Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef óskað eftir að fá að segja örfá orð utan dagskrár og beina máli mínu til hæstv. iðnaðar- og orkuráðh. út af mjög mikilvægu máli, að mínu mati og marga fleiri. Það er ekki síður mikilvægt en ýmis önnur þau mál sem fengið hafa rúman tíma í utandagskrárumr. að undanförnu. Ég skal ekki níðast á góðvild hæstv. forseta varðandi þetta, veit að þingið er önnum kafið. Miklar umr. hafa átt sér stað um orkujöfnunarmál og þá sér í lagi jöfnun húshitunarkostnaðar. Bæði fyrrv. hæstv. ríkisstj. og núv. hafa sett á laggirnar nefndir til að gera tillögur um jöfnun húshitunarkostnaðarins. Í fjárlögum er venjulega ætlað til þessa þáttar nokkurt fjármagn, en eigi að síður er staðreyndin sú, þrátt fyrir fögur fyrirheit og gefnar yfirlýsingar, og staðan sú í þessu máli, a.m.k. í mínu kjördæmi og reyndar víðar, að helmingur dagvinnutekna fer til þess þáttar eins í heimilishaldinu að hita upp íbúðarhúsnæðið, þ.e. fjóra tíma á degi hverjum þarf fólk á þessum svæðum að vinna til að standa undir þessum þætti einum í heimilishaldinu. Auðvitað getur slíkt ekki gengið lengur og er raunar búið að ganga alltof lengi og hefur orðið þess valdandi og verður enn frekar þess valdandi að miklir búferlaflutningar eiga sér stað á þau svæði sem gefa miklu meiri möguleika til að láta lítinn hluta af tekjuöfluninni duga til þessa þáttar heimilishaldsins. Ég minni líka á í þessu sambandi að Alþýðusamband Vestfjarða gerði á s.l. ári sérstaka kröfu á hendur ríkisvaldinu um að þessi þáttur yrði lagfærður, sem væri þá miklu raunhæfari kjarabót launafólki til handa á þessum svæðum en krónutöluhækkanir í kaupi, er teknar væru til baka jafnóðum - og raunar er búið að taka þær áður en þær koma til útborgunar. Ég tel nauðsynlegt að fá um það vitneskju áður en fjárlagaafgreiðsla fer fram hér á hv. Alþingi, með hvaða hætti hæstv. ríkisstj. ætlar sér að taka á þessu máli í ljósi staðreynda sem fyrir liggja og ekki síður í ljósi gefinna fyrirheita, gefinna kosningaloforða í síðustu alþingiskosningum í apríl s.l. Það var ljóst, og ekki bara í þeim kosningum, að núverandi stjórnarliðar gáfu fögur fyrirheit um hvað gera skyldi í þessu mikilvæga máli kæmust þeir til valda. Ég skal ekki rifja það neitt frekar upp nú, nema þá að gefnu tilefni síðar, en ég vil leyfa mér að spyrja hæstv. iðnaðar- og orkuráðh. nokkurra spurninga að þessu lútandi. Mér er tjáð að það muni ekki ætlunin að taka neitt sérstakt tillit til þessa mikilvæga þáttar að því er varðar afgreiðslu fjárlaga fyrir árið 1984. Það er því nauðsynlegt að fá um það vitneskju, hvað hæstv. ríkisstj. hyggst gera í þessum málum. Mig langar því til að beina eftirfarandi fsp. til hæstv. iðnrh.: 1. Hefur nefnd sú sem skipuð var af núv. hæstv. iðnrh. til tillögugerðar um jöfnun á húshitunarkostnaði lokið störfum? Ég hef af afspurn frétt að hún hafi lokið störfum, en ég veit ekki hvort hún hafi skilað formlega af sér til hæstv. ríkisstj. Um það er spurt. 2. Sé svo, getur hæstv. ráðh. greint frá niðurstöðum og tillögum þeirrar nefndar sem hér um ræðir, þ.e. hvað hún leggur til að gert verði til að jafna þann gífurlega kostnað sem hér er um að ræða og lækka hann? 3. Verður tekið tillit til tillagna nefndarinnar um jöfnun húshitunarkostnaðar við afgreiðslu fjárlaga fyrir árið 1984? Það er nauðsynlegt að fá um það vitneskju hvort uppi eru hugmyndir af hálfu hæstv. ríkisstj. um að taka tillit til niðurstöðu eða tillagna þessarar nefndar liggi þær tillögur fyrir nú þegar, áður en fjárlög verða afgreidd. 4. Mun ekki hæstv. iðnrh. sjá svo um að öllu orkujöfnunargjaldinu, sem gefur um 420 millj. að áætlað er á árinu 1984 samkv. fjárlagafrv., verði skilað til þess þáttar sem það var raunverulega ætlað til í upphafi, þ.e. til jöfnunar á húshitunarkostnaði? Ég spyr vegna þess að bæði hæstv. núv. iðnrh. og ýmsir aðrir í núverandi stjórnarliði gagnrýndu réttilega fyrrv. hæstv. ríkisstj. fyrir það hvernig hún hélt á þessum þætti mála, þ.e. að taka verulegan hluta af orkujöfnunargjaldinu ófrjálsri hendi til annarra þátta í ríkisrekstrinum. Ég treysti því að hæstv. iðnrh. hafi ekki skipt um skoðun að því er þetta áhrærir og ég treysti því að hann sjái um að þessum peningum, 420 millj. ca. að áætlað er á árinu 1984, verði skilað beint til að lækka þennan kostnað, því að verði það gert er það verulegt skref í átt til lækkunar hitunarkostnaðar hjá almenningi sem við þessar aðstæður býr.



Herra forseti. Vegna fsp. hv. 3. þm. Vestf. um hina stjórnskipuðu nefnd, orkuverðsnefnd sem svo hefur verið kölluð, vil ég upplýsa að í næstu viku, hafði raunar verið gert ráð fyrir á mánudaginn kemur, verður skilafundur með mér haldinn. Af því getur að vísu ekki orðið á mánudag, en í næstu viku verður skilafundur haldinn þar sem þessi nefnd skilar af sér störfum. Hún hefur unnið rösklega, haldið 25 fundi um málið og notið aðstoðar sérfræðings. Hún hefur sett saman drög að frv. með grg. og öðrum upplýsingum sem til hafa fallið, en þar til ég hef kynnt mér þetta mál get ég ekki setið fyrir svörum um það og því verður það að vera nægjanlegt svar við 2. lið hinnar beinu fsp. frá hv. þm. Varðandi fsp. hans um hvort tillit hafi verið tekið til tillagna nefndarinnar um jöfnun húshitunar við afgreiðslu fjárlaga fyrir árið 1984, þá leiðir af sjálfu sér að hún hefur ekki haft enn þá neinar tillögur uppi sem gagngert hafa verið lagðar fram um þetta efni, þannig að hún á ekki tillögur fyrirliggjandi enn sem komið er. Kem ég þá að 4. lið fsp. hv. þm., sem ég geri ráð fyrir að hafi verið aðalhvatinn að hans umr. utan dagskrár nú.

