Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. meiri hl. fjh.- og viðskn. (Halldór Blöndal): Herra forseti. Meiri hl. fjh.- og viðskn. eða þeir einstaklingar sem eiga sæti í honum flytja smábrtt. sem er leiðrétting. Af misgáningi höfðu fallið niður nokkur tollnúmer í sambandi við vörugjaldið sem varða steinull og glerull. Þarna var um pennaglöp að ræða og við flytjum brtt. um að taka það mál upp.

Frsm. minni hl. fjh.- og viðskn. (Svavar Gestsson): Herra forseti. Þegar þessi mál voru til meðferðar, vörugjald og söluskattur, eina sæla nótt ekki fyrir löngu voru nokkrar umræður um hvaða talnagrunn fjmrn. hefði á bak við niðurstöður sínar varðandi tekjuöflun á árinu 1988. Það var hv. 8. þm. Reykv. sem hóf þá umræðu og í framhaldi af henni óskaði ég eftir því við hæstv. fjmrh. að fram kæmu upplýsingar um á hvaða forsendum fjmrn. byggði spá sína um tekjur á árinu 1988 og með hvaða hætti fjmrn. metur í þeim gögnum sem hér liggja fyrir samdrátt í tekjum vegna breytinga á vörugjaldi og tolli, hvaða breytingar yrðu á tekjum ríkisins vegna veltubreytinga milli áranna 1987 og 1988, hvaða breytingar yrðu vegna þess að skattstofnunum er breytt og við lok þessarar umræðu óskaði ég eftir því við hæstv. fjmrh. að hann veitti deildinni upplýsingar um þennan talnagrunn lið fyrir lið. Ég sagði þá að ég gæti fyrir mitt leyti fallist á að þessar upplýsingar kæmu ekki fyrr en við 3. umr. málsins. Því miður hef ég ekki fengið þessar upplýsingar í hendur enn þá og óska eftir því, herra forseti, að fjmrh. verði kvaddur á fund deildarinnar og látinn gera grein fyrir því hvernig miðar tilraunum hans til að láta embættismenn taka saman svör við þessum spurningum. Ég hefði satt að segja haldið að fjmrn. hefði þessar upplýsingar því að á grundvelli þeirra hlýtur öll talnasúpan að byggjast sem hér er til meðferðar og ætti þar af leiðandi að vera einfalt að reiða fram þau svör sem hér er um að ræða. Ég vil því fara fram á við hæstv. forseta þessarar deildar að hann stuðli að því að hæstv. fjmrh. komi til fundar við deildina og geri grein fyrir svörum sínum við þeim spurningum sem ég og hv. 8. þm. Reykv. báru fram hér á dögunum. Ég vil taka það fram áður en ég held áfram umræðum um þetta mál sérstaklega að ég get fyrir mitt leyti vel stutt brtt. sem nefndarmenn úr meiri hl. flytja varðandi steinull sem af misgáningi hafði verið skráð öðruvísi en ætlunin hafði verið. Í framhaldi af því hafa menn reyndar haft í flimtingum hér í húsinu síðustu klukkutímana að það væri kannski rétt að hafa í þessum lögum öllum, sem hér eiga að verða til, bráðabirgðaákvæði sem hljóðaði eitthvað á þessa leið: Ráðherra er heimilt að leiðrétta þær villur sem þinginu urðu á við meðferð mála fyrir hátíðar, enda sé augljóslega um leiðréttingar að ræða að bestu manna yfirsýn. Sérstaklega verði þá haft samstarf við formann nefndarinnar um málið, hv. 2. þm. Norðurl. e. Ég er alveg viss um að flestir fulltrúar úr stjórnarandstöðuflokkunum væru tilbúnir að taka þátt í þessu vegna þess að í rauninni geta orðið alveg hrikaleg afglöp í afgreiðslu einstakra mála á þessum stundum sem verið er að pína þessi mál í gegn. Þó að við segjum sem svo: Þið berið ábyrgð á málunum, þá erum við auðvitað svo ábyrg að við mundum að sjálfsögðu hjálpa til við einfaldar leiðréttingar ef á því þyrfti að halda. Gamanlaust held ég satt að segja að þessi mál séu í býsna miklum graut og það sé í raun og veru óljóst margt í þeim efnum og væri fróðlegt ef blöðin t.d. hefðu skoðanakönnun daginn sem menn ganga út úr þinghúsinu og spyrðu þm. hvern fyrir sig: Hvað varstu nú að gera, vinur kær, fyrir þjóðina þína þessa daga áður en þinginu lauk? Mætti kannski leggja fyrir menn spurningar um einstök atriði þó að við munum náttúrlega lengi, af því að við höfðum svo gaman af því, hvernig á að fara með vélbindingu heys og munum líka hvernig á að fara með innflutning gervihnatta og skriðdreka. Sömuleiðis munum við eftir tollum á ilmvatni og skatti á matvörur. En ýmis einstök mál hygg ég að hefðu getað farið fram hjá okkur og væri býsna fróðlegt ef þjóðin mætti nema það í gegnum hina opnu fjölmiðla og það yrði gerð skoðanakönnun, þegar við göngum héðan vansvefta út úr húsinu á miðri Þorláksmessu eða svo, og spurt: Hvað varstu að gera, vinur sæll, fyrir þjóðina þína? Satt að segja hygg ég að slík skoðanakönnun væri fróðlegri en flestar aðrar sem hafa farið fram í seinni tíð. Mér hefur verið bent á að hæstv. fjmrh. sé í ræðustól í Nd. og ef svo er er náttúrlega ekkert annað að gera en gera hlé á málinu, taka fyrir önnur mál eða hvernig sem forseti vill hafa það. Ég tel ekki kleift að halda umræðunni áfram öðruvísi en hæstv. ráðherra sé viðstaddur. Vænti ég þess að forseti taki tillit til þeirra frómu óska eins og annarra sem fluttar eru af sanngirni af deildarmönnum í þessari virðulegu deild.



