Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við 2. umr. þessa frv. gerði ég athugasemd við það ákvæði frv. að nemendum í kvöldskóla skuli vera ætlað að standa undir allt að þriðjungi launakostnaðar við kennsluna. Benti ég þá á hversu óréttlátt það væri að nemendur á fullorðinsaldri byggju við aðrar aðstæður að þessu leyti en nemendur almennt hér á landi. Einnig benti ég á hversu mikið réttindamál fullorðinsfræðsla er fyrir allan almenning í landinu, einkum og sér í lagi konur sem almennt hafa töluvert minni menntun en karlar. Það kemur og fram í grg. með frv. að konur eru talsverður meiri hluti þeirra sem lokið hafa stúdentsprófi úr öldungadeildum. Við 2. umr. málsins innti ég hæstv. menntmrh. eftir því, hvert væri viðhorf hennar og stefna hvað þetta atriði varðar. Voru svör hennar á þá leið að ég sé fyllstu ástæðu til að vekja aftur máls á þessu atriði og flytja brtt. þar um. Á því leikur enginn vafi að greiður aðgangur að fullorðinsfræðslu og endurmenntun er meðal brýnustu hagsmunamála íslenskra kvenna. Jafnrétti til náms hefur vissulega verið lögbundið hér á landi árum saman, en það er með þau lög eins og önnur jafnréttislög að þau hafa takmörkuð áhrif á meðan aðstæður þeirra, sem í hlut eiga, eru mismunandi og ekki síst á meðan viðhorf til hlutverka og starfa kvenna í íslensku samfélagi haldast að mestu leyti óbreytt í grundvallaratriðum. Hversu oft höfum við ekki heyrt söguna um það að stúlka hafi lent í því, eins og sagt er, að verða barnshafandi og orðið að hætta í skóla af þeim ástæðum. Og hversu oft höfum við ekki einnig heyrt að það sé að vísu leiðinlegt, en ekkert tiltökumál, því hún er nú einu sinni kona og hlutverk hennar í lífinu sem móðir og eiginkona þurfi ekki að raskast þótt hún geti ekki haldið áfram námi. Það eru þessi viðhorf og þær aðstæður sem foreldrum og þá ekki síst mæðrum ungra barna eru búnar hér á landi sem gera það að verkum að tæpast er hægt að tala um jafnrétti til náms í reynd, þótt slíkt ákvæði hafi verið að finna í lögum um nokkra hríð. Viðhorf og gildi breytast allajafnan ekki í einu vetfangi. Þau breytast hægt og það er einnig þungur róður með það, t. d. á þessu þingi, að fá svo mikið sem afgreidd hvað þá heldur samþykkt þau mál sem bæta mundu aðstæður kvenna og gera þeim kleift að standa meira jafnfætis körtum almennt en nú er. Það ber því brýna nauðsyn til að hvarvetna sé gripið niður í lagasetningu með þeim hætti að stuðla megi að raunverulega bættri stöðu kvenna, jafnrétti og jafnrar stöðu kvenna og karla hér á landi. Í þeim efnum er greiður aðgangur að fullorðinsfræðslu ákaflega mikilvægur fyrir konur, því aðeins þannig á mikill hluti íslenskra kvenna raunverulega möguleika á því að afla sér menntunar. Mennt er máttur eins og allir vita og þarf ekki að orðlengja um þá hlið málsins, en einmitt vegna þess, að mennt er máttur, þá skiptir öllu að allir þegnar þjóðfélagsins hafi jafna aðstöðu til að mennta sig. Það frv. sem hér er til umr. gerir ráð fyrir hinu gagnstæða. Það gerir ráð fyrir að ákveðinn hópur þeirra sem vilja afla sér menntunar, þ. e. fullorðnir einstaklingar, að meiri hluta konur, beri þar nokkurn kostnað af gagnstætt því sem annars tíðkast hér á landi. Þessu hlýt ég að mótmæla. Einnig hvað þetta varðar eiga konur sérstaklega undir högg að sækja, því eins og allir vita eru launakjör kvenna miklu lakari en karla og veit ég um nokkur dæmi þess að konur hafi ekki getað stundað nám í kvöldskóla af fjárhagsástæðum. Ég spyr því hv. þdm.: Eru menn tilbúnir til að samþykkja lagasetningu sem felur í sér þá mismunun til menntunar sem það frv. sem hér er til umr. felur í sér? Til hvers eru menn að flytja hér hvert jafnréttisfrv. á fætur öðru ef þeir samþykkja síðan frv. eins og þetta, sem óbreytt felur í sér raunverulega mismunun karla og kvenna, frv. sem vinnur á móti því að raunverulega megi bæta hag kvenna, eins og það er orðað í jafnréttisfrv.? Herra forseti. Það er margt fleira sem ræða má í sambandi við kostnaðarákvæði þessa frv., m. a. hvernig öldungadeildir voru upphaflega hugsaðar og skipulagðar í þessu tilliti og eins hvernig kostnaður nemenda kemur þyngra niður á þeim sem í dreifbýli búa, þar sem nemendur eru þar yfirleitt færri f hverjum námsáfanga en í þéttbýli. Ég ætla þó ekki að hafa hér um fleiri orð að sinni, en flyt brtt. við þetta frv. á þskj. 756 sem hljóðar upp á að nám í öldungadeildum og á námskeiðum fullorðinsfræðslu skuli vera nemendum að kostnaðarlausu.



