Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. fjh.- og viðskn. (Guðmundur Ágústsson) : Virðulegur forseti. Ég mæli hér fyrir nál. á þskj. 157 um frv. til laga um heimild fyrir ríkisstjórnina til að staðfesta fyrir Íslands hönd breytingar á og viðauka við stofnskrá Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Frv. um það mál var lagt fram hér í Ed. á þskj. 117. Nefndin fjallaði um frv. og mælir með samþykkt þess, enda er hér aðeins um að ræða að breyta þeirri fjárhæð sem Ísland leggur til í þennan sjóð og á fjárlögum er gert ráð fyrir þeim peningum sem hér er mælt fyrir um.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Guðmundur Ágústsson) : Virðulegi forseti. Þetta frv. er með sama sniði og hið fyrra og er nefndin sammála því að mæla með samþykkt frv.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Guðmundur Ágústsson) : Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nál. á þskj. 157 um frv. til laga um breytingu á lögum nr. 17 3. apríl 1990, um ábyrgðadeild fiskeldislána. Þegar þessi lög voru samþykkt hér síðasta vor kom í ljós mjög fljótlega að það voru ýmsir annmarkar á lögunum og því varð að ráði í sumar að gefa út bráðabirgðalög til þess að breyta þeim ákvæðum sem í blóra gengu við upphaflegan tilgang. Í bráðabirgðalögunum segir svofellt um breytingu á 2. mgr. 8. gr. laganna: ,,Með gildistöku laga þessara falla úr gildi 3. málsl. 1. mgr. 22. gr., 3. mgr. 22. gr. og setningarhlutinn ,,og nánari reglur um álagningu og innheimtu gjalda skv. 22. gr. ef til þess kemur`` úr 1. mgr. 23. gr. laga nr. 45/1971, um Stofnlánadeild landbúnaðarins, sbr. lög nr. 3/1989, um breyting á þeim. Skuldaviðurkenningar, sem fiskeldisfyrirtækin hafa gefið út vegna áhættugjalds á grundvelli sömu lagaheimilda, falla einnig úr gildi. Hinn 1. júlí 1990 fellur úr gildi II. kafli laga nr. 45/1971, um Stofnlánadeild landbúnaðarins, sbr. lög nr. 3/1989, um breyting á þeim. Jafnframt því að yfirtaka þær einföldu ábyrgðir, sem Tryggingasjóður fiskeldislána hefur gefið út til handa Framkvæmdasjóði Íslands, skal ábyrgðadeild fiskeldislána yfirtaka sjálfskuldarábyrgðir sem Framkvæmdasjóður hefur undirgengist gagnvart lánastofnun á grundvelli þeirra.`` Ástæða fyrir þessari bráðabirgðalagasetningu var einmitt spurningin um hvernig færi með ábyrgðir Framkvæmdasjóðs vegna fiskeldislána. Með þessum bráðabirgðalögum var tekinn af allur vafi í þeim efnum. Nefndin fjallaði um efni frv. og fékk á sinn fund Jóhann Antonsson frá ábyrgðadeild fiskeldislána og Vilhjálm Guðmundsson frá Landssambandi fiskeldis- og hafbeitarstöðva og mæltu þeir eindregið með samþykkt frv. og var nefndin sammála því. Á fundi nefndarinnar við afgreiðslu málsins voru fjarverandi Guðrún J. Halldórsdóttir og Halldór Blöndal en aðrir nefndarmenn leggja til að frv. þetta verði samþykkt.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Guðmundur Ágústsson) : Herra forseti. Ég mæli fyrir nál. á þskj. 160 og brtt. á þskj. 161 um frv. til laga um Norrænt fjármögnunarfélag á sviði umhverfisverndar. Í nál. segir m.a.: ,,Nefndin hefur fjallað um frv. Í ljós kom við yfirlestur þess að ákveðins ósamræmis gætti í texta frv. þar sem norræna fjármögnunarfélagið er stundum nefnt ,,félag`` og stundum nefnt ,,sjóður``. Nefndin leggur til að orðinu ,,sjóður`` í þremur greinum frv. verði breytt í ,,félag`` til samræmis við orðalag í samningi Norðurlandaþjóðanna um stofnun fjármögnunarfélagsins. Nefndin mælir með samþykkt frv. með þessum breytingum sem fluttar eru tillögur um á sérstöku þskj.`` Guðrún J. Halldórsdóttir og Halldór Blöndal voru fjarverandi við afgreiðslu málsins, en undir nál. rita Guðmundur Ágústsson, Jóhann Einvarðsson, Skúli Alexandersson, Eiður Guðnason og Eyjólfur Konráð Jónsson. Eins og fram kemur í nál. eru þær breytingar gerðar að á þremur stöðum er í staðinn fyrir ,,sjóður`` tekið upp orðið ,,félag``, enda samræmist það betur þeim félagssamþykktum sem eru um þetta félag og til að gæta samræmis í frv. Nefndin leggur til að frv. þetta, með þeim breytingum sem fluttar eru á sérstöku þskj., verði samþykkt.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Guðmundur Ágústsson) : Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nál. á þskj. 162 um frv. til laga um ábyrgð vegna norrænna fjárfestingarlána til verkefna. Nefndin fjallaði um frv. og mælir með samþykkt þess með þeirri breytingu að heiti frv. verði: ,,Frumvarp til laga um ábyrgð gagnvart Norræna fjárfestingarbankanum``. Teljum við nefndarmenn að það sé miklu skýrara og lýsi betur um hvað frv. fjallar. En frv., sem er mjög stutt, einungis þrjár greinar, fjallar um ábyrgð Íslands gagnvart Norræna fjárfestingarbankanum vegna fjárfestingarlána og fjárfestingarábyrgða til verkefna utan Norðurlanda. Í 2. gr.segir: ,,Ríkisstjórninni er heimilt að ganga frá samningi við Norræna fjárfestingarbankann um ábyrgð skv. 1. gr.`` Síðan er 3. gr. um gildistöku laganna. Eins og áður sagði leggur fjh. - og viðskn. til að frv. þetta verði samþykkt. Það skal tekið fram að Guðrún J. Halldórsdóttir og Halldór Blöndal voru fjarverandi afgreiðslu þessa máls.

