Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Frv. þetta er breyt. á núgildandi l. um dragnótaveiði í landhelgi. Það er mjög svipað frv., sem flutt var hér á Alþ. í fyrravetur. En sú breyting er þó á því, að í þessu frv. er gert ráð fyrir, að sýslun. Skagafjarðarsýslu, Eyjafjarðarsýslu og Norður-Múlasýslu sé heimilað með samþykkt að banna dragnótaveiði innan vissra takmarka, sem getið er nánar í frumvarpinu. Það er nú svo, að manni skilst innfirðir vera umráðasvæði viðkomandi sýslna og bændur, sem eiga land að þeim, eigi þar frekar rétt til veiða en aðrir. Enn fremur má benda á, að innfirðir eru uppeldisstöðvar ýmissa nytjafiska, en dragnótaveiði spillir botninum, rótar til og spillir uppeldi fiskjarins, sem þar á sér aðsetur. Enn fremur má henda á, að smábátaveiði á sitt undir því, að innfirðir séu friðaðir með öllu. Botnvörpungar eða dragnótabátar geta farið ránshendi um sandbotna innfjarðanna og eyðilagt veiðarfæri manna. Yfirleitt verkar núgildandi löggjöf þannig, að á þeim tíma, sem dragnótaveiðar eru stundaðar, þá spilla þær veiðarfærum smábátaútvegsins og banna björg þeim, sem hann stunda. Ég fullyrði, ef Skagafjörður verður ekki friðaður fyrir dragnótaveiði, leggst niður smábátaveiði, en það eru um 50 bátar, sem róa stöðugt á firðinum, og eigendur þeirra eiga allt sitt undir því, að atvinnuvegi þeirra sé ekki spillt. Það liggur hér frammi fyrir hv. Alþ. áskorunarskjal frá sjómönnum í Skagafirði, þar sem segir: „Vér undirritaðir sjómenn og alþingiskjósendur í Skagafjarðarsýslu leyfum oss hér með að skora á þingmenn kjördæmisins að flytja á næsta Alþingi frumvarp um bann við dragnótaveiðum á Skagafirði. Vér erum þess fullvissir, að verði ekki dragnótaveiðar hér á Skagafirði bannaðar með lögum, þá er lokið öllum smábátaútvegi hér. Það er ekkert eftirlit hægt að hafa með veiðum þessara dragnótabáta, og stunda margir þeirra veiðar sínar á ólöglegan hátt, toga við land og hafa botnvörpu. Það má segja, að á meðan dragnótaveiði er ekki bönnuð með öllu, þá sé nokkurs konar botnvörpuveiði liðin inni á fjörðum og flóum, og vita allir, hvaða afleiðingar slíkt hefur fyrir fiskveiðar á innfjörðum.“ Áskorunarskjal þetta er undirritað af 200 mönnum. Fjölmargir þeirra eru menn, sem hafa lífsuppeldi sitt af smábátaveiði í Skagafirði, og eiga sina efnalegu afkomu undir því, að atvinnuvegi þeirra sé ekki spillt. Þeir geta ekki aflað sér stærri báta. Ef þeir fá ekki að stunda atvinnu sína í friði, þá þýðir það, að þeir verða að færa byggð sina eða breyta um framfærsluhætti, en það er ætið erfiðleikum bundið. Það verður að hafa í huga, hvað þetta mál er geysilega þýðingarmikið og hvað öfugt það er að heyra ekki bænir þeirra manna, sem einna lakasta aðstöðu hafa í þjóðfélaginu. Ég vil því mælast til þess, að hv. Alþ. heyri bænir þeirra manna, sem svo hart eru leiknir vegna ágangs þeirra, sem meiri máttar eru. Hér er aðeins farið fram á, að innfirðir séu friðaðir fyrir dragnótaveiðum ákveðinn tíma árs. Dragnótaveiði getur haldið áfram eftir sem áður. Það er aðeins gert ráð fyrir, að hún sé bönnuð á innfjörðum, svo að hún sé ekki að spilla þar veiði og veiðarfærum manna. Dragnótabátar toga á lóðarstrengina og skera þá af sér og spilla þannig eignum manna. Hér er því um að ræða að hlusta á, þegar þeir, sem eiga erfiðast í mannfélaginu, biðja, að ekki sé gengið á réttindi þeirra, en þeim gert kleift að stunda atvinnu sina óáreittir. Og ég vona, að Alþ. beri gæfu til þess að verða við þeirri bæn. Ég bið hv. alþm. að greiða atkv. með því, að þessu máli verði vísað til 2. umr. og til sjútvn.



