Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Áður en gengið er til dagskrár vil ég fyrir hönd Alþingis og alþingismanna senda samúðarkveðjur þeim sem eiga um sárt að binda eftir hið hörmulega sjóslys sem varð sl. nótt þar sem tveir sjómenn fórust. Enn á ný erum við minnt á hve óblíð náttúran getur verið þeim sem sækja afla á Íslandsmið.

Gengið er til dagskrár og fyrir tekið eina dagskrármálið, almennar stjórnmálaumræður, sem útvarpað verður og sjónvarpað héðan úr Alþingishúsinu. Umræðurnar skiptast í þrjár umferðir og hefur hver þingflokkur tíu mínútur í fyrstu umferð, sex mínútur í annarri og sex í síðustu umferð. Röð flokkanna verður þessi í öllum umferðum: Samfylkingin, Sjálfstæðisflokkur, Vinstri hreyfingin – grænt framboð, Framsóknarflokkur og Frjálslyndi flokkurinn. Ræðumenn flokkanna verða: Fyrir Samfylkinguna tala í fyrstu umferð Ingibjörg Sólrún Gísladóttur, 9. þm. Reykjavíkurkjördæmis norður, í annarri umferð Katrín Júlíusdóttir, 7. þm. Suðvesturkjördæmis, en í þriðju umferð talar Björgvin G. Sigurðsson, 7. þm. Suðurkjördæmis. Fyrir Sjálfstæðisflokk tala í fyrstu umferð Geir H. Haarde forsætisráðherra, í annarri Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir menntamálaráðherra, en í þeirri þriðju Árni M. Mathiesen fjármálaráðherra. Ræðumenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs verða í fyrstu umferð Steingrímur J. Sigfússon, 5. þm. Norðausturkjördæmis, í annarri umferð Kolbrún Halldórsdóttir, 8. þm. Reykjavíkurkjördæmis norður, en Ögmundur Jónasson, 9. þm. Reykjavíkurkjördæmis suður, í þriðju umferð. Fyrir Framsóknarflokk tala Jón Sigurðsson iðnaðar- og viðskiptaráðherra í fyrstu umferð, Sæunn Stefánsdóttir, 11. þm. Reykjavíkurkjördæmis norður, í annarri, en í þriðju umferð Birkir Jón Jónsson, 9. þm. Norðausturkjördæmis. Fyrir Frjálslynda flokkinn talar í fyrstu umferð Magnús Þór Hafsteinsson, 9. þm. Suðurkjördæmis, en Kristinn H. Gunnarsson, 7. þm. Norðvesturkjördæmis, í annarri og Valdimar L. Friðriksson, 9. þm. Suðvesturkjördæmis, og Sigurjón Þórðarson, 10. þm. Norðausturkjördæmis, í þriðju umferð.

Gott kvöld, ágætu tilheyrendur. Ég vil byrja á því að taka undir samúðarkveðjur forseta Alþingis til ættingja og vina þeirra sjómanna sem fórust undan Vestfjörðum sl. nótt. Eins og forseti okkar sagði minnir þetta okkur á þau óblíðu náttúruöfl sem við höfum átt við að etja á Íslandi í árhundruð sem oft hafa krafist mikilla fórna en hafa líka fært okkur gott land til varðveislu, land sem hefur gert okkur að því sem við erum. Það er komið að þinglokum, virðulegur forseti, og það er komið að lokum þessa kjörtímabils. Það liggur núna í loftinu krafa um breytingu í landstjórninni, krafa um áherslubreytingu, nýja sýn á samfélagið, nýja sýn á þau verkefni sem við stöndum andspænis. Það verkefni sem setur mestan svip á þingheim núna við þinglok er boðuð breyting á stjórnarskránni. Þessi breyting á rót sína að rekja aftur til þess tíma sem fiskurinn í sjónum, þessari sameiginlegu auðlind íslensku þjóðarinnar, var úthlutað til útgerðarinnar án þess að byggðirnar, sjómennirnir eða landverkafólkið ætti þar nokkra hlutdeild að. Þá reis upp sú háværa réttlætiskrafa að bundið yrði í stjórnarskrá að enginn gæti slegið eign sinni á auðlindina, auðlindir þjóðarinnar mætti ekki láta af hendi með varanlegum hætti og þjóðin ætti að njóta arðs af þeim. Nú er þessari réttlætiskröfu svarað með sjónhverfingu á lokadögum þingsins, sjónhverfingu þar sem stjórnarskráin er leiksoppur og þau grundvallargildi sem þjóðin hefur haft í heiðri í aldir. Það sama gerðist í Íraksmálinu árið 2003, það sama gerðist í fjölmiðlamálinu árið 2004, það eru grundvallargildi hjá þjóðinni sem eru höfð að leiksoppi. Stjórnvöld sem haga sér með þessum hætti lítilsvirða lýðræðið og þar með þjóðina. Það er stundum sagt að það sé enginn munur á flokkum en í tillögu stjórnarflokkanna kemur einmitt fram sá grundvallarmunur sem er á þeim og Samfylkingunni. Verði tillaga stjórnarflokkanna að veruleika er í raun verið að stjórnarskrárbinda nýtingarréttinn á þjóðareign án nokkurra takmarkana, án þess að settar séu nokkrar varnir í stjórnarskrána gegn því að nýtingarrétturinn leiði í raun ekki til einkaeignarréttar. Samfylkingin hefur alltaf boðað að auðlindir þjóðarinnar eigi að vera í þjóðareign, þær sem ekki eru á annað borð í einkaeigu. Samfylkingin hefur boðað að jafnræðisregla eigi að gilda þegar ákveðið er hverjir fái heimildir til að nýta þessar auðlindir. Slíkar heimildir séu með öðrum orðum veittar á réttlátan og sanngjarnan hátt gegn gjaldi sem rennur til þjóðarinnar. Í þessu máli takast nefnilega á tvær grundvallarhugsjónir í stjórnmálum liðinna alda, annars vegar jafnaðarstefnan sem hefur almannahagsmuni að leiðarljósi, og hins vegar einstaklingshyggjan sem gengur út frá sérhagsmunum. Þrátt fyrir þetta, virðulegur forseti, og þrátt fyrir að það sé tekist hart á hér um stjórnarskrána þýðir það samt ekki það að ríkisstjórnin hafi ekkert gott gert. Hún hefur auðvitað gert margt ágætlega eins og allar ríkisstjórnir á öllum tímum. Ýmsar réttarbætur hafa náðst fram fyrir tilstuðlan stjórnarflokkanna, við skulum ekki horfa fram hjá því og við skulum ekki vanmeta það. Vandinn er hins vegar að pólitískt útsýni ríkisstjórnarinnar hefur verið mjög takmarkað. Hún hefur lagt alla áherslu á viðskiptalífið, á einkavæðinguna, á virkjanaframkvæmdir og á stóriðju og hún hefur ekki verið vakandi fyrir kjörum og líðan fólksins í landinu. Þar hafa safnast upp erfið vandamál og brýn úrlausnarefni sem þola enga bið. Þetta hefur ekki gerst, virðulegur forseti, fyrir ásetning stjórnarþingmanna, það er ekki vegna þess að þeim gangi í sjálfu sér ekki gott til, þetta hefur gerst vegna andvaraleysis. Þetta eru vanrækslusyndirnar. Alvarlegustu vanrækslusyndirnar snúa að hópum sem veikast standa í okkar samfélagi, fólki sem býr í þeim byggðum sem hefur verið að blæða út smátt og smátt á umliðnum árum, þetta snýr að öryrkjum, þetta snýr að öldruðum og þetta snýr að börnum og unglingum þessa lands. Við erum aftur og aftur minnt á það að um 400–600 aldraðir eru í brýnni þörf fyrir hjúkrunarheimili en komast ekki inn, fá ekki úrlausn sinna mála. Við erum líka minnt á það æ ofan í æ að 900 aldraðir búa núna á hjúkrunarheimilum og hafa ekki einu sinni sérherbergi eins og gerð er þó krafa um að unglingar hafi á heimavistarskólum. Þetta er auðvitað ekki boðlegt, virðulegur forseti. Við heyrum líka fregnir af því núna æ ofan í æ að talsverður fjöldi af okkar unga fólki og börnunum okkar eigi í verulegum vandræðum. Á síðasta ári bárust 4.000 tilkynningar um áhættuhegðun, um vímuefnaneyslu, um afbrot barna og unglinga. Til Barna- og unglingageðdeildarinnar leituðu 5.000 börn og unglingar. Þetta segir okkur að vandinn er verulegur, þetta er alvarleg staða. Þetta segir okkur það að á tímum mikillar athafnasemi, þenslu og gróða hafa stjórnvöld ekki sýnt því fólki ábyrgð og umhyggju sem okkur þykir þó vænst um, þ.e. foreldra okkar og börn. Þessar kynslóðir þurfa að eiga sér sterka málsvara í næstu ríkisstjórn og sá málsvari er Samfylkingin. Samfylkingin sækir hugmyndir sínar og lausnir til hinnar norrænu jafnaðarstefnu sem hefur lagt grunninn að þeim velferðarsamfélögum sem standa öðrum samfélögum sterkari og framar, bæði hvað varðar réttlæti og samkeppnishæfni. Þessi samfélög höfum við Íslendingar verið að fjarlægjast í tíð þessarar ríkisstjórnar. Samfylkingin er flokkur jafnaðar og frelsis, við viljum öflugt velferðarkerfi en við viljum líka sterkt atvinnulíf, jafnræði atvinnugreina og heilbrigða samkeppni, af því að það er forsenda þess að lífskjör verði almennt góð í landinu. Það voru jafnaðarmenn sem áttu stærstan þátt í því að byggja upp velferðarkerfið á fyrri hluta síðustu aldar og nú þarf jafnaðarflokkinn Samfylkinguna til að endurreisa þetta velferðarkerfi. Mikilvægasta verkefnið sem við stöndum andspænis er að uppræta þá hneisu sem felst í biðlistum aldraðra fyrir hjúkrun. Samfylkingin vill gera það strax. Á næstu tveimur árum þurfa að komast hér í notkun 300 ný hjúkrunarrými og það þarf að bæta verulega heimahjúkrunina þannig að fólkið geti búið heima sem lengst. Það þarf, virðulegur forseti, líka að tryggja að aldraðir og öryrkjar geti unnið og þeim sé gert kleift að vinna og þeim sé ekki refsað með því að skerða lífeyrinn þeirra ef þeir taka þátt í vinnumarkaðnum. Það þarf, virðulegur forseti, líka að draga úr skattlagningu lífeyrisgreiðslna hjá öldruðum sem er auðvitað ekkert annað en uppsafnaður ævisparnaður fólks. Í atvinnulífinu þarf að auka skilning á því að börn eiga rétt á tíma foreldra sinna ekkert síður en fyrirtækin og aðilar vinnumarkaðarins og stjórnvöld þurfa að vinna að því sameiginlega að draga úr lengd vinnutímans. Álagið á foreldra er of mikið og kröfurnar eru of miklar. Brýnast er þó að mæta þeim mikla fjölda barna sem býr við mikla óhamingju vegna geðraskana, vegna erfiðra aðstæðna og vegna vímuefnaneyslu. Sum þessara barna eru í bráðri hættu og það er íslensku samfélagi til vansæmdar að þau þurfi að bíða mánuðum saman eftir brýnni úrlausn sinna mála. Það á við í þessu máli eins og með hina öldruðu að Samfylkingin mun aldrei sætta sig við þetta ástand. Það eru mörg stór verkefni á velferðarsviðinu sem bíða úrlausnar og það er vandasöm sigling fram undan í efnahagsmálum en þetta vex mér ekkert í augum, virðulegur forseti, því að ég er sannfærð um að það er mjög bjart fram undan í íslensku samfélagi. Við erum að fara inn í langvarandi hagvaxtarskeið og þá skiptir meginmáli að tryggja það að vöxturinn sé stöðugur og í jafnvægi og allir njóti góðs af honum. Vaxtagleðin má ekki verða til þess að landið sporðreisist, hún má ekki verða til þess að rífa niður stoðir samfélagsins og eyðileggja náttúruauðlegð landsins og fegurð. Við eigum að setja hagvexti á Íslandi þann ramma að hann byggi á virkjun hugaraflsins, góðri menntun, þekkingu á endurnýjanlegum orkugjöfum, sókn á alþjóðamörkuðum, fegurð og hreinleika landsins, jafnvægi milli landsbyggðar og höfuðborgar, og hagvöxturinn á líka að byggja á fallegu mannlífi þar sem við látum okkur hvert annað varða. Virðulegur forseti. Í kosningunum í vor er kosið um framtíðina. Það verður kosið um það hvaða flokkur er best í stakk búinn til að takast á við þau fjölmörgu viðfangsefni sem bíða landsins okkar í þeirri alþjóðlegu samkeppni sem fer mjög vaxandi á komandi árum, alþjóðlegri samkeppni ríkja. Það verður kosið um það hvaða flokkur hefur þá framsýni sem þarf við þær aðstæður. Það verður kosið um hvaða flokkur er best í stakk búinn til að tryggja sem mestan jöfnuð í lífskjörum fólks í landinu. Það verður kosið um hvaða flokkur hefur lausnir á mikilvægustu verkefnum stjórnmálanna. Ég óttast ekki þann dóm. Ég er sannfærð um að það er mikil þörf fyrir frjálslynda, skynsama jafnaðarstefnu á Íslandi. Samfylkingin, jafnaðarflokkur Íslands, er tilbúin til að taka við stjórnartaumunum og endurreisa velferðarsamfélagið á Íslandi. - Ég þakka áheyrnina.

