Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir áliti 1. minni hl. fjh.- og viðskn. um frv. til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum, verðlags- og lánsfjárlögum árið 1986. Nefndin hefur haft skamman tíma til umráða en á þeim skamma tíma hafa fjh.- og viðskn. beggja deilda haldið fund sameiginlega þar sem fjallað hefur verið um frv. Eftirtaldir aðilar voru kallaðir til að útskýra efni og forsendur þess: aðilar vinnumarkaðarins eða fulltrúar frá ASÍ, VSÍ og Samtökum kvenna á vinnumarkaðinum, starfsmenn Fjárlaga- og hagsýslustofnunar og fjmrn., fulltrúar frá Háskóla Íslands, Seðlabanka og Þjóðhagsstofnun. 1. minni hl. nefndarinnar mælir með samþykkt frv. með brtt. sem fluttar eru á sérstöku þskj. Það er rétt að ég geri nánari grein fyrir í hverju þær brtt. eru fólgnar þó að það komi fram í nál. Samkomulag aðila vinnumarkaðarins um húsnæðismál gerði ráð fyrir 925 millj. kr. auknum skuldabréfakaupum lífeyrissjóðanna umfram þau sem gert var ráð fyrir í lánsfjáráætlun sem veitt yrði í húsnæðiskerfið. Í frv. er gert ráð fyrir að 300 millj. kr. renni til aðstoðar húsbyggjendum sem eigi í greiðsluerfiðleikum og komi til aukningar á útlánum Byggingarsjóðs ríkisins. Jafnframt er við það miðað að á móti auknum skuldabréfakaupum lífeyrissjóðanna af húsnæðislánakerfinu komi lækkun á framlagi í ríkissjóð um 625 millj. kr. Þær breytingar, sem 1. minni hl. nefndarinnar leggur fram, eru einkum þær að í frv. er gert ráð fyrir að 925 millj. kr. viðbótarfjármagn, sem lífeyrissjóðirnir leggja til skuldabréfakaupa, renni allt til Byggingarsjóðs ríkisins. Á móti var ráðgert að lækka framlag ríkissjóðs til sjóðsins um 625 millj. kr. 1. minni hl. leggur til að framlag ríkissjóðs til Byggingarsjóðs ríkisins haldist óbreytt. Þess í stað skiptist 925 millj. kr. viðbótarkaup lífeyrissjóðanna á skuldabréfum þannig að 625 millj. verði keyptar af ríkissjóði og 300 millj. kr. af Byggingarsjóði ríkisins. Till. felur jafnframt í sér að framlag ríkissjóðs til Byggingarsjóðs ríkisins skerðist ekki miðað við ákvæði laga. Þá fjalla þessar brtt. um breytingu á tollskrárnúmerum og vil ég gera grein fyrir þeim sérstaklega. Þessar breytingar á tollskrárnúmerum eru gerðar til að samræmi sé í verði hinna ýmsu tegunda af heimilistækjum sem gert er ráð fyrir að tollur lækki á. Þessar breytingar eru aðeins til leiðréttingar og samræmis en eru ekki stórvægilegar. Þessar brtt. breyta tölulega niðurstöðum frv. þegar búið er að taka tillit til breytinganna og reikna þær inn. Með þessum breytingum er gert ráð fyrir að tekjuliðir frv. verði 35 344 millj. kr., gjöld 36 831 millj. og gjöld umfram tekjur verði 1487 millj. Afborganir lána verði 3469 millj., nettóútstreymi á viðskiptareikningi 1150 millj. og lánsfjárþörf verði 6106 millj. Innlendar lántökur verða 3575 millj., erlendar 2550 millj. Þessar brtt. fela það í sér að rekstrarhalli ríkissjóðs eykst um 625 millj. kr. og flyst lánsfjáröflunin vegna þess frá Byggingarsjóði ríkisins yfir á ríkissjóð. Þessi ráðstöfun breytir ekki heildarlántökum opinberra aðila, húsbyggingarsjóða, lánastofnana og atvinnufyrirtækja frá því sem frv. gerir ráð fyrir. Heildarlántökur þessara aðila eru áætlaðar 13 427 millj. kr. árið 1986. Þar af er ráðgert að afla 5985 millj. kr. innanlands og 7442 millj. kr. með erlendum lántökum. Frekari sundurliðun kemur fram í fskj. með nál. Þær brtt., sem hér um ræðir, eru að töluliðir 1. gr. frv. breytast. Í stað 1485 millj. komi 860 millj. Í öðru lagi kemur nýtt tollskrárnúmer inn í e-lið 10. gr. Það er leiðrétting vegna prentvillu í frv. Í þriðja lagi bætast fimm tollskrárnúmer við c-lið 10. gr. Ég hef gert grein fyrir því að það er til samræmingar á tollum á heimilistækjum til þess að ekki skapist misræmi í verði þeirra. Þetta eru í raun aðeins leiðréttingar sem mönnum þótti rétt að gera strax í upphafi til að koma í veg fyrir rugling í því sambandi síðar. Við 16. gr. kemur leiðrétting vegna fjáröflunar byggingarsjóðanna, í stað 850 millj. komi 1475 millj. kr. Það er innlend lántaka. Við 22. gr. komi 300 millj. kr. í stað 925 millj. Þetta er til samræmis. 23. gr. fellur þar af leiðandi niður og breytast aðrar greinar í samræmi við það. Ég hef gert grein fyrir þeim brtt. sem við leggjum til að verði samþykktar við frv. Þessar brtt. fela ekki í sér neinar efnisbreytingar á frv. í sjálfu sér. Eins og fram hefur komið breytast ekki lántökur opinberra aðila og hér er um innlenda lántöku að ræða. Á fundi fjh.- og viðskn. í morgun komu fram upplýsingar um lauslega endurskoðun á þjóðhagsspá árið 1986 með hliðsjón af þessum aðgerðum. Mér þykir rétt að drepa á örfá atriði í sambandi við þær horfur. Þó að hér sé ekki um endanlega niðurstöðu að ræða eru þessar horfur miðaðar við núverandi aðstæður. Í drögum að þjóðhagsspá, sem nefndin fékk í morgun til upplýsinga, segir svo í upphafi, með leyfi forseta: "Á fyrstu vikum ársins hafa orðið snögg umskipti í íslenskum þjóðarbúskap. Ytri skilyrði hafa batnað með lækkun olíuverðs og hækkun fiskverðs á erlendum markaði þó að fallandi gengi bandaríkjadollars síðustu viku veiki viðskiptakjörin. Á innlendum vettvangi hafa verið undirritaðir nýir kjarasamningar og nýtt fiskverð ákveðið. Ríkisstjórnin hefur í tengslum við kjarasamninga heitið umfangsmiklum efnahagsaðgerðum