Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Í þessu frv., sem liggur hér fyrir, eru ákvæði um, að það verð á landbúnaðarvörum, sem ákveðið var af þeirri vísitölunefnd landbúnaðarins, sem starfaði á s.l. sumri, skuli teljast meðalverð, og ekki raskað ákvörðuninni um mismunandi verð til framleiðenda innan mjólkursölusvæðanna skv. mjólkurl. og breyt., sem á þeim hafa verið gerðar, né heldur ákvæðum bæði þeirra l. og annarra um misjafnt verð hinna einstöku vöruflokka eftir vörugæðum. Í l. um meðferð og sölu mjólkur og rjóma frá 1935 og þeim breyt., sem síðar hafa verið á þeim gerðar, eru ákvæði bæði um verðjöfnun og einnig um mismunandi verð eftir vörugæðum. Í 13. gr. þessara l. frá 1935 segir svo, með leyfi forseta: „Öll mjólk, sem viðurkennd mjólkurbú taka á móti til sölu eða vinnslu, skal metin eftir gæðum við móttöku og flokkuð til verðs. Við flokkunina skal m.a. taka tillit til fitumagns mjólkurinnar og gerlagróðurs í henni. Nánari ákvæði um þetta skal setja í reglugerð.“ Meiri hl. fjhn., sem hafði athugað þetta mál, leggur til, að frv. verði samþ. með þeirri breyt., sem er á þskj. 154, að í stað mjólkursölusvæða í frvgr. komi verðjöfnunarsvæða. - Einn nm., hv. þm. Siglf., skilar hér sérstöku áliti og flytur brtt. um víðtækar breyt. á l. um dýrtíðarráðstafanir. Meiri hl. fjhn. telur sjálfsagt, að haldin verði. sú venja, sem gilt hefur, að greiða mismunandi verð fyrir vörurnar eftir gæðum, og hefur það komið fram, að það er skýring þeirra manna, sem störfuðu í vísitölunefnd landbúnaðarins, að það verð, sem ákveðið var af þeim í n., skyldi skoðast sem meðalverð fyrir hverja framleiðsluvörutegund. Ég sé svo ekki ástæðu til að fara um þetta fleiri orðum, en vona, að d. fallist á, að rétt sé að ákveða um þetta, svo að eigi verði um villzt, og að slík ákvæði í l. og reglugerðum um mismunandi verð fyrir hina ýmsu vöruflokka séu haldin.

Jón Pálmason Hv. frsm. hefur nú gert grein fyrir áliti meiri hl. fjhn. fyrir þessu frv., og hef ég út af fyrir sig engar aths. við það. En ég vil leyfa mér að flytja hér brtt. á þskj. 155 og tel nauðsyn, að sú breyt. verði gerð á þeim l., sem hér um ræðir, l. um dýrtíðarráðstafanir, vegna þess að í þeim l. eru engin ákvæði í sambandi við þær breyt., sem gerðar eru á tilkostnaði á framleiðsluverði landbúnaðarvara, svo að það geti verið í fullu samræmi við það verð, sem álit og till. vísitölun. eru byggðar á. Þessi till., sem hér liggur fyrir frá minni hálfu, var ekki tekin upp af n., að mér skildist fyrir það, að einhverjum nm. varð rætt um, að það kunni að tefja fyrir málinu sjálfu, að það næði fram að ganga, ef það mundi fá nokkra afgreiðslu á þinginu. En satt að segja er ég undrandi yfir þeirri aðferð um afgreiðslu máls, að hér þurfi að slá föstu um það, hvernig með þetta mál skuli fara, og ég sé ekki betur en þessi sama n. starfi áfram og hafi með höndum að gera þennan útreikning, sem óhjákvæmilega þarf að fara fram. Till. þessi er flutt í samráði við þá menn úr sex manna n., sem ég náði til og hafði tal af. Það er álit þeirra, að nauðsynlegt sé, að þessu sé hagað á þann veg, sem hér er ályktað, a.m.k. gerð á því önnur skipan, þannig að því sé slegið föstu, hvernig þessi útreikningur skuli fara fram. Þessi till. var hér til umr. í vetur og var felld hér í d. með eins atkv. mun, og virðist, að margir af þeim þm., sem greiddu atkv. gegn till., hafi gert það af þeirri sök einni, að þeir voru ekki sammála frumvarpinu. Ég sé svo ekki ástæðu til þess, ef ekki gefst tilefni til, að fara um þetta fleiri orðum.

