Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Allshn. hefur athugað frv. þetta, sem hér liggur fyrir um breyt. á l. nr. 43 frá 9. maí 1947, um innlenda endurtryggingu, stríðsslysatryggingu skipshafna o.fl., og leggur n. einróma til, að frv. verði samþ. óbreytt eins og Ed., afgreiddi það, en þar var aðeins gerð sú breyting á frv. við 2. gr., að orðið „viðskiptabanka“ í 2. málslið 1. mgr. var fellt niður. Hámarksarður af áhættufé íslenzkrar endurtryggingar var í l. frá 1943 ákveðinn 6% af innborguðu áhættufé, og í lögum frá 1947 var hann lækkaður í 5% en með lögum 1955 var hann aftur hækkaður í 6%. Hámarksarður af áhættufé félagsins hefur verið öll þessi ár nokkuð yfir innlánsvöxtum á almennum sparisjóðsbókum án sérstaks uppsagnarfrests hjá sparisjóðsdeild Landsbanka Íslands, en þar sem vextir hafa nú á síðustu árum hækkað svo, að sparisjóðsvextir hafa verið hærri en leyfilegur hámarksarður hjá íslenzkri endurtryggingu, þykir sanngjarnt og eðlilegt að heimila örlítið hærri arðgreiðslu, þegar sparisjóðsvextir eru yfir 4% á ári. Eigendur áhættufjár hafa mjög takmarkaðan yfirráðarétt yfir áhættufénu og starfsemi félagsins, og hefur nokkurrar óánægju gætt, að ekki skuli heimilað að greiða hærri arð en 6%, þegar vextir af innlánsfé eru almennt svo háir sem nú er. Mér þykir rétt að geta þess, að eigendur íslenzkrar endurtryggingar eru ríkissjóður, sem á 45.1%, eigendur inneignarskírteina, sem eiga 45.1% og 3 vátryggingarfélög, sem eiga 9.8%. Eigendur inneignaskírteina eru þeir, sem tryggðu skipshafnir í síðasta stríði, útgerðarfélög, útgerðarmenn, bæði farskipa, togara og mótorbáta, og enn fremur Skipaútgerð ríkisins. Einstaka bréf þessara aðila hafa verið seld með samþykki félagsstjórnar hverju sinni. Tryggingafélögin, sem eiga 9.8%, eru tvö opinber félög, Brunabótafélag Íslands og Tryggingastofnun ríkisins, en þriðja félagið er Sjóvátryggingafélag Íslands, hlutafélag. Stjórn félagsins er þannig skipuð, að félmrh, skipar tvo stjórnarmenn, eigendur inneignaskírteina kjósa tvo og vátryggingarfélögin 3 tilnefna fimmta manninn. Á árunum 1960 var tekjuafgangur félagsins 2.4 millj. kr., þar af greiddur arður af innborguðu áhættufé 595 þús. kr. Árið 1961 var tekjuafgangur 960 þús. kr., þar af greiddur arður af áhættufé 446 þús. kr., og árið 1962 var tekjuafgangur 790 þús. kr. og þar af greiddur arður af áhættufé 446 þús. kr. Að lokinni þessari umr. legg ég til, að frv. verði vísað til 3. umr.



Herra forseti. Hér er um að ræða stjfrv. þess efnis, að lög nr. 27 1954, um verðlagsskrár, séu felld úr gildi, en þau lög voru framlenging á 1. nr. 16 frá árinu 1897. Fjhn. d. hefur athugað þetta frv. og er sammála því efnislega. Frv. er fram komið vegna þess, að það var eitt af verkefnum yfirskattanefndanna að semja verðlagsskrár, hver á sínu svæði. Nú voru yfirskattanefndir lagðar niður með l. nr. 70 1962, en skattstjórum hvers umdæmis var falið að sinna þessu verkefni. En það er talsvert starf, og segir svo í gömlu lögunum um það: „Við verðlagningu búpenings skal hún fara eftir því, á hvaða verði búfé hverrar tegundar hefur gengið kaupum og sölum manna á milli á verðlagsskrársvæðinu, og sé miðað við meðalverð. Við verðskráningu innlendra framleiðsluvara skal hún fara eftir skýrslum, er hún aflar sér frá verzlunum þeim, er íbúar viðkomandi verðlagsskrárumdæmis hafa aðalviðskipti við, og skal leggja til grundvallar það verð, sem framleiðendur fá fyrir vöru sína. Verðlagsskrár hafa samkv. þessum lögum til þessa verið birtar í B-deild Stjórnartíðindanna einu sinni á ári og taka þar allmikið rúm ár hvert. Með þeirri breytingu, sem orðin er á viðskiptaháttum landsmanna, er almennt talið, að verðlagsskrár þessar hafi ekki lengur neitt hagnýtt gildi, og er því lagt til, að lögin séu algerlega afnumin. Fjhn. hefur fallizt á þetta sjónarmið og mælir með því, að frv. verði samþ. óbreytt. Að lokinni þessari umr. legg ég til, að frv. verði vísað til 3. umr.



