Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Emil Jónsson Ég skal verða við tilmælum hæstv. forseta og stytta mál mitt. Í fyrsta lagi vil ég skýra frá því, að hér er um að ræða verk, sem ekki mun kosta aðeins 200 þús. kr. eða 300 þús. kr., heldur 500 þús. kr., - það, sem ætlazt er til, að gert verði í sumar. Ríkisábyrgð sú, sem farið er fram á í brtt. á þskj. 150, yrði því alls ekki fullnægjandi, til þess að verkinu yrði lokið. Það, sem farið er fram á í þáltill. á þskj. 87, er aðeins, að ríkissjóður kaupi sjálfur efnið, sem nú hefur fengizt útflutningsleyfi fyrir frá Ameríku, en það verður að svara næstu dagana annaðhvort nei eða já, annars er engin von til, að efnið komi í tæka tíð, svo að hægt sé að vinna að hafnargerðinni á þessu sumri. En vegna synjunar sýslun. Eyjafjarðarsýslu um ábyrgð á láni fyrir Ólafsfjarðarkauptún til hafnargerðarinnar er þessi leið farin, svo að efniskaupin gangi ekki kauptúninu úr greipum. Þegar lögreglustjóri Ólafsfjarðar fór fram á sýsluábyrgð, lá fyrir loforð frá peningastofnun hér um 300 þús. kr. gegn ábyrgð. Eins lá fyrir 275 þús. kr. frá ríkissjóði og loks loforð frá annarri stofnun um lán að upphæð 125 þús. kr. Málið lá þannig fyrir, að eðlilegt virtist, að sýslun. Eyjafjarðarsýslu hefði ekki látið á sér standa. Í langflestum tilfellum hafa sýslun. gengið í ábyrgð fyrir sama hluta og ríkissjóður, og ég er ákaflega hræddur um, ef einni sýslun. tekst að losa sig undan þessari ábyrgð, að aðrar komi á eftir. Þetta tel ég varhugavert, því að þessi hemill er ætlaður til þess að tryggja ríkissjóði það, að ekki verði ráðizt í verk, sem sýslun. telja óráðleg. Þess vegna legg ég nokkuð upp úr því, að þetta form sé nokkurs virði. Nú er sá munur á þessum till., sem hafa komið fram annars vegar frá þremur hv.þm., sem flytja þáltill. á þskj. 87, og hins vegar frá hv.þm. Barð., að í hinni upprunalegu till. er gert ráð fyrir, að ríkisstj. sé heimilað að kaupa efnið, og hafði ég skilið það svo, að efnið yrði ekki afhent viðkomandi hafnarn. til afnota, nema trygging sú, sem l. heimta, sé gefin. En á þskj. 150 er heimilað, að ríkisstj. ábyrgist lán án nokkurrar sýsluábyrgðar. Ég veit ekki, hvort það vakir fyrir tillögumanni, að þessarar ábyrgðar verði ekki síðar krafizt, en það er opin leið til þess. Ég held það felist ekki nein sérstök hætta í þessari till., eins og hún er úr garði gerð upphaflega, því að jafnvel þó að Ólafsfjörður gæti ekki notað efnið, yrði hægt að koma því í verð á annan hátt, en tryggt samt, að starfið þyrfti ekki að tefjast í sumar vegna ófullnægjandi ábyrgðar nú. Ég skal viðurkenna, að það er varhugavert að ganga í ábyrgð fyrir þetta fé, þegar ekki er ljóst, hvert sýslun. stefnir, og gætir nokkurs misskilnings í áliti sýslun. Samkv. till., sem borin var fram í sýslun. og birtist í Degi, sem mér hefur rétt núna borizt upp í hendurnar, virðist hugur sýslun. sá, að koma sér í lengstu lög hjá því að taka á sig ábyrgð á lánum, en sér, að varhugavert er að ganga inn á þá braut vegna annarra.

