Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Í fyrri ræðu minni var ég þar kominn að ég taldi að þetta frv. mundi verða mikið heillaspor fyrir þjóðina. Rætt hefur verið um nokkur atriði í því, m.a. það sem snýr að sveitarfélögum. Þrjú atriði í þessu máli hafa áhrif á sveitarfélögin, þ.e. að einkarekstur er færður undir einkahlutafélög, hækkun tryggingagjalds og síðan skattfrelsi húsaleigubóta. Ljóst er að sveitarfélögin verða af einhverjum tekjum vegna þessa, að vísu ekki mikið vegna skattfrelsis húsaleigubóta, meira vegna tryggingagjaldsins en þegar kemur að breytingu á einkarekstri í einkahlutafélög er um talsverðar upphæðir að ræða. Það var rangt með farið hjá hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur þegar hún sagði að þetta mundi þýða 1.300 millj. kr. fyrir Reykjavíkurborg. Svo er ekki, þetta eru 1.300 millj. fyrir sveitarfélögin, þ.e. samkvæmt mati Reykjavíkurborgar. Ég er svo sem sammála því að oft eru samþykktir lagabálkar hér í þinginu án þess að mikið sé talað við sveitarfélögin en ég hef ekki áhyggju í þessu tilfelli þar sem menn hafa töluvert mikinn tíma fyrir sér á næsta ári til að semja um þetta. Ég hef haft samband við forsvarsmenn sveitarfélaganna og er rórri eftir að hafa rætt við þá. Ég treysti því vel að nást muni samkomulag við ríkisstjórnina um tekjustofna sveitarfélaga vegna þessara aðgerða. Um það er svo sem ekki meira að segja en var kannski mikið úr því gert að þetta væri alvarlegt mál. Ég held að þetta sé auðleyst mál og í raun til mikilla bóta þegar menn eru búnir að ná saman um það, að fá hér aukinn fjölda fyrirtækja inn í landi. Það mun leiða til bættar stöðu sveitarfélaganna í framhaldinu. Hins vegar hefur það ekki verið metið og kannski lítið verið rætt, sérstaklega af vinstri mönnum hér, hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni, að með auknum fjölda fyrirtækja til landsins aukist atvinnutækifærin um leið. Það virðist ekki skipta máli í því sambandi. Rétt er að fara hér yfir það sem stóð upp úr í ræðunum hjá hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur og hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni. Hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir sagði þetta vanhugsaðar tillögur. Það er með ólíkindum að menn haldi slíku fram þegar jafnróttækar tillögur í skattafrumvarpi eins og hér eru, til velsældar fyrir landið, eru lagðar fram. Hins vegar var ræða hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar merkilegri. Inntakið í ræðu hans var að hækka yrði skatta á fyrirtæki. Hann vildi alls ekki að fyrirtæki kæmu frá útlöndum, það yrðu að vera íslensk fyrirtæki. Hann vildi setja á umhverfisskatta. Hann sagðist á móti skattalegum undirboðum en hins vegar er ekki verið að tala um nein undirboð í þessu sambandi. Hann ræddi einnig um að fyrirtækin greiddu ekkert til sveitarfélaganna. Ég vil leiðrétta hv. þm. í því sambandi. Fasteignaskattar af fyrirtækjum í sveitarfélögum eru talsvert hærri en fasteignaskattar íbúðarhúsnæðis og í flestöllum sveitarfélögum er þetta einhvers staðar í kringum 1,3--1,628%, meðan íbúðarhúsnæði er í 0,32--0,367% af fasteignaverðmæti, þ.e. fimmfalt á við íbúðarhúsnæði. Það er ljóst að fyrirtækin eru náttúrlega að greiða með þessu fyrir aðstöðu sína í sveitarfélaginu og ríflega það. Að missa aðstöðugjaldið var tekjutap fyrir sveitarfélögin, það er alveg laukrétt hjá hv. þm. Á móti fengu menn í staðgreiðslu en þó ekki nærri nóg til að vega það upp, það er alveg rétt. Ég tel samt að fyrirtækin greiði mjög ríflega fyrir aðstöðu sína í sveitarfélögum. Það er ekki rétt hjá honum að fyrirtækin greiði ekki til sveitarfélaganna. Hjá flestöllum stærri sveitarfélögum er fasteignaskattur fyrirtækjanna orðinn meiri en helmingurinn af fasteignaskattstekjum sveitarfélaganna, hinna stærri, og jafnvel meira í sumum sveitarfélögum úti á landi. Mér fannst mjög merkilegt að heyra þá eiga orðastað, þá félaga og gömlu samherja, hv. þm. Össur Skarphéðinsson og hv. þm. Steingrím Sigfússon. Þeir voru nú ekki aldeilis sammála um skattastefnuna og kvörtuðu hvor undan öðrum. Maður spyr sjálfan sig hvernig samstarf slíkra flokka gæti átt sér stað. En þeir voru þó sammála um það, hv. þingmenn, að sitja hjá við þetta frv. og helst að vera á móti því. Mér þykir mjög alvarlegt þegar menn taka slíka afstöðu á móti framfaramáli í samfélagi okkar. Þá segja menn: Nú skulum við bara skattleggja fyrirtækin, fara aftur til 1989 þegar vinstri menn --- þá var hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon í ríkisstjórn --- voru með 50% tekjuskatt á fyrirtækin. Það væri kannski rétt að láta þá svara fyrir það hvað það hafi skilað ríkissjóði miklu. Svo langt man ég til baka að menn höfðu miklar áhyggjur af því að þessi tekjustofn skilaði langtum minna en ætlast var til. Það virðist hins vegar stefna Vinstri grænna og hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar að hafa háa skatta á fyrirtæki, háa skatta á einstaklinga, mikla samneyslu og að stóri bróðir ráði öllu. Svo vilja þeir Ísland úr NATO og herinn burt í ofanálag. Mér finnst að Vinstri grænir skuldi hinum almenna borgara í þessu landi skýringar á skattastefnu sinni, hvað það þýði sem þeir eru að segja. Þeir vilja leggja hér á skatta, helst á þéttbýlið og færa fjármagnið út til landsbyggðarinnar, skilst mér. Það sem þetta frv. gerir ráð fyrir er að lækka skatta á fyrirtækin til að reyna að örva atvinnustarfsemi í landinu, til að reyna að fjölga atvinnutækifærum í landinu og auka tekjur samfélagsins til að geta staðið undir velferðarkerfinu í framtíðinni. Þá segja vinstri flokkarnir: Þetta er ekki nógu gott. Og ég held að Samfylkingin geri þetta á móti betri samvisku. Ég held að hún hafi einhvern veginn farið vitlaust fram úr í þessu máli, þeir hljóta samkvæmt stefnu sinni að vera fylgjandi þessu frv. Gagnrýnt hefur verið að hér sé ekki allt á hreinu í frv., tryggingagjaldið sé á floti og allt það. Á næsta ári, árið 2002, er reiknað með skattalækkun upp á 3 milljarða kr. Það er aðallega á einstaklinga, skattalækkanir á einstaklinga upp á 3 milljarða kr. Árið 2003 kemur hins vegar skattalækkun á fyrirtækin og hækkun tryggingagjaldsins. Það kemur ekki fyrr en þá þannig að þangað til vinnst nægur tími til að leiðrétta allt í þessu máli. Eins og ég segi enn og aftur er þetta frv. mikið framfaraspor fyrir okkur og samfélag okkar. Eðlilega styð ég það með áorðnum framkomnum breytingum frá meiri hluta efh.- og viðskn. Ég held að við getum litið bjartsýn fram á veginn þegar frv. er orðið að lögum.

Herra forseti. Hv. þm. staðhæfði í þeim hluta ræðu hans sem fluttur var fyrir hlé að skattalækkanir á síðasta áratug hefðu leitt til hins mikla bata í efnahagslífinu og þess góðæris sem við höfum notið. Ég ætla ekki að rífast við hv. þm. um það. Ég ætla bara að benda honum á að samkvæmt þeim gögnum sem fram komu við rannsókn málsins í nefndinni frá opinberum stofnunum þá er niðurstaðan allt önnur. Það er ekkert sem bendir til að þetta hafi beinlínis átt svo stóran þátt í góðærinu sem hv. þm. talaði um. Hv. þm. sagði líka að það væri allt í lagi að hækka tryggingagjald því það væri ákaflega lágt hér miðað við önnur lönd í Evrópu. Ég bendi hv. þm. á að skattar á hagnað fyrirtækja eru líka með því allra lægsta sem hér gerist. Eigum við þá ekki að hækka þá samkvæmt sömu röksemdafærslu? Hv. þm. verður að gæta þess að það sem hann segir reki sig ekki hvað á annars horn.

Virðulegi forseti. Um það þarf vart að ræða. Það er alveg ljóst að skattalækkanir til handa fyrirtækjum, úr 50% árið 1989 og niður í 30% áttu þátt í góðærinu. Það er alveg ljóst að þessar ráðstafanir komu í veg fyrir flótta fyrirtækja af landinu. Ég held að það séu hreinar línur og um það þurfi ekki að deila. Það er líka gömul og ný regla að því lægri sem skattar eru því betri eru skattskil og minna um undanskot. Hv. þm. Össur Skarphéðinsson og flokkur hans hafa gagnrýnt mjög undanskot frá skatti. Ég held að með sanngjarnri skattheimtu verði skattskilin mun betri. Það held ég að sé gömul saga og ný.

Herra forseti. Samkvæmt því sem hv. þm. sagði er kannski eina leiðin til að komast hjá skattsvikum að leggja af skatta, en hvorki ég né hv. þm. viljum það. Ég skildi hv. þm. svo, þegar hann var að ræða um áhrif skattalækkana á velsæld hins íslenska efnahagslífs, að hann hefði ekki einungis verið að tala um skatta á fyrirtæki heldur nefndi hann líka snemma í ræðu sinni tekjuskatta einstaklinga sem voru lækkaðir. Hann taldi að það ætti líka þátt í þessu. Annaðhvort væri nú, herra forseti, þó að menn búi ekki lengur við 50% skatta eins og var í tíð þeirrar ríkisstjórnar sem ég sat í, við lækkuðum þá niður í 30%. Ég er ekki þeirrar skoðunar, eigi að síður, að sú skattalækkun sem hv. þm. prísar svo mjög núna leiði til þess að hingað flykkist erlend fyrirtæki unnvörpum. Ég er þeirrar skoðunar að nægilegt sé, til þess að viðhalda samkeppnishæfni íslenskra fyrirtækja og skattalegu forskoti þeirra, að lækka skattana úr 30% niður í 25%. Ég held að miðað við þau gögn sem við höfum sé ljóst að með 25% þá erum við samt sem áður með allra lægstu þjóðum Evrópu. Þá væri kannski aðeins ein lægri en við.

Herra forseti. Ég held að í grunninn sé hv. þm. sammála þessu þótt hann vilji bara fara niður í 25%. Írland gerði þetta og hefur sannað að þetta gengur. Það er rétt hjá hv. þm., að auðvitað er breytingin til að skapa betri samkeppnishæfni íslenskra fyrirtækja í landinu. Tilgangurinn er einnig að koma í veg fyrir að þau fari úr landinu, fá ný fyrirtæki inn í landið, fleiri atvinnutækifæri og velsæld. Mér þykir það með ólíkindum, miðað við það sem á undan er gengið í flokki hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar, að þeir skuli leggjast gegn þessu frv. eða sitja hjá og vera ósammála þessu góða máli.

Herra forseti. Það kemur ítrekað fram í máli hv. þm. og líka núna áðan að ég og minn flokkur ýmist sitjum hjá eða greiðum atkvæði gegn þeim breytingum sem hér liggja fyrir. En það er eigi að síður svo að sumar breytinganna eru þess eðlis að við höfum lýst því yfir að við styðjum þær.

