Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fyrir nokkrum dögum barst okkur fulltrúum Sjálfstfl. í utanrmn. til eyrna, að ríkisstj. hefði veitt austur-þýskum flugvélum lendingarleyfi, til þess að hér gætu farið fram áhafnaskipti á austurþýskum verksmiðjutogurum. Þar sem hér var um að ræða, ef rétt var hermt, breytta stefnu í þessum málum, báðum við hv. 2. þm. Reykv., Geir Hallgrímsson, um fund í utanrmn., þar sem ríkisstj. gerði grein fyrir máli þessu. Á fundi í utanrmn. í morgun staðfesti forsrh., sem mætti þar í fjarveru utanrrh., að rétt væri, að austur-þýskum stjórnvöldum hefði verið veitt heimild til þess að láta flugvélar lenda hér 3 sinnum á tímabilinu 12. apríl til 4. maí, nánar tiltekið 12. eða 13. apríl, 23. eða 24. apríl og 3. eða 4. maí. Hingað yrðu fluttar þrjár 85 manna áhafnir verksmiðjutogara til skipta á öðrum, og þau verksmiðjuskip kæmu hér til hafnar. Á utanrmn: fundinum kom fram, að erindi þessa efnis frá austur-þýskum stjórnvöldum hafði borist utanrrn. 22. febr. s.l., en ekki verið skýrt frá því í utanrmn. heldur, eins og fram kom áðan, þurftum við fulltrúar Sjálfstfl. að óska sérstaklega eftir fundi til þess að fá þetta mál upplýst. Við umr. í utanrmn. í morgun gagnrýndum við fulltrúar stjórnarandstöðunnar mjög afgreiðslu þessa máls svo og þær leyfisveitingar, sem þar var skýrt frá, og við töldum, að hér væri um svo alvarlegt mál að ræða, að eðlilegast væri, að forsrh. gæfi þingheimi þá grg., sem hann gaf á fundi n. í morgun. Það var þess vegna, sem við fulltrúar Sjálfstfl. óskuðum eftir því við hæstv. forsrh. á fundinum, að hann beitti sér fyrir því, að fundur yrði boðaður í Sþ. þar sem þingheimi gæfist tækifæri til þess að hlýða á grg. hans, þá sem hann gaf í morgun, og stjórnarandstöðunni gæfist tækifæri til þess að láta gagnrýni sína í ljós, - þá gagnrýni, sem fram kom á fundinum í morgun. Ég tel ekki eðlilegt, að ég í þessari ræðu minni hefji efnislega gagnrýni á þá grg., sem forsrh. gaf n. í morgun, fyrr en hann hefur flutt þingheimi þá grg. En ég vil þakka honum og hæstv. forseta SÞ. fyrir þetta tækifæri, að forsrh. mun nú flytja þingheimi þær upplýsingar, sem hann gaf utanrmn. í morgun.



Herra forseti. Utanrrn. barst hinn 25. febr. 1974 orðsending frá sendiráði Austur-Þýskalands, þar sem óskað var leyfis til þess, að fram fari í Reykjavík í apríl og maí skipti á 3–4 áhöfnum útsjávarfiskiflota Þýska alþýðulýðveldisins, og tekið fram, að alls væri þar um 255 sjómenn að ræða. Jafnframt var beðið um lendingarleyfi í sambandi við 3 leiguflug austur-þýska flugfélagsins Interflug dagana 12.–13. apríl, 23.–24. apríl og 3.–4. maí. Utanrrn. sendi ofangreinda beiðni fyrst til samgrn. og síðar til sjútvrn. Hið fyrrnefnda, þ.e.a.s. samgrn., sendi málið flugmálastjóra til umsagnar. Í svari samgrn., dags. 15. mars, segir: „Rn. fellst fyrir sitt leyti á þá niðurstöðu flugmálastjóra, að ekkert sé því til fyrirstöðu að veita umrætt leyfi, en vekur athygli á, að þar sem upplýsingar vantar um flugvélartegundina, liggur ekki ljóst fyrir, hvort mögulegt er að nota Reykjavíkurflugvöll.“ En þó að þetta erindi færi að sjálfsögðu í gegnum utanrrn., heyrir Reykjavíkurflugvöllur auðvitað undir samgrn. Í svarbréfi sjútvrn., sem var dags. 21. mars, var sagt, að rn. staðfesti samþykki sitt við, að umrædd leyfi verði veitt í þau 3 skipti, sem tilgreind eru í bréfi Þýska alþýðulýðveldisins frá 25. febr. 1974. Að fengnum þessum umsögnum tilkynnti utanrrn. sendiráðinu, að hið umbeðna leyfi yrði veitt, þ.e. lending 3 flugvéla frá Interflug í Reykjavík, þegar nánari upplýsingar bærust um flugið. En síðan gerðist það nokkrum dögum síðar, að það var hringt frá austur-þýska sendiráðinu og sagt, að þessar Interflugvélar væru svo stórar, að þær gætu ekki lent í Reykjavík, og væri þess vegna óskað lendingarleyfis fyrir þær í Keflavík. Sendiráðinu var tjáð, að slíkt væri ekki hægt að afgreiða í síma og skrifleg beiðni með ýtarlegum upplýsingum yrði að berast. Kom síðan sendifulltrúinn með bréf til ráðuneytisstjórans í utanrrn. 26. mars s.l., þar sem hann gerir grein fyrir þeim ástæðum, sem hann telur vera fyrir því, að það sé útilokað fyrir þessar flugvélar að lenda á Reykjavíkurflugvelli. Ráðuneytisstjórinn í utanrrn. tók málið til athugunar og ræddi það í síma við báða flugvallarstjórana, í Keflavík og Reykjavík, er báðir sögðu, að IL-18 flugvélar gætu lent í Reykjavík, en þó sló annar þeirra þann varnagla, að hugsanlega hefðu Austur-Þjóðverjar reglur um lendingar þessara véla, sem væru strangari en annars staðar. Það varð samt sem áður niðurstaðan í þetta skipti og þá í samráði við mig, sem þá gegndi störfum utanrrh., að þeim var enn á ný skrifað bréf, þar sem það var endurtekið, að þeir gætu fengið þessi 3 lendingarleyfi í Reykjavík og það væri skoðun íslenskra flugyfirvalda, að það væru skilyrði fyrir hendi til lendingar fyrir þessar vélar. En sendifulltrúinn kom svo enn á ný til viðtals við ráðuneytisstjórann og endurtók þau sjónarmið austurþýskra yfirvalda, að það væri gjörsamlega útilokað, að þessar flugvélar lentu á Reykjavíkurflugvelli. Færði hann fram frekari rök fyrir beiðni sinni, sem ég sé ekki ástæðu til þess að fara langt út í hér, - vil þó aðeins geta þess, að hann skírskotaði bæði til þess, að Austur-Þýskaland hefði í verki algjörlega viðurkennt íslenska landhelgisútfærslu og skip þeirra hefðu haldið sig fjarri mörkunum, að þeir hefðu þennan hátt á um skiptingu á skipshöfnum á ýmsum öðrum stöðum, þó ekki hér í nálægum löndum, og að þessi skip veiddu alls ekki nálægt Íslandsmiðum, heldur aðallega við Nýfundnaland og Ameríkuströnd og eitthvað við Norður-Noreg. Einnig skírskotaði hann til vinsamlegra samskipta á milli landanna, en það er ekki annað hægt að segja en að mjög vinsamleg samskipti hafi verið að öllu leyti á milli Íslands og Austur-Þýskalands. Að loknu þessu var þetta tekið á ný til yfirvegunar, og það var svo ég, sem tók um það ákvörðun, - en á sínum tíma hafði málið áður verið rætt í ríkisstj., að leyfi yrði veitt fyrir þessum 3 flugvélum á Keflavíkurflugvelli, en það væri gert með þeim hætti, að austur-þýskum yfirvöldum og sendiráðinu væri skrifað bréf. Það bréf var skrifað 2. apríl, og þar segir, að það hafi verið ákveðið að leyfa sem undantekningu - ég endurtek það: sem undantekningu 3 lendingar flugvéla í Keflavík, 12.–13. apríl, 23.–24. apríl og 3.–4. maí 1974, með því skilyrði, að sundurliðaðar upplýsingar komi um flugvélarnar og ferðaáætlun með venjulegum hætti. Þetta leyfi megi ekki skilja sem nokkurn ádrátt eða vísbendingu um það, að frekari lendingarleyfi verði veitt í framtíðinni í þeim tilgangi að skipta um áhafnir á fiskveiðitogurum. Það er augljóst, í hvaða tilgangi beðið er um slík leyfi. Það er að sjálfsögðu til að spara þessum skipum heimsiglingartíma, og þar af leiðandi má auðvitað játa, að það er augljóst, að þessi skip geta veitt eitthvað meira en ella, og það var auðvitað ástæðan til þess, að það þótti ástæða til þess að hugsa sig nokkuð um þetta. En hvort tveggja er, að sá háttur hefur lengi tíðkast, að sjómenn af erlendum skipum hafa komið hingað og farið með flugvélum. án þess þó að mér er ekki kunnugt um það, að um heilar skipshafnir hafi verið að ræða. Sjálfir höfum við haft þennan hátt á og notað við veiðar okkar, a.m.k. í Norðursjó. þegar þurft hefur að skipta um áhafnir, þ.e. að láta sjómenn fara flugleiðis á milli. Það var enn fremur litið svo á, að það væri ómögulegt að hindra það, að Austur-Þjóðverjar hefðu þann hátt á að láta þessar skipshafnir koma hingað með venjulegum farþegaflugvélum. Það hefði enginn getað bannað það. Það hefði sjálfsagt orðíð þeim eitthvað dýrara, og það er vafalaust ástæðan fyrir því, að þeir velja þennan kostinn, að nota leiguflug til þess. En þegar þessi varð efnislega niðurstaðan eða forsendan fyrir því, að þetta leyfi hafði þó á sínum tíma verið veitt líka sem algjör undantekning á Reykjavíkurflugvelli, þá sá ég ekki ástæðu til þess að gera í þessu sambandi upp á milli Reykjavíkurflugvallar og Keflavíkurflugvallar. Fyrir okkur er að mínu viti öldungis sama, hvort flugvélarnar lenda á Reykjavíkurflugvelli eða á Keflavíkurflugvelli, og Keflavíkurflugvöllur er auðvitað opinn alþjóðlegur flugvöllur, sem erlendar leiguflugvélar fara um og við synjum yfirleitt ekki um lendingarleyfi. En það er auðvitað oft, sem beðið er um lendingarleyfi fyrir flugvélar, og mér er ekki kunnugt um, að sá háttur hafi verið hafður á, að slík málefni hafi nokkru sinni verið lögð fyrir utanrmn. til umsagnar, heldur hafa það verið flugmálayfirvöld, sem hafa þar um sagt sitt. Í þessu tilfelli var eina atriðið, sem gat gefið ástæðu til þess að fjalla um þetta í utanrmn., að það væri verið að greiða fyrir því, að einstök þjóð gæti veitt eitthvað meira af fiski í Norðurhöfum, kannske af fiski, sem mundi koma á Íslandsmið. Hitt tel ég aftur algjört aukaatriði í málinu, hvort flugvélunum er veitt lendingarleyfi á Reykjavíkurflugvelli eða á Keflavíkurflugvelli. En ég undirstrika samt enn, með þetta sjónarmið einmitt í huga, að við viljum ekki greiða fyrir svona skiptum, að þá er það tekið alveg skýrt fram í þessu bréfi, að þetta sé algjör undantekning og það megi ekki á nokkurn hátt skoða sem vilyrði fyrir því, að slík leyfi verði veitt í framtíðinni. Ég vil líka taka fram, sem auðvitað má segja, að óþarft sé, að þarna er auðvitað um „civil" flugvélar að tefla, sem sæta að öllu leyti þeirri meðferð, sem venjulegar „civil“ eða leiguflugvélar sæta, og verður í engu brugðið út af þeim reglum, sem þar um gilda.



