Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Mér þykir það miður að meiri hluti þings skuli ekki hafa tekið meira tillit til þeirra sjónarmiða sem ég kynnti í ræðum mínum við 1. og 2. umr. sem voru auk þess í raun endurómur þeirra athugasemda sem bárust allsherjarnefnd. Ég kalla á það að þingið muni taka þetta mál upp til endurskoðunar í heild sinni, ekki síst í ljósi þeirrar umræðu sem hér skapaðist í dag af hálfu nokkurra hv. þingmanna sem tóku undir þau sjónarmið að óeðlilegt væri að Alþingi liti svo á að í frístundabyggðinni, sem svo sannarlega er ein sú elsta á landinu sem er innan þjóðgarðsins þar sem fólk býr og á sínar eignir, séu engin réttindi eða skyldur settar á þá byggð með sama hætti og menn hafa sett á aðrar byggðir. Þetta segi ég þó með því fororði eða þeirri undantekningu sem kom fram í ræðum mínum að það væri ekkert óeðlilegt við það að um þessa frístundabyggð giltu sérstakar reglur, enda væri hún innan þjóðgarðsins á Þingvöllum. Það eru auðvitað frístundabyggðir eða frístundahús í fleiri þjóðgörðum og við þyrftum að skoða það í heild sinni. Mér finnst það jafnframt dapurlegt að þar sem þjóðgarðurinn á Þingvöllum er allur innan Bláskógabyggðar skuli menn hunsa það að bæta fulltrúa sveitarfélagsins við sem áheyrnarfulltrúa. Mér finnst það dapurlegt vegna þess að ég hefði talið að hin nýja stjórnsýsla og opnir tímar mundu kalla á það að stjórnsýslan yrði betri með því móti frekar en að við værum eingöngu að skipa þingmenn í þá nefnd án þess að sveitarfélagið hefði beina aðkomu að því vegna þess að á síðustu árum hafa alls kyns árekstrar verið, m.a. vegna samskiptaleysis, og ég hefði talið að þetta væri snjallt. Að þessu þó sögðu mun ég ekki greiða atkvæði gegn frumvarpinu því að það er með þeim hætti að við erum fyrst og fremst kannski að tryggja ákveðna stöðu þjóðgarðsins og Þingvallanefndar í stjórnsýslunni gagnvart frístundabyggðinni, en ég hefði talið eðlilegra að menn hefðu tekið meira tillit til þeirra sjónarmiða sem fram hafa komið í málinu. Ég mun hins vegar sitja hjá við atkvæðagreiðsluna, hvorki greiða atkvæði með né gegn frumvarpinu.

Hæstv. forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um heimild til að staðfesta breytingar á eignarhlut ríkisins í Íslandsbanka hf., Arion banka hf. og NBI hf. Þannig háttar til að menn hafa unnið að samkomulagi um uppgjör á milli gömlu og nýju bankanna, þ.e. Íslandsbanka, Arion banka og NBI við skilanefndirnar og gengið út frá því að þær heimildir sem voru í fjárlögum frá árinu 2008 og heimildir sem voru gefnar fyrir þetta ár mundu duga til að ganga frá málinu. En síðan komu upp einhverjar efasemdir um það og vangaveltur sem varð til þess að ég sem formaður fjárlaganefndar ákvað að skrifa bréf 15. desember til Ríkisendurskoðunar til að leita úrskurðar og sendi þá svohljóðandi bréf: „Þann 10. október 2008 var undirrituð tilkynning til fyrirtækjaskrár um stofnun Nýja Glitnis banka hf.“ - Og tilgreind er kennitala. - „Innborgað hlutafé 775 millj. kr. Þann 7. október 2008 var undirrituð tilkynning til fyrirtækjaskrár um stofnun Nýja Landsbankans. Innborgað hlutafé 775 millj. kr. Þann 18. október 2008 var undirrituð tilkynning til fyrirtækjaskrár um stofnun Nýja Kaupþings banka. Innborgað hlutafé 775 millj. kr. Í öllum tilfellum var stofnandi fjármálaráðherra fyrir hönd ríkissjóðs og staðfesti Ríkisendurskoðun samþykki fyrir endurskoðun á innborgun stofnfjár.“ Þetta er sem sagt sá gjörningur sem var á síðasta ári í október 2008, 7. október og 18. október. Í 4. gr. fjáraukalaga 2008 er heimild fyrir stofnun bankanna og er orðrétt svohljóðandi, með leyfi forseta, í lið 7.14: „Að stofna þrjú ný fjármálafyrirtæki á grundvelli 1. mgr. 1. gr. laga nr. 125/2008, um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl., og leggja hverju þeirra til 775 millj. kr. í stofnfé.“ Í 6. gr. fjárlaga 2009 er eftirfarandi heimild, í lið 7.18: „Að leggja þremur nýjum fjármálafyrirtækjum sem stofnuð hafa verið á grundvelli 1. mgr. 1. gr. laga nr. 125/2008, um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl., samtals allt að 385 milljarða kr. í eigið fé.“ Í bréfinu spyr ég sem sagt hvort þessar samþykktir, annars vegar í 4. gr. fjáraukalaga 2008 og síðan heimildarákvæði í 6. gr. í fjárlögum 2009, séu fullnægjandi til þess að stofna bankana. Svar frá Ríkisendurskoðun var svohljóðandi, með leyfi forseta, það barst 15. desember síðdegis eða um kvöldið. Þar stendur: „Fyrir liggur samkomulag ríkisins við skilanefndir Glitnis hf., Kaupþings banka hf. um yfirtöku þeirra síðarnefndu og meiri hluta hlutabréfa ríkissjóðs í Íslandsbanka hf. og Arion banka hf. Eins og kunnugt er voru þessir bankar stofnaðir á grundvelli laga nr. 125/2008 sem liður í aðgerð til að bjarga bankakerfinu. Í fjáraukalögum 2008 og í fjárlögum 2009 var síðan mælt nánar fyrir um heimildir til fjárútláta vegna stofnunar bankanna. Yfirtakan núna er þáttur í samkomulagi um uppgjör vegna þeirra eigna og skulda gömlu bankanna sem lagðir voru til nýju bankanna. Ríkissjóður heldur eftir 5% eignarhlut í Íslandsbanka og 13% í Arion banka.“ Þá kemur niðurstaðan frá Ríkisendurskoðun: „Að mati Ríkisendurskoðunar felst í ofangreindu samkomulagi ráðstöfun á eignum ríkisins sem gera þarf grein fyrir í 6. gr. fjáraukalaga 2009, samanber til hliðsjónar ákvæði 29. gr. fjárreiðulaga. Skiptir þá ekki máli þótt fyrirkomulag og ráðstöfun þessara eignarhluta sé óvenjulegt og ekki fylgt venjubundnu söluferli samkvæmt verklagsreglum um útboð á sölu fyrirtækja. Þá skiptir heldur ekki máli í þessu sambandi hvort ósamið var um endurgjald af hálfu ríkisins fyrir mismuni yfirtekinna eigna og skulda frá gömlu bönkunum sem lagðir voru til þeirra nýju. Þá má benda á að hlutafélög voru á sínum tíma stofnuð með 100% eignarhlut ríkissjóðs og þó svo að hlutafé og annað eigið fé hafi verið aukið þá er verið að minnka eignarhlut ríkissjóðs með ráðstöfun þess til gömlu bankanna.“ Það er sem sagt mat Ríkisendurskoðunar að það þurfi frekari heimildir og í samráði við Ríkisendurskoðun og fjármálaráðuneytið flytur meiri hluti fjárlaganefndar það frumvarp sem hér er lagt fram sem er svohljóðandi í 1. gr.: „Fjármálaráðherra fyrir hönd ríkissjóðs Íslands er heimilt að staðfesta breytingar á eignarhlut ríkisins í Íslandsbanka hf., Arion banka hf. og NBI hf. við skilanefndir Glitnis banka hf., Kaupþings banka hf. og Landsbanka Íslands hf., allt í tengslum við samninga sem gerðir hafa verið um uppgjör vegna yfirtekinna eigna og skulda í kjölfar ákvarðana Fjármálaeftirlitsins frá í október 2008 á grundvelli laga nr. 125/2008.“ Síðan eru skýringar í hverju ágreiningurinn var fólginn á milli fjármálaráðuneytisins og Ríkisendurskoðunar og rökstutt að það teljist góð stjórnsýsla og eðlilegt og nauðsynlegt að afla sérstakrar heimildar til þess að gengið sé örugglega frá málinu með lögformlegum hætti af hálfu Alþingis. Þannig er málið lagt fyrir þingið.

Virðulegi forseti. Hér er komið til umræðu mál sem að mínu mati endurspeglar þau vinnubrögð sem hafa verið viðhöfð í sölum Alþingis á undanförnum dögum. Reynt var að breiða yfir málið og láta líta út eins og hér væri um eitthvert smámál að ræða en sem betur fer virðast a.m.k. einhverjir í ríkisstjórninni hafa áttað sig á að það væri algjörlega ótækt að selja bankana eða ráðstafa þeim án þess að fyrir því væri heimild í lögum. Málið barst inn á borð okkar nefndarmanna í fjárlaganefnd morguninn eftir að við kláruðum fjáraukalögin en að sjálfsögðu hefði þessi heimild átt að vera þar inni. Mér finnst stjórnarliðar hafa talað heldur léttvægt um það þegar ríkið ráðstafar að nýju eignarhluta þess í bönkunum. Við skulum hafa í huga að sú ráðstöfun að selja bankana á sínum tíma hefur verið afar umdeild og það má í rauninni segja að verið sé að gera slíkt hið sama hér. Ríkisendurskoðun hefur bent á að þessi hlutur ríkisins væri 100% í eigu þess. Það var ríkið sem stofnaði nýja kennitölu og var eigandi alls hlutafjár. Nú vilja stjórnarliðar ekki kannast við að hér sé um sölu að ræða heldur einhvers konar breytingar á eignarhluta ríkisins. Það skiptir engu máli í mínum huga hvaða nöfnum þetta er nefnt, það þarf að vera skýr heimild í fjárlögum eða fjáraukalögum fyrir ráðstöfun með ríkiseigur, ég tala ekki um þegar um er að ræða Arion banka, Íslandsbanka og NBI hf. Í stuttu máli er sagan þannig að fjárlaganefnd ritaði Ríkisendurskoðun bréf 15. desember sl. og óskaði eftir að Ríkisendurskoðun legði mat á hvort um sölu væri að ræða á Íslandsbanka hf. og Arion banka en nýverið eignaðist skilanefnd Glitnis hf. fyrir hönd kröfuhafa 95% hlutafé í Íslandsbanka hf. Einnig eignaðist skilanefnd Kaupþings nýverið fyrir hönd kröfuhafa 87% hlutafjár í Arion banka og þá hefur ríkisstjórnin einnig selt hluta af eign ríkissjóðs í NBI hf. Í 4. gr. fjáraukalaga fyrir árið 2008 kom fram heimild fyrir stofnun bankanna en þar segir, með leyfi forseta: „Að stofna þrjú ný fjármálafyrirtæki á grundvelli 1. mgr. 1. gr. laga nr. 125/2008, um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl., og leggja hverju þeirra til 775 millj. kr. í stofnfé.“ Í 6. gr. fjárlaga 2009 er eftirfarandi heimild: „Að leggja þremur nýjum fjármálafyrirtækjum sem stofnuð hafa verið á grundvelli 1. mgr. 1. gr. laga nr. 125/2008, um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl., samtals allt að 385 milljarða kr. í eigið fé.“ Eins og ég sagði áðan taldi Ríkisendurskoðun að í yfirtöku á meiri hluta hlutabréfa í Íslandsbanka og Arion banka teldist ráðstöfun á eignum ríkisins sem gera þurfti grein fyrir í 6. gr. fjáraukalaga 2009, samanber til hliðsjónar ákvæði 29. gr. fjáraukalaga. Ríkisendurskoðun og fjármálaráðuneytinu var falið að semja frumvarp sem heimilaði þessa gjörninga ríkisstjórnarinnar en ég tel það ámælisvert og gagnrýni að þessarar heimildar sé leitað hér og nú. Nægur tími var til þess að afla þessarar heimildar fyrir fram og ég tel að það verði að vísa þessum gjörningi og ábyrgð á honum yfir á ríkisstjórnina. Ég hef efasemdir um að þessi gjörningur standist stjórnarskrá.

… réttarríki.

Í 40. gr. stjórnarskrárinnar, nr. 33/1944, kemur fram - og það væri gott ef hv. þm. Árni Þór Sigurðsson hlustaði á upplestur minn úr stjórnarskránni, ég veit að hann er áhugamaður. Þar segir, með leyfi forseta: „Engan skatt má á leggja né breyta né af taka nema með lögum. Ekki má heldur taka lán, er skuldbindi ríkið, né selja eða með öðru móti láta af hendi neina af fasteignum landsins né afnotarétt þeirra nema samkvæmt lagaheimild.“ Virðulegi forseti. Ég tel að jafnvel þótt á þessu hafi verið misbrestur í gegnum tíðina séu þetta slæm vinnubrögð sem við eigum að láta af á Alþingi. Ég ítreka að að mínu mati hefði verið hægt að setja þetta inn í fjáraukalög ef menn hefðu verið á tánum og ég tel að menn séu enn að framkvæma hér gjörning sem setja má spurningarmerki við að standist stjórnarskrá lýðveldisins. Um þetta mál er svo sem ekki miklu meira að segja, ábyrgð á þessu, ábyrgð á einkavæðingu ríkisbankanna er alfarið í höndum ríkisstjórnarinnar.