Gísli Jónsson Ég vil leiðrétta misskilning hv. andmælanda till. minnar. Hann virðist ekki hafa lesið alla till.Hv. þm. Hafnf. skildi eftir meginefni hennar: „enda hafi ríkissjóður veð í efninu, þar til hann hefur verið leystur frá ábyrgðinni“. - Það er einmitt það, sem farið er fram á, að ábyrgjast 120 þús. kr. lán, svo að Ólafsfirðingar geti keypt efnið. Hitt er annað, að halda verkinu áfram, og þarf ekki ábyrgð ríkissjóðs enn fyrir láni til þess. Ég vil í sambandi við það, sem hv. 1. þm. Eyf. sagði, að þetta yrði sérstakur kaupstaður, spyrja, hvort þá þurfi ekki að breyta l., til þess að hann fái ekki nema 1/3 eins og aðrir kaupstaðir. Neskaupstaður einn hefur fengið 2/5. Það eru gerðar skýrar línur í hafnarl., að þeir, sem greiða 1/3, séu ekki skyldugir eftir l. að leggja neitt á afla. Aðrir mega leggja 1/2%, en þeir, sem fá helming, 6% á afla, - og þar er ekki tilskilin ábyrgð sýslun. Og ef Ólafsfjörður vildi fara þá leið að greiða 50% sjálfur, þá kæmi um leið til framkvæmda kvöðin um að greiða 6% af öllum afla, sem þar er lagður á land, í hafnarsjóð. Ég gæti vel trúað, að það kæmi til mála, ef taka ætti burt ábyrgð ríkissjóðs, að gera Ólafsfjörð að kaupstað. Það kæmu þá e. t. v. einhverjar raddir á móti. Mig undrar, að vitamálastjóri skuli mæla með þessu, því að hann er ekki fær um að standa undir því flóði, sem flæðir inn á Alþ. um sams konar hjálp, ef þessi leið er farin og heimtað er af ríkissjóði meira en l. ákveða. Hér er verið að veita raunverulega 200 þús. kr. á sömu fjárl. sem veittu 275 þús. kr. áður. Þegar svo er bent á leið, sem hægt er að fara án þess að brjóta l., þá segir vitamálastjóri, að sjálfsagt sé að hækka fjárframlagið. En það er hægt að fara þá leið, sem ég benti á. Það, sem farið er fram á af þessum þremur hv.þm., er ekki þörf, og hlýtur annað að vera á bak við. Þegar sú stífla er brotin, sem till. þeirra hlýtur að brjóta, þá er hvorki hv.þm. Hafnf. né annar fær um að stöðva það flóð sams konar beiðna, sem hingað munu berast.

Emil Jónsson Hv. þm. Barð. sagðist skilja þörf Ólafsfirðinga, en það, sem hann hefur sagt, sýnir, að hann skilur ekki eitt né annað. Það er allt tómur misskilningur, að þessar 200 þús. kr. séu viðbótarfjárframlag. Það er ekki farið fram á neina viðbótarfjárveitingu, heldur að ríkissjóður kaupi efnið og geymi það, þar til Ólafsfjörður getur borgað það út, ríkissjóði að skaðlausu og án allra aukaframlaga.

Frsm. (Helgi Jónasson) Herra forseti. - Það er búið að ræða mál þetta mikið hér, og skal ég því ekki fara mörgum orðum um það. Það eru aðeins tvær brtt., sem ég vildi athuga dálítið. Sú fyrri er frá hv.þm. Barð., og vill hv.þm. ekki, að þessi fjárhæð verði tekin á fjárl. Ég skil ekki, hvers vegna hann hefur á móti því, og vænti ég, að um engin þingsafglöp sé að ræða, þótt upphæðin yrði tekin á fjárl. Býst ég við, að formaður n. sé næg trygging fyrir því, að þetta séu ekki þingsafglöp. Hin brtt. er frá hv. 2. þm.N.-M. Mér þykir miður, að hún skuli hafa komið fram, af því að fullt samkomulag var komið á í n. En hann hefur kannske ekki vitað um það. - Vil ég fara fram á, að hv.þm. taki þessa till. aftur. Geri hann það ekki, legg ég til, að hún verði felld.

