Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Söluskattur er tvímælalaust einn mikilvægasti tekjustofn ríkissjóðs. Láta mun nærri að sölugjald að viðbættu orkujöfnunargjaldi, sem lagt er á sama stofn, skili um 35% af tekjum ríkissjóðs. Það er því feikilega mikilvægt að söluskattur skili sér með eðlilegum hætti í ríkissjóð og þar verði ekki mikil afföll. Auðvitað er aldrei hægt að koma í veg fyrir að einhver afföll verði, en beita verður öllum ráðum til að tryggja að þau verði sem allra minnst. Skömmu eftir að ég tók við störfum sem ég gegni í fjmrn. skipaði ég nefnd sem falið var það hlutverk að gera till. um bætta og herta innheimtu söluskatts. Þessari nefnd var falið að endurskoða ákvæði um dráttarvexti og viðurlög við skattundandrætti og kanna öll önnur atriði sem horft gætu til að auðvelda eftirlit með söluskattsskilum. Nefnd þessi skilaði áliti síðla á s. l. vetri og gerði m. a. tillögur til breytinga á ákvæðum söluskattslaga og söluskattsreglugerðar. Vegna þess, hve skammt var þá eftir af þingtíma, reyndist ekki tiltækilegt að leggja þetta frv. fram á því þingi. En nú er það lagt fram sem eitt fyrsta mál þingsins og það er sannarlega von mín að það fái skjóta afgreiðslu hér á þingi. Eitt af meginviðfangsefnum þessarar nefndar var að kanna hvort rétt væri að gera strangari kröfur til skráningar viðskipta í smásöluverslun. Um langt skeið hafa verið uppi hugmyndir um að skylda söluskattsskylda smásöluaðila til að hafa sjóðvélar, sem svo eru kallaðar, en áður hétu því einfalda nafni peningakassar, - skylda aðila til að hafa slíkar vélar sem hefðu innri strimil er skráði öll staðgreiðsluviðskipti viðkomandi aðila. Þegar á árinu 1974 var ráðh. veitt lagaheimild til að kveða á um slíka kassaskyldu. Staðreyndin er hins vegar sú, að menn hafa ekki verið á eitt sáttir um hvaða gagn væri að slíkum kössum eða hvernig ætti að nota þá til söluskattseftirlits. Hefur því heimildinni ekki verið beitt til þessa. Nefndinni var falið að kanna þessa hlið málsins sem rækilegast. Það varð niðurstaða nefndarinnar, að full ástæða væri til að gera ríkari kröfur en nú er til skráningar smásöluviðskipta. Hins vegar taldi nefndin tæplega réttlætanlegt að skylda alla aðila í smásöluverslun til að nota sjóðvélar eða peningakassa af þessari gerð, án tillits til aðstæðna hjá hverjum og einum. Því gerði nefndin að till. sinni að söluskattsreglugerð yrði breytt á þann hátt að nær allir þeir aðilar, sem undanþegnir eru skyldu til útgáfu númeraðra reikninga, skyldu skrá hverja innborgun jafnóðum og hún fer fram, annaðhvort á strimil í lokaðri sjóðvél eða á sérstaka fyrir fram tölusetta staðgreiðslusölulista. Ef tillögum þessarar nefndar verður fylgt er því um að ræða þrenns konar skráningu á smásöluviðskiptum. Í fyrsta lagi kunna menn að vera skyldugir til, eins og nú gildir í stórum stíl, að gefa út númeraða reikninga fyrir hverja innborgun eða hver viðskipti. Eins og kunnugt er eru fjöldamargir aðilar sem sú skylda hvílir á. Um þá, sem eftir eru, gildir þá annað tveggja, að menn verða að kaupa sér þessa sérstöku tegund peningakassa eða sjóðvél, lokaða sjóðvél eins og hún er kölluð á fagmáli, ellegar að skrá hverja sölu í höndunum á fyrir fram tölusetta staðgreiðslusölulista. Þetta eru þær þrjár meginaðferðir sem allir smásöluaðilar verða þá skyldugir til að viðhafa. Má segja að þetta hljóti að stuðla beint og óbeint að því, að sem flestir fái sér lokaða stimpilpeningakassa af þessu tagi, enda þótt það sé ekki gert að skyldu. Hér er um mjög dýra