Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og hv. þd. er kunnugt voru samþykkt fyrir jól lög um breytingu á lögum um kosningar til Alþingis þar sem m.a. var ákveðið að nota skyldi stimpla við utankjörfundarkosningu. Þessi lög koma til framkvæmda við sveitarstjórnarkosningar á vori komanda. Í grg. með frv. að lögum þessum var gert ráð fyrir að dómsmrn. löggildi stimpla og sjái kjörstjórnum fyrir stimplum. Ljóst er að stimplar þeir, sem hér um ræðir, þurfa að vera í höndum kjörstjórna strax og utankjörfundaratkvæðagreiðsla hefst. Er það þremur dögum eftir að framboðsfresti lýkur og þá fyrst er vitað hverjir listabókstafir verða í notkun. Við kosningar undanfarin ár hefur fjöldi listabókstafa verið sem hér segir: Alþingiskosningar 1979 9, 1978 11 og 1974 10. Sveitarstjórnarkosningar 1978 a.m.k. 13 og 1974 15. Á þessum tíma hefur verið notaður a.m.k. 21 bókstafur. Í stafrófinu eru hins vegar 30 bókstafir ef sérhljóðum og broddi yfir er sleppt. Þar sem stimplarnir þurfa að liggja fyrir strax og kosning hefst þyrftu, ef fyllsta öryggis ætti að gæta, að vera fyrir hendi á hverjum kjörstað stimplar með öllu stafrófinu þótt ekki væru notaðir nema 10–15 bókstafir. Í leiðbeiningum til kjörstjórna hefur þó verið ætlað að notast megi við 15 bókstafi. Kjörstaðir við utankjörfundaratkvæðagreiðslu eru um það bil 300, hjá sýslumönnum og bæjarfógetum og hreppstjórum auk sendiráða og ræðismanna erlendis. Miðað við þessar forsendur þyrfti að útvega a.m.k. 4500 stimpla fyrir næstu kosningar. Stimpla þá, sem hafðir eru í huga, þarf að kaupa erlendis frá. Við athugun kom í ljós að hæpið var að unnt yrði að afla svo mikils magns af stimplum í tæka tíð fyrir sveitarstjórnarkosningarnar í vor. Slíkir stimplar munu kosta um 100 kr. hver þegar þeir hafa verið fullbúnir með bókstaf og blindraletri svo sem til er ætlast. Miðað við að keypt yrði eitthvert magn stimpla til vara mundi kostnaður við innkaup verða um eða yfir hálfa millj. kr. Þegar þessi kostnaður er hafður í huga og hæpið að takist að afla nægilegs magns stimpla þótti ástæða til að athuga hvort ekki væri rétt að breyta lagaákvæðunum. Hefur niðurstaðan orðið sú að leggja til að kjósanda verði heimilt að velja um hvort hann stimplar á kjörseðil eða ritar á hann svo sem verið hefur. Er þá jafnframt haft í huga að stimplar verði eigi hafðir á öllum kjörstöðum, heldur einungis á skrifstofum sýslumanna og bæjarfógeta og hjá nokkrum hreppstjórum og í sendiráðum. Mundu stimplar þannig verða á um 50 stöðum. Miðað við 15 stimpla á kjörstað má minnka innkaup í 1000 stimpla og verður kostnaður við það þá um 100 þús. kr. Er þá jafnframt haft í huga að áður en stofnað verður til frekari innkaupa muni fást reynsla af notkun þeirra við utankjörfundarkosninguna. Rétt er að taka fram að við athugun málsins og undirbúning frv. þessa hefur verið haft samráð við formann Blindrafélagsins, en hagsmunir blindra voru m.a. hafðir í huga við setningu lagaákvæðisins fyrr í vetur. Herra forseti. Ég hef farið allmörgum orðum um athugun og undirbúning máls þessa í rn. Með því að notkun stimpla við kosningar er alger nýjung, sem reynsla hefur ekki fengist af, og um allverulegan kostnað hefur verið að ræða þótti rétt að staldrað væri við og mál þetta athugað á ný. Niðurstaðan liggur fyrir í frv. þessu þar sem lagt er til að ekki verði skylt að nota stimpla og að þeir standi að svo stöddu a. m. k. einungis til boða hjá sýslumönnum og bæjarfógetum, nokkrum hreppstjórum og í sendiráðum. Breytingin hefur í för með sér minnkuð útgjöld úr a. m. k. 500 þús. kr. í um 100 þús. kr. Herra forseti. Ég legg til að frv. þessu verði að þessari umr. lokinni vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir á þskj. 421, felur í sér þá breytingu á umferðarlögum að eigin áhætta, sjálfsábyrgð þess sem fébótaábyrgð ber á tjóni af völdum skráningarskylds vélknúins ökutækis, verði ákveðin af dómsmrh. að fengnum tillögum frá tryggingaeftirlitinu. Fjárhæð þessi er nú fastákveðin í lögum 360 kr. og hefur verið frá því á árinu 1980. Fjárhæð þessi hefur nú minnkað að verðgildi og hefur þannig ekki sömu áhrif til varnar umferðarslysum eða til lækkunar á iðgjöldum og áður. Því er brýnt að heimild fáist til að hækka þessa fjárhæð. Er lagt til að dómsmrh. verði veitt heimild til að ákveða fjárhæð eigin áhættunnar að fengnum tillögum tryggingaeftirlitsins: Herra forseti. Ég tel eigi ástæðu til að viðhafa fleiri orð um frv. þetta á þessu stigi og legg til að því verði vísað-til 2. umr. og hv. allshn.



Herra forseti. Ég mæli fyrir litlu frv. til breytinga á lögum frá 1962 um öryggisráðstafanir gegn jónandi geislum frá geislavirkum efnum eða geislatækjum. Frv. gerir ráð fyrir að heimilt verði að taka upp eftirlit með geislatækjum þótt geislar þeirra séu ekki jónandi og að þetta eftirlit fari fram á vegum Geislavarna ríkisins. Hér er um að ræða lampa af ýmsu tagi sem talsvert hafa verið notaðir á undanförnum árum og hefur notkun þeirra færst í vöxt. Sem dæmi má nefna örbylgjuofna, gigtarlampa, sólarlampa og fleira þess háttar. Ég tel ekki ástæðu, herra forseti, til að fjölyrða um mál þetta - hér er um að ræða sjálfsagt og einfalt öryggismál - og legg til að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og trn.