Herra forseti. Enn hefur hæstv. ríkisstj. orðið á víxlspor, í þetta skipti mjög alvarlegt víxlspor, sem getur átt eftir að hafa víðtækar afleiðingar, ef ekki verður ráðin bót á. Staðfest var af hæstv. forsrh., sem nú gegnir störfum utanrrh., hér í Sþ, áðan það, sem hann hafði upplýst í utanrmn. nú fyrir hádegi, að ríkisstj. hafði fyrir þrem dögum veitt leyfi til þess, að hingað séu fluttar þrjár heilar skipshafnir á Austur-þýska verksmiðjutogara, - verksmiðjutogara, sem munu vera að stærð um 10 þús. tonn og því augljóslega af þeirri gerð fiskiskipa, sem hér á landi hafa verið nefnd ryksugur. Þessi leyfisveiting til austur-þýskra yfirvalda til að flytja hingað flugleiðis áhafnir þriggja austur-þýskra verksmiðjuskipa, sem stunda veiðar í Norðurhöfum, er tvímælalaust breyting á þeirri stefnu. sem fylgt hefur verið í meira en hálfa öld varðandi fyrirgreiðslu við erlend fiskiskip, sem stunda veiðar í námunda við íslenska landhelgi. Svo sem kunnugt er. voru sett árið 1922 lög um rétt til fiskveiða í landhelgi og þá einnig fjallað um þá fyrirgreiðslu, sem megi veita erlendum skipum, sem stunda veiðar í námunda við Ísland, en þó utan landhelginnar að sjálfsögðu. Í 3. gr. þessara laga segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Erlendir fiskimenn, er reka kynnu fiskveiðar utan landhelgi, mega leita skjóls við strendurnar til þess að bjarga sér undan stormi og óveðri. Annars er bannað útlendingum að hafast við við land eða í höfn til þess að reka þaðan fiskveiðar utan landhelgi.“ Þessi ákvæði hafa ávallt verið túlkuð mjög strangt í meira en hálfa öld. Það hefur að sjálfsögðu verið algjörlega bannað erlendum fiskiskipum að sigla til íslenskrar hafnar og selja þar einhvern hluta úr afla sínum, hvað þá aflann allan, jafnvel þótt svo stæði á, að það væri gagnkvæmur hagur, bæði íslenskra aðila og erlendra, að slík viðskipti ættu sér stað, t.d. að vantað hafi verkefni fyrir íslenska fiskvinnslustöð eða atvinnuskort í námunda við íslenska höfn. Tilgangur þessara ákvæða er alveg augljós eins og lagasetningarinnar í heild, þ.e. að marka þá stefnu, sem síðan hefur verið fylgt mjög gaumgæfilega og með mikilli nákvæmni, að auðvelda erlendum skipum með engu móti að stunda veiðar í námunda við íslenska landhelgi. Þvert á móti skuli þeim torveldað að stunda slíkar veiðar, að svo miklu leyti sem það er á valdi íslenskra aðila eða íslenskra yfirvalda, í því skyni, að þau skerði ekki þá fiskstofna, sem eru undirstaða undir íslensku atvinnulífi. Það er ekki eingöngu, að erlendum fiskiskipum hafi verið bönnuð öll viðskipti með afla við íslenska aðila, heldur hafa ákvæðin jafnvel verið túlkuð svo strangt, að réttur til að taka ís og olíu hér hefur ekki verið viðurkenndur nema sérstaklega sé gerð grein fyrir. Vatn hafa erlendir aðilar getað fengið, án þess að sérstaklega sé um það sótt eða sérstaklega grein fyrir því gerð, en leyfi til ístöku og olíukaupa hafa verið háð því skilyrði, að gerð sé sérstaklega grein fyrir nauðsyn á því, að slík kaup eigi sér stað. Hitt hefur auðvitað verið talið sjálfsagt, að erlend fiskiskip geti fengið fyrirgreiðslu fyrir sjúka menn og slasaða, og eins hefur þótt sjálfsagt, enda samræmist það öllum venjum, að erlendir menn getið komið hér í land, ef sérstakar ástæður eru fyrir hendi, eða gengið um borð í skip í einstökum tilvikum. Hins vegar hefur það ekki áður borið á góma eða orðið viðfangsefni íslenskra stjórnvalda, að sótt hafi verið um leyfi til þess að skipta um heilar áhafnir á skipum. Það gefur auga leið, að ef erlend veiðiskip, sem stunda veiðar í Norðurhöfum, hafa almennan rétt til þess að skipta hér um áhafnir til að spara sér siglingu til heimahafnar, þá stóreykst geta þeirra til að stunda veiðar á þeim miðum, sem þau stunda veiðar á. Að hafa rétt til að skipta um áhöfn í heilu lagi jafngildir því að hafa rétt til þess að selja hluta af afla, t.d. úrgangsafla, í því skyni, að hægt væri að fylla það lestarpláss og það geymslupláss í skipinu, sem við það losnar, að úrgangsafli er seldur. M.ö.o.: ástæða hefur verið talin til að banna slík viðskipti, þó að hagkvæm væru, ekki bara fyrir hinn erlenda aðila, heldur einnig hinn íslenska aðila. Tilgangurinn er auðsjáanlega sá, að það eigi undir engum kringumstæðum að auðvelda erlendum skipum að skerða þá fiskstofna í Norðurhöfum, sem er undirstaða íslenskra atvinnuvega. Þetta hefur verið yfirlýst og viðurkennd stefna í túlkun á fiskveiðilöggjöfinni frá 1922 nú í meira en hálfa öld. Stundum hefur komið fram gagnrýni á, að þessari grundvallarstefnu fiskveiðilöggjafarinnar frá 1922 hafi verið fylgt af of mikilli smásmygli af hálfu Íslendinga. Sú gagnrýni hefur komið erlendis frá og hefur einnig heyrst frá innlendum aðilum, en aldrei hefur samt sem áður verið talið rétt að hvika frá þessari mjög svo ströngu og mjög svo þröngu túlkun á l., sem ráðið hefur í meira en hálfa öld, - þangað til það gerist nú fyrir þremur dögum. Þá er austur-þýskum stjórnvöldum veitt sú fyrirgreiðsla að mega skipta um þrjár áhafnir í heilu lagi á þremur ryksuguveiðiskipum. Það er ekki óeðlilegt, þó að spurt væri í framhaldi af þessu: hvað meiningin sé að gera varðandi ryksuguskip frá öðrum þjóðum, sem um slíkt kynnu að sækja. Mundu breskir verksmiðjutogarar fá leyfi til þess að spara sér siglinguna til Bretlands og sigla til Reykjavíkur í staðinn og fá skipt um áhöfnina hérna? Það er kunnara en frá þurfi að segja, að samningar við Vestur-Þjóðverja hafa strandað á því, að Íslendingum hefur með réttu verið mikill þyrnir í augum, að hér hafa verið vesturþýsk verksmiðjuskip á miðunum við Ísland. Á veru þeirra hér hafa samningar við Vestur-Þjóðverja beinlínis strandað. Þetta ber vott um, að mönnum er ljóst hér, að verksmiðjuskipin, - að ég tali nú ekki um ryksugurnar, eru stórhættuleg íslenskum fiskstofnum í Norður-Atlantshafi. Það hefur að vísu verið upplýst, að þau skip, sem Vestur-Þjóðverjar hafa á miðunum kringum Ísland, eru ekki verksmiðjuskip í þeim skilningi, sem við hér á Íslandi leggjum í það orð, heldur veiða þau með sams konar veiðarfærum og venjulegir síðutogarar gera. Hins vegar vinna þau aflann um borð. Þau skip, sem um er að ræða og deilt hefur verið um við Vestur-Þjóðverja, eru miklu minni skip en þau, sem hér eru um að ræða, eða 10 þús. tonna skip. Það er í þessu, sem hin nýja stefna er fólgin, að slíkum ryksugum er með þessu leyfi gert auðveldara að veiða meira magn, að hafa úthald sitt látlaust á fiskimiðum í Norðurhöfum. Það er hið nýja í þessu, að augljóslega þarf leyfi til þess, að þetta megi gera, - ekki leyfi sjútvrn., heldur leyfi utanrrn., þ.e.a.s. flugmálastjórnarinnar, sem í þessu tilfelli er í höndum utanrrn, vegna þess, að um Keflavíkurflugvöll er að ræða. Það gefur auga leið, að hið eina sjálfsagða fyrir íslenska stjórn hefði verið að segja nei og vitna til þeirrar grundvallarstefnu l. frá 1922, sem fylgt hefur verið á Íslandi af öllum ríkisstj. í meira