Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Till. þessi er um að heimila að fullgiltur verði fyrir Íslands hönd samningur sem undirritaður var 24. okt. s.l. um framtíðarsamvinnu ríkja varðandi fiskveiðar á Norðvestur-Atlantshafi. Hafa nýlega borist mjög eindregnar óskir frá öðrum aðilum um að samningur þessi verði fullgiltur fyrir áramót, og er það ástæðan fyrir því að þetta mál er seint á ferð. Hefur málinu raunar verið skipt í tvennt. Annars vegar er till. til þál. sem hér er til umr. og er eingöngu um staðfestingu. Hins vegar er frv. til I. varðandi samning þennan, 141. mál, sem ekki þarf að afgreiða fyrr en síðar, en með frv. er texti samningsins í heild. Samningur þessi á að koma í staðinn fyrir samning frá 8. febr. 1949, um fiskveiðar á Norðvestur-Atlantshafi, en þann samning fullgiltu Íslendingar í febrúar 1950 og gekk hann í gildi þá um sumarið. Við útfærslu fiskveiðilögsögu strandríkja við Norðvestur-Atlantshaf gjörbreyttist skipan fiskveiðimála á því svæði. Hafist var handa um gerð nýs samnings sem tæki mið af hinu breytta ástandi. Endanlega var gengið frá þessum samningi á ráðstefnu í Ottawa 11.–21. okt. 1977 og á fundi sérfræðinga í maí á þessu ári. Samningurinn var undirritaður í Ottawa 24. okt, s.l, af fulltrúum Danmerkur (vegna Færeyja), Íslands, Kanada, Noregs, Portúgals, Rúmeníu, Sovétríkjanna, Þýska alþýðulýðveldisins og Efnahagsbandalags Evrópu. Samningurinn mun öðlast gildi hinn 1. janúar næstan eftir að sex ríki hafa fullgilt hann, þ. á m. að minnsta kosti eitt strandríkjanna er fiskveiðilögsögu hafa á samningssvæðinu. Samningurinn gerir ráð fyrir að komið verði á fót nýrri stofnun, Norðvestur-Atlantshafs-fiskveiðistofnuninni, er taki við af fiskveiðinefnd þeirri sem starfandi er skv. samningnum frá 1949. Í tengslum við stofnunina munu starfa vísindaráð og fiskveiðinefnd. Vísindaráðinu er ætlað það hlutverk m.a. að verða vettvangur samvinnu um rannsóknir varðandi fiskveiðar á samningssvæðinu og að safna tölfræðilegum upplýsingum. Fiskveiðinefndin skal hins vegar vera ábyrg fyrir stjórnun og verndun fiskstofna sem liggja utan fiskveiðilögsögu strandríkja á samningssvæðinu. Er hlutverk og valdssvið n. í fullu samræmi við löggjöf strandríkja við Norðvestur-Atlantshaf. Herra forseti. Ég vænti þess, að þingið vísi till. til hv. utanrmn., en hún hefur fyrirhugað fund í fyrramálið, þannig að unnt ætti að vera, ef enginn ágreiningur rís, sem ég á ekki von á, að afgreiða till. áður en þingi lýkur fyrir jól og án þess að það taki nema lítið af starfstíma þingsins.



