Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. til l. um breyt. á l. um lðnlánasjóð frá 3. apríl 1963 hefur verið til athugunar í iðnn. Nefndin gat ekki sameinazt um að mæla með frv., en meiri hluti hennar mælir með, að það sé samþ. óbreytt og skilar áliti á þskj. 547. Minni hluti skilar séráliti og ber fram brtt. á sérstöku þskj. Í byrjun yfirstandandi þings lagði hæstv, iðnmrh. fram frv. í hv. Nd. um 2% gjald á innflutt veiðarfæri. Gjald þetta skyldi vera til verðjöfnunar, þannig að innlendur veiðarfæraiðnaður gæti staðizt þá hörðu samkeppni, sem honum er búin, sérstaklega frá Portúgal, en þar eru vinnulaun aðeins brot af vinnulaunum hér á landi. Svo furðulegt sem það er, þá sá þetta frv. ekki dagsins ljós úr svokallaðri veiðarfæranefnd, sem var sérstaklega kosin til að fjalla um málið. Hins vegar hefur hæstv. iðnmrh. nú lagt fram frv. það, sem hér um ræðir og koma á ísl. veiðarfæraiðnaði að sama gagni. Er því ætlað að gera honum kleift, að halda áfram eðlilegri starfrækslu, og til frekari uppbyggingar. Frv. þetta gerir ráð fyrir, að 1% gjald sé lagt á innflutning veiðarfæra, sem nánar er tilgreint í frv. Skal þessi fjárhæð ganga til sjóðs, sem stofnaður verði við iðnlánasjóð, lánadeild veiðarfæraiðnaðar. Skv. frv. leggur ríkissjóður þessari lánadeild í byrjun 11,6 millj. kr. Einnig er iðnlánasjóði heimiluð lántaka til deildarinnar, 10 millj. kr. með ábyrgð ríkisstj. Þá er gert ráð fyrir, að deildinni kunni að verða veitt frekara fé úr ríkissjóði. Tilgangur þessa sjóðs er sá, að styrkja þann litla vísi að veiðarfæragerð, sem enn er til í landinu, þannig að veiðarfæraiðnaður leggist hér ekki niður. Einnig er frv. ætlað að styðja uppbyggingu ísl. veiðarfæraiðnaðar almennt. Ég fagna þeirri yfirlýsingu hæstv. iðnmrh., sem hann gaf í þessari hv. þd. við 1. umr. málsins s.l. föstudag, en þar kom fram, að hann hefur skipað 4 manna n. til að rannsaka orsakir þess, innanlands og erlendis, hvers vegna þessi grein ísi. iðnaðar á svo erfitt uppdráttar hér á landi, þrátt fyrir geysimikla notkun okkar á veiðarfærum. Frv. það, sem hér um ræður, getur orðið grundvöllur þess, að hér á landi rísi upp þróttmikil atvinnugrein, veiðarfæragerð, sem ekki aðeins geti fullnægt ísl. útgerð, heldur einnig framleitt veiðarfæri til útflutnings. Þar sem ég er nátengdur ísl. iðnaði, fagna ég þessu frv., ekki aðeins vegna þessarar lagasetningar, heldur miklu fremur þeirrar óbeinu yfirlýsingar, sem felst í frv. og þeim yfirlýsingum, sem hæstv. iðnmrh. hefur gefið við umr. málsins, að ríkisstj. sé ákveðin í að stuðla að uppbyggingu ísl. veiðarfæraiðnaðar. Þess ber að vænta, að þetta frv. sé upphaf, en ekki endir þeirrar sóknar í iðnaðarmálum þjóðarinnar. Hér liggur fyrir nál. minni hluta iðnn. um frv. þetta. Þar eru sett fram sömu sjónarmið og fram koma í minni hluta áliti hæstv. iðnn. Nd. Þar er verið að fleyga inn í þetta sérstaka veiðarfæramál, sem nú er orðið alllangsótt hér á hæstv. Alþ., önnur iðnaðars jónarmið, sem fyrirfram er sýnilegt að yrðu til að drepa þetta nauðsynlega mál. Það yrði of langt mál að rekja hér, hvers vegna svo ambögulega hefur tekizt með veiðarfæragerð hér á landi, svo ekki sé minnzt á tilraunir Skúla með Innréttingunum um 1750, sem drepnar voru af erlendu kaupmannavaldi. Það er „sorgarkapítuli“ í sögu verkmenningar á Íslandi. Íslenzk veiðarfæragerð nú á dögum er önnur sorgarsagan. Því ber ekki að leyna, að þar eiga hlut að máli erlendir veiðarfæraframleiðendur, innlendir kaupahéðnar og útgerðin, innlendu neytendurnir. Það er sannarlega kominn tími til að snúa við og huga betur að því, sem innlent er. Það kynni að fara svo, fyrr en varir, að það þætti ekki varhugavert að framleiða veiðarfæri á Íslandi til nota fyrir ísl. útgerð og til útflutnings. Ég vænti þess, að hv. Alþ. beri gæfu til að samþ. frv. það, sem hér liggur fyrir, til stuðnings ísl. veiðarfæragerð.



