Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (EÁrna) : Á þessum fundi hefir verið útbýtt brtt. á þskj. 145, sem ekki eru á dagskrá. Þarf afbrigði frá þingsköpum til þess að þær megi komast að.

* Frsm. (Magnús Gíslason) : Frv. þetta til almennra hegningarlaga er borið fram af allshn. eftir ósk hæstv. dómsmrh. Frv. er samið að tilhlutum hæstv. stj., og hefir hún fengið til þess Þórð Eyjólfsson hæstaréttardómara, sem síðan hefir lagt frv. undir meðdómendur sína í hæstarétti. Hafa þeir því allir 3 staðið að samningu frv. Í nál. er ekki getið um annað en að Þórður Eyjólfsson hafi samið frv., en ekki tekið fram, að hinir hæstaréttardómararnir hafi einnig unnið að því. Óska ég, að þetta verði leiðrétt. Allshn. hefir haft þetta frv. til athugunar og lagt talsverða vinnu í að mynda sér skoðanir um það og nýmæli þess. Það er vitanlegt, að á stuttum tíma er ekki hægt fyrir þingnefnd að gera sér grein fyrir svona miklum lagabálki, enda er það svo, að þegar aðrar þjóðir þurfa að breyta hegningarlögum sínum, þá velja þær til þess sína færustu sérfræðinga, og tekur það langan tíma þar til fært þykir að láta slík l. ná fram að ganga. Þannig er þetta einnig hér, og það er vitað, að þm. sem slíkir, með þeim tíma, sem þeir hafa til að athuga mál, geta ekki myndað sér verulega skoðun um slíkt mál, nema um einstök atriði. Allt veltur á því, að málið sé vel undirbúið, þegar það kemur fyrir Alþingi. Vitanlega er ekki hægt í stuttri framsöguræðu að gera verulega grein fyrir þessu frv. Til þess þyrfti miklu lengri tíma. Mér þykir þó ekki verða hjá því komizt að drepa á helztu nýmæli frv., en verð þó að stikla á því stærsta. Hegningarlögum okkar og annara þjóða er venjulega skipt í tvennt. Annar kaflinn fjallar um það, sem er kallað almennir glæpir. Hinn er um ýmis önnur afbrot, t. d. brot á ýmissi friðunarlöggjöf, áfengislögunum og ýmiskonar reglugerðum og lögreglusamþykktum, sem sett eru samkv. sérstökum l., en ekki eru talin til refsilaganna. Þó er oft erfitt að greina á milli. hvað heyrir undir hegningarlögin og hvað undir refsilögin, því að eðlismunur á því getur oft verið mjög lítill. Í þeim l., sem gilda nú, en það eru hegningarlögin frá 1869, voru settar almennar reglur um refsingar yfirleitt, en ekki um brot á ákvæðum sérstakra l. Í frv. er þessu breytt þannig, að refsilagaákvæðin eru yfirleitt látin ná til þess almenna, þó ekki til þeirra brota, sem framin eru af gáleysi eða ef um tilraun eða hlutdeild er að ræða. Um hin almennu refsiskilyrði get ég verið fáorður, skal aðeins taka það fram, að lögaldur sakamanna er færður upp í 15 ár úr 14 árum; er það gert sakir þess, að lög hafa verið sett um barnaverndarnefndir, og barnavarnarnefnd því í öllum kaupstöðum landsins. Það þykir því rétt að láta afbrot unglinga allt að 15 ára aldri heyra undir þær. Þá er V. kafli frv. um refsingar. Hér er gerð gagngerð breyting á lögunum frá 1869. Samkv. 10. gr. þeirra l. eru refsingar þær, sem dæma má í líflát, hegningarvinna, fangelsi, sektir, missir embættis, sýslunar eða kosningarréttar. En líflátsrefsingin hefir eins og kunnugt er verið úr lögum numin. Eftir frv. þessu eru refsingarnar aðallega tvær, sektir og fangelsi. Sektirnar mega ekki vera lægri en 4 kr. og ekki hærri en 30 þús. kr., nema þá því aðeins, að sérstök lagaheimild sé fyrir því að ákveða sekt lægri eða hærri. Áður var lágmark sektar 2 kr. og hámark 2 þús. kr. Í fangelsi má dæma æfilangt, eða frá 30 dögum í 16 ár. Það nýmæli er í frv. þessu, að þegar liðnir eru 2/3 hlutar refsingartímans, en þó minnst 8 mán., getur dómsmrh. ákveðið, að fengnum tillögum fangelsisstjórnar, að fanginn skuli látinn laus til reynslu. Þetta ákvæði um reynslutíma hefir verið sett í lög hjá nágrannaþjóðum okkar og þótt gefast vel, því að menn hafa í fjölda tilfellum ekki gerzt brotlegir aftur. Annars svipar þetta mjög til hinna skilorðsbundnu dóma. Þá er það og nýmæli í þessu frv., að varðhaldsfangi megi sjálfur útvega sér vinnu, sem samrýmist öryggi og góðri reglu. Er ætlazt til, að fanginn fái sjálfur að njóta arðsins af þeirri vinnu. Meiningin með því að gera tvískiptingu á varðhaldi og fangelsi er sú, að svo er til ætlazt, að munur verði gerður á þeim, sem fremja minni háttar afbrot, og hinum, sem stærri glæpi hafa drýgt. Það er til þess ætlazt, að sett verði á stofn nýtt fangelsi, svo að þeir, sem gerzt hafa sekir um smávægis brot, verði ekki hafðir með stórafbrotamönnum. Þá eru ákvæði í þessum kafla um það, hvernig hægt skuli vera að afplána refsidóma. Nú má reynslutíminn ekki vera skemmri en tvö ár, og ekki lengri en 5 ár. Þá er það og nýmæli, að þegar breyta þarf refsingu, jafngildir 2 daga fangelsi 3 daga varðhaldi. Þá kem ég að 1. kafla frv., sem er um landráð. Í hinum eldri lögum eru þungar refsingar lagðar við landráðum. en þó eru þær nokkuð skerptar frá því, sem þær hafa verið, með frv. Í 86. gr. frv. segir svo: „Hver, sem sekur gerist um verknað, sem miðar að því, að reynt verði með ofbeldi, hótun um ofbeldi, annari nauðung eða svikum að ráða íslenzka ríkið eða hluta þess undir erlend yfirráð, eða að ráða annars einhvern hluta ríkisins undan forræði þess, skal sæta fangelsi ekki skemur en 4 ár eða æfilangt.“ Hér er sú eina breyting frá því, sem áður var, að bætt er inn í orðunum „eða svikum“. Í frv. er yfirleitt, hvað þetta snertir, frekar aukið það, sem refsivert er talið, heldur en hitt. Í 88. gr. segir t. d. svo: „Hver, sem opinberlega í ræðu eða riti mælir fram með því eða stuðlar að því, að erlend ríki byrji á fjandsamlegum tiltækjum við íslenzka ríkið eða hlutist til um málefni þess, svo og hver sá, sem veldur bersýnilegri hættu á því, skal sæta varðhaldi eða fangelsi allt að 6 árum.