Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fjmrh. (Pétur Magnússon) : Við 2. umr. um þetta mál hér í hv. d. var spurzt fyrir um það, hvort breyt. mundu hafa orðið á eftirstöðvum á innheimtum gjöldum ríkissjóðs í Hafnarfirði og í Vestmannaeyjum. Ég var þá ekki undir það búinn að svara þessu, en lofaði að athuga það fyrir 3. umr. En nú hef ég fengið upplýst, að um þetta liggi ekki fyrir neinar tölur. - Um ríkisreikningana er aftur það að segja, að reikningarnir fyrir 1943 eru fyrir löngu fullprentaðir og reikningarnir fyrir 1944 voru fullgerðir í september s. l. og eru um það bil að verða fullprentaðir nú. Meiri upplýsingar get ég ekki gefið í málinu.



Ég vil þakka hæstv. fjmrh. fyrir þessar upplýsingar. En í sambandi við þetta hefði ég gaman að spyrja fjhn. um það, hvað hún hafi gert í þessu atriði, þar sem sagt er, að till. hafi verið vísað til aðgerða Alþ. Það er hér í ríkisreikningunum 1., 9. og 12. aths., sem vísað er til aðgerða Alþ. alveg sérstaklega. Nú veit ég ekki, hvort sá háttur verður á hafður, að þetta verði formsatriði og ekki gert meira. En mér finnst, að það væri athugunarvert t. d. í sambandi við 12. aths., hvort fjhn. hefði átt að láta þetta fara framhjá sér og gera engar till. um, hvernig á að fara með þetta mál. Ég ætla ekki að fara að halda uppi málþófi um reikningana, en vildi heyra álit fjhn. um þetta atriði, hvort hún sér ekki ástæðu til að athuga þessi mál neitt nánar.

Frsm. (Magnús Jónsson) : Ég gerði stutta grein fyrir þessu við 2. umr. málsins, sem hv. þm. Barð. skýrði nú frá, en ég verð að játa, að ég hef kastað þeim plöggum, sem ég hafði hér, svo að ég man þetta ekki glöggt nú. Ég verð að fá að doka við og senda eftir reikningunum, því að ég bjóst ekki við þessu. En ég gegnumgekkst m. a. bæði nál. og umr., sem fram fóru í Nd., þar sem reikningarnir voru lagðir fyrst fram og fyrst var gerð grein fyrir þessu, og féllst ég á þau rök, sem þar voru borin fram, svo að n. taldi ekki ástæðu að bera fram neinar ályktanir í því sambandi. Um efni 1. aths. hefur verið rætt dálítið, og þarf ég því ekki að minnast frekar á það. - 2. aths. mun hafa verið út af kostnaði við atvinnudeild háskólans. N. sá ekki ástæðu til að bera fram neina ályktun til Alþ. út af þessu. Það er eins með 9. aths. - Ég vil segja það almennt um landsreikningana, að það er háttur yfirskoðunarmanna að skjóta til aðgerða Alþ. einu og öðru. En það er undantekning, ef Alþ. eða nefndir hafa talið þetta ástæðu til að bera fram eða gera einhverjar ráðstafanir við það. Þetta er meira gert til þess að Alþ. sjái þetta og geti þá ýtt á viðkomandi ráðherra, en sjaldan munu vera bornar fram ályktanir eða slíkt út af þessu, og sem sagt, n, hefur ekki séð ástæðu til þess, því að hverjum þm. er frjálst að gera það, og ég býst við, að t. d. hv. þm. Barð., sem er formaður og frsm. fjvn., hafi rekið sig á margt þessu skylt, sem rætt er um í þessari aths. - Við þetta hef ég ekki neinu að bæta frá n. hálfu. Hún sá, sem sagt, ekki ástæðu til að bera fram neina þáltill. eða slíkt í sambandi við þessa aths. - Um 1. aths., sem er langveigamest, hefur hæstv. fjmrh. gefið skýrslu, sem sýnir, að það hefur ekki fullkomlega komizt í lag enn þá, og þess vegna fullkomin ástæða að athuga um það nánar.



Ég mun á þessu stigi málsins láta nægja að ræða þetta ekki frekar, og sérstaklega með tilliti til þess, að viðvíkjandi 12. aths. liggur víst fyrir nú hér á Alþ. frv. um breyt. á þessari stofnun, og er þá nauðsynlegt að taka til athugunar þann kostnað, sem hefur orðið af þessari stofnun, og óþægindi, sem hafa orðið í sambandi við þann rekstur, og mun ég því ekki að þessu sinni ræða nánar það atriði.

Frsm. meiri hl. (Ásmundur Sigurðsson) : Herra forseti. Ég vil hér ræða nokkuð um brtt., sem fram hafa komið við frv. það, sem hér liggur fyrir. En þær eru í 11 liðum. Sumar þeirra hafa áhrif á veigamikil atriði, og get ég ekki fellt mig við það og mun því standa á móti þeim. Vil ég nú víkja nánar að hinum einstöku brtt. 1. brtt. er við 11. gr. og mælir svo fyrir, að gr. falli niður. Gr. hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Eigi er heimilt að leyfa notkun skólahúsnæðis, nema samþykki skólanefndar og skólastjóra komi til.“ Ég sé ekki, til hvers á að banna þessum aðilum að taka afstöðu um þetta. Ástæðan er þó sú, að efni gr. komi inn í 15. gr. Hv. 6. þm. Reykv. leggur til, að umráð skólahúsa séu í höndum sveitarstjórna. Ég vil benda ár það, að þó að þetta ákvæði væri framkvæmanlegt á sumum stöðum, þá er það óframkvæmanlegt annars staðar. Hér í frv. er að því stefnt, að fleiri hreppar sameinist um eitt skólahús, og gætu þá t. d. umráð yfir því lent í höndum 4 sveitarstjórna, en hver maður sér, að slíkt yrði algerlega ótækt. Aftur á móti væri mjög heppilegt, að umráðin yrðu í höndum skólanefndar, sem í þessu tilfelli yrði kjörin af 4 sveitarstjórnum. Þá er næst brtt. við 21. gr. frv. og fjallar um það, að 3. málsgr. falli niður, en hún hljóðarsvo, með leyfi hæstv. forseta: „Skólastjóri hefur umráðarétt yfir húsnæði skólans og munum í þágu skólastarfsins. Að öðru leyti hefur skólanefnd í samráði við skólastjóra umráðaréttinn, en verði ágreiningur þeirra á milli, sker fræðslumálastjórn úr.“ Hér er um að ræða að fella niður ákvæði um, að skólastjóri hafi einhvern umráðarétt yfir húsnæði, ásamt skólanefnd, en fari til sveitarstjórnar. Enn fremur er svo þessi brtt. um, að úr síðustu mgr. falli niður orðin „og starfsfólk.“ Þá á skólastjóri ekkert að hafa með að gera ráðningu starfsfólks. Þá er brtt. um, að sveitarstjórn skuli geta ráðið yfirkennara. Þetta hefur verið hefð við stærstu skóla, að þar séu yfirkennarar. En hér á að rifta þessari hefð. Mér finnst það skrýtið að leggja það í vald sveitarstjórnar, hvort yfirkennari skuli vera við barnaskóla. Enn fremur virðist mér í þessu gæta nokkuð misskilnings á hlutverki yfirkennara. Hann á að vera aðstoðarmaður skólastjóra, en ekki einhvers konar fulltrúi sveitarstjórnar. Starf yfirkennara er nánast hliðstætt starfi skólastjóra, og er þá aðeins stigsmunur á því, að sveitarstjórn fari að skipa skólastjóra. Hins vegar er ekki hægt að ætlast til þess, að sveitarstjórn eigi sérstakan fulltrúa innan skólastjórnar. Því næst er brtt. við 25. gr. frv., þar sem lagt er til, að bæjar- eða borgarstjóri skuli eiga sæti í fræðsluráði í kaupstöðum, en utan þeirra oddviti sýslunefnda, og séu þeir formenn ráðsins. Í núgildandi l. um fræðslu barna er svo ákveðið, að fræðsluráð skuli skipað. Er í þeim l. ákvæði um fræðslusjóði og skólabyggingarsjóði, og skal sá síðarnefndi stofnaður með tillagi frá sýslusjóði, en fræðslusjóður greiðir sameiginlegan kostnað við fræðsluna. Það er því ekki óeðlilegt, að sýslumenn eða bæjarstjórar eigi sæti í fræðsluráði. En þetta hlutverk er nú breytt og því ekki lengur ástæða til þess, að þessir menn séu formenn fræðsluráða. Víða úti á landi mundu þá sýslumenn geta orðið formenn margra fræðsluráða. Sýslumaður gæti auðvitað skipað formenn fræðsluráða, en ekki virðist meiri ástæða til þess að hann geri það en fræðslumálastjórnin. Það virðist því mjög eðlilegt, að fræðslumálastjórnin skipi formenn skólanefnda.

Það er alls ekki viðurkennt af öllum.

