þeirra er á málinu. Þó fannst mér merkilegast af öllu í dag þegar ung virðuleg þingkona frá Frjálsl. kom og hélt sína ágætu jómfrúrræðu. En þar sagði virðulegi ungi þingmaðurinn að Frjálsl. ætlaði ekki að styðja og teldi fráleitt að styðja svona mál sem þar að auki mundi valda miklum deilum, hatrömmum deilum. Ég spyr, virðulegi forseti: Hvað hefur komið fyrir þann ágæta flokk Frjálsl. þegar hann hættir að styðja mál um breytingar á fiskveiðistjórninni sem vekja deilur? Eru þeir bara hættir? Má maður treysta því að þeir séu hættir? Eru þeir búnir að leggja flokkinn niður? Þá getur maður sagt eins og skáldið Steinn Steinarr þegar hann orti um hinn dána flokk, Kommúnistaflokk Íslands in memoriam, sic transit gloria mundi  Ég ætla að taka það sérstaklega fram að ég ætla að fá að fagna 3. gr. þessa frv. mjög mikið, sem er hin aukna tegundatilfærsla. Ég ætla að fagna þeirri stefnubreytingu sem þarna er hjá hæstv. sjútvrh. Það hefur verið mikið harðlífi gagnvart þessum hlutum hjá sjútvrn. á undanförnum árum. Ég sé að þarna er mjög mikil stefnubreyting og ég fagna henni mjög. Eins og allir vita er ákvörðun um þessar aukategundir meira og minna ágiskun. Það eru engin vísindi sem liggja á bak við þetta. Allir vita þetta þó að sumir kjósi að þykjast ekki vita það. Ég vona því að hæstv. sjútvrh. nýti þessa heimild mjög ríflega þegar hún er komin í ný lög. Sérstaklega er þörf á því gagnvart löngunni og keilunni, fráleitt eins og það er í dag. Ég vona að hann hafi þetta ríflegt, svona 10--20%. Þess þarf og menn eiga að vera liðlegir í þessu og eiga að hjálpa útgerðinni eins og hún stendur, sérstaklega stórútgerðinni sem þarf mjög á þessu að halda. Um byggðakvóta hefur verið töluvert rætt á þinginu bæði nú og fyrr. Ég er þeirrar skoðunar, virðulegi forseti, að stjórnvöld hverju sinni, skiptir ekki máli hvaða flokkar það eru, komist ekki hjá því að hafa lögin þannig að stjórnvöldin eigi völ á því að beita lögunum til þess að hjálpa ýmsum landsvæðum eða litlum byggðarlögum sem lenda í miklum vanda út af fiskveiðheimildum eða sóknarheimildum. Ég held að sú heimild eigi að vera til og sjútvrh. á að hafa hana. Hann getur kannski úthlutað henni í samráði við félmrh. Það kann að vera ágætt. En heimildin á að vera til og verður að vera til. Ég er ekki viss um að það þurfi að taka þær heimildir af neinum öðrum. Þær geta bara verið viðbót. Það eru engin vísindi í þessu sem segja að svo megi ekki vera. Ég held líka, virðulegi forseti, að þessar heimildir miðað við reynsluna sem við höfum fengið væru best komnar þannig að ráðherrar úthlutuðu þeim til vinnslustöðva í viðkomandi byggðum. Þá mundu þær nýtast best og þeir gætu haft þetta á valdi sínu. Þá gætum við treyst því að það kæmi atvinnu viðkomandi byggðarlags til góða. Ég tel líka rétt, virðulegi forseti, áður en ég lýk máli mínu, að geta þess að ég hafði við orð fyrir rúmri viku síðan, opinberlega, að ég sæi ekki að sjútvrn. hefði lyft litla fingri til að þoka þessu máli áfram eins og sagt hafði verið, þ.e. að undirbúa þessa línuívilnun. Þegar ég fór síðan í sjútvrn. og fór að kynna mér málið og ræða við hæstv. sjútvrh. og hans menn, komst ég að því að þeir hefðu unnið meira í þessu máli og voru komnir lengra áleiðis en ég hugði og það er rétt að geta þess hér og segja frá því að þannig var það.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson flutti fallegt mál eins og hans er von og vísa, en það sem mér finnst standa eftir og mig vantar svar við er hvort hv. þm. styður frv. eins og það liggur fyrir í óbreyttri mynd. Styður hv. þm. það að smábátar með beitningatrekt séu utan ívilnunar? Styður hv. þm. það að stærri skip geti farið í þetta kapphlaup við þau smærri? Telur hann eðlilegt að færa 3.375 tonn af leiguverðmæti upp á 405 millj. milli útgerða með lögum eins og þessum? Telur hann sjálfsagt og eðlilegt að byggðakvótinn geti horfið úr 9. gr. ef nota þarf 12 þús. tonnin til að bæta mönnum mikla breytingu á aflamarki eins og gert er ráð fyrir? Ég verð víst að geyma fleiri spurningar af því að andsvarið er ein mínúta.

Virðulegi forseti. Ég hélt að það væri alveg skýrt þegar ég sagði að ég styddi þetta mál og fagnaði því. Ég hélt að allir skildu hvað það þýddi þegar menn styðja mál og fagna því, þá þyrfti ekki að spyrja neins. Það er vitað mál og það vita allir, virðulegi forseti, að þegar stjfrv. er lagt fram rétt fyrir jól og það er stefnan að gera það að lögum, er auðvitað búið að semja um það. Vita það ekki allir? Auðvitað er búið að semja um það og auðvitað styð ég frv. óbreytt. Ég hélt hins vegar ræðu áðan um það hvernig ég teldi að best væri staðið að styrkingu byggðanna. Félagslegi kvótinn væri gerður og ríkisstjórnin ætti alltaf að hafa það á valdi sínu. Ég persónulega tel að ekki þyrfti að taka þetta af neinum. Það mætti taka þetta úr hafinu þess vegna þó það þyki guðlast í augum annarra.

Virðulegi forseti. Hv. þm. færði okkur fréttir. Það er búið að semja um málið. Málinu verður væntanlega vísað til hv. sjútvn. sem hefst handa við það í fyrramálið á fundi að velta því fyrir sér, en til hvers? Það er búið að semja um málið. Spurning sem vert væri að spyrja hv. þm. að er: Kemur frv. til með að enda eins og það er núna eða er búið að semja um einhverjar brtt. sem væntanlega eru frá hv. þm. Kristni H. Gunnarssyni og boðaðar hafa verið í umræðum? Annað sem vert er að spyrja um er: Telur hv. þm. miðað við þá þingreynslu sem hann hefur og stærð þessa máls að eðlilegt sé að keyra það í gegn tveimur dögum fyrir jól? Að málið sé ekki stærra en svo að hægt sé að klára það á tveimur dögum án þess að leita eftir umsögn hagsmunaaðila eða fara yfir málið eins og það liggur? Varðandi tegundatilfærsluna lýsti ég því í ræðu að ég væri ekki sammála því að auka hana og þingmaðurinn sagði að hann vildi að hún væri aukin. Ég held að það sé full ástæða til þess að við sjáum keilu, löngu og skötusel tekin út úr kvóta núna miðað við fiskirí.

Menn ættu að vita að þegar stjfrv. er lagt fram er það lagt fram vegna þess að búið er að samþykkja það í báðum þingflokkum ríkisstjórnarinnar.  Hins vegar skulu menn átta sig á því að þegar tíminn er naumur er ákaflega ótrúlegt að miklar breytingar verði á frumvörpum. Það er ekki útilokað að gera breytingar á frumvörpum og auðvitað geta verið fyrirvarar og mönnum er heimilt að setja þá. En mér finnst ákaflega ósennilegt að það komi til mikilla breytinga. Mér finnst það þó að ég viti það ekki. Auðvitað fer sjútvn. yfir það. Ég ítreka stuðning minn við 3. gr. frv. og ég vona að hæstv. sjútvrh. beiti því mjög rýmilega. Það er mjög mikil þörf á að hafa þetta rúmt fyrir útgerðina svo að það gangi betur hjá þeim.

Hæstv. þingforseti. Hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson skal ekki að reikna með því að Frjálslyndi flokkurinn sé týndur. Hann á eftir að finna vel fyrir okkur, bæði nú og í næstu framtíð. Ívilnun er eitt, byggðakvóti er annað og tegundatilfærsla er það þriðja. Þetta er allt í sama frumvarpinu. Það hlýtur að gefa augaleið að menn koma með tillögur um aðra hluti í þetta frv. líka, breytingar, tilfærslur og annað. Frjálslyndi flokkurinn vill að aukategundir fari úr kvóta, langa, keila, skötuselur og helst ufsi og ýsa. Þá fyrst værum við að styrkja byggðirnar í landinu og gefa fólki smá von á nýjan leik. En það er eitt sem mig langar í restina að spyrja þig að, hv. þm. Einar Oddur: Viltu botn í dagabátana?

Forseti bendir þingmönnum á að ávarpa annaðhvort forseta eða þingheim en ekki einstaka þingmenn.

Virðulegur forseti. Það var nú aldrei ætlunin að Frjálslyndi flokkurinn væri týndur. Ég hafði engin orð um það. Sumir þeirra eru þannig að þeir týnast trauðla. En ég velti því fyrir mér, úr því að þeir telja það rök í málinu að styðja ekki breytingar á lögum um stjórn fiskveiða sem vektu hatrammar deilur, hvort þeir séu hættir, hvort þeir hafi lagt niður störf og ætli sér ekki að starfa áfram. Þetta hefur verið aðalmálið. Flokkurinn var byggður utan um þetta mál, fyrir utan skáldið Sverri Hermannsson. Ef þeir ætla að hætta að tala um fiskveiðistjórn af því að það megi ekki vekja deilur þá skil ég ekki hvað þeir ætla að gera. Þess vegna spurði ég: Eru þeir hættir eða má treysta því, virðulegi forseti?

Þingforseti. Hv. þm. leikur sér að því að snúa út úr, ekki í fyrsta skipti. Svo svarar hann ekki þeim spurningum sem hann er beðinn um að svara. Styður hann botn í dagabátana, að dagabátarnir hafi botn, 23 daga? 
             Það er ljóst að þingmaðurinn hefur botn en vill hann styðja botn fyrir dagabáta?

Virðulegur forseti. Í þessari tímaþröng, þegar menn hafa bara nokkrar sekúndur, geta þeir ekki svarað öllum spurningum. 

Hæstv. forseti. Mig langar til að spyrja hv. þm. og teldi gott að hann upplýsti í þingsal hvort hann hafi samþykkt þá skerðingu sem sett var á krókaaflamarksbátana í þessu frv. Ég held því fram að úr því að hann er búinn að taka þátt í samningum um þetta þá hafi verið tekist á um það líka hvort setja ætti botn í dagakerfið. Varla hafa menn gleymt því. Ég spyr: Var hann líka samþykkur því að bátar sem nota trektir við beitningu yrðu út undan? Hefur hv. þm. tekið þátt í að semja um alla þessa hluti?

Virðulegi forseti. Ég verð að játa að ég bjóst við því að hv. þm. Jóhann Ársælsson mundi nota ræðutíma sinn í að skýra fyrir mér það sem ég hafði ekki skilið í staðinn fyrir að nota tækifærið til að spyrja mig að því sem ég var búinn að svara. Ég var búinn að svara mjög skýrt. Þetta stjórnarfrumvarp liggur fyrir með stuðningi mínum, virðulegi forseti. Ég hef lýst því yfir og líka sagt frá því að ég hafi tekið þátt í samningum um að gera það að veruleika. Það er ekki þar með sagt að frv. sé allt eftir mínum óskum. Þetta vita allir, virðulegur forseti. Menn gera ekki svona hluti öðruvísi en að ná samkomulagi. Samkomulagið er aðalatriðið vegna þess að það er pólitísk og byggðaleg nauðsyn að ná saman um þennan áfanga.

Hæstv. forseti. Ég geri ráð fyrir því að hv. þm. hafi hlustað á ræðu mína í dag. Þar fór ég yfir afstöðu mína til þessa máls. Hún fer ekkert á milli mála. Ég tel að það eigi að vera hv. þm. alveg ljóst að línuívilnun var ekki á stefnuskrá Samf. fyrir þessar kosningar heldur var hún á stefnuskrá Sjálfstfl. og Framsfl. Þegar menn heimta síðan stuðning við einhvern bastarð sem þeir hafa samið um í bakherbergjum stjórnarflokkanna þá geta þeir ekki átt von á því að við hrópum húrra fyrir því öllu saman. Þótt við höfum viljað skoða það frv. sem hv. þm. Kristinn Gunnarsson lagði fram, sem er í fjölmörgum atriðum allt öðruvísi en það frv. sem liggur hér fyrir, þá höfðum við ekki einu sinni tækifæri til að ræða við hv. þm. um hvaða breytingar þyrfti að gera á því ef stjórnarandstaðan ætti að taka málið upp á sína arma, eins og þá virtist standa til. Menn hljóta að sjá að það er munur á þessum málum.

Virðulegi forseti. Aðalmunurinn á tillögu hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar og tillögu ríkisstjórnarinnar er að í tillögu Kristins var gert ráð fyrir meiri ívilnun í aukategundunum, í ýsu og steinbít. Ef það er þannig, virðulegur forseti, að Samf. eða virðulegur þm. Jóhann Ársælsson geti ekki stutt þetta mál vegna þess að það vanti meiri ívilnun í ýsu og steinbít þá fer ég að skilja hann. Gaman að vita það. En ég hef fyrir framan mig yfirlýsingar hans, sem voru prentaðar og dreift um allt Ísland, um að hann styddi línu\-ívilnun og treysti því að Samfylkingin mundi fylgja honum. 

Virðulegi forseti. Hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson sagði að þetta væri sáralítið frv. og skildi ekki í öllum þessum hávaða og látum í stórútgerðinni og öðrum aðilum. Það skyldi ekki vera svo að þetta sé bara leikrit því hvað skyldi einkenna þetta frv.? Það er niðurskurður á byggðakvóta. Hverjir hafa verið á móti byggðakvótanum? Stórútgerðin. Í frv. er niðurskurður á afla krókaaflamarksbáta. Hver hefur verið á móti krókaaflamarksbátum? Stórútgerðin. Í kjölfarið kemur útrýming smábátaflotans, niðurskurður á dögum niður í 18 á tímabilinu. Þar bætist upp þessi tonnafjöldi sem hugsanlega kemur í línuívilnunina. Hver hefur verið á móti þessum flota? Einmitt, stórútgerðin. Hvaða skip eru það sem helst geta sölsað undir sig þessa línuívilnun? Það eru einmitt millistór skip, stærri skip, sem geta farið á línu og sölsað það undir sig. Hefur ekki hvarflað að þingmönnum að líklega er þetta allt leikrit eins og venjulega, frumvarpið kokkað af stórútgerðinni og síðan er sett á svið þetta leikrit sem hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson leikur hlutverk í?

Virðulegi forseti. Það verður mjög ánægjulegt fyrir forustu LÍÚ að fylgjast með þessum umræðum seinna í nótt eða fyrramálið og komast að því að hún hafi kokkað þetta allt saman og sett þetta á svið. Þetta er hennar eigið frumvarp og þannig vill hún hafa þetta. Nú veit hún það að hún hefur búið þetta til. Það hlýtur að vera niðurstaðan, virðulegur forseti, því að þeir taka eflaust mark á hv. þm. Jóni Bjarnasyni. Þá vita þeir að þetta er svona, allt frá LÍÚ, og mótmæli þeirra eru bara hluti af leikriti. En, virðulegur forseti, ég er náttúrlega áfram jafnnær um það hvort þingflokkur Vinstri grænna styður línuívilnun eða ekki. Þeir hafa lýst því yfir á prenti að þeir væru mjög fylgjandi línuívilnun og vistvænum veiðum. Ég bíð spenntur eftir að sjá atkvæðagreiðsluna og hvort þeir styðja þetta mál eða ekki.

Hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson er góður leikari. Ég vitnaði fyrst og fremst í orð þingmannsins sjálfs. Hann sagði að þetta væri sáralítið frumvarp en um það væri þyrlað gríðarlegu moldviðri og við hefðum heyrt í fjölmiðlum undanfarið yfirlýsingar svo stórkostlegar að halda mætti að heimsendir væri í nánd. En þetta eru bara örfá tonn sem er verið að taka af dagabátunum, þau ein sér. Ég er því ekki viss um, virðulegi forseti, að hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson ríði feitum ... 

Virðulegi forseti. Það er trúlegt að það verði eins og fyrri daginn, að ég eigi eftir að valda vinstri grænum miklum vonbrigðum.

Nei, það kemur ekki þannig út.

Ég mun í þessu máli ekki styðja þá frekar en í neinu öðru enda vita þeir ekki sjálfir hvað þeir vilja. Það er ekki svo að ég hafi þetta jafnskýrt og hv. þm. Lúðvík Bergvinsson sem sagði áðan að hann yrði á móti þessu máli ef það yrði til þess að aflaheimildir færu til Vestfjarða. Hins vegar gæti þetta allt snúist við,  Ég spyr enn einu sinni: Ætli nokkur á Íslandi viti enn hvaða stefnu eða meiningar hv. þm. Jón Bjarnason hefur í þessu máli?

Herra forseti. Umræðan um það frv. sem hæstv. sjútvrh. hefur lagt fram um breytingar á lögum um stjórn fiskveiða, hefur um margt verið merkileg og sérstök í senn. 

Ráðherra er í húsinu.

Já, við skulum ekki gera athugasemdir við það þótt hæstv. ráðherra vilji dvelja einhvers staðar í hliðarsölum, hann er væntanlega ekki langt undan ef hann telur ástæðu til þess að taka þátt í umræðunni á eftir. Það kom margt merkilegt fram í ræðu hv. þm. Einars Odds Kristjánssonar. Hann kom víða við að vanda og lýsti yfir miklum stuðningi og mikilli ánægju með það frv. sem hér er lagt fram. Hann fór örlítið yfir það hvernig þetta frv. hefði orðið til. Og ég held að rétt sé að taka undir með nokkrum hv. þm. sem hafa óskað sérstaklega ákveðnum hv. þm. Vestfirðinga til hamingju með árangurinn. Það kom mjög glögglega fram í ræðu hv. þm. Einars Odds Kristjánssonar að hann lítur á sig sem mikinn sigurvegara í þessu máli og það er augljóst mál miðað við málflutning hv. þm. að hann lítur á hæstv. sjútvrh. sem tapara í málinu. Hæstv. sjútvrh. hafi ekki náð að halda fingrum sínum kyrrum, vegna þess að hv. þm. sagðist hafa sagt að ekki hafi verið lyft fingri til þess að leysa málið fyrir viku síðan, en síðan hafi hv. þm. átt leið að því er virtist algerlega óundirbúið í sjútvrn. og þá hafi komið í ljós að þar var búið að vinna miklu meira en hv. þm. hélt. Það var sem sagt byrjað að eiga við frv. í þessa átt og hv. þm. tilkynnti það að hann hefði síðan tekið þátt í því að semja um það hvernig frv. yrði og hefði að því er mér skildist og ég held þeim hv. þm. sem hér hlustuðu á, unnið fullan sigur í málinu. Það er ekkert skrýtið. Hv. þm. rifjaði upp hvernig þetta hefði orðið til. Hann sagði okkur það, sem ekki vorum á þeim merka fundi, landsfundi Sjálfstfl., að þar hefði þetta mál verið samþykkt í upphafi og síðan hefði það verið notað mjög af nokkrum frambjóðendum flokksins í síðustu kosningabaráttu. En hv. þm. sagði hins vegar einnig að þeir sem hefðu verið á móti og hefðu orðið undir á landsfundinum, hefðu valið þá leið að þegja um málið í kosningabaráttunni. Herra forseti. Ég verð að vitna í þessu máli. Hv. þm. fer algjörlega með rétt mál vegna þess að í mínu kjördæmi minnist ég þess ekki að á nokkrum einasta fundi hafi einn einasti frambjóðandi stjórnarflokkanna nokkurn tímann nefnt þetta mál, enda kæmi mér það mjög á óvart ef einhver þeirra hv. þm. sem kosnir voru í því kjördæmi styddi þetta mál, nema með svipuðum þvingunum og væntanlega hefur verið beitt gagnvart hæstv. sjútvrh. Því ég á erfitt með að trúa því að hæstv. sjútvrh. sé a.m.k. mikill aðdáandi þessa máls. Það er líklega rétt hjá hv. þm. Einari Oddi Kristjánssyni að að ýmsu leyti er þetta mál kannski lítið og skiptir litlu. En það er nú oft þannig að það sem byrjar smátt getur orðið ógnarstórt. Og það er auðvitað alveg ljóst hvaða stefnu verið er að taka með þessu frv. Það er t.d. verið að segja að það sé ákveðinn útgerðarflokkur sem eigi að njóta alveg sérstakra forréttinda, þ.e. frumstæðasti þátturinn í sjávarútvegi þjóðarinnar þegar beitt er með höndum í landi, svo takmarkað skal það vera. Og spurningin er þá sú: Má ekki búast við því að haldið verði áfram í þessa átt? Eða treystir hæstv. sjútvrh. sér til þess að fullyrða að þetta verði síðasta skrefið sem stigið verði í þessa átt þar sem þessi sérstaki útgerðarflokkur fær alveg sérstaka meðhöndlun og er þá væntanlega hvati til þess að fleiri leiti á þessi mið? Við getum auðvitað haldið áfram að velta því fyrir okkur hvert gæti þá verið næsta skref.  Það væri fróðlegt að fá að heyra það hjá hæstv. ráðherra því það getur ekki annað verið með tilliti til hinnar vönduðu vinnu sem væntanlega hefur farið fram í sjútvrh. eftir vitnun hv. þm. Einars Odds, en að búið sé að vinna þar miklu lengur en hv. þm. grunaði fyrir viku, að það sé búið að fara yfir alla þessa þætti og það sé auðvitað búið að meta áhrif frv. á þjóðarbúskapinn, t.d. það hversu margir menn vinna við beitningu á Íslandi í dag. Hvað má búast við að margir hafi vinnu af því eftir þessa breytingu? Hve mikið aflaverðmæti kemur að landi frá þessum útgerðarflokki í dag og hve mikið verður það eftir þessa breytingu? Og hvaða breytingu orsakar þetta hjá öðrum útgerðarflokkum? Hversu mörg eru þau störf sem væntanlega er ætlunin með þessu frv. að færa til Vestfjarða einhvers staðar annars staðar frá? Hvernig mun það bitna á sjávarbyggðunum í landinu öðrum en þeim sem fá hugsanlega einhver störf til viðbótar? Miðað við þetta er verið að taka þau einhvers staðar annars staðar. Þess vegna er ekki einu sinni verið að framkvæma það sem þessir frambjóðendur sem töldu það væntanlega hagnast sér í sínum kjördæmum í vor, töluðu um, línuívilnun. Vegna þess að ég man ekki betur en flestir þeir hv. þm. sem ég hef heyrt minnast á ívilnunina hafi talað um það fram undir þetta að hún hafi átt að vera viðbót í kerfið. Þetta ætti ekki að taka af nokkrum aðila. Svo kemur frv. fram og þá kemur auðvitað í ljós að verið er að taka þetta einhvers staðar. Það er ekkert verið að bæta þessu við. Það var því ekkert skrýtið þegar hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson fór svo fljótlega í ræðu sinni að tala um það að aflamarkskerfið væri raunverulega ómögulegt, þetta væri ómögulegt kerfi. Og þetta væri líklega fyrsta skrefið, en svo stoppaði hann, ég veit ekki hvað hv. þm. ætlaði að segja. Fyrsta skrefið í hvaða átt? Ja, kannski í átt að árabátunum? Hver veit. En hann áttaði sig, hv. þm., og stoppaði og talaði síðan um það að þetta væri til að styrkja línuveiðarnar. En er það svo víst, hæstv. sjútvrh., að verið sé að styðja og styrkja allar línuveiðar? Mér hefur skilist af umræðunni í dag og af lestri þessa frv. að það sé ansi takmarkað hvað verið er að styrkja línuveiðar almennt. Það er eingöngu verið að styrkja frumstæðustu línuveiðarnar. Víðar nær það ekki, sýnist mér, í þessu frv. Herra forseti. Það er auðvitað margt fleira sem er athyglisvert í þessu og kom fram bara í ræðum síðustu hv. þingmanna og í andsvörum við ræður þeirra. M.a. kom það fram hjá hæstv. sjútvrh. að það væri aðeins eitt sem ekki væri í fullu samræmi við það sem hæstv. ráðherra hefði sagt á undanförnum mánuðum og það er að gildistakan varðandi ívilnun á ýsu og steinbít yrði 1. febrúar en ekki 1. september 2004, eins og hæstv. ráðherra hefur margoft sagt, að ekki ætti að breyta neinu fyrr en 1. september 2004. Síðan bætti hæstv. ráðherra því við að ef frv. yrði ekki samþykkt fyrir jól þá yrði þessi ívilnun ekki 1. febrúar 2004. Það er því alveg nauðsynlegt að spyrja hæstv. ráðherra að því hvort það sé ekki ætlun ríkisstjórnarinnar með því samkomulagi sem hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson upplýsti þingheim um áðan, hvort það væri ekki hluti af samkomulaginu að keyra þetta í gegnum þingið fyrir jól, eða hvort það hafi verið röng upplifun hjá mér þegar hæstv. ráðherra sagði að það gætti svona örlítillar vonar um að kannski mætti tefja frv. fram yfir jól þannig að þessi ósköp dyndu ekki yfir strax 1. febrúar, heldur vonandi einhvern tímann síðar. Hv. þm. Einar K. Guðfinnsson gerði svolítið af því í dag að fara upp í andsvörum og óska eftir því að menn töluðu skýrt, og stóð síðan ekkert mikið í því sjálfur að tala mjög skýrt. Og það væri auðvitað skemmtilegt ef hv. þm. heyrði til mín og gæti svarað því hér á eftir, hvort afstaða hv. þm. sé mjög skýr í málinu, þ.e. hvort hv. þm. styður frv. algjörlega óbreytt eða hvort hann hafi haft einhvern örlítinn fyrirvara við frv. Og þegar ég minnist á fyrirvara þá kemur það upp í huga minn sem hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson sagði að hann vissi ekki til þess að það væri neinn fyrirvari almennt hjá stjórnarflokkunum við þetta frv. Það er auðvitað allt annað en ýmsir hv. þm. Framsfl. hafa sagt í fjölmiðlum. Og það er auðvitað alveg nauðsynlegt af því að hv. þm. Einar K. Guðfinnsson hefur alltaf verið að spyrja um skýra afstöðu. Það væri ekki ónýtt að fá skýra afstöðu Framsfl. í málinu. Er Framsfl. tilbúinn til að styðja þetta frv. óbreytt eða er einhver önnur afstaða í Framsfl. heldur en í Sjálfstfl.? Ég leyfi mér reyndar að efast um það að hann sé yfirleitt í Sjálfstfl. en eins og búið er að berja hann til í Sjálfstfl.? Hvort Framsfl. er algjörlega sammála því eður ei? Herra forseti. Ég hafði hugsað mér að rifja örlítið upp þetta mál og hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson aðstoðaði mig örlítið við það en það eru samt okkur atriði sem komið hafa fram í fjölmiðlum á undanförnum vikum og mánuðum sem ég held að nauðsynlegt sé að rifja aðeins hér upp. Það gerðist t.d. hinn 10. júlí í Ríkisútvarpinu að fjallað er um afstöðu hæstv. sjútvrh. og þar segir, með leyfi forseta: ,,Árni [þ.e. hæstv. sjútvrh.] segir engu slegið föstu um það í stjórnarsáttmála að auka skuli byggðakvóta eða taka upp línuívilnun, slíkt hafi ekki heldur verið upp á teningnum í stefnuræðu forsætisráðherra.`` Hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson er að sjálfsögðu látinn bregðast við þessu og segir í sömu frétt sem var í Ríkisútvarpinu hinn 10. júlí, með leyfi forseta: ,,Og ég bendi á varðandi línuívilnunina að hún hefur verið samþykkt á flokksþingum beggja stjórnarflokkanna og þó að sjávarútvegsráðherra hafi verið á móti því í sínum flokki þá ber honum auðvitað að hrinda því í framkvæmd sem hans flokksmenn hafa samþykkt og sem ríkisstjórnin hefur náð saman um.`` Ég verð ekki var við það, herra forseti, í fréttinni að hæstv. sjútvrh. beri það til baka að hæstv. ráðherra hafi verið á móti línuívilnun í sínum flokki. Og hafi hæstv. ráðherra verið á móti línuívilnun í sínum flokki væri fróðlegt að fá að heyra hjá hæstv. ráðherra hvað breyst hafi annað en að það séu samþykktir víða sem hafi sett hann í þá stöðu að þurfa leggja fram og mæla fyrir því frv. sem hér er til umræðu. Herra forseti. Áfram er haldið. Hinn 8. ágúst í fréttum í Ríkisútvarpinu varðandi þetta sama mál, þegar búið er að vitna nokkuð í hv. þm. Kristin H. Gunnarsson um að það sé ágreiningur um málið, segir hæstv. ráðherra, með leyfi forseta: ,,Nei, ég hef nú ekki orðið var við ágreining á milli stjórnarflokkanna. Í þessari ákvarðanatöku hef ég haft samráð við formann Framsóknarflokksins um hvernig að þessu er staðið og ekki orðið var við það hjá honum að hann telji að ég sé að brjóta stjórnarsáttmálann.`` En hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson hafði gefið það til kynna í fréttum áður að hæstv. sjútvrh. væri líklega að brjóta stjórnarsáttmálann því þetta kæmi allt saman mjög skýrt fram þar, þrátt fyrir það sem hann hafði sagt í frétt nokkru áður og haft eftir hæstv. sjútvrh. að slíkt væri alls ekki til staðar í stjórnarsáttmálanum. Þann 17. ágúst sl. er einnig fjallað um þetta mál í Morgunblaðinu. Það er á margan hátt býsna fróðlegt sem haft er eftir hæstv. sjútvrh. þar. Þar segir m.a., með leyfi forseta: ,,Ef úthluta á til að styrkja byggðirnar geta verið rök fyrir því að úthluta eigi til dagróðrabáta, sem landi þá í heimahöfn og beitt sé í landi, þannig að vinna skapist í landi. Þá má líka setja skilyrði um það að aflinn verði einnig unninn í heimabyggðinni.`` Þetta var haft eftir hæstv. sjútvrh. þann 17. ágúst. Ég sé ekki að allt það sem hæstv. nefnir þarna sé í því frv. sem hér liggur fyrir. Fróðlegt væri að heyra skýringar hæstv. ráðherra á því hvort hann hafi skipt um skoðun frá því hann sagði þetta í Morgunblaðinu þann 17. ágúst eða hvort samkomulagið sem náðst hefur um málið hafi þvingað hann til þess að fara aðrar leiðir. En í sama viðtali segir hæstv. ráðherra, með leyfi forseta: ,,Þeir sem vilja halda sig við byggðasjónarmiðið`` -- það hafa auðvitað verið meginrökin fyrir þessu frumvarpi, byggðasjónarmiðin -- ,,þurfa þá líka að færa rök fyrir því af hverju dagróðrabátar, sem nota önnur veiðarfæri, eigi ekki að fá ívilnun líka. Þá væri kannski réttara að tala um þetta sem byggðaívilnun. Ef menn setjast niður og skoða öll þau álitamál, sem í svona ívilnun felast er það alveg augljóst að menn þurfa að gefa sér góðan tíma til að fara yfir málið og meta þessa kosti.`` Ég held að það sé margt til í þessari tilvitnun hæstv. sjútvrh. Því spyr ég: Finnst hæstv. ráðherra það boðlegt eftir að hafa fært þessi ljómandi rök fyrir því að menn verði nú heldur betur að vanda sig við málið að ætla að keyra frv. í gegnum Alþingi á tveimur dögum? Hvernig á að vera hægt að ígrunda allar þessar hliðar vandlega ef ekki má gefa sér meiri tíma til þess að vinna í málinu?

