Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Enda þótt ég sé ósamþykkur einstökum atriðum þessarar gr., er ég henni meir samþykkur en 4. gr. frv. og segi þess vegna já í trausti þess, að henni verði breytt við 3. umr., sérstaklega 1. málsgr. gr.



Ég get ekki verið með sumum ákvæðum þessarar gr., enda þótt ég sé með sumum undirliðum hennar, og verð því að segja nei. Brtt. 646 kom ekki til atkv. Brtt. 614,3 (ný 5. gr.) samþ. með 9:3 atkv. Brtt. 619,1 felld með 10:4 atkv. Brtt. 614,4.a samþ. með 10:6 atkv. Brtt. 614,4.b samþ. með 9:6 atkv. Brtt. 614,4.c felld með 10:4 atkv. 6. gr., svo breytt, samþ. með 13 shlj. atkv. Brtt. 614,5 felld með 10:5 atkv. 7. gr. samþ. með 15 shlj. atkv. Brtt. 636 tekin aftur til 3. umr. Brtt. 619,2 felld með 12:4 atkv. Brtt. 614,6 (ný 8. gr.) samþ. með 9:8 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: BrB, GJ, GÍG, HV, JJós, SÁÓ, StgrA, ÞÞ, ÁS. nei: EE, HermJ, LJóh, PZ, BBen, BK, BÓ, BSt. 8 þm. gerðu svofellda grein fyrir atkv.:



Úr því að maður er neyddur til að greiða atkv. um alla undirliði í senn, þar sem maður gæti verið með einum, en móti öðrum, þá kemst ég ekki hjá því að segja nei.



Það hafa ýmsar þær breyt. verið samþ. á frv. frá þessum sama till.- manni, sem gerir það mjög eðlilegt, að þessi till. verði samþ. líka, og segi ég því já.



Herra forseti. Ég er að vísu kominn í hrein vandræði, þar sem ég er á móti þessari gr. eins og hún er orðuð og líka á móti gr. í frv., en í trausti þess, að gr. í frv. verði löguð fyrir 3. umr., segi ég samt nei.



Ég hefði tilhneigingu til að vera með sumum liðum þessarar till., en þar sem búið er að breyta hér ýmsu, tek ég þann kostinn að segja já við allri till.



Þó að ég sé ekki ánægður með þær leiðir til tekjuöflunar, sem mælt er fyrir um í þessari gr., og hefði kosið, að farið hefði verið þær leiðir, sem ég lagði til í minni brtt., þá tel ég þessa till. til bóta og segi því já.



Með tilvísun til grg. 2. þm. Árn. segi ég nei.



Með því að 2. málsl. í þessari gr. leggur skatt á sérstaka stétt manna, þá álit ég gr. eins og hún er hreina fjarstæðu og segi því nei.



Ég tel réttast, þar sem ekki náðist samkomulag um sameiginlega afgreiðslu í n., að frv. fari óbreytt áfram, og segi nei. Brtt. 619,3 felld með 12:3 atkv. - 614,7 felld með 12:4 atkv. - 645 samþ. með 9:4 atkv. 9. gr., svo breytt, samþ. með 15:1 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: BÓ, BrB, EE, GÍG, HV, HermJ, JJós, LJóh, PZ, SÁÓ, StgrA, ÞÞ, ÁS, BK, BSt. nei: GJ. BBen greiddi ekki atkv. 2 þm. gerðu grein fyrir atkv., svo látandi:



Í trausti þess, að gr. verði löguð við 3. umr., segi ég já.



Herra forseti. Þó að ég telji, að bætur samkvæmt 9. gr. séu of lágar, mun ég segja já, þar sem till. um breyt. á þessu hefur verið felld. Brtt. 614,8 tekin aftur. 10. gr. samþ. með 17 shlj. atkv. Brtt. 614,9 felld með 9:1 atkv. 11. gr. samþ. með 15 shlj. atkv. 12: 13. gr. samþ. með 17 shlj. atkv. Brtt. 614,10 felld með 9:7 atkv. 14. gr. samþ. með 11:2 atkv. Brtt. 614,11 tekin aftur til 3. umr. 15.–16. gr. samþ. með 16 shlj. atkv. Fyrirsögn samþ. án atkvgr. Frv. vísað til 3. umr. með 15 shlj. atkv. Brtt. 670 og 671 voru of seint fram komnar. - Afbrigði leyfð og samþ. með 11 shlj. atkv.



