Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Mér datt ekki í hug, þegar ég tók að mér framsögu í þessu máli, að það mundu verða svo miklar umr. í deildinni. Þetta frv. gekk greiðlega gegnum Nd. og var afgr. þaðan með aðeins fjórum mótatkv. Við 2. umr. hér í hv. d. komu fram lítil andmæli gegn frv., og var það afgr. til 3. umr. með talsverðum meiri hl. atkvæða. Við 3. umr. risu svo þm. upp með brtt., hvorki meira né minna en um það að fella niður nokkrar greinar frv., þ.e.a.s. tvær till. eru um að fella niður 2. gr., en ein till. um að fella niður 4. gr. Ég hef hlustað hér á umræður um málið, og mér hefur fundizt aðalrök þeirra, sem ekki vilja samþ. frv. óbreytt, eins og. meiri hl. menntmn. leggur til, vera þessi: Í fyrsta lagi, að menn vilji taka fyrirkomulag háskólans almennt til umræðu í sambandi við þetta frv. og séu ekki ánægðir með það af þeim ástæðum, að það brjóti eitthvað í bága við þær hugmyndir, sem þeir hafa gert sér um framtíðarfyrirkomulag háskólans. Önnur röksemdin er sú, sérstaklega í sambandi við kennaraembætti í norrænudeild, að hér sé fyrst og fremst verið að útvega einstökum mönnum embætti og atvinnu. En það, sem kalla má aðalrök gegn frv., eru þau, að af þessu leiði of mikinn kostnað fyrir ríkissjóð. Og sumir þeirra, sem talað hafa gegn frv. óbreyttu, hafa í raun og veru viðurkennt, að frv. væri gott og blessað, svo framarlega sem ríkissjóður hefur efni á að fjölga svo kennurum sem farið er fram á. Ég vildi þá víkja aðeins að öllum þessum mótbárum. Í fyrsta lagi er það um fyrirkomulag háskólans almennt, sem hefur sérstaklega komið til umræðu í sambandi við lögfestingu prófessorsembætta í viðskiptafræði. Ég sá, að í Nd. hefur komið frá einum þm. slík mótbára, að ekkert yrði ákveðið um þetta embætti fyrr en mþn. í skólamálum hefði skilað áliti um fyrirkomulag æðri skóla í landinu. Milli umræðna var þess vegna leitað álits þessarar n. Álit hennar er svo hljóðandi, með leyfi hæstv. forseta: „ Háttv. menntmn. neðri deildar Alþingis hefur með bréfi, dags. 12. þ. m., sent hingað til umsagnar frumvarp til laga um breyt. á og viðauka við l. nr. 36 30. júlí 1909, um laun háskólakennara, og um breyt. á l. nr. 21 1. febr. 1936, um Háskóla Íslands. Milliþinganefndin hefur þ. 14. þ.m. haldið fund um málið. Telur hún frv. (þskj. 308) stefna í rétta átt og mælir með því, að það nái fram að ganga á Alþingi. F.h. milliþinganefndar í skólamálum. Ásmundur Guðmundsson. Helgi Elíasson.“ Hv. 6. þm. Reykv. taldi það ekki vera eðlilegt fyrirkomulag, að kennsla í viðskiptafræði væri við háskólann, heldur skildist mér svo sem hann teldi æskilegt, að það væri eins konar framhaldsdeild við verzlunarskólann, og hefði hugsað sér breyt. í þá átt. Nú er það í fyrsta lagi svo, að stofnun viðskiptadeildar við háskólann hefur verið ákveðin. Hv. þm. mun vera betur kunnur hagur þessa viðskiptaháskóla en mér. En þess er fyrst að minnast, að þessi skóli byrjaði sem sérstofnun. En vegna þess að það fyrirkomulag reyndist óhæft, var þess krafizt af nemendum hans og viðurkennt af þeim, sem kennt hafa við skólann, að það væri sjálfsagt, að þessi viðskiptaskóli væri tengdur háskólanum og krafizt til hans stúdentsmenntunar. Þar sem hv. þm. vitnaði til þeirra breytinga, sem síðan hafa verið gerðar á verzlunarskólanum, að hann útskrifi stúdenta, og taldi, að þetta væri eðlileg breyting, vegna þess að það væri óeðlilegt, að menn, sem stundað hafa sérnám í verzlunarfræðum í verzlunarskólanum, skyldu ekki hafa beinan aðgang að framhaldsnámi í viðskiptafræði við háskólann, held ég, að ég megi fullyrða, að þessi breyting á verzlunarskólanum standi ekki í neinu sambandi við stofnun viðskiptadeildar við háskólann. Við þá breytingu, sem gerð var á verzlunarskólanum nýlega, varð hann meira almenns eðlis, eins og menntaskóli, þannig að 2 efstu bekkir verzlunarskólans eru með menntaskólasniði, og stúdentar frá verzlunarskólanum geta því farið í hvaða deild háskólans sem er, ekki frekar viðskiptadeild en aðrar deildir. Verzlunarskólinn er þá orðinn menntaskóli. Ef ætti að breyta þessu á ný og hætta við kennslu í viðskiptafræði við háskólann, þá er í fyrsta lagi að afnema þá deild, sem stofnuð var með lögum í hagfræði og viðskiptafræði við háskólann. Ef ætti að gera slíkt og stofna í staðinn einhvers konar sérskóla í viðskiptafræði, þá er verið að stíga spor aftur á bak, í þá átt, sem áður var og reyndist þá óhæft. Ég tel því ekki þörf á því að fara frekar út í þetta atriði. Ég tel, að það hugsi enginn til þess með alvöru að fella viðskiptadeildina niður. Og úr því að hún hefur verið stofnuð, þá leiðir það af sjálfu sér, að það verða að vera fastir kennarar við hana. Annars eru þessir kennarar skipaðir, og kemur auðvitað ekki annað til mála en að framkvæma svo sjálfsagðan hlut sem lögfestingu þessara embætta, sem ákveðin hafa verið. Aðfinnslur við fyrirkomulagið í háskólanum í sambandi við þessar umr. komu aðallega fram gagnvart viðskiptadeildinni, svo að ég þarf ekki að ræða þetta atriði nánar. Það var aðallega hv. 6. þm. Reykv., sem taldi, að nokkuð væri hart að sótt frá hálfu heimspekideildarinnar með því að taka það stökk að bæta nú við 2 kennurum þar, og hann virtist þeirrar skoðunar, að í raun og veru kæmi þessi till. ekki fram af því, að fullkomin nauðsyn væri fyrir stækkun deildarinnar, heldur af hinu, að það væru 2 sérstaklega hæfir menn, sem rétt væri að fengju fast starf við háskólann. Ég á nú bágt með að trúa því, að hv. 6. þm. Reykv. meini það í alvöru, að honum finnist norrænudeildin hafa sótt eitthvað fast á um fjölgun kennara. Háskólinn er nú búinn að starfa í 33 ár. Heimspekideildin hefur að vísu vaxið örlítið, hún byrjaði með tveim prófessorum, einum í sögu og einum í bókmenntum, og kenndi prófessorinn í bókmenntum einnig málfræði. Það kom auðvitað fljótlega í ljós, að þetta gat ekki þannig fram farið, og þá var stofnað sérstakt dósentsembætti í málfræði og síðan prófessorsembætti í málfræði, og var þá komið eitt prófessorsembætti í hverri aðalgrein, sem kennd er í norrænudeildinni. Síðan hefur ekki farið fram nokkur fjölgun kennara í norrænudeildinni önnur en sú, að skipaður var lektor fyrir 3 árum í málfræði. Þá var enginn með aðfinnslur, heldur talin full nauðsyn á því að stofna til viðbótar prófessorsembættinu lektorsembætti í þeirri grein, og þetta var þó sú grein, sem upphaflega var lægst metin, þar sem prófessor í bókmenntum átti einnig að gegna þessu starfi upphaflega. Því skil ég það ekki, að síður sé þörf á dósent í sögu og bókmenntum en í málfræði. Og ég tel það ekki neina frekju eða öfgar, að farið sé fram á það, eftir að háskólinn hefur starfað í 33 ár, að fjölgað sé svo í norrænudeildinni, að þar séu tveir kennarar í hverri aðalgrein, einn prófessor og einn dósent. Við vitum, að hv. 6. þm. Reykv. er vel kunnugur háskólanum, og það hefur verið tekið fram við þessar umr. og einnig viðurkennt, að þessi hv. þm. hafi verið mjög vinveittur háskólanum og öllu starfi þar. Þess vegna kemur mér ókunnuglega fyrir, hvað lítinn skilning mér finnst hann hafa á starfi og hlutverki norrænudeildarinnar. Fram til þess að ísl. háskólinn var stofnaður, fóru allar rannsóknir á norrænum fræðum, og höfðu gert um langt skeið, fram erlendis. Það voru erlendir vísindamenn, sem rannsökuðu hin norrænu og ísl. fræði, en þessir menn höfðu engan hug á öðru en fornöldinni, þeir höfðu ekki áhuga fyrir neinu í íslenzkum efnum, sem gerðist eftir árið 1200. Vitanlega var það svo, að hinir erlendu fræðimenn, sem hlutu að hafa mjög takmarkaðan skilning og óíslenzk sjónarmið á norrænum fræðigreinum, misskildu margt hrapallega. Þegar norrænudeildin var stofnuð, var það svo, að engin rannsókn hafði farið fram, hvorki á sögu né bókmenntum, frá því árið 1200 fram til okkar daga, og þrátt fyrir starf kennara við norrænudeildina, starf, sem allir vita, að er mjög mikið verk, í sögu, málfræði og norrænu, er það svo, að fram til þessa tíma hefur þessum mönnum ekki unnizt tími til að rannsaka svo frumheimildir, að við höfum enn þá viðunandi handbók í íslenzkri sögu né bókmenntum. Og í þessum tveimur greinum stöndum við verr að vígi en í málfræði, þar sem nú eru komnir tveir kennarar. Mér er vel kunnugt, hvað mikið starf kennarar í norrænum fræðum hafa lagt á sig. Mér er það kunnugt, að samtímis því, að prófessor Sigurður Nordal varð að kenna bókmenntasögu í háskólanum varð hann sjálfur að rannsaka allar frumheimildir, skrifa sjálfur fyrir nemendur sína bókmenntasögu frá 1300 og eins langt og hann hefur komizt, sem mun vera allt fram til okkar daga. Þó finnst prófessor Sigurði Nordal, að það sé ekki svo vel unnið, að það sé undirbúið til prentunar, þannig að rétt sé að semja handbók í þessum fræðum, og verður það vitanlega að vera hlutverk þeirra, sem eftir hann koma, og hugsar hann sér að láta allt, sem hann hefur gert í þessum efnum, ganga til þeirra, sem starfa eftir hann við norrænudeildina. Í sögukennslu er sama máli að