Herra forseti. Það frv., sem hér er til umr., er í sjálfu sér ekki nýtt á Alþingi. Hér er um að ræða framlengingu á sjúkratryggingagjaldi, sem lagt var fyrst á í tíð ríkisstjórnar Geirs Hallgrímssonar og hefur verið lækkað allverulega í tíð núv. ríkisstj. Það er till. meiri hl. n. að þetta frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Það er kunnara ern frá þurfi að segja. að þm. Alþfl. hafa á yfirstandandi þingi og mörgum undanförnum þingum flutt bæði tillögur og frumvörp sem hafa lotið að því að draga úr álagningu tekjuskatta. Seinast við afgreiðslu fjárlaga fyrir árið 1982 flutti fulltrúi Alþfl. í fjvn. m.a. tillögur um lækkun tekjuskatts og tilsvarandi niðurskurð á ríkisútgjöldum. Við höfum talið að svo margvíslegt óréttlæti birtist í núverandi tekjuskattsálögum að nauðsyn bæri til að hverfa af þeirri braut, sem farin hefur verið að undanförnu með mjög háum tekjusköttum, og viljað afnema tekjuskattinn í áföngum. Það frv., sem hér er til umr., er eitt form tekjuskatta. Hugmynd okkar er sú, að með lækkun tekjuskatta mætti enn fremur treysta kaupmátt ráðstöfunartekna hjá heimilunum án þess að það hefði áhrif í verðbólguátt. Í þriðja lagi er ljóst að jaðarskattur, sem nemur um það bil 66-% af tekjum, er hár þegar hann er lagður á almennar miðlungslaunatekjur. Þetta teljum við að þyrfti allt að taka til endurskoðunar. En þrátt fyrir þau augljósu rök, sem við höfum flutt fyrir lækkun tekjuskatta, hefur enn ekki náðst stuðningur við þessar tillögur okkar. Þær hafa ekki fengist samþykktar. Í tilefni af því frv., sem hér er flutt um sjúkratryggingagjald, viljum við nú enn freista þess að fá stuðning ríkissjónarflokkanna við hugmyndir okkar um lækkun tekjuskatta. Ef við þessa umr. kæmi fram yfirlýsing frá ríkisstj. eða talsmönnum ríkisstj. í þessa átt sem ótvíræð væri um lækkun tekjuskatta mundi Alþfl. geta stutt það frv. sem hér um ræðir. En komi slík yfirlýsing ekki fram telur Alþfl. að ekki sé fært að samþykkja þá viðbótarskattlagningu með álagningu sjúkratryggingagjalds sem hér er til umr. Skýringin er augljós. Heildarskattbyrði venjulegs launafólks með miðlungslaunatekjur er einfaldlega of há. Ég mun því, herra forseti, vaka yfir því hér hvort fram kemur yfirlýsing frá ríkisstj. um lækkun tekjuskatta, og afstaða mín og okkar Alþfl.-manna til frv. birtist í atkvgr. í samræmi við það sem ég hef hér sagt.



Herra forseti. Það er rétt, sem kom fram í framsögu hv. þm. Ólafs Ragnars Grímssonar fyrir meirihlutaáliti hv. fjh.- og viðskn., að sjúkratryggingagjald, sem þetta frv. fjallar um, var lagt á í tíð ríkisstjórnar Geirs Hallgrímssonar. Síðan hefur mikið vatn til sjávar runnið í skattamálum og skattar á þjóðinni hafa hækkað, eins og við fulltrúar Sjálfstfl. í fjvn. gerðum grein fyrir við afgreiðslu fjárl., beinir og óbeinir skattar, um það bil um 20 þús. nýkr. á fimm manna fjölskyldu í landinu eða 2 millj. gkr. Eftir að fjárlög voru afgreidd, en þau gera ráð fyrir skattvísitölu 150, sem þýðir að skattþrep og skattfrádrættir hækka um 50%, hafa komið fram upplýsingar um að tekjubreyting milli ára verður ekki 50%, eins og gert var ráð fyrir við afgreiðslu fjárlaga, heldur 53% eða nálægt því. Í símtali við Þjóðhagsstofnun var þetta staðfest í gær. Ég átti raunar von á að fá bréf um þetta, eins og ég var búinn að óska eftir í hv. fjh.- og viðskn., en vegna misskilnings varð ekki úr því, að það kæmi til nefndarinnar. En mér er óhætt að fullyrða að tekjubreyting milli ára verður allmiklu meiri en gert var ráð fyrir við afgreiðslu fjárlaga. Þetta þýðir að skattaálagning verður allverulega meiri, ef ekki verður breytt skattstigum eða skattvísitölu, en fjárlög gera ráð fyrir, bæði að því er varðar sjúkratryggingagjald og tekju- og eignarskatta. Samkv. lauslegri áætlun munu þessir skattar hækka frá áætlun fjárl. í álagningu um 50–55 millj. kr., sem jafngildir á innheimtugrundvelli, eins og fjárlög eru gerð upp, um 45–50 millj. kr. Þá hefur hæstv. ríkisstj. flutt frumvörp, sem sum eru orðin að lögum og önnur eru í meðferð Alþingis, sem enn þyngja skatta frá því sem orðið er. Því hefur verið mjög haldið á loft í þeim umr. um skattabreytingar, sem hafa farið fram hér á Alþingi í tengslum við ráðstafanir ríkisstj. í efnahagsmálum, að verið væri að lækka skatta. Sannleikurinn er sá, að þar er um skattalækkun að ræða á þremur afmörkuðum sviðum, þ.e. lækkun launaskatts, stimpilgjalds og tollalækkun á heimilistækjum, en skattahækkanir eru miklum mun meiri en sem þessu nemur. Ef þetta dæmi er gert upp koma út úr því eftirfarandi tölur: Hækkun tekju- og eignarskatts og sjúkratryggingagjalds er, eins og ég rakti áðan, mjög varlega áætluð 45 millj. kr. vegna þess að um meiri tekjur verður að ræða en gert var ráð fyrir í fjárl. Að óbreyttri skattavísitölu hækka þessir skattar um 45 millj. kr. a.m.k. Tollafgreiðslugjald er áætlað að gefi ríkissjóði 54 millj., söluskattur ofan á það 19 millj., framlengingargjald á sælgæti og kex 8 millj. og skattur á banka og sparisjóði 50 millj., lækkun launaskatts er 30 millj., stimpilgjald lækkar um 20 og tollalækkun nemur 22 millj. Hækkun skatta nettó samkv. þessu yrði umfram það, sem fjárlög gera ráð fyrir, 104 millj. kr. Við undirritaðir nm. fjh.- og viðskn., sá sem hér talar og hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson, erum andvígir þessari skattastefnu og munum greiða atkv. gegn þessu frv. þar sem alger óvissa er um hvort hæstv. ríkisstj. ætlar með einum eða öðrum hætti að leiðrétta þessar skattaálögur sem ég hef hér gert ráð fyrir, t.d. með breytingu á skattvísitölu.