en hálfa öld. Mér fannst, - ég segi sem betur fer, - koma fram í ræðu hæstv. forsrh. hér áðan. að hann, a.m.k. eftir fundinn í utanrmn. í morgun, sé farinn að gera sér ljóst, að hér kynni að hafa verið stigið víxlspor, hér hafi e.t.v. ekki verið farið algjörlega rétt að, því að hann lagði sérstaka áherslu á það hér áðan, að um algjöra undantekningu væri að ræða og ekki mætti búast við, að slík leyfi yrðu veitt áfram. Ef þetta er hrein undantekning, þá er það auðvitað sagt í viðurkenningu þess, að hér sé um varhugaverða braut að ræða. Annars væri ástæðulaust, að hér væri eingöngu um undantekningu að ræða, þ.e. ef um algjörlega eðlilega ráðstöfun væri að ræða. Út af fyrir sig vil ég fagna þessari yfirlýsingu af hálfu hæstv. forsrh., og vil taka hana þannig, að hann geri sér ljóst, að hér er um hæpna ráðstöfun að ræða. Vil ég óska þess, að þegar verði tekin ákvörðun um stefnubreytingu í þessu efni. Hvers vegna var undantekning nauðsynleg í þessu efni fyrst um undantekningu á að vera að ræða? Ég vona, að öllum sé það ljóst og best að gera það ljóst þegar í stað, og til þess eru þessar umr., að því verði slegið föstu, að slíkt eigi ekki að gerast aftur. Helst vildi ég, að þessi leyfi yrðu afturkölluð, þannig að engin undantekning hefði nokkru sinni verið gerð. Það næstbesta væri, að því verði lýst yfir, að slíkar undantekningar verði ekki gerðar framvegis, því að það gefur auga leið, að ekki kemur til nokkurra mála, að við Íslendingar verðum umskiptistöð fyrir erlend verksmiðjuskip, að við verðum einhver aðstoðarhöfn eða aðstoðarstöð til þess að hjálpa erlendum verksmiðjuskipum að ná sem mestum afla úr Norður-Atlantshafi. Í þessu sambandi er rétt að vekja athygli á, að það var upplýst, - ég man ekki, hvort það kom fram hjá hæstv. forsrh, áðan, - það var upplýst í n. í morgun, og ég skoða það ekki sem neitt trúnaðarmál, að þessi austur-þýsku ryksuguskip stunda veiðar nær Kanada og nær Noregi en Íslandi, að þau stunda veiðar nær tveim nágrannaríkjum sitt hvorum megin við Atlantshaf. Hvernig stendur á því, að austurþýsku yfirvöldin sækja ekki til stjórnarinnar í Kanada og fá leyfi til að skipta um áhafnir þar eða til ríkisstj. í Osló um að mega nota norska höfn til skipta á áhöfnunum? - Ég skal láta við það eitt sitja að varpa þessari spurningu fram. En í öllu falli hljótum við að vera sammála um, að það er í hæsta máta óeðlilegt, að Ísland, samhliða baráttu sinni fyrir aukinni fiskveiðilögsögu, réttmætri baráttu sinni fyrri aukinni fiskveiðilögsögu og verndun fiskimiða umhverfis landið og í öllu Norður-Atlantshafi, skuli stiga fyrstu sporin á braut, sem auðvitað er að stoðarbraut við erlend ryksuguskip á Norður-Atlantshafi. Ég geri mér ljóst, að það fylgir því viss vandi að framfylgja stefnu löggjafarinnar frá 1922 jafnstranglega og gert hefur verið í rúma hálfa öld. Því hefur fylgt vandi á hverjum einasta áratug. Jafnvel á hverju einasta ári hefur þurft að taka ákvarðanir, sem viss vandi fylgir. Það ber engan veginn að skilja þessi ummæli mín um þetta mál þannig, að ég telji rétt að takmarka með nokkrum hætti eðlilega umferð um Keflavíkurflugvöll. Keflavíkurflugvöllur er opinn alþjóðlegur flugvöllur, og að sjálfsögðu kemur ekki til nokkurra mála að leggja einhverjar almennar takmarkanir á almenna umferð um hann, og enn síður er nokkurt vit eða réttlæti í því að setja Austur-Þýskaland við eitthvert óæðra borð en aðrar þjóðir, sem við höfum stjórnmálasamband við. Það er ekki um þetta að ræða. Það er hvorki um það að ræða að takmarka umferð um opinn alþjóðlegan flugvöll, Keflavíkurflugvöll, né heldur hitt að setja Austur-Þýskaland, sem er góð viðskiptaþjóð okkar og vinaþjóð, við nokkurt annað borð en aðrar þjóðir, sem við eigum skipti við. Það er um hitt að ræða, að hér er framkvæmd ný og breytt stefna varðandi framkvæmd löggjafarinnar frá 1922. Við eigum ekki að verða til að stíga fyrstu sporin á braut, sem smám saman mundi leiða til skerðingar fiskstofna í Norður- Atlantshafi, með því að greiða fyrir veiðum verksmiðjuskipa, ryksuguskipa, á þessum slóðum. Þessi skulu vera síðustu orð mín: að láta í ljós þá ósk, að ríkisstj. sjái sér fært að afturkalla þessa leyfisveitingu. Sjái hún sér það ekki fært, þá geri ég það að till. minni, að ríkisstj. lýsi því yfir, að hér hafi verið um algjöra undantekningu að ræða og að hliðstæð leyfi muni ekki verða veitt framvegis, hvorki Austur-Þjóðverjum né neinum öðrum.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. forsrh, fyrir grg. hans hér og hæstv. forseta Sþ. fyrir að hafa orðið við beiðni okkar að taka mál þetta á dagskrá. Við teljum, að hér sé um svo alvarlegt mál að ræða, að nauðsynlegt sé, að þingheimi og þjóð allri sé gert kunnugt um það, svo að við megum draga nokkurn lærdóm af þeim mistökum, sem orðið hafa. Hæstv, forsrh. skýrði þessar leyfisveitingar og réttlætti þær annars vegar með því, að hér væri um algjörar undantekningar og undanþágur að ræða, sem, að því er manni skildist, yrðu ekki endurteknar, og hins vegar með því, að hér væri í raun og veru ekki um mjög frábrugðna þjónustu að ræða við erlend fiskiskip, hvað snertir austur-þýska togara að þessu sinni. Hvort tveggja getur ekki staðist. Það getur ekki verið unnt að leggja áherslu á, að hér sé um hrein undantekningartilfelli að ræða, eins og hann sagði, að leyfi ríkisstj. væri bundið við, og halda um leið fram, að hér væri ekki um frábrugðna meðferð þjónustu við erlenda togara að ræða. Varðandi það atriði, hvort hér sé um frábrugðna þjónustu að ræða við erlend fiskiskip, miðað við venju, vil ég minna á, að sú regla gildir varðandi þjónustu við erlenda togara þ.á m. breska togara, að togarar fé hér ekki vistir eða olíu nema sem nægja til heimsiglingar, og áhafnaskipti eiga sér ekki stað hér á landi í heilu lagi, heldur er þar í mesta falli um það að tefla, að menn koma hér, einstakir áhafnameðlimir, til þess að leysa aðra af, sem veikst hafa eða þurfa að fara heim, áður en veiðiferð lýkur. Þessir áhafnameðlimir annarra erlendra togara ferðast með venjulegum farþegaflugvélum, og út af fyrir sig getur vel verið, að við gætum ekki komið í veg fyrir slík skipti að því er austurþýska togara snertir. Þá vildi ég taka fram, að ólíku er saman að jafna, þegar minnst er á áhafnaskipti á íslenskum fiskiskipum í Norðursjó, og þessu, vegna þess að þar er sömuleiðis um það að ræða, að þeir ferðast með venjulegum farþegaflugvélum og áætlunarflugvélum og ferðast til lands, þar sem íslensku fiskiskipin landa, þ.e. í Danmörku. Þá sagði hæstv. forsrh., að hann gerði ekki mun á Keflavíkurflugvelli og Reykjavíkurflugvelli. En samt sem áður er staðreyndin sú samkv. upplýsingum hans sjálfs, að hann gerði mun á Reykjavíkurflugvelli og Keflavíkurflugvelli. Leyfi íslenskra stjórnvalda var í upphafi bundið við Reykjavíkurflugvöll, og þegar austur-þýsk stjórnvöld óskuðu eftir breyt. þar á til að fá að lenda á Keflavíkurflugvelli, þá var þeirri