Fjármálaráðherra (Ólafur Ragnar Grímsson) : Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til lánsfjárlaga. Þau eru nú sem fyrr mótuð af niðurstöðum fjárlaga og þeirri efnahagsstefnu stjórnvalda sem felst í fjárlögum á hverjum tíma. Að þessu sinni eru helstu einkenni frv. til fjárlaga sem snerta lánsfjármál eftirfarandi: 1. Sparnaður innan lands hefur verið ört vaxandi á undanförnum árum og lagt grunn að innlendri lánsfjármögnun ríkissjóðs og opinberra sjóða án þess að þrengt hafi verið að öðrum aðilum á lánamarkaði. 2. Hrein lánsfjáröflun ríkissjóðs mun lækka nokkuð á árinu 1991 þrátt fyrir aukna útgáfu húsbréfa sem ríkissjóður stendur í ábyrgð fyrir. Góðar líkur eru á að hennar verði aflað alfarið innan lands án hækkunar á vöxtum. Það er vissulega verulegur árangur að hafa mótað þá stefnu í verki að afla lánsfjár ríkissjóðs alfarið á innlendum mörkuðum og geta jafnframt um leið stuðlað að þeirri raunvaxtalækkun sem orðið hefur á verðbréfum ríkisins á undanförnu 1 1 / 2 ári. Þær tvær staðreyndir endurspegla vel það jafnvægi sem hér hefur náðst á peningamarkaði í kjölfar þeirrar stjórnarstefnu sem tekin var upp haustið 1988. 3. Frv. felur í sér að erlendar skuldir ríkissjóðs lækka á árinu 1991, annað árið í röð. Það er einnig mjög mikilvægt að geta haldið áfram að fylgja fram þeirri stefnu að lækka erlendar skuldir ríkissjóðs ár frá ári. Betra jafnvægi ríkir nú á innlendum lánamarkaði en hér hefur ríkt um margra áratuga skeið. Um þessa staðreynd eru allir sérfræðingar í peningamálum sammála. Það jafnvægisástand er enn einn viðbótarvitnisburðurinn um þann mikla árangur sem efnahagsstjórnin á síðustu tveimur árum hefur skilað. Þannig jukust útlán lánastofnana í heild um 4,3 milljarða kr. frá síðustu áramótum til júníloka, eða um 9%. Meira en 90% af þessari útlánaaukningu, ég vek athygli á því, var fjármögnuð með innlendum sparnaði en hann hefur aukist um 39 milljarða kr. eða um 13%. Hreint erlent lánsfé, þ.e. nýjar lántökur að frádregnum afborgunum af eldri lánum, jókst á sama tíma um 3,5 milljarða kr. í bankakerfinu. Útlán hafa því vaxið hægar en peningalegur sparnaður það sem af er þessu ári. Þessi niðurstaða um markaðsstarfsemina í peningamálum er líka enn einn vitnisburðurinn um þann stöðugleika sem hér er að skapast. Upp undir helmingur aukinna útlána á fyrri hluta ársins 1990 fór til heimila. En skuldir heimilanna hafa verið vaxandi allan þennan áratug af ýmsum ástæðum, m.a. vegna framkvæmda í húsnæðismálum. Tæplega þriðjungur, eða 13,3 milljarðar kr., fór til atvinnufyrirtækja en það sem eftir stendur, um það bil fjórðungur, fór til ríkisins. Það er athyglisverð staðreynd í ljósi þess að margir hafa fullyrt að ríkissjóður væri svo umsvifamikill á lánamarkaðnum að hann væri aðalgerandinn í þeim atburðum sem sumir hafa viljað kalla óróa á peningamarkaðnum síðustu vikurnar. Staðreyndirnar tala hins vegar öðru máli. Aðeins um fjórðungur af útlánunum fór til ríkisins og ríkissjóður var í ágústmánuði búinn að afla þess innlenda lánsfjár sem honum var ætlað að afla. Síðan þá, eða á haustmánuðum og þessum vetrarmánuðum, er ríkissjóður lítt virkur á lánamarkaðnum vegna þess að hann hefur einfaldlega uppfyllt sínar þarfir. Má í því sambandi geta þess að þeir samningar við lífeyrissjóðina um kaup á spariskírteinum, sem gerðir voru í sumar, fela í sér að í nóvember og desembermánuði munu lífeyrissjóðirnir kaupa um það bil 300 millj. kr. af spariskírteinum frá ríkinu. Til samanburðar má geta þess að heildarráðstöfunarfé lífeyrissjóðanna á þessu ári er 25 milljarðar. Þá sjá menn að kaup lífeyrissjóðanna af spariskírteinum síðustu tvo mánuði ársins, eða 1 / 6 ársins, eru aðeins örlítið brot af heildarráðstöfunarfé sjóðanna á þessu ári. Það sem er hins vegar gleðilegast við það sem hefur verið að gerast í lánsfjármálum ríkisins eru þær geypilegu vinsældir sem áskriftarkerfið að spariskírteinum ríkisins nýtur hjá almenningi. Sú hugmynd að bjóða almenningi áskrift að spariskírteinum ríkisins í gegnum greiðslukortafyrirtæki er íslensk nýjung. Það er hugmynd sem fæddist hjá okkur í fjmrn. sem ein af nýjum aðferðum til þess að styrkja innlenda lánsfjáröflun ríkissjóðs. Hugmynd sem vakið hefur mikla athygli erlendis, bæði á peningamörkuðum erlendis, hjá þeim fyrirtækjum sem starfandi eru á þeim markaði, og hennar hefur verið getið í kynningarritum greiðslukortafyrirtækja og í gögnum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og annarra slíkra stofnana. Þeir menn sem ásamt okkur mótuðu þessar tillögur fyrir rúmu ári bjuggust kannski við því að hægt væri að ætlast til þess að um það bil 700 -- 1000 Íslendingar mundu gerast þátttakendur í áskriftarkerfinu að spariskírteinum ríkissjóðs. Núna eru um 8.000 Íslendingar orðnir áskrifendur að spariskírteinum ríkissjóðs. Það er um tífalt meiri fjöldi en bjartsýnustu menn bjuggust við þegar kerfinu var ýtt úr vör fyrir rúmu ári síðan. Það er mikið fagnaðarefni að þessari nýjung skuli hafa verið tekið jafnvel af almenningi í landinu og svona stór hluti skuli nú vera orðinn reglulegur þátttakandi í þessu sameiginlega sparnaðarkerfi okkar landsmanna. Ég get þessa hér vegna þess að þessi nýjung hefur orðið að keppa við almenn skilyrði á peningamarkaði. Það hefur ekki verið beitt neinum þvingunum eða öðrum óeðlilegum aðferðum við að afla henni vinsælda, heldur er hér fyrst og fremst árangur af hinni almennu markaðsstarfsemi fjmrn. á peningamarkaðina í landinu í samkeppni við aðra aðila. Það sýnir að með nýjum vinnubrögðum og hugmyndaauðgi er hægt að ná verulegum árangri á innlendum peningamarkaði með jafntraustar vörur og spariskírteini ríkissjóðs eru. Ég mun nú, virðulegi forseti, víkja nokkuð að lántökum opinberra aðila. Skv. lánsfjáráætlun og frv. til lánsfjárlaga fyrir árið 1991 eru heildarlántökur opinberra aðila og sjóða áætlaðar 39,2 milljarðar kr. Þessar lántökur skiptast þannig að 32,6 milljarðar yrðu fjármagnaðir á innlendum lánamarkaði en 6,6 milljarðar erlendis. Hrein lánsfjárþörf, þegar frá eru dregnar afborganir erlendra lána, er talin verða um 21,1 milljarður kr. Þar af er stefnt að að 20,4 milljarðar verði á innlendum markaði og aðeins 0,7% erlendis. Það er lægsta hlutfall sem menn hafa séð hér um langt árabil af erlendum lántökum, af hinni hreinu lánsfjárþörf opinberra aðila, aðeins í kringum 3% af heildarupphæðinni. Hreinar lántökur þessara aðila svara þannig til í heild 5,7% af áætlaðri landsframleiðslu 1991 samanborið við 6,4% á yfirstandandi ári og er því hér um lækkun að ræða. Þessi mikilvæga lækkun á lánsfjárþörf hins opinbera er enn á ný vitnisburður um þann stöðugleika sem hér hefur skapast í peninga- og lánamálum. Þó er þess að geta að í fyrrnefndri lánsfjáráætlun næsta árs er gert ráð fyrir útgáfu húsbréfa fyrir 10 milljarða kr., en ríkissjóður er ábyrgðaraðili þeirra bréfa eins og kunnugt er. Af þeirri fjárhæð eru 5 milljarðar kr. umfram kaupskyldu lífeyrissjóða af Húsnæðisstofnun sem samkvæmt eldri tilhögun hefði verið fjármögnuð af lífeyrissjóðum og bankakerfi. Miðað við áætlun um innlendan sparnað, sem ég mun fjalla um hér á eftir, má telja líklegt að þessi áform sem ég hef nú lýst geti gengið eftir án neinnar röskunar á innlendum lánamarkaði. Þó ríkir nokkur óvissa um eftirspurn eftir lánsfé frá fyrirtækjum en hún hefur verið með minnsta móti á yfirstandandi ári. Er það m.a. afleiðing af gífurlegri fjárfestingu fyrirtækjanna á þensluárum að undanförnu og svo einnig það að stjórnendur fyrirtækja hafa blessunarlega lært þá lexíu að það borgar sig að ráðstafa fjármunum fyrirtækjanna með öðrum hætti en óhóflegri fjárfestingu ef framtíðararður á að skapast í fyrirtækjunum. Fyrirliggjandi áætlanir um fjárfestingu á næsta ári benda heldur ekki til mikillar lánsfjáreftirspurnar hjá fyrirtækjunum. Á hinn bóginn má reikna með að gjaldeyrisstaða þjóðarbúsins rýrni nokkuð á næsta ári og lakari gjaldeyrisstaða muni að öllum líkindum hafa neikvæð áhrif á lausafjárstöðu innlánsstofnana á því ári. Heildarlánsfjárþörf A - hluta ríkissjóðs á árinu 1991 er áætluð 11,9 milljarðar kr. og lækkar um 0,5 milljarða kr. frá yfirstandandi ári. Þessu lánsfé er ætlað í fyrsta lagi að mæta afborgunum af eldri lánum og nemur sú upphæð 7 milljörðum kr. Afborganir aukast á milli ára um 2,5 milljarða, sem skýrist aðallega af aukinni innlausn spariskírteina. Afborganir af erlendum lánum ríkissjóðs eru áætlaðar 1,3 milljarðar líkt og í ár. Í annan stað er nýjum lántökum ríkissjóðs ætlað að standa undir veittum lánum til fyrirtækja og sjóða í B - hluta. Veitt ný lán, umfram innheimtar afborganir af áður veittum lánum, nema um 1,1 milljarði og þar af um hálfur milljarður í skammtímalán á viðskiptareikningi. Loks er nýjum lántökum ríkissjóðs ætlað að standa undir halla á ríkissjóði en hann er í fjárlagafrv. fyrir næsta ár áætlaður 3,7 milljarðar kr. Stefnt er að því að afla alls þessa lánsfjár innan lands á árinu 1991. Þegar við tókum við haustið 1988 stefndi í það að 80% af lánsfjárþörf ríkissjóðs yrði mætt með erlendum lántökum. Á árinu 1989 tókst að snúa þessari þróun við þannig að á því ári var 80% af lánsfjárþörfinni mætt hér innan lands, hjá okkur sjálfum. Í ár, 1990, er nú orðið ljóst að lánsfjárþörfinni verður 100% mætt hér innan lands, og jafnvel rúmlega það, vegna þess að horfur eru á því að hægt verði að greiða til baka til Seðlabanka og afborganir af erlendum lánum með innlendri lánsfjáröflun, hér á markaði hjá okkur sjálfum. Þessari stefnu verður haldið áfram á næsta ári og ég vona að hún verði fordæmi sem aðrir muni ekki víkja frá á þeim árum sem fara í hönd svo að hér verði algerlega fest í sessi sú stefna að ríkissjóður afli alls þess lánsfjár sem hann þarf á innlendum peningamarkaði og hætti þeirri röngu stefnu, sem hér hefur verið fylgt um áraraðir, að taka erlend lán fyrir lánsfjárþörf ríkissjóðs. Sumir hafa viljað binda þessa nýju stefnu í lög. Ég tel hins vegar mikilvægara að sýna hana í verki. Það hefðu fáir trúað því á á árinu 1988, þegar hér var allt að fara um koll, að tveimur árum síðar væri hægt að ná þeim árangri á frjálsum innlendum peningamarkaði af hálfu ríkissjóðs að mæta allri lánsfjárþörfinni með sölu verðbréfa innan lands, til landsmanna sjálfra, og brjóta þannig í blað og marka fordæmi sem þær ríkisstjórnir sem á eftir þessari koma verða að fylgja ef stöðugleiki á að haldast í efnahagsmálum okkar Íslendinga. Það var áformað að selja spariskírteini ríkisins fyrir 6,6 milljarða kr. og þegar hafa verið seld spariskírteini fyrir þá upphæð. Þá hefur einnig verið mikil sala í ríkisvíxlum og hefur ríkissjóður að stærstum hluta fjármagnað þörf sína fyrir árstíðabundið lánsfé með sölu ríkisvíxla þannig að ríkissjóður hefur getað hætt hinum gömlu, hefðbundnu árstíðabundnu viðskiptum sínum og lántökum í Seðlabankanum og í staðinn fjármagnað sveiflukennda fjárþörf sína algerlega með sölu ríkisvíxla á innlendum samkeppnismarkaði. Það eru þess vegna nokkur tíðindi að ríkissjóður skuli geta rekið sig með slíkum samkeppnishætti á innlendum peningamarkaði án þess að eiga nokkur sérstök viðskipti við Seðlabankann. Þá hefur verið ákveðið, eins og ég gat um áðan, að fjármagna 2 milljarða kr. skuld ríkissjóðs við Seðlabankann, vegna greiðsluhalla ársins 1989, með innlendu lánsfé í stað erlendrar lántöku eins og þá hafði verið áformað fyrir árið 1989. Ég vil einnig geta þess að boðuð hefur verið útgáfa ríkisbréfa sem eru nýir verðpappírar, frá sex mánuðum og til þriggja ára, og verða boðnir með nafnvöxtum og eiga að geta orðið enn frekari viðbót við þann stöðugleika á peningamarkaði sem lánsfjáröflun ríkissjóðs hefur verið að festa í sessi. Hrein lánsfjárþörf byggingarsjóðanna, að viðbættri útgáfu á húsbréfum, er áætluð um 17 milljarðar kr. á árinu 1991. Lánveitingar til húsnæðismála með ábyrgð ríkissjóðs eru hins vegar tæpir 19 milljarðar kr. Til samanburðar má nefna að fjárfesting í íbúðarhúsnæði er áætluð 16,5 milljarðar kr. og er þá gert ráð fyrir 5% aukningu framkvæmda á milli ára. Þetta er þó ekki eini stuðningur hins opinbera við húsbyggjendur þar sem í fjárlagafrv. 1991 er gert ráð fyrir rúmum 3 milljörðum í húsnæðis - og vaxtabætur og framlag til Byggingarsjóðs verkamanna. Það er athyglisvert að það gleymist stundum þegar verið er að ræða um fjármögnun húsnæðislánakerfisins hér á hv. Alþingi, að ég tali nú ekki um í fjölmiðlum landsins, að í gegnum tekjuskattskerfið ver ríkissjóður á hverju ári allnokkrum milljörðum í vaxtabætur og húsnæðisbætur sem eru eiginleg framlög ríkissjóðs til reksturs þessa kerfis. Hvað varðar aðra opinbera lánasjóði nema afborganir af eldri lánum um 1 milljarði kr. hærri fjárhæð en fyrirhugaðar nýjar lántökur. Eins og ég gat um áðan, virðulegi forseti, hefur innlendur sparnaður stöðugt farið vaxandi undanfarin ár. Í árslok 1989 var stofn peningalegs sparnaðar á lánamarkaðinum kominn yfir 300 milljarða kr. eða 94% af landsframleiðslu. Þar af var svokallaður kerfisbundinn sparnaður um 165 milljarðar kr. en þar er auðvitað fyrst og fremst um lífeyrissjóðina að ræða. Frjáls sparnaður, sem er einkum bankainnlán, kaup á ríkisskuldabréfum og markaðsverðbréfum, nam hins vegar um 138 milljörðum kr. Til samanburðar má nefna að í árslok 1980 var þetta hlutfall 47% en er hins vegar 94% af landsframleiðslu nú. Samanburðurinn á þeim tveimur tölum sýnir í hnotskurn þann mun sem hér er á. Samkvæmt áætlun Seðlabankans er talið að innlendur sparnaður muni aukast um 35 milljarða kr. á þessu ári og 38 milljarða kr. á því næsta þannig að í árslok 1991 verður sparnaðarhlutfallið orðið 113% af landsframleiðslu. Þessi spá byggist á forsendum þjóðhagsáætlunar um raunstærðir og verðlag en sjálfstæðum áætlunum um ýmsa þætti sparnaðar, svo sem lífeyrissparnað. Nýr sparnaður héldist samkvæmt þessu sem svipað hlutfall af landsframleiðslu á þessu ári eða um 10,5% samanborið við 7% árið 1989. Áframhaldandi þróun til aukningar á þessu sparnaðarhlutfalli er líka enn einn vegvísirinn um þann stöðugleika í efnahagsmálum sem hér hefur tekist að mynda. Þessar raunstærðir mundu ekki koma fram á þeim frjálsa peningamarkaði sem hér er í landinu nema raunverulegur stöðugleiki væri orðinn staðreynd, bæði í hagkerfinu og ekki síður í hugum fólksins. Grunnvextir verðtryggðra lána hafa haldist nær óbreyttir frá fyrra ári. Grunnvextir ríkisskuldabréfa hafa almennt verið á bilinu 6 -- 7% en vextir á verðtryggðum bankalánum eru á bilinu 7,25 -- 9,5%, allt eftir mati á lánstrausti lánþega. Í tengslum við söluátak á spariskírteinum á miðju ári bauð ríkissjóður ávöxtun á spariskírteinum sem var á bilinu 6,85% til 7,05% til stærri kaupenda sem keyptu fyrir umtalsverðar upphæðir í spariskírteinum. Slíkum sértilboðum til stórkaupenda hefur nú verið hætt og ég legg á það ríka áherslu vegna þess að ég hef orðið var við þann útbreidda misskilning, sérstaklega í umræðum um húsbréfakerfið og svörum forsvarsmanna Landsbréfa, að því er haldið fram að þessi sérstöku tilboð um spariskírteini ríkisins séu enn í gildi. Svo er ekki. Þeim var hætt fyrir allnokkru síðan og nú eru eingöngu í boði spariskírteini með 6 -- 6,2% vöxtum. Raunvextir verðtryggðra skuldbindinga miðað við framfærsluvísitölu hafa á þessu ári verið nokkru lægri en á því síðasta enda minni munur á hækkunum á lánskjaravísitölu og framfærsluvísitölu á þessu ári en á árinu 1989. Raunvextir óverðtryggðra útlána hafa á þessu ári verið hærri en í fyrra, en þá voru þeir með lægsta móti. Ég vil í þessu sambandi geta þess að þær þúsundir einstaklinga sem hafa verið að bætast inn í áskriftarkerfi spariskírteina ríkisins af fúsum og frjálsum vilja á síðustu vikum og mánuðum hafa gert það á grundvelli þeirra vaxta, 6 -- 6,2%, sem ég gat um áðan. Það er mikilvægt að menn hafi það í huga að það vaxtastig hefur dugað til þess að draga þúsundir nýrra Íslendinga í hverjum mánuði inn í áskriftarkerfi spariskírteina ríkissjóðs. Virðulegi forseti. Hvað snertir erlend lán eru horfur á að erlendar lántökur til lengri tíma verði um 20,4 milljarðar kr. á árinu 1990 en það er um 2,5 milljörðum kr. minna en gert var ráð fyrir í áætlun lánsfjárlaga. Þessi munur, að erlendu lántökurnar verða minni í ár en gert var ráð fyrir í lánsfjárlögum, skýrist fyrst og fremst af því að áformin um lántökur ríkissjóðs á erlendum markaði hafa í framkvæmd verið minni en ætlað var. Með lánsfjárlögum og fjárlögum var ríkissjóði heimiluð 2,4 milljarða kr. erlend lántaka. Nú stefnir allt í það að ríkissjóður taki engin erlend lán í ár, þ.e. hinn eiginlegi ríkissjóður. Ríkissjóður er hins vegar milligönguaðili um 900 millj. kr. lántöku fyrir sveitarfélög og fyrirtæki og sjóði í B - hluta sem fara um Endurlán ríkissjóðs. En hinar eiginlegu lántökur ríkissjóðs verða engar erlendar á þessu ári. Samdráttur í fjárfestingum atvinnuvega og bætt staða viðskiptabanka hefur auðveldað ríkissjóði að mæta lánsfjárþörfinni innan lands, eins og ég gat um áðan. Afborganir af erlendum lánum eru taldar verða um 11 milljarðar kr. og hreint innstreymi langra lána nemur því 9,4 milljörðum kr., sem er um 2,8% af landsframleiðslu á árinu 1990. Árið 1991 eru erlendar lántökur þjóðarbúsins áætlaðar 17,1 milljarður kr. og lækka um 16% frá árinu í ár. Aftur á móti aukast afborganir af fyrri lánum um 37% og nema um 15,1 milljarði kr. sem er afleiðing af þeirri efnahagsstefnu sem rekin var hér fyrr á árum og mun væntanlega leiða til þess að syndir þeirrar efnahagsstefnu munu skila sér í auknum afborgunum af erlendum lánum á næstu árum. Hreint innstreymi langra lána verður því um 2 milljarðar kr. eða 0,5% af landsframleiðslu á árinu 1991. Ríkissjóður mun á næsta ári ekki heldur taka neitt erlent lán frekar en á þessu ári og ekki heldur til þess að greiða afborganir eldri lána, sem nema 1,3 milljörðum kr., vegna þess að reynt verður að mæta því með innlendri lántöku. Virðulegi forseti. Hvað snertir greiðslujöfnuð þjóðarbúsins er í þjóðhagsáætlun 1991 reiknað með að viðskiptahallinn verði um 5,7 milljarðar kr. eða um 1,6% af áætlaðri landsframleiðslu 1991 í stað 2% sem reiknað var með í ár. Minni viðskiptahalli stafar að nokkru leyti af samdrætti í innflutningi sérstakra fjárfestingarvara, einkum flugvéla. Á árinu 1991 er gert ráð fyrir að hreint innstreymi langra erlendra lána verði aðeins um 3,2 milljarðar kr. og vantar þá um 3,9 milljarða kr. til að fjármagna viðskiptahalla ársins. Hér er gert ráð fyrir að erlendar skammtímaskuldir aukist um 2,9 milljarða og fjármagnsjöfnuðuður verði jákvæður um 4,9 milljarða. Samkvæmt því mun gjaldeyrisstaðan breytast um 1 milljarð kr. árið 1991. Stöðugt gengi og minnkandi viðskiptahalli ásamt lækkun á erlendum skuldum ríkissjóðs mun leiða til þess að hrein skuldastaða þjóðarbúsins, þ.e. löng erlend lán og skammtímaskuldir að frádreginni gjaldeyriseign þjóðarinnar, mun lækka á næsta ári, annað árið í röð. Ég tel mikilvægt að vekja athygli á þessari staðreynd vegna þess að hvað eftir annað les maður á opinberum vettvangi þá fullyrðingu að í ár og á næsta ári muni skuldastaða þjóðarbúsins erlendis aukast. Staðreyndirnar tala hins vegar sínu máli. Þær lækka í ár og einnig á næsta ári. Hrein skuldastaða íslenska þjóðarbúsins gagnvart útlöndum nam 48,4% af landsframleiðslu í lok ársins 1989, er áætluð 48% í ár og verður 46% á næsta ári. Greiðslubyrði afborgana og vaxta af erlendum lánum hefur breyst í hátt við skuldastöðuna á undanförnum árum. Hæst fór greiðslubyrðin árið 1985, í góðærinu, í 10% af landsframleiðslu en fór síðan lækkandi vegna aukins útflutnings og vaxtalækkunar á erlendum lánamörkuðum þannig að meðalvextir erlendra lána, sem voru um 10% 1983 -- 1984, lækkuðu í 7,8% 1987 og 1988. Virðulegi forseti. Í samræmi við markaða stefnu í frv. til fjárlaga fyrir árið 1991 um skerðingu lögboðinna framlaga er í II. kafla þessa frv. mælt fyrir breytingum á ákvæðum viðkomandi laga í stíl við það sem gert hefur verið í lánsfjárlögum um langt árabil. Hér er um að ræða skerðingu á sjálfvirkum framlögum til ýmissa aðila sem bundin eru í sérlögum. Þess ber þó að gæta að í undirbúningi eru frv. til laga um breytingar á nokkrum þessara sérlaga. Ef þær breytingar verða samþykktar hér á Alþingi mun það leiða til endurskoðunar eða niðurfellingar á nokkrum þeim skerðingarákvæðum sem hér eru tilgreind. Þannig eru lög um málefni fatlaðra nú í endurskoðun. Einnig mun heilbrrh. væntanlega leggja fram frv. til laga um breytingar á lögum um málefni aldraðra og loks mun dóms - og kirkjumálaráðherra á næstunni leggja fram frv. til laga um kirkjugarða og frv. um breytingar á lögum um sóknargjöld. Virðulegi forseti. Frv. til lánsfjárlaga fyrir árið 1991 tekur mið af þeim árangri sem náðst hefur í að bæta jafnvægi á innlendum lánsfjármarkaði og stuðlar það að því að bæta enn frekar og styrkja þann stöðugleika sem hér hefur myndast. Nú er svo komið í okkar þjóðfélagi að jafnhliða auknu frjálsræði í peningakerfi landsmanna er fylgt þeirri opinberu stefnu sem í verki hefur reynst svo árangursrík að opinberir aðilar og sjóðir geta nú nær alfarið mætt lánsfjárþörf sinni á samkeppnismarkaði hér innan lands án þess að það leiði til hækkunar á vöxtum. Það hefur stundum verið sagt að markaðurinn sé harðasti dómarinn um árangur efnahagsstefnunnar. Nú hefur peningamarkaðurinn í landinu kveðið upp sinn eigin dóm um árangur þeirrar stjórnarstefnu sem hér hefur verið fylgt og vona ég að þeir menn hér í þingsölum sem hæst og lengst hafa talað um ágæti peningamarkaðarins muni sætta sig við niðurstöður þess dóms sem hann hefur í verki kveðið upp yfir ágæti þeirrar efnahagsstefnu sem hér hefur verið fylgt á síðustu tveimur árum vegna þess að dómur markaðarins er væntanlega hlutlaus. Hann er einstaklingunum og fyrirtækjunum í hag og niðurstaða hans er ótvíræð. Hún er jákvæðasti úrskurður sem sá dómur hefur fellt hér í þrjá áratugi.

