Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. til ættleiðingarlaga, sem hér liggur fyrir, var lagt fram á síðasta Alþ. til kynningar. Frv. er samið af n. sem kölluð hefur verið sifjalaganefnd. Í henni eiga sæti dr. Ármann Snævarr hæstaréttardómari, Baldur Möller ráðuneytisstjóri og frú Auður Auðuns fyrrv. alþm. Ritari n. hefur verið Guðrún Erlendsdóttir hrl„ sem er kennari í þessum fræðum við Háskólann. Þessu frv., ef að lögum verður, er ætlað að leysa af hólmi eða koma í stað laga nr. 19 1953, um ættleiðingu, og tvennra laga um breyt. á þeim lögum sem síðan hafa verið gerð. Fyrstu heildarlögin um ættleiðingu, sem sett voru hér á landi, voru sem sagt lög nr. 19 1953. Lög um ættleiðingu voru að vísu ein þeirra laga sem fjallað var um í Norðurlandasamvinnu, og upp úr 1920 voru sett lög um það efni á hinum Norðurlöndunum. Hér á landi urðu lögin um ættleiðingu út undan og voru ekki sett heildarlög um það efni fyrr en árið 1953, en hins vegar farið eftir ýmsum dreifðum lagaákvæðum þangað til svo og nokkuð í framkvæmd eftir svipuðum ákvæðum eða svipuðum reglum og giltu eftir Norðurlandalögunum. Það er ekki hægt að segja að í þessu frv., sem hér liggur fyrir, felist gagnger breyting frá núgildandi lögum. Það er ekki um að ræða neina afgerandi stefnubreytingu. En í þessu frv. eru fyllri ákvæði um ýmislegt en er í núgildandi löggjöf. Það eru skilmerkilegri ákvæði um sitt hvað, og það eru gerðar nokkrar breytingar á einstökum atriðum í núgildandi löggjöf, þó að þar sé yfirleitt ekki um stórvægilegar breytingar að tefla. Frv. fylgir ítarleg grg. og fróðleg. Í Il. kafla grg. eða athugasemdanna er skrá yfir fjölda ættleiðinga hér á landi og gerður nokkur samanburður á tíðni þeirra hér og á Norðurlöndum. Í III. kafla eru teknar saman á glöggan hátt þær helstu breytingar, smáar og stærri, sem um er að ræða í þessu frv. frá núgildandi lögum. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara að endursegja þær hér þar sem það er aðgengilegt fyrir hv. dm. Loks eru svo í IV. kafla athugasemdir við einstakar gr. frv. Ég sé, herra forseti, ekki ástæðu til þess að fara fleiri orðum um þetta frv. í framsögu. Það verður að sjálfsögðu athugað rækilega af þeirri n. sem fær það til meðferðar og hún ber það saman við núgildandi löggjöf. Það má segja að í megindráttum sé þetta frv. sniðið eftir nýrri lögum sem sett hafa verið á Norðurlöndum um þetta efni. Enn fremur hefur verið tekið að sjálfsögðu tillit til framkvæmdarinnar í þessum efnum. Þetta frv. var, eins og ég sagði áðan, lagt fram á hv. Alþ. í fyrra til kynningar, en þá var ekki ætlast til þess að það næði afgreiðslu. Nú væri hins vegar æskilegt að tími gæfist til þess að afgr. málið á þessu þingi, og vona ég að svo verði og n. taki frv. til meðferðar. En mér er ljóst að það mun fara nokkur tími í það að fara yfir jafnviðamikinn lagabálk sem þennan og þó sérstaklega þann lagabálk sem ég mæli fyrir hér á eftir, barnalögin svokölluðu. Ég sé að það þarf að breyta að sjálfsögðu t.d. gildistökuákvæðinu. Það er í frv. miðað við 1. jan. 1977. Það er auðsætt að slíkt getur ekki orðið, en n. mun athuga það. Ég leyfi mér að leggja til að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Herra forseti. Það er sama að segja um þetta frv. og það er ég mælti siðast fyrir, að það var lagt fram á síðasta Alþ. til kynningar, en var þá ekki rætt. Þetta frv. er samið af hinni svokölluðu sifjalaganefnd, en ég gat um það áðan hverjir væru í henni. Hér er um mjög viðamikinn lagabálk að ræða. Hann á að koma í stað þeirra laga sem nú gilda um réttarstöðu barna, en það eru að stofni til tvenn lög: lög nr. 46 1921, um afstöðu foreldra til skilgetinna barna, og lög nr. 87 frá 1947, um afstöðu foreldra til óskilgetins barns. Þessi tvenn stofnlög um réttindi barna eða réttarstöðu foreldra og barna voru sett fyrst 1921 og voru árangur af norrænni lagasamvinnu. Þó að íslendingar tækju ekki beinan þátt í þeirri samvinnu voru þau frv., sem samin voru af þeirri samnorrænu laganefnd, notuð hér til fyrirmyndar og að verulegu leyti um að ræða þýðingu á lögum um þetta efni sem um svipað leyti voru lögtekin á Norðurlöndunum. Það var þáv. prófessor og síðar hæstaréttardómari Lárus H. Bjarnason sem annaðist samningu á þessum lagafrv. í öndverðu. Síðan hafa verið sett ýmis ákvæði um stöðu barna eða breytingu á stöðu þeirra hefur leitt af öðrum lögum, og þær breytingar leiddu m.a. til þess, sérstaklega vegna þeirra ákvæða sem voru komin í tryggingalöggjöf að það voru sett alveg ný stofnlög 1947 um afstöðu foreldra til óskilgetinna barna, eins og ég gat um áðan. En eftir það hafa einnig verið gerðar nokkrar breytingar á þeim lögum, og þau lög, sem um þetta hafa gilt, hafa tekið breytingum, bæði vegna almannatryggingalagaákvæða, framfærslulaga, barnaverndarlaga og hjúskaparlaga, og einnig hafa verið sett ákvæði um viss atriði í réttarfarslögum. Þessu frv., ef að lögum verður, er ætlað að leysa af hólmi þessi lög, sem ég hef nefnt, og þær breytingar, sem á þeim hafa verið gerðar. Frv. er í meginatriðum byggt á vinnu sem fram hefur farið á Norðurlöndunum, nýrri lagasamvinnu á þessu sviði. Það fylgir þessu frv., eins og því frv. sem ég mælti fyrir áðan, mjög ítarleg grg. þar sem mörg atriði eru rakin til fróðleiks, en auk þess fylgja með athugasemdir og skýringar um einstakar greinar. Það er um þennan lagafrumvarpsbálk að segja, að hann felur í sér mjög víðtækar breytingar að ýmsu leyti frá þeim gildandi stofnlögum um þetta efni. Það er tekið saman í athugasemdunum hverjar bær helstu breytingar séu. Fyrsta og aðalbreytingin má segja að sé sú, að frv. fjallar bæði og samfellt um skilgetin börn og óskilgetin, þannig að það er ekki gerður sá greinarmunur sem gerður hefur verið til þessa, að það væru sett sín hvor lögin um þetta efni. Og það, sem er kannske aðalatriðið og grunnteinninn í þessu frv., er það stefnumið sem telst í frv., en það er að gera hlut óskilgetins barns sem jafnastan hlut skilgetinna barna, að gera ekki lengur þann greinarmun þar á sem hingað til hefur verið gert. Það eru í þessum aths. ýmsar tölfræðilegar upplýsingar og af þeim sést m.a. að tala óskilgetinna barna er mjög há hér á landi og hærri en víðast hvar annars staðar. Frv. tekur mið ef því og byggir á því að réttmætt sé, eins og komið sé þjóðfélagsþróuninni og með sérstakri hliðsjón af því að um 34% fæddra barna hér á landi eru óskilgetin að mæla svo fyrir að börn sambúðarfólks verði í allríkum mæli ýmist talin skilgetin við fæðingu eða að sambúð foreldra valdi því, að vissum skilyrðum fullnægðum, að börn öðlist síðar réttarstöðu skilgetinna barna vegna sambúðar foreldra þeirra. En þarna er átt við svokallaða óvígða sambúð sem hér tíðkast, eins og ég gat um, jafnvel í ríkara mæli en annars staðar. Þannig er það ef sambúð foreldra hefur varað óslitið tvö ár fyrir fæðingu barns telst það skilgetið við fæðingu, í öðru lagi, ef sambúð hefur varað óslitið 10 mánuði fyrir fæðingu og tvö ár eftir hana öðlast barn stöðu skilgetins barns við lok tveggja ára tímabilsins, og í þriðja lagi, ef foreldrar barns taka upp sambúð eftir fæðingu. þá öðlast barn stöðu skilgetins barns ef sambúð hefur varað