Virðulegur forseti. Við ræðum hér alleinkennilegt mál þar sem ríkisstjórnin hefur að mati Ríkisendurskoðunar afhent tvo banka í eigu ríkisins nýjum eigendum án heimildar. Karpað er um það hvort þörf sé á þessari löggjöf eða ekki og þar sem ég er ekki lögfræðingur eða endurskoðandi get ég kannski ekki endilega dæmt um það. Ég leyfi mér þó að halda því fram að ríkisendurskoðandi hefði ekki gert athugasemd við þessa ráðstöfun ef ekki hefði verið tilefni til. Það sem mér finnst aftur á móti gott við að fá þetta mál hér inn, og ég hef saknað þess að það hafi ekki verið meira í umræðunni, er að hér er verið að ráðstafa bönkum, því að þetta eru ríkisbankar eða voru, og það er í rauninni verið að einkavæða bankana á sem kalla má amerískum hraða, koma þeim í hendur nýrra eigenda án allrar eðlilegrar umræðu að mínu mati. Nú er það svo að mér hugnast ekkert endilega bankar í eigu ríkisins og ég tel að bankar eigi kannski fyrst og fremst að vera einhvers konar fyrirtæki sem eru í eigu og rekin af einstaklingum svo fremi að þeim sé búin nægilega traust umgjörð eins og við höfum því miður ekki haft á Íslandi hingað til. Það sem mig skortir hins vegar í þessu máli er hugmyndaflug til að láta mér detta í hug að þessir bankar hafi verið afhentir nýjum eigendum án þess að vitað sé hverjir þeir eru og við það geri ég athugasemd. Ekki er vitað hverjir kröfuhafarnir eru, það er vitað að einhverju marki en það er ekki vitað hverjir nýir eigendur bankanna eru. Það finnst mér mjög óþægilegt og ég tel að þetta ferli hefði aldrei átt að ganga til enda fyrr en það lægi algjörlega á hreinu hverjir eigendurnir væru og þá ekki einhverjar kennitölur eða nöfn á fyrirtækjum heldur bara persónur. Svo tel ég að hér þurfi líka að marka einhverja stefnu í bankamálum um það hverjir verða eigendur þessara banka í framtíðinni að því marki sem hægt er. Við Íslendingar höfum brennt okkur heldur betur illilega á því, virðulegi forseti, að eigendur íslenskra banka hafa sett efnahagslífið hér á hausinn. Í núverandi bankalöggjöf hefur ekki verið gert ráð fyrir að þetta geti ekki gerst aftur. Þess vegna langar mig, og mér finnst ágætt að hafa hæstv. fjármálaráðherra hér, að inna hæstv. ráðherra eftir því hvort því hafi á einhverjum tilteknum tímapunkti verið velt upp að ástæða væri til að setja einhverjar skorður við hugsanlegu framtíðareignarhaldi á bönkunum og hvort það muni verða gert og ef ekki þá hvers vegna ekki. Nú er það alls ekki óalgengt að eignarhaldi séu settar skorður og með því er að vissu leyti verið að flokka fólk en ég leyfi mér að benda á að við búum við kapítalískt hagkerfi og kapítalismi gengur einmitt út á það að flokka fólk. Því er ekkert óeðlilegt við það þegar einhverjir menn hafa sennilega sett samfélagið á hausinn, þó að það sé kannski ekki búið að dæma þá enn þá, að alla vega um eitthvert árabil verði settar ríkulegar takmarkanir á eignarhald á íslenskum bönkum einfaldlega til að koma í veg fyrir að svona aðstæður geti skapast hér aftur. Að öðru leyti fagna ég því að endurreisn íslenska bankakerfisins sé komin vel á veg. Það verður gaman að sjá hvað verður um Landsbankann, ég er ekkert endilega þeirrar skoðunar að hann eigi að vera einkavæddur, a.m.k. ekki strax, en hvað varðar nýja eigendur að nýjum íslenskum bönkum geri ég alvarlegar athugasemdir við það að enginn veit hverjir þeir eru.

Virðulegi forseti. Það frumvarp sem hér liggur fyrir er í raun afrakstur vinnu fjárlaganefndar, ekki eingöngu nú í desember heldur má rekja grunninn að frumvarpinu allt til fjáraukalaga fyrir árið 2008 þar sem kom inn heimild um stofnun á þremur nýjum fjármálafyrirtækjum og jafnframt var ákvæði í 6. gr. heimild í fjárlögum ársins 2009 sem tók til þess að fjármálaráðherra væri heimilt að leggja fram allt að 385 milljarða í eigið fé til þessara þriggja banka. Við bentum á það, stjórnarandstaðan í fjárlaganefnd, að lítill tími hefði gefist til þess að rýna fjáraukalögin og fara vandlega yfir þetta, enda kom svo á daginn að það voru skiptar skoðanir uppi um þetta og höfðu komið fram athugasemdir við þá gjörð að afgreiða fjáraukalögin með þeim hætti að gera ekki ráð fyrir heimild til handa fjármálaráðherra til að selja, eins og ég vil kalla það, eða breyta eignarhaldi á þeim þremur bönkum sem hér um ræðir og hefur raunar verið gert nú. Niðurstaðan er einfaldlega sú að fjáraukalögin fyrir árið 2009 voru afgreidd í hasti án þess að slík heimild væri komin inn og eftir það magnaðist þessi leikur sem endar með því að hér er lagt fram frumvarp um heimild til að staðfesta breytingar á eignarhlutum. Ég er ekki þeirrar skoðunar að þetta gangi á svig við stjórnarskrá og ég er ekki þeirrar skoðunar að þetta hafi ekki átt að gera. Ég er þeirrar skoðunar að það átti að ganga þann veg til enda sem markaður var með fjáraukalögunum fyrir árið 2008 og undirstrikað í fjárlagagerðinni fyrir líðandi ár, en þá sáu menn ekki fyrir endann á því að þetta tæki enda og gengi upp og raknaði upp með þeim hætti sem nú liggur fyrir á því herrans ári 2009. Við getum þráttað endalaust um það hvort hér sé um að ræða sölu eða eignatilfærslu eða guð má vita hvað á að kalla þetta. Það breytir ekki þeirri staðreynd að frumvarpið er komið fram og því ber að fagna þó að vissulega hefði verið æskilegt að fá þetta inn í fjáraukalögin eins og margoft hefur verið sagt. Ég met það svo að hér sé um nauðsynlega aðgerð að ræða til þess að koma einhverju skikki á starfsemi bankanna. Engu að síður eru þær spurningar sem uppi eru í þessum efnum fyllilega réttmætar sem lúta að einhvers konar löggjöf utan um starfsemi þessara þriggja banka. Hv. þm. Þór Saari nefndi það áðan hvort menn ættu ekki leggja skorður við eignarhaldi. Það má vel vera, þær hugmyndir voru uppi í eina tíð að reyna að hafa eignarhald á bönkunum sem dreifðast. Því miður gekk það ekki eftir af einhverjum óútskýrðum ástæðum. Það má líka velta þeirri spurningu upp: Hver eru áform ríkisstjórnarinnar varðandi löggjöf um bankastarfsemina í landinu? Í þeim efnum hef ég meiri áhuga á að efla þann þátt mála sem lýtur að því hverjir eiga bankana, hverjum er það heimilt, hvernig starfsemi þeir mega stunda, og ekki síst í þeim efnum hefur maður í ljósi reynslunnar áhyggjur af því að flækja saman með þeim hætti sem gert var viðskiptabankastarfsemina og fjárfestingarbankastarfsemina. Það væri mjög fróðlegt að heyra álit hæstv. fjármálaráðherra í þeim efnum, hvort ríkisstjórnin er með eitthvað á prjónunum varðandi þann þátt að skilja þarna á milli, því að flestir sem til þekkja og horfa til baka eru inni á því að þessum tveim þáttum í fjármálastarfseminni hafi verið blandað allt, allt of mikið saman, m.a með þeim árangri sem við höfum því miður þurft að horfast í augu við og er neikvæður árangur, ef svo mætti segja, af því að hræra þessu öllu saman. Það eru þeir þættir máls sem maður hefði áhuga á að fá upplýsingar um, hvernig stjórnarmeirihlutinn horfir til þeirra þátta og hvort það sé eitthvað á prjónunum í því efni. Síðan er hinn handleggurinn sem snýr að hinni pólitísku hlið og lýtur að því í hvers hlut það kemur að einkavæða þessa íslensku banka og þá hittist bara svo á að í þessu tilfelli kemur það í hlut hæstv. fjármálaráðherra sem tilheyrir þeim stjórnmálaflokki sem hvað hæst gagnrýndi einkavæðingu bankanna á sínum tíma, m.a. kom þar fram að það væri illa gegnsætt hverjir væru að eignast þá, talað var um einkavinavæðingu eins og sagt var. Þó var það gert með allt öðrum hætti en við upplifum nú og í sjálfu sér er það skiljanlegt í ljósi þeirra aðstæðna sem við er að glíma í tengslum við hrun íslenska fjármálakerfisins, þannig að það er kannski dálítil meinfýsni að vera að velta hæstv. fjármálaráðherra upp úr þeim þætti máls. Engu að síður er það dálítið glettnislegt, svo ekki sé meira sagt, að það skuli koma í þeirra hlut, vinstri grænna, að standa þannig að verkum. En ég tek undir það að þetta er nauðsynjaverk sem þarf að vinna og án þess að hafa neinar forsendur fyrir því hvernig að þessu var unnið, þær koma væntanlega í ljós á síðari stigum þegar upplýsingar um þessa gjörð verða allar lagðar fram, ég efast ekkert um að menn hafi gengið til þessa verks af heilindum og heilum hug, ég dreg það ekkert í efa. Ég vænti þess hins vegar að þær upplýsingar verði allar lagðar á borð þegar tækifæri og tilefni er til. Stóra málið í mínum huga er það sem verður að svara í tengslum við þetta atriði: Hvers vegna í ósköpunum var heimildarinnar ekki leitað fyrr? Það hefur verið upplýst og sagt að lögfræðilegur ráðgjafi fjármálaráðuneytisins hafi gefið það álit að þess þyrfti ekki. Í annan stað tel ég bráðnauðsynlegt að það sé upplýst í hverra eigu bankarnir eru. Ég tel að það sé grundvallaratriði fyrir fjármálastarfsemi landsins að það séu sem fyrst leiddar fram hugmyndir hæstv. ríkisstjórnar um það hvernig hún sér löggjöf utan um þessa starfsemi taka breytingum í framhaldi af þeirri sölu sem farið hefur fram og hvernig menn ætla að vinna með skiptin eða þessa tvo hluti, skiptin á milli viðskiptabankastarfsemi og fjárfestingarstarfsemi landsins. Ég hefði ómælda ánægju af því að heyra hæstv. fjármálaráðherra fara með nokkrar hugleiðingar sínar í þeim efnum.

