Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ég vil bera upp fyrirspurn sem varðar innstæðutryggingarsjóðinn og þetta uppgjör sem við þurfum að fara í við erlenda kröfuhafa. Það er nefnilega þannig að þegar hér voru sett neyðarlög fyrir um það bil ári var hnykkt sérstaklega á heimild innstæðutryggingarsjóðs til að snúa kröfum á sig yfir í íslenskar krónur. Að þessu var ekki vikið sérstaklega í lagasetningu um sjóðinn en talin ástæða í tengslum við setningu neyðarlaganna að hnykkja sérstaklega á heimild sjóðsins til að snúa kröfum frá erlendum aðilum í erlendri mynt yfir í íslenskar krónur til að forða því að sjóðurinn gæti lent í þeirri óþægilegu stöðu að eiga kröfur í íslenskum krónum en hafa skuldbindingar í erlendri mynt. Maður hlýtur að gefa sér að þegar við setningu neyðarlaganna var hnykkt sérstaklega á þessu atriði hafi menn haft áhyggjur af þessari gjaldeyrisáhættu og séð hana fyrir. Það gerist síðan nokkrum vikum síðar að við fáum kröfur á innstæðutryggingarsjóðinn sem nema um það bil hálfri þjóðarframleiðslunni og þá hlýtur að vakna upp sú spurning: Hvers vegna var þessi lagaheimild ekki nýtt? Hvers vegna völdu menn þá leið að fjármagna innstæðutryggingarsjóðinn í erlendum myntum og skapa þá áhættu og óvissu sem því fylgir í stað þess að sjóðurinn skuldaði í íslenskum krónum? Þetta er algerlega óháð því hvort við ætlum að veita ríkisábyrgð fyrir skuldbindingum innstæðutryggingarsjóðs eða ekki. Þetta hefur einfaldlega með það að gera að við nýtum þau varnaðarúrræði sem til staðar eru í lögum til að gæta hagsmuna okkar og við sjáum það fyrir okkur núna að ef innstæðutryggingarsjóðurinn væri að greiða skuldbindingar sínar út í íslenskri mynt, hvernig sem hann færi að því og hvernig sem hann væri fjármagnaður til þess, þá mundu gjaldeyrislögin að sjálfsögðu gilda 

Virðulegi forseti. Þetta er mál sem hefur komið upp alltaf annað slagið í einni eða annarri mynd og menn hafa áhyggjur af þessari gengisáhættu. Það er út af fyrir sig vel skiljanlegt en við höfum farið yfir það margsinnis hérna að kröfum á tryggingarsjóðinn er lýst í evrum og pundum og því mun sú krafa hækka og lækka í fullu samræmi við skuldbindingar sjóðsins gagnvart Bretum og Hollendingum. Kröfur tryggingarsjóðsins hafa verið settar fram í krónum og fjárhagur þeirra bundinn við gengi íslensku krónunnar eins og við þekkjum frá ákveðnum tíma, en þegar kröfunum er lýst í pundum og evrum og eru því áfram bundnar gengi þessara mynta þá skiptir það auðvitað máli. En ég hef sagt hér að ég tel að það sé rétt að farið sé vel yfir þessa gengisáhættu og að sjóðurinn geri heildstætt mat á þessari gengisáhættu sem hvíla mun á sjóðnum og eftir atvikum bregðist þá við vegna þess að hann getur með ýmsum hætti lágmarkað þessa áhættu.

Virðulegi forseti. Það er þannig með innstæðutryggingarsjóðinn að hann er að fara að taka stór lán í erlendri mynt og hann mun þurfa að standa skil á greiðslu þeirra lána og vaxta vegna þeirra. Hér verður um verulegar fjárhæðir að ræða sem ríkisstjórnin er að leggja til að á endanum verði skuld ríkisins, allt það sem út af stendur þegar gert hefur verið upp úr eignasafni bankans. Ég tel að þetta atriði hafi alls ekki fengið nóga athygli, ég tel að það sé fullkomlega óljóst enn þá hvers vegna lagaheimildin hefur ekki verið nýtt. Gott og vel. Það kann að hafa verið skynsamlegt að ræða um uppgjör á einhverjum öðrum forsendum þegar menn ætluðu að finna einhverja pólitíska lausn þar sem allir legðu sitt af mörkum en þegar lagt er upp með það að við Íslendingar tökum á okkur allar skuldbindingarnar og veitum ríkisábyrgð til viðbótar, þá er mjög æpandi sú spurning hvers vegna við erum ekki að nýta heimildina til að láta uppgjörið fara fram í íslenskum krónum í stað þess að taka á okkur þessar miklu skuldbindingar í erlendum myntum.

Virðulegir forseti. Ég held að allir séu meðvitaðir um þetta sem hv. þingmaður ber upp. Það er ákveðin áhætta í þessu fólgin en við verðum líka að horfa á þessa áhættu út frá því að það er óljóst hvað við fáum mikið inn úr búinu, það er allt sem bendir til þess og hefur verið síðustu mánuði að þetta sé milli 80–90% og það skiptir auðvitað verulegu máli. Engu að síður þurfum við að vera á verði gagnvart þessu og ég held og ítreka það sem ég sagði að mér finnst að tryggingarsjóðurinn eigi að fara yfir það með hvaða hætti hann getur varið sig fyrir þessari hugsanlegu gengisáhættu.

Virðulegi forseti. Ég kem hingað upp til að ræða öryggismál. Mig langar að ræða örlítið við hæstv. samgönguráðherra um slökkvilið á Reykjavíkurflugvelli. Ég undrast svolítið hvernig Flugstoðir, sem heyra undir ráðherrann, standa að málum varðandi slökkviliðið á flugvellinum. Ég er hér með auglýsingu þar sem Flugstoðir eru að auglýsa eftir flugvallarvörðum og, með leyfi forseta, stendur um hæfniskröfur: „Meirapróf er skilyrði. Reynsla af slökkvistörfum, snjóruðningi og hálkuvörnum væri kostur.“ Ég velti fyrir mér hvort meiraprófið sé meira virði á flugvellinum heldur en hafa reynslu og menntaða menn í björgunarstörfum til að vera til taks fyrir okkur farþegana sem nýtum þessar samgöngur. Þá er ámælisvert að Flugstoðir hafa hvorki svarað Brunamálastofnun né Landssambandi slökkviliðsmanna varðandi þær fyrirspurnir sem þeir hafa lagt fram og bið ég ráðherrann ganga í það að það svar muni berast. Það að vera með menntaða slökkviliðsmenn á Reykjavíkurflugvelli snýst um öryggi flugfarþega fyrst og fremst og að mínu viti nægir ekki að vera með - og nú ætla ég ekki að gera lítið úr húsvörðum Íslands, húsverði með meirapróf ef þeir hafa litla reynslu af slökkvistörfum. Það hlýtur að vera hægt að gera þá kröfu að þarna sé um menntaða menn að ræða. Mig langar að spyrja ráðherra út í grein eða frétt sem var í Morgunblaðinu, því að þar segir Hjördís Guðmundsdóttir, upplýsingafulltrúi Flugstoða, að hugmyndin sé að nýta starfsmennina í fleiri störf og um hagræðingu sé að ræða með fullu samþykki samgönguráðuneytisins. Er það þannig, hæstv. ráðherra, að þú sért samþykkur því að ekki verði menntaðir slökkviliðsmenn á Reykjavíkurflugvelli til halds og trausts fyrir farþegana eða ertu til í að skoða það að hinir menntuðu slökkviliðsmenn ...?

Ég vil biðja hv. þingmann að beina orðum sínum til forseta.

Já, fyrirgefðu, frú forseti, mig langar þá að velta því upp við hæstv. ráðherra hvort hann sé samþykkur því að menntaðir slökkviliðsmenn verði á Reykjavíkurflugvelli en taki þá hugsanlega að sér önnur störf eins og t.d. hálkuvarnir?

Virðulegi forseti. Vegna þess sem hv. þingmaður gerir hér að umræðuefni þá stendur það ekki til og Flugstoðir eru ekki að gera neitt sem ógnar öryggi flugfarþega á Reykjavíkurflugvelli þó að fyrirtækið sé eins og allir aðrir að leita leiða til sparnaðar og eitt af því var að viðræður gengu ekki upp milli slökkviliðsins á höfuðborgarsvæðinu og Flugstoða og þess vegna var þeim samningi sagt upp. Flugstoðir hafa sýnt okkur í þessum sparnaðarhugleiðingum sínum að ná megi verulegum sparnaði með því að ráða flugvallarverði og færa þá til. Ég ítreka bara það sem ég segi hér að það stendur ekki til að gefa neinn afslátt á örygginu, svo er ekki, en við getum líka farið svolítið aftur í tímann, hvernig þetta var áður. Og af því að hv. þingmaður gerir mikið úr auglýsingu, sem ég verð að játa að ég hef ekki séð, um að krafist sé meiraprófs og, að mér finnst, gerir svo lítið úr því, þá liggur það náttúrlega í augum uppi að það er sama hvort það eru slökkviliðsmenn eða flugöryggisverðir, þeir þurfa örugglega að hafa meirapróf til að keyra þau tæki sem þarf að keyra þar. Ég held að það sé ekki aðalatriðið eins og mér fannst hv. þingmaður gera að umræðuefni að leggja áherslu á meiraprófið frekar en eitthvað annað. Virðulegi forseti. Þetta er bara þannig að allir stofnanir eru að leita að hagræðingu og sparnaði, enda dynur hagræðingarkrafa á þeim og við þurfum að taka 10% eins og við höfum verið að gera. Þetta er einn liðurinn í því og við skulum vona að Flugstoðum takist að sigla þessu í höfn og klára það mál. En ég þekki það líka að það eru oft átök við stéttarfélög og fleira um að halda sínum hlut en aðalatriðið er að það mun aldrei verða samþykktur neinn afsláttur á öryggismálum. Það er einfaldlega þannig að Flugmálastjórn Íslands hefur það mikið eftirlitshlutverk með þessu og þetta yrði aldrei gert ef það ógnaði flugöryggi.

Virðulegi forseti. Það liggur í augum uppi að það ógnar flugöryggi að vera ekki með menntaða sérfræðinga í slökkviliðinu á flugvellinum. Það er eins og, mætti ímynda sér, að vera ekki með einhverja sem hafa reynslu af eldvörnum í eldvarnaeftirlitinu eða með reynslu af lækningum á spítalanum. Mér finnst þetta svar því mjög undarlegt hjá ráðherra og ég óska eftir að hann svari því hvort hann sé sammála því og hvort hann ætli að samþykkja það að á Reykjavíkurflugvelli verði ekki menntaðir slökkviliðsmenn því að það er alveg augljóst og ég bið þingmenn að taka eftir því vinsamlegast, frú forseti, að það mun þá verða reyndin á öllum öðrum flugvöllum þar sem krafist er að vera með slökkviliðsmenn eða brunaverði. Ég óska eftir að ráðherra svari því hvort hann ætli að láta það ganga í gegn að það verði auglýst eftir svokölluðum flugvallarvörðum sem hafi reynslu af slökkvistörfum en enga menntun og hafa þess vegna ekki þá þekkingu sem til þarf. Það er rétt að það þarf meirapróf til þess að vera í slökkviliðinu en þar fylgir þá líka menntun og reynsla í slökkvistörfum.

Virðulegur forseti. Ég bið hv. þingmann að fara í huganum einn hring á alla flugvelli landsins, ekki bara Reykjavíkurflugvöll og ekki bara Keflavíkurflugvöll heldur ýmsa aðra flugvelli þar sem haldið er uppi áætlunarflugi. Þeir eru bæði stórir og litlir og við þekkjum hvernig þetta er gert á mörgum stöðum á landinu, það eru ekki allt hámenntaðir slökkviliðsmenn sem þar eru, það geta verið flugöryggisverðir sem hafa farið í gegnum námskeið og annað, þannig að það er allur gangur á því hvernig þetta er. En aðalatriðið er að Flugstoðir eru að vinna þessa vinnu og við höfum það öryggiskerfi af Flugmálastjórn 

Virðulegi forseti. Mig langar að spyrja hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra út í málefni Seðlabankans. Eftir að fulltrúi Framsóknarflokksins í bankaráði Seðlabankans hafði sagt af sér í fyrrahaust var kosinn nýr bankaráðsmaður, Daniel Gros, að tillögu Framsóknarflokksins, sem er eftir því sem ég best veit framkvæmdastjóri ráðgjafarfyrirtækisins Centre for European Policy Studies í Belgíu og er sjálfsagt mjög vel hæfur til starfans. 

Það kostar ansi …

Mig langar til að spyrja hæstv. ráðherra hvort hann hafi upplýsingar um hvort það sé einhver aukakostnaður af því og þá hver beri þann kostnað.

Virðulegi forseti. Ég þakka þessa fyrirspurn. Því er til að svara að svo virðist sem Seðlabankinn verði að bera þennan kostnað. Hann hefur ritað bæði mínu ráðuneyti og fleiri aðilum og leitað svara við því hvar þessi kostnaður ætti að lenda en það virðist ekki vera hægt að finna nein önnur svör en að fella verði kostnaðinn á almenn rekstrarútgjöld Seðlabankans. Upphæðirnar liggja ekki alveg fyrir en hér er bæði um verulegan ferðakostnað að ræða og einnig þýðingar og túlkakostnað. Mér þykir líklegt að 5 millj. kr. á ári gætu verið nærri lagi en ég skal þó ekki fullyrða um hvort það sé endanleg tala. Auðvitað er það ekki stærsta fjárhagslega áfallið sem Seðlabankinn hefur orðið fyrir en það munar um allt á samdráttartímum þannig að Seðlabankinn hefur ekki 

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir svarið. Ég vil taka fram að ég hef ekkert á móti erlendum mönnum. Ég efast heldur ekki um hæfni þessa manns til að sitja í þessu ráði. Mér finnast þetta hins vegar vera upplýsingar sem við eigum að hafa í þinginu, hvað það kostar okkur þegar við veljum erlenda menn til starfa eins og í bankaráðið. 

Virðulegi forseti. Á dögunum átti ég orðastað við fjármálaráðherra þar sem við fjölluðum um áhættu ríkisins annars vegar af föstum vöxtum og hins vegar af breytilegum vöxtum af Icesave-skuldbindingunum. Eitt af því sem ráðherrann sagði var, með leyfi forseta: „Varðandi vexti verða menn að horfa á muninn á því að festa lán til langs tíma á föstum vöxtum öryggisins vegna. Það er mat þeirra fagaðila sem leitað var ráðgjafar hjá að það væri skynsamlegt vegna þess að ríkið tekur lán til skemmri tíma á breytilegum vöxtum. Með því er áhættunni dreift. Var talið að þetta kæmi einfaldlega betur út og væri í heildarsamhengi mála skynsamleg ráðstöfun af hálfu ríkisins og varð niðurstaðan þessi.“ Því vil ég spyrja hæstv. forsætisráðherra hvort hún viti hvaða fagaðilar það voru sem fengnir voru til að meta þetta. Enn fremur: Hefur hæstv. ráðherra séð þetta mat? Í þriðja lagi: Ef matið hefur á annað borð verið gert, væri náðarsamlegast hægt að fá aðgang að því?

Virðulegi forseti. Það var mikið farið yfir fasta og breytilega vexti í kringum Icesave-samningana og lánin sem við höfum verið að taka. Það var mat Seðlabankans að ekki væri skynsamlegt að hafa þau á breytilegum vöxtum og ekki skynsamlegt vegna vaxtaáhættu að vera með öll lánin t.d. á breytilegum vöxtum. Fastir og breytilegir vextir eru, eins og hv. þingmaður þekkir, í sögulegu lágmarki um heim allan um þessar mundir og flestir eru sammála um að vextir muni hækka verulega á næstu árum. Þess vegna tel ég ekki skynsamlegt að vera með mikið af lánum í breytilegum vöxtum og þeir útreikningar sem komu frá Seðlabankanum á sínum tíma að því er þetta varðar sýndu þetta ótvírætt. Ég veit ekki nákvæmlega hvaða skýrslu hv. þingmaður er að vísa í en öll gögn um þessi mál eiga að vera opinber og séu til einhverjar skýrslur sem sýna samanburð á því sem mér heyrist hv . þingmaður vera að kalla eftir, ætti hv. þingmaður að hafa aðgang að þeim. En þetta var mat Seðlabankans á sínum tíma og ég tel að það hafi ekki breyst m.a. vegna þess hvernig staðan á vöxtum er núna um heim allan.

Virðulegi forseti. Það er rétt hjá hæstv. forsætisráðherra að það er mjög líklegt að vextir muni hækka í framtíðinni. Vextir eru í sögulegu lágmarki núna og verða lágir næstu tvö til þrjú árin. Ég fékk sérfræðinga í skuldastýringu til að fara yfir þetta mál með mér og þar kemur í ljós að ef vextir hækka um 1% á næsta ári, 2% á þar næsta o.s.frv. þangað til þeir eru komnir upp í 7%, sem væru vextir í sögulegu hámarki, er munurinn á því að vera með fasta vexti annars vegar og breytilega vexti hins vegar í kringum 93 milljarðar, miðað við 90% innheimtur eigna Landsbankans. Mig langar til að spyrja forsætisráðherra hvort það sé ekki full ástæða til að gera þingheimi eða alla vega þeim þingmönnum sem sitja í nefndum er málið varðar grein fyrir hvernig þessir fagaðilar unnu matið vegna þess að það hefur ekki legið fyrir og hefur ekki verið kynnt fyrir nefndum þingsins.

Mér finnst bara sjálfsagt, virðulegi forseti, að nefndin fái þær upplýsingar sem hún kallar eftir í þessu efni og sé ekki af hverju ætti að vera einhver feluleikur í kringum það. Það fer auðvitað eftir því hvernig menn horfa á þessi mál hvort er hagstæðara. Ef eign t.d. innheimtist hratt í þeirri vaxtastöðu sem við erum í gæti verið hagstætt að vera með breytilega vexti. Eins og ég tel að mál muni þróast og Seðlabankinn hefur gert er hagstæðara að vera ekki með breytilega vexti. En mér finnst það eðlilegt og sé ekki neitt því til fyrirstöðu að gefa nefndinni þessar upplýsingar þannig að hún sé þá fær um að meta þessa kosti sem þarna eru uppi. Það verður þá að koma í ljós ef það er ekki hægt.

Frú forseti. Ég er með einfalda fyrirspurn til hæstv. menntamálaráðherra. Mig langaði að heyra hvað henni finnist um fyrirhugaðan niðurskurð í grunnskólum landsins. Það kom fram í vikunni sem er að líða að fyrirhugað væri að skera niður um einn milljarð í grunnskólum Reykjavíkur. Mig langaði að heyra álit hæstv. menntamálaráðherra á því hvort það sé ef til vill ástæða til að færa skólana aftur undir ríkið til að gæta jafnræðis í grunnskólamálum landsins.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni þessa fyrirspurn því að þetta er auðvitað stórt áhyggjuefni, staða sveitarfélaga um land allt og rekstur grunnskóla. Rekstur grunn- og leikskóla er yfirleitt meiri hluti og allt upp í 90% af rekstri sveitarfélaga um landið þannig að hann er misstór hluti af rekstri sveitarfélaga, allt frá um það bil helmingi og upp í 90%, og staða sveitarfélaganna er líka mjög mismunandi núna þegar kemur að niðurskurði. Hins vegar kveða lög um grunnskóla á um að jafnræðis skuli gætt, þ.e. að ákveðinn tímafjöldi og dagafjöldi sé kenndur og aðalnámskrá er í gildi þannig að þó að grunnskólinn hafi verið færður frá ríki til sveitarfélaga á sínum tíma er það hlutverk ríkisins að gæta að því að jafnræði sé haft í heiðri. Þegar kemur að niðurskurði í sveitarfélögum hafa verið uppi ýmsar hugmyndir sem sveitarfélögin hafa teflt fram sem varða tímabundnar heimildir, eins og kunnugt er, til að fækka dögum eða til að fækka kennslustundum. Ég vil skoða þessar hugmyndir mjög vel því að mér finnst þetta vera einn af þeim mikilvægu póstum sem við verðum að gæta sérstaklega að og mín skoðun er sú að niðurskurðurinn bítur meira á yngri skólastigum en eldri. Það er minni aðlögunarhæfni á yngri skólastigum en eldri. Það er erfiðara að taka tímabundna skerðingu á þeim tíma og sú hætta er auðvitað alltaf fyrir hendi, ef farið er út í skerðingar, hversu langan tíma tekur að endurheimta það sem skert er. Ég held að þetta þurfi að skoða mjög nákvæmlega. Hv. þingmaður spyr um hvort ástæða sé til að færa grunnskólann frá ríki til sveitarfélaga. Ég vil ekki segja til um að það sé endilega rétt að færa þetta allt til ríkisins því að það var auðvitað gríðarstór aðgerð á sínum tíma. Ef við horfum t.d. til nágrannalanda okkar hefur þessi þjónusta yfirleitt verið á hendi sveitarfélaganna og hefur raunar mun meiri þjónusta verið á hendi sveitarfélaga. Hins vegar þarf auðvitað að skoða hvernig þetta gengur almennt í samskiptum ríkis og sveitarfélaga. Ég held að það sé hluti af því mati 

Frú forseti. Það hefur mikið verið rætt um bréfaskipti hæstv. forsætisráðherra við forsætisráðherra Breta og Hollendinga. Það hefur vakið athygli hversu langan tíma það tók hæstv. forsætisráðherra að upplýsa þing og þó einkum þjóð í gegnum fjölmiðla um þessi bréfaskipti. Ég ætla að rekja nokkrar dagsetningar: Hæstv. forsætisráðherra skrifar þessum aðilum 28. ágúst. Það líður og bíður. 12. nóvember svarar hæstv. forsætisráðherra Hollands bréfinu og hæstv. forsætisráðherra Jóhanna Sigurðardóttir birtir það svar 17. nóvember. 13. nóvember fær hæstv. forsætisráðherra svar frá Gordon Brown og svarar honum þann 17. nóvember, sama dag og hollenska svarið var birt, en ákveður að birta ekki breska svarið eða þau samskipti fyrr en 25. nóvember þegar eftir því var leitað af Stöð 2. Mig langar til að spyrja hæstv. forsætisráðherra: Eru einhver fleiri bréfaskipti sem hæstv. forsætisráðherra getur upplýst okkur um að hafi átt sér stað á milli hennar og þessara forsætisráðherra og eftir atvikum annarra forsætisráðherra eða þjóðarleiðtoga Evrópuríkja vegna þessara mála? Af hverju tók hæstv. ráðherra þessa ákvörðun um að birta ekki þessi samskipti öll í einu fyrst þetta gerðist allt á sama tíma? Síðan vekur það reyndar athygli mína, en það er kannski ekki neitt sem hæstv. forsætisráðherra getur svarað, að þessi bréf tvö frá Bretlandi og Hollandi eru nánast samhljóða. Ef maður ber þau saman eru þau hvort um sig fjórar málsgreinar. Efnisatriði hverrar málsgreinar fyrir sig eru nánast samhljóða. Var leitað eftir ítrekun við þessum bréfum af hálfu hæstv. forsætisráðherra? Hefur hún skýringar á því af hverju þessum ágætu mönnum tókst að bíða í tíu vikur mínus einn dag 

Virðulegi forseti. Ég get alveg tekið undir að það tók forsætisráðherra Breta og Hollendinga töluvert langan tíma að svara þessu bréfi en ég held að það sé ekkert óvanalegt í alþjóðlegum samskiptum að það taki einhvern tíma að svara slíkum bréfum þótt mér hafi fundist það óþarflega langur tími. 
             Hvort þessi bréf séu samhljóða get ég ekki séð. Ég sá ekki ástæðu til að svara bréfi forsætisráðherra Hollendinga. Aftur á móti taldi ég fulla ástæðu til að svara bréfi forsætisráðherra Breta vegna þess að auðvitað vildi ég ekki láta það kyrrt liggja sem fram kom þar, þar sem forsætisráðherrann lagði áherslu á hvert skuldbindingargildi samninganna væri. Ég vildi auðvitað undirstrika og árétta þá fyrirvara sem við höfum, að við höfum ekki viðurkennt, eins og margoft hefur komið fram, þessar skuldbindingar okkar gagnvart EES-tilskipuninni en stóðum raunverulega, eins og allir hér inni þekkja, ein þjóða að því að telja að við hefðum ekki greiðsluskyldu að því er varðar þær skuldir sem settar voru á innstæðu tryggingarsjóðs. Hin spurningin um hvort önnur bréfaskipti liggi í ráðuneytinu að því er varðar þessa ráðherra þá er ekki svo. Öllu því sem ég hef undir höndum í þessu efni hefur verið komið á framfæri. En mér finnst stundum koma úr hörðustu átt þegar verið er að tala um mikið og lengi að hér séu leyniskjöl eða einhver bréf sem ekki eru birt og af hverju ég lét bréfin ekki strax af hendi opinberlega. Þetta er alls ekki langur tími, það eru örfáir dagar síðan ég fékk þessi bréf. Ég lét þau ekki strax af hendi vegna þess að ég þurfti sjálf að skrifa svarbréf og síðan vildi ég bíða eftir því hvort ég fengi fljótlega einhver viðbrögð við 

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. forsætisráðherra fyrir þessi, svör svo langt sem þau ná. Ég ætla að endurtaka nokkrar spurningar sem ég fékk ekki svör við eða kannski að hnykkja á þeim. Hæstv. forsætisráðherra sagði að ekki væri um nein önnur samskipti að ræða milli þessara ráðherra og hennar.  Henni finnst það koma úr hörðustu átt að verið sé að spyrja um þetta hér. Hæstv. forsætisráðherra kvartaði hástöfum í gær yfir því að verið væri að draga í efa að hún hefði beitt sér af fullu afli fyrir íslenska hagsmuni. Ég vil segja við hæstv. forsætisráðherra: Ef við eigum að treysta því að hér sé allt uppi á borðum og að verið sé að gæta hagsmuna Íslands er nauðsynlegt 

Forseti verður að biðja hv. þingmenn um að virða ræðutíma.

Virðulegi forseti. Það er svolítið freistandi þegar dregið er aftur og aftur fram að við séum að leyna gögnum  
            

Frú forseti. Ég vil taka til máls undir liðnum um fundarstjórn forseta vegna þess að ég játa það að mér varð á áðan að tala örlítið fram yfir þann tíma sem mér var ætlaður og hæstv. forseti benti mér í allri vinsemd á það. En það vakti athygli mína að hæstv. forsætisráðherra gerði slíkt hið sama og talaði jafnvel örlítið lengur en ég talaði. 

Frú forseti. Í gærkvöldi var tekin fyrir dagskrártillaga sem flutt var af hv. þm. Illuga Gunnarssyni, Gunnari Braga Sveinssyni og Birgittu Jónsdóttur og laut sú tillaga að því að við tækjum Icesave-málið frá og hleyptum fram fyrir fjáraukalögum og ráðstöfunum í skattamálum til að tryggt væri, t.d. eins og með ráðstafanir í skattamálum, að það gæti gengið til nefndar sem fyrst til að liðka og flýta fyrir því að við getum afgreitt fjárlög. Síðan væri hægt að halda áfram með Icesave-umræðuna. Í 63. gr. þingskapa 2. mgr. kemur fram að forseti getur breytt röðun á þeim málum sem eru á dagskrá og einnig tekið mál út af dagskrá. Það er því í hendi forseta að taka slíka ákvörðun. Því legg ég til að frú forseti taki nú þá ákvörðun til að liðka fyrir störfum í þinginu til að tryggja að mikilvæg mál gangi fram. 

Hæstv. forseti. Ég varð nokkuð hugsi við svör forsætisráðherra áðan og það varðar fundarstjórn forseta alveg fullkomlega þegar forsætisráðherra óskar eftir því að farið verði yfir það í forsætisnefnd hvaða gagnrýni hefur komið fram á hendur ríkisstjórninni í þessum þingsal.

Ekki gagnrýni.

Hvað á forsætisráðherra við?

Orðfæri. …

Ef tala á um orðfæri í þingsal 

Já.

Frú forseti. Ég held að það sé mjög mikilvægt að forseti taki það til alvarlegrar íhugunar sem kom fram í ræðu hv. þm. Illuga Gunnarssonar. Hér var borin upp tillaga um breytingu á dagskrá í ljósi þess að stjórnarandstaðan vildi sýna það í verki að hún væri reiðubúin til að þessi mál sem þarf að ræða, fjáraukalög, skattamál og annað færu í umræðu og síðan til nefndar. Ég vil ítreka að það stendur til að fara þá leið því að ég er sammála þeim, þar á meðal stjórnarþingmönnum og ráðherrum, sem hafa sagt hér að það sé mikilvægt að þessi mál komist áfram og við viljum leggja okkar af mörkum varðandi það. Mig langar líka, frú forseti, að spyrjast fyrir um það, af því að það hefur ekki verið rætt við þingflokksformenn, að funda með forseta varðandi þinghaldið í dag eða næstu daga, hvort sá fundur verði haldinn nú fljótlega eða síðar í dag.

Frú forseti. Ég er almennt hlynntur því að menn fái að segja hér það sem þeir vilja en menn verða að gæta sín. Í gær féllu ummæli hjá hv. tveimur hv. þingmönnum þar sem einum tilteknum þingmanni í stjórnarliðinu var nánast brigslað um landráð og menn verða að gæta sín í þessari umræðu þótt hún sé heit. Varðandi það sem hv. þm. Illugi Gunnarsson, formaður þingflokks Sjálfstæðisflokksins, segir hér varðandi boð stjórnarliðsins kemur nú fram það sem ég hef stundum sagt: Málþóf er tvíeggjað sverð. Menn mega að sjálfsögðu tala eins og þeir vilja. Ég hef alltaf varið rétt stjórnarandstöðunnar til þess, en það er stundum hættulegt og nú er Sjálfstæðisflokkurinn, sem hefur leitt Framsóknarflokkinn inn í málþóf í þessu máli,  
            

Virðulegi forseti. Það er alveg rétt sem hæstv. utanríkisráðherra segir, auðvitað eigum við að vera gætin í orðavali og ekki mjög stórorð og þegar þetta kemur úr munni hæstv. utanríkisráðherra vitum við að hér talar maður af reynslu og við eigum þess vegna að hlusta á hann. En það er hins vegar misskilningur hjá honum að verið sé að taka einhver mál í gíslingu. Þvert á móti höfum við, eins og kom fram hjá formanni þingflokks Sjálfstæðisflokksins rétt áðan, hvað eftir annað boðið upp á það og hvatt hæstv. forseta til að breyta dagskrárröðinni, rétt eins og alvanalegt er að gera einmitt við aðstæður eins og þessar. Það er auðvitað alveg rétt að Icesave-málið er mjög stórt mál, það er mikilvægt mál. Hins vegar hefur það þá sérstöðu sem komið hefur fram sérstaklega hjá stjórnarliðum upp á síðkastið að afgreiðsla þess er ekki brýn. Það er hins vegar miklu brýnna að taka til afgreiðslu önnur mál sem eru á dagskránni. Þess vegna tek ég undir það og hvet hæstv. forseta til að greiða fyrir þingstörfum, svo ég noti fleyg orð sem stundum féllu í þingsalnum hjá tilteknum manni, 

Frú forseti. Okkur þingmönnum er stundum tíðrætt um að gæta þurfi að virðingu Alþingis. Það gerir enginn nema þingmenn sjálfir. Ég vil beina þeim fyrirmælum til hæstv. forseta og forsætisnefndar að það sé rætt og þess sé gætt að jafnt þingmenn sem og hæstv. ráðherrar - stundum er vart hægt að nota það orð - gæti sín í þingsal jafnt í orðræðu sem í frammíköllum og við stöndum saman um það ef við ætlum að efla virðingu þingsins að gæta þess almennt sem við segjum. Framkoma okkar undanfarna daga, á sumarþingi og á þessu haustþingi, er okkur þingmönnum ekki til sóma og það er okkar að laga það. Brigslyrði, að einn sé vændur um eitt og hinn um annað, eru okkur heldur ekki til sóma. Tökum á því hvert og eitt, virðingu Alþingis eflum við hvert og eitt en ekki með slíkum  
            

Frú forseti. Mig langaði að spyrja um hvernig þetta verður með fundarstörfin í dag og á morgun. Ég frétti á göngunum í gær að það yrði þingfundur á morgun. Það er nauðsynlegt að fá að vita hvenær þessi þingfundur byrjar og hvað hann á að standa lengi. Mér þætti vænt um að fá upplýsingar um það. Ég vil jafnframt taka undir með öðrum þingflokksformönnum minni hlutans um einlæga vilja þeirra til að taka hlé á Icesave og hleypa í gegn hratt þeim brýnu málum sem þurfa að komast í gegn varðandi uppáhaldsmál Sjálfstæðisflokksins, skattahækkanir. Ég óska því einlæglega eftir að fá upplýsingar um hvernig þingfundum verður háttað í dag og á morgun.

Vegna fyrirspurnar hv. þingmanns getur forseti sagt að hún hyggst halda fund með þingflokksformönnum aðeins síðar í dag.

Virðulegi forseti. Mér finnst þessi umræða mjög merkileg sem hæstv. utanríkisráðherra hafði hér uppi. Hann horfir gjarnan til baka, sá ágæti maður, og leggur til að farið verði í að hlusta á gamlar og góðar ræður sem hann hefur haldið og rannsaka orðfærið. Ég vil taka fram að ég óska eftir því að Samfylkingin skoði það að koma niður til okkar hérna, tala ekki svona niður til okkar alltaf hreint, við erum líka venjulegt fólk. En mig langar að beina því til frú forseta að dagskránni verði breytt í samræmi við þá heimild sem hún hefur vegna þess að búið er að bjóða upp á það og það er alveg ljóst að stjórnarandstaðan mun samþykkja að skattamálin, fjáraukalögin og - ég man ekki hvert þriðja málið er - komi á dagskrá þannig að við getum geymt Icesave-málið meðan við komum þessum málum til 1. umr. og svo höldum áfram með Icesave-málið. 

Frú forseti. Það er ástæða fyrir því að þingsköpin eru eins og raun ber vitni, þ.e. 63. gr., þar sem forseta er fengið það vald að geta breytt dagskránni, tekið mál út af dagskrá o.s.frv. Það er vegna þess að forseti ber ábyrgð á því að þingstörf gangi eðlilega fram og við í minni hlutanum í þinginu höfum með ábyrgum hætti sagt við meiri hlutann: Vegna þess að sá tími styttist óðum sem við höfum til ráðstöfunar til að ganga frá fjárlögum, sem eru mjög mikilvæg, teljum við að það eigi að gera allt sem hægt er í þingsalnum til að tryggja að slík mál fari áfram, fari til nefndar og fái eðlilega umfjöllun, að við gefum okkur eðlilegan tíma til þess en höldum síðan áfram að ræða Icesave-málið, að sjálfsögðu. Það er ekkert athugavert við það. En við skulum sameinast um að láta þessa hluti ganga rétt fyrir sig og úr því að stjórnarmeirihlutinn er ekki tilbúinn til þess hefur forsetinn samkvæmt 63. gr. þingskapa heimild til að taka fram fyrir hendurnar á meiri hlutanum  
            

Frú forseti. Ég verð að segja það að mér sárnuðu aðeins orð hæstv. utanríkisráðherra áðan. Það lá fyrir dagskrártillaga í nótt um að breyta dagskránni og hún var felld af stjórnarliðum.

Þarf þá eitthvað að ræða hana?


            

30:17.

Fyrirgefið, frú forseti. Er ekki ástæða til að gera athugasemd við frammíköll hæstv. iðnaðarráðherra?

Þingmaðurinn hefur orðið.

Mér sárnaði þetta mjög og sérstaklega orð hans varðandi málþóf því að vilji stjórnarandstöðunnar til að breyta dagskránni liggur alveg fyrir, að taka þessi mikilvægu mál fram fyrir Icesave-umræðuna. En ég verð að segja fyrir sjálfa mig að ég tel alls ekki að ég sé tilbúin að gefa frá mér málfrelsið í Icesave-málinu sjálfu því að þegar ég talaði í gær var ég mjög stutt komin í ræðu minni, enda mjög stórt og viðamikið mál, eins og hæstv. utanríkisráðherra þekkir. Og svo mótmæli ég því harðlega að talað sé um að Sjálfstæðisflokkurinn leiði Framsókn eitt eða neitt nú orðið.  
            

Frú forseti. Það er rétt sem hér hefur komið fram að það er auðvitað ástæða fyrir öllum greinum þingskapa sem við störfum eftir, ekki síst 78. gr. þar sem fjallað er um að ef þingmaður talar óvirðulega um forseta Íslands eða ber þingið eða ráðherra eða einhvern þingmann brigslyrðum eða víkur með öllu frá umræðuefni. Ég segi þetta í tilefni af þeirri umræðu núna rétt áðan um ástæður til að kanna þau ummæli sem fallið hafa í þinginu í sumar. Ég tel fulla ástæðu til þess vegna þess að hér hafa ekki einungis fallið brigslyrði, brigsl eru það þegar hlutir eru sagðir með óbeinum hætti, hér hafa hreinlega fallið orð eins og „landráðamaður“ og eins og „svik við þjóðina“, orð sem er full ástæða fyrir forsætisnefnd þingsins að fara yfir og taka á. Ég óttast að það komist enginn agi 

Frú forseti. Hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins tala mikið þessa dagana um virðingu fyrir lýðræðinu. Í gær létum við reyna á þetta lýðræði. Þeir lögðu fram tillögu um að farið væri að þessum hugmyndum þeirra. Þingið felldi þá tillögu. Það liggur fyrir alveg skýr vilji Alþingis til að halda þessari umræðu áfram til loka. Mér þykir það leitt ef framsóknarmönnum finnst það dapurlegt að því sé haldið fram að Framsóknarflokkurinn sé leiddur af Sjálfstæðisflokknum en ég spyr hv. þingmenn Framsóknarflokksins: Samdi Sjálfstæðisflokkurinn ekki fram hjá þeim um hvernig þingi lauk í gær? Jú, það var þannig. Þannig kom hann fram við Framsóknarflokkinn. Hins vegar sá ég það líka í atkvæðagreiðslunni í gær að það fylgdi ekki mikill hugur máli hjá Framsóknarflokknum varðandi þessa tillögu því að eftir að hafa lagt hana fram, eftir að Framsóknarflokkurinn hafði verið aðili að framlagningu, teymdur af Sjálfstæðisflokknum, mættu ekki nema tveir framsóknarmenn til að greiða atkvæði.

Frú forseti. Fyrir þessum þingfundi liggja mörg mikilvæg mál eins og fjáraukalög og sá skattapakki sem ríkisstjórnin hefur lagt fram. Ég hef ekki séð annað eins vinnulag í þinginu. Öll mál ríkisstjórnarinnar hafa komið svo seint fram að það má heita afrek ef við klárum þau fyrir jól svo vel sé að verki staðið. Ríkisstjórnin hefur ekki staðið sig í því að koma fram með sín mál á tilsettum tíma. Við höfum því boðið það í stjórnarandstöðunni að taka þessi mál á dagskrá þannig að hægt sé að koma þeim til nefndar og fara að vinna þau þannig að það sé þinginu til sóma. Stjórnarliðar neita því og mér þykir það miður því að við í stjórnarandstöðunni höfum lagt fram sáttarhönd hvað þetta varðar. 

Hæstv. forseti. Það er rétt hjá hæstv. utanríkisráðherra að hér fór fram atkvæðagreiðsla sem fór með þeim hætti sem hann lýsti, stjórnarliðar felldu þá tillögu sem við í stjórnarandstöðunni lögðum fram um breytta dagskrá Það kom hins vegar ekki fram með neinum skynsamlegum eða skýrum hætti á hvaða grunni sú ákvörðun meiri hluta stjórnarliða var byggð, hvaða rök stóðu til þess af hálfu hv. stjórnarliða að fella þessa tillögu. Tillagan byggði á hugmyndinni um skynsamlegt verklag í þinginu en eins og ég sagði í umræðum í þinginu í gær virðist stjórnarmeirihlutinn rekinn áfram af þrjósku en ekki skynsamlegu skipulagi.

Frú forseti. Lýðræðisást hæstv. utanríkisráðherra er þvílík að hann hreykti sér af því í gær að vera konungur málþófsins, hreykti sér af því að hafa haldið fleiri klukkutíma ræður og þekkti málþófið þegar hann sæi það. Þessi sami lýðræðissinni skopast reyndar að flokkum sem eru í stjórnarandstöðu með því að brigsla, svo ég noti orð sem hæstv. iðnaðarráðherra kallaði fram í áðan, Framsóknarflokknum og Hreyfingunni um að vera leidd í einhverjum doða af hálfu Sjálfstæðisflokksins. Mér finnst þetta mjög ósmekklegt. Verið er að tala um virðingu og vanda Alþingis. Ég hvet hæstv. utanríkisráðherra til að hlusta á eigin orð og gæta að því hvað hann segir í umræðum vegna þess að mér þykir það mikil óvirðing við aðra stjórnmálaflokka 

... Framsóknarflokkinn í þessu máli.


            

Virðulegi forseti. Ég vil segja það strax í upphafi svo það fari ekkert milli mála að ég geri ekki athugasemdir við frammíköll hæstv. ráðherra. Þetta er hér um bil þeirra eina framlag til þessarar umræðu, margra hverra. Það er að vísu dálítill skaði að þessi frammíköll rata ekki alveg nægilega vel inn í þingsköpin en ég held að það sé skaði sem við komumst yfir. Að öðru leyti vil ég segja að ég skil ekki alveg hvernig á að taka á þessum málum af hálfu hæstv. forseta og ríkisstjórnar. Það liggur fyrir og hefur komið fram margoft að það er engin þörf á því að afgreiða þetta Icesave-mál núna í einum hvelli. Það hefur komið fram hjá hv. þingmönnum stjórnarliðsins að það sé alveg í lagi að ræða þetta mál t.d. fram í febrúar. Hins vegar liggur alveg fyrir, og því erum við öll með á, að það þarf að afgreiða fjárlögin og hluti af því er auðvitað tekjuöflunarþátturinn þótt hann sé ekki mjög densilegur, eins og stundum er sagt fyrir vestan, en engu að síður þarf að ræða það og komast að niðurstöðu. Það er eitthvað sem við þurfum að klára fyrir áramótin og ég skil ekki þessa meinbægni og þessa undarlegu þráhyggju ríkisstjórnarinnar og hæstv. forseta  
            

Frú forseti. Mér þykir leiðinlegt hvaða svipur er á þeirri umræðu sem hér um ræðir þegar þingmenn Framsóknarflokksins eru óbeint vændir um það af hálfu hæstv. utanríkisráðherra að sinna ekki þingstörfum. Þingmenn Framsóknarflokksins hafa trúlega talað hvað mest um það mál sem hér um ræðir og ég held það til að mynda að þingmenn Samfylkingarinnar eða Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs ættu að sinna þingstörfum sínum með þeim hætti að sómi væri að. Hér töluðum við í gærkvöldi fyrir tómum sal hér um bil og ég sit ekki undir því að við framsóknarmenn séum vændir um að sinna ekki störfum okkar og líka að vera taldir litlir menn eða lítill flokkur. Það er ekki hæstv. ráðherrum til sóma en það er að verða fremur regla en undantekning hjá hæstv. utanríkisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra að vera með skæting úr ræðustól Alþingis. Það er kannski þess vegna  
            

Frú forseti. Eins og hér hefur verið rifjað upp var borin upp dagskrártillaga í gær. Hún var felld með 30 gegn 17 atkvæðum. Það segir eitthvað um vilja meiri hluta um hvernig við eigum að haga störfum okkar hér. Málþófið sem minni hluti þingheims beitir hér er náttúrlega hrein og klár kúgun og ekkert annað.  Ég mótmæli því að stjórnarandstaðan geti talað þannig að hún geti boðið meiri hluta þingheims þetta eða hitt. Það er þingræði í þessu landi og það er meiri hluti þingheims og vilji hans  
            

Virðulegi forseti. Fyrst vil ég segja að við þingmenn þurfum að passa okkur að vera ekki mjög stóryrtir í ræðustól. Ég tek undir það sem þingmenn og hæstv. ráðherrar hafa sagt um það. Síðan vil ég líka segja að við þurfum öll í þessum sal að líta í eigin barm, hvert einasta okkar. Ef við ætlum að halda þessu svona áfram verður þetta enn þá meiri vitleysa en þetta er. Það er eitt sem við gætum breytt við stjórn þingsins, ég beini því vinsamlega til hæstv. forseta að það þyrfti að liggja fyrir núna hvað við ætlum að funda lengi í dag og hvað við ætlum að vera hér lengi á morgun. Þetta eru algerlega óásættanleg vinnubrögð að við skulum ekki fá að vita það. Það er fullt af fólki sem þarf að fara út á land og gera ýmsar ráðstafanir og við þurfum að breyta þessum vinnubrögðum. Það gæti þá orðið til þess að við kæmumst eitthvað áfram í umræðunni. En fyrst og síðast vil ég segja þetta, frú forseti: Við skulum bera virðingu fyrir skoðunum hver annars og gæta okkar í orðavali. Það er í okkar höndum að vinna aftur virðingu Alþingis og hætta þessum skrípalátum sem margir hverjir hafa verið með,  
            

Virðulegi forseti. Ég kem upp í liðnum um fundarstjórn forseta til að mótmæla þeirri túlkun sem hæstv. utanríkisráðherra og einhverjir þingmenn stjórnarliðanna halda á lofti, að við séum að stunda hér málþóf. Við höfum talað í 2. umr. í tvo daga og við erum að byrja núna þriðja daginn. Ég hélt mína fyrstu ræðu kl. rúmlega eitt í nótt og þurfti að stoppa í miðri ræðu vegna þess að þingfundi var frestað og ræðu minni þar með líka. Ég get á engan hátt fallist á að ég stundi eitthvert málþóf og að ég fjalli ekki málefnalega um hlutina. Ég tel mig hafa komið fram með nýjar upplýsingar núna og það hafa fleiri komið fram með nýjar upplýsingar þannig að ég mótmæli því harðlega 

Virðulegi forseti. Tillaga stjórnarandstöðunnar var kolfelld í gær en menn virðast kvíða því að ræða Icesave-málið, þetta stærsta mál sem við ræðum núna. Ég ætla ekki að efna til umræðu um hvernig það er til komið, ég get gert það síðar.  
             Ég vildi aðeins vekja athygli á þessu, virðulegi forseti, af því að í gær var þess krafist að menn væru í salnum þegar þingfundur stendur yfir. Ég tók eftir því hve fáir voru í salnum í gær, ekki bara af stjórnarsinnum heldur líka úr stjórnarandstöðunni. 
            

Virðulegi forseti. Það er ágætt að hæstv. samgönguráðherra fylgist vel með samkvæmislífi Sjálfstæðisflokksins. Ég vissi ekki að það væri miðstjórnarfundur. Hér eru tíu sjálfstæðismenn á mælendaskrá þannig að það er ekki fælni við að fara upp í ræðustól sem hrjáir menn. 

Virðulegi forseti. Það passar, nú fara stjórnarliðar úr þingsal. Þeir hafa ekki áhuga á að taka þátt í þessari umræðu eða að hlusta á sjónarmið annarra en sjálfs sín, hver svo sem þau kunna að vera. Þegar ræðu minni lauk í nótt hafði ég lokið við að fara lauslega yfir álitamál sem ég hef komið auga á, sem er munurinn á föstum og breytilegum vöxtum. Það liggur ljóst fyrir að efnahagsástandið í heiminum er nú þannig að vextir eru í sögulegu lágmarki og munu verða það einhver næstu missiri, kannski, tvö, þrjú, fjögur ár, og síðan munu þeir væntanlega hækka. Það berast ógnvænlegar fréttir utan úr heimi núna og ef ég væri í hæstv. ríkisstjórn sæti ég núna á fundi að skipuleggja viðbrögð við því ef allt færi á versta veg. Það virðist vera sem svo að Dubai sé að falla líkt og Ísland í október í fyrra og það mun hafa gríðarlega mikil og neikvæð áhrif á efnahagslíf heimsins. Jafnframt gefur það til kynna að það muni teygjast úr heimskreppunni sem gefur þá enn meiri ástæðu til að ætla að vextir í heiminum verði lágir næstu missiri og ár. Þannig er mál með vexti að skuldbindingar vegna Icesave-samkomulagsins munu greiðast niður á næstu sex árum, það er liðið rúmlega eitt ár frá hruninu. Stabbinn verður mestur í fyrstu en fer síðan lækkandi eftir því sem þrotabú Landsbankans greiðir af skuldunum. Það er því mikið til þess vinnandi að lágir vextir verði nýttir í upphafi meðan skuldirnar eru mestar. Ég geri mér fullkomlega grein fyrir því að þessu gjörningaveðri sem er í heiminum núna mun slota og að í framtíðinni muni vextir hækka aftur. Eflaust verða breytilegir vextir hærri en vextirnir á þessu svokallaða Icesave-láni, sem eru fastir, 5,55%, en það mun gerast nægilega langt inni í framtíðinni til að það margborgi sig fyrir okkur að hafa breytilega vexti á þessu láni. Mikið hefur verið fjallað um að það hafi verið fagaðilar og sérfræðingar sem hafi komið að málum við að ákvarða hvernig vaxtakjörum verði háttað. Fyrir valinu urðu svokallaðir CIRR-vextir, fastir 5,55% vextir. Vaxtakostnaðurinn af Icesave-skuldbindingunni fæst ekki viðurkenndur sem forgangskrafa og fellur því allur á innstæðutryggingarsjóðinn og að lokum á ríkið miðað við 90% innheimtur í þrotabúi Landsbankans. Hann nemur um 183 milljörðum kr. Vextirnir verða 210 milljarðar kr. miðað við 90% innheimtur og eftirstöðvar höfuðstólsins verða 67 milljarðar. Munurinn á þessu eru rúmir 93 milljarðar og það er til mikils að vinna ef við gætum sparað einhverja slíka upphæð. Ef við gefum okkur að vextir væru breytilegir og vextir mundu vera lágir í upphafi og hækka svo jafnt og þétt fram til ársins 2016 er auðvelt að reikna út hverjir vextirnir gætu orðið. Miðað við sömu forsendur og notaðar eru í útreikningum, miðað við föstu vextina, sýna útreikningar að breytilegir, uppsafnaðir vextir munu verða um 116 milljarðar í lok tímabilsins. Í þessum útreikningum og þeim breytilegu vöxtum sem ég hef miðað við eru breytilegu vextirnir hækkaðir mjög ríflega og þeir munu fara upp í 7% núna á næstu sex árum. Ef það væru 7% vextir, sem er mun hærra en föstu vextirnir, 5,55%, mundi það benda til þess að það væri mikil þensla í heiminum og mikill atgangur, sem væri gott. En ég hef notað mjög ríflega forsendu til að sýna fram á að þrátt fyrir að vextir hækki mjög hratt og verði mjög háir mun margborga sig að vera með breytilega vexti. Okkur hefur verið bent á það af hæstv. fjármálaráðherra og af hæstv. forsætisráðherra að það hafi verið fagaðilar sem hafi ráðlagt þetta. Ég tel mig hafa verið ágætlega inni í þessum Icesave-málum alveg frá því að þau komu til kasta þingsins núna í vor. Ég hef ekki séð neina faglega úttekt á því hvernig þessi ákvörðun var tekin. Það er einungis vísað til fagaðila, til Seðlabankans, en það eru engir útreikningar, engin röksemdafærsla eða neitt sem liggur fyrir þessari ákvörðun, engin gögn. Þess vegna hvarflar það óneitanlega að manni að því hafi einfaldlega verið slegið fram að það væri fínt að fá fasta vexti, 5,55%, án þess að menn hafi hugsað málið til enda. Það hljómar þannig. Það á ekki að koma neitt sérstaklega á óvart vegna þess að í mörgum tilvikum hefur það einmitt verið gert að kastað hefur verið til höndunum í ákvörðunum í þessari samningagerð. Ég tel að meðal stærstu mistakanna við Icesave-samningana hafi verið þegar samninganefndin og stjórnvöld tóku ákvörðun um að gera þetta að einkaréttarsamningi, þ.e. að það væri stofnunin, tryggingarinnstæðusjóður, sem gerði samninginn og að hann mundi lúta einkaréttarfyrirkomulagi í stað þess að fara út í þjóðarrétt þar sem eitt ríki mundi semja við annað á pólitískum forsendum. Einhverjum í samninganefndinni þótti þetta mjög klókt. Þetta var kallað Landsbankaleiðin og talað um þetta af mikilli hrifningu og aðdáun. En hvaða afleiðingar hafði þetta í för með sér? Þetta hafði þær afleiðingar t.d. að við fengum þessa vaxtaprósentu, CIRR-vexti, þessa 5,55% föstu vexti. Það eru sem sagt hámarks- eða lágmarksvextir sem ríki má lána einkafyrirtækjum á án þess að það teljist til ríkisstyrkja, til þess að forðast svokallað ,,dumping“ og annað slíkt hjá þjóðríkjum. Þetta eru sem sagt kjörin sem voru sett á. Það eru fleiri hlutir. Alls konar ákvæði eru inni í lánasamningnum og stafa af þessu einkaréttarfyrirkomulagi sem koma allverulega spánskt fyrir sjónir þar sem þetta er í raun samningur á milli þjóðríkja, eins og hefur berlega komið í ljós þegar við tölum um að semja við Breta, Hollendinga o.s.frv. Þessi atriði sem leiða af því að þetta er einkaréttarfyrirkomulag. T.d. eru skilyrði þarna inni, svokallaðir „covenantar“ sem eru alþekktir í einkaréttarsamningum, þannig að t.d. ef eitthvert af fyrirtækjum ríkisins eða ríkið sjálft getur ekki staðið í skilum falla samningarnir. Þetta var í þessum lánasamningi sem var byggður á þessari frábæru Landsbankaleið. Jafnframt eru þarna ýmiss konar undarlegir hlutir sem væru eðlilegir ef um einkafyrirtæki væri að ræða en koma mjög undarlega út fyrir þjóðríki að semja um. Aftur að vöxtunum. Hvað mundi þetta þýða fyrir okkur? Hver er munurinn á þessum föstu og breytilegu vöxtum t.d. eftir ár? Miðað við 90% innheimtur og gengisforsendur er miðað við að vaxtabyrðin sem myndast á árinu 2009 sé 37,4 milljarðar. Ef um væri að ræða breytilega vexti og forsendur mundi vaxtabyrðin sem myndaðist nema um 6,7 milljörðum. 35,3 árið 2010 á móti 12,1, 32,7 á móti 16,1 árið 2011, 31,3 á móti 19,7 árið 2012, 29,4 á móti 22,4 árið 2013, 22 á móti 18,5 árið 2014 og að lokum 21,3 á móti 20,4 árið 2015. Árið 2016 breytist þetta í höfuðstólsgreiðslu sem ber síðan vexti sem ég hef ákveðið að fjalla ekki sérstaklega um hérna. Eftirstöðvarnar á þessu ári miðað við breytilega vexti eru 183 milljarðar, það er þá með eftirstöðvum höfuðstóls og uppsöfnuðum vöxtum. Það hljómar þó nokkuð mikið öðruvísi en 277 milljarðar. Það hljómar meira að segja þannig að hugsanlega væri hægt að fjármagna það með endurfjármögnun og einhverjum uppsöfnuðum sjóði sem Íslendingar hefðu safnað upp á þessum tíma, kannski með sölu eigna eða öðru slíku. Dæmið verður allt miklu viðráðanlegra. Þessari leið hefur þó raunverulega verið hafnað af samninganefnd ríkisins og ríkinu og þá væntanlega vegna ráðgjafar fagaðilanna sem við vitum ekki hverjir eru og ekkert skriflegt er til um. Það hefur alla vega hvorki verið kynnt þinginu né nefndum þingsins. Þarna sitjum við uppi með 93 milljarða mun og það munar um minna, hæstv. utanríkisráðherra. Mín skoðun er sú að þrátt fyrir að þetta mál sé komið ansi langt í meðförum þingsins og miklar samningaviðræður hafi átt sér stað við Breta og Hollendinga eigi bara þetta litla atriði - eða það sem virkar sem lítið atriði sem einhverjir fagaðilar hafa ráðlagt - að vera næg ástæða til þess að við getum sameinast um að til þess að tryggja hagsmuni Íslands til framtíðar stígum við núna til jarðar eins og menn, stígum karlmannlega til jarðar og förum fram á að þetta verði endurskoðað. Auðvitað geri ég mér grein fyrir að því muni fylgja margvísleg vandamál. Það er náttúrlega óþolandi fyrir Hollendinga og Breta að þurfa alltaf að semja upp á nýtt, þingið fellir alltaf og rekur samninganefndina til baka, en við megum ekki horfa í það núna vegna þess að hagsmunirnir eru svo miklir. Þetta er einungis eitt atriði sem ég hef nefnt hérna. Þið þekkið þau fjölmörgu atriði sem gagnrýnendur samningsins hafa sett fram. Þegar allt þetta er sett saman, öll þessi gagnrýni og allar þessar málefnalegu athugasemdir og ábendingar sem sérfræðingar hafa bent á, er óskiljanlegt að ríkisstjórnin standi ekki í lappirnar og reyni að lagfæra þessi mál heldur taki bara við fyrirskipunum frá Bretum og Hollendingum þvert á vilja þingsins og vilji ganga frá þessu sem fyrst. Margir hafa nefnt að aðaldrifkrafturinn í því að ríkisstjórnin vilji ekki fara þessa leið sé sá að ef þetta yrði fellt hérna í þinginu mundi ríkisstjórnin springa, að það yrðu endalok ríkisstjórnarinnar. Hún hefði þá sýnt fram á að hún réði ekki við málið. Það getur vel verið að þetta mat sé rétt og eflaust er eitthvað til í þessum ótta stjórnarþingmanna við að ríkisstjórn Vinstri grænna og Samfylkingar muni springa ef þetta yrði niðurstaðan. Þá vil ég segja á móti: Er þetta ekki allt of dýru verði keypt til þess að halda saman þessari ríkisstjórn? Ég vil jafnframt segja að ef ég réði, ef ég gæti komið með tilboð til ríkisstjórnarinnar, mundi ég gera þeim það tilboð að þessi ríkisstjórn héldi áfram, við tækjum upp þessa samninga og gerðum það í samvinnu við Framsóknarflokkinn, Hreyfinguna og Sjálfstæðisflokkinn þannig að við værum öll ábyrg fyrir afleiðingunum af þessu. Öll samábyrg. Hvers vegna segi ég þetta? Vegna þess að þetta er allt of dýrkeypt fyrir okkur. Hv. þm. Hreyfingarinnar, Þór Saari, setti þetta mál í gott samhengi síðasta mánudag, held ég það hafi verið eða þriðjudag, í ræðu hér í þinginu. Þar benti hann á vaxtakostnaðinn af þessu ævintýri - það þarf 79.000 Íslendinga til þess að vinna fyrir vaxtakostnaðinum á ári. 79.000 Íslendinga á hverju einasta ári af um 150.000 skattgreiðendum, þannig að helmingur skattgreiðenda er í keðjugenginu að vinna fyrir þessari óráðsíu. Eitt er það að einkaaðilar settu okkur í þessa stöðu. Það er eitt, og eigi þeir skömm fyrir, en annað er að það var ríkisstjórnin sem bar ábyrgð á þessum samningum. Hún ber ábyrgð á því að litið er fram hjá hlutum eins og þessum. Hér er ég búinn að nefna 100 milljarða. Er nema von að sumum þingmönnum sé heitt í hamsi og kalli gjörðir þessarar ríkisstjórnar kannski óviðeigandi nöfnum hér í þingsal? Ég er tiltölulega rólegur í dag þannig að ég ætla ekki að vera með nein brigslyrði eða stór orð. Aftur á móti vil ég segja að þetta er allt of dýru verði keypt. Við megum ekki láta þetta gerast. Ef það þýðir að ég segi við þá fóstra, hæstv. utanríkisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra, að við í stjórnarandstöðunni munum sjá í gegnum fingur okkar með það, þið getið haldið áfram og við munum koma að þessu máli og hjálpa ykkur í þessu máli til þess að við séum samábyrg, þá segi ég það. Þið getið þá haldið áfram með skattkerfisbreytingarnar ykkar, að stöðva atvinnulífið í landinu og skattleggja hina og skattleggja þessa. Þið getið haldið áfram með það en þetta mál, þetta er allt of mikill kostnaður fyrir okkur. Við verðum að standa í lappirnar. Við getum ekki látið helming tekjuskattsgreiðenda vinna fyrir þessum ósóma næstu árin. Við getum það bara ekki. Það er engin sæmd í því. Við þingmenn böðlumst hér hver á öðrum en við verðum líka að hugsa um sæmdina. Við verðum að hugsa um að við erum Íslendingar og við eigum að vera stolt af því. Við eigum ekki að láta koma svona fram við okkur og við eigum ekki að koma svona fram hvert við annað heldur eigum við að taka saman höndum í þessu máli, leysa það saman og vera samábyrg. Þá skulum við líka gera það af einhverju viti, ekki með þessum handarbakavinnubrögðum sem hafa verið stunduð. Það er búið að benda á nægilega margar veilur til þess að menn verða einfaldlega að hugsa sitt ráð upp á nýtt. Ég ætla svo sem ekki að hafa þetta mikið lengra. Ég get farið yfir aðra ágalla og hvernig þetta mál hefur allt komið til en ég held að ég hafi ekki neinu sérstöku merkilegu við að bæta. Hér hefur stjórnarandstaðan flutt mjög góðar ræður þar sem menn hafa talað hver með sínu nefi og notað sín rök. Margir eiga eftir að tala í dag og á morgun og ég á reyndar eftir seinni ræðu mína sem ég vona að ég fái að halda í heilu lagi. Það er reyndar ágætt að hvíla sig í 40 mínútna ræðum í nokkra tíma og byrja síðan aftur. Það sem ég vil segja að lokum er að á þessum tilfinninganótum sem ég talaði áðan skora ég á stjórnarliða að hugsa um sæmdina. Hugsa um hvað er að vera Íslendingur og að stundum þarf maður að gera meira en gott þykir. Stundum þarf maður að standa í lappirnar og éta ofan í sig hluti en það er það sem gerir mann að merkilegum manni.

