Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti! Þetta frv. er komið aftur frá hv. Nd., og hefur hún gert nokkrar breyt. á því. Aðalbreyt. er sú, að þar sem gert var ráð fyrir því hér í hv. d., að landbrh. skipaði bankastjórann, er nú gert ráð fyrir því í frv., að bankaráð skipi bankastjóra, bókara og gjaldkera. Þessa breytingu mun hv. Nd. hafa gert til þess að fá fram samræmi við reglurnar um Landsbankann, en þar ræður bankaráð bankastjóra, bókara og gjaldkera. Má deila um það, hvort þessi breyting er til bóta eða ekki, og tel ég ekkert unnið með henni, en mun þó sætta mig við hana. Þó hefur hv. Nd. láðst að breyta 68. gr. l. til samræmis við þetta, en þar stendur, að ráðh. skipi bókara og féhirði. Höfum við gert viðeigandi breyt. á þeirri gr. Í stað þess að segja, að ráðh. skipi bókara og féhirði, leggjum við til, að sagt sé: „Bankastjóri ræður aðra starfsmenn bankans en bókara og féhirði.“ Svo er önnur brtt. á þskj. 310, þar sem við leggjum til, að „féhirðir“ komi í stað „gjaldkera“, og er það talin betri málfræði. Þá er enn brtt. við 4. gr., þar sem vitnað er til „sömu laga“, en þar er í rauninni ekki um að ræða sömu 1., heldur breytingu á þeim l. Þessar brtt. eru allar sjálfsagðar og þarf ekki að gera ýtarlegar grein fyrir þeim. Aðalatriðið er það, hvort hv. Ed. vill fallast á breyt. hv. Nd., að bankaráð skipi bankastjóra, bókara og féhirði, í stað þess, að ráðh. skipi þá.

Frsm. (Árni Jónsson) : Eins og nál. ber með sér, hefur n. fallizt á frv., en taldi réttara að sameina í eina heild og samræma alla þá viðauka, 5 að tölu, sem bætzt hafa við þessi 1. frá því, að þau voru sett. Eru það 1. frá 1901, 1907, 1909, 1928 og 1939, - hafa þannig 5 viðaukar bætzt við þessi l. auk þess viðauka, sem gert er ráð fyrir í frv. Við tókum því að okkur að samræma þetta og fella í eina heild. Eftir þessari brtt. og eins og lagagr. er nú, þá ber Landsbókasafninu og hinni konunglegu bókhlöðu í Kaupmannahöfn að fá 2 eintök af öllu því, sem prentað er. Háskólasafnið skal fá eitt eintak og nokkur önnur bókasöfn sömuleiðis eitt eintak af öllum ritlingum og bókum. Koma hér til greina amtsbókasöfn norðlendingafjórðungs, austfirðingafjórðungs og vestfirðingafjórðungs, bókasafn Ísafjarðarkaupstaðar, amtsbókasafn Færeyja og háskólabókasafnið í Winnipeg. Auk þess skal þjóðskjalasafnið fá eitt eintak af öllum blöðum og tímaritum, sem út koma. Önnur breyt., sem við höfum borið fram, er sú að hækka sektarákvæði frá því, sem nú er, úr 5–500 kr. upp í 25–2000 kr. fyrir vanskil á prentmáli, og er þessi hækkun í samræmi við þá verðgildisbreytingu, sem orðið hefur á síðustu tímum. Ég hef nú gert grein fyrir þessum brtt. n., og ég vænti þess, að hv. d. samþ. þær.