Eyjólfur Konráð Jónsson : Herra forseti. Satt best að segja þykja mér umræður um alvarleg fjármál og annað slíkt ekkert óskaplega skemmtilegar. Ég átti þess vegna ekki von á því að hérna yrði skemmtileg stund í dag en það er orðið æði gaman að hlusta á hæstv. fjmrh. lýsa ágæti markaðsbúskapar. Hann útlistaði það og ljómaði allur út undir eyru þegar hann lýsti því hve geysilega gleðilegar þær væru hinar gífurlegu vinsældir og sérstaklega meðal almennings vegna vaxtanna og allrar þessar blessunar sem hefur verið dengt yfir fólkið. Það væri bara bókstaflega þannig að nú væri þjóðin orðin skuldlaus nánast, skildist manni, skuldirnar væru eiginlega að hverfa. Og það væri svo ánægjulegt að núna væru skuldirnar bara eiginlega allar á heimilunum. Hann sagði að innlendar lántökur hefðu eiginlega sáralitlar verið hjá atvinnuvegunum, enda ástæðulaust að styrkja þá, við þurfum enga atvinnuvegi. En það var mjög ánægjulegt, sagði hæstv. ráðherra, að nú skyldi þetta allt saman lenda á heimilunum. Skuldir heimilanna hafa farið vaxandi. Og hann útlistaði þetta með fleiri orðum og áhrifaríkari en þetta skrifaði ég niður hjá mér. Skuldir heimilanna hafa farið vaxandi, skuldir atvinnuveganna minnkandi, lántökur atvinnuveganna eru gleðilega litlar, þ.e. lítið er fjárfest í atvinnuvegum landsins. Það er af hinu góða að það skuli vera fáir atvinnuvegir og fá fyrirtæki, það skuli vera máttlaus fyrirtæki, það skuli vera samdráttur í atvinnuvegunum, það skuli vera kreppa í atvinnuvegunum. En það er af hinu góða, og það er rétt að fólk festi sér það í minni, að skuldir heimilanna hafa farið vaxandi. Og skyldi þá ekki hagur heimilanna hafa batnað með vaxandi skuldum? Það skyldi maður þó ætla að væri í samræmi við hina kenninguna, beint framhald hennar, ein og sama kenningin, að hagur fólksins hefði farið gífurlega batnandi því að skuldir heimilanna hafa vaxið. Við vitum að skuldir heimilanna hafa vaxið, það þurfti ekki að segja okkur það. Skuldir heimilanna hafa vaxið með þeim hætti að það eru fjöldagjaldþrot heimilanna, ekki bara í hundruðum heldur þúsundum. Það er ávöxturinn af starfi þessa herra á síðustu tveimur árunum. Og hann segir það sjálfur og viðurkennir það héðan úr þessum stól. Ég sagði áðan að það væri gaman ef væri hér gleðistund, það er kannski öfugmæli. Ég átti kannski heldur að segja hitt að hann væri að upplýsa um hryllilegasta þáttinn í stjórnarstefnunni, heimatilbúna kreppu hjá þessari þjóð sem gæti verið ríkasta þjóð heimsins. En að hinu leytinu má kannski segja að maður getur ekki annað en brosað að sjá og heyra hæstv. ráðherra fjármála vera að tíunda ágæti þess sem hann kallar peningafrelsi. Það er ekkert peningafrelsi þegar peningar eru skammtaðir. Peningar eru það eina sem ekki má skammta vegna þess að þá fá þeir peningana á bestum kjörum sem eru í náðinni en hinir fá enga peninga eða þá að það er okrað á þeim með vöxtum þegar ekki er frjálsræði í peningamálum, og það er ekki á Íslandi. Það eru ekki frjáls peningaviðskipti. Það streyma að vísu inn erlendir peningar og kannski er ekki mjög langt í það að peningamálin verði frjálsari hér eins og er í öllum öðrum löndum. Það er að koma alheimsmarkaður í peningamálum. Það er rétt. En það er ekki fyrir tilstuðlan þessa hæstv. ráðherra. Það er að gerast um víða veröld að peningar eru frjálsir. Það getur enginn stöðvað til langframa streymi peninga af þeirri einföldu ástæðu að þeir eru ekki að verða til í gömlu merkingunni. Nú ganga færslur fjármuna í gegnum tölvur og nútímatækni og þess getur verið skammt að bíða að menn hafi enga peninga í fórum sínum nema kannski smápeninga í strætó. Því að flestir nota greiðslukort sem líka var vikið hér að að væri einhver mesta uppgötvun í sögu peningamarkaðar alheimsins. Sagði ráðherrann nær orðrétt að íslenska ríkisstjórnin hefði fundið það upp að afla sparifjár frá borgurunum í gegnum tölvuviðskipti og greiðslukort? Það væri gífurlega merkilegt mál og eitthvað hafði hann um það orð á þá vegu að sérfræðingar í peningamálum erlendis stæðu alveg agndofa yfir þessu og væru nú að kynna sér þessa hugmyndaauðgi íslensku ríkisstjórnarinnar í peningamálum. Hugmyndaauðgi er nákvæmlega orðið yfir alla þá stefnu sem þessi hæstv. ráðherra hefur fylgt síðan hann varð ráðherra. Hugmyndaauðgi í skattlagningu, í skattheimtu, í okurvöxtum, í ofstjórn og ofstjórnarbrjálæði. Það er orðið yfir þá stefnu sem þessi ríkisstjórn hefur fylgt. Nú er kannski hæstv. ráðherra líka að hugsa um það sem boðað er af yfirboðara hans, sjálfum hæstv. forsrh. Hvað boðaði hann núna á flokksþingi flokks síns, ósköp ánægjulegum flokksfundi, segja þeir framsóknarmennirnir? Hann sagði umbúðalaust: Það verður að hækka skatta. Það er auðvitað það sem þeir eru alltaf að gera þó þeir þykist vera að lækka þá. En hæstv. forsrh. er auðvitað miklu hreinlyndari maður en hæstv. fjmrh. nokkru sinni hefur verið eða mun verða. Hann sagði umbúðalaust hvað verið væri að gera og hvað þyrfti að gera. Það hefur verið hækkun á sköttum nærri því á hverjum einasta degi, og hækkun á verðlagi raunar líka og aukning á erlendum skuldum. Að vísu skal ég koma á eftir að því. Það hefur líka verið aukning á innlendum lántökum. Það er alveg rétt. En þetta eru þeir allt saman að segja og þeir hafa verið að framkvæma það. Forsrh. á þakkir skildar fyrir að aðvara þjóðina núna einmitt af því að kosningar eru í vændum og að segja nákvæmlega hvað fyrir honum og núv. hæstv. ríkisstjórn vakir. Það vakir fyrir þeim að hækka nú enn þá skattana, skerða enn þá kjörin, setja minna fé í atvinnuvegina, auka skuldir hjá borgurunum. Hvernig ætla þeir að auka féð? Jú, þeir ætla að lána þeim eitthvað meira, á okurvöxtum, þangað til allir eru komnir á hausinn. Þetta er stefnan sem þessi hæstv. ráðherra er að boða og forsrh., yfirboðari hans, gerir algerlega opinberlega. Hann sagði að vísu við flokksmenn sína og stoppaði við í ræðupúltinu, eins og ég skal gera núna, og sagði: Haldið þið ykkur nú. Ég hugsa að allmargir Íslendingar hafi heyrt hann og séð á því augnabliki og hann sagði: Það verður að hækka skattana til þess að geta haldið við velferðarkerfinu, velferðarkerfinu sem er nú t.d. með þeim hætti að það eru tæmdar heilu deildirnar á spítölunum þó alls staðar sé fólk sem þarfnast læknis. Það er nú bara eitt smádæmi. Velferðarkerfi þar sem þannig er búið að fátæku fólki að það hefur bókstaflega ekki nóg að borða. Ellilífeyrisþegar hafa það ekki. Og það er velferðarkerfi sem er þannig, og ég held að allir a.m.k. sem eru komnir á miðjan aldur viti það, að það er meiri fátækt, það er meiri mismunun í þessu þjóðfélagi, það er erfiðara fyrir fátækt fólk að komast af en hefur verið í áratugi. Þetta er afraksturinn af störfum þessa hæstv. ráðherra sem kemur hér, ber sér á brjóst og segir að allt sé í sómanum. Já, það er hugmyndaauðgin. Gleymum ekki þessu orði. Notum það. Það passar nákvæmlega yfir allt það sem verið er að bardúsa daginn út og daginn inn, öll þau lög sem verið er að setja eða afnema og öll þau lög sem verið er að skrumskæla til þess að ná auknu fé af borgurunum yfir í ríkishítina þar til bæði atvinnuvegir og heimili eru gjaldþrota. Þetta er það sem að er stefnt og sem verður barist um í kosningum í vor. Vilja menn áframhald þessarar stefnu sem þeir eru að sjá framan í núna? Á að herða á, á enn að rýra kjörin? Á að falsa vísitölur og gera fólkinu ókleift að lifa í þessu landi og á að sverfa svo að atvinnuvegunum að þjóðartekjurnar fari lækkandi ár frá ári, sem þær gera og það er líklega eina OECD - landið sem svo er ástatt um. Það eru framfarir í öllum nágrannalöndum, við vitum það, og aukin framleiðsla og auknar þjóðartekjur. Hér fer þetta allt saman minnkandi og það er svo indælt líf, segir þessi hæstv. ráðherra. Hann brosti meira að segja, annars er hann nú alvörugefinn á svipinn núna. Hann er kannski farinn að hugsa aðeins hvað hann var að segja. Af því að það hugsa nefnilega allir núna og skilja hvað hann var að segja. Það fór ekkert á milli mála. Þeir ætla sér að halda þessari stjórn áfram --- til hvers? Til að fullkomna verkið. Og menn vita hvert stefnir. Það er enginn maður til á þessu landi sem heldur því fram að kjör hafi ekki stórversnað jafnt og þétt. Það þýðir ekkert að koma með einhvers konar þjóðarsáttarboðskap. Hann er ekki til. Það er búið að afsanna það að það séu raunverulegar kjarabætur eða stöðugt efnahagslíf í þessu þjóðfélagi. Þetta er kannski alveg nóg þó af mörgu sé að taka í orðum ráðherrans. Og ég vil bara vekja á því athygli að hann vitnaði sérstaklega til eins árs, þegar hörmulegt hefði nú verið umhorfs í ríkissjóði og ríkisfjármálunum, ársins 1988. Hvers vegna nefndi hann það ár sérstaklega? Ég er sammála honum um það að þá var verst stjórnað fjármálum landsins um langa tíð, eða kannski frá upphafi, á því ári þangað til þessi hæstv. ráðherra tók við. Þá keyrði um þverbak. Og geta menn getið upp á því hvers vegna hann nefndi einmitt þetta ár? Skyldi hann hafa verið að reynan að ná sér niðri á mér eða sjálfstæðismönnum? Hver var fjmrh. það ár? Muna menn það? Getur þessi hæstv. ráðherra svarað mér því? Hver var fjmrh. árið 1988? Af hverju velur hæstv.fjmrh. það ár sérstaklega?

