Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Tekið er fyrir eina dagskrármálið, almennar stjórnmálaumræður sem verður útvarpað og sjónvarpað héðan úr Alþingishúsinu. Umræðurnar skiptast í þrjár umferðir og hefur hver þingflokkur 10 mínútur í fyrstu umferð, sex mínútur í annarri og sex mínútur í síðustu umferð. Þingmaður utan flokka talar síðastur í fyrstu umferð og hefur sex mínútur. Röð flokkanna verður þessi í öllum umferðum: Sjálfstæðisflokkur, Samfylking, Framsóknarflokkur, Vinstri hreyfingin – grænt framboð og Frjálslyndi flokkurinn. Ræðumenn flokkanna verða: Fyrir Sjálfstæðisflokk tala í fyrstu umferð Bjarni Benediktsson, 3. þm. Suðvest., í annarri Ragnheiður Elín Árnadóttir, 9. þm. Suðvest., en í þeirri þriðju Kristján Þór Júlíusson, 1. þm. Norðaust. Ræðumenn Samfylkingar eru: Í fyrstu umferð Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra, Árni Páll Árnason, 11. þm. Suðvest., í annarri, en í þriðju umferð Guðbjartur Hannesson, 2. þm. Norðvest. Fyrir Framsóknarflokk tala Birkir J. Jónsson, 6. þm. Norðaust., í fyrstu umferð, Helga Sigrún Harðardóttir, 3. þm. Suðurk., í annarri, en í þriðju umferð Höskuldur Þórhallsson, 10. þm. Norðaust. Fyrir Vinstri hreyfinguna – grænt framboð talar í fyrstu umferð Steingrímur J. Sigfússon, fjármálaráðherra og sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, í annarri umferð Katrín Jakobsdóttir menntamálaráðherra, en Jón Bjarnason, 4. þm. Norðvest., í þriðju umferð. Fyrir Frjálslynda flokkinn talar í fyrstu umferð Guðjón A. Kristjánsson, 6. þm. Norðvest., Karl V. Matthíasson, 7. þm. Norðvest., í annarri og Grétar Mar Jónsson, 10. þm. Suðurk., í þriðju umferð. Ræðumaður utan flokka, Kristinn H. Gunnarsson, 9. þm. Norðvest. talar síðastur í fyrstu umferð.

Virðulegi forseti. Góðir Íslendingar. Þessir síðustu dagar á Alþingi hafa verið dapurlegir. Þeir hafa verið dapurlegir vegna þess að nú hefur það gerst í fyrsta skipti í hálfa öld að reynt er að knýja fram breytingar á stjórnarskránni án þess að samstaða sé um það á Alþingi. Þetta er söguleg aðgerð og sorgleg hjá þeirri minnihlutastjórn sem nú fer með völdin í landinu. Alþingi hefur með núverandi stjórnarflokka í fararbroddi leitað álits á stjórnarskrárfrumvarpinu og 27 hafa skilað umsögnum til Alþingis. Af þessum 27 mæla tveir aðilar með því að frumvarpið verði samþykkt, tveir af 27. Allir aðrir telja að málið þurfi annaðhvort betri undirbúning eða hafa athugasemdir við einstakar greinar. Langflestir telja að ekki sé hægt að vinna þetta mál á svo skömmum tíma og gerðu athugasemdir við að fá einungis fimm virka daga til að tjá sig um málið. Þessar tillögur voru lagðar fram í nafni lýðræðisumbóta en þegar í ljós kemur að næstum enginn sem spurður er álits á málinu styður málið á engu að síður að þvinga það í gegn. Álitið er einfaldlega hundsað. Þetta eru allar lýðræðisumbæturnar. Stjórnarskránni á ekki að breyta í þeim tilgangi að afla kjörfylgis í aðdraganda kosninga, sagði hæstv. heilbrigðisráðherra - sem ég sakna reyndar hér í kvöld - í umræðum um breytingar á stjórnarskránni þegar við ræddum þær hér síðast árið 2007. Í sama streng tók Össur Skarphéðinsson, hæstv. utanríkisráðherra. En það er ekki bara málsmeðferðin sem er dapurleg því að með því að ætla að þvinga fram breytingar, sama hvað það kostar, heldur þessi minnihlutastjórn brýnustu hagsmunamálum heimilanna í gíslingu. Þess vegna hafa síðustu dagar verið dapurlegir á Alþingi. Við sjálfstæðismenn teljum tímabært að endurskoða stjórnarskrána og höfum lagt til breytingar á framkomnu frumvarpi sem undir venjulegum kringumstæðum ætti að geta tekist góð sátt um. Minnihlutastjórnin hefur hins vegar keypt stuðning Framsóknar með þessu frumvarpi. Þau pólitísku hrossakaup hafa nú forgang fram yfir brýn viðfangsefni í þágu fólksins í landinu. Við höfum lagt fram tillögur um að mál sem snerta hag heimilanna komist strax á dagskrá, en öllum slíkum tillögum hefur verið hafnað. Mikilvægasta verkefnið að mati þeirra sem hér stjórna för er að knýja í gegn breytingar sem aðeins tveir umsagnaraðilar af 27 treysta sér til að mæla með. Hvar standa hin brýnu hagsmunamál heimilanna á meðan þessu vindur fram? Jú, hér hefur verið samþykkt frumvarp um greiðsluaðlögun. Samkvæmt frumvarpinu var gert ráð fyrir að um 200 manns mundu njóta góðs af því en eins og í ljós hefur komið, og mátti reyndar augljóslega sjá fyrir, var þetta stórkostlegt vanmat á þeim vanda sem íslensk heimili eiga við að glíma. Öll úrræði sem frumvarpið býður upp á miðast, eins og allar aðrar aðgerðir ríkisstjórnarinnar, við að þörfin sé miklu minni en hún er í raun. Segja má að hinn aðalárangur ríkisstjórnarinnar sé hin glæsilega niðurstaða í Icesave-málinu sem hæstv. fjármálaráðherra kynnti til sögunnar á dögunum. Hún var reyndar dregin til baka. Það má segja hæstv. fjármálaráðherra til hróss að hann gerði það fyrir kosningar í staðinn fyrir að bíða með það þar til eftir kosningar. Þessum flokkum er reyndar vorkunn að vilja helst ræða um stjórnarskrárbreytingu sem enginn styður og ná litlum árangri í þeim málum sem mesta þýðingu hafa fyrir heimilin í landinu. Þeir eru nefnilega ekki sammála um margt. Svarið sem Samfylkingin teflir fram við öllum spurningum sem snerta hag heimilanna er Evrópusambandið. Evrópusambandið er þeirra helsta svar, þeirra lokasvar. Vinstri grænir eru andvígir þessu helsta máli Samfylkingarinnar. Flokkarnir tveir sem standa að minnihlutastjórninni eru líka algerlega á öndverðum meiði þegar kemur að nýtingu auðlinda þessa lands. Fullkominn ágreiningur er um það hvort heimila beri fjárfestingarsamning um uppbyggingu í Helguvík. Sá samningur er forsenda þess að hér verði til hundruð starfa og gjaldeyristekjur til framtíðar. Reyndar verður að segja að stjórnartíð Samfylkingarinnar frá síðustu kosningum er alls ekki mörkuð viðleitni til að greiða fyrir áformum um nýtingu auðlinda landsins. Þeir sendu áform um uppbyggingu á Bakka Krýsuvíkurleið í stjórnsýslunni með því að auka flækjustigið að óþörfu og valda með því töfum og óvissu. En þótt hyldýpi sé á milli stjórnarflokkanna tveggja um jafnmikil grundvallarmál og þessi er þó sitthvað sem sameinar þá. Þeir eru í fyrsta lagi sammála um að hækka skatta sem munu ekki síst bitna á ungu fjölskyldufólki sem vinnur mikið til að koma sér þaki yfir höfuðið. Það er fólk sem er margt í mjög erfiðri stöðu í dag með miklar skuldbindingar á herðunum. Og flokkarnir eru í öðru lagi sammála um að gera aflaheimildir upptækar sem mun skila þeim glæsilega árangri að gera róðurinn enn þyngri fyrir byggðir landsins. Báðir stjórnarflokkarnir hafa lýst því yfir að þeir stefna að því að innkalla aflaheimildirnar en slíkt mundi að öllum líkindum leggja íslenskan sjávarútveg í rúst.  Fleiri kunnuglegar hugmyndir eru þegar byrjaðar að koma fram sem gefa smjörþefinn af því hvernig þessir flokkar hyggjast standa vörð um heimilin í landinu eftir kosningar. Frambjóðandi Vinstri grænna lagði á dögunum á það áherslu að taka bæri upp eignarskatt að nýju, eignarskattinn sem var réttnefndur ekknaskattur og Sjálfstæðisflokkurinn nam úr gildi enda er hann fyrst og fremst skattur á ævisparnað eldra fólks. Það er sem sagt ekki nóg að hlutabréfin hafi hrunið og lífeyrissjóðirnir tapað stórfé, steinsteypan skal tekin af fólkinu líka. Þetta er glæsileg framtíðarsýn. Þess má reyndar geta að formanni Vinstri grænna þótti ekki sérlega skynsamlegt af frambjóðanda sínum að kynna þessa hugmynd til sögunnar rétt fyrir kosningar. Við sjálfstæðismenn höfum allt aðra sýn á það hvernig standa beri vörð um heimilin í landinu. Engir skattar eru á dagskrá hjá Sjálfstæðisflokknum og við höfnum framkomnum hugmyndum um nýja skatta á heimilin. Staðreyndin er nefnilega sú að við munum ekki skattleggja okkur út úr þessum vanda. Góðir Íslendingar. Verkefnin sem liggja fyrir eru skýr en það skortir forustu til að takast á við þau. Brýnast er að leysa vítahring atvinnuleysis og gjaldþrota. Ein leið til þess sem við höfum sett fram er að bjóða fólki allt að helmingslækkun á greiðslubyrði húsnæðislána í þrjú ár gegn því að lánstíminn verði lengdur. Þessi kostur er raunhæfur, og stærsti kostur þessarar aðgerðar er sá að aðferðin er skjótvirk og sáraeinföld. Þeir sem í dag greiða 100.000 kr. á mánuði af húsnæði sínu eiga þess kost að lækka þá fjárhæð í 50.000 kr. á ári en lánið lengist á móti. Þannig viljum við hjálpa fólki að komast yfir erfiðasta hjallann. Það er ekki bara þýðingarmikið fyrir fólkið sjálft, heldur einnig fyrir efnahagslífið í heild sinni því að fyrirtækin í landinu fá ekki þrifist ef enginn hefur efni á að kaupa vörur þeirra eða þjónustu. Í aðgerðum ríkisstjórnarinnar felst raunar að fólk getur fræðilega náð fram hliðstæðri lækkun á greiðslubyrði en til þess þarf að fara fyrir héraðsdóm sem skipar umsjónarmann til að fara nákvæmlega ofan í saumana á fjárhagsstöðu viðkomandi einstaklings. Þetta er dæmigerð skriffinnskuaðferð frá vinstri flokkunum, tímafrek, dýr og niðurlægjandi. Það er hægt að fara aðrar leiðir, einfaldari, almennar sem gagnast öllum. Þessi ríkisstjórn eyddi mörgum vikum og öllum sínum kröftum í að losa sig við stjórnendur Seðlabankans. Þetta var sagt nauðsynlegt til að endurheimta trúverðugleika Seðlabankans. Hver er árangurinn? Frá því að þessi ríkisstjórn var mynduð hefur gengi íslensku krónunnar lækkað um 10%. Þetta er árangurinn og hann er ekki glæsilegur. Málið er reyndar grafalvarlegt því að gengislækkunin þýðir að það er raunveruleg hætta á því að verðbólgan fari núna aftur vaxandi með tilheyrandi kjaraskerðingu og hækkun á skuldabréfum. Þrátt fyrir nýjustu aðgerðir ríkisstjórnarinnar til að verja krónuna heldur gengið áfram að lækka. Það er grafalvarlegt mál. Það er ekki síður alvarlegt að á meðan við erum að reyna bjarga krónunni er annar flokkurinn í ríkisstjórn algerlega sannfærður um að gjaldmiðillinn sé ónýtur og flokkurinn eykur á vandann með óábyrgu tali. Það liggur alveg fyrir hvert verkefnið er. Það er að létta þrýstingi af krónunni með því að semja við innstæðueigendur og aðra þá sem vilja snúa íslensku krónunni í erlendan gjaldeyri. Þeir vilja flytja hann úr landi. Það er vandamálið. Vandinn sem við þurfum að búa við er hins vegar sá að þessi ríkisstjórn hefur ekki gefið okkur neina von, ekki minnstu vísbendingu um að hún ráði við það verkefni. Góðir Íslendingar. Ég efast ekki eina sekúndu um að þessi ríkisstjórn er öll af vilja gerð. En vilji er ekki allt sem þarf. Það þarf að taka af skarið. Það þarf áræðni og þor til að ganga hreint til verks. Okkar bíður sannarlega mikið verkefni. Það liggur fyrir að okkur hefur ekki tekist að halda nægilega vel á málum hér á undanförnum árum. Sjálfstæðisflokkurinn hefur einn flokka þorað að horfast í augu við sinn þátt í því. Nú ríður hins vegar á að við virkjum samtakamáttinn í þjóðfélaginu, að við snúum bökum saman, látum ekki hug fallast og sigrumst á þessum erfiðleikum með bjartsýnina og trúna á betri framtíð að leiðarljósi.

