Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir áliti hv. allshn. sem hefur orðið sammála um að mæla með að þessi þáltill. verði samþykkt - þáltill. um byggingu dómhúss, með þeirri breytingu sem greinir á þskj. 520, að síðari málsl. till. falli niður, þ. e. tímamarkið um það hvenær byggingu hússins skuli lokið. Í grg. með till. og ræðu hv. flm., Ellerts B. Schram, er hann mælti fyrir till. komu fram helstu rökin fyrir flutningi till. Hv. allshn. hefur fallist á þessi rök og hefur þar engu við að bæta. Bárust umsagnir frá yfirsakadómara og ríkissaksóknara og þykir mér rétt að geta nokkurra atriða úr umsögnum þeirra. Yfirsakadómari bendir á í sinni umsögn, að á s. l. vetri hafi tekið gildi lög, sem fela í sér algera nýskipun á meðferð opinberra mála og stofnun sérstakrar rannsóknarlögreglu, og í framhaldi af þeirri löggjöf sé auðvitað nauðsynlegt að búa vel að stofnunum þeim sem þar eiga hlut að máli, ef umbætur þær, sem stefnt er að, eigi að vera annað en orðin tóm. Þess vegna fagnar yfirsakadómari, að vakin skuli athygli á nauðsyn þess að reisa sérstakt dómhús í Reykjavík, og væntir þess, að till. verði samþykkt. Ríkissaksóknari sendi nokkuð ítarlega umsögn. Hann bendir á að héraðsdómstólar í Reykjavík séu orðnir fjórir og á jafnmörgum stöðum í borginni. Auk þess getur hann þess, að embætti ríkissaksóknara sé nú á tveimur stöðum í leiguhúsnæði í Reykjavík og þar að auki verði hin nýstofnaða rannsóknarlögregla ríkisins á enn öðrum stað innan eða utan borgarmarka. Hann bendir á að mörg mikilvæg rök séu til þess, að þessar stofnanir verði á einum og sama stað, og nefnir þessi helst: 1. Ef héraðsdómstólarnir væru á sama stað væri unnt að nýta mun betur húsnæði og starfstæki þeirra. 2. Hinir sömu starfsmenn gætu unnið í þágu allra dómstólanna, t. d. skoðunarmenn, dómritarar, þingvottar og skrifstofufólk. Auðveldara væri að sameina héraðsdómstólana í Reykjavík í einn dómstól, borgardóm, til samræmis við skipan í öðrum borgum Norðurlanda. Sending sakargagna og annarra erinda milli þessara stofnana yrði mun hraðari og auðveldari en nú er svo og önnur samskipti þeirra sem eru mikil. Þá yrði brátt verulegur fjárhagsávinningur fyrir ríkissjóð ef stofnanir þessar væru fluttar úr leiguhúsnæði í húsnæði í ríkiseign. Það væri mjög til hagræðis öllum þeim, sem skipti eiga við þessar stofnanir, og þeir eru margir, ef þær væru á einum og sama stað. Loks nefnir hann að það hljóti að auka reisn þeirra stofnana, sem fara með rannsóknarvald, saksóknarvald og dómsvald, ef svo er að þeim búið að í einhverju samræmi sé við verkefni þeirra, sem er að halda uppi lögum og rétti þessa lands og lýðs. Og með hliðsjón af þessu, sem hann hefur þarna upp talið, mælir hann eindregið með samþykkt þessarar þáltill. um byggingu dómhúss í Reykjavík. Með hliðsjón af þeim rökum, sem hér hafa verið tíunduð, er það till. allshn., að Alþ. samþykki þáltill. með þeirri breytingu sem getur á þskj. 520.



Herra forseti. Till. sú, sem hér er til umr., er flutt af fjórum þm.: Braga Sigurjónssyni, Tómasi Árnasyni, Eðvarð Sigurðssyni og Magnúsi T. Ólafssyni, og hljóðar á þessa leið: „Alþingi ályktar að leggja fyrir ríkisstj., að hún láti nú þegar semja frv. til breyt. á lögum og geri aðrar ráðstafanir til undirbúnings því, að komið verði á fljótvirkari og ódýrari meðferð minni háttar mála fyrir héraðsdómstólum. M. a. geti dómari ákveðið að mál, sem höfðuð eru af viðskiptavini verslunar eða þjónustufyrirtækis vegna viðskipta við fyrirtækið, hljóti skjótari og ódýrari afgreiðslu en nú tíðkast. Meðferð þessari megi beita við minni háttar mál, sem varða allt að 100 þús. kr. Við þessar lagabreytingar verði meðferð líkra minni háttar mála í öðrum löndum höfð til hliðsjónar, en reglur færðar til íslenskra aðstæðna.“ Allshn. hefur athugað þessa till. og er sammála um að mæla með samþykkt hennar. Hér er um að ræða mikið hagsmunamál fyrir allan þorra almennings. Það er kunnara en frá þurfi að segja, að málavafstur og málarekstur getur tafist um óeðlilega langan tíma aðilum máls til mikils tjóns og óhagræðis, og hefur verið mjög ákveðin tilhneiging til þess í ýmsum löndum að gera meðferð minni háttar mála skjótvirkari en almennt gerist um málatilbúnað og málarekstur. Kunnugt er að réttarfarsnefnd er þegar farin að undirbúa slíkar breytingar á löggjöfinni og hefur fullan hug á að leggja fram till. í þessa átt. Dómarar við héraðsdómstóla hafa lýst áhuga sínum á að slíkar breytingar yrðu gerðar. Með hliðsjón af öllu þessu þykir rétt og eðlilegt að Alþ. undirstriki vilja sinn um að til slíkra breytinga komi, og því þykir hv. allshn., sjálfsagt að mæla með samþykkt þessarar till.



Herra forseti. Á þskj. 99, 89. mál, er flutt till. af hv. þm. Sigurlaugu Bjarnadóttur, Helga Seljan, Ingvari Gíslasyni, Oddi Ólafssyni, Braga Sigurjónssyni og Karvel Pálmasyni sem hljóðar svo: „Alþingi ályktar að brýn þörf sé markvissra aðgerða í þágu áfengisvarna í landinu. Sérstaklega ber að leggja rækt við hvers konar fyrirbyggjandi fræðslu- og upplýsingastarf. Í því skyni skorar Alþ. á ríkisstj. að beita sér fyrir: 1. Að hraðað verði sem kostur er skipulagningu og undirbúningi Skólarannsókna ríkisins á áfengisfræðslu í öllum skólum landsins og endurskoðun á reglugerð um slíka fræðslu. 2. Að fjölmiðlar, og þá einkum sjónvarpið, verði nýttir með skipulegum hætti í þessu skyni. Þannig verði reglulega teknir upp í dagskrá sjónvarpsins fræðslu- og skemmtiþættir í samráði við áfengisvarnaráð og aðra þá aðila sem vinna að bindindisstarfi og áfengisvörnum.“ Það þarf ekki að tíunda hér þýðingu þess, að áfengisvarnir séu öflugar hverju sinni og að lögð sé rækt við hvers konar fyrirbyggjandi fræðslu- og upplýsingastarf varðandi áfengismál. Alþ. hefur látið þessi mál til sín taka frá einum tíma til annars. Hér hafa verið lagðar fram margvíslegar till. í þessa átt. Hér er um eina þeirra að ræða. Hv. allshn. hefur athugað þessa till. og er sammála um að mæla með samþykkt hennar með þeirri breytingu, að 2. tl. till. hljóði svo: „Að fjölmiðlar, og þá einkum sjónvarpið, verði nýttir með skipulegum hætti í samráði við áfengisvarnaráð og aðra þá aðila sem vinna að bindindisstarfi og áfengisvörnum.“ Þetta mál er svo sjálfsagt og vel skiljanlegt að ég tel óþarft að fara mörgum orðum um tilgang till. og væntanlegan árangur hennar, en legg til að hún verði samþykkt með þeirri breytingu sem allshn. hefur lagt til.