Meðal annars.

Eftir því sem ég verð að svara fyrri þremur liðum fsp., þá virðist mér að þessi sé sá sem núna getur a. m. k. orðið til einhverrar umr. af þeim ástæðum, sem ég tilgreindi, að orkuverðsnefndin hefur ekki skilað af sér störfum og ekki hægt að ræða innihald hennar tillagna. Hins vegar vil ég benda hv. 3. þm. Vestf. á að honum mun vera fullkunnugt um að formaður þeirrar nefndar er hv. 4. þm. Vestf. Öllum er kunnugt um afstöðu hans til orkuverðsjöfnunar. Hann hefur verið aðalmálsvari Sjálfstfl. í þeim efnum um árabil og hefur ekki farið dult með skoðanir sínar, þannig að þegar af þeirri ástæðu getur hv. þm. vafalaust rennt grun í meginniðurstöður í tillögum hinnar svokölluðu orkuverðsnefndar. En 4. liður spurningar hv. þm. var um hvort iðnrh. mundi ekki sjá svo um að öllu orkujöfnunargjaldinu, sem áætlað væri 420 millj. kr. fyrir árið 1984, yrði ráðstafað til jöfnunar húshitunar. Nú er það svo, að iðnrh. einn hefur ekki völd til þess að sjá svo um að eitt eða neitt verði gert nema hann njóti til þess nægilegs athyglis hins háa Alþingis. Hann hefur átt tillögur til fjárlagagerðar um að 11/2 söluskattsstig, sem upphaflega var lagt á í þessu skyni, hyrfi allt til þessara þarfa. En eins og menn sjá af fjárlagafrv. eru aðeins 230 millj. kr. teknar frá í þessu skyni. Getum við raunar bætt við 61.5 millj. kr., sem eru á liðnum olíustyrkir, þannig að telja verður að þarna séu tillögur uppi um 291.5 millj. kr. til þessara þarfa. Á hinn bóginn hef ég fengið upplýsingar um að menn álíti ekki að þetta gjald muni nema 420 millj. kr. fyrir árið 1984. 11/2 söluskattsstig muni e.t.v. fremur nema 470 millj. kr. á næsta ári. Þó eru þessar upplýsingar ekki staðfestar, en þetta eru nýjustu fréttir sem ég af þessu hef. Við myndun ríkisstj. var reynt að standa við þau fyrirheit sem gefin voru. Á fjárlögum fyrir árið 1983 voru 35 millj. til jöfnunar húshitunarkostnaðar plús 2!) millj. til olíustyrks, samtals 64 millj. kr. En við höfum haldið því fram í umr. hér á hinu háa Alþingi og einnig í kosningabaráttunni að til þessa ættu að hverfa 214 millj. kr. eða raunar 216 millj. kr., ef standa ætti við þau ákvæði sem við álítum hafa lagaígildi, um að verja skuli 21/2 söluskattsstigi í þessu skyni á ári. Við stjórnarmyndunina voru teknar til hliðar 150 millj. kr. í viðbót til að jafna húshitun og jafna orkuverðið. Þar af leiðandi voru til ráðstöfunar, ég hygg að ég muni þá tölu rétt, 216.1 millj. því að eitthvað mun hafa verið á öðrum smáliðum í þessa skyni á fjárl., - smáliðum, eldri ráðstafanir sem gerðar höfðu verið í orkuverðsjöfnunarskyni, - þannig að í fyrstu atrennu var enginn vafi á því að núv. ríkisstj. stóð við hin gefnu fyrirheit, til að mynda Sjálfstfl., í þessu efni. Á sínum tíma leitaði þáv. ríkisstj. til stjórnarandstöðunnar í Sjálfstfl. um samþykki við að á söluskattsstofn yrði lagt 11/2% í viðbót til þess að auka jöfnun húshitunar og orkuverðs í landinu. Við litum þann veg á og höfum alla tíð, málsvarar Sjálfstfl., túlkað þetta gjald sem svo, að það væri bundið við að því yrði ráðstafað til jöfnunar húshitunarkostnaðar eða orkuverðs í landinu hið minnsta. Á þetta vildi fyrrv. ríkisstj. ekki fallast. Í lögunum var fram tekið að þetta skyldi allt renna óskipt til ríkissjóðs og með vísun til greinargerða og umr. sem urðu þegar þessi lög voru sett árið 1980, þá var því haldið fram af fyrirrennara mínum og fyrirsvarsmönnum fyrrv. ríkisstj. að við hefðum alrangt fyrir okkur. Þetta ætti að ákvarðast á fjárlögum hverju sinni án tillits til þess hvað hið margumtalaða 1.5 söluskattsstig mundi gefa af sér á hverju ári. Ég verð að segja það, að ég á örðugt með að sætta mig við ef önnur túlkun en þessi verður ofan á, ef mínir menn, núv. stjórnarsinnar, bregða á það ráð að fallast á túlkun fyrrv. ríkisstj. í þessu efni. Ég verð að játa að það muni valda mér miklum vonbrigðum. Það er von að menn hafi áhyggjur af þessu sem er að sliga mörg heimill á köldu svæðunum, blátt áfram að segja, og mesta hætta sem ég hef lengi séð að muni valda búseturöskun meiri og sneggri og alvarlegri en við höfum e.t.v. lengi staðið frammi fyrir. En það var rangt orðað og kannske ekki vísvitandi af hv. fyrirspyrjanda, hv. 3. þm. Vestf., að ekki væri ætlunin að taka tillit til þessarar orkuverðsstefnu, jöfnunar húshitunarkostnaðarins, í fjárlagafrv. Eins og ég rakti eru þó tæpar 300 millj. kr. í þessu skyni á fjárlögum og ég vil nú meina að bæði nú í ár og fyrir næsta ár sé vitanlega til mikilla bóta fjármagn sem veitt hefur verið til styrkingar dreifikerfanna í sveitunum. Það er enginn vafi að ýmislegt fleira en beinlínis er á liðum vegna þessara þarfa má líta á sem styrkveitingar og aðstoð í þessu efni. En út í þá sálma fer ég ekkert frekar. Á hinn bóginn álít ég að umr. um orkujöfnunargjaldið til húshitunar eigi ekki heima utan dagskrár í dag, heldur við 2. umr. fjárlaga sem mér er tjáð að fari fram á þriðjudaginn kemur. Nú þegar þrengist um tíma okkar sem raun ber vitni um fyrir jól, þá er alveg nauðsynlegt að skipulag sé sem best á umr. og þær séu teknar fyrir eftir eðli þeirra. Ég vildi alls ekki skorast undan því að sitja fyrir svörum og auðvitað ræð ég engu um framhaldið, en hér er um hreint fjárlagadæmi að tefla, sem ég vildi aðeins benda á, ef menn gætu fellt sig við það, að á heima undir umr. um fjárlögin, og þá mun ég vissulega ekki draga af mér, bæði að sitja fyrir svörum eða á annan hátt að taka þátt í þeirri umr. Þessu vildi ég aðeins varpa fram, en ég hef ekkert á móti því að menn noti tímann, ef hann er til ráðstöfunar hér, því að ég þykist enda vita að út af þessu mikilvæga atriði sé mönnum þungt niðri fyrir.



