Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til l. um flugmálaáætlun og fjármögnun til framkvæmda í flugmálum. Þetta frv. er í öllum meginatriðum samhljóða tillögu flugmálanefndar sem skilaði samgrn. skýrslu um framkvæmdir í flugmálum í október á s.l. hausti. Þessi skýrsla er birt í heild sinni sem fskj. með frv. og skal hér að mestu vísað til hennar um framkvæmdaáætlun nefndarinnar, meginforsendur og rökstuðning. Það var 6. febr. 1984 að ég skipaði nefnd til að vinna að tillögugerð um framkvæmdir í flugmálum og skyldi nefndin semja áætlun um almenna flugvelli sem tæki til framkvæmda við flugbrautir, öryggistækja, tækjageymslu, flugskýlis og flugstöðvar. Þá var nefndinni falið að gera tillögur um tekjustofna og fjárframlög til framkvæmdanna, svo og til rekstrar flugmála almennt. Þrjú sérverkefni voru sett nefndinni, þ.e. athugun á uppbyggingu Egilsstaðaflugvallar, flugstöð á Reykjavíkurflugvelli og gerð varaflugvallar. Í nefndinni áttu sæti Birgir Ísl. Gunnarsson alþm., sem var formaður hennar, Andri Hrólfsson stöðvarstjóri, Garðar Sigurðsson alþm., Kristján Egilsson flugstjóri, Ragnhildur Hjaltadóttir deildarstjóri og Þorgeir Pálsson prófessor. Flugmálastjóra Pétri Einarssyni var falið að starfa með nefndinni og vera henni til ráðuneytis og margir starfsmenn Flugmálastjórnar lögðu sitt af mörkum í starfi nefndarinnar. Skýrsla nefndarinnar var svo afhent í október og kynnt á sérstakri ráðstefnu, fyrst fyrir blaðamönnum og síðar á ráðstefnu 12. desember. Þangað var boðið áhugamönnum um framgang íslenskra flugmála, sveitarstjórnarmönnum, flugrekendum og síðast en ekki síst alþm. Þar gerðu nefndarmenn og flugmálastjóri ítarlega grein fyrir efni skýrslunnar og tillögum þeim sem þar eru settar fram. Nefndin hóf verk sitt með því að draga saman ýmsar gagnlegar upplýsingar um þróun og eðli íslenskrar flugumferðar. Þar eru í rituðu máli og með tölum settar fram niðurstöður um fjölda farþega, tíðni ferðalaga, flughreyfingar á hinum ýmsu völlum, auk þess sem fjallað er um skipulag og umfang áætlunarflugsins. Þá reynir nefndin að gera sér grein fyrir áhrifavöldum og framtíðarþróun flugstarfseminnar og er litið til fjölmargra atriða, svo sem fargjaldastefnu, ástands annarrar flutningastarfsemi, t.d. áhrif bættra vega, landflutninga o.fl. Í ljósi þessara tölulega upplýsinga reynir nefndin síðan að spá fyrir um þróun mála á tímabilinu 1985-1995 og kemst m.a. að þeirri niðurstöðu að farþegum um flugvelli innanlands fjölgi um rúm 100 þús. á tímabilinu, í um 730 þús. eða um 17% frá því sem nú er. Um framkvæmdir á flugvöllum gerir nefndin tillögur um flokkun vallanna og íslenskan staðal við gerð brauta innan þeirra ýmsu flokka. Staðallinn er í samræmi við reglur Alþjóðaflugmálastofnunarinnar, en ekki er hægt að fylgja ýtrustu tilmælum hennar vegna erfiðra landfræðilegra aðstæðna á mörgum flugvöllum hér á landi. Þar sem um frávik er að ræða verður framkvæmdum hagað þannig að síðar megi endurbæta hinn íslenska staðal ef aðstæður skapast hvað varðar búnað flugvallanna, hindranir á og í grennd við þá auk annarra atriða þar sem gert er ráð fyrir að farið verði eftir stöðlum Alþjóðaflugmálastofnunarinnar. Eftir að hafa sett fram og skilgreint það markmið sem nefndin vill að stefnt skuli að við hérlenda flugvallargerð tekur hún saman yfirlit yfir núverandi ástand áætlunarflugvallanna og nefnir til brýnustu verkefnin á hverjum fyrir sig. Nefndin tekur fram að einstakar framkvæmdir geti verið svo stórar í sniðum og mikilvægar af hagkvæmnis- og öryggisástæðum að þær falli ekki inn í framkvæmdaröð hennar. Nefnir hún í þessu tilefni flugstöð í Reykjavík, flugbraut á Egilsstöðum og endurnýjun malbiks á flugbrautum í Reykjavík. Þessar framkvæmdir eru teknar út úr sem sérverkefni í áætluninni er gerð var og flugvöllur fyrir millilandaflug og stækkun og endurbót á flugstjórnarmiðstöð eru ekki tekin í kostnaðarútreikninga nefndarinnar. Heildarkostnaður við framkvæmd tillagna nefndarinnar er áætlaður á verðlagi 1986 2030 millj. og gerði nefndin sérstaka könnun á því hvernig fé fengist til flugmálastarfseminnar, hvernig það skiptist og hvernig heppilegast mundi að standa að útvegun viðbótarfjár. Nefndin kemst að þeirri niðurstöðu að rekstrarkostnaður Flugmálastjórnar jafnaðist að mestu út með tekjum ríkissjóðs af starfsemi tengdri flugi, en framkvæmdaféð væri beint framlag ríkisins. Taldi nefndin varhugavert að leggja ný eða aukin gjöld á flugstarfsemina, en kvað þó koma til álita að hækka flugvallagjald í innanlandsflugi og binda gjaldið tiltekinni framkvæmd, t.d. byggingu flugstöðvar í Reykjavík. Þá var lagt til að eldsneytisgjald yrði framvegis innheimt af öllu flugi en ekki bundið við flug innanlands. Þó var gerð tillaga um gjaldfrelsi flugs milli Íslands og Norður-Ameríku. Nefndin bendir á að framlög úr ríkissjóði til flugmála séu í litlu samræmi við mikilvægi þessarar starfsemi fyrir búsetu í landinu í heild sinni og leggur því til að framkvæmdatillögur hennar verði að langmestu leyti fjármagnaðar úr ríkissjóði. Bendir nefndin á í þessu sambandi að heildartillögur hennar fyrir tíu ára tímabil kosti sem samsvari tveggja ára framlagi ríkisins til nýframkvæmda eins og t.d. í vegamálum. Nefndin varð í starfi sínu sammála um að brýnasta atriðið í skipulegri uppbyggingu íslenskra flugvalla væri lögfesting áætlunargerðar og mörkun tekna til flugmálaframkvæmda. Hún hafði þá einkum