Herra forseti. Atvmn. Sþ. hefur haft til umfjöllunar till. til þál. um votheysverkun sem flutt er af hv. þm. Þorvaldi Garðari Kristjánssyni. N. hefur orðið sammála um það að mæla með samþykkt þessarar till. með þeirri breytingu, að inngangur till. breytist og hljóði svo: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að heita sér fyrir ráðstöfunum til að stuðla að almennari votheysverkun en nú er með því að“ o. s. frv., en þessa breytingu má finna á þskj. 492. N. sendi þetta mál til umsagnar Búnaðarfélags Íslands og Stéttarsambands bænda og mælir hvor tveggja aðilinn með samþykkt till. Það kemur fram í bréfi Búnaðarfélags Íslands, að áróður hefur verið hafður uppi um framgang þessa máls, verkun fóðurs í vothey, linnulaus áróður um ágæti votheysgerðar allt frá aldamótum, eins og segir í bréfi þeirra. En hann hefur ekki, sá áróður, gefið góða raun eða mjög litla raun sem raun ber vitni. Aftur á móti þykjast þeir, sem hafa brugðið á þetta ráð með heyfeng sinn, hafa af þessu mjög góða reynslu. Það er einkum á Ströndum og í Vestur-Ísafjarðarsýslu sem menn hafa tekið til þessa ráðs og hefur gefist mjög vel, sér í lagi þegar komið hafa hrakviðrasöm sumur, að þeir hafa eftir sem áður fengið borgið heyfeng sínum og búsmali gengið ágætlega fram eftir fóðrun með þessum heyfeng. Hér hefur verið lögð á það áhersla, að bændum verði kynnt reynsla þeirra, sem hafa stundað búskap með þessum hætti, og enn fremur á að vinna málinu framgang með því að veitt verði sérstök fyrirgreiðsla vegna byggingar votheyshlaðna og e. t. v. breytingar þurrheyshlaðna í votheyshlöður. Þess má að vísu geta, að votheysgryfjur og votheyshlöður njóta betri kjara en þurrheyshlöður, en ef reynslan er, eins og dæmi virðast sýna, mjög góð af þessu, þá er ástæða til að leggja enn frekari áherslu á þessa heyverkun með fjárframlögum. Þó vill n. láta það koma fram, að hún telur ástæður stofnlánasjóða landbúnaðarins ekki með þeim hætti að þar sé fé aflögu til þess arna og yrði þá að hafa úti spjót eftir frekara fjármagni. Allítarleg grg. fylgir með þessari till. og eins mælti hv. flm. fyrir till. með glöggum upplýsingum. Allshn. leggur einróma til að till. verði samþykkt með þeirri lítils háttar breytingu sem ég gat um.



Herra forseti. Ég kem hér einungis til þess að þakka hv. allshn. fyrir góða afgreiðslu á þessu máli. Hér er um þýðingarmikið mál að ræða. Hv. frsm. n., hv. þm. Sverrir Hermannsson, kom inn á meginatriði þess máls, og ég ætla ekki að fara hér heldur að endurtaka neitt af því sem ég sagði í framsögu fyrir till. Ég kem aðeins til þess að þakka það að hv. allshn. mælir með samþykkt till. Það er rétt, sem hv. frsm. sagði, að í till. hennar er aðeins lítils háttar breyting. Í till., eins og hún var lögð fram, stendur: „að fela ríkisstj. að láta gera ráðstafanir“, en í brtt. stendur: „að fela ríkisstj. að beita sér fyrir ráðstöfunum“. Það má sjálfsagt finna mun á þessu, en ég fyrir mitt leyti held að hvor tveggja útgáfan sé jafngóð, a. m. k. fyrir góða ríkisstj., til þess að framkvæma þessa hluti.



Herra forseti. Ég þarf nú ekki að lengja þennan fund svo mjög, en ég get ekki alveg vikist undan því að segja nokkur orð um þá till. sem hér er rædd. Ég vil lýsa ánægju minni yfir því, að hún er afgreidd frá n. með þeim hætti sem hér hefur komið fram, en mér þykir rétt, um leið og hún er rædd hér, að það komi fram hvað unnið hefur verið í mínu byggðarlagi á þessum vetri til þess að menn átti sig á ástandinu á svæðinu og reyni að finna leiðir til lausnar á þeim vanda sem við hefur verið að etja tvö s.l. sumur. Ég hygg að það sé búið að ferðast um líklega átta sveitir á Suðurlandi. Það starf hafa haft með höndum tveir ráðunautar hjá Búnaðarsambandi Suðurlands. Þeir hafa safnað upplýsingum, talað við bændur og safnað sýnum og látið efnagreina heyið úr hinum ýmsu geymslum, og þegar hafa verið haldnir tveir fundir til þess að ræða niðurstöður þessara athugana, með bútæknimönnum frá Bændaskólanum á Hvanneyri og Rannsóknastofnun landbúnaðarins. Ég held að það fari ekki milli mála þegar þetta er haft í huga, sem ég hef hér verið að lýsa, að það muni hafa örvandi áhrif á bændur á þessu svæði að finna að Alþ. og alþm. vilja ræða þeirra vanda og gera nokkuð til úrbóta. Það eru mörg vandamál sem við er að etja í sambandi við heyverkunina. Ég hygg að hér sé rætt um einn stóran þátt í þeim aðgerðum sem helst eru til úrlausnar, og þess vegna er ég þakklátur fyrir að það hefur verið tekið jákvætt undir það mál sem hér er lagt fyrir.