Herra forseti. Deildin vísaði þessu máli aftur til n. á síðasta fundi. Að vísu lágu ekki neinar brtt. fyrir við frv., en komið hefur fram frá hv. 1. þm. N-M. (PZ) bending um það, að nauðsynlegt mundi vera að gera breytingu á þessu, vegna þess að engin undanþága væri ætluð fyrir benzín til flugvéla, en eins og kunnugt er, hefur verið gerð undanþága á benzínskatti til flugvéla með tilliti til útlendra flugvéla, sem hér taka benzín á Keflavíkurflugvelli. Það er upplýst í málinu, að samkv. 7. gr. bifreiðal. er til staðar slík heimild í l., og hefur hún ekki fallið niður við þá breyt., sem hér er gerð. Upphaf 7. gr. l. hljóðar þannig: „Fjmrh. getur með reglugerð sett ákvæði um endurgjald á innflutningsgjaldi af benzíni, ef sönnur eru færðar á, að það hafi ekki verið notað eða verði ekki notað til bifreiða“. Fjmrh. benti mér á, að þessi heimild væri til staðar og hefði verið notuð í því skyni, sem hér er um að ræða. Af þessari ástæðu og af því, að engar till. lágu fyrir n., skilar n. ekki neinu áliti í þessu sambandi, en óskar gjarna að fá yfirlýsingu um það frá hæstv. fjmrh., að þessi heimild, sem hér er í l., verði notuð í sambandi við undanþágu á skatti fyrir flugvélabenzíni.



Herra forseti. Það er viðvíkjandi þessu sama ákvæði, sem hv. 1. þm. Reykv. var að tala um. Þessi sama undanþáguheimild snertir jafnframt benzín til notkunar á landbúnaðarvélum, þ.e.a.s. öðrum tækjum en bifreiðum. Þessi heimild frá 1932 hefur verið notuð, ef ég man rétt, 1933. En þessi undanþáguheimild nær að vísu ekki nema til annarra tækja en bifreiða, þannig að jeppar falla undir þennan skatt, sem hér er verið að leggja á, þó að þeir séu undanþegnir þeim skatti, sem minnzt er á í c-lið þessa frv. Látum svo vera, að þessi undanþáguheimild nái ekki til þeirra, þótt notaðir séu til landbúnaðarstarfa. En ákvæðið í l. frá 1932 er aðeins heimild, og um það hefur verið gerð reglugerð, sem hefur verið framkvæmd til þessa, og gildir sama um þetta atriði og flugvélabenzínið í þessu sambandi. Það, sem á veltur, er því þetta: Verður heimilað að nota áfram reglugerðina frá 1933 áð því er snertir landbúnaðarvélar, eða verður það ekki? Ef ég fengi yfirlýsingu um það, að heimildin frá 1932 verði notuð og reglugerð nr. 75 frá 1933 standi óhögguð, er ástæðulaust fyrir mig að koma með brtt. að því er þetta snertir. Væri því æskilegt að fá um þetta yfirlýsingu frá fjmrh. samhliða því sem hann gefur yfirlýsingu um flugvélabenzínið.



Herra forseti. Mér hefur verið bent á, að orðalag b-liðar 4. gr. frv. væri ekki nógu ótvírætt, en það hljóðar þannig: „Til viðhalds og umbóta akvegum skal verja fjárhæð, sem svarar 21 eyris innflutningsgjaldi af hverjum lítra af benzíni og tekjum samkvæmt b-e-lið 1. gr.“ Mér var bent á, að þetta kynni að verða skilið þannig af einhverjum, að til vegaviðhalds og umbóta á akvegum mætti ekki verja meiru, - að það væri takmarkað við þetta. En með því að það var ekki meining mín, þegar frv. var samið, vildi ég umbæta þetta orðalag þannig, að fyrir orðin „skal verja“ komi orðið: renni. Þá mundi liðurinn hljóða þannig: Til viðhalds og umbóta akvegum renni fjárhæð, sem svarar 21 eyris innflutningsgjaldi af hverjum lítra af benzíni og tekjum samkvæmt b- e- lið 1. gr. - Þá getur enginn misskilið þetta þannig, að aldrei megi yfir þessa fjárhæð fara. Mun ég leggja fram við þetta skriflega brtt., til þess að taka af öll tvímæli í þessu efni. Eins og hv. frsm. benti á í sambandi við flugvélabenzínið, stendur 7. gr. óhögguð í þessu frv., eða réttara sagt: Þó að þetta frv. verði samþykkt, stendur 7. gr. l., eins og hún hefur verið í l. frá 1932, óbreytt. Og það er ekki tilætlun stj. að breyta neitt til að því er skattlagningu á flugvélabenzín snertir. Að því er snertir aðrar undanþágur, sem hv. þm. Str. minntist á, vil ég taka fram, að ég get ekki lýst yfir öðru en því, að hafður verður hinn sami háttur á og hingað til gagnvart framkvæmd 7. gr. l. frá 1932. Stendur ekki til að breyta þar neitt um, og sú framkvæmd þeirra laga, sem átt hefur sér stað; mun þess vegna eiga sér stað framvegis meðan ég hef umsjón með þeim málum. - Ég vænti þá, að þeir, sem bera það fyrir brjósti, að flugvélabenzín falli ekki undir þetta, geti látið sér nægja það, sem fram hefur komið í þessu efni, og að d. fallist á þá brtt., sem ég ætla nú að afhenda hæstv. forseta.

