Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Guðmundur Ólafsson) Þetta frv. er komið aftur frá hv.Nd., sem hefir gert þá breytingu á því, að aftan við 1. gr. bætist, að heimilt skuli að handsama hreindýr til eldis. Allshn. hefir ekkert á móti þessari viðbót. - Þótt það sje að vísu dálítið óviðkunnanlegt að heimila í 1. gr. að handsama dýrin, en í 2. gr. sje lögð sekt við að veiða þau, þá getur lagaskilningurinn að sjálfsögðu ekki orðið annar en sá, að sektir komi ekki til greina, ef dýrin eru veidd í þeim tilgangi, sem í 1. gr. segir, og ætti því engum ruglingi að valda.

Frsm. (Árni Jónsson) Eins og jeg gat um við 2. umr., þá leit nefndin svo á, að í lögum nr. 22, 15. júní 1926, fælist næg heimild fyrir stjórnina til þess að gera þær ráðstafanir, sem farið er fram á, að gerðar sjeu með frv. þessu. Með þetta fyrir augum hafði nefndin lagt til, að máli þessu væri vísað til stjórnarinnar með rökstuddri dagskrá. Nú hefir hæstv. stjórn lýst yfir því, að hún telji sig ekki hafa þá heimild, og með því er fallinn grundvöllurinn undan þeirri afgreiðslu, og mælir því nefndin með því, að frv. verði samþykt með litlum breytingum. Nefndin hefir lagt til, að orðin „með ráði dýralæknisins í Reykjavík“, í 1. og 3. gr. falli niður. Hún hefir ekki getað felt sig við skilning hæstv. stjórnar á þessu atriði. Nefndin lítur svo á, að þetta þýði ekki annað en „ í samráði við“. En þó nefndin vilji fella þetta niður, þá er það engan veginn svo, að hún vilji ganga fram hjá dýralækninum. Hún lítur svo á, að dýralæknirinn eigi að vera ráðunautur stjórnarinnar, en hann á ekki að vera einráður. Stjórnin á ekki að geta skotið sjer að baki neinum í þessu máli. Hin brtt. er um það, að flytja megi inn ull til verksmiðja, undir öruggu eftirliti. Er þetta gert vegna þess, að nefndinni er kunnugt um, að ullarverksmiðjurnar þurfa á erlendri ull að halda til þess að geta unnið suma dúka.

Jakob Möller Jeg verð að segja, að mjer finst þetta eitt hið furðulegasta frv., sem jeg hefi sjeð fram borið hjer á Alþingi. Hjer er farið fram á að banna innflutning frá löndum, sem þessi sjúkdómur er í, á vöru, sem hefir verið flutt inn frá þessum löndum svo lengi sem jeg veit. Auk þess er bannaður innflutningur á ýmsu, sem ómögulegt er að hafa eftirlit með. Í 2. gr. er sagt svo, að innflutningur skuli bannaður frá þeim löndum, sem alidýrasjúkdómar eru orðnir landlægir í. En nú var skýrt frá því við 2. umr., að ef gin- og klaufaveiki kæmi til einhvers lands, þá væri hún þar með orðin landlæg, því að hún gýs upp á 4 ára fresti. Ef því nokkurt vit á að vera í þessu, þá verður að líta á þetta sem viðskiftabann um aldur og æfi við lönd þau, sem sjúkdómurinn hefir komið í, og við skift við að undanförnu. Upptalning þess, sem bannað er að flytja inn, byrjar líka heppilega. Það er sem sje bannað að flytja inn fugla! Jeg hefi nú hingað til haldið, að fuglar sæju sjálfir um innflutning á sjer og ekki væri hægt að hefta hann með lagaboði. Hvernig hugsar hv.flm. sjer að stjórnin geti hindrað innflutning fuglanna? Jeg veit ekki betur en það væri upplýst í einu blaði hjer í bænum í vetur, að veikin hefði borist til Noregs með krákum. Þær hafa vitanlega flutt sig inn sjálfar. Þó þeir fuglar komi ekki hingað, þá getur veikin hæglega borist hingað með öðrum fuglum. Þetta ákvæði er því gersamlega þýðingarlaust og meiningarlaust. Þá er einnig bannað að flytja inn smjör, ost og egg. Þetta höfum við árum saman flutt inn frá Danmörku, þar sem veikin er landlæg, og aldrei orðið meint af. Þá er bannaður innflutningur á brúkuðum fatnaði. Hvernig á að framkvæma þetta ákvæði? Allir þeir, sem koma frá löndum, þar sem veikin er, verða að fara strípaðir á skipsfjöl og fá send ný föt niður á skip, þegar skipið kemur að landi. Ef þetta á að verða „effektivt“, verður þetta svo að vera, annars koma menn í brúkuðum fötum frá útlöndum, og eru þau þá smitandi. Jeg verð því að líta svo á, að það, sem farið er fram á í þessu frv., sje sumpart óframkvæmanlegt og sumpart ástæðulaust, þar sem engin hætta stafar af innflutningi sumra bannvaranna. Jeg þykist nú skilja, að þetta frv. eigi að ganga fram, þó að það sje aðgæslulítið fram borið. Jeg fæ ekki betur sjeð, en það sje algerlega óathugað í nefnd. Nefndin komst fyrst að þeirri niðurstöðu, að það þyrfti enga nýja lagasetningu um þetta efni og vildi því vísa málinu til stjórnarinnar. En svo snarsnýst hún, og vill samþykkja frv. daginn eftir. Jeg hugsa, að nefndin hafi ekki athugað frv. mikið á þessari einu nóttu. En það þýðir víst ekki að ræða þetta mál mikið; það er víst svo um hnútana búið, að því er framgangur vís. En jeg vil að síðustu spyrja hæstv. atvrh. (MG), hvernig honum líst á að eiga að framkvæma þessi lög.