Frú forseti. Ég er ekki viss um að ég sé sammála hv. þingmanni um að ekki eigi að halda áfram að slíta sundur ræður aðeins eins og gert var núna. Það er satt að segja alveg ágætis tilfinning að sofna við ræðu hans á kvöldin og vakna aftur við hana á morgnana.

Þakka þér fyrir.

Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ræðu sem var bæði hófstillt og prýðilega málefnaleg í flestum efnum. Ég gæti svo sem spurt út af lokaorðum hans: Stóð þá Sjálfstæðisflokkurinn ekki í lappirnar þegar hann lagði í þennan leiðangur? Stóð núverandi formaður Sjálfstæðisflokksins ekki í lappirnar þegar hann sannfærði þingið um að það væri best að fara samningaleiðina? Hv. þingmaður þarf þó ekki að svara mér um það. Mér finnast vangaveltur hv. þingmanns um vextina, fasta eða breytilega, vera athyglisverðar. Menn veltu þessu upp á sínum tíma. Ég tek það skýrt fram og segi kinnroðalaust sjálfs mín vegna að hv. þingmaður er mér miklu fremri í öllu því sem lýtur að hinum döpru vísindum, hagfræðinni. Ég ætla því í sjálfu sér ekki að deila við hann en ég tók eftir þeim upplýsingum sem hann setti fram áðan. Hann talaði um að ef menn hefðu farið þá leið - ef ég hef skilið hann rétt - að nota breytilega vexti hefði byrðin orðið miklu léttari fyrstu árin og hann taldi tölurnar upp fram að árinu 2015. Gleymir hv. þingmaður ekki afganginum af þessari jöfnu og þessu reikningsdæmi? Hvað gerist eftir það? Hefur það ekki verið rauður þráður í máli margra hv. þingmanna, til að mynda hv. þingmanna Hreyfingarinnar, að við megum ekki gera neitt sem veldur því að það verði kynslóðir framtíðarinnar sem borgi þetta. Ég spyr sjálfan mig undir ræðu hv. þingmanns en ítreka að hugsanlega hef ég ekki skilið hann rétt - eins og hann lagði þetta fram fannst mér sem hann væri í reynd að segja að byrðarnar eftir 2015, þ.e. þær byrðar sem hugsanlegt er að nýjar kynslóðir sem eru að koma inn á vinnumarkaðinn muni bera, verði fyrir vikið töluvert mikið þyngri.

Virðulegi forseti. Hæstv. utanríkisráðherra, þakka þér fyrir þessa spurningu. Fyrst varðandi hvort Samfylkingin og Sjálfstæðisflokkurinn hafi staðið í lappirnar með að fara út í þessar samningaviðræður. Ég held að hvorugur flokkurinn hafi átt sína bestu stund í hruninu. Ég er ekki að hafna ábyrgð Sjálfstæðisflokksins á einu né neinu. Það sem ég var að tala um áðan var að nálgast hlutina með sæmd sem stoltur Íslendingur, sama hvort maður er samfylkingarmaður, sjálfstæðismaður, í Hreyfingunni, Framsóknarflokknum eða hvaðan sem maður kemur, það skiptir ekki máli. Það sem við þurfum að gera er að ganga frá málinu þannig að við höfum sæmd af því. Þá skiptir fortíðin ekki máli heldur bara framtíðin. Hvort byrðin verði ekki þyngri, nei, hún verður mun léttari. Höfuðstóllinn sem verður eftir, eða það sem breytist í höfuðstól árið 2016 þegar farið verður að borga af láninu, verður tæpum 100 milljörðum lægri. Greiðslubyrðin verður mun minni þannig að þetta verður mun léttara fyrir framtíðarkynslóðir. Það stafar af því að meðan stabbinn er svona hár eins og hann er í dag, núna eru þetta um 700 milljarðar - ef það er á mun lægri vöxtum en 5,55% lækkar stabbinn, vextirnir hækka á móti og þá vex vaxtabyrðin mun hægar en vextirnir sjálfir.

Virðulegi forseti. Mér þykir leitt að hæstv. ráðherra hafi farið fram fyrir mig í andsvörum, hann kemur vonandi síðar í hús og getur þá lýst því yfir sem ég ætlaði að biðja hann um.

Ég er búinn að halda gagnmerka ræðu.

Ég ætla að biðja hæstv. ráðherra að lýsa því yfir síðar í dag að ríkisstjórnin falli ekki þótt Icesave frestaðist eða yrði fellt því að það er mjög sérkennilegt að fella ríkisstjórn á slíku ef það er málið. Þá er mikilvægt að halda því til haga, frú forseti, að Icesave-reikningarnir bólgnuðu út þegar Samfylkingin var með viðskiptaráðuneytið, formennsku í Fjármálaeftirlitinu og að mig minnir varaformann Seðlabankans. Hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson var einmitt viðskiptaráðherra lungann af þessum tíma og við skulum ekki gleyma því þegar verið er að ræða þetta stóra mál, hvað sem ábyrgð annarra líður. Sá 93 milljarða munur sem hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson nefndi eru gríðarlegir fjármunir sem við getum ekki talað um af léttúð eða horft fram hjá. Ef það er virkilega þannig, og ég trúi því af því að ég veit að hv. þingmaður er mjög fær í sínu fagi, að munurinn sé þessi hljótum við að skoða mjög vandlega að breyta þessum samningi, þótt ekki væri nema bara út frá þessu eina atriði. Mig langar að spyrja hv. þingmann einnar spurningar varðandi þetta. Nú er í hans útreikningum, samkvæmt frétt í Morgunblaðinu, horft svolítið á framtíðina, hvernig vextir muni þróast á næstu árum. Það væri ágætt ef hann gæti upplýst mig um hvað sé að baki þessari spá varðandi þessa þróun. Hvers vegna munu vextirnir þróast með þessum hætti? Við þurfum vitanlega að hafa grunn að þessari umræðu, sem ég veit að hann hefur.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þessa spurningu. Þessir útreikningar eru í raun byggðir á því að svona vel er gefið í með framtíðina hvað varðar vaxtahækkanir þannig að vextir hækka mjög hratt og verða mjög háir. Ég treysti mér ekki til þess að spá fyrir um vaxtastig. Ég hef gagnrýnt Seðlabankann fyrir hvað hann hefur verið gírugur í að spá hagvexti langt fram í tímann. Við þingmenn í nefndum höfum haft miklar efasemdir um að spá svona langt fram í tímann og höfum bent á að það skapi mikla óvissu sem geti skapað áhættu og þessari áhættu eigum við að reyna að eyða. Það sem ég gerði til þess að vinna upp það að spá ekki nákvæmlega fram í tímann var að gefa bara vel í varðandi vextina og láta þá hækka mikið fram yfir föstu vextina. Við vitum vel og það þarf engan geimvísindamann til að sjá að vextir munu verða lágir næstu tvö, þrjú árin en stabbinn er líka stærstur einmitt næstu tvö, þrjú árin þar sem hann safnar á sig mestu vöxtunum. Ég get því sagt með nokkuð mikilli vissu, ég mundi segja að það væri innan 99% öryggismarka, að þeir vextir sem ég nota næstu tvö árin séu raunhæfir.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir hans ágæta og upplýsta svar. Við höfum vitanlega séð á síðustu missirum hér á Íslandi og annars staðar í heiminum að það er mjög erfitt að spá um þessa hluti í framtíðinni. Hjá Seðlabankanum, Alþjóðagjaldeyrissjóðnum, greiningardeildum bankanna hér og erlendis og greiningardeildum Evrópusambandsins hafa menn átt í vandræðum með að spá um framtíðina. Því er mjög skynsamlegt af þingmanninum að gefa mjög vel í þessa vexti. Það sem ég er að reyna að átta mig á er hvort eitthvað í umhverfinu geri það að verkum að vextir gætu mögulega hækkað meira. Ég held ekki. Ég held að í efnahagskerfinu séu í raun ekki forsendur sem bjóða upp á það á næstu 5–15 árum jafnvel, því að 

Virðulegi forseti. Jú, þetta er hárrétt athugað. Það er alls ekki séð fyrir endann á því mikla áfalli sem reið yfir heiminn í september, október í fyrra, það byrjaði reyndar fyrr í Bandaríkjunum og Bretlandi en stendur líka mun lengur þar. Eins og ég rakti í ræðu minni virðast nú vera miklar líkur á því að Dúbaí fari sömu leið og Ísland og að það gerist þá núna á næstu dögum. Það mun seinka þessum efnahagsbata. Allt sem eykur niðursveifluna og lengir hana leiðir til þess að vextir verða lágir næstu missiri og jafnvel ár. Við skulum vona að hv. þingmaður hafi á röngu að standa um að það verði næstu sex, sjö ár vegna þess að þá horfir heimurinn fram á 

Frú forseti. Ég þakka þessa ræðu og nýjan athyglisverðan vinkil á Icesave-málið sem kallar væntanlega enn og aftur eftir því að gert verði hlé á Icesave og að við tökum inn skattamálin til þess að hægt sé að fara yfir þessa útreikninga og að við fáum sérfræðinga inn í nefndirnar. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hann telji að það sé möguleiki að þetta sem er að gerast núna í Dúbaí geti orðið til þess að það verði önnur heimskreppa. Veit hann til þess að einhvers konar undirbúningur sé í gangi hér hjá stjórnvöldum eða stjórnsýslunni til að tryggja t.d. einfalda hluti eins og matvælaöryggi og annað? Eins og allir vita erum við í verulegum gjaldeyrisvandamálum og það stóð ekki til að nota þann gjaldeyri sem við fengum frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Telur hann að þetta gæti jafnvel orðið til þess að við þurfum að nota allan þennan varaforða? Þá langar mig að spyrja hvort hv. þingmaður telji að við getum staðið undir þessum skuldbindingum varðandi Icesave og öllum hinum skuldbindingunum. Ef maður tekur saman samkvæmt útreikningum Þórs Saaris allar erlendu vaxtagreiðslurnar er þetta tekjuskattur um 150.000 Íslendinga árlega. Telur hv. þingmaður að við getum staðið undir þessum skuldbindingum án þess að grunnstoðir samfélagsins bresti?

Virðulegi forseti. Spurningin er hvert þessir hlutir sem eru að gerast í Dúbaí geti leitt okkur. Það liggur fyrir að emrírinn í Abú Dabí á inni í ADIA rúmlega 650 milljarða dollara. Bráðavandinn í Dúbaí núna á næstu dögum er í kringum 56 milljarða dollara. Aftur á móti hefur verið ágreiningur í Sameinuðu arabísku furstadæmunum um þá stefnu sem Dúbaí hefur tekið. Margir þeirra sem aðhyllast Sharia-lög eða hafa horft til strangari túlkunar á Kóraninum og íslam hafa hugsað sem svo að farið hafi fé betra en Dúbaí. Emírinn í Dúbaí, al-Maktoum, hefur ekki viljað stíga þarna inn til þess að hjálpa Dúbaí við að standa skil á skuldum og annað slíkt þannig að ályktunin sem maður verður að draga er sú að þetta verði látið falla. Hvort þetta fellur eða ekki er þó vandi um að spá. Það hvort við getum borgað þessar skuldbindingar er grundvallarspurning. Grundvallarsvarið við því er: Ég veit það ekki. Þess vegna þurfum við að setja inn fyrirvara og leita allra leiða til þess að lágmarka það sem við þurfum að borga. Við þurfum fyrirvara sem lágmarka hættuna á því að við lendum í vandræðum. Svarið er þá: Ég veit það ekki.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svörin og heiðarleikann. Mig langaði að árétta tilboð minni hlutans um að gera hlé á umræðunni um Icesave og hleypa inn hinum dagskrárliðunum því að það er mjög brýnt að þau mál fari í nefnd. Aftur á móti er mjög brýnt að við klárum umræðuna um Icesave því það eru alltaf að koma inn nýjar upplýsingar. Telur hv. þingmaður að það væri ef til vill snjallt af stjórnarmeirihlutanum að þiggja útrétta hönd okkar sem jafnframt gæti verið liður í því að við tökum á þessu máli öll saman? Telur hann að einhver möguleiki sé á að stjórnin þiggi slíkt tilboð?

Virðulegi forseti. Ég er svo sem ekkert sérstaklega bjartsýnn á það og leiðarvísirinn er ekkert sérstaklega góður að líta yfir þingsalinn. Einn stjórnarliði er í þingsalnum en það er virðulegur forseti og hún er hér vegna þess að hún neyðist til þess. Hvort meiri hlutinn vill taka í útrétta sáttarhönd, það er með það eins og hvort við getum borgað, ég veit það ekki. Aftur á móti held ég að það sé það eina skynsamlega í stöðunni en það er ekki allt skynsamlegt sem er gert núna. Verið er að gera alls konar hluti sem eru í eðli sínu og í grunninn óskynsamlegir og munu koma okkur illa til framtíðar. Fyrir mig sem nýjan þingmann er mjög sorglegt að horfa upp á að teknar séu vitlausar og rangar ákvarðanir og menn verji þær með byssukjöftum og taki ekki rökum út af því hvað … 

Nei, hún er rétt núna. Hún var vitlaus en er orðin rétt þannig að það eru komnar 27 sekúndur fram yfir.

Já, já, þannig að ég veit það ekki.

Hæstv. forseti. Áður en hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson hélt gagnmerka ræðu sína var nokkuð eftir því leitað að hæstv. forseti mundi upplýsa frekar um þinghaldið í dag og eftir atvikum á morgun. Svörin voru afskaplega óljós. Vísað var til þess að til stæði að halda fundi með þingflokksformönnum og ræða framgang mála en nú vil ég spyrja hæstv. forseta hvort einhverjar frekari upplýsingar liggi fyrir í þessum efnum. Auðvitað skiptir þetta máli fyrir þingmenn upp á hvernig þeir skipuleggja vinnu sína og raunar einkalíf, það litla sem eftir er, í dag og á morgun. Auk þess sem það hlýtur að vera mikilvægt að ekki bara við þingmenn stjórnarandstöðunnar höfum upplýsingar um hvernig þingstörfin eiga að vera heldur hlýtur það líka að vera mikilvægt fyrir hæstv. ráðherra og hv. þingmenn ríkisstjórnarflokkanna  
            

Virðulegi forseti. Mig langar að biðja hæstv. forseta að skoða eitt mál fyrir mig. Klukkan eitt á að hefjast úti í bæ fundur endurskoðunarnefndar sjávarútvegsstefnunnar og á þeim fundi eiga nokkrir þingmenn að vera, m.a. formaður og varaformaður fjárlaganefndar. Ég geri þá kröfu að þeir séu báðir við þessa umræðu, það veitir ekki af því. Þess vegna óska ég eftir því að forseti láti kanna hvort ekki sé eðlilegt að fresta þingfundi, í það minnsta meðan þessi nefnd er að funda um þetta mál, því allir þessir þingmenn annaðhvort vilja taka þátt í umræðunni eða þurfa að taka þátt í henni. Hitt er annað að þessir ágætu þingmenn sem ég nefndi áðan eru báðir í nefndinni en ég geri meiri kröfu að þeir séu við þessa umræðu og hlusti og taki þátt í henni sem þeir hafa því miður ekki gert. Því legg ég til að forseti beiti sér fyrir að annaðhvort verði nefndarfundinum frestað, sem er eiginlega verra, eða að þessum þingfundi verði frestað að minnsta kosti á meðan nefndarfundi stendur.

Frú forseti. Það er náttúrlega makalaust að ekki sé einn einasti þingmaður frá stjórnarliðum í salnum til að taka þátt í þessum umræðum og ég óska eftir því að einhver ráðherra eða forsvarsmenn fjárlaganefndar komi í salinn, taki þátt í þessu og hlusti á það sem hér fer fram. Mjög merkilegar upplýsingar komu fram í ræðu hv. þm. Tryggva Þórs Herbertssonar og ég óska einlæglega eftir því að gerðar verði ráðstafanir til að einhverjir ráðherrar verði hér í salnum sem eiga að láta sig þetta mál varða.

Forseti vill nefna, eins og kom fram fyrr í morgun í ræðu þess forseta sem þá sat, að forseti áætlar að halda fund með þingflokksformönnum.

Frú forseti. Ég vil líkt og hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson vekja athygli á því að þetta mál er flutt af meiri hluta fjárlaganefndar og hvorki formaður né varaformaður nefndarinnar hafa setið í salnum undir þessari umræðu. Ég stóð í þeirri trú að þeir væru annars staðar í húsinu að fylgjast með umræðunni, og nú sé ég að varaformaður fjárlaganefndar er í hliðarherbergi, 

Forseti vill minna hv. þingmenn á að samkvæmt dagskrá þingsins sem sett var upp í haust var áætlaður þingfundardagur í dag.

Virðulegi forseti. Ég held að það sé ákaflega mikilvægt að við reynum við skipulag þingsins að taka tillit til aðstæðna sem koma upp. Það getur auðvitað gerst að aðstæður sem menn sáu ekki fyrir verði þess valdandi að hv. þingmenn geti ekki sótt þingfundi. Nú sjáum við á þátttökunni í dag að greinilegt er að fundarstörfin rekast mjög á við aðrar skuldbindingar hv. stjórnarliða og það er augljóst að einhverra hluta vegna eiga þeir ekki hægt með að taka þátt í þingstörfum og störfum fundarins í dag. Þess vegna held ég að við félagar hv. þingmanna í stjórnarliðinu eigum að sameinast um að greiða fyrir þingstörfum og auðvelda þeim þingstörfin með því að gera hlé á þessum fundi meðan þannig stendur á í stjórnarliðinu að menn geti ekki tekið þátt í þessari umræðu, sitja ekki undir umræðunum og meðtaka ekki þær upplýsingar sem hafa komið fram sem hafa verið mjög margvíslegar í þessari umræðu í dag. Ég hvet hæstv. forseta að taka þannig tillit til stjórnarliðsins. Ég er ekki að tala um þetta 

Frú forseti. Þar sem nú er komið hádegi vil ég nefna að það hlýtur að vera heppilegt fyrir framhald þingstarfa í dag að fundur þingflokksformanna verði kallaður saman sem fyrst þannig að hægt sé að taka ákvörðun um hversu lengi þingfundir muni standa. Þeir þingmenn sem vissulega hafa mörgum hnöppum að hneppa og mörgum störfum að sinna geta þá skipulagt daginn þannig að þeir geti hámarkað viðveru sína til að taka þátt í þessari umræðu, þannig að menn viti hvenær þeir eiga möguleika á því að komast inn á mælendaskrá o.s.frv. Þetta er engin frekjukrafa af hálfu stjórnarandstöðu heldur skynsamleg tilhögun á því hvernig hægt er að koma störfum þingsins fyrir þannig að sem mest gagn verði af fyrir þingið og þá um leið fyrir þjóðina. Ég beini þeim vinsamlegu tilmælum til forseta að hún kalli fólk hið fyrsta saman og gefi upp 

Virðulegi forseti. Dögum og vikum saman hafa stjórnarandstæðingar komið í ræðustól við öll möguleg tækifæri undir störfum þingsins, í óundirbúnum fyrirspurnum, um fundarstjórn forseta og í þingræðum algerlega óskyldum málinu til að ræða Icesave-samningana. Á þessu hefur staðið dögum og vikum saman. Þegar málið síðan komst á dagskrá í síðustu viku var óskað eftir lengri umræðu um málið sem auðvitað var orðið við. Síðan hafa stjórnarandstöðuþingmenn komið í röðum hver af öðrum, stundum oft á dag, hreinlega vælandi yfir því að þurfa að ræða þetta mál,  
            

Hæstv. forseti. Vegna ummæla síðasta hv. þingmanns, Björns Vals Gíslasonar, er það alveg rétt að þingmenn hafa notað þau tækifæri sem gefist hafa í óundirbúnum fyrirspurnum og störfum þingsins til að kalla eftir svörum frá hæstv. ráðherrum og öðrum ábyrgðarmönnum þessa máls varðandi Icesave-málið, vegna þess að það hefur ekki tekist. Það hefur ekki tekist af nokkru viti í þeirri umræðu sem ætlað er að leiða þetta mál til lykta. Þess vegna hafa menn auðvitað sætt færis þegar t.d. ráðherrar hafa verið viðstaddir við óundirbúnar fyrirspurnir og spurt þá út í atriði sem ekki hafa skýrst í umræðunni en þau eru fjölmörg. Ég hélt að hv. þm. Björn Valur Gíslason tæki þátt í umræðunni meira en hann hefur gert. Það verður þó að virða það við hann að hann tók til máls fyrsta daginn sem þessi umræða átti sér stað en hefur ekki gert það síðan. 

Frú forseti. Ég vil ítreka að ég þarf að fá upplýsingar mjög fljótt um hvort og hvenær verður af fundi þingflokksformanna. Ég þarf að vita hvort ég eigi að vera í húsinu eða sækja fund varðandi sjávarútvegsnefnd því ég hefði áhuga á að vera á báðum stöðum. Varðandi dagskrána vil ég taka enn einu sinni fram að ef það er vilji stjórnarflokkanna að koma málum er tengjast fjárlögum og öðru áfram þá erum við tilbúin til að hleypa þeim með tiltölulega lítilli umræðu í gegnum 1. umr. til nefnda. Ég held að mjög mikilvægt sé að það gerist. Þá er hægt að fresta umræðunni um Icesave-málið og taka það strax upp og þessi mál eru komin til nefndarinnar. Að lokum vil ég vekja athygli frú forseta á því að enginn stjórnarliði er á mælendaskrá.

Hæstv. forseti. Ég ætla að upplýsa þingheim um að ég hef hlustað á hverja einustu ræðu sem flutt hefur verið í þessu máli og þar á meðal ræðu hv. þm. Tryggva Þórs Herbertssonar áðan. Ég harma að tíma mínum hefur ekki verið mjög vel varið við að hlusta á fundarstjórn forseta eða alla umræðu sem hefur átt sér stað um það mál. Ef það er ósk hv. þingmanns og þingflokksformanns að við frestum fundi eftir hádegi þá er ég tilbúinn að gera það í fiskveiðistjórnarmálinu, þingið hefur að sjálfsögðu forgang. Þá óska ég líka eftir að Sjálfstæðisflokkurinn aflýsi sínum fundi sem er í dag. Það hlýtur að vera eðlileg krafa að miðstjórnarfundi verði aflýst þannig að menn geti verið við umræðuna. Varðandi fjáraukalögin sem áttu að vera á dagskrá væri gaman að fá nefndarálitið frá Framsóknarflokknum. Það hefur ekki komið. Fulltrúi Framsóknarflokksins í fjárlaganefnd er ekki á landinu og hefur ekki verið alla vikuna. Eftir hverju er hv. þingmaður að kalla? Ég held að menn verði aðeins að gæta sín. Það eru næg tækifæri til að fylgjast með umræðunni og fjármálaráðherra mun fjalla um öll þau atriði við 3. umr. eins og eðlilegt er.

Frú forseti. Það hefði verið áhugavert úr því að hv. þm. Guðbjartur Hannesson kom í ræðustól og nefndi ræðu hv. þm. Tryggva Þórs Herbertssonar að hann hefði reynt að gera grein fyrir afstöðu sinni til þeirra mála sem þar komu fram. Gott og ég vel, ég skil að það er erfitt þegar kemur að fundarstjórn forseta en þá hefði verið betra að þingmaðurinn hlustaði ekki bara á ræðurnar heldur tæki þátt í umræðunum. Ég vil nota þetta tækifæri og enn á ný árétta að það tilboð sem stjórnarandstaðan hefur gert ríkisstjórninni varðandi málsmeðferð í þinginu er ekki að taka Icesave-málið af dagskrá, láta það hverfa og hætta að tala um það. Það er ábyrgðarhlutur að vinna þannig saman og það skiptir máli að sýna ábyrgð, að þau mál sem þurfa gangi fram til að tryggja að fjárlög klárist í tæka tíð eins og okkur er skylt að gera og við höfum sagt að við viljum vinna saman að því markmiði. Við höfum sagst vera tilbúin til að koma málum þannig fyrir í samvinnu við stjórnina 

Virðulegi forseti. Ég vildi taka til máls til að leiðrétta misskilning hv. 8. þm. Norðausturkjördæmis um að Sjálfstæðisflokkurinn eða stjórnarandstaðan væri ófús að taka þátt í umræðum um Icesave-málið. Þvert á móti sjáum við eins og málin hafa nú þróast og mælendaskráin hefur verið að það hefur einkanlega verið stjórnarandstaðan sem hefur tekið þátt í þeirri umræðu. Við höfum þvert á móti kallað eftir því að stjórnarliðar kæmu og tækju virkan þátt í þessari umræðu vegna þess að það skiptir líka miklu máli að menn geti skipst á skoðunum einmitt í ræðustóli Alþingis. Ef við skoðum mælendaskrána sem fram undan er minnir mig að einir tíu þingmenn Sjálfstæðisflokksins séu á henni þannig að það er ekki hægt að segja að við biðjumst undan þessari umræðu, öðru nær. Við höfum þvert á móti viljað greiða fyrir þingstörfum og því að hægt sé að ljúka fjárlagavinnunni fyrir jólin með því að breyta dagskrárröðinni, taka fyrir þau mál sem eru á dagskrá eftir Icesave-málið og taka síðan síðar til við Icesave-málið. Það er margyfirlýst af mörgum hv. þingmönnum úr stjórnarliðinu 

Virðulegi forseti. Fyrst vil ég segja að mér er vel kunnugt um að formaður fjárlaganefndar, hv. þm. Guðbjartur Hannesson, fylgist mjög vel með þessari umræðu og varaformaður fjárlaganefndar, hv. þm. Björn Valur Gíslason, gerir það einnig. Ég kveð mér hljóðs aftur undir þessum lið sem ég geri ekki mjög oft en gerði reyndar í morgun og hvatti þá hæstv. forseta til að leggja línur um hvernig menn ætla að halda fundahaldi áfram. Á morgun stendur til að vera með fagnað þar sem á að fagna opnun Óshlíðarganganna, Bolungarvíkurganganna, en það verður ekki mikið um fagnað í þeim efnum á næstu árum því miður. Ég er einn af þeim þingmönnum sem eru mjög þaulsetnir í þessum sal og hef fylgst með ræðum hvort heldur sem er stjórnarandstæðinga eða stjórnarliða. Mér þætti afskaplega vænt um ef frú forseti gæti beitt sér fyrir því að þessi þingflokksformannafundur yrði fyrr en seinna þannig að ég gæti annaðhvort frestað því eða gert ráðstafanir til að ég komist norður á Ísafjörð á morgun.

Forseti getur upplýst að hún taldi að fundur með þingflokksformönnum yrði um hádegisleytið en um nákvæma tímasetningu hefur sá forseti sem nú stýrir fundi ekki upplýsingar. Það hlýtur að fara að líða að því að sá fundur bresti á. 
             Forseti telur ekki ástæðu til að bera af sér sakir. 
            

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir þau sjónarmið sem hér hafa komið fram um að gerð verði grein fyrir því hvernig hátta á vinnubrögðum á næstu klukkutímum og dögum. Ég vil einnig taka undir þá hvatningu sem komið hefur fram frá stjórnarandstöðunni að þetta málefni, Icesave, verði sett í frí og sent til nefndar til betri undirbúnings. Icesave er ekki mál sem þetta þing á að vera að rífast um, virðulegi forseti, en það er ljóst að á þeim samningi sem liggur fyrir eru stórir gallar sem valda miklum ágreiningi í þinginu og samfélaginu. Það er mjög áríðandi að hæstv. ríkisstjórn beiti sér fyrir að ná miklu breiðari sátt um þetta mál. Ég hvet því til þess að þetta mál verði tekið af dagskrá þingsins, sett í nefnd og að við náum um þetta breiðri sátt, förum að vinna saman á þeim meinbugum sem eru á þessu máli og komum fram sem ein heild í þessu máli til að ná ásættanlegri niðurstöðu. Á meðan setjum við þá á 

Hæstv. forseti. Gæti ég fengið þögn í salnum til að halda ræðu mína?

Einn fund í salnum.

Takk fyrir. Það eru nokkur atriði sem ég tel brýnt að koma inn á í þessari ræðu og mun gera það ef ég fæ frið fyrir frammíköllum til að komast áleiðis með ræðu mína. Fyrst vil ég nefna að í þessari umræðu hefur stjórnarandstaðan nánast ein verið um hituna. Stjórnarandstaðan hefur haldið uppi málflutningi, komið fram með margvíslegar athugasemdir, rök sem sýna fram á að það frumvarp sem hér liggur fyrir er vont, hættulegt og í veigamiklum atriðum verra og frábrugðið því frumvarpi sem varð að lögum 28. ágúst. Þetta hefur verið gegnumgangandi þráður í ræðum fjölmargra þingmanna stjórnarandstöðunnar sem hér hafa talað. Komið hefur verið inn á mjög marga þætti en það hefur hins vegar skort í þessari umræðu að fulltrúar ríkisstjórnarflokkanna hafi komið upp til að rökstyðja sína skoðun. Ég verð að geta þess að hæstv. fjármálaráðherra hefur lengst af verið viðstaddur umræðuna og stöku sinnum komið upp í andsvör en um annað málefnalegt innlegg af hálfu stjórnarliða er það að segja að þar hefur lítið kjöt verið á beinunum annað en endurtekning á því sem stendur ýmist í nefndaráliti meiri hluta fjárlaganefndar eða greinargerð með frumvarpinu. Ég fór yfir það í fyrri ræðu minni á þriðjudaginn að hvaða leyti þetta meirihlutaálit úr fjárlaganefnd væri gallað en ég hef ekki enn fengið nein viðbrögð við því frá stjórnarliðum. Annaðhvort á ég að skilja þetta svo að þeir fallist einfaldlega á þau sjónarmið sem ég og aðrir stjórnarandstæðingar höfum haldið fram í þessu máli eða telji þau svo ómerkileg að þau séu ekki svara verð. Ég verð að vera í óvissu um hvor skilningurinn er réttur en þó væri fengur að því ef hæstv. ráðherrar og hv. þingmenn stjórnarflokkanna létu svo lítið að koma upp í ræðustól til að rökstyðja mál sitt. Í 2. umr. málsins hafa fjölmörg atriði komið fram sem telja má ný í málinu. Fjölmargar ábendingar hafa komið fram um þætti í frumvarpinu sem ekki hafa fengið umfjöllun áður og ég ætla að víkja að nokkrum þeirra atriða síðar í ræðu minni. Ég veit ekki hvort hv. þm. Guðbjartur Hannesson, formaður fjárlaganefndar, hlýðir nú á þessa ræðu. Hann er ekki í salnum en hann hefur lýst því yfir að hann hlusti á allar ræður sem hér eru fluttar þannig að ég verð að treysta því að hann hlýði á mál mitt og bregðist við ef honum finnst tilefni til. Ef ekki hann þá geta aðrir hv. þingmenn ríkisstjórnarflokkanna auðvitað brugðist við þeim sjónarmiðum sem hér koma fram. Ef ég er á villigötum eða misskil eitthvað væri ég þakklátur fyrir að fá leiðréttingu þeirra mála. Tilgangur þessarar umræðu og hlutverk okkar þingmanna í jafnmikilvægu máli og þessu hlýtur að vera að velta við hverjum steini, kalla fram ólík sjónarmið, rökræða þau og komast að niðurstöðu. Rökræðan er það tæki sem við höfum til að komast að niðurstöðu, hún er tæki lýðræðisins. Það er rétt eins og kom fram í umræðum fyrr í morgun að á endanum er það meiri hlutinn sem ræður. Okkar skipulag, lýðræðisskipulagið, byggir þó ekki bara á því að niðurstaðan sé fengin með meirihlutaatkvæðagreiðslu. Það byggir á því að ákvarðanir séu teknar að vel ígrunduðu máli eftir rökræður þar sem menn hafa tækifæri til að koma fram með rök og gagnrök til að leiða sannleikann í ljós eftir því sem kostur er, þannig að menn geti vegið og metið þær röksemdir sem hvor um sig hefur fyrir sínu máli. Það hefur jafnvel gerst, og er í sjálfu sér ekki sjaldgæft, að umræður þar sem nýjar upplýsingar og ný sjónarmið eru leidd í ljós verði til þess að menn skipti um skoðun. Það er engin minnkun, hvorki fyrir þingmenn né aðra, að skipta um skoðun ef þeir sjá að sú afstaða sem þeir höfðu í upphafi var ekki byggð á nægilega traustum grunni. Við sáum þetta t.d. gerast í sumar. Afstaða fjölmargra þingmanna til þess Icesave-frumvarps sem þá var til umræðu breyttist meðan á meðferð málsins stóð, vegna þess að nýjar upplýsingar komu fram, ný sjónarmið og ný nálgun. Því miður hefur ekki verið opnað á að ný sjónarmið komist að í meðferð þessa frumvarps. Meiri hlutinn hefur ekki gefið nokkurt svigrúm til að breytingar séu gerðar á málinu og í stað þess að koma hingað í ræðustól og rökstyðja sína afstöðu, færa rök sem kunna að vera fyrir hendi og kunna að vera áhugaverð og mikilvæg, hafa þeir reynt að þegja sig í gegnum þessa umræðu. Ég verð að segja, hæstv. forseti, að mér finnst það ekki benda til þess að þeir hafi góðan málstað að verja. Ég nefndi áðan að það væru nokkur atriði sem ég ætlaði að árétta sérstaklega. Ég bið hv. þm. Guðbjart Hannesson að bregðast við ef hann heyrir til mín, en hann segist heyra allar ræður sem hér eru fluttar um þetta mál. Ef hann er ekki nærstaddur bið ég aðra úr meiri hluta fjárlaganefndar að bregðast við fimm spurningum sem ég vænti að fá svör við. Fyrsta atriðið hefur nokkuð komið til umræðu bæði við 1. umr. málsins, í athugasemdum sem bárust fjárlaganefnd og í 2. umr. en mér vitanlega hefur enginn svarað því enn þá. Það er spurningin: Var á einhverju stigi málsins skoðað af hendi nefnda þingsins hvaða áhrif sú breyting hefði að fyrirvarar væru fluttir úr íslenskum lögum um ríkisábyrgð yfir í viðaukasamningana sem lúta enskum lögum og verða túlkaðir fyrir enskum dómstólum? Þetta er athugasemd sem ég og fleiri þingmenn settum fram strax í upphafi og fleiri aðilar, meðal annars Indefence-hópurinn, hafa vakið athygli á. Mér vitanlega, og leiðrétti mig þeir sem telja sig vita betur, hefur þessari spurningu ekki verið svarað. Hún getur verið veigamikil. Það getur skipt verulegu máli hvort fyrirvararnir standa eins og þeir voru ákveðnir með íslenskum lögum af Alþingi hér í haust eða hvort þeir útþynntu fyrirvarar sem settir eru inn í viðaukasamningana eru þar undir enskri lögsögu. Ég minnist þess að hv. þm. Pétur Blöndal hefur ítrekað spurt um þetta og ég hef ekki orðið var við að hann fengi svör. Þetta getur verið gríðarlega mikilvægt mál vegna þess að enskur réttur er í mörgum veigamiklum atriðum öðruvísi en sá íslenski og hefðir í ensku réttarfari eru allt aðrar en í því íslenska. Þetta er því spurning sem ég tel að fjárlaganefnd hefði átt að skoða gaumgæfilega en ég sé engin merki þess í nefndaráliti meiri hlutans að það hafi verið gert og ekkert í umræðunni bendir til þess að þetta hafi verið skoðað. Í öðru lagi finnst mér rétt að spyrja, og ég beini orðum mínum enn til hv. þm. Guðbjarts Hannessonar eða annarra úr meiri hluta fjárlaganefndar: Þegar fjárlaganefnd fjallaði um þá gengisáhættu og gjaldmiðlaáhættu sem allir vita að er fyrir hendi í málinu, gerði fjárlaganefnd einhverja tilraun til þess að meta hana og komast að niðurstöðu í því sambandi? Í nefndaráliti meiri hlutans er reifað að þarna séu fyrir hendi ákveðnir áhættuþættir en ég sé enga niðurstöðu eða afstöðu í þessu. Ég spyr hvort fjárlaganefnd hafi rætt þetta með þeim hætti að hún hafi talið sig komast að niðurstöðu öðruvísi en að endurtaka bara ábendingar um að þarna kunni að vera óvissa og áhætta. Ég held að þetta skipti sérstaklega máli í ljósi þess að í nefndarálitum efnahags- og skattanefndar, sem send voru fjárlaganefnd, var töluvert vikið að þessum þáttum. Þeir fjórir minni hlutar sem komu að málinu í efnahags- og skattanefnd höfðu mismunandi sýn á þessa þætti en fjárlaganefnd tekur enga afstöðu. Raunar hef ég á tilfinningunni að fjárlaganefnd hafi í sínum hópi ekkert rætt þetta heldur látið nægja að kalla eftir álitum úr efnahags- og skattanefnd og látið síðan prenta þau með nefndaráliti sínu án þess að gera nokkra tilraun til að komast að niðurstöðu. Það eru auðvitað algjörlega ófullnægjandi vinnubrögð af hálfu þingnefndar sem vill taka starf sitt alvarlega. Í þriðja lagi vildi ég spyrja út í vaxtaþátt málsins sem nefndur er í m.a. nefndaráliti minni hluta sjálfstæðismanna og framsóknarmanna í efnahags- og skattanefnd og nefndaráliti sjálfstæðismanna í fjárlaganefnd. Hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson gerði einnig grein fyrir þessum þætti í ræðum bæði í morgun og í gærkvöldi. Fór fjárlaganefnd með einhverjum sjálfstæðum hætti yfir vaxtaþátt málsins út frá þeim sjónarmiðum sem komu fram í álitum efnahags- og skattanefndar? Eða fannst fjárlaganefnd engin ástæða til þess að fjalla um þessi mál? Voru gjaldmiðla- og gengismálin annars vegar og vaxtamálin hins vegar svo ómerkileg að það þurfti ekkert að ræða þau? Var einhver skýr niðurstaða í efnahags- og skattanefnd? Efnahags- og skattanefnd skilaði fjórum mismunandi álitum. Maður hefði haldið að stóra nefndin sem óskaði eftir því að hin nefndin sendi sér álit mundi ræða þessar ólíku skoðanir sem komu fram hjá nefndarmönnum í efnahags- og skattanefnd og reyna að komast að niðurstöðu. Nei, fjárlaganefnd tekur enga afstöðu til vaxtamálanna, meiri hluti fjárlaganefndar tekur enga afstöðu til gjaldeyrismálanna heldur nefnir bara að þar sé óvissa en reynir ekki að komast að neinni niðurstöðu. Þessi vinnubrögð varðandi vaxtamálin og gengis- og gjaldmiðlamálin eru auðvitað allsendis ófullnægjandi. Það eitt hlýtur að kalla á að fjárlaganefnd taki málin til gaumgæfilegrar athugunar, ef ekki fyrr þá a.m.k. á milli 2. og 3. umræðu. Þá dugar engin málamyndaafgreiðsla. Þá á þingið og þjóðin, sem varðar þetta mál mikið, rétt á því að þeir nefndarmenn sem eru settir í þetta verkefni komist að niðurstöðu, eða reyni það í það minnsta, en endurprenti ekki bara álit annarra umyrðalaust. Það er allsendis ófullnægjandi. Fjórða atriðið sem ég vildi nefna, hæstv. forseti, er stjórnarskrárvafinn. Í þessari umræðu eru tvö atriði, og raunar í 1. umr. líka, sem snúa að stjórnarskránni. Annars vegar er það spurningin um framsal dómsvalds frá íslenskum dómstólum út fyrir landsteinana til alþjóðlegra stofnana. Ég treysti mér til að fullyrða að sú leið sem valin er í lagafrumvarpi þessu varðandi aðkomu EFTA-dómstólsins að þessu máli á sér engin fordæmi í íslenskum lögum. Það er verið að fara leið sem ekki hefur verið farin áður, ég held að við verðum að hafa það í huga. Það er verið að prófa á nýjan hátt að forma í lagatexta aðkomu EFTA-dómstólsins að ákvörðunum íslenskra dómstóla. Þetta eitt hefði átt að kalla á góða stjórnarskrárathugun. Ég minnist þess að fyrir fjórum eða fimm árum fjölluðum við í efnahags- og viðskiptanefnd um atriði sem þó var mun léttvægara, smærra í sniðum og léttvægara en það sem rætt er hér en varðaði afstöðu EFTA-stofnana gagnvart íslenskum dómstólum. Þá lágum við yfir því í efnahags- og viðskiptanefnd, mikið var rætt um það hér í þessum þingsal og við þingmenn höfðum ólíkar skoðanir á því. Kallað var eftir skýrum og ítarlegum lögfræðiálitum utan úr bæ. Þetta var umræða um samkeppnislög, sennilega árið 2005. Ég bendi á að engin slík vinna hefur átt sér stað og fjárlaganefnd hefur greinilega ekki kallað eftir neinni slíkri vinnu. Ekkert í nefndaráliti meiri hluta fjárlaganefndar bendir til þess að þetta mál hafi verið skoðað. Ekkert í framsöguræðu formanns fjárlaganefndar benti til þess að þetta mál hefði verið skoðað. Hann sagði reyndar aðspurður að þeir lögfræðingar sem tóku þátt í að semja frumvarpið hefðu sagst á fundi í nefndinni ekki hafa haft áhyggjur af þessu en ekkert er til á pappír um að þetta hafi verið skoðað. Ekkert bendir til þess að menn hafi leitað röksemda eða gagnraka í þessu máli og þetta er stjórnarskráin, þetta er spurningin um framsal fullveldis úr landi. Menn hafa stöðvað mál í umræðu og tekið þau til nefndar út af minna tilefni. Þetta var bara annar stjórnarskrárvafinn. Hinn snýr að því sem prófessor Sigurður Líndal hefur vakið athygli á opinberlega og við þingmenn höfum ýmsir bent á í þessari umræðu. Það varðar heimildir löggjafans miðað við ákvæði stjórnarskrár til þess að veita ríkisábyrgð sem ekki er afmörkuð í tíma og ekki er afmörkuð með upphæð, ekki afmörkuð á neinn hátt. Eins og Sigurður Líndal bendir á í grein sinni frá 19. nóvember er í þessum efnum verulegur munur á frumvarpinu sem hér liggur fyrir og þeim lögum sem samþykkt voru í ágúst af því að takmarkanir sem annars vegar lutu að greiðslubyrði og hins vegar að tímamörkum eru horfnar. Fyrirvarar, öryggisventlar sem Alþingi setti hvað þetta varðaði hafa verið teknir út þannig að ríkisábyrgðin, verði hún samþykkt á grundvelli þessa frumvarps, er miklu víðtækari, opnari og óskilgreindari en sú ríkisábyrgð sem var samþykkt í sumar. Alþingi eru settar skorður varðandi hvaða ábyrgð það getur lagt á ríkissjóð. Þetta hefur ekkert verið skoðað, um þetta er ekkert fjallað í nefndaráliti meiri hlutans úr fjárlaganefnd og ég hef ekki orðið var við að í umræðunni hér í þinginu hafi þessum spurningum verið svarað. Þessi stjórnarskrárþáttur er gríðarlega veigamikill. Hann er fjórða atriðið sem ég nefni sem hv. fjárlaganefnd þarf að taka til gaumgæfilegrar athugunar, ekki málamyndaathugunar heldur gaumgæfilegrar athugunar, ef ekki nú þegar þá a.m.k. á milli 2. og 3. umr. Komist meiri hluti fjárlaganefndar eða eftir atvikum fjárlaganefnd öll að þeirri niðurstöðu t.d. að við þurfum ekki að hafa áhyggjur af þessum tveimur veigamiklu stjórnarskrárþáttum óska ég eftir því að hún færi fyrir því rök. Það er ekki nóg að segja, eins og menn hafa gert, að lögfræðingar sem unnu fyrir ríkisstjórnina við að semja frumvarpið hafi sagt að þetta væri í lagi. Það er ekki fullnægjandi, menn verða að koma með röksemdir. Gögn, nefndarálit og annað þess háttar sem lagt er fram í sambandi við meðferð mála í þinginu, og raunar ræður þingmanna líka, eru lögskýringargögn. Ef vafi leikur á um stjórnarskrárgildi skiptir máli hvaða rök menn færa fram í umræðunum. Afstaðan er eitt en röksemdirnar skipta höfuðmáli þegar kemur að því að túlka og skýra ákvæðin. Tími minn er á þrotum og ég verð að koma inn á fleiri atriði í síðari ræðum hér í umræðunni. Fimmta atriðið sem ég vildi nefna er að það hefur algjörlega skort á það í þessari umræðu að leitað sé svara við því hversu hratt eignir 

Virðulegi forseti. Mig langar að byrja á að þakka þingmanninum fyrir ræðuna og þessar fimm spurningar sem hann lagði fram til meðal annars formanns fjárlaganefndar. Ég geri ráð fyrir að formaður fjárlaganefndar muni svara þeim spurningum. Í fyrra andsvari langar mig að velta upp þeirri óvissu sem vofir yfir okkur út af þessum samningi og þessari vinnu allri saman. Telur hv. þingmaður forsvaranlegt að gera slíkan opinn samning sem við vitum í raun aldrei hvenær taki enda? Er eðlilegt að skuldbinda framtíðina með þessum hætti, börnin sem munu erfa landið og þurfa að greiða þetta? Við vitum ekki einu sinni hversu margar kynslóðir er verið að skuldbinda með þessum samningi því að hann er óendanlegur. Verið er að veita óendanlega ríkisábyrgð á upphæðum sem við í raun vitum ekki hverjar geta orðið þegar upp er staðið. Þær munu nema hundruðum milljarða, það er alveg ljóst. Í besta falli eru það væntanlega á bilinu 250–400 milljarðar, í versta falli geta það orðið 1.000 milljarðar eða meira. Það veit enginn. Þess vegna langar mig að spyrja hv. þingmann að því hvort hann telji þetta forsvaranlegt og um leið hvort hann muni eftir viðlíka dæmi um að slíkar byrðar eða slíkri óvissu sé tekið af þeirri léttúð sem raun ber vitni með þetta frumvarp, ekki síst í ljósi þess að ekki er lengur nein pressa á málinu. Lánin eru að koma frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum ef við viljum, 

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni fyrir efnismiklar og málefnalegar spurningar. Fyrst vil ég nefna að mér er ekki kunnugt um að veitt hafi verið jafnopin og óskilyrt ríkisábyrgð vegna jafngríðarlegrar lántöku og hér um ræðir. Ég hygg - og vona þá að það komi fram leiðrétting síðar í þessari umræðu ef ég fer með rangt mál - að þessi ríkisábyrgð sem er verið að veita eigi sér engin fordæmi í sögu Íslands sem sjálfstæðrar þjóðar. Það kann að vera að mér skjátlist en ég vona þá að einhver komi og leiðrétti mig, ég er tilbúinn að taka rökum og er tilbúinn að viðurkenna að ég hafi rangt fyrir mér ef mér er sýnt fram á það. Ég held þó að þessi opna og óskilgreinda ríkisábyrgð á svona gríðarlegri upphæð eigi sér engin fordæmi í Íslandssögunni. Eins og við þekkjum gekk viðleitni Alþingis í sumar út á að reyna að setja einhverja öryggisventla, einhverja varnagla, eitthvað sem hald væri í ef hlutirnir þróuðust á verri veg. Ég sé ekki annað en búið sé að veikja þessa öryggisventla, kippa sumum þeirra út og veikja aðra þannig að lítið hald verði í. Þetta veldur mér auðvitað áhyggjum. Hv. þingmaður nefndi að þessi skuldbinding gæti orðið jafnvel 1.000 milljarðar króna en það er ekkert svo fráleitt. Við erum að tala um upphæð sem er á áttunda hundrað milljarða í dag ef ríkisábyrgðin verður samþykkt. Ef frumvarpið verður samþykkt reiknast á það vextir á þessu ári, næsta ári 

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þetta svar. Það er nauðsynlegt að draga mjög skýrt fram að það er verið að skilja eftir opinn tékka fyrir framtíðina með þessu hrikalega máli í umhverfi sem kallar í sjálfu sér ekki á það. Aðstæðurnar í dag eru allt öðruvísi og annars eðlis en þær voru fyrir ári síðan, ekki síst í ljósi þess að það er búið að upplýsa að lánin verða veitt til okkar ef við þurfum á þeim að halda og norska lánið hefur verið opið frá 28. október. Auðvitað læðist að manni sá grunur, frú forseti, að hér sé um að ræða Evrópusambandsóttann, þ.e. þá kúgun sem Evrópusambandið beitir okkur klárlega og hefur meðal annars verið komið inn á í fjölmiðlum núna. Ályktun var samþykkt á Evrópuþinginu í þá veru að ef Ísland samþykkti ekki Icesave mundi það tefja fyrir inngöngu í Evrópusambandið.  Mig langar að spyrja hv. þingmann varðandi stjórnarskrána. Hann nefndi grein Sigurðar Líndals eða efasemdir hans sem vitanlega þarf að taka til skoðunar og það er vitanlega hroki ef fjárlaganefnd gerir það ekki. Síðan nefndi hann annað atriði sem ég hreinlega missti af. Mig langar að biðja hv. þingmann að nefna fyrir mig aftur hvaða atriði það var því að öll höfum við undirritað eiðstaf við stjórnarskrána og 

Hæstv. forseti. Ég varð að fara hratt yfir sögu í ræðu minni eðli málsins samkvæmt en get hugsanlega komið betur inn á þetta atriði síðar í umræðunni. Það sem málið snýst um er að þegar við gerðumst aðilar að Evrópska efnahagssvæðinu árið 1994 voru tengsl íslenskra dómstóla og EFTA-dómstólsins formuð með ákveðnum hætti til að tryggja fullveldi Íslands. Íslenskir dómstólar áttu að geta leitað álits hjá EFTA-dómstólnum, fengið ráðgefandi álit þar en væru á engan hátt bundnir af því. Þetta var talið tryggja fullveldi Íslands eins og það er skilgreint út frá stjórnarskrá. Um það hefur reyndar verið deilt en þetta varð alla vega niðurstaða meiri hluta Alþingis og mjög færra sérfræðinga á sviði stjórnskipunarréttar. Lykilatriðið í því var að álit EFTA-dómstólsins væri ráðgefandi en ekki bindandi. Í þessu frumvarpi er talað um ráðgefandi álit EFTA-dómstólsins en það er alveg ljóst af textanum og greinargerð með frumvarpinu að til þess að niðurstaða íslensks dómstóls geti leitt til þess að íslenskar réttarreglur gildi um tiltekin atriði þarna verður að koma ráðgefandi álit í tiltekna veru frá EFTA-dómstólnum. Þetta er kallað ráðgefandi en er í raun bindandi. Þetta held ég að sé algjört nýmæli í lögum okkar og þarna tel ég að verið sé að fara út á mjög grátt, ef ekki svart, svæði varðandi stöðu fullveldisins gagnvart stofnunum EFTA og Evrópu.