Frsm. minni hl. (Áki Jakobsson) Fjhn. þessarar d. er ekki sammála um afgreiðslu þessa máls. Ég - eða minni hl. - skila sérstöku áliti, og vil ég gera nokkra grein fyrir því. Ég tel, að heimildir þær, sem hér eru gerðar í frv., séu eingöngu til þess að gera mismun verðs á mjólkurafurðum og öðru því, sem þar um ræðir, miðað við, á hvaða stað sú framleiðsla fer fram, og gætu þá fleiri atriði komið til greina. Ég tel rétt að gefa n. kost á því sjálfri að úrskurða um þennan mismun og álít mjög varhugavert, að mjólkursölun. hafi ein vald út af fyrir sig til að ákveða þetta. Ég tel því rétt, að þetta sé eitt af þeim verkefnum, sem sex manna n. fái, þegar hún heldur áfram starfi sínu, sem ég býst við, að samþ. verði, enda liggur fyrir till. frá hv. þm. a.-Húnv. um, að störf n. framlengist þannig, að hún verði látin reikna út niðurstöður vísitölunnar. Auk þeirra brtt., sem hér liggja fyrir um, að þetta verð skuli ákveðið af sex manna n., þá flyt ég brtt. um, að sett sé í frv. ákvæði, sem taki af öll tvímæli um það, hvort ríkisstj. sé heimilt að borga niður afurðaverðið á innlendum markaði án þess að leita sérstakrar heimildar Alþ. hverju sinni og hvernig skilja beri ákvæði dýrtíðarl. Ríkisstj. hefur þá skoðun, að hún hafi fulla heimild til þess, en flokkarnir álíta aftur á móti, að hún hafi til þess enga heimild. - Það var lagt fram frv. í Ed. um, að ríkisstj. skyldi leita álits Alþ., ef greiða þyrfti niður dýrtíðina. Þetta frv. komst í gegnum 2. umr. í Nd., en þá tók forseti til sinna ráða og hindraði afgreiðslu málsins margar vikur, og dagaði það uppi. En á síðasta degi þingsins var samþ. þál. um þetta sama efni. Ber orðalagið með sér, að það var eingöngu til bráðabirgða, og vildu sumir ætlast til þess, að sett væru lagaákvæði, sem kvæðu á um, að ríkisstj. gæti ekki gert stór fjárútlát öðruvísi en þurfa að leita samþ. Alþ. Fyrsti liðurinn í þeim brtt., sem eru í nál. minni hl., gengur einmitt út á að fá þetta skýlausa ákvæði inn í dýrtíðarl.



Herra forseti. - Ég vildi aðeins segja hér nokkur orð út af því, sem hv. þm. Siglf. sagði, að ríkisstj. hefði komið til þingflokkanna og spurt, hvort hún mætti greiða niður verð innlendra afurða; flokkarnir hafi neitað, og þá hafi stj. gefið út brbl. til þess að gera það. Ég kannast ekki við, að stj. hafi gert þetta, því að hún hefur alltaf haldið fram, síðan álit sex manna n. kom fram, að hún hefði heimild til þessa í l., svo að hér er um misskilning að ræða hjá hv. þm. Annars undrar mig að sjá þær till., sem hann kemur hér með, eftir að þingið veitti stj. fyrir nokkru sérstaka heimild til þess að annast þessar greiðslur.

