Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hafa fjögur bréf frá innanríkisráðuneytinu þar sem óskað er eftir fresti til þess að veita skrifleg svör; við fyrirspurnum á þskj. 720, um ríkisborgararétt erlendra maka, frá Össuri Skarphéðinssyni; fyrirspurn á þskj. 950, um sendingu sönnunargagna með tölvupósti, frá Helga Hrafni Gunnarssyni; fyrirspurn á þskj. 948, um ástæður hlerana frá ársbyrjun 2008, frá Helga Hrafni Gunnarssyni; og fyrirspurn á þskj. 762, um úttekt á netöryggi almennings, frá Birni Leví Gunnarssyni.

Forseti. Erindi mitt varðar fyrirspurn frá okkur hv. þm. Merði Árnasyni um svokallað lekamál sem ég hef tekið upp undir þessum dagskrárlið nokkrum sinnum áður. Innanríkisráðuneytið hefur borið fyrir sig að málið sé til rannsóknar hjá lögreglu og því sé hvorki rétt né hægt að svara þinginu. Nú hefur ráðuneytið sent fjölmiðlum yfirlýsingu um málið og birt á vefsíðu sinni. Þá getur innanríkisráðherra ekki lengur skorast undan því að svara þeirri fyrirspurn sem lögð var fram og snýst meðal annars um hvort minnisblað eða önnur gögn hafi verið til í ráðuneytinu um mál Tony Omos. Ég vil því biðja virðulegan forseta að ganga eftir því að ráðuneytið svari fyrirspurn okkar alþingismannanna og reyndar langar mig að biðja virðulegan forseta að svara því undir þessum dagskrárlið hvort hann muni ekki örugglega verða við þeirri beiðni minni.

Virðulegur forseti. Sem þingflokksformaður tek ég undir óskir hv. þingmanns til forseta og raunar óháð þeirri yfirlýsingu sem hæstv. ráðherra hefur nú sent frá sér. Það er einfaldlega þannig eftir stjórnarskránni að Alþingi er falið eftirlitshlutverk með framkvæmdarvaldinu og þingskapalög kveða skýrt á um skyldur ráðherra til að svara fyrirspurnum allra alþingismanna. Frá því eru engar undanþáguheimildir. Ég lít svo á að ráðuneytinu sé og hafi alltaf verið skylt að svara þeirri fyrirspurn sem hv. þingmenn lögðu hér fram fyrr í vetur og að löngu sé komið fram yfir dagsetningu um það. Það getur ekki verið sjálfdæmi ráðherrans hvaða fyrirspurnum hann svarar og hverjum ekki, jafnvel þó að lögreglurannsókn standi yfir. Ef hann telur ekki rétt að upplýsa um einstök atriði, ef hann tilgreindi það í svari við þeim atriðum sem hægt er að svara núna að einhverjum einstökum atriðum eða ákveðnum rökstuðningi sé ekki svarað, færi best á því að það væri að ósk ríkissaksóknara að ekki væri upplýst um það og sá rökstuðningur væri fyrir hendi en ekki bara sjálfdæmi ráðherra fyrir því hvaða fyrirspurnum hann svarar og hverjum ekki.

Forseti. Ég vil eins og hv. þm. Helgi Hjörvar sem þingflokksformaður taka heils hugar undir þá beiðni sem hér kom fram frá hv. þm. Valgerði Bjarnadóttur, réttar sagt kröfu um svör frá forseta. Mér þætti mjög óeðlilegt ef ekki yrði brugðist við og gert eitthvað í þessu máli nú þegar. Ef svo er ekki sýnir það því miður að þingið er ekki hæft til að sinna eftirlitshlutverki sínu.

Forseti hefur í sjálfu sér ekki miklu við það að bæta sem hann ræddi á sínum tíma þegar þessi mál voru fyrst til umfjöllunar, eftir að forseti las hér af forsetastóli álit innanríkisráðuneytisins þar sem vísað var til þeirrar lögreglurannsóknar sem stæði yfir og þess vegna væri ráðuneytinu ekki fært að svara Alþingi. Auðvitað hefur Alþingi eftirlitshlutverk og við ætlumst til þess að ráðherrar svari þeim fyrirspurnum sem fyrir þá eru lagðar í samræmi við þingsköp en í ljósi þess að svo háttar til um þetta mál, að það snertir lögreglurannsókn sem nú stendur yfir eins og öllum er kunnugt, féllst forseti á þau sjónarmið sem fram komu í svari innanríkisráðherra.