Forseti (BSt): Mér hefur borizt svohljóðandi brtt. frá hæstv. fjmrh. við frv. til l. um breyt. á l. nr. 84 6. júlí 1932, um bifreiðaskatt o.fl.: „Við 4. gr. Fyrir orðin „skal verja“ í b-lið kemur: „renni“. Þessi till. er borin fram af ráðh., og þarf að því leyti ekki afbrigði, en þar sem till. er skrifleg, verður að veita afbrigði, sem ég leita hér með.

Forseti (BSt): Ég vildi benda ráðh. á, að ég vildi helzt af öllu láta prenta till., áður en hún kemur til umræðu.

Ég þakka hæstv. forseta ábendinguna og tel rétt að láta brtt. bíða til 3. umr.



Ég tel, að maður sé ekki síður skyldugur til þess að leiðrétta sín eigin orð en annarra, ef maður kemst að þeirri niðurstöðu, að þau gætu verið réttari á annan veg, en þau voru mælt. Á ég við það, að þegar ég talaði um þetta mál í gær og talaði um, hvers vegna þetta frv. væri borið fram, komst ég víst svo að orði, að það væri flutt vegna illrar nauðsynjar. Ég sagði það þá og tel það að vísu rétt hvað frv. snertir að nokkru leyti, en ekki að öllu leyti, því að þótt benzínskatturinn sé hækkaður vegna skemmti- og sællífistækja, lúxusbílanna, tel ég það ekkert illa nauðsyn, og ríkissjóður þarf alltaf tekjur, svo að ég álít það ekki illa nauðsyn, þó að benzínskatturinn sé hækkaður þar. En það var hitt atriðið, sem ég minntist á í gær og vil nú aðeins hafa orð á aftur, þó að það verði kannske þýðingarlaust, og það er sá hluti benzínskattsins, sem lendir á nauðsynjatækjum, þ.e. búvélum og flutningavélum og fleiri tækjum, sem flest eru hin mestu nauðsynjatæki, og tek ég t.d. mjólkurflutninga til neyzlu höfuðstaðarbúa. Ég tel það því mjög mikil vandræði, ef ekki er hægt að koma í veg fyrir hækkun á benzínskattinum gagnvart þessum aðilum, því að það bitnar auðvitað á neytendum ekki síður. Ég skal nú ekki eyða fleiri orðum á þetta, en ég vil þó skjóta því til hv. n. og hæstv. ráðh., sem hvort tveggja eru af góðum vilja gerð, hvort ekki sé hægt að flokka þessa skatta nánar. Maður verður vitanlega spurður að þessu af viðkomandi aðilum, og þá er bezt að vita ákveðið, hvort þetta hafi ekki verið athugað og þá, að það sé ekki hægt. Ég vildi láta þetta koma fram á þessum fundi og helzt að fá svör við því, hvort þetta sé gerlegt eða ekki.



