Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það er orðið svo langt síðan umr. um þetta mál var frestað, að það er víst úr minni liðið mörgum og þá einnig fyrir mér farið að fyrnast það, sem fram kom við þá umr. En úr því að hæstv. forseti hefur gefið mér orðið, vil ég gera nokkra grein fyrir þeim aths., sem fram komu þá, en skal þó aðeins stikla á stærstu atriðunum. Það, sem ágreiningi hefur valdið, er fyrst og fremst það, sem snertir langstærsta atriðið, innflutning sauðfjár. Ég hef haldið því fram, að innflutningur fjár til þess að prófa, hversu það mundi þola veikina, sé í raun og veru að vinna gegn því, sem að er stefnt í frv. með fjárskiptunum. Ég benti á það í upphafi. að það væri á misskilningi byggt, eftir að búið væri að ákveða að hafa fjárskipti, að þá væri óeðlilegt að vera að káka við annað og láta þetta bíða, þar til séð væri, hvernig færi um það mál. Ég hef alltaf haft trú á því, að þetta væri líklegasti möguleikinn til framgangs þessa máls, þó að mér detti ekki í hug að halda fram, að það sé 100% öruggt, ef mætti kalla það svo, heldur að þetta væri líklegasta leiðin til þess að fá einhverju áorkað. Það hefur einnig sýnt sig, að þetta hefur orðið ofan á og allir hafa fallizt á þetta. Sá innflutningur, sem hefur verið reyndur nú, gefur vissulega ekki tilefni til þess, að haldið sé áfram lengur fyrst um sinn á þeirri braut, því að eins og þingheimi er kunnugt. hefur farið svo, þó að því væri heitið að beita hinni ýtrustu varkárni og fullur vilji allra, sem að þessu stóðu, að ekki gætu hlotizt slys af, þá hefur reynslan orðið sú, að þær kindur, sem fluttar voru inn í haust, voru sýktar, þegar þær komu, af sjúkdómi, sem yfirdýralæknirinn sagði, að væri óþekktur hér á landi. Og þó að þessi sjúkdómur sé ekki talinn einn af hinum alvarlegustu erlendis, er engin vissa fyrir því, að hann gæti ekki orðið alvarlegur, þegar hann bærist í fé, sem aldrei hefur fengið þennan sjúkdóm áður. Af þessari eðlilegu ástæðu svo og þeirri ábyrgðartilfinningu, sem á að vera hjá mönnum, sem hafa starf með höndum eins og yfirdýralæknirinn, ákvað hann, að þessum kindum skyldi lógað. Hefði ekki verið fylgt þarna strax þessum fyrirmælum, þá er auðséð, hvað af því hefði getað hlotizt, og yfirleitt tel ég, að það væri skynsamlegt fyrir alþm. að leggja sér á minni ummæli Magnúsar heitins Einarssonar dýralæknis. að menn skyldu forðast að káka við innflutning búfjár, því að við værum svo vel settir hvað það snerti að vera lausir við marga sjúkdóma. sem herjuðu í öðrum löndum. Ég held því, að það væri full ástæða til að feila niður ekki aðeins þær breyt., sem n. hefur orðið sammála um, heldur einnig 7. kafla, sem við hv. 1. þm. Skagf. leggjum til, að gert verði. Þá vil ég aðeins, úr því að það hefur orðið nokkurt orðaskak um það, minnast á þá till. okkar hv. 1. þm. Skagf. og hv. 8. þm. Reykv., um það að breyta til og nota ekki karakúlnafnið, heldur nafnið „sauðfjársjúkdómar“. Þessu hefur verið mótmælt af hv. þm. A-Húnv., og aðalrök hans fyrir því voru þau, að þetta nafn hefði verið notað hér nokkuð og eðlilegast væri að kenna hvern sjúkdóm við uppruna sinn. Nefndi hann þar til móðuharðindin, svartadauða og spönsku veikina. Þetta er raunar rétt, og ég hef t.d. ekkert á móti því, að spánska veikin sé tengd við Spán, en þetta er bara íslenzkt mál, íslenzkt orð, sem alþýða manna hefur búið til og hefur fæðzt með þjóðinni og er eðlileg íslenzka. Hitt, þetta karakúlnafn er í rauninni ekkert. ég veit ekki, hverrar þjóðar mál það er. Ég kann ekki við að festa slíkt nafn í lagamáli. Ef aftur á móti hv. þm. A-Húnv. og n. hefðu komið með annað nafn eða þýðingu á þessu, sem hefði fallið inn í íslenzkt mál, er síður en svo, að ég hefði haft á móti því, heldur talið það eðlilegt. En þetta orðskrípi, þó að það hafi verið notað, kann ég ekki við að festa í lagamáll, en mundi þó á hinn bóginn, þótt við nm. höfum lagt til, að orðið „sauðfjársjúkdómar“ væri notað sem samheiti fyrir þessa sjúkdóma, mundi þó, ef íslenzkumaður kæmi með annað nafn, geta fallizt á það fyrir mitt leyti, ef það félli í okkar mál. Þetta er mín ástæða fyrir því, að ég felli mig ekki við þetta nafn, kann sem sagt ekki við að festa það í lagamáli. Þetta er í sjálfu sér ekki stórt atriði, en smekklegt get ég ekki kallað það.