Virðulegi forseti. Ég hef áður vísað til þess í umræðum um þetta mál að að minnsta kosti 3. og 4. spurningin í fyrirspurn okkar varðar alls ekki lögreglurannsóknina heldur snýst um hvað hafi verið til skoðunar í rannsókn ráðuneytisins á meintum leka og hvað hafi verið til skoðunar í rannsókn rekstrarfélags Stjórnarráðsins á meintum leka. Þetta kemur lögreglurannsókninni ekkert við. Nú hefur hins vegar komið fram að minnisblað eða önnur gögn um Tony Omos eru til í ráðuneytinu. Fyrsta spurningin varðar það. Nú hefur innanríkisráðuneytið tjáð sig um þetta mál, ef ég má orða það svo, á vef ráðuneytisins og ég tel það algjörlega óþolandi fyrir þingmenn að þá treysti ráðuneytið sér ekki til að svara þinginu, spurningum sem eru beinar og heiðvirðar á allan hátt.

Til svara eru: Forsætisráðherra, mennta- og menningarmálaráðherra og innanríkisráðherra.

Virðulegi forseti. Í morgun bárust fregnir af því að verkefnisstjórn um húsnæðismál hefði skilað af sér og tillögur hennar hefðu verið kynntar og ræddar í ríkisstjórn í morgun. Ég fagna því sérstaklega, við höfum lengi beðið eftir niðurstöðu þessarar miklu vinnu. Við í Samfylkingunni lögðum fram í haust þingsályktunartillögu um bráðaaðgerðir á leigumarkaði til að bregðast við því hörmungarástandi sem þar ríkir og þegar við höfum rekið á eftir samþykkt þeirrar tillögu hér í vetur hefur einatt verið vísað til þess að vinna væri í gangi. Þess vegna er það vonum seinna að við sjáum nú loksins niðurstöðuna birtast. Það er líka þannig að ríkisstjórnin hefur í vetur vísað hverju einasta álitamáli sem upp hefur komið á sviði húsnæðismála til þessarar verkefnisstjórnar og ber þar sérstaklega að nefna afnám verðtryggingarinnar. Ég vil þess vegna spyrja hæstv. forsætisráðherra hvort ríkisstjórnin hafi á grundvelli þeirra upplýsinga sem nú liggja fyrir og þeirra tillagna sem nú liggja fyrir tekið ákvarðanir í húsnæðismálum sem er löngu tímabært að teknar verði. Hefur ríkisstjórnin ákveðið að hækka húsaleigubætur, færa þær nær vaxtabótum og búa til eitt kerfi húsnæðisbóta? Getum við treyst því að húsaleigubætur hækki? Er búið að ákveða í ríkisstjórn að gefa húsnæðissamvinnufélögum og lokuðum leigufélögum skuldalækkun með sama hætti og einstaklingum mun bjóðast samkvæmt þeim frumvörpum sem ríkisstjórnin hefur nú þegar lagt fram um leiðréttingu húsnæðislána? Við vitum að margt fátækasta fólk landsins leigir af lokuðum leigufélögum og það er tryggt að ef skuldastaða þeirra félaga verður lækkuð lækkar leiga þessa fólks. Mun þetta fólk njóta sama réttar og þeir sem eru svo heppnir að eiga sitt eigið húsnæði? Í þriðja lagi: Er búið að útfæra afnám verðtryggingarinnar og mun ríkisstjórnin tilkynna ný skref í framhaldi þessarar vinnu í því efni?

Virðulegur forseti. Það er ástæða til að fagna því að niðurstöður verði kynntar í dag kl. fjögur, þ.e. þær niðurstöður sem hv. þingmaður hefur eins og ég og margir aðrir lengi beðið eftir. Af því leiðir að sjálfsögðu að ríkisstjórnin er ekki búin að taka ákvörðun um mál, sem hefur verið í vinnslu og búið er að kynna, áður en niðurstöður verða kynntar. Það segir sig eiginlega sjálft að þegar sérfræðingum og starfshópum er falið að vinna undirbúningsvinnu þá bíða menn eftir niðurstöðum þeirrar vinnu áður en ákvarðanir eru teknar um framhaldið. Það er mikið tilhlökkunarefni að fá þessa kynningu nú síðdegis. Þá er komið að annarri spurningu hv. þingmanns. Það er ljóst að þarna verður sérstaklega fjallað um hvernig megi bæta stöðu húsnæðissamvinnufélaga og gera hlut þeirra væntanlega meiri vegna þess að þetta er form sem getur gagnast töluverðum hópi fólks og hjálpað því að komast í húsnæði. Ég á von á ágætistíðindum hvað varðar framtíð þess fyrirkomulags í tillögum hópsins. Svo varðandi þriðju spurninguna þá er það rétt sem hv. þingmaður gat um að ákveðnum spurningum er varða verðtrygginguna og áform um afnám hennar var vísað inn í þessa vinnu og við höfum fengið að fylgjast með vinnunni að sjálfsögðu og undirbúum næstu skref í beinu framhaldi af kynningunni síðdegis í dag. Það er reyndar búið að fjalla um þetta á ráðherranefndarfundi en ég geri ráð fyrir því að næstu skref hvað varðar afnám verðtryggingar verði kynnt á ríkisstjórnarfundi næstkomandi föstudag.

