Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Þingmenn komu saman í alþingishúsinu kl. 12,45 miðdegis og gengu þaðan til guðsþjónustu í dómkirkjunni kl. 1 Biskup landsins, Sigurgeir Sigurðsson, steig í stólinn og lagði út af : Matt. 7, 24–27. Að lokinni guðsþjónustu gengu þingmenn aftur til Alþingishússins, fundarsals neðri deildar. Þessir þingmenn voru til þings komnir: 1. Árni Jónsson, 9. landsk. þm. 2. Ásgeir Ásgeirsson, þm. V.-Ísf. 3. Bergur Jónsson, þm. Barð. 4. Bernharð Stefánsson, 1. þm. Eyf. 5. Bjarni Ásgeirsson, þm. Mýr. 6. Bjarni Bjarnason, 2. þm. Árn. 7. Bjarni Snæbjörnsson, þm. Hafnf. 8. Brynjólfur Bjarnason, 1. landsk. þm. 9. Einar Árnason, 2. þm. Eyf. 10. Einar Olgeirsson, 5. þm. Reykv. 11. Eiríkur Einarsson, 8. landsk. þm. 12. Emil Jónsson, 6. landsk. þm. 13. Erlendur Þorsteinsson, 10. landsk. þm. 14. Eysteinn Jónsson, 1. þm. S.-M. 15. Finnur Jónsson, þm. Ísaf. 16. Garðar Þorsteinsson, 7. landsk. þm. 17. Gísli Guðmundsson, þm. N.-Þ. 18. Gísli Sveinsson, þm. V.-Sk. 19. Haraldur Guðmundsson, þm. Seyðf. 20. Helgi Jónasson, 2. þm. Rang. 21. Hermann Jónasson, þm. Str. 22. Héðinn Valdimarsson, 3. þm. Reykv. 23. Ingvar Pálmason, 2. þm. S.-M. 24. Ísleifur Högnason, 4. landsk. þm. 25. Jakob Möller 2. þm. Reykv. 26. Jóhann G. Möller, 4. (vara) þm. Reykv. 27. Jón Pálmason, þm. A.-Húnv. 28. Jónas Jónsson, þm. S.-Þ. 29. Jörundur Brynjólfsson, 1. þm. Árn. 30. Magnús Gíslason, 11. landsk. þm. 31. Magnús Jónsson, 1. þm. Reykv. 32. Ólafur Thors, þm. G.-K. 33. Páll Hermannsson, 2. þm. N.-M. 34. Páll Zóphóníasson, 1. þm. N.-M. 35. Pálmi Hannesson, 1. þm. Skagf. 36. Pétur Ottesen, þm. Borgf. 37. Sigurður E. Hlíðar, þm. Ak. 38. Sigurður Kristjánsson, 6. þm. Reykv. 39. Sigurjón Á. Ólafsson, 2. landsk. þm. 40. Skúli Guðmundsson, þm. V.-Húnv. 41. Stefán Stefánsson, 3. landsk. þm. 42. Steingrímur Steinþórsson, 2. þm. Skagf. 43. Sveinbjörn Högnason, l. þm. Rang. 44. Thor Thors, þm. Snæf. 45. Vilmundur Jónsson, þm. N.-Ísf. 46. Þorsteinn Briem, þm. Dal. 47. Þorsteinn Þorsteinsson, 5. landsk. þm. voru framantaldir þingmenn allir á fundi, nema þm. Barð. (BJ), sem var veikur, og 7. landsk. þm. (GÞ), sem var í sóttkví. En ókomnir voru til þings: 1. Jóhann Jósefsson, þm. Vestm. 2. Þorbergur Þorleifsson, þm. A.-Sk. Konungsboðskapur. Þá er þingmenn höfðu skipað sér til sætis, stóð upp forsætisráðherra, Hermann Jónasson. og las upp opið bréf, er stefnir Alþingi saman til reglulegs fundar miðvikudaginn 15. febrúar 1939, dags. 25. janúar. (Sjá Stjtíð. 1939, A. bls. 2). Því næst las forsætisráðherra upp konungsumboð sér til handa til þess að setja Alþingi, dags. s. d. (Sjá Stjtíð. 1939, A. bls. 2). Samkvæmt því umboði lýsti forsætisráðherra yfir því, að Alþingi væri sett, og mælti síðan: „Minnumst ættjarðarinnar og konungsins!“ Tóku þingmenn undir þau orð með ferföldu húrrahrópi. Forsætisráðherra kvaddi þessu næst elzta þingmanninn, Ingvar Pálmason. 2. þm. S.-M. til að stjórna fundi þar til er kosinn væri forseti sameinaðs þings.