Ég hygg að það sé þingdeildarmönnum ekki á móti skapi að umræðu um þetta mál verði frestað um sinn þar til tækifæri gefst til að hafa hæstv. fjmrh. viðstaddan.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Halldór Blöndal): Herra forseti. Mér skilst að til umræðu sé 125. mál, frv. til l. um breytingu á lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda. Fjh.- og viðskn. hefur athugað frv. og fengið á sinn fund ríkisskattstjóra og skrifstofustjóra fjmrn. að ég ætla, Indriða Þorláksson, og gáfu þeir ýmsar gagnlegar upplýsingar um stöðu málsins og var farið yfir einstakar greinar frv. Nefndin hefur orðið sammála um að mæla með samþykki frv., en skylt er að taka fram að hv. 7. þm. Reykv. Svavar Gestsson gerir þann fyrirvara að tryggt verði með ákvæði í lögum að vasapeningar aldraðra og öryrkja á stofnunum verði undir engum kringumstæðum skertir með sköttum og undir þennan fyrirvara taka Júlíus Sólnes, hv. 7. þm. Reykn. og hv. 6. þm. Reykv. Guðrún Agnarsdóttir sem setið hefur fundi nefndarinnar. Ég vil taka fram af þessu tilefni að nefndarmenn eru allir sammála um að undir engum kringumstæðum geti komið til greina að vasapeningar aldraðra og öryrkja á stofnunum séu skertir og sé svo skv. núgildandi lögum um staðgreiðslu að hætta sé á því verður að sjálfsögðu að kippa því í lag, en slík lagaákvæði eiga ekki heima í frv. sem við erum hér að fjalla um og er um það algert samkomulag milli nefndarmanna. En þessir hv. þm. óskuðu þess sem sagt að þetta yrði sérstaklega fram tekið og tekur nefndin öll heils hugar undir að framkvæmd staðgreiðslunnar má með engum kringumstæðum vera með þeim hætti að það skerði þessa nánös sem aldraðir og öryrkjar á stofnunum fá, þeir sem ekki hafa fullnægjandi lífeyri. Nefndin mælir m.ö.o. með, herra forseti, að þetta frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Fyrirvari minn þegar ég skrifaði undir nál. fjh.- og viðskn. um þetta mál lýtur að tvennu. Í fyrsta lagi að því að tryggt verði að svokallaðir vasapeningar aldraðra og öryrkja verði ekki skertir með sköttum. Ég hef satt að segja ekki fengið neinar yfirlýsingar um það frá hæstv. fjmrh. hvernig hann hyggst standa að því, enda má segja að það sé rétt og það er rétt, sem hv. 2. þm. Norðurl. e. benti á, að ákvæði um þetta efni ætti að réttu lagi að koma inn í lög um tekju- og eignarskatt sem koma hér síðar til meðferðar og eru hluti af þessu máli. Þess vegna geri ég engar athugasemdir við frekari framgang málsins af þessari ástæðu. Og ég þakka hv. 2. þm. Norðurl. e. fyrir það sömuleiðis að meiri hl. nefndarinnar tekur eindregið undir þennan fyrirvara. Ég skil það svo að það sé fullur stuðningur allra flokka við þetta sjónarmið. Hitt atriðið sem veldur því að ég skrifa undir með fyrirvara er kynningin á staðgreiðslukerfinu. Ég óttast að hún sé ekki nógu góð. Það er ekkert hægt um það frekar að segja vegna þess að þarna veldur hver á heldur, þ.e. embætti ríkisskattstjóra og fjmrn. verða að bera ábyrgð á kynningunni, en ég vara við því að ef illa verður að kynningunni staðið gæti þetta mál farið í hnút. Það væri slæmt ef svo þýðingarmikil kerfisbreyting mistækist að einhverju leyti vegna þess að kynning hefði ekki verið nógu góð. Að öðru leyti, herra forseti, er ég sammála frv. svo og því frv. sem er næst á dagskrá varðandi gildistöku staðgreiðslukerfisins.



Herra forseti. Ég stend að nál. hv. fjh.- og viðskn. Ed. um staðgreiðslufrv. Eins og kemur þar fram hef ég ásamt öðrum stjórnarandstöðuþm. fyrirvara á samþykki mínu og hann er hinn sami og þeirra. Hv. 7. þm. Reykv. lýsti því máli sem fyrirvarinn snýst um af því að athygli hans hafði verið vakin á því að það væri í raun hvergi í þessum lögum um staðgreiðslu né heldur í lögum um tekju- og eignarskatt neitt ákvæði sem kæmi í veg fyrir að tekjuskattur væri tekinn af lífeyrissjóðsgreiðslum aldraðra og þá einnig þeim vasapeningum sem þeim er úthlutað og munu vera nú um 5 þús. kr. á mánuði. Það urðu allir í nefndinni sammála um að það næði náttúrlega ekki nokkurri átt, það hlyti að vera botninn á skattheimtu ef farið væri að krefja aldraða um skatt af þessum allt of lágu vasapeningum sem þeir nú hafa. Mig langar einungis að vekja athygli á því hvað er hér á seyði í raun og veru vegna þess að stjórnarliðar studdu það heils hugar að vasapeningar aldraðra yrðu varðir skattheimtu þegar í ljós kom að ekkert ákvæði væri í lögunum sem tryggði að slíkt yrði ekki gert. Þessi hraðferð á málunum í gegnum þingið gerir það að verkum að allir vel meinandi menn geta í raun ekki fylgst nægilega með því hvað þeir eru að afgreiða. Um leið og stjórnarliðar sáu þessa gloppu sáu þeir líka að þetta er ekki hægt og þess vegna samþykktu þeir að vasapeningar aldraðra yrðu tryggðir því þeir eru allir vel meinandi menn. En þetta er bara eitt lítið dæmi í viðbót við það sem hér hefur komið ítrekað fram, að við erum í raun á hlaupum að afgreiða afskaplega mikilvæg mál. Það kom fram í nefndinni í morgun að skilaboð hv. 7. þm. Reykv. til hæstv. fjmrh. um að taka tillit til þess arna höfðu borist og átti að sinna málinu í reglugerð. En það er ekki nóg. Það verður að vera afdráttarlaust ákvæði um þetta í lögum. Þeir sem komu á fundi nefndarinnar hjá embætti ríkisskattstjóra lofuðu að taka það til greina og við væntum þess að þessum breytingum verði komið á í lögum um tekju- og eignarskatt. Í öðru lagi er um kynninguna á skattamálunum að ræða. Það kom fram þegar ég talaði í 1. umr. um málið að vissulega hefur margt verið gott gert til að kynna þessa viðamiklu kerfisbreytingu, en ég verð að segja að margir hafa komið að máli við mig og beðið mig um skýringar á því hvernig þessi framkvæmd muni verka vegna þess að þeir hafa ekki verið með það á hreinu. Þess vegna legg ég til eins og áður að undinn verði hinn bráðasti bugur að því að gera einfalda og ítarlega sjónvarpsþætti um þessa kerfisbreytingu þannig að allir þeir, sem ekki mættu á fundina sem ríkisskattstjóri tilkynnti okkur að haldnir hefðu verið víða um landið, bæði með starfsmannafélögum, hópum aldraðra og öðrum, verði nokkurs vísari. Það eru nefnilega margir sem sækja ekki slíka fundi og það eru kannski einmitt þeir sem velkjast í vafa um hvernig þeir eiga að hegða sér í málinu. Ég legg því eindregið til að það verði sem fyrst unnið að því að ítarleg og greinargóð kynning fari fram í sjónvarpi og verði endurtekin nokkrum sinnum þannig að hún nái til sem flestra áður en þessi kerfisbreyting fer fram.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. Það vakti athygli mína fyrirvari sem gerður er af þm. stjórnarandstöðunnar varðandi afgreiðslu frv. sem kemur fram í nál. Það kom mér svolítið á óvart að slíkur fyrirvari skyldi þurfa að koma frá þeim. Því gladdi það mig að heyra yfirlýsingu hv. 2. þm. Norðurl. e., formanns og frsm. nefndarinnar, þegar nefndin öll tók heils hugar undir þennan fyrirvara svo sjálfsagt sem það er að tryggja að vasapeningar aldraðra og öryrkja á stofnunum verði undir engum kringumstæðum skertir með sköttum. Það kemur manni á óvart að það skuli þurfa að taka slíkt fram, en til öryggis er eðlilegt að gera það, eins og hér hefur komið fram, miðað við hvernig þetta er í frv. Ég vildi taka heils hugar undir þennan fyrirvara. Þá langar mig einnig að taka undir það sem hér hefur verið sagt um þörfina á kynningu á staðgreiðslukerfinu eða þessari kerfisbreytingu. Ég vil taka undir það sem kom fram í máli hv. 7. þm. Reykv. við 2. umr. þessa frv. þegar hann benti á að það væri skynsamlegt og kannski nauðsynlegt að fulltrúar frá skattstjóra kæmu t.d. inn á dvalarheimili aldraðra til að aðstoða fólk og leiðbeina því og upplýsa það um framkvæmd þessara mála. Þó að manni finnist þetta vera svo einfalt er það áreiðanlega vel þegið og mikið öryggi ef hægt yrði að koma slíkri kynningu á. Auðvitað vitum við að það hefur margt verið gert til að kynna þessa kerfisbreytingu, eins og kom fram í máli hv. 6. þm. Reykv., en það er aldrei of mikið gert af því og sérstaklega varðandi þá aðila sem eiga ekki að greiða skattinn en jafnvel standa í þeirri trú að svo sé. Til að létta þessum áhyggjum af öldruðu fólki held ég að það sé þess virði að slík kynning færi fram á þessum heimilum eins og hv. 7. þm. Reykv. kom fram með.



