Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Magnús Jónsson Ég hefi verið svo óheppinn að vera frá störfum nú að undanförnu og hefi því ekki fylgzt með málinu sem skyldi, en ég kann ekki við að láta frv. fara út úr þessari d. án þess að fara um það nokkrum orðum. Eins og menn kannast við, þá var bókhaldi ríkisins breytt fyrir nokkru, og ég hygg, að það væri nóg efni í bækling og hann ekki svo lítinn, ef safnað væri saman öllum þeim lofræðum, sem haldnar hafa verið um stj. fyrir að koma þessum dæmalausu umbótum í framkvæmd. Ég ætla ekki að fara út í þau ágreiningsmál, sem hafa verið um það, hvort þetta form á LR. og fjárlagafrv., sem fylgt hefir verið nú um hríð, né til bóta eða ekki, eða þær aths., sem gerðar hafa verið um það frá þeirra hálfu, sem fannst þessi breyt. ekki til bóta, en þó verð ég að segja það, að við yfirskoðun LR. virtist mér þetta nýja form að mörgu leyti mesta vansmíði. Í fyrstu aths. yfirskoðunarmanna er því hreyft, sem auðvitað getur komið fyrir, hvernig sem bókhaldið er, að því fari fjarri, að frágangur bókhaldsins sé í góðu lagi. Ég er ekki vanur að sjá bækur ýmissa fyrirtækja, en ég býst þó við, að það þætti leiður frágangur á bókhaldi einkafyrirtækja, ef það liti út eins og verið hefir hjá ríkinu, að í höfuðbók séu niðurstöðutölur ekki færðar út nema lauslega með blýanti, og svo það, sem lakara er, að þessar tölur eru alls ekki alltaf réttar. Það vakti eftirtekt okkar endurskoðendanna, að það kom fyrir, að niðurstöðutölurnar voru aðrar en í LR. Fórum við þá að athuga þær, og þá reyndust tölurnar í LR. réttar, en hinar skakkar. Þessar skekkjur hafa valdið yfirskoðunarmönnunum mikilla óþæginda og erfiðisauka, því að þær urðu til þess, að taka varð ekki einungis þessa liði, heldur og marga aðra, og kostaði það mikla fyrirhöfn. En ef litið er á formið sjálft, þá verður ekki annað sagt en að það sé mjög þunglamalegt. Samanburðurinn, sem yfirskoðunarmenn verða að byrja á, þ. e. a. s. að bera tölur LR. saman við fylgiskjölin, kostaði áður 2 menn í vikutíma, en með þessu nýja fyrirkomulagi tekur hann 3 menn í hálfu lengri tíma. Þetta út af fyrir sig er reyndar aukaatriði, þótt það sé meira verk að endurskoða með þessu fyrirkomulagi. Hitt er lakara, að við það, að þetta er fært inn í fleiri bækur, koma inn stórvægilegar villur. Hv. þdm. munu hafa tekið eftir 19. aths., þar sem sagt er, að við samanburð á fskj. og dagbók hafi yfirskoðunarmenn veitt því eftirtekt, að ófærðir eru til gjalda á LR. þessir liðir. Samkvæmt dagbók: Laun presta .............. kr. 5168,27 Berklakostnaður .......... - 1000,00 Skipaskoðun ............. - 700,00 Skattanefndakostnaður .... - 2594,85 Samtals kr. 9463,12 Gjöldin eru því vantalin um þessa upphæð. Það eru ekki stór orð, sem höfð eru um þessa aths., en hér er um hreina villu að ræða, sem nemur nærri því 10 þús. kr. Þetta hefir orsakazt vegna þess, að þegar fært var inn í dagbók, hafa fyrirsagnir að liðunum verið skrifaðar, en tölurnar ekki útfærðar. Nú má segja, að slíkar villur geti komið fyrir hjá öllum, en það sýndist ekki mikið vandaverk að taka eftir slíkum skekkjum svo að segja undir eins og þær koma fram. Jafnvel þótt ekki væri lesið saman, sem vitanlega væri óafsakanlegt, gæti maður þó haldið, að þetta kæmi fljótlega fram sem skekkja á sjóði. - Ég er enginn bókhaldsfræðingur, en eitthvað hlýtur þó að vera bogið við bókhaldið, þegar svona getur skakkað um 10 þús. kr. án þess að það komi fram í sjóði og án þess að þeir, sem bókhaldið hafa með höndum, hafi hugmynd um það, fyrr en yfirskoðunarmenn LR. nærri því ári síðar koma auga á þetta. Sem sagt, það virðist svo sem gera megi næstum ótakmarkaðar villur og vitleysur án þess að menn komi auga á það. Hér er um þann megin galla í bókfærslunni að ræða, að það er enginn galli til, sem getur verið stærri, þegar ómögulegt er að sjá á bókhaldinu, hvað á að vera í sjóði. Auðvitað átti bókhaldið að vera þannig, að þegar yfirskoðunarmenn byrja á sínu starfi, þá gætu þeir sagt við bókhaldsmennina: „Hvað á að vera í sjóði hjá ríkisféhirði í dag, góðir herrar?“, og við því áttu þeir að geta samstundis fengið rétt svar, og þegar það var fengið, að fara til ríkisféhirðis og telja hjá honum, hvort þar væri allt það fé, sem vera átti. En í staðinn fyrir þetta, var ekki hægt að fá svar við svona einfaldri spurningu í ríkisbókhaldinu. Nú mætti spyrja, hvernig við hefðum leyst af hendi þessa talningu hjá ríkisféhirði, sem er nú eitt af því, sem yfirskoðunarmenn eiga að gera, og skal ég þá upplýsa það, að við urðum að fá upplýsingarnar hjá ríkisféhirði sjálfum, því að hann hefir sjálfur sitt bókhald, sem virðist allt vera í prýðilegasta lagi. En það sér hver maður, að það ætti ekki að þurfa að fá upplýsingar hjá honum, sem einmitt á að hafa eftirlitið með. Það verður ekki sagt annað en að það sé allmikið sleifarlag, þegar þessir makalausu sérfræðingar stjórnarinnar, sem komu upp þessu fullkomna bókhaldi, geta ekki séð svo um, að ekki sé eftir nein smuga, sem geri allt hitt ónýtt. Það þarf ekki nema eitt gat á síldarlásinn, til að öll síldin fari út og það þarf ekki nema eina ruslakistu í hvert bókhald til þess að allt hitt verði ónýtt. Hæstv. stj. hefir tekið vel undir aths. um þetta og haft góð orð um, að þetta skuli verða fært í lag, og er gott, ef svo verður. Nú mun það vera tilætlunin að taka upp notkun véla við ríkisbókhaldið, og ef þetta tekst vel, þá mun það gera allt öruggara og léttara að endurskoða en verið hefir, því að þá verða tvær bækur, sem áður þurfti að lesa saman, ekkert annað en vélritaður gegnumsláttur, og getur því ekki greint á. Þá vil ég beina til hæstv.forsrh. einni fyrirspurn út af 23. aths. um laun Sig. Baldvinssonar póstmeistara í Rvík. Í aths. við LR. í fyrra var svipuð aths. um embættismann, sem voru borguð hærri laun en lögákveðið var. Þetta er þó ekki eins merkilegt tilfelli að því leyti, að í hinu tilfellinu voru greidd hærri laun en voru til í því embætti, en hér er þessum embættismanni greidd frá byrjun hámarkslaun. Yfirskoðunarmenn gátu ekki séð, að nein heimild væri til að gera þetta. Í þessu efni dugir ekki fyrir stj. að afsaka sig með því, að það væri sanngjarnt, að launin væru hærri, því að þá hefði hún átt að bera fram frv. til breyt. á því, sem henni finnst ósanngjarnt, en ekki leyfa sér að breyta sjálf til án lagaheimildar. Stj. hefir svarað þessu í 23. svari sínu, að tekið hafi verið tillit til þess, að Sig. Baldvinsson hafi áður starfað að póstafgreiðslu í 12 ár, en þótt svo sé, þá heimilar þetta ekki nema fyrstu launahækkunina. Það er algengt, að þegar mönnum er veitt embætti, þá hafi þeir starfað meira en12 ár að samskonar störfum. Og af því að þetta svar er óákveðið, vil ég beina þeirri fyrirspurn til hæstv. ráðh., hvort stj. muni ekki leiðrétta þetta. Í 24. aths. gera yfirskoðunarmenn nokkrar aths. út af stórkostlegum misfellum í sambandi við stjórn útvarpsins. Ég held þó, að ég þurfi ekki við þessa umr. að fara langt út í það mál, en vel mér þá annað tækifæri, ef mér þykir ástæða til. Eins og má sjá á svari yfirskoðunarmanna, þá höfum við fallizt á till. stjórnarráðsins um endurgreiðslu útvarpsstjóra, og þar sem rætt er um LR., þá er ekki að ræða um annað en væntanlega endurgreiðslu á þessu. Fyrir mér vakir ekki fyrst og fremst krónutalan í þessu sambandi. Hér er ekki að ræða um stórar upphæðir. Fjárhagur ríkisins eða kreppan breytist ekki verulega þeirra vegna. En framkoma hlutaðeiganda í ábyrgðarmikilli stöðu er í mínum augum aðalatriðið, sem kemur þó í sjálfu sér ekki mikið við samþ. LR. Það er sama að segja um andvirði útvarpstækjanna, sem voru afhent hér nokkrum spítölum. Eins og marga mun reka minni til, barst út sú fregn, að Jónas Jónsson hefði gefið þessi tæki til spítalanna. Og blessunaróskirnar út af því voru nú ekkert smáræði, og skal ég alls ekki reyna að hafa þær af honum. En sumir undruðust það, að ekki tekjuhærri maður eftir skattaframtali skyldi hafa ráð á að gefa þessum hælum svona dýr tæki. Það er ekki algengt, að menn geti snarað út töluvert á 6 þús. kr. í einu, eins og verð þessara gjalda var. En nú sést hér, að útvarpið var látið borga. Kostuðu þau sem hér segir: Tækin til hressingarhælisins í Kópavogi 1236,10 kr., til Vífilstaðahælis 2049,90 kr., til Kristneshælis 1862,80 kr., til geðveikarhælisins á Kleppi 698,00 kr., eða samtals 5846,80 kr. Það hefir nú verið valin sú leið, að þessar stofnanir hafa verið taldar skulda andvirði tækjanna. Það nær ekki nokkurri átt, að útvarpið sé að eiga hjá þessum stofnunum. Það er skömm fyrir stofnanirnar og það fé er arðlaust útvarpinu. Það má náttúrlega segja, að það sé ekki mikið peningaspursmál, og þó að hér sé um ríkisstofnanir að ræða, sem verða þessa aðnjótandi, þá dugir hér enginn grautarreikningur á milli ríkisstofnana. Það verður að innheimta þetta og koma því í lag. Einn liður er ennþá, sem við höfum gert aths. við fyrir utan það, sem úrskurðað hefir verið um endurgreiðslu á, en það er kostnaður við útvarpið, og það er eins með það, að það er raunverulega ekki viðkomandi þessu máli, sem hér liggur fyrir. Það er miklu frekar efni fyrir fjvn. að athuga, hvort ekki sé hægt að spara á rekstri útvarpsins án þess að það biði hnekki af. Við endurskoðendur höfum bent á það, að einn liður rekstrarkostnaðarins virðist vera ákaflega dýr, nefnilega fréttasöfnunin. Þær innlendu fréttir, sem í útvarpinu koma, eru margar nauðaómerkilegar, upplestur úr hagskýrslum og fréttir úr blöðum, inngangur að reikningum Landsbankans o. þ. h. Þá eru lesnar upp fréttir úr skeytum frá fréttariturum útvarpsins úti um land. Ég hefi nú um tíma haft tæki, og ég er hissa á því, hve þessar fréttir eru ómerkilegar og litlar. Ég saka ekki útvarpið um þetta. Þegar um litlar innlendar fréttir er að ræða, getur það ekki annað en sagt frá því, sem er lítið. En það, sem mér er óskiljanlegt, er, hve dýrt það er að safna þessum litlu fréttum. Ég veit, að útvarpsstjórinn gæti safnað þessum fréttum sjálfur, ef hann væri duglegur maður, og lesið þær upp meira að segja. En það eru 2 vel launaðir embættismenn, sem það gera, og þurfa þeir þó ekki að lesa þær upp. Það er fleira, sem ég álít, að vel mætti spara við útvarpið. Jón Eyþórsson, sem er í útvarpsráðinu, hefir gert skýrslu um ýmsar greinir útvarpskostnaðarins. Allir fyrirlestrar, upplestrar, sólósöngvar og allt þess háttar, kostaði eitthvað um 12 þús. kr. yfir árið. En útvarpskvartettinn, sem leikur einstöku sinnum smærri eða stærri lög, kostar um 17 þús. kr. Þó má fullyrða það, að það væri í flestum tilfellum miklu skemmtilegra að fá að heyra grammófónplötur. Ég get vel unnað ýmsum kunningjum mínum, sem eru í honum, góðra launa, en í rekstri útvarpsins er þetta mikið ósamræmi. En aðalatriðið í þessu sambandi er útvarpsstjórinn sjálfur. Mestur sparnaðurinn yrði í því að fella embætti hans niður. Mér hefir ekki enn lukkast, enda þótt ég hafi gengið eftir því - og ég geri það hér með enn á ný - að fá að vita, hvað hann eiginlega starfar við útvarpið. Hann er ekki fréttamaður, ekki skrifstofumaður, ekki vélamaður, ekki þulur, semur ekki dagskrá og ekki gerir hann við tæki. Ég hefi aðeins fengið eitt svar við fyrirspurnum mínum um þetta efni, það, hvort ég héldi ekki, að það þyrfti yfirmann yfir útvarpið, eins og aðrar stofnanir. En þessi útvarpsstjóri kostar útvarpið rétt að segja eins mikið og allir fyrirlestrar, upplestrar og sólósöngur og öll sú vinna, sem útvarpsnotendur hafa mest gagn af. Hann fær rétt að segja eins mikið, bæði í föstum launum og fyrir eftirlit, sem hann hefir með viðtækjaverzluninni. Ég er sannfærður um það, að á þessum þrem liðum má spara mikið fé, og það án þess, að nokkur hlustandi yrði var við það. Mér virðist, að það lægi langnæst að leggja skrifstofuhald útvarpsins undir landssímann. Hann hefir mörgu fólki á að skipa, og þó að bæta þyrfti við starfsfólki þess vegna, yrði þó sparnaður að því, vegna þess að þetta skrifstofuhald yrði þá rekið með sameiginlegri yfirstjórn. Dagskrána annast útvarpsráð, og formaður þess fær sérstaka þóknun fyrir að ganga frá henni. Viðtækjaverzlunin mundi sennilega geta haldið áfram, þótt útvarpsstjóri væri ekki þar með sína yfirumsjón. Tekjur hennar yrðu bara þeim 2 þús. kr. meiri árlega, sem útvarpsstjóri fær nú fyrir þetta eftirlit. Ég er viss um, að hlustendur eða aðrir yrðu ekkert varir við það; sem sagt, enginn nema útvarpsstjóri sjálfur. Þetta kemur nú ekki beinlínis við landsreikningnum, heldur er því skotið til þingsins, það er fjvn., sem tekur málið til meðferðar og gerir sínar till. um það. En ég vil aðeins benda n. á það, að hér er tækifæri til að spara töluvert mikla fjárupphæð. Menn munu hafa tekið eftir því, að undir þessa 24. aths. hefir einn endurskoðunarmaður LR. skrifað með fyrirvara, en það er Hannes Jónsson dýralæknir. Hann mun hafa verið fulltrúi allra sárustu vandlætingaseminnar í garð hinnar spilltu embættismannastéttar, sem flokksmenn útvarpsstjóra hafa sífellt verið að klifa á. Það er sannarlega dálítið nöpur mynd af því, hve þessi vandlætingasemi er misjöfn eftir því, hver á í hlut.