kassa að ræða og því kannske ekki réttlætanlegt að menn, sem eru með lítil viðskipti, séu eindregið skyldaðir til að fá sér slíka kassa. En þeir verða þá í staðinn að handrita viðskiptin á þessa sérstöku staðgreiðslusölulista, svo fremi að þeir séu ekki beinlínis skyldugir til að gefa út númeraða reikninga, en það gildir auðvitað um fjöldamarga aðila eins og ég hef þegar sagt. Í 7. gr. þessa frv. er lagt til að ráðh. sé heimilt að gefa út reglugerð um staðgreiðslusöluviðskipti. Vissulega eru til reglugerðarákvæði um þetta efni nú. En gert er ráð fyrir að greinin verði orðuð þannig að alveg sé ótvírætt að heimilt sé að kveða á um skyldu til slíkrar skráningar í reglugerð. Ef frv. það, sem hér er til umr., verður að lögum mun ég að sjálfsögðu beita mér fyrir útgáfu slíkrar reglugerðar hið allra fyrsta. Ég tel því að þessi hlið málsins sé mikilvægasta efnisatriði frv. og mikilvægasta breytingin sem gerð verður á söluskattslögum, þó að ég skuli fúslega viðurkenna að í grg. með frv. kemur þetta ekki skýrt fram. Það er mjög lítil grein gerð fyrir þessum þætti málsins í grg. og síður en svo að lesa megi það út úr henni að þetta sé aðalatriði málsins, að tekin séu upp ný vinnubrögð í sambandi við skráningu á staðgreiðsluviðskiptum. Grg. fjallar hins vegar um aðra þá þætti í söluskattslögum sem gerð er till. um að breyta. Ég mun nú víkja að þeim, en ítreka það og bendi mönnum á að hinn þáttur málsins er í raun sá mikilvægasti og mundi fela í sér mesta breytingu frá því sem nú er. Viðamestu breytingarnar að öðru leyti, sem felast í þessu frv., eru tengdar viðurlögum við brotum á söluskattslögum og á söluskattsreglugerð. Núgildandi viðurlög eru í eðli sínu tvíþætt. Annars vegar er um að ræða sjálfvirk viðurlög án sakar við drætti á söluskattsskilum og skýrslugjöf. Þessi viðurlög eru nokkurs konar sambland af almennum dráttarvöxtum og refsikenndum viðurlögum. Þetta kerfi er talíð hafa reynst allvel og eru ekki gerðar tillögur til róttækra breytinga á því. Í 2. gr. frv. er þó að finna minni háttar orðalagsbreytingar á þeim ákvæðum laganna sem um þetta fjalla. Hins vegar er um að ræða ákvæði um eiginlegar refsingar sem ákveðnar skulu af ríkisskattanefnd eða dómstólum. Þessum ákvæðum, sem er að finna í 25. og 26. gr. núgildandi laga, er að dómi þeirrar nefndar, sem þetta mál hefur kannað, verulega áfátt. Eru því í 4. og 5. gr. frv. gerðar tillögur til róttækra breytinga á þeim. Þar er m. a. lagt til að sektarmörk við brotum á bókhaldsákvæðum söluskattslaga og reglugerða verði hækkuð mjög verulega, eða úr 100 þús. gkr. í 50 þús. nýkr., og sjá menn þá með einföldum reikningi að þarna er um að ræða fimmtugfalda hækkun á refsiviðurlögum. Slík breyting horfir mjög til þess að gera söluskattseftirlit skilvirkara. En staðreyndin er sú, að það gat jafnvel borgað sig fyrir menn að standa ekki skil á söluskatti á réttum tíma vegna þess hve refsiviðurlög voru léttvæg miðað við þá vexti sem tíðkast í þjóðfélaginu. Það gat verið betra að taka á sig viðurlögin og standa ekki skil á skattinum fyrr en einhvern tíma löngu síðar. Í þessari brtt. er það gert ótvírætt, að heimilt sé að beita fésektum eða refsivist við brotum á lögunum, óháð því hvort álagi verður við komið, og að dráttur söluskattsskila milli mánaða innan ársins geti varðað refsingu auk álags. Allt stefnir þetta í þá átt að hvetja menn til að halda ekki eftir söluskatti, eins og óneitanlega virðast hafa verið nokkur brögð að og að menn hafi sloppið með það án eðlilegra viðurlaga. Þá er lagt til að