Ef menn eru vel að sér eiga þeir ...

Það er rétt, hv. þm., ef allur þingheimur, ég tala nú ekki um sjútvn., væri vel að sér í þessu öllu saman. En ég hef trú á því að flestir þingmenn séu að sjá ýmislegt af þessu í fyrsta skipti og hafi nefnt ýmislegt annað í línuívilnun en hér kemur fram. Herra forseti, áfram með tilvitnanir. Þann 15. september sl. er Ríkisútvarpið enn að fjalla um línuívilnun sem kemur væntanlega mörgum á óvart. Þar segir, með leyfi forseta: ,,Sjávarútvegsráðherra segir ríkisstjórnina einhuga í því hvernig standa á að línuívilnun fyrir smábáta. Frumvarp verði lagt fram í haust sem taki gildi í byrjun næsta fiskveiðiárs, 1. september 2004.`` Mikill var einhugurinn í ríkisstjórninni og hann hefur náð langt, því hér er frv. sem segir allt annað. Í sama fréttatíma, herra forseti, er rætt við hv. þm. Einar Odd Kristjánsson. Þar er ekki verið að skafa af hlutunum frekar en fyrri daginn, því það er eiginlega sagt nokkuð kurteislega að ef hæstv. sjútvrh. fari ekki að drífa sig í þessu, sé ekki annað að gera fyrir hann en að kveðja stólinn. Enn segir hæstv. sjútvrh. í þessari sömu frétt og er að vitna til ríkisstjórnarinnar: ,,Það voru allir sammála um það, að það væri rétt að fara í málið á þennan hátt og að stefna að því að leggja fram frumvarp á næsta þingi og fá það samþykkt og að síðan taki lögin gildi 1. september 2004.`` Þarna kemur sama dagsetningin fyrir enn og aftur. Þess vegna er nauðsynlegt að hæstv. sjútvrh. skýri fyrir okkur hvernig á því standi að þrír þingmenn af Vestfjörðum geti beygt heila ríkisstjórn. Hvers konar styrkur er í ríkisstjórn sem er haldið í gíslingu þriggja þingmanna? Væri ekki ráð að kanna hvar það endar ef haldið verður áfram á sömu braut? Það skyldi þó ekki vera styttra í árabátinn en ýmsir halda? Herra forseti. Þann 15. september er einnig fjallað um málið í sjónvarpi. Þar kemur býsna merkileg tilvitnun, því í fréttinni segir: ,,Hins vegar nefndi sjávarútvegsráðherra mun lægra hlutfall á fundi sínum með formanni Smábátafélagsins Eldingar síðastliðinn vetur en þá ræddi hann um 1% línuívilnun.`` Kæmi ekki á óvart þótt hæstv. ráðherra hefði verið ánægðari með að leggja slíkt frv. fram heldur en það sem hann hefur lent í að mæla fyrir í dag. Herra forseti. Fljótt líður tíminn og því verður ekki hægt að vitna mikið meira í hæstv. sjútvrh. En eins og þingheimur heyrir eru tilvitnanirnar hver annarri skemmtilegri og merkilegri. Þann 5. desember segir hæstv. ráðherra í sjónvarpinu, með leyfi forseta: ,,Það hefur út af fyrir sig ekkert breyst annað en það að við fundum aðferð sem við gátum sæst á.`` Það er ekkert annað, herra forseti. Aðferðin sem fannst var að hæstv. sjútvrh. hefur þurft að bakka með nær allt saman, og ekki bara hæstv. ráðherra heldur ríkisstjórnin eins og hún leggur sig vegna þriggja þingmanna frá Vestfjörðum. Herra forseti. Mikill er máttur Vestfjarðaþingmanna og hefði hann mátt vera slíkur áður því þá væri kannski betra ástand víða á Vestfjörðum en nú er. En það er notað sem helsti rökstuðningur fyrir því að sýna okkur þessi ósköp sem í þessu frv. eru.

Herra forseti. Hv. þm. Einar Már Sigurðarson hefur farið yfir ummæli mín á svipaðan hátt og hv. þm. Lúðvík Bergvinsson. Honum hef ég svarað áður varðandi frétt frá 10. júlí, svarað áður hvað varðar dagsetninguna. Hv. þm. talar um frétt þar sem að ég hafi sagt við einn af forsvarsmönnum smábátaeigenda að 1% línuívilnun væri inn í myndinni. Ég vil segja við hv. þm. að hann á ekki að taka mark á öllu því sem hann fréttir og öllu því sem hann heyrir í fréttum. 
             Í sambandi við það sem hv. þm. segir að það eigi að afgreiða frv. á stuttum tíma og að ég hafi sagt að það þyrfti að vinna það vel, þá eru fjórir mánuðir liðnir frá því að þau ummæli féllu og það má vinna heilmikið á þeim tíma til þess að fá góða niðurstöðu eins og menn sjá á þinggögnum sínum. Þá spyr ég á móti, þegar hv. þm. Jóhann Ársælsson lýsti yfir stuðningi við línuívilnunina fyrir hönd Samfylkingarinnar eða við formið sem hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson var með í huga, virtist tíminn ekki skipta voðalega miklu máli, virtist vera allt í lagi að afgreiða það fyrir jólaleyfi, þá þurfti ekkert að liggja mikið yfir málinu. Varðandi það sem hv. þm. spurði um, möguleika sem ég nefndi í sambandi við löndun í heimahöfn og að vinna aflann í heimahöfn, voru það að sjálfsögðu hlutir sem komu til greina og voru athugaðir í vinnunni í ráðuneytinu, en þegar til kom kallaði þetta á meira eftirlitsbákn en ég taldi skynsamlegt. Að síðustu, herra forseti, talaði hv. þm. um hvaða áhrif þetta mundi hafa á þjóðarbúið og ýmsar hagstærðir. Það verður að benda honum á það að hér er verið að veita mönnum möguleika. Það er erfitt að sjá fyrir nákvæmlega hvernig menn munu nýta möguleikann en það hefur auðvitað áhrif á hagstærðir þær sem hann var að nefna.

Herra forseti. Það er rétt hjá hæstv. ráðherra að það er verið að skapa möguleika, en það eru ýmsar tölur samt sem áður ljósar í þessu og við skulum ekki ímynda okkur að þessi smuga sem hæstv. ráðherra leggur til verði ekki nýtt í botn. Það er spurning hverjir muni gera það því það eru ýmsir möguleikar. Við höfum séð það að þegar svona er gert kallar það á ýmsar tækninýjungar og ekki ólíklegt að menn muni leita ýmissa tækninýjunga til þess að reyna að komast í þann afla sem þarna er verið að opna kapphlaup í á þriggja mánaða fresti. Herra forseti. Það er eiginlega nauðsynlegt að spyrja hæstv. sjútvrh. aftur varðandi störfin og hvaða áhrif tillögurnar geta væntanlega haft á það hvernig atvinna eða atvinnumöguleikar muni færast til á landinu. Ráðuneytið hlýtur, eftir látlausa fjögurra mánaða vinnu eins og hægt var að skilja á orðum hæstv. ráðherra, að hafa velt því fyrir sér hvaða áhrif þetta geti haft á byggðarlögin. Það hefur auðvitað legið í loftinu, það er verið að færa störf til Vestfjarða. Því spyr ég hæstv. ráðherra: Hvaðan verða þessi störf flutt? Hversu mikla atvinnu er verið að færa á milli landshluta eða sjávarbyggða? Hvaða hug hefur hæstv. ráðherra á því að bæta þeim sjávarbyggðum, sem misjafnlega standa, þau störf sem væntanlega er verið að flytja á milli með þessari tillögu? Þannig mætti halda áfram. En, herra forseti, ég held áfram í seinna andsvari.

Herra forseti. Það er eiginlega sama svarið hvað störfin varðar á einstökum stöðum og ég nefndi áðan. Það eru möguleikar og ekki hægt að segja nákvæmlega fyrir um það hvernig þeir muni þróast. Það fer eftir því hvernig þeir verða nýttir eins og ég sagði áðan. Ef þetta verður með jafnri dreifingu getur vel verið að það hafi sáralítil áhrif á það hvernig störf dreifast á milli byggðarlaga. Hins vegar var athyglisvert að heyra það sem hv. þm. sagði um að þetta gæti ýtt undir tækninýjungar. Það er auðvitað jákvætt í sjálfu sér og gæti vel verið aukainnskot í okkar annars ágæta hagvöxt.

Herra forseti. Já, tækninýjungar gætu auðvitað átt sér stað, m.a. með því að ýmsir ágætir frumkvöðlar og hönnuðir færu að hanna beitningarvél í landi, því það kemur ekki fram í frumvarpinu að það muni hafa nein áhrif. Ef menn gætu hannað beitningarvél í landi gætu þeir trúlega aukið afköst sín mjög mikið og þyrftu kannski ekki að standa í kapphlaupinu jafnlengi, því það væri búið að ná þeim afla sem sóst var eftir á miklum mun skemmri tíma en menn gera ráð fyrir. Hæstv. ráðherra virtist jafnvel vera að ýja að því að það gæti verið rangt hjá hv. þm. Vestfirðinga sem hafa talið sig vera að vinna hér mikla sigra, því hæstv. ráðherra lét þá von í ljós, ef ég heyrði rétt, að þetta mundi dreifast miklum mun jafnar um landið en hv. þm. Vestfirðinga vonast eftir. Herra forseti. Alvarleikinn í þessu máli er auðvitað sá að hæstv. sjútvrh. hefur á undanförnum árum verið að tala fyrir því að hann væri að berjast fyrir því að gera sjávarútveginn að alvörumatvælaframleiðslugrein. Með tillögum eins og hér liggja fyrir er verið að fara í þveröfuga átt. Það er verið að bæta við útgerðarflokk, sem er hvað frumstæðastur og þróunin hefur verið hvað minnst í, á kostnað hinna sem hafa verið að skapa stöðugleika í atvinnugreininni. Ég vona, herra forseti, að hæstv. ráðherra sjái að sér og komi með frv. fljótlega eftir áramótin sem vinni gegn þeim ósköpum sem hér eru, eða við getum slegist í lið saman og komið í veg fyrir það að þessi ósköp verði þjóðinni gefin í jólagjöf.

Hv. þm. talar svo skýrt.

