Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frú forseti. Það er nauðsynlegt áður en þessu þingi lýkur að reyna að ná samstöðu um það í þinginu að breyta grunni í útreikningi vegna vaxtabóta. Ástæða þess er mikil hækkun á fasteignamati sem hækkar um 35% milli álagningaráranna 2005 og 2006 með þeim afleiðingum að fólk mun tapa tugum þúsunda og í sumum tilvikum 200–300 þús. kr. í vaxtabætur eða sæta 100% skerðingu á vaxtabótum milli ára án þess að nokkuð hafi breyst í aðstæðum eða kjörum fólks annað en hækkun á fasteignamati íbúða þess frá síðustu útgreiðslu vaxtabóta í ágúst á síðasta ári. Ég tók þetta mál upp í efnahags- og viðskiptanefnd í gærmorgun og aftur í hádeginu í gær á fundi nefndarinnar án þess að samkomulag næðist um málið en þó var góður vilji þar til þess að skoða málið. Ég hef látið reikna út nokkur dæmi um hvaða áhrif þessi hækkun á fasteignamati hefur á útgreiddar vaxtabætur í ágúst og hér er á ferðinni gífurleg skerðing á vaxtabótum og þar með kjörum fólks sem því mun birtast nú í ágústmánuði að óbreyttu. Í þeim dæmum sem ég hef látið reikna má t.d. sjá að einstætt foreldri sem er með 3 millj. kr. í tekjur og á eign upp á tæpar 5 milljónir en er með skuldir upp á 15 milljónir fékk um 218 þúsund í vaxtabætur á síðasta ári en mun ekki fá eina krónu í vaxtabætur á þessu ári. Sambærileg dæmi má sjá t.d. um einstaklinga en þar liggur dæmið þannig, miðað við sambærilegar tekjur og eignir, að viðkomandi fékk 169 þúsund í vaxtabætur á síðasta ári en fær ekkert nú. Ég vil leita eftir því hvort hægt sé að ná samstöðu um það milli þingflokkanna áður en þingi lýkur að breyta tekjuskattslögunum þannig að sú gífurlega skerðing á vaxtabótum sem er yfirvofandi hjá þúsundum heimila í landinu nái ekki fram að ganga í ágústmánuði komandi. Ég er sannfærð um að fólk hefur ekki áttað sig á þeim skelli sem er yfirvofandi núna, það hefur gert ráð fyrir vaxtabótum í áætlunum sínum. Það er því skylda þingsins að breyta þessu þannig að þessi skerðing gangi ekki yfir heimilin í landinu.

Frú forseti. Það er rétt hjá hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur að það hefur orðið mikil aukning á verði eigna og þar með á eignum stórs hóps einstaklinga og fjölskyldna í þjóðfélaginu. Það hefur auðvitað í för með sér, í samræmi við reglur sem hafa verið í gildi mörg undanfarin ár, að þeir sem eiga meira fá minna af bótum frá ríkinu. Um þetta hafa hv. þingmenn verið sammála í meginatriðum. Það sem fylgir hins vegar ekki með í sögunni hjá hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur er að samhliða þessari eignaaukningu gæti jafnframt verið skuldaaukning. Niðurstaðan gæti því verið sú vegna nettóeignastöðunnar að það yrði engin breyting á þeim bótum sem um er að ræða. Þessar upplýsingar liggja ekki fyrir og munu ekki liggja fyrir fyrr en álagningu síðasta árs er lokið í byrjun ágúst væntanlega. Það getur vel verið, og ég hef reyndar sagt það hér áður þegar hv. þm. Atli Gíslason tók þetta mál upp og vakti athygli á því, að það væri ástæða til að fara yfir forsendur vaxtabótanna og meta þær upp á nýtt, en eins og staðan er í dag liggja þessar upplýsingar ekki fyrir þannig að við gætum farið í slíka vinnu. Það er líka rétt að hafa í huga að í gangi er endurskoðun á því hvernig við skipuleggjum íbúðalánin og niðurstaðan í þeim efnum gæti líka haft áhrif á það hvernig við viljum ráðstafa vaxtabótunum. Ég held að við ættum að hinkra um sinn þar til upplýsingar liggja fyrir, bæði um hver niðurstaða álagningarinnar verður og hver niðurstaðan verður í því hvernig við högum húsnæðislánunum, áður en við gerum breytingar á vaxtabótakerfinu.

Frú forseti. Það er alveg hárrétt sem kom fram hjá hæstv. fjármálaráðherra að Atli Gíslason, þingmaður Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs sem sat hér á þingi fyrir skömmu, flutti ásamt þingflokknum breytingartillögu við frumvarp sem er til umfjöllunar í þinginu, um breytingu á lögum um tekjuskatt, þar sem einmitt er gert ráð fyrir því að leiðrétta þetta, a.m.k. með fyrsta skrefinu, þ.e. að láta skerðingarmörk fylgja verðbólgunni. Það er algjört lágmark að það sé gert, því að afleiðingarnar af hinu stórhækkaða fasteignamati á undanförnum árum koma gríðarlega hart niður á fólki, einmitt fólki sem reynir að komast hjá því að skulda. Hæstv. fjármálaráðherra vildi heldur verðlauna fólkið sem skuldaði meira, en þetta lendir harðast á því fólki sem reynir að komast hjá því að skulda.

Og á mestar eignirnar.

Á mestar eignirnar? Það getur vel verið að flokksmenn hæstv. fjármálaráðherra hugsi þannig að eiga sem mestar eignir og skulda sem mest en venjulegt fólk, ungt fólk sem er að kaupa sér íbúð í fyrsta skipti verður fyrir því að fasteignamatið snarhækkar og eignamatið við það, en tekjurnar hækka kannski ekki neitt í samræmi við það. Skerðingarmörkin eru óbreytt, vaxtabæturnar falla niður og þetta fólk stendur eftir með stórskertar tekjur. Það getur ekki verið meiningin hjá ríkisstjórninni, hjá hæstv. fjármálaráðherra, að ráðast einmitt á þetta fólk en það virðist vera svo. Þetta eru tillögur sem þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs flytja, breytingartillaga við frumvarp sem er til umfjöllunar í þinginu, frumvarp sem einmitt á að 

Frú forseti. Hæstv. fjármálaráðherra sagði að ekki væri séð fyrir endann á því hver áhrif þessara óbreyttu viðmiðana yrðu. En ég ætla að vekja athygli á því að þeir sem hafa gert áætlanir um stöðu sína og ekki breytt skuldsetningu sinni sitja uppi með það vegna aðstæðna sem hafa orðið á fasteignamarkaði að þeir verða af gríðarlegum tekjum. Það kom fram í svari hæstv. fjármálaráðherra hér að meðalvaxtabætur á fjölskyldu væru í kringum 145 þús. kr. Hverjir eru að missa af þessum tekjum? Það eru þeir sem eru tekjulægstir í þjóðfélaginu. Þeir hafa líka farið illa út úr öðrum breytingum sem ríkisstjórnin hefur staðið fyrir og það er skattastefna ríkisstjórnarinnar. Við megum ekki heldur gleyma því í þessari umræðu að ýmsar álögur, svo sem fasteignagjöld, hafa hækkað vegna þessa þannig að allt leggst þetta á fólkið sem síst skyldi. Ég tel að menn ættu að hugsa þetta betur og taka jákvæðar í þessa tillögu hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur vegna þess að hér er um að ræða hina tekjulægstu í samfélaginu.

Frú forseti. Það liggur nú við að þessi umræða ætti frekar að fara fram undir liðnum „um atkvæðagreiðslu“ því það vill svo til að þetta mál er á dagskrá þessa fundar. Hér kemur til atkvæða á eftir breytingartillaga frá okkur þingmönnum Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, flutt af Atla Gíslasyni sem 1. flutningsmanni, sem býður þinginu upp á einfalda leið til að leysa þetta mál, þ.e. að hækka hin eignatengdu skerðingarmörk þannig að það gerist ekki, sem ella verður, að þúsundir lágtekjufjölskyldna, hæstv. fjármálaráðherra, verði af vaxtabótunum á þessu ári vegna þess að ríkisstjórnin hefur ekki leiðrétt skerðingarmörk í vaxtabótakerfinu, hvorki í samræmi við verðbólgu né þaðan af síður í samræmi við þá miklu hækkun fasteignaverðs, sem leiðir til þess að þúsundir tekjulágra fjölskyldna missa af vaxtabótunum af þeirri einu ástæðu að íbúðin þeirra hefur hækkað í verði á undanförnum mánuðum eða missirum. Þetta er ákaflega einfalt mál. Viðbárur hæstv. fjármálaráðherra um að þetta liggi ekki nógu skýrt fyrir halda ekki vatni. Þetta liggur alveg skýrt fyrir eins og hv. þm. Atli Gíslason sýndi fram á með raunverulegum dæmum úr framtölum frá fólki frá nýliðnum mánuðum. Það er einfalt mál að sýna fram á það með raunverulegum dæmum hvernig þetta hittir fyrir þúsundir fjölskyldna í landinu og vel að merkja, ég endurtek það til þess að hæstv. fjármálaráðherra nái þessu örugglega, þetta snýr eingöngu að tekjulágu fjölskyldunum vegna þess að vaxtabæturnar eru líka skertar miðað við tekjur og deyja út með hækkandi tekjum. Málið er því algjörlega einfalt og eignamörkin eru ekki há sem hér er verið að tala um. Hvaða eign er það í íbúð að eiga kannski 3,7 milljónir eins og verðið er orðið á þeim í dag? Hæstv. fjármálaráðherra verður að gera betur en þetta. Það er einfalt mál fyrir Alþingi að reka af sér slyðruorðið og leysa þetta mál 

Frú forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur fyrir að taka þetta mál hér upp undir liðnum Athugasemdir um störf þingsins og full ástæða til. Það sem er að gerast með vaxtabæturnar og eignamörkin eða skerðingarmörkin varðandi þær er að mörgu leyti sama aðferð og ríkisstjórnin hefur beitt varðandi tekjuskatt. Jöfnunarmörkin sitja eftir. Fasteignaverð hefur verið að hækka mikið. Skerðingarmörkin eru föst áfram í krónutölu. Þetta er nákvæmlega það sama og gerðist með persónuafsláttinn hjá þessari ríkisstjórn. Hann sat eftir, hann fylgdi ekki verðlagi, hann fylgdi ekki launum og þar af leiðandi jókst hlutfallsleg skattbyrði á launafólk. Það sama er að gerast núna varðandi vaxtabæturnar. Hvaða eign er það að sitja í húsi sem hækkað hefur á pappírunum og enginn ætlar að nýta það? Fólk heldur áfram að búa í sínu húsi og gerir það næstu árin. Hvaða eign er það fyrir fólk sem gerði plön og bjóst við að fá fullar vaxtabætur vegna þess að launin eru lág og skerðingarmörkin voru þau að fólk gerði ráð fyrir að geta fengið þær bætur að eingöngu við það að fasteignaverð hækkar á höfuðborgarsvæðinu í húsi sem það hafði ekki hugsað sér að selja og ætlar að vera í og eiga heima í næstu árin hverfa hundruð þúsunda króna af ráðstöfunartekjum þess? Hæstv. fjármálaráðherra segir: Við skulum bíða, við skulum sjá. Við vitum ekkert hvað kemur út úr þessu. Kannski er þetta fólk búið að taka svo mikið af lánum í viðbót að nettóeign hefur ekkert hækkað. Er hæstv. ráðherra að segja að komi það í ljós að fjöldi einstaklinga verði fyrir skerðingu út af þessu verði málið tekið upp og greitt til baka? Er hæstv. ráðherra að segja það? Mér finnst full ástæða til að hann svari því.

Frú forseti. Vegna beinna aðgerða ríkisstjórnarinnar, ákvæða sem breyta skattalögunum til skerðingar á vaxtabótunum, hafa íbúðarkaupendur sætt skerðingu á umliðnum tveimur árum og munu sæta skerðingu á þessu ári einnig. Til viðbótar kemur síðan skerðing vegna hækkunar á fasteignamati. Ég vil leiðrétta það sem fram kom hjá hæstv. fjármálaráðherra. Þau dæmi sem ég tók eru af fólki sem ekki hefur aukið við skuldir sínar milli ára. Staða þeirra er óbreytt fyrir utan það að ég reikna með hækkun á launum í samræmi við vísitölu og hækkun á eignarskattsstofninum út af fasteignamatinu. Það er það eina sem hefur breyst hjá þessu fólki. Samt er fjöldi fólks að missa 200–300 þús. kr. í vaxtabætur sem það hefur reiknað með í fjárhagsáætlunum sínum. Ég er sannfærð um að fjöldi fólks gerir sér enga grein fyrir því að það mun standa frammi fyrir því í ágúst að fá ekki eina einustu krónu í vaxtabætur. Hvað ætlar hæstv. fjármálaráðherra að gera? Hann segist ætla að skoða málin. Hæstv. ráðherra verður að tala skýrar. Hvað ætlar hæstv. ráðherra að gera í ágúst þegar reiðialdan skellur yfir þetta þjóðfélag, þegar fólk, þúsundum saman, fær álagningarseðla sem sýna að það fær ekkert í vaxtabætur þótt staða þess sé óbreytt frá síðasta ári þegar það fékk kannski 200–250 þús. kr. í vaxtabætur? Ætlar hæstv. ráðherra, þegar hann stendur frammi fyrir því, að endurgreiða fólki? Ætlar hann að leggja til við þingið í októbermánuði að því verði endurgreitt með einhverjum hætti? Væri ekki nær að taka á málinu núna? Það er rétt að fyrir þinginu liggur tillaga frá Atla Gíslasyni sem verður rædd í dag. Ég skora á hæstv. ráðherra að taka á þessu máli. Ég skora á hv. efnahags- og viðskiptanefnd að koma saman, ræða þá tillögu og hvernig hægt verði að taka á þessu máli 

Frú forseti. Auðvitað er ýmislegt til í því sem hér hefur komið fram og engin ástæða til að gera lítið úr því. Þau dæmi sem hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir hefur nefnt eru eflaust til en það er hins vegar ekki öll myndin. Við vitum ekki hver niðurstaðan verður fyrr en síðar í sumar. Þá bætast við, eins og ég segi, fleiri þættir, t.d. hver staðan verður með íbúðalánin. Ég tel einfaldlega skynsamlegast fyrir okkur að við höfum allar upplýsingarnar á borðinu um hver staðan í þessum málum er áður en við gerum breytingar en gerum ekki breytingar byggðar á dæmum sem ekki gefa rétta mynd af stöðunni. Það er einfaldlega skynsamlegra að taka ákvarðanir að yfirveguðu ráði en ekki að rasa um ráð fram í þessum efnum frekar en öðrum.

Frú forseti. Það er ekki líðandi að hæstv. fjármálaráðherra komist upp með svona málflutning. Það liggur allt fyrir sem liggja þarf fyrir í þessu máli. Hæstv. ráðherra reynir vitandi vits að drepa þessu máli á dreif og blandar inn í það hlutum sem hafa engin áhrif á skerðingu vaxtabóta gagnvart fólki á komandi sumri, t.d. því hvað ríkisstjórnin kann að gera eða ekki gera varðandi framtíðartilhögun íbúðalána. Hvað kemur það því við? Á grundvelli þegar innlagðra framtala einstaklinga liggur fyrir að þúsundir fjölskyldna missa vaxtabætur sínar með öllu vegna þess eins að fasteignaverð hefur hækkað gríðarlega en skerðingarmörkunum hefur ekki verið breytt. Hv. þm. Atli Gíslason nefndi dæmi upp úr raunverulegu framtali einstæðrar móður í borginni. Það er þannig, með leyfi forseta: Hún, þ.e. móðirin, skuldaði tæpar 11 millj. í árslok 2004, átti íbúð að fasteignamati 14,6 millj. kr. og greiddi rúmar 500 þús. kr. í vaxtagjöld. Hún fékk fullar vaxtabætur árið 2005, eða 207 þús. kr. Hún skuldað jafnmikið í árslok 2005, það sem fer inn í skattframtalið, sem síðan verður grundvöllur vaxtabótagreiðslnanna eða ekki greiðslnanna í ágúst næstkomandi. Hún greiddi nánast sömu vaxtagjöld eða um hálfa milljón króna. En fasteignamat á íbúð hennar hækkaði um 4,1 millj. kr. milli ára. Hún fær engar vaxtabætur við álagningu ársins 2006. Þetta er raunverulegt dæmi úr skattframtali sem einn færasti lögmaður landsins á þessu sviði gerði fyrir viðkomandi, fyrir hönd viðkomandi stéttarfélags. Hvað þýðir það fyrir hæstv. fjármálaráðherra að koma með útúrsnúninga og drepa málinu á dreif með þessum hætti sem hann hefur reynt að gera hér? Það þarf að gera þetta núna, til að fólkið verði ekki af vaxtabótunum í ágúst næstkomandi.