ýmsar aðrar breytingar verði gerðar á viðurlagaákvæðunum og þau færð til samræmis við ákvæði XII. kafla laga um tekjuskatt og eignarskatt. Í 6. gr. frv. er lagt til að skattstjórum verði árlega gert að semja og leggja fram söluskattsskrá fyrir hvert sveitarfélag í umdæmi sínu. Skýra lagaheimild hefur skort til slíkrar framlagningar til þessa, en ætla má að slík skrá gæti haft viss varnaðaráhrif og gæti leitt til betri skila á söluskatti. Er þá einkum haft í huga að besti eftirlitsaðili í sambandi við lögbrot af þessu tagi er að sjálfsögðu allur almenningur sem hefur áhuga á að réttlæti ríki í þessum málum. Ef almenningur á aðgang að söluskattsskrá getur hann oft gefið skattyfirvöldum ábendingar þegar eitthvað er þar grunsamlegt að sjá sem skattyfirvöld hafa kannske ekki sjálf komið auga á. Auk þess skapar þetta möguleika fyrir fyrirtæki til að bera sig saman og ætti frekar að stuðla að því, að fullu réttlæti sé framfylgt í innheimtu söluskatts. Í 1. gr. frv. er lagt til að lögfest verði þau ákvæði sem nú eru í reglugerð um skil á söluskatti og söluskattsskýrslum. Ekki er lagt til að efnislegar breytingar verði gerðar á núverandi skilafyrirkomulagi, en telja verður að mun eðlilegra sé að svo mikilvæg ákvæði séu beinlínis í lögunum sjálfum. Ég vil láta þess getið, hverjir sátu í nefnd þeirri sem undirbjó nál. og lagafrv. Það voru Árni Kolbeinsson deildarstjóri í fjmrn., Garðar Sigurðsson alþm., Garðar Valdimarsson skattrannsóknarstjóri, Geir Geirsson, Jón Hallsson og Jónas Gunnarsson. Árni Kolbeinsson var skipaður formaður nefndarinnar. Frá 7. júlí 1980 var Skúli Alexandersson skipaður í nefndina í stað Garðars Sigurðssonar sem baðst undan störfum í henni. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta mál, en vænti þess, að það fái góðar viðtökur og fljóta afgreiðslu hér á Alþingi. Ég legg til að að lokinni þessari umr. verði vísað til hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Ég held að óhætt sé að taka undir það með hæstv. ráðh., að það sé af hinu góða að bæta innheimtu söluskatts í ríkissjóð og setja um það reglur sem verði til þess, að sú skattheimta skili sér á endanum þangað sem lög segja fyrir um að hún skuli gera. Að því leyti er sjálfsagt og eðlilegt að standa að lagasetningu sem getur hnigið í þá átt. Ég reyndi að kynna mér og ræddi við ráðuneytismenn í fjmrn. um þær nýju reglur sem felast í þessu frv. Því miður reyndust þeir aðilar í rn., sem höfðu lagt þarna hönd á plóginn, ekki viðlátnir, en ég fékk um þetta þær upplýsingar sem fyrir hendi voru í rn. Þar kom einmitt fram eins og hjá hæstv. ráðh., að það væri kannske ekki um miklar byltingar að ræða með þessu frv. í sjálfu sér, heldur væri hér verið að breyta þeim lögum og reglugerðum, sem fyrir eru, í það horf sem hæfir nútímanum. Þó held ég að þetta þurfi að skoða betur þegar farið verður ofan í þetta frv. í nefnd, því að mér sýnast ýmis ákvæði þarna, viðurlög og ákvæði, vera mörg nokkuð harkaleg, t. d. að gera mönnum, sem hafa brotið af sér að þessu leyti, að sæta allt að 6 ára fangavist, að mér skilst. Þetta er náttúrlega þung refsing, sérstaklega þegar þess er gætt hvernig atvik geta verið í sambandi við skil á söluskatti. Þá vil ég aðeins koma að einu atriði í þessu sambandi og það er að söluskattsskyldur aðili, sem selur vöru sína eða þjónustu, er skyldugur að gera upp heildarveltu viðkomandi mánaðar án tillits til þess, hvort hann fær greitt fyrir vöru sina eða þjónustu fyrr en allmiklu síðar. Hann á að skila af því söluskatti. Með þessu