Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég hefi borið fram nokkrar brtt. við frv., og vona ég, að menn fallist á, að þær séu ekki óþarfar. Fyrst eru allskonar búsáhöld og eldhúsáhöld. Finnst mér óþarfi að vera að auka tolla á þessum hlutum. Það má reyndar segja, að nokkuð af þessu megi smíða hérlendis, en þó að svo væri, myndi hár tollur verða til þess að halda uppi verðinu innanlands. Hér er um vörur að ræða, sem menn eru komnir upp á að nota og geta ekki verið án, og er eftir litlu að seilast, ef fara á að hækka tolla á þeim. Þá eru nefndar greiður, og býst ég við, að átt sé við hárgreiður. Enda þótt kvenfólk sé nú farið að klippa af sér hárið og margir karlar séu sköllóttir, held ég, að greiður verði að teljast með nauðsynlegum hlutum. Þá kem ég að kaffinu. Ég skil ekki, hvernig mönnum dettur í hug að fara að auka tollinn á þessari vöru, sem fólk getur alls ekki án verið nú á tímum. Það er ekki til neins að segja, að mjólk geti komið í staðinn fyrir kaffi a. m. k. ekki í kaupstöðunum. Til þess er mjólkin þar allt of dýr vara. Kaffið er nú orðið einskonar þjóðardrykkur hjá okkur Íslendingum, og nærri því það eina, sem heimilin hafa sér til hátíðabrigðis og hressingar. Þá held ég, að ennþá beri að telja olíulampa til nauðsynja. Ef rafmagn væri orðið svo algengt hér á landi, að olíulampar væru óþarfir, þá væri ekkert við nessum tolli að segja. En svo er ekki. Reyndar má segja, að þessi tollur sé ekki ýkjahár, en betra væri þó að hafa hann engan, og óviðfelldið að auka verð á jafnnauðsynlegum varningi. Þá er stívelsið. Ég veit ekki, hvort efnagerðir hér framleiða það. En það er varningur til iðnaðar. Hafa allmargar stúlkur atvinnu af því að stífa og sterkja lín, og þær þurfa á þessum varningi að halda. Þetta er auk þess dýrt efni. Straukonur segja mér, að þær þurfi að nota allmikið af þessari vöru. Sama er að segja um straujárn. Þó að sumstaðar sé hægt að nota rafmagnsjárn, verða menn samt víða enn að notast við tungujárnin gömlu, eða þá pönnujárn. Því sting ég upp á, að þessir hlutir verði ekki tollaðir meira en orðið er. Þá held ég, að telja verði sykur svo mikla nauðsynjavöru, að óhætt sé að segja, að ekkert heimili geti án þeirrar vöru verið. Um tauvindu er sama að segja og um straujárn, að allar þvottakonur þurfa á þeim að halda. Auk þess gera vindurnar mikið gagn með því að spara slit á þvottinum. Það, sem undið er í tauvindu, slitnar ekki eins illa og það, sem undir er í höndunum. En það er ekki von, að karlmenn viti þetta almennt. Svipað er að segja um þvottabretti og þvottaefni. Þetta eru allt nauðsynjar til daglegrar iðju og hreinlætisnota. Hér í bæ er stétt kvenna, sem lífir á því að þvo þvotta, og finnst mér ekki rétt að seilast eftir lífsviðurværi þeirra, með því móti að auka verð vörunnar, er þær þurfa svo mjög að nota til starfa sinna. Þá er hér talið tau og tvinni, band og garn. Ég skil ekki, hví mönnum er svo uppsigað við tvinnann. Hann er sem sé nefndur tvisvar í frv. En það er um tvinnann að segja, að án hans kemst ekkert heimili af, hvort heldur það er efnað eða efnalaust. Sú tíð kemur ekki aftur, að konur spinni saumþráð, enda væri ekki hægt að nota slíkan þráð á saumavélar. Annars get ég hryggzt yfir því, að hætt skuli vera að spinna þráð; það var veruleg list. En eins og nú er komið, er tvinninn orðinn okkur ómissandi til að viðhalda fötum og sauma föt. Ég býst ekki við, að hv. þdm. viti, að eitt