í huga örlög annarrar ágætrar framkvæmdaáætlunar sem unnin var af flugvallanefnd og afgreidd var í formi þál. frá hinu háa Alþingi vorið 1978. Miðað við reynslu fyrri ára leit nefndin eðlilega til vegáætlunar og framkvæmda á sviði vegamála. Það er þetta frv., sem nefndin leggur til, sem hér liggur fyrir með nokkrum minni háttar breytingum. Frv. skiptist í tvo meginkafla. Sá fyrri fjallar um flugmálaáætlun en hinn síðari um fjáröflun til framkvæmda í flugmálum. Meginmarkmiðið með lögfestingu ákvæða um flugmálaáætlun er að Alþingi ákvarði reglubundið um skipulega uppbyggingu þessa samgönguþáttar og að vilji Alþingis sé bindandi fyrir framkvæmdavaldið, Alþingi fái reglulega yfirlit um störf Flugmálastjórnar og að með þessum tvennum hætti verði stuðlað að betri nýtingu fjármagns og skipulegri vinnubrögðum. 1., 2. og 4. gr. draga í öllum meginatriðum dám af sambærilegum ákvæðum vegalaga, en í 3. gr. eru taldir flokkar flugmálaverkefna sem skilgreindir eru nánar í skýrslu nefndarinnar. Í síðari kafla laganna er lagt til að fjármögnun framkvæmda í flugmálum verði með tvennum hætti. Með tekjum af eldsneytis- og flugvallagjaldi komi framlag úr ríkissjóði. Hér eru færð á einn stað ákvæði um gjaldskrá fyrir afnot flugvalla og meginmál laga nr. 8 frá 1976, um flugvallagjald, með áorðnum breytingum, og ákveðið að fjár sem þannig aflaðist mætti einungis verja til flugmálaframkvæmda. Ekki er á þessu stigi gert ráð fyrir hækkun eldsneytisgjaldsins eða flugvallagjaldsins í millilandaflugi, en það leiðir af frv. að flugvallagjaldið í innanlandsflugi og í öðru flugi sem greinir í 9. gr. þessa frv. hækkar úr 18 kr. í 100 kr. Eins og getið var hér að framan gerði nefndin það að tillögu sinni að innanlandsflugvallaskattinum yrði einungis varið til sérstaks verkefnis, flugstöðvar í Reykjavík. Að athuguðu máli og með hliðsjón af sérstöðu slíks verkefnis var ekki talin ástæða til slíkrar sérmörkunar og er því í frv. gert ráð fyrir að gjaldið renni til almennra framkvæmda. Önnur meginbreyting sem felst í II. kafla leiðir af ákvæðum 5. gr. frv., en þar er gert ráð fyrir að eldsneytisgjaldið verði innheimt á öllum flugvöllum landsins. Eins og nú er innheimtist það ekki á Keflavíkurflugvelli. Áætlunarflug milli Íslands og Norður-Ameríku verður þó undanþegið gjaldinu. Í Ed. gaf samgn. út samhljóða nál., allir sjö nefndarmenn, þar sem mælt var með að frv. yrði samþykkt með tilteknum breytingum. Breytingarnar voru sex, þar af fimm breytingar við frv. og ein tillaga um nýja grein, um að ráðherra setji í reglugerð nánari ákvæði um framkvæmd þessara laga. Tvær brtt. fjalla um lagagildi þessara gjalda og sömuleiðis er nokkur breyting gerð á ákvæði til bráðabirgða. Sömuleiðis var gerð breyting á fyrirkomulagi á eldsneytisgjaldinu. Allar þessar breytingar tel ég að séu til bóta og voru þær gerðar í náinni samvinnu við ráðuneytið og við Flugmálastjórn. Ég vil líka bæta því við að framkvæmdir við Egilsstaðaflugvöll voru teknar út úr þannig að flutt hefur verið um það sérstök till. til þál. með heimild til lántöku á þessu ári og að því stefnt að framkvæmdir geti hafist þegar á þessu ári eftir að Alþingi hefur afgreitt það mál. Ég sé ekki ástæðu til, herra forseti, að orðlengja frekar um mál þetta. Frv. er skýrt og skorinort. Tilgangur framlagningar þess er auðsær og að baki því liggur mikil vinna þeirra manna sem hafa unnið í þeirri nefnd sem ég hef hér oft vitnað til. Málefni þetta hefur einnig verið sérstaklega kynnt öllum þeim sem hagsmuni og áhuga hafa á framgangi íslenskra flugmála og hafa viðbrögð allra verið jákvæð, en hins vegar eins og fyrri daginn skiptar skoðanir þegar á að fara í nýja fjáröflun. Þá vilja þeir helst vera lausir við að koma nærri henni sem eiga að sjá um fjáröflunina, en benda á hina gömlu góðu leið að greiða úr ríkissjóði. Herra forseti. Ég legg til að frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. samgn.



Herra forseti. Hér er á ferðinni allmerkilegt mál sem ástæða er til að fagna. Í þessari áætlun, sem hér er lögð fram, kemur fram, auk þeirrar stefnumörkunar sem í frv. felst, verulega mikið af gagnlegum upplýsingum sem safnað hefur verið saman um flugsamgöngur á Íslandi og er ástæða til að láta í ljósi ánægju með þá vinnu sem að baki liggur að flestu leyti. Ég hygg að hún geti lagt grunn að gagnlegri stefnumörkun. Alla vega geta menn rætt þessi mál í framhaldi af þessari upplýsingasöfnun af talsvert meira skynsamlegu viti en áður var hægt. Það er orðið mjög brýnt, um það eru víst flestir sammála sem eitthvað ferðast innanlands með flugi, að gera verulegt átak til úrbóta í flugsamgöngunum. Ég hygg að með þeirri áætlun sem hér er flutt frv. um, ef framkvæmd verður, yrði stigið stórt skref til að koma mannvirkjum í þessum samgönguhætti í það horf sem viðunandi teldist innanlands. Það eru nokkur atriði sem mig langar á þessu stigi að gera athugasemdir við eða ræða ofurlítið nánar. Það er í fyrsta lagi kaflinn um flokkun flugvalla. Það er út af fyrir sig gagnlegt að leggja niður fyrir sér einhverja flokkun eða uppskiptingu flugvallanna eftir mikilvægi eins og staða þeirra er nú. Ég legg sérstaka áherslu á tvennt í því sambandi. Það er í fyrsta lagi að menn festi sig ekki um of í því að flokka niður flugvellina miðað við þá umferð og þær aðstæður sem ríkjandi eru einmitt nú, í flokka sem eiga síðan að ráða miklu um uppbyggingu þeirra í framtíðinni. Það þarf