til að draga úr hækkun verðlags, bæta kjör launafólks og efla samkeppnisaðstöðu atvinnuvega. Þessir atburðir innanlands og utan hafa margvísleg áhrif á þjóðarbúskapinn. Vegna þess hve fjölþætt þessi áhrif eru og umfangsmikil og raunar um sumt ekki fullráðin enn er ekki auðvelt að meta þau á þessari stundu. Með þessum fyrirvara fer hér á eftir örstutt yfirlit yfir þær breytingar á helstu þjóðhagsstærðum á árinu 1986, sem nú virðast í vændum, ásamt samanburði við fyrri spá sem gerð var um mánaðamótin nóvemberdesember í fyrra og lá m.a. til grundvallar í fjárlagagerð. Þjóðhagsstofnun gerir ráð fyrir því að þjóðartekjur muni vaxa um 4% á árinu samanborið við 11/2 í fyrri spá. Hún gerir ráð fyrir að atvinnutekjur á mann verði 2425% hærri en fyrri spár gerðu ráð fyrir og kaupmáttur atvinnutekna á mann aukist að meðaltali um 3-4% frá í fyrra. Frá upphafi til loka þessa árs er gert ráð fyrir kaupmáttaraukningu sem nemur 6% á mælikvarða kauptaxta. Hinar nýju kjaraákvarðanir telur Þjóðhagsstofnun geta falið í sér 4-5% aukningu einkaneyslu og um 21/2-3% aukningu þjóðarútgjalda. Miðað við óbreytta útflutningsspá, bætt viðskiptakjör en verulega aukinn innflutning í kjölfar vaxandi þjóðarútgjalda virðast nú horfur á að viðskiptahalli 1986 verði 31/2-4 milljarðar króna, eða 21/2-3% af vergri landsframleiðslu. Verðlagsspár breytast mikið í kjölfar síðustu atburða. Gengi krónunnar verður haldið sem stöðugustu út árið. Þetta ásamt nýjum kjarasamningum og fylgiaðgerðum þeirra gefur vonir um að verðhækkun hér á landi frá upphafi til loka árs verði um eða innan við 8% á mælikvarða framfærsluvísitölu en 10-11% á aðra verðmælikvarða. Í þessu efni ríkir óneitanlega óvissa en engu að síður er búist við mikilli breytingu frá síðustu þjóðhagsspá sem miðaði við 20-22% verðhækkun frá upphafi til loka þessa árs. Þess má geta að spár ýmissa fyrirtækja og samtaka þeirra, gerðar í árslok 1985, voru enn hærri, eða 30-40%." Í þessum drögum Þjóðhagsstofnunar er fjallað um ríkisfjármál sem eru mikilli óvissu háð vegna lækkunar á sköttum og útgjaldaauka til að hamla gegn verðhækkunum. Ríkissjóður hefur tekið á sig miklar skuldbindingar til að greiða fyrir kjarasamningum. Nokkur halli er fyrirsjáanlegur á ríkisbúskapnum á árinu. Hver áhrif þessi halli hefur á þjóðarbúskapinn fer fyrst og fremst eftir því hvernig hann verður fjármagnaður. Ríkisstj. hefur ákveðið að afla aukins fjár með lántöku innanlands sem mun draga úr útgjöldum annarra aðila í hagkerfinu en jafnframt ýta undir hækkun raunvaxta. Að lokum skal þess getið að að mati Þjóðhagsstofnunar munu erlendar skuldir og vaxtabyrði af þeim verða heldur léttbærari á árinu 1986 í hlutfalli við útflutnings- og þjóðartekjur en áður var spáð. Ég vildi ekki láta hjá líða að víkja að þessum upplýsingum um leið og ég hef framsögu fyrir áliti 1. minni hl. fjh.- og viðskn. En ég vil geta þess að í viðtölum við aðila vinnumarkaðarins kom fram að þeir telja það frv., sem hér liggur fyrir, vera í meginatriðum í samræmi við þær yfirlýsingar sem ríkisstj. hefur gefið þessum aðilum. Blæbrigðamunur var varðandi 3. gr. á því hvaða leiðir annars vegar aðilar vinnumarkaðarins og hins vegar ríkisstj. vildu fara í skattamálum. En úr því mun ekki verða gert stórmál, svo að notuð séu þeirra eigin orð. Á fund fjh.- og viðskn. mætti fulltrúi frá Seðlabanka Íslands og skýrði frá því sem er að gerast í vaxtamálum í tengslum við þær aðgerðir sem hér er um að ræða. Unnið er að því að lækka nafnvexti nú þegar, hinn 1. mars. Þá mun Seðlabankinn lækka vexti almennra skuldabréfa úr 32 í 20% og vexti afurðalána úr 28,5% í 19,25%. Ársávöxtun verður þá af þessum lánaflokkum um 21%. Þá verða vanskilavextir lækkaðir úr 45 í 33% á ári. Einnig kemur fram í yfirlýsingu þeirra að verði hjöðnun verðbólgu svo mikil og hröð sem nú lítur út fyrir má búast við frekari lækkun nafnvaxta á næstunni. Það er enn stefnt að því sem fyrr að raunvextir verði jákvæðir en geta má þess samt að hinar einstöku innlánsstofnanir hafa ekki enn þá samræmt sínar vaxtaákvarðanir. Þegar þær liggja fyrir kunna því niðurstöður að breytast örlítið í þessum málum en það verður ekki umtalsverð breyting. Unnið er að samræmingu hjá hinum einstöku lánastofnunum nú þessa dagana en tíminn hefur verið naumur eins og þarf ekki að rekja. Það kom einnig fram að stjórn Félags ísl. iðnrekenda hefur sent félagsmönnum sínum erindi þar sem hún lýsir þeirri skoðun sinni að nýgerðir kjarasamningar og aðgerðir ríkisstj. gefi ekki tilefni til almennrar hækkunar á framleiðsluverði innlendrar iðnaðarvöru. Stjórn Félags ísl. iðnrekenda beinir þeim eindregnu tilmælum til sinna félagsmanna að þeir endurskoði rekstraráætlanir sínar fyrir árið 1986 í skjóli gjörbreyttra aðstæðna og nýti öll færi sem kunna að vera til þess að lækka vöruverð. Fulltrúi Félags ísl. iðnrekenda kynnti þetta erindi til sinna félagsmanna á fundi fjh.- og viðskn. í morgun. Ég sé ekki ástæðu til þess að ég hafi miklu fleiri orð um þetta nál. Það skýrir sig að nokkru leyti sjálft vegna þess að það eru ekki miklar breytingar sem hér eru lagðar til. Nefndin klofnaði í málinu og munu minni hl. nefndarinnar skila séráliti. En 1. minni hl. leggur til, eins og ég gat um hér í upphafi, að frv. verði samþykkt með þeim brtt. sem ég hef nú kynnt og liggja fyrir.



