Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Á þskj. 614 leyfi ég mér að bera upp fsp. til hæstv. umhvrh. um kostnað atvinnufyrirtækja, sveitarfélaga og opinberra stofnana af ákvæðum mengunarvarnareglugerðar. Í janúar sl. gaf hæstv. umhvrh. út mengunarvarnareglugerð sem er að efni til hin merkasta og setur skýran ramma um ýmsa mengandi starfsemi. Reglugerðin fjallar um eftirlit og varnir gegn vatnsmengun, loftmengun, varnir gegn mengun af völdum úrgangs, varnir gegn hávaða og um starfsleyfi fyrir atvinnurekstur sem getur haft í för með sér mengun. Reglugerðin er mjög viðamikil og er á 22 síðum í Stjórnartíðindum auk þess sem á 101 síðu í Stjórnartíðindum eru viðaukar við reglugerðina. Við lestur þessarar reglugerðar varð mér ljóst að vegna ákvæða í henni hljóti að fylgja og verða verulegur kostnaður í bráð og lengd fyrir alla þá sem reglugerðin tekur til. Því leyfi ég mér að bera upp svohljóðandi fyrirspurn, hæstv. forseti: ,,Hefur í ráðuneyti umhverfismála verið lagt mat á kostnað atvinnufyrirtækja, sveitarfélaga og opinberra aðila við að uppfylla ákvæði mengunarvarnareglugerðar sem sett var 27. janúar sl.? Ef svo er, hver er kostnaðurinn talinn vera: a. af úrbótum á búnaði og mannvirkjum viðkomandi starfsemi, b. af árlegu eftirliti með þeirri starfsemi sem er eftirlitsskyld?``

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þm. fyrir þann áhuga sem hann hefur sýnt á þessum málum, bæði nú og með fyrri málflutningi hér í þinginu. Nú er það svo að hér er um viðamikinn málaflokk að ræða og erfitt að gefa í stuttu svari skýr svör við þessum yfirgripsmiklu spurningum. Umhvrn. hefur frestað að meta kostnað sveitarfélaga og eftirlitsaðila vegna nýrrar mengunarvarnareglugerðar en ítarleg kostnaðargreining hefur ekki farið fram. Það er rétt að undirstrika að í kjölfar breytinganna sem urðu á reglugerðinni var ekki um verulegar breytingar að ræða hvað varðar starfsleyfisskylda starfsemi þó kröfur séu nú að vísu settar fram með beinni og mun ákveðnari hætti heldur en áður. Ákvæðum fyrri reglugerða var hins vegar ekki framfylgt sem skyldi þannig að kostnaðarauki sem mundi hljótast af því að fylgja mjög strangt eftir hinni nýju reglugerð er ekki síst vegna ákvæða sem voru áður í gildi. Í reglugerðinni er fyrst og fremst vísað til þeirra markmiða sem ber að hafa að leiðarljósi þegar unnin eru starfsleyfi fyrir mengandi starfsemi en í fæstum tilfellum er tilgreindur tiltekinn búnaður eða ákveðnar tæknilegar lausnir og það er þess vegna, virðulegi forseti, sem ítarleg kostnaðarúttekt er erfið og sérstaklega er kostnaður atvinnufyrirtækja óviss. Það má líka nefna að auk mengunarvarnabúnaðar er komið á bættum aðferðum við vinnslu, endurnýting aukin og það er dregið úr myndun úrgangs þannig að hinar breyttu aðferðir geta skilað sér að einhverju leyti í bættri nýtingu hráefna eða lægri förgunarkostnaði. Þess vegna er erfitt að meta beinar kostnaðarbreytingar fyrirtækja. En það er rétt að upplýsa það, virðulegi forseti, að fulltrúi atvinnulífsins er í þeim hópi sem hefur yfirumsjón með gerð leiðbeininga. Þess vegna er óhætt að segja að það hefur verið haft fullt samráð við atvinnulífið um útfærslu reglugerðarinnar. Í fsp. er varpað fram tveimur afmörkuðum spurningum. Hvað varðar fyrri spurninguna um úrbætur og kostnað vegna úrbóta á búnaði og mannvirkjum sem tengjast þeirri starfsemi sem fellur undir reglugerðina, þá er rétt að greina frá því að hvað snertir sorp og úrgang þá birtist í reglugerðinni almenn stefnumörkun um úrgang, úrgangsmyndun og meðferð úrgangs og þar er að finna ákvæði um hvað skuli vera í starfsleyfum fyrirtækja sem meðhöndla úrganginn. Afleiðingin er m.a. sú að einungis tæknilega fullkomnar sorpbrennslustöðvar verða löglegar og fá starfsleyfi. Þetta hefur í för með sér verulegan kostnaðarauka fyrir sveitarfélög miðað við fyrri framkvæmd sorphirðu hér á landi. Sem dæmi mun stofnkostnaður við sorpbrennslustöðina í Vestmannaeyjum hafa verið á bilinu 20--25 þús. kr. á íbúa en stofnkostnaður við litla sorpbrennslustöð í Svínafelli var um 50 þús. kr. á hvern íbúa. Rekstrarkostnaður á íbúa liggur á bilinu 6--12 þús. kr. á ári eftir því hvernig förgun á óbrennanlegum úrgangi er háttað, hvort til að mynda sé hægt að nýta varmann sem verður til. Að því er sorpurðun varðar, þá er almennt gert ráð fyrir því að rekstrarkostnaður vegna sorpurðunar sé á bilinu 5--10 þús. kr. á íbúa á ári, ef fjármagnskostnaður er ekki talinn með. Í reglugerðinni er einnig mælt fyrir um losun mengandi efna í vatn. Þar eru ákvæði um fráveitur og meðferð skolps, bæði frá atvinnustarfsemi og sveitarfélögum. Í ákvæðunum er hins vegar ekki tiltekinn sérstakur búnaður en Hollustuvernd ríkisins falið að gefa út tæknilegar leiðbeiningar vegna fyrirtækja sem heilbrigðiseftirlit sveitarfélaganna veitir starfsleyfi. Það er erfitt að gera grein fyrir kostnaði atvinnugreina vegna aukinna mengunarvarna þar sem ekki hafa enn þá verið mótaðar kröfur fyrir nema fáar atvinnugreinar. Ég tek sem dæmi að þegar hafa verið gerðar leiðbeiningar varðandi verkstæði og smurstöðvar og réttingar- og málningarverkstæði og í ljós kemur að kostnaðarauki þessara fyrirtækja er fyrst og fremst fólginn í breyttri meðferð spilliefna. Á litlum verkstæðum til að mynda er helsti kostnaðurinn við aukinn búnað fólginn í olíuskiljum sem kosta innan við 500 þús. kr. Að því er varðar fráveitur sérstaklega, þá er í nýbirtri skýrslu fráveitunefndar reynt að leggja mat á kostnað við hönnun og byggingu fráveitna. Sá stofnkostnaður sem getur lagst á hvern íbúa getur því verið æðimismunandi eftir aðstæðum á hverjum stað, allt frá 30--80 þús. kr. auk rekstrarkostnaðar. Það má nefna að reynslutölur vegna fráveituframkvæmda á höfuðborgarsvæðinu benda til að kostnaður verði á bilinu 40--45 þús. kr. á íbúa. Kostnaður vegna hreinsibúnaðar sem er nýjung er áætlaður allt að 1,9 milljörðum kr. fyrir landið allt umfram kröfur í fyrri reglugerð, samanber fylgiskjal með frv. sem ég hef nýlega mælt hér fyrir. Að því er varðar kostnað af auknu eftirliti, þá er það svo að til að framfylgja ákvæðum mengunarvarnareglugerðar þarf að auka eftirlit og mælingar í sambandi við til að mynda loftgæði. Það þarf að setja upp tvær til þrjár mælistöðvar til þess að afla nauðsynlegra gagna. Stofnkostnaður þeirra er talinn fyrir ríkið vera um 20--30 millj. kr. á ári og kostnaður vegna rekstrar er talinn geta verið allt að 5 millj. kr. á ári. Aukið eftirlit vegna loftgæða að öðru leyti mun fela í sér þörf fyrir einn mann í viðbót í starfslið Hollustuverndar ríkisins og vegna vatnseftirlits og fráveitumála a.m.k. einn mann til viðbótar þar. Að því er varðar fyrirtæki má taka sem dæmi af Reykjavík en þar falla 560 fyrirtæki undir ákvæði reglugerðarinnar. Greiðsla þessara fyrirtækja til Heilbrigðiseftirlits Reykjavíkur er á þessu ári áætluð 2,5 millj. kr. En það er rétt að taka það fram að eftirlit hefur ekki verið jafnítarlegt og fyrri reglugerðir gáfu tilefni til. Væri haldið uppi fullu eftirliti í samræmi við reglugerðina þá mætti ætla að gjöld fyrirtækja á þessu svæði hér í Reykjavík gætu orðið 7,5 millj. kr. Þetta tek ég sem dæmi vegna þess, virðulegi forseti, að heildartölur liggja ekki alveg fyrir yfir landið.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hæstv. umhvrh. fyrir það svar sem hann veitti hér við fyrirspurnum mínum. Það er alveg ljóst af svari hæstv. ráðherra að það er mjög erfitt að meta þann kostnað sem fylgir hertum kröfum samkvæmt reglugerðarákvæðum, hertum kröfum um varnir gegn mengun og það er út af fyrir sig ekki óeðlilegt. Það ber hins vegar að fagna því að settar skuli vera strangar reglur um mengandi starfsemi og afar mikilvægt að því sé fylgt eftir og að það sé gott eftirlit með því að ákvæðum reglugerða sé fylgt til hins ýtrasta. Það var hins vegar tilgangur minn með þessari fsp. að fá upplýsingar frá hæstv. umhvrh. með hvaða hætti umhvrn. metur þennan kostnað og af svari hæstv. ráðherra er alveg ljóst að þessi kostnaður verður mjög mikill. Það verður verulega mikill kostnaður af því að koma upp nýjum búnaði, bæta með ýmsum hætti t.d. eins og útrásir frá skolpveitum og þvílíku og undir þetta þurfum við að búa þá aðila sem reglugerðin nær til. Ég held að það sé afar mikilvægt fyrir okkur Íslendinga að standa vel að mengunarvörnum á öllum sviðum og sjá svo til að við séum fremst í flokki varðandi mengunarvarnir. Ég treysti því að hæstv. umhvrh. láti sitt ráðuneyti fylgja þessari reglugerð rækilega fram en legg þó áherslu á að það verður að gera öllum ljóst sem þetta varðar að þetta er mikill kostnaður og að þeim aðilum sé gert kleift að afla sér tekna til þess að uppfylla þær auknu kröfur sem mengunarvarnareglugerðin felur í sér.