Ég get nú fullvissað hæstv. ráðh. um að það er lítill tími, enda erum við áreiðanlega öll sammála um það. Þess vegna er það sem ég vil leyfa mér að fara fram á það við hv. þdm., um leið og ég vil ekki þverskallast við því að menn fái að bera upp mál sem þeir telja mikilvæg utan dagskrár, eins og venja hefur orðið hin allra síðustu ár, að hv. þdm. átti sig á að við erum í tímaþröng. Ég vona að menn, sem beðið hafa um orðið, taki tillit til þeirra orða minna og reyni að vera stuttorðir. Það eru aðeins tveir hv. þm. sem beðið hafa um orðið að lokinni ræðu hæstv. iðnrh. Það er hv. 5. þm. Austurl., sem ég mun nú gefa orðið, en ég vænti jafnframt að hann verði við þeim tilmælum mínum að tala stutt og fara ekki út í langar efnislegar umr. um þetta mál, sem ég vil líka leggja áherslu á, og reyndar hef ég bent á það í einkaviðtölum mínum við hv. fyrirspyrjanda hér í dag, að er fjárlagaumræðumál. En ég leyfi mér nú að gefa orðið hv. 5. þm. Austurl. og þar næst hv. 3. þm. Vestf.



Herra forseti. Ég tel það vera mjög brýnt að umr. fari fram um þetta efni áður en fjárlög verða afgreidd og áður en fjárlög koma til 2. umr. Ég vonaði að hér kæmu á dagskrá í Sþ. þáltill. sem fluttar hafa verið hér á þinginu um þessi efni. Það er þáltill. frá hv. 4. landsk. þm. um orkusparnað, sem vissulega varðar þetta mál, og þáltill. sem við höfum flutt sjö þm. Alþb. í Sþ. um lækkun og jöfnun húshitunarkostnaðar og átak í orkusparnaði. Í þeirri till. koma okkar áherslur fram í þessu efni og alveg ákveðnar tillögur um hvernig að þessum málum verði staðið þegar frá næstu áramótum eða á næsta ári og síðan á árinu 1985, því að gert er ráð fyrir að reynt verði að vinna sig áfram í áföngum í framhaldi af því sem fráfarandi ríkisstj. hafði viljað fá í þessum efnum. Hæstv. ráðh. greindi frá því að ekki lægju fyrir tillögur frá þeirri nefnd sem hann skipaði skömmu eftir að hann settist á stól iðnrh. til þess að fjalla um húshitunarmálin, og vissulega er það bagalegt að álit nefndarinnar skuli ekki liggja fyrir vegna fjárlagaumr. Ég get rifjað upp að ekki hagaði alveg ósvipað til fyrir ári. Þá var að störfum nefnd með fulltrúum allra þingflokka til að gera tillögur til mín, þá sem iðnrh., varðandi fjáröflun til jöfnunar og lækkunar húshitunarkostnaðar, en hún lauk ekki starfi sínu fyrr en 28. jan., hún skilaði áliti sínu á þessu ári. Þær tillögur liggja hins vegar fyrir um tekjuöflun í þetta og til þeirra tillagna vísum við Alþb.-menn í umræddri þáttill. um lækkun og jöfnun húshitunarkostnaðar og átak í orkusparnaði. Ég tel að það liggi fyrir markaðar ábendingar frá fulltrúum þingflokkanna um tekjuöflunarmöguleika, þó svo að upphæðir þurfi að endurskoðast í ljósi þeirra markmiða sem menn setja sér. Hv. þm. Karvel Pálmason vék hér að þeirri þungu byrði sem fólk víða á landinu hefur orðið að axla vegna geysilega hás húshitunarkostnaðar. Það eru rafhitunarsvæðin og dýrustu hitaveiturnar, sem að jafnaði eru þær sem nýjar eru og bera háan fjármagnskostnað. Ég efast ekkert um hug landsbyggðarþm. og þar á meðal hæstv. iðnrh. í þessu efni, að hann vilji reyna að ná þar einhverjum árangri, en ég vil vísa til þess sem fram kemur í till. okkar Alþb.manna um þetta efni, að rétt sé að taka upp viðmiðun við kauptaxta, sérstaklega vegna þess að kaup hefur nú verið skert stórlega sem kunnugt er og eðlilegt er að það séu reistar skorður við því og sett ákveðin markmið um hversu langan tíma það geti tekið lágtekjumann að vinna fyrir þessum nauðþurftum. Við höfum sett markið við átta vinnuvikur miðað við dagvinnutekjutryggingu hjá verkamannafélaginu Dagsbrún miðað við næsta ár og gjaldskrárnar verði við það sniðnar að það fari ekki fram úr þessu á næsta ári. Þá hefur það verið reiknað út af aðilum sem einnig hafa veitt iðnrn. stuðning í þessu máli, að miðað við þetta markmið og gjaldskrár yrðu stilltar af þannig, ekki bara varðandi rafhitun heldur líka varðandi hitaveiturnar, þurfi til að ná þessu marki fyrir íbúðarhúsnæði í landinu 421 millj. kr., sem sagt innan við það sem margumrætt orkujöfnunargjald á að skila, eftir því sem hæstv. ráðh. var að upplýsa hér. Ég ætla ekkert að fara í umr. um lagatúlkanir í því sambandi, það hefur verið margrætt af minni hálfu, en ég vildi bera þetta saman. Og ef atvinnuhúsnæði er tekið þarna til viðbótar bætast þarna við 136 millj. kr., miðað við þetta markmið í niðurgreiðslu, og heildarkostnaðurinn verður þá 557 millj. kr. Fyrir árið 1985, miðað við að ná lengra í þessum efnum og þá sex vikna viðmiðun á ári, hækka þessar tölur í: fyrir íbúðarhúsnæði 604 millj. kr. og 206 millj. fyrir atvinnuhúsnæði eða samtals 810 millj. kr. sem verja þyrfti í niðurgreiðslur miðað við áætlun um gjaldskrár, til þess að ná þeirri lækkun sem þarna er gert ráð fyrir. Ég vil einnig nefna hér að jafnhliða þessari lífsnauðsynlegu lækkun og jöfnun þessa grundvallarþáttar í lífi manna í landinu þarf að verða hér átak í orkusparnaði vegna þess hversu þjóðhagslega það er þýðingarmikið og alveg nauðsynlegt að fylgja þar fast eftir því sem byrjað var á í sambandi við fyrirgreiðslu. Um það höfum við markað ákveðnar tillögur. Ég hef heyrt að hæstv. iðnrh. hefur áhuga á því efni og þykir gott að heyra það. En vegna þess að hér inn í umr. hefur komið spurningin um það hvernig hæstv. ríkisstj. hefur staðið við kosningaloforðin og fyrirheitin um lækkun hitunarkostnaðar, þá vil ég rifja það upp sem ég tók til umræðu um daginn við umr. um brbl. ríkisstj. varðandi fjármálaráðstafanir til að milda kjaraskerðinguna, þar sem er ákvæðið um 150 milljónirnar. Ég benti á það, sem nauðsynlegt er að menn átti sig á, að húshitunarkostnaðurinn hefur þrátt fyrir þessar auknu niðurgreiðslur hækkað, en ekki lækkað. Hækkunin svarar til tveggja vikna launa eða hálfs mánaðar launa fyrir vel einangraða meðalíbúð og við það bætist síðan álíka mikið fyrir sams konar íbúð meðalnotanda vegna hækkunar á hinum almenna heimilistaxta. Í stað þess að húshitunarkostnaður hafi lækkað í tíð núv. ríkisstj. hefur hann hækkað og orkukostnaður meðalheimilis hækkað um sem nemur mánaðarlaunum lágtekjumanns. Þetta eru staðreyndir sem fyrir liggja og ég hef ekki séð viðleitni til að hrekja þær með rökum, aðeins í orði að menn hafi vísað þessu frá, en þetta liggur fyrir. Húshitunartaxtinn hefur hækkað um 17.4% þrátt fyrir niðurgreiðslur og atmenni heimilistaxtinn um 38.5%. Ég vænti þess að fjárveitingavaldið og ríkisstj. beiti sér fyrir því fyrir 2. umr. fjárlaga að það verði aukið við till. ríkisstj. sem fram koma í fjárlagafrv., vegna þess að þær eru svo langt frá því að hrökkva fyrir því sem líta verður á sem lágmarksáfanga í þessu máli á næsta ári. Þar eru 230 millj. kr. og að auki 60 millj. kr. sem eru merktar viðskrn. Þar vantar mikið upp á að náð verði viðunandi áfanga. Jafnframt þarf auðvitað að huga að lánsfé á lánsfjáráætlun í sambandi við orkusparnaðarmálin sem hafa komið til umr. líka vegna frv. um húsnæðismál sem mælt var fyrir hér í hv. deild í gær og að þeim málum þar vikið. En ég vildi að lokum, um leið og ég ítreka þessar staðreyndir og áhyggjur af þessari þróun mála og því sem hér vantar á, benda hæstv. iðnrh. á að olíustyrkjamálið og útrýming olíuhitunarinnar hefur ekki gengið fram á þessu ári, samkvæmt því svari sem hann veitti mér við fsp., með þeim hætti sem vonir stóðu til. Nú er það svo, að í flestum tilvikum eru menn að fara af olíu yfir á dýra rafhitun eða dýrar hitaveitur, þannig að það lækkar ekki þörfina á niðurgreiðslu og stuðningi við viðkomandi notendur. En það er sjálfsagt og reyndar lögbundið markmið að menn fari af olíustyrk yfir á innlenda orku strax Ég það er mögulegt. Og samkvæmt svari hæstv. ráðh., sem lagt var fram í deildinni nú í vikunni, er fjöldi olíustyrkja, að vísu er þar áætlað fyrir Vestfirði, er heildarfjöldi þeirra notenda sem fá olíustyrki um 2 300 talsins. Þar af virðist samkv. upplýsingum Rafmagnsveitnanna og Orkubús Vestfjarða vera unnt að tengja yfir á innlenda orku megnið af þessum notendum á þessu ári. Ég var að leggja saman tölurnar um hvað stendur út af miðað við upplýsingar frá þessum aðilum. Það eru samtals 363 notendur sem ekki ættu þess kost að fá tengingu fyrr en á næsta ári eða síðar, þar af 167 á árinu 1984 og 196 síðar. Þarna sýnist mér því að nauðsynlegt sé að haga málum þannig að greiða bæði fyrir þessum skiptum og ýta á að þau gerist í reynd og að það verði svigrúm til þess að nýta það fjármagn sem kann að vera ofáætlað í olíustyrki, þó að þeir þurfi að hækka þar sem menn verða að búa við olíu, að það sé hægt að færa þar á milli liða með eðlilegum hætti í sambandi við fjárlögin.