Frsm. (Árni Jónsson) Mjer hefir oft virst hv. 1. þm. Reykv. (JakM) vera skeleggari í röksemdafærslu sinni en nú. Hann ræðst á landbn. fyrir afgreiðslu hennar á þessu máli. Jeg skal að vísu játa það, að nefndin hafði ekki mikinn tíma til athugunar, eftir að aðstaða stjórnarinnar reyndist að vera þvert ofan í það, sem nefndin hafði gert sjer í hugarlund. En þó lagði nefndin til, að samþ. frv., vegna þess að hún gat ekki sjeð, að betra öryggi næðist með öðru móti. Hv. þm. (JakM) mintist á, að veikin hefði enn ekki borist hingað frá Danmörku. Það má segja líkt um Noreg. Lengi vel kom veikin ekki þangað, en einn góðan veðurdag var hún komin, áður en menn vissu af. Við sjáum af því, að engin sönnun er fyrir því, að veikin geti ekki borist, þó hún hafi ekki gert það hingað til, og er því betra að byrgja brunninn áður en barnið er dottið ofan í. - Þá sló háttv.þm. því föstu, að veikin væri landlæg, ef hún kæmist inn í landið. Jeg held, sem betur fer, að þetta sje misskilningur, og jeg man ekki betur en að hæstv. atvrh. upplýsti, að Norðmenn þættust búnir að vinna bug á veikinni hjá sjer. Þá sneri hv. 1. þm. Reykv. sjer að því, að gera athugasemdir við einstök atriði frv. Jeg get fúslega játað, að jeg er ekki viss um, að banna þurfi innflutning á öllu því, sem talið er í frv., þótt jeg álíti þörf á sem öruggustum umbúnaði. Innflutning fugla er vitanlega sjálfsagt að banna. En jeg skil ekki, hvernig hv.þm. (JakM) dettur í hug sú hártogun, að segja, að frv. banni innflutning farfugla. Hjer er vitanlega aðeins um að ræða alifugla, og er einsætt að banna innflutning á þeim, ekki aðeins vegna þessa sjúkdóms, heldur jafnframt margra annara. Að vísu er það álit manna, að gin- og klaufaveiki hafi borist til Noregs með krákum, og ekki er óhugsandi með öllu, að einhverjir farfuglar gætu komið með veikina hingað. En vitanlega er alrangt að álykta út frá því, að veikin geti ekki borist með alifuglum. - Af sama toga og talið um farfuglana er einnig spunninn útúrsnúningur hv.þm. út af notuðum fatnaði. Um menn, sem koma frá útlöndum, eru alveg sjerstök ákvæði í 4. gr. frv., og á hinum staðnum er vitanlega átt við notaðan fatnað sem verslunarvöru. Það er alveg ástæðulaus uggur hjá hv.þm., að búast við, að menn verði að fara klæðlausir um borð í farþegaskipin og vekja þar með hneyksli í útlendum hafnarbæjum. - Mjer þykir leitt að heyra andstæðinga þessa máls sífelt vera að hamra því inn í meðvitund manna, að reynslan hafi sýnt, að ekki þurfi hjer á landi sterkar sóttvarnir gegn gin- og klaufaveiki. Þetta kom hvað eftir annað fram í ræðu hv. 1. þm. Reykv. En hefðu krákurnar borið þessa veiki á einhvern annan stað í Noregi en þær gerðu, t. d. einhversstaðar nálægt Bergen, er jeg hræddur um, að reynslan hefði máske sannfært okkur um eitthvað annað en það, að við mættum sofa í ró. - Það má vera, að rjett sje, að landbn. hafi ekki haft færi á að athuga þetta mál svo sem skyldi. En hún hefir athugað það með skilningi, og það er meira en sagt verður um hv. 1. þm. Reykv. Hann hefir sýnilega vantað annaðhvort vilja eða getu til að skilja nauðsyn þessa máls. Vil jeg heldur álíta, að viljann hafi vantað, því að enginn hefir frýjað þessum hv.þm. vits.

Atv.- og dómsmrh. (Magnús Guðmundsson): Mig furðar á að heyra það hvað eftir annað af vörum hv.frsm. (ÁJ), að jeg hafi tekið svo illa í þetta mál, að hv. landbn. hafi verið neydd til að snúast í því. Jeg mælti ekki eitt orð á móti dagskrá hv. nefndar, sem hún bar fram við 2. umr., að landsstjórnin skyldi fyrir næsta þing undirbúa frv. um þetta efni, og fara þar eftir löggjöf, annara landa. En jeg benti á, að það væru órjettmætar aðfinslur, að gildandi lögum væri linlega framfylgt. Ef háttv. nefnd getur haft nokkuð út á mig eða mína framkomu að setja í þessu máli, þá er það það, að jeg hefi opnað augu manna fyrir því, að hún hefir ekki skilið lögin rjett. Orð laganna, „með ráði dýralæknis“, gera það að verkum, að ekki er hægt að banna innflutning á vörum eftir þeim, ef dýralæknir leggur á móti. Jeg studdi mig um þetta atriði við skýringu þá, er jeg gaf á þessum orðum í fyrra, og enginn hafði þá neitt að athuga við. - Annars verð jeg að segja, að mjer virðist hv. landbn. hafa athugað þetta mál mjög lítið. Strax, er fundi var slitið eftir 2. umr. málsins, var nál. búið til og brtt. skömmu síðar, án þess að fram færi nokkur nefndarfundur. Jeg hygg einnig, að enginn geti komist hjá því að álíta, að hv. nefnd hafi lítið athugað, á hvaða vörum skyldi banna innflutning. Hvaða ástæða er t. d. til að banna innflutning á soðnum ostum?