Frú forseti. Það er nú ekki hægt að standast svona frýjunarorð. Ég hlýt að taka þeirri áskorun að segja nokkur orð í tilefni af 1. umr. um frumvarpið sem ég vel að merkja þakka fjárlaganefnd eða meira hluta fjárlaganefndar fyrir að flytja. Það er sjálfsagður hlutur að gera ráðstafanir til þess að það sé hafið yfir allan vafa að þær ráðstafanir sem verið er að gera í þessum efnum byggi á traustri og fullnægjandi lagastoð. Fyrst um það mál. Það var, eins og fram hefur komið, alveg eindregin og skýr afstaða fjármálaráðuneytisins að fullnægjandi heimildir væru til staðar til að ljúka málunum á þeim grunni sem samningarnir fela í sér, það hefur verið allt frá síðasta sumri. Ekki var talinn minnsti vafi á því að heimilt væri að fara með samningaferlið í þann farveg sem samkomulag um 20. júlí setti það í, þar sem niðurstaðan varð að semja með tvo valkvæða möguleika um endanlegt uppgjör milli gömlu og nýju bankanna sem annars vegar fæli í sér þann möguleika í tilviki Glitnis og Kaupþings og skilanefndanna fyrir hönd þeirra banka að gerast eigendur að stórum hluta að hinum nýju bönkum og eignast þá, þá bókhaldslega, frá byrjun eða frá stofnun þeirra. En hins vegar, ef niðurstaða þeirra yrði sú að velja ekki þann kost mundi ríkið eignast bankana, fjármagna þá að fullu en skilanefndirnar eða kröfuhafarnir í gegnum þær ættu kauprétt á hlutafé í bönkunum í þrjú ár eða að þremur árum liðnum sem þýddi þá aftur að ríkið fengi sitt til baka með góðri ávöxtun. Unnið hefur verið á þeim grunni sem liggur í eðli þessara samninga að hið endanlega eignarhald skýrist þá fyrst að skilanefndirnar og kröfuhafarnir hafi tekið ákvörðun sína. Í raun ríkir millibilsástand allt frá því að bankarnir voru stofnaðir með lágmarkshlutafé frá ríkinu, 775 milljónum hver, og þangað til það kemst á hreint hvor aðilinn verður eigandi bankanna. Bankarnir hafa starfað á grundvelli lágmarkshlutafjárins með tímabundinni heimild frá Fjármálaeftirlitinu og það hefur verið staða málsins síðan þeir voru stofnaðir. Þar af leiðandi, þar sem ekki væri um að ræða sölu á þegar orðnum hlut ríkisins og þar sem áframhaldandi eignarhlutur ríkisins yrði a.m.k. jafnverðmætur eða meiri og upphaflega hlutaféð sem inn var lagt, væri ríkið ekki að selja eitt eða neitt heldur væri niðurstaða samninganna uppgjör á milli gömlu og nýju bankanna, tæki, instrúment til að leysa það mál og þá fyrst kæmi í ljós hvor yrði eigandinn að stærstum hluta, ríkið eða skilanefndirnar. Enda er í frumvarpinu ekki verið að fara fram á heimild til sölu heldur heimild til ótvíræðrar lagaheimildar til að þessar ráðstafanir gangi eftir og ekki sé uppi vafi um að fyrir því séu fullnægjandi lagaheimildir. Það er sjálfsagt mál að taka hana af, það er engin viðkvæmni af minni hálfu gagnvart því. Málið liggur ljóst fyrir. Þetta var afstaða fjármálaráðuneytisins byggð á lögfræðilegri álitsgerð sem var aflað í þessu skyni einmitt til þess að tryggja að ekki væri óvissa í þeim efnum og fjármálaráðuneytið var í raun grandalaust um að öðruvísi væri litið á málið þangað til athugasemdir Ríkisendurskoðunar komu fram. Þær ber að sjálfsögðu að taka alvarlega og vegna þessarar óvissu er rétt og skylt að ganga frá málinu. Aðalatriðið er þó það samkomulag sem er í höfn í þessum efnum og sá stóri tímamótaatburður sem má segja að hafi verið staðfestur nú á dögunum þegar samningum um síðasta stóra viðskiptabankanna af þremur lauk þegar undirritaðir voru síðasta mánudag eða þriðjudag samningarnir um Landsbankann. Þá var í höfn niðurstaða og samkomulag um frágang þessara mála í tilviki allra viðskiptabankanna þriggja. Það samkomulag er, hvað sem hver segir, ríkissjóði ákaflega hagstætt. Það endar þannig að ríkið leggur fram í beinu hlutafé tæpa 135 milljarða kr. sem verða vaxtaberandi og markaðshæf skuldabréf sem mynda eiginfjárþátt ríkisins í bönkunum, 81% í Landsbankanum og 13% og 5% í hinum tilvikunum. Þetta er með öðrum orðum 250 milljörðum kr. lægri fjárhæð en reiknað var með og heimildir voru teknar inn í lög í fyrra og það munar um minna en ef niðurstaðan hefði orðið 385 milljarðar á skuldabréfum með fullum vöxtum. Þó að víkjandi lán sem veitt eru til stuðnings Arion banka og Íslandsbanka séu tekin með er upphæðin samt undir 200 milljörðum. Af víkjandi lánunum fær ríkið vexti í staðinn fyrir að það væri öfugt ef um eiginfjárframlag væri að ræða, þannig að útkoman að þessu leyti er til svo mikilla muna hagstæðari en stefnt gat í að það kemur fram í tugmilljarða lægri vaxtakostnaði fyrir ríkið á þessu ári og hinum næstu. Þetta hlýtur að vera ánægjuefni fyrir okkur sem erum að ræða á Alþingi þessa dagana erfiðar ráðstafanir, bæði á sviði niðurskurðar og tekjuöflunar til að brúa bilið í afkomu ríkissjóðs. Með öðrum orðum lít ég svo á málin, og hryggi þar með þá ræðumenn sem hafa skemmt sér við að tala um einkavæðingu bankanna, að engin slík hefur átt sér stað, það hefur engin sala á neinu sem var orðin eign átt sér stað og þar af leiðandi engin einkavæðing. Það er einfaldlega að ráðast hver er til frambúðar, til næstu ára eigandi þessara fjármálastofnana. Út úr því kemur blanda sem ég tel að sé að mörgu leyti góð, að ríkið er yfirgnæfandi meirihlutaeigandi og kjölfestueigandi í langstærsta bankanum, eða þeim bankanum sem er stærstur, svo nokkuð miklu munar og á nokkurn eignarhlut í hinum, auk þess sem samningarnir tryggja hvort eða er eitt stjórnarsæti í hvorum banka um sig, Arion banka og Íslandsbanka. Hverjir eru þá þeir eigendur sem ríkið á þarna á móti? Jú, það eru íslenskir lögaðilar. Það verður í fyrsta lagi eignarhaldsfélag, íslenskur lögaðili í eigu skilanefndar gömlu bankanna sem aftur eru íslenskir lögaðilar. Á bak við það standa kröfuhafar í búin eins og þeir eru eða verða á hverjum tíma. Hvað er vitað um hverjir þeir eru? Jú, í hópnum eru stórir erlendir bankar. Það eru fjárfestar, það eru sjóðir og það eru innlendir kröfuhafar. Það er því um að ræða nokkuð breiðan og blandaðan hóp eigenda það best er vitað. En nú er það auðvitað svo að sumar þessar kröfur hafa gengið kaupum og sölum og verið vaxandi og líflegur eftirmarkaður með þær, m.a. vegna þess að menn gera sér talsverðar vonir um að í bönkunum séu dulin verðmæti umfram það sem ríkið var tilbúið til að fallast á í uppgjörinu. Það mun framtíðin leiða í ljós og vonandi vegnar bönkunum vel og þeir verði frekar verðmætari en hitt, það hljótum við gjarnan að kjósa, því það er fyrst og fremst ávísun á að betur gengur í íslensku efnahagslífi og hagkerfi en ella væri. Töpin verða minni og minni verðmæti fara forgörðum og það er auðvitað líka mikilvægt. Ég hafði áform um að leggja fyrir Alþingi, eins og ég hygg að ég hafi áður upplýst hér, skýrslu um þá miklu vinnu sem átt hefur sér stað við endurreisn bankakerfisins og fjármálastofnana. Það var niðurstaða okkar þegar leið á októbermánuð að það væri ekki góður tími til að fara þá inn með skýrslu vegna þess að mál voru þá í lokaferli og -vinnslu, en ég hygg að fljótlega upp úr áramótum verði sá tími kominn að við getum gefið Alþingi nokkuð tæmandi skýrslu um hvernig þeirri vinnu var háttað og dregið upp mynd af þeim niðurstöðum sem hún hefur skilað með því að þessu verður öllu lokið með stóru bankana þrjá og vonandi líka farsælli endurreisn sparisjóða sem eru á lokaskrefi að klára, sem og hafa mál nokkurra minni fjármálastofnana einnig verið þarna undir. Þá verður hægt að reiða fram upplýsingar og gögn um þetta. Þetta hefur verið stór, viðamikil og dýr aðgerð, vissulega, en það eru líka gríðarlegir fjárhagslegir hagsmunir í húfi fyrir Ísland, fyrir atvinnulífið og hagkerfið að þetta gangi vel. Mjög miklu skiptir að bankarnir leggi af stað sterkt fjármagnaðir með 16% samtals eiginfjárhlutfall í a- og b-þætti, þar af 12% eigið fé í a-flokki og samtals 16%. Þeir eru því í góðum færum til þess að takast á við verkefni sín, styðja skuldsett rekstrarfélög, fyrirtæki og almenning og vinna úr skuldamálum þeirra sem er auðvitað afar brýnt og stórt verkefni sem yfir stendur og við blasir á næstu mánuðum og missirum. Ég get tekið undir það sem hér var rætt um að þörf er á því síðan að farið verði í gegnum alla löggjöf og allt starfsumhverfi fjármálafyrirtækjanna. Sú vinna er öll á fullri ferð og sumt af henni komið þegar inn á Alþingi í formi frumvarpa, þar á meðal það ég best veit nýtt frumvarp um fjármálafyrirtæki þar sem settar eru ýmsar skorður og tekið á ýmsum þáttum sem úrskeiðis fóru í aðdraganda hrunsins, þar á meðal hlutum eins og krosseignatengslum og því að menn láni eigendum sínum eða tengdum aðilum. Settar eru skorður við óhóflegum kaupaukum, mönnum gert að upplýsa um allt slíkt á aðalfundum og í ársreikningum og ýmsar fleiri skorður þarna settar. Sjálfur hefði ég persónulega ekkert á móti því að ganga lengra í að knýja fram enn frekari aðgreiningu viðskiptabanka og fjárfestingarbankastarfsemi. Þau sjónarmið hef ég haft uppi mörg undanfarin ár og flutt ótal sinnum frumvarp á Alþingi, oft með hv. þm. Ögmundi Jónassyni, um nákvæmlega það mál að aðgreina þarna betur, því að öllum mátti ljóst vera sem skoðuðu framvinduna í bankakerfinu upp úr einkavæðingunni 2002 að það stefndi í hreint óefni því að meginþáttur í starfsemi bankanna varð ekki lengur viðskiptabankaþjónusta heldur fjárfestingarstarfsemi eða brask. Menn drógu innlán og þjónustu við almenna viðskiptavini inn undir í áhættunni sem þar var tekin. Eftir því sem evrópskar reglur og staða okkar frekast leyfir tel ég að við eigum að setja þessu skorður og kunna nú fótum okkar forráð. Sem betur fer er það svo að hér er fyrst og fremst verið að setja á fót bankakerfi sem er til að þjónusta innlenda hagkerfið, íslenska raunhagkerfið, atvinnulíf og heimili, og er auðvitað í miklu og margfalt betri takti við hagstærðir okkar. Efnahagsreikningar bankanna upp á tæpa 2.500 milljarða eða hvað það nú er, eru auðvitað miklu nær hagstærðum okkar en þau ósköp sem fyrir voru. Þó að vissulega séu þau sjónarmið uppi að áfram þurfi að vinna að hagræðingu í fjármálakerfinu er ólíku saman að jafna í stærðum frá því sem áður var. Örugglega mun slík endurskipulagning og hagræðing finna sér farveg á komandi árum. Nú er það svo að þau mál heyra undir hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra en ekki fjármálaráðherra. Hlutverki mínu er meira og minna að ljúka í þessum efnum sem hefur verið að bera pólitíska ábyrgð á samningagerðinni og fara síðan þá með eignarhlutinn í þeim hluta bankakerfisins eða fjármálastofnana sem verður í eigu ríkisins, sem verða fyrst og fremst ráðandi hlutir í Landsbankanum, lítils háttar eignarhlutur í Arion banka og Íslandsbanka og eftir atvikum stofnfjárhlutir í sparisjóðum. Búið er að búa um það allt saman í traustum farvegi þar sem er Bankasýsla ríkisins, koma því armslengd frá stjórnmálunum og tryggja faglega, vandaða og gagnsæja stjórnsýslu í þeim efnum sem ég vona að reynist vel. Ég tel að í öllum aðalatriðum getum við verið mjög sátt við það hvernig til er að takast og að niðurstaðan sé okkur hagfelld. Ég hef ekki ástæðu til að hafa þær áhyggjur sem sumir hafa af þeirri óvissu sem uppi er tímabundið með hverjir reynist að endingu kröfuhafar gömlu bankanna. Það verður einfaldlega þannig að Fjármálaeftirlitið tekur það allt út og metur að eigendur banka séu traustir og það sem kallað er „fit and proper“ og öðruvísi fái þeir ekki sín starfsleyfi, öðruvísi er það ekki samþykkt sem þarf að samþykkja til að bankinn geti hafið starfsemi. Það gildir líka um þá sem veljast til setu í bankaráðum o.s.frv. Von okkar er sú að í eigendahópnum verði til frambúðar a.m.k. einhverjir stórir bankar og að frá þeim komi gjarnan fulltrúar inn í stjórnir bankanna sem traustra fagaðila og eigenda. Það væri ákaflega æskilegt. Hvernig síðan eignarhlutir breytast í baklandinu á komandi árum, hvort þessir bankar verði skráðir á markað og nýir eigendur geti þannig komið inn o.s.frv., því verður auðvitað framtíðin að svara. Aðalatriðið er: Þetta eru íslenskir bankar í eigu íslenskra aðila undir íslenskum lögum og íslensku eftirliti, háðir öllum þeim reglum sem um það gilda þannig að ég held að þar með eigi að vera sæmilega vel fyrir því séð 