óslitið í þrjú ár. Það er meginreglan, það er a.m.k. svo eftir þessu frv., að foreldravald eða forsjá barna er í ríkum mæli í höndum beggja foreldra sem búa í óvígðri sambúð, þótt barn hafi ekki enn öðlast stöðu skilgetins barns. Það eru sérstök ákvæði um skipan foreldravalds þegar sambúðarfólk, sem á barn saman, skilur. Ákvæði eru og um umgengnisrétt þess foreldris, sem ekki fær forræði barns. Er lagt til að umgengnisréttur verði lögfestur til handa föður óskilgetins barns, eins og nú hefur verið gert annars staðar á Norðurlöndum. Lagt er til að foreldrar séu framfærsluskyld að einkarétti gagnvart börnum til 18 ára aldurs og heimilt sé að gera þeim að styrkja börn sín til náms allt til 24 ára aldurs. Þetta er sambærilegt ákvæði við það sem tíðkast í Danmörku og Svíþjóð. En það er e.t.v. ástæða til þess að undirstrika þetta þannig að það fari ekki fram hjá mönnum hvað þeir eru að samþ. þegar þeir eru að samþ. þetta ákvæði. Það er að vísu ekki stórfellt skref, má segja, sem þarna er stigið, en það er þó þannig, eins og þm. sjálfsagt vita, að nú ef hámarkið á framfærsluskyldunni 17 ára aldur, var reyndar áður aðeins 16 ára aldur, en var hækkaður í 17 ár á sínum tíma, en þarna er gert ráð fyrir því sem sagt, að það sé hækkað um eitt ár og sé fært upp í 18 ár. Þetta er um framfærsluskyldu foreldra, en það verkar að sjálfsögðu í fleiri áttir og hefur sín áhrif t.d. varðandi almannatryggingar. Heimilt er að gera foreldri að greiða sérstakar greiðslur vegna fermingar, skírnar o.fl. umfram almenn framfærslulög. Þá eru í frv. þessu ný ákvæði um varnarþing í barnsfaðernismálum sem heimila að höfða mál á varnarþingi móður og eftir atvíkum barns. Jafnframt er lögsögureglum breytt í þessu efni. Það er lagt til að afnumin séu ákvæði um aðildareið í barnsfaðernismálum, svo sem gert hefur verið á öllum hinum Norðurlöndunum með lagabreytingum eða í lagaframkvæmd, og enn fremur afnumin heimild til að dæma menn aðeins meðlagsskylda án þess að kveðið sé á um faðernið. Þetta eru að sjálfsögðu hvort tveggja veigamiklar breytingar frá því sem tíðkast hefur hér á landi. Lagt er til að það sé slakað á strangleika reglunnar sem kölluð hefur verið Pater-est í vefengingarmálum svokölluðum um faðerni barna. Það er í samræmi við það sem gert hefur verið í yngri norrænum lögum um þetta efni. Frv. byggir á því að það séu óbreyttar reglur um dómara í barnsfaðernismálum, þ. á m. að sakadómarar í Reykjavík dæmi í þessum málum. ýmislegt mælir þó með því, að því er sifjalaganefndin tekur fram, að einkamáladómarar fjalli um þau mál, en í frv. er gert ráð fyrir að hinir síðarnefndu fjalli um vefengingarmál, þ.e.a.s. einkamáladómarar. Réttarfarsákvæði um vefengingarmál, þ.e.a.s. um vefengingar á faðerni skilgetins barns, hafi verið og eru í lögum nr. 57 frá 1921 en hins vegar hefur verið tekinn sérstakur kafli í lögin um meðferð einkamála um réttarfarsreglur í málum um faðerni óskilgetins barns. Eru tekin upp í þetta lagafrv. ákvæði nm réttarfarsreglur um þetta hvort tveggja, byggt á því sjónarmiði, sem er hjá sifjalaganefndinni, að réttarfarsákvæði um barnsfaðernismál eigi heima í barnalögum. Þá er að geta þess, að reglur um foreldravald eru í þessu frv. og þar með teknar út úr lögræðislögunum, 2.2. gr. þeirra. Þá er loks að nefna það, að í þessu frv. eru nokkur ákvæði sem varða aðgang aðila að Tryggingastofnun ríkisins um greiðslur, og gætir þar að nokkru nýmæla og þá í þá átt að auka þann: Barnalög. aðgang sem aðili hefur að Tryggingastofnuninni. Ég hef hér drepið aðeins á örfá atriði af þeim mörgu ákvæðum, efnislegum og formlegum, sem eru í þessu frv. Ég hirði ekki um að rekja það nánar. En ég efast ekki um að hv. þdm. er ljóst af þessum fáu orðum, sem ég hef hér sagt, svo og þegar þeir lesa frv., að hér er á ýmsan hátt um veigamiklar breytingar að ræða. Þess vegna er ekki óeðlilegt að þm. telji að þeir þurfi að hugsa sig um ýmis þau málefni, ýmis þau atriði, áður en gengið er frá lagasetningu um málið, og nauðsynlegt að frv. hljóti ítarlega athugun í þeirri n. sem það fær til meðferðar. Það má segja, eins og ég hef komið inn á, að það séu viss og það nokkuð mörg „prinsip“-atriði í þessu frv. sem e.t.v. fer ekki mikið fyrir, en menn verða að gera sér grein fyrir. Herra forseti. Ég legg til að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og til hv. allshn. ATKVGR.

Fjmrh. (Matthías Á. Mathiesen) Hæstv. forseti. Sérstakt tímabundið vörugjald var sem kunnugt er upphaflega lagt á með brbl. nr. 65 frá 16. júlí 1975. Var það 12% frá 17. júlí 1975 til áramóta 1975–1976. 10% frá 1. jan. 1976 til 4. maí s.l., en hefur verið 18% frá þeim tíma. Samkv. 1. gr. laga nr. 20 1976 skal vörugjaldið innheimt til 31. des. á þessu ári. Með frv. því, sem hér er til umr., er lagt til að gjaldið verði framlengt til 31. des. 1977, eins og gert er ráð fyrir í tekjuáætlun fjárlagafrv. fyrir næsta ár og fram kom í fjárlagaræðu minni. Ekki er gerð till. um breyt. á vöruflokkum sem gjaldskyldir eru, en verði hið nýja frv. um tollskrá, sem innan skamms verður lagt fyrir þingið, samþ., hefur það í för með sér að breyta þarf upptalningu tollskrárnúmera í 1. gr. laganna um sérstakt tímabundið vörugjald. Áætlað er að hið sérstaka vörugjald skili ríkissjóði 4 milljörðum og 30 millj. kr. á þessu ári, en 5 milljörðum 250 millj. á því næsta. Þm. er í fersku minni, hygg ég, tilefni þess að horfið var frá áformum um lækkun vörugjalds á þessu ári og ákveðið að hækka það úr 10% í 18% á s.l. vori. Ástæðan var fjáröflunarþörf til landhelgisgæslu, hafrannsókna, fiskverndaraðgerða, en reyndar einnig sú þörf sem var þá og er enn að tryggja hallalausan ríkisbúskap. Nú eru horfur á að það takist á þessu ári að koma ríkisbúskapnum í viðunanlegt jafnvægi, á sama tíma sem viðskiptahallinn við útlönd minnkar mikið, eða úr 11–12% 1975 í um það bil 4% á þessu ári. Þetta er mikilsverður árangur, og batinn í ríkisfjármálunum hefur áreiðanlega haft sitt að segja í þessu efni. En betur má ef duga skal, og á næsta ári er mikilvægt að ná verulegum áfanga til þess að bæta stöðu þjóðarbúsins út á við. Við þurfum að stefna a.m.k. að helmingslækkun viðskiptahalla á næsta ári. Á sama tíma knýja á brýnar þarfir til útgjalda. Þannig má nefna landhelgisgæslu, dómsmál, löggæslu, auk almennra þjóðhagsástæðna. Er því full ástæða til þess að halda 18% vörugjaldinu allt næsta ár, ekki síst þar sem mæta þarf tekjumissi vegna tollalækkana samkv. viðskiptasamningum okkar við önnur ríki. Beinar samningsbundnar tollalækkanir eru metnar á um 600 millj. kr., eins og fram kemur í fjárlagafrv., en auk þess þarf að gera aðrar breyt. á tollskránni til hagsbóta fyrir innlenda atvinnuvegi sem kosta frekari tekjumissi. Þetta eru í stuttu máli þær ástæður, sem liggja að baki þessu frv. Til viðbótar þeirri fjárhæð, sem ég gat um hér áðan, er rétt að það komi fram, að sú ákvörðun, að fella niður eða endurgreiða að fullu sölugjald vegna innfluttra véla til iðnaðarins þýðir 150 millj. kr. tekjutap fyrir ríkissjóð á næsta ári. Ég sé ekki ástæðu til þess að fjölyrða meira um frv. Ég legg til að því verði að þessari umr. lokinni vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.