Frú forseti. 9. gr. þessa lagafrumvarps fjallar um heimildir lögreglu til að stöðva ökutæki og skoða ástand þess og hleðslu. Því er ég sammála. Ég tel að þau verkefni eigi alfarið að vera á ábyrgð lögreglunnar. En í tillögugreininni er jafnframt lagt til að vegaeftirlitsmönnum verði heimilt að framfylgja hluta af lögregluvaldi. Því er ég andvígur. Ég legg fram breytingartillögu sem felur í sér að eftirlitsmönnum Vegagerðarinnar verði heimilt að taka þátt í að stöðva ökutæki með lögreglu. Þetta á líka við um farm- og hópbifreiðar, að eftirlitsmönnum sé aðeins heimilt með lögreglu að stöðva bifreiðar, gera könnun á ástandi þeirra og öðru sem nauðsynlegt getur talist. Það má ekki færa lögregluvald til vegaeftirlitsmanna.

Hæstv. forseti. Um opinbera starfsemi hafa á undanförnum árum og áratugum verið sett lög og reglur til að gera starfsemina opnari og réttlátari. Þar má nefna lagasetningu á borð við upplýsingalögin og stjórnsýslulögin frá 1993 og 1996. Þetta eru einföld og skýr lög sem á hátíðastundum eru mjög rómuð. Þá hefur verið samið við stéttarfélög starfsfólks um ýmis réttindi því til handa og er það allt fest niður í samkomulag og samninga. Nú er tíska að tala um að þetta sé óskaplega hamlandi og það ríði á að komast undan þessum lögum svo forstjórar fái meira svigrúm eins og það er kallað. Þess vegna er opinber starfsemi, jafnvel sú sem á að vera í eign ríkis eða sveitarfélaga hlutafélagavædd. Þá komast menn undan þessum lögum og undan samningum. En til að blekkja fólk og lægja óánægjuöldur er þessi lagasetning fram komin sem eins konar réttlæting á réttindaskerðingunni og er hún kynnt sem mikið framfaraspor. Þetta frumvarp og þær breytingartillögur sem fram eru komnar eru einhver ömurlegast kattarþvottur sem við höfum lengi orðið vitni að. Við skulum ekki gleyma því að þetta er sett fram á sama tíma og við erum að greiða atkvæði um að taka ýmsa opinbera starfsemi og færa hana undan skýrum og einföldum lögum og undan kjarasamningum sem tryggja rétt starfsfólks og gera almenningi kleift að fylgjast með og kynnast athöfnum og starfsemi þeirra stofnana sem reknar eru í almannaþágu. Við munum ekki taka þátt í þessu sjónarspili. Sá tími er til þegar lagasetning af þessu tagi á rétt á sér, þá í stórbreyttri mynd og í samvinnu og samkomulagi við stéttarfélög þeirra starfsmanna sem verið er að skerða réttindin hjá. Sá tími er ekki núna. Við munum sitja hjá við þessa atkvæðagreiðslu.

Virðulegur forseti. Á undanförnum árum hefur ýmsum opinberum fyrirtækjum verið breytt í hlutafélög. Það er staðreynd sem við stöndum andspænis. Ég tel því mikilvægt af þeim sökum að til séu í lögbókinni einhver ákvæði um opinber hlutafélög. Það á við hér á landi eins og í nágrannalöndum okkar að slík ákvæði þurfi að vera til í hlutafélagalögum. Þess vegna styð ég það, virðulegur forseti, að slíkt frumvarp, þ.e. frumvarp um opinber hlutafélög séu samþykkt hér á Alþingi. Ég tel hins vegar að það frumvarp sem viðskiptaráðherra lagði hér fram sé mjög ófullkomið og það gangi alls ekki nógu langt til að tryggja m.a. að upplýsingalög gildi um hin opinberu hlutafélög eins og fyrirtæki í eigu ríkisins. Við í minni hluta efnahags- og viðskiptanefndar leggjum því til tillögur í fjórum liðum til breytinga á frumvarpi viðskiptaráðherra, til að freista þess að gera lögin fyllri og betri þannig að þau nái utan um hin opinberu hlutafélög og tryggi að stjórnvöld séu ekki að breyta fyrirtækjum í opinber hlutafélög til þess eins að komast undan því að veita upplýsingar um starfsemi fyrirtækjanna. Við treystum því að þær breytingar sem við teljum að þurfi að gera á þessu frumvarpi verði gerðar, en eins og ég sagði, virðulegur forseti, þá styðjum við engu að síður að slíkt frumvarp komi fram og slík lög séu sett og munum því greiða frumvarpinu atkvæði okkar en láta áður á breytingartillögur okkar reyna. Ég vil hins vegar, virðulegur forseti, kynna að ég mun draga breytingartillögu nr. 2 frá minni hluta efnahags- og viðskiptanefndar til baka til 3. umr. og láta reyna á hana við 3. umr. um málið.

Frú forseti. Hér er lagt til að auk fulltrúa fjölmiðla sé kjörnum fulltrúum eigenda, þingmönnum ef ríkið er eigandi, og viðkomandi sveitarstjórnarmönnum ef sveitarfélag er eigandi, heimilt að sækja aðalfundi með rétt til að bera fram skriflegar fyrirspurnir, sem þá væntanlega verður svarað. Þetta er til að nálgast upplýsingalög þar sem menn geta líka borið fram skriflegar fyrirspurnir hér á Alþingi og fengið svör, eða annars staðar. Þetta er til að mæta þeim vanda sem t.d. hefur blasað við í Reykjavík þar sem R-listinn hefur einkavætt íbúðaleiguhúsnæði sitt með Félagsíbúðum hf. Þetta kemur líka upp á þann vanda þar sem Reykjavíkurlistinn, R-listinn, duldi upplýsingar um Línu.Net hf. þannig að enginn fékk upplýsingar um það. Sem er hlutafélag í eigu Reykjavíkurborgar og enginn vissi neitt um. Nú geta kjörnir fulltrúar fengið upplýsingar um þessi fyrirtæki.

Hæstv. forseti. Við greiðum hér atkvæði um 40. gr. þessa frumvarps um atkvæðisrétt í veiðifélagi og réttindi sem snúa að veiðiréttarhöfum. Ég tel að þessi grein nái ekki þeim sjónarmiðum sem ég hefði viljað sjá varðandi réttarstöðu minni hluta í veiðifélagi en mun samt sem áður styðja hana. Ég lýsi því yfir að ég tel að breyta þurfi þessari grein, að reynslan muni leiða í ljós að réttindi minni hluta aðila í veiðifélagi séu ekki tryggð með þeirri lagagrein sem hér er verið að samþykkja.

Frú forseti. Við í Samfylkingunni styðjum þetta frumvarp og teljum það mikið framfaraspor, ekki síst að teknar skuli upp tekjutengdar atvinnuleysisbætur. Hér er um að ræða samkomulag milli aðila vinnumarkaðarins þar sem ASÍ lagði bæði til hærri grunnbætur og og hærra hlutfall tekna í tekjutengdum bótum, sem Samfylkingin tekur undir. Ég fagna því að við meðferð nefndarinnar á þessu máli náðust fram hærri framlög í lífeyrissjóði til samræmis við það sem almennt gerist á vinnumarkaðnum. Aftur á móti náðist ekki fram desemberuppbót eða orlofsuppbót til atvinnulausra eins og aðrir fá, t.d. lífeyrisþegar. Það er til vansa að atvinnulausir séu eini hópurinn sem skilinn er eftir varðandi þær greiðslur. Um það er flutt breytingartillaga á sérstöku þingskjali. Enn fremur er flutt breytingartillaga um að koma í veg fyrir tvöfalda refsingu launafólks sem segir starfi sínu lausu án gildra ástæðna. Þar er um að ræða 40 daga biðtíma eftir bótum og í öðru lagi sviptingu tekjutengdra greiðslna í þeim tilvikum. Það er harkaleg aðgerð sem breytingartillaga okkar við 54. gr., sem hér verða greidd atkvæði um á eftir, mildar verulega.

Hæstv. forseti. Með þessu frumvarpi er stigið mikilvægt framfaraskref sem þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs styðja. Frumvarpið er unnið í samvinnu við verkalýðssamtökin í landinu, Alþýðusamband Íslands og BSRB. Í meðförum Alþingis hefur frumvarpið einnig tekið jákvæðum breytingum og ber að þakka þær. Við styðjum frumvarpið og styðjum þær breytingartillögur sem fram eru komnar og hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir hefur þegar kynnt.

Virðulegi forseti. Í þessu frumvarpi eru gríðarlega miklar og jákvæðar breytingar fyrir atvinnulaust fólk í landinu. Með þeim eru atvinnuleysisbætur tekjutengdar og öryggisnetið þétt enn frekar. Hv. félagsmálanefnd gerði breytingar á frumvarpinu, m.a. um að hækka mótframlag Atvinnuleysistryggingasjóðs í lífeyrissjóð. Við göngum því enn lengra en upphaflega stóð til og vil ég við þetta tækifæri þakka nefndarmönnum fyrir sérlega gott samstarf um málið. Vegna þessa styð ég ekki breytingartillögur á þskj. 1343.

Frú forseti. Við í Samfylkingunni fögnum þessu frumvarpi með nýjar áherslur og sýn í vinnumarkaðsmálum og vinnumarkaðsaðgerðum. Forsendur þess að hægt sé að vinna skipulega að heildstæðum og markvissum aðgerðum er að fjármagn fylgi. En því miður er ekki enn í höfn hvernig taka skal á því máli og hve miklu fjármagni verður varið til vinnumarkaðsaðgerða. Það er gagnrýnisvert. En við treystum því að nægjanlegu fjármagni verði varið til þessara aðgerða og það gangi fram sem fram kemur í nefndarálitinu. Þar er kveðið á um að nefndin leggi áherslu á að þetta fjármagn skili sér og komi úr ríkissjóði. Áhersla er lögð á að það skýrist í haust. Ég tel líka afar mikilvægt að tekin skyldi upp í þetta frumvarp tillaga mín á þingskjali 67, sem lá fyrir félagsmálanefnd, um mat á mannaflaþörf í atvinnugreinum til að efla ráðgjöf við nemendur í framhaldsskóla- og háskólanámi. Hún er þess efnis að Vinnumálastofnun kanni reglubundið mannaflaþörf og framtíðarhorfur í atvinnugreinum þannig að meta megi atvinnumöguleika námsmanna eftir námsleiðum og efla ráðgjöf við nemendur í framhalds- og háskólanámi. Ég fagna því að sú tillaga hafi náð fram að ganga með þessum hætti og komi inn í þetta frumvarp. Ég sé í lokin ástæðu til þess, þegar við greiðum atkvæði um þetta mál og það sem við vorum að greiða atkvæði um síðast, um atvinnuleysistryggingar, að þakka samstarf við meiri hlutann um bæði þessi mál. Mjög góð sátt náðist um málin og er það ekki síst að þakka góðri verkstjórn formanns nefndarinnar og fyrir það vil ég þakka.

Frú forseti. Hér erum við að greiða atkvæði um innleiðingu samnings Evrópuráðsins um tölvubrot. Meðal þess sem sá samningur fjallar um eru viðurlög við barnaklámi og skilgreining barnakláms. Í frumvarpi þessu, 2. grein, er breyting á almennum hegningarlögum og er gert ráð fyrir að skilgreiningin á barnaklámi taki einungis til hluta þess sem samningurinn heimilar. Samningurinn heimilar talsvert víðtækari skilgreiningu á barnaklámi en tekin er upp í frumvarpinu. Í samningnum er heimild fyrir því að undanþiggja ákveðinn hluta skilgreiningarinnar á barnaklámi: Þegar klámfengið efni sýnir einstakling sem lítur út fyrir að vera ólögráða barn í kynferðislegum athöfnum eða ef það sýnir raunsannar myndir sem tákna ólögráða barn í kynferðislegum athöfnum sem eru ekki raunsannar - þessar tvær lýsingar eru eitthvað sem er valkvætt í samningnum og samkvæmt frumvarpinu er ekki gert ráð fyrir að þessi skilgreining verði tekin inn í íslensk lög. Þessu mótmæli ég, þessu mótmælir Barnaverndarstofa og sömuleiðis Barnaheill. Ég teldi sóma að því að við lögleiddum hina víðu skilgreiningu. Ég boðaði í ræðu minni hér í gær breytingartillögu við málið, sennilega er verið að dreifa henni núna. Ég legg hana fram milli 2. og 3. umr., hún kemur þá til atkvæðagreiðslu við 3. umr. Þangað til sú atkvæðagreiðsla fer fram munum við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs sitja hjá við málið, þ.e. við 2. gr.

Virðulegi forseti. Hér eru greidd atkvæði sérstaklega um 2. gr. frumvarpsins. Með þeim breytingum sem gerðar eru á 210. gr. hegningarlaganna með 2. gr. frumvarpsins er verið að tryggja að við Íslendingar uppfyllum samning Evrópuráðsins um tölvubrot. Með því að fella greinina eins og hún liggur fyrir í frumvarpinu er verið að koma í veg fyrir að við getum uppfyllt samninginn. Því má svo sem halda fram að ástæða hefði verið til að ganga lengra, eins og hv. þm. Kolbrún Halldórsdóttir gerði í sínu máli, og beita ekki þeim fyrirvara sem íslensk stjórnvöld hyggjast gera varðandi skilgreiningu á barnaklámi, en það breytir því ekki að það er óskynsamlegt að fella 2. gr. vegna þess að með því er komið í veg fyrir að við uppfyllum ákvæði samningsins. Það er síðan þannig með fyrirvarana að þeim er hægt að aflétta, hægt er að draga þá til baka hvenær sem er. Og eins og fram kemur í nefndaráliti meiri hluta allsherjarnefndar er hvatt til þess að fylgst verði með refsiréttarþróun á þessu sviði á næstu árum.

Frú forseti. Við þetta frumvarp, sem lýtur að því að heimila fyrirtækjum að dreifa bókfærðum gengishagnaði, er fram komin breytingartillaga frá okkur þingmönnum Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs undir forustu hv. þm. Atla Gíslasonar um að leiðrétta í leiðinni þá skerðingu vaxtabóta sem að óbreyttu verður vegna verðbólgu og hækkunar fasteignaverðs á síðustu mánuðum. Það er mikilvægt að árétta að allt liggur nú fyrir sem varðar útreikning vaxtabóta við álagningu ársins 2006, þ.e. vegna tekna og vaxtakostnaðar og eigna á árinu 2005. Það liggur allt fyrir, frú forseti, er frágengið, er komið inn í framtöl manna og er til skoðunar hjá skattstjórum landsins. Það er mjög mikilvægt að æðsti yfirmaður skattamála í landinu, hæstv. fjármálaráðherra, átti sig einnig á því að þannig er skattaframkvæmdin á Íslandi. Með öðrum orðum eru allar breyturnar sem ráða vaxtabótunum sem koma til greiðslu í ágústmánuði fastar, komnar. Mönnum er þar af leiðandi ekkert að vanbúnaði að gera þær breytingar sem þarf að gera til að koma í veg fyrir það sem að óbreyttu verður, að þúsundir lágtekjufjölskyldna í landinu verða alfarið af þessum bótum eða þær skerðast verulega frá því sem var á fyrra ári. Um það hafa verið reidd fram raundæmi úr framtölum frá því á útmánuðum þessa árs. Þetta eru borðleggjandi staðreyndir málsins og það þýðir ekki að drepa því á dreif með því að blanda inn í umræðuna alls óskyldum hlutum sem engin áhrif koma til með að hafa á það hvort fólkið fær vaxtabætur eða ekki á sumri komandi, eins og t.d. breytt fyrirkomulag íbúðalána í framtíðinni. Ég reikna ekki með að það hafi áhrif á þegar orðin vaxtagjöld manna á síðasta ári. Það er algjörlega nauðsynlegt og lágmark að ríkisstjórnin svari hér og nú: Verður eitthvað gert í þessum efnum til að endurreisa vaxtabótakerfið og þá hvenær og hvernig verður það gert? Er hægt að gera það afturvirkt ef tækifærið verður ekki notað núna? Hvernig verða þau vinnubrögð ef álagningin kemur til framkvæmda að óbreyttum lögum? Ég fer fram á að hæstv. fjármálaráðherra svari einhverju um það. Er búið að skoða það tæknilega hvort slíkt sé hægt. Það væri að mínum dómi miður, frú forseti, ef menn felldu þá beinu tillögu sem hér er um eðlilegustu og nærtækustu lagfæringuna á þessu máli sem er einfaldlega að lyfta skerðingarmörkunum í samræmi við þær staðreyndir sem við höfum fyrir framan okkur um hækkun fasteignaverðs og verðbólgu. Ég nefni því þessa breytingartillögu aftur núna við 2. umr. til að gefa hæstv. ríkisstjórn ráðrúm til að skoða þetta og svara þá hér við 3. umr. hvort einhverjar lagfæringar standi til, en hlýt að endurvekja hana og flytja ef ekki stendur til að gera neitt af hálfu ríkisstjórnarinnar.