Herra forseti. Í aths. með þessu stjfrv. er svo mælt, að tilefni til þess, að það er flutt, er atburður, sem gerðist með æskufólki austur í Þjórsárdal á s.l. sumri. Eftir því að dæma hefði frv. sjálfsagt ekki verið flutt, ef þessi atburður hefði ekki gerzt. Ástandið í áfengismálum almennt í landinu er þó öllum landslýð kunnugt, áfengisneyzla æskufólks hefur farið svo vaxandi á síðari tímum, að valdið hefur miklum áhyggjum allra þeirra, sem vilja vinna að þroska og manndómi uppvaxandi kynslóðar. Fjöldi afbrota er að meira eða minna leyti tengdur áfengisneyzlu, bifreiðaslysin með öllum sínum afleiðingum eru orðin svo uggvænleg, að menn standa svo að segja ráðþrota, og mikill fjöldi þeirra er vegna áfengisneyzlu. Síðast í gærkvöld var verið að segja frá því í útvarpinu, að frá áramótum, eða hér um bil á 50 dögum, hefðu 103 menn verið teknir fyrir ölvun við akstur hér í Reykjavík, og er það miklum mun meira en var á síðasta ári, en þá voru þó teknir 584 menn yfir árið. Svona er saga áfengisneyzlunnar að meira eða minna leyti á flestum sviðum þjóðlífsins. Það hefði því ekki átt að þurfa neina Þjórsárdalsför til þess, að Alþingi hefði leitazt við að gera einhverjar umbætur á áfengislöggjöfinni. Mér finnst, að yfirleitt hafi gengið heldur treglega hér á hv. Alþ. að fá umbætur á áfengislögum vegna þess, hve menn hafa mjög skiptar skoðanir í þessum efnum. Hitt er mér aftur á móti alveg ljóst, að það er ekki af því, að nokkur þm. vilji, að þessi mál þróist í þá átt, sem verið hefur, en svona hefur það samt gengið til. Séu menn spurðir að því opinberlega, hvað eigi helzt að gera í þessum efnum, er yfirleitt fátt til ráða annað en að benda á, að nauðsyn sé á aukinni fræðslu um skaðsemi áfengis. Slík fræðsla er auðvitað nauðsynleg, og hún ber sjálfsagt einhvern árangur. En ég held þó, að árangurinn af henni sé miklu minni en menn halda. Eða hvers vegna ætti þá ástandið að fara síversnandi í þessum málum, þrátt fyrir að þessari fræðslu er búið að halda uppi áratugum saman? Það er ekki þess vegna, sem æskufólk neytir áfengis, að það viti ekki um afleiðingar áfengisneyzlunnar. Nei, en aðra ástæðu vil ég frekar nefna, hún er sú, að æskufólki þykir það fínt og stórmannlegt að vera eins og þeir fullorðnu. Það jafngildir nokkurs konar vottorði um manndóm og myndarskap að hafa verið þátttakandi í drykkju með fullorðnum mönnum, og þeim mun frekar ef þar hefur verið um svokallaða heldri menn að ræða. Og hvert ættu unglingarnir að sækja fyrirmyndina, ef ekki til sér reyndari og meiri manna? Það eru þess vegna þeir fullorðnu og jafnvel forustumenn í þjóðfélaginu, sem eiga meginsökina á áfengisneyzlu æskufólks í landinu. Það er ekki æskufólkið, sem rekur áfengissölu hér á landi. Það eru ekki unglingarnir, sem hafa gert ósjálfstæði manna og ég vil segja eymd á þessu sviði að tekjulind fyrir ríkissjóð. Nei, það eru hinir eldri, sem verða að færa þetta á sinn reikning að miklu leyti, þar með förina í Þjórsárdal í fyrra. Það kveður oft við þann tón, þegar rætt er um áfengisvandamál, að það eigi ekki að vera að banna þetta eða hitt, öll bönn séu stórskaðleg, þau séu ekki í samræmi við réttarmeðvitund þegnanna í þjóðfélaginu, þess vegna séu lögin brotin. Ég held, að ég geti seint fellt mig við þessa skoðun. Mér sýnist, ef ætti að fara eftir þessari reglu um löggjöf, þá mætti breyta mörgum lögum, þá mætti t.d. afnema ýmis ákvæði úr umferðarlögunum, sem daglega er verið að brjóta. Það drægi kannske ekki úr slysahættunni, en það ætti þó að vera í samræmi við réttarmeðvitundina, ef þetta er rétt, sem menn halda fram. Og ætli mætti þá ekki t.d. líka draga eitthvað úr löggjöf um friðhelgi eignarréttarins? Afbrot manna á því sviði nú að undanförnu ættu þá að benda í þá átt, að eitthvað af þessari löggjöf sé ekki í samræmi við réttarmeðvitundina. Hvar ætli það endi, ef farið verður eftir þessari stefnu? Mér finnst, að hv. meiri hl. allshn. sé ekki laus við það að fallast á þessa stefnu um bönn og refsingar í brtt., sem hann flytur við þetta frv. Meiri hl. n. flytur þá brtt. að lækka aldursmark unglinga, sem megi kaupa og neyta áfengis, úr 21 árs aldri niður í 18 ár. Í 29 ár eða frá því að áfengislög voru fyrst sett hefur þetta 21 árs mark verið í gildi, og frv. ríkisstj. gerði ekki ráð fyrir neinni breytingu á því. En hv. meiri hl. allshn. hefur nú komizt að þeirri niðurstöðu, að það sé rétt að lækka þetta niður í 18 ár. Mér virðist, að með þessari breytingu eigi þetta að verða boðskapur Alþingis til þessa unga fólks, 18–21 árs að aldri: „Nú megið þið drekka.“ Er þetta líklegt til þess að draga úr áfengisneyzlu æskufólks? Ef slík till. yrði samþ., má segja, að nokkuð hafi þeir upp úr krafsinu, unglingarnir, sem fóru í Þjórsárdal, því að ekki hefði þessi tillaga komið til greina, ef sú för hefði ekki verið farin. Mér hefur borizt í dag afrit af bréfi, sem Stórstúka Íslands hefur ritað allshn. einmitt út af þessari brtt. og fleiru, sem hún flytur, þar sem Stórstúkan mótmælir harðlega þessari breytingu. Eitthvað lítur hún öðruvísi á þetta en meiri hl. nefndarinnar. Þótt svo illa tækist til, að þessi brtt. meiri hl. allshn. yrði samþ., þarf enginn að halda, að við það verði staðar numið. 18 ára aldursmarkið verður ekki látið standa til eilífðar. Maður getur látið sér detta í hug, að unglingar legðu einhvern tíma leið sína til dala á ný, og þá kæmi annað frv. og þá yrði markið fært niður í 16 ár eða kannske þurrkað út. Nei, ég vara við þessari stefnu, sem fram kemur í þessari brtt. Í 1. gr. frv. segir, að kaupandi áfengis skuli jafnan sanna aldur sinn með vegabréfi eða á annan fullnægjandi hátt. Þetta mun hafa áður verið í lögum. En hv. meiri hl. allshn. gerir brtt. við hetta og bætir inn orðunum: „ef krafizt er“. Þetta sýnist ekki vera stórvægileg breyting, en hún er stærri en hún sýnist, þessi breyting. Mér sýnist, að þarna sé löggjafinn að segja við þjónustufólk á vínveitingastöðum: „Þið um það, hvort þið eruð nokkuð að spyrja um þessi vegabréf.