Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseta hafa borist eftirfarandi tvær skýrslur frá Ríkisendurskoðun: 1. Skýrsla um framkvæmd og utanumhald rammasamninga. 2. Skýrsla um Biskupsstofu, sóknir og sjóði kirkjunnar. Í samræmi við ákvæði 8. töluliðar 13. gr. þingskapa hefur forseti sent skýrslur þessar til umfjöllunar stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar.

Til svara eru: Utanríkisráðherra, mennta- og menningarmálaráðherra, iðnaðarráðherra, innanríkisráðherra og velferðarráðherra.

Frú forseti. Dagurinn í dag er helgaður baráttunni gegn einelti og er það vel. Ég tel mikilvægt að mjög fast verði tekið á þessum málum. Nú þegar hefur þingmaður Framsóknarflokksins beðið um, og formaður nefndarinnar tekið undir það, að í allsherjar- og menntamálanefnd verði opinn fundur um málefni sem tengjast einelti og við í nefndinni munum fara gaumgæfilega yfir þau. Við erum vonandi öll sammála um að þrátt fyrir táknræna athöfn um jákvæð samskipti í Höfða í dag, þar sem sveitarfélögin og fleiri koma að málum, er engu að síður mikilvægt að við sjáum aðgerðir og vitum hvaða hugmyndir og ákvarðanir ríkisstjórnin sjálf ætlar að fylgja eftir. Við vitum að greinargerð um mögulegar aðgerðir gegn einelti í skólum og á vinnustöðum birtist í júní 2010, fyrir rúmu ári síðan. Það sem ég vil spyrja um er: Hvernig hefur ráðuneytið fylgt þessu eftir, ekki síst innan skólanna? Ég gæti tekið hér umræðu um einelti á vinnustöðum og einelti víðar í samfélaginu en ég ætla núna að einblína á skólana. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra hvað ráðherra hefur gert til að fylgja eftir þeim aðgerðum sem boðaðar voru í skýrslunni varðandi símenntun kennara og kennaramenntun, upplýsingar og fræðslu. Hvað með Olweusarverkefnið sem við í nefndinni fengum upplýsingar í dag um að í raun væri árangurinn tvíbentur af? Ég vil vita hvað ráðuneyti menntamála hefur gert á því ári sem hefur liðið síðan skýrslan kom fram. Ég vil sérstaklega taka fram að ég fagna þessu framtaki varðandi daginn í dag. Hann er táknrænn. Það sem við þurfum hins vegar í samfélaginu eru aðgerðir gegn einelti, ekki síst innan skólakerfisins. Við heyrum skelfilegar fréttir, m.a. um vanlíðan barna, bæði þolenda en ekki síður gerenda, innan skólakerfisins. 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina og það er jákvætt að við tökum þetta mál upp í þessum sal eins og annars staðar. Þetta er málefni sem mér finnst að við eigum að ræða bæði á hinum pólitíska vettvangi sem annars staðar. Það er rétt að í dag er haldinn dagur án eineltis en það er ekki þar með sagt að þetta sé eitthvað sem eigi bara að ræða í dag. Þetta er auðvitað mál sem á að vera stanslaust í umræðunni. Starfshópur um eineltismál sem starfaði á vegum þriggja ráðuneyta, menntamála-, félags- og heilbrigðisráðuneytis, skilaði skýrslu með ýmsum mögulegum aðgerðum sem sneru bæði að skólum og stofnunum. Í kjölfar skýrslunnar var stofnuð verkefnisstjórn sem í sitja fulltrúar velferðarráðuneytis, mennta- og menningarmálaráðuneytis og fjármálaráðuneytis. Hugsunin er að tengja saman þessa víðu sýn milli ráðuneyta á vandann. Ráðinn var verkefnisstjóri sem hefur í raun og veru tvíþætt hlutverk, annars vegar að standa að því sem við getum kallað frumkvæðisaðgerðir gegn einelti í kerfinu og hins vegar að vera skólum og menntastofnunum til ráðgjafar en líka öðrum stofnunum sem lenda í eineltisvanda. Fram kemur í skýrslu starfshópsins að það kemur stundum upp að einstakar stofnanir eða skólar telja sig ekki geta leyst málin, leita áfram en finna ekki rétta aðilann sem hægt er að leita til. Starfshópurinn kom því fram með hugmynd um fagráð um eineltismál. Fagráðið mun starfa með verkefnisstjóranum þannig að stofnanir geta nú leitað til hans. Ég get nefnt raunveruleg dæmi um mál sem upp hafa komið varðandi einelti í skólum þar sem verkefnisstjórinn ásamt starfsfólki menntamálaráðuneytisins hefur farið á staðinn og verið til ráðgjafar og upplýsingar. Við erum því í senn að reyna að sinna því að vekja fólk til vitundar og hafa frumkvæði í málunum en líka að veita ráðgjöf þegar mál koma upp.

Frú forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðherra fyrir greinargott svar þar sem ráðherra fór ágætlega yfir það sem hægt er að gera og er verið að gera. Engu að síður stöndum við frammi fyrir því að á umliðnu ári að minnsta kosti hefur umræðan um einelti orðið mjög áberandi og orðið þannig að eineltismál standa okkur öllum nærri. Þess vegna vil ég spyrja enn frekar um þau atriði sem tengjast kennaramenntuninni. Ég hef áður talað um það í þessum stól að ég held að það skipti mjög miklu máli að bæði þingið og allsherjar- og menntamálanefnd fókusera á það hvers konar kennaramenntun við ætlum að bjóða upp á. Hluti af því er hvernig eineltisfræðslunni er hagað í kennaramenntuninni. Ég vil líka fá fram viðhorf ráðherra til þess sem kemur fram í skýrslunni um markvissari vinnubrögð í framhaldsskólum. Við höfum einblínt mjög á grunnskólann. Hvað með framhaldsskólann, hvað hefur verið gert innan framhaldsskólans sem er undir hatti ríkisvaldsins?

Virðulegi forseti. Ég vil í þessu samhengi nefna að í vor voru gerðar breytingar á grunnskólalögunum þar sem grunnskólum er sett að setja sér áætlun um velferð nemenda sinna og þar með talið um aðgerðir gegn einelti. Mér finnst eðlilegt að sömu kröfur séu gerðar til framhaldsskólanna, af því að hv. þingmaður nefnir þá. Hvað varðar kennaramenntun og símenntun er það eitt af því sem við höfum á verkefnalista okkar sem unninn hefur verið út frá niðurstöðum starfshópsins, að flétta þetta inn í kennaranámið, sem hefur verið í endurskoðun eins og þekkt er, en ekki síður inn í símenntun kennara. Þessi mál þurfa stöðugt að vera uppi á borðum og að því er unnið. Núna erum við með nýjan samráðsvettvang þar sem unnið er að því að samhæfa framboð á endurmenntun, einmitt til að svona áherslum verði komið á framfæri í endurmenntun kennara. Ég lít svo á að þar sé einelti undir ásamt til að mynda nýjum námskrám og öðru sem tengist málefnum dagsins.

Hæstv. forseti. Ég ætla að nota tækifærið og spyrja hæstv. innanríkisráðherra út í framgang mála hvað varðar jörðina Grímsstaði á Fjöllum. Eins og við vitum hefur sú jörð verið til sölu um alllangan tíma en hefur nú selst þar sem kínverskur aðili, Huang Nubo, ef ég ber það rétt fram, hefur keypt jörðina og skrifað undir samninga með fyrirvara um samþykki stjórnvalda. Ástæða mín fyrir að koma hingað upp er að spyrja um þetta vegna þess að nú er liðinn hátt í tveir og hálfur mánuður síðan salan átti sér stað en enn hefur ekkert svar komið. Mér er kunnugt um að eitt bréf hefur farið frá innanríkisráðuneytinu og því var svarað um hæl frá viðkomandi aðila. Til rökstuðnings vil ég segja að fram hefur komið hjá fjölmörgum aðilum að þeir styðja þessi kaup og eru þeim hlynntir vegna þess að eins og menn segja á þessu svæði er núna komið þetta „eitthvað annað“ sem hefur verið talað um í svo langan tíma. Þá vona ég að ekki sé fyrirstaða vegna þess. Við skulum líka hafa í huga að væri þetta einstaklingur frá Evrópska efnahagssvæðinu að kaupa jörðina væri þetta orðið klárt. Norðurþing hefur lýst áhuga á þessu og stuðningi við þetta og Markaðsstofa ferðamála á Norðurlandi hefur líka fagnað þessum áformum. Það hefur komið fram frá umboðsaðilum þessa aðila að hann er meðal annars tilbúinn til að afsala sér vatnsréttindum, hann er tilbúinn til að tengja saman þjóðgarðinn frá norðri til suðurs og tilbúinn til að taka þátt í að efla innviði samfélagsins og koma að markaðsmálum fyrir svæðið og svo má lengi telja. Virðulegi forseti. Spurning mín til hæstv. innanríkisráðherra Ögmundar Jónassonar er einfaldlega þessi: Hvenær hyggst ráðuneytið svara erindi um undanþágu og er einhver ástæða til að halda að það svar verði neikvætt? Ég spyr vegna þess að mér hefur fundist koma fram í svörum hæstv. 

Hæstv. forseti. Það er rangt sem fram kom í máli hv. þingmanns að þessi kaup séu frágengin enda er það svo að íslensk lög heimila þau ekki. Bannað er að selja jarðeignir til einstaklinga utan hins Evrópska efnahagssvæðis. Það eru skýr ákvæði um það í lögum. Hins vegar er heimildarákvæði til að veita undanþágu og það er sú beiðni umrædds einstaklings sem er til meðferðar í innanríkisráðuneytinu og sætir þar venjulegri stjórnsýslulegri athugun. Hér er um stórt mál að ræða og það verður vandað til úrskurðarins sem vonandi liggur fyrir fljótlega. Ég get sagt það eitt að hann mun liggja fyrir eins fljótt og auðið er.

Virðulegi forseti. Ég vil ítreka það sem ég sagði áðan og spyrja hvort hæstv. ráðherra hyggist veita undanþáguna eða hvort málið eigi að liggja í ráðuneytinu. Ráðherra segir að svars sé ekki langt að bíða og það sé í faglegum undirbúningi, en sporin hræða. Það hefur líka komið fram, virðulegi forseti, að ákveðin hætta er á því að kínversk stjórnvöld neiti viðkomandi aðila hreinlega um leyfi af sinni hálfu til að kaupa jörðin vegna andstöðu hér á landi. Ég er annars vegar að ganga eftir því og spyrja um hvenær þetta verk verður klárað og hvenær hæstv. ráðherra hyggst gera þetta og hins vegar hvort undanþága verði veitt eða ekki veitt, ef svo fer fram sem horfir, vegna þess að við erum m.a. að loka heilbrigðisstofnunum o.fl.  
            

Hæstv. forseti. Ég hef ekki séð nein áform sem gefa til kynna að tekjuflæði verði sérstaklega inn í ríkissjóð vegna þessarar óskar. Það eru mjög deildar meiningar um þetta mál. Hv. þingmaður vísar til þess að margir hafi komið að máli við sig og hann hafi heyrt raddir um þetta í fjölmiðlum. Það hef ég líka gert og mjög margir komið að máli við mig að sjálfsögðu. Það er rétt hjá hv. þingmanni að sporin hræða. Við þekkjum ýmsa loftkastalasmiði frá fyrri árum og ég hélt nú að Íslendingar vildu stíga varlega til jarðar þegar menn með dollaramerki í augunum eða mikla fjármuni á milli handa, meinta fjármuni, eru hér á sveimi. Við tökum þann tíma sem við þurfum. Það er vissulega áhyggjuefni í ráðuneyti mínu hve seint gengur að svara ýmsum erindum. 

Virðulegi forseti. Þó að við framsóknarmenn höfum ekki lagt það í vana okkar að gleypa allt hrátt sem frá Evrópusambandinu kemur, öfugt við ýmsa aðra, er ekki þar með sagt að frá þeim félagsskap komi tóm vitleysa. Þannig var byggðastefnu hæstv. iðnaðarráðherra lýst á snaggaralegan hátt í rýniskýrslu um landbúnaðar- og byggðamál sem nýlega var gefin út í tengslum við aðlögun Íslands að Evrópusambandinu. Þar segir, með leyfi forseta: „Iceland has no comprehensive rural development policy.“ Það er: Ísland hefur enga heildstæða byggðastefnu. Svo mörg voru þau orð. 
             Maður þarf heldur ekki að vera neinn sérfræðingur í Brussel til að átta sig á því að ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur hefur enga áætlun um það hvernig viðhalda skuli byggð í landinu. Sá niðurskurður sem stjórnvöld hafa staðið fyrir á síðustu missirum hefur bitnað af meiri þunga á landsbyggðinni en á höfuðborgarsvæðinu. Sameining opinberra stofnana, svo sem dómstóla, sýslumannsembætta og sjúkrahúsa, kann að líta vel út á pappír en fyrir íbúa utan höfuðborgarsvæðisins geta slíkar sameiningar gert fólki ókleift að búa á stórum svæðum. Jafnframt verð ég að segja að vantrú eða jafnvel andstaða ríkisstjórnarinnar gagnvart lykilatvinnugreinum á landsbyggðinni svo sem sjávarútvegi, landbúnaði og orkuiðnaði er mikið áhyggjuefni. Ríkisstjórnin hefur lagt mikla áherslu á svonefnda 20/20 áætlun sem við fyrstu sýn virðist fengin að láni frá Evrópusambandinu. Því miður virðist aðeins nafnið hafa verið fengið að láni. Hin íslenska 20/20 áætlun virðist frekar eins og óskalisti til jólasveinsins en heildstæð stefna. Og líkt og Þóroddur Bjarnason, prófessor við Háskólann á Akureyri, sagði í útvarpsviðtali um daginn er hér engin byggðastefna, aðeins byggðaóskir. Því langar mig að spyrja hæstv. iðnaðarráðherra hvort hún sjái ekki ástæðu til að setja upp alvörubyggðaáætlun sem byggir á öðru en að draga sífellt fleiri tennur úr landsbyggðinni. Hvernig hyggst hún vinna slíka áætlun og í kjölfarið hrinda henni í framkvæmd?

Takk fyrir það, virðulegi forseti. Ég þakka fyrir fyrirspurnina. Ég hef beðið eftir að þessi umræða komi upp vegna þess að það er alveg rétt sem hv. þingmaður bendir á, Evrópusambandið dregur þá staðreynd fram að hér vanti byggðastefnu en að þingið hafi hins vegar skilað inn byggðaskoðunum í byggðaáætlanir. Við höfum verið að gera fjölmargt á undanförnum árum og það verður að segjast alveg eins og er að svona dómur á byggðastefnu kemur eingöngu vegna þess að þetta er uppsafnaður vandi, þetta er langtímavandi. Ríkisstjórnin hefur lagt í mikla vinnu til þess að snúa því við. Í fyrsta lagi horfum við til vinnu í tengslum við Sóknaráætlun 20/20. Mér finnst ansi lítið úr henni gert þegar sagt er að hún sé eingöngu áætlun að nafninu til. Hundruð einstaklinga hafa komið að þeirri vinnu um land allt og kjarninn í þeirri stefnu er að færa ákvarðanatöku inn í nærsamfélögin, nær heimamönnum, til landshlutasamtakanna. Það er kjarninn í þeirri stefnu og það skiptir gríðarlega miklu máli. Ástæðan fyrir þessum vanda er líka sú að við erum með gríðarlega þykka veggi á milli ráðuneyta hér á landi. Það veldur því að iðnaðarráðuneytið fær ekki upplýsingar eða það umboð sem á þarf að halda til að geta markað heildstæða stefnu á sviði fleiri málaflokka en heyra eingöngu undir það ráðuneyti. Það er líka vandamál. Þess vegna höfum við farið í þá vinnu að reyna að brjóta múrana niður, til dæmis með nýlegum breytingum á lögum um Stjórnarráðið, þannig að við erum svo sannarlega að stíga skref í þá átt. Við höfum líka gert breytingar í Byggðastofnun þannig að til dæmis hef ég fengið áðurnefndan Þórodd Bjarnason til þess að stýra þar skútunni til þess að snúa þessu við. Hann er ekki bara prófessor á Akureyri heldur líka formaður stjórnar Byggðastofnunar, einmitt vegna þess að við viljum 

Virðulegi forseti. Á aðalfundi SASS, Sambands sunnlenskra sveitarfélaga, kom fram í umræðu um byggðaáætlun sem hæstv. iðnaðarráðherra lagði fram að þar væru 30–32 tillögur og að af þeim væri í raun aðeins ein sem hægt væri að framkvæma, fylgja eftir og mæla árangurinn af. Svo mörg voru þau orð. Hjá Evrópusambandinu, af því að ég veit að hæstv. iðnaðarráðherra hefur verið mikill aðdáandi Evrópusambandsins, er talað um að í byggðastefnu þurfi að felast í senn atvinnu-, efnahags- og velferðarstefna. Ég tel mjög brýnt, fyrst hæstv. ráðherra telur að henni sé ekki gert kleift að vinna starf sitt sem ráðherra byggðamála, að ráðherrann fari þá með það erindi til ríkisstjórnarinnar og leggi til að unnið verði að byggðamálum 

Virðulegi forseti. Ég fór yfir það áðan að hinir þykku veggir á milli ráðuneyta eru það sem veldur vandanum, þ.e. áratuga uppsafnaður vandi. Því erum við að breyta núna og við höfum gert breytingar á lögum á Stjórnarráðinu til þess að ná því fram. Það skiptir öllu máli í því sambandi að við horfum heildstætt á hlutina og vinnum með öðrum landshlutum til að ná sem bestum árangri í byggðamálum. Það þurfum við að gera núna, við þurfum að vinna okkur inn í það umhverfi. Þau skref sem ríkisstjórnin stígur nú eru mikilvæg vegna þess að þau hafa ekki verið stigin áður. Það sem hv. þingmaður las úr skýrslu Evrópusambandsins er arfur sem þessi ríkisstjórn fékk í fangið þegar hún tók við völdum. 

Frú forseti. Í XI. kafla laga um meðferð sakamála er að finna heimildarákvæði um símahlustun og önnur sambærileg úrræði, símhlerun köllum við það í daglegu tali. Með þeim nýlegu breytingum sem gerðar voru á lögunum tryggðum við að eftirlit með þessum rannsóknarúrræðum yrði í höndum ríkissaksóknara. Nú hefur nýlega komið fram af hálfu ríkissaksóknara að vegna fjárskorts hafi hann ekki haft burði til að sinna eftirliti með þessum rannsóknarúrræðum, en í því felst m.a. að tryggja að þeir sem þurfa að sæta eða hafa sætt hlerun séu látnir vita um leið og rannsóknarhagsmunir krefjast þess ekki lengur að hleruninni sé haldið leyndri. Á grundvelli þeirra ákvæða er hægt að hlusta á símtöl, taka þau upp, fylgjast með tölvusamskiptum, fylgjast með ferðum fólks, jafnvel setja staðsetningartæki á bifreiðar, taka myndir o.s.frv. Ég vil bera það undir innanríkisráðherra hvort hann sé mér ekki sammála um það að vegna þess hversu nærri er gengið friðhelgi einkalífs fólks með þessum rannsóknarúrræðum sé afar brýnt að úr þessu verði bætt, að lögbundnu eftirliti með aðgerðunum verði komið í lag hið snarasta, og í öðru lagi hvort ekki komi til álita í ljósi reynslunnar að skipa talsmann þeirra sem þessum rannsóknaraðferðum sæta, líkt og menn hafa gert í Danmörku og í Noregi. Ljóst er að fallist héraðsdómur á beiðni um rannsókn af þessu tagi er enginn til þess að gæta hagsmuna þeirra sem rannsóknirnar beinast að fyrir utan dómarann og af þeim sökum sæta úrskurðir um þessi efni aldrei kæru.

Hæstv. forseti. Ég get tekið undir margt sem hv. þingmaður víkur að hvað eftirlitið snertir. Reyndar var það fyrrverandi ríkissaksóknari sem sagði að um langt skeið hefði eftirlitið ekki verið sem skyldi og gef ég mér að það hafi ekki aðeins verið vegna fjárskorts heldur einnig á tímum sem ríkissjóður hafði úr meira fjármagni að moða. Þótt eftirlitið sé ekki fyrir hendi sem skyldi, og þar þarf vissulega að bæta úr, er ekki þar með sagt að ekki sé farið að lögum og reglum í þessum efnum, að fólk sé ekki látið vita. En ég tek undir með hv. þingmanni að það er mikilvægt að hafa þessi mál í góðum farvegi. Þau tilvik sem hv. þingmaður vísar til krefjast öll dómsúrskurðar. Síðan er það rétt að eftirlitið þarf að vera fyrir hendi. Lögreglan hefur vísað til þess að það séu fleiri aðilar sem þarna koma að málum og við þurfum að huga að. Þannig er það að við símhleranir, sem lögreglan ræðst í og gerir að undangengnum dómsúrskurði, þarf að koma til sögunnar símafyrirtækið sem tengir símana. Það er þáttur sem þarf líka að huga að og lögreglan, greiningardeild ríkislögreglustjóra, hefur vakið sérstaka athygli á því. Ég vil því taka undir með hv. þingmanni, við þurfum að hafa þessi mál í sem allra bestu legi en ég ítreka þó að enda þótt ríkissaksóknari hafi ekki rækt lagalegar skyldur sínar í þessu efni, hugsanlega vegna fjárskorts síðustu mánuði og missiri, er ekki þar með sagt að ekki hafi verið farið að settum lögum og reglum.

Frú forseti. Ég er þeirrar skoðunar að það sé tvennt sem við verðum að gera núna: Við þurfum að fá það upp á borðið hvernig eftirlitinu hefur verið sinnt. Ég er hræddur um að það hafi verið miklar brotalamir á því að menn hafi verið upplýstir um að þessum rannsóknarúrræðum hafi verið beitt eftir að rannsóknarhagsmunir kröfðust þess ekki lengur og að því hafi verið haldið leyndu fyrir viðkomandi. Við þurfum því annars vegar að fá það á hreint hvernig eftirlitinu hefur verið sinnt, hvaða afleiðingar það hefur haft að fjárskortur hafi verið hjá embættinu. Hins vegar þurfum við að taka það til umfjöllunar hvort þær reglur sem við innleiddum tilölulega nýlega um þessi efni þurfi að koma nú til endurskoðunar, til dæmis hugmyndin um að skipa sérstakan talsmann þeirra sem aðgerðirnar beinast að, hvort það væri góð viðbót við þær reglur sem nú þegar er að finna í lögum um þessi efni. 

Hæstv. forseti. Ég ítreka það sem ég sagði áðan að svo virðist sem eftirlitið hafi ekki verið sem skyldi á tímum þegar meira fé var til ráðstöfunar úr ríkissjóði og hagur ríkissaksóknara betri en nú er. Ég hef hins vegar vakið athygli ríkissaksóknara á mikilvægi þess að hafa strangt eftirlit með þessum málum og ég tek undir með hv. þingmanni að svo þarf að sjálfsögðu að vera. Hann varpar fram hugmynd um umboðsmann þeirra sem sæta rannsóknum af þessu tagi. Mér finnst það koma vel til álita að skoða það, að sjálfsögðu.

Virðulegi forseti. Fyrirspurnin sem ég ætla að bera upp er nokkuð tengd þeirri umræðu sem hefur verið hér um byggðamál en snýr að sjálfsögðu að þeim verkefnum er hæstv. velferðarráðherra sinnir, þ.e. opinberum störfum sem heyra undir ráðherrann þar á meðal störfum á heilbrigðisstofnunum. Nú hefur það komið í ljós sem við spáðum þegar farið var að skera niður að starfsfólki yrði óhjákvæmilega fækkað. Það hefur það verið athugað og sett á blað að í sveitarfélaginu Skagafirði hefur opinberum störfum fækkað um 31 frá því í ársbyrjun 2008 og við þurfum í rauninni ekki að spyrja út í það hvaðan þau störf hafa horfið. Íbúum í sveitarfélaginu hefur fækkað um 80 á þessu ári en samt verður að segjast eins og er að í þessu sveitarfélagi hefur sem betur fer ríkt meiri stöðugleiki en í mörgum öðrum. Samt er þetta niðurstaðan. Það er verið að fækka opinberum störfum, ríkið er að skera niður. Að sjálfsögðu þarf að skera niður en hvar er verið að skera niður? Það er verið að skera niður hjá heilbrigðisstofnununum, það er verið að skera niður í kvennastörfunum og það er bein fylgni milli fækkunar þessarar starfa og fólksfækkunarinnar. Mig langar því að spyrja hæstv. ráðherra hvort hann sé sammála þeirri ályktun sem gerð var á landsfundi Vinstri grænna um að ekki beri að skera meira niður í heilbrigðiskerfinu. Mun ráðherrann beita sér fyrir því að sá liður fjárlaga verði tekinn upp í takti við það sem Vinstri græn ályktuðu? Það er alveg ljóst að verði haldið áfram á sömu braut þýðir ekkert að kenna öðrum um hvernig staðan er í byggðamálum eins og mér finnst ráðherrar Samfylkingarinnar gjarnan gera og gleyma því að þeir eru búnir að vera í ríkisstjórn frá árinu 2007. Það vill gjarnan gleymast. Þessir ágætu ráðherrar hafa því haft nægan tíma til að bregðast við byggðamálum.

Hæstv. forseti. Hv. þingmaður sagði í ræðu sinni: „Að sjálfsögðu þarf að skera niður.“ Og það er hin dapri veruleiki sem við erum að glíma við að 20% eða u.þ.b. fimmtungur af tekjum ríkissjóðs hurfu. Því er óhjákvæmilegt ef við ætlum ekki að borga öll okkar útgjöld í gegnum vexti að við verðum að stilla saman tekjur og útgjöld. Þetta er vandamálið sem við glímum við. Það er erfitt að komast hjá því að snerta heilbrigðiskerfið sem er með yfir 100 milljarða af þeim 500 milljörðum sem við höfum til ráðstöfunar þannig að víða hefur verið komið við það. Reynt hefur verið að gera þetta af eins mikilli nærgætni og hægt er, að endurstilla og fara yfir ferla og fyrirkomulag á því hvar þjónusta er veitt og hvernig hún er veitt. Í því samhengi höfum við farið með þrjá hópa í kringum landið allt frá því á haustmánuðum í fyrra og á fyrri hluta þessa árs og síðast með ráðgjafahóp sem hefur liðsinnt okkur í sambandi við þetta með erlendri aðstoð þar sem skoðað hefur verið hvernig við stöndum almennt miðað við erlend samanburðarríki. Almennt stöndum við gríðarlega vel og það er mikilvægast af þessu öllu saman. Við búum líka í samfélagi sem hefur verið að breytast mjög mikið. Ég hef vakið athygli á því - við hv. þingmaður erum báðir úr Norðvesturkjördæmi - að þegar komið er inn á Vesturland og Vestfirði er t.d. búið að flytja alla mjólkurframleiðslu, nema örlítið á Ísafirði, og alla slátrun af þessu svæði. Raunar inn á Norðurland sem betur fer, það er þá innan kjördæmisins ef við getum litið þannig á það. Þannig hafa þjóðfélagsbreytingarnar áhrif á byggðarlögin og það er sameiginlegt hlutverk okkar að reyna að skilgreina hvar við getum sett varnirnar. Sem betur fer er það svo að á Norðvesturlandi, þ.e. gamla Norðvesturkjördæmi, eru um 25% af störfunum opinber störf. Fækkunin sem hér var nefnd upp á 31 í Skagafirði er sem betur fer ekki öll á heilbrigðisstofnuninni þó að þar hafi verið komið víða við. Ég er nýbúinn að vera á því svæði og er að skoða með heimamönnum  Ég mun koma að öðrum spurningum í seinna svari mínu.

Virðulegi forseti. Dæmið sem ég tók úr Skagafirði er eingöngu dæmi. Sama á að sjálfsögðu við um flestar aðrar heilbrigðisstofnanir á landsbyggðinni. Að sjálfsögðu þarf að skera niður og spara, ekki síst, og ég vildi koma því að í seinna andsvari mínu til að undirstrika það, þarf að gera það þegar ekki er verið að auka tekjur ríkissjóðs, þegar ríkisstjórninni bregst algerlega það ætlunarverk sitt að auka tekjur með því að efla atvinnulífið. Þess vegna þarf að skera niður og þess vegna þarf að höggva nærri grunnþjónustunni. Það er alveg rétt að það hafa orðið þjóðfélagsbreytingar og slíkar breytingar munu verða en einhvers staðar hljótum við að setja mörkin. Ekki er hægt að líkja saman breytingum í atvinnuháttum og kröfunni um arðsemi í atvinnulífinu og öryggi landsmanna, öryggi sjúklinga, öryggi þeirra sem byggja þetta land og þar hljótum við að setja niður fótinn. Það er ekki hægt að breyta heilbrigðisstefnunni í gegnum fjárlögin. 

Hæstv. forseti. Heilbrigðisstefnan sem fylgt er af núverandi ráðherra er samkvæmt lögum frá 2007. Það er rétt sem hv. þingmaður sagði, það þarf að setja mörk og við þurfum að tryggja öryggi og aðgengi að þjónustu sem víðast um landið. Það er haft að leiðarljósi. Hv. þingmanni nefndi það að auka þyrfti tekjur. Við þurfum að sjálfsögðu að gera það líka, en við skulum ekki halda að við náum því tekjustigi sem var fyrir hrun árið 2007 og það er frá því sem við erum að tapa tekjum. Við munum ekki byggja aðra Kárahnjúkavirkjun og setja allt í gang og taka 2 þús. milljarða að láni sem einstaklingar til að halda veltu ríkisfjármálanna í gangi. Það er bara staðreynd. Varðandi spurningu sem ég fékk áðan og svaraði ekki, hvort komi til greina að endurskoða heilbrigðisþáttinn í fjárlagafrumvarpinu. Það kemur að sjálfsögðu til greina. Það er yfirlýsing sem hefur komið frá fleirum en VG, þ.e. að ef við hefðum pening og finnum pening og eigum möguleika á endurskoðun á fjárlagafrumvarpinu þá á það að ganga til heilbrigðismála. Fyrir því hef ég talað og hef fyrir því mörg rök vegna þess að heilbrigðisþjónustan hefur lagt gríðarlega mikið 

Virðulegi forseti. Því miður hefur verið lítið um upplýsingagjöf til þingsins og landsmanna allra eftir að umsókn um aðild að ESB var lögð inn á sumardögum 2009. Þá upphófst það aðlögunarferli sem við erum nú stödd í. Það hefur orðið smábreyting á hér á haustdögum á þessu þingi vegna þess að nú hefur verið tekin ákvörðun um það í þingsköpum að opna nefndafundi. Á opnum fundi í utanríkismálanefnd og atvinnuveganefnd í gær, sem haldinn var sameiginlega með þessum nefndum, þar sem hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra kom fyrir nefndina, kom fram ýmislegt sem varðaði stöðu aðlögunarferlisins að ESB. Sú umræða sem ég stend fyrir - ósk kom fram um það að hún yrði langtum fyrr á þessu þingi en hæstv. utanríkisráðherra sá sér hvorki fært að eiga orðastað við mig né þingmenn fyrr en nú, sem er kannski ágætt í ljósi þess að þessi fundur var haldinn í gær. Þar kom hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra sjónarmiðum sínum á framfæri og þá getum við þingmenn fylgt því eftir með þessum umræðum í dag við hæstv. utanríkisráðherra. Það hefur komið í ljós nú að sú flýtimeðferð sem Samfylkingin fullyrti á sumardögum 2009 að umsóknin fengi var blekking ein. Sú gulrót sem notuð var, að við þyrftum að ganga í Evrópusambandið vegna evrunnar, er einnig blekking ein. Þau rök að við þyrftum að ganga í Evrópusambandið til að vera þjóð á meðal þjóða er einnig blekking ein því að Evrópa brennur og evrusamstarfið er að liðast í sundur. Ég skil ekki hví ríkisstjórnin sér þetta ekki. Ég skil ekki þá meðvirkni að hæstv. ríkisstjórn, sem reynir að stjórna innanríkismálum á Íslandi, skuli ekki geta séð hvað er að. Frekleg afskipti Dana af innanríkismálum okkar Íslendinga eru hneyksli. Hvergi á byggðu bóli hafa innanríkismál eins ríkis verið sérstaklega sett í stjórnarsáttmála annars ríkis en það helgast líklega af því að Danir taka við stjórnun Evrópusambandsins um næstu áramót. Sumir telja að þetta ákvæði í ríkisstjórnarsáttmála Danmerkur hafi verið pantað af ríkisstjórn Íslands. Hæstv. utanríkisráðherra fær þá tækifæri til að svara fyrir það hér. Það er líka mörgum að verða ljóst að ESB-aðlögunarferlið gengur yfir höfuð ekki upp. Einn samningamaður íslensku ESB-nefndarinnar, fyrrverandi formaður Sjálfstæðisflokksins, Þorsteinn Pálsson, hefur efast í ræðu og riti um styrk ríkisstjórnarinnar til að halda umsókninni áfram. Það er einnig ljóst að 65% landsmanna vilja ekki ganga í Evrópusambandið. Það er með ólíkindum að ríkisstjórnin skuli því halda áfram með þessi mál. Það er einnig orðið ljóst að yfirgangur ESB er slíkur í þessu aðlögunarferli að nú hefur ráðherraráðið sett opnunarskilyrði vegna 11. kaflans, um landbúnaðar- og byggðamál, og neitar að hefja viðræður við Íslendinga fyrr en þau liggja fyrir. Opnunarskilyrðin eru enn óskilgreind hjá ríkisstjórninni og því er málið í miklum hnút. Það vita líka allir sem vilja vita að ESB er í miklum vandræðum með sjávarútvegskaflann því að sambandið sjálft er stjórnlaust og stefnulaust í sjávarútvegsmálunum og hefur boðað breytingar á sjávarútvegsstefnu sinni árið 2014. Því er ekki vitað hvort Íslendingar eru að sækja um hina gömlu sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins eða hina nýju sem er boðuð í ársbyrjun 2014. Þetta er allt mjög einkennilegt, virðulegi forseti. Á meðan ESB-aðlögunarferlið á hug ríkisstjórnarinnar allrar liggja ráðuneytin nánast á hliðinni og ráðherrar koma ekki frá sér brýnum frumvörpum til að koma atvinnulífi hér af stað í landinu né að koma til hjálpar heimilum. Á þessu 140. þingi, sem sett var 1. október, og á áætlun þingsins til 1. desember eru einungis rúm tíu ríkisstjórnarmál á dagskrá auk frumvarps til fjárlaga og fjáraukalaga. Þetta er hneyksli, virðulegi forseti, og vanvirðing við Alþingi en þetta sýnir hvar áherslur ríkisstjórnarinnar liggja. Þessi ríkisstjórn hugar ekki að innanríkismálum. Mig langar því í framhaldi af þessu að spyrja hæstv. utanríkisráðherra: Hver er raunveruleg staða í aðlögunarferlinu að ESB? Er ekki tímabært að hætta þessari vitleysu og draga umsóknina til baka? Hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra lýsti því yfir á fundinum í gær að það væri einlæg trú sín að hugsanlegur aðildarsamningur við ESB yrði felldur  Virðulegi forseti. Er hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra ekki eini maðurinn í ríkisstjórninni sem sér þessi mál með réttum gleraugum?