Það er ákaflega átakandi fyrirbæn, sem hv. 1. þm. Skagf. hefur hér farið með, og mætti mikið vera, sé hún á rökum reist, ef Alþ. yrði ekki við þeirri bæn. En svo er um þetta frv., að það er gamall kunningi og hefur fengið á hverju þingi nú um alllangt skeið rækilega athugun, en ekki náð fram að ganga, af því að svo hefur verið litið á, að það mundi ákaflega mikið spilla atvinnumöguleikum fjölda landsmanna, ef það væri samþykkt. Það hefur verið svo um ýmsar fyrrverandi fiskveiðasamþykktir, sem hafa verið gerðar, að þær hafa verið reistar á þeim rökum, að þær væru nauðsynlegar til að bjarga framfærslumöguleikum manna á þessum eða þessum stað, en þær hafa bara sjaldan náð tilgangi sínum. Ég vil minna hv. þm. Skagf. á, að það var til í lögum þar til fyrir fáum árum heimild fyrir sýslun. að banna herpinótaveiði á innfjörðum. Þessi lög voru sett til þess að varðveita lífsbjörg smábátaútvegsins, og heimildin var notuð í Steingrímsfirði og í Skagafirði, að mig minnir. En það sýndi sig, að lög þessi voru sett að ástæðulausu. Þau voru síðan brotin í 10 –20 ár, og menn voru flestir búnir að gleyma þessum samþykktum, þar til loks að l. voru afnumin sem ónýt og tilgangslaus. Ef á að ræða um þetta frv., sem nú er komið fram, þá vil ég benda á, að það nær ekki þeim tilgangi að friða uppeldisstöðvar nytjafiska, þar sem gert er ráð fyrir, að dragnótaveiðar séu leyfðar yfir hásumarið og hrygningartíma kola við Norðurland. Á síðustu árum hafa sprottið hér upp hraðfrystihús, er byggja tilveru sína meira eða minna á dragnótaveiðunum. Ef á að eyðileggja þær milljónir, sem lagðar hafa verið í hraðfrystihúsin, og svipta það fólk, sem þar vinnur, atvinnu, þá er sjálfsagt að samþ. þetta frv. Ef ætlunin er hins vegar að láta þróun sjávarútvegsins halda áfram, þá á að fella það. Ég held, að þetta frv. sé borið fram af því, að menn við þessa firði, sem sérstaklega er minnzt á, eru ekki búnir að læra dragnótaveiði. Ég man eftir því, þegar áskorun kom frá smábátaeigendum við Eyjafjörð, að bönnuð yrði dragnótaveiði innan við Hrísey bátum, sem væru 5 smálestir eða meira. Ástæðan var sú, að trillubátaeigendur á Akureyri höfðu tekið upp dragnótaveiði, og hefur hún nú verið stunduð í Eyjafirði í nokkur ár með góðum árangri bæði fyrir smábátaeigendur og þá, sem vinna við hraðfrystihúsin. Ég held því, að það vær í gagnlegra, að hv. þm. Skagf. beitti sér fyrir því, að Skagfirðingar sjálfir tækju upp dragnótaveiði og notuðu sér sjálfir Skagafjörð til þessara veiða heldur en að láta aðra nota sér þá veiði, sem þar er kostur á. Þá yrði atvinnuvegum Skagfirðinga betur borgið en með því að banna dragnótaveiði. Ástæðan til að friða sjóinn umhverfis land er nú minni en nokkru sinni fyrr. Sjórinn utan landhelgi er nú sjálffriðaður að mestu leyti fyrir botnvörpuveiðum, en venjulega stafar af þeim miklu meiri hætta en dragnótaveiðum. Annað mál er það, að dragnótaveiði ætti að reka af meiri gætni en nú er gert. Það ætti ekki að leyfa að landa kola undir vissri stærð. Kolinn er lífseigur, og ef höfð væri sú regla að sleppa öllum smákola, þá væri lítil hætta á, að gengið yrði á kolastofninn. Sú breyting, sem orðið hefur á fiskveiðunum vegna ófriðarins, er þannig, að nytjafiskur er nú miklu fremur friðaður en við gætum friðað hann á venjulegum tímum með samþykkt þessa frv. Með því myndum við aðeins spilla atvinnuvegum landsmanna.