“ Hér er því ákvæði aukið frá því, sem áður var, að hver sá, sem hlutast til um málefni Íslands, svo að það geti valdið bersýnilegri hættu fyrir sjálfstæði þjóðarinnar, skuli sæta fangelsi. Þá er það og nýmæli í næstu grein, að hver sá íslenzkur ríkisborgari, sem ber vopn gegn ríkinu eða bandamönnum þess, skuli og sæta allt að 2 ára fangelsi. Þá er það, eins og verið hefir, talið refsivert að ljósta upp leynilegum samningum eða ráðagerðum snertandi málefni ríkisins. En því er bætt við, að slíkt varði allt að 16 ára fangelsi. Þetta ákvæði er sett inn sökum þess, að það er talið hafa svo mikla þýðingu fyrir ríkið, að slíkum samningum sé ekki ljóstað upp. Þá vil ég minnast lítils háttar á 93. gr. frv. Þar segir svo: „Stuðli maður að því, að njósnir fyrir erlent ríki eða erlenda stjórnmálaflokka beinist að einhverju innan íslenzka ríkisins eða geti beint eða óbeint farið þar fram, þá varðar það varðhaldi eða fangelsi allt að 50 árum“. Hér er sett inn það nýmæli, að hið sama gildir, ef menn reka njósnir fyrir erlenda stjórnmálaflokka sem erlend ríki. Þá kem ég að XI. kafla frv. Hann fjallar um brot gegn stjórnskipun ríkisins og æðstu stjórnvöldum þess. Þar er bætt við nýju ákvæði í 108. gr., að hver sem hefir í frammi skammaryrði, aðrar móðganir í orðum eða athöfnum eða ærumeiðandi aðdróttanir við opinberan starfsmann, þegar hann er að gegna skyldustarfi sínu, eða við hann eða um hann út af því, skal sæta sektum, varðhaldi eða fangelsi allt að 3 árum. Þá eru enn ný ákvæði í 115. gr., að hver, sem opinberlega skýrir heimildarlaust eða vísvitandi rangt frá því, sem fram hefir farið við kosningar og atkvæðagreiðslur, sbr. 102. gr., eða því, sem gerzt hefir á fundum eða í starfi opinberra samkomna, nefnda, stjórnvalda eða dómstóla, skal sæta sektum, varðhaldi eða fangelsi allt að 6 mán. Hér er því allmjög hert á frá því, sem áður var. Um XIV. kaflann, sem fjallar um brot þeirra, er gegna opinberum störfum, læt ég vera að ræða að þessu sinni. Þá hefir verið settur inn nýr kafli, varðandi brot á reglum um framfærslu og atvinnuháttu. Samkv. honum eiga menn að sæta allt að 6 mán. fangelsi, ef þeir verða öðrum til þyngsla, en eru hraustir sjálfir og fullfærir til vinnu, og sinna ekki þeirri vinnu, sem fátækrastjórn eða framfærslunefnd vísar þeim á. Þá eru og í þessum kafla ákvæði um það, að falli grunur á mann, að hann hafi ekki ofan af fyrir sér á löglegan hátt, þá skuli hann skyldur að skýra lögreglustjóra frá og færa rök að, á hverju hann framfleyti sér og fjölskyldu sinni. Einnig eru og ákvæði um það, að ef menn verða oft sekir um auðgunarbrot, þá sé hægt að skylda þá til þess að gefa sig fram við lögregluna á vissu árabili til þess að gefa skýrslu um, hvað þeir hafist að. Ákvæði er og um það í þessum kafla, að hverjum þeim, sem gerir fjárhættuspil eða veðmál að atvinnu, eða það, að koma öðrum til þátttöku í þeim, skuli það valda varðhaldi eða fangelsi allt að einu ári. Í XXI. kafla frv. eru ýms ákvæði, er snerta sifskaparbrot, og eru þau að mestu hin sömu og nú eru í gildandi lögum, en þó er sú breyting, að nú varðar ekki við lög, þó að maður eigi t. d. barn með stjúpdóttur sinni, en það er aftur ákvæði í lögunum um stofnun og slit hjúskapar, að slíkar persónur megi ekki giftast. Í kaflanum um skírlífisbrot eru ekki miklar breytingar frá því, sem er í gildandi lögum. Það, sem nýmæli má telja í þessum kafla, er það, að það varðar allt að eins árs fangelsi að komast yfir kvenmann utan hjónabands með því að misnota freklega þá aðstöðu sína, að kvenmaðurinn er háður honum fjárhagslega eða í atvinnu sinni; sé kvenmaðurinn yngri en 21 árs varðar slíkt allt að 3 ára fangelsi. Svo eru og ákvæði um það, að kynferðismök persóna af sama kyni skuli ekki lengur teljast refsiverð. Þó er það refsivert fyrir persónu eldri en 18 ára að hafa kynferðismök við persónu yngri en 18 ára. Einnig varðar það allt að 2 ára fangelsi að hafa kynferðismök við persónu af sama kyni á aldrinum 18–21 árs, ef til þess er beitt yfirburðum aldurs og reynslu að koma hinum til þess að taka þátt í samförunum. . Um manndráp og líkamlegar meiðingar eru svipuð ákvæði og í gildandi lögum. Þó er sú breyting, að ef móðir deyðir fóstur sitt í fæðingunni eða strax og það er fætt, þá varðar það fangelsi. En ef aðeins er um tilraun að ræða og barnið hefir ekki beðið neitt tjón, má láta refsingu falla niður. Þá eru og ákvæði í frv. þessu, sem ekki hafa áður verið hér í lögum, að það varðar fangelsi, ef maður stofnar öðrum í háska með gáleysi sinu, og einnig sektum og fangelsi, ef menn af gáleysi fá barni yngra en 15 ára, geðveikum manni, fávita, eða ölvuðum manni hættulega muni eða efni í hendur. XXV. kaflinn er um ærumeiðingar og brot gegn friðhelgi einkalífs. Í 236. gr. frv. er kveðið svo á, að sé ærumeiðandi aðdróttun höfð í frammi eða borin út gegn betri vitund, þá varðar það varðhaldi eða fangelsi allt að tveim árum, og svo kemur til viðbótar, sem ég tel orka tvímælis, að sé aðdróttunin birt eða borin út opinberlega, enda þótt sakaráberi hafi ekki haft sennilega ástæðu til að halda hana rétta, þá varðar það refsingu samkv. 1. málsgr. greinarinnar. Hér má kannske segja, að nokkuð sé nærri gengið prentfrelsinu, og málfrelsinu jafnvel líka. Þetta er það eina ákvæði, sem ég hefi rekizt á, er ég gæti trúað, að myndi valda ágreiningi. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að fara öllu fleiri orðum um þau nýmæli, sem í frv. eru, enda þótt um þau mætti halda marga fyrirlestra. Það er að sjálfsögðu verkefni þingsins að sjá um, að slík löggjöf sem þessi fái góðan undirbúning. Hvernig gekk með undirbúning hegningarlaganna dönsku, skal ég geta þess, að 1897 var sett á laggirnar nefnd í Danmörku til þess að vinna að þessari löggjöf, og starfaði hún allt fram til ársins 1913, að hún skilaði nál., sem þó aldrei var samþ. Árið 1917 var svo einum af merkustu prófessorum Dana í þessum fræðum falið að semja löggjöf um þessi efni, og sú löggjöf er í gildi enn, að miklu leyti að minnsta kosti. Hvað snertir Svía og Norðmenn, þá hafa þeir lagt mikla vinnu í þessi mál hjá sér, og hefir hegningarlöggjöfin hvað eftir annað verið endurskoðuð, og hafa ýmsar af breytingum þeim, sem t. d. hefir verið lagt til, að gerðar yrðu á dönsku hegningarlöggjöfinni, ekki náð fram að ganga ennþá þrátt fyrir mikinn undirbúning. Ég skal fúslega viðurkenna, að það hefir verið lögð mikil og góð vinna í frv. þetta, en þó verð ég að telja mjög vafasamt, hvort rétt sé að afgreiða það nú þegar á þessu þingi; og ég hefi einmitt haft þá sérstöðu í allshn., að réttast myndi að láta afgreiðslu þess bíða fyrst um sinn, og láta fleiri sérfróða menn á þessum sviðum fjalla um málið eins og t. d. prófessora lagadeildar háskólans. Í þessu felst alls ekkert vantraust á þá dómara hæstaréttar, sem málið hafa undirbúið, en það er aðeins öryggið, sem fyrir mér vakir, því að betur sjá augu en auga.

