Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja frv. til l. um frjálsa vöruflutninga á sjó vegna varna Íslands. Ég held að óþarfi sé að hafa mjög langt mál um þetta frv. Hv. alþm. þekkja forsögu þessa máls sem er fyrst og fremst í því fólgin að Bandaríkjamenn grófu upp lög frá 1904 sem heimila eingöngu bandarískum flutningaskipum að stunda siglingar og flutninga fyrir hönd varnarliðsins á varningi fyrir það til og frá Íslandi. Þessi lög og framkvæmd á þeim hefur leitt til þess að bandaríska skipafélagið Rainbow Navigation hóf siglingar til Íslands á síðasta ári og hefur síðan haft eitt alla flutninga til og frá Íslandi og til og frá Bandaríkjunum að því er varðar varnarliðið hér á landi. Þrátt fyrir viðræður, tilmæli, þrýsting og margvíslegar röksemdir af okkar hálfu, Íslendinga, hafa engar breytingar náðst fram á þeirri einokun sem Rainbow Navigation hefur á flutningum skv. áðurnefndum lögum. Nú er ekkert við því að segja þótt aðrir en Íslendingar stundi flutninga til Íslands, enda sé þá um að ræða frjálsa samkeppni og útboð og hagkvæmni sem ráði þar ferðinni, en það er algjörlega óviðunandi fyrir Íslendinga að þurfa að sætta sig við að flutningar til og frá landinu séu verndaðir af erlendum einokunarlögum. Þetta ástand hefur leitt til mikils tjóns fyrir íslensk skipafélög. Við höfum, eins og öllum er kunnugt um, mikil viðskipti við Bandaríkin og flytjum þangað mestan hluta af okkar sjávarafla, þannig að í gegnum árin hefur þróast umfangsmikill atvinnurekstur í sambandi við þessa flutninga, og það er auðvitað verulegt áfall fyrir íslensku skipafélögin þegar sá spónn er tekinn úr aski þeirra að geta notfært sér þessar skipaferðir til flutninga í þágu annarra og þ. á m. fyrir varnarliðið hér á landi. Þetta hefur auðvitað leitt til þess að dregið hefur úr samgöngum, það eru dýrari flutningar á þeirri vöru sem við flytjum sjálfir út og að ýmsu leyti verri þjónusta. Við sjáum það t. d. í dagblöðunum einmitt í dag að þar er upplýst að stór og öflug skipafélög eins og Hafskip og Eimskip hafa tapað tugum milljóna króna vegna þeirrar einokunar sem bandaríska skipafélagið nýtur. Varnarliðið hér á landi er hér í nafni Atlantshafsbandalagsins og í þágu allra þeirra vestrænu þjóða sem í því bandalagi eru. Varnarliðið á Íslandi er ekki prívat og sérstaklega fyrir Bandaríkin og þar af leiðandi eiga Bandaríkjamenn ekki að hafa neinn einkarétt á almennum flutningum fyrir þetta varnarlið til og frá Íslandi. Þótt gert hafi verið samkomulag og bundist samtökum um að bandarískt varnarlið dvelji í landinu eiga Bandaríkjamenn ekki að njóta forréttinda og enn þá síður eiga þeir að geta haft samskipti og viðskipti í gegnum varnarliðið í skjóli einokunarlaga sem sett eru í Bandaríkjunum fyrir áratugum. Til þess að forðast allan misskilning tek ég fram að hér er ætíð fjallað um flutninga á vörum öðrum en olíu og hergögnum, enda held ég að menn átti sig á því að þar er um að ræða almenna flutninga, sem ekki krefjast neins sérstaks öryggis, og þar af leiðandi er á færi allra almennra skipafélaga að annast slíka flutninga. Af þessum ástæðum, sem ég hef nú greint frá, er þetta frv. flutt. Það felur einfaldlega í sér að gert er ráð fyrir því að flutningar til og frá Íslandi séu frjálsir og sú meginregla gildi að skipaútgerðir annist flutninga í samræmi við siglingatíðni og að því tilskildu að verð, greiðslukjör og þjónusta séu sambærileg. Það er gert ráð fyrir því að utanrrn. hafi eftirlit með þessum lögum með höndum, enda heyrir varnarliðið undir utanrrn. Ég held, herra forseti, að það sé ástæðulaust að fjölyrða frekar um þetta frv. Ég fagna því hversu fljótt það hefur komist hér á dagskrá. Það greiðir