Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og sjá má af þskj. 173, hefur landbn. orðíð sammála um að mæla með, að þetta frv. verði samþ. Þó höfðu 3 nm. þann fyrirvara á, að þeir mundu freista þess að koma fram brtt. við þessa umr. til nokkurrar hækkunar á framlagi til framleiðnisjóðs. Þetta frv. er komið úr Nd. og var þar samþ. ágreiningslaust, að ég hygg, en svipaðar till. komu þó þar fram um það að auka fjárráð sjóðsins, sem voru felldar. Þetta frv. er árangur af skynsamlegum og hóflegum umr., sem fram fóru á s.l. sumri um verðlagningu landbúnaðarvara á milli stjórnar Stéttarsambandsins og ríkisstj., og ég verð að segja það, að ég hygg, að þær viðræður hafi borið heillaríkan árangur. Það náðist samkomulag um búvöruverðið, án þess að það yrði lagt í gerð, og einnig samkomulag um að gera nokkrar hliðarráðstafanir til hagsbóta fyrir landbúnaðinn, þar sem ég álít að sé mjög rétt stefnt með þessu frv. Það hefur lengi verið svo, að framleiðsla landbúnaðarvara hér á landi hefur verið ákaflega skipulagslítil, og þetta hefur leitt í nokkrar ógöngur á síðustu árum, að því er snertir framleiðslu á einstökum búvörutegundum. Þó að ég segi þetta, þá lít ég samt svo á, að það sé of mikið gert úr því, að það horfi til vandræða, hversu mikið hefur verið framleitt hér af mjólk hin síðustu ár, því að það er mjög árstíðabundið og fer mjög eftir tíðarfari og árferði, hversu framleiðslan verður mikil hverju sinni, og ekki óeðlilegt, þótt eitthvað verði í afgangi, þegar bezt árar, enda virðist mér, að það sé nú þegar að koma í ljós, að sú aukning á mjólkurframleiðslunni, sem hefur verið nú hin síðustu ár, hefur numið staðar og er nú mun minni mjólk framleidd en var t.d. 1965. Aukningin var þá á fimmta prósent, en nú mun framleiðslan vera um 3% eða 4% minni á þessu ári en í fyrra. En hvað um það, þetta frv. gengur að mínu áliti í rétta átt og stefnir að því að styðja að betri nýtingu og betri vinnslu á búfjárafurðum, og mun nú einkum stefnt að því að stuðla að betri verkun á kjöti í sláturhúsum. Um það voru gerð sérstök lög í fyrra að skylda þá, sem taka á móti sláturvörum, að bæta mjög um sláturhúsin hjá sér. Ég sé ekki ástæðu til að rekja þetta frv. eða efni þess, það var gert hér mjög rækilega af hæstv. landbrh. við 1. umr. málsins fyrir tveimur dögum og mun vera öllum í fersku minni. Um þær till., sem hér liggja fyrir til breytinga á þskj. 170, vil ég segja það, að ég tel þeirra ekki þörf á þessu stigi málsins og muni ekki vera málinu til framdráttar. Þetta eru till., sem komu fram í Nd. og fengu ekki hljómgrunn þar. En auk þess er svo tillaga annars eðlis, að taka lán allt að 50 millj. kr. til þess að endurlána framleiðnisjóði. Ég held, að á þessu hvorugu sé þörf að þessu sinni. Þetta er nýtt mál, og á eftir að sýna sig og sanna, hvernig til tekst með framkvæmdir, og öll þessi mál eru mjög í deiglunni. Ég held, að það sé rétt að bíða með að flytja brtt. til hækkunar við þetta frv., þangað til það er betur séð, hversu mikið fé þessi sjóður þarf að hafa til þess að fullnægja þeim verkefnum, sem væntanlega koma fram og er ekki enn svo vel séð, hver verða, að þau verði öll reiknuð út fyrir fram. Ég mun því leggja til, að þessar brtt. verði felldar. Þó að ég hins vegar játi, að það muni vera líklegt, að þessi sjóður muni þurfa á meira fé að halda, áður en langir tímar liða, þá hygg ég, að það, sem honum er ætlað nú, muni vera mjög sæmilegt til að byrja með.