Herra forseti. Hér er til umr. brtt. á þskj. 756 frá hv. þm. sigríði Dúnu Kristmundsdóttur. Eins og fram hefur komið á hv. þm. setu í menntmn. þessarar deildar. Það efni sem brtt. fjallar um var ekki mikið rætt í nefndinni. Þó bar þá hluti á góma. Ég vil halda því fram að sú lagasetning sem er hér á ferðinni, þ. e. frv. sjálft sé engin breyting frá því sem verið hefur. Eins og raunar margoft hefur komið fram er þar aðeins verið að staðfesta þá reglu, það vinnulag sem við hefur verið haft. Hins vegar vil ég ekki láta undir höfuð leggjast að minna á það sem stendur í frv. varðandi námskeiðagjöldin, að þau skuli miðast við að standa undir allt að þriðjungi kennslulauna, og það er gert ráð fyrir því að setja reglugerð í þessu sambandi. Þegar í frv. stendur „allt að“ þá er ekkert sem bannar það að hafa þessa kostnaðarþátttöku verulega lægri. Þetta er kannske ekki meginmálið í þessu sambandi heldur hitt: hvar er fé í sameiginlegum sjóðum okkar til að standa undir þeim kostnaðarauka sem af þessu mundi óhjákvæmilega leiða? Sjálfur hef ég staðið að því að samþykkja fjárlög fyrir þetta ár og m. a. af þeim sökum er mér ómögulegt að gera slíkar kostnaðarbreytingar á miðju fjárlagaári sem þessi brtt. mundi óhjákvæmilega hafa í för með sér. Ég vil svo aftur taka undir fjölmargt í ummælum hv. þm. varðandi endurmenntunina, varðandi fullorðinsfræðsluna. En þá komum við að því sem hér hefur áður verið vikið að. Við þurfum að ýta á það að framhaldsskólinn verði tekinn til afgreiðslu, ef svo má að orði komast, ekki síst að því er varðar skólakostnaðinn. Þar með mundu þessi mál vafalaust koma til umfjöllunar. Ég vonast til að hæstv. menntmrh. hraði þeirri málsmeðferð. Ég get því ekki mælt með því að deildin samþykki þessa brtt. Ég ætla ekkert að víkja orðum að því að hún sé of seint fram komin, það er eðlilegur gangur mála að brtt. komi fram allt til lokaumfjöllunar, en ég verð þó að segja að það hefði farið betur á því að brtt. hefði komið fram strax við 2. umr. En sem sagt, ég get ekki mælt með því að þessi brtt. verði samþykkt.



Virðulegi forseti. Þar sem ég tók ekki til máls við 1. og 2. umr. málsins en fram er komin brtt. við frv., þá þykir mér rétt að gera hér örstutta grein fyrir mínum sjónarmiðum til þessa máls. Ég hef haft mikinn hug á því að fullorðinsfræðsla hér á landi yrði efld og ég hef beðið eftir því með nokkurri óþreyju, eins og raunar fleiri þm., að fram væri lagt hér í þinginu frv. um framhaldsskóla þar sem gerð væri tillaga um fyrirkomulag fullorðinsfræðslu í kerfi okkar. Ég vil minna á að í framhaldsskólafrv., sem ég lagði fram sem menntmrh., voru mjög ítarleg ákvæði um rekstur fullorðinsfræðslu innan framhaldsskólakerfisins. Auðvitað hefði verið eðlilegast að Alþingi hefði afgreitt þessi mál í heild sinni, framhaldsskólamálin, og þar með um leið fullorðinsfræðslumálin. Ég vil nota þetta tækifæri, vegna þess að hæstv. menntmrh. er hér nærstaddur, til að spyrjast fyrir um það hvort ekki megi vænta þess að fljótlega verði lagt fyrir Alþingi frv. um framhaldsskóla. Ég hygg að einhver fyrirheit hafi verið gefin um það fyrr á þessum vetri og er jafnvel ekki frá því að framhaldsskólafrv. hafi verið á lista þeim sem ríkisstj. lagði fram í upphafi þings um mál sem hún ætlaði að flytja hér. Þó má vera að það sé misminni. Ekki geri ég mér miklar vonir um að framhaldsskólafrv. yrði afgreitt hér í þinginu á þessum vetri, en þætti forvitnilegt að vita hvort það yrði lagt fram áður en þinginu lýkur. Ef svo er ekki, þá er kannske eðlilegt að spurt sé: Hvað dvelur orminn langa? Því að auðvitað eru æði margir orðnir mjög langeygir eftir því að sett verði löggjöf um þetta efni. Það hefur dregist úr hömlu. Í sambandi við fullorðinsfræðsluna hefur mér fundist mikilvægast að efla hana, koma henni á sem víðast. Og staðreyndin er sú, að í tíð tveggja seinustu ríkisstjórna, eða þriggja öllu heldur ef talin er með sú sem starfaði hér í eina tvo mánuði, hefur orðið mjög veruleg aukning á fullorðinsfræðslustarfsemi um allt land. Í raun og veru má segja að á árunum 1979, 1980, 1981 og 1982 verði stökkbreyting í þessum efnum. Þetta hefur mér fundist það mikilvægasta í þessu sambandi. Mér hefur hins vegar ekki fundist það neitt óeðlilegt að nemendur sem stunduðu nám í kvöldskólum af þessu tagi, öldungadeildum svokölluðum, greiddu eitthvert innritunargjald til að festa þá við námið og hafa það alveg á hreinu hverjir ætluðu að stunda nám og hverjir væru ekki við nám. Til þess þarf venjulega að kosta einhverju til af hálfu nemenda, með greiðslu gjalds í einhverju formi, því að staðreyndin er sú, að ef ekki eru greidd gjöld í sambandi við fullorðinsfræðslu, þá sýnir reynslan að kennslan verður ákaflega losaraleg. Það er erfitt fyrir skólann að átta sig á því hvað margir eru raunverulega við nám og hvað margir ganga að þessu bara með hangandi hendi, mæta þar stöku sinnum o. s. frv. Það vill verða losarabragur á slíkri fræðslu, sem fer fram með afbrigðilegum hætti og þar sem nemandi er ekki í reglubundnu námi, nema nemendum sé ætlað að leggja fram visst framlag af sinni hálfu sem innritunargjald og að þeir eigi þá nokkuð í húfi að stunda það nám sem þeir hafa skráð sig til. Hitt er allt annað mál, að það getur auðvitað verið álitaefni hversu hátt þetta gjald á að vera, hvort það á að vera 1/3 af kennslukostnaði í skólunum eins og verið hefur nú um margra ára skeið eða hvort það á að vera eitthvað lægra gjald. Ég hygg að þetta gjald geti nú ekki í sjálfu sér talist mjög hátt. Það er einungis launakostnaðurinn sem nemendur greiða, en stór hluti kennslukostnaðarins er auðvitað fólginn í rekstrarkostnaði skólans og ýmsu sem því tengist. Ég vil hins vegar ekkert útiloka það að 1/3 launakostnaðar sé of hátt gjald fyrir marga nemendur og vissulega getur það verið til endurskoðunar að hafa þetta gjald eitthvað lægra, og þá er það rétt sem seinasti ræðumaður benti á að hér er um heimild að ræða til að leggja þetta gjald á, sem nemi allt að þriðjungi beins kennslukostnaðar. Það er sem sagt möguleiki að hafa gjaldið lægra. Mér finnst vel koma til greina að að því verði stefnt að lækka gjaldið, en ég er alls ekki hlynntur því að fella það algerlega niður. Ég get ekki fallist á það. Ég held að það séu full rök fyrir því að gjald sé greitt. Það er áreiðanlega erfitt fyrir margan manninn að stunda kvöldskóla með vinnu. Og það eru mörg útgjöld því samhliða, f. d. hugsanlega barnagæsla og margt fleira, þannig að í mörgum tilvikum er um erfiðleika að ræða hjá fólki, ekki bara vegna þess að það þurfi að greiða þetta innritunargjald heldur af mörgum öðrum ástæðum. Og þá vaknar sú spurning hvort ekki þurfi að tryggja þessu fólki einhverja námsaðstoð, t. d. í formi styrkja eða lána. Ég held að það væri full þörf á því og kæmi mjög sterklega til greina að koma slíku skipulagi á að þeir sem þurfa þess sannarlega með að fá námsaðstoð til að geta stundað þetta nám fái hana, annaðhvort í gegnum Lánasjóð ísl. námsmanna eða þá í gegnum það kerfi sem heitir aðstoð við námsmenn og er sérstakur fjárlagaliður sem menntmrn. fer með og útdeilir fé af. Það er vafalaust alveg laukrétt, sem hv. þm. Sigríður Dúna Kristmundsdóttir sagði hér áðan, að margir nemendur í öldungadeildum þurfa á aðstoð að halda. Það kemur því sterklega til greina að hafa þetta gjald eitthvað lægra og vænti ég þess að menntmrn. taki það til nánari athugunar. En einnig er vafalaust þörf á því, og til þess hvet ég mjög eindregið, að þeir nemendur sem stunda námið reglulega og skila námsárangri, því að það verður auðvitað að tryggja að menn fái ekki aðstoð fyrir nám sem ekkert er, njóti stuðnings af hálfu opinberra aðila. Með hliðsjón af því sem ég hef nú sagt treysti ég mér nú ekki til að styðja þá brtt. sem Sigríður Dúna Kristmundsdóttir, hv. 11. þm. Reykv., hefur borið hér fram.