Virðulegi forseti. Góðir Íslendingar. Sú ríkisstjórn sem nú situr hefur haft níu vikur til að rjúfa kyrrstöðuna, spyrna við fótum og hefja endurreisnina. Margir dýrmætir mánuðir liðu þar sem ekki var tekið nægilega markvisst á málum. Ný ríkisstjórn hefur hins vegar látið hendur standa fram úr ermum og náð miklum árangri í efnahagsmálum, í lýðræðis- og réttlætismálum. Hún hefur náð miklum árangri fyrir atvinnulífið og heimilin í landinu. Við höfum snúið efnahagsþróuninni við og endurreisn fjármálakerfisins er í augsýn. Við höfum hafið raunverulegar og faglegar viðræður við erlend ríki og erlenda kröfuhafa um lausn erfiðra deilumála svo sem varðandi Icesave-reikningana, lánafyrirgreiðslu frá vinaþjóðum okkar og uppgjör vegna gömlu bankanna. Við höfum kynnt og undirbyggt áætlun um 6 þúsund ný störf um land allt og við höfum fært heimilum og fjölskyldum ný úrræði til þess að takast á við þá fjárhagslegu erfiðleika sem nú steðja að. Við höfum staðið vörð um velferðarkerfið, við höfum afnumið óréttlæti í lífeyrismálum ráðamanna, lagt grunn að auknu gegnsæi, bættu siðferði og vinnubrögðum í stjórnkerfinu, viðskiptalífinu og dómskerfinu. Virðulegi forseti. Samfylkingin hefur frá fyrsta degi bankahrunsins lagt áherslu á mikilvægi þess að bregðast kröftuglega við vanda heimilanna. Nú hefur Seðlabankinn í fyrsta sinn kortlagt raunverulega stöðu heimilanna í landinu sem sýnir okkur að viðfangsefnið er viðráðanlegt en það þarf að vinna í því hratt og örugglega. Vandinn er tímabundinn rétt eins og samdráttarskeiðið sjálft og þess vegna þurfum við að byggja eins konar velferðarbrú, velferðarbrú til að koma heimilunum yfir tímabil erfiðleikanna. Brúarsmíðin gekk afar hægt í samstarfi við Sjálfstæðisflokkinn en eftir kraftmikið ríkisstjórnarsamstarf undanfarinna tveggja mánaða sér loks fyrir endann á verkinu. Velferðarbrúin samanstendur af mörgum markvissum aðgerðum sem styðja við öll heimili í landinu og liðsinna eftir þörfum skuldsettum heimilum sem komast í vanda. Greiðslubyrði getur lækkað um 10–50%. Afborgunum má fresta í allt að þrjú ár, vaxtabætur til endurgreiðslu á vöxtum og útgjöldum heimila vegna verðtrygginga verða hækkuð um a.m.k. 70%, nærri 4 milljarða kr. Losað hefur verið um milljarða af séreignarsparnaði fólks, nauðungarsölur stöðvaðar, dráttarvextir lækkaðir verulega og svo mætti lengi telja. Síðast en ekki síst verð ég að nefna greiðsluaðlögunina. Loksins hefur þetta gríðarlega mikilvæga úrræði skuldsettra heimila verið lögfest og vegna þess munu þau heimili sem verst eru sett fá afskrift skulda eða aðlögun með öðrum hætti sem tryggir þeim leið yfir skuldafenið. Velferðarbrúin mun nýtast öllum, þeim best sem mest þurfa á liðsinni að halda. Brúarleiðin er ábyrg lausn á vanda heimilanna í landinu. Mikilvægasta leiðin til þess að treysta stöðu heimilanna er hins vegar að efla atvinnuvegina, sporna gegn atvinnuleysi og vinna gegn kjararýrnun. Virðulegi forseti. Sú ríkisstjórn sem nú situr hefur á níu vikum afgreitt meira en 40 mikilvæg frumvörp til Alþingis. Hún hefur sýnt að hún drífur verkin áfram og er ríkisstjórn aðgerða. Það er því mikið öfugmæli þegar því er haldið fram að þessi ríkisstjórn hafi verið aðgerðalaus. Þvert á móti hefur ríkisstjórnin þrátt fyrir skamman starfstíma nú þegar hrint 39 af 50 verkefnum stefnuyfirlýsingarinnar í framkvæmd. Sex verkefni klárast á næstu dögum og fimm verkefni sitja föst í þinginu vegna málþófs og andstöðu Sjálfstæðisflokksins. Auk þess hefur ríkisstjórnin beitt sér fyrir fjölda lagafrumvarpa og samþykkta sem ekki var getið um í verkefnaskránni, ekki síst í þágu atvinnuuppbyggingar og endurreisnar á fjármálamarkaði. Ríkisstjórnin hefur beitt sér fyrir vel á fimmta tug þingmála á þessum stutta tíma. Það er dapurlegt til þess að vita að ástæða þess að ofangreind þingmál eru ekki þegar komin til framkvæmda fyrir fólkið í landinu er sú að Sjálfstæðisflokkurinn hefur komið í veg fyrir samþykkt þeirra á hinu háa Alþingi með málþófi sem engan enda ætlar að taka. Í þessari stöðu er auðvitað óþolandi að sjálfstæðismenn tali klukkutímum saman um mál sem enginn ágreiningur er um en á sama tíma tala þeir um að þingið þurfi að hætta störfum þannig að þingmenn komist til kosningabaráttu. Virðulegi forseti. Rúmur mánuður er síðan frumvarp til stjórnarskipunarlaga var lagt fyrir Alþingi en áður hafði efni þess verið kynnt forustumönnum allra stjórnmálaflokka sem fulltrúa eiga á Alþingi. Flest þeirra ákvæða sem nú eru lögð fram hafa auk þess árum saman verið til umfjöllunar á vettvangi stjórnvalda eða hér á Alþingi án þess að þau hafi náð fram að ganga. Menn hafa ekki haft kjark eða þor til þess að færa almenningi aukið vald með þeim breytingum sem nú liggja fyrir. Það er staðreynd málsins. Allt annað er fyrirsláttur. Hér er um að ræða afar mikilvægar breytingar sem varða réttindi almennings, þjóðaratkvæðagreiðslu, stjórnlagaþing og síðast en ekki síst auðlindirnar. Aldrei hefur verið mikilvægara en nú að kveðið sé á um það í stjórnarskrá að dýrmætar náttúruauðlindir okkar sem ekki eru háðar einkaeignarrétti séu þjóðareign, eign allrar þjóðarinnar sem ekki má selja eða láta varanlega af hendi. Því hefur verið haldið fram að með því að setja á stofn sérstakt stjórnlagaþing sé vegið að sjálfstæði og áhrifum Alþingis. Ég vil minna á að vinna við endurskoðun stjórnarskrárinnar hefur staðið nánast óslitið yfir frá lýðveldisstofnun árið 1944 með takmörkuðum árangri. Aðstæður í þjóðfélaginu eru auk þess með þeim hætti eftir bankahrunið í október að almenningur kallar eftir gegnsæi og trausti í störfum ráðamanna. Stjórnarskránni er m.a. ætlað að kveða á um valdmörk Alþingis og því ekki óeðlilegt að óháðir aðilar, kosnir persónukjöri móti slíkar grundvallarreglur. Á það ekki síst við um kosningar til Alþingis þar sem þingmenn sjálfir fara með ákvörðunarvald sem snertir eigin hagsmuni. Krafan um að Alþingi stígi til hliðar þegar að því kemur að setja þær nýju leikreglur samfélagsins sem felast í nýrri stjórnarskrá er því svo rík að réttlætanlegt verður að teljast að stjórnarskrárgjafarvaldið verði tímabundið fært frá Alþingi til annars stjórnarskrárgjafa sem sérstaklega er kosinn til þess starfs. Það felst mikil þversögn í því að við sem erum lýðræðislega kjörin af fólkinu í landinu skulum ekki vilja stjórnlagaþing til að veita fleirum en okkur tækifæri til þess að breyta stjórnarskránni okkar. Nú eru liðnir 10 dagar síðan fulltrúar allra flokka nema Sjálfstæðisflokksins lögðu fram til sátta breyttar tillögur að stjórnarskrárbreytingum. Enn hafa sjálfstæðismenn ekki brugðist við þeim sáttatillögum með neinum hætti öðrum en þeim að endurtaka í sífellu sömu ræðurnar. Þannig hefur það verið frá upphafi þessa máls, allt frá 19. febrúar sl. og það er auðvitað háalvarlegt mál. Maður spyr: Eru sjálfstæðismenn virkilega einir flokka á móti því að setja í stjórnarskrána að auðlindirnar séu þjóðareign? Eru sjálfstæðismenn virkilega einir flokka á móti rétti fólks til að hafa sjálft frumkvæði að þjóðaratkvæðagreiðslu? Eru sjálfstæðismenn einir flokka á móti því að aðrir en alþingismenn komi að mótun stjórnskipunar, að almenningur fái rödd og áhrif á stjórnlagaþingið? Virðulegi forseti. Þjóðin vill nýtt upphaf, nýjan grundvöll stjórnskipunar byggðan á þeim lýðræðislegu gildum sem rutt hafa sér til rúms. Stjórnskipun landsins verður að aðlaga sig breyttum aðstæðum og breyttum viðhorfum fólksins í landinu. Slík breyting er að mínu viti mikilvæg forsenda þess að traust og varanleg sátt náist í samfélaginu eftir óróa undanfarinna missira. Okkur Íslendingum væri mikill sómi að því að minnast 200 ára fæðingarafmælis Jóns Sigurðssonar 17. júní árið 2011 með nýrri stjórnarskrá íslenska lýðveldisins. Virðulegi forseti. Góðir Íslendingar. Ríkisstjórnin tók ekki við blómlegu búi en okkur hefur tekist að snúa vörn í sókn. Endurreisnin er svo sannarlega hafin. Verðbólgan er á hraðri niðurleið, vextir fara lækkandi og von er á ákvörðun nýrrar peningastefnunefndar á morgun. Verulegur afgangur er af vöruviðskiptum og sýnir hann vel aðlögunarhæfni íslenska hagkerfisins. Trúverðugleiki Seðlabankans og fjármálaeftirlitsins hefur verið endurreistur undir nýjum yfirstjórnum. Brýnasta verkefnið fram undan er að endurreisa bankakerfið, lækka vextina enn frekar og afnema gjaldeyrishöftin. Með hækkandi sól mun atvinnulífi vaxa styrkur og þor. Atvinnuleysi mun hægt og bítandi láta undan síga og fjárhagur heimilanna mun batna. Vinna og velferð eru samtvinnuð hugtök sem aldrei verða í sundur skilin. Atvinna er grundvöllur velferðar og velferðin er grundvöllur þess samfélags sem við viljum byggja upp. Við jafnaðarmenn höfum ávallt staðið vörð um þessi gildi og munum sannarlega gera það fáum við til þess áframhaldandi umboð. Við verðum líka að tryggja að allir hópar samfélagsins taki þátt í endurreisninni og njóti ávaxtanna af erfiðinu. Konur þurfa að fá stóraukið vægi í samfélaginu, bæði í stjórnmálum, atvinnulífinu og annars staðar þar sem framtíðin er mótuð. Kynbundinn launamunur og sá mikli launamunur sem orðinn var staðreynd milli ofurlaunaaðalsins og láglaunafólks má ekki verða hluti af framtíðarsamfélaginu sem nú verður mótað. Í mínum huga leikur enginn vafi á því að við eigum að hefja viðræður við Evrópusambandið sem allra fyrst til að fá alla kosti upp á borðið. Það er ábyrgðarhluti að ætla í framtíðinni að treysta á íslensku krónuna og það er ábyrgðarhluti að bjóða ekki íslenskri þjóð og unga fólkinu okkar lífskjör eins og þau gerast best í hinum vestræna heimi. Við eigum að stefna að upptöku evru eins fljótt og kostur er. Atvinnulífið getur ekki lengur siglt í ólgusjó ótryggs gjaldmiðils. Aðild að Evrópusambandinu auðveldar líka afnám verðtryggingar. Það er óþolandi að íslenskt launafólk og íslenskt atvinnulíf búi ekki við hliðstæð kjör og bjóðast í efnahagsumhverfi nágrannalanda okkar og meðal helstu viðskiptaþjóða okkar. Ég treysti þjóðinni best til að vega og meta kosti aðildar að Evrópusambandinu þegar raunverulegir kostir eru komnir upp á borðið. Ég treysti þjóðinni best til að vísa veginn. Til þess þarf þjóðin hvorki okkur þingmenn, ráðherra, né útvalda sérfræðinga til að segja sér fyrir verkum. Ágætu landsmenn. Við búum við forréttindi í margvíslegum skilningi. Við höfum lengst af borið gæfu til að búa í samfélagi án stéttaskiptingar, samfélagi sem er einstaklega auðugt af náttúruauðlindum og gæðum sem hafa aldrei verið eftirsóttari en í dag. Samfylkingin vill sáttmála um ný gildi sem byggir á traustum grunni jafnaðarhreyfingarinnar. Þau gildi hvíla á undirstöðum félagshyggjunnar þar sem atvinnulífið nýtur frjálsræðis og skýrar leikreglur eru virtar þar sem spillingin er kveðin niður, þar sem reisn hins vinnandi manns og virðing þeirra sem minnst mega sín helst í hendur við gott gengi atvinnulífs í opnum og stækkandi heimi. Besta leiðin áfram er öfgalaus jafnaðarstefna, stefna sem byggir á ábyrgð manns á manni, þar sem enginn líður skort, þar sem allir búa við öryggi og félagsleg samhjálp er kjölfestan en um leið stefna sem treystir frjálsa atvinnustarfsemi með heilbrigðum leikreglum og gegnsæi. Við verðum að takast á við það verkefni að byggja upp traust gagnvart íslensku viðskiptalífi og atvinnulífi, íslenskum almenningi, stjórnvöldum og íslenskri þjóð. Við viljum vera stoltir þátttakendur í opnu lýðræðislegu samstarfi á alþjóðavettvangi. Það er engin leið til baka. Eina boðlega leiðin er að afla okkur trausts á ný og bindast öðrum þjóðum nánari böndum. Það er hin boðlega framtíð fyrir unga fólkið og börnin, fyrir okkur og komandi kynslóðir. - Góðar stundir.