Þá er brtt. við 31. gr. frv. og hljóðar um, að upphaf gr. orðist svo: „Skólanefnd skal líta eftir“ o. s. frv. Ég sé ekki, hvaða ástæða er fyrir þessari brtt., því að í öllum eða flestum tilfellum mundi það lenda á skólanefndum að annast um þetta, kannske eitthvað í sambandi við sveitarstjórnir. Er skólanefnd alltaf kunnugust því, hvaða útbúnaður er nauðsynlegur. Hér kemur svo brtt. við 32. gr. um það, að 2. málsl. falli niður. Mér er ekki ljóst, hvað hv. þm. meinar með því að fella þetta burt, því að ef ágreiningur verður milli skólanefndar og sveitarstjórnar, verður einhver aðili að vera til þess að skera úr þeim ágreiningi, svo að skólahald stöðvist ekki. Þá er brtt. við 34. gr., er hún orðuð alveg um og hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Ef fræðslumálastjórn og bæjarstjórn Reykjavíkur verða ásátt um það, skal í Reykjavík skipa fræðslufulltrúa, sem skal hafa með höndum þau störf, er þessir aðilar semja um að fela honum, þ. á m. framkvæmd á ákvörðunum skólanefnda, eftir því sem við getur átt. Kostnaður af starfi fræðslufulltrúa greiðist að hálfu af hvorum, ríkissjóði og bæjarsjóði.“ Ég vil í þessu sambandi benda á það, að þetta starf er þegar orðið staðreynd. Þegar fyrir 2 árum var þetta embætti stofnað, og virðist þetta starf svo nauðsynlegt, að ekki sé hægt að leggja það niður. Það er a. m. k. í hæsta máta óviðfelldið að setja þetta ákvæði. Starf fræðslufulltrúa yrði nokkuð hliðstætt og skólanefnda í sveitum, og er því eðlilegt, að bæjarsjóður greiði skrifstofukostnað hans. En að svo miklu leyti sem hann telst fulltrúi fræðslumálastj. hér, sem nokkurs konar námsstjóri, virðist eðlilegt, að ríkissjóður greiði laun hans, enda er fram tekið í frv., að þau skuli ákveðin í launal. Þessu næst er brtt. við 55. gr. frv. um það, að 2. og 3. málsl. falli niður. Þessi gr. fjallar um heilbrigðiseftirlit í skólum og hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Lækniseftirliti með heilbrigði skólabarna og kennara og hollustuháttum skólanna skal haga eftir reglum, er heilbrigðismálastjórn setur í samráði við fræðslumálastjórn. Skal ráðinn sérfróður læknir, skólayfirlæknir landsins, er skipuleggur og hefur yfirumsjón með heilbrigðiseftirliti í skólum svo og íþróttastarfsemi. Heimilt er skólayfirlækni að fela heilsuverndarstöðvum, þar sem þær eru starfandi, eftirlit þetta.“ Ég vil geta þess núna, að landlæknir hefur um mörg ár barizt fyrir því, að þessi háttur yrði upp tekinn, enda hefur hann tíðkazt í nágrannalöndunum og bendir til framfara. Skoðun hv. 6. þm. Reykv. er sú, að nægilegt sé eins og nú er, að héraðslæknar hafi þetta starf með höndum. En það er nú svo, að enda þótt börn hafi sloppið í gegnum læknisrannsókn, þá hefur það komið fyrir, að þau hafa verið með berkla, þegar þau hafa komið á heilbrigðisstöð hér í Reykjavík. Þetta mundi hafa minnkandi kostnað í för með sér. Þó að ég sé yfirleitt andvígur brtt. hv. þm., þá hef ég samt borið fram í n. brtt. til miðlunar. Vil ég leyfa mér að lesa upp till. og afhenda forseta síðan skriflega, því að tími hefur enn ekki unnizt til þess. að prenta þær. Við 22. gr. ber ég fram svo hljóðandi brtt.: „Í staðinn fyrir síðasta málsl. (laun yfirkennara .... í launalögum) komi: Yfirkennarar skulu vera einum launaflokki lægri en skólastjórar hlutaðeigandi skóla.“ - Ég vil benda á, að þegar frv. þetta var upphaflega samið af mþn., þá höfðu launalögin ekki verið samþ. og því ekki ákveðið, í hvaða launaflokki yfirkennarar væru, en nú munu þeir vera einum lægra en skólastjórar. Við 34. gr. frv. er ég með svo hljóðandi brtt.: „Síðasti málsl. orðist þannig: Laun hans skulu greidd úr ríkissjóði skv. 6. launaflokki, en bæjarsjóður greiðir skrifstofukostnað hans.“ Með þessu er fræðslufulltrúi settur í sama launaflokk og skólastjórar stærri skóla. Ég vil þá loks í fáum orðum snúa mér að aths. hv. þm. Barð., er hann gerði síðast við frv. Fyrsta atriðið er það, að í stað 7–13 ára skólaskyldu komi 7–14 ára, og vill hann þar með koma í veg fyrir lengingu skólaskyldualdursins. Enn fremur er hér verið að brengla öllum grundvelli skólakerfisins. Þetta mundi sérstaklega koma hart niður á börnum í sveitunum. Ef þetta væri lögfest, gildir það það, að allmikill hluti af börnum í sveit yrði útundan þeirri aukningu á fræðslu, sem ákveðin er í frv., vegna þess að það mundi miklu frekar verða látið sitja við það, að þau fengju þessa lögskipuðu fræðslu til 14 ára aldurs. Hitt er nokkurn veginn öruggt, að í kaupstöðum yrði þessu ákvæði um lengingu skólaskyldualdursins nokkurn veginn fylgt, jafnvel þó það væri ekki lögfest. Þá er það annað atriði, að hv. þm. taldi ekki ástæðu til þess að láta íbúð fylgja skólahúsnæði. Það er þegar í l. um heimavistarskóla, að það skuli fylgja skólahúsnæðinu íbúð fyrir skólastjóra, og það hefur reynzt ómögulegt annað en að hafa það svo. Nú gildir þetta einmitt um þessa skólastjóra og kennara heimavistarskólanna, að þeir eru ekki skipaðir fyrr en eftir tveggja ára reynslutíma. Og þess vegna er ómögulegt að ætlast til þess, að þeir geti farið að byggja hús yfir sig, þar sem þeir eru settir án þess að hafa nokkra vissu fyrir því, að þeir fái starfið áfram. Í öðru lagi vildi ég benda á það, að með því, að vel sé búið að þeim mönnum, sem taka við þessu starfi, er miklu fremur hægt að tryggja það að fá hæfa menn til þessara starfa en annars. Hv. þm. Barð. var að tala um það hér og mæltist til þess við menntmn., að hún bæri fram brtt. um það, að sér fyndist rétt, að í 17. gr. frv. í fyrri málsgr., á eftir orðunum „nema hann hafi lokið viðurkenndu kennaraprófi“, komi: eða öðru samsvarandi prófi. En í 17. gr. er tekið fram, að engan megi setja eða skipa kennara við barnaskóla, nema hann hafi lokið viðurkenndu kennaraprófi, o. s. frv. Þessi hv. þm. sagði, að prestar hefðu kannske sumir ekki það mikið að gera, að þeir gætu vel tekið þetta starf að sér. Má vera, að svo sé sums staðar. En ég hef bent á., að um lengri tíma hefur það ákvæði gilt viðkomandi menntun kennara, að til þess að hafa kennararéttindi, verða þeir menn að hafa lokið sérstöku prófi í uppeldisfræði og kennslufræði við Kennaraskólann. Nú hafa margir stúdentar einmitt lesið þessar námsgreinar við Kennaraskólann og þar með tekið þetta próf. Og þetta stendur opið fyrir þeim stúdentum, sem vilja taka að sér barnakennslu, að taka þetta próf við Kennaraskólann. Þetta er tiltölulega stutt nám til viðbótar við stúdentspróf. Og þegar stúdentar hafa lokið því, geta þeir tekið að sér að vera skólastjórar við hvaða barnaskóla sem er á landinu. Þá vill hv. þm. Barð., að 18. gr. frv. falli niður, af því að ákvæði hennar eigi að vera reglugerðarákvæði. Þessi gr. er um fjölda og lengd kennslustunda í barnaskólum. Lengst af hefur það verið fastákveðin regla, að kennslustundir hafa verið ákveðnar fyrir hvern kennara 5 stundir á dag og 50 mínútur hver klukkustund. Nú hefur sá háttur verið tekinn upp að stytta kennslustundirnar, og þykir það gefast vel. En jafnframt hlýtur kennslustundum, sem hver kennari þarf að hafa á hendi að kenna, að fjölga. Það munar að vísu 10 mínútum, hvort kennari kennir 5 50 mínútna stundir á dag eða 6 40 mínútna stundir. En vegna þess að heppilegra hefur þótt að hafa kennslustundirnar fleiri og styttri, hefur þótt ástæða til að setja ákvæði um þetta í frv. Og þetta er praktiserað þannig t. d. við háskólann, að lengd hverrar kennslustundar er ekki nema 40 mínútur. Og ástæða sýnis,t ekki síður vera til þess við barnaskólana að takmarka tíma hverrar kennslustundar við 40 mínútur. Þá minntist hv. þm. Barð. á það, hver ætti að greiða kostnað við fræðsluráð. Samkv. frv. eiga fræðsluráð að vera kosin af bæjarstjórnum og sýslunefndum. Og þess vegna eiga þau að vera kostuð af sýslusjóðum utan kaupstaðanna, en í kaupstöðum af bæjarsjóðum. Þannig mun þetta hafa verið, þar sem þau hafa starfað hingað til. Hv. þm. Barð. taldi of langt gengið á rétt skólanefnda með því að þær hefðu ekki meiri íhlutun um val kennara en að mæla með ákveðnum mönnum úr hópi umsækjenda, og kom hann með dæmi um það, að troðið hefði verið inn á skólanefndir mönnum í kennarastöður, sem skólanefndarmenn vildu ekki. Ég vil leyfa mér að draga það mjög í efa, að þetta sé svo á rökum byggt, að það sé ástæða til þess að koma með brtt. við frv. um þetta atriði, vegna þess að ég álit, að yfirleitt sé það alls ekki gert að troða mönnum þannig inn á skólanefndirnar.