Lúðvík Jósepsson Hæstv. forseti. Það er greinilegt að það ætlar að fara á sömu lund með þennan skatt eins og marga aðra sem lagðir hafa verið á, að það verður ekki auðvelt að létta honum af aftur. Þegar þetta gjald var upphaflega lagt á á miðju ári 1975, þá átti það aðeins að standa í stuttan tíma, enda var gjaldið þannig að hér var aðeins um tiltekið prósentuálag að ræða í álagningu á nokkra þar til greinda vöruflokka sem voru fluttir til landsins. Sem sagt, skattlagningin var mjög ónákvæm á allan hátt. Það var afsakanlegt og er afsakanlegt að leggja gjöld af þessu tagi á til mjög stutts tíma þegar sérstaklega stendur á. En nú hefur sem sagt komið í ljós að gjaldið er í gildi hálft árið 1975, allt árið 1976 og nú er lagt til að framlengja það fyrir allt næsta ár, og í rauninni í svipuðu formi allan tímann, þó að gjaldið sé aðeins mismunandi hátt. Ég tel að skattheimta af þessu tagi sé með öllu óeðlileg og eigi ekki að eiga sér stað, það sé hættulegt að ætla að taka gjald af þessu tagi upp á svipaðan hátt og gert hefur verið með mörg önnur gjöld, að það skuli síðan framlengt og framlengt ár eftir ár, og auðvitað er það í litlu samræmi við yfirlýstan vilja til þess að reyna að hamla gegn verðbólgu að leggja á gjald af þessu tagi. Ég vil því lýsa yfir andstöðu okkar alþb.-manna við framlengingu á þessu gjaldi. Við teljum að hér sé um ranga aðferð að ræða. Ef hins vegar svo er ástatt að það er talið alveg óhjákvæmilegt að tryggja ríkissjóði til frambúðar meiri tekjur en hann hefur samkvæmt þeim tekjustofnum sem honum eru yfirleitt ætlaðir, þá ber að sjálfsögðu að endurskoða þetta gjald og athuga hvort það eigi þá ekki að leggjast á í allt öðru formi. Þá vil ég einnig geta þess, að það er mikil fljótaskrift á þessu frv. því að það hefur ekki einu sinni tekist að setja þessar tvær gr. frv. þannig upp að þær séu allar. Í 1. gr. frv. segir: „Skal gjaldið vera 18% til 31. des. 1977 og greiðist af eftirgreindum vöruflokkum“ - og þar með búið og punktur og vörurnar eru ekki taldar upp. Þó að gert sé ráð fyrir því að hér kunni að verða breyting á með endurskoðun á tollskránni, þá var vitanlega sjálfsagt að telja það upp í gr. við þessa meðferð málsins sem hefur verið gildandi í lögum, með svo þeim almenna fyrirvara að á þessu gæti orðið breyting ef breyting yrði á þeim lögum sem þetta er miðað við. Þetta verður að sjálfsögðu allt tekið til athugunar af þeirri n., sem fær málið til meðferðar. En ég vek aðeins athygli á þessu um leið og ég lýsi yfir því, að við erum andvígir framlengingu þessa gjalds í því formi, sem þarna er um að ræða, og teljum að framlenging gjaldsins á þann hátt, sem verið hefur, beri í rauninni vott um algert skipulagsleysi hjá hæstv. ríkisstj. í sambandi við þessi tekjuöflunarmál.

Magnús T. Ólafsson Hæstv. forseti. Ég hef áður við meðferð þessa máls gert grein fyrir þeirri skoðun minni, að gjaldheimta af því tagi, sem á sér stað með vörugjaldinu, sé ætið óheppileg, kunni þó að vera óhjákvæmileg til bráðabirgða, en sé algerlega óhafandi til frambúðar og að staðaldri. Þetta gjald er í rauninni neysluskattur. Flestum mun þykja nóg um að við höfum 20% söluskatt sem tekinn er af vöruverði við sölu. En þegar við bætist af fjölda vörutegunda, meiri hluta innflutnings, 18% gjald af innflutningsverði, þá er mælirinn svo fleytifullur að það er sannfæring mín að við slíkt verði ekki búið til langframa án þess að mjög óheppileg áhrif segi til sín í fjármálakerfi og viðskiptum í landinn. Ég stend fyrst og fremst upp til að ítreka þessa skoðun mína. En ég vil einnig bæta því við, að til fjáröflunar af því tagi, sem vissulega er hægt að sýna fram á að þörf sé á, er miklu heppilegra, eðlilegra og sérstaklega félagslega réttlátara að gera þær breytingar á skattheimtu sem geri þá skattstofna, sem leggjast á eftir tekjum, eftir efnum og ástæðum, virkari, frekar en leggja sífellt aukna áherslu á gjaldheimtu sem fellur á án tillits til ástæðna þeirra sem endanlega þurfa að greiða gjaldið, í þessu tilfelli neytenda þess varnings sem gjaldið er tekið af. Því vil ég lýsa alveg sérstaklega eftir því að hæstv. fjmrh. geri sem fyrst alvöru úr fyrirheitum sínum um að bera fram breytingar á skattalögum, því að það er löngu viðurkennt að gildandi skattheimtukerfi er bæði óréttlátt og gloppótt, og ég er ekki í neinum vafa um að endurbætur á því væru miklu heppilegri og miklu varanlegri bót á tekjuöflunarvanda ríkissjóðs heldur en að framlengja gjaldtöku eins og þessa von úr viti. Ég man ekki betur en hæstv. fjmrh. hafi á sínum tíma lýst þeirri skoðun að tekjustofn eins og vörugjald þetta væri neyðarúrræði og hann fyrir sitt leyti teldi að það ætti að taka enda. Ég vil spyrja hæstv. ráðh. hvort hann sé ekki enn sömu skoðunar og hvort hann sjái ekki fært að sýna þá skoðun í verki með því a.m.k. að byrja að sneiða af þessu gjaldi þegar líða tekur á næsta ár, þótt hann kannske telji sig ekki færan um að afsala sér því með öllu á næsta tekjuári.



Virðulegi forseti. Ég get verið sammála síðustu tveimur ræðumönnum um ýmislegt sem þeir hafa sagt varðandi það gjald sem hér er til umr. Ég held hins vegar að það væri mjög óskynsamlegt fyrir okkur að fella það niður á næsta ári og láta þar með lönd og leið hvort tekjur ríkissjóðs nægi til þess að standa undir þeim útgjöldum sem áformuð eru. Eins og hér hefur komið fram, er í endurskoðun í fjmrn. og ég vænti að innan örfárra daga sjái þm. hér á borðum sínum frv. til l. um breyt. á l. um tekjuskatt og eignarskatt ásamt frv. til l. um breyt. á l. um tollskrá. Hér er um að ræða endurskoðun sem undir vissum kringumstæðum þýðir tekjutap fyrir ríkissjóð, eins og ég vék að áðan, en áfram verður skoðuð sú hlið málsins, þ.e.a.s. tekjuöflun fyrir ríkissjóð, í sambandi við aðflutningsgjöld og þá að sjálfsögðu með það sjónarmið fyrir augum að það bráðabirgðagjald, sem hér er tekið, falli niður. Ég er enn sömu skoðunar og ég var þegar þetta gjald var sett á, að hér væri um að ræða tímabundið gjald. Það getur að sjálfsögðu enginn fjmrh. lýst því yfir að það falli niður. Það fer að sjálfsögðu eftir vilja Alþ. hverju sinni hvernig tekjuöflun ríkisins er háttað. Númer eitt held ég að við getum verið allir sammála um það, að við verðum að afla ríkissjóði þeirra tekna að jafnvægi sé í ríkisbúskapnum, þess krefst það efnahagsástand sem við höfum haft um skeið. Og ég held að það væri mjög óráðlegt ef við féllum frá þeirri stefnu sem hefur verið í sambandi við jöfnuð á ríkisfjármálunum. Vonandi komumst við frá þeim vandamálum og getum horft fram til þess tíma að slík bráðabirgðaskattlagning þurfi ekki að vera. Hins vegar liggur það ljóst fyrir, að með einum eða öðrum hætti verður að afla ríkissjóði tekna. En ég er sammála því, að það á ekki að gera með bráðabirgðatekjuöflun. Það á heldur að reyna að koma því þannig fyrir að um eðlilega skattlagningu og sanngjarna geti verið um að ræða. Varðandi það, sem hv. 2. þm. Austurl. sagði um 1. gr. frv., þá held ég að það fari ekkert á milli mála að það er aðeins verið að breyta þar 1. málsl. 1. mgr. 1. gr. laganna, þannig að allt annað í lagagreininni, eins og hún gildir í dag, stendur óbreytt þar til Alþ. hefur ákveðið annað, annaðhvort með samþykkt frv. um breytta tollskrá eða að þingið við meðferð þessa máls breyti þeim vöruflokkum sem í greininni standa. En ég ítreka að hér er aðeins verið að breyta einum málslið, þeim málslið sem ákvað tímasetningu vörugjaldsins. Ég bið menn að misskilja ekki 1. gr. frv.