* Forsrh. (Hermann Jónasson) : Það hefir verið farið svo skilmerkilega í gegnum efni frv., að ég sé ekki ástæðu til að rekja það frekar hér. Þá hefir og sömuleiðis verið gerð grein. fyrir helztu nýmælunum. Fyrir 7 árum voru hegningarl. tekin til endurskoðunar, og hefir verið unnið að þeirri endurskoðun síðan. Ég tek hér til máls aðallega út af ummælum hv. frsm., að fresta beri þessu máli. Ég held, að þetta sé það mál af þeim, sem nú liggja fyrir Alþingi, er fengið hefir beztan undirbúning. Því er ekki hægt að neita, enda þótt ekki liggi mikið á að fá sumar af þessum breytingum samþ., að margt í okkar refsilöggjöf er orðið mjög úrelt, svo að mörgu væri búið að breyta á undanförnum árum, ef þessi endurskoðun hefði ekki staðið yfir. Hafa margar breytingar verið gerðar á þeirri hegningarlöggjöf, er okkar löggjöf hefir verið sniðin eftir, en við höfum hinsvegar gert litlar breytingar á okkar löggjöf. Ég held því, að Alþingi geti vel gengið frá málinu nú, þar sem það hefir verið undirbúið eins og hv. frsm. lýsti. Hæstaréttardómari Þórður Eyjólfsson sá fyrst um undirbúning málsins og skilaði frv. um það til síðasta þings. Ég taldi þó rétt að láta endurskoða verk hans og fekk því hæstaréttardómarana Einar Arnórsson og Gissur Bergsteinsson til að fara yfir frv. Þeir hafa unnið að þessu síðastl. ár, ásamt Þórði Eyjólfssyni, og lagt í það mikið verk, eins og þeir geta séð, sem kynnt hafa sér fyrsta og annað uppkast Þórðar Eyjólfssonar og endurskoðun hinna á því, sem þeir framkvæmdu í samvinnu við hann. Einar Arnórsson hefir í mörg ár kennt refsirétt við háskólann, og Þórður Eyjólfsson hefir í utanför fyrir nokkrum árum og svo aftur á síðastl. ári kynnt sér sérstaklega nýjungar, er gerðar hafa verið í þessu efni í nágrannalöndunum. Um Gissur Bergsteinsson er það að segja, að 2 ár eru síðan ég óskaði eftir því að hann tæki að sér þetta verk með Einari Arnórssyni, og fór hann þá þegar að búa sig undir það og kynna sér breytingar, er nýlega hafa verið gerðar í refsilöggjöf á Norðurlöndum. Ég geri mér því ekki miklar vonir um, þó að þetta mál yrði nú afhent nýrri n. lögfræðinga, að það tæki miklum umbótum frá því, sem nú er. Ef endurskoða á hegningarlöggjöf sem þessa og breyta einhverju, þá vitum við það báðir jafnvel, hv. frsm. og ég, að það kostar algera endurskoðun á lagabálkinum í heild, því að breytingar á einu atriði geta leitt af sér ósamræmi, nema frv. sé gagnskoðað í heild og aðrar breytingar gerðar í samræmi við þá fyrstu. Það var sérstaklega eitt atriði, sem hv. frsm. taldi orka tvímælis í frv., a. m. k. nefndi hann aðeins það atriði. Ég er ekki í vafa um, að hann er sem lögfræðingur vanur dómari og hann hefir notað tímann, meðan málið var í n., til að lesa frv. Hann hefði því vafalaust hnotið um það, ef í frv. væru fleiri atriði, sem telja mætti varhugaverð. En þessi ákvæði, sem hann minntist á, eru í 236. gr. frv. Því er ekki hægt að neita, að þessi ákvæði eru allströng, en þau eru í samræmi við löggjöf Dana og Norðmanna um þetta efni. Vitanlega er það ekki tilgangur frv. að höggva á nokkurn hátt nærri málfrelsi manna eða skoðanafrelsi eða frelsi manna til að láta í ljós skoðanir sínar í riti. En ég er þó þeirrar skoðunar, að sá réttur hafi stundum hér á landi verið allmjög misnotaður. Tilgangurinn með réttinum til að láta í ljós skoðanir sínar í ræðu og riti er fyrst og fremst og eingöngu bundinn við það, að menn láti í ljós skoðanir, sem þeir hafa sjálfir ástæðu til að ætla, að séu réttar. Það hefir aldrei verið tilgangur prentfrelsis eða málfrelsis, að menn hafi leyfi til að láta í ljós skoðanir, sem þeir telja sjálfir ósannar. En það getur ekki verið ástæða til að vernda með löggjöf þær athafnir að bera á aðra menn sakarefni, sem menn hafa ekki einu sinni sennilega ástæðu til að álíta satt. Því er ég á þeirri skoðun, að þessi frvgr. sé í fullu samræmi við íslenzka réttlætismeðvitund, en eftir henni verður alltaf að fara, þegar setja skal hegningarlöggjöf. Hinsvegar er því ekki að neita, að dómstólunum er gefið allmikið vald með þessu, því að þeir eiga að ákvarða, hvort maður eigi að teljast hafa ástæðu til að álíta, að hann fari með rétt mál eða ekki. En íslenzkir dómstólar hafa alltaf síðan hegningarl. voru sett 1869 verið varfærnir í því að dæma strangar refsingar fyrir meiðyrði, svo að telja verður jafnvel vafasamt, að þeir hafi fylgt l., er gilt hafa hér á landi. Má fullyrða, að hjá dómstólunum hefir myndazt venja um að fylgja tæplega l., vægast sagt. Ég held því, að ekki sé ástæða til að óttast, að dómstólarnir myndi ekki einnig hér eftir fylgja l. af varfærni. Þar sem hv. frsm. er vanur dómari og hefir fengizt við það starf lengst af síðan hann lauk lögfræðiprófi, og þar sem hann hefir farið gegnum frv. og ekki fundið þar nema eitt atriði vafasamt, vona ég, að hann fallist á það, að óhætt muni að afgr. málið, þó að ég setji ekki út á það, að fullri varfærni sé fylgt við afgreiðslu á svona stórum lagabálki. En þar sem málið var fullbúið um mitt síðasta þing og þá fengið í hendur þeim manni, sem upphaflega hafði undirbúið það, og tveim mönnum öðrum, til að vinna það verk, sem hv. frsm. stingur nú upp á, að ný n. verði skipuð til að vinna, þá geri ég ekki ráð fyrir, að hér sé miklu við að bæta. Ég tel vafasamt, að þrír menn aðrir myndu gera betur, svo hæfir voru þessir. Ég efast ekki um, að hægt væri að fá aðra þrjá menn vel hæfa til að endurskoða frv., en ég efast um, að hægt væri að fá þrjá menn jafnhæfa, svo að litlar líkur eru til, að verkið myndi batna við nýja endurskoðun. Ég mæli því með því, að frv. verði nú afgr. hér í hv. deild, og ætlunin er, að það fái afgreiðslu á Alþingi að þessu sinni, áður en því verður slitið eða það hættir störfum á annan hátt.