Virðulegi forseti. Það er hárrétt hjá hv. þm. að það er talsvert erfitt að meta sérstaklega þann kostnað sem fellur til vegna atvinnustarfsemi í framhaldi af þeirri reglugerð sem sett var 27. jan. sl. og ég vil taka undir með honum að það er ekki óeðlilegt. Hér er um að ræða nýjung hjá okkur. Hér er um að ræða hertar kröfur og ég fagna því að hann hefur skilning á því að það er nauðsynlegt að setja strangar kröfur á þessu sviði og fylgja þeim fast eftir. Vegna þess að óvissan ríkir nú fyrst og fremst í tengslum við fyrirtæki og atvinnustarfsemi, þá er rétt að geta þess líka að í reglugerðinni sem hv. þm. byggir fyrirspurn sína á er gert ráð fyrir því að fyrirtæki geti einnig komið sér upp innra eftirliti og munu þau þá í framhaldi greiða lægri eftirlitsgjöld og þá er gert ráð fyrir því að mestur eftirlitskostnaðurinn muni tengjast útgjöldum vegna innra eftirlitskerfis. Það tel ég að sé mjög mikilvægt. Það er líka rétt hjá hv. þm. að kostnaðurinn verður mikill fyrir einstök sveitarfélög. Sum þeirra eru þannig í sveit sett að það verður erfitt og kostnaðarsamt fyrir þau að fylgja eftir þeim kröfum sem settar eru. Hv. þm. hefur áður bent á nauðsyn þess að þessum sveitarfélögum verði með einhverjum hætti tryggðir tekjustofnar til þess að standa undir þessum útgjöldum. Þess vegna vil ég minna á það að í nýbirtri skýrslu fráveitunefndar eru einmitt lagðar fram tillögur sem framkvæmdarvaldið á eftir að taka afstöðu til um hvernig eigi að hjálpa þessum sveitarfélögum. Mig langar líka að geta þess, virðulegi forseti, að útfærsla leiðbeininga og ákvæða í mengunarvarnareglugerðinni að því er varðar atvinnustarfsemi og fyrirtæki í landinu hefur verið gerð í nokkuð góðri samvinnu við atvinnulífið og ég vil sérstaklega geta þess að það hefur verið mjög gott samstarf af hálfu ráðuneytisins og Vinnuveitendasambands Íslands. Ég geri það, virðulegi forseti, vegna þess að það er ekki oft sem ég sé ástæðu til þess að hrósa VSÍ úr þessum ræðustól.

