Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Guðmundur Ólafsson) Eins og tekið er fram í nefndarálitinu á þskj. 218, var búist við, er lög þessi voru samþykt á síðasta Alþing það fella mætti þau úr gildi við næstu áramót. Nú vita allir hv.þdm., að hagur ríkissjóðs er ennþá ekki svo góður, að hann megi missa af þessum tekjum, sem gera má ráð fyrir, að nemi 300–400 þús. kr. á ári. Þótt því nefndin viðurkenni það fyllilega, að frv. sje ekki í alla staði rjettlátt, því að misrjetti veldur það milli þess hluta þjóðarinnar, er framleiðsluna hefir með höndum, og þeirra, er ekkert framleiða, leggur hún þó eindregið til, að það verði samþykt. Veldur því hin mikla þörf ríkissjóðs á tekjum, sem seint verður fullnægt.

Sigurður Hjörleifsson Kvaran Það gladdi mig, að enginn hefir mótmælt því, að frv. um útflutningsgjaldið yrði samþykt. Jeg verð að skýra frá því, að jeg hefi leitað mjer upplýsinga um, hversu mikið þetta útflutningsgjald er, eða hefir verið 1921. Samkvæmt lögum frá því ári átti að greiða útflutningsgjald af síld, sem næmi 386952 krónum. En hið almenna útflutningsgjald hefir numið, eftir þeim skýrslum, sem fram hafa komið, 244344 krónum. En sá galli er á þessari upphæð, að þar er ekki talið með útflutningsgjaldið fyrir Vestmannaeyjar, því að skýrslu um það vantaði. Hefir það líklega verið talsvert mikið, en enginn veit, hvað klukkan er, þar sem hana vantar. Jeg hefi fengið þessar upplýsingar hjá fjármálastjórninni, og er því ekki unt að vefengja þær. Sjest nú ljóslega, hve ósanngjarnt útflutningsgjaldið er af síldinni, þar sem útflutningsgjaldið af henni er 386952 kr., en alt útflutningsgjaldið, aðeins að frádregnu útflutningsgjaldinu frá Vestmannaeyjum, er ekki meira en 244344 krónur.

Frsm. (Guðmundur Ólafsson) Jeg get tekið undir með hv. 2. þm. S.-M. (S. H. K.), að það gleður mig, að ekki koma fram andmæli gegn frv., en annars hafa nú engir látið uppi álit sitt um það enn, nema háttv. meðnefndarmaður minn, 2. S.-M. Mig furðaði annars stórlega á upplýsingum hv. meðnefndarmanns míns, að skömmu fyrir fundarbyrjun talaði jeg við hann og vissi hann þá ekkert um þetta, eða vildi þá að minsta kosti ekki segja mjer. Undrar mig það eigi alllítið, en fróðleikur hans hefði, ef til vill, eitthvað gengið saman við umræður í nefnd.

Sigurður Hjörleifsson Kvaran Jeg verð að lýsa það fullkominn misskilning hjá hv. 1. þm. Húnv. (G. Ó.), sem hann hjelt fram í ræðu sinni, að jeg hefði ekki getað eða viljað gefa honum upplýsingar um þetta mál rjett fyrir fundarbyrjunina. Það, sem jeg gat ekki gefið honum upplýsingar um, var hve mikið ætti að draga frá síldargjaldinu. Það veit enginn og ekki heldur hve mikið útflutningsgjaldið yrði í alt, þegar það vantar frá Vestmannaeyjum. Hv. meðnefndarmaður minn getur ekki ætlast til, að jeg viti alt, eða það sem enginn maður veit.

