Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Það er nú orðið alllangt síðan við kommúnistar lögðum fyrst þessa þáltill. fram. Það mun hafa verið 4. marz, sem hún var lögð fram. Það hefir því dregizt allmikið að taka hana til meðferðar. Hinsvegar er hér um mál að ræða, sem þingið og þjóðina varðar afarmiklu. Við erum hér á Alþ. að afgreiða fjárlög fyrir árið 1939; og það er vitanlegt öllum, sem eitthvað skyggnast fram í tímann um atvinnulíf og þróun þess, að ný kreppa fer nú í hönd. Það er nú svo komið, að sú venjulega rás í atvinnulífinu í auðvaldsskipulaginu, sem skapar kreppurnar, er nú komin á það stig, að við getum gengið út frá því, að í ár sé að byrja kreppa slík sem sú, er hófst árið 1930 úti í heimi og kom hingað 1931. Og við vitum, hvernig Ísland er undirbúið slíka kreppu. Það er ekkert nálægt því, að við Íslendingar séum ennþá lausir við afleiðingar síðustu kreppu. Fólkið í landinu er svo illa undirbúið til að taka á móti nýrri kreppu nú eins og frekast er hægt að hugsa sér, því að ný kreppa úti í veröldinni mundi hafa þær afleiðingar, að verð á okkar afurðum félli stórkostlega; og þegar svo er komið, verður okkar „verzlunarballans“ mjög slæmur og peningar okkar til þess að kaupa inn erlendar vörur mjög litlir. Vita þá allir, hvað bíður þjóðarinnar, þegar svo er komið - vaxandi atvinnuleysi og yfirvofandi vandræði með að geta selt þær vörur, sem hér eru framleiddar. Það er því vitanlegt, að framundan er nú á næstunni nýtt tímabil álíka og tímabilið 1931–1933 var hér heima, með þeim afleiðingum, sem það hafði þá. Þetta er líka orðið mörgum ljóst, bæði af því, hvernig síldarlýsi hefir fallið stórkostlega í verði og einnig af því, hvað landbúnaðarafurðir hafa fallið í verði; og búast má við, að fleiri afurðir hjá okkur falli í verði, þegar þessi nýja kreppa er að falla yfir. Gjaldeyrisástandið er líka að sýna það sama. Aldrei nú um langan tíma munu hafa verið eins slæmar horfur um gjaldeyrisástandið eins og einmitt nú. Fyrirboðar kreppunnar hér á landi eru þegar orðnir svo eftirtektarverðir, að enginn vafi er á því, að kreppa kemur hingað bráðum. Það eru möguleikar á, að nú bráðlega skelli á nýtt heimsstríð; og í raun og veru er það það eina, sem mundi geta haft einhver áhrif til breyt. á þróun þeirrar kreppu, sem nú þegar er að byrja í heiminum. Þess vegna er vitanlegt, að fyrir Ísland mundi heimsstríð eða styrjöld í Evrópu hafa að nokkru leyti lík áhrif eins og kreppa, þ. e. a. s. að því leyti, að landið kæmi til með að verða eins og einangrað atvinnulega. Verður því að grípa til nýrra og mjög róttækra ráðstafana til þess yfirleitt að geta bjargað sér atvinnulega. Við sjáum, hvert sem við lítum, að aðrar þjóðir eru þegar byrjaðar að undirbúa sig undir það, að kreppa eða stríð geti brotizt út þá og þegar. Það er talað mikið um það á þessu þingi, að það verði að fara mikið eftir því hvað Norðurlandaþjóðirnar gera. Noregur og Svíþjóð og Danmörk hafa gert meiri og minni ráðstafanir til þess að mæta yfirvofandi kreppu og stríði. Hinsvegar hefir ekkert verið gert í þessa átt hér heima. Öll þessi þrjú lönd hafa haft ráðstefnur sín á milli til þess að ræða um, hvernig