a.m.k. að vera tryggt að ef aðstæður breytast sé ekkert því til fyrirstöðu að færa flugvelli upp á milli flokka, til að mynda flugvelli úr flokki 2 upp í flokk 1 og úr flokki 3 upp í flokk 2. Ég tel orka tvímælis til að mynda að ákveða það og festa það niður í áætlun af þessu tagi að setja Húsavíkurflugvöll og Vestmannaeyjaflugvöll í flokk 2 á sama tíma og til að mynda Sauðárkróksflugvöllur er settur í flokk 1. Ef við skoðum tölur um umferð um þessa flugvelli er það þannig að um Húsavíkurflugvöll fóru á árinu 1985 á sautjánda þúsund farþegar og tæp 300 tonn af vörum og pósti. Um Vestmannaeyjaflugvöll fóru á sama ári yfir 50 þús. farþegar og um 250 tonn af vörum og pósti. En farþegaumferð um Sauðárkróksflugvöll var nokkru minni en til að mynda um Húsavíkurflugvöll. Húsavíkurflugvöllur liggur mun lengra frá Reykjavík og þar er um lengri veg að fara á landi til höfuðborgarsvæðisins og einnig eru í nágrenninu margir mjög þýðingarmiklir staðir í ferðamannaiðnaðinum íslenska, þangað sem jafnvel meiri hluti erlendra ferðamanna á landinu kýs að leggja leið sína. Þess vegna er að mínu viti ýmislegt sem bendir til þess að mikilvægi þessa flugvallar gæti farið vaxandi í framtíðinni. Ég tel því orka tvímælis að ákveða með þessum hætti að það sé í öðrum flokki og þar sé gert ráð fyrir styttri flugbraut til að mynda en á Sauðárkróksflugvelli og Akureyrar-, Egilsstaða- og Reykjavíkurflugvöllum ef út í það er farið. Það mætti jafnvel nefna fleiri flugvelli, svo sem eins og höfuðflugvöll fyrir suðursvæði Austfjarðanna, Hornafjörð, o.s.frv. Ég vil því spyrja hæstv. samgrh. hvaða áherslu hann leggur á þessa flokkun og hver er hans skilningur á því að flugvellir geti færst til milli flokka ef aðstæður breytast eða skynsamlegt verður talið. Ég vil sérstaklega í þessu sambandi ítreka að það er mikilvægt að menn standi þannig að uppbyggingu þessara flugvalla hvað varðar burð og hönnun alla að ef aðstæður breytast verði unnt að lengja og breikka flugbrautir þannig að vellirnir geti færst upp á milli flokka og tekið við stærri flugvélategundum ef framtíðin kallar á slíkt. Í þessu sambandi væri einnig freistandi að ræða þá möguleika t.d. til útflutnings á ferskum matvælum sem góðar, fullnægjandi flugbrautir geta skapað í viðkomandi landshlutum. En ég ræði þetta ekki frekar, a.m.k. ekki að svo stöddu. Hvað varðar fjáröflun til þessara mála er í sjálfu sér eðlilegt að gerð sé tillaga um nokkra skattheimtu til þessa málaflokks. Í því sambandi er þó óhjákvæmilegt að benda á að flugfargjöld eru dýr og það er verulegur kostnaður sem fólk á afskektum svæðum leggur á sig, til að mynda á norðausturhorni landsins, sem þarf að taka sér far með tveimur flugvélum og skipta um á Akureyrarflugvelli ef það ætlar frá sinni heimabyggð til Reykjavíkur. Fólk af þessum landsvæðum þarf að greiða verulegan pening fyrir flugfarseðla. Það hljóta að vera veruleg takmörk fyrir því hvað unnt er, réttlætanlegt og skynsamlegt að hækka fargjöld jafnvel þó um jafnágæta fjáröflun og til flugmálanna sé að ræða. Ég held að þarna þurfi menn að rata eitthvert meðalhóf. Það hefur í sjálfu sér ekki mikið með uppbyggingu flugvalla eða flugsamgöngumannvirkja að gera ef flugfargjöldin verða svo dýr að enginn geti notað sér þjónustu flugfélaganna. Ég held þess vegna að það sé óhjákvæmilegt að af almennum skatttekjum ríkisins úr opinberum sjóði renni jafnframt nokkurt fé til uppbyggingar þessara mála eins og fjölmargra annarra þátta í þjónustunni. Auðvitað tek ég undir að aðilar sem hagsmuna eiga að gæta á sviði flugsamgangna geta ekki ætlast til þess að þeir leggi ekki eitthvað af mörkum, en ég skil vel áhyggjur þeirra yfir því að ekki verði gengið of langt í skattheimtunni vegna þess að flugfargjöld eru nú þegar mjög dýr, a.m.k. hér innanlands og til Norðurlandanna og Evrópu. Þess vegna verður að stilla skattheimtu, sem eingöngu leggst á þessa hluta flugsins, í hóf. Ég hefði talið æskilegt ef náðst hefði um það samstaða hér, til að mynda eins og brtt. var flutt um í virðulegri Ed. á þskj. 684, að framlag ríkisins á fjárlögum yrði lögfest sem eitthvert hlutfall af hinum mörkuðu tekjustofnum til flugmálanna. Í því sambandi er líka rétt að minna á örlög langtímaáætlunar um vegagerð og þann niðurskurð sem þar hefur verið beitt. Við stöndum frammi fyrir því á þessu herrans ári 1987 að framkvæmdir í vegamálum eru eingöngu fjármagnaðar með hinum mörkuðu tekjustofnum. Áætluð framlög úr ríkissjóði eru þar komin ofan í núll. Þess vegna tel ég of opið orðalag 16. gr. frv., eins og það væntanlega er enn þá eftir umfjöllun í Ed., að til greiðslu kostnaðar, með leyfi forseta, samkvæmt flugmálaáætlun skuli auk þeirra tekna sem aflað verður samkvæmt ákvæðum laga þessara veita sérstakt framlag á fjárlögum. Þetta er ansi opið að mínu mati. Þarna hefðu þurft að vera skýrari ákvæði t.d. um hlutfall af þeim tekjustofnum sem markaðir eru til flugmálanna. Ég spyr hæstv. samgrh. hvað honum sýnist um þá tilhögun að reyna með einhverju móti að festa þessi ákvæði í 16. gr. betur í lögunum eða hafa þau ítarlegri þannig að tryggt verði að örlög þessarar flugmálaáætlunar verði önnur og betri en vegáætlunarinnar og framkvæmdir verði ekki skornar niður með sama hætti. Það er, herra forseti, tvímælalaust kostur að fá hér tillögu að langtímaáætlun um uppbyggingu flugsamgangna. Það er enginn vafi að vegamálin hafa notið góðs af þeirri samstöðu sem náðist