gegna. Þrátt fyrir það að viðurkenndir afkastamiklir menn hafa verið í starfinu, svo sem Páll E. Ólason, er það svo, að allan tímann, sem Íslandssaga hefur verið kennd við háskólann, hafa kennarar ekki komizt yfir með nemendum sínum nema f,ram til ársins 1600. Þetta ætti að sýna dm. glögglega, hve mikil þörf er á því, að verkaskipting sé þannig, að það séu minnst tveir kennarar í hverri grein við háskólann. Hv. þm. verða að forðast að líta á þetta sem kennarastörf eingöngu. Það má segja, að það sé ekki mikið að kenna nemendum tvisvar í viku. En starf kennara er fyrst og fremst rannsóknarog vísindastarf, sérstaklega þegar svo stendur á sem í ísl. fræðum, að allt er órannsakað. Það er bókstaflega hneykslanlegt, að engin almenn Íslandssaga skuli vera til og engin handhæg kennslubók í Íslandssögu, hvorki til kennslu víð barnaskóla né aðra skóla. Ég álít því, að það séu síður en svo miklar kröfur, sem norrænudeildin gerir til fjölgunar kennara. Í raun og veru þyrfti miklu fleiri menn til rannsóknar á þeim efnum en hér er farið fram á. Það er ekki einungis hlutverk þeirra, sem starfa víð norrænudeildina, að rannsaka og búa út kennslubækur í ísl. fræðum fyrir skóla í landinu, heldur er það margs konar annað hlutverk, sem þeir hafa að gegna. Það geta verið skiptar skoðanir um það, hver deildin sé veigamest í háskólanum. En allir eru sammála um það, að háskólinn í heild sé bókstaflega lífæð íslenzkrar menningar. Það er hégómlegt af okkur að vera að deila um það, hver deildin sé mest virði, en þó vil ég segja fyrir mig, að ég er þeirrar skoðunar, að við getum einna mestu afkastað í norrænum og íslenzkum fræðum og að það hlutverk, sem háskólinn eigi fyrst og fremst að vinna að, sé að rannsaka allt íslenzkri sögu, bókmenntum og málfræði viðvíkjandi og koma upp kennslu í þeim greinum, sem séu viðurkenndar, ekki þó eingöngu innan lands, heldur einnig erlendis frá. Við vitum, að til norrænudeildarinnar hafa komið allinargir erlendir námsmenn til náms í norrænum fræðum. Þetta álít ég spor í þá átt að gera norrænudeildina að miðstöð í norrænum fræðum, sem hingað til hefur hvergi verið til nema þá helzt í Danmörku. Það, sem þyrfti að gera, er að fá hingað heim þá krafta, sem eru í Kaupmannahöfn. Við vitum, að í Kaupmannahöfn er einn helzti fræðimaður í íslenzkum fræðum, en hann er nátengdur Árnasafninu. Það er stórt mál að fá það safn heim aftur til háskólans. Ef það tekst, er það öruggt, að norrænudeildin væri orðin að miðstöð allra íslenzkra og norrænna fræða. Við höfum á þessu ári stofnað lýðveldi á Íslandi, og við höfum allir verið með mikið þjóðernistal á vörum, en það má ekki þar við sitja, við verðum líka að sýna það í verki, að við viljum efla íslenzka tungu, bókmenntir og sögu og gera engan greinarmun á. Mér finnst það væri mjög óviðkunnanlegt, ef við á sama árinu og við stofnum lýðveldi, komum heim, eins og það hefur verið orðað, fellum að auka við íslenzk fræði við háskólann, ekki meira en farið er þó fram á í þessu frv. Þó að ég hafi komið hér alveg óundirbúinn, hef ég fært rök fyrir því, að við fjölgum kennurum við norrænudeildina og eflum hana. Það má telja jafnmörg rök fyrir því og við getum talið fram fyrir tilveru Íslendinga. Hv. 6. þm. Reykv. vildi telja til fjölgunar við starfsmenn norrænudeildarinnar, að stofnað hefur verið starf háskólabókavarðar. Mér er óskiljanlegt, hvernig hann fer að því að blanda þessum tveimur óskyldu störfum saman Háskólinn er svo heppinn að eiga mikið og gott bókasafn, mikið af því er gjöf, og er það mjög .erðmætt safn. Og leiðir þá ekki af sjálfu sér, að það þurfi mann til þess að gæta þessa safns? Og er það frekar fyrir norrænudeildina en aðrar deildir Háskólans? Vitanlega ekki. Mér skildist, að hann ætlaðist til þess, að bókavörður kenndi við norrænudeildina og hann væri gerður að starfsmanni deildarinnar og fengist við rannsóknir á íslenzkum fræðum. Það vill svo til, að sá maður, sem er háskólabókavörður, er norrænufræðingur og hefur mikinn áhuga fyrir norrænum fræðum og fyrir að fást við rannsóknir á þessum sviðum. Ég er fullviss um, að þetta er óskylt starfi háskólabókavarðar. Við höfum á undanförnum árum gert mörg glappaskot með því að blanda saman störfum við söfnin og fræðimannastörfum. Í landsbókavarðarstarfið hafa t.d. verið valdir menn, sem áttu ekki einungis að vera safnsverðir, heldur einnig að fást við ritstörf. Hver er svo afleiðingin? Þeim hefur ekki tekizt sem skyldi að sinna störfum við söfnin, sem heimta þó fulla starfskrafta, heldur hafa þeir fengizt við ritstörf. Afleiðingin hefur því orðið sú, að þeir hafa orðið að vinna þau á söfnunum. Við ættum ekki að láta þau glappaskot henda oss enn á ný, að sem safnaverðir séu settir fræðimenn. Þeir menn, sem hafa áhuga fyrir fræðum, eiga ekki að vera safnaverðir, heldur að sinna vísindastörfum. Ég hef orðið allfjölorður um norrænudeildina, en þá hefur að minnsta kosti einn þm. gert atrennu að verkfræðingadeildinni. Hæstv. menntmrh. hefur skýrt og greinilega tekið fram í útvarpsræðu, sem hann hélt 1. des., og einnig við umr. hér í d., að okkur væri lífsnauðsyn að fá verkfræðinga, og þá vantar strax. Og við að framkvæma þá nýsköpun, sem ríkisstjórnin ætlar að gera, vantar 15–20 verkfræðinga. Við, sem störfum í fjhn. að launamálum, vitum, hvernig t.d. vegamálastjóri og fleiri starfsmenn ríkisins telja sig vanhaga mjög um verkfræðinga, og þarf ekki að bera brigður á það. Í rauninni vantar verkfræðinga í alla bæi og kaupstaði á landinu. Það nær vitanlega engri átt að gera ekki allt til þess að fá sem mest lærðra manna í verklegum efnum. Sameiginlegt álit verkfræðinga í háskólaráði taldi það rétta stefnu að taka upp kennslu í, fyrri hluta verkfræðináms hér við háskólann. Ágreiningur er enn um það, hvort framhaldsnám eigi að fara fram hér á landi eða erlendis. Með þessu frv. er ekki farið fram á annað en að tryggja, að fyrri hluti námsins fari hér fram. Það nær ekki nokkurri átt að fella þessa grein úr frv. Þá er ein mótbáran, sem ekki vegur minnst, hún er um kostnaðinn, sem af því hlytist. Hv. 6. þm. Reykv. tók það fram í ræðu sinni, að hann væri í raun og veru langt frá á móti því, að þessi embætti verði lögfest og stofnuð, og það væri ágætt að gera það, ef við hefðum efni á því. Hver er þessi gífurlegi kostnaður? Hv. 6. þm. Reykv., sem talaði mikið um þennan kostnað, viðurkenndi, að raunverulega væru aðeins stofnuð tvö ný embætti. Um hin embættin, sem á að lögfesta, er það svo, að kennslu hefur verið haldið uppi í þessum greinum í háskólanum, og aukakostnaður af því að hafa fasta kennara í stað stundakennara mun vera sáralítill. Í viðskiptaháskólanum er ekki annað en að lögfesta það, sem verið hefur undanfarin ár. Þessi kostnaður er þá laun tveggja dósenta, 10200 kr. til hvors, eða um 20000 kr. samtals. Annars er háskólinn dýrmætasta stofnun þjóðinnar, sem á og verður að vaxa, og Alþ. verður að stuðla að því, að hann fái að vaxa eðlilega. Menn eru farnir að kvíða fyrir því, að það komi sömu tímar og voru eftir fyrra stríðið, og þó að við höfum efni á því nú, sé ekki víst, að við höfum efni á því að nokkrum árum liðnum. En á hverju höfum við þá efni, ef við höfum ekki efni á því að efla íslenzka menningu í landinu? Og hvaða upphæð er það, sem hér er um að ræða? Ekki nema hégómleg upphæð í samanburði við þá nauðsyn, sem er hér annars vegar. Og eins og hæstv. menntmrh. benti á, skyldi ekki vera hægt að spara á öðrum liðum frekar en þessu? Halda þeir virkilega í alvöru, að þjóðin verði svo fátæk á næstu árum, að það sé lífsspursmál, að háskólinn sé látinn vaxa sem nemur 2 dósentsembættum, og stafi af hætta fyrir fjárhag þjóðarinnar, þótt stofnuð séu 2 ný dósentsembætti við haskólann? Þegar ég tek saman þau rök, sem fram hafa komið gegn þessu frv., þá finnast mér þau satt að segja öll til samans mjög léttvæg, og ég skil satt að segja ekki, að þessir hv. þm. meini það í raun og veru í alvöru, sem þeir hafa sagt, og ætli virkilega að setja fótinn fyrir þetta frv. Þetta frv. hefur, eins og ég vék að í byrjun, fengið mjög góðar undirtektir í hv. Nd. Nú er það komið til okkar og til 3. umr. í þessari d. Þau rök, sem hér eru höfð á móti frv., finnast mér ákaflega lítilfjörleg, og mér finnst satt að segja, að það væri mjög mikil minnkun fyrir d., ef við færum að fella nokkuð út úr þessu frv. Mér finnst, að það sé sómi d. að samþ. þetta frv. óbreytt, eins og það er komið hér frá meiri hluta menntmn., og afgr. það sem fyrst sem l. frá Alþ. og vera alls ekki lengur að deila um svona hluti. Mér hefði þótt miklu skemmtilegra, að málið hefði farið greiðlega í gegn, og mér finnst þær umr. og aðfinnslur, sem hér hafa komið fram, svo lítilvægar að það hefði verið betra að vera án þeirra, án þess að ég hafi nokkuð á móti því, að málið sé rætt, en mér hefði þótt skemmtilegra fyrir hv. d., að það hefði komið fram, að henni hefði verið ljúft að afgr. þetta mál, en ekki hitt, að hún geri þetta með einhverjum dræmingi.



