Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti! Þetta er ósköp einfalt mál og varla þörf á að kjósa nefnd í það. Að eins skal eg geta þess, að mig furðar á því - þar sem þetta er stjórnarfrumv. - hve vondur frágangurinn á því er. Það er hálf-undarlegt að sjá sumstaðar í frumvarpinu “málaflutningur„ og “málaflutningsmenn„, sem er alveg rétt mál, en svo á öðrum stöðum að færa mál og málfærslumenn, sem er ekkert mál, nema það eigi að heita danska. Þetta er að færa til verri vegar, að hafa þessi orð öll í graut. Eg vona að þetta verði lagfært við aðra umræðu og komið því samræmi á, að rétta orðið verði notað alstaðar.



Eg vil leyfa mér að stinga upp á því, að 5 manna nefnd verði kosin til að athuga þetta mál.



Eg styð till. háttv. þm. N.-Ísf. (Sk. Th.) um að nefnd verði kosin í málið - ekki að eina til að lagfæra agnúana, sem háttv. 1. þm. S. Múl. (J. 0.) talaði um, heldur og vegna 1. liðs, sem er mjög klaufalegur, ef ekki ranglega orðaður, sérstaklega lagatilvitnunin.



Eg leyfi mér að stinga upp á, að þessu máli verði vísað til 5 manna nefndar, sem kosin verði að umræðum loknum. Eg skal leyfa mér að benda á, að 2. gr. frumvarpsins er talsvert varhugaverð og jafnvel 2. málsgrein 4. gr. og 7. gr.



Með þessu frumv. er farið fram á lítilsháttar breytingu á gildandi lögum um prentsmiðjur hér á landi. Þeim er nú skylt að láta landsbókasafninu, amtbókasöfnum og bókasafninu á Ísafirði o. s. frv. ókeypis í té eitt eintak af öllum bókum og blöðum, sem þær prenta. Hér er farið fram á að leggja ofurlítið meiri kvöð á prentsmiðjurnar, þannig, að þær láti einnig sýslubókasöfnum, einu í hverri sýslu, ókeypis í té það er þær prenta, þó með þeirri takmörkun, að landasjóður leggi til pappírinn. Það er nú kominn upp vísir til bókasafna í flestum sýslufélögum landsins og hefir þeim og lestrarfélögum í kauptúnum að undanförnu verið veittar 1500 kr. styrkur úr landssjóði. Um þennan styrk munaði mikið í fyrstu, meðan bókasöfnin voru fá, en síðan þeim fjölgaði, hefir styrkurinn til hvers einstaks bókasafns minkað að mun, og þó bætti stjórnarráðið við styrkinn 530 kr. árið 1910 og 300 kr. 1911. Þessi bókasöfn eiga erfitt uppdráttar vegna fátæktar, og þó að sýslusjóðir leggi þeim nokkurn styrk, þá hafa þeir svo mikið á sínu baki og styrkurinn því mjög takmarkaður, að söfnin munar ekki mikið um tillag þeirra. Þau hafa ekki nema 200–250 kr. til umráða á ári. Nú mun það vera viðurkent yfirleitt, að sýslubókasöfnin séu góð og nauðsynleg fyrir landsbúa og vona eg því að þetta frv. fái góðan byr hér í háttv. deild. Eg gat búist við, að sumum þætti ef til vill lögð nokkuð þung kvöð á prentsmiðjurnar með því að láta þær kosta ókeypis eintök til sýslubókasafnanna að öllu leyti, og hefi eg þess vegna lagt til, að landssjóður borgi pappírinn. Með þessu veður kvöðin ekki þung, því að það vita allir, að þegar einu sinni er búið að setja, þá munar minstu á verkinu, hvort prentað er nokkrum eintökum fleira eða færra. Það er því aðallega svertan, sem prentsmiðjurnar þurfa til að kosta. Svo er einnig sama ákvæði um afhendingu sem gilt hefir til þessa um afhendingu ókeypia eintaka til annara bókasafna. Eg vona að frumvarpinu verði vel tekið og að það fái að ganga til 2. umr.