Er það einsdæmi?

. Er hvað einsdæmi? Að menn skrifi undir aths. með fyrirvara? Ég man ekki eftir að hafa séð það fyrr, að skrifað hafi verið undir sérstaka aths. með fyrirvara, og sízt um svo sjálfsagða aths. sem hér er um að ræða. Fleiri aths. gæti maður sagt eitthvað um hér, en ég geri það ekki að svo komnu.

Fors.- og fjmrh. (Ásgeir Ásgeirsson) [óyfirl.]: Ég hafði ekki búizt við miklum umr. um þetta efni við þessa umr. Enda er sumt af því, sem fram hefir verið talið, þess eðlis, að það er til athugunar fyrir bókhald ríkisins og endurskoðendur. Þær aths., sem komið hafa fram frá endurskoðunarmönnum við frágang bókhaldsins o. þ. h., verða til athugunar, og tjáir ekki að ræða þær neitt frekar hér. Í sambandi við fráganginn skal ég aðeins geta þess, að síðan þessu bókhaldi var lokið, sem nú hefir verið endurskoðað, hefir verið bætt við vél í bókhaldi ríkisins, svo að nú er vélritað í aðalatriðum, en ekki skrifað, eins og áður. Vona ég því, að ekki þurfi að kvarta yfir skriftinni framvegis. Um form bókhaldsins kann að mega segja það, að það kunni að vera í einhverju þunglamalegt og standi í sumum greinum til bóta. Ég hefi beðið endurskoðendur ríkisins að athuga það og gera tillögur um endurbætur á því, og þær till., sem þeir gerðu undir áramótin, voru helzt í sambandi við þessa vél, sem nú hefir verið keypt, og um það, hvernig hún skyldi vinna. En hitt er ómótmælanlegt, að það er mikið gagn að ýmsum endurbótum á þessu bókhaldi. Sérstaklega um að geta séð réttar útkomur um hag ríkissjóðs og að fá gleggri samanburð milli ára en nokkurn tíma hefir áður verið hægt. Bókhaldið er samið í meginatriðum eftir því, sem tíðkast í okkar nágrannalöndum, og sett í eitt kerfi af hinum beztu bókhaldsmönnum. Um 23. aths. endurskoðenda er ég ekki tilbúinn að svara öðru en því, að póstmeistarinn í Rvík hefir verið látinn njóta þess starfsaldurs; sem hann hafði á Seyðisfirði, áður en hann kom hingað. Enda þótt það sé ekki regla, að láta menn njóta starfsaldurs í skyldum stöðum þessari, mun það þó ekki vera eina undantekningin í því efni. Þetta mun verða tekið til athugunar í samráði við atvmrn. og póstmálastjóra. Eins og ég hefi tekið fram, hafði ég ekki gert ráð fyrir miklum umr. um útvarpið nú að þessu sinni, vegna þess að endurskoðendur hafa fallizt á úrskurð þann, sem fjármálaráðuneytið hefir gert við aths. endurskoðenda ríkisins. Aðeins vil ég benda á það, að úrskurðir þessir voru allharðir, eftir því sem venja er til, og ekki sýnd meiri mildi í þeim en gert hefir verið gagnvart öðrum starfsmönnum í hliðstæðum tilfellum. Aðalendurgreiðslan er vegna bifreiðakostnaðar, og virðist þó sýnt, að útvarpsstjóri hafi ekki notað þessar bifreiðar að öllu leyti í sínar eigin þarfir. En þar sem langt var um liðið og erfitt að sundurgreina það, hve mikið af þessari bifreiðanotkun var í þarfir útvarpsstjóra og hve mikið í þarfir útvarpsins, var úrskurðað þannig, að allar þessar 500 kr. skyldu verða endurgreiddar af útvarpsstjóra. Slíkur úrskurður var ekki mildari en við var að búast. Þá er ferðakostnaður stúlku frá Ameríku, sem hefir sérstaka þekkingu á starfi sínu við útvarpið, sem útvarpið greiddi í fyrstu. Um það hafði ekkert verið talað við atvinnumálaráðuneytið fyrirfram að taka þátt í þessum ferðakostnaði. En ég geri ráð fyrir því, eftir því sem mér er kunnugt, að ef talað hefði verið um það fyrirfram við ráðuneytið, þá hefði það tekið einhvern þátt í kostnaðinum. Útvarpsstjóri var svo látinn gjalda þess, að ekki var þannig farið fram á þátttöku, og honum gert að greiða helminginn. Það munu finnast hliðstæð dæmi þess, án þess að kvartað hafi verið yfir, þó að ráðuneytið hefði tekið að sér að greiða ekki minna en helming þessa ferðakostnaðar, því að þessi stúlka var sérlega vel að sér í ensku máli, sem nauðsynlegt er til þess að taka á móti enskum fréttaskeytum. Ég skal játa það, að það var ekki úrskurðað um endurgreiðslu á fé til risnu, sem var í reikningnum.

Dálitlu af því

. Jú, að vísu örlitlu. En mest af því var ekki endurgreitt, vegna þess að það er sannarlega ekki hliðstæðulaust, að stofnanir hafi sett slíkt á reikninga sína án nokkurs sérstaks samtals við ráðuneytið. Þarf ekki að benda á annað en vélsmiðju ríkisins, tóbakseinkasöluna og víneinkasöluna. Þær hafa allar nokkra risnu alltaf á reikningum sínum. Nú geri ég ráð fyrir því, að þau fyrirtæki, sem skyldari eru einkafyrirtækjum en ríkisstofnunum, verði að hafa slíka risnu, og hafi ekki verið um það kvartað eða settar viðvörunaraths. við þær greiðslur í þeim stofnunum. Þar sem hér var ekki um alveg einstæða hluti að ræða, þá var útvarpsstjóra ekki gert að endurgreiða þessa risnu, heldur var þess getið, að slík greiðsla mundi ekki verða samþ. framvegis. Í sambandi við þessa risnu skal ég líka geta þess, að sumt af henni var þess eðlis, að ráðuneytið hefði tekið hana að sér, ef leitað hefði verið til þess, þegar um móttöku þeirra útlendinga var að ræða, sem útvarpið tók að sér að taka á móti. Ég hygg, að ekki mundi hafa verið úrskurðað öllu harðara um endurgreiðslur við aðra embættismenn heldur en þarna var gert gagnvart útvarpsstjóra. Það var ekki yfir neitt breitt af þessu og það kom allt skýrt í ljós við endurskoðun. Og ekkert var um það fárazt, þótt endurgreiðsluskylda væri sett um þessar upphæðir. Um útvarpstækin til spítalanna skal ég ekki segja margt. En það blandast engum hugur um, hvílíkt þing það er í spítölum, að sjúklingar geti notið þess að hlusta á útvarp. Þegar maður kemur inn í hæli eins og t. d. á Vífilsstöðum, þá finnur maður fljótt, að útvarpið er þeirra hálfa líf, sem þar liggja mánuðum og jafnvel árum saman. Hitt má náttúrlega segja, að það hefði átt að óska eftir fjárveitingu til að kaupa þessi tæki handa þessum hælum áður en það var framkvæmt. Það, að einstakir menn hefðu gefið slíkt sjálfir, er ekki annað en venjulegt blaðasnakk. Um sparnað við rekstur útvarpsins í einstökum greinum skal ég leiða hjá mér að svara, því þar um er mér ekki vel kunnugt, enda á útvarpsstjóri sjálfur sæti í þessari hv. d., og atvmrh. er kunnugri þeim efnum heldur en ég.

Frsm. (Hannes Jónsson) Í framhaldi af því, sem hæstv.forsrh. sagði um reikningshald ríkisins, vil ég taka það fram, út af ummælum hv. 3. þm. Reykv., að það er ekki nokkrum vafa bundið, að sú breyt., sem gerð var á bókhaldi ríkisins, var til stórbóta. Hinu verður heldur ekki neitað, að við þessa stórfelldu breyt. hefir ekki tekizt að koma kerfinu öllu í það lag strax, sem nauðsyn bar til. Einstöku atriðum innan bókhaldsins er þannig háttað, að það er meira farið eftir teórium, en minna eftir praksis en æskilegt væri. Þetta er áreiðanlega hægt að leiðrétta, og ég er viss um, að með aðstoð endurskoðenda ríkisins muni þetta takast. En það hefir verið erfitt að fullnægja bókhaldinu að öllu leyti, enda hefir það ekki tekizt. Frágangurinn er, eins og hv. 3. þm. Reykv. sagði, alls ekki í því lagi, að sæmilegt sé fyrir ríkið. En um þá aths., sem yfirskoðunarmenn gerðu viðvíkjandi þessu atriði, þýðir ekki að fjölyrða hér á þingi. Hún verður tekin til greina af þeim, sem bókhaldið hafa með höndum, og meining yfirskoðunarmanna með því að gera þessa aths. var að gefa því meiri áherzlu, að úr þessu yrði bætt. Það er fyrirkomulagsatriði, sem hv. 3. þm. Reykv. benti á viðvíkjandi þeim misfellum, sem orðið hafa á færslu hjá ríkisbókhaldinu, um niðurfall á nokkrum útgjaldaliðum. Þetta stafar af því, að bókararnir hafa ekki að öllu leyti haft tök á því formi, sem þeim var fengið í hendur. Það var ekki eins þægilegt í meðferð og æskilegt hefði verið. Í þessu tilfelli munu villurnar hafa komið fram við það, að það kontrol var ekki rétt notað, sem var í bókhaldinu sjálfu. Annars hafa ekki komið fram villur, sem ekki hafa verið leiðréttar. Ég vil taka þetta fram, til þess að menn fari ekki að standa í þeirri meiningu, að breyt. á bókhaldinu hafi verið til hins verra. Ég fullyrði, að hún sé til bóta, þótt hún sé enn ekki komin í það horf, sem hún þarf að komast. Og það, sem ég hefi nú séð af færslu ríkisbókhaldsins síðan, lízt mér mjög vel á. Ég hygg, að nú sé sneitt hjá þeim skerjum, sem steytt hefir verið á fram að þessu. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að deila út af því, sem hv. 3. þm. Reykv. ræddi um.