fyrir því að það geti komist til nefndar. Ég geri mér vonir um að það sé almennt samkomulag um frv. efnislega á þessa leið hér í þinginu, það þurfi ekki að vera um það pólitískur ágreiningur á milli einstakra flokka, þannig að það ætti hugsanlega að geta fengið hraða afgreiðslu frá n. og þar af leiðandi ekki útilokað að þetta frv. geti orðið að lögum nú þegar í vor. Það hafa staðið yfir viðræður hæstv. utanrrh. og bandarískra yfirvalda um þessi mál. Þau eru sögð vera á viðkvæmu stigi, en lítill árangur náðst í þeim. Ég held að það þurfi að vera Bandaríkjamönnum ljóst að Íslendingar láta ekki traðka á sér með þeim hætti sem raun ber vitni og láta hvorki Bandaríkjamönnum né öðrum líðast að stunda viðskipti og vöruflutninga til og frá Íslandi í skjóli einokunarlaga sem eru svo sannarlega orðin úrelt á okkar tímum. Ég hvet alþm. til að kynna sér innihald og tilgang þessa frv. og vænti þess að það fái jákvæða afgreiðslu. Ég legg til, herra forseti, að þessu frv. verði vísað til 2. umr. og geri tillögu um samgn.



Herra forseti. Hér er lagt fram frv. til laga um frjálsa vöruflutninga á sjó vegna varna Íslands. Það fyrsta sem vekur spurningu varðandi þetta frv. er að það er flutt vegna þess að bandarísk lög eru ekki í samræmi við óskir flm. En bandarískum lögum verður varla breytt nema á þingi Bandaríkjanna eða mér er ekki ljóst að samþykktir á Alþingi Íslendinga breyti bandarískum lögum. Verði þetta frv. aftur á móti samþykkt óbreytt má gera ráð fyrir að sú breyting verði á, standi báðar þjóðir fastar á þeim lögum sem væru í gildi, að engin skip frá Bandaríkjunum yrðu tollafgreidd fyrr en eftir 30 daga. Þá má segja að fyrir liggi ákvörðun um það að Íslendingar, í hefndarskyni við hin bandarísku lög, ákveði að skip skuli ekki tollafgreidd hér fyrr en eftir 30 daga. Nú sýnist mér að það sé vissulega rétt hjá flm. að það sé andstætt hugsunarhætti Íslendinga að starfa í anda þeirra laga, sem eru í gildi í Bandaríkjunum, frá 1904. Það er svo annað mál hvort þetta verður leyst með lagasetningu hér á Alþingi eða hvort þetta er ekki mál sem hlýtur að verða að leysa í gegnum utanrrn. Mér er ekki ljóst hvort frv. sem slíkt, ef samþykkt yrði, yrði til að veita þann þrýsting að Bandaríkjamenn breyttu sínum lögum. Mér er ekki ljóst hvort svo yrði. Mér er ekki heldur ljóst hvort þetta 30 daga stopp, sem þarna er lagt til, hefði nokkur áhrif á framkvæmd flutninganna. Einokunarrétturinn er til staðar eftir sem áður og skipafélagið gæti aðeins óskað eftir því að fá hærri greiðslur fyrir flutningana. Ég óska því eindregið eftir því að flm. útskýri það fyrir þinginu hver hann telur að verði viðbrögð Bandaríkjamanna við þessari 30 daga seinkun sem hér er lögð til. Gerir hann ráð fyrir því að bandaríska þingið breyti þá lögunum frá 1904 og flutningarnir verði gerðir frjálsir eða gerir hann ráð fyrir því að þeir láti skipin liggja hér í 30 daga? Og hafi það verið ætlun hans að hegna þeim fyrir að láta ekki Íslendinga njóta þessara siglinga, hvers vegna hafði hann þá 30 daga hér en ekki 90 eða 360 daga sem hefði þá trúlega lokað fyrir alla skipaflutninga til landsins með þessu skipafélagi og blessað varnarliðið hefði orðið að nota flugvélar til að koma vörunum á milli? Tilgangurinn með flutningi þessa frv. er að mínu viti fyrst og fremst sá að hafa áhrif á það að bandarískum lögum verði breytt. Vegna þess hlýtur að vera eðlilegt að flm. geri hér grein fyrir því hver hann telur vera líklegust viðbrögð Bandaríkjamanna við því sem hér er lagt fram. En ég ítreka það, sem ég hef sagt hér í máli mínu og sagði hér í upphafi máls míns, að mér er ekki ljóst hvernig hægt er að breyta bandarískum lögum á Alþingi Íslendinga.