Herra forseti. Ég skal nú ekki eyða miklum tíma hv. alþm. í sambandi við þetta mál. En eins og kom fram hjá frsm. áðan, hv. þm. Sverri Hermannssyni, er auðvitað ekki nóg að samþykkja svona till. Það þarf fyrst og fremst að sjá til þess, að hægt sé að framkvæma hana. En eins og ástatt er, t. d. hjá Stofnlánadeildinni, þá er þar ekkert fjármagn eins og sakir standa til þess að gera neitt átak í þessum efnum. Þess vegna verður að knýja jafnhliða á um að það verði fjármagn fyrir hendi. Eins og nú standa sakir, miðað við þær umsóknir sem liggja fyrir, þá er langur vegur frá því að hægt sé að verða við þeim umsóknum sem fyrir liggja. T. d. í sambandi við vélageymslur, sem hv. þm. vita að er mjög nauðsynlegt fyrir bændur að koma upp, hefur þrjú ár í röð ekki verið hægt að veita stofnlán til slíkra framkvæmda vegna féleysis. Ýmis önnur verkefni hefur ekki verið hægt að styðja vegna féleysis á undanförnum árum. Og þannig horfir málið við enn í dag. Það má segja að þetta vandamál sé dálítið annað t. d. fyrir norðan og austan heldur en aftur á Suður- og Suðvesturlandi. Í Norðurlandskjördæmi eystra er þetta yfirleitt ekki vandamál, en hins vegar vantar þar heygeymslur víða í stórum stíl. Það er enginn vafi á því, að eitt af því, sem er mest aðkallandi fyrir bændur, er að geta bjargað heyjunum, þ. e. a. s. að eiga ekki allt undir sól og regni í því að afla heyjanna. Það er enginn vafi á því, að á þessu svæði er votheysverkunin sennilega besta úrræðið þó að í eins miklu votviðri og var í fyrrasumar sé jafnvel ekki hægt að heyja í vothey og bjarga heyjunum, nema þar sem eru sérstaklega þurr tún eða sendin jörð. En erindi mitt er fyrst og fremst þetta: að undirstrika það, að eins sjálfsagt mál og þetta er að styðja við það, þá þarf meira til. Það þarf að útvega fjármagn til þess að geta ýtt þessu máli áfram.



Herra forseti. Ég skal ekki gera lítið úr því, að það þurfi fjármagn til þess að vinna verk, og þá er auðvitað æskilegt að það sé líka fjármagn til þess að gera það sem þessi till. gerir ráð fyrir. En sumt af því, sem till. gerir ráð fyrir, hygg ég að muni ekki kosta mikið fjármagn, svo sem að kynna bændum reynslu þeirra sem um árabil hafa byggt heyöflun sína að öllu eða mestu leyti á votheysverkun. Það vill þannig til, að það er heill hópur af mönnum í þjónustu hins opinbera eða Búnaðarfélagsins, mönnum sem eru vel að sér í þessum efnum, og þeir gætu beint störfum sínum að þessu sviði, geri ég ráð fyrir, að sjálfsögðu án þess að þar komi til mikil ný fjárútlát. En svo er hinn þáttur þessarar till., þar sem talað er um að veita hærri stofnlán til byggingar votheyshlaðna en þurrheyshlaðna. Það má segja að það þurfi meira fjármagn ef gert er ráð fyrir að það verði sömu lán til þurrheyshlaðna og hafa verið. En það er hægt að hugsa sér að ná þessu marki með því að lækka lánin til þurrheyshlaðnanna, svo það fé, sem við það sparast geti hrokkið til þess að hækka lánin til votheyshlaðnanna, þannig að þau verði hærri. Nú er ég ekki að segja að þetta eigi að gera. Að sjálfsögðu er æskilegt að fá þarna fjármagn. En till. sjálf er, má segja, að forminu til hlutlaus í þessu efni. Ef þessi till. verður samþykkt, sem ég vonast til að verði, þá er það að sjálfsögðu ríkisstj. að vega og meta hvað hægt er að gera til aukinnar fjáröflunar í þessu skyni. Mér sýnist af því, sem hv. þm. Stefán Valgeirsson sagði, að það væri full ástæða til að auka fé til lána vegna þurrheyshlaðna og annarra útihúsa bænda, og það væri full ástæða þó að þessi till. hefði ekki komið til. Ég geri ráð fyrir að það verði athugaður sá möguleiki að auka fjárframlög í þessu skyni. Geri ég ráð fyrir að það mundi vera gert í samráði við Stofnlánadeildina og þá lánastofnun sem hv. þm. Stefán Valgeirsson er formaður fyrir.



Herra forseti. Atvmn. hefur haft þessa viðamiklu till. til meðferðar um hríð, og svo sem álit hennar á þskj. 493 ber með sér, þá leggur hún til að till. þessi verði samþykkt. Fjarstaddir afgreiðslu málsins voru hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson og Jón G. Sólnes. En n. flytur brtt., enga efnisbreytingu, heldur einvörðungu að breyttu breytanda, þar sem sagði í aðalefni till. að fyrstu niðurstöður könnunarinnar skyldu birtar Alþ. sem nú situr og síðan skyldu endanlegar niðurstöður lagðar fram þegar Alþ. kæmi aftur saman haustið 1977. Við viljum fella þessa mgr. niður, en í stað þess komi ný mgr. sem hljóði svo: „Niðurstöður þessarar könnunar skulu birtar næsta reglulega Alþingi.“ Af sjálfu leiðir þar sem svo mjög langt er liðið á þingtímann. Atvmn. ætlar sér ekki þá dul að segja fyrir um með hvaða hætti rannsókn þessari skuli hagað. Hún er greinilega viðamikil, en ég er ekki í nokkrum vafa um að hún er mikilvæg. Það er lagt til að ríkisstj. láti kanna hvaða áhrif fjárhagsleg fyrirgreiðsla Framkvæmdastofnunar ríkisins, sérstaklega Byggðasjóðs, hefur haft á atvinnu- og byggðaþróun í landinu. Sérstaklega verði kannað hvaða áhrif þessi fyrirgreiðsla hefur haft á búsetu fólks, tekjuskiptingu eftir landshlutum og aðstöðumun fyrirtækja eftir staðsetningu, starfsgreinum o. s. frv. Það verður auðvitað ekki einfalt mál að rannsaka þetta til hlítar, af því líka að við höfum ekki fordæmi fyrir okkur. Þetta er tiltölulega nýtt. Starfsemi stofnunarinnar er ný og starfsemi Byggðasjóðs í svo ríkum mæli er líka ný, enda þótt hann ætti sér forvera í Atvinnubótasjóðnum gamla og Atvinnujöfnunarsjóðnum. En við höfum séð dæmi þess nú einmitt síðustu dagana sem færa okkur heim sanninn um mikilvægi þess að gera rækilega könnun á þessum áhrifum. Við höfum séð það í viðtali við borgarstjórann í Reykjavík í Morgunblaðinu á sunnudaginn var, og við höfum séð það á stjórnmálaleiðaraskrifum Morgunblaðsins, að talið