Virðulegi forseti. Með frv. því, er hér er til umr., er lagt til að söluskattsauki samkv. söluskattslögum verði hækkaður um 1%. Jafnhliða verður lagt til með öðru frv. að felld verði úr gildi lög nr. 9 27. febr. 1976, um ráðstafanir til að draga úr áhrifum olíuverðhækkana á hitunarkostnað íbúða o.fl. Er gert ráð fyrir flutningi þess frv. Fellur þá niður hið svonefnda olíugjald sem nemur nú 1% á söluskattsstofn. Hins vegar verður í því frv. ákvæði varðandi ráðstöfun olíustyrks sem gert yrði ráð fyrir á fjárlögum. Breyting sú, sem í frv. felst, hefur því hvorki áhrif til hækkunar eða lækkunar á skattlagningu vöru og þjónustu. Breytingin er gerð til einföldunar og hagræðis, en þeim tekjum, sem koma af olíugjaldi og ganga til að draga úr áhrifum olíuverðhækkana á hitunarkostnað íbúða, beint og óbeint, er nú ætlað að ráðstafa í framtíðinni á fjárl. hverju sinni. Í frv. til fjárlaga fyrir árið 1977 er lagt til að 600 millj. kr. verði varið til beinna styrkja til þeirra aðila sem nota olíu til hitunar íbúða sinna. Þar er einnig lagt til að 1000 millj. kr. renni í Orkusjóð til að hraða hitaveitu- og raforkuframkvæmdum vegna hitunar íbúða og til að standa undir skuldbindingum sjóðsins að öðru leyti. Frv. þetta felur þannig fyrst og fremst í sér formbreytingu. Olíugjaldið svonefnda var ekki talið með í ríkissjóðstekjum, heldur var litið á það sem tímabundna ráðstöfun fjár til þess að milda áhrif olíuverðhækkunarinnar 1973 og eftirleiks hennar. Nú er hins vegar með öllu ljóst að þeim vanda, sem hlýst af hækkun orkuverðs í heiminum, verður hér á landi best mætt með því að efla hitaveituframkvæmdir og aðrar hagkvæmar innlendar orkuframkvæmdir. Af þessum ástæðum er nauðsynlegt að efla fjárhag Orkusjóðs til þess að greiða fyrir fjármögnun þessara framkvæmda. Hér er ekki um tímabundið víðfangsefni að ræða og því langeðlilegast að stiga það skref sem hér er lagt til, að viðurkenna olíusjóðsgjaldið sem ríkistekjur í stað þess að hafa það eins og á milli vita. Eins og ég gat um áðan, er þegar gert ráð fyrir að meiri hluti fjárins gangi til hitaveituframkvæmda eða annarra verkefna Orkusjóðs, eða einn milljarður, en um 600 millj. kr. til styrkja til þeirra sem hita hús sín með olíu. Í þeirri tölu er gert ráð fyrir að styrkfjárhæðin á hvern mann geti hækkað vegna útbreiðslu hitaveitna. Það er eftirtektarvert að síðan 1972 hefur sá hluti þjóðarinnar, sem býr við hitaveitu, aukist úr 45% í 55% og á næstu 4 árum gæti þetta hlutfall hækkað í 72%. Þessi nýja búgrein sparar vitaskuld mikinn innflutning og þar af leiðandi gjaldeyri, og segja má að þetta frv. sé til þess flutt að ríkissjóður geti staðið að þessari þróun á næstu árum og lagt grunn að framhaldi hennar. Ég legg svo til að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er í rauninni af sama toga og fyrra frv. sem hér var verið að enda við að ræða. Þar var á það minnst að lagt hefði verið á skyndigjald, innflutningsgjald, sem átti að standa í nokkra mánuði, en síðan hefur það verið framlengt og virðist nú vera að verða að föstum tekjustofni hjá ríkissjóði. Í þessu tilfelli er um það að ræða að lagt var á sérstakt gjald, svonefnt olíugjald, eitt söluskattsprósentustig, og átti að verja þessu gjaldi í sérstöku skyni. Um það voru sett ákveðin lagaákvæði um það fé, sem aflaðist með þessum hætti, ætti að nota til þess að reyna að lækka olíuverð til þeirra aðila sem þyrftu að hita upp híbýli sín með olíu. Þegar þetta var ákveðið hafði sem sagt það gerst, að olían hafði hækkað gífurlega í verði og þeir, sem bjuggu við þessar aðstæður, fengu þar á sig miklu meiri útgjöld í daglegu lífi sínu en aðrir. En nú kemur hér frv. frá hæstv. ríkisstj. um að innbyrða þetta gjald í ríkissjóð eins og önnur gjöld, bæta þessu við hinn almenna söluskatt, gera þetta að föstum tekjustofni ríkissjóðs og síðan verði ákveðið á fjárl. hverju sinni hvort eigi að greiða mönnum eitthvað til verðlækkunar á olíu, þeim sem gjaldið áttu upphaflega að fá, eða greiða þeim ekki. Og þegar er till. í þessu formi komin fram, sú fyrsta, að gera ráð fyrir því að 600 millj. af þessu gjaldi renni til þeirra sem verða að hita upp híbýli sín með olíu, en 1000 millj. eigi hins vegar að renna í ríkissjóð eða til ákveðinnar ríkisstofnunar. Það er augljóst mál að þessi skattlagning er að verða hreinasti skrípaleikur eins og að henni er staðið. Þetta gjald er ekki lengur lagt á til stuðnings við þá aðila í landinu sem verða að borga þessa dýru olíu, því að það, sem þeir fá, ef þeir fá aðeins 600 millj. kr., er orðið minna en þeir borga af heildargjaldinu. Ef þær tölur eru réttar sem hæstv. fjmrh. greindi hér frá, þar sem hann sagði að svo hefði verið, að 45% landsmanna hefðu búið við hitaveitu, en nú væri þetta komið upp í 55%, þá verður maður að reikna með að það séu þá hin 45% sem eftir eru sem enn þá búa við það að hita upp híbýli sín með olíu. En það er augljóst mál að ef heildargjaldið er 1600 millj. kr., þá er þetta í fullkomnu jafnvægi, það sem þeir fá og það sem þeir greiða, ef þeir væru 37%, þessir sem hita upp hús sín með olíu. Sem sagt, það er búið að snúa þessu gjaldi svo laglega við, að það er heldur verið að auka álögurnar, einnig á þá sem verða að hita upp híbýli sín með ollu, umfram það sem verið hefði ef gjaldið hefði alls ekki verið lagt á. Hér er auðvitað óeðlilega að málum staðið. Þetta gjald átti að renna allt, - um það voru gefnar yfirlýsingar á sínum tíma þegar gjaldið var lagt á, - það átti beinlínis að renna allt til þeirra aðila í þjóðfélaginu sem búa við þessar sérstöku aðstæður sem virðist vera erfitt að láta menn skilja hér á hitaveitusvæðunum, einkum hér á Reykjavíkursvæðinu, - skilja, hvers konar aukaútgjöld hvíla á þeim sem verða að hita upp íbúðarhús sín með því að kaupa olíu. Ég er á þeirri skoðun að það beri að halda áfram þessari gjaldtöku og verja öllu gjaldinu til að mæta mismunandi kostnaði sem menn verða fyrir. En ég er algerlega á móti því að taka stóran hluta af þessu gjaldi til almennra hitaveituframkvæmda eða annars þess sem á að fjármagnast með allt öðrum hætti. Það er sjálfsagt að greiða fyrir því að ráðist sé í hitaveitur, og auðvitað ber ríkinu af sínum tekjustofnum nú eins og áður að standa undir vissum útgjöldum á vegum Orkustofnunar. En það á ekki að ráðast sérstaklega á þessar takmörkuðu tekjur þeirra sem búa tvímælalaust við mestu útgjöldin í sambandi við upphitun á íbúðarhúsum sínum. En nú er sem sagt með þessu frv. verið að ganga enn lengra í óréttlætisáttina en gert hefur verið síðustu tvö ár, þegar farið var inn á þá braut að taka hluta af þessu gjaldi, sem var ætlað til ákveðinna aðila í landinu, og verja því í öðru skyni. Nú er beinlínis lagt til að taka gjaldstofninn, bæta honum við fasta tekjustofna ríkissjóðs, koma honum einu sinni inn fyrir þar að fullu og öllu og ákveða svo við hverja fjárlagaafgreiðslu hvort megi kasta einhverju af þessu gjaldi í þá, sem verða að hita upp híbýli sín með olíukyndingu, eða ekki. Ég er algerlega andvígur þessu frv., tel að í því felist mikið óréttlæti og í rauninni algjör svik við þá sem þetta gjald var lagt á fyrir með ákveðnu samkomulagi á sínum tíma. En auk þess ber þetta vott um að hafi gjald verið lagt á einu sinni af einhverjum sérstökum ástæðum, þá er það alltaf tekið, í öllum tilfellum, og gert að fastatekjustofni ríkissjóðs. Þetta er röng stefna. Mér er það ljóst að eins og nú er komið væri miklu betra fyrir þá, sem eiga í erfiðleikum með sinn mikla kyndingarkostnað, að fallast á að þetta eina prósentustig félli niður og þeir losnuðu við þau útgjöld sem þeir hafa af þessu gjaldi og fengju þá heldur engan olíustyrk, því að það er komið sem sagt þannig að gjaldið, sem hefur verið lagt á undir þessu fororði, það er búið að breyta um eðli, þetta er að verða fastur og almennur tekjustofn hjá ríkinu. Ég skal svo ekki eyða frekari tíma hér við 1. umr. um málið, en lýsi algerri andstöðu minni við þetta frv.