“ Að vísu er þjónustufólk í sök, ef það fer að selja svo ungu fólki áfengi. En til hvers er ákvæðið um vegabréf, ef ekki á að gera það að skyldu að leggja það fram, þegar áfengi er keypt eða tekið á móti því ? Getur það verið meining hv. meiri hl. allshn., að þetta eigi að vera á valdi veitingafólks, hvort vegabréfin eru sýnd eða ekki, hvort nokkuð er farið eftir þeim eða ekki. Það má að vísu segja sem svo, að það þurfi ekki að spyrja sjötugan karl, hvort hann sé orðinn 21 árs, það sé auðséð. En það á ekki að spyrja neinn að neinu. Það á að vera regla, að mínum dómi, samkv. þessu frv., að hver, sem kaupir áfengi, leggi fram vegabréfið, og er ekki til mikils mælzt. Þurfa ekki þessir menn að opna peningaveskið sitt til þess að borga áfengið, og ef vegabréfið er í þessu veski, er ekki mikið fyrir haft. Og ég trúi ekki, að neinn fari að telja það eftir sér til þess að fá vöruna. Við 1. umr. þessa máls benti ég á ákvæði í 3. gr. frv., þar sem ungmennum yngri en 18 ára gömlum er bönnuð dvöl á vínveitingastað eftir kl. 8 að kvöldi, „nema í fylgd með forráðamönnum sínum,“ stendur í frv. Allshn. hefur víst ekkert haft við þetta að athuga, en ég hef mikið við þetta að athuga, eins og ég sagði þá, en ég skal ekki endurtaka það. Ég get ómögulega fallizt á, að foreldrum eða öðrum forráðamönnum barna eða unglinga sé heimilt að hafa þau með, þegar þeir fara á vinveitingastaði til að gera sér glaðan dag eða glaða nótt og eru þar e.t.v. við drykkju. Ég tel því, að þessi setning ætti að falla niður: „nema í fylgd með forráðamönnum“. Það er heldur ekkert aldurstakmark við þetta ákvæði. Þau mega víst vera eins ung og verkast vill, börnin, sem fylgja hinum fullorðnu á þessa staði. Minni hl. allshn., hv. 1. þm. Norðurl. v., flytur tvær brtt. við frv. Önnur er um áfengisvarnasjóð. Henni er ég að sjálfsögðu meðmæltur, þar sem hún er í aðalatriðum hliðstæð frv., sem ég á hlut í að flutt hefur verið hér í þinginu, þótt í nokkuð öðru formi sé. Hin brtt., sem hann flytur, er um það að afnema þá venju að veita einstökum embættismönnum afslátt frá ákveðnu útsöluverði vínfanga. Þessu er mótmælt að vera að afnema þennan sið. Ég get skilið menn, að þeir séu á móti því að missa af þessum kjarabótum, sem hafa haft þær, en ég skil hins vegar ekki þá þm., sem njóta þeirra ekki, en telja samt, að þessi siður eigi að haldast. Ég hef aldrei heyrt hin minnstu rök fyrir því, hvers vegna eigi að halda við þessum ósið, ekki hin minnstu, hvorki hjá mönnum, sem njóta þessara áfengisuppbóta, því að þetta eru uppbætur, og ekki heldur hjá öðrum, sem ekki njóta þeirra. Samt virðast ætla að verða hinir mestu erfiðleikar á að fá hetta út úr heiminum. Nei, svona áfengisuppbætur held ég að séu sannarlega óþarfar og vafalaust til einna minnstra þrifa allra uppbóta í landinu. Hv, frsm. meiri hl. n. gat þess í sinni framsöguræðu, að n. mundi athuga þetta frv. nánar milli 2. og 3. umr. Ég hef því ekki flutt neinar brtt. enn við þetta frv. og hafði hugsað mér að bíða til 3. umr. og sjá, hvort það kemur ekki eitthvað betra frá n. en enn er komið. Ég vildi fara fram á það við hv. meiri hl. n. eða frsm. meiri hl., að hann láti þessar brtt. við frv. bíða til 3. umr. Ég sé ekki, að það sé neitt úrhættis að fá þær samþykktar, en rétt að fresta þeim, ekki sízt vegna bréfsins, sem nú hefur borizt frá Stórstúkunni. Ég held, að það væri skynsamlegt að gera þetta. Þá gætu menn frekar borið saman ráð sín um það, hvað þætti rétt að flytja og hvað ekki að flytja við þetta frv., því að það vil ég að lokum taka fram, að ég tel frv. til verulegra bóta í heild, en því sé því miður spillt, ef samþykktar eru þær brtt., sem hv, meiri hl. allshn. hefur flutt.



Herra forseti. Þær till. frá meiri hl. allshn., sem hér liggja fyrir, ern, eins og fram kom hjá seinasta ræðumanni og fram kemur í bréfi því, sem n. hefur borizt frá Stórstúku Íslands, eins konar auglýsing eða staðfesting þess, að á undanförnum árum hefur áfengið verið í sókn, en bindindið á undanhaldi, því að fyrir 10 árum taldi löggjafinn sér fært að binda það bannákvæði, sem er í áfengislögunum, við 21 árs aldurstakmark, en meiri hl. n. telur, að nú eigi að binda þetta við 18 ára aldur, og færir rök að því, sem sannarlega hafa mikið til síns máls, að það sé næsta erfitt að framkvæma lögin með því aldurstakmarki, sem nú er, eða m.ö.o., að á þessu 10 ára tímabili, síðan áfengislögin voru sett, hefur sú breyting á orðið, að áfengið hefur verið að vinna á, bindindið hefur verið að láta undan, með þeim afleiðingum, að meiri hl. hv. allshn. telur nauðsynlegt að lækka aldurstakmarkið um 3 ár frá því, sem nú er. Og ég áfellist meiri hl. n. ekkert fyrir að hafa gert þetta. Ef menn gera sér grein fyrir ástandinu, eins og það er í dag, þá er það sannast sagna næsta erfitt að framkvæma áfengislögin með því aldurstakmarki, sem nú er gildandi, og verður kannske næsta erfitt að framkvæma þau, þ6 að aldurstakmarkið verði fært í það horf, sem meiri hl. n. leggur til. En þetta er vissulega ömurleg staðfesting á þeirri öfugþróun, sem hefur átt sér stað í landinu á þeim 10 árum síðan áfengislögin voru sett. Og það er fullkomin ástæða til þess, þegar rætt er um þetta mál hér á Alþ., að menn geri sér nokkra grein fyrir því, hvernig ástandið er nú í þessum efnum og hvort hér sé ekki þörf fyrir einhver meiri átök en þau, sem koma fram í því frv., sem hér liggur fyrir. Við minnumst þess t.d., að nú að undanförnu hefur verið mikið talað um þá skaðsemi, sem hlytist af sígarettureykingum, og það verið byggt á nýjum rannsóknum, sem hefur verið skýrt frá fyrir nokkru um þær afleiðingar þeirra, að menn fengju frekar lungnakrabba, ef þeir reyktu sígarettur, en ella. Og það