Jónas Þorbergsson Ég sé nú ekki ástæðu til þess að halda hér mjög langa ræðu út af ræðu hv. 3. þm. Reykv., þó að vitanlega mætti margt um hana segja. Hæstv. forsrh. hefir svarað í einstökum atriðum viðkomandi ýmsum þeim hlutum, sem yfirskoðunarmenn hafa séð ástæðu til að taka til athugunar í sínum aths. Og ég ætla þess vegna ekki að fara mjög langt út í þau einstöku atriði. Það er hvorki mér né hv.þd. nein nýjung, að hreyft sé aths. og aðfinnslum í garð útvarpsins. Þetta er og ekki með öllu óeðlilegt, þegar á það er litið, að þessi stofnun er ung og er að skapast og hefir nú þegar allmikil útgjöld í för með sér, en grípur hinsvegar meira inn í daglegt líf manna, tilfinningar og sálarlíf og er háðari gagnrýni almennings en nokkur ríkisstofnun önnur. Því er það líka alveg eðlilegt, að útvarpið sé mönnum ríkt í huga, hvenær sem rætt er um málefni þjóðarinnar frá fjárhagslegu sjónarmiði. En þó að mér detti ekki í hug að halda því fram, að útvarpið hér sé fullkomið, fremur en önnur mannanna verk, verð ég samt að segja það, að flestar aðfinnslurnar hafa til þessa verið tvennskonar marki brenndar. Þær hafa flestar verið byggðar ýmist á of lítilli þekkingu á örðugleikum og starfi stofnunarinnar eða skorti á velvild og sérstakri löngun til þess að hnekkja sumum þeim mönnum, sem hafa fengið það hlutverk að byggja upp þessa ungu stofnun, skipulag hennar og störf. Þar sem þessar orsakir aðfinnslunnar eru annarlegs eðlis, sé ég ekki ástæðu til að gera þær að umtalsefni í þessu sambandi. Ég býst einnig við því, eins og hv. 3. þm. Reykv., að tilefni gefist til að ræða um störf og kostnað við útvarpið í sambandi við fjárl. síðar á þinginu, og get ég því geymt mér að ræða þau efni þangað til, enda eiga þau þar heima. En hv. 3. þm. Reykv. vil ég þó svara nokkrum orðum. Aðfinnslur hans báru þess ljósastan vott, að þær voru í senn byggðar á vanþekkingu og þeirri tegund af velvild þessa hv.þm. í garð forstöðumanns útvarpsins, sem alkunn er orðin. Það er sannast sagt broslegt að heyra þennan roskna og reynda mann, sem talinn er greindur (a. m. k. nægilega gáfaður til að kenna prestaefnum landsins), halda því fram, að forstöðumaður sé ónauðsynlegur við þessa stofnun, af því að hann vinni ekki öll störfin við hana einn. Ég hefi engan heyrt halda því fram, að póstmálastjóri væri ónauðsynlegur embættismaður, og selur hann þó hvorki frímerki né afgreiðir bréf, né fer í póstferðir út um byggðir landsins. Landssímastjóri mun heldur ekki afgreiða skeyti né gefa mönnum símasamband sjálfur eða færa bækur stofnunarinnar, og hefi ég þó aldrei heyrt því hreyft, að hann væri ónauðsynlegur embættismaður. Annars er óþarfi að ræða jafnaugljósa og illkvittnislega fjarstæðu eins og þessa, enda er það alviðurkennt af löggjafarvaldinu og stjórn landsins, að allar opinberar stofnanir þurfi eftirlits- og yfirmann. Það er fullkomlega eðlilegt, að hv. 3. þm. Reykv. tali af fáfræði um þessi efni, þar sem kunnugt er, að hann hefir hvorki átt kost á né gert sér far um að kynna sér þau. En út af þessu mikla óánægjuskvaldri hv.þm. og samherja hans yfir útvarpinu og stjórn þess skal ég benda honum á, að útvarpsnotin og vinsældir útvarpsins vaxa dagvöxtum. Ég get ennfremur bent honum á til samanburðar og til athugunar áður en hann kemur næst fram með árásir sínar, að árið 1931 kostaði hver útvarpsstund hér á landi 174 kr., en í Danmörku um 770 kr. Þetta sýnir út af fyrir sig, hve vel okkur hefir þegar tekizt að sníða okkur stakk eftir vexti um útvarpskostnaðinn. Engar aths. hafa þó komið um það utan úr löndum, að útvarpið okkar þyki ómerkilegt né því sé illa fyrir komið. Hinsvegar höfum við fengið hrós fyrir, að stöðin sé góð og hljóðhrein, þulurinn ágætur, eins og kunnugt er, og dagskráin eftir atvikum fjölbreytileg. Annars mun ég geyma það til fjárlagaumr. að gera nánari grein fyrir hinni takmarkalausu vanþekkingu hv. 3. þm. Reykv. á útvarpsmálum. Vanþekkinguna er hægt að fyrirgefa honum, en hitt síður, hvaða hvatir liggja á bak við hinar illkvittnislegu árásir hans. Ég mun þá víkja nokkuð að útvarpstækjunum á spítölum landsins, er hv. 3. þm. Reykv. gerði sér svo tíðrætt um. Haustið 1930 bárust heilbrigðisstj. átakanlegar bænarskrár frá sjúklingum í hælum landsins um að fá útvarpstæki. Einkum voru þessar beiðnir frá Vífilsstöðum. Ég ætla, að því verði ekki neitað, að engir hafi meiri þörf né rétt á útvarpi en einmitt sjúklingar, og þá ekki sízt berklasjúklingar, sem margir hverjir eru dæmdir til þess að bíða dauðans í þessum sjúkrahúsum og geta ekki notið lífsins á neinn annan hátt. Heilbrigðisstj. fól útvarpinu að gera kostnaðaráætlun og útreikninga. Verkfræðingur útvarpsins gerði útreikningana, leitaði tilboða og fékk þau. Útvarpið lét síðan eftir tilmælum ráðuneytisins setja upp tækin á spítölunum og fékk jafnframt loforð frá heilbrigðisstj. um endurgreiðslu frá hælunum, þegar hægt væri að koma henni við. Ég skal játa, að varlegra hefði verið að fá beina heimild hjá atvinnumálaráðuneytinu til þessa, enda þótt þetta væri gert með vitund þess. Útvarpstækin voru sett upp á fjórum hælum, Vífilsstöðum, Kristnesi, Kópavogi og Kleppi. Framkvæmdin varð nokkuð dýr, þar sem leiðslur varð að gera um allt húsið á hverjum stað, nema Kleppi, og heyrnartæki voru sett við hvert rúm, svo að sjúklingar þyrftu ekki að hafa óþægindi af útvarpinu; ef þeir væru of veikir til að þola hávaða. Síðan var gerð ráðstöfun til að innheimta þennan kostnað. Hv. 3. þm. Reykv. hefði sér að útlátalausu getað aflað sér kunnugleika um þetta áður en hann fór með aths. sína í LR. Ég get upplýst það hér, að Vífilsstaðir og Kleppur hafa þegar endurgreitt tækin. Um endurgreiðsluna frá Kristneshæli er nokkur ágreiningur, en ég hefi ritað heilbrigðismálaráðh. og beðið hann að leita aukafjárveitingar fyrir upphæðinni á reikning hælisins. Ég hefi ekki fengið svar um, hvort hæstv. ráðh. treystir sér til þessa, en vænti þess þó. Ég skal játa, að aths. hv. 3. þm. Reykv. um þetta atriði voru alveg réttmætar, en honum hefði átt að vera vorkunnarlaust að afla sér allra þeirra upplýsinga, sem kostur var á um málið, áður en hann hóf ádeilurnar. Af því að hv. 3. þm. Reykv. hefir nú verið svo örlátur á aths. í minn garð, ætla ég að lokum að leyfa mér sem þm. að gera dálitla aths. um hann sem yfirskoðunarmann LR., þar sem athugasemdirnar um útvarpið bera það með sér, að hann er um þær bæði pottur og panna. 24. aths. ber það með sér, að yfirendurskoðunarmennirnir hafa ekki kynnt sér aths. hinnar umboðslegu endurskoðunar né úrskurði ráðuneytisins, áður en þeir gerðu aths. sínar við LR. Þó er skýlaust mælt svo fyrir í lögum um ríkisbókhald frá 8. sept. 1931, að svo skuli gert. En hv. 3. þm. Reykv. hefir talið sér koma betur að ganga framhjá hinni umboðslegu endurskoðun á þessu atriði, í því skyni að gera LR. að þessu leyti að einskonar áframhaldsútgáfu af Morgunblaðinu og ofsóknarmálgagni á hendur pólitískum andstæðingi. Hv. 3. þm. Reykv. var vel kunnugt um úrskurði ráðuneytisins, enda hefir hann sem yfirskoðunarmaður LR. orðið að fallast á þá, eins og LR. ber með sér. Þau atriði, sem hann gerði að árásarefni á mig, eru því alveg útkljáð, eins og hæstv. fjmrh. hefir tekið fram. En vilji menn gera þau frekar að umtalsefni, skal ég verða síðastur manna til að skorast undan að taka þátt í þeim umræðum.

Atvmrh. (Þorsteinn Briem) Um 1.-4. og 6. lið 24. aths. endurskoðenda LR. get ég látið mér nægja að vísa til þess, sem hæstv. fjmrh. hefir sagt, enda hefir hv. 3. þm. Reykv. undirskrifað og samþ. úrskurði fjmrn. sem yfirskoðunarmaður. Þau atriði eru því úr sögunni. Um 5. lið er það að segja, að tvö hælin hafa þegar endurgreitt tækin, og hjá tveimur, Kópavogs- og Kristneshæli, eru þau í innheimtu, og býst ég við, að þær stofnanir inni greiðsluna af hendi á þessu ári. Þá Viðvíkjandi almennum sparnaði við útvarpið vil ég geta þess, að stjórnin mun reyna að gæta sparnaðar eftir föngum við þessa stofnun sem aðrar. Ég vil geta þess, að þegar útvarpsráðið sendi mér fjárhagsáætlunina í haust, lækkaði ég hana um 10 þús. kr. Þetta er auðvitað bein fyrirskipun um að gæta sparnaðar. Ég ætla ekki að gefa útvarpsstjóra fremur en hv.þm. sjálfum neitt allsherjarvottorð um sparsemi. Ég vil aðeins geta þess, að útvarpsstjóri hefir sýnt áhuga um tekjuöflun handa útvarpinu bæði með fréttasölu til blaða og öflun auglýsinga. Í fjárl. frv. sést, að gert er ráð fyrir allmiklum tekjum af auglýsingum. Til dæmis um sparnaðarhug stj. í sambandi við þessa stofnun í framtíðinni vil ég henda hv. 3. þm. Reykv. á, að í fjárlfrv. eru gjöldin til útvarpsins færð niður úr 27 þús. kr. í 11 þús. kr. Ef fjárveitinganefndir verða á sama máli, er sparnaðarhugur þings og stjórnar á þessu sviði augljós. Hv. þm. Dal. benti á, að skýrslur hinnar umboðslegu endurskoðunar hefðu átt að liggja fyrir yfirskoðunarmönnum áður en þeir gerðu aths. sínar. Ég get tekið það fram um þetta atriði, að ég held, að yfirskoðunarmenn hafi verið byrjaðir á endurskoðuninni áður en úrskurðir fjmrn. voru kveðnir upp, en þó munu þeir eigi hafa verið svo langt komnir, að þeir hefðu getað kynnt sér þá, og ég ætla, að þeim hafi verið þeir kunnugir, a. m. k. eftir munnlegri frásögn.