Frú forseti. Það er mjög verðmætt fyrir þessa umræðu að við förum í gegnum lögfræðilegu hlutina og þar sem hv. þingmaður er manna fróðastur um þau mál langar mig til að spyrja hann tveggja spurninga. Í fyrsta lagi hafa verið birt núna á síðustu dögum bréfaskipti tveggja forsætisráðherra, bresks forsætisráðherra og hæstv. forsætisráðherra Íslands. Hvernig lítur hv. þingmaður á það sem lögskýringargagn að breski forsætisráðherrann lýsir því yfir að þetta frumvarp sem við erum hér að samþykkja sé lagaleg binding á samkomulaginu? Hvernig mun það líta út gagnvart breskum rétti, af því að þetta heyrir jú allt undir breskt réttarfar? Á móti kemur síðan íslenski forsætisráðherrann og segir eitthvað allt annað. Hvor heldur hv. þingmaður að hafi meira lagagildi eða lagastuðning þegar menn fara að reka þetta fyrir breskum dómstóli, breski forsætisráðherrann eða sá íslenski? Þá er það önnur spurning. Við Íslendingar höfum stjórnarskrá til að vernda borgarana á meðan Bretar hafa ekkert slíkt, þeir eru ekki með stjórnarskrá. Til þess að skuldbinda ríkissjóð Íslands þarf lagasetningu frá Alþingi, þess vegna erum við jú að fjalla um þetta frumvarp. Spurning mín til hv. þingmanns er eftirfarandi: Getur það haft áhrif á niðurstöðu bresks dómstóls að þeir eru ekki með stjórnarskrá sem bindur hendur fjárveitingavaldsins á meðan Íslendingar hafa stjórnarskrá? Getur verið að breskur dómstóll muni ekki líta til íslenskrar stjórnarskrár í þessu samhengi?

Hæstv. forseti. Ég tel reyndar að þessar vangaveltur muni kannski ekki verða mjög raunhæfar vegna þess að ég hygg að þegar Bretar og Hollendingar eru komnir með lánasamninga í gildi og skuldabréf sem þeir geta byrjað að innheimta muni þeir bara innheimta það samkvæmt efni lánasamninganna og skuldabréfsins. Þeir munu bara fylgja því eftir, þeir munu rukka. Ég hef enga trú á því að þeir fari aðrar leiðir. Við verðum að átta okkur á því að í öllu þessu máli eru heimildir Íslendinga til þess að leita réttar síns mjög takmarkaðar og þær eru enn þá takmarkaðri í þessari nýju útgáfu málsins en var áður. Aðalmálið sem held ég að menn verði að hafa í huga í þessu sambandi er að þegar þessi samningur er kominn í gildi, sem gerist ef Alþingi samþykkir þetta frumvarp, byrja Bretar og Hollendingar að rukka. Vaxtaklukkan tifar, þeir safna upp, bæta á höfuðstólinn og byrja svo að rukka. Mér sýnist að samskipti þjóðanna í þessu máli öllu gefi okkur ekkert tilefni til þess að halda að þeir muni slaka á þeim kröfum sem þeir geta gert á grundvelli undirritaðra lánasamninga og skuldabréfa. Þeir munu bara rukka. Varðandi gildi bréfa forsætisráðherranna almennt finnst mér þessi bréfaskrif, bæði af hálfu forsætisráðherra Íslands og þó einkum af hálfu forsætisráðherra Breta og Hollendinga, vera fyrir neðan allar hellur. Það er ekkert í þessu. Forsætisráðherra fer fram með slöppum hætti, hennar hlutverk var að fylgja eftir fyrirvörunum. Ekki bara segja þeim frá því að þessir fyrirvarar hefðu verið samþykktir heldur fylgja þeim eftir af sannfæringarkrafti eins og hún sagði sjálf í ræðustóli Alþingis. Það gerir hún ekki og svör forsætisráðherra Breta og Hollendinga eru auðvitað móðgun við 

Frú forseti. Ég held að stjórnarliðar og hæstv. ríkisstjórn ættu að leggja vel við hlustirnar þegar þeir heyra hv. þingmann lýsa því yfir að allar þessar fínu umræður um lagalega fyrirvara og annað slíkt hafi ekkert gildi vegna þess að það sé kominn lánasamningur og samkvæmt honum eigi að borga. Á honum er ríkisábyrgð og samkvæmt því eigi ríkissjóður Íslands að borga. Það sem mér finnst vera að koma hér í ljós er náttúrlega mjög alvarlegt og að allar þessar hugleiðingar um fínheit í dómstólum og öðru slíku, lagaskýringar og annað slíkt, sé í rauninni fallið um sjálft sig. Þá langar mig til að spyrja hv. þingmann um takmörkun á ríkisábyrgð. Þegar Alþingi veitir ríkisábyrgð er oft talað jafnvel um að það ábyrgist milljón króna lán eða eitthvað slíkt og þá er það takmarkað. Þá er vitað að ein milljón kr. verður greidd. Þessi lagasetning sem við höfum hér er allt að því ótakmörkuð, ekki alveg ótakmörkuð en getur blásið út í ýmsar áttir. Það getur orðið verðhjöðnun í Bretlandi sem ég held reyndar að sé ein stærsta áhættan sem við stöndum frammi fyrir, mikið stærri en endurheimtuhlutfall Landsbankans, og við séum farin að borga kannski 7, 8 eða 9% raunvexti af því láni. Hvað segir hv. þingmaður um að út af öllum þessum áhættum í þessu dæmi sé þetta í rauninni óskilgreind ríkisábyrgð til framtíðar á börn og barnabörn okkar nánast um alla framtíð?

Hæstv. forseti. Ég kom örlítið inn á þetta í máli mínu hér áðan og kjarninn var auðvitað sá að ég held, þótt ég hafi ekki farið í rannsókn á því, að íslenska ríkið eða Alþingi Íslendinga hafi aldrei áður samþykkt ríkisábyrgð sem er jafn lausbeisluð og þessi. Ríkisábyrgð á lánum hafa, eins og hv. þm. Pétur Blöndal benti á, jafnan verið settar skorður. Það hafa verið tilgreindar upphæðir, lánstími og annað þess háttar og menn hafa sett skorður við ríkisábyrgðinni. Ég held að þessi ríkisábyrgð sé einsdæmi og eigi sér ekki fordæmi að því leyti, eins og hv. þingmaður bendir á, hvað hún er opin í alla enda. Hún er ótímabundin, það er skýrt, og hún gefur heldur ekki mikið til kynna um upphæðina. Við vitum hver höfuðstóllinn er í upphafi og við vitum að eitthvað kann að saxast á það eftir nokkur ár en við vitum líka að á sama tíma safnar upphæðin vöxtum, þess vegna út í hið óendanlega, eins og hv. þingmaður hefur nefnt. Það er hugsanlegt. Vaxtakostnaðurinn er farinn að vega mjög þungt þegar við tölum um 5,55% vexti á hundruð milljarða. Ef við verðum t.d. í þeirri stöðu eftir sjö ár að ekki hafi endurheimst neitt eða mjög lítið af eignum Landsbankans er upphæðin, höfuðstóll með vöxtum, komin vel yfir 1.000 milljarða kr. Það er farið að slaga hátt í landsframleiðslu. Þetta á sér ekki fordæmi í sambandi við þær ríkisábyrgðir sem veittar hafa verið svo ég viti til.

Frú forseti. Við ræðum hér stóran samning sem mun skipta íslenska þjóð verulegu máli og inn í þann samning koma ótrúlega margar breytur þannig að erfitt er að sjá fyrir hvað getur haft áhrif á hann. Til dæmis komu í gærkvöldi fréttir um vandræði í Dúbaí sem hræra núna í verðbréfamörkuðum í heiminum. Slík staða getur t.d. lækkað virði eigna Landsbankans, sem eru mjög víða, og gert það að verkum að þessi skuldbinding sem við ræðum nú verði enn hærri en menn gera ráð fyrir. Mjög margir óvissuþættir og mjög mikil áhætta er í þessu dæmi og það sem Alþingi reyndi að gera í sumar þegar það setti inn ákveðna fyrirvara var einmitt að minnka áhættu þjóðarinnar á því að lenda í áföllum, sama hvort um er að ræða jarðskjálfta, fiskileysi, að neyðarlögin haldi ekki - sem er frekar ólíklegt - eða að ekki verði verðbólga í Bretlandi eða jafnvel verðhjöðnun þar sem er kannski mesta áfallið sem við gætum lent í. Í sumar var reynt að taka á þessum málum með fyrirvörum sem sérstaklega takmörkuðu áhættuna í tíma, þ.e. hún átti að renna út 5. júní 2025. Reyndar átti að setjast niður aftur og semja, frú forseti, en þá voru menn í þeirri stöðu að geta bent á að þjóðin hefði lent í áföllum sem ekki hafði verið gert ráð fyrir, þ.e. að mjög jákvæðar forsendur Seðlabankans hefðu ekki gengið eftir. Ef þær ganga eftir munum við borga þessa Icesave-skuldbindingu að fullu, ég segi ekki eins og að drekka vatn því það verður alltaf þungbært en við munum þá geta staðið við að greiða þessa skuldbindingu. Það sem hefur breyst er að nú er þetta ekki lengur bundið í tíma og við eigum alltaf að borga raunvexti, hvernig sem árar, og þetta getur orðið til þess að við Íslendingar náum okkur ekki á strik. Vextirnir geta orðið okkur svo þungbærir að þeir haldi niðri hagvextinum sem getur orðið slæmur þangað til vegna annarra skuldsetninga þjóðarinnar út af hruninu sem við glímum nú við. Þegar lánið er orðið svona langt fara menn að líta á aðra þætti en við gerðum í sumar, sérstaklega raunvexti. Menn átta sig ekki alltaf á því hvað raunvextir eru í rauninni veigamikið atriði í öllum skuldum og eignum. Það mætti oft horfa mikið meira til þess að háir raunvextir geta verið mjög skaðlegir ef maður skuldar þá en þeir geta orðið mjög gagnlegir ef maður á kröfuna. Til gamans, frú forseti, ef Júdas eða afkomendur hans hefðu lagt þessa 30 silfurpeninga á ávöxtun sem hefði verið 1% umfram silfur, þ.e. að á hverju ári í 1980 ár hefði bæst við 1% silfurs, giska ég á og hef reiknað út reyndar að þessi sjóður sem var 100 grömm væri núna ígildi 360.000 tonna af silfri miðað við þann tíma. Ef við hefðum talað um 3% raunvexti væri sjóðurinn jafnþungur jörðinni og ef það væru komnir 4% raunvextir væri það þyngd sólkerfisins. Þetta segir okkur að hugmyndin um raunvexti fær eiginlega ekki staðist til lengri tíma. Mjög háir raunvextir, og þá er ég að tala um umfram hálft prósent, er nokkuð sem fær ekki staðist. Það skýrir kannski, frú forseti, þessar kreppur sem koma alltaf reglulega á 20, 30 ára fresti, hrun hér og þar í heiminum. Þetta er útúrdúr en ég ætla rétt að fara í gegnum raunvexti. Það sem raunvextir hafa í för með sér er að ef þeir eru neikvæðir rýrna eignir og það er talað um helmingunartíma eigna, þ.e. þær skreppa saman. Ef menn sem eiga sparifé ná ekki raunvöxtum þá skreppur eignin saman. Þetta urðu menn varir við hérna á árunum 1950–1980. Þá voru hér stöðugt neikvæðir raunvextir, ekki miklir, það var ekkert voðalegt verðbólgubál en hægt og rólega fluttust allar eignir frá sparifjáreigendum yfir til skuldara, skuldararnir græddu en sparifjáreigendur töpuðu. Sem dæmi má nefna að mínus 3% raunvextir helminga eignina á 23 árum. Maður sem átti andvirði tveggja húsa og lagði það inn á banka með mínus 3% raunvöxtum á bara eitt hús eftir 23 ár. Með sama hætti tvöfaldast eignin þegar raunvextir eru jákvæðir og er mjög háð því um hvaða vexti við erum að tala. Ef um er að ræða 0,5% raunvexti tvöfaldast eignin á 139 árum. Ef vextirnir eru hins vegar 3,5% tvöfaldast hún á 20 árum. Þ.e. maður sem lánar öðrum andvirði eins húss á sömu vöxtum og lífeyrissjóðirnir miða við, 3,5% raunvöxtum - eftir 20 ár á sá sem fékk lánið að borga tvö hús ný til baka. Ný hús, nota bene, menn þurfa að hafa það í huga. 5,55% raunvextir tvöfalda fjármagnið á 13 árum og 10% raunvextir, sem hafa jafnvel verið í gildi á Íslandi, tvöfalda fjármagnið á sjö árum. Ef einhver lánar öðrum andvirði nýs húss með 10% raunvöxtum fær hann til baka tvö ný hús eftir sjö ár, fjögur hús eftir 14 ár og átta hús eftir 21 ár. Raunvextirnir hafa óskaplega mikið að segja og þess vegna horfa menn sem lána peninga og hafa vit á þessu alltaf á raunvextina. Það hafa breskir og hollenskir embættismenn örugglega gert þegar þeir ákváðu 5,55% vexti því að ekki voru það Íslendingarnir sem ákváðu það. Það held ég að sé alveg á tæru því þetta eru óskaplega háir vextir. Eins og ég gat um í fyrri ræðu minni hafa verið tímabil í Bretlandi þar sem hefur verið verðhjöðnun og þá verða raunvextir náttúrlega mjög háir. En það hafa líka verið tímabil þar sem hefur verið verðbólga, 10, 15 og jafnvel 20% verðbólga á ári í Bretlandi. Þá mundu Íslendingar græða. Þetta er ein stærsta áhættan sem við stöndum frammi fyrir, hver þróun verðbólgu í Bretlandi verður og í evrulandinu líka en í minna mæli þó af því að við skuldum tvo þriðju í Bretlandi. Hver verður þróun verðbólgu í Bretlandi næstu tíu, fimmtán árin? Það skiptir meginmáli. Af hverju segi ég það? Vegna þess að við flytjum út fisk, ál og ferðaþjónustu til þess að borga af þessu láni. Ef það er verðbólga í Bretlandi, segjum 10%, hækkar verðið á fiskinum, álinu og ferðaþjónustunni væntanlega um 10% í pundum þannig að við þurfum að flytja út minni fisk. Við fáum fleiri pund fyrir fiskinn og þá er auðveldara að borga af láninu. Ef það er verðhjöðnun gerist hið gagnstæða, þá lækkar verðið á fiskinum og álinu í pundum. Ef verðbólga í Bretlandi yrði t.d. 10% gæfu þessir 5,55% vextir mínus 4% raunvexti sem þýðir að eignin helmingaðist á 16 árum. Ef það yrði 5% verðbólga gæfi þetta 0,5% raunvexti, ef engin verðbólga yrði í Bretlandi yrðu þetta 5,6% vextir sem mundu tvöfalda eignina á 13 árum. Ef það yrði 4% verðhjöðnun í Bretlandi næstu sjö árin gæfi það 9,9% raunvexti sem tvöfaldaði eignina á sjö árum, frú forseti, einmitt á þeim sjö árum þegar við bíðum eftir að byrja að borga. Verðhjöðnun í Bretlandi upp á 4%, sem er reyndar ansi mikið, yrði gífurlega þungbær fyrir Íslendinga. Þetta verða menn að hafa í huga. Hér var í morgun nokkur umræða um breytilega og fasta vexti. Það er rétt að fastir vextir til lengri tíma eru betri en breytilegir vextir, það er minni áhætta svo fremi sem þeir eru ekki óskaplega háir. 5,55% vextir eru svo háir vextir að það er mjög hæpið að breytilegir vextir á þeim tíma sem við erum að tala um nái þeim hæðum nokkurn tímann. Við erum jú að tala um að vaxtastig í heiminum núna er um 0–1% og sérstaklega fyrir góða skuldara eins og ríkisábyrgð eru þeir vextir mjög lágir. Í Bretlandi eru breytilegir vextir, ef menn kaupa sér íbúð geta menn fengið fasta vexti líka þar en vextir sem almenningur borgar fyrir íbúðalán í Bretlandi eru undir 5%. Þá eru vextirnir fastir í svona fimm ár, reyndar ekki lengur. Með því að hafa fasta vexti kaupir maður sér ákveðið öryggi en borgar líka fyrir það. Ég hugsa að í þessu dæmi sé ekki spurning að það borgi sig að hafa breytilega vexti frekar en svona óskaplega háa fasta vexti. Ég trúi á vitræna umræðu og að menn hlusti á það sem er verið að gera. Hér er í umræðunum búið að fara í gegnum mjög mikla áhættu af þessu lagafrumvarpi sem um er að ræða. Menn hljóta að vera hugsi yfir því hvaða afleiðingar það hefur fyrir íslenska þjóð að skrifa upp á svona samning. Þess vegna vil ég skora á alla hv. þingmenn, sérstaklega stjórnarliða, að skoða hvort ekki mætti fara aftur út af örkinni og bjóða Bretum eitthvað annað, t.d. meiri tryggingu, að vextirnir yrðu aldrei hærri en 0,5% raunvextir. Við byðum þeim að við mundum borga en þó aldrei hærri raunvexti en 0,5%. Það skilja Bretar mjög vel, þeir þekkja verðtryggingu því hún er töluvert algeng í Bretlandi, og þá fá þeir öll sín pund og dálitla vexti ofan á. Ég hugsa að það sé ekki fráleitt að þeir muni fallast á slíkt því að þeir óttast nefnilega núna að það verði verðbólga í Bretlandi þótt það sé eitthvað sem ég gleddist yfir sem skuldari lánsins. Ég óttast hins vegar verðhjöðnun í Bretlandi sem þeir mundu gleðjast yfir ef hún er ekki allt of mikil. Til þess að finna milliveg þarna á milli ættu Íslendingar og Bretar að semja um að þetta lán verði eins og um er talað en þó yrðu aldrei hærri raunvextir í pundum en 0,5%. Það getur verið góður samningsgrundvöllur sem við ættum að bjóða Bretum og Hollendingum. Hér hefur verið rætt um að allur þrýstingur á þetta mál sé algjörlega horfinn. Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn er farinn að sverja það af sér að einhver tengsl séu á milli áætlana hans og samþykktar Icesave-samninganna. Norðmenn eru líka búnir að sverja af sér að þeir hafi sett það skilyrði að kúga Íslendinga til þess að samþykkja Icesave og því er allur þrýstingur á málinu að mínu viti horfinn, frú forseti. Þess vegna gætum við núna í rólegheitunum sent þau skilaboð til Breta og Hollendinga að ef þeir fallist ekki á þessi skilyrði sem eru í gildandi lögum á Íslandi og þeir gætu meira að segja - ég hef ekki fengið svar við því enn þá hvort þeir hafi samþykkt eða hafnað þessum skilyrðum sem eru í gildandi lögum - ég sé ekki betur en þeir gætu bara sent bréf á morgun, Bretar og Hollendingar, annar hvor eða báðir, og sagt: Við föllumst á þessi skilyrði. Þar með væri ríkisábyrgðin komin í gildi, sú ríkisábyrgð sem við erum að tala um að eigi að breyta. Þetta eru gildandi lög frá Alþingi, frú forseti. Ég held að við ættum núna að fresta þessu máli, t.d. fram í apríl eða maí, og semja við Breta og Hollendinga um að taka upp t.d. 0,5% raunvexti. Það mundi örugglega hugnast þeim vel og við værum laus við þessa miklu áhættu sem felst í mögulegri verðhjöðnun í Bretlandi. Þetta var um raunvexti. Ég ætla að nota restina af tíma mínum til að fara í gegnum stöðu Landsbankans sem hæstv. forsætisráðherra gerði að umtalsefni hér í gær og gerði lítið úr. Þannig er að kröfur á Landsbankann voru frystar í krónutölu miðað við 22. apríl sl. Það hefur í för með sér að það er búið að festa niður hlutfall á milli einstakra krafna og þær bera ekki vexti eða verðbætur eftir það, þ.e. það verða eftirstæðar kröfur sem aldrei verða greiddar. Áhættan í þessu felst í fyrsta lagi í því, og ég hef upplýsingar um það, að 91% af eignum Landsbankans eru í erlendri mynt en einungis 9% eru í innlendri mynt. Evran er langþyngst í því með tæplega 40%, pundið er með 30% og Bandaríkjadollar með 20%. Eignir Landsbankans eru að meginhluta til erlend mynt sem gerir það að verkum að þegar krónan fellur, eins og hún hefur gert frá 22. apríl, hækka eignir Landsbankans í krónum en skuldbindingin er föst í krónutölu þannig að hann getur alltaf borgað meira og meira af skuldbindingunni. Enginn skyldi þó halda að það sé gott. Ég hef mikið á móti því þegar menn segja: Ja, nú getur hann borgað 80%, 90% og svo 100%. Það er ekkert gott vegna þess að á hinum endanum hjá innlánstryggingarsjóði er þetta akkúrat öfugt. Hann er með kröfu á Landsbankann í krónum en skuldar í erlendri mynt þannig að þar blása skuldirnar út. Þetta helst nokkurn veginn í hendur þannig að staðan batnar hvorki né versnar við að gengið falli þangað til gengið er komið í þá stöðu að Landsbankinn getur borgað 100% af kröfunni. Þá fara að gerast mjög slæmir hlutir, frú forseti. Það vantar ekki nema 5 eða 6% gengisfall ofan á frá deginum í dag. Við erum ekki að tala um að þetta gerist fyrir áramót, þetta gerist þegar Landsbankinn getur farið að gera upp kröfur sínar. Hann þarf að bíða eftir öllum málaferlunum, sennilega í þrjú til fimm ár, þangað til hann getur farið að greiða út. Á þeim tíma gæti krónan fallið um 5, 10 eða 15%. Ég hugsa meira að segja að flestir séu þeirrar skoðunar að hún muni gera það. Þá erum við komin í þá stöðu að Landsbankinn borgar 100% af forgangskröfum og svo fer hann að borga 5, 6 eða 10% af almennum kröfum. Það eru peningar sem fara þá út úr eignum Landsbankans til annarra en innlánstryggingarsjóðs og Breta og Hollendinga. Þetta er stóra áhættan varðandi að festa þetta í krónum, að Landsbankinn fari að borga almennar kröfur. Ekki að ég hafi neitt á móti almennum kröfum, alls ekki, en það sem gerist er að þeir peningar sem fara í almennar kröfur fara ekki í innlánstryggingarsjóð og ekki til þess að lækka skuldir innlánstryggingarsjóðs gagnvart Bretum og Hollendingum. Það er vandamálið. Ég er langt í frá búinn með efni ræðu minnar, ég hélt að ég kæmist yfir meira. Ég ætlaði að tala um gildi sparnaðar fyrir einstaklinga, fyrirtæki og þjóðir o.s.frv. en verð víst að gera það í næstu ræðu. Ég bið því hæstv. forseta að setja mig á mælendaskrá.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir hans ágætu ræðu. Hv. þm. Pétur H. Blöndal hefur verið einn af ötulustu talsmönnum þess að þennan samning megi ekki gera eins og hæstv. ríkisstjórn virðist ætla að gera, með því að keyra hann í gegn með dyggum stuðningi stjórnarmeirihlutans og hugsanlega einhverra fleiri þingmanna. Það er áhyggjuefni að lítið hefur verið hlustað á þær gagnrýnisraddir sem hafa komið fram um þetta nýja frumvarp. Það var jú tekið nokkuð tillit til gagnrýnisradda sem komu fram um það frumvarp sem var samþykkt um mánaðamótin ágúst/september en nú er hins vegar ekki hlustað. Nú á að keyra allt í gegn. Mig langar að velta því upp við hv. þingmann hvað í ósköpunum geti legið að baki því að enn sé verið að pressa á þetta mál og ýta því í gegnum þingið þegar það liggur ljóst fyrir að ekki er neinn þrýstingur hvað það varðar að öðlast aðgang að lánsfé. Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn er búinn að lýsa því yfir að við höfum aðgang að lánsfé. Norski utanríkisráðherrann lýsti því yfir að frá 28. október hefði verið hægt að draga á hið norska lán og ef ég man rétt kom fram í fréttum um daginn að til stæði að gera það, held ég. Allt hefur þetta opnast fyrir okkur. Hvað er þá í veginum fyrir því að staldra við, vanda sig og gera betur? Hver er hættan? Hver er hótunin? Ég hef velt þessu mikið fyrir mér. Eitt vil ég að nefna. Ég ætla ekki að leggja orð í munn þingmannsins en ég velti fyrir mér hvort það geti verið hótun frá Evrópusambandinu um að við komumst ekki í þann klúbb sem óskað er eftir eða hvort það geti verið hræðsla ríkisstjórnarinnar og stjórnarmeirihlutans við að 

Frú forseti. Vilji almennings á Íslandi var einmitt það sem ég átti eftir að tala um í ræðu minni. Þetta voru góðar spurningar hjá hv. þingmanni. Mér finnst að stjórnarliðar þurfi að velta vel fyrir sér hvers vegna verið er að keyra þetta svona í gegn þrátt fyrir allar þær miklu viðvaranir sem koma fram í ræðum hverri á fætur annarri og fjölmörg ný atriði sem koma upp, ég segi ekki daglega en í það minnsta vikulega. Ég hugsa að þetta sé í fyrsta lagi ákveðin nauðhyggja. Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn var búinn að kúga t.d. hæstv. fjármálaráðherra. Honum var bara sagt að ef hann ekki samþykkti þetta gætu þeir ekki haldið áfram. Svona var málið kúgað í gegn og hann er enn þá haldinn þessari nauðhyggju, að þetta sé enn þá í gildi og megi í rauninni ekki bakka út úr því, út af stolti. Hins vegar hef ég grun um að margir sem vilja fara í Evrópusambandið viti að Bretar og Hollendingar þurfa að samþykkja aðild okkar að Evrópusambandinu og þeir gera það ekki ef þeir eru ekki ánægðir með samninginn sem við gerum. Ég hugsa að það vegi ansi þungt. Þá er það spurningin sem hinn almenni Íslendingur verður að spyrja sig: Hvað erum við eiginlega að borga mikið fyrir þessa umsókn um aðild að ESB? Ekki einungis er fullt af fólki bundið við að sækja um heldur er líka verið að borga Icesave fyrir að sækja um, sem eru fleiri hundruð milljarða.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir hans svör. Ég deili skoðunum með honum í þessu máli, það er alveg ljóst. Fyrr í dag komu fram í ræðu hv. þm. Tryggva Þórs Herbertssonar áhyggjur af vaxtakjörum eða þeim vöxtum sem við erum að greiða af þessu frumvarpi sem hér liggur fyrir þinginu. Hv. þingmaður Tryggvi Þór Herbertsson var með útreikninga um að munurinn gæti numið allt að 93 milljörðum á því að vera með breytilega vexti og fasta vexti. Nú veit ég að hv. þm. Pétur H. Blöndal, einn af okkar fremstu þingmönnum í að velta fyrir sér vöxtum og slíku, hefur eytt miklum tíma í þær vangaveltur. Mig langar því að biðja hv. þingmann að útskýra aðeins fyrir okkur hver að hans mati hættan sé fyrir utan t.d. þessa 93 milljarða sem hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson nefndi. Hvaða önnur hætta liggur í vaxtaþætti þessa samnings og hvar liggur sú hætta? Er allt í lagi að mati þingmannsins að hafa vextina í því formi sem þarna er og munu þeir ekki reynast okkur byrði í framtíðinni? Telur þingmaðurinn eðlilegt að við séum að greiða vexti aftur í tímann af þessum samningi? Það er líklega að verða nærri ár sem við munum greiða aftur í tímann.

Frú forseti. Ég eyddi góðum tíma af ræðu minni einmitt í umræðu um raunvexti. Það sem ég mat mestu áhættuna er að í Bretlandi verði verðhjöðnun. Þá munu þessir vextir, 5,55%, verða 7% raunvextir mjög fljótlega. Það þarf ekki mikla verðhjöðnun í Bretlandi til að þetta verði 7% raunvextir. Það eru hreint út sagt ægilegir raunvextir fyrir eina þjóð að bera. Ég held því að menn þurfi að fara miklu, miklu betur í gegnum þennan vaxtaþátt. Eins og ég sagði áðan ættum við núna að senda Bretum og Hollendingum sanngjarnt tilboð eins og skilmálarnir í sumar voru. Þeir voru mjög sanngjarnir. Það sem ég held, frú forseti, að hafi brugðist í því var að útlista fyrir Bretum og Hollendingum að þetta væri tryggingaákvæði til að tryggja að Íslendingar gætu staðið við samninginn. Ég held að það hafi hreinlega ekki tekist að upplýsa Breta og Hollendinga um hversu sanngjarnir þessir fyrirvarar voru í rauninni. Eins og staðan er núna finnst mér að menn eigi að höfða til raunvaxta. Það er eitthvað sem Bretar og Hollendingar þekkja mjög vel eins og aðrir sem eru í fjárfestingum og ég hugsa að þeir gætu alveg fallist á að það væri sanngjarnt að við borguðum þeim allt 0,5% raunvexti eða eitthvað slíkt. Við ættum að bjóða þeim þetta og fresta málinu þangað til. Þeir geta þó náttúrlega hvenær sem er, frú forseti, sent tilkynningu og sagt að þeir fallist á gildandi lög, þ.e. lögin sem samþykkt voru í sumar.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Pétri Blöndal fyrir hans ræðu. Mig langar til þess að spyrja þingmanninn að tvennu. Mig langar að biðja hann að rifja upp umræðuna frá því í desember. Þar talaði hv. þingmaður í sínum ræðum um hversu óljós skuldbindingin væri sem íslenska ríkið væri að taka á sig. Ég hefði mikinn áhuga á að heyra hans skoðun og afstöðu til þess hvort þessi skuldbinding hafi að einhverju leyti skýrst síðan í desember og hvort það hafi verið gott eða slæmt í sjálfu sér að það skuli hafa tafist fram á veturinn 2009 að leggja fram þennan samning. Í öðru lagi hefði ég mikinn áhuga á að heyra frá hv. þm. Pétri Blöndal, sem var í þeim hópi sem vann efnahagslegu fyrirvarana, hver kjarninn sé í þeim efnahagslegu fyrirvörum sem voru samþykktir í lögunum núna í sumar. Hver er munurinn á þeim fyrirvörum sem núna er verið að setja varðandi þessa skuldbindingu? Mér hefur þótt mjög skrýtið að hlusta á, þar sem ég tók þátt í þessari vinnu með þingmanninum, hæstv. fjármálaráðherra, ríkisstjórnina og jafnvel stjórnarliða tala á þann máta að þessir fyrirvarar séu sambærilegir, að þessi fyrirvari sem er kominn núna inn í samningana sé jafngóður og sá sem var settur í sumar. Ef þeir eru sambærilegir, af hverju þarf þá að breyta þeim? Ég man vel eftir þessu eina áhættumati sem ég hef séð í þessu máli hjá hv. þingmanni - hann fór mjög vandlega í gegnum hvern einasta áhættulið sem hann hafði séð og greint. Veit þingmaðurinn til þess að annað áhættumat hafi farið fram á vegum ríkisstjórnarinnar 

Frú forseti. Þessar spurningar eru efni í heila ræðu, ef ekki tvær, en ég skal reyna að fara í gegnum þetta. Það er ekki spurning að margt af því sem ég greindi í vetur er orðið miklu skýrara, sérstaklega eignir Landsbankans. Það er orðið mikið skýrara hvaða eignir hann á, í hvaða myntum þær eru o.s.frv., þannig að þetta er allt að skýrast. Áhættan sem ég sá í vetur var m.a. lítill hagvöxtur á Íslandi sem gæti t.d. leitt af mikilli skuldsetningu. Ef hér yrði 0,5% hagvöxtur á hverju ári eða jafnvel 0% hagvöxtur værum við ekki í stakk búin til að borga yfirleitt nokkurn skapaðan hlut. Það mundi leiða til fólksflótta o.s.frv. og við gætum ekki borgað neitt. Þetta var einn af þeim áhættuþáttum sem fyrirvarar Alþingis í sumar áttu einmitt að taka á. Ef svo ólíklega skyldi vilja til að neyðarlögin yrðu dæmd ógild væri það gífurleg áhætta sem fyrirvararnir í sumar tóku á líka. Ef verðhjöðnun yrði í Bretlandi, sem er líka áhætta sem ég fór í gegnum í ræðu minni, tóku fyrirvararnir í sumar á því líka. Frumvarpið sem við ræðum núna tekur ekki á neinu af þessu. Það er meira að segja svo hættulegt að ef það yrði 1% hagvöxtur, 0,5% hagvöxtur eða enginn hagvöxtur og við gætum ekki borgað neitt ættum við samt að borga vextina í erlendum gjaldeyri. Við yrðum að klóra saman erlendan gjaldeyri til þess að borga Bretum og Hollendingum þótt við gætum það ekki. Það getur verið mjög hættuleg staða og því skora ég á alla þingmenn að fara í gegnum það sérstaklega og hugleiða hvort ekki sé ástæða til þess að semja upp á nýtt.

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir svar hv. þm. Péturs Blöndals. Ég geri mér vel grein fyrir að þessar spurningar sem ég spyr eru viðamiklar og örugglega efni, eins og þingmaðurinn sagði, í eina ef ekki tvær ræður í viðbót. Ég held þó það sé mjög mikilvægt að við ræðum þessa efnahagslegu fyrirvara. Í vinnunni í sumar verð ég að viðurkenna að ég skildi að gagnvart þjóðarstoltinu og rauninni okkar stöðu sem sjálfstæðrar og fullvalda þjóðar skipti það máli að við héldum því fram að okkur bæri ekki lagaleg skylda til þess að borga þetta og við værum mjög ósátt við að fá ekki að láta á þetta reyna fyrir dómstólum. Hins vegar getum við varla lifað á stoltinu einu og þess vegna mat ég það svo fyrir mig persónulega að það væru efnahagslegu fyrirvararnir sem ég teldi langmikilvægasta af þeim fyrirvörum sem voru samþykktir hér í sumar um það hvernig við eigum að geta borgað þetta. Þess vegna varð ég fyrir miklu áfalli þegar það fór að leka út að verið væri að gera mjög alvarlegar athugasemdir við þessa fyrirvara, enda reyndist það síðan vera raunin þegar frumvarpið kom fram að það var búið að útþynna eða útvatna þá mjög mikið. Tilfinningin eftir að hafa lesið það sem samninganefndin og ríkisstjórnin samþykktu í þessum viðaukasamningum var að menn hefðu ekki skilið kjarnann í þessum fyrirvörum, til hvers við vorum að tengja þetta við hagvöxtinn. Eins og ég benti á hef ég hvergi annars staðar séð svona áhættumat hjá ríkisstjórninni eins og hv. þingmaður hefur gert fyrir sig persónulega og eytt miklum tíma í, þar sem farið er nákvæmlega í gegnum hvaða áhættuþættir þarna eru og hvernig þessir efnahagslegu fyrirvarar geta varið okkur gegn 

Frú forseti. Þetta er einmitt athyglisvert. Ég man eftir því að þegar tekin var ákvörðun um að fara í Kárahnjúkavirkjun lá fyrir mjög nákvæmt áhættumat, enda var verið að fara út í hundrað milljarða fjárfestingu, sem er mikið. Hér erum við að tala um þúsund milljarða fjárfestingu og það liggur ekki fyrir neitt áhættumat. Ég skora á hæstv. ríkisstjórn og stjórnarflokkana sem leggja þetta frumvarp fram að vinna að slíku áhættumati. Ég skal taka þátt í þeirri vinnu. Það er reyndar hluti af því í nefndaráliti 4. minni hluta þar sem er farið í gegnum áhættuna af gengisfrystingunni eða krónufrystingunni. Þar er reynt að meta áhættuna af því og það kemur í ljós að ef gengið fellur eitthvað, t.d. 10% í viðbót á næstu þremur árum förum við að sjá mjög slæma stöðu. Líka ef neyðarlögin halda ekki. Svona þyrfti að fara í gegnum allar þessar áhættur, reyna að úthugsa fleiri og sjá hvernig þær virka. Ég reikna ekki með því að breskir og hollenskir samningamenn séu einhver illmenni. Ef þeim hefðu verið sýndir þessir útreikningar og þetta hefði verið lagt svona upp fyrir þá, að verið væri að tryggja íslenska þjóð fyrir því að lenda ekki í þeirri stöðu að geta ekki borgað, hefðu þeir örugglega fallist á fyrirvarana. Þeir hafa reyndar enn þá tíma til þess. Ég veit ekki til þess að þeir hafi formlega hafnað þessum fyrirvörum og þeir hafa heldur ekki samþykkt þá. Þetta eru lög sem eru í gildi frá Alþingi Íslendinga, lög sem gilda hér á Íslandi og ef þeir sæju hvað þetta eru sanngjarnir fyrirvarar gætu þeir í rauninni tilkynnt á morgun með einu litlu bréfi að þeir fallist á fyrirvarana. Þá væri ríkisábyrgðin komin í gildi, Icesave-málið leyst og við gætum snúið okkur að öðrum málum eins og t.d. fjárlagagerð.

Frú forseti. Nú er svo komið að ég er næstur á mælendaskrá í einu stærsta máli sem við höfum rætt í þingsölum í sögu lýðveldisins og staðreyndin er sú að hvorki formaður né varaformaður fjárlaganefndar, sem bera ábyrgð á þessu máli, eru í húsinu. Þeir voru heldur ekki í húsinu þegar hv. þingmaður Pétur H. Blöndal flutti sína ágætu ræðu. Það er mjög alvarlegt þegar þeir aðilar sem bera ábyrgð á þessu máli sem við ræðum hér fyrir hönd fjárlaganefndar eru ekki viðstaddir þá umræðu. Ég krefst þess að fundi verði frestað þangað til hv. formaður og varaformaður fjárlaganefndar eru komnir hingað í hús, því við höfum bent á marga nýja fleti í þessu máli sem er nauðsynlegt að þeir hlusti á sem bera ábyrgð á málinu. Það er fyrir neðan virðingu þingsins og hv. fjárlaganefndar ef forustumenn þeirrar nefndar eru ekki viðstaddir þessa umræðu. Því fer ég fram á það, frú forseti, að áður en ég tek til máls geri frú forseti hlé á þessum þingfundi þangað til hv. þingmenn eru komnir í þingsalinn.

Frú forseti. Ég vil byrja á að taka fram að öll fundarstjórn sem ég hef fylgst með hjá frú forseta hefur verið til fyrirmyndar þannig að ég er svo sannarlega ekki komin hingað til að gera athugasemdir við forsetann sjálfan. Hins vegar vil ég taka undir orð hv. þm. Birkis Jóns Jónssonar. Heilmikil umræða fór fram hér í gær um mikilvægi þess að stjórnarliðar væru viðstaddir og það virtist vera mat stjórnarliða að það ætti að vera nóg að hæstv. fjármálaráðherra væri viðstaddur umræðuna - og hann hefur svo sem staðið sig þokkalega í því - eða hv. þm. Guðbjartur Hannesson, formaður fjárlaganefndar. Við bendum hér á marga mikilvæga punkta í þessu máli og ég tel að þeir menn sem bera þetta mál fram hljóti að þurfa að sitja hérna í gegnum umræðuna og hlusta, þótt ég ætli svo sannarlega ekki að 

Frú forseti. Ég hélt ræðu mína í trausti þess að hv. þm. Guðbjartur Hannesson, framsögumaður málsins, væri í húsinu að hlusta, því hann sagði í morgun að hann væri að hlusta. Ef nú kemur í ljós að hann sé ekki í húsinu og ekki að hlusta heldur einhvers staðar úti í bæ gerir það mig virkilega dapran, frú forseti. Ég veit ekki til hvers ég er þá að tala hérna. Ég taldi mig koma fram með atriði eins og t.d. gildi raunvaxta og áhrif þeirra en ef þeir þingmenn sem skrifa undir þetta nefndarálit sem við ræðum hér eru ekki í húsinu skil ég ekki til hvers við erum að ræða það yfirleitt. Ég tek undir og ég legg til að forseti fái þessa hv. þingmenn annaðhvort til að mæta í þingsal og hlýða á umræðurnar eða fresti fundi þangað til þeir geta mætt.

Frú forseti. Ég kem hingað upp til þess að auglýsa eftir formanni og varaformanni fjárlaganefndar vegna þess að það er algjörlega óábyrgt, sérstaklega af formanninum, að vera ekki við þessa umræðu þegar þetta stóra mál er á dagskrá. Það vill svo til, frú forseti, að ég held að þeir séu báðir á fundi sem ég á í rauninni að vera á líka. Ég kaus hins vegar að vera á þessum fundi því ég taldi að þetta mál væri eitt mikilvægasta mál þessa dags. Þeir hins vegar kjósa að vera úti í bæ á öðrum fundi. Ég ætlast til þess, frú forseti, og óska eftir því að það verði gerðar ráðstafanir til þess að þeir komi hingað, alla vega formaður fjárlaganefndar, og verði við þessa umræðu. Frú forseti. Ég vil einnig benda á að við í stjórnarandstöðunni höfum boðið upp á að taka önnur mál á dagskrá og geyma þetta mál en fara síðan í það aftur þegar við erum búin að ræða þau mál sem varða skatta, fjáraukalög og frumvörp sem snerta heimilin og fyrirtækin í landinu. Það er ríkisstjórnin og stjórnarmeirihlutinn sem ákveður að 

Frú forseti. Ég held að nauðsynlegt sé fyrir hæstv. forseta að auglýsa eftir formanni og varaformanni fjárlaganefndar. Hér í dag er löng mælendaskrá, m.a. eiga fulltrúar í fjárlaganefnd eftir að tala. Ég mun halda ræðu mína síðar í dag og það er óumflýjanlegt að forsvarsmenn hv. fjárlaganefndar séu viðstaddir þegar ég held ræðu mína vegna þess að ég þarf að spyrja þá ýmissa spurninga varðandi það starf sem fram fór í fjárlaganefnd í aðdraganda þess að þetta mál var tekið út. Ég óska því eftir því við hæstv. forseta að hún geri ráðstafanir til þess að þessir hv. alþingismenn hraði sér hingað niður á þing og taki þátt í umræðum um þetta afdrifaríka mál sem Icesave-málið er fyrir Íslendinga um margra áratuga skeið.

Þetta er alveg fáheyrt!

Alveg örugglega.

Frú forseti. Mig langar líka að auglýsa eftir ráðherrum ríkisstjórnarinnar. Forsætisráðherra er ekki hér og ekki fjármálaráðherra, þeir ráðherrar sem bera mesta ábyrgð á þessu máli. Ég óska eftir því, virðulegi forseti, að þeir verði kallaðir hingað í salinn ásamt formanni fjárlaganefndar í það minnsta, ella verði gert hlé á þessum fundi meðan verið er að ná í þetta ágæta fólk. Eitt langar mig að segja líka. Virðulegur formaður fjárlaganefndar sagði áðan varðandi fjáraukalög að Framsóknarflokkurinn hefði ekki skilað sinni vinnu í þeim efnum. Ég vil benda hv. þingmanni á að ég sem fulltrúi Framsóknarflokksins hef setið fundi í fjárlaganefnd ásamt Vigdísi Hauksdóttur í fjarveru Höskuldar Þórhallssonar og við erum og verðum á minnihlutaáliti með Sjálfstæðisflokknum. Það er því verulega ósanngjarnt sem kom fram í máli hv. þingmanns, formanns fjárlaganefndar. Ég ítreka að það er mjög mikilvægt að hann sé við þessa umræðu svo hægt sé að eiga við hann orðastað.

Frú forseti. Það er enginn bragur á þessu fundahaldi í dag. Hér er enginn hæstv. ráðherra til þess að taka þátt í umræðum. Hér vantar alla helstu leiðtoga stjórnarliðsins í hópi hv. þingmanna sem hafa komið að þessu máli og borið það fram hér á þingi. Enginn þeirra hv. þingmanna er í salnum. Hér eru tveir ágætir þingmenn stjórnarandstöðunnar og ber að virða það -  Enn á ný vil ég ítreka, frú forseti, að það tilboð stendur til stjórnarmeirihlutans að úr því þau eiga erfitt með að senda fólk hingað til umræðu um þetta stærsta og mesta mál sem hefur rekið á fjörur þessa þings í svo langa tíð, og jafnvel allri sögunni, er það boð 

Frú forseti. Ég tek undir með félögum mínum í stjórnarandstöðunni, það er auðvitað enginn bragur á þessari umræðu. Við erum vænd af hæstv. ráðherrum og hv. þingmönnum um að stunda málþóf þegar við nýtum okkar mjög svo takmarkaða rétt til þess að tala um þetta alvarlega mál við 2. umræðu. Ég hef rætt þetta mál í 40 mínútur og er komin aftur á mælendaskrá þannig að mér er mikið niðri fyrir. Í gær kallaði ég eftir ýmsum upplýsingum í ræðu minni. Ég hafði spurningar til hæstv. utanríkisráðherra, hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra. Fjármálaráðherra var í salnum en hann svaraði ekki fyrirspurnum mínum, hæstv. utanríkis- og forsætisráðherra voru ekki neins staðar sjáanlegir og því síður svöruðu þeir spurningum mínum. Ég vil því biðja frú forseta um að láta kalla eftir því hvort þeirra sé að vænta hingað í húsið og ef ekki legg ég til að við gerum hlé á þessari umræðu þangað til við erum farin að tala fyrir eyrum 

Forseti upplýsir að hæstv. forsætisráðherra og hæstv. utanríkisráðherra eru í húsi og hæstv. fjármálaráðherra er einnig í húsi.

Frú forseti. Eins og ég sagði áðan er ég næstur á mælendaskrá. Gríðarlega margt hefur komið fram í þessari efnismiklu umræðu okkar þingmanna minni hlutans á undanförnum dögum og ég vil að þeir hv. þingmenn sem bera málið fram fyrir hönd meiri hluta fjárlaganefndar sitji hér og hlusti á mína ræðu. Annars finnst mér að á mér sé brotið sem þingmanni og ég vísa þá til þingskapalaga um að þeim ber skylda til þess að vera viðstaddir þennan þingfund, sér í lagi vegna þess að þeir eru flutningsmenn málsins við 2. umræðu. Það væri alveg nýtt á vettvangi þingsins ef ég þyrfti að standa hér á eftir, vitandi að þeir aðilar sem bera málið fram eru ekki í húsinu og hlusta ekki á það sem ég hef fram að færa. Ég trúi því ekki fyrr en ég tek á því að frú forseti láti það viðgangast að ég þurfi að standa upp og flytja ræðu án þess að formaður 

Frú forseti. Ég vil þakka forseta fyrir að upplýsa mig um viðveru hæstv. ráðherra. Þá ætti að vera auðsótt mál að fá ráðherrana hingað vegna þess að það sannaðist í gær í ræðu minni að það var ekki nóg að hafa hæstv. ráðherra í húsinu. Þegar maður ætlar að eiga skoðanaskipti við fólk og spyr mikilvægra spurninga - ég spurði spurninga í gær um fundargerðir sem vantar í gögn málsins og kallaði eftir þessum upplýsingum - er ekki nóg að hafa hæstv. ráðherra í húsinu. Svo er annað og ég veit ekki hvort það heyrir undir fundarstjórn forseta en það er verið að boða fund í Þingvallanefnd sem í eiga sæti eingöngu þingmenn. Þessi fundur er boðaður núna kl. 14.30 þrátt fyrir áköf mótmæli okkar stjórnarandstæðinga. Bæði framsóknarþingmennirnir og sjálfstæðisþingmennirnir í þeirri nefnd eiga ómögulegt með að mæta á þessum tíma en þrátt fyrir áköf mótmæli 

Frú forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Atla Gíslasyni fyrir að sitja hérna, einn stjórnarliða, og hlusta á okkur. Jafnframt vil ég taka undir orð hv. þm. Birkis Jóns Jónssonar um að þetta er ekki bara spurning um að ráðherrarnir sitji hérna og að við tölum ekki hér með ráðherrabekkina tóma. Ég ætla nú ekki að ganga svo langt að segja það sama um hv. þm. og formann fjárlaganefndar, Guðbjart Hannesson, og kom fram í máli hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar sem kom með ásakanir á hendur fulltrúa Framsóknarflokksins í fjárlaganefnd um að hann sinni ekki vinnu sinni en sú hugsun hvarflar þó að manni þegar viðkomandi sést ekki hérna í þingsal í umræðum um þetta stóra og mikilvæga mál, mál sem hann er nú orðið flutningsmaður að. Fulltrúi fjárlaganefndar var hérna inni fyrir 40 mínútum síðan en hvarf núna úr salnum og því 

Virðulegi forseti. Vegna þess að ekki hafa fengist viðhlítandi svör við því hvenær von er á hv. þm. formanni fjárlaganefndar og hv. þm. varaformanni fjárlaganefndar Guðbjarti Hannessyni og Birni Vali Gíslasyni, sem munu vera á fundi úti í bæ og geta því illa sinnt umræðunni, held ég að sé nauðsynlegt vegna framgangs þingstarfa í dag að hæstv. forseti afli sér upplýsinga um það hvenær von sé á þessum ágætu herramönnum hingað í hús svo hægt sé að eiga við þá orðastað. Ég ítreka það sem ég sagði áðan að sem fulltrúi Sjálfstæðisflokksins í fjárlaganefnd á ég eftir að halda mína fyrstu hálftímaræðu í því mikla málþófi sem hér fer fram. Ég held að það sé óumflýjanlegt að fulltrúar stjórnarliðsins í fjárlaganefnd og forustumenn stjórnarliðsins í fjárlaganefnd séu viðstaddir þegar fulltrúar í fjárlaganefnd halda ræður sínar. Ég fer því góðfúslega fram á það við virðulegan forseta að reynt sé að afla viðhlítandi upplýsinga um hvenær von sé á þessum herramönnum. Og enn fremur væri fróðlegt að fá það frá hæstv. forseta, hver er fyrirætlun forseta um framgang þinghalds hér í dag?

Forseti hefur látið þau boð ganga til hv. þingmanna um að óskað sé nærveru þeirra í þingsal. Jafnframt upplýsir forseti um viðveru þriggja ráðherra í þinghúsinu. En til máls tekur hv. 2. þm. Norðaust., Birkir Jón Jónsson.

Um hvað?

Um 2. dagskrármálið. Hv. þingmaður er á mælendaskrá og annað tveggja er að halda áfram með mælendaskrá eða slíta fundi. Þannig að til máls tekur hv. 2. þm. Norðaust., Birkir Jón Jónsson og ræðir 2. dagskrármálið.

Frú forseti. Ég hef ekki lent í þessari aðstöðu áður á vettvangi þingsins. Hæstv. forseta er það í sjálfsvald sett að fresta þessum fundi og það þarf ekki að slíta fundinum heldur má fresta honum þangað til að háttvirtir ábyrgðarmenn þessa frumvarps, formaður og varaformaður fjárlaganefndar, sem eru ekki staddir í þinghúsinu, koma hingað. Og ég spyr frú forseta hvort hún ætli að verða við þessu, eða hvort ég þurfi að flytja ræðu mína að þeim fjarstöddum, þar sem þeir heyra ekki hvað ég hef fram að færa í þessu máli.

Hv. þingmaður. Forseti hefur komið þeim boðum áleiðis til hv. þingmanna að þeir komi í þingsal. Forseti Alþingis hefur hins vegar ekki boðvald yfir þingmönnum. Forseti stýrir hér fundi og gerir það samkvæmt þeirri dagskrá sem fyrir liggur. Óskar hv. þingmaður eftir að halda áfram með ræðu sína?

Ég óska eftir því, frú forseti, að gert verði hlé á þessum fundi þangað til hv. þingmenn sem eru hér í nágrenninu, koma hingað til þess að skiptast á skoðunum við okkur. Það er með öllu óásættanlegt og það er verið að brjóta á réttindum mínum sem þingmanni að ábyrgðarmenn þessa frumvarps sitji ekki í salnum og hlusti á það sem ég hef fram að færa. Og ef frú forseti verður ekki við þessum tilmælum lít ég svo á að það sé verið að brjóta á rétti mínum sem alþingismanni. Ég vil fá svör við þessu.

Forseti mun ekki slíta fundi, hv. þingmaður, þar til þeir þingmenn sem nefndir hafa verið eru komnir í sal. Forseti heldur áfram með þá dagskrá fundarins sem fyrir liggur og í ræðustól stendur hv. 2. þm. Norðaust., Birkir Jón Jónsson, og hefur 20 mínútur.