Herra forseti. Ég mun ekki styðja þá brtt. sem hér er til umr. Ég mun sitja hjá þegar hún kemur til atkv. og til þess liggja ýmsar ástæður. Ég held að af hálfu flm. till. hafi þetta mál kannske ekki verið hugsað til hinnar ýtrustu hlítar svo sem rétt væri. Hér er um að ræða starfsemi sem komið var á fót fyrir allmörgum árum og hefur gefist mjög vel. Þetta er starfsemi fyrir fólk sem margt hvert er í vinnu og hefur laun og er því betur til þess fært að greiða nokkurt gjald fyrir þessa kennslu en ýmsir aðrir. Auðvitað er líka fólk sem ekki hefur tekjur sem er í þessu námi. Rétt er að það komi fram. En ég minnist þess ekki að hafa heyrt kvartað sérstaklega undan því að þessi gjöld væri mönnum óbærileg. Þau eru einhverjum sjálfsagt erfið, þess finnast áreiðanlega dæmi. En ég get tekið undir margt af því sem hv. 3. þm. Norðurl. v. sagði hér áðan. Auðvitað verður að krefjast þess að fólk skili árangri. Reyndin er sú, að það hefja mjög margir þetta nám á haustin sem heltast úr lestinni, sem sjá að þetta er erfið vinna og mikið álag. Ég held líka að það sé til þess fallið að fólk meti þetta meira og ræki þetta betur ef þarna kemur nokkurt gjald fyrir. Hins vegar er svo það, að mikilvægi fræðslu af þessu tagi á eftir að fara mjög vaxandi, eins og fleiri hv. ræðumenn hafa um getið, og raunar eru þessi mál hér enn lítt skipulögð. Þáttur þeirra í fræðslukerfinu á eftir að vaxa stórum. Sú tíð er liðin að menn geti í eitt skipti fyrir öll menntað sig til starfs og stundað það síðan án frekara náms til æviloka. Það er naumast lengur fyrir hendi. Hitt verður æ algengara, að menn þurfi einu sinni, tvisvar eða jafnvel oftar á ævinni á endurmenntun að halda. Ég minnist þess ekki að hafa heyrt neina gagnrýni á þessi gjöld. Hins vegar er auðvitað alltaf vel fallið til vinsælda að leggja til að gjöldum verði aflétt. Það er það auðveldasta sem til er að gera tillögur um að fella niður gjöld. En málið vandast stundum þegar á að gera tillögur um hvaðan taka skuli það fé sem þarna þarf óhjákvæmilega á að halda. Og skilji ég allt rétt, þá er það ekki háttur hinnar hagsýnu húsmóður að fara þannig að, að stofna til útgjalda án þess að séð verði hvernig skuli mæta þeim. Vera má að í ræðu hv. þm. hafi verið ítarlegar tillögur um hvernig skuli mæta þessum kostnaði, en ég sé ekki í till. að um það sé fjallað. Væri það góður siður ef menn hefðu það jafnframt í huga hvernig skyldi mæta kostnaði sem gerðar eru tillögur um. Það held ég að sé háttur hinnar hagsýnu húsmóður og ekki vanþörf á á sama tíma og hér er verið að leggja fram á hinu háa Alþingi tillögur um að fresta því enn einu sinni að grunnskólalögin komi að fullu til framkvæmda, á sama tíma og verið er að gera alls konar tillögur um niðurskurð í skólakerfinu - og þá er ég að tala um niðurskurð sem kemur niður á þeim nemendum sem ekki hafa tekjur, á hinum yngstu sem stunda hér nám, á þeim sem stunda nám á öllum stigum - meðan á að skera niður á þessum vettvangi. Ég minnist þess ekki að hafa heyrt tillögur frá hv. þm. Kvennalistans um þessi efni. Og svo er þetta náttúrlega gert að jafnréttismáli líka. Sjálfsagt er það það að einhverju leyti. En það er eins og kjarni allra mála hjá hv. þm. Kvennalistans verði jafnrétti, það er alveg sama um hvað er talað. Jafnrétti er ekki umdeilt og það er jafnrétti til náms á Íslandi. En við getum aldrei sett lög um að fólk hafi jafna hæfileika til náms, aldrei. Það er ekki til umr.  Í 9. bekk grunnskóla er það hluti af leikfimiprófi að hlaupa 800 metra. Stúlka sem hleypur 800 metra á 2 mín. 55 sek. eða skemmri tíma fær 10. Piltur sem hleypur þessa sömu vegalengd á sama tíma fær 7 eða 8. Hann þarf að hlaupa þessa sömu vegalengd á 2 mín. 25 sek. til að fá sömu einkunn og stúlkan. Þetta sama gildir í hástökki. Þetta sama gildir í langstökki. Hv. þm. Kvennalista, Sigríður Dúna Kristmundsdóttir, hristir höfuðið.