Herra forseti. Eins og fram hefur komið í ræðu hæstv. ráðh., er ætlunin með þessu frv. að fella olíugjaldið inn í tekjuöflunarkerfi ríkissjóðs og fella um leið úr gildi lög nr. 9 frá 26. febr. 1976, þ.e.a.s. núgildandi mynd laganna sem sett voru eftir olíuhækkunina miklu um áramótin 1973–1974 til þess að jafna nokkuð metin milli fólks, sem býr við olíuhitun, og þeirra, sem notið geta annarra orkugjafa til að hita híbýli sín. Það má með sanni segja að tíminn sé miður vel valinn til þess að fella niður skylduna sem samkv. þessum lögum hvílir á ríkinu til að koma til liðs við þá sem fengu þessa hækkun á sig, því að nú er yfirvofandi ný olíuhækkun. Það liggur fyrir að í næsta mánuði verður haldinn fundur olíuframleiðsluríkja og á þeim fundi verður ákveðin olíuverðshækkun. Um það velkist enginn maður í vafa lengur sem fylgst hefur með mánaða undirbúningi olíuframleiðsluríkjanna undir þetta fundarhald. Hitt leikur nokkuð á tveimur tungum, hver hækkunin verður, hvort hún verður t.d. 25%, fjórðungshækkun, eins og Íranskeisari vill og Íraksstjórn og fleiri, sem harðast vilja ganga í því að bæta hag olíuframleiðsluríkjanna, eða hvort farið verður niður í 10%, eins og Saudi-Arabía hefur nefnt sem hámark þess sem hún gæti sætt sig við. En orð hennar munu vega þarna þungt, því að þetta er mesta olíuframleiðsluríki í heimi. En um það er sem sagt ótímabært að ræða nú, hver hækkunin verður. Hækkunin kemur, hún verður með næstum 100% vissu tilkynnt í næsta mánuði, og hún verður veruleg, varla undir 10%. Þá velur ríkisstjórn Íslands einmitt þennan tíma til þess að flytja frv. á Alþ. sem leysir hana undan skyldunni til að leggja fram fé til að draga úr þeim gífurlega aðstöðu- og lífskjaramun sem fylgir því hér á landi hvort fólk þarf að nota olíu til að hita híbýli sín eða hvort það getur búið við aðra hitagjafa og þá sérstaklega hitaveitu. Þessi munur er svo stórkostlegur, að ég efast um að fólk hér á gamalgrónu hitaveitusvæði geri sér almennt ljóst hvað um er að ræða. Það er ekki nokkur vafi á því, að olíukynding er líklega algengast 4–5 sinnum dýrari á sambærilegu húsnæði heldur en kynding með hitaveituvatni á gömlu hitaveitusvæðunum og þá fyrst og fremst hér í Reykjavík, þar sem hitaveitan kom fyrst og hefur verið vel rekin. Er hún vafalaust hagkvæmasta húsahitun, sem um er að ræða. Það er varla í tempraða beltinu og alls ekki í kuldabeltinu hægt að finna hagkvæmari og ódýrari húsahitunaraðferð heldur en hitaveiturnar gömlu hér í Reykjavík og þær sem fyrstar fylgdu í kjölfarið og hafa verið afskrifaðar meira eða minna að stofnkostnaði. En því tilfinnanlegri verður munurinn fyrir þá sem búa í þeim landshlutum sem ekki fyrst um sinn og jafnvel aldrei geta orðið aðnjótandi hitaveituvatns og upphitunar með hitaveitu. Það er því alls ekki stætt á því, þegar sýnt er að olía mun hækka í verði mjög bráðlega, að ætla þá ekki aðeins að fella niður þá skyldu sem verið hefur í lögum um nokkurt skeið til að draga úr þessum mun, heldur líka samkv. þeim tölum, sem settar hafa verið í fjárlagafrv., að draga í rauninni úr greiðslunum sem fara til þess að lækka hitunarkostnað þeirra sem við olíuhitunina búa, því að það þykir mér sýnt af þeim tölum, sem hér eru, 600 millj. til beinna styrkja til þess að greiða niður hitunarkostnað með olíu og 1000 millj. í Orkusjóð til þess að greiða fyrir hitaveituframkvæmdum. Þar að auki verð ég að taka það mjög skýrt fram og benda hv. þm. á að það er vissulega mikið á sig leggjandi til þess að hraða hitaveituframkvæmdum, og það hefur fólkið sýnt á þeim svæðum þar sem von er á hitaveitum innan skamms. Það hefur tekið á sig ýmsar byrðar í sínum bæjar- og sveitarfélögum. En það er ekki formandi að af ríkisins hálfu skuli verulegur, ef ekki mestur hluti af því fé, sem varið er til að hraða hitaveituframkvæmdum, tekinn af því fé sem upphaflega var ætlað til þess að draga úr kjaramuninum sem hlýst of olíuhitun annars vegar eða hitaveituhitun hins vegar. Ég er ekki í nokkrum vafa um að ef haldið er áfram á þessari braut, þá skellur yfir stórkostleg byggðaröskun í landinu, eftir því hvort fólk á að búa við rándýra olíuhitun, sem sýnilegt er að muni hækka í þrepum um ófyrirsjáanlegan tíma, eða hvort það nýtur þess að búa við ódýrustu og hentugustu húsahitun í heimi, íslensku hitaveiturnar.

Flm. (Magnús Kjartansson) Hæstv. forseti. Þegar ný ríkisstj. var mynduð 1971, þar sem ég tók m.a. við störfum iðnrh., var það fyrsta verkefni mitt að kanna að hverjum verkefnum væri verið að vinna innan rn. í þágu iðnaðarins. Ég reyndi að hafa þá könnun jákvæða, þótt skoðanir mínar og fyrirrennara míns væru æðiólíkar, vildi nýta allt það, sem ég taldi geta orðið til gagns, eða sveigja það inn á brautir, sem féllu nær skoðunum mínum og hinnar nýju ríkisstj. en fyrirrennara míns. Ég minnist þess ekki að ég hafi orðið fyrir því ámæli að stöðva framkvæmdir af einhverju ótilgreindu pólitísku ofstæki. Ég nefni þetta vegna þess að eftirmaður minn, hæstv. ráðh. Gunnar Thoroddsen, hefur haft uppi þveröfug viðbrögð, stöðvað hinar mikilvægustu framkvæmdir án skýringa og að því er mér virðist einvörðungu af pólitísku ofstæki. Mikilvægasta verkefnið, sem var í undirbúningi í iðnrn. þegar ég hóf störf þar, var undirbúningur þess að samin yrði iðnþróunaráætlun með tilstyrk Sameinuðu þjóðanna, annars vegar um iðnþróun í landinu, hins vegar um viðskipta- og verslunarmál í þágu útflutningsiðnaðar. Viðreisnarstjórnin hafði snúið sér til Sameinuðu þjóðanna með ósk um aðstoð við slíka áætlunargerð eftir hrun viðreisnarstefnunnar 1967-1968. Það hrun bitnaði ekki síst á íslenskum iðnaði, dró úr framleiðslu hans og sýndi hvað innviðir þessarar atvinnugreinar voru veikir. Sú reynsla var svo alvarleg að engum gat dulist að aðild Íslands að EFTA, sem viðreisnarstjórnin hafði beitt sér fyrir, gæti tortímt íslenskum iðnaði að fullu ef ekki yrði gripið til umfangsmikilla og skjótra ráðstafana. Sérfræðingar stofnunar Sameinuðu þjóðanna tóku til starfa ásamt íslenskum sérfræðingum um svipað leyti og vinstri stjórnin tók við. Þeir aðilar, sem fjölluðu um iðnþróun, störfuðu í sambandi við Iðnþróunarstofnun Íslands, en þeir, sem fjölluðu um útflutning iðnaðarvarnings, í sambandi við Í Útflutningsmiðstöð iðnaðarins. Það varð ljóst í upphafi að viðfangsefnin voru mjög stórfelld og að koma þyrfti í verk byltingarkenndum breytingum ef íslenskur iðnaður ætti að halda velli og sækja fram í slíkri samkeppni. Þróun iðnaðar á Íslandi hafði mótast af tollvernd og innflutningshöftum, þannig að rekstrarskilyrði hans voru óeðlilega hagkvæm og hafði það bitnað alvarlega á framleiðni. Framleiðni íslensks iðnaðar var svo lág 1971 að afköst hans námu á ýmsum sviðum 2/3 af afköstum þróaðs verksmiðjuiðnaðar og á sumum sviðum aðeins helmingi. Orsakirnar voru fyrst og fremst fjölbreytni framleiðslutegunda fyrirtækja og ófullkomnar stjórnunaraðgerðir innan þeirra. Jafnhliða þessum hrikalegu veilum blasti sú staðreynd við, að iðnaðurinn var sú atvinnugrein sem tryggja þurfti vaxandi þjóð verkefni. Á vinnumarkað bætast nú árlega um 2000 manna. Landbúnaðurinn tekur ekki við þeirri fjölgun og ekki verður hún heldur nýtt til þess að draga aukinn fiskafla úr sjó, þegar ofveiði er háskalegasti vandinn sem við eigum við að stríða. því verða iðnaður og þjónustustarfsemi að taka við fjölguninni allri og vafalaust meira en henni. Ég vil þó taka það skýrt fram, að ég er ekki