Herra forseti. Í 1. gr. þessa frv. eru upp talin þau verkefni, sem framleiðnisjóði landbúnaðarins er ætlað að inna af hendi. Og hlutverk sjóðsins er að veita styrki og lán til framleiðniaukningar og hagræðingar í landbúnaði, og til atvinnurekstrar á bújörðum. Styrkja má rannsóknir og framkvæmdir, sem miða að lækkun framleiðslu og dreifingarkostnaðar, og framkvæmdir, sem miða að því að samræma landbúnaðarframleiðsluna þörfum þjóðfélagsins, miðað við markaðsaðstæður innanlands og annars staðar í heiminum á hverjum tíma. Lán og styrki má veita til einstakra bænda, vinnslustöðva, ræktunarsambanda og vísindastofnana. Þegar einstökum bændum er veittur styrkur, skal taka tillit til efnahags þeirra. Upptalning þessi í 1. gr. frv. sýnir, að verkefni þau, sem framleiðnisjóður á að inna af hendi, eru bæði mörg og mikilvæg. Veltur því á miklu, að stjórn sjóðsins takist að sinna mest aðkallandi vandamálum, sem hafa þýðingu fyrir framtíð landbúnaðarins, svo að verkefnin kafni ekki í vandamálum fortíðarinnar, eins og skín í gegnum frv. þetta. Þegar hugleidd eru verkefni framleiðnisjóðs og þau borin saman við stofnframlag sjóðsins, dylst engum, að það verður erfitt verk að beina þessu fjármagni þangað, sem notin verða jafnan mest. En í 4. gr. þessa frv. er rætt um stofnframlag framleiðnisjóðs, og það á að vera 50 millj. kr. skv. frv. En hvergi er gert ráð fyrir neinum tekjumöguleikum öðrum í þessu frv. Þetta er óneitanlega mikill galli á annars góðri löggjöf. Ótvírætt er það, að vinnslustöðvar landbúnaðarins eiga á þessu ári að fá 20 millj. kr. óafturkræft framlag. Því lýsti hæstv. landbrh. yfir hér við 1. umr. málsins og kvað það vera gert með samþykki og vitund allrar ríkisstj. og þá vitanlega þ. á m. hæstv. ráðh. Alþfl. og hæstv. fjmrh., svo að þessi yfirlýsing hæstv. landbrh. hlýtur að reynast haldbetri en sumar aðrar þær yfirlýsingar, sem hæstv. ráðh. hefur gefið. Frá og með næstu áramótum eru því eftir aðeins 30 millj. kr. til ráðstöfunar hjá framleiðnisjóði. Og á næstu 3 árum má veita 1/3 í styrk af því framlagi, sem veitt er, eða 10 millj. kr. Eftir standa þá 20 millj. kr., sem líkur eru á að skili sér smám saman í framtíðinni til sjóðsins. Það liggur því ljóslega fyrir nú í upphafi þessa máls, að framleiðnisjóður þarfnast miklu meira fjármagns en nú er gert ráð fyrir. Þess vegna höfum við 3 þm. lagt fram brtt. varðandi öflun fjármagns til framleiðnisjóðs. Þeir hv. 4. þm. Austf. og hv. 4. þm. Norðurl. e. flytja ásamt mér till. þær, sem eru á þskj. 170. Í till. þessum er ætlazt til þess, að ríkissjóður greiði framlag til framleiðnisjóðs, 10 millj. kr. árlega til og með árinu 1971, í staðinn fyrir að frv. gerir ráð fyrir því, að framlag verði aðeins veitt til og með árinu 1969. Verði till. okkar samþykkt, fær framleiðnisjóður 70 millj. kr. í stofnframlag í staðinn fyrir 50 millj. kr. annars. Og til að tryggja betur tilgang sjóðsins flytjum við enn fremur till. um 50 millj. kr. lánaheimild, sem vafalaust mun koma sér vel, þegar skipan kemst á starfsemi framleiðnisjóðsins. Ég efast ekki um það, að vilji allra hv. þm. er til að styðja þessa till. okkar, og ég vænti þess líka, að þeir séu það framsýnir nú að samþykkja þessa till., svo að þau miklu og margvíslegu verkefni, sem framleiðnisjóði er ætlað að inna af hendi og ég hef hér þegar lýst, komi að tilætluðum notum. Við framsóknarmenn höfum á þessu þingi eins og á undanförnum þingum flutt frv. til laga um framleiðnilánadeild við Framkvæmdasjóð Íslands. Á þetta vil ég minna í sambandi við þetta mál, sem er einn angi af okkar máli. Í sambandi við þetta mál væri líka ástæða til að gera verðlagsmál landbúnaðarins að umræðuefni og aðbúnað ríkisvaldsins að landbúnaðinum yfirleitt, og þá ekki sízt sinnuleysi valdhafanna gagnvart þeim, sem vilja gera landbúnað að ævistarfi sínu. Hér skal þó staðar numið að sinni. Vænti ég, að hv. þm. sýni þá framsýni að samþykkja till. okkar á þskj. 170.



