Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fyrir fundinum liggja þrjú dagskrármál. Leita þarf afbrigða til að þau mál megi koma fyrir þar sem of skammt er liðið frá síðustu umræðu þeirra og útbýtingu þskj.

Herra forseti. Nú líður að lokum þessa þings og ég sé það á dagskrá þeirri sem nú hefur verið dreift að ekki er gert ráð fyrir að taka fyrir frv. til laga um breytingu á lyfjalögum, nr. 93/1994, með síðari breytingum. Ég geri mér grein fyrir að það er ekki fullkomið samkomulag um þetta mál, en til þess að það sé skýrt og enginn þurfi að velkjast í vafa um það hefur ríkisstjórnin ákveðið að endurflytja frv. strax í upphafi haustþings og þar með að fresta gildistökuákvæðum lyfjalaganna sem taka áttu gildi 15. nóvember nk. Ég vildi að þetta kæmi fram þannig að það sé öllum ljóst að það er óbreytt áætlun ríkisstjórnarinnar að fresta gildistöku málsins.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti og brtt. frá meiri hluta efh.- og viðskn. vegna frv. til laga um þingfararkaup alþingismanna og þingfararkostnað. Nefndin gerir tillögu um eina breytingu, að við 3. gr. frv. bætist ný málsgrein sem hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,Formenn þingnefnda, sbr. 13. gr. þingskapa, og formenn þingflokka skulu fá greitt 15% álag á þingfararkaup. Enginn getur fengið nema eina álagsgreiðslu mánaðarlega samkvæmt þessari málsgrein. Enn fremur er heimilt að greiða formanni sérnefndar, sbr. 32. gr. þingskapa, svo og varaformanni fastanefndar sambærilegt álag eða hluta þess, ef sérstök ástæða er til.`` Undir þetta rita allir nefndarmenn í efh.- og viðskn. utan Ágúst Einarsson, en tekið skal fram að Pétur H. Blöndal skrifar undir með fyrirvara. Þetta mál var rætt nokkuð í nefndinni og nefndin er sammála um að reglur um þessi atriði þurfi að vera gagnsæjar og öllum skiljanlegar þannig að hver sem vill geti sem best gert sér grein fyrir því hvaða starfskjör þingmenn búa við. Varðandi breytingarnar sem þarna er verið að gera má segja að það séu mjög litlar breytingar gerðar á launaliðum þingmanna. Meginaðferðin varðandi ákvörðun launa þingmanna er að sjálfsögðu Kjaradóms eins og verið hefur. Þær breytingar sem að öðru leyti eru við 15% álag á laun formanna þingflokka og formanna þingnefnda auk varaforseta Alþingis koma á móti lækkun sem er gerð vegna varaþingmanna, þ.e. kostnaður sem þingið leggur út í vegna varaþingmanna lækkar vegna takmarkana sem þar eru settar. Það má segja að það sé grundvallaratriði í rekstri fyrirtækja í landinu og almennt að þau leggja í töluverðan kostnað vegna starfsmanna til að auka þekkingu þeirra og kostnað sem tengist atvinnurekstrinum. Það hefur verið svo að alþingismenn hafa ekki notið sambærilegra kjara að þessu leyti og reglur um þetta hafa verið afar óljósar. Því er eðlilegt að það sé tekið á þessum málum þannig að starfskjör alþingismanna verði hvað þetta snertir svipuð og almennt tíðkast í atvinnulífinu, að kostnaður sé greiddur vegna starfstengdra útgjalda. Það hefur nokkuð verið rætt um 6., 7., 8. og 9. gr., sérstaklega um 7. gr. sem fjallar um ferðakostnað og 9. gr. Nefndin gerir ekki tillögu um neinar breytingar á þessum greinum. Þó má segja að það hafi komið fram það sjónarmið í nefndinni að það sé eðlilegri leið að forsætisnefnd íhugi að greiða alþingismönnum starfskostnað eftir reikningum þannig að alþingismenn hafi ákveðinn kvóta sem þeir geti þá ráðstafað reikningum upp í vegna starfstengdra gjalda frekar en greiða fasta upphæð fyrir fram ákveðna. En þetta þarf forsætisnefnd að skoða sérstaklega, hvor leiðin væri hentugri í þessum efnum. Síðan var rætt um 16. gr. og meginsjónarmið nefndarinnar varðandi hana er að þegar fyrirtæki á í hlut eru það fyrst og fremst stjórnendur viðkomandi fyrirtækis sem ákveða í hvaða kostnað er lagt og hvernig sá kostnaður tengist rekstri fyrirtækis, en það sem hér er á ferðinni er að alþingismenn verða að ákveða sjálfir hvaða kostnaður þarna er til staðar og þess vegna er eðlilegt að það sé tekið sérstaklega á skattskyldunni í þessum lögum.