Herra forseti. Hér er hreyft með nýstárlegum hætti máli sem oft hefur borið á góma hér í þinginu en hefur reynst harla erfitt að fá viðunandi niðurstöðu í og þess vegna ekki nema von að menn reyni að leita nýrra leiða í því sambandi. Mig langar af þessu tilefni til að vitna eilítið til greinar sem hefur birst í fréttabréfi frá Eimskipafélaginu, 5. tbl. 6. árg., maí 1985, með leyfi forseta. Þar er það m. a. rifjað upp hverjar forsendurnar hafi verið og séu undir starfsemi Regnbogafyrirtækisins. Þær eru tvíþættar. Svo ég vitni í þetta fréttabréf, þá er það orðað svo í grein sem forstjóri Eimskipafélagsins hefur ritað: „Forsendur fyrir starfsemi Rainbow í þessum siglingum eru verndarlögin frá 1904 sem veita bandarískum fyrirtækjum forgang að sjóflutningum á vegum varnarmálaráðuneytis Bandaríkjanna. Það er þó skilyrði að skip þau sem annast þessa flutninga sigli undir bandarískum fána, séu byggð í Bandaríkjunum eða hafi siglt undir bandarískum fána í a. m. k. þrjú ár.“ Þetta er að sjálfsögðu kunnugt, en í annan stað er bent á það í þessari grein - og ég vil leyfa mér að vitna í það líka - að tilefni þess að Rainbow hóf siglingar til Íslands á síðasta ári var að bandarísk stjórnvöld buðu fyrirtækinu á leigu með kauprétti skipið Antilla. Skipið var byggt í Bandaríkjunum árið 1979 og styrktu bandarísk stjórnvöld byggingu skipsins. Vegna gjaldþrots þess skipafélags sem áður rak skipið urðu bandarísk stjórnvöld að taka við því aftur og buðu það til leigu eða sölu fyrir rúmu ári. Rainbow leigði skipið og gerði jafnframt kaupsamning um það á mjög lágu verði og er því ljóst að skipið er verulega niðurgreitt til Rainbow af bandarískum stjórnvöldum. Hér er sem sagt um það að ræða að bæði er notuð sú einokunaraðstaða sem getur verið fólgin í lögunum frá 1904 og í annan stað stuðlað til óeðlilegrar samkeppni með því að skipið er tvíniðurgreitt, bæði í byggingu og eins þegar það er selt til Regnbogafyrirtækisins á sínum tíma. Enn vil ég leyfa mér að vitna til þessarar greinar þar sem segir að forráðamenn íslensku skipafélaganna hafi margítrekað kröfuna um eðlilega samkeppni í siglingum milli Íslands og Bandaríkjanna. Þegar ljóst var fyrir ári að Rainbow hæfi flutninga á varnarliðsvöru til Íslands lá fyrir að Rainbow hefði forgang að verulegum hluta allra flutninga milli Íslands og Bandaríkjanna. Létu forráðamenn íslensku skipafélaganna í ljós þá skoðun að þar með væri fyrirtækinu tryggð yfirburðasamkeppnisstaða varðandi aðra flutninga til og frá landinu. - Ég endurtek: Varðandi aðra flutninga til og frá landinu. Síðan segir: „Þessar áhyggjur hafa reynst á rökum reistar. Rainbow hefur þegar notað sér þessa aðstöðu til að ná til sín flutningum fyrir íslenska aðila með undirboðum á markaðinum. Slík „samkeppni“ er ójafn leikur sem íslensk skipafélög eiga enga möguleika á að taka þátt í.