Ég var áður búinn að tala í þessu máli og skal ekki marg-endurtaka það, sem ég hef sagt. Það, sem kom mér til að standa upp, var dálítill misskilningur hjá mínum ágæta nágranna, hv. þm. Barð., sem kom fram í ræðu hans í þessu máli. Hann vildi fá það út úr því, sem ég hef sagt, að þarna væru á ferðinni menn, sem vantaði embætti, og væri verið að gera þetta fyrir þá, og átti hann eingöngu þar við stofnun dósentsembætta í norrænu. Þetta er svo alveg þveröfugt við það, sem ég sagði, því að einmitt vantar enn þá nokkuð af góðum mönnum í viðbót, svo að vel fari. Ég verð að segja, hvað snertir sögu okkar, þá er opið skarð í henni, 14. og 15. öldin, sem er ekki lítið verk að rannsaka, ef vel á að vera, eftir því sem efni standa til. Og einmitt til þessa verks þarf ungan mann, ættfróðan og efnilegan. Ég verð að segja, að það er eitthvað hið mesta þjóðnytjaverk að reyna að ganga frá þeim tímum, svo að það verði skýrt, sem nú er myrkri hulið. Það tel ég líklegt, að verði núna, ef þessum mönnum gefst aldur og tækifæri til að starfa að sínum hugðarefnum í norrænudeild. En það skulum við ekki telja okkur trú um, að verið sé að gera gustuk á þessum mönnum. Það er alveg eins gustuk á sjálfum okkur að fá sem bezta menn í þá d., sem á að halda uppi heiðri háskóla vors og auka álit hans út á við meðal umheimsins. Hv. þm. Barð. hélt, að það mundi, þegar til kæmi, ekki síður vera hróður út á við, sem kæmi frá verkfræðideildinni en norrænudeildinni. Ég er ekki á sama máli, ég held, að vanti flest tæki nema kannske hávaða og hamarshögg í verkfræðideildina, og ef byggja á á viti og verðleikum, þá held ég vafalaust, að það verði einmitt norrænudeildin, sem verður til þess að halda mest uppi okkar sóma. Ég tek upp aftur það, sem ég sagði áðan, að ég tel sjálfsagt, að bíða megi með þessi 3 embætti í verkfræðideild í eitt ár eða svo, þangað til verkfræðingar vorir koma heim, sem hafa lært utanlands. Þá getum við valið úr þeim mönnum, sem nú eru við erlenda háskóla, og fengið beztu og lærðustu mennina og þá, sem hafa mesta kynningu af nýrri tækni, til háskólans sem verkfræðinga. Þess vegna stafar afstaða mín alls ekki af andúð gegn verkfræðideildinni í háskólanum, heldur af hinu, að mér finnst ekki nauðsynlegt að hraða því svo ákaft, eins og virðist vera gert með þessu frv., að lögfesta þessa 3 prófessora í sínum embættum.