Herra forseti. Þegar ég hreyfði flugvélabenzíninu í gær, var það af þeirri ástæðu, að í 1. gr. frv. segir, að hækka eigi benzínskattinn upp í 31 eyri, en ekki sagt annað en að sú hækkun ætti við allt benzín, líka flugvélabenzín. Nú er ekki um neina undantekningu að ræða í reglugerð, svo að hæpið er, að flugvélabenzín geti verið tekið þar út úr. Þannig leit líka Alþingi á 1937, þegar samþ. voru lög um benzínskatt eða hækkun á innflutningsgjaldi af benzíni, því að þá þótti nauðsynlegt að bæta inn í orðunum „öðru en flugvélabenzíni“. Þess vegna hélt ég, að það, sem þótti nauðsynlegt 1947, væri það einnig núna. En nú upplýsir ráðh., að þetta verði nánar tekið fram í reglugerð og þess vegna þurfi ekki upptalningin að vera fyllri, en hún er hér. Ég bað n. að athuga möguleika á að selja benzín um allt land á sama verði. Það eru nú ekki nema þrír eða ef til vill fjórir aðilar, sem selja benzín í landinu, svo að ekki er í marga staði að snúa sér um upplýsingar. Jafnframt er vitað, að 4/5 af öllum fólksbifreiðum, svokölluðum lúxusbifreiðum, sem við erum allir sammála um að hækka benzíntollinn við, eru í Rvík. Ef því hægt væri að selja benzín á jöfnu verði á öllu landinu, mundi afleiðingin af því verða sú, .að hækkunin kæmi frekar niður á þessum bifreiðum en vörubifreiðunum, sem dreifðari eru um landið. Þetta hefur hv. n. ekki athugað eða hefur a.m.k. ekkert látið frá sér heyra um þetta atriði, sem ég vildi þó gjarnan fá upplýst, hverjir möguleikar eru á. Þá bað ég einnig hv. n. að athuga, hvort ekki væru möguleikar á að selja benzínið með tveimur lítum, annað handa lúxusbifreiðum og hitt handa þeim bifreiðum, sem við framleiðsluna vinna. Þetta veit ég, að gert er í Englandi og Svíþjóð og hefur gefizt þar vel. Þetta tel ég þó vera hæpnari leið og vil því ítreka hina fyrri. Að öðru leyti vil ég vísa til þess, er ég sagði í gær, en þó ítreka það, að ég þakka hæstv. ráðh. fyrir að hafa tekið framlag til brúasjóðsins upp aftur. Ég gleðst yfir því, að vonandi hafa allir hv. þm. Sjálfstfl. snúið þar frá villu síns vegar, því að mikil þörf er á að brúa þær mörgu ár og fljót, sem enn eru óbrúuð, og brýr kosta meira en ætla má, að veitt verði á fjárl. eins árs. Ég vil einnig láta í ljós ánægju mína yfir því, að þeir menn, sem ekki vildu í vetur hækka benzínskattinn, eru nú farnir að sjá þörfina á því. En mig undrar jafnframt, að þeir skyldu ekki sjá það í vetur, að þörf væri á hækkun yfir allt árið. - Ég vildi sem sagt fá að vita hjá hv. n., hvort hún hefur athugað þessar leiðir og hvað hún hefur um þær að segja. Einnig væri gott að fá nánar upplýst um flugvélabenzínið.



Herra forseti. Mér þykir rétt að gera grein fyrir afstöðu minni til þessa máls nú á þessu stigi. Ég mun fylgja þessu frv. af eftirgreindum ástæðum, þótt ég hefði kosið að hafa það mun ýtarlegra. Í fyrsta lagi tel ég þetta vera mjög réttláta skatta og tel það lýsa smásálarskap og takmörkuðu hyggjuviti að leggjast á móti þeim. Í sambandi við þetta vil ég taka fram, að þótt hæstv. ríkisstj. sæi sér ekki fært að hafa framlagið til vegasjóðs nema 4 millj., en við í fjvn. lögðum til, að það væri 7 millj., þá hefur hún nú hækkað það um 2 millj. og 600 þús. Einnig vil ég benda á, að hæstv. ríkisstj. hefur hækkað framlag til brúasjóðs