að lýsa þessari lausn sem neinu neyðarúrræði, heldur þróun sem ég tel óhjákvæmilega ef íslendingar ætla að sanna í verki að þeir geti verið efnahagslega sjálfstæðir, haldið til jafns við aðra í atvinnuöryggi og lífskjörum eða gert betur. Þessar staðreyndir hafa lengi blasað við og stjórnarvöld hafa verið ákaflega lengi að átta sig á þeim. Kannanir, sem gerðar voru á áratugnum 1951–1960, sýndu að hver fjárfest króna í landbúnaði var rúm 11 ár að skila sér í auknum tekjum. Hliðstæð endurskil voru 21/2 ár í fiskiðnaði og 31/2 ár í almennum iðnaði, en það þykir allgott hlutfall á alþjóðlegan mælikvarða. Fjárfestingin á þessum áratug var hins vegar 115 þús. kr. á mann á ári í landbúnaði, en aðeins 6 þús. kr. í verksmiðjuiðnaði öðrum en fiskiðnaði. Og þessi vanhugsaða og skammsýna mismunun heldur enn áfram. Sama máli gegnir um rekstrarlán. Þegar ég varð iðnrh. höfðu sjávarútvegur og landbúnaður lengi búið við fastar lögbundnar reglur um rekstrarlán sín. En engin slík lög höfðu verið sett um iðnað, Ég lagði fyrir Alþ. frv. um jafnrétti iðnaðar á þessu sviði, og samþykkti Alþ. lög um veðtryggingu iðnrekstrarlána sem tryggði iðnaðinum grundvallarjafnrétti á þessum vettvangi. Framkvæmdin varð hins vegar mjög þröng í upphafi af hálfu Seðlabankans og var borið við óvissu um það hvað framkvæmdin kynni að hafa í för með sér. En jafnframt fylgdi loforð um að framkvæmdin skyldi rýmkuð. Ég held, að þær breytingar á framkvæmdinni hafi orðið allt of litlar, og hef engar spurnir af því að núv. hæstv. iðnrh. hafi reynt að fylgja eftir þessu stórhagsmunamáli iðnaðarins. Af hálfu iðnrn. var að sjálfsögðu fylgst vandlega með störfum hinna erlendu og íslensku sérfræðinga, sem unnu að langtímaáætlunum, og gerðar ráðstafanir til þess að þróunin yrði í þá átt, að hún yrði samstiga sérfræðingunum. Stofnaðar voru iðngreinanefndir af ráðuneyti, Iðnþróunarsjóði og samtökum iðnaðarins, fulltrúum launamanna og atvinnurekenda, til þess að fjalla um samkeppnisstöðu nokkurra iðngreina og gera till. um ráðstafanir til þess að efla þær. Náðu þessar aðgerðir til prjónaiðnaðar, fataiðnaðar, tréiðnaðar, skipasmíðaiðnaðar, trésmiðaiðnaðar og málmiðnaðar. Varð mjög verulegur árangur af þessum störfum, sem birtist m.a. í stóraukinni framleiðni í ýmsum fyrirtækjum. Ýmsar ráðstafanir aðrar og af mörgum toga voru gerðar til þess að treysta samkeppnisstöðu útflutningsiðnaðarins, m.a. endurgreiddur hluti tolls og söluskatts í kostnaðarverði iðnaðarvarnings, sem sendur var til útflutnings, og tollskrá breytt mjög verulega í þágu iðnaðarins. Reynt var í heild að halda þannig á málum að hægt væri að nýta á sem skjótastan og áhrifamestan hátt till. hinna erlendu og íslensku sérfræðinga um iðnþróunaráætlun. Skýrslur þessar reyndust vera hin gagnmerkustu rit og var vissulega mikill fengur að þeim til þess að leiðbeina ríkisvaldi, stofnunum og samtökum iðnaðarins og einstökum iðngreinum um nauðsynlegar aðgerðir. Þeir einstaklingar, sem unnu að þessum verkefnum, störfuðu af mikilli kostgæfni og samviskusemi og sýndu næman skilning á íslenskum aðstæðum og vandamálum. Nokkur mismunur var á tillögugerð þeirra tveggja aðila sem störfuðu annars vegar að framleiðsluþróun og hins vegar að sölu. Sérfræðingarnir, sem fjölluðu um viðskipta- og verslunarmál, gerðu ráð fyrir því að markmið iðnþróunar væru fyrst og fremst aukning þjóðarframleiðslu og þjóðarauðs og að öflug útflutningsstarfsemi í iðnaði væri burðarás iðnþróunar. Þeir lögðu því megináherslu á aðgerðir til þess að efla útflutningsiðnað, markaðsleit og sölustarfsemi. Til þess að ná árangri í útflutningi og gera hann arðbæran töldu sérfræðingarnir að auka þyrfti mjög framleiðni í iðnaði með breytingum á rekstrarstjórnun, skipulagi og framleiðslutækni í fyrirtækjunum og þyrfti því sérstakar ráðstafanir til þess að efla tækniþjónustu á því sviði. Sérfræðingur sá, sem stjórnaði starfi iðnþróunardeildarinnar, lagði hins vegar megináherslu á að hætta yrði á atvinnuleysi í lok þessa áratugs þegar samkeppni við innflutning vegna tollalækkana tæki að gæta verulega og hinir stóru árgangar fólks, sem nú eru á framhaldsskólastigi, kæmu á vinnumarkaðinn, Hann taldi að tryggja þyrfti allt að 10 þús. ný starfstækifæri í iðnaði fyrir lok þessa áratugs. Mat hans var að gera þyrfti viðtækar ráðstafanir af hálfu hins opinbera til þess að efla iðnað í því skyni að komast hjá atvinnuleysi. Framleiðni í landbúnaði, fiskveiðum og fiskiðnaði mundi aukast, svo að þar fækkaði jafnvel fólki þrátt fyrir aukna framleiðslu og stærri landhelgi. Því yrðu aðrir atvinnuvegir að veita starfstækifæri og hefði iðnaðurinn mesta möguleika til atvinnujöfnunar. Hans mat var það, að af þessum ástæðum þyrftu að koma til jafnvel stærri fjárfestingarátök í þágu iðnaðar en þá áttu sér stað við stóraukningu togaraflotans og endurnýjun fiskvinnslustöðvanna. Hann benti á að annars staðar á Norðurlöndum hefði hið opinbera veitt iðnaðinum viðtæka aðstoð til þess að laga sig að nýjum samkeppnisaðstæðum. Vandi Íslands yrði jafnvel enn meiri en annarra Norðurlanda vegna þess að iðnaðurinn væri vanþróaðri hérlendis og vegna sveifluástandsins í efnahagsmálum hér á landi, en slíkt sveifluástand gerði iðnaðinum mjög erfitt fyrir að tryggja eðlilega rekstrarstöðu. Hann lagði enn fremur áherslu á nauðsyn þess að tvöfalda framleiðni í iðnaði. Ýmsum þóttu aðvörunarorð þessa sérfræðings um hættuna á stórfelldu atvinnuleysi næsta fjarstæðukennd á tíma þegar barist var um vinnuafl. Skilningurinn á þessum aðvörunarorðum ætti þó að hafa aukist síðan þegar í ljós hefur komið undir nýjum stjórnarherrum að erlendar neyslulántökur hafa í vaxandi mæli verið látnar fylla upp í þau skörð sem myndast hafa í framleiðslugetu okkar. Iðnaðurinn verður að fylla upp í þau skörð og gera betur. En það verður og að gæta þess vandlega að ekki verði um láglaunaiðnað að ræða, því að hann samræmist ekki þeim kröfum sem við viljum gera um íslenskt þjóðfélag. Eins og ég sagði áðan reyndi iðnrn. að fylgjast vandlega með störfum sérfræðinganna og reyndi að taka til hendi jafnhliða niðurstöðum þeirra og búa sig undir að nýta verkið í heild þegar því væri lokið. Sérfræðingarnir lögðu til, þegar þeir skiluðu verkum sínum, að sett yrði á laggirnar n. eða stofnun til þess að annast að verulegu leyti framkvæmd iðnþróunaráætlunarinnar og hefði hún heildarsýn yfir starfið. Iðnrn. féllst á þessa till. og skipaði n. til þess að annast þessi störf í öndverðu. Ég skipaði þessa n. án tilnefningar, en reyndi að gæta þess að sem best tengsl væru við þær stofnanir og þau samtök, sem helst þyrfti að sameina um framkvæmd iðnþróunaráætlunar. Í n. áttu sæti Bjarni Bragi Jónsson, en hann var forstöðumaður áætlanadeildar Framkvæmdastofnunar ríkisins, Davíð Scheving Thorsteinsson, formaður Félags ísl. iðnrekenda, Sigurður Markússon framkvæmdastjóri hjá Sambandi ísl. samvinnufélaga, Sigurgeir Jónsson aðstoðarbankastjóri hjá Seðlabankanum, Þröstur Ólafsson hagfræðingur í iðnrn. dr. Vilhjálmur Lúðvíksson efnaverkfræðingur, sem var formaður n., og ritari hennar var Guðmundur Ágústsson hagfræðingur. Formaður og ritari voru í fullu starfi, og ég hafði hugsað mér að þessi nýja stofnun yrði varanleg deild í iðnrn., þó að ég gengi ekki formlega frá þeirri skipan, m.a. vegna þess að ég taldi æviráðningarregluna ekki samrýmast starfi þessarar nefndar. Ég fól n. eftirfarandi atriði sem verkefni: 1. Endurskoðun á till. þeim um iðnþróun á Íslandi sem unnar höfðu verið af sérfræðingum. 