Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti - Ég hafði búizt við, að hæstv. atvmrh. mundi skýra frá afstöðu sinni til þessa máls, þ.e.a.s. afstöðu ríkisstjórnarinnar.



Lagafrv. svipað þessu var til umr. 1939. Það var sent til ríkisstj., sem gaf álit sitt 28. nóv. 1939. Í áliti, sem utanrh. sendi þá allshn., segir m.a.: „Þeir milliríkjasamningar, sem helzt koma til greina í þessu sambandi, eru samningur sá milli Íslands og Portúgals, er felst í bréfaskiptum ríkisstjórna beggja landanna frá 9. apríl og 9. maí 1923, sbr. auglýsingu nr. 62 30. des. 1924 í A-deild Stjórnartíðindanna, og samningurinn milli Íslands og Spánar frá 23. júlí 1923, birtur í A-deild Stjórnartíðindanna með auglýsingu nr. (13 30. des. 1924. Samkvæmt samningum þessum, sem báðir eru í gildi (sbr. viðskiptasamkomulagið milli Íslands og Spánar frá 1934, 7. liður erindanna, bir t í A-deild Stjórnartíðindanna með auglýsingu nr. 66 12. des. 1934), nýtur Ísland ýmissa hlunninda að því er snertir tolla í þessum löndum, þar á meðal ber sérstaklega að nefna, að íslenzkur saltfiskur nýtur beztu kjarameðferðar að því er tolla snertir í báðum löndunum. Til þess að ná þessum samningum, varð Ísland að skuldbinda sig til þess að undanþiggja innflutning á spönskum og portúgölskum vínum, sem ekki er í meira en 21% af vínanda, frá aðflutningsbanninu á áfengi samkvæmt lögum nr. 91 14. nóv. 1917, og var þessi undanþága gerð með lögum nr. 3 4. apríl 1923. í 3. gr. hinna síðastnefndu laga var svo fyrir mælt, að ákvæði, sem sett kynnu að verða til varnar misbrúkun við sölu og veitingu þessara vína, megi ekki ganga svo langt, að þau geri að engu undanþágu vínanna frá ákvæðum aðflutningsbannslaganna. Enn fremur segir svo í samningnum milli Íslands og Spánar frá 23. júlí 1923, 2. gr., að Ísland njóti beztukjarameðferðar að því er snertir toll á fiski, „gegn því að Ísland veiti vínum frá Spáni, sem ekki innihalda meira en 21% af vínanda (alkohol), undanþágu frá ákvæðum íslenzkra laga frá 14. nóv. 1917 um bann gegn innflutningi áfengra drykkja, og gegn því að Ísland ekki með reglugerð um misbrúkun vína setji ákvæði, sem koma í bága við undanþágu spánskra vína frá ákvæðum nefndra laga.“ Í 1. mgr. 2. gr. frv. um breyting á áfengislögum, nr. 33 9. jan. 1935, segir, að „í þeim kaupatöðum, þar sem nú eru áfengisútsölur, skal, þegar meiri hluti bæjarstjórnar eða 1/4 hluti kjósenda í hlutaðeigandi kaupstað krefst þess, fara fram atkvæðagreiðsla kosningabærra manna í kaupstaðnum um það, hvort útsölunni skuli haldið áfram. Einfaldur meiri hluti atkvæða ræður þá úrslitum“. Frumvarp þetta felur því í sér ákvæði, sem eru í ósamræmi við samninginn við Portúgal og virðist brot á samningnum við Spán, samanber framansagt, að því er tekur til vína, sem ekki innihalda meira en 21% af vínanda, með því að í því felast möguleikar til þess að koma algerlega í veg fyrir sölu og væntanlega þá einnig innflutning á þessum vínum. Stefán Jóh. Stefánsson.“ Þetta álit, sem gefið var til allshn. 1939 af hæstv. utanrh. (StJSt), er í öllum atriðum að mínum dómi ennþá óbreytt. Það verður að líta svo á, ef frv. þetta yrði samþ., að þá sé ástæða til að búast við, að annar samningsaðili, Spánn, hafi rétt til að telja það vera brot á ákvæðum þeirra samninga, sem við höfum við hann, sem hér er vitnað í. Og þar af leiðandi verður að gera ráð fyrir, ef við samþ. frv., að við eigum á hættu. að þessi samningsaðili telji ástæðu til að telja samninginn úr gildi fallinn. Það kemur þá til athugunar að gera sér grein fyrir, hvort það sé hagkvæmt eða óhagkvæmt fyrir Ísland, að annar aðilinn segði samningnum upp. Eða hvort það verði hagkvæmt eða óhagkvæmt fyrir Ísland, að samþ. verði 2. gr. í þessari brtt., þar sem gert er ráð fyrir því að leggja fyrir ríkisstj. að segja upp samningum, sem þetta kann að koma í bág við. Eins og tekið er fram í bréfinu, sem ég las upp, höfum við samninga við Spánverja um, að við njótum beztu tollréttinda. Nú stendur svo á, að markaður fyrir saltfisk hefur þrengst mjög. Um skeið hefur ekki tekizt að selja saltfisk til Spánar, en í landinu eru nú um 800 tonn af fiski, sem ætlazt var til, að færi til Suður-Ameríku. Samkvæmt upplýsingum í gær frá fisksölusambandinu er svo komið að ekki er hægt að selja þenna fisk á neinn stað, sem við náum til á hnettinum, nema til Spánar. Með þessu vildi ég hafa sagt, að ríkisstjórnin lítur svo á, ef þetta frv., sem hér liggur fyrir, er samþ., þá eigum við á hættu, að samningur okkar, sem við höfum um saltfisksútflutning til Spánar, mundi verða afnuminn. Og það virðist augljóst, að það væri mjög óhagkvæmt, að slíkt kæmi fyrir einmitt nú. Ég hef heyrt, að menn dragi í efa, að Spánarsamningurinn sé í gildi. Utanrh., ráðuneytið og ríkisstjórnin telja ekkí vafa á, að hann sé í gildi. Það liggur ekki fyrir neitt, sem gefur tilefni til að álykta, að hann sé ekki í gildi. Enda þótt mér persónulega hefði verið mikil ánægja í því, að lög eins og þau, sem felast í þessu frv., gætu orðið framkvæmd, og mér hefði orðið ánægja að geta staðið að því, að viss skilyrði, sem eru í Spánarsamningunum, verði felld niður, þá sé ég mér ekki annað fært en leggja eindregið til, að Alþ. forðist að gera nokkra lagasetningu, sem geti valdið því, að þau kjör, sem við njótum nú, um tollfríðindi á Spáni og í öðru landi, verði felld niður. Þess vegna vara ég við, eins og stendur, að setja í l. þau ákvæði, sem lagt er til í þessu frv.