um langtímaáætlunina á sínum tíma. Ég hygg að það þyrfti að vinna að fleiri þáttum í opinberri mannvirkjagerð og í opinberum framkvæmdum með þessum hætti. Það er einnig kostur að nú skuli liggja fyrir tillaga að langtímaskipulagi við uppbyggingu flugsamgangnanna vegna þess að það gerir kleift og mögulegt að horfa samtímis til fleiri þátta í samgöngumálunum í einu. Ég er þeirrar skoðunar og hef reyndar flutt um það till. á hv. Alþingi að það ætti að hefja sérstaka vinnu af hálfu opinberra aðila til að lita til allra hinna mismunandi þátta samgangnanna í einu, og jafnvel til meiri háttar mannvirkjagerðar einnig, þannig að reynt væri að horfa á samhengi hlutanna í þessum efnum og tryggja sem eðlilegast samspil mismunandi þátta samgöngumálanna. Þetta er verið að gera og hefur reyndar um margra ára bil verið gert víða í nálægum löndum, tvímælalaust með góðum árangri. Þannig reyna menn að tryggja að ekki verði um tvíverknað og óþarfan kostnað að ræða vegna þess að menn viti ekki hver af öðrum í þessum efnum. Í því tilliti er það, herra forseti, tvímælalaust ávinningur að fá jafnframt slíka áætlun um flugmálin eins og fyrir hefur legið og fyrir liggur um uppbyggingu vegamálanna. Og ég vísa aftur í þáltill. sem er 376. mál Sþ. Í þeirri vinnu sem hér er að skila sér í formi frv. og flugmálaáætlunar var nokkuð fjallað um staðarval fyrir svonefndan varaflugvöll. Ég leyfi mér að segja að þó að þessi skýrsla og þessi vinna sé ekki ýkja gömul sé sú vinna að nokkru leyti þegar orðin úrelt vegna þess að nú liggja fyrir nýjar upplýsingar. Er þar um að ræða þá ákvörðun sem þegar hefur verið tekin í raun um uppbyggingu Egilsstaðaflugvallar sem er sérstök ástæða til að fagna í þessari umræðu. Það er tvímælalaust eitt brýnasta ef ekki albrýnasta forgangsverkefni í íslenskum flugmálum að byggja upp þann flugvöll fyrir flugsamgöngur í Austfirðingafjórðungi og ég vona að allir þm., hvaðan af landinu sem þeir koma, geti orðið sammála um það. Það er engin spurning í mínum huga, og ég hef reyndar sagt það fyrir löngu á hv. Alþingi, að það eigi að byggja þennan flugvöll upp með tilliti til þess að hann geti þjónað varaflugvallarhlutverki. Þar er ekki um annað að ræða en að tryggja að þegar flugbrautin verður hönnuð og undirbyggð verði þannig gengið frá málum að hún geti í framtíðinni fullnægt sem varaflugvöllur, hún geti borið svo stórar flugvélar og hönnun hennar og staðsetning geri kleift að í fyllingu tímans verði þar um fullnægjandi og fullbúinn varaflugvöll að ræða. Ég vil jafnframt í þessu sambandi minna á tillöguflutning hér á Alþingi um að skoða möguleika Akureyrarflugvallar til að þjóna þessu varaflugvallarhlutverki á meðan og jafnframt. Það er að sjálfsögðu í þessari áætlun gert ráð fyrir að veruleg framþróun verði á Akureyrarflugvelli sem eðlilegt er þar sem um er að ræða langmikilvægasta flugvöll innanlandsflugsins utan Reykjavíkur. Þess vegna er það mín skoðun, og ég hygg að þessi áætlun í raun staðfesti það, að innan tíðar getum við Íslendingar lagt til hliðar deilur og misjafnlega frjótt rifrildi um hvar eigi að staðsetja svonefndan varaflugvöll vegna þess að við höfum þá frekar tvo en einn þar sem bæði Akureyrarflugvöllur og hinn nýi flugvöllur við Egilsstaði verði tilbúnir vonandi innan fárra ára til að þjóna sem varaflugvellir fyrir flugflota íslensku flugfélaganna og þeirra erlendra flugfélaga sem halda uppi áætlunarflugi yfir hafið í kringum okkur. Í því sambandi er einnig rétt að minna á þá ákvörðun sem stærsta flugfélag landsmanna, Flugleiðir hf., er að taka þessar vikurnar um endurnýjun á flugflota sínum, en allar vísbendingar eða fréttir sem þaðan hafa komið benda til þess að við endurnýjun flugflotans verði einmitt sú breyting á samsetningu hans er geri kleift að nota minni flugvelli sem varaflugvelli og þar með jafnvel Akureyrarflugvöll nánast óbreyttan frá því sem hann er nú. Ég tel einnig, og vil taka það fram, að jafnframt hljóti menn að skoða flugvelli eins og Sauðárkróksflugvöll og Húsavíkurflugvöll í Aðaldalshrauni með það í huga að þeir jafnframt og einnig geti orðið slíkir flugvellir í framtíðinni: Það er tilfinning mín og margra fleiri, herra forseti, að mikilvægi flugvalla aukist ekki bara sem samgöngutækja fyrir farþegaflug heldur jafnframt sem liðar í breyttum atvinnuháttum þar sem inn koma hlutir eins og útflutningur á ferskum fiski eða eldisfiski og jafnvel öðrum ferskum matvælum og inn- og útflutningur af slíku tagi kemur til sögu. Þá er mikilvægt að sem flestir flugvellir sem þjóna sem meiri háttar héraðs- eða landshlutaflugvellir séu þannig í stakk búnir að þeir geti tekið við stærri flutningavélum þegar svo ber undir. Það er einnig næsta ljóst að það verður í framtíðinni vaxandi að stærri farþegaþotur, stærri farþegaflugvélar, grípi inn í innanlandsflug á annatímum, um jól, páska og aðra slíka annatíma, og einnig gæti komið til aukið leiguflug til staðbundinna verkefna. Það er að mínu viti tvímælalaust rétt að stefna að því að flugvellir í öllum landsfjórðungum og stærstu héraðsflugvellirnir verði byggðir þannig upp í framtíðinni að þeir geti þjónað slíku hlutverki. Herra forseti. Ég sé svo ekki ástæðu til að hafa þessi orð mín fleiri að sinni, en ég ítreka aftur spurningar mínar til hæstv. ráðh. og beini því jafnframt til þeirrar nefndar sem fjallar um þetta mál að hyggja sérstaklega að flokkun flugvallanna og ákvæðum um fjármögnun.