Herra forseti. Það er ekki ástæða til þess að hafa mörg orð út af ræðu hv. 1. þm. Vesturl. Hv. þm. minnti á till., sem framsóknarmenn hafa flutt um framleiðnisjóð atvinnuveganna, till. með stórum tölum, miklum fjárhæðum. Og það er þetta, sem þeir minna á, þegar talað er um atvinnuvegi yfirleitt: vegna þess að tilllögur okkar hafa ekki verið samþykktar, þá er nú þetta allt saman smátt í sniðum, sem samþykkt er af hendi ríkisstj. - En það vill nú til, að flestir hafa gert sér grein fyrir því, að það er lítils virði fyrir atvinnuvegina að sjá prentuð þskj. með háum tölum, sem eru aðeins til þess að veifa framan í fólk og vitað er að enginn grundvöllur er til þess að samþykkja, eru aðeins yfirboðstill. Og menn hafa tekið eftir því yfirleitt, almenningur í þessu landi, að Framsfl. hefur alltaf fataskipti og klæðist sitt hverju eftir því, hvort hann er við völd eða í stjórnarandstöðu. Það væri ágætt, ef þessi hv. þm. vildi minna á einhverjar stórar till., sem hans flokkur hefur flutt til styrktar landbúnaði, meðan hann var í ríkisstj. Það væri fróðlegt að fá að heyra þær upphæðir, þær háu tölur, sem hann vildi nefna í sambandi við það. Það gerðist í hv. Nd. undir meðferð þessa frv., að Hannibal Valdimarsson, hv. 5. þm. Vestf., flutti brtt. og lagði til, að stofnfé framleiðnisjóðs yrði ekki 50 millj., heldur 65 millj. Þessi hv. þm. var svo óheppinn, að hann flutti sína brtt. á undan framsóknarmönnunum, svo að hv. tveir framsóknarmenn í Nd. hugsuðu sem svo: Ja, við verðum að bjóða yfir Hannibal. Við verðum að sýna þó bændunum það, að við viljum betur en hv. 5. þm. Vestf., enda þótt hann sé nú orðinn að hálfu bóndi. - Og þess vegna fluttu þeir brtt., sem var aðeins hærri en till. hv. 5, þm. Vestf., að stofnféð skyldi vera 70 millj. Og þar með var það sýnt og lesið upp í útvarpi, að hv. framsóknarmenn vildu gera betur við framleiðnisjóðinn heldur en hv. 5. þm. Vestf. En hér í þessari hv. deild vildi hv. 1. þm. Vesturl. ekkert eiga á hættu. Hann gat nefnilega búizt við því, að hv. 4. þm. Norðurl. e., ef hann kæmi með brtt. á eftir, þá yrði hans till. jafnvel 5 millj. hærri en brtt. hv. framsóknarmanna.  En sleppum nú þessu. Aðalatriðið er nú það, og það er það, sem spurt er um, hvað er gert, og það er það, sem kemur að gagni, en ekki það, hvað er prentað á þskj. og hvað er sýnt og hverju er veifað framan í almenning, bændur eða aðra. Hv. 1. þm. Vesturl. var að tala um, að hann vænti þess, að hv. þm. sýndu þá framsýni að styðja till. hans og félaga hans. Hvað á hv. þm. við með framrýni? Á hann við það, að sú hætta gæti