Frsm. meiri hl. (Skúli Guðmundsson) Hv. þm. a.-Húnv. talaði hér áðan fyrir brtt., sem hann flytur á þskj. 155. Hann lagði þessa till. sína fram í fjhn., en þar varð ekki samkomulag um till. Eins og þegar hefur verið tekið fram hér og dm. muna, þá var þetta atriði, sem hann flutti till. um, einnig til meðferðar á síðasta þingi, og var þá felld till., sem mun hafa verið frá þessum sama hv. þm., einmitt um þetta sama efni. Ég tel það illt, að hv. þm. a.-Húnv. og hv. þm. Siglf. skuli flytja þessa brtt. og hefja hér deilur um þessi ágreiningsatriði, sem var verið að ræða um á síðasta þingi, því að það getur aðeins verið til þess að tefja og spilla fyrir því, að þetta litla frv. á þskj. 130 fái afgreiðslu nú. En um efni frv. út af fyrir sig ætti ekki að vera neinn ágreiningur. Mér sýnist, að ekki þurfi að vera neinn ágreiningur um það, að sjálfsagt sé að greiða til framleiðenda nokkuð mismunandi verð fyrir vörurnar eftir gæðum. Það er ekki sanngjarnt að greiða sama verð fyrir kg af mjólk, hvort sem hún er í 1., 2. eða 3. flokki. Sama gildir um aðrar vörur. Ég tel nauðsynlegt að fá þetta skýrt ákveðið í l., og þá teldi ég, að menn ættu að samþ. frv. án þess að verá að taka upp nýjar deilur um önnur atriði, sem ekkert snerta þetta mál. Ég vil því vænta þess, að hv. þm. a.-Húnv. vilji taka aftur þessa brtt. sína, en vilji hann það ekki, vænti ég þess, að brtt. hans verði felld nú eins og gert var í þessari hv. d. á síðasta þ. Ég vil líka leggja á móti brtt. þeirri; sem hv. minni hl. fjhn. flytur á þskj. 164.



Herra forseti. - Ég vil taka undir þá ósk hv. þm. V.-Húnv., að ekki sé farið að blanda í þetta frv. ágreiningsefnum, sem um þetta mál eru. Mér var það ljóst, þegar frv. þetta var flutt, að engin von var um að fá það fram nema því aðeins að verðjöfnunarákvæðin, sem höfðu verið lögleidd áður, væru þar staðfest. En það er ekki ljóst, eftir því sem sex manna n. hefur ákveðið, að verðjöfnunarákvæðin séu áfram í gildi. Það, sem um er að ræða, er tvenns konar verðjöfnun, sú verðjöfnun, sem framleiðendur hafa komið sér saman um, að allir fái sama verð fyrir sömu vöru á sama stað, og svo mismunandi verð vegna vörugæða. Það er misskilningur, sem kemur fram hjá minni hl. fjhn., að verið sé að veita stjórn Mjólkursamsölunnar rétt til þess að ákveða mismunandi verð, heldur er farið fram á þarf, að þau ákvæði, sem nú eru í l. um verðjöfnun, standi áfram í framkvæmdinni. Það er ekki um annað að ræða. Og það er mikill misskilningur að láta sér koma til hugar, að það, sem áður hafði verið mesta ágreiningsefnið, meðan verið var að koma afurðasölunni í framkvæmd, sé hægt að fela n., sem er málinu gersamlega ókunnug, að setja ný ákvæði um verðjöfnun, önnur en þau, sem nú standa í l., veita henni heimild til þess að stjórna því eftir þeim reglum, sem henni þóknast. Ég er viss um, eins og fram kemur í bréfi frá formanni sex manna n., að þá hefur n. ætlazt til, að verðjöfnunarákvæðin væru framkvæmd, og það mun vera álit allra alþm., að svo sé. Þessi skilgreining staðfestist með því, sem farið er fram á hér, og ég vil mælast til þess, að hv. þm. a.-Húnv. vilji taka aftur þessa brtt. sína, sem nokkur ágreiningur hefur verið um, og sömuleiðis minni hl. fjhn. sína brtt. Verði þessar brtt. ekki teknar aftur eða þá felldar, er vonlaust um, að þetta frv. nái fram að ganga, og það hygg ég, að væri það versta, sem hægt væri að gera í málinu. Og ég hygg þá líka, að engir hv. alþm. ætlist til, að svo fari.



