Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Tómas Árnason Hæstv. forseti. Þó að hafi fallið í umr. um þetta mál nokkur orð um meirihlutaálit hv. iðnn., þá vil ég nú þrátt fyrir það, með tilliti til þess hversu varkárlega það er orðað, um leið og ég segi já við þessa atkvgr., vísa til þess.

Iðnrh. (Gunnar Thoroddsen) Hæstv. forseti. Við 2. umr. málsins, þegar nokkrar umr. urðu hér í hv. d., var ég bundinn við umr. í Ed. og gat því ekki tekið þátt í umr. hér. Ég tel því rétt að gera hér grein fyrir atkv. mínu. Svo er mál með vexti, að stjórn Andakilsárvirkjunar hefur óskað eindregið eftir því að þessi heimild til þess að reisa og reka vatnsaflsstöð við Kljáfoss í Hvítá í Borgarfirði verði samþykkt. Eigendur Andakílsárvirkjunar eru Akraneskaupstaður, Mýra- og Borgarfjarðarsýslur. Þessir aðilar óska eindregið allir eftir að fá þessa heimild. Það er gengið út frá því og er alger samstaða um það, að eignaraðild að fyrirhugaðri virkjun við Kljáfoss yrði hagað þannig, að Snæfellsnes- og Hnappadalssýsla ásamt Dalasýslu yrðu einnig meðeigendur orkuversins. Samtök sveitarfélaga á Vesturlandi hafa gert einróma samþykktir um að skora á Alþ. og ríkisstj. að greiða fyrir því að Kljáfoss verði virkjaður. Samkomulag liggur fyrir við landeigendur um málið, eins og greint er á fskj. I. Frv. er flutt af hv. formanni fjvn. og hæstv. forseta Sþ. í Ed. og var afgreitt þaðan. Iðnn. þessarar d. hefur mælt með frv., þ. e. a. s. 6 af 7 nm. Ég tel að hér sé um álitlega virkjun að ræða og er því fylgjandi þessu frv, og segi já.

Gunnlaugur Finnsson Hæstv. forseti. Þar sem ég var hér ekki á vettvangi þegar 2. umr. lauk vil ég gera grein fyrir atkv. mínu. Enda þótt ég út af fyrir sig vefengi ekki að hér kunni að vera um hagkvæma virkjun að ræða, þá lít ég svo á að endanlega ákvörðun um þessa virkjun beri að taka samhliða áætlunargerð um aðrar virkjanir vegna þess að þessi virkjun, væntanleg, er á svæði sem orðið er samtengt við aðrar virkjanir og aðra orkuframleiðslu, og enn fremur þar sem líta má svo á að í samþykkt þessa frv. felist viss stefnumörkun í orkuvinnslu, þ. e. a. s. að landshitaveitur eigi að annast orkuvinnslu, þá treysti ég mér ekki til þess að greiða þessu frv. atkv. mitt. En í trausti þess, að hér sé ekki um raunverulega stefnumörkun að ræða og að þessi mál verði athuguð betur í framtíðinni, þá tek ég ekki þátt í atkvgr. og greiði ekki atkv.



Virðulegi forseti. Ég sé ástæðu til að minnast aðeins á þetta mál, úr því að það kemur aftur til þessarar hv. d. eftir að það var afgreitt fyrir nokkru héðan úr d. og hefur nú verið um það fjallað í hv. Ed. og á því gerðar breytingar sem eru hvorki meira né minna en fimm talsins, svo að maður gæti ímyndað sér að þarna væri um miklar breytingar að ræða. En sannleikurinn er þó sá, að það er engin efnisbreyting í þessum brtt., sýnist mér, og að því leyti til get ég sagt það, virðulegi forseti, að það er í sjálfu sér engin ástæða til þess að amast við því að þessar brtt. gangi fram. En eins og ég segi, þá er hér ekki um efnisbreytingar að ræða. Mér sýnist að það sé skaðlítil smásmygli, sem hefur ráðið þessum breytingum, og dálítið ívaf af orðhengilshætti, og ef ég hefði tíma til eða ef ég teldi að þingið hefði tíma til að fjalla meira um þetta mál og kannske ef ég væri þrasgjarnari en ég er, þá mætti rekja þetta dálítið nánar og sýna fram á hvernig lagasmíði á sér stundum stað hér á hv. Alþ. En eins og ég segi, þá er sú smásmygli, sem ráðið hefur þessum formbreytingum á frv., svo skaðlaus og lítilfjörleg að ég vil leyfa mér, af því að ég hef talað fyrir þessu frv. áður hér fyrir hönd menntmn. þessarar hv. d. að segja að hér er um skaðlausa smásmygli að ræða, engar efnisbreytingar, og ég held að það væri ekki til neinnar þurftar að vera að ganga gegn þessum breytingum hv. Ed., heldur sé tími til þess kominn að Alþ. afgreiði þetta mál. Skiptir þá ekki máli þó að það hafi aðeins verið skipt um slaufu á flíkinni áður en hún var send út til almennings. Sem sagt, ég held að þó að þessar brtt. sýnist vera allmargar, þá er hér ekki um neina þá efnisbreytingu að ræða sem gerir það nauðsynlegt að ganga gegn þeim.



