Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

*Félmrh. (Stefán Jóh. Stefánsson): Mér þykir rétt að fylgja frv. þessu úr hlaði með örfáum orðum. Það hefir gengið í gegnum Nd. með litlum breyt., aðeins lítilsháttar orðabreytingu á 2. gr. til skýringar. Frv. er ekki mikið að vöxtum, en aðalefni þess er að veita uppbætur á slysatryggingu þeirra manna, er orðið hafa fyrir slysum og eiga rétt til bóta samkv. l. um alþýðutryggingar. 2. gr. fjallar um uppbót á ellilaun og örorkubætur. Hvorttveggja er miðað við að bæta að fullu dýrtíðina samkv. verðlagsvísitölu, og liggur til grundvallar, að þessi gjöld, slysatryggingar og ellitryggingar, voru sett svo lág í upphafi, að ekki má við því að draga neitt úr kaupmætti þeirra manna, sem þessa styrktarfjár verða aðnjótandi. Þar sem Alþ. hefir á síðasta þingi ákveðið uppbætur handa launþegum almennt og nú hefir þessi hv. d. afgr. frv. um uppbætur til handa opinberum starfsmönnum, þá liggur í augum uppi, að þeir, sem hafa orðið fyrir slysum, eru örkumla eða ellihrumir eða hafa misst fyrirvinnu sína, fái uppbætur samsvarandi dýrtíðinni. Ætla ég, að svo mikil rök og réttlát liggi fyrir máli þessu, að eigi þurfi að eyða að því fleiri orðum. Vænti ég, að málinu verði vísað til 2. umr. og allshn.



við 1. umr. minntist ég á, að mér þætti frv. þetta fara fram á of frekar kröfur um hækkun á námsbókagjaldi og að ekki væri staðið við þau loforð, sem gefin voru við umr., þegar lög um námsbækur voru á döfinni, að gjaldið yrði lækkað í 5 kr., þegar þessi hámarkstími væri liðinn, sem voru 2 ár. Nú er með frv. þessu farið fram á, að gjaldið verði aftur hækkað. Ég veit, að það er venja, að ef einu sinni hefir verið ákveðið eitthvert hámark, er því fylgt sí og æ og erfitt að fá slíku breytt. Ég gat þess, að við innheimtu þessa gjalds væri erfitt að fá menn til þess að greiða það af fúsum vilja. Bókunum er neytt upp á menn, þær eru um of fáar lærdómsgreinar, svo að menn verða að kaupa bækur að auki. Þar við bætist, að börnin eru ekki eigendur bókanna. og er þannig ekki nema nokkur hluti þeirra, sem fær bækurnar nýjar, en hin verða að láta sér nægja að fá bækurnar oft rifnar og óhreinar. En svo er annað. Er nauðsynlegt að hækka námsbókagjaldið? Það er vitað, að prentun og pappír hefir hækkað, en það liggja engin gögn fyrir um það, hvernig þetta fyrirtæki ber sig. Ég er því alveg mótfallinn því, að gjaldið sé hækkað svo sem frv. fer fram á, og vil leyfa mér að bera fram skriflega brtt., svo hljóðandi: „Við 1. gr. frv.: Í stað „5–8 kr.“ komi: 5–6 kr. - Tel ég, að sú hækkun verði að nægja, a. m. k. þar til gerð hefir verið grein fyrir, að nauðsynlegt sé að hafa námsbókagjaldið hærra.

Forseti (EÁrna): Til þess að hin skrifl. brtt., sem hv. dm. hafa nú heyrt, verði tekin til meðferðar á fundinum, verður að veita tvenn afbrigði frá þingsköpum.

*Sigurjón Á. Ólafsson: Ég kvaddi mér hljóðs vegna þess, að ég sé, að hvorki form. né frsm. eru hér staddir. Tel ég ekki rétt að ganga svo frá þessu máli við þessa umr. án þess að þeir, sem framsögu hafa í málinu, geti gert grein fyrir því. Það skal játað, að við 1. umr. var þess óskað, að fyrir lægju upplýsingar um fjárhagsástand námsbókasjóðs. Þetta hefir dregizt úr hömlu, og veit ég ekki hvers vegna. Ég myndi stuðla að því, að þessar upplýsingar fengjust, og vildi því beina þeim tilmælum til hæstv. forseta. að hann tæki málið af dagskrá.

Forseti (EÁrna): Ég mun verða við tilmælum hv. 2. landsk. og tek málið af dagskrá.