Herra forseti. Það er langt um liðið, síðan umr. um þetta mál var frestað og ég eðlilega orðinn nokkuð gleyminn á, um hvað ágreiningurinn aðallega var í sambandi við það. Ég vil þó, sérstaklega vegna ræðu hv. 1. þm. Skagf., sem hann flutti við þá umr., fara um þetta mál nokkrum orðum, þótt hann sé ekki hér viðstaddur nú. Ég mun hafa látið í ljós í framsöguræðu minni, að ég væri glaður yfir því, að það hefði orðið samkomulag í landbn. um öll aðalatriði þessa máls varðandi framkvæmdina. Og sannleikurinn er sá, að þau tvö atriði, sem hér er nokkur ágreiningur um, eru ekki nein aðalatriði varðandi framkvæmdina og snerta þess vegna í raun og veru ekki það samkomulag, sem orðið hefur um málið í landbn., en um þessi tvö atriði, sem ágreiningur hefur orðið um, vil ég fara nokkrum fleiri orðum í sambandi við ræðu hv. 2. þm. Skagf. Það má segja það um innflutningsmálið, að það sé að vissu leyti mjög ólík aðstaða þessara tveggja þm., því að hv. 2. þm. Skagf. er þar ekki í neinni mótsögn við sjálfan sig, því að hann vill banna algerlega allan innflutning. og hef ég ekkert við það að athuga, þó að hann hafi verið á öðru máli í því efni fyrr, það er engin mótsögn af hans hálfu. En hv. 1. þm. Skagf. hefur fullkomlega komizt í mótsögn við sjálfan sig, þar sem hann vill setja ný l., önnur l., um innflutning og enn viðtækari, en gert er ráð fyrir í 7. kafla þessa frv., sem ég og meiri hl. n. vill halda eins og hann er, með þeim breyt., sem n. hefur orðið sammála um. Hv. 1. þm. Skagf. benti á það, að nauðsynlegt væri að setja nánari ákvæði um þessi innflutningsmál, og það er út af fyrir sig satt, en ég tel, að í 7. kafla þessa frv. sé svo varlega í farið, að það sé miklu betra að samþ. hann eins og hann er eftir till. n. og fella niður hin gömlu l., sem mikil ógæfa hefur af hlotizt, en að láta þau standa áfram. Varðandi það, sem síðasti ræðumaður var að vitna í, að illa hefði til tekizt um innflutning á þeim kindum, sem fluttar voru inn hér s.l. haust. er það út af fyrir sig rétt, og má segja, að það sé engin furða, þó að menn séu tortryggnir, þegar hver vitleysan rekur aðra hjá þeim sendimönnum, sem sú stofnun sendi, sem með þessi innflutningsmál hefur að gera, en það er tæplega hægt að gera ráð fyrir því, að slíkir sendimenn hagi sér þannig, að maður gæti ætlað, að þeir væru ekki með heilbrigðri skynsemi, en það verður að teljast, þegar það kemur fyrir, að menn flytja frá öðrum löndum gripi, sem þeir vita, að eru sýktir af einhverjum sjúkdómi. Það hefur komið fyrir, að þetta hefur komið að sök, en ég geri ráð fyrir, að það yrði farið það gætilega í þessi mál, að sendir yrðu þeir menn, sem mætti treysta til að haga sér vel í þessum efnum. Varðandi hitt, deiluatriðið, sem hér hefur verið rætt um, sem er brtt. frá meiri hl. n., um að orðið „sauðfjársjúkdómar“ komi í staðinn fyrir orðið „karakúlsjúkdómar“, þá er það að segja, að hið síðarnefnda er fyllilega eðlilegt nafn, því að það er vitað mál af þeim aðilum, sem bezt þekkja, að uppruna þessa sjúkdóms er þannig háttað, að hann er innfluttur hingað til landsins með karakúlfé, og það þýðir ekkert fyrir hv. 2. þm. Skagf. að vitna til þess, að það sé útlent orð, því að þar sem