beiðni í annarri umferð synjað og austur-þýskum stjórnvöldum sagt, að þau yrðu að binda sig við Reykjavíkurflugvöll. Það var ekki fyrr en í þriðju umferð, að hæstv, forsrh, gaf eftir og leyfði lendingu á Keflavíkurflugvelli. Hann sjálfur hefur gert þarna greinarmun á Reykjavíkurflugvelli og Keflavíkurflugvelli. Ég tel auðvitað sjálfsagt, að Keflavíkurflugvöllur sé alþjóðaflugvöllur opinn flugsamgöngum, en lendingarleyfi eru almennt bundin samningum milli ríkisstjórna, sem áskilja gagnkvæman rétt. Meira að segja hafa Íslendingar verið svo varkárir, - ég hygg ég fari rétt með í þeim efnum, - að í samningum við Spánverja t.d. hafa Íslendingar ekki talið það réttlæta lendingarrétt spánskra flugvéla, þótt íslenskar flugvélar fari margar hópferðir til Spánar með farþega þangað. Því er hér um afbrigðilega meðferð að ræða, hvort heldur litið er á fyrri þjónustu við erlend fiskiskip eða fyrri reglur, er gilda um lendingarleyfi á Íslandi. Hér er tekinn upp nýr háttur. Það er tvennt, sem vekur athygli í því sambandi: annars vegar, að það er brotið í bága við fyrri stefnu að veita erlendum fiskiskipum aðeins lágmarksþjónustu á Íslandi. Það er ekki afsökun í þessu sambandi að austur-þýskir verksmiðjutogarar fiski ekki á Íslandsmiðum, Í fyrsta lagi vitum við ekki og höfum ekki aðstöðu til að fylgjast með, á hvaða miðum þessir togarar fiska í raun. Í öðru lagi er ljóst, að þessir togarar fiska alla vega á norðurslóðum og á fiskimiðum, þar sem við höfum hagsmuni af, Íslendingar, að sókn sé takmörkuð á. Og í þriðja lagi er sú skýring, að þessir togarar veiði við Norður-Noreg, Kanada og Bandaríkin, til þess fallin, að við hugleiðum, hvort það verði þakkað af hálfu þessara þjóða, að við auðveldum aukna sókn á þeirra fiskimið, einmitt þegar á það er litið, að við byggjum töluvert á fylgi a.m.k. Noregs og Kanada við stefnu okkar á komandi hafréttarráðstefnu. Því er það ljóst, að hér er farið að andstætt hagsmunum Íslands hvað fiskveiðimál snertir. Hins vegar langaði mig til þess að nefna, að hér er einnig um að ræða vitnisburð um aukinn þrýsting frá austantjaldslöndunum á Ísland og Íslendinga. Fyrr í vetur voru veitt leyfi til lendingar sovéskra flugvéla í tengslum við heimsókn Brésnevs til Kúbu. Það hafa farið fram 36 slíkar lendingar á Keflavíkurflugvelli. Það skal tekið fram, að þessi leyfi voru bundin því skilyrði, að ekki væri um hernaðarflugvélar að ræða, heldur svokallaðar „civil“ flugvélar, eins og hæstv. forsrh. komst að orði. En það er engu að síður þannig háttað um lendingar þessara flugvéla, að þegar þær eru komnar á Keflavíkurflugvöll. má enginn koma nálægt þeim, ekki einu sinni íslenskír starfsmenn Keflavíkurflugvallar, og við vitum ekkert, hvað þessar flugvélar hafa inni að halda. Ég tel nauðsynlegt, að við Íslendingar fylgjumst með ferðum erlendra flugvéla um land okkar og vitum, hvað þessar flugvélar hafa að flytja, þær sem hafa lendingarleyfi á Íslandi. Það var spurt um það á fundi utanrmn., hvaða reglur giltu að þessu leyti í nágrannalöndunum. Þær munu vera mjög mismunandi. En það er vaxandi áhugi fyrir því, að reglur séu settar, sem áskilja lendingarlandi rétt til þess að skoða flugvélarnar, m.a. vegna hættu á hryðjuverkum og slíku. Mér finnst sjálfsagt, að slíkar reglur séu settar hér á landi, og hæstv. forsrh. tók undir það á fundi utanrmn. í morgun. Ég skildi orð hans svo, að hann mundi sjá svo um, að slík skoðun færi fram, t.d. að því er þessar flugvélar snertir. Ég skal ekki orðlengja um þetta mál, en vil þó taka fram, að hér er um alvarlegt mál að ræða og við gerðum kröfu um það, að þessi leyfi yrðu afturkölluð. Hæstv. forsrh. taldi það ekki gerlegt, málið væri svo langt komið, en alla vega ættum við að vera sammála um það að veita ekki ný leyfi. Ég vil að lokum henda á til að sýna, hve Austur-Þjóðverjar virðast hafa tekið það sem gefið mál, að þeir fengju þetta leyfi, en það er í raun og veru óvirðing við íslensk stjórnvöld, að leyfið er gefið út af íslenskum stjórnvöldum 2. apríl. en þegar 27. mars eða 5 eða 6 dögum áður en leyfið er veitt tilkynna Austur-Þjóðverjar komu skips á Reykjavíkurhöfn og komu flugvéla þrisvar sinnum á Keflavíkurflugvöll til þess að koma í kring þessum skiptum á áhöfnum. Það sýnist því vera tekið sem gefið mál, að farið sé að óskum austur-þýskra stjórnvalda hjá ríkisstj. Ég vonast til þess, að hæstv, ríkisstj. verði á verði og endurtaki ekki þessi mistök. Mál þetta minnir óneitanlega á svipaða ásókn af hendi Þýskalands Hitlers fyrir síðasta stríð, og þá báru íslensk stjórnvöld gæfu til að vera á verði, Ég vænti þess, að svo verði í framtíðinni, þótt þeim hafi orðið þessi alvarlegu mistök á nú.



Herra forseti. Það er sýnilegt, að form. Sjálfstfl. hefur orðið alvarlega hræddur við það, sem gerðist í þessum efnum. Hann hugsar til beiðni Þjóðverja á Hitlerstímanum, rétt áður en styrjöldin skall á, enda leyndi það sér ekki á málflutningi hans, að það, sem hefur hreyft við honum, er það, að hann þóttist sjá í þessu almenna undanlátssemi íslenskra stjórnvalda fyrir þeim austantjaldsmönnum. Fyrst hefði verið látið undan Rússum, þeim heimilaðar lendingar hér á landi, og nú Austur-Þjóðverjum, og þá auðvitað ósköp eðlilegt, að maðurinn færi að verða hræddur. En það, sem sérstaklega hefur vakið athygli mína, er það, sem hér hefur verið sagt um þessa leyfisveitingu og fiskveiðar í Norðurhöfum og okkar almennu stefnu í þeim efnum, og öll sú fjarstæða, sem hv. 7. þm. Reykv. sagði hér í sambandi við það. Hér hefur ekki verið gerð nein stefnubreyting frá þeirri almennu stefnu, sem gilt hefur hjá okkur varðandi það að reyna að halda þannig á málum, að við greiddum sem minnst fyrir fiskveiðum útlendinga hér við land, á þeim miðum, sem við stundum okkar veiðar. Á því hefur engin breyting orðið. Það sem hér var um að ræða, var það, að þegar þessi beiðni kom fram, var gerð athugun á því, um hvað hér væri í rauninni að ræða. Hér var ekki um beiðni að ræða fyrir alveg sérstök ryksuguskip, eins og hv. 7. þm. Reykv. talaði hér um. Hér voru á ferðinni venjulegir verksmiðjutogarar síst stærri en þeir, sem hafa stundað og stunda veiðar hér við land á vegum Vestur-Þjóðverja og margra annarra. En þessi skip stunduðu ekki veiðar við Ísland, og hér var ekki heldur um að ræða veiðar, sem átti að stunda við Noreg, heldur var hér um að ræða veiðar, sem fram áttu að fara á Nýfundnalandsmiðum og Kanadamiðum, þar sem svo stendur á, að allar þær þjóðir, sem veiðar hafa stundað á þeim miðum, hafa þegar komið sér saman um ákveðinn kvóta, sem þau megi fiska á þessum slóðum, þar sem búið er að gera samkomulag um tiltekið magn, sem hver þ,jóð má veiða, bæði af þorski, ýsu, karfa og öðrum aðalfisktegundum, Austur-Þjóðverjar eiga hlutdeild í þessu að tilteknu magni og sækja sinn kvóta eins og margir fleiri á þessi mið. Hér gat því ekki verið um það að ræða, að við gætum haft nokkur minnstu áhrif á það, hvort þeir veiddu meira eða