Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flutningsm. (Pétur Jónsson) : Eg hefi flutt þetta frumv. aðallega fyrir beiðni eins síldveiðaútgerðarmanna við Eyjafjörð, og eg býst við, að ekkert hefði verið átt við að breyta þessum lögum, ef hvötin hefði ekki komið einmitt frá síldveiðamönnum. Tilgangur frumvarpsins er sá, að koma í veg fyrir, að vörutoll þurfi að greiða af endursendum íslenzkum vörum, sem ekki hefir verið um að koma í sæmilegt verð á erlendum markaði. Þær vörutegundir, sem við flutningsm. höfum sérstaklega haft í huga, er saltkjöt, saltfiskur og síld. Það hefir átt sér stað, að saltkjöt, sem annaðhvort vegna skemda eða af öðrum ástæðum hefir verið óseljanlegt í útlöndum, hefir verið endursent til landsins. Skemdirnar hafa venjulega verið smávægilegar, oftast fólgnar í því, að kjötið hefir orðið »súrt«, sem kallað er, en þó fullgóð fæða, og hefir það vanalega reynst svo, þegar kjöt hefir verið endursent af þessum ástæðum, að það hefir verið notað og selst með þolanlegu verði. Sama má að miklu leyti segja um saltfiskinn. Smágallar, sprottnir af verkuninni, hafa stundum orðið til þess að spilla fyrir sölu á honum erlendis, þó hann hafi engan veginn verið óætur og komið að góðum notum hér heima, þegar hann hefir verið endursendur. Aðalvaran er síldin. Hún fellur stundum svo í verði á erlendum markaði, að það er hrein frágangssök að selja hana þar í samanburði við að nota hana í landinu sjálfu. Eins og kunnugt er, eru nú að rísa upp síldarbræðsluverksmiðjur við Eyjafjörð, og hefir mönnum hugkvæmst, að það myndi borga sig að flytja síldina heim aftur til bræðslu, í staðinn fyrir að fleygja henni sama sem í sjóinn í útlöndum eða selja hana þar fyrir allra lægsta verð. En vörutollslögin eru þessu til hindrunar. Af hverri endursendri síldartunnu verður samkvæmt þeim að greiða 3 krónur í vörutoll og af hverri kjöttunnu um kr. 3,50. Það var ekki tilætlunin þegar þau lög vóru samin, að þau yrði því til hindrunar, að hægt sé að hagnýta í landinu sjálfu þær vörur, sem ekki komast í viðunanlegt verð á erlendum markaði. Frv. það, sem hér liggur fyrir, á að bæta úr þessum misfellum. Af því getur ekki leitt neitt tekjutap, því að vörutollurinn er sama sem fullkomin þvergirðing fyrir því, að íslenzkar vörur verði endursendar, enda ekki heldur tilgangurinn, að hafa tekjur af endursendum íslenzkum vörum. Það gæti reyndar komið fyrir, að t. d. smjör og tólg yrði endursent vegna verðfalls í útlöndum, en þó trauðla og alls ekki í stórum stíl. Það er því fullkomin sanngirniskrafa, sem farið er fram á í frv. þessu. Við vildum hindra það, að hægt væri að smeygja öðrum vörum inn í endursendinguna. Þess vegna er þess krafist, að vörurnar sé því aðeins undanþegnar gjaldi, að þær sé endursendar í sömu umbúðunum. Það ætti að vera næg trygging fyrir því, að ekki yrði smýglað inn undir þessu yfirskini. Ennfremur er þess krafist, að sama vottorð ið fylgi vörunni heim og til útlanda. Eg álít óþarft að tala meir um málið. Það er svo sérstaklega ástatt, að eg álít nefnd óþarfa. Málið er svo ljóst.



Mér þykir hið fornkveðna sannast á háttv. þm. S.-Þing. (P. J.), að það er hægra að kenna heilræðin en halda þau. Í gær taldi hann það ótækt að vera að breyta nýjum lögum, en nú er hann frumkvöðull að því að breyta þessum lögum (vörutollslögunum), sem ekki eru eldri en tveggja ára og þar að auki stendur svo sérstaklega á um þau, að þau eiga ekki að gilda nema til næstu ársloka. Þetta er ekki svo að skilja, að eg sé að mæla á móti frumv. því, sem hér liggur fyrir. Þetta er aðeins sagt til að benda á samkvæmnina hjá háttv. þm. S.-Þing. (P. J.). Háttv. þm. taldi óþarft, að setja nefnd í málið. En þar sem eg hygg, að margir aðrir þm. muni vilja koma með aðrar tillögur um breytingar á þessum lögum, vil eg leyfa mér að stinga upp á því, að kosin verði í manna nefnd í málið.