Gísli Jónsson Herra forseti. - Það hefur upplýstst ýmislegt í þessu máli, síðan það var síðast til umr. hér. Hv. 7. þm. Reykv. (SK) upplýsir, að hann hafi verið með í að samþ. málið, því að flm. hafi fyrst heimtað 2 millj. kr., en vilji síðan láta sér nægja 500 þús. Í tilefni af því vildi ég mega spyrja, hvort það sé þetta, sem við hinir yngri þm. eigum að læra, að setja fram nógu háar kröfur fyrir kjördæmi okkar og slá síðan af þeim til þess að tryggja framgang þeirra. Ýmislegt fleira athyglisvert hefur komið fram í þessum umr., sem e. t. v. gefst tækifæri síðar til að taka til athugunar. Ég vil leyfa mér að mótmæla því, að hér sé þinglega farið að með því að veita fé úr ríkissjóði á þennan hátt, og tel þetta fordæmi eitt hið versta, sem gefið verði, ef till. nær fram að ganga. Meðferð málsins lýsir sér bezt með brtt. frá hv. 2. þm.N.-M. Lýsti hann því, að hann kæmi hér fram með mjög auvirðilega brtt., sem væri í því fólgin að breyta aðeins upphæðinni úr 500 þús. kr. í 1 millj. kr., en hann hafði þó áður lýst yfir, að þessi fjárveiting gengi glæpi næst. Vil ég benda á þetta, ef skeð gæti, að einhver hv.þm. gæti lært eitthvað af þeirri „alvöru“, sem hér ríkir í meðferð á fé ríkisins.

Sigurður Kristjánsson Herra forseti. - Ég vil aðeins lýsa yfir, að það, sem hv.þm. Barð. hafði hér eftir mér, er gersamlega ósatt. Ég sagði það gagnstæða, að ég teldi ekki sæmandi að slá á framrétta hönd, sem rétt er til samkomulags. En um þennan hv.þm. á það vel við, að „ærna mælir, sás ævagi þegir, staðlausa stafi“.

Bjarni Benediktsson Herra forseti. - Ég vil beina þeirri fyrirspurn til hæstv. forseta, hvort þess finnist nokkurt fordæmi, að slík málsmeðferð hafi verið viðhöfð. - Í öðru lagi vil ég beina því til ríkisstj., hvort hún telur sig geta farið þessa leið, þ. e. að falsa reikninga ríkisins. Væri mjög æskilegt að vita, hvort hægt er að benda á nokkurt fordæmi hliðstætt.

Bjarni Benediktsson Ég vildi óska úrskurðar forseta um það, hvort till. á þskj. 148, eins og hún er fram borin, fær staðizt samkv. ákvæðum laga. Í stjskr., 38. gr., segir svo: „Yfirskoðunarmenn þessir eiga að gagnskoða árlega reikninga um tekjur og gjöld landsins og gæta þess, hvort tekjur landsins séu þar allar taldar og hvort nokkuð hafi verið af hendi greitt án heimildar. Þeir geta, hver um sig, tveir eða allir, krafizt að fá allar skýrslur þær og skjöl, sem þeim þykir þurfa. Síðan skal safna þessum reikningum fyrir hvert fjárhagstímabil í einn reikning og leggja fyrir Alþingi frumvarp til laga um samþykkt á honum og athugasemdir yfirskoðunarmanna.“ Það er tekið fram hér, að gera eigi grein fyrir því, hver séu útgjöld á hverju tímabili. Með skírskotun til þessarar greinar verður ekki annað séð en fjárveiting með þeim hætti, sem hér er fyrirhugaður, sé beinlínis brot á stjskr.

Forseti (GSv): Út af þessari aths. hv. 6. þm. Reykv. vil ég benda á, að hér er aðeins um að ræða heimild til ríkisstj., svo að hún hefur á sínu valdi að gera við till., hvað sem henni sýnist. Ríkisstj. hefur hins vegar ekkert látið frá sér heyra um þetta atriði, og tel ég mér því ekki fært að vísa till. frá. Úrskurða ég því, að þessi till. verði látin ganga undir atkv.

Eysteinn Jónsson Ég lít þannig á þessa brtt., þó að í henni standi, að þessi fjárhæð skuli færð til gjalda á árinu 1945, að það sé að sjálfsögðu átt við, að hún komi raunverulega til gjalda á ríkisreikningi þessa árs. Annars vil ég segja það, að þó að ég sé mótfallinn þeirri aðferð, sem hér hefur verið við höfð til þess að greiða þetta fé, þá þykir mér það verk, sem hér á að vinna, svo nauðsynlegt, að ég treysti mér ekki til að standa á móti till., og segi því já.

Bjarni Benediktsson Eftir atvikum er ég ekki andvígur því að greiða þetta fé á þennan veg, en þar sem till. er á þennan hátt fram borin, get ég ekki goldið henni jákvæði og greiði ekki atkvæði.