verið á því, að 1969–1971 væri Framsfl. kominn í ríkisstj. og þá væri ekki aðstaða til þess að afla fjár, sem nú er talið sjálfsagt að lögfesta. Það er hugsanlegt. Engu skal ég spá um það, hverjir hafa mest völd 1969 og 1971. Það veit enginn. Í lýðræðisþjóðfélagi veit enginn, hverjir fara með stjórn þetta og þetta kjörtímabil. En það gætu verið hyggindi að þessu leyti að eiga ekkert á hættu, því að enginn vafi er á því, að ef framsóknarmenn verða í stjórn, þá fer minna fyrir brtt. til hækkunar heldur en nú. En ég ætla að eiga það á hættu, að framleiðnisjóður, úr því að hann er til orðinn og stofnaður jafnmyndarlega og raun ber vitni, - þá ætla ég nú að eiga það á hættu og vona það, að við sjálfstæðismenn höfum áhrif á árunum 1969–1971 og getum stuðlað að því, að framleiðnisjóði verði þá einnig gert fært að starfa, ef það sýnir sig, að störf hans og það, sem honum er ætlað að vinna, reynist jafnvel og vonir standa til. Lántökuheimild fyrir sjóðinn er vitanlega algjörlega óraunhæft að vera að fara fram á, um leið og verið er að setja sjóðinn á laggirnar og áður en hann er farinn að starfa og kominn í form. Ég vil aðeins minna á það, að enda þótt 20 millj. kr. verði varið á þessu ári að segja má til framleiðniaukningar og endurbóta á vinnslustöðvun landbúnaðarins, þá eru 30 millj. kr. eftir, sem sumir hv. framsóknarmenn telja lága og litla fjárhæð. Einn hv. þm. í Nd. taldi vafasamt, að það væri rétt fyrir bændur að taka við þessari upphæð, hún væri svo lítil. En ég vil nú minna á, að í septembermánuði, þegar viðtöl fóru fram milli fulltrúa bænda og ríkisstj., þá var ákveðið, að stofnframlag sjóðsins skyldi aðeins vera 30 millj., en síðar var samkomulag um að hækka það upp í 50 millj. Fulltrúar bænda, sem hafa bezta þekkingu á málefnum landbúnaðarins, líta raunhæfum augum á þetta og tala ekki um, að þetta sé smánarleg upphæð, heldur hafa þessir menn gert sér grein fyrir því, að það er mikils virði, að sjóðurinn er stofnaður og að hann hefur verkefni að vinna. Það er vitanlega höfuðskilyrðið, og því betra sem þau eru fleiri. Og ef það tekst vel með reynslunni að sanna gildi sjóðsins og sýna fram á, að sjóðurinn leysir hlutverk sitt eins og vonir standa til, er vitanlega því auðveldara að fá skilning Alþ. á því, að nauðsyn beri til að tryggja sjóðnum fé til frambúðar. Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða meira um þetta, en það er almennt, sem menn brosa í kampinn, þegar hv. framsóknarmenn tala um, að þetta sé smánarlega lág upphæð og það sé á takmörkum frambærilegt að sýna frv. með þessari tölu.