“ Hér er komið að kjarna þessa máls. Vegna þess að skipið og skipafélagið nýtur einokunaraðstöðu, vegna þess að skipið er niðurgreitt í tvígang geta þeir undirboðið önnur skipafélög, hvort sem þau eru íslensk eða af öðrum toga, og náð til sín aukinni hlutdeild í flutningunum milli Íslands og Bandaríkjanna. Þetta hlýtur vitaskuld að bitna á okkar skipafélögum. Svo ég vitni enn og aftur í þessa grein eftir forstjóra Eimskips, þá segir þar á öðrum stað: „Rétt er að vekja athygli á að síðustu tólf mánuðina hafa tekjur Íslendinga og íslenskra skipafélaga dregist saman um 8 millj. Bandaríkjadala eða um 300 millj. ísl. kr. vegna siglinga Rainbow. Þessi mikla rýrnun á tekjum íslensku skipafélaganna á þessari siglingaleið hlýtur að þýða versnandi afkomu og þjónustu þeirra nema til komi hækkun flutningsgjalda.“ Í mínum huga er hækkun flutningsgjalda líka verri þjónusta en að þau séu lægri. Þannig er augljóst að það sem hér hefur gerst hefur þegar haft þau áhrif að það má ljóst vera að þjónustan versnar. Og enn heldur höfundur áfram og segir: „Ef fram heldur sem horfir kann Rainbow í skjóli forréttinda sinna einnig að geta tekið yfir stóran hluta flutninga fyrir Íslendinga til og frá Bandaríkjunum. Ef það gerist mun tekjutap íslenskra skipafélaga enn aukast. Við Íslendingar getum ekki og megum ekki sætta okkur við að bandarísk stjórnvöld veiti þegnum sínum forréttindi með þessum hætti á kostnað okkar. Því megum við aldrei fallast á það að erlend skipafélög hafi forréttindi í siglingum til og frá Íslandi.“ Mér þótti rétt, herra forseti, að þessi grein, sem vissulega á erindi í þessu máli, kæmist á framfæri í þessari umr. vegna þess að hér er tekið í tiltölulega stuttu máli á meginatriðum þessa máls. Ég tel að sú leið sem hv. flm. leggur til að hér verði farin sé allrar athugunar verð og það sé sjálfsagt fyrir okkur Íslendinga að líta á alla þá möguleika sem við höfum til þess að standa vörð um okkar hagsmuni í þessu máli og til þess að tryggja að þjónusta við okkur verði ekki verri vegna þess sem hér hefur gerst og er að gerast. Þess vegna er það ánægjuefni að frv. skyldi koma fram og ég vænti þess að það fái ítarlega umfjöllun í nefnd.



Herra forseti. Ég þakka síðasta ræðumanni fyrir jákvæðar undirtektir við flutning þessa máls. Hins vegar þótti mér miður að hlýða á málflutning hv. þm. Ólafs Þórðarsonar og mér þykir einnig miður að þurfa að standa í deilum við hann eða aðra um þetta að mér finnst sjálfsagða réttlætismál. Ég vonast til þess að öllum sé ljóst að hér eru gífurlegir hagsmunir í veði. Þetta er auðvitað angi af sjálfstæðisbaráttu. Þetta er angi af því að Íslendingar standi fast á sínum rétti og séu frjálsir að því að stunda siglingar og stunda flutninga til og frá landinu. Hv. þm. Ólafur Þórðarson gefur það í skyn að þetta frv. sé flutt í hefndarskyni. Nú hélt ég að hv. þm. væri fróður maður í Íslandssögunni og hefði kynnt sér m. a. málflutning stjórnmálamanna þeirra tíma þegar þeir stóðu í baráttunni gagnvart Dönum og erlendu valdi. Þá fluttu menn hér margvísleg mál sem sjálfsagt hafa stangast á við dönsk lög og sjálfsagt hefur einhver útlendingurinn móðgast yfir framhleypni og málflutningi Íslendinga í þá daga. En ég átta mig ekki á því hvaða hvatir liggja á bak við að halda því fram að Íslendingar séu að leggja slík mál fram í hefndarskyni, hvorki nú né áður, þegar þeir vilja standa fast á sínum rétti. Það má sjálfsagt halda því fram að hér sé látinn koma krókur á móti bragði. Þetta mál er flutt vegna þess að mér hefur