Frsm. (Sigurður Kristjánsson) Það hefur orðið svo gott samkomulag um þessa till., að ég sé ekki ástæðu til þess að fara að gera nokkra verulega grein fyrir meðferð n. á henni. Fjvn. var sammála um það, að till. ætti að samþykkja, hins vegar er sennilega enn ekki orðið samkomulag um það, hvernig breyt. skuli orðuð, og þó að n. hafi öll skrifað hér undir nál., sem gerir ráð fyrir, að till. sé umorðuð eins og greinir á þskj. 142, hafa þó þrír nm. skrifað undir með fyrirvara, og ég veit, að fyrirvari tveggja þeirra, sem undir skrifa, gildir það, eftir þeirra upplýsingum, að þeir vilja, að n. starfi kauplaust. En við 6 nm. töldum okkur ekki fært að vera með þeim í þessu, vegna þess að það er alls ekki áskilið í till., að það séu þingmenn, sem séu í n., og við álítum, að fjvn. hafi ekki til þess vald að úrskurða, að utanþingsmenn skuli starfa fyrir ríkið án endurgreiðslu, nema þeir séu því samþykkir sjálfir. Ég veit ekki um tilefni fyrirvara hv.þm. Ísaf., en aðalkjarninn er þessi, að n. leggur til, að till. verði samþ.

Sigurður Bjarnason Ég sé, að hv.fjvn. hefur ekki treyst sér til þess að taka til greina brtt. þá, sem ég flyt hér ásamt hv. 11. landsk.þm. Nefndin hefur viljað halda við þá stefnu, sem ríkjandi hefur verið hér á hæstv.Alþ., að kjósa stöðugt nýjar n., skipaðar mönnum án tillits til sérþekkingar þeirra. Það er mjög ánægjulegt til þess að vita, að í sama mund sem fjvn. er að hengja sig í þessa stefnu, sem hér hefur verið lýst, skuli hæstv. fjmrh. hafa lýst því yfir, að um 50 n. séu starfandi í landinu og um það bil 200 þús. kr. sé árlega varið til þess að fóðra þessar n. Mér finnst það mjög ánægjulegt, að það skuli hafa verið bent á það, á hvaða braut hv. Alþ, er í þessum efnum og að það skuli hafa komið frá hæstv. fjmrh. og þar með fundinn mælikvarði á það, hversu fljótir þm. eru að átta sig á því, hvaða ófremd þetta er. Í sama mund og slík yfirlýsing kemur fram frá hæstv. stj., tekur ein virðulegasta n. þingsins sig til og samþ.till. um enn eina nýja n. og treystir sér ekki til að taka til greina ábendingar um það, að hentara sé að treysta sérfróðum mönnum í þessum efnum heldur en að kjósa þessa menn af þingflokkunum án tillits til sérþekkingar. Þetta vildi ég láta koma fram hér við þessa umr. varðandi brtt. mína. En varðandi till. þá, sem við hv. 11. landsk. flytjum í sameiningu, þá kemur okkur ekki til hugar að taka hana til baka, og mun þm. gefast tækifæri til þess að segja um það, hvort þessa n. eigi að skipa menn af þingflokkunum eða sérfróðir menn, verkfræðingar, eins og gert er ráð fyrir í till. okkar. En við höfum orðið að bera fram smávægilega brtt. við þessa brtt. okkar, vegna þess að upphaflega brtt. tók við óbreyttu niðurlagi hinnar upphaflegu þáltill., að n. skyldi hafa lokið störfum fyrir lok maímánaðar 1944. Við tókum þetta ekki upp, vegna þess, að það er ekki víst, að n. gæti lokið störfum fyrir þennan tíma. Nú berum við því fram brtt. um, að þetta verði fellt niður úr brtt. í síðasta málslið, en þar segir svo: „Tekur hún strax til starfa og skal hafa lokið störfum og gert till. til Alþ. fyrir lok maímánaðar 1944.“ Ég vil svo að lokum eindregið skora á þm. að hverfa frá þeirri stefnu, sem hér hefur verið lýst, hverfa frá þessari nefndarstefnu og hverfa að því að fela sérfróðum mönnum þau störf, sem krefjast sérþekkingar. Ég trúi ekki að þm., sem meina vel í þessu máli, snúist á móti slíkri till. Ég vil svo leyfa mér að afhenda hæstv. forseta þessa skrifl. brtt.