Herra forseti. Það var ekki mín meining að efna hér til neinna sérstakra eldhúsdagsumræðna um þetta mál. En ég taldi nauðsynlegt að vekja á því athygli núna fyrir 2. umr. fjárlaga. Ég spurðist fyrir um það í fjvn. í gær hvort það væri meiningin að taka með einhverjum öðrum hætti á þessum vanda en fjárlagafrv. gerði ráð fyrir. Svörin þar voru nei. Ekkert slíkt hefði komið frá ríkisstj. Það knýr auðvitað á að umr. fari fram um málið áður en að fjárlagaafgreiðslu kemur. Það er þess vegna, hæstv. iðnrh., sem ég taldi nauðsynlegt að fá um þetta umr. þó að það þyrfti að kosta að hún yrði utan dagskrár. Ég er líka undrandi á að menn skuli nánast flokka það undir guðlast að um mál sem þetta, sem er gífurlega stórt fyrir hundruð einstaklinga í þessu landi og fjölskyldna, sé fjallað utan dagskrár í örfáar mínútur. Mér heyrðist það á hæstv. iðnrh. að hann teldi að þetta mál ætti alls ekki heima undir utandagskrárumræðum. Ég skal ekki, herra forseti, verja löngum tíma hér nú. Ég þakka hæstv. iðnrh. fyrir hans svör, sem ég hef að vísu margt við að athuga, en geymi mér það til síðara stigs. T.d. hef ég um það grun, hæstv. iðnrh., hvað í nál. þessarar svokölluðu nefndar felst. Hæstv. iðnrh. kallaði til trausts og halds 4. þm. Vestf., hv. þm. Þorvald Garðar Kristjánsson. Ég skal beygja mig undir að hann fái að ráða niðurstöðum þess sem gert verður til að jafna þennan kostnað á þessu stigi máls, því að ég veit vilja hans og kraft til þess að þarna verði einhverju um þokað, en ég óttast að þeir samstarfsaðilar sem hann á nú við að etja beri hann ofurliði í þeim efnum. Og ég vísa því frá að hæstv. iðnrh. fái engu ráðið í þessum efnum. Það er nú meira lítillætið sem hlaupið er allt í einu í skrokk hæstv. iðnrh. ef hann fær engu ráðið á þessum efnum, eins og hann sagði orðrétt áðan.

Nei, nei, nei.

Ég skrifaði það, hæstv. iðnrh., og lofaðu mér að sjá handritið, þegar það kemur fram, hvort það er ekki rétt eftir tekið. Ég skal ekki, herra forseti, hafa þetta öllu lengra. En ég veit að það eru uppi tillögur innan þessarar nefndar um að ganga verulega lengra en hæstv. ríkisstj. ætlar sér í fjárlagafrv. Þar er aðeins um 291 millj. kr. að ræða. Samkv. nýjustu tölum frá hæstv. iðnrh. eru það 470. Þannig vantar verulega upp á að það verði skilað andvirði þess skatts sem allir voru sammála um að leggja á með 1.5% í söluskatti.

Allir hverjir?