um 400 þús. kr. Þetta sýnir, að brýn þörf er fyrir þennan skatt, og mér er næst að segja, að hlutaðeigendur fái hann fyllilega goldinn aftur með bættum vegum og fleiri brúm. Ég hygg, að það sé af miklum misskilningi, þegar fulltrúar dreifbýlisins hér á þingi eru að berjast fyrir því, að umbjóðendur þeirra greiði ekki þennan skatt af landbúnaðarvélum. Ég vil spyrja þessa hv. þm., hvort þeir vildu heldur litlar eða engar samgöngubætur í dreifbýlinu og hafa landbúnaðarvélarnar undanþegnar skatti eða samgöngubætur og skattlagt benzín til vélanna? Mér er kunnugt um, að jafnvel hérna á Suðurlandsundirlendinu þurfa margir bændur enn að flytja mjólkina á hestum, stundum langar leiðir, að vegunum. Það er því skammsýni að vilja ekki hækka skattinn á framleiðslunni einnig, því að miklu þægilegra er fyrir bændur að bera töluvert hærri skatt á benzínið sem ætlaður er til vegagerða, heldur en að vera vegalausir. Mér finnst því að þessi skattur eigi að koma jafnt á öll þessi aktæki og tel, að allar þessar tekjur, sem ríkissjóður fær af benzíni, bílum, gúmmíi og þvíumlíku, eigi að renna óskiptar til vega- og brúargerða, en heldur ekki meira. Væri þá ákveðin upphæð, sem ekki þyrfti um að deila, ætluð til þessara þarfa. Það er mjög eðlilegt, að ökutækin sjálf séu látin bera þennan kostnað, því að eftir því sem betri eru vegirnir, þeim mun minna slit á bílnum og minni eyðsla á benzíni. Þetta er gert t.d. í Englandi. Þar hafa þeir byggt upp alla sína steinsteyptu vegi vegna þvílíkra skatta og eru aldrei í vandræðum með framlög til vegabóta. Hv. þm. Str. lagði að jöfnu að leggja þennan toll á ökutækin eins og farið væri að leggja slíkan toll á hráolíu til bátaútvegsins. Þetta er hinn alvarlegasti misskilningur, því að vegir bátanna sjórinn, verða ekkert sléttari, þótt tollur sé þar á lagður. Alveg það sama gildir um toll á flugvélabenzíni. Út af þeim orðum, sem féllu við 1. umr. og snerta afgreiðslu fjárl., mætti halda margar og langar ræður. Ég vil aðeins benda hv. þm. Str. á, að þegar atkvgr. fór fram um sparnaðartill. n., voru felldar till. upp á 1 millj. og 550 þús., og var það gert með miklu og öruggu fylgi hv. Framsfl. Þá hafa þeir framsóknarmenn borið fram kröfur til hækkunar á fjárl., sem nema hátt á aðra milljón. Mér þykir það því næsta hart, að þessi hv. þm. skuli ráðast á afgreiðslu fjárl., þar sem hans menn hafa sannarlega átt sinn drjúga þátt í því, að hækka þarf skatta til þess að koma þeim saman. Mér dettur samt ekki á hug, að hv. þm. Str. vilji láta fjármál þjóðarinnar komast í algert öngþveiti, en er mjög hissa á því, að hann skuli láta háseta sína gera slíkt sem þetta. Ég vildi þá aðeins benda á út af till. frá hæstv. ráðh., sem að vísu er tekin aftur til 3. umr., þar sem gert er ráð fyrir, að í stað orðanna „skal verja fjárhæð“ komi „renni fjárhæð“, hvort hv. fjhn. vill ekki athuga þetta nánar. Ég mundi fella mig mun betur við, að þessu yrði alveg sleppt, þannig að b-liður 4. gr. yrði þá þannig: Til viðhalds og umbóta akvegum, sem svarar 21 eyri o.s.frv. Ég skal svo ekki ræða þetta nánar, en ég vil láta það koma skýrt fram, að ég tel rétt, að í framtíðinni verði öllum tekjum, en ekki meiru, af benzíni, bílum, gúmmíi og þvíumlíku varið til viðhalds og uppbyggingar vega og brúa.