þessi fjártegund hefur borið þetta heiti, er eðlilegt, að miðað sé við það nafn, sem uppruninn segir til um, enda er öll hin svo kallaða sauðfjársjúkdómanefnd, sem er auðvitað skipuð hlutlausum mönnum, sammála mþn. um það að halda þessu nafni, og einnig sauðfjárræktarráðunauturinn. En það kemur till. frá stjórn Búnaðarfélags Íslands um að feila þetta niður, og get ég skilið, af hvaða rótum hún muni runnin. Brtt. aftur á móti, eins og hún er borin fram, getur ekki staðizt, þannig að hún falli saman við það, sem eðli málsins fjallar um. Að kalla þetta einu nafni sauðfjársjúkdóma getur ekki staðizt, í fyrsta lagi vegna þess, að það eru líkir sjúkdómar í öðrum búpeningi, veikin er einnig í kúm, og þá er sannarlega ekki viðeigandi að kalla hana sauðfjársjúkdóma. En sér í lagi fær þetta ekki staðizt vegna þess, að það eru miklu fleiri tegundir sjúkdóma, sem ásækja sauðfé okkar, en þessir 3 karakúlsjúkdómar, sem þetta fjallar um. Við höfum átt við að stríða garnaveiki, bráðapest og marga aðra sjúkdóma, sem hafa ásótt sauðfé okkar og ekki er búið að útrýma enn. Hv. 1. þm. Skagf. mun hafa slegið því fram hér síðast, þegar hann talaði, að ósamræmi væri í því hjá okkur, sem hefðum samið þetta frv., að hafa ekki komið með till. um að breyta nafninu á þessari n. í samræmi við þessa till. um heitið á sjúkdómunum. Þetta eru út af fyrir sig ekki rök, sem hægt er að taka góð og gild, því að það er allt annað, þó að það sé sett n. til að stjórna þessum málum, að hún sé ekki endilega kennd við sama heiti og eðlilegt er að hafa á þeim sjúkdómum, sem um er að ræða. Hitt skal ég játa, að heitið á þessari n. er mjög álappalegt heiti, og það, að við í mþn. bárum ekki fram till. um það að breyta nafninu á þessari n., byggðist á því, að þetta er nú að komast í nokkra hefð. Í raun og veru hefur þessi n. lengst borið nafnið mæðiveikinefnd, og er það að sumu leyti skárra, en þó slæmt, en að kalla hana sauðfjársjúkdómanefnd er slæmt. Ég mun því síðar meir bera fram brtt. um nafn á þessari n., þó ekki að hún heiti karakúln. og tengja þannig nafn hennar við það starf, sem hún hefur á hendi. Sú stofnun, sem þessi n. stjórnar, hefur almennt borið nafnið Sauðfjárveikivarnir, og mun það prentað á ýmsa reikninga og skjöl, sem frá þessari stofnun hafa komið. Sannleikurinn er sá, að þessi n. er fyrst og fremst til þess að stjórna þeim vörnum, sem hér hafa verið og eiga að vera fyrir sauðfé okkar, ekki aðeins vörzlu og girðingum, heldur og yfirleitt koma í veg fyrir, að sauðfjárræktin bíði alvarlegan hnekki af hvers konar hættum í þessum sökum. Þess vegna finnst mér eðlilegt að kalla þessa n. „sauðfjárvarnastjórn“, eðlilegt, að hún taki nafn af því, að hún er að stjórna þessum vörnum, og finnst mjög mikið samræmi í því, miðað við það nafn, sem þessi stofnun hefur sett á skjöl sín, sem er Sauðfjárveikivarnir, og sé eðlilegra, að þessi n. sé kölluð sauðfjárvarnastjórn, en sauðfjársjúkdóman. Mætti líka segja, að væri hægt að kalla hana sauðfjárvarnan., en hitt finnst mér eðlilegast, að hún bæri nafnið sauðfjárvarnastjórn. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að fjölyrða nánar um þetta mál, enda fáir viðstaddir til að taka þátt í þeim umr.