Virðulegi forseti. Efni þessa frv. er að uppfylla þau skilyrði sem aðilar vinnumarkaðarins settu ríkisstj. um niðurfærslu verðlags við undirritun kjarasamninga. Eins og ég lét koma fram við 1. umræðu þessa máls er ljóst að mál þetta hefur bæði ljósar og dökkar hliðar. Dökku hliðarnar eru þær að kaupmátturinn verður áframhaldandi harla lágur og áframhaldandi verða launamenn í landinu að búa við mjög ófullnægjandi kjör. Það var upplýst á nefndarfundi og viðurkennt af öllum viðstöddum að mikill fjöldi fólks hefði innan við 20 000 kr. mánaðartekjur og auðvitað undruðust menn hvernig unnt væri að lifa af slíkum tekjum. Aftur á móti verður að viðurkenna að um er að ræða kaupmáttaraukningu á samningstímabilinu sem mun nema um 8%. En vegna þess hve kaupmátturinn hafði fallið mikið nú í ársbyrjun, þ.e. var orðinn 4% lægri en hann var að meðaltali á seinasta ári, og þar sem hann hækkar ekki meira en 8% á árinu er ljóst að meðaltal þessa árs verður litlu hærra en meðaltal seinasta árs. Í öðru lagi er það mjög dökk hlið á þessu máli að ríkisstj. skuli afgreiða sinn hluta þess með ávísun á framtíðina. Aftur á móti ber ekki að vanmeta ljósu hliðarnar sem eru hinar miklu félagslegu umbætur sem um var samið milli aðila vinnumarkaðarins og ríkisstj. hefur fallist á að fjármagna. Eins ber ekki að vanmeta að góðar vonir standa til þess að verðbólga lækki mjög verulega á þessu ári. Að sjálfsögðu fyrst og fremst í kjölfar verðlækkunar á olíu og hækkunar á fiskverði. Umsagnaraðilar, sem mættir voru á fund í morgun frá Þjóðhagsstofnun, vinnuveitendum, Alþýðusambandi og Seðlabanka, voru ekki alveg með sömu áætlanir um það hvernig verðbólguþróun yrði á árinu. Rétt er að geta þess að í tölum Þjóðhagsstofnunar voru greinilega uppi spádómar um að verðbólga yrði heldur meiri á árinu en aðilar vinnumarkaðarins höfðu gengið út frá. En auðvitað á þetta allt eftir að koma á daginn. Ég tel hins vegar einsýnt að tryggja verði framgang gerðra kjarasamninga og reyna að færa niður verðlag til að nýta til fulls það tækifæri sem nú gefst til að ná niður verðbólgu í kjölfar lækkunar á olíuverði og hækkunar á fiskverði. Því er ég samþykkur þessu frv., en þó með nokkrum fyrirvara. Ég minni á, eins og ég hef þegar tekið fram, að kaupmáttur launa verður áfram mjög lágur og ófullnægjandi fyrir allan þorra launafólks á þeim tíma þegar þjóðartekjur fara ört vaxandi. Í öðru lagi bendi ég á að æskilegt hefði verið að meiri áhersla hefði verið lögð á það í þessum ráðstöfunum að greiða niður verðlag á brýnustu lífsnauðsynjum fólks, eins og matvörum og lyfjum. Í þriðja lagi bendi ég á að niðurgreiðslur raforkuverðs, sem nú koma í stað verðjöfnunar á raforku, mega ekki falla niður á næsta ári heldur verður ríkisvaldið áfram að tryggja jöfnun raforkuverðs í ekki minna mæli en nú er. Í fjórða lagi: Ákvæði um skerðingu framlaga til Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga eiga engan rétt á sér, hvorki í þessu frv. né öðrum frumvörpum. En þetta var samþykkt við afgreiðslu fjárlaga og lánsfjáráætlunar og er því enn tilefni til að mótmæla ákvæði af þessu tagi sérstaklega, en það er í 24. gr. frv. Ein mikilvægasta forsenda þessara samninga eru áformaðar úrbætur í húsnæðismálum. Standi ríkisstj. ekki við loforð sín í þeim efnum eru forsendur þessarar samningsgerðar brostnar. Í sjötta lagi: Því miður hefur ríkisstj. valið þann kostinn að taka allan hlut ríkissjóðs í þessari samningsgerð, um 11/2 milljarð kr., að láni. Með því er einfaldlega verið að ávísa á skattgreiðendur í framtíðinni með óhjákvæmilegum skattahækkunum á komandi ári. Því miður vísaði ríkisstj. á bug hugmyndum aðila vinnumarkaðarins um tekjuöflun til að mæta útgjöldum frv., t.d. sérstökum eignarskatti og bankaskatti. Ríkisstj. hefur því sýnt áfram mikið ábyrgðarleysi í fjármálum ríkisins svo að nú stefnir í hrikalegan halla ríkissjóðs á þessu ári. Þetta er að sjálfsögðu mikið áhyggjuefni, en þrátt fyrir það sem ég hef hér að framan rakið eru ákvæði þessa kjarasamnings svo mikilvæg fyrir launafólk í landinu að ég tel rétt að mæla með samþykkt þessa frv. með framangreindum fyrirvara.



Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir áliti 3. minni hl. fjh.- og viðskn. þessarar hv. deildar sem fjallað hefur um frv. til l. um ráðstafanir í ríkisfjármálum, verðlags- og lánsfjármálum 1986. Sá hátturinn var á hafður að fjh.- og viðskn. beggja deilda fjölluðu um þetta mál í sameiningu í morgun og fengu allmarga aðila á sinn fund til skýringa og til svara og hirði ég ekki um að gera frekar grein fyrir því þar sem komið hefur verið inn á það hér í máli þeirra sem á undan hafa talað. Ég ítreka það af hálfu þingflokks Alþýðuflokksins að við viljum allt til vinna að sá árangur, sem stefnt er að með þessum nýgerðu kjarasamningum, náist í raun og framkvæmd og við erum þeirrar skoðunar að ef vel tekst til um framkvæmdina geti þessir kjarasamningar skipt sköpum um efnahagslega þróun hér á næstu árum, en með þessum samningum er að því stefnt að verðbólga lækki úr 30-40% í 8%, kaupmáttur launa fari vaxandi eftir því sem líður á samningstímabilið og kaupmáttur þeirra sem ekki hafa notið launaskriðs hækki nokkru meira en annarra. Þetta er auðvitað umtalsverður og óvenjulegur árangur kjarasamninga sem eru staðreynd án verkfalla, þ.e. ef þetta stenst í framkvæmdinni. Ég rakti það hér í gær við 1. umr. málsins og það er enn fremur rakið í þessu nál. að það er auðvitað sá bati sem orðið hefur í ytri skilyrðum þjóðarbúsins vegna mjög lækkandi olíuverðs og hækkandi fiskverðs sem hefur skapað svigrúm til þessara samninga og gert það að verkum að nú er