Herra forseti. Ég vil aðeins staðfesta það hjá hæstv. ráðh., frekar en orðið er, að ef þessi lagabreyt. nær fram að ganga, fellur hún að mestu leyti undir reglugerð nr. 43 frá 1943. Hið eina, sem liggur þá á milli hluta, er, hvort jeppabifreiðar eiga að heyra undir hana með lögjöfnun, eins og ég hygg, að ætlazt sé til. En það skiptir vitanlega miklu máli, að 7. gr. l. 84/1932 verði framkvæmd eins og hingað til. Það, sem lá á bak við þau lög, var að íþyngja ekki framleiðslunni. En ef sá skattur, sem hér um ræðir, ætti einnig að koma niður á henni, væru það um 1.000 kr. á hvert heimili. Ég skal ekki lengja umr. með því að bera saman skyldleika hráolíu til bátaútvegsins og benzíns til ökutækja, en vitanlega er það alveg hliðstætt. En að því, er snertir benzínskattinn og vegina almennt, þá vil ég aðeins benda á, að auðvitað er það, sem tekið er fram í frv. um að skatturinn eigi að ganga til viðhalds og uppbyggingar vega og brúa, ekki annað en átylla, nokkurs konar hulinhjálmur til þess að gera stjórnina ekki óvinsælli en þörf er. Við vitum sem sé allir, að ekki nema örlítið brot, örfá prósent af skattinum ganga til þessara framkvæmda; hitt fer til þess að jafna hallann á fjárl. Þetta er svo ljóst og vitað mál, að ég sé ekki ástæðu til þess að orðlengja það nánar. Ég skal ekki vera langorður um afgreiðslu fjárl. og reyna að láta ekki þau orð falla, sem vakið gætu umr., þótt hv. þm. Barð. gæfi fyllilega tilefni til þess. Þar sem hann talaði um afstöðu mína og sumra flokksmanna minna til núv. hæstv. stj., þá er það vitað mál og hefur síður en svo verið ofaukið, að ég er andvígur þessari stjórn. En skyldi það ekki vera dálítið svipað með okkur báða? Ég hygg að minnsta kosti, að það sé algert einsdæmi, að frá form. fjvn. komi um 150 brtt. við fjárlfrv. hans eigin ráðh. Og ég er aðeins að benda á staðreyndir, en er ekki að deila á hv. þm. Þessi ósköp, sem áttu að fæðast, tóku svo langan tíma, að það er ekki búið að afgr. fjárl., þegar komið er langt fram á árið, sem mun vera einsdæmi hjá nokkurri þjóð í heiminum. Af flokki hv. þm. - en hv. þm. er form. fjvn. Alþ. - er meginið af brtt. fjvn., eftir því sem hann segir sjálfur, kolfellt. Ef hv. þm. drægi nú af þessu réttar ályktanir, - og verður nema ein ályktun af þessu dregin, sú, að það sé ómögulegt að fylgja þeirri stj., sem hann hefur unnið fyrir? Ég veit ekkert um það og skal ekki fara um það fleiri orðum. En að því er snertir þetta verk, þá efast ég ekki um, að hann hefur lagt í það sannfæringu sína. En fjármálastefnan er meginatriðið í l. hverrar löggjafarsamkundu. Og þegar fjvn. er ekki talin vera til og ríkisstj. er búin að búa til nýja fjvn. úr sjálfri sér, þá trúi ég ekki öðru, en að fleirum, en mér, finnist þetta ekki smávægilegt ósamræmi. Og þó að flokksmenn mínir fylgi henni að málum, þá stendur víst ekki ósvipað á fyrir okkur, mér og hv. þm. Barð., um þetta, nema að því leyti, að þetta verður miklu meira áberandi af því að hann er form. aðaln. þingsins. Ég veitti því sérstaka athygli um hina sérstöku afstöðu flokkanna, þegar greidd voru atkv. um brtt., að þá komu einna fyrst nokkuð margar brtt. til atkv., sem snertu stofnanir og embætti, sem Sjálfstfl. virðist gera sér mjög,annt um. Og ég vænti þess, að fleiri hafi tekið eftir því en ég, að Sjálfstfl., alveg undir forustu, sem var áberandi, hjálpaði til að fella flestar sparnaðartill. að því er snerti þessar stofnanir. Þegar þannig er ástatt, er ekki eðlilegt, að aðrar brtt., sem sýnt hafði verið fram á með rökum, að óframkvæmanlegt var að lækka, eins og t.d. framlag til flugmála. væru samþ. Það var engin ástæða til þess, að aðrir flokkar, eftir þá afgreiðslu á brtt., sem á undan var gengin og skipulögð móti form. fjvn., samþ. aðrar sparnaðartill., sem voru á minni rökum reistar. Þetta er nú saga þess máls. Og það er ekki neinn vafi á því, að ef þessi afstaða í flokknum, með form. fjvn. einangraðan og líka hæstv. fjmrh., hefði verið með öðrum hætti, þá hefði sú atkvgr. getað farið öðruvísi. Það er ég líka víss um, að hv. þm. Barð. gerir sér fullkomlega ljóst. Ég veit ekki hvaða brtt. það eru, sem komið hafa fram við frv. síðan frá því var gengið við 2. umr. þess, en hv. þm. Barð. segir, að harðast hafi verið sótt af Framsfl., að mér skildist, í eyðslu. Án þess að ég vilji fara mikið út í að ræða þetta, skal ég segja það, að það voru einstaka liðir á fjárlfrv., eins og það var eftir 2. umr., sem allir gátu séð, að ekki gátu staðizt, t.d. framkvæmd landhelgisgæzlunnar. Út af fyrir sig mundu nú fæstir telja það óþarfa eyðslu. Ég veit, að í höfuðatriðum er ágreiningurinn milli Sjálfstfl. og Framsfl. fyrst og fremst um það, að við framsóknarmenn viljum undir engum kringumstæðum fella niður eða rýra nauðsynlega starfsemi eins og landhelgisgæzluna, sem er alveg lífsnauðsynleg fyrir flotann, eins og ástatt er á miðunum. Í annan stað viljum við ekki fella niður nauðsynlegar framkvæmdir, - og í því hefur hv. þm. Barð. verið okkur sammála, - eins og að leggja vegi, byggja brýr, leggja sveitasíma og þess háttar. Við álítum, að þessir liðir eigi alls ekki að víkja út af frumvarpinu fyrr en í síðustu lög. Við álítum, að áður en farið er að raska við þessum liðum, mætti benda á margt annað og spara marga aðra liði, sem við höfum bent á. En þegar ekki má einu, sinni fella niður skattdómaraembættið á Akureyri, - en í því er sjálfsagt að ýmsu leyti ágætur maður, sem hefur setið þarna í embættinu í 5 ár og tekið fyrir eitt einasta mál, - þá er ekki von, að vel fari í þessum efnum. Ekki má heldur tala um að fækka sendiherraembættum, sem sett hafa verið upp í sambandi við töku sjálfstæðis okkar, og án þess að fara um það fleiri orðum, er það vitað mál, að þau, eru landi og þjóð til einskis gagns. Þegar ómögulega má ræða um sparnað á þessu, sem ég nú hef nefnt, og fleiru af slíku tagi, þá er það ekkert undarlegt, þó að ráðh. Framsfl., sem ég ætla ekki að fara að svara fyrir, því að þeir munu gera það sjálfir í sambandi við fjárlumr., hafi ekki viljað fella burt þessar tiltölulega litlu framkvæmdir, sem eru nú úti um landið, - þó að við framsóknarmenn viljum ekki fella niður það allra nauðsynlegasta, sem jafnframt er framkvæmt fyrir atvinnulíf fólksins þar og ekki einungis fyrir það, heldur þjóðina í heild, til þess að fólkið haldi áfram að heyja lífsbaráttuna þar, í staðinn fyrir að hrúgast í kaupstaðina, með þeim afleiðingum, sem það hlýtur að hafa. Ég hef reynt að stilla þessu í hóf, til þess að gefa ekki tilefni til frekari umr.