Herra forseti! Eg held, að háttv. flutningsm. þessa frumv. hafi hugsað málið fremur lítið, áður en hann kom fram með frumvarpið. Hann talaði um, að með þessu frumvarpi væri lagður skattur á prentsmiðjurnar. En á þær er alls enginn skattur lagður með þessu. Það eru bókaúkaútgefendurnir, sem verða fyrir skellinum; á þá legst þungur skattur; því að prentsmiðjurnar láta þá auðvitað borga. Það munu vera 24 sýslufélög á landinu. Ef þetta frumvarp yrði að lögum, má gera ráð fyrir að í hverju þeirra seldist í allra minsta lagi að meðaltali 10 eintökum minna af hverri bók, sem út kemur, en ella. Það verða þá 240 eint., sem útgefendurnir verða sviftir sölu á. Nú er það vitanlegt, að það eru fáar bækur, sem bera sig. Af sárfáum bókum selst meira en 6–8 hundruð eintök, og ef þetta frumv. verður að lögum, þá er það til að gera bókaútgáfu alveg ókleifa á þessu landi. Það myndi þá borga sig að senda bækur til prentunar til Kaupmannahafnar, - því fremur, sem þegar er aflutningstollur á óprentuðum pappír, en prentaðar bækur aðfluttar frá útlöndum eru ótollaðar. Frumvarpið miðar að því, að eyðileggja bókagerð hér á landi og um leið að hlynna að prentsmiðjum í Danmörku. Ef háttv. flutningsm. hefir ekki efni á að kaupa bækur, væri miklu nær, að landssjóður styrkti hann til þess, heldur en að skylda einstaka menn til að láta fé sitt til þess. Eg vona, að það reynist sannmæli, sem stendur í Ísaf. í dag um þetta mál: Þeir þingmenn, sem vilja koma, allri bókaútgáfu hér á landi fyrir kattarnef, greiða þessu fráleita nýmæli atkvæði, en aðrir ekki.



Það var oft sagt hér á þingi í gamla. daga um frv., sem þótti lítils nýt, að þau væru bæði meinlaus og gagnslaus. En það er ekki hægt að segja um þetta frumv. Gagnslaust er það ekki, þar sem það miðar til þess að útvega fjölda mörgum bókasöfnum ókeypis bækur; en það er líka langt frá því að vera meinlaust, því að ef það yrði að lögum, myndi það, eins og háttv. 1. þm. S.Múl. (J. Ól.) sýndi fram á, stefna að því að eyðileggja alla bókagerð hér á landi. Eg hefi fengið skjal frá bóksölum og prentsmiðjueigendum hér í bænum, þar sem þeir bera sig upp undan frv. Það er undirskrifað af formanni Bóksalafélagsins, stjórn Gutenbergs-prentsmiðju og forstöðumanni Félagsprentsmiðjunnar. Þeir taka það fram, eins og háttv. 1. þm. S.-MÚl. (J. Ól.) hefir gert hér í deildinni, að ef þetta frumv. yrði að lögum, þá myndi það verða til þess, að megnið af þeim bókum, sem gefnar eru út á Íslandi, yrðu prentaðar erlendis, og færa þeir góð rök fyrir þessu Í fyrsta lagi er prentun á íslenzku máli lítið dýrari erlendis heldur en hér. Í öðru lagi er bókband talsvert ódýrara þar heldur en hér. Í þriðja lagi myndi sparast vörugjald á þeim pappír, Sem notaður er í bækurnar, því enginn tollur er á prentuðu máli. Í fjórða lagi myndu bókasafnaeintök sparast, því að það er ekki skylt að láta af hendi ókeypis eintök til bókasafna af því, sem prentað er erlendis. Og í fimta lagi myndu bókasöfnin verða að kaupa bækurnar á bókamarkaðinum. Af öllu þessu telja þeir, að frv. miði til þess að flytja alla prentun og bókagerð til útlanda. Þetta frv. virðist því vera fremur illa fallið til að efla bókasöfnin. Eg hygg, að háttv. flutnm. (Tr. B.) gangi gott eitt til, en hann hefir valið ranga leið. Réttara hefði verið, að reyna að fá hækkaðan styrkinn til sýslubókasafnanna. Þau fá nú, eins og tekið hefir verið fram, 1500 kr. á ári, sem skift hefir verið milli. 14 sýslubókasafna og nokkurra lestrarfélaga. Það hefir því ekki verið mikið, sem hvert einstaki bókasafn hefir fengið, og þyrfti að vera töluvert meira. Og eg get ekki ímyndað mér, að þingið yrði mikið á móti því að fara þessa leið, að auka tillagið til bókasafnanna. Það er nú svo lítið fé, sem stjórnin hefir til umráða handa Sýslubókasöfnunum, að það eru hreinustu vandræði að útbýta því. Það hafa komið fram skýrslur frá bókasöfnum og svo margar styrkbeiðnir, að ómögulegt hefir verið að búta svo niður landssjóðsstyrkinn, að öll fengju eitthvað. Stjórnin hefir því tekið til þess, að skoða styrkinn ekki beint sem fasta fjárveitingu og veitt þeim söfnum, sem annara hefðu orðið útundan, nokkurn styrk af landssjóði. Að þessu hafa svo háttv. endurskoðunarmenn landsreikninganna fundið. En væri landssjóðsstyrkurinn rýmkaður, myndi bókasöfnunum fjölga, og hvert þeirra gæti þá, fengið ríflegri styrk heldur en nú. Eg vildi leyfa mér að skjóta því til háttv. flutnm. (Tr. B.), hvort honum þætti ekki viðkunnanlegra, eftir að hafa fengið þessar skýringar, að taka frv. aftur, en fara í þess stað fram á að fá aukinn styrk til sýslubókasafnanna úr landssjóði.