Forseti (StgrA) : Mér hafa borizt skrifl. brtt. frá hv. 7. landsk. þm. Fyrir brtt. þarf tvöföld afbrigði. Þær eru skrifl. og of seint fram komnar.



Herra forseti. Ég vildi leyfa mér að spyrjast fyrir um það, hvort hæstv. menntmrh. er ekki viðstaddur þessar umr. Ég tók eftir því hér, síðast þegar þetta mál var til umr., sem er mikilsvert mál, að þá virti hann ekki hv. þd. þess að vera viðstaddur umr. um málið. Og nú óvirti hann hv. frsm. menntmn. með því að ganga út, meðan umr. áttu sér stað um málið. - Ég vildi skora á hæstv. forseta að hlutast til um það, að hæstv. menntmrh. verði nú viðstaddur þessar umr. Ég ætla að beina fyrirspurn til þess hæstv. ráðh., og tel ég þingskyldu hans að vera við, þegar slíkt mál er rætt sem þetta. Ég vil ekki halda mína ræðu fyrr en hæstv. menntmrh. gegnir þessari skyldu sinni. ( Umr. féllu niður á fundinum í nokkrar mín.)



Herra forseti. Það er leiðinlegt að sitja svona á fundi og bíða hér í aðgerðaleysi. Finnst mér, að þdm. á meðan eigi að ljúka við t. d. 3. dagskrármálið, sem hér var áðan rætt.



Herra forseti. Ég óskaði eftir við hæstv. forseta, að hæstv. menntmrh. virti hv. þd. þess að vera viðstaddur á fundi meðan á þessum umr. stendur, þar sem þetta mál heyrir undir hann. Hann gekk út, síðast þegar það var rætt, sem ég held, að hafi verið s. l. fimmtudag. En nú er hæstv. menntmrh. kominn hér, og mun ég beina fyrirspurnum til hans. Í 6. gr. þessa frv. segir, að þeim börnum, sem um getur í c-, d- og e-liðum 5. gr., skuli séð fyrir vist í skóla eða stofnun, sem veitir þeim uppeldi og fræðslu við þeirra hæfi. - Ég vildi spyrja hæstv. ráðh., hver það er, sem á að sjá fyrir þessari stofnun. Er það ríkissjóður eða hlutaðeigandi sveitarsjóður? Í öðru lagi vildi ég af tilefni fullyrðinga hv. frsm. menntmn., sem talaði um mjög náið samstarf milli formanna skólanefnda og fræðslumálastjórnar, og að vegna þess nána samstarfs væri heppilegt, að fræðslumálastjórnin skipaði formanninn, spyrjast fyrir um það, hvort sú venja gildi, að fræðslumálastjóri sé spurður um skipun formanna skólanefnda, hvort till. hans sé leitað um það efni. Og ef svo er - og það hlýtur að vera gert, samkv. fullyrðingum hv. frsm., - þá vil ég spyrja, hvort eftir þeim till. hafi verið farið. Ef hæstv. ráðh. er ekki studdur fyrri venjum um þetta, getur hann þó upplýst, hver háttur hefur verið hafður á þessu síðast, hvort skipun formanna skólanefnda hefur verið borin undir fræðslumálastjóra, og að hve miklu leyti eftir till. hans hefur þá verið farið. En undir þessu er algerlega kominn mikill hluti af réttmæti röksemdaleiðslu hv. frsm. menntmn. hér áðan. Þess vegna er erfitt að tala um hans röksemdafærslu í alvöru, nema fyrir liggi skýrslur frá hæstv. menntmrh. um þetta efni. En ég hef nokkra vissu fyrir því, að grundvöllurinn er ekki eins fastur undir röksemdafærslu hv. frsm. og æskilegt hefði verið. Annars skal ég ekki fara að rekja ræðu hans mikið. Hann talaði rækilega á móti öllum brtt. mínum og þóttist færa nokkur rök á móti þeim. Kom hann svo loks með brtt., sem hann sagði, að væru til samkomulags, en voru alveg út í hött í sambandi við mínar brtt. Aðalatriðið fyrir mér með brtt. var að bæta úr vanköntum á þessu frv., sem ég hafði tekið eftir. Ég vænti þess, að hv. menntmn. geri þetta vegna þess, að það er talað um í frv., að laun fræðslufulltrúa og yfirkennara skuli ákveðin með launalögum. Þetta er alls ekki samkv. launal., eins og þau eru nú, og þess vegna yrði að bera fram frv. um breyt. á launal., ef þetta frv., sem hér liggur fyrir, á að samþ. eins og það er. En það var gagnvart þessu, sem brtt. hv. frsm. stefndi, en varðaði alls ekki efni það, sem ég ræddi um, sem fyrst og fremst varðar samband sveitarfélaganna og ríkisvaldsins í þessum efnum og á að tryggja, að sveitarfélög hafi nokkur umráð yfir þessum málum, vegna þeirra miklu útgjalda, sem þau verða að hafa af þeim. Fram hjá þessu gekk hv. frsm. algerlega. Segja mætti að vísu, að vegna þess að útgjöldin í þessum efnum eru minni utan kaupstaðanna fyrir sveitarfélögin, a. m. k. um suma liði laganna, þá gæti það e. t. v. staðizt, að sveitarstjórnir þar hefðu minni ráð, eins og hv. frsm. vildi nú koma fram með sínum brtt. En ekki að síður er það svo, að sveitarsjóðir, einnig í sveitarhéruðum, verða að standa undir verulegum hluta þessa kostnaðar. Og ég tel, þegar af þeirri ástæðu, að stjórnir þeirra sjóða eigi að hafa sams konar vald og í kaupstöðunum. Í þeim tilfellum, þar sem margar sveitir eru um einn skóla, er hægt að semja um þetta um leið og sveitarstjórnirnar koma sér saman um, að skólinn skuli vera fyrir fleiri en einn hrepp, svo að úr því þurfa ekki að verða nein vandræði. En ég vek athygli á því, að viðbúið er, að úti um sveitir landsins verði skipaðir formenn skólanefnda þvert ofan í vilja og óskir sveitarstjórnanna á hverjum stað, ef frv. verður í þessu atriði samþ. óbreytt. Og þar sem þessi háttur kann að verða upp tekinn þar, ekki síður en í kaupstöðunum, sýnist mér rétt og eðlilegt, að tryggja eigi sveitarstjórnum nokkurn frekari rétt í þessu en gert er samkv. þessu frv., eins og það er, svipaðan rétt og þær hafa áður haft, en nú er ætlunin að taka af þeim. Það má ekki rugla því saman við það, sem hér er stefnt að, þó að ekki hafi ágreiningur orðið út af þessu hingað til víðast um sveitir landsins, vegna þess að formenn skólanefndanna hafa verið að meira og minna leyti svipaðs sinnis og meiri hluti sveitarstjórnar. Og þess vegna hefur ekki ágreiningur orðið á milli þessara aðila. En nú er viðbúið, að þetta breytist og myndist allt önnur hlutföll í þessu. Og það er reyndar vitað, að þetta breytist, og þá er eðlilegra, að sveitarstjórnum sé tryggður í þessu efni hæfilegur réttur. Og það er varðandi það atriði, að sveitarstjórnir hafi vissa möguleika, aðallega til að fylgjast með í vissum efnum, sem brtt. mínar stefna að, þar sem frv. hins vegar miðar að því að einoka þetta að sem langsamlega mestu leyti í höndum fræðslumálastj. hér í Reykjavík og þá einnig í höndum ráðh., sem er misjafnlega kunnugur og misjafnlega fullur góðvildar, eins og við þekkjum, og ekki alltaf við að eiga jafnágætan og trausts verðan menntmrh. eins og við höfum nú. Að öðru leyti kom fram mjög verulegur misskilningur í ummælum hv. frsm. menntmn. Hann talaði t. d. um það, að samkv. brtt. mínum ætti að fara að gera einhverja breyt. á stöðu yfirkennara frá því, sem verið hefur, þar sem þeir eru. Ég nefndi þá þann stað, þar sem yfirkennarar eru, Reykjavík. Mér er nú ekki kunnugt um, hvort yfirkennarar eru við barnaskóla utan Reykjavíkur eða ekki, eða með hverjum hætti þeir eru þá skipaðir. En í Reykjavík eru þeir. Og það er ætlunin með ákvæðum frv. að breyta réttarstöðu þeirra frá því, sem verið hefur. En mín ætlun og tilgangur er að halda stöðu þeirra óbreyttri. Sannleikurinn er sá, að yfirkennarastöður hafa verið stofnaðar hér í Reykjavík með samkomulagi fræðslumálastj. og bæjarstjórnar. Og bæjarstj. hefur beinlínis fengið dóm hæstaréttar fyrir því, að hún hefði úrslitavald um skipun yfirkennaranna, enda greiði hún laun þeirra. En það er nú ætlunin að breyta þessari dómhelguðu venju með ákvæðum frv., eins og það liggur nú fyrir, á þann veg, sem ég tel mjög ástæðulaust að gera og sízt vera til góðs. Og eins og ég færði rækilega rök að í ræðu minni hér á dögunum, þá er það þannig, að sveitarstjórnirnar hafa ákaflega mikilla hagsmuna að gæta varðandi rekstur skólanna, ekki sízt hinna stærri skóla, eins og eru hér í Reykjavík, þannig að það velta á hundruðum þúsunda kr. þeir fjárhagsmunir, sem sveitarsjóðir hafa af því, hvort skólarnir eru skaplega reknir eða ekki. Það er þess vegna fullkomin ástæða til þess að láta sveitarstjórnirnar hafa nokkra möguleika til þess að fylgjast með þessu. Og ég get ekki séð, að það sé hægt að finna mildara form fyrir þessu eftirliti og afskiptum sveitarstjórnanna en með því að veita þeim heimild til þess að skipa yfirkennara, sem skólastjóri hefur þá í hendi sér, að hve miklu leyti hann vill hafa samvinnu við. Þannig er það ljóst, að skipun yfirkennara þvert ofan í óskir skólastjóra verður gagnslaus. Og slíkt mundi engin sveitarstjórn gera, vegna þess að starf mannsins er að vinna með skólastjóranum. Hitt get ég fullyrt af eigin reynslu og fyrirrennara minna um áratugi í því starfi, sem ég gegni, að það hefur beinlínis orðið til þess að létta stórlega samvinnu skólanna við bæjaryfirvöldin, að þessir yfirkennarar hafa starfað. Og bærinn hefur þannig talið, að hann hefði aðgang að sérstökum trúnaðarmönnum innan skólanna. Í þessum efnum er reynt að hafa góða samvinnu, og sem betur fer hefur það oftast tekizt. Og miklu meiri líkur eru til þess, að slíkt takist, ef báðir aðilar, sem hlut eiga að máli, hafa nokkurn veginn jafnan rétt til afskipta um þetta, en ekki allt valdið snúið af öðrum aðilanum, eins og þó er gert ráð fyrir með ákvæðum þessa frv., sem hér liggur fyrir. Svipaður misskilningur kom fram hjá hv. frsm. n. viðvíkjandi 34. gr, frv. Hann sagði, að vegna þess að reynslan hefði sýnt, að það þyrfti að hafa sérstakan fræðslufulltrúa, væri sjálfsagt að setja lagafyrirmæli um það. Ég hef ekki á móti lagafyrirmælum um þetta. En reynslan hefur sýnt, að það getur verið hagkvæmt, að samstarf geti verið í þessu efni milli bæjarstjórnar og fræðslumálastjóra. En hér í þessu frv. er ætlunin að taka allt vald í sambandi við val þessa fulltrúa úr höndum bæjarstjórnar, en starf hans á þó að miklu leyti að vera kostað af bæjarsjóði. Samt á þessi maður, samkv. umsögn hv. frsm., að vera trúnaðarmaður bæjarstj., þó að hún eigi ekkert vald að hafa um val hans. Fræðslufulltrúi og skólanefndir eiga, eðli málsins samkvæmt, að vera trúnaðarmenn sveitarfélaganna, þó að þetta fari út um þúfur, þegar meiri hluti skólanefndar er andvígur meiri hl. í sveitarstjórn, eins og stundum hefur við borið, og allt of víða hefur þannig tekizt til. - Ég legg einmitt áherzlu á, að sami háttur verði hafður á starfi fræðslufulltrúa í framtíðinni og verið hefur og að kostnaðinum við starf hans sé skipt jafnt á milli ríkissjóðs og bæjarsjóðs, og að samþykki beggja, bæjarstjórnar og fræðslumálastjórnar, þurfi fyrir tilvist stöðunnar og skipun manns í hana hverju sinni. Og þar sem þetta á að vera trúnaðarmaður beggja og starf hans kemur alls ekki að gagni nema svo sé, þá er þetta einmitt meginatriði, til þess að staðan geti haft þýðingu. Ef á að skipa þessu máli eins og hér í frv. er ráð fyrir gert, þá er eins gott, að það sé einhver skrifstofumaður í skrifstofu fræðslumálastjóra, sem hefur þetta starf með höndum. Og ef þetta væri haft þannig, þá væri vissulega ástæðulaust að leggja sérstaka greiðsluskyldu á bæjarsjóð Reykjavíkur vegna þessa. - Ég hef þá sýnt fram á, að brtt. hv. frsm. og umr. hans um þetta fóru að langmestu leyti á snið við aðalefni málsins og þau höfuðatriði þess, sem ég hef hér vakið athygli á. Varðandi ákvæði frv. um heilbrigðiseftirlitið, þá er sannleikurinn sá, að það eru engar líkur til þess, að heilbrigðiseftirlitið í barnaskólum úti um landið verði betra, þótt sérstakur skólayfirlæknir verði skipaður með búsetu í Reykjavík. Það er skylda landlæknisskrifstofunnar að sjá um, að heilbrigðiseftirlitið í þessum skólum sé nægilegt. Og þó að t. d. einhver héraðslæknir úti á landi hafi ekki fundið berkla í barni, sem þó hafa fundizt í berklavarnastöðinni í Reykjavík, þá mundi líklega lítið breytast í því tilliti, þó að þetta ákvæði frv. verði samþ. Samþykkt frv. út af fyrir sig mundi ekki skapa neinar heilsuverndarstöðvar úti á landi, þar sem fullkomin berklaskoðun gæti farið fram. Slíkt mundi ekki verða, þótt sett séu lagafyrirmæli um, að ný toppfígúra skuli taka við nokkrum hluta starfsemi landlæknisskrifstofunnar hér í Reykjavík. Ég er hissa á því, að hv. frsm. skyldi taka slíkt dæmi til þess að ætla að sanna, að slíkrar toppfígúru þyrfti með, dæmi, sem ekkert sannar. Það verður einhvers staðar að spyrna við fótum, þegar till. koma fram um að stofna embætti ofan á embætti, þó að engar líkur séu færðar fyrir nauðsyn þeirra.