* Frsm. (Magnús Jónsson): Fjhn. var bent á, að það væri eitt ákvæði í frv., sem ekki væri alveg tvímælalaust, hvernig skilja bæri. Það mun nú að vísu ekki vera mikill vafi á því, en það er þó rétt, að það sé alveg öruggt. Það stendur í 2. gr., að til 1. flokks teljist laun allt að 300 kr., og mætti þá deila um, hvort 300 kr. séu með. Nú mun oftast vera, að ef talað er um „allt að“, er upphæðin ekki talin með, en þar er þó vafi á, og var meiningin, að 300 kr. skyldu vera með. Þegar talað er um 3. flokk, er sagt yfir 400 kr., svo að tilætlunin er, að 2. flokkur sé frá 300 kr. upp að 400 kr. og 400 kr. með, en þetta er ekki alveg skýrt, svo að fjhn. hefir, til þess að bæta úr þessu, borið fram till., sem á að skilgreina þetta alveg nákvæmlega. Till. er á þskj. 225 og hljóðar svo, að í stað orðanna „laun allt að 300 krónur á mánuði“ komi: laun 300 krónur eða minna á mánuði. Till. er aðeins til þess að taka af öll tvímæli í þessu efni.



Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er komið í annað skipti hingað í deildina á þessum vetri, og er rétt að fylgja því aðeins úr hlaði, enda þótt það geti staðizt nú, sem ég sagði, þegar það var til 1. umr. Ég sýndi fram á það þá, og endurtek það hér, að það eru ýmsir mikilsverðir gallar á þessu frv., og yfirleitt er það heldur flausturslega afgr., og kemur það fram nú ekki síður en í fyrra skiptið. Fyrst og fremst er sagt, að meðan þessi lög eru í gildi, skuli frestað framkvæmd annara laga, og er talað um í 1. gr., að það gildi í tvö ár, en í 2. gr. er gert ráð fyrir 5 ára gildi þessara laga. Þetta þyrfti nefnd sú, sem fær þetta til athugunar, að aðgæta. Í öðru lagi á að greiða fyrir dráp hvers fullorðins svartbaks 1 kr. í laun, og það er vafalaust hvort sem drepið er með eitri eða skoti, a. m. k. er ekki annað hægt að sjá eftir lögunum en það eigi að vera jafnt, en ég hélt ekki, að það hefði verið meiningin í raun og veru að láta það vera jafnt. Hér er gerður sá greinarmunur, að þeir, sem drepa fleyga unga að haustinu, fá engin verðlaun, en þeir, sem drepa fullorðinn svartbak fá verðlaun. Ég sé engan mun á, hvort er, nema að lítur fuglsins er annar. Í 1. gr. er ákveðið, að það eigi að sanna það fyrir hreppstjóra, sýslumanni eða bæjarfógeta, að maður hafi drepið þennan fugl, sem verðlaunin á að veita fyrir dauða hans, en það er ekki talað um, fyrir hvaða sýslumanni eða hreppstjóra þetta skuli vera, og getur það orðið deiluefni milli hlutaðeigandi embættismanna, og ef til vill tækifæri fyrir skotmenn að ná í tvenn laun fyrir ein. Svo kemur enn, að sú sýsla eða sá hreppur, sem fuglinn er drepinn í, á að endurgreiða ríkissjóði fyrir það. Ríkissjóður verður þá, ef hann vill innheimta þetta, að koma með sannanir fyrir því, að fuglinn hafi verið drepinn í þessari sýslu eða hreppi. Þetta hugsa ég, að geti valdið dálitlum erfiðleikum og geti tæplega komizt í kring svo vel fari. Ég vil aðeins benda þeirri nefnd, sem líklega verður allshn., sem með þetta fer, á að athuga þetta, því ég vil styrkja það eins og hægt er, að æðardúntekja aukist, en vil ekki þau lög, sem yrðu til þess að veita æðarfuglinum mínni vernd en áður. Ég held, að það mundi ekki koma að mínni notum, að athuga um lifnaðarhætti æðarfuglsins og búa að honum vel á þann hátt, heldur en að auka ríkissjóði kostnað með verðlaunum, sem ekki koma að gagni og geta orðið til hins lakara. Sem sagt: Það er sjálfsagt að styðja að framgangi þessara laga, ef maður fær þeim breytt í það horf, að maður áliti, að það verði að gagni, en ekki ef þau verða til þess að eyðileggja framkvæmdir og möguleika á því starfi, sem ýms hreppsfélög hafa unnið með góðum árangri. Það er náttúrlega gott að herja á þennan tvífætta friðaða varg; en það er svo bezt, að maður geri sér ekki skaða með því, enda býst ég við, að það gagni bezt að kynnast háttum æðarfuglsins og viðskiptum hans við þennan grimma óvin.