Hæstv. forseti. Eins og fram hefur komið stöndum við þm. Borgarafl. í þessari deild með þeirri breytingu sem hér um ræðir og viljum gera þann fyrirvara sem í nál. kemur fram. Það kemur þar fram að við teljum mikla nauðsyn að þessir peningar ellilífeyrisþega verði ekki skattlagðir. En það sem rak mig hér upp er sú kynning sem verið hefur á þessu nýja kerfi, þær auglýsingar sem verið hafa. Nú vil ég sérstaklega nefna þá auglýsingu sem hefur birst í sjónvarpinu þar sem hæstv. fjmrh. er aðalmaðurinn í auglýsingunni. Ég tel að slíkar auglýsingar hafi mjög neikvæð áhrif á þessa nýju staðgreiðslukerfisbreytingu þegar það er haft í huga að hann er yfirlýstur skattagleðikarl að því leytinu til að það er nákvæmlega sama hvar hann kemur nálægt, það virðist eiga að setja skatta á allt saman. Ég geri þetta að umtalsefni hér og svo þá kynningu sem verður að vera á slíkum málum. Það eru mjög fáir sem vita í raun og veru hvað þetta nýja staðgreiðslukerfi hefur í för með sér, bæði hvaða skatta viðkomandi þarf að borga og síðan hver framkvæmdin kemur til með að vera, hvað skattkort er og aukaskattkort o.fl. Þetta ruglast allt saman í huga fólks. Í raun réttri held ég að í byrjun næsta árs, þegar þetta kemur virkilega til framkvæmda, komi fram mjög miklir erfiðleikar í framkvæmd þessara laga og ég tel raunar að ríkisskattstjóri og skattstofur séu ekki nægilega vel undirbúin undir þessa breytingu. En við viljum ekki standa í vegi fyrir því, þm. Borgarafl., að þetta mál nái fram að ganga og teljum raunar að breytingin sem slík geti haft góð áhrif. En að tala um þetta frv. eitt sér án þess að vita tekjuskattshlutfall og annað er mjög erfitt og að leggja beint mat á það á þessu stigi. Þess vegna þyrfti frekar það frv., sem er í þinginu nú, um tekjuskatt fyrst að koma hérna til umræðu áður en þetta frv. er rætt.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Halldór Blöndal): Herra forseti. Ég gleymdi að geta þess að auðvitað er enginn ágreiningur um það í nefndinni að nauðsynlegt er að kynna þetta sem best, en það er ekki þess vegna sem ég kvaddi mér hljóðs heldur af þeirri ástæðu að ég vil að það komi skýrt fram að meiri hl. nefndarinnar hefur enga ástæðu til að ætla að vasapeningar öryrkja og aldraðra á dvalarheimilum séu skertir. En við munum að sjálfsögðu athuga það. Skattleysismörkin munu hækka samkvæmt staðgreiðslunni þannig að það á ekki að geta gerst og við vonum að það hafi ekki komið til skv. núgildandi skattalögum eins og framkvæmdin hefur verið á þessu ári að þessir vasapeningar hafi verið skertir, en það er sjálfsagt að athuga hvort einhver vitleysa af því tagi leynist í skattkerfinu og þá ætti hún ekki síður að vera á þessu ári og því næsta og verður að sjálfsögðu gerður reki að því að ganga úr skugga um að ekki sé gengið á rétt þessa fólks.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Halldór Blöndal): Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur farið yfir þetta frv. og er sammála um að mæla með samþykki þess. Hv. þm. Svavar Gestsson skrifar undir með fyrirvara og hv. 6. þm. Reykv., sem setið hefur fundi nefndarinnar, er einnig samþykk þessu máli, en lýsir þó samsvarandi fyrirvara og hv. 7. þm. Reykv. sem ég hygg að sé fremur um vinnubrögð en efni málsins, varðar kynninguna en ekki beint efni frv.



Herra forseti. Ég kvaddi mér hljóðs við þessa umræðu vegna þess að mér finnst að það hafi ekki komist til skila nægilega vel um hvað þetta vasapeningamál snýst. Ég varð var við það t.d. hjá hv. þm. Halldóri Blöndal áðan. Um hvað snýst málið? Það snýst um að aldraður maður á stofnun fær lífeyri frá: 1. Tryggingastofnun ríkisins, 2. sínum lífeyrissjóði. Skv. lögum um málefni aldraðra og lögum um almannatryggingar ganga þessar greiðslur í fyrsta lagi til að greiða kostnað við dvöl viðkomandi á stofnuninni. Við þessar greiðslur bætast síðan svokallaðir vasapeningar. Þegar allt þetta er lagt saman eru þess mörg dæmi að heildargreiðslur verða kannski meiri en skattfrelsismörkin, kannski 38–39–40–45 þús. kr. á mánuði. Við það getur svo farið að viðkomandi lendi í því að bera skatt. Vandinn er þá sá fyrir skattyfirvöld að finna út hvaðan á að taka skattinn. Á að taka hann af því sem gengur til stofnunarinnar? Svarið er væntanlega nei vegna þess að það gengur til að kosta og greiða kostnað við rekstur stofnunarinnar. Hvað er þá eftir af lausu fé eftir að búið er að greiða uppihald viðkomandi? Það eru þessir vasapeningar og þá ættu skattyfirvöld í rauninni engan kost annan en að ganga í þessa vasapeninga nema það væri tekið fram að það eigi ekki að greiða skatt af þeim. Þá segja menn sem svo: Ekki hafa verið teknir skattar af vasapeningum. Það er rétt. Það hefur ekki verið gert. En nú er verið að breyta þessu þannig að tekjugrundvöllur skattalaganna nær miklu víðar en áður. Inn í hann er allt tekið, lífeyrir, biðlaun og hvað eina, og vasapeningar eða elli- og örorkulífeyrir er hvergi undanþeginn neinum greiðslum í þessu skattakerfi. Þess vegna gæti svona farið ef ekki er tekið fram í lögum um tekju- og eignarskatt: Vasapeningar aldraðra skulu gersamlega undanþegnir þessu skattakerfi. Ég tel að það væri eðlilegast að fjmrh. hlutaðist til um að þessu máli yrði breytt í Nd. þar sem málið er enn þá. Ef svo fer að það verður ekki gert og málinu er breytt í þessari hv. deild, sem er samstaða um í þessari deild meðal fulltrúa allra flokka, yrði málið að fara aftur til Nd. Þess vegna teldi ég heppilegra og skynsamlegra upp á verklag allt að það yrði reynt að ganga frá þessu í Nd. Ef það er ekki unnt verður það gert í hv. Ed. Það liggur fyrir samkvæmt yfirlýsingum talsmanna allra flokka í þessari deild. Ég þakka hv. 6. þm. Reykn. fyrir góðar undirtektir við þetta mál svo og nefndinni í heild, en undirstrika: Skynsamlegra er að breyta þessu strax í fyrri deild fremur en draga það til síðari deildar. Ég kvaddi mér hér hljóðs vegna þess að mér hefur fundist að þrátt fyrir nokkrar umræður um þetta mál hafi menn kannski ekki áttað sig nákvæmlega á því um hvað það snýst. Það stafar af því að tekjugrunnur staðgreiðslukerfisins er mikið víðari en gamla kerfisins og undanþágur eru fáar eða engar. Þess vegna verður með "pósitífu" ákvæði að tryggja að vasapeningarnir lendi ekki þarna inni.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Halldór Blöndal): Herra forseti. Ég vil vegna ummæla hv. 7. þm. Reykv. aðeins upplýsa að bréf er á leiðinni frá fjmrn. varðandi það efnisatriði sem verið var að ræða um en hefur misfarist með einhverjum hætti, er hvorki í mínum persónulega pósti né í þeim pósti sem nefndinni hefur borist.