Forseti (GSv): Mér hefur borizt skrifl. brtt. frá hv.þm.N.-Ísf. Hún er auk þess of seint fram komin, og þarf því tvöföld afbrigði.

Ingólfur Jónsson Herra forseti. - Ég skal ekki lengja mál mitt, en mér datt í hug að koma með smábrtt. skriflega. Hv. þm.N.-Ísf. var að tala um, að það væru nógu margar n. skipaðar í þessu landi, þó að ekki væri lagt til að skipa eina nýja n. Ég er honum sammála um þetta, og ég hefði álitið óþarft að skipa n. í þessu máli, því að í rauninni hefur um margra ára skeið verið starfandi n. í samgöngumálunum austur, og með þáltill. í vetur var í rauninni samþ., að það skuli hafin rannsókn. En þetta hefur ekki þótt nóg, og nú er komin fram till. um að kjósa enn eina n. til þess að rannsaka málið. Það hefur oft þótt gott ráð til þess að láta mál fá hægan dauðdaga að vísa þeim til n., og má vera, að einhverjir af þeim, sem standa að því, að skipuð verði n. í þessu máli, hugsi sér að tefja fyrir því, að nokkuð raunhæft verði gert í samgöngumálunum austur. En til þess að fyrirbyggja það, að þessi n., sem sennilega verður kosin, geti lagzt á málið, vil ég leyfa mér að bera fram brtt., að á eftir orðunum „Reykjavíkur og Suðurlandsundirlendisins“ komi: enda ljúki n. störfum svo fljótt sem auðið er. Ég hef ekki viljað binda þetta við ákveðinn tíma; það er ekki nema sjálfsagt að gefa n. nægan starfstíma, en með því að hafa þetta þannig orðað myndast nokkurt aðhald fyrir n. að ljúka störfum svo fljótt sem henni er unnt. Ég ætla að vera með till. um nefndarskipun, enda þótt ég álíti hana að mestu leyti óþarfa, og ætlast til þess, að hún tefji ekki samgöngumálin austur, svo að enn þurfi að kjósa nýja n. og hefja á ný rannsókn í þessum málum. Bændur á Suðurlandsundirlendinu og Reykvíkingar vilja, að hafizt verði nú handa um raunhæfar framkvæmdir, en ekki látið sitja við orðin tóm. Þeir hafa í 30 ár orðið að sætta sig við, að ekkert væri gert, og munu nú krefjast, að þegar þessi n. hefur skilað áliti sínu, verði tafarlaust hafizt handa um framkvæmdir, svo að samgöngur austur yfir fjall verði öruggar allan tíma ársins.

Forseti (GSv): Nú er fundartíminn á enda, og verður því að fresta umr. um þetta mál.

