Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Hæstv. forseti. Allshn. hefur fjallað um till. hv. þm. Inga Björns Albertssonar o.fl., um að Alþingi álykti að fela samgrh. að láta kanna með hvaða hætti sé unnt að koma upp neyðarsímum á hættulegum og torfærum vegum. Nefndin hefur fjallað um till. og fengið umsagnir frá Slysavarnafélagi Íslands og Póst- og símamálastofnun. Báðir aðilar lýsa sig áhugasama um að þessi till. nái fram að ganga. Nefndin varð sammála um að gera tillögu um breytingu sem er að finna á þskj. 955 og er í því fólgin að tillgr. orðist svo, með leyfi forseta: "Alþingi ályktar að skora á ríkisstjórnina að láta kanna með hvaða hætti unnt sé að koma fyrir neyðarsímum á torförnum fjallvegum og heiðum til öryggis fyrir vegfarendur og gera áætlun um kostnað." Undir þetta álit skrifa Guðni Ágústsson formaður, Kristín Halldórsdóttir fundaskrifari, Guðrún Helgadóttir, Jón Kristjánsson, Sigbjörn Gunnarsson, Sverrir Hermannsson og Pálmi Jónsson.



Hæstv. forseti. Ég skal ekki tefja þennan fund eitt né neitt. Ég kem hér aðeins upp til að þakka nefndinni vinsamlegar niðurstöður. Ég tel að hún hafi komist að góðri og viðunandi niðurstöðu sem verði þjóðinni og þegnum hennar til framdráttar.



Herra forseti. Í óvæntum forföllum formanns fjvn. mæli ég fyrir nál. á þskj. 999 um till. til þál. um flugmálaáætlun árin 1988–1991 frá fjvn. Nefndin hefur haft til meðferðar till. til þál. um flugmálaáætlun árin 1988–1991. Um er að ræða framkvæmdaáætlun samkvæmt lögum frá 27. mars 1987 og er áætlunin byggð á tillögum nefndar um framkvæmdir í flugmálum frá október 1986. Er þetta í fyrsta skipti sem lögð er fram á Alþingi þáltill. um flugmálaáætlun. Nefndin kvaddi til fundar við sig fulltrúa samgrn. svo og fulltrúa Flugmálastjórnar og varaflugmálastjóra sem mætti á fund nefndarinnar í forföllum flugmálastjóra. Var farið yfir áætlunina með þeim á tveimur fundum. Einnig höfðu fjárveitinganefndarmenn samráð við þingmannahópa kjördæmanna um meðferð málsins. Þar eð þáltill. kom ekki fram á Alþingi fyrr en seint á þinginu, sem skýrist af því að hér er um að ræða nýjung í málsmeðferð, gafst fjvn. ekki ráðrúm til að fjalla jafnítarlega um framkvæmdaáform og ástæða hefði verið til og nefndin hefði viljað. Með tilvísan til þessa svo og þess að samkvæmt till. eru áformaðar fjárveitingar 1989 til liðar 4.32 að fjárhæð 19 millj. kr. og liðar 4.33 að fjárhæð 16 millj. kr. og liðar 4.34 að fjárhæð 13 millj. kr. alveg óskiptar á einstök verkefni. Hefur nefndin samþykkt að taka áætlunina fyrir 1989 og síðar til ítarlegri skoðunar á næsta þingi en tími gefst til nú og hún verði þá nánar skoðuð í samráði við þingmannahópa kjördæmanna. Verði talin ástæða til þess þá að breyta áætluninni mun nefndin beita sér fyrir því að það verði gert. Nefndin flytur aðeins tvær brtt. við till. nú og flytur þær á sérstöku þskj. Báðar þær brtt. eru smávægilegar. Svo að ég víki aðeins að þeim er um að ræða eftirfarandi: Fyrsta brtt. er við III. kafla, flokkun flugvalla, þ.e. aðra flugvelli og lendingarstaði: "Á eftir orðinu "Kaldármelar" komi nýtt heiti: Kárastaðir." Hér er um að ræða flugvöll sem er í byggingu fyrir ofan Borgarnes og hefur þetta heiti. Hefur verið sótt sérstaklega um það bæði af þeim sem standa að þeirri flugvallargerð og eins af Borgarneshreppi og liggja fyrir öll gögn um þetta mál hjá Flugmálastjórn og einnig hjá fjvn. Önnur brtt. er við IV. kafla, þ.e. vegna sundurliðaðra verkefna, við lið 4.13 samkvæmt sundurliðun í þskj. Það er varðandi flugvöllinn á Flateyri, að í stað flugbrautar í verkáætlun fyrir 1988, "Flugbraut, hlað", komi: Farþegaafgreiðsla (flugstöð). Þetta er gert samkvæmt eindreginni ósk úr Vestfjarðakjördæmi og var talið eðlilegt að þessu verði breytt eins og þarna er lagt til. Að öðru leyti vil ég aðeins endurtaka það að hér er um fyrstu till. til þál. um flugmálaáætlun að ræða og ber að fagna því að þessi mikilvægi málaflokkur er kominn í þetta form sem svipar nokkuð til vegáætlunar þannig að framvegis verður hægt að fjalla um flugmálaáætlun til lengri tíma. Er þá hægt að skoða málið í ljósi þeirrar reynslu sem hér fer af stað. Nefndin leggur til að till. verði samþykkt með þeim breytingum sem hafa verið skýrðar, á þskj. 1000. Undir þetta rita Sighvatur Björgvinsson sem er formaður nefndarinnar, Pálmi Jónsson, Alexander Stefánsson, Óli Þ. Guðbjartsson, Ólafur Þ. Þórðarson, Margrét Frímannsdóttir, Málmfríður Sigurðardóttir, Egill Jónsson og Valdimar Indriðason.



Herra forseti. Þetta er fyrsta flugmálaáætlun sem lögð er fyrir hv. Alþingi. Fyrir ári síðan þegar lög voru samþykkt um flugmálaáætlun voru gefin ákveðin fyrirheit um það að þrátt fyrir það að lagður væri til sérstakur tekjustofn, búnar til sértekjur fyrir flugmálaframkvæmdir í landinu og flugmálarekstur, mundi við afgreiðslu flugmálaáætlunar jafnan vera ákveðið framlag beint út ríkissjóði. Nú er flugmálaáætlun komin fram án þess að svo sé. Ég minni hv. alþm. á þetta fyrirheit fyrrverandi ríkisstjórnar og að það er ekki staðið við það frekar en mörg þau önnur fyrirheit sem gefin voru á síðasta ári um það hvernig og hvað skyldi gert í sambandi við framkvæmdir í flugmálum, framkvæmdir í vegamálum og ýmsu öðru í þjóðfélaginu þegar undirbúnar voru kosningar á síðasta ári.