Herra forseti. Ég vildi svara fyrirspurnum hv. 6. þm. Reykv. Þær voru tvær. Í fyrsta lagi um efni 6. gr. frv., þar sem svo er ákveðið, að þeim börnum, sem um getur í c-, d- og e-liðum 5. gr., skuli séð fyrir vist í skóla eða stofnun, sem veitir þeim uppeldi og fræðslu við þeirra hæfi. Þessi börn eru börn, sem að dómi hlutaðeigandi kennara, skólastjóra og skólalæknis skortir hæfileika til þess að stunda nám í almennum barnaskóla, í öðru lagi börn, sem að dómi sömu aðila spilla góðri reglu í skólanum, og í þriðja lagi börn, sem að dómi skólalæknis hafa ekki heilsu eða önnur líkamleg skilyrði til að stunda venjulegt barnaskólanám. Það er vitaskuld ætlazt til þess, að fyrir þessu námi sé séð nákvæmlega á sama hátt og öðru skólahaldi í barnaskólum yfirleitt og að kostnaður við slíkt skólahald skiptist þá eftir sömu hlutföllum og gildir um aðra barnaskóla. Þá er það önnur fyrirspurnin, sem hv. 6. þm. Reykv. beindi til mín, um það, hvaða venja gilti um skipun formanna skólanefnda, hvort það væri venjulegt, að fræðslumálastjóri gerði till. um skipun þeirra. Ég hygg, að það hafi verið venja, að fræðslumálastjóri hafi gert till. eða a. m. k. haft samráð við ráðh. um skipun formanna skólanefndanna. Og þá spurði hv. 6. þm. Reykv., hvort eftir þeim till. hafi verið farið. - Það mun hafa verið upp og niður, en ég hef ekki skýrslur um þetta efni viðkomandi þessu í hvert sinn undanfarið. En ég hygg, að óhætt sé að fullyrða, að það hafi verið upp og niður. Ég hygg, að þetta hafi verið misjafnt, eftir því, hvaða maður hefur með völdin farið sem ráðh. Ég hafði samráð við fræðslumálastjóra um skipun í þessar stöður. Ég fór ekki alltaf eftir till. hans. En hann fylgdist með þessari skipun. Og við ræddum sameiginlega um þessar stöður allar, sem búið er að skipa. Hins vegar er eftir að skipa í margar þessar stöður, og það verður gert í vor, þegar fram fara kosningar í sveitum. - Þetta voru þær fyrirspurnir, sem hv. 6. þm. Reykv. bar fram. Um brtt. hv. 6. þm. Reykv. vil ég segja það, að ég tel þær allar yfirleitt til hins verra, miða til þess að spilla frv. Það má að vísu segja, að sumar þeirra skipti ekki miklu máli, að þær breyti ekki kjarna málsins. En yfirleitt tel ég þær vera til hins verra. Það er hér um að ræða tvö eða kannske þrjú aðalatriði í þessum brtt. hv. þm. Í fyrsta lagi umráðin yfir skólahúsnæðinu, að þau skuli vera í höndum bæjarstjórna og sveitarstjórna. Í öðru lagi, að sveitarstjórnir skuli annast ráðningu starfsfólks annars en kennara. Og í þriðja lagi, að það skuli vera sveitarstjórnir, sem skipi yfirkennara. Þetta held ég, að séu aðalatriðin í þessum brtt. hv. 6. þm. Reykv. - Hvað viðvíkur brtt. um, að umráðin yfir skólahúsnæði og vald til þess að ráða starfsfólk, annað en kennara, skuli vera í höndum sveitarstjórna, þá er því til að svara, að hér fer hv. þm. fram á breyt. frá því, sem nú hefur verið. Eins og frv. er, þá er engin breyt. í þessum efnum á valdsviði sveitarstjórnanna annars vegar og skólanefnda og skólastjóra hins vegar, því að í þeim erindisbréfum, sem nú gilda fyrir skólanefndir og skólastjórn, er skýrt ákveðið, að þetta skuli vera á þann veg, sem til er tekið í frv.

Þau ákvæði eru ekki í samræmi við lög.

Ég hygg, að þessi ákvæði standist.

Nei, nei.