Jæja, það hefir mætt nokkrum andmælum þetta frv. mitt, bæði frá háttv. 1. þm. S.-Múl. (J. Ól.) og frá háttv. umboðsm. ráðherra (Kl. J.). Eg get ekki fallist á það, þó að þetta frv. yrði að lögum, að það yrði til þess, að fæla menn út úr landinu með bókaútgáfu. Eg get ekki séð að það gæti munað svo miklu á sölunni eins og hv. 1. þm. S.-Múl. lét í veðri vaka. Því ákvæði sem nú er í lögum um afhendingu ókeypis eintaka til bókasafna, er haldið óbreyttu. Þau á að afhenda hlutaðeigandi bæjarfógeta eða lögregluatjóra í lok þess árs, er bækurnar koma út. Hann á að varðveita þær í heilt ár, og eftir þann tíma á hann fyrst að afhenda þær bókasöfnunum. Væri svo innan þess tíma spurt eftir einhverri bók á sýslubókasafni, sem út hefði komið á því ári eða næstliðnu ári, þá er hún þar ekki til, svo að ef einhver vill lesa hana, þá er ekki um annað að gera en kaupa hana. Færi svo, að frumvarpið yrði ekki að lögum, þá mundi þingið að líkindum sjá sér fært að auka styrkinn til Sýslubókasafnanna, og þá kæmu bækurnar fyr inn á söfnin. En ef frumv. verður ekki samþykt, þá koma bækurnar ekki á söfnin fyr en 2 árum eftir útkomu þeirra. Við skulum taka til dæmis bók, sem kemur út snemma á árinu 1914. Prentsmiðjan afhendir hana lögreglustjóra fyrir árslok sama ár. Lögreglustjóri geymis bókina í eitt ár og afhendir hana þá fyrst söfnunum. Þá er eftir að binda bókina, og getur gengið talsverður tími til þess. Það má því gera ráð fyrir, að það liði um eða yfir 2 ár frá því að bækurnar koma út og til þess að þær koma á sýslubókasöfnin. En á þeim tíma er allur fjöldi manna búinn að lesa þær bækur, sem þeim þykir þess verðar að vera lesnar. Eg get ekki orðið við þeim tilmælum að taka frumvarpið aftur. Eg læt það ráðast, hvernig því reiðir af, og eg býst við, ef að það verður felt, að sýslubókasöfnunum verði séð fyrir auknum styrk úr landssjóði.