Virðulegi forseti. Góðir tilheyrendur. Það líður að þinglokum og ekki leynir sér að alþingiskosningar eru fram undan. Ég tel mikilvægt að kosningabaráttan fari prúðmannlega fram og menn gleymi því ekki í hita leiksins að eftir kosningar þarf að vera grundvöllur fyrir traustri, framfarasinnaðri meirihlutastjórn sem getur fylgt eftir þeim góða árangri sem náðst hefur á undanfönum árum. Það framfaraskeið sem þjóðin hefur búið við undanfarin tólf ár er hægt að framlengja um langt árabil ef rétt er staðið að verki. En það er líka hægt að binda enda á það þannig að við taki stöðnun og verri lífskjör. Ég er ekki í vafa um hvað þjóðin vill í því efni. Það er hins vegar brýnt að gera sér grein fyrir því að það er ekki sjálfgefið að lífskjörin haldi áfram að batna. Framfarir koma ekki af sjálfu sér. Vinstri hreyfingin – grænt framboð boðar stopp á flestum sviðum. Stopp þýðir afturför. Samfylkingin boðar frestun á flestum sviðum. Það jafngildir frestun á framförum. Ótti við breytingar skilar okkur engu. Það verða ekki áframhaldandi framfarir í landinu ef stjórnmálamenn draga allan kjark úr fólki, segja að allt sé að fara á versta veg og hvetja athafnamenn til að halda að sér höndum. Verðmætin verða til í atvinnulífinu og það er lífsspursmál að það fái að dafna og geti þannig bætt hag landsmanna. Þeir sem beint og óbeint leggja stein í götu framþróunar í atvinnulífinu, eins og vinstri flokkar á Íslandi hafa alla tíð gert, eru að vinna gegn hagsmunum almennings. Í þessum efnum er hvorki gott að vera alltaf á móti, eins og Vinstri hreyfingin – grænt framboð, né tala tungum tveim eins og hin sundurlynda Samfylking. Það er ekki góð tilhugsun að þessir tveir flokkar komist saman einir í ríkisstjórn en sá möguleiki virðist fyrir hendi. 
             Góðir tilheyrendur. Traust og öflugt atvinnulíf er eitt og sér ekki nægilegt til að skapa hér það fyrirmyndarþjóðfélag sem við viljum keppa að. Það er líka mikilvægt að úr þeim verðmætum sem skapast í þjóðfélaginu verði spilað þannig að þeir sem verst eru settir fái sinn eðlilega skerf af þjóðarkökunni. Að því hefur ríkisstjórnin unnið með myndarlegum hætti undanfarin missiri, m.a. í samstarfi við eldri borgara og öryrkja. Um síðustu áramót komu mikilvægar umbætur í þessum efnum til framkvæmda. Grunnur sjálfstæðisstefnunnar byggir á frjálsræði til athafna og atvinnuuppbyggingar sem er forsenda öflugrar verðmætasköpunar og þess að hægt sé að gera vel við þá sem af einhverjum ástæðum standa höllum fæti í lífinu. Hvort tveggja eru hornsteinar í stefnu okkar. Við höfum gert verulegt átak í að bæta kjör hinna verst settu og munum halda því áfram. Ég fagna sérstaklega tillögum um úrbætur í málefnum öryrkja sem nýlega var skilað til mín. Þær voru unnar í góðu samstarfi og marka tímamót. Gáum líka að því, góðir tilheyrendur, hvað sú stefna ríkisstjórnarinnar þýðir að efla hagvöxt og hagþróun. Hvað er hagvöxtur? Hagvöxtur er fleiri og betri skólar, meiri vísindastarfsemi og rannsóknir. Hagvöxtur er öflugri heilbrigðisþjónusta og bættur hagur aldraðra. Hagvöxtur er allt þetta og miklu meira. Hann leiðir til þess að við getum gert betur í þessum grundvallarmálaflokkum og mörgum fleirum. Grundvöllur velferðarinnar er verðmætasköpunin. Sem betur fer hefur það verið gæfa okkar Íslendinga lengst af að skilja samhengið þarna á milli. Frú forseti. Undanfarna daga hefur verið deilt hér í þinginu um stjórnarskrármál. Við formaður Framsóknarflokksins höfum lagt fram frumvarp um að í stjórnarskrá komi ákvæði um þjóðareign á auðlindum eins og fjölmargir hafa kallað eftir. Þegar óvissa ríkti um það hvort ríkisstjórnarflokkarnir næðu saman um að leggja fram tillögu til breytinga á stjórnarskrá í samræmi við ákvæði stjórnarsáttmála flokkanna þar að lútandi bauðst stjórnarandstaðan til þess að greiða fyrir málinu svo að þingheimur stæði sameinaður að stjórnarskrárbreytingunni. En þegar frumvarp í þessa veru var lagt fram, m.a. í trausti þess að um slíka breytingu ríkti góð sátt í þinginu, breyttist afstaða stjórnarandstöðunnar skyndilega. Finnur hún nú málinu flest til foráttu eins og fram kom í máli hv. síðasta ræðumanns. Vissulega er óvenjulegt að breytingar séu gerðar á stjórnarskrá með þeim hætti sem hér er lagt til. Af hálfu stjórnarflokkanna hefur það verið forsenda fyrir því að festa ákvæðið um eign þjóðarinnar yfir auðlindum í stjórnarskrá að slíkt ákvæði mundi ekki breyta réttindum þeirra sem nú þegar eiga eða nýta auðlindir og ekki ógna þeim stöðugleika sem grundvallaratvinnugreinum okkar er nauðsynlegur. Það er æskilegt að um ákvæði stjórnarskrárinnar sem geymir grundvallarlög Íslands ríki sem mestur einhugur meðal kjörinna fulltrúa þjóðarinnar. Ég leyfi mér að vona að enn sé ráðrúm til að ná samstöðu hér á Alþingi um það frumvarp sem við formenn stjórnarflokkanna höfum lagt fram um þjóðareign á auðlindum Íslands en því miður gaf ræða hv. síðasta ræðumanns ekki góðar vonir í því efni. Frú forseti. Fyrir ári síðan stóðum við Íslendingar andspænis mikilli óvissu í öryggis- og varnarmálum okkar þegar Bandaríkjastjórn tilkynnti að hún hygðist kveðja herlið sitt heim. Nú, ári síðar, er ljóst að okkur hefur tekist að vinna vel úr þeirri óvæntu stöðu sem upp kom. Nýtt samkomulag Íslendinga og Bandaríkjamanna frá því í október sl. byggir ofan á hinn gamla varnarsamning ríkjanna og viðræður við aðrar grannþjóðir sýna að við þær er hægt að ná auknu samstarfi á grundvelli gagnkvæmra hagsmuna. Við blasir svo einnig að á gamla varnarsvæðinu á Keflavíkurflugvelli hafa skapast gríðarleg tækifæri til nýrrar atvinnusköpunar, t.d. með öflugu alþjóðlegu skólastarfi og er stutt í að sú mynd skýrist. Ríkisstjórnin brást við breyttum aðstæðum í varnarmálum af yfirvegun og skynsemi og hefur tryggt varnarlega stöðu Íslands eins vel og hægt er í breyttum heimi. Mér er kunnugt um að það hefur vakið eftirtekt og ánægju víða meðal vina og bandalagsþjóða. Jafnframt þessu hafa innlendar öryggisstofnanir líkt og Landhelgisgæslan og lögreglan verði stórefldar. Ný og stórmerkileg skýrsla Evrópunefndar staðfestir að Íslendingar hafa einnig verið á réttri leið í Evrópumálum og ekkert knýr á um breytingar á núverandi skipan sem byggir á EES-samningnum. Virðulegi forseti. Umræða um umhverfismál hefur verið áberandi hér á landi á síðustu missirum. Ástæða er til að fagna aukinni áherslu á þessi mál en því miður er umræðan að sumu leyti á villigötum. Það er orðið tímabært að við Íslendingar leggjum áherslu á þau tækifæri sem við eigum á sviði umhverfismála og sinnum þeim brýnu úrlausnarefnum sem við okkur blasa hvarvetna. Íslenskt hugvit og sérþekking íslenskra orkufyrirtækja er nú orðin eftirsóknarverð um heim allan. Íslendingar standa öðrum þjóðum langtum framar í beislun endurnýjanlegra orkugjafa. Yfir 70% af allri orkunotkun Íslendinga er frá endurnýjanlegum orkulindum en í OECD-ríkjunum er þetta hlutfall langt innan við 10 af hundraði. Þjóðir heims líta í æ ríkari mæli til endurnýjanlegra orkugjafa í baráttu sinni gegn mengun andrúmsloftsins. Þjóðarauður okkar í þessum efnum er því ekki einungis falinn í fallvötnunum og þeirri orku sem býr í iðrum jarðar, heldur einnig og ekki síður í þeirri sérþekkingu sem við höfum fram að færa og heimsbyggðin kallar eftir. Við Íslendingar höfum tækifæri til að ná afgerandi forustu á aðrar þjóðir á sviði orkumála. Útrás íslenskra orkufyrirtækja sem byggja á íslensku hugviti og sérþekkingu er þegar hafin og þar liggja gríðarleg tækifæri. Á dögunum var opnuð íslensk hitaveita í Kína sem nýtir jarðvarma til hitunar og gæti orðið stærsta hitaveita í heimi. Umhverfismál eru miklu stærri málaflokkur en svo að þau eigi eingöngu að snúast um virkjanir og álver eins og ætla mætti af umræðunni á stundum. Hin glæsilega Kárahnjúkavirkjun er ekki eini mælikvarðinn á afstöðu til umhverfisverndar. Virkjanir og stóriðja eru mikilvægur hluti af þessum málaflokki en hvorki upphaf hans né endir. Frú forseti. Íslenskt efnahagslíf stendur afar vel um þessar mundir. Lífskjör fólksins í landinu hafa batnað meira á undanförnum árum en nokkru sinni fyrr. Staða ríkissjóðs er gríðarlega sterk, umtalsverður tekjuafgangur er af rekstri hans og skuldir hans hverfandi. Þessi umskipti hafa ekki gerst af sjálfu sér heldur hefur hér verið að verki markviss pólitísk stefnumörkun sem unnin hefur verið í góðu samstarfi ríkisstjórnarflokkanna, pólitísk hugmyndafræði sem gengur út á að virkja kraft einstaklingsframtaksins þjóðinni allri til hagsbóta. Í þessum anda hefur m.a. á síðustu árum verið ráðist í umfangsmestu skattalækkanir Íslandssögunnar. Frú forseti. Jón Þorláksson, fyrsti formaður Sjálfstæðisflokksins, hitti á sínum tíma naglann á höfuðið þegar hann sagði, með leyfi forseta: „Þeir menn sem vilja láta félagsheildina eða ríkisvaldið setja sem fyllstar reglur um starfsemi einstaklinganna, banna margt, leyfa fátt og skipulagsbinda allt, þeir gæta miður að hinu að um leið og einstaklingurinn er sviptur frelsinu þá er venjulega þar með kæfð löngun hans til að beita kröftunum, og frost kyrrstöðunnar færist yfir þjóðlífið.“ Ég minntist í upphafi á þá kosti sem í boði eru í komandi kosningum. Kjósendur verða að átta sig á því að kannanir benda til þess að það sé raunveruleg hætta á vinstri stjórn. Ríkisstjórnin leggur verk sín óhrædd í dóm kjósenda. Sjálfstæðisflokkurinn er tilbúinn að takast á við ný verkefni með nýrri forustu og nýjum einstaklingum á framboðslistum um allt land en með sömu árangursríku stefnuna að leiðarljósi. Umbóta- og uppbyggingarstarfi núverandi ríkisstjórnar er hvergi nærri lokið, það væri dapurlegt að sjá því snúið upp í andhverfu sína eftir næstu kosningar. - Góðar stundir.

