Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. 2. minni hl. (Karl Guðjónsson) Hæstv. forseti. Ég hafði hugsað mér það, að ef brtt., sem við í minni hl. landbn. fluttum við þetta frv., yrðu felldar, þá vildi ég gera eina till. til breytinga við frv. við 3. umr., og sökum þess að svo skammt er liðið frá því, að 2. umr. lauk, að ég var eiginlega ekki búinn að skrifa till., mun ég hafa kvatt mér hljóðs af meiri skyndingu en forseti áttaði sig á, og er það nokkuð í stíl við fyrirtekt mála hér á þessum fundi, hún gengur með miklu hraði, og er þá ekki nema vert, að menn kveðji sér hljóðs með hraði líka. Ég vil sem sagt leyfa mér að flytja hér skrifl. brtt. við 4. gr. frv., en till. mín er þannig: „Greinin orðist svo: Tekjur deildarinnar eru: 1. Fast árlegt framlag ríkissjóðs, 8 millj. kr. 2. 1% af árlegum tekjum ríkissjóðs. 3. Vaxtatekjur.“ Í greininni, eins og hún stendur í frv., er fyrst gert ráð fyrir árlegu framlagi ríkissjóðs, 4 millj. kr. Það er nokkur lækkun frá því, sem nú stendur í fjárlögum. Tel ég það illa viðeigandi og teldi sanngjarnt, að a.m.k. yrði þetta fasta framlag hækkað um helming frá því, sem í frv. er, og ég vil enn freista þess að fá fram samþykkt á því, að niður verði fellt bæði 1% álagið á bændurna og álagið á útsöluvörur landbúnaðarins, sem neytendum er ætlað að borga. En á sama hátt og þeir, sem að frv. standa, telja, að bændur geti komizt af, þó að þeir missi af 1% sinna tekna, verður að ætla, að svipuð regla gildi um þá, sem fyrir ríkissjóði ráða, að þeir ekki síður en bændurnir mundu komast af, þó að þeir yrðu af 1% sinna tekna, og óska ég eftir því, að það geti komið hér til atkv. og sýnt sig, hverjir álíta, að ríkissjóður sé verr aflögufær um 1% en bændur. í þriðja lagi legg ég til að sjálfsögðu, að meðal tekna sjóðsins séu vaxtatekjur hans, eins og gert er ráð fyrir í frv. Vil ég leyfa mér að afhenda forseta þessa skriflegu brtt. og biðja um afbrigði fyrir henni.

Eysteinn Jónsson Hæstv. forseti. Ég vildi gjarnan segja nokkur orð um þetta mál, áður en það verður afgreitt endanlega frá þessari hv. deild. Mér virðist þetta mál á ýmsan hátt vera nokkuð nýstárlegt, a.m.k. mjög nýstárlegt í röð landbúnaðarmála. Það er nokkuð einkennandi fyrir þetta mál, sem hv. 3. þm. Vesturl. (HS) sagði, þegar hann komst þannig að orði, að áður hefðu búnaðarsjóðirnir átt að standa undir uppbyggingu landbúnaðarins, en nú ætti landbúnaðurinn eða bændurnir að standa undir uppbyggingu sjóðanna. Þetta finnst mér ákaflega einkennandi fyrir þá stefnubreytingu í lánamálum landbúnaðarins, sem hæstv. landbrh. og stjórnarliðið beitir sér fyrir með þessari lagasetningu, enda verður, ef þetta frv. verður að lögum, orðið um algera byltingu að ræða í þessum málum frá því, sem verið hefur alllengi undanfarið. Ég mun færa rök fyrir þessu í örstuttu máli. Fyrst skulum við rifja upp, en það hefur áður verið sagt í þessum umr., hvernig þessi mál hafa verið leyst undanfarið. Þau hafa verið leyst þannig, að bændur hafa átt kost á lánum úr þessum sjóðum, sem hér á að steypa í eitt, byggingarsjóði sveitanna og ræktunarslóði, með 31/2%–4% vöxtum, og lánin hafa verið til 20–25 ára. Þannig hefur þetta verið alllengi undanfarið. Engum hefur dottið í hug á því tímabili. að það þyrfti að skattleggja bændur sérstaklega, til þess að hægt væri að láta í té þessi vaxta- og lánakjör. Slíkt hefur engum dottið í hug fyrr en þeim hæstv. landbrh., sem nú beitir sér fyrir þessu máli, og þeim, sem aftan í honum hanga. Hvernig er þá sú lausn, sem hæstv. ráðh. vilt nú fá lögfesta og hefur sumpart komið í framkvæmd, áður en þessi löggjöf er sett? Sú lausn á lánamálum bænda er í því fólgin, að bændur borgi 6–61/2% í vexti og lánstíminn færður úr 20–25 árum niður í 15 ár til að þyngja árgreiðslurnar. Það þótti ekki þyngja árgreiðslurnar nógu mikið að hækka vextina í 6–61/2%. Það varð að þyngja árgreiðslurnar meira og þá var það ráð fundið að stytta lánstímann í 15 ár. Með því móti mun hafa verið talið hugsanlegt, að þessar breytingar drægju nægilega mikið úr fjárfestingu í landbúnaðinum, drægju nægilega mikið úr vexti og viðgangi landbúnaðarins. Sannleikurinn er sá að öll þessi lagasetning og öll þessi landbúnaðarpólitík sem nú hefur verið tekin upp er beinlínis við það miðuð að stöðva þá hröðu uppbyggingu sem í landbúnaðinum hefur verið, vegna þess að þeir sem hér eiga hlut að máli, telja þá uppbyggingu hafa verið of öra. Það er ekki hægt að skýra svona lagað með öðru móti en þessu. Því að þeir menn sem hér að standa, eru engir kjánar. Þeir vita vel hvað þeir eru að gera og það vita allir að það er engin fjárhagsleg þörf sem knýr til að hækka. svona vextina eða stytta svona lánstímann. Meiningin með þessu og öðru fleiru er beinlínis að draga úr þeirri hröðu uppbyggingu sem orðið hefur í landbúnaðinum, m.a. með það fyrir augum að fækka bændum. eins og lýst hefur verið yfir oftar en einu sinni t.d. úr herbúðum sjálfstæðismanna. Það er skýringin á bessum aðförum öllum saman. Hverjar verða svo þessar breytingar? Við getum tekið dæmi um, hvernig þetta verkar á efnahag bænda og möguleika þeirra til þess að byggja upp. Fyrir viðreisn voru stofnlánakjör landbúnaðarins þessi: ræktunarsjóður, lánstími 20 ár, vextir 4%, en byggingarsjóður, lánstími 42 ár, vextir 31/2%. Með viðreisnarlöggjöfinni í fyrra voru vextirnir hækkaðir og lánstíminn hjá ræktunarsjóðnum styttur. Og skv. hinu nýja frv., sem við erum að ræða, eiga stofnlánakjörin að verða Þessi: ræktunarsjóður, lánstími 15 ár, vextir 61/2%, byggingarsjóður á hins vegar að halda sínum lánstíma, vextir verða 6%. Ef við berum svo saman mismuninn á árgjöldunum af lánunum skv. hinum eldri sið og skv. hinum nýja sið, þá verður dæmið þannig, og tökum þá dæmi af manni, sem hafði 200 þús. kr. lán úr ræktunarsjóði. Árgjaldið af því er kr. 14716. Og af 100 þús. kr. láni úr byggingarsjóði er árgjaldið 4579 kr. Skv. frv., sem hér er verið að ræða, og þeirri lánareglu, sem innleidd hefur verið, þarf að greiða af 200 Þús. kr. láni 21270 kr. og af 100 þús. kr. láni vegna íbúðarhúss 6 568 kr. En það er meira blóð í kúnni. Til viðbótar þessart gífurlegu hækkun á árgjöldunum á bóndinn að greiða árlega eftir þessu frv. sérstakan skatt, sem á að renna til stofnlánadeildanna, og sá skattur á að nema 1% af verði framleiðslunnar eða um 2% af kaupi bóndans hjá meðalbúinu, og mun það nema um 1700 kr. hjá slíku búi. Loks á svo enn að innheimta sérstakan toll af landbúnaðarvörum, sem nemur um 1300 kr. af afurðum meðalbús. Breytingarnar á aðstöðu bóndans, sem skuldar 200 þús. kr. í ræktunarsjóði og 100 þús. kr. í byggingarsjóði, verða því þannig, að árgjöldin í ræktunarsjóðnum hækka um 6554 kr., árgjöldin í byggingarsjóðnum hækka um 1988 kr. og við bætist svo launaskatturinn, þannig að mismunurinn á kjörunum, sem á að búa við framvegis, miðað við núv. vexti og skattinn, sem ráðgerður er, verður 10242 kr. Þetta er eitt dæmi af mörgum um, hvað það kostar bændur að veita Sjálfstfl. og Alþfl. vald til þess að fara með málefni þjóðarinnar, - bara eitt dæmi af mörgum. Ég rakti það hér áðan, hver lánakjörin hafa verið og hver þau eiga að verða skv. þessu frv., sem ætlunin er auðsjáanlega að gera að lögum. Og þá kemur spurningin: Var þetta í raun og veru hægt, að hafa svona lága vexti á þessum stofnlánum? Kom Þetta þá ekki fram í því, að þessi lánastarfsemi væri ákaflega smávægileg og stórfelldur kyrkingur í henni? Var mögulegt að afla nægilegs fjár til þess, að hægt væri að lána út á byggingar og íbúðarhús með þessum kjörum? Í þessu sambandi er rétt að rifja upp, að á árunum 1947–58 voru veitt 600 lán að meðaltali úr ræktunarsjóði með hliðstæðum kjörum og þeim, sem ég var að nefna. En Það segir svo sína sögu út af fyrir sig, að árin 1944–46, þegar sjálfstæðismenn fóru með þessi mál ásamt Alþfl., voru lánuð 101/2 lán að meðaltali á ári úr ræktunarsjóðnum á Þeim árum, en 600 lán að meðaltali á árunum 1947–58, eftir að Framsfl. tók við landbúnaðarmálunum á ný. Það er mikið talað um í þessu sambandi, að sjóðirnir hafi ekki þolað þessi góðu lánskjör. En allt slíkt er gersamlega úr lausu lofti gripið, vegna þess að sjóðirnir voru studdir til þess að standa undir þessum góðu lánskjörum. Það var gert með framlögum úr ríkissjóði, sumpart árlega á fjárlögum og sumpart með því að veita til þessara sjóða stórar fúlgur af og til af ríkisfé, og var þá oft notað tækifærið, þegar greiðsluafgangur var hjá ríkissjóði, til að veita slíkar stórar fúlgur í sjóðina. Enda fór það svo, að hrein eign þessara lánasjóða jókst ár frá ári þrátt fyrir hin góðu kjör, sem þeir veittu, og hefur verið upplýst hér í umr., að samanlögð eign sjóðanna í árslok 1958 var 105 millj. kr. og hafði þá vaxið verulega undanfarið. Að vísu voru þá árgjöld af erlendum lánum orðin nokkru þyngri en áður vegna yfirfærslugjaldsins, en vitanlega var þá sú sjálfsagða og einfalda leið fram undan, að ríkið hlypi þar undir bagga til að hjálpa til með árgreiðslur sjóðanna, þannig að þeir gætu haldið áfram að veita lán með hinum góðu kjörum. M.ö.o.: Það yrði haldið áfram sömu stefnu og fylgt hafði verið undanfarið, að sjóðirnir tækju lán með eins hagfelldum vaxtakjörum og hægt væri að fá, lánuðu út aftur með þessum vaxtakjörum, sem ég var að lýsa, og fengju síðan framlag af almannafé, til þess að hægt væri að reka þessa vaxtapólitík. Þetta er hliðstæð lánapólitík og rekin er í þágu landbúnaðarins í flestum nálægum löndum. Og þó að ég sé ekki nógu kunnugur til að fullyrða um það, þá er mér nær að halda, að þegar hæstv. landbrh. hefur fengið fram vilja sinn um það, hvernig búið verður að íslenzkum landbúnaði í lánalegu tilliti, þá verði óvíða, ef nokkurs staðar hægt að finna, að landbúnaður í nokkru landi eigi að búa við slík lánakjör. A.m.k. eru kjörin í sumum hinum næstu löndum, sem við þekkjum bezt til, allt önnur og jafnvel betri en þau, sem voru, áður en hæstv. landbrh. fór að spilla þessu máli. Ég fullyrði, að fátt af því, sem gert hefur verið til að efla íslenzkan landbúnað, hefur orðið honum þýðingarmeira en þessi hagstæðu stofnlánakjör. Í því sambandi get ég ekki stillt mig um að minna á ummæli, sem hæstv. landbrh. viðhafði hér við 1. umr. málsins, að ég hygg, þar sem hann bað menn að íhuga, hvernig búnaðarstofnsjóðirnir stæðu núna, ef þeir hefðu undanfarna áratugi búið við aðra eins löggjöf og þá, sem nú á að fara að setja. Ég held, að það væri nær fyrir hæstv. ráðh. að velta því fyrir sér, hvernig íslenzkur landbúnaður væri nú á vegi staddur, ef hann hefði búið við atlot hæstv. ráðh. í lánamálum síðustu áratugina, ef hann hefði átt að búa við það, sem honum er ætlað að gera nú, eftir að þetta frv. verður að lögum. Það eru til ýmsir vitnisburðir um það, sem gerzt hefur í íslenzkum landbúnaði á undanförnum árum. M.a. sá ég ekki alls fyrir löngu í riti gefna út áætlun um framkvæmdir í landbúnaðarmálum á næstunni, og þetta var gefið út í nafni stjórnar Stéttarsambands bænda. í þessari áætlun er það tekið alveg sérstaklega fram, að tímabilið frá 1950 til 1958 hafi orðið langglæsilegasta framfaratímabilið í íslenzkum landbúnaði. Þetta er ekki gefið út í nafni framsóknarmanna, heldur er það einnig gefið út í nafni þeirra sjálfstæðismanna, sem eiga sæti í stjórn Stéttarsambands bænda. Aftur á móti stendur svo í þessu sama riti og í þessari sömu álitsgerð, að það sé ekki hægt að gera ráð fyrir því, að þessar framfarir haldi áfram, eins og búið sé nú að búa að íslenzkum landbúnaði, og var Þó þá ekki kominn til þessi nýstárlegi launaskattur, sem hæstv. ráðh. og hans menn ætla nú að beita sér fyrir að leggja á bændur ofan á vaxtahækkunina og lánstímastyttinguna, sem fyrir var. Engum, sem fylgzt hefur með uppbyggingu íslenzks landbúnaðar, getur dulizt, að það, sem fyrst og fremst hefur ýtt undir í þessu efni og gert þessar stórfelldu framfarir mögulegar, eru lánin, sem hægt var að fá til byggingar útihúsa og til ræktunar í sveitunum. Og það hefði verið með öllu gersamlega áhugsandi að fá þetta fjármagn öðruvísi en að taka stórlán til þeirra sjóða, sem hér eiga hlut að máli. Það, sem varð þess vegna landbúnaðinum notadrýgst til uppbyggingarinnar, var það, að upp var tekin sú stefna að taka lán handa landbúnaðarsjóðunum og lána þau út aftur. Það var tekin upp sú stefna, að landbúnaðurinn skyldi fá til sinna nota hluta af því lánsfé, sem hægt var að afla í heild til framfara með íslenzku þjóðinni. Þannig fékk landbúnaðurinn verulegan hluta af erlendu lánunum, sem tekin voru á þessum árum, í fyrsta skipti í sögu landsins. Enn fremur var lögfest, að í þágu landbúnaðarlána skyldi renna helmingurinn af mótvirðissjóðnum mikla., sem upp var byggður fyrir gjafafé frá Bandaríkjunum. Þetta var lánsfjáröflunin, fyrir utan þau stórfelldu framlög, beinu framlög frá ríkinu, sem komu til og ég lýsti áðan. Nú er aftur á móti gerbreytt um stefnu í þessu efni, og bændur eiga nú sjálfir að fara að greiða fé í sjóðina til þess að lána sjálfum sér, og erlendar lántökur til sjóðanna eru hreinlega bannaðar í frv., nema því aðeins að bændum séu veitt lán í erlendum gjaldeyri í jafnstórum stíl aftur á móti. Það er m.