Frú forseti. Við ræðum hér breytingu á eignarhaldi bankanna og ég hlýt að gleðjast yfir því. Það eru fjórar leiðir til að laga stöðu ríkissjóðs. Menn geta hækkað skatta, menn geta skorið niður í velferðarkerfinu og í útgjöldum ríkissjóðs, menn geta tekið upp skyldusparnað, sem er svipað og skattar nema það er endurgreitt, og menn geta selt eignir eða náð í eignir. Það sem við ræðum hér er sala á eignum. Menn geta líka náð í eignir eins og skattlagning séreignarsparnaðar er í reynd. Þar var hugmyndin að ná í eign sem ríkið átti og á hjá séreignarsjóðum eins og hjá lífeyrissjóðunum. Hér er sem sagt verið að selja eign og allt voru þetta ohf.-fyrirtæki þó að það hafi ekki verið praktíserað sem slíkt. Ég benti á það snemma að þessi fyrirtæki, sem voru alfarið í eigu ríkisins, væru ohf. samkvæmt skilgreiningu, samkvæmt lögum um það fyrirbæri, og þar af leiðandi átti að vera jöfn kynjaskipting í stjórn og veita kjörnum fulltrúum og fjölmiðlum aðgang að aðalfundum og félagafundum. Þessu var ekki framfylgt og ég hef dálitlar áhyggjur af því að menn skuli ekki hafa framfylgt þeim lögum um ohf., sem eru mjög skýr og afdráttarlaus og ekki nokkur leið að lesa neitt annað út úr þeim en að bankarnir þrír hafi allir verið ohf. frá stofnun. En þeir eru það sem sagt ekki lengur eftir þá lagabreytingu sem við ræðum hér. Þeir voru alfarið í eigu ríkisins þannig að þegar þeir fara úr eigu ríkisins yfir í eitthvað annað geta menn kallað það hvað sem þeir vilja, menn geta kallað það breytingu, menn geta kallað það sölu, það skiptir í rauninni ekki máli. Kosturinn við þessa aðgerð er sá að inn í landið flyst þekking. Það koma þarna erlendir aðilar sem eigendur og vonandi fylgir þeim þekking. Og þó að menn skjóti einhverju fyrirtæki þarna inn, frú forseti, sem er slitastjórnin, eitthvert innlent fyrirtæki sem hún á og á svo aftur bankana - á endanum eru það alltaf erlendir aðilar sem eiga þessi fyrirtæki, þessa banka, og þetta er erlent sama hvernig menn snúa því og venda. Það kemur sem sagt þekking inn í gegnum þessa aðila. Það koma líka tengsl og það er kannski meira virði, sem er þá aðgangur að lánamörkuðum, aðgangur að lánum, og það getur vel verið að það hjálpi mikið meira en alls konar lánshæfismat sem við erum að keppast við að ná og leggjum mikið á okkur. Svo kemur inn erlent fjármagn. Það hressir upp á gengið til lengri tíma litið og þetta tryggir líka neyðarlögin vegna þess að nú hafa þessir stóru erlendu aðilar hagsmuni af því að bankarnir gangi og að innstæðurnar séu tryggðar, þeir hafa hagsmuni af því að neyðarlögin haldi. Það er eiginlega enginn ágreiningur um skipti á milli nýju og gömlu bankanna en það stefndi í mjög mikinn ágreining um það. Þegar eigendurnir eiga bankana segir sig náttúrlega sjálft að það verður miklu minni ágreiningur milli eigenda og nýju bankanna, þ.e. gömlu og nýju bankanna, um það. Það er líka jákvætt að það verður ekki lengur pólitík hvort fyrirtæki verða seld og hverjum og hvaða fyrirtæki fá að lifa og hvaða fyrirtæki fá að deyja heldur vonandi meira praktískir hagsmunir, hvað er arðvænlegt og hvað ekki, og ég treysti nýjum eigendum betur en pólitíkinni. Þá hef ég ekkert í sjálfu sér við núverandi ríkisstjórn að sakast heldur held ég að það sé alltaf slæmt þegar fólk sem á enga hagsmuni er að versla með mjög mikla hagsmuni. Þá á ég við embættismenn ríkisins sem munar kannski mikið um 100 milljónir en eru að fjalla um tugi milljarða þar sem 100 milljónir geta verið skiptimynt og býður upp á ýmislegt sem maður getur ímyndað sér. Þetta bætir líka stöðu ríkisins. Þetta er sala. Það koma inn peningar, þ.e. að ríkið þarf að leggja minna fram. Það hefur komið í ljós undanfarið að þessi sala, eða þessi einkavæðing eða hvað menn vilja kalla það, hefur bætt stöðu ríkisins, lækkar vaxtagjöld. Hún lagar stöðu ríkisins eins og hver önnur sala. Eins og ég nefndi í upphafi er þetta einn af möguleikunum til að laga stöðu ríkissjóðs. Hver er staða lántakenda hjá bönkunum? Ég sé ekki að hún eigi að versna neitt því að það er hagur nýrra eigenda að bankarnir gangi sem best, að þeir fari að skila hagnaði og hugsanlegt sé að selja þá og þeir fái sitt fé til baka eins mikið og hægt er. Þeir eru náttúrlega búnir að tapa óhemju, margir hverjir kröfuhafanna, alveg óhemju, og þeir munu vilja að þessi fyrirtæki gangi vel og skili arði og hluti af því er einmitt að meðhöndla lántakendur með skynsamlegum hætti, að keyra þá ekki í gjaldþrot, gera samninga við þá þannig að þeir geti borgað eins og þeir mögulega geta en ekkert umfram það. Það er hagur bankans að lántakendur hjá bankanum geti borgað. Allt þetta gengur upp, frú forseti, þó að ekki sé búið að samþykkja Icesave. Maður fer því að velta fyrir sér þessari óskaplegu nauðhyggju sem tengist Icesave, að það þurfi að samþykkja það til að gera þetta og hitt. Svo kemur í ljós að það er hægt að gera allt án þess að samþykkja Icesave og það dynja engin ósköp yfir. Það áttu að dynja ósköp yfir í ágúst og það áttu að dynja ósköp yfir í september og október og hver dagsetningin á fætur annarri var nefnd sem einhver heimsendir. En það varð enginn heimsendir og er ekki orðinn enn og allt gengur þetta ágætlega. Í ljósi álits hæstv. fyrrverandi utanríkisráðherra, Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur, til utanríkismálanefndar, þar sem hún varar eindregið við þessu, mundi ég leggja til við samfylkingarfólk, margt hvert, að það fari að skoða sinn hug og sjá hvort þessi greinda og glögga kona og mikli stjórnmálamaður, fyrrverandi formaður Samfylkingarinnar, hafi ekki á réttu að standa og hvort viðvaranir hennar séu ekki virkilega þess virði að á þær sé hlustað og að menn fresti afgreiðslu málsins svo sem eins og í tvo til þrjá mánuði og sjái til hvort ekki náist betri samningar við Breta og Hollendinga, sérstaklega varðandi vextina. Þá er ég aðallega að tala um raunvextina, það mætti gjarnan setja raunvaxtaþak á þetta, kannski hálft prósent í pundum og evrum eða að semja upp á nýtt eða þá hreinlega að við fengjum bréf frá Bretum og Hollendingum allt í einu upp úr þurru um að þeir fallist á fyrirvarana í lögunum sem eru í gildi. Það má vel vera að þeir sjái sitt óvænna að missa hugsanlega mjög góðan samning út úr höndunum því að Icesave-samningurinn, eins og lögin frá því í sumar tóku á honum, er virkilega mjög góður. Hann er það góður að Bretar og Hollendingar fá greitt frá Íslendingum á meðan Íslendingar geta greitt, það er svo einfalt. Og þegar Íslendingar geta ekki greitt fá þeir ekki greitt en þá fengju þeir hvort sem er ekki greitt þannig að ég held að þeir hljóti að sjá sitt óvænna ef við frestum þessu eitthvað og bara samþykkja fyrirvarana en það þarf náttúrlega að kynna þeim af hverju fyrirvararnir voru settir. Ég held að hæstv. ríkisstjórn hafi brugðist í því að segja við Breta og Hollendinga að þetta séu tryggingarskilmálar sem eigi að tryggja íslenska þjóð fyrir því að verða örfátæk. Bretar og Hollendingar hafa engan hag af því að íslensk þjóð verði örfátæk og geti ekki borgað krónu af þessum samningum frekar en Þjóðverjar af nauðungarfriðarsamningum sínum eftir fyrri heimsstyrjöldina. Þeir borguðu aldrei nema 1/3 af því, þeir borguðu aldrei 2/3. Ég hugsa að ef Bretar og Hollendingar keyra Ísland of hart fái þeir heldur ekki greitt. Ég hugsa að skynsamir menn í þessum löndum muni sjá að það sé miklu betra að fallast á þessa fyrirvara Íslendinga þannig að Ísland blómstri og nái því að borga hverja einustu evru og hvert einasta pund til baka, ef við verðum ekki fyrir áfalli. Ég hugsa að þeir sjái sitt óvænna og komi til baka. Ég vil taka undir það að þetta er ánægjulegt frumvarp sem við ræðum hér. Mér er alveg að meinalausu hvort menn kalla þetta einkavæðingu, sölu eða breytingu á eignarhaldi eða hvað. Þetta er hugmynd sem ég stakk upp á strax fyrir ári og nú er hún komin í framkvæmd og ég er virkilega ánægður með það.

Virðulegi forseti. Hér ræðum við fjárlagafrumvarpið og er svo sem af ýmsu að taka varðandi það. Ég ætla aðeins að koma inn á nokkur atriði. Þingmenn stjórnarandstöðunnar sem tekið hafa til máls varðandi þetta frumvarp hafa flestir ef ekki allir gagnrýnt þá málsmeðferð sem hefur verið viðhöfð. Ætla ég að taka undir þá gagnrýni. Frumvarpið sem lagt var fram í upphafi hefur vissulega tekið nokkrum breytingum en meginhluti þess er frekar handahófskenndur, verð ég að segja. Þetta er svolítið hugmyndafræðilegt frumvarp að því leyti að það virðist vera sem vinstri stjórnin ætli að koma inn ákveðinni hugmyndafræði og lætur ekkert stöðva sig í því. Það er athyglisvert ef það er hluti af þeirri hugmyndafræði, sem mér sýnist vera, að ganga mjög hart fram gagnvart landsbyggðinni og þeim niðurskurði og því sem er í þessu frumvarpi. Bændablaðið kom til okkar nýlega og á forsíðu þess eru tvær fréttir. Önnur er jákvæð og fagna ég því að með góðri og mikilli vinnu hefur tekist að fá það í gegn að rafmagnskostnaður garðyrkjubænda verður leiðréttur að nokkru. Því ber að fagna en betur má ef duga skal. En það er önnur frétt á forsíðu Bændablaðsins þar sem segir, með leyfi forseta: „Framlög til Lífeyrissjóðs bænda lækkuð um 45% samkvæmt fjárlagafrumvarpi.“ Þar er viðtal við hæstv. fjármálaráðherra þar sem hann útlistar og reynir að verja þessa ákvörðun. Mér finnast mjög merkileg þau skilaboð sem þessi ríkisstjórn sendir bændum sí og æ. Það er eins það sé eitthvert sérstakt áhugamál hjá ríkisstjórninni að gera undirstöðuatvinnugreinum þjóðarinnar eins erfitt fyrir og hægt er, hvort sem það er sjávarútvegur eða landbúnaður. Ég sagði við 1. umr. um fjárlagafrumvarpið að það frumvarp væri andstyggðarplagg og það er það enn. Það eru enn þá miklir og hættulegir gallar á þessu fjárlagafrumvarpi að mínu viti. Hér er farið af stað með hugmyndafræði sem er nokkuð úthugsuð ef vel er að gáð og það er ljóst að þar eru fingraför kratanna mjög áberandi og eftirgjöf VG um leið. Það er svolítið skrýtið að hugsa til þess að þær forsendur sem virðast hafa verið lagðar til grundvallar séu dregnar upp úr hatti þangað til ásættanlegar forsendur koma upp og nægir þar að nefna það sem komið hefur fram í dag varðandi hækkun landsframleiðslunnar sem liggur nú til grundvallar frumvarpinu. Síðan hefur verið bent á, eins og hv. þm. Pétur H. Blöndal gerði, að það vantar stórupphæðir inn í frumvarpið vegna væntanlegs Icesave-samkomulags, sem ég vona að sjálfsögðu að verði aldrei, og eins vegna tónlistarhúss og ýmissa annarra atriða. Það má því segja að þetta frumvarp sé götótt og stórlega gallað. Mig langar að nefna á þessum stutta tíma mál sem er mér og fleirum mjög hugleikið og má vel færa fyrir því rök að einhverjir hagsmunir búi þar að baki og er það þá bara allt í lagi. En það er með ólíkindum að sjá hvernig heilbrigðisstofnanir í Norðvesturkjördæmi, og þá sérstaklega heilbrigðisstofnanir á Sauðárkróki og Blönduósi, eru skornar það skarpt niður að það læðist að manni sá grunur að verið sé að reyna að þrýsta þessum stofnunum inn í eitthvert ferli sem íbúarnir sem nota þjónustuna vita ekki af, en er einhvers staðar hulið í skúffum ráðuneytisins. Heilbrigðisstofnuninni á Sauðárkróki er gert að skerða niður 9% og á Blönduósi um 10,1% en hér hefur verið bent á að á sama tíma stækkar ráðuneytið fjárramma sinn um 8,4%. - Hér blikkuðu ljósin og það er kannski til marks um hvað almættinu finnst um þennan niðurskurð. Það er alveg óþolandi að stofnunum, sem jafnvel hafa skilað góðum rekstri og hafa sýnt fram á að þær veita afburðaþjónustu, er gert að skera niður með þessum hætti þegar búið er að benda á og sýna fram á að það er ekki rétt gefið. Það er einfaldlega þannig og ég er með bréfaskriftir því til sönnunar. Það er verið að mismuna stofnunum og er það mjög alvarlegt. Það er slæmt að vita til þess að það skuli vera heilbrigðisráðherra Vinstri grænna sem gengur fremst í flokki við að skera niður á þessum stofnunum. Það var býsna hátt hljóðið sem heyrðist úr því horni þegar fyrrum ráðherra vildi sameina stofnanir en nú fer hæstv. heilbrigðisráðherra Vinstri grænna þar fremst í flokki. Annað sem ég ætla að nefna eru niðurgreiðslur til húshitunar. Það er mjög merkilegt framtak hjá ríkisstjórninni hvernig þar er skorið niður. Síðan má nefna að ferjunni Baldri sem siglir yfir Breiðafjörð og er helsta samgönguæð suðurhluta Vestfjarða, er gert að skera niður 14% meðan Vegagerðin er almennt með 10%. Þá er ég ekki búinn að nefna námskostnað og ýmislegt annað sem má finna í þessu frumvarpi. Það er eitt sem einkennir þetta frumvarp. Það er stefnuleysið á yfirborðinu sem við sjáum en mig grunar að undir niðri búi markviss og úthugsuð stefna krataflokksins í því hvernig þeir ætla að ná sínu fram. Í frumvarpinu er talað um svokallaða sóknaráætlun sem við fyrstu sýn virðist vera mikil snilld en ég verð að viðurkenna að eftir því sem það er skoðað nánar hef ég miklar efasemdir um það. Ég velti fyrir mér hvort þeir fjármunir sem í hana eru settir séu til að skapa atvinnu í kringum gerð áætlunarinnar frekar en að sett sé fram eitthvert plagg sem gagn er í. Ég hef ekki minnst á Icesave, Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og Evrópusambandið nema að litlu leyti. Ég þarf ekki að fara yfir skoðun mína á því og þeim tengslum sem þar eru. Það vita allir. Eitt enn vil ég nefna, frú forseti, það er það hringl sem verið hefur hjá ríkisstjórninni og stjórnarflokkunum varðandi hjúkrunarheimili. Það er með ólíkindum að verða vitni að því að átök innan ríkisstjórnarinnar, stjórnarflokkanna, um það hvar þessi málaflokkur eigi að vera skuli vera komin inn í þingið, þar eru þau mjög áberandi. Þetta er dæmi um að hér er á síðustu dögum fyrir þingið verið að taka slag um hugmyndafræði í staðinn fyrir að vinna málið ofan í kjölinn og ná fram einhverri faglegri og vitrænni niðurstöðu. Ég ítreka það sem ég sagði áðan, frumvarpið er að mínu viti yfirlýsing frá ríkisstjórninni sérstaklega gagnvart landsbyggðinni og þeim sem þar starfa. Hér hef ég minnst á bændur og á starfsfólk heilbrigðisstofnana sem ég nefndi áðan en ég hef ekkert rætt um sjávarútveginn. Ég vona svo sannarlega að þær hugmyndir sem ríkisstjórnin hefur uppi varðandi sjávarútveginn nái ekki fram að ganga eins og þær eru. Það er líka óþolandi að vera með nefnd sem á að skoða framtíðarskipulag sjávarútvegsins eða endurskoða stefnuna þegar ríkisstjórnin reynir á sama tíma að koma frumvörpum í gegn hvað eftir annað sem gera ekkert annað en að skapa mikla óvissu í það minnsta, ef ekki að valda tjóni. Það er hægt að fara endalaust í gegnum frumvarpið en ég ætla ekki að gera það. Ég vil þó nefna það mál sem var áfram á dagskránni varðandi sölu eða ekki sölu á eignarhlut ríkisins í bönkunum máli mínu til stuðnings um flumbruganginn og fljótheitin varðandi þetta frumvarp. Vitanlega er hér komin fram sönnun þess að þarna fóru menn of hratt þegar komið er fram frumvarp og í greinargerð með því segir m.a., með leyfi forseta: „Í ljósi þess vafa sem upp virðist kominn um þörf á sérstakri lagaheimild vegna umræddra samninga ríkisins er lagt til í frumvarpi þessu að lögfest verði skýr og afdráttarlaus heimild fyrir fjármálaráðherra til að staðfesta breytingar …“ Þetta er gott dæmi um hvernig á ekki að vinna hlutina. Við höfum orðið vitni að þessu hvað eftir annað í haust, frú forseti, hvernig haldið hefur verið á málum og því þarf að breyta. Hér hefur verið rætt lítillega um framkvæmdir á vegum ríkisins sem eru að sjálfsögðu allt of litlar. Í vegamálum virðist eingöngu vera rætt um stórar framkvæmdir sem verða þá væntanlega einhvers konar einkaframkvæmd, geri ég geri ráð fyrir, í stað þess að horfa t.d. á minni framkvæmdir þar sem 2–3 milljarðar mundu jafnvel skapa fjölda verktaka og hundruðum starfsmanna um leið verkefni um allt land. Ef þessum fjármunum hefði verið deilt til vegagerðarverkefna um allt land hefði það skipt gríðarlega miklu máli. Frú forseti. Það er líka mikilvægt að horfa til þess að lögreglan á landinu, lögreglan sem þjónar okkur öllum, hefur verið eilítið til umræðu hér á þingi og ég kemst ekki hjá því að minna ríkisstjórnina á að fjármagn til hennar verður að vera nægjanlegt til að hún geti sinnt skyldum sínum. Það er mjög mikilvægt að það komi klárlega og skýrt fram af hálfu ríkisstjórnarinnar að hún standi að baki því heiðursfólki sem starfar í lögreglunni því að það er óþolandi að sitja uppi með að einstakir ráðherrar skuli jafnvel ekki treysta lögreglunni. Frú forseti. Ég ætla ekki að hafa þetta lengra að sinna. En ég ítreka það sem ég sagði áðan, þetta er andstyggðarfjárlagafrumvarp.