minna á þessum miðum, sem við stundum ekki veiðar á, enda hefur það farið svo við þessar kvótasetningar, sem þarna hafa verið gerðar, að þá hefur ekki komið í okkar hlut neinn teljandi hlutur og svo lítið, að við höfum ekki talið ómaksins vert að senda skip eftir slíku. Við vissum, að Austur-Þjóðverjar mundu veiða á þessum slóðum eftir þessu samkomulagi, þeir mundu senda sín skip þangað, eins og þeir hafa gert, og þeir gátu að sjálfsögðu, eins og hér hefur komið fram í umr., sent menn hingað til Íslands með farþegaflugvélum og skipt hér og notið hér nákvæmlega sömu réttinda og aðrir að mega koma með skip sin í íslenska höfn og láta sína menn ganga um borð í skipin. Þeir hefðu eflaust einnig getað komið því fram að skipta um skipshafnir sínar í þessum tilfellum annars staðar. Hér var beiðni í þremur tilfellum, þar sem gert var ráð fyrir því að skipta um allverulegan hluta af skipshöfn skipa. Þegar það lá fyrir, að hér var alls ekki um það að ræða, að veiðarnar yrðu stundaðar á okkar slóðum, við Ísland, eða á þeim slóðum, sem við stunduðum veiðar á, heldur væru þetta veiðar upp í tiltekinn kvóta á fjarlægum miðum frá okkur, gátum við vitanlega ekki séð, að það væri nokkur einasta ástæða til frá okkar hálfu að meina þeim að fá lendingar hér með þessum hætti. - En í þessu sambandi er auðvitað rétt að rifja upp, hver er aðstaða erlendra fiskiskipa hér við land og hvaða þjónustu þau hafa fengið og fá hér. Það, sem hv. 7. þm. Reykv., Gylfi Þ. Gíslason, sagði í þeim efnum, var flest alrangt, því um þetta veit hann greinilega ekkert eða þá að hann vill ekki hafa það, sem rétt er. Þau fiskiskip, sem stundað hafa veiðar hér við Ísland og stunda veiðar enn við Ísland og eru virkilegir keppinautar okkar hér á miðunum, hafa fengið hér margvíslega og mikla þjónustu og fá hana enn. Þau leita hér hafna, ekki aðeins stöku sinnum. Komur þeirra til íslenskra hafna, t.d. breskra togara, skipta mörgum hundruðum á hverju ári. Þau fá hér viðgerðarþjónustu og hvers konar þjónustu. Við höfum ekki talið okkur fært, - þótt við værum að greiða fyrir veiðum þessara aðila með þessu móti á okkar fiskimiðum, - að neita þeim um þessa þjónustu, vegna þess að við eigum líka fiskiskip og fiskimenn, sem þurfa að leita til hafna annars staðar og sækja um sams konar þjónustu. Það er líka rangt, að það hafi almennt gilt þær reglur hér hjá okkur, að skip hafi ekki getað fengið nema tiltekinn eða litinn skammt af olíu, ís eða öðru slíku. Það er eintómt bull. Það hafa verið settar nýjar reglur um þetta nú í olíukreppunni, og þá hefur þetta gilt um öll erlend skip, sem hingað hafa komið, að það má ekki afhenda þeim olíu nema að vissu marki, mjög takmörkuðu marki. Við gerum það þó að láta þau hafa nokkra olíu af okkar takmörkuðu birgðum og komi sérstakt samþykki til í hverju einstöku tilfelli. - M.ö.o. við erum að veita erlendum skipum, sem hér eru í harðri samkeppni við okkur, margvíslega þjónustu. En svo ættum við að segja í einstöku tilfelli, þar sem farið er fram á fyrirgreiðslu af þessu tagi, að hér megi koma flugvélar með hóp manna og þeir gangi um borð í skip, sem fara héðan á fjarlæg mið, sem lítið koma okkur við í þessu tilfelli, - við ættum að neita slíku og knýja það fram, að þeir keyptu sér farmiða með venjulegum farþegavélum og kæmu þannig. Ég sé ekki muninn á því, fiskifræðilega séð eða efnahagslega séð. Ég get ómögulega séð, að á því sé mikill munur. En ég skil það mætavel, að flugfélög okkar hefðu heldur kosið, að þessir menn hefðu ferðast með þeim og borgað þeim eitthvað fyrir flutninginn, það er allt annað mál. Þegar okkur í sjútvrn, barst þetta mál til umsagnar, athuguðum við málið, fengum upplýsingar um, hvað hér væri á ferðinni, og eftir að við höfðum kynnt okkur það, komumst við að þeirri niðurstöðu, að það væri engin ástæða af okkar hálfu til þess að spyrna gegn því, að þessar lendingar yrðu leyfðar í þetta skipti. En að sjálfsögðu kemur það ekki til greina, að við Íslendingar höldum þannig á málinu, hvorki varðandi svona veiðar né aðrar, að við förum að gefa nokkurri þjóð aðstöðu til þess að hafa einhverja skiptistöð hér á Íslandi almennt séð, allra síst ef það væri nokkur hætta á því, að við værum að greiða fyrir veiðum hennar hér við land. Hitt er svo auðvitað hreint bull, að ætla að mála hér skrattann á vegginn og telja, að ákveðnir togarar frá Austur-Þýskalandi séu einhverjar sérstakar ryksugur, en taka það svo fram í sömu setningunni, að hins vegar séu verksmiðjuskip frá Vestur-Þýskalandi bara venjuleg skip, sem veiði með sams konar veiðarfærum og okkar skip. Við þekkjum þessi skip, við höfum meira að segja séð þau, og það fer ekkert á milli mála, hvernig skip þetta eru. Hér er um sams konar skip að ræða, - skip, sem yfirleitt eru frá 1500 og upp í 3000 tonn. Hér er um að ræða skip af þessari gerð, sem ég greindi frá. Stóru skipin, 10 þús. tonna skipin, sem aðeins þekkjast, skipta yfirleitt ekki um áhafnir á þennan hátt. Þar eru áhafnirnar úti um miklu lengri tíma. Hér hefur ekki verið af hálfu okkar breytt um stefnu á nokkurn hátt. Við erum ekki að greiða fyrir því, að útlendingar geti sótt meiri fisk á miðin hjá okkur. Við erum ekki að greiða fyrir því með þessu, að þeir geti veitt meiri fisk í Norðurhöfum. Við höfum kynnt okkur það. Þeir fengu ekki þá aðstöðu með þessu, og við gátum í rauninni ekki haft hér nema minni háttar áhrif á. Hitt var augljóst, að ef við hefðum neitað þessu, þá var a.m.k. mjög auðvelt að túlka það þannig af þessari ágætu viðskiptaþjóð okkar, að við værum að neita þeim um mjög eðlilegan hlut. En þegar það var tekið fram, bæði af okkur í sjútvrn. og eins í utanrrn., að hér væri aðeins um heimild fyrir þessi þrjú skip að ræða og það væri ekki hægt að líta á þetta sem fordæmi um neitt framhald, - við vildum hafa allan fyrirvara á um það, - þá einmitt vorum við að halda okkur við okkar meginstefnu, að við viljum hafa fulla gát á því, hvaða aðstöðu við veitum útlendingum yfirleitt til veiða hér í Norðurhöfum. Það er því alveg rangt, eins og var sagt af hv. 7. þm. Reykv., að við höfum verið að breyta um stefnu og veita útlendingum aðstöðu til að stunda hér veiðar í námunda við Ísland og við séum með þessu að stefna þeim fiskstofnum í hættu, sem við byggjum afkomu okkar á. Allt tal í þessa átt er hreinasta slúður. Herra forseti. Ég þarf ekki að lengja mál mitt frekar en orðið er. Ég vil hins vegar benda á, að það er rétt, að við Íslendingar höfum notið þessarar sömu reglu annars staðar. Við höfum sent heilar skipshafnir til annarra landa og fengið þar að skipta um á eðlilegan hátt, og í einstökum tilfellum sé ég ekki neitt athugavert við slíkt. En ef ástæða þykir til þess, að við framkvæmum þessar almennu reglur okkar harðar en gert hefur verið, þá ættum við vitanlega að beita því gagnvart þeim útlendingum, sem fá þjónustu hér á landi og stunda fiskveiðar hér við land. En í þessu tilfelli var ekki um það að ræða.