Herra forseti. Umræðan í dag um frv. sem er á dagskrá, þ.e. um breytingar á lögum um stjórn fiskveiða, með öllum síðari breytingum sem hafa orðið frá 15. maí 1990, hefur náttúrlega um margt verið mjög athyglisverð. Umræðan hófst í kosningabaráttunni, hófst á landsfundum Sjálfstfl. og Framsfl. þar sem menn töldu sig þurfa að gera einhverja bragarbót á fiskveiðistjórnarkerfinu til að koma til móts við gagnrýni og óánægju sem ríkti. Stjórnarflokkarnir gengu til kosninga með mjög slæma samvisku og reyndu allt hvað þeir gátu til að kaupa sér hylli kjósenda á einn eða annan hátt, hvort sem það var með loforðum í þá átt sem við erum að ræða hér, skattalækkunum, eða byggingum hist og her eins og áður hefur verið sagt. Það var öllu lofað á vinstri og hægri hönd, fram fyrir sig og í allar áttir. Virðulegi forseti. Við höfum við umræðu um fjárlög og ýmislegt annað sem hefur verið á dagskrá í desember og á eftir að verða sem eftir lifir þings fram að jólaleyfi, fjallað um hin sviknu kosningaloforð sjálfstæðismanna og framsóknarmanna og þau loforð sem þeir ætla að reyna að standa við þó að ekki sé notað nema eitt orð, í þessu tilfelli línuívilnun. Allir sem fylgst hafa með stjórnmálum á Íslandi hafa auðvitað fylgst með því hvernig kaupin hafa verið gerð á eyrinni hvað þetta varðar til þess að fá hæstv. sjútvrh. til þess að lyfta litla putta, eins og hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson sagði eitt sinn um hæstv. sjútvrh., þ.e. að hann hefði ekki lyft litla putta til að gera eitt eða neitt í þeim málum sem hér var lofað. Þessi umræða hefur um margt verið fróðleg. Hún hefur líka verið töluverð um sjávarútvegsmál almennt. Hér hefur verið vitnað í ýmislegt af því sem sagt hefur verið í aðdraganda kosninga og um línuívilnun og fiskveiðistjórnarkerfið almennt. Mér finnst alltaf nauðsynlegt, virðulegur forseti, að rifja upp 1. gr. laga um stjórn fiskveiða, þegar rætt er um sjávarútvegsmál, hvort sem það er á hinu háa Alþingi eða úti á meðal almennings. Í 1. gr. laganna stendur, með leyfi forseta: ,,Nytjastofnar á Íslandsmiðum eru sameign íslensku þjóðarinnar.`` --- Þetta er göfugt markmið. --- ,,Markmið laga þessara er að stuðla að verndun og hagkvæmri nýtingu þeirra og tryggja með því trausta atvinnu og byggð í landinu.`` --- Þetta er líka mjög göfugt og gott markmið. --- ,,Úthlutun veiðiheimilda samkvæmt lögum þessum myndar ekki eignarrétt eða óafturkallanlegt forræði einstakra aðila yfir veiðiheimildum.`` Þetta er líka mjög göfugt. Svo hafa menn rifist og deilt í háa herrans tíð um túlkun á þessari grein, t.d. hér í dag. Nokkrir stjórnarþingmenn vitnuðu m.a. í það að fiskurinn í sjónum væri sameign okkar o.s.frv. Ég sagði áðan, virðulegi forseti, að í kosningabaráttunni hefði verið mikil umræða um þetta. 30 þús. tonn duttu allt í einu niður af himninum og ofan í sjóinn og voru til úthlutunar í einni ræðu hæstv. forsrh. á Akureyri. Þegar hæstv. forsrh. fór á fund í Vestmannaeyjum var lofað að styrkja forkaupsréttarákvæði sveitarfélaga á kvóta. Kem ég kannski að því á eftir. Ég sem er nýr maður í sjútvn. hef lagt mig fram um að sækja hina ýmsu fundi sem ég hef átt kost á til þess að hluta á menn ræða um sjávarútvegsmál og það hefur verið um margt mjög fróðlegt. Ég sótti t.d. landsfund Landssambands íslenskra útvegsmanna og hlustaði þar á mörg fróðleg erindi. Ég hlustaði þar líka á menn segja að sennilega væri kvótakerfið svo á milli tanna fólks vegna þess að landið væri svo lítið, nálægðin væri svo mikil, að menn vissu allt um alla. Einn ágætur maður á þessum fundi vonaðist til þess að einhvern tímann yrðu fundnar upp töflur við öfund. Þá mundi þetta allt saman skána. Það kom fram með öðrum orðum að gagnrýni á fiskveiðistjórnarkerfið væri fyrst og fremst sprottin af öfund. Það kom líka fram hjá mönnum að breytingar á eignarhaldi fyrirtækja hafa valdið miklum deilum, samþjöppun veiðiheimilda og uppsagnir starfsfólks sem þá áttu sér stað t.d. á Raufarhöfn og Seyðisfirði. Auðvitað magnar þetta allt upp umræðu um kvótakerfið. Það sem ég vildi sagt hafa, virðulegi forseti, er að það er mjög alvarlegt að við skulum enn þann dag í dag árið 2003 vera með þannig fiskveiðistjórnarkerfi að það veldur miklum deilum. Það er mjög alvarlegt að alltaf sé verið að rífast um þetta kerfi höfuðatvinnuvegs þjóðarinnar. Þess vegna hef ég sagt, virðulegi forseti, að það sé mjög mikilvægt að reyna að skapa þá mestu sátt sem hægt er um fiskveiðistjórnarkerfið þó að auðvitað sé barnaskapur að halda að einhvern tímann verði hægt að skapa algjöra sátt um það. En það þarf að sníða ýmsa vankanta af þessu kerfi sem jafnframt hefur samt sem áður marga kosti.  Það er oft sagt, þó margir andmæli því, varðandi ýmislegt sem hefur gengið á á landsbyggðinni, t.d. íbúafækkun og annað slíkt, að sjávarútvegsstefnan, fiskveiðistjórnarkerfið hafi valdið þar miklu um. Nú ætla ég ekki að taka svo djúpt í árinni og segja að það sé algjör valdur að því. Það er alls ekki svo, en stór orsakavaldur. Landsbyggð er nefnilega ekki sama og landsbyggð í raun og veru. Virðulegi forseti. Maður verður var við mikinn mun þegar maður fer vítt og breitt um landið, ræðir við fólk, kynnir sér staðhætti og kynnir sér hvernig kaupin gerast á eyrinni, ef svo má að orði komast, í sambandi við íslenskan sjávarútveg. Ef ég fer bara í mitt kjördæmi þá er mikill munur á því hvort við erum að ræða um Akureyri eða Fjarðabyggð eða t.d. Raufarhöfn eða Hrísey hvað fiskveiðistjórnarkerfið varðar. Þar er mikill munur á. Sum byggðarlög eiga í mikilli varnarbaráttu vegna þess að fiskveiðiheimildir hafa verið fluttar í burtu, jafnvel verið seldar burtu með einni undirskrift eins og stundum hefur verið sagt og eftir standa íbúar byggðarlaganna með eignir sínar sem oft og tíðum eru lífsstarfið, verðlausar eftir þetta. Þetta er það versta sem getur gerst í þessu kerfi. Virðulegur forseti. Stuðningsmenn kerfisins hafa stundum sagt að þetta flytjist til annarra og efli þá og það er vissulega þannig. Þetta er að mínu mati einn höfuðókosturinn við þetta kerfi, virðulegi forseti, og nægir þar að nefna áföll sem dunið hafa yfir t.d. Raufarhöfn á liðnu sumri þó svo að vonandi sé verið að snúa þar vörn í sókn. Það er nú kannski meira vegna slembilukku, vegna þeirra sem komu til staðarins til að vinna þar áfram. Við höfum fylgst með baráttu Seyðfirðinga. Þar átti að hætta fiskvinnslu, leggja niður fiskvinnslu. Sveitarfélagið fer í hörkubaráttu sem endar með því að það tekur þátt í að kaupa kvótann til baka fyrir mörg hundruð milljónir vafalaust. Ég kann ekki að nefna töluna. Barátta bæjaryfirvalda á Seyðisfirði fyrir að verja störfin heima var hetjuleg. Það eru ekki neinar smáræðis upphæðir, virðulegur forseti, sem verið er að tala um í þessu sambandi. Ég get einnig nefnt þá varnarbaráttu sem hefur átt sér stað á Vopnafirði þar sem sveitarfélagið er mjög mikið innviklað í rekstur fyrirtækisins þar og barðist hetjulega líka í sumar til að kaupa til baka hlutabréfin sem seld voru Tanga fyrir rúman milljarð króna. Þetta er lítið sveitarfélag. Sveitarstjórnarmenn á Vopnafirði gerðu sér grein fyrir því hvað mundi gerast ef þetta gengi eftir. En það er svo, virðulegi forseti, að kannski hafa ekki öll sveitarfélög eða allar sveitarstjórnir þann kraft eða þann grunn að gera það sem gert hefur verið á Seyðisfirði og Vopnafirði. Virðulegi forseti. Ég ætla að fara yfir það sem auðvitað snýr líka að íslenskum sjávarútvegi, þ.e. þær miklu breytingar sem eru að verða á mörkuðum erlendis í sambandi við markaðssókn okkar. Við megum ekki eingöngu hugsa um kerfið til að sækja fiskinn og sem við deilum töluvert um eins og ég hef nefnt. Við verðum líka sem Íslendingar, sem þjóð, að snúa okkur að því og fylgjast með því hvað er að gerast á mörkuðunum. Það gerir það kannski að verkum að menn verða að endurskoða stefnu sína reglulega, stefnu í sjávarútvegsmálum og fiskveiðistjórnarmálum. Menn verða að skoða hvað er að gerast. Það er staðreynd að samkeppnisstaða íslensks sjávarútvegs er að versna. Það er þannig. Það er ekki bara sterk staða gjaldmiðla sem því veldur. Launakostnaður, olíukostnaður og flutningskostnaður er miklu meiri en við þekkjum annars staðar. Það er staðreynd, virðulegi forseti, að sjófrystur karfi er jafnvel fluttur út frá Íslandi alla leið til Kína og unninn þar. Þar er launakostnaður 7.500 kr. á mánuði. Fiskurinn er svo fluttur aftur á Evrópumarkað í samkeppni við okkur. Á þessum fundum sem ég hef vitnað til hefur verið sýnt hvernig fyrirtæki, t.d. Findus sem er mjög stórt í sölu á sjávarafurðum, selja fisk frá Kína sem kemur héðan frá Íslandi þar sem nánast enginn munur er á nema tveir litlir stafir aftan á umbúðunum. Þetta segi ég aðeins, virðulegi forseti, vegna þess að þetta þurfum við að hafa í huga. Við verðum að halda vöku okkar gagnvart því að þessi ógn, sem ég vil kalla svo, frá Kína ryðst inn á markaði sem við höfum verið að byggja upp og erum á. Forskot okkar hvað varðar gæði er því t.d. mikið að minnka. Hvað gerist svo ef Rússar og Evrópusambandið gera nýjan tollasamning og Rússafiskurinn, sem er fluttur og seldur til Kína, unninn þar og kemur aftur til Evrópu með tolli, er samt ódýrari? Hvað gerist ef Evrópusambandið og Rússar gera nýjan tollasamning? Ég er með öðrum að segja, virðulegi forseti, að í fiskveiðistjórnarkerfi okkar, sem veldur þessum miklu deilum í þjóðfélaginu, eru kostir. En þar eru líka töluverðir gallar. Það er synd að aldrei skuli takast að ná um það meiri sátt að búa til kerfi sem hvað mest sátt verður um, fiskveiðistjórnarkerfi til langframa en ekki til árs í senn eins og núna. Það hefur m.a. komið fram í umræðu um markaðssetningu okkar á fiski og sölu út að stöðugt og jafnt framboð okkar gefur mikið forskot á t.d. Norðmenn sem virðast alltaf vera í ólympískum veiðum svo notuð séu orð sem hálfpartinn á að fara að taka upp núna og ég ætla að koma að hér á eftir, annaðhvort núna eða í seinni ræðu um frv. sem til umræðu er. Það virðist nefnilega eiga að fara út í ólympískt kapphlaup við að ná í svo og svo mikinn afla. Það er það sem við höfum haft mikið fram yfir Norðmenn. Virðulegi forseti. Ég ætla aðeins í lokin að fara inn á frv. sem til umræðu er. Ég sé að hæstv. sjútvrh. er hér og vil nota tækifærið fyrst til að spyrja hann einnar spurningar, þ.e. um b-lið 2. gr. þar sem talað er um það sem hann hefur leyfi til að úthluta krókaaflamarksbátum sem gerðir eru út frá sjávarbyggðum sem að verulegu leyti eru háðar veiðum krókaaflamarksbáta, eins og hér stendur, með leyfi forseta: ,,Á fiskveiðiárinu 2005--2006 skal ráðherra úthluta með sama hætti ...`` Já, þar er þetta skorið niður um helming. Ég vil t.d. spyrja um staði eins og Bolungarvík, Flateyri og Tálknafjörð vegna þess að mér skilst að þar sé mjög mikil útgerð krókaaflamarksbáta. Hver verður skerðingin á þessum þremur stöðum t.d. við það að þessi grein verður fullkomlega komin til framkvæmda eins og hér er gert ráð fyrir? Í athugasemdum með frv. segir að það eigi að taka þetta burt í tveimur áföngum. Mig langar að fá upplýsingar um það. Svo virðist vera að á þessum stöðum sem eru töluvert þekktir fyrir smábátaútgerð og línubáta muni töluvert skerðast. Mig langar að heyra þær tölur frá hæstv. ráðherra vegna þess að á nýlegri ferð minni á þessu svæði hef ég heyrt ákveðna tölu. Þarna verður kapphlaup um að ná í þessi 3.375 tonn eða hvað það nú er ársfjórðungslega eða rúm 800 tonn á hverjum ársfjórðungi. Segjum að veður á Vestfjörðum verði válynd og gefi ekki til sjósóknar og þeir nái ekki í upphafi þess ársfjórðungs að róa og sækja þennan afla en aðrir nái við betri aðstæður til sjósóknar að fiska vel. Hæstv. sjútvrh. fer upp í brú og hringir vafalaust bjöllu til marks um að kapphlaupinu sé lokið á þeim ársfjórðungi en hver verður þá ávinningurinn? Ég vil jafnframt spyrja hæstv. sjútvrh.: Hér er að hluta verið að taka upp sóknardagakerfi. Er hann á þeirri skoðun að það sé til framdráttar? Mig minnir að ég hafi heyrt talað um að menn sæju ýmsa vankanta á sóknardagakerfinu, m.a. fyrir kosningar. Sá sem hér stendur gerir það reyndar líka. En þarna er í raun efnt til kapphlaups eða kappróðurs á hverjum ársfjórðungi til að sækja þennan afla til að vera þátttakendur í þessari 16% ívilnun. Í þriðja lagi finnst mér grábölvað við þetta frv. og kannski einna verst að byggðakvótinn skuli lagður niður eins og hér er boðað með breytingu á 9. gr. Ég vil hafa ákveðið magn kvóta tekið til ráðstöfunar í byggðakvóta eins og gert hefur verið. Ég er ekki sammála hæstv. sjútvrh. um að alls staðar spretti illdeilur og læti út af ráðstöfun byggðakvóta. Hins vegar hefur stundum læðst að mér sá grunur að hæstv. sjútvrh. og margir í hans flokki séu ánægðir með það þegar deilur rísa vegna byggðakvóta. Það er auðvitað mjög alvarlegt mál. Hægt er að nefna byggðarlög þar sem mikil sátt hefur verið um byggðakvóta. Ég og hv. þm. Halldór Blöndal sátum fundi þingmanna kjördæmisins og hlustuðum á hvernig fulltrúar Breiðdalshrepps lýstu því hvernig byggðakvótinn til þeirra hefði verið algjör guðsgjöf, ef svo má að orði komast. Þeir hafa enga tryggingu fyrir því að fá þennan kvóta. Þegar hæstv. sjútvrh. sagði áðan að hann væri búinn að úthluta öllu samkvæmt 9. gr. í desember, þegar jafnskammt er liðið á fiskveiðiárið og raun ber vitni, verð ég að segja eins og er, herra forseti, að mér fannst staðfest að þarna hefði vitlaus leið verið valin. Spurning mín til hæstv. sjútvrh. í lokin er einfaldlega: Hvað ætlar hæstv. sjútvrh. að gera það sem eftir lifir af þessu fiskveiðiári ef einhver áföll koma upp í ákveðnum byggðarlögum, eða verður loðnubrestur eða rækjubrestur? Hvernig á að bregðast við því þegar búið er að tæma 9. gr., ef svo má að orði komast?

Herra forseti. Eins og fram hefur komið fyrr í umræðunni er hér um möguleika að ræða. Það fer eftir því hvernig þeir verða nýttir hvaða áhrif þeir hafa á einstök byggðarlög. Þess vegna er mjög erfitt að reikna það út fyrir hvert byggðarlag fyrir sig. Byggðapottarnir eru hins vegar ekki lagðir niður í einu vetfangi heldur í áföngum til að aðilar geti lagað sig að nýjum aðstæðum. Auðvitað verður að minna á það í leiðinni að það verða möguleikar í 9. gr. til að veita byggðakvóta. Því er alls ekkert verið að leggja byggðakvóta niður með þessu frv. Hins vegar hefur það alltaf verið svo, með þá potta sem um er að ræða, að þeir hafa verið heimildir til ráðherra. Þeim hefur alltaf, enda beinlínis ætlast til þess í fiskveiðistjórnarlögunum, verið ráðstafað í upphafi fiskveiðiárs en ekki þegar líður á árið. Hv. þm. nefndi kapphlaup. Hann hafði áhyggjur af kapphlaupi og ólympískum veiðum í sóknarkerfi. Það er auðvitað rétt hjá honum að það er sá vankantur sem þessum kerfum fylgir. Hins vegar tel ég skynsamlegri leið að setja þak á þennan hátt fremur en hafa ívilnunina algjörlega opna. Ég tel að það sé ábyrgari fiskveiðistjórn að gera þetta þannig. Vonandi bera menn gæfu til að ganga skikkanlega um þessa heimild og þennan möguleika öllum til hagsbóta.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. sjútvrh. fyrir að svara strax spurningu minni vegna krókaaflamarksbátanna. Það verður vonandi farið yfir það í sjútvn. á morgun hvaða áhrif þetta hefur á einstök byggðarlög. Ef upplýsingar mínar eru réttar, hæstv. sjútvrh., eru í Bolungarvík, á Flateyri og Tálknafirði, þ.e. um 400 tonn á hverjum stað, uppbót sem kemur til krókaaflamarksbáta sem á að leggja niður á næstu tveimur fiskveiðiárum. Þar munu 1.200 tonn fara út, þ.e. dragast frá þessum stöðum við þessa breytingu. Þeir munu fá að taka þátt í þessu 16% kapphlaupi. Ef þeir eiga að halda sínum hlut er eins gott að í janúar, febrúar og mars verði gott veður og þeir geti tekið þátt í þessum kappróðri á við aðra, kannski í kappi við aðra við suðurströndina þar sem veður eru betri en norðanátt og vitlaust veður fyrir vestan eða norðan. Þá er eins gott að þeir hafi gott veður til að fara í þetta kapphlaup og ná í þessi 800 tonn eða hvað það verður á hverjum ársfjórðungi, áður en aðrir klára þau. Ég verð að segja eins og er, virðulegi forseti, að ég sé ekki alveg ávinninginn fyrir þessa staði ef svo fer. Ég kem í seinna andsvari mínu að byggðakvótanum.