eru margir, sem hafa af eðlilegum ástæðum orðið talsvert skelfingu lostnir yfir þessum niðurstöðum og talið nauðsynlegt að hefja sókn gegn sígarettureykingum, og skal ég síður en svo mæla á móti því. En þó að það megi færa vísindaleg rök að því, að nokkurt manntjón hljótist af sígarettureykingum, þá er það tvímælalaust, að það er ekki nema brot af því manntjóni, sem hlýzt á margvíslegan hátt af neyzlu áfengisins. Það eru miklu, miklu fleiri menn, sem áfengið leggur að velli en sígarettureykingarnar nokkru sinni gera, þó að ég sé síður en svo að mæla með þeim. Og svo nauðsynlegt sem það er þess vegna, að menn beini vopnum sínum gegn sígarettureykingunum, þá er enn þá meiri nauðsyn þess, að menn beini vopnum sínum gegn áfengisnautninni og stefni að því, að hún verði takmörkuð og höfð sem mest í hófi. Ég þarf ekki að nefna það, því að ég veit, að hver og einn þm. þekkir fleiri og færri af mönnum, sem áfengið hefur lagt að velli með ýmsum hætti og það marga hina mætustu menn, sem hefur verið hið stórfelldasta tjón fyrir þjóðfélagið að missa. Við getum minnzt þess líka í þessu sambandi, og það er alls ekki úr vegi að minnast þess, að hér á þessu þingi hefur oft verið rætt um það vinnutjón, sem hlytist af verkföllum. En hvaða vinnutjón er það, sem hlýzt af verkföllum, ef það er samanborið við það margvíslega vinnutjón, sem hlýzt af áfengisneyzlunni í hinum ýmsu myndum? Það vinnutjón er áreiðanlega miklu stórfelldara, þegar það kemur saman. heldur en það vinnutjón, sem nokkru sinni hefur af verkföllunum hlotizt, og ern þó aðrar og verri ástæður, sem til þess liggja, heldur en til þess tjóns, sem verkföllin kunna að valda. Það hefur verið talað um það á undanförnum árum og sérstaklega nú upp á siðkastið, að hin fyrirhugaða stórvirkjun við Búrfell sé ókleif, nema hún fái meira eða minna af erlendu fjármagni til þessarar framkvæmdar. Búrfellsvirkjun er þó ekki dýrari en það, að það fjármagn, sem þjóðin eyðir í áfengi og tóbak á 21/2 ári eða rösklega það, mundi nægja til þess að byggja Búrfellsvirkjun fyrir þetta fjármagn. Svo stórkostlegu fjármagni ver þjóðin til þess að kaupa áfengi og tóbak. Ég nefni þessi atriði aðeins til þess að sýna, hvílikur vágestur áfengisnautnin og tóbaksnautnin er orðin í þjóðfélagi okkar og hve nauðsynlegt það er að reyna að gera myndarlegt átak til þess að takmarka það eitthvað frá því, sem nú er. Að sjálfsögðu eru margar ástæður, sem valda því, að á undanförnum árum hefur sú þróun átt sér stað. að áfengið hefur verið í sókn og bindindi á undanhaldi. Það yrði langur tími að rifja það allt saman upp hér. En það er ein ástæða, sem mér finnst alveg sérstaklega nauðsynlegt að við gefum gaum að hér á Alþ., og það er sá þáttur, sem ég tel að Alþ. og ríkisstj. hafi átt í þessu óhugnanlega undanhaldi, í þessari auknu sókn áfengisnautnarinnar og hinu minnkaða eða takmarkaða bindindisstarfi. því verður ekki neitað, - og ég beini því ekki sérstaklega að núv. ríkisstj. fremur en mörgum þeim, sem hafa setið á undan henni, og ekki að okkur, sem nú sitjum á Alþ., heldur þeim mönnum, sem hafa setið á Alþingi á undanförnum árum, að því verður ekki neitað, að Alþingi og ríkisstj. hafa sofið í þessum málum og látið þau afskiptalaus og á þann hátt með þessum svefni sínum og aðgerðaleysi átt mikinn þátt í því, hver þróunin hefur verið í þessum efnum að undanförnu. Og ég vil líka segja: Hvers er að vænta af ríkisstj., og hvers er að vænta af Alþingi, meðan það er talið eitt hið mesta hnoss, að æðstu ráðamenn þjóðfélagsins séu sérstakra réttinda aðnjótandi í þessum efnum? Og er hægt að búast við því, að þeir valdhafar, sem vilja halda áfram þessu hnossi, að hafa aðgang að ódýru áfengi og ódýru tóbaki, séu líklegir til forustu um bindindisstarf og baráttu gegn áfengisnautninni? Nei, meðan það þykir siðferðislega rétt hér á Alþingi að láta hina æðstu valdamenn njóta slíkra forréttinda og það er talið nauðsynlegra t.d. að tryggja þeim ódýrt áfengi og ódýrt tóbak en ódýra nauðsynjavöru, er þá hægt að búast við því, að það sé mikil forusta hjá þessum aðilum, Alþingi og ríkisstj., í þessum efnum, til að halda uppi almennri baráttu gegn áfengisnautninni og fyrir auknu bindindi? Ég held ekki. Þess vegna held ég, að þessi venja, sem hefur átt sér stað á undanförnum árum, að tryggja æðstu valdamönnum þjóðfélagsins sérstök forréttindi í þessum efnum, sé miklu þýðingarmeiri en menn gera sér grein fyrir og hafi miklu meiri áhrif í þá átt að draga úr hinni réttu baráttu þessara manna í þeim efnum en ella mundi vera. Og ég satt að segja hef ekki þá trú, að þeir menn hafi sérstakan áhuga fyrir bindindisstarfi eða fyrir því að vinna á móti áfengisnautninni, ef þeir telja áfengið vera svo eftirsóknarvert og tóbakið svo eftirsóknarvert, að það eigi að verðlauna hina æðstu embættismenn með því að veita þeim sem greiðastan aðgang að þessum munaðarvörum. Þess vegna tel ég það mjög mikilvægt í þessum efnum, hvernig atkvgr. fellur um þá till., sem minni hl. allshn. hefur lagt fram um þetta atriði. Ég álít, að á þeirri atkvgr., sem fram fer um þá till., muni það vel sjást, hver sé hin raunverulega afstaða alþm. til áfengismálsins og áfengisins. Ef menn líta svo á, að það sé rétt að tryggja æðstu valdamönnum þjóðfélagsins sem auðveldastan aðgang að þessum munaðarvörum, er Ákaflega erfitt að reikna með því, að sámu menn hafi nokkurn sérstakan áhuga á því að vinna gegn áfengisnautninni og að auknu bindindisstarfi. Það, sem ég held að sé eitt mesta óhappið, sem hefur gerzt í áfengismálunum að undanförnu, er sá þáttur í setningu áfengislaganna frá 1954, að þá var unga fólkinu opnaður greiður gangur að vínsöluhúsunum, án þess að það væri látið nokkuð koma í staðinn, nokkur starfsemi koma í staðinn til þess að vega á móti þessu. í áfengislagafrv. frá 1954, eins og það var upphaflega lagt fyrir þingið, var