Virðulegi forseti. Í fjarveru minni flutti Auður Sveinsdóttir landslagsarkitekt fsp. til hæstv. umhvrh. um verndun nytjavatns. Fyrirspurnin er svona: ,,Hyggst ráðherra leggja fram frumvarp um verndun nytjavatns?`` Á síðasta þingi var flutt frv. um þetta efni en náði þá ekki fram að ganga. Hér er talið að um sé að ræða hið þarfasta mál sem hefði auðvitað þurft að ná fram að ganga að mati fyrirspyrjanda Auðar Sveinsdóttur. Í þeim töluðum orðum að þetta mál er tekið hér á dagskrá, þá er málið flutt hér sem stjfrv. á nýjan leik sem er 512. mál þingsins á þskj. 788 og þar með má út af fyrir sig segja að svar við fsp. liggi fyrir og ég þakka fyrir það. Það er hins vegar dálítið sérkennilegt ef ég má bæta því þá við þessa fsp. að frv. skuli ekki koma fram fyrr úr því að það var flutt í fyrra og ég spyr hæstv. ráðherra að því af hverju það er, ef hann mundi geta svarað þeirri fsp. Í annan stað sýnist mér að hvað sem lagasetningu líður, sem er vissulega mjög mikilvæg í þessu máli af því að hún setur einkaeignarrétti á landi vissar skorður og refsiákvæðin í frv. eru mjög skýr, þá er það engu að síður svo að stjórn nytjavatnsverndar sem gert er ráð fyrir í frv. er þannig að ráðherrann gæti skipað þessa samráðsnefnd með þeim verkefnum sem gert er ráð fyrir í 6. gr. án þess að hafa til þess sérstakar og sjálfstæðar lagaheimildir. En erindi mitt í ræðustólinn er að flytja þessa fsp. fyrir varaþingmann minn og þakka fyrir fram fyrir það að málið skuli hafa verið flutt og um leið að spyrja hverju það sætir að það hefur ekki komið fyrr fram þessu þingi þar sem það var lagt fram á því síðasta líka.

Virðulegi forseti. Ég hafði vænst þess að þetta yrði e.t.v. eina fyrirspurnin á mínum ferli sem ég gæti svarað með því að taka ekki til máls. En hv. þm. Svavar Gestsson rændi mig þó þeirri ánægju. Það frv. sem hér er spurt um er frv. sem a.m.k. veitustofnanir í landinu hafa beðið eftir og hafa sýnt mikinn áhuga vegna þess að það tryggir með nokkuð róttækum hætti hagsmuni þeirra og reyndar annarra sem nytja vatn. Ástæðan fyrir því að þetta frv. hefur ekki verið flutt fyrr á þessu þingi er einfaldlega sú að það hefur verið ágreiningur innan stjórnarliðsins sem hefur fjallað um þetta, einkum er varðar þá þætti sem hv. þm. greip á. Í IV. kafla frv., sem ber heitið vatnsvernd, eru ákvæði, t.d. í 22., 23. og 24. gr. sem eru ansi róttæk og ýmsum hefur þótt sem þar sé vegið að eignarréttinum. Þess vegna er það svo að þetta frv. hefur verið í umræðu milli þingflokkanna tveggja eftir að það var afgreitt frá ríkisstjórninni fyrr í vetur, einhvern tíma skömmu eftir jólin ef ég man rétt, en hefur nú séð dagsins ljós í þessu formi. Ég er hins vegar sannfærður um það, virðulegi forseti, að þær greinar sem er að finna í frv. munu verða tilefni til mikilla deilna sem munu skera á öll flokkabönd. En hv. þm. Svavar Gestsson er deilinn vel.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. umhvrh. fyrir þessi svör. Þau voru nákvæmlega í samræmi við það sem ég hafði ímyndað mér að það hefðu komið upp ágreiningsþættir í þessu máli á vegferð þess. Ég er ekkert undrandi á því vegna þess að þetta mál snertir pólitísk grundvallaratriði sem eru mjög skiptar skoðanir um í a.m.k. tveimur flokkum, sem eiga fulltrúa á Alþingi og eru nokkuð stórir báðir, heita Sjálfstfl. og Framsfl. Ég vildi hins vegar inna eftir því í tilefni af þessu hvort stjórnarflokkunum hafi tekist að komast í gegnum ágreiningsmál sín varðandi virkjun fallvatna og varðandi eignarrétt á jarðhita en samkvæmt samningnum um EES og yfirlýsingum sem gefnar voru í fyrra um þau mál af forustumönnum Alþfl., þá fullyrtu þeir að þau mál yrðu afgreidd frá stjórnarflokkunum á þessum vetri í tæka tíð þannig að hægt yrði að taka þau til meðferðar á yfirstandandi þingi. Mér sýnist örvænt um það en spyr engu að síður hæstv. umhvrh.: Er það svo að flokkarnir hafi rist fram úr ágreiningi við þessi þrjú frumvörp um leið og þetta frv. um nýtingu vatns var tekið út úr stjórnarflokkunum til flutnings í þinginu?

Virðulegi forseti. Nú spyr hv. þm. Svavar Gestsson um mál sem ekki falla undir svið míns ráðuneytis. Mér er hins vegar kunnugt um þessi tvö frumvörp og þar hefur, eins og í umfjöllun um það frv. sem við ræddum hér fyrr, risið ágreiningur sem einmitt varðar eignarrétt. Ég held að ég gefi hv. þm. ærlegt svar þegar ég segi að ég held að það sé nánast alveg búið að jafna þann ágreining. Mér er ekki kunnugt um annað og ég hef verið í þeirri trú að þessi frumvörp verði lögð fram á þessu þingi.