þau gætu komizt af, ef stríð brytist út, hvaða ráðstafanir þau gætu haft um að hjálpa hvert öðru í sambandi við það að tryggja sér matvæli og hráefni og þess háttar, og margar aðrar ráðstafanir hafa verið gerðar í þeim löndum sem undirbúningur til þess að mæta styrjöld með hennar afleiðingum. Auk þess gera þessar þjóðir stórkostlegar ráðstafanir, sem sérstaklega miða að því að búa þær undir að mæta kreppu. Þar sem einstakir menn draga sitt fjármagn út úr umferð og leggja það ekki í ný fyrirtæki, álít ég óhjákvæmilegt, að þetta þing geri nokkrar ráðstafanir nú í þessu efni. Við vitum, hvernig það kemur til með að verða hér á landi, hvort heldur að ný kreppa skylli á eða heimsstyrjöld. Það þýðir, að Ísland verður að vera miklu meira upp á sig sjálft komið en að undanförnu. Svo framarlega að kreppa brjótist út, og hún virðist vera þegar byrjuð, þá verður ríkisstj. og hið opinbera að gera ráðstafanir til þess, að hægt verði að hefjast handa um ýmsar framkvæmdir, sem nauðsynlegt mundi að gera, ef kreppa skellur yfir, vegna þess að á krepputímum dregur auðvaldið sig út úr í atvinnulífinu og hættir ekki sínu fé á slíkum tímum, þegar minnst von er um arð af atvinnufyrirtækjum. Þau fyrirtæki, sem þjóðfélagið legði í, mundu verða nytsamleg fyrirtæki, sem nauðsynlegt væri fyrir þjóðfélagið að leggja í hvort sem er. Og stefnan mundi verða í þá átt að gera þjóðina fjárhagslega sjálfstæða og óháða umheiminum. Ef stríð brýzt út, er jafnt þörf á því, að hér sé komið upp sem flestum fyrirtækjum, sem gera Ísland óháð umheiminum. Og þá fer þetta saman, að það, sem býr þjóðina undir að mæta yfirvofandi kreppu, verður einnig til þess að búa hana undir að mæta afleiðingum heimsstyrjaldar. Til dæmis um það, sem hið opinbera þarf að gera í þessu skyni, er hitaveitan, sem Reykjavík hefir sérstaklega verið að berjast fyrir. Það er lífsspursmál, að það mál komist sem fyrst í kring, ekki aðeins fyrir Reykjavík, heldur allt landið. Því að svo framarlega að stríð brjótist út, ríður mjög mikið á því að koma henni upp; t. d. ef England tæki þátt í stríði og kolin yrðu ekki aðeins svo dýr, að varla væri hægt að kaupa þau, heldur gætu þau orðið nær ófáanleg eða alls ekki fáanleg. Þetta mál er því gersamlega fyrir alla þjóðina. Sama gildir um rafvirkjanir, sem mikið hefir verið gert að að undanförnu. Virkjun Laxár er nú í undirbúningi, og undirbúningur hennar kominn langt. Þessu fyrirtæki þyrfti að flýta, til þess að hægt væri að koma upp þeirri rafvirkjun áður en kreppa skellur yfir. Eitt mál má enn nefna í þessu sambandi. Það eru mikil vandræði, að meiri hluti íslenzka fiskveiðaflotans skuli vera rekinn með kolakyndingu. Ef stríð skylli á, mundi verða mjög erfitt að útvega nægileg kol til þessara skipa. Kolin mundu verða dýr, og einna erfiðast í stríði að flytja kol. Hitt er vitanlegt, að ef hægt væri að koma okkar skipum inn á olíukyndingu, mundi verða þægilegra að útvega olíu en kolin. Hún þarf minna rúm í flutningi, og því minni erfiðleikum bundið að flytja hana á erfiðum tímum. Það er nauðsynlegt að breyta kyndingu okkar veiðiskipa í olíukyndingu og að sú breyt. geti gengið sem allra fyrst fyrir sig. Einnig má