er þar beinlínis að starfsemi og lánastarfsemi, sérstaklega Byggðasjóðsins, hafi orðið til þess að mismuna þéttbýlissvæðunum hér við Faxaflóann. Ég legg áherslu á það, að byggðastefnan og framkvæmd hennar var aldrei ætluð til þess að halla á einn eða neinn, heldur til þess að rétta hlut strjálbýlis miðað við þéttbýli, og dragi til þess, að framkvæmd hennar verði til þess að mismuna eða halla á þéttbýlið, há erum við ekki á réttri leið og þá þurfum við að gá vel að okkur. En það er ekki eitt út af fyrir sig nægjanlegt að rannsaka t. d. starfsemi Byggðasjóðsins eins eða Framkvæmdastofnunarinnar. Það eru miklu fleiri þættir sem koma þarna við sögu. Það þarf líka að kanna hvort starfsemi þess sjóðs hefur haft beinlínis áhrif á útlánastarfsemi annarra sjóða, og nefni ég þar sérstaklega til sjóði eins og Iðnlánasjóð og Iðnþróunarsjóð. Það kæmi mér ekki á óvart þótt t. d. Iðnlánasjóðurinn hefði í vaxandi mæli beitt lánsfé sínu inn á það svæði sem lánsfé Byggðasjóðs hefur ekki náð til, eftir að Byggðasjóðurinn hóf starfsemi sína. Þetta vil ég þó ekki fullyrða. En það kæmi mér ekki á óvart að svo hefði verið. Það þyrfti vitanlega að taka þarna með í reikninginn hvort um breytingu á annarri lánastefnu eða fyrirgreiðslu með öðrum hætti hefur orðið að ræða, hvort starfsemi Byggðasjóðsins hefur haft þau áhrif, og þá væri það vitanlega til jafnvægis ef svo væri. En þessu þurfum við sem sagt að fylgjast ákaflega vel með og því er þessi till. tímabær. Ég er í engum vafa um það, að þessari tillögugerð er ekki stefnt til höfuðs byggðastefnunni, heldur er það byggðastefnumönnum, sem við allir viljum vera, hin mesta nauðsyn að gera sér ljóst hver áhrif eru af starfsemi sjóðs sem Byggðasjóðsins. Það er enn fremur, svo að ég nefni það aðeins í þessu sambandi, mikilvægt að gera sér grein fyrir því, hvaða áhrif hefur haft til eflingar byggðar hér á Suðurnesjum, hér á Stór-Reykjavíkursvæðinu og við Faxaflóann, sú einstefna sem uppi hefur verið í stórvirkjunarmálum, keðjuvirkjanirnar við Þjórsá, og þau áhrif sem það hefur haft, að raforkunni þaðan hefur að meginhluta til verið beint á þetta suðvesturhorn: til stóriðju í Straumsvík og núna, sem á framkvæmdastigi er, til stóriðju hið næsta okkur, þótt uppi í Hvalfirði sé. Ég legg ekki mikið upp úr því, þótt það fyrirtæki eigi að heita, eins og ég hef áður sagt, sem nemur kortersróðri frá Reykjaneskjördæmi, fyrir handan Hvalfjörð. Væri mjög fróðlegt að geta gert sér grein fyrir þessu, á meðan svo háttar til í öllum öðrum landsfjórðungum að feiknalegur orkuskortur er, jafnvel til almennra þarfa, að ég ekki tali um til uppbyggingar iðnaði. En þar erum við væntanlega sammála, að uppbygging þeirrar atvinnugreinar er undirstaðan í framtíðinni, þar sem við getum ekki gert okkur vonir um að auka afrakstur okkar af fiskstofnum t. d. og ekki í stórum stíl af landinu sjálfu. Ég vil geta þess sem rétt er, að hlutur iðnaðarins hefur í lánaþáttunum sjálfum legið nokkuð eftir. Þó ber þess að geta, að á s. l. árum hefur ýmislegt verið gert til þess að efla þann þátt með lánafyrirgreiðslu. Ég vil t. d. geta þess, að Framkvæmdasjóður hefur hlutfallslega langmest hækkað framlag til Iðnlánasjóðs miðað við aðra sjóði á undanförnum tveimur árum. Framlag Framkvæmdasjóðs til Iðnlánasjóðs árið 1975 var 110 millj. kr., 250 millj. kr. 1976 og 1977 450 millj. kr. Eftir sem áður er alveg ljóst að hlutur þessa sjóðs liggur eftir. Þess má líka geta, að hann er án efa einna best rekinn af stofnlánasjóðum landsins, með mikilli fyrirhyggju og myndarskap, og þeim mun fremur væri ástæða til þess að efla hann miklu meira en gert hefur verið. Iðnþróunarsjóður hefur að vísu komið þarna til skjalanna með mjög verðmæta starfsemi, en miklu betur má ef duga skal í þessum efnum. Ég nefni þetta aðeins til þess í örfáum orðum að reyna að gera mönnum grein fyrir því, að hér er um viðamikla rannsókn að tefla sem ekki má kasta höndum til, en endurtek það, að okkur er mjög mikilsvert að geta gert okkur grein fyrir því, þegar nýr allöflugur þáttur er hafinn í lánastarfsemi í landinu, - geta gert okkur grein fyrir áhrifum hans hið allra fyrsta og þá breytt til ef sýnist ganga úrskeiðis. Ég veit að það hefur verið mjög í umr. og kom raunar fram í viðtali við borgarstjóra, hversu hallað hefur mjög á útgerð og fiskvinnslu á Stór-Reykjavíkursvæðinu og Reykjanessvæðinu. Ég er út af fyrir sig ekki í nokkrum vafa um það, að það eru margir fleiri þættir, sem þar tvinnast saman, heldur en sá, að þetta svæði hafi orðið afskipt varðandi lánveitingar úr Byggðasjóði. Ég legg áherslu á að þáttur Fiskveiðasjóðsins, aðallánasjóðs fiskvinnslu og fiskveiða, verði rannsakaður einmitt í þessu sambandi. Það verður enginn dómur lagður á áhrif Byggðasjóðs til eða frá á þessu svæði nema það verði grandskoðað, hvernig Fiskveiðasjóðurinn, aðallánasjóðurinn, hefur staðið sig varðandi þennan landshluta. Ég hef grun um að hlutur Fiskveiðasjóðs hafi legið allmjög eftir. Hann á kannske nokkra afsökun í því, að engum vafa er undirorpið að fiskiðnaður t. d. á Suðurnesjum hefur ekki verið nægjanlega vel skipulagður eða skynsamlega upp byggður. Ég held ég segi ekki of mikið þó að ég taki þetta upp í mig. En ef meta skal áhrif Byggðasjóðs á þennan þátt, þá er alveg nauðsynlegt að grandskoða hvernig t. d. aðallánasjóðurinn hefur staðið sig að þessu leyti. Ótalmargt fleira kemur þarna til greina. En eins og ég segi, n. átti þess engan kost að leggja á nein ráð um í smáatriðum með hvaða hætti þetta viðamikla verk verður unnið. En sammála varð hún um að mæla með samþykkt till., og ég vil leyfa mér að vænta þess, að niðurstaða og framkvæmd þessa máls verði okkur að þeirri nauðsynlegu leiðbeiningu sem okkur er vitanlega þörf á í þessum efnum.



