Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég ætla að leyfa mér að flytja hér við 3. umr. skriflega brtt. við þetta frv., sem hljóðar þannig: „Aftan við 2. gr. bætist ný málsgr., svo hljóðandi: Skemmtanir samkvæmt 1. og 2. flokki haldnar í sveitarfélögum með færri en 1500 íbúa eru eigi skattskyldar.“ Við 2. umr. málsins lýsti ég þeim sjónarmiðum, sem liggja að baki þessari till., og ég tel mig ekki þurfa að hafa fleiri orð þar um. Ég vil leyfa mér að biðja hæstv. forseta að leita afbrigða um hana.



Herra forseti. Ég hafði nú búizt við því, að 3. umr. þessa máls yrði ekki látin fara fram fyrr en eftir helgina. En úr því að hæstv. forseti ákveður, að hún fari fram nú, þá er það ekki ætlun mín að tefja málið, hvorki með langri ræðu né flóknum tillöguflutningi. Ég gerði grein fyrir skoðun minni á þessu máli við 2. umr. og lagði þá sérstaklega áherzlu á það, að ég teldi varhugavert að ákveða nú skattskyldu um skemmtanaskatt á öllu landinu, án þess að nánari athugun færi fram. Í samræmi við þessa skoðun bar ég, ásamt hv. 11. þm. Reykv., fram brtt. við 1. gr. þessa frv., en hún var felld við atkvgr. eftir 2. umr. hér í þessari hv. deild. Sú skoðun hafði komið fram í umr. í hv. menntmn., að vel kæmi til greina að gera nokkurn mun á skemmtunum, sem taldar eru í þeim 5 flokkum, sem í 2. gr. frv. getur, þannig að skemmtanir, sem taldar eru upp í 1. og 2. flokki nytu þeirrar sérstöðu að vera undanþegnar skattgjaldi í sveitarfélögum, þar sem íbúafjöldi væri innan við 1500, en í 1. flokki eru þessar skemmtanir: Hljómleikar og söngskemmtanir, sjónleikar, danssýningar, fyrirlestrar og upplestrar og loks hlutaveltur, í hverju skyni sem haldnar eru. Og í öðrum flokki eru kvikmynda- og skuggamyndasýningar. Ég hafði ætlað mér að freista þess nú við þessa umr. að koma fram breyt. á frv., sem fer í þá átt, að þessar skemmtanir, sem greindar eru í 1. og 2. flokki, nytu þeirrar sérstöðu um skattinnheimtu, sem ég hef nú bent á, og hef hér undir höndum till., sem fjallar um þetta efni. En nú hefur hv. samnefndarmaður minn í menntmn., hv. 3. landsk. þm., borið fram skriflega brtt. um sama efnisatriði, þó hún sé ofurlítið öðruvísi orðuð en mín. Ég teldi nú eðlilegast, að umr. yrði frestað og að þessar till. yrðu athugaðar saman. Hins vegar skal ég ekki leggja kapp á það, ef forseti leggur áherzlu á að hraða málinu, og tel þá koma til athugunar, að ég drægi mína till. til baka.  „Í sveitarfélögum, sem hafa færri en 1500 íbúa, skal ekki innheimta skatt af verði aðgöngumiða að skemmtunum, sem taldar eru í 1. og 2. flokki.“ Hún er stíluð annars staðar inn í frv. og öðruvísi orðuð, en fjallar um alveg sama efnisatriði. 
            



Herra forseti. Ég ætla ekki að fara að ræða um efni þessa máls nú, en ég vildi skjóta því til hæstv. forseta, hvort það væri ekki rétt að fresta þessari 3. umr. fram yfir helgina. Það var bent á það við 2. umr. þessa máls, að það hefði fengið heldur flausturslega meðferð, og þar voru talin upp æðimörg atriði, sem ekki höfðu fengizt svör við, og einnig að það hefðu ekki verið til kvaddir þeir aðilar, sem þó hefði verið eðlilegt að ræða við. M. a. tók ég eftir því, að það hafði ekki verið rætt neitt við kvikmyndahúsaeigendur hér í Reykjavík, en það er vitað mál og því er lýst yfir, að þetta frv. sé fyrst og fremst flutt til þess að greiða fyrir þeim. Þegar þess er gætt, að þessi kvikmyndahús, sem hafa þurft að greiða skemmtanaskatt, hafa að því er talið er verið rekin með umtalsverðu tapi á s. l. ári a. m. k., og þegar þess er gætt, að skattgjaldið af þeim á að lækka um 12½%, - en jafnframt verður að gæta þess, að þar frá verður í raun og veru að draga þá 4% hækkun söluskatts, sem orðið hefur, þannig að raunveruleg lækkun á skattgjaldi þessara fyrirtækja er nú ekki nema 8½%, - þá fyndist mér ekki úr vegi, einkanlega með tilliti til þeirrar ályktunar, sem þeir hafa sent frá sér og hér var lesin upp, þar sem þeir fóru fram á það, að skemmtanaskatturinn væri með öllu niður felldur, að kannað væri með viðræðum við þá, hvort þeir telja þetta nokkra lausn á sínum málum. Ef sú væri raunin á, að þeir teldu þetta alls enga lausn, er þá ástæða til þess að vera að sulla þessu máli hér í gegn með þeim hætti, sem hér er gert, á síðustu dögum þingsins og án þess að nokkur athugun fari fram á málinu? En eins og kom reyndar greinilega fram í þeirri ræðu, sem hæstv. menntmrh. hélt um þetta mál við 1. umr., þá eru æðimörg efnisatriði í þessu frv., sem full ástæða er til að velta fyrir sér. Hins vegar sér maður ekki beint aðra knýjandi ástæðu, sem færð hefur verið fram fyrir þeim hraða, sem hafður er á málinu, heldur en þessa, að bjarga kvikmyndahúsunum úr sínum vandræðum. En ég get ekki betur séð en að forsendan fyrir þessu frv. væri eiginlega fallin, ef það kæmi nú á daginn, að þau teldu þetta enga lausn. Ég held þess vegna, að þetta mál hefði ekki illt af því að vera athugað örlítið betur. Og í öllu falli finnst mér að það væru skynsamleg vinnubrögð, að forseti frestaði þessari umr. fram yfir helgina, þannig að n. gæfist nokkurt tóm til að athuga málið og til þess að bera sig saman við hæstv. menntmrh., en málið er flutt að hans beiðni. Hann hefur þó vegna anna annars staðar ekki getað verið viðstaddur umræður um málið í þessari hv. d., og það er þó lágmarkskrafa, sem gera verður til ráðh., að þeir fylgi málum sínum eftir með þeim hætti, að þeir séu viðstaddir í málstofunum, þegar umr. fara fram um þau. Ég get tekið undir með hv. 2. þm. Austf., ég ætla ekki að fara að gera þetta að neinu kappsmáli, en ég vildi aðeins skjóta þessu til hæstv. forseta.