í þessu sambandi benda á okkar landbúnað. Það hefir mikið verið talað um, hversu áríðandi sé að auka garðræktina, bæði kartöflu- og kálrækt. Í raun og veru hefir aldrei verið gert neitt verulegt átak hjá þjóðinni um aukningu garðræktarinnar. Það hefir aldrei verið gert mikið til þess að fá fólkið til að leggja í garðrækt né til þess að koma því til vegar, að þeir, sem vildu leggja í garðrækt, fengju nægilega mikil lönd til umráða til garðræktar, t. d. hér í kringum Reykjavík. Það er ekki vafi á því, að þjóðin gæti með sameiginlegu átaki komið garðræktinni í það horf hér hjá okkur, sem nauðsynlegt er og skammlaust fyrir þjóð eins og okkur Íslendinga. Þá er og mikið verkefni fyrir það opinbera að vinna í sambandi við framkvæmdir í garðrækt á hitasvæðunum í landinu. Ég býst við, að ef það mál, sem þessi þáltill. fjallar um, þ. e. a. s., hvað hægt væri að gera til þess að standast betur kreppu eða afleiðingar stríðs, væri tekið til athugunar og umr., þá mundi koma margt fram í sambandi við ýmsar okkar ráðstafanir, t. d. í sambandi við gjaldeyrismálin, sem sýndi, að við gætum hagað okkur skynsamlegar í þeim málum en við gerum nú. Nú er t. d. verið að leyfa innflutning á vélum til iðnaðar, til verksmiðja, þar sem þó eru til í landinu verksmiðjur, sem gætu framleitt allt, sem landið þarf af viðkomandi vörum. T. d. um þetta má benda á framleiðslu vinnufata og smjörlíkis. Það hefir verið leyfður innflutningur á framleiðslutækjum til að framleiða þessar vörur, sem nemur (innflutningurinn) tugum þús. kr., á meðan til eru í landinu fyrir framleiðslutæki, sem gætu vitanlega fullkomlega afkastað því, sem Ísland þarf af þessum vörum. Hér er verið að fleygja gjaldeyri til þess, sem þjóðinni verður að engum notum, þjóðhagslega séð, í stað þess að veita leyfi fyrir innflutningi á vörum, sem gætu gert þjóðina óháðari erlendum framleiðendum en hún nú er og til þess að auka þjóðarauðinn og gera okkur tryggari, þegar kreppu og stríð bæri að höndum. Það þarf því að gera ráðstafanir til þess, að innflutningur þjóðarinnar fari eftir einhverju hagfelldu skipulagi, þjóðfélagslega séð, en ekki eftir því, hvaða menn hafa sérstaklega góð sambönd, t. d. í gjaldeyrisnefnd, og hvaða menn hafa sérstaklega góða aðstöðu til þess að geta fengið innflutning, eða hvort einhver maður hefir sérstakan áhuga í einhverri grein til þess að skipta við aðra. Þarna verður að sjá um, að þjóðarhagsmunir sitji í fyrirrúmi fyrir öllu slíku, og að þeir, sem leggja í nýjan iðnað, leggi í þann iðnað, sem þjóðfélaginu er haganlegt sem heild. Ég hygg, að það þurfi að sjá til þess, að almennur áhugi og skilningur á þessu vakni hjá þjóðinni, og sérstaklega er nauðsynlegt, að löggjafarnir og valdhafarnir skilji þetta rétt og starfi í samræmi við það. Ég held, að þar sem nú vofir yfir kreppa eða stríð og þar með einangrun landsins að verulega miklu leyti atvinnulega, með öllu því þjóðarböli, sem slíku fylgir, þá ættu að vera möguleikar á því að fá samvinnu flests fólks í landinu um að gera það, sem gera þarf í þessum efnum. Okkar till. kommúnista er sú, að skipuð verði 5 manna nefnd, þar sem hver þingflokkur eigi einn fulltrúa, til þess