Herra forseti. Hér er um að ræða frv. til staðfestingar á þeim brbl. sem ríkisstj. gaf út í tengslum við ákvarðanir fiskverðs, gengisbreytingar og aðgerðir í efnahagsmálum í upphafi þessa árs. Í umfjöllun nefndarinnar kom fram að þau ákvæði, sem hér er lagt til að verði staðfest, eru öll með hefðbundnum hætti. Af hálfu Verðjöfnunarsjóðs eða framleiðsluútflutningsaðila í sjávarútvegi voru ekki gerðar neinar athugasemdir við framkvæmd þessa máls. Við leggjum þess vegna til í meiri hl. n. að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Þau eru efnisatriði þessa frv., að 6% af svonefndum gengishagnaði eða uppfærslu á verðmæti birgða við gengisbreytinguna, skuli renna í Verðjöfnunarsjóð fiskiðnaðarins. Sá sjóður, Verðjöfnunarsjóður fiskiðnaðarins, hefur verið mjög grátt leikinn í tíð núv. ríkisstj. Fé hans hefur verið óspart eytt og jafnvel greitt úr honum við þau skilyrði að um hámarksverð hefur verið að ræða, hærra verð en menn hafa þekkt. Er það auðvitað öndvert við tilgang sjóðsins. Þá hefur það enn gerst, að þessi sjóður hefur stofnað til skulda, tekið lán og hlotið til þess ríkisábyrgð. Það er líka öndvert við tilgang sjóðsins og fyrir því engin fordæmi. Staða Verðjöfnunarsjóðs fiskiðnaðarins er því vægast sagt mjög slæm. Sú braut, sem menn hafa farið í þeim efnum, sú veiking sjóðsins, skuldasöfnun og raunveruleg misbeiting hans, býður heim þeirri hættu, að þetta mikilvæga hagstjórnartæki verði ónýtt í höndunum á okkur. Þess vegna ber nauðsyn til að snúa af þeirri braut sem menn hafa fetað að undanförnu. Í ljósi þess er augljóst að hvað eina, sem má verða til að styrkja stöðu sjóðsins, er til bóta. Það framlag í sjóðinn, sem hér er gert ráð fyrir, getur þannig átt þátt í að koma í veg fyrir, að þetta mikilvæga stjórntæki verði eyðilagt, og koma í veg fyrir frekari veikingu sjóðsins. Af þessum ástæðum legg ég til að frv. um fjárframlag í sjóðinn verði samþykkt.



Herra forseti. Eins og hv. síðasti ræðumaður gat um er hér gert ráð fyrir í brbl. að 6% gengismunar renni í Verðjöfnunarsjóð fiskiðnaðarins. Þetta munu vera hin svokölluðu leynilög. Þetta mál er lítið í sniðum. Um það er að ræða að 9 millj. af skreiðarandvirði fari í Verðjöfnunarsjóð, um 4 millj. af saltfiski og 13 millj. af lýsi og mjöli, eða samtals um 26 millj. Við hv. þm. Lárus Jónsson skilum séráliti og bendum sérstaklega á að ekki sé gert ráð fyrir að eigendur nýrra fiskiskipa fái að neinu leyti bætt upp það tjón sem þeir verða fyrir með því að kröfur á þá eða skuldir hækka vegna sífelldra gengislækkana. En eins og í okkar nál. segir er hér kannske ekki um að ræða neitt stórmál og munum við því sitja hjá við afgreiðslu þess.



Herra forseti. Á 103. löggjafarþingi lagði ég fram fyrir hönd ríkisstj. frv. til l. um atvinnuréttindi útlendinga. Frv. náði þá ekki fram að ganga, en það hefur nú þegar sætt meðferð í hv. Nd. Frv. er afurð af starfsemi nefndar sem ég skipaði 18. mars 1980 í samráði við verkalýðssamtökin og atvinnurekendur. Í nefndinni áttu sæti Ásmundur Stefánsson, Ingimar Sigurðsson, Jón S. Ólafsson, Jósef Kristjánsson, Þorsteinn Pálsson og Arnmundur Backman, sem var jafnframt formaður nefndarinnar. Auk þess störfuðu með nefndinni þeir Hjörtur Hermannsson framkvæmdastjóri og Þórir Daníelsson framkvæmdastjóri. Þessi nefnd tók að sér tvö meginverkefni: annars vegar að vinna að víðtækri könnun á rétti og aðbúnaði innlendra farandverkamanna með það fyrir augum að semja nýjar reglur þar að lútandi og hins vegar að könnun á stöðu og rétti erlendra verkamanna hér á landi, gildandi ákvæðum samninga og laga á hinum Norðurlöndunum hvað þessu viðvíkur, í þeim tilgangi að endursemja frv. um rétt erlendra manna til að stunda atvinnu á Íslandi. Nefndin gerði tillögur til mín um aðbúnað farandverkafólks og nú nýlega gekk ég frá reglugerð um það efni á grundvelli laga um hollustuhætti og hollustuvernd. Þá gerði hún tillögur um frv. það sem hér liggur fyrir til meðferðar. Helstu breytingarnar, sem frv. þetta felur í sér, eru þær, að þar er gert ráð fyrir að skilyrði þess, að atvinnuleyfi megi veita útlendingi, séu, auk þess að fyrir liggi umsögn verkalýðsfélags á staðnum í hlutaðeigandi starfsgrein, að við umsókn liggi einnig fyrir undirskrifaður ráðningarsamningur milli atvinnurekanda og viðkomandi starfsmanns til tiltekins tíma eða verkefnis. Þessi ráðningarsamningur á að tryggja erlendum starfsmanni laun og önnur starfskjör til jafns við heimamenn ásamt tilvísun til þess kjarasamnings sem um starfið gildir. Í ráðningarsamningi þessum skulu vera ýmsar upplýsingar sem varða starfskjör útlendings hér á landi. Er gert ráð fyrir að ráðningarsamningurinn liggi fyrir undirskrifaður þegar sótt er um atvinnuleyfið og þar verði ákvæði þess efnis, að viðkomandi starfsmaður hafi kynnt sér þær upplýsingar sem nú er lagt til að félmrn. gefi út og dreifi erlendis, sbr. 5. gr. frv. þessa, áður en skrifað er undir samninginn. Frv. hefur fengið mjög rækilega meðferð og verið haft samráð við dómsmrn., sem hefur með að gera útlendingaeftirlit hér á landi, og milli dómsmrn. og félmrn. og embættismanna þessara ráðuneyta er fullt samkomulag um þennan texta eins og hann nú liggur fyrir, en hv. félmn. Nd. gerði við meðferð málsins nokkrar lagfæringar, en engar stórar efnisbreytingar. Þegar málið var til meðferðar í nefndinni kom fram að því er varðar 3. gr. ágreiningur af hálfu Þorsteins Pálssonar fulltrúa Vinnuveitendasambandsins, þar sem hann taldi að þær kröfur, sem frv. gerði í öndverðu um vottorð og fleira, væru óþarflega viðamiklar. Ég tel að nefndin í Nd. og hv. Nd. síðan hafi komið nokkuð til móts við þau sjónarmið sem fram koma af hálfu Þorsteins Pálssonar í séráliti hans, en það sérálit er birt sem fskj. með frv. á þskj. 96. Þetta frv. er til orðið í framhaldi af viðræðum ríkisstj. við verkalýðssamtökin og atvinnurekendur í tengslum við kjarasamninga á árunum 1979 og 1980. Það hefur, eins og ég sagði, fengið allrækilega meðferð af hálfu embættismanna og annarra sem um þessi mál eiga að véla. Ég vona að á þessu séu ekki tæknilegir hnökrar. Hér er um það að ræða að reyna að tryggja útlendum ríkisborgurum eðlileg starfsréttindi á Íslandi til samræmis við Íslendinga þannig að ekki þurfi að koma hér til spennu og átaka á vinnustöðum milli Íslendinga og útlendinga sem annars er hætta á og við þekkjum því miður mörg dæmi um af blaðafréttum erlendis frá og hafa komið upp þar sem útlendir starfsmenn hafa iðulega orðið að sæta mun lakari kjörum og aðbúnaði en hið innlenda verkafólk. Ég tel því, að hér sé um að ræða mikilsvert réttindamál og nauðsynlegt málefni á alla lund og legg til, herra forseti, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. félmn.