Meiri hluti háttv. allshn. hefur lagt til, að frv. það, sem hér liggur fyrir, verði samþ. með nokkrum breyt. Þessar breyt. eru bæði forms- og efnisbreyt. Um formsbreyt. er ekki nema gott eitt að segja. Þær miða allar að því að gera þá hugsun, sem í frv. felst, ótvíræðari. Það eru tvær efnisbreyt., sem hér liggja fyrir. Í nál. er ráð fyrir því gert, að einfaldur meiri hluti atkv. í héruðum og kaupstöðum ráði um opnun eða lokun á útsölustöðum áfengis í stað þess, að samkv. núgildandi l. þarf 3/5 atkv. til að opna. En hins vegar þarf, samkv. núgildandi l., aðeins einfaldan meiri hluta til að loka útsölustöðum áfengis. N. leggur því til, að þessu verði breytt á þann hátt, að einfaldur meiri hluti nægi til að opna útsölustaði eða loka þeim. Þessi breyt. er frá mínu sjónarmiði bæði eðlileg og til bóta. En meginbreyt. er fólgin í því, að lagt er til, að ríkisstjórnin skuli, ef frv. er samþ., gera ráðstafanir til að segja upp milliríkjasamningum þeim, sem l. þessi brjóta í bág við, og er hér átt við samningana við Spán og Portúgal. Þá kemur í fyrsta lagi til athugunar, hvort frv. þetta muni valda, ef að l. verður, breyt. í sambandi við ýmis ákvæði í I. viðvíkjandi samningunum við Spán, þannig að ekki megi gera lagaákvæði hér á landi, sem geri samninginn í framkvæmd ógildan eða dragi mjög úr gagni hans. Það liggur í hlutarins eðli, að væru l. sett sem þessi, þá brýtur sú lagasetning á engan hátt í bág við samningana. Með Spánarsamningnum er leyft að selja hingað spönsk vín. Frv. er um tvö atriði, og er hitt atriðið um það, hvenær nýjar áfengisútsölur megi setja á stofn eða loka þeim. Slík ákvæði geta ekki verið brot á samningnum. Annað mál er svo það, að þegar til framkvæmda kemur, gæti það orðið svo, að þau hefðu í för með sér algert afnám bannlaganna. Þetta yrði til þess, að svo og svo mörgum útsölum yrði lokað, e.t.v. öllum. Reynslan mundi skera úr því, hver afleiðing þessara l. yrði. Hvort þau yrðu til þess að draga úr gildi Spánarsamningsins, eða ekki. Lögin sjálf gera það ekki. Það er rétt að minnast á, hvernig Spánarsamningurinn er til kominn. Þegar hann er gerður, eru bannlög hér á landi og fríðindin, sem Spánverjar fá með honum og Portúgalsmenn líka með sínum samningi, eru í því fólgin að gera þá undanþágu frá bannl. að selja létt vín þaðan hér í landinu, meðan bönnuð er sala annars áfengis. Árið 1935 eru bannl. svo numin úr gildi. Svo að hvort sem það leiðir af sjálfu sér eða ekki, þá er ekki lengur um að ræða undanþágu frá samningunum, og í raun og veru var að þessu leyti grundvellinum kippt undan Spánarsamningnum af Íslendinga hálfu með algerðu afnámi bannl. 1935. Nú hef ég leitazt við að fá upplýsingar um það hjá áfengisverzlun ríkisins, hvernig þetta afnám hefur verkað á innflutning spanskra og portúgalskra vína. Og þá undarlegu sögu hef ég að segja, að það þykir mega staðhæfa, að afnám bannsins hafi verkað á þá lund, að innflutningur vína hafi minnkað mjög verulega, og innflutningur á vínum frá Spáni og Portúgal muni naumast vera til nú. Það mun vera búið að gera þær ráðstafanir frá Íslands hlið, sem draga úr gildi Spánarsamningsins, og það á miklu veigameiri hátt heldur en ætlazt er til með þessu frv. Ég hef bent á það, að tímum saman hefur öllum útsölustöðum á Íslandi verið lokað. Það hafa að vísu verið tímabundnar ráðstafanir, en þær róttækustu ráðstafanir, sem hægt var að gera til þess að draga úr sölu spanskra vína, sem annara og þá um leið ganga gegn anda og bókstaf Spánarsamningsins. Nýlega hefur svo komið til skömmtunar áfengis, en enginn talar um það nú, að það skerði rétt Spánverja. Nú síðast er svo horfið frá skömmtuninni og undanþágur komnar í staðinn. Eru slíkar undanþágur í samræmi við Spánarsamninginn? Ég held því fram, að frv., ef samþ. yrði, komi ekki í bág við samninginn við Spán, og ég álít að breyt. sé að öllu leyti óþörf. Það er vafamál, hvort samningurinn er í gildi. Við höfðum erindreka á Spáni, þegar ófriðurinn var þar, hrökklaðist hann þaðan. Hann var sendur þangað aftur síðar, og þá sem diplómatískur fulltrúi. Stjórnin í Madrid neitaði að veita honum viðtöku sem slíkum og neitaði að tala við hann. Sama sagan var í Lissabon. Stjórnirnar í þessum löndum álitu, að Danir færu með utanríkismál vor og kváðust þær mundu um þau hafa samband við utanríkisþjónustu Dana þar. En á þeim tíma var Ísland búið að lýsa yfir, að sambandslagasáttmálinn við Danmörku væri úr gildi fallinn, svo að neitun Spánverja og Portúgalsmanna á því að taka við diplomatiskum sendifulltrúa frá okkur er ekki hægt að skilja á aðra lund en þá, að ekkert stjórnmálasamband sé lengur milli þessara ríkja. Og ég get ekki skilið, að milli ríkja, sem ekki hafa stjórnmálasamband, geti verið milliríkjasamningar. Mér skilst þá, að þeir falli úr gildi á sömu stundu sem stjórnmálasambandið rofnar. Að þessu athuguðu virðist mér brtt. hv. allshn., sem er flutt í tveim gr., vera algerlega óþörf og hafa betur verið ógerð. Hún er óþörf af þessum sérstöku ástæðum, sem ég greindi, og jafnvel óþörf, þó að Spánarsamningurinn væri enn í gildi, því að frv. kemur í raun og veru ekki í bága við hann. Hún er því óþarfari, þegar þess er gætt, að það má færa að því skýr rök, að samningurinn sé í raun og veru úr gildi fallinn. Það er því ekki undarlegt, þó að mörgum manni komi það spánskt fyrir sjónir, er því er haldið fram, að við séum í þessum kringumstæðum með þessi frv., ef samþ. verður, að segja Spánarsamningnum upp. Ég þarf svo ekki að fjölyrða um álit minni hl. allshn., sem vill vísa frv. frá með rökstuddri dagskrá. Ég hef í raun og veru svarað þeim röksemdum um leið og ég hef rætt um 2. gr. í brtt. hv. meiri hl. n.