Flm. (Sigurður Þórðarson) Hv. þm. Ísaf. sagði, að frv. þetta væri gamall kunningi. Það er rétt. Það má vel orða það svo. En ég verð líka að segja, að það er gamall kunningi, sem hann kom inn á, að þeir, sem rán stunda, vilja ekki hætta fyrr en búið er að ræna öllu, sem ræna má. Það eru svör þeirra, sem ganga of hart að veiði bæði í vötnum og sjó og láta sig engu skipta, þó að þeir gangi á rétt annarra. Það er sannað mál, að það er hægt að þurrka fiskimiðin á innfjörðum, ef dragnótaveiði er ekki bönnuð. Þetta verður að hafa í huga, þegar talað er um þessi mál. Það er vorkunnarmál, þó að þeir, sem búa við þrönga firði, vilja nota þá handa sjálfum sér, þeir eiga þá sjálfir. Það er ekki hægt að furða sig á því, þó að þeim sviði, þegar farið er ránshöndum. um afla þeirra og veiðarfæri. Í Skagafirði eru a.m.k. 5 skipshafnir, sem verða á vonarvöl, ef þetta frv. er ekki samþ. Nú hélt hv. þm. Ísaf. því fram, ef dragnótaveiðin legðist niður, þá legðist starf hraðfrystihúsanna einnig niður, og þess vegna væri það að ganga á þeirra rétt að banna dragnótaveiðar. Þetta er ekki rétt athugun. Ég veit, að á Skagafirði eru kolaveiðar stundaðar af smábátum og kolinn veiddur í net. Þessa veiði stunda aðallega gamlir menn og drengir og hafa af henni gott gagn. En um leið og dragnótaskipin koma, verða þeir að bjarga netum sínum í land, annars eru þau eyðilögð. Þeir hafa ekki frið til að veiða í firðinum. Þetta er sannleikur, og 200 skagfirzkir sjómenn votta, að svona sé ástandið. Það vita allir, sem þessum málum eru kunnugir, að dragnótabátarnir hafa ólöglegan veiðiútbúnað, að þeir eru með botnvörpu og spilla þannig veiði og veiðarfærum sjómanna á innfjörðum. Með því er lítið eftirlit, og ekki hægt að hafa með því eftirlit eins og sakir standa. Og botnvörpurnar sópa með sér öllum veiðarfærum og spilla botni f jarðanna. En það er nú svo viðvíkjandi uppeldisstöðvum nytjafiska, að dragnótin tekur í sig allan kola, smáan og stóran, og þó að það eigi að fleygja þeim kola, sem er undir 1/2 kg að þyngd, þá er það nú svo, að þegar honum er fleygt, er hann steindauður. Dragnótaveiðin drepur ungkolann, og það er eitt aðalatriðið. En netin sleppa ungkolanum í gegn. Þess vegna er það beinlínis hagur fyrir frystihúsin, að kolaveiðar séu stundaðar með netum, en ekki dragnót, fyrir utan það, að kolaveiði með netum er miklu ódýrari og hana geta stundað gamlir menn og drengir, sem ekki eru til harðræða færir. Hv. þm. Ísaf. þarf ekki að hælast af því, að hann sé með fagrar fyrirbænir fyrir smælingjana. Ég hélt þó, að hann vildi vera vinur smælingjanna. Á háum augnablikum hefur hann þótzt bera hag þeirra fyrir brjósti. En það er ekki hægt að sjá það af því, sem hann hefur sagt hér. Ég er undrandi yfir, að þessi hv. þm. skuli vera að gera gaman að því hér á þingi, að menn beri umhyggju fyrir þeim, sem verst eru settir í þjóðfélaginu, sem eru fátækir fiskimenn, sem eiga ekki annars úrkosta en að una við sinn litla bát og veiða skammt frá landi, og vilji ekki, að verið sé að ræna frá þeim fiskinum til einskis gagns fyrir þjóðfélagið, en til mikillar bölvunar í bráð og lengd.