Herra forseti. Eins og hv. þdm. er kunnugt hafa orðið allmiklar umr. um Sinfóníuhljómsveit Íslands. Ég ætla mér ekki að fara að tíunda hér ágæti Sinfóníuhljómsveitarinnar. Það hefur vafalaust verið nóg gert að því við þessar umr. og vafalaust oft áður. Hins vegar get ég ekki látið hjá líða að minnast í örfáum orðum á þá umfjöllun sem varð um Sinfóníuhljómsveitina á liðnu vori, en þá var, líklega í fjórða sinn, lagt fram frv. til l. um Sinfóníuhljómsveitina. Frv., sem nú liggur fyrir, var lagt fram á liðnu hausti, líklega í fimmta skipti. Öll umfjöllun á liðnu vori bar svipmót þess, að frv. kom seint fram. Einnig er því ekki að neita, að umfjöllun, ekki síst í menntmn., bar svipmót þess, að fjárhagsstaða Ríkisútvarpsins var mjög óljós og hún var vægast sagt slök. Raunar er það svo, að frv. eins og það liggur fyrir og var raunar afgreitt frá menntmn., enda þótt einstakir nm. áskildu sér rétt til að fylgja eða flytja brtt. er afrakstur fjölmargra aðila eftir margra ára umfjöllun þar sem leitast hefur verið við að samræma sjónarmið þeirra sem næst hafa staðið og standa næst starfi Sinfóníuhljómsveitarinnar, bæði að því er varðar reksturinn sjálfan og einnig að því er varðar faglega þekkingu. Þegar ég tala um rekstur á ég við fjármunahliðina. Í ljósi þessa, sem ég hef sagt, tel ég vafasamt og e.t.v. varasamt að gera breytingar, a.m.k. efnisbreytingar að einhverju marki, á frv. eins og það var afgreitt frá nefndinni, enda þótt það væri með ákveðnum fyrirvörum. Ég minntist áðan á umfjöllunina á liðnu vori. Það voru allir sammála um frv. þá, enda þótt fram kæmi efarödd þess efnis, að e.t.v. þyrfti ekki að setja lög um Sinfóníuhljómsveitina. Nú hefur niðurstaðan hins vegar orðið sú, að allir eru sammála um lagasetningu. Nú deila menn ekki um það í sjálfu sér, að Ríkisútvarpið skuli vera aðili að rekstrinum. Sem betur fer var fjárhagur Ríkisútvarpsins allgóður á árinu 1981, eftir því sem okkur er tjáð. Rekstur hljóðvarpsins virðist vera réttu megin við núllið, en aðeins virðist hafa hallað undan hjá sjónvarpinu, a.m.k. miðað við rekstur hljóðvarpsins. Þessir tveir rekstrarþættir virðast þó vega hvor annan upp. Reksturinn í heild virðist vera á núlli. Í raun og sannleika er athyglisvert að í 32 ár skyldi vera eingöngu munnlegt samkomulag um rekstur Sinfóníuhljómsveitarinnar. Það er enginn skriflegur samningur til og hefur aldrei verið gerður um rekstur sinfóníuhljómsveitar. Í sjálfu sér var því kannske ekki einkennilegt að upp kæmi sú rödd, að það þyrfti nú allt í einu að fara að setja lög um Sinfóníuhljómsveitina. En þeir, sem gerst þekkja, hafa haldið því fram og það hefur verið knúið fastar á í því efni nú hin síðari ár og mönnum er fleiri og fleiri að skiljast að setning laga um Sinfóníuhljómsveitina er nauðsynleg. Ég tek undir það, að nauðsynlegt sé að um Sinfóníuhljómsveitina sé ákveðinn lagarammi. Hins vegar er það kannske áhyggjuefni nú varðandi rekstur Sinfóníuhljómsveitar Íslands hversu margir erlendir hljóðfæraleikarar eru þar við störf, ef ég má svo að orði komast.  Ég sagði í upphafi máls míns að það væri í sjálfu sér óþarfi að tíunda þau margvíslegu rök sem eru fyrir því að halda hér uppi sinfóníuhljómsveit, sem að mínum dómi, ef starf hennar er öflugt, er í senn forskóli, grunnskóli, miðskóli og háskóli tónmennta í landinu - og ég endurtek: ef rétt er á málum haldið. Eins og kynnt hefur verið liggja hér fyrir brtt. við frv. frá hv. þm. Þorvaldi Garðari Kristjánssyni og Salome Þorkelsdóttur, enn fremur ein brtt. frá hv. þm. Geir Gunnarssyni við þær brtt. Mig langar að víkja í örfáum orðum að brtt. á þskj. 373. 1. brtt. við 2. gr. er í sjálfu sér ekki efnisbreyting. Þar er tekið fram að það skuli, eins og gert er raunar í frv., „efla áhuga og þekkingu á æðri tónlist og gefa landsmönnum kost á að njóta hennar, m.a. með tónleikahaldi sem víðast um landið og með tónlistarflutningi í útvarp. Sérstaka áherslu ber að leggja á flutning og kynningu íslenskrar tónlistar, utan lands sem innan, ef tilefni gefast.“ Það er þetta með tónlistarflutning í útvarpi. Að mínum dómi er í sjálfu sér gert ráð fyrir þessu í frv. sjálfu, þ.e. í ljósi 25% kostnaðarþátttöku Ríkisútvarpsins í rekstri Sinfóníuhljómsveitarinnar, þannig að mér finnst þetta raunar liggja í hlutarins eðli. En ég endurtek: Í sjálfu sér skiptir ekki máli þó að þetta sé tekið fram í upphafi frv. Það skemmir ekki í sjálfu sér. Hvort það er þörf á að taka fram að áherslu beri að leggja á flutning og kynningu íslenskrar tónlistar utan lands sem innan, - ég skal játa að það er kannske þokkalegur blær á því að láta þetta standa í lögunum sjálfum. Hins vegar skiptir það ekki höfuðmáli að mínum dómi. Ég lýsi því yfir, að ég geri ekki aths. við þetta í sjálfu sér. En það eru engin efnisrök, að mér finnst, fyrir þessu. Það er um það getið, að hljómsveitin skuli efla sem mest og best tónmennt Íslendinga, og það á auðvitað við jafnt í ljósi erlendrar sem innlendrar tónlistar. Brtt. um að framlag bæjarsjóðs Seltjarnarness falli niður er ég algerlega andvígur. Mér finnst það í raun og sannleika frekast móðgun við það ágæta bæjarfélag. Það er minn dómur vegna þess að ég hef hugmynd um að það séu allmargir í