ö.o. með þessu frv. hreinlega bannað að framkvæma þá lánapólitík, sem undanfarið hefur verið hagfelldust og drýgst fyrir íslenzkan landbúnað. En hún var sú að taka erlend lán til sjóðanna til að veita inn í landbúnaðinn, og með engu öðru móti hefði verið hægt að afla alls þess stórkostlega fjármagns, sem inn í landbúnaðinn hefur runnið á þessum árum. En nú er hreinlega bannað með þessu að taka erlend lán til sjóðanna, nema því aðeins að bændur fái lán í erlendri mynt. Af þessu er ósköp auðvelt að draga ályktun um hugsunarháttinn, sem þarna liggur á bak við, og hvað skeð hefði, ef Framsfl. hefði ekki haft Þessi mál með höndum á undanförnum árum. Þá hefðu bændur annaðhvort verið settir hreinlega í lánasvelti eða þá að þeim hefði verið gefinn kostur á lánum með gengisklásúlu. Sjá allir, hvernig komið hefði verið fyrir íslenzkum landbúnaði, ef sú stefna hefði verið framkvæmd, sem gert er ráð fyrir í 12. gr. þessa frv. Í sambandi við þetta mál hafa þeir hæstv. ráðh. og hans menn látið sér ákaflega tíðrætt um það, hvað stofnlánasjóðir landbúnaðarins hafi verið komnir í mikinn vanda, og að því er manni skilst, hvað illa hafi verið við þá skilið af öðrum. Þetta hefur nú auðvitað verið marghrakið, því að 1958, þegar núv. valdasamsteypa tók við þessum málum, áttu sjóðirnir stórfé að sjálfsögðu umfram skuldir, eins og hér hefur margsinnis verið bent á. En svo komu gengislækkanirnar, fyrst ein og síðan önnur, og þá hækkuðu auðvitað mjög skuldbindingar sjóðanna, sem voru í erlendum gjaldeyri. Þá skeður það furðulega, að á sama tíma sem hæstv. ríkisstj. beitir sér fyrir því, að ríkið taki á sig þann gengishalla, sem ríkisstofnanir yfirleitt urðu fyrir við þessar gengisbreytingar, eru stofnlánasjóðir landbúnaðarins skildir eftir og fiskveiðasjóðurinn líka. Þessir sjóðir eru skildir eftir, og ríkisstj. býst til Þess að láta alls ekki greiða þessi gengistöp á sama hátt og önnur gengistöp, sem í eðli sínu voru nákvæmlega hliðstæð. Ef nokkur snefill af réttsýni hefði gilt í þessu efni, átti auðvitað að taka gengistapið á erlendu lánunum fyrir stofnlánasjóði landbúnaðarins og fiskveiðasjóð inn á gengisuppgjörsreikninginn eða gengistapsreikninginn í Seðlabankanum, og síðan átti ríkið að greiða þessi gengistöp eins og önnur gengistöp, því að ríkið tók að sér að greiða gengistöpin fyrir hinar stofnanirnar, sumpart með því að láta allmikla mótvirðissjóðsinnstæðu, á annað hundrað milljónir, sem ríkissjóður átti, upp í þessi töp, og sumpart með því að semja við Seðlabankann um að taka að sér nokkuð af gengistöpunum. En vitanlega átti hér alls ekki að gera upp í milli, og sýnir það algert forsjárleysi hæstv. landbrh., að ekki sé meira sagt, í málefnum landbúnaðarins, að hann skyldi ekki gera gangskör að því og krefjast þess, að landbúnaðurinn og lánastofnanir ha nytu jafnréttis að þessu leyti. Það er alveg furðulegt, og þá ekki sízt þegar þess er gætt, að ríkissjóður ber ábyrgð á skuldbindingum ræktunarsjóðs og skuldbindingum byggingarsjóðs. Ríkissjóður ber ábyrgð á þessum skuldbindingum að sinu leyti alveg á sama hátt og hann ber ábyrgð á ríkisábyrgðarlánum fyrir togara, frystihús og önnur slík fyrirtæki. Greiðslur á þessum ábyrgðarlánum eru reiddar af höndum skilvislega af hendi ríkissjóðs. En hæstv. ráðh. og ríkisstj. býst á hinn bóginn til þess með þessu frv. að velta þeim greiðslum, sem ríkissjóður með réttu á að standa undir vegna ábyrgða sinna á þessum stofnlánadeildum, yfir á bændastétt landsins og bændur persónulega með sérstökum launaskatti. Þetta er álíka ósvífni og ef flutt væri frv. um að jafna niður á útveginn með sérstökum skatti á tekjur útvegsmanna þeim ríkisábyrgðartöpum, sem ríkissjóður hefur orðið fyrir. Allt þetta tal hæstv. ráðh. og hans manna um, að þessir sjóðir hafi verið orðnir gjaldþrota og þeir hafi verið svo illa staddir, að þess vegna verði að skattleggja bændastéttina til þess að bjarga þeim, - allt þetta tal er gersamlega mælt út í hött, eins og búnaðarþingið mjög skörulega sýndi fram á og hefur sýnt svo skörulega fram á, að þá, sem fyrir þessu standa, svíður þar nokkuð undan. Er sannast að segja ekkert yfir því að syrgja. Aftur og aftur koma þeir að þessum samþykktum búnaðarþings. Fyrir hvað? Af því að búnaðarþingið talar blátt áfram og skýrt um þessi mál og er ekki með neina vafninga, segir það bara, sem rétt er, að ríkissjóður átti að standa undir þessum gengistöpum eins og öðrum hliðstæðum, og fylgir fram þeirri stefnu landbúnaðarins, að áfram verði tiltölulega lágir vextir á landbúnaðarlánum, og lætur í ljós þá skoðun, að alveg eins og þjóðfélagið gat staðið undir þessum vöxtum undanfarinn áratug eða meir, þá sé það ekkert síður hægt framvegis. Allt saman er þetta alveg laukrétt hjá búnaðarþinginu, og með Þessum ályktunum, svona blátt áfram eins og þær eru, er algerlega flett ofan af öllum þessum viðbjóðslega slepjuvef, sem hæstv. ráðh. og hans menn eru að vefja í kringum þetta mál til þess að leyna kjarna þess. En allt gengur það út á, að ekki sé með nokkru lifandi móti hægt að ráða við að útvega lánsfé í landbúnaðinn eða þjóðfélagið geti tekið á sig gengistöp fyrir landbúnaðinn, bændur verði að taka þetta á sig sjálfir með sérstöku skattgjaldi. Það sé allt í einu komið þannig, að þetta geti ekki staðizt, þó að það hafi prýðilega staðizt undanfarið, eins og reynslan sýnir. Landbúnaðurinn á fullan rétt á því að fá í lán til uppbyggingar eitthvað af þeim sparnaði, sem verður í landinu, og ef þarf til viðbótar, eitthvað af þeim erlendu lánum, sem tekin eru. Það er alveg fordæmanlegur hugsunarháttur að halda því fram, að allt þetta fjármagn eigi að renna í annað, en bændur sjálfir að leggja sinum sjóðum fé. Því hefur verið haldið hér fram, að allt hafi verið látið fljóta og ekkert gert til þess að tryggja sjóðina. Ég mótmæli þessu gersamlega og vísa til reynslunnar um það mikla fjármagn, sem til sjóðanna var aflað, og um þau tiltölulega góðu kjör, sem bændastéttinni voru búin í lánamálunum. En er það ekki aðalatriðið í þessu máli, hvaða lánakjör hægt er að bjóða landbúnaðinum? Er það ekki aðalatriðið? Er það aðalatriði í þessu máli að skrapa saman, jafnvel frá landbúnaðinum sjálfum, fjármagn til þess, að ríkið geti svikizt frá skuldbindingum sínum, sem eru ábyrgðirnar á lánum sjóðanna, og mórölskum skuldbindingum sínum, sem eru gengistöpin? Aðalatriðið er vitaskuld, hvernig hægt er að ganga þannig frá málunum, að landbúnaðurinn búi við viðunandi lánakjör. En slíkt er auðvitað ekki aðalatriðið í augum þeirra, sem eru alltaf að leita að leiðum til þess að gera þyngra og þyngra undir fæti fyrir landbúnaðinn og það af mikilli lævísi. Vitanlega er ekki hægt að líta öðruvísi á en það sé verið að leita að slíkum leiðum með þeim breyt., sem gerðar hafa verið á lánakjörum landbúnaðarins og svo Þessum skatti í viðbót. Hv. 3. þm. Austf. (JP) og félagar hans í landbn. eru sýnilega dálítið hikandi við þetta allt saman, og þykir engum það einkennilegt, og eru þær ástæður eða þau rök, sem þeir færa fram fyrir þessu máli öllu í sínu nál., hin furðulegustu. Sérstaklega er þar athyglisverður kafli, finnst mér, og einnig í ræðu hv. 3. þm. Austf. um segulaflið, - þetta segulaft, sem þurfi að vera í þessu máli, og ekkert hafi getað þokazt fram nema hafa þetta segulatl. Hver var það, sem þurfti að toga með segulafli? Segulafl er notað til þess að toga eitthvað, sem annaðhvort getur ekki hreyft sig sjálft eða vill ekki hreyfa sig sjálft. Og hvað var það, sem þurfti að toga með þessu segulafli? Það er ekki hægt að skilja þetta skraf þessara hv. landbúnaðarnefndarmanna eða hv. 3. þm. Austf. öðruvísi en þannig, að það hafi alls ekki verið hægt að koma því til vegar, að þessum málum væri yfirleitt nokkuð sinnt, nema með því að hafa þennan launaskatt á bændatekjurnar með sem einhvers konar segulafl til þess að draga þá nauðugu til fylgis við það að gera eitthvað í lánamálum landbúnaðarins. Hverjir voru það, sem þurfti að beita þessu segulafli við? Það væri fróðlegt, að hv. 3. þm. Austf. og hæstv. landbrh. upplýstu, hvaða öfl það voru, sem þeir þurftu að toga með þessum segulkrafti, sem þeir lýsa svo skáldlega í nál. Þá er annar kafli nál. talsvert um það og var líka í ræðu hv. 3. þm. Austf., að þetta jafnaði svo fjarskalega vel, þetta gjald, Þessi skattur, sem bændur ættu að greiða af tekjunum, -hann jafnaði svo fjarskalega vel á milli bænda. Hann væri svo nauðsynlegur og eiginlega alveg sérstaklega heppilegur til þess að jafna aðstöðu bændanna, þeirra, sem hefðu komið undir sig fótum, og aftur annarra. En hvernig er það, ætli þessi skattur eigi ekki að gilda fyrir þá t.d., sem eiga eftir að leggja í verulega uppbyggingu núna með viðreisnarverðinu og taka Þau lán, sem til þess eru nauðsynleg, ef slíkt á að reyna? Ætli það verki ekki ákaflega skemmtilega til jöfnunar fyrir þá að fá þennan skatt í ofanálag á nýju lánin? Ég veit satt að segja ekki, hvernig þeir menn eru komnir, sem fimbulfamba á þennan hátt um einhver þýðingarmestu málefni landsins og bændastéttarinnar. Má sannast að segja fullyrða, að það er varla til ömurlegri vottur um algert rakaleysi og uppgjöf en þetta nál., sem hér hefur verið útbýtt og hv. 3. þm. Austf. talaði hér fyrir. En kjarnapunktarnir í röksemdafærslunni eru þessir tveir: um segulaflið og hvað Það sé fjarskalega dýrmætt að fá þennan nýja skatt á tekjur bændanna til þess að jafna aðstöðu þeirra innbyrðis. Það er eitt líka í viðbót, sem er ástæða til að benda á og var það þriðja, það var hliðarröksemd, ef þessar tvær skyldu ekki sannfæra menn alveg um, hvað Þetta væri góð lausn og heppileg á allan hátt fyrir bændurna. Þessi hliðarröksemd var, að með þessu væri einmitt verið að létta gengistapinu af sjóðunum með framlagi þess opinbera. En þessi röksemdafærsla er þannig hugsuð, að framlagið frá ríkissjóði, sem á að koma á móti bændaskattinum, launaskatti bændanna, gangi einmitt til þess að greiða gengistöpin. En þá vantaði bara, að hv. 3. þm. Austf. bætti því við, að þá er svo komið, að bændur eiga framvegis að lána sjálfum sér, því að varla er hægt að nota ríkisframlagið bæði í að greiða gengistöpin og til að lána út. En ef hv. 3. þm. Austf. vill snúa dæminu hins vegar, að framlagið úr ríkissjóði eigi fyrst og fremst og eingöngu að ganga til útlána í landbúnaðinum, þá verður hann að viðurkenna, að bændur eigi að borga gengistapið með skattinum. Það er sannast að segja sorglegt, að gripið skuli vera til úrræða eins og þeirra, sem hér eru ráðgerð, og leiðinlegt, að menn, sem á margan hátt eru mætir menn, skuli rata í það ólán að þurfa að beita sér fyrir þennan drátt hæstv. landbrh. Sannast að segja ætlaði ég seint að leggja trúnað á þann orðróm, að bændum mundi ætlað að greiða sérstakan skatt á lánasjóðina, til þess að þeir gætu fengið lán framvegis. Ég ætlaði ekki að trúa því, að nokkrum mönnum dytti í hug að beita sér fyrir slíku, svo fjarstætt fannst mér það, að slíkt gæti komið til mála, að söðla svo algerlega um í aðbúnaði að landbúnaðinum og gera hvort tveggja í senn að stórhækka vextina og leggja á nýjan launaskatt. Því hefur verið haldið fram í sambandi við þetta mál, að það væru hliðstæður í þessu t.d. hjá sjávarútveginum. Þess vegna væri í raun og veru ekkert við þessu að segja. Það er í þessu sambandi vitnað til útflutningsgjalds á sjávarafurðum, sem runnið hefur um alllangt skeið í fiskveiðasjóðinn. Það er nú fyrst, að þetta útflutningsgjald var, að því er ég bezt veit, upphaflega látið renna í ríkissjóð og var sett í lög, þegar uppgrip voru stórfelld í sjávarútveginum. Hann var á þeim tíma talinn stórfelldur gróða- og uppgripavegur, og þá var þetta lögfest og átti að renna í ríkissjóð. Síðar var þessu svo breytt og sett í fiskveiðasjóð. En ekki hefur sjávarútveginum litizt betur á þessa leið en svo, að sjávarútvegurinn hefur barizt hörkubaráttu gegn því, að þetta útflutningsgjald yrði hækkað og gengið lengra í því að innheimta útflutningsgjald og leggja í lánasjóði sjávarútvegsins. Og núna framan af þessum vetri var háð í þessu efni stórfelld