Herra forseti. Það kann að skjóta nokkuð skökku við að hefja umr. um þetta mál núna mitt í jólaönnunum. Hins vegar á þetta mál nokkuð sammerkt með þeim umr. sem hafa farið hér fram undanfarna daga. Það fjallar um gjaldtöku, það fjallar um skatt. Í þessu tilviki er þó nokkuð jákvæður skattur að því leyti, að ætlunin er að taka hann af útlendingum, en ekki Íslendingum. Það eru tæpir tveir mánuðir frá því að þetta mál kom á dagskrá hér á hinu háa Alþingi, og þetta er þriðja tilraunin sem gerð er til þess að ljúka 1. umr. málsins. Þetta segir mér þá sögu, að hér hafi raunverulega verið meiri hagsmunir í húfi en ég bjóst við þegar ég gekk frá þessu máli til flutnings hér í Sþ., bæði peningalegir og persónulegir hagsmunir sem eru þarna í húfi, enda margir rætt málið og margir á mælendaskrá enn þá. Ég vil taka það fram strax, að í máli manna hér um þá þáltill., sem ég er 1. flm. að, hafa ekki komið fram neinar staðreyndir sem hagga á nokkurn hátt þeim tölulegu staðreyndum og upplýsingum sem ég kom á framværi við framsögu í þessu máli. Ég vil taka það skýrt fram, að ég lít ekki svo á, að þessari þáltill. eða afgreiðslu hennar sé beint gegn bændum, eins og hér hefur verið sagt æ ofan í æ. Hún er ekki til þess að koma í veg fyrir veiðar erlendra manna á Íslandi. Hún er eingöngu til þess að reyna að jafna hlut Íslendinga og útlendinga við laxveiðar á Íslandi. Hún er ekki lögð fram til þess að rýra tekjur bænda, það er ekki efni hennar. Og hún er ekki lögð fram til þess að svipta veiðiréttareigendur rétti sínum. Allar þessar fullyrðingar hafa verið bornar hér fram og eru að mínu mati úr lausu lofti gripnar. Þetta mál er í grundvallaratriðum það að leggja gjald á erlenda laxveiðimenn er renni til fiskræktar á Íslandi og geti örvað fiskbúskap, m.a. fiskbúskap bænda og fiskbúskap í sjó. Það er verið að leita þarna að tekjulið sem gæti runnið til þessara mála. Þetta er einnig gert til þess að reyna að jafna hlut Íslendinga og útlendinga í samkeppninni um íslenskar laxveiðiár, enda hafði framlagning þessa máls þau áhrif, að í gang fóru þegar í stað samningaumleitanir og undirritanir á samningum við útlendinga um góðar laxveiðiár hér á landi. Menn vildu flýta sér áður en gjaldið yrði lagt á. Ég ætla að fara nokkrum orðum um helstu atriðin, þau sem ég tel svaraverð, sem komið hafa fram í ræðum hv. þm. við umr. um þetta mál. Ég vil byrja á því að þakka hæstv. landbrh. góðar undirtektir við þessa till. Hann kvaðst vera sammála báðum höfuðsjónarmiðunum sem fram komu í þáltill., þ.e.a.s. gjaldtökunni og fiskræktarsjónarmiðinu. Ráðh. efaðist um að þessi till., ef fram næði að ganga, mundi hamla eða draga úr veiðum útlendinga hér á landi. Þetta kemur þvert á skoðun veiðiréttareigenda, sem túlkuð hefur verið rækilega hér á hinu háa Alþ., og fulltrúa þeirra, sem hér hafa talað. Hv. þm. Páll Pétursson gerði að umtalsefni að útlendingar hefðu haft hér á síðasta ári 5 þús. veiðidaga, Íslendingar 19 þús. og 8900 hefðu verið óseldir, og hann spurði: Hvers vegna nýta Íslendingar ekki þessa 8900 veiðidaga? Ástæðan er afskaplega einföld. Þessir 8900 veiðidagar, sem þarna eru afgangs, eru ýmist í vatnslitlum eða laxlausum ám. Það mætti t.d. kanna hvort það yrði ekki bylting til hins betra ef verðið yrði lækkað á þeim ám sem Íslendingum standa til boða. Nýtingin gæti þá orðið eitthvað skárri en kemur fram í þessum tölum. Hv. þm. Páll Pétursson sagði að seljendur veiðileyfa, þ.e. veiðiréttareigendur eða umboðsmenn