Herra forseti. Ég kvaddi mér hljóðs fyrir nokkru, af því að mér þótti sú skýrsla, sem hæstv. forsrh. hefur gefið fyrir hönd utanrrn., dálitið forvitnileg. Ég ætlaði mér að spyrjast fyrir um einn þátt þessarar skýrslu. Nú hefur það gerst, að með ráðherrasérréttindum hefur hæstv. sjútvrh, fengið orðið á undan mér, og ég þarf í raun og veru ekkert að gera nema draga gylltan ramma í kringum þessa ræðu, sem hans excellence, ambassador austur-þýskra togara hefur flutt hér á Alþ. Ég hef aldrei heyrt aðra eins varnarræðu fyrir erlenda hagsmuni, sem eru algerlega andstæðir íslenskum hagsmunum, og þá sem hæstv. ráðh. flutti. Mér þykir ánægja að því, að hann skyldi þó hafa svo mikla sektartilfinningu að standa sjálfur upp, áður en hann var kallaður upp, þannig að það sé hægt að tala við þann mann, sem þarf að tala við út af þessu máli, en ekki að niðast á forsrh., sem hefur sjálfsagt nógar áhyggjur, þó að þetta bætist ekki við þær. Það var í ræðu og skýrslu forsrh., að leitað hafi verið umsagnar sjútvrn, og rn. hafði samþykkt það, sem gerst hefur, og þykir mér það forvitnilegt. Nú erum við búnir að heyra skýringarnar, sem ég ætlaði mér raunar að kalla eftir. Og hverjar eru þær? Hverjar eru skýringarnar? Jú, þetta eru ágætir vinir okkar. Við getum ekki sagt nei við þá. Það kann að vera rétt. Utanrrh. hefði getað sagt það. Hann verður að skipta við alla, Portúgali, Kínverja og allt þar á milli. Sjútvrh. þarf ekki að hugsa um slíkt. Hann getur hugsað um íslenska sjávarútvegshagsmuni. Það er alveg óskiljanlegt, að sjútvrn. skuli hafa veitt samþykki sitt til þess, að Íslendingar stigi þetta skref til þess að aðstoða þá, sem veiða á úthöfunum. Mér skilst, að hann og sérfræðingar hans séu óþreytandi í því að segja okkur, að fiskurinn viti ekki, hvar landhelgin er, hann syndi fram og aftur. Við vitum, að stórir stofnar, eins og Grænlandsþorskurinn o.fl., synda fram og aftur og eru ekki hér við strendur. Sú afsökun, að hin austur-þýsku skip, sem eiga að fá þessa sérstöku aðstöðu hér á landi, veiði ekki hjá okkur, heldur annars staðar, er fyrir neðan allar hellur. Við erum, á sama tíma og við veitum þetta leyfi, að leita eftir aðstoð og stuðningi Kanadamanna við 200 mílna hugmyndina á þeim ráðstefnum, sem hefjast nú í sumar. Nú sendum við þeim þá kveðju sjútvrh. Íslands: Allt í lagi að Interflug lendi hér með sýnar Iliushin-flugvélar til að skipta um á flotanum, sem veiðir við Kanada. – Það er að vísu kvótaskipting í fiskveiðum þar, ég veit það vel, en það er ekki alveg öruggt mál, að allir veiði alltaf sinn kvóta. Við erum að hjálpa til þess að tryggja, að það verði austurþýskir sjómenn, sem veiða sinn kvóta alveg að fullu. Það getur vel verið, að það séu fátækir sjómenn á ströndum Nýfundnalands, sem verði fyrir barðinu á þessari stefnu íslenska sjútvrh., en það er augljóst, að þetta er hans mál, það er hann, sem hefur barið það í gegn. Það eina, sem er hægt að þakka honum, er, að hann skyldi þó hafa taugar til að standa upp og standa fyrir máli sínu. Það má deila um útlend skip, og við eigum ýmis vandamál óleyst varðandi þau, eins og það, hvaða hlunnindi við veitum þeim, sem eru búnir að veiða við strendur okkar árum saman. Er ekki rétt fyrir sjútvrh. að hneykslast á þessu, heldur ætti hann frekar að hafa frumkvæði um að flytja till. um að breyta því, hvaða hlunnindi erlendar þjóðir, sem veiða við strendur Íslands, fá hér á landi. Hver annar á að hafa forustu um það? Í staðinn stendur hann hér upp á Alþ. og notar þennan gamla vanda, sem við þurfum að leysa, sem afsökun fyrir því, að við verðum bækistöð fyrir austur-þýska togara, sem veiða við strendur Kanada. Ég hef haldið, að það væri orðið mönnum ljóst, að heimshöfin eru ekki stærri en svo, að við höfum ekki ráð á því að tala um Kanada eins og eitthvað, sem er okkur óviðkomandi, þetta er allt samtengt, og síst af öllu ættum við að gera neitt, sem gæti orðið til að styggja vinsamlegar þjóðir. Kanadamenn eru að vísu ekki eins ákveðnir og harðir í landhelgismálunum og við viljum hafa þá. En þeir eru þó hjálplegir og hafa tilhneigingu til þess að vera með 210 mílna málinu og geta haft þar mikil áhrif. Við eigum ekki að styggja þá með því að sýna ónauðsynlega kurteisi við íhaldssömustu þjóðir veraldar í landhelgismálum, sem eru austurblokkarríkin, ásamt ríkjum eins og Japan og kannske Bretlandi. Þessar þjóðir eru okkar höfuðandstæðingar í þeim átökum, sem eru fram undan. Við ættum að hafa vit á því að gera ekki óþarfa hluti til að spilla fyrir okkar eigin málstað. Ef utanrrn., sem verður, eins og ég hef áður sagt, að skipta við alla, hverjir sem eru, hefur tilhneigingu til að vera greiðasamt við Austur-Þjóðverja, sem liggur nú raunar ekki fyrir, þá er ekki til of mikils ætlast, að landhelgisþjóðhetjan okkar standi sig einu sinni.



Herra forseti. Þeir hv. 7. þm. Reykv. og hv. 2. þm. Reykv. hafa komið fram hér með þá gagnrýni, sem við stjórnarandstæðingar höfðum við þær leyfisveitingar, sem upplýst var um á utanrmn.- fundi í morgun. Ég sé því ekki ástæðu til að endurtaka það hér. Ég vil mjög undirstrika þau orð, sem hv. 8. landsk. þm. viðhafði hér áðan í sambandi við ræðu hæstv. sjútvrh., og gera örlítinn samanburð á því, sem hæstv. forsrh. sagði í sinni ræðu, og þeim orðum, sem hæstv. sjútvrh. lét falla um þessa leyfisveitingu. Það kom skýrt fram hjá hæstv. forsrh., að hér væri um að ræða undantekningartilfelli. Í ræðu sinni sagði hæstv. sjútvrh. hins vegar, að hér væri ekki um nein undantekningartilfelli að ræða, hér væri alls ekkert verið að breyta um stefnu, hér væri verið að gera mjög eðlilegan hlut. En ég vil þá leyfa mér að spyrja hæstv. sjútvrh.: Hvenær hafa þau leyfi verið veitt, sem hann telur vera fordæmi fyrir þeim leyfum, sem hann er að veita núna? - Og um leið og hann segir, að það, sem hv. 7. þm. Reykv. sé að segja hér, sé bull, í sambandi við fullyrðingar hans um breytta stefnu, þá kemur hann og svarar því, að hér sé um að ræða 2–3 þús. tonna skip, það séu ekki stærri skip, og meira að segja, eins og hann orðaði það: Við höfum séð þau. - Hann hefur sjálfsagt séð þau á einhverri sinni ferð austur fyrir tjald. Þá hafa honum sjálfsagt verið sýnd þessi skip, sem meiningin væri, að fengju að koma hér inn í hafnir til þess að fá að skipta um áhafnir. Hér er hins vegar um að ræða, að talið er, allt upp í 10 þús. tonna skip. Og þau voru ekki kölluð ryksugur í hans ræðu. Nei, þetta voru bara 2r-3 þús. tonna skip, sem meira að segja við höfum séð. Honum fannst í ræðu sinni ekki ástæða til þess að neita um þessi leyfi, og það var ekki að heyra á hans ræðu annað en það yrði sjálfsagt að veita slík leyfi aftur, þegar um þau væri beðið. Það var rétt, sem hv. 8. landsk. þm. sagði, hér var haldin varnarræða fyrir hagsmuni erlendrar þjóðar á Alþingi Íslendinga. Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umr., enda ekki ætlunin að tefja þingstörf þeirra vegna. Ég vil endurtaka þakkir mínar til hæstv. forsrh. fyrir það, að hann skyldi koma hér og gera þingheimi grein fyrir því, sem hann gerði utanrmn. grein fyrir í morgun. En eins og fram kom í ræðu hans, er hér um að ræða breytt viðhorf. En hann gat þess réttilega, eins og komið hefur fram, að hér væri um undantekningartilfelli að ræða, og er þess að vænta, að á því verði ekki endurtekning.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. - Hv. 8. landsk. þm., Benedikt Gröndal, sagði, að við værum með þessu að senda Kanadamönnum kveðjur okkar á dálítið sérstakan hátt og við værum að styggja Kanadamenn og aðra, sem hugsanlega vildu standa með okkur í landhelgismálinu. Allt er þetta auðvitað sagt út í bláinn, vegna þess að Kanadamenn hafa eins og nær allar aðrar þjóðir haft allt annan hátt á en við Íslendingar í sambandi við aðstöðu erlendra veiðiskipa. Flestar aðrar þjóðir t.d. Bandaríkjamenn, hafa beinlínis tekið við afla úr erlendum veiðiskipum, sem stundað hafa veiðar á þessum slóðum. Þau hafa landað þar gífurlega miklu magni, og við höfum fengið að kenna á því á mörkuðunum þar. Aldrei hefur komið til neins slíks hjá okkur, að við heimilum það. Skip, sem veiða á þessum slóðum, fá margvíslega fyrirgreiðslu þarna og miklu meiri en þau fá hér hjá okkur. Auk þess er svo það, að Kanadamenn hafa verið fremstir í flokki að ákveða þann kvóta, sem Austur-Þjóðverjum hefur verið ætlað í þessum efnum að veiða á þessum slóðum. Ég tel líka mjög líklegt, að ef Austur-Þjóðverjar hefðu leitað til Kanada eða einhverra annarra, þá hefðu þeir fengið leyfi af þessari tegund þar. Ég tel það mjög sennilegt. Það a.m.k. styngi mjög í stúf við annað, sem þessar þjóðir almennt gera ef þær hefðu neitað slíku. Ég hygg, að það hefði þá hlotið að vera af einhverjum pólitískum ástæðum. Ég þurfti ekki að halda hér neina varnarræðu fyrir austur-þýska hagsmuni. Ég var hins vegar að sýna fram á, að það var rangt, sem hér var sagt, að við værum að breyta til um okkar almennu stefnu, sem við höfum haldið hér fram, að reyna, eftir