bæjarfélaginu síður en svo mótfallnir þessu framlagi til Sinfóníuhljómsveitarinnar. Einu gildir að mínum dómi hvernig farið var að þegar viðruð voru hin fyrri frumvörp um þetta efni. Það kann að hafa orðið einhver misbrestur á sambandi við hin sveitarfélögin, en auðvitað er augljós aðstöðumunur sveitarfélaga hér á stór-Reykjavíkursvæðinu að njóta tónlistarflutnings og þeirrar aðstöðu sem myndast að mörgu leyti vegna Sinfóníuhljómsveitarinnar, hins blómlega tónlistarlífs sem raunar er gert ráð fyrir að Sinfóníuhljómsveitin leiði af sér. Ég hygg að meginástæður þess, að menn voru margir fúsir til þess, að hin sveitarfélögin kæmu inn í, hafi einmitt verið þær, að auðvitað er þetta í raun og sannleika eitt og sama svæðið enda þótt sveitarfélögin séu mörg. Hér segir að semja megi um hlutdeild sveitarfélaga í beinum staðbundnum kostnaði við tónleikahald hljómsveitarinnar utan Reykjavíkur. Það má bera þessa mgr. saman við þá mgr. sem er í frv. sjálfu þar sem segir: „Með samþykki rekstraraðila getur menntmrn. heimilað fleiri sveitarfélögum aðild að rekstri hljómsveitarinnar.“ Að mínu viti táknar brtt., þ.e. „semja má um hlutdeild sveitarfélaga í beinum staðbundnum kostnaði við tónleikahald hljómsveitarinnar utan Reykjavíkur,“ það í raun og sannleika að hugsanlegt sé að sem ja þegar um er að ræða sveitarfélög sem eru ofan Hvalfjarðar og austan Hellisheiðar. Ég geri ráð fyrir að það yrði ekki um slíka samninga að ræða þegar um væri að ræða tónleikahald hér á stór-Reykjavíkursvæðinu. Ég hygg að það mundi ætíð fara fram hér í Reykjavík, ekki síst í ljósi þess að menn færu varla að kalla yfir sig einhvern slíkan kostnað eins og hér er tíundaður. Í frv. er gert ráð fyrir að Sinfóníuhljómsveitin skuli kappkosta að afla sjálfstæðra tekna af tónleikahaldi og stefna að því, að eigi minna en 12% af útgjöldum hljómsveitarinnar fáist greidd af slíkum tekjum. Nú skal ég játa að þetta 12% mark finnst mér að mörgu leyti út í hött. Sannleikurinn er sá, að á liðnu ári voru eigin tekjur hljómsveitarinnar 16% af heildartekjum þannig að þessi eigintekjuprósenta virðist fara allmjög hækkandi og mér finnst heldur lágkúrulegt að láta þarna standa prósentu af þessu tagi. Ég er sem sagt fylgjandi því, að hér standi eins og brtt. á þskj. 373 gerir ráð fyrir: „Sinfóníuhljómsveitin skal kappkosta að afla sjálfstæðra tekna af hljómleikahaldi, svo að sem mest af útgjöldum hljómsveitarinnar fáist greitt af slíkum tekjum hennar.“ Mér finnst þetta eðlileg breyting og ekki síst í ljósi þess, að sem betur fer hafa tekjur hljómsveitarinnar vaxið á liðnu ári í hlutfalli við heildartekjur. En meginbreytingin, sem lögð er til á þskj. 373, er sú, að hljómsveitarráð komi í stað bæði stjórnar hljómsveitarinnar og verkefnavalsnefndar. Ég hef átt viðræður við nokkra þeirra aðila, sem hafa staðið að umfjöllun um þau frumvörp sem komið hafa fyrir augu hv. þm. í gegnum árin, og ég skal játa að þeim flestum ef ekki öllum ber saman um að það sé eðlilegra að hafa sérstaka verkefnavalsnefnd, þ.e. nefnd sem hefur hönd í bagga að því er varðar val á tónverkum í ljósi faglegrar þekkingar, en stjórn hljómsveitarinnar sé fyrst og fremst fjármunalegur stjórnandi og einbeiti kröftum sínum að því. E.t.v. er það svo í hugum einhverra að þetta sé of flókið, að þarna muni menn vísa hver á annan og út úr þessu komi nánast ekki neitt. Ég held fyrir mitt leyti að það sé að mörgu leyti þægilegra fyrir hljómsveitina að hafa þetta tvískipt, þ.e. að hinir fjármunalegu ábyrgðaraðilar geti fyrst og fremst einbeitt sér að þeim þætti. Í fyrsta lagi þarf verkefnavalsnefndin að mörgu leyti að gera sér grein fyrir kostnaðinum, en hún er fyrst og fremst hinn faglegi aðili. Síðan tekur stjórn hljómsveitarinnar við. Ég held að þetta sé það veigamikil breyting, stofnun hljómsveitarráðs í stað þeirra tveggja þátta sem ég hef nefnt, að það sé nánast útilokað að fallast á hana, og ég er því mótfallinn. Í sjálfu sér er ekki þörf á að ræða þetta frekar að mínum dómi. Ég vil þó benda á að í 5. gr. frv. er gert ráð fyrir að stjórn Sinfóníuhljómsveitarinnar ráði sér framkvæmdastjóra og beri hann ábyrgð á störfum sínum gagnvart henni. Skal hann ráðinn til fjögurra ára í senn, en endurráðning er heimil. Samkv. 6. gr. er gert ráð fyrir að stjórn hljómsveitarinnar ráði fastan hljómsveitarstjóra og aðalhljómsveitarstjóra, þ.e. eins konar gestahljómsveitarstjóra, skilji ég þetta rétt, og skipi verkum með þeim. Þarna er ekki gert ráð fyrir neinum tímamörkum. Ég skil þetta svo, að stjórn hljómsveitarinnar sé heimilt að ráða slíkan mann til eins árs, hálfs annars eða hvaða tíma sem vera skal, hvort sem um er að ræða fastan hljómsveitarstjóra eða aðalhljómsveitarstjóra. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta frekar. Ég vara við því að gera stórvægilegar efnislegar breytingar á þessu frv., ekki síst í ljósi þess, eins og við flest, held ég, höfum hugmynd um, að þeir, sem eru gagnkunnugastir rekstri þeim og ráðagerðum sem hér er verið að fjalla um, bæði að því er varðar fjármunum og faglega þekkingu, hafa í gegnum tíðina náð samstöðu um ákveðna þætti. Það er fyrst og fremst þess vegna sem ég legg til að meginefnisatriði frv. verði látin halda sér.