*Brynjólfur Bjarnason: Herra forseti! Því verður ekki neitað, að í frv. þessu er margt fært í meira nýtízku horf en verið hefir. En þar er skemmst af að segja, að l. þessum má, eins og raunar núgildandi refsilöggjöf, misbeita á herfilegasta hátt af þeim, sem með völdin fara í hvert sinn. Til dæmis má taka kaflann um landráð. Hvort ákvæðum þessa kafla verði beitt til fjandskapar gegn þjóðinni eða til verndar þjóðinni, fer eftir því, hverjir fara með völdin á hverjum tíma. Þar er t. d. lagt allt að 16 ára fangelsi við því að birta samkomulag, sem gert hefir verið við erlent ríki. Segjum, að ríkisstj. gerði við erlent ríki samkomulag, sem fjandsamlegt væri þjóðinni, og einhver gerði svo þá skyldu sína að afhjúpa þetta samkomulag. Þá væri hægt að dæma hann í 16 ára fangelsi, og hinir raunverulegu landráðamenn hefðu þannig tök á að refsa þeim, sem kom upp um þá. Mörg hliðstæð dæmi mætti nefna. En það væri vonlaust verk að gera brtt. við öll þau atriði. Til þess að bæta hér um, þyrfti að breyta öllu kerfinu og semja ný l. Því hefi ég ekki farið út í það að flytja margar brtt., sem væri líka tilgangslaust. En ég hefi þó flutt nokkrar smátill., til þess að sníða af frv. nokkra af verulegustu vanköntunum. Þær virðast ekki snerta nein aðalatriði, þó að sumar séu mjög þýðingarmiklar. T. d. hefi ég gert brtt. við 108. og 237. gr. Þar er aðdróttun talin refsiverð, enda þótt sönnur séu á hana færðar, og samkv. 237. gr. er meira að segja ekki leyfilegt að færa sönnur á slíka aðdróttun, sem refsingar er krafizt fyrir samkv. tilsvarandi gr. Þetta er alger fjarstæða og nær engri átt, og sjá allir, hversu herfilega má misbeita refsiákvæðum í þessum kafla, ef slík ákvæði eru í l. samtímis. Ég hefi því borið fram till. um, að síðasti málsl. 108. gr. og öll 237. gr. falli bart. Þá er enn á þskj. 145 brtt. við 180. gr. frv., þar sem ræðir um refsingu fyrir að vanrækja framfærsluskyldu gagnvart öðrum. Í þriðja lagi ber ég fram brtt. við 216. gr., um fóstureyðingar. Þar er gert ráð fyrir, að fóstureyðing sé undir öllum kringumstæðum refsiverð, en þó er gert ráð fyrir, að refsing geti fallið niður, ef málsbætur eru. Ég álít það rangt sjónarmið, sem hér kemur fram. Það á að vera skýrt fram tekið, að fóstureyðing sé ekki refsiverð undir öllum kringumstæðum. Þetta er í rauninni að hálfu leyti viðurkennt, þar sem gert er ráð fyrir, að refsing geti fallið niður, ef um málsbætur er að ræða, þó að annars sé sagt, að þetta sé undir öllum kringumstæðum refsivert. Sé t. d. lífi eða heilsu konunnar eða barnsins hætta búin að dómi læknis, sem framkvæmir fóstureyðinguna, þá gildir refsiákvæðið jafnt lækninn sem móðurina. En svo má líta á, að lífi og heilsu konu geti verið hætta búin, ef foreldrarnir eiga við mikla örbirgð að búa. Ég hefi ekki flutt fleiri brtt. að þessu sinni, en verið getur, að ég geri það við síðari umr. málsins.