Herra forseti. - Ég vil nú fyrir hönd okkar flm. þakka meiri hl. fjhn. fyrir meðferð hennar á þessu máli, og þessa smávægilegu brtt. skoða ég sem lítils háttar leiðréttingu. En að því er snertir till. hv. þm. a.-Húnv., vil ég gera þá grein, að ég fylgdi henni í vetur á síðasta þingi, greiddi henni þá atkv. og studdi hana, og ég mundi hafa gert svo nú, ef samkomulag hefði náðst um hana. En þar sem fjhn. hefur ekki fengizt til að taka hana upp og ekki orðið samkomulag um hana, en áríðandi fyrir frv. að fá þetta alveg ákveðið, treysti ég mér ekki til að greiða henni atkv., þó að ég sé henni að efni til alveg samþykkur.



Herra forseti. - Ég kvaddi mér hljóðs til þess að láta í ljós sömu skoðun og komið hefur fram hjá tveim síðustu hv. þm., hv. þm. V.-Húnv. og hv. 2. þm. Skagf. - Það er öllum kunnugt, sem um þessi mál hafa fjallað, að það hefur verið mjög erfitt að ná samkomulagi um sanngjarna verðjöfnun á milli bænda. Eftir mikla viðleitni og góðan vilja hefur það þó loks tekizt. Svo eru sett hér á Alþ. lög, sem á engan hátt eru ætluð til þess að girða fyrir slíkt samkomulag, og má segja, að því fari mjög fjarri, að löggjöfin hafi ætlazt til þess, að samtök bænda væru um það einráð, hvaða reglur þau settu á sínu verðjöfnunarsvæði. Ég held, að fyrst svona hefur til tekizt. að það þykir orka tvímælis, hvort þessi löggjöf eigi að gilda áfram, þá sé það skylda Alþ. að taka af allan vafa í þeim efnum. Og ég vildi sagt hafa, eins og síðasti ræðumaður sagði, að þó að ég greiði nú atkv. móti öllum brtt. öðrum en brtt. meiri hl. n., vildi ég ekki með því segja til um, að ég væri mótfallinn þeim fyrirmælum, sem þar er ákveðið að lögfesta. Ég greiði þó atkv. móti þessum brtt., því að verði þær samþ., verður að telja a.m.k. mjög líklegt, að þetta frv. nái ekki fram að ganga á þessu þingi, sem bráðlega verður frestað. Ég legg því eindregið til, að brtt. verði felld, en frv. staðfest.



Herra forseti. - Mér þykja undarlegar þær ræður, sem komið hafa fram hjá hv. þm., að það þurfi endilega að steypa því frv., sem mér finnst allir vera sammála um, ef samþ. er í sambandi við það breyt., sem einnig er skýring og alveg nauðsynleg. Ég get ekki séð, hvernig á að framkvæma það að reikna út þá sjálfsögðu breyt., sem gera á á þessum verðlagsmálum, sem gert er ráð fyrir í l., ef ekki eiga að vera nein ákvæði um það. Hér er ekki farið fram á annað en það, að ákveðið sé, að sex manna n. starfi áfram til þess að rækja sama hlutverk og kauplagsn. rækir á þjóðmálasviðinu, að reikna út, hvaða verðlagsbreyt. eigi sér stað vegna þeirra breytinga, sem orðið hafa í landinu. Ég er mjög undrandi yfir því, að menn skuli koma hér hver á fætur öðrum og halda því fram, að þetta hljóti að verða frv. að falli. Þegar þessi till. kom fyrir í vetur, kom hér heill hópur manna og greiddi atkv. á móti henni. Það var raunar eðlilegt, af því að þeir voru á móti frv., sem hún var við. Ég get því ekki fallizt á að taka þessa brtt. aftur, og menn verða að eiga það við sjálfa sig, hvort þeir fella hana eða ekki. En hvaða aðferð vilja þeir hafa til þess að reikna út þessa breyt., úr því að þeir vilja ekki samþ. brtt. í þessu sambandi?