Frú forseti. Afstaða hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hefur löngum legið fyrir. Það kemur líka fram í ræðu hv. þingmanns að hún er honum sammála um það að allar líkur séu á því að aðildarsamningur við Evrópusambandið verði felldur. Við hvað eru menn þá hræddir? Hvers vegna þá ekki að leyfa þessu máli að ganga fram og fara að vilja tveggja þriðju hluta þjóðarinnar sem ítrekað hafa sýnt þann vilja sinn í skoðanakönnunum  
             Þegar hv. þingmaður talar um yfirgang ESB verð ég að segja að það hefur komið mér á óvart í þessum samningaviðræðum hversu lausnamiðað ESB er. Ég gæti talið mörg dæmi. Eitt vil ég sérstaklega nefna. Í utanríkismálanefnd kom upp sú hugmynd að fara aðra leið en aðrar þjóðir, þ.e. að aðlaga ekki reglur, lög og stofnanir íslenska ríkisins Evrópusambandinu fyrr en eftir þjóðaratkvæðagreiðslu þegar fyrir lægi jáyrði. Á þetta hefur ESB fallist núna eins og kemur glögglega fram í þeim rýniskýrslum sem hafa komið fram um byggðamálin og sömuleiðis um landbúnaðarmálin. Það hefur ekkert annað land náð þessu fram. Í þessu felst ákveðinn sigur, mundu sumir segja. Ég ætla ekki að kalla það svo, en í öllu falli er það gott dæmi um það að Evrópusambandið hefur skilning á þörfum okkar. Ég vísa sömuleiðis til þess að í bréfi sem pólska forustan sendi með umræddum rýniskýrslum var beinlínis lagt fyrir samningamenn Evrópusambandsins að taka tillit til tiltekinnar sérstöðu sem þar kemur fram. Hv. þingmaður spyr um það hvernig staða samninganna sé núna. Eins og hv. þingmaður veit leið eitt ár frá því að tillaga um umsókn var samþykkt þangað til við urðum umsóknarríki, annað ár þangað til við höfðum hafið samninga. Það er hraðferð, það er alveg rétt hjá hv. þingmanni, en það er einungis vegna þess að við erum í EES og við erum í Schengen. Við vorum búin að taka upp 70% af regluverkinu. Á fyrstu ríkjaráðstefnunni nú í sumar voru opnaðir fjórir kaflar, tveimur var lokið. Það er búið að opna tvo til viðbótar og ljúka sömuleiðis. Ég hef lýst því yfir að ég telji að hægt sé, og væri æskilegt, að á þessu ári, undir pólsku forustunni, yrðu 12–14 kaflar samtals opnaðir og afgangurinn áður en danska forustan víkur, en hún tekur við núna um áramótin. Ég held, eins og hv. þingmenn heyrðu sjálfir þegar þeir áttu kost á því að spyrja stækkunarstjóra Evrópusambandsins, að hann telji það meira en mögulegt. Ég geri mér sömuleiðis vonir um að þegar júní sleppir á næsta ári verðum við búin að semja um og ganga frá og loka 20 köflum af þeim 33 sem við þurfum að semja um. Gangurinn er því góður að því er varðar samskipti okkar við Evrópusambandið. Sömuleiðis tel ég sem utanríkisráðherra að ég hafi átt gott samstarf við hið háa Alþingi og vísa því sérstaklega til föðurhúsanna að það hafi staðið á upplýsingagjöf. Hvert einasta gagn sem þetta varðar er opið fyrir augum allra á vef ráðuneytisins.

Virðulegur forseti. Í gær áttum við fund í utanríkismálanefnd og í atvinnuveganefnd með hæstv. ráðherra Jóni Bjarnasyni. Þá kom einmitt það sama í ljós og mér fannst vera dálítið að gerast hér, Samfylkingin er orðin alveg ótrúlega pirruð á þessu öllu saman. Það er verið að höggva í draumalandið hjá þeim og það er alveg agalegt að fylgjast með því hvað pirringurinn er mikill. Hvar erum við stödd núna, tveimur árum eftir að umsóknin var lögð fram? Nú segir hæstv. ráðherra, og það mátti skilja orð hans þannig, að við ættum að drífa þessar viðræður í höfn til að geta gefið Evrópusambandinu pólitískt heilbrigðisvottorð, að við eigum að flýta okkur að semja við Evrópusambandið vegna þess að það vantar pólitískt heilbrigðisvottorð.  En það var nefnilega líka þannig að í framsöguræðu hæstv. utanríkisráðherra árið 2009, með umsókninni, átti umsóknin ein og sér að tryggja erlenda fjárfestingu. Hún átti að tryggja að endurreisnin gengi hraðar fyrir sig.

Ekki …

Þetta sagði hæstv. utanríkisráðherra, ég skal leggja eintak af ræðunni hér á borðið hans á eftir. Núna sjáum við, tveimur árum seinna, að það skiptir engu máli. Hæstv. innanríkisráðherra, Ögmundur Jónasson, talaði hér síðast í ræðu áðan um loftkastalasmíð 

Forseti hvetur hv. þingmenn til að virða tímamörk. Ræðutíminn er tvær mínútur í þessari umræðu.

Virðuleg forseti. Ég tala hér í nokkrum punktum. 1. Nýliðinn landsfundur VG talaði mjög skýrt í þessum málum og brýndi okkur, fulltrúa flokksins, til að standa betur vaktina í þessum efnum og gera öllum ljóst að VG er á móti Evrópusambandsaðild og ætlar sér að vakta vel það ferli sem við stöndum í og standa þar mjög skýrt á hagsmunum Íslands. 2. Umboðið sem Alþingi gaf til þessa ferlis er skilyrt, eins og fram kemur í nefndaráliti meiri hluta utanríkismálanefndar. Ábyrgð okkar þingmanna er því mjög mikil í þessu ferli öllu. Aðkoma þingsins á að vera virk og öflug og gagnsæ, og ég leyfi mér að segja að þar þurfum við verulega að spýta í lófana. 
             3. Allt tal um að flýta eigi sérstaklega því sem kallað er mikilvægu köflunum, þá eru sérstaklega nefndir sjávarútvegs- og landbúnaðarkaflarnir, á sér ekki innstæðu í raunveruleikanum. Hvers vegna? Jú, vegna þess að þetta ferli er ekki einhliða á okkar valdi, heldur miklu fremur einhliða á valdi ESB. Það vill svo til að ESB er ekki og verður ekki um nokkurn tíma sjálft tilbúið að opna til dæmis kaflann um sjávarútvegsmál. Það eru þeir sem stýra ferðinni í þessum efnum mun frekar en við. Tal um að flýta samningum eða ljúka þeim á eins skömmum tíma og hægt er er hreinlega, leyfi ég mér að segja, út í loftið. 4. Ég vara líka við þeirri almennu hugsun að einhverjir tilteknir tveir, þrír kaflar séu mikilvægu kaflarnir. Við verðum að gera okkur grein fyrir að það eru margir kaflar í þessu ferli mjög mikilvægir og þá þarf að vakta jafn vel. 5. Því sjónarmiði hefur verið hreyft að jafnvel þótt þjóðin mundi hafna hugsanlegum aðildarsamningi hafi samningsstaða Íslands á alþjóðlegum vettvangi veikst við þetta ferli því að þar eru íslensk stjórnvöld að gefa frá sér ýmis mál sem þau að öðru jöfnu mundu ekki gera ef þau væru ekki í þessu ferli. Þetta þarf að skoða vel og ræða opinskátt. 
             6. Þetta kostnaðarsama, flókna og mannfreka, tímafreka ferli hefur verið varið af lýðræðisást. Þá vil ég spyrja hæstv. ráðherra: Vill hann þá ekki, af lýðræðisást, og vilja hv. þingmenn ekki þá samhljóma og einróma 

Forseti minnir enn hv. þingmenn á að virða tímamörk. Ræðutíminn er tvær mínútur í þessari umræðu.

Hann er of stuttur.

Forseti. Við erum hérna að ræða framtíðina, bæði framtíð Íslands og Evrópu. Það er svoleiðis með framtíðina að hún er alltaf óráðin og það er eiginlega í eðli hennar. Það þýðir auðvitað ekki að við eigum ekki að setja okkur markmið og stefna að þeim. Það var ákveðið á Alþingi fyrir tveimur árum að sækja um aðild að Evrópusambandinu. Það var sú stefna sem Alþingi tók. Það er það ferli sem við lögðum upp með og ég tel að hentugast sé að klára það ferli. Ég treysti þjóðinni alveg fyrir þeirri ákvörðun hvort við eigum að ganga í Evrópusambandið eða ekki. Þjóðin mun aldrei samþykkja afsal á auðlindum eða að við seljum frá okkur fiskimiðin, en ýmsir stjórnmálamenn í gegnum tíðina hafa hins vegar ítrekað reynt hvort tveggja, bara þannig að vakin sé athygli á því. En ég segi: Klárum þetta og treystum þjóðinni. Hvað varðar tímasetninguna á þessu er mjög athyglisverð staða í Evrópu núna og við fylgjumst vel með því, vonandi öll. Miklar breytingar hafa orðið í heiminum öllum síðustu þrjú árin. Hér ríkir ákveðin heimskreppa og nú bara sjáum við hvernig málin þróast á vettvangi Evrópu og hérna heima og kjósum þegar samningur er klár. En þá kjósum við líka um aðild að ESB eins og það verður þá, hvernig sem það verður. Það er ekki tímabært að segja til um það. Ég held reyndar að tímasetningin sé betri núna. Við sóttum um á hnjánum en nú er ESB komið niður á annað hnéð og staðan því jafnari, en við verðum bara að sjá til hvernig málin þróast.

Frú forseti. Málflutningur þeirra sem vilja draga aðildarumsókn að Evrópusambandinu til baka hverfist alltaf sífellt meira um eitt tiltekið hugtak og það er aðlögunarviðræður. Við heyrðum þetta í máli framsögumanns hér áðan, hv. þm. Vigdísar Hauksdóttur, hún kallaði samningaviðræðurnar ítrekað aðlögunarferli eða aðlögunarviðræður. Þetta er gert alveg ítrekað og samviskulaust, að samningaviðræðurnar eru kallaðar þessu orði. Þetta er gert með það að markmiði væntanlega að skapa tortryggni í garð þessara viðræðna og mér finnst ástæða til þess, áður en þetta hugtak verður notað frekar, að fara fram á það að þetta verði rökstutt betur. Hvernig er þetta aðlögun? Það kom fram í máli hæstv. utanríkisráðherra áðan að ESB hefur fallist á það að það verði engu breytt á Íslandi, það fari ekki fram nein aðlögun að regluverki Evrópusambandsins meira en orðið hefur með EES-samningnum fyrr en eftir að, og ef, þjóðin segir já við samningi. Ef menn ætla að halda áfram að tala um aðlögun í þessum efnum verða menn að sýna fram á, bara sýna mér skýrt fram á, að ef þjóðin segir nei við aðildarsamningi hafi eitthvað samt breyst í íslensku samfélagi gegn okkar vilja út af viðræðunum. Ef fólk getur ekki sýnt fram á þetta, að eitthvað hafi breyst ef þjóðin segir nei, verður fólk að hætta að tala um aðlögunarviðræður og nota það til að þyrla upp ryki og tortryggni í garð þessa eðlilega ferils sem 27 ríki 

Frú forseti. Ég vil byrja á að koma hérna inn á nokkur atriði sem komu fram í málflutningi hæstv. utanríkisráðherra sem eru verulega á gráu svæði eða eiga ekki stoð í raunveruleikanum. Í fyrsta lagi að kannanir hafi sýnt að meiri hluti þjóðarinnar vilji halda þessu ferli áfram. Á síðustu sex mánuðum hefur ein könnun komið fram sem hefur sýnt það og birtist í Fréttablaðinu unnin af Fréttablaðinu sjálfu. Á sama tíma hafa komið fram tvær kannanir sem Capacent hefur unnið sem hafa sýnt hið gagnstæða. Í öðru lagi að ekki eigi sér stað einhvers konar aðlögunarferli. Hæstv. utanríkisráðherra hefði getað horft á opinn fund atvinnuveganefndar og utanríkismálanefndar í gær þar sem þetta barst í tal og það er alls ekki ljóst hvort um aðlögunarferli er að ræða eða ekki samkvæmt því. Í þriðja lagi um að allt sé opið. Það veit enginn hvar samningsskilyrði í landbúnaðar- og sjávarútvegsmálum liggja. Hvar eru þau? Þau eru ekki birt opinberlega, ekki var hægt að upplýsa um það á opnum fundi í gær hver væru nákvæmlega samningsskilyrði í landbúnaðar- og sjávarútvegsmálum þannig að það er á óljósu svæði líka. Í fjórða lagi þegar farið er að tala um efnahagsmál, og þegar hæstv. utanríkisráðherra fer að tala um efnahagsmál í þessu sambandi, og mikilvægi þess fyrir Ísland að ganga í Evrópusambandið til að tryggja efnahagslegan stöðugleika og annað því um líkt og er jafnvel farinn að ráðast á nóbelsverðlaunahafa og aðstoðarritstjóra virtra tímarita í þessum tilgangi er auðvitað mjög skemmtilegt að rifja upp ummæli hæstv. utanríkisráðherra sjálfs um sína þekkingu á efnahagsmálum. Það kom einmitt fram í rannsóknarskýrslu Alþingis, með leyfi frú forseta, þar sem hæstv. utanríkisráðherra segir: „Bíddu, á ég að fara þarna? Ég hef hvorki áhuga né vit á þessu.“ Þetta var um efnahagsmál. 
             Í framhaldinu, með leyfi frú forseta, segir hæstv. utanríkisráðherra: „Ég var þarna náttúrlega eins og fiskur sem stokkið hefur upp á grasbala.“ Þetta er hæstv. utanríkisráðherra að lýsa eigin þekkingu á efnahagsmálum og svo er hann kominn út á vígvöllinn að ræða við nóbelsverðlaunahafa  
            

Virðulegur forseti. Mikilvægast er fyrir okkur Íslendinga að hefja sem fyrst viðræður um sjávarútvegs- og landbúnaðarmál og það gengur of hægt. Evrópusambandið er enn ekki reiðubúið að hefja viðræður um sjávarútvegsmál og sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra er ekki tilbúinn með verkáætlanir til að hefja megi viðræður um landbúnaðarmál. Á þessu þarf að verða breyting því að almenningur á kröfu á samningsniðurstöðu sem hann geti tekið ákvörðun um í allsherjaratkvæðagreiðslu hvort hann vilji eða vilji ekki. Utanríkisráðherra hefur haldið vel á þeim þætti sem honum hefur verið falinn af Alþingi en ýmsir virðast telja ástæðu til að tefja, fresta eða jafnvel afturkalla umsóknina vegna erfiðleika sunnar í álfunni, á Grikklandi og Ítalíu. Það er mikill misskilningur.  Verkefni okkar er að leiða þessi mál til lykta. Stjórnmálaöfl sem telja að það eigi að tefja þau, fresta eða afturkalla sinna ekki forustuhlutverki sínu. Skylda okkar á erfiðum tímum í sögu landsins er að kanna til hlítar þá kosti sem við eigum í stærstu hagsmunamálum þjóðarinnar og treysta íslenskum almenningi til að ákveða í lýðræðislegri þjóðaratkvæðagreiðslu 

Virðulegi forseti. Niðurstaðan í þessari umræðu er mjög einföld. Þetta er sjálfsagt. Ef það er stefna Vinstri grænna að ganga ekki í Evrópusambandið er ekki stuðningur fyrir því að sækja um aðild. Þetta er ekkert flókið. Og það er fullkomlega séríslenskt að menn komi hingað og eyði milljörðum króna í að sækja um eitthvað til að kanna hvað er í boði. 

Ég er búinn að því.

Búinn að því? Hv. þingmaður segist vera búinn að því. Hann veit ekkert um það. Það kemur alveg skýrt fram í umræðunni og ég hvet menn til að lesa til dæmis Stefán Má Stefánsson sem hefur þýtt á okkar ylhýra íslenska mál nákvæmlega hvað felst í því, hvað fólst í því fyrir Möltu og öll hin ríkin. Öll ríki sem ganga í Evrópusambandið ganga að regluverki Evrópusambandsins óbreyttu. Það eru engar varanlegar undanþágur vegna þess að ESB getur alltaf breytt því, það er alltaf gengið þannig frá því. Hér koma menn upp og segja: Það er svo spennandi að kanna þetta, og setja nokkra milljarða í að kanna þetta. Svo kemur VG og segir: Við viljum alls ekki fara inn. Flott, þá bara sækjum við ekki um aðild. Maður sækir ekki um aðild nema maður vilji fara inn. Ef hæstv. utanríkisráðherra vill að Ísland verði aðili að Evrópusambandinu á hann að koma hingað og færa rök fyrir máli sínu. Þessi málflutningur er gersamlega fyrir neðan allar hellur. Það er aukaatriði hvaða fundur var haldinn, hversu lengi hann var, hvað gerðist o.s.frv. Ef menn vilja ganga í Evrópusambandið verða þeir að færa rök fyrir því. Fleiri ríki hafa gengið í Evrópusambandið ef það hefur farið fram hjá einhverjum. Það liggur alveg fyrir, íslenskir og erlendir fræðimenn hafa stúderað hvað felst í því og ég hvet menn til að segja satt og rétt frá.

Frú forseti. Yfirskrift þessarar umræðu er Staðan í aðildarferlinu við ESB, um sjávarútvegs- og landbúnaðarmál einkum og sér í lagi. Hér koma menn í þessari umræðu, margir hverjir, og stinga hausnum í steininn eins og frægt orðatiltæki er í þessum sal,  Á nýafstöðnum landsfundi Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs var allmikil umræða um Evrópusambandsmálin og þar var ítrekuð sú afstaða okkar að við teljum að hagsmunum okkar sé betur borgið utan Evrópusambandsins en innan. Þar vorum við sem stöndum í forustu fyrir flokkinn brýnd til þess að halda okkar málflutningi og röksemdum vel á lofti. Það tökum við að sjálfsögðu til okkar. Þar kom hins vegar engin tillaga fram um að draga umsóknina til baka eða hætta yfirstandandi viðræðum þannig að það kom ekki til atkvæðagreiðslu um slíka tillögu eins og á landsfundum ýmissa annarra flokka. Ég vil aðeins segja um það umboð sem ríkisstjórnin hefur að það er talað um að ríkisstjórnin hafi skilyrt umboð. Um það er fjallað á bls. 14 í nefndaráliti meiri hluta utanríkismálanefndar þar sem segir einmitt að við í meiri hlutanum teljum nægilega leiðsögn sem felst í þeim meginhagsmunum sem er lýst í nefndarálitinu en að sérstakt skilyrði eða skilyrt umboð umfram það muni ekki skila neinum árangri, hins vegar  Ég tel sem sagt, virðulegi forseti, að staðan í þessum viðræðum sé í raun og veru ágæt, 

Forseti beinir þeim tilmælum til hv. þingmanna að þeir virði þann ræðutíma sem þeim er úthlutaður.

Forseti. Ég þakka fyrir þessa umræðu. Hún er um margt athyglisverð, og augljóst að það er að koma landsfundur. En er ég með skakkt minni, var ekki ályktað um það bæði hjá Sjálfstæðisflokknum og Framsókn að fara í aðildarviðræður?

Nei.


             Fyrir kosningar.  
             Ég er svolítið sammála hæstv. utanríkisráðherra með að við erum í betri stöðu til að fá betri samning. Það er það sem Hreyfingin hefur lagt mikla áherslu á, þeim mun dýpra sem við förum inn í þetta ferli og í raun og veru frá upphafi, að tryggja að framkvæmdin á þjóðaratkvæðagreiðslunni fari vel fram, sé sem lýðræðislegust og að aðgengi almennings að óhlutdrægum upplýsingum sé gott og á mannamáli. Við munum halda áfram að beita okkur fyrir því. Ég er sammála hv. þm. Margréti Tryggvadóttur um að við fórum á hnjánum inn í þetta ferli sem var ekki gott. Það var ekki gott fyrir þjóð sem var að koma út úr gríðarlega miklu áfalli að fara inn í þetta ferli. Það skapaði ákveðna sundrungu. Ég skora á fólk að koma sér upp úr skotgröfunum og vinna að því að við fáum sem bestan mögulegan samning. Ef það færi svo að þjóðin segði já er þó betra að hafa góðan samning í höndunum en ekki. Aftur á móti sýnist mér á öllu að þjóðin muni hafna samningnum en við vitum það ekki fyrr en við höfum hann 

Virðulegi forseti. Ég þakka kærlega fyrir þessar umræður. Það er gaman að sjá evrukratana koma upp og verja Evrópusambandið og tala um skotgrafir og ég veit ekki hvað. Ég er raunsæismanneskja og lít málið sömu augum og Evrópubúar. Evrópa er að hrynja og Evrópusamstarfið er í uppnámi. Hversu oft þarf að segja hæstv. ríkisstjórn þessa staðreynd? Hér er kallað að við séum ekki í aðlögunarferli. Ég minni hv. þm. Guðmund Steingrímsson á að ESB kallar sjálft viðræðurnar aðlögunarviðræður og stækkunarskrifstofa ESB segir að ekki megi tala um samningaviðræður, heldur sé um að ræða viðræður um hvenær og hve hratt umsóknarríki aðlagist regluverki ESB. Við vitum alveg fyrir hvað ESB stendur. Ísland er að sækja um aðild að ESB, en ESB er ekki að sækja um aðild að Íslandi. Við skulum hafa það á hreinu. 
             Mér finnst hálfaumkunarverð rökin sem hæstv. utanríkisráðherra kom fram með í ræðu sinni, frú forseti. Hér er verið að beita hræðsluáróðri. Við hvað er fólk hrætt? er spurt. Út af hverju fær þjóðin ekki að greiða atkvæði um aðildarsamning? Fyrir þinginu liggur þingsályktunartillaga frá mér sem gengur út á það að við fáum að greiða atkvæði nú þegar um það hvort halda eigi áfram þessari vitleysu eða ekki. Velji þjóðin að þetta haldi áfram hefur ríkisstjórnin umboð. Vilji þjóðin draga það til baka hefur ríkisstjórnin ekki umboð, enda vita allir að ríkisstjórnin hefur ekki umboð til að halda þessu áfram. Hæstv. utanríkisráðherra teflir fram þau rökum að Ísland sé hið pólitíska vottorð sem Evrópusambandið þarfnist nú. Almáttugur, þvílík rök. Það eru allir á hnjánum í þessu aðlögunarferli og ef Ísland er allt í einu að verða að einhverri læknastofu Evrópusambandsins, 

Forseti beinir þeim tilmælum enn og aftur til hv. þingmanna og hugsanlega hæstv. ráðherra að þeir virði þann ræðutíma sem þeim er úthlutaður.

Frú forseti. Hv. málshefjandi Vigdís Hauksdóttir ætti að eyða pínulitlum tíma í að lesa sér til um Evrópusambandið. Að halda fram þeirri firru  Hv. þingmaður segir að allir sjái, og hún sé sannfærð um það, að Evrópusambandið sé að hruni komið. Ef það er rétt hjá hv. þingmanni, af hverju er hún þá að eyða tíma í þessa umræðu? Leysist þá ekki vandamálið af sjálfu sér? Ég held það sé þvert á móti. Vitaskuld er Evrópusambandið og evrusvæðið í miklum vanda sem við ræddum á þinginu seint á síðasta ári. Hann var séður fyrir og hann er dýpri og erfiðari en menn töldu. Ég held hins vegar að út úr þessum vanda sigli evran sterkari en hún var áður. Það kann að vera að umbúðir hennar og umbúnaður breytist, þverbitarnir verði traustari. Fyrir Íslendinga skiptir það máli vegna þess að þegar kemur þá að því að taka afstöðu til samningsins eru valkostirnir tærari og skýrari. Hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson hitti kannski naglann á höfuðið þegar hann sagði: Við eigum að tala um meginefni, um framtíðarsýn, hvað felist í aðild. Ég hef lagt fram þessa framtíðarsýn eins og svo margir aðrir í þinginu. Ég tel að þetta sé besta leiðin út úr þeirri kreppu sem við höfum verið í og inn í framtíðina. Ég tel að það skipti miklu máli fyrir okkur að ná þeim áfanga að eiga kost á gjaldmiðli eins og evrunni sem þá yrði endursköpuð; traustari, eiga kost á lægri vöxtum, afnámi verðtryggingar og afnámi gjaldeyrishafta.  
            

Virðulegi forseti. Svokallað aukaframlag Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga hefur verið við lýði mestan part frá árinu 1999 með undantekningum þó. Hæst nam framlagið tæpum tveimur milljörðum kr. á árinu 2007 reiknað á núgildandi verðlagi. Tilgangur þessa hefur verið að bæta rekstrarstöðu sveitarfélaganna. Það er enginn vafi á því að þetta framlag hefur skipt mjög miklu máli hjá einstökum sveitarfélögum, einkanlega þeim á landsbyggðinni sem af ýmsum ástæðum hafa búið við þröng rekstrarskilyrði. Þessi sveitarfélög nutu almennt ekki þeirrar tekjuþróunar sem varð þegar tekjumyndun var sem mest í samfélaginu. Eins og oft hefur verið sagt: Þenslan heimsótti þessi sveitarfélög ekki. Þau nutu því ekki þess ábata sem sveitarfélög, einkanlega á höfuðborgarsvæðinu, nutu þá. Við þær aðstæður þurftu sveitarfélögin að freista þess að halda úti þjónustu og útgjaldastigi í samkeppni við sveitarfélög sem sáu tekjur sínar hækka ár frá ári, m.a. vegna mikilla umsvifa á húsnæðismarkaðnum. Það var til að jafna þennan aðstöðumun sem aukaframlagið varð nær árvisst og spilaði mikla rullu í fjárhagsáætlun einstakra sveitarfélaga. Í fyrra nam aukaframlagið sem ríkissjóður stóð straum af rúmlega einum milljarði kr. á núgildandi verðlagi. Þá voru hins vegar gerðar breytingar á reglum um útdeilingu fjármagnsins. Aðalbreytingin á milli áranna 2009 og 2010 fólst í því að sett var inn nýtt viðmið vegna íþyngjandi skulda sveitarfélaga. Þetta leiddi auðvitað til tiltekinna breytinga á ráðstöfun fjármagnsins. Fyrir hin skuldugu sveitarfélög skipti þetta miklu máli þó að önnur sem ekki voru þjökuð af þeim vanda en höfðu lágar tekjur hafi farið halloka út úr þessum breytingum. Það er til marks um þýðingu þessa fjár að 17 sveitarfélög í landinu fengu meira en 2% af tekjum sínum frá aukaframlaginu. Hvers konar breyting á aukaframlaginu, svo ekki sé talað um almenna skerðingu þess, hefur því mikil áhrif á stöðu þeirra. Ég tek sem dæmi þrjú sveitarfélög sem í fyrra fengu meira en 5% tekna sinna af aukaframlaginu: Fjallabyggð, Breiðdalshreppur og Skaftárhreppur. Það þarf ekki að orðlengja það, breytingar á fyrirkomulagi úthlutunar munu hafa mikil áhrif á tekjustreymi þeirra og möguleika til þess að standa undir þjónustu á borð við skóla, félagsþjónustu og annarri þjónustu sem íbúar gera kröfur til. Til viðbótar er það þannig að þegar sveitarfélögin eru í miðjum klíðum við fjárhagsáætlanagerð sína fyrir næsta ár er alls ekki ljóst hvað þau munu fá í sinn hlut við úthlutun fjármuna jöfnunarsjóðs og allsendis óvíst hvernig aukaframlaginu verður úthlutað. Setjum þetta í samhengi við stöðuna í stærsta sveitarfélagi landsins, Reykjavík. Heildarskatttekjur höfuðborgarinnar eru 50 milljarðar kr., 5% af þeirri upphæð er 2,5 milljarðar kr. Ég fullyrði að engum dytti í hug að fara þannig með þetta sveitarfélag af hálfu ríkisins. Óvissa um tekjustofn sem búið er að ákvarða með heildarfjárveitingu mundi aldrei verða liðin þegar í hlut ætti stórt sveitarfélag á borð við höfuðborgina. Hin minni sveitarfélög verða hins vegar að þola þessa óvissu og raunar yfirvofandi stórfellda skerðingu á fjárveitingunum. Samkvæmt fjárlögum yfirstandandi árs mun aukaframlagið á þessu ári nema 700 millj. kr. Það er 30% skerðing á milli ára. Til viðbótar kemur svo að hæstv. innanríkisráðherra og fjármálaráðherra hafa einhliða ákveðið að meira en 40% af þeim fjármunum, 700 millj. kr., verði varið til eins sveitarfélags, Álftaness, til að takast á við fjárhags- og skuldavanda þess. Eftir standa þá 400 millj. kr. sem munu fara til annarra sveitarfélaga sem eru þó í sárri nauð og þurfa mjög á þessum fjármunum að halda. Þetta þýðir í raun að skerðingin á því sem sveitarfélögin sem eftir standa fá í sinn hlut nemur 60% á milli ára. 60% skerðing á tekjum sveitarfélaga, sem eru eins háð aukaframlaginu og ég hef þegar rakið, er þess vegna harkalegt kjaftshögg og ekkert minna og mun augljóslega hafa mikil áhrif á rekstur margra þeirra. Það sem er verið að gera í rauninni er að velta fjárhagsvanda eins tiltölulega stórs sveitarfélags á höfuðborgarsvæðinu yfir á herðar minni sveitarfélaga á landsbyggðinni, einkanlega þeirra skuldsettari, það er ekki flóknara en það. Gleymum því ekki að þær reglur sem giltu síðast um ráðstöfun aukaframlagsins þýddu að það voru einkanlega skuldugri sveitarfélögin á landsbyggðinni sem nutu þess. Nú eru það einmitt þau sveitarfélög sem eiga að axla byrðarnar af því að lækka skuldir eins einstaks sveitarfélags með því að sjá á eftir fjármunum sem þau höfðu gildar ástæður til að ætla að þau fengju að njóta á þessu ári. Verið er að velta byrðum af þeim skuldugasta yfir á þá næstskuldugustu. Þetta fyrirkomulag gengur auðvitað ekki. Þetta er óréttlátt og ósanngjarnt og ég höfða til réttlætiskenndar hæstv. innanríkisráðherra þegar ég tek þetta mál nú upp á Alþingi. Ella hljótum við að segja líkt og Jón Hreggviðsson forðum: Vont er þeirra ranglæti en verra er þeirra réttlæti. Það er enginn vafi á því að mikill uggur er nú í brjóstum margra sveitarstjórnarmanna sem þurfa að takast á við erfiða fjárhagsáætlunargerð. Þeirra mun ekki bíða auðvelt viðfangsefni, að reyna að semja við lánardrottna sína um skuldbreytingar, kynna íbúunum að skerða þurfi ólögbundna þjónustu og draga úr bráðnauðsynlegum fjárfestingum. Þess vegna verða það lokaorð mín til hæstv. innanríkisráðherra að skora á hann að draga til baka þær fyrirætlanir að skerða framlög til sveitarfélaganna um rúmlega 40% umfram það sem lækkun framlagsins frá síðasta ári um 30% 

Hæstv. forseti. Ég hef reyndar sitthvað að athuga við þennan prósentureikning hv. þingmanns en hann vekur máls á mjög mikilvægu málefni sem brennur á sveitarfélögunum og svo sannarlega á ríkinu líka og ríkissjóði. Staðreyndin er náttúrlega sú að við erum að bregðast við gríðarlegu tekjuhrapi hjá ríkinu og einnig hjá sveitarfélögunum, við þær aðstæður að ríki og sveitarfélögin mörg eru mjög illa skuldum vafin. Þannig reiknast mönnum til að meira en 20 sveitarfélög í landinu séu með nettóskuldir yfir 150% af heildartekjum en samkvæmt nýjum sveitarstjórnarlögum höfum við sett okkur það markmið að sveitarfélögin verði rekin samkvæmt þeirri reiknireglu þegar til langs tíma er litið, til þriggja ára. Við höfum gefið aðlögunartíma sem nemur tíu árum til að ná því marki. Þetta er vandinn, hann er mjög mikill. Eitt sveitarfélag, Álftanes, hefur lent í þeirri ógæfusömu stöðu að skipuð hefur verið sérstök fjárhaldsstjórn yfir það, en tíu, tólf sveitarfélög hafa átt í viðræðum við eftirlitsnefnd með fjárhag sveitarfélaga. Ég tek því undir með hv. þingmanni að vandinn er mikill. En það er mikilvægt að setja Jöfnunarsjóð sveitarfélaga og aukaframlagið í rétt sögulegt samhengi. Það gerði reyndar hv. þingmaður þegar hann vék að hinni sögulegu rót sem teygir sig aftur til ársins 1999 þegar aukaframlagið kom fyrst til sögunnar. Það hefur ekki verið lögbundið framlag, t.d. kom ekkert aukaframlag árin 2002 og 2005 og eins og kom fram í máli hv. þingmanns hefur framlagið verið breytilegt frá ári til árs, fór tvö ár yfir einn milljarð en síðan um tíma niður í 400 millj. kr. Eins og fram kom í máli hv. þingmanns er framlagið á þessu ári 700 millj. kr. Þetta framlag var skilyrt af hálfu fjárveitingavaldsins og átti að renna til þeirra sveitarfélaga sem áttu í brýnustum vanda. Hér fyrr á árum var aukaframlagið látið renna til sveitarfélaga sem urðu fyrir barðinu á byggðaröskun, urðu fyrir fólksfækkun. Þau fengu aukaframlagið en eftir hrun var farið að beina því til þeirra sveitarfélaga sem voru verst stödd og þar erum við aftur komin að Álftanesi. Þegar hv. þingmaður segir að ríkisstjórnin hafi tekið einhliða ákvörðun um ráðstöfun 700 millj. kr. aukaframlagsins er það rangt. Fram hafa farið miklar viðræður um hvernig ætti að standa að þessum málum. Fjárhaldsstjórn með Álftanesi hafði óskað eftir því að allur pakkinn, öll upphæðin yrði látin renna til Álftaness óskipt. Þessu mótmæltu sveitarfélögin mjög harðlega, í og með á þeim forsendum sem hv. þingmaður nefndi, að það sé óeðlilegt að láta það bitna óbeint á sveitarfélögum sem búa við lakan fjárhag að hlaupa undir bagga með því sveitarfélagi sem verst er á sig komið. Þess vegna varð til ný formúla, að á þessu ári rynnu einvörðungu 300 millj. kr. af þessu framlagi sem eyrnamerkt var með þessum hætti, til Álftaness. 400 millj. kr. skyldu renna til annarra sveitarfélaga og menn hafa rætt samkvæmt hvaða reglum það skuli gert. Menn eru að skoða ýmsa þætti og gera það ekki á einhvern einhliða hátt, því fer fjarri. Það er heldur ekki nein einhliða umræða sem fram fer á milli innanríkisráðuneytisins annars vegar og sveitarfélaganna hins vegar þegar skoðað er hvernig sé hægt að bregðast við vanda af þessu tagi til frambúðar, hvort það sé t.d. ráð að stofna sérstakan viðlagasjóð þar sem vextir eða arður af lánveitingum Lánasjóðs sveitarfélaga verði látinn renna í slíkan sjóð. Menn horfa til þess að lánasjóðurinn hefur ekki verið reiðubúinn að niðurskrifa skuldir eins og aðrir lánveitendur hafa gert,  Ég er einfaldlega, hæstv. forseti, 

Frú forseti. Ég vil þakka fyrir þessa mikilvægu umræðu. Ég vil koma inn á nokkra punkta. Það er auðvitað augljóst að vandinn sem við er að etja er gamall tekjuvandi. Kannski væri réttast að fara í uppskiptingu á tekjum milli ríkis og sveitarfélaga að nýju því að þær tekjur sem urðu til í bóluhagkerfinu á suðvesturhorninu voru auðvitað tekjur sem hefðu ekki átt að renna til reksturs sveitarfélaganna, þetta voru braskarapeningar af lóðasölu og komu þeim síðan í koll þegar hrunið varð. Sveitarfélögin mörg hver úti á landi nutu ekki þessa ágóða og áttu þar af leiðandi í þann tíma einnig við tekjuvanda að stríða. Tekjujöfnunarframlagið, aukaframlagið, var auðvitað fyrst og fremst veitt vegna fólksfækkunar og hefði átt að renna til þeirra sveitarfélaga áfram. Það er auðvitað ákaflega mikilvægt að þegar um er að ræða 3, 4 eða 5% af heildartekjum sveitarfélaga sem geta ekki aukið tekjur sínar á nokkurn annan hátt og verða fyrir fólksfækkun, getur ríkisvaldið ekki komið inn og tekið það af með lækkun á aukajöfnunarframlaginu. Það má svo sem segja að stefna ríkisstjórnarinnar í þessu sambandi sé sú sama og varðandi skuldir heimilanna þar sem allt er gert sem hægt er þegar menn eru orðnir gjaldþrota og tekið af þeim sem eru í næstversta flokknum þannig að þeir þrýstast smátt og smátt yfir í að verða gjaldþrota. Ég óttast að verið sé að gera það hér líka, peningar eru teknir af þeim sveitarfélögum sem þurfa hvað mest á þeim að halda og geta sér enga aðra björg veitt vegna fólksfækkunar og minni tekjumöguleika en það er gamall vandi. Þetta er tekjuvandi, ekki útgjaldavandi og ekki skuldavandi hjá þessum sveitarfélögum, ekki nema hjá einstaka sveitarfélagi. Ég vil því hvetja hæstv. innanríkisráðherra til að auka fjármagnið til Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga þannig að aukaframlagið verði 1.200 millj. kr. Samband íslenskra sveitarfélaga hefur reiknað út að það þurfi einfaldlega. Eins þarf að breyta reglunum og ekki á að fara þá leið sem ég var að lýsa. Kannski væri skynsamlegast 

Virðulegur forseti. Auðvitað hafa sveitarfélögin sum hver notið góðs af aukaframlaginu á síðustu árum og eru nú upp á það komin. Í fyrstu var það notað til að mæta fólksfækkun í sveitarfélögunum en nú á síðari árum þeim mikla fjárhagsvanda sem blasir við í sumum þeirra eftir hrun. Þegar menn tala um nauðsyn þess að bæta frekar í og mæta þeim sem eru úti á landi ætla ég ekki að gera lítið úr því en ég vil samt sem áður benda á að það er smáskammtalækning. Hinn stóri vandi og stóra myndin er sú að sveitarfélög á landinu eru of mörg og sum hver of fámenn til að geta staðið undir þeirri þjónustu sem þau þurfa að veita íbúum sínum. Þetta vita allir og þess vegna er að mínu mati nauðsynlegt að aðkoma ríkisvaldsins og jöfnunarsjóðsins í þessum efnum sé ekki skuldbindingarlaus af hálfu ríkisins og af hálfu sveitarfélaganna, þ.e. að með einhverjum hætti sé reynt að mæta vanda sveitarfélaganna til lengri tíma,. Það er ekki eðlilegt að 30, 40, 50% af tekjum sveitarfélaga komi úr jöfnunarsjóði eða að jafnvel 4, 5 eða 6% af tekjum þeirra komi frá aukaframlaginu. Það þarf að huga að því sem bent hefur verið á, t.d. með reynslu Dana í huga og ef reynsla þeirra er yfirfærð á íslenskan veruleika, að það er hægt er að spara um 3–5 milljarða ísl. kr. með sameiningu sveitarfélaga. Á fjármálaráðstefnu sveitarfélaga í fyrra held ég eða hittiðfyrra var bent á að ef menn tækju rekstur sveitarfélaganna eins og hann er hvað bestur og jöfnuðu það yfir allt landið væri að líkindum hægt að spara um 30 milljarða kr. í rekstri þeirra. Það eru upphæðir sem máli skipta og gætu verið íbúum sveitarfélaganna til hagsbóta.