Herra forseti. Aðeins út af síðustu setningum í ræðu hv. síðasta ræðumanns (SigfS) vildi ég bæta örlitlu við það, sem ég sagði áðan. Enda þótt Spánn tæki ekki við þeim sendimanni, sem íslenzka ríkisstj. ákvað að senda suður þangað, þá getur það ekki á nokkurn hátt skoðazt sem rifting á stjórnmálalegu sambandi við Ísland og ekki á nokkurn hátt orðiðskoðað sem nein sönnun eða líkur fyrir því, að þeim samningum, sem voru í gildi, og að okkar dómi eru í gildi, hafi verið riftað með þessu. Það, sem gerðist, var, að íslenzka ríkisstjórnin fór fram á það við spönsku stjórnina, að hún tæki við ákveðnum manni sem diplomatiskum sendifulltrúa, en svar við þessari beiðni kom ekki. Þetta kemur stundum fyrir milli ríkja, og geta verið fyrir því fleiri en ein ástæða. Ég ætla ekki að fara út í þær ástæður, sem hér muni hafa verið um að ræða. En þetta hefur aldrei verið skoðað í viðskiptum milli ríkja sem ástæða til þess að slá því föstu, að stjórnmálasamband ríkjanna sé farizt út um þúfur, og því síður sem gild ástæða til að slá því föstu, að samningar, sem ekki hefur verið sagt upp, séu úr gildi fallnir. Af þessu vil ég endurtaka það, að ríkisstjórnin lítur þannig á, að Spánarsamningurinn sé í fullu gildi og við höfum rétt til þess að fá flutt inn til Spánar nú eins og áður íslenzkan saltfisk með beztu kjörum, og við viljum ekki falla frá þeim rétti Íslendinga. Um málið að öðru leyti hef ég ekki ástæðu til að taka neitt frekar fram.



Herra forseti. - Ég ætla ekki að blanda mér mikið inn í þessi brennivínsmál hér. En af því að mér finnst hér vera talað með nokkuð mikilli léttúð um það, hvort við höldum viðskiptunum við Spán eða ekki, vildi ég gefa þær upplýsingar, að Ísland er alveg nýlega búið að selja til Spánar eða semja um sölu til Spánar á öllum þeim saltfiski, sem nú er til í landinu, sem er um 700 tonn, og salan nemur alls hátt á aðra milljón kr. Nú er það svo, eins og hv. atvmrh. tók fram, að það er engin von til þess, að Íslendingar yfirleitt sem eru svona allsgáðir í þessum efnum vilji fallast á það, að við lokum fyrir okkur þessum saltfiskmarkaði. Því að þótt við framleiðum miklu minna af saltfiski nú heldur en gert hefur verið áður, þá verðum við að gera ráð fyrir, að fiskverzlunin lendi að verulegu leyti í sama farvegi eins og hún var áður. Og það er áreiðanlega víst, að Spánverjar munu líta á það, bæði nú og hér eftir, eins og áður, að þeir geti ekki sýnt sérstaka vinsemd í viðskiptum þeirri þjóð, sem með l. alveg sérstaklega amast við þeim vörum, sem þeir framleiða og líta svo á, að ekki séu neinar skaðsemdarvörur, því að það álíta þeir vafalaust ekki það vín vera, sem þeir framleiða. Það er ekki ástæða til að gera ráð fyrir, að þeir breyti um skoðun í þessu efni. Þetta mál hefur verið þeirra prinsipmál frá upphafi - ekki svo mjög mikið hagsmunamál - en þeir vilja helzt ekki þola neinum það að leggja bann við framleiðsluvörum þeirra eða a.m.k. vilja ekki sýna þeim þjóðum neina sérstaka vináttu, er það gera, eða veita þeim sérstök hlunnindi um innflutning á framleiðslu þeirra þjóða til Spánar. Inn á málið að öðru leyti ætla ég ekki að fara, en ég vildi bara upplýsa þetta, ef einhverjir hv. þm. vissu ekki, að því fer svo fjarri, að slakað hafi verið á verzlunarsamningum okkar við Spán, að við seljum þeim nú allar okkar saltfiskbirgðir og njótum við þá sölu einmitt þeirra hlunninda, sem þessi samningur veitir. Þess vegna virðist mér það af ákaflega undarlegri léttúð mælt, sem stendur hér í nál. meiri hl. allshn., þar sem sá meiri hl. leggur til, að Alþ. leggi fyrir ríkisstjórnina að segja upp þessum samningum.



Herra forseti. - Það má nú vel vera, ef að vanda lætur, þegar slík mál sem þetta ber á góma í hæstv. Alþ., að hv. alþm. meira eða minna mannskemmi sig með því að taka þátt í þeim ummælum, og þá sérstaklega þeir, sem ekki eru annars grunaðir um græsku og hafa haldið mannorði sínu ella nokkurn veginn í lagi, og ef ekki er yfirleitt fallizt á þær kenningar, sem fluttar eru fram í þessu mikilsverða máli. Hér er ekki rætt um brennivín eða ekki brennivín, ofdrykkjumenn eða ekki ofdrykkjumenn, heldur hvernig haga skuli þýðingarmiklu viðskiptamáli. Þessi áfengis., sem nú gilda, voru sett 1935, og er breyt. sú, sem hér liggur fyrir frv. um, gerð við 9. gr. þeirra l. Ég fyrir mitt leyti hef ekki mikla ástæðu til að taka þátt í þessum umr. En þetta mál er mér ekki nægilega skýrt, og vil ég því fá nokkrar frekari skýringar. Og einnig vil ég vekja athygli á atriðum, sem ég tel varhugaverð á málinu. Ég tel, eins og hæstv. utanrmrh. tók fram, varhugavert að ganga á gerða samninga við erlend ríki, þó að við séum ekki í neinni klemmu um viðskipti við þau ríki, ef þeir samningar eru í gildi, og ekkert álitamáI er um það, að þeir hafi hagsmunaþýðingu fyrir afkomu okkar. Enda er það svo, að samningarnir við Spán og Portúgal hafa haft hagsmunaþýðingu fyrir afkomu okkar. En hv. flm. telur, að mér virðist, að samningar þessir séu úr gildi fallnir af okkur óviðráðanlegum ástæðum, og þess vegna muni vera næsta þýðingarlitið að skoða þá í gildi, enda þótt tjáð hafi verið hér, að ég hygg við meðferð málsins, að útflutningur okkar eftir þeim hefði skipt milljónum síðan 1940, og þau viðskipti mundu halda áfram að nema milljónum kr., sem við hefðum sumpart innflutt og sumpart útflutt frá Pýreneaskaga. Ég hygg, að á þessu tímabili hafi verið þangað útflutt héðan fyrir 6 millj. kr., en imflutt á sama tíma fyrir um 4 millj. kr. En þó að ekki sé litið á það sem aðalatriði og Ísland standi sig við að varpa frá sér hagsmunasamningum, sem áfram gætu orðið það og í öðru lagi gerðu það að verkum, að tekjur ríkissjóðs stórlega minnkuðu, vegna þess að hætt væri að verzla við þessa staði, þá er ýmislegt annað í málinu, sem þarfnast frekari skýringa, sem áhrærir þetta síðara, sem ég nefndi. Þessi áfengisl. eru um innflutning og meðferð á áfengi, sölu og veitingar og í öðru lagi um milliríkjaviðskipti, og fleira kemur til greina í þeim l. En þó sýnist sem sumir hv. þm. og yfirleitt hópur manna í landinu geri lítinn greinarmun á því og haldi, að það sé hægt að stemma annan farveginn, en halda hinum einhvern veginn við. En það er í raun og veru ekki hægt. Og mér virðist skorta skilning á því atriði, ef menn hugsa sér, að þetta frv. nái fram