Fyrirspyrjandi (Finnur Jónsson) Eins og öllum þm. er kunnugt, skipaði ríkisstj. sérstakan sjódóm til að rannsaka Þormóðsslysið. Dómur þessi vann af mikilli elju og hafði lokið rannsókn sinni 3. ágúst sl. Þá var honum falið viðbótarverkefni, en aðalrannsókninni var lokið snemma í ágúst, eins og ég sagði, og sendi þá sjódómurinn rannsókn sína til atvmrn. ásamt sérstakri skýrslu. Þetta mál lá síðan í stjórnarráðinu til 19. febr., er send var út skýrsla til birtingar af stjórnarráðinu um þetta hörmulega slys. Margir hafa litið svo á, að skýrsla sú, er stjórnarráðið lét birta, væri skýrsla sjódómsins sjálfs, en ég hef fengið upplýsingar um, að hún er að miklu leyti búin til í stjórnarráðinu sjálfu. Ég fékk viðtal við borgardómara, hr. Árna Tryggvason, sem er formaður sjódómsins, og spurði hann eftirfarandi spurninga: 1. Er skýrsla sú um Þormóðsslysið, sem birt hefur verið í blöðunum, skýrsla sjódómsins sjálfs? 2. Teljið þér, að öll aðalatriði úr skýrslu sjódómsins hafi komið fram í skýrslu ríkisstjórnar? Fyrri spurningunni svaraði Árni Tryggvason á þessa leið: „Það er hluti úr henni og sums staðar vikið við.“ Seinni spurningunni svaraði hann þannig: „Það má um það deila. Ráðuneytið hefur dregið sínar ályktanir af rannsókn sjódómsins.“ Ofangreindar spurningar lagði ég síðan fyrir Hafstein Bergþórsson og Jón Axel Pétursson, sem báðir eiga sæti í sjódómnum. Hafsteinn Bergþórsson svaraði þannig: 1. „Ekki eins og hún var send frá okkur.“ 2. „Ekki fyllilega.“ Svör Jóns Axels Péturssonar voru þannig: 1. „Nei, það er hrafl úr henni.“ 2. „Nei, mjög veigamiklum atriðum er sleppt.“ Ég spurði hann þá, hvað hann teldi veigamest af því, sem vantaði í skýrslu dómsmrn. „Álit sérfræðinga um ástand skipsins,“ svaraði þá Jón Axel Pétursson. Auk þessa upplýsti Hafsteinn Bergþórsson, að skoðanagerð hinna dómkvöddu manna hafi verið á þá leið, að Þormóður hafi ekki uppfyllt þær kröfur, sem gerðar eru um nýbyggingu fiskiskipa. Þetta var um 100 tonna skip, keypt frá Bretlandi 1939 á 400 £, eða um 8.800 kr., eftir því sem segir í skýrslu þeirri, er birt hefur verið. Til samanburðar á verðinu má geta þess, að rúmlestin kostar nú 10 til 11 þús. kr., þótt ekki sé með öllu við það miðandi. En auðsýnt er, að skipið hefur verið selt ódýrt. Eftir skýrslunni að dæma hefur skip þetta verið hér síðan í förum við land og milli landa í tvö ár samtals, og er í skýrslunni getið um, að leki hafi þrettán sinnum komið að því. Það fórst svo í fjórtánda skiptið. Nú er það kunnugt af upplýsingum, er hér liggja fyrir, að sjódómnum var sérstaklega falið að rannsaka, í hvaða ástandi skipið hefði verið. Það hefur rekið flak, sem sannað þykir, að vera muni úr því, og eftir þeim upplýsingum, er það gefur, hafa kunnáttumenn gert uppdrátt að skipinu, eins og það sannast verið hafa eftir þessu rekaldi, og aðra teikningu, eins og skipið hefði átt að vera, ef það hefði uppfyllt þær kröfur, sem skipaskoðuninni hér ber að gera. Ég hef þessa uppdrætti fyrir framan mig, og bera þeir með sér eftirfarandi upplýsingar: Byrðingur skipsins hefur verið úr 2 tommu borðum í stað 2¾. Styrktarplankar voru 2½ tomma í stað 3½. Kjölur var 10x12 tommur í stað 11¾x15¾. Innri súð var úr 2 tommu borðum í stað 2¾. Bil milli banda var 10½ tomma í stað 8. Böndin voru 3½x3½ tomma í stað 5x5. Um skýrslu þá, er birt var, hefur nokkuð verið rætt í blöðunum. Nú síðast ræðir Þjóðviljinn hana, sem er vinveittur hæstv.dómsmrh., eins og kunnugt er. Er blaðið með hugleiðingar í sambandi við hana og veltir því fyrir sér, hvort þetta muni skýrsla sjódómsins eða ekki, og virðist helzt hallast að því, að svo sé. Ég tel það nú aftur á móti sannað, að skýrsla þessi gefi ekki rétta hugmynd um sjódómsrannsóknina, og styðst þar við ummæli dómendanna. Er þetta því verr farið sem þetta mun alfyrsta rannsókn hér af þessu tagi, sem reynir að grafast fyrir hörmulegt slys. Ég tel vissulega illa farið að rýra gildi slíkrar rannsóknar með því að gefa almenningi villandi upplýsingar um niðurstöður hennar. Nú er að vísu ekki hægt að fullyrða, að orsakir slyssins hafi verið þær, að skipið hafi ekki verið útbúið lögum samkvæmt. En margt bendir til þess, að svo hafi verið, m. a. það, að skipið virðist alltaf hafa verið að sökkva, síðan það kom til landsins. Með því að nú er upplýst, að skýrsla sú, sem birt hefur verið, er ekki skýrsla sjódómsins og upplýsir ekki fyllilega, hvað rannsóknin leiddi í ljós, þá leyfi ég mér að skora á hæstv.dómsmrh. að birta skýrslu sjódómsins sjálfs eða senda blöðunum hana til birtingar. Það er hætt við, að menn verði tregir til að leggja verk í slíkar skýrslur í framtíðinni, ef á að gefa um þær rangar hugmyndir eða notfæra sér ekki þær niðurstöður, sem að gagni mættu koma. Öryggis vegna verður svo að krefjast þess, að það komi ekki fyrir, að skip, sem eru jafnlangt frá því að vera útbúin lögum samkvæmt og Þormóður virðist hafa verið, fái haffærisskírteini. Ég vil svo að síðustu endurtaka, að ég skora mjög eindregið á hæstv.dómsmrh. að birta skýrslu sjódómsins í heild.