* Frsm. (Magnús Jónsson): Fjhn. hefir haldið allmarga fundi um þetta mál, lesið þetta langa frv. og gert sínar aths. við það. Á fundum með fjhn. hefir verið ritari milliþn. í tolla- og skattamálum, Sigtryggur Klemenzson lögfræðingur. Það þótti og hentugt, að fjhn. Nd. sæti með á fundum, svo að yfirferðin yfir frv. gæti komið þeirri n. að gagni líka. Það er þó svo, að brtt. eru vitanlega bornar fram af fjhn. þessarar d., og nm. úr fjhn. Nd. munu svo bera fram sínar brtt. Brtt. n. eru prentaðar á þskj. 139. Þær eru að vísu nokkuð margar, en flestar smávægilegar og engar þeirra um nein grundvallaratriði, svo að í raun og veru leggur n. til, að málið verði afgr. óbreytt í aðalatriðum. Fyrstu 2 brtt. eru við 1. kafla frv., að nr. 5 verði orðað um, og sömuleiðis, að á eftir nr. 10 verði bætt inn lið, sem ekki skiptir miklu máli, en er rétt að taka með. - Þá er brtt. í 5 liðum við 3 kafla, að í stað 1–3 í kaflanum komi 5 liðir. Það er vegna þess, að það, að leggja þennan toll á nýja síld og nýjan fisk, mundi vera nýmæli, sem gæti rekizt á samninga við önnur ríki og á þá framkvæmd, sem verið hefir á fiskiveiðalöggjöfinni. Við skulum taka til dæmis, þegar samningur er gerður um, að Norðmenn megi leggja á land síld. Þetta mundi vera talið brot á slíkum samningi, ef svo ætti að taka hinn háa toll. Það hefir líka verið litið svo á, að eftir fiskiveiðalöggjöf vorri sé ekki hægt að meina skipum að leggja á land úr einum túr, og er sá fiskur tollfrjáls. Það er líka lítil hætta því samfara, að hafa nýja síld og nýjan fisk tollfrjálst. Á hinn bóginn er engin ástæða til að leggja ekki toll á þessa vöru, þegar hún er tilreidd á annan hátt, ísvarin, fryst, þurrkuð eða reykt. Þessi brtt., sem er ein af þeim merkari, er bara til að halda óbreyttu því ástandi, sem verður að vera áfram. 4. brtt. er við 7. kafla, nr. 1., þ. e. a. s. kartöflutollinn. Mþn. hafði ákveðið hann 7 aura þungatoll á hvert kíló. Okkur var ljóst, að þetta yrði nokkur hækkun, og n. fékk upplýsingar hjá grænmetisverzlun ríkisins um, að þessi hækkun mundi vera allveruleg. Þetta fer dálítið eftir verði og fragt, en lætur nærri, að meðaltal verði þannig, að sé svipað og nú er. Þetta getur eftir verzlunarháttum munað dálitlu. N. lét stjórnast af því einu, að leitast við að halda þessu verði sem minnst breyttu. Sumir gætu hugsað sér að hafa allmikinn verndartoll á kartöflum, en þá kom annað til greina þar á móti, að kartöflur eru ekki ræktaðar nægilega mikið handa öllu landsfólki, en eru hinsvegar mikil nauðsynjavara. - 5. brtt. er afleiðing af hinni. Þá er 6. brtt. Hún er ekki annað en umorðun, og þarf ég ekki að fjölyrða um hana. 7. og 8. brtt. eru í raun og veru líka bara betra orðalag. Eins og menn sjá af tollskránni, er sett N á eftir þeim vörutegundum, þar sem reiknað er af nettóþyngd vörunnar, og ef N er sett á eftir öllum vörutegundum í 22. kafla, þarf ekki annað. Það kemur fram í 8. gr. frv., og má þá spara aths. Næst er 9. brtt., um hækkun á vindlatolli. Menn skyldu nú ætla, að það væri óþarfi, en tóbakseinkasala ríkisins hefir bent n. á, að lækkunin úr kr. 22,40 á kg í kr. 22,00 rækist á álagninguna, sem er á þessari vöru. Álagningin var í hámarki, svo að lækkunin í 22 kr. hefði haft í för með sér lækkað verð. N. varð við óskum tóbakseinkasölunnar að setja tollinn í 25 kr., sem að vísu kynni að leiða til þess, að verð á vindlum hækkaði, en verð á vindlum er ekki eins hátt og verð á sígarettum, og er vel hægt að fallast á, að eigi að vera samræmi þar á milli. 10. brtt. er um mikilsverða vörutegund, nefnilega sement. Eftir þeim reglum, sem mþn. fór eftir, þegar hún jafnaði tolltaxtana, hefði sementið átt að fara upp í 100 aura, en það var allt of hátt, svo að það var sett í næstu tölu við, nefnilega í 7 úr 6,7. Aftur á móti var verðtollurinn, sem áður var 8,96, settur í 8, en það er mikill vafi um þessa vöru, vegna þess hve erfitt er að reikna út fob-taxta í cif-taxta. Eins og ég skýrði frá við 1. umr., aflaði n. sér upplýsingar um meðalfragttaxta, og er ekki fjarri sanni að leggja til grundvallar fragttaxta Eimskipafél. frá Kaupmannahöfn. En þegar nú kemur vara eins og sement, er allt erfiðara, því að fragtin er svo mikill hluti af verðinu. Fjhn. fannst mþn. hafa sett vörumagnstollinn of háan. Þess vegna ákvað hún að bera fram brtt. um, að hann yrði 55 aurar. Það var eingöngu gert með tilliti til þess, að hann sé eins nærri núverandi tolli og hægt er. Það fer eftir ástæðum, hvort tollurinn verður hærri eða lægri, en það munar aldrei því, að verulegu máli skipti fyrir byggingar. Þá er 11. brtt., og er bara venjuleg tilfærsla. Beinkol eru felld niður og tekin upp í 12. brtt. við 30. kafla. 13. brtt. er við 30. kafla. Hún er borin fram vegna þess, að n. fékk upplýsingar um, að litir þeir, sem um ræðir, væru stundum fluttir inn þurrir, og er því rétt að sleppa fyrirsögninni: Votir litir. Tolltöxtunum er haldið, svo að þetta er einungis breyt. á formi. 14. brtt. er við 32. kafla, um véla- og vagnáburð. Þar er verðtollurinn lækkaður með tilliti til þess, hvað hér er um nauðsynlega vöru að ræða og mikið notaða. 33. kaflinn er um ostaefni. Þar er smávægileg brtt. Mþn. ákveður verðtollinn 8, en fjhn. hefir fært hann upp í 15, og er það nokkurskonar verndartollur. Hér er um að ræða efni, sem hægt er að nota í ýmislegt og væri eflaust hægt að framleiða hér á landi. Þá er brtt. fjhn. nr. 16, við 37. kafla nr. 8 og 9, er orðist svo: Nr. 8 Allskonar töskur, veski, buddur og hylki, ót. a. Vörumagnstollur 7 aurar. verðtollur 50%. Nr. 9. Skrifmöppur og bókabindi, ót. a. vörumagnstollur 7 aurar. Verðtollur 50%, í stað 70%, er í frv. sjálfu stendur. Hér er um allmargar vörutegundir að ræða, og mestur hluti af þeim, er búinn til í landinu sjálfu. Þótti fjhn. ekki ástæða til að setja 70% verðtoll á þessar vörur. Svo afarmikill verðtollur á þær tel ég, að ekki komi til mála. Verðtollur á að miðast að miklu leyti við það, hvort um þarfar eða óþarfar vörur er að ræða, og sumt af því, sem talið er undir þessum lið, eru nauðsynlegir hlutir, og allmikið innlend framleiðsla, svo að afarhár verðtollur á þeim yrði sennilega til þess eins að hækka verð á innlendum vörum. Þá er 17. brtt. frá fjhn., sem er aðeins orðabreyt., sem sé að í stað fyrirsagnarinnar –gúmmífatnaður, nema skófatnaður við nr. 16–18 í 39. kafla komi: kátsjúkfatnaður, nema skófatnaður. Alveg sama er að segja um 21. brtt., að þar er aðeins um orðabreytingu að ræða, sem sé þá, að í stað gúmmí komi kátsjúk, því að lærðir menn segja, að hið síðarnefnda sé víðtækara orð og því réttara að nota það. 18. brtt. er, að í nr. 2 og 3 í 40. kafla falli niður „ót. a.