þeirra yrðu að taka þetta gjald á sig. Þetta er alls ekki rökrétt. Þetta gjald kæmi á veiðileyfin og kaupendur þeirra greiddu það nákvæmlega eins og menn greiða söluskatt af bíómiðum og öðrum aðgöngumiðum að danshúsum eða skemmtistöðum hér. Páll Pétursson, hv. þm., sagði að ef þetta yrði nú að veruleika, þetta mál, þessi till., þá mundu bændur snúa sér að netaveiði í laxveiðiám. Þetta er lítt dulbúin og heldur ógeðfelld hótun sem ég kann ekki alls kostar við. Þá tók Páll Pétursson Miðfjarðará sem dæmi um á þar sem arðskipting væri sérstaklega góð, eðlileg og væri á þann hátt, að allir veiðiréttareigendur gætu vel við unað. Það er von að hv. þm. taki þetta dæmi. Miðfjarðará er þekkt einmitt fyrir þetta og hún er bara undantekningin sem sannar regluna. Þess vegna nefndi hv. þm. þetta dæmi. Hann lét að því liggja eins og margir aðrir, að nú ætti að fara að hirða eignarréttinn af bændum. Ég hef tekið það skýrt fram í máli mínu og gerði það í framsöguræðu, að þessi þáltill. snerist ekki um það, og ég tel ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þann þátt málsins. Hv. þm. Ólafur G. Einarsson talaði þannig, að ég held að ég mundi kjósa að hann yrði einhvers konar farandræðumaður Alþfl. eða á hans vegum, þannig að hann sneri mönnum frá villu síns vegar og til réttrar trúar, þ.e.a.s. til sósíaldemókrataisma. Ég held að það væri eitt besta ráðið sem þeir, sem kenna sig við sósíalisma, gætu fengið, að láta landslýð hlusta á ræður eins og hv. þm. flutti hér.  Hv. þm. Pálmi Jónsson flutti óvenjulega skörulega ræðu að því leyti, að hann tók í strákinn Tuma og sagði honum til syndanna á þann hátt sem mér skilst að hv, þm. sé ekki tamt að gera í þingræðum hér á þingi, hann sé hógværari en það, að hann taki svo til orða sem hann gerði í ræðu sinni. Ég ætla ekki að deila við hann. Þá vil ég aðeins að lokum til þess að lengja ekki þessa umr., sem .ég tel að sé orðin fulllöng og einum of löng, leiðrétta mjög leiðan misskilning sem kom fram hjá hv. þm. Stefáni Valgeirssyni, sem hafði mörg orð um það og náttúrlega hefur haft í huga reynsluleysi ungra þm., að þau fáheyrðu tíðindi hefðu gerst hér á Alþ., að 1. flm. þessa máls hefði talað fyrir þáltill. og síðan boðað í lok máls síns að hann mundi flytja frv. um nákvæmlega sama mál. Hv. þm. Stefán Valgeirsson hefur líklega ekki verið í þingsalnum eða ekki hlustað á ræðu mína eða lesið útskrift úr henni, því það, sem ég segi orðrétt í lok ræðu minnar um þetta: atriði, er, með leyfi hæstv. forseta: „1. flm. þessarar till. mun innan skamms fylgja henni eftir með tillögu um nýskipan fiskræktar í sjó og vötnum og um nýtt átak á því sviði.“ 1. flm. var ekki að boða frv. um þetta sama mál, heldur um allt annað mál, og hæstv. landbrh. tók það fram í ræðu sinni, því hann skildi mig, að hann væri einmitt að láta athuga þessi atriði öll í sambandi við fiskræktina, sem er eitt af merkustu málum sem hafa komið upp á síðustu árum og gæti stórbætt bæði búskaparhorfur bændastéttarinnar, sem hefur verið næsta lánlaus að því leyti að hafa ekki gefið þessum málum meiri gaum en hún hefur gert, og einnig gæti þetta orðið stórmál í sambandi við fiskrækt í sjó. Menn hafa látið sig dreyma um það, að hægt væri að rækta uppi á landi eða í eldiskerum í sjó keilu-, þorsk- og ýsustofnana, og mér virðist að þjóðinni veitti ekki af því, ef það reyndist unnt að gera það. A.m.k. skaðaði ekki að gera tilraunir og undirbúa málið þannig að menn gætu farið að gera eitthvað verklegt.