Það var út af ræðu hv. þm. A-Húnv., að ég vil segja nokkur orð. Hann sagði, að afstaða mín til innflutningsmálsins væri önnur, en verið hefði. Ég kannast ekki við þetta. Ég hef alla tíð verið á móti innflutningi á fé, a.m.k. meðan ekki eru gefnar upp allar vonir um, að við getum varizt sauðfjárveikisjúkdómum, og ég man ekki eftir að hafa greitt atkv. í gagnstæða átt. Ef hann á við þá afstöðu, sem búnaðarfélagið tók á sínum tíma, vil ég upplýsa, að ég var ekki einn í því liði, því að ég átti þá ekki sæti á búnaðarþingi. Það er því misskilningur, að ég hafi átt þátt í innflutningi fyrr eða síðar, þvert á móti hef ég verið á móti innflutningi og talið hann varhugaverðan. Þar fyrir mundi ég ekki telja, að ég hefði lítillækkað mig, þótt ég hefði skipt um skoðun í þessu efni, ef það væri fyrir reynslu, sem fengizt hefði, en því er bara ekki til að dreifa. - Þá ræddi hv. þm. mikið um ólestur og mistök í þeim innflutningi, sem hér hefur átt sér stað. Ég skal ekki kasta steini að þessum manni, sem fenginn var til þessa starfs. Ég hygg, að það hafi verið að tilhlutan stj., að þessi maður var fenginn. Sauðfjárræktarráðunautur, sem eðlilegast væri, að hefði farið, var á sýningarferð úti á landi og gat ekki snúizt við því, og ég hef ekki heyrt annars getið, en þessi maður sé bezti maður og tel víst, að hann hafi reynt að gera þetta eftir beztu vitund. En það sýnir manni, hve miklum erfiðleikum þetta er bundið, að svona skyldi takast til, alltaf færi það frekar á þann veginn. Þetta er heldur ekki nýtt, þetta hefur skeð oft, þjóðinni til tjóns, og mætti nefna t.d. fjárkláðafaraldurinn, sem gekk hér á 18. og aftur á 19. öld. Þó vil ég ekki segja, að í framtíðinni mætti ekki, ef niðurskurðurinn mistekst, reyna innflutning, en vil, eins og ég hef tekið fram, sjá, hvernig fjárskiptin takast, áður en ég fer að mæla með því, að lagt verði út í svona ævintýri. Og svona hélt ég, að hv. þm. A-Húnv. hugsaði, því að mér hefur skilizt hingað til, að skoðanir okkar féllu þar nokkuð saman. Um nafnið skal ég ekki fjölyrða, mér er það ekki kappsmál og get látið mér í léttu rúmi liggja um það, hvort ofan á verður í því efni. Ef okkur er alvara með að hafa nöfnin á þessum sjúkdómum íslenzk, því þá ekki að taka þau upp í staðinn fyrir þessi erlendu nöfn, sem alls ekki eiga heima í málinu? Þetta er mín afstaða, og mér finnst óráð að lofa slíkum ónefnum að festast í málinu, ef hægt er að finna önnur íslenzk nöfn, sem betri eru. Mér fyndist ráðlegt, að n. fengi í lið með sér málhaga menn til þess að lagfæra þetta.



Herra forseti. Hv. 2. þm. Skagf. drap á ýmis atriði í sambandi við frv. þetta í ræðu sinni, og hann gat þess, að engin ástæða væri til þess að ásaka sendimanninn fyrir það, að hann flutti inn sjúkt fé. Ég veit ekki, hvern er hægt að ásaka fyrir það, ef ekki þann, sem flytur inn kindur, sem vitað er að voru sjúkar. Ég vildi gera aths. við afstöðu hans til innflutnings karakúlfjárins. Ég vil minna á það, að á búnaðarþingi árið 1953 komu fram tvær till., önnur um það, að flytja inn karakúlfé, en hin um að dreifa því meðal bænda. Þessar till. höfum við, og þessi hv. þm. var þarna á búnaðarþinginu og veitti þeim stuðning, svo að honum ætti að vera þetta minnisstætt. Um það, að kenna sjúkdóminn við það fé, sem hann barst með, ja, við það sé ég ekkert að athuga. Hv. þm. vildi svo vera láta sem þetta væri eitthvert latneskt heiti, en svo er það alls ekki. Við skulum segja, að einhver veiki hefði borizt með svarthöfðafénu og því verið nefnd svarthöfðapest eða eitthvað slíkt. Mér virðist, að það hefði verið ágætt nafn, og sama máli gegnir um hina svonefndu karakúlsjúkdóma. Hvað flutning brtt. snertir, þá er mér það raunar ljóst, að hún getur alls ekki staðizt.