að ganga og það yrði samþ., að hafa ekki sölu á víni neins staðar í landinu, þá sjá allir, ef þessi höfuðtilgangur hv. flm. með frv., sem ég fullyrði að sé, næðist, þá væri hér um að ræða algert vinsölubann. Þá er með öllu orðið bann við því að selja og neyta áfengis í landinu, aðeins þó með þeim undantekningum, ef áfengi yrði flutt inn á annað borð, þá yrði óhjákvæmilegt að afhenda vín til meðalanotkunar og í öðru lagi til að nota það til iðnaðar. En ef það vakir fyrir bannmönnum, sem ég hygg að sé rétt, að reyna á alla lund að loka fyrir alla áfengisneyzlu í landinu, og það vakir áreiðanlega fyrir ýmsum þeirra, þó að ekki sé sú stefna allskostar ráðandi í þeim hópi, þá er vitanlega hér um að ræða grímuklætt aðflutningsbann á áfengi og a.m.k. bann á sölu og neyzlu þess. En þó hef ég tekið eftir, að ein smuga er hér ólokuð og mér til undrunar hefur aðalflm., að mér virðist, ekki komið auga á þá smugu. Ég tel, að það hljóti að hafa sézt yfir þá smugu, sem getur ónýtt þetta á ýmsan hátt, sem með frv. á að nást. Frv. þetta er till. um breyt. á 9. gr. og fjallar um þessa sölu og hvernig hún eigi að vera lögmæt, sem sé, að auk þess sem það gildir um suma staði, að lögákveðið er frá eldri tíð, að þar megi selja áfengi án tillits til vilja íbúanna í hlutaðeigandi bæ, þá skuli kleift einnig að banna að selja vín þar og alls staðar annars staðar á landinu. En þessi smuga, sem ég talaði um, er eftir 10. gr. áfengisl. tölul. 2, sem ég veit ekki betur en að templarar hafi haft á hornum sér og það er veitingaleyfi, sem eitt gistihús þessa bæjar hefur. Og með þessu ákvæði til breyt. á 9. gr. l. er ekki sett undir þann leka. Og þessi veitingastaður hefur þetta löglega leyfi nú sem stendur og hefur það, þangað til hægt er löglega að svipta hann því leyfi, þannig að þar er opin þessi mikla veitingabúð. Ef því áfengisl. væri framfylgt, sem ekki er gert nú, þá mundi þessi sölustaður á áfengi ekki vera. Þessi útsala er fullkomlega ólögleg, en er samt við lýði. Og þessi ráðstöfun er af þeim, sem með þetta hafa farið í viðkomandi ráðuneyti, talin ólögleg, en þó er þetta að sumu leyti gott fyrirkomulag, og tilgangurinn getur helgað meðalið. Og það er komið svo, að þetta ástand, sem nú ríkir, sem þó er ólögmætt, er miklu betra heldur en lögmæta ástandið var. Og það er held ég margra manna mál, að aldrei hafi ástandið í áfengismálum verið eins gott og það er nú. Það hefur nú tekizt að koma þessu vandræðamáli í þann farveg, sem það getur verið í. Þess vegna tala ýmsir leikmenn um það, hvort eigi ekki að hafa þetta ástand, en vera ekki að neyða neina ríkisstj. til að breyta til svo verra verði. Svo er annað, sem snertir afstöðu manna til slíkrar löggjafar eða ráðstafana, sem hér er gert ráð fyrir, og það er þetta, að eins og þegar verið er að safna hjá fólki undirskriftum undir hinar og þessar ráðstafanir, sem af góðum vilja eru gerðar eða á að gera, þá vitum við, að þar er oft alls ekki heilt um hnúta búið. Það er alls ekki víst, að allir, sem undir skrifa, séu fyllilega með því, sem þeir skrifa undir. Það er opinbert, að það er farið til manna til þess að fá slíkar undirskriftir, og það er vitað, að menn eru álitnir mannskemma sig á því að vera á móti því að loka öllum smugum um áfengisútsölu. Svona er og hefur verið farið að afla fylgis við þetta mál. Það er eins og hv. þm. þykist eiga í vök að verjast og standa nokkuð höllum fæti til að gera athugasemdir við þetta mál eða andæfa nokkuð á móti því. Ég hef heyrt, að miðstj. eins flokks hafi samþ. um þm. flokksins, að þeir skyldu, hvað sem sannfæring þeirra liði, vera með þessu máli. Getur verið, að sú miðstjórn hafi álitið, að tilgangurinn helgaði meðalið, og því væri rétt að kúga hv. þm. til þess, ef þetta er satt. Og menn hafa líka fyrir satt, að ýmsir gangi með hangandi hendi, ef svo mætti segja, til afgr. þessa máls, en geti ekki sett. sig til þess að gera aths. við það, og er þá illa farið, ef svo er. Hér þarf að beita fullri hreinskilni. Það þarf að fá sem skýrast, hvað á að gera og hvernig það á að gerast. - Nú er þetta sagt til þess að fá frekari upplýsingar hjá hv. aðalflm. um þessi atriði. Ég beini orðum mínum til hans sem eins mesta áhugamanns um framgang málsins. Og einnig vil ég taka fram, að mér er ekki grunlaust um, að sumir af þeim hv. þm., auk margra og vafalaust fleiri utan þings, sem að þessu máli standa á einn eða annan veg, haldi, að enda þótt girt verði fyrir útsöluna á áfengi, þá verði hægt að panta áfengi njá áfengisverzluninni. Ég hef ástæðu til að ætla, að einhverjir hv. þm. séu þessarar skoðunar og ætti að vera með frv., en hafi þennan fyrirvara að hugsa sér að fá á þennan hátt dropa. En þetta er hrein firra, og ef menn eru með frv. með þessum huga, þá tel ég verr farið en heima setið, því að það á að útiloka að selja það á þann hátt í heildsölu. Svo er eitt, sem ég tel athugunar vert og ég vil fá álit þeirra manna um, sem standa fyrir þessu máli, eða vita, hvort þeir hafa athugað það. Nú geri ég ráð fyrir, að hv. flm. óski, að öllum áfengisútsölum verði lokað. Nú eru ekki og hafa ekki verið neinar útsölur í héruðum, og ekki hafa neinar óskir komið fram um að hafa þær þar. Menn, sem þar hafa átt heima, hafa látið það nægja að sækja vínið til útsölustaðanna, sem eru í kaupstöðunum. En ef það kæmi upp, að þessum aðalútsölustöðum yrði lokað vegna atkvgr., er þá ekki hætta á því, að héruðin tækju upp á því að samþ., að útsala eða útsölur skyldu vera í héruðunum? Og ef svo færi, telur þá hv. aðalflm. betur farið að láta útsölurnar koma heim í héruðin, vegna þess að bannað yrði fyrir áróður og atorku vissra manna, að selja það í kaupstöðunum? Ég tel, ef svo færi, að þá væri verr farið en heima setið. Það þarf að vanda mjög til athugunar á þessari hlið málsins sem öðrum. Þessar aths. mínar eru til þess að fá frekari grein á málinu, því að mér virðist hér vera ýmislegt, svo sem áður í þessu máli, ekki heilt og ekki nægilega athugað. Þess vegna mætti, virðist mér, hafa þann hátt á málinu, að málið fái ekki framgang á þessu þingi, en á þinginu, sem sett verður síðar í vetur, verði það lagt fram betur undirbúið. Því að ég býst við, að allir hv. þm. vilji athuga þetta mál frá báðum hliðum með fullkominni sanngirni, því að félagslega séð, er þetta mikið vandamál.



