Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. meiri hl. sjútvn. (Stefán Guðmundsson) : Virðulegi forseti. Ég tala hér fyrir nál. meiri hl. sjútvn. um frv. til laga um ráðstafanir vegna aflabrests í loðnuveiðum sem er á þskj. 725. Því miður varð ekki fullkomin samstaða í hv. nefnd um afgreiðslu þessa máls og liggja hér fyrir allmörg nefndarálit. Meiri hl. nefndarinnar skipa Stefán Guðmundsson, Halldór Blöndal, Jóhann Einvarðsson og Guðmundur H. Garðarsson. Í nefndarálitinu segir svo: ,,Nefndin hefur fjallað ítarlega um frv. Til fundar við nefndina komu Jakob Jakobsson, forstjóri Hafrannsóknastofnunar, Jón B. Jónasson og Kristján Skarphéðinsson frá sjútvrn., Kristján Ragnarsson, formaður LÍÚ, Hólmgeir Jónsson og Guðmundur Hallvarðsson frá Sjómannasambandi Íslands, Benedikt Valsson og Helgi Laxdal frá Farmanna- og fiskimannasambandinu, Þórður Skúlason, framkvæmdastjóri Sambands íslenskra sveitarfélaga, Húnbogi Þorsteinsson, skrifstofustjóri í félmrn., Sæmundur Guðmundsson, aðstoðarframkvæmdastjóri Íslenskra sjávarafurða hf., Friðrik Pálsson, forstjóri SH, Gunnlaugur Sævar Gunnlaugsson og Jón Ólafsson frá Félagi íslenskra fiskimjölsframleiðenda, Guðmundur Kristjánsson, formaður Félags útgerðarmanna á Snæfellsnesi, Sturla Böðvarsson, formaður Hafnasambands sveitarfélaga, Sverrir Hermannsson bankastjóri, Lárus Jónsson, framkvæmdastjóri Félags rækju- og hörpudiskframleiðenda, Þorsteinn Gíslason og Jón Reynir Magnússon frá Síldarverksmiðjum ríkisins. Margir þeirra sem komu til viðræðna við nefndina lögðu fram skrifleg gögn en auk þess bárust umsagnir frá bæjarstjórnum Eskifjarðar, Seyðisfjarðar og Neskaupstaðar og hreppsnefndum Þórshafnar - og Raufarhafnarhrepps. Fjölmargir fyrrgreindra aðila hafa lýst yfir stuðningi við frv. enda þótt ljóst sé að með þeim aðgerðum, sem lagðar eru til, verður ekki allur vandi vegna aflabrests í loðnuveiðum leystur. Nefndin náði ekki samkomulagi um afgreiðslu frv. og skilar minni hl. hennar séráliti. Meiri hl. nefndarinnar leggur til að frv. verði samþykkt með breytingum sem eru eingöngu til leiðréttingar. Er gerð tillaga um þær á sérstöku þingskjali.`` En það er þskj. 726 og er aðeins um orðalagsbreytingar að ræða og lagfæringu. Af lestri mínum má sjá að nefndin tók til starfa og ég vona að hún hafi reynt að vinna þetta verk af samviskusemi. Margir voru kallaðir fyrir nefndina sem vissulega áttu hagsmuna að gæta og við lögðum nokkra vinnu í að komast í gegnum þetta mál. En eins og ég sagði í upphafi voru mér það vonbrigði að við skyldum ekki geta náð samkomulagi í þessu máli. Hér er auðvitað um gífurlega mikið mál að ræða og þarf vissulega að taka á þessum málum. Ég trúi því að að því sé nú unnið á ýmsum stöðum, ekki bara í sjútvrn. heldur víða annars staðar. Það er áhyggjuefni þegar svona hlutir gerast og þarf örugglega að taka rösklega til hendi. Það er umhugsunarefni hvernig við getum náð þeirri arðsemi og hagkvæmni sem þarf að ná í þessari atvinnugrein þar sem við erum með 44 loðnuskip og 21 verksmiðju. Þessar verksmiðjur eru reknar af 16 fyrirtækjum á 16 stöðum á landinu. Það eru sem sagt 44 skip á móti 21 verksmiðju. Það hlýtur hverjum sjáandi manni að vera ljóst að sú arðsemi sem þarf að nást í þessari atvinnugrein næst ekki með þessu móti. Hér fóru fram allítarlegar umræður þegar hæstv. ráðherra kynnti þær hugmyndir að Hagræðingarsjóður verði notaður til þess að bæta það tjón sem þarna verður. Vissulega er það ekki nema að litlum hluta. Það er gert til þess að forðast að þurfa að fara