að athuga, í samráði við ríkisstj., hvaða ráðstafanir sé hægt að gera af hendi hins opinbera í öllum þessum málum, sem ég hefi hér minnzt á, til þess að þjóðin geti sem bezt búið sig undir þetta ástand, sem ég hygg, að enginn efi sé á, að verði til staðar hér áður en langt líður, að a. m. k. kreppa skelli yfir. Ég tel alveg vafalaust, að um margt í þessum efnum gætu menn af öllum þingflokkum verið sammála, og það væri a. m. k. ómaksins vert að prófa, hvað menn úr öllum þingflokkum gætu verið sammála um hinar og þessar leiðir fyrir þjóðina til þess að búa sig undir að mæta yfirvofandi kreppu, og einnig stríði, ef það bæri að höndum. Hinsvegar væri slík nefnd vitanlega ekki fær um að undirbúa þær ráðstafanir til fullnustu. Það þyrfti að skipa sérstakar rannsóknarnefndir með sérþekkingu til þess að gera athuganir um mál eins og t. d. hitaveitur, raforkuveitur og þess háttar. Þessi n. gæti vitanlega ekki unnið það. Hinsvegar ætti að vera hægt með þessu móti að fá samkomulag um, hvaða rannsóknir ættu að fara fram og að hverju ætti að stefna til þess að undirbúa þjóðina undir þessa vágesti. Nú var það upphaflega tilgangur okkar flm. þessarar þáltill., þegar við bárum hana fram 4. marz í vetur, að þessi n. starfaði á meðan þetta þing stæði yfir, og - að svo miklu leyti sem samkomulag næðist í henni - að hún gæti þá haft áhrif á fjvn., þannig að við 3. umr. fjárl. væri hægt að gera brtt. við fjárl. í samræmi við og á grundvelli till. n. þessarar. Það hefði verið tími til þess, ef þáltill. hefði verið rædd nógu snemma á þinginu og samþ. og umrædd n. hefði starfað í samræmi við það, sem ég hefi talað um. En nú hefir þetta dregizt svo lengi, að ég býst við, að þetta sé orðið erfitt. Hinsvegar er varhugavert að afgreiða fjárl. fyrir næsta ár án þess að taka tillit til þess, að 1939 getum við verið komnir inn í kreppu, sem verður að sjálfsögðu engu vægari en sú, sem hófst 1929. Það væri mjög æskilegt, að n., sem skipuð yrði í þessu máli, gæti komið saman strax og athugað þau atriði, sem koma til greina við afgreiðslu fjárl. En hinsvegar myndi n. verða að starfa aðallega eftir þinglok. Yrði þá líklega að bera fram brtt. við þáltill. um að fella niður það ákvæði, að n. skuli leggja álit sitt fyrir þetta þing. Ég þykist vita, að hv. þm. muni telja það ómaksins vert að ræða þetta mál, enda er það eitt hið allra mesta vandamál, sem nú liggur fyrir. Í útvarpsumræðunum síðustu var minnzt á, að stríð gæti verið framundan, en síðan hefir ekki verið vikið að því máli hér á þingi, og till. hæstv. stj. hefir ekki verið tekið neitt tillit til þess. En ef stríðið skyldi dragast, kemur kreppan í staðinn nú á næstunni, og því skæðari. Þarf þá ekki síður ráðstafana við hennar vegna. Ég vona, að þáltill. þessi fái góðar undirtektir í þinginu. En þar sem hún fer fram á, að kosin verði n. til að starfa að þessum málum, og þau eru hinsvegar þess verð, að unnið verði að þeim af öllum flokkum, sé ég ekki ástæðu til, að þáltill. verði vísað til sérstakrar n. hér á þingi, því að það yrði að líkindum ekki til annars en þess, að hún sæist ekki framar á þinginu.



Ég legg til, að þessari till. verði vísað til ríkisstj.