Það er nú ekki orðinn eins mikill siður og áður var að vekja upp drauga í varnarskyni og til þess að koma mönnum og málefnum fyrir, með þeim formála, sem þar átti við. Jafnvel finnast þess dæmi, að draugar komu sunnan af Spáni, og kvæðisbrot kann ég um það eftir Grím Thomsen, „kaþólskir fjandar“ og þóttu hinir skæðustu. Sunnan af Spáni var einmitt sóttur sá draugur 1939, sem koma átti þessu máli fyrir, þegar það lá líkt fyrir og nú. Draugurinn er sá, að enn sé í gildi samningur okkar við Spánarstj., sem geri okkur ófært að samþ. það, sem meirihluti mun ella vera og hafa verið fyrir að samþ. Draugar eiga sér aldurtila. Aldrei fylgdu þeir ættum lengur en í níunda lið, og ég hygg, að þessi draugur fylgi ekki Íslendingum lengur, þótt af öðrum ástæðum sé en aldrinum. því var lýst í umr. af hv. 1. flm., hversu gersamlega er ástæðulaust fyrir andstæðinga frv. að nota sér þennan samning að skjóli. Hann var vitanlega fram kominn af því, að hér hafði verið sett á algert innflutningsbann á áfengi, en við afnám þess var burt fallinn grundvöllur viðkomandi skilyrða í samningnum. Við höfðum lengi haft bezta kjara samning á Spáni, áður en áfengisbannið var innleitt, og viðskiptin byggðust ekki á vinkaupum sérstaklega, sem kunnugt er. Nú hefur margt gerzt seinni árin, sem hefur upphafið samninga okkar við erlend ríki. Af stríðinu hefur leitt ekki óverulegra en það að sambandslagasáttmálinn við Dani féll úr gildi fyrir tímann, og var því lýst yfir af Íslendingum og á grundvelli þeirrar yfirlýsingar fluttum við æðstu stjórnina inn í landið. Mér þykir mjög miður, að hæstv. utanrh. (VÞ) skuli hafa látið þennan draug hræða sig, svo að hann skuli trúa, að ekki megi samþ. þetta frv. Treystir hann sér til að fullyrða, að við séum þess nú megnugir að standa við Spánarsamninginn að öðru leyti? Í samningnum stendur, sbr. stjórnartíðindi 1934, að „spænskum kaupsýslumönnum skal vera frjálst - að stunda atvinnu sína á Íslandi og vinna að útbreiðslu og sjá um sölu á vörum sínum.“ Hvað heldur ráðh., að hernaðaryfirvöldin, sem hér eru nú, mundu segja við umferð slíkra manna hér? Spánn telst að vísu hlutlaust ríki, en kunnugt er, hvernig sumir líta á það hlutleysi. Það yrði mjög erfitt í öðru atriði að standa við samninginn eða segja, að hann hafi verið haldinn. Þar segir m.a.: „Íslenzka stjórnin skuldbindur sig til þess, að er sett hefur verið á stofn í því landi einkasala á vininnflutningi, þá skuli sú stofnun kaupa á Spáni 80% af þeim borðvínum, anísþrúgubrennivínum og þess kyns drykkjum, sem hún flytur inn, og að 100% af þeim kjörvinum, sem það land kaupir - “. Ég skal eftirláta öðrum mér fróðari að telja upp „kjörvínin.“ En ég vil spyrja hæstv. utanrrh., hvort hann telji, að þessi ákvæði hafi verið uppfyllt. Svarið gæti orðið, að skýrslur skorti, en við vitum nokkurn veginn, að uppfyllt var það ekki, og síðan 1935 hefur tiltölulega lítið verið innflutt frá Spáni, oftast nær ekkert. Þar með er grundvöllur samningsins horfinn, og hvað er þá á samningnum að byggja? Með honum sýnist varla vera hægt að slá ryki í augu nokkurs manns, að veifa honum er vísvitandi einber fyrirsláttur. Um leið er á það að líta, að stjórn Spánar eftir borgarastyrjöldina taldi sig ekki bundna af neinum eldri samningum við önnur ríki, jafnvel ekki samninga um fjárgreiðslur. Hún telur því samninginn úr gildi fallinn, enda var sendur héðan diplomatiskur sendimaður til að reyna að ná við hana nýjum samningum í staðinn. Hér hefur verið lýst viðtökunum, sem hann fékk. Hann beið dvalarleyfis við landamærin, lá þar við lóðarhálsinn, fékk aldrei að koma í landið, hvað þá líta Spánarstj. augum. Við hana er því enginn samningur. Vitanlega er allt gott um það að segja, að nú sé verið að semja þar um fisksölu, en það hefur ekki komið fram í þessum umr., að Spánarstj. heimti nein sérstök fríðindi í sambandi við fisksölu á Spáni. Það er langt fyrir neðan virðingu Alþingis að gera nú nokkuð með þennan gamla draug. Allt annað og miklu hreinlegra sjónarmið kom fram í ræðu hv. 10. landsk., og er hægt að taka afstöðu út frá því. Ég vil benda á að bæði hann og þeir, sem standa að rökst. dagskránni, ganga út frá því, að verði frv. samþ., muni svo mikill og almennur hugur fylgja máli, að landið verði von bráðar algerlega þurrkað með þessum héraðabönnum. Þeir óttast ekki fyrst og fremst frv., heldur viðurkenna