Allir hverjir? Allir hv. þm. Sjálfstfl. sem voru í stjórnarandstöðu við síðustu ríkisstj. og sem núna eru í stjórnaraðstöðu. Þeir ættu því að sjá sóma sinn í því að koma þessu í framkvæmd. Ég tek undir það sem hv. þm. Hjörleifur Guttormsson sagði áðan. Það vantar æðimikið á að í fjárlagafrv. sé gert ráð fyrir að standa við þetta. En hvað vantaði upp á hjá hv. þm. Hjörleifi Guttormssyni meðan hann fór með þennan málaflokk? Þá tók hann ásamt öðrum hæstv. ráðh. þá og stjórnarliðum ófrjálsri hendi hundruð milljóna til annarra þarfa í ríkissjóð en þessar tekjur voru ætlaðar til. Út af fyrir sig tek ég undir þetta með honum gagnvart núv. ríkisstj., en auðvitað hef ég miklu meiri rétt til að gagnrýna í ljósi staðreyndanna en þeir sem áður hafa fetað brautina á sama hátt og hæstv. ríkisstj. ætlar sér að feta í þessu máli samkv. fjárlagafrv. Ég vænti þess, hæstv. iðnrh., að þú beitir öllu þínu afli og krafti. 



Herra forseti. Ég ætla að skjóta inn í þessa umr. hugleiðingum um orkusparnað, leyfa mér að benda hæstv. iðnrh. á það sem ég tel vera lang hagstæðasta virkjunarmöguleikann í dag, sem er það tiltölulega einfalda atriði að einangra þök og tvöfalda gler í kannske fimmtungi húsa í landinu. Ýmsir útreikningar liggja fyrir um að af öllum þeim virkjunarkostum sem landinn hefur aðgang að í dag er þetta líklega sá sem er af ýmsum ástæðum sá sem er lang hagkvæmastur og eðlilegast að í verði ráðist. Nýlega eru komnar upplýsingar í þessu máli. Verkfræðistofa Sigurðar Thoroddsen hf. hefur gert mjög merkilega rannsókn á húshitun, einangrun og orkunotkun húsa í Grundarfirði. Verkefnið er unnið fyrir Samtök sveitarfélaga í Vesturlandskjördæmi og er ágætt dæmi um árvekni og frumkvæði á þessum vettvangi. Ég vil endilega hvetja þm. til að kynna sér efni þessarar skýrslu, en í henni segir m.a., með leyfi forseta: „Hins vegar skal á það bent að meðaltalsorkunotkun húsanna er 97.6 kw-stundir á ári á hvern fasteignamatsrúmmetra, en reiknuð orkuþörf húsanna ef þau væru einangruð í samræmi við nýja byggingareglugerð er aðeins 58.2 kw-stundir á hvern fasteignamatsrúmmetra eða aðeins 60% af núverandi orkukaupum. M.ö.o. húsin eyða um 66% meiri orku en þau ættu að gera skv. reglugerð. Alls eru þetta um 11 400 rúmmetrar. Sé miðað við gjaldskrár RARIK er því árlegur aukakostnaður húseigendanna um 320 þús. kr. eða um 12 þús. kr. á hvern húseiganda, nánar tiltekið 11 800. Og árlegur aukakostnaður ríkisins er því, ef miðað er við niðurgreiðsluhlutfall í gjaldskrá RARIK, um 8 þús. kr. á hvern húseiganda ef allir kyntu með rafmagni.“ Þarna erum við að tala um aukakostnað sem er 12 og 8 þús. kr. á húseiganda sem kemur síðan í hlut ríkisins. Og þarna er um svo umtalsverða fjármuni að tefla, bæði fyrir húseigendur og ríkissjóð, að ég held að það sé í raun og veru slys hvert misseri sem liður án þess að gripið sé til róttækra aðgerða á þessu sviði. Og fyrir hv. Alþingi liggur þáltill. um að innan ákveðins tíma verði einangrun húsa gerð að skilyrði fyrir niðurgreiðslu orku. Og ég tel það vera eitt mesta þjóðþrifamál á þessum vettvangi sem við getum snúið okkur að.



Herra forseti. Hv. 3. þm. Vestf. er farinn úr salnum og er væntanlega farinn upp til þess að hlusta á orð mín, hvernig þau féllu í sambandi við það að ég fengi engu um þessa hluti ráðið, því að ég tók fram að ég væri þar ekki einn í leik heldur þyrfti að njóta atfylgisins á Alþingi til að ná þessum hagsmunamálum fram, þegar hann spurði hvort ég mundi ekki „sjá svo um“ eins og það var orðað. En ég hef alveg spánýja skýrslu í höndum, sem mér hefur ekki enn gefist kostur á að grandgæfa, frá tveimur verkfræðingum sem hafa unnið í ár að athugun á einangrun húsa, einangrunarþörf og þeim möguleikum sem gefast til orkusparnaðar. Og það sýnir sig að það eru kannske þeir kostir sem gæfu skjótastan árangur í þessu skyni og kæmu enda þeim best sem örðugast eiga. Og er það í samræmi við það sem kom fram hjá hv. 4. landsk. þm. Ég vil aðeins nefna hérna sem dæmi að reiknuð hefur verið út hitunarþörf 135 fermetra einbýlishúss í Reykjavík af verkfræðingi sem nýlega hefur lokið prófi við tækniháskólann í Lundi, mjög nákvæmir útreikningar með aðstoð nákvæms tölvuforrits. Og þar kemur þetta fram um fimm stig mismunandi einangrunar fyrir hús í Reykjavík að orkuþörf til upphitunar í þeirri stærð af einbýlishúsi nemur ef einangrunin er léleg 55 þús. kw-stundum rúmum. En skv. íslenskri byggingarreglugerð gera þeir ráð fyrir að orkuþörfin sé 34 500 kw-stundir. Menn skyldu nú halda að reglugerð hér væri nú eins ströng um einangrun og í Svíþjóð. Að fyrra bragði hefði manni nú kannske flogið það í hug, en það er fjarri því. Orkuþörfin fyrir þessa stærð af íbúð hefði skv. sænskri byggingarreglugerð ekki numið nema 26 800 kw-stundum. Ef fullkomin einangrun yrði framkvæmd á slíku húsi er orkuþörfin til upphitunar slíks húss í Reykjavík aðeins 17 500 kw-stundir eða tæplega1/3 af því sem léleg einangrun krefst nú. Af þessu sjá menn hvaða gífurlegu hagsmunir eru hér í boði. Og eins og nefnt hefur verið og vísað til nýrrar skýrslu Orkustofnunar er hér áreiðanlega um geysilega athyglisvert mál að tefla sem ég mun beita mér mjög harkalega fyrir að nái einhverjum framgangi hið allra fyrsta.