Ég geri mér grein fyrir því. Það er mjög dapurlegt að verða vitni að þessu, að forseti þingsins skuli ekki fresta fundi þangað til hv. ábyrgðarmenn þessa frumvarps koma í salinn. Og ég spyr: Til hvers stöndum við hér? Við hverja eigum við orðræðu? Þetta er náttúrlega algerlega með ólíkindum og vægast sagt dapurlegt. Á þær athugasemdir sem ég ætlaði að koma með og spurningar sem ég ætlaði að spyrja hv. forustumenn fjárlaganefndar um verður ekki hlustað. Ég spyr því frú forseta hvort hún telji ekki ástæðu til þess að formenn þingflokka hitti forseta þingsins og forsætisnefnd þingsins komi líka saman til þess að ræða þetta vinnulag, því þetta er fyrir neðan virðingu þingsins og það er brot á réttindum mínum að ég þurfi að standa hér í ræðustól Alþingis og að á mig sé ekki hlustað. Að þeir sem bera ábyrgð á málinu séu ekki viðstaddir og séu ekki hér í húsinu. Og dæmi svo hver fyrir sig. Ég skal samt halda áfram með mál mitt en það leiðir af sjálfu sér að ég verð að setja mig aftur á mælendaskrá, þ.e. ef umræddir hv. þingmenn munu koma í hús. En að mínu mati er greinilegt að réttindi okkar sem erum að reyna að koma málflutningi okkar til skila eru fótum troðin. Það hefur komið fram, frú forseti, að mikil vafi leikur á því að ef við samþykkjum þetta frumvarp eins og það liggur fyrir getum við mögulega verið að brjóta stjórnarskrána sem þingmenn hafa svarið eið að. Nú hef ég fengið þær fréttir í einu hliðarherberginu í þinginu að eftir að við í minni hlutanum höfum ítrekað bent á þetta hefur formaður fjárlaganefndar, sem er reyndar ekki viðstaddur þessa umræðu, ákveðið að senda fjórum lögfræðingum þetta álitamál til skoðunar og að það eigi að skoða frekar. Við höfum þó náð því fram hér á þessum vettvangi úr ræðustóli Alþingis að þetta mál verði kannað sérstaklega. Það hefði verið mjög auðvelt að kanna þetta á vettvangi fjárlaganefndar áður en málið var tekið út til 2. umræðu. En eins og við vitum öll var málið tekið út með þeim hætti að nær engir gestir voru kallaðir fyrir nefndina og þeim beiðnum sem minni hlutinn í þinginu hafði gagnvart heimsóknum einstakra aðila var hafnað. Í öðru lagi hefur það komið fram eftir að málið var tekið út úr fjárlaganefnd, að það er mikil mismunur á því hvernig farið er með innlánstryggingarsjóði, annars vegar þann íslenska og hins vegar þá bresku og hollensku. Daniel Gros hefur bent á að Bretar láni innlánstryggingarsjóði sínum fjármagn á 1,5% vöxtum, en okkur eru lánaðir þessir fjármunir á 5,55% vöxtum. Það er nú enginn smámunur á því. Hann hefur reiknað það út og hæstv. fjármálaráðherra hefur bara sagt að umræddur maður sem er mikill fræðimaður og vel að sér í þessum málum hafi farið með fleipur, en Daniel Gros hefur reiknað það þannig að það munar 185 milljörðum kr. ef við hefðum fengið sambærilega vexti og Bretar eru að lána sínum innlánstryggingarsjóði. Hvað þýðir þetta? Þetta eru skattahækkanir á almenning og fyrirtæki sem gert er ráð fyrir á næsta ári í ein fjögur ár, hvorki meira né minna. Við höfum ekki fengið að ræða þetta á vettvangi fjárlaganefndar og í ljósi umfangs málsins mundi nú alveg vera efni til þess að halda eins og einn fund til þess að fara yfir þetta mál. Í þriðja lagi hefur það komið fram hjá hv. þm. Tryggva Þór Herbertssyni að það geti verið byrlegra fyrir Ísland að notast við breytilega vexti í stað fastra vaxta í ljósi þess að á næstu tveimur árum munu útgreiðslur úr Landsbankanum að mestu leyti koma. Þannig mætti mögulega spara ríkissjóði hátt í 90 milljarða kr. Ég sit í hv. efnahags- og skattanefnd ásamt hv. þm. Tryggva Þór Herbertssyni. Þar var málið rifið út, þar var ekki hægt að skoða þetta álitaefni þrátt fyrir að um sé að ræða allt að 90 milljarða sem mögulega væri hægt að spara íslenskri þjóð, íslenskum heimilum, með því að skoða málið aðeins betur. En það má ekkert skoða þetta mál betur. Ríkisstjórnin er búin að komast að ákvörðun og þetta mál skal keyrt í gegn, án þess að kallaðir séu fyrir gestir í efnahags- og skattanefnd og fjárlaganefnd, þrátt fyrir að hér sé um algjörlega nýtt mál að ræða, sem hefur breyst í grundvallaratriðum frá því Alþingi Íslendinga samþykkti Icesave-lögin 2. september sl. Í fjórða lagi hefur það komið fram að menn efast um það gagnvart stjórnarskránni í ljósi þess að það framsal að dómsvaldið sem þessi löggjöf eða þetta frumvarp leiðir af sé á sér enga hliðstæðu, þ.e. að EFTA-dómstóllinn, erlendur dómstól sé orðinn íslenskum dómstólum æðri, að það þurfi staðfestingu frá erlendum dómstólum þegar kemur að því að leysa úr ágreiningsmálum sem hér rísa. Það er nú engin smáræðisbreyting á réttarfari hér á landi. Það var ekki kveðið á um það í því frumvarpi sem við samþykktum hér 2. september sl. og það hefur ekki verið skoðað í ljósi þess að þetta á engin fordæmi, hvort þessi gjörningur sé einfaldlega í lagi. Það má ekkert ræða þessi mál. Það má ekki taka þessi mál fyrir í efnahags- og skattanefnd eða fjárlaganefnd. Greinilega hefur forsætisnefnd Alþingis líka tekið þá ákvörðun að hv. þingmenn, formaður og varaformaður nefndarinnar, þurfi ekki einu sinni að vera viðstaddir umræðuna til þess að svara þeim álitaefnum sem við höfum beint hér fram. Maður fer að velta fyrir sér lýðræðinu og hvort það eigi ekki að vera hluti af starfsskyldu þingmanna, sérstaklega þeirra sem bera fram heilu þingmálin, að vera a.m.k. viðstaddir þá umræðu sem hér fer fram vegna þess að óumdeilanlega höfum við komið fram með mörg álitamál sem við þurfum að útkljá í hv. fjárlaganefnd í samráði við helstu sérfræðinga okkar á sviði lögspeki og hagfræði. Frú forseti. Það að vera með lítinn gjaldmiðil sem þjóð og skulda gríðarlega fjármuni í erlendri mynt, eins og mælt er fyrir í þessu frumvarpi, getur haft varanleg áhrif á gjaldmiðil okkar til lengri tíma litið. Þetta verða mikil dómínó-áhrif þegar við þurfum sem þjóð að greiða árlega tugi milljarða í vexti af erlendum lánum. Þetta hefur allt gríðarlega mikil áhrif til veikingar íslensku krónunnar. Við getum lent í vítahring þess að krónan verður viðvarandi veik og erlendar skuldir hækki og mögulega getur þessi staða leitt til þess að íslenskt samfélag, íslenskt þjóðfélag, verði í tugi ára í skuldafangelsi. Við höfum spurt af hverju í ósköpunum menn hafi ekki reynt til fulls að hafa þessa skuldsetningu í krónum, sem hefði breytt í grundvallaratriðum þeirri stöðu sem við erum í. Ég vil spyrja frú forseta, af því að ég á enn átta og hálfa mínútu eftir af ræðu minni, hvort hv. þm. Guðbjartur Hannesson, formaður fjárlaganefndar, og hv. varaformaður fjárlaganefndar, Björn Valur Gíslason séu komnir í hús.

Forseti upplýsir hv. þingmann um að samkvæmt skrá eru umræddir þingmenn ekki komnir í hús.

Og stendur frú forseti við þá ákvörðun sína að ég eigi að klára mína 20 mínútna löngu ræðu án þess að forustumenn og þeir sem hafa lagt fram þetta frumvarp hér á Alþingi séu í salnum og hlusti á ræðuna? Frú forseti stendur við þá ákvörðun sína um að fresta ekki þessum fundi til þess að ég geti spurt hv. þingmenn út úr þeim málum sem ég hef verið að reifa hér.

Þingmaðurinn hefur orðið en forseti hyggst ekki fresta fundi.

Frú forseti. Maður fer að velta fyrir sér verklaginu á Alþingi og af hverju við erum kannski komin í þá stöðu sem raun ber vitni. Hér á vettvangi Alþingis hafa verið gerð mikil mistök síðasta árið vegna þess að það hefur verið fljótaskrift á ýmissi löggjöf á vettvangi þingsins. Það hafa verið gerð mörg mistök vegna þess að við höfum verið að semja lög yfir nótt í mikilli tímaþröng og ég held að það hafi líka verið gerð mörg mistök á vettvangi þingsins í lagasetningu vegna þess að ríkjandi stjórnvöld hafa ekki viljað hlusta á minni hlutann eða marga aðila úti í samfélaginu. Það sem er að gerast hér er kannski ein versta birtingarmynd þess, því að þó að maður viti að hv. þingmenn séu kannski lítið að hlusta þá hafa þeir samt sem áður oftar en ekki setið í stólum sínum enda ber þeim skylda til þess. En nú hefur forseti sem sagt staðfest það að ég eigi hér sem þingmaður á Alþingi Íslendinga að flytja athugasemdir við þingmál sem aðallega tveir hv. þingmenn bera höfuðábyrgð á í þessari umræðu, hv. formaður fjárlaganefndar Guðbjartur Hannesson og hv. varaformaður fjárlaganefndar Björn Valur Gíslason, og þeir þurfa ekki einu sinni að vera viðstaddir umræðuna, þeir þurfa ekki einu sinni að vera í húsinu. Þetta er dapurlegt og ég held að það væri rétt að forsætisnefnd þingsins færi yfir þetta því að sjálfsögðu er það í raun og veru niðurlægjandi að velta hér upp miklum álitaefnum í þessu gríðarlega stóra máli og maður veit það og hefur það áþreifanlega sannað að þeir þingmenn sem maður er að beina orðum sínum að eru ekki viðstaddir umræðuna. Frú forseti. Allt þetta mál, saga þessa máls er sorgarsaga. Okkur lánaðist á sumarþingi að ná þverpólitískri samvinnu í því að breyta því hrikalega máli sem barst inn í sali þingsins á vormánuðum eða sumarmánuðum. Það virðist ekki ganga núna. Hv. stjórnarliðar hafa greinilega flestir ákveðið að hlíta þeim samningum sem ríkisstjórnin hefur gert. Þetta eru slæmir samningar og við í minni hlutanum og við framsóknarmenn höfum talað fyrir því á undangengnum mánuðum að það væri mikilvægt að í þessu máli kæmi þjóðin fram sem ein heild. Það voru gríðarleg mistök sem voru gerð þegar minnihlutastjórnin skipaði viðræðunefndina í febrúarmánuði. Þá hefði stjórninni verið í lófa lagið að kalla til fulltrúa minnihlutaflokkanna á vettvangi þingsins og óska eftir því að þeir mundu tilnefna sérfræðinga sína í þá viðræðunefnd. Það var ekki gert og flestir voru sammála um það á sumarþinginu að það hefðu verið afdrifarík mistök að stjórnvöld sem hefðu svona nauman meiri hluta hefðu ekki leitað til annarra stjórnmálaflokka til þess að styrkja viðræðunefndina þannig að við kæmum til þessara viðræðna sem ein heild, íslenska þjóðin, en það var ekki gert í febrúarmánuði. Að afloknu þessu þverpólitíska samráði hér í allt sumar og að afloknu því að við samþykktum lög 28. ágúst fékk ríkisstjórnin annað tækifæri til þess að senda út viðræðunefnd og hafa samband við minnihlutaflokkana á þinginu og óska eftir því að þeir kæmu að þessari vinnu þannig við mundum mæta Bretum og Hollendingum sem ein þjóð og allir stjórnmálaflokkar, fulltrúar fólksins í landinu, mundu koma að þessari mikilvægu ákvarðanatöku, en það var ekki gert. Ég held að það sýni sig nú hver viðleitnin er gagnvart samstarfi og samvinnu á Alþingi Íslendinga, viðleitnin er engin, því miður. Þar sem ég stend hér er enginn stjórnarliði í salnum, þeir eru væntanlega flestir að fylgjast með þessari ræðu minni í hliðarherbergjum eða á skrifstofum sínum en sárt þykir mér að vita að þeir aðilar sem bera höfuðábyrgð á framlagningu þessa máls við 2. umr., hv. þm. Guðbjartur Hannesson og hv. þm. Björn Valur Gíslason, hafi ekki setið hér og hlustað á þær nýju upplýsingar sem hafa komið fram í umræðunni. Hv. þingmenn Samfylkingarinnar tala reyndar um að ekkert sé nýtt í þessari umræðu. Ég held að þeir hinir sömu þingmenn sem tala um slíkt hafi ekki verið að hlusta á þær ræður og það innlegg sem við höfum mörg hver komið fram með í umræðunni. Nú velti ég því fyrir mér um leið og ég óska eftir því að frú forseti setji mig aftur á mælendaskrá hvort ég muni liggja undir því ámæli þegar ég fer upp í þriðja skipti og spyr hv. formann og varaformann fjárlaganefndar út í þau atriði sem mér finnast vera dálítið óskýr í þessu, hvort það verði þá talað um það á bloggsíðum og í fréttum að ég sé með málþóf.

Örugglega.

Örugglega, segir hv. þm. Ragnheiður Elín Árnadóttir, og ég á alveg von á því. Ég er dapur þegar ég lýk þessari ræðu sem forustumenn fjárlaganefndar hafa ekki hlustað á og frú forseti þingsins hefur ákveðið að sé í lagi. Hæstv. forseta hefði verið í lófa lagið að fresta þessari umræðu þangað til hv. þingmenn hefðu komið í salinn. Ég veit ekki hver er næstur á mælendaskrá, hvert næsta fórnarlamb þessarar umræðu er en sá hv. þingmaður mun þurfa að hefja upp raust sína hér án þess að forustumenn fjárlaganefndar sem ber ábyrgð á málinu hlusti á.

Hann er fjárlaganefndarmaður.

Það er fjárlaganefndarmaður og því á ég á von á því og ég hvet frú forseta til þess að fresta þessum fundi þangað til hv. þingmenn eru komnir til umræðunnar því að það er niðurlægjandi, ekki bara fyrir þá þingmenn sem í hlut eiga, hvort sem það er hv. þm. Pétur Blöndal eða sá sem hér stendur eða hv. þm. Ásbjörn Óttarsson sem mun koma hér á eftir heldur er þetta fyrir neðan virðingu þingsins. Það er fyrir neðan virðingu þeirra þingmanna sem taka þátt í þessari umræðu. Ég hvet frú forseta til þess að huga vandlega að þessu máli 

Frú forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu hans sem ég tel þó að hefði getað orðið mun efnismeiri ef hann hefði ekki þurft að verja helmingi tímans í að kalla eftir viðveru fjárlaganefndarmanna. Nú streyma stjórnarliðar hins vegar í salinn sem aldrei fyrr en þó ekki þeir hv. þingmenn sem þingmaðurinn kallaði eftir. Það hefur mikið verið um það talað og hæstv. forsætisráðherra var afar viðkvæmur fyrir því að í þessari umræðu væri verið að brigsla fólki um landráð - orð sem ég er að nota hér í fyrsta sinn í þessum stól, þannig að það liggi fyrir - og að við séum að væna fólk um að hafa ekki gætt hagsmuna Íslands af fullum krafti. Ég hef kallað mikið eftir gögnum, fundargerðum, og vil fá að vita hvernig fyrirvararnir voru kynntir. Ég ætla aðeins að leyfa mér að lesa upp úr þeirri einu fundargerð sem hér hefur verið lögð fram sem gagn í málinu. Þar segir, með leyfi forseta: „Á fundinum daginn eftir byrjaði RA á því að fara yfir stöðu málsins á Íslandi og pólitíska afgreiðslu þess. Lagði hún áherslu á hvað málið hefði verið viðkvæmt pólitískt og að stjórnvöld hefðu lagt sig mjög fram um að fá lögin um ríkisábyrgðina samþykkt. Hefði það verið tvísýnt og í þeim tilgangi að tryggja það hefði verið nauðsynlegt að fallast á þá fyrirvara og skilyrði sem sett voru í lögunum. Í þessum efnum hefðu Alþingi og fjárlaganefnd haft mikið að segja og stýrt þróun málsins.“ Þetta er úr fundargerð aðstoðarmanns fjármálaráðherra, Indriða H. Þorlákssonar, frá fundi 1. og 2. september með Bretum og Hollendingum og nú vil ég spyrja hv. þingmann: Finnst þingmanninum að þarna sé verið að kynna þá mikilvægu fyrirvara sem Alþingi samþykkti hér í haust af fullum krafti? Finnst þingmanninum eins og þarna sé verið að beita öllum þeim sannfæringarkrafti sem hægt er til þess að fá viðsemjendur okkar til þess að gera eins og lögin sögðu að ætti að gera, staðfesta eða synja þessum fyrirvörum?

Frú forseti. Nei, eins og þetta hljómaði fannst mér ekki vera mikill sannfæringarkraftur í þessari fundargerð eða í þessum tilvitnuðu orðum sem leiðir bara af því sem ég sagði áðan, að mér finnst það óskiljanlegt að stjórnarflokkarnir skyldu ekki hafa leitað til minnihlutaflokkanna á þinginu þegar tilnefna átti í viðræðunefnd númer tvö. Við höfum á að skipa sérfræðingum rétt eins og stjórnarflokkarnir hafa og það hefði kannski orðið önnur útkoma út úr þeim viðræðum ef nefndin hefði verið skipuð á annan hátt. Við þekkjum öll hver niðurstaða fyrri samninganefndar var, gjörsamlega óviðunandi, en því miður er það svo að sannfæringarkrafturinn er ekki meiri en raun ber vitni. Eftir að hafa skoðað þetta mál betur og skoðað öll þau álitamál sem upp hafa komið átti ég í rauninni von á því að meiri efasemdarradda færi að gæta hjá þingmönnum stjórnarliðsins, sérstaklega í röðum Vinstri grænna. En það virðist gjörsamlega vera búið að ákveða fyrir fram þessa niðurstöðu. Það marka ég af því að okkur var lítið svigrúm gefið, ekkert svigrúm gefið í efnahags- og skattanefnd til þess að fjalla efnislega um málið, til þess að kalla gesti á fundi nefndarinnar. Það var ekkert skoðað eða farið yfir álit þeirra fjögurra minni hluta efnahags- og skattanefndar og við sáum hvernig verklagið var í fjárlaganefnd. Málið var bara rifið út, það voru ekki teknar fyrir óskir um gesti. Menn eru greinilega búnir að ætla sér niðurstöðuna fyrir fram í þessu máli, alveg sama hvað við leggjum til málanna hér, alveg sama hvaða athugasemdir við leggjum fram. Það er náttúrlega dapurlegt að taka þátt í slíkri umræðu.

Virðulegi forseti. Ég þakka þingmanninum fyrir svarið og hann kom eiginlega inn á það sem ég ætlaði að spyrja hann um, þ.e. hvort hann teldi að það hafi einhvern tíma staðið til að breyta einhverju en hann svaraði því í rauninni. Ég endurtek að það sem ég las hér áðan er eina gagnið af öllum þeim fundum sem eru sagðir hafa átt sér stað. Hæstv. utanríkisráðherra gumaði af því við 1. umr. að hann hefði átt þrjá fundi með þjóðarleiðtogum augliti til auglitis, 12 til 14 fundi með kollegum sínum, utanríkisráðherrum ESB-landanna. Hann hitti Dominique Strauss-Kahn í Washington. Fjármálaráðherra átti fleiri, fleiri, fleiri fundi úti um allt, í lyftum í Istanbúl og úti um allt. Engin gögn eru til um neitt af þessu á prenti eftir því sem ég kemst næst vegna þess að mér hefur ekki verið svarað og það er þess vegna sem ég hef kallað eftir þessu. Hvað finnst þingmanninum um það? Telur þingmaðurinn að það geti verið 

Frú forseti. Ég trúi því ekki að það séu ekki til gögn af þessum fundum og í raun og veru algjörlega óviðunandi að við sem eigum að fjalla um þessi mál og þingmenn sem munu bera ábyrgð fyrir hönd íslensks almenning á þessu máli með því að samþykkja það, þ.e. ef það verður samþykkt, fáum ekki aðgang að þeim gögnum sem hv. þingmaður nefndi hér áðan. Þetta er í raun og veru rétt eins og upphaf málsins var, það stóð aldrei til að sýna okkur samninginn upphaflega þegar við hófum þessa vinnu á sumarmánuðum, það var þessi leyndarhjúpur og öll þessi leynd. Og núna þegar við óskum eftir því, köllum eftir því, þingmenn á Alþingi Íslendinga, að fá þessar upplýsingar, erum við ekki einu sinni virt svars.

Og þá er verið að saka fólk um landráð.

Og þá er verið að saka fólk um landráð. Það er orð sem ég hef aldrei tekið mér í munn hér, en það sem við erum að reyna að gera er að standa vörð um hagsmuni almennings og við þurfum 

Frú forseti. Ég vil byrja á að ítreka það sem ég sagði áðan að mér finnst dapurlegt að hér sé fulltrúi Framsóknarflokksins í efnahags- og skattanefnd að halda ræðu og engir forustumenn, hvorki í efnahags- og skattanefnd né fjárlaganefnd, séu sjáanlegir. Auðvitað er dapurlegt þegar um svona mál er að ræða og fulltrúi stjórnmálaflokks er að reifa skoðanir flokks síns að svo skuli vera í pottinn búið. Það er ástæða til að gera athugasemdir við það. Að öðru leyti langar mig til að spyrja hv. þm. Birki Jón Jónsson um þá umræðu sem var í efnahags- og skattanefnd, vegna þess að málinu var þannig háttað að hv. fjárlaganefnd fékk fjögur álit frá efnahags- og skattanefnd, þar af tvö frá ríkisstjórnarflokkunum. Asinn var hins vegar svo mikill á því að ljúka málinu í hv. fjárlaganefnd að það gafst ekki tími til að ræða þessi fjögur álit í nefndinni. Sama dag og þau voru kynnt var málið tekið út í miklu offorsi. Mig langar því til að spyrjast fyrir um það hvort rædd hafi verið sérstaklega í efnahags- og skattanefnd þau sjónarmið sem hafa verið uppi og koma nokkuð fram í að ég hygg 4. minnihlutaáliti efnahags- og skattanefndar, um vaxtakjör. Þá er ég sérstaklega að tala um þá spurningu hvort betra sé að hafa breytilega vexti en fasta vexti, og hvort það hafi verið tekið sérstaklega á þessu í efnahags- og skattanefnd. Efnahags- og skattanefnd er sú nefnd þingsins sem hefur hvað mest um þetta að segja og sjónarmið hennar skipta verulega miklu máli. Nú sjáum við fram á það að efnahagsástandið í heiminum fer mjög hægt batnandi, ef það er að batna nokkuð. Það eru verulegar blikur á lofti núna t.d. í Bretlandi og miklar áhyggjur þar vegna stöðunnar í Dubai og skuldsettra Breta þar. Það er því engin sérstök ástæða til að halda það að breytilegir vextir muni hækka mjög ört á næstu árum. Var þetta rætt í efnahags- og skattanefnd? Ég tel mjög brýnt að fá það fram hvernig þessu máli var háttað í nefndinni.

Frú forseti. Eins og ég hef margoft sagt hér var málið tekið út í ágreiningi í efnahags- og skattanefnd, vegna þess að við í minni hlutanum töldum að málið væri ekki fullrætt. Og það sem hv. þingmaður nefndi, hvort við ættum að miða við fasta vexti eða breytilega vexti, fékk því miður ekki þá umfjöllun sem það hefði þurft. Hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson hefur farið ágætlega yfir það mál í þessari umræðu, en það væri eðlilegra að við gætum á vettvangi nefndarinnar kallað til gesti til að fara yfir þetta álitamál, því að eins og fram hefur komið hjá hv. þingmanni gæti það munað allt að 90 milljörðum kr. ef við mundum notast við breytilega vexti frekar en fasta vexti. Það eru nú engar smáræðis upphæðir fyrir ríkissjóð og íslenskan almenning. Ef það liggur svo á að klára þetta mál, án þess að skoða hvort mögulegt væri að spara 90 milljarða kr. með þessu, þá erum við auðug þjóð ef við höfum efni á því að skoða ekki þessi mál til hlítar. Við erum að tala hér á Alþingi um skuldbindingar og greiðslur úr ríkissjóði upp á a.m.k. 300.000 millj. kr. sem eru bara vextirnir. Á slík umræða bara að taka enga stund?

Milljón á mann.

Eigum við ekki að velta því fyrir okkur hvernig við getum lækkað þessa skuldbindingu þjóðarinnar? Hv. þm. Pétur H. Blöndal bendir á að þetta sé milljón á hvern einasta Íslending.

Litlu börnin líka.

Litlu börnin líka. Þetta eru því engir smáræðis fjármunir sem við ræðum hér. Við eigum 

Hæstv. forseti. Ég held að það sé óumflýjanlegt að þetta mál verði tekið til gaumgæfilegrar skoðunar milli 2. og 3. umr. og ég held að það sé ekki síður mikilvægt að hv. efnahags- og skattanefnd komi að því verkefni. Ég bendi á vegna þeirrar tölu sem hv. þingmaður nefndi og það er stundum gott að setja stórar tölur í samhengi, að 90 milljarðar kr. duga til að reka Háskóla Íslands í tæp níu ár. Hér er því um að ræða verulega peninga. Það er ábyrgðarhluti fyrir okkur Íslendinga að binda okkur til langrar framtíðar án þess að hafa a.m.k. gert okkur grein fyrir því hvað við erum að gera. Ef menn eru hins vegar á þeirri skoðun að rétt sé að gera þetta með þessum hætti, taka menn væntanlega slíka ákvörðun. En það er grundvallaratriði að við gerum okkur grein fyrir hverjar afleiðingarnar eru og hvaða fórn við gætum þurft að færa vegna þeirra. Það sem ég held að skipti mestu máli við umræðuna núna er að við drögum fram þau sjónarmið hvaða afleiðingar þetta muni hafa og hvort við höfum tækifæri til þess að verja okkur frekar en við höfum nú gert og hvort við eigum að stíga skref í þá átt. Í því efni er nauðsynlegt að þær nefndir þingsins sem um þetta mál véla 

Frú forseti. Ég tek heils hugar undir með hv. þm. Ólöfu Nordal um að það sé mikilvægt að við tökum þessi mál til frekari skoðunar á sviði efnahags- og skattanefndar og í fjárlaganefnd. Þetta sögðum við reyndar flest í 2. umr. um málið í fyrri ræðu okkar, hvöttum til þess þá að málið yrði tekið inn í nefndina og þar af leiðandi gæti umræðan orðið miklu skilvirkari en ella. Við stöndum því miður í þeim sporum að skiptast eingöngu á skoðunum, fulltrúar minnihlutaflokkanna, sem er dapurlegt. Stjórnarflokkarnir virðast hafa tekið þá ákvörðun að taka ekki lengur þátt í umræðunni hér og jafnvel að vera ekki viðstaddir umræðuna, rétt eins og formaður fjárlaganefndar og varaformaður þeirrar nefndar. Ég þurfti að halda ræðu þar sem ég beindi fjölmörgum spurningum til þeirra en þeir voru ekki við og eru ekki í húsi og eru ekki viðstaddir 

Frú forseti. Hv. þingmaður hefur reynslu af því að vera formaður nefndar, þar á meðal fjárlaganefndar. Hefði honum einhvern tímann dottið í hug að vera ekki viðstaddur umræðu þar sem verið var að ræða um nefndarálit sem hann er framsögumaður fyrir? Í gegnum tíðina - ég er nú búinn að vera nokkur ár á þingi - hefur stjórnarandstaðan ævinlega og oft krafist þess að bæði framsögumenn og sérstaklega líka ráðherrar hérna áður fyrr, væru viðstaddir umræður. Mér finnst eðlilegt að ráðherra sé viðstaddur 1. umr. stjórnarfrumvarps af því að hann er að mæla fyrir frumvarpinu. Mér hefur hins vegar alltaf þótt óeðlilegt að gerð sé krafa um að ráðherra sé viðstaddur 2. umr. eða 3. þar sem málið er þá í höndum þingsins. En þetta var samt sem áður gert og margir þeirra sem núna sitja í ríkisstjórn þekkja þetta mjög vel, því að þeir beittu því sjálfir. Nú er staðan sú að hvorki ráðherrar né framsögumenn nefnda eru staddir í þingsal og ég get alveg tekið undir reiði hv. þingmanns yfir því, en ég vil spyrja hann hvort hann hafi nokkurn tímann látið sér detta í hug sem framsögumaður máls að vera ekki viðstaddur umræðuna.

Frú forseti. Það hefur verið reglan hér í gegnum árin, eins og hv. þingmaður þekkir, að við 2. umr. eru forustumenn nefnda viðstaddir alla þá umræðu. Það þekkja m.a. þeir sem hafa gegnt formennsku í fjárlaganefnd að það hefur verið maraþonseta fram eftir kvöldi og fram eftir nóttu, en menn hafa látið sig hafa það og hlustað á þá umræðu. Ég man þá tíð að ef slíkt gerðist ekki af einhverri slysni gagnrýndu núverandi meirihlutaflokkar sem eru hér við völd, það harkalega. Þá var yfirleitt gripið til þess að kalla viðkomandi í salinn og ef hann kom ekki í salinn voru dæmi um að umræðum væri frestað. Það var akkúrat sú beiðni sem ég bar upp við frú forseta, sem var reyndar annar forseti en sú sem nú er hér. Í ljósi þess að hér er kominn nýr forseti, vil ég spyrja hæstv. forseta um leið og ég lýk svari mínu, hvort hún telji ekki nauðsynlegt að fresta umræðunni, þannig að forustumenn fjárlaganefndar sem leggja málið fram verði viðstaddir umræðuna og hlýði á þær fyrirspurnir sem við höfum lagt fram og svari þeim. Ég spyr frú forseta áður en ég fer úr ræðustólnum, því að mér finnst það mikilvægt upp á virðingu þingsins að menn viðhaldi þeirri hefð að við 2. umr. séu forustumenn nefnda viðstaddir þá umræðu og svari þeim spurningum sem um ræðir. Við erum ekki að tala um neitt smámál hérna, við erum að tala um eitt stærsta mál sem Alþingi Íslendinga hefur fjallað um í lýðveldissögunni. Ef menn ætla að fara að brjóta þessa hefð í slíku máli, er alla vega mín tillaga sú að forsætisnefnd þingsins komi saman og ræði það frekar áður en við höldum áfram.

Frú forseti. Það er þekkt úr sálfræðinni að þegar menn lenda í einhverjum vanda sem þeir ómögulega geta leyst, búa þeir sér til annan veruleika. Þetta var kallað í Þýskalandi í lok stríðsins biðin eftir „Wunderwaffe“ og mér finnst stjórnarliðar vera farnir að hegða sér svipað. Þeir bara hreinlega sleppa umræðunni, þeir sleppa henni af því að þeir þola ekki að heyra raunveruleikann. Þeir vita að þeir neyðast til að samþykkja þetta og þeir geta ekki horfst í augu við raunveruleikann og taka ekki þátt í umræðunni. Ég vil líka spyrja hv. þingmann sem hefur reynslu af fjárlagagerð. Hvernig líst honum á stöðu fjárlaganna einmitt núna, og á meðan erum við að ræða hér mál sem ekki liggur neitt sérstaklega mikið á, hvernig líst honum á tekjuhliðina o.s.frv. í fjárlögunum?

Frú forseti. Ég greindi ákveðinn áhyggjutón hjá hv. þingmanni gagnvart afgreiðslu fjárlaga og tekjuhliðar þeirra. Ég tek undir með hv. þingmanni og við höfum einmitt boðist til þess í stjórnarandstöðunni að hleypa þeim málum á dagskrá og með stuttri umræðu þannig að hægt væri að senda til að mynda öll skattafrumvörpin til efnahags- og skattanefndar því að það er mjög vandmeðfarið hvernig við vinnum að þeim breytingum, efnahags- og skattanefnd þarf mikinn tíma til þess að fara yfir þau vandasömu mál. En við erum mjög sein með þetta allt saman og það jaðrar við að vera kraftaverk ef við klárum allt þetta verk fyrir jól, þvílíkt er verkefnið fram undan. Ég býst við að við hv. þm. Pétur H. Blöndal munum þurfa að vera að störfum mörg kvöld og nætur á sviði efnahags- og skattanefndar til að fara yfir þessi mál. Það er grátlegt að ekki skuli vera búið að vísa þeim til nefndar og það er grátlegt hversu seint þau koma frá ríkisstjórninni.

Vegna fyrirspurnar þingmannsins vill forseti ítreka það sem 1. varaforseti sagði fyrr á fundinum, að gerðar hafi verið ráðstafanir til að láta þá þingmenn vita sem óskað hefur verið eftir að komi í salinn, þ.e. formann og varaformann fjárlaganefndar. Að öðru leyti er gert ráð fyrir að halda áfram miðað við dagskrána.

Hæstv. forseti. Vegna ummæla hæstv. forseta áðan, um að gerðar hafi verið ráðstafanir til að kalla formann og varaformann fjárlaganefndar, hv. þingmenn Guðbjart Hannesson og Björn Val Gíslason, til húss hef ég heyrt hér á göngunum að þeir hafi ásamt fleiri þingmönnum verið boðaðir á fund í sjávarútvegsráðuneytinu á þessum degi þegar þingfundur var samkvæmt starfsáætlun. Ég segi þetta vegna þess að hæstv. samgönguráðherra Kristján L. Möller, sem ekki er í húsi núna og hefur ekki verið um skeið, gerði athugasemdir við að miðstjórnarfundur Sjálfstæðisflokksins hefði verið haldinn nú í hádeginu, taldi það mjög óviðeigandi af því þetta væri boðaður þingfundardagur en hæstv. sjávarútvegsráðherra hefur boðað fjölmarga hv. þingmenn upp í ráðuneyti til að ræða þetta, m.a. þá þingmenn sem mestu hlutverki hafa að gegna í þessari umræðu. Á sama tíma er sú staða uppi að boðaður er fundur í Þingvallanefnd þar sem sitja fjölmargir þingmenn. Hefur hæstv. forseti velt því fyrir sér 

Forseti vill enn og aftur ítreka svör sín og 1. varaforseta varðandi ítrekaðar spurningar hv. þingmanna um sama efni.

Frú forseti. Ég má til með að leiðrétta frú forseta. Fyrsti varaforseti sagði ekki að búið væri að koma til þeirra boðum, hún sagði að hún hefði þær upplýsingar að þeir væru komnir í hús. Ég held að það sé rangt, alla vega miðað við viðverukerfið núna, þannig að þeim ágæta forseta hafa af einhverjum ástæðum verið veittar rangar upplýsingar. En það er náttúrlega með ólíkindum að bæði formaður og varaformaður fjárlaganefndar, sem bera ábyrgð á afgreiðslu þessa máls út úr nefnd, sitji á fundi annars staðar í bænum þegar verið er að ræða þetta hér. Hv. þm. Birkir Jón Jónsson ætlaði að koma með margar fyrirspurnir til þeirra sem hann gat ekki gert. Ég veit að hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson átti líka sæti í þeirri nefnd sem nú fundar í sjávarútvegsráðuneytinu en hann forgangsraðaði í þágu þingsins. Ég hafði líka spurnir af því að hv. þm. Guðbjartur Hannesson hefði 

Virðulegi forseti. Á Íslandi, þar sem einungis eru 320.000 íbúar, sjá menn nú fram á að þurfa að axla margra milljarða evra skuldabyrði sem langstærstur hluti þjóðarinnar ber nákvæmlega enga ábyrgð á og ræður alls ekki við að greiða. Þetta, frú forseti, skrifar Eva Joly nú í ágústmánuði. En áður en ég vitna frekar til þeirrar ágætu konu vil ég geta þess að ég er í senn dapur og mjög hugsi yfir því sem er að gerast. Mér er sagt það af mönnum sem lengi hafa setið hér, ég hef ekki verið hér nema nokkra mánuði, að það hafi verið viðtekin venja að menn fari svona í gegnum hlutina. Ég velti því fyrir mér hvort við þurfum ekki að breyta þessu fyrirkomulagi, alveg sama hverjir eru í stjórn á hverjum tíma, hvaða flokkar það eru eða hvað sem það er. Það er nefnilega alltaf þannig að þegar menn taka ákvarðanir um ákveðna hluti verða menn að vanda sig. Ég hef alltaf litið svo á að þegar ég er að taka ákvarðanir, sem ég hef þurft að gera margar í gegnum lífið, við að stýra sveitarfélagi, vera í atvinnurekstri og vera skipstjóri og margt fleira - ég er alltaf ánægðastur þegar ég fæ sem mestar umræður og sem mesta gagnrýni á ákvörðunina sem ég er að fara að taka. Þá kafa menn betur ofan í hlutina og slíkt veitir ákveðið aðhald. Á því þarf fólk sem taka þarf ákvarðanir að halda, sama hver á í hlut. Ég held, virðulegi forseti, að við ættum að hugsa það vandlega, öll sem hér erum inni, að við þurfum að breyta þessu fyrirkomulagi. Þegar svona stór mál eins og þetta eru undir þurfi verklag að vera með þeim hætti að stjórnarþingmenn á hverjum tíma, sama hverjir það eru, eigi að fara í andsvör við stjórnarandstæðinga þegar þeir koma fram með ákveðnar athugasemdir eða ábendingar um hvernig hlutirnir megi betur fara. Það er þetta sem okkur vantar. Við þurfum að fá gagnrýnni umræðu og eiga skoðanaskipti sjálf og hvert við annað. Síðast en ekki síst þurfum við að læra að bera virðingu fyrir skoðunum annarra og þar verðum við öll að líta í eigin barm. Ef við ætlum að halda áfram á þeirri braut sem hér er mörkuð líst mér ekki á framhaldið. Ég verð bara að viðurkenna það, frú forseti. Við erum að taka stórar ákvarðanir um mörg hundruð milljarða skuldbindingar þjóðarinnar og ég er skíthræddur við það mál. Ég hef af því miklar áhyggjur að við séum að leggja þvílíka klafa á þjóðina til framtíðar að við munum ekki rísa undir því. Það finnst mér líka mjög dapurlegt í ljósi þess sem gerðist fyrir rúmu ári. Þegar bankahrunið varð stóðum við í sömu sporum og í dag. Við virðumst ekkert ætla að læra. Þá var sagt við okkur af mörgum aðilum, bæði sérfræðingum og öðrum: Ef fram heldur sem horfir mun allt fara á hliðina. Hver varð svo reyndin? Hér fór allt á hliðina. Það dapurlegasta við það er að við skyldum ekki hafa lært af því. Mjög margir þingmenn, margir sérfræðingar, sem hafa skoðað þessi mál, og almennir borgarar hafa verulegar áhyggjur af því sem gæti gerst ef við samþykkjum þá samninga sem nú liggur fyrir að verði samþykktir. Það er gríðarlega hættulegt að hunsa ábendingar og athugasemdir þessara góðu einstaklinga og gera þær að engu. Þess vegna segi ég, frú forseti: Við eigum að ræða hlutina málefnalega og af virðingu fyrir skoðunum annarra. Ég er líka mjög hryggur yfir því að við skulum ekki standa saman sem þjóð. Við stöndum ekki saman í þessu máli. Við höfum aldrei gert það, aldrei sem ein heild. Ákveðin þverpólitísk samstaða náðist í vinnu fjárlaganefndar í sumar í ákveðinn tíma og það er dapurlegt að við skyldum ekki ná að nýta okkur það til þess að vinna þessu brautargengi. Frú forseti. Þegar við lendum í vandræðum, sem fjölskylda, lítið sveitarfélag eða sem þjóð, er reyndin sú að við eigum að standa saman. Við eigum ekki að berast á banaspjót innbyrðis. Við eigum að standa saman. Þegar herjað hefur verið á okkur Íslendinga með óréttmætum hætti höfum við staðið saman og ég get nefnt mörg dæmi um það úr sögu landsins, landhelgisdeilurnar og þar fram eftir götunum. Frú forseti. Ég kem úr litlu sveitarfélagi og þannig er það um allt land að þegar fjölskyldur verða fyrir áfalli heldur samfélagið utan um það fólk. Það er þetta sem okkur vantar að gera. Það er dapurlegt að þurfa að upplifa þetta hér. Ég bar þá von í brjósti að við mundum ekki vinna svona. Ég bar þá von í brjósti að við mundum standa saman af því það er klárlega verið að kúga íslenska þjóð í þessu máli. Það sem mér finnst dapurlegast er að ég get ekki stutt hæstv. ráðherra sem verða fyrir þessu. Ég vil fá að styðja við þá og berjast með þeim. Ég vil ekki berjast við þá. Ég vil berjast með þeim til þess að verja hagsmuni íslensku þjóðarinnar því að það er jú það sem við eigum að gera. En því miður lendum við í því að fara að berast innbyrðis á pólitísk banaspjót. Til hvers? Hvað gerist oft hérna, frú forseti? Það gerist með þeim hætti að þingmenn koma upp í ræðustól Alþingis í óundirbúnum fyrirspurnatímum og ræða ákveðin mál. Þeir spyrja spurninga og hvert liggur svo leiðin? Hún liggur fram í tölvurnar til þess að vita hvort þeir séu komnir inn á fréttamiðlana. Þannig eru vinnubrögðin og þetta á við þingmenn úr öllum flokkum. Mér finnst það mjög dapurlegt að við skulum enn vera í þessu við þær aðstæður sem nú eru. Nú er íslensk þjóð í vanda og við eigum að standa saman. Við eigum ekki að gera lítið úr skoðunum þeirra sem hafa stórar áhyggjur af því að þetta muni geta sligað okkur í framtíðinni. Við eigum ekki að gera lítið úr þeim. Mér finnst þetta afskaplega dapurlegt og ég er hryggur yfir þessu. Nú þegar málið kemur til þinglegrar meðferðar langar mig að rifja upp hvernig þetta hefur gerst. Það er til umhugsunar fyrir okkur öll. Í byrjun júní átti nú ekki einu sinni að sýna samningana, þá fór öll vinnan í það að reyna að ná þeim fram. Það átti bara ekki að sýna þá, við áttum ekki að sjá þá. Nei, við eigum að gangast við skuldbindingum sem við vitum ekki hverjar eru. Ég hef ekki hugmynd um hvað þetta felur í sér frekar en nokkur hv. þingmaður eða hæstv. ráðherra hér inni. Það veit enginn hvað við erum að gera, ekki nokkur einasti maður. Samt ætlum við að gera það. Í framhaldi af því náðist ákveðin pólitísk samstaða og við fórum að smíða fyrirvarana. Þá kviknaði ákveðin von í mínu brjósti um að við mundum ná að þroska þau vinnubrögð áfram. En því miður gerðum við það ekki. Við verðum, frú forseti, öll sem einn, að líta í eigin barm, sama í hvaða flokki við erum. Okkur ber skylda til þess við þær aðstæður sem íslensk þjóð er í núna, algjör skylda. Þetta er ekki þannig mál að menn eigi að vera í pólitískum slagsmálum. Það er nógur tími til að vinna pólitíska sigra og reyna að ná einhverjum höggum á andstæðingum, hvort þessi flokkur fær eitt, tvö, þrjú prósent meira eða minna í næstu kosningum. Þetta mál fjallar ekkert um það. Þetta fjallar um framtíðarmöguleika íslensku þjóðarinnar. Það fjallar um það. Þegar búið er að samþykkja fyrirvarana á Alþingi er farið að kynna þá. Hvernig er það gert, frú forseti? Auðvitað var þessi samstaða ekki nýtt, það var passað upp á að eyðileggja það allt saman aftur. Hefði nú ekki verið skynsamlegra að fá alla stjórnarandstöðuna að og segja sem svo: Nú skulum við gera allt sem við getum og þið sjáið það þá bara sjálfir ef við komumst ekki lengra, sjáið nú með eigin augum þær kúgunaraðferðir sem eru hjá Bretum, Hollendingum, Alþjóðagjaldeyrissjóðnum, Evrópusambandinu og hverjum sem er, Norðurlandaþjóðunum. Sjáiði það? Upplifiði það? Þá geta menn tekið upplýsta ákvörðun allir sem einn og staðið svo saman og varið það. Það væri skynsamlegra. Nei, það var ekki gert, því miður. Núna kemur málið aftur inn og ég er hugsi yfir því, og það hefur valdið mér miklum vonbrigðum, hvernig við unnum málið í framhaldinu. Ég held, frú forseti, ég ítreka það, að það sem hafi gerst hafi verið það að stjórnarþingflokkarnir tóku það og afgreiddu það í þingflokkum sínum áður en það kom inn í þingið, fyrr fékk málið ekki að fara inn í þingið. Ég held að það hafi gerst með þeim hætti. Í fyrra skiptið hafði málið verið tekið úr höndum stjórnarinnar, þeir komust ekki áfram með það. Ég er hræddur um að það hafi aldrei staðið til, nema innan gæsalappa, að málið fengi þinglega meðferð. Ég upplifði það þannig eftir að hafa unnið með því góða fólki sem starfar í fjárlaganefnd. Í öllum stjórnmálaflokkum er mikið af góðu fólki, í hverjum einasta stjórnmálaflokki er mikið af góðu fólki og það er mikilvægt að við umgöngumst hvert annað út frá þeirri hugsun. Við eigum að bera virðingu hvert fyrir öðru. Þegar búið var að taka málið inn í fjárlaganefnd var óskað eftir umsögn frá efnahags- og skattanefnd um efnahagslega þáttinn í málinu vegna þess að gjörbreyting varð á efnahagslegu fyrirvörunum sem átti að verja okkur akkúrat fyrir því sem mundi geta gerst. Það sem gerist í framhaldi af því voru mér mikil vonbrigði. Nefndin skilaði fjórum álitum, mjög góðum fjórum álitum. Þau voru aldrei rædd í fjárlaganefnd. Aldrei. Málið var tekið út í óþökk minnihlutans og ég benti mínum ágætu vinum þar á að það væru ekki skynsamleg vinnubrögð. Við hefðum átt að reyna að ræða málin. Var eitthvað sem við gátum sameinast um að gera og reynt að koma þessu aftur í þann farveg sem við vorum? Nei, það var því miður ekki nein stemning fyrir því og enginn vilji til þess. Þess vegna, frú forseti, held ég að þetta mál hafi nefnilega aldrei átt að fá hina eðlilegu þinglegu meðferð, þótt málið sé auðvitað í meðferð þingsins. Ég held hins vegar að það hafi verið búið að ganga frá því í stjórnarflokkunum áður en það kom inn í þingið. Og allur skrípaleikurinn í kringum það allt saman er alveg hreint með ólíkindum. Og alveg hreint með ólíkindum að upplifa það að hæstv. ráðherrar og hv. þingmenn komi upp í ræðustól og haldi því fram að fyrirvararnir séu jafnvel betri eftir að þeir komu til baka, eftir að Hollendingar og Bretar voru búnir að pexa við þá um fyrirvarana. Þeir væru jafnvel betri eftir það. Hvers konar málflutningur er þetta eiginlega? Á að bjóða manni upp á þetta? Nei. Ég hefði viljað fá hv. þingmenn og hæstv. ráðherra til að færa þá rök fyrir því hvað hefði breyst í fyrirvörunum, til að koma þá þeirri skoðun sinni á framfæri að þetta væri með þeim hætti. Nei, það var ekki þannig. Það var bara sagt: Þeir eru bara betri og hafa styrkst við þetta. Meira að segja gekk hæstv. utanríkisráðherra svo langt að hann sagði um t.d. Ragnars Halls-fyrirvarann, að hann væri bara miklu sterkari eftir þetta. Miklu sterkari, þó að Ragnar H. Hall hafi sagt sjálfur að búið væri að tæta hann niður. Þetta er alveg hreint með ólíkindum. Þetta veldur mér miklum áhyggjum. Síðan þessi skrípaleikur með það að þegar forustumenn ríkisstjórnarinnar - ég þarf aðeins að rifja það upp - þegar búið var að setja fyrirvarana eftir alla vinnu Alþingis sögðu margir: Núna er náttúrlega búið að gjörbreyta málinu, nú er búið að tryggja íslenska þjóð. En þá sögðu hæstv. fjármálaráðherra, hæstv. utanríkisráðherra, hæstv. forsætisráðherra: Nei, nei, nei, þetta rúmast allt innan fyrirvaranna, þetta er bara nákvæmlega sama málið. Ekkert vandamál. Þingið var ekki að gera neitt. Þetta er svona aðeins að flikkað til, það rúmast allt innan fyrirvaranna og við förum og kynnum þá, það eru engin vandamál. En svo sjáum við hvað kemur til baka. Nákvæmlega svona eins og þetta er. Algjörlega handónýtt mál. Maður hefur stórar áhyggjur af þessu. Þetta er alveg hreint með ólíkindum. Og svo þessi farsi, af því ég nefndi hvernig væri stundum að vera hérna í þinginu. Ég upplifi það þegar þingmenn fara í pontu og segja eitthvað sniðugt og einhver fylgist með því, þá er hlaupið með það í netmiðlana. Þá langar mig líka til að minnast, frú forseti, á þennan spunaleik allan í kringum þetta. Hvað gerist? Það sem gerist er að hv. þm. Ögmundur Jónasson segir af sér ráðherraembætti. Hvers vegna sagði hann af sér ráðherraembætti? Það var vegna þess að ríkisstjórnin var gjörsamlega óhæf til að vinna nokkur verk. Hún vann ekki verkin eins og honum þóknaðist. Að sjálfsögðu styður hann ríkisstjórnina en getur ekki setið í henni. Þá kemur hæstv. utanríkisráðherra og segir: Afsögn þessa ágæta manns styrkti málið auðvitað til muna. Þá hrukku Bretar og Hollendingar við og gerðu sér grein fyrir því að mjög miklar pólitískar deilur væru hér út af þessu máli. Það gæti haft afleiðingar fyrir íslenska þjóð. Þá velti ég því fyrir mér, frú forseti, af hverju Bretar og Hollendingar höfðu þær áhyggjur. Höfðu þeir kannski áhyggjur af því að það kæmi ný ríkisstjórn? Voru það kannski þær áhyggjur sem þeir höfðu eða að einhver önnur áhrif kæmu fram sem tækju fastar á málunum? Ég velti því fyrir mér. Ég verð að segja, frú forseti, að þetta mál hefur valdið mjög miklum deilum. Af því ég sé að hæstv. fjármálaráðherra er kominn í salinn ætla ég að segja við hann því að ég sagði hér í upphafi að það sem við þurfum að gera núna er að standa saman, við þurfum að berjast saman. Ég vil ekki berjast við hæstv. fjármálaráðherra í pólitísku stríði. Ég vil standa með honum sem Íslendingur og berjast fyrir málstað okkar Íslendinga.

Ég er nú Íslendingur líka.

Já, ég veit það, hæstv. fjármálaráðherra, þú ert það líka. En það sem ég er að segja er þetta: Við eigum að standa saman. Við eigum ekki að vera ofan í pólitískum skotgröfum. Það er bara þannig. Hvorki þú né ég.

Ég heyri það.

Já. Við þurfum að læra af þessu máli, líka til að breyta því. Það er nefnilega þannig, frú forseti, að þetta er ekki þannig mál að við getum breytt því aftur á morgun eða eftir eitt ár eða breytt lögum. Þetta er mál sem varðar marga áratugi fram í tímann. Ég segi það enn og aftur, frú forseti, að ég er logandi hræddur við þetta. Ég er logandi hræddur. Ég ætla hins vegar að taka það skýrt fram að ég ætla ekki neinum, hvorki hv. þingmönnum né hæstv. ráðherrum, að taka ákvörðun um eitthvað í sambandi við þetta mál sem er ekki gert á réttum forsendum. Ég ætla ekki hæstv. ráðherrum eða hv. þingmönnum að greiða hugsanlega atkvæði með frumvarpinu á öðrum forsendum en þeim en að þeir séu búnir að telja sér trú um að þetta sé hið eina rétta í málinu. Ég ætla engum það og ætla ekki að brigsla neinum um landráð eða hvað sem menn nota og ég hef ekki notað það hér. Ég hef ekki notað það í þessum ræðustól. En fyrst og fremst, virðulegi forseti, þurfum við að læra að standa saman og berjast á móti því óréttlæti sem við höfum verið beitt. Það hefur margoft komið fram. Kúganir Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, sagt bæði óbeint og beint og alla vega, Norðurlöndin og allt þetta. Það er hver að hugsa um rassgatið á sjálfum sér. Þeir hafa engar áhyggjur af okkur. Ég get ekki séð það. Þeir hafa engar áhyggjur. Reyndar hefur það komið fram á undanförnum dögum að miklar umræður eru á hollenska þinginu einmitt vegna þess að menn hafi haft mjög miklar áhyggjur af því að þeir klafar sem verið er að setja á íslenska þjóð með umræddum samningi muni geta sligað hana þannig að hún geti ekki staðið undir greiðslunum. Ég verð að segja, virðulegur forseti, að ég er mjög hugsi yfir þessu öllu saman. En fyrst og fremst þurfum við að læra af þessu og við þurfum að standa saman um hvernig þetta er gert. Síðan finnst mér mjög merkilegt og mjög sérkennilegt að við skulum ekki hafa lært af hruninu, breytt vinnubrögðum og tekið mark á varnaðarorðum, sama hvaðan þau koma. Við verðum að gera það, bera virðingu fyrir skoðunum annarra. Þau vinnubrögð að taka þetta úr nefndunum voru ekki nógu góð. Þau voru ekki nógu góð. Ég verð að viðurkenna, frú forseti, að hefðum við tekið umræðu um þetta í fjárlaganefnd, hefðum við tekið eðlilega umræðu og rætt t.d. álit efnahags- og skattanefndar, sem voru ekki nema fjögur, þá hefði ég verið rólegur og getað rætt við þetta fólk. Ég hef ekki getað rætt við það fólk sem skilaði nefndarálitum, t.d. hv. þingmenn Lilju Mósesdóttur og Ögmund Jónasson, sem skiluðu mjög góðu áliti. Þar komu fram mjög mörg varnaðarorð. Ég hefði viljað ræða við þá hv. þingmenn í fjárlaganefnd um hvað kom fram í því áliti því að mjög margar góðar upplýsingar eru þar og reyndar í öllum þessum álitum. Frú forseti. Ég er mjög dapur yfir því að við skyldum ekki bera gæfu til þess að vinna málið eins og við byrjuðum með það í sumar og hefðum átt að ná að klára það. Virðulegi forseti. Ég ætlaði raunar að tala í örfáar mínútur áður en ég kæmi að ræðunni minni en ég sé það núna að ég er búinn með ræðutímann án þess að hafa byrjað á ræðunni. Ég verð því eiginlega að biðja þig að setja mig á mælendaskrá aftur.