Herra forseti. Línuívilnunaraflaheimildunum verður dreift hlutfallslega miðað við það hvernig dagróðrabátaaflinn dreifðist á árið 2002. Þannig ættu að vera sömu möguleikar til að ná í þessa viðbót eins og menn höfðu til þess að veiða undir þeim kringumstæðum sem voru árið 2002. Þannig þarf ekki að auka sóknina ef sóknin er hlutfallslega sú sama og hún var árið 2002. Þá ætti viðbótin að dreifast hlutfallslega eins á þann afla sem tekst að veiða.

Virðulegi forseti. Ég hlustaði með athygli á flutning hæstv. sjútvrh. á málinu fyrr í dag, þær tíu mínútur sem það tók. Ég verð að viðurkenna að ég hef ekki hlustað á allar ræður sem hér hafa verið fluttar í dag. Ég ætla að kynna mér það betur sem hann var að tala um en vil spyrja hvort ég sé nokkuð að misskilja það mál, að það verði fráteknar heimildir til þessara staða.

Ég er búinn með mín andsvör.

Nei, það er rétt. Við komum kannski að því í seinni ræðu minni á eftir.

Hæstv. forseti. Það er athyglisvert að hlusta á samfylkingarmenn ræða um kvótakerfið og fiskveiðistjórnarkerfið. Ég vil rifja það upp fyrir hv. þingmönnum að það var Samf. sem reið um héruð í aðdraganda síðustu kosninga og ræddi um að hún vildi fyrna veiðiheimildirnar á fimm til tíu árum. Hún vildi fyrna veiðiheimildir Samherja, ÚA, Tanga á Vopnafirði, sem hv. þm. varð tíðrætt um hér áðan, Eskju, Síldarvinnslunnar, Þormóðs ramma og fleiri fyrirtækja. Þá var í tísku að nota orðið sægreifar og mála dálítið dökka mynd af forsvarsmönnum þessara fyrirtækja og átti að sigla á þau mið að fella ríkisstjórnina á þessu máli. Ég vil spyrja hv. þm. um stefnu Samf. í sjávarútvegsmálum. Er það ekki rétt að stefna Samf. er enn sú að fyrna veiðiheimildir þessara fyrirtækja á fimm til tíu árum? 
             Þá vil ég spyrja hv. þm.: Hvað verður um atvinnuöryggi þeirra einstaklinga sem vinna við þessi fyrirtæki? Heldur hv. þm. að þetta mundi ekki hafa í för með sér neina byggðaröskun, að fyrna kvóta af þessum öflugu fyrirtækjum? Ég fullyrði að ef við ætluðum að fyrna kvóta af þessum fyrirtækjum sem mörg hver eru í kjördæmi hv. þm. þá yrði ekkert til sem héti stöðugleiki og efnahagslífið mundi taka mikla dýfu. Það fullyrði ég. Ég vona svo sannarlega að Samf. sé búin að skipta um skoðun í kvótamálinu.

Hæstv. forseti. Hv. þm. Birkir J. Jónsson, þingmaður Framsfl., ræðir hér um stöðugleika.

Á kvótasviðinu.

Hver var stöðugleikinn í sumar á Raufarhöfn, af því að við komum úr sama kjördæmi? Hver var stöðugleikinn síðla sumars á Seyðisfirði? Hver var stöðugleikinn í sumar á Vopnafirði? Hvað kostaði það Vopnfirðinga að kaupa eignarhaldið á fyrirtækinu aftur til baka? Hvað kostaði það og hver var stöðugleikinn þar? Eigum við að fara aftur í stöðuleikann í þeim ágæta bæ Siglufirði ekki alls fyrir löngu 

Hæstv. forseti. Ég virðist hafa slegið á frekar viðkvæman streng í hjarta hv. þm. Kristjáns L. Möllers. Það er ljóst að stefna Samf. er að fyrna allan kvóta af Útgerðarfélagi Akureyrar og þeim fyrirtækjum sem hafa byggt upp myndarlega landvinnslu á mörgum stöðum um allt land. Ég spyr á móti: Hvað verður um atvinnuöryggi þess fólks sem vinnur hjá þessum fyrirtækjum? Ég get frætt hv. þm. um eitt, að stöðugleikinn á þeim stöðum sem hv. þm. nefndi áðan hefði ekki orðið meiri ef menn hefðu ætlað að fyrna veiðiheimildir á þeim stöðum. Það er alveg á hreinu. Ég vil bara að hv. þm. svari mér því hver stefna Samf. er í kvótamálum. Hann svaraði því ekki í fyrra andsvari og nú vil ég fá að vita um stefnu Samf. í sjávarútvegsmálum.

Virðulegi forseti. Það er skrýtið þegar framsóknarmenn vilja ekki ræða um þau byggðarlög sem hér hefur verið talað um og þingmenn Norðaust. hafa töluvert þurft að funda út af og ræða við áhyggjufulla sveitarstjórnarmenn á þessum stöðum. Það er eðlilegt að framsóknarmenn vilji ekki ræða þessi mál. Framsóknarmenn hafa oft á tíðum nuddað sér upp við það að vera landsbyggðarflokkur. Framsfl. hefur ekki sýnt það í verki, hæstv. forseti, með því að láta hlutina dankast eins og gert hefur verið og skapað þá stöðu sem ég sagði fyrr að er eitt það allra versta við núverandi kvótakerfi, þ.e. að menn geta með einni undirskrift selt í burtu veiðiheimildir og eftir standa íbúar jafnvel eignalausir. Eignaupptaka.

Herra forseti. Hv. þm. Kristján Möller ræddi um sóknarkerfi og kvótakerfi og ég tel rétt að það komi skýrt fram að sóknarkerfi og sóknarkerfi er ekki endilega það sama. Við höfum ágætt sóknarkerfi á dagabátum, ég held að það sé ágætlega útfært, en ég sé ýmsa ágalla á því sóknarkerfi sem boðað er í því frv. sem við erum að ræða. En vel útfært sóknarkerfi eins og í Færeyjum hefur skilað gríðarlegum árangri. Þar hefur afli tvöfaldast, botnfisksaflinn, síðan kerfið var tekið upp og þar er ekkert brottkast. Hér er gífurlegt brottkast á Íslandsmiðum. Og vísindamenn hafa betri gögn vegna þess að þar er ekkert brottkast en þar sem stofnstærð er ákvörðuð út frá aldri í afla þá er mjög mikilvægt að menn hafi rétta mynd af aflanum. Ef t.d. smáfiski er hent, eins og er hér, þá leiðir það til þess að vísindamenn ákvarða ranga niðurstöðu út úr reiknilíkönum sínum, þ.e. þeir áætla að það sé of lítil nýliðun í stofninum. Þess vegna er mjög mikilvægt að leita allra leiða til þess að allur afli komi í land, ekki aðeins vegna þess að við erum að bjarga verðmætum, heldur einnig vegna þess að þá fáum við miklu réttari mynd af því hvernig stofninn er og hversu stór hann er. Ég tel að við höfum ekki góða mynd af því hér með því að henda tíunda hverjum þorski í hafið á ný.

Hæstv. forseti. Það var nú ekki svo margt sem kom fram sem eingöngu var beint til mín, en ég gerði að umtalsefni og gerði athugasemdir við það sóknarkerfi sem við erum að taka hér upp að hluta. Nú er það svo, virðulegi forseti, að ég tók auðvitað eftir því í kosningabaráttunni að fulltrúum Frjálsl. var tíðrætt um sóknarkerfi Færeyinga, að það hafi gefið góða raun. Miðað við það sem ég hef kynnt mér um fiskveiðistjórnarkerfið í Færeyjum og lesið mér til um og aflað mér upplýsinga um þá er ég ekki svo viss um, virðulegi forseti, að Færeyingar geti byggt upp á sóknarkerfi mjög lengi í viðbót. Ég held einfaldlega að þegar þeir fóru að stýra sínum veiðum eftir hið mikla hrun sem þar var þá hafi verið mjög lítið af skipum í Færeyjum miðað við það sem áður var. Og ég held að á færeysku miðunum hafi líka verið mikil náttúruleg uppsveifla í fiskstofnum. Þess vegna hafi þetta gengið svo vel þar sem raun ber vitni. En ég óttast það að Færeyingar þurfi að svissa frá sínu kerfi yfir í aflamarkskerfi eða einhverja aðra útfærslu. Vonandi hafa þeir þá til hliðsjónar þá vankanta sem við ræðum hér um í okkar kerfi. En ég óttast það, virðulegi forseti, að Færeyingar muni ekki geta byggt upp á sínu sóknarkerfi lengi.

Herra forseti. Nú er það svo að ég var þar á ferð og flutti fyrirlestra með fráfarandi sjávarútvegsráðherra Færeyinga og ég hef ekki heyrt þessar áhyggjur sem hv. þm. var að tala um og þeir hafa engan hug, Færeyingar, á að taka upp annað en sóknarkerfi. Og meira að segja, ég var að vitna í það fyrr í dag í andsvari, Ole Olsen, sem er einn stærsti útgerðarmaðurinn þar, ræddi m.a. um það að taka upp frjálsar veiðar smábáta, vegna þess að hann taldi að þeir stæðu ekkert í mikilli samkeppni beint við sig, stórútgerðarmann, og þessir smábátar hefðu tiltölulega lítil áhrif á stofnstærð þorsks. Ég held að við ættum að skoða það hve nágrönnum okkar hefur tekist vel upp og skoða það í alvöru. Kerfið sem við búum við hefur skilað okkur helmingi færri þorskum á land en fyrir daga kerfisins.

Herra forseti. Ég ætla að minnast á ræðu sem flutt var hér fyrr í dag, en það var mjög leitt að heyra jafnágætan, vandaðan, virðulegan og háttvísan þingmann og hv. þm. Einar Odd Kristjánsson snúa út úr ræðu hv. þm. Steinunnar Kristínar Pétursdóttur sem var flytja sína fyrstu ræðu hér, jómfrúrræðu. Hv. þm. var sökuð um það að vera andvíg línuívilnun. Það kom aldrei fram í ræðu hennar. Og það er mjög leitt að heyra jafnreyndan og ágætan þingmann, sem hv. 9. þm. Norðvest. er, snúa út úr fyrstu ræðu hv. þm. Steinunnar Kristínar Pétursdóttur. En hún sagði að við í Frjálsl. hefðum aldrei stutt línuívilnun. Það er alveg rétt hjá henni. Línuívilnun er hugarfóstur stjórnarflokkanna sem báðir samþykktu á landsfundi og notuðu óspart sem beitu fyrir kjósendur. Þetta var það sem hún sagði. Það er líka annað. Menn hafa verið að krefja þingmenn Samf. um afstöðu þeirra til línuívilnunar. Ég vil leyfa mér að krefja hv. þm. Hjálmar Árnason um hver afstaða hans er. Ég gat ekki lesið betur í Fréttablaðinu fyrr í vikunni en að hann væri andvígur línuívilnun. Hún væri bara óþörf vegna þess að Kínverjar hefðu komið því til leiðar út af þeirra ódýra vinnuafli að það væri mun hagstæðara nú en áður að veiða fisk á króka og þess vegna væri óþarfi að fara í línuívilnun. Það væri því mjög áhugavert að heyra hvort hv. þm. Hjálmar Árnason hafi snúið við blaðinu. Engu að síður tel ég að fagna beri þessu frv., sérstaklega í ljósi þess að núna er einu kosningaloforðinu færra sem stjórnarflokkarnir hafa svikið. En eftir standa þó nokkur svikin kosningaloforð, ríkisstjórnin hefur hækkað skatta en ekki lækkað skatta og nú er hún að boða enn eina skattahækkunina, skattahækkun á sjómenn, það á að taka af þeim sjómannaafsláttinn. Við getum farið hér yfir fleiri svik. Það eru Héðinsfjarðargöngin og 500 milljónirnar sem hafðar eru af öryrkjum. Það átti að gera sérstaklega vel við húskaupendur, þeim var lofað 90% lánum, en í staðinn er verið að boða skerðingu á vaxtabótum. Herra forseti. Við í Frjálsl. styðjum alls ekki línuívilnun ef hún verður á kostnað dagabáta og byggðakvóta. Ég vonast til þess að þetta frv. taki breytingum í nefnd svo tryggt verði að hvorki dagabátar né byggðakvótinn skerðist. Hvers vegna á ekki að skerða byggðakvótann? Þess ber að geta að við í Frjálsl. höfum aldrei verið neinir sérstakir talsmenn byggðakvóta en á meðan þetta óréttláta kvótakerfi er við lýði verður að tryggja að byggðakvótarnir verði óskertir. Núna fá staðir sem liggja vel að fiskimiðum ekki að njóta nálægðar sinnar við miðin, heldur er búið að skekkja samkeppnisstöðu sjávarútvegsfyrirtækja með stjórnvaldsaðgerðum sem miða að því að færa þeim sem fyrir eru í greininni óveiddan fisk til eignar um aldur og ævi. Herra forseti. Ég ætla að taka undir með hv. þm. Jóhanni Árælssyni sem benti á fyrr í umræðunni að verið væri að færa þeim sem fyrir eru í greininni eigið fé upp á mörg hundruð milljarða. Það gefur augaleið að þetta leiðir aðeins til eins, það er engin nýliðun í greininni og að stór fyrirtæki verða stærri. Byggðakvótinn hefur verið plástur á vont kerfi og nú er línuívilnun að verða enn einn plásturinn. Og ekki skánar kerfið. En hvað ætlar meiri hlutinn á hinu háa Alþingi að gera? Að bæta vont kerfi með því að rífa annan plástur, þ.e. byggðakvótann, til þess að líma yfir nýtt sár sem kvótakerfið hefur skilið eftir sig. Í málflutningi stjórnarliða hefur reyndar verið mjög óljóst hvort skerða eigi byggðakvótann eða ekki. Ef frv. er lesið liggur það ljóst fyrir að skerða eigi byggðakvótann en í málflutningi þeirra er samt eitthvert annað hljóð. En hvað mun gerast við tilflutninginn á þessum plástrum? Hvað mun gerast ef byggðakvótinn verður skertur? Ég mun lýsa því hér með því að grípa niður í bréf frá Ágústi V. Sigurðssyni, framkvæmdastjóra Kolku, sem er fiskvinnsla sem nýlega var komið á legg en hún er ekki í tengslum við útgerð og hefur notið góðs af byggðakvótanum. Hann segir, með leyfi forseta: ,,Það er klárt að framtíð Kolku er mjög óljós ef það á að taka byggðakvótann og setja í nýjan pott. Ég vona að þingmenn hafi þá gæfu að semja ekki yfir okkur ný lög sem eyðileggja það starf sem hafið er á Hofsósi, heldur styrki okkur og fleiri sem eru að gera sitt besta til að halda atvinnu í byggðum þar sem gráðugir útgerðarmenn hafa selt kvótann frá og eru að reyna að taka byggðakvótann frá okkur.`` Herra forseti. Í frv. kemur fram að hæstv. ráðherra skuli úthluta veiðiheimildum en ekki Byggðastofnun og að hlutur hennar sem á að úthluta minnki. Ég skil ekki hvers vegna verið er að minnka hlutann sem Byggðastofnun á að úthluta, stofnun sem hefur það hlutverk að vinna að eflingu byggðar og atvinnulífs á landsbyggðinni. Ég tel að Byggðastofnun sé síður en svo verr fallin til þess verks og sérstaklega í ljósi þess að sjútvrh. var í sumar sem leið átalinn fyrir mjög lélega stjórnsýslu við úthlutun byggðakvóta af umboðsmanni Alþingis. Ég held að við verðum að horfast í augu við það að okkar heimsfræga fiskveiðikerfi er mjög lélegt og að línuívilnun og byggðakvóti er ekkert annað en lélegur plástur á ónýtu kerfi. En hvað er að þessu íslenska kerfi? Ég ræddi hér fyrr í máli mínu að það kemur í veg fyrir nýliðun en veigamesti galli þess er þó sá að þorskaflinn núna er helmingi minni en fyrir daga kerfisins. Það er eitthvað að þessu kerfi. Hvers vegna erum við að halda í kerfi sem skilar okkur helmingi færri þorskum á land en fyrir daga kerfisins? Menn verða að fara að svara þeirri spurningu. Í upphafi kvótakerfisins var gefið í skyn af Hafrannsóknastofnun að þorskaflinn yrði á bilinu 400--500 tonn ef farið yrði að ráðum Hafró. Aflinn nú, 20 árum síðar, er rétt rúm 200 þúsund tonn og hefur jafnvel verið enn minni hér fyrir skömmu. Annað sem gerst hefur með þessu kvótakerfi, sem er mjög alvarlegt, er að það hefur búið til glæpamenn. Það er verið að setja vinnandi fólk í mjög erfiða stöðu. Fyrir ekki svo ýkja löngu var íslenskur skipstjóri dæmdur til einnar milljónar króna sektar í ríkissjóð fyrir að henda 53 dauðum þorskum í sjóinn. Dómurinn er allsérstakur, sérstaklega vegna þess að við, sem höfum eitthvað kynnt okkur sjávarútveg, vitum að brottkast er gífurlegt vandamál. Þess vegna ættum við að leita annarra leiða en að beita refsivendi, nær væri að reyna að lagfæra kerfi sem hvetur til brottkasts, en könnun frá Gallup hefur m.a. sýnt að tíunda hverjum þorski er hent aftur í sjóinn. Og svo er annað sem er að þessu kerfi og það er að æ færri sjá bjarta framtíð í að vinna í sjávarútvegi. Það eru æ færri sem hefja nám í greininni. Nemum í Stýrimannaskólanum hefur fækkað, og það er nú svo undarlegt að það er búið að loka báðum fiskvinnsluskólum landsins. Það er ótrúlegt hjá þjóð þar sem yfir 60% af útflutningsverðmætum koma frá þessari atvinnugrein, að menn skuli loka báðum fiskvinnsluskólunum. Mér finnst þetta undarlegt. Það væri ákaflega fróðlegt að heyra hvað hæstv. sjútvrh. finnst um þetta. Finnst honum þetta bara í lagi? Það er enginn að læra hvernig á að gera að fiski og meðhöndla afla. Löndun fram hjá vigt, brottkast og rangar aflaskýrslur verða til þess, eins og ég rakti hér fyrr í andsvari, að vísindamenn setja rangar tölur inn í reiknilíkönin sem eru síðan notuð við veiðiráðgjöf. Annað sem kvótakerfið hefur gert, það hefur mengað hugarfar landsmanna. Það er allsérstakt að menn í þessari umræðu telja, að ef einhver fær veiðiheimild fyrir vestan og á Ísafirði þá sé verið að taka frá einhverjum í Vestmannaeyjum. Það er mjög undarleg líffræði að halda það t.d. að ýsa sem er veidd við Vestmannaeyjar eigi að dragast frá veiðiheimildum í Eyjafirði. Það stenst ekki við nánari skoðun. Ég tel að við verðum að skoða aðrar leiðir með opnum huga og miklu betri fiskveiðiráðgjöf. Það er bara della að fara út í þetta. Færeyingar hættu að nota kvótakerfið árið 1996 og nota í staðinn sóknarkerfi. Þeim vegnar miklum mun betur. Þar hefur botnfisksafli tvöfaldast en hér hefur hann orðið helmingi minni eftir að við tókum upp kvótakerfið. Við höfum séð að kvótakerfið hefur ekki skilað okkur nokkrum sköpuðum hlut nema illdeilum og byggðaröskun. Er þá ekki kominn tími til að skoða aðrar leiðir og skoða leiðir sem hafa gengið eftir, svo sem í Færeyjum? Er nokkurt vit í öðru? Ég get ekki annað séð en að við ættum að skoða í alvöru að fara aðrar leiðir og hætta þessum plástrum.