*Héðinn Valdimarsson: Ég hefi haft á prjónunum svipaða till. þessari, en er ég varð þess var, að þessi till. var á leiðinni, hætti ég við að flytja mína. Þó var mín till. meira miðuð við ófrið, sem kynni að brjótast út, en þá kreppu, sem nú virðist vera í aðsigi. Annars virðist svo sem við höfum aldrei komizt út úr síðustu kreppu á sama hátt og nágrannalöndin, svo að við höfum ef til vill ekki eins næma tilfinningu og aðrir fyrir því. að ný kreppa sé nú að hefjast. Hinsvegar er það ekki afsakanlegt - með tilliti til hins stórkostlega stríðsundirbúnings stórveldanna, sem sýnir, að þau búast við, að stríðið geti brotizt út þá og þegar og jafnvel án nokkurrar stríðsyfirlýsingar, og með tilliti til þess, að nú þegar geisar stríð á tveim stöðum í heiminum -, að stjórnarvöldin skuli ekkert gera til að mæta slíkum atburðum. Það er sannarlega ekki vanþörf á, að athugað sé, hvernig við stæðum að vígi, ef til styrjaldar kæmi. Margir af okkur, sem sæti eigum hér á þingi og starfað höfum við atvinnuvegi landsins á tímum síðasta stríðs, muna, hvílíkir erfiðleikar þá sköpuðust þjóðinni og hversu hún var illa undir það búin að mæta þeim. Að sumu leyti stöndum við að vísu betur að vígi nú, t. d. að því er snertir aukinn skipaflota landsmanna, en að öðru leyti stöndum við aftur mun lakar að vígi. Það má raunar segja, að allar ráðstafanir, sem þingið gerir á hverjum tíma, séu að nokkru leyti stríðsviðbúnaður. En þó gegnir nokkuð sérstöku máli, þegar nauðsynin er eins aðkallandi og nú á ráðstöfunum til tryggingar því, að þjóðin hafi nóg af mat, hráefnum, áburðarefnum og slíku, þegar ófriður er á skollinn. Í till. Kommfl. er ekki minnzt á mikilsvert atriði, sem er það, hvernig hlutleysi okkar myndi verða háttað, ef til stríðs skyldi koma. Í till. þeirri, sem ég hafði undirbúið, var farið fram á það, að ríkisstj. léti rannsaka, hvernig hlutleysi landsins yrði bezt tryggt. Við sjáum, að allar þjóðir láta sig þetta mál miklu skipta, og Norðurlöndin hafa komið á ráðstefnum ráðh. sinna til að ræða þetta mál. Eðlilega vaknar sú spurning, hvort við eigum að gera okkur far um að hafa samband við önnur Norðurlönd um þetta, þó að ég vilji engan dóm á það leggja að sinni. En þetta þarf athugunar við. Í síðasta stríði gátum við t. d. ekki haft neitt samband við Norðurlönd nema með hinum góða vilja þeirra stórvelda, sem í ófriði áttu við Þjóðverja. Gæti því svo farið, að í næsta stríði yrði slitið öllu sambandi okkar við önnur Norðurlönd, og er af því ljós nauðsynin á því, að við yrðum búnir að undirbúa okkur svo vel, að tryggt væri, að þjóðin gæti lifað, hvað sem fyrir kynni að koma. Ég get að öðru leyti tekið í sama streng og hv. 5. þm. Reykv. En að því er snertir till. hv. 2. þm. Eyf. um að vísa málinu til ríkisstj., eins og þinginu kæmi málið ekkert við, verð ég að lýsa yfir því, að ég er henni andvígur. Þegar síðasta stríð geisaði, þurfti margvísleg heimildarl. til handa stj., og svo mun verða nú. En ég treysti ekki hæstv. stj. einni til að undirbúa slík mál á þann hátt, að þeim sé tryggt það fylgi meðal þjóðarinnar, sem nauðsynlegt er. Auk þess tel ég nauðsynlegt, að þingviljinn komi greinilega fram um þetta mál, hvort sem þessi n. kann að verða kosin þannig, að fulltrúar allra flokka eigi sæti í henni, eða þá með hlutfallskosningu. Vil ég því leggja til, að málinu verði frestað að sinni, svo að hv. þm. gefist kostur á að koma fram með brtt., en málinu sé hinsvegar ekki vísað frá. En verði því vísað frá, mun ég leggja fram mína till., er ég gat um.