í flatan niðurskurð á fiskveiðiflotanum. Til þess að þurfa ekki að taka úthlutaðar aflaheimildir sem hann hefur þegar í dag er brugðið á það ráð að nota þær aflaheimildir sem Hagræðingarsjóðurinn hefur, um 8 þús. tonn, og svo einnig hitt að auka veiðar á rækju sem að mati fiskifræðinga er óhætt að gera. Ástand úthafsrækjustofnsins er gott og þeir töldu þess vegna að óhætt væri að veiða þar þau 5 þús. tonn til viðbótar sem ráð er gert fyrir hér. Það eru sem sagt nálægt því 14 þús. þorskígildistonn sem þarna eru færð til loðnuskipanna. Vissulega verður að grípa til margra annarra aðgerða ef ekki rætist úr loðnuveiðunum. Það er öllum ljóst. Hér er aðeins tekið á vanda þeim varðandi heimildir til að ráðstafa úr Hagræðingarsjóði eins og ég hef getið um áður. Það þarf að taka á vanda verkafólks sem missir atvinnu vegna þessa aflabrests og ég trúi því að Síldarverksmiðjur ríkisins athugi það mál af mikilli kostgæfni hvernig megi koma til móts við það ágæta fólk sem um áraraðir hefur starfað hjá þeim. Ég vil benda á að örugglega er það allvíða og sjálfsagt í flestöllum verksmiðjunum sem væri mjög skynsamlegt að taka svolítið til hendi með margvísleg viðhaldsverkefni sem ekki hafa verið framkvæmd árum saman og gætu þannig skapað mörgum manninum úr verksmiðjunum atvinnu sem annars mundi missa hana. Einnig þarf að íhuga vanda viðkomandi staða. Ég veit að að þessum málum er mjög unnið í dag. Við heyrðum það hjá þeim aðilum sem kallaðir voru fyrir okkur. Bæði var um skuldbreytingar og annað að ræða, lengingu lána. Það vitum við að er í gangi. Það er margt annað sem mér finnst koma til greina og ég gat um og vil aðeins nefna hér. Mér finnst mjög koma til greina að beita þessum ágæta skipakosti sem loðnuskipin eru. Þetta eru mjög góð og fullkomin skip með hinum hæfustu sjómönnum. Mér fyndist að það ætti mjög að skoða það að beita þeim nú í tilraunaveiðar, t.d. á kolmunna, styrkja þau til þeirra veiða. Og einnig og ekki síður, sem ég hefði áhuga fyrir að væri gert, að sett væri nokkurt fjármagn í það að styrkja a.m.k. tvö góð loðnuskip til tilraunaveiða á rækju við Svalbarða. Ég held að það væri mjög merkileg tilraun að gera slíkt og það mundi skila okkur miklum fróðleik og ég er sannfærður um að það mundi skila okkur hagnaði að auki. Við vitum að það er margoft á ári sem loðnuverksmiðjurnar eru að kaupa heilu farmana af rækju sem veidd er við Svalbarða af erlendum veiðiþjóðum. Því hef ég oft velt því fyrir mér, hvernig það má vera að við skulum ekki í auknum mæli hafa stutt þessi skip til þess að stunda slíkar tilraunaveiðar, t.d. við Svalbarða? Ég er nærri sannfærður um að hægt væri að ná mjög skynsamlegum og góðum samningum við íslenska útgerðaraðila um það að fara út í slíka veiði. Virðulegi forseti. Ég þarf ekki að eyða lengri tíma í þessa framsögu en ég fagna því auðvitað, vegna þess að það er ekkert mjög langt síðan við fjölluðum um fiskveiðistjórnunina, þegar lögunum var breytt, að menn töluðu í ýmsum tóntegundum um þennan sjóð, Hagræðingarsjóð, og ekki alltaf í vinsamlegum tón. Því er það mér gleðiefni, sem talaði fyrir þessum sjóði og hef talað heldur hlýlega til hans og talið að hann væri af hinni bestu gerð og mætti nota hann til margra góðra hluta. Það var eins og menn, sem töluðu gegn þessum sjóði, meira að segja hagsmunaaðilarnir sjálfir, vöknuðu af vondum draum þegar aflabrestur varð í loðnuveiðum og áttuðu sig þá á því að þessi Hagræðingarsjóður var til og sjálfsagt væri að nota hann til þess að jafna þessa miklu sveiflu.