Herra forseti. Ég vil aðeins í örstuttu máli gera nánari grein fyrir afstöðu minni til þessa máls. Það mátti e.t.v. misskilja aðeins ummæli hv. frsm. Það er rétt sem kom fram hjá hv. frsm., að ég er mjög hlynntur því markmiði þessara tillögu að auka rannsóknir á fiskeldi og fiskrækt. Ég tel að við höfum vanrækt það, ekki sinnt því eins og skyldi. Mér sýnist í því sambandi einnig mjög æskilegt að efla Fiskræktarsjóð með öðrum tekjum en framlagi t.d. á fjárl. Að vísu hefur Fiskræktarsjóður nokkrar tekjur, m.a. frá rafveitum, en ég tel að við þær þurfi tvímælalaust að bæta. Mér hefur því sýnst vel koma til greina að veiðimenn greiði fyrir veiðileyfi, eins og víða tíðkast, eitthvert gjald, bæði innlendir og erlendir, og þá tel ég eðlilegt, eins og t.d. er í Bandaríkjunum og Noregi, að erlendir veiðimenn greiði eitthvað hærra gjald. Hins vegar spurðist ég einnig fyrir um það, hvað flm. væru með háar upphæðir í huga, og ég vil láta það koma fram, að stuðningur minn við þetta mál fer mjög eftir því. Ég get getið þess, að við hv. þm. Stefán Jónsson fluttum, eins og reyndar hefur komið fram áður, till. í Ed. fyrir nokkrum árum svipaðs eðlis, um aukna rannsóknarstarfsemi á þessu sviði fyrst og fremst, og gerðum ráð fyrir tekjum af slíkum leyfum. Við vorum þá með í huga, ef ég man rétt, eitthvað í kringum 1000 kr. af innlendum veiðimanni og 5000 kr. af erlendum, og hygg ég að það sé hlutfall sem sé nokkuð algengt víða um heim þar sem þessi tekjustofn er notaður í þessu skyni. Þetta vildi ég aðeins að kæmi fram.



Herra forseti. Ég hafði ekki vænst þess, að þetta mál kæmi til umr. hér í dag, 20. des. Segir það sína sögu um það ástand sem ríkir í herbúðum stjórnarflokkanna, að mál af þessu tagi skuli gert að aðalumræðuefni dagsins í dag. Ég tel að það væri fremur ástæða til að hraða meir störfum í sambandi við afgreiðslu fjárl. og afgreiðslu þeirra mála, sem hæstv. ríkisstj. hefur í hyggju að koma fram á hinu háa Alþingi áður en það verður sent heim í jólaleyfi, heldur en ræða það mál sem er nú á dagskrá. Ég þarf ekki að hafa mörg orð um þá ræðu sem hv. 1. flm. þessa máls flutti áðan. Hann komst svo að orði, að hann ætlaði ekki að deila við mig um þetta mál. Ég held að hann hafi sagt að ég hafi flutt óvenjulega skörulega ræðu fyrr í umr. Það sýnir e.t.v., að þær röksemdir, sem ég bar fram í þeirri ræðu, hafi verið með þeim hætti, að hv. 1. flm. á ekki við að fetta mikið fingur út í hana. Nokkur atriði vil ég samt árétta við þessa umr. Í fyrsta lagi vil ég segja það út af orðum hæstv. landbrh., þar sem hann lýsti því, að hann teldi að gjaldtaka væri eðlileg af veiðileyfum og þá bæði af veiðileyfum til Íslendinga og útlendinga, að um það er ég ekki sammála. Ég tel að ef við viljum auka framlög frá veiðimálunum í heild til opinberra aðgerða í fiskrækt sé eðlilegt að hækka framlög til Fiskræktarsjóðs sem nú eru 2% af skírum tekjum veiðifélaga. Ég vænti þess, að hæstv. ráðh. hafi ekki með þessum orðum verið að gera of lítið úr þeim miklu framlögum sem veiðiréttareigendur sjálfir hafa lagt til þessara mála með félagslegum aðgerðum. Þau framlög eru mikil, eins og ég rakti að nokkru í ræðu minni fyrir nokkrum