lag. Þessum viðskiptakjarabata er að verulegu leyti varið til þeirrar kaupmáttaraukningar sem ég vék að áðan, en kaupmáttaraukningin er ekki tryggð með háum prósentuhækkunum heldur með fyrirheiti stjórnvalda um breytta stjórnarstefnu sem lýsir sér m.a. í niðurfærslu tekjuskatts og útsvars, áformaðri lækkun nafnvaxta og lækkun á gjaldskrám opinberrar þjónustu, lækkun á bensíni og rafmagni o.s.frv. og að gerðar eru ráðstafanir til þess að hindra hækkun búvöruverðs. Þar að auki koma til sérstakar launabætur sem eiga að skila kaupmáttarauka til þeirra sem lægstar hafa tekjurnar og enn fremur aðgerðir til að auka ekki aðeins starfsöryggi heldur starfsvirðingu fiskvinnslufólks. Þá er að lokum að geta fyrirheita stjórnvalda um nýtt og stórbætt húsnæðislánakerfi sem getur skipt sköpum, ekki síst fyrir yngri kynslóðina í landinu. En allt þetta er gert með einu skilyrði og það skilyrði er að ríkisstj. taki upp stefnu í efnahagsmálum sem geti samrýmst svona afgerandi hjöðnun verðbólgunnar. Vonir manna um árangur í þessum efnum eru auðvitað bundnar því skilyrði að hallarekstur ríkissjóðs magni ekki upp verðbólguna að nýju og þessar lántökur, þó innanlands séu, þrýsti ekki upp vaxtastiginu eða færi alla stjórn peningamála úr skorðum. Frv. felur í sér að rekstrarjöfnuður fjárlaga versnar um 1650 millj. og að mati okkar Alþýðuflokksmanna er þetta ekki viðunandi niðurstaða, ekki síst þegar þess er gætt að það er ekki ólíklegt að ýmsir duldir gallar reynist í frumgerð fjárlaganna, en um þetta þýðir ekki að fást úr þessu. Þegar fjárlög og lánsfjárlög fyrir árið 1986 voru afgreidd flutti Alþfl. samræmdar tillögur um nýja og aðhaldssamari stefnu í ríkisfjármálum. Þær tillögur náðu ekki fram að ganga hér á Alþingi, en ef þær hefðu verið samþykktar værum við kannske að einhverju leyti betur undir það búin að mæta nokkrum útgjaldaauka. Það er auðvitað þeim mun brýnna nú að gætt verði aðhalds í ríkisfjármálum þegar á að gera tilraun til að slá niður verðbólguna eins og nú er verið að gera. Þessu sjónarmiði samsinnir ríkisstj. vissulega í orði, en hins vegar ekki á borði. Við í þingflokki Alþfl. vörum við því að stjórnarmeirihlutinn tefli árangri kjarasamninga í tvísýnu með of miklum hallarekstri í ríkisfjármálum og of miklum lántökum sem geta haft neikvæð áhrif á vaxtaþróun. Við hefðum kosið að útgjaldaauka ríkissjóðs hefði í auknum mæli verið mætt með nokkurri hækkun tekna ríkisins og lækkun útgjalda. Við minnum á að í bréfi aðila vinnumarkaðarins til ríkisstjórnarinnar, sem er dagsett í fyrradag segir, með leyfi forseta: "Miklu máli skiptir að þessi kostnaður valdi ekki halla á ríkissjóði og að hann verði fjármagnaður með innlendu fé. Að öðrum kosti væri hætta á aukinni þenslu sem gæti sett verðlagsmarkmið kjarasamninga úr skorðum." Með vísan til þessara grundvallarsjónarmiða lýsir þingflokkur Alþfl. sig reiðubúinn til samstarfs við ríkisstj. um tillögugerð er feli í sér að minnka fjárlagahallann og treysta þannig vonir manna um raunhæfan árangur af þessum kjarasamningum. Við værum t.d. reiðubúnir til að fallast á sameiginlegar tillögur aðila vinnumarkaðarins um aukna tekjuöflun, t.d. með sérstökum skatti á banka og fjármálastofnanir og sérstökum eignarskattsauka á félög einkum, lækkun ríkisútgjalda, t.d. vegna vegagerðar, þó mönnum sé það ekki ljúft nema síður sé, og að fallið verði frá því að auka fjárveitingu til niðurgreiðslna á búvörum um 220 millj., en ónýttur afgangur útflutningsbótafjár og framlög til jarðræktarstyrkja verði notuð í þessu skyni í staðinn. Þá erum við og reiðubúnir til samstarfs um að lækka erlendar lántökuheimildir sérstaklega til að hamla gegn þenslu. Það væri áreiðanlega mjög jákvæð ráðstöfun í þessu samhengi að lækka heimildir á lánsfjárlögum til erlendrar lántöku, t.d. til Landsvirkjunar, Framkvæmdasjóðs og Byggðastofnunar, um kannske 500 millj. kr. Með slíku væri reynt að tryggja að það viðnám gegn verðbólgu, sem að er stefnt með þessum kjarasamningi Alþýðusambandsins og vinnuveitenda, verði ekki eyðilagt með ónýtri fjármálastjórn ríkisins. Þar með væri aðhald í ríkisfjármálum og lánsfjármálum hert verulega án þess að það bitnaði á launafólki eða drægi úr sérstökum ráðstöfunum til að hamla gegn verðhækkunum. En auðvitað er kjarni málsins sá að verðbólgan næst ekki niður þótt launafólk sé reiðubúið til að axla ábyrgð ef lausatök eru á fjármálum ríkisins og lánamála. Þingflokkur Alþfl. vill fyrir sitt leyti veita þessu frv. stuðning og það munum við gera, en við skorum á ríkisstj. og þingmeirihluta að leita víðtækara samkomulags um að styrkja stöðu ríkisfjármálanna og tryggja þar með betur þann árangur sem allir eru sammála um að reyna að ná. Ella hlýtur ríkisstj. ein að bera ábyrgð á því ef ónýt fjármálastjórn - ég segi ef - spillir árangri skynsamlegra kjarasamninga. Ég sé ekki ástæðu til þess, virðulegi forseti, að lengja þessa umræðu frekar en orðið er. Það hafa allir gert grein fyrir sínum meginsjónarmiðum við 1. umr. og nú hefur verið fjallað um málið í nefnd og þess að vænta að afgreiðslu þess héðan úr hv. Ed. geti lokið á næstu tveimur klukkutímum eða svo. Ég sé ekki að það ætti að vera neitt því til fyrirstöðu að um það gæti verið samkomulag. En ég ítreka að við Alþýðuflokksmenn munum styðja þetta frv. Við munum e.t.v. sitja hjá við atkvæðagreiðslu um eina eða tvær af greinum þess, en ekki flytja neinar brtt., en leggjum áherslu á að nú er það ríkisstjórnarinnar að standa við sitt. Það er auðvitað undir því komið hvernig tekst til um framkvæmdina alla og árangurinn hvort ríkisstj. stendur við það sem að henni snýr og það er auðvitað kjarni málsins nú.



Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nál. 4, minni hl. fjh.- og viðskn. um frv. til l. um ráðstafanir í ríkisfjármálum, verðlags- og lánsfjármálum fyrir árið árið 1986. Auk mín stendur að þessu nál. hv. þm. Stefán Benediktsson sem er áheyrnarfulltrúi BJ í fjh.- og viðskn. Ég vil taka það fram áður en ég les nál. að ráðrúm til að rita og ganga frá þessu nál. var nánast ekkert og það ber þess merki, bæði hvað varðar framsetningu og málfar, en það er væntanlega nokkuð sem laga má á síðari stigum málsins. Þetta nál. hljóðar svo, með leyfi forseta: "Aðilar vinnumarkaðarins hafa nú gert með sér nýjan kjarasamning sem byggður er á margvíslegum aðgerðum í stjórn efnahagsmála. Ríkisstj. hefur fyrir sitt leyti samþykkt þessar efnahagsaðgerðir og er þær m.a. að finna í þessu frv. Álit 4. minni hl. fjh.- og viðskn. á þessum aðgerðum er: 1. Ljóst er að frumkvæðið í stjórn efnahagsmála er ekki lengur í höndum Alþingis og ríkisstj. Í stað þess að leggja sjálf þann efnahagsgrunn sem frjálsir samningar geta byggst á lætur ríkisstj. aðila vinnumarkaðarins leggja þennan grunn fyrir sig og gerir einfaldlega þeirra tillögur að sínum. Verk Alþingis er samkvæmt þessu að stimpla þeirra tillögur og gera að lögum og breyta með því þeim lögum um skipan ríkisfjármála sem það er sjálft nýbúið að samþykkja." - Ég vil skjóta því hér inn í að þetta er það atriði sem ég gerði einkum að umtalsefni í utandagskrárumræðunni hér á hv. Alþingi í gær. "2. Ráðrúm Alþingis til að skoða gaumgæfilega þessar aðgerðir áður en þær eru lögfestar er nánast ekkert og hljóta það að teljast forkastanleg vinnubrögð", eins og segir hér í nál. og ég vil bæta því við að auðvitað höfum við hv. þm. hér rætt það oftar en einu sinni að þessi vinnubrögð við að setja lög nái ekki nokkurri átt og séu ekki virðingu Alþingis samboðin. Þá vík ég aftur að nál. Þar segir, með leyfi forseta: "3. Jafnframt er ekki gefið ráðrúm til að kynna kjarasamningana og meðfylgjandi efnahagsaðgerðir þeim sem málið er skyldast, þ.e. launafólki í landinu. Undarlegt má telja að grundvöllur samninganna sé lögfestur með þeim hætti sem þetta frv. gerir ráð fyrir áður en félagsmenn verkalýðsfélaganna hafa haft færi á að kynna sér hann. 4. Samningarnir sem þetta frv. er hluti af sækja kjarabæturnar að stórum hluta í ríkissjóð, í vasa launþega sjálfra. Eðlilegra er vitaskuld að þeir sem vinnu launþega njóta, þ.e. atvinnurekendur, greiði þessar kjarabætur en ekki ríkið. Smánarlegast er þó hve lítil kjarabót kemur í hlut þeirra sem lægst launin hafa, en í þeim hópi eru konur fjölmennastar. Lægstu laun hækka úr 17 060 kr. á mánuði í 19 272 kr. á mánuði á samningstímanum og má ljóst vera að af þeim launum er ekki hægt að lifa. Sárabæturnar svonefndu, sem áformað er að greiða út tvisvar á árinu til þeirra sem við þessi kjör búa, munu þar litlu um breyta. Það er því ljóst að þessar efnahagsaðgerðir staðfesta einungis þá láglaunastefnu sem hér hefur verið rekin. 5. Þær ráðstafanir sem gerðar eru til lækkunar tolla eru ekki til þess að bæta kjör almenns launafólks heldur fyrst og fremst leikur með framfærsluvísitöluna." - Ég vil skjóta þeirri útskýringu hérna inn í að tollalækkanir á bifreiðum, hjólbörðum og því um líku koma ekki þeim til góða sem einfaldlega hafa ekki á efni á að kaupa bifreiðar eða hjólbarða. - "Þessar tollalækkanir kunna þó að leiða til einhverra kjarabóta ef tekst að ná niður lánskjaravísitölunni fyrir bragðið. Hins vegar munu þessar ráðstafanir að öllum líkindum leiða til aukins innflutnings og aukins viðskiptahalla sem ekki er á bætandi." - Og ég vil skjóta hér inn í að ég sé hvergi skjalfest nein úrræði til að mæta þeim aukna viðskiptahalla sem af þessu getur leitt. Ef engin úrræði eru fyrir hendi eru forsendur þessara efnahagsaðgerða brostnar og þar með er þetta samkomulag einskis nýtt. 6. Í þessu frv. eru engar tillögur um tekjuöflun heldur er einungis gert ráð fyrir tilflutningi fjármuna innan kerfisins. Sömuleiðis eru mjög óljósar hugmyndir um það hvernig fjármagna á stóran hluta þess kostnaðar sem þessar ráðstafanir hafa í för með sér. Í 1. gr. frv. er talað um að lækka ríkisútgjöld um 860 millj. kr. Engar frekari útskýringar liggja fyrir um það hvernig þetta verður gert. Hætt er við að aukinn niðurskurður í ríkisútgjöldum ásamt lækkun á tekjuskatti og útsvari leiði til þess að dregið verði úr félagslegri þjónustu. Slíkur samdráttur getur einnig haft í för með sér atvinnuleysi. Hvort tveggja mun bitna fyrst og fremst á þeim sem lægstar tekjur hafa. 7. Velgengni þessara kjarasamninga hvílir á forsendum þar sem margar stærðir eru óvissar. Þau fjögur meginatriði sem ekki mega bresta eru: 1) trú fólksins á að þessi leið sé fær, 2) stöðugleiki gengisskráningar, 3) að ríkisstjórnin standi við þau framlög sem hún hefur samþykkt, 4) að verðlag haldist í skefjum. Sú reynsla sem fólk hefur af þessari ríkisstj. hefur ekki gefið tilefni til þess að henni sé sýnt traust nú. Áætlaðar breytingar á raungengi um 2-3% á árinu eru háðar mörgum breytum sem stjórnvöld ráða ekki yfir. Ekki verður enn séð hvernig ríkisstj. ætlar að fjármagna þau framlög sem hún hefur skuldbundið sig til og samþykkt. Engin trygging er fyrir því að verðlag haldist í skefjum þrátt fyrir lækkanir á tollum og fyrirætlanir um verðlagseftirlit eru óljóst orðaðar. Forsendur þessara samninga eru því ekki einungis viðkvæmar, þær eru mjög ótraustar. Þessir samningar og meðfylgjandi efnahagsaðgerðir eru tilraun til að taka á þessum málum á nýjan hátt sem löngu er tímabært" - og ég vil skjóta því inn í að það er fúslega viðurkennt. - "Hins vegar breyta þeir ekki þeirri tekjuskiptingu sem nú viðgengst í íslensku þjóðfélagi. Þess vegna og þar sem ríkisfjármálum er þar að auki stefnt í mikla óvissu með þessu frv. getur 4. minni hl. nefndarinnar ekki staðið að samþykkt þess. 4. minni hl. mun því sitja hjá við afgreiðslu þessa frv. Stefán Benediktsson hefur setið fundi nefndarinnar og er samþykkur nál. þessu." Undir þetta nál. ritar sá þm. sem hér stendur. Virðulegi forseti. Ég held að ég hafi ekki lengra mál um þetta í bili, en ég er reiðubúin til að fjalla nánar um þær forsendur, sem þetta nál. byggir á, ef þess er óskað, hér á eftir.



