Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það mál, sem hér um ræðir, er komið frá Ed. Iðnn. þessarar hv. d. hefur orðið sammála um að mæla með samþykkt frv. eins og það liggur fyrir eftir smávægilegar breyt., sem gerðar voru í hv. Ed. N. hefur kynnt sér þær umsagnir, sem hv. Ed. höfðu borizt eða iðnn. þeirrar d. Það er fyrst frá bæjarstjórninni í Siglufirði. sem lýsir stuðningi sínum við meginefni frv., en er með smávægilegar brtt., svo sem eins og að fyrirtækið greiði gjöld til bæjarsjóðs eftir sömu reglum og gilda á hverjum tíma almennt um atvinnurekstur. Þetta er komið inn í frv. nú. Þá er umsögn Rannsóknastofnunar fiskiðnaðarins, sem segist ekkert hafa fundið athugavert, hvorki við lagafrv. né brtt. Og loks er umsögn frá Síldarverksmiðjum ríkisins, þar sem meiri hl. stjórnar síldarverksmiðjanna leggur til, að frv. sé samþ. Tveir nm. í iðnn. höfðu fyrirvara, þótt þeir væru efnislega samþykkir frv., og býst ég við, að þeir geri grein fyrir þeim fyrirvörum. N. telur þetta mál mjög þýðingarmikið, ekki bara fyrir Siglufjörð, heldur einnig fyrir þau ákvæði, sem í frv. eru um að rannsóknastarfsemi skuli vera mjög mikil í þessari verksmiðju, og sé á vissan hátt þannig leiðandi fyrir þessa iðngrein í landinu.



Herra forseti. Eins og fram kemur í nál., þá mælir heilbr.- og félmn. með samþykkt þessa frv., en með nokkrum semingi þó, má kannske segja. Einstakir nm. hafa ýmislegt við frv. að athuga og einnig vissir aðilar, sem leitað var umsagnar hjá í sambandi við frv. Landlæknir mælir að vísu með samþykkt þess eða kemst svo að orði, að hann hafi ekkert við frv. að athuga og telji það til bóta. Stjórnarnefnd ríkisspítalanna mælir með samþykkt þess. Deildarforseti læknadeildar eða læknadeild mælir einnig með samþykkt þess, en gerir við það nokkrar aths. Læknafélagið gerir einnig við það nokkrar aths. og þá sérstaklega 3. gr. frv. Í bréfi læknafélagsins er komizt svo að orði, með leyfi forseta: „Varðandi 3. gr. frv. vill Læknafélag Íslands taka fram, að það er mótfallið því sjónarmiði, að læknastúdentar skuldbindi sig, eins og þar er gert ráð fyrir, til starfa í héraði, og telur allar slíkar kvaðir í eðli sinu neikvæðar og sízt til þess fallnar að örva læknanema til starfa í héraði. Telur félagið vænlegra, að í læknanámi svo og að því loknu sé unnið að því að skapa áhuga á læknisstarfi í héraði. Verður það bezt gert með því að kenna í læknanámi undirstöðuatriði heimilislækninga og gera læknanemum kleift að starfa með læknum í heilsugæzlustöðvum og kynnast á þann hátt læknisþjónustu í dreifbýli.“ Ég vil taka það fram, að í n. kom það fram hjá, að ég hygg, flestum nm., að þeir taka undir þessi sjónarmið. Þá er þess að geta, að frá hjúkrunarkvennafélaginu kom umsögn, sem fól í sér þá till., að héraðshjúkrunarkonum yrðu boðin svipuð hlunnindi eins og læknastúdentum eru boðin með þessu frv., en þau eru í stuttu máli sagt, að þeir eiga að fá kost á styrk, sem nemur 200 þús. á ári í þrjú ár, gegn því að þeir skuldbindi sig þá til að starfa sem læknar í héraði síðar. Eins og ég hef þegar sagt, þá kom fram í n., þótt hún mæli með samþykkt frv., nokkur vantrú á því, að þetta frv. leysi þann vanda, sem því er ætlað að leysa. Sá vandi er, eins og við öll vitum, mjög mikill. Það kom fram af hálfu viðkomandi rn., að það leggur mikla áherzlu á að fá tækifæri til að gera þessa tilraun til nokkurrar lausnar á þessum mikla vanda og n. sér ekki ástæðu til að beita sér gegn því. Hún mælir þar af leiðandi með samþykkt frv.



Herra forseti. Menntmn. hefur haft þetta frv. til athugunar, og eins og fram kemur í nál., þá leggur n. einróma til, að frv. verði samþ. með tilteknum breytingum, sem fluttar eru á þskj. 689. Eins og fram hefur komið áður, þá er þetta frv. samið af mþn., sem í áttu sæti fulltrúar frá öllum stjórnmálaflokkum, og þannig hefur ríkisstj. lagt málið fyrir þingið. Menntmn. telur, að hér sé um það mikilvægt frv. að ræða, að ástæða sé til þess að hraða sem mest má verða samþykkt þess hér, þannig að það geti komið til framkvæmda á þeim tíma, sem ætlazt er til, en það er á næsta skólaári, ef að lögum verður. Við athugun þessa máls í n. varð sú niðurstaða, að ekki væri ástæða til þess að fara út í miklar efnisbreytingar á því. Hins vegar var eitt atriði tekið til sérstakrar skoðunar vegna ábendingar, sem fram hafði komið hjá hv. þm. hér við 1. umr. málsins. Það var um réttindi iðnnema, og þær lyktir urðu, að menntmn. tók að nokkru undir þetta álit - þessa skoðun þess hv. þm., sem þessu hreyfði hér á sínum tíma, þannig að n. leggur til, að iðnnemar, sem aðeins hafa lágmarkslaun samkv. iðnnámssamningi, skuli heyra undir þessi l. Annars er það heildarstefna þessara l. eða þessa frv., ef að l. verður, að hafa það að meginreglu, að þeir, sem taka samningsbundið kaup á námstíma sínum, skuli ekki koma undir ákvæði þeirra. Hins vegar þykir það vera réttlætismál og eðlilegt, að ákvæðið nái til þeirra iðnnema, sem hafa mjög lág laun, og þeirra laun margra eru mjög lág, það er sannanlegt. Þau eru allt niður í 30% af sveinakaupi og verða, held ég, aldrei meira en 60%, þannig að það er fjarri því, að þeirra hagur sé góður. Þess vegna er það till. menntmn., að ákvæði 3. mgr. 2. gr., b-liðar, verði breytt nokkuð eins og segir á þskj. nr. 689, þannig að það opnist leið með því að setja heimildarákvæði inn í l. um það, að iðnnemar, sem verða vegna skólanáms síns að sækja skóla utan heimilissveitar, komist undir ákvæði þessara l. Aðrar breytingar, sem menntmn. hefur flutt, eru mjög smávægilegar, t. d. við 2. gr. Þar er aðeins um að ræða leiðréttingu á málfari, og. á 5. gr. er gerð tiltölulega lítilvæg breyting, aðeins gerð til þess að skýra efni gr. betur. Sem sé, menntmn. leggur til, að frv. verði samþ. með þeim breytingum, sem finna má á þskj. nr. 689.