barátta gegn hæstv. ríkisstj. af stjórnarandstöðunni hér á þingi og samtökum sjávarútvegsins, því að upphaflega var það sett í brbl. í sumar, sem ríkisstj. setti í sambandi við gengislækkunina, að útflutningsgjald skyldi hækkað á sjávarafurðum og renna í stofnlánadeild sjávarútvegsins. Það rigndi mótmælum frá sjávarútveginum út af þessu, og því var hörkulega mótmælt, að gengið yrði lengra en áður hafði verið gert, fyrir löngu, í þá átt að skattleggja sjávarútveginn sérstaklega í lánasjóði hans. Og það var bent á með gildum rökum, að í því væri ekkert vit. heldur ætti sjávarútvegurinn kröfu á því að fá lánsfé í sína stofnlánasjóði af sameiginlegu lánsfé þjóðarinnar. Hæstv. ríkisstj. guggnaði fyrir sameiginlegri baráttu stjórnarandstöðunnar hér á þingi og baráttu sjávarútvegsins í þessu efni og þorði ekki annað en láta undan siga og breyta brbl. þannig, að hækkunin á útflutningsgjaldinu rynni beint inn í rekstur sjávarútvegsins aftur á þann hátt, að með fénu yrðu borguð tryggingaiðgjöld. Ríkisstj. guggnaði á því að lögfesta ný ákvæði í Þessa stefnu á sjávarútveginn, þ.e.a.s. í bili, hún hefur ekki guggnað til fulls, því að gert er ráð fyrir því, að eftir 1. jan. 1962 verði hætt að greiða þetta gjald í tryggingarnar eða iðgjöldin og það renni í stofnlánadeildina. En af ummælum, sem hæstv. forsrh. lét falla í sambandi við þetta mál, er alveg ljóst, að hann hefur gert sér grein fyrir því, að það kemur ekki til nokkurra mála, að það verði þolað af sjávarútveginum eftir 1. jan. 1962, að þetta gjald verði tekið út úr rekstri útvegsins og lagt í einn eða annan sjóð. Því hafði forsrh. þau ummæli, að þó að þetta ákvæði væri þarna, þá væri alltaf hægt að breyta því. Þetta sagði hæstv. forsrh., og hann er þó að því leyti skárri en hæstv. landbrh., að hann hefur beygt sig. En hæstv. landbrh. ber höfðinu við steininn. Það dugir ekkert í þessu sambandi að vitna í mjög gamla löggjöf um útflutningsgjald til fiskveiðasjóðs, sem er sett við allt aðrar aðstæður og upphaflega er tilkomið vegna þess, hvað sjávarútvegurinn á þeim tíma þótti uppgripamikill atvinnuvegur og gróði þótti myndast mikið í þeirri grein. Viðhorfin í landinu eru í fyrsta lagi alveg gerbreytt að þessu leyti, að því er sjávarútveginn snertir. Og hér hefur aldrei staðið á nokkurn hátt hliðstætt á með landbúnaðinn. Ég er í vafa um, að nokkurs staðar annars staðar hafi mönnum dottið í hug að skattleggja landbúnaðinn sérstaklega í þessu tilliti. Og langa leið eru menn komnir frá þeirri stefnu í landbúnaðarmálum, sem jafnan hefur verið fylgt hér, stefnu hinna lágu vaxta, þegar menn eru komnir út í það til viðbótar háum vöxtum að innheimta sérstakan skatt í þessu skyni. Það hefur verið sérstaklega bent á í þessum umr., að þannig er frá gengið, að bannað er að taka skattgjaldið inn í verðlag afurðanna, þannig að þetta verður persónulegur tekjuskattur á bændurna, hreinlega lækkun á launum þeirra um 2%a á meðalbúinu. Þetta jafngildir því, að ríkisstj. tæki sig til og byði mönnum upp á t.d. 2% launaskatt ofan á þær trakteringar, sem menn hafa fengið síðustu missirin frá hæstv. ríkisstj. í „viðreisninni“, þar sem dýrtíðarvísitalan hefur hækkað um 27 stig, eða 54 stig miðað við vísitöluna, sem gilti, áður en þessi var lögfest. Upp í Það hafa launastéttir ekkert annað fengið en fjölskyldubæturnar, sem lögfestar voru og eru eins og dropi í hafið, og kauphækkunina, sem samdist um s.l. sumar og hæstv. ríkisstj. er búin að hirða aftur. Hliðstætt hefur verið búið að bændum. Og það, sem verið er að gera núna, er svo álíka og ef ríkisstj. lögfesti 2% launaskatt, kaupgjaldsskatt, ofan á þetta, sem ég var að lýsa. Við skulum segja, að hún léti þennan 2% skatt renna í íbúðalánakerfið. Ætli menn yrðu ekki ákaflega hrifnir, þætti þetta góð lausn, framúrskarandi góð lausn á íbúðalánamálinu? En þetta frv. um skattlagninguna heitir lausn á lánamálum bænda. Þessu gjaldi hefur, eins og ég sagði áðan, verið jafnað við útflutningsgjald á sjávarútveginn. Og mér hefur skilizt, að þeir, sem um það ræða í stjórnarherbúðum, vilji halda því fram. að útflutningsgjaldið á sjávarafurðunum verki af sjálfu sér til að lækka nettótekjurnar af vélbátunum og annarri útgerð. Hv. 3. þm. Austf. var eitthvað að tala um þetta í dag, og hann sagði, að ef menn skildu þetta ekki, þá væri það af því, að menn væru enn að hugsa í uppbótakerfinu, sem væri afnumið. En ég held, að þetta þurfi mikillar endurskoðunar við vegna þess, að gengisskráning hér á Íslandi er yfir höfuð miðuð við þarfir útflutningsatvinnuveganna. Og þegar það dæmi er gert upp, hvað gengisskráningin eigi að vera, og miðað við þarfir útflutningsatvinnuveganna, þá er útflutningsgjaldið, sem sjávarútvegurinn greiðir, tekið sem útgjaldaliður inn í dæmið, sem upp er sett um bát eða togara. Það er þess vegna ekkert hliðstætt í þessu. Útflutningsgjaldið verkar ekki sem skattur á persónulegar tekjur útgerðarmannsins, þegar til lengdar lætur, vegna þess að það er afkoma sjávarútvegsins, sem ræður gengisskráningunni, þ.e.a.s. tekjuskömmtuninni til útflytjendanna, og einnig uppbótunum, ef um uppbótakerfi er að ræða. Það er þess vegna ekkert hliðstætt í þessu, að því er viðkemur áhrifum á afkomu einstaklinganna, sem vinna að landbúnaði á annan bóginn og að sjávarútvegi að hinu leytinu. Segja mætti, að þetta skattgjald, sem ráðgert er að leggja á landbúnaðarvöru í viðskiptum, 0.75%, og á að taka inn í vöruverðið, sé hliðstæðara útflutningsgjaldinu á sjávarútveginn. En útflutningsgjaldið á sjávarútveginn og þetta 0.75% gjald á landbúnaðarvörur eru alls ekki hættulaus heldur fyrir sjávarútveg og landbúnað, vegna þess, hve erfiðlega sjávarútvegi og landbúnaði gengur að fá verðþarfir sínar viðurkenndar, hvort sem um er að ræða útreikninga á dæmi til grundvallar gengislækkun eða útflutninguppbótum eða þegar um er að ræða að byggja upp verðlagsgrundvöll landbúnaðarins til þess að verðleggja landbúnaðarvörur á innlendum markaði. Það er af þessum ástæðum, sem sjávarútvegurinn mótmælir útflutningsgjaldinu sterklega og vill ekki, að það sé hækkað. Það er af ótta við, að jafnvel þó að því sé ætlað að koma inn í dæmið, þegar gengi er ákveðið eða útflutningsuppbætur, þá óttast sjávarútvegurinn, að þegar til lengdar lætur komi það þar inn tæplega að fullu, og þess vegna er sjávarútvegsmönnum mjög illa við þetta gjald. Á sama hátt er enginn vafi á því, að bændum er líka mjög illa við þann toll, sem á að leggja á landbúnaðarafurðir og er hliðstæður útflutningsgjaldinu. Það er látið svo heita í orði kveðnu, að hann eigi að koma inn í verðlag landbúnaðarafurðanna, en við vitum, hvernig gengið hefur fyrir landbúnaðinn að fá nauðsynlegustu kostnaðarliði viðurkennda í landbúnaðarverðlagningunni. Við vitum vel, að það hefur gengið mjög illa, og þess vegna er það til tjóns fyrir landbúnaðinn alveg tvímælalaust að innleiða tolla á landbúnaðarafurðir. Það getur orðið að óbeinu tjóni fyrir landbúnaðinn. Halda menn kannske, að það verði léttara en áður fyrir bændastéttina að fá tekna til greina nauðsynlega kostnaðarliði í sambandi við verðlagninguna, eftir að búið er að setja á svona landbúnaðarvörutoll? Ég held nú síður, þegar þess er gætt, að erfiðleikarnir við að fá kostnaðarliðina tekna til greina eru einmitt fyrst og fremst fólgnir í því, að þá kemur pressan frá neytendunum út af því, að landbúnaðarverðlagið sé orðið of hátt. Það er því alveg vafalaust, að þessi tollur, sem ráðgerður er á landbúnaðarafurðirnar, er líka mjög óhagstæður landbúnaðinum, fyrir utan hitt, að það er ósæmilegt að leggja tolla á mjólk og kjöt og aðra slíka vöru. Það hefur aldrei verið gert, fyrr en núv. ríkisstj. kom til. En núv. hæstv. ríkisstj. hefur lagt söluskatta á fisksoðningu og kjöt ein allra stjórna. Slíkt hefur aldrei komið til mála áður. Og nú er bætt ofan á þessum neyzlutolli á allar landbúnaðarafurðir. Þetta er víst það, sem heitir á máli ríkisstj. að lækka skattana, þ.e. að lækka skatta á þeim félögum, sem hafa gróða, og á hæstu tekjunum, en leggja svo skattana á það, sem menn þurfa að kaupa til fæðis og klæðis, þ. á m. fisksoðninguna og landbúnaðarafurðirnar. Og er það í fyrsta skipti í sögu landsins, sem slíkt hefur verið tolllagt. Eitt er það, sem sýnir ofboðið, sem gripið hefur hæstv. landbrh. og hans menn í sambandi við þetta mál. þegar það rann upp fyrir þeim, hvað þeir höfðu gert. Það er þetta. tal, sem blandazt hefur inn í þetta mál, um lífeyrissjóð fyrir bændastéttina. Hæstv. ráðherra og hans menn urðu yfir sig hræddir, þegar þeir fundu, hvernig þetta lá, hvað þeir höfðu gert. Þá fóru þeir í ofboðinu allt í einu að tala um lífeyrissjóð og töluðu þannig, að menn áttu helzt að skilja það svo, að þessi greiðsla væri allt í einu orðin að greiðslu í lífeyrissjóð bændanna. Manni skildist, að það væri allt í einu búið að finna ráð til að nota sömu peningana til að lána bændum út, borga vaxtamismun og gengistöp, og svo væri hægt að nota þessa peninga líka til að greiða mönnum lífeyrisgreiðslur. Hæstv. ráðherra hafði þá nokkurn kafla um þetta í sinni framsöguræðu. En þegar hann hafði bollaþagt um þetta fram og aftur í tíu mínútur eða svo, þá sagði hann allt í einu: En þetta mál er nú annars ekki hér til umræðu. -Ég skrifaði þetta orðrétt eftir ráðherranum. Þar með var það búið. Og síðan hefur ekki verið á þetta minnzt. Og engin tillaga eða neitt liggur hér fyrir frá hæstv. ráðherra og hans mönnum um að breyta til og hætta að láta Þetta fé í sjóðina og láta það í staðinn í lífeyrisgreiðslur til landbúnaðarfólks. Það getur auðvitað meira en komið til greina, og er stórmerkilegt mál að byggja upp lífeyrissjóð fyrir bændastéttina. En það mát verður að leysa í sérstakri löggjöf og ekki blanda því inn í, hvernig afla skuli tekna til þess að standa undir gengistöpum eða standa undir vaxtamismun hjá lánasjóðunum. Ef byggður yrði upp lífeyrissjóður á vegum landbúnaðarins, sem væri mjög æskilegt, þá gæti náttúrlega vel komið til greina, að sá sjóður, þegar honum yxi fiskur um hrygg, keypti skuldabréf frá ræktunarsjóði eða byggingarsjóði eða einhverjum sjóðum, sem stæðu undir útlánum í landbúnaðinum. En slíkt á ekkert skylt við þessa skattlagningu, sem hér er ráðgerð. Ég held, hæstv. forseti, að ég hafi minnzt á flest atriði, sem ég hafði hugsað mér að drepa á í þessu sambandi, og skal nú senn láta máli mínu lokið. En ég vil enda með því að benda aftur á það, sem ég benti á í upphafi míns máls, að engum getur dulizt, að sú stórfellda breyting, sem gerð hefur verið á stefnunni í landbúnaðarmálum, hlýtur hreinlega að vera miðuð við það að draga stórkostlega úr uppbyggingu landbúnaðarins og beina uppbyggingunni í landinu í aðrar áttir. Það er alveg augljóst. Er Þá hér verið að framfylgja þeirri stefnuyfirlýsingu, sem af og til hefur komið fram hjá einstöku sjálfstæðismönnum, þó að því hafi aldrei verið flíkað á vegum Sjálfstfl. sem slíks, og kemur það nú allt greinilega í ljós, enda virðist stjórn Stéttarsambands bænda og m.a. sjálfstæðismönnunum í þeirri stjórn vera þetta ljóst. Það kemur afar greinilega fram í álitsgerðinni, sem ég minntist á í upphafi míns máls, að stjórn Stéttarsambandsins sér, að eins og búið er að koma þessum málum, þá hljóti að draga stórkostlega úr uppbyggingu landbúnaðarins. Og þar er gengið svo langt, að því er í raun og veru þar spáð, að það sé ekki hægt, eins og búið sé að koma þessum málum, að byggja upp frá grunni búskap á Íslandi. Það eina, sem komi til greina, sé að halda áfram að byggja upp á þeim jörðum, þar sem eitthvað talsvert sé áleiðis komið. Hitt sé í raun og veru óframkvæmanlegt. Það er þá engin smáræðisbreyting, sem hefur átt sér stað síðan fyrir þremur árum. Það er enginn vafi á því, að þeir, sem hér að standa, gera sér fullkomlega ljóst, hvað þeir eru að fara. Hitt er annað mál, að þeir eru tvímælalaust staddir á stórhættulegri leið í þessu efni, því að það er ekkert hægt að gera hættulegra fyrir þjóðfélagið en að brjóta niður sjálfstæða bændastétt. Það er ekki hægt að gera neitt hættulegra. Og ég er alveg viss um, að ef ekki verður lagað til eða lagfært í þessum málum, þá stefnir þetta til stórkostlegra vandræða. Það er grátlegt að hugsa til þess, ef þessar aðfarir verða til þess, að jarðir leggist í eyði í stórvaxandi mæli. En það getur vel farið svo, ef ekki tekst að laga til í þessum málum, áður en allt of langt líður. Ég vildi á hinn bóginn óska þess, að bændur reyndu umfram allt að þrauka og standa af sér þetta ofviðri, sem nú geisar, í trausti þess, að aðstaða verði til þess að lagfæra Þessi mál, áður en allt of langt líður.