2. Frumkvæði að breytingum á lögum og starfs háttum hins opinbera að því er varðar ytri aðstæður til iðnrekstrar. 3. Að vinna að endurbótum innan iðnfyrirtækja. 4. Að hafa frumkvæði um samvinnu og samskipti iðngreina og iðnaðarhópa. 5. Að leggja áherslu á að efla sölu- og markaðsmál útflutningsiðnaðarins. 6. Að láta til sín taka ný iðnaðarverkefni, m.a. í samvinnu við viðræðunefnd um orkufrekan iðnað. 7. Að gera till. um ráðstöfun framlaga Iðnþróunarstofnunar Sameinuðu þjóðanna til Íslands. N. þessi tók þegar til starfa. Hún vann mjög myndarlega að verkefnum sínum, bæði að mínu mati og manna sem ég taldi vel dómbæra. Hún gekk frá einni ítarlegri skýrslu þar sem birtar eru niðurstöður hinna erlendu sérfræðinga, rök þeirra metin og dregin fram forgangsverkefni með rökum. En þegar þessi byrjunarkönnun n. lá fyrir gerðust óvænt tíðindi. Hæstv. núv. iðnrh., Gunnar Thoroddsen, ákvað að leggja n. niður án þess að nokkuð kæmi í staðinn. Hann ákvað sem sé að henda öllu því mikla verki, sem unnið hafði verið, inn í skápa iðnrn. og láta plöggin rykfalla þar. Þetta eru vinnubrögð sem eru gamalkunn á Íslandi. Ráðh. láta einatt kanna ýmis málasvið og safna till. um lausn vandamála til þess að auglýsa fyrir almenningi áhuga sinn og góðan vilja. Allt of oft hefur verið haldið þannig á málum síðan að hinu mikla starfi er stjakað til hliðar. Ég hygg þó að framferði hæstv. iðnrh., Gunnars Thoroddsens, sé mesta hneyksli af þessu tagi sem gerst hefur áratugum saman. Ég veit ekki hvort hæstv. iðnrh., Gunnar Thoroddsen, hefur gert Alþ. grein fyrir þessum furðulegu amlóðavinnubrögðum sínum á síðasta þingi því ég tók ekki þátt í störfum þess. En hafi svo ekki verið, skora ég á hæstv. ráðh. eða krefst þess raunar að hann geri Alþ. grein fyrir þessum vinnubrögðum sínum, því að hér er um að ræða málefni sem getur skorið úr um atvinnuþróun og efnahagslegt sjálfstæði íslensku þjóðarinnar. Ég vík að þessum málum í heild vegna þess að það frv., sem hér liggur fyrir, var einn hlekkur í langri keðju og að því var unnið í tengslum við mörg önnur hliðstæð verkefni. Efling iðntækniþjónustu var eitt af mikilvægustu verkefnum sem að var unnið þar til hæstv. ráðh., Gunnar Thoroddsen, stöðvaði verkið. Um alllangt skeið hafa þrjár stofnanir starfað í þágu iðnaðarins. En sú skipan hefur ekki verið ákaflega markviss og samofin og ekki í nægum tengslum við iðnaðinn sjálfan. Iðntæknistofnanir annars staðar á Norðurlöndum hafa haft veigamiklu hlutverki að gegna og reynsla þeirra var forsenda þessa frv. Meginstoð allra þeirra miklu breytinga, sem gera þarf í iðnaði ef ekki á illa að fara, er skipulagning virkrar iðntæknistofnunar. Henni er ætlað að hafa sem nánast samband við iðnfyrirtæki og stjórnvöld og hafa frumkvæði að hvers kyns æskilegum breytingum í iðnaðarframleiðslu. Þær stofnanir, sem nú eru starfandi, geta ekki að óbreyttu tekið að sér þau margvíslegu verkefni sem Iðntæknistofnun er ætlað að leysa. Fyrirmynd þessarar stofnunar er sótt tií annarra Norðurlanda, þar sem svonefnd teknologisk institut starfa. Iðntæknistofnuninni er umfram allt ætlað það hlutverk að auka samkeppnishæfni þess iðnaðar, sem fyrir er í landinu, og hafa forustu um nýjar iðngreinar. Til þess að árangur náist er þörf gerbreytinga á rekstri fyrirtækja, bæði stjórnunarlega og á framleiðslusviðinu. Iðntæknistofnun er ætlað að veita iðnfyrirtækjum og iðnaðinum í heild margs konar þjónustu sem hann á nú ekki kost á nema í mjög litlum mæli. Iðnfyrirtæki á Íslandi eru yfirleitt mjög lítil og geta ekki veitt sér sjálf þá sérhæfu þjónustu sem nútímaiðnaður þarf á að halda. Í þeirri öru þróun, sem fyrrv. ríkisstj. stefndi að, var Iðntæknistofnuninni ætlað að veita margs konar beina aðstoð til fyrirtækja, svo sem við bókhald, hönnun og framleiðsluval. Hagræna og tæknilega ráðgjafarþjónustu þarf að veita, standa að stuðningsaðgerðum og stunda rannsóknir, einnig stuðla að örri þróun og þróun framleiðsluaðferða, t.d. í sambandi við innlent hráefni og orku. Lýðræði á vinnustöðum er mjög til umr. um þessar mundir í nágrannaríkjum okkar á Norðurlöndum, og hafa svíar t.d. samþykkt heildarlöggjöf um það efni. Við höfum ekki fylgst með þróuninni á þessu sviði og er þó lýðræði á vinnustöðum nærtækara hér en annars staðar, þar sem nær 2/3 hlutar framleiðslukerfisins á Íslandi eru í eigu opinberra aðila: ríkis, bæjarfélaga og samvinnuhreyfingar. Við erum hér með lýðræðislegri eignarréttarskipan en flestir aðrir, en höfum ekki enn gefið þeirri skipan lýðræðislegt inntak. Ég hóf nokkra tilraunastarfsemi á þessu sviði meðan ég gegndi ráðherrastörfum, m.a. við Ríkisspítalana, Sementsverksmiðju og Landssmiðju. Hliðstæð hugsun mótar þetta frv. um Iðntæknistofnun án þess að ég reki það nánar að þessu sinni. Það hefur háð iðntækniþjónustu hérlendis all mjög að tengsl hennar við iðnaðinn sjálfan hafa ekki verið nægilega traust. Frv. er ætlað að tryggja verulegar úrbætur að þessu leyti þar er lögð stóraukin áhersla á ráðgjöf og fræðslu og önnur slík atriði. Þar er gert ráð fyrir tilkomu sérstakra ráðunauta sem starfi í sem nánustum tengslum við iðnfyrirtækin sjálf, tilkomu tengimanna frá iðnaðinum eða einhverjum iðngreinum sem vinni með starfsmönnum stofnunarinnar, tilkomu fræðsludeildar sem hafi það sérstaka hlutverk að skipuleggja og hafa umsjón með fræðslustarfsemi. Stjórn Iðntæknistofnunar er ætlað að hafa mun mikilvægara hlutverk en nú tíðkast. Gert er ráð fyrir tengslum við iðnaðinn í sambandi við einstök verkefni, en ekki formbundna fulltrúaskipan til óskilgreindra starfa eins og nú tíðkast. Í frv. er einnig reynt að tryggja sveigjanlegra starfsmannahald en nú tíðkast, sveigjanleika í launaákvörðunum og gert er ráð fyrir rýmri og sveigjanlegri framlögum til Iðntæknistofnunar en nú tíðkast um rannsóknastofnanir. Í því sambandi er vert að vekja athygli á því að framlög til rannsókna og þróunarverkefna í þágu iðnaðarins eru aðeins brot af því sem varið er í hliðstæðu skyni til sjávarútvegs og landbúnaðar, og er sú staðreynd í hrópandi andstöðu við þá þróun sem fram undan bíður. Ég mun hér ekki rekja einstakar greinar frv., heldur vísa til grg. sem er að minni hyggju skýr og ítarleg. Það leið ekki langur tími frá því að ég flutti þetta frv. að við tóku kosningar og ný ríkisstj. Skömmu eftir stjórnarskiptin kom ég að máli við hæstv. iðnrh., Gunnar Thoroddsen, og spurði hvort hin nýja ríkisstj. mundi ekki beita sér fyrir flutningi þessa frv., þar sem ég vissi að forustumenn iðnrekenda voru mjög miklir áhugamenn um framgang þess. Hæstv. iðnrh., Gunnar Thoroddsen, sagði mér að hann mundi að sjálfsögðu gera það, hann hefði hug á að nokkrar breytingar yrðu gerðar á frv., en mundi síðan beita sér fyrir því að ríkisstj. stuðlaði að framgangi þess. - Ég trúði þessum orðum og flutti því frv. ekki sem þm. haustið 1974, ég hafði svo mikinn áhuga á framgangi þess að ég vildi að það færi sem öruggasta boðleið. En Gunnar Thoroddsen, hæstv. iðnrh., stóð ekki við þessa yfirlýsingu á þinginu 1974–1975, ekki heldur á þinginu 1975–1976. Ég fékk í þingbyrjun nú miða á borð mitt þar sem þetta frv. er boðað, en það hefur ekki séð dagsins ljós enn þá, og ég verð að segja hreinskilnislega að ég trúi ekki lengur á loforð hæstv. ráðh. Því flyt ég þetta frv. sjálfur og legg til, hæstv. forseti, að því verði að lokinni 1. umr. vísað til hv. iðnn.