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nál. um till. til þál. um breytingu á þál. um vegáætlun fyrir árin 1987–1990 og geri það í óvæntum forföllum formanns og frsm. fjvn. Fjvn. hefur haft til meðferðar þessa till. til þál. um breytingu á þál. um vegáætlun fyrir þessi ár, 1987–1990. Nefndin hefur rætt málið á nokkrum fundum og m.a. fengið til liðs við sig vegamálastjóra og starfsmenn hans eins og venja er til þegar vegáætlun er til meðferðar. Einnig hefur verið haft venjubundið samráð við þingmannahópa allra kjördæmanna um skiptingu framkvæmdafjár á milli einstakra framkvæmda og verkáfanga. Regluleg endurskoðun vegáætlunar fór fram á síðasta þingi og næsta regluleg endurskoðun á eigi að fara fram fyrr en á þinginu 1988–1989. Sú endurskoðun, sem nú hefur farið fram á þessu 110. löggjafarþingi, nær þess vegna aðeins til tekjuspár og framkvæmdaáforma fyrir árið 1988, en tekju- og framkvæmdaáform síðari ára bíða reglulegrar endurskoðunar á næsta þingi. Sú vinnuregla hefur skapast við meðferð vegáætlunar að ekki hefur þótt ástæða til þess að taka framkvæmdaáform í vegagerð til formlegrar umfjöllunar á Alþingi á milli þess sem regluleg endurskoðun vegáætlunar fer fram þótt minni háttar breytingar eða tilfærslur hafi þurft að gera vegna breyttra aðstæðna, heldur hefur fjvn. fjallað um það í samstarfi við Vegagerðina og þingmannahópa kjördæmanna. Ekki er ætlunin að breyta þessari hefðbundnu vinnureglu. Hins vegar lá fyrir að nú þurfti að gera mun umfangsmeiri breytingar á áætluninni vegna framkvæmda ársins 1988 en yfirleitt hefur þurft að gera milli þess sem regluleg endurskoðun fer fram. M.a. þurfti að taka ákvarðanir um ráðstöfun talsvert meira fjármagns en skipt hafði verið í áætlaðar framkvæmdir ársins 1988 í gildandi vegáætlun og kveða nánar á um fjármögnun ýmissa stórra verkefna en þar var gert. Var því talið rétt að leggja vegáætlun fyrir árið 1988 fyrir Alþingi til endurákvörðunar. Fjvn. taldi rétt að leggja þá fyrir til endurákvörðunar alla skiptingu útgjalda vegáætlunar 1988, þar á meðal tillögur unnar af þingmannahópum um sundurliðun til nýrra þjóðvega og brúargerða. Brtt. nefndarinnar byggjast í öllum meginatriðum á till. samgrh. og ríkisstjórnarinnar til þál. um breytingu á þál. um vegáætlun 1987–1990 á þskj . 817 nema hvað í brtt. nefndarinnar, sem fluttar eru á þskj. 1024, eru frekari sundurliðanir útgjalda en þar kom fram. Í því sambandi er sérstök ástæða til þess að vekja athygli á að mörkuðum tekjum vegáætlunar 1987 og 1988, samtals að fjárhæð 285 millj. kr., sem óráðstafað er til ársins 1988 samkvæmt till. á þskj. 817, er skipt milli kjördæma og framkvæmdaflokka samkvæmt tillögum nefndarinnar þannig að sjá megi hversu mikið fjármagn það er sem bíður ráðstöfunar 1989 af mörkuðum tekjum áranna 1987 og 1988 í hverjum framkvæmdaflokki og í hverju kjördæmi. Fjvn. tók um þetta ákvörðun þar sem hún samþykkti að óráðstöfuðu fjármagni á vegáætlun 1988, 285 millj. kr., skuli skipt til vegaframkvæmda í stofnbrautir og þjóðbrautir milli kjördæma í sömu hlutfallstölum, þ.e. skiptitölum, og gilda í vegáætlun 1988. En eins og hv. alþm. vita er um að ræða hlutfallstölur sem hafa verið lagðar til grundvallar eftir að langtímaáætlunin var ákveðin og skiptast þannig t.d. til stofnbrauta að Suðurland hefur 13,3%, Reykjanes 7,6%, Vesturland 14%, Vestfirðir 18,6%, Norðurland vestra 10%, Norðurland eystra 18,2% og Austurland 18,3%. Í þjóðbrautum hefur Suðurland 23,8%, Reykjanes 4,4%, Vesturland 21,2%, Vestfirðir 12,8%, Norðurland vestra 11,6%, Norðurland eystra 13,2% og Austurland 13%. Fjvn. ítrekar það sjónarmið sem þáv. formaður nefndarinnar lýsti í framsöguræðu sinni með tillögum nefndarinnar að vegáætlun 1987–1990 á síðasta þingi að áætluð tekjuöflun til vegaframkvæmda af mörkuðum tekjustofnum byggist á spá. Reynist tekjur af þessum mörkuðu tekjustofnum hærri en spáin gerir ráð fyrir eru þær tekjur bundnar því að þeim sé ráðstafað til vegaframkvæmda og komi því á næsta ári til skiptaviðbótar við þær 285 millj. kr. sem bíða ráðstöfunar þá samkvæmt till. þeim sem gerðar eru. Með sama hætti skerðist sú óráðstafaða fjárhæð reynist tekjur af mörkuðum tekjustofnum minni en þær eru nú áætlaðar. Herra forseti. Ég sé ástæðu til að eyða miklum tíma í að fara yfir brtt. Þó vil ég aðeins renna yfir þær. Eins og þm. sjá á þskj. 1024 er í meginatriðum engu breytt frá till. á þskj. 817, þ.e. stjórn og undirbúningur fær 177 millj. kr., viðhald þjóðvega, bæði sumar- og vetrarviðhald fær 1063 millj. kr., til nýrra þjóðvega, þ.e. stofnbrauta, fer í almenn verkefni 306,5 millj. kr., sem er sundurliðað í þskj., bundin slitlög 216,1 millj. kr., sérstök verkefni 224 millj. kr., Ó-vegir 125 millj. kr. og höfuðborgarsvæðið 111 millj. kr. Síðan eru þjóðbrautir með 169,4 millj., bundin slitlög á þjóðvegi í kaupstöðum og kauptúnum 29 millj. sem fjvn. er nú þessa dagana að ganga frá skiptingu á, girðingar og uppgræðsla 17 millj. kr. og vegur að Bessastöðum 4 millj. kr. eða samtals 1202 millj. kr. Til brúargerða eru 94 millj. kr. og til fjallvega 26 millj. kr., til sýsluvega 125 millj. kr. og til vega í kaupstöðum og kauptúnum 164 millj. kr. og til tilrauna 14 millj. kr. Ég vil þessu til viðbótar aðeins koma inn á Óvegina. Eins og fram hefur komið áður í umræðum um vegáætlunina þá er um að ræða tvo verkþætti undir þessum flokki, það er annars vegar Djúpvegur eða Óshlíðarvegur og í tillögunni til fjárveitinga fyrir þetta ár eru það 14,9 millj. kr. sem fara í Óshlíðina, en Ólafsfjarðarvegur um Ólafsfjarðarmúla, þ.e. væntanleg jarðgöng, fá 110,1 millj. kr. Að vísu nægir það ekki að fullu til að standa undir kostnaði sem áætlaður er að verði á þessu ári og kemur sú viðbót sem til þarf í gegnum hlut Norðurlands eystra í vegaframkvæmdum á næsta ári og verður væntanlega brúað með tilfærslum eða lánum yfir áramótin. En sú kostnaðaráætlun sem nú liggur fyrir í sambandi við þá framkvæmd í Ólafsfjarðarmúla, sem gert er ráð fyrir að verði lokið á árinu 1991, heildarkostnaður er áætlaður 650 millj. kr. Í sambandi við annan þátt í vegáætluninni sem er fyrirferðarmeiri nú en áður hefur verið, þ.e. höfuðborgarsvæðið, þá er í till. reiknað með að í þennan þátt fari 111 millj. kr. Það er sundurliðað í sambandi við Vesturlandsveg, þ.e. Grafarholt-Lágafell 8 millj., við Laugatanga-Álafossveg 4 millj. og við Brúarland 7 millj., Hafnarfjarðarvegur, Kópavogur og Arnarnes 14 millj. og Reykjanesbraut-Reykjavík-Hafnarfjörður 30 millj. Hvammsbraut-Ásbraut 3 millj., gatnamót Lækjargötu 5,7 millj. og Hafravatnsvegur 1,3 millj. Síðan fer greiðsla upp í skuld við Reykjavíkurborg sem nemur um 265 millj. kr. Vegna þjóðvega í þéttbýli fara 26 millj. og til þjóðvega í þéttbýli Reykjavík 6 millj. og til þjóðvega í þéttbýli Kópavogi 6 millj. Herra forseti. Mér þótti rétt að vekja athygli á þessu vegna þess að þetta er að hluta til nýtt í þessari vegáætlun. Síðan vil ég aðeins fara yfir skiptingu á því fjármagni sem fjvn. ákvað að skipta af því fé sem er óráðstafað til 1989 milli kjördæmanna, eins og ég áður sagði miðað við þær hlutfallstölur sem þar eru, sem verður til stofnbrauta óráðstafað en merkt til framkvæmda 1989 og verður væntanlega ekki frá því hvikað nema eitthvað óvænt komi upp í tekjustofnunum. En Suðurland fær 23 millj., Reykjanes 13 millj., Vesturland 24 millj., Vestfirðir 32 millj., Norðurland vestra 18 millj., Norðurland eystra 32 millj., Austurland 32 millj., Ólafsfjarðarmúli 25 millj. og höfuðborgarsvæðið 25 millj. eða samtals til stofnbrauta 224 millj. kr. Til þjóðbrauta fer þessi skipting einnig. Þar eru 39 millj. kr. af þessu fjármagni. Suðurland fær 9 millj., Reykjanes 2 millj., Vesturland 8 millj., Vestfirðir 5 millj., Norðurland vestra 5 millj., Norðurland eystra 5 millj. og Austurland 5 millj. Og til brúagerða er gert ráð fyrir að fari af þessu óráðstafaða fé á næsta ári 22 millj. kr. Herra forseti. Ég tel ekki ástæðu til að fara nánar út í þessa vegáætlun og þessa till. nefndarinnar nema tilefni gefist til en nefndin hefur samþykkt till. einróma. Undir samþykktina rita Sighvatur Björgvinsson, Pálmi Jónsson Margrét Frímannsdóttir, Alexander Stefánsson, Ólafur Þ. Þórðarson, Óli Þ. Guðbjartsson, Málmfríður Sigurðardóttir, Egill Jónsson og Valdimar Indriðason.