Það vitum við báðir.

Já, og þú veist það að sjálfsögðu og þess vegna velurðu það, af því að þetta eiga nú að heita samherjar, hann og núv. hæstv. utanrrh. Þeir eru nefnilega alltaf með rýtinginn hver í bakinu á öðrum, þessir sem eiga að vinna saman og stjórna af sanngirni, heiðarleika og réttsýni þessu þjóðfélagi og svo eru þeir stöðugt að tala um stöðugleikann og stöðuglyndið, sjálfsagt á heimilinu hjá þeim, stöðugleikann í íslensku þjóðfélagi. Þar sé sko allt í sómanum og hafi aldrei verið annað eins dýrðarríki hér og einmitt núna. Málið sjálft er alveg ljóst. Þetta var útúrdúr hjá hæstv. ráðherra sem ég var aðeins að svara. Þetta frv. er svo sem ekki mikið öðruvísi en þetta frv. hefur alltaf verið. Þetta á auðvitað að vera hluti af fjárlögum landsins. Um það erum við hæstv. ráðherra sammála, held ég, að þetta er bara skrumskæling á ríkisfjármálunum. Það er verið að falsa hér allar mögulegar tölur og nota seðlabanka og einhverja aðra reiknimeistara til að aðstoða við að blekkja fólkið þannig að enginn botni neitt í neinu. Og ég er hér um bil viss um það að það var ekki nokkur einasti maður hér inni, sem var þó búinn að reyna að þrælast í gegnum þessar tölur og skilja þær fyrir fram, sem skildi orð af þessum talnalestri hæstv. ráðherra áðan, hvað snýr upp og hvað snýr niður. Ég þori alveg að leggja hausinn að veði að hér inni er ekki einn einasti maður sem skildi það, heldur ekki hann sjálfur. Þetta var allt þvælingur og tilvitnanir í einhverja reiknispekinga hjá tölvunum í Seðlabankanum. En þetta mál fer auðvitað til fjh. - og viðskn. þar sem ég á sæti. Þar verður auðvitað um það þjarkað, eins og alltaf áður. Síðan bíður það þangað til búið er að afgreiða fjárlögin sjálf eða á því sama augnabliki þegar gott samkomulag er milli manna. Það er ekki hægt að afgreiða annað málið án hins, þau hanga algerlega saman. Þetta er platfrv. sem notað er til þess að stela t.d. allra handa framlögum. Það stendur í mörgum greinum: Þrátt fyrir ákvæði þessarar greinar skal nú ekki standa við lögin. Þá skulu lögin brotin og fólk ekki fá peningana sem því ber. Þetta er ekkert hæstv. ráðherra einum að kenna. Þetta var komið til löngu fyrir hans tíma og þetta var liður þá í að falsa fjárlög til þess að geta sagt að þau væru hallalaus, sem þau reyndar aldrei voru. Hann segist sjálfur ætla að vera með ríkissjóð með halla upp á 3,7 milljarða, sem mér skilst muni verða. Það var víst á þessu ári, var það ekki hæstv. ráðherra?

Það var á næsta ári.

Á næsta ári.

Þetta er frv. fyrir næsta ár.

Já, en þessi tala sem hann nefndi sérstaklega, 3,7 það er fyrir næsta ár. Hvað skyldi það hafa verið á þessu ári? Það væri gaman að fá að vita það þó hann hafi það víst ekki á þessari stundu. Það er áreiðanlegt. Það verður náttúrlega miklu hærri upphæð þegar allt er saman tekið og þar með þetta frv. sem er hér til umræðu. Við getum svo deilt um það þegar þar að kemur en látið það kyrrt liggja nú. Það væri ekki heiðarlegt af mér að hafa engin góð orð um það sem gerst hefur. Það er út af fyrir sig alveg rétt að það hefur orðið nokkru meira frjálsræði í peningamálum af því að það gat enginn ráðið við annað. Það hlaut að verða. Það hefur komið inn í landið eitthvað af erlendu fé og þróunin er í þá átt að hér verður auðvitað frjáls peningamarkaður. Það er af hinu góða og ég hef barist fyrir því og skammast mín síst af öllu fyrir það. Ég hef líka bent á það að það væri ekkert athugavert við það, um eitthvert árabil, að ríkissjóður væri rekinn með halla ef það væri gert til þess að lækka skatta --- ég endurtek, til þess að lækka skatta, ekki síst neysluskatta, t.d. vörugjaldið, og þá skatta sem hafa bein áhrif á verðlagið það mikið að verðbólgan gufaði upp án þess að kjör fólksins væru skert. En hæstv. ráðherra hefur montað af því að vera að framkvæma mína stefnu, þ.e. fyrri hluta hennar, að reka ríkið með halla með opnum augum eitt eða tvö ár eða lengur þannig að það fé sem þannig áynnist yrði notað til að lækka skatta nægilega mikið til að verðbólgan gufaði upp. Það er einfalt mál. En hann gerir hvort tveggja. Hann eykur skattana stöðugt, í sífellu eykur hann skattana en tekur samt stórfé að láni, ekki frá fólkinu svo mikið, það er mest frá lífeyrissjóðum og auðugu fólki sem hann nær í þessa peninga á háum vöxtunum, með fullri ríkistryggingu. Hann nær þeim þannig. Hann keyrir verðbólguna áfram samhliða því sem hann aflar aukinna skatta og svo segir hann að ég hafi boðað þessa stefnu. Ég endurtek: Ég hef margsinnis sagt, ég held að fyrsta greinin sem ég skrifaði um það hafi verið í júlímánuði 1978, var að leiðbeina væntanlegum ráðherrum þá, það voru Framsókn og fleiri góðir sem mynduðu svo stjórn um haustið og hækkuðu auðvitað skatta, sérstaklega neysluskattana, í sífellu og verðbólgan náttúrlega rauk upp úr öllu valdi. Þessi hæstv. ráðherra er klókur. Það hef ég lengi vitað og þótt mjög gaman að honum. Við höfum oft haft gaman af að spjalla saman og m.a. um þessi málefni. Hann sér að þetta er nokkuð góð leið að fara nú á markaðinn, ná peningunum til sín, þjarma þannig að atvinnuvegunum að þeir þurfi enga peninga, og láta fólkið að einhverju leyti, og svo þá sem auðugri eru og lífeyrissjóðina og aðra sjóði, lána sér fjármagnið, en í leiðinni bara hækka skattana þannig að eignarrétturinn að auðlegð þjóðfélagsins færist allur yfir í ríkishítina alveg öfugt við það sem er að gerast í flestum öðrum löndum, þar á meðal í dýrðarríkjunum þarna fyrir austan tjald. Þar eru menn meira að segja að átta sig á því að það gengur nú ekkert að hafa fólkið allt eignalaust. Til langframa una menn því ekki. Þetta finnur hæstv. ráðherra af hyggjuviti sínu og hefur verið að framkvæma. Og svo ætlar hann að kenna mér um ósköpin öll sömul. Ég mundi nefnilega, hæstv. ráðherra, ef ég réði, gera allt þveröfugt við það sem þú gerir, alla hluti. Ég mundi þar að auki náttúrlega reyna að segja sannleikann. Ég held að ég mundi stundum líkjast hæstv. forsh. sem segir bara hreint út: Við getum ekkert annað en bara stórhækkað skattana, annars hrynur allt velferðarkerfið, og eins og það er nú beysið fyrir. Það hrynur ef skattarnir eru ekki stórhækkaðir. Það er hans sannleikur. Nú vill svo til að þarna í næstu sveit, á Reykjanesinu, verða þessir ráðherrar líklega einhvers staðar í sviðsljósinu og þeir boða þetta: áframhaldandi skatta. Þeir lofsyngja dýrðina sem er alltaf að verða meiri og meiri frá degi til dags, frá klukkutíma til klukkutíma og nú lofa þeir því að stórhækka skattana, dengja þessu yfir þjóðina við náttúrlega fagnaðarlæti fólksins. Ég vona að það verði fagnaðarlæti þegar talið verður upp úr kjörkössunum.