Herra forseti. Ég hef ekki hjá mér þau bréf, sem ríkisstj. sendi flokkunum um þetta, en í öllu falli sendi hún þeim bréf, þar sem hún fór fram á það við þá, að þeir heimiluðu henni ákveðna peningaupphæð til þeirra hluta. Ég veit ekki, hvaða svar barst við því bréfi, en það skiptir engu verulegu máli. Aðalatriðið er, að orka þykir tvímælis, að ríkisstj. hafi haft þessa heimild til þess að borga niður dýrtíðina. Við sósíalistar héldum því fram, að hún hefði ekki þessa heimild. Svo héldu allir, að hún hefði hana, og stj. virðist nú sjálf halda, að hún hafi þessa heimild. Það er óheppilegt, að slíkt almennt ákvæði sé fyrir hendi, sem stj. gæti lagt í þann skilning, að hún hefði ótakmarkaða heimild til þess að greiða niður dýrtíðina, hve mikil sem upphæðin kynni að verða. Og það er miklu meira traust en hægt er að segja að hafa megi, að ráðstafa þannig tugum millj. af fé ríkissjóðs, og það er hastarlegt, ef Alþ. ætlar sér að líða það, að hún hafi þetta ótakmarkaða vald, sem hún hefur lýst yfir, að hún telji sig hafa. Og yfirlýsing ríkisstj. um þetta efni er nóg ástæða til þess, að Alþ. taki af skarið og ákveði, hvaða reglur það vilji hafa í þessum efnum. Það er auðvitað allt annað mál, hvort ákveðið verður að borga niður dýrtíðina, og ég býst við, að meiri hl. mundi vera með því, en við sósíalistar vorum á móti því og álitum, að verið væri að kaupa niður laun verkafólksins. Þó var meiri hl. með því að veita ríkisstj. heimild til þessa niðurkaups á dýrtíðinni, og það er ekkert við því að segja, þó að ríkisstj. noti þá slíkt vald, er þingið hefur veitt henni. En ég læt ekki af því, að þingið veiti ríkisstj. ekki þá heimild, að hún geti ótakmarkað ráðstafað fé ríkissjóðs til þessara hluta. Ég get ekki séð, að það tefji þetta mál, þó að þessi till. yrði samþ., eins og sumir hv. þm. virðast halda. Það var mikill meiri hl. með því á síðasta þingi að samþ. svona breyt., og mig minnir, að Sjálfstfl. hafi viljað taka af allan vafa um það, að ríkisstj. hefði þessa heimild, og þótt flokkurinn væri á þeirri skoðun, að það bæri að borga niður dýrtíðina. Viðvíkjandi. sex manna n. og starfi hennar á ég bágt með að skilja, að það þurfi að teljast fresta svo mikið störfum þingsins og hindra, að þetta frv. nái fram að ganga, þó að þessi till. yrði samþ. Ég vil benda þessum mönnum á það, einkanlega hv. 2. þm. Skagf., sem var þessu fylgjandi á síðasta þingi, en segist nú ekki vilja tefja frv. með því að samþ. brtt., að engar líkur eru til, að nokkur n. verði sett til þess að reikna út það verðlag, sem á að taka við á næsta hausti. Það er vitað mál, að þingið kemur ekki saman til neinna starfa fyrr en næsta haust, og það er ekki hægt fyrir hv. þm. að vera með því, að sex manna n. starfi áfram, vera með því að halda áfram því samkomulagi, sem var milli framleiðenda og neytenda, og ætla sér að vera á móti brtt., því að hún fresti þessu frv., því að þetta er eini möguleikinn til þess að koma málinu fram í tæka tíð. Ég veit, að það eru ýmsir, sem vilja rjúfa þetta samkomulag og eru þess vegna á móti því, að frv. verði samþ. Þeir vilja rjúfa þetta samkomulag til þess að hafa óbundnar hendur í kjötverðlagsn. og mjólkurverðlagsn. Þetta eru menn, sem vilja vinna skemmdarstarf í þjóðfélaginu og rjúfa þá gerð, sem komin var milli framleiðenda og neytenda. Ef hv. 2. þm. Skagf. vill drepa þessa till., er hann fylgdi á síðasta þingi, er hann með því að eyðileggja það samkomulag, sem gert var. Ég vil að síðustu undirstrika það, að hvað sem um aðrar brtt. verður sagt, er brtt. hv. þm. a.Húnv. á þann veg, að verði hún felld, er sennilega búið að rjúfa það samkomulag, sem gert var, eyðileggja þann grundvöll, sem dýrtíðarl. frá 1942 voru byggð á. Það er alveg gersamlega þýðingarlaust fyrir þá hv. þm., sem vilja fella þessa brtt., að halda því fram, að þeir geri það af því, að þeir vilji bjarga þessu frv. Það eru vitanlega hlægileg rök að halda slíku fram. Ég hef heyrt, að þessi grundvöllur verði rofinn, og ég veit, að samtökum neytenda mun verða beitt til þess að hindra það, að gengið verði á rétt launþega með verðbólgu, sem einhver n. leikur sér að því að skapa. Samtökum neytenda verður beitt til þess að hindra slíka á, rás á launastéttirnar.