þótt fullreynt að málstaður okkar og réttur nær ekki fram að ganga með viðræðum utanríkisráðuneyta. Þær hafa farið fram, eftir því sem upplýst er, og ekki borið árangur. Og þó að við séum seinþreyttir til vandræða held ég að nú sé kominn tími til að þessu máli sé hreyft með þeim hætti sem hér er gert. Hv. þm. Ólafur Þórðarson spyr hver viðbrögð Bandaríkjamanna verði ef farskip þeirra verði stöðvuð í 30 daga vegna þess að flutningar á þeirra vegum stangist á við þau lög sem frv. gerir ráð fyrir. Vitaskuld er það laukrétt hjá þm. að Íslendingar geta ekki breytt lögum í Bandaríkjunum, enda veit ég ekki til þess að ég hafi verið að gefa það í skyn að Alþingi Íslendinga væri svo máttugt að það gæti breytt lögum í Bandaríkjunum. En við erum hér að setja lög til þess að vernda okkar rétt og okkar hagsmuni, og ef ekki verður farið eftir þessum íslensku lögum og áfram verður haldið vöruflutningum til og frá landinu fyrir varnarliðið á bandarískum flutningaskipum sem starfa í skjóli einokunar, þá kemur auðvitað að því að það verður að stöðva þá flutninga og stöðva skipið í lengri eða skemmri tíma. Hver viðbrögð Bandaríkjamanna við því verða kemur mér ekki skapaðan hlut við og mér er alveg útilokað að geta spáð nokkuð í það. Ég hef ekki það mikla minnimáttarkennd fyrir þessari stóru og ágætu þjóð að ég hafi nokkrar áhyggjur af því. Og hverjir tapa á því ef þessir flutningar stöðvast? Fyrir hverja er verið að flytja nema varnarliðið? Það eru almennir flutningar á vegum varnarliðsins. Það er ekki um að ræða hergögn eða olíu. Þetta eru flutningar á matvörum og húsgögnum, byggingarvörum og almennum varningi. Það hlýtur að koma að því að blessað varnarliðið finni fyrir því ef flutningarnir stöðvast og það er rétt að láta á það reyna hver viðbrögðin verða. Bandaríkjamenn hafa grafið upp þessi gömlu lög og eru að halda verndarhendi yfir flutningum til landsins í skjóli þessara einokunarlaga, vísa til þeirra og yppa öxlum þegar Íslendingar benda á að þetta sé hvorki í samræmi við frelsi né réttlæti eða hagsmuni. Hvers vegna getum við þá ekki sjálfir sett lög þar sem við kveðum á um það hvernig með flutninga skuli farið til og frá okkar eigin landi? Eigum við að fara að hlíta því að erlendar þjóðir ákveði hvernig vörur eru fluttar til og frá landinu? Það kemur auðvitað ekki til greina. Mér finnst vera til vanvirðu fyrir Íslendinga að hafa ekki lamið almennilega í borðið miklu fyrr og tekið af skarið um að þetta gengi ekki. Varnarliðið hér, eins og ég sagði áðan, er ekki fyrir Bandaríkjamenn. Það er í þágu okkar og það er í þágu allra hinna vestrænu þjóða. Það getur engin ein þjóð skorið sig úr og sagt: Við höfum einkarétt á að flytja vörur til og frá Íslandi ef okkur sýnist svo skv. einhverjum gömlum lögum. Ég vonast til að þetta sé hv. þm. ljóst. Eins og ég sagði áðan þykir mér miður að þurfa að standa í deilum og skilja ummæli Ólafs Þórðarsonar þannig að hann sé að agnúast við þetta frv. Ég hafði vænst þess að menn gætu verið nokkuð sammála um frv. hvort sem menn eru með eða móti varnarliði. Hvort sem menn eru hlynntir Bandaríkjamönnum eða ekki ættu þeir samt að geta staðið vörð um þá hagsmuni sem hér eru í húfi.