Herra forseti. Ég vil taka undir það, sem hv. 1. þm. Norðurl. v. sagði hér, að þetta mál er að ýmsu leyti illa undirbúið, og tel ég eiginlega furðu gegna, að slíkt mál skuli vera afgreitt að jafnlítilli athugun fenginni nú þessa síðustu annríkisdaga þingsins. Að mínu viti er málið ekki á nokkurn hátt svo aðkallandi, að það mætti ekki bíða næsta þings og þess, að ýmsir þættir yrðu skoðaðir betur og þá ekki sízt afstaða ýmissa aðila, sem þarna koma mjög við sögu. Það hefur komið fram, að það hefur ekki verið haft samband við kvikmyndahúsin hér í Reykjavík, sem mér skilst að sé höfuðtilgangur frv. að bjarga. En bjargar þetta þeim? Kvikmyndahúsin hér hafa þegar fengið fullkomið frelsi til að selja aðgang á því verði, sem þau sjálf ákveða, og hafa þó á undanförnum árum kvartað talsvert undan því, að verðlagsákvæði um aðgöngumiðaverð væri þröngt. En mér sýnist líka, að ýmis ákvæði frv. muni beinlínis verka í þá átt að drepa algjörlega niður starfsemi sumra kvikmyndahúsa bæði hér í Reykjavík og eins úti á landi, þ. e. a. s. þeirra, sem hafa ekki þurft að greiða skemmtanaskatt. Allt þetta held ég að þyrfti að athuga miklu betur og eins þá það, hvort sérstök ástæða er til þess að gerbreyta þessum lögum aðeins með tilliti til þess, að kvikmyndahúsin bera sig verr eftir að sjónvarpið kom til sögunnar. Ég er ekkert viss um, að það sé nauðsynlegt að starfrækja 10–15 kvikmyndahús hér á höfuðborgarsvæðinu, og það gilti einu og væri kannske hentugra fyrir þau sjálf og alla aðra aðila, að kvikmyndahúsunum fækkaði eitthvað. Það finnst mér eðlileg þróun, eftir að sjónvarpið er komið til sögunnar. En ég veit nú ekki, hvort það breytir miklu um þetta mál, hvort því er frestað til mánudags. Annríki er mikið og það er varla von til þess, að öll sú athugun, sem ég tel að raunverulega þyrfti að fara fram í sambandi við þetta, væri framkvæmd á þeim tíma. Ég tel miklu æskilegra, að frv. væri með öllu frestað og það færi ekki til frekari umr. hér í þinginu. Það sýnir svo allan undirbúning málsins sá aragrúi af brtt., sem hér hafa komið fram. Ég vil leyfa mér að bæta hér einni við. Hún kann að sýnast lítilfjörleg, en hún er við 2. gr., 3. flokk, og er um það, að síðari málsliður a-liðar í 3. flokki falli niður. En þar stendur: „Haldi félag dansleik og sé aðgangur ókeypis, er lögreglustjóra heimilt að ákveða skattinn.“ Með þessum orðum er opnuð leið til þess að heimta skemmtanaskatt af dansleikjum, jafnvel þótt þeir séu með öllu ókeypis, og tel ég það hæpið, sérstaklega þegar til þess er litið, að í sambandi við allt það skemmtanahald, sem talið er upp í 1. og 2. flokki, virðist ekki vera um að ræða neina skattgreiðslu ef aðgangur er ókeypis. Ég tel þess vegna ekki heldur ástæðu til að heimta skemmtanaskatt af dansleikjum, þar sem ókeypis aðgangur er. Nú er það svo í okkar fámenna landi og afskekktu byggðarlögum, að það tíðkast enn sums staðar og hefur gert frá upphafi, að það eru yfirleitt ekki haldnar neinar slíkar skemmtanir öðruvísi en að það sé ókeypis aðgangur fyrir alla staðarbúa. Ég þekki nokkra slíka staði, og ég held, að það þætti nokkuð kynlegt, ef allt í einu yrði tekið upp á því að skattleggja skemmtanir, sem fólkið á þessum stöðum kemur upp, vinnur ókeypis að og selur engum manni aðgang að. Reyndar sýnist mér allt hlutarins eðli vera þannig, að þar sem um engar tekjur er að ræða, þar eigi ekki heldur að koma skattgreiðsla til. Ég leyfi mér þess vegna að leggja fram þessa skriflegu brtt. og mun biðja hæstv. forseta að leita afbrigða fyrir henni.