Herra forseti. Ég heyri það, að menn eru farnir að tala um fjárl. og ég býst við, að mönnum fari að leiðast undir slíkum umr. nú. Hér liggja fyrir 3 stórmál, sem d. er að reyna að koma áfram, og ef þessum umr. heldur áfram, þá verður mér ekki rótt í sætinu. Hv. þm. Barð. var að beina því til mín sem form. n., að athuguð væri milli umr. 4. gr. frv., sem hann tók til, b-liður. N. er búin að afgr. málið frá sér, og þar að auki skildist mér, að ætlunin væri að koma málinu út úr d. í dag, svo að ég get vel gefið skýr svör um það, hvað mig snertir, að ég mun ekki kalla saman fund til að ræða þetta atriði, nema fyrir liggi skrifleg brtt. frá hv. þm. um þetta efni. Þá er það út af því, sem hv. 1. þm. N–M. (PZ) sagði, að n. hefði ekki látið álit sitt í ljós um tvö atriði. Annað atriðið var um jafnaðarverð á benzíni um land allt, en hitt atriðið var um svokallað benzín með tveimur litum, til þess að hægt væri að hafa betra eftirlit með sölu á benzíni með tvennu verði. Á fyrra atriðið var a.m.k. minnzt í n. Ég get ekki sagt, að það hafi komið mikið til umr., því að n. hefur ekki fundið hvöt hjá sér til þess að koma með till. í þessa átt og um hvorugt atriðið. Ég vil upplýsa það, að í sambandi við jafnaðarverð á olíu í landinu, þá tel ég, að það þurfi ekkert lagafyrirmæli til þess að framkvæma slíkt. Þetta er hrein verðlagsframkvæmd, sem hefur fordæmi í verðlagningu á olíu á undanförnum árum, þar sem t.d. hráolía hefur verið seld með jafnaðarverði um land allt, að vísu með nokkuð mismunandi verði á ýmsum stöðum, en að ákaflega miklu leyti jafnað samt sem áður, eins og þeir vita, sem hafa fylgzt með olíuverðinu, þar sem olíuverðið var hér í höfn 20 aurar, en var selt á Norðurlandi á 51 eyri, ef ég man rétt. Ég álít þetta atriði út af fyrir sig hreint framkvæmdaratriði, sem ekki þurfi að setja sérstaka lagastafi um. Ef ríkisstj. hefur áhuga fyrir því, að slík framkvæmd verði gerð, þá er henni innan handar að koma henni á. Ég verð því að beina því til hv. þm., að ef hann vill, að þessi atriði komi fram, þá verður hann að gera sér grein fyrir því, að þau koma ekki fram í n. og að hann verður að bera fram brtt. um þetta efni, ef hann telur ekki, að þessi skýring, sem ég hef gefið á fyrra atriðinu, sé nægileg.