Herra forseti. Það er vissulega ánægjuefni að fyrir Alþingi liggur frv. það sem hér er til umræðu og vonandi endist okkur tími til að afgreiða það á þinginu. Það byggir, eins og fram hefur komið, á starfi nefndar sem hæstv. samgrh. skipaði og hefur skilað áliti og tillögum sem frv. í meginatriðum byggir á. Í þessari nefnd áttu m.a. sæti einn af þm. Alþb. sem vann að tillögugerðinni með öðrum og ég hygg að það sé nokkuð víðtæk samstaða um meginstefnu í sambandi við þetta mál, en auðvitað getur menn greint á um einstök atriði. Ég tek undir ábendingar sem komu fram hjá hv. 4. þm. Norðurl. e., en margt af því voru gagnlegar ábendingar sem fram komu í hans máli og athugasemdir. Einn þáttur sem tengist þessu máli og áætlunum um framkvæmdir í flugvöllum varðar Egilsstaðaflugvöll sem rætt hefur verið um hér sérstaklega á þinginu og till. liggur fyrir um framkvæmdir við nýja flugbraut þar og ég ætla að vænta þess að hún fái jákvæða meðferð hér og afgreiðslu áður en þinginu lýkur þannig að séð verði fyrir endann á því fullkomna ófremdarástandi sem ríkt hefur lengi í málefnum þess landshluta. En ég er ekki þar með að gera lítið úr þörfinni mjög víða annars staðar. Það sem mestu máli skiptir í þessu, fyrir utan skilmerkileg vinnubrögð varðandi ákvæði um framkvæmd og undirbúning, er auðvitað fjármögnunin sem slík. Það má segja að það líti heldur betur út það sem er á blaði í þessu frv. varðandi það að tryggja fjármögnun. Við skulum vænta þess að það gangi eftir. Ég tek hins vegar undir það, sem hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon sagði, að þar með er ekki eðlilegt að ríkið sleppi frá því að leggja framlög úr sameiginlegum sjóði til þessara mála, svo stór og brýn og þau eru og varða aðstöðu manna á landinu öllu, þessi þáttur samgangna. Hækkun á gjöldum farþega er auðvitað tilfinnanleg, en ég hygg að margir séu reiðubúnir til þess að greiða nokkurn skatt í þessu skyni í von um að sjá fram úr þeim erfiðleikum sem eru í sambandi við flugið hér innanlands. En hv. þm. og almenningur þekkja af biturri reynslu þær aðstæður sem menn víða búa við í þessum efnum og hvernig framkvæmdafjárveitingar hafa verið skornar við nögl á liðnum árum þannig að flugið hefur verið hornreka, meira að segja í samanburði við aðra þætti samgöngumála. Þar undanskil ég þó hafnirnar sem hafa nánast ekki verið á blaði í tíð hæstv. ríkisstjórnar fyrr en núna að hæstv. ráðh. leggur fram hafnamálaáætlun sem því miður er ekki undirbyggð hvað tekjur snertir í framtíðinni með neitt svipuðum hætti og hér liggur fyrir. Sama má segja um þá loftkastala sem sýndir voru í sambandi við vegáætlun þar sem vísað er á framtíðina. Hér er betur staðið að málum þó að ég sé ekkert að gera lítið úr óskum hæstv. samgrh. í sambandi við fjármögnun til hafnamála og vegamála á komandi kjörtímabili þegar núv. hæstv. ríkisstjórn hefur horfið frá, hverjir svo sem við taka. Ég ætla að gera aðeins að umtalsefni einn þátt sem snertir innanlandsflugið sérstaklega. Ég flutti fyrir tveimur þingum, á 107. löggjafarþingi, till. til þál. um bætta þjónustu við farþega í innanlandsflugi. Þar var lagt til að það yrði gerð úttekt á þjónustu farþega í innanlandsflugi og á samgöngum við flugvelli og undirbúnar tillögur til úrbóta. Það voru þrír þættir sem sérstaklega voru nefndir, aðstaða flugfélaga til að rækja eðlilega þjónustu, úttekt á núverandi þjónustu af hálfu flugfélaganna við farþega í áætlunarflugi, samgöngur að og frá flugvöllum, m.a. með sérleyfisbifreiðum, og reglur um snjóruðning af vegum í því sambandi. Þessi tillaga, sem um var fjallað í allshn. sameinaðs þings á 107. löggjafarþingi, var afgreidd að tillögu nefndarinnar með þeim hætti að henni var vísað til ríkisstjórnarinnar með vísun til starfa þeirrar nefndar sem undirbjó það mál sem hér er til umræðu. Í áliti hv. allshn. frá 6. júní 1985 sagði, með leyfi forseta: "Á vegum samgrn. starfar nú nefnd sem vinnur að gerð áætlunar í flugmálum. Veigamikill þáttur í starfi nefndarinnar lýtur að þjónustu við farþega og aðstöðu fyrir þá á flugvöllum landsins með tilliti til hvaða kröfur eigi að gera til flugstöðvarbygginga og hvaða forgang þær skuli hafa í uppbyggingu flugvalla. Nefndin telur því ekki á þessu stigi ástæðu til sérstakrar ályktunar um þetta mál og leggur til að tillögunni verði vísað til ríkisstjórnarinnar." Það gekk eftir. Tillögunni var vísað til ríkisstjórnarinnar. Vissulega varða framkvæmdir í flugmálum og fjárveitingar til þeirra afar miklu um aðstöðuna til þess að bæta þjónustu við farþega í innanlandsflugi en það er þó ekki allt. Það er ýmislegt fleira sem því tengist. Í þeirri tillögu sem ég flutti og var að nefna hér var fjallað um samgöngurnar við flugvellina og þjónustu af hálfu flugfélaganna við farþega á flugvöllunum og í sambandi við bókanir, upplýsingar og annað sem snertir undirbúning flugs af hálfu farþega. Í þessum efnum er ástandið langt frá því að vera með þeim hætti sem skyldi. Það má sjálfsagt vísa í þá skoðanakönnun sem flugfélögin stóðu að, e.t.v. í samvinnu við Flugmálastjórn, og vikið er að hér í nál. sem fylgir þessu frv. Þar er greint frá niðurstöðum þessarar könnunar og þar kemur fram að um þriðjungur er miðlungi ánægður með þjónustu af hálfu flugfélaganna, telur hana í meðallagi eða lakari og nokkrir telja hana afar lélega. Og það er út af fyrir sig fróðlegt að líta á þær umsagnir eða það orðalag sem þarna fylgir um þessa niðurstöðu varðandi þjónustuna. Þetta er á bls. 39 í þessu þskj. Þar segir, með leyfi forseta: "Samkvæmt könnun sem Flugmálastjórn lét gera meðal farþega í innanlandsflugi þótti 8,4% farþega þjónustan frábær og 60,4% fannst hún góð, 24,9% í meðallagi, 4,6% ábótavant og 1,7% léleg. Í könnuninni kom fram að húsmæður og tryggingaþegar eru ánægðastir með þjónustuna en leiðandi millihópar og starfsmenn hjá hinu opinbera óánægðastir." Fleira er sagt þarna um þessa könnun, m.a. að farþegar búsettir á Suðurlandi og Vesturlandi eru ánægðastir en farþegar búsettir á Norðurlandi vestra eru óánægðastir. Það kemur kannske ekki mjög á óvart að farþegar á Suðurlandi og Vesturlandi skuli ekki vera mjög óánægðir. Það reynir ekki svo ýkja mikið kannske á samgöngurnar innanlands í flugi við Vesturland og Suðurland, a.m.k. ekki í sama mæli og við aðra landshluta.  