Herra forseti. Góðir Íslendingar. Það er undir mjög sérstökum kringumstæðum sem við höldum eldhúsdagsumræður hér á þessu kvöldi. Íslenskt samfélag hefur gengið í gegnum stórfellt efnahagshrun að undanförnu sem hefur haft gríðarleg áhrif á okkur öll, hvert einasta íslenskt heimili. Það eiga að vera sjálfsögð mannréttindi að fólk hafi atvinnu. Eitt versta böl sem getur hent sérhvern einstakling er að missa atvinnuna, geta ekki nýtt starfskrafta sína sér til framfæris og landi okkar til framfara og heilla. Í því ljósi er það grafalvarleg staðreynd að 50–100 einstaklingar hafa að jafnaði misst atvinnuna á hverjum einasta degi síðustu vikur og mánuði. Að ríflega 18 þúsund Íslendingar séu í dag án atvinnu er óviðunandi ástand í íslensku samfélagi, ástand sem snertir hverja einustu fjölskyldu í landinu með einum eða öðrum hætti og eðlilegt að vaxandi krafa sé í samfélaginu um að stjórnvöld ráðist í róttækar aðgerðir til að bregðast við þeim vanda sem blasir við okkur þannig að við getum loksins farið að snúa úr vörn í sókn. Spár gera jafnframt ráð fyrir því að tíu fyrirtæki muni verða gjaldþrota á dag næstu tólf mánuði, sem þýðir það að 3.500 íslensk fyrirtæki munu ekki lifa af næstu tólf mánuði. Fasteignaverð mun að öllu óbreyttu lækka sem þýðir á mæltu máli að eigið fé íslenskra húsnæðiseigenda mun stórlækka á meðan húsnæðisskuldir hækka og verði ekkert að gert muni tugþúsundir íslenskra heimila keyra í þrot sökum hækkandi skulda og lækkandi tekna. Það blasir því við okkur öllum, þ.e. þeim sem á annað borð vilja horfast í augu við raunveruleikann, að róttækra aðgerða er þörf til að koma til móts við vanda heimilanna í landinu. Ríkisstjórn Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks var í upphafi þessa árs orðin óstarfhæf. Sú ríkisstjórn var ósammála í flestum grundvallaratriðum og í raun réð aðgerða- og stefnuleysi för þar á bæ. Við það var ekki búið og í því ljósi lögðum við framsóknarmenn fram tilboð um að verja minnihlutastjórn Samfylkingar og Vinstri grænna vantrausti á vettvangi þingsins. Það var vissulega ekki gert án skilyrða. Í fyrsta lagi var krafa okkar sú að boðað yrði til kosninga eigi síðar en 25. apríl, eins og raunin er. Í öðru lagi lögðum við mikla áherslu á að boðað yrði til stjórnlagaþings þar sem íslenska þjóðin gæti komið að því að semja nýja íslenska stjórnarskrá, sú krafa er mjög hávær í íslensku samfélagi og þrátt fyrir einbeittan vilja sjálfstæðismanna hér á þingi munum við vonandi koma stjórnlagaþingi á fyrir kosningar, það er mín bjargfasta trú og von. Í þriðja lagi lögðum við framsóknarmenn áherslu á það að strax yrði komið til móts við vanda skuldugra heimila. Í fjórða lagi lögðum við til að komið yrði strax til móts við vanda atvinnulífsins, sem er mjög skuldsett líka. Mig langar að ræða hér örlítið, og ég held að það séu alveg efni til þess, um skuldsett fyrirtæki og heimili í þessu landi. Vissulega er það svo að við framsóknarmenn höfum átalið núverandi ríkisstjórn fyrir að vera ekki með nægilega róttækar aðgerðir til að bregðast við þeim vanda sem blasir við okkur í efnahagslífinu. Ég ætla samt sem áður ekki að kasta rýrð á þau góðu mál sem hafa verið lögð fram á vettvangi þingsins en okkur framsóknarmönnum finnst einfaldlega ekki nægilega að gert til að forðast mögulegt kerfishrun í íslensku samfélagi sem mér finnst blasa við verði ekkert frekar að gert til að koma til móts við vanda heimila og fyrirtækja. Okkur sýnist að í raun og veru eigi ekki að koma til móts við heimilin í landinu fyrr en búið verði að keyra þau í þrot. Það er alröng nálgun að mínu mati og í raun og veru snýst þetta um mannlega reisn, að íslensk heimili verði ekki fyrst keyrð í gjaldþrot og síðan eigi að hjálpa fjölskyldunum í landinu. Fyrir einum og hálfum mánuði lögðum við framsóknarmenn fram mjög róttækar tillögur í efnahagsmálum. Þær voru í 18 liðum. Því miður var það svo að einungis ein tillaga fékk aðallega umfjöllun og er mjög fræg orðin og snertir 20% niðurfærslu á skuldum heimila og fyrirtækja, sem er í raun og veru ekkert annað en leiðrétting á óðaverðbólgu síðustu 17–18 mánaða. Því miður voru stjórnmálamenn í öðrum flokkum í kappi við að koma fram á vettvanginn til þess að tala hugmynd okkar framsóknarmanna út af borðinu, því miður. Hugmynd þessi snýr að því að stöðva þá skriðu gjaldþrota og uppsagna sem hafin er í íslensku samfélagi og er fyrirsjáanleg. Góðir Íslendingar. Til að gera sér fyrst grein fyrir alvarleika málsins þarf að hafa kjark til að bregðast við og við framsóknarmenn höfum haft þann kjark þrátt fyrir að á okkur hafi verið harkalega deilt fyrir þessar tillögur. Því miður hafa aðrir stjórnmálamenn lítinn gaum gefið öðrum tillögum okkar framsóknarmanna en við ráðfærðum okkur við færustu sérfræðinga á sviði efnahagsmála. Því miður er það svo að enginn annar stjórnmálaflokkur hér á Alþingi hefur lagt fram heildstæðar efnahagstillögur til að koma til móts við vanda heimila og fyrirtækja.  Góðir Íslendingar. Við framsóknarmenn, svo að ég tali fyrir hinum 17 tillögunum sem við höfum lagt fram, höfum komið fram með hugmyndir, m.a. þess efnis að sérstökum uppboðsmarkaði verði komið á með gjaldeyri við Seðlabanka Íslands þar sem lífeyrissjóðirnir geta fengið að kaupa gjaldeyri og komið með fjármuni erlendis frá til að spýta fjármunum inn í íslenskt efnahags- og atvinnulíf. Það er lífsnauðsynlegt. Við höfum líka lagt markaða stefnu og greinargerð fyrir Alþjóðagjaldeyrissjóðinn um að það beri að lækka stýrivexti Seðlabankans mun meira en um þetta eina prósentustig sem þeir voru lækkaðir um um daginn. Við viljum stuðla að mannaflsfrekum framkvæmdum á vegum hins opinbera í samfélaginu þannig að hjól atvinnulífsins stöðvist ekki. Við viljum veita fyrirtækjum skattafslátt vegna rannsóknar- og þróunarstarfs og við viljum umfram allt huga að fjölbreyttum atvinnuúrræðum sem nánar er hægt að sjá á heimasíðu Framsóknarflokksins. Góðir Íslendingar. Mig langar í þessari umræðu að nefna sérstaklega vanda námsmanna, sem við framsóknarmenn höfum ítrekað tekið upp hér á vettvangi Alþingis á undangengnum vikum. Það stefnir í að 13 þúsund háskólanemar muni því miður ekki eiga kost á atvinnu þegar að sumarmánuðum kemur. Þá veltum við því fyrir okkur hvernig stendur á því að Nýsköpunarsjóður námsmanna, sem styrkti 161 verkefni til handa námsmönnum árið 2003, skyldi einungis hafa úthlutað 79 styrkjum árið 2008. Hvernig í ósköpunum stendur á því að stjórnvöld hafa ekki hugað að því á erfiðum tímum að fjölga þeim úrræðum sem Nýsköpunarsjóður námsmanna hefur veitt. Við framsóknarmenn leggjum til að þeim úrræðum verði fjölgað þegar 13 þúsund háskólastúdentar standa uppi atvinnulausir. Herra forseti. Mig langar að lokum að segja að Framsóknarflokkurinn hefur treyst ungu fólki til forustu, fólki sem vill hafa áhrif á það hvernig við byggjum íslenskt samfélag til framtíðar, samfélag sem mun rísa upp að þrengingum loknum. Við viljum öfluga velferðarstjórn að loknum næstu alþingiskosningum, velferðarstjórn sem gerir sér grein fyrir mikilvægi öflugs atvinnulífs. Slík stjórn verður að okkar mati ekki mynduð án tilstuðlunar Framsóknarflokksins. Kosningarnar fram undan eru þær mikilvægustu í lýðveldissögunni. Þá verður kosið um lausnir og aðgerðir, ekki aðgerðaleysi, og þá verður kosið fyrst og fremst um breytingar og raunverulega framtíðarsýn og stjórnmálaflokkar verða rukkaðir um það hvaða framtíðarsýn þeir hafa í efnahags- og atvinnumálum þjóðarinnar. Við framsóknarmenn viljum sjá raunveruleg úrræði fyrir okkur öll. - Góðar stundir.

Herra forseti. Góðir landsmenn. Sá veldur miklu sem upphafinu veldur, segir gamalt og gott íslenskt máltæki. Árið 1991 urðu mikil kaflaskil í íslenskum stjórnmálum. Þá var leidd til öndvegis stefna ómengaðrar nýfrjálshyggju og einkavæðingar undir forustu Sjálfstæðisflokksins. Þessi stefna ágerðist á valdatíma hans, þróaðist út í taumlausa græðgisvæðingu og gróðadýrkun, ofurlaun, bruðl og siðleysi. Þann 1. febrúar sl. lauk þessum kafla í sögu okkar. Hátt í 18 ára valdatíma Sjálfstæðisflokksins lauk í rústum banka- og efnahagshruns og samfélagið var á barmi upplausnar. Það er því dálítið dapurlegt að sjá nýkjörinn formann Sjálfstæðisflokksins koma hér og draga upp gamaldags hræðsluáróður. Formaður Sjálfstæðisflokksins reynir að hræða fólk frá því að kjósa aðra í staðinn fyrir að reyna að sannfæra það um að kjósa sig. Ætli það sé ekki frekar í ljósi reynslunnar „Sjálfstæðisflokkurinn“ sem þjóðin hafi ástæðu til að óttast? Sjálfstæðisflokkurinn ber óumdeilanlega meiri ábyrgð á því en nokkur annar íslenskur stjórnmálaflokkur hvernig komið er. Það er við þetta tímabil, þessa arfleifð Sjálfstæðisflokksins, sem við gerum upp reikningana í kosningunum laugardaginn 25. apríl nk. um leið og við kjósum og að hinu leytinu til um framtíðina. Hvernig Ísland viljum við? Öðruvísi Ísland. Viljum við aftur það sem var og hrundi eða viljum við annað betra, manneskjulegra og ekki síst heiðarlegra samfélag? Aðkoman var ekki burðug þegar ný ríkisstjórn hófst handa um tiltektina 1. febrúar sl. Það voru ærin verkefni sem lágu umkomulaus og afvelta. Fráfarandi ríkisstjórn hafði bersýnilega ekki bara verið ákvarðanatökufælin og verklítil, hún hafði meira og minna verið óstarfhæf. Aðgerðaleysi var orðið að sjálfstæðu efnahagsúrræði, hjá henni var aðgerð í sjálfu sér að gera ekki neitt. Núverandi ríkisstjórn hefur við erfiðar aðstæður á skömmum tíma, rúmum tveimur mánuðum, komið ótrúlega miklu í verk. Ég ætla að fara yfir nokkur atriði í því sambandi. Ríkisstjórnin ákvað og boðaði þingkosningar. Ríkisstjórnin lagði fyrir Alþingi viðamiklar tillögur um lýðræðis- og stjórnskipunarumbætur í formi frumvarps til stjórnarskipunarlaga og kosningalaga. Frumvarp um endurskipulagningu Seðlabankans er orðið að lögum. Eftirlaunalög um afnám lífeyris og sérréttinda ráðherra og alþingismanna að fullu og öllu er orðið að lögum. Opnað hefur verið fyrir aðgang fólks að séreignarsparnaði og hafa yfir 20.000 manns þegar ákveðið að nýta sér það. Nauðungaruppboð hafa verið stöðvuð fram á haust, aðfararfrestir lengdir og fleira í þeim dúr. Aðgangur sérskipaðs saksóknara að hvers kyns gögnum hefur verið tryggður, embættið stóreflt, ekki síst með ráðningu rannsóknardómarans Evu Joly. Gagnsæi hefur verið tryggt í störfum Fjármálaeftirlitsins. Greiðsluaðlögun samningskrafna hefur verið lögfest og greiðsluaðlögun fasteignaveðlána bíður afgreiðslu þegar Sjálfstæðisflokkurinn hefur lokið málflutningi sínum um stjórnarskrána. Stórhækkun vaxtabóta bíður afgreiðslu. Dráttarvextir hafa verið lækkaðir með lögum. Endurgreiðsla virðisaukaskatts vegna vinnu á byggingarstað hefur verið hækkuð úr 60% í 100% til að örva byggingariðnaðinn og m.a. útvíkkuð til sveitarfélaga. Frumvarp um gjalddagaaðlögun fyrir atvinnulífið hefur verið lögfest. Fyrirtækjum hefur verið auðveldað að gera upp virðisaukaskatt, þar á meðal bændum sérstaklega. Bjargráðasjóði verður beitt til að auðvelda bændum áburðarkaup og viðræður eru hafnar milli ríkisvaldsins og Bændasamtakanna um meðferð þeirrar skerðingar á búvörusamningi sem fyrri ríkisstjórn ákvað. Frumvarp um að loka skattaskjólum bíður lokaafgreiðslu. Mikilvæg frumvörp um fjármálafyrirtæki og fjármálamarkaðinn bíða afgreiðslu. Velferðarvakt hefur verið komið á. Teknar hafa verið saman, kynntar og lagðar upp á netið á island.is upplýsingar um stöðu og horfur þjóðarbúsins og ríkissjóðs. Þar með var staðið við loforð um að upplýsa um þá hluti og segja þjóðinni satt. Ákveðið hefur verið að innleiða Árósasamninginn, mikilvæga réttarbót á sviði umhverfismála. Hætt var við að selja inn á sjúkrahús. Stjórn LÍN hefur verið endurskipulögð eftir 18 ára yfirstjórn Sjálfstæðisflokksins. Kynjuð hagstjórn verður innleidd. Dagpeningar hafa verið lækkaðir og ýmis forréttindi ráðherra, sendiherra og fleiri felld niður. Samkomulag um vistvæn opinber innkaup hefur verið undirritað. Viðamikilli aðgerðaáætlun um fjölgun starfa ýtt úr vör. Þúsundir ársverka við viðhalds- og byggingarverkefni, nýsköpunarverkefni, umhverfisverkefni o.s.frv. Nefnd sem heldur á hagsmunum ríkisins vegna endurreisnar bankanna skipuð og henni til aðstoðar ráðið alþjóðlegt ráðgjafarfyrirtæki. Samninganefnd um Icesave skipuð til að gæta hagsmuna okkar í því máli og sú starfar nú af krafti. Samninganefnd um lán frá seðlabönkum grannríkja skipuð og hefur hún þegar unnið mikið starf. Þessir þrír síðustu þættir voru allir afvelta hjá fyrri ríkisstjórn. Byggðastofnun verður gerð starfhæf að nýju. Samið hefur verið við samtök fjármálafyrirtækja um að allir njóti sömu fyrirgreiðslu varðandi íbúðalán og Íbúðalánasjóður býður. Tekið verður sérstaklega á þeim aðstæðum sem námsmenn standa frammi fyrir í sumar o.s.frv. Ég læt hér staðar numið en fjölmargt í viðbót mætti nefna. Þetta hefur m.ö.o. sannanlega verið afar starfsöm og samhent ríkisstjórn sem hefur þegar áorkað miklu í þágu fjölskyldna og heimila í landinu, sem og atvinnulífsins. Auðvitað eru ótalin fjölmörg erfið verkefni sem þarf að sinna og tengjast bönkum, sparisjóðum, fjármálafyrirtækjum, málefnum atvinnulausra, undirbúningi undir fjárlagagerð o.s.frv. Banka- og efnahagshrunið, nýfrjálshyggju- og græðgisvæðingartímabilið í boði Sjálfstæðisflokksins skilur Ísland eftir í sárum. Þungar byrðar leggjast nú á ríkissjóð og fram undan er það erfiða verkefni að takast á við mikinn halla á ríkissjóði og ná þar endum saman. Því ber, eða kannski bar, að fagna að svo virtist sem allir flokkar og Sjálfstæðisflokkurinn þar með talinn féllust á að þetta yrði að gera með blönduðum aðferðum, blandaðri leið sparnaðar og ýtrasta aðhalds og svo tekjuöflunar. Ég hélt, a.m.k. þangað til í kvöld, að yfirlýsing formanns Sjálfstæðisflokksins frá því á föstudag stæði - um að Sjálfstæðisflokkurinn útilokaði ekki tekjuöflun og ekki skattahækkanir sem lið í þessum aðgerðum - en kannski var það dregið til baka í kvöld og virðist þá nýr formaður skipta um skoðun á því hvort skattahækkanir komi til greina eða ekki. Það skiptir hins vegar miklu máli, hvaða aðferð sem notuð verður í þessum efnum, hvernig það verður gert, að velferðarkerfið verði varið eins og kostur er, kjörin jöfnuð, byrðunum dreift með félagslega réttlátum og sanngjörnum hætti og tekna aflað eftir því sem það er skynsamlegt þannig að þeir sem eru aflögufærir leggi af mörkum en hinum verði hlíft sem höllustum fæti standa. Verkefnið er vissulega ærið en ég veit og trúi því af sannfæringu að það er leysanlegt. Ég hef tekið þátt í því áður að taka til eftir íhaldið. Við höfum gert það bæði, ég og forsætisráðherra Jóhanna Sigurðardóttir. Við sátum í ríkisstjórninni sem tók við keflinu 1988 þegar ríkisstjórn undir forustu Sjálfstæðisflokksins hrökklaðist frá völdum. Við höfum reynsluna, við vitum hvað til þarf. Baráttan gegn atvinnuleysi hlýtur að verða algjört forgangsatriði. Störfum þarf að fjölga og verðmætasköpun að aukast með öllum tiltækum ráðum. Árið í ár og hið næsta verður vissulega erfitt en við Íslendingar erum líka gæfusöm að eiga mikil tækifæri, mikla möguleika. Ísland er þróað og vel uppbyggt land, ríkt af auðlindum. Einu megum við síst af öllu tapa og það er trúin á framtíðina. Hana þurfum við að varðveita. Það á ekki og má ekki hvarfla að neinu okkar sem býður fram þjónustu sína sem fulltrúar þjóðarinnar að verkefnið fram undan sé ekki viðráðanlegt, við þurfum að trúa á það, vilja það og geta leyst það. Ef við trúum því ekki sjálf er varla von að aðrir geri það. Allra síst má unga kynslóðin í þessu góða landi missa trúna á möguleikana á Íslandi. Hér skal áfram verða gott að búa, gott að fæðast, gott að alast upp, gott að eldast og lifa lífinu til fulls. Góðir Íslendingar. Við skulum gera þetta saman, við munum fara í gegnum þetta saman.