Niðursoðnum? -

. Jeg hjelt að hv. landbn. kannaðist við soðna osta, eins og t. d. mysuost. - Auk þess virðist mjer, að vörur eins og smjör og egg sjeu hættulausar. Þær eru aldrei fluttar upp um sveitir, og því engar líkur til að þær nái að sýkja búfjenað, þótt sýkin geti borist með þeim, sem jeg efast stórlega um. Þá er og útlent fiður, sem talsvert er notað í kaupstöðum, einkum af hinu fátækara fólki. Við flytjum út allmikið af dún, sem er mjög dýr vara, en inn aftur ódýrari fiðurtegundir. Jeg efast um, að það gæti borgað sig fyrir okkur að banna innflutning á fiðri, a. m. k. kæmi það mjög hart niður á ýmsu fátæku fólki. - Þá á að banna innflutning á strávörum og burstavörum, nema með sjerstökum skilyrðum, og held jeg, að það sjeu engin tiltök. Enda skildist mjer í upphafi á hv.flm. þessa frv., að þeir hefðu gengið svo langt sem þeir álitu framast unt um innflutningsbönnin, og hafi þeir ætlað hv. landbn. að sníða af það, sem tekið var framar en góðu hófi gegndi. - Hv. 1. þm. Reykv. gerði þá fyrirspurn til mín, hvort mjer sýndist ekki erfitt að framkvæma þetta frv., ef það yrði að lögum. Jú, jeg held að það sje afar erfitt. Jeg vil einnig benda á, að það er ekki síður í millilandaviðskiftum að leggja bann á vörur, nema hægt sje að benda á einhverja mjög knýjandi ástæðu til þess. Og um margar þessara vörutegunda hygg jeg, að það yrði ávalt álitið óþarft. - Jeg hygg, að hv. nefnd geri málinu ekki mikinn greiða með því að hraða því svo mjög. Því að eins og það er nú útlits, skil jeg ekki annað en að hv.Ed. neyðist til að breyta því svo, að það verði að koma hingað aftur, og þá fer að verða tvísýnt um, hvort það dagar ekki uppi.

2713Pjetur Ottesen: Jeg vil byrja á því, að þakka hv. landbn. stefnu þá, er hún hefir nú upp tekið og það kapp, sem hún sýnist leggja á, að frv. fái framgang. Einmitt með þessari afstöðu hv. nefndar kemur það glögglega fram, sem hún segir í nál. sínu, að hún er sammála flm. þessa frv., um að nauðsynlegt sje, að gerðar sjeu hinar ítrustu ráðstafanir til að verjast veikinni. Þótt skamt sje nú eftir þingtímans, vona jeg, að tími vinnist til að afgreiða þetta mál. Jeg hefi nú fyrir stundu leitt það í tal við menn úr landbn. í Ed., að þeir reyndu að greiða fyrir málinu, ef það kæmist þangað, og tóku þeir mjög vel í það. - Jeg þarf ekki að eyða tímanum í að svara fjarstæðum hv. 1. þm. Reykv. um þetta mál. Hv. frsm. hefir gert það svo rækilega, að jeg hefi engu þar við að bæta. Aðeins langar mig til að segja fáein orð við hæstv. atvrh. Hann lítur svo á, að hjer sje e. t. v. of langt gengið í að banna innflutning á ýmsum vörutegundum, og nefndi þar til bæði smjör og egg. Jeg held, að nokkurs misskilnings hafi þarna gætt hjá hæstv. ráðh. Þetta eru einmitt þeir hlutir, sem telja má hættulegasta. Enda leiðir það af sjálfu sjer, þar sem smjörið er framleitt úr mjólkinni ósótthreinsaðri. Eins er um eggin. Það er vísindalega sannað, að í eggjaskurninu leynast oft þessar bakteríur, og eins í himnu þeirri, er skjall heitir, sem er fyrir innan skurnið. - Nú er álitið, að hænsni hafi gott af því að eta eggjaskurn til kalkmyndunar, og þess vegna er það oft mulið handa þeim. Vona jeg að hv.þd. sjái, að ákaflega beint liggur við að óttast, að veikin berist til Íslands á þennan hátt, ef engar varúðarráðstafanir eru gerðar. Þetta styðst, eins og alt annað í frv., við reynslu nágrannaþjóðanna. - Þá talaði hæstv. ráðh. (MG) um, að of langt væri gengið með því að banna innflutning á burstavörum og varningi úr strái. Jeg vil að eins benda á, að engum hefir til hugar komið að banna innflutning á þessum vörum. Hann er fullkomlega heimill, samkvæmt frv., einungis verður að sótthreinsar vörurnar og vottorð um það að fylgja þeim. Jeg hefi átt tal við verslunarfróða menn um þessi fyrirmæli, og hafa þeir ekki álitið nein sjerstök vandkvæði á að framfylgja þeim. Hafa þeir álitið, að vel mætti fá verksmiðjurnar til að framkvæma þessa sótthreinsun, án þess að vörurnar þyrftu að hækka að nokkru ráði í verði. - Þá hjelt hæstv. ráðh. (MG), að við flm. hefðum ætlast til, að landbn. sniði af frv. okkar margt af því, sem við leggjum til, að bannaður sje innflutningur á. Ónei, við álitum varnirnar ekki öruggar, nema alt þetta væri tekið með. Helst gat verið vafamál um ullina, enda er nú fram komin brtt. um hana, sem við flm. höfum fallist á. - Síðan fór hæstv. ráðh. (MG) nokkrum orðum um millilandaviðskifti, og sagði, að varla væri leyfilegt að banna innflutning á einhverri vörutegund, nema hægt væri að færa fyrir því fullgildar ástæður. Jeg skil ekki, að hjer yrði neitt í vegi fyrir því, að færa fram fullgildar ástæður. Mætti þá t. d. vitna í þau lög, sem sjálf nágrannalönd okkar hafa sett um þessi efni. - Ef þetta frv. verður nú samþ. í þessari hv. deild, held jeg, að það þurfi varla að sæta miklum breytingum í hv.Ed., eða þurfi fyrir þá sök að heltast úr lest þeirra mála, er samþykt verða á þessu þingi. - Sje jeg svo ekki ástæðu til að hafa um þetta fleiri orð.