Herra forseti. Ég þakka hv. 6. þm. Reykv. fyrir hans svör þó að mér hafi fundist óþarflega mikið af ónotum fylgja með. En hvað um það. Hann ítrekaði viss atriði í sínu máli sem eru grundvallaratriði. Við breytum ekki bandarískum lögum á Alþingi Íslendinga. Hann sagði að sér hefði aldrei dottið það í hug. Mér þykir vænt um að heyra það hér. Hins vegar höfum við á ýmsum sviðum aðlagað okkur að bandarískum lögum hvort sem okkur líkar það betur eða verr. Það er ekkert sem kemur í veg fyrir það að íslensk skipafélög leysi þetta mál á einum degi ef þau vilja. Svo einfalt er málið. Þau geta stofnað hlutafélag í Bandaríkjunum og leigt til þess hlutafélags íslensk skip, látið þau sigla undir bandarískum fána og náð þessum viðskiptum ef þau vilja. Þannig urðum við að fara að í fisksölumálum. Sölumiðstöðin annars vegar og Iceland Seafood hins vegar eru gott dæmi um það hvernig við höfum aðlagað okkur lögum í því tilfelli í Bandaríkjunum. Það væri kannske orðið tímabært að það reyndi á það hvort íslensk skipafélög geta unnið saman. Ég hef ekki verið að fjargviðrast út í þetta frv., alls ekki, og hvorki lagt til að það verði samþykkt né fellt. Ég hef verið að leita eftir upplýsingum um málið. En það fer ekki milli mála aftur á móti að íslensk skipafélög geta ef þau vilja náð þessum flutningum. Til þess þurfa þau aftur á móti að stofna dótturfyrirtæki í Bandaríkjunum. Ég hygg að flm. líti svo á að með þessu frv. sé hann að feta í fótspor þeirra sem börðust fyrir sjálfstæði Íslendinga og hann sé þess vegna verðugur fulltrúi í sjálfstæðisbaráttunni á þessum tímum, en mér fannst það dálítið einhliða túlkun. Ég vil taka það skýrt fram að mínar fsp. voru ekki settar fram í neinni illkvittni. Ég óskaði eftir upplýsingum um hver hann teldi að yrðu væntanleg viðbrögð. Mér sýnist aftur á móti sú leið, sem ég benti hér á áðan, vera opin, en hún mundi trúlega kalla á það að skipafélögin íslensku standi saman um að mynda dótturfyrirtæki sem keppi um þessa flutninga. Ég sé ekki annað en að slíkt fyrirtæki ætti að hafa yfirburðamöguleika til að ná flutningunum.



Herra forseti. Það er ekki í fyrsta skipti sem hv. þm. Ólafur Þórðarson kemur okkur á óvart með frumlegar hugmyndir. Það hafa raunar heyrst áður frumlegar hugmyndir frá hv. þm. Vestf. í dag. M. a. sagði hv. 1. þm. Vestf. í dag að Eimskipafélag Íslands væri óskabarn þjóðarinnar, SÍS væri vandræðabarn þjóðarinnar og Þörungavinnslan olnbogabarn þjóðarinnar. Nú hefur hins vegar olnbogabarnið verið gefið og má til sanns vegar færa að sælla er að gefa en þiggja í því tilfelli. Vandræðabarnið SÍS hefur nú ekki verið borið út enn, og er einkennilegt að menn skuli teygja sig alla leið þangað til þess að rífast í stjórnarliðinu, að velta mönnum upp úr slíku orðbragði. En þá er óskabarnið eftir. Hv. þm. Ólafur Þórðarson leggur það sem sagt til að óskabarn þjóðarinnar flaggi bandarískum fána hér eftir ef það vill flytja inn til landsins hernaðardjönk frá Bandaríkjunum. Það eru að vísu ekki sprengjur.  Mér þótti svolítið fyrir því þegar hv. þm. Ólafur Þ. Þórðarson gerði minna úr íslenskum lögum en bandarískum. Hann vék að því að um þetta væru lög í Bandaríkjunum, frá 1904 að því er hv. þm. úr Reykjaneskjördæmi upplýsti. Það þótti honum vont að hv. þm. Ellert B. Schram reyndi að koma fram almennilegum lögum á móti þessum lögum, það væri látið á það reyna hvor hefði meiri rétt í flutningum til og frá þessu landi. Ef við berum gæfu til þess að samþykkja þetta frv. umsvifalaust frá hv. þm. Ellert B. Schram, þá stæðu þar lög móti lögum. Og það er rétt að það komi einhvern tíma einhver sem ýtti á móti áganginum, hinum stöðuga ágangi á öllum sviðum í samskiptum við þetta