er í rauninni ekki verið að leggja söluskatt á viðkomandi aðila, heldur er verið að leggja skatt á viðkomandi atvinnurekstur. Þarna er ekki um að ræða að viðkomandi aðili sé innheimtumaður fyrir ríkissjóð, heldur er í raun verið að leggja skatt á viðkomandi fyrirtæki þar sem menn verða að skila 23.5% í ríkissjóð af sölu sem þeir hafa ekki fengið greidda. Það er spurning í mínum huga, þegar verið er að þyngja mjög viðurlög við vanskilum á slíkum skatti, hvort ekki þarf að setja einhver ákvæði um það, að gilt geti ákveðnar undanþágur í þeim efnum ef um er að ræða að menn gefi allsæmilegan greiðslufrest og fái ekki greidda vöru eða þjónustu fyrr en alllöngu eftir að þeir eiga að vera búnir að skila söluskatti af sölunni, - hvort ekki þurfi þá að ívilna mönnum að því leyti til. Annars er í rauninni ekki verið að leggja á söluskatt og að skylda þessa aðila til að innheimta hann, heldur í raun verið að leggja beinan skatt á viðkomandi atvinnurekstur ef þannig er að þessari innheimtu staðið. Ég vil spyrja hæstv. ráðh. hvort komið hafi til tals í þessu sambandi að hægt væri að gefa upp veltu til söluskattsskila þannig að skilið væri á milli staðgreiðslu og lánsviðskipta, a. m. k. lánsviðskipta sem eru til lengri tíma en mönnum er gert að skila skattinum inn. Í öðru lagi hefur stundum verið rætt um það af þeim aðilum sem gert er að innheimta söluskatt fyrir ríkissjóð, að þeim bæri einhver umbun fyrir að innheimta slíka fjármuni. Eins og fram kom hjá hæstv. ráðh. er hér um feiknalega miklar fjárhæðir að ræða. Það getur, eins og ég hef hér rakið, komið verulega niður á mönnum að þurfa að standa skil á þessum skatti 15–25 dögum eftir að viðkomandi sala hefur átt sér stað, hvernig sem á stendur með greiðslu á henni. Ég vildi spyrja hæstv, ráðh. hvort það mál hafi eitthvað borið á góma í sambandi við þetta. Það er gamalt baráttumál þeirra, sem hafa innheimt þessar fúlgur fyrir ríkissjóð, að fá einhvers konar þóknun frá ríkisvaldinu fyrir að innheimta þessar gífurlegu fjárhæðir og skila þeim í ríkissjóðinn. Þá vil ég leggja á það áherslu, sem kom fram hjá hæstv. ráðh., að e. t. v. er meginatriði þessarar lagasetningar að ný vinnubrögð verði tekin upp um skráningu á staðgreiðsluviðskiptum. Mér skildist á hæstv. ráðh. að verði frv. samþykki óbreytt muni hann umsvifalaust setja reglugerð um að ný vinnubrögð verði tekin upp á þessu sviði. Þá er spurningin þessi: Hefur farið fram athugun hjá rn. á hvað það kosti viðkomandi innheimtuaðila, þá sem eiga að innheimta og skila söluskattinum, að koma upp hjá sér sjóðvélum, eins og hæstv. ráðh. orðaði það, sérstökum sjóðvélum sem yrðu þá þannig úr garði gerðar að rn. teldi þær þær þjóna sínum tilgangi? Það hlýtur að hafa einhvern kostnað í för með sér, og spurningin er þá: Hvað er þarna um miklar fjárhæðir að ræða og hver á að greiða þann kostnað? Af því að hæstv. ráðh. tekur sjálfsagt aftur til máls og svarar einhverju af þessum spurningum mínum vil ég að lokum gjarnan inna hann eftir því, hvað líði ákvæðum stjórnarsáttmálans um að staðgreiðslukerfi skatta verði tekið upp innan tveggja ára frá því að ríkisstj. var mynduð, og önnur spurning sem snertir þetta alveg sérstaklega, hvort enn séu athuganir í gangi á því að taka upp virðisaukaskatt sem atvinnurekendur hafa mjög haft á orði að sé eðlilegri skattheimta að mörgu leyti, söluskattsformið sé fjötur um fót í samkeppninni og virðisaukaskattkerfið snöggtum skárra. Eru athuganir á þessu í gangi hjá ríkisstj. eða hafa menn alveg gefið það upp á bátinn?