Frú forseti. Enn einu sinni, á síðustu klukkutímum þingsins, erum við með smábreytingar á hinu fræga olíugjaldi og kílómetragjaldi. Hér er verið að framlengja fjögurra króna afslátt til að hafa olíuna aðeins ódýrari en bensínið. En það sem ég ætlaði að skýra frá hér er varðandi 1. gr., þar er stigið gott skref með því að leyfa björgunarsveitum í landinu að kaupa litaða olíu á bíla sína en þurfa ekki að greiða þessi háu gjöld vegna þess að auðvitað hafði þessi breyting í för með sér stórhækkun til þeirra. Hins vegar er í 2. gr., og við það gerði ég athugasemdir strax við 1. umr., ætlað að björgunarsveitarbílar verði settir á sérstakan þungaskatt, þungaskattskerfi sem fyrrverandi hæstv. fjármálaráðherra taldi sig hafa verið að leggja af en er hér verið að styrkja í sessi sem svona annað kerfi til að fá inn tekjur ríkissjóðs af umferð. Ég er því mótfallinn að þetta verði gert á þennan hátt með björgunarsveitarbílana og bendi á að það kostar um 70 þús. kr. að breyta hverjum björgunarsveitarbíl og þeir eru í kringum 200 talsins þannig að þetta eru útgjöld fyrir björgunarsveitir upp á 14 millj. kr. Í umræðu í gær um þetta frumvarp boðaði ég breytingartillögu um að 2. gr. yrði felld út, að björgunarsveitarbílar fengju að vera á litaðri olíu og ekkert meir. Af tæknilegum ástæðum er sú tillaga ekki komin fram og kemur því fram við 3. umr. en ég vil skýra frá því, virðulegi forseti, að við þingmenn Samfylkingar munum greiða atkvæði gegn 2. gr. þessa frumvarps sem breytingartillaga okkar fjallar um við 3. gr.

Frú forseti. Hér er að koma til atkvæðagreiðslu frumvarp til laga um breytingar á lögum um olíugjald, kílómetragjald o.fl., þar sem m.a. er verið að leggja til að sérstakri skattlagningu á olíu verði haldið áfram með bráðabirgðaákvæðum. Það óskar sér enginn hás orkuverðs sem slíks, en engu að síður snýst pólitíkin um skattlagningu á orku á vissan hátt um orkustefnu. Þess vegna eru möguleikar í gegnum skattlagninguna til að hafa þar áhrif og við í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði leggjum þar áherslu á bæði orkusparnað og sjálfbæra orkustefnu, ekki síst í samgöngum, þannig að skattlagning á óendurnýjanlegum orkugjöfum er þá einn liður í að stýra notkuninni og þróuninni í þeim efnum. Við höfum m.a. lagt til að teknar verði upp strandsiglingar að nýju til að spara orku og til að auka hagkvæmni í flutningum. Við höfum líka lagt til að staðið verði enn betur bak við almenningssamgöngur í landinu. Við höfum líka lagt til að ráðist verði í sérstakt átak til að rannsaka og þróa vistvæna orkugjafa til að nýta í samgöngum. Þess vegna leggjum við til breytingartillögu við 4. gr., eða viðaukatillögu við 4. gr. þessara laga þar sem gert er ráð fyrir að viðhaldið sé 41 kr. á hvern lítra af olíu frá gildistöku þessara laga til 31. desember 2006. Í breytingartillögu okkar er lagt til, frú forseti, að við bætist ný grein sem verði 4. gr. og orðist svo: „Innheimtar tekjur af olíugjaldi, kílómetragjaldi og sérstöku kílómetragjaldi samkvæmt lögum þessum renna til Vegagerðarinnar að frádregnum 0,5% sem renna í ríkissjóð til að standa straum af kostnaði við framkvæmd laga þessara og 4,5% sem renna til að efla almenningssamgöngur og til að auka hlut vistvænna orkugjafa í samgöngum.“ Miðað við gjaldheimtu síðasta árs gæti þetta numið um 200 millj. kr., sem sérstaklega væri varið af þessum tekjustofni til þeirra verkefna sem ég hér hef nefnt. Ég tel að þetta sé mjög mikilvægt inn í þá umræðu sem hæstv. fjármálaráðherra kom inn á fyrr í vor til að taka á orkumálunum heildstætt og þetta er einn liður í því.

Hæstv. forseti. Ég vil geta þess við þessa atkvæðagreiðslu að meðal þingmanna eru uppi hugmyndir um að flytja breytingartillögur við þessa grein við 3. umr. sem er í vinnslu akkúrat núna. Ég mun greiða atkvæði með greininni eins og hún lítur út núna en boða það hins vegar að flutt verði breytingartillaga við 3. umr. hvað þetta atriði varðar, þ.e. að því er lýtur að björgunarsveitarbílum sérstaklega. Ég tel að með því móti verði komið talsvert til móts við þau sjónarmið sem fram hafa komið af hálfu björgunarsveitanna í þessu máli.

Virðulegi forseti. Ég skýrði afstöðu mína áðan en ég fagna því að stjórnarmeirihlutinn er aðeins farinn að sjá að sér í þessum málum. Ég tel að það eigi að ganga skrefið til fulls eins og ég boðaði áðan. Sem rökstuðning fyrir því máli, um skattheimtuna sem kemur inn af þessu gjaldi, þá erum við í efnahags- og viðskiptanefnd með bréf frá fjármálaráðuneytinu sem sýnir fram á að tekjur af olíugjaldi af árinu eru ætlaðar 1,5 milljörðum kr. meiri en gert var ráð fyrir í fjárlögum. Þarf frekar vitnanna við, virðulegi forseti, um þá ískyggilegu og stórhættulegu skattheimtu sem er af umferðinni í landinu? Hér eru þessar tekjur sem við erum að tala um en á móti ætlar stjórnarmeirihlutinn sér að setja þetta tvöfalda kerfi á björgunarsveitarbíla landsins. Ég lýsi því yfir að ég styð það ef það er til sátta, að 2. gr. falli út og björgunarsveitarbílarnir fái að keyra á litaðri olíu og engin frekari skattheimta af þeim þar.

Frú forseti. Með þessari breytingartillögu er lagt til að olíugjald verði lækkað um 6 kr. umfram það sem frumvarpið gerir ráð fyrir eða úr 41 kr. í 35 kr. frá 1. júlí til 31. desember nk. Jafnframt er lögð til tímabundin lækkun á bensíni um 6 kr. yfir sama tímabil. Áhrifin á vísitöluna við þessa breytingu eru 0,4% sem vinna mun gegn áhrifum vaxandi verðbólgu. Þetta er sama leið og valin var af stjórnvöldum árið 2002 en þá var lögð til tímabundin lækkun á almenna vörugjaldinu með þeim rökstuðningi að áhrif hækkunar á bensínverð væru umtalsverð og gætu stofnað verðlagsmarkmiðum kjarasamninga í hættu. Nákvæmlega sömu rök eiga við nú og því full ástæða fyrir þingheim til að samþykkja þessa breytingartillögu.

Hæstv. forseti. Við samfylkingarmenn styðjum þetta mál en ég get ekki orða bundist við afgreiðslu þess. Markmiðið er ágætt, þ.e. að skapa skilyrði fyrir stjórnvöld til þess að standa við alþjóðlegar skuldbindingar Íslands um að takmarka losun gróðurhúsalofttegunda, en íslensk stjórnvöld hafa ekkert gert til þess að ná tökum á stóriðjunni í landinu. Þau ráða ekki hvort álverin rísa, ekki hvenær þau rísa og ekki hvar þau rísa. Við sjáum að menn eru komnir á fulla ferð að stækka álverið í Straumsvík, í Helguvík, nýtt á Húsavík. Íslensk stjórnvöld hafa ekkert gert og á þessu sumri geta menn ráðið þessu til lykta án þess að íslensk stjórnvöld fái rönd við reist. Þau sitja uppi með að þurfa að skaffa þeim aðilum sem þarna er um að ræða þær lofttegundir eða útblástursheimildir sem á þarf að halda vegna þessara álvera. 

Hæstv. forseti. Með frumvarpi þessu er meðal annars verið að skilgreina sjúkratryggingu betur en gert er í núgildandi lögum. Samkvæmt frumvarpinu tekur sjúkratrygging til heilbrigðisþjónustu, samanber lög um heilbrigðisþjónustu, og veitt er á kostnað ríkisins.

Gefa þingmanni hljóð.

Það getur verið samkvæmt lögum, reglugerðum eða greiðsluþátttöku ríkisins samkvæmt samningum. Vinstri hreyfingin – grænt framboð styður þessa skilgreiningu. Vinstri hreyfingin – grænt framboð telur mikilvægt að byggja sérfræðiþjónustu lækna á gagnkvæmum samningum og hvetur því ríkisstjórnina til að ganga til samningaviðræðna við hjartalækna hið fyrsta. Þrátt fyrir jákvæðar umsagnir og athugasemdir um frumvarp þetta er ekki hægt að horfa fram hjá því að breytingartillögurnar eru til komnar og svo samofnar nýlegri reglugerð um endurgreiðslurétt sjúklinga og tilvísunarkerfi til sjálfstætt starfandi hjartalækna sem sagt hafa upp samningum við Tryggingastofnun ríkisins að Vinstri hreyfingin – grænt framboð mun sitja hjá við afgreiðslu málsins.

Það er óróleiki í salnum og forseti óskar eftir því að þingmenn haldi sig í sætum sínum á meðan atkvæðagreiðsla fer fram. Hún gengur þá hraðar fyrir sig og atkvæðagreiðslum lýkur fyrr.

Virðulegi forseti. Hér er verið að gera ýmsar breytingar á almannatryggingalögunum sem við í Samfylkingunni teljum flestar vera til bóta. Þessar lagabreytingar eru hins vegar viðbrögð við reglugerð, sem hæstv. heilbrigðisráðherra setti í kjölfar uppsagna hjartalækna á samningi, sem við teljum að áhöld séu um að standist lagaheimildir. Með þeirri reglugerð er komið á nýju tilvísunarkerfi þar sem við teljum að verið sé að fara inn á mjög varhugaverða braut við að festa í sessi tvöfalt heilbrigðiskerfi, eitt fyrir hina efnameiri og annað fyrir hina efnaminni. Vegna þess hvernig þessar lagabreytingar eru til komnar mun Samfylkingin sitja hjá við allar greinar og breytingartillögur frumvarpsins. Þó að við teljum að víða séu breytingarnar til bóta getum við ekki stutt málið og vísum ábyrgðinni á breytingunum sem felast í reglugerðinni alfarið á ríkisstjórnina af því að við getum ekki greitt atkvæði um reglugerðina hér í þessum sölum.

Forseti. Hér er á ferðinni frekar lélegt frumvarp sem felur þó í sér þá framför að Landmælingar Íslands verða teknar úr samkeppnisrekstri sem kominn er af stað á því sviði sem þær hafa lengi annast. Á hinn bóginn hefur verið ákveðið að Landmælingar haldi áfram að halda gögnum sínum, sem eru þjóðareiga, með þeim hætti að innheimta gjald af höfundarétti svokölluðum, sem ríkið telur sig eiga á þessum gögnum þvert á það frumvarp sem hæstv. forsætisráðherra hefur flutt á þinginu, sem verður væntanlega endurflutt af hinum sama hæstv. forsætisráðherra eða öðrum, eftir atvikum, á næsta þingi. Það gerir ráð fyrir að hin almenna regla sé sú að upplýsingar sem ríkið býr yfir séu þjóðareign og útlátalausar af hálfu ríkisins til að efla rannsóknir, viðskipti, þjóðarhag og almenna gleði í landinu. En í þessu tilviki varðar þetta bæði verkfræði, rannsóknir, útiveru og ánægju af náttúrunni. Nefndin komst að þeirri niðurstöðu að þetta væri óeðlilegt. Hún hefur í áliti sínu hvatt til að þetta ástand standi stutt. Við stjórnarandstæðingar teljum að þetta eigi að ganga í gildi strax. Það er lagt til í breytingartillögu sem ég flyt fyrir hönd okkar í nefndinni. En það mun ríkisstjórnin ekki hafa orðið ásátt um þar sem um 22–25 millj. kr. er að ræða á ári. Því er ákveðið að Landmælingarnar haldi áfram í sértekjuklemmunni sem allir kannast við. Mér þykir ekki djarflegt og ekki framsýnt af ríkisstjórninni að hafa ekki geta tekið rétta ákvörðun í þessu máli. Þingið getur það núna með því að styðja breytingartillögu mína.

Hæstv. forseti. Það hefur orðið niðurstaða hjá Vinstri hreyfingunni – grænu framboði að sitja hjá við þetta frumvarp á þeirri forsendu að það sé ekki nægilega vel grundað. Við munum hins vegar greiða atkvæði gegn 4. gr. frumvarpsins þar sem verksvið Landmælinga Íslands er skilgreint. Við teljum að sú skilgreining sé of þröng. Hæstv. forseti. Ég hef ekki forsendur til að meta hvort það sé rétt eða rangt hjá Landmælingum að draga sig úr samkeppnisrekstri. Það kann að vera rétt í sumum tilvikum, öðrum ekki. En með þessari lagagrein er stofnunin þvinguð, með öðrum orðum lögþvinguð, til að draga sig út úr samkeppnisrekstri og slíkt teljum við varasamt. Ef upp koma á markaði, hjá stofnunum eða fyrirtækjum sem eru í opinberum rekstri, fyrirtæki sem sinna sambærilegum verkum er þeim, með þessari hugsun, gert að draga sig í hlé. Þetta dregur úr frumkvöðulshugsun innan opinberra stofnana og eyðileggur þar allt nýjabrum. Að baki þeirri hugsun býr mjög þröng hugmyndafræði. Við greiðum atkvæði gegn birtingarformi hennar sem er að finna í 4. gr. þessa frumvarps.

Hæstv. forseti. Hér á að leggja niður Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins, Matvælarannsóknir Keldnaholti og rannsóknastofu Umhverfisstofnunar og sameina í Matvælarannsóknum hf. Þessi stofnun kemur til með að sinna lögboðnu öryggishlutverki. Hún kemur til með að vera á forræði ríkisins þótt hún geti gert samninga við aðra aðila. En eitt er frábrugðið hjá hlutafélaginu sem verið er að stofna og þeim stofnunum sem nú sinna samsvarandi hlutverki. Það sem er frábrugðið er að búið verður að svipta starfsfólkið mikilvægum og umsömdum réttindum. Það er frábrugðið. Það er einnig frábrugðið að þessi starfsemi verður tekin undan stjórnsýslu- og upplýsingalögum. Á þeim forsendum greiðir Vinstri hreyfingin – grænt framboð atkvæði gegn þessu frumvarpi. Frumvarpið hefur verið gagnrýnt af fjölmörgum aðilum í þjóðfélaginu, ekki bara starfsfólki og samtökum þeirra heldur einnig samkeppnisaðilum á markaði sem telja að með þessu fyrirkomulagi sé stigið varasamt skref. Við andmælum þessu frumvarpi og greiðum atkvæði gegn því, öllum greinum þess.

Frú forseti. Við í Frjálslynda flokknum getum ekki stutt þetta frumvarp, einkum vegna þess að það er mjög illa undirbúið. Ég tel fullvíst að þetta mun eingöngu leiða til meiri ríkisútgjalda sökum þess hve illa það er undirbúið. Með því eru engin mælanleg markmið sett og furðulegast af öllu er að Sjálfstæðisflokkurinn leggur fram frumvarp um hálfgert samkrull ríkisstofnunar og hlutafélags. Enginn skilur í rauninni hvers konar rekstrarform á að vera á þessu. Það mun leiða til að lítið einkafyrirtæki sem er starfandi mun eiga erfiðara um vik að halda uppi starfsemi. Það er með öllu óskiljanlegt að Sjálfstæðisflokkurinn skuli með slíku frumvarpi leggja stein í götu þeirra sem stundað hafa rannsóknir á einkamarkaði. Ég lýsi yfir furðu minni á þessu frumvarpi. En kannski ætti maður ekki að furða sig á því þegar maður lítur á verk ríkisstjórnarinnar sem hefur hyglað að fyrirtækjum með tengsl við stjórnmálaöflin í landinu á kostnað þeirra sem reka fyrirtæki sín á eigin forsendum. Við í Frjálslynda flokknum munum ekki styðja þetta frumvarp og greiðum atkvæði gegn því.