Ég vil mótmæla því, að ég hafi verið að henda gaman að fyrirbænum hv. 1. þm. Skagf. fyrir smælingjunum, heldur benti ég á, að ef þær væru réttmætar, mundi þingið fyrir löngu vera búið að uppfylla þær. Ég hafði ekki haldið, að hv. 1. þm. Skagf., sem er að mörgu leyti frjálslyndur maður, vildi gerast málsvari þess hér á Alþ:, að smælingjarnir reyndu aldrei að bjarga sér og gætu aldrei orðið að bjargálna mönnum, en kolaveiðar með lagnetum eru bæði dýrari og miklu óarðvænlegri að öllu leyti en kolaveiðar með dragnót. Ef hv. 1. þm. Skagf. vill rétta við hag þeirra fiskimanna, sem hann þykist bera fyrir brjósti, sem ég vil ekki á neinn hátt efast um, ætti hann að beita sér fyrir, að þeir tækju upp þá veiðiaðferð, sem allir framfaramenn hafa tekið upp til mikils góðs, sem er dragnótaveiðin. Má þar benda á Eyfirðinga, sem hafa stundað dragnótaveiðar á minni bátum en eru á Skagafirði með miklu betri árangri en lagnetaveiðar gefa eða handfæraveiðar. Ég bið hv. 1. þm. Skagf. vinsamlegast að kynna sér, hvern árangur sú veiði gefur. Því fer ákaflega fjarri, að ég sé hér talsmaður neinnar rányrkju. En út af því, sem hann benti á, að dragnótabátar brytu lög ag toguðu í landhelgi, þá er það allt annað mál. Dragnótaveiðar eru ekkert nýjar. Þær hafa verið stundaðar hér við land á annað hundrað ár og eru áreiðanlega ekki skaðlegar á einn eða annan hátt. Öðru máli gegnir, ef menn fara að toga í skjóli dragnótaveiða, en það sýnir aðeins, að það þarf að hafa eftirlit með þessum veiðum, og fyrir því ætti þessi hv. þm. að beita sér, en ekki að reyna að halda uppi kotungsbúskap hjá sjómönnum og verkamönnum í Skagafirði.



Það liggur hér skjallega fyrir, staðfest af framburði upp undir 200 sjómanna og alþingiskjósenda í Skagafirði, að dragnótaveiðar þar á firðinum eru venjulega stundaðar þannig, að þessir bátar hafa botnvörpu. Hv. þm. Ísaf. getur brýnt mig á því, að ég hafi ekki kært, en það er þýðingarlaust að kæra. Sjómenn eru gersamlega varnarlausir gagnvart þessu. Þeir hafa oft vitað til þess, að þessir bátar hafa verið úti á firði með „snurrevaad“ og látið þar greipar sópa, haldið síðan burt með ránsfeng sinn, en þeir, sem ræntir hafa verið, geta ekki komið neinum sönnunum við. Það eina, sem þýðir, er að banna veiðar með dragnót innfirðis, því að þær eru aðeins til bölvunar. Ég ætla að láta því ósvarað, að ég sé að styðja kotungsbúskap í Skagafirði og mér sé nær að styðja að því, að menn þar fari að veiða með dragnót. Dragnótaveiðarnar þar hafa gefið þá raun, að Skagfirðingar fara ekki að bætast í hóp þeirra, sem ræna þar og rupla, og ég styð ekki að því. Þarna er aðeins einn einstaklingur, sem hefur haft 10 smálesta bát og notað dragnót nokkrum sinnum, og hann segist hafa minna upp úr því en ef hann hefði lóðir, sem hann gati verið í friði með.