Hæstv. forseti. Ég vil fá að nota þetta tækifæri nú vegna ræðu hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar um heilbrigðisstofnanirnar á Blönduósi og á Sauðárkróki. Það er ljóst að margt hefur breyst hvað varðar vistunarmat sem tók gildi 1. janúar 2008 og því rúmt ár frá endurskoðun á vistunarmatinu. Samkvæmt vistunarmatinu fara núna miklu þyngri umönnunarsjúklingar inn á heilbrigðisstofnanir og þar er farið eftir ákveðnu mati, þ.e. hjúkrunarþyngdarstuðlum, sem er samræmt og farið eftir um allt land. Þegar þetta er lagt saman, þ.e. hjúkrunarþyngdarstuðlarnir á þessum stofnunum, kemur í ljós að þessum tveimur stofnunum hefur verið ætlað hjúkrunarrými umfram það sem hefur verið í notkun eða talið að sjúklingar uppfylli skilyrði um núna upp á síðkastið. Í þeim fjárlögum sem nú er verið að leggja fram er farið eftir hjúkrunarþyngd og þar með er hjúkrunarrýmum fækkað og að auki lenda þessar stofnanir í niðurskurði eins og aðrar stofnanir, sem sé aðhaldsaðgerðum. Þegar þetta leggst saman hjá stofnunum sem hafa verið fjármagnaðar á þennan hátt er skellurinn auðvitað þungur. Ég tel að fylgjast verði mjög vel með rekstri þessara stofnana, hvernig þær ganga á næsta ári, hvort þær geta fjármagnað sig á þeim greiðslum sem 

Frú forseti. Samkvæmt samantekt sem ég er með, og ég skal gjarnan láta hv. þingmann hafa ef hún hefur ekki séð hana nú þegar, hefur verið óskað töluvert mikið eftir skýringum frá heilbrigðisráðuneytinu varðandi þá útreikninga sem eru notaðir til að finna út þessar tölur. Sitt sýnist hverjum um það því að svo virðist sem þarna sé verið að bera saman epli og appelsínur þegar verið er að bera saman heilbrigðisstofnanir og hjúkrunarheimili. Til dæmis, ef byggt er á fjárlagafrumvarpi og tölum frá Hagstofu um íbúafjölda, er framlag á íbúa t.d. í Skagafirði rétt rúmar 191 þús. kr. meðan það er t.d. í Þingeyjarsýslum 217 þús., 224 þús. í Vestmannaeyjum o.s.frv. Það er lægst á íbúa akkúrat á þeim stað sem gert er að skera einna mest niður. Það kann vel að vera að þar ráði því sú reikniformúla sem hv. þingmaður talaði um áðan. Óskað hefur verið eftir skýringum á því í hverju þetta felst en þær hafa ekki komið fram. Taka verður líka inn í reikninginn að það er rekin í rauninni mjög víðtæk þjónusta og starfsemi á þessari tilteknu sjúkra- eða heilbrigðisstofnun. Til dæmis er þarna eina fæðingardeildin milli Akureyrar og Akraness. Þarna er t.d. skurðstofa og þarna eru sérfræðingar í lyf- og geðlækningum og öðru, og ef horft er á stofnunina í heild er með þessum mikla niðurskurði verið að ætlast til að þjónustan verði skorin niður. Og við megum ekki gleyma því, hv. þingmaður, að það er búið að skera mikið niður hjá þessum stofnunum eins og öðrum undanfarin ár og því er þetta virkilegt högg sem ríkisstjórnin er nú að veita þeim

Hæstv. forseti. Ég vildi fá að koma að upplýsingum varðandi matið eða hjúkrunarþyngdarstuðlana, þannig að á stofnunum með öldrunarþjónustu sé greitt samkvæmt hjúkrunarþyngd. Ég geri mér fyllilega grein fyrir því að þessar stofnanir hafa margþætta þjónustu, ég tala nú ekki um á Sauðárkróki og í Skagafirðinum. En þjónustan hefur verið að breytast, mér finnst mjög mikilvægt að heilbrigðisráðuneytið fari mjög vel yfir alla þá þætti sem hér voru nefndir því að þjónustan hefur líka breyst, hún hefur verið að færast út af sjúkrahúsinu, það er verið að efla þjónustu utan sjúkrahússins og það hefur líka verið að gerast á fleiri stöðum sem er mjög jákvætt. Það er ódýrara, það er betra, það kallar á samþættingu og í raun og veru framlengingu á heilbrigðisþjónustu viðkomandi stofnunar að hún sé ekki alveg bundin innan stofnunarinnar. Auðvitað þarf að fara mjög vel yfir þetta, þannig að viðkomandi stofnanir geti sinnt þeirri starfsemi sem þeim er samkvæmt lögum ætlað að sinna. Við skulum líka vera raunsæ og horfa til þess að í gegnum árin hafa stofnanir, og sérstaklega meðan vistunarmatið var ekki eins strangt og það er núna, fengið greitt fyrir hjúkrunarsjúklinga sem voru kannski ekki svo þungir hjúkrunarsjúklingar og þar af leiðandi hefur rekstrargrunnurinn verið styrktur. En þá segi ég: Það var bara rangt gefið, grunnurinn var ekki réttur. Ef við ætlum að færa okkur inn í þetta módel eða eitthvað í þessa átt verðum við a.m.k. að fylgjast mjög vel með hvernig rekstri stofnunarinnar reiðir af og fara yfir augljós vandkvæði ef þau koma eða ábendingar sem fram koma.

Virðulegi forseti. Ég held að þó svo að farið verði yfir hlutina þegar búið er að taka þá ákvörðun að skerða þessar stofnanir og það kemur í ljós að þeir sem gagnrýndu þetta höfðu rétt fyrir sér, þá kannast ég því miður við þann svip af ríkisvaldinu að það hafi yfirleitt gengið illa að ná til baka fjármunum sem einhvern tíma hafa verið teknir, það hefur tekið mánuði og jafnvel ár að fá leiðréttingu ef hún næst. Varðandi þessar stofnanir þá er búið að kalla eftir því mánuðum saman að sest verði yfir þetta og samanburðurinn leiðréttur, því að eins og sá samningur lítur út sem ég hef a.m.k. séð er verið að bera saman t.d. heilbrigðisstofnanir á Suðurlandi, Suðurnesjum og í Skagafirði og þetta eru gjörólíkar stofnanir, allt, allt öðruvísi uppbyggðar og innbyrðis. Það verður að horfa á þessa hluti þegar verið er að gera svona samanburð. Ég verð að segja það, hv. þingmaður, að mér þykir mjög miður að við skulum vera komin á þennan stað í þessari umræðu, að vera að ljúka fjárlögum og með þennan mikla niðurskurð á þeim stofnunum sem hér hafa verið nefndar inni í frumvarpinu enn þá. Að mínu viti er búið að sýna fram á að þær geta ekki tekið þessum niðurskurði nema að skerða verulega þá þjónustu sem veitt í dag. Þessarar ríkisstjórnar og ráðherra verður því minnst fyrir það á þessum stöðum, á þessum tveim stofnunum, hjá starfsfólki og þjónustunotendum, að vera sá aðili sem skerti þá þjónustu sem þarna er veitt með því að gera extra miklar kröfur til þeirra. Ég veit að þeir sem þarna hafa starfað hafa boðist til að sýna fram á tillögur að sparnaði. Sveitarfélögin hafa jafnvel boðist til að taka þessar stofnanir yfir ef það yrði til þess að verja þær. Því hefur reyndar ekki verið svarað.