Virðulegi forseti. Einkavæðingin ríður ekki við einteyming hjá þessari ríkisstjórn einkavæðingarflokkanna, Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins. Við þekkjum þessa sögu. Fyrst er hlutafélagavætt. Hátíðlegar yfirlýsingar eru gefnar um um að ekki standi til að selja eða vista verkefnin út. Eftir nokkur missiri er selt. Hvernig var með Símann? Síminn var hlutafélagavæddur. Hann átti áfram að vera í eigu þjóðarinnar. Ekki var blekið fyrr þornað en söluferlið var sett í gang og nú er hann seldur þvert gegn vilja meginþorra þjóðarinnar. Hér á að fara að einkavæða matvælarannsóknir, matvælaeftirlit. Fyrst á að setja það í hlutafélag og síðan verða þeir bútar seldir burt og kannski svo stofnunin í heilu lagi seinna eins og Síminn fór. Nei, frú forseti. Það er dapurlegt hvernig þessi ríkisstjórn gengur gegn hagsmunum þjóðarinnar í einkavæðingaræði 

Hæstv. forseti. Hér er á ferðinni allyfirgripsmikill lagabálkur um Landhelgisgæslu ríkisins. Í þessu frumvarpi er opnað á ýmsar leiðir til skipulagsbreytinga, þar með að mynda hlutafélög um einstaka rekstrarþætti Landhelgisgæslunnar. Hæstv. dómsmálaráðherra hefur staðhæft að ekki standi til að hlutafélagavæða eða einkavæða löggæslu eða fela starfsmönnum einkaaðila ábyrgð á stjórnsýslu ríkisins. Ég hef sannfærst um að þetta sé rétt og mun styðja lagafrumvarpið í heild sinni. Þar er að finna ýmislegt sem er til bóta vissulega. Við í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði munum hins vegar sitja hjá við 6. gr., 17. gr. og 25. gr. Í 6. gr. er kveðið á um hverjir skuli hafa lögregluvald með hendi. Við teljum að þar kunni skilgreiningar að orka tvímælis. Í 17. gr. og 25. gr. er kveðið á um opnun til hlutafélagavæðingar. En í 22. gr. horfir öðruvísi við. Við munum greiða atkvæði gegn þeirri grein. Í þeirri grein er lagt bann við verkföllum hjá tilteknum starfshópum innan Landhelgisgæslunnar. Það í sjálfu sér er ekkert nýtt. En það sem er nýtt er að ákvæði hafi verið felld úr gömlu lögunum sem gilda um Landhelgisgæsluna þar sem kveðið er á um kjaratengingu milli þessara hópa og samninga á almennum vinnumarkaði. Ef fara á í samninga af þessu tagi þá er rétt að gera það í samvinnu og samkomulagi við viðkomandi starfshópa en ekki með einhliða lagasetningu eins og hér er gert. Ég ítreka, hæstv. forseti, að margt er ágætt í þessum lögum. Við munum styðja lagabálkinn í heild sinni en á þessum forsendum munum við sitja hjá við þrjár lagagreinar, 6. gr., 17. gr. og 21. gr. en greiða atkvæði gegn 22. gr.

Frú forseti. Ég mæli fyrir tillögu til þingsályktunar um samþykki til frestunar á fundum Alþingis samkvæmt 1. mgr. 23. gr. stjórnarskrárinnar. Tillagan skýrir sig sjálf.

Frú forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga frá hv. allsherjarnefnd um veitingu ríkisborgararéttar þar sem í 1. gr. þess eru taldir upp þeir 18 einstaklingar sem frumvarpið leggur til að öðlist íslenskan ríkisborgararétt.

Frú forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá hv. efnahags- og viðskiptanefnd um frumvarp til laga um mælingar, mæligrunna og vigtarmenn. Nefndarálitið er að finna á þskj. 1416 og í því kemur fram hvaða gestir heimsóttu nefndina og hvaða umsagnir bárust nefndinni. Einnig eru talin þar upp markmið með frumvarpinu. Umfjöllun nefndarinnar snerist að mestu leyti um IX. kafla frumvarpsins en í þeim kafla er lögð til skattlagning, 250 kr. á hvert mælitæki. Andlag skattlagningarinnar eru mælitæki allt frá sjússamælum sem kosta 3.000 kr. til hafnarvoga sem kosta tugi milljóna. Eftirlitið sem greiða skal með skattinum fer fram mörgum sinnum á ári í sumum tilfellum en á 17 ára fresti í öðrum. Skattlagningin er því ekki í neinum tengslum við þá umsýslu sem hún á að standa straum af. Slík skattlagning með svo lágri upphæð, 250 kr., sem á flest heimili kemur út sem 500 kr. vegna þess að flest heimili hafa tvo mæla, rafmagnsmæli og heitavatnsmæli, og gefur einungis 60 millj. kr. í skatttekjur er í andstöðu við hefðbundna stefnu í skattlagningu. Vegna þessa leggur nefndin til að þetta eftirlitsgjald, þessi skattlagning, verði fellt brott. Upplýst hefur verið að núverandi gjaldtaka fyrir löggildingar nemi um 8,5 millj. kr. árlega og er miðað við að þeirri gjaldtöku verði fram haldið. Að öðru leyti vísast til nefndarálits á þskj. 1416. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með fyrrgreindum breytingum sem gerð er tillaga um í sérstöku þingskjali. Hv. þm. Ingibjörg Sólrún Gísladóttir var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Hv. þm. Guðjón A. Kristjánsson sat fund nefndarinnar sem áheyrnarfulltrúi við afgreiðslu þess og er samþykkur áliti þessu. Undir nefndarálitið rita hv. þingmenn Pétur H. Blöndal, Jónína Bjartmarz, Guðjón Ólafur Jónsson, Birgir Ármannsson, Jóhanna Sigurðardóttir, Sigríður Ingvarsdóttir, Ögmundur Jónasson og Lúðvík Bergvinsson.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá iðnaðarnefnd um tillögu til þingsályktunar um stefnumótandi byggðaáætlun fyrir árin 2006–2009. Nefndin fékk á sinn fund fjöldann allan af gestum. Jafnframt bárust nefndinni skriflegar umsagnir um málið frá mörgum aðilum sem nánar er getið um í því nefndaráliti sem hér liggur fyrir. Nefndin tekur undir þau þrjú meginmarkmið sem lögð eru til grundvallar í tillögunni. Þá tekur nefndin undir þær tuttugu og þrjár aðgerðir stjórnvalda sem ætlað er að stuðla að því að meginmarkmiðum tillögunnar verði náð. Með aðgerðunum er leitast við að ná samhljómi með annarri áætlanagerð og aðgerðum stjórnvalda. Aðgerðirnar tuttugu og þrjár eru listaðar upp í tillögunni sjálfri en nánar útfærðar í athugasemdum með henni. Þar er jafnframt greint frá meginhugmynd að baki hverri aðgerð, ábyrgðaraðilum, öðrum hugsanlegum þátttakendum og tímasetningu aðgerðanna. Listinn í tillögunni yfir markmið og aðgerðir stjórnvalda er ekki tæmandi fyrir aðgerðir stjórnvalda í byggðamálum á gildistíma byggðaáætlunar. Aðgerðirnar tuttugu og þrjár marka í flestum tilvikum ákveðinn ramma en gert er ráð fyrir að iðnaðarráðuneyti skilgreini nánar í samstarfi við önnur ráðuneyti og fleiri aðila tiltekin samstarfsverkefni innan rammans. Einnig getur verið um að ræða samstarf ráðuneyta og annarra aðila án beinnar aðkomu iðnaðarráðuneytisins. Nefndin leggur til viðbót í nýrri málsgrein, þrjú meginatriði sem verði leiðarljós stjórnvalda á gildistíma byggðaáætlunarinnar: Í fyrsta lagi að stórefla menntun á landsbyggðinni. Háskólinn á Akureyri verði efldur og gegni áfram lykilhlutverki í uppbyggingu háskólanáms á landsbyggðinni. Jafnframt verði áfram unnið að því að háskólasetur á landsbyggðinni verði stórefld. Auknum fjárframlögum verði varið til að efla og jafna aðstöðu þekkingar- og fræðslumiðstöðva (dreif- og símenntunar) og til að jafna námskostnað. Starfsmenntun á landsbyggðinni verði styrkt í samstarfi framhaldsskóla, fyrirtækja og móðurskóla í starfsmenntun. Það var álit flestra umsagnaraðila og gesta sem á fundi nefndarinnar komu að nauðsynlegt væri að efla menntastofnanir á landsbyggðinni. Menntamál eru byggðamál og því leggur nefndin til að uppbygging menntunar á landsbyggðinni verði forgangsatriði í stefnumótandi byggðaáætlun áranna 2006–2009. Háskólinn á Akureyri hefur verið í fararbroddi við uppbyggingu háskólanáms á landsbyggðinni. Reynslan sýnir að nemendur sem stunda nám við skólann eru mun líklegri til að setjast að á landsbyggðinni en nemendur annarra háskóla. Fjarnám er mikilvægur hluti af starfsemi Háskólans á Akureyri sem hefur gefið íbúum í mörgum byggðarlögum landsbyggðarinnar kost á háskólanámi í heimabyggð. Það er því nauðsynlegt að stjórnvöld efli enn frekar starf skólans í þessum efnum og þá jafnframt símenntunarmiðstöðvarnar í landinu. Uppbygging háskólasetra á landsbyggðinni er mikilvæg. Stjórnvöld hafa sett á fót háskólasetur á Vestfjörðum og á Austurlandi. Mikilvægt er að þessum menntastofnunum verði veitt svigrúm til þess að bjóða upp á fjölbreytt háskólanám og þannig veita íbúum á þessum svæðum möguleika á að auka við menntun sína í heimabyggð. Þá þarf að huga að stöðu þekkingarsetra á landsbyggðinni og mikilvægt er að skilgreint verði hver stjórnsýsluleg staða þessara stofnana sé. Með öflugum þekkingarsetrum er hægt að samhæfa þekkingar-, nýsköpunar- og rannsóknarstarfsemi í viðkomandi byggðarlögum. Ábyrgð á framkvæmd liðarins verður í höndum menntamálaráðuneytis, fjármálaráðuneytis og iðnaðarráðuneytis. Aukin fjárframlög til þessa liðar umfram það sem gert er ráð fyrir í tengslum við tillöguna sjálfa skulu koma af fjárlagaliðum menntamálaráðuneytisins. Í öðru lagi leggur nefndin til að fjölga opinberum störfum á landsbyggðinni. Því markmiði verði náð með því að staðsetja starfsemi hins opinbera utan höfuðborgarsvæðisins. Skilgreind verði þau verkefni einstakra ráðuneyta, stofnana og opinberra fyrirtæka sem unnt er að sinna á landsbyggðinni. Skal hvert ráðuneyti gera Alþingi árlega grein fyrir þróun opinberra starfa. Því miður hefur opinberum störfum nær ekkert fjölgað á landsbyggðinni á síðustu tíu árum. Á sama tímabili hefur opinberum störfum fjölgað um 3.000 á höfuðborgarsvæðinu. Þessi varhugaverða þróun er staðreynd þrátt fyrir að í fyrri byggðaáætlunum hafi verið kveðið sérstaklega á um fjölgun opinberra starfa á landsbyggðinni. Nefndin leggur áherslu á að þessari þróun verði snúið við og opinberum störfum verði verulega fjölgað á landsbyggðinni á því tímabili sem byggðaáætlunin nær til. Til þess að tryggja að þetta markmið náist er hert á eftirlitshlutverki Alþingis í þessum efnum og hverju ráðuneyti gert að gera Alþingi árlega grein fyrir þróun mála og framtíðaráformum. Ábyrgð á framkvæmd þessa liðar verður í höndum forsætisráðuneytisins í samvinnu við önnur ráðuneyti. Í þriðja lagi leggur iðnaðarnefnd áherslu á að efla Byggðastofnun og gera henni kleift með framlögum í fjárlögum að sinna mikilvægum verkefnum á sviði byggðamála. Þar eru tíunduð ákveðin atriði sem eru hluti af þeim 23 áherslupunktum sem koma fram í þingsályktunartillögunni. Nefndinni þótti mikilvægt að hnykkja á því að stofnuninni yrðu tryggðir fjármunir til að sinna þeim verkefnum sem eru: a. Að gera sérstaka athugun að stöðu byggðarlaga sem glímt hafa við viðvarandi fólksfækkun, meta styrkleika þeirra og veikleika og greina möguleika til eflingar þeirra, samanber aðgerð númer 7 í tillögunni. b. Að efla atvinnuþróunarfélög og nýsköpunarmiðstöðvar sem hluta af stoðkerfi atvinnuþróunar og nýsköpunar á landsbyggðinni. c. Að taka þátt í gerð og framkvæmd svæðisbundinna vaxtarsamninga þar sem opinberir aðilar og einkaaðilar sameinast um aðgerðir til að efla samkeppnishæfni svæða og auka hagvöxt. Stofnunin meti árangur af samningunum reglulega, samanber aðgerð númer 4 í tillögunni. d. Að hefja á þessu ári skipulagða söfnun tölfræðilegra gagna um byggðaþróun þannig að úrvinnsla þeirra geti hafist í upphafi árs 2007, samanber aðgerð númer 5 í tillögunni. e. Að undirbúa í samvinnu við Reykjavíkurborg og önnur sveitarfélög gerð landshlutaáætlana sem verði ætlað að ná yfir landið allt, samanber aðgerð númer 6 í tillögunni. f. Að gera afrakstur tilraunaverkefnisins um rafrænt samfélag aðgengilegan fyrir önnur byggðarlög á landsbyggðinni, samanber aðgerð númer 14 í tillögunni. g. Að hafa fyrir Íslands hönd forgöngu um þátttöku í Norðurslóðaáætlun Evrópusambandsins (NPP) og Norrænu Atlantsnefndinni (NORA), samanber aðgerðir númer 22 og 23 í tillögunni. Hæstv. forseti. Mikilvægt er að Byggðastofnun, sem ber mikla ábyrgð á framkvæmd byggðaáætlunar, verði gert kleift að sinna því mikilvæga hlutverki. Nefndin leggur því áherslu á að skerpt verði á hlutverki og ábyrgð Byggðastofnunar í byggðaáætlun áranna 2006–2009. Í því felst að Byggðastofnun verði tryggðir fjármunir í fjárlögum til þess að sinna lögbundnu hlutverki sínu. Miklir erfiðleikar steðja að ákveðnum landsvæðum. Í því ljósi er mikilvægt að auka opinber fjárframlög til þeirra svæða sem glímt hafa við mikla erfiðleika á borð við hrun rækjuiðnaðarins og þar sem veiðiheimildir hafa horfið snögglega. Byggðastofnun ætti að vera í lykilhlutverki í því að efla þau byggðarlög. Nefndin leggur enn fremur til eftirfarandi breytingar á þingsályktunartillögunni: 1. Aðgerð númer 1 í tillögunni breytist lítillega. Sú efnislega breyting er þar gerð að Byggðastofnun skal í samvinnu við Vegagerðina leggja mat á verkefni í samgöngumálum sem miða að eflingu byggða og atvinnulífs í landinu. 2. Einnig er lögð til lítils háttar breyting á aðgerð númer 2 í tillögunni. Nefndin leggur áherslu á eflingu sveitarstjórnarstigsins þannig að sveitarfélögin í landinu verði hvort tveggja í senn betur í stakk búin að sinna núverandi verkefnum og tilbúin að taka við verkefnum frá ríkinu. Nefndin leggur til að þingsályktunartillagan verði samþykkt með framangreindum breytingum sem gerð er tillaga um í sérstöku þingskjali. Hv. þingmenn Jóhann Ársælsson, Katrín Júlíusdóttir og Sigurjón Þórðarson skrifa undir álitið með fyrirvara og lýtur hann einkum að því að staða Byggðastofnunar verði tryggð og stjórnsýslu byggðamála fyrir komið með fullnægjandi hætti á komandi árum. Steingrímur J. Sigfússon sat fundi nefndarinnar sem áheyrnarfulltrúi og er hann samþykkur áliti þessu en hefur uppi sömu fyrirvara og fyrrgreindir nefndarmenn. Sigurður Kári Kristjánsson og Helgi Hjörvar voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undur nefndarálitið rita Birkir J. Jónsson, Drífa Hjartardóttir, Kjartan Ólafsson, Jóhann Ársælsson, með fyrirvara, Sigurjón Þórðarson, með fyrirvara, Katrín Júlíusdóttir, með fyrirvara, og Gunnar Örlygsson. Hæstv. forseti. Ég vil að lokinni þessari framsögu þakka hv. nefndarmönnum í iðnaðarnefnd fyrir gott samstarf. Við teljum að við höfum náð ákveðinni lendingu þarna. Að sjálfsgöðu efa ég ekki að ýmsir nefndarmenn hefðu viljað ganga lengra í ýmsum efnum en þetta er sú sameiginlega niðurstaða sem við komumst að. Það er mjög mikilvægt fyrir byggðamálin í landinu að almenn samstaða ríki um þær áherslur sem við hv. þingmenn viljum leggja á byggðamálin. Það er mjög mikilvægt að samstaða náist sem ég tel að hafi náðst í þessu máli með þeim breytingartillögum sem hér hafa verið lagðar fram.