því sem við getum, í okkar almennu viðskiptum við aðrar þjóðir að torvelda það, að þær fengju meiri eða betri aðstöðu en þörf er á til þess að stunda veiðar á okkar hagsmunasvæði. Þessi stefna er óbreytt. Við höfum ekki breytt henni með þessu. Hv. 1. þm. Reykn. heldur, að það sé nauðsynlegt að fara til Austur-Þýskalands til þess að sjá austur-þýska togara. Ég held, að ef hann hefði a.m.k. komið oft að íslenskum höfnum, hefði hann getað séð þá nokkrum sinnum. M.a. hef ég nokkrum sinnum séð þá fara hér í slipp og meiri háttar viðgerðir, og það hefur komið fyrir, að þeir hafi legið hér vikum saman. Þeir hafa fengið þjónustu hér á undanförnum árum, ekki aðeins í tíð þessarar stjórnar, þeir voru hér áður. Hitt er svo vitað, að þeir hafa stundað veiðar hér við land í mörg ár, en sá er munurinn á þeim og ýmsum öðrum, að þeir hafa viðurkennt í framkvæmd okkar 50 mílna fiskveiðilandhelgi. Þeir hafa virt hana, og þeir hafa horfið af Íslandsmiðum fullkomlega nú. Við ættum miklu frekar að sýna þeim vissa viðurkenningu í sambandi við þetta, að þeir skuli hafa viðurkennt á þennan hátt okkar 50 mílna landhelgi, heldur en hrópa þá út á þann hátt, sem hér hefur verið gert. Það var leitað til sjútvrn., eins og ég greindi frá, og það var spurt um það, hvort það hefði aths. við það að gera, að veitt yrði það leyfi, sem hér var um að ræða. Eftir að við höfðum kynnt okkur málið, töldum við ekkert til fyrirstöðu að veita leyfi í þetta skipti, en við tókum skýrt fram, að það yrði aðeins í þetta skipti. Við vildum hafa það algerlega opið, að hægt væri að neita um leyfisbeiðnir af þessu tagi, ef það kæmi í ljós á nokkurn hátt, það gæti verið til þess að styrkja okkar stöðu, svo að hér er ekki um það að ræða, að það sé búið að taka upp neina slíka stefnu, að við heimilum hverjum sem er eða þessum aðilum áfram að skipta hér um áhafnir á þennan hátt. En ég get ekki séð, að í þessum tilfellum, þar sem var um að ræða veiðar upp í tiltekinn kvóta, geti það haft nokkur minnstu áhrif. Það hefur ekki mikil áhrif á mig, þó að hv. 8. landsk. þm., - hann hefur gert það nokkrum sinnum hér áður, - blási svolítið í sambandi við landhelgismál. En hann hefur ekki staðið sig þannig í einu eða neinu, að ég telji a.m.k. ástæðu til fyrir mig að hrökkva við út af því, þó að hann þykist vera mikill í þeim efnum. Það hefur því engin áhrif á mig, þó að hann sé nú að gera kröfur um, að ég fari nú loksins að standa mig í landhelgismálum. Ég óttast það ekki, þó að upp verði kveðinn dómur um okkur tvo í þeim efnum og það komi þá í ljós, hver eru hans afrek á því sviði. Hitt er auðvitað augljóslega skýringin á þeim mikla vindgangi, sem hér hefur komið fram, það sem kom greinilega fram hjá formanni Sjálfstfl., að menn eru sérstaklega á móti því, að heimilaðar skyldu lendingar á Keflavíkurflugvelli. Það hefur sennilega komið upp einhver ótti hjá einhverjum ágætum mönnum þar út af því, að leyfisveitingarnar skyldu vera bundnar við Keflavík. Allur gangurinn í þessu stafar af þessu, en ekki af neinni sérstakri fiskveiðipólitík, því að það fær vitanlega ekki staðist á nokkurn hátt.



Herra forseti. Ég hef aldrei gert tilkall til neinnar viðurkenningar í sambandi við landhelgismálin. En hæstv. ráðh. er í allt annarri stöðu, og hann ætti því ekki að reyna að bjarga sér með því að gera samanburð við mig. Hæstv. ráðh. sagði, eins og hann raunar hafði gert áður í þessum umr., að þetta leyfi væri veitt aðeins í þetta skipti. Ég vona, hæstv. forseti, að ég fari ekki út fyrir mörk velsæmisins, þó að ég segi, að þetta minni mig á söguna um strákinn, sem var að gera hosur sínar grænar fyrir stúlku, en hún sagði: Heyrðu, vinur, - þrisvar sinnum og svo aldrei meir. Hæstv. ráðh. segir, að öll gagnrýni í þessu sé út í bláinn. En ég vil aðeins biðja hann að íhuga, hvað hann ætlar að gera, þegar það kemur umsókn frá Japan um, að Japanir fái að skipta um áhafnir á verksmiðjuskipum og verksmiðjuflotum á Íslandi. Eru þeir ekki mikil og góð viðskiptaþjóð? Viljum við sleppa þeim útflutningi, sem við höfum til þeirra, og þeim innflutningi, sem við höfum frá þeim? Hver ætlar að segja nei við slíka vinaþjóð? Og hverjir eru líklegri til að sækja á? Þeir eru komnir hálfa leið norður eftir Atlantshafinu, með öllum Afríkuströndum, og bíða eftir möguleikum til þess að senda sína skipaflota lengra. Hæstv. ráðh. segir, að útlendingar, þ. á m. Austur-Þjóðverjar, fái í Kanada miklu meiri fyrirgreiðslu en þeir fá hér. Af hverju báðu þeir þá ekki um leyfi til að lenda í Kanada með flugvélar sínar? Svo sagði hæstv. ráðh. athyglisverða setningu, hann sagði: Ef Austur-Þjóðverjar hefðu leitað til Kanada, þá hefðu þeir vafalaust fengið jáyrði. - Hvernig veit sjútvrh. Íslands, að Austur-Þjóðverjar hafa ekki leitað til Kanada? Hvernig veit hann það? Ætli það hafi ekki eitthvað gerst, áður en umsóknin var send til okkar og áður en hún fékk þennan sterka stuðning hjá hans exellence í sjútvrn. Það er talað um almenna stefnu okkar, það getur vel verið, að það sé ástæða til að íhuga hana. En hvað sem við hugsum um almenna stefnu, þá hlýtur þetta að vera skref í ranga átt. Það er þess vegna, sem þetta mál hefur verið vakið hér upp. Þetta er fyrsta atvikið. Við höfum talið það almenna stefnu að reyna að hleypa ekki nýju verksmiðjutogaraveldunum, - sem eru fyrst og fremst Austur-Þýskaland, Pólland og Sovétríkin, öll ný fiskveiðistórveldi, sem ekki voru til áður, - að hleypa þeim ekki að miðum okkar, reyna að forðast að gefa þeim tilefni til að óska eftir samningum við okkur, og það hefur tekist hingað til. Það er nóg fyrir okkur að glíma við gömlu fiskveiðistórveldin. Og ég held, að það hefði verið betra, ef ríkisstj, hefði haft forsjálni til þess að gera ekki þessa skyssu á því sviði.



Herra forseti. Ég skal reyna að fara að tilmælum forseta og miða orð mín við það, að aðrir hafi ekki ástæðu til að svara því, sem ég tek hér fram. En ég vildi í fyrsta lagi segja það, að samkv. þeim upplýsingum, sem ráðuneytisstjóri utanrrn. gaf utanrmn. í morgun, er hér ekki um að ræða eingöngu fiskveiðar austur-þýskra togara við Newfoundland eða Kanada, heldur og við Norður-Noreg. Það var skýrt tekið fram af ráðuneytisstjóranum, og hann bar fyrir sig sem heimild þýska sendifulltrúann hér í Reykjavík. Í öðru lagi er það staðreynd, að þjónustan við erlend fiskiskip er nú takmörkuð við það, að þau fá aðeins vistir og olíu til heimferðar. Það eru núverandi skilyrði, sem miða her við, þegar dæma skal um, hvort hér er tekin upp ný stefna. Og það er bersýnilegt, að það er tekin upp ný stefna miðað við þessi skilyrði. En jafnvel miðað við þau skilyrði, sem rýmst hafa verið varðandi þjónustu við erlend fiskiskip, er hér tekin upp ný stefna að leyfa áhafnaskipti. Í þriðja lagi er málið svo illa upplýst hér, að áhöld eru um það, hve stór þessi skip eru. Það skiptir þó kannske ekki höfuðmáli. Stór eru þau alla vega, vegna þess að hæstv. sjútvrh. segir, að skipta skuli um allverulegan hluta skipshafna, og það eru 85 manns, þ.e.a.s. skipin hafa stærri áhöfn en 85 manns. Af því má draga þá ályktun, að hér sé um mjög stór fiskiskip að ræða. Ég vil einnig taka fram, að það skýtur skökku við úr munni viðskrh, að gera lítið úr þeim hagsmunum, sem t.d. flugfélögin hafa, ef flugsamgöngur eru af þeim teknar, sem eru bundnar skiptum á einstaka áhafnameðlimum. Ég held þó, að aðalatriðið sé, að það mundi enginn leggja í það að skipta á áhöfnum svo stórra skipa með svo stórri áhöfn með farþegaflugvélum. Þá vildi ég leiðrétta hæstv. sjútvrh. Austur-Þjóðverjar hafa alls ekki viðurkennt 50 mílna fiskveiðilögsögu okkar, og þeir eiga þess vegna ekki nein laun skilið fyrir að hafa viðurkennt okkar 50 mílna fiskveiðilögsögu. Þeir hafa þvert á móti verið í hópi þeirra ríkja, sem hafa algerlega mótmælt 50 mílna fiskveiðilögsögu okkar. Það hefði kannske verið tækifæri til þess að fá þá nú til að ganga inn á að viðurkenna 50 mílurnar. En það er alla vega engin ástæða til þess að gera þeim sérstakan greiða fyrir það, sem þeir ekki hafa gert. Austur-Þjóðverjar hafa, að því er ég hef fregnir af, gefið litlar eða ófullnægjandi upplýsingar um aflamagn sitt á Islandsmiðum. Af skýrslum, sem ég hef séð, er þetta aflamagn á síðasta áratug frá 2 þús. tonna í 20–25 þús. tonn á ári. Það er lítil fórn fyrir þessa þjóð að hverfa út fyrir 50 mílna fiskveiðilögsögu, þar sem hluti af þessum afla er áreiðanlega fenginn utan fiskveiðilögsögunnar hvort sem er. En á hitt er að líta, að við höfum enga tryggingu fyrir því, að þau fiskveiðiskip, sem skipta um áhafnir hér á Íslandi, veiði ekki á leiðinni að og frá fiskimiðum við Norður-Noreg, Kanada eða Bandaríkin. Hæstv. ráðh. taldi, að áhyggjur mínar væru bundnar við Keflavíkurflugvöll. Ég skal taka það skýrt fram, að áhyggjur mínar eru að hluta til bundnar öryggishagsmunum Íslands. Ég álít, að í þessu máli hafi hvort tveggja í senn verið brotið í bága við fiskveiðihagsmuni Íslands og öryggishagsmuni landsins.