Virðulegi forseti. Þegar málið var hér til 2. og 3. umr. í þessari hv. d. tilkynnti ég við 2. umr. að ég mundi flytja brtt. við 3. umr., sem ég gerði, þess efnis, að til viðbótar þeim söfnum, sem tilgreind eru í 10. gr. frv. eins og það lá fyrir hv. d., bættist eitt safn á Suðurlandi, sem ég tilgreindi sem Bókasafnið í Vestmannaeyjum. Ég benti þá á það, að samkv. 10. gr. frv., eins og það lá hér fyrir hv. Nd., var gert ráð fyrir að safn á Vesturlandi, í Stykkishólmi, fengi viss forréttindi, safn á Ísafirði fengi viss forréttindi, safn á Akureyri einnig og einnig á Seyðisfirði, í sambandi við skylduskil útgefenda á vissum ritum ættu þeir að standa skil á vissum eintakafjölda til Landsbókasafns sem síðan yrði afhent þessum söfnum. Mér fannst og finnst að þar hafi nokkuð verið gengið á hlut eins landshluta, þ. e. Suðurlands, það var þar alveg undanskilið. Þar mátti ekkert safn fá sent eintak til varðveislu, eins og þá var talið í frv. Lagði ég þá til að Bókasafnið í Vestmannaeyjum, sem er eitt af elstu bókasöfnum landsins, elsta bókasafnið á Suðurlandi, yrði þar einnig tilgreint í lögunum, að það nyti þessara réttinda. Þessi till. mín var felld hér í Nd. Ég verð að viðurkenna að það kom mér nokkuð á óvart, því þarna var að mínum dómi um hreint leiðréttingarmál að ræða, meira en réttlætismál, það var aðeins um leiðréttingarmál að ræða, að einn landshluti yrði ekki þarna undanskilinn. En það fór þó svo, að þessi till. mín náði ekki samþykki. Að vísu voru hér fáir þm. mættir, rétt að atkvgr. var lögleg, á mörkum að atkvgr. væri lögleg. En við því er ekkert að segja. Þetta var lögleg afgreiðsla úr deildinni, og auðvitað varð ég að sætta mig við hana. Nú kemur þetta frv. aftur hingað í þessa hv. d. frá Ed. verulega breytt og efnislega breytt. Það er ekki rétt hjá hv. 1. þm. Norðurl. e. að það séu smávægilegar breytingar, þetta er efnisleg breyting, svo sem ég skal koma að. Hv. 4. þm. Vestf. mælti gegn þessari till. minni á þeim forsendum að þarna væri um varðveislu að ræða, þessi tilteknu söfn tækju á sig þær skyldur að varðveita þau eintök sem þeim yrðu afhent, og af þeirri ástæðu mælti hann gegn því, að það væru skyldur sem þessi söfn tækju á sig, en taldi ekki rétt að þessi réttindi og þær skyldur yrðu færð á Bókasafnið í Vestmannaeyjum. Nú var þessi varðveisluskylda tekin út úr frv. í hv. Ed., þannig að rök hans eru þar með úr sögunni, og þarf ekki að vera ágreiningur um það, að þessi hv. þm. getur af þeim orsökum ákaflega vel nú mælt með þeirri brtt. sem ég ætla hér að flytja á eftir. Og hæstv. menntmrh. gerði grein fyrir afstöðu sinni á þeim forsendum, að hann óttaðist að ef þessi till., sem ég þá flutti, yrði samþykkt, mundi hún mynda einhvern hala þannig að fleiri bókasöfn kæmu með kröfur um sömu réttindi og ég lagði til, að ég taldi sem leiðréttingu, að eitt safn á Suðurlandi fengi sömu réttindi og söfn í öðrum landfjórðungum. En till. mín nú, sem ég mun leyfa mér að flytja hér skriflega og mælast til við hæstv. forseta að hann leiti afbrigða fyrir henni, ég held að hún sé þess eðlis að fullnægt verði báðum þeim atriðum sem hv. 4. þm. Vestf. og hæstv. menntmrh. töldu að ekki gætu samrýmst frv. eins og það var, þegar það lá fyrir þessari hv. d. við 3. umr. Till. mín er við 13. gr. frv. sem nú er orðin. Hv. Ed. tók út 2. mgr. 10. gr. frv., eins og var hér samþykkt, og gerði þann hluta hennar að ákvæði 13. gr. frv. Þess vegna verður brtt. mín ekki við 10. gr., heldur við 13. gr. frv. eins og það er orðið eftir að það kemur frá hv. Ed., en hún hljóðar þannig, með leyfi hæstv. forseta: „Á eftir orðunum „eitt eintak hverju safni“ komi: Auk þess er ráðh. heimilt að fenginni umsögn landsbókavarðar að fela Landbókasafninu að láta öðrum bókasöfnum í té eitt eintak af umræddum ritum, þó þannig að ekki verði um fleiri en eitt bókasafn að ræða í hverju kjördæmi, sem þessara réttinda njóta.“ Eins og frv. er nú orðið eftir meðferð hv. Ed. eru aðeins þrjú kjördæmi landsins sem eru undanskilin. Það eru Norðurlandskjördæmi vestra, Suðurlandskjördæmi og Reykjaneskjördæmi. Ég ætlast til þess hreinlega að þessi sanngirniskrafa mín og tillaga mæti hér skilningi í hv. d., þannig að við séum ekki að gera upp á milli kjördæma að því leyti. Það er búið að undanskilja ákvæðið um varðveislu, sem var að vissu leyti bæði jákvætt og neikvætt fyrir bókasöfnin. Þau fengu send þessi rit, en urðu þá um leið að láta binda þau inn, sem kostar verulegt fjármagn. En þessari kröfu, þessari skyldu hefur verið létt af bókasöfnunum sem fá þessi tilgreindu eintök send, og ég ætlast til þess að við séum ekki í þessari hv. d. að gera upp á milli kjördæma landsins þannig að lögbinda það að undanskilja þrjú af átta kjördæmum landsins frá því að landsbókavörður geti mælt með því og ráðh. þar af leiðandi geti samþykkt það, að eitt bókasafn í hverju þessara kjördæma njóti sömu réttinda og frv. gerir ráð fyrir að bókasöfn í öðrum kjördæmum landsins njóti. Ég ætla ekki á þessu stigi að fjölyrða meira um þetta, hæstv. forseti, en leyfi mér að leggja fram skrifl. brtt. við frv. og vænti þess, að þessi hv. d. fallist á þessa, að ég tel, leiðréttingu, ekki aðeins sanngirnismál, þetta er bara ósköp eðlileg leiðrétting. Þarna er verið að gera upp á milli landshluta. Það var bent á það, að þessi tilgreindu söfn hefðu áður notið þessara hlunninda. En ég segi: Hví í ósköpunum eiga að vera forréttindi? Þó að þessi söfn hafi frá einhverjum tíma notið einhverra forréttinda, hví í ósköpunum mega ekki önnur söfn nú í dag fá sömu forréttindi? Ég vil benda á það, að Bókasafn Vestmannaeyja er eitt af elstu bókasöfnum landsins. Það er stofnað 1860 og hefur starfað óslitið síðan, nú í rúmlega 100 ár. Það eru aðeins tvö bókasöfn á landinu sem hafa lengri sögu að baki sér. Það er bókasafnið í Stykkishólmi, Amtsbókasafnið þar, og bókasafnið í Norðurlandskjördæmi eystra. Þau hafa lengri sögu á bak við sig, annað frá 1838, en hitt frá 1842, ef ég man rétt. Okkar bókasafn í Vestmannaeyjum er frá 1862. Þetta eru þrjú elstu bókasöfnin á landinu. Og ég tel það mjög mikla ósanngirni að veita ekki bókasafninu í Vestmannaeyjum sömu réttindi og öðrum bókasöfnum á landinu, þó að hin tvö séu eldri. En eins og ég segi, ég tel það leiðréttingu, ekki einungis sanngirnismál, heldur eðlilega leiðréttingu, og ætla að vænta þess, að þessi d. geri þessa leiðréttingu á frv. fyrst það er komið hingað til okkar aftur.