Herra forseti. Aðeins í tilefni af þessu umræðuefni um vasapeninga þeirra bótaþega almannatrygginga sem á dvalarstofnunum dvelja. Þessu máli var hreyft af hv. 7. þm. Reykv. við fyrri umræðu málsins og þá þegar daginn eftir tók ég það upp við mína starfsmenn í fjmrn., lýsti málinu og óskaði eftir því að tillögum um undanþágu dagpeninga frá skattskyldu yrði komið á framfæri við fjh.- og viðskn. og var tjáð núna í morgun að sú orðsending hefði verið send síðdegis í gær. Hins vegar verð ég að játa að vegna fundahalda í morgun var ég ekki búinn að berja augum textann sjálfur, en ég mun ganga úr skugga um hvort þetta er ekki komið rétta leið og það er auðvitað rétt ábending að æskilegast er að koma þessu á framfæri við fjh.- og viðskn. Nd. til þess að spara tímann.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. fjmrh. fyrir undirtektir hans og treysti því að á málinu verði tekið þegar frv. um tekju- og eignarskatt kemur til lokameðferðar í Nd. sem ég hygg að sé áður en langur tími líður.

Frsm. minni hl. fjh.- og viðskn. (Svavar Gestsson) (frh.): Herra forseti. Ég þakka hæstv. forseta fyrir að hlutast til um að hæstv. fjmrh. yrði kallaður á fund deildarinnar. Ástæðan til þess að ég bað um að ráðherrann yrði kallaður hingað er þessi ...

Má ég aðeins grípa inn í? Það stendur svo á að það er atkvæðagreiðsla í Nd. og þar verður fjmrh. að vera.

Getum við ekki tekið þetta eftir hlé?

Það er meiningin að fresta fundi á eftir kl. 3.30 í 45 mínútur. Við gætum tekið þetta dagskrármál eftir hlé og fresta ég því þessu máli um sinn.

Frsm. meiri hl. fjh.- og viðskn. (Halldór Blöndal): Herra forseti. Í meiri hl. hv. fjh.- og viðskn. létum við ekki fylgja með okkar brtt. tilmæli frá Sambandi rafveitna um breytingu á orðalagi 4. tölul. 7. gr. sem nú orðast svo í lögum: "Efni, vélum og tækjum í raforkuver, hitaveitur og vatnsveitur". Það sé heimilt að fella söluskatt niður á eftirfarandi tækjum. Við leggjum til að í staðinn fyrir orðið "raforkuver" komi: raforkuveitur og teljum m.ö.o. að eðlilegt sé að hið sama gildi um þær og hitaveitur og vatnsveitur. Ég hef fyrir okkar hönd og e.t.v. nefndarinnar allrar flutt þessa brtt. og tek jafnframt undir þá brtt. sem liggur frammi að ég hygg frá hv. 7. þm. Reykv. og e.t.v. fleirum varðandi 5. tölul. Síðasta setningin þar orðast svo: "Sama á við um sérbúnað bifreiða sem sveitarfélög kaupa til notkunar við flutning á fötluðu fólki." Ég legg til í brtt. á þskj. 354 að niður falli setningin "sem sveitarfélög kaupa" þannig að heimild fjmrh. til að fella niður eða endurgreiða söluskatt af sérbúnum bifreiðum til notkunar við flutning á fötluðu fólki verði almenn en ekki bundin við sveitarfélögin. Ég býst við að um þetta sé samkomulag í nefndinni og þakka þeim hv. þm. sem vöktu athygli á þessu.



Herra forseti. Mér sýnist að það sé galli á brtt. b á þskj. 354. Það sé ekki hægt að fella niður sögnina "að kaupa" heldur verði að orða þetta orðuvísi og segja: sem keyptar eru. Ég geri ráð fyrir því að hæstv. forseti geti leiðrétt þetta úr stól sínum, en mér fannst viðeigandi að vekja athygli á málinu.