Mér finnst þetta vera hlægilegt.

Já, henni finnst þetta hlægilegt. Mér finnst þetta ekkert hlægilegt. Mér finnst þetta vera misrétti. En skv. upplýsingum námsstjóra í íþróttafræðum við grunnskóla hafa þessar reglur verið settar vegna þess að stúlkur eru öðruvísi gerðar en piltar og þess vegna er þeim hér mismunað. Þær hafa ekki sama þrek, þær hafa ekki sama þol og úthald. Ég verð nú að segja alveg eins og er að mér finnst þetta vera ranglátar reglur. Það skyldi þó ekki vera eitthvað fleira í skólakerfinu sem er á þann veg að kynjunum sé mismunað með þessum hætti? Þetta er nú svo sem ekkert meginatriði í umr. um þetta mál, en af því að hv. þm. Samtaka um kvennalista koma aldrei öðruvísi í ræðustól hér en að tala um jafnréttismál og það eru raunar einu málin sem þær hafa á sinni stefnuskrá, einu málin sem þær tala um í ræðustól á Alþingi eru jafnréttismál út frá ýmsu sjónarmiði og oft á misskilningi byggt, því miður, þá sá ég mig knúinn til að vekja athygli á þessu misrétti sem líðst í skólakerfinu. Það er ýmislegt annað misrétti sem viðgengst í skólakerfinu. Ég held að það sé misráðið að þvinga það fram t. d. að drengir og stúlkur á erfiðum breytingaaldri séu neydd til að vera saman í leikfimitímum. Ég held að þarna sé þessari svokölluðu jafnréttishugsjón, sem ég leyfi mér að kalla svo þegar henni er beitt svona, sé beitt til ills fyrir marga nemendur. Og ég held að það séu ýmis fleiri dæmi sem mætti nefna á þessum vettvangi. Herra forseti. Meðan verið er að gera tillögur hér á Alþingi, sem munu ná fram að ganga, um að fresta því enn einu sinni að grunnskólalögin komi að fullu til framkvæmda, meðan verið er að skera niður hingað og þangað í skólakerfinu það sem snýr að börnum, þá verð ég að segja alveg eins og er að ég vorkenni ekki fullorðnu fólki, sem stundar flest vinnu, að greiða hluta umrædds gjalds. Eins og raunar kom hér fram hjá hv. þm. Ragnari Arnalds er heimild til að lækka þetta frekar. Þar sem ég lít svo á að öll þessi fullorðinsfræðslu- og eftirmenntunarmál séu í endurskoðun og mótun treysti ég mér ekki til að greiða þessari till. atkv. né heldur hinni annarri samkynja sem fylgir hér frv. um fjölbrautaskóla.



Herra forseti. Velferðarríki er að mörgu leyti dálítið skrýtið apparat. Hérna uppi í holtinu sem stundum er kallað Grjótaþorp, kannske að nokkru leyti rangnefni því að það var upphaflega aðeins mjög lítill hluti þess svæðis sem þarna var, stendur lítið rautt hús. Það er núna Garðastræti 15. Í þessu húsi bjó kona og við hana er þetta hús kennt. Þessi kona er orðin að sögupersónu í Íslandssögunni. Um hana hafa verið skrifaðar bækur og jafnvel kvikmyndaðar. Þessi kona rak eitt lítið velferðarríki með dálítið sérstökum hætti. Hún hafði kostgangara. Og hjá henni gilti það lögmál að þeir borguðu sem gátu og hinir borguðu ekki. Ég er ekki viss um að Una hafi tafist til hinnar hagsýnu húsmóður en hún var a. m. k. mjög elskuð húsmóðir. Það sem fram hefur komið í þessari umr. geri ég að nokkru leyti að mínu máli. Ég get ekki gagnrýnt þá framkvæmd að taka gjald af þeim sem nám stunda í öldungadeildum, þ. e. að þeir standi að hluta til undir þeim kostnaði, þegar við höldum opnum möguleika til að aðstoða það fólk sem ekki getur staðið undir þessum kostnaði eftir þeim leiðum sem velferðarríkið býður upp á. Auðvitað væri æskilegast að allir ættu þess kost að mennta sig án þess að þurfa að leggja fram greiðslu í peningum fyrir að njóta þeirrar uppfræðslu. En við vitum að það er þó tekið endanlega úr þeirra vasa með öðrum hætti þegar til greiðslunnar kemur. Í ljósi þeirra upplýsinga sem fram eru komnar, að þetta er annars vegar ekki hátt gjald og hins vegar er mögulegt að fá gjaldið lækkað og fá aðstoð til að greiða það, tel ég þessa till. ekki tímabæra nú. En kostnaðarlaust nám er náttúrlega keppikefli út af fyrir sig í ljósi hinna frægu orða Bismarcks að framtíðin er þeirrar þjóðar sem besta á skólana.