Herra forseti. Ég hafði punktað hér hjá mér tvær fsp. varðandi þetta frv. Hv. 3. þm. Norðurl. e. kom inn á það nákvæmlega sama og ég ætlaði að spyrja um, en það var einmitt það fyrirkomulag sem nú er á innheimtu söluskatts, að aðilum er gert að standa skil á óinnheimtum söluskatti, þ. e. af heildarveltu án tillits til þess, hvort söluskatturinn er í raun inn kominn. - Það er staðreynd, að söluskattur er í hugum flestra skattur sem verið er að innheimta beinlínis fyrir ríkissjóð, og með tilliti til þess eru þetta sennilega einu aðilarnir í þjóðfélaginu sem njóta ekki innheimtulauna af störfum sínum fyrir ríkissjóð. Varðandi þessa sjóðvél, eða hvað þar var kallað, kom þetta einmitt upp í huga minn. Þarna er verið að tala um aðferð til að auðvelda þessa innheimtu fyrir ríkissjóð. Er þá ekki eðlilegt að það sé ríkissjóður sem kosti þessi áhöld fyrir söluaðilana til að gera þeim auðveldara að innheimta fyrir ríkið? Ég vil aðeins árétta þessar tvær spurningar.



Herra forseti. Hv. 3. þm. Norðurl. e., Lárus Jónsson, fór nokkrum orðum um þetta frv. Get ég ekki annað sagt en að fram hafi komið jákvæð afstaða af hans hálfu til frv. og fagna ég því. En hann bar upp nokkrar spurningar og einnig komu fram spurningar í máli hv. þm. Salome Þorkelsdóttur. Ég vil nú víkja að þeim nokkrum orðum. Í fyrsta lagi var bent á þann vanda, að vörur væru oft seldar með greiðslufresti og þá lentu kaupmenn í vandræðum með að standa skil á söluskatti, einkum þeim sem ekki væri búið að greiða. Það er einföld, almenn regla hjá ríkissjóði, að hann veitir alls ekki greiðslufrest á söluskatti. Frá því eru ekki undantekningar gerðar. Og ég held að það verði ekki heldur hægt að gera undantekningar í þessum tilvikum. Að svo miklu leyti sem um greiðslufrest er að ræða getur reyndar kaupmaður ekki veitt greiðslufrest á öðru en andvirði vörunnar. Hann verður þá að láta kaupandann greiða a. m. k. söluskattinn og getur þá staðið skil á honum. Treysti hann sér til þess að lána líka hlut ríkissjóðs í verði vörunnar er það auðvitað algerlega á hans ábyrgð. Ég býst við að flestir skilji að það væri æðiflókið og vandasamt fyrir ríkissjóð að sætta sig við það, að hinir ýmsu innheimtuaðilar söluskattsins geti veitt gjaldfrest á skattinum og þannig haft veruleg áhrif á það frá einum tíma til annars, hverjar tekjur ríkissjóður hefur af söluskattinum, hvenær hann kemur til skila. Ég held að reglan geti ekki verið önnur en sú sem nú er, einföld og hrein og bein, að það sé algerlega á ábyrgð viðkomandi kaupmanns. Ef hann afhendir vöruna án staðgreiðslu, með greiðslufresti, þá er það hans mál hvort hann treystir sér til að lána líka þann hluta af verði vörunnar sem á að falla í hlut ríkissjóðs, þ. e. söluskattinn. Ég býst við að almennt sé reglan sú. Ég sé því ekki neina sérstaka lausn á þeim vanda. Hv. þm. Lárus Jónsson vakti athygli á því, að í frv. væri gert ráð fyrir að væru brot ítrekuð eða sakir miklar að öðru leyti, þá mætti auk sekta beita varðhaldi eða fangelsi allt að 6 árum. Mér heyrðist á honum að þetta þætti honum nokkuð þung viðurlög. Í þessu sambandi er rétt að benda á að þetta eru óbreytt ákvæði núgildandi söluskattslaga. Þessi setning er alveg óbreytt tekin upp úr núgildandi söluskattslögum, 25. gr. Það, sem gert er í þessu frv., er að sameina 25. og 26. gr. og samræma ákvæði þeirra, og það mun vera í núverandi 26. gr., ekki 25. gr. eins og ég sagði áðan, sem þetta ákvæði er: Ef um ítrekað brot eða miklar sakir er að ræða má auk sektar koma