Frsm. minni hl. fjh.- og viðskn. (Júlíus Sólnes): Herra forseti. Ég er nú orðinn svo ruglaður í ríminu að ég er ekki einu sinni alveg viss um hvað er á dagskrá, en ég geri ráð fyrir að það sé söluskatturinn, svo ég viti nú um hvað ég ætla að tala hér í ræðustól. En við erum um það bil hér í hv. Ed. að ljúka meðferð okkar á söluskattsfrv. ríkisstjórnarinnar. Ég er sannfærður um að þegar fram líða stundir og menn rifja upp Íslandssöguna á oft eftir að vitna til þeirrar stundar þegar hv. þm. stjórnarliðsins í Ed. settu söluskatt á helstu nauðsynjavörur heimilanna, þær matvörur sem eru undirstaða heimilishaldsins. Það kom fram í umræðum um húsnæðisfrv. hér á dögunum að þá var vitnað til umræðna í Ed. sem höfðu farið fram fyrir tæpum 60 árum þegar þeir Jón Baldvinsson og Jón Þorláksson voru að takast á um lögin um Byggingarsjóð verkamanna. Alveg á sama hátt er ég viss um að afkomendur okkar eiga eftir að fjalla oft og mörgum sinnum um þá merkilegu atburði sem gerðust hér rétt fyrir hátíðarnar í desembermánuði 1987 þegar ríkisstjórn Þorsteins Pálssonar og hv. stjórnarþm. í Ed. ákváðu að leggja matarskatt, söluskatt á helstu nauðsynjavörur heimilanna. Ég vil við 3. umr. freista þess að fá í gegn eina mjög einfalda brtt. og það er að soðningin verði undanskilin söluskatti. Ég er búinn að sætta mig við það að eftir áramótin muni ég þurfa að greiða söluskatt af nánast öllum nauðsynjavörum. Eitt finnst mér þó alveg forkastanlegt, að fiskveiðiþjóðin Íslendingar skuli ætla að leggja 25% söluskatt á soðningu á sama tíma sem hégómi eins og afruglarar fyrir sjónvarpsstöð skuli vera án söluskatts. Það er með ólíkindum. Ég næ því ekki að ég skuli standa inni á hinu háa Alþingi og taka þátt í að leggja 25% söluskatt á soðningu um leið og verið er að fjalla um það að hégómi eins og afruglarar á einhverjar sjónvarpssendingar skuli vera undanþegnir söluskatti. Það er alveg með ólíkindum að þetta skuli geta átt sér stað á hinu háa Alþingi. Þess vegna leggjum við fram þm. Borgarafl. í hv. Ed. brtt. við 3. gr. frv. þannig að á eftir 22. tölul. Aliðar 3. gr. bætist nýr liður sem verði þá 23. tölul. og orðist svo: Fiskur og fiskmeti. Ef það endar svo að þessi brtt. verður felld og þjóðin nánast hættir að borða fisk, það hefur oft komið fram í umræðum að fiskur er einhver hollasta matvara sem við getum lagt okkur til munns og því hefur verið haldið fram m.a. af sérfræðingum í manneldismálum að heilabúið hafi mjög gott af fiskmetinu, menn verði skarpari í hugsun við að borða mikinn fisk, þá óttast ég satt að segja um framgang mála hér á hinu háa Alþingi í framhaldi af því að þjóðin hættir að borða fisk og fer að leggja sér til munns aðrar óhollari matvörur. Hvernig gengur þá að koma málum hér í gegn? Það getur vel verið að það gangi ekkert verr í sjálfu sér að koma málunum hér í gegn, en skyldu ekki málin verða mjög skringileg í meðferð okkar þm. þegar við erum hættir að borða fisk? Það má svo bæta því við að lokum að fiskur hefur hækkað mjög í verslunum á höfuðborgarsvæðinu, sérstaklega á undanförnum mánuðum. Vegna tilkomu fiskmarkaðanna segja sumir, og það má vel vera að það sé ekkert við því að segja, það sé raunverulega komið eðlilegt verð á fisk með þeim hætti. A.m.k. eru margir sjómenn þeirrar skoðunar að verð á fiski hafi verið allt of lágt hér á undanförnum árum, því hafi verið haldið óeðlilega lágu þannig að þeirra hlutur væri rýrður. En með tilkomu fiskmarkaðanna hefur fiskverð hækkað verulega, einkum í fiskbúðum á höfuðborgarsvæðinu. Þegar svo þar á ofan bætist 25% söluskattur er ekki nokkur vafi á því að fiskur er orðinn svo dýr að hann er orðinn munaðarvara. Þá þykir mér illa komið hjá fiskveiðiþjóðinni Íslendingum.



Hæstv. forseti. Við höfum, þm. Borgarafl., lagt til ákveðnar breytingar á þessu frv., sem er núna til lokaumræðu í þessari deild, en þær hafa því miður ekki fengið hljómgrunn. Aðallega hefur þetta miðað að því að undanþiggja matvörur söluskatti. Ég verð að segja að ég harma mjög að þessar tillögur hafa ekki fengið undirtektir. Hins vegar hafa hv. þm. viljað gefa fjmrh. heimild til að undanþiggja afruglara söluskatti og eru þá í mínum huga a.m.k. komnar svolitlar þverstæður í frv. Það er sem sagt meira lagt upp úr afruglurum en matnum. Þetta vildi ég að kæmi hérna fram svo að afstaða mín og okkar borgaraflokksmanna yrði skýr að þessu leytinu til og það yrði það vegarnesti sem þetta frv. fengi frá okkur niður í hv. Nd.



Herra forseti. Það skal strax viðurkennt að það mundi flækjast fyrir mér að svara spurningum skoðanakannana um hvernig ég hefði staðið að og unnið að því söluskattsmáli sem hér er til umræðu. Því miður hef ég ekki haft tíma til að kynna mér hverja grein um sig og ég verð að fara í atkvæðagreiðslum nokkuð eftir því hvernig þeir menn, sem hafa verið að vinna í málinu, hafa greitt atkvæði. En mér kom í hug áðan, þegar við vorum að fá okkur kaffi í fundarhléinu, að það væru tvær bækur sem jafnan væru hafðar um borð í hverju fiskiskipi sem alltaf hefðu verið undanþegnar söluskatti. Ég hefði haft vissan áhuga á því að hæstv. fjmrh. væri hér í deildinni og langaði til að leggja fyrir hann fsp. um þessar tvær bækur, hvort svo væri að enn væru þær undanþegnar söluskatti þó að það mætti kannski segja að ég hefði átt að gefa mér tíma til að fara ofan í frv. og kanna hvort svo væri. Af þessum bókum mun hafa allar götur frá því að byrjað var að leggja á söluskatt ekki hafa verið krafinn söluskattur þó að leiðirnar til að losna við söluskattinn hafi kannski verið á ýmsa vegu. Hér er hæstv. fjmrh., en ég er kominn í ræðustól til að fjalla um söluskattinn, m.a. vegna þess að ég hef ekki gefið mér of mikinn tíma til að kanna frv. sjálft. En í lok umræðna um það langaði mig til að fá upplýsingar um hvort svo væri ekki enn, sem jafnan hefur verið í sambandi við ákvörðun um söluskatt, að tvær bækur sem eru held ég um borð í hverju einasta íslensku fiskiskipi séu enn undanþegnar söluskatti. Þessar bækur eru Biblían og Sjómannaalmanak. Ef svo er ekki legg ég eindregið til að þeirri reglu verði ekki breytt og að þessar tvær bækur haldi enn þeim sjálfsagða rétti að vera undanþegnar söluskatti. Fyrst maður er kominn í ræðustól má geta þess að ýmislegt skemmtilegt hefur skeð í deildinni í umræðunum. Ég hafði gaman af því þegar hv. þm. Júlíus Sólnes var að jafna umræðunni við umræður í hv. deild fyrir 60 árum og kannski þá að jafna sjálfum sér og fjmrh., hv. þm. Svavari Gestssyni og öðrum sem hafa verið í umræðunni við fræg nöfn úr sögunni, Jón Baldvinsson og Jón Þorláksson.

Ekki jafna sér við Jón Þorláksson.