Virðulegi forseti. Ég beini fsp. minni til hæstv. menntmrh. en fsp. er að finna á þskj. 634. Fáum hefur blandast hugur um það að árangur hefur náðst með breyttum áherslum í vímuvarnamálum með kennslu fræðsluefnisins ,,Að ná tökum á tilverunni``. M.a. kemur þetta fram í svari félmrh. við fsp. Valgerðar Sverrisdóttur um málefni barna og ungmenna þar sem segir svo, með leyfi hæstv. forseta: ,,Í grunnskólum hefur um allnokkurt skeið verið unnið að vímuefnavörnum, aðallega með kennslu námsefnisins Lions Quest sem fleiri skólar taka upp í kennslu sinni. Unnið er stöðugt að útbreiðslu efnisins. Nokkur sveitarfélög, Reykjavík, Kópavogur og Hafnarfjörður, hafa veitt sérstakt fé til útbreiðslu efnisins og kennslu. Þá hefur Garðabær veitt fé til fíkniefnavarna í grunnskólum þar.`` Þetta námsefni hefur náð mikilli útbreiðslu þótt eflaust megi gera betur. Hins vegar á þetta efni einungis við 7. og 8. bekk grunnskóla og mörgum hefur þótt að þar vanti á nokkra eftirfylgni og tilefni fsp. er einmitt það. Það hefur komið fram á vegum Fræðslumiðstöðvar í fíknivörnum að þar á bæ eru menn tilbúnir með ákveðnar tillögur á hvern hátt mætti koma slíku fyrir. Þarna er um að ræða að vinna á þeim grunni og í kjölfarið á þeim árangri sem náðst hefur með námsefninu ,,Að ná tökum á tilverunni`` og margt af því fólki sem þarna kemur að verki er hið sama. Í markmiðum fræðslumiðstöðvarinnar hefur m.a. komið fram eftirfarandi, með leyfi forseta: ,,Eina nýjungin sem komið hefur fram er námsefnið ,,Að ná tökum á tilverunni`` sem ætlað er 13--15 ára börnum og nær til um það bil 30% grunnskóla í landinu, einkum á höfuðborgarsvæðinu. Eitthvað mun vera um að fíkniefni séu tekin fyrir í klúbbastarfi skóla og félagsmiðstöðva en það er tilviljunarkent það sem þar er gert. Því miður á allt þetta starf það sameiginlegt að vera ómarkvisst án nokkurrar eftirfylgni og engin þróun í samsetningu efnis eða efnismeðferð virðist eiga sér stað. Útgáfa upplýsinga- og fræðsluefnis er lítil. Unglingar eru ekki á nokkurn hátt mótandi í þessu starfi.`` Mér er kunnugt um að ákveðnar tillögur liggja fyrir nú þegar varðandi þetta mál og það er eitt af mörgu sem æskilegt væri að gera. Því ber ég fram þessa fyrirspurn til hæstv. menntmrh.: ,,Er menntmrn. reiðubúið að styrkja gerð námsefnis í fíknivörnum fyrir 9. og 10. bekk grunnskóla til að fylgja eftir góðum árangri sem náðst hefur í yngri bekkjum með námsefninu ,,Að ná tökum á tilverunni``?``

Hæstv. forseti. Hv. þm. spyr hvort menntmrn. sé reiðubúið að styrkja gerð námsefnis í fíknivörnum fyrir 9. og 10. bekk grunnskóla til að fylgja eftir góðum árangri sem náðst hefur í yngri bekkjum í námsefninu ,,Að ná tökum á tilverunni``. Lions Quest námsefnið ,,Að ná tökum á tilverunni`` hefur nú verið notað í 7., 8. og raunar 9. bekk grunnskóla um nokkurra ára skeið með góðum árangri. Notkun þessa námsefnis er háð því skilyrði að kennarar sæki 25 stunda námskeið í notkun þess. Alls hafa nú 615 grunnskólakennarar sótt slík námskeið og um 4.500 nemendur notað þetta námsefni. Menntmrn., Lionshreyfingin og foreldrasamtökin Vímulaus æska hafa staðið straum af kostnaði við þýðingu og staðfæringu námsefnisins ,,Að ná tökum á tilverunni`` og kostað námskeið fyrir kennara en kostnaður við útgáfu námsefnisins og dreifingu þess er hjá Námsgagnastofnun. Auk þess stendur Námsgagnastofnun straum af útgáfu námsefnis í fíknivörnum fyrir aðra aldursflokka. Fræðslumiðstöð í fíknivörnum hefur nýverið sent menntmrn. bréf þar sem lýst er áætlunum um gerð námsefnis fyrir 9. og 10. bekk grunnskóla um áfengi og óskað eftir fjárstyrk frá ráðuneytinu. Hugmyndin að baki þessu námsefni er góð og efnið hentar vafalítið vel til að fræða ungt fólk um skaðsemi áfengisneyslu. Lögum samkvæmt ákveður stjórn Námsgagnastofnunar hvaða námsefni er fengið eða framleitt fyrir það fé sem fjárlög ákveða stofnuninni. Erindi Fræðslumiðstöðvar í fíknivörnum hefur því verið vísað til Námsgagnastofnunar með þeim tilmælum að stofnunin kanni hvort grundvöllur er fyrir útgáfu efnisins í samvinnu við fræðslumiðstöðina.