Virðulegur forseti. Góðir landsmenn. Smávinir fagrir, foldarskart, fifill í haga, rauð og blá brekkusóley, við mættum margt muna hvort öðru að segja frá. Þannig kvað hið góða skáld og náttúrufræðingur Jónas Hallgrímsson hvers 200 ára ártíðar við minnumst nú. Það er enginn vafi á því í mínum huga að væri Jónas Hallgrímsson á dögum ætti íslensk náttúra og umhverfi allt í honum öflugan liðsmann. Maður sem gat ort á þann hátt um gróður jarðarinnar, sá fegurðina í hinu smáa sem og í hinu stóra og hrikalega, eins og hann gerði, maður sem gat ort innblásinn á sumarnótt um hamfarirnar þegar logi reiður lauk við að steypa upp ógnarskjöldinn bungubreiða sem vakir yfir Þingvöllum úr norðri, hvað gæti hann verið annað en umhverfisverndarsinni? Jónas er ekki á meðal vor en andi hans er með okkur og ljóð hans lifa. Þau eiga að vera okkur sem þjóð hvatning til þess að bregðast ekki skyldu okkar, gæslumannshlutverkinu gagnvart því fagra landi og þeirri dýrmætu náttúru sem okkur hefur verið falin til umsjár. Í vor eru mikilvæg tímamót, einhverjar afdrifaríkustu kosningar sem fram hafa farið í landinu um langt skeið verða 12. maí nk. Þar verða umhverfismálin m.a. uppgjörsmál. Þjóðin þarf að svara því hvort hún er sátt við þá stórvirkjana- og álvæðingarstefnu sem fylgt hefur verið undanfarin ár og stendur til að fylgja órofið á næstunni fái ríkisstjórnin styrk til þess. Eða viljum við láta staðar numið um sinn a.m.k., staldra við og endurmeta hlutina? Fyrir því berst Vinstri hreyfingin – grænt framboð. Við viljum að ekki verði teknar frekari ákvarðanir um stóriðju- og stórvirkjanaframkvæmdir næstu árin, þess í stað njóti íslensk náttúra griða og hagkerfi og efnahagslíf og vinnumarkaður fái tíma til að jafna sig. Það er ekki ávísun á stöðnun. Það er ávísun á heilbrigt efnahags- og atvinnulíf í jafnvægi og það er ávísun á ábyrga umhverfisverndarstefnu. Í þessum málaflokki hefur Vinstri hreyfingin – grænt framboð algera sérstöðu. Við höfum staðið vaktina á hverju sem gengur og við þurfum því ekki að hlaupa út í búð og kaupa málningu þegar vindurinn hefur snúist og stóriðjustefnan er orðin óvinsæl. Nú er svo komið að meira að segja heiðblátt merki Sjálfstæðisflokksins, fálkinn, hefur verið fluttur til í dýraríkinu, er orðinn að kamelljóni og skiptir litum eftir þörfum. Ekki eru síður aumlegir tilburðir framsóknarmanna til að skola af sér álrykið og skvetta yfir sig grænu. Á Alþingi og í blaðagreinum hamast nú framsóknarmenn, sjálfsagt samkvæmt fyrirmælum frá spunameisturunum, og segja að við vinstri græn séum nú meira og minna með allri stóriðju. Fyrir fjórum árum vorum við óalandi og óferjandi af því að við vorum á móti öllu. Í gær ósköpuðust nokkrir þingmenn Framsóknar hér í salnum yfir því sem við styddum. Það gleymdist að vísu að láta Guðna Ágústsson vita. Hann kom hérna í ræðustólinn og fór með gömlu plötuna um að við værum á móti öllu.  Það er ekki síður afdrifaríkt að í vor verði kosið um íslenska velferðarsamfélagið, kosið um það hvers konar samfélag menn vilja að þróist á Íslandi á komandi árum. Vilja menn norrænt velferðarsamfélag á Íslandi eða ekki? Ef svarið er já þá kjósa þeir ekki flokka sem hafa keyrt samfélagið á fullri ferð í aðra átt. Eitt af brýnustu verkefnum nýrrar ríkisstjórnar er að ganga til viðræðna við samtök aldraðra og öryrkja og aðra þá hópa sem ekki hafa borið sanngjarnan hlut frá borði og bæta hag þeirra. Annað forgangsmál hlýtur að vera að rjúfa kyrrstöðuna í jafnréttismálum. Þar teflir Vinstri hreyfingin – grænt framboð sínum róttæku kvenfrelsisáherslum. Við ætlum ekki að sætta okkur við þá kyrrstöðu, þá uppgjöf og það aðgerðaleysi sem einkennt hefur baráttuna gegn kynbundnum launamun og öðrum brotalömum í jafnréttismálum. Við viljum segja klámi, vændi og mansali stríð á hendur og unna okkur engrar hvíldar fyrr en konur njóta fulls frelsis og fullra mannréttinda. Við þurfum líka að kjósa um utanríkismálin í vor. Þjóðin er ekki búin að gleyma hinum skammarlega stuðningi stjórnarflokkanna undir forustu þáverandi formanna, Davíðs Oddssonar og Halldórs Ásgrímssonar, við Íraksstríðið. Við þurfum að kjósa um atvinnu- og byggðamál, hið fullkomna metnaðarleysi ríkisstjórnarinnar í þeim efnum sem Vestfirðingar hafa m.a. minnt á með kraftmiklum hætti að undanförnu. Landsbyggðin hefur mætt tómlæti og áhugaleysi. Ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks er ríkisstjórn svikinna loforða um jöfnunaraðgerðir í byggðamálum eins og t.d. því að jafna flutningskostnað. Við þurfum að hlúa að fjölbreytni og nýsköpun í atvinnulífinu. Við þurfum að verja menninguna fyrir frekari einkavæðingu og endurheimta Ríkisútvarpið. Það er deginum ljósara að ríkisstjórnin er þreytt og komin að fótum fram. Hún gerir núna hverja örvæntingarfullu tilraunina af annarri til að framlengja líf sitt og nýjasti leiksoppurinn í þeim efnum er sjálf stjórnarskrá lýðveldisins. Ekki er nú hátt risið á því, hæstv. forsætisráðherra, að reyna að skríða í skjól af stjórnarandstöðunni með þau vinnubrögð sem þú berð ábyrgð á. Svo kemur gamli hræðsluáróðurinn. Það lét ekki á sér standa. Ríkisstjórn sem sjálf er ber að afglöpum í hagstjórn, sem sjálf er að glutra niður árangri þjóðarsáttarinnar, sem sjálf hefur misst upp verðbólguna, sem sjálf ber ábyrgð á Íslandsmeti í viðskiptahalla og erlendri skuldasöfnun, fer út í hræðsluáróðurinn: Það fer hér allt í voll ef einhverjir aðrir en við fáum að stjórna. Eða glundroðakenningin, ætli hún eigi ekki eftir að koma, um að stjórnarandstaðan muni aldrei geta unnið saman? Ríkisstjórn sem sjálf er á þriðja forsætisráðherranum og fjórða utanríkisráðherranum á þessu kjörtímabili kemur örugglega með glundroðakenninguna.  Eitt er mikilvægt og það er að það verða engar breytingar nema hér náist fram stjórnarskipti. Haldi ríkisstjórnin meiri hluta, þó að hann verði naumur, situr hún áfram, það er kristaltært. En það er stemning í samfélaginu fyrir að breyta, því að almenningur er búinn að fá meira en nóg af einkavæðingu. Hann er ekki búinn að gleyma Írak, við erum ekki búin að gleyma Ríkisútvarpinu, ekki búin að gleyma illdeilunum við aldraða og öryrkja. Landsbyggðin man svikin loforð um jöfnunaraðgerðir í byggðamálum og niðurskorna vegáætlun. Góðir landsmenn. Mér segir svo hugur að nú verði hún til í vor, velferðarstjórnin, græna stjórnin. Vinstri hreyfingin – grænt framboð býður fram alla krafta sína, einbeitni sína og sigurvilja sinn til að svo verði. Við erum gæfusöm þjóð að eiga okkar stórkostlega land og alla þá möguleika sem í því eru fólgnir, auðlindum þess, fegurð þess og hreinleika, og við eigum okkur sjálf, stærstu auðlindina, mannauðinn. Ég segi við ykkur, góðir landsmenn: Nú skulum við kveðja veturinn og ganga saman út í vorið, grænt og hlýtt vor í íslenskum stjórnmálum og í íslensku þjóðlífi. - Ég þakka þeim sem hlýddu.

Hæstv. forseti. Góðir tilheyrendur. Við tökum undir samúðarkveðjur hæstv. forseta vegna sjóslysanna sem orðið hafa. Ríkisstjórnin hefur náð góðum árangri á kjörtímabilinu. Horfur í efnahagsmálum staðfesta það. Atvinnuöryggi er tryggt, kaupmáttur ráðstöfunartekna almennings vex áfram. Viðskiptahalli minnkar stórlega á þessu ári. Verðbólga minnkar á árinu niður að markmiði Seðlabankans. Þannig lýkur þeirri þenslu sem ágerðist eftir að viðskiptabankarnir geystust inn á fasteignalánamarkaðinn. Nýjustu upplýsingar benda til þess að góð afkoma sé almennari um allt samfélagið hér á landi en í langflestum öðrum OECD-ríkjum. Jafnframt benda upplýsingar til þess að tekjuskipting sé jafnari hér en í langflestum öðrum Evrópulöndum. Málflutningur stjórnarandstöðunnar lýsir neikvæðum viðhorfum, vanmati á nútímalegum aðstæðum Íslendinga og að sumu leyti úreltum afturhaldssjónarmiðum. Ríkisstjórnin hefur nýlega ítrekað velferðar- og félagsmálastefnu sína. Hún hefur staðið að miklum umbótum í velferðarkerfunum. Auk þess nýtur almenningur nú ávaxtanna af lækkun virðisaukaskatts af matvöru og fleiri vörum og þjónustu. Í samræmi við samkomulag við samtök aldraðra hafa framlög til velferðarkerfanna verið stóraukin og enn þá meira er fram undan. Áfram verður dregið úr tekjuskerðingum og aðstoð við heimadvöl aldraðra aukin. Aukning fjárframlaga nemur tæpum 30 milljörðum kr. á komandi missirum. Þetta er eitt stærsta átak í málefnum aldraðra, öryrkja og annarra lífeyrisþega sem um getur. Í byggðamálum er þeirri stefnu fylgt að fela heimamönnum í vaxandi mæli forsjá með vaxtarsamningum fyrir landshluta. Í byggðamálum þarf þó að taka betur á og ber þar fyrst að nefna Vestfirði og Norðurland vestra og auk þess svæði á Norðaustur- og Suðausturlandi. Gerðir hafa verið samningar sem tryggja stöðu landbúnaðarins og umbætur í samgöngumálum eru á döfinni. Unnið hefur verið að jafnréttismálum. Á sviði umhverfismála eru margir stórmerkir áfangar að nást, t.d. Vatnajökulsþjóðgarðurinn, og ný staða í utanríkismálum hefur verið skilgreind. Brátt lýkur mestu framkvæmdum Íslandssögunnar á Austurlandi og þær fara að færa þjóðinni arð, atvinnu og lífskjör. Um þessar framkvæmdir hefur margt verið sagt af lítilli hófsemi. Það er fullvissa mín að þær öfgar munu hverfa þegar þjóðin fer að njóta ávaxtanna af þessum framkvæmdum. Ekki síst verða þessar framkvæmdir til að styrkja og efla atvinnulíf og allt mannlíf á landsbyggðinni. Nú hafa orðið þau tímamót að mörkuð er leið til þjóðarsáttar um auðlindastefnu með undirbúningi heildaráætlunar um nýtingu og vernd auðlinda og fagurrar náttúru. Þessi heildaráætlun um nýtingu og vernd auðlinda og fagurrar náttúru mun marka tímamót. Tímabili virkrar stóriðju og virkjanastefnu stjórnvalda er lokið fyrir nokkru en nú er fram undan að taka skrefin inn í framtíðina með slíkri heildaráætlun sem setur ramma um framkvæmdir, um nýtingu og vernd sem sameiginlegt heildarverkefni metnaðarfullrar þjóðar. Hæstv. forseti. Stjórnarflokkarnir hafa náð niðurstöðu um auðlindaákvæði í stjórnarskrá Íslands í samræmi við áralangar umræður og rannsóknir og á grundvelli stjórnarsáttmálans. Auðlindaákvæði í stjórnarskrá tryggir að náttúruauðlindir Íslands verða um aldur og ævi þjóðareign og öllu hugsanlegu tilkalli og yfirráðatilburðum annarra er hafnað og hrundið. Jafnframt er tryggt að staða nýtingarheimilda verður óbreytt þannig að þær leiða ekki til beins eignarréttar heldur verða áfram afturkræfur afnotaréttur. Hv. þm. Ingibjörg Sólrún Gísladóttir fór með rangfærslur um þetta hér áðan. Þetta er áfangi í sögu íslensku þjóðarinnar og íslenska ríkisins. Náttúruauðlindir ættjarðarinnar fá sama sess og þjóðgarðurinn á Þingvöllum við Öxará. Stjórnarandstæðingar höfðu á fjölmiðlafundi óskað eftir einmitt þessari niðurstöðu, að einfalt og skýrt ákvæði á grundvelli stjórnarsáttmálans yrði afgreitt nú fyrir þinglok og sett í stjórnarskrá. Enn á ný viljum við nota þetta tækifæri til að heita á hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar að koma til samstarfs við stjórnarflokkana um þetta mikilvæga mál. Framtíðarsýn framsóknarmanna er skýr og glæsileg. Við viljum áfram stefna að framþróun og þroskun þekkingarsamfélags með menntasókn og batnandi og fjölgandi lífstækifærum fyrir alla þjóðina og allar byggðir landsins. Við viljum að Íslendingar hafi þann þjóðarmetnað að hér séu og verði menntun, lífskjör og lífstækifæri með því sem best gerist í heiminum og hér verði áfram samkeppnisfært atvinnu- og viðskiptalíf, umhverfismál og orkunýting til fyrirmyndar og glæsilegt gróandi þjóðlíf og menningarlíf. Andstæðingar framsóknarmanna reyna að gera lítið úr þessari framtíðarsýn en tilraunir þeirra bera rangfærslum vitni. Áróður þeirra fellur um sjálfan sig eins og margendurtekið málþóf þeirra á Alþingi hefur svo berlega sannað. Nú lítur svo út sem stjórnarandstæðingar trúi því að loforð um útgjaldaveislu á kostnað ríkissjóðs gangi í augu almennings. En almenningur á mikilla hagsmuna að gæta í því að glutra ekki niður þeim árangri sem náðst hefur á síðustu árum. Því verður ekki trúað að almenningur láti blekkjast af fagurgala fyrir kosningar. Erindi Framsóknarflokksins hefur aldrei verið eins brýnt við íslensku þjóðina og einmitt nú. Framsóknarflokkurinn er frjálslynt og alhliða framfaraafl á miðju stjórnmálanna. Við erum samvinnufólkið sem getur leitt samfélagsöflin að árangursríku samstarfi. Íslendingar þurfa að njóta ábyrgðar og festu sem framsóknarmenn hafa fram að færa. Styrkur Framsóknarflokksins sker úr um það hvers konar stjórnarstefna verður ráðandi í landinu eftir kosningarnar. Á næstu árum þarf að framfylgja samræmdri auðlindastefnu sem mótuð verður með heildaráætlun um nýtingu og vernd. Þá þarf að framfylgja víðtækum ákvörðunum um umbætur og framþróun velferðarkerfanna í samræmi við óskir þeirra sem mestra hagsmuna hafa að gæta. Við þurfum að framfylgja metnaðarfullri stefnu í menningarmálum, fræðslu og vísindamálum og umhverfismálum. Við þurfum að halda áfram á markaðri braut í málefnum nýsköpunar- og sprotafyrirtækjanna. Við þurfum að starfa áfram undir kjörorðum framsóknarmanna um vinnu, vöxt og velferð, og við eigum að leggja sérstaka áherslu á að tryggja hér langvarandi jafnvægi og varanlegan stöðugleika í efnahags- og atvinnumálum. Ég heiti á allt framsóknarfólk að leggjast á eitt. Við héldum glæsilegt flokksþing fyrir skemmstu og þar stilltum við saman strengi fyrir þá baráttu sem fram undan er. Það var glæsilegur hópur framsóknarfólks af öllu landinu sem þar mótaði stefnu okkar. Ég heiti á alla landsmenn að hugsa sig vel um í komandi kosningum og velja þá sem eru traustir og ábyggilegir og ábyrgir. Framsóknarmenn eru þeir sem þeir segjast vera. Þjóðin þekkir störf, árangur og áræði framsóknarmanna til margra ára. Lífskjör langflestra landsmanna hafa aldrei verið betri en þau eru nú. Sóknarfæri þjóðarinnar hafa aldrei verið slík sem þau eru nú. Íslenska útrásin og íslenska undrið vekja aðdáun erlendis. Ólíkt því sem orðið hefur í mörgum nágrannalöndum okkar hefur atvinnuöryggi verið tryggt á Íslandi og mikil aukning í almennum kaupmætti fólks. Í þessum efnum urðu þáttaskil þegar framsóknarmenn komust til valda. Atvinnuöryggi og afkomuöryggi eru grundvallaratriði í stefnu framsóknarmanna. Þessi mál eiga að ráða úrslitum um stjórnarstefnu að mati okkar. Þvert á móti því sem stundum er sagt hér er Ísland á alþjóðavettvangi viðurkennt að flestu leyti til fyrirmyndar um orkumál og umhverfisvernd. Við skulum ekki glata því sem áunnist hefur, við skulum sækja fram saman á miðjunni. Sláist í sóknarför með framsóknarmönnum. - Ég þakka áheyrnina.