Ja, þetta var gert hér, hv. þm., í ræðustól áðan, allt að því. Það hafa verið reyndar til umræðu ýmsir samjöfnunarhlutir í blöðum, fjölmiðlum. Ég hafði gaman af því að lesa Þjóðviljann minn í fyrradag þar sem svona samjöfnuður var líka. Þar var núv. formanni flokksins, Ólafi Ragnari, jafnað saman við Héðin Valdimarsson og Hannibal Valdimarsson og ekki nóg með það, heldur var farið aftur í söguna og skrásetjari merkrar bókar um Alþb. jafnaði sér við Sturlu Þórðarson. Ég held að þó að hér séu sjálfsagt að gerast merkilegir hlutir og álagning þessa söluskatts, matarskatts Alþfl., verði kannski lengi merk og umtöluð í sögunni verði það ekki eins umtalað í sögunni og þau góðu verk sem Jón Baldvinsson og Héðinn Valdimarsson voru fyrir 60 árum að koma í gegnum hv. Ed. því að sem betur fer eru hlutirnir þannig að enn þá er sögutilfinningin á þann veg að þegar frá líður eru góðu hlutirnir lengur í hugum manna en hinir sem eru á þann veg sem hér er verið að gera.



Herra forseti. Undir umræðum um vörugjald í dag lagði ég ákveðnar fsp. fyrir hæstv. fjmrh. og miðað við stöðu mála hér hefði ég talið að mörgu leyti heppilegt að hæstv. ráðherra svaraði þeim fsp. áður en umræður halda áfram og ég teldi í raun og veru eðlilegt að það gerðist við umræður um vörugjald. Fsp. var þessi: Hver er talnagrunnur þeirra útreikninga sem framkvæmdir hafa verið í fjmrn. varðandi einstaka tekjustofna ríkisins og breytingar þeirra milli áranna 1987 og 1988? Þetta var spurning sem hv. 8. þm. Reykv. lagði fyrir ráðherrann núna fyrir nokkrum dögum. Ég tók þá undir þær spurningar og óskaði eftir því að svör bærust við 3. umr. frv. um vörugjald. Reyndar er það rétt, sem bent hefur verið á, að ég óskaði eftir þessum svörum skriflegum. Ég spyr hæstv. ráðherra: Hverju sætir það að ég hef enga pappíra fengið enn um þetta mál? Ég tel að það sé útilokað að halda umræðum áfram um þessi skattamál öðruvísi en þessir pappírar liggi fyrir, auk þess sem er brýnt að hæstv. ráðherra svari þeim spurningum sem fram komu frá hv. 4. þm. Vesturl. Skúla Alexanderssyni. Ég veit að margt er að gera hjá ráðherranum og veit að hann þarf líka að gegna skyldu sinni sem þm. í Nd. Ef það getur ekki gengið saman samtímis er einfaldast að fresta fundi í þessari hv. deild meðan ráðherrann er að ganga frá atkvæðum sínum í Nd. Auðvitað verður maðurinn annaðhvort að vera í Ed. eða þeirri neðri. Við efrideildarmenn kunnum því illa að menn sinni ekki þessari deild og við skiljum ekki hvað það á að þýða að þessi deild njóti minni virðingar en sú neðri 

Þetta er mikill misskilningur.

Ég legg þessar spurningar fram og vænti þess að þeim verði svarað. En þetta var um þingsköp, herra forseti, þannig að það er ljóst að ég hef ekki gengið á umræðukvóta minn í almennum umræðum.

Forseti er klár á því.

Frsm. minni hl. fjh.- og viðskn. (Júlíus Sólnes): Herra forseti. Ég ætla ekki að flytja langa ræðu nú, en mig langar til að vekja athygli á einu sem er til athugunar í sambandi við söluskattsmál. Það er svo að einkaflugvélar og bensín til þeirra verður héðan í frá með söluskatti. Ég ætla ekki að reyna að koma brtt. þar að lútandi fram í lok 3. umr., fjarri því, en ég vil einungis benda mönnum á að það hefur ætíð verið svo að einkaflugmenn hafa getað keypt bensín á sínar flugvélar án söluskatts, enda er það tekið af sama tanki og söluskattsfrítt bensín farþegavéla sem eru reknar í því skyni. Það er alveg ljóst að það verður aldrei hægt að ná neinum söluskatti af eldsneyti til einkaflugvéla. Einkaflugmenn munu væntanlega kaupa bensínið gegnum flugfélög sem eru með farþegaflutninga. Ég vildi vekja athygli á þessu. Þetta er eitt dæmið enn um hversu flausturslegt þetta frv. er og hve lítt hugsað margt er sem er sett í frv. Það má út af fyrir sig mælast til þess að hv. þm. í Nd. taki þetta til meðferðar og hugsanlegra breytinga. Ég á þó ekki von á því að svo verði því þetta er fyrri deild og miðað við þá tímaþröng sem við erum í má búast við því að málið eins og það verður afgreitt héðan verði samþykkt óbreytt í Nd. Þar með sitjum við uppi með ótalmarga agnúa og hortitti í þessum frumvörpum sem því miður verða að lögum eftir meðferð í Nd. Ég vildi rétt vekja athygli á þessu undir lokin.



Herra forseti. Til mín hefur verið beint tveimur spurningum. Sú hin fyrri var um talnagrundvöll tekjuáætlunar fjárlaga, þeirra tekjustofnalaga sem hér hefur verið fjallað um. Af því tilefni vil ég segja þetta: Þessari spurningu var til mín beint af hv. 8. þm. Reykv. Eyjólfi Konráð Jónssyni og því næst undir það tekið af hv. 7. þm. Reykv. við fyrri umræðu í hv. Ed. Nú er það svo að tekjuhlið fjárlaganna er verkefni Þjóðhagsstofnunar og endurskoðuð tekjuspá er væntanleg að venju frá Þjóðhagsstofnun fyrir 3. umr. fjárlaga. Af þessu tilefni skrifaði ég samnæturs eftirfarandi bréf þann 17. des. svohljóðandi, með leyfi forseta: "Hr. Þórður Friðjónsson forstjóri, Þjóðhagsstofnun, Kalkofnsvegi 1. Í umræðu í efri deild Alþingis í nótt óskaði Svavar Gestsson alþm. eftir því að fjmrh. hlutaðist til um að afla sundurliðaðra upplýsinga um forsendur tekjuáætlunar fjárlaga fyrir árið 1988. Jafnframt óskaði hann eftir því að fram kæmu bæði eftirspurnaráhrif og áhrif verðbreytinga. Beðið var um að þessar upplýsingar lægju fyrir áður en 3. umr. í Ed. fer fram, væntanlega á morgun, föstudag. Þessari beiðni er hér með komið á framfæri við Þjóðhagsstofnun sem hefur annast undirbúning tekjuáætlunar fjárlaga fyrir næsta ár." Hæstv. forsrh., sem þessi stofnun heyrir undir, var jafnframt tilkynnt um þetta. Í annan stað var spurt um hvort ekki væri tryggt að heilög ritning og sjómannaalmanak væru án söluskatts, en þessar bækur eru um borð í hverju fiskiskipi. Ég verð að játa að ég hef ekki svör á reiðum höndum við þessu vegna þess að ég treysti ekki minni mínu um það á hverju undanþágan var byggð. Það er að velkjast fyrir mér að söluskattur af heilagri ritningu, guðsorði, hafi verið endurgreiddur en sjómannaalmanak undanþegið. Ég heyrði þessa spurningu svo fyrirvaralítið að mér vannst ekki tími til að gá að því á hverju þessar undanþágur höfðu byggst áður, þ.e. í hverri af undanþáguheimildum þeim var fundinn staður. Sem kunnugt er munu tvö rit vera útbreiddust rita í heiminum. Byggi ég það líka á minni mínu og eftir Sameinuðu þjóða "statistík". Það munu vera Biblía kristinna manna og úrval úr helstu ritverkum Vladímírs Íljítsj Úljanov, kennslubók í praktískum byltingarfræðum. Þessi tvö rit hafa náð mestri útbreiðslu í heiminum. Þá er spurningin um hvort söluskattslögin eigi að hafa mismununaráhrif þegar um svo ágætar bækur er að ræða.  Þá var á það minnst að vera kynni erfiðleikum bundið að leggja söluskatt á eldsneyti einkaflugvéla. Það er að óbreyttu fyrirkomulagi, en hins vegar er það að sjálfsögðu svo að það er engan veginn útilokað að gera ráðstafanir til að framfylgja þessum ákvæðum.