Virðulegi forseti. Ég ætla ekki á þessu stigi málsins að hefja eða taka þátt í almennum umr. um þá till. sem ég leyfði mér að flytja hér á þskj. 75 um athugun á áhrifum af starfsemi Framkvæmdastofnunar ríkisins og auknum lánveitingum Byggðasjóðs á atvinnu- og byggðaþróun í landinu, og undirstrikað í till. að til samanburðar skal höfð í huga þróun sömu mála í Reykjavík og nágrannabyggð hennar þau 5 ár sem liðin eru frá því að lög um Framkvæmdastofnun ríkisins tóku gildi. Frsm. hv. atvmn. hafði langa og merkilega framsögu með tiltölulega sjálfsagðri breytingu á þessari till. minni sem ég mun geyma að ræða efnislega þangað til liggja fyrir niðurstöður af könnun, sem ég vona að fari fram. Ég vil þakka hv. atvmn. fyrir jákvæðar undirtektir við till. mína. Satt að segja hefði ég auðvitað verið ánægðari ef vinnuhraðinn í n. hefði verið meiri og till. hefði komið fyrr fram, þannig að lengri og betri tími hefði unnist til þess bæði að skipa n. og vinna það veigamikla verk sem till. felur í sér að þurfi að gera. En ég tel að sjálfsögðu þá brtt., sem n. flytur, óhjákvæmilega vegna þess tíma sem liðinn er frá flutningi þáltill. Ég vil einnig nota þetta tækifæri, þrátt fyrir fjarveru hv. þm. Ingólfs Jónssonar, til að þakka honum fyrir undirtektir hans við 1. umr. um þessa till., en hann lagði þá til, að vísu eftir langt mál, að till. yrði samþ. Ég vitna, eins og hv. frsm. atvmn., í hið fróðlega viðtal sem birtist í Morgunblaðinu um síðustu helgi við borgarstjórann í Reykjavík, en eins og frsm. n. gat um komu þar fram ákveðnar áhyggjur út af þróun atvinnumála hér á höfuðborgarsvæðinu hjá borgarstjóra. Taldi hann í þeirri grein að rekja mætti margan vandann, sem nú fyrirfinnst í Reykjavík og nágrenni, til vöntunar á sams konar fyrirgreiðslu á höfuðborgarsvæðinu eins og Byggðasjóður veitir til staða utan þessa svæðis. Ekki þætti mér ólíklegt að fljótlega gæti komið fram till. á hv. Alþ. um stofnun Byggðasjóðs eða aðrar sambærilegar ráðstafanir yrðu gerðar fyrir höfuðborgarsvæðið. Það er mjög langt frá því, að það sé í mínum huga að vinna á einhvern hátt gegn byggðastefnu eða þeirri þróun sem þarf til þess að skapa atvinnumöguleika um landið allt og viðhalda þeim. En vonandi verður þessi till. mín samþ. með þeim breyt., sem hv. atvmn. leggur til, og send ríkisstj. sem fyrst, svo tryggt verði að niðurstaða þessarar könnunar verði þingheimi kunn á þeim tíma sem brtt. atvmn. gerir ráð fyrir og ég sem flm. get mjög vel sætt mig við. En það er, eins og segir í brtt. atvmn., að niðurstöður þessarar könnunar skuli birtar næsta reglulega Alþingi.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. Ég skal reyna að stytta mál mitt vegna þess að ég gerði þessu máli allítarleg skil við 1. umr. þess. Það hefur stundum borið á góma hér í umr. á þingi, hvers vegna og hvort menn séu ánægðir með núv. stjórnarsamstarf eða ekki. Þegar það er metið, þá er ég þeirrar skoðunar að það séu fyrst og fremst þrjú mál eða þrír málaflokkar eða e. t. v. fjórir sem eru þýðingarmestir og unnið hefur verið að af núv. ríkisstj. Það er í fyrsta lagi landhelgismálið, sem eitt út af fyrir sig réttlætir tilveru hvaða ríkisstj. sem er. Það er í öðru lagi byggðamálin, stórkostleg efling Byggðasjóðs, sem hefur numið líklega um 3½ milljarði kr. á 3 árum. Mig minnir að framlag ríkissjóðs hafi verið 860 millj. kr. 1975, 1123 millj. kr. 1976 og 1630 millj. kr. 1977. Þetta er mikið fjármagn sem notað er í því skyni að stuðla að jafnvægi í byggð landsins. Í þriðja lagi eru svo stórframkvæmdir á sviði orkumála, bæði raforkuframkvæmdir og ekki síður hitaveituframkvæmdir, sem hefur miðað stórlega fram í tíð núv. hæstv. ríkisstj. Og fjórði málaflokkurinn, sem ég vildi nefna í þessu sambandi, er að það hefur tekist að halda uppi fullri atvinnu í landinu á sama tíma sem verðbólgan hefur lækkað talsvert verulega frá því sem hún var 1974 og á sama tíma sem gífurlegt atvinnuleysi ríkir í okkar nágranna- og viðskiptalöndum í Evrópu. Mér er sagt að atvinnuleysingjar í Vestur-Evrópu séu um 7 millj. Einhvers staðar hef ég heyrt þá tölu nefnda. Ég minnist á þetta núna vegna þess að það mál, sem hér er til umr., er eitt af stórmálum þjóðarinnar að mínum dómi, þ. e. a. s. byggðamálin, og mér finnst þróun í þessum málum lýst best með því að vitna til þeirrar staðreyndar, að árunum 1950–1970 fjölgaði íslendingum um 66 þús. Þá varð fjölgun í Reykjavík eða á Reykjanessvæðinu 54.6 þús., en ekki nema 11.4 þús. annars staðar á landinu. Á undanförnum mörgum áratugum þá hefur þessi þróun búferlaflutninga frá landsbyggðinni til Reykjavíkursvæðisins verið hrikaleg og skilið eftir sig mörg sár og eyður í byggðinni allt umhverfis landið. Það er þess vegna sem þurft hefur að taka stórt á í þessum málum, til þess að reyna að stöðva þessa þróun, og ég vil meina að það hafi tekist á tiltölulega stuttum tíma. Síðan Byggðasjóður og Framkvæmdastofnunin voru stofnsett 1972 hefur það gerst, og ég vil meina m. a. fyrir starfsemi Byggðasjóðs alveg sérstaklega, að þessi þróun hefur stöðvast. Í fyrsta sinn á árinu 1974 gerðist það, að fjölgun varð svipuð um allt land, hún varð svipuð á Reykjavíkur- og Reykjanessvæðinu og annars staðar á landinu og þó heldur meiri annars staðar á landinu. Og þannig þyrftu málin að þróast að mínum dómi, að þessi fjölgun væri svipuð alls staðar á landinu. En til þess að svo megi verða má ekki slaka á í þessum efnum, og ég álít að það sé hættulegt að fara að gera nú þegar ráðstafanir sem hrinda af stað nýrri skriðu í búferlaflutningum frá landsbyggðinni til Reykjavíkur. Ég er þeirrar skoðunar að það sé engum til góðs, hvorki Reykjavík né landinu í heild. Þegar meta á þessi mál, t. d. þann þátt þessa máls sem hér er til umr., meta áhrifin af starfsemi Framkvæmdastofnunarinnar á atvinnuþróunina, þá vil ég vísa til þess, að Framkvæmdastofnunin hefur alveg sérstaklega lagt áherslu á uppbyggingu í atvinnulífinu. Hún hefur unnið að gerð sérstakrar áætlunar, hraðfrystihúsaáætlunar, sem er mjög yfirgripsmikil áætlun. Það hefur verið fjárfest í hraðfrystiiðnaðinum í landinu á