Eg býst ekki við því, að háttv. 2. þm. Árn. (E. A.) hafi með þessum orðum sínum ætlað að leggja hindrun fyrir að þetta frumv. fái fram að ganga, heldur hafi hann að eins viljað ná sér niðri á háttv. þm. S.-Þing. (P. J.) vegna almennra athugasemda, er hann gerði í gær við frumv. um bjargráðasjóð. Báðir hafa þeir talsvert til síns máls. Það getur verið afarilt að vera alt af að breyta nýjum lögum, en það getur líka staðið svo á, að það sé alveg bráðnauðsynlegt. Og hér stendur einmitt svo sérstaklega á. Það getur orðið landinu til tjóna, ef þetta frumv. verður ekki samþykt. Það stendur svo á, að á síðari árum hafa landsmenn aukið mjög síldarútveg sinn, vegna þess, að útlit hefir verið fyrir gott verðlag á þeirri vöru. En á síðasta ári hafa þessar vörur brugðist nokkuð - varan hefir ekki verið jafngóð og áður og framleiðslan í útlöndum jafnframt verið meiri. Varan hefir því fallið í verði. Ennfremur tóku margir þá stefnu að draga að selja sem lengst, því að áður hafði það gefist vel. En nú varð það úr, að verðið féll. Eg held eg megi segja, að nú sé í útlöndum óseldar um 5–10 þús. tn. af síld. Nái nú þessi breyting, sem hér er farið fram á, samþykki þingsins, þá verður varan að líkindum endursend og menn gæti keypt hana hér fyrir um 7 kr. tunnuna. Og það er alveg rétt hjá háttv. þingm. S.-Þing., að landssjóði getur aldrei tapast fé á þessu, því að verði breytingin ekki samþykt, þá verður varan ekki endursend. Verði hún aftur á móti samþykt, þá hlýtur hún að verða landasjóði til tekjuauka, því að hann fær þá aftur á móti útflutningsgjald af vörunni, þegar hún hefir gengið gegnum bræðsluverksmiðjuna. Eg held að það sé ekki of hátt áætlað, að hér sé um 50 þús. kr. verðmæti að ræða, sem að líkindum mætti bjarga, ef þetta frumv. nær fram að ganga. Mér virðist málið svo ljóst, að eg álít nefndarskipun óþarfa. Eg skal geta þess í þessu sambandi, að mér virðist alt of mikið hafa verið gert að því á þessu þingi, að setja mál, hversu smávægileg sem eru, í nefndir. Og eg held að hætt sé við, ef þeirri stefnu verður haldið áfram, að þingið ljúki ekki störfum sínum á þeim tíma sem til er ætlast.



Jafnvel þótt háttv. þm. Ak. (M. Kr.) hafi skýrt málið allrækilega frá sínu sjónarmiði, þá álít eg nefndarkosningu nauðsynlega, vegna þess, að sennilegt er að fleiri hafi hugsað sér að koma fram með breyt.till., þótt lögunum sé ekki skapaður lengri aldur en til annara næstu áramóta. Það eru enn fremur öll líkindi til þess, að vörutollslögin verði framlengd, með einhverjum breytingum á næsta þingi, og er þá ekki ótímabært, að ýmsar breytingatillögur við þau verði íhugaðar nú af nefnd. Mér virðist því rangt að amast við nefndarkosningu í málið. Reynist svo, að hún hafi ekki mikið að gera, þá lýkur hún störfum sínum fljótt og þá ætti það ekki að valda mikilli tímatöf, þótt hún sé kosin.

Björn Kristjánsson : Mér fanst háttv. þm. S.-Þing. tala svo ljóst, að eg hélt að ekki gæti spunnist langar umræður út af þessu frumvarpi. Það er svo sjálfsagt mál. Og hefði eg hugsað, að það hefði nokkra þýðingu, að hafa slíkt ákvæði í lögunum, mundi eg hafa sett þau í frumvarpið, er eg bar það fram í þinginu upphaflega. Nefndarskipun álít eg allsóþarfa, eins og hér stendur á. Vilji menn breyta fleiru, þá má koma fram með breyt.till. við frumvarpið - en verði þær ekki betri en brtill. á seinasta þingi, þá álít eg það illa farið. Seinasta þing skildi sýnilega alls ekki þann grundvöll, sem lögin hvíla á. Eg mun síðar skýra það nánara - annarstaðar. Annara skal eg geta þess, að þetta mál er þannig vaxið, að það er ekki meðfæri einstakra þingmanna að vera að koma fram með uppástungur um breytingar við svona lagað lagakerfi, heldur er það stjórnarinnar verk með aðstoð sérfróðra manna. Eg vænti þess, að nefndarskipunin verði feld, þar sem hún er allsóþörf.