vikum og skal ekki endurtaka. Afleiðingar af því starfi og enn fremur af aðgerðum opinberra aðila í fiskræktarmálum hafa orðið þær, að laxveiði í landinu hefur margfaldast á liðnum áratugum, eða nær fjórfaldast frá árunum 1946–1950 til áranna kringum 1975. Þetta segir sína sögu um það, að verulega hefur áunnist í þessum þýðingarmiklu málum. Ég skal síst gera of lítið úr því, að þar megi betur gera. Er þá eðlilegt, ef lögð verði meiri gjöld á veiðiréttareigendur og veiðifélögin til þessara mála, að jafnframt komi aukinn opinber stuðningur á móti. Þetta vildi ég láta koma hér fram og vænti þess, að með þessum orðum hafi hæstv. ráðh. ekki verið að gera lítið úr því mikla framlagi sem bændurnir sjálfir, veiðiréttareigendur sjálfir, hafa lagt til þessara mála, sem sannast einnig að hefur tekist allsæmilega vegna þess árangurs sem orðið hefur í veiðimálunum í landinu í heild á nokkrum tíma. Sá árangur hefur skilað arði sem þjóðin í heild nýtur góðs af. Hv. 1. flm. þessa máls gerði nokkuð að umtalsefni í framsöguræðu sinni og minntist á það aftur hér áðan, að skipting á veiðiarði milli veiðiréttareigenda væri með nokkrum ólíkindum og ákaflega misjöfn, og í framhaldi af því komst hann að þeirri niðurstöðu, að veiðitekjur skiptu í raun engu umtalsverðu máli fyrir bændurna í landinu eða afkomu þeirra. Þetta er auðvitað hinn mesti misskilningur eins og ýmislegt fleira í máli þessa hv. þm. Sá arður, sem af þessu sprettur, hefur að mínu mati veigamikil áhrif á afkomu þeirra manna sem búa við það að eiga hlut í þessum hlunnindum. Hitt er svo annað mál, að þessum arði er vissulega misskipt, og svo hlýtur alltaf að verða ef menn vilja viðurkenna þau lögmál eignarréttarins, að einn geti átt meira en annar, að mismunandi mikil hlunnindi fylgi t.d. jörð. Þeir, sem ekki vilja viðurkenna að slíkt sjónarmið eigi rétt á sér, tala auðvitað um að það þurfi að má út eignarréttinn eða dreifa honum jafnt til allra þegna þjóðfélagsins. Þarna rekast auðvitað á sjónarmið okkar hv. þm. Árna Gunnarssonar. Ég vil þó segja það, að ég tel að það mætti e.t.v. breyta þeim matsreglum, sem farið hefur verið eftir við arðsskrármat, og leggja landlengd hvers veiðiréttareiganda meðfram laxveiðiá að meira leyti til grundvallar en gert hefur verið. Þetta er þó allt saman matsatriði og hvernig sem með væri farið hlyti alltaf að verða nokkur munur á hlunnindaeign hvers eiganda. Hv. þm. Gunnlaugur Stefánsson sagði ýmislegt athyglisvert í ræðu sinni einhvern tíma fyrr í þessum umr. Hann jafnaði eignarrétti á veiði í ám við eignarrétt þeirra jarða, sem liggja að sjó, til sjávarins. Hann sagði að hann ætti ekki við þá eign sjávarjarðar, sem er áskilin í lögum, að hverri jörð, sem liggur að sjó, fylgi belti sem nemur 115 metrum frá stórstraumsfjöruborði. Og hann spurði, hvernig hefði orðið ef bændur, sem ættu land að sjó, hefðu átt svo sem 50–100 mílur á haf út, það væri nokkuð sambærilegt við það að jarðir, sem liggja að veiðiá báðum megin, ættu ána. Þetta vildi hv. þm. nota sem röksemdir fyrir því að afnema þessa eign. Þessi málflutningur er auðvitað mjög svo athyglisverður og að mér sýnist eiginlega hlálegur misskilningur og vanþekking sem í