Herra forseti. Fyrir rúmu ári síðan voru hv. alþm. samankomnir og hlustuðu á svipaða ræðu og hér var flutt nú um það að verið væri að auka fjármagn til vegagerðar. Og ekki aðeins það að verið væri að auka framkvæmdir á árinu 1987 heldur horfðum við til miklu bjartari framtíðar og árin 1988, 1989 og 1990 mundi verða staðið við markmið langtímavegáætlunar að fullu. Það yrði veitt 2,4% af þjóðarframleiðslu til vegaframkvæmda á næstu árum en vegna sérstakra aðstæðna á árinu 1987 væri ekki hægt að ná þessu marki þá. En þrátt fyrir það væri nú, á árinu 1987 var sagt þá, væri nú aukið fjármagn til þessara framkvæmda á svipaðan máta og sagt var hér áðan. Og hver skyldi reynslan vera um framtíðarloforðið, um það hvað við skyldum fá til vegagerðar á árinu 1988? Skyldi það koma upp úr kafinu að það er ekki staðið við neitt af þessum fögru loforðum nema síður sé? Hver er útkoman fyrir árið 1987? Ætli það hafi verið aukning miðað við árin á undan og ætli það hafi nokkuð nálgast það að staðið yrði við framtíðarmarkmiðið 2,4%? Það var dreift hér skýrslu á hv. Alþingi í gær frá samgrh. um framkvæmd vegáætlunar á árinu 1987. Hver er útkoman og hvað er það sem þar kemur fram? Það kemur fram að til vegamála á landinu hefur aldrei frá því á árinu 1964 farið minna hlutfall af þjóðarframleiðslunni heldur en á árinu 1987. Þannig var staðið við góðu fyrirheitin, kosningafyrirheitin á vorinu 1987. Hvað fengum við mikið til vegagerðar á árinu 1987? Það var 1,16% af þjóðarframleiðslu í staðinn fyrir 2,4% sem fyrirheitin voru um. Í staðinn fyrir 1,4% á árinu 1988 og þótti öllum lítið þá. Að þetta skuli vera á þennan veg á því ári sem er viðurkennt sem eitt mesta góðærisár í sögu íslensku þjóðarinnar, að þá skuli hafa þurft að draga úr framkvæmdum til vegamála. Ég hef trú á því að landsbyggðarfólki muni a.m.k. finnast það nokkuð skrýtið að á mesta þensluári í framkvæmdum á landinu hafi verið talið nauðsynlegt að draga úr framkvæmdum til vegamála á meðan byggðar voru tvær Kringlur hér í Reykjavík: og fjármögnun önnur eftir því í eyðslu, þá var þetta afrek tveggja samgrh. Sjálfstfl. Eitt er víst að ekki hefur þensla á þessum vettvangi skapað verðbólgu í landinu. Hefur kannski gert það að verkum að það hefur dregið frekar úr þenslu, kannski um 1%. Það er kannski það eina sem samgrh. Sjálfstfl. getur hælt sér af í sambandi við framkvæmd vegáætlunar á árinu 1987. Þetta er formáli að því sem hv. 1. þm. Vesturl. var að segja hér áðan. Og mér þykir það frekar leiðinlegt að það skuli hafa lent í hans hlut að mæla fyrir vegáætluninni núna og setja stimpil á það sem gert var í fyrra. Ég veit það af skiptum mínum við hv. þm. að hann hefur mikinn hug á því að til þessara framkvæmda fari meira fé en á síðasta ári og lagt er til í ár. Þess vegna finnst mér það hálfnöturleg staðreynd að þessi hv. þm. skuli koma hér upp í ræðustól og segja það að í ár sé meiru fé ráðstafað til þessara framkvæmda, til þessa þáttar í þjóðarbúinu en áætlað var á síðasta ári. Ekkert er meira öfugmæli. Hitt er alveg rétt að vegna aukinnar veltu og aukinna sértekna vegasjóðs þá er til nokkru meira fé í vegasjóði af þeim tekjum en áætlað var. En það er bara allt annar þáttur en þau loforð sem okkur voru gefin og þjóðinni voru gefin hér á vordögum á síðasta ári. Og hvað skyldi það hafa verið sem þjóðinni var lofað þá? Henni var lofað þá samkvæmt verðlagi síðasta árs 3 milljörðum 816 þús. kr. til vegaframkvæmda. Þessu fé var að vísu ekki öllu ráðstafað beint út í vegáætlun en þetta var lagt fram og þetta var notað sem áróðursplagg fyrir stuðningsflokka ríkisstjórnarinnar vítt um landið að að þessu væri stefnt á næstu árum. Efndirnar eru þær að þeir koma með vegáætlun og segja við þjóðina að þeir séu að bæta við fjármagni miðað við þá vegáætlun sem var í gildi. Bæta við fjármagni! En það sem hefur verið skorið niður miðað við verðlag síðasta árs er 1 milljarður 463 þús. kr. Svo koma þessir menn hingað og það er haft eftir þeim í fjölmiðlum að það sé verið að bæta við fjármagni til vegaframkvæmda. Er hægt að bjóða bæði þm. og almenningi í landinu upp á slíkan málflutning og upp á slíka fréttatúlkun? Ég mótmæli slíku. Og ekki nóg með það að þannig séu málin lögð fyrir hv. alþm. og hv. kjósendur og almenning í landinu heldur er í vegáætlun og í nál. talað um að það skuli geymdar til næsta árs frá árinu í ár tæpar 300 millj. kr. Og til að sýna það að það eigi nú að ráðstafa þessu fé, að þetta fé verði ekki sett beint í ríkiskassann, þá er gert alveg nákvæmlega eins og gert var á síðasta vori, það er stillt upp áætlun um það hvað skuli vera miklir peningar til þessara eða hinna framkvæmda á næsta ári. Og eins og hv. 1. þm. Vesturl. las hér upp áðan, þá var farið það langt í þessu máli að það er sundurliðað, það er sundurliðað hvernig þetta geymslufé skuli notað á næsta ári! Skyldi það hafa verið vegna þess að hv. 1. þm. Vesturl. hafi efast um það að þetta mundi halda ef þetta yrði í einni summu geymt á milli ára? En eru nokkuð meiri líkur fyrir því að á næsta ári verði þessir peningar notaðir til þessara framkvæmda sem þeir eru áætlaðir á annan veg en þann að það verði aðeins geymd stærri summa af sértekjum vegasjóðs til ársins 1990? Eru nokkrar líkur fyrir því að áætlanagerð, sem lögð er fyrir hv. alþm. núna, ekki á kosningaári, standist frekar en það plagg sem lagt var hér fyrir hv. Alþingi og samþykkt á síðasta vori? Ég tel það ekki og þess vegna tel ég það vera í fyrsta skipti sem sértekjur vegamála eru teknar beint inn í ríkiskassann og þar fá þær að dúsa, að vísu með svolítið sérstöku yfirbragði þar sem búið er að segja hvernig þessum sértekjum skuli eytt á næsta ári. Það er ekkert um það að tryggt sé að sértekjur næsta árs verði ekki geymdar á sama máta í ríkiskassanum eins og núna er og var gert á síðasta ári. En fyrst verið er að tala um aukatekjur eða umframtekjur vegasjóðs þá held ég að það sé rétt að það komi hér fram að fram á síðasta haust gerðu hv. þm. sér ekki grein fyrir því að sértekjur vegasjóðs á síðasta ári mundu verða þó nokkuð meiri en gert var ráð fyrir. Það var ekki fyrr en á fundi í Stykkishólmi með samgrh. að þetta var upplýst. Hæstv. samgrh. upplýsti þá að hann mundi standa fast á því að þessir peningar yrðu teknir í vegasjóð og ráðstafað vegna framkvæmda 1987. Við erum reyndar að fá þessa peninga inn núna og þeim er ekki ráðstafað fyrr en 1989. Það gefur auga leið að það er rangt að geyma þessa fjármuni yfir áramót án þess að þeim sé ráðstafað til framkvæmda á því ári sem tekjurnar skapast. Hvað þá að taka upp þann sið sem hér er tekinn nú upp í sambandi við vegáætlun að geyma hátt í 300 millj. kr. í ríkiskassanum og aðeins að nefna það með óljósu orðalagi mætti nærri því segja að þetta skuli notað til framkvæmda á árinu 1989. Eins og hv. þm. er kunnugt var á árinu 1982 og 1983 samþykkt hér á hv. Alþingi till. um það að gerð skyldi stefnumarkandi áætlun um vegagerð í landinu og ég held að það væri að mörgu leyti hollt fyrir hv. alþm., ekki síst stjórnarsinna og ekki síst kannski þm. Sjálfstfl. að lesa þær umræður sem hér fóru fram á hv. Alþingi í sambandi við vegamál á þinginu 1981–1982 þegar verið var að leggja drög að því að Alþingi samþykkti að gerð yrði langtímaáætlun í vegagerð. Þá kepptust hv. þm. Sjálfstfl. við þm. stjórnarliðsins um það að flytja hér þáltill. um þessa þætti. Út úr þeim þáltill. varð þessi till. og ég vil undirstrika það að ég held að hv. þm. Sjálfstfl., þar með sjálfsagt núverandi samgrh. og ekki síst fyrrv. samgrh. Sjálfstfl., hafi átt mikinn þátt í þessari samþykkt og töldu að þetta væri það mikið nauðsynjamál fyrir okkar þjóð að við yrðum að leita samstöðu alls þingsins að því að standa að slíkum málum sem þessu. Sem betur fer tókst það. Það tókst. Og á árinu 1983 var síðan lögð hér fram á hv. Alþingi till. um langtímaáætlun í vegagerð sem unnin hafði verið á þar liðnum vetri á undan af þingmannahóp og Vegagerðinni þar sem þm. höfðu fallist á uppbyggingu og ákveðna fjármögnun í vegagerð á landinu á næstu árum. Ég hugsa að allir hafi verið nokkuð sáttir við þessa áætlun og menn litu á hana sem samþykkta þótt hún fengi ekki fullnaðarafgreiðslu hér á hv. Alþingi og eftir henni hefur verið farið í framkvæmdaröð á undanförnum árum. En menn voru þó ekki að fullu sáttir við áætlunina að einu leyti til þó þeir féllust á hana. Menn vissu að þarna var farið af stað með áætlun í algeru lágmarki til þess að gera mætti ráð fyrir því að á þessum tímabilum sem áætlunin nær yfir mundu menn verða sáttir við þann framkvæmdahraða sem þar var áætlaður. Og í umræðu úti í þjóðfélaginu á árinu 1983 fóru menn strax að benda á það að það væru ótrúlega langir kaflar í þessari áætlun sem væru geymdir of lengi og út fyrir áætlunina. Ég heyrði ekki neins staðar andstöðurödd gegn þessum hugleiðingum. En hvað gerist svo hér á hv. Alþingi og hjá hverri ríkisstjórninni á fætur annarri þegar til kastanna kemur og á að fara að framkvæma þessa vegáætlun? Það gerist að ár frá ári minnkar það fjármagn sem til vega er áætlað og eins og ég sagði: Á árinu 1987 hefur það ekki verið minna allar götur frá 1964 miðað við þjóðarframleiðslu. Og mér sýnist að það stefni í svipaðan farveg í ár vegna þess að því miður eru þær tölur sem við erum hér með fyrir framan okkur í vegáætlun, ef þróunin í þjóðfélaginu og ástandið í þjóðfélaginu er á þann veg, að þá er mjög hætt við því að þær rýrni í höndunum á okkur og verði rýrari en hér er lagt til grundvallar, þ.e. 15% verðlagshækkun frá síðasta ári. Það er mjög hætt við því að enn haldi það áfram sem hefur gerst á síðustu árum. Ég vænti þess að hv. þm. líti dálítið yfir skýrslu sem hér var dreift í gær og geri sér grein fyrir þróun mála á þessum vettvangi. Og ég vænti þess náttúrlega ekki síst af hv. stuðningsmönnum ríkisstjórnarinnar - og þar skora ég ekki síst á hv. 1. þm. Vesturl. - að frá þessari ógæfustefnu, óheillaþróun verði snúið og við tökum stærri og stærri prósentu af þjóðartekjum okkar öfugt við það sem gert hefur verið á undanförnum árum til þessara framkvæmda. Annars eru hlutir illa að fara víða í þjóðfélaginu. Það sem hefur gerst á undanförnum árum vegna þess hve fjármagn hefur minnkað til vegamála er að aðstaðan á milli þéttbýlisins hér við Faxaflóa og dreifbýlisins, landsbyggðarinnar, mismunurinn þar á milli er að verða óhagstæðari ár frá ári. Og nú er staðið frammi fyrir því, sem hvarflar ekki að mér að mótmæla, að það verður að láta aukið fjármagn til vegaframkvæmda hér við Faxaflóa, hér á Reykjavíkursvæðinu vegna þess að þær framkvæmdir sem voru í lagi á árunum 1982–1983 og kannski lengur eru núna að verða úreltar, byggja verður upp ný samgöngumannvirki hér á Reykjavíkursvæðinu og Reykjanessvæðinu og það þarf að láta landsbyggðina bíða vegna þess að ekki var notaður sá tími sem átti að nota til að byggja upp vegakerfið á landsbyggðinni, þ.e. það tímabil sem liðið hefur frá samþykkt vegáætlunar. Það hlaut að liggja fyrir að endurnýjun á vegakerfi hér umhverfis Reykjavík á aðalþéttbýlissvæðinu ætti sér stað með vissu millibili og gera varð ráð fyrir því að ljúka ákveðnum framkvæmdum úti á landi áður en farið væri að endurbyggja vegakerfið hér á Reykjavíkursvæðinu. Ég endurtek það að ég vænti þess að hv. stjórnarsinnar - ég veit það að stjórnarandstæðingar hér hefðu staðið sameinaðir að því að veita mun meira fjármagni til vegamála heldur en gert var bæði í fyrra og er samkvæmt vegáætlun nú - að hv. stjórnarsinnar geri sér grein fyrir því hvernig þróunin hefur verið og að frá þessari stefnu þarf og verður að hverfa.