Forseti vill mælast til þess við hv. þingmenn að þeir gæti að háttvísi og kurteisi í öllum ræðum sínum.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Ásbirni Óttarssyni fyrir mjög kröftuga og góða ræðu, mjög gaman að hlusta á hann fara í gegnum þetta annars hörmulega mál. Það sem mig langar aðeins að ræða og spyrja hv. þingmann um varðar jafnræðisreglu Evrópusambandsins. Það hefur komið margoft fram að formaður fjárlaganefndar eða meiri hlutinn hafnaði að ræða efnislega um ýmsar ábendingar sem hefðu komið frá gestum og líka að ræða þau fjögur minnihlutaálit sem komu frá efnahags- og skattanefnd. Ég man hins vegar eftir því að hafa setið sem varamaður í fjárlaganefnd í sumar og hlustað á danskan lögfræðing sem var titlaður sem ESB-sérfræðingur, sérfræðingur í löggjöf Evrópusambandsins. Hann talaði mjög mikið um einmitt þessa jafnræðisreglu og færði rök fyrir greiðsluskyldu Íslendinga. Hvað varðar hins vegar vextina þá er það eitthvað sem virðist vera alveg nýtt. Ég hef ekki séð punkta um þetta í einu eða neinu af þeim fjölmörgu nefndarálitum sem hafa komið fram í þinginu, ég hafði ekki heyrt áður um þetta rætt hvorki innan efnahags- og skattanefndar né fjárlaganefndar. Ég mundi gjarnan vilja heyra frá hv. þingmanni sem situr sem fulltrúi í fjárlaganefnd hvort þetta sé misskilningur hjá mér og það hafi verið farið í gegnum þær ábendingar sem komu frá Daniel Gros, fulltrúa í bankaráði Seðlabankans og sérfræðingi á sviði Evrópusambandsins og fjármálamarkaðarins, hvort það hafi verið rætt eða einhverjir sérfræðingar komið á fund nefndarinnar. Og hvort það væri ekki tilefni í ljósi þeirrar álitsgerðar sem Daniel Gros hefur komið fram með ásamt öðrum sérfræðingi þess efnis að hugsanlega væri hægt að spara 185 milljarða 

Virðulegi forseti. Fyrst vil ég segja að hafi ég sagt eitthvað óviðunandi áðan, þá biðst ég innilegrar afsökunar. Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurninguna. Þetta atriði var aldrei rætt í fjárlaganefnd. Það atriði sem hv. þingmaður bendir á var aldrei skoðað. Það hefur komið fram ábending frá Daniel Gros sem situr í bankaráði Seðlabankans að þetta gæti munað allt að 180 milljörðum. En ég hef ekki haft nein tök á því að kynna mér þetta mál af því það var aldrei rætt í fjárlaganefnd. Það hefði náttúrlega verið, eins og ég kom réttilega inn á í máli mínu áðan, mjög æskilegt að fjárlaganefnd hefði skoðað þá hluti sem komu þarna fram. Á hverjum degi eru nefnilega alltaf að koma fram nýjar upplýsingar í þessu máli eins og hv. þingmaður nefnir frá Daniel Gros hvað varðar jafnræðisregluna. Ég vil líka segja þessu aðeins til viðbótar að það er nefnilega ágreiningur um Evróputilskipunina. Hann byggir m.a. á því að það sé ekki ríkisábyrgð á innstæðutryggingarsjóðnum vegna þess að það stenst ekki jafnræðisregluna hjá Evrópusambandinu. Það er ekki sama hvaða ríki maður er með, hvað maður er með stóra banka eða lítinn banka eða sterkt ríki eða veikt ríki. Þess vegna hafa menn haldið því fram að ríkisábyrgð á innstæðutryggingarsjóðnum standist ekki þessa jafnræðisreglu Evrópusambandsins. Það er nýr vinkill í málinu. Síðast en ekki síst hefði verið mjög mikilvægt - ég er mjög hryggur yfir því að hv. fjárlaganefnd hafi ekki gefið sér þann tíma sem hún þurfti til að fara yfir öll þessi gögn - að við ræddum þessa frystingu á 

Frú forseti. Þetta er einmitt það sem ég hef nefnt í fyrri andsvörum mínum og þar á meðal í andsvörum við hv. þm. Pétur Blöndal, að það virðist ekki hafa farið fram neitt áhættumat eða áhættugreining á þessum lánasamningi. Það kom fram hérna í frammíkalli hjá hæstv. fjármálaráðherra að búið væri að skoða vextina og margoft búið að fara í gegnum ákvörðunina um að vera með fasta vexti í staðinn fyrir breytilega. En einu gögnin sem ég hef séð sem hafa farið fyrir fjárlaganefnd varðandi vextina og þá ákvörðun um að vera með fasta vexti en ekki breytilega vexti, er greinargerð frá Seðlabankanum. Sú greinargerð var gerð í sumar. Eins og við höfum margupplifað núna virðast hlutirnir breytast mjög hratt frá viku til viku og mánuði til mánaðar. Telur hv. þingmaður að það þurfi raunar enn á ný, og hefði átt að gera núna í þessari umferð, 

Virðulegi forseti. Það er alveg hárrétt hjá hv. þingmanni að það væri náttúrlega mjög skynsamlegt að menn færu aftur í slíka vinnu og skoðuðu hvort það hefði verið skynsamlegra fyrir okkur að fá breytilega vexti. Ég minni á að í morgun fór hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson mjög efnislega í gegnum þetta mál og ég saknaði þess að hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra hafi ekki farið í andsvar við hann til að menn tækju alvöruumræðu um þetta. En auðvitað hefði átt að skoða þessa hluti í fjárlaganefnd, alveg klárlega. Það er mjög dapurlegt að það skyldi ekki hafa verið gert, að við skyldum ekki hafa skoðað alla vinkla og skoðað ofan í kjölinn allar þær hættur sem leynast í málinu. Ég minni á að þegar samningarnir voru lagðir fram 5. júní var það mjög mikið gagnrýnt af t.d. Indefence-hópnum að menn gerðu ekki áætlanir um greiðsluplan, hvernig menn ætluðu að greiða þetta, hvernig menn ætla að skaffa gjaldeyri fyrir þessu o.s.frv. 

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir stórgóða ræðu. Ég vil taka sérstaklega undir orð hans um að samstöðu er þörf, við verðum að standa saman og við verðum að koma okkur upp úr skotgröfunum. Í þessu árferði skipta hægri og vinstri einfaldlega engu máli. Við verðum að ná samstöðu allra stjórnmálaafla sem eiga sæti á þingi og samstöðu meðal þjóðarinnar því að þetta mál er að sundra okkur sem þjóð. En hv. þingmaður talaði um fleira. Hann reifaði það að nokkrir hæstv. ráðherrar í ríkisstjórn hafi fullyrt að nýju fyrirvararnir séu betri. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hann viti einhver dæmi þess utan þingsins að einhverjum Íslendingi finnist þessir fyrirvarar betri en gömlu fyrirvararnir. Eins langar mig að spyrja hv. þingmann hvort hann viti dæmi um það einhvers staðar að löggjöf lands sem þingið setur, þjóðkjörið þing, sé borin undir aðrar þjóðir. Veit þingmaðurinn einhver dæmi þess?

Virðulegi forseti. Fyrst vil ég svara því að ég hef reyndar engan hitt og heyrt fyrir utan þingsalinn, halda því fram að fyrirvararnir séu betri en þeir voru. En eins og ég kom inn á í ræðu minni er mjög sérkennilegt að hæstv. ráðherrar, sumir, skuli halda því fram að fyrirvararnir hafi skánað eftir að þeir fóru út. Ég minni bara á bréf, sem töluvert hefur verið talað um, á milli forsætisráðherra landanna þar sem einmitt Gordon Brown ítrekar að nú sé búið að skrifa þetta allt inn í lagalegan skilning og þar fram eftir götunum. Það er mjög sérkennilegt. Það er líka mikilvægt að átta sig á því, og ég geri mér ekki fulla grein fyrir því þó að ég sitji í fjárlaganefnd, hvað í raun og veru þetta þýðir. Það sem vantar líka er að fá sérfræðing í enskum lögum, af því að við hittum færustu lögfræðinga Íslands sem við berum öll mikla virðingu fyrir og þeir geta ekki fullyrt hvað þetta þýðir nákvæmlega vegna þess að til að svo sé þurfi menn að vera sérfræðingar í enskum lögum, þannig að menn geti spurt hvað þetta í raun og veru þýðir eftir samningunum, af því að eftir enskum lögum lesa menn textann og dæma út frá honum. Síðan spyr hv. þingmaður líka um það sem er að gerast að menn þurfi að bera undir aðra þjóð lög sem þeir setja. Auðvitað á ekki að gera það, lög frá Alþingi Íslendinga eru náttúrlega lög frá Alþingi Íslendinga og mér finnst að þau eigi ekki að vera á brunaútsölu gagnvart neinum. Alþingi er búið að tala í málinu, búið að afgreiða málið og það á að vera þannig, ekki að menn geti farið með það, þynnt það út og gert allar hundakúnstir. Svo vil ég líka benda á það, frú forseti, að einmitt í þeim fyrirvörum sem eru núna eru settar EFTA-krækjur á þetta, ég er mjög hugsi yfir því og hef reyndar farið í andsvör við marga þingmenn um það. Hvað þýðir það ef Alþingi Íslendinga samþykkir að Hæstiréttur Íslands þurfi að fá álitsgerð frá EFTA-dómstólnum til að þeir megi dæma, og það þarf að vera samræmi, er þá Alþingi Íslendinga í raun og veru að segja að þetta sé vantraust á íslenska dómstóla? Ég er mjög hugsi yfir því.

Frú forseti. Við hv. þm. Ásbjörn Óttarsson erum sammála um það, eða eins og ég skil mál hans, að þingræði Íslands sé veruleg hætta búin með þessum vinnubrögðum og eins kannski dómstólum landsins, ef þeim er ekki treystandi. Mig langar aðeins að spyrja hv. þingmann út í þær fréttir sem hafa borist af Evrópuþinginu. Það var t.d. frétt á Pressunni í gær þar sem eru frásagnir af því að Evrópuþingið þrýsti á Alþingi að klára Icesave af því að annars sé aðildarumsóknin í hættu. Telur hv. þingmaður að það séu tengsl á milli ESB og Icesave-málsins og hver eru þau tengsl að hans mati?

Virðulegi forseti. Fyrst það sem hv. þingmaður spyr um sem eru afskipti frá Evrópuþinginu. Það kom fram hér í gær að fréttir um það væru mistúlkaðar og rangtúlkaðar, fréttin á Pressunni væri ekki alveg rétt, var sagt hér í gær. Ég hef ekki kafað ofan í þessa ályktun sem gerð var á Evrópuþinginu en hér kom einn hv. þingmaður og upplýsti það - og hann stendur nú í dyrunum, hv. þm. Árni Þór Sigurðsson - að þessi frétt á Pressunni væri oftúlkuð. Ég hef ekki lesið þessa Evrópuályktun og get því ekki fullyrt neitt um það. Hins vegar verðum við að ... 

Forseti vill áminna hv. þingmenn um að vera ekki í tveggja eða þriggja manna tali í þingsalnum, allra síst þegar þingmenn eru í ræðustóli.

Hæstv. forseti. Í athyglisverðri ræðu hv. þm. Ásbjörns Óttarssonar vék hann m.a. að vinnubrögðum og málsmeðferð í hv. fjárlaganefnd í sambandi við afgreiðslu þessa máls. Ég velti fyrir mér hvort hann geti upplýst mig og þingheim um það hvort eitt tiltekið atriði hafi verið skoðað ofan í kjölinn af hálfu fjárlaganefndar og það er hversu langt heimildir löggjafans ganga til að veita ríkisábyrgð eða samþykkja ríkisábyrgð án þess að þeim sé markaður einhver rammi í tíma og upphæð. Þetta er athugasemd sem hefur komið fram ítrekað í umræðunni. Ein meginbreytingin á efnahagslegu fyrirvörunum frá því í sumar gengur út á það að verið er að taka tímamörkin í burtu og í rauninni að minnka þann öryggisventil sem var fyrir hendi um efnahagslegu fyrirvarana að því marki hvað Íslendingar eiga að greiða á ári eftir tilteknum forsendum. Það er alla vega verið að gera það óskýrara og taka í rauninni burt ákveðin mörk á því hversu mikið Íslendingar þurfa að borga af þessum lánum. Það er sem sagt bæði búið að þynna út eða eyða tímamörkum af ríkisábyrgðinni og hins vegar mörkum varðandi þá upphæð sem greiða ber. Ég velti fyrir mér hvort fjárlaganefnd hafi farið ofan í þetta út frá þeirri forsendu, sem ég hef nefnt hér oft í umræðum og Sigurður Líndal prófessor hefur fjallað um í blaðagrein, að þetta standist stjórnarskrá. Ég velti fyrir mér að hvaða marki fjárlaganefnd ræddi þetta mál og kannaði það og um leið hvort fjárlaganefnd kannaði það með hvaða hætti ríkisábyrgðir hafa verið samþykktar hingað til, 

Virðulegi forseti. Það sem hv. þingmaður spyr um er aftenging efnahagslegu fyrirvaranna í þessu núna, sem gerist með þeim hætti að nú borgum við reyndar eftir sömu prósentu en við borgum alltaf vextina, alveg sama hvernig árar. Þá getum við lent í því að þurfa að greiða marga tugi milljarða í vexti, sem við vitum ekki upphæðina á, og þó að það sé enginn hagvöxtur munum við alltaf þurfa að greiða þá. Það var náttúrlega gríðarlega sterkur fyrirvari að gera þetta svona og eins líka, eins og hv. þingmaður kom inn á, í sambandi við sólarlagsákvæðið þar sem endapunkturinn á því var 2024, þ.e. eftir því sem við greiddum niður lánið mundum við þó hætta því 2024, hvort heldur eitthvað stæði eftir af því eða ekki. Það væri endapunkturinn og það væri þá þetta skeið sem við mundum fara að njóta alls hagvaxtarins sjálf. Þetta var einmitt sett inn með tilvísun í svokölluð Brussel-viðmið. En það sem hv. þingmaður bendir á og Sigurður Líndal hefur m.a. bent á, er að í raun og veru er verið að veita ríkisábyrgð sem enginn veit upphæðina á eða hver tímamörkin eru. Og sá ágæti fræðimaður, Sigurður Líndal, hefur velt því upp hvort okkur sé það heimilt og hvort við séum hugsanlega að brjóta stjórnarskrána. Þetta mál fékk enga efnislega umræðu í fjárlaganefnd en ég ætla samt að upplýsa þingmanninn um það að ég sá á tölvupóstinum mínum í gær að formaður fjárlaganefndar, hv. þm. Guðbjartur Hannesson, er einmitt búinn að senda beiðni til manna um að skoða þetta sérstaklega. Ég tel þá alveg víst að það verði skoðað á milli 2. og 3. umr. Slík skoðun fór ekki fram fyrir 2. umr., en hv. þm. Guðbjartur Hannesson, formaður nefndarinnar, hefur brugðist við þessum ábendingum hér og skrifum um þetta mál og hefur óskað eftir því að þetta verði skoðað sérstaklega milli 2. og 3. umr. í fjárlaganefnd.

Hæstv. forseti. Þetta eru athyglisverðar upplýsingar sem koma fram í máli hv. þm. Ásbjörns Óttarssonar. Það hefur löngum verið litið svo á og talað eins og athugasemdir sem fram hafa komið við þetta frumvarp væru allar byggðar á misskilningi og væru einhvers konar útúrsnúningar eða della. Það minnir svolítið á það umtal og orðræðu sem átti sér stað í sumar þegar menn byrjuðu að gagnrýna Icesave-samningana og frumvarpið sem lagt var fram 3. júlí. Það var allt saman misskilningur og vitleysa og hæstv. fjármálaráðherra kom í Kastljós og sagði að öllum athugasemdum hefði verið svarað með rökum, eins og hann sagði í byrjun ágúst. Svo endaði þetta með því að athugasemdirnar leiddu til þess að settir voru veigamiklir fyrirvarar sem hæstv. fjármálaráðherra studdi á endanum. Þetta sýnir að það er til einhvers að ræða málin og það er til einhvers að koma með athugasemdir, jafnvel þó að ekki takist að særa hv. stjórnarliða upp í ræðustól, hlusta a.m.k. einhverjir þeirra á eitthvað af því sem við erum að segja.

Virðulegi forseti. Þetta var eitt af þeim atriðum sem ég kom inn á í ræðu minni áðan, breytingin sem varð á þessu máli. Þegar það kom fyrst inn í þingið var þetta, eins og hv. þingmaður benti réttilega á, allt saman útúrsnúningur og innihaldslaus rök og fjölfræðingurinn skrifaði alveg látlaust, alveg sama hvað var, það var ekki takandi mark á neinu. En það sem gerðist, og þess vegna er ég mjög hryggur yfir því núna að við skyldum ekki halda áfram þeirri samstöðu sem náðist í nefndinni, og ég er margbúinn að segja það í þessum ræðustól að eftir málið kom til meðferðar í fjárlaganefnd í sumar, gerði formaður fjárlaganefndar, hv. þm. Guðbjartur Hannesson, allt sem í hans valdi stóð til að kalla eftir upplýsingum sem við stjórnarandstæðingar óskuðum eftir. Fyrir það hef ég alltaf verið þakklátur og ég get sagt það einu sinni enn og það var aldrei gerð nein tilraun til að hindra aðgang að neinum gögnum. Ef við báðum um eitthvað á nefndarfundum varð hann strax við því og það kom þá til nefndarinnar í framhaldi af því. Það er ágætt að menn haldi því til haga líka.

Hæstv. forseti. Áður en hv. þm. Ásbjörn Óttarsson tók til máls og raunar áður en hv. þm. Birkir Jón Jónsson tók til máls voru umræður og óskir um að hingað kæmu formaður og varaformaður fjárlaganefndar og tækju þátt í umræðunni. Það var tilkynnt að gerðar hefðu verið ráðstafanir til að láta þá vita að þeirra væri óskað í þessari umræðu. Ég ætlaði að vita hvort forseti gæti upplýst um hvort þær ráðstafanir hefðu skilað einhverjum árangri. Eins vildi ég spyrja hvernig staðan er á ráðherrabekkjunum, vegna þess að ég minnist þess bara síðast í morgun að ráðherrar lögðu mikla áherslu á að þetta mál yrði tekið til umræðu og man ég sérstaklega eftir hæstv. samgönguráðherra sem var mjög ákafur um að þessi umræða færi fram, eins hæstv. iðnaðarráðherra sem beitti sér mjög hér, reyndar ekki úr ræðustól heldur úr sæti sínu. 
             Ég vildi spyrja hverju líður. Er þessum hv. þingmönnum og hæstv. ráðherrum ekki kunnugt um að hér fer fram fundur og umræða um eitt mikilvægasta mál lýðveldisins?

Frú forseti. Ég vil taka undir orð hv. þm. Birgis Ármannssonar um að mjög gott væri að fá, eins og við höfum margoft kallað eftir, formann fjárlaganefndar eða kannski varaformann, þó að ekki sé hægt að krefjast þess að þeir taki þátt í umræðunni geta þeir alla vega hlustað á orðræðuna sem fer hér fram. Síðan er annað sem ég mundi gjarnan vilja taka upp við frú forseta. Liggur eitthvað fyrir varðandi fundi næstu daga? Það væri mjög gott að fá að vita það því að það var hluti af stefnumörkun forseta Alþingis þegar hún tók við forsetastól að reyna að koma betra skikki á þennan vinnustað, þannig að ágætt væri að fá að skipuleggja sig varðandi barnapössun og annað ef ætlunin er að halda hér fundum áfram langt fram eftir nóttu eða á morgun eða hvernig þetta verður á næstunni. Ég efast ekki um að sá forseti sem situr nú á forsetastól 

Forseti vill geta þess vegna umræðu um fundarstjórn forseta að samkvæmt viðveruskrá eru 15 stjórnarliðar í húsi og 13 stjórnarandstöðuliðar. Hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. forsætisráðherra eru einnig í húsi.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. forseta þessar upplýsingar en við skautum samt sem áður ekki fram hjá þeirri staðreynd að meiri hluti fjárlaganefndar lagði þetta mál fram til 2. umr. Formaður þeirrar nefndar er hv. þm. Guðbjartur Hannesson og varaformaður hv. þm. Björn Valur Gíslason. Þeir eru ekki viðstaddir umræðuna. Með því er verið að brjóta gegn áratugalangri hefð sem hefur myndast hér á þingi um að forsvarsmenn nefnda séu til viðræðu í mikilvægustu umræðunni, sem er 2. umræða, sú sem við ræðum hér. Það er því spurning hvort þetta sé til marks um breytt og ný vinnubrögð hjá nýjum meiri hluta hér á þingi að afnema þessa hefð 

Frú forseti. Ég ætla bara rétt að bregðast við orðum sem hér hafa fallið. Ég veit ekki hvort þau eru beinlínis um fundarstjórn forseta en ég vil fullvissa hv. þingmenn sem hafa tekið til máls undir þessum lið um að forustumenn ríkisstjórnarflokkanna hafa verið hér í húsi og fylgst með umræðunni og hlustað á ræður. Sjálfur hef ég verið hér í húsinu í allan dag og fylgst með þessari umræðu. Ég verð þó að segja eins og er að margt í þeim ræðum sem hér hafa verið fluttar er gamalkunnugt. Margt af því hefur maður heyrt efnislega í fleiri ræðum sem hafa verið fluttar í umræðu um þetta mál þannig að ég get fullvissað hv. þingmenn um það að okkur stjórnarliðum 

Frú forseti. Ég vil þakka síðasta ræðumanni fyrir einkunnagjöfina. Mér fannst hún reyndar ástæðulaus en vel má vera að við séum að endurtaka okkur en ég tel svo ekki vera. Mig langar hins vegar til að tala um fundarstjórn forseta. Það er óþekkt, að ég tel, að framsögumenn máls séu ekki viðstaddir umræðu, ég held að það sé algjörlega óþekkt. Fundarstjórn forseta gengur út á það að forseti hefði getað frestað umræðu þar til þessir hv. þingmenn hefðu tíma til þess að ómaka sig niður á þing til að taka þátt í þessu litla máli sem við erum að ræða. Svo vil ég líka geta þess, frú forseti, að það að hafa þingfund hér kvöld eftir kvöld eftir kvöld gefur merki út í þjóðfélagið, sérstaklega til ungra kvenna, um að vera ekki að sækja um að fara á þing. Þessi aðgerð er afskaplega fjölskylduóvæn. Ég er ekki með lítil börn,  
            

Hæstv. forseti. Það er rétt að þakka hv. þm. Árna Þór Sigurðssyni fyrir að koma hér í ræðustól. Ræðumenn úr hópi Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs hafa verið sjaldséðir. Einn eða tveir hafa dottið inn í umræður um fundarstjórn forseta en enginn tekið til máls um málið sjálft síðan umræðan hófst á fimmtudaginn í síðustu viku.  
             Hvað veldur því að  
            

Frú forseti. Ég tek undir með hv. þm. Birgi Ármannssyni að það var ánægjulegt að sjá hv. þm. Árna Þór Sigurðsson heiðra okkur með nærveru sinni . Hann kom hingað upp til þess að fullvissa okkur um það að hæstv. ráðherrar og hv. þingmenn væru hér í húsi og væru svo sannarlega að hlusta á okkur og ég get auðvitað ekki annað en trúað því sem þingmaðurinn segir. En ég hef ítrekað bent á það í þessari umræðu, bæði í ræðu minni og líka í athugasemdum við fundarstjórn forseta, að það er einfaldlega ekki nóg. Ég var í minni 40 mínútna ræðu í gær með margar spurningar til þriggja ráðherra sem sáu sér ekki fært að sitja hér en ég var fullvissuð um það trekk í trekk að þeir væru hér í húsi. Því er kannski spurning um að beina því til þingmannsins hvort hann hafi þá tök á því að fullvissa mig um það að spurningum mínum verði svarað af þessum ágætu ráðherrum. 

Frú forseti. Í ljósi ákveðinna frammíkalla - við virðumst ekki fá ráðherrana upp í ræðustól, þeir kalla bara fram í nú í dag - langar mig til þess að benda þeim á frumvarp til fjárlaga sem er fyrsta þingskjalið sem ráðherrann lagði fram hér á þingi. Þar er sérstakur kafli um kynjaða hagstjórn. Ég óska eftir því að þessi stjórn á þingstörfum taki jafnvel upp kynjaða fundarstjórn. Í ljósi þess að svo virðist vera að hæstv. fjármálaráðherra hafi ekki kynnt sér hvernig staða kynjanna er hér á Íslandi þá liggja fyrir fjöldamargar rannsóknir þess efnis að konur bera fyrst og fremst ábyrgð á börnum og heimilum. Nú er farið af stað sérstakt átak á vegum sveitarstjórnarráðuneytisins til þess einmitt að reyna að bæta starfsumhverfi sveitarstjórnarmanna vegna þess að þetta er ein af ástæðum þess að erfitt hefur verið að fá konur til að starfa í stjórnmálum 

Frú forseti. Ég vil taka undir með hv. þm. Eygló Harðardóttur varðandi þetta atriði og ég vil einnig minna hæstv. forseta Alþingis, sem er nú komin í salinn, á það að þegar ákveðið var að fjölga þingdögum vegna brýnna mála og hafa þingfundi á föstudögum var það gert þvert á andmæli okkar ýmissa landsbyggðarþingmanna - og ég horfi hér á hv. þm. Gunnar Braga Sveinsson - vegna þess að þetta er sá dagur sem hefur í gegnum tíðina verið notaður af okkur landsbyggðarþingmönnum til þess að fara út og funda með kjósendum okkar. Þá vorum við fullvissuð um það að þessi fundardagur yrði notaður mjög sparlega og hann yrði alltaf stuttur þannig að við hefðum tækifæri til þess að ferðast um langan veg ef við þyrftum að fara út í kjördæmi okkar. Það er eins og með svo margt annað í stjórn þingsins þessa dagana að greinilegt er að ýmislegt gleymist sem sagt hefur verið.

Frú forseti. Ég kem hér í mína aðra ræðu og er því vonandi ekki farinn að stunda málþóf þó að ég nýti mér þann rétt sem ég hef til þess að tala hér samkvæmt þingsköpum. Ég vil í upphafi máls míns nefna að í frétt sem var í ríkissjónvarpinu í fyrradag, að ég held, var vitnað í seðlabankastjóra, þar sem hann segir að hluti af norrænu lánunum verði væntanlega afgreiddur fyrir jól. Það er í samræmi við yfirlýsingar, sérstaklega frá Norðmönnum, um að allt frá 28. október hafi þau lán verið til reiðu fyrir Ísland. Þannig að öll sú hræðsla sem hér hefur verið borin á borð fyrir þing og þjóð um að við fáum ekki þessi lán ef þetta ólukkans Icesave-frumvarp verður ekki samþykkt er ósönn, hún er röng. 
             Frostavetur, forsætisráðherra spáði hér frostavetri. Oft er talað um að við stjórnarandstöðuþingmenn séum heldur svartsýnir en ég held að það sé alveg hámark svartsýninnar að hér verði frostavetur á ný, ekki síst í ljósi þess að yfirlýsingar hafa komið, eins og ég sagði, frá Norðmönnum, Norðurlöndunum og Alþjóðagjaldeyrissjóðnum um þessi lán sem allt hefur virst snúast um, alla vega undir það síðasta þegar við vorum búin að ýta frá okkur Evrópusambandinu og hinu og þessu. Ljóst er að þau standa okkur til boða og eru óháð Icesave. En það vantar öll rök frá stjórnarliðum um hvers vegna við þurfum að fara með þetta ólukkans mál í gegn, mál sem er miklu verra í dag en það var í ágúst, sem mér þótti þó slæmt á þeim tíma. Ég held og veit að við höfum sannanir fyrir því í leynigögnunum svokölluðu sem liggja hér einhvers staðar í möppu, við höfum fengið fréttir af því erlendis frá, nú bara nýlega frá Evrópuþinginu, og við höfum heyrt það í ræðum manna hér að Evrópusambandið er að hóta okkur og kúga. Það hótar ríkisstjórnarflokkunum, Samfylkingu og Vinstri grænum, því að ef ekki verður gengið að þessum afarkostum sé umsóknin um inngöngu í Evrópusambandið eða aðildarviðræður í húfi. Af fenginni reynslu eru þessir stjórnarflokkar tilbúnir að fórna ýmsu til að halda sig á þeim vegi. Frú forseti. Ég veit að hæstv. fjármálaráðherra er hér að hlusta einhvers staðar í nágrenninu og þakka honum fyrir það. Mér þætti hins vegar vænt um að vita hvort hæstv. forsætisráðherra er hér einhvers staðar, hún hefur ekki sést í þingsalnum alllengi, en ég vona að hún sé að hlusta, þó að ég hafi svo sem enga tryggingu fyrir því. Frú forseti, ég óska líka eftir því að forsvarsmenn og þeir sem leggja fram þetta mál verði kallaðir hér í hús. 

Forseti vill taka það fram eins og hefur margoft verið gert í dag undir þessari umræðu, að bæði hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra eru hér í húsi. Skilaboðum hefur verið komið til formanns og varaformanns fjárlaganefndar um það að þessi umræða fari nú fram. Enn fremur vill forseti taka það fram sem nefnt var fyrr í umræðunni, að samkvæmt viðveruskrá eru 15 stjórnarliðar í húsi að fylgjast með þessari umræðu og 13 stjórnarandstæðingar.

Frú forseti. Ég þakka upplýsingarnar sem tóku eina mínútu af ræðutíma mínum en þökk fyrir.

Þingmaðurinn mun fá þá mínútu.

Ég hef áhyggjur af því hversu illa formanni fjárlaganefndar gengur að komast hingað en auglýst hefur verið eftir honum síðan klukkan eitt, held ég. Varðandi þau bréfaskipti sem hér hafa verið nefnd þá finnst mér ekki mikil reisn yfir þeim bréfum sem hafa farið frá hæstv. forsætisráðherra til Breta og Hollendinga. Svar forsætisráðherra Breta, Gordons Browns, er alveg með eindæmum en um leið mjög lýsandi fyrir þann samning sem hér á að gera. Forsætisráðherra Breta, forsætisráðherra þeirra sem ganga hvað harðast fram í að kúga íslenska þjóð, segir að þetta sé í lagi af því að hann viti að samningurinn sé lagalega bindandi, þetta sé bundið í lög, hann hafi ekki áhyggjur af þessu og nú sé allur samningurinn kominn í lagalegan pakka þannig að nú þurfi engar áhyggjur að hafa. Af hverju það? Vegna þess að ráðherrann og ráðgjafar hans átta sig vitanlega á því að um þennan samning gilda bresk lög. Eins og komið hefur fram á fyrri stigum þessa máls þá - þó að ég hafi ekki mikið vit á lögum þá er búið að útskýra þetta fyrir mér - eru þau lög sem gilda svokölluð Common Law, sem eru presenteruð eftir orðanna hljóðan, sem þýðir að nákvæmlega það sem stendur í samningnum er það sem verður haft til hliðsjónar fari eitthvað af honum fyrir dóm. Ég er ekki hissa á því að breski forsætisráðherrann skuli vera býsna öruggur með sig þegar hann hefur komið þessu fyrir með þessum hætti en hins vegar heyrist hvorki hósti né stuna frá íslenskum stjórnvöldum varðandi þetta mál. Annað atriði sem þarf að svara og ég vona að verði svarað er varðandi stjórnarskrána. Ég óskaði eftir því fyrr við þessa umræðu að gert yrði hlé á henni og fjárlaganefnd kæmi saman til að kalla til sín sérfræðinga varðandi stjórnarskrána. Meiri hlutinn ákvað hins vegar að halda áfram með málið og svara því ekki hvort það verði gert, sem ég vona svo sannarlega að verði. Annað er, frú forseti, að nú hefur stjórnarandstaðan ítrekað boðið að hér verði tekin á dagskrá mjög brýn mál, þ.e. fjáraukalög, skattamál og ýmislegt annað sem ríkisstjórnin verður að klára fyrir jól eða alla vega fyrir áramótin, en það hefur verið ákvörðun ríkisstjórnarinnar og stjórnarflokkanna að halda áfram með Icesave-málið, láta þessi mikilvægu mál bíða þó að það liggi fyrir, frú forseti, að ekki er efnahagsleg pressa á okkur varðandi Icesave-málið heldur eingöngu sú pólitíska pressa sem fylgir umsókninni um aðildarviðræður að Evrópusambandinu.  Það er mjög athyglisvert að ekki skuli vera vilji fyrir því hjá ríkisstjórninni og meiri hlutanum að taka þessi mál á dagskrá því að stjórnarandstaðan bauð að hafa umræðuna um þessi mál takmarkaða þannig að þau kæmust til nefndar, þannig að þessi brýnu mál kæmust í gegnum 1. umr. og færu til nefndanna þar sem þarf að vinna þau. Nú mun þessi dagur líða og örugglega morgundagurinn og guð má vita hve margir dagar þangað til þessi mál komast til nefnda. Það er algerlega val stjórnarinnar að hafa þetta svona. Það er á þeirra ábyrgð ef einhver sprengur verður og enn einu sinni gerð mistök við lagasetningu hjá þessari ríkisstjórn. Nú er það svo, frú forseti, að ég áttaði mig á því áðan að líklega er önnur ástæða fyrir því að menn vilja halda þessu máli á fullu spani, ef það má orða það svo, í stað þess að taka fyrir önnur mál. Það er að nú hafa ríkisstjórnin og stjórnarflokkarnir, Vinstri græn og Samfylking, áttað sig á því að farin er af stað mikil undirskriftasöfnun gegn þessu máli. Fleiri hundruð manns skrá sig á hverjum degi núna, ég veit svo sem ekki nýjustu tölur en síðast þegar ég gáði voru undirskriftirnar að nálgast 10 þúsund, ef ég man rétt, þannig að það er óneitanlega einhver pressa og taugatitringur vegna þess. Því er ekki óvitlaust að ætla að þetta skelfi ríkisstjórnina og hún vilji því drífa þetta af og láta önnur brýn mál bíða, sem er í raun alveg forkastanlegt. Ég vil leyfa mér, frú forseti, að hvetja þá sem hafa áhyggjur af þessu að mótmæla þessari aðferðafræði. Ég veit, frú forseti, að búið er að boða til mótmælagöngu og mótmæla á þingfundatíma á morgun þannig að ég hef smááhyggjur af því að ef við verðum hér á morgun þá verði menn uppteknir við hluti sem þjóðin er ósátt við og hún muni sýna það fyrir utan. Frú forseti. Samtökin sem ég nefndi áðan, Indefence, hafa ásamt fjölda annarra Íslendinga háð mikla réttlætisbaráttu í þessu máli og eytt miklum tíma og orku í að reyna að sýna fram á hversu hrikalegt mál þetta er. Okkar færustu lögmenn og aðrir hafa sett álit sín fram og varað við þessu en enn sem komið er hefur ekkert verið hlustað á það. Fram hefur komið, m.a. frá lögmönnunum Stefáni Má Stefánssyni og Lárusi L. Blöndal, að þeir fyrirvarar sem mestu skipta til að takmarka ríkisábyrgðina og voru þó inni í hinu gallaða og laskaða frumvarpi sem var samþykkt í ágúst eru nánast að engu orðnir út frá því lögfræðilega sjónarhorni sem þeir nota. Einnig hefur komið fram hjá öðrum aðilum að efnahagslegu fyrirvararnir eru mjög útþynntir og munu líklega ekki halda. Mig langar, frú forseti, með leyfi forseta, að vitna í niðurstöðu þeirra Stefáns Más og Lárusar Blöndals. Þar segir: „Niðurstaða þessa samanburðar er afdráttarlaus. Þeir fyrirvarar sem mestu skiptu til að takmarka ríkisábyrgðina vegna Icesave-samninganna eru nánast að engu orðnir út frá lögfræðilegu sjónarhorni. Skuldbindingar íslenska ríkisins eru á ný orðnar óljósar og ófyrirsjáanlegar bæði hvað varðar fjárhæðir og tímalengd.“ - Síðan stendur, frú forseti: „Hins vegar er ljóst að fyrirvararnir sem settir voru fyrir ríkisábyrgðinni í haust geta ekki verið réttlæting fyrir því að samþykkja ríkisábyrgðina samkvæmt fyrirliggjandi frumvarpi.“ Það er því mat þessara lögmanna sem eru í hópi okkar færustu lögmanna að það stendur varla steinn yfir steini í því sem eftir er, ef ég túlka niðurstöðu þeirra rétt. Í samanburði sem Indefence-hópurinn lagði fram og sendi þingmönnum er farið yfir þær breytingar sem gerðar eru. Það verður að segjast eins og er að það er mikið áhyggjuefni ef það er rétt sem haldið hefur verið fram hér að fjárlaganefnd hafi fjallað til málamynda um þær athugasemdir sem komu fram milli umræðna og í raun ekkert gert með þær. Má þar nefna efnahagslega fyrirvara og athugasemdir, t.d. frá Indefence, sem ég nefndi hér áðan. Það er líka, frú forseti, tilefni til þess að velta því fyrir sér í þessu sambandi hvernig þingmenn og jafnvel ráðherrar hafa talað af léttúð um þá ábyrgð sem hvílir á Alþingi. Hér var samþykkt ríkisábyrgð, ég stóð nú ekki að því. Hér erum við aftur að tala um að veita ríkisábyrgð á miklu verri samning sem mun að mínu viti reynast okkur gríðarlega dýr, en á fundi í Alþingi 22. október héldu formaður fjárlaganefndar, Guðbjartur Hannesson, og hæstv. utanríkisráðherra því fram að alltaf sé hægt að taka ríkisábyrgðina úr gildi. Frú forseti, þetta eru sömu aðilarnir og standa hér og tala sig hása um alþjóðasamfélagið, að við megum ekki verða útskúfuð úr alþjóðasamfélaginu. Þess vegna verðum við að borga þessa skuld sem einhverjir glæframenn stofnuðu til og varð til í tíð Samfylkingar í ríkisstjórn, þegar Samfylkingin var í viðskiptaráðuneytinu, þegar hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson var viðskiptaráðherra, þegar samfylkingarmaður var formaður Fjármálaeftirlitsins og varaformaður stjórnar Seðlabankans. Icesave-reikningarnir blésu út á meðan Samfylkingin réð þessum hlutum. Svo standa sumir þingmenn og ráðherrar þessa ágæta flokks hér og segja að við getum alltaf tekið ríkisábyrgðina úr gildi. Hvað yrði þá um hið stórkostlega alþjóðasamfélag sem er að hóta og lemja á hinu litla Íslandi? Hvað verður þá um alþjóðasamfélagið? Hvað gera þeir þá ef við kippum úr sambandi svona hlutum sem við erum búnir að samþykkja? Frú forseti, að mínu viti er miklu betra að sleppa því að gera þennan samning eins og hann er og samþykkja ekki ríkisábyrgð á hann eins og hann lítur út því að það er alger óhæfa að fara með málið í þennan farveg, opinn tékka til framtíðar þar sem við höfum ekki hugmynd um hver endanleg niðurstaða eða endanleg greiðsla verður. Það verður líka, frú forseti, að nefna hér að það er mjög sérkennilegt að þegar aðilar leyfa sér að gagnrýna annaðhvort ríkisstjórnina eða samning hennar opinberlega þá er hlaupið upp til handa og fóta og jafnvel gert lítið úr þeim og þeir sakaðir um að hafa ekki vit á því sem þeir eru að gera. Fyrir nokkrum dögum var vitnað í greinargerð sem Daniel Gros, sem situr í bankastjórn Seðlabankans og fer fyrir rannsóknastofnun í Evrópuviðskiptum, ef ég man rétt, ég man ekki alveg hvað það heitir en hann er talinn vera framarlega í flokki á sínu sviði. Hann skrifaði grein og talaði um jafnræðisreglu samningsins um Evrópska efnahagssvæðið. Þá rauk einn samningsmanna Icesave-samningsins til og reyndi að gera lítið úr því sem þessi ágæti maður nefndi. Menn gera því meira að segja skóna að einhver fremsti maður, a.m.k. Evrópu, í peningamálum kunni ekki að reikna vexti. Einn af forustumönnum Icesave-samkomulagsins sagði þetta. Síðan er vitnað í jafnræðisreglu sem sá ágæti maður segir einnig að sé í raun rugl en í samningnum um Evrópska efnahagssvæðið er víða talað um jafnræði, m.a. í inngangi, þannig að ég held að Icesave-samningsforstjórinn ætti að lesa þetta betur. Það er í raun athyglisvert sem kemur fram í viðtali við Eirík Bergmann Einarsson, frú forseti, í Morgunblaðinu, held ég að það hafi verið. Með leyfi forseta segir þessi sérfræðingur í Evrópumálum, sem vinnur á Bifröst við Evrópurannsóknir, ef ég man rétt: „Málið er í eðli sínu pólitískt og verður ekki leyst nema á hinum pólitíska vettvangi.“ Þetta hefur ekki verið praktíserað með réttum hætti af stjórnvöldum. Hér er þetta mál rekið sem einkamál viðskiptalegs eðlis. Í staðinn fyrir að reyna að reka það pólitískt og leysa með þeim hætti. Síðan segir: „Eiríkur segir að íslensk stjórnvöld virðist ekki skilja þetta, hvorki núverandi né hin fyrri. „Þau hafa gloprað út úr höndunum hverju tækifærinu á fætur öðru til að ná hagsmunum Íslendinga betur fram.““ Þetta er býsna harkalegt en þetta er hins vegar rétt að mínu viti. Þessi ágæti maður segir í öðru viðtali, með leyfi forseta: „Satt að segja hefur mér fundist íslenskir stjórnmálamenn hafa frekar haft áhuga á því að slá pólitískar keilur í þessu máli heima fyrir heldur en að gæta hagsmuna Íslendinga á erlendum vettvangi.“ Hvað segir þetta okkur þegar þeir sem hvað gleggst þekkja til Evrópumálanna og þess hvernig best sé að halda á málum gagnvart Evrópusambandinu eða öðru slíku setja svona fram? Það er mín skoðun að fleiri og fleiri séu að átta sig á því að pólitísk kúgun er á bak við þetta mál af hálfu Evrópusambandsins vegna þess að Icesave, Bretland, Holland og Evrópusambandið hafa verið óaðskiljanleg frá fyrstu tíð. Þetta hefur alltaf fylgst að. Þetta byrjaði þannig fyrir rúmu ári síðan að ekki mátti fella evrópska innstæðutryggingarkerfið. Síðan erum við búin að gjalda þess að vera inni í því batteríi með þessum aðilum og þá er ég ekki að kveða upp neina dóma yfir samningnum um Evrópska efnahagssvæðið heldur eingöngu í þessu tiltekna atriði. Frú forseti. Tíminn er á enda en ég vona að ég hafi komið því til skila sem ég ætlaði mér varðandi þennan samning.

Frú forseti. Hún var athyglisverð greining hv. þingmanns á afstöðu stjórnarliða. Ég er reyndar ekki alveg sammála henni. Ég hygg nefnilega að nánast enginn hv. þingmaður Vinstri grænna vilji í hjarta sínu ganga í Evrópusambandið. Þó að þeir hafi fallist á að sækja um og kíkja á hvað er í pokanum þá sé enginn þeirra, eða a.m.k. mjög fáir, í þeirri stöðu að vilja ganga inn. Það er ekki hvatinn á bak við það hjá þeim að samþykkja þetta frumvarp. Þá er það spurning mín til hv. þingmanns: Hefur hann velt fyrir sér hver er hinn raunverulegi hvati Vinstri grænna til að samþykkja frumvarpið? Ég geri ráð fyrir að flestir þingmenn Samfylkingarinnar, hvatinn hjá þeim sé að ganga í Evrópusambandið, þeir sjá það sem lausn allra mála. Ég er reyndar hjartanlega ósammála en þeir vilja miklu til kosta og vilja samþykkja það af því að þeir vita að Bretar og Hollendingar þurfa að samþykkja aðild Íslands að Evrópusambandinu. Sú greining er því rétt, þeir eru að borga Icesave fyrir aðild að Evrópusambandinu. Vinstri grænir - það er ekki rétt greining hjá hv. þingmanni, tel ég. Ég tel að þar sé draumurinn um fyrstu raunverulegu vinstri stjórnina miklu sterkari. Þeir vilja ekki eyðileggja fyrstu vinstri stjórnina. Og sá sem hótar þeim að eyðileggja fyrstu vinstri stjórnina - ef við tökum taflborðið, sá sem hótar peðunum er kóngurinn sjálfur; hann hótar að fella sjálfan sig ef einhver dansar út úr röðinni. Ég held að það sé þessi hótun hæstv. forsætisráðherra að rjúfa ríkisstjórnina ef ekki verði einhliða marserað hérna í takt, það sé ástæðan 

Já, frú forseti. Ég tek undir orð hv. þingmanns. Ég held ég hafi greint þetta vitlaust. Ég held að það sé ekki rétt að draga alla þingmenn og alla vinstri græna í sama flokkinn, það eru hins vegar klárlega þingmenn þeirra á milli sem eru til í að ganga býsna langt til að komast í Evrópusambandið og auðvitað er það í öllum flokkum. En það sem er í húfi er nákvæmlega það sem hv. þingmaður sagði, það er ríkisstjórnarsamstarfið. Frú forseti. Það er að mínu viti alveg ljóst og það hefur komið fram að sú hótun sem vofir yfir ef ekki verður gengið í takt í þessu máli er að ríkisstjórnin springi. Nú finnst mér það í rauninni alveg fáránlegt, alveg út í hött, að sprengja hugsanlega fyrstu vinstri ríkisstjórnina á slíku máli. Það er ekki einu sinni hægt að flokka þetta sem hefðbundið vinstra mál eða hægra mál. Þetta er alþjóðamál, alþjóðadeilumál, þetta er utanríkismál, milliríkjadeila sem er stillt upp með þessum hætti. Icesave-samkomulagið er einhver sá dýrasti verðmiði sem til verður hjá nokkurri þjóð að ganga inn í Evrópusambandið ef það gengur eftir, einhver dýrasti verðmiði sem til er. Ég tek undir það, ég held að það séu og veit að það eru þingmenn innan þessa flokks sem ég nefndi sem alls ekki vilja ganga þá leið, bara alls ekki. En þeim er hins vegar stillt upp við vegg, það er alveg ljóst, þ.e. ef þessi verðmiði og þetta verð verður ekki greitt þá er ríkisstjórnin úti í vindinum og það er mjög sorglegt. Svo ég tali fyrir mína hönd þá hef engan áhuga á að sjá hana fara frá í þessu ástandi sem er í dag en það þarf hins vegar að ríkja friður og skynsamlega stefnu vantar inn í þetta.

Frú forseti. Ég hef ekki heyrt það hjá stjórnarandstöðunni, alla vega ekki almennt hjá hv. þingmönnum, að þeir vilji sjá ríkisstjórnina fara frá vegna þess að flestum mun vera eins innan brjósts og mér að það er ekki á bætandi á efnahagslega óreiðu að hér komi pólitísk óreiða líka. Það er ekki stjórnarandstaðan sem beinlínis ógnar ríkisstjórninni og alls ekki út af þessu máli, því hefur verið lýst yfir. Það er stjórnin sjálf, þ.e. verkstjórinn, sem hótar ríkisstjórninni að ef menn ekki gangi í takt í þessu máli skuli þeir hafa verra af. Þá brestur hin fyrsta vinstri velferðarstjórn sem tilraun var gerð til að koma á á Íslandi. Það er þetta sem heldur vinstri grænum í takti og alveg sérstaklega núna í þessari síðari atrennu. En það er annað sem ég held að sé miklu alvarlegra. Milljarður er nokkurn veginn sama og milljón sem er nokkurn veginn sama og belja. Menn gera sér ekki grein fyrir því hvers lags óskaplegar upphæðir menn eru að ræða. Þúsund milljarðar, sem gæti verið niðurstaðan úr þessu samkomulagi ef illa fer, eru 3 milljónir á hvert einasta mannsbarn, litlu börnin líka. Það eru þá 12 milljónir á fjögurra manna fjölskyldu. Við erum að tala um þvílíkar upphæðir að það er ofvaxið skilningi flestra að átta sig á því. Þetta er kannski vandinn. Menn telja núna að þeir geti hreinlega stungið hausnum í sandinn og marserað í takt og skilið þetta eftir á bak við sig og gleymt þessu næstu sjö árin, þetta sé ekkert voðalegt.

Virðulegi forseti. Ég vil nota aðeins hluta af andsvari mínu til að benda á það að frá því klukkan eitt er búið að vera von á formanni fjárlaganefndar til að hlusta á umræðuna, hann er ekki kominn enn og vek ég athygli á því. Ég vil beina því til hæstv. forseta að hún beiti sér verulega fyrir því að formaður fjárlaganefndar verði fundinn og hann komi hingað. Þetta er að mínu viti óvirðing við þingið, óvirðing við málið og ekki til sóma. Ég tek undir það með hv. þm. Pétri H. Blöndal að það er svo augljóst hvað felst á bak við þessa hótun og hvað felst á bak við það sem heldur ríkisstjórninni gangandi, þ.e. ætlar þú - er sagt við þingmennina og við samstarfsflokkinn - að verða til þess að sprengja fyrstu vinstri stjórnina? Þetta er sögulegt tækifæri sem þessir flokkar hafa til að starfa af heilindum fyrir þjóðina, koma málum sínum á framfæri, en þeir ákveða hins vegar að eyða tímanum og fjármunum þjóðarinnar í aðallega tvö risamál; það er annars vegar þessi ólukkans umsókn um aðild að Evrópusambandinu og hins vegar Icesave. Hvort tveggja held ég að muni leggja klafa á þjóðina til langs tíma, sérstaklega Icesave-samningurinn. Það kom fram í ræðu eða í tilkynningu frá Hreyfingunni hvað skatttekjur margra Íslendinga muni þurfa til að borga, ég held bara vextina af þessum Icesave-reikningum. Tæplega 80 þúsund, ef ég man rétt, sjötíu og eitthvað þúsund Íslendinga. Nærri helmingur af þeim sem greiða til samfélagsins. Það er alveg ótrúlegt.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að lýsa því yfir að ég er algjörlega ósammála hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni og hv. þm. Pétri H. Blöndal því að það er náttúrlega gríðarlega mikilvægt fyrir þjóðina að losna við þessa handónýtu ríkisstjórn. Svo halda hv. þingmenn því fram að þetta sé einhver velferðarstjórn. Auðvitað er þetta engin velferðarstjórn. Þetta er gjörsamlega handónýt ríkisstjórn. En ég hef hins vegar sagt í þessum ræðustól eins og margir aðrir að mjög mikilvægt er að ríkisstjórnin geri sér grein fyrir því að hún þarf ekki að fella sig sjálf á þessu máli en gagnvart öllum öðrum málum er mjög mikilvægt að losna við hana því að hún er algjörlega handónýt. Hv. þingmaður nefndi og fór töluvert yfir efnahagslegu fyrirvarana. Nú er náttúrlega búið að aftengja þá að því leyti til að við munum alltaf þurfa að greiða vexti þó svo við greiðum áfram þessi 6% af vexti hagvaxtar. Hann kom réttilega inn á það að nefndarálitin, sem efnahags- og skattanefnd skilaði til fjárlaganefndar, voru aldrei rædd þar og ég kom inn á það í ræðu minni fyrr í dag. Þar minntist ég á að hv. þingmenn Lilja Mósesdóttir og Ögmundur Jónasson hefðu einmitt bent á í nefndaráliti sínu að það sé of mikil skuldsetning fyrir íslenska þjóð að taka á sig þessar Icesave-skuldbindingar og ef menn ætla að gera það verða þeir að gera sér grein fyrir að þá munu menn þurfa að skera mjög harkalega niður í heilbrigðiskerfinu og menntakerfinu. Það munu þá verða afleiðingarnar af því. Í áliti þeirra telja þau að það sé algjörlega útilokuð leið. Þess vegna langar mig að spyrja hv. þingmann hvort hann deili þeim áhyggjum með þessum hv. þingmönnum og mér og fleirum, að þetta muni leiða það af sér að ef við göngum að þessum afarskilyrðum og lendum í einhverjum dýfum þurfum við að skera niður. Nú erum við að byrja að skera niður í ríkisútgjöldunum. Það mun verða 

Frú forseti. Ég þakka þingmanninum fyrir þessi orð. Ég vil þó, frú forseti, endurtaka það sem ég sagði áðan að frá því klukkan eitt er búið að auglýsa eftir annaðhvort formanni fjárlaganefndar eða varaformanni. Það hefur ekki tekist að koma þeim hingað í salinn eða hús og bera þeir nú ábyrgð á þessu máli. Það hefur komið fram að vitanlega eru þetta gríðarlega miklar byrðar sem eru að leggjast á þjóðina, verði af þessum samningi. Ef það er rétt að tekjuskattur rúms helmings eða tæplega helmings einstaklinga á Íslandi fari í að greiða vextina af þessu, eins og komið hefur fram hjá þingmönnum Hreyfingarinnar, sjáum við vitanlega að það gengur ekki að taka út svo stóran hluta af skattgreiðendum til að borga af þessu eina máli. Við erum þá ekki að nota þá peninga til að framkvæma fyrir, til að standa undir velferðarþjónustunni, til að borga af öðrum lánum eða slíku. Það er því einsýnt, hv. þingmaður, að einhvers staðar þarf að mæta því tekjutapi því að ekki er neitt í spilunum sem sýnir að þessi ágæta ríkisstjórn ætli sér að auka tekjur. Maður veltir fyrir sér: Verður þetta þannig að bæði verði skorið niður og við skattlögð út úr þessu til að borga Icesave-reikningana? Verður það þannig? Hvernig verða skattarnir þá í framtíðinni? Nú er að koma í ljós og leka út að verið sé að skoða einhverja aukaskatta sem ekki eru í fjárlagafrumvarpinu, eins og t.d. komugjöld á ferðaþjónustu og eitthvað slíkt. Það mun vera í einhverri nefnd. Ég hefði haldið að það ætti að vera í fjárlagafrumvarpinu ef menn ætla að leggja það fram á annað borð. Ég óttast það að eftir áramót þegar búið verður að samþykkja frumvarpið munum við einhvern tímann á miðju ári sjá fram á nýja skatta og eitthvað slíkt. En, já, hæstv. þingmaður, ég held að þetta muni koma verulega 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svörin. Mig langar aðeins að halda áfram með þetta í sambandi við efnahagslegu fyrirvarana vegna þess að í sumar kom einn þekktasti samningamaður í heimi, Lee Buchheit, sem er reyndur í að semja fyrir lönd í þeirri stöðu sem við erum. Hann varaði okkur einmitt eindregið við. Hann sagði: Þið skuluð ekki semja um hvernig þið ætlið að standa skil á þessu fyrr en þið vitið hver upphæðin er og ekki fyrr en búið er að gera upp þrotabúið. Þið skuluð segja, við skulum gangast við því að borga þetta, en hvernig það verður gert verður að ákveðast þegar menn vita hvert umfang skuldarinnar er. Það er annaðhvort að gera það með þeim hætti, eins og hann sagði, eða þá að setja mjög sterka efnahagslega fyrirvara þannig að við getum reist okkur aftur upp úr rústunum. Hann sagði að mjög mörg ríki hafi fallið í sömu gryfju og lent í því að auðlindirnar hafi verið teknar af þeim því að þegar menn lenda í slíku er ekkert annað eftir. Ég vil hins vegar taka undir það sem hv. þm. Pétur H. Blöndal sagði einmitt í andsvari við hv. þm. Gunnar Braga Sveinsson. Ég held að fólk sé í rauninni hætt að skilja þessar tölur, það er nefnilega hættan við þetta, það er hætt að skilja þær. Talað er um tugi og hundruð milljarða og það er enginn að spá í hvað þetta er í rauninni, hvað þetta eru miklar upphæðir. Þá langar mig að spyrja hv. þingmann hvað honum finnist um það, þegar samninganefndin tók ákvörðun um að semja við Breta og Hollendinga í samningunum, að greiða vexti frá 1. janúar 2009 sem okkur bar engin lagaleg skylda til fyrr en núna í haust. Þetta er upphæðir upp á 35 milljarða sem við erum að borga þarna aukalega sem okkur bar ekki lagaleg skylda til að gera. Og eins það að við skulum vera að borga Bretum og Hollendingum 3,5 milljarða fyrir það að borga þetta, bara einungis fyrir að borga þetta út, eins konar umsýslukostnað. Hvað finnst hv. þingmanni um þau vinnubrögð? Og tekur þó hv. þingmaður undir það að mjög margir geri sér ekki orðið grein fyrir tölunum í dag, þetta sé orðið svo stórt og mikið?