Herra forseti. Hér hafa fallið mörg orð um þessa litlu till. sem er kannske ekki svo lítil. Ef ég rek mig nú eftir þessum orðum, þá byrjaði hv. þm. Davíð Aðalsteinsson á því að benda á að greinin í frv. hljóðaði upp á „allt að“ þriðjung kostnaðar og benti á að það mætti kannske vera lægra. Þetta var ég búin að sjá líka og spurði þess vegna hæstv. menntmrh. að því í gær hvort hún hefði hug á því að hafa þetta eitthvað lægra en þriðjung. Það er greinilegt að hv. þm. hefur ekki heyrt hennar svör. Þau voru neikvæð. Þess vegna er brtt. endanlega flutt hér við 3. umr. Hv. þm. Ragnar Arnalds taldi að sjálfsagt og að mörgu leyti nauðsynlegt væri að hafa einhvers konar gjöld í kvöldskóla til þess að ekki kæmist los á kennsluna, ekki kæmist los á nemendur í kvöldskólum. Má vel vera að það sé ágætis hugmynd, en innritunargjald er allt annar hlutur en að greiða þriðjung af launakostnaði við kennsluna. Ég get út af fyrir sig mjög vel fallist á að eitthvert innritunargjald sé í kvöldskóla, t. d. sambærilegt við það sem er í Háskóla Íslands, ef það verður til þess að menn taki ákveðnari ákvarðanir, ef svo má segja, um að fara að stunda fullorðinsnám en ella væri. Eins benti hv. þm. Ragnar Arnalds á að vel gæti komið til greina að hægt væri að styðja við bakið á fullorðnu fólki, sem vill mennta sig, með því að veita því aðild að Lánasjóði ísl. námsmanna. Það er sennilega ágætisleið en er þó varla til að einfalda málið ef það er hugsað til þess eins að vega upp á móti kennslukostnaði nemenda. Þá erum við eingöngu komin með tilfærslur á hinum ýmsu sviðum ríkisreikninga. Síðan kom hér upp hv. 5. landsk. þm. Eiður Guðnason og var mikið niðri fyrir. Hann taldi að málið hefði ekki verið hugsað til hlítar af mér. Því mótmæli ég hér með eindregið. Rökin sem hann færði fyrir því voru þau að fólk í vinnu hefði laun og gæti þess vegna greitt eitthvað fyrir kennsluna. Mig rekur minni til þess, ég ætla að það séu tveir mánuðir síðan, að hv. þm. kom hér í ræðustól með launaseðil konu, sem hafði ósköp venjuleg kvennalaun, og yfirheyrði hæstv. fjmrh. um það hvernig þessi kona ætti að lifa af þessum launum. Nú spyr ég hv. þm. Eið Guðnason: Hvernig á þessi kona líka að borga kennslukostnað af þessum launum ef hún skyldi vilja mennta sig? Svari þm. því ef hann getur. Ég hirði ekki um að svara útúrsnúningi þm. um hæfileika til náms, við slíkt elti ég ekki ólar, en þm. var mikið niðri fyrir út af málflutningi Kvennalistakvenna sem alltaf töluðu um jafnréttismál sama hvað væri til umr. Þá vil ég spyrja hv. þm.: Veit hann ekki á hvaða forsendum þm. Kvennalistans eru komnir til þings? Það væri óskandi héðan í frá. Eins endaði þm. mál sitt á því að tala um að Kvennalistakonur misskildu ætíð öll jafnréttismál. Þetta er röksemdafærsla sem við konur erum búnar að heyra alla tíð og þess vegna erum við einmitt á þing komnar og munum halda áfram að vera hér á meðan slík sjónarmið heyrast á Alþingi Íslendinga.



Herra forseti. Aðeins örfá orð í tilefni þeirra ummæla sem féllu hér áðan hjá hv. 11. þm. Reykv. Hún minnti á það atvik er við hæstv. fjmrh. áttum hér nokkur orðaskipti í vetur. Ég hygg að við séum alveg sammála um það að kjör láglaunafólks í þessu þjóðfélagi eru nú með þeim hætti að það hefur minna en ekkert aflögu. Um það er ekki nokkur minnsti ágreiningur. Og fjmrh. var meira að segja sammála þessu, ef ég man rétt, þegar við vorum að ræða þessar ákveðnu launatölur sem þá komu hér til umr. En það breytir hins vegar ekki meginmáli minnar ræðu, að mikill hluti þess fólks sem stundar þetta nám er í vinnu og vill nokkuð á sig leggja til að stunda þetta nám og ég minnist þess ekki að hafa heyrt mikla eða yfirleitt nokkra gagnrýni á þessi námsgjöld. Ég minnist þess ekki. Það hefur ekki verið nein umr. um það í þjóðfélaginu né heldur hér á Alþingi. Ég held þess vegna að hér sé verið að gera mikið veður út af máli sem er í rauninni ekkert vandamál. En auðvitað þarf að endurskoða öll þessi fullorðinsfræðslumál eins og ég minnti á hér áðan. En ég minni á það að hv. 11. þm. Reykv. vék ekki að því einu orði hvaðan ætti að taka fé, hvort það ætti að koma frá öðrum þáttum menntakerfisins eða hvaðan það ætti yfirleitt að koma. Og ég tel að sú skylda hvíli á tillögumönnum, þegar þeir gera tillögur í þessa átt, að leggja til samtímis hvernig skuli fjármagna þessar aðgerðir. Varðandi þessa umr. og orðaskipti okkar um jafnréttismálin og tilurð Samtaka um kvennalista, þá er mér það allt saman fullkomlega ljóst. Ég hef hins vegar vissar efasemdir um það að málflutningur af því tagi sem hv. þm., fulltrúar Samtaka um kvennalista á hinu háa Alþingi, viðhafa í málum hér sé alltaf jafnréttinu til mikils framdráttar. Ég hef vissar efasemdir um það. Ég held að að þeim málum verði kannske betur unnið í stærra samhengi og ég held satt best að segja að stjórnmálaflokkarnir sem hafa skoðanir á fleiri málum en jafnréttismálum séu á ýmsan hátt betur til þess fallnir og verði meira ágengt í að vinna jafnréttishugmyndum stuðning heldur en sá málflutningur. Þótt ég efist ekki um þann góða hug og vilja sem þar er að baki þá held ég að þetta leiði hina áhugasömustu fulltrúa stundum út á svolítið hæpnar og vafasamar brautir sem ekki séu þessum ágæta jafnréttismálstað alltaf til framdráttar. Og satt best að segja held ég að sá stundum öfgafulli málflutningur sem stundaður er á þessum vettvangi sé hinni raunverulegu jafnréttisbaráttu ekki til góðs.



Herra forseti. Aðeins ein stutt fsp. til hv. þm. Eiðs Guðnasonar: Hver er hin raunverulega jafnréttisbarátta?



Herra forseti. Það er nú kannske ekki sanngjarnt að bera svona spurningu fram þegar maður er þegar búinn að tala sig dauðan eins og það heitir á þingmáli. Hin raunverulega jafnréttisbarátta. Auðvitað mætti um hana setja á langa ræðu. Hún er alls staðar, í öllu lífinu, hvarvetna. Ég held að um það sé enginn ágreiningur. En ég endurtek það sem ég sagði að ég held að málflutningur eins og uppi er hafður oft nú um stundir um þessi efni sé ekki alltaf málefninu til mikils framdráttar. Oftast vinnast málin betur á ýmsum öðrum stöðum en opinberum málþingum og með hávaða í fjölmiðlum og ræðustólum.



Herra forseti. Með tilliti til síðustu orða hv. þm. geri ég ráð fyrir að hann muni fara eftir þeim í sinni eigin félagsmála- og stjórnmálabaráttu.