Ég tel mig þekkja þessi mál af langri reynslu og ég get fullyrt að það hefur verið viss viðleitni hjá t.d. Flugleiðum að bæta ákveðna þætti sinnar þjónustu og það metur maður að verða var við það. Það er samt langt frá því að hún sé í því horfi sem skyldi og ma sjálfsagt mörgu um kenna. Ég tel það ekki við hæfi að í rekstrarleyfum þeirra félaga sem fá flugrekstrarleyfi miðað við ákveðnar flugleiðir skuli ekki vera teknar inn skilgreindar kröfur um þjónustu við viðskiptavini. Í þeim leyfum sem ég fór yfir á sínum tíma fyrir tveimur árum var nánast ekki að finna orð um þetta efni af hálfu ráðuneytisins sem úthlutar þessum flugrekstrarleyfum. Það finnst mér ekki við hæfi, ég tel að það þurfi sannarlega endurskoðunar við. En þetta er eins og víðar að af hálfu hins opinbera er ekki litið á þjónustuþáttinn og kröfur sem eðlilegt er að gera til aðila sem þeirra sem fá þarna einokun varðandi þjónustuna, varðandi starfsemina, að tryggja það og einnig eftirlit með því að við það sé staðið. Þetta snertir einnig auðvitað sérleyfin á langferðaleiðum þar sem þyrfti að fylgjast mun betur með og er þáttur í ferð fjölmargra sem þurfa að nota flugið. Ég tel sem sagt að þarna sé um þátt að ræða sem þurfi að taka á í sambandi við þessi mál og leyfi mér því, herra forseti, að nefna það með sérstakri tilvísan til tillögu sem ég flutti og vísað var til ríkisstjórnarinnar með vísan til þess máls sem hér er til umræðu og undirbúnings þar að lútandi. Kostnaður við flugið, gjaldið sem við greiðum fyrir flug hér í innanlandsfluginu er mjög hátt. Ég skal ekki leggja mælikvarða á það miðað við það sem gerist annars staðar. Það eru kannske óvíða sambærilegar aðstæður til að vísa til. En það er hátt gjald þegar menn þurfa, t.d. af Austurlandi, að greiða 7342 kr. fyrir flug fram og til baka við Egilsstaði og síðan þurfa þeir sem þurfa að taka sérleyfi í tengslum við flugið að bæta við kannske 1000 kr. eða rösklega það til þess að allt sé talið í þessum efnum, þannig að fargjaldið er komið upp í um 8500 kr. eða nálægt því til þess að fara eina ferð til höfuðstaðarins. Þetta er auðvitað gífurlegur tollur í rauninni sem menn eru þarna að gjalda, bæði fyrirtæki sem þurfa að leita eftir fyrirgreiðslu hér í höfuðborginni sem og einstaklingar sem þurfa nauðsynleg erindi að rækja hér í höfuðstaðnum, fyrir utan annað. Það er því full ástæða til þess að einnig sé fylgst með þessum þætti, hvort þessi gjaldtaka sé eðlileg og dreifingin á kostnaði, miðað við annars vegar innanlandsflugið og hins vegar utanlandsflugið, og ég held að nokkuð skorti á það að með þessum málum sé fylgst svo sem vert væri. Ég hef þó ekki kannað það nýlega þannig að ég vil ekki vera með neinar fullyrðingar í því efni en ég tel að þennan þátt þurfi einnig að skoða í sambandi við flugmálin og flugreksturinn, mjög vandlega, þar sem hér er um stórar upphæðir að ræða fyrir það fólk sem öðrum fremur þarf á flugsamgöngunum að halda. Alveg nýlega hefur flugið verið hækkað, þ.e. fargjöld í innanlandsflugi verið hækkuð um 10%, þannig að þar er um umtalsverða og tilfinnanlega hækkun vissulega að ræða í sambandi við flugfargjöldin. Herra forseti. Ég skal ekki lengja mál mitt. Ég þakka hæstv. samgrh. fyrir þá forgöngu sem hann hefur haft í sambandi við undirbúning þessa máls og framlagningu og ég mun stuðla að því fyrir mitt leyti að þetta mál fái jákvæða afgreiðslu en taldi ástæðu til að nefna mikilsverða þætti sem tengjast fluginu alveg sérstaklega innanlands.



Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að ræða þetta frv. sem liggur fyrir í löngu máli þar sem það kemur í nefnd sem ég á sæti í. Þó langar mig til að spyrja hæstv. samgrh. um þessa flokkun. Þegar nefndin tekur til starfa, sem hún mun gera eins snarlega og hægt er, mun ég reyna að fá upplýsingar en þó langar mig aðeins til að heyra um þessa flokkun hjá hæstv. ráðh. Mér skilst að það séu bara þrír flugvellir sem eru í þessum fyrsta flokki, þ.e. þar sem hugsanlegt er að verði lengri flugbrautir en 1800 metrar. Það virðist ekki fara, ekki eingöngu a.m.k., eftir farþegafjölda, flutningaþörf. Það er t.d. Vestmannaeyjaflugvöllur og Ísafjarðarflugvöllur sem sérstaklega Vestmannaeyjar - eru með svipaða tölu og t.d. Egilsstaðir. Ef við lítum á hvað er líklegt að gerist í náinni framtíð, t.d. varðandi Húsavíkurflugvöll og e.t.v. fleiri flugvelli, má benda á að það eru áreiðanlega möguleikar í Þingeyjarsýslum að framleiða eldisfisk í tugþúsundum tonna ef þeir eru nýttir til hins ýtrasta. Mér er þess vegna ofarlega í huga hvers vegna þessi flokkun er svona. Hvað er á móti því að setja t.d. í fyrsta flokk suma þessa flugvelli, eins og Vestmannaeyjaflugvöll, Sauðárkróksflugvöll og Húsavíkurflugvöll og e.t.v. fleiri, vegna þess að það eru flugvellir með 1800 metra flugrein og lengri. Síðan eru í öðrum flokki flugvellir með 1200-1800 metra flugrein. Það er hámark á þessum öðrum flokki en þó er það eftir ákvörðun hvers tíma í sjálfu sér hvort verður farið yfir þetta mark. Þess vegna vildi ég fá aðeins að heyra hjá hæstv. ráðh. rökin fyrir þessum skiptum, ekki síst þar sem það eiginlega blasir við að við förum að flytja á markað ferskan fisk og jafnvel kjöt á næstu árum ef allt fer sem manni sýnist horfa í dag. Að öðru leyti ætla ég ekki að fjalla um þetta fyrr en við 2. umr. Ég vil þó segja það að auðvitað er alltaf spurning um það hvernig á að fjármagna svona framkvæmdir. En með reynslu t.d. af þeirri langtímaáætlun í vegamálum sem við höfum þegar fengið held ég að í raun og veru sé ekki hægt að fara aðra leið. Eins og horfir núna með langtímaáætlun í vegamálum finnst mér það vera döpur reynsla og sú þáltill. fer aldrei orðalaust í gegn eins og hún liggur fyrir. Ég ætla ekki að hafa þetta lengra að sinni.