Herra forseti. Ég hlustaði með athygli á hv. þm. Gunnar Birgisson ræða um skattamál. Ég minnist þess ekki að ég hafi átt möguleika á því að ræða við hann áður um þetta mál. Nú er hv. þm. er jafnframt formaður bæjarráðs Kópavogs, einn af fáum sveitarstjórnarmönnum sem situr hér á hinu háa Alþingi. Það hefur líka komið fram að tryggingagjaldið, hækkun á tryggingagjaldi sem á að verða 1. jan. 2003, muni íþynjga mjög sveitarfélögunum. Þess vegna vil ég spyrja hv. þm., formann bæjarráðs Kópavogs, hvort hann sé ánægður með þá auknu skatta sem lagðir eru á íbúa Kópavogs í þessu frv. Það kemur fram að íbúar Kópavogs muni þurfa að greiða um 17 millj. kr. meira í tryggingajald eftir þessa breytingu en nú er, sveitarfélög í Reykjanesi tæpar 73 millj. kr. og höfuðborgin alls 180 millj. kr. Er hv. þm. Gunnar Birgisson, formaður bæjarráðs Kópavogs, ánægður með þessa skattahækkun á íbúa Kópavogs?

Virðulegi forseti. Eins og ég tók fram í ræðu minni á eftir að semja um þetta mál milli sveitarfélaganna og ríkisins. Auðvitað er ég ekki ánægður með hækkun tryggingagjaldsins nema eitthvað komi í staðinn. Við höfum heilt ár til að ganga frá því máli því að þetta gengur ekki fram fyrr en árið 2003. Ég er því rólegur yfir málinu. Það hefur sýnt sig að sveitarfélögin, samtök þeirra og ríkisstjórnin geta náð saman um slík mál. Ég hef ekki á móti því, eins og fram kom hér fyrr í dag, og gleðst yfir því að menn hafi náð saman í efnahagsmálum, ríkisstjórn og aðilar vinnumarkaðarins, að tryggingagjaldið muni lækka. En sé ætlunin að lækka skattana svona vel, bæði á einstaklinga --- ég vil benda hv. þm. á að það er ekki eingöngu á fyrirtæki heldur líka einstaklinga --- þá verður eitthvað að koma á móti þótt nettólækkun skattanna sé veruleg. Varðandi tryggingagjaldið er ég rólegur og líka varðandi húsaleigubæturnar og breytingu rekstrarforms úr einstaklingsrekstri yfir í einkahlutafélög. Ég held að það verði allt saman leyst milli ríkisstjórnar og sveitarfélaga.

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. fyrir þetta svar. Hann segist vera rólegur vegna þess að eftir eigi að semja um þær bætur sem sveitarfélögin verði að fá vegna breytinga á tryggingagjaldi. Ekki þarf eingöngu að semja um að sveitarfélögin þurfi að borga miklu meira vegna hækkunar tryggingagjalds heldur verður einnig hjá þeim tekjutap vegna húsaleigubóta, tekjutap vegna hugsalegrar breytinga úr einkarekstri yfir í einkahlutafélög o.s.frv. Þá er spurning mín til hv. þm., vegna þess að hann er svo rólegur yfir því að hægt verði að semja um þetta á næsta ári, þ.e. verði þá ekki bara búið að semja tryggingagjaldið algjörlega út af borðinu: Var það skilyrði fyrir samþykki hv. þm. að fullar bætur kæmu til sveitarfélaganna út af því tekjutapi sem verður óneitanlega hjá sveitarfélögunum vegna þessara breytinga á tryggingagjaldinu? Voru það skilyrði hans? Ef þetta verður ekki bætt fullkomlega, ef sveitarfélögin ná ekki samningi við hæstv. fjmrh. um fullkomnar bætur út af þessu, er þá þingmaðurinn tilbúinn að breyta þessum lögum sveitarfélögunum aftur í hag?

Herra forseti. Eins og ég hef margtekið fram hef ég ekki áhyggjur af málinu. Ég treysti ríkisstjórninni fullkomlega til að semja við sveitarfélögin. Það hefur hingað til tekist hjá þessari ríkisstjórn og mun gera það áfram. Varðandi umræðuna um lægri tekjur sveitarfélaganna vegna breytingar á rekstrarformi, úr einkarekstri í einkahlutafélög, þá eru menn ekki alveg klárir á því hvað það verði mikið. Það er nokkuð sem reynt hefur verið að áætla en er alltaf sá póstur hjá sveitarfélögunum sem mjög erfitt er að áætla fyrir. Auðvitað munu menn fara í þetta form að fara úr 38--42% skatti niður í 18%, það er alveg ljóst. En ég treysti því hins vegar og trúi að sveitarfélögin og ríkisstjórnin nái saman um þessi atriði. Ég geng í raun að því sem vísu.

Herra forseti. Hv. þm. Gunnar Birgisson fullyrti að inntakið í ræðu minni, eins og ég hygg að hann hafi orðað það, hafi verið það að við í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði vildum hækka skatta á fyrirtæki og við værum á móti fyrirtækjum frá útlöndum. Hvorugt kom fram í mínu máli og hvort tveggja er rangt. Við höfum hins vegar ekki verið sérstakir talsmenn skattalækkunar og á þessu er munur. Ég bið hv. þm. að reyna að vera svolítið nákvæmari í endursögn á afstöðu annarra þingmanna eða stjórnmálaflokka hér inni þegar hann tekur þátt í umræðum. Að sjálfsögðu veit ég að fyrirtæki borga fasteignagjöld og fleiri slík gjöld til sveitarfélaga. Það sem ég var að tala um var að þau borga ekki hreina fjáröflunarskatta með sambærilegum hætti og einstaklingar borga útsvar til sveitarfélaga. Hv. þm. gerir mikið úr því því að tekjuskattur hafi verið 50% þegar vinstri menn voru hér í stjórn fyrir um 10--12 árum. Það vill svo til að sú ríkisstjórn erfði þá prósentu frá ríkisstjórn Þorsteins Pálssonar og þar áður frá ríkisstjórn sem Sjálfstfl. var í með Framsfl. þannig að því mætti velta fyrir sér hver fann það fyrirbæri upp, 50% tekjuskatt, sem vel að merkja var í 30% verðbólgu og þá voru frádráttarmöguleikar aðrir en þeir eru nú.

Herra forseti. Ég held að hv. þm. geti ekki skotið sér undan því sem hann hefur verið að segja hér í þessum umræðum um skattafrumvarpið. Ég held að það séu alveg hreinar línur í ræðum hans, bæði hér í dag og áður --- við vitum alveg hvernig það lítur út, það eru alveg hreinar línur. Hann er núna að reyna að skýra það að hann sé ekki á móti, reynir svona að bera af sér. 
             Varðandi fyrirtæki og sveitarfélög --- ég held að það séu hreinar línur að menn vilja ekki sjá skattalækkanir á fyrirtæki. Það eru alveg hreinar línur. 

Herra forseti. Mér finnst mjög alvarlegt að hafa stjórnmálaflokk eins og Sjálfstfl. sem hróflar ekki við skattleysismörkunum gagnvart fátækasta fólkinu í landinu en lækkar sérstaklega skattana á hátekjufólki. Mér finnst það mjög alvarlegt. En ég hef verið að reyna að halda umræðunni á efnislegum nótum og án einkunnagjafar í garð annarra. Og ég bað hv. þm. að reyna að fara sæmilega nákvæmlega með ef hann endursegir afstöðu annarra. Ég sagði aldrei og hef aldrei mælt sérstaklega með því núna að hækka skatta á fyrirtæki. Það er munur á því að halda skattbyrði þeirra u.þ.b. þar sem hún er í dag og hinu að hækka hana eða lækka alveg niður í 18%, að ég tali ekki um 10% eins og landsfundur Sjálfstfl. vildi en virðist nú vera hættur við. Ég held að við eigum bara að ræða þetta á þessum nótum. Það kann að vera að tekjuskattsprósenta fyrirtækjanna hafi lengst af verið 48% í tíð Sjálfstfl., ríkisstjórnar Þorsteins Pálssonar, og þar áður stjórnarinnar undir forustu Steingríms Hermannssonar en það breytir ekki miklu. Við verðum þá að hafa í huga að þar var um að ræða eftirágreiddan tekjuskatt í umtalsverðri verðbólgu og frádráttarmöguleikar fyrirtækjanna aðrir en þeir eru nú því að um leið og prósentan var lækkuð á sínum tíma var frádráttarmöguleikunum fækkað. Ef menn vilja ræða þetta málefnalega og af sanngirni er málið svona vaxið.

Virðulegi forseti. Við erum að ræða þetta málefnalega, hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon. Ég vil bara að lokum þakka mönnum fyrir að hafa tekið þátt í þessari umræðu, og ég trúi því og staðhæfi að um verulegan bata í íslensku efnahagslífi verði að ræða með tilkomu þessa frv. Það væri gaman að tala saman um þetta mál eftir einhver ár og sjá þá stöðuna og hvaða skoðanir þessir sömu hv. þm. segja þá sem hafa talað mest á móti þessu.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nál. frá efh.- og viðskn. og brtt. um frv. til laga um lögbann og dómsmál til að vernda heildarhagsmuni neytenda. Nefndin hefur fjallað um þetta mál sem kemur til vegna innleiðingar tilskipunar frá Evrópuþinginu og -ráðinu nr. 98/27/EB frá 1998 til að setja lögbann til verndar hagsmunum neytenda. Nefndin gerir tillögu til breytinga á frv. sem er í þremur liðum og raktar eru á þskj. 494. Þessar brtt. eru í flestum atriðum tæknilegar en þó er sú efnisbreyting að í 3. lið brtt., í b-lið, er tekið fram að ráðherra geti útnefnt stjórnvöld, tiltekin stjórnvöld, auk félagasamtaka til að gæta heildarhagsmuna neytenda. Með þeim brtt. sem fram koma á þskj. 494 leggur efh.- og viðskn. til að frv. verði samþykkt.

Herra forseti. Ég ætla ekki að hafa mörg orð um þetta mál en í hv. efh.- og viðskn. tókst hin besta samstaða um það. Hér er enn eitt þarfamálið sem rekja má til aðildar okkar að samningnum um Evrópska efnahagssvæðið. Hér er um að ræða upptöku okkar á tilskipun Evrópuþingsins sem leggur grunn að því að til verði úrræði til þess að stjórna háttsemi á markaði sem gæti skaðað hagsmuni neytenda. Hér er með öðrum orðum verið að lögfesta réttarúrræði sem geta stöðvað markaðsfærslur sem telja má ólögmætar eða viðskiptahætti sem eru í andstöðu við tilskipanir sem við höfum áður tekið upp og tengjast neytendavörn. Margoft hefur komið fram í máli talsmanna Samfylkingarinnar að við teljum að samningurinn um Evrópska efnahagssvæðið hafi verið íslensku samfélagi ákaflega þarfur, ekki bara vegna þess að hann hefur fært með sér margvísleg félagsleg réttindi sem íslenskt launafólk hefur notið góðs af heldur ekki síst vegna þess að íslenskir neytendur hafa í gegnum þann samning fengið í sínar hendur margvísleg vopn til þess að verja hagsmuni sína sem, eins og reynslan sýnir, eru ákaflega títt undir atlögum frá þeim sem stunda viðskipti á markaði. Hér, herra forseti, er enn verið að treysta stöðu íslenskra neytenda og við fögnum því og þess vegna skrifa fulltrúar Samfylkingarinnar í efh.- og viðskn. undir álit að þessu máli án fyrirvara, og við styðjum það.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir brtt. og nál. frá efh.- og viðskn. um frv. til laga um rafræna eignarskráningu verðbréfa. Nefndin hefur fjallað um frv. og fengið umsagnir um það. Hún gerir tillögu til breytinga á málinu í þremur liðum. Í fyrsta lagi er sett inn ákvæði samkvæmt tillögu nefndarinnar um það hvað gerast skuli þegar starfsleyfi aðila sem hafi gert aðildarsamning um eignarskráningu er afturkallað eða bú hans tekið til gjaldþrotaskipta eða hann óskar eftir heimild til greiðslustöðvunar eða til að leita nauðasamnings. Þá er miðað við að aðildarsamningur falli úr gildi og að verðbréfamiðstöð annist eignarskráningu frá þeim tíma sem samningur fellur úr gildi nema um annað hafi verið sérstaklega samið. Síðan þarf að flytja eignarréttindin í umsjón annarrar reiknistofnunar sem gert hefur aðildarsamning við verðbréfamiðstöðina. Í 2. lið brtt. er fjallað um að hægt sé að skrá rafbréf í fleiri en einni verðbréfamiðstöð enda á að vera tryggt að aðeins sé hægt að skrá réttindi yfir hverju einstöku rafbréfi í einni verðbréfamiðstöð. Síðan er í 3. lið ákvæði um svokallaða samráðsnefnd þar sem gert er ráð fyrir að séu þrír fulltrúar, einn tilnefndur af Seðlabanka Íslands, einn tilnefndur af verðbréfamiðstöðvum og einn tilnefndur af kauphöllum. Virðulegi forseti. Með þessum brtt. leggur efh.- og viðskn. til að frv. verði samþykkt.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir brtt. og nál. frá efh.- og viðskn. um frv. til laga um breytingu nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, með síðari breytingum. Inn í þennan bálk var á sínum tíma bætt ákvæðum til þess að uppfylla tilskipun frá Evrópska efnahagssvæðinu vegna neytendaverndar. Það frv. sem hér liggur fyrir felst í smásnurfusi á þeim ákvæðum laganna sem að þessu snúa. Nefndin hefur fjallað um þetta mál, fengið umsagnir um það og gerir tillögur til breytinga í tveimur liðum. Í 1. brtt. er fjallað um nýja grein þar sem bætt er við 36. gr. b. laganna að regla 2. málsliðar 1. mgr., sem fjallar um samninga milli neytenda og atvinnurekenda, gildi ekki þegar aðilar eða stofnanir sem hafa það hlutverk að vernda neytendur geta gripið til aðgerða samkvæmt landslögum til að fá úr því skorið hvort samningsskilmálar sem ætlaðir eru til almennrar notkunar séu ósanngjarnir. Hér er átt við hvernig fara skuli með þegar samningar eru ósanngjarnir. Í 2. lið brtt. er reglugerðarheimild þar sem ráðherra er heimilt að setja reglugerð sem kveður nánar á um framkvæmd ákvæða laga þessara um ósanngjarna samningsskilmála. Með þessum breytingum leggur nefndin til að frv. verði samþykkt.