gert ráð fyrir því, að jafnhliða þessari opnun vínsöluhúsanna, sem þá átti sér stað, skyldu teknar upp auknar áfengisvarnir og aukin æskulýðsstarfsemi, til þess að vega á móti því, að unga fólkið sækti vínsöluhúsin. í þessu frv. var ákvæði um það, að nokkrum hluta af tekjum áfengisverzlunarinnar yrði varið til þess að styrkja áfengisfræðslu og æskulýðsstarfsemi, sem ynni gegn áfengisnautn, að styrkja t.d. íþróttastarfsemi og ýmsa tómstundastarfsemi unga fólksins o.s.frv. Illu heilli var þessi fjárveiting felld niður úr frv. og lögin afgreidd án þess að áfengisvarnastarfseminni væri séð fyrir nokkru sérstöku fé til þess að halda starfsemi sinni uppi, enda hefur niðurstaðan orðið sú þrátt fyrir góðan vilja þeirra manna, sem hafa valizt í áfengisvarnaráð og áfengisvarnanefndir, að áfengisvarnakafli áfengislaganna hefur orðið meira og minna tómur bókstafur, vegna þess að það hefur skort fjármagn til þess að fylgja þessum ákvæðum laganna eftir. Það hefur vantað fjármagn til þess að styrkja bindindisstarf og æskulýðsstarfsemi, sem ynni eitthvað á móti þeirri opnun vínsöluhúsanna, sem átti sér stað með áfengislöggjöfinni frá 1954. Og af því mörgu, sem til greina kemur í þeirri sókn, sem nú þarf að hefja gegn. áfengisneyzlunni, hinni miklu og vaxandi áfengisneyzlu, er einmitt að taka upp þetta ákvæði áfengislagafrv. frá 1954 um að verja hæfilegu fjármagni til þess, að hér sé hægt að koma upp æskulýðsstarfsemi, sem eitthvað vinnur gegn vínsöluhúsunum og getur keppt við þau um unga fólkið. Þess vegna fagna ég þeirri till., sem minni hl. allshn. hefur lagt fram við þetta frv., sem er þess efnis, að a.m.k. 5 millj. kr. af tekjum áfengisverzlunarinnar skuli varið til áfengisvarnastarfsemi, bindindisfræðslu og til æskulýðsstarfsemi, sem sé líkleg til að vinna gegn áfengisnautn og beina unga fólkinu frá vínsöluhúsunum. Að sjálfsögðu er það margt, sem til greina kemur í þeim efnum að vinna gegn áfengisnautninni. Ég skal hins vegar játa það, að ég er þeirrar skoðunar, að ég legg miklu meiri trú á áfengisfræðslu og heilbrigða æskulýðsstarfsemi í þeim efnum en mjög öflug bönn. Bönn geta komið að gagni innan vissra takmarka, en þau geta aldrei leyst þetta mál til fulls, og ég held, að það sé miklu frjósamari aðferð og heppilegri að vinna gegn áfengisneyzlunni með hollri æskulýðsstarfsemi og með heilbrigðri fræðslu á þeim vettvangi, þar sem hún á við, eins og t.d. í skólunum. kannske ekki sízt í barnaskólunum og gagnfræðaskólunum. En þessi starfsemi hefur því miður fallið að mestu leyti niður á undanförnum árum, vegna þess að það hefur ekki verið fjármagn til þess að framkvæma þann þátt áfengislaganna, sem fjallar um áfengisvarnir. Og ég verð nú að segja það, að fyrst áfengislögin eru á annað borð opnuð hér á Alþingi og á að gera tilraun til að gera á þeim einhverjar lagfæringar og samræma þau þeim viðhorfum og aðstæðum, sem nú eru, þá finnst mér, að það minnsta, sem hægt sé að gera, sé einmitt það að tryggja nokkra fjárveitingu til þess, að áfengisvarnakafli laganna verði raunverulega framkvæmdur, en hann verði ekki látinn vera dauður bókstafur, eins og átt hefur sér stað þau undanfarin 10 ár, sem áfengislögin hafa verið í gildi. Og sannleikurinn er sá, að það er bezt fyrir Alþ. að gera sér það ljóst, að þegar þessi fjárveiting var felld niður úr áfengislagafrv. 1954, þegar það mál var til meðferðar hér á Alþ., voru það raunverulega svik við bindindismenn, sem þá áttu sér stað. En eins og kunnugt er, var unnið að áfengislagafrv. frá 1954 undir forustu hæstv. núv. forsrh. á þann hátt, að sérstök nefnd vann að samningu frv., og í þeirri nefnd áttu m.a. sæti bæði fulltrúar bindindismanna og fulltrúar vínsöluhúsanna og fleiri aðilar, sem vildu opna sem mest fyrir áfengisflóðið. Og það varð að samkomulagi milli þessara aðila, að gegn því, að bindindismenn þeir, sem í nefndinni voru, m.a. Brynleifur heitinn Tobíasson, féllust á það, að verulega væri rýmkað um starfsfrelsi vínsöluhúsanna, þá kæmi þetta á móti, ákveðin fjárveiting til þess að tryggja það, að hægt væri að halda uppi hæfilegum áfengisvörnum og aukinni æskulýðsstarfsemi, sem ynni gegn áfengisnautn. Þess vegna voru bindindismenn raunverulega sviknir, þegar þetta ákvæði um fjárveitinguna var fellt niður úr lögunum. Og það væri þess vegna ekkert annað en að efna þetta gamla samkomulag við þá, að þessi fjárveiting væri nú tekin upp. En það, sem ég vildi svo segja að lokum, er það, að ég teldi það mjög til bóta og mikinn þátt í þeirri sókn gegn áfengisbaráttunni, sem nauðsynlegt er að hefja, þó að margt fleira þurfi að gera, að samþykkja þær tvær till., sem hv. minni hl. allshn. hefur lagt til, - að það sé mjög til bóta, og ég tel það í raun og veru algert lágmark, sem Alþ. getur nú gert í þessum efnum, ef það á annað borð vill hafa nokkur afskipti af þessum málum. Það frv., sem hér liggur fyrir, þó að sum ákvæði þess stefni í rétta átt, nær allt of skammt í þeim efnum, og ég hef ekki trú á því heldur, að það hafi verulega þýðingu. En ef það yrði viðurkennt af löggjafanum, að nú skuli það fellt niður, að það skuli vera talin einhver sérstök forréttindi að láta okkar æðstu valdamenn hafa aðgang að ódýru áfengi og ódýru tóbaki, þá væri a.m.k. viss mórölsk vísbending, sem í því fælist, og svo hitt, að ef það væri veitt sérstök fjárveiting, ekki lægri en minni hl. fer fram á, til áfengisvarnanna og til æskulýðsstarfsemi, sem vinnur gegn áfengisnautninni, - þetta tvennt er algert lágmark af því, sem Alþ. þarf að gera að þessu sinni. Og það, sem ég álít að ætti að gera jafnframt því, að frv. verður afgr. í þessu formi, væri það, að sett yrði sérstök nefnd, t.d. kosin af Alþ., sem ynni að því að endurskoða áfengislögin fyrir næsta þing með tilliti til þess, að aukin sókn verði tekin upp í þessum efnum gegn hinni sívaxandi áfengisnautn.