Ágætu landsmenn. Fyrir tæpum fjórum árum var stefnuræða forsætisráðherra lesin úr þessum ræðustól. Ræðan var jafnframt stjórnarsáttmáli ríkisstjórnarinnar, þ.e. Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks, sem tekist hafði með naumindum að endurnýja umboð sitt í þingkosningum árið 2003. Formenn stjórnarflokkanna hafa dregið inn í þingið frumvarp um að setja ákvæði um þjóðareign náttúruauðlinda í stjórnarskrá. Hér kemur nýting sjávarauðlindarinnar strax í umræðuna. Hún er uppspretta mikilla auðæfa og skiptir höfuðmáli fyrir byggðir landsins. Rifjum upp hvað ríkisstjórnarflokkarnir sögðust ætla að gera í sjávarútvegsmálum á kjörtímabilinu sem nú er að renna skeið sitt á enda. Þetta var sagt í stjórnarsáttmálanum: „Leitast verður við að styrkja hagsmuni sjávarbyggða, til dæmis með því að kanna kosti þess að styrkja forkaupsréttarákvæði sveitarfélaga og lögaðila, að nýta tekjur af veiðigjaldi til uppbyggingar þeirra, takmarka framsal aflaheimilda innan fiskveiðiársins, auka byggðakvóta og taka upp ívilnun fyrir dagróðrarbáta með línu. Ákvæði um að auðlindir sjávar séu sameign íslensku þjóðarinnar verði bundið í stjórnarskrá.“ Hvað af þessu hefur verið efnt? Nánast ekki neitt. Það eina sem hefur verið efnt af þessu er hin svokallaða línuívilnun en einungis að litlu leyti og með miklum semingi. Núna loksins þegar fjögur ár eru liðin og einungis nokkrir dagar eftir af kjörtímabilinu koma stjórnarflokkarnir með illa undirbúna tillögu um breytingu á stjórnarskránni. Þingmenn stjórnarliða tala meira að segja um í sömu andrá að þetta sé eiginlega alveg merkingarlaust ákvæði og maður hefur það á tilfinningunni að þetta sé eiginlega bara sett fram í gamni. Á sama tíma og það blasir við að ríkisstjórnin hefur ekki gert neitt á kjörtímabilinu til að rétta hlut sjávarbyggðanna stöndum við frammi fyrir því að hin svokallaða uppbygging þorskstofnsins virðist hafa mistekist gjörsamlega og byggðunum blæðir út. Það er nú þannig, góðir landsmenn, að það skiptir öllu máli fyrir okkur sem þjóð að landið sé í byggð. Á þessu höfum við í Frjálslynda flokknum hamrað allt kjörtímabilið. Við viljum losa byggðirnar við drápsklyfjar kvótakerfisins og færa þeim aftur atvinnufrelsið og nýtingarréttinn sem af þeim hefur verið tekinn. Við viljum byrja þá vegferð með því að auka frelsi minni báta til veiða. Þessi atvinnutæki skapa flest störf í heimabyggð. Það er óumdeilt. Þau skipta miklu máli. Ágætu landsmenn. Frjálslyndi flokkurinn hefur einn flokka óhikað og af festu tekið upp hreinskipta umræðu um málefni innflytjenda. Málefni þeirra eru víða í ólestri. Fólk býr í atvinnuhúsnæði, skráning og eftirlit er gloppótt, brotið er á réttindum fólks, íslenskukennslan er af skornum skammti og svona getum við haldið áfram að telja. Umræðan hefur skilað árangri. Ríkisstjórnin hefur aukið fé til íslenskukennslu og hún reynir að bæta lagaumhverfið sem snýr að erlendum starfsmönnum hér á landi. En betur má ef duga skal. Mjög mikið innstreymi hefur verið af fólki hingað til lands og aldrei meira en síðustu mánuði. Við þekkjum tölurnar. Fjöldinn er nú um 20 þús. manns, nálgast 15% af vinnuafli hér á landi. Það er varla ofmælt að segja að Ísland upplifi nú í fyrsta sinn aðstæður sem aldrei hafa komið upp áður þar sem mikill fjöldi erlends fólks mun keppa við Íslendinga um vinnu. Iðnaðarmenn, iðnverkafólk og fólk í verslun og þjónustu finnur æ betur fyrir því að nú er komin upp áður óþekkt staða á íslenskum vinnumarkaði þar sem þeir sem eru fyrir í landinu mæta samkeppni frá erlendum nýbúum. Afleiðingarnar eru að hópar launafólks hér á landi eru að dragast aftur úr í kjörum. Að sjálfsögðu hefur það víðtæk þjóðfélagsáhrif þegar þúsundir erlendra nýbúa setjast að hér á landi í atvinnuleit til lengri og skemmri tíma. Íslendingar eru fámenn þjóð og viðkvæm fyrir því þegar hömlulausir aðflutningar eiga sér stað eins og við höfum upplifað á undanförnum missirum og munum væntanlega gera áfram ef ekkert verður að gert. Við í Frjálslynda flokknum ætlum að takmarka á ný frjálst flæði launafólks frá nýjum ríkjum innan Evrópska efnahagssvæðisins. Hér er ekki verið að tala um að loka landinu eða reka fólk í burtu heldur eingöngu lögð áhersla á það að sökum smæðar þjóðarinnar er það okkur Íslendingum nauðsynlegt að stýra sjálf flæði erlendra nýbúa til landsins. Ef við í Frjálslynda flokknum fáum umboð kjósenda til að setjast í ríkisstjórn ætlum við að láta reyna á ákvæði samningsins um Evrópska efnahagssvæðið sem veitir heimildir til að taka upp takmarkanir á frjálsri för launafólks. Okkur er nauðsyn að verja íslensk gildi og menningararf og takmarka innflutning fólks við félagslega og fjárhagslega getu þjóðarinnar til að halda uppi því velferðarkerfi sem hefur verið byggt upp af miklum dugnaði undanfarna áratugi þótt alltaf megi gera betur. Yfirvöld í okkar litla landi verða að hafa stjórn á því hverjir og hvað margir innflytjendur koma til landsins. Öllum sem sækja hér um dvalarleyfi ber að skuldbinda sig til að hlíta íslenskum lögum og stjórnarskrá og nema íslensku. Góðir landsmenn. Mikilvægt er að virkja innlent vinnuafl frekar og betur en nú er gert. Þannig getum við nýtt betur þann mannauð sem er fyrir í landinu. Breyta á skattkerfi, t.d. ósanngjörnum skerðingarreglum sem bitna nú harðast á eldri borgurum og öryrkjum sem og því hvernig skattbyrði hefur þróast gagnvart lágtekjufólki. Sú ríkisstjórn sem nú situr hefur stundað linnulaust auðmannadekur allan sinn valdatíma. Nú er komið að alþýðu landsins. Við ætlum að koma okurflokkunum frá. Venjulegt fólk á að fá að njóta skattalækkana. Ekki bara þeir sem þegar hafa meira en nóg á milli handanna. Við viljum koma fólki út úr þeirri fátæktargildru sem stjórnvöld hafa skapað með stefnu sinni í skatta- og peningamálum. Hækka á skattleysismörk í 150 þús. kr. og heimila bótaþegum að afla sér tekna án þess að bætur til þeirra séu skertar. Frjálslyndi flokkurinn leggur áherslu á nauðsyn þess að verðtrygging á lánsfé verði afnumin til hagsbóta fyrir almenning, t.d. fyrir ungt fólk sem er að eignast sína fyrstu íbúð. Lánsfé á að vera í boði á svipuðum kjörum og í nágrannalöndunum. Við sættum okkur ekki við að verðlag á nauðsynjum hér á landi sé hærra en annars staðar í okkar heimshluta. Við ætlum að berjast fyrir því að verslun verði frjáls með allar vörur sem leyfðar eru á innlendum markaði. Góðir landsmenn. Að lokum heiti ég því að Frjálslyndi flokkurinn muni, komist hann til valda, beita sér fyrir því að gera stórátak til að bæta hag aldraðra og öryrkja í landinu. Ísland er gott og ríkt land og býr yfir stórkostlegum möguleikum. Hér á enginn að þurfa að búa við skort. Ágætu landsmenn. Ég vil að lokum nota tækifærið til að koma á framfæri samúðarkveðjum til ættingja og vina þeirra sem fórust og urðu að lúta í lægra haldi fyrir náttúruöflunum í mynni Ísafjarðardjúps í gærkvöldi. Guð geymi minningu góðra drengja. - Góðar stundir.

Virðulegi forseti. Góðir landsmenn. Skýrustu afleiðingarnar af 12 ára setu hægri flokkanna í ríkisstjórn er hröð þróun íslensks samfélags í átt að ójöfnuði sem þekkist hvergi á Norðurlöndunum. Við erum á hraðri leið frá norrænu velferðarsamfélagi í átt að ójöfnu markaðssamfélagi á bandaríska vísu. Við jafnaðarmenn höfum því verk að vinna á öllum sviðum samfélagsins. Nú þegar kjörtímabilinu er að ljúka vil ég nota tækifærið og fara aðeins yfir það hvernig búið er að barnafólki hér á landi. Foreldrar á Íslandi vinna einn lengsta vinnudag í Evrópu og mikið álag er á barnafólki. Þetta álag hefur áhrif á fjölskylduna alla og þá ekki síst börnin sjálf. Byrðarnar sem hvíla á barnafólki eru allt of miklar og við í Samfylkingunni viljum gera það að forgangsverkefni í nýrri ríkisstjórn að létta þessar byrðar og búa þannig börnunum okkar, framtíðinni, örugg og ánægjuleg uppvaxtarár. Að reka heimili á Íslandi í dag er erfitt og það er líka dýrt. Fyrst vil ég nefna að matarverð er með því hæsta sem gerist í Evrópu. Lækkun matvælaverðs hefur verið baráttumál okkar jafnaðarmanna árum saman og nú loksins, tveimur mánuðum fyrir kosningar, lækkaði ríkisstjórnin matvælaverðið eftir aðgerðaleysi í 142 mánuði. Auðvitað var gott að ríkisstjórnin tók loksins við sér, en þetta var of lítið og of seint. Enginn annar flokkur hefur barist jafnötullega fyrir lækkun matvælaverðs og Samfylkingin og við höfum ítrekað lagt fram útfærðar tillögur um hvernig megi lækka verðið tvöfalt meira en nú hefur verið gert á handahlaupum rétt fyrir kosningar. Góðir landsmenn. Ríkisstjórn Framsóknar og Sjálfstæðisflokks hefur þrengt svo að barnafólki að okkur jafnaðarmönnum blöskrar. Settar eru á laggirnar fjölskyldunefndir til skrauts en hvað gerist raunverulega á meðan? Á meðan gerir ríkisstjórnin hver efnahagsmistökin á fætur öðrum og afleiðingarnar eru m.a. hæstu vextir í heimi og sögulegar hæðir í húsnæðisverði. Núna þarf ungt fólk að eiga fimm milljónir í eigið fé til að geta keypt sína fyrstu íbúð en þurfti árið 2002 einungis að eiga eina milljón til kaupa á sambærilegri íbúð. Þetta eru miklar fjárhæðir sem þetta unga fólk þarf að brúa og oftast með lánum og yfirdrætti á ofurvöxtum. Ofan á þetta hafa efnahagsmistök ríkisstjórnarinnar leitt af sér háa verðbólgu sem fór hátt í 10% í lok sumars. Þeir sem sitja með verðbólguna í fanginu eru almenningur í landinu sem horfir á húsnæðislánin sín bólgna út. Það er óverjandi að almenningur sitji með verðbólgukostnaðinn í fanginu með þessum hætti á meðan þeir sem bera ábyrgð á verðbólgunni, ríkisstjórnin, lítur undan. Fasteignalánum kemst fólk ekki svo glatt undan. Það þurfa jú allir þak yfir höfuðið. En hvað gerði ríkisstjórnin? Hún keyrði húsnæðisverð upp úr öllu valdi með vondum ákvörðunum og bætti svo gráu ofan á svart með því að skerða vaxtabæturnar um einn milljarð á kjörtímabilinu. Okkar jafnaðarmanna bíður nú það stóra og mikilvæga verkefni að afnema stimpilgjöld, ráðast gegn verðbólgunni og endurreisa vaxtabótakerfið. Góðir landsmenn. Við í Samfylkingunni munum halda baráttunni áfram þangað til að Íslendingar standa jafnfætis nágrannaþjóðum okkar í matvælaverði, vöxtum og verðbólgu. Hátt húsnæðisverð, heimsins hæstu vextir, há verðbólga og himinhátt matvælaverð er langt frá því að vera það eina sem leggst á íslensku barnafjölskylduna. Hér bera barnavörur hæsta virðisaukaskatt, leikskólagjöld og dagvistunargjöld í grunnskólum eru há, endurgreiðsla námslána leggst þungt á þá sem hafa stundað nám, tannlæknakostnaður vegna barna og fullorðinna er hár og svona mætti lengi telja. Allur þessi kostnaður leggst af fullum þunga á einu bretti á barnafólk hér á landi. Þessu hefur ríkisstjórnin ekki sýnt neinn skilning og skert barnabætur um 10 milljarða frá árinu 1995 og lækkað verulega tannlæknakostnað og þátttöku í tannlæknakostnaði barna. Barnafólk í lágtekjuhópi og ekki síður barnafólk í millitekjuhópi finnur þetta á sínu eigin skinni á hverjum einasta degi og er nauðbeygt til að leggja á sig allt of mikla vinnu til að ná endum saman. Við í Samfylkingunni viljum lækka virðisaukaskatt á barnavörum, endurreisa vaxtabótakerfið, endurreisa barnabótakerfið, breyta þriðjungi námslána í styrk að námi loknu, afnema stimpilgjöld, lækka matvælaverð og ráðast gegn verðbólgunni af fullum þunga. Þegar byrðar fjölskyldunnar eru þyngdar úr öllu hófi líkt og núverandi ríkisstjórn hefur gert undanfarin ár ná afleiðingar þess uggvænlega langt í framtíðina. Framtíð okkar allra býr í börnunum. Okkar skyldur eru að búa þeim örugg og ánægjuleg uppvaxtarár þar sem þeim er gert kleift að taka við keflinu og byggja framtíðina. Úrelt afturhaldssjónarmið? Þetta er ekki það. Þetta eru ekki úrelt afturhaldssjónarmið heldur skýr framtíðarsýn þar sem hagur fólksins í landinu er leiðarljós. Góðir landsmenn. Ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks hefur sýnt í verki að hún hefur ekki skilning á þessum verkefnum. Samfylkingin er frjálslyndur jafnaðarflokkur sem stendur vörð um hag heimilanna í landinu. Það munum við sýna í verki fáum til þess ykkar umboð eftir kosningarnar 12. maí. - Góðar stundir.