tvinnakefli kostar 25–30 aura, svo lítið sem á því er (150–200 yards). Þetta munar þar að auki svo litlu fyrir ríkissjóðinn, en fátækar konur munar mikið um það, þegar allt hækkar í verði. Ég geri það því að till. minni, að tollur falli niður á öllu þessu. Það má segja, að band og garn sé framleitt í landinu. Þó freistast menn oft til að kaupa heldur það erlenda, því bæði þykir það fallegra í lykkju, og eins er það sterkara. Ég vonast til þess, að íslenzkar verksmiðjur geti bráðum framleitt eins gott garn. En þangað til er ekki rétt að leggja svo mikið á það útlenda, að fólk geti yfirleitt ekki veitt sér það. Það mætti e. t. v. segja, að við gætum verið án þriggja vörutegunda, sem nefndar eru í 3. tölul., en það er kakó, kryddvörur og sagó. Þó þykir mér undarlegt að reynt skuli vera að ásælast toll af þessum vörum. Sagó er sjúklingafæða og smábarna. Kryddvörur eru til bragðbætis, og þykir öllum þær góðar í munni, og sama er að segja um kakó, sem þar að auki er heilnæmur drykkur og handhægur. Þá legg ég áherzlu á, að ekki verði bætt við toll á skófatnaði, sem verður að teljast til lífsnauðsynja allrar þjóðarinnar. Hér þýðir ekkert að segja eins og konan, sem kom í skóbúðina á dögunum. Þar fengust ekki skór, og búðarstúlka kenndi yfirvöldunum um, að skórnir fengjust ekki innfluttir. Konan sagði, að þá væri ekki annað en að sauma sér íslenzka skó. Þetta er hægt að segja, en síður hægt að framkvæma, og hrædd er ég um, að okkur brygði við, ef við þyrftum að fara að gera okkur á fæturna að gömlu lagi. Skófatnaðurinn er þegar mikið tollaður. Skófatnaðarkaup eru með stærstu útgjöldum margra fjölskyldna. Þá eru buxnatölur, krókapör, smellur, leggingar, snúrur og teygjubönd. Sumt af þessu þyrfti kannske ekki að vera til, frá sjónarmiði karlmanna. En sú saumakona verður vandfundin, sem ekki telur þetta nauðsynjar. Mestum tolli gerir þó frv. ráð fyrir á grænmeti, sem sé 25%. Nú er lögð mikil áherzla á bætiefni í fæðu manna. Virðist því vera nokkuð úr vegi fyrir löggjöfina að fara að tolla þessar vörur svo mjög, að það verður ofurefli annara en efnaða fólksins að kaupa þær. Hefir mikið verið talað um, að auka beri grænmetis- og kartöflurækt hér á landi. Það er gott og blessað. En hér eru stutt sumur, og getur oft farið svo, að lítið verði til af innlendu grænmeti eftir sumarið. Hvað eiga menn þá að gera, ef ekkert er hægt að fá af því tægi annað en uppskrúfaða ávexti, sem fáir geta keypt? Þá eru þurrkuðu ávextirnir. Þeir eru að vísu ekki eins hollir og þeir nýju, en þó er gott að geta gripið til þeirra, þegar annað fæst ekki. Þeir eru nú þegar orðnir fulldýrir, svo að fæstir geta lagt sér þá til munns. T. t. sveskjupundið komið upp í kr. 1.50. Trúi ég því ekki öðru en að hv. þdm. sjái sér fært að fella niður með öllu þennan toll. Loks hefi ég lagt til, að tollur falli niður af hljóðfærum og músíkvörum. Mér er reyndar ekki ljóst, við hvað átt er með músíkvörum, en líklega er það helzt grammófónar, nótnabækur og þess háttar. Músík er einhver fegursta list, sem menn geta notið og er leiðinlegt að torvelda mönnum með lögum að njóta þeirrar listar. Ég legg brtt. þessar hér fram og vona, að einhver af þeim fái að lifa, en legg sérstaka áherzlu á ávextina. Margt er það, sem er nytsamt, en fátt þó nauðsynlegra en það að geta keypt ávexti handa ungum og gömlum, og lítið gagn að því, að þeir séu til í búðum, ef þeir eru svo dýrir, að fólk geti ekki keypt þá.