Virðulegi forseti. Á þingi Norðurlandaráðs nú í mars var því beint til viðkomandi ráðherra að láta vinna nýja norræna aðgerða- og framkvæmdaáætlun á mörgum sviðum fíkniefnavarna, m.a. á sviði upplýsinga- og fræðslumála. Við vinnslu viðkomandi tillögu hjá laganefnd kom menningarmálanefnd Norðurlandaráðs því á framfæri við laganefndina að nú gæfist tækifæri til að tengja fræðslu- og áróðursefni af þessu tagi áformum ráðherra og menningarmálanefndar um eflingu gerðar sjónvarpsþátta og myndbandaefnis fyrir börn og unglinga. Það eru forgangsverkefni, bæði ráðherra og menningarmálanefndar, að leggja áherslu á börn og unglinga, tungumál og fjölmiðla. Þau áform er mjög hægt að tengja átaki af þessu tagi þannig að myndbandaefni og fræðsluefni sé tengt þeim áróðri sem Norðurlöndin vilja einmitt koma á framfæri. Við munum fylgja þessum þætti eftir og ég bind miklar vonir við að samþykkt þessarar tillögu komi okkur til góða.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. 4. þm. Reykn. og hæstv. menntmrh. kærlega fyrir undirtektirnar sem ég vil leyfa mér að líta á sem afdráttarlaust jákvæðar. Vissulega kom það fram í svari hæstv. menntmrh. að það er hlutverk Námsgagnastofnunar að koma hér að málum, en ég tek orð hans svo, og bið þá um að það verði leiðrétt ef það er ekki réttur skilningur, að hann hafi vísað þessu til Námsgagnastofnunar með það í huga að þar yrði gert eitthvað í þessum málum. Ég vil spyrja hæstv. menntmrh. í framhaldi af því hvort menntmrn. sé ekki jafnframt reiðubúið til þess að taka sérstakt tillit til þess í fjárveitingum til Námsgagnastofnunar því ella þarf að klípa þetta af öðru starfi þar. Í fyrirspurn sem ég bar fram til hæstv. heilbrrh. í síðustu viku kom fram að ákveðin summa er ætluð til forvarna í áfengismálum á vegum heilbrrn. Hins vegar hefur viljað bera svo við að það væri verið að bæta sífellt fleiri málaflokkum inn í þá föstu summu og það er auðvitað ekki gott ef útgjöld á einu sviði taka frá öðrum sem jafnframt eru mjög brýn. Þess vegna finnst mér nauðsynlegt að þetta komi fram og ekki síður fyrir það að forvarnastarf, þótt það kalli á einhver fjárútlát til skemmri tíma, er tvímælalaust ein besta fjárfesting og einn mesti sparnaður sem hægt er að leggja í á vegum ríkis og sveitarfélaga. Þá á ég bæði við fjárhagsleg og ekki síður ef við lítum á önnur verðmæti sem eru mannleg verðmæti.

Hæstv. forseti. Eins og ég gat um var þessu erindi vísað til Námsgagnastofnunar eins og lög segja. Ég vil aðeins segja það að komi jákvæð umsögn frá Námsgagnastofnun, sem ég leyfi mér að ætla að muni verða, þá verður málið tekið til sérstakrar athugunar og ef Námsgagnastofnun telur sig ekki hafa fjármagn til að sinna þessu núna, þá mun ráðuneytið athuga það sérstaklega hvort hægt sé að veita sérstakt fjármagn til þess ef þess þarf nú á þessu ári, ella yrði þetta haft til hliðsjónar við fjárlagagerð fyrir næsta ár.

Virðulegi forseti. Ég fagna því að þetta skuli vera komið til umræðu hér en vildi í því sambandi gera athugasemd varðandi fíknivarnir. Það sem fyrst og fremst vekur athygli núna er að reykingar í grunnskólanum hafa aukist. Þær hafa aukist verulega. Fyrir svona 10--12 árum var gert verulegt átak, að miklu leyti fyrir tilverknað Krabbameinsfélags Reykjavíkur, og það náðist verulegur marktækur árangur. Einhverra hluta vegna hefur dregið úr þessum áróðri í skólunum þrátt fyrir ákveðna viðleitni. Ég held að það þurfi ekki síður að taka þetta inn í fíknivarnir og þarf eiginlega að byrja þarna. Það er merkjanlegur munur í elstu árgöngum núna og fyrir 2--3 árum hvað reykingar hafa stóraukist svo ég held að þarna þurfi að taka verulega á málinu.

Virðulegi forseti. Fyrirspurn mín á þskj. 684 er til hæstv. félmrh. og er svohljóðandi: ,,Hvernig hyggst ríkisstjórnin standa við fyrirheit sín um bættar samgöngur í sameinuðum sveitarfélögum?`` Nú hafa nokkrar sameiningar sveitarfélaga átt sér stað. Íbúar þessara sveitarfélaga sem sögðu já við sameiningu gerðu það fyrst og fremst í trausti þess að staðið yrði við loforð ríkisstjórnarinnar um bættar samgöngur. Forsenda þess að hagkvæmni verði af sameiningu sveitarfélaga er að sveitarfélögin geti talist eitt atvinnusvæði og dýr mannvirki samnýtist, svo sem skólar, heilsugæslustöðvar, félagsheimili og ekki hvað síst hafnir, svo eitthvað sé nefnt. Ef ófært er meira og minna allan veturinn innan sveitarfélagsins næst lítil hagræðing af sameiningu. Því er þessi fyrirspurn lögð fram: ,,Hvernig hyggst ríkisstjórnin standa við fyrirheit sín um bættar samgöngur í sameinuðum sveitarfélögum?``

Virðulegi forseti. Í stefnumörkun ríkisstjórnarinnar vegna átaks um sameiningu sveitarfélaga segir að við ákvörðun um fjárveitingar og forgangsröðun framkvæmda í samgöngumálum á næstu árum verður m.a. tekið tillit til sameiningar sveitarfélaga. Ég tel ástæðu til að nefna að eðlilegt hefði verið að beina þessari fyrirspurn til hæstv. samgrh. enda leitaði ráðuneytið eðli málsins samkvæmt upplýsinga vegna svarsins hjá samgrn. Ég vil minna á að hæstv. samgrh. lagði áherslu á það í umræðum á Alþingi um sama efni í október sl. að í kjölfar kosninganna um sameiningu sveitarfélaga og þeirra nýju viðhorfa sem verulegar sameiningar sveitarfélaga hefðu í för með sér væri eðlilegt að á þessum vetri fram til vors hittist sveitarstjórnarmenn og þingmenn hinna ýmsu kjördæma áður en til endurskoðunar vegáætlunar kemur og ræði um það hvort sameining sveitarfélaga valdi því að nauðsynleg áherslubreyting verði að eiga sér stað. Framkvæmdir við nýbyggingar og endurbætur á vegakerfinu, sem unnar eru samkvæmt vegáætlun, þjóna m.a. þeim tilgangi að tengja saman nálæga þéttbýlisstaði og tengja þéttbýli við aðliggjandi dreifbýli. Hefur mörg undanfarin ár verið samstaða meðal þingmanna um að sú stækkun atvinnu- og þjónustusvæða sem með þessu fæst sé einn af þeim stóru þáttum sem hugsa þarf til við skiptingu fjármagns til framkvæmda. Stækkun atvinnu- og þjónustusvæða með þessum hætti eykur möguleika á sameiningu sveitarfélaga. Núverandi ríkisstjórn hefur einnig litið svo á að hér sé um mikilvægt atriði að ræða sem taka þurfi fullt tillit til. Við ákvörðun um átak í vegamálum, sem hún beitti sér fyrir haustið 1992 með sérstökum fjárveitingum á árunum 1993--1995, var eitt af þeim atriðum sem haft var í huga m.a. sameining sveitarfélaga. Sum þeirra verkefna sem þar voru ákveðin tóku fyrst og fremst mið af þessu sjónarmiði. Má í þessu sambandi nefna framkvæmdir á norðanverðu Snæfellsnesi, Hálfdán í Vestur-Barðastrandarsýslu og Ólafsfjarðarveg norðan Dalvíkur. Önnur verkefni gera hvort tveggja að stækka atvinnu- og þjónustusvæði og leysa um leið af hólmi samgönguþröskulda á langleiðum. Dæmi um þetta eru vegir um Kúðafljót, Vatnsskarð og Jökulsá á Dal. Í samræmi við þessa stefnu mun ríkisstjórnin fyrir sitt leyti leggja áherslu á að við næstu endurskoðun vegáætlunar og langtímaáætlunar, sem fram fer veturinn 1994--1995, verði tekið tillit til þessara sjónarmiða þegar kemur að röðun verkefna í ofangreindum áætlunum.