Herra forseti. Þegar frv. eru flutt hér á þingi um merk málefni, þá er það tíðast að flm. mæli með þeim frv. með rökum og skýringum á frv. Hitt er sem betur fer harla fátitt, að málflutningur sé með þeim hætti sem nú hefur gerst hjá hv. flm.. þessa frv., hv. 3. þm. Reykv., því að framsöguræða hans um þetta mál er fyrst og fremst hól um sjálfan hann og níð um þann sem við tók sem iðnrh. Þessi mengun hugarfarsins hjá hv. þm. er að vísu ekki ókunn þeim sem þekkja feril Austra á undanförnum árum og áratugum, en þessi mengun hugarfarsins hefur sýnilega magnast mjög enn. Ég vil, áður en ég vík að frv. sjálfu, aðeins minnast á það, að þessi hv. þm. hefur tíðkað það að undanförnu að bera mig alls konar ósannindum eða bregða brigslum um alls konar vanrækslu í starfi, sem að mestu leyti er hans eigin hugarburður og á enga stoð í raunveruleikanum. Það er t.d. eitt sem mjög hefur einkennt tal og skrif þessa hv. þm. Það er að ég hafi yfirleitt lagt til hliðar og stöðvað - eins og hann orðaði það nú - af pólitísku ofstæki flest hin mikilvægu verkefni sem þessi hv. þm. hafði unnið að og undirbúið sem iðnrh. Það verkefni eða það mál, sem honum hefur orðið tíðræddast um, er nýting innlendra orkugjafa eða rannsóknir og framkvæmdir í sambandi við hitaveitur. Þennan óhróður hefur hv. þm. þulið yfir landslýðnum og alveg sérstaklega notað þá aðferð að skrifa slíkt í forustugreinum Þjóðviljans hvað eftir annað, vitandi að forustugreinar dagblaðanna njóta þeirra forréttinda að vera lesnar í útvarp, og hefur hann því sérstaklega notað sér þessa aðstöðu. Það er gott að hann kemur þó einu sinni fram hér á Alþ. með nokkuð af þessum ádeilum. En ég vil sérstaklega nefna þetta atriði sem hv. þm. hefur orðið tíðræddast um, þ.e. nýtingu hinna innlendu orkugjafa, af því að það er dæmi um hversu gersamlega þessi hv. þm. leyfir sér í hverju málinu eftir annað að rangsnúa staðreyndum, snúa hlutunum gersamlega við, fullyrða ýmislegt sem er ekki nokkur stoð fyrir í raunveruleikanum. Hann hefur varðandi nýtingu innlendra orkugjafa sagt að hann hafi látið gera mikla áætlun um það í sinni ráðherratíð hvernig ætti að nýta innlenda orkugjafa, en að ég hafi stöðvað allar þær framkvæmdir samkv. þessari áætlun. Hver er sannleikurinn? Sannleikurinn er sá, að snemma á árinu 1974 það þessi hv. þm. sem iðnrh. eitt verkfræðifyrirtæki hér í bæ um að gera áætlun, sem síðan var sýnd Alþ., um nýtingu innlendra orkugjafa, þ.e.a.s. hversu mætti útrýma húshitun með erlendum orkugjöfum og nota jarðvarma og rafmagn í staðinn. Þessi skýrsla, sem var yfirlitsskýrsla, í raun og veru er ekki hægt að kalla hana neina áætlun, hvað þá framkvæmdaáætlun, var sýnd Alþ. og það mun hafa verið á vordögum 1974. Þessi hv. þm., sem eftir ræðu sinni nú hefur verið einstakur framtaksmaður í sinni ráðherratíð um öll þessi mál sem undir hann heyrðu, hreyfði ekki, að því er virtist, hönd eða fót til þess að fá þetta samþykkt eða gerðar einhverjar samþykktir hér á Alþ. um það, hvernig að þessum málum yrði unnið. Þetta dagaði uppi eins og fjöldamörg af hans málum. Sjálfur sat hann á ráðherrastóli marga mánuði, ég ætla 5 mánuði, eftir að hann lagði þessa skýrslu fram án þess að gera nokkurn skapaðan hlut til framkvæmda í þeim efnum. Eftir stjórnarskiptin var ráðist í það að auka stórlega jarðhitarannsóknir í landinu og að bæta tækjakost Orkustofnunar, m.a. með því að þá var keyptur jarðborinn Jötunn, sem er langstórvirkasta tæki sem við höfum eignast sinnar tegundar og getur borað 31/2 km röskan niður í jörðina, enn fremur jarðborinn Narfi, en það er sá bor sem eftirsóttastur er nú af sveitarfélögum víðs vegar um land. Með þessum hætti, með stórauknum tækjakosti og með auknum rannsóknum, jarðhitarannsóknum og borunum, hefur líka á þessum tveimur árum orðið gerbreyting í þessum efnum. Í þessari skýrslu, sem hv. þm. Magnús Kjartansson sem iðnrh. lagði fyrir Alþ., var gert ráð fyrir að 65% landsmanna eða um 2/3 hlutar landsmanna mundu í náinni framtíð geta fengið hitaveitu, þetta var hámarkið, aðrir yrðu að nota rafmagn til upphitunar ef ætti að útrýma hinum erlendu orkugjöfum. Við þær framkvæmdir og rannsóknir, sem hafa orðið á tveim árum síðan þessi hv. þm. lét af ráðherradómi, hefur það gerst, að nú eru það um eða yfir 80% landsmanna, en ekki 65%, sem munu á næstunni geta notið hitaveitna. Þegar þessar staðreyndir liggja fyrir, þá er það svo, furðulegt, að menn hlýtur að reka í rogastans, að þessi hv. þm. skuli telja sjálfan sig þessu umkominn eftir feril sinn að ráðast á eftirmann sinn fyrir að hann hafi lagt til hliðar allar fyrirætlanir og áætlanir um nýtingu jarðhita til þess að útrýma erlendum orkugjöfum. Ég nefni þetta dæmi vegna þess að um þetta hefur hv. þm. orðið tíðræddast. En bætir hann gráu ofan á svart. Það er nýmæli af hans hendi að segja að ég hafi stöðvað stofnun Iðntæknistofnunar Íslands af pólitísku ofstæki og ekki staðið við einhver fyrirheit sem ég hafi gefið honum haustið 1974. Hver er sannleikurinn í þessu máli? Í sambandi við þjónustu og tæknivinnu fyrir iðnaðinn beitti Jóhann Hafstein iðnrh. sér á sínum tíma fyrir stofnun Iðnþróunarstofunnar Íslands, sem var merkilegt átak og framfaraspor á sinni tíð. Hv. þm. Magnús Kjartansson lét í sinni ráðherratíð undirbúa frv. um Iðntæknistofnun, og vinnuhraðinn og ákafinn var svo mikilli við þetta að það tók hann víst 2 1/2 ár að koma þessu frv. á það stig að hægt væri að leggja það fyrir Alþ. Það var um mánaðamótin mars-apríl 1974, eftir að hv. hafði 21/2 ár verið iðnrh., sem þetta frv. leit dagsins ljós og með hverjum hætti? Ekki sem stjfrv. Vegna hvers? Ef hann vildi leggja áherslu á málið og reyna að tryggja því framgang á þessu þingi, þá hefði auðvitað verið sterkast fyrir hann að leggja það fram sem stjfrv. Ástæðuna fyrir því veit ég ekki. Hann bað n. í þinginu um að flytja málið fyrir sig. N. flutti það með sínum venjulegu fyrirvörum þegar svo er ástatt. Síðan var málinu ekki fylgt eftir. Það var tekið til 1. umr. snemma í aprílmánuði, síðan var því eftir ósk þáv. iðnrh. frestað og ekki haldið áfram umr. fyrr en seinni hluta aprílmánaðar, eftir því sem segir í þingtíðindum, og málið dagaði síðan uppi. Það er ekki hægt að kenna þingrofinu í maímánuði um að þetta mál hafi ekki fengið framgang. Hv. þm., þáv. ráðh., fylgdi því ekki eftir. Eftir að ég tók við þessu starfi tók ég þetta mál að sjálfsögðu til meðferðar, eins og ég sagði hv. þm., og setti í gang gagngera endurskoðun á þessu máli. Það kom að sjálfsögðu í ljós, eins og honum hafði raunar verið kunnugt um, að um þetta frv., sem hann hafði ekki flutt sjálfur, heldur beðið n. að flytja, varð töluvert mikill ágreiningur. Ég held að það hafi komið fram líka við 1. umr. málsins á þingi, að það voru mjög skiptar skoðanir um ýmis atriði málsins. Þess vegna hefur þurft að kanna þetta mál og semja um það nýtt frv. Það frv. liggur fyrir, eins og ég hef lýst yfir, bæði í ræðu sem ég flutti ekki alls fyrir löngu á degi iðnaðarins á Akureyri, þar sem ég rakti nokkur þau atriði sem gera þyrfti í iðnaðarmálum, og auk þess er tekið fram í því fskj. sem fylgdi stefnuræðu forsrh. að þetta frv. um Tæknistofnun Íslands væri eitt þeirra frv. sem áformað væri að flytja á þessu þingi. Vinnubrögð í sambandi við þetta mál hafa því verið mjög eðlileg. Frv. er tilbúið nú og er til umr. í ríkisstj., og ég vænti þess að það verði flutt á þessu þingi. Tæknistofnun Íslands í samræmi við teknologisk institut, sem starfa í okkar nágrannalöndum, er mikið nauðsynjafyrirtæki, og ég held að sé óhætt að fullyrða að samtök iðnaðarins hafa mikinn áhuga á að af því geti orðið. En ferill Magnúsar Kjartanssonar fyrrv. ráðh. í þessu máli er ekki slíkur að ástæða sé til að státa af því, vegna þess að hann tók hálft þriðja ár til að undirbúa málið, treysti sér svo ekki til að leggja það fram sem stjfrv. og fylgdi því ekki betur eftir en nú hefur verið lýst. Þriðja atriðið, sem hv. þm. kom hér að og taldi að framferði mitt í því efni væri eitt hið mesta hneyksli af því tagi um margra ára skeið var, að ég hefði lagt niður iðnþróunarnefndina. Hvernig er þessum málum nú varið? Hv. þm. skipaði n. manna til þess að gera till. um iðnþróun á Íslandi, það er rétt. Sú n. fékk til meðferðar ýmis þau verkefni sem Iðnþróunarstofnun Íslands átti að vinna samkv. lögum sem þá voru tiltölulega nýsett. Hv. þm. taldi eðlilegt samt sem áður að ganga fram hjá þeirri stofnun og taka ýmis verkefni, sem undir hana áttu að heyra, og fela þau þessari nefnd, um leið og hann notaði þetta svo sem tækifæri og tilefni til þess að svelta Iðnþróunarstofnun Íslands sem fékk miklu minna fjármagn til starfsemi sinnar á stjórnarárum þessa hv. þm. heldur en til hafði verið stofnað í upphafi og hefði þurft að vera. Það gerist svo á s.l. ári, að iðnþróunarnefndin skilar ítarlegri grg. og tillögum. Hún hafði þar með lokið störfum sínum. Hún hafði skilað því verkefni sem henni hafði verið falið. Nú telur hv. þm. hneyksli að leggja niður n. sem hefur lokið störfum, lokið því verkefni sem henni var falið. Ég skil ekki þennan hugsanagang. Varðandi hins vegar till. iðnþróunarnefndar, þá voru þær að sjálfsögðu kannaðar rækilega í iðnrn. og Iðnþróunarstofnun var sérstaklega falið að taka allar þessar till. iðnþróunarnefndar til meðferðar og vinna að þeim eftir því sem frekast væru möguleikar á og tilefni til. M.ö.o.: það sem hv. þm. segir hér um iðnþróunarnefndina og það hneyksli að leggja hana niður, það er eintómur hugarburður. N. hafði lokið störfum og var þess vegna lögð niður. Till. hennar voru faldar Iðnþróunarstofnuninni til framkvæmda.