Herra forseti. Ég held, að það liggi nú ljóst fyrir, að hér hefur verið reynt að gera úlfalda úr mýflugu. Ég held, að það geti ekki skipt verulegu máli fyrir fiskveiðar okkar Íslendinga, þó að það sé leyft þrisvar sinnum að skipta um áhafnir með þessum hætti. Ég vil enn fremur segja það, að ég held, að það hafi enginn talað um þrjú skip í þessu sambandi. Hér hefur aðeins verið talað um þrjár flugvélar, og það eru þrjár lendingar, sem um er að ræða. Hitt veit ég ekki um, af því að ég hef ekki fjallað það mikið um þetta mál, hvort skipin eru fleiri eða færri.  Í öðru lagi vil ég taka það fram út af því, sem sagt var hér áðan, að ábendingar og gagnrýni, sem fram komu á utanrmn: fundi, hafa alls engin áhrif haft á það, hvernig það bréf var orðað og leyfi var orðað, sem veitt var, því að það var gefið út áður, og þar er það tekið skýrt fram, að þarna sé um undantekningu að ræða og þetta sé því ekki neitt vilyrði um, að slíkt eigi sér stað aftur. Það er algerlega til komið án nokkurs atbeina frá þeirra hálfu. Í þriðja lagi vil ég taka það fram að gefnu tilefni að nokkru leyti af því, sem hv. 2. þm. Reykv. sagði síðast, að Keflavíkurflugvöllur er opinn flugvöllur, og það kemur að mínu mati ekki til greina að gera, að því er hann varðar, upp á milli austantjaldslanda og vestantjaldslanda eða hvaða nöfn sem menn vilja nú um það hafa.

Skriflegt svar landbúnaðarráðherra við fyrirspurn Braga Sigurjónssonar um sölu og kaup ríkisjarða, á þskj. 464, afhent þm. 4. apríl. 1. Eins og meðfylgjandi skrár yfir kaup og sölur ríkisjarða bera með sér, hefur núverandi ríkisstjórn selt fjórum bændum jarðir, en 23 hafa verið seldar öðrum aðilum, aðallega sveitarfélögum. Söluverð jarðanna er tilgreint í skrá I. 2. Af bændum hafa verið keyptar 20 jarðir. Hafa þær allar verið keyptar samkvæmt ákvæðum í lögum um Jarðeignasjóð, sem samþykkt voru á Alþingi 1972, um kaup á jörðum þeirra bænda, sem ekki hafa tök á að sitja þær vegna áhvílandi skulda. Ein jörð hefur verið keypt af öðrum aðila, Rangársandi hf. Hún er nr. 9 í skrá II. Þar er enn fremur tilgreint kaupverð jarðanna. 3. Landnám ríkisins hefur keypt 6 jarðir. Eru þær taldar upp í skrá III. Þar munu verða stofnaðar graskögglaverksmiðjur. 4. Ríkisstjórnin hefur ekki hafnað kaupum á jörðum. Hins vegar hafa nokkrir bændur rætt hugsanlegar sölur á jörðum sínum til Jarðeignasjóðs og gert fyrirspurnir um söluverð og söluskilmála, án þess að úr kaupum hafi orðið. I. Skrá yfir seldar ríkisjarðir júlí 1971- mars 1974. Nafn jarðar Seld samkv.lögum Kaupandi Verð kr 1. Land Garðakirkju ásamt býlinu Bala, Garðahr., Gullbringusýslu nr. 62 frá 20/5 1995 og nr. 66 frá 28/5 1969 Garðahreppur 3 403 900 2. Brekka, Gerðahreppi, Gullbr.s. nr. 64 frá 30/4 1973 Gerðahreppur 190 000 3. Hrútsholt, Eyjahr., Hnappadalss. nr. 102 frá 21/12 1962 Guðj. Magnúss., Bóndi, ábúandi jarðarinnar 400 000 4. Straumfjarðartunga, Miklaholtshr., Snæfellsnessýslu nr. 102 frá 21/12 1972 Ingólfur Pálss., bóndi, ábúandi jarðarinnar 1 300 000 5. Ytri-Bugur, Fróðárhr., Snæf.n.s. nr. 6 frá 21/12 1972 Sig. Kristjónsson o.fl. 450 000 6. Keflavík innri, Keflavík ytri, Dyngja, Klettsbúð, Munaðarhóll, Kjalvegur, Þæfusteinn, Ásgrímsbúð, Hallsbær, eyðijarðir og grasbýli í Neshreppi, Snæf.n.s. nr. 55 frá 27/4 1967 Neshreppur 1 210 000 7. Fjós, Laxárd., hr. Dalasýslu. nr. 5 frá 21/12 1972 Laxárdalshreppur 2 100 000 8. Háagerði, Dalvíkurhr., Eyjafj.s. nr. 44 frá 16/4 1971 Dalvíkurhreppur 46 000 9. Birningsstaðir, Reykd.hr., S-Þing nr. 102 frá 1962 Þorm. Torfason, bóndi ábúandi jarðarinnar 155 000 10. Þorsteinsstaðir, Sauðan., N-Múl. nr. 9 frá 13/3 1792 Marinó og Kristbjörn Jóhannssynir, bændur 100 000 11. Grenivík, Höfðabrekka, Svæði Grýtubakkahr., S-Þing nr. 33 frá 24/4 1973 Grýtubakkahreppur 3 750 000 12. Markúsarsel, Tunguhlíð, Geithellnahr., S-Múl. nr. 37 frá 24/5 1972 Geithellnahreppur 124 000 13. Brekkuborg, Breiðdalshr., S-Múl nr. 9 frá 13/3 1972 Breiðdalshreppur 693 565 14. Háls, Búlandshr., Kambshjáleiga, S-Múl. nr. 10 frá 13/3 1972 Breiðdalshreppur 90 000 15. Holt, Dyrhólahreppi, V-Skaft. Nr. 36 frá 24/5 1972 Jóhanna Sæmundsd. 200 000 Kr. 14 212 465 II. Skrá yfir keyptar ríkisjarðir júlí 1971 – jan. 1974. Heiti jarðar Seljandi kaupverð kr. 1. Blábjörg, Geithellnahr., S-Múl Þormóður Einarsson 1 800 000 2. Efralón m. Y-Lóni, Sauðaneshr., N-Þing Sigurður Jónsson 1 900 000 3. Geirbjarnastaðir, Ljósavatnshr., S-Þing Óttar Viðar 1 050 000 4. Geitafell, Kirkjuhv.hr., V-Hún. Eyjólfur Eyjólfsson 940 000 5. Gilsárstekkur, Breiðd.hr., S-Múl Bergur Karlsson 972 000 6. Hafnarnes, Fáskrúðsfjarðarhr., S-Múl. Jóhann Jónsson 360 000 7. Hjartarstaðir, Eiðaþinghá, S-Múl. Steinþór Magnússon 1 508 000 8 Kambssel, Geithellnahr., S-Múl. Þórólfur Ragnarsson 600 000 9. Ketilhúshagi, Rangárv.hr., Rang. Rangársandur 4 150 000 10. Kjörvogur, Árneshr., Strandas. Guðjón Magnússon 650 000 11. Klængshóll, Svarfaðrd.hr., Eyjafj.s. Hermann Aðalsteinsson 900 000 12. Kollsvík, Rauðasandshr., V-Barð. Ingvar Guðbjartsson 700 000 13. Melrakkanes, Geithellnahr., S-Múl. Karl Sigurgeirsson 2 000 000 14. Múli, Nauteyrarhr., N-Ís. Ástþór Ágústsson 1 200 000 15. Mýnes, Eiðaþinghá, S-Múl. Einar Ö. Björnsson 1 500 000 16. Sandvík, Bárðard.hr., S-Þing Yngvi Gunnarsson 780 000 17. Setberg, Skógarstr.hr., Snæf. Jón Jónsson 1 900 000 18. Sporður, Þorkh.hr., V-Hún. Ágúst Jóhannsson 1 300 000 19. Volasel, Bæjarhr., A-Skaft. Benedikt Egilsson 1 550 000 20. Þúfa, Ölfushr., Árness. Sigurður Ragnarsson 2 000 000 21. Þúfur, Hofshr., Skagafj.s. Baldvin Jónsson 1 250 000 Samtals kr. 29 010 000 III. Skrá yfir jarðir keyptar af Landnámi ríkisins. Heiti jarðar seljandi kaupverð kr. Saltvík, Reykjahreppi, S-Þing Reykjahreppur 3 300 000 Flatey I, Mýrahr., A-Skaft Guðjón Jónsson Flatey II - - Páll Yngvarsson o.fl. Flatey III - - 5 800 000 Heinaberg, - - Oddi, - - Benedikt Bjarnason o. fl. 350 000