varðhald eða fangelsi allt að 6 árum. Það er engin breyting hvað þetta atriði snertir. Hv. þm. vakti athygli á því, að smásöluaðilum væri lögð sú skylda á herðar í mörgum tilvikum að koma sér upp sjóðvélum sem væntanlega væru dýrar. Aukinn kostnaður væri því lagður á þessa aðila. Það er alveg rétt, lögin fela það í sér að miklu fleiri aðilar en nú er munu fá sér þessar vélar og auðvitað mun það hafa nokkurn kostnað í för með sér fyrir þá. Ég vil hins vegar benda á að mjög margir smásöluaðilar eiga vélar af þessu tagi. Slíkar vélar eru mjög algengar í notkun nú. Það, sem verið er að gera með þessum lagabreytingum, er að stuðla að því að enn fleiri fái sér þessi tæki. Það má líka velta því fyrir sér, hvort tæki af þessu tagi séu ekki í raun og veru óhjákvæmileg og nauðsynleg í öllum verslunarrekstri. Og þau koma auðvitað fleirum að gagni en ríkissjóði einum. Þau koma auðvitað viðkomandi kaupmanni að gagni, bæta hans bókhald og eru sjálfsagt bráðnauðsynleg tæki í nútímaviðskiptum. Ég tel hins vegar að ekki væri nein fjarstæða að ríkið veitti þeim, sem þurfa að kaupa slíkar vélar og þurfa sérstaklega á þeim að halda, einhverja lánsfyrirgreiðslu til að auðvelda þeim það. Ég vil alls ekki útiloka að sú yrði niðurstaðan ef sérstaklega yrði farið fram á það. Ég held að ég geti hins vegar fullyrt að á þetta atriði er ekki minnst í áliti nefndarinnar sem undirbjó frv. Ég vil sem sagt taka það fram, að ef það er mat manna að erfitt muni reynast fyrir kaupmenn að fjárfesta í svona vélum, þá geti vel komið til greina að veita sérstaka lánsfyrirgreiðslu í því sambandi. Eins og ég hef sagt, þetta eru vélar sem allur venjulegur atvinnurekstur þarf að hafa og þess vegna er ekki verið að gera hér neinar óraunhæfar eða óeðlilegar kröfur. Ef menn hins vegar treysta sér ekki til að kaupa svona vélar er ekki lögð skylda á þá að gera það. Þeir verða þá að handfæra viðskiptin, eins og áður hefur komið fram. Spurt var að því, hvort ekki hefði verið hugsað til þess við undirbúning þessa máls að veita kaupmönnum einhverja þóknun fyrir þá innheimtu í þágu ríkissjóðs sem þeir inna af hendi, á það bent, að innheimtan væri að sjálfsögðu nokkurt starf, sem kaupmenn og starfslið þeirra yrðu að inna af hendi, og spurt hvort ekki væri eðlilegt að þeir fengju greiðslu fyrir þessi störf. Ég vil taka það fram í þessu sambandi, að ég tel alveg ótvírætt að kaupmenn fái í dag greiðslu fyrir þessi störf. Þá greiðslu fá þeir með þeim hætti, að þeir fá að hafa söluskattinn í veltunni í rúman mánuð. Það getur í vissum tilvikum verið lengri tími en að jafnaði má segja að söluskattur sé í veltunni hjá kaupmönnum í rúman mánuð. Með þeim háu vöxtum, sem eru á rekstrarfé nú á dögum, er þetta ekki nein smáþóknun fyrir þessi störf. Það er sem sagt tólfti hlutinn af innheimtu söluskattsins sem er stöðugt í veltunni hjá kaupmönnum, og þeir þurfa ekki að greiða vexti af þessari upphæð. Ég hef litið svo á að þetta væri mjög eðlileg og hæfileg innheimtuþóknun og þyrfti ekki að bæta þar neinu við. Hv. þm. spurði að því, hvort von væri á að flutt yrði frv. um virðisaukaskatt hér í þinginu. Ég vil taka það fram, að slík lagasetning er ekki í undirbúningi af hálfu ríkisstj., a. m. k. ekki eins og sakir standa. Ég hef talið að mikilvægara væri að öðrum breytingum á skattkerfinu yrði komið fram áður en röðin kæmi að virðisaukaskattinum. Það eru takmörk fyrir því, hvað hægt er að standa í stórfelldum róttækum breytingum á skattkerfinu á sama tíma og við erum rétt um það bil að ná fullu jafnvægi aftur eftir að gengið hafa yfir stórfelldar breytingar á tekjuskattslögum. Og nú erum við að búa okkur undir staðgreiðslukerfi skatta. Mér sýnist að það muni verða alveg nægilegt viðfangsefni fyrir skattakerfið á næstu mánuðum að undirbúa staðgreiðsluna þó að virðisaukaskattinum sé ekki bætt þar ofan á. Staðgreiðslukerfi skatta er á stefnuskrá ríkisstj. - Ég vænti þess, að frv. um það efni verði lagt fram hér í þinginu innan skamms.