Frú forseti. Á árunum 1971- 1979 náðist ákveðinn bati í hag manna hér á landi og annar stór árangur sem þar náðist líka var jafnvægi í byggð landsins. Á árunum 1979-1986 hefur orðið um 30% kjaraskerðing, þar vegur náttúrlega stærst stökkið sem tekið var 1983, og samfara þessu hefur orðið mjög mikil röskun í byggð landsins. Nú er búið að lögfesta þessa kjaraskerðingu, þ.e. hingað skal hún en reyndar ekki lengra, og verkalýðshreyfingin er búin að samþykkja aðgerðir þessarar ríkisstj. sem hófust árið 1983 og verkalýðshreyfingin barðist reyndar ákaft á móti þá. Vinnubrögðin við gerð þessara samninga eru að mínu áliti forkastanleg og Alþingi ekki sæmandi. Ég lýsti þeirri skoðun minni í umræðum utan dagskrár sem urðu um þetta mál á þingi í gær. Samningurinn í sjálfu sér er ekki hér til umræðu, þ.e. þau atriði sem samið var um, launaprósenturnar, dagarnir sjö sem fólk má nú eiga með börnum sínum á launum þegar þau eru veik og námskeiðin fyrir fiskvinnslufólkið sem gefa því eins launaflokks hækkun á þessu ári og tveggja flokka hækkun á næsta ári. Þetta eru í raun og veru þau atriði sem aðilar vinnumarkaðarins sömdu um. Það sem hér er til umræðu eru þau skilyrði eða forsendur sem aðilar vinnumarkaðarins gáfu sér, í fyrsta lagi forsendurnar og þá um leið þau skilyrði sem þau settu ríkisstj., fast gengi, fast verðlag, lækkanir á tekjuskatti, launaskatti, tollum, verðjöfnunargjaldi og vöxtum, hækkanir á húsnæðislánum og ákveðnar lýsingar á því hvernig skyldi farið með þessi mál og hvernig þau skyldu leyst. Menn hafa reyndar talað um að hér hafi verið farnar nýjar leiðir, en ég minni á að þó að sú leið hafi verið farin núna að aðilar vinnumarkaðarins ákvæðu í svokölluðum frjálsum samningum úti í bæ að hafa fast gengi hér á landi höfum við reynslu af því hvernig fer þegar reynt er að halda gengi föstu án tillits til kostnaðar í þeim atvinnugreinum sem háðastar eru gengi. Við þurfum ekki að leita lengra aftur fyrir okkur en til 1980 þegar þetta var reynt og munum eftir þeirri holskeflu sem skall yfir þegar stíflan brast sem byggð var með því að halda genginu föstu. Að því leyti er þetta ekki ný lausn. Hún er bara ákveðin eftir svolítið öðrum leiðum en þá var gert. Þessir frjálsu samningar, sem hér eru lagðir til grundvallar, eru að því leyti frjálsari en nokkru sinni áður að þar taka tveir aðilar saman höndum um að gera samning sín á milli um að skuldbinda þriðja aðilann sem er ríkisstjórnin. Það má eiginlega segja að öllu frjálsari geti samningar varla orðið. En ríkisstj. hefur lýst sig reiðubúna til þess að taka, eins og hún kallar það, nokkra áhættu í þessu máli. Hún hefur lýst sig reiðubúna til þess að uppfylla þau skilyrði og þær forsendur sem aðilar vinnumarkaðarins settu og gáfu sér. Þessu lýsir ríkisstj. í plaggi sem er fskj. 2 með þessu frv. Þar segir, með leyfi hæstv. forseta: " Ríkisstj. fellst á grundvallaratriði þeirra hugmynda sem fram koma í yfirlýsingu samningsaðila um húsnæðismál og er tilbúin til þess að athuga þær vandlega í samráði við aðila vinnumarkaðarins, sérstaklega útgjöld ríkisins í þessu sambandi. Ríkisstj. er reiðubúin til að beita sér fyrir breytingum á lögum og reglum um húsnæðismál í samræmi við niðurstöður þeirrar athugunar. Í samræmi við samkomulag samningsaðila mun ríkisstj. beita sér fyrir því að til viðbótar við áður ákveðnar 200 millj. kr. verði 300 millj. kr. varið á þessu ári til að aðstoða þá sem eiga í greiðsluerfiðleikum vegna húsbygginga. Ríkisstj. mun beina því til banka og sparisjóða að þeir lengi lánstíma lána til húsbyggjenda í samræmi við samkomulagið." Samkomulagið, sem hér er verið að vitna til, er fskj. með kjarasamningnum sem undirritaður er 26. febrúar, fskj. sem merkt er 1 og fjallar um húsnæðismál. Fylgiskjölin með samningnum eru alls þrjú, þ.e. eitt um húsnæðismál, eitt um lífeyrismál og eitt þar sem launatafla ASÍ og VSÍ, sem gilda á frá gildistöku samningsins, er sýnd. Í þessu fskj. með samningi aðila vinnumarkaðarins um húsnæðismál stendur: "ASÍ, VSÍ og VMS eru sammála um að eitt brýnasta úrlausnarefni kjarasamninganna sé að leita leiða til úrlausnar á þeim greiðsluvanda húsbyggjenda sem nú eiga í erfiðleikum og jafnframt að finna varanlega lausn á fjármögnunarvanda þeirra sem eru að eignast sína fyrstu íbúð. Samkomulag er milli aðila um eftirfarandi aðgerðir í þessum efnum: Aðgerðir til lausnar á greiðsluerfiðleikum þeirra sem byggðu eða keyptu húsnæði á árunum 1980 og síðar." - Þær aðgerðir snúast um þessar 300 milljónir til viðbótar sem ríkisstj. lýsir sig reiðubúna til þess að afla. Í næstu grein í þessu fskj. um húsnæðismál segir, með leyfi hæstv. forseta, um Byggingarsjóð ríkisins: "Lögum um Byggingarsjóð ríkisins verði breytt þannig að lánveitingar úr Byggingarsjóði ríkisins verði bundnar því að lífeyrissjóður umsækjanda hafi gert samkomulag við sjóðinn um skuldabréfakaup. Stefnt sé að því að lögin taki gildi 1. sept. 1986. Lán til þeirra sem eru að byggja eða kaupa íbúð í fyrsta sinn verði sem hér segir miðað við samninga um skuldabréfakaup lífeyrissjóða í eftirfarandi hlutfalli af ráðstöfunarfé sjóðanna að vali hvers lífeyrissjóðs: Ef hlutfall ráðstöfunarfjár er 20% verður lánið 700 þús., ef það er 30% verður það 1100 þús., ef það er 40% verður það 1,5 millj., ef það er 50% verður það 1,9 millj. og ef það er 55% verður það 2,1 millj. Lán til þeirra sem eru að kaupa eldri íbúð í fyrsta sinn verði 70% af framangreindum tölum. Lánstími verði 40 ár og vextir aldrei hærri en 3,5%. Lán samkvæmt þessum tölulið hafi forgang fram yfir lán skv. lið 2.2 hér á eftir." Í 4. lið þessa skjals segir um Byggingarsjóð verkamanna: "Fé Byggingarsjóðs verkamanna verði aukið um 200 milljónir á árinu 1986. Lánsfé Byggingarsjóðs verkamanna verði síðan aukið miðað við fast verðlag. Lánshlutfall af lánum til 42 ára hækki nú þegar úr 80 í 85%. Veitt verði lán til allt að tveggja ára til þeirra sem eiga í erfiðleikum með 15% útborgun." Um leiguhúsnæði stendur í 5. lið fskj.: "Húsnæðisstofnun ríkisins verði falið að framkvæma könnun á þörf fyrir leiguhúsnæði hér á landi." - Er það líklega til þess að koma í veg fyrir að nokkrum manni detti í hug að farið verði að flytja út Íslendinga. - "Skal þeirri könnun hraðað eins og kostur er þannig að hægt sé við gerð fjárhagsáætlunar fyrir 1987 að veita fjármagni til byggingar leiguhúsnæðis í ljósi þeirrar þarfar sem er fyrir byggingu slíks húsnæðis hér á landi." Í 6. lið fskj. stendur: "Lánveitingar lífeyrissjóða til húsnæðismála: Stefnt verði að því að lífeyrissjóðir verji tilteknu hlutfalli af ráðstöfunarfé sínu til kaupa á skuldabréfum af ríkissjóði sem renni óskipt til Byggingarsjóðs ríkisins og Byggingarsjóðs verkamanna. Bréf þessi skulu vera verðtryggð og boðin með ekki lakari kjörum en ríkissjóður býður almennt á fjármagnsmarkaði hverju sinni." - Nú vildi ég gjarnan biðja, hæstv. forseti, um að fjmrh. verði kallaður í salinn.