Góðir Íslendingar. Í kosningunum í vor stöndum við frammi fyrir mikilvægri ákvörðun, líklega mikilvægari en flestir gera sér grein fyrir. Þá verður ákveðið hvort við höldum áfram á braut efnahagslegra og samfélagslegra framfara eða skiptum alfarið um kúrs og eigum þá á hættu stöðnun, samdrátt og atvinnuleysi. Síðastliðinn áratugur hefur verið mesta hagsældar- og framfaratímabil Íslandssögunnar. Íslenskt samfélag er ríkara og fjölbreyttara hvort sem litið er til menningarlegra mælikvarða eða peningalegra. Margt af því sem við teljum vera sjálfsagt í dag, valkostirnir og tækifærin, var það hins vegar ekki fyrir nokkrum árum og verður það heldur ekki lengur ef hér kemst til valda ríkisstjórn undir forustu vinstri flokka sem hafa ávallt skilað auðu eða verið á móti þegar framfaramál hafa komið hér til atkvæðagreiðslu á undanförnum árum. Þegar þetta er sagt er ekki verið að reyna að slá pólitískar keilur heldur eru þetta raunverulegar staðreyndir og það er af mörgu að taka. Hér í salnum er stjórnarandstaða sem studdi ekki rammalöggjöf um háskóla, ein mikilvægustu lög sem samþykkt hafa verið á sviði skólamála í seinni tíð. Hér í salnum er stjórnarandstaða sem vildi ekki veita sjálfstæðum grunnskólum eins og Ísaksskóla, barnaskóla Hjallastefnunnar eða Landakotsskóla tækifæri. Hér í salnum er stjórnarandstaða sem vildi ekki sameiningu Háskólans í Reykjavík og Tækniháskólans eða samkeppni og sjálfstæða skóla á háskólastigi.  Þegar skyggnst er undir yfirborðið kemur nefnilega fljótlega í ljós að málflutningur stjórnarandstöðunnar byggist ekki á hugmyndum sem stuðla að uppbyggingu heldur því einu að vera á móti, vilja banna eða einfaldlega segja pass. Umræða um umhverfismál á t.d. ekki að vera skálkaskjól til að leggjast gegn allri framþróun atvinnulífsins og íslensks samfélags. Íslenskt samfélag hefur ávallt allt frá landnámi byggt á nýtingu náttúrugæða, hvort sem um er að ræða fiskimið, landgæði, jarðhita eða vatnsafl. Við verðum hins vegar einnig að muna að náttúran sem slík er gæði sem verður að umgangast af alúð, umhyggju og varfærni. Það hefur sannkölluð vitundarvakning orðið meðal þjóðarinnar um mikilvægi umhverfismála og það er fagnaðarefni, eitthvað sem þótti sjálfsagt eða eðlilegt fyrir nokkrum árum er það ekki lengur í dag. Viðmiðin breytast og gildismatið líka. Sátt er að myndast um það í samfélaginu að rétt sé að hægja á ferðinni í virkjunarmálum og meta hvert skref sem tekið verður af enn frekari kostgæfni en áður. Um það mun hins vegar aldrei ríkja sátt að ekkert verði nokkurn tíma frekar gert, að við Íslendingar leggjum árar í bát og hættum að róa til framtíðar. Það er hins vegar ekkert sem knýr nú fram nýjar stóriðjuframkvæmdir þótt huga verði að eðlilegri framþróun þeirra fyrirtækja sem þegar eru starfandi eins og Alcan á Íslandi. Hér er ekki atvinnuleysi heldur þvert á móti, hér er ekki efnahagslegur samdráttur heldur þvert á móti. Ég er þeirrar skoðunar að við eigum fyrst og fremst að nýta jarðvarma, gufuafl og nýja tækni ef til frekari framkvæmda kemur. Hér á Íslandi hefur orðið til einstök þekking á því sviði og við stöndum þar framar flestum öðrum þjóðum. Sú þekking nýtist ekki einungis við jarðhitaverkefni heldur er þekkingin sem slík orðin að verðmæti og alþjóðlega eftirsóttri auðlind. Það er tímanna tákn að nú er verið að undirbúa tvær menntastofnanir á háskólastigi sem hyggjast hasla sér völl með nýtingu íslenskrar vísinda- og orkuþekkingar að leiðarljósi. Önnur þeirra verður starfrækt á Akureyri í tengslum við Háskólann á Akureyri og hefur verið einstaklega spennandi að fylgjast með þróun og þeim mikla metnaði sem lagður hefur verið í verkefnið. Ég hef þegar tjáð fulltrúum Háskólans á Akureyri að ég sé reiðubúin til að nýta heimildir í lögum til að gera skólanum kleift að ráðast í byggingu Borga með því að vera hluthafi í félaginu Þekkingarvörður. Hin menntastofnunin verður staðsett á Suðurnesjum og er í samstarfi við háskólastofnanir og orkufyrirtæki en báðir skólarnir verða í nánu samstarfi og með beinni aðild fyrirtækja á þessu sviði. Hvar stæðu þessi verkefni ef hér hefði verið við völd stjórn sem ávallt legðist gegn öllu og það ekki bara einu sinni heldur alltaf. Samgöngumál hafa verið fyrirferðarmikil og er það vel. Hér áður fyrr voru það fyrst og fremst landsbyggðarþingmenn sem tóku til máls þegar samgönguáætlun var til umræðu. Nú brenna samgöngumálin ekki síður á íbúum höfuðborgarsvæðisins. Hér hefur fólksbifreiðum fjölgað gríðarlega eða um 78% á síðustu 10 árum og eru nú orðnar 135 þúsund af 200 þúsund bílum. Hvernig ætla menn að bregðast við þessu á næstu 10 árum? Eins og R-listinn gerði í Reykjavík hér á árum áður, þ.e. að berja höfðinu við stein, staðnaður og algerlega kjarklaus til ákvarðanatöku, neita að viðurkenna að Íslendingar aka um á einkabílum og gera þar með ekki neitt? Eða eigum við að grípa til aðgerða sem taka mið af raunveruleikanum en ekki draumsýn um land án bíla? Ég fagna því sérstaklega tillögu meiri hluta samgöngunefndar um að leggja aukið fjármagn til frekari samgönguframkvæmda á höfuðborgarsvæðinu og tel raunar að meta verði hvort enn frekari framkvæmda sé þörf hér á næstu árum en nú eru ráðgerðar. Góðir Íslendingar. Framfarir eru eilífðarverkefni. Við Íslendingar erum metnaðarfullir, við erum kappsamir og viljum áfram vera í fremstu röð þeirra landa sem við alla jafna berum okkur saman við. Til að svo verði áfram þarf að hafa kjark og dug til að taka ákvarðanir er leiða til fjölgunar tækifæra fyrir einstaklingana, fyrir fyrirtækin og fyrir fjölskyldurnar. Sú ábyrgð er mikil og það er ábyrgð sem við sjálfstæðismenn erum reiðubúnir og þorum að axla áfram.

Góðir Íslendingar. Við komum saman í skugga hins skelfilega slyss í mynni Ísafjarðardjúps. Ég votta aðstandendum sjómannanna tveggja mína dýpstu samúð. Á kosningavori er eðlilegt að við þingmenn horfum yfir svið stjórnmálanna með tilliti til þess sem fram undan er á næstu vikum. Við vinstri græn teljum merkileg tækifæri liggja í þessum kosningum. Við blasa nýir tímar. Í hugum okkar flestra eru það spennandi tímar, tímar uppstokkunar og breytinga en umfram allt tímar tækifæra. Við Íslendingar höfum að mörgu leyti verið heppin. Forlögin hafa farið um okkur nokkuð mjúkum höndum og margt í samfélaginu hefur gengið vel upp á síðkastið. Við sem störfum í stjórnmálum gerum það vegna þess að við viljum hafa áhrif á samfélagið, taka þátt í að bæta það sem er til staðar og greiða nýjum hugmyndum braut. Við teljum okkur hafa eitthvað til málanna að leggja og við viljum láta gott af okkur leiða. Oft erum við sammála um markmið og jafnvel leiðir. Þegar svo er vekur það sjaldnast mikla athygli en hins vegar er það yfirleitt fréttaefni þegar við tökumst á. Handhafar fjórða valdsins, fjölmiðlarnir, gera jafnvel út á það stundum að fá okkur til að munnhöggvast og slást en mér er til efs að málunum sem við berum fyrir brjósti sé slíkt til framdráttar. Það er miklu nær að það nái til fjöldans sem sett er fram af yfirvegun og stolti. Við vinstri græn erum stolt af okkar stefnu. Við höfum lagt okkur fram um að koma okkar pólitík til skila á skýran og greinargóðan hátt og af skoðanakönnunum upp á síðkastið má sjá að kjósendur virðast kunna okkur þakkir fyrir þetta og við erum þakklát fyrir meðbyrinn þó að það verði auðvitað niðurstaða kosninganna sem á endanum skiptir máli. Það gleður okkur auðvitað að finna þetta jákvæða andrúmsloft og við leyfum okkur að líta á það sem viðurkenningu á því að við séum á réttri leið og að þau mál sem við setjum á oddinn séu mál málanna. Og hver eru þá mál málanna? Öflugt velferðarsamfélag þar sem félagslegt jafnrétti ríkir og grunnþjónusta er gjaldfrjáls, kvenfrelsi sem tryggir að konur eigi jafnan aðgang og jafnan rétt í samfélaginu á við karla. Lykillinn að slíku samfélagi er að kynbundnum launamun verði útrýmt, að kjör kvennastétta verði bætt stórlega og tekið verði mið af þörfum barnanna og fjölskyldnanna við mótun samfélagsins. Menningarmálin. Við höfum lagt áherslu á aðgengi að fjölbreyttum menntunartækifærum án skólagjalda og við höfnum ábyrgðarleysi stjórnarflokkanna sem sjá þau tækifæri helst í menntakerfinu að einkavæða það. Við teflum fram ögrandi hugmyndum að nýsköpun í atvinnulífi um land allt af að því að við teljum öflugar dyggðir vera sameiginlegt hagsmunamál þjóðarinnar. Kraftmikið og hugmyndaríkt starf frumkvöðla í ferðaþjónustu kemur upp í hugann til dæmis. Efnahagslegur stöðugleiki er líka á dagskrá hjá okkur. Við viljum draga úr þenslu og leita jafnvægis á ný og réttlátt skattkerfi skiptir okkur máli, skattkerfi sem er öflugur burðarás samneyslunnar, skattkerfi sem er nýtt til tekjuöflunar og til að draga úr misskiptingu. Síðast en ekki síst eru það grænu málin. Við vinstri græn höfum viljað koma hugmyndafræði sjálfbærrar þróunar á dagskrá og það hefur tekist. Skilningur fólks er að aukast á því hvernig umhverfismálin, samfélagsmálin og efnahagsmálin fléttast saman í eina órjúfanlega heild þar sem hver þáttur í vefnum skiptir jafnmiklu máli og enginn má bera annan ofurliði. Með öðrum orðum, ákvarðanir er varða okkur öll þurfa að taka jafnt tillit til þessara þátta. Ef björt framtíð á að blasa við börnunum okkar þá verður það í gegnum sjálfbæra þróun. Hinir flokkarnir hafa áttað sig á því að það þýðir ekki lengur að skila auðu í umhverfismálum og við vinstri græn fögnum því. Við erum sannfærð um að það verður kosið um grænu málin í vor og það verða þeir kjósendur sem eru tilbúnir að forgangsraða í þágu náttúruverndar sem ráða niðurstöðu kosninganna. Þeir kjósendur sem kjósa með grænni framtíð verða þeir sem ráða úrslitum. Þeir verða í sigurliðinu. Já, þetta eru málin sem við vinstri græn höfum lagt áherslu á. Þetta er það sem við stöndum fyrir og þjóðin virðist vera með á hreinu, hreinar línur. Nokkur orð um stjórnarskrármál. Formenn stjórnarflokkanna kusu að fara leið sundurlyndis í því mikilvæga máli. Það lýsti mikilli skammsýni. Þingmál þeirra félaga fær falleinkunn hjá sérfræðingum og jafnvel þingmenn stjórnarflokkanna lýsa efasemdum. Við vinstri græn erum þess ekki fýsandi að náttúruauðlindir þjóðarinnar séu ofurseldar einkaeignarrétti, hvorki vatnið né fiskurinn. Við erum fylgjandi því að réttur þjóðarinnar til heilnæms umhverfis sé skilgreindur í stjórnarskrá, að öll eigum við rétt á að lifa í umhverfi sem er laust við heilsuspillandi mengun sem teflir lífsgæðum okkar í voða. Við teljum að veruleg lífsgæði séu fólgin í óspilltri náttúru. Þau verðmæti þarf að viðurkenna. Í hana sækjum við lífsfyllingu, unað og kyrrð. Allt þetta er okkur nauðsynlegt til að geta lifað innihaldsríku lífi. Það er sjálfsagt að leita leiða til að skilgreina þennan rétt en það þarf að gerast í sátt. Það er tímabært að við opnum augu okkar fyrir því sem raunverulega skiptir máli í lífinu. Fuglasöngur og öræfakyrrð eru þar á meðal, samverustundirnar með okkar nánustu, með fólkinu sem okkur þykir vænt um, með börnunum okkar og foreldrum okkar, eru þar á meðal og tíminn sem er alltaf af svo skornum skammti er þar á meðal. Stjórnmál þurfa að hafa pláss fyrir þessa þætti. Við þurfum að gefa okkur tíma til að njóta. Góðir Íslendingar. Það eru nýir tímar fram undan, ný ríkisstjórn í spilunum. Við vinstri græn sjáum ótal tækifæri í kosningunum í vor. Við erum bjartsýn og við erum vongóð þegar við horfum til vorsins með sól í sinni og sól í hjarta, sannfærð um að það verður ekki bara Sól í Straumi í vor og ekki bara sól á Suðurlandi, það verður sól um allt Ísland. - Góðar stundir og græna framtíð.