Frú forseti. Ég held að enginn þurfi að verða undrandi á því, í allri umræðunni í dag um skuldir, afskriftir og guð má vita hvað þetta heitir allt saman, þótt fólk ruglist á tölum. Ég held að það sé í raun þannig að fólk er farið að klippa af núll eða bæta við núlli og það er nú gert í þingsalnum sem og annars staðar. Nei, mér finnst alveg út í hött að greiða 35 milljarða aukalega í vexti frá 1. janúar 2009, 35 milljarða plús 3,5 milljarða í umsýslukostnað, og við leggjum ekki einu sinni á, sem við getum gert samkvæmt lögum, svokallað ríkisábyrgðagjald. Ekki dettur okkur í hug að leggja það á. Þó svo að við séum að samþykkja að greiða einhvern umsýslukostnað, setjum við ekki inn í þennan samning þau gjöld sem við getum sett. Hvað haldið þið að við getum gert í heilbrigðiskerfinu fyrir 35 milljarða sem ríkisstjórnin ætlar að greiða í aukavexti? Hvað haldið þið að við getum gert í málefnum fjölskyldna og fatlaðra fyrir 35 milljarða sem ríkisstjórnin ætlar að greiða í aukalega vexti, plús 3,5 milljarða í umsýslukostnað? Ég held að ákefðin í að gera þetta samkomulag, ákefðin í að ganga inn í Evrópusambandið, ákefðin í að fórna öllu til þess, hafi fyrir löngu borið menn ofurliði í þessu og öll skynsemi og rökhyggja sé farin. Það er bara samþykkt það sem þarf að samþykkja til að geta haldið áfram og helst bara ýtt þessu leiðindamáli út af borðinu. Þetta eru að sjálfsögðu vinnubrögð sem maður setur spurningu við en virðast vera einkenni á þessu máli. Auðvitað eru allir orðnir þreyttir á því að ræða þetta mál, en við getum ekki leyft okkur að gefast upp við að ræða og fjalla um eitt stærsta hagsmunamál Íslands í dag og framtíðarinnar, hugsanlega greiðslur og skuldir upp á hundruð eða þúsundir milljarða.

Frú forseti. Ég gerði athugasemdir við fundarstjórn forseta á undan ræðu hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar og fékk því miður engin svör hjá þáverandi forseta. Ég var að vona að þar sem nú er kominn nýr forseti í forsetastól að forseti gæti kannski svarað því hvort það sé eitthvað að skýrast hve lengi við ætlum að halda áfram í dag. Enn eru 17 á mælendaskrá, auk þess sem eru á dagskrá mörg önnur stór mál sem við höfum ítrekað boðið að taka fram fyrir og fresta þessu. Það er föstudagur í dag - ég veit er forseti mikill jafnréttissinni og hefur verið mjög umhugað um kynjasjónarmiðin í sínu pólitíska starfi, og það skiptir náttúrlega miklu máli að þingmenn geti skipulagt sig og samhæft sig aðeins við fjölskyldu sína og raunar kannski upplýst um það hvernig ætlunin er að hátta þingstörfum, 

Forseti getur upplýst að eftir fund með forseta og þingflokksformönnum verður það upplýst hversu lengi áætlað er að halda áfram fundi í dag.

Virðulegi forseti. Það er mikið búið að spyrja um vinnutilhögun þingsins og maður er forvitinn að vita frá þeim aðilum sem stýra þessu, þ.e. hinni norrænu velferðarstjórn, hvort stefnan sé að virða reglur um lágmarkshvíld, um hámarksvinnutíma sem er 11 klukkustundir, sem náðist nú ekki í gær, eða hvort menn ætli a.m.k. setja sér það mark að virða vökulögin en það var eitt það fyrsta sem náðist í gegn í skipulegri verkalýðsbaráttu, þegar sjómenn náðu því í gegn að fá í það minnsta sex tíma hvíld. Virðulegi forseti. Við ræðum hér mál sem við ættum alls ekki að vera að ræða. Það er nefnilega þannig, ef það hefur farið fram hjá einhverjum og þá sérstaklega forsvarsmönnum ríkisstjórnarinnar, að við gengum frá þessu máli í sumar. Í sumar gekk Alþingi Íslendinga frá lögum sem vörðuðu ríkisábyrgð á Icesave, þá var gengið frá þessu máli, virðulegi forseti. Aðdragandinn var sá eins og við þekkjum að núverandi ríkisstjórn skrifaði í júní undir samkomulag um Icesave við Breta og Hollendinga. Ég vil taka það fram að mér finnst of mikið hafa verið gert úr því að leggja það upp hvernig samninganefndin stóð sig, það er algerlega ljóst að þetta eru mjög slæmir samningar fyrir Íslands hönd, en aðalatriði máls er að það var ríkisstjórnin sem tók ábyrgð á því og tók ákvörðun um það, það var ekki einhver samninganefnd úti í bæ. Hvað sem því líður, virðulegi forseti, í júnímánuði þegar þetta var kynnt, vildi ríkisstjórnin keyra málið í gegn með miklum hraða og án þess, virðulegi forseti, að þingmenn fengju að sjá samkomulagi, vildi að gengið yrði frá ríkisábyrgð án þess að þingmenn fengju að sjá samkomulagið. Nú er alveg sama hvernig menn reyna að tala sig út úr því, ég var í viðskiptanefnd þegar þetta var kynnt, þegar forustumenn á vegum ríkisstjórnarinnar komu og kynntu málið, og við spurðum sérstaklega að því hvenær við fengjum að sjá samkomulagið. Svarið var skýrt, við áttum ekki að fá það heldur þvert á móti, í besta falli, þegar gengið var eftir því, átti Ríkisendurskoðun að fá að skoða samkomulagið og túlka það fyrir þingmenn. Ég held að það skipti afskaplega miklu máli að þessu sé til haga haldið. Sömuleiðis að það voru ekki þingmenn sem fengu að sjá þetta fyrst, sem áttu að fjalla um þetta og taka ákvörðun út frá þessu samkomulagi, þetta fór fyrst á veraldarvefinn og í kjölfarið var samningurinn sendur til þingmanna. Gott og vel. Við vorum, a.m.k. velflestir þingmenn, að vinna í þessu dag og nótt í allt sumar. Einstaka menn voru annars staðar en látum það liggja á milli hluta. Þegar búið var að því og ganga frá lögum frá Alþingi um fyrirvara við ríkisábyrgðina, hvað segja þá forustumenn ríkisstjórnarinnar? Þeir upplýsa okkur um það að þetta sé allt innan ramma samkomulagsins. Ég spyr, virðulegi forseti, af hverju erum við þá að ræða þetta núna? Hvers vegna er það?

Skapandi hugsun?

Í alvöru, virðulegi forseti, þetta er gersamlega fráleitt. Alþingi Íslendinga sagði sitt, gekk frá þessu máli, gaf svör um þann samning sem ríkisstjórnin hafði gert, alveg skýrt. Reyndar var það svo að það var ekki einu sinni að ríkisstjórnin segði: Þetta verður erfitt. Þetta er ómögulegt. Þið setjið okkur í erfið mál. Nei, virðulegi forseti, og svo ég vísi beint í orð hæstv. forsætisráðherra af þessu tilefni, þá sagði hæstv. forsætisráðherra, með leyfi forseta: „Það er ekki hægt, að mínu viti, að tala um að það sé verið að brjóta samninginn eða þarna sé um eitthvert samningsrof að ræða. Ég held að það sé alveg fullkomlega hægt að útskýra þetta fyrir þeim þannig að það sé hægt að ná sátt á milli þjóðarinnar í þessu efni, vegna þess líka að Bretar og Hollendingar hafa fyrst og fremst hagsmuni af því eins og Íslendingar að við getum staðið við okkar skuldbindingar, þess vegna kvíði ég því ekki að fara í samtal við þau.“

Hún fór ekki í nein samtöl.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Ólöf Nordal kallar hér fram í hið augljósa, hæstv. forsætisráðherra fór ekki í nein samtöl sem hún kveið bara alls ekkert að fara í. En aðalatriðið er þetta, hæstv. forsætisráðherra, forustumenn ríkisstjórnarinnar, að ég tali ekki um þá sem báru ábyrgð á þessu hér eða voru í forustu fyrir því í þinginu, eins og hv. þm. Guðbjartur Hannesson, töluðu öll um að þetta væri innan ramma samkomulagsins. Það var alls ekki þannig að menn settu þetta upp nákvæmlega eins og þingmenn vildu. Nei, nei, nei, menn sömdu um það við stjórnarliða í allt sumar hvað væri hægt að ganga langt og gengið var þannig frá málinu að stjórnarliðar töldu að þetta væri innan samkomulagsins. Og þeirri grundvallarspurningu hefur ekki verið svarað: Af hverju erum við að fjalla um málið aftur? Það eitt og sér? Menn hafa ekki komið með nein rök fyrir því og enginn hefur komið fram og beðist afsökunar, enginn hefur komið fram og sagt: Heyrðu, fyrirgefðu, við vorum bara algjörlega í tómu tjóni, þetta var ekkert innan ramma samkomulagsins. Það hefur aldrei verið tilkynnt að nýjar viðræður væru farnar af stað.  Enn og aftur er öllu haldið leyndu, öllu. Ég er hér, virðulegi forseti, með bréf sem einhverra hluta vegna hafa ekki farið hátt. Það var nefnilega þannig að þrátt fyrir að hæstv. forsætisráðherra kviði því ekki að fara í samræður, fór hæstv. forsætisráðherra ekki í samræður en sendi bréf á félaga sína, forsætisráðherrana í Hollandi og Bretlandi. Svöruðu þeir til baka? Eftir tvo og hálfan mánuð, virðulegi forseti, og þá svöruðu þeir báðir einhverra hluta vegna. Var það ekki með tveggja daga millibili sem svörin bárust? Hvað stendur í þessum bréfum? Það sem stendur í þessu bréfi frá Downingstræti 10 er að Gordon Brown, sjálfur Gordon Brown lýsir yfir stuðningi við íslensku ríkisstjórnina í þessu máli. Mér vitanlega, virðulegi forseti, er þetta eini stuðningsmaður ríkisstjórnarinnar í þessu máli sem hefur fundist. Hæstv. forsætisráðherra svarar til baka og segir að okkur beri engin skylda til að greiða þetta og biður vinsamlegast um það, og staðfestir það sem gagnrýnendur nýja frumvarpsins hafa haldið fram, að ef Íslendingar vinni málið - sem skiptir engu máli annað en að þá er búið að lofa teboði í Bretlandi og kaffiboði í Hollandi, að þetta verði allt mjög notalegt, þ.e. viðræðurnar í kjölfarið, biður svona kurteislega um það. En bréf hæstv. forsætisráðherra hefði betur verið með þeim hætti, ef það væri einhver reisn yfir ríkisstjórninni, að hæstv. forsætisráðherra útskýrði það fyrir forsætisráðherra Breta, Gordon Brown, að svona komi menn ekki fram við íslenska þjóð. Og bara þetta bréf, virðulegi forseti, Gordons Brown, sem er niðurlægjandi fyrir Íslands, þar sem talað er niður til Íslendinga, var næg ástæða til að ríkisstjórnin ætti að sjá sóma sinn í því - þó svo að það hafi kannski ekki verið mikið af því í tengslum við þetta mál - að salta þetta mál og senda skýr skilaboð til hinna svokölluðu viðsemjenda okkar að svona látum við ekki koma fram við okkur. Kjarni málsins er sá, og nú, virðulegi forseti, ætla ég að vitna í hæstv. forsætisráðherra Jóhönnu Sigurðardóttur, því að hæstv. forsætisráðherra sagði í umræðu í þinginu eftirfarandi orðrétt, með leyfi forseta: „Það er ekki réttlátt að Íslendingar séu látnir gjalda fyrir gallaða löggjöf Evrópusambandsins. Það er ekki réttlátt að Bretar og Hollendingar hreinsi hendur sínar af því að þeirra eigið fjármálaeftirlit hafi brugðist, ekki síður en okkar, í Icesave-málinu og það er afar ósanngjarnt að þeir skuli torvelda samstarf Íslands og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Við urðum fórnarlömb þess að allar þjóðir sem við eigum helst samskipti við, bæði austan hafs og vestan, töldu nauðsynlegt að verja gallaðar fjármálareglur til þess að forða áhlaupi á banka víða um heim.“ Í framhaldinu segir hæstv. forsætisráðherra: „Við stóðum ein og gerum það enn í Icesave-málinu.“ Hér segir hæstv. forsætisráðherra nokkra hluti. Í fyrsta lagi, sem er augljóst, að þetta sé tilskipun Evrópusambandsins að kenna. Virðulegi forseti. Það voru ekki Íslendingar sem skrifuðu þessa tilskipun. Það er ekki þannig. Sömuleiðis segir hæstv. forsætisráðherra að Íslendingar hafi verið beittir órétti af hálfu Breta og Hollendinga, og það sé lítil sanngirni í því. Og hæstv. forsætisráðherra segir að þessar þjóðir hafi verið að reyna að torvelda samstarf okkar við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Þessi hótun hefur hangið yfir og menn hafa látið liggja að og sagt hér beint, þ.e. stjórnarliðar, að við þurfum einhvern veginn að klára þetta mál, eins og það er orðað, til að fá fyrirgreiðslu hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Virðulegi forseti. Framkvæmdastjóri Alþjóðagjaldeyrissjóðsins hefur sagt mjög skýrt að þetta tengist ekki neitt. Það eitt og sér ætti að vera næg ástæða til að við gætum hinkrað við og farið að sinna mikilvægari málum fyrir land og þjóð en þessu. Það er ekkert, það hefur engin röksemd komið fram af hálfu stjórnarliða sem réttlætir það að við séum að ræða þetta núna. Í fyrsta lagi gengum við frá þessu í sumar, við gerðum það, virðulegi forseti, og það var algjörlega skýrt hvernig Alþingi Íslendinga gekk frá þessu máli. Þá sögðu forustumenn ríkisstjórnarinnar - og einhver staðar hefðu menn þurft að segja af sér í kjölfarið ef þeir hefðu haft svona gríðarlega rangt fyrir sér - þeir sögðu: Þetta er í fínu lagi, við erum sátt við þetta vegna þess að þetta er algjörlega innan ramma samningsins sem við gerðum. Þetta sögðu forustumenn ríkisstjórnarinnar. Síðan segja þeir og biðjast ekki einu sinni afsökunar á því að hafa haft rangt fyrir sér, heldur segja að það þurfi að klára þetta einhvern veginn vegna þess að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn muni ekki gera neitt fyrr en við klárum þetta á forsendum Breta og Hollendinga. En Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefur sjálfur sagt að þetta sé ekki rétt. Virðulegi forseti. Ég spyr: Hverjar eru ástæðurnar fyrir því að við erum að gera þetta? Mér þótti röksemdin sem í rauninni var sú að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn væri innheimtustofnun fyrir Evrópusambandið og Breta og Hollendinga, mér fannst það aldrei sterk rök, en nú hefur Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn sagt að það sé ekki rétt. Hver eru þá rökin? Er það þannig, virðulegi forseti, eftir allan þennan tíma, alla þessa fundi, alla þessa vinnu, að forustumenn ríkisstjórnarinnar hafi ekkert vitað hvað þeir voru að gera? Af hverju komu þeir hér upp og lýstu yfir sérstakri ánægju með afgreiðslu þingsins? Af hverju gerðu þeir það? Og af hverju komu þeir hér upp og sögðu að þetta væri allt innan ramma samkomulagsins, þess vegna væru þeir svona ánægðir með þetta? Hvers vegna var það? Virðulegi forseti. Þessum grundvallarspurningum hefur ekki verið svarað. Nú er enginn stjórnarliði í salnum og það er bara þannig, virðulegi forseti, svo við tölum um hlutina eins og þeir eru, að spunameistarar ríkisstjórnarflokkanna koma bara með ein skilaboð sem eru þau: Það eru allir búnir að fá leið á Icesave. Þeir eru ekki að reyna að réttlæta þetta, ekki að reyna að segja að þetta sé gott, ekki að þetta sé nauðsynlegt, ekki að þetta sé skynsamlegt, það eru bara ein skilaboð: Íslensk þjóð er búin að fá nóg af þessu og þess vegna eigum við að keyra þetta í gegn. Virðulegi forseti. Ég er ekki að tala um brúarsmíð eða bryggju eða hús, við erum að tala um skuldbindingar til áratuga og hugsanlega fram í alla næstu framtíð, ef hlutirnir fara á versta veg. Þingmenn úr flestum flokkum unnu samviskusamlega að því að reyna að lágmarka skaðann í sumar og gerðu það með fyrirvörum og afgreiddu málið þannig. Þeir fyrirvarar eru farnir út. Þrátt fyrir að forustumenn ríkisstjórnarinnar segðu að þetta væri innan ramma samkomulagsins, gengu þeir samt sem áður í það að breyta þessu og hafa aldrei útskýrt það og það hefur aldrei verið gengið almennilega eftir því af fjölmiðlum af hverju í ósköpunum þeir höfðu svona rangt fyrir sér þegar þetta var afgreitt í sumar. Virðulegi forseti. Menn hljóta að fara að spyrja sig hvað hér sé í raun á ferðinni. Það læðist að manni sá grunur og á hverjum degi kemur eitthvað nýtt fram sem ýtir undir þá skoðun að þetta snúist bara um eitt, sem er innganga Íslands í Evrópusambandið. - Hér kemur inn hv. þm. Ragnheiður Elín Árnadóttir sem hefur lýst því yfir úr ræðustól þingsins að þingmenn Breta og Hollendinga hafi sagt það við hana beint að ef við gerum ekki upp Icesave eins og þeir vilji, verði komið í veg fyrir inngönguaðild að Evrópusambandinu.

Rétt.

Hv. þingmaður staðfestir það hér með frammíkalli. Við sjáum að Evrópuþingið er að samþykkja ályktun sem endar svona, með leyfi forseta. - Nú verð ég að biðja virðulegan forseta að sýna ákveðið umburðarlyndi meðan ég les þetta á frumtextanum og reyni svo að þýða þetta beint í kjölfarið. Ég lofa því, virðulegi forseti. En ástæðan fyrir því að ég segi þetta er að ég hef lent í nokkrum erfiðleikum hér í ræðustól þegar ég hef brugðið fyrir mig enskri tungu. En hér segir í lokin, virðulegi forseti, í þessari ályktun að Ísland muni geta orðið aðili að Evrópusambandinu „provided that it would fulfill all its obligations and the EEA-agreement“. Með öðrum orðum, uppfylli öll skilyrði EES-samningsins. Virðulegi forseti. Við erum búin að vera í EES frá held ég 1994 eða 1995 og það hefur ekki verið vandamál, það hefur enginn kvartað undan því að við höfum ekki uppfyllt þau skilyrði. Og þetta verður ekki skilið öðruvísi en svo að hér sé verið að vísa til þess að túlkun Evrópusambandsins, túlkun Breta og Hollendinga á því sé að við borgum hverja einustu krónu út af þessari gölluðu tilskipun Evrópusambandsins, að það sé eitthvað sem við höfum undirgengist með EES-samningnum. Þetta verður ekki skilið öðruvísi en svo að hér sé um það að ræða, virðulegi forseti, að við fáum ekki inngöngu í Evrópusambandið nema við greiðum Icesave-reikninginn eins og Bretar og Hollendingar og Evrópusambandið senda okkur hann, að fullu. Þetta verður ekki skilið öðruvísi en svo. Allt þetta mál verður ekki skilið öðruvísi en að þetta sé framhald af því að Samfylkingin er með þetta eina mál sem sitt stærsta mál og þeir hafi samið þannig við Vinstri græna að þeir þurfi að kyngja þessu sem hluta af því að sækja um aðild að Evrópusambandinu. Virðulegi forseti. Það getur því ekki verið nein önnur ástæða fyrir því að við séum að ræða þetta mál fram eftir kvöldi, það er algjörlega ljóst, og allir sem hér eru inni - sem eru ekkert allir, þeir eru mjög fáir og enginn stjórnarliði nema virðulegi forseti, þó svo að virðulegi forseti sem nú er í stólnum sé oft svo skynsöm að það er aldrei að vita hvenær hv. þm. Þuríður Backman, virðulegi forseti, fari að koma yfir til okkar í stjórnarandstöðunni,  Virðulegi forseti. Ég á mjög marga vini, sérstaklega innan Sjálfstæðisflokksins, sem eru mjög hlynntir því að við sækjum um aðild að Evrópusambandinu og eru hlynntir því að við förum í Evrópusambandið, t.d. hv. þm. Ásbjörn Óttarsson.

Mjög áhugasamur.

Ja, hann er alla vega áhugasamur en kannski ekki um þetta, virðulegi forseti. Það er ekki hægt að senda þessu fólki eða fólki almennt sem vill að Ísland skoði það að ganga inn í Evrópusambandið, verri sendingu en þá hvernig þessi ríkisstjórn heldur á málinu. Að Samfylkingin skuli sýna forgangsröðun sína í verki með þeim hætti að bara sé reynt að afgreiða Icesave-málið, og spuninn settur af stað að fólk sé búið að fá nóg af þessu, bara með einhverjum hætti til að Ísland geti gengið í Evrópusambandið. Það eru ekki góð skilaboð fyrir það fólk sem er því fylgjandi að fara inn í Evrópusambandið. Nú, virðulegi forseti, fór eini stjórnarliðinn sem hefur sést hér í mjög langan tíma aftur fram og var tími stjórnarliðans í salnum 30 sekúndur.

Þú fórst að tala illa um Evrópusambandið.

Já, og hér er kallað fram í að ég geti sjálfum mér um kennt því að ég tali illa um Evrópusambandið. En, virðulegi forseti, það er ekki alveg rétt, ég var í rauninni að gagnrýna Samfylkinguna. Það er alveg ljóst og öllum ljóst að Evrópusambandið fylgir eftir sínum hagsmunum og þetta er bara hörð utanríkispólitík. Þeir halda utan um sína hagsmuni, en virðulegi forseti, við héldum ekki utan um okkar. Enn og aftur er því algjörlega ósvarað af hverju forustumenn ríkisstjórnarinnar sögðu þjóðinni ósatt þegar við gengum frá þessu máli í haust. Það verður ekki túlkað öðruvísi. Sögðu þeir ósatt af því að þeir vissu ekki betur eftir allan þennan tíma eða sögðu þeir ósatt vegna þess að þeir treystu því að hægt væri að leysa þetta mál með einhverjum hætti af því að þjóðin væri búin að fá nóg af því? Nú er ekkert sjálfgefið, virðulegi forseti, að þjóðin láti fara svona með sig þrátt fyrir að gengið hafi á ýmsu, við öll farin að hlakka til jólanna og þetta er þannig tími, það er bara ekkert sjálfgefið. Hópur fólks er búinn að berjast hetjulegri baráttu í þessu máli alveg frá fyrstu mínútu. Ég held við getum öll verið sammála um að við stöndum í mikilli þakkarskuld við Indefence og þeir eru núna að safna undirskriftum þar sem þeir ætla að skora á forseta lýðveldisins að skrifa ekki undir lögin. Af hverju skyldi þessi hópur gera það? Meðal annars vegna þess væntanlega, án þess ég þekki það nákvæmlega, ég dreg þá ályktun, að forseti lýðveldisins sagði skýrt að ef þessir fyrirvarar væru ekki til staðar mundi hann ekki skrifa undir lögin. Þetta sagði forseti lýðveldisins þegar gengið var frá þessu máli í haust eða síðsumars. Virðulegi forseti. Ég ætla ekki annað en forseti lýðveldisins sé sjálfum sér samkvæmur, ég ætla forsetanum ekki annað. Og það liggur alveg fyrir að fyrirvararnir sem hann vísaði til við undirskrift sína síðast, eru farnir út. Þeir eru farnir út, svo einfalt er það mál. Ég er að vísu ekki fylgjandi því að forseti beiti sér með þessum hætti eins og hann hefur gert einu sinni áður, en það breytir ekki því að það er nokkuð sem sá forseti sem nú er hefur lagt upp með og ég á ekki von á öðru en að hann verði algjörlega sjálfum sér samkvæmur hvað þetta mál varðar. Stóra málið er það að enginn hefur fært rök fyrir því eða komið og beðist afsökunar á því að hafa sagt ósagt eða ekki vitað betur þegar við gengum frá þessu í sumar, enginn ráðherra, enginn forustumaður stjórnarliðsins. Hér var sagt, virðulegi forseti, að Alþjóðagjaldeyrissjóðnum væri um að kenna, að það væri ekki lengur að við þyrftum að klára Icesave-málið á forsendum Breta og Hollendinga og Evrópusambandsins. Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn er búinn að koma fram og segja skýrt að þetta sé ekki rétt. Það er búið að segja skýrt að forustumenn ríkisstjórnarinnar hafi á röngu að standa. Það eitt og sér ætti að vera nóg til þess, ef menn höfðu fengið þessa vitlausu skilaboð áður, að ríkisstjórnin segi: Gott og vel. Við þurfum ekki að flýta okkur lengur, við höfum nógan tíma til að fara yfir þetta. Nei, virðulegi forseti, það er ekki gert. Nú treysta stjórnarliðar því að stjórnarandstæðingar ætli ekki að gæta hagsmuna þingsins og þeir treysta því, virðulegi forseti, að stjórnarliðið muni gefast upp í þessari umræðu. Þess vegna er engin stjórnarliði hérna, enginn. Þeir ætla ekki að taka neinn þátt í umræðunni. Þeir hafa komið hér aðeins inn þegar vakin hefur verið athygli á því að þeir hafi ekki verið í salnum mjög lengi, þegar vakin hefur verið athygli á því að þeir hafa einungis talað sem nemur nokkrum mínútum í þessu mikilvæga stóra hagsmunamáli, og þá hafa þeir aðeins hlaupið til. En það er algjörlega ljóst, virðulegi forseti, að nú vonast menn bara til þess að hægt sé setja einhvern málþófsstimpil á umræðuna og gera það ótrúverðugt að menn reyni að gæta hagsmuna þjóðarinnar í þessu máli. Það er bara línan. Virðulegi forseti. Ég er með skýr skilaboð til ríkisstjórnarinnar: Hún getur bara gleymt þessu, þessi áætlun þeirra mun ekki ganga upp. Það er nefnilega svo að við sem höfum verið svo lánsöm að vera kjörin á Alþingi Íslendinga, ég held að ekkert okkar, a.m.k. ekki þeir sem eru í stjórnarandstöðunni, vilji lifa með því að hafa ekki gert allt sem við gátum til að koma í veg fyrir þetta stórslys. Við lögðum öll gríðarlega mikið á okkur í sumar til að ganga þannig frá málinu að við gætum búið börnum okkar glæsta framtíð hér. Þetta snerist um það, ef eitthvað mál snýst um framtíðina, um lífskjör og tækifæri Íslendinga, er það þetta mál. Við unnum nótt sem nýtan dag við að ganga frá því, þannig gengum við frá því. Enginn náði málinu fram eins og hann vildi, en svo sannarlega unnu menn það með þeim hætti að hægt væri að ná sem bestri sátt og forustumenn ríkisstjórnarinnar sögðu að þetta væri bara mjög gott, þetta væri innan ramma samningsins. Með öðrum orðum, menn þyrftu ekki að hafa meiri áhyggjur af þessu. Því er algjörlega óskiljanlegt af hverju málið er komið aftur. Og þó, virðulegi forseti, kannski er það ekki óskiljanlegt, kannski er öllum að verða ljóst að hér eru hagsmunir Samfylkingarinnar, að við eigum að ganga inn í Evrópusambandið sama hvað það kostar, settir ofar öllu. Það er ekki trúverðugt, virðulegi forseti, þegar hæstv. utanríkisráðherra, sem er meðlimur í breska Verkamannaflokknum og borgar þar árgjöld, kemur og segir að stjórnarandstaðan haldi fjárlögum í gíslingu. Það er ekki trúverðugt. Margoft hefur verið sagt og margoft hefur því verið lýst yfir að menn séu algjörlega til í að víkja þessu máli frá til að ganga frá öðrum, og ekki bara sagt, við höfum flutt tillögu, dagskrártillögu um það. Og hverjir skyldu hafa fellt það, hverjir felldu það að fjáraukalög kæmu á dagskrá?

Sjónarspil.

Hverjir felldu það, virðulegi forseti, að ofurskattarnir kæmu á dagskrá, ofurskattar ríkisstjórnarinnar? Virðulegi forseti. Það eru þeir sem hlaupa hér frammi á göngum og þora ekki að koma inn í salinn. Það voru stjórnarliðar, það voru stjórnarliðar ríkisstjórnarinnar sem felldu það að þeirra eigin fjáraukalög kæmu fram, þeir felldu það að ofurskattafrumvörpin þeirra kæmu fram. En það var tillaga frá stjórnarandstöðunni, virðulegi forseti, að menn skyldu ræða þau mál vegna þess að öllum er ljóst að það eru engin efnisleg rök fyrir því að keyra þetta Icesave-mál í gegn nema ef vera skyldi að menn vilji líta á það sem efnisleg rök að keyra okkur í gegnum inn í Evrópusambandið, nákvæmlega sama hvað það kostar. Þetta mál er af þeirri stærðargráðu að sagnfræðingar framtíðarinnar munu skoða það, þeir munu skoða hvað þeir hv. þingmenn sem hér sátu sögðu og þeir munu skoða hvað þeir gerðu, vegna þess að þetta mál er af þeirri stærðargráðu að það snertir framtíð þjóðarinnar. Ég hvet hv. stjórnarliða, ef einhver er enn þá eða ef þeir voru einhvern tímann að taka þátt eða fylgjast með umræðunni, að líta aðeins til eigin samvisku og hugsa hvort þeir séu að gera rétt. Eins og ég nefndi, virðulegi forseti, deilum við um margt og okkur finnst öll mál og kannski flest stór, við getum haft sterkar skoðanir á því hvort byggja eigi hús, hvort breyta eigi lögum með einum eða öðrum hætti, allt skiptir þetta máli. En þetta mál er af þeirri stærðargráðu að börn okkar og barnabörn munu finna beint fyrir því hvernig við afgreiðum það, virðulegi forseti. Hv. stjórnarliðar þurfa að spyrja sig þeirrar spurningar í þessu stóra máli hvort það sé rétt að taka línuna frá spunameisturum ríkisstjórnarinnar og klára málið sama hvað það kostar, vegna þess að nákvæmlega á þessum tímapunkti gæti hugsanlega verið kominn einhver leiði í umræðu um þetta mál, að nákvæmlega á þessum tímapunkti vilji fjölmiðlar kannski fara að fjalla um eitthvað annað. Hv. stjórnarliðar þurfa að spyrja sig þessarar spurningar. Í framtíðinni verður nöfnum þeirra flett upp. Það verður skoðað hvað þeir gerðu, það verður skoðað hvað þeir sögðu í þessari umræðu. Og það sem er æpandi - og ég sé hér glitta í einn stjórnarliða, hv. þm. Guðbjart Hannesson, sem lýsti því yfir og það væri nú gaman, virðulegi forseti, ef hv. þm. Guðbjartur Hannesson mundi svara því af hverju hv. þingmaður og forustumenn ríkisstjórnarinnar stóðu hér glaðbeittir og sögðu að þetta væri innan ramma samkomulagsins sem við afgreiddum í sumar. Það væri ágætt að fá svar við því. Nokkrir hlutir geta komið til greina. Í fyrsta lagi að þeir vissu ekki betur, sem er að vísu mjög sérstakt eftir alla vinnuna sem unnin var í þessu máli. Eða hitt, að hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar voru blákalt að segja þjóðinni ósatt. Virðulegi forseti. Það er alltaf mjög alvarlegt að segja ósatt, en að forustumenn þjóðarinnar skuli haga sér með þeim hætti í þessu stóra hagsmunamáli okkar er svo alvarlegt að það varðar alla okkar framtíð. Virðulegi forseti. Ég hef ekki farið hér efnislega í mörg atriði þessa samnings. Í örstuttu máli er þetta þannig að við settum í sumar fyrirvara, smíðaða með því markmiði að við gætum lifað með þessu máli. Við sögðum sem svo að úr því að búið væri að skrifa undir þennan samning, væri það hvernig ríkisábyrgðinni skyldi háttað það eina sem þingið gæti ráðið, því að það er deilt um svo margt í þessu, m.a. það hvort það sé raunveruleg ríkisábyrgð á þessu máli. Menn gengu þannig fram að það væri tryggt að framtíðin yrði björt og ef allt færi hér á versta veg, mundi þetta einstaka mál ekki keyra okkur í kaf, ekki keyra íslenska þjóð í kaf. Forustumenn ríkisstjórnarflokkanna, sem höfðu verið mjög tregir í taumi hvað þetta varðar og ég ætla ekki að rifja alla þá sögu upp, virðulegi forseti, komu hér og sögðu að þetta væri innan ramma samkomulagsins. Síðan koma þeir skyndilega, og augljóslega búnir að fara yfir þetta með forusturíkjum Evrópusambandsins, og upplýsa okkur um að þeir séu komnir með nýtt samkomulag og það er skemmst frá því að segja að þar eru fyrirvararnir farnir út. Stóru fyrirvararnir eru þeir að gert var ráð fyrir því - ekki gert ráð fyrir, í þeim lögum sem gilda um þetta mál fellur ríkisábyrgðin úr gildi 2024. Það er tryggt í þeim lögum sem gilda um þetta mál að við greiðum aldrei meira en 6% af hagvexti. Ýmsir aðilar úti í hinum stóra heimi sögðu að þetta væri skynsamlegt og ætti að vera fyrirmynd, fordæmi annars staðar, vegna þess að hér væri verið að ganga frá samningum með þeim hætti að það mun ekki kollkeyra viðkomandi þjóð sem skuldar mikið. Virðulegi forseti. Ég lít svo á að þingmenn þjóðarinnar hafi sýnt mikið langlundargeð, hafi sýnt mikla sanngirni svo ekki sé dýpra í árinni tekið, og mætti færa rök fyrir því að þeir hafi sýnt of mikla sanngirni, það var gengið þannig frá málinu. Það getur enginn haldið því fram að við höfum sýnt óbilgirni eða ósanngirni gagnvart þessum vinaþjóðum okkar í Evrópusambandinu. Þvert á móti gengum við þannig frá málinu að þeir hefðu getað haldið andlitinu pólitískt hver á sínum heimaslóðum. Reyndar gæti ríkisstjórn Íslands líka haldið andlitinu pólitískt. Þannig var gengið frá þessu máli og það eru þau lög sem eru í gildi. Það er nákvæmlega engin ástæða til að breyta þeim lögum og engin haldbær rök hafa komið fyrir því af hverju við ættum að breyta þeim. Hins vegar er okkar öllum að verða ljóst að ástæðan fyrir því að menn vilja breyta lögunum er sú að Samfylkingin með Vinstri græna í eftirdragi mun vera tilbúin til að fórna þessum gríðarlegu hagsmunum komandi kynslóða fyrir það að ganga í Evrópusambandið. 

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Guðlaugi Þór Þórðarsyni fyrir ræðuna. Hann talaði m.a. um hina sérstöku tilvísun forseta í fyrirvara Alþingis þegar hann ákvað að skrifa undir lögin um Icesave. Ég hef sjálf verið að velta því fyrir mér hvað forsetinn geri. Þessi tilvísun var mjög sérstök. Það er ekki algengt að forsetar gefi út yfirlýsingu eða tilvísun áður en þeir ákveða að undirrita og staðfesta lög. Eina tilfellið sem ég þekki til var þegar fyrrverandi forseti, Vigdís Finnbogadóttir, ákvað að gefa út sérstaka yfirlýsingu þegar hún skrifaði undir EES-samninginn. Það var ákvörðun sem var henni mjög erfið þar sem hún taldi að verið væri að framselja hluta af fullveldi Íslands. Leiða má rök að því að hugsun forseta hafi verið sambærileg við þessa áritun, hann telur málið svo stórt og svo alvarlegt að það sé nauðsynlegt fyrir hann að útskýra af hverju hann ákveður að staðfesta lögin og hvaða forsendur eru fyrir því að hann er tilbúinn að staðfesta lögin en ekki vísa þeim áfram til þjóðarinnar í þjóðaratkvæðagreiðslu eins og kallað hafði verið eftir. Eftir því sem forsetinn segir í yfirlýsingunni virðast fyrirvararnir vera grunnforsendan fyrir því að hann staðfestir þessi lög. Getur verið að það sé ástæðan fyrir því að nú, þegar verið er að kynna breytingar á lögunum og viðaukasamninga, haldi ríkisstjórnin svona fast við það að ekki sé um að ræða neina breytingu á fyrirvörunum, að fyrirvararnir séu enn til staðar og jafngóðir og þeir voru þegar þeir voru samþykktir af Alþingi Íslendinga í sumar?

Virðulegi forseti. Þetta er mjög einfalt. Þetta er rökvilla hjá ríkisstjórninni. Ef þetta eru engar breytingar af hverju er þá verið að breyta lögunum? Þetta er ekkert sérstaklega flókið.

Til að gera þá betri.

- Hv. þm. Ragnheiður E. Árnadóttir kallar hér, væntanlega í gríni, að það sé til að gera þá betri, en enginn heldur því fram. En þetta er mjög einfalt, ef það eru engar breytingar þá breytum við ekki lögunum. Forsetinn vísar í fyrirvarana, hvers vegna hann skrifar undir lögin. Ef önnur lög berast honum í hendur, þar sem búið er að taka umrædda fyrirvara út, hlýtur forseti að sleppa því að skrifa undir lögin. Það segir sig sjálft.

Frú forseti. Þetta sýnir enn á ný hversu flókið þetta mál er. Ég tek undir orð hv. þm. Guðlaugs Þórs Þórðarsonar, ég hef ekki heyrt nokkurn sérfræðing, eða nokkurn almennan borgara, hvort sem er innan þings eða utan, halda því fram að fyrirvararnir hafi ekki breyst. Ef þetta mál fer í gegnum þingið án breytinga, og fer eins og fjárlaganefnd leggur til, telur hv. þingmaður þá að forseti muni skrifa undir og staðfesta lögin eða getur verið að þetta verði fyrsta málið sem verður lagt í dóm íslensku þjóðarinnar í þjóðaratkvæðagreiðslu? Nú er til umfjöllunar á þinginu frumvarp ríkisstjórnarinnar um þjóðaratkvæðagreiðslu. Ég veit ekki betur en það hafi verið hugsun ríkisstjórnarinnar að það mál sem ætti að fara fyrst í þjóðaratkvæðagreiðslu væri samningurinn við ESB. Telur þingmaðurinn miklar líkur á því að þetta verði kannski fyrsta málið sem vísað verði til þjóðarinnar til að kjósa um, hvort við séum tilbúin að staðfesta þessar breytingar eða ekki eða hvort við sem þjóð viljum láta lögin, sem voru barin saman daga og nætur nú í sumar, standa? Það er mjög áhættusamt hvernig forsetinn orðaði þetta. Hann segir að fyrirvararnir sem Alþingi samþykkti taki að hans mati mið af sanngjörnum rétti þjóðarinnar, hagsmunum Íslendinga á komandi árum og alþjóðlegri samábyrgð. Telur þingmaðurinn að þeir nýju fyrirvarar sem búið er að setja inn í viðaukasamninga uppfylli þessi skilyrði hjá forsetanum?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina. Í fyrsta lagi liggur það fyrir að ESB fer ekki til þjóðarinnar. Það verður ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðsla, það heitir með öðrum orðum skoðanakönnun. Við lögðum fram tillögu, sjálfstæðismenn, um að það yrði bindandi þjóðaratkvæðagreiðsla um þetta stóra mál en tillagan var felld. Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að leiðbeina forseta lýðveldisins um hvað hann á að gera. Ég vek athygli á því að allir þeir sem lesa fyrirvarana sjá að ástæðan fyrir því að forsetinn skrifaði undir var sú að fyrirvararnir voru til staðar. Nú er búið að taka fyrirvarana út og það þýðir að forsetinn mun væntanlega ekki skrifa undir. Ég býst við því. Ég vek athygli á því, virðulegi forseti, að þeir sem nú eru í stjórn fögnuðu því allir sem einn að forseti lýðveldisins skyldi ekki skrifa undir fjölmiðlalögin á sínum tíma, m.a. að djúp gjá væri á milli þjóðar og þings og ýmislegt annað. Ég á því frekar von á því að stjórnarliðar muni taka því fagnandi ef forseti skrifar ekki undir lögin. Er einhver hér sem ætlar núverandi stjórnarliðum að vera ekki sjálfum sér samkvæmir? Hafa menn séð einhver slík mál? Virðulegi forseti. Ég á von á því að stjórnarliðar muni hvetja forsetann mjög til að skrifa ekki undir þetta lagafrumvarp ef það fer fram eins og það lítur út í dag.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ljómandi góða ræðu. Hann reifaði ýmislegt í tengslum við þetta mál, m.a. þessa fyrirvara sem hafa verið mér hugleiknir og ég hef hugsað mikið um. Ég hef mest verið að pæla í því hvernig í ósköpunum einhverjum dettur í hug að þessir fyrirvarar séu betri en gömlu fyrirvararnir en því höfum við heyrt fleygt í þinghúsinu. Ég hef einungis heyrt það hér og mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hann hafi heyrt þetta einhvers staðar annars staðar. Ég hjó eftir því að hv. þingmaður talaði um að Icesave væri rándýr aðgöngumiði að Evrópusambandinu, hann notaði reyndar ekki alveg þau orð. En ég held að sú staðreynd sé alltaf að koma betur og betur í ljós. Mig langar líka að spyrja hv. þingmann hvort hann deili áhyggjum mínum af þingræðinu, hvernig honum lítist á það að löggjöf Ísland sé tekin og borin undir aðrar þjóðir eða hvort hann þekki einhverjar fyrirmyndir að slíku. Það er líka spurning hvað þingmönnum finnst að við í stjórnarandstöðunni eigum að gera í þessu máli eða við þingmenn. Eigum við að reyna að breyta þessum fyrirvörum, reyna að snúa þeim eitthvað aftur eða er eina ráðið hreinlega að fella samninginn eða fella lögin? Við þurfum reyndar aðeins fleiri en stjórnarandstöðuna til þess.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnirnar sem eru fjórar. Ég ætla að reyna að svara þeim öllum. Í fyrsta lagi hvað það varðar að þetta séu betri fyrirvarar, förum aðeins yfir það mál. Stjórnarandstaðan var hér í sumar að pressa á stjórnina í allt sumar að setja fyrirvara. Þeir voru tregir til, sögðu svo: Þetta verður að vera innan ramma samkomulagsins. Síðan samþykkjum við fyrirvarana og þeir segja: Þetta er innan ramma samkomulagsins. Út á hvað ganga fyrirvararnir? Þeir ganga út á það að gæta hagsmuna Íslands. Það er öllum ljóst að viðsemjendurnir eiga á hættu að fá miklu minni fjármuni út af fyrirvörunum. Getur einhver haldið því fram að viðsemjendurnir hafi þá sagt: Heyrðu, frábært, bætum aðeins í þessa fyrirvara. Við skulum gæta hagsmuna ykkar miklu betur. Hvers konar dómadagsdella er þetta? Þetta er algerlega galið. Að einhverjum skuli detta í hug að halda því fram að málum hafi verið þannig fyrir komið, það er bjartsýnn einstaklingur. Það er ljóst að þetta er aðgöngumiðinn inn í ESB. Svo einfalt er það. Og hann er rosalega dýr. Varðandi það hvort fordæmi sé fyrir því að þjóðir hafi látið kúga sig og beygja, þá eru fordæmi fyrir því. En það er vanalega við stríðsástand, það er vanalega vegna þess að mönnum er ógnað með hernaðarvaldi eða gríðarlegri ógn. Menn þurfa að segja það eins og það er ef Evrópusambandið eða þessi ríki hafa verið með einhverjar gríðarlegar hótanir um að við munum virkilega fá að finna fyrir því og þá með hvaða hætti ef við samþykkjum ekki breytingar á fyrirvörunum sem lagðir voru til eða réttara sagt afnám þeirra. Hvað eigum við að gera, virðulegur forseti? Við erum með lög. Við samþykktum þau í sumar. Það er ekkert meira að gera í þessu máli.

Frú forseti. Mig langar að ræða aðeins meira um þessa fyrirvara. Í sumar var ég mjög hrifin af þeim og ekki bara fyrir Ísland - þetta skar okkur úr snörunni án þess að losa okkur algerlega undan ábyrgðinni. Við bárum enn skyldur og ætluðum að gera eins vel og við gætum. Það var hins vegar fordæmisgildi þessara fyrirvara, sem þingmaðurinn minntist á í ræðu sinni, sem ég var mjög hrifin af, hvort þeir gætu orðið einhvers konar fyrirmynd að lánasamningum þjóða sem búið hafa við stríðsástand, tapað öllu sínu og eiga enga von út úr aðstæðum sínum. Það eru einmitt þær aðstæður sem ég er svo hrædd um að við munum lenda í ef þetta verður samþykkt óbreytt. Til að koma þessum fyrirvörum í gegn hefði ríkisstjórnin klárlega þurft að kynna þá betur og aðstæður okkar og hún hefði þurft að gera það af öllum sínum sannfæringarkrafti. Ég tel, hæstv. forseti, að ríkisstjórnin hafi ekki haft trú á fyrirvörunum og trú á verkefninu. Nú langar mig að spyrja hv. þingmann hvort hann sé sammála mér um það eða hvaða skoðun hann hafi á því máli. Hafði ríkisstjórnin trú á þessum fyrirvörum, að þeir yrðu einhvern tíma samþykktir? Hafði hún trú á verkefninu í heild sinni?

Virðulegi forseti. Þetta er kjarnaspurning. Þetta snýr í rauninni ekki að því sem hv. þingmaður spyr um. Spurningin er: Sögðu forustumenn ríkisstjórnarinnar satt? Ég las áðan upp ummæli hæstv. forsætisráðherra sem sagði: Ég kvíði því ekki neitt að ræða þessi mál. Hæstv. forsætisráðherra sagði líka: Þetta rúmast innan ramma samkomulagsins. Og það sagði einnig hv. þm. Guðbjartur Hannesson og forustumenn ríkisstjórnarinnar. Það er það sem þeir sögðu. Niðurstaðan er sú að annaðhvort var verið að segja ósatt eða kenning hv. þingmanns er rétt, sem ég tel vera, að þeir hafi aldrei haft eina trú á þessu máli. Hv. þingmenn stjórnarliðsins skulda skýringar. Ég bað þá um að fara í andsvar við mig en þeir urðu ekki við því. Þeir skulda svör við þessum spurningum. Hvað voru þeir að hugsa þegar þeir sögðu þetta í sumar? Vissu þeir ekki hvað þeir voru að segja eða voru þeir að segja ósatt? Ég spurði hv. þm. Guðbjart Hannesson að þessu áðan en hann treysti sér ekki í andsvar til að fara yfir þetta. Gott og vel. Stóra málið er það að ekki voru öll tæki notuð til að kynna málstað Íslendinga, það er algerlega ljóst. Annaðhvort vissu menn ekki betur þegar þeir voru með yfirlýsingar um að þetta væri innan ramma samkomulagsins í sumar eða þeir sögðu ósatt. Svo einfalt er það. Það er alla vega alveg ljóst að ef menn hafa trúað því að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn væri innheimtustofnun fyrir Evrópusambandið og Breta og Hollendinga þá gaf Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn okkur gott tækifæri til að segja að þeir væru ekkert að meina í því því að skýr yfirlýsing kom frá forustumönnum þeirra. Virðulegi forseti. Aðalatriði málsins er þetta: Ekki hafa komið fram nein efnisleg rök fyrir því að við séum að breyta þeim lögum sem eru í gildi um ríkisábyrgð vegna Icesave-samninganna.

Forseti vill geta þess að samkomulag er á milli formanna þingflokkanna, með vísan til 4. mgr. 10. gr. þingskapa, um að fundur geti staðið lengur í dag en þingsköp ákveða.

Virðulegi forseti. Ég ætla að byrja á að lýsa því yfir sem minni skoðun að ég hafna því að hér sé að fara af stað málþóf þegar fulltrúar flokka í fjárlaganefnd hafa ekki einu sinni lokið við að fara með sínar fyrstu ræður. Ég tek líka fram vegna frammíkalla áðan um það hvernig dagskrá þingsins er háttað og það hversu langan tíma tekur að ræða Icesave-málið að sú dagskrártillaga sem stjórnarandstaðan lagði fram í gær var ekkert sjónarspil eins og hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson kallaði fram í úr hliðarsal  Þar sem ég sit í hv. fjárlaganefnd og er fullkunnugt um það hvaða verkefni þar eru og hvaða tíma þau taka vil ég segja það sem mína eindregnu skoðun að það væri skynsamlegt að gera hlé á þessari umræðu og hleypa t.d. mikilvægu frumvarpi um fjáraukalög inn í þingsalinn, að ég tali nú ekki um skattbreytingarnar. Það er afar skammur tími til þess að afgreiða skattbreytingarnar, hv. efnahags- og skattanefnd þarf að fá góðan tíma til að fara í gegnum þær tillögur sem þar eru á ferðinni og gefa álit sitt hv. fjárlaganefnd sem þarf núna fyrstu vikurnar í desember að fara í 2. umr. um fjárlög. Ég held að það sé ágætt að það komi fram úr þessum stól að það væri mjög gott ef alþingismenn gætu orðið sammála um að það sé ástæða til að gera hlé á þessari umræðu á meðan verið er að koma þeim mikilvægu málum til nefnda. Í því efni ætla ég ekkert að fara að úttala mig um það hvernig sú vinna fer fram í nefndunum, auðvitað vitum við að skattbreytingarnar eru mjög umfangsmikil og umdeild mál og það sýnist sitt hverjum, en meginatriðið er að þessi frumvörp þurfa að komast í þinglega meðferð ef okkur á að takast það sem stjórnarskráin býður, að afgreiða hér fjárlög fyrir 31. desember. Undan því verður ekki vikist og það vitum við öll sem hér erum. Þetta vil ég segja í upphafinu vegna þess að mér leiðist alveg óskaplega þegar verið er að saka mann um málþóf þegar maður er ekki einu sinni farinn að halda sína fyrstu ræðu um mál sem maður hefur lagt allt sitt í um margra mánaða skeið á vettvangi fjárlaganefndar. Ég tek slíkt ekki til mín. Ég vil síðan nýta ræðutíma minn til að fara yfir þau atriði í þessu Icesave-máli og þau álitaefni sem mér hefur fundist fara aflaga frá því að við samþykktum lög hér í sumar sem á margan hátt voru óvenjuleg. Þar hafði mjög óvenjulegt samstarf átt sér stað á vettvangi þingsins sem ber að fagna. Ég vil einnig taka til nokkur atriði sem mér finnst þess eðlis að þau krefjist nánari skoðunar. Hér hafa margir fullyrt að allt sé komið fram sem þarf að tala um í þessu máli. Ég er því ekki sammála og mun tína til nokkur atriði sem í mínum huga þarf að ræða í hv. fjárlaganefnd. Ég geri ráð fyrir því að þetta mál gangi til hv. fjárlaganefndar milli 2. og 3. umr. og vegna þeirra álitaefna sem upp hafa komið undanfarna daga og ég mun fara nánar út í held ég að það sé nauðsynlegt að efnahags- og skattanefnd skoði ákveðna þætti. Ég sat því miður ekki í hv. fjárlaganefnd þegar þetta mál var afgreitt út af hálfu meiri hluta nefndarinnar í töluverðum ágreiningi við stjórnarandstöðu. Mér þykir það ekki bragur að hafa kallað eftir áliti efnahags- og skattanefndar og gefa sér ekki tækifæri til að ræða það einu orði í hv. fjárlaganefnd. Ég held að oft sé betra að gefa sér aðeins rýmri tíma og koma þá í veg fyrir pústra í þingsalnum út af slíkum hlutum. Það er líka athyglisvert að hv. efnahags- og skattanefnd er fjórklofin í áliti sínu til fjárlaganefndar. Þar ber helst að geta þess að ríkisstjórnarflokkarnir skiluðu hvor sínu álitinu og það endurspeglar kannski allt um þetta mál í sumar, að það hefur verið mikill ágreiningur innan flokka um hvernig með þetta mál skuli fara. Sérstaklega hafa þingmenn Vinstri grænna verið ósammála um það hvernig lenda skuli málinu og mér finnst það líka sérstaklega bagalegt, eftir alla næturfundina og þá umræðu sem átti sér stað í hv. fjárlaganefnd þar sem hv. þingmenn Vinstri grænna voru mjög virkir þátttakendur í að koma hlutunum í þann farveg sem málið endaði, að hv. þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs skuli ekki hafa tjáð sig í þessari umræðu. Sérstaklega vekur athygli hversu fjarverandi hv. þm. Ögmundur Jónasson hefur verið í þessu og enn liggur ekki fyrir hvaða skoðun hann hefur á því frumvarpi sem hér liggur fyrir. Það sætir töluverðri undrun þegar horft er til þess hversu mikið hann lagði á sig í sumar til að ná þeim árangri sem náðist í lagasetningunni þá. Ég geri ráð fyrir að hv. þm. Ögmundur Jónasson muni hraða sér til þings fljótlega og gera okkur grein fyrir afstöðu sinni, ég held að það sé mjög mikilvægt, ekki einungis fyrir þingmenn heldur Íslendinga alla sem fylgdust náið með umræðunni í sumar. Mörgum þótti hæstv. þáverandi heilbrigðisráðherra, Ögmundur Jónasson, sýna mikinn kjark í því hvernig hann hélt á þessu máli. Ég held að mörgum þætti forvitnilegt að vita afstöðu hans núna og hvaða skoðanir hann hefur á þeim álitaefnum sem uppi eru og jafnframt hvaða skoðanir hv. þm. Ögmundur Jónasson hefur á þeim mikla asa sem var á því að afgreiða málið, að því er virtist að kröfu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Þeirri pressu virðist hafa verið aflétt eða öllu heldur hefur komið fram að sú pressa var ekki fyrir hendi af hálfu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins eins og menn höfðu haldið mjög fram. Ég held að það væri mjög athyglisvert og skora á hv. þingmann að eiga við okkur orðastað. Ég mun ekki ganga lengra í kröfu minni um þetta en ég skora nú á hann að gera það, ég held að það gæti verið mjög fróðlegt að heyra hvað hann hefur að segja. Ég held líka að núna, fyrst við erum komin í þá ömurlegu stöðu að þurfa að ræða þetta mál með allt öðrum formerkjum en við gerðum í sumar, sé nauðsynlegt fyrir okkur að átta okkur á því hvað við gætum hugsanlega lært af því hvernig allt þetta mál hefur farið frá því að Icesave-orðið birtist í fyrrahaust, skömmu fyrir hrun. Alveg frá því að þetta mál kom upp og allir þeir erfiðleikar sem urðu síðasta haust í tengslum við þetta mál hefur Alþingi Íslendinga reynt að verja hagsmuni Íslendinga eins og kostur er. Fyrst var það gert með því að sett voru ákveðin skilyrði eða öllu heldur voru framkvæmdarvaldinu veittar ákveðnar leiðbeiningar með þingsályktunartillögu sem samþykkt var 5. desember sl. Frú forseti. Mér þætti vænt um ef það væri hægt að loka hliðarherbergjum ef það er vilji fulltrúa stjórnarliðsins í fjárlaganefnd að hlusta ekki á það sem fram fer hér.

Ég er að hlusta.

Nei.