Virðulegi forseti. Ég ætla að byrja á að fagna ummælum hv. þm. Þuríðar Backman í andsvari hér rétt á undan þar sem hv. þingmaður sagði að fylgjast þyrfti sérstaklega vel með þessum tveimur heilbrigðisstofnunum, annars vegar á Sauðárkróki og hins vegar Blönduósi, sem eru sannarlega að fá meiri niðurskurð en allar aðrar heilbrigðisstofnanir á landinu. Ég fagna því sérstaklega og ég verð að segja það, virðulegi forseti, að mér fannst annað að hlusta á málflutning hv. þingmanns en hæstv. heilbrigðisráðherra sem vill ekki viðurkenna að þarna sé ekki allt með felldu. Það er svokallað reiknilíkan sem gefur út þær forsendur sem þarna eiga að vera og forstöðumenn stofnananna fá ekki að gera athugasemdir við reiknilíkanið eða skoða það. Því þarf að breyta en hæstv. heilbrigðisráðherra hefur ekki léð máls á því hingað til. Það er líka mjög dapurlegt í ljósi þess að á sama tíma og verið er að skera þessar tvær heilbrigðisstofnanir niður við trog er hæstv. heilbrigðisráðherra að bæta 8,4% við aðalskrifstofu ráðuneytisins. Á sama tíma og verið er að færa fullt af verkefnum frá ráðuneytinu er hæstv. heilbrigðisráðherra að bæta við, sem segir okkur að það er skýr stefna hæstv. ríkisstjórnar að skerða þjónustu við sjúklinga úti á landsbyggðinni og bæta við skrifstofustörfum í Reykjavík, svo því sé algjörlega haldið til haga. Virðulegi forseti. Ég held að núverandi ríkisstjórnar verði fyrst og fremst minnst og arfleifð hennar verði fyrst og fremst Icesave-klúðrið, sem var algjört, og eins hvernig hæstv. ríkisstjórn kemur fram gagnvart elli- og örorkulífeyrisþegum. Búið var að skerða elli- og örorkulífeyrisþega um 6,2 milljarða á þessu ári fyrir árið 2010 og síðan í meðferð fjárlagafrumvarpsins milli 2. og 3. umr. gat hæstv. ríkisstjórnin ekki setið á sér og varð að skera niður til viðbótar 35 milljónir í vasapeninga elli- og örorkulífeyrisþega. Ríkisstjórnin gat ekki látið staðar numið. Þetta verða klárlega eftirmæli hennar, það er þetta sem hún afrekaði, að skera mest niður þarna og svo Icesave-klúðrið. Virðulegi forseti. Við erum búin að ræða lengi fjárlagafrumvarpið og erum að stíga síðustu skrefin í þeirri umræðu. En það sem klárlega þarf að gera er ekki flókið að mínu mati, það þarf að fara að bæta við tekjurnar og draga úr útgjöldum hjá ríkissjóði. Við sjálfstæðismenn höfum lagt fram tillögur um að skattleggja séreignarsparnaðinn og þær tillögur okkar, sem við höfum lagt fram sem ábyrg stjórnarandstaða, eru mjög ítarlegar og mundu skila ríkissjóði með 30 milljarða kr. minni halla en hæstv. ríkisstjórn er að gera. Þetta er það sem við erum að gera, virðulegi forseti. Það sem við þurfum að gera til viðbótar er að fara að framleiða og skapa gjaldeyri, við þurfum að auka veiðiheimildir til þess að fá gjaldeyri. Heimilin í landinu þola ekki þessa skattpíningu til viðbótar miðað við það sem hæstv. ríkisstjórn er að gera, það er algjörlega útilokað, og ríkisstjórnin mun þá sennilega ná að beygja heimilin og fjölskyldurnar í landinu endanlega. Síðan þurfa menn að fara ræða um þá hluti sem skipta máli í svona tölum. Ég hef reyndar lagt til og sagt að við verðum að fara að breyta lífsmunstri þjóðarinnar. Á næsta ári er gert ráð fyrir að 30 milljarðar fari í atvinnuleysisbætur. Nú verða menn að breyta vinnubrögðunum við þetta og því var mjög dapurlegt þegar hæstv. félagsmálaráðherra flutti frumvarp um atvinnuleysisbætur að hann dró mjög úr refsiákvæðum gagnvart þeim sem svíkja út þessar bætur. Nú verður fólk að fara í þá vinnu sem því býðst vegna þess að það er ekki hægt að borga 30 milljarða í atvinnuleysistryggingabætur og flytja inn á sama tíma fleiri hundruð manns af erlendu bergi brotnu til að vinna þau störf sem til falla. Þessu verður að breyta, öðruvísi náum við ekki tökum á þjóðfélaginu, svo mikið er víst í mínum huga. Virðulegi forseti. Ég á einungis stuttan tíma eftir af ræðutíma mínum og ég vil nota tækifærið hér í lokin til að þakka öllum hv. þingmönnum sem ég hef starfað með í fjárlaganefnd fyrir gott samstarf. Eins vil ég þakka starfsfólki nefndasviðs fyrir vel unnin störf og þá sérstaklega starfsmönnum fjárlaganefndar sem hafa unnið að mínu viti algjört þrekvirki við þau skilyrði sem þeim eru búin. Vinnuskilyrði þessa ágæta fólks eru með algjörum ólíkindum, fólk er látið vaka sólarhringum saman til að klára það sem gera þarf til að við getum farið að ræða fjárlögin. Þessu þarf að breyta fyrir næstu fjárlagafrumvarpsgerð. Ég ítreka enn og aftur þakkir til þeirra sem að þessu standa fyrir þeirra mikilvæga starf í þessari vinnu.

Frú forseti. Nokkrir ágætir punktar komu fram í ræðu hv. þingmanni. Ég er svo sem sammála því mati hv. þingmanns að núverandi ríkisstjórnar verður líklega helst minnst fyrir annars vegar Icesave-klúðrið og hins vegar hvernig hún hefur tekið á vandanum varðandi tekjuöflun og niðurskurð. En er ekki hv. þingmaður sammála mér um það að í rauninni er þetta tvennt alveg nátengt? Þingmaðurinn nefndi að vasapeningar elli- og örorkulífeyrisþega yrðu skornir niður um, ef ég heyrði rétt, 35 milljónir. Sú upphæð er býsna há og hefur eflaust sitt að segja fyrir þá sem verða fyrir skerðingunni en þetta eru hins vegar, ef mér reiknast rétt til, ekki nema u.þ.b. 7 klukkutímar og 40 mínútur af vöxtum á Icesave-málinu, eingöngu vöxtunum og vextirnir lenda alltaf óhjákvæmilega á íslenskum almenningi. Má því ekki segja að þetta tvennt sem þessarar ríkisstjórnar verður helst minnst fyrir, Icesave-klúðrið og klúðrið í fjárlagagerðinni, sé nátengt og þá í framhaldi af því segja að það hefði kannski verið þess virði að standa fastar í lappirnar og semja ekki svona svakalega af sér þegar þessi skerðing sem elli- og örorkulífeyrisþegar eiga að lenda í núna dugar ekki fyrir nema 7 klukkutíma og 40 mínútna vöxtum af Icesave-láninu?

Virðulegi forseti. Ég ítreka það bara og tek undir með hv. þingmanni að núverandi hæstv. ríkisstjórnar verður fyrst og fremst minnst fyrir Icesave-klúðrið. Það er komið í ljós núna, bara á undanförnum klukkutímum og dögum að akkúrat þau haldreipi sem hæstv. fjármálaráðherra hefur haft, annars vegar þegar hann veifaði hér margsinnis blöðunum sem búið var að skrifa undir, og nú er fyrrverandi utanríkisráðherra búin að slá það algjörlega úr höndunum á honum, það er bara núllstillt, þau rök eru nú algjörlega farin. Síðan hélt hæstv. fjármálaráðherra mjög þróttmikla ræðu í lokin á Icesave-umræðunni síðustu og þá fór hann að tala mjög fjálglega um það að menn væru að gera lítið úr því að greitt yrði töluvert inn á kröfurnar á næsta ári. En það liggur bara fyrir og er búið að liggja fyrir lengi að slitastjórn og skilanefnd Landsbankans segja að það verði ekkert greitt inn á kröfurnar á næsta ári. Það er því búið að slátra tveimur helstu haldreipum hæstv. fjármálaráðherra. Ég vona svo sannarlega að hæstv. fjármálaráðherra hafi ekki talið mörgum þingmönnum í stjórnarliðinu trú um að þetta sé sá raunveruleiki sem menn búa við, því að það er náttúrlega gríðarlega mikilvægt að menn taki ekki ákvarðanir á röngum forsendum, ekki voru nú svo margir af stjórnarþingmönnum við umræðuna um Icesave svo þeir gætu ugglaust tekið eitthvað svona trúanlegt í stað þess að vera við umræðuna og hlusta á það sem þar kom fram. Ég vil hins vegar ítreka það og tek undir með hv. þingmanni að það er náttúrlega alveg hreint með ólíkindum hvernig ríkisstjórnin gengur fram gagnvart elli- og örorkulífeyrisþegum. Ég verð að segja það, virðulegi forseti, var ekki nóg komið, þurfti núna við lokaafgreiðsluna, á síðustu mínútunum, að taka 35 milljónir til viðbótar af vasapeningum öryrkja og ellilífeyrisþega, klippa aðeins gat á vasana? Var ekki nóg komið? Ég bara spyr. Ég tel að það hafi verið miklu meira en nóg. Ég verð að viðurkenna það, virðulegi forseti, að ef hæstv. fjármálaráðherra og hv. þm. Ögmundur Jónasson væru í stjórnarandstöðu og aðrir væru að gera þá hluti sem þeir eru að gera, mundi ég halda að þeir væru báðir komnir inn á lungnadeild á Landspítalanum, þeir væru búnir að tala svo mikið.