s. l. allmörgum árum líklega milli 14 og 15 milljarðar kr., ef miðað er við verðlag eins og það var í júnímánuði í fyrrasumar. Og það hefur verið byggður upp mjög öflugur skipastóll í landinu á undanförnum árum sem hefur fiskað hráefni til fiskvinnslunnar og ekki síst hraðfrystihúsanna í vaxandi mæli, vegna þess að það hefur orðið hrein bylting í vinnslu á þeirra vegum. Ef litið er á þessi mál í ár, þá hygg ég að menn spái því, að útflutningsframleiðsla sjávarafurða á þessu ári kunni að nema 70–75 milljörðum kr. af líklega um 100 milljörðum alls í útflutningi. Og það er enginn efi á því, að uppbygging og efling fiskiskipaflotans og vinnslustöðvanna við sjávarsíðuna allt í kringum landið á verulegan þátt í því, að það er hægt að fram á þessu ári sjávarafurðir til útflutnings fyrir milli 70 og 75 milljarða kr. Ég vek athygli á þessu sérstaklega með tilliti til þess þáttar þessa máls, þar sem menn vilja athuga hvaða áhrif starfsemi Framkvæmdastofnunarinnar og Byggðasjóðs hefur haft á þróun atvinnumála og hvað það hefur mikla þýðingu fyrir landið í heild að byggja einmitt þessa atvinnuvegi upp. Það vantar enn mikið á að þeir séu fullkomlega uppbyggðir, t. d. fiskvinnsluþátturinn, það vantar mikið á það. Ég álít að það fari stórkostleg verðmæti forgörðum vegna þess að ekki er varan fullunnin úr hráefninu eins og hægt væri að gera. Þetta á ekki eingöngu við þorsk og slíka fiska, heldur á þetta einnig við um t. d. loðnuafurðirnar. Er talið að ef íslendingar nýttu loðnuafurðirnar, sem komu á land á síðustu loðnuvertíð sem nú er nýlokið, nýttu þessi verðmæti eins vel og norðmenn gera, þá hefði verðmætisaukningin orðið 1600 millj. kr. Sem sagt það fara í sjóinn hjá okkur veruleg verðmæti vegna þess að við nýtum ekki hráefnin eins og hægt væri að gera og eins og nágrannar okkar gera. Og það stafar af ýmsum ástæðum. Það stafar t. d. af því, að við erum með hringinn í kringum landið mikið af opnum þróm, svo dæmi sé tekið. Það rignir ofan í þetta og hráefnin verða fyrir skemmdum vegna þess að þau eru ekki í lokuðum þróm, þó það séu víða tankar að vísu. Það eru margvísleg tæki sem þarf að endurbæta og byggja að nýju í loðnuverksmiðjunum til þess að þær geti skilað þeirri nýtingu sem norðmenn gera, sem ég skal ekki leggja neinn dóm á hvort er fullkomið, er það sennilega ekki. En það er enginn vafi á því, að það er full þörf á að fara að huga að þessum málum. Nýlega hefur verið samþ. í stjórn Framkvæmdastofnunarinnar ályktun um að gera áætlun um vinnslu loðnuaflans sérstaklega, og það eru mörg atriði sem þar koma til greina. Ég minnist á þetta alveg sérstaklega með tilliti til þess, að þeir aðilar, sem koma til með að skoða þessi mál, reyni að kryfja til mergjar hvaða áhrif starfsemi Framkvæmdastofnunarinnar og Byggðasjóðs hefur haft á atvinnuþróunina í landinu. Varðandi áhrifin á byggðaþróunina, þá virðast þau áhrif þegar hafa komið fram, þó að mér detti ekki í hug að halda því fram, að það sé einvörðungu þess vegna, en auðvitað eru margir aðrir aðilar sem þarna koma við sögu. Ég vakti athygli á því við l. umr., að það eru fleiri sjóðir en Byggðasjóður sem lána út fjármagn, og ég gerði þá grein fyrir því, hvernig fjármagn hefði verið lánað úr hinum ýmsu sjóðum fjárfestingarlánasjóðakerfisins til Reykjavíkur- og Reykjanessvæðisins annars vegar og hins vegar til landsbyggðarinnar. Ég vakti t. d. athygli á því, að Byggingarsjóður ríkisins hefur á árunum 1971–1974 lánað til bygginga í Reykjavík og á Reykjanessvæðinu 70–80% af því fjármagni sem hann hefur haft til ráðstöfunar, en eingöngu 20–30% til alls landsins þar fyrir utan. Iðnlánasjóður hefur lánað á árunum 1971–1975 um 75% af sínu ráðstöfunarfé til Reykjavíkur og Reykjanessvæðisins, en 25% til landsbyggðarinnar að öðru leyti. Og það mætti ræða um fleiri sjóði, eins og Iðnþróunarsjóð, í þessu sambandi. Auðvitað verður því erfitt að meta hvaða þróun það er sem er að kenna eða þakka starfsemi Framkvæmdastofnunarinnar, vegna þess að það eru svo margir aðrir þættir sem þarna koma til sögunnar. Framkvæmdastofnunin er í meiri tengslum við Alþ. heldur en nokkur önnur ríkisstofnun. Alþ. kýs henni stjórn, og það vill svo til að það eru eintómir alþm. í þeirri stjórn og hefur svo verið frá upphafi. Tveir alþm. eru forstjórar í þessari stofnun. Af þessum ástæðum, þó að það geti breyst að sjálfsögðu hvenær sem er, er þessi stofnun í miklum og nánum tengslum við Alþingi. Áætlanir, sem gerðar eru, eiga að sendast ríkisstj. og hún á að gera Alþ. grein fyrir þeim. Það er á hverju ári sem forsrh. flytur sérstaka skýrslu hér á Alþ. um starfsemi Framkvæmdastofnunarinnar, og þá er kjörið tækifæri til þess að ræða um áhrif af þessari starfsemi, hvort sem þau eru góð eða ill. Það verða menn að meta eftir atvikum. Og síðan er það, að með ítarlegri ársskýrslu, sem hefur verið gefin út ár hvert um starfsemi Framkvæmdastofnunarinnar, fylgir lánaskrá, fylgir skrá um öll lán sem samþ. eru af stjórn stofnunarinnar, hvert eitt og einasta lán, og það geta menn skoðað og athugað í rólegheitum. Er það eina lánastofnunin í landinu sem gerir þetta. Þannig er Framkvæmdastofnunin í mjög nánum tengslum við Alþ., og þess vegna ætti að verða hægar fyrir ríkisstj. og Alþ. að meta það, hvaða áhrif starfsemi þessarar stofnunar hefur haft á byggðaþróun, hefur haft á atvinnuþróun og ýmsa aðra þætti í þjóðlífinu. Ég veit ekki hvort ég á að tjá mig sérstaklega um þá hugmynd, sem kom fram hjá hv. síðasta ræðumanni, að stofna sérstakan byggðasjóð fyrir Reykjavík. Ég veit það ekki. Ég efast um að það sé tímabært, svo ég segi ekki meira, því að enn þá hefur ekki hallað á Reykjavík sem hægt er að tala um. Mér finnst það engin tíðindi sem er nein ástæða til að undrast yfir, þó að það komi fyrir að tekjur manna úti um landsbyggðina, þar sem gífurlega stór hluti af atvinnustarfseminni í landinu og gjaldeyrisskapandi starfsemi í landinu fer fram, séu örlítið hærri en í Reykjavík. Mér finnst það engin sérstök tíðindi, og mér finnst að reykvíkingar hafi engin forréttindi á því, að hafa hærri tekjur en aðrir landsmenn. 