Forseti (HG): Brtt. hefir komið fram frá flm., hv. 5. þm. Reykv., þess efnis, að síðasti málsl. 1. málsgr. till. falli niður. Brtt. er skrifleg og of seint fram komin. og þarf því afbrigði.

*Fjmrh. (Eysteinn Jónsson): Ég get upplýst í sambandi við þessa till., að ég hefi fyrir löngu hafið máls á því innan ríkisstj. og eins í utanríkismálan., að rétt væri, að stj. fengi sér til aðstoðar menn til að rannsaka, hvað hægt sé að gera til að búa þjóðina undir ófrið. Málið hefir, samkv. minni ósk, verið tvisvar til umr. í utanríkismálan. Hinsvegar hefir þessum umr. ekki verið lokið. Mín skoðun er, að sú n., sem fengin yrðu þessi mál til meðferðar, ætti að vera skipuð stjórnmálamönnum og fulltrúum frá fjármála- og viðskiptafyrirtækjum. Ég geri ráð fyrir, að innan skamms verði vitanlegt, að hvaða niðurstöðu utanríkismálan. kemst um þetta. En ég sé ekki, að við þurfi þingheimild til þess að stj. geti sett á fót slíka n. Annars eru menn vitanlega sjálfráðir um það, hvernig þeir snúast við þessari þáltill.



Hér hefir komið fram till. um að fresta þessu máli. Og eftir upplýsingum hæstv. fjmrh. hefir hann þegar haft þetta mál til meðferðar. Er þá ekki óhugsandi, að hann geti lagt fram brtt., sem við gætum fallizt á. En fyrir okkur vakti það, að sameina alla þingflokkana um vandamál þetta, til þess að því betur væri hægt að sannfæra þjóðina um, að hér væri hætta á ferðum. Ég vil t. d. benda á tvö mál, sem hér koma mjög til greina. Annað er hitaveitumálið. Það mál er ekkert sérmál fyrir Reykjavík. Allt það skiprúm, sem nú fer undir kol, sem notuð eru hér í Reykjavík, gæti komið sér vel undir kol og aðrar vörur til annara landshluta. Það gæti á stríðstímum orðið nógu erfitt að ná í kol handa öðrum landshlutum, þó að. Reykjavík dragist frá. Þá er hitaveitumálið jafnframt þýðingarmikið atvinnubótamál. Ætti því þjóðin öll að láta sig varða þetta mál, sem bæjarstjórn Reykjavíkur hefir nú haft til meðferðar um hríð, en ekki reynzt fær um að framkvæma. Annað mál mikilsvert er kartöfluræktin. Uppskerubrestur varð mikill síðastl. sumar á þessum garðávexti, svo að nú þarf að líkindum að flytja inn þúsundir tunna af útsæðiskartöflum. Grænmetisverzlun ríkisins hefir með höndum þennan innflutning. En tollur er nú svo hár, að hann nemur 5 kr. af sekknum. Kartöflusekkurinn kemst því upp í 14 kr., og svo hafa seljendur rétt til að leggja 40% þar á ofan. Þetta er óhæfilegt. Vil ég því beina því til hæstv. stj., að hún hlutist til um, að afnuminn verið tollur af kartöflum og eins álagning grænmetisverzlunarinnar. Að lokum við ég mælast til, að þáltill. verði ekki vísað til ríkisstj., því að ég tel það sama sem að þingið greiði atkv. gegn því, að gerðar verið ráðstafanir til að mæta yfirvofandi kreppu og stríði, en ég geri hinsvegar ekki ráð fyrir því, að það sé afstaða hv. þingheims.