Herra forseti. Ég vildi aðeins nefna hér vegna umr. um orkusparnað, svo nauðsynlegt mál sem þar er á ferðinni og mál sem farið var að hreyfa hér fyrst að gagni 1978 eða 1979 með skipun nefnda og margháttuðum aðgerðum, að menn mega ekki skjóta sér undan því að taka á þeim gífurlega kostnaði sem leggst á notendur nú með stuðningi, lækkun á gjaldskrám eða niðurgreiðslum vegna þess að menn ætli að ná árangri í orkusparnaði. Þessi mál verða að fylgjast að og ekkert má draga af í sambandi við lækkun hitunarkostnaðarins strax á næsta ári umfram þá öfugþróun sem verið hefur í gangi á þessu ári vegna þess að menn eru að búa sig í það sem tekur auðvitað talsverðan tíma, að ganga betur frá húsnæði í landinu, bæði gömlu húsnæði og nýju. Ég dreg ekkert úr slíkum svo sjálfsögðum aðgerðum og hef mælt með þeim á árum áður. Þar þurfum við að sækja fram því að það er þjóðhagslega skynsamleg leið og til þess þarf fjármagn og greiðan aðgang að fjármagni fyrir það fólk sem ætlar að taka þar til hendi og láta vinna fyrir sig að bættum frágangi húsa. Hæstv. iðnrh. var að bera saman orkuþörf í húsum á Íslandi og í Svíþjóð og nefndi tölur í því sambandi sem ég hef nú ekki fyrir framan mig, en á hans máli skildi ég að samkv. reglugerð notaði sami húseigandi á Íslandi talsvert meiri orku heldur en notandi í Svíþjóð. Ef þetta er rétt skilið hjá mér, þessi samanburður hæstv. ráðh., vil ég aðeins minna á að meðalhiti á Íslandi og í Svíþjóð er ekki hinn sami og áreiðanlega mun vera kostnaðarsamara að jafnaði á Íslandi að ná sama árangri í sambandi við hitun, orkumagn til hitunar en að meðaltali í Svíþjóð alveg á sama hátt og vegna náttúrlegra aðstæðna er kostnaðarsamara að hita upp sambærilegt húsnæði á Vestfjörðum og Norðausturlandi en hér í Reykjavík.