Herra forseti. Á þskj. 652 er frv. til laga um heimild fyrir ríkisstj. til að taka lán vegna framkvæmdaáætlunar fyrir árið 1972. Áður en ég vík að þessu frv. vil ég aðeins gera grein fyrir skýrslu þeirri, sem lögð hefur verið fram hér á hv. Alþ. um framkvæmda- og fjáröflunaráætlun fyrir árið 1972. Ég sé ekki ástæðu til að fara að lesa upp úr þeirri skýrslu, enda skýrir hún sig sjálf og er aðgengileg mjög. Samt vil ég aðeins vekja athygli á þeim meginatriðum, sem í skýrslunni eru. En í sambandi við þá framkvæmdaáætlun, sem hér liggur fyrir og er seint á ferðinni sem kunnugt er, vil ég minna á það, að þegar ég gerði grein fyrir fjárlagafrv. á s. l. hausti gerði ég einnig grein fyrir því, að drög að framkvæmdaáætlun fylgdu ekki fjárlagafrv. þá, sem stafaði af þeirri breytingu, að Efnahagsstofnunin var að hætta störfum og við störfum hennar o. fl. tók Framkvæmdastofnunin. Það var því talið eðlilegt að geyma framkvæmdaáætlunina, þar til þessi stofnun væri farin að starfa og fleiri atriði væru ljósari, sem þá voru óljós. Hins vegar vil ég taka það fram, að ég tel, að brýna nauðsyn beri til að breyta um vinnubrögð í þessu og að framkvæmdaáætlun verði afgr. með fjárlagafrv. Það er afar óeðlilegt og afar óæskilegt að hafa þann hátt á að afgreiða fjárlög í raun og veru tvisvar, eins og gert er með framkvæmdaáætluninni, sem er framhald af fjárlögum. Ýmis atriði eru einnig inni í framkvæmdaáætluninni og hafa verið þar, sem eiga beinlínis að afgreiðast á fjárlögum. Það hefur verið reynt að fækka þessum atriðum, en þó er langt frá því, að þetta sé komið í æskilegt horf. Þetta er ekki nýtt. Ég minnist þess, að fyrirrennari minn í fjmrh.-embættinu vék að því, að þessi vinnubrögð væru æskileg og þróunin hefur orðið sú, að skýrari mynd af framkvæmdaáætlun hefur fylgt fjárlagafrv., þar til á s. l. hausti, vegna þess sem ég hef nú tekið fram. Hins vegar mun vera að því stefnt, eins og kemur fram í þessari skýrslu, að breyta þessu á þann hátt að hefja nú þegar undirbúning að næstu framkvæmdaáætlun jafnhliða því sem fjárlagafrv. verður undirbúið. Skýrsla sú, sem hér liggur fyrir, er samin í áætlunardeild Framkvæmdastofnunarinnar, og hefur Bjarni Bragi Jónsson unnið það verk að mestu leyti. Um skýrsluna er það að segja, að fyrsti hluti hennar er almennt yfirlit um framkvæmdaáætlun, fjáröflun til opinberra framkvæmda og fjárfestingarlánasjóða. II. kaflinn fjallar almennt um viðhorf í efnahagsmálum þjóðarinnar. Þar er vikið að því, að framleiðsla hefur farið ört vaxandi og þjóðartekjur. Stórfelld aukning hefur orðið á ráðstöfunarfé almennings í landinu og framkvæmdir hafa einnig farið ört vaxandi. Almenn eftirspurn eftir vörum og þjónustu, vinnuafli og fjármagni hefur einnig farið vaxandi og hefur magnazt örar en þróun framleiðslunnar. Þá er gerð grein fyrir fjármunamyndun á árinu 1971 með samanburði við fyrri ár. Einnig er gerð spá um þjóðarframleiðslu og þjóðartekjur og fjármunamyndun á þessu ári. Sömuleiðis er í þessari skýrslu vikið að þróun sparnaðar og nauðsyn sparnaðar, gjaldeyrisstöðunni og horfum á vinnumarkaði. Í skýrslunni er bæði gerð grein fyrir þessum atriðum með almennu orðalagi og frásögn, en einnig er gerð grein fyrir því með skýrum töflum, sem fylgja með grg. þessari og eru mjög ljósar og aðgengilegar. Þá er í framhaldi af þessu grg. um framkvæmdir og fjáröflun vegna þeirra á árinu 1972, og er sú grg. miklu ítarlegri heldur en er að finna í frv. á þskj. 652. Eins og öllum hv. þm. er ljóst, er meginefni í fjáröflun og því, sem fram kemur í sambandi við framkvæmdaáætlun, öflun fjár til lánasjóða, fjárfestingarlánasjóða, og opinberra framkvæmda, skýrslur um samanburð á fjáröflun til framkvæmda og fjárfestingarlánasjóða og útlán fjárfestingarlána. Um framkvæmdaáætlunina 1972 vil ég segja það, að þar er í fyrsta lagi um að ræða, að heildarfjáröflun áætlunarinnar er rúmar 2000 millj. kr. á móti 778 millj. á árinu 1971, eins og upphaflega var gert ráð fyrir. Hins vegar varð nokkur breyting á þessu síðar á árinu 1971, vegna þess að framkvæmdir urðu öllu meiri heldur en gert var ráð fyrir þar. Um hinar einstöku framkvæmdir, opinberar framkvæmdir á árinu 1972 vil ég segja þetta. Það er í fyrsta lagi um að ræða landshafnir, sem gert er ráð fyrir að útvega fé upp á 28 millj. kr. Þær hafnir, sem eiga að njóta þeirrar fjáröflunar, sem gert er ráð fyrir, eru Rifshöfn 15 millj. kr., Njarðvíkurhöfn 8 millj. kr. og Þorlákshöfn 5 millj. kr. Það, sem gert er ráð fyrir að gera í Rifshöfn, er annaðhvort að dýpka höfnina eða ljúka þar frágangi á hafnarmannvirkjum eins og grjótgörðum og fleiru, sem eftir var, þegar síðast var unnið að framkvæmdum í þeirri höfn. Það er gert ráð fyrir því, að Njarðvíkurhöfn verði dýpkuð, og varðandi Þorlákshöfn er fyrst og fremst um skuldagreiðslur að ræða, auk þess sem á að gera rannsóknir á stækkun hafnarinnar. Til flugöryggismála eru ætlaðar 16 millj. kr. og er hér um að ræða endurgreiðslu á láni vegna framkvæmda eða kaupa á flugöryggistækjum, sem farið hafa fram áður. Í fjáröflun til rafmagnsveitna er stærsti liðurinn til Rafmagnsveitna ríkisins vegna framkvæmda 172 millj. kr. Það er gert ráð fyrir því, að af þessari fjárhæð fari 59 millj. til framkvæmda við Lagarfossvirkjun, 14 millj. til framkvæmda við Mjólkárvirkjun, Langavatnsmiðlun, og til virkjanarannsókna og hannana fari 3 millj. kr. Enn fremur er gert ráð fyrir því, að stofnlína verði lögð frá Búrfelli að Hvolsvelli, sem kostar um 20 millj. kr., frá Laxárvirkjun til Þórshafnar, sem kostar 13 millj., frá Hornafirði í Öræfin, sem kostar 6 millj„ og gert er ráð fyrir aðveitustöðvum á Dalvík og Egilsstöðum, 4.5 millj., og spennistöð á Borgarfjarðarkerfi, 2 millj. Þessi liður er áætlaður um 46.5 millj. kr. Þá eru aðrar framkvæmdir, sem eru um 50 millj. kr. eða 57 millj. kr. og meðal þeirra framkvæmda er virkjun ár einnar á Snæfjallaströnd. Þá er gert ráð fyrir því, að 57 millj. kr. fari til framkvæmda í sveitarafveitunum, en það er það fjármagn, sem vantar umfram það, sem áður er útvegað. en 115.3 millj. kr. mundi verða kostnaður við þær á yfirstandandi ári. Af þeim eru 50 millj. á fjárl. og 8.3 millj. heimtaugagjöld. Í þessari áætlun er gert ráð fyrir, að Rafmagnsveitur ríkisins fái 20 millj. kr. til þess að lengja lán, sem áður hafa verið tekin og er talið ofvaxið rafveitunum að borga nú. Þá er ætlazt til, að 15 millj. fari til vatnsorkurannsókna, til jarðhitarannsókna fari 17 millj. kr. og til jarðvarmaveitna ríkisins er gert ráð fyrir 7 millj. kr. Gert er ráð fyrir því, að það fari til jarðvarmaveitu í Hveragerði, á Eyrarbakka og Stokkseyri og í jarðhitaleitarlán. Til rannsóknastofnananna á Keldnaholti eru ætlaðar 6 millj. kr. og 3 millj. vegna endurbóta á Landssmiðjunni í Reykjavík. Þá er gert ráð fyrir 14 millj. kr. vegna lögreglustöðvarbyggingarinnar hér og svo til að borga af lánum vegna Reykjanesbrautar 45 millj. kr., en á undanförnum árum hefur verið í framkvæmdaáætlun tekið sérstakt lán til þess að greiða af þessum lánum Reykjanesbrautar. Ljóst er, að hér verður að verða breyting á og ekki verður komizt hjá því að útvega fé með öðrum hætti til þess að greiða af þessum lánum. Þá er og sama að segja um Hafnarfjarðarveg í Kópavogi. Þar er gert ráð fyrir 30 millj. kr. Af því eru 24 millj. vegna afborgana og vaxta af lánum, en aðeins 6 millj. kr. til framkvæmda. Það þarf ekki orðum að því að eyða, að hér er um mun minni fjárhæð að ræða heldur en þeir í Kópavogi fóru fram á, og gerðu þeir ráð fyrir því, að til þess að ná þeim áfanga, sem skilaði verulegu marki, þyrfti 50 millj. í framkvæmdafé á yfirstandandi ári. Við gerð þessarar áætlunar þótti ekki fært að útvega það fjármagn að sinni. Hins vegar er það mál til betri athugunar áfram og einnig verið að athuga, hvaða möguleikar kunna að vera á því að nýta fjármagn til framkvæmda, þótt minna sé. Þá eru þrír næstu liðir, til Austurlandsvegáætlunar, Norðurlandsvegáætlunar og