Eg hefi í rauninni litlu við að bæta, það sem þegar hefir verið tekið fram, en vil þó leyfa mér, eina og góðum ræðumönnum er títt, að endurtaka nokkuð af því, sem sagt hefir verið. Sumir þeirra manna, sem fengist hafa við útgáfu bóka, mættu þakka þinginu fyrir, ef það samþykti þetta frumvarp, því að þeir myndu þá ekki fást við slíkt framar. Eg hugsa að menn hafi í sambandi við þetta frumvarp tekið eftir því, að vörutollurinn hefir þegar lagst nógu þungt á móti bókaútgefendum, þar sem við verðum að borga skatt af pappír í okkar eigin bækur, svo að það er vafasamt, hvort þeim væri ekki ódýrara að láta prenta erlendir, t.d. í Noregi, heldur en hér heima. En ef þessi kvöð væri þar að auki lögð á bókaútgefendur, þá yrði þeim áreiðanlega miklu hagkvæmara að láta prenta erlendis, eins og þegar hefir verið sýnt fram á. Það er langt frá að þetta frv. komi við prentsmiðjurnar, það eru ekki þær, sem gefa út bækur, heldur eru það bóksalarnir, eða þegar öllu er á botninn hvolft, eru það eiginlega höfundarnir, sem Verða fyrir skaðanum. Þetta er því ágætt ráð til að ná aftur skáldastyrknum, sem sumir sjá svo blóðugt eftir. En það er nokkuð harðneskjulegt við þá, sem engan styrk hafa, en eru þó að fást við bókagerð. Ef háttv. flutningsmaður þessa frumvarps telur það svo áriðandi að sýslubókasöfnin fái ókeypis bækur, því kemur hann þá ekki beint með frumvarp um að landssjóður skuli leggja sýslufélögum til ókeypis bækur, eða jafnvel hreppafélögum og einstökum mönnum. Ef annars hver maður á landinu fengi bækur ókeypis, þá mætti kannske búast við, að menn færu að lesa. Ef svo færi, að innlend prentun legðist niður, mætti þó segja, að síður væri hætt við, að menn gintust til að leggja út í fyrirtæki, sem yrðu þeim að handbendi á eftir. Mér virðist þessi gripur vera vel fallinn til slátrunar og vel Við eigandi að hann verði sá fyrsti, sem slátrað verður hér í deildinni.



Af því að þetta frumvarp hefir mætt töluverðum andróðri hér í deildinni, hygg eg að rétt Væri að skipa nefnd í málið. Það kynni að mega laga frumvarpið eitthvað í nefnd, mætti t.d. sleppa þessari kvöð að því er snertir mánaðarit, og ef til vill lagfæra það að öðru leyti líka, ef það kynni að geta leitt til þess, að það nái fremur fram að ganga. Eg vil þess vegna leyfa mér að stinga upp á, að kosin verði 5 manna nefnd að þessari umræðu lokinni.



Herra forseti: Eg sagði í fyrri ræðu minni, að þetta frv. væri Vanhugsað, og eg held því fram enn. Eg skal benda á eitt því til sönnunar. Það er ein skýrsla, sem háttv. flutningsm. (T. B.) hefði átt að afla sér áður en hann kom fram með frumv., og það er skýrsla um bókaútgáfu á Íslandi. Það má sýna það nákvæmlega, hve mikils virði það er, sem gefið er út af íslenzkum bókum árlega, og það er hlægilega litið. Það er svo lítið, að það er óþarfi að styrkja nokkurt sýslufélag. til bókakaupa, þau gætu hvert um sig keypt allar þær íslenzkar bækur, sem gefnar eru út. Þessi undirbúningur hefði verið nauðsynlegur fyrir háttv. flutningsm., og eg hygg, að ef hann hefði haft þennan undirbúning, þá hefði hann ekki farið lengra. En ef heilt sýslufélag er ekki megnugt um að borga svo sem 60–80 kr. á ári, þá væri réttlátara að landssjóður veitti þeim þessa upphæð árlega, en að reyna að fyrirbyggja bókagerð í landinu.



