Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Frsm. (Magnús Gíslason): Þetta mál kemur hér á elleftu stundu, en málið er þannig vaxið, að það þyrfti að vissu leyti nokkurrar skýringar við. Ég skal reyna í eins fáum dráttum og hægt er að lýsa fyrir hv. þd., hvað hér er farið fram á og hver rök liggja að því, að frv. er borið fram. Fyrir hv. Alþ. hafa legið nú 3 frv. um breyt. á tollskránni. Það frv., sem hér er um að ræða, er flutt af fjhn. Nd. eftir beiðni fjmrh. En jafnframt hefur komið fram frv. frá hv. 2. landsk. og 10. landsk. um breyt. á tollskránni. Fjhn. fékk frv., sem hér er til umr., til meðferðar í gær, en hafði áður fengið hin frv. til athugunar. Ég vil taka það strax fram, að eitt frv., það sem iðnn. Nd. flutti, var um breyt. á tollaákvæðum um vélar til iðnaðar. En þetta frv. er nákvæmlega shlj. ákvæði, sem stendur í því frv., sem nú er til umr., sem Nd. samþ. líka. Það hefur því atvikazt þannig, að Nd. hefur samþ. tvö frv., sem eru um nákvæmlega sama efni og nákvæmlega eins í orðalagi. Mér finnst þetta ákaflega óvanaleg og óviðfelldin vinnubrögð, og getur slíkt ekki bent á annað en að málið hafi ekki fengið næga athugun í þeirri d. Það mun sjaldgæft, að frá sömu d. komi á sama þingi og svo að segja á sama tíma til hinnar d. tvö frv., sem eru nákvæmlega shlj. að efni og orðalagi. Vitanlega er ekki svo að skilja, að þetta geri neitt til viðvíkjandi gildi l., það er aldrei góð vísa of oft kveðin, skulum við segja, en ég vil átelja það, að hér virðist ekki hafa verið vandað til athugunar á þessu máli eins og skyldi. Ástæðan til þess, að þetta frv. er borið fram, er sú, að í fyrsta lagi hefur komið í ljós við framkvæmd tollskrárinnar á s.l. ári, að ýmis ákvæði hennar eru þannig vaxin, að þau þurfa lagfæringar við. Sérstaklega er það, að ýmsar vörutegundir, sem ekki eru tilgreindar sérstaklega á tollskránni, en falla undir áður ótaldar vörur, eru tollaðar svo hátt, en aðrar vörur, sem notaðar eru í sama tilgangi, eru tollaðar miklu lægra, og á þetta sérstaklega við um víssar iðnaðarvörur. Önnur ástæða til þess, að frv. er borið fram, er sú, að rn. hafa borizt kvartanir hingað og þangað að af landinu um nauðsyn á því an breyta ýmsum tollaákvæðum í lögunum. Og loks er þriðja ástæðan, sem gerir það að verkum, að þetta frv. þarf að ganga fram í einhverri mynd á þessu þingi, að ríkisstj. hefur nú í síðasta mánuði gert þá samninga við ríkisstj. Stóra-Bretlands, að fresta skuli framkvæmd þess tollsamnings, sem gerður var árið 1933 milli Íslands og Stóra-Bretlands og hefur verið í gildi til þessa. En til þess að þetta samkomulag geti orðið í framkvæmd, er þörf á því, til þess að ekki leiði af verulega verðhækkun á ýmsum vörum, að breyta tollaákvæðum þeim, sem nú gilda í tollskránni. Og með þetta fyrir augum hafa verið sett inn í þetta frv. ákvæði um lækkun á tolli á ýmsum nauðsynjavörum, einkanlega vefnaðarvöru. Þetta eru nú ástæðurnar fyrir því, að þetta frv. er borið fram. Á hinn bóginn sé ég ekki ástæðu til þess, - sérstaklega vegna þess, að svo fáir eru í d. -, að rekja í einstökum dráttum þær breyt., sem farið er fram á, en aðeins geta þess, að þær miða yfirleitt allar til lækkunar. Það er aðeins eitt ákvæði um hækkun, að verðtollur af fernisolíu hækki úr 8% í 10%. Er að sökum þess, að réttara þykir að tolla efnið í fernisolíuna jafnhátt og olíuna