Magnús Jónsson Ég vil fyrst víkja aðeins að ræðu hæstv.atvmrh. Það er alveg rétt, að útvarpið okkar getur ekki talizt mjög dýrt, 27 þús. kr. geta ekki talizt mjög há upphæð, og þá ekki 11 þús. kr. Ég efast heldur ekki um, að hæstv. ráðh. geri sitt til að draga úr óþörfum kostnaði við þessa stofnun, því að hann er enginn óspilunarmaður. En ég er hræddur um, að niðurskurður á liðum, sem eru til, verði alltaf pappírsgagn að mestu leyti. Eigi að vera um verulega lækkun að ræða, þarf að breytast rekstrarfyrirkomulaginu sjálfu. Annars er það mín skoðun, að með þeirri aðstöðu, sem útvarpið hefir, ætti það að geta borið sig, og væri það einkafyrirtæki, efast ég ekki um, að það gæfi gróða, að allri aðstöðu óbreyttri. Þá yrðu ekki hafðir þrír forstjórar, einn fyrir útvarpinu, sem veit ekki sjálfur, hvað hann á að gera, einn fyrir viðtækjaverzluninni og einn fyrir viðgerðarstofunni, og svo þar að auki skrifstofustjóri. Ég er sannfærður um, að allt þetta má reka ódýrar, og það þótt stofnunin væri undir ríkiseftirliti og af henni væri krafizt alls hins sama og nú. Á milli ráðherranna og yfirskoðunarmanna hefir annars yfirleitt verið hið bezta samkomulag, eins og sjá má af aths. okkar og svörum þeirra og úrskurðunum. Ég held, að ekki kastist í kekki um eina einustu aths. Mér skildist á svörum hæstv.forsrh. viðvíkjandi 23. aths., launagreiðslu til yfirmanns pósthússins í Rvík., að hann ekki vilja lofa neinu góðu. Hæstv. ráðh. ber því við, að hér sé um að ræða mann, sem hafi starfað svo lengi, að þetta hafi þótt sanngjarnt. En fyrir þessu er engin heimild í l. Ég vil benda hæstv. ráðh. á, að ef þessi regla ætti að verða algild, myndi fjöldinn allur af starfsmönnum í æðstu embættum fá þegar í upphafi fullkomin laun. Hvað ætti t. d. að segja um landlækni, biskup, menn, sem áður eru búnir að sitja lengi í embættum innan sinnar greinar? Ég vil grípa nær mér sjálfum. Ég var búinn að sitja langa lengi í embætti sem dócent við háskólann, - hví fékk ég þá ekki full prófessoralaun þegar ég var skipaður prófessor? Mín kennsla breyttist í engu, en það voru engin l. fyrir því, að mér bæru full laun þá þegar. - Annars væri æskilegt, ef fleiri væru, sem þannig væri ástatt um, að hæstv. stj. benti yfirskoðunarmönnunum á þá, því að það er erfitt verk að leita uppi, hvort þessi eða hinn hefir fengið greidd laun umfram lagaheimild. Myndi það spara mikla fyrirhöfn, ef stj. léti í té slíkar upplýsingar, af því að þetta á að koma fyrir þingið og það þá að samþ. slíkar ráðstafanir eða ekki. - Viðvíkjandi endurgreiðslunni var það alveg rétt, sem hæstv.atvmrh. sagði, og eins og ég tók fram, að það mál er í raun og veru úr sögunni, þar sem við höfum svarað, að eftir atvikum mætti við svo búið standa. Og það, að ég gerði það, var af því, að ég álít upphæðina ekki neitt aðalatriði. En af því að hæstv.forsrh. og hv.þm. Dal. vildu halda því fram, að hér hefði verið farið talsvert stíft í úrskurðinn um þessa endurgreiðslu, þá vil ég taka það fram, að ég tel þvert á móti farið mjög vægt í sakirnar. Getur hver sannfærzt um þetta með því að athuga aths. og svörin. Bifreiðakostnaðurinn hefir t. d. verið kr. 2400. En endurgreiðslan er ekki ákveðin nema tæpar 500 kr. Nú er mér ekki kunnugt um, að útvarpsstjórinn eigi að hafa nokkurn bíl til notkunar, og ég veit ekki, hvort hann ímyndar sér, að það sé í notkun útvarpsins, þegar hann fer í bifreið heiman frá sér og niður á útvarpsstöð. Það yrðu laglegir reikningar, sem ríkissjóður þyrfti að greiða, ef slíkri reglu væri fylgt um alla starfsmenn þess. Ég ætti þá t. d. að fá mér bíl þegar ég fer í tíma í háskólann. Annars er mér ekki kunnugt um, hvaða sérstöðu hann hefir, að hann skuli geta tekið bifreiðar til eigin nota og látið svo skrifa allt saman hjá útvarpinu. Ég skal játa, að slíkt gæti að vísu komið fyrir, en það ætti að vera undantekningartilfelli, og gæti maður ímyndað sér, að sú upphæð næmi aldrei meira en 100 kr., eða einhverju slíku smáræði. Ég veit, að komið hefir fyrir, að háskólinn þyrfti á bifreið að halda 2-3 sinnum á ári. Það er ósambærilegt að taka hér sem dæmi vegamálastjóra og landsímastjóra, menn, sem vinna meira og minna að sínu starfi úti um allt land. Útvarpsstjórinn er aftur á móti embættismaður í Rvík og hefir þar enga sérstöðu. Ég álít því farið vægt í sakirnar að úrskurða, að aðeins 500 kr. skuli endurgreiddar af þessum 2400 kr. - Eins og menn sjá, þá er hér líka um að ræða ferðakostnað stúlku frá Ameríku. Ég býst nú við, að álitamál geti orðið um þessa ráðstöfun. Hér er fullt upp af fólki, en samt er rokið til og sótt stúlka í aðra heimsálfu til þess að gegna þessu starfi. Svo ætlar útvarpsstjórinn að telja fólki trú um, að þetta hafi verið gert vegna þess, að sérfræðing hafi þurft til þess að tína fréttir upp úr blöðum og taka á móti útlendum skeytum! Þetta nær engri átt, og hefði slík ráðstöfun verið borin undir forsrh. áður en hún var framkvæmd, þá hefði hann sagt þvert nei, hvað sem hann segir nú. Ég ímynda mér, að ekki þurfi neitt sérstaklega miklu meiri kunnáttumann til þess að taka á móti enskum skeytum en t. d. þýzkum. Mér er kunnugt um, að maður hefir starfað að því í hjáverkum sínum að taka niður þessi þýzku skeyti, og veit ekki einu sinni, hvort hann hefir fengið nokkra borgun fyrir. En eftir áliti útvarpsstjórans ætti að þurfa til slíks starfa sérfræðing, sem dvalið hefði í Þýzkalandi svo og svo lengi. Þá er einn liðurinn enn, og það er ferðakostnaður útvarpsstjórans. - Um hann var ekkert úrskurðað, ekki einu sinni til viðvörunar framvegis. Ég get vel ímyndað mér, að þessi ferðakostnaður hafi verið réttmætur og að útvarpsstjórinn, úr því að hann er nú einu sinni til, hafi þurft að fara í einhverjum erindagerðum stofnunarinnar. En gallinn er sá, að ekki er gerð nein grein fyrir, til hvers þessi ferð var farin, og alls engar upplýsingar um tilgang hennar. Þetta getur alveg eins hafa verið pólitískur leiðangur hv.þm. Dal. sjálfs eins og í þarfir útvarpsins. Aftur á móti fylgdi öðrum ferðakostnaðarreikningi starfsmanns útvarpsins, vélaverkfræðingsins, nákvæm sundurliðun á hinum einstöku liðum og fullkomin skýrsla um förina. Við þessu var vitanlega ekki hreyft andmælum. En maður getur alveg eins búizt við, eftir reikningi útvarpsstjórans að dæma, að hann hafi aldrei farið neitt, og er ég þó ekki að gefa það í skyn, en ég verð að efast um, að hann hafi farið í þágu útvarpsins. - Risnuféð skal ég langmest afsaka. Mér finnst það sé eini liðurinn, sem ekki beri á sér gripdeildablæ. Ég skal viðurkenna, að þegar maðurinn er nú í þessari stöðu, þá getur hann oft verið í vafa um, hvort hann eigi ekki að taka á móti erlendum gestum frá útvarpsstöðvum. Embættismaðurinn getur vel hafa haldið, að honum bæri að greiða þetta af sínu fé, í stað þess að vísa gestum til forsrh., því að honum er veitt fé til risnu. Þetta finnst mér afsakanlegt og ég hefði ekki hreyft mótmælum við því. Ég er ekki viss um, nema gott væri, að útvarpsstj. annaðist þetta að nokkru leyti. Annars sagði hæstv. ráðh., að oft væru úrskurðaðar svona endurgreiðslur. Ég verð að álíta, að slíkt sé mjög óvanalegt, og ef það er gert, þá stafar það einungis af því, að álitamál er, hvort embættismanninum hefir borið að greiða upphæðina. En það á ekki að vera álitamál, hvort embættismaður á að taka bíla þegar honum sýnist og láta stofnunina, sem hann veitir forstöðu, greiða allt saman, eða ferðast eins og honum sýnist og láta stofnunina borga brúsann. Það er engin vörn, þótt hv.þm. Dal. segi í bréfi til ráðuneytisins, að sér hafi ekki verið „boðinn neinn varnaður á“ í þessu efni. Það gætu orðið löng skipunarbréf, ef þar ætti að tína allt til, sem embættismönnunum væri bannað að gera. Yfirleitt er búizt við, að embættismenn eigi í fórum sínum það, sem kallað er sómatilfinning, og þótt ekki sé tekið fram, að þeir megi ekki gera þetta og hitt, þá taki þeir það ekki sem leyfi. Þá svöruðu þeir báðir, hæstv.forsrh. og hv.þm. Dal., því, sem ég sagði um útvarpstækin. Lögðu þeir megináherzluna á, að þetta hefði verið nauðsynlegt. Þetta kemur ekki málinu nokkurn skapaðan hlut við. Ég er alveg sammála um, að sjálfsagt er, að sjúkrahúsin fái móttökutæki. En ég álít algerlega óhæfilegt, að forstöðumaður einnar stofnunar skuli leyfa sér að láta sitt fyrirtæki greiða það, sem því ekki kemur hið minnsta við. Og mér líkar það illa, að verið er að hælast um í blöðum, að ráðh. hafi gefið þessa stórgjöf, en svo er „gjöfin“ þannig, að hælin eiga að borga allt saman. Það er sannarlega enginn að efast um, að þarna eigi að vera viðtæki, en það var fyllilega óleyfilegt af útvarpsstjóranum að ganga inn á þessa tilhögun, þótt það væri fyrir jafngóðan vin og Jónas. Um endurgreiðsluna á þessu ræði ég ekki neitt í þessu sambandi. Um hana kom ekkert fram í svörum ráðh. og endurgreiðslan hefir því farið fram síðan, og er gott að einhver árangur hefir orðið af þessari rekistefnu. Hv. þm. V.-Húnv., samstarfsmaður minn við yfirskoðunina, sagði hér nokkur orð um bókhaldið og var mér sammála um flest. Hv. þm. sagði, að bókhald þetta væri til stórbóta frá því, sem verið hefði. Ég skal nú ekki fara mikið út í það. Annars er ekkert undarlegt við það, þótt þetta bókhald sé til einhverra bóta. Það er sjálfsagt eins með það og annað, að það tekur einhverjum umbótum. Reikningar ríkissjóðs nema tugum þúsunda, og væri hætt við, að ekki gengi allt sem bezt, ef aldrei væru gerðar neinar umbætur á bókhaldinu. En annars er dálítið furðulegt, að úr því settir eru vísindamenn í þessari grein til að koma bókhaldinu í gott horf, þá skuli það samt ekki vera í lagi. Mér skildist hv.þm. færa eina vörn fyrir fyrirkomulagið, og hún var sú, að það gæti tekið umbótum og að þægilegt væri að bæta úr því ennþá. Þetta er vitanlega alveg satt, en eldra fyrirkomulagið var líka hægt að bæta. Misfellurnar hafa orðið vegna þess, að menn höfðu ekki full tök á bókfærslunni. En eftir situr þó þetta dæmalausa fyrirbrigði, að hægt skyldi vera að fella niður 10 þús. kr. án þess að vart yrði við það í sjóðnum. Það er sýnilegt að kerfið er ófært, eða hefir einhverjar þær smugur, sem gera það alveg ófært. Ég er viss um, að hv.þm. er mér sammála um þetta. Ég man, hve undrandi hann varð, þegar ekki var hægt að fá upplýsingar um, hve mikið ætti að vera í sjóði. Við hv.þm. Dal. þarf ég fátt að segja. Ég hélt, að hann myndi bera hér fram veigamiklar varnir í sínu máli, en hann byrjaði nærri hvern kafla á því, að hann ætlaði ekkert um hann að segja. Mér skildist hann ekki vilja gera pólitísku hliðina á þessu máli að umtalsefni. Ég get vorkennt honum það, eins vitaópólitískur og hann er(!), ef það skyldi nú blandast einhver pólitík inn í málið! Nei þetta mál hans hefir verið pólitískt frá upphafi. Ég hefi ekki byrjað á slíku. Honum var veitt embættið einungis vegna þess, að hann var pólitískur, og þar með var pólitíkin leidd inn í málið. Hv. þm. hafði engan annan kost en þann, að hann var pólitískur. Ekki hafði hann bókhaldsþekkingu til þess að geta verið skrifstofustjóri, ekki rödd til þess að vera þulur, ekki vélaþekkingu til þess að standa fyrir vélum útvarpsins, - hann hafði ekkert nema þetta eina: að vera þrælpólitískur. Svo stendur þessi maður alveg grallaralaus yfir því, að menn skuli vera að blanda pólitík inn í þessa stöðu hans. Hv. þm. þóttu gáfur mínar vera ærið bágbornar og að ég myndi ekki hæfur til að kenna prestaefnum landsins. Mér þykir vænt um, að hann er kröfuharður í þeirra garð, sem eiga að búa prestaefnin undir embætti sitt, en annars er mitt embætti ekki hér til umræðu. Þá sagði hann, að ég teldi menn ekki eiga að veita fyrirtækjum forstöðu, nema þeir væru færir um að vinna öll störfin við þau. Ég get borið það undir hv.þdm., hvort ég hefi nokkurn tíma talað þessi orð. Það, sem ég sagði, var, að mér fyndist mega gera þá kröfu til útvarpsstjórans, að hann gæti unnið eitthvert verk. Og svo taldi ég upp störfin; ekki til þess að fárast yfir því, að hann ynni þau ekki öll, heldur til að leita með logandi ljósi að einhverju starfi handa honum. Ég þekki það ekki, að yfirmaður yfir ekki stærri stofnun en útvarpinu eigi ekki að vinna neitt. Útvarpið er ekki nein stórstofnun, þótt hv.þm. vilji láta svo í veðri vaka. Þetta er smáfyrirtæki.