Herra forseti. Ég og hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir tókum þátt í afgreiðslu þessa máls í hv. efh.- og viðskn. og við erum sammála því að það beri að samþykkja þetta mál og við ritum undir það án fyrirvara. Þetta frv. er enn í tengslum við tilskipun sem kemur að utan og er hluti af samningnum um Evrópska efnahagssvæðið. Eins og mál sem við höfum rætt hér fyrr á þessum fundi er um að ræða þingmál sem tengist aukinni neytendavernd. Eins og hv. þm. Vilhjálmur Egilsson gerði grein fyrir í framsögu fyrir nál. okkar leggur nefndin fram tvær brtt. Ég hef ekkert að segja um fyrri brtt. nema að ég tel að hún sé mjög til bóta og skýri betur þau úrræði sem fyrir hendi eru. Ég vil hins vegar, herra forseti, fara nokkrum orðum um 2. gr. Hið upphaflega frv. var í reynd aðeins ein grein sem hljóðaði þannig, með leyfi forseta: ,,Viðskrh. er heimilt að kveða nánar á um framkvæmd laga þessara með reglugerð.`` Þetta var hið upphaflega frv. Með því, herra forseti, var í reynd óskað eftir því að viðskrh. væri framselt ákaflega mikið vald frá hinu háa Alþingi. Við, þingmenn Samfylkingarinnar, gagnrýndum þetta mjög við 1. umr. málsins. Ég vil geta þess sérstaklega að þá sat hér á þingi varaþingmaður Samfylkingarinnar, hv. þm. Örlygur Hnefill Jónsson, sem gerði þetta reglugerðarákvæði einmitt að umræðuefni. Það var vel við hæfi að hann gerði það að sérstöku umræðuefni hér, vegna þess að Örlygur Hnefill Jónsson lagði einmitt fram þáltill. þar sem í reynd var að finna gagnrýni á hið mikla og eftirlitslausa framsal löggjafarvalds sem oft á sér stað og í vaxandi mæli á síðustu árum. Það er allt of títt, herra forseti, að framkvæmdarvaldið fari fram á nánast opnar reglugerðarheimildir til að geta kveðið nánar á um framkvæmd laga. Með þeim hætti er Alþingi, sé fallist á umræddar beiðnir sem allt of oft gerist, að framselja vald sitt í hendur framkvæmdarvaldsins. Ég held, herra forseti, að framsal af þessu tagi hljóti að þurfa að skoða með hliðsjón af því hvort það sé í samræmi við 2. gr. stjórnarskrárinnar um þrígreiningu ríkisvaldsins. Reyndin er sú að á þessum viðhorfum okkar í Samfylkingunni var mikill skilningur í efh.- og viðskn. Nefndin gerir þess vegna tillögu um verulega umfangsmiklar breytingar á greininni sem ég las hér upp áðan. Sú breyting sem við leggjum til er að Alþingi samþykki framsal valds okkar til hæstv. viðskrh. en takmarki það við þau ákvæði þeirra laga sem hér er verið að breyta, sem tengjast ósanngjörnum samningsskilmálum. Það skiptir öllu máli, herra forseti, að hæstv. ráðherra fái skýrt umboð á þröngu sviði til að útfæra betur lög eins og þessi fremur en að hafa opna reglugerðarheimild sem geri hæstv. ráðherra kleift að grípa til nánast allra þeirra aðgerða sem henni þykir þurfa. Ég held, herra forseti, að þetta sé eitt af þeim atriðum sem Alþingi þurfi að hugsa betur. Alþingi þarf að staldra við og velta fyrir sér hvort ekki sé farið inn á hættulega braut með stöðugu framsali á valdi til framkvæmdarvaldsins. Við megum ekki gleyma því að stjórnarskráin kveður skýrt á um þrígreiningu valdsins. Við höfum ákveðið vald, dómsvaldið hefur sinn hluta valdsins og framkvæmdarvaldið á að fara með afmarkaðan hluta þess. Það gengur ekki, herra forseti, að Alþingi, sem á líka að hafa eftirlit með framkvæmdarvaldinu, framselji í vaxandi mæli á tilteknum sviðum vald sitt til þess. Þetta segi ég að gefnu tilefni, herra forseti, og vil að lokum, fyrir hönd okkar fullrúa Samfylkingarinnar, þakka hv. þm. sem í nefndinni sitja fyrir þann skilning sem þeir höfðu á þessu viðhorfi okkar. Það er endurgoldið með því af okkar hálfu, herra forseti, með því að við styðjum meiri hlutann í þeim brtt. sem hér liggja fyrir og styðjum samþykkt þessa frv.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nál. frá efh.- og viðskn. um frv. til laga um breytingu á tollalögum, nr. 55/1987, með síðari breytingum. Þetta mál snýst um tvo hluti. Annars vegar er lagt til að fjmrh. verði veitt heimild til að úthluta tollfrjálsum kvótum vegna innflutnings á vörum sem falla ekki undir viðauka tollalaga um landbúnaðarvörur og hins vegar að tollar af tóbaki verði felldir niður. Breytingin vegna tollkvótanna er komin til vegna þess að ráðherra þarf að úthluta til Norðmanna tollfrjálsum kvótum af norskum kartöfluflögum í kjölfar samnings sem gerður var milli Íslands og Noregs, annars vegar um gjaldfrelsi á hestum sem fluttir eru til Noregs og hins vegar um gjaldfrelsi á kartöfluflögum og ostum sem fluttir eru frá Noregi til Íslands. Varðandi ostana er hefur þegar verið veitt heimild til innflutnings á þeim tollfrjálst. Það er ákvæði sem kom inn í íslenska löggjöf með GATT-samkomulaginu. Hins vegar vantaði heimildir til fjmrh. til þess að úthluta kvótum vegna tollfrjáls innflutnings á kartöfluflögum. Málið sem slíkt er sjálfsagt. Það er hins vegar umhugsunarefni, í tenglum við þessa breytingu, hvort ekki þurfi að fara yfir tollalögin og e.t.v. fleiri lög sem um þessi mál fjalla. Ástæðan er sú að manni virðist ástæða til að skoða með hvaða hætti vald er framselt og hverjir í stjórnkerfinu taki ákvörðun um hvort yfirleitt eigi að fella niður tolla eða ekki fella niður tolla og hvernig eigi að haga þessum málum. Í stjórnarskránni stendur að engan skatt megi leggja á né breyta né taka af nema með lögum. En eins og þetta blasti við í efh.- og viðskn., þá virtist sem undirskrift tveggja ágætra manna á erlendri grund dygði til, að þar með væri ákveðið að leggja niður þessa tolla og Alþingi kæmi hvergi nærri þeirri ákvörðun. Ég tel að það sé ástæða til að fara í gegnum þessi ákvæði og hvet fjmrh. eindregið til að láta fara fram á þessum málum lögfræðilega skoðun innan ráðuneytisins og gera okkur í nefndinni síðan við tækifæri grein fyrir því hver skoðun ráðuneytisins er á því hvernig fjalla eigi almennt um þessi mál. Nefndin gerir ekki athugasemd við frv. sem slíkt og leggur til að það verði samþykkt óbreytt.