með þessu, að þeir óttast þjóðarviljann, sem mun útrýma áfenginu. Vilja þeir þá standa gegn því, að þessi meiri hluti þjóðarinnar fái neytt sín? Það er alveg rétt, að þeir, sem óttast brottrekstur vínsins á þennan hátt, fara ekki villt um hug fólksins í málinu. Á mjög skömmum tíma söfnuðust 22 undirskriftir undir áskorun til Alþingis um að samþ. þessa lagabreyt., og hefðu getað orðið miklu fleiri, ef ástæða hefði þótt til. Á því er enginn vafi, að meiri hl. þjóðarinnar lítur ástandið öðrum augum en hv. síðasti ræðumaður. Það er óþarfi að vekja um þetta umr. Ástandið hefur oft verið vont, og enn er það ekki svo, að ekki geti vont versnað, það hefur e.t.v. aldrei verið verra, en kann að eiga alllangt í land til að ná hámarki, sem næst með sama áframhaldi. Annaðhvort er það ákaflega mikill og einkennilegur ókunnugleiki eða lítil tilfinning fyrir ástandinu, sem birtist í því, þegar menn tala eins og þetta sé nú allt í ágætu lagi. Þessi hv. þm. talaði um, að ekki væri sett stífla í allar flóðgáttir með héraðabönnum. Veitingaleyfi, sem stofnun ein hér í bænum hefði, mundi standa eftir sem klettur úr hafinu. Ekki veit ég, hvort þetta er eilífðarsamningur, sem ríkið hefur gert við hótelhaldara hér í námunda við þinghúsið. Ég veit ekki betur en vínveitingum hafi verið hætt þar, þegar vínsölurnar voru lokaðar, og víss er ég um, að hvorki ríkisstjórn né Alþingi lætur það við gangast, að einn brennivínssali á Íslandi geti haft í hendi sinni, hvernig þessum málum skuli hagað í landinu. Síðasti hv. ræðumaður vildi upplýsa málið fyrir þm., sem væru e.t.v. búnir að binda hendur sínar. Þessu var ekki beint til mín, en ég geri ráð fyrir, að í þessu máli greiði þm. atkv. eftir sannfæringu sinni og ekki öðru. Það er rétt, að þeir svari og taki við þessari sneið, sem hana áttu að fá frá þm. Hann gerði ráð fyrir, að menn hefðu hugsað sér að geta smeygt sér gegnum bakdyr og náð sér í flösku sjálfir þrátt fyrir héraðabann. Ef þetta hefði farið fram hjá mönnum, vildi ég benda á það, ef það á að vera önnur sneið til einhverra hér. Málið liggur afarljóst fyrir. Ég greiði að sjálfsögðu atkv. móti dagskránni. Og ég álít, að þetta, sem sett var inn í frv., sé alveg óþarft, en þótt það standi, mun ég engu síður greiða atkv. með frv. eins og það er. Sú uppáfundning var alveg ástæðulaus.

Atvmrh. (Vilhjálmur Þór) Hv. þm. Borgf. talaði um að vekja upp drauga í varnarskyni og til að koma þessu máli fyrir með blekkingum og virtist þar eiga við ræðu mína. Þessu tali um drauga og blekkingar vil ég vísa alveg frá mér og til baka. Ég skýrði frá því í byrjun fundar, að ég yrði persónulega þeirri stundu feginn, þegar hægt yrði að gefa fólki kost á að velja um, hvort það vildi hafa áfengisútsölur eða ekki og ég ítreka þetta. Ég veit ekki, hvor okkar hv. þm. Borgf. yrði því fegnari. Ég veit um fólk a.m.k. í sumum kaupstöðum, sem ef það ætti um þetta tvennt að velja, mundi meiri hlutinn hiklaust greiða atkv. með því að hafa enga útsölu áfengis. Engu að síður tel ég það skyldu mína sem utanrrh. að líta svo á, að Spánarsamningurinn sé í gildi, og ef við viljum njóta hlunninda hans, megum við ekkert gera, sem getur talizt fara í bág við hann. Mjög viðurkenndir lögfræðingar telja hættu á, að þannig yrði litið á þetta frv., ef það er samþ., og þættust þá Spánverjar hafa rétt til þess að taka af okkur þau beztu kjara réttindi, sem samningurinn áskildi okkur um saltfisksölu, og torvelda okkur þar alla samninga yfirleitt. Nú finnst hvergi markaður fyrir saltfisk okkar nema á Spáni. Vill Alþ. taka á sig áhættuna af því að setja lög sem máske útilokaði þennan eina markað okkar? Það verða háttv. þm. að ákveða sjálfir, áður en þeir greiða atkv. Ég endurtek að öðru leyti, að það er óréttmætt að tala um draug í þessu sambandi. En hv. þd. tekur svo ákvörðun um, hvort á þetta skuli hætta eða ekki. Ég vil enn taka það fram, sem ég áðan sagði samkvæmt nokkrum kunnugleika, er ég hef af fólkinu í landinu, að ef það yrði spurt um það eitt, hvort það vildi vínsölu hjá sér á staðnum eða ekki, mundi mikill hluti fólksins svara nei hiklaust. En ef það yrði spurt um það um leið, hvort það vildi taka á sig þá áhættu, er það kynni að hafa fyrir saltfisksmarkaðinn á Spáni, þá veit ég ekki, hverju fólkið mundi svara. - En, sem sagt, - hv. Alþ. ræður því, hvort það vill taka á sig þessa áhættu eða ekki.