Ég get fullvissað hv. þm. Siglf. um, að það er misskilningur, hjá honum, að ríkisstj. hafi skrifað slíkt bréf. Ég skil ekki vel ræðu þessa hv. þm. um það, að óskemmtilegt sé að horfa upp á ríkisstj. greiða stórar fúlgur úr ríkissjóði, án þess að heimild Alþ. komi til. Öllum hv. þm. hlýtur að vera kunnugt um, að sú heimild var ríkisstj. veitt á síðasta þingi, svo að ekki er um það að ræða að greiða þessar uppbætur án vilja þingsins. Heimildin var orðuð þannig, að hún gilti, þar til öðruvísi væri ákveðið af þinginu, og enn hefur annað ekki verið ákveðið.



Það var út af þessu bréfi, sem ég talaði um. Fékk ríkisstj. ekki bréf frá þingflokkunum, er þeir töldu svar við bréfi frá henni, sem mig minnir ganga út á, að æskja álits flokkanna um málið? Ekki veit ég betur. Það er rétt, enda tók ég það fram í ræðu minni, að síðasta þing, veitti ríkisstj. heimild til að greiða niður dýrtíðina, þar til það ákvæði öðruvísi. En þessi samþykkt var aðeins gefin í þál. formi, er kom fram og var samþ. í skyndi allra síðast á þinginu, eftir að forseti þessarar hv. d. var allt þingið búinn að liggja á öðru máli um þetta efni og hindra, að kæmi fyrir þingið. Þessi þál. er og þannig, að hún ber með sér, að hún er aðeins samþ. til bráðabirgða. Væri eðlilegast, að hún væri nú leyst af með l., enda kom það þá fram í þinginu, að þetta ætti ekki að vera nema bráðabirgðalausn, svo að ekki þyrfti að hætta að greiða niður dýrtíðina, meðan leitað væri að varanlegri ráðstöfunum. Þetta vildi ég taka fram.

Forseti (JörB): Út af endurteknum rangfærslum hv. síðasta ræðumanns verð ég að taka það f~ram, sem öllum þm. er ljóst, að það var fyrst vegna áskorunar manna úr fjhn. og síðast eftir ákvörðun þessarar hv. d., að umgetið mál var ekki tekið fyrir á síðasta þingi.



Ég skal ekki tefja þessar umr., en vegna þess að ég var ekki viðstaddur 1. umr., vildi ég leyfa mér að segja hér nokkur orð í tilefni þessa frv., þar sem þetta er annað frv., sem kemur fram um svipað efni, sem sé að vissum aðilum er gefin undanþága á skatti, þegar um gjafir er að ræða. Út af fyrir sig hef ég ekkert við það að athuga, að slík heimild geti verið til staðar, en tel hins vegar mjög óheppilegt, að það séu sett l. hvað eftir annað um það að heimila ákveðnum aðilum, að þeir skuli öðlast þessi hlunnindi. Þetta hlýtur að enda með því; að það kemur fjöldi af slíkum umsóknum, sem þingið að lokum getur ekki sinnt. Þetta getur beinlínis orðið hættulegt fyrir afkomu ríkissjóðs, eins og nú standa sakir, þegar margir skattþegnar hafa svo háar tekjur, að 90% af tekjum þeirra eru teknar í skatt, ef komið er yfir visst mark. Þess vegna eru það að sumu leyti gjafir frá ríkissjóði, þegar fégjafir eru gefnar samkvæmt svona l., og tel ég því ákaflega varhugavert að fara inn á slíka braut. Mér finnst frekar ætti að fara inn á þá leið að gefa almennar heimildir í skattalögunum, þar sem menn mega að vissu marki gefa gjafir til vissra, viðurkenndra fyrirtækja eða stofnana, og að þær gjafir væru ekki háðar skatti, heldur taldar með rekstrarkostnaði. Þetta álít ég einu leiðina, sem hægt er að fara til þess að styrkja slíkt fyrirtæki sem þetta, sem ég tel, að sé þjóðþrifafyrirtæki, hina leiðina, að gefa út l. í hvert skipti, þegar slík tilfelli sem þetta rísa upp, tel ég mjög varhugaverða.