Herra forseti. Hv. þm. Vihjálmur Egilsson rakti prýðilega skýrt tildrög þessa máls. Nú er það svo að við þingmenn stjórnarandstöðunnar sem sitjum í efh.- og viðskn. höfum öll þrjú fyrirvara við málið. Ég og hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir erum sammála efnisinnihaldi frv. Við teljum að frv. sé prýðilegt. En aðrir þættir málsins, sem hv. þm. Vilhjálmur Egilsson gerði reyndar að umræðuefni, teljum við tilefni til að staldra við. Að því er frv. sjálft varðar þá er málið sett í ákveðinn farveg til þess að hægt verði að hrinda í framkvæmd ákveðnum ákvæðum milliríkjasamnings sem við höfum gert við Noreg. Þessir samningar eru jákvæðir, ekki aðeins fyrir Noreg heldur líka fyrir okkur. Þeir stuðla að því sem við höfum lengi haft á stefnuskrá okkar í Samfylkingunni, að auðvelda viðskipti með landbúnaðarvarning milli landa. Hins vegar er athyglisvert, eins og hv. þm. Vilhjálmur Egilsson drap á í máli sínu, að þetta frv. er lagt fram til þess að hrinda í framkvæmd ákveðnum greinum milliríkjasamnings. Þegar við fjölluðum um málið í efh.- og viðskn. þá rak okkur ekki minni til þess að þessi milliríkjasamningur hefði verið lagður fyrir hið háa Alþingi í formi þingsályktunar, líkt og hefur a.m.k. verið hefðin í þinginu. Þá velta menn auðvitað fyrir sér hvort hér sé ekki um að ræða ákveðið framsal af okkar hálfu til framkvæmdarvaldsins, sem við þurfum a.m.k. að skoða. Ég drap á það í umræðu um mál sem áður voru á dagskrá að þingið þurfi að velta fyrir sér með hvaða hætti það selur stöðugt af höndum sér vald til þeirra sem stýra ráðuneytunum. Í þessu tilviki virðist sem að hefð sé að skapast fyrir því að milliríkjasamningum af þessu tagi sé hrint í framkvæmd án þess að þingið samþykki þá í reynd. Þetta þýðir að ef tilteknar heimildir eru komnar inn í lög, eins og eru þegar í tollalögum, ýmsum viðaukum sem þar er að finna og verða í þessu tilviki með breytingunum sem hér eru gerðar, þá leiðir það til þess að staðfesting utanrrh. á samningum við erlend ríki getur í reynd leitt til þess að tekjur ríkisins, skattar, breytist hér á landi. Við spurðumst sérstaklega fyrir um þetta í efh.- og viðskn., þ.e. hvað ylli þessum breytingum. Fram á síðustu missiri hafa allir slíkir samningar verið lagðir fyrir þingið. Á því er að vísu undantekning sem var að því er ég tel upphaf þessarar hefðar, þ.e. þegar fríverslunarsamningurinn við Mexíkó var staðfestur. Þá var litið svo á að hægt væri að hrinda honum í framkvæmd án þáltill. Túlkun utanrrn. er sú að í tollalögunum séu lögbundnar heimildir til hæstv. fjmrh. til að hrinda tilteknum ákvæðum í fríverslunar- og milliríkjasamningum í framkvæmd. Nú hefur mér ekki gefist tóm til þess að skoða þetta til hlítar né okkur í efh.- og viðskn. Við fulltrúar stjórnarandstöðunnar gerðum í sjálfu sér engar sérstakar athugasemdir sökum þeirrar tímanauðar sem í málinu var við þá málsmeðferð. Mér sýnist við fljóta yfirferð að þessi heimild sé túlkuð þannig að jafnan sé um að ræða breytingar sem eru neytendum til góða, þ.e. það séu ívilnandi breytingar af þessu tagi. Um það er ég þó ekki viss, herra forseti. En í 147. gr. tollalaga segir, með leyfi forseta: ,,Fjármálaráðherra skal hrinda í framkvæmd ákvæðum í fríverslunar- og milliríkjasamningum sem Ísland er aðili að, svo og bókunum og viðaukum við slíka samninga sem teljast óaðskiljanlegur hluti þeirra.`` Í tollalögum segir jafnframt í 1. mgr. 6. gr., með leyfi forseta: ,,Tollur skal lækka, falla niður eða endurgreiðast í eftirfarandi tilvikum, að uppfylltum þeim skilyrðum sem tilgreind eru: 1. Í samræmi við ákvæði í fríverslunar- og milliríkjasamningum sem Ísland er aðili að, frá þeim tíma er viðkomandi samningur hefur öðlast gildi að því er Ísland varðar.`` Það vill svo til, herra forseti, að auk hv. þm. Vilhjálms Egilssonar er hér líka staddur hæstv. fjmrh. sem fer með framkvæmd þessara laga. Hv. þm. Vilhjálmur Egilsson hefur þegar lýst sinni skoðun á þessu en mig langar að spyrja hæstv. fjmrh. hvort þessi túlkun á lögunum styðjist við sérstakan úrskurð eða niðurstöðu lagaspekinga sem fengnir hafi verið til þess að skoða þetta mál. Nú er mér auðvitað mætavel kunnugt um það, herra forseti, að sjaldnast hefur það gerst á þeim 10, 11 árum sem ég hef setið hér, að milliríkjasamningar hafi verið teknir til gagngerrar umræðu hér á hinu háa Alþingi. Þeir hafa hins vegar verið skoðaðir þokkalega vel í utanrmn. og einnig verið skoðaðir af okkur sem sitjum í EES-nefndinni og þar hefur verið farið í gegnum þá. Vitaskuld er það þannig að embættismenn hafa grandskoðað þá með tilliti til hagsmuna okkar. Eigi að síður er ég ekki sannfærður um að samlestur á þessum tveimur greinum tollalaga, 6. gr. og 147. gr., heimili í reynd þetta mikla framsal sem felst í þeirri hefð sem hér er verið að skapa. Þá vísa ég að sjálfsögðu til þeirrar greinar stjórnarskrárinnar sem hv. þm. Vilhjálmur Egilsson vitnaði í áðan, þ.e. um að skatta skuli ekki leggja á eða afnema nema með lögum. Þetta, herra forseti, er ekki gert í krafti laga. Þetta er í reynd gert í krafti milliríkjasamninga. Þá er spurningin hvort þær heimildir sem til staðar eru séu nægilegar. Ég lít svo á að á undangengnum árum hafi menn talið að þær væru ekki nægilegar. Þess vegna hafa menn haft til siðs að koma með slík mál fyrir þingið og fá samþykki Alþingis fyrir viðkomandi fríverslunarsamningum. Spurningin sem vakir í huga mér er þá þessi: Hvað leiðir til þessarar breyttu túlkunar? Ég tek það fram, herra forseti, að ég leggst ekki endilega gegn því að þessi háttur verði hafður á. Það getur vel verið að hann spari tíma og leiði til betri skoðunar á viðkomandi samningum, ef um er að ræða að þær nefndir sem ég nefndi hér áðan, auk utanrmn., taki þá til góðrar skoðunar. Hér er eigi að síður um þess háttar rof á vinnureglum að ræða að mér þykir við hæfi, jafnvel þó að ekki fáist svör við þessum spurningum við þessa umræðu, að farið verði að tilmælum hv. formanns efh.- og viðskn. og fjmrn. geri efh.- og viðskn., við gott tækifæri, grein fyrir þessu. Jafnframt tel ég nauðsynlegt að þetta mál verði rætt í utanrmn.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. um frv. til laga um breytingu á lögum nr. 96/1995, um gjald af áfengi, með síðari breytingum. Nefndin hefur fjallað um þetta mál og kallaði til sín nokkra einstaklinga til skrafs og ráðagerða sem getið er á þskj. 538. Nefndin leggur til að frv. verði samþykkt með smábreytingu sem felst einkum í að skýra betur þá reglugerðarheimild sem ráðherra hefur samkvæmt frv. Ögmundur Jónasson skrifar undir álitið með fyrirvara.

Herra forseti. Hér er verið að fjalla um frv. til laga um breytingu á lögum um gjald af áfengi, með síðari breytingum, frá 1995. Samhliða því er lagt fram frv. til laga um breytingu á tollalögum, eins og fram hefur komið. Ég vil láta það koma fram að þessar lagabreytingar eru til komnar vegna tilskipunar vegna EES-samningsins. Okkur ber að fella niður tolla af tóbaki um næstu áramót. Í stað þess verður tekið upp sérstakt tóbaksgjald. Ég trúi því að þetta fyrirkomulag muni auðvelda okkur að stýra verði á tóbaki með hliðsjón af heilbrigðismarkmiðum og gera hæstv. heilbrrh. auðveldara að framfylgja stefnu okkar í heilbrigðismálum. Ég held að þessi breyting geti orðið til góðs.

Herra forseti. Það kann vel að vera rétt hjá hv. þm. sem hér talaði áðan að þetta fyrirkomulag sem hér er verið að leggja til geri mönnum auðveldara um vik að verðstýra tóbaksneyslu, það kann að vera.

Gæti gert það.

Gæti gert það, segir hv. þm. Ef svo er þá tel ég að það sé af hinu góða. Tvennt sem vildi ég láta koma fram við þessa umræðu af hálfu okkar þingmanna Samfylkingarinnar. Við styðjum þetta mál án fyrirvara. Ég tel að við þetta tækifæri hefði verið í lagi að velta því fyrir sér, ekki síst í tengslum við þær efnahagsráðstafanir sem hæstv. ríkisstjórn hefur gripið til andspænis þeirri stöðu sem er uppi í efnahagsmálum, að hækka verð á tóbaki. Það hefur margsinnis komið fram að verð á tóbaki ræður miklu um neysluna. Það hefur margsinnis komið fram að tengsl eru á milli tóbaksneyslu ungmenna og neyslu þeirra á harðari vímuefnum og erfiðari þegar vindur fram síðar á lífsleiðinni. Ég held þess vegna að eitt af því sem við hljótum að velta fyrir okkur frá sjónarhóli forvarna á heilbrigðissviði sé einmitt að verðstýra neyslunni. Ég tel að það hefði verið heillavænlegra fyrir hæstv. ríkisstjórn að velta fyrir sér hækkun á þessu en t.d. ýmsu því sem hún hefur verið að grípa til á allra síðustu dögum. Hæstv. ríkisstjórn hefur talið nauðsynlegt t.d. að hækka gjöld á námsmönnum við háskóla og við framhaldsskóla á Íslandi. Þessar hækkanir hafa áhrif á verðlag. Þannig er ekki hægt að halda því fram, herra forseti, að með því að hækka fremur tóbak en t.d. skólagjöld sé verið að kalla fram stríðari verðlagsáhrif, síður en svo. Það hefði að öllu leyti verið jákvætt, herra forseti, að fara þá leið að hækka fremur tóbaksverð en skólagjöld. Það hefði í fyrsta lagi hvatt menn fremur til þess að fjárfesta í menntun og í öðru lagi hefði það til langs tíma litið leitt til sparnaðar hjá hinu opinbera. Minni tóbaksneysla hefur sannanlega í för með sér talsvert minni kostnað fyrir heilbrigðiskerfið. Í öðru lagi, herra forseti, vil ég að það komi skýrt fram að ég og flokkur minn erum andsnúin því að Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins verði einkavædd. Við gengum þess vegna sérstaklega eftir því hvort það fyrirkomulag sem hér er verið að leggja til, þ.e. upptaka sérstaks tóbaksgjalds, gæti með einhverjum hætti leitt til þess að auðveldara yrði um vik að einkavæða þetta fyrirtæki ríkisins eða hvort hér væri um að ræða einhvers konar skref í átt að því. Það var fortakslaust svar þeirra sem okkur svöruðu fyrir hönd ríkisins, þar á meðal hæstv. fjmrh., að svo væri ekki. Í þeirri góðu trú þá samþykkjum við hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir þetta nál. án nokkurs fyrirvara og styðjum að þetta mál verði samþykkt af Alþingi.

Herra forseti. Ég vildi bara nefna hér nokkur atriði sem fram hafa komið í máli manna út af þessu frv. til frekari skýringar. Ég fagna því að það er góð samstaða um málið í hv. efh.- og viðskn. og milli stjórnmálaflokkanna hér á Alþingi. Það er rétt að þetta mál er að hluta til EES-mál, þ.e. tengist niðurfellingu tolla á tóbaki frá EES-löndunum sem við erum skuldbundin til um næstu áramót. Til að koma í veg fyrir mismunun gagnvart öðrum löndum var ákveðið að fella þá alveg niður og taka þess í stað upp annað form gjaldtöku, hið svokallaða tóbaksgjald. Þessu tengist hins vegar líka gamalt vandamál í innheimtu tekna af tóbaki á Íslandi, sem er að fyrir utan tolla hefur tekjuöflun ríkisins af þessum varningi byggst á svokallaðri magnálagningu. Slík gjaldtaka stenst ekki lengur þær kröfur sem menn vitnuðu til áðan í öðru máli og tengdu stjórnarskránni, þ.e. ákvæðum um að Alþingi skuli leggja á og taka af skatta. Til þessa hefur það ekki verið gert að því er varðar skatt á tóbak. Hann hefur bara verið ákveðinn, mér liggur við að segja, í samtölum milli ráðuneytisins og Áfengis- og tóbaksverslunar ríkisins frá degi til dags þó að þar á séu kannski ekki mjög tíðar breytingar núorðið. En þetta er ekki eðlilegt og þess vegna er verið að nota tækifærið samhliða tollabreytingunni og koma þessu í alvörubúning, ef svo mætti segja, en jafnframt að tryggja að þessu gjaldi verði ekki breytt framvegis nema Alþingi komi þar að máli. Þessu gjaldi verður ekki breytt framvegis nema með ákvörðun Alþingis, hvorki til hækkunar né lækkunar. Þar með er fyrirkomulagið svipað og er varðandi áfengisgjaldið, sem er reyndar í sömu lögum. Hv. þm. Þuríður Backman lét þess getið að e.t.v. yrði auðveldara að stýra verðlagningu á tóbaki eftir að þessi breyting er gerð. Það má vel vera. Þá verða menn kannski að vera samstiga og hafa hraðar hendur í Alþingi til þess að hafa ekki áhrif á það sem gerist á markaðnum hverju sinni í kaupum og sölu á þessari vöru. Það verður hins vegar ekki lengur hægt að gera það bara með einu símtali í höfuðstöðvar ÁTVR. Það er nauðsynlegt að þetta liggi fyrir. En ég býst við því að ef til slíkra breytinga kemur verði góð samstaða um að afgreiða slík mál hratt og vel í gegnum þingið. Út af ábendingu hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar um hækkun á þessu gjaldi er nauðsynlegt að það komi fram að ákveðið var að frv. fæli eingöngu í sér þessa formbreytingu sem við erum að tala hér um, en hún væri hlutlaus að öðru leyti gagnvart tekjuöfluninni. Þannig var ákveðið að hrófla ekki við henni sérstaklega í þessu máli. Vitaskuld má segja að það hefði verið hægt en niðurstaðan varð sú að gera það ekki heldur láta þetta koma fram sem sagt á hlutlausum grundvelli gagnvart fjárhæðum sem þarna er um að tefla. Ef menn vilja breyta þessu í framtíðinni þá gerist það með því að flytja frv. til breytinga á þessum lögum, þ.e. eftir þessar breytingar.