Eg er því meðmæltur, að nefnd verði kosin í þetta mál. Þó að þessi breyting, sem hér er stungið upp á, sé sjálfsögð, þá getur svo verið um fleiri og rétt er að athuga það. Svo væri það kannske ekki úr vegi, að nefnd reyndi að finna þennan grundvöll, sem háttv. 1. þm. G.-K. (B. gr.) var að tala um og enginn hefir getað fundið enn þá - nema ef hann væri sá, að draga peninga úr vösum landsmanna með ranglátum og vitlausum lögum. Raunar var þeim grundvelli raskað í fyrra, því að þá vóru gerðar nokkrar breytingar, sem draga úr aflanum. Þetta er rétt að athuga. Líka ber þess að gæta, að menn vilja kannske koma fram með nýtt frumvarp og þá mundi nefndarskipun spara tíma. »Það skal vel vanda, sem lengi á að standa«. Þessi lög hafa nú staðið frá því þau vóru samþykt fyrst á þinginu í hitt eð fyrra og áttu að standa til þriggja ára. Nú - þeim var ekki breytt fyrr en á næsta þingi eftir að þau vóru samþykt. Síðan hafa þau staðið óbreytt þangað til þetta þing, sem er næsta þing á eftir, ætlar nú að breyta þeim til ársloka. Það ætti að sýna hversu vel er frá lögunum gengið og hve góð þau eru.



Það er gott að heyra, að háttv. 2. þm. Árn. (E. A.) ætlar að taka að sér það hlutverk, að líta eftir því, ef menn komast í mótsagnir við sjálfa sig. En þessi mótsögn, sem hann var að tala um hjá mér, held eg að sé meira tilsýndar en í raun og veru. Þessi lög eru alla annars eðlis en lögin, sem við vórum að tala um í gær. Vörutollslögin eru ekki almenn lagasetning, eins og lögin um bjargráðasjóð, og hlíta því ekki sömu reglum að því er breytingar á þeim snertir. Vörutollslögin eru ætluð til bráðabyrgða og skamms tíma. Komi því fram einhver sá galli á lögunum, sem veldur skaða, þá þarf að bæta úr honum strax. Og þessi galli, sem hér á að bæta úr, er til kominn fyrir atvik, sem höfundur upphaflega frumvarpsins, háttv. 1. þm. G.-K. (B. gr.), sagði, að hann mundi hafa tekið til greina, ef sér hefði dottið hann í hug fyrirfram. Ef á að fara að kjósa nefnd í þetta mál, þá er með því öðrum þingm. gefið undir fótinn með að fara að bjástra við sjálfan grundvöll laganna, - en það gæti verið óheppilegt, og þá er komin fram mótsögn við það, sem eg hélt fram í gær. Hér er að eina um fjárhagslegt atriði að ræða sem getur bakað landssjóði og landsmönnum peningatjón, og því verður að bæta úr. Og við hefðum alls ekki komið fram með frumv., ef að eins hefði verið að ræða um kjöt og fisk, af því það er smávægilegra heldur en um síldina.



Eg álít sjálfsagt, að þetta frumv. verði samþykt. En eg er því meðmæltur, að nefnd verði skipuð í það, vegna þess að eg þarf að koma fram með dálitla breyt.till. við frumvarpið. Eina og háttv. deild er kunnugt, þá kom eg fram í fyrra með tillögu um það, að menn væri undanþegnir vörutollsgjaldi af bátum, er fluttir væri hingað frá útlöndum, meðfram vegna þess að eina og nú stendur á eru menn neyddir til þess að kaupa bátana frá útlöndum. Þar sem haldið er fram, að gjaldið af bátunum leiði til þess, að bátasmíðin verði innlend, þá er þar til að segja, að til þessa eru engar líkur þegar þess er gætt, að »fragt« fyrir vélarbát frá útlöndum nemur kr. 700.00, og hefir þetta þó til þessa ekki orðið til þess að bátarnir hafi verið smíðaðir hér á landi. Annað mál er það, að það þyrfti að taka til athugunar, hvort ekki mætti gera eitthvað í þá átt, að innleiða innienda bátasmið. - En vörutollurinn er ekki vegurinn, það er fjarstæða. Það er ósanngirni, að láta sjómenn bæði greiða háan toll af bátum og vélum. Í sambandi við þetta vildi eg skjóta því til væntanlegrar nefndar, hvort ekki mundi heppilegra að færa breytingarnar inn í texta upprunalegu laganna, en að hafa þær sem sérstök lög. Eg hef orðið var við það, að þetta fyrirkomulag hefir komið mörgum kaupmönnum og öðrum, er toll eiga að greiða, illa. Svo var það t. d. í fyrra, þegar breytingin á vörutollslögunum var samþykt. Þessu vildi eg skjóta til væntanlegrar nefndar.