Virðulegi forseti. Góðir landsmenn. Það er forgangsatriði að skapa atvinnu í landinu, það er ekkert brýnna í dag en að auka atvinnuna. Næg atvinna er það sem hjálpar okkur mest til að komast upp úr kreppunni. Með aukinni atvinnu aukum við tekjur ríkissjóðs og fækkum atvinnulausu fólki. Með sama áframhaldi, með 18.000 manns atvinnulausa, verður Atvinnuleysistryggingasjóður tómur í september og þá fara atvinnulausir beint í ríkisfjármálin af fjárlögum. Það er til mikils að vinna að skapa atvinnutækifæri í landinu og við í Frjálslynda flokknum höfum sagt skýrt hver markmið okkar eru í þessum efnum og öðrum málum sem eiga að hjálpa okkur að komast út úr kreppunni. Við gefum okkur að atvinnutækifærin megi auka með aðgerðum. Eftir það má búast við að tekjustreymi til ríkisins taki verulegum breytingum til hækkunar - og ekki er vanþörf á. Þeir sem fá vinnu fara að greiða gjöld og eyða fjármunum sem koma inn í virðisaukann. Þegar við tölum um atvinnutækifæri þýðir ekki að vera með mikla tilfinningasemi, við verðum að taka þá atvinnu og tekjuöflun sem býðst, hvort sem það er Helguvík og Bakki við Húsavík, kvótaaukning í þorski eða önnur stóriðja. Ég er ekki talsmaður þess að byggja álver í hverri höfn en allt sem getur skapað atvinnu næstu 2–3 árin er forgangsatriði í mínum huga til að komast út úr kreppunni. Hvað varðar þorskinn verðum við að leyfa okkur meiri veiðar næstu 2–3 árin. Nú árar vel í lífríki sjávar með heitum sjó og mikilli fiskgengd og við erum tökum enga sérstaka líffræðilega áhættu með þorskinn þó að við aukum veiðina um 100.000 tonn. Það væru um 260.000 tonn á næsta ári sem er mun minna en við höfum veitt að meðaltali í 80 ár, á hverju einasta ári að meðaltali í 80 ár - sá þorskafli er 380.000 tonn, frá 1920 til ársins 2000. Sú aukning þýðir að við tökum e.t.v. 40 milljarða af nýjum tekjum inn í þjóðfélagið og ekki má heldur gleyma því að verð á sjávarafurðum hefur lækkað. Við getum ekki bætt okkur upp þann skaða nema með því að afla meira, sá afli er um leið atvinnuskapandi og hefur víða áhrif til aukinna umsvifa í þjónustu- og hliðargreinum sjávarútvegsins. Við getum eflt þorskeldið og kræklingaeldi víða í fjörðum landsins. Það mun fjölga störfum og gefa tekjur. Það á að auka við í ferðaþjónustunni og þar eigum við mörg sóknarfæri sem fjölga störfum. Við gætum lækkað raforkuverð fyrir ylræktina og þar með skapað störf við ræktun grænmetis, við getum aukið kornræktina og sparað okkur fóðurkaup og einnig nýtt kornið til brauðgerðar og bökunar í stað þess að flytja inn korn. Allt skapar þetta atvinnu sem okkur er nauðsynleg til að þjóðin rétti úr kútnum. Við viljum upp úr kreppunni í Frjálslynda flokknum. Við búum við gott matvælaöryggi og eigum að standa vörð um 10.000 störf í landbúnaði og úrvinnslu afurða. Við teljum ekki í Frjálslynda flokknum að ESB-aðild sé forgangsmál í nútímanum. Við höfum í mörg ár bent á að verslunarkerfi kvótans væri ekki hagkvæmt fyrir okkur. Það er heldur betur að koma í ljós - og við höfum allan tímann haft rétt fyrir okkur. Skuldir sjávarútvegsins hafa vaxið úr 95 milljörðum árið 1995 í yfir 500 milljarða í dag og sum sjávarútvegsfyrirtækin eru í rauninni tæknilega gjaldþrota. Við höfum sagt að í núverandi stöðu, þegar þjóðin á bankana og skuldirnar eru að stærstum hluta í opinberri eigu, eigum við að nota tækifærið og innkalla kvótann, taka eitthvað af skuldunum á móti og setja kvótann inn í auðlindasjóð sem þjóðin á. Innan nokkurra ára verður þetta fyrirkomulag farið að gefa ríki og sveitarfélögum tekjur. Með þessum aðgerðum mundum við vissulega létta á sjávarútveginum en það mun taka okkur einhver ár að borga skuldirnar niður. Fyrir framtíðina skiptir samt öllu máli að þjóðin eigi auðlindirnar. Útgerðin þarf að hafa nýtingarrétt til fiskveiða hvaða stýrikerfi sem við notum. Við ætlum ekki að setja útgerðina í landinu á hausinn. Það hefur aldrei verið markmið okkar í Frjálslynda flokknum. Við viljum hins vegar taka burt veðsetningarréttinn á óveiddum fiski í sjó, taka hann burt frá útgerðarmönnum. Við viljum einnig taka burt leiguréttinn á óveiddum fiski í sjó og við viljum enn fremur taka burt sölurétt útgerðarmanna á óveiddum fiski í sjó svo alveg sé talað skýrt. Þetta þrennt áttu þeir reyndar aldrei að fá og það eru mestu mistök sem við höfum gert í stjórn fiskveiða á Íslandi. Í mótmælafundum vetrarins kom skýrt fram vilji fólksins fyrir breytingum á kvótalögunum sem hefur aldrei verið meiri en í dag. Hvað var þjóðin að segja okkur í mótmælum úti á Austurvelli? Meðal annars: Burt með kvótakerfið og frjálsan framsalsrétt útgerðarmanna. Hverjir hafa harðast barist gegn þessu kerfi? Frjálslyndi flokkurinn. Í 10 ár höfum við varað þjóðina við hvert stefnir með þetta kerfi. Það á að stefna að því að allir borgi sanngjarnt leiguverð og gefa jafnframt frelsi til handfæraveiða. Nýliðar verða að geta byrjað í þessari atvinnugrein. Við í Frjálslynda flokknum höfum alltaf þurft að fara í mikla sókn fyrir alþingiskosningar. Tveimur mánuðum fyrir kosningarnar 2003 mældist flokkurinn með 1,4% og við rifum okkur upp úr þeim tölum. Það sama var upp á teningnum fyrir kosningarnar 2007. Við vorum með lága mælingu í skoðanakönnunum en allt aðra tölu eftir kosningar. Enn einu sinni mælumst við með lítið fylgi, en það er enginn efi í mínum huga að við munum rífa okkur upp úr þeim tölum. Deilumál innan flokksins eru að baki og nú keyrum við áfram með staðfestu í okkar stefnumálum eins og ávallt. Við notuðum fyrir kosningarnar 2007 auglýsingu sem margir sögðu að væri vitleysa. Auglýsingin var svohljóðandi: Verður þú gjaldþrota? Við vöruðum við verðtryggingu lána. Nú er verðtrygging ofarlega í umræðunni og staðan er sú að þeir sem eru með verðtryggð lán á eignum eru farnir að horfa á það að lánin eru komin langt upp fyrir söluverð - enda lækkar fasteignaverðið. Þetta er alvarlegt mál og við leggjum til að verðtrygging lána verði afnumin frá og með síðustu áramótum. Við leggjum til að verðtrygging umfram 5% verði ekki innheimt af fasteignalánum heldur settar inn á biðreikning sem leyst verður úr með almennum hætti. Með þessu væri slegin skjaldborg um heimilin, þ.e. ef Alþingi vildi afgreiða málið fyrir þinglok. Frjálslyndi flokkurinn er búinn að kynna framboðslista sína fyrir komandi kosningar og á listunum er sómafólk sem ég er mjög stoltur af, öflugt og gott fólk og margt nýtt fólk. Við erum aðeins þrír sem höfum áður setið á þingi á þessum vetri. Við höfum vissulega verið með storminn í fangið en við förum af fullum krafti í kosningabaráttuna og að kynna málin okkar meðal fólksins í landinu. Ég kvíði ekki undirtektunum, enda hefur Frjálslyndi flokkurinn verið staðfastur í málflutningi sínum öll árin sem hann hefur starfað, aldrei hvikað frá því hvert kvótakerfið mundi leiða okkur, aldrei hvikað frá því hvert verðtryggingin gæti leitt fólk og það hefur sýnt sig að við höfum haft rétt fyrir okkur í þessum stóru málum sem skipta þjóðina miklu máli. Við höfum aldrei hvikað frá því að taka upp frítekjumark gagnvart tryggingabótum fyrir eldri borgara og öryrkja. Við lögðum það mjög snemma til, fyrir mörgum árum. Það er nú orðið að veruleika en út af stendur það mál sem við erum með hér í þingi, að næst komi frítekjumark á venjulegar lífeyristekjur úr lífeyrissjóðum. Nú er full þörf á því. Það verður erfitt verk að koma saman fjárlögum næsta árs. Það þarf virkilega að vanda það verk. Ég hef sagt að ekki væri hægt að skera niður í fjárlögunum upphæð sem færi yfir 30 milljarða kr., ég sé ekki fyrir mér hvernig við ættum að gera það. Það mun þurfa að afla nýrra tekna og það er það verk sem við þurfum fyrst og fremst að snúa okkur að. Við höfum barist fyrir því, og flytjum þess vegna mál með öðrum stjórnmálaflokkum hér á þingi þar að lútandi, að auðlindir þjóðarinnar verði í þjóðareign og styðjum það ákvæði að þær megi ekki láta varanlega af hendi eða selja. Við erum sammála því að þjóðin eigi að fá að kjósa um stjórnarskrárbreytingar. Við erum einnig sammála því að þjóðin eigi að fá að kjósa um einstök deilumál og mikilvæg mál og við erum enn fremur sammála því að þjóðin eigi að fá að koma að endurskoðun stjórnarskrárinnar með stjórnlagaþingi. Um þetta standa nú miklar deilur hér á Alþingi og Sjálfstæðisflokkurinn hefur haldið uppi hörðu andófi gegn þessum réttlætismálum. Ekki veit ég hvort það á að endast fram að kosningum en það endist örugglega fram yfir páska. Hæstv. forseti. Frjálslyndi flokkurinn vill fara út úr þröngri stöðu þjóðarbúsins með sókn í framleiðslu til lands og sjávar. Engin tækifæri má láta ónotuð í auðlindanýtingu þjóðarinnar og víst er að leiðin út úr vandanum er ekki að fara einhliða í aukna skattlagningu eða einhliða niðurskurð í velferðarkerfinu. Atvinna og tekjur eru það sem við verðum að leita að, hæstv. forseti. - Góðar stundir.