Ég held nú, að hv. frsm. menntmn. þurfi ekki að óttast, að frv. verði fyrir aldurtila í þessari d., vegna þess að mér hefur verið skýrt frá því úti í bæ, að búið væri að tryggja, að frv. næði fram að ganga, hvað sem öllum rökræðum liði.

Gott, ef svo er.

Það mun nú vera svo, að málið sé sótt meira af ofurkappi en hyggindum. Hitt hefur glögglega komið fram í þessum umr., bæði hjá hv. frsm. og í rauninni líka hjá hv. 1. þm. Reykv., þessar gömlu aðdróttanir, sem eru látnar koma í allra raka stað, að það væri einhver fjandskapur við háskólann, þó að menn leyfðu sér að ræða um hans mál og teldu sig jafnskynbæra á þau og sumir ofurkappsmennirnir, sem hér eru að verki. Við í þessari hv. d. getum allt eins, leiðbeiningarlausir út í frá, myndað okkur skynsamlega skoðun á þessu máli eins og mörgum öðrum. Það er algerlega ljóst og óumdeilanlegt, að þetta mál er sótt með óskiljanlegu ofurkappi og í raun og veru þannig, að rökfærsla, sem gegn er höfð, er öll afbökuð og úr lagi færð. Hv. frsm. vitnaði hér áður í það, máli sínu til stuðnings, að lögfesting á 2 dósentsembættum við svokallaða viðskiptadeild háskólans hefði verið borin undir milliþingan. í skólamálum og hún hefði tjáð sig þessu meðmælta. Um þetta er í sjálfu sér ekkert nema gott að segja, en milliþingan. gleymir að færa nokkur rök fyrir áliti sínu, og þótt ég hafi mikla trú á þeim góðu mönnum, ekki sízt hv. samþm. mínum, 8. þm. Reykv., þá verð ég samt að láta uppi, að ég tek ekki orð þeirra sem algerðan guðsdóm og vildi gjarnan heyra ástæðurnar fyrir máli þeirra. Ég geri heldur ekki ráð fyrir, að n. leggi til, að viðskiptadeildin sé numin burt úr. háskólanum, eins og ég sagði í gær, og mun sannast, að hægara er að koma vitleysunni á en afnema hana. Ég geri ekki svo mjög ráð fyrir því, að deildin verði afnumin, fyrst búið er að setja hana inn í háskólann, en hitt vil ég að komi fram, áður en embætti verða lögfest í viðskiptadeild, hverjar till. milliþingan. og Alþ. sjálfs verða um það, hvort útiloka eigi verzlunarskólapilta frá deildinni. Það er vitað mál, að stúdentar og háskólaráð, a.m.k. meiri hluti þess, hafa fjandskapazt óskaplega gegn þeirri réttarbót, sem hv. 1. þm. Reykv. gerði, þegar hann var kennslumálaráðherra. Hann veitti verzlunarskólanemendum stúdentsrétt, sem háskólinn hefur barizt gegn, þótt hann hefði tekið að sér að sjá fyrir æðstu verzlunarmenntun í landinu. Þessir aðilar verða að skilja, að ef þeir vilja sjá fyrir æðstu verzlunarmenntun í landinu, þá er minnsta krafa, sem verður að gera, að þeir menn, sem frá barnsaldri hafa búið sig undir að verða verzlunarmenn, geti komizt inn í þá háu menntastofnun. Ég tel þess vegna, að hvað sem öðru líður, sé algerlega ótímabært og óhæft að lögfesta þessa viðskiptadeild, fyrr en sýnt er, hverjar till. milliþingan. í skólamálum eru varðandi háskólarétt verzlunarskólans. Ef verzlunarskólanemendur eru sviptir þeim rétti, sem hv. 1. þm. Reykv. veitti þeim, þegar hann var kennslumálaráðherra, þá tel ég sjálfsagt að taka upp beina baráttu fyrir því að fá viðskiptadeildina afnumda og setja hana sem sérstaka stofnun í sambandi við verzlunarskólann. Hins vegar geri ég ráð fyrir því, ef það er látið haldast, að verzlunarskólinn hafi stúdentsprófsrétt, eins og verið hefur, að þá sé þýðingarlaust að ætla að fara að berjast fyrir því að afnema viðskiptadeildina í háskólanum, og mun ég ekki gera það fyrir mitt leyti. Mér finnst alls ekki tímabært, að ríkið bindi þessa deild fastar en gert hefur verið, fyrr en búið er að ákveða, hvernig þeirri almennu verzlunarmenntun verði fyrir komið og hvort hinn almenni skóli verzlunarmanna hefur rétt til að útskrifa menn til að ganga inn í þessa ákaflega fínu viðskiptadeild. Milliþingan. hefur alveg leitt hjá sér að svara því, sem mestu máli skiptir varðandi þessi efni. Jafnframt vil ég taka fram, að ég hef alls ekki gert að till. minni að afnema viðskiptadeildina að svo stöddu og tel sjálfsagt, að þeir góðu menn, sem þar eru starfandi, haldi áfram að starfa, enda eru þeir líka samningum bundnir, þangað til ákveðið er, hvernig þessu eigi að koma fyrir. En ég tel ekki ástæðu til að hefja skynsamlega ákvörðun þessa atriðis, með því að lögbinda nú þessi embætti, og ég segi alveg eins og er, að ég álít, að þeir menn, sem hafa lítinn skilning innan háskólans og meðal stúdenta, hafi beitt sér fyrir því að kveða niður þennan stúdentsprófsrétt verzlunarskólanemenda. Úr því sem komið er, hafa þeir gott af að verða varir við þann skilning, að þessi 2 atriði hljóta að vera talin að vera í samhengi, því að það er alveg óforsvaranlegt að halda uppi æðstu stofnun í verzlunarmálum, sem verzlunarskólapiltar eru hindraðir frá að komast í, þótt þeir hafi fjögurra, fimm eða sex ára nám að baki sér. Ég held sannast sagt, ef menn gera sér grein fyrir þessu, að þá hljóti þeir að sjá, að það er of fljótt í það farið nú að ætla að lögbinda þessi embætti. Varðandi aftur á móti norrænudeildina, þá var sannast sagt dálítið skoplegt að heyra sumt af því, sem hv. frsm. sagði um það áðan, ekki sízt í ljósi þeirrar þekkingar, sem við höfum nú af starfsemi sumra þeirra manna, sem þarna eru. Hv. þm. leyfði sér að segja, að það sé í raun og veru verið að óvirða lýðveldisstofnunina og jafnvel allt íslenzkt þjóðerni, ef menn vilja ekki auka þessa deild nú. Guði sé lof, að spekingarnir voru ekki fleiri við deildina með sama hugarfari í lýðveldismálinu en voru á síðasta vori. Það er nóg að hafa Sigurð Nordal á móti íslenzkum málstað, þó að ekki fleiri jafnsterkir aðilar komi til að beita sér gegn Íslendingum, þjóðinni til lítilsvirðingar. Að ætla að blanda þessum málum saman, ætti allra sízt að koma frá málsvara stækkunar norrænudeildarinnar, því að það hefur allt of mikið verið látið liggja í þagnargildi, hvernig þessir menn brugðust á úrslitastundu, þar sem þeir öðrum fremur hefðu getað lagt íslenzku þjóðinni gott til með gerðum sínum og áliti. Ég fyrir mitt leyti ætla alls ekki að erfa við þessa menn, þótt þeir hafi brugðizt. Þetta eru menn háðir mannlegum breyzkleika eins og aðrir, og enginn getur ætlazt til, að þeir séu alfullkomnir. Maður eins og Sigurður Nordal er yfirburðamaður í sinni grein, maður, sem er mikil sæmd fyrir háskólann að hafa og hefur gert íslenzkum bókmenntum ákaflega mikið gagn, og það eigum við að virða við hann, en ekki eftir á að fara að telja mönnum trú um, að hann hafi verið sem hinn sterki skjöldur í sjálfstæðismálinu, eða guma af, hve vel hann hafi reynzt okkur í lýðveldisstofnuninni. Við skulum horfa á þessi mál, hvort út af fyrir sig, og ég segi, að ég mun ekki beita mér fyrir að erfa við Sigurð Nordal, þótt honum hafi skjátlazt í hinu stærsta máli, og það er aðalbletturinn á starfi hans, að hann hefur komið svona fram í sjálfstæðismálinu. Það ætti allra sízt að sitja á fylgismönnum frv. að taka þá hlið málsins til umr. Ég tel þvert á móti, að það eigi að gleyma þessu sem fyrst og lofa prófessor Nordal að vinna að sínum hugðarefnum, eins og ráð er gert fyrir í frv., sem komið er fram í Nd., og ég mun verða því fylgjandi að verulegu leyti, því að ég tel höfuðvinning fyrir okkur, að slíkur maður gefi sig að því, sem honum hentar að gefa sig að og þar sem hann getur orðið landinu að sem mestu gagni. Það er mjög mikils um vert, að slíkur maður, sem er búinn að safna ærnum fróðleik og með mikilli íhugun búinn að gera sér ljósar en aðrir það, sem varðar starf hans, fái að vinna að því í næði, því að það er mikils virði, að slíkur fróðleikur týnist ekki með honum látnum og því heppilegt, að hann geti varið síðustu árum ævi sinnar, sem vonandi verða mörg, til að skrifa rit, sem hann er allra manna hæfastur til. Ég vil benda á, að hér er um tvö algerlega ólík atriði að ræða, stofnun lýðveldis á Íslandi og svo vöxt norrænudeildarinnar, sem hv. frsm. ætti ekki að gamni sínu að blanda saman, vegna þess að það gæti ekki orðið þessu frv. til framgangs né öðrum þeim, sem nú eru á ferðinni varðandi fyrirgreiðslu fyrir aðra menn norrænudeildarinnar. Þá sagði hv. þm., að hér væri aðeins um 10 eða 20 þús. kr. að ræða, og taldi mikil firn, að slíkt væri eftir talið varðandi málefni háskólans. Ég vil benda á, að því fer fjarri, að þetta sé rétt hermt. Aðalatriðið í máli mínu í gær var einmitt ekki að telja þessa upphæð eftir út af fyrir sig, heldur að menn yrðu að gera sér ljóst, ef þeir teldu sig hafa efni á að láta eina deild háskólans vaxa svo tilfinnanlega, hvort þeir teldu sig hafa efni á að láta hinar deildirnar vaxa að sama skapi. Þá er fyrst það, sem hv. þm. sagði, að honum fyndist ekki fram á mikið farið eða mikil frekja lýsa sér í því, þótt nú væri farið fram á að auka kennslukrafta við norrænudeildina, því að hún hefði aðeins tvöfaldazt frá því, sem fyrst var. En hvernig er með aðrar deildir háskólans? Hafa þær tvöfaldazt? Hefur guðfræðideildin tvöfaldazt?

Það fer að líða að því.