Ja, þá kemur nýtt atriði til, ef hv. þm. sem lögfræðingur heldur því fram, að erindisbréf þessi, sem gefin hafa verið út, standist ekki lög. En það er ég ekki kominn til með að viðurkenna með honum. Og þá er hér tvímælalaust um breyt. að ræða frá því, sem nú er, í brtt. hv. 6. þm. Reykv., á valdsviði þessara aðila. Í erindisbréfunum er skýrt fram tekið, að skólanefndir hafi umráð yfir skólahúsum og kennslutækjum skólanna. Og í erindisbréfum til skólastjóranna er ákveðið, að dyraverði og starfsfólk skólanna, annað en kennara, ráði skólanefnd að fengnum till. skólastjóra. Valdið er því hér ekki í höndum sveitarstjórnanna. Till. er því um breyt. á þessu valdsviði í brtt. hv. 6. þm. Reykv. Og ég held, að allir þeir, sem við skólamál hafa fengizt, bæði fræðslumálastjóri og aðrir, sem unnið hafa í fræðslumálaskrifstofunni, skólastjórar og kennarar, séu á einu máli um það, að reynslan hafi sýnt, að fyrir skólamálum landsins sé heppilegar séð með því að hafa völdin til þessara hluta í höndum skólanefnda og skólastjóra. - Ég skal ekki fara nánar inn á þessi atriði, en vísa aðeins til röksemda um þetta, sem hv. frsm. hefur borið fram í framsöguræðu sinni. Þá er það um yfirkennarana. Þar gegnir nokkuð öðru máli. Hér er í raun og veru um nýmæli að ræða í lögum, þó að þetta hafi komið til framkvæmda hér í Reykjavík. En það er um nokkuð mismunandi skilning að ræða á verksviði yfirkennaranna hjá hv. 6. þm. Reykv. annars vegar og hv. frsm. menntmn. og yfirleitt þeim, sem staðið hafa að samningu þessa frv., hins vegar. Mér skildist, að hv. 6. þm. Reykv. liti svo á, að yfirkennarar ættu að vera eins konar fulltrúar bæjarstjórnar og þá m. a. og ekki sízt - og það var aðallega það, sem hann ræddi um, - til þess að hafa eftirlit með fjármálum viðkomandi skóla. Þetta er áreiðanlega ekki skilningur þeirra, sem að þessu frv. standa, um hlutverk yfirkennara, heldur hitt, að hann skuli vera aðstoðarmaður skólastjóra við skólahaldið. Og þá virðist mér það liggja í hlutarins eðli, að maður hljóti að líta þannig á, að það sé yfirleitt nokkuð harkalegt gagnvart skólastjórunum að ætla að fara að neyða upp á þá aðstoðarmenn, sem skipaðir eru af sveitarstjórn og hann hefur engan tillögurétt um. Hygg ég, að það mundi sýna sig í framkvæmd, að það fyrirkomulag yrði ekki til þrifnaðar fyrir skólana.



Herra forseti. Ég vil nú þakka hv. frsm. fyrir að hafa rætt þessar aths. mínar, en mér skilst, að nefndin hafi ekki tekið þær neitt til athugunar. Hv. frsm. sagði, að n. hefði ekki tekið neina afstöðu til þessara mála. Vildi ég frétta um það, hvort hv. þm. hefur frestað að taka afstöðu til þessara atriða, en flýtt sér svo að koma þessari umr. áfram, að hann hafi ekki gefið sér tíma til að ræða við hv. n. í heild um það, hvort hún vildi ekki fallast á einhverja af þessum ábendingum og till. mínum. En ef svo er, vildi ég mælast til þess, að hv. frsm. tæki málið upp við n. og fengi n. til þess að taka einhverja afstöðu til ábendinga minna, svo að þingið vissi hvaða skoðanir n. hefði á þeim atriðum. En það kom fram hjá hv. frsm., að n. hefði ekki tekið afstöðu til þessara atriða. Viðvíkjandi 2. gr., um skólaskylduna, þá er það rétt, að hér er um þýðingarmikið atriði að ræða. Og verði þessu aldurstakmarki breytt í öðru hvoru frv., þessu, sem hér liggur fyrir, eða hinu frv., sem er 28. mál, þá verður að breyta því í báðum. Mun ég taka þessa brtt. til baka viðkomandi þessu frv. En þessi till. er að sjálfsögðu samræming á því, ef þessi breyt. yrði samþ. viðkomandi hinu frv. Viðkomandi 14. gr. frv. mun ég bera fram brtt., ef n. getur ekki fallizt á það. Því að það er allt annað atriði, þó að það sé í l. um heimavistarskóla, að skólastjóra skuli séð fyrir íbúð, eða hvort það er sett í l. þannig, að það gildi um alla aðra barnaskóla. Ég sé ekki, að það sé rétt að setja það í lög, að sveitarsjóðir og ríkissjóður séu skyldugir til að byggja yfir alla barnaskólastjóra á landinu, þó að það sé nauðsynlegt, að það opinbera byggi yfir skólastjóra heimavistarbarnaskóla. Ég vonast til þess, að hv. menntmn. geti fallizt á að breyta þessu og ég þurfi ekki að bera fram brtt. um þetta. Viðkomandi 17. gr. vil ég benda hv. frsm. á það, að í frv. um gagnfræðaskóla er einmitt farið inn á þá braut, sem ég talaði um að fara inn á hér, að mönnum er heimilt að vera kennarar þar, þó að þeir hafi ekki kennarapróf, heldur sambærilega menntun. Þykir mér einkennilegt að binda þetta við þá skóla, en vilja ekki taka það upp viðkomandi þessu frv. Ég hef lagt til, að 18. gr. yrði felld burt úr frv., en ákvæði um efni hennar sett sem reglugerðarákvæði, því að vitanlega getur einhverjum dottið í hug seinna að stytta vinnutíma kennara enn úr þessu. Það er á döfinni, að kennarar fái 10. hvert ár frítt á fullum launum. Þessir menn hugsa, að því er virðist, mest um að tryggja sín laun og lífsþægindi, hvað sem líður því, að þjóðin njóti starfskrafta þeirra. Um kostnað af fræðsluráði á hverjum stað finnst mér rétt að setja um það ákvæði í frv., hver skuli greiða hann; úr því að það er upplýst, að það eru sýslusjóðir og bæjarsjóðir, sem eiga að greiða þennan kostnað. Það er betra að hafa skýr ákvæði um þetta í l. en að deila um það, hvaða aðilar eigi að borga þetta. Hins vegar þætti mér ekki óeðlilegt, að ríkissjóður greiddi þennan kostnað. En ef það er alveg ákveðið, að sýslusjóðir og bæjarsjóðir eigi að greiða þennan kostnað, finnst mér sjálfsagt að taka það fram í l. Viðkomandi efni 30. gr. dró hv. frsm. í efa, að ég hefði sagt satt um það, að troðið hefði verið kennurum inn á skólanefndir gegn vilja þeirra. Nú þykir mér vænt um, að hæstv. menntmrh. er staddur hér. Til mín hafa borizt ummæli um það frá unglingaskóla á Akranesi, að einmitt undir stjórn þessa hæstv. menntmrh. hafi á síðasta ári verið mjög deilt um það, að skólanefnd á Akranesi vildi ekki taka við skólastjóra, sem þar er settur, en var þó til samkomulags tekið við honum til reynslu fyrir eitt ár. Nú hefur viðkomandi skólanefnd óskað eftir, að þessum manni yrði vísað burt frá skólanum. Nú væri ákaflega gott, að hæstv. menntmrh. vildi lýsa yfir, að þess mætti vænta, að hann færi eftir eindreginni ósk skólanefndarinnar þarna á Akranesi um þetta mál. En komi ekki slík yfirlýsing fram frá hæstv. menntmrh., vildi ég mega biðja hv. frsm. menntmn. að éta ofan í sig allar fullyrðingar sínar um þetta atriði. Hins vegar vil ég benda hv. frsm. á, að þetta hefur hvað eftir annað valdið deilum, ekki aðeins hjá núv. hæstv. menntmrh., heldur einnig áður. Ég skal í því sambandi benda á, að fyrir fleiri þingum hafa legið kröfur frá einum kennara um 10 þús. kr. skaðabætur, vegna þess að hann var flæmdur burt frá skóla af þessum ástæðum. Við meðferð fjárl. síðast lagði fjvn. til, að þetta yrði greitt honum og greiðslan tekin upp í fjárl., - bara fyrir það, að skólanefnd fékk því ekki ráðið, að hann yrði ekki flæmdur burt frá starfi sínu, - en viðkomandi ríkisstjórn lét flæma hann burt frá því. Nákvæmlega það sama kemur fyrir annan barnaskólastjóra; sem búinn er að vera 18 ár við skóla. Hann krefst einnig skaðabóta. Og ég hygg, að ríkissjóður verði að greiða honum líka skaðabætur. - Þetta hygg ég, að nægi til þess að sýna, að það er ekki heppilegt, að ráðh. eða fræðslumálastjóri hafi fullt vald til þess að skipa þessum málum gegn einróma vilja skólanefndanna. Ég vil svo mjög taka undir það með hv. 6. þm. Reykv., að það er vitanlega engin ástæða til þess að stofna þetta nýja skólalæknisembætti, sem hér er gert ráð fyrir í frv. Ef taka ætti til greina að einhverju rök hv. frsm. í þessu efni, þá ætti helzt, skilst mér, að flytja allan barnahópinn. sem er á skólaskyldualdri, til Reykjavíkur, til þess að rannsaka þau þar, áður en þau ganga á skóla annars staðar. Og þá þarf engan sérstakan skólalækni til þess að skoða þau hér af berklayfirlækni. - Ég legg því til, að brtt. á þskj. 648, frá hv. 6. þm. Reykv., um þetta efni eins og önnur atriði frv. verði samþ.