Þetta er rangsleitni; hann gat vel orðið dyravörður

. Nei, ekki meðan hann er þm. Hv. þm. Dal. er alltaf að tala um vanþekkingu mína í útvarpsmálum. Það er eins og hann haldi, að þetta sé hinn óttalegi leyndardómur. Ég skil ekkert í vélum útvarpsins og ekki heldur í vélum nýju landssímastöðvarinnar, en samt verður að gera þá kröfu til þm., að þeir geti myndað sér einhverja skoðun á þessum starfsgreinum og hver muni vera hinn hæfilegi rekstrarkostnaður þessara fyrirtækja. Og ef mín vanþekking er svona mikil, þá hefði hv.þm. átt að leiðrétta eitthvað hjá mér.

Hv. þm. getur e. t. v. komizt á næsta námskeið hjá okkur

. Hv. þm. ætti að læra á þeim sjálfur.

Ég hefi umsjón með þeim. - ÓTh: Það er líklega álíka forstaða og fyrir útvarpinu

. Í þessu efni þýðir ekki að bera kostnaðarhliðina saman við útvarp í öðrum löndum. Það er algengt, að embættismenn, sem vilja fá launahækkun, vitna í þessi og þessi kostakjör, sem menn hafi annarsstaðar. Tökum t. d. ljósmæðurnar. Haldið þið, að það sé munur þar, sem þær hafa há laun, síma, bifreiðar og annað þessháttar. Nei, við verðum að taka útvarpið okkar eins og það liggur fyrir og athuga möguleikana til sparnaðar, án þess þó að valda skaða með því.

Hvernig er það með prófessorana?

Í Danmörku hafa þeir helmingi hærri laun en hér, kenna sumir hverjir eina stund á viku, hafa öll vísindaáhöld, sem þeir þurfa, og allt þessháttar. 

Það eru miklir starfsmenn

. Og vinna stórkostleg störf. - Þá fór hv.þm. að gera eldhúsdag, og hélt ég, að hann myndi nú tæta mig alveg í sundur, en ósköpin voru þá ekki önnur en þau, að í einni aths. okkar muni ekki vera fylgt 1. um endurskoðun, þar sem tekið er fram, að fylgja skuli til okkar endurskoðunarmanna skýrsla hinnar umboðslegu endurskoðunar. En hæstv.atvmrh. var skilningsbetri á þetta en hv.þm. Dal., því að hann tók þetta strax til sín, eins og rétt var. Þetta var því eldhúsdagur á hæstv. ráðh., sem 1. samkv. á að leggja þessa skýrslu fyrir yfirskoðunarmennina. En ég vil enn vekja athygli á því, að þessi aths. okkar hefir nú borið þann árangur, að sem óðast er verið að greiða tækin.

Það var búið áður

. Það er undarlegt, að hæstv. ráðh. skyldi þá ekki láta þess getið. Ég skal lesa svarið við aths. fyrir útvarpsstjórann: „Útvarpstæki til spítala og heilsuhæla eru greidd af útvarpinu eftir fyrirmælum dómsmálaráðuneytisins, en ekki færð til útgjalda, heldur talin með útistandandi skuldum“. Það er því auðséð, að tækin hafa verið greidd síðar. Ég held það sé svo ekki fleira, sem ég þarf að svara í þessu sambandi. Hv. þm. var eitthvað að tala um, að þessar aths. endurskoðunarm. LR. væru einskonar framhald af þeim ádeilum, sem birzt hefðu í Morgunblaðinu. Ég verð nú að segja, að mér þykir dálítið hart, ef yfirskoðunarmenn LR. mega ekki gera aths. út af þeim atriðum, sem eitthvað kann að hafa verið minnzt á í blöðum áður. Enda hefir aldrei verið fylgt slíkri reglu, og má í tilefni af þessu minna á þá langloku um Laugarvatnsskóla, sem dómsmrh. Framsfl. lét birta í aths. við LR. og var síðan endurtekin í Tímanum, og líklega þar á eftir sérprentuð í þúsundum eintaka og dreift út um landið. Ég hefi aðeins 2 ræður við þessa umr. og verð því að láta ósvarað að mestu leyti því, sem kann að verða sagt af andmælendum mínum hér á eftir.

Atvmrh. (Þorsteinn Briem) Það eru aðeins fá atriði úr ræðu hv. 3. þm. Reykv., er hann beindi til mín, og sem ég þarf að svara. Hann taldi mjög lítilsvert um þann niðurskurð í áætlun stj. á rekstrarkostnaði útvarpsins, sem ég skýrði frá, og sagði, að það væri lítil trygging fengin fyrir. því, að eftir henni yrði farið í reyndinni. Ég sagði ekki annað en það, að þessi áætlun sýndi hug stj. Jafnframt get ég sýnt hv.þm., ef hann vill hafa fyrir því að koma upp í stjórnarráð, greinargerð fyrir því, á hvern hátt þessi sparnaður er hugsaður. Hv. þm. þótti það allt of mikið, að til hins almenna kostnaðar við rekstur útvarpsins á næsta ári þyrfti að greiða 11 þús. kr. úr ríkissjóði. Og benti hann á, að ef útvarpið hefði verið einkafyrirtæki, þá hefði orðið gróði á rekstri þess í stað taps. En það kemur ekki þessu máli við, hvernig útvarpið kynni að bera sig sem einkafyrirtæki, af því að það liggur ekki fyrir nein þáltill. um, að ríkið selji útvarpið til einkarekstrar. Og hv.þm. nefndi það ekki, að hann hefði nokkurn kaupanda á hendinni.

Það getur vel verið, að ég bendi á hann

. Ef hv.þm. kemur með álitlegan kaupanda að ríkisútvarpinu, sem trygging væri fyrir, að ræki það eins vel og hið opinbera, þá stendur ekki á mér að taka slíkt tilboð til athugunar, ef þar væri þá ekki einhver dularbúin pólitísk klíka á ferðinni, sem vel er trúlegt, að væri fús að taka útvarpið í þjónustu sína. Hv. 3. þm. Reykv. var eitthvað að minnast á ferðakostnað útvarpsstjórans. Það tekur að vísu ekki til mín, því það mun hafa átt sér stað áður en ég kom í stjórnina. En ég get um það atriði vísað til skýringar hæstv.forsrh. og samþykkis hv. 3. þm. Reykv. sjálfs sem yfirskoðunarmanns LR., þar sem hann hefir lagt til, að við svo búið skuli standa. Hv. þm. lét þess ennfremur getið, að það sæist ekki í reikningum frá útvarpsstjóra, í hvaða tilgangi hver ferð hefði verið farin, né hvert. Ég skal játa, að það er vöntun ef ekki er sýnt á ferðakostnaðarreikningum, hvert ferðin er farin og í hvaða skyni, þó að viða bresti á hjá öðrum í þessu efni, t. d. um það, á hvaða staði er farið, og get ég t. d. um það nefnt ferðakostnaðarreikninga ullarmatsmanna og kjötmatsmanna. En við úrskurð slíkra reikninga er venjulega mest litið á aðalupphæðina, og hún þá eitthvað skorin niður, ef hún þykir of há. Annars hygg ég, að hv.þm. tali hér mest um ferð útvarpsstjórans til Norðurlands sumarið 1931. En sú ferð mun hafa verið farin til þess að útvega útsölumenn að útvarpstækjum og komast í samband við umboðsmenn víðsvegar um land. - Annars var þetta gert áður en ég kom í stjórnina; og ef það á að reiknast mér til yfirsjónar að hafa ekki krafizt nánari skýrslu um þennan ferðakostnað, þá verður sú yfirsjón að skrifast á minn reikning. Um greiðslu smáupphæðar til risnu var hv.þm. mér sammála og hafði ekkert við það að athuga. Ég get tekið undir það með hv.þm., að útvarpsstjóri eigi ekki að hafa bifreið til einkaþarfa; en hinsvegar er ekki þar með sagt, að útvarpið þurfi ekki á bifreið að halda. Það er alveg óhjákvæmilegt fyrir útvarpið að hafa afnot af bifreið. Vélaverkfræðingur útvarpsins þarf t. d. iðulega að ferðast til stöðvarinnar á Vatnsendahæð. Og það er óhjákvæmilegt fyrir viðgerðarverkstæði útvarpsins að hafa bifreið, þegar viðgerðarmennirnir þurfa að fara um bæinn með útvarpstæki o. fl. Því að ekki verður þess krafizt, að þeir beri þau í fanginu út um bæinn, hvernig sem veður er, enda gæti það valdið stórskemmdum á tækjunum. Þess vegna verður ætið að sækja þau í bíl og skila þeim aftur í bíl. - Ég hygg því, að hv. 3. þm. Reykv. telji sig hafa ofmælt mjög um þetta atriði.

Hefir útvarpið fastan bíl til afnota?

Útvarpið hefir engan bíl, og skal ég láta þess getið, að ég hefi algerlega neitað um það.

Frsm. (Hannes Jónsson) Hv. 3. þm. Reykv. sagði, að ég hefði ekki fært aðra ástæðu fyrir því, að bókhald ríkissjóðs hefði batnað, en þá, að þar væri nú tvöföld bókfærsla. En það eru auðvitað út af fyrir sig miklar umbætur frá því, sem áður var. Og eftir því sem betur gengur, þá leiðir það til meiri fullkomnunar á bókhaldinu. Áður fylgdu bókhaldinu flestir gallar hinnar einföldu bókfærslu. Og eftir að bókhaldið varð tvöfalt, þá geta að vísu í útfærslu þess komið fram smávegis gallar fyrst í stað, en úr þeim göllum er auðvelt að bæta. Annars ætla ég ekki að rekja það nú, hvað þessi breyt. er mikilsverð, eða telja upp alla þá kosti, sem henni fylgja. Það liggur svo í augum uppi fyrir öllum þeim mönnum, sem hafa vit á þessum efnum, og ég held ég megi fullyrða, að hv. 3. þm. Reykv. skilji þetta mæta vel sjálfur. Ég skal t. d. benda honum á, að með þessari tvöföldu bókfærslu er fengið beint samband á milli hins árlega rekstrarreiknings ríkissjóðs og hinsvegar eignaskýrslu ríkisins. Og það er stórkostlegur kostur, að hægt er að taka hinn raunverulega rekstrarreikning ríkisins sérstaklega út úr, og þar af leiðandi er svo auðvelt að bera þá reikninga saman frá ári til árs. Þannig mætti lengi rekja kosti þessa nýja bókfærsluforms fram yfir eldra bókhaldið; þeir kostir eru svo margir, og ég vil ekki tefja tímann á að telja þá upp hér. Hinsvegar get ég endurtekið það, að ekki er nema sjálfsagt að laga og leiðrétta þá smágalla á bókhaldsforminu, sem koma í ljós við reynsluna, til þess að gera bókhaldið svo fullkomið sem unnt er. Að því eiga yfirskoðunarmenn að vinna, og gera hispurslaust aths. við það, sem miður fer. En jafnframt er yfirskoðunarmönnum skylt að viðurkenna það, sem gert er til bóta, en snúa því ekki öllu í villu. Það gætir of mikils pólitísks strekkings hjá hv. 3. þm. Reykv. í þessu efni ; hann vill ekki viðurkenna, að það hafi verið gott verk, sem gert var í stjórnartíð andstæðinga hans á þessu sviði.