Það er þó ekki nema einn vesalingur, sem á að bæta þar við. Lögfræðideildin hefur ekkert aukizt, og hefur þar þó hlaðizt margfalt starf á hvern kennara. Læknadeildin hefur eitthvað verið aukin að mannafla, sumpart vegna þeirra starfa, sem þar eru unnin og hafa beinlínis beinzt í hagnýtingu atvinnuveganna, eins og rannsóknadeild háskólans, sumpart vegna þess að prófessorar háskólans hafa tekið að sér umfangsmikil störf við spítala og sumpart af því, að verklegt nám er meira þar en við hinar deildir háskólans og þess vegna óhjákvæmilegt að fjölga kennurum. Þegar á allt er litið, er það einmitt svo, að norrænudeildin er eina deildin, sem fram að þessu hefur vaxið, svo að orð sé á gerandi, frá því að háskólinn var stofnaður. Ég segi fyrir mitt leyti, að ég vil a.m.k., að tekið sé til athugunar, áður en norrænudeildin vex enn, hvort ekki væri nauðsynlegt, að aðrar deildir vaxi líka samhliða, og hvort það séu ekki enn nýjar deildir eða fræðigreinar við háskólann, sem okkur ríður ekki síður á en að auka norrænudeildina. Með því móti er ég ekki að gera lítið úr norrænum fræðum, en ég skoða bara norræn fræði í samanburði við ýmislegt annað, sem ekki hefur minni þýðingu í lífinu. Það tjáir ekki svo að horfa á sinn eigin nafla, að halda, að naflinn sé allur alheimurinn, þótt sagt sé, að einhverjir undramenn austur í Indlandi geri slíkt. Þótt okkur finnist fortíð okkar merkileg, þýðir ekki að einblína svo á hana, að við höldum, að það eina, sem hefur þýðingu gagnvart umheiminum, sé að hugsa um okkar eigin fortíð og útskýra hana fyrir öðrum, og það sé það eina, sem hafi þýðingu fyrir okkur sjálfa nú á dögum. Norræn fræði eru vissulega merkileg, og við þurfum að gera margt í þeim, en við þurfum einnig að hugleiða nauðsyn á störfum í öðrum málum. Það er eins og búið sé að löghelga það sem einhverja allsherjartrúarjátningu, að það eina, sem Ísland ,geti lagt til, sé fróðleikur í norrænum fræðum. Ég verð að segja, að af íslenzkum fræðimönnum á seinni árum, þá held ég, að norrænufræðingunum ólöstuðum, að þá hafi enginn hlotið slíka frægð eins og einmitt í greinum, sem alls ekki eru kenndar við háskólann, t.d. náttúrufræði. Ég held, að maður eins og Þorvaldur Thoroddsen o.fl. hafi verið enn kunnari í vísindaheiminum en nokkurn tíma nokkur okkar norrænufræðinga, og náttúrufræði, uppbygging landsins, veðurfar og annað slíkt hefur vissulega ekki síður þýðingu fyrir umheiminn en þekking á okkar fornu sögu og öðru slíku. Það er því vissulega athugandi, hvort ekki væri frekar stuðlandi að því, og það verða menn að athuga í samhengi, hvort þeir telja nauðsynlegra að skapa kringumstæður fyrir vísindamenn í náttúrufræði, t.d. sérstaklega varðandi eðli Íslands, eða fornum fræðum. Hvort er mikilvægara? Hvort er líklegra til að verða til gagns fyrir okkur sjálf og gera okkur fræg í umheiminum? Ég vil heldur ekki viðurkenna, að íslenzk lögfræði sé svo ómerkileg fræðigrein, að það eigi að ýta henni til hliðar og segja: Íslendingar geta ekkert gert í lögfræði, þeir geta gert mikið í norrænum fræðum, en í lögfræði geta þeir aldrei lagt neitt til, sem þýðingu hefur. Jafnvel þótt maður vildi gera lítið úr gildi íslenzkrar löggjafar, þá er það nú svo, að einn af höfuðstólpum okkar í fornum fræðum eru þær gömlu íslenzku lögbækur eða handrit, Grágás, sem þó verður að segja um, að lögfræðingar ættu að vera öllu hæfari til að rannsaka en norrænumenn. Og þegar verið er að tala um það, að á sviði norrænna fræða hafi ekki tekizt á svo stuttum tíma sem háskólinn hefur starfað að vinna öll þau verk, sem þyrfti að vinna, þá má vissulega segja það sama um lagadeildina, og ég segi það ekki til lasts mínum ágæta kennara og síðar samkennara, prófessor Ólafi Lárussyni, sem ég met allra manna mest, að það hefur ekki enn verið kennt nema lítið af því elzta í réttarsögu landsins í lagadeildinni sjálfri, svo að ég ekki tali um það, að það hefur orðið að notast við meira og minna óviðeigandi danskar kennslubækur, sem eru að vísu góð stoð, en eru engan veginn fullnægjandi. Það er þess vegna, ef menn vilja tala um þarfir háskólans, alls ekki rétt að taka eina deild út úr og segja: Það verður að auka þessa deild, það er óvinátta við háskólann að gera það ekki. En ég segi: Við skulum auka þessa deild, en við skulum gera það í samræmi við það, hvað við ætlum að auka háskólann í heild, ef hann á ekki að verða dvergur með allt of stórt höfuð og kannske höfuð, sem ekki er víst að veki nokkra hrifningu eða aðdáun hjá öðrum. Mig skortir sannfæringu fyrir því, að það sé rétt, að íslenzkar bókmenntir og þekking á þeim, þótt merkilegar séu og hafi gefið okkur mikið gildi, sé það aleina, sem við getum lagt til bæði fyrir sjálfa okkur og aðra, ég trúi því ekki. Og það, sem ég tel vera óviðeigandi í þessum málflutningi, er þetta, sem hv. 1. þm. Reykv. gerði sig sekan um, og hv. frsm. líka, að berja strax á þá stórtrumbu, að það væri fjandskapur við háskólann, þótt á það væri bent í minni fyrri ræðu í einlægni, að séð væri fyrir því og reynt að tryggja það, að háskólinn yxi með eðlilegum hætti, en ekki eftir þeim sjónarmiðum, að reynt væri að koma fyrir sérstökum mönnum, sem þar þyrfti að koma að á tilteknum tíma. Hv. frsm. og hv. þm. Dal. sögðu, að það væri engan veginn verið að reyna að koma fyrir tilteknum mönnum, en sannleikurinn er sá, að allir, sem eitthvað eru inni í málinu, vita, að það er einmitt þetta, sem verið er að gera. Vegna þess hvað þetta eru taldir efnilegir og hæfir menn og menn, sem eru embættislausir og hafa ekki ákveðnar tekjur aðrar en þær, sem líklegt er, að þeir geti fengið á vegum háskólans, einmitt þess vegna er verið að drífa þetta í gegn og af engri ástæðu annarri. En ég vil segja þeim hv. þm., sem hér er staddur úr hv. Nd. (BG), það, að það var illa farið, að hann skyldi ekki vera búinn að átta sig á þessu á sínum tíma, að ekki þyrfti annað en að koma með frv. um ný embætti, ef maður gat ekki fengið embætti, sem voru laus. Ég veit ekki til, að þessir gáðu menn, sem ég hef alls ekkert á móti, hafi lagt meira til í norrænum fræðum, t.d. höfundur ritverkanna um Jón Thoroddsen, en þessi hv. þm. úr Nd. (BG) eða þessir menn séu á nokkurn hátt líklegri til að koma með frumlegar eða þrauthugsaðar íhuganir í þessum efnum en þessi ágæti þm. (BG). Það, sem á skorti, er, að hann sýndist ekki njóta þeirrar hylli hjá valdamönnum innan háskólans, sem þessir menn eiga að njóta. Og hv. þm. V.-Sk. virðist hafa verið of mikið utanveltu, þegar hann sótti um embætti við háskólann, að hann skyldi ekki knýja fram hér á hæstv. Alþ. frv. um að fjölga kennurum við guðfræðideild háskólans, til þess að tryggja það, að hann gæti komizt þangað, og hv. þm. Snæf. gæti sagt alveg sömu sögu. Hann sótti um embætti við lagadeild háskólans, og taldi meiri hl. deildarinnar, að hann væri hæfasti umsækjandinn, og ég held, að nú geti engum blandazt hugur um, að það hafi verið það rétta. En hann fékk ekki embættið, og honum datt ekki annað í hug en að beygja sig undir það, þangað til hann gat fengið embætti við stofnunina með eðlilegum hætti. En nú sýnist eiga að fara að taka upp þann hátt, sem kemur fram í þessu frv. og enn þá betur í öðru frv., sem liggur fyrir Nd., sem sé þann hátt, að ef einhver umsækjandi kemst ekki að stofnuninni, vegna þess að annar verður fyrir valinu, þá sé ekkert annað en að stofna annað embætti, án þess að íhuga, hvort viðkomandi deild eigi rétt á að fá slíka aukningu með hliðsjón af öðrum deildum. Það er sá háttur, sem ég vil mótmæla, og ég vil segja það, að þeir, sem vilja taka upp slíkan hátt um málefni háskólans, þeir eru sízt að leika nokkurt vinarbragð við háskólann. Og það er vegna þess að ég tel, að það sé í rauninni meira í húfi varðandi bæði heilbrigðan embættisrekstur og heilbrigða starfsemi innan þessarar stofnunar en ætla mætti, að ég hef gerzt svo fjölorður um þetta mál. Hins vegar benti és á það í gær, og hv. 1. þm. Reykv. rangfærði í raun. inni það, sem ég sagði, að ef þessir ágætu menn sem hér eiga hlut að máli og eiga að verða dósentar við norrænudeildina, eru í vandræðum í bili, og það getur verið skiljanlegt, að efni. legir menn fá,i ekki strax fast starf við sitt hæfi við háskólann, þá hefði háskólinn möguleika til þess að sjá þeim fyrir uppihaldi í bili, ekki embætti. heldur til þess að vinna að ákveðnum störfum og ljúka ákveðnum verkum. Háskólinn hefur t.d. fengið mikla tekjulind með stofnun Tjarnarbíós. Hv. 1. þm. Reykv. sagði að vísu, að þetta væri ekki annað en það, að verið væri að gera fé sáttmálasjóðs arðbært á hagkvæmari hátt. En hvað sem því líður, er þessi tekjuöflun svo mikil, að þó að við segjum, að það væri ekki óeðlilegt, að sáttmálasjóður fengi til úthlutunar þrefalda upphæð á við það, sem hann hafði áður, þá verður það aldrei meira en 120 þús. kr. og því í rauninni ekki nema 80 þús. kr., sem til þess ætti að fara. En tekjur Tjarnarbíós hafa verið yfir 300 þús. kr., og þótt þar frá séu dregnar 80 þús. kr., verða þó eftir yfir 200 þús. kr. Er þá ofætlun að ætla sér að styrkja þessa ungu menn af þessu fé þangað til embætti losna, sem þeir gætu fengið með eðlilegum hætti, eða þangað til allsherjarendurskoðun og rannsókn færi fram á því, hver væri starfsmannaþörf við háskólann? Ég vil þess vegna mótmæla því, að það sé eðlilegt og sanngjarnt gagnvart öðrum deildum háskólans og gagnvart vísindalífinu í landinu að láta slíkan ofvöxt hlaupa í norrænudeildina, sem hér er ráðgert, ég álít, að slíkt yrði ekki einungis til þess að gera háskólanum lítinn greiða, heldur mundi það einnig verða til þess að rugla mat Íslendinga á því, hvað mesta þýðingu hefur fyrir þá og þeirra framtíð. En varðandi það, að slíkir menn eins og þessir megi ekki starfa að neinu öðru en kennslu við háskólann og það sé fáheyrt, að slíkir menn vinni á söfnum, þá er slíkt auðvitað hin mesta fjarstæða. Ég veit ekki betur, - og ég veit, að hv. frsm. n. veit það alveg eins vel og ég, - en mörg bókavarðarstörf hvarvetna í heiminum séu talin fullkomin vísindastörf. Hvernig er það með Halldór Hermannsson í Íþöku í Bandaríkjunum? Ég held, án þess að Halldór sé talinn öllum öðrum fremri, að hann hafi lagt sitt lóð á vogarskál íslenzkra fræða á borð við suma þá menn, sem hæfastir eru taldir í þeim efnum hér, og ég veit ekki, hvort aðrir hafi meira lagt til íslenzkra fræða, og þá sérstaklega varðandi þær aldir, sem hv. þm. Dal. vitnaði til, en einmitt skjalaverðir. Ég veit ekki til, að aðrir hafi verið íslenzkri málfræði þarfari en Jón Þorkelsson þjóðskjalavörður og Hannes Þorsteinsson. Það má líka minna á skjalavörðinn Jón Sigurðsson forseta, þótt ástæðulaust ætti að vera að blanda honum inn í þessar umr. En vissulega hefur hann ekki verið allra manna óþarfastur íslenzkum fræðum. Ég get þess vegna ekki séð, að hlutur okkar kynslóðar verði gerður minni, þó að bent sé á það, að við gætum verið þekktir fyrir það að feta í fótspor þessara manna um ráðstöfun á okkar fræðimönnum. Hv. frsm. var að snúa út úr því, sem ég sagði um núverandi háskólabókavörð. En hv. þm. mun vita það eins vel og ég, að núverandi háskólabókavörður er fyrst og fremst fræðimaður í norrænum fræðum. En ef hv. þm. lokar ekki augunum fyrir því, þá getur hann vel séð, að með þessum manni hefur háskólanum bæzt fræði- og vísindamaður í þeirri grein. Hitt er svo saga út af fyrir sig, sem ég tel rétt, að komi fram, að ég tel það hafa verið mjög misráðið, þegar háskólabókasafnið var gert að sérstakri stofnun. Ég teldi skynsamlegt, að háskólabókasafnið og landsbókasafnið hefði verið gert að einni stofnun. Ég tel það mjög misráðið, að upp hefur verið tekinn sá háttur að blanda á milli 3–4 stofnana bókasöfnum í sömu fræðigrein. Í lögfræði var bókum t.d. skipt á milli landsbókasafnsins, bókasafns lagadeildar háskólans, bókasafns hæstaréttar og loks áður fyrr bókasafns Alþingis. Ef skynsamlega hefði verið að þessu farið, ef tjáð hefði að tala um þessi mál eins og menn vilja tala um ráðstöfun til þess að koma hlutunum fyrir á hagkvæman hátt, og án þess að það hefði verið talinn fjandskapur við háskólann, þá mundu allar þessar stofnanir, auðvitað, hafa verið sameinaðar. Og ég er viss um, að það á eftir að verða, að landsbókasafnið og háskólabókasafnið verði sameinuð með einum eða öðrum hætti, en það hefði verið miklu skynsamlegra að gera það strax, áður en hlaupið var í að byggja sérstakt háskólabókasafn eins og gert var. Svo að það eru til stöður bæði innan lands og utan fyrir fræðimenn í norrænum fræðum. Það eru vissulega til stöður utanlands, sem mikill vinningur væri að, að þessir menn kæmust í, og er ég viss um, að þeir gerðu íslenzkum fræðum ekki síður gagn með því að starfa þar en þótt þeir störfuðu hér. Ég er viss um, að Guðbrandur Vigfússon, Finnur Jónsson o.fl. hafa vissulega ekki gert landi sínu minna gagn með því að vinna hjá erlendum þjóðum en þótt þeir hefðu unnið heima. Ég álít það fásinnu, enda gæti það ekki gengið nema 1–2 ár, ef það ætti að stofna embætti handa öllum beztu nemendunum, sem út úr norrænudeildinni fara, - það verður aldrei framtíðarlausnin. Og norrænudeild háskólans er lítill greiði gerður með því að útþenja hana úr hófi fram, áður en menn sjá það, sem sjálfsagt er, að ekki er hægt að stofna háskólaembætti handa öllum þeim, sem þaðan koma. Það væri því miklu skynsamlegra fyrir þessa menn að beina þeim að því að komast að við erlenda háskóla sem fræðimenn þar. Það væri miklu skynsamlegra af íslenzka ríkinu að leggja fé fram til þess, að þessir menn gætu unnið þar, heldur en að láta þá vera að vinna við störf hér, þar sem þeir að vísu gera mikið gagn, en þar sem það er óeðlilegt gagnvart annarri fræðslustarfsemi í landinu, að þeim sé hlaðið utan í háskólann, af því að það er ekki hægt að búast við því, að aðrar deildir háskólans séu svo lítilþægar að una því að verða settar út í horn sem Öskubuska, meðan kóngsdóttirin, norrænudeildin, á að fá að blómgast og dafna. Það er þess vegna vissulega rétt um þessa góðu menn, að jafnvel þótt þeir gætu ekki komizt að við háskólann með venjulegum hætti síðar, þá hafa þeir marga vegi fram undan sér. Þess vegna er það rangt, sem hv. 1. þm. Reykv. sagði, að það þyrfti að stofna handa þeim föst embætti, - þeim væru allar bjargir bannaðar. Af Tjarnarbíói hefur háskólinn þær tekjur, að hann hefur möguleika til þess að láta þessa menn fá styrk til þess að vinna að ákveðnum störfum, þangað til hægt er að koma þeim fyrir í störf, sem ekki þarf að mynda með sérstökum lögum, sem gerir það að verkum, að norrænudeildin verður óhæfilega stór, miðað við aðrar deildir háskólans, og án þess að sú ranga trú sé alin upp í mönnum, að það sé aðeins vísindastarfsemi í norrænum fræðum, sem hér eigi nokkurn rétt á sér. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða mikið meira um þetta mál. Margt fleira mætti um það segja, og ekki sízt eftir þann leiða hugsunarhátt, sem þeir báðir sýndu sig seka um, hv. 1. þm. Reykv. og hv. frsm. menntmn., þótt þeir undantækju mig því orðbragði, að umr. um þetta mál þyrftu að lýsa fjandskap við háskólann. Það stendur alls ekki hér á dagskrá, að það eigi að skerða réttindi eða hlunnindi háskólans. Mér skilst þvert á móti, að það séu allir sammála um að auka hann stórlega frá því, sem verið hefur. Spurningin er einungis sú, hvort ekki eigi að hafa eitthvert hóf á því og samræmi á því varðandi aðra starfsemi, bæði innan háskólans og í íslenzka ríkinu. Og það er eitt atriði, sem ég vildi sérstaklega drepa á í sambandi við háskólann. Það hefur ekki allt fengizt með því að fá nógu marga starfsmenn. Það verður að búa þannig um háskólann, að hann geti launað sínum mönnum, svo að viðhlítandi sé. Ég fyrir mitt leyti, sem hef starfað við háskólann nokkuð mörg ár, get sagt það, að lengst af þeim tíma voru launakjörin þannig, að ég lifði ekki af þeim einum saman, þótt ég væri einhleypur maður, og það er einmitt vegna þess, að ég hef reynt það sjálfur, hvernig búið hefur verið að þessum mönnum, að ég vil segja: Farið varlega í útþensluna, en gerið háskólann heldur lífvænlegri fyrir þá, sem þar eru, og gerið þeim mögulegt að starfa og koma einhverju í verk. Ég held sannast að segja, að sú stefna væri háskólanum síður til óþurftar en slík útþenslustarfsemi, sem hér er ráðgerð. Ég tel, að það sé orðið mjög tímabært, að það væri á ný reynt að gera grein fyrir starfsemi og getu einstakra deilda, stærð þeirra og hlutföllum sín í milli, og ég treysti hæstv. núverandi ríkisstj. vel til þess að taka slíkt starf að sér, ef hún fengist til þess að sinna því. Með slíkri athugun yrði séð fyrir því, að engin ein háskóladeild væri látin vaxa á kostnað annarra og fengi óeðlilega stærð eða útþenslu, svipað því, sem hér er ráðgert. Annars er það eftirtektarvert í þessu sambandi, að hv. frsm. talar um þessa 2 prófessora, sem ætti að lögfesta við viðskiptadeild. Þetta eru ekki prófessorar, heldur dósentar. Í því sambandi vil ég beina þeirri fyrirspurn til hans, hvort ekki sé ráðlegt, að um dósent í viðskiptafræði og dósent í heimspekideild eigi að gilda sú almenna regla, að þeir eigi að verða prófessorar eftir 6 ár. Enn fremur vildi ég spyrja hv. frsm., og í rauninni beina þeirri fyrirspurn til hæstv. kennslumálarh., hvort þeir mundu standa að því, eftir ummælum sínum í gær, að felld væri niður sú heimild, sem í háskólalögunum er nú, um það að takmarka tölu nemenda í deildum. Hæstv. kennslumálarh. taldi sjálfsagt, að slíkar takmarkanir ættu ekki að eiga sér stað, og mér finnst því sanngjarnt að búast við því, að hann yrði slíku fylgjandi. Vildi ég þá beina því til þeirra, hæstv. kennslumálarh. og hv. frsm., hvort þetta yrði ekki gert með breyt. á þessu frv. eða yrði ef til vill gert í sambandi við þau önnur l., sem nú liggja fyrir þinginu, eða hvort það yrði gert með sérstöku frumvarpi.