Herra forseti. Hv. 1. þm. Austf. (EystJ) hefur nú lokið máli sínu. Áheyrendur eru nú fáir hér í hv. deild til þess að meta það, sem talað var, en það er alveg vist, að þessi ræða hv. þingmanns getur orðið fræg síðar meir, þegar hún verður lesin í þingtíðindunum. Það verður þá, sem einhver spyr: Hvað var að hv. þingmanni, hvernig var hans hugsanagangur, þegar hann segir, að þetta frv. miði að því að draga úr framkvæmdum í sveitunum, miði að því að fækka bændunum, þetta frv. sé árás á bændastéttina? En það voru þessi orð, sem hv. þm. viðhafði, og tónninn í ræðu hans og reyndar þeirra hv. framsóknarmanna allra er á þessa leið: Þetta frv. stefnir að því að draga úr framkvæmdum í sveitunum, stefnir að því að fækka bændastéttinni. - Og hv. 1. þm. Austf. sagði, um leið og hann fór úr pontunni, að það, sem hann vildi ráðleggja bændum, væri að þrauka, að þrauka í þeirri von, að hv. 1. þm. Austf. og hans flokkur kæmist aftur í stjórn og fengi tækifæri til þess að búa betur að landbúnaðinum en nú er gert og fyrirhugað að gera. Það væri sannarlega freistandi að rifja upp ýmislegt, sem hefur gerzt í þessu máli, þrátt fyrir góðan vilja sumra framsóknarmanna, einmitt í lánamálum landbúnaðarins, og hvernig að þeim hefur verið búið. Hv. 1. þm. Austf. sagði áðan, að það væri ljóst af þessu frv., hvað það kostaði að láta Sjálfstfl. fara með landbúnaðarmálin, það væru dæmi um Það, eins og hann sagði. Það er staðreynd, að búnaðarsjóðirnir eru gjaldþrota. Það er tilgangslaust fyrir hv. framsóknarmenn að fullyrða hér í þingi, að sjóðirnir hafi átt 105 millj. kr. fram yfir skuldir í árslok 1958 og hagur þeirra hafi verið hinn blómlegasti, þegar þeir skildu við. Það er líka Þýðingarlaust fyrir hv. framsóknarmenn að halda því fram nú sem gefnum hlut, að ríkissjóður taki ekki aðeins að sér að greiða gengishalla, heldur einnig að leggja til nægilegt fjármagn til þess að auka útlán sjóðanna og efla Þá á ný. Hv. 1. þm. Austf. sagði áðan: Það var vitanlega alveg sjálfsagt, að ríkissjóður tæki strax að sér að bæta hallann. - Hann gat ekki komizt fram hjá því að minna á, að í árslok 1958 hafi yfirfærslugjöld verið komin til sögunnar, sem áttu nokkurn þátt í því að gera útkomuna ekki eins glæsilega og hv. 3. þm. Vesturl. (HS) vildi vera láta og fleiri hv. framsóknarmenn, að Þetta hefði eiginlega allt saman verið í blóma. Hv. 1. þm. Austf. sagði það vitanlega sjálfsagt, að ríkið hefði borgað það sem yfirfærslugjaldinu nam strax, gengismuninn. En það vildi nú svo til, að þessi hv. þm., hv. 1. þm. Austf., samdi fjárlagafrv. fyrir 1959. Hvernig stendur á því, að það gleymdist að hækka framlag ríkissjóðs a.m.k. sem svaraði yfirfærslugjaldinu? Það gleymdist. Það var 4.1 millj. á frv. fyrir árið 1959 eins og undanfarin ár. Og þetta er orðið táknrænt um málflutning framsóknarmanna, framkomu þeirra, þegar þeir eru í stjórnarandstöðu og þegar þeir eru í ríkisstj. Þegar þeir eru í ríkisstj., gleyma þeir að flytja tillögur til framdráttar búnaðarsjóðunum eins og svo mörgu öðru, og það er ekki fyrr en þeir eru komnir úr ríkisstj., sem þeir vekja athygli á því, að það sé nauðsynlegt og það sé sjálfsagt að láta ríkissjóð borga margfalda upphæð við það, sem þeir létu sér nægja, á meðan þeir sjálfir fóru með völdin. Og það eru áreiðanlega fleiri en hv. alþingismenn, sem taka eftir þessu, og það er þess vegna, sem það eru ákaflega margir, sem taka þennan tillöguflutning framsóknarmanna ekki alvarlega. Það er eftirtektarvert, að allir hv. framsóknarmenn, sem taka hér til máls, eru að staglast á því, ekki í upphafi ræðunnar, ekki í miðbiki ræðunnar og ekki þegar þeir ljúka máli sinu, heldur einnig næstum því í annarri hvorri línu, að það sé sjálfsagt, að ríkissjóður taki að sér að greiða gengismuninn. En er það ekki það, sem þetta frv. ætlast til? Er ekki lagt til, að ríkissjóður greiði gengismuninn og miklu meira en það? Hvers vegna er þá alltaf verið að staglast á þessu, og hvers vegna er verið að halda því fram, að bændum sé ætlað að greiða gengishallann í sambandi við þetta frv.? Bændum er alls ekki ætlað að greiða gengishallann. Bændur leggja til 1% af búvöruverðinu, og Það er til Þess, að það verði hægt að hækka lánin til þeirra fram yfir Það, sem áður hefur verið, og lána út á það, sem ekki hefur verið hægt að lána áður. Ég sé ástæðu til að rifja enn upp, hvað það er, sem stofnlánadeildin fær samkvæmt þessu frv. Það er áfram haldið að greiða 4 millj. kr., eins og verið hefur, auk þess jafnháa upphæð á móti 1% gjaldinu, sem er áætlað rúmlega 8 millj. Auk þess er stofnfé deildarinnar 60.5 millj. kr., og ef tekið er tillit til vaxta af þessu stofnfé í 12–14 ár, jafngildir Það 8–9 millj. kr. árlega, sem deildin fær. Þetta eru þá 20–21 millj. kr., sem deildin fær frá ríkinu. Það nægir til þess að borga gengishallann og miklu meira, því þegar hv. framsóknarmenn fluttu sitt frv., sem nú er í Ed., tóku Þeir fram, að gengishallinn væri 9 millj. kr. á ári, og aðrar till. höfðu þeir ekki fram að bera, fyrr en þetta frv. kom fram. Þá gerðu þeir kröfu til, að ríkissjóður greiddi 9 millj. kr. í gengishallann til búnaðarsjóðanna. Þetta frv, leggur til, að ríkissjóður greiði 20–21 millj. kr. árlega eða sem Því svarar. Og auk þess er söluskatturinn, gjaldið á búvöruna, 0.75%, sem áætlað er að geri 5.5 millj. kr. Hv. 1. þm. Austf. vildi halda því fram áðan, að þetta gjald gæti verið hættulegt fyrir bændur, það gæti orðið til Þess, að Þeir fengju síður viðurkennda ýmsa kostnaðarliði, sem erfitt hefur verið að fá undanfarið viðurkennda. En ég vil aðeins minna á það, að þetta gjald er ekki lagt á, fyrr en búið er að verðleggja vöruna, eins og söluskattur, og kemur verðlagningunni ekkert við, og er þess vegna alveg út í hött að vera að blanda því saman, rétt til þess að reyna að finna sér eitthvað til, til þess að gera málið tortryggilegt. - Árlegar tekjur deildarinnar verða Þá með þessu 26–27 millj. kr., annars staðar frá heldur en frá bændunum, og segjum þá 8 millj. eða riflega Það frá bændunum. Það eru 34–35 millj. kr. árlegar tekjur auk vaxta. Þessu hélt ég að þyrfti ekki að lýsa fyrir hv. þm., þeir, sem lesið hafi frv., hafi gert sér þetta fyllilega ljóst. Ég hélt einnig, að hv. þm. hefðu gert sér grein fyrir því, hvernig deildin byggir sig upp samkvæmt þessu. Og það er ljóst, að einmitt með þessu er lagður grundvöllur að miklu víðtækari lánastarfsemi í landbúnaðinum en áður hefur verið, og það er ekki verið með því að stefna að samdrætti eða fækkun bænda. Með því að leggja grundvöll að aukinni lánastarfsemi er verið að stuðla að því, að bændunum geti fjölgað, að uppbyggingin geti haldið áfram. Hv. 1. þm. Austf. var að tala um, að það væri tekin upp með þessu frv. ný stefna frá því, sem áður hefur verið. Það er rétt, því að með þessu frv. er stefnt að því að fullnægja lánaþörf landbúnaðarins og veita bændum nægilega há lán með góðum kjörum. íbúðarhúsalánin eiga að verða áfram til 42 ára, eins og verið hefur. Lán til útihúsa og ræktunar eiga að vera til 20 ára, en ekki 15 ára, eins og ég hef oft sagt. Það er reiknað með 61/2 % vöxtum, eins og þeir eru núna. Þar með er ekki sagt, að þessi vaxtafótur geti ekki breytzt, ef ástæða þykir til. Hv. 1. þm. Austf. tók hér dæmi áðan um það, hversu árgjöldin, vextir og afborganir, hafi hækkað mikið, síðan núv. ríkisstj. tók við og samkv. þessu frv. Hv. þm. gleymdi að geta Þess, að í lögum um búnaðarsjóðina hefur staðið heimild til þess að lána allt að 75% af kostnaði með þessum góðu kjörum. Og það er vitanlega mjög álitlegt, ef það væri hægt. En í staðinn fyrir að lána allt að 75% hefur oft ekki verið lánað nema 25%. Afganginn hafa bændurnir þurft að taka með víxilvöxtum og víxillánum. Hvort er nú betra, að lána kannske allt að því 60% með 6% vöxtum eða 25% með 3–4% vöxtum og búa svo við víxilveðskuld með afganginn? Ég hef ekki reiknað þetta út nákvæmlega, en ég sé það alveg í hendi mér, að það er betra að fá 60% með 6% vöxtum til langs tíma heldur en 25% með 3–4% vöxtum og þurfa svo að vera með 35% á víxilvöxtum og víxilkjörum. En það er þetta, sem bændurnir hafa orðið að búa við á undanförnum árum, vegna þess að fjármagnið hefur ekki verið nægilegt í stofnlánadeildunum. Og það er þess vegna, sem bændurnir búa nú við lausaskuldir, eins og fram hefur komið í sambandi við þá löggjöf. Með því að lögfesta þetta er stefnt að því að koma í veg fyrir, að bændur þurfi að vera með hin óhagstæðu lán, víxillánin. Hv. 1. þm. Austf. var að tala um, að með Þessu frv. væri bannað að taka erlend lán og lána bændum, án þess að það væri gengisklásúla. Sannleikurinn er sá, að með þessu frv. er alls ekki gert ráð fyrir, að bændum sé lánað erlent fjármagn. Hv. þm. var svo smekkvís að tala um, að það væri auðséð, hvað hefði gerzt í þessum málum undanfarið, ef sjáifstæðismenn hefðu farið með málin. Hann lét að því liggja, að ef sjálfstæðismenn hefðu farið með þessi mál undanfarið, þá hefðu búnaðarsjóðirnir enga peninga haft og bændur engin lán fengið. Þegar svona fullyrðingar koma fram, væri eðlilegt að athuga, hvað hefur gerzt í þessum málum í þau tvö ár, sem sjálfstæðismenn hafa farið með landbúnaðarmál. Hafa búnaðarsjóðirnir fengið fé til þess að lána? Hafa þeir lánað meira eða minna þessi ár? Það er fróðlegt að rifja það upp. 1 sambandi við þetta dettur mér í hug að vitna í nál. minni hi., sem hv. 2. þm. Sunnl. (ÁÞ) skrifar undir, og ég verð að segja, að það eru furðulegar fullyrðingar í þessu nál. og sumt, sem hér er dregið fram, er alls ekki til þess að rétta hlut eða mæla með þeim málstað, sem hv. 2. þm. Sunnl. ætlaði að túlka. Hv. þm. talar t.d. um lánin á árunum 1947–58, sem hann vill þakka framsóknarmönnum einum, þótt sjálfstæðismenn hafi oft á þessum tíma verið í stjórn með framsóknarmönnum. Og hann vili náttúrlega þakka framsóknarmönnum það einum, þó að það hafi fyrst verið mögulegt að hækka lán úr ræktunar- og byggingarsjóði, eftir að sjálfstæðismenn skiluðu landbúnaðinum af sér í ársbyrjun 1947. Hv. framsóknarmenn ættu að vita, að það var ekki fyrr en lög um landnám, nýbyggðir og endurbyggingar í sveitum voru til orðin, að unnt var að auka lán til landbúnaðarins. Áður en þau lög voru til, var aðeins um þessar litlu upphæðir að ræða, sem talað er um í nál. Það er talað um, að ræktunarsjóður hafi á árunum 1934–39 veitt 127 lán að meðaltali á ári, til jafnaðar á ári hverju 280 þús. kr. Það var náttúrlega annað verðgildi peninganna, það er viðurkennt, fyrir 1939, heldur en siðar, en þetta var tiltölulega miklu minna en mögulegt var að gera, eftir að landbúnaðarlöggjöf sjáifstæðismanna varð til, á árinu 1946. Þau lög voru samþ. 1946, og áhrifa þeirra gætti 1947 og síðan. Það er talað um, að það hafi verið 600 lán að meðaltali á ári á árunum 1947–58 og meðaltalsupphæðin úr sjóðnum árlega 19.6 millj. kr. Það er þá rétt til gamans að athuga, hvað það er, sem var lánað t.d. 1960. Hvað voru lánin mörg 1960, t.d. úr ræktunarsjóði? Þau voru 863 - ekki 600, eins og tekið er fram í nál. hv. 2. þm. Sunnl., 863 lán. Og 1959 voru þau 854, svo að það þarf ekki að halda því fram, að árið 1960 hafi verið leifar frá 1959. Og hvað var mikið lánað úr ræktunarsjóði á árinu 1960? Það voru ekki 19.6 millj., eins og að jafnaði á árunum 1947–58. Það voru 49 millj. 