Hæstv. forseti. Hér er til umræðu frv. til laga um breytingar á lögum um stjórn fiskveiða. Meginatriði þessa frv. er að lagt er til að tekin verði upp svokölluð línuívilnun fyrir dagróðrabáta, enda sé línu beitt í landi. Sjávarútvegsmál voru mikið í umræðunni fyrir síðustu kosningar. Stjórnarandstaðan fór mikinn í umræðunni og stjórnarandstöðuflokkarnir áttu það allir sameiginlegt að vilja fyrna aflaheimildir og úthluta þeim upp á nýtt. Miðað við þá umræðu sem hefur átt sér stað í dag og orðaskipti á milli mín og hv. þm. Kristjáns L. Möllers, fullyrði ég enn og aftur að ef sú stefna hefði orðið ofan á væri mikil ringulreið og óvissa í íslensku þjóðfélagi. Sú mikla fyrning sem lögð var til hefði gert stærstu sjávarútvegsfyrirtæki landsins trúlega gjaldþrota á nokkrum árum, fyrirtæki sem eru kjölfestan í mörgum byggðarlögum landsins og þúsundir manna vinna við. Framsfl. og Sjálfstfl. töluðu fyrir aukinni sátt um íslenskan sjávarútveg og var ýmislegt lagt til í þeim efnum og hér er ein birtingarmynd þeirra fyrirheita, svokölluð línuívilnun. Ég vil leggja áherslu á að hér er verið að tala um fjöregg þjóðarinnar, þjóðarauðlindina, sjávarútveg, þann atvinnuveg sem færir þjóðarbúinu tugi milljarða á ári hverju og ég prísa mig sælan yfir því að Samf., Vinstri grænir og Frjálsfl. fengu ekki brautargengi til þess að leggja sjávarútveginn og þar með landsbyggðina og efnahag landsins í rúst. En það sem ég vil leggja áherslu á, hæstv. forseti, í máli mínu er hinn svokallaði byggðakvóti. Það stendur skýrt í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar, með leyfi hæstv. forseta: ,,Leitast verður við að styrkja hagsmuni sjávarbyggða til dæmis með því að kanna kosti þess að styrkja forkaupsréttarákvæði sveitarfélaga og lögaðila, að nýta tekjur af veiðigjaldi til uppbyggingar þeirra, takmarka framsal aflaheimilda innan fiskveiðiársins, auka byggðakvóta og taka upp ívilnun fyrir dagróðrabáta með línu. Ákvæði um að auðlindir sjávar séu sameign íslensku þjóðarinnar verði bundið í stjórnarskrá.`` Þar með lýkur tilvitnun, hæstv. forseti. Ég vil ítreka það að samkvæmt frv. sem hér liggur fyrir má ekki skerða heildarúthlutun byggðakvótans og ég vænti þess að það frv. sem hér er til umræðu muni ekki skerða heildarúthlutun á byggðakvóta. Við horfum til þess að byggðakvóti hefur haft úrslitaáhrif á tilvist margra byggðarlaga á landsbyggðinni. Við getum tekið skýr dæmi um það. Á Breiðdalsvík er til að mynda rekið öflugt sjávarútvegsfyrirtæki sem byggir tilvist sína á úthlutuðum byggðakvóta. Á Hofsósi er rekið fyrirtæki sem byggir tilvist sína á byggðakvóta, fyrirtæki sem hefur 20 manns í vinnu og dæmin eru fleiri. Bakkafjörður, Þingeyri, Bíldudalur, Flateyri og fleiri byggðarlög sem byggja m.a. tilvist sína á úthlutuðum byggðakvóta. Ég legg áherslu á að það frv. sem hér er til umræðu má alls ekki leiða það af sér að byggðakvóti skerðist. Annars er mikilvægt að halda því til haga að hér erum við að tala um undirstöðuatvinnugrein þjóðarinnar. Ég hlýddi á mál hv. þm. Jóns Bjarnasonar í dag, því miður er hann ekki hér, en mörgum stjórnarandstöðuþingmönnum hefur verið tíðrætt um að það sé mjög mikið óöryggi í atvinnumálum starfsmanna sjávarútvegsfyrirtækja. Ég fullyrði enn og aftur að sú leið sem stjórnarandstöðuflokkarnir lögðu til með fyrningu aflaheimilda á þau fyrirtæki sem eru nú þegar í greininni, hefði sett hvern einasta starfsmann í fiskvinnslu í mikla óvissu um sína framtíð á vinnumarkaði. Það er víst. Ég vil hrósa Frjálsl. og Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði fyrir það að hafa talað mjög skýrt um hver þeirra stefna sé í sjávarútvegsmálum. Í andsvari áðan við hv. þm. Kristján L. Möller spurði ég hann í fjórgang hver stefna Samf. væri í sjávarútvegsmálum. Fyrir kosningar, eins og ég hef áður sagt, reið Samf. um héruð og lagði til að veiðiheimildir fyrirtækjanna yrðu fyrndar í áföngum, á 10--20 árum var oft rætt um á fundum sem ég sat á með hv. þm., m.a. Einari Má Sigurðarsyni og Kristjáni Möller. Ég endurtek því spurningar mínar: Er það vilji Samfylkingarinnar, gott að það liggi fyrir, að kvóti til að mynda fyrirtækja eins og Samherja, Útgerðarfélags Akureyrar, Tanga á Vopnafirði, Eskju, Síldarvinnslunnar, Þormóðs ramma -- Sæbergs, þar sem þúsundir manna vinna og byggja sína lífsafkomu á því að fyrirtækin gangi vel og hafi trausta tilveru í lagaumhverfinu, verði tekinn til baka? Samkvæmt þeim málflutningi sem stjórnarandstaðan lagði til fyrir kosningar, er alveg ljóst að hér værum við trúlega að ræða um hversu há fyrningarprósentan ætti að vera til þess að skerða aflaheimildarnar af þessum fyrirtækjum. Ég spyr enn og aftur: Hver er stefna Samf. í þessu máli? Ég ítreka það að hér er verið að efna fyrirheit sem við gáfum fyrir síðustu kosningar, að taka upp línuívilnun fyrir dagróðrabáta. Því miður heyrist mér að hv. stjórnarandstaða ætli ekki að styðja okkur stjórnarliða í þessu máli sem mun styrkja sjávarbyggðir víða um land. En ég vil lýsa yfir stuðningi mínum við þetta frumvarp.

Hæstv. forseti. Það er með ólíkindum að hlusta á hv. þm. Birki Jón Jónsson, að ef það verður breyting á fiskveiðistjórnarkerfinu eða breyting á einhverju, sé fólk í fiskvinnslu í lausu lofti með störf sín. Hvernig hefur þetta verið eftir kosningar á Raufarhöfn, Þórshöfn, Seyðisfirði, Vopnafirði og fleiri stöðum? Hvar er atvinnuöryggið hjá fólkinu þar? Ertu alveg gjörsamlega ... ég vil nú ekki segja ... ætlaði nú ekki  Það er verið að skerða byggðakvótann í frv. sem liggur fyrir og við erum að ræða núna. Það er verið að skerða byggðakvóta og það er einmitt eitt af kosningaloforðunum ykkar að bæta við byggðakvóta en ekki að svíkja eða skerða hann. Málflutningurinn er með ólíkindum og ég bara verð að lýsa furðu minni á honum.

Ég vil minna hv. þm. á að ræðumaður skal jafnan víkja ræðu sinni til forseta eða fundarins en eigi ávarpa nokkurn einstakan þingmann.


            

Hæstv. forseti. Hv. þm. fór hér mikinn, eðli málsins samkvæmt, enda hefur þetta verið eitt af höfuðáherslumálum Frjálsl. til þessa og verður að ég tel um alla eilífð. En ég vil svara þeim spurningum sem hv. þm. varpaði fram um atvinnuöryggi fólks almennt. Ég vil byrja á því að minna hann á að það hefur alla tíð verið óöryggi í atvinnumálum, fyrir tíð kvótakerfisins, menn fylgdu bátum sínum út úr heilu sveitarfélögunum og eftir stóð fólkið. Það er ekkert nýtt. Ég vil spyrja hv. þm.: Telur hann að ef við förum leið Frjálsl. í þessu máli að við séum þá að auka atvinnurétt þeirra þúsunda manna sem starfa í þessum fyrirtækjum hringinn í kringum landið? Erum við ekki að ógna því atvinnuöryggi sem það fólk býr við ef við ætlum að ganga gegn þeim fyrirtækjum sem nú þegar reka myndarlegan sjávarútveg og hafa þróað íslenskan sjávarútveg svo að fyrirmynd er að? Það er horft til Íslands. Ég nefni sem dæmi fiskvinnslu Samherja á Dalvík. Heldur hv. þm. að atvinnuöryggi fólksins, til að mynda á Dalvík í fiskvinnslunni hjá Samherja, yrði meira ef við mundum leggja það til að fyrna kvóta Samherja á, hvað eigum við að segja, 10--15 árum? Mundi atvinnuöryggið aukast við það?

Hæstv. forseti. Ég get bara sagt það eitt að fólk gat byrjað aftur þó einhver útgerð færi á hausinn eða sigldi burt á sínum tíma fyrir daga kvótakerfisins. Það var ekki búið að taka vonina frá fólki. Það gat farið að veiða fisk og stóð jafnfætis öðrum með að veiða fisk. Menn þurftu kannski að kaupa sér báta, en það gat byrjað. Það var ekki búið að afhenda fáum útvöldum auðlind þjóðarinnar til ráðstöfunar eins og hefur verið gert í dag, fyrir um 500 milljarða. Það er það sem er að í okkar samfélagi númer eitt. Það er ekki hægt að setja þessi mál upp með þeim hætti eins og hv. þm. gerir. Þetta er mesta eignatilfærsla Íslandssögunnar og það verður aldrei sátt um hana, menn þurfa ekki að láta sér detta það í hug.

Hæstv. forseti. Hv. þm. kom akkúrat með lykilorðið hér áðan þegar við fórum að tala um hver veruleikinn var fyrir daga kvótakerfisins, þegar fyrirtæki fóru á hausinn. Það er málið. Fyrirtæki fóru nefnilega unnvörpum á hausinn fyrir tíð kvótakerfisins. Hvaða áhrif hafði það á efnahag landsins? Hvaða áhrif hafði það á bankastarfsemi í landinu? Ég held að menn verði að líta á söguna. Ég segi: Íslenskur sjávarútvegur er myndarlega rekinn í dag og ég mun ekki standa að aðför að fólki sem vinnur við íslenskan sjávarútveg eða þeim sem reka fiskvinnslufyrirtæki og gera það vel.