Sigurjón Jónsson Jeg er einn þeirrar skoðunar, að þetta mál sje illa undirbúið og lítið athugað. Hygg jeg, að um margt sje of langt gengið í innflutningsbanninu gegn ýmsum vörutegundum í 2. gr. frv., t. d. um smjör, osta, egg o. fl., sem telja má nauðsynjavöru, a. m. k. í kaupstöðum landsins. - í 4. gr. er sagt, að hver sá maður, er kemur hingað til lands frá útlöndum, skuli „á fyrstu höfn, sem skipið hafnar sig á, áður en hann stígur af skipsfjöl gefa lögreglustjóra eða sóttvarnarlækni yfirlýsingu, að viðlögðum drengskap, um það, hvort hann hafi á síðustu þrem mánuðum áður en hann lagði í haf frá útlöndum, dvalið í sveit, þar sem gin- og klaufaveiki eða aðrir næmir alidýra- sjúkdómar hafa gengið síðastliðið ár.“ En nú eru fjöldamargar hafnir hjer á landi, þar sem hvorki er sóttvarnarlæknir nje lögreglustjóri, og þætti mjer fróðlegt að heyra, hvernig á að hátta framkvæmd laganna á þeim stöðum. - Hv. flm. (PO) óx ekki í augum sá kostnaðarauki, sem yrði að sótthreinsun á burstavörum. En jeg er hræddur um, að t. d. fiskburstar yrðu allmikið dýrari; en hver útgerðarstöð kaupir þá í stórum kössum, og þeir fara aldrei út fyrir fiskþvottahúsin, svo að ekki getur stafað af þeim nein sýkingarhætta.

Þeir eru oft notaðir til að kemba stórgripum

. Jeg sje ekki ástæðu til að fara um þetta fleiri orðum, en leyfi mjer að taka upp hina rökstuddu dagskrá hv. landbn., sem prentuð er á þskj. 415.

Jakob Möller; Jeg held, að hv.frsm. (ÁJ) hafi misskilið mig. Jeg var ekki sjerstaklega að finna að því, þótt frv. banni innflutning á farfuglum, sem það óneitanlega gerir, heldur var jeg að benda á, hve mikið fálm þetta alt væri. Mjer datt ekki í hug, að hægt væri að koma lögum yfir aðra fugla en alifugla, en hitt benti jeg á, að það væri álit fróðra manna, að sóttkveikjan gæti borist með farfuglum, engu síður en alifuglum, og væru sumir þeirra sjerstaklega hættulegir í því efni. Því tel jeg lítið gagn að því, að banna innflutning á sumu, sem veikin getur borist með, þegar gerómögulegt er að ná til nærri alls. Eins er um fatnaðinn. Ráðstafanir 4. gr. eru ákaflega þýðingarlitlar. Jeg veit ekki, hve mikið flutt er inn frá útlöndum af notuðum fatnaði sem verslunarvöru, en það getur ekki verið mikið. En menn, sem koma frá útlöndum, geta verið í notuðum fötum, sem þeir hafa keypt þar hjá skransala og vita ekkert hvaðan eru komin. Sýkin gæti vel borist með slíkum fötum, án þess að sá, sem í þeim væri, hefði nokkuru sinni komið í hjerað með gin- og klaufaveiki. Jeg geri líka ráð fyrir, að eftirlitið yrði slælegt á ýmsum höfnum úti um land, þar sem svo er ástatt sem hv.þm. Ísf. (SigurjJ) gat um, og raunar víðar. Hvað halda menn t. d. um Siglufjörð? Halda menn, að gott verði að hafa eftirlit með öllum þeim, er þar koma á sumrin frá útlöndum? Og ef menn þurfa að óttast, að þeir verði settir í sóttkví langan tíma, ef þeir koma úr sýktu hjeraði, ætli þá verði ekki lítið leggjandi upp úr yfirlýsingum þeirra? - Í stuttu máli, þá álít jeg, að frv. sje fyrst og fremst alveg þýðingarlaust, en leggi hinsvegar óþarfar hömlur á viðskifti manna í ýmsum greinum og geti á engan hátt náð tilgangi sínum.

Tryggvi Þórhallsson Jeg hlýt að láta í ljós mikla undrun á sumu af því, sem hjer hefir verið sagt, einkum af hv. 1. þm. Reykv. (JakM) og hv.þm. Ísaf. (SigurjJ). þeir reyna nú að láta líta svo út sem þeir sjeu á móti frv., vegna einstakra formsatriða. Nú er komið á annan mánuð síðan frv. var borið fram, svo að þeim var vorkunnarlaust að koma með brtt. um þessi atriði, ef þeir vildu ekki eiga það undir hv.Ed. að lagfæra þessa galla. Þeir máttu frá upphafi vita, að þessu máli yrði fylgt með kappi, því að hjer er um að ræða þá alverstu plágu, sem landbúnaður Íslendinga getur fengið í náinni framtíð. Þess vegna ber bændafulltrúunum skylda til að vera vakandi. Enda hafa komið til Alþingis fleiri áskoranir en dæmi eru til, um að neyta allra bragða til að vernda landið fyrir þessari veiki. Og það er áreiðanlega betra að halda eitt ár uppi óþarflega ströngum heldur en of linum vörnum í þessu efni. Það er ekki heldur vegna einstakra atriða þessa frv., að þessir hv.þm. eru því andvígir, heldur sakir þess, að þeir sjá, að það veldur sumum kjósendum þeirra nokkurra óþæginda. Jeg álít ekki hundrað í hættunni, þó að löggjöf sje ströng um þetta efni til næsta þings, og legg því afarmikla áherslu á, að þingið fylgi hjer fast á eftir og sýni fullan skilning á, hve hjer sje um stórt og alvöruþrungið mál að ræða.