Herra forseti. Ég get tekið undir flestöll af þeim meginsjónarmiðum, sem komu fram hjá síðasta hv. ræðumann, og ætla ekki hér og nú að fjalla nánar um þær brtt. sem lagðar hafa verið fram. Ég tel að þær séu allar, nema sú fyrsta, þess eðlis, að þær muni raska mjög þeirri samstöðu og því samkomulagi, sem tekist hefur að þróa um lagagrundvöll Sinfóníuhljómsveitarinnar, og það geti verið mjög varhugavert af hálfu þingsins að samþykkja brtt. þessa efnis. En aðalerindi mitt hingað var að greina frá því, að mér hefur borist bréf frá Starfsmannafélagi Sinfóníuhljómsveitar Íslands og það hefur að geyma tillögur sem samþykkt var samhljóða á fundi Starfsmannafélags Sinfóníuhljómsveitar Íslands 8. mars s.l. Till., sem varð að ályktun Starfsmannafélagsins, er á þessa leið, með leyfi hæstv. forseta: „Fundur haldinn í Starfsmannafélagi Sinfóníuhljómsveitar Íslands lýsir ánægju sinni með frv. það til. l. um Sinfóníuhljómsveit Íslands sem nú liggur fyrir og er til umræðu á Alþingi. Beinir Starfsmannafélagið þeim eindregnu tilmælum til þingmanna að samþykkja frv. óbreytt og vill vekja athygli á því, að við gerð frv. hafa unnið menn sem gerst þekkja til um rekstur hljómsveitarinnar. Fram bornar brtt. telur Starfsmannafélagið ekki vera til bóta. Sinfóníuhljómsveit Íslands hefur sannað tilverurétt sinn svo að ekki verður um deilt. Eftir rúmlega þriggja áratuga starf í öryggisleysi og óvissu á hljómsveitin siðferðilegan rétt á, að tilvist hennar verði tryggð, og þjóðin öll á heimtingu á því, að þessi hornsteinn íslensks tónlistarlífs verði lögfestur.“ Hér lýkur lestri þessarar tillögu sem varð að shlj. ályktun í Starfsmannafélagi Sinfóníuhljómsveitarinnar. Ég held að þessi ályktun sýni okkur að það geti verið hæpið að setja Sinfóníuhljómsveitinni þann stjórnunarramma sem gert er með þessum brtt.: að færa framkvæmdastjóra hljómsveitarinnar það mikla vald sem honum er fangið í hendur með þessum brtt., leggja niður verkefnavalsnefnd og tengja saman í eina heild rekstrarlega stjórn hljómsveitarinnar og verkefnavalið. Ljóst er að þeir, sem starfað hafa við hljómsveitina á undanförnum árum, eru nær allir sammála um að núv. stjórnunar- og rekstrarform hafi gefist vel. Mér hefur borist greinargerð frá forustumanni íslenskra tónlistarmanna þar sem hann víkur að því, að sú samtenging á rekstrarlegri stjórn og verkefnavali, sem lögð er til í þessum brtt., þekkist varla nokkurs staðar þar sem sinfóníuhljómsveitir starfa. Ég held að reynsla annarra þjóða af rekstri sinfóníuhljómsveita ætti þess vegna að vera okkur viss fyrirmynd í þessum efnum og við ættum ekki að fara að raska þessu stjórnunarfyrirkomulagi, enda hefur ekki mér vitanlega verið deilt mjög um það á undanförnum árum. Það væri mjög fróðlegt ef flm. þessarar brtt. gætu upplýst hvaða aðilar í tónlistarlífi landsins, forsvarsmenn Sinfóníuhljómsveitarinnar eða starfsmenn Sinfóníuhljómsveitarinnar eða þeir, sem staðið hafa að rekstri Sinfóníuhljómsveitarinnar, telja æskilegt að stjórn hljómsveitarinnar verði fyrir komið með þeim hætti sem lagt er til í brtt. Ef staðreyndin væri sú, að fram hefðu komið einhverjar ákveðnar óskir frá þessum aðilum um breytingar á stjórnunarfyrirkomulaginu, þá held ég að nauðsynlegt sé að það verði upplýst hér. En með allri virðingu fyrir okkur þm. held ég að það sé hæpið að við förum að sniða nánast úr okkar hugarheimi stjórnunarform fyrir þessa menningarstarfsemi, ef það er andstætt vilja þeirra sem bera menningarstarfsemina uppi, og sú ályktun, sem samþykkt var af Starfsmannafélagi Sinfóníuhljómsveitarinnar, leiðir glögglega í ljós að hljóðfæraleikararnir og starfsmennirnir við hljómsveitina eru andvígir þeim stjórnunartillögum sem hér eru lagðar fram. Hitt er svo rétt, sem fram hefur komið í þessum umr., að það hefur verið mjög deilt um fjárhagslegan grundvöll Sinfóníuhljómsveitarinnar og bæði þátttöku annarra stofnana eins og Ríkisútvarpsins og Þjóðleikhússins og ríkis og sveitarfélaga í þeim þætti málsins. Eins og hér hefur komið fram hafa komið fram óskir um að það verði upplýst, hvort þetta frv. hefði í för með sér einhvern verulegan kostnaðarauka. Ég tel rétt að menntmrh. svari fyrir það ef hann hefur gefið loforð um að veita þær upplýsingar. 



Herra forseti. Hv. 11. þm. Reykv. segist hafa bréf upp á að þetta frv. hafi verið unnið af mönnum sem gerst þekkja til, og hann segist hafa bréf upp á að Starfsmannafélag Sinfóníuhljómsveitarinnar sé á móti öllum breytingum. Hann virðist gera þetta sjónarmið að sínum málstað því að hann orðar það svo, að hann vari við öllum breytingum á frv. Auk þess er hann haldinn áfram þeirri áráttu, sem hefur komið áður fram í þessum umr., að það mætti yfirleitt ekki og væri ekki ráðlegt að breyta neinu í þessu frv. Það er dálitið einkennilegt við afgreiðslu máls á Alþingi, að það skuli vera lögð svo mikil áhersla á að þm. megi ekki breyta neinu sem lagt er þeim í hendur. Ég hygg að þetta sjónarmið sé nokkuð einstaki. En hv. 11. þm. Reykv. fór ákaflega létt í að skýra hvers vegna mætti ekki breyta neinu í þessu frv. Það verður ekki komist hjá því að leita eftir skýringum á því, hvers vegna engu megi breyta. Hvers vegna má ekki samþykkja 1. brtt. okkar hv. 4. landsk. þm. á þskj. 373? Ég óska eftir skýringu á þessu. Hv. 11. þm. Reykv. sagði ekkert um hvers vegna það mætti ekki. Hv. 3. þm. Vesturl. vék að tveim atriðum. Annað var að ekki væri ástæða til að taka fram, eins og við flm. brtt. gerum með okkar brtt., að Sinfóníuhljómsveitin miði að því að auka tónmenningu Íslendinga, efla áhuga og þekkingu á æðri tónlist og gefa landsmönnum kost á að njóta hennar, m.a. með tónleikahaldi sem víðast um landið og með tónlistarflutningi í útvarp. Hv. 3. þm. Vesturl. gerir aths. við það. Hann gerði aðra aths. við þessa brtt. í brtt. segir: „Sérstaka áherslu ber að leggja á flutning og kynningu íslenskrar tónlistar, utan lands sem innan, ef tilefni gefast.“ Hv. 3. þm. Vesturl. gerir aths. við þetta.

Ég held að þetta sé sjálfsagt.