Virðulegi forseti. Það mætti tala langt mál um þetta efni sem hér er til umræðu og ég þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir að hreyfa þessu máli. Þessi mál eru mjög í lausu lofti og væri ekki vanþörf á að bæta þar úr. Ég vil minna á það að þingmenn einstakra kjördæma hafa það hlutverk að skipta vegafé til nýframkvæmda og ég hef ekki orðið var við neitt samráð frá hendi hæstv. félmrh. eða hæstv. samgrh. við þingmenn kjördæmanna um þetta mál. Það er auðvitað alveg ótækt vegna þess að án þess eru þessi loforð öll meira og minna út í bláinn meðan ekki er haft neitt samráð um þessa hluti eða veitt viðbótarfjármagn sérstaklega í þessu skyni.

Virðulegur forseti. Ég tek undir það að hér er um að ræða mál sem er ástæða til að taka á. Hins vegar hlýt ég að fagna því að hæstv. félmrh. er búinn að átta sig á því að þetta mál kemur bæði samgrh. og þingmönnum einstakra kjördæma við. Það er vægast sagt afskaplega sérstakt þegar okkur þingmönnum er sýnt bréf frá félmrh., eins og gerðist til að mynda varðandi sameiningu sveitarfélaga við Öxarfjörð, þar sem samgrh. lofar að beita sér fyrir því að vinna að því að lagt verði bundið slitlag á veginn nánast endilangan eftir hinu nýja sveitarfélagi. Það vil nú þannig til að þetta var í tíð fyrri ríkisstjórnar en þá var samgrh. í þingmannahópi kjördæmisins en hvorki hafði verið haft samband við hann né aðra þingmenn kjördæmisins þegar þetta bréf var skrifað.

Hæstv. forseti. Ég þakka fyrirspyrjanda fyrir að leggja þessa fyrirspurn fram. Mig langar til að spyrja: Er ekki neitt nýtt fjármagn ætlað í þessar bættu samgöngur innan sveitarfélaga sem hafa sameinast? Ég er hræddur um að það komi ýmsum í opna skjöldu ef ekki eru neinar hugmyndir um að fjármagna sérstaklega bættar samgöngur í sveitarfélögum sem hafa ákveðið sameiningu og ég er hræddur um að það muni mælast illa fyrir ef það er niðurstaðan. Mig langar síðan að spyrja sérstaklega út í það sem hæstv. ráðherra sagði hér áðan um að sums staðar hefði í sambandi við svokallað atvinnuátak í vegamálum verið farið í framkvæmdir vegna sameiningar sveitarfélaga og Snæfellsnes nefnt í því samhengi. Ef þar er átt við brúna yfir Hraunsfjörð, þá langar mig að spyrja: Sameiningu hvaða sveitarfélaga átti sú framkvæmd sérstaklega að þjóna?

Forseti væntir þess að hv. þm. geri sér grein fyrir því að ekki er hægt að bera fram aðrar fyrirspurnir í fyrirspurnatíma en þá sem viðkomandi þingmaður á.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka þessa fyrirspurn. Í sambandi við samgöngur er það alveg rétt sem hæstv. félmrh. sagði að það hafa verið gerðar ýmsar vegabætur, m.a. á Vestfjörðum eins og kom fram. En samgöngur eru ekki bara vegabætur. Ég vildi aðeins benda á það að eitt af því sem er í ólestri hjá okkur í landinu og varðar kannski ekki síst sameiningu sveitarfélaga eru almenningssamgöngur. Ég vil beina því til þeirra sem með þau mál eiga að fara að það tekur tvö til tíu ár að koma almenningssamgöngum á vegna þess að við höfum ekki búið við almenningssamgöngur úti á landi. Ég gæti nefnt dæmi um að til þess að koma fólki til að nota þær þarf í fyrsta lagi mjög þétt samgöngunet og í öðru lagi þarf að hafa tilraunatíma, til þess að hann verði marktækur, frá tveimur og upp í tíu ár. Manni finnst þetta langur tími en þetta er staðreynd eigi að síður og ég tel að það sé mikil nauðsyn í sameiningu sveitarfélaga að almenningssamgöngur verði bættar.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. félmrh. svörin. Það kom fram í máli hæstv. ráðherra að hún var undrandi yfir því að þessi fyrirspurn skyldi ekki koma til hæstv. samgrh. en hæstv. félmrh. er ráðherra sveitarstjórnarmála og mælti mjög með því að sveitarfélög skyldu sameinast og mælti einmitt með því að samgöngur yrðu bættar. Mér fannst því rétt að spyrja hæstv. félmrh. að þessari spurningu. En svörin voru afskaplega rýr, það er ekki hægt að segja annað. Það kom fram í máli hæstv. ráðherra að þingmenn munu koma saman í haust og endurskoða vegáætlun. Varla er ætlast til að þingmenn einstakra kjördæma, þar sem sameining hefur átt sér stað, rústi allri vegáætlun í öðrum sveitarfélögum? Mig langar til að spyrja hæstv. ráðherra: Er það það sem hún meinar með þessu svari? Á sem sé að færa fjármagn frá þeim sveitarfélögum, sem ekki hafa sameinast, til þeirra sveitarfélaga sem hafa sameinast? Mér finnst að hér hafi verið gefin fölsk fyrirheit ef ekki á að koma nýtt fjármagn til þeirra sveitarfélaga sem nú þegar hafa sameinast.