Herra forseti. Ég var eiginlega alveg undrandi á því, hvað hæstv. landbrh. var reiður í ræðustólnum. Af hverju reiddist ráðh.? Ég held, að hann hafi ekki komið að því, sem hann raunverulega reiddist af, og vil ég ekki endurtaka þau ummæli, sem hafa sjálfsagt orðið þess valdandi. Hver talar um smánarlega upphæð í þessu sambandi? Það hefur bókstaflega enginn gert hér í þingsölum, ekki í þessari d., nema hæstv. landbrh., ekki nokkur maður. En svona hefur hann rétt eftir öðrum, að það er ekki trúandi einu einasta orði, sem hann fer með. Hæstv. ráðh. spurði: Hvað hafa framsóknarmenn gert fyrir landbúnaðinn? Hvað hafa þeir gert? Ekki nokkurn skapaðan hlut, segir hæstv. ráðh. En úr því að hæstv. ráðh. minntist á þessa hluti, vil ég minna hann á það, að hann á metið í því að hafa skattlagt bændastéttina. Núverandi hæstv. fjmrh. og landbrh. eiga metið í því að hafa skattlagt bændastéttina. Þeir láta Búnaðarbankann lána það fé, sem þeir hafa skattlagt hjá bændum. Þetta hefur engum hugkvæmzt fyrr. Þannig mætti lengi telja. Og hæstv. núverandi fjmrh. skattleggur bændur landsins miklu meira í beinum og óbeinum sköttum heldur en nokkur annar ráðh. hefur gert. Þessar tölur tala sínu máli, og þeir vita og mega gjarnan vita sín afrek í þessum efnum. Um það, hvað Framsfl. hefur gert fyrir bændastéttina, tel ég ekki þörf á að ræða hér, því að það er íslenzku þjóðinni svo vel kunnugt, að óþarft mun upp að telja, því að það er vart það málefni og sú löggjöf varðandi landbúnaðinn, sem framsóknarmenn eru ekki upphafsmenn að og Framsfl. hefur komið heilu og höldnu í höfn hér í þingi og það jafnvel í stjórnarandstöðu. Hæstv. núv. landbrh. hefur þó þrátt fyrir allt tínt upp okkar mál og gert að sínum málum. Eftir að hann hefur verið búinn að láta drepa þau eða láta þau liggja í þinginu, hefur hann gert þau að sínum málum og þannig ýtt þeim fram, af því að hann hefur talið þau vinsæl. Annars hélt ég nú, að þessi hæstv. ráðh. ætti ekki að vera að tala um yfirborðsmennsku eða yfirboðstill. Ég veit ekki, hver hefur á Alþ. í stjórnarandstöðu flutt yfirborðskenndari till. en þessi hæstv. ráðherra.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. - Ég tel ekki ástæðu til að ræða landbúnaðarmál yfirleitt hér við þetta tækifæri, það eru ákaflega margþætt mál og væri hægt að taka langan tíma til umr. um þau frá öllum hliðum. En út af þeim umr., sem hér hafa farið fram um búnaðarmálin í heild og afstöðu hæstv. landbrh. til þeirra, vil ég taka það fram, að það er álit bænda almennt í landinu, jafnt framsóknarbænda sem annarra bænda, að núverandi landbrh. hafi staðið mjög vel í sinni stöðu. Þetta væri að sjálfsögðu hægt að rökstyðja á margan hátt, en ég tel enga ástæðu til að fara út í það hér. En um þetta frv., sem hér liggur fyrir, og þær brtt., sem við það hafa komið fram, vil ég segja það, að mér finnst oft hafa borið meira á yfirboðstill. í sambandi við frv. heldur en nú, og ég tel, að þetta sé ekkert óhóflega fram borið eða lagt til af hálfu stjórnarandstöðunnar miðað við það, sem oft hefur verið áður. Það er nú raunar ekki annað en það að framlengja 10 millj. kr. framlag á ári um 2 ár, þ.e.a.s. 1970–1971, í stað þess að frv, gerir ráð fyrir því, að þetta framlag nái aðeins til 1969. Ég segi ekkert um það, hvort kunni að vera þörf á þessu og jafnvel miklu hærri upphæðum, þegar betur er séð, hvernig þetta mál leiðist út, þegar til framkvæmda kemur. En ég álít, að það sé alveg ónauðsynlegt að binda þetta lengur aftur í tímann en þessi 3 ár nú. Það má alltaf taka málið upp aftur, hvenær sem er, og ég hef enga vantrú á Framsfl., ef hann kemst í stjórn, að hann láti þar við sitja, að þetta framlag nái aðeins til 1969. Mér þykir hann ákaflega líklegur til að framlengja þetta og hækka jafnvel stórlega, miðað við þann mikla áhuga, sem framsóknarmenn sýnast hafa á landbúnaðarmálum yfirleitt. Og ég get bætt því við, að framsóknarmenn hafa margt gert vel fyrir landbúnaðinn, meðan þeir höfðu aðstöðu til. Um lánsheimildina finnst mér eiginlega alveg óþarft að tala, því að það er ekki tímabært að fara að gera ráð fyrir lánsheimildum nú, meðan allt er jafnóljóst um þetta mál eins og enn er. Það er alltaf hægt að taka hana upp, þegar þörf er á. Þess vegna tel ég, að það sé engin þörf á að samþ. þessar tillögur.