Bjarni Benediktsson Hæstv. menntmrh. fór að vísu nokkuð undan í flæmingi viðkomandi fyrirspurn minni um skipun formanna skólanefndanna. En ég vildi þá spyrja hann ákveðið að því: Var það að till. fræðslumálastjóra, að svo ágætir menn eins og Ingimar Jónsson, sr. Sigurbjörn Einarsson og Lárus Sigurbjörnsson voru allir reknir frá formennsku í skólanefndum hér og aðrir, þeim ekki hæfari menn - svo vægt sé til orða tekið - teknir í staðinn? Úr því að þetta ber á góma, er gott að fá um þetta örugga vitneskju. Og mér finnst, satt að segja, ástæðulaust fyrir þennan hæstv. ráðh. að vera að taka þetta á sig, - en þetta hefur verið talið hans verk, - ef þetta er gert eftir till. fræðslumálastjóra. Mér finnst ekki viðeigandi, að fræðslumálastjóri liggi undir ámæli af þessu, því að þetta mælist mjög illa fyrir meðal almennings, ef svo er ekki, að þetta sé runnið undan rifjum fræðslumálastjóra. Þá vildi ég spyrja hæstv. menntmrh., hvaða ástæða er til þess, að í l. um hina æðri skóla er gert ráð fyrir því, - sem ég tel nú vera heppilegt, að gert sé a. m. k. í einhverjum mæli, ég skal ekki taka afstöðu til þess, í hve ríkum mæli, - að kennarar fái frí frá störfum á vissu árabili, vegna þess að það er víssulega mjög lýjandi starf að vera kennari og því nauðsynlegt, að þessir menn fái einhverja viðréttingu, ef svo má segja, öðru hverju, - ef þetta er nauðsynlegt viðkomandi hinum æðri skólum, hvers vegna er það þá talið síður nauðsynlegt um barnakennara? Nú er mér um það kunnugt - og kunnugra um það, þó skömm sé frá að segja, en hæstv. menntmrh., - að kennarar sækja það ákaflega fast að fá slík frí. Og það hefur verið gert allmikið að því hér í Reykjavík. En jafnframt er mér tjáð, að fræðslumálastjórnin hafi neitað því að taka nokkurn þátt í kostnaði við slík frí barnakennara, jafnvel þó að bæjarsjóður Reykjavíkur hafi þegar veitt stórfé í þessu skyni. Af hverju nær umbótahugur hæstv. menntmrh. ekki til þess að veita barnakennurum a. m. k. einhver hlunnindi í þessu efni á borð við aðra kennara á landinu? Er það af því. að þeir séu eitthvað betur settir til þess að taka sér þessi frí á eigin kostnað? Eða er starf þeirra minna lýjandi en starf annarra kennara? Er hagur þeirra þeim mun betri eða starf þeirra þeim mun minna lýjandi heldur en annarra, að ekki sé einsýnt, að einhverjar reglur væru settar, og þá ekki sízt fyrir forgöngu menntamálastj., um leyfisveitingar þeim til handa, og getur ríkið verið þekkt fyrir það að vera í þessum efnum miklum mun tregara en einstakar sveitarstj. eru nú? Ég skaut því inn áðan, að erindisbréfin, sem hæstv. ráðh. var að vitna í, fengju ekki staðizt, og ég verð að segja, að það er að vísu virðingarvert, að ráðh. skuli hafa lesið þessi erindisbréf, en hitt er óskiljanlegt, að hæstv. ráðh. skuli ekki vita, að eftir þessum bréfum er ekki farið, að þau eru í framkvæmdinni að engu höfð, vegna þess að þau hafa ekki næga stoð í 1. Þess vegna er það rétt, sem ég hef sagt, að það er verið með þessari löggjöf að brjóta framkvæmdirnar. Það er rangt, sem hæstv. ráðh. sagði, að breyt. væri fólgin í mínum ,till., vegna þess að þær eru eingöngu staðfesting á þeirri framkvæmd, sem verið hefur. Þetta getur hæstv. ráðh. aflað sér upplýsinga um, ef hann vill kynna sér, hvernig þessum málum er háttað hér í Reykjavík.



Það er fyrst viðvíkjandi hv. þm. Barð. Hann fullyrti, að skólan. á Akranesi hafi óskað eindregið eftir því, að núv. skólastjóri við unglingaskólann, gagnfræðaskólann, verði „dreginn burtu“; látinn fara. Mér er ekki kunnugt um það. Mér er ekki kunnugt um, að nein tilmæli hafi komið frá skólan. um, að núv. skólastjóri verði látinn fara. Það getur vel verið, að hv. þm. hafi fengið slík tilmæli, en það er ekki von, að þau séu tekin til greina, meðan þau koma ekki til ráðuneytisins.  Þá spurði hv. 6. þm. Reykv. að því, hvort það hefði verið samkv. till. fræðslumálastjóra, að Ingimar Jónsson, Lárus Sigurbjörnsson og Sigurbjörn Einarsson hafi verið flæmdir burt sem formenn skólanefnda. Mér þykir þetta skrýtið orðalag, að tala um, að þessir menn séu flæmdir burtu sem formenn skólanefnda. Það er ekki nýtt, að það séu skipaðir nýir menn að loknu kjörtímabili, það hefur viðgengizt undanfarið, m. a. varð mikil breyt. á síðasta kjörtímabili. En það hefur aldrei verið talað um það á þann hátt, að menn væru flæmdir burtu. Ég tel mér ekki heldur skylt að fara að tíunda, það fyrir hv. þm., hvort þessi eða þessi maður hafi verið skipaður samkv. till. mínum eða fræðslumálastjóra, mér dettur það ekki í hug og ber engin skylda til þess, enda man ég ekki í öllum tilfellum, hvað eru mínar till. og hvað till. fræðslumálastjóra. En hvað skipun þessara manna snertir ætti hv. þm. að vera nægilegt að vita það, að ég tek á mig alla ábyrgð á henni. Hvað Ingimar Jónssyni viðvíkur, þá held ég, að hann hafi ekki óskað sérstaklega eftir því að gegna þessu starfi áfram, um hina veit ég ekki. En við höfum þarna bara ólíkar skoðanir á ákveðnum mönnum, ég og hv. þm. Ef hv. þm. hefði haft aðstöðu til að skipa þessa menn, hefði hann vafalaust skipað aðra en ég hef gert, en það mál tel ég ekki ástæðu til að ræða frekar við hann, tel það óviðeigandi. - Þá spurði hv. þm. um það, hvort ekki mundi vera ástæða til þess, að barnakennarar fengju ákveðin frí á svipaðan hátt og kennarar við æðri skóla, sem ætlazt er til, að fái frí frá störfum tíunda hvert ár. Frv. kom þannig, eins og hv. þm. veit, frá mþn. í skólamálum. Ég býst við, að við séum sammála um þau rök, sem til þess liggja, að kennarar í æðri skólum fái einstaka sinnum frí frá störfum. Það er mikil nauðsyn, að þessir kennarar geti farið utan og kynnt sér nýjungar í grein sinni. Venjulega eru það ákveðnar greinar, sem þessir kennarar hafa numið, sem þeir kenna og eru sérfræðingar í. Í sumum þessum greinum verða tíðar og örar breyt. og ör þróun, sem nauðsynlegt er að gefa þessum kennurum tækifæri til að fylgjast með. Ég held, að það sé þess vegna mjög í þágu skólamálanna, að þeim sé gefinn kostur á því að fara utan á nokkurra ára fresti til þess að rifja upp sérgreinar sínar og kynna sér þær nýjungar, sem orðið hafa í þeim frá því þeir hættu námi. Það má að vísu segja að nokkru leyti hið sama um barnakennara, þó að vísu sé þar ekki um alveg sambærilega hluti að ræða, vegna þess að barnakennarar stunda - a. m. k. eins og nú standa sakir - ekki á sama hátt sérgreinar og kennarar við æðri skóla. En hins vegar er ég hv. þm. alveg sammála um það, að það væri mjög æskilegt, að kennarar við barnaskóla gætu á einhverju árabili fengið frí frá störfum. Ég mundi fagna því, að till. kæmi fram um það, að þeir fengju einhver sambærileg hlunnindi. En ég geri ráð fyrir, að m. a. sé sú orsök fyrir því, að slík hlunnindi hafa ekki verið tekin upp í frv., að því fylgi kostnaður. Við höfum heyrt hljóðið í þm. um kostnaðinn við þetta nýja fræðslukerfi, m. a. í ræðu hv. þm. Barð., þannig að mér þykir ekki ótrúlegt, að n. hafi haft í huga við samningu frv., að ef til vill væri ekki álitlegt að bjóða Alþ. upp á þann kostnaðarauka, sem það mundi hafa í för með sér, og meira að því er snertir barnakennara en aðra kennara, vegna þess hvað fjöldi þeirra er meiri. Mér væri þó ljúft, ef hv. þm. vildi taka höndum saman við mig og aðra áhugamenn í þessum málum um það, að barnakennarar gætu notið slíkra hlunninda. Þá heldur hv. þm. því fram, að erindisbréf skólan. og skólastjóra, að því er snertir umráð yfir skólunum og rétt til að ráða starfsfólk, eigi ekki stoð í lögum. En hv. þm. færði engin rök fyrir þessu, og mér dettur ekki í hug að taka þessi ummæli hans gild sem nokkurn hæstarétt í þessu efni, og meðan ekki er fenginn annar úrskurður í þessu máli, hef ég það fyrir satt, að samkv. núgildandi ákvæðum sé þetta vald í höndum skólan. og skólastjóra, hvað sem líður framkvæmdum hér í Reykjavík.