Hann bjargar ekki fiskunum í sjónum við það.

Nei, hann bjargar ekki fiskunum í sjónum, það er rétt. Enda eru þeir nú að mestu veiddir.

Það fjölgar þeim.

En það má nota Hagræðingarsjóð, hv. þm., til margra góðra hluta alveg eins og menn hafa gert með ýmsa sjóði sem þessi ágæti þingmaður þekkir í landbúnaðinum. Hann er nýkjörinn stjórnarmaður Búnaðarfélags Íslands. Þar hafa ýmsir sjóðir verið stofnaðir sem hafa verið notaðir og komið að góðum notum fyrir landbúnaðinn. En við eigum eftir að ræða það mál alveg sérstaklega. Ég vil einnig segja að ég held að þetta sé gott mál. Að vísu hefði maður viljað sjá aðeins öðruvísi útfærslur á þessu. Mér er það ekkert launungarmál en ég geri ekki athugasemdir við það. En þetta sýnir okkur að við höfum verið á réttri leið með fiskveiðistjórnun og þau lög sem gengu þá í gildi. Margt er einmitt að sanna sig þessa dagana með samruna fyrirtækja og mikilli hagræðingu. Mér var það mikið gleðiefni þegar ég las það í blöðunum og hef haft fréttir af því núna allra síðustu daga, hve mikið er raunverulega að gerast á því sviði. Menn eru að sameina fyrirtæki og hagræða alveg gífurlega í þessari atvinnugrein. Ég heyrði það í fréttum og las um það í blöðum og hef átt viðræður um það við menn, t.d. um þær miklu aðgerðir sem eru í gangi í kjördæmi hv. 4. þm. Vesturl. Skúla Alexanderssonar. Það er mikið gleðiefni hvað fiskveiðistjórnun er tekið af mikilli skynsemi af þeim mönnum sem búa á Vesturlandi. Þeir nota fiskveiðistjórnun til þess að hagræða hjá sér og skipuleggja í atvinnugreinum. Það er einn þátturinn af fiskveiðistefnunni að ná fram þeirri hagkvæmni sem við þurfum að hafa til þess að ná nógu mikilli arðsemi út úr þessari atvinnugrein þannig að við getum keppt við þær erlendu þjóðir sem nú sækja svo mjög í þetta hráefni okkar. Þannig getum við stuðlað að því að þessi þjóð verði ekki bara veiðiþjóð í sínu landi heldur einnig og ekki síður fiskvinnsluþjóð.