Þetta er skakkt með farið

. Hv. þm. sagði, að þetta hefði verið lofað um of og meira en verðleikar stóðu til. Þó að svo kunni að vera, þá afsakar það á engan hátt, að hann sem yfirskoðunarmaður skuli ekki vilja viðurkenna þær umbætur, sem gerðar hafa verið, og vinna að frekari endurbótum á bókhaldinu.

Það er eftir að laga það

. Þá vildi ég gera aths. út af því, sem hv.þm. Dal. sagði í ræðu sinni. Hann virtist vilja gera mig að meðritstjóra við Morgunbl. Þeirri góðfýsi hans í minn garð vísa ég algerlega á bug. Þessar aths. við LR., sem hann hefir sérstaklega gert að umtalsefni, eru gerðar af okkur yfirskoðunarmönnum öllum, af því að okkur þótti ástæða til þess og töldum, að það, sem í aths. fólst, ætti að vera til viðvörunar framvegis. Það er ekki vanrækslusök okkar yfirskoðunarmanna, þó að þessi skýrsla, sem hv.þm. talaði um frá hinni umboðslegu endurskoðun í fjmrn., væri ekki komin í okkar hendur, þegar aths. voru gerðar. Og gæti ég trúað, að hann hafi sjálfur átt sök á því. Ég veit að vísu ekki, hvenær reikningar útvarpsins hafa verið fullgerðir; en ef þeir hafa ekki verið afgr. til endurskoðunar í fjmrn. í tæka tíð, þá er sökin fyrir það, að þetta plagg var ekki komið í okkar hendur, eins mikil hjá honum sjálfum. Annars var það gott, að þessi áminning kom fram frá hv.þm., því að við yfirskoðunarmenn höfum haldið því fram, að stj. eigi að láta skýrslur frá hinum lögskipuðu endurskoðendum fylgja með reikningunum til yfirskoðunarmanna LR. En þó að slíkar skýrslur fylgi með reikningunum, þá geta þær vitanlega ekki lokað munninum á þeim, því að yfirskoðunarmenn gætu máske með fullum rétti talið, að stj. eða hinir umboðslegu endurskoðendur hefðu ef til vill ekki gert það, sem yfirskoðunarmenn teldu rétt og nauðsynlegt. - Í þessu tilfelli hefðu yfirskoðunarmenn sennilega gert sömu aths., þó að skýrsla hinna umboðslegu endurskoðenda hefði legið fyrir, til þess að fá tækifæri til að gera till. til viðvörunar framvegis. Annars væri það dálítið hart, ef yfirskoðunarmenn mættu ekki benda á neitt, sem þeim þætti miður fara en skyldi, nema þeir séu settir í hóp hinna svæsnustu andstæðinga þeirra, er hlut eiga að máli. Ég gríp þetta tækifæri til þess að vísa algerlega á bug slíkum svigurmælum frá hv.þm. Dal., hvað mig snertir. Og ég held, að hv.þm. vaxi ekkert af þessari ákúru til okkar yfirskoðunarmanna. Þessu er alveg eins beint til mín og hv. 3. þm. Reykv., því að við vorum alveg sammála um þá aths., sem um er rætt. Þá skildist mér ennfremur á hv.þm. Dal., að við yfirskoðunarmenn hefðum ekki gætt þeirrar skyldu okkar að athuga rekstur hinna sérstöku ríkisstofnana. Síðan ég fór að vinna að yfirskoðun LR. hefir það verið föst venja að athuga nákvæmlega hag og rekstur 2-3 ríkisstofnana árlega. Ef ætti að taka þær allar til nákvæmrar athugunar árlega, þá þyrftu yfirskoðunarmenn fleiri mánuði til þeirra starfa, og 2 mánuðum meira en nú. Ég skal fúslega játa, að þetta starf heyrir til þeirri kritísku endurskoðun og undir yfirskoðunarmenn LR. En ég hygg, að með þeirri breyt., sem nú hefir verið gerð á bókhaldi ríkisins, þá sé ástæða til að athuga, hvort ekki er rétt að fækka yfirskoðunarmönnum úr þremur niður í tvo. Frá hálfu Alþingis ætti að vera fullnægjandi að hafa 2 yfirskoðunarmenn. En svo ætti að fela þeim að athuga nákvæmlega störf og rekstur ríkisstofnana og leggja í það meiri vinnu en nú er gert. Af því að ríkisstofnunum hefir fjölgað svo mjög á síðustu árum, þá er ómögulegt fyrir yfirskoðunarmenn að athuga alla þá reikninga, sökum tímaskorts, eins gaumgæfilega og áður var gert, þegar þessu starfi voru settar reglur og ákveðnir þrír yfirskoðunarmenn. Starfið er nú orðið svo miklu umfangsmeira en áður var, og þarf því að kosta meiru til við það. En til þess að sá kostnaður verði ekki óhæfilega mikill, hefir mér dottið í hug, að yfirskoðunarmenn væru aðeins hafðir tveir; en vitanlega er þá nauðsynlegt, að betur verði vandað til starfsins heldur en nú og yfirskoðunarmönnum ætlaður lengri tími, til þess að þeir leysi það vei af hendi. Hinir umboðslegu endurskoðendur geta auðvitað athugað til fulls og borið saman, hvort tölur séu rétt teknar upp úr reikningabókum og skjölum inn á LR., á sama hátt og þeir athuga reikningsfærslu hvers reikningshaldara. - Tilgangurinn með þessu yrði þá aðallega sá, að hin krítiska endurskoðun færi sérstaklega fram vegna þingsins og yrði gerð af þeim mönnum, sem það kýs til þess. Og ég skal játa, að undanfarið hefir það eigi verið gert svo ýtarlega sem þurfti.

Jónas Þorbergsson Ég skal fyrst víkja að ræðu hv.þm. V.-Húnv. Hann hefir ásamt hv. 3. þm. Reykv. fært fram ástæðu fyrir því, að skýrsla og athugasemdir hinnar umboðslegu endurskoðunar í fjmrn. voru ekki teknar til greina af yfirskoðunarmönnum, þegar þeir gerðu sínar aths. við LR. Og ástæðan er sú, að skýrslan lá ekki fyrir yfirskoðunarmönnum, eins og þó er lögákveðið. Þessi hv.þm. hafa báðir tekið það fram, að yfirskoðunarmenn hafi ekki álitið sér skylt að búa sjálfum sér í hendur skjöl og skilríki. En ég hygg, að þetta sé ekki rétt á litið hjá yfirskoðunarmönnum. Ég hugsa, að það sé tvímælalaus skylda þeirra að komast fyrir sannleikann í hverju máli og kynna sér það, er gæti haft áhrif á starf þeirra og úrskurði. Þess vegna var þeim skylt að ganga eftir því hjá stj., hvort aths. hinna umboðslegu endurskoðenda hefði verið fullnægt. Ég get tekið það til greina, sem hv.þm. V.-Húnv. bar fram, að honum hefði verið alveg ókunnugt um þessa skýrslu. En því er allt annan veg háttað um hv. 3. þm. Reykv. Honum var ekki ókunnugt um, að skýrslan var til, því að hún var áður birt í Morgunbl. Mbl. fylgdist mjög vel með þessu máli, og hefir ef til vill notið þar góðrar aðstöðu hv. 3. þm. Reykv., sem þm. og yfirskoðunarmanns LR. Skýrslurnar birtust jafnskjótt í Mbl. og þær urðu til í stjórnarráðinu.

Áttum við að fara til Mbl.?