Virðulegur forseti. Hér er til umræðu till. til þál. um vegáætlun og er málið komið frá nefnd. Það væri vissulega ástæða til að ræða þessi mál hér ítarlega og það er út af fyrir sig leitt að þessi mál skuli ekki liggja fyrir fyrr á þinginu til umræðu og athugunar eftir meðferð í nefnd. En ég ætla að taka tillit til aðstæðna hér og aðeins nefna fáein atriði og beinu hér fsp. til frsm. nefndarinnar, hv. 1. þm. Vestf., og hæstv. samgrh. sem hér er viðstaddur. Hv. 4. þm. Vesturl. hefur þegar gert í sínu máli glögga grein fyrir þróun þessara mála á undanförnum árum þannig að ég hef ekki miklu þar við að bæta. Þar var ekkert ofsagt í rauninni og kom fram sú áhersla sem við alþýðubandalagsmenn höfum flutt í sambandi við þessi mál á undanförnum þingum. Ég ætla að leyfa mér að inna hæstv. samgrh. eftir einu sérstaklega. Ég hef fyrir framan mig þál. um vegáætlun fyrir árin 1987–1990 eins og hún er samþykkt á síðasta þingi. Þar er áætlun um fjáröflun varðandi árið 1988, 3816 millj. kr. Þar kemur fram í sundurliðun að önnur framlög til vegamála en markaðar tekjur verði á yfirstandandi ári 1463 millj. kr. Ég inni hæstv. ráðherra eftir því: Hvað hefur orðið um þessa fjármuni? Hvað hefur orðið um þessa samþykkt um 11/2 milljarð kr. til vegamála á þessu ári? Fsp. mín getur einnig gengið til hv. 1. þm. Vesturl., frsm. nefndarinnar, því að í nái. er ekkert að þessum stórtíðindum vikið að 1lh milljarður kr., sem Alþingi samþykkti sem tekjur til vegamála á árinu 1988, séu horfnar út úr vegáætlun, endurskoðaðri vegáætlun. Það er engin grein gerð fyrir þessu máli í áliti sem hér er mælt fyrir frá nefndinni. Þetta eru þó engin smátíðindi, sem hér urðu með framlagningu endurskoðaðrar vegáætlunar, að samgöngumálin, vegamálin, eru svipt 11/2 milljarði kr. frá því sem Alþingi samþykkti hér á síðasta ári og borið var fram af þáv. stjórnarmeirihluta á Alþingi og hæstv. ríkisstjórn. Menn geta ekki bara gengið hér frá skipi í þessu efni án þess að spurt sé: Hvað gerðist? Hver ber ábyrgð á þessari stefnubreytingu? Er ástæðan sú að mynduð hefur verið ný ríkisstjórn? Er ástæðan sú að kosningar eru afstaðnar? Er ástæðan sú að nýr samgrh. er sestur í stól frá því sem var þegar vegáætlun var samþykkt í fyrra? Er ástæðan sú að nýr maður er kominn í stól fjmrh.? Ég spyr. Við hljótum að krefjast skýringa og svara á slíkum stórfelldum brigðum í sambandi við samgöngumálin, í sambandi við vegamálin. Þetta snertir ekki bara þetta ár, heldur líka næstu ár sem hér er verið að gera grein fyrir í endurskoðaðri vegáætlun því samkvæmt þál. Alþingis fyrir ári síðan um vegáætlun þá skyldi heldur hærri upphæð, ef nokkuð var, vera tryggð sem önnur framlög úr sameiginlegum sjóði landsmanna, eins og gerð var grein fyrir málinu, einnig á árinu 1989 1495 millj. kr. og á árinu 1990 1526 millj. kr. Þetta átti auðvitað að vera verðtryggt. Þetta áttu að vera rauntölur sem þarna var um að ræða sem byggðar voru inn í vegáætlun hér fyrir ári síðan. Hver er ábyrgur fyrir þessari stefnubreytingu? Hæstv. samgrh. hlýtur að upplýsa það hér. Ja, sömu flokkar standa að ríkisstjórn. Það hefur einn bæst við. Hefur sá flokkur, Alþfl., staðið fyrir þessari breytingu? Er það skýringin? Eða hefur komið allt annar hugur í samgrn. í þessum efnum? Ég bíð spenntur eftir að fá skýringar á þessu. Ég þarf kannski ekki að segja mikið meira því að ef það upplýsist nú að það væri kannski hægt að fá fram breytingu hér á Alþingi við síðari umr. málsins og kippa inn þessum 11/2 milljarði, þá væri nú kannski hægt að ná fram ýmsum nauðsynjamálum í sambandi við vegamálin sem gert var ráð fyrir og látið var að liggja fyrir kosningar í fyrra að unnt yrði að ráðast í. Ég nefni þar á meðal langtímaáætlun í jarðgangagerð, hertan róður í sambandi við jarðgangagerð, en hér fyrir þinginu liggur till. til þál. frá mér og hv. 4. þm. Norðurl. e. um það að þetta þing kveði upp úr um langtímamarkmið í jarðgangagerð með hliðsjón af þeirri áætlun sem líka var kynnt Alþingi fyrir ári síðan af hæstv. þáv. samgrh., Matthíasi Bjarnasyni, sem hafði látið nefnd vinna rösklega í því máli. Þinginu ætti ekkert að vera að vanbúnaði að leggja línur um þau stóru ákvarðandi atriði fyrir stór byggðarlög í landinu: Hvernig ætla menn að ráðast í framkvæmdir eftir að Ólafsfjarðarmúla lýkur? En framkvæmdahraðinn þar markast auðvitað af fjármagni. Ég vil svo rifja það upp hér að hæstv. núv. ríkisstjórn ákvað með brbl. í sumar leið sem hluta af efnahagsráðstöfunum að leggja sem svaraði rétt tæpum einum milljarði kr. í auknar álögur á umferðina í landinu, bíleigendur í landinu - ekki til að eiga það upp í þennan 11/2 milljarð, ekki til þess, heldur til að afla tekna beint í ríkissjóð með enn auknum þungaskatti, innflutningsgjöldum á bifreiðar og fleira af því tagi sem við hefðum auðvitað ekkert séð eftir ef það hefði verið markaður tekjustofn til vegamála í landinu. En það var nú ekki því að heilsa. Ég held að það sé rétt að menn minnist þessa hér við umræður á Alþingi um vegáætlun. Ég vil líka nefna það hér að fyrir tveimur árum síðan þegar kostnaður bíleigenda, rekstrarkostnaður bifreiðaeigenda fór lækkandi vegna lækkaðs orkuverðs, vegna lækkaðs bensínverðs, innkaupaverðs á bensíni, þá gerði ég það að tillögu minni hér á Alþingi að menn tækju þessa lækkun ekki út í lækkuðu útsöluverði nema að hluta til og þetta svigrúm sem þarna skapaðist yrði notað til þess að afla tekna til vegaframkvæmda. Hæstv. þáv. samgrh., Matthías Bjarnason, tók mál þetta upp í ríkisstjórn þá vorið 1987, en hann fékk ekki undirtektir að meiri hluta til þar. Forsrh. - í öllu falli hæstv. sjútvrh. í þáv. ríkisstjórn og sá hinn sami og nú skipar það embætti og þáv. fjmrh., nú forsrh., lögðust gegn tillögum samgrh. um þetta efni. Þarna var þó vísað á tekjuöflun sem hefði munað um á þeim tíma og sem enn hefði skilað fjármagni til lífsnauðsynlegra framkvæmda í vegagerð í landinu á yfirstandandi ári hefði sú stefna þá verið mörkuð. Það er búið að mæla margt um þessi mál á undanförnum þingum, strengja þess heit af fyrri ríkisstjórn að herða róðurinn. Ég tók eftir að hv. þm. Pálmi Jónsson hefur beðið hér um orðið og það er eðlilegt að hann vilji rifja þær heitstrengingar upp sem hann sjálfur og sú stjórn sem hann studdi þá og sem hann styður enn hafði uppi, en í ræðu 21. maí 1985 mælti hv. 2. þm. Norðurl. v. Pálmi Jónsson svo í framsöguræðu fyrir vegáætlun 1985–1988 sem þá var hér til umræðu í Sþ., með leyfi virðulegs forseta: "Í framsöguræðu sinni við fyrri umr. þessa máls lagði hæstv. samgrh. sterka áherslu á að við fjármögnun vegáætlunar skv. langtímaáætlun verði staðið. Óhætt er að fullyrða að hæstv. samgrh. hefur reynst þróttmikill baráttumaður fyrir framkvæmdum á sviði vegagerðar því skv. þeirri till. til vegáætlunar sem hér er til umræðu verður markmiðum langtímaáætlunar náð um fjármögnun til vegagerðar þegar á næsta ári [þ.e. 1986] þrátt fyrir að flestir þættir opinberra framkvæmda séu verulega skornir niður." Hver voru þessi markmið? Jú, það voru umrædd 2,4% af þjóðartekjum. Hvað skyldi hv. þm. segja nú um frammistöðu þeirrar ríkisstjórnar sem nú situr? Ætli hann geti notað orðið "þróttmikill" um núv. hæstv. samgrh. eða aðra þá sem ráða ráðum og kannski hafa borið hæstv. ráðherra ofurliði í ríkisstjórninni í sambandi við mörkun stefnu í þessum málum og fjáröflun til vegagerðar? En hæstv. ráðherra mun vafalaust útskýra það í máli sínu hér á eftir. Ég ætla ekki, virðulegur forseti, að taka hér tíma til þess að ræða sérstaklega málefni Austurlandskjördæmis að því er vegagerð áhrærir. Þar væri þó af mörgu að taka. Kannski er ekkert kjördæmi á landinu, e.t.v. að Vestfjörðum undanskildum, jafnilla statt í sambandi við ástand vega og þörfina á auknum framkvæmdum í vegamálum. Það á við um stofnbrautir, en það á þó enn frekar við um þjóðbrautir, og það á við um þörfina á jarðgangagerð til þess að tengja saman byggðarlögin. Það er mikið í húfi fyrir landsbyggðina þegar framkvæmdir í vegamálum eru annars vegar. Fátt skiptir meira máli til þess að breyta aðstæðum á landsbyggðinni en að tengja byggðirnar saman með nývirkjum í vegagerð, með nútímalegum vegum úti á landi, en þar hafa áherslurnar um langa hríð ekki verið sem skyldi og þar hefur verið horfið frá markmiðum sem sammæli var hér um á Alþingi fyrir fimm árum síðan, því miður.