Þá væri betra ef þeir mundu bara loka dyrunum þannig að maður gæti haldið ræðuna óáreittur, frú forseti. - Athyglisvert að hv. þingmaður, formaður fjárlaganefndar, Guðbjartur Hannesson,  Mig langar til að halda áfram með þetta sem gerðist hér í fyrrahaust og þær leiðbeiningar sem Alþingi Íslendinga setti fram með þingsályktunartillögu 5. desember 2008. Þá hafði þáverandi hæstv. utanríkisráðherra Ingibjörg Sólrún Gísladóttir - sem við fengum ekki leyfi til þess að fá fyrir hv. fjárlaganefnd til að gera grein fyrir aðdragandanum að svokölluðum Brussel-viðmiðum - ásamt embættismönnum í utanríkisráðuneytinu og fleiri aðilum og forsvarsmönnum ríkisstjórnar, þá undir forustu Geirs H. Haarde, komið því til leiðar, ekki síst að tilstuðlan Frakka, að til urðu svokölluð Brussel-viðmið sem Alþingi Íslendinga hnykkti síðan á í þingsályktunartillögu og jafnframt á þeirri skoðun sinni að það þyrfti að leita pólitískra lausna í þessu máli þótt við hefðum aldrei, og höfum ekki fram að þessu, fallið frá neinum lagalegum rétti. Þær samningaviðræður fóru í hönd og lengst af undir forustu þáverandi minnihlutastjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur sem tók við 1. febrúar 2009. Engu að síður komu þeir samningar heim 5. júní, þessir svokölluðu Icesave-samningar, sem við höfum síðan tekist á um og eru í miklu ósamræmi við svokölluð Brussel-viðmið sem Alþingi Íslendinga hafði lagt sérstaklega áherslu á að yrðu lögð til grundvallar þegar að þessu kæmi. Því miður var það ekki og það er ástæðan fyrir því að Alþingi Íslendinga ákvað í sumar að gera aðra tilraun til að tryggja betur hagsmuni Íslendinga. Þá var það gert með lagafrumvarpi sem síðan varð að samþykktum lögum frá þinginu um að setja ríkisábyrgðinni ákveðnar skorður, að ekki væri gefin opin ríkisábyrgð inn í framtíðina á þá mjög svo umdeilda kröfu sem Icesave-krafan er. Með þeim samningum sem voru undirritaðir nú í haust var í annað sinn gengið á svig við vilja Alþingis með því að tilraun Alþingis í lagasetningunni um að takmarka ríkisábyrgðina, reyna að verja hagsmuni þjóðarinnar til langframa, hefur verið tekin úr sambandi og núna liggur fyrir frumvarp þar sem á að veita ótakmarkaða ríkisábyrgð á óskilgreindri kröfu langt inn í framtíðina. Þessi atburðarás og þessar tilraunir þingsins sem hafa mistekist fram til þessa vekja margar spurningar um það hvernig Alþingi lítur á stöðu sína gagnvart stjórnarskrá. Það er óumdeilt að Alþingi Íslendinga er æðsta stofnun lýðveldisins, Alþingi Íslendinga er þar fyrir utan virðulegasta stofnun lýðveldisins. Það hlýtur að vekja öllum alþingismönnum í öllum flokkum nokkrar spurningar þegar svona háttar til, þegar tilraunum Alþingis til að verja hagsmuni þjóðarinnar og líka til þess að fylgja stjórnarskrárskyldum sínum með því að takmarka ríkisábyrgð er ekki sinnt. Ég held að það sé æskilegt fyrir alþingismenn og Alþingi að velta fyrir sér hvernig við þessu eigi að bregðast. Ég vil gera að mínum orð Ragnhildar Helgadóttur, prófessors í stjórnlögum, sem hún lét falla á fundi fjárlaganefndar nýverið, að þetta hlyti og yrði að vera litið á sem undantekningu, að Alþingi hlyti - og þá nefndi hún reyndar sérstaklega að ekki hefði verið farið eftir þeirri þingsályktunartillögu sem samþykkt var 5. desember - að þurfa að skoða mjög vel hvernig á þessu stæði, þetta mætti ekki gerast og þetta gæti aldrei orðið neins konar fordæmi. Þetta finnst mér skipta gríðarlega miklu máli. Samskipti löggjafarvalds og framkvæmdarvalds í þessu máli eru óvenjuleg. Menn hafa sagt: Það hefur oft gerst að síðan hefur lögum verið breytt o.s.frv. en í þessu máli liggja undir samningar milli þriggja ríkja. Þarna undir liggja gríðarlegir fjárhagslegir hagsmunir og þegar svo er er ekkert óeðlilegt þó að Alþingi velti fyrir sér hvernig eigi að fara með ákvæði stjórnarskrárinnar um það hvernig ríkisábyrgð er veitt. Þetta er óskaplega eðlileg spurning og ég held að það sé nauðsynlegt fyrir Alþingi Íslendinga að skoða þetta rækilega núna í kjölfar þessa máls. Prófessor emeritus Sigurður Líndal hefur nokkuð fjallað um þetta undanfarið á Íslandi. Hann ritaði nýverið grein þar sem hann tók sérstaklega á þessu máli og taldi æskilegt fyrir Alþingi að samþykkja ekki þetta frumvarp nema búið væri að taka til rækilegrar skoðunar hvort það samrýmdist stjórnarskrá að veita ríkisábyrgð sem væri eins óskilgreind og þessi ríkisábyrgð er. Ég held líka að það sé fullkomlega eðlilegt að þetta sé tekið til rækilegrar skoðunar í hv. fjárlaganefnd. Þetta er einn af þeim lykilþáttum sem ég tel að skoða verði í nefndinni. Hvernig eigum við að tryggja að við vitum upphæðina sem við erum að veita ríkisábyrgð fyrir og hvernig á að takmarka hana? Hversu lengi á hún að standa? Þetta verða menn að ræða fyrir utan allar þær deilur og furðulegheit um að við tökumst yfirleitt á hendur kröfu sem okkur ber ekki að borga. Ég ætla ekki að fara út í það. Aðalatriðið er að stjórnarskráin gerir ekki ráð fyrir svona atburðarás. Það er nauðsynlegt að hv. fjárlaganefnd skoði alveg sérstaklega hvernig með þetta skuli fara. Ég mun fara fram á það milli 2. og 3. umr. Ég geri ekki ráð fyrir öðru en að formaður fjárlaganefndar, hv. þm. Guðbjartur Hannesson, verði mér sammála um þetta. Ég veit að rituð hafa verið bréf til lögfræðinga um þetta mál. Það þarf að ræða við menn um þetta. Við þurfum að gera það sjálf í nefndinni og ég vil gera ágreining um þetta. Nefndin verður auðvitað sjálf að hafa svigrúm til að ræða þessi álitaefni og komast að niðurstöðu. Það er líka annað atriði í þessu máli sem vekur miklar spurningar um það hvernig litið er á æðstu stofnanir Íslands og það er hvernig löggjafarvaldið virðist ætla sér að segja dómsvaldinu fyrir verkum. Samkvæmt íslenskri stjórnarskrá er dómsvaldið algjörlega sjálfstætt. Hvernig stendur á því að Alþingi Íslendinga hugsar sér núna að fara að segja dómsvaldinu fyrir verkum um það hvernig eigi að dæma í málinu, að nú skuli talað við dómstóla í útlöndum og þeir spurðir hvað þeim finnst og síðan skulum við bara vera sammála þeim og kveða upp dóma í samræmi við það? Þetta eru alveg ný tíðindi. Okkur hefur aldrei dottið neitt svona lagað í hug. Mér finnst töluvert hugmyndaflug að láta sér detta í hug að fara að spyrja erlenda dómstóla hvað þeim finnist um einhver mál og dæma í samræmi við það. Þetta finnst mér alls ekki koma til greina. Höldum við bara að við getum sagt einhverjum dómstólum úti í heimi að hafa skoðanir á þeim málum sem við erum að véla um, jafnvel þó að það sé EFTA-dómstóllinn og þetta séu tilskipanir frá Evrópusambandinu? Þarna finnst mér menn hafa verið komnir út á mjög hálan ís. Þetta þarf einnig að skoða mjög rækilega og mér finnst þetta alveg óskiljanlegt. Ég er sannfærð um að engin þjóð á byggðu bóli mundi samþykkja svona lagað. Ég er algjörlega sannfærð um að það mundu Bretar og Hollendingar aldrei gera, aldrei nokkurn tíma. Eins og Silja Bára Ómarsdóttir sagði svo skemmtilega í sjónvarpsviðtali fyrir örfáum dögum sýnir þetta bara að þessar þjóðir eru vanar að hafa sitt fram og það sé bara gert eins og þær vilja. Silja Bára Ómarsdóttir stjórnmálafræðingur gerði að umtalsefni bréf sem okkur barst frá herra Gordon Brown þar sem hann svaraði okkar hæstv. forsætisráðherra sem hafði farið fram á að fundur yrði haldinn um framgang Icesave-málsins. Herra Gordon Brown tók sér töluverðan tíma til að svara þessu bréfi og mér fannst hann svara því síðan mjög frekjulega. Ég býst við að flestir hljóti að vera sammála um að þetta var mjög frekjulegt svar. Silja Bára Ómarsdóttir stjórnmálafræðingur sem er sérfræðingur í alþjóðasamskiptum segir, með leyfi forseta, í sjónvarpinu 25. nóvember sl.: „Þetta er mjög stutt og snubbótt frekar þetta bréf, það er mjög skýrt að breska ríkisstjórnin ætlast til þess og eins og hún hefur gert allan þennan tíma að íslenska ríkisstjórnin tryggi það að samningurinn eins og Bretar munu samþykkja hann verði samþykktur af Alþingi og telja það fullkomlega eðlilegt að ríkisstjórnin geti þvingað fram þá niðurstöðu sem að viðsemjendur telja nauðsynlega.“ Áfram heldur hún: „Það í raun og veru virðist vera, þetta eru ríki sem eru vön að hafa sitt fram í samskiptum við önnur ríki, vera valdameiri og þau gera það sem að þeim hentar og með því að sleppa því að svara þá er í raun og veru bara verið að sleppa því að segja nei, þetta skiptir ekki máli.“ Svona talar Silja Bára Ómarsdóttir um þetta bréf frá herra Gordon Brown og sami var eiginlega tónninn í bréfinu frá kollega hans í Hollandi sem hafði borist örfáum dögum fyrr,  Við höfum rætt töluvert um það í sumar og hæstv. ríkisstjórn hefur lýst því mjög oft að við höfum verið afskaplega vinafá í kjölfar hrunsins og einnig langt fram eftir þessu ári. Ég ætla ekki að deila um að það varð gríðarlega mikið rót þegar bankarnir féllu og við áttum í verulegum erfiðleikum með að koma okkar sjónarmiðum á framfæri, sérstaklega gagnvart þeim ríkjum sem eru í Evrópusambandinu. En heimurinn er stærri en Evrópa, það eru fleiri lönd í heiminum. Ég hef sagt úr þessum stóli og ætla að segja það aftur að það er skaði hversu illa okkur hefur gengið að koma á betri samskiptum við Bandaríkjamenn, sérstaklega þegar litið er til þess hversu sterkir þeir eru innan Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Það hefði verið mjög gott, og ég hvet hæstv. ríkisstjórn til að snúa sér að því, að koma á betri samskiptum við Bandaríkjamenn. Ég held að við verðum að átta okkur á því að heimurinn er dálítið stærri en þessi nafli hér og við verðum að fara að afla okkur vina hvar sem við komum. Mér finnst það ekki hafa tekist og ég skal lýsa því yfir, vegna þess að hér vilja menn oft meina að þetta hafi margoft komið fram, að mér er nákvæmlega sama hversu oft þetta hefur komið fram, það hefur ekki gengið nógu vel að koma upp betri samskiptum við aðrar þjóðir. Það hefur ekki gengið nógu vel og ég er alls ekki sannfærð, mér finnst það bara mjög ótrúlegt, um að verði þetta Icesave-mál afgreitt muni það allt saman komast í himnalag. Ég get ekki betur séð en að Evrópusambandið hafi alls konar aðrar skoðanir og sjónarmið uppi og það hafi ráðlagt þeim ríkjum sem hafa verið að hamast í okkur í marga mánuði. Án þess að ég ætli að fara að halda ræðu um Evrópusambandið að þessu sinni vil ég nefna að ég sagði þegar Evrópusambandsumræðan var hér í sumar að ríkisstjórnin hefði haldið vitlaust á því máli. Það mál varðar líka hagsmuni íslensku þjóðarinnar um langa framtíð og mál af slíkum toga þurfa að vera í meiri samstöðu milli flokka, miklu meiri samstöðu. Þetta Icesave-mál hefur náttúrlega síðan þvælst mjög fyrir í þessum málum. Það hefði verið betra að geyma Evrópusambandsmálið þar til við höfum einhvern tíma þegar við erum komin út úr mesta kófinu eftir efnahagshrunið. Ég ætla síðan að nýta seinni hluta ræðu minnar í að ræða áfram þá þætti sem mér finnst þurfa að taka til umfjöllunar, helst í allri fjárlaganefnd fyrir utan þessa stjórnskipulegu þætti sem ég nefndi sem eru grundvallarþættir í málinu og í samskiptum Alþingis við bæði dómsvald og framkvæmdarvald. Undanfarna daga hafa komið upp þættir sem er ástæða til að staldra við. Eftir að samningarnir voru samþykktir og við búin að koma nánar auga á það hvernig farið yrði með bú Landsbankans kom fram - og það kom einnig fram á fundum fjárlaganefndar í haust - að kröfunni sem innstæðutryggingarsjóðurinn beindi í þrotabú Landsbankans yrði snúið í íslenskar krónur. Gengisáhættan í þessu máli er alveg gríðarlega mikil og vegna þess að þetta var bundið við 22. apríl sl. höfum við þegar lent í vandræðum með þetta mál. Ég held að við höfum alls ekki fjallað nógu vel um þessa gengisáhættu og hvort hægt væri að leysa þetta mál einhvern veginn þannig að því yrði snúið í íslenskar krónur, þ.e. að við værum ekki að berjast við lán í erlendri mynt og síðan væri höfuðstóllinn í íslenskum krónum í þrotabúinu. Síðan kom einnig fram nokkuð sem mér finnst að hefði þurft að ræða miklu betur, ég tala nú ekki um í hv. efnahags- og skattanefnd núna í haust, og það snýr að þessum blessuðu vöxtum. Ég fer fram á að það mál verði tekið upp í hv. efnahags- og skattanefnd. Ég skil ekkert í því hvernig hv. efnahags- og skattanefnd getur skilað áliti án þess að fara rækilega yfir vaxtahlutann í þessu vegna þess að vextirnir sem af þessu öllu saman hljótast eru allra mesta áhættan í öllu málinu. Vextirnir eru ekki forgangskrafa. Það er afskaplega ótrúlegt að upp í þá fáist nokkur skapaður hlutur og þetta vita menn. Þess vegna þarf að gaumgæfa það hvort við höfum haldið rétt á þessu vaxtamáli. 
             Daniel Gros og fleiri aðilar hafa bent á að vaxtamunurinn sem er á milli þess vaxtastigs sem við tökum lánin á, 5,55%, og þess sem Bretar og Hollendingar fjármagna sig á er 1,25% sem eru um 270 milljarðar kr. ef allt er umreiknað til 2016. Þessar tölur eru svo óskaplega stórar, virðulegi forseti, að ég held að við þurfum öll stundum að setja þær í samhengi við það sem er nær okkur í umhverfi. Við erum líka að ræða fjárlagafrumvarpið í hv. fjárlaganefnd og ég tók af handahófi nokkrar tölur úr fjárlagafrumvarpinu til að setja í samhengi við þessa 270 milljarða sem vaxtamunurinn er. Það kostar 250 millj. kr. á ári að reka Læknavaktina. Við getum rekið Læknavaktina í þúsund ár fyrir 270 milljarða. Það kostar 1,1 milljarð að reka fangelsi. Við getum rekið fangelsin í landinu, þar sem vandinn er mikill, fyrir 270 milljarða í 200 ár. Þetta eru mjög áhugaverðar tölur. Ég vil taka fram  Hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson hefur nefnt nokkuð þá ákvörðun að hafa fasta vexti 5,55% í stað þess að hafa þá breytilega. Ef staðan er eins og hún er núna og verður um nokkurt skeið gætum við grætt 90 milljarða á því að vera með breytilega vexti. Það má reka Menntaskólann í Reykjavík sem er nú í töluverðum vandræðum og ég er mjög mikill áhugamaður um að gangi vel í 400–500 ár fyrir þá upphæð. Ég nefni þetta sérstaklega með breytilegu vextina núna vegna þess að það er ákveðin hætta á því að heimurinn muni fara mun hægar upp úr kreppunni en við höfum vonast til undanfarið. Í þessu samhengi langar mig til að ræða það ástand sem hefur skapast í Dúbaí. Núna eru Dúberjar í gríðarlegum erfiðleikum þar sem þeir virðast nánast búnir að keyra sig í þrot. Þótt Dúbaí sé langt í burtu er það nær en við hyggjum. Bretar eru gríðarlega umfangsmiklir í Dúbaí og Royal Bank of Scotland, RBS svokallaður, er með 15 milljarða dollara undir þarna. HSBC, sem er annar stöndugur breskur banki, er stærsti „underwriter“ að lánum í Dúbaí. Ástandið þar getur haft gígantísk áhrif í Englandi,  Herra Gordon Brown tjáir sig um þetta mál í Financial Times 26. nóvember þar sem hann ætlar náttúrlega að beita sér alveg sérstaklega sem forustumaður núna í G20 ríkjunum til að tryggja hagsmuni Breta. Hann vonast til þess að hægt verði að finna einhverja lausn á þessu máli þannig að það fari ekki of illa fyrir Breta. Og við skulum alveg vera klár á því að herra Gordon Brown mun ekkert gefa eftir, ekki tommu, til að tryggja hagsmuni Breta og ég verð að vonast til þess að hann geri það vegna þess að þetta hefur bein áhrif á okkur. Þeir í Dúbaí hafa verið mjög stórkostlegir í sinni uppbyggingu á ótrúlegustu hlutum og maður hefur stundum tekið það sem dæmi um hvað síðustu ár hafi verið óskapleg að í furstadæminu Dúbaí hafa menn smíðað skíðabrekkur. Og það er það sem Royal Bank of Scotland mun núna þurfa að blæða fyrir. Þetta vekur líka fleiri spurningar, þetta mál með Dúbaí, m.a. hvernig lánasafni Landsbanka Íslands sé háttað í útlöndum. Vegna þess að Landsbanki Íslands var mjög umfangsmikill í Bretlandi og vegna þess að þessar stærstu bankastofnarnir í Bretlandi voru síðan áfram gríðarlega umfangsmiklar í Dúbaí væri mjög fróðlegt að vita hvort einhver hluti af lánasafni Landsbankans sé í Dúbaí. Ef svo er er væntanlega ekki líklegt að við fáum mikið út úr því. Tengingarnar inn í RBS skipta líka miklu máli. Þetta með Dúbaí, og þetta er bara að koma upp núna, skiptir verulegu máli í Icesave-málinu. Lítum aftur á þetta með breytilegu vextina. Hefði verið hægt eða er hægt að hafa vextina þannig að það sé hægt að skipta, það sé ekki bara búið að ákveða að það eigi að vera 5,55% vextir allan tímann? Það er alveg alþekkt í alþjóðalánasamningum. Þessar fréttir um Dúbaí renna stoðum undir það að vextir verði áfram lágir, að breytilegir vextir verði lágir, og þeir geta orðið það um lengri tíma en við hugðum. Ég tek það fram - nú sé ég að hæstv. fjármálaráðherra er kominn hér inn og ég vil ekki að hann haldi að ég sé bara svartsýn, ég vona auðvitað að þetta í Dúbaí verði ekki Bretum allt of erfitt en ég held að það sé alveg full ástæða til að hafa áhyggjur af því að það muni hafa áhrif í Bretlandi. Ég held að það geti líka leitt til þess að vextir verði áfram lágir og þá eru það frekari rök fyrir því að breytilegir vextir geti verið hentugri fyrir Íslendinga vegna þess að kúfurinn af höfuðstólnum er á allra næstu árum. Síðan vonumst við auðvitað til þess að einhverjar endurheimtur verði á búinu til að lækka höfuðstólinn. Þetta samhengi hlutanna er svo mikilvægt. Ég verð að segja alveg eins og er að það er óskaplegt hvað Bretar hafa lagt mikla fjármuni þarna suður frá og það verður nokkuð flókið fyrir Breta, þá fjármálamiðstöð, að leysa úr þeim flækjum öllum saman. Ég fer sem sagt fram á það við hv. formann fjárlaganefndar, Guðbjart Hannesson, að þessi þáttur verði á meðal þeirra sem verða teknir til skoðunar og ég held að það sé alveg óumflýjanlegt að hv. efnahags- og skattanefnd skoði þetta og að við áttum okkur betur á vaxtakjörunum. Vextirnir eru mesta áhættan fyrir okkur, þeir munu skapa okkur mestan vanda í þessu og ef einhver von er til þess að gera það betra fyrir okkur eigum við að sjálfsögðu að athuga það. Að minnsta kosti eigum við að fara almennilega í gegnum það hvað þetta þýðir og ef menn síðan komast að þeirri niðurstöðu að betra sé að hafa 5,55% fasta vexti er það þá niðurstaða sem menn komast að. Ég er hins vegar á annarri skoðun,  Við vitum að það mun auðvitað taka töluverðan tíma að leysa úr ágreiningnum um bú Landsbankans og ég vona að það muni allt leysast farsællega fyrir okkur. Það tekur ákveðinn tíma og á meðan er ekki greitt eins hratt inn á höfuðstólinn, en jafnvel þó að sá ágreiningur taki einhverja mánuði mun væntanlega ganga hægt og rólega á höfuðstólinn eftir svona 2–3 ár. Tíminn er svo fljótur að líða, þetta er umfangsmikið mál og það er margt sem þarf að fara í gegnum í þessu. Ég held að í þessari atrennu skipti mestu máli að draga fram þau atriði sem þarf að fara betur í gegnum. Það verður að gera það. Mér finnst líka skipta máli þegar maður lítur til þess hvernig Bretar og Hollendingar svara forsvarsmönnum okkar ríkisstjórnar og hvaða skoðanir þeir hafa á þeim samskiptum öllum að það er ljóst að reyna mun á Evróputilskipanirnar hvernig sem þetta allt saman fer. Það eru ekki mjög miklar líkur til þess að okkur muni ganga mjög vel að fá Breta og Hollendinga til að taka þennan samning upp komi til kasta dómstóls einhvers staðar annars staðar sem við höfum enga aðild að. Þetta eru Evrópureglur sem eru alls ekkert hugsaðar í kerfishruni og Wouter Bos, fjármálaráðherra Hollendinga, sem var ekki beint sérstaklega liðlegur við Íslendinga í þessu máli, var fljótur að lýsa því yfir þegar hann óttaðist um hollensku fjármálamiðstöðina - við skulum ekki gleyma því að Hollendingar eru mjög slyngir bankamenn - að þessi tilskipun ætti ekki við um kerfishrun, nei, nei, nei, aldeilis ekki. Það skipti náttúrlega engu máli þegar litla Ísland var annars vegar, þá skyldi hver einasta króna borguð. Þetta er bara viðhorfið. Þessar bréfaskriftir sýna að þetta er viðhorfið og ég á mjög erfitt með að fella mig undir slíka kvalara. Ég held, virðulegi forseti, að áður en við göngum endanlega frá þessu máli þurfum við að gera okkur grein fyrir því hve mikil pressan er. Aðalpressan í þessum sölum núna er að ganga í þau verk sem við þurfum að ganga í í ríkisfjármálunum. Við verðum að koma fjáraukalagafrumvarpinu og skattafrumvörpum á dagskrá og ég ítreka að stjórnarandstaðan er reiðubúin til að hliðra til í dagskránni svo hægt sé að taka þau brýnu mál fyrir. Á meðan geta menn nýtt tímann og farið yfir þau álitaefni sem ég var að reifa. Þá gefst ágætur tími til að fara yfir þau þannig að við getum tekið til við þetta mál þegar einhver viðhlítandi svör hafa fengist enda liggur fyrir, og um það er ekki deilt, að það er engin krafa af hálfu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins um þetta mál. Lánin eru öll að koma og við getum tekið tíma í að verja hagsmuni okkar eins vel og við getum. Okkar bíður annað og mikilvægara verkefni núna, það að koma ríkisfjármálunum af stað. Skattbreytingarnar eru gríðarlega umfangsmiklar. Við erum ekki farin að ræða þær enn þá, þær voru nýlega lagðar fram og þingmenn eiga eftir að rýna þær. Við þurfum að gefa okkur ákveðinn tíma til þess. Það er mjög mikilvægt að þær komist á dagskrá og ég held að það væri mjög gott ef við gætum náð samstöðu um það í þessum sal að leggja þetta mál núna til hliðar og taka hin málin strax á dagskrá og koma þeim til nefnda. Á morgun er laugardagur og það er ekkert þing á þriðjudaginn þannig að tíminn er afskaplega naumur. Ég ætla ekki að fara lengra núna, tíminn er runninn út og ég þarf kannski að tjá mig betur um þau atriði sem ég vildi koma betur inn á í annarri ræðu. Aðalatriðið er að áður en þessu máli lýkur í þinginu séum við búin að velta við öllum steinum og líka búin að fylgjast með því sem er að gerast núna í heiminum og kanna hvaða áhrif það hefur á þessa skuldbindingu. Það skiptir öllu máli fyrir okkur. Ég fer fram á það við formann fjárlaganefndar og óska eftir því að þetta mál verði tekið til rækilegrar skoðunar milli 

Frú forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Ólöfu Nordal fyrir afar athyglisverða, yfirgripsmikla og málefnalega ræðu, fyrir utan það hvað hún var uppfull af nýjum upplýsingum sem ég vona svo sannarlega að menn hafi almennt verið að hlusta á annars staðar í húsinu vegna þess að hér hefur verið tiltölulega fámennt. En mér þótti þingmaðurinn nefna marga afar athyglisverða punkta og þá vil ég sérstaklega nefna Dúbaí-vinkilinn og áhrifin sem orðið gætu af óförum þar og áhrifum á breskt hagkerfi. Þingmaðurinn nefndi að Dúbaí væri langt í burtu og maður skyldi ætla að það hefði ekki sérstaklega mikil áhrif hér en við höfum öll heyrt um, og þetta mál er kannski besta dæmið um það, áhrifin af hruni okkar á litla Íslandi í fjarlægum og stórum löndum. Þetta sýnir enn á ný hversu heimsbúskapurinn er tengdur og þess vegna þurfum við að taka þetta allt saman afar alvarlega. Ég vil líka hrósa öðrum samflokksmanni mínum fyrir afar góða ræðu í dag og það er hv. þm. Ásbjörn Óttarsson sem kom að sjómannasið og stappaði stálinu í fólk, hvatti okkur til að standa saman og berjast og lýsti því hve hann væri dapur yfir því að við hefðum ekki náð að halda áfram þeirri samstöðu sem náðist í sumar. Hann sagði eitthvað á þá leið að auðvitað væri búið að eyðileggja samstöðuna, auðvitað hefði ríkisstjórnin ekki nýtt það tækifæri og mér fannst það lýsa því mjög vel hvernig okkur líður öllum. Eins og þingmaðurinn sagði langar okkur öll að standa saman og berjast saman á móti þeim þjóðum - hv. þm. Ólöf Nordal lýsti svo vel eindrægni þeirra í eigin hagsmunagæslu og eindrægni í því að ná fram markmiðum sínum. Og eðlilega. Þjóðir berjast fyrir hagsmunum sínum. Allir Íslendingar, held ég, kalla eftir því að við stöndum saman og berjumst og það má ekki taka því persónulega. Hæstv. ráðherrar mega ekki taka því persónulega þó að við séum að gagnrýna, það er hlutverk okkar í stjórnarandstöðu. Ég held að hæstv. ríkisstjórn hefði frekar átt að segja í sumar: Komið þið þá með okkur í þennan leiðangur. Berjumst í þessu saman. Það hefur verið lagt til, formlega í forsætisnefnd, af hv. þm. Birgittu Jónsdóttur sem lagði til að skipaður yrði þverpólitískur hópur til að kynna málstað okkar úti í heimi og hv. þm. Pétur Blöndal talaði einna mest fyrir því sjónarmiði í sumar. Það er sorglegt að það tækifæri hafi ekki verið nýtt. En við höfum enn þá tækifæri og ég vil nota tíma minn í dag í að hvetja okkur áfram til að nýta okkur það. Við getum snúið af leið, og ég hvet hæstv. fjármálaráðherra til að hlusta á það, og við getum náð aftur þessari samstöðu. Ég trúi ekki öðru. Ég hef átt samtöl við hv. þm. Ögmund Jónasson. Hann hefur ekki sagt það beint en ég sé það á honum að honum líður ekkert vel með þetta. Hann á eftir að koma hingað og gera grein fyrir sjónarmiðum sínum og ég veit að hann hefur fylgst vel með þessari umræðu. Ég get ekki trúað því að honum líði vel með þann farveg sem málið er komið í vegna þess að eftir því sem maður skoðar það betur erum við því miður að nálgast aftur byrjunarreitinn. Ítrekað hefur verið spurt í þessari umræðu: Hvað viljið þið gera? Þið viljið ekki þetta, hvað viljið þið gera? Mitt svar við því er mjög einfalt. Ég vil að lögin frá því í sumar standi. Ég vil að núverandi fyrirvarar verði látnir standa, að við, nákvæmlega eins og hv. þm. Ólöf Nordal lýsti svo vel áðan, af hálfu Breta og Hollendinga - við viljum sýna okkar styrk, sýna viðsemjendum okkar að íslenska þjóðin standi saman og þingið sé sterkt og endurómi vilja þjóðarinnar. Við getum svo margt ef við stöndum saman og áður hefur verið sýnt fram á það. Ef í ljós kemur að viðsemjendur okkar eru ekki tilbúnir til að fallast á þessar kröfur þá eigum við að standa saman í því að leita réttar okkar, standa saman í því að fá úr því skorið hvaða skuldbindingar falla á okkur. Við höfum alltaf sagt, sjálfstæðismenn, og ég held allir í þessum sal: Auðvitað stöndum við við skuldbindingar okkar. Við viljum bara fá úr því skorið klárt og kvitt hverjar þær eru. Við vorum tilbúnir í sumar að klára þessa fyrirvara á þann veg að semja um málið en þó með því sniði að áhættan yrði tekin út, við takmörkuðum ríkisábyrgðina í tíma og í upphæð þannig að við vissum að íslenska þjóðin gæti staðið undir því ef illa færi. Það var lykilatriðið í efnahagslegu fyrirvörunum. Ég tek undir með hv. þm. Ásbirni Óttarssyni, sem talaði fyrr í dag, ég er líka orðin döpur yfir þessu máli. Ég hef sannfærst um að aldrei hafi staðið til að leyfa okkur að breyta einu eða neinu. Þetta frumvarp er klárlega þannig, og hæstv. fjármálaráðherra viðurkenndi það í ræðu sinni, að þetta væri komið í skýran og endanlegan búning. Hann sagði það eins skýrt og hann gat án þess að segja: Kæri þingheimur, þið megið ekki breyta neinu. Hann sagði: Þetta er komið í skýran og endanlegan búning. Og fyrir mér er það mjög skýrt og endanlegt svar af hálfu hæstv. fjármálaráðherra. En þá er það spurningin: Máttum við breyta einhverju eftir 5. júní? Voru fyrirvararnir sem við sömdum í sumar í sameiningu og við stóðum að, þingmenn Sjálfstæðisflokksins greiddu atkvæði með öllum þessum fyrirvörum þó við hefðum á endanum kosið að greiða ekki atkvæði með frumvarpinu sjálfu af þeim ástæðum sem öllum eru kunnar, það er of tengt samningnum frá 5. júní og við lýstum fullri ábyrgð ríkisstjórnarinnar á honum. En máttum við breyta einhverju í upphafi? Máttum við gera fyrirvarana? Eftir að hafa rýnt í einu fundargerðina - og nú kemur gamla, slitna platan sem fólk er farið að kannast við í þessum sal, alla vega þeir sem hafa verið duglegir við að sitja - af fundi íslensku samninganefndarinnar 1. og 2. september 2009 með Hollendingum og Bretum þar sem fyrirvararnir voru kynntir, eftir að hafa rýnt í þetta og skoðað orðalagið sýnist mér kynningin hafa farið fram eitthvað á þessa leið: Við reyndum að koma ríkisábyrgðafrumvarpinu í gegn. Okkur tókst það ekki og vegna þess að þingið sýndi styrk sinn og fjárlaganefnd stóð sig í verkefninu gátum við ekki annað en samþykkt þessa fyrirvara. En nú skulum við setjast niður og við skulum vinna út úr því hvernig við getum komist hjá því að þeir verði virkir. Ég ætla að lesa aftur málsgrein sem ég las upp í andsvari fyrr í dag, með leyfi forseta, en þar er verið að lýsa því hvernig þetta var innleitt: „Á fundinum daginn eftir byrjaði RA á því að fara yfir stöðu málsins á Íslandi og pólitíska afgreiðslu þess. Lagði hún áherslu á hvað málið hefði verið viðkvæmt pólitískt og stjórnvöld höfðu lagt sig mjög fram um það að fá lögin um ríkisábyrgðina samþykkt.“ - Þarna var verið að útskýra hversu hart íslensk stjórnvöld hefðu sótt það að fá lögin um ríkisábyrgðina samþykkt. „Hefði það verið tvísýnt og í þeim tilgangi að tryggja það hefði verið nauðsynlegt að fallast á þá fyrirvara og skilyrði sem sett voru í lögunum.“ - Þetta var svona: Krakkar mínir, sorrí en við gátum ekki komist hjá þessu. „Í þessum efnum hefði Alþingi og fjárlaganefnd haft mikið að segja og stýrt þróun málsins.“ Ég get ekki skilið þessa málsgrein öðruvísi en svo að þessi fundur, 1. og 2. september, hafi ekki snúist um það að kynna fyrirvarana og láta Breta og Hollendinga annaðhvort samþykkja þá eða fella heldur að reyna að sannfæra þá um að það væri leið út úr þeim. Þess vegna hef ég verið að kalla eftir fleiri fundargerðum, ég hef verið að kalla eftir frekari gögnum. Ég er búin að biðja um þetta í sumar, ég er búin að biðja um þetta í öllum þeim ræðum sem ég hef flutt um þetta mál. Nú er svo komið að ég gafst upp á því að reyna að fá svör frá hæstv. ráðherrum í umræðunni og ég hef lagt fram formlega fyrirspurn, eina til utanríkisráðherra og aðra til hæstv. fjármálaráðherra, um þessar fundargerðir. Ég ætla að leyfa mér að lesa þessar fyrirspurnir upp þó að þær séu ekki orðnar formlegt þingskjal, það getur verið að orðalagið eigi eitthvað eftir að breytast. Fyrri fyrirspurnin til utanríkisráðherra er í tveimur liðum. Fyrsti liðurinn er í þremur liðum: 1.a. Liggja fyrir fundargerðir af 20–60 mínútna fundum utanríkisráðherra við þrjá þjóðhöfðingja og 12–14 utanríkisráðherra Evrópusambandsríkjanna á tímabilinu frá miðjum september 2009 til 22. október 2009? Ég spyr þessara spurninga vegna þess að hæstv. utanríkisráðherra sagði í þingræðu að hann hefði átt á fjögurra vikna tímabili frá 22. október fundi með þessum fjölda aðila og ég spyr hvort til séu fundargerðir af þessum fundum. 1.b. Ef þær eru til, stendur til að birta þær? 1.c. Ef ekki eru til fundargerðir af þessum fundum, af hverju voru þær ekki gerðar? Hæstv. utanríkisráðherra tók það nefnilega sérstaklega fram að hans fundir væru engir lyftufundir. Hans fundir væru skipulagðir 20–60 mínútna fundir sem væru fyrir fram ákveðnir með fyrir fram ákveðinni dagskrá. Hann sagðist hafa rætt Icesave beinlínis augliti til auglitis við þessa menn og þetta er allt í þingræðunni þannig að hann hlýtur að svara þessu. Ég spyr hann með sama hætti um fundargerð af fundi hans með Dominique Strauss-Kahn þann 22. september sl. þar sem hann sagðist hafa átt gagnleg og hreinskiptin samskipti um Icesave-málið. Þetta er fyrirspurnin sem ég hef lagt fram til hæstv. utanríkisráðherra. Ég er einnig með fyrirspurn til hæstv. fjármálaráðherra og spyr hann á sama hátt hvort til séu fundargerðir eða frásagnir af fundi samninganefndar Íslands með breskum og hollenskum viðsemjendum um Icesave eftir að Alþingi samþykkti lögin um ríkisábyrgð 28. ágúst sl., önnur en sú sem hér hefur verið gerð opinber og ég hef verið að vitna í í ræðum mínum, og ef þær eru til hvort til standi að birta þær, og ef þær eru ekki til hvers vegna það sé. Ég spyr hann líka um fundargerðir vegna funda hans sjálfs vegna Icesave-málsins með erlendum aðilum, til að mynda í Istanbúl, en hann vitnaði sérstaklega til þeirra funda í andsvari við mig við 1. umr. þessa máls. Þetta er ég ekki að setja fram í illum tilgangi. Ég vil bara fá að vita þetta og ég vil fá að meta það sjálf hvort menn hafi gert þetta af þeim fyllsta krafti og þeirri fullu einurð sem ég tel að mönnum hafi borið að gera. Ég vona svo sannarlega að það valdi því ekki að þessi ræða mín falli undir rannsóknarskýrslu sem hæstv. forsætisráðherra var að biðja um að yrði tekin um hversu oft hæstv. ráðherrum hefði verið brigslað um eitthvað í þessari umræðu vegna þess að það vakir ekki fyrir mér. Virðulegi forseti. Þessi tími líður alveg ótrúlega hratt og nú á ég einungis 6 mínútur eftir og ég á mörg efnisatriði eftir þannig að mér sýnist að þetta verði ekki mitt síðasta orð í þessari umræðu. Mikið hefur verið rætt um tengsl Icesave og ESB og í mínum huga eru þau tengsl algerlega skýr vegna þess að ég hef heyrt það sjálf. Mér hefur verið sagt frá þeim tengslum frá fyrstu hendi frá breskum og hollenskum þingmönnum. Það skiptir því ekki máli fyrir mér hvernig meint ályktun af Evrópuþinginu er túlkuð. Ég veit og er sannfærð um að þessi mál tengjast. En það er samt athyglisvert að sjá baráttu hv. þm. Árna Þórs Sigurðssonar við að reyna að sannfæra þing og þjóð um að þessi ályktun hafi ekki verið gerð á Evrópuþinginu, ályktun gegn aðildarumsókn Íslands þar sem verið var að spyrða þessi tvö mál saman. Þingmaðurinn hefur verið óþreytandi, bæði í þingsal og á fundi utanríkismálanefndar, við að reyna að sannfæra fólk um að þetta tengist alls ekki neitt og það sé ekki rétt hvernig ályktunin hefur verið túlkuð í pressunni og á Bloomberg-fréttaveitunni. Þá sá ég á eyjunni.is í dag vangaveltur um það hvort ályktun ESB hafi verið hótun um að fresta aðildarviðræðum vegna Icesave eða ekki. Þar segir, með leyfi forseta: „Ísland hefur gefið upp á bátinn áform um að hefja aðildarviðræður við Evrópusambandið í næsta mánuði eftir að sambandið sagði að óleyst deila um kröfur breskra og hollenskra innlánseigenda kæmi í veg fyrir að umsókninni yrði þokað áleiðis. Þetta er staðhæft í frétt Bloomberg-fréttaveitunnar í dag og vísað til ályktunar ESB-þingsins í gær um stækkunarmál. Bloomberg flutti svipaða frétt af málinu í gær. Haft er eftir Össuri Skarphéðinssyni utanríkisráðherra að miðað við aðstæður sé ólíklegt að Ísland fái stöðu umsóknarríkis fyrr en í mars. Bíða þurfi þess að sambandið staðfesti nýja framkvæmdastjórn ESB. Hann segist telja skynsamlegt að Icesave-umræðan sé að baki áður en næsta skref sé stigið.“ Í huga hæstv. utanríkisráðherra tengjast þessi mál ekki neitt en það er samt betra að þau séu aðskilin með þeim hætti að við klárum Icesave-umræðuna hér og hann lætur hafa eftir sér í Morgunblaðinu í dag að hann sé aldeilis sáttur við töfina í Brussel en það er nú eitthvað nýtt að hann sé sáttur við að hraðametið hans sé mögulega í hættu. En af hverju skyldi hann vera sáttur við það? Er það af því að þessi mál eru svona ótengd? Ég spyr hv. þingheim: Haldið þið að það sé þannig? Nei, ég held ekki. Auðvitað átti þessi ályktun við um Icesave. Það sér hver heilvita maður. Bloomberg-fréttaveitan sér það. Það sjá það allir nema hv. þm. Árni Þór Sigurðsson og hæstv. ríkisstjórn. En það sem er athyglisvert er að menn reyna samt að halda þessu fram alveg eins og hæstv. ráðherra reyndi í umræðunni í sumar að halda því fram að fyrirvararnir væru betri í því frumvarpi sem hér liggur fyrir en þeir sem við samþykktum á þinginu í sumar. Það finnst mér svo ótrúlegt í þessu máli. Það er verið að reyna að telja manni trú um að hvítt sé svart og svart sé hvítt. Ég verð að segja það við hæstv. ráðherra að hann eigi að gefa okkur þingmönnum aðeins meira kredit, svo að ég fái að sletta aðeins, vegna þess að við sjáum í gegnum þetta. Virðulegi forseti. Mikið hefur verið rætt um forsetann og hvort hann hafi, með skýringum sínum við staðfestingu laganna í sumar, sett sig í þá stöðu að ef fyrirvörunum yrði breytt yrði hann að synja lögunum staðfestingar vegna þess að hann setti þá ófrávíkjanlega í samhengi. Ég kíkti á heimasíðu Indefence-hópsins fyrir stuttu, fyrir svona hálftíma. Þá höfðu 7.790 Íslendingar skráð sig á þessa heimasíðu á held ég sólarhring. Ég veit ekki alveg nákvæmlega hvenær undirskriftasöfnunin hófst en ég veit að ég kíkti hálftímanum áður og þá voru 7.628 þannig að maður sér að það fjölgar þarna um yfir 100 manns á hálftíma, klukkutíma sem sýnir mér að það er ekki ánægja með þennan samning meðal Íslendinga. Eins og hér hefur komið fram er sjálfsagt að álykta að forseti Íslands verði sjálfum sér samkvæmur og íhugi vel hvort þessir fyrirvarar uppfylli þau skilyrði sem hann setti sjálfum sér með yfirlýsingu sinni fyrr í sumar. Virðulegi forseti. Ég hef ekki sagt mitt síðasta orð í þessari umræðu. Tíminn líður allt of hratt en ég læt það bíða nýrrar ræðu.

Frú forseti. Enn og aftur ræðum við Icesave. Ég er búin að fá algerlega nóg af þessu máli, undirlægjuhættinum við Evrópusambandið, kúgunum Breta og Hollendinga, réttlætingu sumra þingmanna stjórnarliðsins sem tala jafnvel um að það sé siðferðisleg skylda okkar, frú forseti, að taka á okkur þessar ofurklyfjar. Ég er búin að fá upp í kok af þessu máli sem er að kljúfa þjóðina, sker á vináttubönd, skiptir fólki í fylkingar og kyndir undir skotgrafahernaði sem við megum alls ekki við núna, máli sem vofir yfir okkur öllum og getur knésett þjóðina, lokað hana inni í skuldafangelsi og gert okkur öll að skuldaþrælum. Ég veit að ég er ekki ein um að vera búin að fá nóg. Þjóðin er búin að fá allt of stóran skammt af þessu máli, máli sem er orðið eins konar táknmynd hrunsins, spýtan sem allt hangir á, fíllinn í stofunni sem þrengir svo að okkur að við getum ekki hreyft okkur og náum vart andanum. Við erum eins og laxinn sem hefur barist um fastur á önglinum en nú erum við orðin örmagna og auðveld bráð. En einmitt þá er hættan mest, einmitt núna megum við ekki gefast upp. Frú forseti. Í sumar fór fram merkilegt starf. Þingmenn unnu saman eins og þeir væru loks í einu liði og þeir smíðuðu fyrirvara sem mér þóttu, og þykja reyndar enn, snilldarlegir. Í ræðu minni í sumar sagði ég að þeir væru tær snilld svo lengi sem þeir héldu. Hæstv. utanríkisráðherra veitti mér andsvar sem ég vil fá að grípa niður í, með leyfi forseta. Hann sagði: „Alþingi er fullvalda. Alþingi er fulltrúi þjóðarinnar allrar og það ræður fyrir Íslendingum. Því velti ég fyrir mér, af því að hv. þingmaður orðaði það svo að ganga yrði úr skugga um að fyrirvararnir héldu, hvort þeir fyrirvarar sem Alþingi setur með meiri hluta á þingi hljóti ekki að halda því það er Alþingi sem tekur ákvarðanir um þetta mál fyrir hönd Íslendinga og enginn annar getur það. Ef þessir fyrirvarar eru þannig að þeir takmarka með einhverjum hætti ábyrgð íslenska ríkisins þá hlýtur niðurstaða íslenska þingsins um það að gilda.“ - Það er þingið sem ræður. Það sem svo gerðist var að ríkisstjórnin bar þau lög sem Alþingi setti í lok sumars undir Breta og Hollendinga. Þar voru fyrirvararnir, sem áttu svo sannarlega að halda að mati hæstv. utanríkisráðherra, tættir í sundur og eyðilagðir. Og hæstv. utanríkisráðherra hefur haldið því fram að nýju fyrirvararnir séu betri, frú forseti, betri en þeir sem við samþykktum í sumar, þeir sem eru bundnir í lög landsins. Frú forseti. Í ræðum mínum í sumar fór ég m.a. yfir þá afstöðu mína að við Íslendingar ættum ekki að borga skuldir einkaaðila. Það er ekkert réttlæti í því að skuldum einkaaðila sé velt yfir á almenning, fólkið í landinu og jafnvel ófædd börn. Við stofnuðum ekki til þessara skulda og mér finnst ekki að ég eða börnin mín eða barnabörn eða nokkur annar en þeir sem til skuldanna stofnuðu eigi að greiða þær. Þetta er í mínum huga bara algjört prinsippmál. Þetta eru ekki okkar skuldir. Virðulegi forseti. Ég er þeirrar gerðar að ég vil borga skuldir mínar. Ég vil hafa mitt á tæru og ég þoli ekki þá tilfinningu að skulda einhverjum eitthvað. Mér finnst ömurlegt að fólk úti í heimi hafi tapað peningum á Icesave-reikningunum. Það tók vissulega áhættu með því að leggja þá inn á hávaxtareikninga, en hver hafði áhyggjur af því fyrir hrun? Að minnsta kosti ekki ég. Langflestir treystu bönkunum og ég held að fólk almennt hafi ekki hugsað mikið um það að bönkum væri kannski ekki treystandi. En mergur málsins er bara sá að hvorki ég né íslenska þjóðin tókum þessa peninga að láni. Það voru einkaaðilar sem ráðstöfuðu þessum innstæðum og sólunduðu þessu fé því að ekki hverfur fé af sjálfu sér. Og þjóðin á ekki að greiða skuldir einkaaðila. Við eigum ekki einu sinni að þurfa að vera hér og ræða þetta. Nánast allir þeir sjálfstæðu umsagnaraðilar sem komið hafa að málinu, sérfræðingar í þrotlausri sjálfboðavinnu sem hafa ekki haft annan ávinning af því en þann sameiginlega ávinning sem allir Íslendingar hafa, eru sammála um að við getum ekki staðið undir þessum skuldbindingum. Þótt við féllumst á þá kröfu að við ættum að greiða - sem er auðvitað alls ekki raunin - getum við það bara ekki. Eins og bent hefur verið á í þinginu í dag, ekki einu sinni, heldur margoft, er skuldastaða landsins orðin háskaleg. Eins og fram kemur í nefndaráliti 2. minni hluta í efnahags- og skattanefnd vegna þessa máls er skuldahlutfallið langt yfir eðlilegum þolmörkum. Það þýðir rýrari lífskjör fyrir allan almenning í landinu, verulega skertan kaupmátt og mun minni neyslu svo hægt sé að greiða þessa skuld sem er í erlendum gjaldmiðli. Með rýrnandi lífskjörum almennings eykst hættan á landflótta. Og hverjir fara, frú forseti? Það er nefnilega fólkið sem getur farið, unga fólkið okkar, það fólk sem er best menntað og getur fengið vel launuð störf víða um heim. Það er einmitt fólkið sem er okkur svo nauðsynlegt, sem er í raun og veru fjöregg þjóðarinnar, það er einmitt það sem við eigum á mestri hættu að missa. Frú forseti. Því hefur verið fleygt að það sé siðferðisleg skylda okkar að greiða þessa skuld. Ég er ekki sammála því að við eigum að bera ábyrgð á gölluðu regluverki Evrópusambandsins en þótt svo væri breytir það því ekki að við getum ekki greitt þessa skuld. Setjum upp annað dæmi, segjum að það væri siðferðisleg skylda mín að synda til Grænlands. Ætti ég að reyna það? Ég er ágæt í sundi, ég kæmist út fyrir höfnina en svo mundi ég drukkna og það er einmitt það sem ég er svo hrædd um að við gerum, við byrjum að reyna að borga, við borgum aldrei neitt nema vextina og þetta mun ríða okkur að fullu. Og þá kemur siðferðisleg skylda málinu mjög lítið við því að við einfaldlega getum ekki gert þetta. Hitt er svo annað mál að e.t.v. væri okkur betur borgið á Grænlandi. Það er annað sem ég hef miklar áhyggjur af í sambandi við þetta mál, þingræðið á Íslandi. Mér hefur löngum fundist þingræðið of veikt og framkvæmdarvaldið hafa allt of mikil völd. Í sumar gerðist sá ánægjulegi atburður, og kannski sá eini í þessu annars ömurlega máli, að þingið tók valdið í sínar hendur, lagðist yfir málið eins vel og mögulega var kostur og gerði frumvarpið um Icesave viðunandi. Ekki gott, ekki frábært en viðunandi. Við lofuðum að gera eins vel og við gætum og borga eins mikið og við stæðum undir. Við tvinnuðum hagsmuni okkar Íslendinga saman við hagsmuni Breta og Hollendinga. Ef okkur vegnaði vel mundu bæði Bretar og Hollendingar fá meira upp í kröfur sínar. Út á þetta gengu efnahagslegu fyrirvararnir sem smíðaðir voru í sumar. Þeir gerðu ráð fyrir því að við deildum ábyrgðinni með öðrum. Með öðrum orðum, við komum okkur upp úr þeim pytti sem svo mörg lönd í heiminum eru í, að greiða einungis vexti af skuldum sínum og ná aldrei að narta í höfuðstólinn. Nánast allar tekjur þessara skuldsettustu ríkja heimsins fara í vaxtagreiðslur og auðlindir þjóðanna eru undir stjórn skuldunautanna. Við skulum ekki gleyma því, frú forseti, að mörg þau lönd í heiminum sem eru einna auðugust af auðlindum eru hve fátækust og ráða ekki við skuldabyrðar sínar. Það er sú staða sem ég óttast mest því að við vitum að margir ágirnast auðlindir Íslands. Frú forseti. Einmitt þegar við vorum farin að hreykja okkur af sigri þingsins yfir framkvæmdarvaldinu tók framkvæmdarvaldið lög frá Alþingi, arkaði með þau til Bretlands og Hollands og bar þau undir nýlenduherrana. Hvers lags undirlægjuháttur er þetta, frú forseti? Þetta er gífurlegt áfall fyrir þingræðið í landinu. Skilaboðin eru þau að lög sem Alþingi setur gilda bara þegar það hentar framkvæmdarvaldinu. Og framkvæmdarvaldinu dettur í hug að bera íslensk lög undir útlendinga. Þetta eru íslensk lög sem gilda um ríkisábyrgð íslenska ríkisins. Það á ekki að koma til greina að bera þau undir einn eða neinn, allra síst útlendinga. Frú forseti. Mig finnst skorta kjark í þessa ríkisstjórn. Hún þarf að standa í lappirnar og þora að bjóða viðsemjendum sínum birginn. Vilji Bretar og Hollendingar ekki gangast undir þau skilyrði sem Íslendingar setja verða þeir að sækja rétt sinn fyrir dómstólum. Þá fengjum við einnig úr því skorið hvort okkur ber að taka á okkur þessar skuldbindingar eða ekki. Nú er málið aftur í höndum þingsins. Nú fáum við þingmenn tækifæri til að sanna að okkar lög eigi að gilda. Okkur ber að hafna nýja viðaukasamningnum, ekki bara vegna þess að hann er svo miklu verri kostur en gildandi lög, heldur vegna þess að þingræðið á Íslandi er í hættu ef við samþykkjum hann. Það má ekki gerast að framkvæmdarvaldið komist upp með að bera lög Alþingis undir erlendar þjóðir. Og okkur ber að reyna að kynna málstað okkar í Evrópu, t.d. með hópi þingmanna eins og hv. þm. Birgitta Jónsdóttir hefur bent á. Frú forseti. Ábyrgð okkar er enn stærri og nær út fyrir strendur Íslands og þeirra þjóða sem vilja að við stöndum skil á Icesave. Með þeim efnahagslegu fyrirvörum sem smíðaðir voru hér í sumar var sleginn nýr tónn í lánasamningum þjóða. Fyrirvararnir hefðu getað orðið ný viðmið í samningum skuldsettra ríkja og gefið þeim fjölmörgu ríkjum, sem hafa verið í þeirri aðstöðu að geta ekki greitt annað en vexti skulda sinna, von um að þau kæmust einhvern tímann upp úr skuldasúpunni. Þegar allt hrynur, og við skulum ekki gleyma því að bankar hrundu á fleiri stöðum en hér, þarf að endurreisa og endursmíða kerfin. Í því felst tækifæri sem okkur ber að nýta. Með því að lúffa fyrir nýlenduveldunum tveimur erum við ekki einungis að herða snöruna um eigin háls heldur einnig háls allra þeirra ríkja sem hafa orðið eftir á þróunarbrautinni vegna þess að ríku löndin, lánardrottnarnir, gefa ekkert eftir og möguleikar þeirra til að hafa yfirhöndina í þeim slag eru ómældir. En nú, einmitt nú þegar þessi mikla uppstokkun fer fram, skuldir eru afskrifaðar hægri og vinstri, er tækifæri fyrir litla Ísland til að beita sér fyrir því að gefið sé á réttlátan hátt. Við megum ekki glata því tækifæri, tækifærinu til að gera heiminn að örlítið betri stað. Þetta kann að vera okkar stærsta tækifæri til þess og því verðum við að berjast fyrir tilverurétti fyrirvaranna, ekki aðeins vegna okkar, heldur þeirra þjóða sem hve verst er komið fyrir. Ég er sannfærð um að ef okkur tækist að koma öðrum til aðstoðar væri svo miklu auðveldara fyrir þjóðina að standa keik og sjá tilganginn með þeim hamförum sem hafa dunið yfir okkur.