Herra forseti. Sjaldan hafa jafnmargir beðið jafnlengi eftir úrlausn sinna mála eins og marghrjáðir húsbyggjendur í þessu landi hafa beðið eftir húsnæðismálafrv. hæstv. félmrh. og nú er eftir að sjá, svo að maður snúi svolítið út úr fleygum ummælum Winstons gamla Churchills, hvort það ásannast enn einu sinni að sjaldan hafa jafnmargir beðið jafnlengi eftir jafnlitlu. Það er ekki að ástæðulausu að þúsundir manna hafa mænt vonaraugum eftir að fá að sjá, heyra og kynnast niðurstöðum af starfi félmrh. nú í sumar um endurnýjun og umbætur á húsnæðislánakerfinu. Ástæðan fyrir því er sú að á liðnu kjörtímabili skapaðist algert neyðarástand í húsnæðismálum. Það neyðarástand lýsti sér þannig frá bæjardyrum venjulegs húsbyggjanda að lánshluttallið sem hlutfall af raunverulegum byggingarkostnaði fór sílækkandi. Þegar við gengum hér til kosningar var rætt um að það væri innan við 20% af verði svokallaðrar staðalíbúðar, en þegar betur var að gáð og tekið tillit til þess að langur tími liður frá því að lánsumsókn er afgreidd og þangað til hún er komin í hendur húsbyggjenda komust menn að þeirri niðurstöðu að lánshlutfallið væri í reynd á bilinu 10–12% af byggingarkostnaði. Þetta þýddi auðvitað að greiðslubyrði venjulegs launafólks sem hafði steypt sér út í miklar fjárhagsskuldbindingar var orðin að drápsklyfjum. Þess voru dæmi að fjölskylda sem hafði 250 þús. kr. tekjur á s.l. ári og réðist í það verkefni að byggja sér venjulega þriggja herbergja íbúð í fjölbýlishúsi stæði frammi fyrir því að greiðslubyrðin af þessum lánum var á bilinu 80–90% af slíkum tekjum. Þegar svo var komið var auðvitað augljóst mál að húsnæðislánakerfið sem slíkt var hrunið. Við höfðum það oft á orði að húsnæðismálin yrði að skipuleggja út frá einhverjum félagslegum grundvallarforsendum. Það er alveg augljóst mál að þegar svona var komið var þetta kerfi hrunið í rúst. Fjárfesting í íbúðarhúsnæði sem gjarnan er fjárfesting til margra kynslóða er meiri en svo að hún verði fjármögnuð út frá einhverjum markaðsjónarmiðum af launatekjum venjulegs fólks. En þegar svo er komið að það félagslega lánakerfi sem átti að auðvelda fólki þetta verkefni var komið í slíka niðurníðslu, var fullkomlega ófært um að sinna verkefnum sínum má heita að heilum kynslóðum ungs fólks hafi raunverulega verið úthýst af húsnæðismarkaðinum. Við þetta bætast auðvitað ýmsir aðrir annmarkar á þessum húsnæðismarkaði. Þá er ég fyrst og fremst að tala um þau kjör sem íbúðir ganga á kaupum og sölum á venjulegum markaði, ekki nýbyggingar. Raunverulega er til þess ætlast að venjulegt launafólk standi undir útborgun á venjulegri íbúð að upphæð allt að 70–80% af byggingarverði. Enn mætti nefna að sú húsnæðispólitík sem rekin er og varðar kannske fyrst og fremst stefnumótun sveitarfélaga, lóðaúthlutun og einhverja tilraun af hálfu stjórnvalda til að hafa áhrif á sjálfan markaðinn, þ.e. hvers konar íbúðir verið er að byggja, virðist vera mjög í skötulíki líka. Það er eftirtektarvert að á undanförnum áratugum hefur íbúðasamsetning, þ.e.a.s. fjölskyldugerð, ef við lítum hér á höfuðborgarsvæðið, verið að breytast verulega. Nú er svo komið að tæplega 40% af fjölskyldum hér á höfuðborgarsvæðinu eru fjölskyldur einhleypinga, ef hægt er að kalla það fjölskyldur. Hér er um auðvitað gerbreytingu að ræða sem ætti að þýða að eftirspurn eftir litlum íbúðum í fjölbýtishúsum, litlum þjónustuíbúðum ekki hvað síst fyrir aldrað fólk þar sem nú ríkir algjört neyðarástand, ætti að vera mikil og auðvitað er hún mikil. En henni er ekki fylgt eftir með raunverulegum kaupmætti sem þýðir að í reynd er sífellt verið að úthluta lóðum og byggja stórar íbúðir í einbýlishúsum og í raðhúsum. Á bak við þá eftirspurn er auðvitað verulegur kaupmáttur hjá litlum hluta þjóðfélagsþegnanna, þeirra sem komið hafa sér vel fyrir í þjóðfélaginu og eru kannske að byggja í annað eða þriðja sinn. En hin fétagslega þörf sem hrópar á aðgerðir, þ.e. hinna minni fjölskyldna, stendur eftir óleyst þannig að alveg sama hvar á var litið var svo komið á kjörtímabili síðustu ríkisstjórnar að húsnæðismálin voru komin algjörlega í ólestur. Ástæða til að spyrja: Hvers vegna? Er einhver sérstök skýring á því að húsnæðislánakerfið hrundi með þessum hætti? Skýringarnar eru margar, en meginskýringin er sú að á s.l. kjörtímabili var fallið frá þeirri grundvallarstefnumörkun sem fram kom í húsnæðismálafrv. Magnúsar H. Magnússonar frá árinu 1979 sem þá hafði verið samþykkt í ríkisstjórn, m.a. samþykkt af flokkum núverandi hæstv. félmrh. og fyrrverandi hæstv. félmrh., þar sem kjarni málsins var sá að lánakerfið sjálft, fjárhagur lánasjóðanna, skyldi byggður upp í áföngum á næstu árum með því að tryggja þeim raunveruleg framlög, markaða tekjustofna í því tilviki, þ.e. umsaminn hlut byggingarsjóðanna af launaskatti. En þetta er grundvallarforsendan fyrir því að við getum rekið raunverulega félagslega pólitík í húsnæðismálum. Hæstv. fyrrv. félmrh. lét verða eitt af sínum fyrstu verkum á stóli húsnæðismálaráðh. að breyta þessari stefnu að svipta lánasjóðina ríflegum framlögum af tekjustofnum sínum og vísa þeim í staðinn á óvissa og dýra lánamarkaði. Þar með var fyrsta ógæfuskrefið stigið sem endaði með því að húsnæðislánakerfið sem slíkt hrundi. Í grg. með þessu frv. er þessi öfugþróun rækilega tíunduð. Þar er sýnt fram á hvernig eigin framlög ríkissjóðs til byggingarlánasjóðanna beggja, og sérstaklega er ég þá með í huga byggingarlánasjóð ríkisins, hafa minnkað ár frá ári. Þar er einnig tíundað hvernig hlutfall lána í fjármögnun sjóðanna sem standa undir útlánagetu þeirra fór sívaxandi ár frá ári. Þar er einnig tíundað hve forsendur þessarar lánsfjáröflunarpólitíkur reyndust feysknar og stóðust ekki. Það liggur ljóst fyrir að því er varðar áætlanir sem gerðar hafa verið um framlög lífeyrissjóða inn í þetta lánakerfi að þær hafa ár eftir ár brugðist, þær hafa hvergi nærri staðist. Ríkisstjórnir hafa haft þann hátt á að áætla þessi framlög mjög rífleg og tryggja þannig að að nafninu til væri hægt að standa við alla útlánaþörf, en í reynd hefur það hvergi nærri tekist. Alvarlegast af þessu öllu saman er að um leið og Byggingarsjóðurinn hefur verið sviptur tekjustofnum og vísað á lánamarkaðinn hefur vaxtamunur, munurinn milli inntekinna lána og útgreiddra lána, verið slíkur að í það stefndi innan skamms að síminnkandi framlög ríkisins dygðu varla til að standa undir þessum vaxtamun. Þannig stefndi að því að byggingarsjóðirnir yrðu hreinlega greiðsluþrota. Og það er ekki nóg með að hér sé aðeins um að ræða vaxtamun. Lánin sem Byggingarsjóður ríkisins tekur af lífeyrissjóðunum eru til skemmri tíma og á hærri vöxtum en útlánin sem bæði eru til lengri tíma og á lægri vöxtum. Vaxtamunurinn ásamt síminnkandi framlögum og hækkandi hlutfalli lána, allt var þetta raunverulega að grafa traustum fjárhag Byggingarsjóðs ríkisins gröf. Enda var svo komið á s.l. ári að byggingarsjóðurinn varð æ háðari yfirdrætti hjá Seðlabanka til að standa við skuldbindingar sínar. Þetta, herra forseti, er meginskýringin á því hvers vegna húsnæðislánakerfið var að hruni komið þegar hæstv. núv. félmrh., Alexander Stefánsson, fékk þetta verkefni upp í hendurnar á s.l. vori. Sú stefna sem þarna hafði verið fylgt í tíð fyrrv. ríkisstj. var háskaleg og hafði hinar háskalegustu afleiðingar. Það er lítil bót í máli út af fyrir sig þó að ég geti lýst því yfir að hæstv. félmrh. átti að sjálfsögðu óskipta samúð og á enn allra þegar hann tók við þessu hrikalega verkefni. En á það verður þó um leið að minna að sjálfur var hann einn af stuðningsmönnum þessarar ríkisstj., einn af áhrifamönnum