Herra forseti. Það eru aðeins nokkur orð, sem ég vildi segja út af þeim umr., sem farið hafa fram um þetta frv. Ég tel ekki nema eðlilegt, að skoðanir manna séu skiptar um, hvort aldurslágmark fyrir áfengiskaupum og áfengisveitingum eigi að miða við 18 ára aldur eða 21 árs aldur. Við, sem stöndum að meirihlutanefndaráliti allshn. í máli þessu, gerðum okkur þetta ljóst frá byrjun, að sitt mundi sýnast hverjum um, við hvort aldursmarkið ætti að miða. Við vitum um hóp manna, þ. á m. nokkra af forustumönnum bindindissamtaka í landinu, sem eru því hlynntir, að aldurslágmarkið verði fært niður úr 21 árs aldri í 18 ára aldur, eins og við leggjum til, og við vitum einnig um hóp manna, þ. á m. ágæta bindindismenn, sem eru gersamlega mótfallnir þessari lækkun á aldurstakmarkinu. Það er ekki nema mannlegt og eðlilegt, að skoðanir manna séu skiptar um þetta, og ekkert við því að segja. Hins vegar haggar það ekki því áliti okkar, að rétt sé að lækka aldurslágmarkið úr 21 árs aldri í 18 ára aldur, og teljum við, að slík lækkun auðveldi framkvæmd áfengislaganna og stuðli að því, að ákvæðið um aldurslágmarkið fyrir áfengiskaupum og áfengisveitingum væri virt. Út af brtt. hv. minni hl. allshn. um frv. það, sem hér er til umr., vildi ég aðeins taka þetta fram: Fyrri brtt. hljóðar um, að héðan í frá skuli óheimilt að gefa afslátt af hinu ákveðna útsöluverði Áfengisverzlunar ríkisins af áfengi, þó megi selja sendiherrum og einstaka fleiri aðilum áfengi með öðrum kjörum, enda verði þess áfengis ekki neitt innanlands. Segir frsm. minni hl., hv. 1. þm. Norðurl. v., að sala áfengis til einstakra aðila með öðrum og vægari kjörum en Áfengisverzlun ríkisins lætur aðra áfengiskaupendur njóta hafi ekki stoð í lögum og sé því lögleysa ein. Þetta er nú ekki með öllu rétt hjá hv. þm. Það er að vísu rétt, að heimild til slíkrar áfengissölu er ekki að finna í áfengislögunum sjálfum, en hún er í reglugerð um sölu og veitingar áfengis, nr. 113 frá 1954, en þar segir svo í 2. gr., með leyfi hæstv. forseta: „Áfengisverzlun ríkisins er, auk þess sem hún selur áfengi í útsölustöðum sínum, heimilt að selja það frá aðalverzlun sinni þeim, sem hér segir: .... 4) Forseta Íslands, Alþingi, ríkisstjórn, sveitarstjórnum og erlendum sendiráðum til risnu.“ Á þessu ákvæði reglugerðar um sölu og veitingar áfengis byggist sú áfengissala, sem hv. minni hl. allshn. vill láta afnema og lengi hefur verið tíðkuð hér á landi. Í lögum segir víða, að ákvæði um nánari framkvæmd þeirra skuli sett með reglugerð. Annars tek ég undir það, sem hæstv. dómsmrh. sagði hér við umr. um þetta frv. s.l. fimmtudag, að þær breytingar, sem lagt er til að gerðar verði á gildandi áfengislögum með því frv., sem hér er til umr., snerta allt annan þátt áfengismálanna en það, sem hv. minni hl. hreyfir með sinni brtt., og tel ég ekki eðlilegt að blanda því máli inn í umr. eða afgreiðslu þessa frv. Um hina brtt. hv. minni hl., þ.e. um hækkaða fjárveitingu til áfengisvarna, vil ég aðeins seg,ja þetta: Tillögur um, að vissum hluta áfengisgróða ríkissjóðs verði varið til áfengisvarna, hafa oft verið bornar fram hér á hv. Alþ., en þær hafa jafnan strandað á hinu sama, þ.e. áhugaleysi og jafnvel beinni andstöðu bindindismanna og samtaka þeirra á því að afla tekna til áfengisvarna með þessum hætti. Nú leggur hv. minni hl. að vísu til, að ákveðin fjárhæð, en ekki hluti af áfengisgróðanum, verði fest í áfengislögunum. Ég er langt frá því að vera mótfallinn því, að fjárveiting til áfengisvarna verði hækkuð, en tel þó, að slík hækkun ætti að koma fram á fjárlögum, en ekki áfengislögunum, enda er fjárveiting til áfengisvarna einn liður á fjárlögum og hefur verið það um margra ára skeið.



Herra forseti. Þetta mál var frumflutt á síðasta Alþingi, og þá var gerð rækileg grein fyrir því, bæði með grg. og í framsögu, og þarf ég því ekki að skýra málið ýtarlega í þetta sinn. Það er skoðun mín, að það væri mjög mikilsvert fyrir þróun Ísafjarðarkaupstaðar, ef hann fengi betri og öruggari tengingu með bættum samgöngum við sveitahéruðin í Vestur-Ísafjarðarsýslu vestan Breiðadalsheiðar til annarrar handar, bæði í Önundarfirði og Dýrafirði, og við innsveitir Ísafjarðardjúps til hinnar handarinnar. En þannig er ástatt, að Ísafjarðarkaupstaður er alls ekki í beinu akvegasambandi við innsveitir Ísafjarðardjúps, þó að vonir standi nú til, að það samband komist á innan nokkurra ára. En tengslin vestur á bóginn eru hins vegar rofin af allháum í fallgarði, Breiðadalsheiði, sem er á 7. hundrað m á hæð, þar sem fjallgarðurinn er lægstur, og þessi fjallvegur er lokaður 7-8 mánuði á hverju ári. Það er álit sérfræðinga í vegagerð, að ekki sé mögulegt að byggja öruggan vetrarveg yfir Breiðdalsheiði sökum fjallaþrengsla og fannkyngi og verði þessi vegur því ekki gerður öruggur að vetri til nema með því að gera, jarðgöng gegnum þennan fjallgarð. Kæmi vissulega til máta og þarf sérfræðiathugun til að ákveða, hvar slík jarðgöng skuli gerð. Ef menn aðhylltust þá stefnu í málinu að gera jarðgöng gegnum í fjallið í 500 m hæð, þá mundi þarna vera um að ræða um 600 m löng jarðgöng. Þau yrðu að vísu miklu lengri, ef þau yrðu tekin neðar í gegnum fjallið, en þá að sama skapi öruggari að því er það snertir að tryggja full not vegarins allt árið um kring. Ég hef átt viðræður við verkfræðinga um kostnað við slíka mannvirkjagerð, og hafa þeir tjáð mér, að miðað við þá reynslu, sem fékkst við þau jarðgöng, sem gerð voru í sambandi við virkjun Sogsins, megi ætla, að miðað við núv. kostnað kosti lengdarmetrinn í jarðgöngum sem þessum 10-12 þús. kr. Mundi þá, ef miðað er við 600 m jarðgöng, þetta mannvirki kosta um 6-7 millj. kr. Ég segi í grg., að þetta sé að vísu allhá