Frú forseti. Það er farið að nálgast lok þessarar umræðu um fjárlög. Þeir sem fylgst hafa með umræðunni sjá glöggt að hún hefur kannski ekki verið hörð allan tímann þó að margar ræður hafi verið fluttar. Ég hef velt því nokkuð fyrir mér, frú forseti, þann tíma sem ég hef verið hér á Alþingi hvort við þurfum ekki að endurskoða og endurhugsa þá aðferð sem við höfum til þess að færa fjárlög í gegnum þingið. Ég hef t.d. velt því fyrir mér hvort við þurfum ekki að endurskoða 1. umr. málsins, sem er jú, eins og þekkt er, þannig að fjármálaráðherra mælir fyrir frumvarpinu, forustumenn flokkanna, í stjórnarandstöðu og stjórn, taka þátt í henni og síðan er umræðu lokið og málið fer til nefndar. Ég hef velt því fyrir mér hvort ekki væri skynsamlegt að tryggja það t.d. að fagráðherrar, ráðherrar hvers málaflokks, komi hér í þingið í 1. umr. og geri í stuttu máli grein fyrir því hvernig fjárlagafrumvarpið snertir þeirra málaflokk og svari fyrirspurnum þingmanna í ákveðinn tíma um sinn málaflokk. Ég held að það mundi dýpka umræðuna, gera hana markvissari og um leið stuðla að því að fjárlög verði vandaðri en nú er. Ég tel jafnframt, frú forseti, að skoða ætti það að við nefndarvinnu, sérstaklega milli 1. og 2. umr., þar sem meginþungi nefndarvinnunnar liggur - ef ríkisstjórnin vill kalla fram breytingar á því frumvarpi sem hún sjálf hefur lagt fram eigi að breyta frá þeim sið sem nú er að á fund fjárlaganefndar mæti ráðuneytismenn og embættismenn úr ráðuneytunum og geri grein fyrir málaflokkum sínum og síðan komi einhver minnisblöð frá ríkisstjórninni um auknar fjárheimildir og/eða að fulltrúar frá ráðuneytunum mæta til þess að rökstyðja þær. Ég velti því fyrir mér hvort ekki sé betra að viðkomandi ráðherra mæti fyrir nefndina og geri grein fyrir ástæðu þess að lagt er til að aukið verði við fjárframlög til viðkomandi málaflokks umfram það sem lagt var fram í frumvarpinu þegar það kemur fyrst fram á haustmánuðum. Ég held, frú forseti, að það ætti að skoða þessa hluti. Ég tel að reynslan hafi sýnt, sérstaklega núna, að fjárlagafrumvarpinu er í mjög mörgum þáttum ábótavant. Við erum ekki að vinna þetta eins vel og á að gera. Það dugar ekki fyrir okkur alþingismenn að benda á framkvæmdarvaldið og skammast yfir því þó að ég telji að sök þess í þeim málum sem við höfum verið að ræða hér, þ.e. fjárlög og skattafrumvörp, sé ansi mikil. Ég tel að ekki hafi verið unnið nægjanlega vel í þessum frumvörpum, þar eru gallar á sem hafa verið dregnir fram í dagsljósið og alveg örugglega fleiri gallar sem ekki hefur verið komið auga á af því að umræðan hefur verið takmörkuð. En sú ábyrgð hvílir á okkur þingmönnum og á löggjafarvaldinu að grípa til ráðstafana, breyta vinnulagi hér í þinginu þannig að líklegra verði að við búum til fjárlög sem bæði halda og eru skynsamleg. Þetta er um meðferðina á fjárlagafrumvarpinu hér í þinginu. Ég vil líka aðeins víkja að því, frú forseti, hvernig við eigum að snúa okkur í því óskaplega erfiða verkefni að skera niður ríkisútgjöld. Það er nefnilega þannig með langflest verkefni sem ríkisvaldið sinnir að flestir góðir og sanngjarnir menn geta verið sammála um að þar sé á ferðinni um margt þörf og góð þjónusta sem æskilegt sé að borgararnir hafi aðgang að. Auðvitað eru þetta misskynsamleg verkefni en um flest þeirra erum við sátt. Það er pólitísk sátt um það í landinu að heilbrigðisþjónustan þurfi að vera þannig að allir hafi aðgengi að henni og hún standist samanburð við það besta sem gerist í löndunum í kringum okkur. Við viljum að hér sé öflugt menntakerfi sem er opið fyrir alla. Við viljum að hér sé öflugt félagsnet sem tryggir það að þeir sem þurfi á aðstoð að halda fái hana o.s.frv. Við viljum góðar samgöngur. Við viljum hreint og fagurt land og það kostar okkur peninga að fylgja því eftir. Við viljum að það séu góðir þjóðgarðar o.s.frv. Listinn er endalaus og þarfirnar eru með öðrum orðum endalausar. Rekstur ríkisins hefur vaxið alveg gríðarlega á undanförnum árum og áratugum. Ég skal viðurkenna það, og hef oft gert það héðan úr þessum ræðustól, að þau mistök sem við, sem veittum ríkisstjórn stuðning frá árinu 2007, eftir kosningar, og fram til febrúarmánaðar 2009, gerðum voru þau að láta eftir og samþykkja þá gríðarlegu útgjaldaaukningu sem varð í ríkisstjórnartíð Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar í fjárlögunum sem gerð voru fyrir árið 2008. Það var brjálæðislegt hvernig ríkisútgjöldin jukust þá og höfðu verið að aukast á árunum þar áður. Það sem við stöndum þá frammi fyrir núna er: Hvernig eigum við að vinda ofan af þessu? Ég tel, frú forseti, að eitt af því sem þurfi að gerast strax í janúar - og ég vil beina því til hæstv. fjármálaráðherra að skoða það að við fáum til okkar stórt alþjóðlegt ráðgjafarfyrirtæki, tengjum það við sambærilegt íslenskt fyrirtæki og fáum slíkan hóp, ásamt embættismönnum úr viðkomandi ráðuneytum, til að fara inn í hvert einasta ráðuneyti og undirstofnanir og skoða hvar við getum endurskipulagt frá grunni rekstur ríkisins. Smáskammtalækningar eins og þær sem við höfum verið að fara í, og eru greinilegar í frumvarpinu, munu ekki skila árangri. Ég efast um það, frú forseti, að okkur takist að halda þessi fjárlög, þ.e. útgjaldarammann, ég óttast það mjög að farið verði út fyrir. Það gerist og það verður vandi þangað til við förum í gegnum gagngerar breytingar á ríkisrekstrinum. Við þurfum að skoða heilu stofnanirnar og spyrja: Getum við unnið þá vinnu sem hér fer fram með því að dreifa því yfir á aðrar stofnanir? Getum við lagt viðkomandi stofnun niður o.s.frv.? Þetta eru hlutir sem við verðum að skoða og það verður ekki gert á einum eða tveimur mánuðum. Það verður heldur ekki gert með þeim mannafla sem er í ráðuneytunum. Við þurfum að kalla fleiri að og þess vegna tel ég rétt að fá til þess erlenda aðila sem hafa yfirgripsmikla reynslu af slíkum störfum hvaðanæva í heiminum. Slíkar ráðgjafarþjónustur eru margar og um leið þarf að tengja þær við íslenskar ráðgjafarstofur. Það þarf að fara strax í þessa vinnu í janúar og gefa sér eina sex til sjö mánuði til að fara í gegnum allan ríkisreksturinn með slíkum hætti til þess að geta gripið utan um það hvernig við eigum að lækka kostnað ríkisins með afgerandi hætti fyrir næstu fjárlög. Ef við gerum það ekki, frú forseti, ef við náum ekki árangri í því að skera niður ríkisútgjöldin, án þess þó að höggva niður alla þjónustuna, verður fjárlagavinnan fyrir árið 2011 alveg óskaplega erfið. Þá munum við standa frammi fyrir því að skattahækkanir þær sem ríkisstjórnin er nú að leggja á landsmenn og fyrirtækin í landinu munu hafa valdið því að samdráttur verður meiri en orðið hefði og er þá vart á bætandi vegna samdráttar sem verður vegna hruns bankanna og vegna þess að það er þó þessi samdráttur í ríkisútgjöldunum. Það verkefni sem við erum að fást við fyrir næsta ár verður ekki leyst, frú forseti, með hærri sköttum, það verður ekki leyst þannig. Eina leiðin sem við höfum á næsta ári er að draga meira úr útgjöldunum og það verður ekki gert með smáskammtalækningum enn og aftur. Ég skora því á hæstv. fjármálaráðherra að hefja strax undirbúning fyrir slíka vinnu og ráðast í það þannig að við náum einhverjum árangri sem við getum lagt til grundvallar fyrir næstu fjárlög. Ég vil enn á ný, frú forseti, taka það fram að sú efnahagsstefna sem birtist í fjárlagafrumvarpinu sem nú liggur fyrir er að mínu mati kolröng. Hún á ekki við okkar aðstæður og hún vinnur gegn því markmiði sem við eigum öll að geta verið sammála um, og erum öll sammála um, að vinna okkur sem hraðast út úr kreppunni. Sú efnahagsstefna sem birtist í fjárlagafrumvarpinu byggist á þeirri hugsun að það sé í sjálfu sér ekki svo slæmt að hækka skatta. Við höfum heyrt það, frú forseti, hér í umræðunni, við höfum heyrt það frá hv. stjórnarþingmönnum æ ofan í æ, að það sé nauðsynlegt að hækka skatta vegna þess að menn séu að leita að einhvers konar félagslegum jöfnuði með skattahækkunum. Það kann vel að vera að vel sé hægt að rökstyðja slíka pólitíska hugsun. Ég er ekki sammála þeirri nálgun. En ég lít svo á að við þær aðstæður sem nú eru sé fyrsta verkefnið að bjarga ríkissjóði og koma í veg fyrir auknar álögur á heimilin á Íslandi og atvinnureksturinn. Auknar álögur gera ekkert annað en að draga úr umsvifum í hagkerfinu. Frú forseti. Ef við ætlum í alvörunni að ná árangri á næsta ári í næstu fjárlögum, sem við verðum að ná, með því að skera niður útgjöld ríkisins, stöndum við frammi fyrir því að opinberir starfsmenn munu þurfa að fá vinnu á almenna markaðnum, öðruvísi verður þetta ekki gert. Þá verður að vera rými á almenna markaðnum fyrir það fólk til að fá vinnu. Nú er atvinnuleysi á almenna markaðnum og skattahækkanirnar sem nú ganga yfir okkur, eftir að þessi frumvörp hafa verið samþykkt hér í þinginu, munu gera það að verkum, vegna þess að skattarnir draga úr eftirspurn í hagkerfinu, að erfiðara verður fyrir fyrirtækin í landinu að ráðast í nýsköpun, að fjölga hjá sér starfsmönnum vegna þess að eftirspurnin í hagkerfinu er minni. Minni eftirspurn þýðir bara minni eftirspurn eftir vöru og þjónustu. Minni eftirspurn eftir vöru og þjónustu þýðir færri störf og við verðum, frú forseti, að búa til störf því að hvernig ætlum við að taka á móti því fólki sem óumflýjanlega mun missa störf á næsta ári ef tekjurnar sem við ætlum að fá inn í ríkissjóð munu ekki vera nægjanlegar fyrir næsta ár til þess að ná þeim markmiðum sem við setjum okkur í ríkissjóðsmálum. Ég leyfi mér að fullyrða, frú forseti, að það er mikil hætta á því að svo verði, að við verðum að ganga lengra í niðurskurði en menn halda að þeir þurfi að gera nú í dag. Þessi er vandinn, frú forseti, sem við þurfum að leysa á því ári sem fram undan er og hann verður stærri en sá vandi sem við höfum verið að leysa í því fjárlagafrumvarpi sem nú liggur fyrir, hann verður stærri og meiri. Því miður virðist ríkisstjórnin ekki fær um að grípa til þeirra aðgerða sem þó eru mögulegar. Það virðist t.d. skipta miklu máli hverjir leggja slíkar aðgerðir til. Menn geta vart hugsað sér að grípa til aðgerða af því að hugmyndin að þeim komi frá stjórnarandstöðunni. Margir þingmenn hafa t.d. sagt það í upphafi máls síns að það sé algjörlega ómögulegt að fara þá leið sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur lagt til varðandi það að kalla til ríkisins þá skatta sem ríkið sannarlega á í séreignarsjóðunum. En þegar ræðurnar ganga fram og umræðan fer að snúast að framtíðinni segja hinir sömu þingmenn, sem hafa sagt og lýst því yfir í ræðum sínum að það sé prinsippatriði að ekki sé hægt að fara umrædda leið: En að sjálfsögðu má vel skoða slíka leið á næsta ári eða þarnæsta ári. Þetta hefur heyrst hjá mörgum hv. þingmönnum. Þetta er einmitt vandinn. Málið snýr einmitt hinsegin, við hefðum þurft að byrja á þessu núna þegar kreppan er einna erfiðust fyrir okkur, leggja ekki skatta á heimilin og fyrirtækin í landinu, auka möguleikana á því að skattstofnarnir braggist og þeir fari að skila meiru. Í framhaldinu geta þeir sem til þess hafa þingstyrk og pólitískan vilja gert þær breytingar sem þeir telja að séu skynsamlegar til að kalla fram eitthvert það réttlæti sem þeir hafa skilgreint sem svo. Það er þá sem menn geta unnið slíka vinnu og gert það á einu, tveimur og jafnvel þremur árum og vandað sig og gert þetta með sama hætti og aðrar þjóðir gera. Villuhættan í þessu öllu saman og hættan á því að samdráttur verði í efnahagslífinu vegna skattafrumvarpa ríkisstjórnarinnar, vegna þess fjárlagafrumvarps sem hér er til umræðu, er mjög mikil. Það er mjög mikil hætta þessu samfara. Við hljótum því að vonast til þess að sú tillaga sem við sjálfstæðismenn flytjum og er hér í þessu fjárlagafrumvarpi, um að sú leið verði farin að hið opinbera nýti þá skattpeninga sem það á í séreignarsjóðunum og að flýtt verði fyrir framkvæmdum 