Hæstv. forseti. Það er ekki aðstaða til þess að taka upp langar umræður um byggðamál í dag því það liggur fyrir samkomulag um að ljúka þingi á þessum degi. Það hefði þó ástæða til að ræða margt í samhengi við þessa afgreiðslu. Ég ætla hins vegar að hafa orð mín fá. Ég fagna þeirri niðurstöðu sem náðist í nefndinni. Ég fagna því líka að sá fyrirvari sem við gerðum við greinargerð nefndarinnar er í raun og veru uppfylltur. Það liggur fyrir að Nýsköpunarmiðstöðin verður ekki samþykkt með þeim hætti sem hún lá fyrir til 2. umr. hér á þingi. En hefði hún verið samþykkt á þessu þingi þá tel ég að þau málefni sem hér er um að ræða hefðu verið í uppnámi vegna þess að sá háttur sem þar átti að hafa á var nánast jafngildi þess að leggja Byggðastofnun niður og færa verkefni hennar undir forstjóra þessarar nýju stofnunar. Það varð sem sagt ekki niðurstaðan og það væri efni í langa ræðu að fara yfir það mál hér. Ég ætla ekki að gera það. Ég ætla fyrst og fremst að fagna því sem hér hefur náðst. Ég tel að þau áhersluatriði sem nefndin var sammála um séu þau sem skipta landsbyggðina mestu máli. Auðvitað hefur það runnið upp fyrir mönnum á undanförnum árum að það skiptir gríðarlega miklu máli að menn hafi aðgang að menntun af fjölbreytilegasta tagi á landsbyggðinni. Og að þar séu skólar og möguleikar til menntunar til jafns við það sem er í þéttbýli og að gengið sé eins langt í því og mögulegt er. Það hefur margoft verið rætt í vetur og komið fram hér í þinginu að á undanförnum árum hefur opinberum störfum fjölgað hér á höfuðborgarsvæðinu um 3.000, á síðastliðnum tíu árum. Þessi opinberu störf hafa nánast öll verið í þjónustu og í menntakerfinu. Það segir sína sögu um að landsbyggðin hefur setið eftir. Þess vegna vona ég sannarlega að sú byggðaáætlun sem nú verður samþykkt muni hafa áhrif á þetta. Í þriðja lagi langar mig að nefna þá áherslu sem nefndin leggur á að Byggðastofnun verði gert kleift með framlögum á fjárlögum að sinna mikilvægum verkefnum á sviði byggðamála. Með þessari áherslu er í raun og veru verið að vinna gegn þeirri viðleitni sem virtist vera frá hendi framkvæmdarvaldsins að raða byggðamálunum niður á hin einstöku ráðuneyti og undir einstaka ráðherra og setja í ábyrgð þeirra. Þannig var í raun og eru verið að ýta byggðamálunum inn í þann feril að það væru fyrst og fremst tillögur ráðuneytanna og ráðherranna sem skiptu máli þegar kæmi að fjárlögum. En með þeim hætti sem málið er sett hér fram er ábyrgðin færð meira til fjárlaganefndar. Fjárlaganefndarmenn þurfa að horfa á byggðaáætlun og gera sér grein fyrir hvort verið sé að framkvæma eftir henni eða ekki og bera ábyrgð á að þau framlög komi sem til þarf til að uppfylla hana. Ég tel að þetta sé afar mikilvægt atriði og tel að með þessum hluta tillögunnar sé í raun og veru svolítið brotið í blað. Síðan vil ég fagna því sérstaklega eða nefna það sérstaklega, því ég tek undir allt sem hér er, að það skuli hafa verið sett þarna inn að Byggðastofnun skuli í samvinnu við Vegagerðina leggja mat á verkefni í samgöngumálum sem miðast við eflingu byggða og atvinnulífs í landinu. Ég held að þetta hefði þurft að gerast fyrir langa löngu, að Byggðastofnun færi í að meta samgöngumöguleika og annað slíkt og setja fram með skýrum hætti hvaða áhrif samgöngubætur geta haft fyrir eflingu og styrkingu einstakra byggða. Þess vegna fagna ég þessu alveg sérstaklega. Ég ætla ekki að hafa orð mín fleiri. Við samfylkingarmenn styðjum þessa byggðaáætlun eins og hún er orðin núna, með þessari breytingartillögu á umfjöllun nefndarinnar og fögnum því að geta gert það og að það skuli hafa fjarað undan Nýsköpunarmiðstöðinni sem sett hafði vinnu nefndarinnar í uppnám. Við vorum löngu fyrr í vetur búin að ná raunverulega því samkomulagi sem hér liggur fyrir í iðnaðarnefnd. En það fór allt í drátt vegna þess að yfir okkur vofði að þessum málum væri skipað með þeim hætti sem gert var ráð fyrir með Nýsköpunarmiðstöðinni. Þar, eins og ég sagði áðan, var bókstaflega gert ráð fyrir að leggja niður Byggðastofnun og nánast að fela einum forstjóra að fara með það vald og þá ábyrgð sem Byggðastofnun hefur. Ég held að það eigi eftir að koma í ljós að Byggðastofnun mun standa vel undir því hlutverki sem henni er hér lagt í hendur og þar muni menn virkilega fagna því að fá skýrara umboð til þess að framkvæma. En ég endurtek að ábyrgðin er líka færð með fullum þunga til fjárlaganefndarmanna sem þurfa að sjá til þess að þessi byggðaáætlun geti orðið að því sem að er stefnt.

Virðulegi forseti. Það er býsna margt sem tekið er á í þeirri áætlun sem hér liggur fyrir og mörg atriði sem þar eru dregin fram sem áhersluatriði eða málefni sem gætu fært hlutina til betri vegar í almennri þróun byggðar á Íslandi. Mig langar að fara aðeins yfir fáein atriði í þeirri áætlun sem liggur hér fyrir eftir yfirferð hv. iðnaðarnefndar. Fyrst vil ég almennt segja um þessa áætlun sem og þær sem á undan hafa gengið að kannski er helsti gallinn við þær sá að hér er um að ræða almenna viljayfirlýsingu en ekki ákvarðanir Alþingis, sem gerir það að verkum að óvíst er um efndir eða fullnustu á þeim fyrirheitum sem gefin eru í texta ályktunarinnar. Reynslan af fyrri ályktunum er auðvitað misjöfn. Sumt hefur gengið ágætlega eftir en önnur atriði síður og enn önnur atriði engan veginn og virðast sýna að viljinn til að framkvæma það sem ályktað er um er ákaflega breytilegur og í sumum atriðum er hann hverfandi hjá framkvæmdarvaldinu. Mest er þetta áberandi varðandi fjölgun starfa í opinberri þjónustu á landsbyggðinni sem oft hefur verið ályktað um í byggðaáætlunum án þess að nokkuð hafi gengið í þeim efnum. Segja má að það væri kannski það jákvæðasta sem hægt væri að segja um reynsluna að hvorki hafi gengið né rekið því þá hefði verið kyrrstaða. En því miður virðist það hafa verið lakara en svo því landsbyggðin hefur dregist aftur úr höfuðborgarsvæðinu hvað varðar hlutdeild í þessum störfum. Þó það sé auðvitað sjálfsagt að álykta um það einn ganginn enn, eins og lagt er til í breytingartillögum iðnaðarnefndar að fjölga opinberum störfum á landsbyggðinni þá efast ég um að viljinn sé til staðar hjá þeim sem eiga að framkvæma þessa ályktun. Það verða að koma fram einhver ný merki þess að hæstv. ráðherra hafi meiri áhuga á því en áður að hrinda í framkvæmd því sem þarna er ályktað um. Í öðru lagi er galli á svona ályktun hvað hún hefur verið almenn, markmiðin verið óljós og erfitt að meta árangur. Þetta var m.a. gagnrýnt við fyrri umræðu um þessa ályktun. Ég hygg að það sem um það atriði var sagt í umræðunni eigi enn við, því ekki hefur það skýrst mikið í þessum efnum í meðförum iðnaðarnefndar og kannski var það of mikið verkefni til þess að búast mætti við að nefndin gæti breytt málinu þannig að það yrði skýrara hvað þetta varðar. En það er að minnsta kosti nauðsynlegt að leggja áherslu á að fyrir næstu áætlun leitist menn við að breyta henni þannig að markmiðin verði skýr, leiðirnar ljósar og mælitækin þekkt, þannig að menn geti lagt mat á þann árangur sem hefur náðst. Auðvitað má svo segja að það hafi kannski ekki mikla þýðingu að vera að álykta um hluti eins og að unnið skuli samkvæmt öðrum ályktunum Alþingis, eins og samgönguályktun eða fjarskiptaáætlun. Það bætir engu nýju við. En það skaðar í sjálfu sér ekki og sýnir kannski að þingið vilji að staðið verði við þær áætlanir. Það er vonandi að það verði gert, sérstaklega hvað varðar samgönguáætlun, því við þekkjum af reynslunni að engin áætlun hefur verið eins viðkvæm fyrir skyndilegum breytingum eftir kosningar og samgönguáætlun. Mér er enn þá í fersku minni hin metnaðarfulla samgönguáætlun sem samþykkt var fyrir kosningarnar 2003, í marsmánuði ef ég man rétt. En tekin, ég segi nú kannski ekki sett í tætlur, en skorin mjög mikið niður í maímánuði eftir kosningar. Það gengur auðvitað ekki að menn umgangist stefnumarkandi þingsályktanir þingsins þannig að þær séu bara viljayfirlýsing sem megi treysta fram að næstu kosningum. Við verðum að geta lagt línurnar í stórum málaflokkum, mótað stefnu sem stendur til nokkurra ára eins og ætlast er til. Ég vil hvetja hv. þingmenn til þess að vinna að því að þessar ályktanir, bæði byggðaáætlun og aðrar verði einmitt það sem til er ætlast. Það sem fram kemur í ályktuninni er flestallt þess eðlis að hægt er að taka undir það og vonast til að það gangi eftir. Sumt er þó þess eðlis að ástæða er til að staldra við og spyrjast fyrir um hvernig það samrýmist öðru. Ég vil vekja athygli á því sem ég tel nauðsynlegt, þ.e. að fyrir liggi upplýsingar um stöðu byggðarlaga eins og getið er í 7. tölulið. En það er mjög sérstakt að það skuli þurfa að álykta um að hafa þessar upplýsingar tiltækar. Samkvæmt lögum um Byggðastofnun á Alþingi ekki að þurfa að álykta um þetta, þessar upplýsingar eiga auðvitað að vera til og stofnunin á að halda þeim saman. Aðrar opinberar stofnanir, eins og Hagstofa Íslands, eiga að sjálfsögðu að vinna að því að hafa þetta gagnasafn tilbúið fyrir stjórnendur til að hafa til undirbúnings sínum ákvörðunum eða mati á þróun mála. Það sýnir að þessi þáttur hefur ekki verið í góðu lagi að talið er nauðsynlegt að álykta um það á tveimur stöðum að draga fram tölulegar upplýsingar. Það er upp að vissu marki áfellisdómur yfir þeim sem hafa átt að framfylgja gildandi lögum um þetta efni. Er vonandi að menn taki sig nú á og dragi þessar upplýsingar saman. Í viðbótartillögum nefndarinnar er í fyrsta lagi lagt til að bæta við málsgreinina þar sem ályktað er um að styrkja landshlutakjarnana Akureyri, Ísafjörð og Miðausturland orðunum: „og annarra mikilvægra atvinnuþjónustumiðstöðva á landsbyggðinni.“ Ég held að það sé út af fyrir sig rétt að menn dragi fram einhverja staði eða svæði og kalli þau miðstöð, reyni að gera það að miðstöð þjónustu og annars slíks. Það á ekki síst við hvað varðar hið opinbera og um leið sé reynt að byggja upp fjölbreyttari atvinnutækifæri en unnt er á fámennari stöðum landsins. En það mun aldrei verða nein sátt um stefnu í þessum efnum sem einungis tilgreinir þrjá staði eða þrjú svæði á landinu en hleypur yfir stór landsvæði að öðru leyti án þess að segja neitt um það hvaða stefnu stjórnvöld ætla að hafa þar. Ég skil það því svo að þessi viðbót sé komin inn til að bæta úr því. Stefna um uppbyggingu í atvinnumálum og opinberri þjónustu verður að vera almenn og hún verður að ná til allra svæða landsins. Ég held því að viðbótin sé til bóta og bæti úr þeim annmarka sem er á upphaflegri tillögu. Í öðru lagi stingur í augu orðalagið í tillögunni um byggðaáætlun þar sem talað er um Akureyri, Ísafjörð og Miðausturland. Nefndir eru tveir staðir en síðan eitt landsvæði. Mér finnst þetta ekki ríma. Ef menn ætla þessum landshlutakjarna, sem kallaður er, að vera staður þá á svo að vera á öllum þremur stöðunum. Ef menn ætla landshlutakjarnanum að vera landsvæði þá á það svo að vera á öllum þremur svæðunum. Við getum ekki haft þá stefnu að Miðausturland, þar sem eru nokkur byggðarlög, sé eitthvert svæði sem við köllum landshlutakjarna en annars staðar á landinu sé eitt byggðarlag landshlutakjarni. Ég held að það verði að vera samræmi í þessu og ég hallast að því að hafa svæðið skilgreininguna til að leggja áherslu á að byggja upp á tilteknu svæði atvinnu og þjónustu sem sé tiltæk öllum þeim sem búa á svæðinu. Ég hefði því kosið að tala um Eyjafjörð og Vestfirði fremur en Akureyri og Ísafjörð. Varðandi viðbótina, nýju málsgreinina sem nefndin leggur til. Þar er í fyrsta lagi nefnt að stórefla menntun á landsbyggðinni og það er alveg á sínum stað. Ég tel það hárrétta áherslu eins og reyndar kemur fram í ályktuninni sjálfri. Á allnokkrum stöðum er vísað til menntunar. Ég held að það sé allt satt og rétt. Í nefndaráliti iðnaðarnefndar er hins vegar talað um Háskólann á Akureyri einan. Ég dreg ekkert úr gildi Háskólans á Akureyri fyrir sitt svæði eða það sem um hann er sagt í nefndarálitinu. En ég spyr: Af hverju er ekki í þessu áliti talað um aðra háskóla á landsbyggðinni en Háskólann á Akureyri? Af hverju er ekki dregin fram þýðing háskólans á Hólum, háskólans á Bifröst eða háskólans á Hvanneyri?

Eða háskólans á Hólum?