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðh. fyrir svörin. Ástæðan fyrir því, að ég spurði um virðisaukaskattinn - og það skiptir máli í sambandi við þetta mál, er einfaldlega sú, að eins og kunnugt er þykir skilvirkara að innheimta virðisaukaskatt en söluskatt. Það segir sig sjálft vegna þess að eðli skattsins er þannig að einn fær hann frádreginn og þarf þá að gefa hann upp. Því er innbyggt eftirlitskerfi fólgið í þeim skatti og hefði að sjálfsögðu verið minni ástæða til að fara að setja breyttar reglur um innheimtu á söluskatti ef þetta hefði verið í vændum. En eins og fram kom hjá hæstv. ráðh. mun svo ekki vera, a. m. k. ekki í náinni framtíð. Hæstv. ráðh. talaði um að sú refsing, sem ég minntist á áðan, 6 ára fangavist, væri í lögum um söluskatt, ef um ítrekuð og gróf brot væri að ræða. Ég vissi það að sjálfsögðu og átti ekki við það, heldur það sem segir í grg., að þessum sem öðrum viðurlögum í frv. sé ætlað að beita með öðrum hætti eftir en áður. Hér segir: „Samkv. tillögum nefndarinnar eru ákvæði 25. og 26. gr. gildandi söluskattslaga sameinuð í eitt samræmt ákvæði. Eftir ákvæðinu er þá að áliti nefndarinnar enn betur tryggt en í núgildandi lögum að heimilt sé að beita refsingum, fésektum og refsivist við ýmsum brotum á lögunum, óháð því hvort álagi verður við komið. Hefur nefndin þar sérstaklega haft í huga að ótvírætt verði að dráttur söluskattsskila milli mánaða innan ársins geti varðað slíkum refsingum auk venjulegs álags. Þá eru huglæg skilyrði refsiábyrgðar færð til samræmis við samsvarandi ákvæði tekjuskattslaga“ o. s. frv. Í þessu felst, ef ég skil þetta rétt, að ætlunin er að beita þeim viðurlögum, sem áður voru í lögum, með óðrum hætti eftir að þetta frv. yrði orðið að lögum. Ég fagna því, að hæstv. ráðh. hefur alla vega skilning á því, að ef hann setur ákvæði í reglugerð um þessa nýskipan á staðgreiðsluviðskiptum - að skylda menn til þess að hafa, ef ég hef skilið hann rétt, sérstaklega gerðar sjóðvélar sem verður þá að fá staðfest af skattyfirvöldum að þau samþykki - þá hefur þetta náttúrlega í för með sér allverulegan kostnað fyrir þá aðila sem eru að innheimta söluskattinn. Og ég held að það komi mjög mikið á móti því, að menn geti haft söluskattinn í sumum tilvikum kannske í mánuð í veltunni, ef þeir lána, eins og ég rakti áðan, andvirði vöru eða þjónustu til lengri tíma en sem nemur fresti til að skila söluskattinum. Það er algengt að um slík viðskipti sé að ræða, og ég veit um mörg dæmi þess, að fyrirtæki hafa þurft að greiða söluskatt af kröfu sem þau hafa aldrei fengið, ekki bara kröfu sem hefur ekki verið greidd fyrr en einum, tveimur eða þremur mánuðum eftir að söluskatti átti að vera skilað, heldur sem þau bara tapa algerlega. Fyrirtækin hafa þurft að greiða ríkinu söluskatt af slíkum kröfum. Ég held að það sé ríkissjóði í hag, dæmið sem hæstv. ráðh. var að rekja hér, og jafnvel þótt menn megi hafa hluta af söluskattinum í veltunni einhvern stuttan tíma tapi menn verulegum fjárhæðum á þessum viðskiptum við ríkissjóð.