Frumv. þetta fer að eins fram á afarlítilfjörlega breytingu á lögunum frá 22. Okt. 1912, um ritsíma og talsímakerfi Íslands, og breytingin er í því fólgin, að í Stað þess er nú er í lögunum ákveðið, að simi skuli lagður frá Hesteyri að Stað í Aðalvík, þá skuli síminn, er til kemur, verða lagður um Hesteyri að Látrum í Sléttuhreppi. Ástæðan til þessa er sú, að Staður í Aðalvík er ekki nema eins og hvert annað býli eða prestssetur í sveit, en Látrar eru verzlunarstaður, þar sem fjölmennið því er fremur, og það spratt að eins af athugaleysi mínu og annara á síðasta þingi, að ákveðið var, að endastöð símana skyldi vera Staður í Aðalvík, - litið þó, í snatri að eins á það, að þar hafði æ endastöð póstferðanna verið. Á Látrum er og ágætt skipalægi, og þangað kemur því árlega mesti fjöldi fiskiskipa, innlendra og útlendra, er hafa myndi simans mjög not, ef hann lægi að Látrum, og landssjóðnum því og þaðan öll hagnaðarvonin. Eins og háttv. þingm. er kunnugt, liggja hér frammi á lestrarsalnum 2 bænarskrár í þessa átt. Önnur er frá 153 mönnum, skipstjórum og skipamönnum o. fl. víðs Vegar að, þar á meðal norðan af Akureyri og hér úr Reykjavík, og sýnir þetta, hvílík nauðsyn það er fiskiflotanum að fá þessa breytingu á lögunum, svo að þeim veiti hægra að koma boðum frá sér og að fá fregnir annarstaðar að. Hin bænarskráin er frá 27 búendum í Sléttuhreppi sama efnis. Hér ræðir því um mjög einfalt mál, sem og varla bakar kostnaðarauka að mun, enda sízt í horfandi hvort sem væri. Eg tel því ekki þörf á því að stinga upp á nefnd í málið, heldur vona eg, að það fái að ganga til 2. umr. mótmælalaust.