Virðulegi forseti. Það heyrist oft úr þessum ræðustól að peningarnir streymi utan af landi til höfuðborgarsvæðisins. Ég hlýt að vekja athygli á því að þessu er akkúrat öfugt farið að því er varðar það sem hér er til umfjöllunar. Það er greinilegt af þessari áætlun eins og af áætlunum undanfarinna ára að fé streymir frá íbúum höfuðborgarsvæðisins út á land að því er vegamálin varðar. Ætli það láti ekki nærri að 60% af tekjum til vegamála komi frá íbúum í Reykjavík og Reykjanesi? En það lætur líka nærri að það séu u.þ.b. 14% af útgjöldunum samkvæmt áætlunum núna og undanfarinna ára sem fara til framkvæmda á þessu svæði. Ef maður lítur á framlög í þessu plaggi til nýrra þjóðvega, þ.e. til stofnbrauta og þjóðbrauta að svo miklu leyti sem unnt er að sjá skiptingu þeirra á þessi tvö landshorn og skil ég þá eftir bundin slitlög og þjóðvegi í kaupstöðum og kauptúnum og girðingar og uppgræðslu, eru heildarframlögin til þessara nýframkvæmda 1156 millj. kr. Þar af eru 168 millj. til framkvæmda í Reykjavík og Reykjaneskjördæmi, reiknast mér til, en tæpur milljarður eða 988 millj. til framkvæmda úti á landi. Þetta þýðir það að það streyma í þessum lið, sem í heild er upp á 1156 millj., u.þ.b. 500 eða rúmlega 500 millj. til framkvæmda úti á landi, það er nettó útstreymi. Þetta er það sem íbúar þessara svæða, Reykjavíkur og Reykjaness, greiða til framkvæmda úti á landi umfram það sem fæst til framkvæmda í Reykjavík og á Reykjanesi. Ef maður reiknar þetta dæmi áfram og gerir ráð fyrir sömu hlutfallsskiptingu, sem ég get auðvitað ekki fullyrt að sé rétt, og lítur á heildarupphæðina upp á 3150 millj. kr. mun láta nærri að fjárstreymið frá íbúum Reykjavíkur og Reykjaness umfram það sem þeir fá í sinn hlut sé 1,5 milljarður eða 1430 millj. ef ég nota þær hlutfallstölur sem ég fékk út í fyrra tilvikinu. Hérna er því greinilega um að ræða fjárstreymi frá íbúum Reykjavíkur og Reykjaness út á land. Ég er alls ekki að segja að þetta sé illt og ég er ekki að segja að þörfin fyrir vegalagningu úti á landi sé ekki brýn en í þeirri umræðu sem er í gangi um fjárstreymið í þjóðfélaginu hlýtur maður að vekja athygli á því hvernig því er háttað að því er þennan málaflokk varðar og að hér eru engar smáræðis fjárhæðir á ferðinni. Ég hlýt líka að vekja athygli á því með hliðsjón af því sem reyndar kom fram í máli hv. 4. þm. Vesturl. Skúla Alexanderssonar að við stöndum frammi fyrir miklum og dýrum framkvæmdum hér á höfuðborgarsvæðinu og undan því verður ekki vikist eins og hann komst réttilega að orði. Ég má kannski nefna sem dæmi að ein framkvæmd sem hefur beðið í mörg ár er Arnarneshæðin. Þar er nú mikil slysagildra. Samkvæmt þeim tölum sem við höfum fyrir framan okkur á að verja 14 millj. í þessa framkvæmd. En ég vek athygli á því að það er talið að hún muni í heild sinni kosta 190 millj. Þær framkvæmdir sem menn standa sem sagt frammi fyrir hér í nágrenni höfuðborgarinnar munu margar reynast mjög dýrar. Þær verða kannski ekki fyrst og fremst í Reykjaneskjördæmi. Ég hef stundum orðað það svo að aðalsamgönguvandamál Reykjaneskjördæmis væru í öðru kjördæmi, nefnilega í Reykjavíkurkjördæmi, því það sem verður dýrast og erfiðast verða væntanlega samgöngumannvirki inni í Reykjavík til þess að taka við umferðinni sem berst til Reykjavíkur ef þarf út úr borginni að fara. Það ern þau verkefni sem við stöndum frammi fyrir. Það eru stór verkefni í umferðarmannvirkjum til þess að taka fyrst og fremst við umferðinni seinasta spölinn inn í höfuðborgina og út úr höfuðborginni. Til þessara framkvæmda verður auðvitað að koma aukið fé á komandi árum, annað er óviðunandi. Við sjáum hvert ástand er að verða í umferðarmálum hér og öryggis verður að gæta og umferðin verður að geta gengið greiðlega á þessu svæði ekkert síður en annars staðar. Menn geta auðvitað sagt: Já en þið höfuðborgarbúar, þið íbúar hér á suðvesturhorninu, notið nú vegina úti á landi og það er alveg rétt. En íbúar utan af landi koma líka stundum til Reykjavíkur og nota þau umferðarmannvirki sem þarf til þess að komast seinasta spölinn inn í höfuðborgina. Ég ætla ekki, virðulegi forseti, að efna hér til sérstakra deilna um skiptingu þessarar köku, og mér er mjög vel ljóst hversu brýn verkefni bíða úti á landi og að landsbyggðin þolir ekki lægri fjárhæð til framkvæmda í vegamáfum en er núna, heldur er ég að vekja athygli á því sem við stöndum frammi fyrir og að ég tel að það muni vera nauðsynlegt að auka fé til framkvæmda í vegamálum til þess að geta sinnt verkefnum úti á landi með ekki síðri hætti en hefur verið gert á undanförnum árum en jafnframt að takast á við þau verkefni sem verður ekki undan vikist hér á höfuðborgarsvæðinu. Ég sé ekki eftir peningunum sem ég rakti hér áðan að færu til framkvæmda úti á landi vegna þess að ég veit að nauðsynin er brýn. En vegna umræðunnar um fjárstreymi, sem yfirleitt alltaf snýst um það að peningar streymi til höfuðborgarinnar, vil ég hér benda á dæmi um hið gagnstæða.