Frsm. (Árni Jónsson) * Jeg hefi skýrt frá ástæðunum fyrir því, að landbn. hefir ekki gert víðtækari breytingar á frv. en kemur fram á þskj. 490; það stafar af því, að nefndin bjóst við öðrum undirtektum hjá hæstv. stjórn en raun varð á. En út af orðum hæstv. atvrh. vil jeg taka það fram, að nefndin var ekki að víta hæstv. stjórn fyrir framkvæmdir hennar í þessu máli. En hitt finst mjer undarlegt, hvernig hann hefir skilið dagskrártill. nefndarinnar, því að eftir orðum hans að dæma er ekki annað að sjá en að hann hafi lesið hana öfugt, eða eins og sagt er um eina vissa persónu, að hún lesi biblíuna. Dagskrártill. er í tveimur liðum og hefir nefndin lagt megináherslu á fyrri liðinu, eins og margbúið er að taka fram. Þá kom hæstv. ráðh. (MG) enn að orðalagi brtt. nefndarinnar „með ráði dýralæknis“, og taldi sig geta komist undan allri ábyrgð um framkvæmdir málsins, en kastað henni yfir á dýralækni. Jeg býst ekki við, að mjer mundi takast að sannfæra hæstv. ráðh., þó að jeg færi að rökræða þetta frekar, en vitanlega þýðir þetta ekki annað nje meira en að dýralæknir sje í samráði við hæstv. atvrh. um framkvæmdirnar. Þá sagði hæstv. ráðh. (MG), að hann vissi til, að framhaldsnál. á þskj. 490 væri samið strax eftir fundinn í fyrradag, en ekki borið undir nefndina. Það er að vísu rjett, að jeg ritaði uppkast að nál. þegar eftir að fundi sleit, en frá því var ekki endanlega gengið fyr en nefndin hafði átt fund með sjer og tekið afstöðu til þess. Út af því, sem hæstv. atvrh. var að tala um innflutningsbann á smjöri, eggjum og soðnum osti, þá læt jeg mjer nægja að vísa til þess, sem hv.þm. Borgf. sagði um það efni. Þó skal jeg bæta því við, að með þessu er alls ekki algert bannaður innflutningur á þessum vörum. Því að vitanlega nær bannið aðeins til þeirra landa, sem vitanlegt er um, að veikin er í. Ef t. d. upp kemur, að veikin sje aldauða í Noregi, þá er horfin sú ástæða, að banna innflutning þaðan, og mætti þá flytja inn egg og þessa langþráðu, soðnu osta, og þar með fyrirbyggja, að hallæri verði í landinu af þessum ástæðum. Hæstv. atvrh. þykir of langt gengið með frv. En hvers vegna leggur nefndin til, að svo langt sje gengið? Það er af því, að við 2. umr. málsins taldi hæstv. stjórn sig ekki hafa heimild eða vald til að fyrirskipa jafn víðtækar ráðstafanir sem hún hefir gert, til þess að verjast því, að þessi vágestur berist hingað; meðal annars taldi hún sig vanta heimild til þess að takmarka innflutning manna í þessu skyni. Hæstv. stjórn hefði því átt þegar í þingbyrjun að bera fram frv. til breytingar á heimildarlöggjöfinni frá í fyrra, er trygði henni rjett til að gera allar þær ráðstafanir, sem að dómi fróðra manna eru taldar nauðsynlegar til varnar veikinni. Hæstv. atvrh. sagði líka, að málinu væri ekki gerður neinn greiði með því að halda því fram með slíku kappi og hjer er gert. En þar sem svo er áliðið þingsins, og málið á eftir að ganga gegnum hina deildina, þá virðist engin ástæða til að vera að tvínóna yfir afgreiðslu þess, ef það þá á annað borð er þingvilji, að það nái fram að ganga. Jeg veit, að hæstv. ráðh. (MG) verður aldrei áfeldur fyrir of miklar eða fastar aðgerðir í framkvæmdum þessa máls. Hitt mundi sönnu nær, að saka mætti hæstv. stjórn fyrir aðgerðaleysi, að hún hafi ekki verið á verði sem skyldi og ekki tekið nógu föstum tökum á ráðstöfunum sínum. Þeim tveimur hv.þdm., sem talað hafa á móti frv., hefi jeg litlu að svara. Hv. þm. Ísaf. (SigurjJ) benti á, að í smákauptúnum út um land væri enginn lögreglustjóri, er haft gæti eftirlit með innflutningi manna, er hingað leita frá útlöndum, og þar væri sumstaðar enginn læknir, er annast mætti um sóttvarnir. Þau ákvæði frv., sem að þessu lúta, taldi hann því til einskis gagns. En jeg vil benda honum á, að í reglugerð þeirri, er hæstv. stjórn gaf út á milli þinga, eru þessi ákvæði, og þar gert ráð fyrir umboðsmönnum, sem framkvæmi þetta. Hann benti líka á, að ef ekki mætti flytja inn fiskbursta, nema þeir væru sótthreinsaðir áður en farið yrði að nota þá, gæti það tafið atvinnurekstur einstakra manna. Þetta má vel vera, þó að jeg geri ekki mikið úr því. En það mætti þá benda á aðra leið, og hún er sú, að setja hjer upp burstagerð. Þetta er ekki vandasöm iðn og ætti því að vera auðvelt að koma henni á. Nú, en dygði það ekki, væri önnur leið hugsanleg, t. d. að fá burstana frá þeim löndum, sem vissa er fyrir, að ekki eru sýkt. Og svo er um fleira, að það er ekki bannaður innflutningur, nema frá þeim löndum eða landshlutum, þar sem alidýrasjúkdómar ganga eða eru orðnir landlægir í, sbr. upphaf 2. gr. Hv. 1. þm. Reykv. var enn með fuglafræði sína, að engin tiltök væru að banna innflutning alifugla, af því að ekki væri hægt að banna farfuglunum að leita hingað heim til átthaganna. Ef þessi „fuglahræða“ deildarinnar hefði rjett fyrir sjer, þá skal jeg játa, að erfitt mun vera að gera ráðstafanir gegn þessum faraldri, sem hjer er um að ræða. - Annars endaði hann með því að telja frv. með öllu þýðingarlaust. En jeg held, að það, sem skilur milli þeirra, sem frv. fylgja, og hinna, sem eru móti, sje það, að þeir síðarnefndu vilja ekkert aðhafast, sem orðið geti til óþæginda í bili, en við hinir fylgjum frv., þó við viðurkennum, að það sje ekki gallalaust, vegna þess, að það er álit okkar, að óþægindin sjeu svo smávægileg í samanburði við það tjón, sem gæti hlotist af því, að veikin bærist hingað. Því að ef við ekki samþ. frv., höfum við sáralítið öryggi fyrir því, að þessi skæði vágestur geti ekki borist hingað, og þá er um seinan að byrgja brunninn. Þess vegna verða hv.þdm. að líta meira á hag alþjóðar, heldur en að einblína á óþægindi þau, sem ráðstafanir eins og þessar geta valdið einstaka kjósendum í bili. *Ræðuhandr. ólesið af þm.