upphæð, en hún sé þó ekki hærri en sem svari andvirði 150-200 tonna fiskibáts. Vegna þessa orðalags í grg. hefur einn hv. þm., Davíð Ólafsson, sem vel á að víta um verð fiskibáta, vakið athygli mína á því, að 150-200 tonna fiskibátur kosti nú drjúgum meira fé en þetta, mundi alltaf kosta 8-9 millj. kr., segir hann, og þýðir þetta þá, að þessi jarðgöng, sem ég ræði hér um, kosta mun minna, að fengnum nákvæmum upplýsingum, heldur en 150-200 tonna fiskibátur, og sýnir það, að hér er ekki um neitt gífurlega stórt mannvirki að ræða. Ef öruggur vetrarvegur er kominn gegnum Breiðadalsheiði, eru byggðir Önundarfjarðar, landbúnaðarsveitirnar í Önundarfirði, komnar í órofin tengsl við þann stærsta landbúnaðarmarkað, sem fyrir hendi er á Vestfjörðum, sem er Ísafjarðarkaupstaður, en við það bætist, að með þessari mannvirkjagerð væru sveitirnar við Dýrafjörð einnig komnar í órofið samband árið um kring við Ísafjarðarkaupstað og markaðinn þar, því að Önundarfjörð og Dýrafjörð skilur aðeins lág heiði, Gemlufallsheiði, sem vandalaust er að byggja veg yfir, þannig að opinn sé örugglega allt árið um kring. Hér er því um það að ræða að gera þær samgöngubætur á Breiðadalsheiðinni, að sveitirnar við Dýrafjörð og Önundarfjörð fái örugg samgöngutengsl við Ísafjarðarkaupstað árið um kring. Það er sannfæring mín, að þetta mál varði ekki ein öngu hagsmuni fólksins í sveitunum í Vestur-Ísafjarðarsýslu, heldur engu síður fólksins í Ísafjarðarkaupstað, því að eins og það er nauðsynlegt fyrir sveitir að hafa lífrænt samband við markað kaupstaðanna, er það áreiðanlega grundvallarskilyrði fyrir vaxandi kaupstaðarbyggð að vera í sem nánustu og öruggustu sambandi við framleiðsluhéruð sveitanna. Vöxtur Akureyrarkaupstaðar er tvímælalaust byggður á tengslunum við hinar blómlegu byggðir Eyjafjarðar. Það, sem einkum stendur Sauðárkróki fyrir þrifum, er það, að þar er ekki nægilega vel séð fyrir atvinnugrundvelli, hvorki til lands né sjávar. Siglufirði er áreiðanlega bagi mikill að því að vera ekki í tengslum við sveitir Skagafjarðar, en úr því á væntanlega að bæta með mannvirkjagerð líkri þeirri, sem hér ræðir um, þ.e.a.s. jarðgöngum gegnum Stráka. Ástæðan til þess, að ég flyt sérstakt frv. um þessa mannvirkjagerð, er tvíþætt. Hún er í fyrsta lagi sú, að framtíðarvegur hefur enn þá ekki verið gerður um Breiðadalsheiði. Þar er aðeins um niðurgrafna vegarslóða að ræða, og er það margra manna mál, sem ferðast milli Ísafjarðar og Reykjavíkur, að vegurinn um Breiðadalsheiði sé versti kaflinn á allri þessari vegalengd, enda hefur honum ekki verið sómi sýndur með tilliti til þess, að það er ekki enn þá búið að ákveða þarna nákvæmlega vegarstæðið né heldur leggja neitt fé í að byggja þennan veg upp. Það, sem er tvímælalaust eðlilegast, þegar að því er komið að endurbyggja veg um Breiðadalsheiði, er að ákveða jarðgöngunum stað. Úr þessum, jarðgöngum kemur auðvitað valið byggingarefni í veginn til beggja handa, og vegagerðinni norður yfir og vestur yfir verður alls ekki ákveðinn staður, fyrr en jarðgöngunum hefur verið ákveðinn staður, og efnið kemur sem sé úr ,jarðgöngunum til myndarlegs upphleypts vegar til hegg,ja handa. Á þessu mannvirki á því að byrja. En hví þá ekki að ákveða fjárveitingar til mannvirkis eins og þessa í vegáætlun væntanlegri? Ástæðan til þess, að ég tel, að þetta mál verði ekki leyst með árlegum fjárveitingum til vegamála á fjárlögum eða nú með vegáætlun, er sú, að þó að ekki sé um hærra að ræða en 6 -7 millj., fæst slík fjárveiting ekki á eins árs fjárlög tekin né heldur sennilega á vegáætlun. Þess vegna þarf að heimila ríkisstj., eins og gert er í þessu frv., að taka lán til þessa mannvirkis, allt að 7 millj. kr., og er svo lagt til í 2. gr. þessa frv., en sú upphæð verði síðan endurgreidd af árlegum fjárlagafjárveitingum eða vegáætlunarfjárveitingum, þangað til hún væri að fullu greidd. Svona mannvirki er ekki hægt og ekkert vit í að vinna í pörtum. Það þarf að ráðast í þetta mannvirki og hafa fulltryggt fé til þess að geta unnið það í einum áfanga og lokið því. Þess vegna er þetta mál þannig vaxið, að nauðsynlegt er að tryggja féð, jafnframt því sem ákveðið er að ráðast í mannvirkið, en fjárlagafjárveitingar siðar endurgreiði slíka lánsupphæð. Ég þykist nú hafa gert grein fyrir meginefni þessa frv. Það er ósköp einfalt og liggur beint fyrir hv. þm. Þetta er annað eða þriðja stórátakið, sem nauðsynlegt er að gera nú í vegamálum Vestfjarða. Sumir segja í raun og veru, að þetta sé það átak, sem eigi að vera númer eitt. Ég legg að jöfnu þetta átak og átakið, sem gera þarf til þess að koma Ísafirði í beint akvegasamband við vegakerfi landsins um Ísafjarðardjúp, þ.e.a.s. lagningu hins svokallaða Fjarðavegar, en þar er um að ræða lagningu vegar á 60-65 km vegalengd og vitað, að það muni kosta aldrei minna en um 300 þús. kr. km, sem sé mjög marga milljónatugi, sem leggja þarf fram á næstu árum, helzt ekki lengri tíma en 4-5 árum, og mætti þá vel og miklu betur miða um fjárveitingar til vegagerðar á Vestfjörðum en orðið hefur að undanförnu, ef því verkefni væri sinnt svo sem nauðsyn heimtar með fjárlagafjárveitingum. Það undirstrikar í raun og veru, að vonlítið er, að þessum málum báðum verði gerð þau skil með árlegum fjárveitingum til vegamála, sem nauðsynin heimtar, og þess vegna tel ég, að það sé bráðaðkallandi, að hæstv. ríkisstj. hafi í höndum heimild til þess að tryggja lánsfé til jarðganga í gegnum Breiðadalsheiði. Ég held, að eðlilegast sé, að þessu frv. verði vísað til hv. fjhn., og vil vænta þess, að þetta mál njóti skilnings hv. alþm., því að vissulega er svo mörgu áfátt í vegamálum Vestfjarða, að fyllsta þörf er á því, að þau mál njóti aukins skilnings hv. Alþingis.