Frú forseti. Hv. þm. Róbert Marshall hitti kannski einmitt naglann á höfuðið að það þarf að ræða þessi mál, fjárhagsmál sveitarfélaganna, í stærra samhengi. Það þarf að tryggja þeim tekjur til frambúðar. Það má ekki vera fast í hendi ár eftir ár að þau séu háð einhverjum ölmusuframlögum frá ríkinu sem menn svo hér á þingi takast á um í einhverri hrepparígspólitískri umræðu. Það er ekki boðlegt fyrir sveitarfélögin úti á landi að þurfa að sitja undir slíku fyrirkomulagi. Sum sveitarfélög hafa orðið fyrir gífurlegri blóðtöku vegna fólksfækkunar, önnur félög standa mjög illa þó að þau séu mjög fjölmenn. Hafnarfjörður og Reykjanesbær eru á hausnum, Álftanes er á hausnum þó að það sé kannski ekki mjög fjölmennt sveitarfélag, þar eru á þriðja þúsund íbúa. Önnur með færri íbúa standa enn verr og eru algjörlega upp á þetta framlag ríkisins komin. Ég leyfi mér að velta þeirri hugmynd upp, frú forseti, hvort ekki sé kominn tími til að þau sveitarfélög og þá ekki síst þær sjávarbyggðir sem eru í kringum landið fái aftur þær auðlindir til afnota sem grundvölluðu tilvist þeirra í upphafi, þannig að sveitarfélögin hafi þær tekjur sem þær þurfa af náttúruauðlindunum sem þær búa að. Verið er að reyna að feta sig áfram inn á þá leið með því að leggja til að nýting raforku og jarðvarma verði nýtt heima í héraði í þeim málum. Hvers vegna er ekki farin sú leið að sá fiskur sem er í sjónum fyrir utan sjávarbyggðirnar verði einfaldlega þeim til ráðstöfunar eins og var þegar kvótakerfinu var breytt og þegar kvóti til byggðanna byggðist á veiðireynslu þeirra en ekki einhverjum dollaramerkjum og braskhugmyndum manna í Reykjavík. Frumvarp Hreyfingarinnar um breytingu á kvótakerfinu er mjög stórt skref í þá átt og tryggir öllum sjávarbyggðum hringinn í kringum landið góðar tekjur til framtíðar af þeirri auðlind sem grundvallaði tilvist þeirra í upphafi frá örófi alda.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni fyrir að hefja máls á því mikilvæga máli sem við ræðum, sem er aukaframlagið og sú stórfellda skerðing sem blasir við sveitarfélögunum á því. Auðvitað er það þannig að skera þarf niður hjá ríkinu. Það tekur í og það tekur á á mjög mörgum sviðum, það munu allir finna fyrir þeim niðurskurði. Hins vegar þarf að vera skýr forgangsröðun um hvað verið er að gera og ljóst hverjar leikreglurnar eru svo að allir sitji við sama borð. Ekki er síður mikilvægt að þær aðgerðir sem gripið er til komi ekki til með að auka á vandann. Ég tel að verði þessi útfærsla að veruleika séum við einfaldlega, eins og maðurinn sagði „að pissa í skóinn okkar“ þ.e. auka á vanda verst settu sveitarfélaganna á Íslandi. Þegar maður er að leysa vanda er það regla númer eitt sem maður á að horfa til. Tökum dæmi um lítið sveitarfélag í Suðurkjördæmi sem heitir Skaftárhreppur. 5% af tekjum sveitarfélagsins koma úr sjóðnum. Þetta er lítið sveitarfélag sem stendur höllum fæti, bæði vegna mikillar fólksfækkunar og svo einfaldlega vegna landfræðilegrar legu þess. Þetta er gríðarlega landstórt sveitarfélag og erfitt að sjá með hvaða hætti það sveitarfélag á að koma til móts við slíkan niðurskurð. Hvernig á sveitarfélag sem þetta að auka tekjur sínar til að ná upp í þann halla sem óhjákvæmilega leiðir af þessari ráðstöfun? Við getum auðvitað leyft okkur í ræðustól að tala um einhverja framtíðarmúsík, eins og hv. þm. Róbert Marshall segir, að það eigi bara að leysa vandann í grunninn með því að sameina sveitarfélög. Allt í lagi að gera það en það leysir ekki þann vanda sem við horfum á hér og þetta verkefni. 

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni fyrir að taka upp þetta mikilvæga mál og minna okkur öll á, sem í raun og veru þarf ekki, hversu mikill vandi sveitarfélaganna er flestra hverra hvað varðar rekstur í dag. Sveitarfélögin eru misjöfn og hafa verið það, þar af leiðandi var Jöfnunarsjóður sveitarfélaga settur á laggirnar til að styðja við hin smærri sveitarfélög sem ekki hafa tekjur til að standa undir lögboðnum verkefnum sem þeim eru falin. Árið 1999 var ljóst að það dugði ekki til. Fólksfækkun varð mikil á sumum svæðum og mikið tekjutap hjá sveitarfélögunum og þá var þessu aukaframlagi komið á. Núna eftir hrun hafa sjóðir sveitarfélaganna tæmst eins og ríkissjóðs. Sveitarfélög eru mörg hver illa sett en af mismunandi ástæðum, þau minni vegna takmarkaðra tekjustofna og hafa enga möguleika á að auka þá, hin stærri eða þau sem tóku þátt í þensluverkefnum, getum við sagt, hafa skuldsett sig mjög mikið. Þau eru hvað verst sett, eins og Álftanes er í dag, sem í raun og veru er búið að missa sitt fjárhagslega sjálfstæði. Úthlutun aukaframlags jöfnunarsjóðs eru viðbrögð til að koma rekstri sveitarfélagsins með ákveðnum skilyrðum á réttan kjöl. Ég vil minna á sveitarstjórnarlögin sem segja til um hvernig á að fara með fjármál sveitarfélaga. Ég tel að það sé af hinu góða að sveitarfélögin geti ekki 

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir að vekja athygli á og starta þessu máli hér. Ég vil þó segja að það er furðulegt að hlusta á þessa umræðu um lítil sveitarfélög og sameiningu þeirra þegar vandinn er á höfuðborgarsvæðinu. Vandinn var búinn til hér. Það væri nær að sameina sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu til að koma í veg fyrir að svona rugl endurtaki sig eins og var hér í gangi. Hér er stóri vandinn, hann er ekki hjá litlu sveitarfélögunum sem eru búin að hagræða og hagræða og hagræða og skera inn að beini. Vandinn er hér. Það er hins vegar óásættanlegt að núna á að fara sömu leið með sveitarfélögin og verið er að gera með heimilin í landinu. Það á að láta þau sem standa kannski næstverst fjárhagslega borga fyrir skussana, þau eiga að borga fyrir skussana. Svo er verið að rétta einu ríkasta sveitarfélagi landsins um 300 milljónir fyrir að taka við einum skussanum. Þetta er mjög furðuleg ráðstöfun verð ég að segja vegna þess að þetta kemur niður á þeim sem síst skyldi, líkt og ráðstafanir sem hafa verið gerðar varðandi skuldamál heimilanna hjá þessari vesalings ríkisstjórn. Þetta er því miður staðreyndin. Þetta er staðreyndin. Nú eiga sveitarfélög sem fengu ekki stuðning í þenslunni og hafa ekki fengið stuðning í kreppunni, að borga. Nú eiga þau að borga brúsann. Við sjáum að alls staðar er opinberum störfum á landsbyggðinni að fækka. Verið er að skera niður. Menn eru í stanslausri varnarbaráttu. Og þá kemur þetta ofan á allt annað. Það á að skerða tekjurnar með þessum hætti. Ályktanir eftir ályktanir berast frá Samtökum sveitarfélaga og sveitarfélögum um hvaða áhrif þetta mun hafa á rekstur þeirra. Það er algjörlega óásættanlegt að vera sífellt í þeirri stöðu að vandamálin eru búin til á höfuðborgarsvæðinu, þau eru búin til af sveitarfélögunum hér kring en litlu sveitarfélögin eiga að leysa þau. Kannski er það vegna þess að þau eru vön að leysa sín vandamál. Þau eru vön að spjara sig. Þess vegna er þetta gert. Þetta er algjörlega óþolandi. Ég hvet hæstv. ráðherra til að beita sér fyrir því að þetta nái ekki fram að ganga með þessum hætti, því að þetta er ósanngjarnt og þetta er rangt.

Frú forseti. Það er rétt sem komið hefur fram í umræðunni að þau sveitarfélög á landinu sem glíma við hvað mesta erfiðleika hvað varðar byggðaröskun eru sveitarfélögin tvö í Vestur-Skaftafellssýslu, Mýrdalshreppur og Skaftárhreppur. Það er þróun sem hefur verið að eiga sér stað á nokkuð mörgum árum. Fólki hefur fækkað mjög ört þar úr tæplega 600 í liðlega 460 í Skaftárhreppi og það er erfitt fyrir sveitarfélögin að bregðast við því. Líflínan er að sjálfsögðu þjóðvegur 1 og sú ferðaþjónusta og landbúnaðarframleiðsla sem er þar í héruðunum, en bráðavandinn er áfram til staðar. Hann birtist í því að sveitarfélögin eru svo fjarri því að vera sjálfbær með tekjur eftir slíka fólksfækkun og standa frammi fyrir mjög miklum vanda. Hann birtist mjög skýrt í umræðunni um það þegar á að draga saman aukaframlag jöfnunarsjóðs að þau geta ekki á neinn hátt mætt 5–6% tekjuskerðingu af því það er ekki af neinu að taka. Þess vegna er fagnaðarefni að við eigum að ræða bráðavandann í samhengi við framtíðarlausnina sem er, eins og hv. þm. Róbert Marshall kom inn á áðan, auðvitað sú að auka slagkraft sveitarfélaganna, hagkvæmni þeirra, sjálfbærni og stöðu þeirra með því að fækka og stækka sveitarfélögin allverulega. Um leið getum við fært þangað nýja tekjustofna, ný verkefni og heilu málaflokkana, en lausnin á bráðavandanum svo að sveitarfélagið verði sjálfbært felst í því að renna saman sveitarfélögum og gera þeim þannig kleift að þjóna því hlutverki sem þau eiga að gera umfram allt annað, þ.e. að veita íbúunum þjónustu fyrir það skattfé sem til þeirra rennur. Það er algjörlega fráleitt að reyna að hrópa burt umræðu um bráðavandann og framtíðarlausnina af því það hangir saman. Um leið hvet ég hæstv. ráðherra til þess að endurskoða jöfnunarsjóðinn og aukaframlagið einfaldlega af því að þessi fámennu, dreifbýlu sveitarfélög geta ekki mætt 5% tekjusamdrætti vegna þess að ekki er á neinn hátt hægt að mæta því. 

Virðulegi forseti. Ég þakka þessa umræðu þó að ég geti ekki sagt að ég sé sáttur við þau skilaboð sem hafa verið að koma út úr umræðunni frá stjórnarliðum að undanskildum hv. þm. Björgvini G. Sigurðssyni sem talaði áðan og hvatti hæstv. ráðherra til að endurskoða þessa ákvörðun sem var einhliða ákvörðun. Það var ekki ákvörðun sveitarfélaganna að verja sérstaklega 300 milljónum af þessu aukaframlagi til þessa tiltekna eina sveitarfélags. Málið snýst einfaldlega um eftirfarandi: Þannig er að 700 milljónirnar áttu að öllu jöfnu að renna til þeirra sveitarfélaga þar sem staðan var erfiðust vegna skulda. Nú hefur verið tekin sú ákvörðun að skerða þá upphæð um sirka 40% til að ráðstafa þeim peningum, 300 millj. kr., til eins sveitarfélags. Það þýðir að þau sveitarfélög sem þar eru næst í röðinni fá minna í sinn hlut sem nemur þessum 40%. Það er ekki flóknara en það. Réttlætiskenndin virðist sem sagt ganga út á að setja þær byrðar eingöngu á herðar þeirra sveitarfélaga sem standa verst. Ég hef skilið málflutning hæstv. ráðherra þannig að hann vilji leita að hinum breiðu bökum í þjóðfélaginu. Nú hefur hæstv. ráðherra leitað og fundið breiðu bökin. Þau eru í Skaftárhreppi, þau eru í Vesturbyggð, þau eru í Húnavatnshreppi, þau eru í Skútustaðahreppi. Þetta eru sveitarfélögin m.a. sem eiga að taka á sig skerðingu vegna aukaframlagsins upp á 40%. Það er ekkert rangt reiknað í prósentuútreikningum mínum. Það er einfaldlega þannig að upphaflega var ákveðið að skerða aukaframlagið um 300 milljónir, síðan að taka 300 milljónir aukalega, það er 60% skerðing milli ára fyrir þau sveitarfélög, utan Álftaness, sem eiga að fá úr þessu aukaframlagi. Ég vil því ítreka og spyr hæstv. ráðherra: Er hæstv. ráðherra staðráðinn í því að láta þessi áform sín ganga eftir að taka 300 milljónir af aukaframlaginu? Það er það sem málið snýst um. Menn geta síðan farið að ræða um sameiningu sveitarfélaga. Ég veit að hæstv. ráðherra er ekki áhugasamur um það, en ég ætla að fullyrða að það mundi 

Hæstv. forseti. Forsenda þess að leysa vandann er að menn komi með lausnir og uppástungur um lausnir. Þær hafa ekki verið settar fram hér. En um eitt hef ég sannfærst. Í umræðu um þessi mál og reyndar um atvinnumál og samgöngumál að brýnt er að gera Ísland að einu kjördæmi og að við horfum öll heildstætt á málin en ekki út frá sjónarhóli einstakra kjördæma. Mér finnst það vera afskaplega vafasamt, svo ég kveði ekki fastar að orði, að reka fleyg á milli sveitarfélaganna eins og mér finnst menn vera að gera í umræðunni. Menn segja að verið sé að taka fjármuni af einum og færa í annars vasa. Staðreyndin er sú að fjárveitingavaldið ákvað að setja 700 millj. kr. í aukaframlag inn í Jöfnunarsjóð sveitarfélaga til að taka, og það var skilyrt, á fjárhagsvanda þeirra sem byggju við hann verstan og þyngstan. Þá er eitt sveitarfélag í landinu sem þannig er komið fyrir að búið er að taka af því fjárráðin, það er búið að setja það undir fjárhaldsstjórn. Fjárhaldsstjórnin óskaði eftir því að til að ná niðurstöðu, lausn í málið og færa niður skuldir þessa tiltekna sveitarfélags þannig að það kæmist út úr vandanum, fengi það alla upphæðina til sín, 700 millj. kr. Út á það gekk upphafleg tillaga. Henni var mótmælt mjög harðlega, skiljanlega. Hlustað var á þau mótmæli og reynt var að komast að niðurstöðu um málamiðlun. Síðan vil ég segja eitt að jöfnunarsjóðurinn hefur lögbundin framlög. Hér var bent á að hann ætti að horfa á útgjöld sveitarfélaganna, hann ætti að horfa á tekjurnar og hann ætti að skoða skuldastöðuna. Samkvæmt lögbundnum framlögum úr jöfnunarsjóði er tekið tillit til allra þessara þátta. Talað var um sameiningu sveitarfélaga, það er líka tekið á því í lögbundnum  Þessi umræða þarf að dýpka, þykir mér. Ég auglýsi eftir lausnum í stað upphrópana.

Frú forseti. Ég mæli fyrir þingsályktunartillögu um aðgerðir til að endurreisa íslenskt atvinnulíf. Í mjög grófum dráttum eru þær tillögur byggðar á ferns konar aðgerðum. Í fyrsta lagi að hér þurfi að lækka skatta og auka þannig ráðstöfunartekjur heimilanna. Í öðru lagi að koma af stað fjárfestingu í íslensku atvinnulífi en hún hefur verið í sögulegu lágmarki undanfarin ár. Í þriðja lagi að grípa til aðgerða til að rétta hag heimilanna, leysa úr skuldavanda þeirra en það hefur enn ekki tekist nægjanlega vel. Í fjórða lagi eru lagðar fram tillögur til að taka á stöðu lítilla og meðalstórra fyrirtækja og færð eru fyrir því sérstök rök að það sé brýnt við þær aðstæður sem skapast hafa í íslensku efnahagslífi undanfarin missiri. Í þessum tillögum er jafnframt farið yfir stöðuna heilt yfir, þ.e. hvernig efnahagslífið hefur þróast á undanförnum árum. Til dæmis er vakin athygli á því að aldrei hafa færri starfað á einkamarkaði til að standa undir öllum opinberu störfunum og öðrum þeim sem eru utan vinnumarkaðar. Einnig er vakin athygli á þeirri staðreynd að á um það bil þremur árum höfum við varið 80 milljörðum í atvinnuleysisbætur. Þær bætur eru bornar uppi af atvinnulífinu í landinu. Þetta dregur saman hversu mikilvægt það er fyrir okkur að vinda ofan af þessari þróun, að hjálpa fólki aftur til starfa, af bótum og í verðmætaskapandi störf. Mig langar að fara yfir helstu málaflokkana á þeim stutta tíma sem ég hef hér til umráða með því að benda á einstakar tillögur og hvernig þær geti komið að gagni. Ég hyggst byrja á að ræða um fjármál heimilanna. Það liggur í augum uppi að hækkanir á sköttum hafa bitnað illa, bæði á heimilum og atvinnustarfsemi í landinu. Varla er hægt að nefna nokkurn þann skatt sem ekki hefur verið hækkaður og síðan hafa komið nýir skattar sem hafa gert heimilunum enn erfiðara fyrir með að ná endum saman. Í því tilliti er nærtækt að benda á hækkanir á rafmagni, hækkanir á heitu vatni, hækkanir á tekjuskatti, virðisaukaskatti, eldsneyti o.s.frv. Allt hefur þetta hækkað vegna tillagna sem ríkisstjórnin hefur fengið samþykktar á Alþingi. Fyrstu aðgerðirnar sem við leggjum til til að koma betur til móts við þarfir heimilanna í landinu er að draga til baka skattahækkanir ríkisstjórnarinnar. Í öðru lagi höfum við hér á þinginu í allt of langan tíma verið að takast á um staðreyndir varðandi stöðu heimilanna, staðreyndir um það að hve miklu leyti fjármálastofnanir hafa komið til móts við heimilin, ráðstafað svigrúmi sem þau hafa haft á efnahagsreikningum sínum til þess að fella niður skuldir. Lengi framan af var umræða um stöðu heimilanna í skugga þess að upplýsingar um raunverulega stöðu þeirra lágu ekki fyrir. Það var ekki fyrr en Seðlabankinn birti ítarlega skýrslu sem meira vit færðist í umræðuna. Þarna hefur ríkisstjórnin algjörlega brugðist. Hún hefur líka brugðist í því að kynna fyrir þingi og almenningi að hve miklu leyti svigrúm bankanna hefur raunverulega verið nýtt til að koma til móts við heimilin. Af þessari ástæðu leggjum við til að Ríkisendurskoðun og viðeigandi aðilum, þ.e. bönkunum, Fjármálaeftirlitinu og Seðlabankanum, verði falið að leggja fram upplýsingar um þetta efni fyrir 1. desember. Í þriðja lagi er lagt til að gætt verði meira jafnræðis í skuldaúrvinnslu vegna heimilanna og er þá vísað til þess að það hefur verið háð því hjá hvaða fjármálastofnun heimilin hafa húsnæðislán sín hvernig hefur verið unnið úr skuldavandanum. Þetta er þvert gegn því sem lagt hefur verið upp með hér á þingi frá því að farið var að takast á við vandann. Þetta hefur þróast á þann veg að sumir fá niðurfellingu sem nemur 110% af húsnæðisverði miðað við fasteignamat meðan aðrir hafa fengið niðurfellingu sem miðast við markaðsvirði eignarinnar, það á sérstaklega við það sem bankarnir hafa gert, fyrst Landsbankinn og síðan Íslandsbanki, að ég hygg. Til að bregðast við þessu misræmi er lagt til að það sem lægra er af fasteignamati eða markaðsvirði verði látið gilda í húsnæðislánum almennt. Við leggjum líka til að öllum viðskiptavinum Íbúðalánasjóðs verði boðið að færa verðtryggð íbúðalán sín yfir í óverðtryggð lán á föstum vöxtum til fimm ára. Það er stærsta einstaka skrefið sem hægt er að stíga í dag í átt til meiri fjölbreytni í lánamöguleikum - ég gæti líka orðað það svo: í átt til afnáms verðtryggingar. Ekki er lagt til að verðtryggingin verði afnumin enda er það ekki stefna okkar að það sé markmið í sjálfu sér heldur fyrst og fremst að fólk hafi val í þessu efni. Með því að stíga þetta stóra skref er verið að bjóða raunverulegan valkost sem getur komið heimilunum vel við þær aðstæður sem við búum við í dag og við getum byrjað að vinda ofan af þeirri stöðu að verðtryggðu húsnæðislánin séu allsráðandi á húsnæðislánamarkaðnum. Með þessu mun mánaðarleg greiðslubyrði liggja fyrir fimm ár fram í tímann því að vextirnir eru fastir til fimm ára. Ekki mun breytast í heil fimm ár talan á greiðsluseðlinum sem berst um hver mánaðamót. Við leggjum jafnframt til að þeir sem eru orðnir eignalausir eigi þann valkost að skila fasteign sinni til viðkomandi lánastofnunar treysti þeir sér ekki til að taka tilboði um skuldaniðurfellingu hafi hún borist viðkomandi aðila. Þarna er um praktíska nálgun við raunverulegt vandamál að ræða, þ.e. að þeir sem að öðrum kosti eru augljóslega á leið í þrot eigi þá þessa skjótvirkari leið til að losna undan húsnæðisskuldbindingunni og geti afsalað sér eigninni til viðkomandi fjármálastofnunar gegn því að húsnæðisskuldin sjálf falli niður. Á þingi hafa komið fram enn framsæknari útfærslur á þessari hugmynd, t.d. að almennt sé bannað að gera fjárnám í nokkurri eign þeirra sem kjósa þennan valkost. Ekki er verið að leggja það til hér heldur að einangra niðurfellingu skuldar við húsnæðislánið sjálft. Þetta er sem sagt, þannig að það sé alveg á hreinu, úrræði fyrir þá sem að öðru leyti eru eignalausir og ekki líklegir til að geta staðið í skilum. En þetta er engu að síður mikilvæg viðbót við þau úrræði sem þegar hafa verið innleidd. Ég ætla að hlaupa aðeins hraðar yfir önnur atriði sem snúa sérstaklega að fjármálum heimilanna, að stimpilgjöld verði afnumin, að afskrifaðar skuldir myndi ekki stofn til álagningar tekjuskatts, að endurskoða verði reglur um endurreikning ólöglegra gengislána, að leitað verði leiða til að auðvelda fyrstu fasteignakaup og að grundvöllur vaxta- og húsaleigubóta verði styrktur í þágu þeirra sem búa við bágust kjörin. Ég gæti nefnt fleira sem snýr að heimilunum eins og talið er upp í þingskjalinu og snertir tolla og vörugjöld og annað þess háttar. Að lokum ætla ég að nefna eitt atriði sem er það að virðisaukaskattur á barnaföt og nauðsynjavörur tengdar barnauppeldi verði færður í neðra skattþrepið. Þetta er einföld aðgerð, hún er markviss, hún snýr sérstaklega að þeim sem eiga hvað erfiðast með að ná endum saman samkvæmt öllum tölum sem opinberar eru, m.a. frá Seðlabankanum. Það er sjálfsagt og eðlilegt í núverandi stöðu að koma til móts við barnafjölskyldur með markvissum aðgerðum eins og þessari. Ég ætla næst að ræða um fjárfestingar sem ég hef vikið að að eru í algjöru lágmarki. Við sem þjóð eigum allt undir því að fjárfestingar fari aftur af stað; efnahagslífið á Íslandi á allt undir því. Þess vegna hafa Samtök atvinnulífsins í öllum samskiptum sínum við stjórnvöld lagt svo mikla áherslu á að bæta umhverfið fyrir fjárfestingar. Þess vegna hefur ASÍ lagt svona mikið á sig til að opna augu ráðamanna á Íslandi fyrir því hve mikilvægt það er að fjárfestingar taki við sér. Og við tökum undir þetta. Það eru nokkur atriði sem mynda grundvöll þess að fjárfestingar taki við sér. Í fyrsta lagi verður að eyða óvissunni um sjávarútveginn. Það er margrætt atriði en við erum komin fram yfir mitt kjörtímabil og óvissan vegna sjávarútvegsins er enn viðvarandi. Þess vegna hafa fjárfestingar í sjávarútvegi hrapað að meðaltali úr 20 milljörðum á ári niður fyrir 5 milljarða síðastliðin þrjú ár á árlegum grundvelli. Fyrir fjárfestingar er jafnframt mikilvægt að skattumhverfið verði lagað og það þarf að draga til baka skattahækkanir sem hafa verið til þess fallnar að draga úr vilja manna til að fjárfesta. Í þriðja lagi vil ég nefna að við viljum fá af stað fjárfestingar í orkufrekum iðnaði. Við viljum að það sé skýrt markmið stjórnvalda að nýta þá orkukosti sem til er að dreifa. Við viljum að talað sé þannig til þeirra sem eru að íhuga fjárfestingar á Íslandi í fyrirtækjum sem nýta orku að gata þeirra verði greidd, eftir því sem stjórnvöld geta gert. Því miður höfum við búið við ástand þar sem annar stjórnarflokkurinn sérstaklega talar gegn slíkum fjárfestingum. Því verður að linna. Enn eitt fjárfestingarsvið sem nærtækt er að líta til er í innviðum samfélagsins, í samgöngukerfunum, þar sem við getum á komandi árum stórbætt bæði lífskjör og umferðaröryggi með því að auka framkvæmdastig á samgöngusviðinu. Þegar þessir grundvallarþættir eru komnir í lag, fjárfesting í sjávarútvegi hefur tekið við sér af því að umhverfið hefur verið lagað, orkunýtingin fer af stað og við höfum lagað skattumhverfi fyrirtækjanna almennt og byggjum áfram upp samgöngukerfið, þá mun hin almenna fjárfesting hjá litlum og meðalstórum fyrirtækjum jafnframt taka við sér. Þar munar mestu að þegar fjárfesting hjá litlum og meðalstórum fyrirtækjum, öllum þessum venjulegu fyrirtækjum eins og við þekkjum þau, fer af stað munu allir finna fyrir því að þeir búa í landi sem er í vexti. Fjórða atriðið sem ég vil nefna á þeim tveimur mínútum sem ég á nú óráðstafað snýr að litlum og meðalstórum fyrirtækjum. Þar er alveg sérstök ástæða til að hafa áhyggjur. Ekki bara vegna þess sem Samkeppniseftirlitið hefur bent á, og snýr að því að ekki séu til staðar réttu hvatarnir fyrir bankana til að ljúka skuldaúrvinnslu þeirra, heldur líka vegna þess sem borist hefur í fréttum undanfarna daga um að á annað hundrað fyrirtækja séu komin í fang bankanna og vegna þess hve stórir lífeyrissjóðirnir eru orðnir í fjárfestingum í íslensku atvinnulífi. Allt þetta dregur upp heildarmynd sem sýnir okkur að algjör grundvallarbreyting er að verða á eignarhaldi stórs hluta íslensks atvinnulífs. Ef menn ætla að láta þetta allt gerast án þess að fylgjast með hverju skrefi getum við endað hér uppi með atvinnulíf þar sem stóru aðilarnir, í gegnum bankana og lífeyrissjóðakerfið, eru búnir að ryðja í burtu á hverjum samkeppnismarkaðnum á fætur öðrum hinum almenna atvinnurekanda. Við hljótum öll að stefna að því að íslenskt atvinnulíf komist aftur í hendur einstaklinganna í þessu landi en séu ekki fyrst og fremst í höndum fjármálafyrirtækja og lífeyrissjóða. Með þessu er ég ekki að gera lítið úr mikilvægi þess að lífeyrissjóðirnir séu virkir fjárfestar í atvinnulífinu en það eru einfaldlega uppi of stór hættumerki til að maður geti horft fram hjá þessum hlutum. Ég hef í stuttu máli reynt að gera grein fyrir helstu atriðum sem við leggjum áherslu á í tillögum okkar. Einn grundvallarþáttur þessara tillagna, verði þær að veruleika, gripið verði til aðgerða fyrir heimilin, fyrir atvinnulífið, fjárfestingu komið af stað og leyst úr skuldavandanum, litlum og meðalstórum fyrirtækjum komið til hjálpar - hvað mun þá gerast? Þá mun staða ríkissjóðs batna. Það er grundvallaratriði fyrir okkur öll að við höldum ekki áfram að safna upp skuldum á vegum hins opinbera, á vegum ríkisins, og velta þeim áfram á undan okkur á herðar framtíðarkynslóða heldur grípum nú þegar til aðgerða til að loka fjárlagagatinu og byggja þannig raunhæfan og traustan grundvöll fyrir raunverulegri lífskjarasókn í landinu.

Virðulegi forseti. Við ræðum núna tillögur Sjálfstæðisflokksins til þess að endurreisa íslenskt efnahagslíf. Hér er að finna mjög margar góðar tillögur, m.a. eina um að endurgreiða tryggingagjald þegar atvinnurekendur ráða fólk af atvinnuleysisskrá, aðra um að afskrifa hraðar fjárfestingar sem fara verður í á næsta ári og síðan tillögu um lyklafrumvarpið svokallaða. Að vísu, virðulegi forseti, efast ég um að þessi útfærsla Sjálfstæðisflokksins nái til mjög margra heimila vegna þess að hún á fyrst og fremst að ná til þeirra sem eru svo til eignalausir og jafnframt með lán hjá einni fjármálastofnun. Ég óttast sem sagt að þetta sé bara enn eitt úrræðið sem gagnast örfáum og sé ólíkt öðrum úrræðum, m.a. 110%-leiðinni þar sem bankar taka ekki  Því spyr ég hv. þingmann hvort ekki sé búið að þrengja of mikið þetta úrræði.

Frú forseti. Varðandi það úrræði sem hv. þingmaður nefnir hér og við getum talað um sem lyklafrumvarpið er það í okkar huga mikið grundvallaratriði að ekki sé mælt fyrir tillögum sem leiða til þess að gengið sé jafnlangt og hér er lagt til til þess að hjálpa eignafólki, fólki sem á kannski aðra og jafnvel þriðju fasteign, hugsanlega dýra bíla, íbúðir eða mikla og digra sjóði, fólki sem raunverulega hefur svigrúm til að standa í skilum. Við erum fyrst og fremst að reyna að ná til þeirra sem eru algerlega komnir upp að vegg. Við höfum fengið dæmi, ég hef sjálfur fengið til mín dæmi á fundum frá fólki sem vill standa í skilum en því finnst sem kerfið sé að koma því út í vanskil. Það er einfaldlega ekkert vit í því fyrir okkur að keyra slíkt fólk í þrot. Við eigum að hvetja fólk til þess að standa í skilum og síðan eigum við að horfast í augu við það þegar eignalaust fólk þarf að losna út úr þessari stöðu sem 

Virðulegi forseti. Það er rétt að margir hafa lent í vandræðum, en hvers vegna lendir fólk í vandræðum með skuldir sínar? Jú, það er vegna verðtryggingarinnar. Ég sakna þess að það er engin tillaga um afnám verðtryggingar í þessari efnahagsáætlun Sjálfstæðisflokksins. Síðan finnst mér tillagan um að draga beri allar skattahækkanir til baka mjög óábyrg. Við erum að tala hér um 90 milljarða sem ríkið verður þá af. Rannsóknir sýna að eftir bankahrun eru skattstofnar mjög lengi að taka við sér. Það er afar ólíklegt að skattalækkun muni afla ríkinu 90 milljarða. Ég vil jafnframt geta þess að í þessar tillögur vantar eitthvað um að standa beri vörð um grunnþjónustuna í velferðarkerfinu. Það kostar 110 milljarða á þessu ári að reka heilbrigðisþjónustuna. Ætlar Sjálfstæðisflokkurinn þá að skera niður heilbrigðisþjónustuna ef ekki er hægt að afla þessara tekna með 

Frú forseti. Ég held að verðtryggingin sé ekki vandamál í sjálfu sér, heldur verðbólgan. Hversu hátt fóru vextirnir þegar óðaverðbólga varð og við vorum almennt með óverðtryggð lán á húsnæðislánamarkaðnum? Þeir fóru upp í 40%. Það þýddi að fólk þurfti að standa í skilum með rúmlega þriðjung af heildarlánastöðunni á næstu 12 mánuðum. 

Enginn hvati.