Eins og kunnugt er, hefir stjórnin ætið verið því hlynt, að talsímar yrðu hér sem útbreiddastir, og að sem flestum gæfist kostur á að nota þá. Eg hefi því ekkert við þetta frumv. athuga í sjálfu sér, nema hvað mér þykir frumv. koma nokkuð kynlega fram hér nú. Fyrst er nú það, að lögin, sem breyta á, eru ekki nema eins árs gömul, og virðist það því æði snemt að fara nú að breyta þeim, og í öðru lagi hefir þetta mál alls ekki verið borið undir þann mann, sem fyrst er til þess kjörinn að undirbúa slík mál, sem sé landsímastjórann. Þetta hugnast honum ekki. Hann er því vanur annarstaðar frá, að farin sé hin eðlilegasta leið með slíkt, og það er undarlegt, að koma með svona frumvarp að honum fornspurðum. Eg er ekki kunnugur þar vestur frá, en heyrt hefi eg, að þar á milli sé mjög örðugur fjallvegur. Ef þetta er ekki rétt, þá verður það leiðrétt, en sé svo, sem eg hefi ástæðu til að ætla, þá kemur það undarlega fyrir að ákveða þar símaleið, sem enginn hefir hugmynd um, hvort hægt er að leggja síma. Að minsta kosta álítur landsímastjóri hreint óvit að samþykkja þetta án þess að rannsaka fyrst leiðina. Það eru mörg fjöll á Vesturlandi svo brött og erfið, að ókleift er að leggja síma yfir þau, og þessi fjallgarður kvað vera einn af hinum erfiðari. Enn fremur sýnist svo sem ekki hafi legið mikið á með þetta mál nú, þar sem þessi sími á að vera 4. flokks sími, og því sitja á hakanum fyrir svo mörgum, svo að þótt farið verði að semja lög um þetta nú, þá liður ef til vill langur tími, mörg ár eða áratugir, þangað til þau koma til framkvæmda. Það má rannsaka málið, en hitt er óþarfi, að fara svona fljótt að semja lög um það. Svo er eitt enn. Frumv. sýnist koma undarlega við gagnvart 7. gr. símalaganna. Þar stendur sem sé, að þegar lokið er lagningu og kaupum á 1. og 2. flokks símum samkv. 5. gr. og tekið til að leggja 3. flokks síma, þá skuli fé til þessara framkvæmda að jafnaði veitt í fjárlögunum, en þar er engin heimild ennþá fyrir fjárveitingu til þessa. Það á með öðrum orðum að undirbúa það fyrirfram, eftir fjárhagsástæðum í hvert sinn, hvaða símalínur skuli lagðar á fjárhagstímabilinu, og í hverri röð þær skuli lagðar, og þetta er mjög eðlilegt. Bæði eg og landsímastjórinn getum því ekki litið öðruvís á, en að hér sé í raun og veru farið fram á að breyta ekki einungis 4. gr., heldur og óbeinlínis 7. gr., þar sem verið er að draga þetta út úr sérstaklega; annars virðist lítil meining vera í því, að koma með þetta frumv. nú. Háttv. flutningsm. (Sk. Th.) sagði, að við þetta mundi ekki verða neinn aukinn kostnaður, með því að vegalengdin væri in sama sama. Um það getur hann ekki sagt. Hún hefir ekki verið mæld, og málið er, sem sagt, alveg óundirbúið, sérstaklega af þeim er helzt hefði átt að gera það sérþekkingar ainnar vegna. Eg vil þess vegna mælast til þess, ef nefnd verður kosin, að hún athugi vel, hvað hún leggur til að samþykt verði um þetta mál.



Eg vildi að eina gera grein fyrir afatöðu minni til þessa frumvarpa. Í fyrsta lagi hefi eg léð nafn mitt sem flutningsmaður þess, að eins með þeirri forsendu, að til stendur að stj.frv. um breytingar á þessum sömu lögum komi frá háttv. Ed. Því að þá finnst mér ekki saka, þótt þetta komi með, þó að mér sé það annara á móti skapi, að fara að breyta svo ungum lögum fyrir smámuni, og hefði því ekki viljað gera það fyrir þetta eina atriði, því liggur ekki á hvort sem er. Eg býst við að einhverjum þyki undarlegt, ef eg er með þessari breyting, af því að eg var á móti símalínu þessari á þingi 1912; þá lá sem sé ekki fyrir nein ágizkun um það, hvort kleift væri að leggja síma þarna. En úr því að hann er nú kominn inn í lögin á annað borð, þá álít eg réttara að leggja hann að Látrum, en að Stað. Þess vegna hefi ég ekki skorast undan að vera með þessu. Í rauninni býst eg við að verða lítill stuðningamaður frumvarpa þessa, en álít hina vegar að það saki ekki, ef á að breyta lögunum á annað borð.