Virðulegi forseti. Þær umræður sem hér hafa farið fram bera vissulega með sér áhuga hv. alþm. fyrir vegamálum og auknum framkvæmdum í þeim. Ég get tekið undir það sem hér hefur komið fram, ekki síst hjá síðasta ræðumanni, hv. þm. Kjartani Jóhannssyni, um að full þörf væri á að auka það fé sem rennur til vegamála vegna þess að framkvæmdirnar sem unnar eru fyrir það eru þýðingarmiklar og víðast hvar mjög brýnar. Meginumfjöllun um það mun að sjálfsögðu bíða þangað til unnið verður að reglulegri endurskoðun vegáætlunar, sem á að fara fram á næsta alþingi, og undirbúningi fjárlaga fyrir næstu ár. Mér hefur á hinn bóginn fundist umræðurnar að sumu leyti tæplega reistar á réttum grunni. Við verðum að gæta þess að það mál sem er til meðferðar nú er afbrigðilegt. Till. er afbrigðileg og er ekki flutt á þessu þingi vegna þess að gert sé ráð fyrir því samkvæmt vegalögum. Hvers vegna er hún þá flutt? Hún er flutt fyrir þá sök eina að um aukið fé er að ræða. Meira fé er til skiptanna en í gildandi vegáætlun og því er till. flutt. Hv. 4. þm. Vesturl. sagði hér með allmiklum þunga að við afgreiðslu vegáætlunar á síðasta ári hefði verið gefið loforð um stóraukið fé til vegamála. Ég þykist nú muna býsna margt sem þá var um þessi mál sagt og segi: Það voru engin loforð gefin umfram það sem vegáætlun sjálf greindi frá. Vegáætlun var afgreidd til fjögurra ára og skyldi endurskoðuð að tveimur árum liðnum. Það voru engin loforð gefin, enda þýða engin munnleg loforð um eitt eða neitt annað en það sem stendur í vegáætluninni sjálfri. Þá var skilið eftir óskipt verulegt fé vegna þess að þáverandi ríkisstjórn náði ekki samkomulagi um að útvega það fé. Með því lá það nokkurn veginn fyrir að fénu yrði ekki skipt nema ný ríkisstjórn tæki af skarið og útvegaði meira fjármagn. Engin önnur loforð voru gefin. Það er því út í bláinn að koma hér og segja að verið sé að svíkja einhver loforð sem þá hefðu verið gefin. Það sem verið er að gera með þeirri till., sem hér er til afgreiðslu, er einungis það, sem ég hef þegar sagt, að miðað er við þær forsendur sem till. er byggð á. Tekjustofnar skila meiru en áætlað hafði verið og því er skiptingin til vegamála á árinu 1988 sú samkvæmt þessari till. að 26% meira fé er veitt til vegamála heldur en árið 1987 og 6% meira til framkvæmda í vegamálum á þessu ári en gildandi vegáætlun gerir ráð fyrir. Það er einungis þetta sem gerist og þrátt fyrir þessar staðreyndir þrástagast hv. 4. þm. Vesturl. á að hér sé verið að svíkja einhver fyrirheit. Það kynni að vera tímabært að halda slíkar ræður á næsta Alþingi við reglulega endurskoðun vegáætlunar ef þá verður brugðið út frá þeim áætlunum sem staðið hafa um fjármögnun til vegamála. En það er ekki tímabært og ekki viðeigandi af hv. alþm. að bera það á borð hér við þessa afbrigðilegu afgreiðslu vegna þess að till. felur það eitt í sér, eins og ég hef þegar sagt, að verið er að skipta auknu fjármagni. Menn geta vitaskuld talað um að ekki hafi verið staðið við fjármögnunaráætlun langtímaáætlunar í vegagerð. Vitaskuld er hægt að gera það eins og hv. talsmenn Alþb. hafa gert í þessari umræðu og raunar fyrr. En það sem gerst hefur er á hinn bóginn það að verkin hafa u.þ.b. skilað sér að fullu, sums staðar ekki alveg að fullu en annars staðar verulega meira en það. Þannig að þau verk, sem gert var ráð fyrir í langtímaáætlun í vegagerð að yrðu unnin, hafa nokkurn veginn verið unnin á þessu tímabili eftir því sem árunum hefur þokað fram. Ég sagði við fyrri hluta þessarar umræðu að það væri lofsvert en ekki gagnrýnisvert þegar hægt er að ljúka framkvæmdum fyrir minna fé heldur en upphaflega var áætlað. En því miður höfum við mörg dæmi um hið gagnstæða. Þetta ættu hv. þm. stjórnarandstöðunnar að lofa en ekki gagnrýna. Ég tel að ekki hafi verið tímabært á þessu þingi að gera neinar breytingar á langtímaáætlun, enda ekki gert ráð fyrir því samkvæmt vegalögum, og ekki hafi heldur verið tímabært að gera langtímaáætlun í jarðgangagerð sem hv. þm. Hjörleifur Guttormsson minntist hér á. Eðlilegt er gera það þegar mál þessi verða tekin til reglulegrar athugunar samkvæmt lögum á næsta Alþingi vegna þess að um miklu stærri mál er að ræða heldur en verið er að fjalla um við þessa sérstæðu afgreiðslu á vegamálum. Ég vil aðeins segja það við hv. 2. þm. Austurl., þar sem hann vitnaði hér til ræðu minnar frá 1985, að ég fæ ekki annað séð en að þar fái allt staðist. Það hefur staðist af því að þau verk sem þar var gert ráð fyrir að myndu ná fram að ganga hafa gert það og fyrir minna fé en upphaflega var áætlað. Ef menn hengja sig í það að langtímaáætlun í vegamálum hafi aðeins verið fjármögnunaráætlun og ekkert annað geta þeir gert það fyrir mér. Auðvitað viljum við allir fá meira fé til vegamála og ég tek undir með hv. þm. Kjartani Jóhannssyni að við munum veita hæstv. samgrh. ýtrasta stuðning í baráttu hans í þeim málum. Við munum væntanlega ekki þurfa að deila um hvort eitthvað kunni að liggja eftir af því sem áætlað hafi verið, heldur munum við hvarvetna fara fram úr áætlun og að því ættum við sannarlega að keppa. En um leið skulum við muna að ræða þessi mál á réttum grundvelli en ekki á allt öðrum forsendum en það þingmál, sem hér liggur fyrir, birtir og ekki snúa málum alveg við eins og hv. þm. Skúli Alexandersson hefur leyft sér að gera með því að segja að með þessu sé verið að skera niður fé. Þetta þingmál er einungis flutt vegna þess að aukið fé er til skipta og því er skipt skv. brtt. fjvn. sem hér hefur verið gerð grein fyrir af framsögumanni nefndarinnar.