Guðmundur Ágústsson : Virðulegur forseti. Þó ríkisstjórnin hafi margt gert til úrbóta verð ég nú að viðurkenna að framtíðin er ekki eins björt og hæstv. fjmrh. lýsti hér áðan. Þó verðbólgan hafi náðst niður þá má að verulegu leyti segja að það sé grundvöllur þeirrar þjóðarsáttar sem gerð var á sínum tíma. En það er margt að varast og sérstaklega í ríkisfjármálin. Ég hef oft velt því fyrir mér og sérstaklega nú þegar það ætlunarverk hefur tekist að stoppa erlendar lántökur og ná ríkisfjármálum niður með innlendum lántökum, hvað það hefur kostað. Það er alveg ljóst að þeir vextir sem ríkissjóður býður fást hvergi annars staðar á lánamarkaðinum. Það þýðir ekki fyrir fjmrh. að bera saman útlánsvexti bankakerfisins og vextina af spariskírteinum ríkisins. Þar er um tvennt ólíkt að ræða. Það ætti frekar að bera saman innlánsvexti bankanna og vextina af spariskírteinum ríkisins. Bankarnir bjóða ekki 6% eða 6,5%. Þeir bjóða 4 -- 5% í mesta lagi svo að það er að mínu viti einn af þeim þáttum sem hafa leitt af sér að ekki hefur tekist að ná hér niður raunvöxtum af þessari spennu sem er á markaðnum, m.a. vegna ákafa manna í fjmrn. að koma ríkisskuldabréfum á markað. Mig undrar það ekki að 8.000 manns hafi verið áskrifendur að spariskírteinum ríkissjóðs þar sem þetta er langhagstæðasti kosturinn á markaðnum. Eins og ég sagði áðan eru þau með 6 -- 6,5% vöxtum þegar bankakerfið getur ekki boðið nema í mesta lagi 5%. Svo að það er ekkert að undra þó að almenningur kaupi ríkisskuldabréf. Í ofanálag er þetta ríkistryggt þannig að fólk tekur ekki nokkra áhættu með því að kaupa þessi bréf. Að mínu viti hefðu þau átt að vera lægri en innlánsvextirnir. Þetta er það sem ég vildi segja í þessari umræðu. Ég er formaður fjh. - og viðskn. og þetta mál verður krufið en mér finnst að hið sanna og rétta eigi að koma í ljós þegar rætt er um þessi mál og reyna að finna lausnir og ræða um þessi mál af sanngirni og reyna að koma réttum skoðunum og réttum staðreyndum á framfæri.

Fjármálaráðherra (Ólafur Ragnar Grímsson) : Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir þá umræðu sem hér hefur orðið og vissulega gæfi hún tilefni til að fara dálítið ítarlega yfir þessi mál. Það er alveg rétt sem hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson sagði hér áðan að hann mundi gera þveröfugt við allt það sem við höfum gert. Þess vegna var verðbólgan 30% þegar Sjálfstfl. réði. Þess vegna var halli á viðskiptum við útlönd þegar Sjálfstfl. réði. Þess vegna voru raunvextirnir 9 -- 10% þegar Sjálfstfl. réði og voru reyndar á sumum pappírum 14 -- 18%. Og þannig gæti ég haldið áfram að telja vegna þess að Sjálfstfl., þegar hann fór með ríkisfjármálin, lækkaði vissulega skattana en hann jók ríkisútgjöldin á sama tíma og hann fjármagnaði hallann með erlendum lánum. Og það er þessi stefna, 1985 -- 1987, sem Efnahags- og framfarastofnunin, virtasta efnahagsstofnun Vesturlanda, fordæmdi í þeirri skýrslu sem hún gaf út um efnahagsstjórnina á Íslandi. Það er nefnilega tiltölulega létt verk að koma hér upp og flytja ,,popúlistískar`` ræður um að lækka skattana. Það getur hver einasti maður gert. Ég ber hins vegar mikla virðingu fyrir hv. þm. Eyjólfi Konráði Jónssyni og ég vona að í næstu ræðu útskýri hann hvar hann ætlar að skera niður á móti í útgjöldum ríkisins. Ég skal leggja honum til skrá, reyndar þarf ég ekki að gera það, hún er í fjárlagafrv. sem liggur á borði hans, yfir helstu útgjaldaflokka ríkisins. 40% af útgjöldunum eru greiðslur til almannatrygginga, til gamla fólksins, og til ýmissa annarra sem eru jöfnunargreiðslur til að bæta kjörin í okkar þjóðfélagi. Varla ætlar hann að skera það. Önnur 40% eru gjöldin til heilbrigðiskerfisins, skólakerfisins, samgöngukerfisins og annarra mikilvægra þátta sem Sjálfstfl. hefur talið að hann vildi auka útgjöldin til. Þá eru eftir 20%. Rúmlega 10% af því eru vextir af erlendum lánum og innlendum sem ríkisstjórnir fyrri tíðar hafa tekið og restin er framkvæmdir, fjárfestingar í landinu. Sjálfstfl. boðar nefnilega skattalækkun án þess að segja hvar á að skera. Frambjóðendur Sjálfstfl. í prófkjöri í Reykjavík svöruðu flestir játandi, nema Geir Haarde og það verður að virða hann fyrir það, hann er eini maðurinn í prófkjöri Sjálfstfl. sem þorði að vera pínulítið nálægt sannleikanum, allir hinir, þegar þeir voru spurðir: Eruð þið fylgjandi því að afnema þá skatta sem hafa verið lagðir á í tíð núverandi ríkisstjórnar? Þeir sögðu allir já. Og hugmyndaríkur maður spurði: Er það líka virðisaukaskatturinn sem á að leggja af? En jafnvel þó við sleppum honum hefur Sjálfstfl. reiknað þetta upp á 13 milljarða og það er 5 milljarða halli á ríkissjóði þannig að það er þá 18 milljarða vandi ef á að ná jöfnuði í ríkisfjármálunum. Hv. þm. Eyjólfur Konráð svaraði kjósendum Sjálfstfl. því líka að hann ætlaði líka að leggja niður skattana sem voru lagðir á í tíð ríkisstjórnar Þorsteins Pálssonar. Hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson hefur því lofað kjósendum sínum í Reykjavík að minnka tekjur ríkisins um rúma 20 milljarða, en hann hefur ekki sagt orð um það hvar hann ætlar að skera niður á móti, ekki orð. Hann talaði mikið um sannleikann og lygina hérna áðan, sakaði mig og ýmsa aðra um að vera boðbera lyginnar. Er ekki rétt að segja kjósendum í Reykjavík líka sannleikann, hvar á að skera niður á móti, eða á kannski bara að taka erlend lán fyrir 20 milljarða halla á ríkissjóði? Hvað er það nákvæmlega sem Sjálfstfl. er að boða í ríkisfjármálum? Morgunblaðið spurði að því í leiðara á sunnudaginn af því að Morgunblaðið vissi ekki hver stefna Sjálfstfl. í ríkisfjármálum er. Morgunblaðið sagði í leiðara: ,,Það er tími til kominn að Sjálfstfl. geri grein fyrir því hver er stefna Sjálfstfl. í ríkisfjármálum.`` Meðan Morgunblaðið veit ekki hver hún er er varla von að við hinir eða þjóðin viti hver hún er, en reynslan talar sínu máli.

Veit ráðherrann ekki að Morgunblaðið er blað allra landsmanna?

Morgunblaðið styður stefnu Sjálfstfl. þó að það styðji ekki Sjálfstfl. sem skipulagsheild. Og í Morgunblaðinu má sjá mjög rækilega stuðninginn sem þar er við málstað Sjálfstfl. og forustu Sjálfstfl. með margvíslegum hætti og það veit hv. þm. Salome Þorkelsdóttir, en ég skil vel að þetta sé viðkvæmt mál fyrir Sjálfstfl. Það er nefnilega þetta sem er kjarninn í því sem forsrh. og aðrir sögðu. Þeir menn sem boða hérna skattalækkun verða að leggja fram tillögur um það hvar þeir ætla að skera niður á móti, en það gerir enginn af talsmönnum Sjálfstfl. Það er þess vegna sem allt þetta tal um skattalækkanir, án þess að leggja fram um leið skrá yfir ríkisútgjöldin sem á að skera niður, er marklaust lýðskrum og alls ekki samboðið mönnum sem vilja láta taka sig alvarlega í stjórnmálaumræðum í landinu. Ég hef hingað til tekið hv. þm. Eyjólf Konráð Jónsson alvarlega og hann veit það. Ég hef reynt hér í þingsölum að eiga við hann orðastað um stefnu hans í peningamálum og fjármálum, sem meira að segja hans eigin flokksmenn hafa ekki viljað ræða við hann, af því að ég hef tekið hann alvarlega. En þá bið ég um það að sá sem kemur hér í ræðustól og boðar það, og boðar það í prófkjöri Sjálfstfl. og fær verulegt fylgi út á þá stefnu eins og niðurstaða prófkjörsins sýnir, sýni okkur hvar hann ætlar að skera niður þessa 20 milljarða, nákvæmlega, ekki með einhverjum almennum orðum um eyðslu og óhóf, heldur nákvæmlega.

Ég ætla að svara hæstv. ráðherra á eftir.

Að sjálfsögðu, og ég mun bíða eftir svarinu og það munu fleiri bíða eftir svarinu og Morgunblaðið bíður líka eftir svarinu.  Hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson ætlar að skera niður sem nemur helmingnum af öllum útgjöldum til heilbrigðis- og skólakerfisins í landinu, nema hann ætli að skera niður hjá gamla fólkinu og sjúkum í tryggingakerfinu og fötluðum og öðrum sem fá greiðslur sínar frá Tryggingastofnun ríkisins, nema hann ætli að hækka verðlagið á landbúnaðarvörum, mjólki og kjöti, með því að leggja niður niðurgreiðslurnar. Ég verð að spyrja, vegna þess að Sjálfstfl. hefur ekki lagt fram eina einustu tillögu um þennan niðurskurð. Og ef hann gerir það ekki en boðar þjóðinni þessar 10 -- 20 milljarða skattalækkanir, eftir því hvaða þingmaður Sjálfstfl. talar, mun annað tveggja gerast eftir kosningar: Annaðhvort verður efnahagslífið sett hér á hvolf ef ekki kemur niðurskurður á ríkisútgjöldum á móti, með sama hætti og Sjálfstfl. setti efnahagslífið á hvolf þegar hann fór með ríkisfjármálin, eða þá að Sjálfstfl. svíkur auðvitað kosningayfirlýsingar sínar. Það er spurningin: Hvort mun Sjálfstfl. setja efnahagslífið á hvolf eða svíkja þessar yfirlýsingar? Eða þá, sem er þriðji kosturinn, að hann segi hvar hann ætlar að skera þetta niður. Mér fannst satt að segja ræða hv. þm. Eyjólfs Konráðs Jónssonar vera vitnisburður um það að Sjálfstfl. virðist bara ekki botna neitt í því hvað þarf til að heilbrigt efnahagslíf sé rekið. Hann er að básúna yfir því að ég skuli hafa talið það kost að lántökur fyrirtækjanna hafi minnkað. Af hverju er það kostur? Vegna þess að það hefur verið eitt meginmein íslensks efnahagslífs og atvinnulífs um margra ára bil að fyrirtækin styrkja ekki eiginfjárstöðu sína áður en þau fara út í fjárfestingar heldur taka bara hlutina að láni. Það sem er einmitt að gerast núna í efnahagslífinu og atvinnulífinu er að fyrirtækin eru að styrkja eiginfjárstöðu sína og eru þess vegna hætt að taka lán. Þessi staðreynd er þess vegna eitt mesta heilbrigðismerki sem sést hefur á atvinnulífinu á Íslandi, að eigin fé fyrirtækjanna er loksins farið að vaxa. Sama gilti þegar hv. þm. var að fjargviðrast yfir því sem ég sagði hér um lántökur heimilanna. Af hverju hafa þær aukist? Af því að heimilin hafa farið út í fjárfestingu. Einstaklingarnir hafa farið að fjárfesta í ýmsu sem þeir höfðu ekki trú á eða traust áður, vegna þess m.a. að einstaklingarnir sjá það að núna loksins er höfuðstóll lánanna farinn að minnka, ár frá ári, af því það hefur tekist að ná vöxtunum þannig niður að stig af stigi minnkar höfuðstóllinn þegar menn greiða af lánunum. Nú hittir maður þúsundir einstaklinga sem segja: Í fyrsta sinn um áraraðir sé ég lánin mín minnka. --- Og af því að menn hafa trú á því að þessi efnahagsstefna haldi áfram hefur þetta gerst. Það er eins og hv. þm. skoði ekki hvað er á bak við tölurnar. Hann talar um það að hér séu skammtaðir peningar. Það eru engir skammtaðir peningar í dag. Bönkunum er fullkomlega frjálst að lána þessa peninga sem þeir hafa út úr bönkunum, en staða peningastofnana hefur verið að styrkjast vegna þess að atvinnulífið er farið að starfa á heilbrigðum grundvelli. Það er þess vegna sem fjármálastaðan í bankakerfinu hefur styrkst. Það eru engir peningar skammtaðir. Hitt er svo rétt hjá hv. þm., og ég er sammála honum um það, að það er kominn tími til þess að leyfa útibúum erlendra banka að starfa hér á Íslandi og veita fákeppnisbönkunum sem Sjálfstfl. og Framsfl. hafa stýrt hér um áraraðir eðlilega samkeppni, því hverjir hafa stýrt fákeppnisbönkunum á Íslandi aðrir en fyrst og fremst Sjálfstfl. og Framsfl.? Það eru þeir sem í áratugi hafa borið ábyrgð á þessu óhagkvæma og stirðnaða íslenska bankakerfi. Og það er auðvitað athyglisvert að það er þá fyrst þegar Sjálfstfl. fer úr ríkisstjórn sem stigin eru þessi frjálsræðisskref í peningamálum sem hv. þm. var að fagna hérna áðan. Þau voru ekki stigin meðan Sjálfstfl. var í ríkisstjórn. Þau voru stigin eftir að Sjálfstfl. fór úr ríkisstjórn. Hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson er alltaf að spá gífurlegum halla hjá núv. fjmrh. Ég ætla nú að hlífa hv. þm. við að lesa upp fyrir hann spána sem hann flutti hérna á þinginu 1988 -- 1989 um hallann á árinu 1989.