Aldursforseti (IngP): Góðir þingbræður. Dauðinn hefir nú um hríð látið skamma stund stórra högga milli í garð vorn þingmanna. Frá því er síðasta þingi lauk hefir enn verið höggvið skarð í hópinn, er eina konan, sem sæti átti á Alþingi, frú Guðrún Lárusdóttir, var burt kvödd með sviplegum hætti 20. ágúst síðastliðinn. Áður en Alþingi tekur til starfa að þessu sinni vil ég með nokkrum orðum minnast þessarar merkiskonu. Guðrún Lárusdóttir fæddist að Valþjófsstað í Fljótsdal 8. janúar 1880, dóttir séra Lárusar Halldórssonar, prófasts að Hofi í Vopnafirði Jónssonar, og konu hans Kirstínar Pétursdóttur organleikara Guðjohnsens. Hún fluttist til Reykjavíkur með foreldrum sínum 1899, en þá gerðist faðir hennar prestur fríkirkjusafnaðarins hér í bænum. Árið 1903 giftist hún Sigurbirni Ástvaldi Gíslasyni guðfræðikandídat, og reistu þau bú í Ási hér í bænum og bjuggu þar jafnan síðan. Snemma þótti Guðrún Lárusdóttir bera af öðrum jafnöldrum sínum að gáfum og mannkostum, og snemma vaknaði hjá henni áhugi fyrir mörgum þeim málum, er hún bar síðan fyrir brjósti, en þau mál voru einkum trúmál og margháttuð mannúðar- og félagsmál. Þegar á æskuárum tók hún virkan þátt í starfi templara og ýmsum safnaðarmálum. Árið 1912 var hún valin ein meðal hinna fyrstu kvenna, er sæti tóku í bæjarstjórn Reykjavíkur, og átti þar sæti í 6 ár. Þá var hún kosin í fátækranefnd og gegndi því starfi 1919–1922, en fátækrafulltrúi var hún skipuð 1930 og hafði það starf á hendi til dauðadags. Orð er á því gert, hve mikið og óeigingjarnt starf hún vann í þessum málum, hve vakin hún var og sofin í að liðsinna bágstöddu fólki og greiða úr margvíslegum vandamálum þess, samfara húsmóðurstarfi á stóru og barnmörgu heimili, og ber þó öllum saman um, að skyldur sínar á heimilinu hafi hún rækt eins og bezt verður á kosið. Jafnhliða hinum miklu og mörgu störfum sínum hefir hún og ritað eigi alllítið, samið allmargar skáldsögur og ýmsar ritgerðir, einkum um trúmál og uppeldismál. Á Alþingi var hún kosin 1930 og átti sæti í þinginu jafnan síðan sem landskjörinn þingmaður, sat alls á 11 þingum. Á þinginu beitti hún sér einkum fyrir þeim málum, er henni voru jafnan hugstæðust, ýmsum mannúðarmálum. Má þar nefna fávitahæli, uppeldisheimili fyrir vangæf börn og unglinga og heilsuhæli fyrir drykkjumenn. Húsmæðrafræðslu og menntun kvenna lét hún einnig mjög til sín taka. Hún var glöggskyggn á menn og málefni, prýðilega máli farin, prúð og hógvær í allri framgöngu og þýð í samvinnu, en hélt þó jafn an fram málstað sínum af fullri einurð og skapfestu. Þessi fjölhæfa og merka forustukona er nú horfin úr hópi vorum. Ég vil biðja háttv. þm. að votta minningu hennar virðingu sína með því að rísa úr sætum sínum. 
            

Þá skýrði aldursforseti frá því, að sér hefði borizt svohljóðandi bréf frá Pétri Halldórssyni 4. þm. Reykv.: „Með því að ég sé fram á það, að ég muni ekki fyrst um sinn, a. m. k. næsta 3–4 vikna tíma, geta átt setu á Alþingi sakir veikinda, hefi ég gert ráðstafanir til þess, að varamaður taki sæti mitt á þinginu á forföllum mínum. Þetta er yður herra forseti, hér með tilkynnt, með skírskotun til 144. gr. kosningarlaganna. Reykjavík, 14. febr. 1939. Virðingarfyllst Pétur Halldórsson. 4. þm. Reykv. Forseti sameinaðs þings.“ Aldursforseti lýsti yfir því, að samkvæmt þessu hefði varamaður 4. þm. Reykv., Jóhann G. Möller, tekið sæti hans á þingi.

Frsm. (Gísli Sveinsson) : Við fráfall frú Guðrúnar Lárusdóttur losnaði sæti landsk. þm., og átti að taka sæti hennar varamaður af hálfu Sjálfstæðisflokksins, en hann er Magnús Gíslason sýslumaður. Hann er hér mættur, og hefir kjörbréf hans verið athugað. Það er í fullkomnu lagi, og leggur kjördeildin til einróma. að það verði tekið gilt og Magnúsi Gíslasyni úrskurðað hér sæti.