Virðulegi forseti. Ég sé ekki ástæðu til þess að hafa um þetta mörg orð. Það hafa komið fram ýmsar ábendingar. Flest er það í jákvæðum tóni sem betur fer, enda finnst mér full ástæða til þess að gleðjast yfir því að þetta mál skuli vera komið inn í þingið og stefnt að því að það verði afgreitt. Flugmálanefnd hefur sem sagt skilað skýrslu um flugmálin og þar á meðal um framkvæmdir í flugmálum til 10 ára. Það er nú eins með þessa áætlun og aðrar að mönnum finnst sjálfsagt misgott það sem fram kemur í henni enda auðvelt að endurskoða sumt af því ef brýnt þykir. Ég legg á það áherslu að sú áætlun sem hér liggur á borðum hv. þm. verði ekki pappírsgagnið eitt, heldur fáist fé til þess að framkvæma áætlunina og það á ekki lengri tíma en 10 árum. Það var nefnilega samið hér ákaflega merkilegt plagg fyrir 10 árum eða svo. Það var flugmálanefnd starfandi á árunum 1974 eða 1975 til 1978 og skilaði þá mjög vönduðu verki. Ég þekkti svolítið til þess vegna þess að ég átti sæti þá í flugráði og ég held ég megi segja það að ef, ég segi ef, peningar hefðu fengist þá til þess að vinna það verk eftir þeirri áætlun væru flugvellir orðnir fullnægjandi og góðir og aðstæður miklu betri en við þurfum að horfast í augu við nú. Einn hv. þm. nefndi að ekki hefði verið mikið gert í þessum efnum í tíð núverandi hæstv. ríkisstjórnar. Það má svo sem vera að það sé ekki mikið. Þessi áætlun liggur þó fyrir. En ég minnist þess ekki að menn hafi lagt sig eftir slíkri áætlanagerð fyrr en nú síðan flugmálanefndin vann sitt verk á tíma ríkisstjórnarinnar frá 1974 til 1978. Þannig fór nú með hina merku skýrslu flugmálanefndar frá 1978 að hún reyndist vandað verk og ekkert meira vegna þess að það vantaði peningana til þess að framkvæma hlutina. Nú hefur hæstv. samgrh. ekki aðeins látið útbúa áætlun af þessu tagi, sem er þokkaleg að mínum dómi, hann hefur ekki látið þar við sitja heldur bent á hvar á að fá peninga til þess að framkvæma hlutina. Og það er það sem skiptir auðvitað mestu máli. Ég heyri það á athugasemdum hv. þm., sem hér hafa talað, að þeir segja að flugvöllurinn hjá þeim sé í vitlausum flokki og ætti að vera hærra skrifaður. Það er dálítill misskilningur hjá þessum hv. þm. vegna þess að það er ekkert verið að lögfesta neina ákveðna röð í flokka á flugvöllum. Flugvöllunum er ósköp einfaldlega raðað eftir lengd og ástandi eins og það er og það segir ekkert um það að hvaða flugvöllur sem er geti ekki farið upp í næsta flokk. Mér finnst það dálítið einkennilegt þegar hv. alþm. tala mikið um það að leggja þurfi á einhverja skatta til þess að fá nægilegt fé til framkvæmda á sama tíma og einn hv. alþm. segir að við þurfum að hafa flugvelli úti um land sem geti tekið stórar og þungar flutningavélar og að það sé ekki nægilegt annað en að hafa marga flugvelli um allt land sem geti tekið stórar þotur. Hver vildi það nú ekki? Það er auðvitað ekkert rangt við þá hugsun. En hún passar ekki vel saman við það þegar menn vilja ekki taka einhverja skatta til þeirra framkvæmda sem nú eru á döfinni. Og ef um stóra þotuflugvelli væri að ræða á mörgum stöðum á landinu er ég hræddur um að það þyrfti að margfalda þá upphæð sem í þetta verkefni færi. Herra forseti. Það hefur nú til langs tíma verið heldur lítið skammtað til framkvæmda í flugmálum. T.d. er framkvæmdafé til flugmála 1975 0,42% af niðurstöðu fjárlaga. Í því hangir þessi tala, liðlega 0,4% af niðurstöðu fjárlaga, til ársins 1982. Þá fellur kúrfan snöggt niður. Ef þannig verður að staðið að við fáum sem svarar liðlega 200 millj. kr. á ári í 10 ár ætti þessi viðmiðun að verða miklu hagstæðari fyrir flugið. Það er oft erfitt að fljúga hér á Íslandi þar sem skiptir um veður kannske tvisvar til þrisvar á dag. Ég verð að segja það af kynnum mínum við stærsta flugrekandann í landinu, Flugleiðir, að í öllum höfuðatriðum hafa þeir, að mínum dómi, staðið sig mjög vel. Menn hafa einnig bent á að það vantaði betri þjónustu og betri aðstöðu fyrir flugfarþega og ég get tekið undir það. Ég vil benda hv. alþm. á að íhuga hvað hefur þó lagast á síðustu 10 árum í þessum efnum. Ástæðan fyrir því að ekki hefur verið gert meira í þessum málaflokki er auðvitað ekkert annað en peningaleysi. Það er ekki nóg að útbúa góðar áætlanir. Það verður fyrst og fremst að sjá til þess að peningarnir fáist til þess að vinna þessa áætlun á réttum tíma og að ekki verði slakað á því að það væri sorglegt ef það ætti að endurtaka sig að þurfa að búa til nýja framkvæmdaáætlun að tíu árum liðnum eins og skeði 1978.



Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. sem hér hafa rætt málefnalega um þetta frumvarp og flugmálaáætlun og fjáröflun fyrir þeirra framlag til umræðunnar. Raunar leiðrétti hv. 4. þm. Suðurl. misskilning í sambandi við flokkun flugvalla en hann átti sæti í þessari nefnd. Í 3. gr. eru ákvæði um það hvernig áætlunarflugvöllum skuli skipað í flokka. Þar með er ekki sagt að sú skipan eigi að standa um aldur og ævi eða í langan tíma. Það fer eftir því hvað veitt er, hvað framkvæmt er, hvaða breytingar eru gerðar og eftir þeim forsendum sem segir í flugmálaáætluninni. Þó að í dag séu það þessir vellir sem hér eru nefndir þýðir það ekki að ekki verði breyting á því þegar þörf krefur. Vitaskuld verða þarna breytingar þegar á næstu árum. Það fer bæði eftir umfangi flugvallanna, eftir farþegafjölda og eftir því hve mikil þörf er. Eftir því sem þörfin eykst verða gerðar samkvæmt þessu úrbætur. Hér hefur verið talað nokkuð um vegamálin, þeim blandað inn í þetta og það er kannske ekkert óeðlilegt að það sé gert. Það er rétt að í þáltill. til vegamála er eingöngu byggt á mörkuðum tekjustofnum. Ég lagði fram tillöguna til vegamála um það að framlög yrðu miðuð við 2,4% af vergri þjóðarframleiðslu næstu þrjú ár fyrir utan þetta ár. Það þýðir að það vantar á næsta ári 1380 millj. kr. miðað við þá mörkuðu tekjustofna sem fyrir hendi eru og rúmar 1400 millj. kr. á árinu 1989 og 1440 millj. kr. á árinu 1990. Það náðist ekki um það samkomulag að auka þessa fjármuni til vegagerðar. En vegna þess sem ég sagði við framlagningu till. og í framsöguræðu geng ég ekki til baka með það að það er brýn nauðsyn á að auka þetta fjármagn. Ég nefndi í minni framsögu fyrir vegáætlun að ég hefði áður flutt tillögu um það að nota hluta af lækkun bensínsins til að auka framkvæmdir í vegamálum en um það náðist ekki samkomulag. Ég bætti því jafnframt við að ég tel að ekki verði hjá því komist að leggja aukið framlag til vegamála umfram þessa mörkuðu tekjustofna. Ég tel að það eigi að skipta þessari viðbót með þrennum hætti. Í fyrsta lagi á að taka 1/5 