657 þús. Og tökum byggingarsjóðinn. Meðaltal á árunum 1947–58 samkvæmt nái. er talið hafa verið 170 lán á ári og lánað úr sjóðunum alls 101 millj. kr. En á árinu 1960 eru 199 lán veitt úr byggingarsjóði og 13.3 millj. kr. á þessu eina ári, en 101 millj. lánuð úr sjóðunum alls til ársloka 1958. Ég held, að þetta afsanni það, sem hv. framsóknarmenn vilja láta skína í, að landbúnaðurinn hefði búið við meiri lánsfjárskort undanfarin ár, ef sjálfstæðismenn hefðu átt að sjá fyrir sjóðunum. Ég er alveg sannfærður um það, að hv. þm., sem hér eru inni, vita það í hjarta sínu, að það hefði ekki verið verr séð fyrir sjóðunum, þótt sjálfstæðismenn hefðu farið með þessi mál undanfarið, - ekki verr. Þeir munu vera margir, sem trúa því, að það hefði verið betur gert. En það er eitt, sem þarf að athuga líka, að síðan núv. ríkisstj. kom til valda, hefur hún útvegað lánasjóðum landbúnaðarins innlent fé til þessara lána, en ekki erlent fé. Og það er það, sem vitanlega hefur geysilega mikla þýðingu. Ef sjóðirnir hefðu fengið innlent fé undanfarinn áratug, væri vitanlega ekki um neitt gengistap að ræða nú, og þá væri hægt að láta landbúnaðinn hafa enn meira fé en gert er ráð fyrir með þessu frv. Þá gæti þessi 21 millj., sem ríkissjóður leggur nú árlega fram, farið til aukinna útlána í landbúnaðinum, en þá þyrftu ekki 9 millj. af 21 millj. að fara til þess að greiða gengishalla, sem er afleiðing þess, að skakkt var á haldið í þessum málum, og þar ber vitanlega hv. 1. þm. Austf. stærsta ábyrgð, sem var á Þessum tíma fjmrh. og lét sjóðina taka erlendu lánin, án þess að nokkur fyrirhyggja fylgdi, í stað þess að láta þá ríkissjóð taka lánin og endurlána í ísl. krónum, ef ekki var unnt að fá innlent fé. Og ekki gerði hv. þm. till. um að hækka framlag ríkisins á fjárlögum til sjóðanna á þessum árum. Það er undrunarefni, hvernig hv. 1. þm. Austf. talaði hér. Það er hreint undrunarefni af jafnþingvönum manni, sem oft heldur vel á máli sínu, þá held ég, að það hafi margir undrazt, hvað hann hélt illa á máli sínu hér áðan, og ég afsaka það með því, að hv. þm. hafi fundið, að á bak við fullyrðingarnar voru ekki staðreyndir. Það voru ekki staðreyndir. Hv. þm. gerði 1% gjaldið að umtalsefni, og það er það, sem á að verða þess valdandi að gera hreina byltingu í íslenzkum landbúnaði, leggja landbúnaðinn í eyði, því að það getur ekki verið það, að stofnlánadeildinni er ætlað að fá í framlag 60.5 millj. kr. Það getur ekki heldur verið það, að ríkissjóður ætlar að greiða á móti 1% gjaldinu 8–9 millj. kr. Það getur ekki heldur verið það, að 4 millj. eru áfram ætlaðar í þetta, eins og verið hefur, og það getur ekki heldur verið það, að neytendurnir ætla að leggja landbúnaðinum til 51/2–6 millj. kr., eins og gerist sums staðar í nágrannalöndunum með sama hætti. Nei, það er þetta 1% gjald, það er skaðvaldurinn, m.a. vegna þess, að það á ekki að ganga inn í verðlagið. En þessi sami hv. þm. gerist talsmaður að því, að það verði framlengt 1/2% gjald á búvörur bænda til bændahallarinnar. Það er enginn skaðvaldur. Það gengur ekki heldur inn í verðlagið. Hv. þm. talaði um, að 1% gjaldið sé 1700 kr. Það getur vel verið, ég hef ekki reiknað það nákvæmlega út. En ef 1% gjaldið er 1700 kr., þá er 1/2% gjaldið 850 kr., og það munar þá eitthvað um það, því að þessar 850 kr. ganga sennilega til þess að greiða hallarekstur á hóteli hér í Reykjavík. En 1% gjaldið á að verða til þess að auka útlán til landbúnaðarins, og það er alveg óþarfi fyrir hv. 1. þm. Austf. að hneykslast á því, þó að um það sé getið í nál. meiri hl., að 1% gjaldið jafni nokkuð á milli hjá bændastéttinni, þannig að þeir, sem eru betur settir, þeir, sem hafa byggt upp og ræktað á ódýrum tíma, eru í raun og veru með þessu að hjálpa þeim, sem á eftir eru og eiga framkvæmdirnar eftir. Þeir eru að því. Og með þessu er stuðlað að því, að lánin verði aukin. Ég vék aðeins að því áðan, hvers virði það hefur verið að hafa 75% heimildina í lögunum, sem hv. framsóknarmönnum þykir nú sjálfsagt að hafa áfram. Það er ekki það, sem vantar. Það vantar ekki heimildir. Það vantar ekki heimild til þess að lána, og það vantar ekki nýjar lánadeildir við Búnaðarbankann. Það, sem hefur vantað, og það, sem vantar nú, eru peningar. Ég tel, að það sé mikil ofdirfska hjá hv. framsóknarmönnum að halda því fram, að sjóðirnir hafi í rauninni verið með miklum blóma í árslok 1958, þegar þeir fóru frá völdum, að sjóðirnir hafi þá átt 105 millj. kr. fram yfir eignir.  Ég held, að það sé ekki þörf á því að tala langt mál út af þessu atriði. Ég held, að það séu allir nú orðnir sannfærðir um, að gengisskráningin í febrúar 1960 var óhjákvæmileg og nauðsynleg vegna þess, hvernig komið var, þegar vinstri stjórnin fór frá. Það játa það allir nú, að það er ekkert vit í því að búa við falskt gengi. Það grefur undan heilbrigðu efnahagslífi og býður heim alls konar spillingu, og þetta játuðu hv. framsóknarmenn, þegar þeir voru komnir í ríkisstj. 1950 með sjálfstæðismönnum. Þeir voru dálítið í vafa, á meðan þeir voru utan stjórnar, 1949, en um leið og þeir voru komnir í ríkisstj., fannst þeim, að það væri alls ekki sæmandi að búa við falskt gengi, og þess vegna stóðu þeir að því að skrá krónuna rétt í ársbyrjun 1950. Og eins og Það var sjálfsagt að skrá krónuna rétt þá, eins var sjálfsagt fyrir ábyrga ríkisstj. 1960 að gera það sama. Og það var ekkert annað gert en að skrá krónuna á því verði, sem hún raunverulega var 1960. Og ef vinstri stjórnin hefði ekki komið til skjalanna, hefði þetta ekki komið til. Ef framsóknarmenn hefðu ekki hlaupið út í ævintýrið 1956, en haldið áfram að vinna með sjálfstæðismönnum að þeim tili., sem fram voru lagðar í ársbyrjun 1956 um stöðvun dýrtíðarinnar, þá hefði verið hægt að komast hjá mörgum vandræðum, sem vinstri stefnan leiddi yfir þjóðina á tæplega hálfu þriðja ári. Og mig undrar það, að hv. framsóknarmenn skuli hafa þrek til að tala um þessi mál í þeim tón og með þeim orðum, sem þeir nú gera. Ég held, að þeir yrðu menn að meiri, ef þeir viðurkenndu, að svona var komið hjá búnaðarsjóðunum. Þeir urðu gjaldþrota vegna þess, að illa var á haldið, og það þarf stórt átak til þess að rétta þá við. Og nú með þessu frv. er það gert, sem hefði þótt hrein fjarstæða áður, að ríkissjóður legði svo mikið fram sem ætlazt er til að hann geri nú. Og ég fullyrði, að framsóknarmenn hafa ekki, fyrr en þetta frv. kom fram, látið sér detta í hug að gera hærri kröfur á hendur ríkissjóði en það, að hann tæki að sér að greiða 9 millj. kr. á ári, sem er gengishalli. En þegar þetta frv. er komið fram, sníða þeir sinar brtt. að mörgu leyti með hliðsjón af frv. Þeir leggja t.d. til, að ríkissjóður leggi fram 25 millj. kr. á ári og auk þess verði gengishallinn bættur á annan hátt. Þannig leggja þeir til, að stofnlánadeildin fái árlegar tekjur svipaðar og þær, sem lagt er til með þessu frv. Út af fyrir sig er það virðingarvert, að þeir hafa skilið, að með því að ætla svipaða upphæð og frv. gerir ráð fyrir er undirstaðan lög$ að þessari stofnun, sem byggir sig ört upp og verður traust og mikils megandi. En þá er rétt, um leið og stjórnarandstaðan leggur þetta til, að ríkissjóður greiði 25 millj. kr. á ári, að hafa í huga, að þrátt fyrir 55% yfirfærslugjaldið 1958 og þrátt fyrir það, þótt fyrrverandi fjmrh., sem þá var, viðurkenndi, að yfirfærslugjaldið græfi undan búnaðarsjóðunum, þá lagði þessi ráðherra ekki til að hækka framlag ríkissjóðs haustið 1958, þegar hann lagði frv. til fjárlaga fram fyrir árið 1959. Aðeins þetta er dæmi um það, hversu framsóknarmenn voru slappir á þessu sviði, á meðan þeir voru við völd. Og slappleikinn fer ekki af þeim, fyrr en þeir eru komnir frá völdum. Þá er, eins og sagt var hér í dag af hv, frsm. meiri hl., ósköp auðveit að skrifa till. og leggja til, að ríkissjóður greiði þetta og þetta, í fullkomnu ábyrgðarleysi. Og það hefur einkennt hv. framsóknarmenn á þessu þingi ábyrgðarleysi, fullkomið ábyrgðarleysi. Það hefur ekki staðið á þeim að gera till. um aukin útgjöld úr ríkissjóði, ekki bara til búnaðarsjóðanna, heldur líka til togaranna, til verkamannabústaðanna, til byggingarsjóðs ríkisins. Allt á að greiðast úr ríkissjóði, nokkrir tugir millj. í hverja stofnun, og það sjá allir, að þetta er ábyrgðarleysi. Svona till. mundu þessir hv. þm. alls ekki flytja, ef þeir bæru nokkra ábyrgð. Og ég segi það aftur, að framsóknarmenn hækkuðu ekki framlag ríkissjóðs, gerðu ekki till. um að hækka framlag ríkissjóðs á fjárlögum 1959. Eftir að þeir höfðu grafið undan búnaðarsjóðunum og aukið erlendar skuldir þeirra um 35 eða 40 millj., þá gera þeir enga tilraun til þess að bæta þann halla. Það átti að bíða eftir næstu stjórn. Það er ýmislegt í nál., sem hér er á þskj. 664, sem væri gaman að rifja svolítið upp og tala um. En það gæti orðið of langt mál, ef maður færi ýtarlega í það. Það er t.d. talað hér um tvær gengisfellingar, og það er auðheyrt, að sá, sem skrifar undir þetta nál., er sama sinnis og ýmsir fleiri framsóknarmenn, sem hafa talað í þessu máli, að þeir finna enga sök hjá sér í því, hvað gengi ísl. krónunnar er í dag, heldur bara fullyrða þeir það: Ríkisstj. fellir gengið, - alveg eins og hún geri þetta bara að gamni sínu og án þess að nokkur nauðsyn liggi þar á bak við. Það er talað um það sem eitthvert undrunarefni, að Seðlabankinn skuli vera látinn reikna út, hvað er rétt gengi á hverjum tíma. Það er talað um það eins og einhver undur, og mig minnir, að það væri 6. þm. Sunnl., sem fór nokkuð mörgum orðum um það hér í dag. En þetta er það, sem gerist meðal menningarþjóða. Það eru öll Evrópulönd vestan járntjalds, að einu undanteknu, sem hafa þessa aðferð, og ef ekki er meiningin að búa við falskt gengi, hlýtur það að vera rétt og eðlilegt að láta færustu menn reikna það út á hverjum tíma, hvað krónan raunverulega er. Það er þess vegna ekki hér um neina sök að ræða á hendur núverandi ríkisstj. Það væri miklu nær að fara viðurkenningarorðum um það, að núverandi ríkisstj. hefur tekið upp þá stefnu að búa ekki við falskt gengi, heldur hafa rétt gengi og stuðla að því að vinna gjaldmiðlinum traust á ný, sem alveg var þorrið áður. Og það má segja, að það sé þegar orðið mikið ágengt í því efni, með því að safna talsverðum gjaldeyrisvarasjóði, með því að nú væri meiri möguleiki og er meiri möguleiki á því að fá lán erlendis en áður var til framkvæmda í landinu, vegna þess að það er ljóst, að þjóðin er að vinna sér traust á ný meðal menningarþjóða. Og það væri vissulega ánægjulegt, ef það væri enginn vafi á því, að þetta mætti takast. Það væri þess vegna illa gert, ef enn á ný væri reynt að koma í veg fyrir, að það tækist. Það var unnið skemmdarverk hér s.l. sumar, sem hefur tafið nokkuð fyrir, en hefur ekki, sem betur fer, komið í veg fyrir þá viðreisn, sem stefnt er að. Það hefur tafið fyrir og ekki meira. Hv. 1. þm. Austf. var að tala hér um 10 ára áætlun, sem Stéttarsambandið hefur látið gera og ég er fyllilega samþykkur. En ríkisstj. er nú með fimm ára áætlun. En það má vissulega hafa hliðsjón af þessari tíu ára áætlun, þó að það sé bútað niður í fimm ár. Hv. 1. þm. Austf. var að tala um, að það kæmi fram, að s.l. áratugur hefði verið einn mesti framkvæmdatími í landbúnaðinum, og þetta gerðist þrátt fyrir gengisbreytinguna 1950. Eða var það kannske vegna þess, að 1950 var ákveðið að skrá krónuna rétt? Bændurnir kvörtuðu vorið 1950, 1951 og 1952 um hátt verð á landbúnaðarvélum, alveg eins og nú. En 1953 og 1954 var komið jafnvægi á í verðlagi landbúnaðarvélanna og verðskráningu afurðanna. Og þetta vitanlega endurtekur sig enn. Ég vona, að áratugurinn 1960–70 verði ekki síðri í uppbyggingu landbúnaðarins en fyrri áratugur. Á árunum 1950–60 voru ræktaðir að meðaltali 3600 hektarar lands á ári, 36000 hektarar á þessum tíu árum. Og Það þótti gott. Nú hefur verið talað um það í sambandi við þessar umr., að ræktunin hefði gengið mikið saman, síðan núverandi ríkisstj. kom að völdum. Mig minnir, að hv. 2. þm. Sunnl. hafi eitthvað talað um, að það væri fjöldi jarða að fara í eyði í okkar blómlega kjördæmi. En sem betur fer get ég upplýst, að það er ekki. Það er ein jörð í Flóanum, sem ekki er búið að byggja, bóndinn ætlar að fara þaðan, allar líkur til þess, áð það verði. Þessar Fljótshlíðarjarðir, sem talað var um, Það er búið að ráðstafa þeim. Og þess skal getið, að 1959 var ræktunin mest á s.l. áratug, Það var 4000 ha. 1960 fór ræktunin niður í 3650 hektara, minnir mig, en á árinu 1961 var ræktunin 3900 ha. - eða 3950 ha., telur Arnór Sigurjónsson að það geti verið. Ég talaði við hann í dag. Hann fullyrti, að það væri 3900–3950 ha. Það væri aðeins fyrir neðan það, sem var 1959, en Það er langt fyrir ofan það, sem var á árunum 1950–60, önnur ár, því að það vár 3600 til jafnaðar. Þetta er samdrátturinn í ræktuninni, síðan núverandi ríkisstj. kom til valda. En Það er víst þetta frv. þá, sem á að verða Þess valdandi, að Það dragi úr ræktuninni. Og ég man það 1959 og 1960, hvað hv. framsóknarmenn sögðu hér í sambandi við framleiðslu landbúnaðarvara. Það hafði nefnilega skeð á árinu 1959, að það þurfti að flytja inn smjör, vegna Þess að landbúnaðaðarframleiðslan var ekki nóg. En hvers vegna þurfti þess? Það var m.a. vegna þess, að bændur höfðu búið við mikinn halla af útflutningi á landbúnaðarvörum. Og þeir sáu í hendi sér, að það borgaði sig ekki að framleiða meira en svo, að það nægði á innlendum markaði. 