Herra forseti. Ég ber auðvitað fulla virðingu fyrir afgreiðslu fjárlaga við 3. umr., en þar sem veigamikil útgjaldamál, teknamál ríkisins eru hér á dagskrá teldi ég að það væri eðlilegt og ekki laust við sanngirni alla vega að óska eftir því að upplýsingar um það hvað þessir teknaliðir gefa liggi fyrir áður en málin fara úr þessari deild. Það mætti hugsa sér að hið minna teknamálið, vörugjaldið, færi á milli deilda, en ég tel að það sé alveg fráleitt að láta matarskattinn fara héðan út öðruvísi en þessar upplýsingar frá hæstv. ráðherra liggi fyrir. Ég vil sem sagt eindregið fara þess á leit að þannig verði á málum haldið að þessar upplýsingar liggi fyrir áður en málin fara út úr þessari deild, a.m.k. söluskattsmálið. Ég satt að segja hélt að þetta lægi fyrir. Hvaða talnaspeki er þetta í fjárlagafrv. og þessum skattafrumvörpum og allt það og engar upplýsingar liggja fyrir um hvernig þetta er reiknað út? Einhvern veginn var þetta reiknað út eða hvað? Það hlýtur að vera. Af hverju eru tölurnar þarna? Það hlýtur að vera reiknað einhvern út. Á hvaða forsendum? Var það bara "Ugla sat á kvisti" eða hvað? Hver er spekin á bak við þetta? Ég vil fá að vita það. Ég held að það sé útilokað fyrir þessa virðulegu deild að láta bjóða sér að afgreiða skattafrv. upp á 5750 millj. án þess að vita nokkurn veginn hvaða reikningslegar forsendur liggja þarna á bak við. Auðvitað höfum við séð samtölur og heildartölur, en í raun og veru höfum við ekki séð áætlanir um hvernig þetta kemur út í breytingum milli áranna 1987 og 1988. Hér er stórmál á ferðinni og sérstaklega þegar þess er gætt að einn af þm. stjórnarflokkanna, hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson, hafði farið fram á að þessar upplýsingar lægju fyrir og þegar það bætist svo við að annar þm., sem er í stjórnarflokki, hv. þm. Karvel Pálmason, hefur greitt atkvæði gegn matarskattinum aftur og aftur í atkvæðagreiðslum í þessari virðulegu deild. Þess vegna er útilokað annað en ítreka að þessar upplýsingar liggi fyrir. En ég endurtek, ef það mætti verða til þess að greiða fyrir þingstörfum, gæti ég svo sem hugsað mér það, miðað við það sem ég hafði hugsað mér að ræða þessi mál, að frv. um vörugjald færi á milli deilda, en að söluskattsfrv. biði þá þessara upplýsinga því það er auðvitað hið mesta mál í þessu og varðar 5750 millj. og mætti taka það fyrir á næsta fundi deildarinnar sem hugsanlega gæti orðið á morgun ef menn vilja halda helgarfundi. En ég ítreka þessa ósk, herra forseti, og fer fram á að afgreiðslu söluskattsmálsins verði frestað þangað til þessar upplýsingar liggja fyrir.

Frsm. meiri hl. fjh.- og viðskn. (Halldór Blöndal): Herra forseti. Þar sem ummæli sem ég hafði við 2. umr. þykja hafa orkað tvímælis er nauðsynlegt að taka fram að það sem ég sagði um fjárfestingarvörur vegna loðdýrabúa var ekki skoðun fjh.- og viðskn., þá er ég að tala um 13. tölul. 4. gr., fjárfestingarvörur til nota við loðdýrarækt, loðkanínurækt, fiskeldi o.s.frv., heldur var ég að lýsa þeirri túlkun sem fjmrn. hefur í þessum efnum, en hún er sem sagt sú að undanþáguheimildin taki ekki til fóðurstöðva heldur einungis loðdýrabúanna sjálfra. Hér er um byggingarefni og jarðvinnu að ræða og er skýringin sú varðandi bæði loðdýrarækt og fiskeldi að þessar atvinnugreinar þurfa að leggja í mjög litla fjárfestingu varðandi vélar og tæki og eru nýjar af nálinni. Hitt er mjög flókið mál hversu langt þurfi að ganga ef sú regla yrði tekin upp að byggingarefni almennt verði undanþegið söluskatti meðan við búum við það kerfi, en ég minni á að um leið og virðisaukaskattur verður upp tekinn kemst réttlæti á í þessum efnum.



Herra forseti. Örfá orð að gefnu tilefni. Það skortir ekki á að birtar hafi verið upplýsingar og þær ítarlegar að því er varðar skattstofna og tekjuáætlanir varðandi þær skattkerfisbreytingar sem hér eru til umræðu. Í því efni vísa ég í seinasta gagnið um það, sem er frétt frá fjmrn. sem þegar hefur verið birt, þar sem það er rakið lið fyrir lið hvernig það dæmi er í heild sinni. Það sem menn eru síðan að spyrja um er þetta: Er ástæða til að ætla við endurskoðun á tekjuhlið fjárlaga í heild og miðað við spá Þjóðhagsstofnunar um efnahagsþróun á næsta ári að það sé að vænta verulegra breytinga um hvað þessir tekjustofnar gefi af sér að raungildi? Þess vegna er það sem ég vísaði til að það er verkefni Þjóðhagsstofnunar að skila endurskoðaðri tekjuáætlun sem hún gerir samkvæmt venju fyrir 3. umr. fjárlaga og ég hef meðtekið fsp. hv. þm., beint henni til réttra aðila og tekið fram hvenær svars væri vænst. Ég hef ekki svör að flytja frá Þjóðhagsstofnun. Mér er að vísu kunnugt um að starfsmenn Þjóðhagsstofnunar telja ýmsa örðugleika á að skila slíkri spá svo óyggjandi gæti talist að þeirra mati fyrr en menn hafa gefið sér alveg endanlegar niðurstöður um leyfilegt aflamagn, um forsendur fiskveiðistefnu á næsta ári. Ég verð að segja það fyrir mitt leyti að á þessu út af fyrir sig er engin breyting frá því sem verið hefur á ári hverju. Það er erfitt að spá, einkum um framtíðina. Hingað til hefur mér heyrst, einkum og sér í lagi á hv. 7. þm. Reykv., að hann bæri ekki mjög mikla virðingu fyrir þeim spádómum um framtíðina sem í slíkum þjóðhagsspám birtast þannig að ég fæ ekki séð að það eigi að tefja þingstörf á hv. Alþingi þótt þessir spádómar hafi ekki birst hv. þm. á þessari stundu. Það hefur þegar komið fram í umræðum að fyrir utan að þessir tekjustofnar eru metnir með sæmilega öruggum hætti, einfaldlega vegna þess að tekjustofnarnir sjálfir eru skýrar afmarkaðir en áður, það á bæði við um tolla, vörugjald og söluskatt, þá var tekið tillit til hvors tveggja: mats á veltubreytingum miðað við fyrstu ellefu mánuði ársins og mats á eftirspurnaráhrifum tollkerfisbreytingarinnar, þannig að það er þegar inni í þeim tölum sem við fjöllum um og þegar hafa verið birtar þm. Niðurstaða mín er sú að ég hafi gert skyldu mína um að koma þessari fsp. áleiðis til réttra aðila, en að öðru leyti eru fyrirliggjandi þær upplýsingar sem er að vænta um málið og það eru ekki rök fyrir því að tefja þingstörf að þessar upplýsingar skorti.