Frú forseti. Það er í raun ekki hægt annað en að setja það fjárlagafrumvarp sem við ræðum í samhengi við hið margumrædda Icesave-mál vegna þess að það er ekki að ástæðulausu að svo mikill tími hefur farið í það mál. Í rauninni virðast flest önnur mál vera tiltölulega einföld og lítil í sniðum í samanburði. Ýmsu hefur verið haldið fram um þessar svokölluðu skuldbindingar sem eru að sjálfsögðu ekki raunverulegar skuldbindingar heldur kröfur. Ég ætla ekki að verja tíma í að fara yfir það allt saman en þó er rétt að geta þess áður en ég fjalla um það hvernig þetta tengist fjárlagafrumvarpinu að nú hefur fyrrverandi formaður Samfylkingarinnar útskýrt með mjög greinargóðum og ítarlegum hætti að það sé ekkert hæft í því sem sú ríkisstjórn sem nú situr hefur fullyrt þess efnis að þetta mál hafi verið frágengið á einhvern hátt þegar hún kom að því.  Besta leiðin til að gera sér grein fyrir því er kannski að setja það í samhengi við aðrar stærðir, önnur útgjöld ríkisins og það er einmitt það sem við erum að gera þegar við ræðum fjárlagafrumvarpið. Ég ætla að byrja á að setja tekjuhlutann í dálítið samhengi við Icesave-kröfurnar því að hægt væri að safna saman mjög mörgum af tekjuliðum frumvarpsins og það dygði samt ekki fyrir vöxtunum, við verðum að hafa í huga að vextirnir munu alltaf lenda á íslenskum skattgreiðendum og þá skiptir engu máli hvað fæst upp í þrotabúið. Áður hefur verið bent á að það þurfi tekjuskatt 79 þúsund Íslendinga bara til að borga þessa vexti ef við reiknum ekki með neinum margfeldisáhrifum af því að allur þessi peningur fer út úr hagkerfinu. Ef við ætluðum að reikna með margfeldisáhrifum mætti auðveldlega tvöfalda og þá yrði þetta tekjuskattur stórs hluta Íslendinga. En lítum á aðrar tekjur. Ef við tækjum tekjuskatt lögaðila, þ.e. fyrirtækja, erfðafjárskattinn, stimpilgjöldin, vörugjöld af innfluttum vörum, tolla og aðflutningsgjöld, bifreiðagjöld, ýmis leyfis- og skráningargjöld, veiðigjald fyrir veiðiheimildir, sektir lögreglunnar, gjöld fyrir læknishjálp, skólagjöld og alla sölu á eignum íslenska ríkisins sem áætluð er á næsta ári, þá dygði það ekki fyrir nema svona tveimur þriðju af vaxtagreiðslunum. En hvað yrði ef við setjum þetta í samhengi við útgjöldin? Nú ætla ég ekki að skoða þetta út frá því sem verið er að spara hér og þar, því að þó að þær upphæðir hafi oft og tíðum afar mikið að segja liðu yfirleitt ekki nema nokkrir klukkutímar á vöxtum. En byrjum á fyrsta lið, æðstu stjórn ríkisins, embætti forseta Íslands. Þeir eru ýmsir sem hafa haldið því fram að spara mætti fyrir íslenska ríkið með því að leggja niður forsetaembættið og eflaust hníga einhver rök að því. En hversu mikið mætti spara ef við hættum einfaldlega rekstri þessa embættis? Það væru 186,7 millj. kr. Það er allur rekstur forsetaembættisins. En ef við gerðum þetta, legðum niður forsetaembættið til að spara og segðum mönnum þar upp og gerðum ráð fyrir að þeir fengju vinnu annars staðar og færu ekki á atvinnuleysisbætur, forsetinn yrði ráðinn til starfa annars staðar og starfsmenn hans og þar fram eftir götunum, þá mundi það spara okkur nóg til að eiga fyrir, ja ekki tveggja daga vöxtum af Icesave, þ.e. ef við legðum niður íslenska forsetaembættið. Hvað með rannsóknarnefndina sem nú rannsakar fall íslensku bankanna og efnahagshrunið, ef við hefðum sleppt þeirri vinnu? Hún kostar sitt. Hvað hefði fengist með því að sleppa að rannsaka fall bankanna? Það eru eins dags vextir. Ef við legðum niður Hæstarétt er það rúmlega dagur í vextina af Icesave. Færum okkur þá yfir í forsætisráðuneytið. Þar undir eru ýmis verkefni, t.d. Vesturfarasetrið á Hofsósi sem hefur haft töluvert að segja um samskipti við Ameríkana og Kanadamenn, sérstaklega af íslensku bergi brotnu. Með því að leggja það niður, sem sé hætta að borga því nokkurn skapaðan hlut, mætti spara fyrir sex klukkutímum. Förum yfir í menntamálaráðuneyti. Þar er Háskóli Íslands ofarlega á blaði. Hvað ef við lokuðum Háskóla Íslands, hættum starfsemi hans? Og við gerðum jafnframt ráð fyrir að allt fólkið þar fengi vinnu annars staðar svo að við þyrftum ekki að hafa áhyggjur af því að borga því atvinnuleysisbætur eða neitt slíkt. Ef við mundum einfaldlega hætta að reka Háskóla Íslands og lokuðum honum ættum við reyndar fyrir þriggja mánaða vöxtum af Icesave. Það mundi muna dálítið um það en þó náttúrlega ekki nema fjórðung úr ári. Ef við færum í Landbúnaðarháskólann hefði það lítið að segja. Við gætum lokað honum en fengjum ekki nema fimm daga. Við gætum átt fyrir fimm dögum og ef við lokuðum líka Háskólanum á Hólum mundu tveir og hálfur dagur bætast við, þannig að þessir tveir skólar saman mundu nægja fyrir viku af vaxtagreiðslum. Ef við lokuðum Bifröst væru það þrír dagar í viðbót. En hvað með Reykjavíkurakademíuna? Einhvern tíma var sagt að ekki gætu allir unnið í Reykjavíkurakademíunni þegar reynt var að útskýra muninn á stöðu landsbyggðar og höfuðborgar. En ef við lokum Reykjavíkurakademíunni, sem ég er alls ekki að leggja til að verði gert, fengjust þar peningar upp í þrjá og hálfan klukkutíma af vaxtakostnaði af Icesave. Menntaskólinn í Reykjavík hefur átt í dálitlu basli vegna þess að þar skortir fjármagn. Skólinn hefur sparað hygg ég áratugum saman. Þar hefur verið rekin mjög aðhaldssöm stefna í fjármálum en er farin að taka sinn toll. Ef við legðum niður Menntaskólann í Reykjavík, sem sumir hafa fært rök fyrir að sé ein elsta menntastofnun í heimi, gætum við haft þar pening fyrir fjögurra daga vöxtum. Við flettum áfram og lítum á kannski einn eða tvo framhaldsskóla í viðbót, Menntaskóla Borgarfjarðar, einn dagur þar, og framhaldsskóla við utanverðan Eyjafjörð, ef við legðum hann niður hefðum við fyrir fimm klukkutímum. Samskiptamiðstöð heyrnarlausra og heyrnarskertra gæti svo fylgt í kjölfarið og tryggt okkur um 19 klukkustundir af vaxtagreiðslum og ef við förum í símenntunina þá er hér Símenntunarstöð Eyjafjarðar, fjórir klukkutímar þar, Þekkingarsetur Þingeyinga, sjö tímar, og hjá Miðstöð símenntunar á Suðurnesjum eru fjórir klukkutímar ef við legðum hana niður og hættum að spá í símenntun á Suðurnesjum. Háskólasetur Vestfjarða er mjög áhugavert fyrirbæri. Ég hef nokkrum sinnum komið þangað og sú starfsemi skiptir alveg sköpum fyrir Ísafjörð og ótrúlega mikið sem hefur sprottið upp af starfsemi háskólasetursins. Það hefur gefið því byggðarlagi mjög mikið, og skilaði örugglega á endanum miklu meiri tekjum en nemur þeim kostnaði sem í það færi. En ef við lítum fram hjá því, sleppum slíkri langtímahugsun sem er í samræmi við stefnu eða a.m.k. hugarfar þeirrar ríkisstjórnar sem nú situr, þá gætum við lagt niður Háskólasetur Vestfjarða og náð þar í klukkutíma og 40 mínútur af Icesave-vöxtunum. Námsgagnastofnun, þar eru reyndar heilir fjórir dagar. Þjóðminjasafnið. Það hefur verið til umræðu að Þjóðminjasafn Íslands hafi ekki efni á að viðhalda þeim torfbæjum sem eftir eru, þó að þeir séu ekki margir, á sama tíma og menn velta því fyrir sér að reyna að koma íslenska torfbænum á heimsminjaskrá. Þjóðminjasafnið hefur ekki efni á að viðhalda þeim og sumir sem telja jafnvel að forgangsraða þurfi með þeim hætti að nokkrum bæjum verði fórnað. En ef við fórnum þeim öllum og hættum að spá í þessa gömlu torfbæi og önnur gömul hús á vegum Þjóðminjasafnsins og látum þau grotna niður þá getum við náð í 15 klukkutíma og 30 mínútur af vaxtagreiðslum. Ef við lokum héraðsskjalasöfnunum fáum við þrjá tíma og tíu mínútur í viðbót. Svo er það Þjóðmenningarhúsið sem hæstv. félagsmálaráðherra kallaði monthús, það heyrðist mér helsta framlag hans til þess sem mætti skera niður þegar hann í frægu útvarpsviðtali gagnrýndi mjög ríkisstjórnina sem hann situr í fyrir það hvernig hún hefði staðið að málum, m.a. er varðar niðurskurðinn. En ef við lokum því húsi sem hæstv. félagsmálaráðherra, Árni Páll Árnason, kallar monthúsið þá er hægt að standa undir eins dags vaxtagreiðslum af Icesave. Og ef við lokum Listasafni Íslands líka þá er meira en dagur þar, það er dagur og sex klukkutímar því til viðbótar. Náttúruminjasafn Íslands hefur verið á hrakhólum áratugum saman svo kannski teldu menn best að loka því og ná þar með reyndar ekki nema í fjóra klukkutíma og 30 mínútur. En hvað um það, bætum þá Nýlistasafninu við, það skilar reyndar ekki miklu, ekki verður mikið sett í Nýlistasafnið því að við höfum ekki nema klukkutíma og 46 mínútur með því að hætta alveg að spá í þessa nýlist. Byggðasöfnin skipta býsna miklu máli í mörgum héruðum og eru grundvallaratriði í íslenskri ferðaþjónustu sem skiptir óhemjumáli við gjaldeyrisöflun til framtíðar, en af því að við erum ekki að hugsa svo mikið til framtíðar þessa dagana og mundum ákveða að loka byggðasöfnunum eða hætta að styrkja þau mætti ná í sex tíma og 12 mínútur af Icesave-vöxtunum. Þá er það Ríkisútvarpið, það munar reyndar um það, einn mánuður þar. Þjóðleikhúsið, ef við lokum því og segjum öllum upp, hvort heldur sem er leikurum, ljósamönnum eða öðrum og hættum leiksýningum þá eru þar sex dagar og 11 klukkustundir. Húsafriðunarnefnd. Ég hef fjallað töluvert um þann málaflokk á öðrum vettvangi og mikilvægi þess að viðhalda gömlum húsum og efnahagsleg áhrif þess sem eru yfirleitt á þann veg að það skapar meiri tekjur en gjöld. Ef við hættum hins vegar að spá í það þá eru þar 11 klukkustundir. Kvikmyndamiðstöð Íslands er annað sem hefur skapað miklu meiri tekjur en nemur því sem þangað er varið. Það eru fjórir dagar. Svo er Barnamenningarsjóður, ef við leggjum hann niður náum við þar í 56 mínútur, Listahátíð í Reykjavík, sjö klukkutímar og 12 mínútur. Fræðistörfin þurfa kannski að taka sinn skerf. Ef við leggjum niður Snorrastofu - þó að mjög mikill áhugi hafi reyndar verið fyrir Snorra Sturlusyni að undanförnu og mikil vinna unnin í Snorrastofu sem birtist m.a. í nýrri bók Óskars Guðmundssonar um Snorra Sturluson, sem ég held að hafi að einhverju leyti verið skrifuð í Snorrastofu - þá eru þar þrír klukkutímar og 50 mínútur. Norræn samvinna. Reyndar skilst mér að þessi undirgefni í Icesave-málinu gangi út á það að auka alþjóðasamvinnu en Norðurlöndin hafa að sögn hæstv. forsætisráðherra ekki stutt okkur sérlega vel í því máli þannig að ef við hættum að fást við norræna samvinnu þá eru þar reyndar ekki nema innan við tveir klukkutímar sem við fáum upp í vextina þar. Æskulýðsmálin. Ungmennafélag Íslands hefur verið tengt Framsóknarflokknum í gegnum tíðina þannig að kannski vill ríkisstjórnin bara leggja það af og ná þannig í eins dags vexti. Æskulýðsmiðstöð KFUM í Vatnaskógi, þar eru 48 mínútur og KFUM og KFUK í heild, landssamböndin, þar eru reyndar sex klukkutímar og 42 mínútur. Íþróttamálin. Ég ætla að renna hratt yfir þann lista, en ég virðist ekki hafa tíma til þess, frú forseti, því ég er ekki kominn nema rétt inn í fjárlagafrumvarpið og búinn að merkja við fjöldann allan af liðum sem þyrfti að leggja af til að eiga fyrir vöxtunum af Icesave en ég næ ekki að fara í gegnum það. Ef ég hefði hins vegar einungis fjallað um niðurskurðartillögurnar í stað þess að tala um hvað fengist fyrir að loka heilu stofnunum - og nú ítreka ég að ég er heldur betur ekki að leggja til að slíkt sé gert - en ef aðeins væri spáð í niðurskurðinn sem víða tekur mjög á, til að mynda voru það 50 millj. kr. hjá lögreglunni á sínum tíma sem hafði ótrúlega mikið að segja fyrir starfsemi lögreglunnar og gerðu mönnum þar erfitt fyrir, þá værum við ekki að tala um einhverja daga heldur mínútur og klukkutíma af vöxtunum af Icesave. Þar af leiðandi, virðulegur forseti, er varla óeðlilegt að við leggjum áherslu á það mál og reynum betur til þess að ná viðunandi niðurstöðu því þar er allt annað undir líka.

Frú forseti. Þetta var nokkuð skondin ræða og skemmtileg á köflum. Mér fannst það sérstaklega athyglisvert að hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson mælir fjárlögin öll í mínútum og klukkustundum. Margra grasa kenndi í ræðu hans um starfsemi sem hann telur að við ættum að leggja af  Í ljósi sögunnar er þetta athyglisverð tillaga og ég hlýt að spyrja hv. þingmann hvort þess sé þá ekki að vænta að hv. þingmenn Framsóknarflokksins muni áður en langt um líður leggja fram formlega tillögu, hugsanlega frumvarp, um að leggja niður þá ágætu starfsemi.

Virðulegur forseti. Hefur hæstv. forseti tekið eftir því hvernig sumir þingmenn virðast aldrei geta tekið þátt í almennilegri rökræðu heldur þurfa alltaf að fara niður á lægra plan og snúa út úr? Nú reyndi ég að margítreka í ræðu minni að ég væri ekki að leggja til niðurskurð á þessum stöðum. Þvert á móti væri ég að nefna þetta vegna þess að þetta væru allt atriði sem við mundum ekki vilja skera niður eða leggja af. Ég veit reyndar ekki með mat hv. þingmanns á forsetaembættinu, hann gæti kannski í seinna andsvari tjáð skoðun sína á því. En ástæðan fyrir því að ég nefndi þessa hluti er einmitt að þetta eru hlutir sem eru okkur flestum heilagir og ekki bara það heldur skapa sumir þeirra meiri tekjur, eins og ég nefndi, en útgjöld. En sú skýring virðist hafa farið fyrir ofan garð og neðan hjá hv. þingmanni nema hann hafi viljandi verið að snúa út úr en það hafa stjórnarliðar því miður tamið sér í þessari umræðu. Stjórnarandstaðan ræddi dögum saman um þetta mál og benti á margt mjög mikilvægt í þessu öllu saman en stjórnarliðar sáu ekki ástæðu til að taka þátt í þeirri umræðu eða reyna að verja þennan gjörning. Þeir voru hins vegar sumir til í að vera með útúrsnúninga og lágkúrulega umræðu á öðrum vettvangi. Til að mynda sitja úti í horni tveir hv. þingmenn sem reyndu að dreifa þeirri sögu að ef þingmenn Framsóknarflokksins væru að gagnrýna forsætisráðherra væri það vegna kvenfyrirlitningar af því að hæstv. forsætisráðherra væri kona. Umræddir þingmenn hafa væntanlega ekki tekið eftir því að ég var ekki síður gagnrýninn á hæstv. fjármálaráðherra, sem þarna situr og glottir með félögum sínum, eða hæstv. viðskiptaráðherra eða hæstv. félagsmálaráðherra og ekki eru þeir konur. Hvernig verður þetta útskýrt? Þetta verður ekki útskýrt vegna þess að þetta fólk á ekki í rökræðum, það fer bara í útúrsnúninga og þvælu.