Herra forseti. Góðir tilheyrendur. Hin alþjóðlega efnahagskreppa og hrun helstu fjármálafyrirtækja landsins gera það að verkum að fram undan eru verulegir fjárhagslegir erfiðleikar fyrir ríkissjóð, fyrirtækin og heimili landsins. Á skammri stundu gufaði góðærið upp og reyndist það að nokkru leyti byggt á erlendu lánsfé og skuldasöfnun. Allt of margir höfðu gleymt þeim gömlu og góðu sannindum að ganga hægt um gleðinnar dyr. Vissulega er vandinn mikill sem við blasir en það ber að varast að mála myndina dekkri litum en efni standa til. Þeir eru margir á vettvangi, innlendir sem erlendir, sem bjóða töfralausnir eða boða svartnætti. Það er mikil ástæða til að vara við slíkum málflutningi. Hann gerir bara illt verra Aldrei hefur verið meiri ástæða til þess en nú að þjóðin haldi ró sinni og takist á við erfiðleikana af þolinmæði og þrautseigju. Leiðin út úr erfiðleikunum hefur verið mörkuð með samningum við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Það er vissulega álitamál í efnahagsstefnunni en valin var sú leið sem talin var sársaukaminnst. Þeir sem taka að sér að stjórna landi og þjóð á næstu árum verða að hafa þrek til þess að fylgja markaðri stefnu og taka þær óvinsælu ákvarðanir sem eru óhjákvæmilegar, um niðurskurð ríkisútgjalda og hækkun skatta. Aðrar leiðir eru einfaldlega verri til lengri tíma litið. Það þarf að rifa seglin um tíma, draga úr þjónustu og spara, borga niður skuldir erlendis og koma á jafnvægi í viðskiptum við útlönd. Á tveimur árum er hægt að komast út úr mestu erfiðleikunum og þá fara lífskjörin að batna á nýjan leik. Það verður mikið atvinnuleysi þetta árið og það næsta. Það verður ekki umflúið. Einmitt þess vegna verður að nýta hvert tækifæri til atvinnuuppbyggingar sem gefst og láta hvorki fordóma né bábiljur ráða för. Framganga atvinnumála hefur úrslitaáhrif á það hversu fljótt þjóðin kemst í gegnum erfiðleikana. Ég minni á frumvarp mitt sem gerir atvinnulausum kleift að auka hæfni sína á vinnumarkaði með því að stunda nám í allt að tvö ár og halda atvinnuleysisbótum á meðan. Það mun gagnast best þeim sem eru án viðurkenndrar starfs- eða framhaldsskólamenntunar, þeir eru 28% af vinnumarkaðnum, 45.000 manns. Um síðustu áramót voru tæp 60% atvinnulausra einungis með grunnskólamenntun. Það hjálpar engum að halda því fram að óhjákvæmilegt sé að fella niður skuldir eða frysta höfuðstól hjá þorra skuldara - eða að verðtryggingin sjálf sé vandinn. Það er svo sem hægt að banna verðtryggingu en óverðtryggðu vextirnir verða ekkert lægri og greiðslubyrðin mun frekar vaxa við það en hitt. Það er hægt að afskrifa skuldir í stórum stíl en það þýðir að aðrir þurfa að borga, skattgreiðendur, lífeyrisþegar eða sparifjáreigendur. Skuldir hverfa ekki, það þarf alltaf einhver að borga. Stjórnvöld hafa í meginatriðum gripið til skástu aðgerðanna fyrir heimilin með því að laga greiðslubyrði af skuldum að greiðslugetu á hverjum tíma og gera fólki kleift að halda húsnæði sínu. Fram undan er tímabil þar sem líklegt er að skuldir og vextir muni lækka vegna verðhjöðnunar og þegar frá líður mun kaupmáttur vaxa að nýju og verð á íbúðarhúsnæði hækka í kjölfarið. Rétt er að benda á að frá ársbyrjun 2004 hefur fasteignaverð á höfuðborgarsvæðinu hækkað um 83% en neysluverðsvísitala hefur aðeins hækkað um 45% á sama tíma. Staðreyndin er sú að í mörg ár var verðtryggingin af lánunum minni en hækkunin á fasteignunum. Sama á við um þróun launa. Þetta sýnir að vandi heimilanna er ekki einhlítur og alls ekki einfaldur. Sem betur fer eru mörg heimili tiltölulega vel sett þrátt fyrir verðbólguna síðustu 12 mánuði. Evran og Evrópusambandið verða til umræðu á næstu árum en menn skulu muna að ekkert fæst ókeypis í viðskiptum við Evrópusambandið frekar en við aðra. Þegar EES-samningurinn var gerður á sínum tíma var því lýst yfir að Íslendingar hefðu fengið allt fyrir ekkert. Eftir Icesave-málið vitum við betur. Ég spurði forsætisráðherra að því fyrir skömmu hver hefði verið ávinningur þjóðarbúsins af samningnum. Sérstaklega spurðist ég fyrir um ávinninginn af fjármagnsfrelsinu sem komst á með honum. Svarið er athyglisvert. Ekkert liggur fyrir um mögulegan ávinning. Engar tölur liggja fyrir og engin úttekt. En ætli það sé ekki óumdeilt að frelsi fjármagnsins var of mikið og þjóðinni fjárhagslega skaðlegt? Herra forseti. Góðir tilheyrendur. Það er ekkert mikilvægara næstu tvö árin en að þjóðin haldi ró sinni og staðfestu og að stjórnvöld hafi þrek til að vinna það verk sem þarf. Þá komumst við út úr mestu erfiðleikunum fyrr en ella. Ef komandi ríkisstjórn guggnar og landsmenn missa kjarkinn er voðinn vís. Þá tapa allir. Þess vegna verður mér svo tíðrætt um efnahagsmálin. Við eigum svo mikið undir því að vel takist til. Efnahagslegt sjálfstæði þjóðarinnar er í húfi. Ég þakka þeim sem hlýddu. Góðar stundir.

Virðulegi forseti. Góðir Íslendingar. Eldhúsdagur er runninn upp við harla óvenjulegar aðstæður. Venjulega er hann haldinn þegar þinglok hafa verið ákveðin. Hann hefur það táknræna hlutverk að þingmenn geri hreint hjá sér, fari yfir veturinn og klári þau verk sem ólokið er. Nú eru aðstæður aðrar, þinglok eru óviss og enn er ágreiningur um helgasta plagg íslenskrar stjórnarskipunar, sjálfa stjórnarskrána. Ég óska þess að við þingmenn berum gæfu til að ná niðurstöðu sem allir geta sætt sig við í því mikilvæga máli. Það má ekki gerast að stjórnarskránni verði breytt í ósætti í fyrsta sinn í 50 ár. Veturinn hefur verið okkur öllum erfiður. Við höfðum vanist því hér að allt gengi vel, að Ísland væri best í heimi til að búa í, að það væri gott að vera Íslendingur í útlöndum og að frelsi væri sjálfsagt. En eftir harkalegt áfall lærðum við að frelsið er ekki sjálfsagt. Við þurfum svo sannarlega að standa vörð um það og ég vil berjast fyrir því. Verkefnið sem við stöndum frammi fyrir er sannarlega stórt. En, kæru Íslendingar, það er ekki óvinnandi. Ég segi það hér að við munum klára þetta mál og við munum klára það saman. Við munum spyrna frá botninum og byggja betra Ísland. Við sjálfstæðismenn göngum hreint til verks í komandi kosningabaráttu. Við höfum farið í heiðarlegt uppgjör við fortíðina til að geta dregið lærdóm af því sem úrskeiðis fór. Við höfum svarað kalli samfélagsins um endurnýjun, bæði í forustu flokksins sem og á framboðslistum um allt land. Þúsundir sjálfstæðismanna tóku þátt í prófkjörum flokksins í öllum kjördæmum og það var grasrótin sjálf sem raðaði á listana. Við erum tilbúin í verkið og ég segi það aftur: Við munum klára þetta mál. Minnihlutastjórn Samfylkingar og Vinstri grænna tók við völdum þann 1. febrúar sl. Henni var ætlaður skammur tími, 80 dagar, og forustumenn hennar sögðust ætla að slá skjaldborg um heimilin og fyrirtækin í landinu svo notuð séu þeirra eigin orð. Nú eru 66 dagar liðnir. Hér var lesinn upp áðan mikill og langur listi af aðgerðum sem ríkisstjórnin hefur sett í gang, ýmist að eigin frumkvæði eða að frumkvæði síðustu ríkisstjórnar. Þessi listi, herra forseti, er allra góðra gjalda verður en það sem er mikilvægara og skiptir heimilin og fyrirtækin í landinu miklu meira máli er árangurinn af þessum aðgerðum, afleiðing verka minnihlutastjórnarinnar. Fyrir 66 dögum voru 12.407 landsmenn án atvinnu. Í lok mars voru þeir því miður orðnir 17.900. Eins og þið kannski munið ætlaði þessi ríkisstjórn að skapa 6.000 ný störf. Á þessum 66 dögum hafa um 6.000 einstaklingar bæst í hóp atvinnulausra. Á þessum 66 dögum hafa stýrivextir Seðlabanka Íslands einungis lækkað um 1 prósentustig. Það sem er alvarlegra fyrir heimilin og fyrirtækin í landinu er að vaxtalækkunin tafðist beinlínis vegna aðgerða ríkisstjórnarinnar. Fyrir 66 dögum stóð gengisvísitala krónunnar í 192 stigum. Í dag veiktist krónan um tæp 4% og var vísitalan í kringum 220 stig við lok markaða. Þetta gerist þrátt fyrir að meiri hluti Alþingis hafi nýverið samþykkt lög til að herða á gjaldeyrishöftunum. Ég ætla því að leyfa mér að gagnrýna aðgerðir ríkisstjórnarinnar vegna þess að þær skila ekki þeim árangri sem við verðum að gera kröfu til. Aðgerðalistinn einn og sér gerir ekki mikið gagn, aðgerðir sem ekki skila árangri. Aðgerðir sem festa Ísland og Íslendinga í höftum og ríkisvæðingu koma okkur ekki upp úr þeim hjólförum sem ríkisstjórnin virðist vera föst í. Ég kalla enn fremur eftir frekari upplýsingum. Sett hefur verið fram fyrrnefnd áætlun um sköpun 6.000 starfa. Þar af eru 2.000 í orkufrekum iðnaði. Þetta er merkingarlaust hjal á meðan þessi sama ríkisstjórn vinnur beinlínis gegn uppbyggingu í orkufrekum iðnaði. Það merkilega er að áætlun um uppbyggingu starfanna er frá sömu ríkisstjórn og er innbyrðis ósammála um frumvarp hæstv. iðnaðarráðherra um fjárfestingarsamninginn í Helguvík. Mig langar að nota þetta tækifæri til að segja ykkur litla sögu af þingstörfunum sem sýna að orð og efndir þessarar ríkisstjórnar fara engan veginn saman. Fyrir nokkrum vikum kom á fund efnahags- og skattanefndar ráðuneytisstjóri fjármálaráðuneytis Steingríms J. Sigfússonar, formanns Vinstri grænna. Til umræðu var frumvarp hæstv. samfylkingarráðherrans Össurar Skarphéðinssonar. Þar lagði ráðuneytisstjórinn fram afar athyglisvert minnisblað sem gagn í málinu þar sem hann lagði til að fjárfestingarsamningurinn og frumvarpið vegna Helguvíkur yrði endurskoðað. Af hverju? Svo unnt væri að hækka skatta á verkefnið. Enn fremur lagði ráðuneytisstjórinn til að núgildandi samningur og lög vegna Reyðaráls yrðu einnig tekin til endurskoðunar með það fyrir augum að hækka einnig skattana á það verkefni. Ráðuneytisstjóri Vinstri grænna lýkur minnisblaðinu á þeim hugleiðingum að hugsanlegar bætur til aðila vegna þessa yrðu líklega minni en beina tjónið sem hann kallar það að láta samningana standa óbreytta. Þessir samningar sem hann vildi skattleggja eftir á gerðu menn til fjölda ára og auðvitað í þeirri góðu trú að þeir yrðu haldnir. Hvernig eigum við svo að trúa því að þessi ríkisstjórn sem markvisst bregður fæti fyrir frekari uppbyggingu á þessu sviði ætli sér að skapa 2.000 störf í orkufrekum iðnaði? Ég hræðist svona vinnubrögð, herra forseti, og ég get gert mér í hugarlund hvaða áhrif þessi skilaboð hefðu á möguleika Íslands til að laða að sér erlenda fjárfestingu í framtíðinni og fyrir orðspor okkar út á við. Svona vinnubrögð þarf að varast og stjórnvöld mega alls ekki bæta á þá óvissu sem einkennir íslenskt efnahagslíf um þessar mundir. Sjálfstæðisflokkurinn fer fram með tvö meginmarkmið að leiðarljósi fyrir næstu missiri, að verja heimilin í landinu og tryggja atvinnu. Við höfnum atvinnuleysi og teljum það algerlega óásættanlegt í íslensku samfélagi. Góðir Íslendingar. Komandi kosningar snúast um val á milli tveggja kosta. Fyrri kosturinn er áframhaldandi vinstri stjórn sem mun leggja sig fram um að hjálpa Íslendingum að læra að lifa með þeim vanda sem við blasir, ríkisstjórn sem mun setja fötu undir lekann í stofunni en ekki laga þakið, ríkisstjórn sem ætlar að búa til störf með sjóðum, ríkisstjórn sem hefur meiri trú á stjórnmálamönnum en fólkinu í landinu. Hinn kosturinn, kæru Íslendingar, góðir landsmenn, er að trúa því að við klárum þetta mál.

Virðulegur forseti. Góðir landsmenn. Við lifum erfiða tíma og búum við erfitt ástand en vandinn er þó ekki óyfirstíganlegur. Allt sem þarf er skýr framtíðarsýn, skýr stefnumörkun, skýr sýn á hvernig við komumst út úr þeim erfiðleikum sem nú er við að etja. Við eigum að taka réttar ákvarðanir og við þurfum að taka þær hratt. Við eigum að læra af sögunni, við þurfum að læra af síðustu heimskreppu. Þjóðir heims gripu þá til þess ráðs að loka sig hver bak við luktar dyr, bak við tollmúra og höft, og töldu sér trú um að þannig yrðu til lausnir á alþjóðlegum efnahagsvanda. Afleiðingin var enn dýpri kreppa, enn meira atvinnuleysi en ella hefði þurft að verða og slíkt vantraust milli þjóða að afleiðingin varð hrikalegustu styrjaldarátök sem mannkynið hefur upplifað. Hver var forsendan fyrir efnahagslegri endurreisn Íslands? Hvað markaði vegferð Íslands frá örbirgð til bjargálna? Jú, það var þegar markaðir opnuðust fyrir íslenskar afurðir í Bandaríkjunum og Evrópu eftir stríð. Velsæld Íslands hefur ávallt verið samtvinnuð verslunarfrelsi, aðgangi að mörkuðum. Það eru tækifæri í öðrum löndum sem hafa skapað íslenska velsæld. Íslenskt efnahagslíf er, vegna þess hversu fámenn við erum, alltaf einhæft. Þess vegna þurfum við á fjölbreytni að halda sem við fáum fyrst og fremst með aðgangi að öðrum mörkuðum, aðgangi að þekkingu, aðgangi að þjálfun. Það er þannig sem við leggjum grunn að velferð til lengri tíma litið. Fram undan er stærsta verkefnið okkar að tryggja störf fyrir 20.000 atvinnulausa. Það er verkefni sem við verðum að takast á við og það er verkefni sem okkur má ekki mistakast við. Ef það tekst ekki mun það fólk annaðhvort yfirgefa landið og leita sér að störfum annars staðar eða vera atvinnulaust til langframa. Hvorugur kosturinn er ásættanlegur. Þessi störf geta einkum orðið til í iðnaði eða þjónustu. Þær greinar þurfa á engu öðru frekar að halda en stöðugu rekstrarumhverfi, lágum vöxtum og stöðugu gengi. Okkur hefur brugðist bogalistin við að tryggja viðeigandi rekstrargrundvöll fyrir atvinnulífið að þessu leyti á undanförnum árum. Það er dapurleg reynsla sem við verðum að læra af. Heimilin þurfa líka traustari rekstrargrundvöll. Það er ekki boðlegt til langframa að við búum íslenskum heimilum þá umgjörð að borga alltaf heimsins hæstu vexti og að íslensk heimili þurfi að leggja í verulegar áhættufjárfestingar þegar þau kjósa að kaupa sér þak yfir höfuðið, þurfi annaðhvort að sæta hækkunum á lánum vegna verðtryggingar eða leita á náðir gengistryggðra lána með þeim hörmulegu afleiðingum sem við öll þekkjum í dag. Þess vegna þurfum við að líta á það sem meginmarkmið okkar að tryggja almenningi á Íslandi sambærileg lífskjör og í öðrum löndum, til þess að halda í fólk, til að gefa fólki von um að það sé þess virði að vera Íslendingar og vinna á Íslandi til lengri tíma litið. Einnig til þess að fyrirtæki geti byggt upp starfsemi hér á landi en þurfi ekki að hrökklast úr landi, þurfi ekki að byggja upp starfsemi sína í öðrum löndum. Og til þess að fólk geti risið undir kostnaði við daglegt heimilishald en þurfi ekki að leita sér að vinnu annars staðar. Þess vegna vill Samfylkingin að við sækjum um aðild að Evrópusambandinu. Það er mikilvægt langtímaverkefni en það er líka brýn aðgerð til skemmri tíma litið. Sú aðgerð ein og sér mun greiða fyrir úrlausn á brýnum vanda okkar í gjaldmiðilsmálum, hún mun auðvelda okkur að fá verðmyndun á gjaldmiðilinn og hún mun hjálpa okkur að ná stöðugleika í gengi krónunnar. Við viljum síðan hefja aðildarviðræður og gæta þar að grundvallarhagsmunum þjóðarinnar og sérstaklega hagsmunum sjávarútvegs og landbúnaðar. Við viljum að sjálfsögðu tryggja full yfirráð yfir auðlindum og samning sem felur þetta í sér viljum við leggja í dóm þjóðarinnar. Virðulegi forseti. Sjálfstæðisflokkurinn býður okkur upp á einfalda framtíðarsýn í dag, hún er óbreytt ástand, hún er land í viðjum hafta, hún er land í viðjum einangrunar. Leiðin fram úr þeim vanda sem við stöndum í í dag er opið Ísland, frjálst Ísland, þar sem við virðum frelsi einstaklingsins, þar sem við tryggjum félagslegt réttlæti, þar sem við tryggjum tækifæri fyrir alla, þar sem við tryggjum samstöðu okkar allra um endurreisn efnahagslífsins, þar sem við gefum öllum pláss og allir geta komið með í þá vegferð. - Góðar stundir.