Atv.- og dómsmrh. (Magnús Guðmundsson): Hv. frsm. fanst jeg lesa dagskrártill. landbn. á þskj. 415, eins og sagt er um kölska, að hann lesi biblíuna.

Ekki sagði jeg það.

Ekki kanske berum orðum, en þetta var meiningin. Jeg skal nú, með leyfi hæstv. forseta, lofa hv.frsm. að heyra, hvernig jeg les hana: „Í trausti þess, að ríkisstjórnin geri allar nauðsynlegar ráðstafanir til þess að sporna við því, að gin- og klaufaveikin eða aðrir alidýrasjúkdómar berist hjer til landsins og undirbúi fyrir næsta þing lög, sem bygð sjeu á reynslu og löggjöf annara þjóða í þessum efnum, tekur deildin fyrir næsta mál á dagskrá.“ Þetta skildi jeg í einfeldni minni þannig, að stjórnin ætti að gera alt, sem hægt væri, til þess að sporna við því, að veikin bærist hingað. Þess vegna gat jeg ekki skilið, hvers vegna skorað er á stjórnina í síðari lið till. að undirbúa löggjöf, neina búist væri við, að um eitthvað betra væri að ræða en stjórnin hefði gert. Jeg fyrir mitt leyti taldi mjer skylt að fylgja fyrri lið till. til þess ítrasta, og finst því ástæðulaust að vita stjórnina fyrir það eitt, að hún telur sjer ekki fært að fara lengra eftir gildandi löggjöf en hún hefir þegar gert með ráðstöfunum sínum. Annars vil jeg spyrja hv.frsm., hvað meint sje með þessu orðalagi í 2. gr. ,,að veikin gangi eða sje orðin landlæg.“ Sjerstaklega spyr jeg um þetta að því er Noreg snertir. Þar kom veikin upp í vetur, en hefir ekki borið á henni um tíma. Á að skoða allan Noreg sýktan, eða að veikin sje orðin þar landlæg, þó að vitanlegt sje, að hún hafi gert um tíma allmikið tjón á tiltölulega litlu svæði, en ekkert orðið vart við hana upp á síðkastið? Hv. frsm. hafði eftir mjer, að jeg hefði sagt, að sáralítið öryggi væri, þó að hafa þyrfti ráð dýralæknis í þessu efni. En þetta sagði jeg ekki. Enda treysti jeg dýralækni betur en háttv.frsm. til þess að segja um, hvaða vörur muni hættulegastar og flytja með sjer sóttkveikjuna. Hv. frsm. sagði, að stjórnin hefði í þingbyrjun átt að koma með frv., sem heimilaði henni víðtækari ráðstafanir, t. d. um innflutning manna. Jeg sje ekki betur en að þetta frv. sje líkt að efni og auglýsing sú, er stjórnin gaf út á milli þinga. Reglugerðina er hægt að forsvara. Hún hefir stoð í lögum, og meira þurfti ekki. Annars skilst mjer á hv.frsm. og hv.þm. Str., að þeir búist við, að frv. verði að einhverju leyti breytt í hv.Ed. En sje þetta vitanlegt, vildi jeg skjóta því til þeirra, hvort þeir mundu ekki sjá sjer fært að ganga svo frá frv. hjer, að hv.Ed. gæti fallist á það. Að hrekja það milli deilda, gæti orðið til þess, að frv. komist ekki fram á þessu þingi.