“ Það var vegna þess, að við þá breyt., er gerð var, urðu þessi orð óþörf, og n. leggur til, að þau falli niður. 19. brtt. er við 45. kafla nr. 5, er orðist svo: Teiknibækur handa börnum með eða án texta. Mþn. hafði lagt til, að verðtollur af þeim yrði 35%, en fjhn. leggur til, að verðtollurinn verði lækkaður niður í 10%, því að þetta má telja til kennsluáhalda. Næsta brtt., nr. 20, er við 52. kafla nr. 38 og er í samræmi við þá brtt., er var gerð við 37. katla nr. 8 og 9, sem sé að af bréfaveskjum, skrifmöppum, bréfamöppum, bréfabindum skjalatöskum, kventöskum og öðrum þvílíkum veskjum, bréfum og skrínum verði verðtollurinn lækkaður úr 70% niður í 50% og fyrir því eru þær sömu ástæður, sem ég gat um áðan. Um 22. brtt., við 58. kafla nr. 17, er það að segja, að n. leggur til, að hann orðist svo: Vegg- og gólfflögur, svo og þakhellur. Þetta eru hagnýtir hlutir, sem eru allmikið notaðir við byggingu steinsteypuhúsa, og þótti þess vegna rétt að setja þakhellur í sama flokk sem vegg- og gólfflögur. Þá er 23. brtt. við 60. kafla nr. 16. Þar eru taldar mjólkurflöskur, 1 l. og ½ l. N. leggur til, að mjólkurflöskur yfirleitt verði í þessum lága tolli, og býst ég við, að menn muni yfirleitt geta fallizt á það. Næsta brtt., nr. 24, er, að 63. kafli nr. 25 orðist svo: Mjólkurbrúsar og aðrir brúsar og lok á þá, stærri en 10 l., - og á að lækka verulega toll af þeim. Mjólkurbrúsar eru ekki búnir til hér á landi, og þeir eru alldýrir og ganga mikið úr sér. Þess vegna munar það allverulegri fjárhæð fyrir mjólkurframleiðendur, ef þeir þurfa að borga af þeim háan toll, og fjhn. leggur því til, að verðtollur af þeim verði lækkaður niður í 2%. Þá er 25. brtt. nr. 86 um blikkdósir og kassa, ef þeir eru málaðir, áletraðir, lakkaðir eða skreyttir, verði vörumagnstollur 7 aurar og verðtollur 20%, annars verðtollur 15%. Fjhn. var bent á það, að þetta væri talsverð lækkun á verðtolli, og þar af leiðandi minnkaði sú vernd, sem innlend dósagerð nyti. N. féllst á þetta og færði verðtollinn upp í 20%, sem nærri því er eins og áður. Fjhn. þótti ekki ósanngjarnt að veita þessum iðnaði þessa vernd. Þá er 26. brtt., við 72. kafla nr. 2 og 3, sem eru um saumavélar og prjónavélar og hluta til þeirra. Mþn. um skatta- og tollalöggjöfina hafði sett 8% verðtoll á þessa hluti, en fjhn. taldi rétt, að verðtollurinn af þessum hlutum yrði aðeins 2%. Þessi breyt. getur þó orkað nokkurs tvímælis. Allmikið af sauma- og prjónavélum er notað í verksmiðjum og vinnustofum, og flestar þeirra myndu vel geta borið þennan toll, en hinsvegar er ekki unnt að greina þær sauma- og prjónavélar frá hinum, sem ætlaðar eru til heimilisnotkunar, því að sannleikurinn er sá, að saumavél verður að vera til á hverju heimili, og það er mjög gott að prjónavélar séu á sem flestum heimilum. Hinsvegar eru þetta dýrir hlutir, einkum prjónavélarnar. Þessi lækkun verðtollsins mun áreiðanlega verða til þess að létta undir með þeim, sem vilja útvega sér þessar vélar, og þetta mun því ekki verða óvinsæl brtt. Næst kem ég að 27. brtt., sem er, að á eftir nr. 30 í 72. kafla komi nýr liður, sem verður nr. 31, og breytist þá auðvitað tölusetning næstu liða í samræmi við það. Þessi liður nr. 31 er að á kúlu- og keflalegum verði vörumagnstollur 2 aurar og verðtollur 8%. Það er dálítið vandasamt við þetta að eiga, því að kúlulegur eru notaðar í ákaflega marga og mismunandi hluti, að ég held, og er ég þó enginn fagmaður á því sviði. Kúlulegur eru notaðar í lítt þarfa hluti, sem lítil ástæða er til að hlífa við háum verðtolli, svo sem reiðhjól, en þær eru líka notaðar í ýmsa mótora, sem eru nauðsynlegir og menn mundu gjarnan vilja hlífa við háum verðtolli, og þar sem mótorar eru þar að auki alldýrir, verður hár verðtollur tilfinnanleg byrði. Það mætti hugsa sér að leggja mismunandi háan toll á kúlu- og keflalegur, sem færi eftir því, í hvað þær eru notaðar í hvert skipti, en það myndi verða hér um bil ómögulegt að greina það með nokkurri vissu. Að vísu er unnt að sjá, hvort um stórar kúlulegur er að ræða, sem notaðar eru í stórar vélar, eða litlar kúlulegur, sem notaðar eru í barnavagna. En hinsvegar segja þeir, sem hafa fengizt við þessa hluti, að það sé ákaflega erfitt að greina sundur til hvers þær eru notaðar. Hér er um alveg sérstaka hluti að ræða, sem búnir eru til í sérstökum verksmiðjum erlendis, og þeir koma alltaf tilbúnir frá útlöndum. Fjhn. þótti því full ástæða til að setja þessa hluti á sérstakan lið í tollskránni. Töluvert er alltaf flutt inn af þessum vörum, einkum vegna stórra kúlulega, sem notaðar eru í mótora og ganga allmikið úr sér; hár tollur á þeim er því nokkuð tilfinnanlegur fyrir þá, sem eiga mótora, og varla er unnt fyrir þá að komast hjá honum. Fjhn. valdi þá leið, að setja heldur lágan tolltaxta á þessa hluti í heild sinni. Auðvitað þori ég ekkert að segja um þetta sem fagmaður. en mér þykir næsta líklegt, að kúlulegur geti orðið mjög dýrir hlutir. Oft eru þær raunar hluti af stærri vélum, og eru þá taldar sem varahlutir til þeirra og koma þá undir þann lið í tollskánni, þar sem þessar eða hinar vélar eru taldar. En stundum getur verið, að þessar kúlulegur séu fluttar inn alveg sérstakar, og þótti fjhn. því nauðsynlegt, að þær væru tollaðar alveg sér. Þá er 