Frsm. (Bernharð Stefánsson) : Herra forseti. Eins og nál. allshn. á þskj. 646 ber með sér, þá voru ekki nema 3 nm. viðstaddir, þegar n. afgreiddi málið, en þessir þrír nm. urðu sammála um að ráða hv. d. til þess að samþ. frv. Ég þarf nú ekki að eyða orðum um það, hvílík nauðsyn stærri kauptúnum er á því að fá starfsmenn eins og hér er farið fram á í þessu frv. og nefndir eru lögreglustjórar. Ég hef í sambandi við annað frv., sem ég flutti hér allsnemma á þinginu, gert grein fyrir þessu og sé ekki ástæðu til að endurtaka þau rök, sem ég þá færði fram. En einhverjum kynni kannske að finnast í fljótu bragði, að það gætti ósamræmis í afgreiðslu þessa máls hjá allshn. og þess máls, sem ég flutti áður á þinginu um lögreglustjóra á Dalvík, þar sem n. lagði þá til, að það frv. yrði afgr. með rökst. dagskrá, að vísu mjög vingjarnlegri dagskrá við það mál, þar sem þörfin á þessu er í rauninni alveg viðurkennd. En þegar þess er gætt, að ýmislegt hefur skeð í þessu máli í millitíðinni, þá verður nú það ósamræmi minna er virðast kann í fljótu bragði, eða jafnvel alls ekki neitt. Og vissulega er ekki um neitt ósamræmi að ræða hjá mér persónulega, því að það er tekið fram í nál. allshn. um lögreglustjóra á Dalvík, að ég óski eftir og mæli með því, að það frv. verði samþ. Það, sem hefur skeð eftir að allshn. gaf út nál. 18. febr. um lögreglustjóra á Dalvík og þar til hún aftur gaf út nál. 27. marz um það frv., sem hér liggur fyrir, er í stuttu máli það, að í Nd. var borið fram frv. um lögreglustjóra í Búðahreppi, sem hv. Nd. tók mjög vel í og samþ. með yfirgnæfandi atkvæðamagni og ekki einasta það, heldur tók hún efni þess frv., sem ég hef hér áður borið fram í þessari hv. d. um lögreglustjóra á Dalvík, og bætti því inn í það frv., sem lá fyrir Nd. Það hefur því sýnt sig á þessu tímabili, að það er mikill þingvilji fyrir því að taka upp þá skipan, sem þetta frv. gerir ráð fyrir, og ástæðan til þess, að allshn. þessarar d. vildi ekki halda frv. um lögreglustjóra á Dalvík til streitu, var sú, að sá ráðh., sem þetta mál heyrir undir, hefur hér í d. lagt eindregið á móti samþykkt þess, og að ekki var gert ráð fyrir, að það hefði byr í þinginu, þannig að það gæti náð samþykki. En afstaða Nd. er ljós orðin og þar af leiðandi virðist það svo, að það sé þá eingöngu hér í þessari hv. d., sem bresti fylgi, ef þetta nær ekki samþykki. Og þó að n. vildi fyrir alllöngu síðan slaka til í þessu efni fyrir ráðh., þá sér hún minni ástæðu til þess nú, þegar það er upplýst, að Nd. hefur ekki gert það. Þegar þetta mál var hér til 1. umr., gerði hv. þm. Barð. nokkrar aths. við það. Þær gengu aðallega í þá átt að sýna fram á, að ef þetta frv. yrði samþ., þá mundu óhjákvæmilega koma beiðnir úr mörgum öðrum kauptúnum um það að fá skipaða lögreglustjóra. Þessar aths. hv. þm. urðu til þess að ég og reyndar einnig þeir nm., sem tóku þátt í afgreiðslu málsins, fórum að athuga líkurnar fyrir þessu, og við komumst að þeirri niðurstöðu, að þessar líkur væru sáralitlar. Það mundi varla vera um mörg kauptún að ræða, sem til mála gætu komið, þegar búið væri að samþ. þessi tvö. Hv. þm. taldi upp ýmis kauptún landsins, hin stærri, og taldi líklegt, að þar yrði farið fram á það sama, en í mörgum af þessum kauptúnum, sem hann taldi upp, eru lögreglustjórar. Það eru alls staðar sýslumenn í viðkomandi héruðum, og það kemur vitanlega aldrei til mála, að farið verði að samþ. sérstaka lögreglustjóra í þeim kauptúnum, þar sem sýslumenn héraðanna eiga aðsetur. Í því sambandi taldi hann upp, að ég man, Húsavík, Sauðárkrók, Borgarnes og fleiri staði, þar sem sýslumenn héraðanna hafa aðsetur. Ég hef aldrei heyrt nokkurn mann orða það, að það kæmi til mála að skipa þar sérstakan lögreglustjóra við hliðina á sýslumönnunum. Auk þess taldi hv. þm. upp ýmis kauptún, sem alls ekki eru sérstakir hreppar, og vitanlega kemur þetta heldur ekki til mála að því er þá snertir. Og yfirleitt leiddu þessar athuganir um það, við hverju mætti búast í þessum efnum, sem orð hv. þm. gáfu tilefni til, til þeirrar niðurstöðu, að það mundi verða lítið eða ekkert um beiðnir um sérstaka lögreglustjóra þegar búið væri að samþ. þessa tvo. Nú nefndi hv. þm. Barð. það, sem út af fyrir sig er alveg rétt, að það er ekki sérstaklega lögreglustjórnin, sem veldur vandkvæðum á þessum stöðum, heldur frekar hitt að fá fastan starfsmann til þess að vera forustumaður í málefnum kauptúnsins, eins konar bæjarstjóri, sem lögreglustjórunum er ætlað að vera. Hann tók það réttilega fram, að í þeim kauptúnum, þar sem sýslumaður hefur búsetu, væri ef til vill sama þörf á því að fá nýtt fyrirkomulag í þessum efnum og í hinum. Þetta má vel vera rétt, og er sízt af öllu, að ég vilji draga úr því, sem fram kemur í till. til rökst. dagskrár í áliti allshn. um lögreglustjóra á Dalvík, að gerð verði athugun á því, hvernig stjórn stærri kauptúna verði bezt fyrirkomið, það er vitanlega nauðsynlegt að gera það. En ég fæ ekki séð, að þetta frv. geti verið því nokkuð til hindrunar, að svo verði gert, og ég tel alveg víst, að lausn þessa máls, þegar hún verður fyrir hendi, verði aldrei á annan veg en þann, að ákveðið verði, að þessi kauptún geti haft sérstakan starfsmann. Sýnist mér þá, að það geti ákaflega vel farið saman, þó að þessir lögreglustjórar séu skipaðir til bráðabirgða, að þeir taki þá við þeim störfum, þegar þar að kemur. Auk þess gæti dómsmrh., sem þetta mál heyrir undir, þó að þetta frv. yrði samþ., hagað því svo að setja menn í embætti í staðinn fyrir að skipa menn í þau. Ef þessu yrði breytt á næstunni, þá yrði um þessa starfsmenn að fara eftir því, sem ákveðið yrði þá í nýjum l. En jafnvel þó að ráðh. vildi ekki setja menn í þessi embætti, heldur skipa þá, - og maður gæti jafnvel hugsað sér, að ráðh. gæti ekki fengið menn í þessi embætti öðruvísi en að skipa þá, - held ég, að ekki væri hundrað í hættunni, þó að einhver breyt. yrði, því að það eru nú svo mörg lögfræðileg embætti og störf í landinu og menn að fara úr þeim af ýmsum ástæðum, að sjálfsagt mundi vera hægt að flytja þessa tvo lögreglustjóra til í embætti, ef til kæmi. Þetta frv. er þannig til orðið, að íbúar þessara beggja staða, sem um ræðir, hafa eindregið óskað þess, að þar yrðu skipaðir lögreglustjórar, sem þeir ætlast svo til, að hafi jafnframt með höndum oddvitastörf í kauptúninu. Ég verð að líta svo á, hvað sem öllum fyrirætlunum um framtíðina líður, að það sé réttlátt, að Alþ. komi til móts við óskir íbúanna á þessum stöðum, sem eru í vandræðum með að geta fengið hæfa menn til þess að gegna oddvitastörfum, vegna þess, eins og öllum má ljóst vera, að oddvitastörf í stærri kauptúnum, einkum þeim, sem hafa töluverð umsvif í framkvæmdum, eru orðin svo umfangsmikil, að það er varla hægt að ætlast til þess að menn hafi þessi störf með höndum í hjáverkum. Ég vil því mælast til þess fyrir hönd allshn., að hv. d. samþ. nú þetta frv. óbreytt. En jafnframt vil ég lýsa yfir því fyrir mína hönd, og ég treysti, að þessir tveir meðnm. mínir, sem skrifa undir nál., séu mér sammála um það, - að við mundum á allan hátt styðja till., ef fram kynnu að koma um það, að tekið yrði til nýrrar athugunar, hvernig bezt væri að koma fyrir stjórn hinna stærri kauptúna. En eins og ég hef fært nokkur rök að, teljum við ekki, að samþykkt þessa frv. komi á nokkurn hátt í bága við það, að slík athugun fari fram.