Herra forseti. Vegurinn yfir Breiðadalsheiði var lagður árið 1936 og þá við erfiðar aðstæður. Þá voru engin tæki komin til vegagerðar, aðeins var notað skófla og haki, og vegur þessi hefur verið þannig byggður, að hann teist ekki sæmilegur vegur nú, enda er hann ekki fær nema í kringum 4 mánuði á hverju ári. Þessi vegur er einn mikilvægasti vegurinn á Vestfjörðum og einn erfiðasti þrándurinn í götu milli byggðarlaga þar, því að hann tengir saman bæði Ísafjarðarkaupstað og kauptúnin þrjú við Ísafjarðardjúp, Hnífsdal, Bolungarvik og Súðavík, og svo kauptúnin fyrir vestan, bæði Flateyri og sömuleiðis Þingeyri, því að vegurinn á milli Önundarfjarðar og Dýrafjarðar liggur yfir lága heiði, sem er auðvelt verk að gera bílfæra svo að segja allan ársins hring, jafnframt því sem hann tengir sveitirnar í Önundarfirði og þá sveitahreppa, sem eru í akvegasambandi við Ísafjarðarkaupstað, saman, og þetta er stórt mál, hæði í atvinnulegu tilliti og ekki síður í félagslegu tilliti hjá því fólki, sem byggir þessa staði. Eðlilega ætti að taka þetta mál og framlög til þessa vegar í vegáætlun. En auðvitað óttumst við, að það verði ekki teknar það háar upphæðir, að hægt sé að hrinda þessu máli í framkvæmd á skömmum tíma, og ég sé ekkert á móti því á nokkurn hátt, að það sé tekið lán af ríkisstj. til þess að fara út í þessar framkvæmdir til þess að hraða þeim, og ég fyrir mitt leyti styð það af heilum hug. Þetta mál er ekkert nýtt. Þetta er búið að vera áhugamál fjölda manna á Vestfjörðum í mörg undanfarin ár, að fá fullkomnara vegasamband yfir Breiðadalsheiði, og það hefur verið álit allra verkfróðra manna, að þetta verði ekki leyst nema með jarðgöngum. Það eina, sem hefur áunnizt í því, er það, að á s.l. sumri var mælt út fyrir nýjum vegi fram Breiðadal, sem er Önundarfjarðarmegin við Breiðadalsheiði, en eftir er að velja vegarstæði að norðanverðu við Breiðadalsheiði, frá Ísafjarðarkaupstað, og þar getur verið um þrjár leiðir að ræða, og sömuleiðis eftir að velja jarðgöngunum stað og gera þar nákvæmar mælingar og allan undirbúning. Og þrátt fyrir það, að margar áskoranir hafi verið gerðar heima í héruðum á undanförnum árum, er þetta mál ekki komið lengra áleiðis en raun ber vitni. Ég trúi ekki öðru en skilningur hv. alþm. sé góður á þessu máli, því að þessi samgönguæð tengir saman meira en helming af öllum íbúum Vestfjarða, og hún er eitt mesta áhugamál Vestfirðinga í vegaframkvæmdum, og ég fyrir mitt leyti vænti þess, að þessu máli verði vel tekið. Það er ekki allt undir því komið, hvernig það er leyst, hvort þetta frv. er samþ. óbreytt, heldur getur það breytzt á þann veg, að ef fæst tekin veruleg upphæð inn á vegáætlun, þá er tilgangurinn sá sami. En höfuðatriðið er, að það sé ekki legið lengur á því að framkvæma allan tæknilegan undirbúning að þessu máli og ráðast að því loknu í framkvæmdir. Þess vegna tek ég undir þetta frv., og þetta frv. er ekki frv. neins ákveðins manns. Þetta er ósk og vilji fólksins, sem þarna á hlut að máli, og eitt af þeim málum, sem hafa verið baráttumál þess um langan tíma.



Herra forseti. Þetta mál er komið frá Ed. og hefur hlotið samþykki þeirrar hv. d., en það er um sölu eyðijarðarinnar Litlagerðis í Grýtubakkahreppi. Það hafa legið fyrir hv. landbn. Ed. umsagnir nokkurra aðila um þetta mál. Það er umsögn landnámsstjóra, umsögn jarðeignadeildar ríkisins og enn fremur umsögn hreppsnefndar í Grýtubakkahreppi, og allar þessar umsagnir eru meðmæltar frv. Þarna er um að ræða litla jörð, sem er áfallasöm vegna skriðuhættu og snjóflóða, og eins og nú er, hefur jarðeignadeildin haft nokkurn kostnað af að eiga hana. Það eina, sem telja má kannske þessari jörð til gildis nú, er, að það fylgir henni nokkur silungsveiði í Fnjóská, en þar er þó um mjög lítið svæði að ræða, þar sem jörðin er mjög landlítil. Ég sé ekki ástæðu að fara mörgum orðum um þetta. Það varð hins vegar ekki samstaða í hv. landbn. Nd. um þetta mál, og ef þeir nm., sem skrifuðu ekki undir þetta álit, telja ástæðu til, gera þeir grein fyrir sinni afstöðu hér á eftir, en mér skildist þó, að þeirra sérstaða mundi kannske frekast vera byggð á því, að það er venja með sölu á slíkum jörðum, að þær séu seldar ábúendum, en ekki er hér um það að ræða, þar sem jörðin er í eyði. En sem sagt, eins og fram kemur í nál. meiri hl., leggjum við til, að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Ég bað um nafnakall til þess að geta gert grein fyrir atkv. mínu. Ég missti því miður af umr. um mátíð, en ég hafði jafnvel hugsað mér að flytja brtt. við þessa 1. gr., og það verður þá tækifæri til þess, ef vill, við 3. umr. Með þessum fyrirvara greiði ég atkv. með greininni og segi já.



Herra forseti. Ég álit, að ríkið ætti frekar að kaupa allar þær eyði,jarðir, sem nú eru til á Íslandi, heldur en að selja þær fáu þjóðjarðir, sem enn þá eru eftir, og segi þess vegna nei við þessu.