Herra forseti. Ég gerði ekki ráð fyrir því að ég mundi þurfa að fara upp í ræðustól út af þessu máli vegna þess að ég vissi fyrir fram að hér yrði engu þokað, ekki fyrir það að það væri ekki full ástæða. En að hlusta hér á hv. þm. Kjartan Jóhannsson gefur manni tilefni til þess að vera í ræðustóli í a.m.k. klukkutíma. Þegar verið er að snúa staðreyndunum við með því að segja að fólk á þessu svæði eyði meira bensíni. Hvaðan koma þeir peningar sem borgarstjórinn í Reykjavík hefur ekki undan að eyða? Hvaðan koma þessir peningar? Haldið þið að þeir komi úr Seðlabankanum eða héðan af Laugaveginum? Ætli það sé ekki framleiðslan sem stendur undir þessu og ekki nema lítill hluti af því sem kemur utan af landinu sem fer þangað aftur. Ég mótmæli algerlega svona málflutningi því hann getur orðið til þess að fólk sem ekki fylgist með hlutunum standi í trú um annað en það sem rétt er. Það er furðulegt að hv. þm. Kjartan Jóhannsson, sem hefur verið sjútvrh. og er í raun og veru með sanngjarnari mönnum í þingflokki Alþfl., skuli snúa staðreyndunum svona algerlega við. Hann ætti að vita hvaðan peningarnir koma. Þeir koma ekki nema að litlu leyti af þessu svæði miðað við þann mannfjölda sem hér er. Ef fólk er staðráðið í því, eins og allir flokkar a.m.k. segja fyrir kosningar, að byggja landið, halda byggðinni við og rétta hag þeirra sem hafa verstu aðstöðuna má það ekki gleyma því strax eftir kosningar og reyna að villa um fyrir fólki, bæði hér og annars staðar. Það er ekki vel gert, hv. þm., að rugla það fólk sem býr á þessu svæði með því að segja að verið sé að taka peninga frá því til að nota úti á landi. Ja, þvílíkt og annað eins. Ég vil taka það fram, enn og aftur, að ég átti síst von á þessu frá hv. þm. Kjartani Jóhannssyni því að í mörgu sem ég hef unnið með honum hefur hann sýnt víðsýni og sanngirni, a.m.k. fram yfir aðra hv. þm. Alþfl. Nei, ef við ætlum að byggja landið verðum við að sýna réttlæti og skilning. Það fer lítið fyrir því á hv. Alþingi þessa dagana að sýnt sé réttlæti eða skilningur. Það sýnir t.d. hvernig málin standa hjá framleiðslufyrirtækjum víða um land og ekki síst hjá framleiðslufyrirtækjunum sem allt byggist á. Það er alveg rétt hjá Skúla Alexanderssyni að búið var að gefa fyrirheit um það að ríkissjóður legði fram meira fjármagn til vegamála. Það voru fyrirheit. Var það gert? Var ekki verið að samþykkja að skattleggja umferðina? Það var ekki gert til þess að fá fé til vegamála heldur til þess að fá það í ríkissjóð. Búið var að lofa því að slíta fundi um þrjúleytið og þó að ég eigi mjög margt vantalað við þann meiri hluta sem hér er og ekki síst Alþfl., fyrst hv. þm. Kjartan Jóhannsson fór að ympra á þessu og óska eftir því að fram færi umræða um þetta mál, og ég hafi ekki lokið nema litlum hluta af því sem ég vildi segja mun ég ljúka ræðu minni með því að segja að ég vona að þegar ég hef lokið máli mínu efni forseti loforðið um að slíta fundi.