Skeiðarársandsvegar, en það eru um 270 millj. kr. og kemur þetta fé einnig inn í vegáætlun. Halli varð á framkvæmdaáætlun á árunum 1970 og 1971, og er gert ráð fyrir því að greiða um helming hallans á yfirstandandi ári, en draga aftur þar til síðar það, sem eftir er. Annar meginþáttur í þessari fjáröflun eða fjárnotkun er það að fjármagna þá fjárfestingarlánasjóði, sem hafa verið fjármagnaðir samkv. fjáröflun á framkvæmdaáætlun. Hér er um allverulega upphæð að ræða, sem á að ná í þessu skyni, og skipting á því fjármagni, sem Framkvæmdasjóður mundi hafa yfir að ráða í sambandi við stofnlánadeildirnar, er sem hér segir: Það er gert ráð fyrir því, að stofnlánadeild landbúnaðarins fái um 200 millj. kr., en á s. l ári fékk hún fyrst 60 millj. kr. og svo s. l. haust 70 millj. kr. eða samtals 130 millj. á vegum Framkvæmdasjóðs. Heildarútlán deildarinnar urðu 254 millj. á s. l. ári og með þessari fjárútvegun mundi hún geta lánað um 310–320 millj. kr. á næsta ári. Hins vegar er í áætlun deildarinnar gert ráð fyrir því, að útlán verði meiri eða um 350–360 millj. kr., og verður þá síðar á árinu að mæta þeirri fjárþörf, þegar ljóst er, hver hún verður. Hins vegar var ekki talið framkvæmanlegt að útvega deildinni meira að þessu sinni gegnum fjáröflun Framkvæmdasjóðs. Til veðdeildar Búnaðarbankans er gert ráð fyrir að útvega 35 millj. kr., en í framkvæmdaáætlun á s. l. ári var hér um 10 millj. kr. að ræða. Hins vegar er það svo, að deildin hefur ekki alla þessa fjármuni til útlána, vegna þess að hún hefur verið fjármögnuð með bráðabirgðalánum, sem verður að greiða á næsta ári. Ljóst er, að ekki mun þetta nægja veðdeildinni til þess að sinna þeim verkefnum, sem hún þarf að sinna á þessu ári. Gert er ráð fyrir því, að útlán Fiskveiðasjóðs verði 1051 millj. kr. á árinu 1972, en urðu 853 millj. á s. l ári. Aukningin er um 200 millj. eða 23%. Hlutdeild Fiskveiðasjóðs í lánum Framkvæmdasjóðs nemur um 50% af heildarlánum hans. Enn sem fyrr fer meginhluti af lánveitingum til fiskiskipa, en veigamikil verður þó útlánaaukning Fiskveiðasjóðs á árinu 1972 til vinnslustöðva fiskiðnaðarins, en til þeirra eru ætlaðar 237 millj. kr. Af því eru 127 millj. kr. til byrjunarframkvæmda við endurbætur vegna aukinna krafna um hreinlæti og hollustuhætti. Þá er gert ráð fyrir því, að 25 millj. kr. gangi til dráttarbrauta, og í því sambandi eru nefndar dráttarbrautirnar í Njarðvík, Hafnarfirði, Akranesi og Fáskrúðsfirði. Í sambandi við þetta mál vil ég geta sérstaklega um dráttarbrautina á Akranesi, en eins og kunnugt er varð hún fyrir óhappi á þessum vetri, þar sem hún bilaði með mjög alvarlegum afleiðingum. Þetta mál hefur verið til athugunar hjá ríkisstj., því að þann 23. febr. s. l. kom til mín Jósef Þorgeirsson framkvæmdastjóri dráttarbrautarinnar og ræddi fjárhagsvandræði þeirra út af þessu óhappi. Mun hann í sama sinn hafa hitt iðnrh. og rætt þetta einnig við hann. Í framhaldi af því fóru fram viðræður á milli fjmrn. og Seðlabanka Íslands út af þessu máli. Fjmrn. fól hagsýslustofnuninni að gera athugun á þessu og þá enn fremur ástæðunum fyrir því, að þetta óhapp átti sér stað. Hörður Sigurgestsson, starfsmaður í hagsýslustofnuninni, sá um framkvæmd á þessari athugun af hálfu hagsýslustofnunarinnar og hafði sér til ráðuneytis verkfræðing, Stefán Örn Stefánsson. Þeir fóru allmargar ferðir upp á Akranes út af þessu máli, og enn fremur kom hingað til lands einn af fulltrúum fyrirtækis þess, sem seldi skipasmíðastöðinni á Akranesi skipalyftuna. Það er talið ljóst af þeim athugunum, sem fram fóru á þessu máli, að ástæðan til þess að óhappið varð var sú, að vír mun hafa slitnað, þegar verið var að draga bátinn Gissur hvíta upp. Frekari orsök fyrir því, að svo fór, mun ég ekki ræða að þessu sinni, en hins vegar held ég, að það séu ekki neinar ýkjur þó að ég segi, að af hálfu fjmrn. hefur verið lögð allmikil vinna í þetta mál, og var á sínum tíma, það mun hafa verið í marz, haldinn fundur með framkvæmdastjórum fyrirtækisins, bæjarstjóranum á Akranesi, seðlabankastjórunum, verkfræðingnum, sem vann þetta verk hjá hagsýslustofnuninni, og þm. Vesturl. Inn í þetta mál hafa komið að sjálfsögðu margir þættir og m. a. það, að það virðist hafa vakað fyrir þeim á Akranesi að gera sína stöðu betri en áður hefur verið í sambandi við uppbyggingu á þessu fyrirtæki. Hins vegar var það svo, að þann 24. apríl s. l. afhentu trúnaðarmenn hagsýslustofnunarinnar, Hörður Sigurgestsson og Stefán Örn Stefánsson verkfræðingur, mér skýrslu, endanlega skýrslu um málið og tillögur um uppbyggingu. Á næsta fundi ríkisstj. nú s. l. þriðjudag lagði ég málið fyrir ríkisstj. og var þá samþykkt að fara að tillögum þeirra og bjóða fram útvegun á láni, sem væri um 80% af þeim kostnaði, sem talið var, að fyrirtækið yrði fyrir af þessum ástæðum, og þannig, að sú breyting, sem gerð yrði, mundi nægja til þess að gera notagildi fyrirtækisins eins mikið og það áður var með því að bæta þar við tveimur spilum, en jafnhliða átti svo að stytta bilið á milli spilanna, svo að öryggið átti að verða mun meira. Áður hafði ríkisstj. samþ. að leggja fram fé til þess að aðstoða við að ná skipum þeim, sem voru innilokuð í dráttarbrautinni, niður, og hefur skipasmiðastöðin fengið 2 millj. kr. til þess að koma því í framkvæmd. Og sem betur fór tókst það, og a. m. k. annað skipið, Skinney frá Hornafirði, hefur fiskað verulega síðan hún komst á flot aftur. Ég átti svo viðræður við framkvæmdastjóra fyrirtækisins s. l. miðvikudag eða daginn eftir ráðherrafundinn og skýrði frá þessum athugunum og því tilboði eða því liðsinni, sem ríkisstj. vildi veita vegna þessa óhapps, og það var ákveðið, að mér yrði gefið svar í gær um það, hvort dráttarbrautin eða forustumenn hennar teldu þetta vera á þann veg, að þeir mundu þiggja það. Að sjálfsögðu var enginn að neyða þá til þess að taka þessu, enda hefur til þessa ekki verið talið, að þyrfti að neyða menn til að taka við 25 millj. kr. aðstoð. Svona á milli kl. 3 og 4 í gær hringdi svo forstjórinn til mín og sagði mér það, að hann óskaði eftir því, að þetta mál yrði lagt fyrir þingið eins og gert var ráð fyrir. Ég sá svo hins vegar ekki fyrr en í gærkvöld, vegna þess að ég fór úr bænum snemma í gærmorgun, frásögn í Morgunblaðinu um þetta mál, sem mér þótti með nokkuð kynlegum hætti. Og ég verð að segja það, að ég hef nú litið svo á, að það væri ekki mitt hlutverk eða okkar í ríkisstj. að standa í fjárútvegunum fyrir þetta fyrirtæki, þó að við hins vegar vildum vegna byggðarlagsins - hér er um stórt fyrirtæki að ræða, sem veitir atvinnu 100–150 manns - veita þá aðstoð, sem eðlileg var og mætti verða til þess að tryggja það, að fyrirtækið gæti starfað áfram, og teljum okkur hafa gert það með þessu tilboði, þar sem um er að ræða hagstæðari lán en veitt hafa verið til slíkrar starfsemi og líka án fyrirhafnar af þeirra hendi. Það er svo þeirra mál, hvernig þeir telja eðlilegt að koma fram við menn. Það er ekki mitt að meta það, þó að ég hefði talið það skemmtilegra að fá svar við þessu og geta skýrt frá því í þinginu, áður en það kom fram í blöðum, því að það var mín hugsun, að svo yrði gert. Ég skal ekki á þessu stigi ræða þennan þátt meira eða fara um hann fleiri orðum. Hins vegar var gert ráð fyrir því að leggja fram till. við framkvæmdaáætlunina eða meðferð hennar hér á þinginu, þar sem fjáröflun þessi væri tekin til athugunar og innlent lán yrði veitt til hennar. Þá vil ég einnig geta þess, að ég geri ráð fyrir því, að í sambandi við meðferð málsins hér á hv. Alþ. komi fram till. vegna kaupa Landhelgisgæzlunnar á flugvél sem þegar eru ákveðin og vantar heimild fyrir í sambandi við lánið. Í sambandi við lagafrv. um framkvæmdaáætlun vil ég svo sérstaklega geta tekjuöflunarinnar, sem er annar meginþáttur þessa máls. En ég átti eftir að geta um nokkra útgjaldaliði, sem ég skal lauslega víkja að, og er þar næstur Iðnlánasjóður. Gert er ráð fyrir því, að útlán hans á