Herra forseti! Ég gæti í rauninni fallið frá orðinu, því að mest af því hefir verið tekið fram. sem ég vildi sagt hafa. Það er gleðilegt, að hæstv. fjmrh. hefir upplýst, að málið hafi þó verið tekið til athugunar í utanríkismálan. Þetta eru þær fyrstu upplýsingar, sem okkur berast um það, að stjórnarvöldin hafi yfirleitt tekið þetta mál til meðferðar. Ég tel víst, að allir hv. þm. hljóti að vera sammála um nauðsyn þessa máls, enda virðist svo á umr., sem allir séu því sammála. En í svona máli teljum við nauðsynlegt, að öll þjóðin standi saman. Því þarf svona n. að vera samsett af fulltrúum frá öllum hlutum þjóðarinnar, öllum flokkum. Hæstv. fjmrh. kvaðst hafa hugsað sér, að n. skipuðu stjórnmálamenn og fulltrúar atvinnufyrirtækja. Hér er ekki um neinn ágreining að ræða, því við ætlumst til, að n. hefði samstarf við fulltrúa frá atvinnufyrirtækjum og öðrum þeim stofnunum, sem nauðsyn bæri til. En aðalnauðsyn þess að fá till. samþ. liggur ekki aðeins í því, að þar með komi fram þingviljinn, heldur einnig í því, að tryggt verði, að með málið verði farið af stofnun, sem talizt gæti fulltrúi fyrir allar pólitískar skoðanir, sem uppi eru í landinu. Því legg ég á móti því, að samþ. verði till. um að vísa málinu til stj. Hinsvegar er ekki nema sjálfsagt, að hv. þm. gefist kostur á að athuga málið betur, ef þeir óska að bera fram brtt. eða samþ. þál. í nokkuð öðru formi en hér liggur fyrir.

* Flm. (Stefán Stefánsson): Herra forseti! Till. sú. sem hér liggur fyrir á þskj. 254, miðar að því að vinna gegn fólksfækkun í sveitum landsins. Samkv. till. er landbrh. ætlað að skipa 3 manna n. til að rannsaka ástæðurnar fyrir því að fólkið flýr sveitirnar og leitar til kaupstaðanna. Í öðru lagi er n. ætlað að koma með till. til að draga úr þessari fólksfækkun í sveitunum. Landbrh. er ætlað að skipa formann n., en annar nm. skal skipaður eftir till. Búnaðarfélags Íslands, og sá þriðji samkv. till. félags héraðsskólakennara. Mönnum kemur ef til vill undarlega fyrir sjónir, að þetta félag skuli valið til að tilnefna einn manninn, en ég tel, að aðstaða þessara manna geri þeim einmitt kleift flestum öðrum fremur að koma með till. til bóta í þessum efnum. Öllum hv. þm. er kunnugt, að undanfarin ár, sérstaklega síðustu 10–30 ár, hefir mikill og ör flótti orðið úr sveitum landsins. Ég vil geta þess hér, þó að ég hafi getið þess í grg., að á árunum 1900–1930 hefir ekki aðeins hin náttúrlega viðkoma sveitanna farið þaðan burtu, heldur hefir fólkinu fækkað um 12444. Síðan 1930 hefir fólksfækkunin í sveitunum orðið nokkru minni, en þó numið um 300 á ári að meðaltali. Ég býst við, að flestum hv. þm. muni vera þetta nokkurt áhyggjuefni. Með hverju ári vaxa erfiðleikarnir og atvinnuleysið í bæjunum. Mikið aðstreymi úr sveitunum eykur enn á þessa erfiðleika. Ég held því, að það myndi verða mikil gæfa fyrir þjóðina, ef auðnaðist að finna ráð til að bæta úr þessu. Ég veit það vel, að þetta fólk, sem flyzt úr sveitunum, er fyrst og fremst æska sveitanna, sem hyggst að sækja gull og græna skóga til kaupstaðanna, en í stað þess sækir þangað atvinnuleysi og örbirgð. Ég sé svo ekki ástæðu til að fara frekari orðum um þetta, því það liggur svo ljóst fyrir. og ég ætla, að öllum hv. þm. sé það svo mikið áhugamál, að ráðin verði bót á þessu, að ég þykist sannfærður um, að þeir geti allir greitt till. atkv. Ég sé ekki ástæðu til, að málið fari til n., en komi fram uppástunga um það, þá er víst ekki um aðra n. að ræða en fjvn.