Herra forseti. Ég geri mér það meira til gamans en af þörf að svara hv. síðasta ræðumanni. Ég sé ekki að þessi till. mín gefi nokkra ástæðu til almennra umr. um ágæti Framkvæmdastofnunar þeirrar sem hann stjórnar sjálfur né heldur ágæti ríkisstj. í heild. Við skulum láta þá könnun, sem till. ber með sér að fram á að fara, verði hún samþ., leiði í ljós hvað er gott og hvað er ekki gott í störfum bæði Framkvæmdastofnunar og kannske annarra sem tengjast henni. Það var ástæðulaust að telja upp landhelgismálið, byggðamál, stórframkvæmdir í orkumálum, raforkumálin og hitaveitur, að full atvinna er í landinu, sem er kannske haldið uppi með stórum erlendum lánum sem við sumir hverjir hér í hv. Alþ. efumst um að sé rétt pólitík. Allt þetta hefur ekkert inn í umr. um þetta mál að gera á þessu stigi. En það er alveg rétt, sem hv. síðasti ræðumaður segir, það hefur tekist að stöðva þá fólksflutninga eða þá þróun í landinu að fólk flytjist í eins ríkum mæli og það áður gerði inn á Reykjavíkursvæðið, og það er ágætt. Það kemur ekkert fram í minni till. sem stefnir að því að opna allar flóðgáttir, þannig að fólkið hafi ekki annað að fara en til Reykjavíkur, nema síður sé. Ég er alveg á því, að það á að halda byggðastefnunni áfram og það á að gera mönnum kleift að vinna í heimabyggðum að framleiðslu þjóðarverðmæta. Þetta erum við allir sammála um. En við höfum bent á það, og ég vitnaði í ágæta grein eða í samtal við borgarstjórann í Reykjavík sem birtist í Morgunblaðinu um síðustu helgi, svo ég endurtaki það, hvað er að ske hér á Reykjavíkursvæðinu. Reykjavík er eina höfnin sem fær engan stuðning frá hinu opinbera, og hún er að drabbast niður, hún er í niðurníðslu. Ég skora á hv. síðasta ræðumann að fá sér göngutúr, af því að hann er búsettur nálægt Reykjavík, einhvern sunnudagsmorgun þegar veðrið er gott og skoða í hvernig ástandi opinber mannvirki eru hér, vegna þess að öllum gjaldskrám hefur verið haldið niðri og ekkert hefur komið á móti frá opninberum aðilum. Reykjavík hefur ekki aðgang að neinum byggðasjóði og getur ekki breytt töxtum til að bera uppi rekstur og viðhald á viðkomandi mannvirkjum. Þannig er ástatt um mörg fyrirtæki, atvinnufyrirtæki og opinber fyrirtæki Reykjavíkurborgar. Útgerðin er líka á fallanda fæti. Það kom fram í greininni sem ég vitnaði í áðan, samtali við borgarstjórann í Reykjavík. Það er annað að byggja upp úti á landi og hitt að láta allt drabbast niður í Reykjavík og nágrenni. Og ég held að velgengni landsbyggðarinnar megi alls ekki byggjast á því, að Reykjavík fái ekki einhverja aðstoð. Ég ætla ekki að fara að metast um það, hvort meðaltekjur eru hærri hér í Reykjavík eða úti á landi. Ég vona að þær séu hærri úti á landi, ég vona að það sé rétt, því fólk hefur það almennt ágætt bæði hér í Reykjavík og annars staðar og það á að vera þannig. Það er ekkert í minni till. sem á að stuðla að því að tekjur þeirra, sem búa utan Reykjavíkur, lækki niður fyrir það sem fólk í Reykjavík hefur. Það er engin ástæða fyrir hv. þm. að tala svona, því ég gef ekkert tilefni til þess. Ég vona bara að það haldi áfram að vera svo, að þegar fólki vegnar vel í Reykjavík, þá vegni fólki kannske enn þá betur tekjulega séð úti á landi. Enginn í Reykjavík amast við því. En ég vil undirstrika það, að ég skal standa að því með hv. síðasta ræðumanni, að það verði haldið áfram að fjárfesta í arðbærum fyrirtækjum úti á landsbyggðinni sem eru atvinnuskapandi og auka þjóðarverðmæti. Byggðastefnan er ágæt og á rétt á sér. En ég vil bara að hún nái yfir allt landið. Ég vil að það sé viðurkennt og sérstaklega hér á hv. Alþ., að Reykjavík tilheyrir landinu öllu. Þetta er ekki fríríki sem á að vera utan við þjóðarbúskapinn. Það er líka rétt, að það getur verið að það sé um of fjárfest í byggingum með lánum úr Byggingarsjóði ríkisins, ef hann lánar hingað inn á Reykjavíkurmarkaðinn 70–80% af heildarútlánum. Það getur vel verið að Iðnlánasjóður og Iðnþróunarsjóður starfi eitthvað öðruvísi en þeir eiga að gera. Það er ágætt að þessi könnun nái yfir þá. Ég held að það verði að fara svolítið eftir þörfum vinnumarkaðarins á hverjum stað, hvernig og hve mikið fjárfest er hverju sinni. Þarfir vinnumarkaðarins í Reykjavík kalla á meiri skilning hins opinbera, úr því að á annað borð er tekinn hluti af fjárlögum og dreift til að jafna byggðaaðstöðu í landinu. Ég endurtek: velmegun annars staðar má ekki verða á kostnað Reykjavíkur og nágrennis. En ég verð að segja það, að ég er farinn að halda að þessi till. mín sé miklu betri en ég hélt, vegna þess, sem mér er óskiljanlegt, að þeir hv. þm., sem eru starfsmenn, sem eru kommissarar okkar, eins og kallað er í daglegu máli, finna hvöt hjá sér til að standa upp og fara í varnarstöðu þegar minnst er á Framkvæmdastofnunina eða Byggðasjóð. Það er mér alveg óskiljanlegt og mikið umhugsunarefni. Ég endurtek það, að ég vona að þessi till. verði samþ. og niðurstaða af þessari könnun fáist sem allra fyrst. Ég ætlaði ekki að skipta mér af skipan þeirrar nefndar, sem til verður kölluð að framkvæma könnunina, en finn mig knúinn til þess, vegna þeirrar varnarstöðu sem framkvæmdastjórar stofnunarinnar taka hér á Alþ., að undirstrika það að þeir verði ekki látnir rannsaka þetta, að stofnunin sjálf verði ekki látin rannsaka eða kanna það sem till. fer fram á, heldur verði hlutlaus n. kosin til þess og hún skili árangri hingað sem allra fyrst.