Flm. (Sigurjón Á. Ólafsson) : Herra forseti! Ég hef nú ekki miklu við að bæta frá því, sem grg. hermir um tilefni þessa máls. Ég skal geta þess, að mér er kunnugt um, að sjómannadagsráðið, sem nefnt er hér í frv., hefur þegar rætt við hestmannafél. Fák um það, hvort það teldi, að þessi breyt. kæmi sér nokkuð verr fyrir það. Var það fullt samkomulag við þetta félag, að þessi breyt. yrði gerð, þar sem þeir töldu, að þetta kæmi sér ekki að neinu leyti í bága. Lagabreyt. þessi er gerð með það fyrir augum að styrkja og efla sjóminjasafn það, sem sjómannadagsráðið hefur verið frumkvöðull að, að stofnað yrði. Eins og sagt er í grg., hefur Alþ. viðurkennt þessa hugmynd og styrkt hana um tveggja ára skeið með dálítilli upphæð á fjárl., sem yrði varið til stofnunar þessa safns og til að kaupa handa því ýmsa muni, sem dreifðir eru um allt land. Enn fremur hafði ríkisstj. afskipti af undirbúningi málsins og til hennar var leitað, þegar skipa átti formann fyrir n. þeirri, sem starfar að þessum málum. En sjómannadagsráðið leit svo á, að þrátt fyrir góðan vilja Alþ. um fjárframlög, yrði að afla meira fjár, meðal annars vegna þess, að ýmsir merkir munir í landinu eru að fara forgörðum, og vinda verður bráðan bug að því að bjarga þeim, ef þeir eiga ekki að glatast. Getur það tekið allmikla fyrirhöfn að tína saman og leita uppi þessa fágætu muni, og eðlilega hefur það talsverðan kostnað í för með sér að koma þeim á ákveðna staði. Auk þess eru sumir þeirra ekki falir nema fyrir nokkurt verð. Í þessu sambandi má benda á, að slíkt safn sem þetta ætti að eiga heil skip, t. d. hákarlaskip, sem geymd væru handa eftirkomendunum sem sýnisgripur um líf forfeðranna. Auðvitað hefur það talsverðan kostnað í för með sér að hreyfa slíka muni, sem ég nefndi, og svo getur verið um fleiri. Hvað mikið fjármagn kynni að skapast af slíkri starfsemi, er ekki gott að segja um. En mjög margir hafa mikinn áhuga fyrir góðum gæðingum, enda eru kappreiðar Fáks vel sóttar. Kappróðurinn er mjög gömul íþrótt hér á landi og afar nauðsynleg öllum, sérstaklega þeim, er sjó stunda. Var hún mjög iðkuð. meðan árabátarnir voru notaðir, og varð hver maður að vera vel þjálfaður í róðri, ef hann átti að vera álitinn hæfur til sjósóknar. En með vélaöldinni hefur róðurinn horfið úr sögunni að mestu leyti og er nú lítilsháttar stundaður sem íþrótt. Eru menn þeirrar skoðunar, að gera eigi þessa gömlu íþrótt að skyldukvöð fyrir hvern einasta mann, sem út á sjóinn leitar. Kappróðurinn þykir líka mikil og skemmtileg íþrótt, og eins og kunnugt er, er hún mjög iðkuð við erlenda háskóla. Ætti það að verða okkur metnaðarmál, að róðurinn hverfi ekki úr sögunni með næstu kynslóðum. Sjómannadagsráðið er fulltrúi sameinaðra stéttarfélaga í bænum, þeirra manna, sem sjóinn stunda, og eins og getið er um í grg., hefur ráð þetta gert þegar ráðstafanir til, að byggðir verði sérstakir bátar til þess að halda uppi kappróðrum. Kosta félögin til þess miklu fé, enda eru bátar dýrir með því lagi, sem nauðsynlegt er til kappróðurs, og þurfa að vera mjög vandaðir. Er ætlazt til, að 75% af veðmálastarfsemi í sambandi víð kappróðurinn renni til sjóminjasafnsins, en afganginum varið til aukins bátakosts. Þetta er í stuttu máli það, sem bak við frv. liggur. Hér er ekki neitt tekið úr sjóðum ríkisins, heldur er um heimild að ræða til fjáröflunar til styrktar góðu máli, og vona ég, að hv. d. geti fallizt á frv.