Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Áður en gengið er til dagskrár vildi ég leyfa mér að upplýsa menn aðeins um fyrirhugaðan gang mála hér í dag. Menn eru mjög tímabundnir og mikið að gerast. Það er ætlunin að taka fyrir fyrstu þrjú málin sem eru a dagskrá og síðan 1. umræðu málin að svo miklu leyti sem tími leyfir þannig að það dregst eitthvað fram eftir fundi að staðgreiðslu-, gildistöku-og tekjuskattsfrumvörpin komi til umræðu.

Frsm. heilbr.- og trn. (Helgi Seljan): Herra forseti. Heilbr.- og trn. hefur fjallað um frv. til l. um breytingar á lögum, um málefni aldraðra, með síðari breytingum, og orðið sammála um að mæla með samþykkt þess. Það skal tekið fram vegna þskj. 731 að fjarverandi afgreiðslu þessa máls voru þau Karl Steinar Guðnason, Árni Johnsen og Kolbrún Jónsdóttir. En frv. er einfalt í sniðum og er í raun og veru aðeins um það að framlengja lögin um málefni aldraðra til 31. des. 1988. Nefndin leggur áherslu á þýðingu þessara laga fyrir málefni aldraðra í heild, ekki síst hvað varðar beinar framkvæmdir í þeirra þágu. Nefndin ræddi nokkuð um framtíð Framkvæmdasjóðs aldraðra í ljósi þess að skattkerfisbreytingin nú lokar á þann nefskatt sem rennur beint og óskertur í Framkvæmdasjóð aldraðra og hefur hækkað umfram verðlagsforsendur að undanförnu sakir þess einhugar sem ríkt hefur um nauðsyn meira fjármagns til sjóðsins, enda kallar framkvæmdaþörf alls staðar á. Nefndin hefur nokkrar áhyggjur af framtíð framlaga til sjóðsins eftir að farið verður að veita beint af fjárlögum til hans. Reynslan af því er um margt misjöfn, en í trausti þess að framlög verði ekki minni en nú í ár t.d. á næstu árum fram að gildistökunni leggur nefndin til samþykki við þetta litla frv. um framlengingu laganna um tæp tvö ár eða til ársloka 1988, enda verði endurskoðun lokið það tímanlega að ný lög geti þá tekið gildi sem sér í lagi tryggi nægileg framlög í Framkvæmdasjóð aldraðra.



Herra forseti. Ég mæli fyrir áliti allshn. um frv. til l. um umboðsmann Alþingis. Nefndin hefur rætt frv. og leggur til að það verði samþykkt óbreytt, en Nd. gerði á því nokkrar breytingar sem liggja hér fyrir á þskj. 649. Það kom fram í umræðum í nefndinni að nafn frv. hefði getað verið heppilegar valið, að hér væri fremur um umboðsmann almennings að ræða, starfssvið hans lægi á því sviði, en nefndin sá samt ekki ástæðu til að gera brtt. þar sem þetta nafn er orðið viðurkennt í umræðum um þetta embætti. Nefndin leggur því til að frv. verði samþykkt óbreytt.



Herra forseti. Það frv. sem hér um ræðir er til framkvæmda á alþjóðasamþykkt um þjálfun, skírteini og vaktstöður sjómanna. Þetta mál er búið að vera allmikið til umræðu og var það mjög í nefnd sem fjallaði um öryggismál sjómanna, að það yrði tekið á þessum málum. Með því að Ísland staðfestir sína aðild að þessum alþjóðasamþykktum telur nefndin að komið sé vel á móts við það sem kom fram í öryggismálanefndinni. Er því nefndin öll samhljóða um það og mælir með því að frv. verði samþykkt óbreytt. Í nál. á þskj. 740 segir: "Nefndin hefur rætt frv. og kallaði til viðræðna Halldór Kristjánsson skrifstofustjóra og Ragnhildi Hjaltadóttur lögfræðing hjá samgrn. Nefndin leggur til að frv. verði samþykkt. Árni Johnsen, Kolbrún Jónsdóttir og Karl Steinar Guðnason voru fjarverandi við afgreiðslu málsins." Hér þarf ekki fleiri orð um. Þetta mál á að liggja mjög ljóst fyrir. Þetta er fyrst og fremst til að skapa meira öryggi á okkar skipum en verið hefur. Það fjallar frv. fyrst og fremst um.



Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til l. um eftirlit með skipum. Opinbert eftirlit með skipum á sér ekki langan aldur að baki miðað við sögu siglinga í heild. Það var ekki fyrr en á síðari hluta 19. aldar að sú skoðun tók að ryðja sér til rúms með siglingaþjóðum að nauðsynlegt væri vegna almenns öryggis að hafa eftirlit af opinberri hálfu með haffæri skipa. Þessi stefna átti upptök sín í Englandi þar sem fyrstu lagaákvæðin um öryggiseftirlit með skipum voru sett. Síðan hefur þróun orðið sú meðal flestra þjóða að opinbert eftirlit með skipum hefur stöðugt orðið fjölbreyttara og fullkomnara og má segja að það taki nú til hvers konar atriða sem máli skipta um öryggi skipa og mannslífa á hafinu. Samfara þessu voru settar á fót sérstakar stofnanir þar sem sérfróðum mönnum um skip og siglingar var falið eftirlitið. Þegar siglingaþjóðir höfðu almennt sett sér lög og reglur um eftirlit með öryggi skipa kom brátt í ljós þörf fyrir samræmingu á reglunum. Þær boðuðu því til almennra ráðstefna ríkja þar sem settar voru alþjóðlegar samþykktir um tiltekin atriði sem lutu að öryggi í siglingum. Þáttaskil urðu í samvinnu þjóða um siglingar og um öryggismál skipa og mannslífa á hafinu með stofnun Alþjóðasiglingamálastofnunarinnar, IMO, árið 1948, en tilgangur hennar er m.a. að stuðla að því að með alþjóðasamþykktum verði settar reglur eins fullkomnar og tök eru á um málefni er varða öryggi á hafinu. Fyrstu íslensku ákvæðin um eftirlit með öryggi í siglingum voru sett með lögum nr. 25/1903, um eftirlit með þilskipum sem notuð eru til fiskveiða eða vöruflutninga. Var eigendum slíkra skipa gert skylt að láta skoða skip af tveimur skoðunarmönnum áður en það hæfi fyrstu ferð sína á almanaksárinu. Síðan hafa verið sett allmörg lög um eftirlit með skipum, en gildandi lög um það efni eru frá árinu 1970 ásamt síðari breytingum. Samkvæmt þeim er eiganda skips, útgerðarmanni og skipstjóra skylt að sjá um að lögskipaðar skoðunargerðir fari fram á skipi og því sé haldið haffæru. Eftirlitsmenn Siglingamálastofnunar ríkisins hafa eftirlit með því að lögum og reglum um öryggi skipa sé fullnægt, en skipaskoðunarmenn stofnunarinnar annast skoðanir. Í lögunum eru ítarleg ákvæði um framkvæmd skoðunar, um smíði, búnað, breytingar og innflutning skipa, hleðslumerki, farbann og siglingadóm. Með lögum nr. 18 frá 1986 var fellt niður ákvæði laganna um rannsóknanefnd sjóslysa, en ákvæðum um hana, skipun nefndarinnar og hlutverk, var skipað í siglingalög. Með frv. því sem hér er lagt fram er leitast við að færa lagaákvæði um eftirlit með skipum til samræmis við nútímaaðstæður um leið og þau eru einfölduð. Í því skyni eru allmörg ákvæði felld niður sem betur eiga heima í reglugerðum og orðalagi og efnisskipan einstakra greina er breytt. Jafnframt er í frv. leitast við að skýra ýmis atriði með það fyrir augum að auðvelda framkvæmd þeirra og draga úr réttaróvissu. Helstu efnisbreytingarnar eru þessar: 1. Ákvæði frv. eru færð til samræmis við lög um Siglingamálastofnun ríkisins, nr. 20 frá 1986, þar sem ýmsar breytingar voru gerðar á skipulagi og starfsemi stofnunarinnar. 2. Ákvæðum um farbann er breytt og skýrar kveðið á hvenær skal leggja farbann á skip. 3. Hert eru ákvæði um ábyrgð skipasmíðastöðva, vélsmiðja og eigenda skipa vegna breytinga á skipum og skil á teikningum og stöðugleikaútreikningi til Siglingamálastofnunar. Að tillögu nefndar er samdi siglinga- og sjómannalög er lagt til að ákvæði laganna um sjóferðapróf verði felld niður. Heimild til framlengingar á gildistíma haffæriskírteina er eingöngu bundin við frestun aðalskoðunar skips um tiltekinn tíma og í sérstöku tilviki. Það er trú mín að með frv. þessu séu lagaákvæði um eftirlit með skipum gerð skýrari og einfaldari en nú er. Til þess að framkvæmd þessa eftirlits sé virk er mjög mikilvægt að mönnum sé ljóst hvernig því er háttað, hvaða rétt þeir hafa og hverjar skyldur þeir bera. Enn fremur hvaða viðurlög geta legið við broti á þessum skyldum með því að stuðla að auknu öryggi á hafinu, bæði skipa og sjófarenda. Herra forseti. Ég legg til að að lokinni þessari umræðu verði frv. vísað til 2. umr. og hv. samgn.