Virðulegi forseti. Því var haldið hér fram áðan af hv. 6. þm. Norðurl. e. að félmrn. hefði gefið loforð varðandi samgöngubætur á tilteknum stað vegna sameiningarmála. Félmrn. hefur aldrei gefið nein slík loforð um tilteknar bætur heldur hefur iðulega verið beint til ráðuneytisins beiðni um úrbætur í samgöngumálum í tengslum við sameiningu sveitarfélaga. Það sem félmrn. hefur gert þegar slík erindi berast vegna sameiningar sveitarfélaga er að þeirri ábendingu og erindinu er komið áleiðis til samgrh. sem hefur með þau mál að gera. Þannig að í því felst ekkert loforð af hálfu félmrn., enda er það ljóst að þessi málaflokkur heyrir undir samgrh. Varðandi stefnumörkun ríkisstjórnarinnar, þá kom það fram að ríkisstjórnin mun beita sér fyrir því við ákvörðun um fjárveitingar og forgangsröðun framkvæmda í samgöngumálum á næstu árum verði m.a. tekið tillit til sameiningar sveitarfélaga og því lýsti ég í mínu máli. Það kom reyndar fram einnig hjá samgrh. á hv. Alþingi að hann teldi eðlilegt að inn í endurskoðun vegáætlunar 1995 og 1996 komi breyttar forsendur og breytt viðhorf sem kunni að skapast vegna sameiningar sveitarfélaga. Hæstv. samgrh. lagði áherslu á að um það yrði haft samráð við þingmenn og sveitarstjórnarmenn og ég hef út af fyrir sig engu við það að bæta. Ég nefndi áðan ákveðna staði þar sem m.a. var ráðist í samgöngubætur með það fé sem ríkisstjórnin veitti til þeirra mála sem m.a. tók tillit til sameiningar sveitarfélaga.

Virðulegi forseti. Ég ber fram fyrirspurn á þskj. 728 til fjmrh. um kílóagjald á bíla. Fyrirspurnin hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,Hvernig hyggst fjmrh. beita almennri heimild til undanþágu frá kílóagjaldi á bíla sem sett var í lög nú fyrir áramótin?`` Við afgreiðslu skattafrumvarpa ríkisstjórnarinnar nú fyrir áramótin var samþykkt breyting í þá veru að fjmrh. fær heimild til þess að fella niður kílóagjald á bílum. Þetta virðist hafa verið gert vegna þess að ríkisstjórnin áttaði sig á því að með því að hækka kílóagjaldið um heil 30% um síðustu áramót væri þessi gjaldtaka í raun komin út yfir öll skynsemismörk og yrði í það minnsta að vera hægt að koma til móts við þá sem þetta bitnaði á af mestri ósanngirni. Þó svo hér sé um að ræða gjaldtöku sem ekki verður endurgreidd öðruvísi en eftir á, þá er afar mikilvægt að framkvæmdin á fyrirhuguðum endurgreiðslum liggi fyrir sem fyrst þannig að menn geti tekið ákvarðanir út frá því, m.a. um þann tíma sem bílar eru látnir standa án númera. Þessi breyting og háa gjaldtaka kemur illa við marga aðila. M.a. má nefna þá sem vegna búsetu sinnar þurfa að eiga fleiri en einn bíl og annar þeirra hugsanlega öflugur fjórhjóladrifsbíll. Þarna erum við að tala um skattheimtu sem er orðin 30--40 þús. á fjölskyldu á ári. Annar hópur sem ég vil nefna er bílaáhugamenn, t.d. eigendur húsbíla, sem oft er ekki ekið nema 2--3 þús. km á ári, en verða að greiða hámarkskílóagjald. Ég tel að með hækkuninni um áramótin hafi bílaeigendum endanlega ofboðið hvað varðaði kílóagjaldið. Þarna er um að ræða afar óréttlátan skattstofn. Í raun er þetta eignarskattur sem menn greiða fyrir að eiga bíla. Hann leggst hins vegar ekki á eftir verðmæti heldur eftir þunga bílsins. Það mætti tína til fleiri þætti varðandi skattlagningu á bílum. Hún er í það heila handahófskennd og virðist ekki fara eftir neinni markaðri stefnu. Það virðist enn vera litið á bílaeign sem lúxus sem sé allt í lagi að skattleggja í það endalausa. Í máli fjmrh. á Alþingi fyrir nokkrum vikum kom fram að Alþýðusamband Íslands kaus að hækka frekar kílóagjaldið en launaskattinn. Það væri afar fróðlegt að velta fyrir sér hvernig þetta kemur niður á einstaka launþegahópum. Þarna voru menn ekki að hugsa um þá lægst launuðu. Virðulegi forseti. Fjmrh. sagði á opnum fundi að menn hefðu verið að leita að hópi sem þyldi meiri skattlagningu þegar menn fundu það út að hækka kílóagjaldið á bílunum. Ég hlýt því að ítreka mína spurningu: Hvernig á að fara með þessa heimild? Hverjum mun hún nýtast? Nýtist hún m.a. þeim hópi sem ég nefndi hér áðan?