Ég skal lesa hana upp sjálfur ef hæstv. ráðherra vill.

Það er gott að hv. þm. geri það hér á eftir, lesi sjálfur upp þá spá sem hann hafði um það hver hallinn yrði á ríkissjóði árið 1989 þegar hann spáði 13 -- 14 milljarða halla og sagði að fjmrh. vissi ekkert hvað hann væri að tala um en auðvitað vissi hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson hvað hann væri að tala um. Veruleikinn sýndi hins vegar að fjmrh. vissi meira hvað hann var að tala um en hv. þm. Og enn á ný er hv. þm. að koma með þessa sömu spádóma. Virðulegi forseti. Eins og ég sagði hér áðan væri tímanum vissulega vel varið hér í hv. deild til þess að fara yfir efnahagsmálin vegna þess að þetta er alvörumál og ég tek hv. þm. alvarlega og hlýt þess vegna að spyrja: Er hann virkilega að boða það að sú gamla stefna Sjálfstfl. sem fékk hér að ráða á árunum 1983 til 1988, í fimm ár, verði tekin upp á ný? Er það virkilega það sem á að bjóða fólki í næstu alþingiskosningum af hálfu Sjálfstfl.? Ég sá í gær erlenda útgáfu af niðurstöðu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins um breytingarnar í efnahagsstjórninni á Íslandi á síðustu tveimur árum. Það var mjög fróðleg lesning. Það er jákvæðasta umsögn um efnahagsstjórnina á Íslandi sem hér hefur sést í langan tíma. Eða er það orðið þannig að Sjálfstfl. tekur ekki lengur neitt mark á viðurkenndum vestrænum efnahagsstofnunum? Er það orðið þannig að Sjálfstfl. sé orðinn svo heimóttarlegur og vandræðalegur í málflutningi sínum og tilveruvandamálum sínum hér á Íslandi að hann vísi á bug niðurstöðum virtustu vestrænna stofnana á sviði efnahagsmála, hvort sem það er Efnahags- og framfarastofnunin eða Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn eða aðrar slíkar stofnanir? Vegna þess að niðurstaða þessara aðila er öll á sama veg: Varist efnahagsstefnuna sem hér var við lýði þegar Sjálfstfl. réð, haldið áfram að fylgja þeirri stefnu sem fylgt hefur verið síðustu tvö ár. Þetta er niðurstaðan hjá þeim öllum. Eða er það þannig að allir þessir vestrænu efnahagssérfræðingar hafi vitlaust fyrir sér en forusta Sjálfstfl. rétt? Virðulegi forseti. Hv. þm. Guðmundur Ágústsson vék hér aðeins að vaxtastiginu á spariskírteinum ríkissjóðs. Ég vil aðeins vekja athygli á því að fyrir þremur til fjórum árum voru þeir vextir sem boðnir voru á spariskírteinum ríkissjóðs 9 -- 10% raunvextir. 9 -- 10% raunvextir voru þeir vextir sem boðnir voru á spariskírteinum ríkissjóðs þegar Þorsteinn Pálsson var hér fjmrh. Það hefur tekist með samræmdri efnahagsstefnu að ná fram þeirri breytingu að nú eru boðin spariskírteini á 6% raunvöxtum og seljast eins og heitar lummur. Það sýnir muninn á þeirri efnahagsstjórn sem fylgt var þá og þeirri sem er fylgt nú.

Eyjólfur Konráð Jónsson : Herra forseti. Ég verð nú að verða við ósk hæstv. ráðherra um að svara honum lítillega. Að vísu veit hann mitt svar og hefur vitað mjög lengi. Ég hef ekki verið neinn sérstakur niðurskurðarmaður, eins og hann kallar það, hvorki í stjórnarandstöðu eða í stjórn. Ég hef nefnilega þá trú að það þurfi ekki að skera niður þjónustu við borgarana ef almennilega er stjórnað og atvinnuvegirnir geta aukið sínar tekjur og haldið þeim eftir til einmitt fjárfestinga til þess að auka rekstur og umsvif þjóðfélagsins. Það er nú bara grundvöllurinn að því hvort menn eru sjálfstæðismenn eða sósíalistar. Þetta er reginmunurinn. Sósíalistar, eins og hæstv. fjmrh., trúa því að svo best farnist þjóðinni að sem mest af fjármagninu sé hjá ríkinu sem útdeili, skammti og skeri niður, eftir þörfum, og fjármagnið sé svo takmarkað og afköstin að það þurfi að stjórna þessu öllu saman. Samt segja þeir nú í hina röndina að kannski séu nú afköstin meiri í frjálsu þjóðfélagi en engu að síður verði nú að hafa þessa stefnu. Mergurinn málsins er einfaldlega sá að í ofstjórn er ekki sá afrakstur af atvinnuvegunum sem verður í frjálsræðinu. Það er þess vegna stefna Sjálfstfl. auðvitað frá upphafi og kjörorð Jóns Þorlákssonar ,,frá örbirgð til bjargálna`` byggðist á því að frelsi þjóðfélagsins og frelsi borgaranna yrði nægilegt til þess að menn fengju notið sinna hæfileika og þess að fá frjálsir að afla auðæfa. Það er nefnilega auðugt þjóðfélag sem getur séð fyrir borgurunum. Það er ekki af mannvonsku sem hæstv. fjmrh. eða í þessu tilfelli hæstv. heilbrrh. er að loka heilu deildunum á spítölunum. Það er ekki af mannvonsku, mér dettur það ekki í hug. Þeir bara trúa því að þetta sé algjörlega nauðsynlegt vegna þess að þjóðfélagið geti ekki risið undir þessu.  Mergurinn málsins er þessi, og kannski mundi ráðherrann hlusta af því að hann þykist ekki þekkja mínar skoðanir: Ofsköttun leiðir til þess að afrakstur þjóðfélagsins verður minni en ella. Hófleg sköttun, sem nauðsynleg er, að sjálfsögðu, hjá öllum þjóðfélögum, leiðir til þess að afrakstur eykst og umsvif aukast, bjartsýni og dugnaður og framfarir aukast. Þetta þjóðfélag er auðvitað hæfara til þess, þegar til lengdar lætur í öllu falli, að sjá vel fyrir sínum borgurum, þ.e. fátæka fólkinu sem þarf á lífeyri að halda og ýmiss konar fyrirgreiðslu og sérstökum kjörum kannski varðandi húsnæðislán o.s.frv. Þetta held ég að allir skilji ef þeir hugsa um það. Nú er ráðherrann byrjaður að lesa --- hann veit þetta allt sem ég er að segja svo að ég held bara áfram. Það er alveg sama hvort hann er inni eða úti. Hann veit þetta allt saman og talaði alveg þvert um hug sinn þegar hann hélt að ég væri að meina eitthvað allt annað en það sem ég var að segja. Þetta er nefnilega alveg augljóst. Ég skal endurtaka það sem ég sagði úr þessum ræðustóli um árið 1987 og skatta hæstv. núv. utanrrh. Ég sagði nákvæmlega það sama og í ræðu minni áðan, að þá hefðu skattar keyrt um þverbak og verið þeir allra verstu og ástandið í stjórn peningamála líklega það allra versta í sögunni fram til þess tíma að þessi hæstv. ráðherra tók við. Og hvers vegna var það? Þetta var stjórn sem ég átti mjög ríkan þátt í að stofna, gekk á milli manna til þess að fá þá til að mætast nú. Ég meira að segja lagði það á mig að tilkynna bæði hæstv. núv. forsrh. og hæstv. núv. utanrrh. að ég skyldi gera það að tillögu minni að skattar yrðu --- og haldið ykkur nú --- hækkaðir um einn milljarð til þess að ná þessari stjórn saman. Þeir gátu ekki náð stjórninni saman af því að þeir voru búnir að tala svo illa um minn flokksforingja, hv. þm. Þorstein Pálsson, að það væri svo illa komið fjárhagnum hjá honum að það yrði að stórauka skatta og við féllumst á þessar fyrstu aðgerðir, eins og þeir kölluðu það alltaf. Hér inni og úti um allt land muna menn að það var alltaf talað um að fyrstu aðgerðir yrðu það að vera. Það var stjórnarkreppa og ekki hægt að ná neinum flokkum saman. Fyrstu aðgerðir, sögðu báðir þessir herramenn sem ég var að nefna og þið munið þetta öll sömul. Ég tók það að mér að flytja tillögu um einn milljarð í skattahækkunum af því að allir vissu að ég teldi þetta vera rangt. En það var þó þess virði og þjóðfélagið gat borið það gegn því að menn næðu saman og mynduðu heilbrigða stjórn með því algera skilyrði, og stendur skýrt og skorinort í málefnasamningi ríkisstjórnar Þorsteins Pálssonar, að engir skattar skyldu hækkaðir eftir að stjórnin var mynduð. Síðan voru skattar hækkaðir, fyrst og fremst neysluskattar, um 5 milljarða eða svo 2 -- 3 mánuðum seinna. Ég sagði þá bæði við vini mína í Sjálfstfl. og aðra menn. Þetta verður banabiti stjórnarinnar sem því miður varð. Og ég gerði ekki neitt í þessu auðvitað, að það yrði hennar banabiti, en ég óttaðist það og það varð þannig. Síðan hefur allt keyrt um þverbak af því að látið var undan kröfu þessara tveggja hæstv. núv. ráðherra sem ekki stóðu við loforðið, og kannski ekki okkar ráðherrar heldur, um að hækka alls ekki skatta. Það stóð í stjórnarsáttmálanum og af því að hæstv. sjútvrh. glottir þá er það auðvitað rétt. Stjórnin í heild ákvað á fundi --- það hefur sýnilega glatt þennan hæstv. ráðherra mjög mikið --- að dengja yfir um það bil 5 milljörðum í nýjum sköttum sem auðvitað fór með allt úr skorðum. Þeir sögðu að hallinn á fjárlögunum væri svo mikill. Hann gat orðið 3 milljarðar en til vonar og vara skyldu þeir leggja á 5 til að hafa borð fyrir báru. Hann var nefnilega miklu meiri hjá hæstv. utanrrh. eins og hæstv. núv. fjmrh. segir. Þetta sannar því mína kenningu nákvæmlega. Ástandið versnar en batnar ekki með auknum sköttum. Halli ríkissjóðs eykst þegar skattar fara upp fyrir ákveðið mark. Þetta hefur sannast ár eftir ár og er að sannast núna. Nú er bara hallinn falinn með auknum innlendum lántökum. Það er alltaf betra en erlendar lántökur. Þetta er svona auðvelt. Þetta hafa sjálfstæðismenn vitað núna í 60 ár og verið þeirra meginboðorð, að svigrúm fólksins yrði það mikið að það gæti skapað auðlegð sem nægði til þess að þjóðin lifði farsælu lífi. En svo náttúrlega eru til kennisetningar allra mögulegra hagfræðinga. Það er alveg rétt en ég tek nú ekki nema takmarkað mark á því öllu, hvað sem stofnunin heitir, að þessir menn viti einhver ósköp um efnahagslífið á Íslandi og að upplýsingarnar sem við fáum hjá stofnununum hérna séu eitthvert guðsorð. Það hefur nú verið alla tíð meira og minna, og ég sagði það hér áðan, að lánsfjárlög voru beinlínis tekin upp til að plata þessa karla þarna úti í heimi. Þetta var bara tekið út úr fjárlögunum. Hérna í gamla daga voru bara fjárlög og engin lánsfjárlög voru til. Þessi leikur með fjárlögin er hreint ekkert nýr. Og ég skal svo gjarnan, þegar við tökum hér rispu seinna, sýna fram á það að það sem ég sagði um hinn eiginlega halla var ekki síður staðreynd en það sem ráðherrann sagði. Hann hefur verið að aukast allan tímann og hagur fólksins er að versna allan tímann. Fjármagn þjóðfélagsins er að hverfa frá fólkinu yfir í stofnanirnar og hítina. Ég ætla mér ekki að skera allt niður. Ég ætla að auka þjónustu en ég ætla að lækka hana í hundraðstölu. Ég ætla að lækka gjöld fólksins í hundraðstölu. En afköstin eru það mikil eftir örfá ár og örfá missiiri, að það er hægt að auka við útgjöldin í raunpeningum þó þau séu lækkuð í hundraðshlutum. Og nú skulu menn athuga það að eiginlega allir skattar á Íslandi eru hundraðstölur. Þegar maður fer með 100 kr. út í búð þá verður hann fyrst að borga 25 kr. af þeim. Áður er auðvitað búið að taka staðgreiðsluna og af því að verið var að nefna tölur, að 80 væru nú bundnar í þrem eða fjórum liðum ríkisins og þá eru bara 20 eftir. Ég fullyrði að þessi ríkisstjórn hefur tekið þessar 20 kr. af fólkinu og það hafa ekki orðið eftir nema 20 kr. vegna allra þeirra kjaraskerðinga sem orðið hafa á síðustu 2 -- 3 missirum. Þá voru ekki orðnar eftir nema þessar 20 kr. sem fólkið hafði til þess að lifa mannsæmandi lífi þegar það var búið að borga húsnæðiskostnað og brýnustu nauðsynjar, sem maður verður nú að telja t.d. sjónvarp, síma, útvarp og einhverja bíltík, þá voru einmitt þessi 20% kannski eftir til þess að hafa fyrir mat og brýnustu lífsnauðsynjum. Þær voru teknar. Þess vegna er það sem fjöldi heimila er gjaldþrota, atvinnuvegirnir eru gjaldþrota. Einmitt af því að hæstv. ráðherra nefndi þetta að ríkið ætti nú ekki nema bara 20% eftir þegar það væri búið að borga þessa fjóra stóru liði sem auðvitað eru frumnauðsynjar hvers þjóðfélags, þá væri það ekki eftir fyrir ríkið. En hvað er horft á hvað eftir er hjá fólkinu þegar kjörin eru skert um 10 -- 15%? Hvað er eftir af þessum einu 20% sem það áður hafði til þess að geta leyft sér eitthvað? Er ég þá náttúrlega að tala um láglaunafólk. Aðrir hafa getað leyft sér meira. En tölurnar eru allar saman reiknaðar út frá hundraðshlutum og þær eru teknar æ ofan í æ. Ráðherrann byrjar á því auðvitað að taka staðgreiðsluna. Hvað er hún mikil? Síðan þegar einhver fer út í búð, fátækur eða ríkur, þá borgar hann 25% af því sem þá er eftir beint í virðisaukann og þá er hann búinn að borga svo og svo mikla tolla og öll möguleg og ómöguleg gjöld út og suður alls staðar þar sem við verður komið. Þar er skattur og þar er aftur skattur. Þá hverfur það eina sem fólkið hefur til þess að geta lifað mannsæmandi lífi og það vita þessir herrar sem eru að boða það að auka þetta allt saman og ætla að gera það núna með tilstyrk fólksins með vorinu. Það tekst þeim ekki.