árinu verði um 150 millj. kr. Hann hafði 12 millj. frá Framkvæmdasjóði á s. l ári, en gert er ráð fyrir 40 millj. til hans núna. Þá er gert ráð fyrir því að hækka verulega lánsútvegun til Lánasjóðs sveitarfélaga og reiknað með, að lánveitingar sjóðsins tvöfaldist frá því á árinu 1971. Hér er gert ráð fyrir 100 millj. kr. lánsútvegun og þar er gert ráð fyrir því, að helztu verkefni sjóðsins verði vegna hitaveituframkvæmda í Hveragerði, Kópavogi og á Seltjarnarnesi og til vatnsveituframkvæmda. Þetta er einn þáttur í því stranga eftirliti, sem nú er hafið með hollustuháttum í matvælaiðnaði, og undirstaða þeirra er að allra dómi gott og öruggt vatn, en víða skortir á, að það sé fyrir hendi, í mörgum byggðarlögum. Þess vegna hefur nú fjárútvegun til Lánasjóðs sveitarfélaga aukizt svona gífurlega mikið, auk þess sem hækkað var framlag til hans á fjárlögum. Þá er gert ráð fyrir því, að Ferðamálasjóður muni lána um 43 millj. á þessu ári, sem er 5 millj. kr. minna en var á síðastliðnu ári, og að Framkvæmdasjóður láni vegna þess arna 25 millj. Helztu lán sjóðsins er gert ráð fyrir að verði til Húsavíkur, Stykkishólms og til Reykjavíkur vegna Hótel Holts og svo til Flókalundar í Barðastrandarsýslu. Gert er ráð fyrir, að stofnlánasjóður verzlunarfyrirtækja láni 36 millj. á árinu, en þær voru 40 á árinu áður. Hins vegar er gert ráð fyrir, að stofnlánasjóður samvinnuverzlunar fái 10 millj. til útlána á þessu ári. Þá er fjárútvegun til Byggðasjóðs í þessari áætlun. Gert er ráð fyrir 75 millj. kr. en það er reiknað með, að útlán hans geti orðið á árinu 372 millj. kr., þar af eru 50 millj. vegna innlendra skipasmíða, og er það veruleg aukning frá því sem áður hefur verið. Sum þessara lána eru framkvæmd á fyrirheitum, sem búið var að gefa þegar Byggðasjóður varð til, og það er gert ráð fyrir því, að svo geti farið, að það þurfi að taka mál hans til sérstakrar athugunar síðar á árinu. Þá er reiknað með því, að Framkvæmdasjóður taki erlent lán og verði það endurlánað Laxárvirkjun og Áburðarverksmiðju ríkisins, 56 millj. til Áburðarverksmiðju ríkisins og 81 til Laxárvirkjunar. Þessi fjárhæð, 56 millj. mundi nægja til Áburðarverksmiðju ríkisins, hitt orkar miklu meira tvímælis, fjárþörf Laxárvirkjunar, og samkv. þeim áætlunum, sem þeir hafa gert þar, mundi þetta ekki nægja til þess að mæta fjárþörfinni. Varðandi tekjuhlið þessa þáttar, sem ég hef vikið að, er gert ráð fyrir því, að fjármögnun verði með þeim hætti, að áfram verði haldið með það, að bankarnir láti 10% af auknum innlánum sínum og að svo verði haldið áfram að selja verðtryggð spariskírteini, og á þessu ári verði selt fyrir um 500 millj. 200 millj. eru svo til vegna sölunnar á fyrra ári. Þá er enn fremur gert ráð fyrir því, að erlend lántaka vegna framkvæmdaáætlunarinnar verði veruleg, þannig að Fiskveiðasjóður fái til sinna þarfa 330 millj., og vegna framkvæmda sveitarfélaganna verði teknar 70 millj. að láni, og er það hugsað fyrst og fremst í sambandi við hitaveituframkvæmdirnar. Enn fremur, eins og ég gat um áðan, verði erlent lánsfé tekið vegna Laxárvirkjunar og Áburðarverksmiðju ríkisins. Ég geri ráð fyrir því, að fjárþörfin verði meiri en gert er ráð fyrir í frv. um framkvæmdaáætlunina, sem hér liggur fyrir, m. a. vegna aukinna lánveitinga til sveitarfélaga. Eins og ljóst er af þessari framkvæmdaáætlun, eru tengslin á milli framkvæmdaáætlunarinnar nú og þess, sem áður hefur verið, allveruleg. Mörg af þeim verkefnum, sem hér er unnið að, eru framhaldsverkefni, sem áður voru hafin og þarf að halda áfram við, op er mikill meiri hluti verkefnanna þannig til orðinn. Enn fremur er það svo með lánasjóði atvinnuveganna, eins og Stofnlánadeildina og Fiskveiðasjóð, að þörf þeirra fyrir aukið lánsfé og aukin lán hefur vaxið verulega, vegna þess að framkvæmdir hafa yfirleitt aukizt og eru að aukast og ný verkefni eru að koma til, eins og ég gat um áðan í sambandi við hollustuhættina, uppbyggingu sláturhúsa og fleiri slík stórverkefni, sem ég sé ekki ástæðu til að víkja frekar að. Hins vegar er það svo, að enda þótt hér sé um verulega aukningu að ræða á framkvæmdum og hækkandi fjárútvegun, bæði til opinberra framkvæmda og einnig til opinberra sjóða, þá er mér það ljóst, að það er mjög langt frá því, að hægt sé að sinna þeim verkefnum, sem nauðsyn ber til og hefði þurft að sinna. Hins vegar eru möguleikar til athafna alltaf takmarkaðir bæði af getu til framkvæmda og þeim afla, sem er til á hverjum tíma, og þess verður náttúrlega alltaf að gæta, að ekki sé gengið lengra í framkvæmdum en svo, að framleiðslan fái til sín það vinnuafl, sem nauðsyn ber til og hægt er að koma þar að. Hitt er svo einnig, að það takmarkast að sjálfsögðu af framleiðslugetu þjóðarinnar fjárhagslega og þeim áhrifum í efnahagsþróuninni, sem slík starfsemi hefur. Mér er það ljóst og hæstv. ríkisstj., að í þessari framkvæmdaáætlun er gengið langt í framkvæmdum og í fjárútvegun. Það er reynt að ná til fjárins hér innanlands, eins og tök eru á og skynsamlegt er talið, og það er reynt líka að hafa hemil á þessum þáttum, þó að erfitt reynist. Það ber brýna nauðsyn til þess að reyna að finna það sparnaðarform á landi hér, sem gerir það að verkum, að um sparnað geti orðið að ræða hjá þjóðinni, og sú fjáröflun eða fjárútvegun, sem hefur verið reynd með sölu spariskírteina, hefur gefizt vel til þeirra hluta, þó að ljóst sé, að hér er um nokkuð dýra leið að ræða. Fleiri form til sparnaðar er nauðsynlegt að reyna, og verður reynt að vinna að því í sambandi við framhaldsvinnu í skattaendurskoðun. Þá verður reynt að hafa hemil á framkvæmdum ríkisins á þessu ári með þeim hætti, að að sjálfsögðu verður framkvæmdum ríkisins haldið áfram og að þeim unnið, þar sem fullt fjármagn er til af hálfu fjárveitingavaldsins, en hins vegar er ekki gert ráð fyrir því, að ríkisframkvæmdir verði unnar með lánsfé umfram það, sem gert er ráð fyrir í þessari áætlun. Það er öllum ljóst, að nauðsyn ber til að halda einnig þannig á, að fjármagn til atvinnuveganna verði svo sem þörf þeirra með eðlilegum hætti krefst og svo að gangur atvinnulífsins geti nýtzt fullkomlega, því að það er þjóðinni nauðsyn, að svo verði. Ég skal svo ekki orðlengja frekar um þetta að sinni, því að skýrsla sú, sem lögð er fram með frv., er eins greinileg og verða má og skýrir þá þætti, sem þar er fjallað um, og ég held, að ekkert sé þar undan dregið. Ég vil hins vegar endurtaka það, að þetta hljóta alltaf að verða tengsl milli fortíðar og nútíðar, það kemur greinilega fram í þessari skýrslu og þessu frv., og svo mun einnig verða á næstu árum. Mörg stór verkefni bíða okkar þar eins og t. d. það, að mæta auknum kröfum í hollustuháttum og uppbyggingu fiskiðnaðar, sláturhúsa og mjólkurbúa. Þetta eru allt stór verkefni, sem fram undan eru, auk þess sem áframhaldandi virkjanir, dreifingu raforkunnar um landið o. fl. o. fl. mætti nefna. Ég legg svo til herra forseti, að að þessari umr. lokinni verði málinu vísað til 2. umr. og hv. fjhn.