Nú kallar hv. þm. fram í fyrir mér og segir að þetta sé sjálfsagt. Ég lít svo á að í þessu frammíkalli felist að honum finnist sjálfsagt að greiða atkv. með þessari brtt. Læt ég þá útrætt um 1. brtt. á þskj. 373. Hv. 3. þm. Vesturl. sagði að það fælist móðgun í till. okkar hv. 4. landsk. þm. um að fella niður úr frv. að sveitarsjóður Seltjarnarness skyldi standa undir rekstri hljómsveitarinnar að 1%. Hvað ætti þá að segja um þau mörgu sveitarfélög í landinu sem hefur ekki verið boðinn sá heiður? Er þá búið að móðga nær öll sveitarfélög í landinu? Það er algerlega út í hött að tala um móðgun í þessu sambandi. Það eru tvær ástæður fyrir því, að það séu einungis ríkissjóður, Ríkisútvarpið, og borgarsjóður Reykjavíkur sem standi að rekstri hljómsveitarinnar. Það er í fyrsta lagi, að þessir aðilar hafa staðið að rekstri hljómsveitarinnar frá upphafi. Og það er í öðru lagi, að þessir aðilar eiga eitt sameiginlegt sem ýmsir aðrir eiga ekki sameiginlegt með þeim. Ríkissjóður er eign allra landsmanna. Ríkisútvarpið er eign allra landsmanna. Höfuðborg Íslands er höfuðborg allra landsmanna. Það er þetta sjónarmið sem sker úr. Það á ekki að taka inn sveitarsjóð Seltjarnarness frekar en bæjarsjóð Kópavogs, Garðabæjar eða sveitarsjóð Mosfellshrepps eða bæjarsjóð Ísafjarðar eða Akureyrar. Það skiptir hér ekki máli hvort sveitarfélag er í nálægð við Reykjavík eða ekki. Það skiptir máli að Sinfóníuhljómsveitin er eign og stofnun allra landsmanna, en ekki hluta þjóðfélagsþegnanna. Ég verð að segja að ég fæ ekki séð hvaða hætta er fólgin í því að fylgja brtt. okkar hv. 4. landsk. þm. um að fella 1% framlag bæjarsjóðs Seltjarnarness niður og bæta því við hlut ríkissjóðs. Ég hef ekki heyrt nein frambærileg rök gegn þeirri breytingu. Þá vék hv. 3. þm. Vesturl. að brtt. okkar við 4. gr. frv. Hv. 11. þm. Reykv. gerði raunar enga tilraun til að færa fram nokkur rök máli sínu til stuðnings eða fyrir því að vara við því, að nokkrar breytingar væru gerðar. En hv. 3. þm. Vesturl. gerði tilraun til að færa rök fyrir sínu máli. Hv. 3. þm. Vesturl. er á móti því að fjölga í stjórn hljómsveitarinnar, eins og við leggjum til með okkar brtt. Hann sagði ekkert um það, hvers vegna hann er á móti því að fulltrúi frá Tónskáldafélagi Íslands eigi sæti í stjórn hljómsveitarinnar. Hann sagði ekkert um það, hvers vegna hann er á móti því að skólastjóri Tónlistarskólans sé í stjórn hljómsveitarinnar. Þetta er breytingin sem við gerum tillögu um. Við gerum ráð fyrir og leggjum til að allir hinir fimm, sem yrðu í stjórn hljómsveitarinnar, væru hinir sömu og gert er ráð fyrir í frv. Það væri fróðlegt að heyra einhver rök fyrir þessu. Hvers vegna eru menn á móti þessu? Ég skal ekki gera leik að því að lengja þetta mál. Ég vík aðeins að aðalatriðunum í því sem fram kom í ræðu hv. 3. þm. Vesturl. Hann vék að þeirri brtt. okkar hv. 4. landsk. þm. að leggja niður verkefnavalsnefndina. Hann taldi að það væri ákaflega þýðingarmikið að hafa þá nefnd, reynslan væri sú. Hv. 11. þm. Reykv. lagði mikla áherslu á að það hefði reynst svo vel að hafa sérstaka verkefnavalsnefnd að þar mætti ekki breyta. Ég hef áður í umr. um þetta mál lýst því, hvers vegna við gerum brtt. um að leggja niður verkefnavalsnefndina og gerum ráð fyrir að verk hennar sé unnið af stjórn Sinfóníuhljómsveitarinnar eða hljómsveitarráði, eins og við köllum það. Ég hef skýrt það, að það væri misráðið að hafa tvo stjórnunaraðila í þessu efni og skilja svo mjög á milli fjárhagshliðar og hinnar listrænu hliðar vegna þess að í rekstri hljómsveitarinnar væri það hvort öðru nátengt og háð. Slík tvö stjórnvöld stuðluðu að því að dreifa ábyrgðinni og gera stjórn hljómsveitarinnar veikari en ella og væri hætt við að menn skytu sér undan ábyrgð fyrir fjárhagslegum rekstri hljómsveitarinnar með því að segja að þeir hafi farið að tillögum verkefnavalsnefndarinnar í verkefnavali. Við teljum að það fari best á því, að í hljómsveitarráði séu menn sem bæði hafa fjármálalega þekkingu og tónlistarþekkingu, og vörum við að ganga út frá því, að tónlistarunnendur eða þeir, sem hafa þekkingu á tónlist, kunna að lesa nótur t.d., þurfi að vera einhverjir fávitar í fjármálum. Það á ekkert frekar við um sérhæfða menn á tónlistarsviði en sérhæfða menn á öðrum sviðum: Þetta er skoðun okkar, sem flytjum brtt., en hv. 11. þm. Reykv. og hv. 3. þm. Vesturl. segja að reynslan sé allt önnur. Við teljum okkur miða við reynslu þegar við flytjum þessa till., en því til áréttingar leyfi ég mér að vitna í skýrslu ríkisendurskoðunar fyrir árið 1981 um starfsemi hljómsveitarinnar, en þar segir m.a., með leyfi hæstv. forseta: „Verkefnavalsnefnd starfar ákaflega sjálfstætt. Nefndin er aðeins stjórn Sinfóníuhljómsveitar Íslands til aðstoðar og því er það stjórnin sem ætti að leggja endanlega hönd á starfsáætlun og verkefnaval. Svo virðist þó ekki vera. Verkefnavalsnefnd setur saman starfsáætlun. Þótt stjórn sinfóníuhljómsveitar Íslands mælist til að nefndin taki mið af fjárhagsgetu hljómsveitarinnar er ekki um að ræða nokkra beina samhæfingu á milli starfsáætlunar og fjárhagsáætlunar.“ - Og enn fremur segir í þessari sömu skýrslu ríkisendurskoðunarinnar: „Alvarlegur veikleiki í stjórnkerfi hljómsveitarinnar felst í aðskilnaði listrænnar framkvæmdastjórnar og fjárhagslegrar.