Frú forseti. Við fengum að heyra það í ræðu hæstv. forsætisráðherra í gær að ef þetta mál sem við erum nú að ræða, í rauninni algjörlega nýtt mál síðan Alþingi afgreiddi Icesave-málið frá sér í sumar, þar sem búið er að gjörbylta öllu málinu, búið að draga úr öllum vörnum sem snerta íslenska hagsmuni, ef þetta mál yrði látið liggja mundi skella hér á mikill frostavetur. Það er vissulega kuldi úti núna, frú forseti, en við Íslendingar kunnum að klæða okkur vel, við kunnum að verjast kuldanum, við kunnum að lifa með honum og við kunnum að vinna okkur út úr kuldanum og jafnvel að fara út í ýmsar tilraunir og kúnstir, en við kunnum að lifa þetta af. Það er hins vegar erfitt að sjá hvernig ríkisstjórnin ætlar að réttlæta þennan - afslátt er allt of vægt orð til að réttlæta það mál sem við ræðum nú, heldur þá uppgjöf sem er af hálfu ríkisstjórnarinnar í málinu. Það eru ekki bara við sjálfstæðismenn sem höfum verið að reyna að draga það fram, miklu frekar er hægt að draga fram frjáls félagasamtök í bænum eins og Indefence-hópinn sem vel að merkja er greinilega nóg boðið og farinn af stað með undirskriftasöfnun varðandi forseta Íslands og hugsanlegu undirskrift hans til samþykktar til að fylgja málinu eftir þegar og ef Alþingi Íslendinga samþykkir það eins og það liggur fyrir núna, að reyna að fá hann til þess að vera samkvæman sjálfum sér og skrifa ekki undir. Það er önnur saga. Ég kem kannski að því síðar eða í síðari ræðum ef tími gefst til. Ég vil aðeins fara yfir málið því það skiptir miklu að menn hafi heildarsamninginn í huga og menn átti sig á því að málið, sem vissulega hafa verið gerð mistök í á fyrri stigum í sumar og ekki síst í haust á forsendum ríkisstjórnarinnar, skiptir okkur gríðarlega miklu, mál sem við unnum í þinginu, sáum fram úr hvernig hægt væri að leysa án þess að við værum í rauninni að gefa skít í viðsemjendur okkar. Það var nefnilega þannig, frú forseti, að í sumar sögðum við: Við ætlum að innleiða ákveðin ný vinnubrögð í þingið. Fólk allra flokka í fjárlaganefnd stóð sig vel. Það kom með ákveðna nýja hugsun inn í þingið og sagði: Við verðum að vinna sameiginlega að því af því þetta mál er ekki stjórn/stjórnarandstaða. Það er mikill misskilningur ef ríkisstjórnin heldur að málið snúist um hana. Þingmenn úr Sjálfstæðisflokki og líka úr Framsóknarflokki hafa sagt að þetta snúist ekki um ríkisstjórnina, þetta snýst um framtíð landsins og það að við getum staðið áfram undir velferðarkerfinu, menntakerfinu og grunnstoðum samfélagsins til lengri tíma litið. Þá þýðir ekki að reyna að humma málið fram af sér og segja núna: Það er búið að margræða þetta. Málið í sumar var margrætt. Og það fékkst niðurstaða. Niðurstaðan var sú að það eru lög sem eru í gildi í landinu. Ég talaði um frostaveturinn sem hæstv. forsætisráðherra minntist á í gær í ræðu sinni. Hræðsluáróður, tvímælalaust þannig. Hræðsluáróður. Það á að reyna að hræða okkur á þinginu til ákveðinnar niðurstöðu og afgreiðslu. Það á að hræða þjóðina til fylgilags við þennan samning. Það á í rauninni að reyna að hræða þjóðina út í svo margt þessa dagana. Við sjáum hvernig til að mynda hæstv. fjármálaráðherra ræðir skattamálin. Það á að hræða þjóðina til þess að hækka skatta. Við munum taka þá umræðu síðar, við sjálfstæðismenn, þegar skattamálin koma til umræðu. En þetta er að verða ákveðin hræðslupólitík sem er rekin í öllum málum, ekki bara í þessu máli. Í stóru grundvallarmálunum er verið að byggja upp ákveðna hræðslu í samfélaginu sem er rekin áfram af hræðslu, hótunarpólitík ríkisstjórnarinnar. Það er miður. Það er miður að við í stjórnarandstöðunni þurfum að þvinga ráðherra í ríkisstjórn til að tala í þessu máli. Ég ætla þó að undanskilja hæstv. fjármálaráðherra sem hefur verið nokkuð iðinn við það, bæði að koma hingað upp í andsvör og vera hér í húsi. En við þurftum að ýta við forsætisráðherra til að fá hæstv. forsætisráðherra til að tala í málinu, en hún hafði ekki sagt eitt orð í haust í málinu öllu saman og taldi hennar tíma ekki vera kominn fyrr en í gær, og þá var þessi hræðslupólitík undirstrikuð. Við munum alveg hvernig þetta var fyrir ári, öll sú hektík sem varð þá og verið var að knýja menn til að skrifa undir eitt og annað og mönnum hefur verið tíðrætt um minnisblaðið, MOU-ið eins og það er, með leyfi forseta, stundum kallað, sem var undirritað fyrir rúmu ári eða um miðjan október. Það var síðan afturkallað, enda hafði það ekkert gildi. Það má í rauninni segja að Alþingi Íslendinga hafi tekið Icesave-málið í rauninni tvisvar sinnum úr höndum framkvæmdarvaldsins. Þegar utanríkismálanefnd afgreiðir málið af sinni hálfu í upphafi desember fyrir ári, 5. desember minnir mig að það hafi verið, var sérstaklega tekið fram að taka ætti mið af hagsmunum Íslendinga, hvernig aðstæður væru í samfélaginu, af því að þær eru einstæðar. Hann fór sérstaklega vel yfir það hvernig fjármálakreppan hefur farið í rauninni eins og ryksuga yfir allan heiminn og land okkar. Undir þetta tók m.a. forustuþjóðin í Evrópusambandinu, þ.e. Frakkar, bæði Christine Lagarde, fjármálaráðherra Frakklands, og Sarkozy, beittu sér í því til að undirstrika það. Hagsmunir Íslendinga í þessu máli voru að Hollendingar og Bretar yrðu að taka tillit til hagsmuna okkar Íslendinga. Þetta eru svonefnd Brussel-viðmið. Þetta var það sem utanríkismálanefnd þingsins undirstrikaði fyrir ári síðan. Hvað gerist svo? Það verða stjórnarskipti og rætt hefur verið um það margoft. Ný stjórn kemur og hún ætlar að setja áherslur sínar á málið. Hún setur sína menn í málið. Þá byrja mistökin hjá framkvæmdarvaldinu. Þegar málið er búið að vera í höndum þingsins í desember, þingið búið að taka utan um málið og segja: Við viljum ná pólitískri lausn, margoft búið að koma fram að þingið, meiri hluti þingsins, vildi ná pólitískri lausn þar sem tekið yrði til tillit til aðstæðna á Íslandi, en þegar átti að útfæra það af hálfu framkvæmdarvaldsins byrja hver mistökin á fætur öðrum að birtast okkur. Skipt er um samninganefnd. Ég ætla ekki að fara út í persónur og leikendur í öllu því máli heldur sýnir það miklu frekar að hið pólitíska vald ætlaði heldur betur að sýna Sjálfstæðisflokknum, sem hafði og hefur verið við völd lengi, í fulla hnefana, sýna honum hvernig málin eru gerð, setja sitt fólk í það. Þarna átti einmitt að taka fyrsta skrefið í þá veru, eins og þjóðin hafði í rauninni kallað eftir, að menn færu að vinna saman. Það var ekki þannig að við sjálfstæðismenn værum að gera tilkall til þess að fara í ríkisstjórn, síður en svo. Við vildum leysa málið og þá fyrst byrjar ríkisstjórnin að bregðast hlutverki sínu, að leita ekki eftir sáttum. Svo rekur hvert málið, stórmálið, annað, frú forseti. Við getum talað um stjórnarskrármálið þar sem við sjálfstæðismenn ásamt öðrum komum í veg fyrir að stjórnarskránni væri í rauninni hent út á hafsauga af miklu virðingarleysi í umgengni af hálfu þingsins. Við komum í veg fyrir það. Af hverju? Af hverju þurftum við þá að koma í veg fyrir það í þinginu? Jú, það var út af því að í fyrsta sinn í sögu þingsins á undanförnum 50 árum var verið að breyta og í rauninni að gjörbreyta stjórnarskránni án þess að það væri þverpólitískt samkomulag. Það var ekki mikið eftir af vinnu stjórnarskrárnefndarinnar sem skipuð var. Það voru ekki nema nokkrir mánuðir eftir af þeirri vinnu sem hefði getað leitt til þess að náðst hefði sátt um að breyta stjórnarskránni, þverpólitísk, og þá vonandi líka samfélagsleg sátt um það að breyta stjórnarskránni. Það var ekki gert. Við getum talað um fiskveiðistjórnarkerfið. Við getum talað um ESB og aðildarumsóknina að ESB, þar sem enn og aftur hefur komið í ljós að leið okkar sjálfstæðismanna, að fá þjóðina í lið með okkur í allt þetta viðkvæma ferli, ferli sem má ekki skipta þjóðinni í tvær fylkingar, ferli þar sem fólkið verður að vera með okkur þrátt fyrir að hafa ákveðnar skoðanir á Evrópusambandinu með eða móti, þá verður ferlið allt að vera þess eðlis að fólk sætti sig við leiðina sem farin verður varðandi aðildarumsóknina að Evrópusambandinu. Við sjálfstæðismenn sögðum að við ættum að leita til þjóðarinnar varðandi aðildarumsókn. Það var fellt. Ekki var leitað eftir þverpólitískri samstöðu um aðildarferlið allt saman af því að Samfylkingunni lá svo á að reyna að setja hraðamet, hraðamet sem núna hefur komið í ljós að verður ekki að veruleika. Ég held að sé ágætt að menn reyni að vanda sig í því máli, máli sem ég tel að eigi að leiða til lykta, þannig að þjóðin á endanum geti haft hið raunverulega vald um það hvort við eigum að vera innan eða utan Evrópusambandsins. Þetta er dæmi um vinnubrögðin hjá ríkisstjórninni, enn og aftur, hvernig vinnubrögð ríkisstjórnarinnar hafa bitnað á stórmálum sem síðan bitna á þjóðinni sjálfri. Það er sama hvar borið er niður. Hægt er að nefna umfangsmiklar breytingar á orku- og auðlindamálum í formi svonefndrar skattlagningar á því sviði. Hægt er að nefna fiskveiðistjórnarmálið, hvernig verið er að breyta einni helstu undirstöðuatvinnugrein okkar Íslendinga sem hefur veitt okkur styrka stoð núna á þessum erfiðu tímum. Það átti að gjörbreyta öllu innan fiskveiðistjórnarkerfisins og í rauninni hefur þessi vitleysislega stefna ríkisstjórnarinnar í fiskveiðistjórnarmálinu leitt til þess að algjört frost er í fjárfestingum innan sjávarútvegsins. Það er út af stjórnarstefnunni. Það er út af því að ríkisstjórnin leitar ekki samráðs eða samvinnu í þeim stórmálum - svo ég nefni nú ekki Icesave, það mikla mál sem við ræðum nú. Ríkisstjórnin tók málið í sínar hendur og enn og aftur sýndi ríkisstjórnin það 5. júní að hún hafði ekkert frumkvæði í því að upplýsa þjóðina um málið. Enn og aftur þurftum við þingmenn að spyrjast um hvað væri að gerast. Hvað er að gerast í Icesave-málinu? Það er ekkert að gerast, sagði fjármálaráðherra. Svo bingó, tveimur dögum síðar, eða var það þremur kannski, er allt í einu búið að semja. Við fengum að vita það í gegnum fjölmiðla að þá var komið heim með þennan hörmungarsamning. Þá gerist það í annað sinn að þingið tekur að mínu mati málið rækilega í sínar hendur. Tók í rauninni forræðið af ríkisstjórn Íslands og hefði getað bjargað ríkisstjórninni úr snörunni ef ríkisstjórnin hefði haft dug til þess að taka þingið með sér áfram í það ferli allt saman. En ríkisstjórnin gafst upp eins og fyrri daginn og gjörbylti niðurstöðu þingsins, þeirri niðurstöðu sem enn þá eru lög í landinu þar sem þeim lögum er búið að kollvarpa. Maður veltir fyrir sér, hvernig stendur á því í ljósi þess að hæstv. ráðherra Steingrímur J. Sigfússon sagði - í upphafi ársins, þegar nokkrir dagar voru í það að hann yrði ráðherra, ætli það hafi ekki verið viku áður en hann varð ráðherra - með leyfi forseta: „… að mesta örlagastund í Icesave-málinu er í rauninni eftir. Enn er hægt að afstýra stórslysi fyrir íslenska þjóð.“ Enn er hægt að afstýra stórslysi fyrir íslenska þjóð. Viku síðar er sami maður orðinn fjármálaráðherra. Þá breytist allt. Þá breytist allt í málinu.  Menn koma heim með þennan samning sem stjórnmálamenn í meirihlutastjórninni, vinstri stjórninni, réttlæta. Ég velti fyrir mér hvernig menn geti komið heim með svona samning þegar þingið hefur sagt frá því í desember að taka eigi tillit til Brussel-viðmiðana. Hvernig getur ríkisstjórnin það aftur eftir að þingið er búið að vinna málið og gæta þess að íslenskir hagsmunir séu hafðir að leiðarljósi, þegar þingið er búið að gæta þess að við borgum alla fjárhæðina, alla skuldina, allt Icesave-málið, 2024 ef við höfum hagvöxt til þess og við höfum fjármagn til þess? Þetta var rausnarboð. Það var ekki þannig að við værum ekki að bjóða þeim eitt né neitt. Það var ekki þannig. Þetta var eðlileg framsetning af okkar hálfu. En í stað þess að taka boltann með okkur í stjórnarandstöðunni og segja: komið þið með okkur, málið er í rauninni úr okkar höndum, þingið hefur allt forræði á málinu, þá ákvað ríkisstjórnin að gera þetta aftur upp á sitt eigið eindæmi. Ég veit ekki hvort við stöndum frammi fyrir því að eiga „Chamberlain“ í ríkisstjórn okkar, en þetta virkar þannig. Ég ætla ekki að deila um hvort þeirra er „Chamberlain“ Íslands, Jóhanna Sigurðardóttir eða Steingrímur J. Sigfússon, en þetta er sú tilfinning sem ég fæ þegar ítrekað er verið að hunsa það sem þingið er að segja, skýran vilja, skýr skilaboð og þau eru hunsuð. Ég hef ekki enn þá náð því af hverju þessi viðsnúningur hefur orðið af hálfu sérstaklega Vinstri grænna. En vel að merkja, fyrir utan Steingrím J. Sigfússon, hefur enginn annar Vinstri grænn tekið til máls í umræðunni, 2. umr.

Björn Valur.

Ég spyr líka einmitt, hvar eru hv. þingmenn Ögmundur Jónasson og Ásmundur Einar Daðason sem hafa haft miklar skoðanir á þessu máli? En þeim er auðvitað vorkunn í sinni stöðu því að þeir vita eins og við vitum, þeir eru undir miklum þrýstingi. Mig langar að halda áfram að tala um vinnubrögðin, frumkvæðið. Ríkisstjórn Íslands sýndi ekkert frumkvæði í byrjun júní. Það átti í rauninni að komast hjá því í lengstu lög að segja nákvæmlega hvert innihald samningsins væri. Þingið tók þá málin í sínar hendur. Í síðustu viku, reyndar í þessari viku, upplýstist allt um bréfaskriftir forsætisráðherra við forsætisráðherra Hollands og Bretlands. Félagi minn og vinkona í þingflokknum, hv. þm. Ragnheiður Elín Árnadóttir, hefur farið mjög vel yfir það og spurt gildra spurninga: Ef hollenski forsætisráðherrann svarar 12. nóvember og breski forsætisráðherrann svarar 13. nóvember, forsætisráðherra Íslands birtir svörin og segir frá hollensku svörunum 17. nóvember; af hverju er þessi feluleikur með svörin frá Bretlandi? Af hverju er þessi feluleikur með svörin frá Bretlandi? Var breski forsætisráðherrann kannski ekki búinn að svara? Var verið að þrýsta á hann til að svara? Þurfti að samræma svörin? Og eru kannski einhverjar upplýsingar um fleiri bréf sem við fáum ekki að vita um? Allt eykur þetta tortryggni manna, ekki bara stjórnarandstöðunnar, heldur líka fólksins í samfélaginu. Af hverju er ekki hægt að segja hlutina eins og þeir eru? Vissu þau ekki betur í öllu þessu máli eða er einfaldlega verið að segja vísvitandi rangt til í þessu? Það eru stór orð. En af hverju verða íslenskir stjórnmálamenn í vinstri stjórninni, og þá einna helst ráðherrar í ríkisstjórninni, alltaf tvísaga? Það er hægt að fara yfir marga þætti í málinu. Af hverju verða þeir tvísaga um hvort við séum undir þrýstingi frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum eða ekki? Í sumar var Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn og svo allt í einu kemur Dominique Strauss-Kahn fram eftir að Íslendingur, ekki Íslendingur úr ríkisstjórninni heldur Íslendingur í samfélaginu, hafði skrifað bréf til hans og hann svaraði því: Nei, við vildum ekki stoppa lánveitingarnar til Íslands. Hverjir voru það? Jú, það voru Norðurlöndin. Þá segir Noregur: Nei, það vorum ekki við. Svíar reyndar segja, jú, við vildum að þetta mál yrði klárað. Hver er að segja satt? Af hverju fylgir ekki forsætisráðherra Íslands því eftir með bréfaskriftum til kollega sinna á Norðurlöndunum? Samvinna við þau er vissulega mikil og góð og mikil saga þar á bak við en við verðum að fá að vita og finna það að forsætisráðherra Íslands gæti íslenskra hagsmuna og standi í lappirnar og inni kollega sína eftir því af hverju menn standi svona að málum, að setja okkur í þessar heljargreipar sem þeir hafa gert. Ég vil líka geta þess sem margir hafa komið inn á, m.a. hv. þm. Birgitta Jónsdóttir sem hefur talað mikið um að senda nefnd þingmanna til að kynna málstað Íslands. Af hverju er hv. þm. Birgitta Jónsdóttir að draga það fram? Jú, vegna þess að frá upphafi, líka í gömlu ríkisstjórninni, ég ætla ekkert að draga dul á það, en ekki síst núna þegar verið er að semja um þetta mál trekk í trekk, hefur upplýsingaöflun - ég hélt að menn hefðu lært eitthvað af reynslunni - af hálfu ríkisstjórnar Íslands verið verulega ábótavant. Því það er nefnilega þannig að menn skilja ekki í rauninni hvað hefur gerst á Íslandi. Síðan erum við líka með talsmenn, þeir eru þarna úti. Það þarf að virkja þá líka, fá þá með okkur í lið af því menn skilja þetta nefnilega þegar menn fara ofan í alla þessa sögu. Það kom nefnilega fram í einu bréfi sem var lagt fram á fundi okkar þingmanna í EFTA-nefndinni með þingmönnum Evrópusambandsins. Það kom alveg berlega í ljós í bréfi eins Frakka í franska sósíalistaflokknum, systurflokki Samfylkingarinnar, kann að vera vinstri grænna líka, það kunna að vera einhverjir kommúnistar þar innan þess flokks líka, en eftir að menn höfðu talað við hann og upplýst hann þá skildi hann þetta mætavel. Og sá ágæti þingmaður lýsti því m.a. í bréfi sínu hvaða skilning hann hefði á íslenskum aðstæðum og lýsti um leið gölluðu regluverki Evrópusambandsins, dró fram gallað regluverk Evrópusambandsins varðandi fjármálagerninga. Þetta segir Stéphane Le Foll m.a. í bréfi til okkar þingmanna EFTA og ESB að verið sé að leggja óheyrilegar byrðar á 320.000 íbúa landsins, íbúa sem bera enga ábyrgð á kollsteypu íslenska bankakerfisins eða afleiðingum þess, sem hefur haft miklar og erfiðar afleiðingar í för með sér eins og atvinnuleysi, verulegan skuldavanda heimilanna og fleira. Það eru óábyrg afstaða af hálfu Evrópusambandsins að átta sig ekki á þessu. Þetta er viðhorf frá frönskum sósíalista sem var búinn að kynna sér málið, það hafði verið talað við hann og við hefðum átt að tala við mun fleiri. Síðan er komið einmitt inn á það sem skiptir í heildinni þetta mál allt miklu. Hann kemur einmitt inn á það að greinilegt er að regluverk Evrópusambandsins þarfnast endurskoðunar. Hvað hefur gerst í millitíðinni? Dregið hefur verið fram að verið er að breyta tilskipunum Evrópusambandsins varðandi fjármálakerfið af því það hefur reynst gallað. En við Íslendingar megum ekki sækja rétt okkar og benda á það fyrir dómstólum að það erum við sem líðum fyrir þetta gallaða regluverk Evrópusambandsins. Þegar maður fer efnislega yfir málið - ég sé að ég mun ekki hafa nægan tíma í þessari ræðu til að fara yfir málið allt saman - er ljóst að það er með ólíkindum að við skulum hafa afsalað okkur þeim rétti að fara með málið fyrir dómstóla. Meira að segja ef einhver dómstóll innan Evrópusambandsins úrskurðar um málið þannig að hægt væri að túlka það okkur í hag er ekki víst að við fengjum að njóta þess. Hvurslags er þetta? Ég held einmitt þegar við förum yfir stjórnarskrárákvæðin, sem m.a. hv. þm. Ólöf Nordal hefur farið mjög gaumgæfilega yfir, og þegar við sjáum þau stjórnarskrárbrot hugsanlegu sem felast í þessum Icesave-samningi - Sigurður Líndal hefur m.a. bent á það í grein sinni varðandi þá takmarkalausu ábyrgð sem við erum í rauninni að samþykkja ef það verður gert með þessum gjörningi, megi segja að það stangist hugsanlega á við stjórnarskrána. Ég held einmitt að Icesave-málið og ég hef ekki verið fylgjandi stjórn lagadómstóls sem fjallar sérstaklega um málefni sem snerta stjórnarskrána sem slíka, ég hef ekki verið endilega fylgjandi því, en ég held að það sé komið einmitt tilefni til þess að sjá stjórnlagadómstól. Þetta er dæmigert mál sem hefði farið fyrir hann því að við þörfnumst þess að fá að vita: Fer þetta mál gegn stjórnarskránni? Stríðir það gegn stjórnarskránni? Og ef svo er, hvernig væri þá að ríkisstjórn Íslands biði með að túlka málið þannig að það yrði túlkað stjórnarskránni í hag? En asinn er svo mikill af því það skellur á frostavetur ef málið er látið liggja. Við heyrðum það í sumar að við ættum að steikjast úr hita í sumar ef við mundum bíða með málið. Nú er kominn vetur og það frostavetur. Hvurslags er þetta? Geta menn ekki andað djúpt og leyft okkur að fara gaumgæfilega yfir málið með tilliti til stjórnarskrárinnar, stjórnarskrár sem var svo heilög í vor að þingið og ekki síst ríkisstjórnin gat ekki beðið með að breyta henni? Af hverju er þá ekki hægt að bíða og fara yfir þetta mál til að átta sig á hvort það stangist á við stjórnarskrána eða ekki? Þetta er makalaust. Vinnubrögð. Ömurleg, ömurleg, ömurleg hvar sem borið er niður. Það er hægt að breyta þessum vinnubrögðum. Það er margoft búið að rétta fram útrétta sáttarhönd hvort sem er í þessu máli varðandi vinnubrögðin eða öðrum málum. Svo segja sumir að það sé ekki hægt, þetta sé bara svona, málið verði að fara áfram og það verði bara að halda áfram að vinna þetta og málið verði að klárast. Já, málið verður að klárast en ekki svona. Það er hægt að breyta vinnubrögðum. Ég velti því fyrir mér ef menn líta bara á nafn forsætisráðherra, Jóhanna. Við tökum fyrstu stafina úr nafninu þá stendur eftir Hanna. Þá hugsar maður til ráðhússins í nágrenninu, þar var hægt að breyta vinnubrögðum. Þar er önnur Hanna sem gat breytt vinnubrögðum, gat fengið fólk til þess að hugsa upp á nýtt, fylgdi þeim orðum sínum að taka upp ný vinnubrögð, nýja hugsun. En hún hefur ekki þessa tvo stafi fyrir framan. Hún heitir ekki Jóhanna, hún heitir Hanna, hún heitir Hanna Birna. Hún er að takast á við erfið verkefni alveg eins og ríkisstjórnin. En Hannan í ráðhúsinu fer öðruvísi að, fær fólkið með sér í fjárlagagerð, fær andstöðuna sem þar er til að vinna með sér af því að hún er með hagsmuni borgarbúa í huga, hún er að hugsa til lengri tíma. Sumir vöruðu hana við þessu, það væri nú ekki pólitískt klókt að gera þetta svona. En það eru hagsmunir borgarbúa sem hún setur ofar sínum eigin eða flokksins og þess hefði ég óskað að ríkisstjórn Íslands hefði gert það í þessu máli. 
             Við höfum margoft boðið fram aðstoð okkar í þessu máli varðandi skuldavanda heimilanna. Það er í plaggi frá okkur sjálfstæðismönnum, þingskjali, að setja niður þverpólitískan hóp til að leysa skuldavanda heimilanna. Það þýðir ekkert að gala og góla héðan úr hliðarsal og segja: Óábyrg stjórnarandstaða. Já, við höfum einmitt unnið með allt öðrum hætti í stjórnarandstöðu en annars þessi ágæti og huggulegi fjármálaráðherra gerði á sínum tíma. Við komum nefnilega með tillögur til þess að breyta. Og við sögðum, m.a. varðandi skuldavanda heimilanna, málið er allt of stórt, við megum ekki festast í pólitískum skotgröfum varðandi það mál því það snertir heimilin, að því að það snertir heimilin í landinu. Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefur sagt að afskrifa þurfi um 600 milljarða hjá bönkunum vegna skuldavanda heimilanna. Þá þarf að leysa það mál í þverpólitískri sátt því að það hafa allir flokkar ágætishugmyndir til að leysa það, en það þarf þverpólitíska sátt til að reyna að fá líka hina samfélagslegu sátt sem er enn þá mikilvægari. Þetta er dæmi um að við sýnum ábyrga stjórnarandstöðu. Við sýndum ábyrga stjórnarandstöðu í sumar þegar við tókum málið og gerðum það af reisn í þinginu. Hér gátu allir borið sig vel, stjórn sem stjórnarandstaða. En þegar málið var samþykkt á þinginu þurfti framkvæmdarvaldið enn þá að sýna mátt sinn og megin og segja: Nú getum við aftur, við erum með svo flotta einstaklinga í málinu að við skulum senda fólk aftur út, nokkurn veginn sömu samninganefndina. Síðan koma stjórnmálamennirnir og taka og axla hina pólitísku ábyrgð og við blasir þessi ömurlegi gjörningur, samningar sem eru stórhættulegir íslensku þjóðinni og stríða algerlega gegn hagsmunum íslensku þjóðarinnar og öllum framtíðarkynslóðum. Svo leyfa menn sér að koma hingað og segja: Ja, þetta mál er nú ágætt. Þetta er bara fínt. Við þurfum að klára það og það er svona nokkurn veginn alveg eins og hið fyrra mál, nema það eru þarna nokkur atriði. Vaxtagreiðslurnar, við þurfum alltaf að greiða þær. Við þurfum alltaf að greiða vaxtagreiðslurnar. Og vextirnir, það eru dúndurvaxtakjör sem við erum með, fastir vextir. En hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson hefur sýnt fram á að það eru síður en svo bestu kjör sem við fáum í gegnum þessa samninga. Ragnars Halls-ákvæðið, það er nokkurn veginn þarna inni, segir ríkisstjórnin. Af hverju er alltaf þessi blekkingaleikur? Af hverju er alltaf þessi blekkingaleikur sem hæstv. fjármálaráðherra sá í upphafi árs, af hverju er hann viðhafður? Af hverju er þessi blekkingaleikur? Af hverju eru hlutirnir ekki sagðir eins og þeir eru: við fórum með lögin frá þinginu og við gátum bara ekki meir. Af hverju er það ekki sagt í stað þess að reyna að telja þjóðinni trú um að málið sé lítið breytt? Ragnar Hall segir að búið sé að draga allan broddinn úr ákvæðinu sem er oft kennt við hann og snertir það að verja íslenska hagsmuni. Indefence-hópurinn fer mjög vel yfir þetta í greinargerð sinni. Sem dæmi má nefna, ef ég má, með leyfi forseta, 1. gr. laga sem eru núna í gildi þar sem kemur fram að ríkisábyrgðin gildi til 5. júní 2024. Hver er niðurstaða Indefence-hópsins? Niðurstaðan er sú að fyrirvari Alþingis hefur verið felldur niður að öllu leyti. Ríkisábyrgðin er algjörlega án takmarkana. Það stríðir líka gegn stjórnarskránni. Þá erum við einmitt komin að þessum gilda vafa sem Sigurður Líndal bendir á í grein sinni, að við getum ekki samþykkt takmarkalausa ríkisábyrgð. Af hverju má ekki fara yfir málið í nefnd? Við sjálfstæðismenn margbuðum: gerum hlé á málinu, tökum inn þessi skattahækkunarfrumvörp fjármálaráðherra, ræðum þau, tökumst á um þau - til að þoka einhverjum málum áfram því að ríkisstjórnin er búin að fá samþykkt tvö frumvörp á haustþingi, þetta er verkstjórnin, tvö frumvörp sem ríkisstjórnin er búin að fá samþykkt á þessu þingi af því að allur tíminn fer í að reyna að leysa innbyrðis ágreining. Menn tala ekki í norður og suður heldur í suður og vestur og geta ekki einu sinni komið sér saman um Suðvesturlínu, sem er gríðarlega mikilvæg fyrir hagsmuni allra Íslendinga, ekki síst Suðurnesjamanna og atvinnustigsins sem er því miður ekki gott á því svæði. Nei, Indefence heldur nefnilega áfram og tekur þetta mjög vel fram í umsögn sinni. Þeir fara mjög kerfisbundið yfir allt málið, annars vegar lögin sem eru í gildi sem Alþingi samþykkti og síðan hvernig tillaga ríkisstjórnarinnar liggur fyrir. Þessu er gert lítið úr; það er bara ekkert að marka þetta, segja ráðherrar í ríkisstjórn, þetta er nú ekki alveg rétt. Samt eru í hópnum Indefence-menn sem hafa legið yfir þessu. Fylgt málinu eftir frá upphafi og eiga vonandi eftir að gera alveg til enda, því þeim er misboðið. Þeim er misboðið hvernig vinnubrögð eru viðhöfð af hálfu ríkisstjórnarinnar. Þeir átta sig á að oft og tíðum getur stjórnarandstaðan ekki fengið sínu framgengt þó að við höfum komist vel áleiðis í sumar. Þess vegna heldur Indefence-hópurinn áfram og er núna að hvetja fólk til að skrifa undir áskorun til forseta Íslands að skrifa ekki undir þetta frumvarp ef það verður samþykkt í þinginu. Þeir halda áfram og segja m.a. að túlka beri lánasamningana í samræmi við hin umsömdu viðmið frá 14. nóvember 2008, þ.e. Brussel-viðmiðin. Þau eru og eigi að vera í gildi samkvæmt núgildandi lögum. Svo komi þessi lánasamningur þar sem búið er að gjörbreyta vaxtakjörunum, afborgunum og gera ríkisábyrgðina þannig að hún verður endalaus, ljúki ekki 2024 heldur verði hún endalaus, framlengd til 2030, framlengd til 2040 ef svo ber undir. Þá segja Indefence-mennirnir, með leyfi forseta: „Að setja í viðaukasamninginn texta um að Icesave-samningurinn frá 5. júní sé í samræmi við Brussel-viðmiðin dugir ekki til að svo sé. Þetta ákvæði er hagræðing á sannleikanum og með ólíkindum að samninganefnd Íslands skuli hafa léð máls á því að skrifa undir það. Með því að skrifa undir að fullt tillit hafi verið tekið í samningnum til „fordæmislausra aðstæðna Íslands“ er ríkisstjórnin búin að kasta frá sér öllum möguleikum á að halda því fram síðar á öðrum vettvangi ef þörf krefur, að ekki hafi verið tekið nægjanlegt tillit til erfiðra aðstæðna Íslendinga.“ Það sorglega er að í rauninni kemur þetta viðhorf nákvæmlega fram í bréfi forsætisráðherra, svarbréfi forsætisráðherra til Browns. Mér finnst úr því að lesa bréf forsætisráðherra Íslands, þá gerir forsætisráðherra enga tilraun til þess að tala máli Íslands. Þess í stað fellst hún á öll sjónarmið Breta og Hollendinga og mér finnst hún ganga það langt að undirstrika að ákvæði lánasamninganna sé í samræmi við Brussel-viðmiðin. Ég tek undir það sem segir hjá Indefence-mönnum að forsætisráðherra er í rauninni að taka allar varnir frá okkur Íslendingum ef svo skyldi fara að þessi gerningur yrði samþykktur. Og síðar meir ef við mundum reyna að halda okkar rétti fram, þá er búið að klippa út það að við gætum sagt: Það var ekki miðað við Brussel-viðmiðin, þessi samningur er ekkert í samræmi við Brussel-viðmiðin. En ríkisstjórn Íslands er búin að votta að þessi samningur er í samræmi við það að tekið sé tillit til íslenskra hagsmuna. Er það að gæta íslenskra hagsmuna? Er þetta ríkisstjórn Íslands sem hagar sér með þessum hætti? Svo verða menn sárir yfir því að því sé velt upp hvort ríkisstjórnin sé að verja íslenska hagsmuni eða ekki. Þá verður bara svo að vera. Það er mín skoðun að svo sé ekki. - Það þýðir ekki að vera með látbragð, ágæti hæstv. fjármálaráðherra, sem væri mun betri hér inni í salnum. Komdu bara og gerðu þetta hérna inni í salnum ef þú þorir það sem þú ert að gera í hliðarsal. Ég tel að færa megi gild rök fyrir því að ríkisstjórn Íslands hafi ekki staðið vaktina í málinu, sama hvað menn pirrast hér í hliðarsölum og fyrtast í ræðustól við því að menn gagnrýni þessa málsmeðferð alla hjá ríkisstjórninni. Við erum búin að færa gild rök fyrir því að það hefði verið hægt að komast hjá því ef menn hefðu staðið áfram saman eftir meðferð málsins á þingi í sumar. En ríkisstjórn Íslands og einmitt hæstv. fjármálaráðherra hefur ekki enn þá - ágætt að hann skuli vera hérna, hann hefur ekki enn þá sagt okkur hvað hefur valdið sinnaskiptum hans frá því í janúar. Sinnaskiptin voru enn meiri að mínu mati í haust þegar hann kemur með gjörbreyttan samning frá því sem þingið samþykkti. Af hverju er alltaf þessi viðsnúningar? Ég dró það fram í upphafi ræðu minnar að sumir vilja segja að þetta sé þrýstingur frá ESB. Það er vont ef svo er. Ég mótmæli því sérstaklega hvort sem það eru stofnanir á vegum Evrópusambandsins eða einhverjir aðrir á vegum Evrópusambandsins að þrýsta á okkur. Það er vont. Ég tel reyndar ekki að það sé meginástæðan. Meginástæðan er sú að menn eru raunsæir og vilja gera allt til að halda í völdin og sitja í þeim stólum sem þeir sitja í, bara til þess að halda gamla Sjálfstæðisflokknum frá völdum. Það er hin klassíska klisja - við erum að hreinsa til, hreinsa upp eftir 18 ára valdabaráttu Sjálfstæðisflokksins. Reynum nú að horfa og líta fram á við. Við lítum óhikað til fortíðarinnar, við gerðum mistök en við gerðum líka ansi margt gott, m.a. byggðum við upp velferðarkerfið sem menn núna rembast við að verja, byggðum upp menntakerfi og samgöngukerfi. Við fáum umboð þjóðarinnar á fjögurra ára fresti. Það er sárt til þess að vita veit ég fyrir hæstv. fjármálaráðherra, en við fengum umboð þjóðarinnar. Er það ólýðræðislegt? Já, við gerðum mistök í gegnum tíðina, það hafa allir gert, en ég held að við höfum ekki gert jafnmikil mistök á jafnskömmum tíma og núverandi ríkisstjórn er að gera fyrir hönd íslenskrar þjóðar  Kjarninn er sá og sem maður skilur ekki enn þá af hverju ríkisstjórnin - mér finnst hún ekki hafa svarað því öðruvísi en svo: Það liggur bara svo mikið á, þetta er allt orðið svo óþægilegt og erfitt og allt það - er að taka á sig ábyrgð sem hún er búin að segja að hún eigi ekkert endilega að standa undir. Samt er hún að taka á sig þessa gölnu ábyrgð. Það er umhugsunarefni, frú forseti, að svona skuli hafa verið haldið á málum. 

Forseti biður þingmanninn að ávarpa forseta á viðeigandi hátt.

Alveg rétt og ég biðst afsökunar á þessu, ljósið þarf að blikka einhvern veginn öðruvísi þegar annað kyn sest í forsetastól. En, herra forseti, það eru vinnubrögð ríkisstjórnarinnar sem eru að gera þetta mál svona arfavont fyrir íslenska þjóð, því miður.

Virðulegi forseti. Já, þau voru um margt athyglisverð, þessi köll hér á milli hv. þm. Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur og hæstv. fjármálaráðherra, Steingríms J. Sigfússonar. Það hefði samt verið æskilegra að hæstv. fjármálaráðherra hefði komið í andsvör. Það er því miður þannig, virðulegi forseti, að við komumst einhvern veginn ekki áfram með þetta mál öðruvísi en að detta í raun og veru alltaf ofan í þessi pólitísku hjólför. Það er mjög slæmt vegna þess að þetta er mál af þeirri stærðargráðu að við getum ekki breytt einhverju eftir stuttan tíma ef okkur líst ekki á þetta. Ég vil þó, virðulegi forseti og með þínu leyfi, fá að vitna örlítið í grein sem Eva Joly skrifaði í ágústmánuði. Það hefur komið mjög mikil gagnrýni á það hvernig haldið hefur verið á málum, að kynna þetta mál okkar og verja okkur á erlendri grundu. Með leyfi forseta ætla ég að fá að vitna hér í grein Evu Joly: „Mörgum þjóðhöfðingjum og ríkisstjórnum, allt frá G8 til G20, verður gjarna tíðrætt um að héðan í frá verði ekkert eins og það var áður. Heimurinn hafi breyst, kreppan hafi jafnvel gerbreytt honum; afstaða okkar og vinnubrögð varðandi lagaumhverfi fjármálastarfsemi, alþjóðasamskipti eða þróunarsamvinnu verði því, að þeirra sögn, einnig að þróast. En því miður ganga fjölmörg dæmi þvert gegn þessum fagurgala þeirra. Staða Íslands nú í kjölfar bankahrunsins og þjóðnýtingar þriggja stærstu bankanna þar (Kaupþings, Landsbankans og Glitnis) er sennilega eitt skýrasta dæmið um þetta. Ísland, þar sem eru einungis 320 þúsund íbúar, sér nú fram á að þurfa að axla margra milljarða evra skuldabyrði sem langstærstur hluti þjóðarinnar ber nákvæmlega enga ábyrgð á og ræður alls ekki við að greiða.“ Ég vek athygli á þessu sem Eva Joly segir hér: ræður alls ekki við að greiða. Síðan kemur hún inn á Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og þá vitna ég aftur til greinar hennar: „Tökum fyrst kröfur Bretlands og Hollands. Hrun íslensku bankanna snertir þessi lönd beint, enda tóku þau dótturfyrirtækjum bankanna og útibúum opnum örmum þrátt fyrir að yfirvöld þessara sömu landa hafi að einhverju leyti verið vöruð við þeirri hættu sem vofði yfir bönkunum. Nú krefjast þau þess að Ísland greiði þeim himinháar upphæðir (Bretlandi meira en 2,7 milljarða evra og Hollandi meira en 1,3 milljarða evra), og það á 5,5% vöxtum. Löndin telja að Íslandi beri að gangast í ábyrgð fyrir innlán í Icesave, netbankaútibúi Landsbankans sem bauð mun hærri vexti á innlánum en keppinautarnir. Það voru Hollendingar og Bretar sem ákváðu einhliða að upphæð innstæðutryggingarinnar ætti að vera ekki aðeins 20.000 evrur fyrir hvern reikning, rétt eins og kveðið var á um í evrópskum og íslenskum lögum - nokkuð sem þegar var ógerlegt fyrir íslensku ríkisstjórnina að standa við, en hún hafði tilkynnt mjög fljótlega eftir að bankarnir voru þjóðnýttir að aðeins væri hægt að ábyrgjast innlán á Íslandi - heldur að upphæð 50.000 til 100.000 evrur, jafnvel hærri. Raunar var gripið til hneykslanlegra þvingunarráðstafana vegna þessa. Bretland greip þannig strax í októberbyrjun til afar róttækra aðgerða: frysti innstæður á reikningum Landsbankans og einnig Kaupþings, sem þó hafði nákvæmlega ekkert með Icesave að gera, og beitti til þess lögum um baráttu gegn hryðjuverkum. Með þessu setti Bretland Íslendinga, bandamenn sína í NATO, í sama flokk og hryðjuverkasamtök á borð við al-Qaeda ... Upp frá þessu virðist Bretland hafa lagst með öllum sínum þunga gegn því að alþjóðasamfélagið grípi til nokkurra ráðstafana sem komið geta Íslandi að gagni fyrr en það hefur haft sitt fram. Gordon Brown gaf þannig í skyn í breska þinginu að hann „ynni með Alþjóðagjaldeyrissjóðnum“ til að ná fram kröfum sínum gagnvart Íslandi. Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn þurfti því að fresta því að lána Íslandi og setti afar hörð skilyrði fyrir veitingu lánsins. Það á við um þau markmið að ná jafnvægi í fjárlögum á Íslandi í síðasta lagi árið 2013, markmið sem ekki er gerlegt að ná, en kemur engu að síður til með að leiða til gríðarlegs niðurskurðar í grundvallarmálaflokkum á borð við menntakerfið, heilbrigðiskerfið, almannatryggingakerfið, o.s.frv. Afstaða Evrópusambandsins og annarra Evrópuríkja var lítið skárri. Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins tók strax í nóvember skýra afstöðu með Bretlandi þegar forseti hennar lét að því liggja að aðstoð mundi ekki berast frá Evrópu meðan Icesavemálið væri enn ófrágengið; raunar má segja að Barroso, sem þá var allur með hugann við eigin kosningabaráttu og dauðhræddur við að styggja helstu stuðningsmenn sína, Breta, hafi þá eins og fyrri daginn algerlega verið búinn að missa stjórn á atburðarásinni. Sama má segja um Norðurlöndin, sem þó eru ötulir talsmenn alþjóðasamstöðu, en afreka það nú helst að bregðast ekkert við þeirri kúgun sem Ísland er beitt - nokkuð sem dregur úr trú manna á raunverulegan vilja þeirra til þess að veita Íslandi stuðning. Brown heldur því ranglega fram að hann og ríkisstjórn hans beri enga ábyrgð á þessu máli. Brown ber siðferðilega ábyrgð þar sem hann var fremstur í flokki þeirra sem hömpuðu svo mjög því skipulagi sem nú er komið í þrot. En hann ber líka ábyrgð að því leyti að hann getur ekki skýlt sér á bak við lagalega stöðu Icesave - að það heyri formlega undir íslensk yfirvöld bankamála - og sagt að Bretland hafi hvorki haft tök né lagalega stöðu til að fylgjast með starfsemi þeirra. Hvernig er hægt að ímynda sér að 40 manns í Reykjavík hafi getað haft virkt eftirlit með starfsemi banka í hjarta fjármálahverfisins í Lundúnum? Það er raunar athyglisvert að evrópskar reglugerðir sem fjalla um fjármálasamsteypur virðast greinilega gera ráð fyrir að aðildarríki ESB sem heimila starfsemi slíkra fyrirtækja frá þriðja landi verða að fullvissa sig um að þau séu undir jafnmiklu eftirliti frá upprunaríkinu og kveðið er á um í evrópskum lögum. Þannig kann að vera að bresk yfirvöld hafi brugðist að þessu leyti - nokkuð sem raunar kemur ekki mikið á óvart þegar „frammistaða“ annarra enskra banka í bankakreppunni er skoðuð, banka sem voru alls ótengdir Íslandi ... Það hversu mjög Brown hefur beitt sér gegn þessu smáríki er því ekki hægt að skýra á annan hátt en þann að hann hefur viljað ganga í augu eigin kjósenda og skattgreiðenda, fólks sem að sönnu varð fyrir miklu fjárhagstjóni og rétt er að halda til haga. Rétt er að undirstrika að íslenskar stofnanir bera mikla ábyrgð á þessu máli. En þýðir það að menn eigi að líta fram hjá því að bresk stjórnvöld bera jafnmikla ábyrgð, en láta íslensku þjóðina axla allar byrðarnar?“ Síðan kemur hér: „Þess ber að gæta að Ísland, sem hefur einungis tekjur af útflutningi, kemur ekki til með að geta staðið undir þessum ábyrgðum. Samningurinn um Icesave, sem Alþingi greiðir atkvæði um á næstunni, mundi þýða aukna skuldsetningu Íslands. Hlutfallslega er um að ræða upphæð sem er sambærileg við það að Bretar tækju á sig 700 milljarða sterlingspunda skuld eða að Bandaríkjamenn tæku á sig 5.600 milljarða dollara skuld. Það er heldur ekki raunhæft að Ísland geti skilað hallalausum fjárlögum innan fimm ára á sama tíma og fjárlagahalli flestra ríkja eykst gríðarlega. Þar fara fremst í flokki stórveldi heimsins, ekki síst Bretland og Bandaríkin. Ef Evrópa og Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn snúa ekki við blaðinu kann að vera að þau vinni sannkallað afrek: dragi land þar sem þjóðartekjur á hvern íbúa hafa verið með þeim hæstu í heimi niður á stig þeirra allra fátækustu ...“ Virðulegi forseti. Ég vek sérstaklega athygli á þessu sem Eva Joly bendir hér á. Ef við höldum áfram eins og við erum að gera hér núna verðum við meðal fátækustu ríkja heims. Það er akkúrat það, virðulegi forseti, sem Eva Joly skrifar og þá geta menn ekki kallað það öllum illum nöfnum því að þessi ágæta kona nýtur mikils trausts hér á landi og menn hljóta að taka orð hennar alvarlega þó að þeir vilji oft og tíðum gera lítið úr orðum annarra. Virðulegi forseti. Ég skora á hv. þingmenn og hæstv. ráðherra að kynna sér málið mjög, ekki veitir af að hvetja hæstv. ráðherra til þess því að samkvæmt því sem þingflokksformaður Vinstri grænna, hv. þm. Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, sagði í sjónvarpsviðtali hafa margir hæstv. ráðherrar í ríkisstjórninni ekki lesið samninginn. Þeir lásu ekki samninginn áður en þeir sögðust vera tilbúnir að samþykkja hann, hún sagði það orðrétt. Ég dreg orð hennar ekkert í efa, virðulegi forseti, vegna þess að hún hefur mjög góðar heimildir innan úr Stjórnarráðinu. Ég ætlast til þess núna að allir hæstv. ráðherrar hafi í það minnsta lesið samninginn, ég geri þá kröfu,  Ég vil enda á því að segja: Ég ætlast til þess að hæstv. ráðherrar lesi samningana núna.

Hæstv. forseti. Ég kveð mér hljóðs að nýju í þessu máli til að árétta nokkra þætti sem ég vék að fyrr í dag. Ég varpaði fram nokkrum spurningum til hv. þingmanna, sérstaklega þeirra sem áttu sæti í fjárlaganefnd þegar mál þetta sem hér liggur fyrir var afgreitt úr nefndinni. Þar sem ég hef ekki enn fengið svör við þeim spurningum sem ég bar fram ætla ég að leyfa mér að endurtaka þær og væri gott ef hv. þm. Guðbjartur Hannesson, formaður fjárlaganefndar, gæti brugðist við annaðhvort í kvöld eða síðar í þessari umræðu. Það sem ég vildi inna meiri hlutann í hv. fjárlaganefnd eftir voru ýmis atriði sem mér þykja fremur óskýr í þessu máli eftir því sem málið liggur fyrir. Það fyrsta sem ég vildi nefna er, eins og ég nefndi í ræðu minni sem ég flutti í hádeginu, spurningin: Var skoðað á einhverju stigi hvaða áhrif sú breyting hefur að fyrirvarar eru fluttir úr íslenskum lögum í viðaukasamningana sem lúta enskum lögum og verða túlkaðir fyrir enskum dómstólum? Ég spyr líka: Var þetta atriði skoðað með einhverjum hætti af hálfu fjárlaganefndar eða einhverra sérfræðinga á sviði ensks réttar sem nefndin leitaði til? Í annan stað vík ég örlítið að gengis- og gjaldeyrisáhættunni. Það er vikið að þeim þáttum með nokkrum orðum í kafla í nefndarálitinu án þess að fjárlaganefnd komist að nokkurri niðurstöðu. Það eru reifaðar staðreyndir sem geta valdið óvissu og lesa má í gegnum nefndarálitið að auðvitað veldur sú óvissa vissum áhyggjum, en ég velti fyrir mér hvort hv. fjárlaganefnd hafi gert einhverja tilraun til að leggja sjálfstætt mat á þá þætti sem þarna er um að ræða. Gengis- og gjaldmiðlaáhættan er reyndar margþætt í þessu máli og töluvert að henni vikið í nefndarálitum hinna ýmsu minni hluta í efnahags- og skattanefnd sem fjárlaganefnd birtir með áliti sínu, en ekki verður ráðið af nefndaráliti meiri hluta fjárlaganefndar að hún hafi lagt neitt sjálfstætt mat á þessa þætti eða reynt að kryfja það sem kemur fram í álitunum frá þessum fjórum minni hlutum í efnahags- og skattanefnd. Þannig er ómögulegt að átta sig á því hver afstaða meiri hluta fjárlaganefndar er til þeirra atriða sem minni hlutarnir í efnahags- og skattanefnd eru að fjalla um. Ég ætlaði að nefna líka vaxtaþáttinn. Hér hafa hv. þm. Pétur Blöndal og Tryggvi Þór Herbertsson fjallað töluvert um vaxtamál og gerðu það raunar í áliti sem þeir skiluðu til fjárlaganefndar. Ég er að velta fyrir mér að hvaða leyti fjárlaganefnd hefur farið yfir þá þætti og hvaða afstöðu fjárlaganefnd hefur til þeirra. Í fjórða lagi, þannig að ég fari bara mjög hratt yfir sögu í stuttri ræðu, velti ég fyrir mér stjórnarskrárþættinum. Þar hafa í umræðunni komið fram tvö atriði sem valda vissum vafa um að frumvarpið sem hér liggur fyrir standist stjórnarskrá. Annars vegar er um að ræða framsal á dómsvaldi út fyrir landsteinana þar sem lagatextinn er orðaður með þeim hætti í frumvarpinu að það sem er kallað „ráðgefandi álit“ er í raun bindandi álit. Íslensk réttarregla tekur ekki gildi nema Hæstiréttur komist að dómsniðurstöðu í samræmi við ráðgefandi álit EFTA-dómstólsins. Með þessu er endanlegt vald í þessum efnum, endanlegt dómsvald lagt í hendur EFTA-dómstólsins. Ég tel, og fór yfir það í fyrri ræðu minni hér í dag, að þarna séu með algjörlega nýjum hætti formuð tengsl íslenskra dómstóla og alþjóðlegra stofnana, með algjörlega nýjum hætti, fordæmalausum hætti, og ég held að þarna séum við eins og ég orðaði það í dag á gráu svæði, ef ekki kolsvörtu, varðandi fullveldi landsins og þær heimildir sem eru til framsals valds úr landi miðað við gildandi stjórnarskrá. Hinn þátturinn sem varðar stjórnarskrármálið er auðvitað þær athugasemdir sem fram hafa komið, bæði í umræðum í þinginu og eins í greinum, m.a. Sigurðar Líndals sem töluvert hefur verið vitnað til í þessari umræðu. Þar er fjallað um þann vafa sem er á því að Alþingi hafi heimild til að skuldbinda íslenska ríkið til að veita ríkisábyrgð á jafnóljósum skuldbindingum og hér um ræðir. Ríkisábyrgðir eru eftir því sem ég best veit alltaf takmarkaðar með einhverjum hætti. Við þekkjum það og hv. þm. Guðbjartur Hannesson þekkir það úr fjárlagavinnunni að það er oftast nær takmarkað við hámarksupphæð og fleiri skilyrði. Í þessu máli er ekki um neina hámarksupphæð að ræða vegna þess að sá höfuðstóll sem við byrjum með tekur á sig vexti sem geta vaxið út í hið óendanlega ef illa fer. Eins er tímarammi ekki fyrir hendi því að ríkisábyrgðin átti aðeins að gilda í sjö ár samkvæmt þeim lögum sem nú eru í gildi og samþykkt voru 28. ágúst en það tímamark verður afnumið ef þetta frumvarp nær fram að ganga. Hv. þm. Guðbjartur Hannesson getur velt þessu fyrir sér á m.a. þeim forsendum sem Sigurður Líndal prófessor hefur komið orðum að en þarna er auðvitað verulegur vafi fyrir hendi og ég velti fyrir mér hvaða rök meiri hluti fjárlaganefndar hafi fyrir þeirri skoðun sem kom fram frá hv. þm. Guðbjarti Hannessyni, sennilega í umræðum um störf þingsins einhvern tíma í vikunni, um það að meiri hlutinn hefði ekki áhyggjur af þessum þætti. Að lokum, hæstv. forseti, vildi ég spyrja meiri hlutann í fjárlaganefnd og oddvita meiri hlutans, hv. formann fjárlaganefndar Guðbjart Hannesson, um mat meiri hlutans í fjárlaganefnd á endurheimtum á eignum Landsbankans. Við höfum heyrt tölur frá skilanefnd Landsbankans um það hversu hátt hlutfall sé líklegt að endurheimtist en við höfum jafnframt heyrt og vitum að það er veruleg óvissa um hversu hratt þetta endurheimtist. Varðandi þann þátt, þ.e. hversu hratt eignasafn Landsbankans getur farið að skila einhverjum peningum sem geta komið til niðurgreiðslu eða lækkunar á Icesave-skuldbindingunni, sé ég ekki í nefndaráliti meiri hlutans og man ekki til þess að það hafi heldur verið í greinargerð með frumvarpinu neinar áætlanir um það hversu hratt þetta mundi skila sér. Við vitum að það skiptir gríðarlegu máli af því að í upphafi málsins stöndum við með skuldbindingu sem er á áttunda hundrað milljarða króna, 700 milljarðar plús. Menn hafa nefnt töluna 750 og eitthvað, 760 og eitthvað milljarða króna, ég man ekki nákvæma tölu enda skiptir það kannski ekki öllu máli í þessu samhengi. Það skiptir auðvitað miklu hversu hratt þessi upphæð lækkar. Ef hún t.d. lækkar lítið á næstu árum safnar þessi háa upphæð, 700 milljarðar plús, 5,55% vöxtum á þessum tíma. Ég skaut á það þegar ég velti þessum málum fyrir mér hér að ef t.d. eignirnar mundu ekki skila sér með þeim hætti að unnt væri að lækka greiðslubyrðina fyrr en t.d. eftir sjö ár gæti höfuðstóll lánsins verið kominn yfir þúsund milljarða króna þegar við eigum að fara að borga árið 2016. Ég vísa í það í þessu sambandi að menn hafa nefnt að það taki eignir úr búum af þessu tagi oft mörg ár að skila sér vegna þess að það er ekki hægt að byrja að úthluta úr búinu fyrr en búið er að ganga frá ýmsum dómsmálum og deilumálum sem upp kunna að koma. Ég mundi halda að þessar eignir gætu hugsanlega, ef vel gengur, farið að skila sér eftir þrjú ár en ég hef heyrt frá skilanefnd