Herra forseti. Eins og hv. frsm. meiri hlutans gat um, var hér í upphafi þessa þings lagt fram stjfrv. á þskj. nr. 25, frv. um verðjöfnunargjald á veiðarfærum. Það frv. gerði ráð fyrir því, að lagt yrði á verðjöfnunargjald, 2% af tollverði innfluttra veiðarfæra, sem lagt yrði í sérstakan verðjöfnunarsjóð veíðarfæra og því fé sjóðsins varið til eflingar veiðarfæraiðnaðar í landinu. Það kom strax í ljós við 1. umr. þessa máls í hv. Nd., að þessar hugmyndir um skattlagningu sjávarútvegsins til stuðnings veiðarfæraiðnaðinum mættu mikilli andspyrnu, ekki bara hjá stjórnarandstöðunni, heldur einnig hjá drjúgum hópi áhrifamikilla stuðningsmanna hæstv. ríkisstj. Því frv. var vísað til sérstakrar n. og hefur ekki þaðan komið. Nú var hins vegar fyrir nokkru lagt fram annað frv. í hv. Nd., það, sem hér er til meðferðar. Í þessu frv. er gert ráð fyrir því, að stofnuð sé sérstök deild í iðnlánasjóði til þess að annast það hlutverk að efla og styrkja innlendan veiðarfæraiðnað. Þetta frv. gerir enn ráð fyrir því, að lagt sé gjald á innflutt veiðarfæri, en nú helmingi lægra en í hinu fyrra frv., og auk þess gerir þetta frv. ráð fyrir því, að ríkisstj, leggi þessari starfsemi til skuldabréf, að upphæð 11.6 millj. kr. - Þetta er ekki lagt fram í reiðufé, eins og skilja mátti á máli hv. frsm. meiri hluta, heldur í skuldabréfum og er því ekki handbært um sinn. En eigi að síður er hér að sjálfsögðu um mikla breyt. til batnaðar að ræða frá því, sem var í frv. hið fyrra sinn. Um það eru ekki skiptar skoðanir, að nauðsynlegt sé að efla og styrkja innlendan veiðarfæraiðnað þannig, að hann geti haldið áfram að starfa í landinu. Það er svo þýðingarmikið, að allir sjá og skilja það, að við, sem byggjum afkomu okkar svo mjög á fiskveiðum, hljótum að sækjast mjög eftir því, að hér í landinu sé starfrækt heilbrigð og eðlileg veiðarfæraframleiðsla. Þess eru dæmi úr sögu liðinna áratuga, að við höfum ekki getað fengið keypt veiðarfæri annars staðar frá, og það var fyrir nokkrum dögum rifjað upp af fiskimálastjóra í viðtali við útvarpið, að á stríðsárunum kom í ljós, hversu nauðsynlegt það er, að hér á landi séu framleidd veiðarfæri. Um það eru þess vegna ekki skiptar skoðanir. En um leið og það er hugleitt, hvernig staða veiðarfæraiðnaðarins er í landinu nú um þessar mundir, hlýtur mönnum að koma í hug, að fleiri iðngreinar, sem hér starfa við litla tollvernd, eða framleiða hér vörur til útflutnings, eiga við mjög svipaða erfiðleika að etja og veiðarfæragerðir. Þess eru dæmi nú á seinustu árum, að fyrirtæki, sem hafði tekizt að koma vörum sínum á erl. markaði, hafa orðið að hætta útflutningi, vegna þess hvernig framleiðslukostnaðurinn í landinu hefur þróazt á undanförnum árum. Af þessum sökum teljum við í minni hluta n. eðlilegt, en í honum eru ásamt mér hv. 1. þm. Vestf. og hv. 5. þm. Reykn., að um leið og gerðar eru ráðstafanir til stuðnings veiðarfæraiðnaðinum, sé ekki öðrum iðngreinum gleymt, heldur sé gert ráð fyrir því, að sá sjóður, sem hér er um að ræða, geti haft fleiri hlutverk en það eitt að styðja og efla veiðarfæraiðnaðinn, sem við þó að sjálfsögðu erum sammála um, að sé eðlilegt verkefni hans nú, eins og sakir standa. Við flytjum þess vegna brtt. um það, að stofnaður verði í iðnlánasjóðnum verðtryggingarsjóður iðnaðarins, sem hafi þann tilgang að efla og styrkja iðnað, sem selur framleiðslu sína á erlendum markaði eða keppir án verulegrar tollverndar við erlenda framleiðslu á innlendum markaði. Brtt. gera svo ráð fyrir því, að iðnmrh. setji með reglugerð, að fengnum till. iðnþróunarráðs, nánari ákvæði um starfsemi verðtryggingarsjóðs iðnaðarins. Í reglugerð skuli ákveða, eftir hvaða reglum styrkir og vaxtalaus framlög skuli veitt iðnaðarfyrirtækjum, sem hlut eiga að máli eða til greina koma, og