Herra forseti. Ég skal ekki hafa mörg orð um þetta, en það hvarflar nú að manni sú hugsun, að það felist ákveðinn tilgangur í því að setja rannsókn á ákveðna stofnun, og ég tek því ekki vel sem hv. síðasti ræðumaður talar um í þessu efni. Auðvitað er hér um að ræða það, að verið er að setja öðrum þræði rannsókn á stofnunina. Það er ljóst. Og það er kannske þess vegna sem ég hef talað dálítið í þessu máli. En í því efni vil ég vekja athygli á því, að það gæti verið ástæða til þess að setja rannsókn á ýmislegt fleira í þessu þjóðfélagi. Það gæti verið ástæða til að rannsaka ýmislegt fleira. Það gæti verið ástæða til þess að rannsaka í heild hvernig fjármagni þjóðarinnar er yfir höfuð varið, hve miklu er varið til arðbærra framkvæmda og hve miklu er varið í arðbæran atvinnurekstur. Menn skilja nú fyrr en skellur í tönnum, og það þýðir ekkert að tala við menn eins og hv. þm. var að ræða hér um áðan. Hann ætlar sér auðvitað að reyna að koma lagi á Framkvæmdastofnunina. Það er það sem hann ætlar sér. Og hann gerir það til þess að þjóna ákveðnum öflum, svo ég tali alveg hreinskilnislega um þessi mál. Það er mín skoðun. Eigi að síður kvarta ég ekkert yfir því, þó að það séu rannsökuð eða athuguð ákveðin áhrif, ég hef ekkert á móti því. En það sló mig a. m. k. strax þegar þessi till. kom fram, að hún væri flutt öðrum þræði í þeim tilgangi. Varðandi Framkvæmdastofnunina er það að segja, að að svo miklu leyti sem hún fjallar um ráðstöfun á fjármagni, þá hefur hún með höndum stjórn á tveimur stórum sjóðum. Annar er Framkvæmdasjóður Íslands, og á þessu ári verða lánaðir úr Framkvæmdasjóði um 6 milljarðar. Hins vegar er Byggðasjóður, en úr honum verða lánaðar um 1700 millj. kr. Framkvæmdasjóðurinn, sem er miklu stærri, starfar ekkert síður í þágu Reykjavíkur og reykvískrar atvinnuuppbyggingar heldur en annarrar uppbyggingar í landinu. Hann gerir engan mun á Reykjavík og öðrum landshlutum í því efni - alls engan. Það er Byggðasjóðurinn sem gerir það. Þó er nú kannske ástæða til þess að vekja athygli á því, af því að það kemur fram í skýrslunni, að það eru lánaðar 93 millj. úr Byggðasjóði til Reykjavíkur og það er meira en í sum önnur kjördæmi landsins.  Varðandi það atriði sem hv. þm. minntist á, þar sem er höfnin í Reykjavík og hafnarmannvirki og hafnaraðstaða, geri ég ráð fyrir að það sé alveg rétt hjá honum, hann er kunnugur þeim málum, að það sé þörf á því að bæta þá aðstöðu. En ég kemst ekki hjá að vekja athygli á því, að vöruflutningar til landsins fara að langsamlega mestu leyti í gegnum Reykjavíkurhöfn, Reykjavíkurhöfn hefur þess vegna miklu meiri tekjur en nokkur önnur höfn á landinu og þar af leiðandi betri aðstöðu til þess að sinna sínum verkefnum, þó að ég efist ekki um það sem hv. þm. sagði áðan, að það sé þörf á því að bæta þar um. Mér er það raunar kunnugt, t. d. í sambandi við strandferðaskipin og margt og margt fleira. En ég skal ekki lengja umr. frekar, en vildi láta koma fram þá skoðun mína, að í leiðinni sé þessi till. hugsuð þannig að það sé ástæða til þess að skoða hjá þeim í Framkvæmdastofnuninni.



Herra forseti. Á þskj. 432 flyt ég till. til þál. um endurskoðun lánareglna Lífeyrissjóðs sjómanna. Till. er svo hljóðandi, með leyfi hæstv. forseta. „Alþingi ályktar að skora á ríkisstj. að beita sér fyrir því að reglum um Lífeyrissjóð sjómanna um úthlutun íbúðarlána verði breytt á þann veg varðandi lánsupphæðir, veðtryggingar o. fl. að þær verði ekki óhagstæðari en um er að ræða hjá lífeyrissjóðum í sambandi almennra lífeyrissjóða.“ Að dómi sjómanna, sem ætla að njóta lánveitinga úr Lífeyrissjóði sjómanna til byggingar íbúða eða kaupa á íbúð, eru lánareglur sjóðsins að ýmsu leyti óhagkvæmari en þær reglur sem gilda um hliðstæðar lánveitingar í lífeyrissjóðum verkalýðsfélaga sem eru aðilar að sambandi almennra lífeyrissjóða. Þeir lífeyrissjóðir miða t. d. veðtryggingu við að trygging nemi 50% af matsverði eignar, brunabótamati eða sérstöku mati sem viðkomandi lífeyrissjóður lætur fara fram, en í Lífeyrissjóðum sjómanna er gerð krafa um 1. veðrétt í íbúð nema um ríkisábyrgð sé að ræða. Þó má húsnæðismálasjóðslán vera á 1. veðrétti, en ekki lán frá öðrum aðilum. Og sé um húsnæðismálasjóðslán að ræða, þá á 1. veðrétti, þá verður næsti veðréttur að koma til vegna láns úr Lífeyrissjóði sjómanna. Þessi regla þrengir aðstöðu sjómanna umfram það sem gerist í öðrum lífeyrissjóðum. Þá má nefna að hámarkslán í Lífeyrissjóði sjómanna eru lægri en í öðrum lífeyrissjóðum verkalýðsfélaga, eins og nánar er greint frá í grg með þáltill. Þá þykja sjómönnum óþarflega þröngar reglurnar um hverjir komi til greina um úthlutun íbúðarlána hjá Lífeyrissjóði sjómanna. Ég held að óþarft sé að hafa öllu fleiri orð um þessa þáltill. Hún skýrir sig sjálf. Í henni og nánar í grg. felst hvaða atriði þyrfti að taka til endurskoðunar í lánareglum Lífeyrissjóðs sjómanna til að tryggja að reglur lífeyrissjóðsins verði ekki óhagstæðari en um er að ræða hjá hliðstæðum lífeyrissjóðum verkalýðsfélaga. Kjararáðstefna Sjómannasambands Íslands, sem haldin var 3. apríl s. l., samþ. einróma að skora á Alþ. að samþ. þessa þáltill. Vegna þess, hversu liðið er á þingið, tel ég fyrir mitt leyti að óþarft ætti að vera að vísa till. til n. Sá aðili, sem málið varðar mest, fulltrúar stærsta hluta sjómannastéttarinnar, hefur þegar lýst yfir stuðningi við till. og skorar á Alþ. að samþ. hana. Þar er um að ræða þann aðila sem till. yrði helst vísað til umsagnar. Ég geri því ekki till. um að þáltill. verði vísað til n. Ég held að heppilegt væri að hún yrði samþ. nú og legg til, herra forseti, að það verði gert.