Ég er búinn að nefna hann, hv. þingmaður. Af hverju er það ekki dregið fram? Af hverju er bara einn háskóli nefndur sem háskóli á landsbyggðinni? Felst í þessu af hálfu nefndarinnar að þeir háskólar aðrir sem ég nefndi eigi að víkja og falla undir aðra háskóla eða hvað felst í þessari takmörkuðu áherslu sem miðuð er við einn háskóla á landsbyggðinni? Ég geri líka athugasemd við það sem segir um uppbyggingu háskólasetra. Ég er ekki hrifinn af uppbyggingu háskólasetra. Ég tel að það sé töf á leið til að byggja upp menntastofnanir. Sú leið kann að vera nauðsynleg og hún getur á einhverju stuttu árabili undirbyggt grundvöll fyrir háskóla þannig að gagn verði að háskólasetursleiðinni. En það gerist því aðeins að skýrt sé að að tilteknum tíma liðnum verði háskóli reistur á þeim stað. Það má ekki vera þannig að háskólasetur sé eitthvert endamark í sjálfu sér. Ef það er meiningin er háskólasetur hindrun á þróuninni fyrir viðkomandi landsvæði. Ég set spurningarmerki við að kalla háskólasetur menntastofnun. Ég spyr um rökstuðning fyrir því að kalla háskólasetur menntastofnun. Það má vera að fyrir því séu rök sem mér hefur ekki tekist að koma auga á. En það háskólasetur sem ég þekki er að mínu viti ekki menntastofnun þó þar sé ágætt starfsfólk og vinni ágætlega að því sem því er falið að gera. En setur þar sem ekki er stunduð kennsla eða starfsemi á háskólastigi finnst mér varla hægt að kalla menntastofnun, þar sem einvörðungu er byggt á framlagi annarra stofnana. Ég geri því athugasemdir við áhersluna á háskólasetur nema í því felist sú stefna að háskólasetur verði skóli innan skamms tíma. Stofnun menntastofnunar eða háskóla gæti ráðið miklu um þróun atvinnu- og byggðamála á landinu, gæti haft meiri áhrif en margt annað sem menn eru að gera. Ég nefni sérstaklega Ísafjörð. Fyrir rúmum tveimur árum lagði ég ásamt þremur öðrum hv. þingmönnum fram tillögur til þingsályktunar um stofnun háskóla á Ísafirði. Ég minni á hana og árétta þá skoðun mína að sem fyrst eigi að koma á fót háskóla á Ísafirði. Ég vona að það sé ekki meining iðnaðarnefndar með þessum kafla í nefndaráliti sínu um háskólasetur að leggja stein í götu þess að sem fyrst verði komið á fót háskóla á Ísafirði. Ég vil líka spyrjast fyrir um og vekja athygli á stöðu Nýsköpunarmiðstöðvarinnar á Akureyri sem talað er um í 8. tölulið byggðaáætlunarinnar og vísa til álits eða umsagna frá Fjórðungssambandi Vestfirðinga þar sem spurst er fyrir um stöðu Nýsköpunarmiðstöðvarinnar, hvort hún hafi það hlutverk að sinna og fjármagna þá verkefni á öllu landinu og hvert samband er á milli þessarar Nýsköpunarmiðstöðvar á Akureyri annars vegar og Byggðastofnunar hins vegar, hvor stofnunin eigi að gera hvað í þessum efnum. Það rímar ekki alveg saman að miða við uppbyggingu atvinnuþróunarfélaga á einstökum svæðum og sjóða þar, tala síðan um Byggðastofnun og svo loks um Nýsköpunarmiðstöð á Akureyri. Ég held að menn þurfi að skýra stefnuna sem felst í þessu öllu samanlögðu. Þá vek ég athygli á því sem fram kemur í breytingartillögu nefndarinnar um Byggðastofnun, að efla hana og gera henni kleift með fjárframlögum að sinna mikilvægum verkefnum á sviði byggðamála. Þetta er auðvitað allt önnur stefna en fram kemur í frumvarpi sem liggur fyrir þinginu um Nýsköpunarmiðstöð Íslands. Þar er ólíku saman að jafna frumvarpi annars vegar og þingsályktun hins vegar. Þarna höfum við tvö þingmál sem vísa í tvær ólíkar áttir. Ég hlýt að spyrja: Hvort á að verða ofan á?  Ég vil svo að lokum, virðulegi forseti, benda á tvennt: Í fyrsta lagi er talað um að Byggðastofnun verði falið að undirbúa gerð landshlutaáætlana í samvinnu við Reykjavíkurborg og önnur sveitarfélög. Mig langar að spyrjast fyrir um það hvað felst í þessu. Ég mundi skilja þetta svo að í þessu fælist meðal annars að menn ræddu um Reykjavíkurflugvöll. Þá tækju menn fyrir mál sem vörðuðu landið allt annars vegar og Reykjavík hins vegar eða höfuðborgina. Dæmi um slíkt mál væri staðsetning á flugvelli þannig að það væri gott að fá nánari skýringar á því hvað á að taka fyrir undir þessum e-staflið. Að lokum er í nefndarálitinu vísað til þess að miklir erfiðleikar hafi steðjað að ákveðnum landsvæðum og mikilvægt sé að auka opinber framlög til þeirra svæða sem hafa glímt við slíka erfiðleika á borð við hrun rækjuiðnaðarins og þar sem veiðiheimildir hafa horfið snögglega. Ég bendi á það sérstaklega að í áliti iðnaðarnefndar er vakin athygli á vanda sem skapast þegar veiðiheimildir fara snögglega frá einstökum byggðarlögum, að það þurfi að bregðast við því. Ég fagna því að nefndin bendir á þetta vegna þess að mér hefur fundist of mikil þögn ríkja um áhrifin af framsali kvótakerfisins og menn hafi um of ýtt því frá sér að bregðast þurfi við því. Það hefur að minnsta kosti ekki verið mikill þungi í viðbrögðum á norðvestanverðu landinu, skulum við segja, þar sem þetta hefur gerst á Vestfjörðum og við Húnaflóa svo dæmi séu nefnd. En það er fagnaðarefni ef menn sjá að við svo búið megi ekki standa og að bregðast þurfi við með opinberum fjárframlögum. Ég er út af fyrir sig alveg sammála því. Menn ná ekki árangri í atvinnumálum á neinu svæði landsins nema leggja því til fjármagn og mannafla. Það er það sem hefur verið gert eins og t.d. varðandi stóriðjustefnuna og uppbyggingu álvera. Það hefur skilað árangri vegna þess að stjórnvöld hafa lagt mikla peninga í að undirbúa þau mál, ekki endilega gegnum fjárlög heldur oft í gegnum stofnanir ríkisins og sveitarfélaganna, eins og Landsvirkjun, og ekki hvað síst með mannafla sem hefur þekkingu á viðkomandi málaflokki og aðgang að erlendum fyrirtækjum. Þannig hafa menn náð árangri og það segir okkur hvaða leið við eigum að fara annars staðar þó það þurfi ekki að vera á sömu sviðum atvinnumála. Í grundvallaratriðum er það fjármagnið og mannaflinn sem þarf að vera til staðar til að menn nái árangri og ég fagna því sem hv. iðnaðarnefnd bendir á að þetta sé í raun og veru leiðin sem menn eigi að fara til að bregðast við erfiðleikum sem steðja að ákveðnum landsvæðum, m.a. vegna tilflutnings á veiðiheimildum.

Frú forseti. Við ræðum stefnumótandi byggðaáætlun fyrir árin 2006–2009. Það er rétt að fagna því sérstaklega að nefndarmenn í iðnaðarnefnd skuli hafa náð saman um þetta mál. Ég sé ekki betur en að það sem liggur fyrir frá iðnaðarnefnd sé mjög til bóta frá hinu upphaflega plaggi sem hér var lagt fyrir. Þar vekur sérstaka athygli ýmislegt í breytingartillögum nefndarinnar, ekki síst það að hér eru dregin fram þrjú meginmarkmið sem eiga að vera stjórnvöldum leiðarljós á gildistíma áætlunarinnar, þ.e. frá 2006–2009. Það er eðlilegt að taka sérstaklega undir þessi þrjú meginmarkmið og vekja athygli á því sem mér finnst mjög mikilvægt, að fyrsti liðurinn er að stórefla menntun á landsbyggðinni. Það mun ráða hvað mestu til framtíðar að við náum því markmiði, að stórefla menntun á landsbyggðinni. Annar liðurinn, að fjölga opinberum störfum á landsbyggðinni, er ekki síður mikilvægur. En eins og hér hefur áður verið rakið hefur árangur á því sviði verið mun minni en heitstrengingar hafa verið um æðilengi. Þriðji liðurinn snýr að því að efla Byggðastofnun. Hann er sérstaklega athyglisverður í ljósi þess að hér hefur komið fram frumvarp frá hæstv. iðnaðarráðherra um að leggja Byggðastofnun inn í aðra stofnun. Þetta er fagnaðarefni. Sama gildir um þær breytingar sem nefndin leggur til á upptalningunni í upphaflegu byggðaáætluninni frá hæstv. iðnaðarráðherra. Ég sé ekki betur en báðar breytingarnar sem þar eru lagðar fram, annars vegar varðandi bættar samgöngur og síðan varðandi eflingu sveitarstjórnarstigsins, séu mjög til bóta, að orðalagið sé mun skýrara og vænlegra til árangurs. Það er eðlilegt að taka m.a. undir það sem fram kom fram í máli hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar að þingsályktanir eins og stefnumótandi byggðaáætlun eru ekki af þeirri gerð að það sé tryggt að allt í þeim nái fram. Því miður segir sagan okkur að svo hefur alls ekki verið. Mig langar að fara örlítið nánar í nokkur atriði í nefndaráliti iðnaðarnefndar og byrja á stóreflingu menntunar á landsbyggðinni. Þar er hreyft afar mikilvægu máli, sérstaklega þar sem segir að huga þurfi að stöðu þekkingarsetra á landsbyggðinni og skilgreina stjórnsýslulega stöðu þeirra stofnana. Það mál þolir enga bið. Þekkingarsetrin hafa sem betur fer fengið að þróast án þess að um þau væri mjög stífur lagarammi en nú er þróunin komin á það stig að mikilvægt er að skilgreint verði sérstaklega hver stjórnsýsluleg staða þeirra er. Það er eðlilegt að þrjú ráðuneyti beri á þessu ábyrgð og mér sýnist vel til fundið að það séu þau þrjú sem nefnd eru í nefndarálitinu, þ.e. menntamálaráðuneytið, fjármálaráðuneytið og iðnaðarráðuneytið. Efling menntunarinnar heyrir auðvitað fyrst og fremst undir menntamálaráðuneytið en án þess að tengja það við iðnaðarráðuneytið, sem samkvæmt skipulaginu fer með byggðamálin, og fjármálaráðuneytið, sem er með fjármagnið, held ég að þetta sé til lítils, þ.e. þau þurfa að vera samstiga í slíkri vinnu. En þetta er fagnaðarefni og vonandi að fylgja megi málinu eftir. Varðandi annan liðinn, b-liðinn, um að fjölga opinberum störfum á landsbyggðinni, verður því miður að segjast að það hefur ekki náðst nægjanlega fram eins og áætlanir hafa verið um í fyrri áætlunum. Það er einnig athyglisvert að nefndin virðist halda að sú stefna hafi verið í öllum byggðaáætlunum. En þróunin hefur því miður verið sú til að byrja með var talað um að tvöfalda fjölda nýrra opinberra starfa á landsbyggðinni miðað við höfuðborgarsvæðið. Síðan var stigið skref í þá átt að þau ættu að vera jafnmörg en í síðustu áætlun var ekkert á það minnst. Það er ekki rétt sem kemur fram í nefndarálitinu, að í fyrri byggðaáætlun hafi verið kveðið sérstaklega á um fjölgun opinberra starfa á landsbyggðinni. Svo var því miður ekki í þeirri seinustu en er komið inn aftur. Við skulum vona að það nái fram að ganga. Það er líka gert ráð fyrir því, sem ég vona að sé fyrsta skrefið í átt að því að koma byggðamálunum aftur til forsætisráðuneytisins, að forsætisráðuneytið beri ábyrgð á þessu. Það er eðlilegt þar sem það er samræmingarráðuneyti. Það væri eðlilegt að byggðamálin, sem eru af þeirri gerðinni að þau tengjast nær öllum ráðuneytum, væru alfarið hjá forsætisráðuneytinu. En þessi liður um Byggðastofnun er augljóslega svar iðnaðarnefndar við frumvarpi hæstv. iðnaðarráðherra. Það er ekki hægt að skilja það öðruvísi. Nýsköpunarmiðstöðin er látin liggja í nefndinni, var afgreidd út úr nefndinni en ekki gert meira með málið. Það segir okkur að það mál fær ekki framgöngu hér en skömmu síðar kemur svar frá iðnaðarnefndinni sem fer í allt aðra átt en frumvarpið. Hvatt er til að efla Byggðastofnun og taldir upp margir liðir um hvernig eigi að standa að því. Það er ekki síður athyglisvert, ég vil vekja sérstaka athygli á því að lokum, að hv. þm. Jóhann Ársælsson útskýrði í raun hvað átt væri við af hálfu nefndarinnar varðandi það sem segir hér, með leyfi forseta: „Í því felst að Byggðastofnun verði tryggðir fjármunir í fjárlögum til þess að sinna lögbundnu hlutverki sínu.“ Skýringin var sú að það væri hlutverk fjárlaganefndar að kanna sérstaklega og fylgjast með að í fjárlögum sé tryggt fjármagn til að ná þessu fram. Þetta er verulega gott fyrir fjárlaganefndina að vita. Þetta er skilningur iðnaðarnefndar á þessu plaggi. Þar sem hann hefur verið útskýrður fyrir þingheimi þá lítum við svo á að eftir að áætlunin hefur verið samþykkt verði það a.m.k. skoðun meiri hluta þingsins að þannig eigi að standa að málum. Því get ég lofað, frú forseti, að á það verður minnt í störfum fjárlaganefndar, að þessi skilningur hafi komið hér fram. Það var einnig athyglisvert það sem hv. þingmaður sagði um að þetta væri ekki háð tillögum einstakra hæstv. ráðherra. Mér fannst hv. þingmaður að vísu ganga nokkuð langt í þeim efnum. Ég tók orð hans hins vegar sem hvatningu til meiri hluta fjárlaganefndar um að láta af því að láta hæstv. ráðherra stýra sér í einu og öllu. Ég trúi því að a.m.k. hluti fjárlaganefndarmanna, vegna þess að ég veit að nokkrir fjárlaganefndarmenn sitja í iðnaðarnefnd og eru aðilar að þessu áliti, hafi vaknað og áttað sig á ábyrgð sinni í fjárlaganefnd gagnvart því hvernig vinna á að fjárlögum. Við bíðum auðvitað spennt til haustsins með að sjá hvernig til tekst.