eru þau ákvæði hliðstæð því, sem er í frv., eins og það liggur fyrir. Við teljum enn fremur óeðlilegt, að þessum sjóði sé aflað tekna með því að leggja gjald á veiðarfæri, gjald sem þannig yrði að borgast af sjávarútveginum, sem þegar býr á flestum sviðum við hallarekstur, af nákvæmlega sömu ástæðum og iðnaðarfyrirtækin eiga í erfiðleikum. Og sjávarútvegurinn er ekki aðeins rekinn með halla á fjölmörgum sviðum, heldur beinlínis haldið gangandi með fjártilfærslum á vegum hins opinbera. Þess vegna teljum við óeðlilegt, að fjár sé aflað með því að skattleggja þennan atvinnuveg, en við teljum eðlilegt, að fjár til þessa sjóðs sé aflað með svipuðum hætti og gert var til verðtryggingarsjóðs hraðfrystiiðnaðarins, með því að leggja honum til fé af greiðsluafgangi ársins 1966 og gerum við till. um það í okkar brtt. Það kom fram í umr. um ráðstafanir vegna sjávarútvegsins hér fyrir páskana, að það var ekki talið óeðlilegt að nota greiðsluafgang til sjóðstofnunar af þessu tagi, þótt hv. alþm. stjórnarflokkanna hafi nú ekki verið hrifnir af því að ráðstafa greiðsluafgangi svona yfirleitt. En hér teljum við, að sé um nokkra hliðstæðu að ræða, sem geri þessa ráðstöfun eðlilega. Mér eru næsta óskiljanleg ummæli hv. frsm. meiri hlutans, sem hann lét falla hér í ræðu sinni áðan, þar sem hann sagði eitthvað á þá leið, að till. okkar gerðu ráð fyrir að fleyga inn í þetta mál önnur málefni iðnaðarins, sem sýnilega mundu drepa þetta mál. Hér hlýt ég að gefast upp við að skilja hv. frsm. meiri hlutans. Hér leggjum við, eins og í öðrum hliðstæðum málum fram brtt. okkar, sem við teljum eðlilegar, og ef hv. meiri hluti þm. hér í þessari d. treystir sér ekki til að samþykkja þær, sem yrðu mér að vísu vonbrigði, þá væntanlega fellir hann þær, og þá samþykkir hann sitt frv. Ef hv. meiri hluti á hinn bóginn fellst á okkar skoðun, yrði frv. breytt til samræmis við það og hvernig flutningur okkar á þessum till. geti verið fleygur inn í þetta mál til þess að drepa það, er mér alveg óskiljanlegt. Og ef hv. frsm. meiri hlutans vill láta skilja sig, er ég hræddur um að hann þurfi að skýra það sjónarmið eitthvað betur. Ég legg svo til, herra forseti, að þetta frv. verði samþ. breytt, eins og við leggjum til á þskj. 548.



Herra forseti. Frv. það, sem hér um ræðir, er ekki mikið að vöxtum. Sú ein breyt. felst í því, að bætt er tveim mönnum við þá fimm, sem sæti eiga í stjórn Síldarverksmiðja ríkisins. Aðdragandi þessa máls er sá, að á almennum fundi síldarsjómanna, sem haldinn var á Reyðarfirði s.l. sumar, var samþ. álit þess efnis að óska eftir því, að síldarsjómenn fengju að tilnefna einn mann í stjórn Síldarverksmiðja ríkisins, til viðbótar við þá fimm, sem þar eiga sæti. Forustumenn þessara nýju samtaka fóru þess síðar á leit við Alþýðusamband Ísl., Farmanna- og fiskimannasamband Ísl. og Sjómannasamband Ísl., að þessi samtök, sem fara með samningsrétt fyrir alla sjómenn í landinu, gerðu þá kröfu að fá að tilnefna sameiginlega einn fulltrúa í stjórn síldarverksmiðjanna og hefðu um það samflot við Landssamband ísl. útvegsmanna, sem einnig hafði gert svipaða ályktun á sínum fundi og ítrekað hana síðar. Undirrituðu þessir aðilar svo sameiginlega bréf til sjútvmrh., þar sem þessar kröfur voru gerðar. Ráðuneytið féllst á að verða við óskum þessara aðila um að leggja þetta frv. fram, þótt seint væri, á þinginu, og það er ástæðan til þess, að þetta frv. er nú hér komið til umr. Hv. Nd. hefur afgreitt þetta mál einróma á mjög skömmum tíma, og ég ber fram þá ósk til þessarar hv. d., að frv. þetta megi fá sem allra skjótasta afgreiðslu. Ég tel ekki þörf á að hafa fleiri orð um þá breyt., sem í frv. felst, nema sérstakt tilefni gefist til. Herra forseti. Ég legg til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. sjútvn.