Virðulegi forseti. Það var tilkynnt opinberlega í morgun að málið væri á dagskrá ríkisstjórnarfundar í morgun. Ég gekk einfaldlega út frá því að ráðherrar ríkisstjórnarinnar væru ákafir til verka í þessu mikla hagsmunamáli fyrir þjóðina. Það kæmi mér á óvart ef menn hafa ekki skýr svör á reiðum höndum við einföldum réttlætisspurningum í þessu efni. Ég ítreka þess vegna spurninguna: Er núna loksins kominn möguleiki á því að forsætisráðherra svari okkur hvort þeir sem leigja hjá lokuðum leigufélögum muni njóta sama réttar og fá verðtryggð lán þeirra félaga lækkuð til jafns við þá sem eiga húsnæði? Þetta er einföld réttlætisspurning. Það hefur hingað til verið vísað til þessarar vinnu. Er ekki hægt að fá skýrt svar við þessu? Hin spurningin um hækkun húsaleigubóta: Er ekki hægt að segja það skýrt hvort þær verði hækkaðar? Ætlar ríkisstjórnin að verja fjármunum í það? Hún er að leggja fram frumvörp núna um gríðarleg fjárútlát til annarra hópa vegna annarra vandamála 

Virðulegur forseti. Það að láta eitt yfir alla ganga og ráðast í almennar aðgerðir hefur verið algert grundvallaratriði í stefnu þessarar ríkisstjórnar varðandi skuldamálin og aðrar úrbætur frá því að hún tók við. Því er horfið frá þeim sértæku leiðum sem voru alls ráðandi á síðasta kjörtímabili. Ég get hins vegar ekki annað en endurtekið það sem ég sagði áðan við hv. þingmann, að kynningin fer fram kl. fjögur í dag. Það hlýtur að vera eðlilegt að mati hv. þingmanns að hlutirnir séu kynntir fyrst, m.a. fyrir fulltrúum stjórnarandstöðunnar, áður en menn taka ákvörðun. Menn hljóta að vilja fá upplýsingarnar fyrst og taka svo ákvörðun um framhaldið. Hvað varðar hins vegar húsnæðissamvinnufélögin þá er leiðréttingin leið til að koma til móts við einstaklinga. Það kunna að vera aðrar leiðir betri til að rétta hlut húsnæðissamvinnufélaganna og gera það rekstrarform æskilegt og skynsamlegt til lengri tíma litið en leiðréttingin miðar að því að leiðrétta lán einstaklinga.

Virðulegi forseti. Mér er eins og öðrum annt um stöðu ríkisfjármála og að við meðferð ríkisfjármála ríki sjálfbærni, varfærni, stöðugleiki og festa, svo ég vísi í lykilorð úr fyrirliggjandi frumvarpi um opinber fjármál sem lagt hefur verið fram í þinginu. Það eru margs konar óvissuþættir í ríkisfjármálum, ekki síst á komandi árum og þarf ekki annað en lesa áætlanir sem liggja til grundvallar samþykktu fjárlagafrumvarpi til að sjá að brugðið getur til beggja vona. Við höfum til dæmis rætt afkomutölur í sjávarútvegi og hvernig þær hafa áhrif á tekjustofna eins og veiðileyfagjöld. Stórir tekjuliðir eins og bankaskattur geta snarminnkað á einu augabragði ef bú gömlu bankanna eru gerð upp og hætta að vera tekjustofn. Síðan eru það vextir af lánum hins opinbera, ríkissjóður er ofurskuldsettur. Það er breyta sem haft getur mikil áhrif á útgjöld ríkisins. Íbúðalánasjóður hefur aldeilis verið fjárfrekur á undanförnum árum og nú liggur fyrir álit frá stjórn Íbúðalánasjóðs vegna áætlana um niðurfellingu skulda heimila um að uppgreiðslur á lánum geti kostað sjóðinn allt frá 7,5 milljörðum til 24 milljarða. Sjóðurinn getur ekki fjármagnað það tap og þyrfti þar væntanlega að koma til aðstoð ríkisins, þannig að ýmislegt getur gerst. En nú erum við að fara að ræða og væntanlega samþykkja hér skuldaniðurfellingartillögur ríkisstjórnarinnar sem kosta að minnsta kosti 20 milljarða á ári og síðan er líka kostnaður vegna skatta sem skila sér ekki. Mig langar að spyrja hæstv. forsætisráðherra sams konar spurningar og ég hef spurt hæstv. fjármálaráðherra: Er það svo að í allri þessari óvissu og ólgu í ríkisfjármálum 