Herra forseti. Hæstv. fjmrh. orðaði það svo að ákveðið hefði verið að láta þessa breytingu vera hlutlausa gagnvart þeim tekjum sem ríkissjóður hefur af sölu tóbaks. Það er ákvörðun sem hæstv. ríkisstjórn tekur. Hún hefði auðvitað, eins og hæstv. ráðherra segir, getað fallið á annan veg. Ég er þeirrar skoðunar, herra forseti, að fremur hefði átt að nota þessa ferð til að hækka verð á tóbaki, hækka tóbaksgjaldið umfram það sem lagt er til í frv. og í staðinn að falla frá ýmsum öðrum umdeildari og miklu verri ráðstöfunum sem hæstv. ríkisstjórn ætlar að grípa til til að afla tekna í ríkissjóð. Ég tiltók sérstaklega, herra forseti, að það hefði verið miklu skynsamlegra að öllu leyti að hækka tóbaksgjaldið og falla frá hækkunum á skólagjöldum á háskólanema og framhaldsskólanema. Að öllu leyti hefðu rökin fyrir því verið jákvæð í þeirri merkingu að ríkisstjórnin hefði áfram getað aflað sér sömu tekna og hún gerir með upptöku skólagjalda. Jafnframt hefði hún, herra forseti, gripið til ráðstafana sem hefðu til frambúðar dregið úr kostnaði ríkisins. Við vitum að kostnaður heilbrigðiskerfisins minnkar í réttu hlutfalli við minni á tóbaksneyslu. Það er ákaflega sjaldgæft að hægt sé að benda á slíkt samhengi sem er á milli sjúkdóma og neyslu jafnaugljóslega og annars vegar milli tóbaksneyslu og hins vegar ýmiss konar kvilla sem hrjá okkur mannfólkið. Ég held þess vegna, herra forseti, að þetta hefði verið ákaflega heillavænleg ráðstöfun. Hún hefði líka þjónað þeim tilgangi að draga úr neyslu á harðari efnum í framtíðinni. Hvers vegna? Vegna þess að hver könnun á fætur annarri sýnir fram á að því yngri sem börn byrja að neyta tóbaks því meiri líkur séu á því að síðar á lífsleiðinni fari þau út í neyslu harðari vímuefna. Ég spyr hæstv. ráðherra: Var þessi möguleiki ekki íhugaður?

Herra forseti. Þetta er auðvitað annað mál, þ.e. þær ráðstafanir sem gripið er til í tengslum við afgreiðslu fjárlaga í frv. um ráðstafanir í ríkisfjármálum. Þetta er annað mál en það sem við fjöllum um hér núna. Við erum hér með hreina formbreytingu en það vill þannig til að hún kemur til þingsins um líkt leyti og við erum afgreiða hin málin. Við hefðum getað tekið þetta fyrir fyrr í haust eða í vor. Þetta mál hefur reyndar beðið í dálítinn tíma og hefði með réttu átt að vera hér fyrr á ferðinni. Það er ekki eðlilegt að blanda þessu svona saman með þeim hætti sem hv. þm. gerir. Auðvitað geta menn alltaf velt því fyrir sér hvort tóbaksverð eigi að vera hærra á þeim forsendum sem þingmaðurinn gerir, hvort það sé of lágt miðað við það sem gengur og gerist í öðrum löndum o.s.frv. eða með tilliti til afleiðinganna af tóbaksneyslu. En það er auðvitað ekki eitt af því sem er hægt að stilla upp andspænis þeim aðgerðum sem um þessar mundir er gripið til í ríkisfjármálunum á grundvelli þess frv. Auðvitað er alltaf hægt að hækka tóbaksgjaldið ef menn kæra sig um það og fyrir því er meiri hluti á Alþingi.

Herra forseti. Hæstv. fjmrh. segir: Auðvitað er alltaf hægt að hækka tóbaksgjaldið. Ég tek undir með honum í því efni og ég spyr hæstv. ráðherra: Af hverju hækkum við þá ekki tóbakið núna og notum þá hækkun til þess að falla frá öðrum hækkunum, fyrst og fremst á skólagjöldum? Herra forseti. Það hefur stundum áður gerst að við höfum rætt þessi mál á hinu háa Alþingi. Þar hafa menn reifað þann möguleika að reyna að draga úr tóbaksneyslu, fyrst og fremst ungmenna, með því að hækka verð á tóbaksvörum. Ég minnist þess að fyrir nokkrum árum tók hæstv. fjmrh. tiltölulega vel í slíkar hugmyndir. Á þeim tíma var hins vegar ekki hægt að ráðast í slíkar breytingar vegna þess að talið var að það hefði óæskileg áhrif til hækkunar á verðlagi, þar með mundu lán allra landsmanna hækka og þar með væri líka ljóst að af því yrðu ákveðin áhrif sem ekki væru æskileg. Við ræddum við það tækifæri, man ég, möguleikann á að taka tóbaksvarning út úr vísitölunni. Það var fallið frá því vegna þess að talið var að það drægi mjög úr tiltrú á okkur erlendis. Nú vill svo til, herra forseti, að verið er að gera aðrar breytingar sem leiða til hækkunar á vísitölunni, sem leiða til aukinnar verðbólgu. Það vill svo til, herra forseti, að við höfum mælingar á þessu í efh.- og viðskn. Þess vegna segi ég: Nákvæmlega núna er tilefni til að hætta við að hækka skólagjöld sem hafa verðbólguhvetjandi áhrif og hækka í staðinn tóbaksgjaldið. Við höfum tækifærið núna og það rennur okkur úr greipum á morgun eða hinn. Þess vegna segi ég: Þetta er pólitísk ákvörðun og ríkisstjórnin og hæstv. fjmrh. tóku pólitíska ákvörðun um að nota ekki þetta tilefni til að falla frá skólagjöldum en hækka í staðinn tóbak. Það sýnir forgangsröðunina.

Í fyrsta lagi, herra forseti, þá er ekki verið að hækka nein skólagjöld, það er verið að tala um innritunargjöld í háskólanum og sambærileg gjöld í framhaldsskólunum en ekki hreinræktuð skólagjöld. Í öðru lagi, að því er varðar vísitöluáhrif, þá held ég að hv. þm. þurfi að fletta betur upp í skjölum sínum því að það er fjarri því að vísitöluáhrif af þeim ráðstöfunum sem við höfum lagt hér til og eru til meðferðar, sem hafa að hluta til verið samþykktar og eru alla vega samþykktar sem forsendur fjárlaganna, gefi tilefni til þeirra ályktana sem hann dró hér. Ég held að það sé nauðsynlegt að átta sig á því að tóbak vegur mjög þungt í vísitölu. Tóbak er, ef ég man rétt, 1,8% af vísitölugrundvellinum. Ef 10% hækkun útsöluverðs á tóbaki á sér stað þá hækkar vísitalan um 0,18. Það er miklu meira en nokkurn tíma hefur verið talað um í sambandi við þau atriði sem þingmaðurinn tiltók. Menn verða að gjöra svo vel að horfa á heildarmyndina. Það er ekki hægt að slá fram þessum fullyrðingum að óathuguðu máli. Hvað gefur þá 10% hækkun á útsöluverði tóbaks miklar tekjur? Ég man það nú ekki en auðvitað verða menn að skoða öll áhrif slíkra hluta. Það er ekki hægt að stökkva til eins og þingmaðurinn gerir hér vegna þess að allt í einu taldi hann að hér væri eitthvert sóknarfæri í allt öðrum málum en frv. fjallar um. Það er ekki hægt að stökkva svona til og draga ályktanir með þeim hætti sem hann hefur gert hérna.

Herra forseti. Ég ætlaði mér ekki að blanda mér í umræðurnar um þetta frv. Hv. þm. Össur Skarphéðinsson hefur lýst skoðun okkar á því. En mér fannst mjög áhugaverðar þær umræður sem fóru fram milli hæstv. fjmrh. og hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar. Ég vil gjarnan blanda mér í þær vegna þess að ég tel mikilvægt ef hugsanlega væri hægt að fá ríkisstjórnina til að breyta ýmsum ákvæðum í frv. til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum, sem við ræðum hér á morgun og ég geri ekki sérstaklega að umræðuefni hér. Varðandi hækkun á tóbaki finnst mér það áhugaverður kostur að skoða í samhengi við annað sem ríkisstjórnin leggur til í frv. um ráðstafanir í ríkisfjármálum. Ég tók eftir að hæstv. fjmrh. nefndi vísitöluáhrifin af hækkun á tóbaki. Það vill svo til að ég hef skoðað það mál, einmitt í samhengi við vísitöluáhrif af hækkun á innritunargjöldum og skráningargjöldum. Ég bað Hagstofuna að reikna út fyrir mig hvað það þýddi í tekjuauka fyrir ríkissjóð ef við hækkuðum tóbaksgjald um 10 krónur, þ.e. efh.- og viðskn. óskaði eftir þessum upplýsingum sem ég kom á framfæri. Upplýsingarnar skiluðu sér í dag frá forstjóra ÁTVR. Þar kom í ljós að heildsöluhækkun á tóbaki um 10 kr., þ.e. að smásöluverði á pakka hækkaði úr 430 í 447 kr. með álagningu í heildsölu og smásölu ásamt virðisauka, gæfi ríkissjóði í tekjur um 200 millj. kr. Við erum að tala um að skráningar-, innritunar- og efnisgjöld gefi ríkissjóði í tekjur 100 millj. kr. Hækkun á tóbaksgjaldi um 10 kr., sem í útsölu þýddi 17 kr., gæfi ríkissjóði 200 millj. kr. í tekjur. Þegar við skoðum vísitöluáhrifin af þessu tvennu, þ.e. hækkun á innritunar- og skólagjöldum annars vegar og hækkun á tóbaki hins vegar kemur í ljós, samkvæmt upplýsingum Hagstofu, að þessi hækkun á tóbaksgjaldi þýddi í hækkun á vísitölu 0,07%. En hækkun á gjöldum í framhaldsskóla og háskóla, sem gefur 100 milljónir, þýðir vísitöluáhrif upp á 0,14% eða helmingi meiri áhrif inn í vísitöluna. Mér finnst sú ábending sem fram kom hjá hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni, um að þetta yrði skoðað í stað ýmislegs sem er í frv. um ráðstafanir í ríkisfjármálum, mjög raunhæf. Vísitöluáhrif af því að fara þessa leið eru minni auk þess sem þetta gefur ríkissjóði meira í tekjur. Efnislega er þar fyrir utan skynsamlegra að hækka tóbak, sem væri þá veruleg forvarnaaðgerð. Eins og fram kom í umræðunum þá er hækkun á tóbaki helsta ástæða þess að fólk reyni að hætta að reykja. Á hinn bóginn er um það að ræða að hækka gjöld á námsmenn með ýmsum afleiðingum, sem ég held að séu miður í heildina fyrir þjóðfélagið en ekki síst fyrir námsmenn. Þetta vildi ég segja við umræðuna og bið hæstv. ráðherra að skoða hug sinn í þessu máli. Það er ekki of seint, þó að það komi ekki inn í þetta frv., að taka hækkun á tóbaksgjaldi inn í ráðstafanir í ríkisfjármálum í stað þeirra hækkana sem eiga að ganga fram varðandi innritunar- og skráningargjöld. Af því að við erum að ræða vísitöluna í heild sinni, sem við komum örugglega inn á á morgun í tengslum við ráðstafanir í ríkisfjármálum þá eru mjög óæskileg áhrif af því frv. á vísitöluna á heildina litið. Ég ætla ekki að fara nánar út í það en með áformuðu áfengisgjaldi og með breytingum sem á að gera á ýmsum ákvæðum í heilbrigðisþjónustunni, eins og komugjöldum, lyfjakostnaði og komugjöldum til sérfræðilækna, hefur Þjóðhagsstofnun í samráði við Hagstofuna metið það svo að vísitöluáhrifin af frv. til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum, sem við ræðum á morgun, séu 0,35%. Það er auðvitað afar óæskilegt miðað við aðstæður og með hliðsjón af því að aðilar vinnumarkaðarins eru að reyna að koma sér saman um aðgerðir til þess að ná niður verðbólgunni. Þar eru menn að tala um að reyna að slá á verðbólguna um kannski 0,5% eða eitthvað í þeim dúr en hér munum við á morgun ræða aðgerðir í ríkisfjármálum sem hækka vísitöluna um 0,35%. Ég bið hæstv. ráðherra því að skoða þá leið sem hv. þm. Össur Skarphéðinsson benti á og er í alla staði skynsamlegri hvernig sem á málið er litið.