Það er enginn að tala um ...

Herra forseti. Ég er með tvær spurningar. Önnur hljóðar svo: Hv. þm. Birkir J. Jónsson er efnilegur ungur maður. Hvað finnst honum um það að það er búið að loka fyrir nýliðun í greininni? Dæmin sýna það. Finnst honum það vera björt framtíð fyrir atvinnugreinina? Hin spurningin snýr að því hvort hann muni styðja gólf í dagabáta þannig að þeir fari aldrei undir 23 daga. Það er tillaga okkar í Frjálsl. og fleiri. Mun hann styðja þetta? Ég veit að það eru margir á Siglufirði og Fljótum sem bíða eftir því hvert svar hans verður. Ég hef trú á því að hann muni styðja þetta eins og mörg önnur góð mál, 23 dagar og nýliðun í útgerð. Þú sem ungur og efnilegur maður: Hvað finnst þér um það að núverandi kerfi býður ekki upp á nýliðun? Læt þetta duga í bili.

Ég vil áminna hv. þm. um það eins og ég tók fram áður að ræðumaður skal jafnan víkja ræðu sinni til forseta eða þingheims.

Hæstv. forseti. Hv. þm. beindi fyrirspurnum til mín. Ég skal fúslega viðurkenna að kvótakerfið er ekki einhver fullkomnun. Það hefur ókosti og trúlega getum við verið sammála um að nýliðun í greininni mætti vera meiri. Við getum verið sammála um það. En það sem stjórnarflokkarnir lögðu af mörkum í kosningabaráttunni í umræðunni um sjávarútvegskerfið var að reyna að skapa meiri sátt um það kerfi. Við töluðum fyrir línuívilnun, takmörkun á framsali og öðru í þeim dúr. Við erum að reyna að bæta það kerfi sem við búum við sem ég segi að sé gott. Aðrar þjóðir horfa til okkar kerfis  Íslensk sjávarútvegsfyrirtæki eru rekin með hagnaði. Það er af sem áður var, fyrir daga kvótakerfisins, ég segi það aftur, þegar vart leið sá mánuður að fiskvinnslufyrirtæki færi ekki á hausinn. 

Herra forseti. Ég vil minna hv. þm. á að hann svaraði ekki seinni spurningu minni. Ég spurði hvort hann styddi tillögu okkar í Frjálsl. um að ekki verði farið niður fyrir 23 sóknardaga fyrir dagabátana. Ég veit að það er beðið eftir þessu. Margir bíða eftir því að heyra hvað hann hefur að segja um þetta. Ég veit að hann er sanngjarn og vill byggð sinni á Siglufirði og í Fljótum vel. Margir munu efalaust bíða eftir að heyra hvað hann hefur að segja um þetta mál. Hitt er annað mál að það er enginn að horfa til aðferða okkar Íslendinga. Ég fór til Færeyja. Þeir líta nú ekki við okkar kerfi. Ég var á ferð um Bretlandseyjar og gat ekki heyrt að nokkur maður horfði hingað. Þetta er einhver mýta sem við lesum í Morgunblaðinu af ferðalögum ágæts doktors Hannesar Hólmsteins Gissurarsonar um heiminn og ... 

Hæstv. forseti. Það er nú ekki hægt að ætlast til þess að ég fari í einnar mínútu andsvari í atriði er lúta  
             Þrátt fyrir allt er það staðreynd að við Íslendingar erum eina þjóðin, eða alla vega ein af fáum, sem borgar ekki með sjávarútvegi sínum og íslenskur sjávarútvegur er rekinn með miklum blóma 

Hvað með 23 dagana?

Forseti. Hv. þm. hefur staðið hér lengi í andsvörum við eigin ræðu og lýst eftir stefnu Samf. í sjávarútvegsmálum. Það er óþarfi að lýsa eftir henni. Hún liggur fyrir.

Hver er hún?

Ef hv. þm. á við hver sé stefna Samf. í málefnum fiskveiðistjórnar þá er hún sú og hefur verið nokkuð lengi að við styðjum aflamarkið, sem almennt kerfi. Það er einmitt kerfið sem hv. þm. talar um að aðrir líti til af áhuga. En við viljum eyða gjafakvótakerfinu með þeirri leið sem kallast fyrningarleið. Sú leið yrði farin í áföngum til að raska sem minnst atvinnuháttum og rekstri fyrirtækjanna. Þetta er ósköp einfalt og hefur legið fyrir lengi. Um það erum við ekki að ræða núna. Núna erum við að ræða um þetta drullumall sem menn hafa komið sér saman um í frv. til laga um línuívilnun og fleira. Hv. þm. eyddi allri ræðu sinni í að tala um byggðakvóta. Hann talaði ekkert um línuívilnunina og ég lýsi eftir afstöðu hans t.d. til beitningarákvæðanna í þessu ágæta frv. Hver er afstaða hans til þess sem er eitt af meginmálunum, hið opna ákvæði í 3. gr. um að ráðherra geti rýmkað heimild til tegundatilfærslu? Það er ekki neitt hámark á henni einu sinni. Þessu vakti hv. þm. máls á, sem hér hefur verið ranglega ásökuð, hv. þm. Steinunn Pétursdóttir, í hinni ágætu jómfrúrræðu sinni í dag. Hún vakti athygli á því að þetta væri hluti LÍÚ af herfanginu. Þetta væri einmitt það sem LÍÚ fengi fyrir sinn snúð, tegundatilfærslu sem ætti eftir að moka tugmilljónum ef ekki milljörðum til þeirra vegna þess að Vestfjarðaþingmenn voru með uppsteyt, með sína karla og beitningarmenn í landi. Hvað segir hv. þm. um þetta?

Hæstv. forseti. Ég lýsti því yfir í ræðu minni áðan að ég styddi það frv. sem hér liggur fyrir. Ég bið hv. þm. um að lesa frv. og þá veit hann skoðun mína í því máli. En hvað um það. Ég reyndi áðan að fá hv. þm. Kristján Lúðvík Möller til að segja mér frá stefnu Samf. í sjávarútvegsmálum. Ég vil þakka Merði Árnasyni fyrir að koma hreint og beint fram og segja að Samf. vilji skerða aflaheimildir sjávarútvegsfyrirtækja í landinu. Þær eru hlýlegar kveðjurnar sem starfsfólk t.d. Samherja á Akureyri eða Útgerðarfélags Akureyrar fá frá hv. þingmönnum Samfylkingarinnar, sem er tíðrætt um byggðastefnu. Ég vil spyrja: Hvaða áhrif halda hv. þm. Samf. að þær tillögur, sem þeir leggja til hvað varðar skerðingu á aflahlutdeild fyrirtækja í landinu, hafi t.d. á íbúaþróun í Fjarðabyggð, á Akureyri eða fleiri stöðum?

Þú gleymir Raufarhöfn.


             Halda hv. þm. að þetta verði þeim byggðarlögum til góðs? Ég segi enn og aftur: Ég óska eftir því að Samf. tali skýrt í málefnum sjávarútvegsins. Það á hreinu að hún ætlar að fara fyrningarleiðina líkt og þau sögðu í kosningunum í vor 

Forseti. Hv. þm. vill að ég tali skýrt. Ég hef talað skýrt. Hann þarf ekki að óska eftir því frekar. Hann þarf hins vegar sjálfur að tala skýrt. Miðað við núverandi kerfi gæti hið góða fyrirtæki hér í Reykjavík, Grandi hf., keypt upp aflaheimildir Samherja og farið með þær suður. Hvað ætlar hv. þm. þá að gera? Ætlar hann þá í línuívilnun? Ætlar hann í tegundatilfærslu? Eða ætlar hann í byggðakvóta fyrir Akureyringa? Hann verður að svara þessu. Það er sérkennilegt og eiginlega ömurlegt að heyra ungan þingmann tala með þeim gífuryrðum sem hann hefur gert um fyrningarleiðina og stefnu Samf., sérstaklega vegna þess að það hefur hann eftir ágætum manni úr kjördæmi sínu, framkvæmdastjóra Samherja, sem svona talaði fyrir kosningar og varð sér þá til skammar en seinna að athlægi þegar hann sjálfur hafði meira og minna lagt niður fiskvinnslu og útgerð á ýmsum stöðum sem hér voru taldir upp. Hv. þm. sem þó er úr sama kjördæmi hefur hvorki svarað Kristjáni L. Möller né öðrum mönnum varðandi þau mál.

Herra forseti. Ég vil ítreka enn og aftur að stefna Samf. í málefnum sjávarútvegsins er orðin skýr. Ég býð ykkur velkomin til Akureyrar. Þið getið haldið fundi með starfsmönnum fiskvinnslufyrirtækjanna ÚA og Samherja. Komið aftur til Akureyrar og segið starfsfólki þessara fiskvinnslufyrirtækja að þið ætlið að kippa forsendum alls rekstrar undan þeim fyrirtækjum sem það starfar hjá. Við skulum sjá hvaða móttökur Samf. fær þegar hún kemur undan sauðagærunni. Hvaða móttökur mun hún fá hjá því fólki sem vinnur hjá þessum ágætu fyrirtækjum?

Far þú og tala við fólkið á Raufarhöfn.

Hæstv. forseti. Síðustu ræður úr ræðustól Alþingis fá mig til að velta fyrir mér hvað mönnum gangi eiginlega til. Stefna Samf. hefur legið fyrir. Hún hefur lengi legið fyrir. Það þingmál sem við höfum flutt undanfarin ár segir allt um það sem hv. þm. Birkir J. Jónsson var að spyrja um. En hann hefur fyrir sið að ganga upp í ræðustólinn og spyrja sífellt aftur og aftur eftir stefnu sem liggur fyrir. Þurfa menn svar við því hvort sólin komi upp á morgun? Ég verð að segja það eins og er, að ef menn ætla að eyða tíma sínum á hv. Alþingi í að spyrja eftir því sem sett hefur verið fram með svo skýrum hætti sem stefna Samf. --- hún liggur fyrir í skjölum Alþingis og kom fram í aðdraganda síðustu kosninga --- þá erum við að eyða tíma okkar til ónýtis og einskis. Svo vil ég líka segja að ég hef eiginlega aldrei hlustað á nokkurn mann tala um vel rekin fyrirtæki í sjávarútvegi af þvílíkri lítilsvirðingu sem mér fannst gert áðan, að halda því fram að þau, bestu fyrirtækin í landinu og með duglegustu stjórnendurna, þurfi á forréttindum að halda til að fá þrifist. Því hefur verið haldið fram að þeir þurfi áfram að vera undir pilsfaldi ríkisvaldsins sem hefur verið að skenkja til þeirra virði upp á 400--500 milljarða í eigið fé. Menn verða að horfast í augu við það að aðrir sem ætla að komast inn í greinina þurfa að keppa við þessi fyrirtæki.  Við í Samf. höfum alla tíð sagt að það eigi að gilda jafnræðisleikreglur í sjávarútveginum eins og hjá öðrum fyrirtækjum. Það er ekki bara að menn hafi gefið þetta í tannfé heldur er kerfið þannig uppbyggt að það er ekki nokkur vegur fyrir menn að stofna til nýrrar útgerðar. Ég verð að segja að mér finnst hlutverk þingmanna Vestfirðinga, eða svo hafa þeir verið kallaðir í gegnum tíðina, í þessu máli öllu saman eins og hlutverk nytsama sakleysingjans. Þeir hafa talað þannig í gegnum árin að ég a.m.k. stóð í þeirri meiningu að þeir væru á móti þessu kerfi. Árum saman stóð ég í þeirri meiningu að þeir væru á móti þessu kerfi. En smám saman fer maður að átta sig á því að þeir styðja þær ríkisstjórnir sem haldið hafa kerfinu uppi. Út á hvað gengur þetta allt saman? Fyrst átti að reyna að fá eitthvað af smábátakvóta og eitthvað af veiðiréttindum handa smábátum til að fylla upp í skörðin sem kerfið hjó í byggðarlögin. Hve lengi dugði það? Það dugði ekkert óskaplega lengi. Þá voru búnir til byggðapottar til að bæta stöðu smábáta sem menn höfðu haft í gegn að fengju veiðiréttindi. Ég bið menn enn einu sinni að litast um í huga sér í kringum landið. Ef kvótakerfið hefði fengið að ganga sinn gang og menn hefðu ekki komið með smábátagatið í kerfið og menn hefðu ekki komið með þessa potta, hvar stæðu þá byggðarlögin allt í kringum landið? Það væri auðn um allar strandir. Það væru örfá byggðarlög sem stæðu eftir. Þetta er það sem kvótakerfið gerir með eignarhaldi á veiðiréttinum. Það er ekki eignarhald í venjulegum skilningi í nokkurri annarri atvinnugrein með þeim hætti sem í þessari og þar erum við að tala um þjóðarauðlind sem allir hafa talað um og töluðu um á meðan verið var að koma kerfinu á eins og þjóðin ætti hana, en þá voru menn í raun og veru að einkavæða, einokunarvæða þessa atvinnugrein. Það var verið að taka atvinnuréttindin af fólkinu í byggðarlögunum. Þetta er það sem menn hafa verið að gera. Og ef einhverjir hafa verið í sauðargæru þá eru það þeir sem hafa staðið fyrir þessu kerfi. Ég segi alveg eins og er að mér finnst, og ég endurtek það, mér finnst eins og að þingmenn Vestfirðinga hafi haft þarna sérstakt hlutverk. Þeir hafi verið nytsamir sakleysingjar. Þeir hafa barist fyrir bótum á kerfið. Ég held nefnilega að ef kerfið hefði fengið að ganga sinn gang í fáein ár í upphafi tímans, þá hefði þetta hrunið miklu fyrr en það mun gera. En eignarhaldið mun koma í bakið á mönnum, það er ég sannfærður um, einfaldlega vegna þess að ef það fær að halda áfram þá mun það fara þannig að að lokum mun það verða viðurkennt alfarið sem eignarréttur og hvað gerist þá? Þá verður ekkert svona byggðabix eftir eða eitt né neitt. Það verða til örfá, jafnvel hægt að telja á fingrum annarrar handar, fyrirtæki í landinu sem eiga Íslandsmið og selja aðganginn að Íslandsmiðum.  Ég er líka sannfærður um að það mun ekki halda mjög lengi að útlendingar komist ekki inn í þessa atvinnugrein eins og aðrar á Íslandi. Ég er í sjálfu sér ekkert á móti því að útlendingar komist inn í íslenskan sjávarútveg en á meðan eignarhaldið á auðlindinni er í höndum útgerðarmanna með þeim hætti sem við sjáum það þá get ég ekki samþykkt það einfaldlega vegna þess að arðurinn mun renna úr landinu ef þannig verður að málum staðið. Ég verð að segja alveg eins og er og ég kem þá að því aftur, ég tók sérstaklega eftir því að hinn ungi og efnilegi þingmaður, Birkir Jón Jónsson, hafði lært frasana sem útgerðarmennirnir settu af stað fyrir kosningar um að allt færi í rúst, það yrði ringulreið og gjaldþrot og svo fengum við þennan feril sem kom á eftir strax eftir kosningar, að þá hófust tilfæringarnar, einhverjar tilfæringar sem þeir hafa líklega frestað sem gátu tekið ákvarðanirnar. Við vitum það alveg, sem höfum fylgst með þessu, að menn munu sjá byggðarlög veslast upp og útgerðarsögu þeirra taka enda. Við þurfum ekki að fara langt til þess að sjá slík byggðarlög hér. Við getum svo sem farið aftur í tímann og menn geta bent á eitthvað sem hafi gerst áður í landinu hvað það varðar. En það var bara ekki eins og það er núna. Núna þurfa menn sex- til sjöfalt eigið fé miðað við það sem áður var til þess að komast inn í útgerð. Og hafi menn sex- til sjöfalt eigið fá þá er því betur varið í annað. Nei, hæstv. forseti. Við erum í sömu sporum. Ég spurði ýmissa spurninga í dag. Ég fékk svar við fáum þeirra. Ég spurði t.d. eftir forkaupsrétti sveitarfélaganna, af hverju það væri ekki í þessu frv. Hæstv. ráðherra sleppti því að fara yfir það. Af hverju bæjarútgerðirnar væru ekki með í þessu. Þær voru boðaðar líka fyrir kosningar. Svo er náttúrlega umhugsunarefni líka af hverju hér er ekki frv. um það að setja inn í stjórnarskrá eignarhaldið á auðlindinni eins og Framsókn boðaði fyrir kosningar. Hvar er það kosningaloforð? Ég held að ástæða væri til þess að fá svör við því núna því þetta hlýtur að vera stefnumarkandi, þetta er stefna ríkisstjórnarflokkanna í sjávarútvegsmálum. Þetta frv., línu\-ívilnunin, er stefna ríkisstjórnarinnar í sjávarútvegsmálum, að halda óbreyttu kerfi og koma svo með þessa línuívilnun eins og hún lítur hér út. Við eigum auðvitað eftir að fara yfir frv. í sjútvn. og það getur orðið spennandi og ég vona sannarlega að við fáum tækifæri til þess að ræða við þá sem eiga hlut að máli. Svo getum við haldið þessari umræðu áfram við 2. umr.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Jóhann Ársælsson spurði áðan hvort menn þyrftu svar við því hvort sólin komi upp á morgun og var þá að vísa í stefnu Samfylkingarinnar. Ég verð að viðurkenna að mér finnast þetta eiginlega vera ummæli kvöldsins. Ég hef gert það að leik mínum að fylgjast með ræðumönnum Samfylkingarinnar fjalla um þetta frv. og ef við förum svona örlítið yfir línuna, hvað hafa þeir sagt? Þegar menn hafa reynt að greina skoðanir hv. þm. Jóhanns Ársælssonar á þessu frv. þá hafa þeir helst komist að þeirri niðurstöðu að hann styðji ekki þetta frv. vegna þess að hann vilji minni línuívilnun á ýsu og steinbít. Hv. þm. Lúðvík Bergvinsson segir hér hreint og klárt og er afskaplega hreinskilinn í því að ef Vestfirðingar hagnist á þessu frv. þá sé hann á móti því. Ég vil nota tækifærið og spyrja hv. þm. Jóhann Ársælsson hvort hann sé sammála samflokksmanni sínum í þessu. Því samflokksmaður hans sagði hvað eftir annað að ef Vestfirðingar högnuðust á þessu frv. þá væri hann á móti því, og ég vil fá að vita hvort hv. þm. Jóhann Ársælsson er sammála því. Höldum áfram. Hv. þm. Einar Már Sigurðarson, hvað segir hann? Hann segir að hér sé verið að bæta frumstæðasta útgerðarflokkinn, þ.e. smábátasjómenn. Hv. þm. Kristján Möller talaði um áðan ... 