Herra forseti. - Hv. 10. landskjörinn var að beina nokkrum orðum til mín. því miður get ég ekki munað allt mál hv. þm. þar sem hv. 7. þm. Reykv. var öðru hvoru að trufla mig á meðan á ræðu hans stóð. - En það heyrði ég þó, að hv. 10. landsk. var að segja, að tilgangurinn með frv. þessu mundi vera sá að loka öllum áfengisútsölum á landinu. Út af þessum ummælum vil ég taka það fram, sem ég reyndar hélt að öllum væri ljóst orðið, að í fyrsta lagi er tilgangurinn með þessu frv. sá, að gefa þegnunum í landinu rétt til þess að ráða því, hvort þeir vilji hafa vínútsölu á sínum stað í landinu eða ekki. Um þennan tilgang frv. geta bæði bannmenn og andbanningar verið sammála, sem hreinir lýðræðissinnar og ennfremur passa að leiðrétta að sums staðar ráða menn þessu en sums staðar ekki. - Nú er þá verið að trufla hv. 10. landsk. eins og mig áðan. - En er þessum fyrri tilgangi hefur verið náð, þá kemur baráttan milli bannmanna og andbanninga. Bannmenn stefna að því að framkvæmd verði þessi lokun sem viðast, en andbanningar aftur á móti vilja hafa útsölurnar sem víðast opnar. Nú var ég spurður að því, hv ort hin síðari villa yrði ekki verri en hin fyrri, ef það skyldi af leiða að nýjar útsölur mundu opnast við samþ. þessa frv. Þá vil ég svara því, að ég er svo mikill lýðræðissinni, að ég vil að þegnarnir fái að ráða þessu, hvort heldur sem af því leiddi, að ný vínútsala opnaðist eða gömul lokaðist. Ég vil, að þeir fái að velja um þetta, og vona ég, að andbanningar mæti mér hér. Þá var hv. 10. landsk. að tala um það, að eftir væri nú að stöðva lekann á Hótel Borg, þó að það kynni að heppnast að stöðva stóra flóðið. Ég er ekki reiðubúinn til að gefa skýr svör um, hvernig hann megi stöðva, en vil í því sambandi vísa til þess, sem hv. þm. Borgf. sagði um það atriði, ef tækist að stöðva stóra flóðið þá ætla ég, að einhver ráð finnist til þess að stöðva lekann á Hótel Borg. Ég býst við því, að löggjafinn hafi á undanförnum árum sigrazt á stærra vandamáli en því, er hv. þm. er að gefa í skyn, að verði erfitt að leysa. Þá var hv. 10. landsk. að minnast h ástandið í þessu efni hjá okkur. Hann telur það gott, en ég tel það illt. Um það ætla ég ekki að fara að deila við hv. þm., en ég vil að nefnu tilefni láta í ljós þá einlægu hjartans ósk mína, að þessi lm. þm. eigi ekki eftir að spilla sínu góða mannorði á því, er hér um ræðir. Hv. utanrmrh. var að tala um það - hann er nú farinn burt úr d. sé ég er -, að í hættu væri saltfisksalan til Spánar á fiski, sem annars myndi kannske óseljanlegur. Ég vil nú leyfa mér að spyrja. Er það ekki rétt, að í fiskisölusamningi, sem gerður var við Bretland, hafi nokkuð af fiski verið undanskilið til þess að viðhalda gömlum samningi við Spán - en Bretar voru annars fúsir á að kaupa af okkur allan okkar fisk? Ég hygg einnig þá vera ástæðuna til þess, að nokkuð hefur verið selt til Spánar af fiski. Ég má annars vel við þessar umr. una, þar sem enginn hefur andmælt því, sem er eitt meginatriði þessa máls, að með þessu frv., ef að l. verður, sé ekki verið að brjóta í bága við Spánarsamninginn, að lagastafurinn sé hlutlaus gagnvart samningnum, og það komi fyrst til álita við framkvæmd hans, hvort það komi til með að draga úr gildi hans eða ekki. - Annars vil ég benda á það, sem ég og hv. þm. Borgf. hefur enn betur sýnt fram á, að samningurinn við Spán hefur verið margbrotinn, að hér er verið að vekja upp draug eins og hann sagði. Og hvort sem menn eftir sem áður álíta, að samningurinn sé í gildi eða ekki, þarf það ekki að hafa nein áhrif á samþ. þessa frv., því að það brýtur ekki í bág við samninginn, þótt í gildi væri. Mun ég því greiða frv. mitt atkv.



Herra forseti. - Það fór sem mig grunaði, að hin rólega yfirvegun mín og hlutlausu skýringar á frv. mundu gefa tilefni aðdróttana og ásakana frá þeim mönnum, er telja það jafnvel mannskemmandi að gera aths., ef þær falla ekki í þeirra „kram“. Nú vildi ég helzt ræða málin með stillingu, og því skaut ég því inn í, hvort ekki væri rétt að ræða þetta mál betur til næsta þ., og athugaðar yrðu betur allar ástæður og aðstæður er koma til greina í sambandi við frv. þetta, ef hægt væri að ráða bót á því brennivínsástandi, sem nú ríkir og er illt, og ennfremur, hvort ekki væri rétt að athuga, hvort ekki væri verið að traðka á gerðan samning við annað ríki og kasta fyrir borð miklum tekjum ríkissjóðs. - Því að þrátt fyrir æst umtal, hafa þó komið fram ýmis atriði, sem eru alveg vís. Í fyrsta lagi, að samningurinn við Spán er enn í gildi, og því getur enginn mótmælt með rökum. Í öðru lagi er hann hagkvæmur okkur og sagt, að svo muni einnig verða framvegis eftir þennan dag. Nú skal ég ekki dæma um, hvað stj. Spánar segir um slíka ráðstöfun sem þá, er í frv. felst. Sumir segja, að stj. muni álíta samninginn úr gildi fallinn, en það er tilgáta ein og því ekki nægileg rök. Það vill oft verða svo, og sýnir það sig nú, að bannmenn gá ekki að því að kaupa sínum áhugamálum framgang of dýru verði bæði beint og óbeint, og lái ég þeim það ekki, en þá verða bara aðrir að sjá við, að svo verði ekki. - Það var sú tíð, og það kemur aftur að þeim tíma, að það þarf að hafa sem mesta tekjuliði fyrir ríkissjóð. Það er nú upplýst af hálfu flm., að ekki er nærri eins vel gengið frá frv. eins og vera skyldi og ýmislegt er enn eftir sem áður óleyst. Eitt er það, að áfram er áfengi flutt inn í landið. - Nú er þá hv. þm. enn að gera sig sekan í samtali. Þó að þetta frv. verði samþ., þá er enn eftir lækna brennivínið lögfest. Svo skilst mér og á því, er fram hefur farið, að enn verði hægt að panta brennivín og senda um landið. Ef svo er um hið græna tré, hvað þá um Pétur og Pál. Þetta frv. leiðir því út í ógöngur, því að það er ekki nema hálfverk. Frv. gæti vel orðið til þess að leiða til hins verra, eins og t.d., ef hér í nágrenninu risi upp brennivínsútsala, af því að engin væri til hér í Rvík. Menn deila ekki mikið um ofdrykkjumenn, því að það eru sjúkir menn, en þó eru ekki allir svo og á ekki að setja alla undir sama liðinn í því tilliti. Það, sem hv. aðalflm. sagði, var heldur snubbótt, er hann var að svara mér. Annað hvort fór hann í kring um málið eða svaraði ekki beint um það, er ég spurði. Hv. þm. Borgf. gerði sig sekan í því að tala mikið í fullyrðingum. Ég sagði aldrei, eins og þeir þóttust hafa eftir mér, að ástandið í þessum málum væri ágætt eða gott. Það, sem ég sagði og endurtók, var, að fyrirkomulagið á vínútsölunni væri nú það skást, sem það hefði verið. Nú vona ég, að þeir hafi lært, að sá er ekki vítaverður, sem gerir aths. eða krefst skýringa, og ég á skýlausan rétt á því, að orð mín séu ekki rangfærð. Ég tel eins og fleiri, að varlega beri að fara í þessu máli, og ekki rasa um ráð fram. Það, sem gert er, má ekki vera neitt kák, til þess að það, sem gert verður, þær framkvæmdir, sem leiða af ákvörðun Alþ., verði til bóta á því ástandi, sem fyrir er, en ekki til þess aftur á móti að gera það enn verra. Hv. þm. Borgf. var að gefa í skyn, að ég væri að tala í kring um þetta mál, en vildi síður tala hreint og beint um það. Ég veit nú eiginlega ekki, hvað hv. þm. á við með þessu. Ég leyfði mér að benda á, að þetta frv. gæti ekki náð þeim tilgangi, sem flm. ætluðu sér. Ég benti á, að lækna brennivínið yrði eftir sem áður til, og jafnvel pantanir á áfengi gætu farið fram. - Annars get ég sagt hv. þm. Borgf. það, að ég er algerlega á móti aðflutningsbanni. Ég lít svo á, að þjóðfélagið, hver þegn þess, þurfi að gera þetta spursmál upp við sig, og þroskast upp í það að verða maður með mönnum. - Þær tilraunir, sem gerðar hafa verið bæði hér og annars staðar í þá átt að banna innflutning áfengra drykkja, hafa reynzt illa, svo að ekki sé meira sagt, og skyldu menn því fara varlega í þær sakir aftur. Annars er það í hæsta máta óeðlilegt, að það sé hér í þessu máli verið að væna menn um græsku og telja, að maður sé að stofna mannorði sínu í hættu. Ég kann ekki við slíkan málaflutning. Við verðum að temja okkur það, að ræða þetta mál sem önnur, hvort sem er utan þ. eða innan, kaldir og rólegir, en ekki með neinum æsingi og geðofsa. Það getur líka verið eins konar sjúkdómseinkenni. Ég tel það og mjög illa farið, ef menn eru að láta þvinga sig til að taka sérstaka afstöðu til þessara mála. Ég hef grun og reyndar veit, að miðstj. eins flokksins hér í þ. hefur boðið þm. sínum að hafa og fylgja þessari stefnu í áfengismálum, sem aðalflm. frv. telur sig málsvara fyrir. - Mér er það nú ekki kunnugt, að hve miklu leyti þm. fl. ætla að fara eftir þessu, hvort þeir ætla að viðhafa slíka augnaþjónustu eða hvað maður á að kalla það, en slíkt væri í á að langa úr öskunni og í eldinn.