Gott kvöld, góðir Íslendingar. Það er sagt að fáir landsmenn nenni að horfa á umræður frá Alþingi og því er ekki úr vegi að velta fyrir sér hvers vegna það er. Hvers vegna skyldi fólk ekki hlusta og horfa á umræður milli þingmanna og stjórnmálaflokkanna - umræður um þeirra eigin framtíð og framtíðarhorfur komandi kynslóða? Margir segja að þetta sé ekki skemmtiefni og fólk kjósi að horfa á eitthvað annað í staðinn - umræðurnar séu jafnvel leiðinlegar. Mér finnst líklegra að það sé vegna þess að það telji að lítið sé á þessum umræðum að græða. Ástandið er skítt, segir stjórnarandstaðan. Það hefur aldrei verið betra, segir stjórnin. Hvernig á fólk að átta sig á hvað er satt í hverju máli? Ég tek fram að hér eiga allir sök. Fjölmiðlar líta gjarnan á það sem hlutverk sitt að veita stjórnvöldum aðhald og skilgreina sig sem hluta af stjórnarandstöðunni. Það er vel og við kvörtum ekki undan því, það frekar herðir okkur í því að standa okkur vel. En það aðhald þarf stjórnarandstaðan líka. Ég get því ekki látið hjá líða að nefna nokkur dæmi um stjórnarandstöðuna í þeirri vissu að hún haldi til haga því sem aðfinnsluvert er hjá okkur í stjórnarflokkunum. Margir í stjórnarandstöðu hafa haldið þeim leik áfram að reyna að telja þjóðinni trú um að hér sé hörmulegt ástand í ýmsum málum, þótt hið gagnstæða sé oftast raunin. Fjölmiðlar eru lítt gagnrýnir á stórkarlalegar yfirlýsingar og stefnumið stjórnarandstæðinganna sem sum hver eru atlaga að efnahagslegum undirstöðum samfélagsins. Mér er spurn, tók enginn eftir yfirlýsingu Steingríms J. Sigfússonar um að rétt sé að hætta við Kárahnjúkavirkjun og láta álverið á Reyðarfirði standa ónotað? Þetta mundi kosta samfélagið hundruð milljóna og verða fjárhagsleg byrði á hvert einasta mannsbarn í landinu og kollkeyra ríkissjóð þannig að vísast yrði hér áralöng kreppa. Enginn hefur beðið Vinstri græna um að leggja fram útreikninga um hvað þetta mundi kosta og hvaða áhrif það mundi hafa. Hæstv. forseti. Mér þætti vænt um að Vinstri grænir veittu skýr svör í þessu máli. Fáist þau ekki er auðvitað ekkert að marka þessar yfirlýsingar. Bankana úr landi, sagði þingflokksformaður Vinstri grænna. Hjá þeim vinna þúsundir sem eiga afkomu sína undir atvinnunni eins og við flest. Hvað á að verða um þetta fólk? Væntanlega á það að „gera eitthvað annað“ sem í hnotskurn er atvinnumálastefna Vinstri grænna. Guð hjálpi bönkunum, sagði annar þingflokksformaður og hafði uppi opinberar hótanir um stríð gegn þeim kæmist hann og flokkur hans til valda. Hvað á hann við? Ég skal svara því, ég held að hann meini ekkert með þessu, en þá stendur eftir spurningin: Hvað gengur fólki eiginlega til með slíku óráðshjali? Undanfarin missiri hefur umhverfisumræða verið fyrirferðarmikil í íslensku samfélagi og fer vel á því. Stundum hefur atgangurinn þó verið svo mikill og einhliða að margir landsmenn virðast nú halda að við séum vondir umhverfissóðar. Því fer þó fjarri. Um daginn var lítil frétt í fjölmiðlum um að Evrópusambandið hefði sett sér göfugt langtímamarkmið í umhverfismálum og ætlaði að ná því að notkun hreinna og endurnýjanlegra orkugjafa yrði um 20% í framtíðinni. Athugið að þetta er langtímamarkmið. Á Íslandi er þessi notkun yfir 70% og erum við langfremst í heimi. Má ég endurtaka, með leyfi forseta, 70% - fremst í heimi. Ekki er að sjá að þetta hafi vakið mikil viðbrögð hjá þeim sem hæst tala um umhverfismál, eða vakið umræðu í fjölmiðlum. Upphlaup, upphrópanir, ásakanir. Stjórnmál og yfirlýsingar af þessu tagi eru stjórnmál gærdagsins. Allir flokkar eru sekir um þetta. Það sjáum við þegar við lítum yfir farinn veg. Ég held að kjósendum sé farið að finnast nóg um. Ég held, hæstv. forseti, að þetta sé ein ástæðan fyrir því skerta trausti sem kjósendur segjast bera til Alþingis. Ég held að þeir vilji ekki stjórnmál gærdagsins. Það er alvarlegt í meira lagi þegar tvær mikilvægustu stofnanir hins borgaralega samfélags, löggjafarsamkoman og dómstólarnir, njóta trausts innan við 40 af hundraði aðspurðra í skoðanakönnunum. Við lifum á efnahagslegu blómaskeiði. Margir hafa efnast vel, ríkissjóður er nær skuldlaus, kaupmáttur okkar allra hefur aukist ár frá ári í 12 ár, en á sama tíma fer traustið á stofnanir samfélagsins þverrandi. Við eigum að staldra við og hlusta. Ég veit að mörg okkar hafa áhyggjur og vilja snúa þessu við og við eigum að sameinast um það. Ég vil leggja þá merkingu í þessa niðurstöðu að almenningur sé að kalla eftir því að stjórnmál snúist meira um inntakið en minna um ásýndina, minna um fjárhæðir og tölfræði, meira um hugsjónir okkar, framtíðarsýn og það hvernig við raunverulega viljum búa í haginn fyrir fjölskyldur þessa lands. Góðir tilheyrendur. Mikilvægt er að þingið endurspegli þá þjóð sem það er hluti af. Stjórnmál gærdagsins eru að þingmenn flokka séu allir af sama kyni og allir á sama aldri. Stjórnmál morgundagsins eru að sá mannauður sem býr í báðum kynjum, fólki á öllum aldri og með mismunandi menntun og reynslu sé nýttur. Lista okkar framsóknarmanna fyrir komandi kosningar skipa til að mynda nákvæmlega jafnmargir karlar og konur. Þrjár konur og þrír karlar leiða lista. Þrjár konur og þrír karlar eru ráðherrar fyrir flokkinn okkar. Ungt fólk skipar um þriðjung sæta listanna. Við sýnum jafnréttið í verki en tölum ekki einungis um það á tyllidögum. Frú forseti. Stjórnmál morgundagsins snúast um það að fjárfesta í fólki. Hvernig ætlum við að tryggja einstaklingunum, fjölskyldunum og börnunum tækifæri til að njóta sín í leik og starfi? Stjórnmál morgundagsins snúast um að halda áfram að bæta aðgang allra landsmanna að menntun sem uppfyllir ekki einungis þarfir atvinnulífsins fyrir öfluga og skapandi starfskrafta, heldur þarfir manneskjunnar sjálfrar til að vaxa og þroskast. Stjórnmál morgundagsins snúast um að fjárfesta í fjölskyldum og þeim verðmætum sem fólgin eru í samverustundum foreldra, barna og barnabarna. Stjórnmál morgundagsins snúast um að axla ábyrgð á sjálfum sér og skapa samfélag þar sem aðrir fá að njóta sín. - Ég þakka þeim sem á hlýddu.

Virðulegi forseti, góðir landsmenn. Nú þegar komið er að lokum kjörtímabilsins og alþingiskosningarnar fram undan er rétti tíminn fyrir eldhúsdagsumræðu og pólitíska hreingerningu, gera upp kjörtímabilið og draga fram verkefnin fram undan. Fyrsta verkefnið verður að þvo af okkur ósómann af Íraksmálinu, draga Íslendinga út úr hópi hinna fúsu stríðsþjóða og lýsa yfir andstöðu við feigðarflan Bandaríkjamanna í Írak. Að undanförnu hefur því verið haldið fram af einstökum ráðherrum að stuðningurinn hafi að vísu verið mistök, en hafi verið rétt ákvörðun byggð á röngum forsendum. Þessu er ég algerlega ósammála, allar forsendur málsins lágu fyrir í upphafi. Yfirlýsingar ráðherranna eru hins vegar til marks um að þeir þora ekki eða vilja ekki viðurkenna að þeir tóku og studdu ranga ákvörðun vitandi vits. Þeir tóku ranga ákvörðun en brestur kjark til að viðurkenna það og reyna að telja þjóðinni trú um að þeir hafi gert rétt en verið blekktir með röngum forsendum. Þetta dugar ekki, ráðherrarnir verða að ganga alla leið, viðurkenna mistök sín og biðja íslensku þjóðina afsökunar á þeim. Í hinni pólitísku hreingerningu sem fram undan er þarf að gera upp við stjórnarhætti valdsmannanna sem í Íraksmálinu fóru gegn lögum og sniðgengu utanríkismálanefnd Alþingis og fóru gegn þingræðinu og tóku ákvörðun um stuðning án samráðs við þingflokka og gengu gegn skýrum almannavilja, sem í fjölmiðlamálinu breyttu Alþingi í verkfæri sem var beitt til að ná sér niðri á einstaklingum og fyrirtækjum sem forustumönnum ríkisstjórnarinnar var í nöp við, valdsmanna sem lögðu niður Samkeppnisstofnun eftir að stofnunin hafði sektað olíufélögin fyrir verðsamráð gegn almenningi, valdsmanna sem einkavæddu verðmætar ríkiseignir eftir starfsreglum sem ráðherrarnir sjálfir settu og gátu sveigt og beygt eftir hentugleika hverju sinni, valdsmanna sem leyndu Alþingi upplýsingum í Byrgismálinu og kepptust við að vísa frá sér ábyrgð, og loks þegar ekki varð lengur undan því vikist að viðurkenna að lög voru sniðgengin sögðust axla ábyrgð með því einu að lýsa því yfir að framvegis yrði lögum fylgt. Ég held að almenningur vilji ekki svona stjórnvöld og vilji ekki þingmenn sem líta á það sem hlutverk sitt að vera í slíku liði og spila með valdinu hvað sem öðru líður. Ég held að almenningur vilji kjósa sér þingmenn sem verja almannahagsmuni fyrir sérhagsmunum og geri ríkisstjórn á hverjum tíma að starfa eftir þeim leikreglum sem settar hafa verið. Virðulegi forseti. Það verkefni sem er fram undan er að sjá til þess að helstu auðlindir landsmanna verði áfram sameign þjóðarinnar og það tryggt að arðurinn af nýtingu þeirra verði nýttur í almannaþágu. Mikil verðmæti eru í orkuauðlindinni og þau munu fara vaxandi á komandi árum. Þeir sem munu fá að nýta þá auðlind í framtíðinni verða að greiða fyrir það til almennings. Eðlilegt er að orkan sé nýtt til atvinnuuppbyggingar heima í héraði og arðurinn af nýtingunni skiptist milli ríkis og sveitarfélaga. Orkan í Þingeyjarsýslunum á að vera bæði landsmönnum öllum og Þingeyingum til gagns, svo dæmi sé nefnt. Á næsta kjörtímabili mun það ráðast hvort réttindin sem ríkið ræður yfir verði komin til einkaaðila um sölu Landsvirkjunar eins og ríkisstjórnin áformar eða hvort tekst að almannavæða arðinn af orkuauðlindinni. Þessi réttindi eru gríðarlega verðmæt og fyrir nýtingu þeirra verða greiddir tugmilljarðar króna á hverju ári, rétt eins og nú er gert í sjávarútvegi. Það sér hver maður að þeirri óhæfu sem viðgengst þar verður að linna. Áætlað er að bestu manna yfirsýn að lítið sjávarþorp á Vestfjörðum greiði árlega um hálfan milljarð króna fyrir leigu á veiðiheimildum og aðra álíka fjárhæð fyrir þær veiðiheimildir sem hafa verið keyptar á undanförnum árum. Þessir peningar renna ekki til viðkomandi sveitarfélags eða ríkisins til brýnna samfélagslegra verkefna. Nei, öðru nær. Sá sem fær peninginn í sinn vasa hefur engar skyldur og borgar litla skatta af tekjunum. Kannski engan skatt ef hann nýtir sér rúm lagaákvæði um frestun skattgreiðslna. Leiguútgerðarmaðurinn greiðir stærstan hluta tekna sinna sem hann fær fyrir að veiða og selja fiskinn til leigusalans. Hann heldur kannski eftir um þriðjungi af tekjunum og þarf að greiða af því bæði laun og allan kostnað við útgerðina. Svona fyrirkomulag í einni atvinnugrein er nú til dags algjörlega óþekkt í hinum vestræna heimi þar sem menn vilja byggja velferð almennings á atvinnufrelsi einstaklinga. Ég gæti sem best trúað að fógetinn í Nottingham sem við þekkjum úr sögubókum um Hróa hött og félaga hans hafi aldrei náð viðlíka arðráni eins og viðgengst í íslenskum sjávarútvegi. Það þarf engan að undra að sjávarbyggðir landsins séu í miklum vanda. Kallað er eftir sértækum aðgerðum á Norðurlandi vestra, og á Vestfjörðum sjá menn fram á hrun byggðanna á næstu árum að óbreyttu. Á þeim 12 árum sem núverandi ríkisstjórn hefur verið við völd hefur fólki fækkað um 21% á Vestfjörðum. Neyðarkalli forustumanna sveitarfélaganna um aðgerðir til úrbóta í atvinnu- og samgöngumálum er svarað eftir fimm vikur - með því að skipa nefnd. Áhugaleysi ríkisstjórnarinnar er best lýst með vaxtarsamningunum sem hún býður fram. Fjárhæðin til atvinnuuppbyggingar sem stendur til boða er svo hraksmánarleg að á Norðurlandi vestra neita sveitarstjórnarmenn að skrifa undir samning. Á Vestfjörðum leggur ríkisstjórnin til heilar 10 millj. kr. á ári í þrjú og hálft ár. Af einhverjum óþekktum ástæðum telja ráðherrarnir að hægt sé að vinna þrekvirki í atvinnumálum fyrir upphæð sem dugar ekki fyrir kjallaraíbúð í Reykjavík. Það þarf vaxtarsamning þessarar ríkisstjórnar í heila öld til að ná 1 milljarði kr. til atvinnuuppbyggingar, og það er samt ekki nema 0,5% af þeirri fjárhæð sem álversuppbyggingin á Austurlandi kostar. Það mun taka 200 aldir fyrir Vestfirðinga að safna fyrir einu álveri. Ég er hræddur um að jafnvel Þyrnirós verði orðin útsofin ef það á að bíða eftir ríkisstjórninni. Landsmenn hafa ekki til þess tíma að bíða eftir stjórnarflokkunum. Það er eitt af verkefnunum fram undan að skipta um ríkisstjórn, á um það verður tekist í komandi alþingiskosningum. Kostirnir eru skýrari en oftast nær áður. Að mörgu leyti eru svipaðar aðstæður uppi og voru 1971 eftir 12 ára setu viðreisnarstjórnarinnar. Stjórnarflokkarnir eru nú staðráðnir í því að halda áfram enn eitt kjörtímabilið og halda áfram einkavinavæðingu sinni og sérhagsmunagæslu. Frjálslyndi flokkurinn mun leika lykilhlutverk í komandi alþingiskosningum. Ef honum mun ganga vel mun ríkisstjórnin falla. Ef honum gengur síður á ríkisstjórnin möguleika á að halda velli. Stjórnarandstaðan á það sameiginlega verkefni fram undan að fella ríkisstjórnina frá völdum og taka við. - Ég þakka þeim sem hlýddu. Góðar stundir.