Eg er hissa á mótspyrnu þeirri, þetta frumv. hefir mætt frá inum háttv. umboðam. ráðherra (gl. J.). Hún getur ekki stafað af neinu öðru en algerri vanþekkingu hana á málinu. Hann gat þess, að hér lægi ekki fyrir álit landsímastjóra eða rannsóknir til undirbúnings. En mér er nú ekki kunnugt um, að lögin frá 22. Okt. 1912 hafi byggt á neinni ólíkri rannsókn, enda gat í það ekki verið, af því að það verður fyrst rannsakað smátt og smátt, hvað sá og sá síminn muni kosta. Ekki vissi almenningur heldur neitt um það, fyrir aukaþingið 1912, að þá myndu verða samin lög um ritsíma og talsíma, og þess vegna lá þá og ekki fyrir þinginu nein beiðni um síma til norðurhreppanna í Norður-Ísafjarðarsýslu. En eg tók það þá upp hjá sjálfum mér, af því að eg þekti þörfina, eigi síður þar en annarstaðar. Þá gat hann þess og, að yrði síminn lagður til Látra, mundi yfir fjallveg að fara. - Mér er ekki kunnugt um að nokkur fjallgarður sé á milli Hesteyrar og Látra, nema sami fjallgarðurinn sem í leið verður, ef síminn er lagður frá Hesteyri að Stað í Aðalvík á annað borð, því að Látrar eru líka í Aðalvíkinni. Fjallgarðurinn, sem umboðsmaður ráðherra getur um, yrði þá að vera til orðinn alveg nýskeð. 7. gr. laganna frá 1912 sé eg ekki að komi þessu máli neitt við. Það er enginn að tala um að veita fé til þessa, eða framkvæma það nú þegar. Línan verður eftir sem áður 3. flokka lína, og það sem hér er farið fram á, er ekkert annað en lítilfjörleg lagfæring, sem nauðsynlegt er að gerð verði á lögunum frá 1912; vegna athugaleysisins er þá varð, eins og eg benti á í fyrri ræðu minni, enda hefði aldrei komið annað til orða en að láta símann liggja að Látrum, hefði eg náð að ráðfæra mig við kjósendur mína í Sléttuhreppi, áður en lögin voru samþykt til fullnaðar á aukaþinginu í fyrra. - En mönnum þykir nú viðkunnanlegra að fá að vita það strax, að þegar að því kemur, að síminn verði lagður, þá verði stöðin höfð þar sem hennar er mest þörf, bæði fyrir þá sem búa þar og einnig vegna annara héraða, því að þegar skip úr öllum áttum eru að fiskiveiðum við norðvesturkjálkann á sumrum og vorum, sem og eigi hvað sízt um svartasta skammdegi ársins, þá eru Látrar langhentugasti staðurinn, sem skotist verður inn á, og fæ eg því ekki öðru trúað, en að frumvarpið verði samþykt, því það, að lögin eru ný, má ekki hafa nein áhrif í gagnstæða átt, sízt þegar þinginu er nú kunnugt orðið, hvað því olli að lögin urðu svo óheppilega úr garði gerð í þessu efni, sem að hefir verið vikið.



Eg sé ekki að það þurfi að áfellast háttv. flutnm. (Sk. Th.) fyrir það, þótt ekki hafi verið farið fyrat með þetta mál til landsimastjóra. Hann mun ekki vera það fróðari um það síðan í fyrra. Mér er nú að vísu kunnugt um það, að það er talsvert örðugt, að leggja síma til Látra, en eg er því meðmæltur engu að síður, með því að ella yrði ekki hálft gagn að honum. Þeir sem þurfa að spyrjast fyrir um afla og beitu, verða að fá hann þangað, því að þarna er kauptún og margt fólk. Eg þykist vita, að það yrði dýrara að leggja hann þangað en að Stað, en það borgar sig alt af betur, en að gera sér þótt ekki sé nema spannar krók að óþörfu. Eg veit sömuleiðis, að ekki kemur til þess í næstu framtíð, að þessi sími verði lagður, en það er rétt, að fólkið kann því betur, að ákvæðinu sé breytt strax, en að það atandi áfram svona, eins og það á ekki að vera. Ég álít ekki að þörf sé á sérstakri nefnd í þetta mál, annari en þeirri sem fær til meðferðar aðrar breytingar á lögum þessum, sem nú eru á ferðinni.



Ég hefi ekki heyrt beina tillögu um kosning nefndar í málið. Eg er því samþykkur, að rétt hefði verið að bera þetta frumv. undir sérfræðing. Það hefir ekki verið gert og þarf þess vegna því fremur að athuga málið í nefnd. Auk þess liggja önnur símamál fyrir Ed. Tel eg því rétt að kjósa nú þegar nefnd, sem þá gæti lagað það sem ábótavant kann að vera við undirbúning frumvarpsins, og síðan gæti tekið við öðrum símamálum þegar þar að kemur. Eg leyfi mér því að stinga upp á 5 manna nefnd að lokinni umr.