Fjármálaráðherra (Ólafur Ragnar Grímsson) : Virðulegi forseti. Ef á að taka hv. þm. Eyjólf Konráð Jónsson alvarlega 

Já.

Ég velti hins vegar fyrir mér hvort á að taka þingmanninn alvarlega vegna þess að þessi kenning hans hér áðan að lánsfjárlög hefðu verið fundin upp til að plata menn í útlöndum er auðvitað mjög merkileg kenning. En ég veit að hv. þm. tóku eftir því, eins og ég spáði, að hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson treysti sér ekki til þess að nefna eitt einasta atriði sem hann mundi skera niður af ríkisútgjöldum.

Ég sagði að ég væri ekki að boða niðurskurð.

Nei, ég ætla einmitt að koma að því. Ekki eitt einasta atriði sem hann ætlar að skera niður. Hann ætlar að lækka skattana um 20 milljarða en ætlar ekkert að skera niður. Og hvar ætlar hann að fá þessa 20 milljarða? Í skatt af atvinnulífinu. Hann ætlar að auka skattana á atvinnulífinu inn í ríkissjóðinn um 20 milljarða í viðbót á næstu 2 -- 3 árum.

Það sjá nú allir í gegnum þetta kjaftæði.

Nei, þetta var það sem hv. þm. sagði en það er hins vegar alveg rétt hjá þingmanninum að það sjá allir í gegnum þetta helvítis kjaftæði. Það er alveg rétt. Vegna þess að hv. þm. sagði það: það á að verða hérna þannig breyting í atvinnulífinu að miðað við óbreyttar skattaprósentur á atvinnulífinu mun atvinnulífið skila þeim viðbótarsköttum inn í ríkissjóð sem nemur þessum 20 milljörðum sem á að lækka skattana á einstaklingunum. Þetta var það sem þingmaðurinn sagði. Ég hefði gaman af því að sjá forustumenn atvinnulífsins, sem alltaf eru að koma til mín og boða nauðsyn þess að lækka skattana á atvinnulífinu á Íslandi í krónum á næstu árum, fjalla um þessa kenningu Eyjólfs Konráðs Jónssonar að það eigi að auka skattana á atvinnulífið um 20 milljarða á næstu 2 -- 3 árum. Ég hugsa að sjútvrh. þætti það nú skemmtilegur boðskapur. Vegna þess að hvað er það sem sjávarútvegsfyrirtækin eru að gera núna með hagnaðinn hjá sér? Borga skuldirnar. Borga skuldirnar sem þau söfnuðu á stjórnarárum Sjálfstfl. Þannig að þeim arði sem kemur hér inn í sjávarútvegsfyrirtækin, t.d. á næstu árum, verður aðallega varið til að borga niður skuldirnar frá óstjórnarárum Sjálfstfl. Það veit Einar Oddur. Það veit Kristján Ragnarsson. Það vita aðrir forsvarsmenn sjávarútvegsins á Íslandi. Og ef einhver hlær 

Hver var forsrh.?

Þorsteinn Pálsson var forsrh. og áður Steingrímur Hermannsson.

Nú, er það?

Já, en munurinn á þeim og Sjálfstfl. er að þeir áttuðu sig á vitleysunni.  að þetta er ákveðin kenning. Og það er nú einu sinni þannig að hún hefur nefnilega líka verið prófuð í útlöndum. Hún hefur ekki bara verið prófuð hjá Sjálfstfl. hér á Íslandi. Hún hefur verið prófuð í útlöndum. Þetta er sú kenning sem Ronald Reagan fylgdi á forsetaárum sínum. Kenningin um það að með því að lækka skattana væri hægt að auka svo virknina í atvinnulífinu að þjóðarframleiðslan mundi vaxa með þeim hætti að þrátt fyrir lækkaðar skattaprósentur kæmi meira inn í ríkissjóðinn.

Rétt.

Rétt, segir hv. þm. Ég kann alveg þessa kenningu. Vandinn er bara sá að hún passar ekki við veruleikann. Af hverju er búin að vera núna margra mánaða kreppa milli þings og forseta í Bandaríkjunum vegna fjárlaganna? Vegna þess að í ríkisstjórnartíð Ronalds Reagans jókst fjárlagahallinn meir en nokkru sinni áður þannig að þessi stefna Ronalds Reagans hafði í för með sér meiri aukningu á halla ríkissjóðs en nokkru sinni áður í sögu Bandaríkjanna. Það mikinn halla að hann er líklegast að ganga af núverandi forseta Bandaríkjanna pólitískt dauðum og þingið og forsetinn geta ekki komið sér saman. Og hvað hefur gerst? Það sem hefur gerst er það að núna höfum við horft upp á það vikum og mánuðum saman í fréttum að bandaríska þingið og forsetinn ná ekki saman. Jafnvel þótt leiðtogar í þinginu reyni að gera samkomulag við forsetann þá er því samkomulagi hrundið af þinginu. Og Repúblikanaflokkurinn sem boðaði þessa stefnu, sem nú hefur fengið að prófa sig í Bandaríkjunum, býr við fylgishrun þannig að Demókrataflokkurinn hefur aldrei verið sterkari í bandaríska þinginu en hann er núna vegna þess að í síðustu þingkosningum dæmdi bandaríska þjóðin þessa efnahagsstefnu Ronalds Reagans. Veruleikinn er nefnilega harður húsbóndi, hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson. Og það er vandinn við þá sem boða kenningar að stundum kemur að því að veruleikinn kveður upp sinn dóm. Veruleikinn hefur kveðið upp sinn dóm yfir því ranga kerfi sem var við lýði í Austur - Evrópu, sem betur fer. En veruleikinn hefur líka kveðið upp sinn dóm yfir þessari efnahagskenningu sem hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson var hér að boða og hefur leitt til meiri fjárlagahalla í því landi sem kenningin var prófuð í en nokkru sinni fyrr, efnahagsöngþveitis, hárra vaxta og pólitískrar kreppu í landinu.

Eru það Bandaríkin eða hvað?