Herra forseti. - Ég skal ekki lengja umr. úr þessu, ég hugsa, að málið græði ekki á því. Hv. 6. þm. Reykv. talaði um, að þetta mál væri sótt með ofurkappi. Ég get ekki tekið það til mín, ég er frsm. meiri hl. n. og talaði lítið um málið í framsöguræðu, sem er af því, að ég taldi málið svo sjálfsagt mál og bjóst ekki við því, að það mundi sæta neinni mótspyrnu hér í hv. d. - Enn fremur talaði hv. þm. um það, að ég og hv. 1. þm. Reykv. hefðum brugðið þeim mönnum um fjandskap við háskólann, sem hefðu flutt brtt. við frv. Ég skal ekki fullyrða neitt um það, hvernig orð mín féllu, en það var ekki meining mín að saka neinn hv. þm. um fjandskap við háskólann. Ég sé ekki ástæðu til að svara hv. þm. viðvíkjandi viðskiptaháskólanum, enda ekki kunnugur því máli. - Þó veit ég ekki annað en stúdentar úr verzlunarskólanum hafi rétt til að stunda þar nám. Viðvíkjandi því, að ég hafi neytt hv. þm. til að ræða afstöðu Sigurðar Nordals til lýðveldisstofnunarinnar, þá er það ekki rétt. Ég benti einungis á, að ástæða væri til að efla norrænudeildina á stofnári lýðveldisins, en annars greindi okkur ekki á um það atriði. Ég er reiðubúinn að vera með því að efla aðrar deildir háskólans og vænti, að þjóðin sjái sér fært að efla háskólann enn meir. Hann nefndi til náttúrufræði og lögfræði, sem jafnnauðsynlegt væri að efla og sögu og málfræði. Ég er þessu að miklu leyti samþykkur. En um lögin er það að segja, að þau eru einn þáttur úr sögu vorri til forna, og ég get fullkomlega fallizt á gildi starfa prófessors Ólafs Lárussonar. Annars kemur vart til mála að fara að metast um það, hvort hafi meira gildi, rannsóknir á íslenzkri sögu eða náttúru. Þó má benda á það, að sterkasti þátturinn og sá, sem Bretastjórn viðurkenndi einan nægilegan okkur til sjálfstæðis, var það, að við vorum bókmenntaþjóð. Þess vegna er það ekki að ástæðulausu, þegar minnzt er á gildi norrænudeildarinnar, sem er miðstöð bóklegra og þjóðlegra fræða. - Viðvíkjandi því, að verið sé hér með dýrkun á fornöldinni o.s.frv., þá er því til að svara, að Sigurður Nordal er sá maður, sem bezt hefur skýrt samhengið milli fornra og nýrra bókmennta og unnið að því, að fornöldin yrði ekki slitin úr sambandi við nútíð og miðaldir. Ég álít, að Íslendingar hafi aldrei hætt að vera bókmenntaþjóð og við eigum nú skáld og rithöfunda sambærilega við snillinga fornaldarinnar. Er og ánægjulegt til þess að vita, að við eigum menn, sem bera í sér arfleifð fornaldarinnar og munu bera hróður Íslands víða vegu. Þess vegna er ég þeirrar skoðunar, að þessa deild háskólans eigi að efla, og mér skal vera það ljúft að fylgja því fram, að aðrar deildir háskólans verði einnig efldar. Hv. þm. vildi halda því fram, að þetta frv. væri flutt vegna þeirra manna, sem ættu að skipa þessi embætti, en ég lýsi því hér með yfir, að ég hef flutt þetta frv. í þeim tilgangi einum að efla norrænudeildina. Ég hygg að vísu, að norrænudeildin hafi beðið mikið tjón af því á umliðnum árum, að menn, sem þar hafa lokið námi, hafa ekki átt þess kost að starfa áfram við deildina, en það er þó alls ekki til þess að veita þessum mönnum starf, að ég styð þetta. Mér virtist þm. taka nokkuð djúpt í árinni, þegar hann var að tala um ofvöxt þessarar deildar með því að setja þar tvo menn. Mér virðist ekki geta verið um minna að ræða en einn mann í hvora aðalgreinina, sögu og bókmenntir. Ég ætti ef til vill að víkja að því, sem hv. þm. sagði um háskólabókavörð. Ég fellst á það, að þeir, er hann taldi, hafi unnið þarft verk, en ég held, að það styrki fremur mitt mál en hans. Annars mun það svo um mörg þau atriði, er hér um ræðir, að þótt við kunnum lengi um þau að deila, þá yrðum við sammála, ef við töluðum saman. Það er misskilningur, að ég vilji saka hv. þm. um óvináttu í garð háskólans. Ég veit, að hann vill honum vel, og við erum áreiðanlega sammála um það atriði, að háskólann beri að efla. En mér virðist einungis hann ekki meta norrænudeildina réttilega. Ég veit ekki til, að hér sé um neitt ofurkapp að ræða, en ég vona, að hv. d. samþ. frv. og láti það ekki fara aftur til Nd. Fleira mun það ekki vera, sem ég vildi taka fram. Menntmrh. mun væntanlega svara þeirri fyrirspurn, sem var beint til hans.