Ég hygg, að Mbl. hafi notað sér kunnugleik og aðstöðu hv. 3. þm. Reykv. til þess að fá fréttir úr LR. Þær voru birtar eftir þeim leiðum. Sú afsökun hv. 3. þm. Reykv., að skýrsla hinna umboðslegu endurskoðenda hafi ekki verið fyrir hann lögð, hefir því ekkert gildi. Hv. þm. var vel kunnugt um, að hún lá fyrir í stjórnarráðinu. En hann gat skotið sér á bak við embættisform sitt og sagt sem svo, að hann hafi ekki verið skyldugur til að látast vita um hana. En hvort hv.þd. tekur þennan framburð og þessar afsakanir yfirskoðunarmannsins til greina, læt ég ósagt um. Það er hreinn og beinn misskilningur hjá hv.þm. V.-Húnv., að ég hafi ætlazt til, að skýrsla hinnar umboðsl. endurskoðunar lokaði munninum á yfirskoðunarmönnunum. Þau orð, sem ég hafði um þetta í minni fyrri ræðum, voru á þá leið, að yfirskoðunarmenn hefðu ef til vill ekki þurft að taka upp aths. í þessu formi í LR., ef þeir hefðu tekið til greina skýrslu hinnar umboðsl. endurskoðunar, sem þeir þó féllust á að lokum. Að öðrum kosti virtist þetta beinlínis hafa verið gert til áreitni við þessa stofnun og forstöðumann hennar.  Ég er ekkert að kvarta undan þessum aths. yfirskoðunarm., eða úrskurðum stj., ég álít, að þeir séu meira og minna réttlátir, en sumir að vísu nokkuð harðir. Hér var ekkert í þessum efnum, sem ástæða væri til að draga fjöður yfir. Ekkert þess eðlis, að það þoli ekki fyllilega dagsljósið og opinberar umr. út í æsar; enda mun ég ekki telja eftir mér að taka minn þátt í þeim umr. eins lengi og andmælendur mínir óska. Ég verð út af síðari ræðu hv. 3. þm. Reykv., að koma nokkru nánar inn á einstök atriði í þessu máli. Ég skal fyrst leyfa mér að benda á eitt atriði sem almenna skýringu, að því er snertir reikningshald útvarpsins, skýringu, sem e. t. v. verður ekki metin til mikillar afsökunar að því leyti, sem telja má, að betur hefði mátt fara um sumt í reikningsfærslunni, en það verður þó til skýringar á því, að ekki var með öllu óeðlilegt, að sumstaðar væri e. t. v. ekki farið eftir þeim venjum, sem skapazt hafa smátt og smátt við ríkisstofnanirnar. Þegar breyt. var gerð á ríkisbókhaldinu, sem hneig m. a. í þá átt að samræma endurskoðunina við ríkisstofnanirnar, þannig að endurskoðunin var fengin í hendur einni deildinni í fjmrn., þá mun sú breyt. hafa valdið allmiklum töfum á endurskoðuninni. Af þessu mun það hafa stafað, að endurskoðun á reikningum ríkisútvarpsins fór ekki fram fyrr en langt var liðið á árið 1932, eða um 2 árum eftir að starfsemi þess hófst, og þá fyrst er endurskoðaður og úrskurðaður reikningur ríkisútvarpsins fyrir árið 1930, sem hið háa Alþingi var þá þegar búið að samþ. og afgreiða. Ég er ekki að taka þetta fram til ásökunar. Ég hygg, að það hafi getað átt sér eðlilegar orsakir. En ég tek það fram til skýringar á því, að reikningshaldari útvarpsins og forstöðumaður hafði ekki í gegnum þessa endurskoðun fengið þá leiðbeiningu um venjur, stjórn, rekstur og reikningsfærslu, sem skapazt hafa og sem þessi endurskoðun eðlilega á að veita hverri ríkisstofnun. Þetta var vitanlega útvarpinu sérstaklega bagalegt, vegna þess að það var nýstofnað og var að skapast og vaxa mjög hröðum skrefum. Það má e. t. v. segja, að reikningshaldarinn hefði átt að leita sér upplýsinga hjá öðrum ríkisstofnunum um það, hvaða venjur giltu í hinum og öðrum efnum, sem orkað hefir tvímælis um, en það er hvorttveggja, að þessar venjur munu ekki vera alstaðar svo fast skorðaðar, og e. t. v. ekki heldur þannig vaxnar, að þær séu til eftirbreytni, eins og berlega hefir komið fram um notkun bifreiða og sem síðar verður vikið að. Þess vegna er það eiginlega ekki fyrr en seint á árinu, sem leið, að þessi unga stofnun fær rækilega endurskoðun og þær leiðbeiningar um venjur og reikningsfærslu, sem hún hefði helzt þurft að fá a. m. k. einu ári fyrr. Hefði þessi ríkisstofnun fengið þær leiðbeiningar svo snemma á starfsskeiði sínu, sem með sanngirni hefði mátt vænta, þá hefði áreiðanlega orðið komizt hjá nær öllu því, sem hér hefir komið til ágreinings, umr. og úrskurðar. Það hefir ekki komið fram í umr. neitt það, sem veitir verulega ástæðu til að fara mörgum orðum um þessar aths., nema fáar af þeim, og þá helzt ekki nema um eina þeirra, enda er það sá liðurinn, sem mestum umr. hefir valdið í blöðunum. Og úr því að hann hefir verið tekinn hér upp bæði í LR. og umr., þá ætla ég að leyfa mér að nota nokkrar mínútur til þess að fara um hann fáeinum orðum. Þessi liður er um bílanotkun við ríkisútvarpið. Hv. 3. þm. Reykv. taldi, að þessi bifreiðakostnaður, sem er 2400 kr. fyrir stofnunina yfir árið, væri nokkuð mikill. Það fer um þetta eins og fleira, sem þessi hv.þm. segir um ríkisútvarpið, að þó að talan 2400 sé nokkuð há út af fyrir sig móts við aðrar lægri tölur, þá hefir hann hvorki reynslu eða þekkingu til að bera til þess að geta dæmt um það, hvort þessi kostnaðarliður er hár í raun og veru. Hv. þm. lét í veðri vaka, að þessi bifreiðakostnaður hafi allur verið vegna útvarpsstjóra persónulega, en að honum hafi ekki verið gert að greiða nema 493 kr. Nú virðist aths. þessa yfirskoðunarmanns bera það með sér, að hann hafi eitthvað kynnt sér reikningana. Mig furðar því á, að hann skuli bera fram svona mikla fjarstæðu. Og þó ljótt sé til að vita, verður að ætla, að hann geri það á móti betri vitund. Þegar útvarpið tók til starfa, var við hliðina á því stofnuð ríkiseinkasala á útvarpsviðtækjum, og í öðru lagi var stofnuð viðgerðastofa. Báðar þessar stofnanir þurfa mjög mikið á bifreiðum að halda, eins og hæstv.atvmrh. réttilega tók fram. Auk þess þarf fréttastofan meira eða minna á bifreiðum að halda, og við framkvæmd dagskrárinnar þarf einnig bifreiðir. Koma því þarna til greina margar starfsdeildir við sjálft ríkisútvarpið, sem allar þurfa að nota bifreiðir. Það kom upphaflega til mála, hvort ekki væri skynsamlegt að kaupa bifreið til nota fyrir útvarpið og viðtækjaverzlunina sameiginlega. Hefir það verið álitamál, og er að mínu viti álitamál enn þann dag í dag. Auk þessa, sem nú var talið, þarf mjög mikið á bifreiðum að halda til ferða á milli Rvíkur og útvarpsstöðvarinnar á Vatnsendahæð. Þangað hefir til skamms tíma ekki verið neinn vegur, og það var eins og ég hygg, að sumir hv.þm. viti, algerlega ófær leið, svo ófær, að bifreiðastöðvarnar þverneituðu alveg að flytja menn þessa leið, þegar svo háttaði til, að melarnir, sem þurfti að fara yfir, voru blautir í leysingum, enda var bifreiðum þar hin mesta hætta búin. Því var það, að útvarpið neyddist til að kaupa flutningabifreið, og sú bifreið var gersamlega eyðilögð á einu ári á þessum vegi; það var ekki hægt að komast hjá slíku. Í stað þess að ráðast í það að kaupa bifreið til skyndiferða, var tekin upp sú skipun, að útvarpsstjóri samdi við bifreiðastöð um sérstök vildarkjör innan takmarka bæjarins. Nú kom það í ljós við endurskoðun reikninganna frá 1931, að nokkur ágreiningur varð á milli reikningshaldara útvarpsins og endurskoðunarinnar um færslu á nokkrum upphæðum fyrir bifreiðaakstur innan bæjar, sem að sumu leyti virtust hafa getað verið og að sumu leyti voru beinlínis í einkaþágu útvarpsstjóra. Aths. hinna umboðslegu endurskoðenda að því er þetta snertir er svo hljóðandi, með leyfi hæstv. forseta: „Bílareikningar að upphæð kr. 492,74, stílaðir til útvarpsstjóra, hafa verið greiddir af útvarpinu. Reikningarnir bera ekki með sér, hve mikið af þessum akstri hefir verið í þarfir útvarpsins. óskast gerð grein fyrir því og geymist réttur til ábyrgðar“. Þessu svarar reikingshaldari á þessa leið: „Þar sem mikil einkanot forstöðumanna ríkistofnana af bifreiðum landsins hafa verið látin óátalin, teldi ég, með skírskotun til bréfs míns til ráðuneytisins 15. þ. m., bresta á jafnrétti mitt, ef hið háa ráðuneyti lítur svo á, að mér beri að endurgreiða þau lítilfjörlegu not, sem hér um ræðir. Hinsvegar treysti ég mér ekki til, að liðnum svo löngum tíma, að greina í sundur hinar einstöku upphæðir“ Úrskurðurinn var á þá leið, að reikningshaldari skyldi greiða alla upphæðina. Þau rök liggja til þessa svars, sem reikningshaldari hefir gefið við þessari aths., að hér hefir á undanförnum árum skapazt hefð um það, að forstöðumenn ríkisstofnana hafa leyft sér að nota bifreiðir landsins í einkaþágu, án þess að sá kostnaður væri endurgreiddur til ríkisins. Ég skal leyfa mér að gefa örstutt yfirlit um þessi einkanot forstöðumanna ríkisstofnana á bifreiðum á landsins kostnað. Er þá fyrst að telja vegamálastjóra landsins. Það má e. t. v. segja, að hann hafi nokkra sérstöðu í þessum efnum, sökum þess, að hann þarf mikið á bifreiðum að halda til þess að hafa eftirlit með framkvæmdum, sem hann hefir með höndum úti um land. Það er hinsvegar jafnvíst, og verður ekki móti mælt og hefir ekki verið móti mælt af honum sjálfum, að hann notar bifreiðir líka í einkaþágu í innanbæjarakstri. Hann hefir talið sér þetta heimilt. Og þar sem það hefir verið látið óátalið, verður að álíta, að honum sé slíkt heimilt. Er því ekki ástæða til að átelja hann um þetta. Árið 1929 keypti Gísli heitinn Ólafsson landssímastjóri bifreið, sem hann, eftir því sem allir vissu, notaði mestmegnis í einkaþágu, og að vísu til nokkurra ferða út um land. Hann seldi síðan þá bifreið og keypti aðra, miklu stærri fjölskyldubifreið. Þetta var játið óátalið af þáv. ríkisstj. og þessi embættismaður taldi sér þetta fullkomlega heimilt, og ég álít, að honum hafi verið það fullkomlega heimilt, úr því að það var játið óátalið. Í þriðja lagi skal ég nefna jafngrandvaran og ágætan embættismann eins og Sigurð Briem póstmálastjóra. Efast enginn um það, að þessi embættismaður gerir það eitt, sem hann álítur rétt vera. Hann keypti bifreið árið 1930 án þess að leita heimildar ríkisstj. og notaði þá bifreið til aksturs innan og utan bæjar, og að vísu mjög í einkaþágu um tveggja ára skeið. Svo sterk var þessi hefð orðin um að forstöðumenn ríkisstofnana notuðu bifreiðir landsins í einkaþágu, að jafnsparsamur og grandvar maður eins og S. Br. póstmálastjóri taldi sér fullkomlega heimilt að gera þessa ráðstöfun og nota bifreið embættisins á þennan hátt án þess að leita heimildar. Og þegar fyrir lá slíkt fordæmi um jafnágætan mann og grandvaran, þá verð ég að telja, að útvarpsstjóranum, sem kom síðar til sögunnar, hafi verið nokkur vorkunn, þó hann ekki teldi þessi lítilfjörlegu bifreiðanot neinn stórglæp. Það má nefna fleiri dæmi, eins og t. d. bankana. Það hefir nýlega verið vikið að bifreiðanotkun Útvegsbankans, sem ekki er talinn allt of fjáður. Því hefir verið haldið fram, að einkanot bankastjóranna á bifreiðum bankans, innan og utan bæjar, hafi kostað bankann um 20 þús. kr. Ég hygg, að núv. landssímastjóri muni ekki hafa breytt eftir því fordæmi, sem fyrir lá í þessum efnum, enda er stutt síðan hann tók við embættinu. Útvarpsstjóranum hefir nú verið veitt sú leiðbeining, sem hann hefði þurft að fá í tæka tíð, og þá leiðbeiningu mun hann vitanlega taka til greina. Ég vil vona, að jafnákveðinn vandlætari og hv. 3. þm. Reykv. verði röggsamur, þegar farið verður að hreinsa til í Útvegsbankanum og annarsstaðar þar, sem þess kynni að vera þörf. Ég vonast til, að hann hafi gert sér far um að skyggnast inn í reikninga vegamálastjóra, fyrrv. landssímastjóra og póstmálastjóra, þó að það komi hvergi fram í aths., að þessum mönnum hafi verið gert að endurgreiða kostnað af bifreiðaakstri í einkaþágu. Það hefir hvergi heyrzt né sézt, að gagnvart þeim hafi verið beitt samskonar ráðstöfunum eins og beitt var gagnvart útvarpsstjóra. Enda hefir blað það, sem af siðferðishræsni og hlutdrægni hélt uppi árásunum á hann, vandlega þagað um samskonar ávirðingar í fari fyrrnefndra samherja þess í landsmálaskoðunum. Ég skil ekki annað en að hver maður með heilbrigðri réttlætistilfinningu sjái, að ef einum forstöðumanni ríkisstofnana á að vera óheimilt að nota bifreiðir til einkaþarfa, þá eiga heldur ekki aðrir að mega njóta slíkra fríðinda, og það er ekkert annað en argasta rangsleitni hjá þeim mönnum, sem um þetta eiga að fjalla, ef þeir láta aðfinnslur, ávítur og endurgreiðslur aðeins koma fram á hendur einum forstöðumanni ríkisstofnunar, en láta samskonar og þó langtum meiri not óátalin hjá öðrum. Ég vil því leyfa mér að beina því til hæstv.ríkisstj., að það er skylda hennar að láta eitt yfir alla ganga í þessu efni. Mér kemur vel að fá mínar leiðbeiningar og mun taka þeim á tilhlýðilegan hátt. En ég krefst þess, að hinar sömu ávítur og leiðbeiningar komi fram gagnvart þeim öðrum mönnum í sambærilegum stöðum, sem hafa unnið til samskonar ráðstafana af hendi ríkisstj. Það má ennfremur henda á það, að ekki er einsdæmi, að ágreiningur hefir orðið milli reikningshaldara ríkistofnunar og ráðuneytisins um færslur á reikningum. Ég skal aðeins taka eitt dæmi, sem er í LR. 1929. Þá hafði verið gerð breyt. á embættunum hér í Reykjavík. Áður hafði gilt sú venja, að allmikið af tekjum embættismanna var í prósentum af tekjum ríkisins, en þegar tekjur ríkisins uxu, urðu launin óhæfilega há. Var þá tekin upp sú skipun að láta þessa embættismenn hafa föst laun. Svo kom það fyrir árið 1929, að yfirskoðunarmenn LR. gera aths. um það, í 7. aths. við LR., að lögmaðurinn í Rvík hafi reiknað sér 2% af innheimtum stimpilgjöldum. Var því skotið til úrskurðar ráðuneytisins, hvort þessum embættismanni væri heimilt að reikna sér þessi hlunnindi. Stj. úrskurðaði, að þetta væri óheimilt, og var lögmaðurinn endurkrafinn um 1500 kr. af þessum ástæðum. Ég skal taka það skýrt fram, að ég er ekki að benda á þetta þessum embættismanni til hnjóðs. Þetta er eitt dæmi af mörgum um það, að forstöðumenn embætta og ríkisstj. greinir á um hlunnindi og færslur í reikningum. Það bar ekki á því, að þessi maður væri lagður í einelti fyrir þetta og ofsóttur eins og glæpamaður utan þings og á sjálfu Alþingi. Það voru ekki haldnar eldhúsræður á þingi til að ófrægja hann, heldur var málið úrskurðað hljóðalaust, eins og venja hefir verið til. Þó var sá aðstöðumunur lögmannsins og útvarpsstjórans, að um embætti lögmannsins giltu nýsett lög. En um bifreiðanot útvarpsstjórans lágu annarsvegar fyrir ljós og ákveðin fordæmi, en á hinn bóginn skorti leiðbeiningar endurskoðunarinnar, eins og áður hefir verið tekið fram. Mætti það verða hv. 3. þm. Reykv. til skilnings á ummælum í bréfi útvarpsstjórans til ráðuneytisins, sem hann hefir mjög hártogað, þar sem sagt er, að útvarpsstjóranum „hefði ekki verið boðinn varnaður á um þetta“. Útvarpsstjóranum var nefnilega ekki boðinn varnaður á um það, að hann ætti að sæta refsingum og ámæli fyrir það, sem látið hefir verið óátalið í fari annara embættismanna.