Herra forseti. Ég lýsi nokkurri undrun á þeim umr. sem hér hafa farið fram, svo rækilega sem þessi starfsemi hefur sannað gildi sitt við því verði sem hún er látin í té, þessi þjónusta. Frá upphafi þessarar starfsemi hefur gjöldum verið hagað svo sem hér er um rætt. Þess má geta að núna á þessari önn er gjald nemenda í öldungadeild 1700 kr. og yfir því hefur síður en svo verið kvartað. Hins vegar hefur þetta leitt til þess að fjöldi manna, karta og kvenna, og í miklu stærri stíl kvenna, hefur á þennan hátt hlotið menntun sem þetta fólk hefði annars verið án. Mikill og vaxandi fjöldi stúdenta útskrifast úr öldungadeildum. Það munu vera um 100 manns a. m. k. á ári og það hefur verið vaxandi krafa að það fyrirkomulag sem verið hefur verði lagfært. Um það snýst þetta mál. Ég verð að segja að það eru mér vonbrigði að um þetta komi fram óraunhæfar tillögur sem síst eru tímabærar nú, eins og á stendur um fjárhag þjóðarinnar. Hér er einnig um efnislegt meginreglumál að tefla, einmitt þetta, að þeir sem öðruvísi stendur á um en um unglinga standi undir hluta námskostnaðar síns sjálfir. Það hefur reynst vel að því er þessa starfsemi varðar. Mönnum hefur verið alvara með því námi sem þeir stunda í öldungadeild og leggja mikið á sig og mikil námsafrek hafa þar verið unnin. Ég held að Alþingi ætti að kappkosta að afgreiða þetta litla mál, sem hefur mikla þýðingu, og lögfesta þessa starfsemi. Ég tel of langt að bíða þess að Alþingi lögfesti ýmsar aðrar reglur um framhaldsskóla, eins og spurt var raunar um hér í dag. Það var spurt um frv. um framhaldsskóla. Ég svaraði þeirri spurningu í frumræðu minni fyrir þessu máli og einnig síðar í 1. umr. Að því er varðar kostnaðarskiptingu, þá var það atriði sem flækti framgang framhaldsskólafrv. á sinni tíð. Ég hafði vissulega í huga að lögfesta efnisatriði þess frv. þá er ég tók við ráðherradómi, en síðan hef ég athugað þetta mál allmiklu betur og komist að þeirri niðurstöðu að ekki væri framkvæmanlegt nú fremur en fyrri daginn að koma því máli í heilu lagi í gegnum þingið. Þess vegna tek ég þann kostinn að taka þetta atriði, sem ég tel mjög nauðsynlegt að lögfesta, út úr og gerði um það sérstakt frv. En að því er varðar löggjöf um framhaldsskóla að öðru leyti, þá þykir mér það að athuguðu máli ekkert sáluhjálparatriði að hafa það endilega í einu allsherjarfrv. Aðalatriðið er að það séu til skýrar og greinilegar og framkvæmanlegar lagareglur um þessa starfsemi í þjóðfélaginu og að við byggjum í því sambandi á þeirri reynslu sem fengist hefur í því kerfi sem starfrækt hefur verið. Ég vil að öðru leyti þakka, herra forseti, þann efnislega stuðning sem þetta frv. hefur nú að mestu leyti fengið þrátt fyrir það að fram komi brtt. Það er ekkert að undra þótt fram komi brtt. um málin, en ég vil sérstaklega taka fram að efni hennar tel ég muni ekki verða þessu máli til framdráttar.



Virðulegi forseti. Ég tel rétt að greidd séu innritunargjöld þegar öldungadeildir eru starfræktar. En með hliðsjón af því að þörf getur verið á því að endurskoða núverandi gjöld og þar sem sterklega kemur til greina að athugað verði um veitingu námsaðstoðar til þeirra sem standa sig í þessu námi og stunda það reglulega og hafa mikla þörf fyrir aðstoð vil ég ekki greiða atkv. gegn þessari till. Ég greiði því ekki atkv.



Herra forseti. Brtt. sú, sem ég flyt við þetta mál á þskj 757, er shlj. þeirri brtt. sem ég flutti við 310. mál hér áðan og felur í sér að fullorðinsfræðsla skuli vera nemendum að kostnaðarlausu. Fyrir þessari brtt. eru sömu rök og ég hef þegar gert grein fyrir vegna brtt. við fyrra frv. og vil ég aðeins ítreka að það að samþykkja þetta frv. óbreytt sýnir í mínum augum glögglega sýndarmennsku þeirra sem að því standa og flytja hér jafnframt frv. um jafnan rétt og jafna stöðu kvenna og karla.



Herra forseti. Það er í sjálfu sér óþarft að hafa mörg orð um þessa till. svo mikið og lengi var shlj. eða samkynja till. rædd hér í d. áðan. Og ég vil taka það fram, svo sem eins og ég gerði með hina till., að ég get ómögulega fallist á hana og vil því leggja til að hún verði felld. En mig langaði til þess að spyrja hv. flm. þessarar brtt., hvernig eða hver muni koma til með að greiða skv. till. þennan viðbótarkostnað vegna fjölbrautaskótanna og þá öldungadeildanna. Þá er kostnaði skipt í þrennt eins og ég veit að hv. flm. till. er fullkunnugt um. Er það ríkið eða eru það sveitarfélögin, sem hv. flm. gerir ráð fyrir að greiði þann viðbótarkostnað sem af hlýst ef brtt. yrði samþykkt sem ég vona að verði nú ekki?



Herra forseti. Það er mikið til siðs hér á þessu þingi að spyrja hagsýnar konur hvernig eigi að greiða eitt og annað og það væri æskilegt að sá siður væri í heiðri hafður varðandi hagsýna karla hér á þessu þingi. Mér finnst eðlilegt og geri ráð fyrir því, þó að það hafi nú reyndar ekki komið fram í framsögu minni hér áðan, að verði brtt. samþykkt þá skiptist kostnaðurinn jafnt á sveitarfélög og ríki. Að öðru leyti get ég vísað til þess að hér á þessu þingi höfum við Kvennalistakonur flutt margs konar brtt., sem mættu horfa til sparnaðar í ríkisfjármálum, og ef menn vilja beinharða till. núna um það hvar mætti yfirleitt taka fé til þess að standa undir þeim kostnaði, sem þetta hefur í för með sér fyrir ríkið, þá mætti mér að meinalausu fella niður útflutningsuppbætur á landbúnaðarvörur.