Það er verið að gera hæstv. fjmrh. viðvart.


             Ég ætlaði að bera fram spurningu eða spurningar til hæstv. fjmrh. vegna þess sem kallað hefur verið fskj. 1 með samkomulagi aðila vinnumarkaðarins og varðar húsnæðismál. Þar er lýst ákveðnum breytingum á útlánum Byggingarsjóðs ríkisins um ákveðnar lánsupphæðir sem fari eftir hlutfalli ráðstöfunarfjár vegna kaupa lífeyrissjóða og þar er lýst auknum framlögum til Byggingarsjóðs verkamanna með auknu lánshlutfalli. Það segir í 6. lið þessa fskj., og um það snýst kannske grundvallaratriði þeirrar spurningar sem ég ætla mér að spyrja, eftir að sagt hefur verið að stefnt verði að því að lífeyrissjóðir verji tilteknu hlutfalli af ráðstöfunarfé sínu til kaupa á skuldabréfum af ríkissjóði sem renni óskipt til Byggingarsjóðs ríkisins og Byggingarsjóðs verkamanna, þetta er í raun og veru það skilyrði sem ég álít að aðilar vinnumarkaðarins séu að skuldbinda sig til að uppfylla: "Bréf þessi skulu vera verðtryggð og boðin með ekki lakari kjörum en ríkissjóður býður almennt á fjármagnsmarkaði hverju sinni." Nú er það sem sé alkunna að ríkissjóður er sá aðili á almennum fjármagnsmarkaði sem býður hæsta ávöxtun. Er fjmrh. fyrir hönd ríkissjóðs reiðubúinn til þess að samþykkja þetta eða felst í fskj. 2 með frv., þar sem ríkisstj. lýsir því yfir að hún fyrir sitt leyti samþykki þennan samning aðila vinnumarkaðarins, loforð um að greiða hæstu mögulegu ávöxtun sem hægt er að fá hér á innlendum fjármagnsmarkaði til lífeyrissjóðanna vegna þessara skuldabréfakaupa? Í 7. lið fskj., þar sem fjallað er um húsnæðisafslátt, er talað um að frá og með árinu 1986 verði þeim sem kaupa eða byggja í fyrsta sinn veittur húsnæðisafsláttur, x kr. á ári í tíu ár miðað við núgildandi verðlag. Þarna mun x standa fyrir einhverja upphæð sem aðilar þessa þríhliða samnings munu ætla að koma sér saman um. Afsláttur þessi miðist við hvern einstakling og dragist frá sköttum og geti verið útborganlegur. Jafnframt verði þak á afslætti í núverandi mynd 200 000 kr. Þeir sem byggðu 1985 eða fyrr geta valið um hvort þeir fylgja núgildandi reglum eða nýjum reglum, enda verði þeirri ákvörðun ekki breytt eftir að hún hefur verið tekin. Nú geri ég mér grein fyrir því að þar sem eftir er að fylla inn í eyðuna þar sem x-ið er vita menn ekki um hvaða upphæðir þeir eru þarna að tala. Mér segir reyndar svo hugur um að þær geti orðið allháar. En er ríkisstj. fyrir sitt leyti, með því að leggja fram þetta frv. og með því að leggja fram með því það fskj. sem því fylgir, þar sem hún lýsir yfir að hún sé reiðubúin að eiga viðræður við aðila vinnumarkaðarins um vanda þeirra einstaklinga sem eigi aðild að lífeyrissjóðum, að hún fallist á grundvallaratriði þeirra hugmynda sem fram komu í yfirlýsingu samningsaðila um húsnæðismál, að lofa því að fyrir 1. sept. 1986 verði búið að setja lög um þessa hluti? Ég spyr um þetta af þeirri einföldu ástæðu að ég held að sá ljósgjafi sem raunverulega stafi birtu á þessa samninga, það sem heldur bjartsýnisvísitölu fólksins í dag vegna þessara samninga yfir hundrað, séu einmitt þessi loforð í húsnæðismálum. Aðrir sem hér hafa talað á undan mér eru búnir að lýsa efasemdum sínum um að ríkisstj. nái að standa við gefin loforð um fast gengi, fast verðlag og að lækkanirnar sem boðnar eru verði ekki teknar í erlendum lánum. Samt sem áður ætla fjórir flokkar hér á þingi að samþykkja þetta frv. Þegar maður les nál. 3. minni hl., þ.e. Alþfl., og 2. minni hl., þ.e. Alþb., sýnist manni að öll þau rök sem þeir tína til mæli með því að þeir standi ekki að samþykkt þessa frv. Maður spyr reyndar hvað það sé sem rekur þá til að gera það. Þeirri spurningu er auðvelt að svara út af fyrir sig þegar maður áttar sig á því að þessir aðilar líta þannig á að þeir beri ábyrgð á kjarasamningum vegna hagsmunatengsla sinna við verkalýðshreyfinguna og hugsa í raun og veru ekki út í að þeir eru hér að tala um aðgerðir ríkisvaldsins en ekki kjarasamninga. Þannig verður eiginlega að líta á atkvæði þeirra hérna inni, ekki sem atkvæði þingmanna eða löggjafa heldur fyrst og fremst sem atkvæði verkalýðsforingja, því að ef þeir tækju hlutverk sitt alvarlega sem löggjafar kæmi þeim ekki til hugar, held ég, að styðja þetta frv. þar sem ekkí er á nokkurn hátt gerð grein fyrir því hvernig á að standa við þessi loforð. Það tiltaka þeir sjálfir í sínum nál. Þeir horfast í augu við þá staðreynd að þetta er álíka "blankó" og ég lýsti í gær ef við hefðum einhver tekið það upp hjá okkur að leggja fram þáltill. um að ríkisstj. tæki 1800 millj. kr. lán innanlands til að greiða niður verðlag í landinu. Ég mun ekki greiða þessu frv. atkvæði mitt, eins og fram er komið í minnihlutaáliti 4. minni hl. Ég vona að svör hæstv. fjmrh. við þeim spurningum sem ég bar hér fram vegna fskj. um húsnæðismál, sem einhverra hluta vegna hefur verið mjög hljótt um í þessum umræðum, verði skýr. Ég verð að viðurkenna að ég skil ekki alveg hvað mönnum gengur til að leita ekki skýrra svara við þessum atriðum því að þessi atriði skipta öllu máli um það hvort fólk raunverulega treystir á þessar gerðir og styður þær á þann hátt með bjartsýni sinni.