stríðslið. En því miður er sú stefna ekki uppi á Íslandi um þessar mundir. Íslendingar hafa gengið nú um nokkurt skeið fremstir í flokki að auka við hernaðartækni í sínu landi. Fremstir í flokki með því að taka á móti stríðsapparötum Ameríkana í radarstöðvamynd. Stundum hefur verið talað um það af íslenskum bissnesmönnum, sem er heldur slæmur þjóðflokkur í bland, að Bandaríki Norður-Ameríku séu land viðskiptafrelsis. Þetta er auðvitað alrangt. Í raun og veru hafa Bandaríkin með sinn stóra markað notað hann til þess að kúga þjóðir, milljónaþjóðir. Ef þær eru ekki samstiga þeim í pólitík, þá loka þeir markaðnum. Hvar er viðskiptafrelsið? Þeir geta meira að segja með ánægju horft á þá drepast í fátækt ef þeir leyfa sér að hafa sína skoðun. Við sjáum það ekki aðeins á þeim sviðum heldur öllum að það er síður en svo að þar sé um viðskiptafrelsi að ræða. Ég tel að á margan hátt sé hið aukna frelsi, sem hefur verið að birtast í ýmsum myndum á Íslandi að undanförnu, til góðs. Við höfum reynt mikil höft og talsverð höft og þau hafa reynst illa yfirleitt, þó að ég sé ekki að mæla með óheftu frelsi fjármagnsins í landinu. Það er svolítið önnur saga, ekki síst vegna sérstöðu íslensks efnahagskerfis. En í þessu efni tel ég að við ættum að hafa sama rétt og Bandaríkjamenn. Og ég tel skynsamlegt að ganga ekki lengra í þessu efni en svo að báðir aðilar geti flutt þetta dót. Hins vegar tel ég að það hefði mátt hafa þetta meira en 30 daga. En það er nú almennur frestur sem er kannske eðlilegt að sé valinn. En ef fresturinn hefði verið lengri væru flutningar þessa fyrirtækis næstum því ómögulegir. Herra forseti. Ég hirði ekki um að ræða þetta mikið frekar. En ég legg til að frv. verði samþykki og fái greiðan gang í gegnum þingið þó að mikið liggi fyrir.

Ólafur Þ, Þórðarson: Herra forseti. Hv. 4. þm. Suðurl. talaði hér um að menn bognuðu og aðlöguðu sig bandarískum lögum. Það kom greinilega fram þegar umr. voru hér um hvalveiðar við landið hverjir bognuðu, hverjir þorðu ekki og hverjir létu kúga sig. Ég hygg að hv. 4. þm. Suðurl. væri hollt að minnast þess.



Herra forseti. Það er nokkuð óvenjulegt hvernig hv. þm. Ólafur Þ. Þórðarson kemur aftur og aftur hingað í þennan ræðustól og viðhefur brigslyrði um þá menn sem fyrir nokkrum árum tóku eina umdeilda ákvörðun á þessu háa Alþingi. Það er fremur óvenjulegt að menn skuli ekki geta virt það að menn hafa mismunandi skoðanir í málum og að menn hafa mismunandi rök fyrir því að móta sína afstöðu. Engu að síður skeður það aftur og aftur að þessi hv. þm. kemur hér í ræðustól og viðhefur ummæli lík þeim sem hann lét sér um munn fara áðan um þetta tiltekna mál og um afstöðu þm. á þeirri stundu sem þá var. Mér finnst það nokkuð sérkennilegt. Ég mótmæli slíkum brigslyrðum eins þm. í garð annarra og þar með talinna fjarstaddra manna og manna sem ekki eru lengur hér á hinu háa Alþingi og hafa þar af leiðandi ekki tækifæri til að svara fyrir ákvörðun sína á þeim tíma. Það er til ein einföld lausn á þessu máli. Hún er sú að láta þetta svonefnda varnarlið fara úr landinu og tryggja öryggi íslensku þjóðarinnar með ódýrari og betri og geðfelldari hætti en það getur gert. Þá þarf ekki lengur að deila um það hverjir skuli maka krókinn á þjónustu við þetta varnarlið. Þetta er að sjálfsögðu einfaldasta og nærtækasta lausnin og hana styð ég og skal hjálpa hv. þm. Ellert B. Schram hvar og hvenær sem er til að leysa þetta vandræðamál þeirra á þennan hátt. En mér dettur það í hug, herra forseti, að hinum látna höfðingja Agli Skallagrímssyni, sem ætlaði að ausa út silfrinu forðum, mundi hlæja hugur í brjósti ef hann væri hér á meðal vor og gæti fylgst með þessari sérkennilegu deilu.