Karl Einarsson Jeg ætla aðeins að gera stutta athugasemd út af ræðu hv. 2. þm. S.-M. (S. H. K.). Hann kom hjer með þær upplýsingar, sem jeg get ekki kannast við, að sjeu rjettar. Hv. þm. virðist blanda þar saman útflutningsgjaldi því, sem hjer er um að ræða, og gamla útflutningsgjaldinu af vörum, frá 1881; en þau fjellu úr gildi 1. jan. 1922, samkvæmt lögum frá 27. júní 1921. Hjer er aftur um að ræða 1% gjald af útfluttum vörum, er kom í stað stimpilgjaldsins. Giltu lögin um það aðeins fyrir síðastliðið ár, en með frv. þessu á að framlengja þau. Skýrslur þessa hv.þm. eru því líklega vafasamar mjög, þar eð hann virðist blanda saman tvennskonar gjöldum. Ekki er það heldur rjett hjá hv.þm., að skýrslur um útflutningsgjald vanti frá Vestmannaeyjum. Jeg sendi stjórninni þær nægilega snemma og bera skýrslurnar með sjer, að útflutningsgjaldið þar nam 24 þús. og stimpilgjaldið um 75 þús. Ætla jeg svo ekki að ræða um þetta meira.

Sigurður Hjörleifsson Kvaran Mjer þykir dálítið einkennilega við horfa, að borið sje á mig, að jeg sje hjer að fara með rangt mál. Vil jeg því, til að sanna mál mitt, láta þessa skýrslu frá stjórninni, með fyrirsögninni „Útflutningsgjald 1921“, ganga um meðal deildarmanna. Geta þá allir sjeð, hvað jeg fer rangt með viðvíkjandi gjaldinu frá Vestmannaeyjum. Stendur þar, að það sje ekki reiknað með, vegna þess að þaðan sjeu ekki komnir reikningar.

Frsm. (Guðmundur Ólafsson) Jeg vil ekki kannast við, að um neinn misskilning hafi verið að ræða hjá mjer, eins og hv. 2. þm. S.-M. hjelt fram. Háttv. þm. gat engar upplýsingar gefið mjer rjett fyrir fundarbyrjun, og þurfti honum því ekki að bregða kynlega við, þótt mjer kæmu þær nokkuð á óvart. Hann tók og fram sjálfur, að þessar upplýsingar sínar væru ekki allskostar áreiðanlegar, og get jeg vel tekið undir það með honum. Get jeg því vel fyrirgefið honum, þótt hann gæfi mjer þær ekki áður en fundur byrjaði, því fullsannað virðist, að ekkert sje á þeim að byggja.

Frsm. (Sigurður Hjörleifsson Kvaran) Um þetta mál hefi jeg ekkert verulegt að segja annað en það, sem í nefndarálitinu stendur. Nefndin er frv. fylgjandi, því að með því er tekinn af allur vafi um það atriði, sem frv. ræðir um. Jeg vil svo aðeins bæta við nokkrum athugasemdum og beina til hæstv. stjórnar. Það, sem vakir fyrir nefndinni, er, að ekki verði lagður skemtanaskattur á það, sem miðar til sannrar mentunar og menningar innan þjóðfjelagsins. Nefndin gerir ráð fyrir því, að á næstu árum muni fleiri bæjar- eða sveitarfjelög taka sjer Reykjavík og Ísafjörð til fyrirmyndar hvað þetta mál snertir og setja líka reglugerð um skemtanaskatt hjá sjer. En það geta áreiðanlega orðið þungir og erfiðir fjötrar á menningu landsins. Ekkert er jafnvel meiri lífgjafi menningarinnar úti um land en góðir og fræðandi fyrirlestrar, sem vekja áhuga og glæða nýjar hugsjónir hjá mönnum. Nefndin telur því háskalegt að leggja skatt á slíkt. Aðallega á skatturinn að vera til þess að afla sveitarsjóðum tekna af þeim skemtunum, sem lítilsvirði eru, en þó útgjöld fyrir þjóðfjelagið. Það er því ósk nefndarinnar, að stjórnin staðfesti varlega slíkar reglugerðir.

Forsætisráðherra (S. E.) Jeg skal lýsa því yfir, að stjórnin vill með ánægju verða við till. nefndarinnar að hafa aðgæslu við staðfestingu slíkra reglugerða, og er jeg alveg sammála háttv.frsm. um þetta mál. Stjórnin mun gæta þess, að í þeim reglugerðum, er hún staðfestir, sjeu ekki ákvæði, sem heimili að leggja skatta á íþróttaiðkanir og ýms menningarmeðul, svo sem fyrirlestra um fræðandi efni og því um líkt; yfirleitt felst stjórnin algerlega á tillögur nefndarinnar í þessu efni.