Frú forseti. Góðir Íslendingar. Kosningarnar í vor eru sögulegt tækifæri fyrir ykkur til að velja nýja ríkisstjórn frjálslyndrar jafnaðarstefnu. Í þeirri ríkisstjórn gegnir Samfylkingin lykilhlutverki og ríkisstjórn hægri flokkanna biðst nú vægðar hjá almenningi en hún er ekki á vetur setjandi, henni verður að koma frá völdum. Það er rótgróið viðhorf hjá flestum Íslendingum að þeir séu frjálsir einstaklingar og jafningjar hverra sem er að manngildi. Auður og vald, titlar og embætti fá þar engu um breytt. Þess vegna á frjálslynd jafnaðarstefna hljómgrunn á meðal landsmanna, henni fylgir andblær framfara og framsýnnar hugsunar. Henni fylgir ekki stjórnlyndi og forsjárhyggja heldur trú á getu einstaklingsins til að spjara sig sé jafnt gefið í upphafi. Í frjálslyndri jafnaðarstefnu felst sú meginskoðun að einstaklingurinn fái best notið sín í sanngjörnu, sterku samfélagi. Enginn er eyland og við njótum okkar best í góðum og heilbrigðum félagsskap á heimili, vinnustað eða vettvangi áhugamálanna. Framleiðslan, þjónustan og smáreksturinn eiga sem mest að lúta samkeppnislögmálum en almannavaldið á í meginatriðum að annast mennta- og velferðarþjónustu og grunnveitu almannakerfisins, þar með talið að tryggja öllum Íslendingum aðgang að háhraðanettengingu frá heimilum sínum. Ríkisvaldið þarf jafnan að vera tilbúið að grípa inn í með lausnir þegar markaðurinn bregst og leysir ekki verkefnið sem honum var falið, t.d. við myndun sáttmála um nýtt jafnvægi á milli höfuðborgar og landsbyggðar. Frelsi og velferð er megininntakið í frjálslyndri jafnaðarstefnu, þess vegna er hún uppspretta þekkingarleitar, nýsköpunar og félagslegra umbóta. Í samfélagi þekkingarinnar en menntunin eitt helsta jöfnunartækið og Samfylkingin mun beita sér fyrir því að hæfileikar allra nemenda verði virkjaðir og sem flestir Íslendingar sem þess æskja fái annað tækifæri til náms. Í anda frjálslyndrar jafnaðarstefnu setur Samfylkingin fram margvíslegar tillögur um úrbætur í félags- og velferðarmálum og bendir á lausnir í brýnum vandamálum sem steðja að. Við viljum að aldraðir Íslendingar njóti virðingar og þakklætis, sanngjarnt samfélag sýnir öldruðum það í verki. Það er ósvinna að aldraðir Íslendingar eyði ævikvöldi sínu í það að berjast fyrir réttindum sínum. Við ætlum að takast á við fíkniefnavandann, samræma og efla meðferðarúrræði, forvarnastarf og fíkniefnameðferð í fangelsum. Við viljum að ríkið auglýsi störf án staðsetningar til þess að jafna tækifærin á landinu öllu. Við viljum efla hag heimilanna með afnámi stimpilgjalda, sanngjörnu verði á vörum og þjónustu og ókeypis skólabókum í framhaldsskólum. Við ætlum að bæta fyrir vanrækslusyndir ríkisvaldsins í samgöngumálum með auknum fjárfestingum í samgöngum og umferðaröryggi. Erindi okkar jafnaðarmanna er að skapa þjóðfélag sem tryggir öryggi og lífsgæði með meiri áherslu á umhyggju, aukinn jöfnuð og mildara samfélag. Við munum halda merki frjálslyndrar jafnaðarstefnu og lýðræðis hátt á lofti í kosningunum og hlökkum til að mæta kjósendum í byrjun gróandans og í hressandi vorgolunni. Þetta verður gott vor. - Góðar stundir.

Frú forseti. Góðir áheyrendur. Íslensk þjóð hefur blómstrað á undaförnum árum og góðæri og hagsæld hefur verið meiri hér á landi en áður hefur þekkst. Sú staðreynd er í raun óumdeild. Eitt mikilvægasta verkefni ríkisstjórnarinnar á hverjum tíma er að tryggja gott atvinnuástand og sífellt betri lífskjör. Óhætt er að segja að vel hafi tekist til því að laun einstaklinga hafa hækkað mikið, atvinnuleysi mælist nú aðeins rétt yfir 1%. Á sama tíma hefur kaupmáttur ráðstöfunartekna á mann að teknu tilliti til skatta og verðlagsþróunar aukist um hartnær 50% á síðasta áratug. Sú aukning er langt umfram það sem aðrar þjóðir geta státað af. Íslenskum fyrirtækjum hefur vegnað vel, bæði hér heima og erlendis og vöxtur þeirra og útrás hefur kallað á fleira vel menntað starfsfólk með góð laun. Það er ánægjuefni þegar fyrirtæki ná slíkum árangri enda er hagur fyrirtækjanna um leið hagur þjóðarinnar. Eins og áður segir er hagsæld og velmegun þjóðarinnar staðreynd sem ekki er deilt um. Hins vegar er deilt um hvort tekist hafi að skipta þeirri hagsæld með sanngjörnum hætti milli landsmanna allra. Þar sem við getum ekki öll fengið stórkostlegar hugmyndir, hrundið þeim í framkvæmd og grætt stórfé á skömmum tíma er öruggt að ákveðnir einstaklingar hafa hagnast meira en almenningur hefur almennt gert. Hins vegar hefur verkefni ríkisstjórnarinnar verið að gæta þess að allir njóti þess góðæris sem hér hefur verið á síðustu árum. Nýjustu alþjóðlegar kannanir sem hér hafa verið gerðar hafa sýnst fram á að hagsæld á Íslandi hefur verið meiri en annars staðar í Evrópu. Þær hafa ekki aðeins staðfest það, þær hafa einnig staðfest og sýnt fram á að jöfnuður hér á landi hefur verið meiri en víðast hvar annars staðar. Þær hafa í raun staðfest að sú umræða um aukinn ójöfnuð og misskiptingu í þjóðfélaginu er röng og þær forsendur sem talsmenn þeirrar umræðu hafa notað eru einnig rangar. Þrátt fyrir háværa umræðu um stöðu aldraðra að undanförnu hafa þær kannanir og aðrar rannsóknir sem gerðar hafa verið einnig sýnt fram á að aldraðir hér á landi hafa það mun betra en jafnaldrar þeirra víðast hvar annars staðar. Má rekja það til þess að ríkisstjórnin hefur lagt mikla áherslu á að koma hluta góðærisins til bæði aldraðra og öryrkja. Í því samhengi má nefna árangursríkt og vel heppnað samstarf stjórnvalda og Landssambands eldri borgara sem leiddi til sameiginlegrar yfirlýsingar og í kjölfarið breytingar sem skila munu öldruðum og öryrkjum um 30 milljörðum kr. í bættum kjörum á næstu fimm árum. Frú forseti. Þær breytingar sem orðið hafa hér á landi á síðustu árum hafa leitt til þess að fyrirtæki hafa vaxið og dafnað og hagur þeirra hefur batnað. Um leið hafa tekjur ríkisins af starfsemi fyrirtækja aukist og það hefur gert mögulegt að lækka álögur á einstaklinga og heimilin. Í nýlegri grein sem Guðjón Sigurðsson, formaður MND-samtakanna, ritaði í Morgunblaðið um stækkun álversins í Straumsvík segir Guðjón, með leyfi forseta: „Ég er heimtufrekur á alla aðstoð frá bæjarfélögum og ríki, vil meiri og betri þjónustu,“ segir Guðjón um leið og hann hvetur til ráðdeildar í ríkisrekstri, áframhaldandi atvinnuuppbyggingar sem skila mun auknum tekjum til þjóðfélagsins. Ég tek undir með Guðjóni. - Góðar stundir.

Gott kvöld, góðir landsmenn. Tíminn er afstæður, 12 ár í sögu þjóðar eru ekki langur tími, 12 ára stjórnarseta Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks er hins vegar langur tími, allt of langur tími. Vissulega hefur ýmsu þokað fram á við á þessum þremur kjörtímabilum, í sumum tilvikum fyrir tilstilli stjórnvalda, oftar þó þrátt fyrir þau. Staðreyndin er nefnilega sú að á undanförnum áratug höfum við notið góðs af alþjóðlegri uppsveiflu, svo samtengt og næmt er hið alþjóðlega hagkerfi að sveiflurnar ríða nú yfir heiminn allan nær samstundis en eru ekki einskorðaðar við einstök lönd og svæði í þeim mæli sem áður var. Mín kynslóð og þaðan af eldri kynslóðir þekkja hagsveiflurnar, hæðirnar og hinar óvægnu lægðir. Undir lok 9. og í byrjun 10. áratugar síðustu aldar var lægð, samdráttur með fjöldaatvinnuleysi um nánast allan hinn iðnvædda heim, og af þessu fóru Íslendingar ekki varhluta. Í ofanálag geisaði hér óðaverðbólga. En okkur tókst með sameiginlegu og samstilltu átaki verkalýðssamtaka, atvinnurekenda og félagslega þenkjandi stjórnvalda að ná tökum á verðbólgunni og afstýra efnahagslegri kollsteypu í landinu. Kjörorðið var jöfnuður og samtakamáttur, allir skyldu leggjast á árarnar, enda gengið út frá því að allir væru á sama bátnum. Talað var um þjóðarsátt af því tilefni, enda lagður grunnur að framförum og uppbyggingu þjóðfélagsins. Á 10. áratugnum urðu stjórnarskipti og var þjóðarskútunni nú stýrt til hægri. Minni áhersla var lögð á jöfnuð og sanngjörn skipti og því miður tókst þeim ríkisstjórnum sem fóru með völdin á þeim árum sem nú fóru í hönd undir forustu Sjálfstæðisflokksins ekki að spila þannig úr kortunum að allir þjóðfélagshópar gætu vel við unað. Þrátt fyrir efnahagslegan meðbyr voru nú stórir hópar hreinlega skildir eftir. Þeir urðu út undan. Það er ömurlegt til þess að hugsa að á tímum efnahagslegs uppgangs skuli fátækt vera við lýði í samfélagi okkar. Það er dapurleg niðurstaða 12 ára valdasetu Framsóknarflokksins og 16 ára valdasetu Sjálfstæðisflokksins. Það þarf sterk bein til að takast á við samdrátt í efnahagslífinu. Það þarf líka, og kannski ekki síður, sterk bein til að þola uppgang og þenslu. Það skiptir máli að halda höfði, fara með gát, ætla sér hvorki of né van. Þetta hafa ríkisstjórnir Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks ekki kunnað. Hér hefur verið spennt og þanið til hins ýtrasta án tillits til aðstæðna. Allt skyldi gert á sama tíma og með öfgafullu offorsi. Stóriðjustefnuna þekkja menn. Það er langur vegur frá því að reisa eina eða tvær álverksmiðjur í landinu og til að gera álframleiðslu að uppistöðuatvinnuvegi á Íslandi. Þetta er enn fráleitara nú þegar hægt er að sýna fram á með útreikningum að virðisaukinn af álframleiðslu er hlutfallslega minni en af flestum öðrum atvinnuvegum, fórnarkostnaður náttúrunnar ómældur og ruðningsáhrifin gagnvart öðrum atvinnurekstri gífurleg. Því meira ál, þeim mun minna af annarri atvinnustarfsemi. Góðir landsmenn. Verkefnið fram undan er að tryggja að allir fái sinn réttmæta skerf og að kaupmáttaraukning verði varanleg og vaxandi. Kaupmáttur verður að vera raunverulegur og byggður á vel reknu þjóðfélagi og vel reknum fyrirtækjum en ekki einvörðungu byggður á lánsfé. Það var hér áður fyrr kallað að byggja hús sitt á sandi. Nú, í aðdraganda þessara kosninga, er mörgum mikið niðri fyrir. Verið er að endurskilgreina hugtök eins og frjálslyndi og íhaldssemi, öfgar og hófsemi. Mér hefur sýnst tilhneiging til að snúa hefðbundinni merkingu þessara orða á hvolf. Vinstri græn hafa staðfastlega talað fyrir hófsemi og gætni í efnahagsmálum og það eru sérstaklega framsóknarmenn sem kalla einmitt þetta öfgar. Þeir sem ekki vilja leggja allt undir strax og undir eins og fara hratt í fjárfestingar, hvort sem er í stóriðju eða á fjármálamarkaði, eru kallaðir íhaldsmenn. Áhættufíklarnir eru hins vegar kallaðir raunsæismenn. Þetta er slæm þróun. Allt of mikið af þeirri áhættu sem íslenskt þjóðfélag er að taka allt of hratt er á ábyrgð ríkisins og þjóðarinnar allrar. Þetta gildir um virkjanir, um stóriðju, og þetta gildir líka um banka- og fjármálastarfsemi. Vinstri græn vilja að fyrirtækin í landinu standi í samkeppnisrekstri en samfélagið sjái um rekstur þeirrar þjónustu sem ekki er fallin til samkeppni. Við viljum halda sköttum hóflegum en réttlátum þannig að engum séu gefnir eftir skattar af ótta við að þeir fari burt í fússi. Stefna sjálfstæðismanna og framsóknarmanna mótast af fjandskap við samfélagsrekna þjónustu, en um leið af óhóflegum ríkisafskiptum. Síðan er það auðmannaóttinn. Framsókn og Sjálfstæðisflokkur láta stjórnast af auðmannaótta. Auðmannaótta gætir vissulega í fleiri stjórnmálaflokkum en óttinn er ekki góður ráðgjafi og afskiptasemi er ekki góður stjórnunarmáti. Hlutverk stjórnvalda er að reyna að jafna sveiflur, tryggja réttlæti, jafnvægi í efnahagslífi og gæta þess að innra stoðkerfi þjóðfélagsins virki. Við horfum núna á stjórn sem einkennist af ótta við þá sem þarf að hafa hömlur á, óðagot í ákvörðunum sem varða grundvöll ríkisins, stefnuleysi í umhverfismálum, undirgefni, hégóma og bruðl í utanríkismálum, óheiðarleika gagnvart eldri kynslóðinni og svik gagnvart öryrkjum. Það þarf sterka þjóð til að bera slíka ríkisstjórn á bakinu. Vinstri græn vilja tryggja að Landsvirkjun spóli ekki upp öllu íslenska hálendinu, að einstaklingum séu sköpuð skilyrði til atvinnurekstrar, m.a. með eðlilegum vöxtum og lánskjörum, einfaldari starfsreglum og vel rekinni og öflugri samfélagsþjónustu. Við viljum að eldri kynslóðin geti átt góð efri ár, við viljum kvenfrelsi, jafnrétti milli kynja, stétta og landshluta. Þetta er í hnotskurn meint öfgastefna Vinstri grænna. Veruleikinn er að sjálfsögðu sá að við viljum hófsemi í nýtingu náttúruauðlinda í stað rányrkju,  Þessi ríkisstjórn hefur tekið að sér að gefa græðginni að éta. Það er til marks um hennar hófsemi og hennar skynsemi,  Góðir landsmenn. Er ekki rétt að vísa henni aftast í röðina 