Sigurjón Jónsson Jeg skil vel ótta hv.frsm. og hv.þm. Str., sem talað hafa nýlega í þessu máli, og finst ekki nema eðlilegt, þó að þeir vilji setja öryggisráðstafanir bænda vegna, gegn því, að þessi skæða búpeningspest berist hingað til lands. En þeir verða í því sambandi að gæta hófs og ganga ekki of langt. Hv. þm. Str. sagðist heldur vilja setja of stranga löggjöf en eiga á hættu, að veikin bærist hingað.  Jeg skil vel, þó að þessir háttv.þm., sem telja sig forsvarsmenn bænda, vilji tryggja sem best hag þeirrar stjettar. En þeir verða þá um leið að gæta þess, að þeir vinni ekki öðrum stjettum tjón. En ráðstafanir þær, sem þeir leggja til, að framkvæmdar verði samkvæmt frv., ganga mjög út yfir atvinnurekstur sjávarþorpanna. Mjer finst því sú leið, sem hv. landbn. valdi fyrst um afgreiðslu þessa máls, sú eina færa. Þess vegna hika jeg ekki við að taka upp þá rökstuddu dagskrá, sem hv. landbn. hefir fallið frá, og vænti, að hún nái samþ.hv. deildar.

Frsm. (Árni Jónsson) * Hæstv. atvrh. hefir nú sannað fyrir hv. deild, að hann getur lesið dagskrártill. landbn. rjett, en hitt á hann eftir að sanna, að bann geti skilið hana rjett. En jeg vil benda honum á eitt úrræði enn, og það eru bráðabirgðalög. Ef veikin hefði borist til Noregs áður en heimildin í fyrra var gefin, þá hefði stjórnin getað gefið út bráðabirgðalög, upp á væntanlegt samþ. þingsins. Þessar útgöngudyr hefir stjórnin altaf milli þinga, og enginn hefir neitt út á það að setja, þó að hún noti sjer það, þegar nauðsyn krefur. Þá var hæstv. ráðh. að spyrja um, hvað átt væri við með því að segja, að veikin gangi eða sje orðin landlæg. Jeg er hissa á, að hæstv. ráðh. skuli spyrja svona barnalega. Þetta er mjög algengt orðalag og virðist ekki þurfa skýringar við, neina ef vera skyldi í íslenskutíma í einhverjum barnaskóla. Þá vildi hæstv. atvrh., að nefndin segði til, hvort Noreg allan beri að skoða sýktan eða ekki. Þessu getur nefndin ekki svarað. En jeg get skýrt frá því, sem hæstv. ráðh. (MG) hefir borið fyrir nefndinni og haft eftir upplýsingum frá Noregi, að Norðmenn sjálfir telja sig hafa yfirunnið veikina. Þá sagði hæstv. ráðh. ennfremur að jeg hefði eftir sjer, að sáralítið öryggi væri í þeim lögum, sem til eru í þessu efni. En þetta er misskilningur. Jeg sagði, að nefndin hefði lítið öryggi í þessu, eftir þeim skilningi, sem stjórnin leggur í heimildarlögin. Þá sagði hæstv. ráðh., að frv. væri líkt að efni og auglýsing stjórnarinnar í vetur, og má það til sanns vegar færa. En með því er verið að bæta úr því, sem hæstv. atvrh. sagði við 2. unir. að vantaði í heimildarlögin, og því væri spurningin um, hvort reglugerðin hefði stoð í lögum eða ekki.  (Atvrh. MG: Þetta er ekki rjett.)  Jú, þetta er rjett, eftir því sem orð hæstv. ráðh. fjellu þá.  (Atvrh. MG: Jeg segi nei!)  . Það er ekki til neins fyrir hæstv. ráðh. að neita þessu, og næsta undarlegt, að hann skuli nú vera mótfallinn því, að fá þá stoð, er hann taldi í vetur að vantaði undir reglugerðina.

Jakob Möller Það eru aðeins örfá orð út af ræðu hv.þm. Str. Hann vænir okkur hv.þm. Ísaf. um það, að við lítum eingöngu á þægindi okkar kjósenda, er við mælum móti frv. Þessu leyfi jeg mjer að mótmæla sem rakalausum staðhæfingum. Þar sem hann gaf í skyn, að við værum móti þessu innflutningsbanni, vegna innflutningsvöru, sem bændur framleiða, og átti þar með við heyinnflutning, þá verð jeg að vekja athygli hans á því, að jeg hefi aldrei haldið fram, að hey ætti að flytjast eftir sem áður inn frá sýktum löndum. Andstaða mín gegn frv. byggist fyrst og fremst á því, að hjer er um einstrengingslegt bann að ræða, sem jeg tel, að þurfi ekki að vera, en betur komið fyrir í heimildarformi, sem svo er hægt að framfylgja, eftir því sem þörfin krefur. Mjer er fullljóst, að hjer er mikið í húfi, ekki aðeins bænda vegna, heldur allra landsmanna yfir höfuð, og jeg vil gera alt, sem hægt er, til að varna því, að þessi húsdýrasjúkdómur berist til landsins. En jeg sje okkur enga þörf á svona einstrengingslegri löggjöf. Og að setja einstrengingslegar ráðstafanir, sem jafnframt bera með sjer, að þær eru ekki annað en form, finst mjer fjarri öllu lagi. Út af því, sem hv.frsm. (ÁJ) sagði, hefi jeg lítið að segja. Hann talaði í skoptón um mína fuglafræði, en jeg held hv. landbn. ætti ekki að tala um neina fuglafræði, því að það lítur út fyrir, að hún hafi ekki haldið, að til væru neinir fuglar aðrir en alifuglar. - Það var víst hv.þm. Str., sem var að tala um aðgreining á þessu, að það gæti orðið vænlegt til árangurs að banna innflutning á sumum fuglum, en öðrum ekki. Þetta er á sinn máta eins og að banna innflutning á notuðum karlmannafötum, en leyfa innflutning á notuðum kvenfatnaði.