Það eru Bandaríkin já, hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson.  Ég tek þennan boðskap dálítið alvarlega. Ef Sjálfstfl. fær umboð í næstu alþingiskosningum til að framkvæma þessa stefnu þá verður á einu ári búið að innleiða á ný óðaverðbólguna á Íslandi, vaxtabrjálæðið á Íslandi, viðskiptahallann á Íslandi og stóraukinn halla á ríkisfjármálum á Íslandi. Þetta eru staðreyndir málsins. Er það þetta sem Sjálfstfl. er að boða? Já. Það er greinilega þetta sem hann er að boða samkvæmt þeirri stefnu sem hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson flutti hér áðan og enginn þingmaður Sjálfstfl. hér í deildinni hefur mótmælt. Ég tek hins vegar eftir því að Geir Haarde hafði aðspurður í viðtali við kjósendur Sjálfstfl., í prófkjörinu, um þetta vissar efasemdir. Það er hins vegar misskilningur hjá hv. þm. að staðgreiðslan fari aðallega til ríkissjóðs í þessari dramatísku skattalýsingu sem þingmaðurinn fór með hérna áðan um hvernig fjmrh. kæmi með krumluna í staðgreiðsluna fyrst o.s.frv. Hver fer aðallega með krumluna í staðgreiðslu Reykvíkinga? Borgarstjórinn Davíð Oddsson. Það er staðreynd málsins. Meginhlutinn af því sem fyrst er skráð hjá ríkinu í staðgreiðslunni er borgað út aftur af ríkinu í formi persónuafsláttar, barnabóta og vaxtabóta. Það sem situr eftir af staðgreiðslunni eru því 12 milljarðar hjá sveitarfélögunum, stærsti hlutinn af því hjá Reykjavíkurborg, og 10 milljarðar hjá ríkinu. Þegar búið er að gera staðgreiðsludæmið upp þá er það krumlan á borgarstjóranum sem situr með stærsta fenginn í sinni hendi, svo að ég noti líkingu hv. þm. Eyjólfs Konráðs Jónssonar. Þannig að ef hann ætlar að flytja hér miklar ræður um það að það þurfi að minnka þann hlut sem fer í gegnum staðgreiðsluna frá fólkinu til hins opinbera þá á hann fyrst að minnka hjá meðframbjóðanda sínum, leiðtoga Sjálfstfl. í Reykjavík, Davíð Oddssyni, sem er með stærsta krumlufenginn út úr þessari staðgreiðslu. Því ríkið borgar obbann út aftur í sínum jöfnunargreiðslum til barnafjölskyldna, til þeirra sem eru að byggja og til þeirra sem fá persónuafsláttinn. Þetta eru staðreyndir málsins. En það er kannski eins með þessar staðreyndir og aðrar að Sjálfstfl. vilji bara ekki hlusta á þær af því að hann vilji ekki vera flokkur staðreyndanna í íslenskum stjórnmálum. Hann vilji bara lifa í einhverjum kenningalegum draumaheimi líkt og ýmsir lifðu hér áður á einhverjum falskenningum, fyrir mörgum áratugum síðan. En íslensk þjóð hefur auðvitað ekki efni á því. Fáum við lýsingu á þessari afstöðu Sjálfstfl.? Hvað er það sem hann vill breyta í staðgreiðslunni ef hann vill að meira sitji eftir hjá fólkinu? Á þá ekki að byrja á útsvörunum í Reykjavík? Því það mesta sem tekið er frá Reykvíkingum í gegnum staðgreiðsluna eru útsvörin. Það eru staðreyndirnar. Sé litið á þennan málflutning hv. þm. Sjálfstfl. virðist hann vera, ef einhver heil brú er í honum, að það eigi að minnka hlutdeild sveitarfélaganna í staðgreiðslunni. Virðulegi forseti. Ég sagði það áðan að við ættum að taka okkur tíma til þess að ræða þessa efnahagsstefnu Sjálfstfl. Það fara nefnilega kosningar í hönd og þá höfum við ekki efni á því, þá hefur þjóðin ekki efni á því, að hér í þingsalnum sé látið ómótmælt þeim falskenningum sem Sjálfstfl. heldur fram eða þeim óábyrga áróðri sem hann hefur í frammi hér innan þingsala og utan. Ef hann er tekinn á orðinu þá er hann að segja að hann ætli aftur að innleiða efnahagslega kollsteypu á Íslandi, nema hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson telji sig vera slíkan snilling að það sem samanlagðri forustu Repúblikanaflokksins í Bandaríkjunum tókst ekki, og það sem Ronald Reagan tókst ekki á átta árum þegar hann hafði allt umboð og allt vald til að framkvæma þessa stefnu, og fékk að framkvæma hana, sem leiddi til meiri fjárlagahalla og meira efnahagsöngþveitis en nokkru sinni fyrr í sögu Bandaríkjanna, þá sé það líka byggt á því að það sé allt saman misskilningur í mönnum í útlöndum. Voðalegt er þetta fyrir Sjálfstfl. að vera svona misskilinn af umheiminum, misskilinn af Alþjóðagjaldeyrissjóðnum, misskilinn af Efnahags- og framfarastofnuninni, misskilinn af Repúblikanaflokknum í Bandaríkjunum, misskilinn af Ronald Reagan. Hvar eru þeir menn sem skilja Sjálfstfl. á Íslandi? Hvar eru þeir?

Ronald Reagan, hann er frændi minn er mér sagt.

Það er kannski þess vegna sem hv. þm. hefur tekið upp þessa stefnu? Ég ber þessa spurningu fram í mikilli alvöru. Hvar eru þeir menn sem fást til að staðfesta það að stefna Sjálfstfl. sé efnahagslega skynsamleg? Ég auglýsi eftir þeim. Það er enginn íslenskur hagfræðingur með sjálfsálit og sjálfsvirðingu sem hefur fengist til þess að ganga fram og segja að hún sé skynsamleg. Eini hagfræðingurinn sem náði ofarlega í prófkjöri Sjálfstfl. í Reykjavík afneitaði stefnu Eyjólfs Konráðs Jónssonar, Geir H. Haarde, enda datt hann í prófkjörinu. Og ég spyr hv. þm. Eyjólf Konráð Jónsson: Hvar eru þeir innlendir og erlendir sérfræðingar sem vilja blessa þessa stefnu? Eða ætlar Sjálfstfl. kannski að blása á alla þekkingu í veröldinni í efnahagsmálum og segja að Sjálfstfl. sé búinn að uppgötva þannig patent að hann geti gengið gegn öllu í vestrænni þekkingu í efnahagsmálum? Það var stundum sagt um þá sem voru lengst til vinstri í íslenskum stjórnmálum að þeir afneituðu grundvallarlögmálum hagfræðinnar og niðurstöðum vestrænna rannsókna í efnahagsmálum. En nú sýnist mér Sjálfstfl. ætla sér að ganga í þessi björg. Nema hann sé svo óábyrgur að hann ætli að ljúga þjóðina fulla fyrir kosningar og gera svo allt annað eftir kosningar. Í vetur verður að draga fram þessi svör frá Sjálfstfl. hér í þinginu, í hverri umræðunni á fætur annarri svo það komi alveg skýrt fram áður en þinginu lýkur hvert er innihaldið í því sem hér er verið að boða og hvort Sjálfstfl. sem heild og forusta hans heldur virkilega fram þeirri stefnu sem hér hefur verið boðuð í umræðunni fyrir hönd Sjálfstfl. því hún mun leiða til nýrra efnahagslegra ófara fyrir Íslendinga. Ég sagði hér í minni framsöguræðu: Markaðurinn er harður húsbóndi, markaðurinn er harður dómari. En það er markaðurinn sem hefur kveðið upp sinn dóm yfir þeirri efnahagsstefnu sem hér hefur ríkt á síðustu tveimur árum. Og ég mun hvenær sem er reiða þann dóm fram og bera hann saman við dóm markaðarins þegar Sjálfstfl. stjórnaði hér á Íslandi.

Salome Þorkelsdóttir : Hæstv. forseti. Það er ekki hægt að standast þá freistingu að koma hér í ræðustólinn á eftir hæstv. fjmrh., sem nú hefur talað eins og sá sem valdið hefur, og einu sinni enn að vekja athygli á því að hans aðaláhugamál er Sjálfstfl. og stefna hans. Mættum við sjálfstæðismenn hér á hv. Alþingi vel við una og þakka honum sérstaklega fyrir. Ég hef gert það reyndar oft áður úr þessum ræðustól við svipuð tækifæri að þakka honum sérstaklega fyrir að hann skuli nefna nafnið okkar eins oft og raun ber vitni. Og ekki gleymir hann að nefna okkar ágæta borgarstjóra, Davíð Oddsson, í leiðinni þó mér finnist að hann mætti stundum nota svolítið kurteislegra orðalag og hóflegra sem einn af þeim sem vill vera fyrirmyndin í íslensku þjóðfélagi í dag. Ég tala nú ekki um í mestu virðingarstofnun þjóðarinnar, á hv. Alþingi. Hann gerir kröfu um það að stefna Sjálfstfl. verði tekin til umræðu á hv. Alþingi. Ekki munum við sjálfstæðismenn telja það eftir okkur að fá slíkt tækifæri. Ég hef ekki enn þá orðið þess vör að hægt væri að setja á dagskrá þingfundar að stefna einhvers stjórnmálaflokks, sem þar á sína fulltrúa, verði tekin til sérstakrar umræðu. Vissulega væri það kærkomið tækifæri fyrir okkur til þess að koma skýrar, markvissar og betur okkar stefnu á framfæri og þá ekki síst til eyrna hæstv. fjmrh. Það sem mér hefur fundist einkenna hans ræður hér, fyrir utan þennan áhuga hans á mínum ágæta flokki, er þetta með útlönd. Þar hefur hann sérstakan áhuga, þar er hugurinn og þar veit hann allt. Honum er kærara að tala um Reagan og stefnu hans og stefnu Bandaríkjastjórnar og hann veit meira um allt slíkt, enda sést hann oft hér í þingsölum lesa Times eða einhver önnur ágæt erlend blöð og tímarit. Hann veit greinilega meira um þau mál en hagsmuni þeirra sem minnst mega sín í íslensku þjóðfélagi í dag. Og hann lætur sig meira varða um slík mál á alþjóðavettvangi en fátæktina sem aldraðir og sjúkir búa við, margir hverjir, í þessu þjóðfélagi. Og það er ástæða til að vekja athygli á því. En svo að ég snúi mér að því máli sem er hér á dagskrá og heitir frv. til lánsfjárlaga, þá langar mig að vekja athygli á II. kafla þessa frv. sem fjallar um öll skerðingarákvæðin. Það er sérstaklega athyglisvert að þá erum við fyrst og fremst komin að þessum mjúku málum sem snúa að t.d. öldruðum og sjúkum. Ég tala nú ekki um þjóðkirkjuna og ég veit ekki betur en að hæstv. fjmrh. hafi átt mörg viðtöl við og fengið heimsóknir væntanlega frá þeim aðilum. Það er athyglisvert í þessu frv. að 22 greinum er slegið saman í eina grein í athugasemdunum. Þar er verið að reyna að draga yfir það sem verið er að gera. Það er gert með því að talað er um að væntanlega verði flutt frv., eða svo ég vitni beint í athugasemdir, með leyfi hæstv. forseta. Hér stendur í 2. mgr.: ,,Lög um málefni fatlaðra eru í endurskoðun, þar með ákvæði um Framkvæmdasjóð fatlaðra, hlutverk og verkefni í uppbyggingu aðstöðu fyrir fatlaða. Þá mun heilbrrh. væntanlega leggja fram á Alþingi frv. til laga um breyting á lögum um málefni aldraðra m.a. þess efnis að fé úr Framkvæmdasjóði aldraðra megi ráðstafa til reksturs og almenns viðhalds auk stofnframkvæmda. Verði breyting gerð á hlutverki þessara sjóða gætu ákvæði 28. og 29. gr. þessa frv. fallið niður í meðförum Alþingis.`` Mér finnst þetta svolítið óvenjuleg vinnubrögð að vera að tala um að það megi skerða þennan og hinn sjóðinn af því að væntanlega verði lagt fram frv. og hugsanlega verður það í þá veru að þetta og hitt gæti fallið niður. Það kemur málinu ekki nokkurn skapaðan hlut við. Það sem skiptir máli er að það er verið að taka --- það er beinlínis verið að stela þessu fjármagni með þessari skerðingu á þeim sjóðum sem um er talað og eiga samkvæmt lögum að fá ákveðnar tekjur, en þær eru alltaf skertar. Ég er ekki að segja að þetta sé í fyrsta sinn sem það gerist en það er endurtekið hjá þessari hæstv. ríkisstjórn sem telur sig vera ríkisstjórn félagshyggjunnar, ef ég man rétt, og hugsa um hag þeirra sem minna mega sín o.s.frv. Biskupinn yfir Íslandi, herra Ólafur Skúlason, hefur mótmælt fyrir hönd þjóðkirkjunnar að ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar, nota bene, ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar, ríkisstjórn Framsóknaráratugarins, hefur skert tekjur sókna og kirkjugarða um 86,5 millj. á þessu ári, tekjur sem kirkjunni ber samkvæmt samkomulagi sem var gert við upptöku staðgreiðslukerfisins 1988. Og enn á að skerða og bæta við. Það á að skerða sóknargjöld um 5% og kirkjugarðsgjöld um 15%. Þetta nær auðvitað til annarra trúfélaga og söfnuða í landinu eins og fríkirkjusafnaðarins. Við höfum m.a. fengið bréf frá fríkirkjusöfnuðinum í Reykjavík sem er dags. 14. nóv. þar sem er bent á að sá söfnuður hefur fengið sínar tekjur samkvæmt þessum lögum. Ríkið hefur tekið 1% í innheimtu fyrir það en nú á að taka 5%. Ég vil leyfa mér að mótmæla slíkum vinnubrögðum og þau eru ekkert afsakanlegri fyrir það þó að það hafi gerst einhvern tíma áður. Það tek ég fram. Þá má nefna Framkvæmdasjóð aldraðra. Hvað á að skerða hann mikið? Eru það ekki einar 130 -- 150 millj. sem á að taka frá þeim sjóði? Og niður á hverjum kemur það? Ég vænti þess að ég þurfi ekki að svara fyrir hæstv. fjmrh. Ef hann vildi aðeins leiða hugann inn á íslenska grundu og reyna að beina huganum til þess sem er að gerast hér í þjóðfélaginu þá gerir hann sér væntanlega grein fyrir því hvað hann er að gera. Framkvæmdasjóður fatlaðra má ekki fá meira en 225 millj. á árinu 1991. Þar á að skerða. Þannig mætti lengi telja. Ég vildi, hæstv forseti, aðeins benda á þessar greinar í II. kafla frv. til þess að minna á hvaða mál er hér á dagskrá. Það er ekki stjórnarstefna Reagans, fyrrv. Bandaríkjaforseta. Það er heldur ekki stefna Sjálfstfl. þó hún birtist væntanlega í ræðum þeirra þingmanna sem sitja á Alþingi fyrir Sjálfstfl. Ég get fullvissað hæstv. fjmrh. um að hann þarf ekki að kvíða neinu um það, hann fær skýra stefnu Sjálfstfl. inn á borð hjá sér hvenær sem tækifæri gefst og það mun koma fram á næsta vori hvaða stefna verður ofan á.