Frú forseti. Ég ætla að segja örfá orð um þessa afgreiðslu á byggðaáætlun. Það væri að sjálfsögðu hægt að ræða byggðamál lengi dags og full þörf á en það verður að bíða betra tækifæris. Ég vil í fyrsta lagi útskýra fyrirvara minn við stuðning minn við áætlunina eins og fram kemur í nefndaráliti iðnaðarnefndar. Hann lýtur að því, eins og þar kemur fram samkvæmt orðanna hljóðan, að við teljum mikilvægt að tryggja að Byggðastofnun verði í stakk búin til að sinna þeim verkefnum sem henni eru ætluð, m.a. í þessari áætlun og í breytingartillögum iðnaðarnefndar við hana og að stjórnsýslu byggðamála verði að öðru leyti fullnægjandi fyrir komið á komandi árum. Þetta vísar að sjálfsögðu að verulegu leyti til stöðu áætlunarinnar gagnvart frumvarpi hæstv. iðnaðarráðherra um Nýsköpunarmiðstöð. Nú horfir að vísu svo gleðilega á þinginu að það verði ekki afgreitt og ríkisstjórnin sé fallin frá því að reyna að troða því í gegnum þingið á þessu vori og vonandi lítur það aldrei aftur dagsins ljós á borðum þingmanna, jafnhrottalega vitlaust og illa unnið og það frumvarp er. Byggðastofnun er auðvitað það stjórnsýslu- og framkvæmdatæki sem stjórnvöld hafa fyrst og fremst í höndum í dag til að beita til aðgerða í byggðamálum sem og þeim verkefnum öðrum sem Byggðastofnun hefur við að undirbúa áætlanir og móta stefnu. Þess vegna er meira og minna markleysa að afgreiða byggðaáætlun með fallegum markmiðum í byggðamálum ef stjórnvöld ætla á sama tíma að leggja niður helstu úrræði sín til að gera eitthvað. En það mundi auðvitað gerast ef menn færu þá leið sem frumvarpið um Nýsköpunarmiðstöð felur í sér. Um þessa áætlun má að öðru leyti segja, eins og þegar hefur verið gert að hluta til, að hún er góðra gjalda verð, eins og þær hafa yfirleitt verið þessar byggðaáætlanir. Hið sama gildir um þær breytingartillögur sem hér eru fluttar um að skerpa á ákveðnum atriðum. En allt kemur það fyrir lítið ef framkvæmdin er í skötulíki og hin ráðandi pólitísku öfl eru ekki tilbúin til að leggja það af mörkum til þessa málaflokks að eitthvað jákvætt gerist. Þá kemur aftur að þessu með úrræði stjórnvalda í byggðamálum til að reyna að hafa áhrif á og tryggja sæmilegt jafnvægi í þróun byggðar í landinu. Það er ekki eitthvert fyrirbæri, eitthvert hugtak, einhver hugsun sem menn eru að finna upp í dag. Það er þekkt frá flestum nálægum löndum þar sem aðstæður eru að einhverju leyti sambærilegar, að stjórnvöld reki beinlínis stefnu til að reyna að stuðla að slíku jafnvægi. Af hverju skyldi það nú vera? Það er m.a. vegna þess að menn hafa áttað sig á því að það er óheyrilega dýrt ef mikil röskun verður á búsetu í einu landi, hvort sem það er af efnahagslegum ástæðum eða vegna verri hluta eins og náttúruhamfara, styrjalda eða annars af því tagi. Það er mjög dýrt, tilfinnanlegt og neikvætt í menningarlegu tilliti, félagslegu tilliti o.s.frv. Þar af leiðandi er niðurstaðan yfirleitt sú að stjórnvöld, þ.e. ríkisvald, fylki eða héruð og sveitarfélög, beita aðgerðum af þessu tagi. Ísland getur ekki skorið sig þar úr leik nema við ætlum að sætta okkur við byggðaröskuna og taka á okkur það sem henni fylgir. Ísland hefur reyndar upplifað meiri búferlaflutninga og meiri breytingu á búsetu en flestar aðrar ef ekki allar Evrópuþjóðir nema þá þær sem hafa orðið fyrir hremmingum stórstyrjalda. Byggðaröskunin sem þykir nú næg annars staðar á Norðurlöndunum er þó aðeins brot af því sem hún hefur verið hér. Hinir miklu flutningar þar sem gjarnan er talað um frá norðri til suðurs, frá norðlægari héruðum skandinavísku landanna og suður til höfuðborgarsvæðanna, eru þó kannski af stærðargráðunni 1/3 af því sem flutningarnir hafa verið hér á landi. Hvernig stendur þá á því að mönnum dettur samt í hug í íslenskum stjórnmálum að leggja meira og minna niður og afsala stjórnvöldum helstu tækjum til að hafa áhrif á þessa þróun? Það hefur verið að gerast á Íslandi á undanförnum árum. Það er meira en tímabært að taka málefni þessa málaflokks í heild sinni til skoðunar og endurskipulagningar og ég vil næstum segja endurreisnar. Ekki á að þurfa að vera um það nein pólitísk deila, ekki á að þurfa að vera um það neinn ágreiningur milli höfuðborgarsvæðis og landsbyggðar, milli hægri og vinstri, af því að ef menn setjast yfir málið munu allir komast að sömu niðurstöðu, að það er þjóðhagslega geysilega óhagkvæmt að mikil röskun sé af þessu tagi. Ergó, það er góð fjárfesting að leggja fjármuni í að snúa því við og koma aftur á jafnvægi í byggðaþróun í landinu. Ég held að liður í því verði að vera algjör endurskipulagning á stjórnskipulegu fyrirkomulagi mála og þeim tækjum og úrræðum sem stjórnvöld hafa í sínum höndum til að láta hlutina gerast, þar með talið að stokka upp atvinnuþróunar- og nýsköpunaraðgerðir stjórnvalda. Veruleikinn er sá, frú forseti, að þessi málaflokkur er meira og minna búinn að vera í upplausn síðustu fimm, sex ár. Það er bara veruleikinn. Það gerðist með flutningi málaflokksins úr forsætisráðuneyti yfir í iðnaðarráðuneyti, sem voru mistök. Það gerðist með breytingu á stjórnsýslu málaflokksins, þ.e. að lögð var niður þingkjörin stjórn Byggðastofnunar, sem tryggði aðkomu allra flokka og í staðinn kom hið venjulega ráðherravald sem núverandi ríkisstjórn hefur einkar mikið dálæti á, að handvelja menn samkvæmt geðþótta ráðherrans í svona stjórnir. Þetta gerðist með flutningi Byggðastofnunar norður á Sauðárkrók sem auðvitað hafði truflandi áhrif á meðan á því stóð. Þetta gerðist með miklum hremmingum sem stofnunin lenti í vegna illdeilna þannig að hún varð meira og minna lömuð um skeið af þeim ástæðum. Og þetta gerðist síðast en ekki síst með því að Byggðastofnun sem slík hefur verið máttlaus og nánast óstarfhæf vegna fjárskorts og svo var komið síðastliðið haust að Byggðastofnun var ekki lengur í aðstöðu til að veita lán, þ.e. að hún uppfyllti ekki skilyrði laganna um fjármálastofnanir til þess að veita lán og varð að loka. Það gerðist að vísu sá fáheyrði atburður að ráðherrann rak stofnunina til að hafa lögin að engu og lána samt, en eiginfjármörk Byggðastofnunar voru komin niður fyrir þessa viðmiðun. Þetta er veruleikinn. Atvinnuþróunarfélögin héngu í lausu lofti í tvö, þrjú ár án samninga við ríkisvaldið um fjárveitingar og þannig mætti áfram telja. Það er auðvitað dapurlegt að svona skuli þetta hafa gengið til undanfarin fjögur til sex ár en það er veruleikinn. Þessu verður að linna. Það verður að koma málefnum Byggðastofnunar eða þeirrar stofnunar og þess framkvæmdatækis sem stjórnvöld hafa með höndum í lag og stjórnsýsla og skipulagning öll í málaflokknum verður að vera það sömuleiðis. Ég held, án þess að ég ætli tímans vegna að fara út í það, að vænlegast sé að vinda ofan af vitleysunum sem ríkisstjórnin hefur gert í sambandi við flutning málaflokksins frá forsætisráðuneyti til iðnaðarráðuneytis og þar fram eftir götunum. Þessir hlutir voru á sínum tíma í mun betra horfi en þeir eru í núna. Það er algjörlega óásættanlegt að það sé borið á borð fyrir okkur að við getum reiknað með því að hafa einhver áhrif á þróunina á þessu sviði til góðs hér á landi ef ekki má beita sambærilegum og jafnumfangsmiklum úrræðum í því skyni og gert er í nágrannalöndunum. Öll rök hníga í raun og veru til þess að hér þyrfti að gera meira, samanber þróunina eins og hún hefur verið og samanber það hversu grisjótt byggðin er orðin á stórum svæðum og veik vegna langvinnrar búseturöskunar undanfarna áratugi. Í nágrannalöndunum eru menn með beinan stuðning, þar eru menn með greiðslur til að endurgreiða flutningskostnað. Menn endurgreiða rannsóknarkostnað, menn veita jafnvel stofnstyrki. Regluverk Evrópusambandsins heimilar þetta allt saman. Norðmenn hafa t.d. farið þá leið að láta Evrópusambandið gera úttekt á byggðastuðningskerfi sínu og það stenst allar reglur sambandsins. En þar eru menn líka með þessar aðgerðir í gangi, þar gera menn þetta. Hér hefur meira og minna staðið til að leggja þetta allt saman niður og slá það af. Það mun að sjálfsögðu aðeins hafa áhrif á einn veg, þ.e. þann að auka enn jafnvægisleysið í þessum efnum í landinu með tilheyrandi miklum kostnaði og tjóni fyrir þjóðarbúið og auðvitað sárindum og erfiðleikum sérstaklega fyrir þá sem í hlut eiga, þá einstaklinga og þau samfélög sem eiga undir högg að sækja í þessum efnum. Þessi áætlun er góðra gjalda verð og mörg eru orðin falleg sem þarna eru sett á blað en allt mun þó ráðast af framkvæmdinni, hvernig til tekst og hvaða gagn það gerir að setja niður slíka fallega viljayfirlýsingu um jákvæða hluti í sambandi við byggðamál. Núverandi ríkisstjórn hefur staðið sig hörmulega illa í þessum efnum, það er til meiri háttar skammar hvernig þessi málaflokkur hefur meira og minna verið afvelta. Hæstv. samgönguráðherra er þar ekki undanskilinn þó að hann beri sig vel hér í hliðargætt.

Hæstv. forseti. Við ræðum hér stefnuna í byggðamálum og það verður að segjast eins og er að það var þó vonum framar að menn skyldu ná saman um þessar áherslur í byggðamálunum í lokin og lagfæringu á byggðaáætluninni. Það hefði auðvitað varla gerst ef keyra hefði átt fram frumvarpið um Nýsköpunarmiðstöð, enda er sú stefnumótun í raun og veru algjörlega andstæð því að reyna að efla byggð í landinu, að tryggja að jafnræði ríki með þegnum landsins og að jafnframt sé verið að efla landsbyggðina til jafns við það sem annars staðar gerist. Byggðastefnan er í rauninni viljayfirlýsing um góð áform en það er óvíst um efndirnar eins og við höfum séð á undanförnum árum. Reynslan sýnir glöggt að það er fyrst og fremst Stór-Reykjavíkursvæðið sem stöðugt vinnur á en landsbyggðin hefur í mörgum tilfellum setið eftir. Við á landsbyggðinni erum enn að fást við það að vegakerfið er ekki með þeim hætti sem æskilegt væri. Við keyrum enn á malarvegum á sumum landsvæðum og við keyrum líka á vegum sem beinlínis teljast hættulegir vetur, sumar, vor og haust vegna skriðufalla og snjóflóða. Ekki hefur verið tekin í forgang formleg stefna um þá þróun sem verið hefur í vegagerð hvað varðar jarðgöng til þess að láta fara saman annars vegar styttingu vegalengda og hins vegar öruggari akstursleiðir. Það er mál sem við höfum tekið sérstaklega fyrir í Frjálslynda flokknum og höfum lagt fram tillögu um það í þinginu að sett verði í forgang að gera þau jarðgöng sem þarf að gera hér á landi á næstu 20 árum til þess að stytta vegalengdir og auka umferðaröryggi. Þess vegna fagna ég því að tekið sé inn í byggðaáætlunina að huga skuli sérstaklega að samgöngumálum og að Byggðastofnun skuli koma að því með Vegagerðinni að leggja mat á verkefni í samgöngumálum sem miði að eflingu byggða og atvinnulífs í landinu. Þetta tel ég mjög mikilvægt fyrir stöðu byggðanna eins og þær eru og einn mesti áfanginn, sérstaklega fyrir þau svæði landsins sem lakast eru sett hvað varðar vegakerfið og samgöngubætur yfir í nútímahorf. Ég fagna því einnig að lögð skuli vera áhersla á menntun á landsbyggðinni en tek að mörgu leyti undir það sem kom fram í máli hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar varðandi stefnuna í háskólamenntun hér á landi. Ég tel að menn þurfi virkilega að halda vöku sinni þar svo sú stefnumótun sem tekin var með háskólasetrum verði í raun til þess að við sjáum innan skamms tíma háskóla m.a. á Vestfjörðum og víðar á landsbyggðinni. Það fer ekki á milli mála að menntunin er mikið landsbyggðarmál fyrir utan það að vera mikið atvinnumál og mikið aðdráttarafl til að halda ungu fólki í heimabyggð sinni og að það starfi þar síðan að námi loknu. Þetta skiptir allt verulegu máli. Ég fagna því einnig að tekið hafi verið inn í orðalag ályktunarinnar að taka skuli mið af þeim byggðum sem orðið hafa fyrir sérstökum skakkaföllum vegna sjávarútvegsstefnunnar, vegna tilflutnings á aflakvótum úr byggðarlögum sem hefur jú unnið mjög gegn því að byggðir héldu velli og gætu byggt ofan á þá undirstöðu sem þær hafa haft vegna þess óöryggis sem fylgt hefur núverandi kvótakerfi og því frjálsa framsali sem þar hefur verið. Það er virkilega ánægjulegt að það sé nú tekið inn í byggðaáætlun að það skuli haft til sérstakrar skoðunar og að Byggðastofnun komi sérstaklega að því að skoða þá stöðu sem upp kemur í byggðarlögum sem hafa farið halloka vegna þess að veiðiheimildir hafi horfið snögglega eða hafa glímt við algjöran atvinnumissi í sumum sjávarútvegsgreinum eins og rækjuiðnaðinum og hörpuskelsiðnaðinum. Það er mjög mikilvægt að nú skuli sett sú stefnumótun að Byggðastofnun fái aukið fjármagn. Það verður auðvitað horft til þess þegar fjárlög verða mótuð og afgreidd á næsta hausti að það fylgi eftir til þess að Byggðastofnun eflist og þar með verði staðið við það í raun að hún fái á ný aukið vægi og öflugt hlutverk í því að efla byggðirnar í landinu með því að merkja fjármagn á fjárlögum til þeirra verkefna sem sinna þarf á sviði byggðamála. Byggðamálaáætlun sem hvorki fær fjármagn né skýr markmið til þess að vinna með verður aldrei neitt. Það hefur vissulega borið á því á undanförnum árum að byggðamálin hafi ekki fengið þann virka stuðning sem þau hefðu þurft til þess að snúa þróuninni við. Það er alveg ljóst að það er fyrst og fremst á höfuðborgarsvæðinu sem t.d. opinber störf verða til og festast í sessi en landsbyggðin situr eftir og fer mjög halloka í því að fá til sín störf. Þessari þróun þarf að snúa við þannig að landsbyggðin fái í auknum mæli til sín störf í stjórnsýsluverkefnum og annarri umsýslu ríkisins. Að lokum vil ég segja það að sú stefna að sveitarfélögin taki til sín aukin verkefni og hafi meira hlutverki að gegna er stefna um að auka lýðræði og valfrelsi í landinu þar sem íbúarnir hafa meira að segja um framtíð sína. Ég fagna því að það skuli sett hér inn í ályktunina undir liðnum Efling sveitarstjórnarstigsins þannig að sveitarfélögin í landinu verði hvort tveggja í senn betur í stakk búin til að sinna verkefnum og tilbúin til að taka við verkefnum frá ríkinu. Þetta þýðir auðvitað að finna þarf sveitarfélögunum nýja tekjustofna. Það er borin von að hægt sé að færa verkefni til sveitarfélaga öðruvísi en að tryggja þeim nýja tekjustofna. Í því sambandi vil ég minna á að fasteignagjöldin eins og þau eru, og þau eru mikill tekjustofn fyrir sveitarfélögin, keyra iðulega þvert á greiðslugetu fólks. Þegar fasteignagjöld hækka um 30–50% milli ára vegna breytinga á fasteignaverði en kaupgjaldið hækkar kannski um 4,5% hjá láglaunafólkinu, ég tala nú ekki um eldri borgara og öryrkja, þá sjá allir hvert stefnir í því. Þó að sveitarfélögin hafi vissulega tekið upp afslætti fyrir eldri borgara og öryrkja og jafnvel afslætti frá þeirri hækkun sem ella hefði orðið þarf að taka á þessu máli. Við höfum lagt það sérstaklega til í Frjálslynda flokknum að fasteignagjöld geti ekki hækkað meira á milli ára en sem nemur meðalkaupbreytingum fólks þannig að það keyri ekki alveg í sitt hvora áttina, annars vegar álögur í fasteignagjöldum og hins vegar þróun í kaupgjaldi fólks eða þeim bótum sem fólk þarf að lifa af. Síðan er skattastefnan í landinu eins og hún er, því miður. Hún eykur á misskiptingu og það er alveg sjáanlegt að víða hefur orðið tekjusamdráttur í landshlutunum. Ég minni á Vestfirði sem fyrir nokkrum árum voru 10–12% yfir landsmeðaltali ár eftir ár en eru nú verulega undir landsmeðaltali. Að öllu þessu samanlögðu tek ég undir þau orð hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar að byggðastefnan er fyrst og fremst viljayfirlýsing og það er óvíst um efndir. Huga ber sérstaklega að því að það sem hér hefur verið sett á blað þarf að efna með fjárveitingum og virkri stefnumótun. Ekki er hægt að koma inn með frumvörp til að fá þau samþykkt ef þau ganga þvert á yfirlýsta stefnu Alþingis í byggðamálum. Það segir auðvitað þá sögu að þá meina menn ekkert með því sem hér er verið að setja á blað eina ferðina enn ef þannig á að vinna. Þess vegna fagna ég því að málið skuli þó fara í þann farveg sem við sjáum hér og að ekki sé vegið að byggðastefnunni eins og mér hefur fundist vera gert í stefnumótun varðandi Nýsköpunarsjóð og Byggðastofnun.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um Flugmálastjórn Íslands og nefndaráliti um frumvarp til laga um stofnun hlutafélags um flugleiðsöguþjónustu og flugvallarekstur Flugmálastjórnar Íslands. Þetta er frá meiri hluta samgöngunefndar. Í báðum þessum málum fékk nefndin fjölda aðila á sinn fund auk þess sem nokkrar umsagnir bárust. Fyrst varðandi málið um Flugmálastjórn Íslands. Í frumvarpinu er lagt til að skipulagi flugmála hér á landi verði breytt. Skilið verði á milli þjónustu og reksturs annars vegar og stjórnsýslu og eftirlits hins vegar til samræmis við alþjóðlega þróun á þessu sviði, m.a. annars staðar á Norðurlöndum. Sérstök lög verði sett um Flugmálastjórn Íslands sem komi í stað núgildandi II. kafla laga um loftferðir, nr. 60/1998. Markmið frumvarpsins er að styrkja Flugmálastjórn í breyttu umhverfi og skilgreina betur hlutverk og starfsemi stofnunarinnar en gert er í núgildandi loftferðalögum. Frumvarpið gerir ráð fyrir breytingum í starfsemi Flugmálastjórnar Íslands sem fela m.a. í sér að verkefni Flugmálastjórnar verði á sviði stjórnsýslu loftferða en önnur verkefni flytjist til hlutafélags. Verkefni Flugmálastjórnar Íslands verður því að fara með stjórnsýslu á sviði loftferða, hafa eftirlit með loftferðastarfsemi og stuðla að öryggi í flugi. Meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Svo er það nefndarálit um stofnun hlutafélags um flugleiðsöguþjónustu og flugvallarekstur Flugmálastjórnar Íslands. Í frumvarpinu er lagt til að ríkisstjórninni verði heimilað að stofna hlutafélag um þjónustuverkefni Flugmálastjórnar Íslands, þ.e. svokallaða flugleiðsöguþjónustu, þar með talda flugumferðarþjónustu, fjarskipta- og leiðsögukerfi, svo og flugvallarekstur Flugmálastjórnar. Gert er ráð fyrir að félagið taki yfir þær eignir, réttindi, skuldir og skuldbindingar sem tilheyra flugleiðsöguþjónustu og flugvallarekstri Flugmálastjórnar. Á fundi nefndarinnar kom fram að við undirbúning frumvarpsins hefði verið leitað eftir athugasemdum frá hagsmunaaðilum, flugrekendum og stéttarfélögum, ásamt Flugmálastjórn. Haldnir hefðu verið nokkrir fundir með starfsmönnum, stéttarfélögum og fulltrúum lífeyrissjóða starfsmanna ríkisins þar sem málið hefði verið kynnt. Þá hefur flugráð fjallað um málið á öllum stigum þess og tekið það fyrir í ráðinu. Breytingarnar sem frumvarpið gerir ráð fyrir hafa því verið afar vel kynntar og kallað hefur verið eftir sjónarmiðum ólíkra aðila sem málið varðar. Meiri hlutinn leggur áherslu á að hlutafélagaformið henti vel nú því að fyrir liggur að flugstjórnarmiðstöðvar beggja vegna Atlantshafsins munu sækjast eftir að taka yfir flugumferðarstjórn á Norður-Atlantshafi sem sinnt hefur verið frá Íslandi. Mikilvægt er að unnt sé að veita sem besta flugumferðarþjónustu hér á landi sem sé samkeppnishæf og hafi öryggi að leiðarljósi. Að öðrum kosti kann að vera hætta á að alþjóðaflugþjónustan hverfi úr landi. Um leið mundu tapast mörg störf íslenskra flugumferðarstjóra. Meiri hlutinn leggur til eina breytingu á frumvarpinu. Ekki er um efnisbreytingu að ræða heldur orðalagsbreytingu. Meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt með svofelldri breytingu: Síðari málsliður 1. mgr. 3. gr. orðist svo: Jafnframt er ráðherra heimilt að ákveða að félagið yfirtaki réttindi, skuldir og skuldbindingar vegna flugleiðsöguþjónustu og flugvallarekstrar við stofnun þess. Undir bæði þessi nefndarálit rita eftirtaldir aðilar: Sá er hér stendur, Guðmundur Hallvarðsson, Hjálmar Árnason. Guðjón Hjörleifsson. Sigurrós Þorgrímsdóttir og Guðjón Ólafur Jónsson. Virðulegi forseti. Að lokinni þessari umræðu legg ég til að málinu verði vísað til 3. umr.

