Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Jón Sigurðsson) : Herra forseti. Þetta mál er, sem hið fyrra á dagskrá þessarar d., heimildarlög. Meginatriði þessa máls eru í fyrsta lagi, að enn fleiri skjölum verði komið til geymslu utan kaupstaðanna og einkum Reykjavíkur en nú er gert, og í öðru lagi að tryggja öruggari geymslu bóka, handrita og skjala. Rök þau er lúta til þessarar breyt. eru: 1. Þjóðskjalasafninu berst nú orðið svo mikið frá embættis- og starfsmönnum ríkisins og nefndum, sem skipaðar eru af ríkisstj., að vandkvæði eru nú á að varðveita það allt saman þannig, að það verði aðgengilegt fyrir þá, sem óska að nota þessi skjöl. Það virðist því ekki ástæða til að draga að þjóðskjalasafninu enn þá fleiri flokka skjala og bóka, ef kostur er á góðri geymslu annars staðar. 2. Á nokkrum stöðum utan Reykjavíkur eru nú þegar bókhlöður, sem hæfar eru til skjalageymslu. Loks er óvarlegt af öryggisástæðum að safna öllum skjölum og heimildum á einn stað, ef eldsvoða eða önnur stór óhöpp ber að höndum, enda mun það ekki gert í nágrannalöndum okkar. Hugsum okkur, ef það kæmi fyrir, að ein hinna stóru, útlendu flugvéla, sem sveima daglega yfir Reykjavík, hrapaði á Safnahúsið. Margt mundi þá farast og landið rúið að gömlum menningarverðmætum. Í stríðinu þótti ekki tryggt að geyma slík skjöl hér í Reykjavík. Það er hvergi tíðkað að flytja öll skjöl og bækur á einn stað. Erlendis eru sérstök borgarskjalasöfn og héraðsskjalasöfn. Þetta, að flytja öll skjöl á einn stað, var eðlileg ráðstöfun á sínum tíma. Ég tel, að nú eigi bæði kaupstaðir og héruð að hafa fullan rétt til að fá skjöl og bækur nefnda, sem skilað hefur verið, ef þeir geta sjálfir geymt þau örugglega. Forstöðumenn héraðsstjórnanna hafa líka betri kunnugleika á málum héraða sinna en mennirnir á þjóðskjalasafninu. Miklar líkur væru þá til þess, að miklu væri þá bjargað, sem annars færi forgörðum. Í frv. er lagt til, að skipting bóka og skjala milli þjóðskjalasafnsins og héraðsskjalasafna verði á þá leið, að þjóðskjalasafnið taki til vörzlu skjöl og embættisbækur allra starfsmanna ríkisins annarra en hreppstjóra, en afrit af flestum skýrslum þeirra eru í skjalasöfnum sýslumanna, hagstofunnar og ríkisskattanefndar, og þykir því ekki ástæða til að taka skjöl og bækur þeirra með. Enn fremur taki þjóðskjalasafnið við bókum og skjölum opinberra nefnda, ef starfssvið þeirra tekur til margra héraða eða alls landsins. Það er lögð áherzla á, að bækur héraðsnefnda verði geymdar í héruðunum sjálfum, en þó sé þjóðskjalaverði heimilt að grípa hér inn í, ef honum finnst af gildum ástæðum varðveizla skjala í héraði ónóg sökum lélegra húsakynna eða annars. Ég ætla að ljúka máli mínu með því að segja þetta. Þetta mál er í mínum augum mikið metnaðarmál, að héruðin láti ekki gjörrýja sig að öllum heimildum um sögu sína. Að svo mæltu legg ég til, að frv. verði vísað til hv. menntmn. og 2. umr.



Herra forseti. Meginatriði þessa máls eru: 1. að stuðla að því, að viðgerðarverkstæðum verði komið upp fyrir vélakost landbúnaðarins, 2. að þess sé gætt við skipulagningu verkstæðanna og byggingu, að þau komi að sem beztum notum. 3. að styðja viðleitni bænda til aukinna afkasta og lækkunar framleiðslukostnaðar með því, að tryggð sé notkun vélanna. Ég vík nú nánar að þessu. Um nauðsyn þessa máls má benda á það, að bændur hafa lagt tugi milljóna króna í verkfæri til landbúnaðarstarfa. Það hafa verið miklir erfiðleikar að fá framkvæmdar viðgerðir á verkstæðum, og jafnvel þar, sem til eru verkstæði í héruðum, þá hafa þau haft öðrum störfum að sinna. Þess vegna er nauðsyn að sjá svo um, að hægt verði að fá viðgerð á þeim verkfærum og vélum, sem hér um ræðir. Annað atriði er það, að þessi verkstæði verði tryggð í framtíðinni. Stofna þarf til verkstæðanna, svo að þau komi að gagni í nútíð og framtíð. Til þess er ætlazt, að búnaðarsamböndin hafi ásamt Búnaðarfélagi Íslands forgöngu í þessu máli og öllum bændum verði þar með tryggður aðgangur að verkstæðunum, en slíkt hefur ekki verið undanfarið. Hér er gert ráð fyrir, að tryggt verði það, sem hægt er. Gert er ráð fyrir, að Búnaðarfélag Íslands og verkfærakaupan. ríkisins hafi eftirlit með álagningu á vinnu og efni o.s.frv. Hér er ekki um gróðafyrirtæki að ræða, en gert ráð fyrir því, að verkstæðin taki aðeins nauðsynlega þóknun fyrir vinnu og efni. Í þriðja lagi er gert ráð fyrir, að rekstrarkostnaði við landbúnaðarframleiðslu verði þokað niður með auknum vélakosti bænda. Gert er ráð fyrir því, að á næstu árum muni öflun heyja aðeins verða á landi, sem er í rækt, og þannig verði tryggt, að ræktunarkostnaðinum verði þokað niður og véla- og verkfærakaup bænda verði að því liði, sem að er stefnt. Og því megum við ekki gleyma, að ef ekki verður hafizt handa nú þegar til tryggingar viðhaldi landbúnaðarvélanna, þá er vafalaust hætta á því, að milljónir króna, sem liggja í þessum tækjum, fari í súginn. Hinar mörgu pantanir, sem hafa verið afgreiddar eða verða afgreiddar samkv. umsóknum til nýbyggingarráðs, tala sínu máli. Og það mega allir vita, að er slík risaskref eru tekin, þá er ekkert líklegra en að margar vélanna lendi í höndum manna, sem kunna lítt eða ekkert með þær að fara. Af þessu leiðir, að þörf viðgerðarverkstæða er mikil, og er því áríðandi að koma verkstæðunum upp sem fyrst. Í mínum augum og þeirra, sem athugað hafa þessi mál, er þetta mjög áríðandi, hvernig sem á málið er litið. Ég ætla ekki að orðlengja þetta frekar, en vísa til grg., sem fylgir þessu frv. Við flm. þessa frv. vildum geta gefið nánari og betri upplýsingar um þessi mál, en nákvæmar skýrslur eru ekki fyrir hendi. Að lokum legg ég til, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. landbn., en hún hefur farið með mál svipaðs eðlis og þetta.