Virðulegi forseti. Í tilefni af umræðu um vísitöluáhrif af einstökum aðgerðum sem tengjast þeirri umræðu sem hér hefur verið um hækkun á tóbaksgjaldinu og þeim aðgerðum sem verið er að grípa til varðandi ráðstafanir í ríkisfjármálum. Í umræðum í nefndinni í gær kom fram að það væri algjörlega af og frá að sú kostnaðarhækkun sem heimilin í landinu verða fyrir vegna hækkunar á innritunargjöldum í menntakerfinu geti komið út sem 0,26% vísitöluhækkun eins og talað var um í gær, eða 0,14% vísitöluhækkun eins og rætt hefur verið um í dag. Þetta stenst bara alls ekki. Málið snýst um þetta: Í þessum pakka er hækkun á áfengisgjaldi sem gefur kringum 400 millj. og á að gefa vísitöluhækkun upp á 0,11%. Við erum með hækkun á heilbrigðisgjöldum, lyfjum og slíku sem á að gefa 500--600 millj. til ríkisins og hækkunin af því á að vera upp á 0,09%. Það er venjulega þannig í þessum reikningum að 0,1% vísitöluhækkun er tala sem hreyfir einhvers staðar til í kringum 440 millj. kr. Þetta eru 100 milljónir sem talað er um í menntamálapakkanum í ríkisfjármálafrumvarpinu. Þannig að þetta er einfaldlega villa, þetta byrjaði í 0,26, er komin niður í 0,14 og endar sjálfsagt í 0,01--0,02, þar sem það á heima. Það eru ekkert meiri vísitöluáhrif af þessum hækkunum í menntakerfinu en í mesta lagi 0,02%.

Herra forseti. Mér finnst afar athyglisvert að hv. þm. treysti sér til að standa hér galvaskur og mótmæla bæði útreikningum Þjóðhagsstofnunar og Hagstofunnar á áhrifum af tilteknum aðgerðum á verðlagið. Mér finnst það ansi djarflegt. Það er rétt að verðlagsáhrifin af aðgerðum þeim sem á að fara í gagnvart námsmönnum og hækkun á innritunar- og efnisgjöldum komu fram hærri hjá Þjóðhagsstofnun í gær en þau gera í dag. Þjóðhagsstofnun viðurkenndi það með því að fara yfir málið aftur með Hagstofunni og þá fóru verðlagsáhrifin niður í 0,14%. En á heildina litið, með öllum þeim aðgerðum sem ríkisstjórnin er að beita sér fyrir, eru hækkunaráhrifin 0,35%. Ég held að það hljóti að verða eldur á verðbólgubálið og þá sátt sem verið er að reyna að ná fram. Með fullri virðingu fyrir hv. þm. þá treysti ég Þjóðhagsstofnun betur, ekki síst þegar hún vinnur að því með Hagstofunni að finna hver verðlagsáhrifin af þessu eru. Ég skil auðvitað vel að hv. þm. standi hér og reyni að verja aðgerðir ríkisstjórnarinnar og mótmæla þessum verðlagsáhrifum vegna þess að hv. þm. veit vel hvaða áhrif þetta getur haft í þeim viðræðum sem nú standa yfir við aðila vinnumarkaðarins, sem eru að reyna að ná einhverri lendingu um svipaða tölu að því er varðar verðbólgumálin og við erum að fjalla um að ráðstafanir í ríkisfjármálum og hækkanir í heilbrigðisþjónustunni færi út í verðlagið. Þess vegna bið ég, herra forseti, menn að átta sig á því sem hér er á ferðinni svo þetta setji ekki allt í loft upp í þeim samningum sem eiga sér stað þessar klukkustundirnar.

Virðulegi forseti. Ég tel mig hafa alveg þokkalegt vit á því sem ég er að tala um. Einkaneyslan í landinu á næsta ári er áætluð einhvers staðar í kringum 440 milljarðar. Til þess að hækka þá tölu um 0,1% þarf 440 millj. kr. Þessar áætlanir um 0,11% hækkun á áfengisgjaldi og síðan 0,09% hækkun sem eigi í raun að flytja enn þá meiri peninga til ríkissjóðs eru nálægt lagi, en samtals eru þeir útreikningar ekkert svo fjarri lagi að þetta séu einhvers staðar í kringum 0,2% hækkun á vísitölu, þ.e. samtals af þessum tveimur liðum. Hins vegar er það bara þannig og ég stend hér galvaskur og segi --- ég tel mig hafa stundað þessa reikninga töluvert mikið sjálfur hér á árum áður --- að það er einfaldlega rangt að halda því fram að tilfærsla frá heimilunum til ríkisins upp á 100 millj. kr. geti komið fram sem 0,14% hækkun á vísitölu framfærslukostnaðar. Það getur alls ekki gengið upp. Til þess að koma slíkri hækkun í gegn þarf upphæð sem væri á milli 600 og 700 millj., líklega nær 700 millj. Ég hef haft samband bæði við Þjóðhagsstofnun og Hagstofuna út af þessu máli og ég á von á því að þessi tala endi í því að verða nokkuð rétt fyrir rest, þ.e. að hækkunin vegna menntamálapakkans, þar sem tölurnar eru eitthvað kringum 100 millj. sem verið er að færa til ríkissjóðs, endi í vísitöluhækkun upp á núll komma núll eitthvað. Það eru alla vega nokkur núll á undan en hvergi nærri þessi 0,14% heldur fremur 0,02%.

Herra forseti. Eins og ég sagði áðan finnst mér mjög sérkennilegt að hv. þm. standi hér og gagnrýni bæði Þjóðhagsstofnun og Hagstofuna og vefengi þeirra útreikninga. 
             Ég heyrði það í dag þegar þetta endurskoðaða álit Þjóðhagsstofnunar kom að hv. þm. var ósáttur við þá niðurstöðu, um 0,35% áhrif af þessum ráðstöfunum ríkisstjórnarinnar. Ég hafði því samband við Þjóðhagsstofnun aftur til að ganga úr skugga um hvort nokkrar breytingar hefðu orðið á eftir samtal Þjóðhagsstofnunar við hv. þm. Mér var tjáð að þeir mundu hafa samband við Hagstofu til að endurskoða þetta aftur og ég yrði látin vita fyrir kvöldmat ef einhverjar breytingar yrðu á, vegna þess að ég er að ganga frá nál. minni hluta efh.- og viðskn. um ráðstafanir ríkisstjórnarinnar í ríkisfjármálum og það var nauðsynlegt fyrir mig að vita það. Ég heyrði ekkert frá Þjóðhagsstofnun um neina endurskoðun á þessu mati þeirra eða Hagstofunnar þannig að ég geng út frá því, herra forseti, að það standi, að við séum hér að tala um verðbólguáhrif um 0,35% inn í það viðkvæma ástand sem nú er þegar verið er að reyna að ná sátt á vinnumarkaðnum sem eru auðvitað mjög alvarleg tíðindi. Og mér finnst mjög sérkennilegt að ríkisstjórnin sé að vefengja álit stofnana sem eru til þess bærar. Má búast við því að hv. þm. vefengi álit Hagstofunnar á morgun þegar hún kemur með nýja framfærsluvísitölu ef sú nýja framfærsluvísitala er þingmanninum ekki að skapi?

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir brtt. og nál. um frv. til laga um breytingu á lögum nr. 99/1999, um greiðslu kostnaðar við opinbert eftirlit með fjármálastarfsemi, með síðari breytingum. Öll efh.- og viðskn. stendur að álitinu og þessum brtt. Þó hafa tveir hv. þm. fyrirvara sem þeir munu væntanlega gera grein fyrir. Þær brtt. sem nefndin gerir að sínum eru í fyrsta lagi að lækka það lágmarksgjald sem þeir einstaklingar sem stunda vátryggingamiðlun greiða. Í öðru lagi er lækkað það gjald sem kauphallir og skipulegir tilboðsmarkaðir skulu greiða þannig að það verði 0,5% af rekstrartekjum, þó aldrei lægri fjárhæð en 250 þúsund. Í þriðja lagi gerir nefndin ráð fyrir að eftirlitsskyldur aðili, sem er a.m.k. að 9 / 10 í eigu annars eftirlitsskylds aðila greiði 1 / 5 hluta eftirlitsgjald, samkvæmt viðeigandi tölulið 1. mgr. sem rakið er í 1. gr. frv. Þetta kemur í stað 2 / 3 sem eru í frv. Nefndin sendi þetta til umsagnar hagsmunaaðila og fékk allmarga aðila á sinn fund. Nefndin fór einnig í heimsókn til Fjármálaeftirlitsins og hefur rætt þetta allmjög. Það er samstaða í nefndinni um að halda áfram umfjöllun um Fjármálaeftirlitið eftir áramót og hún vill í því sambandi hafa samstarf við þá aðila sem skipa samráðsnefnd eftirlitsskyldra aðila. Nefndin telur að þær 3,5 millj. sem þessar breytingar klípa af tekjum Fjármálaeftirlitsins á næsta ári eigi einkum að fara í að endurmeta nýráðningar og að reynt verði að spá í mannaflaþörf til næstu þriggja ára hjá Fjármálaeftirlitinu. Fjármálaeftirlitið er afar mikilvæg stofnun og órjúfanlegur og ómissandi hluti af fjármálamarkaðnum. Eftirlitið skapar traust á markaðnum fyrir alla þá sem á hann þurfa að treysta og því skiptir afar miklu máli að eftirlitið sé virkt en einnig að það sé hagkvæmt. Einnig skiptir miklu máli að gott samstarf sé milli eftirlitsins og þeirra sem við það þurfa að búa og að skilningur sé milli aðila fjármálamarkaðarins og eftirlitsins á því hvert stefna skuli. Því leggur efh.- og viðskn. áherslu á að reynt verði að ná samstöðu um þriggja ára sýn í þróun eftirlitsins og að umfang þess verði jafnan ákveðið til þriggja ára þannig að ekki þurfi að koma til þess að eftirlitið og samráðsnefnd eigi í einhverjum deilum eða séu ekki sammála eða samstiga um hver þróunin eigi að vera frá ári til árs. Ég tel að upptaka þriggja ára áætlunargerðar mundi skapa miklu markvissari vinnubrögð í þróun eftirlitsins og því muni slík áætlunargerð gagnast betur. Fyrir fjármálamarkaðinn mundi það hafa miklu betri áhrif að slík sameiginleg framtíðarsýn væri í gangi og eins mundi það skapa betra traust á Fjármálaeftirlitinu sem eftirlitsaðila. Með þeim brtt. sem ég hef rakið leggur nefndin til að frv. verði samþykkt.