Það er nú liðið á fundartímann, og skal ég ekki eyða mörgum orðum til andsvara. Fjhn. hefur ekki þótt það góð meginregla að veita slíkar skattaundanþágur fyrir hvaða fyrirtæki sem er, en ég vil benda á það, að fjhn. varð sammála um að flytja þetta frv. N. leggur einróma til, að þessi heimild verði veitt, og er það af þeim sérstöku ástæðum, að þótt ríkið missi. nokkuð af tekjum sínum við þetta, er ríkið í rauninni að gefa sjálfu sér, því að sú skylda að reisa hér barnaspítala hvílir í rauninni á ríkinu og bæjarfélaginu. Ef þessi heimild verður veitt, má þess vænta, að þetta stórmál komist fyrr í framkvæmd en ella. Nokkuð svipað átti sér stað með byggingu Landsspítalans, er konur landsins tóku sig saman um að hrinda því máli í framkvæmd, og eru allir landsmenn mjög þakklátir fyrir þá starfsemi þeirra. Nú er hér um viðbót að ræða við Landsspítalann, sem ekki má lengur dragast. Kvenfélagið Hringurinn hefur nú tekið þetta mál í sínar hendur og gengið að því verki með mjög miklum dugnaði og myndarskap, og hefur þegar safnazt há fjárupphæð í þessu skyni. Þar sem ríkisstj. lagði til á síðasta þingi, að veitt yrði undanþága, sem nemur 10% af skattskyldum tekjum, vænti ég þess, að stj. leggi nú ekki þránd í götu þessa litla frv. Fjhn. gerði sér það ljóst, að það væri ekki hægt að halda áfram endalaust að veita slíkar undanþágur, en hins vegar fannst henni þessi undanþága eiga fullkominn rétt á sér, þar sem um er að ræða byggingu barnaspítala. Þess vegna vænti ég þess, að á sama hátt og fjhn. var sammála um að fylgja þessu máli, að hv. Alþ. muni nú í annað skipti veita þessa heimild, og er mikils um vert, að hún verði veitt, áður en þingi verður frestað, því að með því mun málið fyrr ná fram að ganga en ella.



Ég viðurkenni, að það er mikið vandamál að taka ákvarðanir um, undir hvaða kringumstæðum ber að heimila skattfrelsi varðandi slíkar gjafir. Hins vegar hef ég ríka tilhneigingu til þess að líta svo á, að þegar um er að ræða stofnanir, sem beinlínis væri skylda ríkisins að koma á fót, en aðrir taka það í sínar hendur, sé það mjög vel til fallið, að ríkið styðji slíka starfsemi sem hér er á ferðinni, og einmitt á þann hátt, sem ætlazt er til í þessu frv. Ég fyrir mitt leyti væri í rauninni samþykkur því, að sett yrði einhver allsherjar löggjöf um þessi efni, og teldi vel farið, að þetta yrði gert einmitt meðan fólk hefur góð peningaráð, eins og standa sakir. Hins vegar er þess ekki kostur á þessu þingi, þar sem það yrði nokkuð umfangsmikið og tæki sinn tíma. Eins og hv. frsm. fjhn. tók fram, er n. einhuga samþykk þessu frv., og vil ég þess vegna segja það, að þrátt fyrir það að ég væri samþykkur því, að sett yrði allsherjar löggjöf fyrir þær stofnanir, sem teljast þjóðarnauðsyn og skylda ríkisins er að koma á fót, að ég er því fylgjandi, að frv. verði samþ. eins og það liggur fyrir. Ég mun því fyrir mitt leyti reyna að greiða götu þessa frv., svo að það sleppi gegnum hinar þröngu dyr, þar sem þess er nú mjög skammt að bíða, að þingi verði frestað.