Hæstv. forseti. Til að svara þessari fyrirspurn, sem hér er fram borin, og hv. fyrirspyrjanda vil ég fyrst segja frá því að eins og kom fram í hans máli var þetta svokallaða kílóagjald eða bifreiðagjald hækkað um áramótin. Ástæðurnar fyrir því voru, eins og fram kom í hans máli, að í stað þess að samþykkja að lagður yrði skattur á útborguð laun alls launafólks upp á 0,5% var eftir viðræður við Alþýðusamband Íslands ákveðið að fara fremur þá leið að hækka þennan skatt um að giska 400--450 millj. sem þýðir að skatturinn hækkar um 30% eða um það bil. Í lögin var sett sú heimild sem vitnað er til í fyrirspurninni. Það er rétt sem kom fram hjá hv. fyrirspyrjanda að mikil gagnrýni hefur verið á þetta gjald, einkum nú eftir að það hækkaði en einnig áður því að hér er um eins konar eignarskatt að ræða án þess að tekið sé tillit til verðmætis eignarinnar né notkunar. Á þeim fundi sem hv. fyrirspyrjandi minntist á var annars vegar bent á að það þyrfti að taka tillit til notkunar og verðmætis eignarinnar og mætti gera slíkt í áföngum, t.d. með því að aldurstengja gjaldið. Hins vegar kom fram það sjónarmið á fundinum að eðlilegt væri að setja gjaldið inn í eldsneytisverðið. Hvort tveggja eru tillögur sem eru verðar athugunar. Nú skal það tekið fram, hæstv. forseti, að það liggur ekki fyrir reglugerð í þessu máli. Hana á eftir að setja en ráðgert er að það verði gert fyrir 1. júlí og helst fyrir 1. júní vegna síðari hluta ársins. Mín hugmynd er sú, og ég vil taka það fram að það er enn þá einungis hugmynd því að það er unnið að málinu, að framkvæmdin verði þannig að menn fái gjaldið endurgreitt ef þeir sýna vottorð um að númeraplötur hafi verið geymdar um tiltekinn tíma. Helst sýnist mér koma til greina að það verði gert með þeim hætti að ekkert fáist endurgreitt fyrir fyrstu þrjá mánuðina en að fullu fyrir allan þann tíma sem umfram þrjá mánuði er. Þetta þýðir að þeir sem legðu fram númeraplötur sex mánuði á ári gætu fengið þrjá mánuði endurgreidda. Þeir sem leggja inn númer og eru til að mynda að endurnýja gamla bíla, sem getur tekið mánuði og ár, yrðu þá einungis að greiða þrjá mánuði en ekkert umfram það. Það er sú hugmynd sem mér sýnist vera einna skást af nokkrum sem hafa verið skoðaðar. Ég vil þó, virðulegi forseti, taka fram að hér er einungis um hugmynd að ræða sem ekki er orðin að reglugerð og þess vegna enn tími til að skoða aðrar. Aðalatriðið var þegar þessi heimild var sett og ákvörðun tekin um að nýta hana, en sú ákvörðun hefur þegar verið tekin, að koma til móts við t.d. aldrað fólk sem einungis ekur hluta úr árinu, t.d. að sumri, og hins vegar fólk sem á t.d. sumarhúsbíla sem eru notaðir lítinn part ársins. Þetta er það fólk m.a. sem þarf að koma til móts við en einnig hina sem eru að vinna við að endurgera gamla bíla, bíla sem ekki hafa enn náð 25 ára aldri, en eins og þeir vita sem til þekkja nær þetta gjald ekki til bifreiða sem eru eldri en 25 ára. Ég vona, hæstv. forseti, að þetta svari því í hvaða farvegi málið er á þessari stundu. Það er stefnt að því að reglugerð verði sett fyrir 1. júní og taki þá gildi fyrir síðari hluta þessa árs.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svarið þó að ég verði því miður að segja að mér fannst ekkert óskaplega mikið á því að græða. Ég verð að segja það að mér líst ekki vel á þá hugmynd sem hér er sett fram um það ef menn leggja bílnum í hálft ár, þá fái þeir ekki nema þrjá mánuði endurgreidda. Svo ég taki dæmi þá nefni ég þetta út frá hagsmunum tveggja hópa. Annars vegar húsbílaeigenda sem ég nefndi áðan. Þetta mundi væntanlega þýða að þeir væru yfirleitt með í mesta lagi þriggja mánaða endurgreiðslu eða eitthvað slíkt og sú endurgreiðsla mundi ekki einu sinni vega upp þá hækkun sem varð á gjaldinu um síðustu áramót og fannst mönnum þó gjaldið nógu hátt fyrir. Ég nefni hins vegar vörubílstjóra víða um land sem stunda sumarvinnu og leggja sínum bílum yfir veturinn og hefur þótt þetta afar óréttlát gjaldtaka. Það er eitt, virðulegi forseti, í þessu máli sem ég vil leggja áherslu á því svo ótal margir hafa haft samband við mig út af þessu máli, kannski fleiri en nokkru öðru máli eftir að ég hóf mína þingmennsku. Það er ekki eingöngu út af gjaldtökunni sem slíkri heldur vegna þess hvað mönnum finnst þetta kílóagjald óhemju óréttlátur skattur. Ég hef sagt áður við hæstv. fjmrh. að þetta er álíka og ákveðið væri að leggja á nefskatt og hann væri lagður á eftir þunga einstaklinganna. Það er engin lógík á bak við þetta nema sú að þarna fann ríkið skattlagningaraðferð sem var þægileg. Það er aðgengilegt bæði hverjir eiga bíla og hvað þeir eru þungir. Það virðist hafa verið ákveðið einhvern tíma þegar verið var að loka fjárlagagati að skella skatti þarna á sem hefur síðan stöðugt verið hækkaður.

Hæstv. forseti. Til þess að skýra út hvaða þýðingu sú hugmynd hefur sem ég reifaði, þá hefur hún þá þýðingu að húsbílaeigendur, sem hv. þm. benti á, sem nota slíkan bíl í fimm mánuði á árinu mundu fá til frádráttar sem svarar rúmlega þeirri ábót sem lögð var á í skatti í upphafi þessa árs ef þeir legðu númerum um sjö mánaða skeið. Fjórir mánuðir fengjust þá greiddir sem er þriðjungur úr ári, en það er hlutfallslega heldur meira en hækkunin var í ársbyrjun. Ég skal ekki deila við hv. þm. um réttlæti þessa skatts eða sanngirnina. Það er hárrétt að hann hefur verið gagnrýndur og meira að segja gekk svo langt á þeim fundi sem við vorum á báðir, ég og hv. þm., að einn fundarmanna taldi að skatturinn gæti ekki átt stoð í íslenskum rétti því að það væri hvorki tekið tillit til notkunar né verðmætis eignarinnar í þessum eignarskatti. Ég hygg nú að ríkið mundi vinna það mál, en ég skil hins vegar vel þá óánægju sem er með skattinn og tek undir það sem hv. þm. sagði að það þætti sjálfsagt óréttlátt ef lagðir yrðu skattar á menn hér á landi eftir þyngd og hæð og slíkum nótum. Þó að ég viti að þeir sem hér eru inni mundu ugglaust greiða atkvæði með slíku, þá er ég viss um að ýmsir þeir sem eru fjarverandi tækju ekki þátt í þeirri atkvæðagreiðslu með því að gjalda henni jáyrði sitt.