Herra forseti. Ég og hv. þm. Össur Skarphéðinsson skrifum undir þetta nál. með fyrirvara. Þeir fyrirvarar snerta m.a. þær brtt. sem efh.- og viðskn. gerir að því er varðar tekjur þær sem Fjármálaeftirlitinu eru ætlaðar til starfsemi sinnar á næsta ári en með brtt. eru tekjur Fjármálaeftirlitsins lækkaðar um 3,5 millj. kr. Herra forseti. Það er gert eftir að eftirlitsskyldu aðilarnir komu í löngum bunum á fund efh.- og viðskn. og kveinkuðu sér mjög undan því gjaldi sem þeir þurfa að greiða til þessarar stofnunar og voru í raun og sanni, herra forseti, með nöldur og sparðatíning út af því gjaldi sem þeim er ætlað að greiða. Ég vil í því sambandi, herra forseti, nefna að ég hygg að það sé engin opinber stofnun sem opnar bókhald sitt og starfsemi sína eins rækilega hér inni á þingi og Fjármálaeftirlitið. Þeir eftirlitsskyldu aðilar sem eru að gagnrýna það að þurfa að greiða gjald til þessarar starfsemi eru með bókhald sitt og sinn rekstur harðlokaðan m.a. fyrir Alþingi. Ef eitthvað er verið að spyrja um starfsemi þessara eftirlitsskyldu aðila þá er oft og iðulega reynt að komast hjá því að upplýsa um starf og starfsemi þeirra. Þess vegna er auðvitað bara af þeim sökum einum saman afar brýnt að vel sé búið að Fjármálaeftirlitinu á sambærilegan hátt og við eigum að búa vel að Samkeppnisstofnun sem er líka mikilvægur eftirlitsaðili í þjóðfélaginu. Við verðum að líta til þess að þó að nokkur aukning hafi orðið á mannskap hjá Fjármálaeftirlitinu er sá markaður sem það á að hafa eftirlit með, fjármála- og verðbréfamarkaðurinn, lífeyrissjóðirnir, tryggingafélögin, sífellt að stækka. Það er því eðlilegt að umfang í starfsemi slíkrar stofnunar aukist. Ég minni á að í ágætri skýrslu sem fylgir með frv. um starfsemi Fjármálaeftirlitsins kemur fram ábending frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Þar segir að Fjármálaeftirlitið sé of lítið til að sinna öllum þeim verkefnum sem á það er lagt. Það er frekar mælt með því af þessari ágætu stofnun að þar verði aukið við mannafla frekar en hitt. Mér finnst að þetta sé ein af fáum stofnunum, herra forseti, sem sé réttlætanlegt í því ástandi sem við erum í núna, í þeirri stöðu sem við erum í núna, að auka mannskap hjá. Þó að hér sé ekki um háar fjárhæðir að ræða kom þó fram að hér gæti verið um hálft stöðugildi að ræða í einhvern tíma sem hugsanlega kæmi t.d. niður á eftirliti Fjármálaeftirlitsins með vátryggingastarfsemi eða tryggingafélögunum sem ég tel nú ekki veita af, herra forseti, að hafa meira eftirlit með, sem hafa hækkað úr öllu hófi sínar lögboðnu tryggingar t.d. á bifreiðum. Mér finnst því að þetta sé, eins og ég segi, nöldur og sparðatíningur hjá þessum eftirlitsskyldu aðilum. Mér fannst það nú taka út yfir allan þjófabálk, herra forseti, þegar nefnd, ráðgjafarnefnd um opinberar eftirlitsreglur, kemur með þriggja blaðsíðna athugasemdir við þetta, sem augljóslega báru þess merki að nefndin hafði ekki lesið ítarlega rökstuðning sem Fjármálaeftirlitið setur fram varðandi starfsemi sína og nauðsyn á fjármagni til þess að auka við umfangið. Það sem mér fannst líka sérkennilegt við þá nefnd --- sem ég hafði nú ekki heyrt nefnda áður, ráðgjafarnefnd um opinberar eftirlitsreglur sem var sett á stofn árið 1999, og væri fróðlegt að vita hvað það hefði kostað á þeim tíma, einnig hvað þeir sem sitja í nefndinni hafa t.d. í tekjur --- og fróðlegt að sjá að formaður þessarar ágætu nefndar er ritari einkavæðingarnefndar. Við höfum heyrt þess getið á undanförnum vikum að einkavæðingarnefnd lokar öllu sínu bókhaldi hér fyrir Alþingi og neitar að afhenda upplýsingar um kostnað við rekstur á einkavæðingarnefnd um 300 millj. kr. Við þurftum að ganga í gegnum það við fjárlagaafgreiðsluna að fá enga vitneskju um það þrátt fyrir að eftir því væri gengið. Síðan setur þessi ágæti formaður sig á háan hest gagnvart Fjármálaeftirlitinu, sami aðili, ritari nefndar sem lokar bókhaldi sínu fyrir Alþingi og neitar Alþingi um eðlilegar upplýsingar um hvernig ráðstafað er 300 milljónum í kostnað vegna starfa einkavæðingarnefndar. Þetta finnst mér afar sérkennilegt, herra forseti. Það er öðru að heilsa hjá Fjármálaeftirlitinu sem er með allt sitt opið, nákvæmlega listað um kostnað við stjórnina, nákvæma listað um ferðir, risnu, hvað eina, það er allt opið, allt opið hér. Svo setja þessir menn sig á háan hest og eru að gagnrýna þá stofnun. Það er þetta sem ég hef við það athuga hvernig þessir eftirlitsskyldu aðilar eru með nöldur og sparðatíning vegna þeirrar starfsemi sem þeir þurfa að kosta --- sem er eðlilegt að þeir kosti. Ég vil lesa hér bréf, þannig að því sé haldið til haga, frá Páli Gunnari Pálssyni, sem ég bað um að gæfi álit sitt á þessari breytingu sem að vísu var upp á 3,5 millj. kr. þannig að við vissum um afstöðu hans til þessara breytinga en hann hafði ekki tök á að mæta á fund nefndarinnar. Ég ætla að leyfa mér að lesa það bréf, herra forseti. Með leyfi forseta, þá hljóðar bréf til efh.- og viðskn. frá Fjármálaeftirlitinu, undirritað af Páli Gunnari Pálssyni, svona: ,,Óskað hefur verið eftir áliti Fjármálaeftirlitsins á tillögum viðskrn. um breytingar á frv. til laga um greiðslu kostnaðar við fjármálaeftirlit. Tillögurnar fela í sér lækkun á eftirlitsgjaldi vegna kauphalla, meiri afslátt eftirlitsgjalds vegna dótturfyrirtækja í eigu fjármálafyrirtækja og lækkun lágmarksgjalds vegna vátryggingamiðlara. Í tillögunum er ekki gert ráð fyrir breytingum á öðrum liðum frv. og því hafa fyrrgreindar breytingar í för með sér lækkun á áætluðu rekstrarumfangi á næsta ári sem nemur 3,5 millj. kr. Vegna lækkunar á lágmarksgjaldi vegna vátryggingamiðlara vill Fjármálaeftirlitið taka fram að það hefur áður látið í ljós það álit sitt að kostnaður vegna eftirlits með vátryggingamiðlurum og vátryggingamiðlunum sé talsvert meiri en sem nemur lágmarksgjaldi en þessir aðilar greiða allir lágmarksgjald. Það er hins vegar rétt sem fram hefur komið að aðstaða og umfang vátryggingamiðlara er mjög mismunandi. Fjármálaeftirlitið hefur skilning á því að komið verði til móts við smæstu aðilana. Fjármálaeftirlitið telur koma til greina að við undirbúning álagningar vegna ársins 2003 verði leitað leiða til að flokka vátryggingamiðlara og eftirlitsgjald vegna þeirra eftir stærð eða umfangi. Fjármálaeftirlitið gerir ekki athugasemd við tillögur ráðuneytisins um lækkun eftirlitsgjalds vegna dótturfyrirtækja og Verðbréfaþings Íslands. Hvað lækkun áætlaðs rekstrarkostnaðar varðar vill Fjármálaeftirlitið taka fram að það byggði áætlun sína á ítarlegu mati, m.a. á starfsmannaþörf. Fjármálaeftirlitið stendur við mat það sem felst í tillögum þess að rekstraráætlun sem liggur til grundvallar upphaflegu frumvarpi. Sé það hins vegar mat ráðuneytisins og efh.- og viðskn. að lækkun á áætluðum rekstrarkostnaði samkvæmt framkomnum tillögum sé nauðsynleg beygir Fjármálaeftirlitið sig að sjálfsögðu undir það mat.`` Það er ljóst að Fjármálaeftirlitið er ekki sátt við þær breytingar sem hér er verið að gera þó það í allri sinni hógværð geri ekki mikinn ágreining um það. Auðvitað er engum betur kunnugt um það en þeim sem starfa að þessu eftirliti hve gríðarlega mikilvægt það er fyrir fjármála- og verðbréfamarkaðinn að hér sé öflugt aðhald að þeim markaði. Á því hafa þessir eftirlitsskyldu aðilar sem standa undir gjaldinu kannski ekki mikinn áhuga, að hér sé öflugt og skilvirkt aðhald með starfsemi þeirra. Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umræður. Ég taldi ástæðu til þess af þessu tilefni að koma inn í umræðuna. Við munum sitja hjá við þær brtt. sem hér eru boðaðar með þeim rökum sem ég hef lýst. Ég hefði talið sjálfsagt og eðlilegt að styðja frv. eins og það lítur út með þeim ágætu rökum sem fram koma hjá Fjármálaeftirlitinu sjálfu. Varðandi nál. að öðru leyti þá vil ég segja að ég fagna því eins og formaður efh.- og viðskn. að menn vilji sjá rekstraráætlun Fjármálaeftirlitsins varðandi starfsmannaþörf til lengri tíma. Ég tel að það væri ágætt ef hægt væri að gera það. Það væri auðvitað öðrum til eftirbreytni. Eða liggja fyrir slíkar áætlanir frá öðrum stofnunum hjá hinu opinbera, um áætlanir og mannaflaþörf til næstu ára? Þessi skilyrði á að setja Fjármálaeftirlitinu og ég býst við að þeir kveinki sér ekki undan því. Þeir geta örugglega lagt fram áætlanir sínar hvað það varðar eins og annað í rekstrinum. Ég vil síðan segja að ég tel mjög mikilvægt, og held að um það sé góð samstaða í efh.- og viðskn. og ekkert þurfi um það að deila, að nefndin taki þegar í næsta mánuði fyrir þessa ágætu skýrslu Fjármálaeftirlitsins sem er mjög ítarleg og umfangsmikil og tekur á mörgum þáttum sem snúa að verðbréfamarkaðnum og öflugra eftirliti með honum, bankastofnunum og innlánsstofnunum og fleiri þáttum í starfsemi eftirlitsins. Efh.- og viðskn. ætlaði að gera þetta á síðasta þingi en einhverra hluta vegna varð ekki af því verki. Ég legg áherslu á það, sem góð samstaða er um í nefndinni, að efh.- og viðskn. taki strax á nýju ári þessa ágætu skýrslu til umfjöllunar.

Herra forseti. Hér erum við að fjalla um brtt. varðandi fjárhagsáætlun Fjármálaeftirlitsins fyrir næsta ár og tillögur sem miða að því að lækka rekstrarkostnað Fjármálaeftirlitsins um 3,5 milljón kr. Nefndin er þokkalega sammála um þetta mál. Í Fjármálaeftirlitinu starfar hæft fólk, duglegt og metnaðarmikið fyrir sína stofnun. Það er kannski eitt í þessu máli sem mig langar til að minnast á. Ég er svo sem ekkert ósammála því sem hér er verið að gera og tek undir það sem stendur hér í nál., að lögð verði fram þriggja ára áætlun á næsta ári fyrir nefndina. En málið er að hér er verið að fjölga stöðugildum úr 30 í 34. Hér er verið að taka stærra hús eða húsnæði á leigu heldur en áður var. Þrátt fyrir að þetta sé vaxandi starfsemi, fjármála- og tryggingastarfsemi hér á landi, er ekki sjálfgefið að opinberar stofnanir stækki ár frá ári. Þessi sjálfvirka stækkun og þensla sem virðist alls staðar vera í opinberri stjórnsýslu, ég er alfarið á móti því að hún gangi alltaf eftir. Eftirlitið á ekki að vera þannig --- ég er algjörlega ósammála hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur um það --- að endilega þurfi að fjölga fólki til að hafa enn þá harðara eftirlit. Það á ekki að vera þannig að það sé stöðugt andað ofan í hálsmálið á þeim sem stunda fjármálastarfsemi. Nefndin hefur raunar ákveðið að láta það kyrrt liggja í þetta skiptið en ég vil taka fram að mín skoðun er að á milli ára sé það ekki endilega nauðsynlegt að fjölga starfsfólki sýknt og heilagt eins og allt of oft hefur gerst hefur hér í opinberri stjórnsýslu í ónefndum stofnunum. En ég er sammála brtt. og styð þær. Ég tel að þetta sé í góðu horfi og ánægjulegt að þeir leggi fram nýja ábyrga þriggja ára áætlun á næsta ári.