Herra forseti. Frv. það sem er verið að fjalla um er lagt fram af forsvarsmönnum allra þingflokka á Alþingi fyrir utan Þjóðvaka. Þingmenn Þjóðvaka hafa á engan hátt tekið þátt í samningu frv. Ætlun flutningsmanna, forustumanna hinna þingflokkanna, er að afgreiða málið á nokkrum klukkustundum nú í dag. Það eru ekki góð vinnubrögð í þessu máli. Þjóðvaki telur flest mál brýnni í þjóðlífinu en að festa í lög ákvörðunarvald alþingismanna um hluta af eigin launakjörum. Þingmenn Þjóðvaka telja að óháður aðili eins og Kjaradómur eigi að ákveða allt sem viðvíkur launamálum og þingfararkostnaði alþingismanna. Sú regla á að gilda að alþingismenn komi ekki að slíkum ákvörðunum. Launakjör alþingismanna eru ávallt viðkvæmt efni í okkar þjóðlífi og fullur trúnaður verður að ríkja milli alþingismanna og fólksins í landinu, m.a. um launa- og starfskjör þingmanna. Í 2. mgr. 9. gr. er kveðið á um að endurgreiða skuli alþingismönnum annan starfskostnað samkvæmt reglum forsætisnefndar. Heimilt er að greiða starfskostnað samkvæmt þessari málsgrein sem fasta fjárhæð í stað endurgreiðslna samkvæmt reikningum. Þingflokkur Þjóðvaka telur óeðlilegt að forsætisnefnd fái svo víðtæka heimild, sérstaklega í ljósi ákvæða 16. gr. frv. um skattfrelsi slíkra greiðslna. Þingflokkur Þjóðvaka leggst eindregið gegn þessu ákvæði frv. Í 16. gr. frv. er gert ráð fyrir að greiðsla þingfararkostnaðar sé framtalsskyld en ekki skattskyld. Það orkar mjög tvímælis að greiðslur ákveðnar af forsætisnefnd séu ekki skattskyldar og þar með óháðar skattalegu mati ríkisskattstjóra. Þingflokkur Þjóðvaka leggst eindregið gegn þessu ákvæði frv. Þingflokkur Þjóðvaka tekur að öðru leyti ekki þátt í afgreiðslu málsins.

Virðulegi forseti. Frv. sem hér er til umræðu er m.a. flutt af þingflokksformanni Alþb. og í því felst að þingflokkurinn hefur heimilað honum að standa að flutningi málsins og ég mun að sjálfsögðu standa að því að afgreiða málið og samþykkja það. Ég tek ekki undir þær athugasemdir sem fram hafa komið frá þingmönnum Kvennalista og Þjóðvaka og ég tel rétta leið, sem farin er í frv., að skilja á milli ákvörðunar þings annars vegar og Kjaradóms hins vegar. Hins vegar er eitt atriði í frv. sem ég hef gert athugasemdir við og vil að komi fram þó að þær breyti því ekki að ég muni styðja málið í heild sinni þegar það gengur til atkvæða. Ég er andvígur 4. gr. frv. sem kveður á um að alþingismenn sem gegndu starfi hjá hinu opinbera áður en þeir tóku sæti á Alþingi hafi rétt umfram aðra alþingismenn sem gegndu starfi á almennum vinnumarkaði áður en þeir urðu alþingismenn. Ég tel ekki efni standa til þess að alþingismenn, sem áður gegndu starfi hjá hinu opinbera, svo sem Háskóla Íslands eða hafa verið kennarar, njóti þess atvinnuöryggis að halda stöðu sinni í allt að fimm ár og hafa auk þess þar á eftir í önnur fimm ár forgangsrétt að starfi hjá hinu opinbera eða atvinnuöryggi í allt að tíu ár samfleytt. Í greinargerðinni kemur fram að hér sé um að ræða lágmarksákvæði þannig að það er ljóst að menn geta notið rýmri réttinda en kveðið er á um í þessari grein. Ég get ekki fallist á það, virðulegur forseti, að þeim alþingismönnum sem áður gegndu starfi hjá hinu opinbera sé frekar hætt við því að falla út af þingi en alþingismönnum sem gegndu starfi á almennum vinnumarkaði áður en þeir tóku hér sæti og af þeirri ástæðu sé ég ekki rök til þess að vernda þá sérstaklega fyrir því að missa starf sitt.

Herra forseti. Eins og ég tók fram höfum við útbúið brtt. ef svo skyldi fara að Alþingi lyki fyrr störfum í kvöld en niðurstaða lægi fyrir í atkvæðagreiðslu sjómanna um nýgerðan kjarasamning. Þá væri eðli málsins samkvæmt eðlilegt að ganga þannig frá gildistökuákvæðum frv. að ótvírætt væri að lögin öðluðust þá aðeins gildi að hinir tilskildu kjarasamningar milli Landssambands ísl. útvegsmanna annars vegar og sjómannasamtakanna hins vegar yrðu samþykktir. Nú lítur út fyrir að Alþingi ljúki störfum á næstu mínútum eða næstu klukkustundum eða svo, en niðurstaða mun væntanlega ekki liggja fyrir í talningu atkvæða fyrr en undir miðnætti þannig að ég flyt fyrir hönd sjútvn., sem ekki hafði tök á því að koma saman sérstaklega út af þessu máli, en ég leyfi mér að fullyrða að það sé í fullri sátt við það sem áður var rætt um málið, brtt. sem gerir ráð fyrir að gidistökuákvæði laganna sé bundið því að kjarasamningarnir verði samþykktir. Og af því leiðir einnig að gera þarf þá breytingu að gildistökuákvæðið hvað varðar niðurfellingu eldri lagaákvæða verði sömuleiðis tengt saman og um það fjallar annar liður brtt.