Ég get ekki greitt atkv. með frv. eins og það liggur fyrir né heldur með brtt. meir í hl. allshn. Frá því sjónarmiði, að stefnt sé að algerðu aðflutningsbanni á áfengi með frv., þá tel ég, að með frv. sé ætlazt til, að það byggist á allt of litlum þjóðarvilja, þar sem aðeins er gert ráð fyrir meiri hl. atkv. til þess að koma sölubanni á. Ég tel, að reynslan af banni. hafi sýnt það, að mikinn og sterkan þjóðarvilja þarf til þess, að slíkt bann geti orðið til bóta. En ég tel, að reynslan af bannl. þann tíma, sem þau voru gildandi hér, hafi sýnt, að það þarf miklu sterkari þjóðarvilja til þess að halda slíkum l. uppi en fyrir hendi var. Þess vegna álít ég, að ekki sé til neins að leiða í gildi bann á útsölu á neinum stað, nema mikill meirihluti fólksins standi þar á bak við. Ég mun því leggja fram skrifl. brtt. við brtt, meiri hl. allshn. þess efnis, að í 2. mgr. 9. gr. l. komi í stað orðanna „og þarf meiri hluta greiddra atkvæða til þess, að útsala sé leyfð“, komi „og þarf 66% greiddra atkvæða til þess að útsala sé leyfð“. Ennfremur, að í 3. mgr. 9. gr. l. komi „66%“ í stað „meiri hluta“. Þetta er fyrst og fremst byggt á því, að þetta fyrirkomulag, sem hér er gert ráð fyrir að taka upp, geti leitt til þess að öll áfengissala verði bönnuð með lögum. Nú er það auðvitað engan veginn víst, þó að það yrði með l. samþ. að banna áfengissölu á einum stað, að það yrði bannað alls staðar. Ég held sú breyting yrði sízt til bóta, frá því sem nú er. Það er ekki stórt atriði, hvort leyfð er sala áfengis á 6, en ekki 7 stöðum, ekki sízt ef möguleikar eru fyrir hendi til að bæta við einum eða fleiri útsölustöðum fyrir hvern þann sölustað, sem felldur er niður. Ég álít, að það sé ákaflega lítið unnið við að fækka útsölustöðum, eða leggja niður útsölu á einum stað, en bæta svo öðrum úsölustað við. Ég tel líklegt, að allar slíkar br. séu óþurftamál, því að þótt útsala sé bönnuð með meiri eða minni breyt. á l., frá því sem nú er, þá kemur óleyfileg vínsala í staðinn, sérstaklega þegar almenningsvilji til að halda uppi banninu er lítill. Hins vegar mun ég telja fært að gera þá tilraun að setja skilyrði um meira atkvæðamagn en gert er ráð fyrir í brtt. meiri hl. allshn., svo að maður gæti séð, hvernig það gæfist. En ég gæti trúað, að 60% væri jafnvel of lítið til þess að vilji fólksins gæti notið sin og ráðið niðurlögum vilja þeirra, sem vilja koma bannl. fyrir kattarnef. Ég segi það nú, að afstaða mín til þessa máls fer eftir því, hvort brtt. mín verður samþ. og bið um afbrigði til þess, að hún megi verða tekin til umr.



Ég vil segja það í fáum orðum, að ég tel æskilegt, að það gæti verið á valdi viðkomandi staða, hvort útsala áfengis skuli leyfð þar eða ekki. Það liggur hér fyrir á þskj. 157 umsögn og yfirlýsing utanrh. um, að slík ákvæði, sem hér er farið fram á, brjóti í bága við milliríkjasamninga Íslands við Spán og Portúgal. Ég sé ekki ástæðu til þess á þessu stigi málsins að láta uppi skoðun á því, hvort svo muni vera í raun og veru, að sú breyt., sem hér er fyrirhugað, komi í bág við ákvæði þessara samninga, en ég tel mér ekki annað fært en að taka gilt það, sem utanrh. segir um þetta mál um sína niðurstöðu, ekki sízt, þar sem allshn. hefur komizt að þeirri sömu niðurstöðu. Nú er það svo, að hv. meiri hl. allshn. leggur til, að stjórninni sé falið að segja upp samningum þessum, og getur þá breyt. sú á áfengisl., sem frv. gerir ráð fyrir, aðeins komið til greina, þegar samningarnir eru fallnir niður. Mér virðist nú talsvert viðurhlutamikið að fara að segja upp milliríkjasamningum vegna ekki stórvægilegri breyt. á l. en hér er um að ræða. Hins vegar mundi ég vilja, að reynt yrði að fá breytt þeim ákvæðum milliríkjasamninganna, sem koma í bága við þetta frv. Þess vegna vil ég bera fram skriflega brtt. við nál. á þskj. 137, að 2. liður breytist þannig, að í stað orðanna „segja upp“ komi orðin „fá breytt“ og síðar í sama lið komi „er þeim samningum hefur verið breytt“ - í stað orðanna „er þeir samningar hafa verið felldir úr gildi“. Og leyfi ég mér að biðja um afbrigði til þess, að brtt. verði tekin til umr.



Með því að meðferð hv. d. á þessu máli sýnir fáheyrðan gapahátt gagnvart milliríkjasamningi, segi ég nei.



Þar sem það er upplýst af hæstv. ríkisstj., að það er mjög óheppilegt sökum milliríkjasamninga, að frv. þetta nái samþykki, tel ég fráleitt að greiða því atkv. og segi nei.