Hæstv. forseti. Þessar umræður, sem nú eru á dagskrá, fara langt út fyrir efnið og samkomulag liggur fyrir á milli þingflokkanna um að fundurinn standi ekki lengur en til kl. 3. Nú virðist forseti halda áfram að gefa mönnum orðið um dagskrármálið. Ég óska eftir að staðið verði við það samkomulag sem gert hefur verið. Hv. síðasti ræðumaður gerði hlé á máli sínu og kvaðst mundu halda áfram sinni ræðu seinna vegna þess að samkomulag var um að ljúka fundi kl. 3.



Herra forseti. Ég var ekki á þessum fundi. Ég hef yfirleitt ekki verið boðaður á þessa fundi en mér var tjáð eftir fundinn að ákveðið væri að þingfundurinn stæði til kl. 3. Ég var búinn að lofa að vera á fundi annars staðar kl. 5 mínútur yfir 3 og verð því að víkja og það var þess vegna sem ég lauk ræðu minni svona. Ég vil standa við þau loforð sem ég gef öðrum og vissi ekki annað en fundinum yrði lokið kl. 3.



Hæstv. forseti. Ég sat þennan fund þar sem rætt var um það að ef með þyrfti yrðu þingfundir á laugardegi milli kl. 1 og 3. Það var á þeim fundi talað um að ekki væri víst að það þyrfti að hafa neinn þingfund á laugardegi. En ef slíkur þingfundur skyldi haldinn lyki honum kl. 3 vegna þess að þingflokkur Alþb. er upptekinn. Haldinn er miðstjórnarfundur Alþb. og er hann reyndar hafinn. Ég tjáði hv. 6. þm. Norðurl. e. þessa niðurstöðu og fullvissaði hann um að hann gæti ráðstafað sínum tíma eftir kl. 3 þennan dag.



Hæstv. forseti. Ég sé ekki ástæðu til að hafa þessi orð mörg því að þingflokksformaður Borgarafl. hefur staðfest að um það var samið að þessi fundur stæði ekki lengur en til kl. 3 og það voru þau skilaboð sem hann bar Borgarafl. Aftur á móti vil ég spyrja hæstv. forseta að því hvort hann hafi haft samband við aðra þingflokksformenn síðan fundurinn var haldinn og komist að einhverju samkomulagi við þá um að þingfundinum lyki milli kl. 3 og 4. Það er ekki það sem um var samið skv. því sem komið hefur fram og staðfest er af þingflokksformanni Borgarafl.



Herra forseti. Stuðningur minn við þessa till. til þál. um flugmálaáætlun er með þeim fyrirvara að í stuðningi mínum felst ekki að ég samþykki þá flokkun flugvalla sem tillagan gerir ráð fyrir. Ég hef áður í umræðum gert grein fyrir afstöðu minni til þess máls og vísa ég til þingtíðinda í því sambandi, en segi já að höfðum þessum fyrirvara.



Herra forseti. Með því að taka ekki þátt í atkvæðagreiðslu hér áðan hafa formaður Borgarafl. og formaður þingflokks Borgarafl. verið að greiða fyrir þingstörfum. En ég vek athygli á því að með afstöðu sinni hljóta þeir að vera að lýsa vantrausti á fulltrúa flokks síns í fjvn. sem skrifar undir þetta nál. og leggur til að brtt. verði samþykktar. Ég segi já.



Hæstv. forseti. Borgarafl. er ekki sammála þeirri flugmálaáætlun sem hér hefur verið lögð fram. Það hefur komið fram í umræðum að við teljum að þurft hefði meira framlag og öðruvísi áætlun. Þar af leiðandi getum við ekki greitt þessari áætlun atkvæði okkar. Við erum ekki á móti flugmálaáætlun, en hins vegar erum við ekki reiðubúnir til þess að greiða atkvæði gegn henni. Með því að sitja hjá tökum við afstöðu til málsins. En við erum ekki að bjarga meiri hlutanum, sem mér skilst að sé með yfir 20 fjarvistir, og séum þess vegna annaðhvort með því sem við erum ekki sammála eða á móti því að það verði gerð flugmálaáætlun. Þess vegna sitjum við hjá að sjálfsögðu.



Herra forseti. Mér þykir einkar ánægjulegt að hér skuli koma til samþykktar flugmálaáætlun. Við þm. Alþfl. fluttum um það tillögur um langt árabil að slíkar flugmálaáætlanir skyldu samdar. Auðvitað er hún ekki fullkomin frekar en önnur mannanna verk en ég læt í ljós ánægju mína með að nú skulu samdar flugmálaáætlanir og segi já.