sjálfa. En eins og við vitum, er fernisolía búin til í landinu, aðeins efnið flutt inn. Að lokum er farið fram á, að þær breyt., sem kunna að verða gerðar á tollskránni, komi til framkvæmda um leið og hver vörutegund, sen til landsins kemur eftir þennan tíma, verður tekin til tollskoðunar. Þetta þótti nauðsynlegt, vegna þess að í tollskránni var aðeins miðað við það, þegar tollskráin sjálf gekk í gildi. Ég skal taka fram, að n. hefur gert brtt. viðvíkjandi járnplötum. Bárujárn hefur verið tollfrjálst hingað til, en svo eru aðrar járnplötur, sem notaðar eru í líkum tilgangi, ýmist til bygginga eða til iðnaðar, en tollast með 8%. Þannig er einnig um möskvanet, sem notað er utan á hús og sementshúðað. Þetta teljum við svo skylt, að rétt sé að fella niður verðtoll af öllum þessum tegundum, enda mun hafa v erið hér um misgáning að ræða. Það er bráðnauðsynlegt, að þetta frv. verði samþ. á þessu þingi, vegna þessa samnings, sem gerður hefur verið um frestun á framkvæmd viðskiptasamningsins frá 1933. Og ef málið ætlaði nú að stranda á því, að þessar brtt. yrð samþ., vil ég leggja til, að þær yrðu teknar aftur. En ef hæstv. forseti getur upplýst það, að þetta frv. geti gengið gegnum 2. og 3. umr. í kvöld og þannig komizt til Nd. á morgun, þá hefur forseti Nd. lofað að taka málið á dagskrá á morgun, þannig að það geti hlotið fullnaðarafgreiðslu.

*Erlendur Þorsteinsson: Ég vil leyfa mér að undirstrika fyrirspurn hv. frsm. og vænti þess, að hægt sé að verða við þessari ósk, vegna þess, sem hv. frsm. tók fram, að settur var 8% tollur á vöru, sem var verðtollfrjáls áður. Hefur nefnd iðnaðarmanna upplýst þetta fyrir fjhn. þessarar d. Vænti ég, að hv. dm. geti fallizt á að samþ. þessar brtt. n. og hæstv. forseti sjái sér fært að afgr. málið gegnum þessa deild. Út af frv. sjálfu vil ég taka fram, að það er langt frá því, að ég sé ánægður með þær breyt., sem í því felast, þó að ég hins vegar vilji vera með í að samþ. þær, af því að hér er um verulega lækkun að ræða frá því, sem verða mundi, ef ákvæði 18. gr. tollal. hyrfi úr gildi. En eins og þm. sjálfsagt muna, eru þau þess efnis, að vissar tegundir vefnaðarvöru og annarra enskra vara eru í sértolli. En óánægja mín með þetta frv. er út af því, að þessi tollur á hinum ensku vörum er hækkaður að mun frá því, sem er í 18. gr. En ég hafði búizt við, að ríkisstj. gæti séð sér fært að lækka, en ekki hækka, tolla á þessum mjög nauðsynlegu vefnaðarvörum. Eins og hv. þm. muna, flutti ég ásamt hv. 2. landsk. frv. til l. um breyt. á tollskránni, þar sem við lögðum til, að nokkrar vörur, sérstaklega byggingarvörur, skófatnaður ag lyfjavörur, væru gerðar tollfrjálsar. Þegar mál þetta kom til fjhn., var það samkomulag milli mín og þáverandi formanns n., núverandi hæstv. atvmrh. (MJ), að frv. yrði sent til tollstjóra til umsagnar. En sú umsögn hefur ekki borizt fjhn. enn þá. Þegar þetta frv., sem hér liggur fyrir, var til umr. og athugunar á fundi fjhn. í gær, tók n. einnig til athugunar frv. mitt og hv. 2. landsk., ásamt öðru litlu frv., sem komið var frá Nd. og flutt af iðnn. þeirrar d. Um það frv. hefur frsm. n. þegar upplýst, að það er innifalið í þessu 136. máli, þannig að það þyrfti enga afgreiðslu hjá n. og mætti falla niður. En um frv. mitt og hv. 2. landsk. var rætt nokkuð í n., og frsm. taldi sig ekki geta fallizt á okkar till. En