Menn verða að hafa sjón á vandamálinu en ekki afleiðingum þess. Hér erum við að mæla fyrir tillögum sem munu auka fjölbreytnina í lánamöguleikum. Það þýðir ekkert að tala um að verðtryggingin sem slík hafi verið aðalhausverkurinn. Varðandi skattana er ég ósammála því að það sé rétt að hækka skatta í efnahagslægð. Það er rangt. Það er líka rangt þegar menn gefa sér að sérhver skattahækkun muni skila auknum tekjum til ríkissjóðs með sama hætti og það er rangt að sérhver skattalækkun muni leiða til minni tekna 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir framsöguna og þær tillögur sem Sjálfstæðisflokkurinn leggur hér fram. Hér er margt ágætt á ferð, t.d. endurgreiðsla tryggingagjalds til þeirra fyrirtækja sem ráða fólk af atvinnuleysisskrá svo eitthvað sé nefnt. Hins vegar ber þetta keim af kosningaplaggi hjá Sjálfstæðisflokknum sem er eilítið veikleikamerki, enda finnst mér hér of mikil áhersla lögð á að hægt sé að eyða fjármunum okkar í þá átt að örva hér atvinnulífið. Hins vegar tel ég að með þeim hætti sé verið að setja stöðu ríkissjóðs til skemmri tíma í uppnám. Við sjáum hins vegar þær ofuráherslur sem hér eru lagðar á skattalækkanir. Ég get svo sem alveg tekið undir margt af því sem þar kemur fram, en við sjáum hins vegar að í þeim þjóðfélögum sem farnast hvað best um þessar mundir, t.d. Svíþjóð og Þýskalandi, er áherslan lögð á öflugt velferðarkerfi. Þar telja menn að menntakerfið beri uppi hagvöxt framtíðarinnar og þess vegna vilja menn stíga varlega til jarðar í að lækka skatta um of. En af hverju breyttum við skattkerfinu? Það var til þess að forða 

Herra forseti. Þessar tillögur er ekki hægt að slíta úr samhengi hverja við aðra. Það væri til dæmis óskynsamlegt að gera ekkert annað en að afnema lögfestingu tillagna ríkisstjórnarinnar um skattahækkanir. Það er hins vegar skynsamlegt að gera allt í senn, lækka skattana, örva fjárfestingu, leysa skuldavandann og gæta að stöðu lítilla og meðalstórra fyrirtækja. Þetta er heildstætt plan og það er ekki hægt að taka einstaka þætti út og segja: Þetta út af fyrir sig er óraunhæft. Telji hv. þingmaður óraunhæft að lækka skatta eða halda þeim í horfinu eins og er í raun tillaga okkar, að halda þeim í horfinu miðað við það sem gilti hér þegar kjörtímabilið hófst, þyrfti hann að tjá sig líka um valkosti. Við buðum upp á valkost í upphafi kjörtímabilsins, nefnilega þann að skattleggja inngreiðslur séreignarsparnaðarins. Það hefði getað skilað ríkinu tugum milljarða 

Virðulegi forseti. Það sem vekur þó helst athygli við þessar tillögur sjálfstæðismanna er að hvergi er einu einasta orði eytt á stærsta vandamálið sem við stöndum frammi fyrir, hvernig við ætlum að leysa vanda krónunnar. Hvergi er minnst á peningamálastjórnunina, gjaldmiðilinn. Hvernig er hægt að gefa út 12 síðna blað um efnahagsmálin án þess að minnast einu orði á vanda krónunnar, vanda heimilanna, verðtrygginguna? Verðbólgan er, eins og hv. þingmaður rakti hér áðan, náttúrlega meginvandamálið sem við stöndum frammi fyrir. Hver eru áhrif gengis á verðbólgu, hvaða áhrif hefur það á skuldir heimila o.s.frv.? Mér finnst það líka einkennilegt hjá flokki sem hefur hingað til kallað sig flokk atvinnulífsins að hann ætlar með engu móti að svara þeim óskum sem berast til dæmis frá aðilum í tækniiðnaði og hugverkaiðnaði sem hafa kallað eftir því að málefni ESB komi á dagskrá svo hægt sé að taka afstöðu til þess hvort skipta eigi um mynt í þessu landi. Sjálfstæðisflokkurinn 

Herra forseti. Það er ekki langt síðan ég heyrði útvarpsviðtal við samflokksmann hv. þingmanns þar sem viðkomandi sagði að tillögur okkar væru komnar fram, hún hefði að vísu ekki lesið þær en þær væru afskaplega illa rökstuddar. Þessi ræða minnti mig á þá fullyrðingu vegna þess að það er einfaldlega rangt hjá hv. þingmanni að ekkert sé komið inn á stöðu krónunnar. Það eru einar þrjár eða fjórar blaðsíður í þessu tæplega 30 síðna skjali þar sem einmitt er fjallað um peningamálastefnuna og hvað við þurfum að gera til að treysta grundvöll hennar. Í þeim efnum er mjög mikilvægt að við höfum í huga að það er alveg sama hvað við ætlum að gera í framtíðinni, hvort við ætlum að byggja á krónunni með núverandi peningamálastefnu, að þróa nýja peningamálastefnu eða leggja grunn að því að taka upp aðra mynt í framtíðinni. Það er sama leiðin sem liggur að þessu markmiði. Á þetta atriði viljum við benda sérstaklega og það er mjög mikilvægt að menn séu meðvitaðir um að verkefnið er að loka fjárlagagatinu, koma ríkinu í þá stöðu að eiga 

Herra forseti. Það er sláandi við þær aðstæður sem nú eru uppi að það skuli vera stjórnarandstöðuflokkarnir sem staldra við og skoða ljósið, hvernig staðan er, og koma fram með efnahagstillögur, við framsóknarmenn um daginn og hér koma sjálfstæðismenn með sínar tillögur. Margar hverjar eru mjög ágætar, auðvitað fjölmargar tillögur sem við framsóknarmenn könnumst jafnframt við og margar sem við getum sannarlega tekið heils hugar undir, um fjármál heimilanna í sambandi við stimpilgjöldin, að auðvelda fyrstu kaup íbúðakaupenda og virðisaukaskatt á barnaföt svo eitthvað sé nú nefnt. Mig langaði að spyrja um tvennt og fyrri spurningin snýr að skattkerfinu. Á tveimur stöðum, annars vegar um fjármál heimilanna og hins vegar fjárfestinguna, er talað um að falla frá öllum skattahækkunum sem hafa orðið síðan 2009. Hafa sjálfstæðismenn ekki velt því fyrir sér 

Herra forseti. Ég þakka fyrir jákvæðar undirtektir hv. þingmanns við þessar tillögur og get tekið undir með honum varðandi það að það vekur athygli að það eru stjórnarandstöðuflokkarnir sem leggja hér fram efnahagstillögur fyrir framtíðina. Ríkisstjórnin hefur boðað efnahagstillögur fyrir næsta ár, en þær hafa ekki enn litið dagsins ljós. Varðandi skattamálin sérstaklega erum við með mjög sérstakt skattkerfi á Íslandi með mjög háum persónuafslætti, háum skattleysismörkum. Þetta er mjög sérstakt í samanburði miðað við hvernig það er annars staðar á Norðurlöndum og reyndar í velflestum öðrum Evrópuríkjum. Þetta leiðir til þess 

Herra forseti. Hér eru jafnframt fjölmörg atriði bæði í fjárfestingunum og hagstjórninni sem ég get fyllilega tekið undir. Það er líka ágætt í þessum tillögum sjálfstæðismanna að taka fjármál heimilanna fyrst og fremst fyrir. Í c-liðnum vilja sjálfstæðismenn byggja á 110%-leiðinni sem einn af Hörpu-sérfræðingunum kallaði „lunacy“ eða tunglveiki og RÚV þýddi að miklu leyti á geðþekkari hátt fyrir ríkisstjórnina. Það kemur svolítið á óvart að sjálfstæðismenn skuli taka upp þá leið þar sem ég held að hún sé nánast ófær. Hefðum við ekki þurft að fara aðra leið til þess að koma í raun til móts við heimilin í landinu? Ég get tekið undir 

Heyr, heyr.

Herra forseti. 110%-leiðin er ekki hafin yfir gagnrýni. Hér leggjum við til að miða við fasteignamat eða markaðsvirði viðkomandi eignar, þ.e. það sem er lægra. Í 110%-leiðinni er líka tekið tillit til ráðstöfunartekna húsnæðiseigenda þannig að það hefur verið gengið út frá því að ef ráðstöfunartekjurnar standa ekki undir 110% skuldsetningu yrði skuldsetningin færð enn neðar, allt niður í 80%. Virtur hagfræðingur kom í heimsókn um daginn og sagði að það væri rétt að fara þá leið að láta einfaldlega bankana eiga hluta af viðkomandi eign, stilla skuldina síðan við 70% og þá væru eftirstandandi 30% einfaldlega í eign viðkomandi fjármálastofnunar. Mér finnst það ágæt leið. Ég vildi gjarnan sjá fjármálafyrirtækin í landinu þróa með sér einhverja slíka leið og þá væri þessi 30% eignarhlutur einfaldlega keyptur til baka að einhverjum tíma liðnum. Það er ekkert í þessum tillögum sem kemur í veg fyrir að slíkar leiðir verði skoðaðar 

Virðulegur forseti. Þrátt fyrir ýmsa ágæta viðleitni inn á milli er heildarmyndin á þessum tillögum Sjálfstæðisflokksins nýtt efnahagshrun. Grundvöllurinn að efnahagslegri endurreisn Íslands sem nú nýtur alþjóðlegrar viðurkenningar er að hér tók stjórnarforustan erfiðar ákvarðanir í ríkisfjármálum um tekjuöflun og niðurskurð. Hér er lagt til að þær verði teknar til baka, það gerir Sjálfstæðisflokkurinn sem fór úr fjármálaráðuneytinu þannig að það tapaði 100 millj. kr. hverja klukkustund sem fjármálaráðuneytið var opið. Þessi tillöguflutningur sviptir Sjálfstæðisflokkinn öllum trúverðugleika. Á erfiðum tímum verður flokkurinn að geta sagt hvar þarf að leggja á skatta, en ekki bara skunda upp í ræðustólinn og þykjast geta gert allt fyrir alla. Það vita allir sem kæra sig um að 

Herra forseti. Mig langar að byrja á því að þakka hv. þingmanni fyrir stjórnarsamstarfið frá 2007  Það er tvennt sem alþjóðaumhverfið hefur sérstaklega tilnefnt til vitnis um að vel hafi tekist til á Íslandi við að fást við hrunið. Annað var það að gera ekki skuldir einkabanka að skuldum almennings. Hitt var það að það hefur verið talsvert í umræðunni hversu vel krónan hefur dugað til að taka á vandanum. Hér hefur verið unnið eftir áætlun Alþjóðagjaldeyrissjóðsins sem annars vegar laut að því hvernig við ætluðum að skera niður og hvar eða hversu mikið þyrfti að skera niður, hins vegar því hvernig við ætluðum að skapa vöxt. Niðurskurðarhlutinn hefur gengið nokkurn veginn eftir og við höfum ekki staðið hér og gagnrýnt það hversu mikið hefur verið skorið niður. Það er á vaxtahliðinni sem ríkisstjórnin hefur algerlega brugðist og það er vegna 

Virðulegur forseti. Víst áttum við samstarf árið 2007, en það er mikilvægt að læra af þeirri erfiðu reynslu, af því skipbroti sem varð og þeirri slæmu meðferð á ríkissjóði sem þá var upp á 200 þús. millj. kr. tap á hverju ári sem enginn var tilbúinn til að lána okkur. Enginn hefur neitt traust til að koma hér upp og kalla á sams konar hallarekstur. Það er furðulegt að formaður Sjálfstæðisflokksins hafi ekki stærð í sér til að viðurkenna hér að viðsnúningurinn í ríkisfjármálum er lykilatriði í því að endurreisa traust á Íslandi og íslensku atvinnulífi um allan heim og að þær erfiðu ákvarðanir sem teknar hafa verið eru lykilatriði í því. Það sem ég segi er að þrátt fyrir 

Herra forseti. Það er ágætt að Samfylkingin er farin að kannast við að hafa setið í ríkisstjórninni sem stýrði landinu á árunum frá 2007–2009. Hér er ég sakaður um að mæla fyrir tillögum sem vinna gegn því að loka fjárlagagatinu. Það er þvert á móti, við erum hér að mæla fyrir tillögum sem eru líklegar til þess að loka fjárlagagatinu hraðar en er að gerast. Það gerum við með því að örva fjárfestingu sem er í sögulegu lágmarki. Forsenda þess að það verði gert er að sköttum sé haldið í hófi, að hér verði ekki rekin sú stefna á tímum efnahagsþrenginga að hækka álögur á fyrirtæki og fólk. Það er röng efnahagsstefna. Því hefur verið haldið fram um Sjálfstæðisflokkinn að hann hafi lækkað skatta á röngum tíma, þ.e. þegar þenslan var, og að það sé líka rangt sem Sjálfstæðisflokkurinn segir þegar kreppa er, að þá sé 

Virðulegi forseti. Það gafst ekki mikill tími í andsvör við hv. þingmann, framsögumann, þannig að vonandi gefst mér aðeins betri tími til að ræða efni málsins núna á næstu tíu mínútunum eða svo. Ég ætla að byrja á því að viðurkenna að ég var eilítið ónákvæmur í ræðu minni áðan í andsvarinu. Að sjálfsögðu er minnst á peningamálastjórn í þessu plaggi Sjálfstæðisflokksins, en engu að síður er aðalspurningunni sem liggur undir ekki svarað, spurningunni sem atvinnulífið kallar eftir svari við, þ.e. hvort skipta eigi um mynt í þjóðfélaginu og heimilunum verði boðinn alvöruvalkostur í kaupum á húsnæði. Sjálfstæðismenn telja að hægt sé að leysa það með fjármálareglu sem er einhvers konar regla sem bindur útgjöld ríkissjóðs og jafnar þau út yfir lengri tíma. Sú hugmynd er til umræðu í viðskipta- og efnahagsnefnd um þessar mundir og fær þar málefnalega umfjöllun, um hana eru reyndar eilítið skiptar skoðanir að svo komnu máli, en við skulum sjá hvað setur. Hins vegar eru það dálítil vonbrigði að stærsti stjórnarandstöðuflokkurinn ætlar ekki að taka þátt í þeirri umræðu hvort krónan eigi til lengri tíma litið að vera valkostur fyrir heimilin eða fyrir fyrirtækin í landinu. Hvernig ætla menn að losa íslenskt atvinnulíf úr þeim höftum sem það býr við? Hvernig ætla menn að stíga skrefið til framtíðar? Ég vil ítreka að það er margt ágætt í tillögum Sjálfstæðisflokksins. Eins og fram hefur komið byggja þessar hugmyndir á þeim grundvelli sem lagður hefur verið undir stjórn núverandi ríkisstjórnar síðustu tvö árin. Hér er verið að spila eilítið djarfan leik að mér finnst. Hér er einblínt á að örva atvinnulífið og menn telja að til lengri tíma sé það betri leið, en ég tel að til skemmri tíma sé hætta á að staða ríkissjóðs verði sett í uppnám. Í umræðu um skattalækkanir verðum við að hafa það í huga sem ég kom að í andsvari mínu, að í Svíþjóð, Þýskalandi, Danmörku og öðrum löndum með öflug velferðarkerfi vita menn að í gegnum velferðarkerfið, í gegnum menntakerfið, er hægt að sækja sjálfbæran hagvöxt til lengri tíma litið. Þess vegna ber að fara varlega og ganga ekki of langt í skattalækkunum. Það er ein skattahækkun sem ég sé sérstaklega eftir og mér fannst blóðugt að samþykkja á sínum tíma, það var hækkun tryggingagjaldsins. Með þeirri breytingu var rangur hvati sendur inn í atvinnulífið, en gætum að því að skattbreytingar hjá núverandi ríkisstjórn hafa komið til vegna þess að við höfum þurft að bregðast við tekjufalli ríkissjóðs. Skattkerfið hvíldi um of á veltusköttum í bóluhagkerfinu og þeir hrundu og enginn mannlegur máttur, engin ríkisstjórn, hefði getað komið í veg fyrir það. Það eru sömuleiðis vonbrigði að sjá í þessum tillögum að hér ætlar Sjálfstæðisflokkurinn að leggja til að vikið verði frá rammaáætlun og menn fari strax í virkjun neðri hluta Þjórsár. Ég held að það sé skynsamlegt, bæði fyrir þá sem vilja virkja og þá sem vilja vernda, þá sem telja að við eigum að sækja hagvöxt framtíðarinnar í gegnum orkustefnuna, að bíða eftir rammaáætluninni. Við höfum verið að undirbúa þetta vinnulag í 12 ár. Við erum á lokasprettinum og þess vegna er mikilvægt fyrir okkur að klára þetta mál, bara til að skapa sátt, skapa frið um þetta verkefni til lengri tíma litið. Það er mín skoðun, herra forseti, að hrun krónunnar hafi leikið almenning miklu verr en hrun bankanna, og að erlendir kröfuhafar og ríkissjóður hafi tekið á sig stærsta hluta bankahrunsins en hrun krónunnar hafi haft miklu víðtækari áhrif á heimilin og fyrirtækin. Þess vegna tel ég að krónan og gjaldmiðillinn sé kannski stóra spurningin sem við ættum að velta fyrir okkur til lengri tíma litið. Við hrunið tvöfölduðust skuldir velflestra fyrirtækja. 70–80% þeirra urðu tæknilega gjaldþrota. Við höfum því miður búið við hægagang í atvinnulífinu í kjölfarið. Ég held að mikilvægt sé að við stjórnmálamenn förum að ræða hvernig samfélag við viljum búa til á Íslandi til framtíðar af því að svo virðist sem stjórnmálamenn séu hér að skiptast í tvo hópa. Sá sem hér stendur telur að nánara samstarf við alþjóðasamfélagið skapi forsendur til að skapa stöðugleika í fjármálum heimila og fyrirtækja til lengri tíma og með því að horfa út á við getum við byggt upp samkeppnishæft þjóðfélag sem laðar að fólk og fyrirtæki. Þess vegna eru vonbrigði að hlusta á málflutning stærsta stjórnarandstöðuflokksins sem vill leggja áherslu á haftaskipulag, þjóðernishyggju og hverfa aftur til þjóðfélagseinangrunar en þannig finnst mér málflutningur þeirra oft á tíðum vera. Ég held að rökræðan um langtímastefnu samfélagsins snúist um opið eða lokað samfélag, samstarf eða einangrun, sjálfstraust eða ótta gagnvart umhverfinu. Við jafnaðarmenn teljum að velferð þjóðarinnar felist í opnu samfélagi þar sem hver einstaklingur býr við öryggi og velferð og hafi greiða möguleika til vaxtar. Við leggjum áherslu á jöfnuð, og það hefur sýnt sig í þeim breytingum sem við höfum gert á skattkerfinu, en um leið viljum við að hvers kyns hindrunum eða pólitískum takmörkunum verði vikið úr vegi. Þeim markmiðum eigum við að ná í samstarfi við alþjóðasamfélagið. Við erum að því er virðist eini valkostur þeirra sem vilja uppbyggingu fjölbreytts atvinnulífs í alþjóðlegum tengslum og vilja losa heimilin og fyrirtækin undan oki verðtryggingar og hárra vaxta. Það sýnir sig vel í þeim efnahagstillögum sem Sjálfstæðisflokkurinn kynnir hér í dag. Hann ætlar ekki að koma með okkur í þá vegferð. Það eru vonbrigði. Við verðum líka að hyggja að því að útflutningur skapar verðmæti hér á landi. Við þurfum að auka hann. Hvernig gerum við það? Þrjár af fjórum stoðum útflutningsins nýta vandmeðfarnar auðlindir til verðmætasköpunar og búa við skerta möguleika til vaxtar. Þessar greinar munu ekki geta staðið undir þeirri fjölgun starfa sem nauðsynleg er á næstu árum. Ungt, vel menntað fólk vill eiga kost á vel launuðum og spennandi störfum og þau er ekki að finna í nægilegu magni í álverum, sjávarútvegi eða ferðaþjónustu. Það liggur því beinast við að skapa forsendur á Íslandi fyrir öflugan hugverkaiðnað, tækni, þjónustu og iðngreinar þar sem samkeppnisforskotið liggur í hugviti, menntun og tækniþekkingu starfsfólksins. Slík fyrirtæki gegna lykilhlutverki í uppbyggingu á íslensku hagkerfi til lengri tíma litið. Fyrirtæki í þessum geira kvarta sáran undan oki íslensku krónunnar. Þau hafa óskað eftir betra aðgengi að fjármagni og erlendum mörkuðum. Við höfum möguleika til að skapa öflugan iðnað sem byggir á hugviti, tækni og skapandi hugsun en þá þurfum við að skapa slíkum fyrirtækjum umhverfi til vaxtar. Það er verkefni stjórnmálamanna að móta þannig umhverfi að fyrirtæki geti vaxið og dafnað á Íslandi. Það er verkefni okkar og að því eigum við að stefna. Þessi hluti iðnaðarins er kannski sá vaxtarbroddur sem margar þjóðir horfa til, en án stefnubreytingar í íslensku efnahagslífi munum við eiga í miklum erfiðleikum með að halda þessum fyrirtækjum hér á landi. Gjaldeyrishöft skapa vandræði í alþjóðlegum rekstri og án hafta má búast við miklum sveiflum krónunnar sem skapar óöryggi. Þá þurfa fyrirtæki í þessum geira aðgengi að fjármagni á góðum vaxtakjörum, því er vaxtastig íslensku krónunnar þeim þungt. Opnun erlendra markaða og afnám tollmúra er mikilvægt en mestu skiptir þó öryggi í rekstrarumhverfi til lengri tíma. Þannig verða áætlanir að geta byggt á traustum forsendum til framtíðar. Það er mikilvægasta atvinnumálið á Íslandi í dag að skapa þannig umhverfi að fyrirtæki í hugverkaiðnaði, tækni-, iðn- og þjónustugreinum geti eflst á Íslandi. Vandamál Íslendinga eru heimatilbúin og án breytinga eigum við á hættu á að missa bestu fyrirtæki okkar úr landi. Við stöndum á nokkrum tímamótum. Ef við viljum halda núverandi lífskjörum er um tvær leiðir að velja, annars vegar að keppa við láglaunasvæði í frumframleiðslu og hefðbundnum lágtækniiðnaði eða fylgja fordæmi þeirra þjóða sem mestum árangri hafa náð og hafa lagt áherslu á stöðug starfsskilyrði, stöðuga mynt og aukna áherslu á hátækniiðnað, menntun og rannsóknir. Ísland á að vera hluti af alþjóðlegu, opnu og heilbrigðu viðskiptaumhverfi sem tryggir gott rekstrarumhverfi fyrir verðmætustu fyrirtæki okkar. Þess vegna hafa jafnaðarmenn í Samfylkingunni barist fyrir aðild að Evrópusambandinu sem gefur þessum fyrirtækjum raunverulega möguleika til framtíðar. Þau hafa óskað eftir því að stjórnmálamenn þjóðarinnar taki þetta mál á dagskrá og það er skylda okkar að klára umsóknarferlið sem er í gangi núna og leiðir vonandi til aðildar, og leyfa þjóðinni svo að taka afstöðu til hennar. Það eru vonbrigði fyrir jafnaðarmenn að flokkurinn sem telst vera til hægri við þá á litrófi stjórnmálanna ætli ekki að taka þátt í því verkefni sem fram undan er, að kanna til hlítar hvort hyggilegt sé fyrir Íslendinga að gerast aðilar að Evrópusambandinu og taka upp nýja mynt. Fyrirtæki í þessum geira hafa kallað eftir því og þau eiga það inni hjá okkur stjórnmálamönnunum að við færum þeim þann möguleika að geta skipt um mynt, losnað við höft, búið við betri fjármagnskosti og aðgengi að mörkuðum o.s.frv. Það eru vonbrigði ef Sjálfstæðisflokkurinn ætlar ekki að taka þátt í því verkefni. Ef hann ætlar ekki að taka þátt í því getur hann ekki kallað sig flokk atvinnulífsins. Hann er þá bara flokkur hluta atvinnulífsins. Þetta tel ég vera brýnasta verkefnið til að ná viðspyrnu hér í þjóðfélaginu og skapa sjálfbæran hagvöxt til lengri tíma litið. Þess vegna á að setja þessi mál á dagskrá.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Magnúsi Orra Schram fyrir ræðuna og hlý orð um hluta efnahagstillagna okkar. Það er þó eitt sem mig langar að benda honum á: Það er ekki rétt sem hann segir að þau viðbrögð að lækka skatta séu ekki í samræmi við það sem tíðkast í kringum okkur. Svíar lækkuðu til dæmis skatta hjá sér til að mæta þeim efnahagshamförum sem nú ríða yfir og Þjóðverjar hafa ekki hækkað sína skatta o.s.frv. Ég tek þessar þjóðir sem dæmi af því að hv. þingmaður nefndi þau lönd. En ég ætlaði ekki að gera það að umtalsefni mínu heldur ætlaði ég að gera að umræðuefni þá mýtu sem virðist vera komin upp hjá einhverjum hluta Samfylkingarinnar að við séum að skila auðu í gjaldeyrismálum. Nú er það svo að til er fyrirbæri sem heitir hagfræðilegt eða fjármálalegt læsi. Það er ekki hægt að ætlast til þess að allir geti lesið hagfræðilegan og fjármálalegan texta, skilið hann og komið honum til skila en þar sem hv. þingmaður hefur einhverja menntun á því sviði ætla ég honum það ekki. Aftur á móti vil ég spyrja hann aðeins út í læsi hans almennt af því að á bls. 19–22 er í löngu máli fjallað um hvaða stefnu við höfum í gengismálum og í gjaldeyrismálum. Mig langar jafnframt að spyrja hv. þingmann: Hvort ætlar Samfylkingin að sækja um aðild að norðurbandalaginu eða suðurbandalaginu þegar kemur að því að taka upp evru?

Virðulegi forseti. Ég tók dæmi um þessi ríki í Norður-Evrópu vegna þess að þau búa í raun og veru við öflugt skattkerfi. Þau afla mikilla tekna til að standa undir sameiginlegum sjóðum, hvort sem það er á sviði velferðar, menntakerfis eða annarra verkefna. Þær þjóðir telja að í gegnum skattkerfið, í gegnum öfluga tekjustofna, sé mikilvægt að sækja fjármuni því að í gegnum velferðarkerfið og í gegnum menntakerfið er hægt að skapa hagvöxt til lengri tíma litið. Við styðjum þá sem orðið hafa fyrir áföllum, við menntum unga fólkið okkar til að það geti stofnað fyrirtæki og sótt fram, skapað samkeppnishæfa vöru sem við getum selt til útlanda, og þannig streyma fjármunir inn í hagkerfið. Ég tel að við eigum að fara þessa sömu leið. En þá þurfum við líka að hafa gott skattkerfi sem grípur þá fjármuni og gerir það með skynsamlegum hætti. Ég er tilbúinn að lækka skatta til að örva atvinnulífið og þess vegna nefndi ég dæmi um tryggingagjaldið. Það hefði verið klók skattalækkun að fara ekki þá leið að hækka tryggingagjaldið á sínum tíma heldur taka kannski þau gjöld, þá fjármuni sem við þurftum að sækja, í gegnum umhverfisgjöld, þeir sem menga eiga að borga meira, grípa kannski eitthvað í þá auðlindarentu sem er að skapast af þeim auðlindum sem nýttar eru á Íslandi. Ég hefði farið þá leið í skattahækkunum en ekki fara í gegnum tryggingagjaldið sem gengur út á það að fyrirtæki borgi krónur fyrir hvern starfsmann sem þau hafa í vinnu eða ráða í vinnu, það er rangur hvati. Að því leytinu til held ég að við getum náð saman. Ég held hins vegar að það sé óábyrgt tal að koma hér fram og segja: Við munum afnema allar þær skattbreytingar sem ríkisstjórnin réðist í. Vegna þess að margar þeirra voru hyggilegar og jákvæðar, t.d. hvað snertir breytingar á tekjuskatti einstaklinga.

Virðulegi forseti. Í efnahagstillögum okkar segir: „Árið 2009 var birt viðamikil rannsókn sem unnin var af hagfræðingum við Harvard-háskóla. Þar voru viðbrögð 21 ríkis innan OECD við efnahagskreppu metin og náði rannsóknin aftur til ársins 1971. Borinn var saman árangurinn af því að annars vegar auka ríkisútgjöld til að örva hagkerfið og hins vegar árangurinn af því að lækka skatta. Niðurstaða þessarar rannsóknar var eindregið sú að þau ríki sem höfðu farið þá leið að lækka skatta náðu árangri fyrr og það sem meira var, árangur þeirra var viðvarandi.“ Nú langar mig að spyrja hv. þingmann: Hefur hann dýpri þekkingu eða vitneskju um þessi mál en þessi hópur hagfræðinga við Harvard-háskóla? Hefur hann gert einhverjar aðrar rannsóknir eða á hvaða grunni byggir hann þá vitneskju sína að óráð sé að lækka skatta í kreppu? En það sem ég gerði að aðalumtalsefni í fyrri spurningu minni var hvort verið gæti að þingmaðurinn hefði ekki lesið framlag okkar til umræðunnar um gengismál, gjaldeyrismál, peningastefnu og fjármál sem er hér á einum fjórum blaðsíðum í skýrslunni. Hvernig stendur á því að hv. þingmaður vill ekki minnast á það og er hættur að tala um að við skilum auðu í gjaldmiðlamálunum?

Virðulegi forseti. Ég verð að upplýsa hv. þingmann um að ég las þessa grein, ég held að umfjöllun hafi verið um þetta í vikublaðinu Economist á sínum tíma. Ég man eftir því að ég las hana, ljósritaði og dreifði til valinkunnra aðila. Ég er því fullkomlega meðvitaður um þá stúdíu sem hv. þingmaður vitnaði til.  
             Eins og ég benti á í ræðu minni hækkuðum við tekjurnar þó ekki meira en það að við vorum í raun bara að viðhalda þeim tekjum sem voru fyrir hrun, vegna þess að veltuskattarnir hrundu og við þurftum að bregðast við því með einhverjum hætti. 

Virðulegi forseti. Ég kem hingað upp til að taka þátt í umræðunni um skatta. Eitthvað virðast rannsóknir vera misvísandi því að ég man eftir rannsókn sem var unnin fyrir þingnefnd bandaríska þingsins á því hvort betra væri að auka útgjöld til að örva efnahagslífið eða lækka skatta og í ljós kom að útgjaldaauki örvar hagkerfið meira en skattalækkun. Ég man ekki nafnið á þeim sem unnu þá rannsókn en ég get örugglega látið viðkomandi fá eintak af henni. Þess má líka geta að það leyfi sem þingið veitti fólki til að taka út séreignarsparnað sinn hefur verið ígildi þess að ríkið fari í að auka útgjöld og örvi efnahagslífið álíka og sambærileg útgjaldaaukning. En ég kom hingað upp til að spyrja hv. þingmann út í þær fullyrðingar um að stjórnarandstaðan hafi engar tillögur um hvernig leysa eigi gjaldmiðilsvandann. Ég vil spyrja hv. þingmann: Finnst honum ekki óeðlilegt að enginn annar möguleiki sé skoðaður en sá að taka upp evru? Þegar ég var í stjórnarliði kallaði ég margoft eftir því að það yrði skoðað hvaða kosti Ísland hefur í gjaldmiðilsmálum og ekki hefur enn birst nein skýrsla eða úttekt á því. Það er ekki mjög trúverðugt að kalla eftir afstöðu til lausnar á gjaldmiðilskreppunni þegar engin slík úttekt liggur fyrir.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Ég man eftir því að við sátum saman á fundi Siðmenntar við þingsetningu núna í haust. Þá flutti ung kona þar ræðu, sem ég man ekki alveg nafnið á akkúrat þessa stundina. Hún sagði að við ákvarðanatöku væri það eðli mannshugans að sækja upplýsingar úr umhverfinu sem styddu þá tilfinningu sem maður hefði. Það var eitthvað á þá leið. Það er kannski þess vegna sem ég man bara eftir rannsókninni þar sem talað er um að betra sé að lækka skatta en örva útgjöld. Ég man ekki eftir þeirri rannsókn sem hv. þingmaður vísaði til. Ég hef verið þeirrar skoðunar, og viðurkenni það, að við ættum að stíga varlegar til jarðar í að hækka skatta og horfa frekar til þess að skera niður í útgjöldum. En ég tel að við höfum gengið eftir þeirri línu nokkuð ágætlega í ríkisstjórnarsamstarfinu, þó að það hafi verið vandasamt, ég held að hlutfallið sé 55% á móti 45% í aðlögun að þeim breytingum sem við höfum gert til að ná niður fjárlagahallanum. Þannig hafa menn í raun og veru tekið undir bæði sjónarmiðin, að ég tel, þ.e. að fara eigi varlega í að höggva ríkisreksturinn of mikið niður því að það geti haft áhrif á hagkerfið, en stíga um leið varlega til jarðar í að breyta skattkerfinu. Ég endurtek það sem ég sagði áðan, ég tel að menn hafi farið nokkuð hyggilega leið í skattbreytingunum svona heilt yfir. Ákveðið var í efnahags- og viðskiptanefnd í haust að skoða með þverpólitískum hætti peningamálastjórn og þá möguleika sem við stöndum frammi fyrir. Ég óttast ekki þá umræðu, hvort sem hún fer fram í þessum sal eða í þingnefndinni, hvaða valkosti við höfum í gjaldmiðilsmálum. Ég óttast þá umræðu ekki og ég held að það sé hið besta mál að fara í slíka umræðu. Ég hef lesið mér nokkuð til og hef komist að ákveðinni niðurstöðu en ég tel mjög hyggilegt að við tökum opna umræðu um þetta verkefni.

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir það með hv. þingmanni að mjög brýnt er að ræða aðra valkosti. Nefndin sem hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra skipaði um mótun nýrrar peningastefnu á því miður ekki að skoða valkostina, ekki samkvæmt erindisbréfinu. Það er þá kannski verkefni hv. efnahags- og viðskiptanefndar að skoða það. Hvað varðar hina jákvæðu afstöðu Samfylkingarinnar til Evrópusambandsins er ég farin að óttast það að hún sé eiginlega orðin afsökun fyrir því að skoða ekki aðra möguleika. Ég undrast það til dæmis mjög að ekki var farið í að reyna að fá Norðmenn til að aðstoða okkur strax eftir hrun, í ljósi þess að hingað komu embættismenn til að aðstoða okkur. Það hefði þá kannski tryggt að við hefðum getað staðið vörð um velferðarkerfið frekar en með aðstoð Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Þessi jákvæða afstaða til Evrópusambandsins gerir það að verkum að allt of lítil umræða er um neikvæðar hliðar á því að vera með opið samfélag eins og hv. þingmaður ræddi um. Opið samfélag býður líka upp á streymi fjármagns sem er sprottið upp úr jarðvegi spillingar og glæpa. Bankaleyndin hefur m.a. gert það að verkum að eftir að Evrópa varð svona opin flæddi ólöglegt fjármagn á milli landa.