Guðrún Lárusdóttir Hæstv. fjmrh. fór mjög hógværum orðum um brtt. mínar, þó hann vildi þær flestar feigar, eins og ég gat búizt við. En mér fannst, að það byggi í orðum hans hlýr hugur til þeirra og að hann hefði ekkert góða samvizku af aukatollinum, sem nú á að demba á, á þessum vandræðatímum. Hann sagði, að lítið væri keypt af hreinlætisvörum, en ég vil ekki samþ. það, og allra sízt, að lítið sé keypt af útlendum hreinlætisvörum, því þær bera ómótmælanlega mikið af þeim innlendu, og allir vilja kaupa þá vöru, sem þeir álíta bezta. Það er slæmt, ef beztu vörurnar hækka svo í verði, að fólk getur ekki keypt þær. Hann sagði, að innlend fæðuefni gætu komið í staðinn fyrir kaffi og sykur. Ég gleðst af því, ef hann gerir mjólkina, með sínum sykurefnum, svo ódýra, að almenningur geti veitt sér hana. Því miður hagar svo til hér í Reykjavík, að mjólk er allt of dýr til þess að fólk geti almennt veitt sér hana í stað kaffis og vafalaust verður þess langt að bíða, að svo verði. Ráðh. var þá ekki heldur alveg á því að rýmka til um tollinn á fatnaðinum. Það skal játað, að það er leitt að íslenzka þjóðin skuli ekki geta unnið í og saumað sjálf þann fatnað, sem hún þarf að nota. En nú í áratugi hefir verið fluttur inn fatnaður til notkunar innst sem yzt, og hinn létti, mjúki útlendi nærfatnaður hefir náð þeim vinsældum, að yngri kynslóðin er orðin alveg afvön prjónafötunum, og mun eflaust eiga mjög erfitt með að sætta sig við þau. Auk þess má benda á það, að útlendi nærfatnaðurinn er helmingi ódýrari en hinn innlendi, sem ég skal þó játa, að er miklu vænni. Það væri æskilegt, að okkur tækist að gera þessa vöru samkeppnisfæra, en eins og stendur er hún allt of dýr, jafnvel þótt fólk sætti sig við hana að öðru leyti. Um skófatnaðinn sagði hæstv. ráðh., að fátæka fólkið notaði nær eingöngu gúmmískó. Þetta er hin mesta fjarstæða, sem betur fer, því að gúmmískófatnaður er af öllum viðurkenndur að vera óhollastur af öllum skófatnaði. Seinast í dag kom kona til mín, sem sagði mér, að barnið sitt þyldi ekki að ganga á gúmmískóm og þyrfti að fá aðra tegund skófatnaðar. Læknar viðurkenna allir óhollustu þessa skófatnaðar, og sumir halda því jafnvel fram, að notkun hans spilli sjóninni. Þótt slíkur skófatnaður geti verið góður á votengjum, er hættuleg fjarstæða að ætla að þröngva honum upp á fólk til daglegrar notkunar. Þegar að ávöxtunum kom, sagði hæstv. ráðh., að við hefðum nóga ávexti. Ja, hvaða ávextir eru það nú eiginlega? Hvað ræktum við t. d. af eplum? Epli eru af læknum talin einhver hinn allra hollasti ávöxtur, og þeir ráðleggja foreldrum að láta börn sín borða sem allra mest af honum.

Ég hugsa, nú að flestir verði nú samt að vera án þess

. Já, en af hverju? Af því, að eplin eru alltof dýr. Enskur læknir frægur hefir sagt, að börnin fengju sólskin úr eplunum, og margar mæður hafa sagt mér, að kirtlaveik börn þeirra hafi tekið miklum stakkaskiptum eftir að þau fóru að borða epli. Við þurfum að fá nóg af góðum og ódýrum ávöxtum. Við getum ekki framleitt þá ennþá, en þegar það verður, skal ég greiða atkv. með tolli þeim, sem hæstv. fjmrh. vill leggja á aðflutta ávexti.