Herra forseti. Hæstv. fjmrh. hafði orð á því við mig fyrr í þessari viku, að hann hefði mikinn hug á því, að 1. umr. þessa máls gæti lokið í þessari viku og það kæmist til n., sérstaklega með hliðsjón af því, að ríkisstj. legði áherzlu á að ljúka þinghaldinu fyrir hvítasunnu. Nú er það svo, að það hefur ekki staðið á, álít ég, þm. Sjálfstfl. að afgreiða mál hér í þinginu. Hins vegar er að vissu leyti álitamál, hversu langt má ganga í því að reyna á þolinmæði þm. að afgreiða mál á mjög skömmum tíma. Við höfum t. d. vegáætlun, sem lögð var fram hér í þinginu í dag, og það er mál sem út af fyrir sig þarf mjög vandlegrar athugunar við. Eins og ég segi, þá munum við eins og fært er gera okkar til þess að verða ekki til hindrunar því, að þinghaldi geti lokið á þeim tíma sem stjórnin óskar í dag, þó að hins vegar gætu þau atvik komið fyrir á þeim tveim vikum, sem eftir eru, að öllum sýndist eðlilegt, að eitthvað þyrfti lengra þinghald, en um það skal ég ekki spá og er það fyrst og fremst í höndum hæstv. ríkisstj. Ég mun ekki lengja mál mitt við þessa umr. og einkum og sér í lagi vegna þess, að sú skýrsla, sem hæstv. fjmrh. vitnaði til um framkvæmd á fjáröflunaráætluninni, sem samin er núna af áætlunardeild Framkvæmdastofnunarinnar, felur að sjálfsögðu í sér mjög miklar upplýsingar. Hún gat nú ekki borizt í hendur okkar fyrr en í dag, rétt fyrir hádegi, og ég hef ekki getað lesið hana neitt, aðeins kannske litið á nokkrar blaðsíður meðan hæstv. ráðh. var að tala, sem er náttúrlega ekki góður tími til þeirra hluta. Ég get ekki varizt því að segja, að það er ekki nema eðlilegt að það setji nokkuð mikinn ugg að mönnum, er þeir sjá þá geysilegu fjárvöntun, sem virðist vera, og þá miklu þörf á fjáröflun, sem hæstv. ríkisstj. telur óhjákvæmilega. Við skulum aðeins líta á 1. gr. frv. Þar er verið að biðja um heimild til þess að gefa út til sölu innanlands ríkisskuldabréf eða spariskírteini að fjárhæð allt að 500 millj. kr. og í grg. er svo vikið að því, að þetta hafi nú ekki verið á undanförnum árum nema árlega um 75 millj. kr. en þess er svo að minnast í þessu sambandi og að því er vikið síðar, að fyrir áramótin fékk ríkisstj. heimild til að afla 200 millj. kr. með spariskírteinum á þennan hátt. Enn fremur kemur fram, ef ég skil greinina rétt, að hugsunin sé að endurselja 300 millj. af spariskírteinum, eldri spariskírteinum, sem innleyst hafa verið, þannig að hér sé í raun og veru um 1000 millj. kr. að ræða, sbr. 6. gr., en þar er einmitt talið upp, að verja eigi 1000 millj. kr. til tiltekinna opinberra framkvæmda, 640 millj. til opinberra framkvæmda plús 360 til Framkvæmdasjóðs Íslands. Síðan er einnig í 5. gr. talað um viðbótarfjáröflun og gerð grein fyrir því í grg., að sökum mikilla opinberra framkvæmda og fjárþarfa fjárfestingarsjóða er séð, að ekki verður unnt að afla alls nauðsynlegs fjármagns innanlands og því verður að freista að afla lánsfjár á erlendum mörkuðum, samtals að jafnvirði allt að 467 millj. kr. og hugsanlega 60 millj. kr. til stofnlína á Norðurlandi. Þá er þetta komið yfir 500 millj. kr. Og sjálfur greindi hæstv. fjmrh. frá því, að hér væri um 2000 millj. kr. fjárvöntun að ræða, sem mér sýnist, að sé í samræmi við það, sem kemur fram í innganginum að skýrslunni á 1. síðu, sem ég leit á, að lánsfjáröflun innan ramma áætlunarinnar til opinberra framkvæmda nemi 816 millj. kr. og svo lánsfjáröflun til Framkvæmdasjóðs til þess að sinna þörfum fjárfestingarlánasjóðanna nemi 1206 millj. kr., - þarna séu þessar 2000 millj. kr., sem þurfi að afla. Ég sé nú ekki alveg, að það sé gert ráð fyrir þessari lánsfjáröflun til hlítar í þessu frv., en það getur verið, að mér sjáist yfir það, og þarf að athuga það nánar, enda kannske hægt að fá nánari upplýsingar um það, hvernig mismunurinn er, því að mér sýnist samkv. 6. gr., að sé um 1000 millj. kr. fjáröflun að ræða og samkv. 5. gr. geti hún verið rúmlega 500 millj. kr. Þetta er nú á þeim tíma, sem mikið góðæri er í landinu og mikil þensla, og þó að ég dragi ekki í efa nytsemi allra þessara opinberu framkvæmda og einnig það, sem sjóðirnir hafa með að gera eða þurfa að lána til þá er auðvitað vafamál og spurning, hversu mikið ríkissjóður með opinberum framkvæmdum á að auka á þá þenslu, sem fyrir er í þjóðfélaginu, og hvort það getur ekki alveg eins farið svo, að það hefni sín að spenna bogann til hins ýtrasta. Ég skal ekkert fara út í það, hvernig horfurnar eru núna almennt í efnahagsmálunum. Okkur gefst tækifæri til þess. En það segir m. a. í 3. gr. skýrslunnar, að þótt nokkur slaki hafi verið á nýtingu framleiðsluafla við upphaf þessarar framvindu eftir erfiðleikaárin á sínum tíma, 1967 og 1968, megi fastlega gera ráð fyrir því, að allt þanþol sé á þrotum. Það er þá allt þanþol á þrotum. Þá er nú vel að verið. Þá kemur einnig þetta, að þegar talað er um aðspara og reyna að koma á góðum sparnaði hjá þjóðinni, þá getum við allir verið sammála um það, en þegar útvegað er svo gífurlegt fjármagn sem með sparifjárskírteinunum er gert, 200 millj. fyrir áramót. 300 millj. endursala og 500 millj. eða sem sagt 1000 millj. kr., þá hlýtur auðvitað meginhlutinn af þessu fé að fara beint úr sparisjóðum og bönkum landsins og þá verða menn að gera upp við sig, eins og ég sagði áðan, hvort leggja skal svona mikla áherzlu á fjárfestingarframkvæmdir, því að það getur engum dulizt, að þetta hlýtur að koma niður á atvinnuvegunum í minnkuðu rekstrarfé þeirra, þar sem bankar og sparisjóðir munu fá minni aðstöðu til þess, sérstaklega bankarnir, heldur en áður að veita atvinnuvegunum rekstrarfé. Ég tók eftir því, að hæstv. fjmrh. sagði réttilega, að gangur atvinnulífsins væri auðvitað það, sem skipti máli, en ef við sækjum fé til þeirra aðila, sem nota að miklu leyti hið almenna sparifé landsmanna til þess að fullnægja rekstrarþörf atvinnuveganna, eftir því sem hægt er, þá getum við lent í því, að þenslan verði svo mikil í fjárfestingarmálunum, að rekstur atvinnuveganna lamist í stórum stíl. Þetta er auðvitað mjög alvarlegt mál, og ég skal ekki fullyrða meira um það heldur en ég nú hef gert og vil þá áskilja mér og mínum flokki rétt til þess við síðari meðferð málsins að gera frekari athuganir og hugleiðingar við það, á hvaða leið við erum með þessu móti. Mér skildist, að þegar gerð var grein fyrir Iðnlánasjóði, þá væri áætluð útlánaþörf 151 millj. Mér leikur nokkur forvitni á að vita, hvort tekið er tillit til 10 millj. kr. aukins framlags úr ríkissjóði samkv. frv., sem ég hef flutt og er til meðferðar í þinginu um að auka ríkisframlagið úr 15 millj. í 25 millj. Svo skildi ég það einnig á máli hæstv. ráðh„ að fyrir verulegri endurskipulagningu í fiskiðnaðinum, þ. e. endurbyggingu og nýbyggingu hraðfrystihúsanna væri í raun og veru ekki séð nema að sáralitlu leyti í þeirri fjáröflun, sem hér er um að ræða, og það er alvarlegt mál, ef ég hef skilið það rétt. En eins og ég sagði áðan, þá verður vissulega að hafa fyrirvara á því, sem maður við fyrstu sýn festir sjónir á í sambandi við svona mál og það er eðlilegra og hefur kannske verið svo á undanförnum árum líka, að það sé frekar ætlazt til þess, að stjórnarandstaðan gefi sér tóm til þess að athuga það undir meðferðinni í þeirri n., sem fær málið til meðferðar, þegar um jafnyfirgripsmiklar skýrslur er að ræða eins og þá, sem nú hefur verið afhent í dag. Ég sé hér á bls. 4 í grg. með frv., að í síðasta liðnum er talað um halla á framkvæmdaáætlun 1971, sem talinn er hafa verið eitthvað 76 millj. kr. og skiptir ekki miklu máli. Svo segir enn fremur: „Enda þótt æskilegt hefði verið að jafna hallann að fullu á þessu ári, þá var horfið að því ráði að skipta hallanum á tvö ár með tilliti til þess, að fjáröflunarmöguleikana verður að telja fullnýtta.“ Það verður að skipta halla frá fyrra ári, 76 millj., á tvö ár, þar sem telja verður fjáröflunarmöguleikana fullnýtta. En nú spyr ég: Ef flugbrautin í Keflavík hefði ekki komið til með þeirri afgreiðslu, sem varð, hvar átti þá að ná í þessar 500–1000 millj. kr., sem til þeirra framkvæmda var ætlað, því að okkur var sagt á sínum tíma, að það hefði verið gert ráð fyrir að afla fjár til þess í framkvæmdaáætlun? En ég skil auðvitað, að hún er ekki í framkvæmdaáætluninni núna, því að eitthvað hefur þá þurft að víkja, úr því að þessi áætlun um fjáröflun er túlkuð þannig, að það er ekki einu sinni hægt að jafna 76 millj. kr. halla nema á tveimur árum, af því að fjáröflunarmöguleikarnir verða að teljast fullnýttir. Þetta er út af fyrir sig fróðlegt að fá upplýsingar um. Ég vil svo áskilja mér og þm. Sjálfstfl. rétt til þess að koma fram með frekari aths. um þetta mál, eftir að þeir hafa fengið tækifæri til þess að kynna sér það í fjhn., sem fær það til meðferðar, en við leggjum ekki stein í götu þess, að 1. umr., eins og hæstv. fjmrh. hefur óskað eftir, geti okkar vegna lokið í dag og málinu verði vísað til hv. n.