Virðulegi forseti. Ég ítreka það sem ég sagði í fyrra andsvari að ég óttast ekki þá umræðu þó að ég sé ákveðinnar skoðunar. Ég tel mjög skynsamlegt, og við ættum að hvetja til þess, að slík umræða verði tekin upp. Við ættum að ræða mjög opinskátt aðra valkosti í gjaldmiðilsmálum. Menn hafa rætt einhliða upptöku annarrar myntar. Ég fæ ekki betur séð en það muni kosta okkur allan gjaldeyrissjóðinn að kaupa upp þá mynt, til að geta veitt almenningi aðgang að nýrri mynt, og við munum þá ekki hafa neinn varasjóð til að fara í, það muni kosta okkur gríðarlega fjármuni. Ef við ætlum að tengja okkur við aðra mynt, hver yrði ávinningurinn af því? Ef þær myntir eru of sveiflukenndar, af hverju er þá ekki hægt að tengja sig við evruna og af hverju göngum við þá ekki í Evrópusambandið og fáum stuðning Evrópska seðlabankans til að standa á bak við evruna svo að við séum ekki berskjölduð gagnvart spákaupmennsku? Ég ítreka að ég tel skynsamlegt að fara í slíka umræðu. Við getum kallað til allar þær skýrslur sem skrifaðar hafa verið um þessi mál. Ég held að allir stjórnmálaflokkarnir hafi farið í gegnum þá umræðu og komist að þeirri niðurstöðu á einum eða öðrum tíma að skynsamlegast væri að skoða upptöku evru. Það má kannski snúa þessu þannig: Eins og ég er fylgjandi inngöngu í Evrópusambandið þá óttast ég það ekki og vil sjá aðildarferlið ganga alla leið. Ég tel að fólk eigi að hafa allar upplýsingar uppi á borðinu þegar það tekur afstöðu. Mér finnst oft eins og þeir sem eru á móti ESB óttist það að málið gangi til enda og fólkið fái að taka afstöðu. Eins er það með myntina, ég óttast ekki að við göngum alla leið og fáum allar upplýsingar upp á borðið. Ég held að upptaka evru sé skynsamlegasta leiðin til að leysa þau vandamál sem við stöndum frammi fyrir. Við hv. þingmaður erum sammála um þau vandamál; verðtryggingin, verðbólgan, vextirnir, fjármagnskostnaður, þetta eru óásættanleg vandamál sem við stöndum frammi fyrir og við þurfum að leysa þau með einum eða öðrum hætti. Okkur greinir kannski á um hvernig við eigum að leysa þau en við eigum ekki að skila auðu í þessari umræðu eins og sumir stjórnmálaflokkar hafa gert.

Virðulegi forseti. Ég ætla að vona að þessi ræða mín verði ekki túlkuð þannig að ég sé að skila auðu en ég ætla að fjalla um áhrifin af þeim efnahagstillögum sem við sjálfstæðismenn leggjum til. Hér er búið að fara yfir margar tillögur okkar en prímus mótor í þessu öllu saman er fjárfesting. Hér er gert ráð fyrir að fjárfestingin verði á fjórum stöðum. Í fyrsta lagi er það fjárfesting í innviðum, í öðru lagi fjárfesting í sjávarútvegi, í þriðja lagi fjárfesting í orkuverum og iðnaði og í fjórða og síðasta lagi fjárfesting lítilla og meðalstórra fyrirtækja sem skiptir langmestu máli í þessu sambandi vegna þess að flestöll störf á Íslandi eru í litlum og meðalstórum fyrirtækjum. Hvernig á að laða fram þessa fjárfestingu? Jú, við gerum ráð fyrir því að fjárfesting í innviðum sé einföld stjórnvaldsákvörðun og á næsta ári verði fjárfest fyrir 26,4 milljarða í innviðum og fyrir 29,5 milljarða árið 2013. Eitthvað af þessum innviðafjárfestingum eru einkafjárfestingar, t.d. Vaðlaheiðargöng, annað lendir beint á ríkissjóði. Það er ljóst að ríkisútgjöld munu hækka sem nemur þessum útgjöldum en tekjur koma líka á móti vegna þess að fjárfestingar í innviðum bera virðisaukaskatt og alls konar skatta sem talið er að séu u.þ.b. 40% af þeim fjárfestingum sem ráðist er í. Nettóáhrifin á ríkissjóð eða verri staða ríkissjóðs verður í kringum 12 milljarðar hvort ár. Síðan er það fjárfesting í sjávarútvegi. Fjárfesting í sjávarútvegi er í sögulegu lágmarki núna eða um 4,5 milljarðar á ári og hefur verið það síðastliðin þrjú ár. Fyrir hrun var meðalfjárfesting í kringum 17 milljarðar í vélum, tækjum, húsnæði og skipum. Síðan voru aðrar fjárfestingar eins og í kvótum og annað slíkt en við teljum það ekki með. Við gerum ráð fyrir því að vegna mjög lítilla fjárfestinga undanfarin þrjú ár verði fjárfestingastökk og fjárfesting stökkvi úr því að vera í kringum 4,5–5 milljarðar á þessu ári upp í í kringum 26,5 milljarða. Forráðamenn í sjávarútvegi telja að þetta sé jafnvel vanmetið hjá okkur, þeir tala um að við fulla vissu um sjávarútvegskerfið mundu þeir fjárfesta fyrir um það bil 30 milljarða. Hver er leiðin til þess að laða fram þessa fjárfestingu í sjávarútvegi? Jú, það er að skapa vissu um sjávarútvegskerfið og í því sambandi leggjum við til að farin verði svokölluð samningaleið sem sáttanefndin lagði til. Hún byggir á því að gerðir verði langtímanýtingarsamningar sem útgerðirnar borgi fyrir. Síðan er það fjárfesting í orkuverum og iðnaði. Á næsta ári er gert ráð fyrir að hún verði um 25,5 milljarðar og 52 milljarðar árið 2013. Þetta eru fjárfestingar í virkjunum og verkefnum tengdum þeim og þetta er ekki mikil fjárfesting á nokkurn hátt ef haft er í huga að það þarf mjög mikla fjármuni til að byggja upp orkuver og stórorkunotendur. Síðan er það fjárfesting í litlum og meðalstórum fyrirtækjum með öllum þeim ráðum sem hér eru borin fram. Ásamt með fjárfestingu í innviðum, sjávarútvegi, orkuverum og iðnaði og með skattalækkunum og öðru slíku, teljum við að fjárfesting lítilla og meðalstórra fyrirtækja geti orðið allt að 41,6 milljarðar á næsta ári og 21,3 milljarðar árið 2013. Þessu fylgir að ný störf verða til. Miðað við mjög hógvært mat verða til í tengslum við þessa fjárfestingu í kringum 9 þús. störf á næsta ári og 5 þús. störf árið 2013. Stefnan hjá okkur er sú að ná fullu atvinnustigi í gegnum þessar fjárfestingar. Hvaða áhrif hefur þetta á efnahagskerfið? Það vill svo vel til að í þjóðhagslíkani sem keyrt var í tengslum við þessa vinnu sjáum við að fjárfestingin í hlutfalli við landsframleiðslu fer úr því að vera í sögulegu lágmarki, í kringum 13%, í það að skjótast yfir 20% á næsta ári. Hún fer síðan niður, rétt undir eðlilegt fjárfestingarstig sem er á milli 19 og 20%. Það er sú tala af landsframleiðslu sem ríki OECD hafa búið við, fjárfesting hefur að vísu minnkað örlítið núna, en þetta er samt þó nokkuð minna en Ísland hefur búið við marga undanfarna áratugi. Ég hef lýst atvinnustiginu en það fer í fullt stig á þarnæsta ári. Fullt atvinnustig þýðir að fyrir hendi verður það sem kallað er náttúrulegt atvinnuleysi eða leitaratvinnuleysi og verður á svipuðu stigi og það var hér fyrir hina miklu þenslu árin 2006, 2007 og jafnvel 2008. Drifkraftar hagvaxtar eru annars vegar fjárfesting og hins vegar atvinna. Með því að taka fjárfestinguna upp á það stig sem við tölum hér um og atvinnuna stekkur hagvöxtur á næsta ári og þarnæsta ári upp fyrir 4%. Síðan dregur úr og hann fer niður í um það bil 2,5% í kringum árin 2016–2017 og helst þar. Talið er að hagkerfi með fulla nýtingu framleiðsluþátta vaxi með í kringum 2,5% hraða á ári og þá er hvorki um að ræða það sem við köllum framleiðsluspennu eða framleiðsluslaka, þ.e. við eigum ekki að búa við erfiðleika með verðlag og annað slíkt. Þetta hefur bein áhrif á landsframleiðsluna en hún eykst. Skattgrunnarnir margfrægu stækka og ríkissjóður fer fyrr í plús en ella. Hér er miðað við að árið 2013 verði ríkissjóður kominn á núllið og verði rekinn eftir það með 1–1,5% afgangi sem fer í að borga niður skuldir. Skuldirnar greiðast nokkuð hratt niður og útkoman úr þjóðhagslíkaninu sem var keyrt í tengslum við þetta sýnir að á um það bil fimm til sex árum komast ríkissjóðsskuldirnar niður fyrir 60%. Þegar hv. þm. Helgi Hjörvar talar um að þetta sé kosningaplagg og algjörlega óraunhæft og það eigi að fara að rústa ríkissjóð og annað slíkt, ætla ég að biðja hann um að fara vel yfir útkomuna úr þjóðhagslíkaninu sem birt eru með þessu. Ég ætla að sannfæra hann um að staða ríkissjóðs verður betri við þessar ráðstafanir en við þá stefnu sem nú er rekin. Ef hann finnur veilu í þessu skal ég biðja hann opinberlega afsökunar á því, en ég hlusta ekki á svona rugl eins og áðan þar sem þingmaðurinn kemur upp og gaggar eins og ég veit ekki hvað og niðurlægir verk þeirra sem hafa unnið þessa áætlun. Ég fullyrði að þetta er samkvæmasta plan í efnahagsmálum sem gert hefur verið á Íslandi síðan við sjálfstæðismenn bjuggum til áætlunina með AGS haustið 2008.

Ég vil biðja þingmenn að gæta orða sinna og beina máli sínu til forseta.

Virðulegi forseti. Ég hjó eftir því að þingmaðurinn fór með þessa tuggnu klisju um fjárfestingar í sjávarútvegi og ég sá mig tilknúna til að gera smáathugasemd við það. Nú hefur það komið fram í umræðu að undanförnu að útgerðin hefur fjárfest á síðasta áratug fyrir á bilinu 90–130 milljarða í greininni. Það fer svolítið eftir því hvort menn miða við ársreikninga eða opinberar hagtölur hvort við erum nær 90 milljörðum eða 130 milljörðum, en á þessu bili er fjárfestingin. Hins vegar er staðreynd að skipastóllinn er um það bil 25 ára gamall að meðaltali þannig að ekki bendir það nú til þess að miklar fjárfestingar hafi átt sér stað í íslenskum sjávarútvegi á árunum fyrir hrun. Umtalsverður kippur varð þó í fjárfestingum bara núna fyrir stuttu þegar Samherji keypti í Brimi þannig að það bendir nú til þess að fjárfestingargeta greinarinnar sé eitthvað að glæðast. Ég vildi þar af leiðandi vekja athygli á þessu hjá þingmanninum, að þetta er klisja sem menn hafa tuggið hér upp í umræðunni á undanförnum mánuðum, klisja sem harla lítil innstæða er fyrir þegar betur er að gáð. Það kemur líka fram í þessum tillögum sjálfstæðismanna að þeir vilja fjármagna skattalækkanir, vilja að þær fjármagni sig sjálfar, með auknum umsvifum, en maður getur náttúrlega spurt sig líka: Hvaðan eiga þau umsvif að koma? Kvótinn er fastur og ekki vilja menn sjá neina breytingu þar á, ekki í þeim herbúðum þaðan sem þessar tillögur koma. Það vantar kaupendur að raforku. Hvað með ferðaþjónustuna? Það er yfirvofandi heimskreppa og ekki kannski von til þess að 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágætar spurningar. Varðandi fjárfestingarnar í sjávarútvegi er þingmaðurinn aðeins of bundinn við skip og báta. Ég er að tala um greinina í heild sinni, þar hefur verið í kringum 8% fjárfesting síðasta áratug, þ.e. fyrir þessi þrjú ár sem þetta hefur farið niður í algjört lágmark, og við sjáum til dæmis hvernig byggt var upp á Þórshöfn, 5 milljarðar þar. Það var byggt upp í kringum makrílvinnsluna í Neskaupstað, einir 4 milljarðar þar, o.s.frv. Það liggur algjörlega ljóst fyrir að mikil fjárfestingarþörf er í landvinnslu, m.a. til að mæta vinnslu á nýjum tegundum eins og makríl. Það sem við erum jafnframt að segja er að það er mikil fjárfestingargeta í sjávarútvegi. Í tengslum við þessa vinnu hringdum við í útgerðirnar hringinn í kringum landið og spurðum hvað þau áætluðu að þau mundu fjárfesta. Það er algjörlega á hreinu að það er mikil fjárfestingargeta en fjárfestingarviljann vantar út af óvissunni. Jafnframt spyr hv. þingmaður hvað það sé sem eigi að drífa áfram þessi miklu umsvif. Ég var að telja það upp fyrir hv. þingmanni, útskýrði það nákvæmlega, í gegnum fjárfestinguna. Ég er búinn að tala núna um sjávarútveginn, það er alveg rétt hjá hv. þingmanni að það eru ekki raforkukaupendur vegna þess að ekki er verið að semja við raforkukaupendur. Það er einfaldlega þannig eins og margoft hefur komið fram. Síðan eru það innviðirnir, það er stjórnvaldsákvörðun. Síðan eru það litlu og meðalstóru fyrirtækin, 

Herra forseti. Sá þingmaður sem hér stendur hefur ekki lagt í vana sinn að gelta mikið, og ekki upp við tré heldur. Við skulum bara sýna kurteisi í samskiptum í þessum þingsal. Hv. þingmaður leggur áherslu á það að mikil fjárfestingargeta sé í greininni. Sú fjárfestingargeta tók einmitt mikinn kipp og sýndi sig einmitt í hinum nýafstöðnu viðskiptum Samherja og Brims fyrir stuttu. Það er því ekki rétt sem þingmaðurinn segir, að ekkert sé verið að fjárfesta í íslenskum sjávarútvegi. Það voru stærstu viðskipti sem við höfum séð um langt árabil sem þá áttu sér þar stað. Þess vegna er það líka mjög athyglisvert í ljósi hinnar miklu fjárfestingargetu að það skuli engu mega breyta og ekki hrófla við kerfinu. Getan, arðurinn og hagnaðurinn, í greininni er óumdeild eins og sakir standa. 

Virðulegi forseti. Ég ætlaði nú ekki að sýna ónærgætni með því að tala um hundinn, það var alls ekki það að ég meinti að þingmaðurinn minnti á hund, en hvað um það. Menn verða hins vegar að gera sér grein fyrir því hvernig fjárfestingar verða til. Fjárfesting í Brimi sem Samherji gerði er ekki nettófjárfesting í sjávarútvegi. Það eru aðilar að fara út. Það sem við erum að tala um eru vélar og tæki. Við erum ekki að tala um kvótakaup og annað slíkt. Það er mjög mikilvægt að gera sér grein fyrir því.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu og kennslustund í áhrifum aukinna fjárfestinga á efnahagslífið. Okkur veitir örugglega ekki af vegna þess að ég er sammála því að ekki hefur verið nóg að gert til að efla fjárfestingu í landinu. En ég er hingað komin til að ræða önnur mál. Hér er smáklausa í þessari greinargerð sem við ræðum með frumvarpi um efnahagstillögur sjálfstæðismanna þar sem talað er um að OECD hafi komist að því að skattbyrði hér á landi sé með því þyngsta sem gerist í aðildarlöndunum. Ástæðan er sú að greiðslur inn í lífeyrissjóðina séu mjög þungar, sem sagt ef maður bætir þeim ofan á tekjuskattsgreiðslur og aðra óbeina skatta sé skattbyrðin miklu þyngri hér en annars staðar. Þá velti ég því fyrir mér hvort leiðin til að draga úr skattbyrði sé einmitt að umbreyta lífeyrissjóðakerfinu. Lífeyrissjóðakerfið sem við höfum í dag hefur verið byggt upp á mjög skömmum tíma með miklum greiðslum frá vinnandi fólki, frá þeim sem eru yngri á vinnumarkaði. Það fólk greiðir inn í lífeyrissjóðina fyrir sig til að öðlast sjálft lífeyrisréttindi og að greiða inn fjármagn til að fjármagna útgreiðslur úr lífeyrissjóðunum fyrir eldri kynslóðirnar. Yfirleitt vara hagfræðingar við því að farið sé svona hratt í að byggja upp lífeyrissjóðakerfið þannig að ég velti bara fyrir mér hvort hv. þingmaður sé sammála mér um að við höfum farið of skarpt í að byggja hér upp lífeyrissjóðakerfið sem er stærra hér en nokkurs staðar annars staðar.

Nei, virðulegur forseti, ég er alls ekki sammála hv. þingmanni um þetta. Ástæðan fyrir því að í hagtölum virka skattgreiðslur á Íslandi í lægri kantinum miðað við önnur ríki er að í öðrum ríkjum er gegnumstreymisfyrirkomulag lífeyriskerfisins. Þar borga vinnandi kynslóðir inn í ríkissjóð og eldri kynslóðir fá borgað út úr ríkissjóði. Það sem síðan gerist er að þegar visst jafnvægi er komið í mannfjöldaþróunina verður sú byrði allt of þung fyrir vinnandi kynslóðir, þ.e. að halda uppi eldri kynslóðum. Til dæmis fór á Ítalíu 31% af launasummunni sem þar var borguð eða launatengdum kostnaði í að borga ellilífeyri. Það var orðið allt of þungt og kerfið var sprungið. Meðal annars af því stafa fjárhagsvandræði Ítalíu. Það eru fleiri lönd, Grikkland er náttúrlega dæmi um annað land sem svona er komið fyrir. Hér á Íslandi var farin sú leið að hafa þetta kerfi á einkamarkaði og fólk mundi sjálft fjármagna kerfið með því að tekið yrði af launum þess og kostir fjármagnsmarkaðarins yrðu nýttir og enn meiri eign byggð upp þar. Síðan fær fólk í samræmi við það sem það hefur borgað inn í sjóðina út úr sjóðunum. Ég er algjörlega ósammála hv. þingmanni í því að farið hafi verið of hratt í þetta. Ég tel að þetta hafi verið mikið gæfuspor en aftur á móti eru ágallar á lífeyrissjóðakerfinu sem má tala um og er rétt að tala um að þurfi að endurbæta. Heildarkerfið 

Virðulegi forseti. Ég er ekki jafnánægð með núverandi lífeyrissjóðakerfi vegna þess að að mínu mati er það orðið of stórt fyrir íslenskt efnahagslíf. Of mikil áhersla hefur verið lögð á að byggja það hratt upp þannig að það eru ákveðnar kynslóðir sem bera óeðlilega þunga byrði af lífeyri, sem sagt sínum lífeyri og svo lífeyri þeirra sem ekki söfnuðu upp lífeyrisréttindum. Við sjáum afleiðingar þessa í mjög hárri raunávöxtunarkröfu sjóðanna sem heimili landsins standa ekki undir. Auk þess hefur verið nauðsynlegt að setja verðtryggingu til þess að tryggja lífeyrissjóðunum þessa raunávöxtun. Þessi uppbygging lífeyrissjóðakerfisins er ein ástæða þess að íslensk heimili eru í miklum skuldavanda 

Virðulegi forseti. Þetta voru margar spurningar. Ég ætla að velja það sem snýr að lífeyrissjóðunum, við höfum svo oft rætt skuldamálin áður að við skulum kannski ekki fara út í það, til þess að ná að klára hina umræðuna. Ég er algjörlega sammála hv. þingmanni um það að þessi lögbundna ávöxtunarkrafa á lífeyrissjóðina er of há. Hagkerfi, eins og ég sagði áðan í ræðu minni, vaxa um þetta 2,5% í jafnvægi þannig að hagkerfi ætti að geta gefið í kringum 2,5% raunvexti að jafnaði. Það er aftur á móti ekki rétt hjá þingmanninum að yngri kynslóðirnar séu að borga lífeyri eldri kynslóðanna í lífeyrissjóðakerfinu íslenska. 

Virðulegur forseti. Það er rangt hjá hv. þingmanni að ég hafi kallað þetta kosningaplagg þó að það geti svo sem verið jafngott nafn og hvað annað. Ég sagði að þrátt fyrir ýmsa ágæta viðleitni í þessum tillögum svipti þær trúverðugleika algerlega óraunsæjar hugmyndir í skattamálum að Sjálfstæðisflokkurinn virtist ekkert hafa lært af hruninu í þeim efnum, það græfi undan trúverðugleika allra tillagnanna. Hér var ráðist í innstæðulausar skattalækkanir á kjörtímabilinu 2003–2007 sem varð að draga til baka til að ríkisfjármálin væru sjálfbær. Þetta vita allir. Það er sjálfsagt að fara yfir í efnahags- og viðskiptanefnd, og ég skal sjá til þess að það verði gert, þau gögn sem hér að baki búa. Auðvitað er rétt að með því að auka atvinnu og auka fjárfestingu getum við til langframa aukið tekjur ríkissjóðs. Stundum er hægt að lækka skatta og hafa af því meiri tekjur, en að falla frá tugmilljarðatekjuöflunaraðgerðum í einu vetfangi upp á það að vonir um vöxt einhvern tímann í framtíðinni muni bæta upp tekjutapið er einfaldlega óraunsætt og ábyrgðarlaust. Þannig virkar heimurinn bara ekki. Vonandi getum við aukið fjárfestingu og atvinnustig þannig að hér styrkist skattagrunnurinn og það megi létta aftur þessar álögur, en það er ekki unnt að gera fyrr en það er í hendi því að trúverðugleiki endurreisnar íslenska efnahagslífsins hvílir á því að menn sjái að Íslendingar hafi haft pólitískt þrek, þor og kjark til að taka erfiðar ákvarðanir um að auka tekjur ríkissjóðs, sársaukafullar ákvarðanir um niðurskurð. Það að ætla að falla frá þeim aðgerðum er í raun og veru bara að renna á rassinn 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurningu hans eða hans stuttu ræðu. Þannig er mál með vexti að það er útskýrt nákvæmlega hvernig þetta gerist. Ef hv. þingmaður hefur hlustað á ræðu mína áðan á hann alveg hreint að hafa náð því samhengi sem var lýst þar, ég held að ég hafi gert það á nokkuð skýran máta. Síðan er annað mál að það er svolítið furðulegt að tala hér um fjárfestingu. Við erum að tala um samtals fjárfestingu upp á 120 milljarða sem er 30 milljörðum lægri en sú fjárfesting sem ríkisstjórnin skrifaði upp á við aðila vinnumarkaðarins að hún vildi ráðast í en ríkisstjórnin hefur ekki staðið við. Óraunsæið í drifkröftunum er ekki meira en það hjá okkur í Sjálfstæðisflokknum. Jafnframt er algjörlega ljóst, það er alveg sama hversu mikla dramatík hv. þingmaður notar við það, að þær tillögur sem við erum að leggja hérna til byggja á tiltölulega einföldum hagfræðilegum lögmálum. Það er ekki rétt hjá hv. þingmanni að ef af þessari fjárfestingu verður strax á næsta ári, sem ég hef lýst hérna, sé kannski von um einhvern hagvöxt í framtíðinni vegna þess að það er einfalt bókhaldsatriði, það er ekki einu sinni hagfræði í því. Það er einfalt bókhaldsatriði að þessi fjárfesting kallar á þetta mikið vinnuafl og þetta mikið vinnuafl og þetta mikil fjárfesting skapar svo og svo mikinn hagvöxt. Það er því ekki rétt hjá hv. þingmanni að þetta sé byggt á einhverjum vonarpeningi sem alls óvíst sé að 

Virðulegur forseti. Nú er það sem betur fer ekki þannig á Alþingi að við skiptumst í stjórnmálaflokka eftir því hvort við erum með eða á móti meiri fjárfestingu eða hærra atvinnustigi. Sem betur fer er það þannig að sama í hvaða stjórnmálaflokk menn skipa sér styðja þeir aukna fjárfestingu og hærra atvinnustig. Það gerum við sannarlega í Samfylkingunni, en það er sannarlega vonarpeningur. Auðvitað eru áætlanir um slíkt ekkert annað en frómar óskir um að efnahagsþróun í heiminum verði hagfelld, um það að hingað megi laða erlenda fjárfesta o.s.frv. Um það höfum við þar sem við stöndum núna ekkert í hendi og þar af leiðandi engar ábyrgar aðstæður til að lýsa því yfir að við ætlum að taka niður tekjuöflun ríkissjóðs frá því sem hún nú er þegar ríkissjóður þó er rekinn með halla. Slíkar yfirlýsingar mundu aldrei gera neitt annað en að svipta okkur trúverðugleika 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður segir að það þurfi ekki að fara á milli flokka til að finna menn sem eru fylgjandi fjárfestingu. En er það svo? Er það svo, hv. þingmaður? Við stöndum frammi fyrir verkefnum og höfum staðið frammi fyrir verkefnum þar sem nákvæmlega stjórnmálamenn standa í vegi fyrir. Erum við ekki með kínverskan fjárfesti sem vill fjárfesta hér á landi fyrir einhverja milljarða eða tugi milljarða og það var umræða hér í dag þar sem sagt var að þetta skipti nú ekki miklu máli? Vitum við ekki alveg nákvæmlega hvernig var farið með til dæmis stóriðjuuppbygginguna fyrir norðan, hvernig stjórnmálamenn stóðu í vegi fyrir henni? Vitum við ekki alveg hvernig var grafið undan Magma-fyrirtækinu í sambandi við orkuveituna úti á Suðurnesjum? Þetta er bara alls ekki rétt sem hv. þingmaður segir, að það vilji allir 

Virðulegi forseti. Svona til að byrja með man ég ekki betur en að formaður Sjálfstæðisflokksins hafi miklar efasemdir um fjárfestingu Kínverjans á Grímsstöðum á Fjöllum sem ég hef hins vegar ekki, en bara af því að þetta kom inn í umræðuna  Það er ýmislegt sem má segja um þessa þingsályktunartillögu og greinargerðina sem henni fylgir. Sumt má taka undir en annað ekki. Ég tek til dæmis hjartanlega undir að við þurfum að ljúka endurskipulagningu á fjármálum heimilanna. Ég er sammála því að afnema stimpilgjöld á íbúðum til að nefna eitthvað. Ég er sammála því að ríkið endurgreiði fyrirtækjum ígildi tryggingagjalds í tvö ár, svo eitthvað sé nefnt. Vafalaust er eitthvað fleira í þessu sem ég gæti heils hugar tekið undir. Annað er hins vegar þannig að mann rekur í rogastans. Þá er það fyrst liður a undir fyrirsögninni Fjármál heimilanna. Hann hljóðar svo, með leyfi forseta: „Allar skattahækkanir sem ríkisstjórnin hefur lagt á síðan 2009 verði dregnar til baka.“ Það er sannarlega auðvelt að setja fram tillögur sem þessar ef engar líkur eru á því að menn komist í þá aðstöðu að þurfa að standa við hana. Þegar settar eru fram tillögur til úrlausnar þess vanda sem við því miður stöndum enn þá frammi fyrir verða menn að vera í rauntíma, þeir verða að vera í raunveruleikanum en ekki í gerviheimi. Það eru ekki nema þrjú ár síðan að sú raunverulega hætta blasti við að ríkissjóður yrði gjaldþrota. Því var forðað. Það hefur ekki verið auðvelt og flest höfum við fundið fyrir því. Við borgum hærri skatta og í sumum greinum hefur þjónusta ríkisins minnkað og við finnum hvert og eitt misjafnlega fyrir því. Árið 2008 var hallinn á ríkissjóði 216 milljarðar. Hann stefnir í að vera 42 milljarðar á þessu ári og samkvæmt fjárlagafrumvarpi verður hann 18 milljarðar á næsta ári. Þá er búið að seinka því um eitt ár að ríkissjóður verði rekinn hallalaus og aðalástæðan fyrir því er sú að það var talið rétt að reyna að reka hann áfram með halla en á móti reyna að hækka laun fólks í landinu sem vissulega hafa lækkað og kaupmáttur hefur rýrnað og allt er miklu verra en áður var. En núna er einfaldlega ekki svigrúm til að lækka skatta. Ég skal hins vegar sannarlega verða fyrsta manneskjan til að skoða skattlagningu og breytingar á henni þegar svigrúm verður til þess þótt ég vilji alls ekki lofa því að beita mér fyrir því að draga til baka allar þær breytingar sem við höfum gert á skattkerfinu því að sumar held ég að hafi verið býsna skynsamlegar. Mig langar aðeins að nefna umfjöllun í þessu plaggi um umsvif ríkisins. Á einum stað segir, með leyfi forseta: „Hið opinbera er orðið allt of umsvifamikið.“ Síðan kemur lýsing á því hvernig aldrei fyrr hafi starfsmenn í einkageiranum staðið undir jafnmörgum opinberum störfum og atvinnulausum. Þetta er vissulega rétt og það er vissulega áhyggjuefni að það var fyrst og fremst starfsfólk í einkageiranum sem varð atvinnulaust. Við erum öll sammála um að atvinnuleysi er okkar versta böl. Auðvitað þurfum við að ráða bót á því. En það hlýtur að vera þannig að ef flestum fækkar í einkageiranum eru færri til að standa undir störfum annars staðar, ef við ætlum að kalla það svo að þeir sem eru í einkageiranum standi beinlínis undir öllu hinu. Auðvitað þurfum við hið opinbera og ýmislegt sem hið opinbera gerir og á að gera en ekki einkageirinn. Að þessu þurfum við að huga. Svo segir síðar í þessu plaggi, með leyfi forseta: „Ríkið má ekki verða upphaf og endir alls í lífi okkar. Það gefur stjórnmála- og embættismönnum of mikil völd og líkur aukast á því að skattfé sé ráðstafað með óhagkvæmum hætti eða í óþarfa.“ Svo heldur áfram: „Því mun Sjálfstæðisflokkurinn á næstu missirum móta sér stefnu sem miðar að því að vinda ofan af opinberum rekstri og hefja aftur til virðingar frelsi einstaklingsins til athafna.“ Ég veit ekki, virðulegi forseti, hvort ég á að segja „bragð er að þá barnið finnur“ eða „batnandi manni er best að lifa“. Ég veit ekki hvort á við í þessu, en það er alveg ljóst að á þeim tæpu þremur árum sem ríkisstjórnin hefur starfað hefur henni ekki tekist að þenja út ríkisgeirann. Það var búið og gert. Á árunum 2000–2009 fjölgaði ársverkum í dagvinnu í ráðuneytunum um 22%. Á sama tíma fjölgaði störfum innan ríkisins um 29% og í æðstu stjórnsýslu um 27%. Á sama tíma var fólksfjölgunin í landinu 14,4% og fjölda starfandi fjölgaði um 7,2%. Það er alveg ljóst að sú ríkisstjórn sem núna starfar breytti ekki þessum hlutföllum í því hvernig störf raðast milli einkageirans og opinbera geirans. En ég tek alveg hjartanlega undir það að auðvitað þurfum við að sníða okkur stakk eftir vexti. Ég er alveg hjartanlega sammála því að það á ekki að færa stjórnmálamönnum eða embættismönnum of mikil völd en í plaggi sem þessu verða hinar sögulegu staðreyndir að koma fram og það má ekki láta eins og allt þetta sé þeirri ríkisstjórn að kenna  Síðan langar mig að lokum að minnast aðeins á umfjöllunina um gjaldeyrishöft. Ég verð að segja það vegna þess að það er allt rétt í þessu plaggi hér sem segir um þau vondu áhrif sem gjaldeyrishöft hafa, en maður verður annaðhvort að vera „skidefuld“ eða hafa verið sofandi svolítið lengi til að halda að unnt sé að afnema gjaldeyrishöft hér alveg á næstu árum. Ef maður er „skidefuld“ hugsar maður ekki rökrétt og ef maður er sofandi er maður í draumaheimum. Við verðum að tala um hlutina eins og þeir eru og mig furðar að stjórnmálaflokkur sem segist fyrst og fremst berjast fyrir hagsmunum fyrirtækjanna skuli ekki segja þetta hátt og skýrt og rétt. Við töluðum um fjárfestingu áðan og það er náttúrlega það helsta í fjárfestingu að fyrirtæki geti gengið að stöðugum gjaldmiðli. Það á við hvort heldur um erlenda eða innlenda fjárfestingu. Þess vegna hljótum við að gera kröfu til þess þegar stjórnarandstaðan leggur fram viðamikið plagg eins og þetta að það sé tekið á þessu grundvallaratriði sem er það að við getum haft hér stöðugan gjaldmiðil í landinu. Það verður ekki gert með íslenskri krónu.