Forseti (BSt): Út af ummælum hv. þm. um það, að umr. hefðu farið víðar en þetta frv. beinlínis gefur tilefni til, þá er það rétt, og ég vil óska þess, að menn haldi sér sem allra mest við frv. sjálft, þó að vitanlegt sé, að almennur fjárhagur ríkissjóðs kemur þessu máli við; það er ekki hægt að neita því. Það er þó æskilegt, að það sé frv. sjálft, sem aðallega er rætt um.



Herra forseti. Án þess að ég vilji vefengja úrskurð hæstv. forseta, þá verð ég ekki ásáttur honum um það, að ég hafi í ræðu minni farið út fyrir eðli þess máls, sem til umr. er, og vil ég því ekki viðurkenna það, að ummæli hans eigi við mína ræðu. Hvort þau eiga við ræðu hv. þm. Str., um það skal ég ekki segja. Í sambandi við ummæli hv. 1. þm. Reykv. (BÓ) í síðustu ræðu hans, þykir mér það einkennilegur stirðbusaskapur hjá honum í máli, sem verið er að ræða við hann um sem form. n. Skilur hann ekki, að það fer betur á því, að þessi orð séu felld burt úr frv.? Það er starf n. og sérstaklega form. n. að athuga m.a. orðalag á frv., sem til hans koma. Til hvers heldur þessi hv. þm., að n. séu? Heldur hann, að þær séu bara upp á grín? Hvað eftir annað kemur það fram hjá honum, að hann vill ekki athuga ábendingar, nema þær séu bornar fram skriflega. Ég skal gjarna bera fram skriflega brtt., ef hv. þm. lýsir því yfir, að hann nenni ekki að lesa þessa grein. Það er fyrst og fremst hans verk að athuga, hvort fer betur, og sé það álit hans, að það fari ef til vill ekki betur, þá er það mitt verk að bera fram brtt. Læt ég svo útrætt um þetta. Ég vil leyfa mér að leiðrétta það, sem kom fram hjá hv. þm. Str., með nokkrum orðum. Það er rangt hjá hv. þm., að form. fjvn. og fjvn. í heild hafi verið einangruð við afgreiðslu fjárl. N. bar fram brtt., sparnaðartill. um lækkun á fjárl., sem nam 1.550.000 kr. Af því var tekið upp aftur 340 þús. kr. til flugmála, sem er aðeins 9 þús. kr. lægra en till., sem felld var. Svo að ummæli hans í sambandi við þetta eru sögð alveg út í bláinn. Auk þess aðeins 55 þús. kr. í sambandi við aðrar till. Það er alveg rangt, sem hv. þm. fullyrti, að ekki væri hægt að komast lægra með landhelgisgæzluna eins og nú væri. Það veltur ekki sízt á því, hvernig þeim málum er stjórnað, hvort hægt er að komast af með minna fé. Það er algerlega rangt, að gerð hafi verið nokkur tilraun til að fella nokkrar till. um framlög til brúa, vega eða sveitasíma. Þær till. voru allar samþ. óbreyttar og kannske langsamlega mest fyrir það, hvað fjvn. hélt utan um þau mál. Það er rangt, að það hafi komið til Alþ. að ákveða, hvort niður skyldi fella skattdómaraembættið á Akureyri eða sendiherraembættin á Norðurlöndum. Svo að flest, sem hv. þm. Str. sagði um afgreiðslu fjárl., var rangfærslur einar, sem sennilega byggjast á því, að hv. þm. hefur hvorki gefið sér tíma til að vera við afgreiðslu fjárl. né lesa þingskjölin.



Herra forseti. Aðeins nokkur orð vegna ræðu hv. þm. Barð. (GJ), sem er talsvert mikið fyrir það að gerast siðameistari hér í d. Hann er vafalaust orðinn þingvanur eftir langa þingsetu, enda ber mikið á því, að hann álítur, að enginn kunni að haga sér á Alþ. nema hann. Honum hættir talsvert mikið til þess að tala við aðra þm., bæði mig og aðra, eins og við værum krakkar á skólabekk og hann væri skólameistarinn. Ég ætla að láta hv. þm. Barð. vita það, að ég tek ekki við svona lærisetningum frá honum. Það getur vel verið, að ég sé ekki eins þingvanur og hann og ekki eins þingríkur, en slíkar ákúrur, sem hann gefur mér og gefur yfirleitt hér á Alþ., ætti hann sjálfs sin vegna að leggja niður. Áð ég ekki nenni að lesa? Hvers konar málflutningur er þetta? Ég hef lesið gr. eins vel og hann. Það getur vel verið, að ég leggi annan skilning í hana, en hann gerir. Og að það sé stirðbusaskapur, þó að ég vilji ekki hlaupa til og kalla saman nefndarfund, hvað lítið sem við ber, þó að einhver þm. þurfi að athuga þetta eða hitt atriði í máli, sem n. er búin að skila af sér. Ég skal láta hv. þm. Barð. vita það, að ég tel þessa ábendingu hans ekki þess virði, að hún sé tekin til athugunar í n., og kemur mér því ekki til hugar að kalla saman fund á þessu stigi málsins, meðan ekki liggur annað fyrir en það, sem hv. þm. sagði.



Herra forseti. Þetta verður aðeins örstutt aths. út af því, sem hv. þm. Barð. sagði um það, að ég hefði farið hér rangt með, að till. hefðu verið felldar fyrir hv. fjvn. Það stóð eitthvað um þetta í blöðum. Þar voru tveir dálkar af till., sem voru felldar. Rétt áðan var hv. þm. að segja, að Framsfl. hefði gengið fram í því að fella sparnaðartill., sem komu fram. Nú segir hann, að aldrei hafi verið felldar sparnaðartill., svo að það er nokkuð erfitt að eiga orðakast við hv. þm. Og ég held satt að segja, að hv. 1. þm. Reykv. (BÓ) segi það satt, að hann sé ekki þingvanur, ef hann ætlar sér að fara að kenna hv. þm. Barð. Ég veit, að hv. 1. þm. Reykv. er kunnur fyrir það að kunna mikið af málsháttum. Hann ætti að kunna þann málshátt, sem gefur í skyn, að ómögulegt sé að kenna honum, svo að hann getur alveg látið það vera.