Frú forseti. Góðir landsmenn. Það sem hefur einkennt þessa umræðu hér í kvöld er hvað stjórnarandstaðan á þingi hefur verið grútmáttlaus í umræðu um efnahagsmál, enda er það svo að núverandi ríkisstjórn hefur náð einstökum árangri á undanförnum 12 árum í efnahagsstjórninni. Hagur almennings og fyrirtækja hefur stórbatnað á umræddu tímabili, kaupmáttur íslensks almennings hefur aukist um 60% á tímabili og fyrirtækin skila methagnaði. Því er erfitt að hlusta á hv. þm. Ögmund Jónasson sem telur þetta vera varhugaverða þróun. Verðbólga fer nú minnkandi, viðskiptahallinn hefur snarminnkað og atvinnuleysið er í sögulegu lágmarki. Jafnframt þessum árangri höfum við náð því að ríkissjóður er í dag nánast skuldlaus. Til samanburðar var það þannig árið 1998 að ríkissjóður greiddi sem samsvaraði öllum framlögum til menntamála í vaxtagjöld. Hér er um gríðarlegan viðsnúning að ræða á stuttum tíma. Á nýafstöðnu flokksþingi okkar framsóknarmanna, sem var glæsilegt, lögðum við fram áherslumál okkar. Við ályktuðum um fjöldann allan af málum og mikið í velferðarmálum. Samþykkt var á flokksþinginu að frá og með 1. janúar árið 2008 yrðu skattleysismörk hækkuð í 100 þús. kr. sem mun koma sér sérstaklega vel fyrir hina tekjulægstu í samfélaginu. Málefni aldraðra og öryrkja voru mikið til umræðu á flokksþinginu enda hefur það verið mikið í umræðunni í þjóðfélaginu að undanförnu. Nú er það svo að lífeyrisþegar eru svo sannarlega ekki einsleitur hópur, margir í þeim hópum hafa það mjög gott. Hins vegar getum við ekki litið fram hjá því að ákveðnir hópar meðal lífeyrisþega eiga mjög erfitt með að ná endum saman í dag. Ég vil að við horfum til þessara hópa, skilgreinum þá og það verði viðfangsefni okkar í framtíðinni að bæta kjör þeirra sem verst hafa það í samfélaginu. Nú er lag, ríkissjóður er skuldlaus og við getum gert svo margt, margt meira en við gátum áður fyrr. Til þess að reka öflugt velferðarkerfi þurfum við að reka öfluga atvinnustefnu, og þar er kannski sérstaklega mikill munur á okkur framsóknarmönnum og mörgum í stjórnarandstöðunni hér á þingi. Við þurfum að reka öfluga atvinnustefnu en ekki einhverja stopp/stopp-stefnu eða start/stopp-stefnu. Þar er ásteytingarsteinninn og menn telja, sumir, að eftir 12. maí, ef Vinstri grænir verða í forustu í ríkisstjórn, verði breyting á atvinnustefnunni, enda hafa fulltrúar þeirra í þessari umræðu boðað það. Það verður stopp/stopp-stefna í atvinnumálunum. Menn munu sækja sér kenningar til sósíalismans og handstýra íslensku atvinnulífi ef Vinstri grænir komast að völdum. Fyrst og fremst á að kæla hagkerfið. Og hvað mun það þýða? Það mun þýða minni tekjur fyrir ríkissjóð, minni tekjur fyrir sveitarfélögin í landinu, leiða til þess að íslenskum ríkissjóði verður aftur steypt í botnskuldir og það mun á endanum leiða til þess að skattar munu hækka á aldraða og öryrkja og alla aðra þjóðfélagshópa. Það munu allir tapa á þessari stefnu Vinstri grænna. Er það svo að á kjördegi sé það víst að þjóðin vilji hverfa af braut uppgangs í efnahags- og atvinnumálum þjóðarinnar og fallast á þessa öfgastefnu sem er afturhvarf til fortíðar? Hæstv. forseti. Það er mikill uppgangur á Austurlandi í dag. Austurland er land tækifæranna í dag og ég fullyrði, og Austfirðingar vita það, að ef núverandi stjórnarandstaða hefði verið við völd síðustu fjögur ár væri engin uppbygging á stóriðju á Austurlandi. Það er á hreinu. Um leið og ég óska Vestfirðingum alls góðs í þeirri miklu varnarbaráttu sem þeir heyja nú í byggðamálum vil ég benda á að fleiri landsvæði heyja varnarbaráttu en Vestfirðir. Norðausturhorn landsins er mjög veik byggð, fólk heyr þar líka sína varnarbaráttu. Það óskar eftir því að fá að nýta náttúruauðlindir sínar til að styrkja og efla atvinnulíf sitt. Með Vaðlaheiðargöngum og álveri á Bakka við Húsavík verður gjörbylting í atvinnumálum á Norðurlandi eystra, miklu meiri bylting en fólk grunar. Álverið verður þjónustað frá Akureyri og mörg hundruð ný störf verða til á svæðinu. Þetta kalla ég byggðastefnu, hæstv. forseti, en ekki „eitthvað annað“ eins og allir tala um. Ég vil standa með Þingeyingum, Eyfirðingum og Akureyringum í þessari uppbyggingu en hvað segja samfylkingarmenn og Vinstri grænir hér á þingi? Það er stopp, það er stopp. Þetta eru skilaboðin til hinnar dreifðu byggða. Hæstv. forseti. Við framsóknarmenn erum skýr valkostur í litrófi stjórnmálanna. Við leggjum áherslu á öfluga atvinnustefnu sem stendur undir öflugu velferðarkerfi, besta velferðarkerfi í heimi. Íslenskri þjóð hefur aldrei vegnað eins vel, og þar hefur Framsóknarflokkurinn komið að máli. Við höfum áfram verk að vinna til að gera enn betur. Við erum reiðubúin til að halda verkinu áfram. - Góðar stundir.

Frú forseti. Ágætu tilheyrendur. Alþingi er að glata trausti þjóðarinnar. Í niðurstöðu þjóðarpúls Gallups þann 1. mars sl. kemur fram að aðeins 29% þjóðarinnar beri traust til Alþingis, færri en nokkru sinni frá því að slíkar mælingar hófust fyrir um 14 árum. Þetta hlýtur að vera okkur áhyggjuefni og umhugsunarefni núna á lokadögum þingsins. Ýmsar ástæður koma upp í hugann þegar maður veltir þessu fyrir sér, eins og t.d. starfstími þingsins. Starfstíminn nær einungis yfir hluta úr árinu og þrátt fyrir að þingmenn viðurkenni að þinghaldið sé of stutt flýja stjórnarliðar yfirleitt af hólmi þegar fram koma tillögur frá stjórnarandstöðunni um að lengja starfstímann. Með hverju ári sem líður eykst togstreitan milli ráðherranna í ríkisstjórninni og milli ríkisstjórnarinnar og ákveðinna þjóðfélagshópa, t.d. aldraðra og öryrkja. Svo mikil er togstreitan orðin að aldraðir og öryrkjar telja sig þurfa að fara í eigið þingframboð til að koma sjónarmiðum sínum á framfæri. Togstreitan milli ráðherranna í þessari þreyttu ríkisstjórn bitnar á málaflokkum þeirra og þjónustu við almenning. Svikin kosningaloforð eru hluti af ástæðunni fyrir minnkandi trausti á Alþingi. Korteri fyrir kosningar er ýmsu lofað en korteri eftir kosningar er svo flest svikið í skjóli stjórnarsáttmála meiri hlutans. Það er nánast orðin regla frekar en undantekning að þingmannamál séu ekki afgreidd frá Alþingi, þá minnkar traustið. Þegar ráðherrar láta svæfa mál í nefndum eða stinga þeim undir stól minnkar traustið á Alþingi. Þegar ójöfnuðurinn eykst í þjóðfélaginu minnkar traustið. Þegar fátækt er orðin viðvarandi minnkar traustið. Þegar ráðherrar og stjórnarliðar neita að axla ábyrgð í málum eins og t.d. í Byrgismálinu minnkar traustið. Ágætu landsmenn. Það þarf að endurheimta virðingu Alþingis, færa þarf löggjafarvaldið aftur frá ráðherrunum til þingsins. Þegar formenn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks fá sektarkennd 23 árum eftir að forverar þeirra gáfu kvótann okkar og reyna að keyra í gegn á örfáum dögum illa ígrundaðar breytingar á stjórnarskrá þjóðarinnar er Alþingi endanlega rúið öllu trausti.

Kæru landsmenn. Frjálslyndi flokkurinn er afl hugsjóna. Frjálslyndi flokkurinn mun beita sér af alefli gegn sérhagsmunaklíkum sem hafa sópað til sín ríkiseigum og stefna í að gera það áfram, svo sem stefnir í að sópa til sín raforkunni og orku landsmanna. Núverandi stjórnarflokkar hafa setið allt of lengi. Valdaþreyta Framsóknar- og Sjálfstæðisflokks er dekur við sérhagsmuni á kostnað almannahagsmuna. Hver man ekki eftir aðgerðum ríkisstjórnarinnar í efnahagsmálum, algerlega óábyrgum aðgerðum? Svo eru menn að boða hér einhverja ábyrgð og deila á stjórnarandstöðuna, jafnvel maður eins og hv. formaður fjárlaganefndar deilir á stjórnarandstöðuna fyrir ábyrgðarleysi, maður sem hefur sýnt af sér vítavert kæruleysi í meðferð opinbers fjár. Þá er ég að tala um Byrgið, ágætu þingmenn. 
             Við í Frjálslynda flokknum sjáum bjartari framtíð fyrir okkur þar sem við setjum í öndvegi hagsmuni heildarinnar, við teljum skynsamlegt að byggja allt landið og við teljum skynsamlegt fyrir þjóðina að búa til sátt um sjávarútveginn, sátt sem snýr að því að sætta þjóðina við breytt fiskveiðistjórnarkerfi en snýr ekki eingöngu að því að sætta núverandi handhafa kvótans við eitthvert kerfi sem hefur skilað þjóðinni engu öðru en tjóni. Við sjáum bjarta framtíð fyrir landsmenn ef þessum flokkum sérhagsmuna verður velt úr valdasessi. Við eigum einfaldlega að horfa á þau tækifæri sem bjóðast ef við breytum þessu kerfi sem hefur valdið landsbyggðinni sárindum og þjóðinni minni afla og minni verðmætasköpun. Við í Frjálslynda flokknum höfum þor og dug til að gera mun betur og breyta þeirri stefnu sem hefur verið viðvarandi nú á síðustu árum svo allt of lengi og skilað þjóðinni ekki öðru en tjóni, sérstaklega hinum dreifðu byggðum.