Herra forseti. Þær tillögur sem lagðar hafa verið fram af hálfu Sjálfstæðisflokksins snúa að því, eins og hefur verið rætt af þeim hv. þingmönnum sem nú þegar hafa talað fyrir hönd Sjálfstæðisflokks, hvernig hægt er að koma af stað fjárfestingu í landinu og þar með knýja áfram hagvöxt sem mun þá bæta hag heimilanna og ríkissjóðs. Það er grunnhugsunin sem liggur að baki. Sú hugsun er í sjálfu sér hvorki ný né sérstaklega frumleg og meira að segja hefur hæstv. ríkisstjórn komist að sömu niðurstöðu, að nauðsynlegt sé að auka fjárfestingar til að koma hagvextinum af stað. Gefin var út yfirlýsing af hálfu hæstv. ríkisstjórnar tengd kjarasamningunum þann 5. maí sl. Í þeirri yfirlýsingu kom eftirfarandi fram, með leyfi forseta: „Við blasir að fjárfesting hefur verið of lítil á undanförnum árum og aðgerðir til að örva hagvöxt og skapa störf hljóta að beinast að því að auka arðbæra fjárfestingu hér á landi. Á síðasta ári var fjárfesting undir 200 milljörðum kr. eða 13% af landsframleiðslu og hefur þetta hlutfall aldrei verið lægra. Það er markmið stjórnvalda og aðila vinnumarkaðarins að þetta hlutfall fari stighækkandi og verði ekki lægra en 20% í lok samningstímans, en það jafngildir því að fjárfesting verði ekki lægri en 350 milljarðar kr. á ári.“ Það var sú yfirlýsing sem hæstv. ríkisstjórn gaf frá sér sem var grundvöllur þeirra kjarasamninga sem gerðir voru síðastliðið vor, sem voru grundvöllur þeirra miklu kauphækkana sem samið var um í kjarasamningum vegna þess að aðilar vinnumarkaðarins, ASÍ og Samtök atvinnulífsins, treystu því að sú yfirlýsing sem ríkisstjórnin gaf mundi standa. Því miður hefur ríkisstjórninni gengið illa að leggja fram hugmyndir sínar og áætlanir um það hvernig hún ætlar að standa undir þeim loforðum sem gefin voru til aðila vinnumarkaðarins um fjárfestingar. Þær hugmyndir sem við sjálfstæðismenn leggjum fram eru í raun og veru svar við því hvernig standa á við það loforð sem ríkisstjórnin gaf sjálf, hvernig standa á við það loforð sem fólkinu í landinu, launþegunum, var gefið um að innstæða væri fyrir þeim kjarasamningum sem gerðir voru síðastliðið vor. Það er grundvallaratriði. Ég vil segja áður en lengra er haldið að mér þykir skjóta nokkuð skökku við þegar ég heyri yfirlýsingar frá sumum hv. þingmönnum um að óábyrgt sé að leggja til skattalækkanir vegna þess að það muni draga úr tekjum ríkissjóðs og ríkissjóður hafi ekki efni á þeim, að í fyrsta lagi er um að ræða marga hv. þingmenn sem töldu það fullkomlega áhættulaust að skrifa undir fyrsta Icesave-samkomulagið sem hefði kostað ríkissjóð milljarða og aftur milljarða og tugmilljarða á ári. Þá var það mat margra hv. þingmanna að ríkissjóður stæði vel undir slíkum gjöldum og slíkri skuldabyrði og það voru greiðslur út úr landinu og til annars ríkis. Í öðru lagi er rétt að hafa í huga að sterk rök eru fyrir því sem nefnt hefur verið og er sérstaklega rætt í þeirri greinargerð sem lögð er fram með þessari þingsályktunartillögu. Sú ágæta rannsókn sem hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson tæpti á í máli sínu og gerð var innan vébanda Harvard-háskóla, leidd af dr. Malkiel, þekktum hagfræðingi sem þó verður seint sakaður um að tilheyra þeim hópi hagfræðinga sem teljast til hægri í stjórnmálaskoðunum, gekk m.a. út á að skoða reynslu ríkja alveg aftur til ársins 1971 og hvernig þau brugðust við því þegar efnahagsvandamál komu upp. Þessum ríkjum var skipt í tvo hópa, annars vegar þau sem reyndu að bregðast við með því að auka ríkisútgjöld og hins vegar þau sem drógu saman og lækkuðu skattana. Niðurstaðan varð sú að þau ríki sem fóru skattalækkunarleiðina voru ekki bara fljótari að ná sér heldur var efnahagsbatinn líka meira viðvarandi. Það skiptir máli. Það er nefnilega ekki svo að það sé merki um ábyrgð að hækka bara skattana. Það getur leitt til þess að staðan verði erfiðari og erfiðari. Það er það sem við sjálfstæðismenn höfum áhyggjur af, að lausnir ríkisstjórnarinnar virðast einkum og sér í lagi felast í slíkum aðferðum. Í þriðja lagi, hvað varðar áhyggjur þeirra hv. þingmanna sem komið hafa fram varðandi getu ríkissjóðs og möguleika til þess að lækka skattana, er rétt að benda á það sem kemur skýrt fram í greinargerð, að Sjálfstæðisflokkurinn hefur í engu hvikað frá hugmyndum sínum um að rétt sé að taka til sín, fyrir hönd ríkisins, þá skatta sem ríkið á sannarlega og eru varðveittir í séreignarsparnaðinum. Þar á ríkið tugi milljarða sem fólgnir hafa verið aðilum til ávöxtunar og hugmyndin er auðvitað að nota þá síðar. En vegna þeirra aðstæðna sem uppi eru í íslensku efnahagslífi höfum við lagt til, og lögðum það strax til, að í staðinn fyrir að farið yrði í skattahækkunarferli yrðu þeir skattpeningar nýttir núna, það væri mikilvægara. Hvers vegna? Vegna þess að við værum að missa fólk úr landi og að ekki væri hægt að leggja það á skuldug heimili að hækka skatta á fjölskyldur í landinu. Það er eitt að segja að nauðsynlegt sé að hækka skatta til að hjálpa ríkissjóði en annað að horfa um leið upp á fjölskyldurnar í landinu bera þær skattbyrðar. Það er þess vegna sem Sjálfstæðisflokkurinn lagði það strax til að farin yrði sú leið að nýta þá fjármuni sem ríkið á sannarlega og geymir í séreignarlífeyrissparnaði. Ég mótmæli því að það sé óábyrgur málflutningur að fara þá leið að reyna að létta álögur á almenning, létta álögur á fyrirtækin og þar með ýta undir fjárfestingu um leið og lagt er til hvernig draga eigi úr útgjöldum ríkissjóðs, á hvaða sviðum, hvar við eigum að bera niður og hvernig við getum aukið fjárfestinguna, á hvaða sviðum og með hvaða aðgerðum. Eitt af þeim atriðum sem skipta ef til vill mestu máli í þessu er að hér í landinu náist pólitískur stöðugleiki og pólitísk samstaða í sölum Alþingis fyrir því að ýta undir og hjálpa til og knýja áfram þá fjárfestingu sem skiptir svo miklu máli. Það er öllum ljóst hversu illa það gengur hjá núverandi ríkisstjórn að koma sér saman um svo marga þætti sem skipta svo miklu máli hvað varðar fjárfestingar. Uppákoman sem verið hefur í kringum íslenskan sjávarútveg og það ábyrgðarleysi sem það ber merki um hefur stórskaðað hann. Ég minni enn og aftur á að fyrir liggur að ríkisstjórnin, sem hefur einn þingmann í meiri hluta, býr við þá aðstöðu að einn hv. þingmaður stjórnarliðsins hefur lýst því yfir að stuðningur viðkomandi við ríkisstjórnina sé m.a. fólginn í því að ekki verði ráðist í virkjunarframkvæmdir í neðri hluta Þjórsár, sem eru mjög mikilvægar framkvæmdir, hagkvæmar og umhverfisvænar, og liggur þar fyrir vitnisburður margra manna, m.a. þeirra sem nú eru í ríkisstjórn og eru hæstv. ráðherrar. Að lokum, frú forseti: Í tillögum okkar fer saman góður hagur ríkissjóðs og bætt staða fjölskyldnanna. Það má ekki gleyma því og þarf alltaf að hafa í huga að grundvöllurinn fyrir velferðinni, grundvöllurinn fyrir því að við getum búið fjölskyldunum í landinu þau lífskjör sem við viljum svo sannarlega gera er auðvitað sá að það takist að koma efnahagslífinu aftur af stað, að það takist að koma fjárfestingunni í það horf að við náum atvinnuleysinu niður, að það takist að standa við þá yfirlýsingu sem hæstv. ríkisstjórn gaf aðilum vinnumarkaðarins, Samtökum atvinnulífsins og ASÍ, að tekjur ríkissjóðs aukist og hagur heimilanna batni. Það er lykilatriðið. Það er það sem tillögur okkar sjálfstæðismanna ganga út á. Þær eru ábyrgar, þær eru samkvæmar sjálfum sér og ég fullyrði að ef þær verða 

Frú forseti. Ég vil blanda mér aðeins í umræðuna um tillögur Sjálfstæðisflokksins um efnahagsaðgerðir. Það eru tillögur í allmörgum liðum og þær eru misgóður lestur eins og gefur að skilja. Eitt og annað er í þessum tillögum sem ástæða er til að skoða betur. Margt er ágætlega hugsað en annað miður. Ég get til dæmis tekið undir hugmyndir eins og þær að leitað verði leiða til að auðvelda fyrstu fasteignakaup, að grundvöllur vaxta- og húsaleigubóta verði styrktur í þágu þeirra fjölskyldna sem búa við bágust kjörin, að tollar, vörugjöld og aðflutningsgjöld af nauðsynjavörum verði endurskoðuð með það að markmiði að lækka vöruverð og örva verslun í landinu, að tekið verði sérstakt tillit til bænda vegna þess vanda sem felst í misræmi á milli eignarstöðu og afkomu, og kom í ljós í skýrslu eftirlitsnefndarinnar til efnahags- og viðskiptaráðuneytis nú á dögunum. Ég get tekið undir hugmyndir um að virðisaukaskattur á barnaföt og nauðsynjavörur sem tengjast barnauppeldi verði færður í neðra skattþrep og að ríkið endurgreiði fyrirtækjum ígildi tryggingagjalds í tvö ár fyrir hvert starf sem þau ráða varanlega í af atvinnuleysisskrá. Það eru ágætar hugmyndir. Ég skil það líka vel að tillöguflytjendur skuli í greinargerð sinni gera að umtalsefni aðgerðir í þágu heimilanna vegna skuldastöðu þeirra, enda er þeim flokki málið skylt því að miklu veldur sá er upphafinu veldur og er ég þá að hugsa um hrunið. Ég kem hér upp fyrst og fremst til að ræða tvennt í þessum tillögum sem mér finnst ekki alveg nægilega úthugsað. Það er annars vegar sú krafa um að fallið verði frá þeim hugmyndum sem birtust í frumvarpi til laga um stjórn fiskveiða og þess í stað verði staðið við þá sátt sem náðist haustið 2010, eins og það er orðað, og fól í sér að gerðir yrðu nýtingarsamningar við útgerðir til lengri tíma, eins og segir hér. Það langar mig að ræða aðeins og eins þá kröfu sem birtist í tillögunum að fallið verði frá öllum skattahækkunum sem ríkisstjórnin hafi lagt á síðan 2009, þær verði dregnar til baka. Fyrst aðeins um sjávarútvegsmálin. Hér er gerð sú krafa að fallið verði frá þeim hugmyndum sem birtast í frumvarpi til laga um breytingar á stjórn fiskveiða og gerð krafa um að farin verði hin svokallaða samningsleið sem feli í sér nýtingarsamninga við útgerðirnar til lengri tíma og þannig verði óvissu eytt í sjávarútveginum. Sú samningsleið sem vísað er til er afrakstur af vinnu sem átti sér stað og stóð í marga mánuði í svokallaðri sátta- eða viðræðunefnd í aðdraganda þess að það frumvarp sem gert er að umtalsefni í tillögum sjálfstæðismanna að breytingu á stjórn fiskveiða var lagt fram. Nefndin starfaði mánuðum og missirum saman og komst síðan að niðurstöðu. Ef við skoðum þá niðurstöðu sem nefndin komst að voru það aðallega fjögur atriði: Í fyrsta lagi að ekki yrði litið á aflaheimildir sem eign útgerðarmanna heldur sem tímabundinn nýtingarrétt. Í öðru lagi að eignarréttur ríkisins á aflaheimildum væri skýr og ráðstöfun aflaheimilda skyldi því vera á hendi ríkisins. Í þriðja lagi að gerðir skyldu tímabundnir nýtingarsamningar um afnot aflaheimilda gegn gjaldi og á forsendum skýrra skilmála um réttindi og skyldur beggja aðila. Í fjórða lagi að auk nýtingarsamninga skyldi aflaheimildum skipt í svokallaða potta. Þetta eru þau atriði sem umrætt frumvarp sjávarútvegsráðherra um breytingar á fiskveiðistjórninni felur í sér. Þau er útgangspunkturinn sem unnið er út frá. Grundvöllurinn liggur algjörlega fyrir og það er alveg ljóst að hann er til staðar í frumvarpinu. Okkur getur greint á um útfærsluna. Sjálf hef ég sett fram gagnrýni á útfærsluna sem valin er í umræddu frumvarpi en grunnhugsunin er algjörlega í samræmi við þær forsendur sem lagðar voru til grundvallar við niðurstöðu sáttanefndarinnar svokölluðu. Er vert að minna á það atriði og halda því til haga vegna þess að menn tala hér eins og þeir viti í raun ekki hvað sú samningsleið fól í sér. Kerfið má hins vegar einfalda mikið. Hugmyndirnar og frumvarpið má laga, kerfið má einfalda verulega og mér finnst ástæða til þess að það verði gert. Mér finnst ástæða til að pottunum verði fækkað, leigupotturinn stækkaður að miklum mun, að tryggt verði að allur fiskur fari um innlendan markað og að strandveiðar verði gefnar frjálsar, en þetta eru allt saman útfærsluatriði. Grunnhugmyndin liggur fyrir og menn hafa komið sér saman um hana nú þegar þannig að eftirleikurinn er í raun og veru handavinna. Hitt sem ég vildi nefna er sú krafa að allar skattahækkanir sem ríkisstjórnin hefur lagt á síðan 2009 verði dregnar til baka á næstu tveimur árum. Það er mjög athyglisvert innlegg í umræðuna frá Sjálfstæðisflokknum, ekki síst í ljósi þess að það sem hér eru kallaðar skattahækkanir eru raunverulega skattkerfisbreytingar sem fela það í sér að tekið var upp þrepaskipt skattkerfi. Hvers vegna skyldi það hafa verið gert? Það var auðvitað til þess að dreifa byrðum, til þess að færa byrðar af herðum þeirra sem minna hafa milli handa yfir á hin raunverulegu breiðu bök. Niðurstaðan sem er nú þegar komin í ljós er sú að 65% framteljenda, þ.e. 85 þúsund einstaklingar, greiða núna lægra hlutfall tekna í skatt en þeir gerðu árið 2008. Helmingur hjóna, þ.e. 31 þúsund hjón, greiða nú lægra hlutfall af tekjum sínum í tekjuskatta, þar með talinn fjármagnstekjuskatt, en þau gerðu árið 2008, 65% hjóna greiða engan eða innan við 1% fjármagnstekjuskatt og 77% hjóna greiða nú lægri fjármagnstekjuskatt en þau hefðu gert samkvæmt 10% flötum skatti. Það er líka komið í ljós að auðlegðarskattur er að jafnaði um 0,8% heildartekna og 75% hans eru hjá 15% tekjuhæstu hjónanna og yfir 50% hjá efstu tveimur prósentunum. Þá er skatthlutfall, að auðlegðarskatti meðtöldum, lægra á árinu 2010 í öllum tekjubilum neðri hluta tekjuskalans en það var árið 2008. Með öðrum orðum, jöfnunarmarkmið þeirra breytinga sem gerðar voru á skattkerfinu hafa náð fram að ganga og þær virka. Þessu vilja sjálfstæðismenn kasta fyrir róða. Það er þar af leiðandi mikill misskilningur, í ljósi þess sem ég hef nú sagt, að hér sé bara verið að hækka skatta, það er auðvitað ekki það sem gerst hefur. Eins og ég sagði áðan, frú forseti, eru þær tillögur sem hér eru til umræðu misgóður lestur. Ýmislegt eru nýtilegar hugmyndir en því miður eru bestu punktarnir óútfærðir og almenns eðlis þó að þeir geti verið góðra gjalda verðir sumir hverjir. En hryggjarstykkið í þessum tillögum er því miður ónothæft að mínu viti, þ.e. sjálf hugmyndafræðin eins og hún birtist í varðstöðunni um óbreytta hluti þar sem augljóst óréttlæti er nú þegar, til dæmis í varðstöðunni um hagsmuni útgerðarauðvaldsins, almennri andstöðu við jöfnunaraðgerðir og félagslegar aðgerðir, og það er auðvitað það sem skiptir máli. Það er það sem kemur í ljós þegar á reynir, eins og á erfiðum tímum í efnahagslífi, þá kemur í raun og veru í ljós hver raunverulegur hugur manna er til jöfnunar byrða og hvernig maður dreifir ábyrgð, verkefnum og byrðum. Eins og ég sagði áðan, frú forseti, finnst mér mesti ókosturinn við tillögurnar vera sá að hin raunverulega hugmyndafræði gægist þar um of fram, en það sem aftur á móti er nýtilegt og gott í tillögunum er því miður almenns eðlis og lítið útfært.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir góða ræðu. Hún gat um tvennt. Ég ætla nú ekki að fara út í sjávarútveginn, það munu væntanlega aðrir gera, en ég ætla að tala um skattkerfisbreytingarnar. Telur hv. þingmaður það ábyrgt að horfa upp á fjölda Íslendinga streyma til útlanda, ætli þeir séu ekki tíu á dag, tíu sem fóru í dag, ungir sem aldnir? Við erum að missa þá auðlind sem ég tel vera mestu auðlind Íslands, mannauðinn. Telur hv. þingmaður ábyrgt að koma með skattkerfisbreytingar sem valda þessu? Telur hv. þingmaður ekki skynsamlegra að reyna að stækka kökuna með því að lækka skatta þannig að fólk og fyrirtæki sé hvatt til að skila hagnaði og auka umsvif sín en núverandi kyrrstöðu- og stöðnunarstefna?

Frú forseti. Nú er verst að ég er ekki með tölur Hagstofunnar hjá mér, sem ég hefði getað vitnað til til að róa hv. þingmann aðeins varðandi brottflutning héðan af landinu, því að þær tölur sýna að við höfum ýmis dæmi um það bara á síðustu tveimur áratugum að orðið hafi mun meiri brottflutningur af landinu en síðastliðið ár. Við vitum auðvitað og er ástæða til að viðurkenna það að brottflutningur jókst í kjölfar hrunsins og við vitum hverjar ástæðurnar eru. Ég ítreka líka það sem ég sagði áðan að við erum ekki að tala bara um einhverjar skattahækkanir. Við erum að tala um skattkerfisbreytingar sem fela það einfaldlega í sér að skattbyrðin er flutt frá lágtekjuhópum og almennu launafólki yfir til þeirra sem hærri hafa tekjurnar og það er mér hugnanlegt að minnsta kosti sem jafnaðarmanni að dreifa byrðum þannig þegar erfiðlega 

Frú forseti. Tölur Hagstofunnar, sem koma fram í greinargerðinni, segja að 5.900 manns hafi flutt af landi brott umfram þá sem fluttu hingað. Það finnst mér vera mikið áhyggjuefni. Það getur vel verið að hv. þingmanni sé alveg sama, en mér er ekki sama. Þá er spurningin með fjárfestinguna. Fjárfesting er í algjöru lágmarki og ég tel það ábyrgðarhluta, frú forseti, að fylgja stefnu sem veldur þvílíkri þurrð á fjárfestingu á Íslandi að það veldur atvinnuleysi og fátækt. Það getur vel verið að það sé markmiðið hjá einhverjum að fólk sé fátækt því að það vill nefnilega svo til eins og skattkerfið er uppbyggt að tekjulágt fólk borgar lága skatta. Ef margir lækka í tekjum lækkar hlutfall þeirra sem borga hátt hlutfall af tekjum í skatta.

Frú forseti. Auðvitað er það áhyggjuefni ef fjárfestingar eru í lágmarki, ef það er frost í fjárfestingum. Það er nú reyndar ekki alveg þannig, það er ekki frost í fjárfestingum. Mér finnst hv. þingmaður mikla þetta svolítið fyrir sér, en auðvitað viljum við sjá fjárfestingar glæðast frá því sem verið hefur. Brottflutningur fólks frá Íslandi er ekki eitthvert nýtt mál sem gerðist í ár eða fyrra eða eftir hrun. Íslendingar hafa á öllum tímum streymt úr landi. Brottflutningur síðustu tvo áratugi að jafnaði hefur verið á bilinu 0,4–0,6% ef marka má opinberar tölur. Það er ekki eins og hann sé jafnmikill og menn láta í veðri vaka. Oft og tíðum er þetta spurning um að fólk fari til náms og hleypi heimdraganum. Það er auðvitað áhyggjuefni 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður reyndi að túlka niðurstöður svokallaðrar endurskoðunar- eða sáttanefndar í sjávarútvegsmálum þannig að hún væri algjörlega í samræmi við það frumvarp sem hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra lagði fram í vor og allir þingmenn mér vitanlega hafa núna hafnað, síðast hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir með frægri greinargerð til hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Spurningin er þessi: Var þetta frumvarp í meginatriðum í samræmi við tillögur sáttanefndarinnar? Við skulum ekki þrátta um það hér okkar á milli, við skulum bara kalla þá til sem sátu í þessari sáttanefnd og hafa tjáð sig um þetta. Við skulum spyrja sjómannasamtök eins og þau leggja sig, við skulum spyrja ASÍ, við skulum spyrja útvegsmenn, við skulum spyrja smábátaeigendur, við skulum spyrja fiskverkendur. Allir hafa tjáð sig um þetta mál með þeim hætti að þeir hafa sagt að sú afurð sem hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra lagði fram í vor sé ekki í samræmi við þær tillögur 

Frú forseti. Það er alveg sama hversu marga við spyrjum, gagnrýnin sem fram hefur komið á frumvarpið lýtur að útfærslunni sem birtist í frumvarpinu en ekki að þeim grundvallaratriðum sem unnið er út frá. Það er það sem máli skiptir. Grundvallaratriðið sem unnið er út frá er það að þjóðin njóti arðs af auðlind sinni, að það sem útvegsmenn hafa hingað til kallað sinn eignarrétt sé eign þjóðarinnar og afnotaréttur útgerðarinnar. Nefndin lagði líka blessun sína yfir það að kerfinu yrði skipt í tvennt, í nýtingarsamninga annars vegar og í potta hins vegar. Um það er enginn ágreiningur. Það er þess vegna merkilegt þegar menn gapa hver upp í annan hrópandi það að hér skuli farin samningsleið, frumvarpinu hent og farin samningsleið, en enginn virðist tilbúinn að svara því hver samningsleiðin sé. Samningsleiðin er sú sem ég var að lýsa 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður segir að það sé alveg sama hversu marga við spyrjum. Mér finnst það skipta svolitlu máli hverja við spyrjum, mér finnst skipta miklu máli þegar ég rek það hérna að útvegsmenn, sjómenn, fiskverkendur og ASÍ, allir sem komu að þessu máli, ljúka upp einum munni um það að þetta frumvarp hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hafi ekki verið í samræmi við það sem þessir aðilar skrifuðu undir. 
             Hv. þingmaður segir að hér sé verið að feta einhverja samningsleið. Því fer víðs fjarri, sú útfærsla sem hæstv. ríkisstjórn lagði fram var ekki í samræmi við þær hugmyndir sem voru skrifaðar niður á blað varðandi samningsleiðina, ekki í samræmi við það plagg sem lá þar til grundvallar - þar er ég að vísa til athugana Karls Axelssonar og Lúðvíks Bergvinssonar. Það er alveg ljóst mál að þetta frumvarp hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra var í besta falli útúrsnúningur á tillögum endurskoðunarnefndarinnar.

Förum þá fyrningarleiðina. Leysum málið.

Forseti. Ég hugsaði svo mikið að mér fannst ég vera búin að koma og svara. 

Virðulegi forseti. Það er leitt að hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir sjái ekki ástæðu til að fjalla um hinar fjölþættu tillögur sjálfstæðismanna heldur binda sviðið við það sem hún er með svolítið mikið á heilanum, hv. þingmaður, sjávarútvegsmálin, en öll umræða hv. þingmanns um þau einkennist af skilnings- og þekkingarleysi á eðli og umhverfi fiskveiða á Íslandi. Það er sorglegt að hv. varaformaður fyrrverandi sjávarútvegsnefndar skuli búa við slíkar aðstæður. Hið sama er reyndar að segja um hv. formann fyrrverandi sjávarútvegsnefndar, hv. þm. Lilju Rafneyju Magnúsdóttur, sem talar af sama þekkingarleysinu á öllum grunni íslensks sjávarútvegs. Þessir tveir hv. þingmenn eru eins og keilubræður á krók 

Frú forseti. Ef hv. þingmaður hefði verið vakandi undir ræðu minni en ekki hrjótandi hefði hann kannski heyrt þau atriði sem ég tíndi upp í tillögum sjálfstæðismanna í þessum efnahagstillögum þeirra. Ætli ég hafi ekki talið upp ein 10 atriði sem ég gerði að umtalsefni.  
            

Forseti biður hv. þingmann um að gæta orða sinna.

Það var meginatriðið í minni ræðu. Nei, frú forseti, ég lít svo á að ég megi vekja athygli á því þegar menn sofa undir ræðum og koma svo og þenja sig í ræðustóli.

Hvaða durgsháttur er í hv. þingmanni?


             
            

Þingmaðurinn á að tala sannleikann úr ræðustólnum.


            

Úr ræðustól á að tala sannleikann.

Ég held að ég láti bara forseta og þingmanninum eftir þessi orðaskipti, ég ætla ekki að blanda mér í þau frekar.

Forseti biður hv. þingmenn um að sýna stillingu í þingsal.

Virðulegi forseti. Það er ótrúlegur dónaskapur af hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur að bera mönnum það á brýn að þeir sofi og hrjóti hér í þingsal. Ég hlustaði á ræðu hv. þingmanns eins og aðrir hér inni og þetta eru slíkar dylgjur og bullumblambur að ekki er boðlegt. Ég spurði þingmanninn og vil gjarnan fá svar við spurningunni því að hún er með dylgjur á atvinnurekendur á Íslandi: Hvað þýðir útgerðarauðvaldið, eins og þingmaðurinn sagði? Hvað þýðir sægreifi? Þingmaðurinn er þekkt fyrir það að leika sér að íslenskri tungu eins og í kubbakassaleik sem er fyrir lítil börn en á því byggir þingmaðurinn málflutning sinn og gengur fram hjá öllum raunveruleika, öllu því sem heitir skynsemi og eðlileg viðmiðun, sem sýndi sig best í því þegar þingmaðurinn fór að snúa út úr 

Frú forseti. Það er bara svo auðheyrt að hv. þm. Árna Johnsen hefur verið að dreyma. Ég hef aldrei tekið mér í munn hér í þessum ræðustóli orðið sægreifi og læt ekki teyma mig í umræðu og einhvern svona orðhengilshátt eins og þennan.

En útgerðarauðvald?

Ég hef aldrei notað orðið sægreifi.

Útgerðarauðvald?

Útgerðarauðvald er hins vegar gott og gilt hagfræðilegt hugtak. 

Virðulegi forseti. Það er rétt hjá hv. þingmanni að það eru 85 þús. Íslendingar sem borga lægra hlutfall af tekjum sínum í skatta núna en 2008. Þau 26 þús. sem hafa horfið af vinnumarkaði í atvinnuleysi, af vinnumarkaði í skóla, borga mun lægri skatta vegna þess að þau eru með mun lægri tekjur. Ástæðan fyrir því að þessir 85 þús. Íslendingar borga lægri skatta er fyrst og fremst sú að þeir eru með miklu lægri tekjur. 90% allra Íslendinga á vinnumarkaði í dag eru í 2. skattþrepinu, 10% eru í 1. eða 3. skattþrepinu. Það er ekki rétt sem hv. þingmaður heldur fram, 

Frú forseti. Eftir þeim upplýsingum sem ég hef, og treysti og tel að séu réttar, er það staðreynd að 65% framteljenda, 85 þús. einstaklingar, greiða lægra hlutfall tekna núna en þeir gerðu 2008. Þetta væri önnur umræða ef við værum að tala um það bara að þeir greiddu lægri skatt, þá væri hægt að skýra það með því að tekjur hefðu lækkað. Hafi tekjur lækkað þá skulum við alla vega hugga okkur við að sá hópur sem mætir tekjulækkun skuli greiða lægra hlutfall tekna sinna í skatt á meðan aðrir beri aðeins þyngri byrðar sem þeir bera þá betur.

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður sagði nákvæmlega það sama og ég sagði með öðrum orðum. Það er algjörlega ljóst að ráðstöfunartekjur fólks hafa lækkað gríðarlega mikið, m.a. vegna skattahækkana. Ráðstöfunartekjur fólks hafa lækkað að meðaltali um 30% núna á árunum 2009 og 2010. Er þetta fólkið sem hv. þingmaður er að tala um að geti alveg borið meiri byrðar?

Frú forseti. Ráðstöfunartekjur fólks hafa lækkað eftir hrun. Það varð hér efnahagshrun, lánin hækkuðu upp úr öllu valdi. Við höfum tekið á okkur lífskjaraskerðingu, versnandi lífskjör, allur íslenskur almenningur, bæði hv. þingmaður, aðrir starfsmenn í þessu húsi, fólk um allt samfélag. 

Virðulegur forseti. Við ræðum hér tillögu til þingsályktunar um aðgerðir til að endurreisa íslenskt efnahagslíf sem flutt er af þingflokki Sjálfstæðisflokksins. Fyrsti flutningsmaður var hv. 2. þm. Suðvest., Bjarni Benediktsson, hér fyrr í dag. Það er ýmislegt í þessum tillögum sem örugglega gleður hægri menn af því að hv. þingmanni sem talaði hér á undan mér, hv. 7. þm. Norðvest., Ólínu Þorvarðardóttur, líkaði ekki hugmyndafræðin sem glitti í í þessum tillögum. En það hlýtur að gefa augaleið að þeir sem eru þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafi hugmyndafræði sem er allólík þeim sem hallast til vinstri. Þess vegna gefur það augaleið að hugmyndafræði að baki tillögum sjálfstæðismanna hljóta að vera í takt við hugmyndafræði þess flokks sem við erum þingmenn fyrir. Það kann að vera að það þyki vinstri mönnum slæmt, það verður einfaldlega svo að vera. En að sama skapi þykir okkur hægri mönnum og þingmönnum Sjálfstæðisflokksins afleitar ýmsar tillögur sem hæstv. ríkisstjórn hefur lagt hér fram, hvort heldur er til að hressa við atvinnulífið eða hressa við lánamál heimilanna. Fleira mætti tiltaka. Það er hugmyndafræðilegur ágreiningur á milli þingmanna Sjálfstæðisflokksins og þingmanna Samfylkingar og Vinstri grænna. Það gefur augaleið. Varðstaða mín er um eina setningu, að verðmætasköpun er undirstaða velferðar. Þá varðstöðu mun ég standa hvar sem er og hvenær sem er, en verðmætasköpun á sér ekki stað í nokkrum mæli í stjórn núverandi ríkisstjórnar. Það er einfaldlega þannig, að mínu mati. Þeir tala sjálfir eins og að hér sé allt á fleygiferð í átt til betri vegar. Fæstir af þeim sem ég tala við, og eru það jafnt vinstri menn sem hægri menn, finna þetta mikla flug sem ríkisstjórnin gefur sér í þeim málum. Hér eru lagðar til nokkrar tillögur í tengslum við fjármál heimilanna og lánamál heimilanna. Það vita allir, það þarf ekkert að tíunda það í hverri ræðu, að hér varð forsendubrestur í hagkerfinu. Það urðu allir varir við hann. Við sjálfstæðismenn reynum í þessum tillögum okkar að benda á atriði, benda á leiðir sem gætu komið heimilunum í landinu til góða. Þau eru tíunduð hér í æðimörgum liðum og þau taka meðal annars á því að fólk geti gengið frá eigum sínum sé skuldastaðan með þeim hætti án þess að gjaldþrot fylgi fólki um ókomna tíð. Það er líka í þessu rætt um að endurskoða verði reglur um endurreikning ólöglegra gengislána. Það er líka talað hér um að stimpilgjöld verði afnumin í þeim tilgangi að auka samkeppni. Það kann að vera að einhverjir séu ósáttir við það en þá verður svo að vera. Hins vegar er grundvallartónn í þessum tillögum sjálfstæðismanna að það þarf að draga úr atvinnuleysi, það þarf að efla hér atvinnulífið til að auka ráðstöfunartekjur fólks, til að draga úr útgjöldum ríkissjóðs vegna atvinnuleysistryggingabóta og auka tekjur hans í staðinn með auknum ráðstöfunartekjum fólks. Þannig er grundvallarmunur á vinstri mönnum og hægri mönnum þegar kemur að því að leita leiða sem væru til hagsbóta fyrir fólk. Við segjum líka hér að skatta, jafnt beina sem óbeina, eigi að draga til baka. Það segir enginn að það eigi að gerast á morgun, en það á að gerast á einhverjum tíma. Og það er algjörlega ljóst, frú forseti, að það verður ekki afskrifað með einu pennastriki einn, tveir og sjö. Þannig er það ekki. Hins vegar erum við þeirrar skoðunar og höfum verið þeirrar skoðunar, hvort sem vinstri menn segja að það hafi ekki verið innstæða fyrir lækkun skatta á tímabilinu 2003 í ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknar. Það var innstæða fyrir lækkun skatta en menn hefðu kannski ekki átt að þenja ríkisbúskapinn út á sama tíma eins og gert var.  Atvinnulífið - hvort heldur er lítil eða meðalstór fyrirtæki eða sjávarútvegurinn sem núverandi ríkisstjórn vill hleypa í uppnám og talar um það hér í einu og öðru þrátt fyrir að flestallir sem koma að þeim atvinnuvegi, eins og samtök sjómanna, samtök smábátaeigenda, samtök atvinnurekenda, samtök verkalýðsfélaga eins og innan ASÍ, mæli gegn því að farið verði í þær aðgerðir eins og málin standa í dag, samt á að keyra í þetta verkefni að fullu. Það þarf ekki, eins og hv. þingmaður sem talaði hér á undan, að tala við fólk. Það er merkilegt að ætla að vera í pólitík og ekki tala við fólk og kannski heldur ekki, sem er hálfu verra, að hlusta á fólk. Ég segi einfaldlega, virðulegur forseti, að slíkt fólk á ekkert heima í pólitík. Það eru litlar sem engar fjárfestingar, það eru jú einhverjar fjárfestingar í þessu landi, þakka skyldi ég, hrunið varð hér í október 2008, núna er nóvember 2011. Ég ætla rétt að vona að mönnum hafi áunnist eitthvað í verkefninu að bæta hér þá stöðu sem varð. En fjárfestingar eru litlar sem engar og hluti af því er andstaða ríkisstjórnarinnar við einstaka fjárfesta og að hér á landi ríkir óstöðugt skattumhverfi hvort heldur er fyrir Íslendinga eða erlenda aðila og menn fjárfesta ekki, menn koma ekki inn með peningana sína ef þeir eiga von á því eftir mánuð eða þrjá mánuði að hér verði settir á nýir skattar eins og hefur tíðkast undanfarið. Það er annað, frú forseti, sem er verulega umhugsunarvert fyrir okkur og atvinnulíf á Íslandi, þ.e. öll þau fyrirtæki sem nú eru í eigu fjármálastofnana og lífeyrissjóða. Fyrirtækin sem eru í samkeppni við einkafyrirtækin og að því er virðist kemur ekki nægur þrýstingur frá hæstv. ríkisstjórn til fjármálafyrirtækjanna um að þessu verði að breyta og færa verði þessi fyrirtæki til fólksins í landinu. Núverandi ríkisstjórn, hvort sem okkur líkar það betur eða verr, kæfir frumkvæði fólks með hugmyndafræði sinni. Menn töluðu hér um áðan að opinber afskipti væru ekki meiri nú en áður. Opinberi geirinn óx, ég viðurkenni það fúslega, en opinber afskipti í dag af hverjum og einum, hvort heldur er hinn venjulegi launamaður eða fyrirtæki, eru vaxandi. Og það er líka ljóst að hið opinbera kerfi eykur ekki verðmætasköpun í landinu, hefur aldrei gert og mun ekki gera. Tillögur okkar sjálfstæðismanna bera, eins og ég sagði í upphafi, að sjálfsögðu hugmyndafræði Sjálfstæðisflokksins vitni, gilda hans. Þakka skyldi ég. Frú forseti. Við leggjum hér fram í þriðja sinn efnahagstillögur okkar. Ég vænti þess að þegar þær koma til kasta efnahags- og viðskiptanefndar séu í þeim þættir sem þeirri nefnd þyki vert að skoða, þyki vert að velta upp og velta fyrir sér hvort ekki mætti í þeirri uppbyggingu sem við erum og ættum að vera í taka tillögur til skoðunar og taka þær með inn í þá vegferð sem við erum á og verðum á til næstu ára, í það minnsta nokkurra og æðimargra, með fullri virðingu fyrir hæstv. ríkisstjórn, ef hún situr mun lengur en þetta kjörtímabil. En þá vona ég að hv. efnahags- og viðskiptanefnd taki til skoðunar það sem við sjálfstæðismenn höfum hér fram að færa. Það er margt hér sem er þess virði að menn skoði frekar.