meðnm. okkar, hv. 1. þm. Eyf., lýsti yfir, að hann gæti fallizt á nokkuð af því, sem er í frv., en vildi þó ekki taka nánar til, hverjar till. það væru. Tjáði hann sig þess vegna ekki reiðubúinn til þess ásamt mér að gefa út álit um málið. Ég tók það því til bragðs að taka meginatriði þessa frv. upp í brtt., sem liggja hér fyrir á þskj. 501, við frv. á þskj. 408, og geta þá hv. þdm. tekið með atkv. sínu afstöðu til þeirra. Þegar það frv., sem þessar brtt. eru samdar upp úr, voru til 1. umr. í þessari d., þá skýrði ég að nokkru, hverjar breyt. í því væru. En þar sem alllangt er liðið um, þykir mér rétt að rifja þetta upp að nokkru. Fyrsta brtt. er þess efnis, að verðtollur af nýjum og þurrkuðum ávöxtum verði lækkaður úr 30 og 50%, eins og nú er, niður í 8%. Þarf ég ekki að rökræða lengi, hversu sjálfsögð sú breyt. er. Aðrar breyt. eru almennt þess efnis að gera svo að segja allt byggingarefni tollfrjálst. Ekki þarf heldur langt mál sem rök fyrir því, að þetta sé nauðsynlegt. Það hefur verið upplýst bæði hér í d. og annars staðar, að byggingarkostnaður hefur aukizt um 200–300%, og er þá auðvitað, að yrði efnið tollfrjálst, mundi draga allverulega úr þeirri verðhækkun. Ég þarf ekki að tína upp hvern lið, hv. þm. sjá, um hvað þeir fjalla, um leið og þeir athuga þessar brtt. Nú er nýbúið að samþ. hér í d. l. um dómnefnd í kaupgjalds- og verðlagsmálum, og ef þm. er nokkur alvara að framfylgja þeirri stefnu að stöðva verðbólguna, hamla móti dýrtíðinni, hljóta þeir að fallast á þessar till. Vitað er, að ofan á tollana bætist álagning sú, sem milliliðir taka, og stóreykur það kostnaðinn, sem neytendur verða að greiða í auknu vöruverði. Þriðja aðalatriði brtt. er að afnema toll af skófatnaði og efni í skó. Vitað er, að mikill þorri landsmanna verður nú að nota skó úr erlendu efni, gagnstætt því, sem var í fyrra stríði, þegar mikill hluti manna gekk á íslenzku skinni, óunnu. Verð á skóm hefur hækkað úr hófi fram, un 30–50%,. og má sjá, hvað almenning munar þar um tollinn. Fjórða atriðið er að afnema toll af nauðsynlegustu lyfjum. Eins og ég hef getið um áður, mundi sú lækkun koma sjúkrasamlögum að gagni og einstaklingum utan kaupstaða, sem samlög eru í. En hagur samlaganna er orðinn erfiður, og þau þurfa að hækka iðgjöldin mjög, nema þessi lækkun fáist. Fimmta aðalatriðið er að fella niður toll af vörum til vélasmiða og annarra skipaaðgerða, vörum eins og kopar, nikkeli, zinki, tini o.þ.h. Nú fara flestar skipaaðgerðir fram innan lands, og nær engri átt að tolla þær, meðan þær skilnaðgerðir, sem unnt er að fá erlendis, eru tollfrjálsar. Loks er í II. hluta brtt. á sama þskj. lagt til að hætta að innheimta toll af farmgjöldum, eins og gert er og mikið er búið að ræða hér í d. Ákvæðið nær til allra vara í 1. gr. tollskrárinnar, og mundi því lækkunin verða almenningi til mjög mikilla hagsbóta. Það hefur komið í ljós, síðan tollskráin var samþ. hér á sínum tíma, að hún hefur gefið miklu meiri tolltekjur en nokkurn óraði fyrir. Ég hélt því þá fram, að tollur væri yfirleitt ákveðinn óþarflega hár vegna þess, að miðað væri við minnsta innflutning, sem verið hefur, en á eðlilegum tímum hlyti hann að verða miklu meiri. Það hefur sannazt. Þm., sem ætluðu ekki að hækka tolla, þótt þeir samþ. þá tollskrá, hljóta nú að geta fallizt á þessar brtt. mínar, a.m.k. í verulegum atriðum.