Frú forseti. Vegna fsp. hv. 8. þm. Reykv. um þau atriði í samkomulagi aðila vinnumarkaðarins og yfirlýsingu ríkisstj. frá í gær er lúta að húsnæðismálum er rétt að minna á það að því er vexti varðar af þeim bréfum sem ríkissjóður hefur boðið til sölu að þeir eru ærið mismunandi. Af ríkisskuldabréfum hafa verið greiddir 6% vextir, af spariskírteinum hafa verið greiddir upp á síðkastið mismunandi vextir á hinum hefðbundnu bréfum, frá 6 og upp í 9% eftir lengd lánstíma. Þær lántökur sem fyrirhugaðar eru skv. þessu frv. eru 925 millj. kr. frá lífeyrissjóðunum. Hluti af þeim fjármunum fer til Byggingarsjóðs ríkisins eða 300 millj. kr. Að hinu leytinu er rétt, sem fram kemur í því samkomulagi sem aðilar vinnumarkaðarins gerðu um nýtt húsnæðislánakerfi, að byggt er á miklu meiri þátttöku lífeyrissjóðanna í fjármögnun þess kerfis en verið hefur. Það verður auðvitað eitt af þeim atriðum sem kemur til athugunar í þeirri vinnu sem fer af stað í kjölfar þessa samkomulags. Það er eindreginn ásetningur ríkisstj. að bregðast mjög skjótt við og hefja nú þegar þá vinnu sem nauðsynleg er til að stuðla að framkvæmd þessa samkomulags. Þar eru ýmis atriði óljós, eins og hv. fyrirspyrjandi nefndi. Í ýmsum efnum er minnst á x kr. og eðlilegt að aðilar og stjórnvöld vinni að frekari útfærslu á þessum hugmyndum og geri sér glögga grein fyrir kostnaðarþáttum þessara breytinga. Báðir aðilar verða að huga að þeim atriðum áður en endanlegar ákvarðanir eru teknar og nýtt húsnæðislánakerfi er staðfest með lögum. Lífeyrissjóðirnir hafa notið að mínum dómi hagstæðra vaxtakjara varðandi sölu á ríkisskuldabréfum og ég geri ráð fyrir því að svo verði áfram eins og hingað til, en endanlegar ákvarðanir, bæði af hálfu ríkisstj. um vexti á ríkisskuldabréfum annars vegar og spariskírteinum, liggja ekki fyrir. Ég geri þó fastlega ráð fyrir því að innan ekki langs tíma verði unnt að lækka vexti af spariskírteinum, en eins og hv. þm. vita er ráðgert að selja spariskírteini fyrir u.þ.b. 2100 millj. kr. á þessu ári miðað við að innlausn á eldri skírteinum verði um 1700 millj. þannig að það eru tæplega 400 millj. kr. sem ríkissjóður tekur að láni á þann veg. Það sem af er þessu ári hefur sala spariskírteinanna gengið allvel. Um miðjan þennan mánuð hafði nettólántaka, mismunur á sölu og innlausn, verið í kringum 70 millj. kr. Þær breyttu efnahagslegu forsendur sem við erum að leggja drög að með þessu samkomulagi og þeirri lagasetningu sem hér fer fram gera það að verkum að ég á von á því að innan ekki langs tíma verði unnt að lækka vexti á þeim spariskírteinum sem eru til sölu. Þetta samkomulag, sem hér liggur til grundvallar, byggist á því að fjármögnun á þeim lántökum sem ríkissjóður og byggingarsjóður taka á þessu ári upp á 925 millj. kr. fari fram á þeim vaxtakjörum sem ríkissjóður hefur boðið að undanförnu. En hvað varðar vexti, af spariskírteinum og vexti af ríkisskuldabréfum á næstu árum er auðvitað ekki unnt að segja neitt til um á þessu stigi. Við væntum þess að þeir geti lækkað í takt við nýjar og breyttar efnahagslegar forsendur. Svar ríkisstj. um þetta efni var alveg skýrt og um það fullt samkomulag á milli samningsaðila hvernig framhaldsvinnu að þessu leyti verður háttað. Ég vænti að sú vinna skili góðum árangri og hef lengi verið þeirrar skoðunar að uppbygging húsnæðislánakerfisins byggðist á auknu samstarfi Byggingarsjóðs ríkisins og lífeyrissjóðanna. Með þessu samkomulagi, sem aðilar vinnumarkaðarins hafa gert, hafa verið lögð drög að þeirri miklu kerfisbreytingu. Það er alveg ljóst að hér er verið að halda af stað með grundvallarbreytingu á húsnæðislánakerfinu sem ég fastlega vænti að leiði til góðs. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að fara mörgum orðum um þær ræður sem hér hafa verið fluttar. Ég þakka hv. fjh.- og viðskn. fyrir skjót vinnubrögð. Það er ljóst að verið hefur knappur tími til stefnu og málið er umfangsmikið, en á það er að líta að það eru miklir hagsmunir í húfi að þetta mál hafi hraðan framgang. Ég ítreka þakklæti mitt til hv. fjh.- og viðskn. og til þingdeildarmanna fyrir þá allvíðtæku samstöðu sem tekist hefur um að greiða fyrir framgangi þessa máls.