Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég þarf ekki að rifja upp það, sem fram fór í umr. um þetta mál hér í gær, né þær aths., sem ég bar fram við þann lið frv., sem lýtur að fiskveiðarétti til handa Færeyingum. Þessi brtt. n. var samþ. hér, eins og kunnugt er, á síðasta fundi, með því orðalagi, sem á henni er frá n., sem sé, að sá réttur, sem hér er, er ekki bundinn við neinn ákveðinn tíma, heldur miðað við, að samningum ljúki við Dani um þetta og máske önnur mál, sem sett hafa verið í samband við þetta mál. Þetta tel ég alveg óviðhlítandi, að láta slík réttindi svífa svo í lausu lofti, eða um framhald þeirra, eins og samkv. þessu orðalagi. Ég hef því, til þess að draga úr því, sem ég tel vera hættu í sambandi við það mál, flutt brtt. um það, að þessi réttur gildi til 31. des. 1946. Eftir því sem fram kom í umr. um málið hjá hv. frsm. og fleiri, sem töluðu í málinu, þá mun hafa verið vakið máls á því af samninganm., og að því er virðist af ríkisstj. sömuleiðis, að láta þennan rétt haldast til næstu áramóta, eða að samninganm. hafi verið heitið því. En þó að ég hafi verið fyrir mitt leyti alveg á móti því að gefa slík forréttindi bæði af hálfu n. og eins af hæstv. ríkisstj., þá tel ég þó, að slíkt umboð sé ekki fyrir hendi frá Alþ., en úr því svo er komið og eins og ástatt er eftir atkvgr. að dæm. í hv. d., að það bæri að afgr. málið eins og lagt er til í brtt., sem gengur í sömu átt og rætt hefur verið í n. og þau forréttindi, sem þar hafa verið gefin, þykir mér undarlega bregða við, ef Alþ. vill ganga lengra í þessu efni. Þess vegna hef ég lagt til, að þessi réttindi verði takmörkuð við 31. des. 1946, og vænti ég, að hv. d. vilji fallast á það.



Herra forseti, -- Ég skal fyrst og fremst leyfa mér að láta þá skýringu fram koma út af 1. gr. frv., eins og það liggur fyrir, að gefnu tilefni út af bókun, sem fram fór í samningan. milli Dana og Íslendinga, að það er að sjálfsögðu ljóst, að þeir menn danskir, sem eftir ákvæðum gr. eiga , að njóta jafnréttis, hafa að sjálfsögðu rétt til þess að koma hingað og njóta jafnréttis, ef þeir vilja hingað flytjast. Þetta vil ég taka fram, þó að þess ætti ekki að þurfa, en það er aðeins út af bókuninni, sem fram fór í samningan., sem ég geri það. Þá vil ég út af brtt. hv. þm. Borgf., sem hann nú gerði grein fyrir, leggja hér fram aðra brtt., sem við hv. þm. Snæf. flytjum, um það, að niðurlagsorð í 2. gr., „þar til samningum er lokið“, falli niður. Mér skilst margir setja það fyrir sig, að ef þessi orð standa þarna, mundu Danir geta haldið samningum áfram svo og svo lengi, og haldist þá áfram það ástand, sem l. skapa. Ég vildi þess vegna leggja þetta til til samkomulags við raddir þær, sem heyrzt hafa frá hv. þm. Við hv. þm. Snæf. höfum rætt við þriðja nm., hv. 1. þm. S.-M., sem einnig átti sæti í n., og hann var fyrir sitt leyti sammála þessari breyt. á gr. Vænti ég því, að hv. þm. geti fallizt á að afgreiða frv. með þessari breytingu. Ég vil því leyfa mér að afhenda hæstv. forseta hana.

Forseti (BG): Mér hefur borizt skrifl. brtt. við 2. gr. frv. frá hv. 5. landsk. þm. og hv. þm. Snæf., svo hljóðandi: Orðin „þar til samningum er lokið“ falli niður. - Brtt. er auk þess of seint fram komin, og þarf því tvöföld afbrigði til þess að hana megi taka til meðferðar á fundinum.



Það hefur þó unnizt við þær umr., sem ég og fleiri hafa hreyft gegn orðalagi þessarar gr., að fallizt hefur verið á að láta þetta alveg fráleita orðalag í niðurlagi gr. falla niður, og er gott til þess að vita, að þeir, sem að því stóðu að orða þetta svo, láta þetta nú niður falla. Hins vegar get ég ekki fallizt á það sem endanlega afgreiðslu þessa máls að láta þetta standa svo opið um þennan rétt „fyrst um sinn“, því að það er mjög teygjanlegt, og held ég því fast við brtt. mína um það, að í stað „fyrst um sinn, þar til samningum er lokið“ komi: til 31. desember 1946.



Herra forseti. - Ég hafði nú aðeins hugsað mér að kveðja mér hljóð, til þess að segja það eitt, að ég er eindregið fylgjandi að aðalefni þeim aðaltill., sem hér hafa verið bornar fram. Mér þótti rétt, að það kæmi fram við þessa umr., að þær voru bornar fram efnislega í samráði við mig, því að þetta mál mun falla undir mig fyrst og fremst og mitt ráðuneyti. Ég vil svo aðeins, til viðbótar við þetta og í sambandi við það, sem sagt hefur verið út af orðalagi 2. gr., bera fram smábrtt., sem ég vænti, að geti sameinað sjónarmiðin. Hv. þm. Borgf. vill, að sú heimild, sem 2. gr. fjallar um, Sé miðað við 31. des. 1946. Stuðningsmenn málsins hafa til samkomulags við þá hugsun borið fram brtt. um, að seinustu 4 orð 2. gr. falli niður. En hv. þm. Borgf. og aðrir, sem eru á hans máli, hafa nú ekki viljað sætta sig við þetta. Ég vil nú leyfa mér að bera fram þá brtt., að í stað orðanna „þar til samningum er lokið“ komi: þó eigi lengur en til ársloka 1947. Hygg ég, að þetta ætti að geta fullnægt báðum málsaðilum. Leyfi ég mér svo að bera fram þessa brtt. og afhenda hæstv. forseta til meðferðar.



Með tilvísun til grg. forsrh. lýsi ég yfir því, að við hv. þm. Snæf. tökum aftur okkar till. og getum fallizt á brtt. hæstv. forsrh.