1958 vantaði 22 aura á verðið hjá bændum á Suðurlandi, vegna þess að þeir þurftu að flytja út ost. Og ég heyrði marga bændur tala um, að það þýddi ekkert að vera að framleiða meiri mjólk, vegna þess að þeir fengju þetta bara heim og þeir yrðu að bera hallann af því, sem flutt væri út. Af þessum ástæðum fjölgaði kúnum ekki 1958 og 1959. Af þessum ástæóum varð að flytja inn smjör um það leyti, sem núverandi ríkisstj. var að komast til valda. En hvað hefur gerzt síðan, s.l. tvö ár? Mjólkurframleiðslan óx 1960 um 9 eða 10% og eitthvað svipað s.l. ár. Það þarf ekki að flytja inn smjör núna, en það þarf að flytja út landbúnaðarvörur eins og 1958, sem var aðallega framleiðslan 1957. Og hvernig var það með þessa virðulegu stofnun, búnaðarþing 1958? Hún talaði mikið um halla á útflutningnum, sem bændur yrðu að bera. Þá var hv. 1. þm. Austf. fjmrh. Þá bauðst hann ekki til þess að opna ríkiskassann til þess að borga bændum útflutningsbætur, þótt sjávarútvegurinn þá fengi fullar bætur á það, sem hann flutti út, og þá kom engin till, frá hv. 3. þm. Vesturl. eða öðrum hv. framsóknarmönnum um það, að ríkissjóður bætti bændunum þennan halla. Nei, þeir skyldu bera hann sjálfir. Þá fengu þeir verð langt undir því, sem skráð var og þeim var gert að fá skv. útreikningum sex manna nefndarinnar. Hvað hefur gerzt síðan? Bera bændur þennan halla núna? Nei, á s.l. verðlagsári greiddi ríkissjóður 18 millj. kr. til bænda til þess að forða þeim frá þessum halla, og Það er gert ráð fyrir, að á þessu verðlagsári verði það 45–50 millj., vegna Þess að framleiðslan hefur aukizt. Það þarf að flytja meira út en áður. Á þessu verðlagsári þarf að flytja út a.m.k. 3000 tonn af dilkakjöti. Það þarf að flytja út mikið af mjóikurdufti, sem lítið verð læst fyrir, og það er nú í fyrsta sinn, sem tekst að útvega bændum fullt grundvallarverð. Mér er sagt, að mjólkursamsalan hér í Reykjavík hafi haldið aðalfund nú á föstudaginn, og þá kom það fram, að hún gat skilað alveg fullu verði, eins og reyndar tókst í fyrra hér um bil, en útkoman er þó enn betri nú, og mjólkurbúin úti um land, Þau vitanlega njóta þess, að mjóikurduftið, sem annars fengist sama sem ekkert fyrir, er borgað fullu verði. Það er eðlilegt, að hv. 1. þm. Austf. tali um, að það hafi ný stefna verið tekin upp í landbúnaðinum. Það er eðlilegt, að hann spyrji að því, hvernig bændur væru á vegi staddir, ef sjálfstæðismenn hefðu farið með þeirra mál undanfarin ár. Það er áreiðanlegt, að það eru margir bændur, sem spyrja að því, hvernig þeir hefðu farið að, ef sjálfstæðismenn hefðu ekki komizt til áhrifa öðru hvoru. Það eru margir bændur, sem spyrja að því, hversu fólksflutningurinn hefði verið miklu meiri úr sveitum landsins á stríðsárunum, ef verðlagningin hefði ekki verið leiðrétt, Þegar sjálfstæðismenn fengu tækifæri til 1942. Það eru margir bændur, sem vita, að það var hrein björgunarstarfsemi, sem Þá var gerð, eftir að framsóknarmenn höfðu haldið landbúnaðinum í svelti í áratug eða meira. Og það eru líka margir bændur, sem vita, að landbúnaðarlöggjöfin, sem ég minntist á áðan, varð til, þegar sjálfstæðismenn fóru með landbúnaðarmálin, og margir, jafnvel þeir, sem eru velviljaðir framsóknarmönnum, efast um, að sú löggjöf hefði orðið til, ef framsóknarmenn hefðu verið í stjórn. Ég skal ekkert fullyrða um það, því að ég vil viðurkenna, að sumir hv. framsóknarmenn vilja jafnvel gera eitthvað til gagns í þessu, en staðreyndirnar bara tala sínu máli. Staðreyndirnar eru þær, að sjálfstæðismenn skáru á sultaról bændanna 1942 og komu í veg fyrir, að það yrði óstöðvandi flótti úr sveitunum á stríðsárunum. Staðreyndirnar eru Þær, að þegar framsóknarmenn voru ekki í stjórn á árunum 1944–46, var ein merkasta landbúnaðarlöggjöf gerð hér á hv. Alþingi, lög um landnám, nýbyggðir og endurbyggingar í sveitum, og það var þá, sem uppbygging sveitanna hófst fyrir alvöru, og það var þá, sem hætt var að tala um þessi smáu lán, sem um getur í nál. hv. 2. þm. Sunnl. Og ég hygg, að sagan og náin framtíð eigi eftir að sanna það og viðurkenna Það, að núv. ríkisstj. hafi hafið björgunarstarfsemi með ýmsu af því, sem hefur verið lögfest landbúnaðinum til hagnaðar, síðan núv. stjórn komst til valda. Það verður áreiðanlega tekið eftir því, að landbúnaðurinn er eini atvinnuvegurinn, sem hefur verð- og sölutryggingu á sinni framleiðslu, og það er vitað, að þessi trygging fékkst ekki, fyrr en sjálfstæðismenn fengu þessi mál til meðferðar. Ég hef talað við marga bændur, framsóknarbændur líka, sem viðurkenna þetta og kunna að meta Það. Ég lái hv. framsóknarmönnum hér á Alþingi ekki, þó að þeir tali lítið um þetta. Ég lái þeim það ekki, en ég lái þeim, að þeir skuli setja upp hræsnissvip og reyna að snúa öllu við. Hv. 1, þm. Austf., sem hefur lengi verið fjmrh. og átti þess kost að opna ríkiskassann og lagfæra fyrir bændastéttinni, en hefur látið það ógert, ætti að láta það vera að tala eins og hann gerði hér áðan, og ég segi það, að hann mun sjá eftir því seinna að hafa gert það. Og þá er rétt að svara því, sem hv. 2. þm. Sunnl. vildi fá svar við, hvers vegna hv. framsóknarmenn ættu að iðrast þess að hafa tekið svo á þessu máli sem þeir gera. Ég er sannfærður um það, að þeir eiga eftir að sjá eftir því að hafa ekki verið með þessu máli, en talað svona fávíslega gegn því eins og þeir gera, því að reynslan mun sýna, að þetta mál er undirstaða að meiri uppbyggingu og meiri velgengni landbúnaðinum til handa en áður hefur verið. Þetta leysir lánamálin. Það kemur í veg fyrir það lánasvelti, sem landbúnaðurinn hefur búið við áður, því þó að búnaðarsjóðirnir hafi gert gagn, þá þýðir ekki sú nægjusemi, sem kom fram hjá hv. 1. þm. Austf. áðan, þegar hann var að tala um, að það hefði verið vel að sjóðunum búið, þeir hefðu staðið sig ágætlega á þeim tímum, sem þeir lánuðu 25% af byggingarkostnaðinum, en heimild var í lögum til þess að lána allt að 75%. Þetta er of mikil nægjusemi, og það er einmitt vegna þessarar nægjusemi, sem þessi hv. þm. gerði ekkert til Þess að bæta úr því, til þess að skapa möguleika fyrir því, ekki að ná þessum 75%, heldur til þess að auka lánin og nálgast það meir en gert var. Hv. þm. var að tala um Það, hvað hefði skeð, ef við hefðum búið við þessa löggjöf undanfarin ár. Hvað hefði skeð? Það hefði bara skeð það, að nú væru sjóðirnir öflugir í stað þess að vera févana. Við skulum segja, að sams konar lög og þessi hefðu verið lögfest 1950, eftir síðustu gengisbreytingu, og af því að hv. 1. þm. Austf. var fjmrh. og taldi ágætt að láta sjóðina taka erlend lán, sem þeir hefðu vitanlega orðið áð gera fyrstu árin, þá hefði verið einhver gengishalli, sem hefði verið auðvelt að bæta nú með miklu minni fjárhæð en lagt er til með Þessu frv. Það var nú hér um bil komið að því, að hv. 1. þm. Austf. ætlaði að Þakka Framsfl. Það, að helmingur mótvirðissjóðsins hefur gengið til landbúnaðarins. Hann áttaði sig, áður en hann talaði af sér, og hætti við að fullyrða um það. Það er vitað mál, að sjálfstæðismenn áttu ekki minni þátt í því, og það má segja það hér, að Pétur Ottesen og Jörundur Brynjólfsson fluttu till. um þetta fyrstir, flokkarnir sameinuðust um það, og hefur landbúnaðurinn notið mikils góðs af að hafa fengið hálfan mótvirðissjóðinn að láni í Framkvæmdabankanum. Frá upphafi hefur verið lánað með vaxtahalla, 21/2%, allan tímann þangað til nú, að bankaráð Framkvæmdabankans hefur fallizt á að lækka vextina á eldri lánum og þeim, sem seinna verða lánuð, í það, sem vextir búnaðarsjóðanna eru nú, og hefur gefið fyrirheit um að lækka vextina enn meira, ef vextir stofnlánadeildarinnar verða lækkaðir, þannig að það verði ekki vaxtahalli af þessu fé, eins og verið hefur. En það bætir vitanlega stórkostlega rekstraraðstöðu stofnlánadeildarinnar, að það verður ekki vaxtahalli af þessu fé, eins og verið hefur áður, þó að það verði ekki til þess að auka útlánin, vegna þess að þetta heldur áfram, en rekstraraðstaðan batnar stórkostlega. Ég skrifaði eftir hv. 1. þm. Austf. þá setningu, að sjóðirnir hefðu staðið sig ágætlega í árslok 1958, alveg prýðilega, enda þótt hann hafi ósjálfrátt gefið hv. 3. þm. Vesturl. nokkra ofanígjöf með því að viðurkenna, að yfirfærslugjaldið hefði verið komið til sögunnar, sem hefur numið 35–40 millj. kr. Næst þegar skrifað verður í tímann um þetta, verður sennilega ekki sagt 105 millj., heldur - hvað ætli það verði? - 70 millj. eða 65, - ég a.m.k. reikna með Því, að hv. 3. þm. Vesturl., þótt hann vilji vera staffírugur nú, þá vilji hann í reyndinni hafa það, sem sannara reynist, og segja bara 65–70 millj. næst í staðinn fyrir 105 millj. En hitt mun hann ekki viðurkenna, sem er þó staðreynd, hann fæst sennilega ekki til að viðurkenna Það, að sjóðirnir hafi verið búnir að tapa miklu meira en þessu í árslok 1958. Sennilega verður reynt að hamra á Því áfram, að gengisfellingin eða gengisskráningin 1960 sé bara vegna þess, að stjórnin hafi verið illgjörn og ráðlaus, en ekki að það hafi verið gert vegna þess, að gengið var fallið um það leyti, sem vinstri stjórnin fór frá. Ég reikna ekki með áð fá slíka hreinskilni fram hjá hv. framsóknarmönnum. Þótt þeir viðurkenni þetta með sjálfum sér, þá gera þeir það ekki opinberlega. En hins ætlast ég til, að hv. 3. Þm. Vesturl. leiðrétti Það, sem augljóslega er skakkt tölulega, að 105 millj. kr. er skakkt, það eru 65–70 millj., ef hann vili taka tillit til þeirrar duldu gengisfellingar, sem gerðist við yfirfærslugjaldið. Hv. 1. þm. Austf. margtuggði Það, að það væri sjálfsagt, að ríkissjóður borgaði gengistapíð, og það væri einkennilegt að vera að velta þessu yfir á bændurna, velta gengistapinu yfir á bændurna, eins og hann orðaði það. Hvernig er nú hægt að fullyrða svona, þegar þáð liggur fyrir, að gengistapið er 9 millj. kr. á ári skv. frv., sem hv. framsóknarmenn hafa flutt? Í grg., sem þeir sjálfir hafa skrifað, segja þeir, að það sé 9 millj. á ári. En framlag ríkissjóðs skv. þessu frv. er 21 millj. kr. á ári og framlag neytendanna 5.5 eða 5.6, samtals 26 millj. kr. Þrátt fyrir þetta er verið að staglast á því, að það sé verið að velta gengistapinu yfir á bændur. Hvers konar málflutningur er þetta? Við hverja halda hv. framsóknarmenn að þeir séu að tala, eða fyrir hverja eru Þeir að skrifa? Það sjá allir menn, að gengistöpin eru greidd af ríkissjóði og miklu meira en það. En það, sem bændurnir leggja til, er til þess, að það verði hægt að auka lánin langt fram yfir það, sem verið hefur. Það, sem ég tel að þurfi að gera í sambandi við lánaaukninguna, er þetta: Ég tel, að það eigi að lána út á íbúðarhús a.m.k. 150 þús. kr. Auk þess fá margir, sem illa eru settir, 40 þús. kr. styrk að auki skv. þeim lögum, sem voru endurbætt hér á þinginu 1960, þannig að þeir, sem verst eru settir, ættu að fá 190 þús. kr. Ég tel, að í sambandi við útihúsabyggingar eigi að meta byggingarnar eftir því, hvað hefur kostað að byggja, og það eigi að lána allt að 60% út á þessar framkvæmdir. Ef þetta er gert, verða lánin stórhækkuð líka, út á þessar framkvæmdir. í lögunum er heimild um 60%, og ef við byggjum fyrir 400 þús., þá eru það 2~0 þús. Ég get alveg tekið