Virðulegur forseti. Það mun njóta algjörs forgangs í ríkisfjármálum á næstu árum að standa við þau fyrirheit sem þessi ríkisstjórn hefur gefið. Hvað varðar það sem hv. þingmaður gerir hér að sérstöku umtalsefni, lækkun á verðtryggðum skuldum heimilanna, húsnæðislán, þá er það mjög jákvæð leið til að rétta hlut mjög stórs hluta landsmanna sem legið hefur má segja óbættur hjá garði í fimm ár, alveg frá efnahagshruninu, fólks sem hefur verið látið taka á sig gríðarlega auknar byrðar, það hefur orðið fyrir mjög miklu tjóni sem það hefur ekki á nokkurn hátt fengið bætt fyrr en nú. Það mun þá þýða að þetta fólk getur aftur orðið virkir þátttakendur í efnahagslífinu, virkir þátttakendur í samfélaginu, það getur tekið þátt í að skapa þau auknu verðmæti sem eru forsenda þess að hægt verði að standa undir hinum ýmsu útgjaldaliðum sem verða viðvarandi og munu í mörgum tilvikum fara hækkandi á næstu árum. Eina leiðin úr þeim vanda sem ríkissjóður er í nú er að auka verðmætasköpun í landinu. Við þurfum að sjálfsögðu aðhald áfram, það er óhjákvæmilegt, en vandinn verður ekki leystur eingöngu með niðurskurði og aðhald, vandinn verður ekki leystur nema efnahagslífið á Íslandi taki aftur við sér, framleiðslan aukist og fólk, almenningur í landinu, geti á ný orðið virkir þátttakendur í heilbrigðu efnahagskerfi.

Virðulegi forseti. Það er mjög margt mjög mikilvægt sem ríkissjóður þarf að standa straum af með útgjöldum. Til dæmis er að mínu mati mjög mikil og stór uppsöfnuð fjárþörf í menntakerfinu og heilbrigðiskerfinu og öllum innviðum þessa samfélags eftir langvarandi niðurskurð. Ég þori að veðja að þessi fjárþörf muni koma upp á yfirborðið með reglulegu millibili, alltaf þegar við ræðum fjárlögin hér á kjörtímabilinu. Spurning mín var ósköp einföld. Þegar við mætum kröfum um meiri peninga úr ríkissjóði, mun þá þessi 20 milljarða plús reikningur vegna mjög umdeildra skuldaniðurfellinga til heimila alltaf njóta forgangs sama hvað á dynur, sama hvaða tekjupóstar fara úr ríkisreikningnum? Mun þá þessi útgjaldaliður alltaf njóta forgangs? Og hvað þá til dæmis með niðurgreiðslu opinberra skulda? Við erum einn skuldsettasti ríkissjóður Evrópu og nú erum við að fara að ræða hér frumvarp sem segir að skuldir hins opinbera eigi ekki að vera hærri en sem nemur 45% af vergri landsframleiðslu. 

Virðulegur forseti. Málefni sem varða fólkið í landinu, heilbrigði þess, menntun þess og almenn lífsskilyrði á Íslandi, þ.e. að auka hér velferð, verða í forgangi næstu árin. Að sjálfsögðu er staða heimilanna, grunneininga samfélagsins, þar grundvallarmál. Svarið er því já, þetta og önnur mál sem varða heimilin í landinu verða í forgangi hjá þessari ríkisstjórn á þessu kjörtímabili. Hvað varðar opinberar skuldir er það alveg rétt að þær eru töluvert miklar á Íslandi þó að staða Íslands sé kannski ekki jafnslæm og margra Evrópulanda hvað það varðar, við erum a.m.k. í betri stöðu til að vinna okkur úr þeim vanda. En eins og ég gat um áðan þá vinnum við okkur ekki úr þeim vanda eingöngu með niðurskurði, það verður ekki gert öðruvísi en að við förum að framleiða meiri verðmæti, að fólkið í landinu öðlist á ný frelsi til að verða virkir þátttakendur í heilbrigðu efnahagskerfi.

Virðulegi forseti. Lekamálið svokallaða sem við höfum rætt töluvert á þingi er aftur í fréttum og ekki að ástæðulausu. Það lítur þannig út samkvæmt rannsókn lögreglunnar að margumrætt minnisblað hafi orðið til í framhaldi af fyrirætluðum mótmælum samtakanna No Border og varð því miður til þess að þar upplýstist um persónuleg mál fólks sem aldrei hefði átt að gerast opinberlega. Innanríkisráðherra hefur ekki aðhafst í þessu máli með fullnægjandi hætti eins og hún hefði átt að gera strax þegar málið kom upp þegar ljóst var að um refsiverða háttsemi væri að ræða á vinnustað hennar í lok nóvember sl. Í staðinn er bent á aðrar stofnanir, lögregluna, Útlendingastofnun og Rauða krossinn, sem varð til þess að þeir aðilar sáu ástæðu til þess að senda frá sér tilkynningu þess efnis að þetta minnisblað væri ekki til á þeirra málaskrá. Rauði krossinn bar það líka af sér. Ég velti fyrir mér hvort ekki sé í raun rík ástæða fyrir hæstv. ráðherra að biðja þessa aðila afsökunar. Eða heldur ráðherra sig við það að þeir aðilar sem hún bendlaði við þetta mál á sínum tíma eigi enn þá einhverja sök á þessu máli? Hver er staða hins almenna borgara sem stjórnvöld vilja hugsanlega koma höggi á? Hvernig getum við verið viss um að þeir sem standa að slíkum rógsherferðum eins og hér átti sér stað geri það ekki aftur? Að halda því fram að málið sé pólitískur spuni er ömurlegt og það snýr að varnarlausu fólki sem fékk að kenna á því hvernig stjórnvöld geta í krafti valda svert mannorð þess. Það segir auðvitað mest um þá sem létu gera þetta. Ef gögn eru búin til í ráðuneytinu hljóta þau að fara þar út með einhverjum hætti. Því spyr ég: Hvernig getur ráðherrann sagt ítrekað að hún geti staðið við allt sem hún hefur sagt 