Jón Jónsson Ég vildi beina því til hæstv. forseta, hvort hann gæti ekki fallizt á að taka málið út af dagskrá að þessu sinni. Ég hafði hugsað mér að bera fram brtt. við frv., og hefi ég aflað mér upplýsinga í þessu skyni, sem mér þó hefir ekki unnizt tími til að vinna úr enn, enda bárust mér þessi plögg fyrst nú á fundinum.

Frsm. (Ingvar Pálmason) Tildrög þessa frv. eru rakin í aths. þeim, er því fylgja. Það er hliðstætt l. um vega- og brúamál, og held ég, að enginn ágreiningur verði um það, að rétt sé að setja slík 1. Sjútvn. hefir athugað frv. og þau rök, sem fram hafa komið á Alþ. í þessu máli, og er niðurstaðan sú, að n. leggur til, að upp í frv. verði teknar tvær eða þrjár greinar úr frv. því, sem sjútvn. Nd. flutti á þinginu 1931 um þessi mál. Ástæðan til þess, að n. vill bæta þessum atriðum inn í frv., er fyrst og fremst sú, að hún telur þessa viðauka vera til bóta, og í annan máta telur hún líklegra, að frv. nái frekar fram að ganga með þeim en án, sökum þess að hv. sjútvn. Nd. lagði allmikla áherzlu einmitt á þessi atriði á þinginu 1931. - Ég vil þá víkja nokkrum orðum að brtt.n., sem eru fjórar. 1. brtt. fer fram á, að upp í frv. verði tekin ný grein, sem að efni til er shlj. grein, sem var í frv. sjútvn. Nd. 1931. Efni hennar er það, að vitamálastjóri geri árlega í samráði við forstöðumann stýrimannaskólans í Reykjavík og forseta Fiskifélags Íslands, tillögur og áætlun um fjárveitingar úr ríkissjóði til vitamála næstkomandi ár. Það vakti fyrir n., að þótt hún vilji á engan hátt gera lítið úr trausti því, sem vitamálastjóra er sýnt, þá verði að líta svo á, að varla sé hægt að búast við því, að hann sé svo kunnugur staðháttum alstaðar á landinu, að ekki sé tryggara, að ráða fleiri manna njóti við. Þetta tefur ekkert störf vitamálastjóra, en er öruggara fyrirkomulag, sem tryggir það betur en áður hefir verið, að raddir fólksins utan af landi verði teknar til greina. N. vonar, að þessi brtt. mæti engri mótspyrnu, því að hún felur ekki neinn kostnað í sér. 2. brtt. fer líka fram á það, að tekin verði upp í frv. grein úr frv. sjútvn. Nd. frá 1931, og hljóðar hún svo: „Verja skal árlega, ef ástæður ríkissjóðs leyfa, álíka upphæð til vitamála og vitagjaldi nemur, meðan stendur á byggingu vita þeirra, er ræðir um í 9. gr., ennfremur ef þurfa þykir til sjómerkja, sbr. 11. gr.“. Það er ekki ástæðulaust að fá þessa grein inn í l. Aðalástæða n. var sú, að nokkurrar óánægju hefir orðið vart, bæði meðal íslenzkra og erlendra sjómanna, um það, að vitagjaldið væri of hátt. En þegar bent hefir verið á, hvað mikið hefir verið unnið að vitamálum síðustu áratugina, og hvað þörfin sé brýn á áframhaldandi starfi á þessu sviði, og að vitagjaldinu sé eingöngu varið til vitamála, hefir dregið úr þessari óánægju. N. álítur ekki rétt, að þetta gjald renni beint í ríkissjóð, því að þá er ekki hægt að benda á, að það renni beint til vitamála. En n. fellst á það, að nauðsynlegt sé að veita undantekningar frá þessari reglu, og því hefir n. bætt inn í þessa grein úr frv. frá 1931 orðunum: „ef ástæður ríkissjóðs leyfa“. Er það gert með hliðsjón af núv. ástandi, og taldi n. það vitalaust, þó að stj. sæi sér ekki fært á eins erfiðum tímum og nú eru að nota allt vitagjaldið til vitamála, og vonar hún, að með þessu hafi hún gert frv. svo úr garði, að stj. megi við una og sjái ekki ástæðu til þess að leggjast á móti þessari brtt. 3. brtt. er um það, að inn í frv. verði bætt einum nýjum vita, að Loftsstaðahól. Er það gert samkv. bendingu frá hv. 2. þm. Árn. og óskum þaðan að austan. Ég held, að menn muni verða á eitt sáttir um þessa brtt., því að á þessu svæði er þörf miklu meiri lýsingar en þar er nú. f handriti n. var fyrir aftan orðið Loftsstaðahól langt band, sem átti að merkja ljósvita. Þetta hefir fallið úr í prentuninni, en mun verða sett inn við endurprentun frv., því að það var meining n., að þarna yrði settur ljósviti. 4. brtt. er eins og 1. og 2. brtt. tekin upp úr frv. frá 1931. Efni hennar er á þá leið, að eftir till. vitamálastjóra geti ráðh., eftir því sem vitafé er fyrir hendi, látið setja upp ný sjómerki og leggja út ný dufl, svo og bæta eldri vita og önnur mannvirki, sem ætluð eru sjófarendum til öryggis. Þetta held ég, að sé tvímælalaust til bóta. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að fara fleiri orðum um þetta mál að sinni. N. leggur mikla áherzlu á, að það nái fram að ganga og hefir hagað brtt. sínum eftir því.

Jakob Möller Ég vildi beina því til hæstv. forseta, hvort hann mundi ekki geta skorið svo úr, að orðin „næstkomandi ár“ í brtt.n. séu prentvilla, því að þótt svo sé ef til vill ekki beinlínis, þá er þó hér um „lapsus“ að ræða, sem svo er kallað, og mega þessi orð að skaðlausu falla niður. Mætti þá lagfæra þetta í prentun.

Forseti (GÓ): Út af ummælum hv. 2. landsk. vil ég lýsa yfir því, að ég mun ekki taka málið af dagskrá, nema n. sjálf óski eftir því, enda sýnist helzt til mikið fyrir því haft, ef fara á að taka málið af dagskrá nú, til þess að leiðrétta þessar tvær prentvillur, sem í nál. eru.

Frsm. (Ingvar Pálmason) Aths. hæstv. ráðh. um 1. brtt. er fullkomlega réttmæt. Þó tel ég óþarft að taka till. aftur, en n. mun milli umr. athuga þær nauðsynlegu breyt. á orðalagi, sem gera þarf.

Jón Baldvinsson Það er eins og mönnum gleymist það í sambandi við þetta atriði, sem hér er um að ræða, að það er stj., sem eftir sem áður undirbýr fjárl., enda þótt samþykkt fjárl. sé á valdi Alþings, og það er lítill vafi á því, að stj. dregur úr þeim framkvæmdum, sem þingið þó ætlast til, að gerðar séu, einmitt með þessum röksemdum, sem koma fram í 2. brtt.n., að ástæður ríkissjóðs leyfi ekki framkvæmdirnar eins og standi. Það, sem ég hefi sagt um þetta atriði, er því allt rétt, og miða þessar till. að því að auka vald stj. í þessum efnum og gera vald hennar meira en vald þingsins. Út af „prentvillunum“, sem upplýst er, að brtt.n. úa og grúa af, vildi ég beina því til hæstv. forseta, hvort hann gæti ekki fallizt á að taka málið af dagskrá nú, til þess að n. gæfist kostur á að leiðrétta þær. Þyrfti n. alls ekki að þykkjast af því, þótt henni væri gefinn kostur á þessu.

Á 33. fundi í Nd., 22. marz, var frv. enn tekið til 2. umr. (A. 118, n. 189).

Jón Baldvinsson Ég vil beina þeirri fyrirspurn til hv.frsm.n., hvort ákvæðið í 2. gr. um skipun vitamálastjóra sé ekki nýtt, eða hvort þessi embættismaður sé nú skipaður af konungi. Hvað snertir brtt.n., þá hygg ég, að þær séu heldur til bóta. Þær eru í þeim anda, sem verið hefir hér uppi í þinginu, um það, að verja sem mestu af vitagjaldinu til byggingar og viðhalds á vitum. Þó er í brtt. sleginn sá varnagli, sem mun gera lítið úr þessu í framkvæmdinni, en það eru orðin „ef ástæður ríkissjóðs leyfa“. Viðvíkjandi afgreiðslu 1. till. finnst mér óviðkunnanlegt að samþ. hana eftir að búið er að benda á, að hún geti tæplega staðizt hvað orðalag snertir. Mér fyndist eðlilegast, að málið væri tekið af dagskrá, eða a. m. k. að till. væri tekin aftur til 3. umr., svo að n. geti athugað þetta betur.

Magnús Torfason Ég skal leyfa mér að bera fram skrifl. brtt. við brtt. á þskj. 177, þess efnis, að orðin „næstkomandi ár“ falli niður. Orðin eru óþörf, hvað sem öðru líður, og ætti þessu mikla deilumáli hér í d. þá að geta verið lokið með þessu.

Setningin verður nokkuð snubbótt

. Hún er góð og gild, og fallegri eftir en áður. - Að því er snertir bandið á eftir Loftsstaðahól, þá get ég borið um það eftir eigin sjón, að það stóð í handriti n. af brtt.

Frsm. (Ingvar Pálmason) Út af spurningu hv. 2. landsk. um ákvæði 2. gr. um skipun vitamálastjóra, þá get ég svarað því, að ég veit ekki betur en að þetta ákvæði sé nýtt. En skipun ýmsra hliðstæðra starfsmanna ríkisins er í höndum konungs, og n. sá ekki ástæðu til annars en að þessi starfsmaður væri skipaður eins samræmis vegna. Hvað snertir 1. gr., þá sé ég ekki ástæðu til þess að taka hana aftur, og sé ekkert athugavert við það, þó brtt. sé samþ. við 2. umr., og eitthvað þurfi að laga orðalag hennar síðar. En n. er áhugamál, að þessar brtt. komist inn í frv. Ég ætla, að það sé fullkomlega þinglegt, enda hygg ég, að fordæmi verði fundin fyrir því, að brtt. séu samþ. við 2. umr. og síðan athugað í n. til 3. umr., hvort ástæða sé til að bæta till. að einhverju leyti eða orða hana betur.

Dómsmrh. (Magnús Guðmundsson) Það er rétt, sem hv.frsm.n. tók fram, að stj. hefir ekki ástæðu til þess að vera á móti brtt. hennar. En ég vil út af orðalagi 1. brtt. benda á, að þegar talað er um „till. og áætlanir um fjárveitingu úr ríkissjóði til vitamála næstkomandi ár“, getur þetta „næstkomandi ár“ ekki staðizt. Undirbúningur fjárl. er alltaf byrjaður fyrir nýár ári áður, svo að byrjað er á fjárl. fyrir 1934 á árinu 1932. Ég veit, að hv.n. muni verða fús á að orða þetta öðruvísi, og mætti t. d. taka till. aftur til 3. umr. Ég skil þá tilfinningu hjá hv. sjútvn., að hún vilji láta sem mest af vitagjaldinu renna til vitamála aftur. Það er rétt, að þetta gjald á ekki að vera skattur til ríkissjóðs, en það hefir verið svo undanfarin ár, að meira hefir verið innheimt af vitagjaldi en eytt hefir verið til vitamála, og það hlýtur að verða svo enn um sinn. En annars vil ég þakka hv.N. góða afgreiðslu þessa máls.