þessu birtist, að jafna því, að menn eigi bakka á einu vatnsfalli einni veiðiá, og eigi ána út til miðs hvor um sig, við það, að landeigandi, sem á land að sjó, ætti 50–100 mílur á haf út eða hálfa leið til Grænlands eða eitthvað þess háttar frá Vestfjörðum. Þetta er auðvitað alveg út í loftið. Ég sé nú ekki ástæðu til að ég sé að bæta miklu við það sem ég hef sagt um þetta mál fyrr. Ég kom hingað í ræðustólinn aðallega til þess að vekja á því athygli, að mál af þessu tagi skuli vera tekið hér til umr., - mál þar sem vitað er að margir eru á mælendaskrá, - og gert að eins konar aðalmáli dagsins 20. des. Það sýnist mér forkostuleg stjórn á Alþingi af hálfu hæstv. ríkisstj., eins og nú er komið. Það hlýtur að vera eitthvað meira en lítið bogið við það að reyna að komast fram hjá fyrirvörum hv. þm. Alþfl. af hálfu hinna stjórnarflokkanna, ef þarf að grípa til þeirra ráða að eyða tíma Alþingis í að ræða mál eins og þetta, sem allir vita að verður sjálfsagt ekki afgreitt á þessu þingi, að grípa þá þennan dag til að eyða tímanum í að ræða svona mál. Þess vegna vil ég, af því að mér er annt um að komast heim í jólaleyfi, beina því til hæstv. forseta og hæstv. ríkisstj., að þeir reyndu nú að taka þau mál á dagskrá sem máli skipta í sambandi við afgreiðslu fjárlaga og það, hvenær unnt verður að veita jólaleyfi á Alþ., í stað þess að taka fyrir mál af þessu tagi.



Herra forseti. Ég gerði ítarlega grein fyrir skoðun minni á þessu máli þegar það kom hér fyrst á dagskrá og þarf ekki að hafa mjög mörg orð um það nú. En vegna þeirra ummæla, sem hv. flm. hafði um að málið hefði verið tafið, þá held ég að við vitum það báðir að þessar tafir eru allar saman eðlilegar og þær skipta ekki miklu máli um framgang málsins. Það skiptir ekki öllu hvort málið kemst til n. hálfum mánuði fyrr eða síðar, en vönduð meðferð málsins skiptir máli og ég mundi í hans sporum vera mjög ánægður að fá svo miklar umr. um mál sem ég flytti. Okkur hefur þótt það yfirleitt eftirsóknarvert, að einhverjir taki eftir því sem við höfum verið að brasa við, jafnvel þó að allir væru ekki hjartanlega sammála. En ég vil biðja menn í öllum bænum að varðveita jafnvægi sitt og vera sem allra glaðastir. Hv. þm. fór um það nokkuð snörpum orðum, - ekki veit ég hvort einhverjar duldar meiningar voru þar að baki, - að málflutningur okkar, sem höfum ekki verið alveg sammála honum í þessu máli, stafaði af því, að þarna væru peningalegir hagsmunir í veði og kannske peningalegir hagsmunir okkar sjálfra. Ég get upplýst hv. þm. um það, að peningalegir hagsmunir mínir af veiðirétti eru þeir, að ég fékk nú um daginn ávísun upp á 22 þús. kr. fyrir veiðirétt minn sem er leigður. Ég er ekki stór aðill að veiðirétti og þetta skiptir ekki mjög miklu máli fyrir mig. En þegar nokkuð margir eru með um upphæðirnar skipta þær máli. Ég á hér í fórum mínum nokkuð sem heitir veiðivatnaskrá árið 1977. Hún er gefin út af veiðimálastjóra eða tekin saman á vegum hans, og þetta er skrá yfir fjölda veiðifélaga og jarðafjölda í þeim. Ég man ekki hvort það hefur komið fram í þessum umr., en ég bið afsökunar ef ég er að endurtaka það, en jarðirnar, sem aðild eiga að veiðifélögum, eru