28. brtt., að á ettir nr. 46 í 72. kafla komi nýr liður, svo hljóðandi: Nr. 47. Sjálfvirk löndunartæki. Vörumagnstollur 2 aurar, verðtollur 8% Fjhn. þótti rétt að setja sérstakan tolltaxta á sjálfvirk löndunartæki. Hér mun vera átt við tæki til að landa síld í verksmiðjur, og fjhn. áleit varla hægt að setja þessi feikna stóru tæki undir nokkurn annan lið í tollskránni, - ef til vill væri helzt hægt að setja þau undir lyftur yfirleitt, en þó ekki lyftur til mannflutninga. Þessi tæki gætu þá lent í 7 aura vörumagnstolli og 8% verðtolli, en þar sem hér mun vera um þau miklu bákn að ræða, sem notuð eru við síldarverksmiðjurnar, þótti ekki annað rétt en að ákveða, að tollur af þeim skyldi vera nokkru lægri en af lyftum. Þá er 29. brtt. við 73. kafla nr. 38, er orðist svo: - ræsar (gangsetjarar) allskonar og viðnám. Vörumagnstolíur 7 aurar, verðtollur 10%. Ég skal játa það, að ég veit ekki, hvað viðnám er. Ég hefi tekið það trúanlegt, að það sé réttasta orðið yfir þessa hluti, og þar sem rétt áður er talað um ræsa í sömu gr., tel ég, að þarna sé um hliðstæða hluti að ræða; mér þykir mjög sennilegt, að það séu bremsur, annars myndi það ekki vera sett undir þennan lið í tollskránni. Þá er 30. brtt. við 73. kafla nr. 38, sem er smávægileg. Þar er farið fram á dálitla hækkun á tolli af hitunar- og suðutækjum, og þótti samræmi í að setja þetta hvorttveggja í sama lið í tollskránni og að tollurinn af þessum tækjum yrði jafnhár. Þá er 31. brtt. við 73. kafla nr. 58, sem er gerð vegna iðnaðarins, að lækka verðtoll af vinnulömpum úr 30% niður í 10%, og er þetta sanngjörn till. Ég held, að ég sé nú búinn að fara yfir allar brtt. fjhn. við 1. gr. frv. við 2. gr. eru engar brtt., en við 3. gr. eru nokkrar brtt. Fyrsta brtt. við 3. gr. er aðeins orðabreyt. Greinin orðist svo: Skylt er að endurgreiða aðflutningsgjöld af sykri og kryddi, sem notað er við verkun síldar til útflutnings, svo og aðflutningsgjöld af sykri, sem notaður er við verkun þorskahrogna til útflutnings. Eins og gr. var orðuð áður var hér aðeins um heimild að ræða. Þótt að vísu mætti segja, að það væri nóg, því að það lægi í hlutarins eðli, að skylt væri að gera það, þótti samt réttara að taka það skýrt fram. Sama er að segja um það, að endurgreiða aðflutningsgjöld af síld og skelfiski, sem inn er flutt til beitu, en þó hefir það aðeins verið orðað sem heimild, af því að annars yrði hér um endurtekningu á orðalagi að ræða. Aðalbreyt. fjhn. er undir b-liðnum, og er þar um talsvert nývirki að ræða í þessu frv. Sú breyt. er flutt aðeins út frá þeim forsendum, að láta sömu reglur gilda um bifreiðar og bifhjól, sem erlendir ferðamenn flytja hingað til að nota hér um skamman tíma, sem gilda í mörgum af nágrannalöndum okkar. Það tíðkast nú meir og meir í öðrum löndum, að ferðamenn fari á bifreiðum sínum land úr landi, og hefir þess vegna orðið óhjákvæmilegt að setja sérstök lagaákvæði um notkun þeirra. Þetta er raunar ómögulegt hér á landi vegna legu lands okkar, því að land okkar er ekki áfast við önnur lönd á löngu svæði, eins og mörg önnur lönd eru, en þrátt fyrir það er rétt, að settar séu fastar reglur um bifreiðanotkun erlendra ferðamanna hér á landi, m. a. sett ákvæði til þess að tryggja það, að þessir ferðamenn - eða ökumenn þeirra - aki sjálfir bifreiðum sínum og hafi þær með sér til úflanda, þegar þeir fara þangað. Fjhn. þótti sjálfsagt, að settar verði fastar reglur um þessi efni og þar verði stuðzt við ákvæði í samskonar l. hjá öðrum þjóðum, er hafa meiri reynslu þar að lútandi. Undir tölulið c. er brtt. um, að fjármálaráðuneytinu sé heimilt: Að heimta ekki aðflutningsgjöld af sýrum til votheysgerðar, sem inn eru fluttar af áburðarsölu ríkisins. Að vísu er ákaflega erfitt að leggja tolla á vörur eftir því, til hvers þær eru notaðar, og yfirleitt má segja, að alveg sé ómögulegt að vera viss um að einhver ákveðin vörutegund verði aðeins notuð í einum tilgangi og ekki til neins annars, en þó virtist fjhn. það mögulegt í þessu tilfelli, með því skilyrði, að þessi vörutegund yrði einungis flutt inn af áburðarsölu ríkisins, og væri þá leitazt við að sjá um, að sýrurnar yrðu aðeins notaðar til votheysgerðar, því að ætla má, að áburðarsala ríkisins hafi jafnan eftirlit með því, að kaupendur færi líkur fyrir því, að þeir noti þær til þess eins. Að vísu kynni að mega nota þær til fleiri þarfa, en þá þyrftu kaupendur að tilkynna áburðarsölunni það, svo að hún geti vitað það. Ég bið afsökunar á því, ef ég hefi gleymt að geta um einhverja brtt. frá fjhn. Ég vil svo mælast til, að frv. verði samþ. með þessum brtt.

*Erlendur Þorsteinsson: Herra forseti! Þær brtt., sem hér liggja fyrir frá fjhn. á þskj. 139, eru eingöngu brtt., sem allir nm. voru sammála um. Hinsvegar eru, eins og tekið er fram í grg. frv. á þskj. 24, einnig til brtt. við frv., sem einstakir nm. standa að. Ég hefi hér tilbúnar nokkrar brtt. við þetta frv., en þar sem hv. form. fjhn. og hæstv. fjmrh. mæltust mjög til þess, að þetta frv. yrði tekið til 3. umr. og form. fjhn. gaf loforð um, að fjhn. héldi fundi milli 2. og 3. umr. þessa frv., taldi ég ekki rétt að koma með brtt. mínar núna, heldur bíða þar til þær hafðu verið lagðar fyrir fjhn., og sjá, hvort ekki fengist samkomulag í n. um þær. Hv. 1. landsk. hefir komið með nokkrar brtt. við þetta frv. á þskj. 144, og nokkrar af mínum brtt. fara nokkurnveginn í sömu átt sem brtt. hans. Ég vildi mælast til þess, að hann tæki sínar brtt. aftur til 3. umr. þessa frv. Ég held að ég hafi ekki ástæðu til þess á þessu stigi málsins að fara nánar út í þær brtt., sem fjhn. hefir gert við þetta frv. frá þeirri mynd, sem það var afgr. í frá mþn. í skatta- og tollamálum. Ég mun geyma mér þann rétt, að ræða frv. frekar, til 3. umr. þess, og þá munu þær brtt. koma til umr., sem ég hefi nú minnzt á.

Forseti (EÁrna) : Brtt. á þskj. 144, frá hv. 1. landsk., eru of seint fram komnar, og þarf því afbrigði til þess að þær megi koma fyrir.