Herra forseti. Fyrir nokkrum árum var ákveðið með lögum frá Alþingi að framleiðendur verksmiðjuframleiddra íbúðarhúsa mættu draga við söluskattsuppgjör tiltekinn hundraðshluta verðsins frá heildsöluverði með það í huga að bygging húsa á byggingarstað er söluskattsfrjáls. Síðar var á það fallist hér á Alþingi með lagabreytingu að ákvæði þetta ætti einnig við barnaheimili og leikskóla, auk almenns íbúðarhúsnæðis. Frv. það sem hér er til umr. snýst um það að bæta hér enn við og þá þeim byggingum sem ætlaðar eru fyrir félags- og safnaðarheimili, svo og til atvinnurekstrar. Hv. fjh.- og viðskn. hefur fjallað um mál þetta og komist einróma að þeirri niðurstöðu að sjálfsagt sé að veita því brautargengi. Nefndin mælir því með samþykkt frv.



Herra forseti. Ég vísa til þess að við fyrri umr. var þetta mál rækilega skýrt af hendi hæstv. landbrh. Auk þess vitna ég til grg. með frv. sem skýrir tilgang þess og eðli. Með tilvísan til þessa fjalla ég hér einvörðungu um þær brtt. sem n. gerir og umfjöllun hennar að öðru leyti um málið. Eins og fram kemur í nál. var leitað umsagnar hjá Skógrækt ríkisins, Skógræktarfélagi Íslands, Búnaðarfélagi Íslands og Stéttarsambandi bænda. Auk þess átti n. viðræður við Jónas Jónsson búnaðarmálastjóra og einnig Tryggva Gunnarsson og Bjarna Guðmundsson sem skýrðu viðhorf landbrn. í þessu tilviki. Til viðbótar hafði n. einnig samband við skógræktarstjóra. Á þskj. 755 leggur landbn. Ed. fram brtt. við frv. í sjö liðum. Til að skýra þessar brtt. í fáum orðum þykir mér vert að fjalla hér um þær sérstaklega. Fyrsta brtt. er við 2. gr. frv. og er gerð skv. ábendingu sem kom hér fram við fyrri umr. þar sem lögð var áhersla á að ákvæði 2. gr. um að heimila tiltekinn styrk til jarðeigenda yrði ekki bundið við jarðir einar saman, heldur þá aðila sem ættu lönd sem næðu þeirri tilskildu lágmarksstærð. Vona ég að hv. þm. Ragnar Arnalds taki eftir þessu vegna þess að það var hann sem kom með þessa ábendingu við fyrri umr. Þá er í sambandi við 26. gr. bætt við orðinu „sérfræðilegar“. Sú breyting er rökstudd með því að ástæða þykir til að undirstrika að könnun á skógræktarskilunum verði unnin af sérfróðum aðila sem í þessu tilviki er að sjálfsögðu Skógrækt ríkisins. Þá er líka lagt til að í stað þess að vísa til 16. gr. skógræktarlaga um þær kröfur sem gera skuli til girðinga sé sá kostur valinn að láta ákvæði girðingalaga gilda um girðingar um nytjaskóga. Ákvæði 16. gr. skógræktarlaga og girðingalaga um hvaða kröfur eru gerðar til frágangs girðinga eru ekki á sama veg. Þar sem hugsanlegt er í sumum tilvikum að nýta girðingar sem þegar eru fyrir hendi á bújörðum fyrir nytjaskóga og meiri líkur eru á að slíkar girðingar uppfylli kröfur girðingalaga er þessi brtt. sett fram. Ákvæði 16. gr. skógræktarlaga gera meiri kröfur til efnis og frágangs girðinga en hins vegar er vörslugildi girðinga skv. girðingalögum talið nægjanlegt. Þá er enn fremur gerð breyting skv. ábendingu Búnaðarþings um að bæta við nýrri mgr. sem felur í sér að umráðamanni lands sé heimilt að framkvæma sérstakar aðgerðir á kostnað Skógræktarinnar ef hún stendur ekki við sinn hlut. Almennt má segja um þetta atriði að í frv. eins og það var lagt hér fram voru kvaðirnar og skyldurnar æði mikið á annan veginn, þ. e. gagnvart bændaþættinum í þessu máli. Hér er gert ráð fyrir því að í grundvallaratriðum verði um samning að ræða á milli Skógræktarinnar og þeirra bænda sem taka til við ræktun nytjaskóga og þar af leiðandi þykir eðlilegt að hér sé viðhöfð fyllsta gagnkvæmni í skyldum og ábyrgð. Í fimmta lagi er lagt til að í því tilfelli þegar skógræktin hefur mistekist og landeigandi er losaður undan samningi fari það eftir mati á umbótum á landi en nemi þó aldrei meiru en hinum upphaflega styrk ásamt verðbótum. Till. er miðuð við það að hér verður ekki um hærra hlutfall að ræða en 4/5 af matsverði girðingar en aðrar umbætur falli jörðinni til. Þetta er rökstutt með því að hin faglega ábyrgð á ræktuninni hvíli að verulegu leyti á Skógrækt ríkisins og telja má sanngjarnt að þær landbætur, ef einhverjar eru, af misheppnaðri skógrækt falli landinu til. Í sjötta lagi er bent á það að skv. 28. gr. getur Skógræktin valið þann kost í tilefni af ítrekuðum vanefndum landeiganda eða ábúanda að krefjast innlausnar á skógræktarlandinu að uppfylltum ýmsum skilyrðum. Hér er lagt til að þessari reglu verði breytt á þann veg að heimilt sé að taka landið tímabundið í vörslu Skógræktarinnar af þessu tilefni og væri sá tími lengst 8 ár. Hafi landeigandi eða ábúandi þá ekki bætt úr vanefndum getur Skógræktin krafist innlausnar á landinu. Bæti landeigandi eða ábúandi hins vegar úr vanefndum tekur hann á ný við landinu með þeim kvöðum sem samningur um nytjaskóga ákveður. Rökstuðningur fyrir þessu er sá að líta verður á þessar skógræktarframkvæmdir sem lið í búskap á viðkomandi jörð og tímabundnar ástæður geta hugsanlega valdið vanefndum á samningum. Því er hér lögð til breyting á því á hvern hátt Skógræktin grípur inn í til að viðhalda tilteknum árangri. Skv. frv. var aðeins við það miðað að forkaupsréttur Skógræktarinnar að skógræktarlandinu yrði ekki virkur þegar viðkomandi jörð væri í heild ráðstafað til nánar tilgreindra skyldmenna skv. 1. tölul. 26. gr. jarðalaga 1976, en þar er skilyrði að viðkomandi taki jörðina til ábúðar og fullra nytja. Rétt þykir að rýmka þetta ákvæði á þann veg að forkaupsréttur Skógræktarinnar yrði almennt ekki virkur þegar jarðeigandi ráðstafaði jörð sinni í heild. Herra forseti. Með tilliti til þessara skýringa þykir mér ástæða til að benda á að öll n. hefur undirritað nál. og er sammála um afgreiðslu þessa máls. Mér finnst að lokum ástæða til að færa samnefndarmönnum mínum þakkir fyrir gott samstarf í n. Vert þykir mér að geta þess, að hv. 2. þm. Austurl. hefði gjarnan viljað vera hér við þessa umr. til að undirstrika áhuga sinn á þessu máli, en hann hafði ráðstafað tíma sínum á annan veg.