Virðulegur forseti. Ég þakka fyrir fyrirspurnina. Ég held að mikilvægt sé í þessu eins og svo mörgu öðru, af því að hér er tekið nokkuð hvasst til orða, að árétta það sem ítrekað hefur komið fram: Rannsókn málsins er ekki lokið. Það getur enginn fullyrt um það, eins og var gert, að starfsmenn innanríkisráðuneytisins hafi ástundað refsiverða háttsemi. Rannsókn er ekki lokið. Ég hef ítrekað sagt að við skulum leyfa því máli að klárast. Ráðuneytið hefur ekki getað svarað fyrir það allt og það ræðst af því að rannsókn er í gangi. Ég tek reyndar undir það sem þingmenn töluðu um áðan varðandi svar innanríkisráðuneytisins sem var gefið á þeim tíma þegar rannsókn var að hefjast, rannsóknin hefur tekið miklu lengri tíma og full ástæða til að hraða þessu svari eins og við mögulega getum og láta það þá liggja út af sem ekki er hægt að svara vegna rannsóknarinnar sem tekur lengri tíma. Ég endurtek það sem ég hef áður sagt um þetta mál og það er orðið flókið og snúið og menn geta reynt að halda því fram að hér sé ekki á ferðinni pólitískur spuni. Ég er þeirrar skoðunar að það sé búið að vera þannig lengi. Ég er reyndar þeirrar skoðunar, og mun ekki úttala mig um það fyrr en rannsókn er lokið, að þetta sé meira en pólitískur spuni, að þetta sé talsvert ljótur pólitískur leikur. Málið snýst miklu meira um þá sem hér stendur en þann sem málið á að snúast um, sem er umræddur hælisleitandi. Það að menn skuli halda því fram að minnisblöð eða samantektir sem gerðar eru um slíka einstaklinga séu eitthvað óeðlilegt - það er alvanalegt að það sé gert til þess að fara yfir það. Ég tek undir að ef það gerðist - og ráðuneytið fann því ekki stað, af því að spurt er hvað við höfum gert, við fórum yfir allt í ráðuneytinu til að kanna það, við fundum því ekki stað - finnist vísbendingar um að gagnið hafi farið á óeðlilegan hátt út úr ráðuneytinu bregðumst við að sjálfsögðu alvarlega við því. Hér er talað um að menn fari ekki alveg rétt með staðreyndir. Þegar ég hef rætt þessi mál á þingi - það eru í gangi tvö gögn í þessu máli, annars vegar samantekt frá ráðuneytinu sem ég er ekki í stöðu til að 

Virðulegi forseti. Er lekinn sem sagt annars staðar frá? Gagn sem búið er til í ráðuneytinu getur ekki lekið annars staðar frá en úr ráðuneytinu. Um það snýst málið, að trúnaðarupplýsingar fara úr ráðuneyti yfirmanns æðstu dóms- og löggæslumála, við erum að tala um það. Það er ekki léttvægt þegar eitthvað slíkt lekur út og borgarar geta átt á hættu að slíkt gerist aftur. Af hverju ekki? Hvað er það sem segir að slíkt geti ekki gerst aftur? Getur ráðherra svarað því? Mér finnst sorglegt að ráðherrann haldi því fram að ekki hafi verið talað hér gegn betri vitund með því að segja að ekkert hafi verið til og ekki hafi verið lekið úr ráðuneytinu. Ég hvet þá sem láku að gefa sig fram og taka samstarfsfólk sitt þar með úr snörunni. Ég tel að ráðherra hefði átt að sjá sóma sinn í því að fara í leyfi á meðan á rannsókninni stóð, þótt ekki sé nema vegna þess að hún er æðsti yfirmaður þessara mála. Nú er það of seint og því má spyrja sig hvort nokkuð annað 

Forseti áréttar við hv. þingmenn að þeir virði tímamörk.