Frsm. (Ólafur G. Einarsson) Hæstv. forseti. Fjh.- og viðskn. hefur rætt þetta mál, frv. til 1. um breyt. á 1. um tekju- og eignarskatt, og hefur orðið sammála um að mæla með því að frv. verði samþykkt. Þetta frv. gefur ekki tilefni til þess að flutt sé langt mál. Hæstv. fjmrh. rakti hér efni frv. í framsöguræðu sinni í gær. Efni frv. varðar nauðsynlegar breytingar sem gera þarf vegna breytts fasteignamats: Í fyrsta lagi að heimiluð fyrning megi miðast við fasteignamat sem var í gildi í ársbyrjun 1976, en ekki fasteignamatið sem tók gildi um áramót 1976–1977. Í 2. gr. frv. eru svo breytingar frá gildandi lögum og varða álagningu eignarskatts. Annars vegar er breyting á skattstiga og skatthlutfalli einstaklinga. Skattstiginn hefur verið 0.6% af fyrstu 1500 þús. umfram 2.7 millj. og 1% af því sem þar er fram yfir. Núna verður skattstiginn 0.8% af þeirri eign sem umfram er 6 millj. hjá einstaklingum og 9 millj. hjá hjónum, en hjón voru áður skattlögð eins og einstaklingar. Svo er breytt eignarskattstiga félaga, sem verið hefur 1.4%, en verður 0.8% eins og hjá einstaklingum. Er ætlað að skattbyrði félaga verði óbreytt frá því sem gert var ráð fyrir í fjárl., en eignarskattsbyrði einstaklinga mun heldur minnka. Og það er áætlað, að eignarskattsgreiðendum muni fækka um allt að 10 þús. Það er ekki ástæða til að hafa um þetta fleiri orð, en n. leggur til að frv. verði samþykkt.