“ Ég ætla ekki að fara að fjölyrða um þetta álit ríkisendurskoðunarinnar, en ég held að því verði ekki neitað, að það kemur heim við skoðanir okkar hv. 4. landsk. þm. og till. okkar um breytingar í þessu efni falla að þessu sjónarmiði. Hv. 3. þm. Vesturl. sagði að sér félli ekki vel að gert væri ráð fyrir því í frv., að stefna ætti að því að eigi minna en 12% af útgjöldum hljómsveitarinnar fengjust greidd af tekjum hennar. Hv. 3. þm. Vesturl. fann að þessu og ég er honum sammála. Ég færði rök fyrir brtt. okkar um að fella þessi 12% niður og orða greinina á annan veg. Ég færði rök fyrir því þegar ég mælti fyrir tillögunum. Ég ætla ekki að fara að endurtaka þau hér. En mér sýnist að það sé augljóst, að ef hv. 3. þm. Vesturl. er andvígur þessu efni í frv. hljóti hann að greiða atkv. með brtt. sem lagfærir það. Þá var það annað atriði sem hv. 3. þm. Vesturl. fann líka að frv. og að mínu viti réttilega. Hann tók fram að gert væri ráð fyrir því í 6. gr. frv. að stjórn Sinfóníuhljómsveitarinnar réði hljómsveitarstjóra, en það sé ekki talað um til hve langs tíma. Hv. þm. taldi þetta ekki af hinu góða og vera varhugavert. Ég er honum sammála. En í brtt. okkar hv. 4. landsk. þm. er bætt úr þessu. Þar segir að hljómsveitarráð ráði hljómsveitarstjóra til tveggja ára í senn. Ég fæ ekki séð annað en hv. 3. þm. Vesturl. hljóti að vera með brtt. okkar hv. 4. landsk. þm. Brtt. lagar það sem hann finnur að. Er þá orðið fátt um væna drætti varðandi umr. um þetta mál eins og það nú stendur. Ég vík því aftur einu orði að því sem er helst bitastætt, og það er varðandi brtt. okkar um að leggja niður verkefnavalsnefndina.. Ég er áður búinn að koma inn á rökin fyrir því að gera slíkt, en ég segi: Ef menn vilja ekki fallast á þau rök eða geta það ekki að öllu leyti, þá er engin hætta á ferðum vegna þess að það er ekkert í brtt. okkar hv. 4. landsk. þm. sem bannar að það sé sett upp verkefnavalsnefnd. Hljómsveitarráð getur gert það hvenær sem það vill, en það er ekki skylda. Sá er munurinn. En er þetta þá óraunhæft hjá okkur sem stöndum að brtt.? Nei, það er ekki hægt að segja það. Þetta er búið að vera svo frá því að hljómsveitin var stofnuð og þó eru engin lög. Nei, ég held að menn sjái að það er einhver þráhyggja og ekkert annað en þráhyggja að halda við það, að ekki megi breyta þessu ákvæði varðandi verkefnavalsnefndina. Ég sé ekki ástæðu til að ræða frekar um þessar brtt. á þskj. 373, nema þá að gefnu frekara tilefni. En það er komin fram brtt. á þskj. 412, brtt. við 3. tölul. í brtt. okkar hv. 4. landsk. þm. og fjallar um að niður falli það ákvæði í brtt. okkar hv. 4. landsk. þm., að formaður hljómlistarráðs skuli vera tónlistarmaður. Ég viðurkenni að það eru tvær hliðar á þessu máli. Það þarf ekki að vera sjálfgefið að það þurfi að setja það skilyrði, að formaður hljómlistarráðs sé tónlistarmaður. Ég ætla ekki að fjölyrða um þetta, en vil aðeins segja að ég get fellt mig við hvort heldur er og við flm. brtt. á þskj. 373 setjum okkur ekki upp á mót brtt. á þskj. 412, brtt. hv. 4. þm. Reykn. Það hefur verið talað um að þetta frv., sem við nú ræðum, hafi verið samið af þeim, sem eru gagnkunnugastir þessum málum, og frv. hafi verið unnið af mönnum sem gerst þekkja til. Ég vil ekkert draga úr þessum fullyrðingum. Ég hygg að það sé sjálfgefið að slíkir menn hafi verið til kvaddir. En það breytir ekki því, að auðvitað ber okkur þm. að afgreiða þetta frv. eftir bestu samvisku og eftir því sem við þekkjum best til. Hv. 11. þm. Reykv. var að spyrja við hverja við hefðum talað, hvaðan við hefðum eitthvert vit á þessum málum, - það lá í orðunum, - hvort við ætluðum ekki að gera hér grein fyrir því, hvers vegna við dirfðumst að flytja brtt. við þetta frv. Ég ætla ekki að svara þessu. Ég hef oft tekið þátt í umr. á Alþingi þar sem hafa komið á dagskrá málefni Sinfóníuhljómsveitar Íslands, og ég hef gert mér það að reglu og fundið mið hafa þörf til að leggja þar orð í belg. Ég hef fylgst með starfsemi Sinfóníuhljómsveitarinnar frá byrjun og hef gert það á vissan hátt mjög náið, bæði með sambandi við tónlistarmenn og suma sem stundum hafa verið á oddinum í þessum málum og ótvíræðir forustumenn, og einnig hef ég haft náið samband við þá sem hafa þurft að sinna hinni fjárhagslegu hlið. Ég mun því ekki biðjast afsökunar á því að láta þessi mál til mín taka nú þegar verið er að fjalla um mjög þýðingarmikið mál fyrir Sinfóníuhljómsveit Íslands og alla tónmenningu í þessu landi.



Herra forseti. Ég þakka tillitssemi hæstv, forseta. Ég skal vera mjög stuttorð. Ég hafði ekki gert ráð fyrir að taka hér aftur til máls um frv. til l. um Sinfóníuhljómsveit Íslands, en hv. 11. þm. Reykv. gaf mér tilefni til að koma hér aðeins í ræðustól. Hv. 4. þm. Vestf. hefur gert svo góða grein fyrir brtt. okkar að ég sé ekki ástæðu til að orðlengja um þær. En hv. 11. þm. Reykv. minntist á bréf sem honum hefði borist frá formanni Starfsmannafélags Sinfóníuhljómsveitarinnar. Mér þykir rétt að það komi fram, að það hefur fleirum borist þetta bréf, væntanlega öllum hv. þm. deildarinnar. Ég verð að segja að mér þykir dapurlegt ef ágætir starfsmenn Sinfóníuhljómsveitar Íslands hafa ekki skilning á því, að við flm. flytjum brtt., sem hér hafa verið ræddar, fyrst og fremst vegna þess að við látum okkur annt um Sinfóníuhljómsveit Íslands, vegna þess að við gerum okkur grein fyrir því menningarlega hlutverki sem hún gegnir í tónlistarlífi Íslendinga. Hún hefur réttilega verið nefnd hornsteinn íslenskrar tónlistar. Þeir hv. þm., sem hafa varað við því að gerðar séu breytingar á þessu frv., mega vita að sú vinna, sem liggur að baki þessum brtt., er vinna manna sem hafa mikla þekkingu á starfsemi hljómsveitarinnar. Þetta vildi ég láta koma fram. Hv. 3. þm. Vesturl. talaði um að það væri móðgun við Seltjarnarnesbæ að taka rekstraraðild hans út úr frv. Ég veit ekki hvort ég hirði um að svara þessu einu sinni enn. Ég tel að það sé ekki móðgun, heldur miklu frekar að honum sé sýnt traust með því að hann megi á frjálsum grunni vera þátttakandi í rekstri hljómsveitarinnar. Það má gjarnan koma hér fram, að þessar brtt. eru viðleitni okkar flm. til að bæta þetta frv. Ef meiri hl. Alþingis er ekki sömu skoðunar verður frv. ekki breytt. Við skulum vona að frv. fari í gegnum þingið þrátt fyrir það, enda liggur fyrir a.m.k. að við flm. þessara brtt. erum að öðru leyti sammála frv. og munum styðja það hvernig svo sem lyktir þessara brtt. verða.