Virðulegur forseti. Ráðherra hefur ítrekað sagt úr þessum ræðustól að hún geti ekki upplýst málið. Það er í lögreglurannsókn. Á ég að búa til einhverja atburðarás og greina þinginu frá henni? Það er sagt að ég sé að bregðast skyldu minni með því að upplýsa ekki þingið. Ég get ekki upplýst þingið. Ég veit ekki hvernig upplýsingarnar fóru. Hluti af þeim upplýsingum sem fóru er ekki til í ráðuneytinu. Ég get ekki upplýst það. Ég bið menn að virða manni það til vorkunnar. Ég get ekki farið að búa til sögu af því hvernig þetta gerðist þegar ég get ekki upplýst það. Það er málið og ég ítreka það sem ég hef áður sagt: Ráðuneytið hefur reynt að vanda þetta mál eins mikið og það hefur mögulega getað. Þegar menn segja að ég hafi bent á einhverja aðra er það rangt. Ég útskýrði fyrir þingheimi hvað svona samantektir sem umræðan hefur snúist um væru. Þær eru brot úr gögnum undirstofnana ráðuneytisins, afgreiðslur á ýmsum stigum hjá ýmsum stofnunum. Ég hef aldrei bent á neinn annan í þessu máli, ég hef ítrekað sagt að ég geti ekki útskýrt málið. Ég fagnaði rannsókn vegna þess að ég get ekki útskýrt það. Á því get ég ekki 

Forseti. Ég vil byrja á að kvarta yfir goggunarröðinni í þinginu. Þingflokksformenn eiga að fá orðið á undan  Það vill svo til að ég er mjög ánægð með margt af störfum hæstv. ráðherra. Í þeirri nefnd sem ég á sæti í um málefni útlendinga hef ég fagnað því hvernig hæstv. ráðherra hefur staðið að málum. Ég get hins vegar ekki fagnað því hvernig hefur verið farið með þetta mál, þetta svokallaða lekamál. Í úrskurði héraðsdóms er staðfest með dómi Hæstaréttar nr. 255/2014, um svokallað lekamál, að lögreglurannsókn hafi leitt í ljós að lögfræðingur í innanríkisráðuneytinu hafi tekið saman minnisblað um hælisleitandann Tony Omos 19. nóvember sl. að beiðni skrifstofustjóra í ráðuneytinu. Nú get ég ekki haldið áfram en mig langar að spyrja hæstv. ráðherra og fá ítrekun á því - ég ætla að fara ítarlegar í spurningu mína á eftir - hvort hæstv. ráðherra líti virkilega þannig á mig að ég sé með 

Virðulegur forseti. Bara til að árétta það geri ég sem hér stend engar athugasemdir við það að Alþingi spyrji um þessi mál. Engar. Ég tel það eðlilegt og hef aldrei vikið mér undan því þegar talað hefur verið um þetta mál hér á þingi. Ég árétta hins vegar það sem ég hef áður sagt og ítreka það líka við hv. fyrirspyrjanda að rannsókn er ekki lokið. Það sem gerðist um helgina er úrskurður í því hvort eigi að fá umrædda blaðamenn sem birtu upplýsingar til að segja hvaðan þeir fengu þær upplýsingar. Ráðuneytið hefur ekki fengið nein svör frá lögreglunni um niðurstöðu eða málsmeðferð eða neitt slíkt. Það eina sem ég bið þess vegna um er að menn fái að klára þau störf. Ég á mjög erfitt með að tjá mig efnislega um málið vegna þess að ég vil sýna þessari rannsókn þá virðingu að það sé ekki verið að hlutast til um eða blanda sér í það með neinum hætti. Ég sagði áðan og ítreka það að ég mun skýra það betur þegar ég fæ tækifæri til þess að halda uppi vörnum fyrir ráðuneytið í málinu. Ég get ekki gert það á meðan málið er í efnislegri meðferð lögreglu. Það væri að mínu mati óeðlilegt að ráðherra gerði það. Ég geri ekki lítið úr málinu, ekki misskilja mig, og ég ítreka að ef eitthvað gerðist sem átti ekki að gerast mun ég taka á því. En mér er ekki kunnugt um það þannig að ég get ekki refsað neinum eða gripið til aðgerða þegar ég veit ekki hvað gerðist. Þess vegna vil ég bíða eftir því. Ég er ekki með neinar ásakanir í garð þingmannsins um að hún sé með pólitískar ofsóknir gagnvart mér. Ég endurtek það sem ég sagði áðan að ég hef upplifað þetta mál, og ætla ekkert að fara yfir það nákvæmlega hér, sem pólitískan spuna að hluta til og sem pólitískt ljótan leik. Ég mun útskýra það síðar. Ég veit alveg að í því felst ákveðinn dómur. Það breytir engu um það að hafi það gerst, hvar sem það gerist í stjórnsýslunni, og það gerist mjög oft, þetta er ekki fyrsta málið þar sem við þingmenn lesum eitthvað í fjölmiðlum sem á heima í stjórnsýslunni, lít ég það mjög alvarlegum augum. 
             Ég hugsa nefnilega, virðulegur forseti, að ég líti leka nokkuð alvarlegri augum en hv. þingmaður.