Herra forseti. Ég tek undir þau ummæli hæstv. fjmrh., að þetta mál er því miður allt of seint á ferðinni. Það hefði verið æskilegt, að það hefði verið komið til umr. og athugunar þingsins miklu fyrr heldur en nú, eins og það hefði einnig verið æskilegt, að þm. hefðu fengið að kynna sér málavöxtu, kynna sér hin miklu fskj. með frv. fyrr en átt hefur sér stað, en þeir munu hafa séð skýrsluna, sem fylgir, fyrst nú á þessum fundi almennt. Það er því ekki ástæða til þess að ræða málið efnislega ítarlega á þessu stigi. Það verður verkefni n. Og ég skal einnig taka það fram, að ég tel sjálfsagt, eins og þinghaldi nú er hagað, að greiða fyrir því, að málið komist til n. í dag. En þar hlýtur málið að fá mjög rækilega athugun. Í þessu sambandi vil ég aðeins minna á nokkur grundvallaratriði, sem skipta meginmáli í sambandi við það mál, sem hér er um að ræða. Ég vil fyrst minna á þá miklu verðbólguþróun, sem á sér stað. En mat þessa máls hlýtur að eiga sér stað í því ljósi, að íslenzk þjóð er nú að upplifa mikla og öra verðbólguþróun. Þeir eru meira að segja til, sem telja, og álíta sig jafnvel geta gert það með gildum rökum, að verðbólguvöxturinn sé nú þessa mánuðina örari en hann hefur nokkru sinni verið áður síðan á styrjaldarárunum. Hvort sem þetta mat er rétt eða ekki, þá getur enginn ágreiningur verið um það, að verðbólguvöxturinn er mikill og hann fer vaxandi frá mánuði til mánaðar. Það verður að hafa í huga, þegar þetta frv. um framkvæmdaáætlun ríkisins er skoðað. Meginspurningin í sambandi við það er þessi: Er þessi framkvæmdaáætlun, sem við fáum nú lagða fyrir okkur, líkleg til þess að örva verðbólguþróunina, til þess að auka verðbólguhættuna eða draga úr henni? Mat okkar á þeim fyrirætlunum, sem hér er um að ræða, hlýtur fyrst og fremst að byggjast á þessu meginatriði. Ekki þarf að minna á það, hverjar afleiðingar verðbólga, að ég ekki tali um ört vaxandi verðbólga, hefur. Meginhættan, sem verðbólga hefur í för með sér, er sú, að hún stofnar verðgildi krónunnar í hættu og þar með sönnum hag allra launþega í landinu. Afleiðingarnar af verðbólguþróun út á við eru auðvitað þær, að afkoman gagnvart útlöndum er í hættu. Það er hætt við því, að sá gjaldeyrisvarasjóður, sem þjóðin hefur eignazt með skynsamlegri fjármálastjórn, efnahagsstjórn á undanförnum árum, hverfi smám saman og gamla skuldasúpan komi í staðinn. Allt bendir til þess, að á þessu ári muni verða verulegur halli í viðskiptum þjóðarinnar við önnur lönd, sem ekki er hægt að jafna öðruvísi en þannig að ganga á gjaldeyrisvarasjóðinn, og þeim mun meir sem verðbólgan eykst, þeim mun örari hlýtur minnkun gjaldeyrisvarasjóðsins að verða. Ef nokkur meginatriði þessarar skýrslu eru skoðuð, þá er niðurstaðan þessi: Í fyrra var heildarfjáröflun til þeirra framkvæmda, sem hér er um að ræða, 778 millj. kr. Framkvæmdirnar voru 778 millj. kr. Á þessu ári er gert ráð fyrir heildarframkvæmdum og heildarfjáröflun að upphæð 2022 millj. kr. Heildarframkvæmdamagnið og þar af leiðandi nauðsynleg fjáröflun til þess næstum því þrefaldast. Dettur nokkrum manni annað í hug en að þreföldun á framkvæmdamagni og fjáröflun til slíkra framkvæmda hljóti að hafa verðbólguaukandi áhrif undir þeim kringumstæðum, sem nú eru í íslenzku efnahagslífi? Ég held, að engum manni, sem af alvöru skoðar málið, ég held, að engum alþm. geti blandazt hugur um það, að þreföldun á framkvæmdamagni eða fjáröflun, hvort sem hún er innlend eða erlend, hlýtur að hafa verðbólguaukandi áhrif. Innlenda fjáröflunin var í fyrra upphaflega ráðgerð 75 millj. kr. Síðan voru seld spariskírteini undir árslokin fyrir 200 millj. kr., þannig að innlend fjáröflun með sölu spariskírteina var í fyrra 275 millj. kr. Samkv. skýrslunni er hún nú áætluð 500 millj. kr. að viðbættu Skeiðarársandsláninu, sem þegar hefur verið boðið út og nemur 100 millj. kr. Það verður því a. m. k. um 600 millj. kr. fjáröflun með sölu spariskírteina að ræða á þessu ári. Hér er um meira en tvöföldun á innlendri fjáröflun með sölu spariskírteina að ræða. Þetta bendir enn í sömu átt. Slíkar ráðstafanir geta ekki annað en haft verðbólguaukandi áhrif, ef efnahagsstefnan væri ekki að öðru leyti þannig, að þessar ráðstafanir hefðu ekki þessi áhrif. Þess vil ég svo geta, að lántökur erlendis eiga að minnka, en það vegur engan veginn upp á móti þeirri miklu aukningu, sem verður á innlendu fjáröfluninni. Ég saknaði þess í ræðu hæstv. fjmrh., að hann gæfi upplýsingar um, hvernig hugmyndin væri að selja þau spariskírteini, sem hér er um að ræða. Sú spurning hlýtur að vakna: Hefur verið samið við bankana um að kaupa einhvern aukinn hluta af spariskírteinum ríkissjóðs miðað við það, sem áður hefur átt sér stað? Engar upplýsingar hafa verið gefnar um það, og ég dreg mjög í efa af reynslu fyrri ára, að bankarnir væru fúsir til þess að auka kaup sín á spariskírteinum. Ef það er rétt, þá hlýtur þessi aukna spariskírteinasala ríkissjóðs að verða bein samkeppni við banka og sparisjóði um sparifé landsmanna. Ég minni á það, að sparnaður er nú áætlaður minni en hann var í fyrra. Ef litið er á sparnað í hlutfalli við þjóðartekjur, þá var hann í fyrra 26% af þjóðartekjunum. Í þeirri skýrslu, sem við höfum fengið núna, er sparnaðurinn áætlaður aðeins 23% af þjóðartekjunum. Sérfræðingar ríkisstj. gera því ráð fyrir minnkandi sparnaði, en um leið er gert ráð fyrir því að þrefalda opinberar framkvæmdir. Samfara minnkandi sparnaði, sem er eini raunverulegi grundvöllurinn undir auknum framkvæmdum, eiga því framkvæmdir að þrefaldast. Þetta hlýtur enn að stuðla að því, sem ég sagði áðan, að þær fyrirætlanir, sem hér eru á prjónunum, ef ekki annað kæmi þar á móti, hljóta að verka verðbólguaukandi. Meginspurningin, sem hér þarf að athuga í n. og fá svarað, er, hvaða athugun hefur verið gerð á því, hvernig það framkvæmdamagn, sem hér er gert ráð fyrir, samrýmist öðrum þáttum í efnahagslífinu, samrýmist öðrum þáttum efnahagskerfisins. Það er auðvitað hægt að halda uppi því framkvæmdamagni, sem hér er gert ráð fyrir, það er auðvitað hægt að auka framkvæmdir, auka opinberar framkvæmdir, eins og hér er gert ráð fyrir, en þá verður efnahagsstefnan að öðru leyti að vera þannig, að hún geri það kleift. Og það er það, sem mér sýnist hér alvarlega skorta á. Það er ekki um að ræða samræmi milli framkvæmdastefnu ríkisstj. annars vegar og svo stefnu hennar í efnahagsmálum að öðru leyti hins vegar. Það vantar m. ö. o. samræmda heildarstefnu af hálfu ríkisstj. í efnahagsmálunum. Mér býður í grun, að þessi skýrsla sé enn ein staðfesting á því, að í raun og veru hafi ríkisstj. enga heildarstefnu í efnahagsmálum. Því miður lætur hún reka á reiðanum. Hún stjórnar ekki, heldur lætur stjórnast fyrst og fremst af alvarlegu innbyrðis ósamkomulagi milli stjórnarflokkanna, og slíkt kann auðvitað ekki góðri lukku að stýra. Sem dæmi um það, að hér er virkilega alvarlegur vandi á ferðinni, vil ég aðeins nefna, að til þess að gera þær framkvæmdir í byggingarstarfsemi að raunveruleika, sem ráðgerðar eru í skýrslunni, þá mun þurfa að fjölga í byggingarstarfsemi, auka mannaflann sem svarar til þúsund mannára, þ. e. til starfsemi þúsund manns í heilt ár. Og þetta er eingöngu á sviði byggingarstarfseminnar. En venjuleg og eðlileg aukning á mannafla er um 1700 manns, þ. e. 1700 mannár. M. ö. o., hér er gert ráð fyrir því, að 2/3 hlutum af eðlilegri aukningu mannafla verði varið eingöngu í þágu byggingarstarfsemi, og þá hlýtur sú spurning að vakna, hvort afgangur mannaflans er nægilegur til þess að standa undir öðrum framkvæmdum og þá þeim framkvæmdum, sem auðvitað eru nauðsynlegastar af öllum framkvæmdum, framkvæmdum í þágu atvinnuveganna. Hefur þetta verið athugað eða er hér algerlega látið reka á reiðanum? Þetta eru spurningar, sem síðar verður að athuga nánar og hlýtur að fást svar við. Því miður virðist mér við fljótlega athugun á þeim viðamiklu skýrslum, sem hér er um að ræða, vera enn eitt dæmi um það, hvernig veikar ríkisstj. leysa mikilvæg vandamál, þ. e. með því að taka í raun og veru alls ekki á þeim, heldur með því, eins og ég sagði, að láta reka á reiðanum. Afleiðingin af slíku stjórnleysi er alltaf ein og hin sama, aukin verðbólga. Veikar ríkisstj. leysa sinn vanda að svo miklu leyti sem lausn má kalla einmitt á þann máta, að afleiðingin verður aukin verðbólga. Við fyrstu lauslegu athugun á þessum gögnum virðist vera ómögulegt að draga aðra ályktun en þá, að sú framkvæmdastefna, sem hér er boðuð, sé ekki í samræmi við stefnu ríkisvaldsins í efnahagsmálum á öðrum sviðum eða m. ö. o. eitt dæmi um það, að það skortir heildarstefnu í efnahagsmálunum. En þegar slíkt á sér stað, er þjóðinni boðið upp á aukna verðbólgu. Og það er það, sem ég óttast og óttast í vaxandi mæli með hverjum deginum sem líður, að óðfluga stefni til sívaxandi verðbólgu, og þá eru sannarlega miklir erfiðleikar fram undan. Ég vil síðan að endingu endurtaka það, að ég tel sjálfsagt að stuðla að því, að þessari 1. umr. geti lokið í dag, þannig að málið komist til n. N. þarf sannarlega góðan tíma til þess að athuga það mikla vandamál sem því miður er hér á ferðinni.