Virðulegi forseti. Góðir landsmenn. Nú hillir undir kosningar og fólkið í landinu hefur með aðstoð framsóknarmanna öðlast tækifæri til að velja sér nýja umboðsmenn til að fara með vald sitt. Framsóknarmenn lögðu reyndar meira til, þeir lögðu til stuðning án aðildar að minnihlutastjórn Samfylkingar og Vinstri grænna til að hreyfa við þeirri kyrrstöðu sem var orðin staðreynd í samstarfi þáverandi ríkisstjórnarflokka. Stuðningurinn var ætlaður til þess að hægt væri að vinna að raunverulegum aðgerðum í þágu heimilanna og atvinnulífs og að valdinu til að setja nýjar leikreglur í samfélaginu yrði vísað til þjóðarinnar. Alþingi hefur ekki getað lokið endurskoðun stjórnarskrárinnar á þeim 65 árum sem liðin eru síðan danski konungurinn gaf okkur þann sáttmála þótt tilraunir til þess hafi staðið nánast allan þann tíma. Eins og allir vita sem fylgst hafa með umræðum þingsins undanfarna daga virðast sjálfstæðismenn, sem skipa minni hluta í þinginu, standa í þeirri trú að ríkisvaldið eigi upptök sín í konungsríkinu Valhöll við Háaleitisbraut og af því tilefni haldið uppi svívirðilegu málþófi í þinginu - á kostnað þjóðarinnar sem bíður eftir því einu að sjálfstæðismenn ljúki sér af. Þær leikreglur sem hér um ræðir felast m.a. í því að eignarhald á auðlindum þjóðarinnar verði staðfest í stjórnarskrá og að þjóðin sjálf setji sér stjórnarskrá og þær eru forsenda þess að trúnaður verði byggður upp á nýjan leik í nýju og réttlátara samfélagi. Þess má geta í framhjáhlaupi að kannanir gefa til kynna allt að 77% stuðning meðal þjóðarinnar við stjórnlagaþingið sem sjálfstæðismenn mótmæla hér m.a. með söng og tralli fram á miðjar nætur. Ágætu landsmenn. Við stöndum frammi fyrir því að svara spurningunni um hvers konar samfélag við viljum byggja á rústum þess sem hrundi hér á haustmánuðum. Til að gera langa sögu stutta hefur þrískipting ríkisvaldsins þróast yfir í ráðherraræði þar sem löggjafarvaldið hefur safnast fyrir hjá framkvæmdarvaldinu á ráðherrabekkjunum í þinginu. Hlutverk þingmanna sem samkvæmt stjórnarskrá eru umboðsmenn þjóðarinnar og fara hér með vald hennar hefur hins vegar verið gjaldfellt á móti þessari samþjöppun valds. Það gerir þingmönnum erfiðara um vik að sinna þeim störfum sem þjóðin hefur trúað þeim fyrir. Stjórnlagaþing er virk og greiðfær leið til leiðréttingar. Það liggur einnig fyrir að afskipti stjórnmálaflokka af atvinnu- og viðskiptalífi eru óvíða meiri en hér. Með því er ég ekki að halda fram rökum með taumlausri frjálshyggju en þegar hagsmunatengsl á milli einstakra fyrirtækja og stjórnmálaflokka - og þar undanskil ég ekki Framsóknarflokkinn - eru svo samofin að ekki verður á milli skilið hlýtur fólk að kalla eftir því að settar verði nýjar leikreglur til að forðast misnotkun á þeirri lýðræðislegu samkundu sem hér er saman komin. Stjórnlagaþing er virk leið til að leiðrétta þá stefnu sem viðgengist hefur um árabil. Góðir landsmenn. Framsóknarflokkurinn státar af fleiri nýjum frambjóðendum á sínum listum en aðrir flokkar sem flestir bjóða upp á sama fólkið með sömu hugmyndirnar og komu okkur á þann bekk sem við nú skipum. Þeir hafa jafnframt lagt fram tillögur í 18 liðum sem hafa það hlutverk að leiðrétta og jarðtengja eftir að ríkisstjórnarflokkarnir hinir nýju höfðu starfað saman í mánuð og ekkert virtist í farvatninu nema litlir og einnota plástrar. Því miður auðnaðist þeim ekki að lesa í gegnum tillögurnar áður en þeim var hafnað umsvifalaust og þá helst þeirri tillögu að leiðréttar yrðu skuldir landsmanna og þær lækkaðar um 20%. Þær hugmyndir ganga einmitt út á það í fyrsta lagi að fólk fékk aldrei það fé til ráðstöfunar sem skuldaaukning þess segir til um. Í annan stað ganga hugmyndirnar út að verðmæti lánasafna bankanna eykst til mikilla muna af því að fleiri skuldarar munu geta borgað af lánunum sínum. Í þriðja lagi kostar tillagan ríkissjóð ekki krónu enda er búið að afskrifa þessi lánasöfn um a.m.k. helming á kostnað kröfuhafanna án þess að tryggt sé að heimilin og fyrirtækin njóti þess, heldur eiga þau að borga áfram, ekki bara af lánunum sínum heldur líka himinháar verðbætur sem hækka með degi hverjum. Í fjórða lagi má með leiðréttingu sem þessari hraða því að hjól atvinnulífsins komist af stað aftur. Í fimmta lagi er ekki tími til að meta hvert einasta lán í landinu því að skaðinn sem hlýst af á meðan unnið er að því er óbætanlegur. Í sjötta lagi er ekki forsvaranlegt að fulltrúar ríkisins inni í bönkunum eigi að hafa það hlutverk að útdeila lífsins gæðum heldur verða allir að sitja við sama borð hvað það varðar. Annað kallar á spillingu. Í sjöunda lagi má með tillögunum koma í veg fyrir að hengjan bresti og sett verði af stað flóð sem ekki verður stöðvað í miðri brekku. Líkurnar á því að hengjan bresti aukast með hverjum degi en ríkisstjórnarflokkarnir skella við skollaeyrum og reyna að smella vandanum bara ofan í frystikistu. Fasteignamarkaðurinn er botnfrosinn, hitinn í atvinnulífinu nálgast alkul, þúsundir námsmanna flykkjast út úr skólunum innan tíðar og munu ganga um án atvinnu og án framfærslu á komandi sumarmánuðum án þess að lausn sé í sjónmáli. Fjölda fyrirtækja er lokað á degi hverjum og sífellt færri geta séð sér farborða, hvað þá greitt af skuldunum sem hækka daglega án þess að rönd verði við reist. Og brekkusöngvar duga þá skammt eða annað stundargaman ef því er að skipta. Góðir landsmenn. Það skiptir okkur öll meginmáli að þeir sem veljast til verka skilji þann vanda sem blasir við þjóðinni, að þeir séu þannig vaxnir að þeir geti framkvæmt og það á sanngjörnum forsendum. Búa þarf svo um hnútana að hér verði tryggt átak til atvinnusköpunar til að standa undir nauðsynlegum vexti og velferð. Framsóknarmenn setja manngildi ofar auðgildi og þeir hafa djörfung til að leita leiða í samvinnu við fólkið í landinu til að byggja nýtt samfélag sem einkennist af réttlæti, sanngirni og hófsemi. - Góðar stundir.

Virðulegi forseti. Góðir landsmenn. Ísland 2015 hét skýrsla sem kom út hjá Viðskiptaráði 2006 og þar var rætt talsvert um Norðurlönd, of háa skatta, ofvirk velferðarkerfi. Orðrétt var lagt til, með leyfi forseta: „Viðskiptaráð leggur til að Ísland hætti að bera sig saman við Norðurlöndin enda stöndum við þeim framar á flestum sviðum.“ Þetta var skýrsla um framtíðarlandið Ísland og hvernig það yrði sem best út frá mælikvörðunum sem þá voru allsráðandi. Minni samneysla, lægri skattar, minna regluverk, meira einkaframtak. Meira frelsi. Nú er árið 2009, enn sex ár í 2015 þegar upp átti að rísa framtíðarland Viðskiptaráðs. Fyrir nokkrum mánuðum hrundi íslenska bankakerfið eftir stórkostlegt gáleysi eigenda, stjórnenda, eftirlitsaðila, löggjafa, ríkisstjórnar. Sú útbelgda nesjamennska sem birtist í skýrslu Viðskiptaráðs er hætt að vera hlægileg, hún er hræðileg, því að hún er vitnisburður um hugsunarháttinn sem sökkti íslensku þjóðinni í skuldir. Á sumum sviðum eru Íslendingar staddir á núllpunkti. Hugmyndafræði Sjálfstæðisflokksins - Frjálshyggja 101 - er stödd á endastöð, fólkið í vagninum vill fá nýjar hugmyndir, nýja framtíðarsýn. Fólkið stóð upp og krafðist þess að fá að ráða einhverju um ferðalagið en vagnstjórinn sagði ekki neitt, hann benti bara á skiltið: „Talið ekki við vagnstjóra í akstri.“ Þannig var stjórn Sjálfstæðisflokksins, „við erum við stýrið, við erum með kortið og við stoppum þegar við viljum stoppa“. En fólkið settist ekki niður, íslenska þjóðin barði í potta og pönnur og krafðist kosninga. Kosningarnar verða 25. apríl. Minnihlutastjórn Vinstri grænna og Samfylkingar, varin af Framsóknarflokknum, hefur undanfarnar 10 vikur unnið hörðum höndum að þeim verkefnum sem ríkisstjórnin var mynduð um og hafa hæstv. forsætisráðherra og fjármálaráðherra farið yfir þau í ræðum sínum hér. En hvað tekur við nú? Það er ljóst að þinginu er ekki lokið og mikilvæg mál bíða enn afgreiðslu - einkum breytingar á stjórnarskrá sem snúast fyrst og fremst um að færa vald til stjórnarskrárbreytinga í hendur þjóðarinnar, sem snúast um að færa auðlindirnar í þjóðareigu svo að þær verði ekki seldar í næsta góðærisfylleríi, sem snúast um að auðvelda þjóðinni að krefjast þjóðaratkvæðagreiðslu um mikilvæg mál og síðast en ekki síst, snúast um stjórnlagaþing sem ætlað er að smíða nýja stjórnarskrá. Sjálfstæðismenn hafa tekið til máls oft og lengi hér í þessum sal og flutt þann boðskap að þetta mál sé ekki brýnt hér og nú og þarfnist frekari umræðu sem sýnir kannski að þeir hafa ekki hlustað nægilega grannt á þjóðina vegna þess að hún krefst þess að hafa áhrif, ekki aðeins með því að kjósa í þingkosningum heldur líka með því að greiða beint atkvæði um mikilvæg mál og með því að vera stöðugt höfð með í ráðum, ekki aðeins á fjögurra ári fresti. Það þarf hugrekki til að auka lýðræðið, opna samfélagið, og eflaust sjá einhverjir fram á að vagnstjórinn fái ekki að vera í friði fyrir farþegunum í sínu hefðbundna fjögurra ára ferðalagi. En lýðræðisumbætur eru forsenda endurreisnar og nýrrar framtíðarsýnar. Kosningarnar 25. apríl snúast nefnilega um nýja framtíðarsýn og hvernig við byggjum upp betra og réttlátara Ísland, lýðræðislegra Ísland. Auðvitað munu þær líka snúast um mörg og alvarleg mistök sem við verðum að læra af. Kannski er lærdómurinn sá að ekki er hægt að reiða sig á of hraðan hagvöxt, ekki er hægt að ganga endalaust á höfuðstólinn og taka út skammtímagróða út á vægast sagt óljósar innstæður. Hvað áttu þegar þú hefur selt allt? er spurt í kvikmynd sem frumsýnd er í kvöld. Hugsum um það þegar við hugsum um auðlindirnar okkar; fiskinn í sjónum, orkuna í iðrum jarðar og orkuna í fallvötnunum, almannaþjónustuna og innviðina. Hvað áttu þegar þú hefur selt allt? Hvað gerum við þá? Útlitið er ekki bjart. Hvernig sem á málið er litið liggur fyrir að næstu ár verða erfið og munu kalla á sársaukafullan niðurskurð opinberra útgjalda. En það verður líka að forgangsraða þannig að staðinn verði sem styrkastur vörður um menntakerfi, heilbrigðiskerfi og félagskerfi, það sem gerir íslenskt samfélag að góðu samfélagi, norrænu velferðarsamfélagi eins og það sem Ísland 2006 vildi helst forðast. Helsta von okkar núna er nýtt gildismat. Möguleikinn hefur skyndilega skapast á betra Íslandi, réttlátara samfélagi þar sem leiðarljósið er hugmyndafræði sjálfbærrar þróunar sem gengur út á að ganga ekki á höfuðstólinn, hvort sem er hinn efnahagslega, samfélagslega eða hinn umhverfislega. Við höfum möguleika núna á að eyða þeim ójöfnuði sem hér hefur aukist og var réttlættur með hagvexti sem því miður reyndist tálsýn. Við höfum möguleika á að ná þjóðarrútunni sjálfri upp úr skurðinum og taka upp nýtt aksturslag. Sóknarfærin eru sem betur fer mörg og þau búa fyrst og fremst í þjóðinni sem hér býr. Sú ríkisstjórn sem nú situr - og vonandi situr áfram eftir næstu kosningar - á að hlusta á fólkið í landinu, standa vörð um það sem skiptir okkur mestu máli og leyfa þúsund blómum að blómstra. Við sjáum það á hruni efnahagsstefnu Sjálfstæðisflokksins að risastór iðjuver og skyndilausnir bjarga ekki efnahag samfélagsins, það gerir aðeins fólkið í landinu sjálft. Við vitum líka að erfiðleikarnir eru hvergi nærri að baki, kannski rétt að byrja, en höfum hugfast að íslenska þjóðin hefur áður búið við kröpp kjör og hér er hún samt enn. Ég trúi því að við munum öll læra af þessu hruni og koma sterkari úr kreppunni en við fórum í hana. - Góðar stundir.