Forseti. Hæstv. ráðherra er ekki í lófa lagið að sýna neina auðmýkt. Það vill bara svo til að hæstv. ráðherra sagði þinginu ósatt um tiltekið minnisblað. Eftir að ég var með fyrirspurn um þetta mál skammaði hæstv. ráðherra mig fyrir það þegar ég gekk út úr þingsalnum og skammaðist út í þá þingmenn sem hafa leyft sér að fjalla um málið í þingsal. Ekki er nú hæstv. ráðherra samkvæmur sjálfum sér. Mér finnst líka alveg ótrúlega ósmekklegt þegar hæstv. ráðherra tekur sig til, þegar við fjöllum um þetta mál, og beinir spjótum að Rauða krossinum ásamt fleirum um að þeir hafi hugsanlega mögulega gert minnisblaðið sem var gert í ráðuneytinu og hefur nú komið fram. Það hefur komið fram að minnisblaðið var gert í ráðuneytinu, það var sent á ráðherrann eftir klukkan fimm og fleiri háttsetta í ráðuneytinu sem starfa með ráðherranum. Síðan kom fréttin í blaðinu daginn eftir. Mér finnst með ólíkindum að ráðherrann ætli virkilega að reyna að varpa núna ábyrgðinni yfir á einhverja aðra, t.d. mig, 

Virðulegur forseti. Ég ætla ekki að fara í alla þá þætti sem hér voru nefndir. Ég hef aldrei sagt þingheimi ósatt, hvorki um þetta mál né annað. Það sem ég útskýrði hér og sagði að væri ekki í samræmi við nein gögn í ráðuneytinu er afar meiðandi  Ég hef hins vegar aldrei neitað því að samantektir um hælisleitendur væru til í ráðuneytinu. Ég útskýrði fyrir þinginu á sínum tíma hvernig slíkar samantektir væru uppbyggðar frá undirstofnunum. Í því fólst engin ásökun í garð eins eða neins í þessu máli. Hv. þingmaður getur sannarlega trúað því að hvorki sú sem hér stendur og ég tala nú ekki um starfsmenn ráðuneytisins, það góða fólk sem þar vinnur, tekur þetta mál létt eða finnst þetta létt mál. Við tökum það mjög alvarlega, 

Virðulegi forseti. Um helgina bárust fregnir af því og var ítarleg fréttaskýring í Morgunblaðinu um þrátefli Landsbankans og slitastjórnar eða gamla Landsbankans. Ég vildi þess vegna spyrja hæstv. forsætisráðherra út í þau mál sem eru mjög stór, enda eru bankamálin mjög stór og tengjast okkur, hvort sem þau snúast að beinum ríkisbanka eða öðrum bönkum. Það er einfaldlega vegna þess að bankakerfið er, hvort sem okkur líkar betur eða verr, að stórum hluta á ábyrgð skattgreiðenda. Það er bæði til komið út af kerfislegri áhættu og einnig út af því alræmda innstæðukerfi Evrópusambandsins sem okkur ber að taka upp. Í þessu tilfelli er um að ræða að ljóst er að nýi Landsbankinn verður að semja um gjaldeyrisskuld sína við gamla Landsbankann. Samkvæmt fréttaskýringunni virðist vera vonarglæta hvað það varðar og við vonum að það náist niðurstaða í það mál. Það kom hins vegar og hefur komið mörgum á óvart að á sama tíma og við erum í óvissu hvað þá hluti varðar og ýmislegt annað sem varðar bankamálin sjáum við, ef fregnir eru réttar, að ríkisbankinn, sem er stór hluti af efnahag ríkisins, hefur sótt um lóð á dýrasta stað í borginni eða nánar tiltekið við höfnina. Þó að mjög eðlilegt sé að horft sé til þess að hafa höfuðstöðvarnar á sem fæstum stöðum og ná hagræði í því hljóta menn að spyrja hvort þetta sé skynsamleg og eðlileg ráðstöfun. Það er svo sannarlega mikilvægt að hafa armslengd milli banka og stjórnmálamanna en ákvarðanir sem þessar tengjast fjárhag ríkisins á beinan hátt. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra hvort þetta haf verið rætt á vettvangi ríkisstjórnar og hvaða skoðun hæstv. ráðherra hefur á því, og einnig hvernig gangi með skuldamál gamla og nýja Landsbankans.