Herra forseti. Það er út af fyrir sig alveg hægt að ræða hér aðeins um þessa tekjuáætlun ef menn vilja. Það er hægt að gera það í umræðum um þau mál sem hér liggja fyrir, skattamál frá ríkisstjórninni, kirkjugarðsgjald, sóknargjald, brunamálagjald, vörugjald og söluskatt. En hér er ekki verið að ræða neitt annað en skatta. Það hefur yfirleitt engin tillaga komið frá þessari ríkisstjórn um eitt eða neitt nema skatta. Það er allt í lagi að halda áfram að ræða það mál. Ef menn geta ekki komið sér niður á hvernig á að haga hér hlutunum, m.a. þingstörfum, er allt í lagi að taka sér tíma í að ræða þessi mál ítarlega ef menn ætla að vera að gaufa við þetta hvort eð er fram eftir öllum vetri.  Hæstv. fjmrh. hefur auk þess í blöðum lýst því yfir að þetta sé enginn vandi. - Ég geri hlé á máli mínu, herra forseti, og óska eftir frestun þessara mála meðan hæstv. ráðherra gegnir skyldustörfum sínum í Nd. Ég tel ekki við hæfi að ræða þessi mál, hvorki tæknilega né efnislega, meðan ráðherrann er fjarri.



Í tilefni af orðum hv. 7. þm. Reykv. um framgang mála hafði ég skilið það svo á samráðsfundi með formönnum þingflokka og forsetum að það væri samkomulag um að koma þessum málum frá deild. Það er mjög eðlilegt að þm. skuli vilja hafa fjmrh. viðstaddan við þessa umræðu og tel ég því ástæðu til að fresta þessum dagskrárlið þar til hann getur verið viðstaddur, en í þess stað væri mögulegt að taka til við 3. dagskrárliðinn sem er lánsfjárlög.



Herra forseti. Í fyrsta lagi var ekkert samkomulag gert um að þessi mál ættu að ganga í gegnum deildina heldur var rætt um að þau yrðu hér til umræðu og í öðru lagi kann ég ekki við að það séu tekin hér fyrir mál eins og lánsfjárlög án þess að nál. liggi fyrir. Stjórnarandstaðan hefur reynt að greiða fyrir fundahöldum eftir megni. Það hefur ekki verið friður til þess að ganga frá nál. Það liggur ekkert nál. fyrir frá minni hl. varðandi lánsfjárlögin. Gögn um það efni komu fyrst frá meiri hl. í morgun. Þetta mál má ekki taka á dagskrá fyrr en nál. liggur fyrir. Menn hafa ekkert verið að liggja á því að ganga frá nál., en það hafa verið stöðug fundahöld hér allan þennan sólarhring, enginn tími til að ganga frá nál. og ég hlýt að óska eftir því og krefjast þess að þetta mál verði ekki tekið fyrir fyrr en nál. liggja fyrir með eðlilegum hætti.



Herra forseti. Ég held að sú ósk sem hv. 7. þm. Reykv. setti fram varðandi umræður um lánsfjárlögin sé alveg réttmæt og eðlileg eins og staða mála er núna þannig að það mál verði tekið til umræðu við upphaf deildarfunda á morgun og reynt að afgreiða það þá sem fyrst, en annars væri ákjósanlegt að við gætum lokið umræðum um vörugjald og söluskatt og komið þeim málum áleiðis til Nd. En ég tek undir þá ósk, sem hv. þm. Svavar Gestsson bar fram varðandi lánsfjárlögin, að sú umræða verður að fara fram á morgun.



Herra forseti. Ég vil taka undir það sem fram kom í máli hv. 7. þm. Reykv. og ég vil um leið spyrja: Hver er ábyrgur orðinn fyrir því sem fram fer hér? Mér sýnist að hér séu meiri háttar mál farin að ruglast saman og vil vekja á því athygli að brtt. meiri hl. fjh.- og viðskn. við frv. til lánsfjárlaga eru orðnar að 47. máli eins og húsnæðislagafrv. Ég vek athygli á að það er ekki hægt að ætla neinum að vinna á þeim hraða sem hér er ættast til. Það sést á þessu plaggi og hefur reyndar sést á öðrum þskj. líka sem hafa verið morandi af villum af ýmsu tagi, eins og t.d. skýrsla hæstv. utanrrh. til Guðrúnar Agnarsdóttur o.fl. bar glöggt með sér, en hana þurfti hreinlega að prenta upp á nýtt.



Af þessu tilefni vil ég taka fram að það er rangt að þskj. hafi verið morandi af villum. Hitt er annað að ég hafði ætlað mér að leiðrétta þessa villu, sem er í brtt. til lánsfjárlaga, og það hefði vissulega verið gert ef það hefði verið tekið fyrir. En ég geri það nú þegar, vek athygli á að þskj . 341 er merkt 47. mál en á að vera 63. mál.



Herra forseti. Ég vildi ekki láta ómótmælt þeim orðum hv. þm. Danfríðar Skarphéðinsdóttur að þskj. væru öll morandi í villum. Mér finnst ómaklega vikið að starfsfólki þingsins sem vinnur undir miklu álagi. Auðvitað slæðast með villur, það gerist ævinlega, en ég hygg að starfslið þingsins sé allt af vilja gert til að vinna þetta sem best og skynsamlegast. En í önnum eins og eru núna er það auðvitað óhjákvæmilegt og bara mannlegt að á stöku stað megi kannski finna prentvillu ef grannt er skoðað. En mér fannst ómaklega vikið að starfsfólki hér og vil ekki láta því ómótmælt.



Herra forseti. Ég hef e.t.v. tekið of sterkt til orða, en ég ætlaði alls ekki að vega að starfsfólki þingsins og þykir leitt ef hv. þm. Eiður Guðnason hefur misskilið orð mín. Ég varpaði fram þeirri spurningu hvort það væri ábyrgt að ætla fólki að vinna á þeim hraða sem er kominn hér á öll mál. Það hafa verið villur í þskj. eins og menn vita, en ef ég hef tekið einum of stórt upp í mig biðst ég velvirðingar á því. Umræðu frestað.