undir með hv. þm., að þetta þyrfti að vera svo. En fyrstu árin verður deildin að taka fé að láni, og ég segi: það þarf a.m.k. að vera 150 þús. plús þessi 40 þús., eða 190 þús., og æskilegast, að það gæti verið 240 þús. En það yrði mikil breyting frá því, sem verið hefur. Og það er eftirtektarvert og vert að leggja sér það á minni, að hv. framsóknarmenn gerðu enga till. um það að hækka lánin úr 75 þús. 1958, eftir að bjargráðin voru sett á, það voru aðeins 75 þús. kr. Haustið 1960 voru þessi lán hækkuð upp í 90 þús. og s.l. haust upp í 100 þús., sem er vitanlega allt of lítið. Auk þess tel ég sjálfsagt áð lána út á dráttarvélar og aðrar vélar og stefna að því að lána út á bústofn, og ég þarf ekki að rekja það, sem gert er með þessu frv., það sýnir sig, hvernig það byggir sig upp, að sjóðirnir hafa eftir fá ár til árlegrar ráðstöfunar 100 millj. kr. og 1975 er þetta komið upp í 150 millj. kr. eigið fé til árlegrar ráðstöfunar. Þess vegna er það, að ef við hefðum búið við löggjöf sem þessa undanfarin ár, þá er ljóst, að við stæðum allt öðruvísi að vígi. Það hefur verið talað um mótmæli búnaðarþings eða meiri hl. þess. Það var minni hl. búnaðarþings, sem vildi samþ. þetta frv. óbreytt, og því hefur verið haldið fram og það réttilega, að þessi minni hl, hafi bjargað heiðri búnaðarþingsins, vegna þess að þetta sama búnaðarþing, meiri hl. þessa sama búnaðarþings, leggur til og fer fram á það við Alþ., að það lögfesti á ný 1/2% gjaldið til bændahallarinnar, telur það sjálfsagt, en mótmælir því, að það verði lögfest gjald á búvörur til þess að byggja upp búnaðarsjóðina. Og því búnaðarþingi, sem kemur með tvær slíkar samþykktir inn í hv. Alþ., hafa sannarlega orðið mislagðar hendur að þessu sinni. Ég skal ekki ræða það nánar, hver afstaða þess hefur verið, en þarna er raunaleg afstaða hjá meiri hl. þeirra manna, sem eiga að túlka skoðanir bændastéttarinnar. Það mun ábyggilega verða svipað, sem kemur fram hjá mörgum hv. búnaðarþingsmönnum, eins og væntanlega er hjá hv. þm. Framsfl., að þeir munu síðar meir sjá eftir því að hafa tekið þessu máli með svo mikilli þröngsýni. Hv. 1. þm. Austf. var svo óheppinn hér áðan að fara að vitna í íbúðalánakerfið og talaði um, hvernig það liti út, ef ætti að fara að skattleggja launþegana og safna í sjóð til þess að lána í íbúðarhúsabyggingar. Þetta er nú svolítið öðruvísi með íbúðarhúsalánin í kaupstöðunum heldur en framkvæmdirnar í sveitunum. Íbúðarhúsalánin í kaupstöðunum eru með 8% vöxtum til 25 ára A-lánin, til 15 ára B-lán, og þessi B-lán eru vísitölulán. Hvernig kjör eru þetta? Ég held, að það væri ekki æskilegt að miða lánstímann við það, sem hér er gert, ekki vextina heldur, eða fara að lána bændum hluta af lánum til framkvæmda með vísitöluskilyrðum. Hv. 1. þm. Austf. var að tala um, að hér hefði verið minnzt á lífeyrissjóð vegna hræðslu, að við hefðum orðið hræddir við málið og þess vegna værum við farnir að tala um lífeyrissjóð í sambandi við þetta. Ástæðan til þess, að minnzt hefur verið á lífeyrissjóð í sambandi við það, er eingöngu sú, að það er ljóst, að með Þessu skapast svo mikið fjármagn í stofnlánadeildina, að það verður hægt að taka, þegar tímar líða, hluta af þessu til lífeyrissjóðsstofnunar fyrir bændur. En það er annað mál en þetta, og það þarf vitanlega sérstaka löggjöf um það. Ríkisstj. mun gera ráðstafanir til þess, að þetta verði athugað gaumgæfilega með tilliti til lagasetningar í þessu efni, og þess vegna er vitanlega ekki ástæða til að ræða þetta sérstaklega hér, en að ég minntist á það við 1. umr., var eiginlega vegna þess, að Tíminn hafði verið að tala um málefnahnupl í þessu máli, af því að einn hv. þm. Sjálfstfl. benti á þennan möguleika. Það er vitanlega ekki málefnahnupl, vegna þess að þetta mál hefur verið á dagskrá hjá bændum mörg undanfarin ár, en engin leið verið eygð fram að þessu til þess að koma þessu á. Það væri vissulega ánægjulegt, ef það gæti orðið alvara úr því. Hv. 1. þm. Austf. var að tala um útflutningsgjald sjávarafurða og að það væri ekki hliðstætt. Þó var það, að hann taldi, að útvegsmenn hefðu séð ástæðu til að mótmæla hækkun á þessu gjaldi. En hvað er útflutningsgjaldið á sjávarafurðum núna? Það er 6.15%, og auk þess er gert ráð fyrir 11/4% til viðbótar, þannig að þetta gæti orðið 7.4%. Útvegsmenn telja, að þetta sé orðið of mikið, nema þeir fái aftur til baka í einhverju formi hluta af því, sem hefur verið gert í sambandi við tryggingarnar, það er þeim endurgreiðsla. En það er hluti af þessu, sem hefur staðið í mörg ár, 1.8%, sem hefur gengið í fiskveiðasjóð, og ég fullyrði, að það er enginn útvegsmaður, sem vill afnema það, vegna þess að útvegsmenn skilja, að þeim er nauðsynlegt að byggja upp fiskveiðasjóðinn. Og þegar hv. framsóknarmenn eru að tala um að heimta sama rétt fyrir bændur og útvegsmenn, þá er rétt að minnast þess, að útvegsmenn hafa lengi greitt 1.8% af verði fisksins í fiskveiðasjóð, sem gerir núna nokkra tugi millj. á ári, en þeir hafa fengið úr ríkissjóði samtímis 2 millj. kr. á ári. Þetta er það, sem ríkissjóður hefur greitt til útgerðarinnar, og við skulum ekki tala um þetta, um leið og við tölum um búnaðarsjóðina, vegna þess að útvegsmenn leggja fram sjálfir að langmestu leyti það, sem kemur í fiskveiðasjóðinn, en bændunum er ekki ætlað að leggja nema lítinn part af því, sem fer í stofnlánadeildina. Það er ánægjulegt til þess að vita, að hv. 1. þm. Austf. er nú kominn að þeirri niðurstöðu, að það séu álögur á útveginn, útflutningsgjaldið, það var ekki fyrri partinn á þessum vetri. Þá var því haldið fram, að útvegurinn fengi þetta bætt gegnum verðlagið og það gerði honum ekkert til, þó að það væri útflutningsgjald. En vitanlega fær útvegurinn þetta ekki bætt gegnum verðlagið, vegna þess að hann hefur enga verðtryggingu nú og verður að sæta markaðsverði á hverjum tíma. Ég er búinn að tala nokkuð lengi, og það er orðið áliðið tímans, en ég get ekki hjá því komizt að bæta nokkru við, vegna þess að hv. 1. þm. Austf. var að tala hér áðan um lánakjör íslenzkra bænda og lánakjör erlendra bænda. Ég hef hér fyrir framan mig grein um lánakjör danskra bænda, og ég vil til upplýsinga, með leyfi hæstv. forseta, aðeins í stuttu máli skýra frá því, hvernig lánakjör landbúnaðarins danska eru. Það eru 7% af 20 ára lánum, 61/2% af 18 ára lánum, 61/2% af 16 ára lánum, 61/2 % af 14 ára lánum, 61/2 % af 12 ára lánum, 6% af 10 ára lánum, 6% af 8 ára lánum og 6% af 6 ára lánum. Ég held, að þetta sé ekki betra en það, sem lagt er til að verði í þessu frv., því að það eru 7% af 20 ára lánum, en það eru 6% af 42 ára lánum skv. þessu frv., eins og það er núna, og 61/2 % af 20 ára lánum samkv, þessu frv., en ekki 7%, eins og danskir bændur verða að borga. Ég geri ráð fyrir, að hv. 1. þm. Austf. hafi talað eins og hann gerði um þetta bara af hreinni vanþekkingu, og tel ég ekki ástæðu til að fjölyrða meira um það og sjálfsagt að fyrirgefa slíkt.  Um brtt. minni hl. á þskj. 665 er ekki ástæða til að fara mörgum orðum. Þetta eru sams konar brtt. og fluttar voru í hv. Ed., og ræddi ég þær nokkuð þá. Það hefur verið sagt, og það er staðreynd, að þetta eru sýndartill. Það þarf ekki mörg orð um það, framlagið 25 millj, kr. á ári er sniðið eftir frv. og ætlað að ná sama marki, með því að árstekjurnar verði svipaðar. Þá þykir hv. minni hl. sjálfsagt að hafa 75% heimildina í lögunum áfram. Satt að segja legg ég ekki til, að það sé 75% heimild, enda þótt það skaði ekki neitt að hafa þessa heimild. Það er bara leiðinlegt, ef það getur ekki verið raunhæft, og það er rétt að benda á það, sem einn hv. þm. skaut hér fram áðan, að það þyrfti að vera 240 þús. kr. lán út á íbúðarhús í sveitum, það er staðreynd, en einmitt 60% af byggingarkostnaðinum gerir a.m.k. 240 þús. Þess vegna held ég, að það sé nægjanlegt, a.m.k. nú fyrst um sinn, að miða við 60%. Vextirnir eiga að verða 31/2–4%. Vitanlega verða vextir úr stofnlánadeild landbúnaðarins að vera eitthvað í samræmi við vexti annarra lánastofnana í landinu, og það verða ekki lækkaðir vextir aðeins í þessari einu stofnun, það hlýtur að ganga yfir allt. Það yrði þá að lækka vexti líka af lánum til íbúðarhúsa í kaupstöðum, verkamannabústaða o.s.frv. Það getur vel verið, að sá tími komi, að það þyki fært. En það er vitanlega útilokað, að hægt sé að taka einn sjóð, eina stofnun út úr. Það er till. um bústofnslánadeild hér, sem er vitanlega ekkert nema hrein sýndartili., því að það er heimild í þessu frv. um að lána út á bústofn. Það vantar ekki deild með sérstakri stjórn, það vantar féð. Svo eru hér till. um að hækka styrkinn úr 40 þús. í 50 Þús. og aðrar hækkanir tilsvarandi.  Ef ég færi að taka til athugunar allar þær ræður, sem voru fluttar hér í dag við 2. umr., þá yrði það langt mál. En ég hygg, að ég sé nú búinn að svara mestu af því með því að taka aðallega síðustu ræðuna til meðferðar, ræðu hv. 1, þm. Austf. Ég held, að það séu aðalatriðin og ég geti þess vegna alveg sleppt því tímans vegna að fara út í ræðu hv. frsm. minni hl., hv. 2. þm. Sunnl. (AÞ) og hv. 6. þm. Sunnl. (KGuðj), og hv. 1. þm. Norðurl. v. (SkG). Það var ekkert nýtt, sem þarna kom fram. Það var nokkuð svipað því, sem hv. 1. þm. Austf. sagði, og ég ætla þess vegna a.m.k. í bili að láta vera að taka þá nokkuð sérstaklega fyrir að þessu sinni og stytta mál mitt. En ég vil, áður en ég fer hér úr ræðustólnum, enn á ný leggja áherzlu á það, að með þessu frv. er gengið inn á nýja braut, eins og hv. 1. þm. Austf. sagði hér áðan. Það er gengið inn á nýja braut. En það er ekki óheillabraut. Það er braut framfara og uppbyggingar í íslenzkum landbúnaði, til þess að íslenzkur landbúnaður geti haldið áfram að blómgast og gegna því hlutverki í íslenzku þjóðfélagi, sem er nauðsynlegt að hann geri. Ég tek það ekki alvarlega, þótt hv. 1. þm. Austf. eða aðrir hv. framsóknarmenn láti að því liggja, að landbúnaðarmálin séu undir minni forustu nú komin á það stig, að bændur séu að gefast upp og flytja burt úr sveitum landsins í auknum mæli frá því, sem verið hefur. Ég ætla ekkert að gera lítið úr þeim erfiðleikum, sem bændur eiga oft og tíðum við að stríða, og bændur hafa alls ekki gert ráð fyrir því, að þeir gætu fengið batnandi eða blómlegri tíma fyrstu ár viðreisnarinnar. Bændur reiknuðu vitanlega með því eins og aðrir þjóðfélagsþegnar, að ráðstafanirnar kæmu eitthvað við þá eins og aðra þegna þjóðfélagsins fyrst í stað. En bændur hafa einnig komið auga á Það og skilja það, að með því að viðreisnin er að heppnast og rétt er stefnt í þessum málum, komast þeir út úr erfiðleikunum, eins og þjóðfélagið í heild mun vonandi gera. Það er ekki nema hrein fjarstæða, þegar verið er að tala um Það, að nú séu jarðir að fara í eyði meira en verið hefur. Það er jafnvel minna auglýst nú af lausum jörðum en áður. Fólksflutningar úr sveitum eru ekki meiri nú en þeir hafa verið áður. Við skulum bara gera okkur grein fyrir Því, að síðasta áratuginn, þó að framfarirnar væru svo miklar sem raun ber vitni, hafa til jafnaðar flutzt úr sveitunum 390 manns á ári síðasta áratuginn. En það er ekki meira nú síðustu tvö árin en var. 1920 var yfir 60% af Þjóðinni í sveitum, en nú eru þar ekki nema 18%. En hvað er hægt að gera til þess að koma í veg fyrir þessa fólksflutninga? Það er vitanlega með því að auka fjármagnið, sem í sveitirnar fer, og það er gert með því að fá árlega í stofnlánadeildina 25–26 millj. kr. annars staðar frá en frá bændunum. Með þessu frv. koma inn í stofnlánadeildina annars staðar frá en frá bændunum 25–26 millj. kr. á ári, en hefur verið aðeins 4 millj. kr. á ári. Þarna kemur nýtt fé inn í sveitirnar yfir 20 millj, kr. á ári skv. þessu frv. Þess vegna eru það hreinustu öfugmæli, þegar því er haldið fram, að þetta frv. verði til að hindra uppbyggingu í landbúnaðinum, þetta frv. sé árás á bændur. Þetta frv. tryggir áframhaldandi uppbyggingu í sveitunum og hindrar þann flótta, sem verið hefur úr sveitunum undanfarin ár.