Ég var ekki við, þegar þessi fyrirspurn var borin fram. En ég get svarað því, að ég er því andvígur, að háskólanum sé veittur réttur til að takmarka inntöku stúdenta, og ég fylgdi þeirri breyt., sem síðast var gerð á l., með því skilyrði, að það kæmi ekki til framkvæmda.



Ég þakka menntmrh. greið svör og vænti, að hann beiti sér fyrir þessu, og ber því ekki fram brtt. þessu viðvíkjandi. En eins og ég tók fram í ræðu minni í gær, virðist mér þetta mál erfitt viðureignar. Það ber ekki að skilja svo, að ég sé á móti vexti norrænudeildarinnar. En ef vöxtur háskólans á að verða svo ör, þá verður að fara fram allsherjarathugun á því, hvar er mest þörf stækkunar. En að slík athugun hafi ekki farið fram, ræð ég af því, að hér eru tvö önnur frv., um fjölgun kennara í guðfræðideild og læknadeild. Þetta þyrfti allt að athuga í sameiningu. - Ég get sagt það varðandi þá deild, sem ég þekki bezt, lagadeildina, að fái þessi frv. góðar undirtektir, þá skammast ég mín fyrir að hafa ekki gert meiri kröfur fyrir hennar hönd. En við megum umfram allt ekki blanda saman gildi íslenzkra bókmennta og afköstum einstakra manna á því sviði og þeirri vísindalegu starfsemi, sem unnin er í norrænudeildinni. Ég tel, að hæfilegur millivegur sé fundinn, ef farið er eftir því, sem ég legg til. Á þann hátt er séð fyrir þessum tveimur ungu mönnum, sem hér um ræðir. Enn fremur vil ég, að þeim Sigurði Nordal og Ólafi Lárussyni, úr því að farið er að nefna nöfn, sé gefinn kostur á að koma sínum mikla fróðleik og þekkingu á framfæri.



Þar sem þetta mál hefur nú verið rætt allmikið, þykir mér rétt að gera grein fyrir afstöðu minni, sérstaklega varðandi fjárhagshlið málsins. Ég ætla að fylgja þessu frv., og varðandi 4. gr. þá hef ég skipt um skoðun. Ég hef álitið, að ekki ætti að binda verkfræðideildina með lögum. Þetta hefur gengið allvel undanfarin ár, og ég ætlaði, að ekki þyrfti neina breytingu þar á. En mér er sagt, og ég hygg, að það sé rétt, að erfiðleikum sé bundið að halda uppi nauðsynlegum kennslukröftum, nema endanlega verði frá þessu gengið nú. Segja má, að það sé ekki lítill útgjaldaauki við stofnun þriggja nýrra prófessorsembætta. En ef betur er að gáð, hygg ég, að það verði í raun og veru sparnaður fyrir þjóðfélagið í heild að koma þessu á laggirnar. Það er naumast vafaatriði, að meiri heildarágóði er að því að láta þá námsmenn, sem leggja stund á þessi fræði, ekki sækja menntun sína til annarra landa, þó að kostað sé upp á þrjú embætti í þessari fræðigrein, og þær athuganir hafa leitt til þess, að ég fylgi stofnun þessara embætta. Um 3. gr. er aftur það að segja, að þar er gert ráð fyrir að stofna tvö ný embætti í heimspekideild. En nú liggur fyrir á þinginu frv. um að veita Sigurði Nordal lausn frá embætti með fullum launum, og að því er mér skilst, er til þess ætlazt, að við þeim störfum taki maður, sem nú er starfandi við háskólann, en við hans störfum taki aftur dósentar þeir tveir, sem ætlazt er til, að skipaðir verði. Hér verður því, ef frv. verður samþ. um að veita Sigurði Nordal lausn frá embætti, sem ég ætla mér ekki að standa á móti, aðeins um eitt nýtt embætti að ræða, sem stofnað yrði. Og ég er þakklátur þeim mönnum, sem hafa látið þann metnað í ljós fyrir háskóla okkar, að hann eigi að halda uppi þeirri fullkomnustu kennslu í íslenzkum fræðum, sem fáanleg er nokkurs staðar. Og þótt ekki verði komizt hjá einhverjum aukakostnaði við þetta, finnst mér fyrir mitt leyti, að ekki sé í það horfandi. Um aðra embættafjölgun er ekki að ræða eftir því frv., sem hér liggur fyrir. Það er því álit mitt, að þrátt fyrir það að ég játa, að fyrir ríkissjóð verði nokkur útgjaldaíslenzk við samþykkt þessa frv., þá sé fyrir þjóðfélagið í heild ekki um veruleg útgjöld að ræða og ávinningurinn verði meiri en tilkostnaðurinn.