Þetta frv. var borið fram seint á þinginu, kom þaðan af seinna til Ed. og var vísað til fjhn. Nokkru áður höfðu þm. Alþfl. í d. borið fram frv. um breyt. á tollskrá, og á fundi fjhn. Ed. 13. apríl s.l. munu þeir, sem þá mættu í n., hv. 1. þm. Reykv. (MJ) og annar flm., hv. 10. landsk. (ErlÞ), hafa samþ. að senda frv. til tollstjóra. Það var ranghermi hjá hinum síðarnefnda í ræðu hér um daginn, að við samnm. hans hefðum ráðið því, heldur var það ráðstöfun hans sjálfs. Ég var ekki í bænum. Tollstjóri er ekki enn farinn að senda álit sitt á málinu. Nú á þessum fundi er varpað fram af hv. 10. landsk. brtt. á þskj. 501, og er í þeim fólgið þetta frv. hans og hv. 2. landsk. Þar sem málið hefur um langan tíma verið tekið út úr fjhn. og þinginu og skotið undir dóm annars aðila að nokkru leyti, svo að það hefur gleymzt í þingönnum, og engin sérstök ástæða verið gefin til að setja sig inn í það, treysti ég mér ekki að svo komnu máli til að greiða atkv. um sum atriði þessara brtt. Ég mun greiða atkv. með sumum þeirra, en um flestar verð ég að telja, að þær hafi fengið ónóga athugun. Ég verð í sambandi við þetta mál að vita það harðlega, að á seinustu dögum þings er hrúgað inn í þessa d. mikilsverðum málum frá Nd. og ætlazt til, að hún gjaldi þeim jáyrði sitt breytingalaust eða taki á sig ábyr8ðina af að stöðva þau algerlega. Ef það er meiningin á annað borð að halda áfram þeirri tvískipting þingsins, sem verið hefur frá upphafi, tel ég þessi vinnubrögð; sem höfð hafa verið a.m.k. 3 síðustu árin, alveg óverjandi og skýt því til hæstv. ríkisstj., að henni ber að sjá til þess, að sami háttur verði ekki framvegis. Þegar ég neita að greiða atkv. um þær till. á þskj. 501, sem mér hefur bókstaflega ekki unnizt tími til að athuga, hver áhrif hefðu, ef þær væru samþ., er ég hvorki með því að láta í ljós fylgi við þær né andstöðu. Um frv. sjálft vil ég segja, að, það miðar yfirleitt að lækkun tolla á nauðsynjum og fer' í rétta átt. Ég hef því skrifað undir nál., þar sem mælt er með frv.

1) Bernharð Stefánsson: Ég vildi mjög gjarnan samþ., að skilyrðislaust yrði ákveðið, að ekki mætti heimta toll af stríðsfarmgjöldum, eins há og þau eru. En þessi till. þykir mér ganga of langt, því að tollskráin var samin með það fyrir augum, að normal-farmgjöld væru reiknuð með til tolls. Segi ég því nei.