af þeirri upphæð til brýnna verkefna hér á höfuðborgarsvæðinu sem er að komast í algjört óefni og ættu þá þm. höfuðborgarsvæðisins að koma til liðs við þessa tillögu, og til mjög brýnna verkefna í jarðgangagerð. Þar er næsta verkefnið jarðgöng í Ólafsfjarðarmúla sem þurfa miklu frekari framlög en gert er ráð fyrir í þessari áætlun. Og í þriðja lagi að auka framlög til brúabygginga sem vantar mikið á að séu viðunandi að mínum dómi. Ég veit ekki um hvað þm. geta orðið sammala ef það er ekki að skipta þessu viðbótarframlagi í grófum dráttum með þessum hætti. En við vitum að það eru til þm. sem segja að of miklu fjármagni sé veitt til vegamála og vilja ekki auka það. Og það eru til þm. sem m.a.s. vilja fresta framkvæmdum í vegamálum í heilt ár. Ef þeir eru mjög margir sem þannig er ástatt með og hafa þetta hugarfar, þá er ekki hægt að tala um það að hægt sé að auka framkvæmdir. En ég ætla að benda mönnum á eitt. Hér hefur verið farin alveg ný leið. Sú breyting sem ég gerði á þessu frv. var með þeim hætti að ég tek aftur út úr flugstöðvarbyggingu í Reykjavík og set þær tekjur, sem nefndin lagði til að til hennar færi, í almennar framkvæmdir í flugmálum sem ég tel að hafi verið skynsamlegt að gera því það liggur meira á því. Ég er ekkert að mæla gegn nýrri flugstöð í Reykjavík, það er nauðsyn á henni, en hún getur frekar beðið. Ég tel það mikils virði að afla tekna af öllum farþegum, líka á Keflavíkurvelli. Nefndin í Ed. mætti mjög mikilli andstöðu við það ákvæði frá fulltrúum sem komu á fund nefndarinnar þaðan, sem nefndarmenn gengu ekki inn á sem betur fer. Við erum að byggja stóra, myndarlega og glæsilega flugstöð, ekki fyrir þá á Suðurnesjum heldur fyrir landið allt, og er þar um fjárfreka framkvæmd að ræða. Og þá verða þeir sem þess njóta líka að taka þátt í þessari uppbyggingu. Það er eitt sem ég vil benda hv. þm. á. Sá er munur á framlögum til vegamála og flugmála að framlög til vegamála eru öll inni í þál. til vegamála en ekkert inni að öðru leyti. Rekstrarkostnaðurinn er allur þar. Hann er það hins vegar ekki í flugmálum. Þar er rekstrarkostnaðurinn allur greiddur úr ríkissjóði. Þegar við tölum um framlög til flugmála, þá verðum við að tala um þau í heild. Og hafa framlög við þennan málaflokk stóraukist á síðustu árum vegna þess að rekstrarliðirnir, öryggisstarfsemin á flugvöllunum hefur stórhækkað og ráðnir hafa verið fleiri starfsmenn til Flugmálastjórnar en í flestum öðrum slíkum málaflokkum vegna þess að það var þörf á því. Á sumum stöðum voru þetta meira áhugamenn, en það er ekki hægt að búast við því að menn sinni áhugamennsku sinni og geti lifað af henni svo að þarna hefur verið gerð veruleg breyting. Og yfirleitt öll rekstrarleg starfsemi Flugmálastjórnar hefur að mínum dómi komist í mjög gott ástand. Við hefðum kosið að framkvæmdafé hefði verið meira, en nú var farið í byggingu flugstöðvar á Keflavíkurvelli og ef við bætum þeirri framkvæmd við flugmálaframkvæmdir, þá fara þau framlög langt fram úr því sem áður hefur verið. Það hafa náðst töluverðir áfangar víða. Við höfum tekið í notkun nýjar flugstöðvar á áætlunarleiðum. Að vísu var það alveg um það bil sem þessi ríkisstjórn tók við sem tekin var í notkun flugstöð í Hornafirði, en það hafa verið teknar í notkun flugstöðvar í Stykkishólmi, á Patreksfirði, Þingeyri og í Aðaldal eða Húsavík, svo dæmi séu nefnd. Það hefur mikið verið gert í öryggismálum. Tekin hefur verið í notkun ný slökkvistöð hér á Reykjavíkurflugvelli, sem var brýn nauðsyn á að byggja og koma í gagnið, svo að það hefur náðst að verulegu leyti árangur.

Brann ekki ofan af slökkviliðinu á Reykjavíkurflugvelli?

Það held ég ekki. Það er til enn þá byggingin þar sem það var til húsa. Þetta getur ekki brunnið, hv. þm., það er allt úr steinsteypu nema þá þakið. Í sambandi við það sem hv. 5. þm. Austurl. sagði varðandi fargjöldin. Mönnum þykir nú alltaf mikið þegar þeir borga, um það getum við alltaf verið sammála. En þá verðum við auðvitað að líta á hvað þessi starfsemi kostar. Innanlandsflug hjá þessum stærri félögum eins og Flugleiðum hefur verið rekið eiginlega áratugum saman með halla þegar á heildina er litið. Það eru erfiðar aðstæður til flugs og margt ógert á flugvöllum sem kemur í framtíðinni til með að verða bæði þessu félagi og öðrum til góðs. Ég held að það hafi verið mikill tröppugangur á því hvernig hinum minni félögum hefur vegnað, en þó er það heldur í áttina. Eftir því sem samgrn. gerir frekari kröfur til flugfélaga um þjónustu á flugvöllum og flugstöðvum, þá erum við um leið að ýta undir meiri kröfugerð um fargjöld. Hins vegar höfum við ekki með það að gera, heldur eru það verðlagsyfirvöld. Verðlagsstofnun tekur beiðnir flugfélaganna til afgreiðslu og þessi hækkun, sem varð núna, var samþykkt með samhljóða atkvæðum þannig að það var fallist á þau rök og þau gögn sem Flugleiðir lögðu fram. Þessu hefur verið haldið niðri, oft mjög lengi, og stundum getur það verið varhugavert að ganga of langt í þeim efnum. Ef við lítum á fargjöld hér og í nágrannalöndum okkar, alveg sérstaklega í Danmörku, og þó að við tökum ekkert tillit til lengdar flugleiða, þá erum við mun lægri hér en þar. Varðandi varaflugvöllinn, sem segja má að hér sé slegið á frest, þá er það að gerast í þeim efnum að málið verður skoðað af Flugmálastjórn. Þessir sex vellir sem hafa verið nefndir, talið að vestan Blönduós, Sauðárkrókur, Akureyri, Húsavík eða Aðaldalur, Egilsstaðir og Hornafjörður, verða athugaðir. Þessi athugun verður framkvæmd af Flugmálastjórn og hefur verið sótt um aukafjárveitingu til hennar nú nýlega. Þá liggur þetta fyrir. Það eru margvísleg gögn og margvísleg rök sem þegar liggja fyrir sem verða þá skoðuð af Flugmálastjórn, ráðuneyti og fleirum þegar þar að kemur. Ég tel að með þessari fjáröflun séum við að tryggja það að Alþingi taki það ekki af, eins og hefur æði oft tíðkast, ekki eingöngu í tíð þessarar ríkisstjórnar heldur einnig í tíð fyrrverandi ríkisstjórna. Hér með er mörkuð skýr, ákveðin stefna sem tryggir þetta fjármagn og er miklu tryggara en fjármagnið til Vegagerðarinnar, sem ég fyrir mitt leyti hef miklar áhyggjur af, eins og útlitið er núna. Hins vegar verð ég að segja að fjármagnið, sem Vegagerðin hefur haft til umráða, hefur verið vel nýtt og árangurinn hefur verið undraverður miðað við þær upphæðir sem úr hefur verið að spila. Ég vænti þess að hv. samgn. þessarar hv. deildar reyni eins og föng eru á að hraða afgreiðslu þessa máls, þannig að þetta frv. verði lögfest og væntanlega þá að afgreiðsla verði innan tíðar í Sþ. á þáltill. um byggingu nýrrar flugbrautar á Egilsstöðum.