Virðulegi forseti. Í efnahagstillögum okkar sjálfstæðismanna er tekið heildstætt á þeim vanda sem íslenskt samfélag býr við í dag. Við stöndum í stríði, hér er kreppa sem hefur ílengst allt of mikið, hér hefur ekki verið gripið til neinna ráðstafana, hér hafa ekki tækifærin verið nýtt, þau hafa runnið fram hjá okkur að einhverju leyti. Í grundvallaratriðum er stefna okkar allt önnur en þeirrar vinstri stjórnar sem ræður ríkjum núna í þessu landi, eðlilega. Við höfum aðra lífssýn, sjálfstæðismenn, en vinstri flokkarnir. Í stað skattpíningarstefnu sem við verðum vitni að, sem er í raun mjög eðlileg ráðstöfun vinstri stjórnar við þessar aðstæður sem er ekki samstarfshæfari en raun ber vitni, þeirrar aðgerðaleysisstefnu, þeirrar atvinnuleysisstefnu sem stjórnvöld reka, verður blásið til sóknar á öllum vettvangi; í atvinnulífi, í aðgerðum til handa skuldugum heimilum til að koma fólki til verka sem er grundvöllurinn að því að við getum náð vopnum okkar sem þjóð, til að við getum bætt lífskjör okkar og aukið kaupmátt í landinu. Segja má að í hnotskurn liggi þetta í því að við ætlum að stuðla að atvinnu og verðmætasköpun í stað kynningarfunda Vinnumálastofnunar í umboði ríkisstjórnarinnar í Ráðhúsi Reykjavíkur með erlendum vinnumiðlunum þar sem fólki eru send þau skilaboð ríkisstjórnarinnar að það eigi að koma sér úr landi af því að hér sé ekki um nein tækifæri að ræða í náinni framtíð, að þannig eigi að vinna á atvinnuleysinu í þessu landi. Við ætlum að segja fólki að við Íslendingar getum staðið á eigin fótum, að við höfum tækifæri til að byggja upp bjarta framtíð, það sé ljós við enda ganganna og að það sé ekki ljós vinstri hraðlestarinnar til glötunar sem komi æðandi á móti þeim heldur sé það ljós til betra samfélags, til betra lífs og til nýtingar auðlinda okkar í okkar ríka landi. Við þær aðstæður sem eru nú í samfélagi okkar er tekjuöflun forsenda þess að við náum okkur af stað. Aukin skattpíning er ekki rétta leiðin gagnvart þverrandi ráðstöfunartekjum heimila og fyrirtækja. Við þær aðstæður þarf að segja atvinnuleysinu stríð á hendur með verðmætasköpun og sköpun atvinnutækifæra. Það er í sjálfu sér ekkert skrýtið að stefna þessarar vinstri stjórnar fjalli um það að auka bara skatta. Þessi ríkisstjórn getur ekki komið sér saman um aðgerðir í atvinnumálum. Þessi ríkisstjórn getur ekki náð og stuðlað að sátt í sjávarútvegi, hún getur ekki komið sér saman um næstu skref í orkufrekum iðnaði. Til þess eru skoðanir of skiptar á milli ríkisstjórnarflokkanna og innan þeirra þannig að leið þeirra til að bregðast við vandanum er að auka skatta. Það er það eina sem þau geta í raun og veru gert. Þær nauðsynlegu ákvarðanir sem taka þarf nær þessi ríkisstjórn ekki að taka. Hún er of veikburða og til þess er ágreiningurinn of mikill. Í efnahagstillögum okkar kennir margra grasa. Við nálgumst vanda heimilanna á breiðum vettvangi. Við boðum til aðgerða í þágu þeirra heimila sem eru í vanda stödd. Við leggjum fram lausnir í 13 meginliðum í þeim efnum, lausnir á skuldamálum sem eru miklu einfaldari og skilvirkari og ganga lengra en það sem þessi ríkisstjórn hefur boðað. Við bjóðum hraðara uppgjör fjármálastofnana gagnvart skuldugum heimilum. Við boðum aukningu kaupmáttar með aukinni atvinnu- og verðmætasköpun og við boðum lækkun skatta. Samkvæmt úttekt Seðlabankans eru það barnafjölskyldur, ungar fjölskyldur í þessu landi sem eru í mestum vanda, enda sýnir það sig í tölum brottfluttra að það eru þær fjölskyldur sem flýja land af því að þær ná ekki endum saman. Samfélagið er orðið þeim óvinveitt. Þess vegna leggjum við til að allar barnavörur, allar vörur sem þarf til að uppeldis barna beri lægra virðisaukaskattsþrep eða 7%. Það eru aðgerðir sem hægt er að grípa til strax og munu strax skila sér í buddu þessara fjölskyldna. Það sama á við um lausnir á vandamálum fyrirtækja. Þar leggjum við til að hraðað verði uppgjöri og endurreisn fjölmargra lítilla og meðalstórra fyrirtækja í þessu landi. Beina brautin svokallaða sem lögð var fram fyrir nokkuð löngu síðan hefur ekki skilað árangri. Í upphafi var talað um að hún mundi ná til allt að sjö þúsund fyrirtækja í landinu. Reyndin er sú að það eru kannski á annað þúsund fyrirtækja. Það gengur allt of hægt og nær ekki nógu langt. Þarna verðum við að klára hlutina samhliða þeirri atvinnuuppbyggingu sem hér verður sem ég mun koma að á eftir, enda verður mikil sprengja hjá þessum fyrirtækjum og afkoma þeirra mun batna. Þess vegna er mikilvægt að laga rekstrargrundvöll þeirra strax. Þar verða flest störf til á Íslandi, í litlum og meðalstórum fyrirtækjum. En til að hægt sé að grípa til aðgerða bæði fyrir lítil og meðalstór fyrirtæki og ekki síður fyrir fjölskyldurnar í þessu landi og mynda hvata til að fólk vilji búa áfram á Íslandi og starfa áfram í okkar góða samfélagi verða undirstöðurnar að vera í lagi. Við erum með ferðaþjónustu, hugverkaiðnað og nýsköpun sem skipta miklu máli og hafa vaxandi hlutverki að gegna í verðmætasköpun í efnahag okkar. En þær greinar munu ekki ná fótfestu, þær munu ekki ná vopnum sínum, þær munu ekki ná að blómstra eins og þær geta nema undirstöður atvinnulífsins séu í lagi og þar erum við fyrst og frest að tala um sjávarútveg og orkufrekan iðnað. Það þýðir ekkert að vinna á borðplötu þar sem lappirnar eru fúnar og eins og ég sagði áðan leggjum við það til að atvinnuleysinu verði sagt stríð á hendur. Við viljum fara í uppbyggingu á innviðunum. Við leggjum til að á næstu tveimur árum verði farið í framkvæmdir í vegagerð upp á 45 milljarða kr. Verkefnin eru tilbúin, þau voru komin í útboð, í mörgum þeirra voru framkvæmdir við það að hefjast þegar hrunið varð þannig að við eigum fjölmörg verkefni stór og smá um allt land þar sem vinnufúsar hendur geta byrjað í þeim geira sem hvað verst hefur farið út úr hruninu. Það eru 45 milljarða útgjöld hjá ríkissjóði en í raun verða það ekki nema 12 milljarða útgjöld fyrir ríkissjóð vegna þeirra skatttekna sem hljótast af svona framkvæmdum og annars konar framkvæmdum á næstu tveimur árum. Þar getur ríkissjóður komið myndarlega að hlutum með mjög hröðum hætti. Það er áætlað að fjárfestingarþörf í sjávarútvegi sé um það bil 17 milljarðar að jafnaði á ári. Fjárfestingin hefur verið í kringum 4,5 milljarðar á ári síðustu tvö, þrjú ár. Fjárfestingarþörf í sjávarútvegi er því orðin mikil og við áætlum að á næstu tveimur árum, ef tekst að koma á sátt í sjávarútvegi á grundvelli niðurstöðu sáttanefndarinnar, muni það leiða af sér 52 milljarða fjárfestingu á næstu tveimur árum. Margir sérfræðingar á þessu sviði, þeir sem best þekkja til, telja að það sé vanáætlað hjá okkur, í raun megi reikna með að það liggi nær 60 milljörðum, en við förum varlega í hlutina og reiknum þarna með 52 milljörðum. Það jafnast á við tvær virkjanir sem nú eru í smíðum sem kosta um 25 milljarða. Það er fjárfesting sem jafnast á við tvær virkjanir, mikilvæg fjárfesting í landi, í vinnsluhúsnæði og slíkum hlutum. Uppbygging í orkufrekum iðnaði er auðvitað lykillinn að því að við tökum ákvörðun um það þannig að við höfum þá viðspyrnu sem það getur gefið okkur. Hún er gríðarleg. Í skýrslu Landsvirkjunar sem gefin var út í júní er reiknað með framkvæmdum í orkufrekum iðnaði, þ.e. í virkjanaframkvæmdum og iðnaðaruppbyggingu í tengslum við það til ársins 2020 upp á tæpa þúsund milljarða. Það er mjög vel rökstutt í skýrslu Landsvirkjunar. Þá erum við búin að virkja um það bil 14 teravattstundir á þessum tíma eða fram til ársins 2025. Það eru ásættanlegir virkjunarkostir sem rúmast innan núverandi rammaáætlunar í nýtingarflokki þar. Arðsemi Landsvirkjunar eftir þessar framkvæmdir er alveg gríðarleg og Landsvirkjun áætlar að eftir árið 2025 verði arð- og skattgreiðslur til ríkisins um og yfir 100 milljarðar kr. á ári. Það jafngildir framlagi norska olíusjóðsins til norska ríkisins. Virðulegi forseti. Það eru ákvarðanir sem taka þarf í landinu. 

Frú forseti. Við ræðum í þriðja sinn tillögur Sjálfstæðisflokksins og þá á ég við að þetta er í þriðja sinn sem slíkar tillögur eru lagðar fram. Ég man ekki til þess að slíkt hafi gerst áður á Alþingi að stjórnarandstaðan hafi flutt eins ítarlegar tillögur til tekjuöflunar og hér eru lagðar til og voru til einnig lagðar á síðasta ári. Það eru í rauninni ný ríkisfjármál sem Sjálfstæðisflokkurinn er að leggja fram. Ríkisstjórnin og hv. stjórnarflokkar telja að hægt sé að skatta sig út úr kreppu. Ég hef ekki trú á því, ég trúi því ekki. Ég held þvert á móti að það sé það vitlausasta sem menn geri og það hefur sýnt sig núna að það er ekki hægt. Afleiðingin af þeirri stefnu ríkisstjórnarinnar að skatta sig út úr kreppunni, skatta sig og skera niður út úr kreppunni, hefur sýnt sig í því að það er mikill brottflutningur fólks frá Íslandi, 5.900 manns fluttu frá Íslandi á árunum 2008, 2009 og 2010, á þrem árum. Það er um fimm til sex á dag og þar af eru 3.600 Íslendingar, þ.e. þrír til fjórir á dag sem fluttu út, og menn eru enn að flytja út vegna þeirrar stefnu ríkisstjórnarinnar að reyna að skatta sig út úr kreppunni. Skattahækkanir og skattbreytingar hæstv. ríkisstjórnar eru óábyrgar. Það er óábyrgt að flæma hina einu sönnu auðlind þjóðarinnar úr landi, því að fólkið sem byggir þetta land er auðlind landsins. Allar hinar auðlindirnar eru einskis virði. Sjávarútvegurinn er einskis virði ef þar er ekki mjög kraftmikið, duglegt og menntað fólk. Það gleymist nefnilega að í sjávarútvegi er mikil menntun og mikil þekking, bæði í markaðssetningu og í veiðunum og ég tala nú ekki um í allri vinnslunni. Við erum í rauninni að flytja út þekkingu og mannafla sem er auðlind þjóðarinnar þannig að þessar skattahækkanir ríkisstjórnarinnar eru óábyrgar, þær eru óforsvaranlegar. Einnig er niðurskurðurinn óábyrgur og óforsvaranlegur og þykir sennilega mörgum skrýtið að heyra það úr mínum munni, en hann er óábyrgur þegar fólk hefur að engu að hverfa. Það er alveg sjálfsagt að skera niður ríkisútgjöld þegar þau hafa vaxið eins mikið og þau gerðu í tíð Sjálfstæðisflokksins og það verður að viðurkennast, en það er óskynsamlegt að skera niður og segja upp fólki þegar enga vinnu er að fá annars staðar. Fólk fer í rauninni af launaskrá hjá ríkinu yfir á atvinnuleysisbætur og borgar miklu lægri skatta til ríkisins þannig að ríkið tapar að meðaltali um 4 millj. á hverju starfi sem hverfur en það á líka við í atvinnulífinu. Ríkið er því að tapa mjög miklu á bæði brottflutningi og niðurskurðinum. Síðan má segja að enn einn farvegur fyrir fólk sem missir vinnuna sé sá að fara í nám. Það hefur aukist mjög mikið og er í sjálfu sér ágætt en það er líka dulið atvinnuleysi. Svo er dulið atvinnuleysi fólgið í því að mjög margir starfa fyrir íslensk fyrirtæki í útlöndum. Það er töluverður hópur. Þeir eru hvergi taldir með, þeir eru ekki taldir atvinnulausir á Íslandi, þeir eru ekki taldir brottfluttir og þeir eru ekki í námi. Þannig að við þær tölur sem við vorum með, 4–6 á dag, má bæta sennilega einum eða tveimur sem hafa horfið úr virkri vinnu. Þetta eru því óábyrgar skattahækkanir og óábyrgur niðurskurður. Staða ríkissjóðs myndast af þrennu. Það er hægt að auka tekjurnar ef við ætlum að laga stöðu ríkissjóðs, hækka skatta, það er hægt að minnka gjöldin en það er líka hægt að selja eignir, frú forseti, og það hefur lítið verið rætt. Þá er spurningin hvaða eignir er hægt að selja í núverandi stöðu og ég kem inn á það á eftir. En það er líka hægt að stækka kökuna og út á það ganga tillögur Sjálfstæðisflokksins, að stækka kökuna. Til þess ætlum við að nota nokkrar eignir sem ríkið á. Til dæmis á ríkið eign í séreignarsjóðunum sem við viljum nota, það eru um 70 milljarðar. Þrátt fyrir allar útborganir á ríkið enn 70 milljarða í séreignarsjóðunum. Þessa eign má nota, þetta er einskiptisaðgerð. Það má nota þetta til að koma atvinnulífinu í gang og það er hægt að gera þannig að hvorki þeir sem eru í séreignarsjóðunum, sjóðfélagarnir, né sjóðirnir sjálfir verði mikið varir við það, með því að sjóðirnir gæfu út skuldabréf sem ríkið tæki og seldi. Þetta er leið sem við bendum á til að setja atvinnulífið í gang, gefa því start. Síðan er spurningin um að auka kvóta um 30 þús. tonn vegna þess að vinna núna er meira virði en vinna eftir 10 ár þegar allt hefur verið í 10 ára kyrrstöðu og stöðnun. Það er svo mikilvægt að koma öllu í gang í dag og til fórnandi að sjá kannski eitthvað minni fiskafla eftir 10 ár frekar en afleiðingar af miklum brottflutningi og mikilli kyrrstöðu. En það sem er kannski mest um vert og við sjálfstæðismenn höfum lagt mikla áherslu á er að auka fjárfestingu. Það þarf að auka fjárfestingu með öllum ráðum vegna þess að fjárfesting er eina leiðin til að skapa meiri atvinnu í þjóðfélaginu, það er eina leiðin til að minnka atvinnuleysið og gefa því fólki von sem er flutt til útlanda, von til þess að það komi aftur til Íslands. Það er mjög mikilvægt. En hvernig aukum við fjárfestingar? Jú, einfaldasta leiðin er að auka opinberar fjárfestingar og það leggjum við til, virkjanir og annað slíkt, það er einfaldasta leiðin. Síðan, eins og ég gat um áðan, þarf að auka kvóta, það eykur líka bæði atvinnu og fjárfestingar, en svo er spurningin um að örva einkafjárfestingu og þar finnst mér menn ekki hafa tekið á vandanum sem skapaðist í hruninu. Það kom nefnilega í ljós í hruninu að það er ákveðin veila í hlutabréfaforminu sem gerði það að verkum að litlir hluthafar voru hlunnfarnir í stórum stíl, 60 þúsund heimili töpuðu hlutabréfunum sem fólki hafði verið ráðlagt eða það lokkað eða hvað menn kalla það til að kaupa. Það var vegna þess að fyrirtækin voru holuð að innan, ársreikningar sýndu ekki rétta mynd af stöðu fyrirtækjanna, það getur ekki verið því að bankarnir voru með mjög góða stöðu samkvæmt ársreikningum um mitt ár 2008, rétt fyrir hrun. Þessu þarf að breyta, það þarf að auka traustið og koma því aftur á. Ef það er ekki gert gerist ekki neitt. Enn sem komið er hefur hvorki viðskiptanefnd né viðskiptaráðuneytið gert neitt í því að auka þetta traust, að breyta stöðunni þannig að fólk geti treyst því að fyrirtæki séu ekki holuð að innan eins og gerðist. Ég hef flutt frumvarp í tvígang eða þrígang um gagnsæ hlutafélög en það hefur ekki fengið mikla umræðu. Svo er spurning um að verðlauna sparnað og ráðdeild. Nú eru innstæður með neikvæðri ávöxtun og það virðist öllum þykja allt í lagi, allt í lagi að hafa neikvæða ávöxtun og þetta er meira að segja skattað með 20%, þessir litlu nafnvextir sem eru í reynd neikvæðir raunvextir. Ég vil snúa þessu blaði algerlega við. Ég vil að menn fari að verðlauna sparnað og ráðdeild, ég vil að fólk sé hvatt til sparnaðar með skattahvötum og hvatt til fjárfestingar í hlutabréfum aftur með því að auka traust og með skattaívilnun jafnvel, ef á þarf að halda. En það sem menn þurfa fyrst og fremst að huga að, frú forseti, er að stækka kökuna. Það er það sem við þurfum að horfa fyrst og fremst á. Ef okkur tekst að stækka kökuna í eitt eða tvö ár gefur það ríkissjóði svo miklar tekjur að hann þarf ekki að fara eins bratt í skattahækkanir og þá er hægt að lækka skattana eins og við reyndar leggjum til að gert sé strax. Við trúum því að það sé betra að fólk hafi hvata til að skila góðu verki en að það sé í rauninni latt til þess að skila góðu verki með því að skattleggja allan arð og allan hagnað af því þegar menn leggja mikið á sig, en allt skattkerfið gengur núna út á það að minnka hvata fólks til að vinna og hafa meiri tekjur.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka þingmönnum Sjálfstæðisflokksins fyrir þær tillögur sem hér eru lagðar fram. Það er virðingarvert og þakkarvert þegar stjórnmálaflokkar leggja fram heilsteyptar tillögur á sviði efnahagsmála og ber ávallt að fagna því. Í þessum pakka eru, eins og margir ræðumenn hafa rakið í dag, ýmsar góðar tillögur og ekki dreg ég úr því og margt sem hægt er að taka undir. Á þessum tillögupakka er þó grundvallarveikleiki og hann er sá að menn ganga út frá því að leiðin til að takast á við erfiðan efnahagsvanda felist í því að grafa undan stöðugleika í ríkisfjármálum. Við erum nýbúin að fagna því að hafa lokið samstarfsverkefni okkar með Alþjóðagjaldeyrissjóðnum og af því tilefni héldum við í samvinnu við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn stóra ráðstefnu í Hörpu. Samdóma álit allra sem þar töluðu, þeirra erlendu sérfræðinga sem þar voru, var að þeir luku lofsorði á þann mikla árangur sem náðst hefði í að koma aga á ríkisfjármálin og verja ríkisfjármálin, verja stöðu ríkisins í þeim erfiða ólgusjó sem gengið hefur verið í gegnum. Það er alveg ljóst að þær tillögur sem sjálfstæðismenn leggja hér fram fela í sér að grafa undan þessum stöðugleika, ógna þeim stöðugleika sem við höfum náð í ríkisfjármálum með skattalækkunum, stórfelldum skattalækkunum sem maður veltir fyrir sér hvar hinar efnislegu forsendur eru fyrir. Í reynd er þetta hagstjórnarstefna sem felur í sér uppskrift að nýju hruni. Það er gengið fram með þeim hætti að menn vilja búa til eftirspurnarsprengingu og maður spyr sig hvernig hagkerfið muni líta út í kjölfarið ef jafnvel þessi bjartsýnu plön ganga eftir að öllu leyti. Mörgum spurningum er ósvarað í þessum hugmyndum og stærstar eru auðvitað þær sem lúta að stórfelldum ríkisútgjöldum samhliða því að menn gefa sér að skattalækkanir hafi tafarlaus áhrif til að myndin verði það miklu betri að skattalækkanirnar valdi ekki tjóni fyrir ríkið. Við skulum rifja það upp að þær skattalækkanir sem ráðist var í í stjórnartíð Sjálfstæðisflokksins upp úr 2003 sem almennt er viðurkennt í dag að voru innstæðulausar og byggðu ekki á réttri efnahagslegri greiningu, juku á hagstjórnarvandann í aðdraganda hrunsins.  Við búum á margan hátt við sérstök tækifæri í dag sem ættu að skapa möguleika fyrir annars konar hagvaxtarmódel, ekki hið eftirspurnardrifna skuldsetta módel sem menn virðast hér vilja endurvekja. Við horfum fram á það núna að vegna skuldahreinsunarinnar munum við vonandi fljótlega á næsta ári sjá fram á að skuldastaða fyrirtækja hafi lækkað stórlega og þau verða þá betur í stakk búin til að nýta sér þau einstæðu tækifæri sem felast í sérstaklega hagstæðu raungengi. Það er mikið sóknarfæri fyrir íslenskt atvinnulíf og skapar möguleika á sjálfbærum útflutningsdrifnum hagvexti en ekki skuldsettri eftirspurnarbólu. Ég held að það skipti máli að við leggjum traustari grunn fyrir hagvöxtinn í framtíðinni en lagður var í fortíðinni. Ég hef áhyggjur af því að Sjálfstæðisflokkurinn feti um of í þessum tillögum óábyrga leið þar sem grafið er undan traustum og öguðum ríkisrekstri og höfuðáherslan sé lögð á bóluhagkerfið, að farið sé aftur í að búa til eftirspurnarbólu til að búa til stundarhagvöxt. Hvernig menn ætla að viðhalda þeim hagvexti til langframa er látið óútskýrt í þessum tillögum og sýnin um samhengi þeirrar miklu eftirspurnarsprengju sem ætlað er að efna til við vaxtastig, við atvinnustig, við gengi krónunnar þegar fram í sækir er ekki heldur ljóst. Virðulegi forseti. Ég vil að lokum nefna eitt atriði sem ég hef hnotið um. Það eru auðvitað hugmyndir í þessu sem margar eru allrar athygli verðar en ég fæ ekki eitt til að ganga upp. Það er hugmynd sem sjálfstæðismenn setja fram um að menn eigi að geta notið einhvers konar lyklalausnar, að geta skilað lyklum ef aðrar lausnir dugi fólki ekki eins og segir í tillögunum. Ég átta mig ekki alveg á því af hverju fólk sem á val, sem getur greitt, eigi að kjósa að tapa eign þegar því býðst í dag að halda eigninni og fá niðurfærslu að 110%, sérstaklega í ljósi þess að vænta má hækkandi fasteignaverðs í framtíðinni. Ef þetta er hugsað sem leið til að losna við skuldbindingar, eins og sumir þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa sagt, að þetta sé til að menn þurfi ekki að dragast með afleiðingar gjaldþrots í langan tíma, þá virðist þar gæta nokkurs þekkingarleysis á stöðu mála í dag. Í dag losna allir sem ekki ráða við eignir sínar, ef aðrar lausnir duga ekki eins og segir í tillögum sjálfstæðismanna, í dag losna þeir við eignir sínar í gegnum greiðsluaðlögun eða gjaldþrot sem er ekki með nema tveggja ára fyrningarfresti eftir nýjustu lagabreytingar. Fólk í tímabundnum greiðsluvanda getur haldið eignum í sértækri skuldaaðlögun eða í greiðsluaðlögun og greitt af lánum jafnvel einungis sem nemur 70% af eignum. En fólk sem fer í greiðsluaðlögun og ræður ekki við skuldbindingar sínar getur losnað undan eignum án nokkurra vandræða. Mér finnst það hins vegar bera nokkurri örvæntingu vitni að sjálfstæðismenn skuli ganga þá leið að gefa undir fótinn með einhvers konar lyklaleið vegna þess að hún bitnar fyrst og fremst á möguleikum meðaltekjufólks og lágtekjufólks til að eignast eigið húsnæði. Mér finnst það sérkennilegt af Sjálfstæðisflokknum, sem hefur verið í fararbroddi að berja niður allar tilraunir til að koma á félagslegum húsnæðislausnum, að grafa með þessum hætti undan þeirri séreignarstefnu sem hann hefur viljað standa vörð um hingað til. Mér finnst gæta þarna mikillar ósamkvæmni. Ég skil að það séu upplausnartímar í Sjálfstæðisflokknum og ákveðið forustuleysi en ég verð að segja, af ákveðinni væntumþykju í garð Sjálfstæðisflokksins, að mér þykir nú prinsippleysið vera farið að keyra um þverbak.

Virðulegi forseti. Ég mótmæli því sem hæstv. ráðherra sagði, að Sjálfstæðisflokkurinn hefði barist gegn öllum félagslegum úrræðum í húsnæðismálum. Við höfum sannarlega verið talsmenn og erum talsmenn séreignarstefnunnar en við höfum líka viðurkennt þörfina á því að hér séu félagsleg úrræði. Við höfum staðið að því, höfum sett um það lög og jafnvel haft forustu um það á Alþingi að setja um það lög. Ég ætla að ræða þau mál sem snúa að heimilunum. Við vekjum t.d. athygli á því sem er ákaflega mikilvægt mál að þegar verið er að fara þessa svokölluðu 110% leið er í sumum fjármálastofnunum miðað við fasteignamat en annars staðar við markaðsverð. Við erum að benda á þetta misræmi. Nú vil ég spyrja hæstv. ráðherra: Hver er hans skoðun í þessum efnum? Er hann ekki sammála okkur um að það sé óeðlilegt að svo mikið misræmi sé milli fjármálastofnana? Er ekki óeðlilegt að þeir sem eru svo óheppnir að skulda einni fjármálastofnun og þurfa að fara þessa leið skuli fá verri úrræði en aðrir sem eru svo heppnir að vera í viðskiptum við fjármálastofnanir 

Virðulegi forseti. Ég er sammála hv. þingmanni um að æskilegast væri að það væri eitt viðmið þarna. Alþingi ákvað þá viðmiðun sem Íbúðalánasjóður fer eftir. Um það var þverpólitísk samstaða í þingnefnd og í þingsal þannig að það er þingsins að breyta þeirri viðmiðun Íbúðalánasjóðs ef menn hafa vilja til þess. Hvað varðar einstakar fjármálastofnanir er það hins vegar afstaða Samkeppniseftirlitsins að ekki sé hægt að binda þær við eina aðferðafræði og þær hafi svigrúm til að bjóða ólíkar lausnir að þessu leyti.

Virðulegi forseti. Auðvitað hafa fjármálastofnanir þetta svigrúm. Það sem við þurfum að verkja máls á er að þessi framkvæmd eins og hún blasir við veldur misræmi og gerir það að verkum að sumir skuldarar eru verr staddir en aðrir eingöngu vegna þess að þeir eru í viðskiptum við einhverja tiltekna fjármálastofnun en ekki aðra. Mig langar í framhaldinu að spyrja um annað. Þegar Landsbanki Íslands kynnti sín miklu úrræði varðandi skuldara og heimilin sagði hæstv. efnahagsráðherra að hann teldi að Íbúðalánasjóður ætti að feta sömu braut og Landsbankinn og sagði einfaldlega: Ef Íbúðalánasjóður treystir sér ekki til þess þá hlýtur að vakna spurningin til hvers við séum yfir höfuð með Íbúðalánasjóð. Nú spyr ég hæstv. ráðherra: Hafa þessi mál verið rædd innan ríkisstjórnarinnar? Hefur hæstv. ráðherra beitt sér í þessa veru innan ríkisstjórnarinnar? Er tíðinda að vænta á þessu sviði af hálfu ríkisstjórnarinnar og af hálfu Íbúðalánasjóðs?

Virðulegi forseti. Landsbankinn tók ákvarðanir um þær lausnir sem hann bauð í skuldaúrvinnslu að eigin frumkvæði og án þess að það væri sérstaklega rætt við stjórnvöld. Það er ekki alveg rétt farið með tilvitnun í mig því að það sem ég sagði um þetta var að ef það yrðu sammæli um þetta á markaði þyrfti auðvitað Íbúðalánasjóður að svara því líka. Það hefur hins vegar ekki orðið sammæli um þetta á markaði. Landsbankinn hefur einn boðið þessar lausnir. 
             Það er síðan tilefni athugasemda af hálfu annarra samkeppnisaðila til opinberra eftirlitsaðila um með hvaða hætti Landsbankinn tók þessa ákvörðun og svigrúm hans til slíkra ákvarðana. Það er alveg ljóst að það hefur ekki orðið sammæli um þessa úrlausn á markaði. En ég ítreka það sem ég hef áður sagt að Íbúðalánasjóður hlýtur 

Frú forseti. Ég vil hugga hæstv. ráðherra með því að það er ekkert forustuleysi í Sjálfstæðisflokknum. Það er lýðræði í Sjálfstæðisflokknum  Hæstv. ráðherra sagði að tillaga Sjálfstæðisflokksins væri óábyrg leið og mundi grafa undan stöðugleika í ríkisfjármálum. Svo er einmitt ekki. Við gerum ráð fyrir því að ná 70 milljörðum út úr séreignarsparnaðinum sem dugar fyrir skattalækkunum til rúmlega eins árs, eins og hálfs árs, þannig að það ríkir ekkert ábyrgðarleysi í þeirri leið. Hann sagði líka að við ætluðum að búa til eftirspurnarsprengju og búa til nýtt hrun. Það er ekki markmiðið. Markmiðið er að komast út úr þeirri kyrrstöðu og stöðnun sem núverandi ríkisstjórn hefur keyrt 

Virðulegi forseti. Það er greinilega til þess fallið að auka tilfinningahitann hjá hv. þingmönnum Sjálfstæðisflokksins að nefna togstreituna um forustu flokksins sem nú stendur yfir. Það sem ég held að hv. þingmaður þurfi að átta sig á þegar hann talar um kyrrstöðu og stöðnun er að það er í kringum 3% hagvöxtur á þessu ári í landinu. Stöðnunin er ekki meiri en svo. Ég held að hv. þingmaður eigi líka að hugleiða vel skynsemi þess að fara leiðir eins og hann nefnir í sambandi við séreignarlífeyrissparnað og skattlagningu á hann. Ég held að grískar lausnir af þessum toga séu ekki til eftirbreytni. Ég held að við eigum að byggja efnahagslega velferð okkar á skynsamlegri og agaðri ríkisfjármálastefnu eins og við höfum gert. Við eigum að beita hefðbundnum norrænum viðmiðum í tekjuskatti eins og við höfum gert. Við höfum verið að fikra okkur með skattkerfið í átt til þess sem endurspeglar það sem best gerist í nágrannalöndum okkar. 

Frú forseti. Það er greinilegt að hæstv. ráðherra talar við annað fólk en ég vegna þess að fólkið sem ég tala við er ekki fullt af bjartsýni, það er ekki fullt af trú á framtíðina. Það talar um auknar skattálögur, það talar um flækingu á skattkerfinu og um vonleysi fram undan, litla fjárfestingu og að litla sem enga atvinnu sé að fá neins staðar. Það er greinilegt að hæstv. ráðherra er að tala við allt annað fólk og ég held að hann ætti að skoða það hvort hann sé að tala við rétta fólkið. Hvað það varðar að það sé óábyrg leið að nota séreignarsjóðina upp á 70 milljarða og 40 milljarða í sveitarfélögin þá er það okkar trú að með því að stækka kökuna, með því að hvetja fólk til að vinna, spara og fjárfesta, muni það auka hagvöxt á Íslandi mikið meira en um er talað, sem er varla nóg, og þannig muni 

Virðulegi forseti. Ég held að hv. þingmaður geti ekki horft fyrst og fremst á það við hvern hann talar þegar staðreyndirnar tala sínu máli. Hagvöxturinn í landinu er 3% á þessu ári. 

Virðulegi forseti. Hæstv. ráðherra talaði um heimsleikana í hagfræði sem voru haldnir í Hörpu á dögunum og í tilefni af því datt mér í hug ljóðlínan „að verma sitt hræ við annarra eld“. Þannig er mál með vexti að þeir hagfræðingar sem töluðu þar töluðu einkum um tvennt: Í fyrsta lagi hafði skuldum bankakerfisins ekki verið velt yfir á almenning. Í öðru lagi hafði planið sem var sett upp í samstarfi við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn í sambandi við ríkisfjármál gengið mjög vel upp. Í hvorugu þessara atriða átti ríkisstjórnin þátt. Jafnframt voru settar skorður við AGS-planið þannig að það voru endurskoðanir og núverandi ríkisstjórn fékk 

Forseti biður hv. þingmenn um að virða ræðutímann.

Virðulegi forseti. Ég frábið mér að það sé borið Samfylkingunni á brýn að verma sitt hræ við annarra eld þegar hún er stolt yfir frammistöðu sinni varðandi framfylgd samstarfsins við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Hún er eini flokkurinn sem hefur alltaf heill og óskiptur staðið að baki því samstarfi. Ég man þá tíð þegar við þurftum að grípa til ýmissa aðgerða til að koma því máli í gegnum Sjálfstæðisflokkinn þar sem þáverandi seðlabankastjóri og núverandi morgunblaðsritstjóri leiddi harða baráttu gegn því að leitað yrði til Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og unnið með honum. Ég vil að menn muni þessa sögu svo þeir séu ekki að semja söguna aftur og reyna að búa til samstarfsáætlunina með AGS sem einhvers konar sérstakt plan sem hafi verið búið til í Valhöll. Þetta samstarf var þvert á móti grundvallarforsenda þess að við gætum haldið áfram með alþjóðavætt efnahagslíf á Íslandi  
            

Virðulegi forseti. Hér er greinilega verið að endurskrifa söguna. Ég var á staðnum en hæstv. ráðherra ekki. Það er aftur á móti eitt afrek sem hæstv. ráðherra minntist ekki á og ekki var minnst á á heimsleikunum í hagfræði. Það var Icesave 1 samningurinn upp á 470 milljarða sem hæstv. ráðherra greiddi atkvæði með. Það er tekjuskattur allra einstaklinga á Íslandi í fjögur ár. Hæstv. ráðherra gleymdi nákvæmlega eins og hagfræðingarnir á heimsleikunum að minnast á það. Ég segi ekki annað eftir þau tvö plön sem virkuðu mjög vel í þessari fjármálakreppu, AGS-áætlunin og neyðarlögin, en: Ráðherrann vermir sitt hræ við annarra eld.

Virðulegi forseti. Það er bara staðreynd mála að Sjálfstæðisflokkurinn var mjög klofinn í afstöðuna til AGS-samstarfsins á sínum tíma. Það þurfti að beita hörðu 

Hver bjó til planið?

Þetta er staðreynd mála. Eini flokkurinn sem alltaf hefur staðið að baki þessari áætlun og litið á samstarfið við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn sem grunnstoð í að tryggja alþjóðavætt og opið hagkerfi á Íslandi er Samfylkingin. 

Virðulegi forseti. Hæstv. ráðherra telur tillögur okkar grafa undan stöðugleika, stefna að nýju efnahagshruni og loftbóluhagkerfi. Þetta er sú frasakennda gagnrýni sem við heyrum frá ríkisstjórnarflokkunum. Það er ekki mikið um efnislega gagnrýni, það er ekki mikið um ábendingar um hvað sé rangt í tillögum okkar og þeim niðurstöðum sem við komumst að. Það er mikill slaki í hagkerfinu í dag. Margar vinnufúsar hendur eru án atvinnu og mikið af tækjum standa ónotuð. Mig langar til að spyrja hæstv. ráðherra hvort hann sé sammála því að eitt af stærstu og mikilvægustu skrefunum til að við náum góðri viðspyrnu frá þeirri stöðu sem er í dag sé að taka ákvarðanir um framkvæmdir í orkufrekum iðnaði. Allir sem hafa tjáð sig um þetta hafa verið sammála um það. Mig langar til að spyrja hæstv. ráðherra hvort hann sé sammála því að þetta sé ein af grundvallarforsendum 

Virðulegi forseti. Það fer hv. þingmanni ekki vel að veita mér tiltal fyrir frasakennd ummæli, hafandi sjálfur haldið ræðu og lýst efnahagsstefnu ríkisstjórnarinnar sem atvinnuleysisstefnu. En nóg um það. Ég er sammála hv. þingmanni um að það er mjög mikilvægt að framkvæmdir í orkufrekum iðnaði fari af stað. Til þess skortir ekkert af hálfu ríkisstjórnarinnar. Til þess skortir einfaldlega orkusölusamninga sem gera fyrirtækjum kleift að ráðast í framkvæmdir. Um leið og þeir liggja fyrir er nóg af verkefnum að ráðast í.