*Brynjólfur Bjarnason: Ég get byrjað á því að lýsa því yfir, að ég mun verða við þeim tilmælum hv. 10. landsk., að taka brtt. mínar aftur til 3. umr. þessa frv., til þess að hægt verði að athuga þær í fjhn. í sambandi við þær brtt., sem hv. 10. landsk. hefir borið fram við þetta frv. En þó vildi ég við þessa umr. málsins nota tækifærið til þess að tala ofurlítið um þessar brtt. Ef ég notaði sömu aðferð sem hv. 1. þm. Reykv., að taka hverja grein út af fyrir sig og rökstyðja bana ýtarlega, myndi mér naumast endast dagurinn til þess, og þess vegna verð ég hér að stikla meira á stærri atriðunum og ræða aðeins um nokkur aðalatriði í þessum brtt. Ég vil svo biðja hv. dm. að athuga nokkur einstök atriði nánar. Ég minntist á það hér í d. við l. umr. þessa frv., að í frv. því, sem kom frá mþn. í skatta- og tollamálum, hafa tollar á nauðsynjavörum verið hækkaðir stórlega frá því, sem áður var. Ég hélt því einnig fram þá, að þetta væri algerlega röng stefna, og fyrir því liggja nú enn ríkari ástæður en þá var, þar sem gengi íslenzkrar krónu hefir verið lækkað um 22%. Þess vegna er nú ennþá meiri ástæða til þess en áður að lækka tolla á nauðsynjavörum, vegna þeirrar verðhækkunar, sem gengislækkunin hlýtur að hafa í för með sér. En það hefir ekki verið gert, því að háu tollarnir á nauðsynjavörum eru látnir haldast, til þess að auka dýrtíðina enn meira, auk þess sem verðtollurinn hækkar raunverulega með hækkuðu gengi. Í samræmi við þetta, sem ég hefi nú sagt, hefi ég borið fram allmargar brtt. við frv. um að lækka tolla á þeim vörum, sem eru brýnustu nauðsynjar. Í þessum brtt. eru fyrst taldar kartöflur, kaffi, hveiti og sykur. Þessar vörur eru lífsnauðsynjar hinna fátæku, og hvað kartöflurnar snertir hefir komið till. frá fjhn. um að lækka toll af þeim, eins og ég hefi farið hér fram á, og er sú brtt. mín því fallin burt. Þetta er það, sem ég vil segja um brtt. mínar viðvíkjandi lækkun tolla á nauðsynjavörum. En hvað tollskrárfrv. fjhn. snertir eru það einkanlega tollar á vörum til landbúnaðar og sjávarútvegs, sem hafa verið færðir í allmjög sanngjarnara horf en áður var, og vil ég sízt amast við því. En hinsvegar hefir iðnaðurinn orðið mjög afskiptur, þótt þar væri þörf mikilla úrbóta. Þess vegna hefi ég gert allmargar brtt. um lækkun tolla af vörum, sem til iðnaðar eru notaðar, og ætla ég nú að víkja nánar að þessum brtt. Þar eru fyrst taldar járnvörur til skipasmíða, og legg ég til, að tollur af þeim verði allmikið lækkaður, svo sem af skrúfum, fleinum, boltum, skrúfboltum og róm; ég legg til, að vörumagnstollur af þeim verði aðeins 2 aurar og verðtollur enginn. Það eru ekki líkur til þess, að þessar vörum verði framleiddar hér á landi, og í þessum brtt. mínum er tollurinn af þeim færður til samræmis við toll af óunnu járni í stöngum. Samkv. tollskránni er lækkaður tollur af sumum vörum til bátasmíða, t. d. er lagt til, að eik verði tollfrjáls, en til þess að þær brtt. nái tilgangi sínum, þá þarf líka að gera þær breyt., að annar trjáviður en eik verði tollfrjáls, enda er gert ráð fyrir því í brtt. mínum, en í frv. eins og það kemur frá fjhn. er aðeins lagt til, að þilfarsplankar verði tollfrjálsir. Einnig legg ég til, að tollur á sementi verði lækkaður að miklum mun. Í till. frá fjhn. er lagt til, að ofurlítil lækkun verði gerð á tolli af sementi frá því, sem var í till. mþn. í skatta- og tollamálum, en ég tel, að sú lækkun muni hafa tiltölulega litla þýðingu. Hinsvegar myndi það muna miklu, ef vörumagnstollur af sementi yrði lækkaður niður í 20 aura af hverjum 100 kg., og verðtolli algerlega sleppt. Sement er efni, sem er bráðnauðsynlegur liður í einum aðalatvinnuvegi íslenzku þjóðarinar, sem sé atvinnu við byggingar, og tel ég nauðsynlegt, að það sé ekki hátollað. Það, sem ég hefi nú minnzt á, tel ég einna þýðingarmestu brtt., sem ég flyt við tollafrv. Þá er lagt til, að tollur á baðkerum, salernum, vatnskössum, þvagskálum, þvottaskálum, eldhúsvöskum og hlutum til þeirra verði lækkaður að miklum mun, þar sem þetta eru nauðsynlegar hreinlætisvörur í allar byggingar. Sömuleiðis er lagt til, að tollur af vaxi verði lækkaður að allmiklum mun og fært til samræmis við aðra nauðsynlega feiti til iðnaðar. Vax er notað til ýmislegs iðnaðar, t. d. í skósvertu og bón. Þá er lagt til, að lækkaður verði tollur á vélum til iðnaðar til samræmis við toll á vélum til landbúnaðar og sjávarútvegs. Einnig er lagt til, að tollur á smíðatólum verði færður til samræmis við toll á verkfærum til landbúnaðar. Þá er lagt til, að tollur á kalkerpappír verði færður til samræmis við toll á ritvélapappír, og tollur á cellofanpappír verði eins og á öðrum umbúðapappír. Þá er loks ein till. til hækkunar. Er lagt til, að tollur á bátum verði hækkaður dálítið, þ. e. a. s. bátum, sem hægt er að smíða hér á landi. Þá er till. um, að nokkrar vörur verði tollfrjálsar. Það er lyf og lækningatæki. Ég tel þetta sjálfsagða till. af þjóðfélagslegum ástæðum, sem engin ástæða sé til að rökstyðja nánar. Með þessum till. er mjög langt frá, að tollskránni séu gerð þau skil, sem ég vildi gert hafa, en þetta eru þó mjög þýðingarmikil atriði, sem ég vil láta nægja í bili. Ég endurtek, að ég er mjög fús að taka till. mínar aftur til 3. umr., svo að hægt verði að athuga þær í sambandi við till., sem fram koma milli umr.

Frsm. (Magnús Jónsson) : Þar sem þessum brtt. hefir ekki verið útbýtt fyrr en nú á fundinum, eftir að ég var búinn að tala, hefi ég ekki getað athugað þær nema mjög lauslega. Þar sem þær eru allmargar og sérstaklega þar sem þær hafa nú verið teknar aftur til 3. umr., mun ég ekki ræða um þær frekar að svo komnu.