Herra forseti. - Ég vildi aðeins gera eina aths. í tilefni af ræðu hæstv. fjmrh. Ég álít, að það sé á misskilningi byggt, að ekki sé skylda að veita embætti Sigurðar Nordals fyrir utan þessi tvö dósentsembætti, ef þetta nær fram að ganga. Mér skilst, að ef hann lætur af störfum, þá yrði hans embætti laust og yrði þá að veita eitt prófessorsembætti, auk þeirra tveggja dósentsembætta, sem hér um ræðir. Að vísu getur framkvæmdin hjá ráðuneytunum orðið þannig, að þeir bæti ekki við nema einum manni, en eins og lögin liggja fyrir, mundi ég telja það skyldu, að þessi þrjú embætti yrðu stofnuð.



Herra forseti. - Ég vildi beina þeirri fyrirspurn til hæstv. ríkisstj., hvort ekki sé ótvírætt, ef þetta frv. verður samþ., að skylt sé að hafa skipuð embætti þeirra þriggja prófessora, sem nú gegna störfum í norrænudeildinni, þeirra Sigurðar Nordals, Þorkels Jóhannessonar og Alexanders Jóhannessonar, og hafa til viðbótar skipuð þessi dósentsembætti, sem nú á að stofna, og loks skylt að hafa skipaðan háskólabókavörð. Þetta eru allt lögskipuð embætti, sem ríkisstjórninni ber að hafa fullskipuð og ekki má sameina nema með nýrri lagabreytingu. Og ef ætlunin er að sameina þau, því er þá verið að samþ. þetta frv. nú?



Herra forseti. - Ég hygg, af þeim umr. og ummælum, sem farið hafa fram um þetta frv. um stöðu Sigurðar Nordals í háskólanum, hvaða breyt. það mundi hafa í för með sér, - að það sé rétt, sem hæstv. fjmrh. hélt fram í ræðu sinni, að það sé ekki tilætlunin, að bætt verði við nýju embætti vegna samþykktar þessa frv. Því að ég hef beinlínis spurt að þessu einn af áhrifamönnum í háskólaráði, sem stendur að þessu frv., og sagði hann mér, að svo væri ekki.



Herra forseti. - Ég vil aðeins láta þess getið, að ég hef skilið þetta svo, að í embætti Sigurðar Nordals kæmi nýr prófessor, ef gert er ráð fyrir, að Einar Ólafur Sveinsson verði áfram bókavörður við háskólann. Þetta kann að vera á misskilningi byggt.



Herra forseti. - Ég hef fátt eitt að segja um þetta frv. fyrir hönd sjútvn. N. hefur borið það saman við gildandi l. um sama efni. Frv. er að öllu leyti samhljóða öðrum frv. um þetta efni, og leggur n. eindregið til, að það verði samþ. óbreytt. Ég tel rétt að skýra að nokkru fyrir dm. aðstæðurnar á þessum stað. Eins og öllum er kunnugt, sem kunnugir eru eða fást við sjávarútveg, gengur vetrarvertíðarfiskur ekki lengra austur en að Austurhorni. Ef Austfirðingar vilja nota vetrarvertíðina, verða þeir því að flytja sig burt, og síðan bátaflotinn stækkaði, er óhjákvæmileg nauðsyn að geta notað vetrarvertíðina. Hornafjörður hefur hjálpað mikið, en þar er nú svo komið, að ekki er hægt að taka á móti fleiri bátum þar. Leita því margir bátar að austan til Faxaflóa, því að Vestmannaeyjahöfn er fullnotuð. Djúpivogur er syðsta höfnin á Austfjörðum, sem bátar róa frá, en til þess að höfnin verði nothæf stærri bátum, þarf að gera þar verulegar hafnarbætur. Djúpivogur er lítið fiskiþorp sem stendur. Ef nothæf höfn væri gerð þar, er mikið álitamál, hvort bátar af Austfjörðum hafa ekki enn betri aðstöðu til að ná á vetrarfiskimiðin þaðan en frá Hornafirði. Tilraun hefur verið gerð í þessu efni, og sýndi hún, að bátar frá Djúpavogi hafa stundum náð eins góðum afla og stundum betri en bátar frá Hornafirði. Seinni hluta vertíðarinnar er reynslan sú, að bátar, sem eru nógu stórir til að sækja frá Djúpavogi á Hornmið, fá svo til eins góðan afla og Hornafjarðarbátar. Ég var sjálfur um tíma á Djúpavogi og er sannfærður um, að ef aðstaðan þar er tryggð og bátar þar eru eins vel útbúnir, má fá þar eins góðan árangur og frá Hornafirði eða betri, ef hann liggur í sunnanátt. Ég vil láta þetta koma fram, úr því að verið er að byrja á lendingarbótum á Djúpavogi. Ég tel, að rétt sé, að sem allra fyrst sé hafizt handa um lendingarbætur á Djúpavogi, því að þar er þá fengin höfn, sem getur samsvarað að ýmsu leyti þeirri höfn, sem við höfum á Hornafirði. Tel ég rétt, að þetta komi fram um leið, til þess að þm. álíti ekki, að það sé einungis tildursháttur að ráðast í þessar framkvæmdir. N. leggur til, að frv. verði samþ. eins og það liggur fyrir.



Herra forseti. Mál þetta, eins og það liggur fyrir á þskj. 437, er komið frá hv. Nd. og var vísað til allshn. þessarar d. N. hefur athugað frv. og leggur til, að það verði samþ., þar sem þeir menn, sem þar eru upp teknir, uppfylla þau skilyrði, sem lög og venjur gera kröfur til, til þess að geta fengið íslenzkan ríkisborgararétt. N. hefur gefið út nál. á þskj. 592, en áður en málið kom til umr., bárust n. umsóknir frá þrem mönnum til viðbótar, þar sem farið er fram á veiting íslenzks ríkisborgararéttar, og eftir að hafa athugað hagi þessara manna, komst n. að þeirri niðurstöðu, að tveir af mönnunum uppfylltu skilyrðin, en sá þriðji ekki. Ber n. því fram brtt. á þskj. 667, og vil ég í því sambandi geta þess, að 2. íslenzk brtt. er til þess að koma á réttri stafrófsröð, sem ekki þótti taka, meðan ekki var gert ráð fyrir fleiri breyt., en þótti nú sjálfsagt, þegar þessir tveir menn hafa bætzt við, sem - eins og ég hef tekið fram - uppfylla öll sett skilyrði, að öðru leyti en því, eins og tekið er fram í grg. á þskj. 437, að þeir hafa ekki vegna ríkjandi ófriðarástands getað aflað sér hegningarvottorðs frá útlöndum. En af sögu þessara manna er ekki ástæða til að ætla, að neitt sé til fyrirstöðu til þess að veita þeim ríkisborgararétt. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta, en leyfi mér að leggja til f.h. allshn., að frv. verði samþ. með þeim breyt., sem eru á þskj. 667.



Herra forseti. - Frv. þetta er flutt í Nd., og þar var það sent vitamálastjóra til umsagnar. Hann hefur mælt með frv. í Nd., að það yrði samþ. óbreytt. Hér í Ed. var frv. vísað til sjútvn. Hún hefur athugað það og mælir með, að það verði samþ., en leggur þó til, að á því verði gerðar nokkrar breytingar. Frv. gerir ráð fyrir, að hækkuð verði fjárhæð sú, sem um ræðir í 1. og 2. gr., og stafar þessi hækkun af kostnaði vegna dráttarbrautar, og má telja, að þetta sé rétt þar, sem hagar til eins og í Nesi. Þar er stærsti fiskifloti á Austurlandi, 20 fiskibátar 12 til 20 smálesta, 6 bátar 6 til 12 smálesta og 20 smærri vélbátar, svo kallaðar trillur. Auk þess eru þar fjögur skip 60 til 100 smálesta. Þar sem svo er ástatt, sést, að eitt mikilsverðasta skilyrðið til atvinnurekstrar á slíkum stað er, að þar sé dráttarbraut. N. hefur fallizt á, að þetta sé ekki aðeins skynsamleg, heldur og nauðsynleg framkvæmd. En af þessu leiðir, að fjárhæðin, sem ætluð var til hafnarbótanna, hækkar verulega. N. telur rétt að taka upp í l. ákvæði, sem ekki hefur verið í þeim áður. Það er að heimila hafnarsjóði að leggja 1% á afla þeirra báta, sem heima eiga á staðnum. Þetta ákvæði er í velflestum hafnarl., en ekki þótti ástæða til setja það í hafnarl. Neskaupstaðar, þegar þau voru sett. En verzlun er sáralítil í Nesi, aðeins við tvo litla hreppa. Höfnin er því aðeins fiskihöfn, og er þess vegna nauðsynlegt að setja þessa heimild í l. Vegna þess að hentugra þótti að taka 7. gr. alla, í stað þess að gera á henni breytingar, sem felldar yrðu inn í, hefur n. tekið það ráð að taka gr. fyrir í heild. Þá hefur n. þótt ástæða til að gera brtt. við 18. gr. l., og er hún um að heimila að setja reglugerð um meðferð hafnarmannvirkja. Telur n. rétt, að inn í þessa gr. sé bætt reglum um notkun hafnarmannvirkja, og þótti rétt, að þetta yrði ákveðið með l., svo að það gæti ekki valdið ágreiningi síðar. Annað þarf ekki að taka fram um þær breyt., sem n. leggur til, að gerðar verði á frv. Eins og ég tók fram áður, leggur n. til, að það verði samþ. með þeim breyt., sem fyrir liggja á þskj. 666.