Frú forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti minni hluta samgöngunefndar í þeim málum sem hér eru til umfjöllunar, þ.e. um Flugmálastjórn Íslands og um stofnun hlutafélags um flugleiðsöguþjónustu og flugvallarekstur Flugmálastjórnar Íslands Gert er ráð fyrir að skipulagi flugmála hér á landi verði breytt. Skilið verði á milli þjónustu og reksturs annars vegar og stjórnsýslu og eftirlits hins vegar. Sérstök lög verði sett um Flugmálastjórn Íslands. Verkefni Flugmálastjórnar verður samkvæmt frumvarpi um Flugmálastjórn Íslands að fara með stjórnsýslu á sviði loftferða, hafa eftirlit með loftferðastarfsemi og stuðla að öryggi í flugi. Samkvæmt frumvarpi um stofnun hlutafélags um flugleiðsöguþjónustu og flugvallarekstur Flugmálastjórnar Íslands er ríkisstjórninni síðan heimilað að stofna hlutafélag um þjónustuverkefni Flugmálastjórnar, þ.e. bæði flugvallarekstur og flugleiðsöguþjónustu. Þær breytingar sem málin gera ráð fyrir eru umfangsmiklar og við meðferð þeirra í nefndinni komu upp mörg álitamál. Ekki gafst tími til að svara öllum þeim spurningum sem vöknuðu. Margar leiðir eru að því takmarki sem ætlað er að ná með málunum. Minni hlutinn er ekki sammála þeirri leið sem valin var. Sú leið að stofna hlutafélag um flugleiðsöguþjónustu og flugvallarekstur Flugmálastjórnar Íslands er aðeins ein leið af fjórum sem fjallað er um í skýrslu stýrihóps um framtíðarskipan flugmála sem notuð er sem ákveðið grunngagn við frumvarpagerðina. Með stofnun hlutafélags um flugvallarekstur og flugleiðsöguþjónustu eru störf starfsmanna hjá Flugmálastjórn lögð niður. Þeir starfsmenn sem starfað hafa á þessum sviðum flytjast yfir til hlutafélagsins. Með því verður grundvallarbreyting á réttindum og skyldum starfsmanna, m.a. má nefna að lög um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, nr. 70/1996, munu ekki gilda um starfsmenn hlutafélagsins. Í þeim lögum eru ákvæði um mjög mikilvæg réttindi fyrir starfsmenn, t.d. er varða starfsöryggi. Þá munu stjórnsýslulög og upplýsingalög ekki ná til starfseminnar. Minni hlutinn hefur lagt til að fleiri leiðir verði skoðaðar til að ná þeim markmiðum sem stefnt er að. Ekki hafa verið færð fram rök fyrir því að hlutafélagaformið sé rétta leiðin. Þá sýnir sagan að þrátt fyrir fögur orð og fyrirheit hafa flest ríkisfyrirtæki sem breytt hefur verið í hlutafélög verið seld einkaaðilum. Óvíst er að sú þjónusta sem hér um ræðir eigi heima í höndum einkaaðila. Fulltrúar Félags íslenskra flugumferðarstjóra sem komu á fundi nefndarinnar bentu á að við það að velja hlutafélagaformið mundu samningar flugumferðarstjóra verða lausir og þeir jafnframt öðlast verkfallsrétt. Minni hlutinn telur að hér sé um grafalvarlegt mál að ræða sem skoða hefði þurft betur og því sé tekin óþarfa áhætta. Þá bentu fulltrúar félagsins einnig á það að hlutafélaginu verða falin stjórnsýsluverkefni en að mati þess er óheimilt að færa stjórnsýslu til aðila sem hafa einkaréttarlega stöðu. Minni hlutinn er á því að þetta sé eitt af því sem skoða hefði þurft betur en ekki vannst tími til þess í störfum nefndarinnar. Þá telur minni hlutinn að samhliða þeim breytingum sem hér eru lagðar til hefði átt að horfa til fyrirhugaðrar stöðu mála á Keflavíkurflugvelli vegna brottfarar varnarliðsins. Ekkert er að finna í frumvarpinu um þau mál, þótt rétt hefði verið að fjalla um þau til að fá heildstæða mynd. Bæði kom fram í umsögnum um málin og hjá gestum sem komu á fundi nefndarinnar að veruleg hætta væri á að væntanlegt hlutafélag færi að krefja flugrekendur í innanlandsflugi um aukin lendingargjöld og aukin gjöld fyrir flugleiðsögu. Minni hlutinn vekur athygli á því að kostnaður við innanlandsflug er nú þegar miklu hærri en tekjurnar af því. Aukinn kostnaður vegna flugleiðsögu og lendingargjalda mun því fara beint út í verðlagið og hækka bæði flugmiða og flutningsgjöld. Virðulegi forseti. Undir þetta minnihlutaálit skrifa auk þess sem hér stendur, framsögumanns minni hlutans, Þórunn Sveinbjarnardóttir og Guðjón A. Kristjánsson. Svo vek ég athygli á því að þarna vantar Önnu K. Gunnarsdóttur. Hv. þm. Jón Bjarnason sem er áheyrnarfulltrúi í nefndinni er sammála áliti þessu. Virðulegi forseti. Við í Samfylkingunni munum greiða atkvæði gegn hlutafélagavæðingu þeirri sem hér er um rætt en sitja hjá við breytinguna á frumvarpinu um Flugmálastjórn. Eins og kemur fram í nefndarálitinu sem ég hef hér farið yfir er um að ræða mjög margar hættur, til dæmis hvað varðar verkfallsréttinn og starfskjörin. Mér finnst tekin óþarfa áhætta með þessu. Eitt í viðbót vildi ég nefna sem minnst er á í nefndarálitinu. Fram hefur komið að heildarkostnaður við innlenda flugsamgöngukerfið nam 1.448 millj. kr. árið 2005 meðan tekjur af sköttum og þjónustu voru 609 milljónir. Ríkisframlagið var þá mismunurinn, 839 millj. kr. Það er auðvitað sú tala sem verður að tryggja á komandi árum, ásamt með þeim hækkunum sem verða, frá ríkissjóði til að þetta fari ekki út í verðlagið eins og ég hef fjallað um, annars vegar flugmiða sem eru þegar allt of dýrir og eins farmflutningagjöld. Þegar hlutafélagið fer að semja og þegar farið er að reka það er auðvitað ákveðin hætta á því að það vilji fá meiri tekjur. Þá höfum við enga tryggingu fyrir því, virðulegi forseti, að ríkisstjórn þess tíma vilji leggja meiri pening í þetta.

Nei, ...

Þannig getur þetta gerst. Þessi hætta er þá fyrir hendi. Ég vil segja eitt, virðulegi forseti, að lokum, af því að ekki má tala of lengi um þetta mál, að mér fannst Félag íslenskra flugumferðarstjóra færa mjög mörg rök gegn þessari hlutafélagavæðingu. Ég vil segja það að lokum, virðulegi forseti, að við í minni hlutanum töldum rétt að fara þá leið að gera þetta að B-hluta stofnun.  Ég vil svo segja að lokum, virðulegi forseti, aðeins eitt í lokin. Ég get þó fagnað því að inn í þetta væntanlega hlutafélag eru ekki teknar lóðir undir Reykjavíkurflugvelli. Ég fagna því enda hygg ég að annars hefðum við ekki verið að ræða þetta nú hér á síðustu klukkutímum þingsins því þá hefði málið örugglega stoppað. Ég er þeirrar skoðunar að ríkið sem á þessar lóðir undir flugvellinum eigi að eiga þær áfram og við ætlum að nota þær undir flugvöll fyrir innanlandsflugið. Að mínu mati er ekkert á dagskrá að hann fari þarna úr mýrinni og það er ekkert á dagskrá að ríkið selji þetta sameiginlega land okkar allra Íslendinga í Vatnsmýrinni undir byggð í Reykjavík. Við þurfum þá að flytja flugvöllinn og ekkert er hægt að fara með hann annað en til Keflavíkur. En þar með er innanlandsflugið dautt að mínu mati því rekstrargrundvöllur Flugfélagsins hverfur. Menn mundu einfaldlega keyra til Akureyrar þó þeir mundu kannski fljúga til staða lengra í burtu. Þessu eina get ég því sérstaklega fagnað, virðulegi forseti, þ.e. að ekki skuli hafa verið tekið af eignum og þær settar inn í þetta væntanlega hlutafélag. 
            

Frú forseti. Í 2. umr. um frumvörp til laga um Flugmálastjórn Íslands og stofnun hlutafélags um flugleiðsöguþjónustu og flugvallarekstur Flugmálastjórnar Íslands, hefur hv. þm. Kristján L. Möller mælt hér fyrir minnihlutáliti sem ég styð varðandi þau mál. Ég vil segja hér í upphafi að það eru fá mál sem ég hef orðið vitni að að hafi komið verr undirbúin inn til þings og inn til nefndar. Það er nærri því óforskammað með hvaða hætti þetta mál hefur komið inn til þingsins. Samt átti að keyra það í gegn í vor á fyrstu dögum í maí án umsagnar og helst án þess að nokkrir væru kallaðir til. Slíkt var offorsið, slík var óbilgirnin í að keyra það áfram. Þær umsagnir sem hafa borist frá aðilum eins og Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja eða Félagi íslenskra flugumferðarstjóra eru svo afdráttarlausar gegn hlutafélagavæðingu þessarar þjónustu að það ætti að vera hverjum manni ljóst sem að þessu máli hefur komið að hér vorum við á hættulegri braut, hér var verið að kynna mjög illa unnið mál. Enda var það svo að þegar þeir komu á fund okkar, annars vegar fulltrúar samgönguráðuneytisins og hins vegar fulltrúar t.d. Félags íslenskra flugumferðarstjóra þá sökuðu þeir hvorir aðra um að skilja ekki málið sem þeir væru að flytja. Þó sögðu fulltrúar samgönguráðuneytisins og hæstv. ráðherra hér í framsögunni að þetta mál væri unnið mjög vel og í mikilli sátt. Það sama sagði hv. formaður samgöngunefndar hér áðan að þetta hefði verið mjög vel kynnt og mjög vel unnið, sem er al-, al-, alrangt. Fá mál hafa komið verr unnin hér inn á Alþingi og fá mál hafa verið keyrð í gegn af jafnmikilli óbilgirni og hér er um að ræða. Örstutt um þessi mál. Þetta er bara hluti af einkavæðingaræðinu sem hefur í rauninni heltekið Framsóknarflokkinn og Sjálfstæðisflokkinn, sem má í rauninni kalla Framsóknarsjálfstæðisflokkinn í þeim efnum, og nú er m.a. ráðist að flugvöllunum. Til þessa hefur verið þjóðarsátt um að grunnnet samgangna skuli vera byggð upp og rekin á opinberum grunni. Þá sátt á nú að rjúfa því að í frumvarpinu stendur: „Ríkisstjórninni er heimilt að stofna hlutafélag um flugleiðsöguþjónustu og flugvallarekstur Flugmálastjórnar Íslands og tengda starfsemi. … Tilgangur félagsins skal vera að annast rekstur og uppbyggingu flugleiðsöguþjónustu, þar með talið flugumferðarþjónustu, fjarskipta- og leiðsögukerfa, að annast rekstur og uppbyggingu flugvalla, svo og aðra skylda starfsemi.“ Flugvellirnir eru hluti af grunnneti samgangna landsins og rekstur þeirra mikilvægur hlekkur almannaþjónustunnar. Þótt kveðið sé á um að allt hlutafé hins nýja fyrirtækis skuli vera í eigu ríkisins og það ekki selt hefur reynslan sýnt að slík loforð eru ekki einnar messu virði. Frumvarpið gerir einmitt ráð fyrir að hægt sé að búta félagið niður og selja út úr því verkefni eða semja út úr því verkefni þótt hlutaféð standi eftir. Menn þekkja sögu Landssímans sem var hlutafélagavæddur undir hástemmdum yfirlýsingum um að hann yrði ekki seldur. Þegar þess var svo krafist að t.d. grunnfjarskiptakerfinu yrði haldið eftir við söluna var sagt að það væri ekki hægt að skilja það frá. Nú heyrum við að hinir nýju eigendur eru að selja grunnfjarskiptakerfið út úr Símanum sem stjórnvöld héldu áður fram að ekki væri hægt að gera. Einkavæðingin og háeffunin á rétt á sér í samkeppnisrekstri þar sem markmið eigendanna er að ná sem mestum arði af hlutafénu. Ábyrgð eigendanna takmarkast aðeins við hlutafjárupphæðina og hlutirnir geta gengið kaupum og sölum. Fyrirtækið getur þess vegna orðið gjaldþrota ef svo ber undir. Þegar nú á að fara að einkavæða flugleiðsögn og flugvellina, einkavæða flugvöllinn á Ísafirði, á Gjögri, á Sauðárkróki, á Akureyri, á Egilsstöðum, alla flugvelli landsins, þá hlýtur hver og einn að spyrja sig: Eru menn að verða vitlausir? Hvers konar háttalag er þetta sem síðan er keyrt áfram með þessum hætti? Starfsmenn flugvalla og flugþjónustu vítt og breitt um landið eru nú opinberir starfsmenn og bera ábyrgð og hafa kjör samkvæmt því. Með frumvarpinu er stofnaður nýr lögaðili sem lýtur umgjörð einkarekstrar, hlutafélag sem yfirtekur uppbyggingu og rekstur flugvalla. Öllu starfsfólki er sagt upp og þó margt af því sé endurráðið hjá hlutafélaginu er þar nýr viðsemjandi, nýtt ráðningarform og kjarasamningar eru allt aðrir, enda virðist eitt af markmiðum frumvarpsins vera að skerða ráðningarkjör starfsmanna. Miðað við núverandi umsvif breyta þessi lög t.d. starfskjörum hjá um 300 manns. Upplýsingaréttur til almennings, upplýsingaskylda stjórnvalda fellur brott, andmælaréttur, lögboðinn uppsagnarfrestur, skrifleg ástæða fyrir uppsögn og verkfallsréttur og sú umgerð opinberra starfsmanna sem lýtur að verkfallsrétti fellur niður. Frú forseti. Í greinargerð er undirstrikað að gæði og öryggi flugþjónustu og rekstur flugvalla hér á landi sé með því allra besta sem gerist. Flugleiðsögn og umsjón með flugleiðsögn í kringum landið er unnin samkvæmt milliríkjasamningum en nú á að fela það hlutafélagi. Við í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði lítum á þá þjónustu sem hér á að fara að hlutafélagavæða sem eina grunnalmannaþjónustu landsmanna sem ekki eigi að hlutafélagavæða. Við fengum t.d. ekki að ræða við fulltrúa starfsmanna BSRB eftir að þeirra umsögn kom fram. Við fengum ekki fulltrúa frá háskólanum sem um var rætt, lagaprófessor, til þess að fara yfir lögmæti staðhæfinga sem þarna var haldið fram. Það kom enginn frá fyrirtækjum í flugþjónustu, í flugrekstri fyrir nefndina. Nei, hér keyrði blind einkavæðing málið fram. Frú forseti. Við í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði erum algjörlega andvíg þeirri einkavæðingarstefnu sem hér er keyrð áfram gagnvart flugvöllum og flugleiðsögn og skyldri starfsemi í landinu.