Virðulegi forseti. Þetta byggingarmál Landsbankans hefur ekki verið rætt sérstaklega í ríkisstjórn, ég hef aðeins heyrt um það fjallað í fjölmiðlum eins og hv. þingmaður. Ég skal alveg viðurkenna að mér þykir óneitanlega mjög sérkennilegt ef menn eru farnir að velta því fyrir sér einungis fimm árum eftir að bankinn komst í þrot og skrapp í framhaldi af því mikið saman að fara að byggja nýjar höfuðstöðvar, ég tala nú ekki um ef það yrði risastór glerhöll á dýrasta stað borgarinnar og þar með landsins. Það er reyndar önnur saga. Ég tel að það megi ekki byggja of mikið af stórum glerhýsum alveg upp að Hörpu heldur eigi að nýta það svæði á annan hátt, en það er önnur saga. Niðurstaðan er sú að ef þetta er tilfellið kemur það mér mjög mikið á óvart og að sjálfsögðu ætti Landsbankinn í þeirri stöðu sem hann er í núna að einbeita sér að því að greiða skuldir sínar og að hluta til mun hann samhliða því greiða arð í ríkissjóð, enda um ríkisbanka að ræða. Hvað varðar hins vegar viðræður um breytingar á skuldabréfi milli gamla bankans og þess nýja þá hef ég engar nýjar fréttir að færa í því, en þar er þó mjög mikilvægt að menn fari varlega. Ég hef reyndar aldrei skilið hvernig mönnum datt í hug að semja á þeim nótum sem nú er verið að reyna að semja sig frá eða breyta. Það er mjög furðulegt, svo ekki sé meira sagt, að menn skuli hafa samið á þann hátt. Vonandi tekst að leysa úr því og það verður þá að gerast á þann hátt að það setji ekki greiðslujöfnuð landsins í hættu eða skapi fordæmi sem menn gætu litið til annars staðar, óheppileg fordæmi.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir ágætissvör. Þótt bæði málin séu stór sem ég spurði um er enginn vafi á því að skuldaskil á milli gamla og nýja Landsbankans eru risamál sem við ræðum lítið einhverra hluta vegna. Það er mál af gríðarlegri stærðargráðu. En það er oft svo með stór mál að þau fá litla athygli. En ég vonast nú til þess að hægt sé að leysa úr því máli og er sammála túlkun hæstv. ráðherra á málinu í heild sinni. Við þurfum oft að taka hluti frá Evrópusambandinu og stundum er það þannig að sumt hentar kannski ekki bankakerfi Evrópu og þá svo sannarlega ekki hér heldur. En mig langar að spyrja hæstv. ráðherra út í annað mál. Ég veit að hæstv. ríkisstjórn hefur reynt að lágmarka tilskipun varðandi bankabónusa eins mikið og mögulegt er. Mér finnst hins vegar að við hefðum átt að læra af þeirri reynslu að það eru oft og tíðum óeðlilegir hvatar sem þar myndast og ekkert sem réttlætir þann framgang og þá samninga sem verið hafa 

Virðulegi forseti. Til að ljúka umræðunni um skuldabréf milli gamla Landsbankans og þess nýja þá held ég að fullt tilefni sé til þess nú þegar menn eru að reyna að leysa úr þeim vanda að þeir skoði hvernig hann varð til því að það getur haft eitthvað um það að segja hvernig rétt er að leysa úr honum. Við verðum að vona að menn séu að skoða það en hugsanlega er tilefni til að kanna það enn frekar eins og hv. þingmaður hefur bent á. Hvað varðar bónusana þá er ég sammála hv. þingmanni, ef ég skildi hann rétt, um að þeir hafi myndað mjög hættulegan hvata og átt stóran þátt í því að svo fór sem fór, ekki bara í fjármálakerfinu á Íslandi heldur víðs vegar um heim og þar af leiðandi sé mjög mikið til þess vinnandi að koma í veg fyrir að slíkir óeðlilegir hvatar verði til aftur. Ef það þýðir að við þurfum á einhvern hátt að fara gegn leiðsögn Evrópusambandsins þá getur vel verið að við þurfum að láta okkur hafa það. Ég held að við séum alveg í aðstöðu til þess og jafnvel að Evrópusambandið ætti að fylgja leiðsögn og reynslu Íslendinga í þeim efnum frekar en öfugt.

Herra forseti. Til eru reglur sem er ekkert haldið mikið að þingmönnum en þær kallast vinnureglur forseta Alþingis um stjórn þingfunda. Í þeim er kveðið á um hvernig eigi að túlka þingsköp, óundirbúnar fyrirspurnir, hvernig menn skuli koma að o.s.frv. Eins og þetta hefur verið gert hingað til hafa formenn flokka og þingflokksformenn verið ofar í goggunarröðinni við það að geta veitt ráðherrum aðhald, þ.e. í óundirbúnu fyrirspurnum, sem er svolítill galli. Venjulegur þingmaður hefur síður tækifæri, og mjög sjaldan tækifæri, til að veita framkvæmdarvaldinu aðhald sem er nokkuð sem vantar. Meðan reglurnar eru svona er spurning hvort þingforseti haldi þær ekki, en í framtíðinni mætti bæta við þennan tíma þannig að í staðinn fyrir að það væri hálftími tvisvar í viku mætti kannski vera klukkutími tvisvar í viku. Fyrri hálftíminn væri eins og hann er, formenn og þingflokksformenn veittu aðhald