Herra forseti. Eins og þskj. sem greinir frá afgreiðslu málsins ber með sér var samgn. sammála um að leggja til að þetta mál yrði samþykkt með sama hætti og það barst þessari deild frá Nd.



Herra forseti. Samgn. var sammála um að mæta með því að þetta frv. yrði samþykkt. Þó kom það fram í n. við umræðu um þetta mál að vissir annmarkar eru á samþykkt þess. Með þeim breytingum sem hér eru lagðar til verður skipaflotinn mældur með tvennum hætti, þ. e. öll ný skip og þau önnur sem hefur verið verulega breytt verða með hina nýju mælingu en hin eldri geta haldið sinni mælingu um ákveðinn árafjölda. í frv. eru frestandi ákvæði um gildistökuna vegna þess að það eru svo margir þættir í sambandi við útgerðina okkar sem bindast mælingu og stærð skipanna. Við erum nú að fjalla um frv. í samgn. einmitt um réttindi skipstjórnarmanna og vélstjóra miðað við stærð og sömuleiðis erum við bundnir ákveðnum stærðum í sambandi við veiðiréttindi. Ég vildi aðeins vekja athygli á því að það er svolítið skrýtið að búa við það að skipaflotinn geti verið mældur eftir tveimur ákveðnum reglum og þar af leiðandi skipin mismunandi stór eftir því hvaða mælieining eða mæligerð verður notuð.



Herra forseti. Heilbr.og trn. hefur fjallað um þetta frv. til l. um sjúkraliða. Þetta frv. er raunar hliðstæða við sum önnur sem hér hafa verið til meðferðar í þinginu, þ. e. um lögverndun starfsheita þar sem tekið er fram um réttindi og skyldur þeirra sem við er átt. Það sakar ekki að minna á það að gildandi lagaákvæði um sjúkraliða er að finna í 8. gr. hjúkrunarlaga og fer ég ekki nánar út í það. Raunar felur þetta frv. í sér að sá hluti 8. gr. hjúkrunarlaganna falli niður nema að því er varðar nám sjúkraliða. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta frv. frekar. Það urðu eins og vænta má allnokkrar umr. um frv. þótt ekki sé það stórt í sniðum og raunar afskaplega einfalt að allri gerð. Ekki síst urðu umr. um 5. gr. en þar er gert ráð fyrir því eins og hingað til hefur verið og er í dag að sjúkraliðar skuli starfa undir stjórn og á ábyrgð hjúkrunarfræðings. Ingimar Sigurðsson deildarstjóri í heilbrrn. kom á fund n. og áttu nm. við hann gagnlegar umr. um þetta mál. Nefndin leggur til að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Heilbr.og trn. hefur fjallað um þetta frv. til ljósmæðralaga. Eins og kunnugt er eru gildandi ljósmæðralög frá árinu 1933 og þótt ekki sé nema litið til þess er full þörf á því að endurskoða þau lög. M. a. sakar ekki að minna á að ljósmæðraumdæmi sem kveðið er á um í þeim lögum eru raunar úr sögunni með tilkomu laga um heilbrigðisþjónustu þar sem kveðið er á um heilsugæsluumdæmi og um starf ljósmæðra við heilsugæslustöðvar. Nægir að minna á þetta til að rökstyðja að full þörf var á endurskoðun laganna. Ég tel ekki ástæðu til að fjalla um þetta frv. fremur en hið fyrra er ég mætti hér fyrir nál. um. Frv. er einfalt að allri gerð. Ég vil þó geta þess að á fund n. kom formaður Ljósmæðrafélags Íslands ásamt Ingimar Sigurðssyni deildarstjóra í heilbrrn. Ljósmæðrafélag Íslands hafði sent umsögn um þetta mál til heilbr.- og trn. þar sem vikið var að tveimur atriðum fyrst og fremst. Það var annars vegar 5. gr. frv. og eins og fram kemur í nál. flytur n. brtt. einmitt við þá grein. Þar er lagt til að greinin orðist þannig: „Óheimilt er að ráða til ljósmóðurstarfa aðra en þá sem hafa starfsleyfi skv, lögum þessum“ í stað. „Óheimilt er að ráða sem ljósmæður.“ Þetta orðalag „til ljósmóðurstarfa“ er talið vera ótvíræðara vegna þeirra starfa sem hér er við átt. Ég skal viðurkenna að þarna er að mínum dómi afskaplega mjótt á munum og sumir sjá nú ekki verulegan mun þarna á. En þeir sem þykjast betur til þekkja telja að þetta sé nauðsynlegt til að taka af allan vafa. Í umsögn Ljósmæðrafélagsins var jafnframt vikið að 4. gr. frv. Heilbr.- og trn. treysti sér ekki til að taka inn þá brtt. sem Ljósmæðrafélag Íslands lagði þar til og mun því að tilhlutan n. sú grein standa óbreytt í frv. Það var aðeins vikið að því við meðferð þessa máls í n. hvort rétt væri að láta það bíða betri tíma væntanlega, ekki síst vegna þess að borist hafa spurnir af því að frv. um Ljósmæðraskóla Íslands, sem hér var til umr. fyrr, fari ekki í gegnum þingið, það sé jafnvel strandað í Nd., þó ég vilji ekki fullyrða það hér úr þessum ræðustóli. Við töldum, nm. í heilbr.- og trn., ekki ástæðu til að spyrða þessi frv. algjörlega saman þar sem frv. um Ljósmæðraskólann fjallar fyrst og síðast um menntun ljósmæðranna, þ. e. Ljósmæðraskólann og það starf sem þar fer fram, en hér er fyrst og fremst um lögverndun starfsheitis að ræða og tekið fram um þau réttindi og þær skyldur sem fylgja ljósmóðurstarfinu. Herra forseti. Ég hef ekki um þetta fleiri orð en með þeirri breytingu sem heilbr.- og trn. flytur leggur n. til einróma að þetta frv. nái fram að ganga.