samtals 3 993, svo að menn sjá að þetta skiptir töluverðu máli. Það eru að vísu ekki stórir hlutir allra fremur en minn, en þetta eru þó hagsmunir sem sjálfsagt er að gefa gaum að, og m.a. í þeirri trú hef ég staðið á fætur til að tala í þessu máli. Hv. þm., bæði Stefán Jónsson og Árni Gunnarsson, hafa verið með fullyrðingar um það, að þessi nær þriðjungur af veiðileyfum, sem ekki selst á Íslandi á hverju sumri, sé í vatnslitlu, vatnslausum eða laxlausum ám. Þetta vil ég bera til baka. Þetta er kannske ekki í allra bestu ánum eða á allra besta tímanum, í góðum ám og á góðum tíma, en þau eru þá verðlögð eftir því. Sumir tala mikið um yndi sitt af að ganga með stöng úti í blessaðri náttúrunni og að veiðin sé kannske ekkert atriði, en það er nú eins og það skipti samt einhverju máli. Raunar harma ég það, ef þeir hafa orðið fyrir miklum vonbrigðum, hv. þm., þar sem þeir hafa farið til laxveiða, ef þeir hafa hitt fyrir árnar þurrar eða gjörsamlega laxlausar eða þá að þeir hafa verið fiskifælur. En þeir verða að taka það sem hverja aðra óheppni og mega ekki mikla það fyrir sér. Það má helst ekki segja frá því, höfundur Hávamála hefði ekki gert það, því hann sagði: „Sjaldan hittir leiður í lið.“ Ég vona að veiðilukkan snúist með þeim, enda veit ég að þeir hafa iðulega verið heppnir. Hv. flm. vildi meina að þetta gjald kæmi ekki á bændur. Ég fullyrði hins vegar að þetta gjald hlýtur að koma á bændur, því að ef rýmkast um Íslendingana á markaðnum, útlendingarnir hyrfu, þá gerist annað af tvennu, að menn kaupa ekki öll þau veiðileyfi sem þeir hafa keypt eða þá að verð fellur á veiðileyfum, sem ég tel miklu sennilegra. Mér finnst að þetta sé ákaflega einfalt atriði, að framboð helst í hendur við eftirspurn og gjaldtöku, þannig að ég get ómögulega fengið mig til þess að skilja annað en að veiðileyfin lækki í verði. Hv, þm. taldi ósmekklega hótun mína um að bændur færu að veiða meira í net. Það má vel vera að hún sé ósmekkleg. En ef bændur geta ekki selt laxinn á því verði sem hann leggur sig, sem reyndar munar ekki miklu stundum og í sumum ám, þá er sjálfsagt að taka þessi landsgæði og hagnýta þau til manneldis með netaveiði. Hv. þm. Árni Gunnarsson vildi meina að hann væri ekki að taka eignarrétt af bændum með því að flytja þetta mál. En það eru ekki allir flm. á sama máli um það. Hv. þm. Gunnlaugur Stefánsson sagði í ræðu sinni: „Ég hef verið þeirrar skoðunar, að réttur bænda til þess að taka tek jur af þessum hlunnindum sé óraunhæfur, þó að hann sé til í lögum og verndaður þar. Mér þætti eðlilegra að það skipulag og sú skipan, sem ríkir í þessum málum í Bandaríkjunum, tæki einnig gildi hér, þannig að laxveiðiárnar verði sameign okkar Íslendinga sem lúti einni yfirstjórn bæði hvað varðar nýtingu og einnig hvað varðar uppbyggingu.