Herra forseti. Eins og hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir þá skrifa ég undir þetta álit með fyrirvara. Mig langaði í tilefni af ræðu hv. þm. Gunnars Birgissonar hérna áðan að ræða örlítið um þróun í mannahaldi hjá opinberum aðilum. Hv. þm. nefnir nauðsyn þess að halda fast í taumana og nefnir nauðsyn þess að fara vel með opinbert fé. Það á að sjálfsögðu að gerast með því að ráða ekki of mikið af opinberum starfsmönnum, að hans sögn. Gaman væri nú að vita, af því að hv. þm. stýrir öflugu bæjarfélagi, hvernig þróun í starfsmannahaldi hefur verið í Kópavogi. Hefur starfsmönnum mjög verið að fækka þar á síðustu árum? Það kann vel að vera og þá hefur hv. þm. haldið betur á spöðum í því efni en margir kollegar hans í öðrum bæjarfélögum. Í þessu tiltekna máli, herra forseti, varðandi Fjármálaeftirlitið er það hins vegar þannig að hér er um að ræða nýja og unga stofnun. Hún hefur þegar sýnt að hún er giska burðug og hefur fengið byr í segl. Ég er sammála hv. þm. um að auðvitað eigum við að fara spart með fé skattborgaranna og ekki að ráðast í mannaráðningar hjá hinu opinbera nema þær séu algjörlega nauðsynlegar. Ég er ekki að halda því fram, herra forseti, að það svigrúm sem þessar brtt. veita Fjármálaeftirlitinu sé ekki nægilegt um sinn. Ég rifja það hins vegar upp að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn, sem skoðaði þessa stofnun, taldi að hún þyrfti að verða snöggtum mannfleiri til að geta sinnt verkefnum sínum á næstu árum. Reynslan á síðan eftir að leiða í ljós hvort það er rétt eða rangt. Ég held hins vegar, eins og málum er háttað í dag, að þessi stofnun standi býsna vel. Ég er ákaflega ánægður með það hvernig hún og aðrar eftirlitsstofnanir sem við höfum komið á legg á síðustu árum, eins og t.d. Samkeppnisstofnun, hafa sinnt verkefnum sínum. Ég vildi hins vegar, í þessari stuttu ræðu minni, gera ákveðnar athugasemdir við vinnubrögð ráðuneytisins í þessu máli. Þær brtt. sem við erum að leggja hér til, herra forseti, spruttu ekki fram úr hugskoti hv. formanns, hv. þm. Vilhjálms Egilssonar, eða annarra sem eiga sæti í efh.- og viðskn. Hvaðan komu þær? Þær komu frá viðskrn. Viðskrn. leggur fram brtt. sem við flytjum hérna. Ég geri svo sem ekki athugasemdir við það verklag í sjálfu sér. Ég geri hins vegar athugasemdir við það að brtt. eru við frv. sem kom frá viðskrn. Viðskrn. er sem sagt að gera brtt. í gegnum nefndina við sitt eigið frv. Það vil ég gera athugasemdir við. Allar þær tillögur sem fram eru komnar og miða að gjaldtöku eru til lækkunar. Maður hlýtur auðvitað að spyrja: Hafði viðskrn. ekki nægilegt samráð við aðila á markaðnum áður en það lagði fram frv.? Nú er það svo að í umræðu í nefndinni kom fram að stöku aðilar, t.d. þeir sem tengjast kauphöllum og mörkuðum, hafi ekki gert sér grein fyrir því að tilteknar bókhaldlegar breytingar hjá þeim hefðu í för með sér, að sögn, að gjaldtakan hækkaði um 50%. Það má kannski segja að í því tilviki sé ekki við viðskrn. að sakast heldur þessa aðila. Maður getur auðvitað sagt sem svo og slett í góm: Kannski hefðu þeir bara átt að gjalda síns eigin aðgæsluleysis. Ég er þó reiðubúinn til að skoða það þegar mál koma með þessum hætti fyrir nefndina. Ég lagðist í sjálfu sér ekki gegn þessari tilteknu breytingu en fyrirvari minn er eigi að síður vegna þessara tillagna. Þær eru allar til lækkunar og ég taldi að ráðuneytið hefði fært boðleg rök fyrir fyrri tillögum sínum. Mér fundust rökin sem komu fyrir breytingarhugmyndum þeirra á eigin tillögum ekki jafn vel rökstuddar og hinar fyrri. Er það virkilega þannig, herra forseti, að ráðuneytið tekur skoðunarlaust eða skoðunarlítið við þeim hugmyndum sem það fær frá stofnunum sínum, í þessu tilviki Fjármálaeftirlitinu, án þess að kafa ofan í þær sjálft? Ef svo er, eins og allt bendir til hérna, þá er ég ekki sáttur við það. Svona eiga menn ekki að vinna, herra forseti. Ég ætla ekki að hafa þessi orð fleiri, herra forseti. Ég eins og félagi minn, hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir, styð þetta frv. með þeim fyrirvara sem ég hef hér gert grein fyrir.

Herra forseti. Af því að hv. þm. Össur Skarphéðinsson beindi til mín orðum þá vil ég taka eftirfarandi fram. Hann er trúr sannfæringu sinni um að það eigi látlaust að fjölga ríkisstarfsmönnum. Það er greinilega hans trú og hann hafði langt mál um það. Hann spurði: Hefur starfsmönnum Kópavogsbæjar fækkað í Kópavogi? Nei, alls ekki. Ég vil benda hv. þm. á að árið 1990, þegar meiri hluti Framsfl. og Sjálfstfl. tók við stjórnartaumunum í Kópavogi, þá var íbúafjöldinn 16.300 en verður innan skamms, í febrúar, mars eða apríl 25.000. Því er ljóst að starfsmönnum bæjarins hefur ekki fækkað en það hefur verið haldið vel að rekstrinum. Komið hefur fram á undanförnum árum að rekstur án vaxta er einhvers staðar á bilinu frá 62--64% og með vöxtum upp á 67--69%, þar sem framlegð tvö er yfir 30% sem er mjög sjaldgæft meðal sveitarafélaga. Í Kópavogi hefur verið haldið vel um reksturinn. Þar hefur starfsmönnum ekki verið fjölgað að óþörfu. Við erum með úrvals starfslið þar og við höfum gætt þess að hafa reksturinn eins hagkvæman og hægt er til að geta veitt Kópavogsbúum betri þjónustu í öllu tilliti, bæði í rekstri og aðbúnaði, þ.e. umgjörð um íþróttir, skóla, leikskóla og annað slíkt. Ég held að sú stefna sem hefur verið rekin í Kópavogi sýni að lausn mála sé ekki, eins og virðist vera hjá öðrum með svipað form, að fjölga starfsmönnum sem mest.

Herra forseti. Hv. þm. Gunnar Birgisson, mikill forustumaður í málefnum Kópavogsbúa, segir að í Kópavogi hafi Sjálfstfl. reynt að beita eins mikilli hagkvæmni í mannahaldi og hægt sé. Þessi orð hef ég heyrt nýlega, herra forseti. Ég heyrði þau hjá forustumönnum Fjármálaeftirlitsins. Þetta eru sömu orð og allir forustumenn, sem hafa á opinberum mannafla að skipa, hafa uppi þegar þeir eru inntir eftir því hvort starfsmönnum hafi verið að fækka eða fjölga. Hv. þm. Gunnar Birgisson fellur í þá gryfju, sem hann liggur kylliflatur í núna, að koma hingað og átelja hið opinbera, ríkið, fyrir að fjölga starfsmönnum. Hv. þm. gerir hins vegar slíkt hið sama í Kópavogi, sem er glæsilegt bæjarfélag í örum vexti og þarf á auknum mannafla að halda. Má ég, herra forseti, leyfa mér þann munað að draga samlíkingu við ríkisstofnunina Fjármálaeftirlitið. Það er ung stofnun í örum vexti sem reynir það sem hún getur til þess að sinna verkefnum sínum eins vel og hægt er. Forustumenn stofnunarinnar nota nákvæmlega sömu rök og hv. þm. Gunnar Birgisson notaði ég spurði hann út í mannahald í Kópavogi. Hv. þm. Gunnar Birgisson þarf nú ekki að kvarta undan orðum þess sem hér stendur varðandi fjármálaframmistöðu hans í Kópavogi því eins og hv. þm. vaflaust rekur minni til þá ávann núverandi formaður Samfylkingarinnar sér nokkra óhelgi í Kópavogi fyrir nokkrum árum þegar hann skrifaði einmitt blaðagrein þar sem hann fór fulllofsamlegum orðum um frammistöðu hv. þm. í þessum efnum.

Herra forseti. Um þetta mál hefur svo sem verið rætt. Spurningin er um hvort það sé gefið og sjálfsagt að opinberum starfsmönnum fjölgi. Séu menn að bera það saman við bæjarfélagið Kópavog, sem er í örum vexti, þá er það náttúrlega ekki samanburðarhæft. Aukinn fjöldi íbúa kallar á aukinn fjölda starfsmanna. Hér erum við að tala um eftirlitsiðnaðinn og auðvitað þarf mannaflinn að vera nægur til að eftirlitið sé í lagi. Það sem ég er að segja hér og halda fram er að menn megi ekki hafa það sem sjálfgefið að opinberum starfsmönnum fjölgi í svona eftirlitsstofnun. Ég vona að þegar við sjáum þriggja ára áætlun stofnunarinnar á næsta ári þá telji forsvarsmenn Fjármálaeftirlitsins sig orðna nógu vel mannaða til að geta sinnt sínu hlutverki. Auðvitað þurfa þeir að ná ákveðinni stærð til að geta sinnt sínu hlutverki. Ég er bara að benda á þetta mál. En svo ég komi að Kópavogi aftur þá vil ég þakka hv. þm. fyrir hlýleg skrif í minn garð í ákveðnu dagblaði á sínum tíma. En eins og ég sagði höfum við gætt okkar mjög í rekstri bæjarfélagsins og uppskorið það að geta sinnt okkar fólki, þ.e. íbúunum, með betri þjónustu í flestu tilliti.

Herra forseti. Það var nú vonum seinna að hv. þm. Gunnar Birgisson þakkaði þeim sem hér stendur fyrir hlýleg orð í sinn garð frá því fyrir nokkrum árum varðandi fjármálarekstur Kópavogs. Það munaði ekki miklu að þau orð yrðu til þess að pólitískur ferill þess þingmanns yrði endasleppari en síðar kom í ljós. Auðvitað er ekki sjálfgefið að opinberum starfsmönnum fjölgi hjá ríkinu eða sveitarfélögum. Það er heldur ekki sjálfgefið að opinberum starfsmönnum fjölgi hjá stofnun eins og Fjármálaeftirlitinu. Það er hins vegar þannig að hvort sem rök eru fyrir því eða ekki þá er viðkvæðið alltaf það sama: Það er þörf fyrir fleiri. Það kann að vera hárrétt hjá hv. þm. að ekki sé fyllilega hægt að bera saman tiltekna ríkisstofnun og bæjarfélag í örum vexti. En ég notaði þetta tækifæri til þess að benda á að viðkvæðið er alltaf hið sama og rökin alltaf þau sömu. Það er ekki hægt að komast hjá þessu. Ég er auðvitað þeirrar skoðunar að fara eigi vel með fjármuni skattborgaranna. Menn þurfa að ganga varlega um gáttir og skoða áður en þeir taka ákvörðun um að verja fjármunum hins opinbera til að ráða nýtt fólk. Það er erfitt að stemma stigu við sífelldum vexti ríkisins en það er eitt af því sem við erum að reyna að gera. Okkur er trúað fyrir því að fara vel með fé skattborgaranna. Það má svo nefna það hér til að sýna hve sýn okkar, sem búum hér á eyðiskeri norður undir heimsskautinu kalda, er öðruvísi en erlendra manna sem hingað koma, að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn, sem ég nefndi hér til sögunnar, komst að þeirri niðurstöðu að líklega þyrfti þessi stofnun u.þ.b. sem hún verður fullburða að hafa 50 manns í þjónustu sinni. Ég er vitaskuld allt annarrar skoðunar og fellst ekki á það mat. En það sýnir að ekki aðeins lítur sínum augum hver á silfrið heldur er mat manna mjög mismunandi miðað við þær forsendur sem þeir gefa sér. Ég efa ekki að hv. þm. hefur rétt fyrir sér þegar hann segist hafa farið vel með fjármuni þeirra í Kópavogi. Og ég dreg í efa að það sé hægt að halda öðru fram um þann ágæta mann sem stýrir Fjármálaeftirlitinu.