Jeg hefi alls ekki talað um þetta!

. Það var þá hv.frsm. (ÁJ). Það er þýðingarlaust bann gegn innflutningi, sem ekki er hægt að framfylgja, og það var aðallega það, sem jeg gerði að umtalsefni. Jeg leyfi mjer að skjóta því til hæstv. forseta, af því að svo margar og rækilegar brtt. hafa fram komið við frv., hvort ekki væri æskilegt, að málið yrði tekið út af dagskrá áður en það fer frá hv. deild.

Atv.- og dómsmrh. (Magnús Guðmundsson): Hv. frsm. sagði, að það hefði meðal annars verið átt við það, að stjórnin gæti gefið út bráðabirgðalög, með þessum orðum: „ríkisstjórnin geri allar nauðsynlegar ráðstafanir til þess að sporna við því, að gin- og klaufaveiki eða aðrir alidýrasjúkdómar berist til landsins.“ Mjer þykir undarlegt, ef nefndin hefir þurft að hverfa frá sinni stefnu í málinu, vegna þess að ekki var tekið fram í umræðunum áður, að þetta væri hægt; því að jeg hjelt að það væri öllum kunnugt, að jeg gerði ekkert annað en segja, hvað stæði í gildandi lögum, en mintist ekki á bráðabirgðalög. Mjer er fullkunnugt um það, eins og hv.frsm., að það er hægt að bæta úr þessu með bráðabirgðalögum. Svo að jeg get ekki ímyndað mjer, að þessi sje meining nefndarinnar með dagskránni, þótt hv.frsm. vilji líta svo á, eftir að jeg er búinn að sýna mótsögnina hjá honum og skýra dagskrána. Hann var mjög firtur yfir því, að jeg spurði hann viðvíkjandi orðatiltækjum í frv., en jeg veit ekki til hvers á að fara um skýringar, ef ekki til þeirrar nefndar, sem um málið þykist hafa fjallað. Það var beinlínis rangt, sem hv.frsm. sagði, að jeg hefði sagt ólöglega reglugerðina frá stjórninni í vetur. Jeg tók það skýrt fram, að jeg treysti mjer til að forsvara hana að lögum, en að hún gengi eins langt eins og frekast er hægt að ganga eftir gildandi lögum. Það er ekki til neins fyrir okkur að deila um það, hvort mikið eða lítið öryggi er í þessari löggjöf. En hann telur ekkert öryggi í því að leita til dýralæknisins í Reykjavík. Jeg álít þvert á móti mikið öryggi í því fólgið, því að hann er sá maður, sem helst hlýtur að bera skyn á þessa hluti.

Pjetur Ottesen Jeg vil út af því, sem menn hafa haldið fram um það, að frv. þetta gengi þannig of langt, að þrengt væri um of að kostum ýmissa manna, sem í kaupstöðum og sjávarþorpum búa, aðeins svara því með því að staðhæfa, að þetta frv. er bygt á þeirri reynslu, sem fengin er um ráðstafanir í nágrannalöndunum, þar sem veikin hefir geisað. Þar hafa menn lært mikið af reynslunni um það, hvað hættulegt er í þessu efni. Og jeg held, að þegar tekið er tillit til þessarar reynslu, þá sje eiginlega ekkert hægt að fella niður af því, sem upp er talið í 2. gr. þessa frv. Og ef mönnum annars er það alvörumál, að vilja tefla á fremsta hlunn með að sporna á móti veikinni, þá geta þeir ekki verið því fylgjandi að breyta neitt gildi þeirra ákvæða, sem í frv. felast. Jeg held líka, að það sje ekki svo mjög þrengt að kosti manna með þessu frv., að nein ástæða sje að setja það fyrir sig, þegar hinsvegar er litið til þess, hvað hjer er í húfi. Það kann náttúrlega vel að vera, að það komi fram eitthvað fleira og meira, við nýja reynslu, sem hættulegt getur talist; en eins og sakir stóðu, þegar lokið var undirbúningi þessa frv., þá voru þessar vörur taldar hættulegastar, bæði í Noregi og Danmörku. Og frv. er sniðið eftir þeim ráðstöfunum, sem þar voru gerðar, eins og jeg tók fram. Út af þeirri fyrirspurn, sem hæstv. ráðh. (MG) beindi til landbn. um það, hvernig hún liti á aðstöðu Noregs nú, þar sem ekki hefir borið á gin- og klaufaveiki þar um nokkurn tíma, þá vil jeg benda á það, hvernig veikin hefir hagað sjer sumstaðar annarsstaðar, t. d. í Danmörku, Englandi og Skotlandi; þar hefir veikin komið upp í vissum hjeruðum og að vísu tekist að bæla hana niður; en svo hefir veikin eftir misjafnlega langan tíma gosið upp aftur. Þegar litið er til þessarar reynslu, þá ber vitanlega að skoða Noreg hættulegan nú, að minsta kosti fyrst um sinn. Og auðvitað er sama máli að gegna um hin löndin, þar sem veikin hefir gengið nú undanfarið, og þar á meðal Skotland og England. Nú hefir hv.þm. Ísaf. tekið upp þá dagskrá, sem landbn, hafði tekið aftur. Í tilefni af þessu vil jeg skírskota til þess, sem jeg hefi áður sagt um það, að þessar ráðstafanir eru bygðar á reynlu annara þjóða, og brýna það fyrir hv.þdm., hvað getur verið í húfi, ef dagskráin verður samþ. og við verðum að búa áfram við hina ófullnægjandi löggjöf, sem nú gildir í þessu efni. Ræðuhandr. óyfirlesið af þm.