Hæstv. forseti. Ég hélt eitt augnablik að hv. þm. ætlaði í andsvar við mig en hann virðist hafa hugsað sér að fara í andsvör við einhverja aðra úr þingflokknum líka. Ég verð að segja alveg eins og er að það sem mér varð að orði --- ég verð að viðurkenna að ég verð svolítið pirraður á því að menn séu sífellt að ganga upp í ræðustól til að spyrja spurninga sem þeir vita nákvæmlega svörin við, þar sem við höfum lagt fram frv. hvað eftir annað í þinginu og farið yfir það hvað við viljum og hv. þm. kallaði hér þjóðnýtingarstefnu. Það er dálítið gaman að því að hv. þm. skuli taka sér það orð í munn ef við viljum taka aftur til þjóðarinnar eignarhaldið á auðlind hennar, að þá ætli menn í ræðustól á Alþingi að kalla það þjóðnýtingu. Er það virkilega svo að það sé yfirleitt hægt að þjóðnýta þjóðareign? Og hvað hefur þá gerst á undan? Er hv. þm. að segja það hér, og ég vil að hann svari því, hæstv. forseti, að það sé búið að einkavæða þjóðarauðlindina? Eiga þeir sem eru núna atvinnurekendur í sjávarútvegi þjóðarauðlindina? Er það þá þannig að ef við ætlum að breyta þessu, þá þurfum við að framkvæma þjóðnýtingu? Ég held að þetta sé grundvallarspurning sem væri nær að ræða heldur en fara að ræða ræður annarra þingmanna í andsvari við mig.

Virðulegi forseti. Ég spurði hv. þm. einnar spurningar og hver var sú spurning? Ég spurði hvort hann væri sammála samflokksmanni sínum í því að ef Vestfirðingar hagnast á þessu frv. að þá sé hann á móti. Ég vil gjarnan fá svar við því. Varðandi þjóðnýtingarstefnuna þá snýst málið um það að Samfylkingin ætlar að taka veiðiréttindi af fyrirtækjum, af einstaklingum sem hafa keypt þau dýrum dómum. Rökin eru þau sem hér hafa komið fram að það sé verið að ná í einhvern svokallaðan gjafakvóta sem stenst enga skoðun, en gefum okkur umræðunnar vegna að það væri rétt að hér væri um gjafakvóta að ræða, þá eru flestir þeir sem fengu slíka úthlutun fyrir löngu farnir úr greininni. Og það var athyglisvert í ferð sjútvn. þegar ég og hv. þm. Jóhann Ársælsson ásamt öðrum komum í sjávarútvegsfyrirtæki og þeir aðilar sem standa í þessum rekstri reyndu að útskýra fyrir viðkomandi þingmönnum að ef farið yrði í það að taka þær aflaheimildir sem þeir væru búnir að fjárfesta í dýrum dómum, þá væri vonlaust að reka þessi fyrirtæki og þá væri ansi illa komið fyrir þeim byggðarlögum sem byggja afkomu sína á þessum fyrirtækjum. Þetta er ekkert annað en gamaldags sósíalismi og skelfilegt að slíkt sé uppi í stefnu stjórnmálaflokka. Hins vegar er hv. þm. Jóhann Ársælsson gamall alþýðubandalagsmaður og ég veit að það hljómar vel að taka hluti til ríkisins og útdeila þeim aftur með einhverjum hætti. En spurning mín er þessi, og ég veit að það fór í taugarnar á hv. þm. Jóhanni Ársælssyni að ég skyldi leyfa mér að vitna í þingmenn Samfylkingarinnar, ég leyfði mér að vitna í orð þeirra í ræðum hér í kvöld, en ég spyr hv. þm. aftur í lok míns andsvars: Er hann sammála hv. þm. Lúðvíki Bergvinssyni þegar hann segir að hann sé á móti frv. ef Vestfirðingar muni hagnast á því?

Hæstv. forseti. Ég endurtek það sem ég hef sagt um línuívilnun. Ef hún á að vera, þá á hún að vera á forsendum lífríkisins. 

Hæstv. forseti. Mikið hefur verið fjallað um þetta frv. í dag og ljóst er að um það ríkir mjög mikill ágreiningur, bæði innan þings og utan. Slíkt er jafnan fylgifiskur bótasaumsfrumvarpa af því tagi sem við erum að verða vitni að, þar sem ósátt ríkir um sjálfan grundvöllinn en reynt að bregðast við þeim vanda sem upp kemur hverju sinni líkt og menn setja plástur á sár. Það sem ég vildi gera að umræðuefni er dagurinn eftir þennan dag, hverjar verða afleiðingarnar og hvernig verður tekið á þeim? Hvað verður til að mynda um byggðakvótann sem fyrirsjáanlega verður skertur og færður frá Byggðastofnun undir sjútvrh.? Hver verður framtíð dagabáta? Ljóst er að þeirra hlutur verður einnig skertur þótt ekki sé um það að finna ákvæði í þessum lögum. Allt er þetta samhengi sem verður að hafa í huga þegar gengið er til atkvæða um þetta frv. Og við í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði leggjum áherslu á framhaldið hvað þetta snertir, að þar verði tekið á vandaðan hátt á málum. Í þeim fáu orðum sem ég ætla að hafa um þetta mál vil ég aðeins víkja að fullyrðingum sem komu fram í máli hv. þm. Framsfl., Birkis Jóns Jónssonar, þar sem hann vísað til sjávarútvegsstefnu Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs og sagðist óttast að hún, ef kæmi til framkvæmda, mundi grafa undan atvinnuöryggi í greininni. Hann hrósaði að vísu Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði fyrir að hafa skýra stefnu og tala skýrt og ég vil segja það að þótt menn kunni að greina á um þessa stefnu þá verðum við aldrei sökuð um að setja fram sjónarmiðastefnu sem grefur undan atvinnuöryggi í sjávarútvegi. Um er að ræða tillögur sem settar eru fram af mikilli varfærni og hófsemi og reyndar hafa þær verið gagnrýndar fyrir það og við gagnrýnd fyrir það að fara of hægt í sakirnar. Í grundvallaratriðum byggist stefnan á því að endurskipuleggja sjávarútveginn til að tryggja eignarhald þjóðarinnar, það verði gert á 20 árum, um verði að ræða svokallaða fyrningu þar sem þriðjungur aflaheimilda fari á markað á landsvísu og þriðjungur gangi til byggðarlaga og verði bundinn við sjávarbyggðir umhverfis landið en við skiptingu veiðiréttindanna milli sveitarfélaganna verði byggt á vægi sjávarútvegs, veiða og vinnslu í atvinnulífi viðkomandi sjávarbyggða. Síðasta þriðjungnum ætlum við að vera hjá þeim fyrirtækjum sem hafa aflaheimildirnar nú með höndum en gegn umsömdu gjaldi. Þetta er í grófum dráttum sú stefna sem við höfum sett fram og við að hlýða á þessar umræður kemur upp í hugann hve mikilvægt er að taka á þessum málum í grundvallaratriðum í stað þess að ráðast í bótasaum af því tagi sem þetta frv. er hluti af. Ég legg áherslu á, herra forseti, að við staðnæmumst ekki við afgreiðslu þessa frv. sem slíks en hyggjum einnig að eftirmálunum og vöndum þar vel til verka.

Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breyting á lögum um ársreikninga, nr. 144/1994, með síðari breytingum. Um haustið 2000 var hafist handa á vegum fjármálaráðuneytisins að endurskoða lög nr. 144/1994 með hliðsjón af þeirri þróun sem orðið hefur á vettvangi Evrópusambandsins. Frv. sem hér er flutt er liður í þeirri endurskoðunarvinnu. Með þessu frv. er lagt til að félagatilskipun Evrópuþingsins og ráðsins nr. 2001/65/EB frá 27. september 2001 um breytingu á fjórðu og sjöundu félagatilskipun og bankatilskipuninni að því er varðar matsreglur vegna ársreikninga og samstæðureikninga félaga með takmarkaða ábyrgð eigenda, sem og banka og annarra fjármálastofnana, verði innleidd. Tilskipunin sem þetta frv. byggir á felur í sér að vikið er frá kröfu 32. gr. fjórðu tilskipunar nr. 78/660/EBE um ársreikninga félaga af tiltekinni gerð, þ.e. félaga með takmarkaðri ábyrgð, um að liðir ársreiknings séu metnir á grundvelli meginreglunnar um innkaupsverð eða kostnaðarverð. Undanþágu frá þessari reglu er þó að finna í 33. gr. tilskipunarinnar er heimilar endurmat eigna með tilliti til áhrifa verðbólgu á þá liði sem sýndir eru í ársreikningi og verðbólgureikningsskil á Íslandi byggðust á meðan þau voru við lýði. Samkvæmt tilskipuninni er þess krafist að aðildarríkin taki upp kerfi gangverðsreikningsskila, sem á ensku er kallað ,,fair value accounting``, fyrir tiltekna fjármálagerninga til að fjármálaupplýsingar fyrirtækja í aðildarríkjum ESB séu samanburðarhæfar. Aðildarríkin skulu heimila öllum félögum eða flokkum félaga sem starfa samkvæmt fyrrnefndum tilskipunum að taka upp þetta kerfi, bæði fyrir ársreikninga og samstæðureikninga, svo og samstæðureikninga eingöngu. Vegna aðildar Íslands að EES-samningnum er skylt að innleiða þessa tilskipun í ársreikningalög. Þessi tilskipun er liður í vinnu Evrópusambandsins við að koma á samræmi milli alþjóðlegra reikningsskilastaðla og tilskipana ESB um reikningsskil og er jafnframt liður í þeirri vinnu að innleiða alþjóðlega reikningsskilastaðla. Ég legg að svo mæltu til, herra forseti, að máli þessu verði vísað til 2. umr. og hv. efh.- og viðskn.

Herra forseti. Með fyrri þáltill. sem hæstv. forseti hefur gert grein fyrir, þ.e. um ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar og að fella inn í samninginn reglugerð um beitingu alþjóðlegra reikningsskilastaðla er gerð grein fyrir efni þessarar ákvörðunar í tillögunni. Það kemur fram á fylgiskjali með henni. En hvað varðar efnisatriði þessa máls nægir að nefna það að hér er fjallað um að taka skuli upp alþjóðlega staðla á sviði reikningsskila á innri markaði Evrópusambandsins með það fyrir augum að samræma fjárhagslegt uppgjör og upplýsingar um fjárhagslega stöðu fyrirtækja á hlutabréfamarkaði. Samræmd reikningsskil stuðla að auknu gagnsæi og auðvelda samanburð á milli ársreikninga fyrirtækja í öllum löndum og afar mikilvægt er að það sé gert með samræmdum hætti. Fjmrn. vinnur nú að gerð frv. um innleiðingu þessara reglna og þýðingarmiðstöð utanrrn. vinnur að þýðingu þessara reikningsskilastaðla, en þeir eru miklir að vexti og mikil vinna samfara þýðingu þeirra. Seinni þáltill. fjallar um ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar um að fella inn í samninginn tilskipun um fjarsölu á fjármálaþjónustu fyrir neytendur. Það er með sama hætti gerð grein fyrir efni þeirrar ákvörðunar í tillögunni og kemur fram á fylgiskjali með henni. Hvað varðar efnisatriði þá fjallar þessi tilskipun um neytendavernd við fjarsölu á fjármálaþjónustu. Er þessari tilskipun ætlað að styrkja réttarstöðu neytenda við fjarsölu á fjármálaþjónustu, m.a. með því að kveða á um rétt neytenda til að falla frá fjarsölusamningi um kaup á fjármálaþjónustu. Iðn.- og viðskrn. er að vinna að gerð frv. um innleiðingu þessara reglna og munu frv. um þessi mál bæði verða lögð fram á Alþingi þegar þau eru tilbúin. Skapast hefur sú venja að þessi mál fara til utanrmn. til umfjöllunar til þess að Alþingi geti fylgst sem best með því sem þarna er að gerast. Ég legg til, herra forseti, að að lokinni þessari umræðu verði þessum tillögum báðum vísað til hv. utanrmn.