Virðulegi forseti. Ég held mig fast við það að ríkisstjórnin reki atvinnuleysisstefnu. Það er ekki hægt að orða það öðruvísi. Hvaða stefna er það sem ríkisstjórnin rekur með erlendum vinnumiðlunum í Ráðhúsi Reykjavíkur þar sem hún heldur sérstaka kynningarfundi og boðar fólk til að koma til að leita tækifæri á erlendum vettvangi? Hvað er verið að boða annað en áframhaldandi atvinnuleysi á Íslandi? Þetta er ein skýrasta mynd sem hægt er að fá af þessari stefnu. Hæstv. ráðherra er mér sammála um að nauðsynlegt sé að grípa til aðgerða á sviði orkufreks iðnaðar, væntanlega á grundvelli skýrslu Landsvirkjunar. Til að svo megi verða þarf að taka ákvarðanir. Það þarf að taka ákvarðanir sem þessi ríkisstjórn er ekki bær til að taka. Hann segir að ekki standi á ríkisstjórninni í þeim efnum. Á sama tíma hafa Vinstri grænir ályktað á þann veg að ekkert svigrúm er gefið til viðræðu um rammaáætlun, þeir gefa ekkert svigrúm til málamiðlana á þeim vettvangi og þessi ríkisstjórn mun ekki geta tekið ákvarðanir um næstu skref. Þeir sem véla um þessi mál fyrir okkur gagnvart áhugasömum, erlendum fjárfestum 

Virðulegi forseti. Þetta er bara einfaldlega rangt sem hv. þingmaður segir, það skortir ekkert á stefnumörkun af hálfu stjórnvalda til að hægt sé að kalla eftir erlendri fjárfestingu í stóriðju hér á landi. Varðandi það sem hv. þingmaður kaus að gera að umtalsefni í ræðu sinni áðan og hann vísaði aftur í, sem er kynningarfundur sem Vinnumálastofnun stendur fyrir, þá er það einstaklega ómaklegt og ósmekklegt af hálfu þingmannsins 

Staðreynd samt.

Hv. þingmaður á að kynna sér staðreyndir mála.

Forseti biður hv. þingmenn um að gefa ræðumönnum hljóð.

Virðulegi forseti. Nú er ég farinn að þekkja hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra aftur. Gamla frasapólitíkin, upphrópanirnar, fullyrðingarnar - ég var satt að segja farinn að sakna þessa þáttar í fari hæstv. ráðherra vegna þess að hann hefur greinilega vandað sig undanfarnar vikur og mánuði við að falla ekki í dýið sem hann var stundum staddur í og maður man svo vel eftir hér fyrr meir. Þannig birtist hæstv. ráðherra okkur í þessari umræðu og hvað er það sem kveikir bálið í hæstv. ráðherra að nýju? Það eru efnahagstillögur Sjálfstæðisflokksins sem allt í einu búa til einhvern óróleika í huga hæstv. ráðherra. Ekki það að hæstv. ráðherra taki þessu fagnandi eða reyni að ræða þetta málefnalega, nei hæstv. ráðherra lætur þetta greinilega fara mjög í taugarnar á sér. Ég ætla aðeins að blanda mér í þessa sagnfræðilegu umræðu um samninginn milli okkar og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Ég var ekkert mjög fjarri vettvangi þegar hann var gerður. Það er út af fyrir sig alveg rétt sem hæstv. ráðherra segir. Það var auðvitað hik og efasemdir uppi í báðum stjórnarflokkunum. Af hverju skyldi það hafa verið? Auðvitað vegna þess að hér var verið að taka býsna stórt skref sem fólst í því að taka upp formlegt samstarf við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og kallaði á margar áleitnar spurningar. Ég ætla að fullyrða eitt sem hæstv. ráðherra á að vita, og ef hann veit það ekki get ég upplýst hann um það, að þessar efasemdir komu líka úr ráðherrahópi Samfylkingarinnar. Ég ætla ekki að segja neitt meira um það. Ástæðan fyrir því að við sjálfstæðismenn leggjum fram þessa tillögu er knýjandi nauðsyn. Við sjáum hvað er að gerast í efnahagslífinu. Við erum að festast í fari stöðnunar og við erum að upplifa það sem er líka gríðarlegt áhyggjuefni að hér er að blossa upp verðbólga. Með öðrum orðum er að kúplast saman þetta tvennt, verðbólga og stöðnun. Það er einmitt það sem hagfræðingar og allir þeir sem velta þessum hlutum fyrir sér hafa yfirleitt mestar áhyggjur af. „Stagflation“ kallast þetta á ensku, ég man ekki lengur íslenska hugtakið á þessu fyrirbrigði. Það er auðvitað hið stóra vandamál. Vandinn sem við erum að glíma við er heimatilbúinn og hann er ekki síst afleiðing af því sem gert hefur verið á undanförnum tveimur til þremur árum. Vinsælasti frasi stjórnarliðanna þessi dægrin er: Hér varð hrun. En ég vil bæta við: Hér kom nefnilega vinstri stjórn. Ætli það eigi ekki sinn mikla þátt í þeirri stöðu sem uppi er í dag. Hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra vitnaði til þess að hér væri að kvikna einhver hagvöxtur að nýju og ræddi það samhliða því að ræða um samstarfið við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Ég var á fundi á föstudaginn var þar sem seðlabankastjóri kynnti Peningamál Seðlabankans, m.a. í framhaldi af vaxtaákvörðuninni umdeildu núna á dögunum. Á þessum fundi var upplýst að þær hagvaxtartölur sem við þrátt fyrir allt erum þó að sjá á þessu ári eru fjarri því að vera í samræmi við þau markmið og þær áætlanir og plön sem lagt var upp með í samstarfssamningnum við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Af hverju skyldi það vera? Ætli það hafi ekki eitthvað með það að gera hvernig stjórnarfarið er að öðru leyti í landinu. Þrátt fyrir það að menn séu að reyna að fara eftir samstarfssamningnum við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn erum við samt sem áður í þessum vanda, einfaldlega vegna þess að ríkisstjórnin leggur stein í götu fjárfestinga í landinu. Það var einmitt það sem seðlabankastjórinn Már Guðmundsson sagði á þessum fundi. Hann vakti athygli á því að við þyrftum að byggja hagvöxt okkar á útflutningi. Hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra tók svo sem undir það og sagði að mikilvægt væri að hagvöxturinn væri útflutningsdrifinn. Það er auðvitað sjálfbær hagvöxtur. En seðlabankastjóri sagði líka: Það er því mikilvægt að greiða fyrir fjárfestingu í útflutningsgreinum. Er það gert? Tökum þær tvær greinar sem eru langstærstar í vöruútflutningi okkar, og tökum sjávarútveginn fyrst. Er verið að greiða fyrir fjárfestingu í sjávarútveginum? Nei. Fjárfesting í sjávarútveginum er innan við 5 milljarðar kr. Hún hefur að jafnaði verið í kringum 20 milljarðar á síðustu árum og miðað við þá þurrð, það fjárfestingarsvelti sem er í greininni er alveg ljóst að það er varlega áætlað að fjárfestingin geti numið 25–30 milljörðum á ári á næstu árum, 60 milljörðum kannski á næstu tveimur árum. Það munar um minna. Blasir ekki við hverjum einasta manni að ef hér á að verða viðreisn í efnahagslífinu þá verður sjávarútvegurinn, okkar mikilvægasta útflutningsgrein, að koma að þeirri viðreisn? En honum eru allar bjargir bannaðar. Það er bókstaflega verið að koma í veg fyrir að sjávarútvegurinn fái tækifæri til að taka þátt í þeirri efnahagslegu viðreisn sem hvarvetna er kallað eftir. 5 milljarðar eru auðvitað fjárfesting og hvar skyldi hún nú vera? Ég hef verið að reyna að glöggva mig aðeins á þessu, meðal annars með því að spyrjast fyrir hjá þeim sem selja fjárfestingarvörur. Það sem virðist vera áberandi er að það eru einkanlega stærri fyrirtæki, betur megandi fyrirtæki, sem standa að slíkri fjárfestingu. Hinir minni, hinir veikari, treysta sér auðvitað ekki til þess í því óvissa rekstrarumhverfi sem hér ríkir. Þannig að nú erum við að sjá tvennt gerast. Annars vegar litla fjárfestingu í sjávarútveginum sem gerir að verkum að samkeppnisforskotið sem við höfum sannarlega notið í greininni er smám saman að étast upp. Og hins vegar að það er að verða bil milli þeirra fyrirtækja sem hafa meiri fjárhagslega burði, telja sig hafa meira borð fyrir báru og óttast kannski minna árásir ríkisstjórnarinnar í sjávarútvegsmálunum af þeim ástæðum, og minni einstaklinganna en það eru einmitt þau fyrirtæki sem ríkisstjórnin skreytir sig með og segist vilja styðja við bakið á. Þetta er auðvitað gríðarlega alvarlegt mál. Það sama getum við sagt um stóriðjuna. Það blasir við að ríkisstjórnin hefur dregið lappirnar í þeim efnum. Það verður ekki annað sagt. Við vitum að annar stjórnarflokkurinn hefur það bókstaflega á stefnuskrá sinni að vinna gegn uppbyggingu á stóriðjusviðinu hvarvetna í landinu. Þess vegna er ákall seðlabankastjóra á fundinum á föstudaginn mjög athyglisvert þegar hann segir að mjög mikilvægt sé að greiða fyrir fjárfestingu í útflutningsgreinum. Hann vekur líka athygli á því að þetta lága fjárfestingarstig sé nú þegar farið að hafa alvarleg áhrif á útflutning á vöru og þjónustu. Hann segir að útflutningur á vöru og þjónustu vaxi um 2,5% í ár og að meðaltali undir 2% næstu tvö árin og segir, með leyfi virðulegs forseta: „Það eru ekki glæsilegar horfur í ljósi þess að raungengi krónunnar er um þessar mundir rúmlega 20% undir sögulegu meðaltali.“ Hann vekur síðan athygli á að lágt fjárfestingarstig og lítill vöxtur útflutnings séu tengd fyrirbæri. Með öðrum orðum, það sem menn eru að gera gagnvart atvinnulífinu, m.a. stóru útflutningsgreinunum, hefur þau áhrif að útflutningurinn vex ekki eins og hann gæti gert. Aðstæður eru sérstaklega hagstæðar. Álverð hefur verið mjög hátt fram undir þetta, fiskverð hefur verið tiltölulega gott, aðstæður á mörkuðum býsna góðar hjá okkur, það hefur gengið vel að fiska, þorskstofninn er t.d. vaxandi, makríllinn hefur verið mikið búsílag, það horfir vonandi þokkalega með loðnuna þannig að við ættum auðvitað að vera að sjá mikinn vöxt í útflutningi stóru útflutningsgreinanna. En þá er ríkisstjórnin að róa á hitt borðið og rær gegn okkur með afstöðu sinni varðandi þessar útflutningsgreinar og það dregur síðan úr möguleikum þeirra til að vaxa. Allt þetta helst í hendur. Ég ætla líka að vekja athygli á einu. Bent hefur verið á að sá hagvöxtur sem hæstv. ráðherra var að stæra sig af er m.a. drifinn áfram af birgðabreytingum. Miklar birgðir voru til um áramótin og menn voru að selja þær, t.d. var hérna töluverð uppsjávarveiði og -vinnsla fyrir áramótin sem menn voru að selja. Birgðabreytingarnar hafa auðvitað þau áhrif að útflutningurinn vex og það skapar síðan hagvöxt. Það má líka nefna að hér hefur orðið vöxtur í einkaneyslu. Seðlabankinn leggur hins vegar mikla áherslu á að þessi vöxtur í einkaneyslunni sé ekki sjálfbær. Aðalhagfræðingur Seðlabanka Íslands gagnrýndi t.d. launahækkanirnar mjög harðlega. Þannig að við erum að sjá einmitt það sem hæstv. ráðherra sagði áðan, bóluhagkerfi að þessu leyti, við erum með ósjálfbæran hagvöxt sem m.a. byggist á einkaneyslu sem er knúin áfram af launabreytingum sem Seðlabankinn sjálfur segir að standist ekki 

Virðulegi forseti. Efnahagstillögur Sjálfstæðisflokksins eru framsæknar og markvissar. Það er leitt að aðeins einn hæstv. ráðherra skuli hafa fylgst með þessum umræðum og tekið þátt í þeim að hluta í dag, það hefði verið full ástæða til þess að ríkisstjórnin öll hefði tekið þátt í umræðunni þar sem um er að ræða markvissustu tillögur sem lagðar hafa verið fram á undanförnum árum í efnahagsmálum og stöðu landsins. Þessi lota kemur í kjölfar tveggja fyrri tillöguspretta Sjálfstæðisflokksins á síðustu tveimur árum. Hæstv. ríkisstjórn hefði kannski þurft áfallahjálp hefði hún þurft að sitja undir þessum tillögum og ígrunda þær því að þær eiga að leiða til árangurs og það er eitur í beinum hæstv. ríkisstjórnar. Talað er um nýtt Ísland. Nýtt Ísland er auðvitað svolítil sýndarmennska. Ísland er Ísland en við getum talað um betra Ísland, við getum talað um að bæta og lagfæra og smúla dekkið. Við getum talað um að við þurfum að gæta þess að liðka til alla þætti sem þjóðfélagið snýst um, liðka til alla koppa og legur en ekki henda sandi í þau hólf eins og hæstv. ríkisstjórn hefur gert í svo mörgum tilvikum á undanförnum árum og hefur leitt það til þess vanda sem við búum við. Það sem tillögurnar beinast fyrst og fremst að er að hleypa drifkrafti í gangverkið, styrkja heimilin, styrkja og auka atvinnulífið sem er undirstaða alls í þjóðfélagi okkar, setja bönd á bankakerfið sem leikið hefur lausum hala frá hruni í þökk ríkisstjórnarinnar og stýrir til að mynda viðskiptum hundraða fyrirtækja við alls kyns innherjaaðferðum  Tillögur beinast gegn skattahækkunum, gegn hátekjuskattinum sem dynur yfir. Síðast í dag ræddi ég við starfsstúlku í banka sem hafði 238 þús. kr. í mánaðarlaun og er komin í hátekjuskatt. Fólk verður náttúrlega orðlaust undir þessum kringumstæðum og lamast. Þessar tillögur eru til þess að lina það frost sem er í fjárfestingum í landinu. Það er til að hætta því einelti sem hæstv. ríkisstjórn hefur stundað jafnvel í heilu landshlutunum þar sem staðan er erfiðust og eru Suðurnesin gott dæmi um það. Það er náttúrlega ekki boðlegt. Okkur þætti það ekki einu sinni boðlegt í frumstæðustu ríkjum Afríku þar sem ýmislegt er þó þekkt. Tillögur okkar eru til að koma í veg fyrir að hótanir einstaklinga ráði ferð í ríkisstjórn varðandi virkjunarkosti, stórvirka möguleika og tækifæri í íslensku þjóðlífi, sem er auðvitað ekki boðlegt. Tillögur okkar eru til að verja og sækja fram fyrir svikin heimili. Sex þúsund Íslendingar hafa flúið Ísland vegna dugleysis ríkisstjórnarinnar og atvinnuleysis. Í dag sagði hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir að það væri ekki mikið mál þótt það færi slatti af fólki úr landi. Sex þúsund Íslendingar, það er eins og allir íbúar Húsavíkur, Siglufjarðar og Sauðárkróks hyrfu frá Íslandi eða allir íbúar Vestfjarða. Það er ekki mikið mál fyrir hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur, samfylkingarmann. Við höfum nú séð það svartara, sagði hv. þingmaður. Það fólk, sex þúsund Íslendingar, sem býr núna erlendis gegn vilja sínum hefur ekki séð það svartara og það er það sem málið á að snúast um, það er það sem þessar tillögur eiga gera, að skapa grundvöll til að fólk komi aftur til Íslands og geti unnið á heimavelli, lifað á heimavelli og starfað í samfélagi okkar á eðlilegan hátt. Jafnvel er sjávarútvegurinn gerður að blóraböggli og kom það til að mynda fram í ræðu hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur. En sjávarútvegurinn tryggir einmitt að við stöndum þó ekki verr en raun ber vitni í þeirri stöðu sem verið hefur. Frostið í fjárfestingum. Aðeins í einni verstöð, stærstu verstöð landsbyggðarinnar, Vestmannaeyjum, bíða í frosti fjárfestingar upp á marga milljarða. Meira en 5 milljarðar kr. fjárfestingar bíða sem menn leggja ekki í vegna þess að ríkisstjórnin heldur öllum sjávarútvegsþáttunum í óvissu, óvissu sem ekki er brúkleg og ekki boðleg, hún er alvitlaus og það er það versta. Menn getur greint á um marga hluti en þegar um er að ræða hringavitleysu veit enginn sitt rjúkandi ráð og þá verður helkuldi í því sem gera þarf bæði í endurnýjun og endurbótum. Virkjanirnar bíða af því að hótanir einstaklinga sem styðja ríkisstjórnina ráða ferð. Þannig gengur það fyrir sig, það er doði í öllu þjóðfélaginu, ótti í fólki, óvissa og vanlíðan og það er ekki það sem við eigum að leggja áherslu á. Við höfum lagt áherslu á að skapa atvinnu til að eyða ekki þessum 80 milljörðum í atvinnuleysisbætur. Það er engin smáupphæð, 80 milljarðar kr. Við þurfum að eyða sköttunum sem ekkert hafa gert nema illt fyrir heimili og atvinnulíf og þjóðfélagið í heild því að það eru falspeningar sem sóttir eru við þröngar aðstæður. Við viljum knýja fram upplýsingar um þátt bankanna í öllum þeim aðgerðum sem deilt hefur verið og þrefað um. Það liggur ekki enn þá fyrir og það kemur ekki einu sinni jafnræði eða almenn sanngirni út úr því í viðskiptum banka við viðskiptavini sína og þjóðfélagið út á við og inn á við. Við viljum tryggja að það sé valkostur að hafa verðtryggingu eða ekki. Það er jafnvægi. Við viljum tryggja að lítil og meðalstór fyrirtæki fái að njóta starfsgetu sinnar, reynslu og leikgleði. Við viljum taka fyrirtækin úr höndum bankanna, lífeyrissjóðanna og annarra sem eru með beisli á hundruðum fyrirtækja í landinu og stýra þannig drifkrafti inn í samfélagið sem á að skila okkur áfram en ekki aftur á bak - áfram en ekki aftur á bak.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka þingflokki sjálfstæðismanna fyrir að hafa lagt fram tillögu um aðgerðir til að endurreisa íslenskt efnahagslíf. Aldrei eru of margar góðar tillögur lagðar fram á þinginu og er mjög jákvætt þegar þingmenn stjórnarflokkanna taka vel í þær tillögur sem stjórnarandstaðan hefur fram að færa, og öfugt að sjálfsögðu. Þingmenn stjórnarandstöðunnar, hvort sem er í Sjálfstæðisflokknum eða Framsóknarflokki, hafa nokkrum sinnum lagt fram tillögur sem miða að því að örva efnahagslífið, koma því á fætur aftur, efla atvinnu, fjölga störfum og finna lausn á fjármálum heimilanna. Fyrir skömmu kynntu þingmenn Framsóknarflokksins það sem við köllum plan B sem var á svipuðum nótum og þessar tillögur, þ.e. að reyna að koma hjólunum af stað aftur. Það er það sem við söknum frá þeirri ríkisstjórn sem nú situr, það vantar drifkraftinn í að skapa atvinnu og fjölga störfum. Þetta er allt samhangandi mynd eða samhangandi ferill sem þarf að vera til staðar, þ.e. umbætur í efnahagslífinu, sterkt fjármálakerfi, öflugt atvinnulíf og þá um leið er hægt að sinna félagslega kerfinu. Og ekki síst munu heimilin ná að reka sig með þeim hætti sem þau eiga skilið og þurfa að reka sig. Stundum hefur verið rætt hér, og eflaust má færa rök fyrir því, að verr hefði getað farið á Íslandi. Það eru nokkur atriði sem gera það að verkum að ekki fór verr en reyndin varð. Ég nefni til að mynda þau neyðarlög sem voru sett á Alþingi haustið 2008. Það hefur komið í ljós að það var rétt hjá okkur að gera það. Framsóknarflokkurinn studdi það á sínum tíma að þau yrðu sett en það gerðu Vinstri grænir hins vegar ekki. Nú hefur það verið staðfest af einhverjum, af þeim hagfræðingum sem tóku þátt í heimsleikum hagfræðinga í Hörpunni, eins og hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson kallaði það áðan.  Annað sem við megum ekki gleyma þegar við ræðum stöðu Íslands er það að sá grunnur sem var til staðar haustið 2008 var býsna sterkur. Það voru til öflugir innviðir sem höfðu verið byggðir upp sem lúta að samfélagsgerðinni og samfélagsþjónustunni svo að dæmi sé tekið. Þær tillögur sem hér liggja frammi eru býsna viðamiklar og ágætlega rökstuddar. Það er eitt og eitt sem mig langar að velta upp, sumu er ég mjög hlynntur og um annað hef ég ákveðnar efasemdir. Hér kemur fram að draga eigi allar skattahækkanir til baka. Það kann að hafa farið fram hjá mér, ég átta mig ekki alveg á því hvenær á að gera það. Ég er sammála því að skattar eigi að vera eins lágir og mögulegt er á Íslandi. Ég átta mig ekki alveg á því hversu bratt er hægt að fara í slíka leiðréttingu.  Ég er hins vegar nokkuð hrifinn af þeim hugmyndum sem hér koma fram um að einstaklingar eða fjölskyldur geti skilað inn íbúðunum ef sýnt er að þær ráði ekki við að standa undir þeim kostnaði eða því húsnæði sem þær fara í. Þetta tengist svokölluðu lyklafrumvarpi sem oft hefur verið nefnt eða er á svipuðum nótum. Mér finnst of lítið gert úr því að tala um afnám verðtryggingar í þessum tillögum. Ég geri mér hins vegar grein fyrir því að skiptar skoðanir eru um það hvernig á að gera það og hvort eigi að gera það eða ekki, það er bara ósköp eðlilegt. Ég held hins vegar að það sé eitthvað sem við eigum að stefna að eins og við framsóknarmenn höfum lagt fram tillögur um að sé gert í ákveðnum skrefum. Á móti kemur að lagt er til að efld verði úrræði er lúta að óverðtryggðum lánum og því ber að fagna og það er mjög gott. Ég tek undir það sem hér hefur komið fram varðandi það að vitanlega er áhyggjuefni þegar ríkissjóður eyðir meiru en hann aflar. Það verður vitanlega þannig meðan stjórnvöld sýna ekki þann metnað sem þarf til að skapa atvinnu, til að skapa umhverfi fyrir fyrirtæki og einstaklinga, heimilin til að þau geti unnið og þar af leiðandi borgað skatta og skyldur til ríkissjóðs og búið þannig til tekjur fyrir ríkið. Ástæðan er meðal annars sú sem hér er réttilega rakin að ríkissjóður er of umfangsmikill, ríkissjóður er mjög stór og umsvifamikill á Íslandi og óx mjög hratt þegar Samfylkingin kom inn í ríkisstjórn með Sjálfstæðisflokknum á sínum tíma og væntanlega vegna kröfu Samfylkingarinnar. Við erum hins vegar að súpa seyðið af því í dag. Rætt er um fjárfestingar og hvatt til þeirra og atvinnusköpunar. Ég tek undir að það þarf að efla nýsköpunarfyrirtækin, það höfum við lagt áherslu á líka. Síðan er vikið að orkuframleiðslu. Þar erum við að sjálfsögðu að tala um eitt helsta tækifæri Íslands og Íslendinga til að afla sér tekna og til að koma fram á við, það er að nýta þær auðlindir sem við eigum. Það er að sjálfsögðu orkan, það er sjávarútvegurinn og það er náttúrlega náttúran, þá er ég að meina í þeirri mynd að ferðamenn vilja gjarnan koma hingað og skoða íslenska náttúru. Og ég veit að sjálfstæðismenn eru sammála mér um að það gengur ekki að við viljum ekki virkja hvar sem er. Það er mjög mikilvægt að við gerum það í sátt við náttúruna þannig að allt þetta geti haldist í hendur. Það var hlegið að framsóknarmönnum um árið þegar við sögðumst ætla að fjölga störfum um 12.000. Það gekk hins vegar eftir og það sýnir okkur að ef vilji er fyrir hendi er hægt að setja slík markmið. Það er hins vegar vont ef það helst í hendur eins og manni virðist, ég ætla að orða það þannig, vera í dag. Á hátíðarstundum tala ráðherrar á Alþingi um að störfum hafi fjölgað svo og svo mikið, 2 þúsund, 5 þúsund eða hvað það er, en að sama skapi er fólksflótti úr landinu og atvinnuleysi mjög mikið - hvar verða þessi störf til? Verða þau til í eftirlitsgeiranum, hjá hinu opinbera eða hvar? Mjög líklega ekki í einkageiranum. Ég hef töluverðar áhyggjur af þessu. Síðan er talað um sjávarútveginn og það eru mikil vonbrigði að hlusta á þingmenn tala um sjávarútveginn eins og hann sé einhvers konar vandræðagrein. Það er bara ósatt. Sjávarútvegurinn er hátæknigrein sem er undirstaða samfélags okkar í dag og ég er sammála því sem hér kemur fram að nota eigi tækifærið og veiða meira vegna þess að það er eitt af því sem við þurfum á að halda til að spýta okkur af stað. Aðeins aftur um heimilin. Ég ætla að ræða aðeins sjávarútveginn en hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir talaði um 90 ára afnotasamninga sem hún nefndi í andsvari. Það er svo fáránlegt að halda svona umræðu og reyna að telja fólki trú um að einhver sé að tala um eitthvað slíkt. Það er grundvallaratriði þegar við ræðum framtíð Íslands, og hvernig við ætlum að komast út úr vandanum, hvernig við ætlum að taka á málum heimilanna. Í sjónvarpsþættinum Ísland í dag á Stöð 2 ekki alls fyrir skömmu kom fram að fasteignabólan er líklega ekki sprungin enn. Ef það er rétt að fasteignabólan sé ekki sprungin og bankarnir haldi fasteignaverðinu uppi þurfum við virkilega að hafa áhyggjur. Þá mun það bætast ofan á allt annað sem fyrir er. En ég vonast að sjálfsögðu til þess að sú nefnd sem fær þetta til umfjöllunar fari ofan í þessar tillögur eins og þörf er á.

Virðulegi forseti. Þetta hefur verið góð umræða í dag. Haldnar hafa verið 14 ræður og mér sýnist að fulltrúar allra flokka nema Vinstri grænna hafi tekið þátt í andsvörum og annað slíkt. Enginn þingmaður eða ráðherra Vinstri grænna hefur hins vegar sést í dag. Það er sennilega til marks um hversu alvarlega þeir taka þau vandamál sem við glímum við í íslensku þjóðfélagi í dag. Jafnframt ber að þakka það að hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra hefur setið undir mestallri umræðunni og tekið þátt í henni. Ef maður skoðar hver er rauði þráðurinn í ræðum er ljóst að Samfylkingin hefur fengið línu um að bora í hugmyndir um skattalækkanir. Það hefur verið samfelldur og samkvæmur málflutningurinn þar og það er svo sem ágætt. En það er eitt sem er leiðinlegt sem hefur komið upp í dag en svo virðist vera sem sumir þingmenn, og þá dettur mér í hug hv. þm. Magnús Orri Schram, og að einhverju leyti hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra, hafi ekki lesið efnahagstillögurnar. Hv. þm. Magnús Orri Schram hélt því fram að við værum að skila auðu í gjaldmiðlamálum en svo kom í ljós að hér eru fjórar blaðsíður sem fjalla nákvæmlega um það. Jafnframt kom í ljós að hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra hélt því fram að þetta væru einhvers konar bólutillögur og enginn sæi fyrir áhrif á efnahagslífið, hvert þetta gæti leitt okkur. En hann hefur þá sennilega ekki lesið bls. 25–28 þar sem birtar eru niðurstöður úr þjóðhagslíkani sem sýna nákvæmlega fram á langtímaáhrifin af þessu, skammtíma- og langtímaáhrifin. En auðvitað er það þjóðhagslíkan og eins og við vitum er spágeta þeirra svona og svona getum við sagt. Þessi tillaga til þingsályktunar um aðgerðir til að endurreisa íslenskt efnahagslíf gengur að stórum hluta út á það að bæta tekjuhlið heimila og fyrirtækja. Allt of miklum krafti og allt of mikilli athygli hefur verið beint að skuldahlið þessara tveggja meginstoða íslensks efnahagslífs. Hér er í fyrsta skiptið farið að tala um það að brýnasta verkefnið hjá okkur sé að auka tekjurnar. Ráðstöfunartekjur hafa fallið um 30% á síðustu tveimur árum, bæði vegna þess að vinna hefur dregist saman, vegna atvinnuleysis og ekki síst vegna skattahækkana ríkisstjórnarinnar. Ríkisstjórnin hefur gert yfir 100 breytingar á skattkerfinu og innleitt nýja skatta síðan hún tók við. Við mótmælum þessu og segjum að grunnurinn að því að íslenskt efnahagslíf, heimili og fyrirtæki, verði heilbrigt á ný sé að bæta ráðstöfunartekjurnar. Það er tekjuhliðin. Þetta er í þriðja skipti sem við sjálfstæðismenn leggjum fram efnahagstillögur okkar á þessu kjörtímabili og þær viðamestu. Það er ánægjulegt hvað þær hafa hlotið góðan hljómgrunn. Þrátt fyrir að hv. þingmenn Samfylkingarinnar hafi verið gagnrýnir á einhverja þætti hefur þessu almennt verið tekið vel. Og er það vel. Nú verður þessu vísað til efnahags- og viðskiptanefndar þar sem unnið verður úr tillögunum. En það er mikilvægt að gera sér grein fyrir að þetta er ekki jólatré þar sem maður tekur þær kúlur sem manni finnast fallegar heldur er þetta heildstætt plan. Ekki er hægt að taka eitthvað eitt út úr þessu, framkvæma það, þetta er plan sem verður að framkvæma allt í einu.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um hlutafélög og lögum um einkahlutafélög á þskj. 195. Frumvarp þetta, sem samið er í efnahags- og viðskiptaráðuneytinu, er endurflutt með litlum breytingum frá síðasta þingi en hlaut ekki afgreiðslu þá. Það felur í sér innleiðingu á tilskipun 109/2009 sem breytir fjórum tilskipunum á sviði félagaréttar samkvæmt samningnum um Evrópska efnahagssvæðið. Snerta breytingarnar samruna á skiptingu hlutafélaga og einkahlutafélaga. Þingsályktunartillaga af hálfu utanríkisráðherra sem geymir þýðingu á texta tilskipunarinnar var afgreidd á 139. löggjafarþingi. Aðalmarkmiðið með tilskipuninni, sem innleiða þarf sem fyrst, er að draga úr stjórnsýslubyrðum í hlutafélögum og einkahlutafélögum en á þeim hvíla ýmsar upplýsingaskyldur. Dregið er úr þeim skyldum við vissar aðstæður hvað snertir gerð skýrslna og skjala og birtingu þeirra. Þá er aukin heimild til að nýta meðal annars vef félaga. Í samræmi við þá venju að hafa sem líkastar reglur um samruna og skiptingu hlutafélaga sem einkahlutafélaga eru nú bæði lagðar til breytingar á ákvæðum laganna um hlutafélög og laganna um einkahlutafélög. Í inngangi að tilskipuninni er meðal annars greint frá því að í ákveðnum tilvikum megi draga úr upplýsingaskyldum í félögum varðandi skýrslur og skjöl ef allir hluthafar samþykkja. Fyrirhugaðar reglur munu því helst eiga við í hlutafélögum og einkahlutafélögum með fáa hluthafa. Frumvarpið hefur þegar verið sent til umsagnar ýmissa aðila og vísast nánar um það til athugasemda með frumvarpinu. Ákvörðun Evrópusambandsins á árinu 2007 sem var grundvöllur þeirrar EES-gerðar sem innleidd er með þessu frumvarpi miðar að því að auka samkeppnishæfni hlutafélaga og einkahlutafélaga án þess þó að slíkt hefði neikvæð áhrif með tilliti til verndar hlutfallsreglna um félögin. Í kostnaðarmati kemur fram að frumvarpið mun ekki hafa í för með sér aukin útgjöld fyrir ríkissjóð verði það lögfest óbreytt. Ég legg til, virðulegi forseti, að frumvarpinu verði að lokinni þessari umræðu vísað til efnahags- og viðskiptanefndar.

Virðulegi forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um breytingar á lögum um hlutafélög og lögum um einkahlutafélög. Frumvarpið gengur út á að einfalda samruna, skiptingarreglur o.fl. Þetta er tæknilegt mál og mér sýnist að efnislega sé þetta í lagi en eins og hæstv. ráðherra sagði verður frumvarpinu vísað til efnahags- og viðskiptanefndar og þar mun það hljóta þá umfjöllun sem þarf. Þar munum við fulltrúar Sjálfstæðisflokksins skrifa greinargerð eða vera aðilar að greinargerð með meiri hluta nefndarinnar og þar mun koma fram sú gagnrýni sem við höfum á þetta ef hún er einhver. En annars sýnist mér þetta vera tiltölulega einfalt tæknilegt mál.

Forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um Bankasýslu ríkisins, nr. 88/2009. Auk mín eru flutningsmenn þingmennirnir Birgitta Jónsdóttir, Þór Saari og Lilja Mósesdóttir. Þetta er einfalt frumvarp sem lýtur að því að auka kröfur sem gerðar eru til stjórnarmanna og forstjóra í Bankasýslu ríkisins. Í 1. gr. er lagt til að 6. gr. laganna breytist og hljóði svo: „Stjórnarmenn og forstjóri skulu hafa menntun á háskólastigi og búa yfir víðtækri þekkingu og starfsreynslu á fjármagnsmarkaði. Þeir skulu hafa trausta þekkingu og reynslu af starfsemi fjármálafyrirtækja sem og þekkingu á góðum stjórnarháttum fyrirtækja. Gæta skal þess við skipun stjórnar að starfsreynsla og menntun stjórnarmanna sé sem fjölbreyttust. Stjórnarmenn og forstjóri skulu vera lögráða. Þeir mega ekki á síðustu fimm árum hafa verið úrskurðaðir gjaldþrota eða hlotið dóm í tengslum við atvinnurekstur samkvæmt almennum hegningarlögum, samkeppnislögum, lögum um fjármálafyrirtæki, lögum um hlutafélög, lögum um einkahlutafélög, lögum um bókhald, lögum um ársreikninga, lögum um gjaldþrotaskipti o.fl. eða þeim sérlögum sem gilda um aðila sem lúta opinberu eftirliti með fjármálastarfsemi. Stjórnarmenn og forstjóri skulu ekki vera stjórnendur, starfsmenn, endurskoðendur, lögmenn eða tryggingastærðfræðingar aðila sem eru eftirlitsskyldir skv. 2. gr. laga nr. 87/1998, um opinbert eftirlit með fjármálastarfsemi. Stjórnarmenn og forstjóri skulu ekki taka þátt í meðferð máls sem varðar viðskipti þeirra sjálfra eða fyrirtækja sem þeir eiga hluti í, sitja í stjórn hjá, eru fyrirsvarsmenn fyrir eða eiga að öðru leyti verulegra hagsmuna að gæta í. Sama gildir um þátttöku í meðferð máls er varðar aðila sem eru þeim tengdir persónulega eða fjárhagslega. Þá skulu þeir ekki sinna öðrum störfum á fjármálamarkaði í þrjú ár eftir að þeir láta af störfum fyrir Bankasýsluna. Stjórnarmenn og forstjóri mega ekki hafa sýnt af sér háttsemi sem gefur tilefni til að draga í efa hæfni þeirra til að sinna þeim verkefnum sem felast í starfsemi Bankasýslu ríkisins. Við mat á hæfni þeirra skal horft til orðspors þeirra úr atvinnulífi og/eða stjórnsýslu.“ Hér er verið að leggja til breytingu á 6. gr. laganna um Bankasýsluna en lögin eru nr. 88/2009 og voru samþykkt á Alþingi 11. ágúst 2009. Ári síðar gerðum við miklar breytingar á lögum um fjármálafyrirtæki. Þar settum við m.a. inn hæfisskilyrði í 52. gr. og í ákvæðum sem lúta að orðspori þeirra sem hyggjast auka við eignarhlut sinn eða auka virkan eignarhlut í fjármálafyrirtækjum og ég tek svolítið mið af þeim við samningu þessa frumvarps. En þær breytingar sem frumvarpið felur í sér mæla aðallega fyrir um að hæfnisskilyrði forstjóra og stjórnarmanna stofnunarinnar verði gert ítarlegra. Einnig eru lagðar til breytingar sem eiga að reyna að koma í veg fyrir hagsmunaárekstra sem ég held að sé eitthvað sem við þyrftum að skoða víðar á þessu sviði.