Herra forseti. Það er orðin ný hlið á hæstv. landbrh., sem við erum farnir að sjá hér á hv. Alþ. nú. Hann er farinn að verða svo fyndinn, að þegar hann flutti framsöguræðu fyrir þessu máli hér í hv. deild, þá var það ein svæsnasta svarræða, sem hér hefur heyrzt, því að öll ræðan var skammir um andstæðingana fyrir það, sem þeir hefðu sagt í hv. Ed. og þeir mundu sennilega segja hér í þessari hv. d. Hann vék hins vegar ekkert að því, hæstv. ráðh., að skýra málið fyrir hv. deildarmönnum, og var rétt farinn úr ræðustóli án þess að muna eftir að biðja hæstv. forseta að vísa málinu til n. og 2. umr., þegar umr. væri lokið. Hér í ræðu sinni áðan eyddi hann löngum tíma í það, hæstv. ráðh., að tala um till., sem búið var að fella. Þetta er allmikil fyndni hjá þessum hæstv. ráðh., og hefur hann þó ekki verið sérstaklega þekktur fyrir það. Út af fyrir sig er ekki nema gott um það að segja, að hæstv. ráðh. bæti sig á einhverju sviði. Nú ætla ég ekki að fara út í almennar umr. í sambandi við Það, sem ég ætla að segja hér að þessu sinni, því að ég hef ekki hugsað mér að tala hér langt mál. En hæstv. ráðh. sagði okkur frá því, að hjá öllum menningarþjóðum væri gengisskráningin á valdi seðlabankans. Þeir hafa seint áttað sig á þessu, hv. stjórnarsinnar, því að á síðasta Alþ. létu þeir afgreiða lög um Seðlabanka Íslands, en gleymdu þessum menningarþætti, en tóku sig svo á í sumar og töldu, að skv. stjórnarskrá Íslands bæri brýna nauðsyn til þess að leiðrétta þessa gleymsku þeirra og nú skyldi Seðlabankanum fengið valdið. Hæstv. ráðh. sagði, að það hefði ekkert verið hægt að gera í málefnum landbúnaðarins, fyrr en búið hefði verið að setja löggjöf m.a. um ræktunarsjóð Íslands, sem hefði verið sett 1946. Lögin um ræktunarsjóð Íslands munu þó hafa verið samþ. hér á hv. Alþ. í maí 1947. En það er ekki mikil missögn hjá þessum hæstv. ráðh., þótt geigi um nokkra mánuði og færist á milli ára. Þá sagði hæstv. ráðh., áður en hann fór úr ræðustóli, að frv. væri gert til þess að auka fjármagn í sveitum landsins. Ég sýndi fram á það í ræðu minni við 1. umr. þessa máls, að á stjórnartímabili Framsfl. hefði verið veitt inn í sveitir landsins í lánum 340–400 millj. kr., en í tekjur skv. þessu frv. ættu að koma úr sveitum landsins yfir 600 millj. kr. Ekki mótmælti hæstv. ráðh. þessum staðreyndum frekar en öðrum í ræðu minni. Hæstv. ráðh. sagði, að ég hefði ekki farið rétt með, þegar ég gat um höfuðstól sjóðanna. byggingarsjóðs og ræktunarsjóðs, í árslok 1958. Ég skora á hæstv. ráðherra að láta birta reikninga þessara sjóða og vita, hvort þessar staðreyndir standast ekki. Ræktunarsjóður átti þá höfuðstól 61.7 millj. kr. og byggingarsjóður 43.3 millj. Þetta gera 105 millj. kr., og þýðir ekkert fyrir hæstv. ráðherra að vera að mótmæla þessum staðreyndum. Þessar tölur fékk ég frá starfsmönnum sjóðanna, og þær verða ekki véfengdar. Ég gerði hæstv. ráðherra fullkomlega grein fyrir gengismálinu hér um daginn og sýndi líka fram á, að það væri ekki annað en einn þáttur í atvinnumálum Íslendinga, sem ætti að leiðrétta fyrir þennan atvinnuveg eins og aðra. Og ég sundurliðaði meira að segja í ræðu minni, hvað tilheyrði yfirfærslugjaldinu, gengisfallinu 1960 og gengisfallinu 1961. Hæstv. ráðherra þurfti þess vegna ekki að láta líta svo út, að mér hefðu ekki verið ljósar afleiðingar þessara þátta. En ég hélt því hins vegar fram, að það hefði verið ríkisins að bæta sjóðunum, enda sjóðirnir eign þess, og það væri ríkisins að sjá um, að einum atvinnuvegi væri ekki íþyngt, þegar væri verið að reyna að leiðrétta fyrir annan. En þessu til viðbótar vil ég benda Þessum hæstv. ráðherra á það, þó að það falli í gleymsku hjá honum eins og annað í sambandi við þetta mál, að á Alþingi 1959 flutti ég ásamt öðrum framsóknarmönnum í fjvn. till. um það, að af tekjuafgangi ríkissjóðs 1958, - Það væri gott, ef hæstv. ráðherra vildi hlusta á þetta, því að hann virðist ekki hafa áttað sig á því fyrr, - á Alþingi 7959 flutti ég ásamt öðrum fulltrúum Framsfl. í fjvn. á þskj. 404 till. um það, að af tekjuafgangi ríkissjóðs 1958, sem þá var vitað að yrði nokkur, yrðu 5 millj. kr. látnar ganga í byggingarsjóð Búnaðarbankans og aðrar 5 í veðdeild Búnaðarbankans, eða samtals 10 millj. kr. En það ár urðu sjóðir Búnaðarbankans fyrir útgjöldum vegna yfirfærslugjaldsins, sem nam 1.7 millj. kr. Þessu átti að mæta með 5 millj. í byggingarsjóð, og svo áttu aðrar 5 að ganga í veðdeildina. En hæstv. núverandi landbrh., hv. 1. þm. Rang. þá, Ingólfur Jónsson, var einn af þeim, sem felldu þessa tillögu. Það verður því ekki hrakið, að í ræðu minni hafi fullkomlega verið tekið tillit til þess ástands, sem var hjá sjóðunum í sambandi við gengisbreytingar. En ég hélt því fram og sýndi fram á Það með rökum, að frá upphafi vega hefðu þeir verið byggðir upp á því, að hinir almennu sjóðir jöfnuðu greiðsluhalla þeirra, hvort sem það væri í rekstrarkostnaði, vaxtatapi eða gengisbreytingu. Það þýðir því ekki fyrir hæstv. ráðherra að slá um sig hér í hv. Alþingi um það, að þessu verði mótmælt. En því hefur ekki verið mótmælt og er ekki framkvæmanlegt. Þá kom hæstv. ráðherra að því, að betur hefði verið séð fyrir lánamálum bænda nú tvö síðustu árin en gert hefði verið áður, vegna þess að í nál. frá hv. 2. þm. Sunnl. væri sýnt fram á það, að að meðaltali á 11 ára tímabilinu frá 1947 til 1958 hefðu verið lánuð 600 lán úr ræktunarsjóði. Þetta hefðu þeir gert betur nú á árunum 1960 og 1961, því að árið 1960 hefðu verið lánuð 863 lán og 1961 745. Nú vil ég benda bessum hæstv. ráðherra á það, að hér var tekið meðaltal af 11 árum, en eðlilegt er að taka til samanburðar í þessu tilfelli næstu ár á undan. Á árinu 1957 voru lánuð úr ræktunarsjóði 944 lán, 1958 917 lán, en 1961 745 lán. Þetta er þróunin. En allt frá því 1947 til 1958 fjölgar lánum ræktunarsjóðs og hækka tölurnar, sem úr sjóðnum eru lánaðar. En á árinu 1959, þegar Alþýðuflokksstjórnin og Sjálfstfl. eru tekin að stjórna landbúnaðarmálum, þá lækka þau úr 917, sem þau voru árið áður, í 854 og í 863 1960 og 745 1961. Þetta eru staðreyndirnar í þeim málum, og samanburður á Þessu sviði er hæstv. ráðherra ekki heldur hagstæður, ef út í hann á að fara. Það er staðreynd, sem ég sýndi hér fram á við 1. umr. þessa máls, hver vöxtur sjóðanna til útlánastarfsemi og stofnlánaaukning hefði verið í tíð framsóknarmanna, en aftur hið gagnstæða, Þegar sjálfstæðismenn fóru með sjóðina. Sömu sögu er að segja um byggingarsjóðinn. Lánum hans fór líka fjölgandi og voru á árunum 1956, 1957 og 1958 um 150, en 1959 voru þau 39. En ef tekið er meðaltal af 1959 og 1960, þá eru það 119 lán, sem lánuð eru þau ár að meðaltali, en 1961 eru það 88 lán. Lánsfjárhæðir hafa verið um 52 millj. kr. á fyrra tímabilinu, en urðu hæstar 1960, þá eru þær um 60 millj. kr., en lækkuðu svo aftur 1961 ofan í um 50 millj. kr. En hæstv. ráðherra virðist hafa oftekið sig á því að útvega sjóðunum fé þessi tvö ár, sem hann er búinn að vera landbrh., því að hér eftir ætlar hann bændunum sjálfum að leggja féð til. Ég sagði í upphafi máls míns, að ég mundi ekki fara að hafa hér langar umræður. Þær staðreyndir, sem ég benti á við 1. umr. þessa máls, hafa ekki verið hraktar, enda verður það ekki með rökum gert, því að þær voru staðreyndunum samkvæmt. Hæstv. ráðherra reyndi Það ekki heldur, nema með smávegis orðagjálfri, sem ég hef nú hrakið á nýjan leik.

Eysteinn Jónsson Hæstv. forseti. Ég vil fyrst fara fram á, að þessari umr. verði frestað. Mér finnst ekki hægt að halda Þessum fundi lengur áfram. Kl. er nú orðin 12, og það eru ákaflega fáir viðstaddir. Af hálfu stjórnarandstöðunnar hefur verið gert yfirleitt það, sem hægt er, til þess að greiða hér fyrir þingstörfum með ágætu samkomulagi við forsetana yfirleitt, - alveg framúrskarandi. Og ég vil því fara fram á bað við hæstv. forseta, að þetta góða samkomulag geti haldizt og að við verðum ekki neyddir til þess að fara að halda hér næturfund út af þessu máli, þar sem nær engir þm. eru viðstaddir, það gæti orðið samkomulag um að fresta þessari umr. og taka hana aftur síðar í tómi. Hvað mundi hæstv. forseti segja um þessa ósk?