Virðulegi forseti. Góðir Íslendingar. Fyrir tveimur árum voru alþingiskosningar. Að þeim loknum hófst kapphlaup þriggja flokka að rúmi Sjálfstæðisflokksins. Við vitum hvernig því kapphlaupi lauk. Starfstími þeirrar stjórnar sem mynduð var varði í 18 mánuði og var ýmislegt gott verk unnið, einkum á sviði félagslegra mála. Að mínu mati bar þó í upphafi einn dimman skugga á stjórnarsáttmála Samfylkingar og Sjálfstæðisflokksins en það var sá ásetningur að breyta ekki fyrirkomulagi fiskveiðistjórnarinnar því að það kerfi er spillt og ranglátt. Þá staðreynd fengum við staðfesta frá mannréttindanefnd Sameinuðu þjóðanna innan við hálfu ári eftir að sú ríkisstjórn komst á legg. Við fengum úrskurð um að framkvæmd laga um stjórn fiskveiða bryti í bága við mannréttindi. Nú bar ríkisstjórninni að svara þessu og var það gert með loforði um að stofna nefnd er kæmi með tillögur um að leiðrétta þetta misrétti og ranglæti. Ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar bar ekki gæfu til þess og núverandi ríkisstjórn hefur heldur ekki borið gæfu til þess. Góðir tilheyrendur. Það er nauðsynlegt að Frjálslyndi flokkurinn komist til meiri áhrifa svo kerfinu verði breytt og þjóðin mun þá finna og sjá að hafið er ekki bara til þess að horfa á sem einkaeign að mestu örfárra aðila sem sumir hverjir eiga sína sneið í fjármálalegu hruni þjóðarinnar. Já, áður en kýlið sprakk sem einkavæðing bankanna leiddi til sögðu margir: Atvinnulíf hins íslenska samfélags byggist upp á fjórum styrkum stoðum, þ.e. sjávarútvegi, ferðamennsku, iðnaði og fjármálastarfsemi. Svo einn daginn, herra forseti, féll sú stoð sem margir töldu þá styrkustu, fjármálastoðin mikla, en hún var reist á sandi og stóðst því ekki þá vinda og steypiregn sem á skullu. Nú er það ljóst að þjóð þessa lands horfir fram á gríðarleg verkefni og hún þarf að takast á við mikinn niðurskurð. Frjálslyndi flokkurinn leggur á það ríka áherslu að þeir sem búa við fátækt og erfiðleika verði sá hópur sem síðast verði gengið að og að það fólk sem missir þakið ofan af sér öðlist rétt til þess að búa áfram í húsnæði sínu gegn sanngjarnri leigu. Við verðum líka að horfa á möguleika lands okkar, dugnað og áræði þjóðarinnar og standa saman í því að efla og treysta þær stoðir sem eftir standa. Á ég þá við sjávarútveg, ferðamennsku, iðnað og landbúnað og bendi á að bændur og byggðir lands okkar munu gegna hér miklu hlutverki. Já, við búum í góðu og gjöfulu landi sem getur því miður ekki státað af því að hafa átt snjalla stjórnendur og því erum við í þeim erfiðleikum sem við okkur blasa en eru þó alls ekki óyfirstíganlegir. Við munum komast á réttan kjöl ef þjóðin stendur saman í því að innleiða hér siðferði og samskipti sem grundvallast á þeim gildum sem sótt eru í siðaboðskap kristinnar trúar. Á þetta er nú vert að minnast í dymbilviku, í aðdraganda páskahátíðar sem boðar okkur sigur lífsins yfir dauðanum. Góðir landsmenn. Flestir fréttatímar segja okkur meira og minna af efnahag, fjármálahneykslum og gjaldþrotum og hvar sem fólk kemur saman mótast umræðan mjög af þessum fréttum, en á meðan vill margt annað gleymast. Ég tel, herra forseti, að við ættum að gefa æskufólki okkar meiri gaum, huga betur að því og efla allt forvarnastarf, einkum á sviði áfengis- og fíkniefnamála, og byggja það fólk upp sem lent hefur í þeim klóm. Hér gegna skólar miklu hlutverki, íþróttafélög, þjóðkirkjan og meðferðarstöðvar eins og t.d. Hlaðgerðarkot og sú blessaða starfsemi sem er á vegum Samhjálpar, SÁÁ, Krísuvíkursamtakanna, Teigs og Ekrons. Einnig vil ég minna á nauðsyn uppbyggingar og endurhæfingar þeirra manna sem nú dvelja í fangelsum Íslands. Í kreppunni gleymist þetta oft, þetta fólk, og þá er meiri hætta á því að við sjáum unga fólkið okkar stíga inn í myrkraheim fíkniefnanna. Herra forseti. Við sjáum í landi okkar margar byggingar hálfreistar en frá þeim heyrast engin hamarshögg lengur og mikið er nú talað um nauðsyn þess að klára tónlistarhúsið mikla hið fyrsta. Ég tel að það megi bíða um stund en í stað þess skulum við ljúka hið snarasta við Egilshöllina svokölluðu. Þar er þó mikil starfsemi og 700–800 börn koma þangað á hverjum degi til íþróttaiðkunar. Umhverfi þessa mikla mannvirkis er beinlínis hættulegt og mildi má kallast að engin meiri háttar slys hafi orðið þar á börnum. Svo stórt hverfi sem þar er og mannmargt má alls ekki bíða lengur eftir því að verk þetta klárist enda hefur það sinn tilgang í forvarnastarfi fyrir fjölda barna, ungmenna og fullorðinna. Áheyrandi minn góður. Alþingiskosningar verða þann 25. apríl nk. Ég hvet alla sem mál mitt heyra að fylkja sér um Frjálslynda flokkinn því að hann mun ekki beygja af í mannréttindamálunum.

Forseti. Góðir landsmenn. Um hvað snúast alþingiskosningar á þessu vori? Hver er staðan, hvernig vinnum við okkur út úr þeim vanda sem við okkur blasir? Hvaða lausnir bjóða stjórnmálaflokkarnir fólkinu í landinu? Við ættum að vera að ræða þessi mál en þess í stað ræða hæstv. oddvitar ríkisstjórnarinnar það að sjálfstæðismenn hafi rætt á hinu háa Alþingi stjórnarskrána í 34 klukkustundir. Ég minni á að einn hv. þingmaður ræddi hér um Húsnæðisstofnun ríkisins fyrir nokkrum árum í 10 klukkustundir samfleytt í einni ræðu. Í allan vetur hefur tortryggni í þjóðfélaginu aukist og traust er á undanhaldi. Í allan vetur hefur verið leitað að pólitískum sökudólgum í öllum stjórnmálaflokkum, af öllum stjórnmálaflokkum. Í allan vetur hefur verið skortur á upplýstri umræðu og tillögum um aðgerðir til lausnar. Hér bera allir ábyrgð. Hvað boðar minnihlutaríkisstjórn Samfylkingar og Vinstri grænna til lausnar á þessum vanda? Jú, stórhækkaða og nýja skatta, niðurskurð ríkisútgjalda - svokallaða blandaða leið. Vandinn er einfaldlega sá að það má ekki upplýsa hvað á að gera, hvenær á að gera það eða hvernig framkvæmdin verður. Þar af leiðandi er heldur ekki upplýst hvernig aldrað eignafólk í skuldlausum eignum á að fara að greiða eignarskattinn sinn né heldur hvenær barnafjölskyldan með 500 þús. kr. tekjur á mánuði sem sér húsnæðislánin hækka, má vænta þess að fara að greiða svokallaðan hátekjuskatt. Þessar aðgerðir eiga að mati stjórnarflokkanna að vinna bug á hallanum og að auki væntanlega standa undir kosningaloforðum Vinstri grænna um að öll börn eigi að fá ókeypis skólamáltíðir og að fjölga beri opinberum störfum. Þannig eru a.m.k. kosningaloforðin á þeim bænum. Við skulum vona að velferðarbrúin sem Samfylkingin boðaði hér áðan hrynji ekki áður en hún verður byggð vegna ósamstöðu ríkisstjórnarflokkanna. Við sjálfstæðismenn viljum nýta til atvinnuuppbyggingar þá þekkingu og færni, dugnað og dug sem býr í vel menntaðri og heilbrigðri þjóð sem býr við öflugt félagslegt kerfi, öfluga heilbrigðisþjónustu, gott samgöngukerfi, framsæknar atvinnugreinar og miklar náttúruauðlindir. Við trúum því að þjóðin geti, hún muni og hún vilji takast á við þau verkefni sem bíða úrlausnar af bjartsýni og þeirri eljusemi sem hefur gert henni kleift allt frá landnámi að byggja þetta harðbýla en gjöfula land. Ég vara við þeirri bölsýni og bölmóð sem dynur á fólki úti um allt þjóðfélagið í aðdraganda næstu kosninga, talandi um það eftir 18 ára stjórnarforustu Sjálfstæðisflokksins í ágætu samstarfi við öll stjórnmálaöfl á Alþingi að þá sé allt í rúst. Hvað á þetta að þýða á sama tíma og verið er að vitna til þess að á grunni mikillar og góðrar menntunar þjóðarinnar, á grunni mikillar þekkingar á orkusviði, möguleikum virkjunar á náttúruauðlindum eigum við viðreisnar von á þessum grunni? Hvað á það að þýða á sama tíma að reyna að telja fólki trú um að hér sé allt í rúst? Það er langur vegur frá, Íslendingar eiga mjög bjarta framtíð. Ég þakka þeim sem hlýddu. - Góðar stundir.

Hæstv. forseti. Góðir landsmenn. Það dylst engum að íslenskt samfélag á í miklum efnahagsvanda. Það er því mikilvægt að nýta allar færar leiðir út úr þessum erfiðleikum. Samþætta þarf aðgerðir til að tryggja afkomu heimilanna, auka atvinnu og tekjur en jafnframt þarf að draga úr ríkisútgjöldum. Við stöndum frammi fyrir nýrri forgangsröðun þar sem hafa verður að leiðarljósi hag barnafólks, heimilanna, fólks sem á við fötlun að stríða, eldra fólks og sjúkra og við þurfum að hafa að leiðarljósi réttlætið, jafnréttið og lýðræðið. Samfylkingin hefur lagt áherslu á að byggja brú yfir erfiðleikana, brú sem hjálpar okkur að komast á rétta braut að nýju. Við höfum kallað þetta velferðarbrú og byggjum á velferð og vinnu. Ómetanlegar auðlindir eiga eftir að nýtast okkur vel í endurreisninni hvort sem það er mannauðurinn og menntunin, heitt eða kalt vatn, orka jarðar, sjávarauðlindir eða hreinleiki og fegurð íslenskrar náttúru og íslenskrar matvöru. Atvinna sem sparar eða skapar gjaldeyri, hefðbundnu undirstöðuatvinnuvegirnir, sjávarútvegur og landbúnaður, ásamt alls kyns iðnaði og ferðaþjónustu eru nú að nýju gulls ígildi. Tryggja þarf eignarhald þjóðarinnar á auðlindum sjávar með skýru ákvæði í stjórnarskrá. Sjálfstæðisflokkurinn berst þessa dagana með málþófi gegn því ákvæði þó að sá flokkur hafi lofað því í stjórnarsáttmálum síðustu tveggja ríkisstjórna. Endurskoða þarf úthlutun aflaheimilda með aukið réttlæti í huga. Samfylkingin vill leita sátta um uppstokkun á fiskveiðistjórnarkerfinu til að auka réttlæti og tryggja rétt íbúa sjávarbyggðanna til að njóta afraksturs auðlindarinnar. Sömuleiðis vill Samfylkingin blása til sóknar í íslenskum landbúnaði, losa þarf um ýmsar hömlur eða efla íslenska matvælaframleiðslu, m.a. með nýsköpun og fullnýtingu afurða og framleiðslu á hreinum hágæðavörum. Sóknarfærin eru fjölmörg. Samfylkingin lagði mikla áherslu á að efla sprota- og nýsköpunarfyrirtæki og hátækniiðnað í síðustu kosningum. Iðnaðarráðherra hefur fylgt því eftir m.a. með rannsóknar- og þróunarstyrkjum en jafnframt þarf að leggja áherslu á skattaívilnanir slíkra verkefna og veita fjárhagslega hvata til að fjárfesta í þessum greinum. Það verður áfram að leggja rækt við ferðaþjónustuna sem verið hefur í örum vexti undanfarin ár. Efla þarf markaðssetningu, lengja ferðamannatímann og bæta aðstöðu á fjölsóttum ferðamannastöðum. Það gefst ekki tími til að ræða allt það sem gert hefur verið. Það gefst ekki tími til að ræða allar þær aðgerðir sem eru í farveginum eða eru fram undan til að bregðast við því atvinnuleysi sem við búum við. Samfylkingin gerir sér grein fyrir vandanum og ábyrgðinni á því að finna bestu leiðirnar út úr vandanum fyrir heimili og fyrirtæki. Við verðum að tryggja að okkar unga og efnilega fólk geti stundað vinnu við hæfi sem víðast á landinu. Leysa þarf vandann varðandi sumarvinnu námsmanna. Samfylkingin fer í kosningar með heildstæða stefnu, fjölda úrræða sem þegar hafa verið borin fram og munu verða borin fram undir traustri og ágætri stjórn okkar ágæta forsætisráðherra, Jóhönnu Sigurðardóttur. - Lifið heil.