Herra forseti. Ég skal ekki fara að þreyta umr. um þau atriði, sem fram hafa komið hér í ræðum hv. þm., enda var það ósk mín að koma þessu máli til n. nú, og síðar getum við talað um þau efnisatriði, sem fram komu í þeirra ræðum. Það eru aðeins tvö atriði, sem voru beinar spurningar og ég vildi svara. Það var í ræðu hv. 1. þm. Reykv., Jóhanns Hafstein, um 15 millj. kr. framlag til Iðnlánasjóðs, sem hann gerir ráð fyrir, að ríkissjóður bæti við samkv. frv. hans hér í þinginu. Ég vil segja um þetta, að það er ekki gert ráð fyrir því. Ég hef ekki gert ráð fyrir því, að þau frv., sem kynnu að verða afgreidd hér á þessu þingi og útgjöldum valda úr ríkissjóði, gætu komið til framkvæmda á þessu ári, enda hefur það yfirleitt ekki verið venjan. Það er ekki gert ráð fyrir því. Í öðru lagi vildi ég svara því, sem hv. 7. þm. Reykv., Gylfi Þ. Gíslason, spurði um, hvort gert hafi verið samkomulag við bankana um að kaupa hluta af spariskírteinunum. Það hefur ekki verið gert samkomulag við bankana um annað en 10% af innstæðuaukningunni, eins og verið hefur. Þessi spariskírteini verða, eins og spariskírteini hafa verið, seld á frjálsum markaði, og hefur ekki verið samið um þá sölu. Frekar skal ég ekki fara út í umr. um þetta mál nema annað tilefni gefist til en fram er komið, því að þó að ég hafi ýmsar aths. við það að gera, þá skal ég fús ganga til þess samkomulags, að þar sem skýrsla þessi var ekki lögð á borð þm. fyrr en í dag, þá hafi þeir tíma til þess að skoða hana, áður en frekari umr. verði um þetta mál.



Herra forseti. Ég skal ekki verða langorður, enda vil ég eins og aðrir stuðla að því, að þetta mál geti komizt til n. á þessum fundi. Ætlun mín er heldur ekki að ræða hér almennt um þá framkvæmdaáætlun, sem fyrir liggur. En ég vil byrja á því að þakka hæstv. fjmrh. fyrir þá yfirlýsingu, sem hann gaf, að fjármál Byggðasjóðs mundu verða tekin til nánari athugunar síðar á árinu. Á því hygg ég, að sé full þörf, að það verði gert, og í því sambandi vil ég minna á það, að í lögum um Framkvæmdastofnun ríkisins hefur Byggðasjóður heimild til 300 millj. kr. lántöku á árinu eða sem því svarar með ríkisábyrgð og þarf að líkindum fyrirgreiðslu til þess að afla sér þess fjár. En aðalerindi mitt hingað í ræðustólinn var að beina til hv. fjhn., sem fær þetta mál til meðferðar, tveim atriðum í sambandi við þetta mál sem ég vil biðja hana að taka til athugunar. Í 6. gr. frv. er gert ráð fyrir, að varið verði til vatnsorkurannsókna 15 millj. kr. af lánsfé. Um þetta segir í grg., með leyfi hæstv. forseta: „Til viðbótar þeim hluta fjárveitingar til Orkustofnunar, er gengur til vatnsorkurannsókna, er hér gert ráð fyrir að afla 15 millj. kr. lánsfjár. Eru þá einkum höfð í huga sérstök stór rannsóknarverkefni, svo sem á Þjórsár- og Hvítársvæði.“ Í þessu sambandi vildi ég rifja það upp til athugunar fyrir hv. n., að hæstv. raforkumálaráðherra hefur nú fyrir nokkru gefið yfirlýsingu um það, að unnið verði að gerð fullnaðaráætlunar um virkjun Dettifoss í Jökulsá á Fjöllum, og gert ráð fyrir, að þessari fullnaðaráætlun verði lokið á næstu tveimur árum, 1972 og 1973. Nú sakna ég þess, að í þessari grg. skuli ekki sérstaklega að því vikið, að bróðurpartinum af þessu fé verði varið til fullnaðaráætlunar um virkjun Dettifoss, og vil ég biðja n. að athuga það mál sérstaklega, hvort ekki þurfi að víkja að þessu í nál., að séð verði fyrir því, að framkvæmd verði yfirlýsing hæstv. ráðh. um þetta mál. Hitt atriðið, sem ég vil leyfa mér að beina til n., er varðandi þá fjárupphæð, sem ætluð er til Norðurlandsáætlunar, sömuleiðis í 6. gr., sem gert er ráð fyrir, að verði 100 millj. kr. Ég vil aðeins um þetta segja það og biðja n. að athuga, að miðað við þau gögn, sem fyrir liggja um framkvæmdaþörf í landshlutunum, þá er hér um allt of lága upphæð að ræða og hlýtur að minni hyggju að byggjast á vangá. Ég skal ekki fara fleiri orðum um það. Ég hef rætt þetta efni nú nýlega við hæstv. samgrh., og að sjálfsögðu verður þetta nánar rætt við umr. um vegáætlunina, sem bráðum fer fram, en hér þarf að gera leiðréttingu á. Annars vil ég vekja athygli n. á því, að í raun og veru hefur verið um að ræða tvær Norðurlandsáætlanir, það, sem kalla má eiginlega Norðurlandsáætlun, sem er áætlun um vegamál í Norðlendingafjórðungi, og hins vegar það, sem kalla mætti Norðurlandsáætlun hina meiri, þar sem tekinn er til viðbótar hluti af Vestfjörðum, þ. e. Strandasýsla, og nyrzti hluti Norður-Múlasýslu. Um þetta hvort tveggja eru til áætlanir um framkvæmdaþörf. Ég vil gera ráð fyrir því, að þessi upphæð eigi aðeins við Norðurlandsáætlun hina minni, þ. e. Norðlendingafjórðung. En jafnvel þó að svo væri, þá sýnist mér, að hér sé um of lága upphæð að ræða. Þessu vil ég nú beina til n., en ekki ræða að öðru leyti um Norðurlandsáætlunina. Það kann að gefast tækifæri til þess síðar og þá að gera grein fyrir þeim rökum, sem ég tel vera fyrir hendi um þetta efni.



Herra forseti. Það eru nokkur atriði, sem ég vildi ræða hér við þessa 1. umr., út af því frv. til laga um heimild fyrir ríkisstj. til að taka lán vegna framkvæmdaáætlunar fyrir árið 1972, sem hér liggur fyrir. Og þá vildi ég gjarnan undirstrika það strax í upphafi máls míns, sem hv. 1. þm. Norðurl. e. var að tala um núna áðan, að ég fæ ekki séð, hvers konar reglu hefur verið beitt í þessari áætlunargerð, þegar ákveðið hefur verið fjármagn til svonefndrar Norðurlandsáætlunar og Austurlandsáætlunar. Austurlandsáætlun er eins og kunnugt er einungis fyrir eitt kjördæmi og var byrjað á þeirri áætlun í fyrra. Þar er um samgönguáætlun að ræða og það er ætlazt til, að varið sé 75 millj. kr. til þessarar áætlunar í ár. Á Norðurlandi, sem nær yfir tvö kjördæmi og ríflega það, þar sem mér hefur borizt vitneskja um, að a. m. k. 13–14 millj. af þessu fé verði varið til Strandasýslu, er einungis ætlað að verja 100 millj. kr. Ég vil gjarnan spyrja hæstv. fjmrh., hvers konar regla eða óregla hefur verið notuð til þess að finna út þessar tvær tölur, 75 millj. kr. til Austurlandsáætlunar og 100 millj. kr. til Norðurlandsáætlunar. Ég vildi gjarna fá greinargóð svör við því, hvaða regla hefur verið notuð.  Í þessu þskj. stendur hér síðast, - það finnst mér nú einna athyglisverðasta setningin í þessu þskj., - þar stendur á þá leið, að með tilliti til þess, að fjáröflunarmöguleikar verði að teljast fullnýttir, algerlega fullnýttir með þeim áformum, sem hér eru um lántökur, þá sé ekki hægt að gera meira á þessu ári heldur en í þessari áætlun stendur. Þetta má vel vera, að megi til sanns vegar færa. En hvernig á þá að fara með fjárvöntun t. d. í húsnæðismálakerfið? Hvað vantar mikið fjármagn í húsnæðismálakerfið til þess að hægt sé að framkvæma það sama í húsbyggingum á þessu ári og á síðasta ári? Hvað vantar mikið? Ef fjáröflunarmöguleikar eru fullnýttir í þjóðfélaginu í dag með þessari áætlun, hvernig fer þá með húsbyggingar í landinu? Mér skilst, að það vanti 350–500 millj. til þess að hægt sé að gera það sama og á síðasta ári í húsnæðismálakerfinu. Ég hefði gjarnan viljað fá svör við því, hvernig hæstv. ráðh. og hæstv. ríkisstj. hugsa sér að leysa þau mál. Annars má segja, að óðaverðbólgan, sem er að skella yfir og er skollin yfir efnahagskerfi okkar í dag, setji mark sitt á þetta frv. í einu og öllu. Það er í rauninni umhugsunarvert, hvernig hægt er í raun og veru að leggja fram slíkt frv., sem hæstv. ráðh. taldi hér, að væri í raun og veru seinni hluti fjárlaga, án þess að gera grein fyrir því, hvernig þetta frv. er hugsað við þær aðstæður, sem nú eru uppi. Það kom fram hér í ræðum hv. 1. þm. Reykv. og 7. þm. Reykv., hve alvarlegt ástand er hér um að ræða. Ég vil aðeins til að leggja áherzlu á það benda á, að launakostnaður atvinnuveganna mun sennilega hækka um nærfellt 30% frá því í des. í fyrra, um nærfellt 30% á þessu ári, þegar reiknað er með því, hvernig vinnutímastyttingin, orlofshækkunin, grunnkaupshækkunin og vísitöluhækkanir verka á launakostnað atvinnuveganna. Og mér er næst að spyrja hæstv. ráðh., hversu mikið hann telji, að þessi hækkun á launakostnaði atvinnuveganna og þ. á m. hins opinbera muni draga úr framkvæmdamagni eftir þessari áætlun, sem hér er til umr. Annars