í stuðningsmannaliði þeirrar ríkisstj. sem lék húsnæðislánakerfið svona grátt, og átti þess vegna sinn þátt í því hversu hrikalegt þrotabúið var sem hann tók við. Þetta er þeim mun hörmulegra sem það er staðreynd að ef fyrrv. ríkisstj. hefði látið húsnæðismálalöggjöf eins og hún var frágengin í húsnæðismálatíð Magnúsar H. Magnússonar í friði, ef hún hefði látið ógert að breyta því grundvalfaratriði þeirrar stefnu sem þá var mörkuð að tryggja sjóðunum öruggt eigið fjármagn þá hefði hæstv. núv. félmrh. vissulega tekið við mun blómlegra búi. Þá hefði ekki verið þörf á eins hrikalega stóru átaki til að bjarga því sem bjargað verður eins og nú blasir við. Það var við þessar kringumstæður sem hinn margfrægi Sigtúnsfundur var haldinn. Þar var samankomið það fólk sem orðið hafði fórnarlömb þeirrar röngu stefnu, þeirrar öfugþróunar sem orðið hafði, einkum og sér í lagi í tíð fyrrv ríkisstj. Ástæða er til að minna á það, ekki síst þegar talsmenn Alþfl. ræða um húsnæðismál. Við vorum að sjálfsögðu baráttumenn fyrir því að taka upp verðtryggingu á fjárskuldbindingum almennt og í þeirri baráttu var vissulega undir högg að sækja lengi framan af, en nú er svo komið fyrir löngu síðan að allir viðurkenna að hún er rétt sem grundvallarforsenda í slíkum viðskiptum af mörgum ástæðum. En ástæða er til að minna á að í margfrægum Ólafslögum frá því í apríl 1979 var ákvæði þar sem kveðið var á um að jafnhliða verðtryggingunni skyldi um leið þannig frá hlutunum gengið að lánstími, ekki hvað síst lánstími húsnæðismála, skyldi lengdur og jafnframt ákvæði um að þau ættu að vera afturvirk, þ.e. að því er varðaði skuldbreytingu. Þessi ákvæði voru því miður aldrei annað en dauður bókstafur í tíð fyrrv. ríkisstj. Það er ástæðan fyrir því að sá hópur fólks sem kom inn á húsnæðismarkaðinn á þessum tíma stóð frammi fyrir því að fjárskuldbindingar hans voru að fullu verðtryggðar. Hann stóð síðan frammi fyrir því að óðaverðbólgan var takmarkalaus á s.l. tveimur árum undir lok stjórnartíma fyrrv. ríkisstj. þannig að þar fór allt saman, botnlaus óðaverðbólga, verðtrygging og síðan það að fyrrv. ríkisstj. stóð þannig að málum að með margítrekuðum skerðingum á vísitölukerfi launa og með meiri háttar niðurgreiðslusvindli að því er varðaði vísitölur, var svo komið að lánskjaravísitalan sem mældi verðtrygginguna var orðin mun hærri en kaupgjaldsvísitalan. Þannig fór þarna allt saman, verðtrygging, óðaverðbólga og vísitölusvindl sem lagðist á eitt um að gera þessum hópi fólks lífið nánast óbærilegt. Það var við þessar kringumstæður sem Sigtúnshópurinn kom saman og setti fram sínar einföldu kröfur í húsnæðismálum. Þær voru í stuttu máli á þá leið að óhjákvæmilegt væri að hækka lánið sem hlutfall af byggingarkostnaði. Í öðru lagi að lengja lánstímann til að létta greiðslubyrðina og í þriðja lagi að sá hópur sem verst hafði farið út úr þessum málum á tímabilinu frá 1980 til 1983 fengi einhverja leiðréttingu sinna mála með afturvirkum hætti. Í þeim umr. sem hér hafa þegar orðið um þetta mál hafa menn vikið nokkuð að þeim loforðum sem gefin voru þegar núv. hæstv. ríkisstj. tók við. Það er fljótsagt að þau loforð vöktu miklar vonir. Hver voru þessi loforð? Með leyfi forseta langar mig til að rifja hér upp nokkur þeirra. Samkv. blaðafrásögnum í septembermánuði er þetta haft eftir hæstv. forsrh.: „ Ríkisstj. stefnir að því að veita 50% lán af kostnaði staðalióúðar til húsbyggjenda og íbúðarkaupenda og munu þær nýju reglur taka gildi um næstkámandi áramót.“ Eftir hæstv. félmrh. er þetta haft samkv. heimild Dagblaðsins frá 20. sept.: „Alexander Stefánsson félmrh. stefnir að því að leggja fram stjfrv. um breyt. á l. um Húsnæðisstofnun ríkisins strax í þingbyrjun.“ Því næst segir þegar búið er að skýra frá störfum nefndar: „Samkvæmt erindisbréfi nefndarinnar á hún að athuga sérstaklega á hvern hátt mögulegt er að auka fjármagn til byggingarsjóðanna, m.a. með tilliti til þeirrar ákvörðunar ríkisstj. að koma lánshlutfalli af staðalíbúð upp í 50% af byggingarkostnaði á næsta ári fyrir þá sem eru að byggja eða kaupa í fyrsta skipti.“ Hér er ekki töluð nem tæpitunga. Hér er sagt fullum fetum í fyrsta lagi að koma eigi þessu lánshlutfalli upp í 50% af byggingarkostnaði staðalióúðar og í annan stað - og þetta er gert samkv. ákvörðun ríkisstj. - er meginverkefni hennar að kanna möguleika á að auka fjármagn til byggingarsjóðanna. Að sjálfsögðu er hægt, herra forseti, að tíunda þessi loforð í lengra máli. Ég ætla þó að láta það ógert umfram eitt. Menn hafa stundum verið að rifja upp hver voru loforð hinna ýmsu stjórnmálaflokka í kosningabaráttunni að því er varðaði úrlausn í húsnæðismálum enda voru húsnæðismálin eitt helsta umræðuefnið í sjálfri kosningabaráttunni. Ástæða er til að rifja upp að Sjálfstfl. gekk þar kannske einna lengst þar sem hann gaf í stefnuyfirlýsingu sinni afdráttarlaus loforð um að lánshlutfall, hlutfall lána af byggingarkostnaði, skyldi hækka - og það var fyrirvaralaust í stefnuyfirlýsingunni - upp í 80% af byggingarkostnaði.  „Fjár til hans skal aflað sem hér segir: Með árlegu framlagi úr ríkissjóði á fjárlögum sem nema skal 80% af áætlaðri fjármagnsþörf sjóðsins.“ Og í annan stað segir: „Lán skal að jafnaði veitt með 1. veðrétti og skal lánstími vera 42 ár.“ Látum nú vera að fjalla frekar um loforðin, en snúum okkur heldur að því að spyrja m.iðað við það ástand sem ríkti í húsnæðismálunum á s.l. vori. Hvað var það sem þurfti að gera burtséð frá loforðum? Hvað var það í raun og veru sem þurfti að gera til að koma fjárhag byggingarlánasjóðanna á traustan grundvöll og til að hægt væri að standa við þau fyrirheit sem yfirleitt höfðu verið gefin og voru síðan áréttuð eftir kosningar? Ég held að ekki fari á milli mála að grundvallaratriðið í því sem þurfti að gera var að endurreisa sjálfan fjárhagsgrundvöll byggingarsjóðanna, ekki síst Byggingarsjóðs ríkisins. Hverfa þurfti frá þeirri stefnu að vísa lánasjóðunum áframhaldandi í stórum dráttum og að mestum hluta á lánamarkaðinn og tryggja að í staðinn kæmu framlög ríkisins, annaðhvort með mörkuðum tekjustofnum eða með öðrum hætti, vegna þess að fyrirsjáanlegt er að á næstu árum er um slíkan hala að ræða að meiri háttar átak er framundan í að byggja upp traustan eigin fjárhag sjóðanna til að þeir geti staðið við það fyrirheit að fram í tímann verði hægt að hækka lánshlutfallið stig af stigi eins og t.d. var gert ráð fyrir í frv. Magnúsar H. Magnússonar á sínum tíma. Í öðru lagi þurfti auðvitað að hækka lánin og um það voru gefin ákveðin fyrirheit. Í þriðja lagi þurfti að lengja lánstímann til að létta greiðslubyrðina. Í fjórða lagi þurfti að gera ráðstafanir til að leysa vandamál þess fólks aftur í tímann sem hvað harðast hafði orðið úti á húsnæðismarkaðinum í tíð fyrrv. ríkisstj. Í fimmta lagi var nauðsynlegt að taka húsnæðisstefnuna, sjálfa grunngerð sjóðakerfisins og ýmsa þætti húsnæðismálastefnunnar til athugunar. Þá á ég við hluti eins og áð lagfæra það ástand sem ríkir á fasteignamarkaðinum þar sem er hið háa hlutfall útborgunar við kaup á eldra húsnæði. Þá á ég einnig við aðgerðir af hálfu stjórnvalda til að hægt sé að tryggja nægilegt framboð af minni íbúðum til að mæta þeirri miklu og sívaxandi þörf sem er fyrir íbúðir af því tagi, ef aðeins er litið á íbúasamsetningu, t.d. hér á þéttbýlustu svæðunum.

Ég vildi spyrja hv. þm. hvort ekki sé kominn tími til að ljúka þessu? Það er nú greinilegt að hv. þm. hafa áhuga á að þessum fundi ljúki vegna annars verkefnis sem fyrir liggur og við tökum til við á næsta fundi

. Hæstv. forseti ræður því að sjálfsögðu og hefur það að vild sinni.