Virðulegi forseti. Góðir Íslendingar. Í byrjun febrúar ákváðum við framsóknarmenn að verja minnihlutastjórn Vinstri grænna og Samfylkingarinnar falli. Við áttum okkur á því að slíkt væri ekki líklegt til vinsælda en að brýn þörf væri á því að losa þjóðina út úr þeirri stjórnarkreppu sem ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar var komin í. Þjóðin sat fyrir. Við framsóknarmenn settum fram fjögur skilyrði: Í fyrsta lagi kröfðumst við þess að komið yrði á fót stjórnlagaþingi vegna þess að við teljum það einu leiðina til að byggja upp réttlátara og sanngjarnara Ísland úr rústum kreppunnar. Núna er eina tækifærið til að færa valdið til þjóðarinnar og láta hana endurskipuleggja starfshætti Alþingis. Aðeins þannig útrýmum við því ráðherraræði sem viðgengist hefur hér á landi. Aðeins þannig endurvekjum við traust almennings á Alþingi. Allir foreldrar hafa lent í því að krakki sem ekki fær það sem hann vill, leggst á gólfið öskrandi, sparkandi og lemjandi í allar áttir. Það er algerlega útilokað að hægt sé að rökræða við barn í þannig ástandi alveg eins og það virðist til of mikils mælst að fá vitrænar samræður við sjálfstæðismenn í stjórnarskrármálinu. Ómerkilegri málflutningur hefur ekki fyrr heyrst í sölum Alþingis. Það er til eitt gott ráð sem er best til þess fallið að bregðast við óþekktinni í krakkanum og hátterni sjálfstæðismanna. Það er einfaldlega að láta þá eiga sig, gefa þeim gott, langþráð frí. Stjórnarskrármálið er eina úrræðið til að útrýma því flokksræði sem viðgengist hefur hér á landi. Við verðum að gera alþingismönnum kleift að fylgja þeim stjórnarskrárbundnu skyldum sínum að standa á eigin sannfæringu. Það má til að mynda aldrei gerast aftur að hæstv. forseti stöðvi lýðræðislega umræðu í sölum Alþingis. Sú ákvörðun var ekki bara sú furðulegasta sem tekin hefur verið af forseta Alþingis í sögu íslenska lýðveldisins heldur einnig sú aumkunarverðasta. Hver var tilgangurinn? Það er því miður ekki til marks um það öngstræti sem löggjafarvaldið var komið í heldur um valdhroka ríkisstjórnarinnar. Því verður að breyta. Við framsóknarmenn kröfðumst þess í öðru lagi að lagðar yrðu fram efnahagstillögur til að bjarga heimilum og fyrirtækjum landsins. Í mínum huga er það einfalt, það er bara spurning um að taka ákvörðun. Viljum við gefa eftir af skuldum heimilanna og atvinnulífsins eða viljum við missa fólk og fyrirtæki í gjaldþrot? Þeirri spurningu verður að svara áður en gengið er til kosninga. Greiðsluaðlögun og frestun gjaldþrots eru aðgerðir sem eru allra góðra gjalda verðar en þær leysa fólk ekki úr skuldasnörunni. Er ekki miklu hagkvæmara fyrir þjóðfélagið að fólkið haldi vinnunni, að fólk haldi heimilum sínum þannig að það geti haldið áfram að greiða niður skuldir sínar? 20% leiðrétting er réttlátasta og sanngjarnasta leiðin í þjóðfélagi sem hefur farið 10 skref fram úr sér. Stígum a.m.k. tvö skref til baka. Ég gef ekkert fyrir málflutning og bókhaldssvindl Steingríms J. Sigfússonar um að þessi leið muni setja Íbúðalánasjóð á hausinn. Það liggur fyrir að Íbúðalánasjóður mun aldrei fá innheimtar kröfur sem hann á útistandandi auk þess sem búið er að afskrifa stóran hluta þeirra. Við framsóknarmenn munum að sjálfsögðu standa áfram vörð um Íbúðalánasjóð. Í þriðja lagi kröfðumst við framsóknarmenn þess að þjóðin gengi til kosninga þann 25. apríl nk. Þjóðin stendur nú frammi fyrir þeirri stóru ákvörðun um hverjir séu best til þess fallnir að leiða þjóðina úr þeim efnahagsvandræðum sem hún glímir við. Í mínum huga er miðjustjórn undir leiðsögn Framsóknarflokksins best til þess fallin. Það er brýn þörf á því að í ríkisstjórn verði stjórnmálaflokkur sem þorir að taka erfiðar ákvarðanir eins og við framsóknarmenn höfum sýnt og sannað að við erum reiðubúnir að gera. Þegar við ákváðum að verja minnihlutastjórnina falli var það ekki síst í ljósi þess að við töldum nauðsynlegt að gefa Sjálfstæðisflokknum frí. Þjóðin þarf nauðsynlega á því að halda og Sjálfstæðisflokkurinn einnig. Ég vil að hér verði mynduð félagshyggjustjórn án aðkomu sjálfstæðismanna. Það verður með einum eða öðrum hætti að vinda ofan af þeirri frjálshyggju sem tröllriðið hefur samfélaginu með tilheyrandi ofurlaunum, skattaskjólum og sjálfhverfum útrásarvíkingum. Fyrir þá sem eru efins um fullyrðingar mínar vil ég benda á að við framsóknarmenn getum nú þegar myndað þriggja manna meiri hluta með Sjálfstæðisflokknum og frestað kosningum. Það ætlum við ekki að gera og það munum við ekki gera. Ég vil taka þátt í því að byggja upp réttlátt og sanngjarnt þjóðfélag. Ég vil að í þannig þjóðfélagi fái allir notið jafnréttis í víðasta skilningi þess orðs. Ég vil að börnin okkar fái öll notið menntunar og heilbrigðisþjónustu óháð efnahag, stöðu og búsetu foreldra þeirra. Ég vil líka að við tökum mið af hagsmunum hvers landshluta fyrir sig í stað þess að keyra eina stefnu yfir allt þjóðfélagið. Hagsmunir hvers landshluta eru mismunandi og við eigum að vinna út frá styrkleika hvers svæðis í stað þess að einn landshluti rísi á kostnað annars. Góðir landsmenn. Samvinna og samstillt átak er næst á dagskrá.

Herra forseti. Ágætu landsmenn. Fram undan er mikið verk að vinna. Í hönd fara einar afdrifaríkustu kosningar í áratugi. Átján ára samfelldum valdatíma Sjálfstæðisflokksins er loksins lokið og þjóðin stendur á vissan hátt á krossgötum. Valið stendur annars vegar um nýfrjálshyggjuna og græðgina sem hrundi yfir þjóðina síðastliðið haust og hins vegar um framtíð með nýjum gildum og nýrri sýn. Meðal þessara gilda eru heiðarleiki og ábyrgð. Við höfum reynt að hafa þessi gildi í stafni þeirrar ríkisstjórnar sem við Vinstri græn höfum átt aðild að í rúma tvo mánuði og þannig verður það líka hjá þeirri ríkisstjórn sem við Vinstri græn stefnum að því að mynda eftir kosningar. Stærstu tækifærin í endurreisn atvinnulífs þjóðarinnar og efnahagslífsins liggja ekki hvað síst á landsbyggðinni, í auðlindum þjóðarinnar til lands og sjávar. Við þurfum að tryggja íbúum landsins alls jafnræði óháð búsetu, bæta samgöngur og umferðaröryggi, jafna flutningskostnað og koma á háhraðatengingum um allt land. Það er sanngirniskrafa að stuðlað verði að jöfnun orkuverðs og tryggt aðgengi að raforku um allt land. Tryggja þarf þjóðareign á fiskveiðiauðlindinni. Við erum staðráðin í að vinda ofan af núverandi fiskveiðistjórnarkerfi, tryggja vernd fiskstofnanna og byggðatengja fiskveiðiheimildirnar að hluta. Við Vinstri græn viljum skapa fleiri tækifæri í sjávarbyggðunum, t.d. með því að auka smábátaútgerð, fullvinnslu aflans innan lands, stuðla að fiskeldi og vistvænum og sjálfbærum veiðum. Rétt íbúanna í sjávarbyggðunum til nýtingar auðlindanna meðfram ströndum landsins verður að tryggja, sömuleiðis nýliðun í sjómannastéttinni. Blása þarf til sóknar í landbúnaði og matvælaframleiðslu með bættu rekstrarumhverfi, markaðsátaki og stuðningi við nýjungar á borð við upprunamerkingar, heimaframleiðslu og lífræna ræktun. Efla þarf kornrækt, garðyrkju og skógrækt. Ég hef nefnt innlenda áburðarframleiðslu. Það er lífsnauðsyn að standa vörð um matvæla- og fæðuöryggi þjóðarinnar og tryggja störfin í matvælaiðnaði og því höfnum við hinu illræmda matvælafrumvarpi frá Evrópusambandinu. Velferðarmál eru atvinnumál. Standa þarf vörð um störf í heilbrigðis- og menntakerfi um allt land. Skapa þarf ný störf með mannaflafrekum framkvæmdum í viðhaldi og endurbótum og verkefnum í anda sjálfbærrar þróunar. Ferðaþjónustan er nú þegar ein stærsta atvinnugrein landsmanna með um 180 milljarða kr. veltu á síðasta ári. Nú er kominn tími til að gera Ísland að enn eftirsóttari áfangastað ferðamanna allan ársins hring. Þar liggja mikil sóknarfæri. Má ég minna á skipaiðnaðinn, úrvinnsluiðnaðinn, umhverfistækni og með því að nýta hvers konar svæðisbundnar náttúruauðlindir með sjálfbærum hætti. Það eru gjörbreyttir tímar. Við verðum að efla allt sem innlent er. Góðir landsmenn. Ég var á Ísafirði í gær. Þar kom til mín maður sem vissulega átti í kröggum en var þó bjartsýnn. Jón, sagði hann, við erum reiðubúin til að herða ólina, berjast í gegnum erfiða tíma ef við getum verið þess fullviss að ekki verði aftur snúið til þess ómanneskjulega ástands sem var fyrir hrunið. Góðir áheyrendur. Við eigum okkur bjarta framtíð ef haldið er rétt á málum. Landið okkar er ríkt af auðlindum, náttúrufegurð, sögu og menningararfi. Við Vinstri græn bjóðum fram vaska sveit kvenna og karla við kosningarnar í vor. Fram undan er sameiginleg ferð okkar inn í framtíðina og vorið. Við leggjum okkur öll undir. Við leitum ykkar stuðnings, áheyrendur góðir, við að skapa okkur öllum vinstri grænt vor. - Góðar stundir.

Hæstv. forseti. Góðir landsmenn. Það er óþarfi að fjalla hér um af hverju staða okkar er eins og hún er í dag. Nú er þörf á því að við tölum um lausnir sem geta leitt okkur út úr þeim vanda sem við erum í. Það er augljóst mál að við verðum að skera niður í opinbera geiranum og við verðum jafnvel að hækka skatta á suma. En það sem ekki er hvað síst nauðsynlegt að gera er að auka tekjur þjóðarinnar og spara gjaldeyri eins og hægt er. Hvernig förum við að því? Við höfum möguleika á að auka fiskveiðar í flestum tegundum og því ættu tekjur þjóðarinnar að geta aukist um 70–80 milljarða. Það er ekki bara hagur sjómanna, fiskvinnslufólks og útgerðarmanna að auka tekjur af fiskveiðum og vinnslu. Það er hagur okkar allra því að þessi tekjuaukning mun auka skatttekjur til ríkisins, útsvarstekjur og hafnargjöld til sveitarfélaga og fleiri störf koma til með að verða í boði í greininni. Við í Frjálslynda flokknum viljum innkalla allar veiðiheimildir og leigja síðan út til útgerðarmanna og við viljum að allur fiskur verði seldur í gegnum fiskmarkaði. Við í Frjálslynda flokknum viljum einnig aðskilja veiðar og vinnslu og við leggjum mikla áherslu á það að handfæraveiðar verði gefnar frjálsar yfir sumarmánuðina. Einnig vil ég nefna að það liggja miklir möguleikar í aukinni atvinnusköpun í tengslum við þorskeldi og kræklingaeldi sem við viljum stuðla að með öllum ráðum. Herra forseti. Við í Frjálslynda flokknum leggjum til breytingar við það kvótakerfi sem nú er við lýði í landbúnaði. Við leggjum í því sambandi áherslu á að í stað beingreiðslna og framleiðslustyrkja verði komið á búsetustyrkjum, þ.e. grænum styrkjum. Þeim er ætlað að tryggja búsetu í hinum dreifðu byggðum landsins í stað þess miðstýrða kerfis sem nú er við lýði þar sem bændur geta hvorki framleitt né selt afurðir án þess að ríkið komi þar við sögu. Í landbúnaði eru miklir möguleikar í tengslum við nýja framleiðslu. Sem dæmi í því sambandi nefni ég kornrækt og aukningu í framleiðslu á grænmeti fyrir innanlandsmarkað. Til að svo geti orðið þarf að lækka raforkuverð til garðyrkjubænda. Til að spara gjaldeyri þurfum við að stofna grasköggla- og áburðarverksmiðjur sem anna innanlandsþörf. Tryggja verður nýliðun í grunnatvinnuvegum þjóðarinnar í landbúnaði og sjávarútvegi og því er mikilvægt að breyting verði gerð á núverandi kerfum. Við verðum einnig að nýta orkuna sem finnst í iðrum jarðar og er til staðar í fallvötnum, til raforkuframleiðslu, raforku sem við getum nýtt til atvinnuuppbyggingar í tengslum við iðnað sem þarfnast mikillar orku. Í þessu sambandi nefni ég álver, áliðngarða, álþynnuverksmiðju, og netþjónabú sem dæmi. Við verðum að koma framkvæmdum í gang við álver í Helguvík og á Bakka. Í ferðamannaiðnaðinum eru einnig miklir möguleikar á að auka tekjur og ber þar að nefna þá aukningu sem þegar hefur orðið í þeirri grein sem hefur lagt áherslu á sjávartengda ferðaþjónustu. Þetta form á ferðamannaiðnaði hefur sýnt sig vera atvinnuskapandi í þeim sjávarbyggðum sem nú þegar bjóða upp á þessa þjónustu. Það er nauðsynlegt að slíkum fyrirtækjum verði gert kleift að stunda þessa starfsemi og ríkið leggi ekki stein í götu þessara fyrirtækja eins og nú er gert ráð fyrir með því að kvótasetja þann fisk sem veiddur er í tengslum við þennan iðnað. Kæru landsmenn. Möguleikar okkar til atvinnusköpunar eru miklir. Það eru miklir tekjumöguleikar í nýsköpun sem tengist sprota- og hátæknifyrirtækjum. Það byggir allt á því að við eigum og verðum að nýta þau mikilvægu verðmæti þjóðarinnar sem felast í vel menntuðu ungu fólki, þ.e. í mannauðnum. Kæru landsmenn. Við göngum nú í gegnum miklar þrengingar en munum með sameiginlegu átaki vinna okkur út úr þeim. Forsenda þess er að við tryggjum atvinnu fyrir alla og getum með því móti nýtt og notað þær náttúruauðlindir sem eru sameign þjóðarinnar. Kæru landsmenn. Flokkar eiga að vera fyrir fólk en ekki öfugt.