Fyrir fáum árum flutti hv. frsm. frv. um það, að lögreglustjóri væri skipaður í Hrísey í Eyjafirði. Ég held að þetta sé rétt. En ég vil spyrja hann, hversu það má vera, að ekki kemur fram nú krafa um það, þar sem komið er fram frv. um nýjan lögreglustjóra á Dalvík, sem þá þótti ekki eins tímabært og lögreglustjóri í Hrísey. Af þessu og fleiru virðist augljóst, að ekki sé búið að tæma óskir manna um nýja lögreglustjóra, og ég held það væri heppilegra að athuga þau mál í einu en að samþ. einn og tvo lögreglustjóra í einu í hvert skipti. Þegar maður lítur hér yfir nágrennið, þá dettur manni í hug a. m. k. þrjú kauptún, sem eru mannfleiri en þessi kauptún, sem nú eiga að fá sérstakan lögreglustjóra. Það má nefna Stokkseyri, Eyrarbakka, Ólafsvík og mörg fleiri kauptún, þar sem er engin búseta sýslumanna eða bæjarfógeta. En eins og horfir, má telja víst, að það komi krafa um lögreglustjóra frá þessum kauptúnum. Nú sé ég að eftir launal. er þessum nýju lögreglustjórum gert að fá allt að 8400 kr. í laun á ári, og í frv. er einnig gert ráð fyrir því, að þeir fái aukalaun sem oddvitar. En ég vil spyrja: Hvernig hefur verið gert við þá lögreglustjóra, sem eru hliðstæðir þessum nýju mönnum, hreppstjórana? Þó að þeir séu ekki löglærðir, hafa þeir rækt starf sitt með prýði eins og þeir löglærðu. Það er ekki víst að menn séu betri framkvæmdastjórar fyrir kauptúnin, þó að þeir hafi embættispróf í lögum, heldur en menn, sem eru kunnugir þar. Ég held, að til skamms tíma hafi sami hreppstjórinn setið yfir Dalvíkurhreppi og Svarfaðardalshreppi til samans. En nú nægir ekki minna en að fá 9000 kr. mann yfir helming annars hreppsins. Nú verða hreppstjórar að sitja með 300–400 kr. laun um árið. Ef ríkið treystir sér til að fjölga svona embættismönnum, ætti það að gera betur við sína embættismenn, sem lægst eru launaðir, hreppstjórana. Um leið og aðrir starfsmenn ríkisins hafa verið stórhækkaðir, hafa þeir ekki fengið neina hækkun. Ef svo á að vera, að ýmis kauptún fái menn launaða með, hálft níunda þús. kr. á ári fyrir utan verðlagsuppbót, en hreppstjórar fá ekki nema 100–400 kr. í laun á ári, mun ég reyna að leggja minn skerf til þess að ráða bót á því misrétti, sem það virðist vera. Legg ég til, að þetta mál verði ekki látið ganga fram í þetta skipti og verði athugað, hvort nauðsynlegt er að fá slíka lögreglustjóra, og ef svo er, hvar þeirra sé helzt nauðsyn, svo að ekki þurfi ár eftir ár að vera að skjóta einum og einum lögreglustjóra inn, fyrir litla þörf.



Herra forseti. Ég vil fyrst mælast til þess við hæstv. forseta, að þessari umr. verði frestað, þar til hæstv. dómsmrh. hefur tækifæri til að vera við. Mér er kunnugt um það af samtali við hann, að hann setur sig á móti þessu máli, og mér finnst það einkennileg traustsyfirlýsing hjá andstöðuflokki stj. að berja í gegn mál til þess að veita dómsmrh. það traust að veita svona embætti þvert ofan í sinn vilja. Mér þykir það einkennileg afgreiðsla hjá allshn., ef hún fer eingöngu eftir því, sem Nd. gerir í málinu, lætur hana skipa sér fyrir verkum. Mér virtist það koma fram hjá hv. frsm., að af því að Nd. vilji hafa þennan hátt á málinu, þá sjái allshn. Ed. ekki ástæðu til að rökræða málið eða taka afstöðu til þess á þann hátt, sem hún hefur gert áður. Hv. þm. sagði, að ekki gæti komið til mála, að settir yrðu sérstakir lögreglustjórar til að starfa þar, sem sýslumenn sætu fyrir. Ég vil benda hv. frsm. á það, að aðalrökin fyrir þessu máli eru þau, að lögreglustjórar eigi að taka að sér sveitarstjórn og sveitarstjórn er óráðstafað á öllum þeim stöðum, þar sem sýslumenn sitja sem lögreglustjórar, og verður að hafa sérstakan oddvita af þeim ástæðum, að ekki er gengið fram þetta mikilvæga atriði, sem hér um ræðir. En eins og hv. þm. Dal. benti á, er hér kominn maður með fullum embættislaunum og auk þess hefur hann laun fyrir að vera oddviti og er þá með hæstlaunuðu mönnum í landinu. Ég vil í þessu sambandi benda á, hvaða staðir komi til greina um það að krefjast sérstaks lögreglustjóra. Við skulum sleppa Borgarnesi, vegna þess að þar er sýslumaður. Þá er Ólafsvík. Eins og hv. þm. Dal. minntist á, er ekki hægt að neita þeim um það, því að þar eru 500 íbúar á móti 330 í Búðahreppi. Svo er Hólmavík, þar er sýslumaður, Hjalteyri, þar er enginn sýslumaður. Það má benda á Bíldudal. Hann er ekki einu sinni sérstakur hreppur, er talinn í Suðurfjarðahreppi og inn í þessum hreppi eru enn þá 5–6 bæir, sem fylgja þessu hreppsfélagi. En á það að verða ástæða til þess, að þessum mönnum sé neitað um sama rétt og Fáskrúðsfirðingum? Er hægt að neita Suðurfjarðahreppi, sem hefur 600 íbúa, um lögreglustjóra, af því að nokkrir bæir eru inni í firðinum, sem einnig fylgja þessu hreppsfélagi? Þetta er ekki frambærilegt. Ég veit, að það kemur krafa frá Suðurfjarðahreppi um það að fá lögreglustjóra á Bíldudal, ef þetta verður samþykkt. Ég vil benda frv. frsm. á, að það er ein gild ástæða fyrir svona hreppsfélög til að sækjast eftir að fá lögreglustjóra, og hún er sú, að á þennan hátt fá þau góðan gjaldþegn inn í hreppinn, sem hreppurinn getur lagt á. Þetta verður bezti gjaldþegninn í hreppnum. Það eru fleiri hreppar en Bíldudalur og Fáskrúðsfjörður, sem vildu þiggja slíka ostsneið rétt fyrir kosningarnar. Ég vil spyrja. Hvernig er þá hægt að neita héruðum, sem hafa fleiri en 330 íbúa, um nýja lækna? Nú er talað um, að það sé óviðeigandi að halda uppi læknum í héruðum, þar sem eru færri en 500 íbúar. Ég hygg, að þessi krafa skapi aftur kröfur um það, að settir verði læknar í héruð, sem hafa allt niður í 300 íbúa. Ég veit ekki betur en Hveragerði sé að verða sérstakur hreppur nú. Ekki situr þar sýslumaður. Flateyri, ekki situr þar sýslumaður. Suðureyri, Hnífsdalur, ekki sitja þar sýslumenn. Skagaströnd, með nýsköpunina, ekki er þar sýslumaður. Raufarhöfn, ekki sýslumaður, og ekki á Þórshöfn. Á Eskifirði situr að vísu sýslumaður. Á Selfossi situr sýslumaður nú, en þá kemur krafa um lögreglustjóra á Eyrarbakka og Stokkseyri. Þetta er ekki endirinn á málinu, heldur upphafið. Svo kemur Súðavík, Blönduós, þar er sýslumaður, Hofsós, Hellissandur. Þetta eru allt fjölmennari þorp en Fáskrúðsfjörður, Þingeyri, Vopnafjörður, Djúpavogur, Höfn í Hornafirði, og svo fylgir Grindavík fljótt á eftir. Þetta þýðir útgjöld fyrir ríkissjóð upp á nokkur hundruð þúsund kr. Samt er ekki séð fyrir því, sem sérstaklega á að sjá fyrir í frv., þ. e. oddvitastörfum á þeim stöðum, þar sem lögreglustjórar eru. Ég vil því mjög mælast til þess, að hæstv. forseti fresti þessari umr., þar til hægt er að ræða málið við hæstv. dómsmrh., sem er á móti málinu, og sjá, hvort ekki er hægt að fá samkomulag um það að afgr. málið með rökst. dagskrá í trausti þess, að ríkisstj. láti taka upp málið í heild og finni skynsamlega leið út úr þessu. Því að ella munu koma fram ótal kröfur, ekki aðeins viðvíkjandi lögreglustjórum, heldur einnig öðrum embættismönnum, svo sem læknum.

Frsm., (Bernharð Stefánsson) : Herra forseti. Mér virðist óþarfi að fresta þessu máli af þeim ástæðum, sem hv. þm. Barð. talaði um, til þess að hægt væri að ræða við hæstv. dómsmrh. um það. Hæstv. dómsmrh. hefur rætt þetta mál áður hér í d., og öllum hv. þm. er kunn hans afstaða. Hann ræddi um málið þegar þetta frv. var til 1. umr. Ég hafði þá borið nokkrar spurningar fram við hann, en hann fór af fundi. En ef hann hefði haft brennandi áhuga á. málinu, hefði honum verið vorkunnarlaust að doka við. Og þegar alveg sams konar mál var á ferðinni hér í d., lét hann í ljós álit sitt á því. En svo er annað. Hvenær verður hæstv. dómsmrh. viðstaddur hér í deildinni ? Nú eru tveir hæstv. ráðh. hér staddir og hafa hér atkvæðisrétt, en koma þó ekki oft. Og hinir ráðh. koma hér aldrei nema þeir hafi mál að flytja. Þetta veit hv. þm. Barð. Það er því sama og koma málinu fyrir kattarnef að bíða með það. En ef hæstv. forseti ætlar að verða við þeim tilmælum að taka málið af dagskrá, þá er bezt að ég láti máli mínu lokið nú, annars vildi ég tala, meira. En hvað vill hæstv. forseti gera?

Ég vildi gjarnan fresta umr., ekki einungis vegna tilmæla hv. þm. Barð., heldur vegna annarra mála á dagskránni

. Ég mun þá beygja mig fyrir vilja hæstv. forseta.