ætla ég ekki að ræða þessa óheillaþróun, sem því miður er orðin. Ég hef orð hæstv. forsrh. fyrir því, að þetta var með öðrum hætti, þegar núv. hæstv. ríkisstj. tók við völdum. Hann svaraði mér hér í haust því til, þegar ég spurði hann eftir því, hvort ríkisstj. hefði haft gögn og hefði kynnt sér rækilega ástand efnahagsmála og gjaldþol atvinnuveganna, þegar hún gerði sinn málefnasamning um það, að hægt væri að hækka kaup, rauntekjur lægst launuðu stétta þjóðfélagsins um 20%, stytta vinnuviku og lengja orlof, hvort hún hefði haft gögn um þetta, að þetta væri hægt að gera. Og hæstv. ráðh. sagði það þá, að ríkisstj. hefði tekið þessa ákvörðun að mjög vel athuguðu máli, og þess vegna tel ég, að hann hafi þá undirstrikað það rækilega, að ástand efnahagsmála var slíkt við valdatöku núv. ríkisstj., að þetta hefði verið hægt að gera með fyrirhyggju, ef fyrirhyggja hefði ráðið. Þess vegna vil ég líka undirstrika það, að þetta ástand efnahagsmálanna, sem ég tel að sé svo alvarlegt, að hæstv. ríkisstj. geri sér kannske ekki grein fyrir því enn, hvað það er alvarlegt, það sé slíkt, að það muni á næstunni valda verulegum vandræðum og því, að þessi áætlun hér muni skerðast stórkostlega í framkvæmdinni, að framkvæmdamagn þess fjármagns, sem hér er ætlað að afla, skerðist stórkostlega. Það er kannske rétt að henda á það hér, að þegar fyrrv. vinstri stjórn sat að völdum í landinu árið 1958, þá var einungis deilt um 8% kauphækkun, og þá sagði þáv. forsrh., sem var raunsær maður, að það væri slík óðaverðbólga skollin yfir og engin samstaða væri um úrræði í ríkisstj. til þess að leysa þau, en þá var einungis um 8% kauphækkun að ræða. Nú er að vísu annað uppi á teningnum. Nú eru til sjóðir. Það eru til fyrningar frá fyrrv. ríkisstj., það voru til 4.7 milljarðar að mér skilst um síðustu áramót í gjaldeyrisvarasjóðnum. En sérfræðingar hæstv. ríkisstj. benda á það, að á þessu ári muni gjaldeyrisvarasjóðurinn sennilega rýrna um helming með því áframhaldi, sem nú er á þessum málum. Ég vil aðeins bara benda hæstv. ráðh. á það, af því að þeir eru nú hér viðstaddir, að það eru fleiri en ég, sem hafa áhyggjur af þeirri þróun, sem er fram undan. Ég las það í Nýju landi, málgagni eins stjórnarflokksins, sem styður núv. hæstv. ríkisstj. Þar skrifar hv. þm. Bjarni Guðnason leiðara og hann er líka áhyggjufullur út af þessari verðbólguskriðu, sem nú er að skella yfir okkur. Hann segir svo, með leyfi forseta, í þessari grein sinni: „Verðbólgan étur fljótt upp allar kjarabætur launþega, elur á gróðabralli, ruglar öllum lífsverðmætum. Takist þessari ríkisstj. ekki að ganga í skrokk á verðbólgunni og halda henni í skefjum með skipulegum aðgerðum, étur verðbólgan sjálfa ríkisstj.“ Ég vildi aðeins benda hæstv. ráðh. á þessa grein, ef þeir hafa ekki lesið hana. Hún er mjög lærdómsrík. Ég ætlaði fyrst og fremst að fá upplýsingar um það, sem ég spurði hér um fyrst. Ég gat ekki stillt mig um að ræða svolítið þann bakgrunn, sem þetta frv. til l. um framkvæmdaáætlun og fjáröflunaráætlun ríkisstj. er byggt á, og vara enn hæstv. ríkisstj. við því, hvað er að gerast í efnahagsmálum okkar. En ég vildi gjarnan fá svar við þessum spurningum mínum, sem ég spurði hæstv. fjmrh. að áðan. Í fyrsta lagi, hvaða regla hefur verið notuð til þess að áætla, að til Norðurlandsáætlunar í vega- og samgöngumálum þurfi 100 millj. kr. til tveggja kjördæma og einnar sýslu, en 75 millj. kr. til Austfjarða? Hv. þm. Stefán Valgeirsson, 3. þm. Norðurl. e. hefur lýst fyrir þingheimi ástandinu í vegamálum á Norðurlandi á mjög dramatískan hátt. Hann lýsti því þannig, að það væru í rauninni ekki vegir, sem við færum á Norðurl. e., heldur færum við oft og tíðum frekar um skurðina, sem væru sitt hvorum megin við vegina, þannig að ég held, að hv. stjórnarsinnar hljóti að gera sér ljóst, að ástand í vegamálum á Norðurlandi er mjög alvarlegt, og ég vildi gjarnan fá upplýst, hvers konar regla hafi þarna verið viðhöfð. Og í öðru lagi, ef allir lánsmöguleikar eru tæmdir, hvað á að gera í húsnæðismálum á þessu ári? Mér skilst, að þar vanti 350–500 millj. kr. til þess að halda því framkvæmdamagni, sem var á s. l. ári.



Herra forseti. Ég skal ekki verða til þess að lengja þessar umr. mikið, en ég get þó ekki látið hjá líða að fara hér upp í ræðustólinn til þess að lýsa ánægju minni og raunar þakklæti til hæstv. fjmrh. fyrir þá yfirlýsingu, sem hann gaf hér áðan, þegar hann lýsti yfir því, að fjárveiting til Hafnarfjarðarvegar gegnum Kópavog væri til frekari athugunar og meðferðar hjá honum. Fljótlega eftir að frv. um lántökuheimildir vegna framkvæmdaáætlunar 1972 var lagt fram og ég hafði séð, að sú fjárveiting, sem ætluð var til þessarar framkvæmdar, gerði lítið meira en greiða áfallandi vexti og afborganir af lánum vegarins, þá átti ég samtal og hef átt fleiri en eitt samtal, við hæstv. ráðh. um afleiðingar þess, ef ómögulegt yrði að vinna að neinum framkvæmdum við veginn á þessu ári. Framkvæmdum er þannig komið, að ef þær ætti að stöðva nú um eitthvert skeið, þá mundi það verða til mjög mikilla vandræða fyrir kaupstaðinn vegna þess einfaldlega, að þeim er ekki lengra komið en svo, að öll innanbæjarumferð um kaupstaðinn líður stórlega fyrir það, ef framkvæmdum verður ekki hægt að halda lengra áfram og framkvæma nauðsynlegan lágmarksáfanga í vegagerðinni, er gerir það mögulegt að tengja innanbæjarumferðina við þá vegagerð, sem þarna fer fram. Ég skal ekki tefja tíma hv. d. með því að lýsa því hér, í hverju þessir erfiðleikar eru fólgnir. Geta þess aðeins, að mörg fyrirtæki, sem setzt hafa að í Kópavogskaupstað á undanförnum árum, hafa með undirskriftum lýst yfir verulegum áhyggjum sínum af því, að það kunni að leiða til þess, að þau þurfi að flytja sína starfsemi úr kaupstaðnum, ef ekki fáist greiðfærari innanbæjarumferð en nú er. Það gleður mig því sérstaklega að heyra þessa yfirlýsingu hæstv. fjmrh., og í fullu trausti þess, að hann muni finna leiðir til þess að fjármagna frekari framkvæmdir en mögulegt væri að gera innan þess ramma, sem áætlunin heimilar nú, þá mun ég að sjálfsögðu styðja framgang þessa frv.



Herra forseti. Ég skal aðeins svara tveim spurningum, sem til mín var beint hér áðan. Í fyrsta lagi um reglur um Austurlandsáætlun og Norðurlandsáætlun. Ég vil segja það í sambandi við Austurlandsáætlun, að þar mun fyrst og fremst vera um að ræða framreikning til vegamála á þeim vegum, sem voru á vegáætluninni í fyrra, og einhverja lítils háttar breytingu þar á. Um Norðurlandsáætlun verð ég að segja það, að þá áætlun hef ég ekki séð og veit ekki, hvernig hún er upp byggð. Hins vegar vona ég það, að allmikið sjáist eftir í vegum á Norðurlandi að fjórum árum liðnum, ef búið verður að veita þangað 600 millj., eins og vegáætlunin gerir ráð fyrir, umfram það sem áður var, svo að ég held nú, að hvernig sem áætlunin er upp byggð þá muni þetta marka þáttaskil í vegamálum þar, og er ekki nema gott um það að segja. Hitt held ég, að þessi hv. þm., sem er áhyggjufullur mjög, verði einnig að gera sér ljóst eins og við hinir, að ef við ætlum að sinna þessum hugðarefnum okkar og jafnframt hafa vald á efnahagsmálum, þá getum við ekki látið allt eftir okkur, sem okkur langar til, og ég efast ekkert um, að hann verður í hópi þeirra manna, sem vilja leggja það á sig að bíða í eitt ár með einhvern vegarspotta, þegar hann á það víst, að hann getur fengið hann á næsta ári. Út af því, sem hann sagði um tæmda möguleika, þá er auðvitað miðað við önnur atriði eins og þann þátt, að nú er unnið að því að ná samkomulagi við lífeyrissjóði um fjármögnun á húsnæðismálakerfinu til viðbótar þeim tekjum sem Byggingarsjóður hefur, sem eru nú um 900 millj., og það eru þegar farin að berast jákvæð svör frá lífeyrissjóðaaðilum um þetta, og því verkefni verður haldið áfram.  Ég skal svo ekki fara út í frekari umr. um þetta.



Herra forseti. Á þskj. 665 liggur fyrir álit heilbr.- og félmn. um þetta frv. um breyt. á skipulagslögum. N. mælir einróma með samþykkt frv. Fjarverandi við afgreiðslu málsins voru: Gylfi Þ. Gíslason, Stefán Valgeirsson og Jón Skaftason. Hv. 1. flm. þessa frv. gerði grein fyrir málinu hér við 1. umr., og sé ég ekki ástæðu til að bæta þar neinu við.