“ Þeir eru ekki sammála, flm. málsins. Hv. þm. Gunnlaugur Stefánsson er einn af flm., og þeir líta ekki nákvæmlega sömu augum á þetta atriði. Ég held að það sé alls ekki til fyrirmyndar um laxveiði að leita til Bandaríkjamanna því þeir hafa farið illa með sínar ár, a.m.k. margar hverjar, og þetta hefur gefist illa. Mér skilst að þar sé laxveiði í mikilli niðurlægingu og ekki nema svipur hjá sjón hjá því sem hún var. En hér er aftur allt á uppleið og þess vegna held ég að skipulag okkar sé betra. Miðfjarðará tók ég sem fyrirmynd og nefndi ekki sem neina undantekningu. Mér er þessi á vel kunn og ég tel að það fyrirkomulag, sem þar er haft á veiðileyfum útlendinga, sé mjög til fyrirmyndar, þar sem Miðfirðingar selja veiðileyfin beint í útlöndum og milliliðir eru engir og gjaldeyrisskil einföld og engin hætta á að þetta verði leppað eða þarna komist óæskilegir milliliðir inn. Hv. þm. Stefán Jónsson, er ekki hér í salnum og sakna ég hans mjög, því ég átti ýmislegt vantalað við hann. Hann flutti góða ræðu - og þó reyndar slæma - hér í umr. Ég held ég verði alveg að sleppa því að deila á hann í bili, úr því að hann er ekki í salnum. Hv. flm. nefndi áðan að bændastéttin hefði verið lánlaus að sinna ekki fiskrækt. Mér finnst að þetta séu ekki réttileg ummæli, vegna þess að íslensk bændastétt hefur ræktað upp fjölda laxveiðiáa. Þetta er gert á félagslegum grundvelli - ekki sem einstaklingsframtak, heldur á félagslegum grundvelli, og þar hefur verið unnið mikið og gott starf, eins hefur verið undirstrikað áður. Venjulega hafa það verið bændur, sem hafa ræktað upp, en ekki veiðimennirnir. Veiðimennirnir hafa stundum borgað hluta af leigunni með seiðum eða lagt fé beint til fiskræktar, en þeir hafa þá borgað bændum þeim mun minna fyrir veiðileyfin. Ég held að það séu þrjú atriði sem endilega þarf að hafa í huga við skipulagningu þessa máls og úrbætur á þessu máli. Ég er hjartanlega sammála flm. um það eða flutningsmönnum, að það þarf að koma bættri skipan á þessi mál og þess vegna sé ég ekkert athugavert við það að hreyfa þessu máli, og ég fagna þeim hugmyndum landbrh. að hafa málið í athugun. Það þarf að gæta betur en nú er umhverfisverndar. Það þarf að sjá til þess, að fisksjúkdómar berist ekki með erlendum veiðimönnum eða búnaði þeirra. Það þarf alltaf að ganga þannig frá, að landsréttindi Íslendinga yfir íslenskum ám og veiðivötnum séu í höndum Íslendinga sjálfra. Ég held að bein veiðileyfasala, sala einstakra veiðileyfa á erlendum markaði, eigi fullkominn rétt á sér, ef hún er rekinn á félagslegum grundvelli. En ég er heldur á móti því, að menn séu að taka ár á leigu, einstaklingar eða samtök stangveiðimanna, til þess að framleigja útlendingum eða leppa með einhverjum hætti fyrir þá. Jafnframt þarf auðvitað að fylgjast stranglega með gjaldeyrisskilum, að þau séu í besta lagi. Hv. þm. Pálmi Jónsson hneykslaðist mjög á því, að þetta mál skuli vera hér til umr. þegar ekkí er annað að gera hér á hv. Alþ. Það kann að vera að honum komi þetta nokkuð nýstárlega fyrir sjónir, og það er sjálfsagt rétt hjá honum, að undanfarin þing hefur tíminn í kringum 20. des. verið notaður til annars en þessa. En því var skotið að mér í morgun, að hv. þm. Alþfl. hefðu lofað talsvert mörgu fyrir kosningarnar og þeir hefðu meira að segja ekki haft á því fyrirvara. Eitt af því, sem þeir lofuðu þjóðinni hvað ákafast að gera, var að koma nýrri skipan og nýjum starfsháttum á Alþingi. Kannske hafa þeir efnt það kosningaloforð með þeim starfsháttum sem hér eru viðhafðir og ekki við aðra að sakast en þá?