Dómsmrh. (Einar Arnórsson) Skýrsla sú, er birt hefur verið og hv. fyrirspyrjandi talar um, var gerð í ráðun., en vitanlega hef ég ekki gert hana, til þess hefði ég engan tíma haft. Formanni sjódómsins, Árna Tryggvasyni, var sýnd skýrslan, svo að hann ætti þess kost að segja álit sitt um hana, hvort hún mætti vera þannig, og gerði hann aðeins litlar athugasemdir við hana, sem allar voru teknar til greina, eftir því sem ég bezt veit. Ég get svarað áskorun hv.þm. Ísaf. á þá leið, að það er langt í frá, að ég hafi nokkuð á móti að birta skýrsluna í heild með leyfi sjódómsins, sem mun fást óefað, og atvmrn., sem fékk skýrsluna, því að undir það heyrir eftirlit með öryggi skipa. Það er svo langt frá, að ég hafi nokkuð á móti þessu, að ég vil gersamlega verða við því. Mér hefur skilizt, að einkum þyki vanta álit þeirra sérfróðu manna, sem dómkvaddir voru til að athuga skipsrekaldið. Ég hygg, að það sé aðalatriðið, sem ber á milli, og e. t. v. greinargerðir skipaskoðunarstjóra og dómenda fyrir mismunandi skoðunum þeirra á styrkleika skipsins. Þetta ætla ég, að vanti einkum, og mun væntanlega bætt úr því bráðlega. Ég þarf svo raunverulega ekki að hafa fleiri orð út af þessari fyrirspurn, því að auðvitað er ég ekki fær um að tala um styrkleika skipsins við hv. fyrirspyrjanda eða aðra fróða menn í þeim efnum. Mig minnir, að allri rannsókninni væri lokið 5. nóv. s. l., þótt aðalrannsókninni væri lokið snemma í ágúst, eins og hv.þm. sagði. Ég vænti þess svo, að hv. fyrirspyrjandi hafi fengið þau svör frá mér, sem hann kaus helzt að fá.

Atvmrh. (Vilhjálmur Þór) Í tilefni af orðum hæstv.dómsmrh. um, að leita þyrfti til atvmrn. um leyfi til birtingar á skýrslu sjódómsins, þá stendur ekki á því. Ef hæstv.dómsmrh. telur, að samþykki atvmrn. þurfi til, þá er það fyrir hendi, og hefur aldrei á því staðið.

Fyrirspyrjandi (Finnur Jónsson) Þar sem það mun koma í ljós við væntanlega birtingu á skýrslu sjódómsins, hvað vantar í skýrslu þá, er dómsmrn. hefur gefið út, get ég lokið umr. um þetta. Eftir því sem mér er kunnugt, er skýrsla sjódómsins dags. snemma í ágústmánuði, og hefur aðalrannsókn þá verið lokið. Mér skilst því, að þeir tveir hæstv. ráðh., er hafa haft þetta mál með höndum, hafi lofað, hvor í sínu lagi og báðir saman, að skýrsla sjódómsins verði birt. Ég vænti þess því fastlega, að þeir aðstoði hvor annan í því, að þetta loforð verði uppfyllt sem allra fyrst.

Atvmrh. (Vilhjálmur Þór) Ég verð að taka það fram út af síðustu ræðu hv.þm. Ísaf., að ég get ekki aðstoðað neitt í þessu máli. Það er á valdi hæstv.dómsmrh., hvenær skýrsla sjódómsins verður birt. Ég hef ekki tafið þetta mál og mun ekki tefja það.