Frsm. 1. minni hl. sjútvn. (Skúli Alexandersson) : Herra forseti. Það var af mikilli hógværð sem frsm. nál. meiri hl. sjútvn., hv. 3. þm. Norðurl. v. Stefán Guðmundsson, sagði að ekki hefði náðst fullkomin samstaða í sjútvn. Það er nú varla hægt að kalla að það sé neitt nálægt því að vera samstaða þegar nefndin skiptist í þrjá hópa og formanninum tókst aðeins að ná meiri hluta með því að fá tvo stjórnarandstæðinga til að standa að nál. með sér. En lítillæti hv. þm. Stefáns Guðmundssonar er mikið enda bar ræða hans öll vott um það að hann væri harla ánægður með þá stöðu sem nú væri í stjórn fiskveiða og stöðu þess málaflokks yfirleitt. Hann nefndi ýmis dæmi um hvað ýmsir hlutir væru að gerast á hinn betri veg, t.d. að í Vesturlandi væru menn að átta sig á því að þeir ættu að taka mið af því hvernig fiskveiðum væri stjórnað og það væru þeir að gera, að mér skildist, og ég trúi að það hafi verið sameining fyrirtækja á Akranesi fyrir nokkrum dögum. Ekki ætla ég að blanda mér í það að meta hvort það hafi verið þróun á hinn betri veg eða á hinn síðri. En ég horfi til Norðurl. v. með sameiningu fyrirtækja og hefðu þeir átt að átta sig á því áður en Þormóður rammi var seldur að það hefði kannski átt að sameina Fiskiðju Sauðárkróks og Þormóð ramma til þess að sameiningin og möguleikar þeirrar fiskveiðistefnu sem við búum við hefðu getað nýst til fulls í kjördæmi hv. þm. En því miður er nú líkast til gengin tíð að hægt sé að sameina nokkurt fyrirtæki við Þormóð ramma vegna þess að þar hafa eignarskipti orðið á þann veg að það munu vera Siglfirðingar fyrst og fremst sem standa að því en kannski hefði verið möguleiki áður en eignabreytingin var gerð, ríkið seldi sinn hlut, að sameina fyrirtækin Fiskiðju Sauðárkróks og flytja allt til Siglufjarðar sem er mikið nær miðunum en Sauðárkrókur og hefði orðið af því heilmikil hagræðing. En þetta er ekki það mál sem við ætlum að fjalla um hér. Við vorum búin að lofa því að vera ekki með langar ræður á þessum fundi og höfum takmarkaðan tíma til að skila þessu máli héðan úr deildinni. Við sem myndum 1. minni hl. nefndarinnar, ég og hv. þm. Karvel Pálmason, höfum lagt fram nál. og brtt. Ég ætla að leyfa mér að lesa nál. okkar, kannski með nokkrum athugasemdum. ,,Fyrsti minni hl. nefndarinnar telur að eftirtalin atriði mæli gegn því að frv. þetta verði samþykkt: 1. Engin efni standa til þess að úthluta bolfisksaflaheimildum til annarra skipa en þeirra sem hafa aflað sér þeirra með reynslu. Það er fráleitt að ætla að leysa núverandi vanda loðnuskipa með því að úthluta þeim aflaheimildum úr öðrum fiskstofnum, þorski eða öðrum bolfiski. Gegn þeirri aðgerð mælir og að aflamark af þorski hefur verið skert um tæp 24% frá árinu 1987 og við blasir enn stórkostlegri skerðing, jafnvel 40 -- 50%, á næsta og næstu fiskveiðiárum.`` Ég vil taka það fram og undirstrika að þegar við segjum að ekki sé rétt að úthluta aflakvóta til skipa öðruvísi en það byggist á reynslu, að aðalatriðið í úthlutun á aflakvóta miðað við það kerfi sem við búum við, þá fiskveiðistjórn sem við búum við, byggist einmitt á því. Hér er verið að brjóta hefð sem hefur verið í gildi undanfarin ár. ,,Í skýrslu Hafrannsóknastofnunar um aflahorfur 1991 segir á bls. 11, þar sem fjallað er um þorskinn: ,,Ef veidd verða 350 þús. tonn árin 1991 og 1992 mun veiðistofninn minnka úr 850 þús. tonnum í ársbyrjun 1991 í 630 þús. tonn í ársbyrjun 1993 og hrygningarstofn um 140 þús. tonn. Veiðidánarstuðlar munu fara hækkandi og árgangar endast illa, enda afli 40 -- 50% af stofnstærð. Verði aflinn takmarkaður við 300 þús. tonn mun veiðistofn minnka um 100 þús. tonn og hrygningarstofn um 70 þús. tonn. Við 250 þús. tonna afla á ári mun veiðistofn og hrygningarstofn nánast standa í stað næstu tvö árin. Fjórði kosturinn, 200 þús. tonna afli á ári, yrði til þess að veiðistofn og hrygningarstofn stækkuðu allnokkuð næstu árin. Veiðidánarstuðlar yrðu verulega lægri.`` Við þessar aðstæður sem lýst er í skýrslu Hafrannsóknastofnunar er verið að leggja til hér á hv. Alþingi að tekin séu um 8 þús. tonn af stofnstærð bolfisksveiðikvótans og hann færður til loðnuflotans. Þetta eru rangindi sem við teljum að standist ekki. Vandamál þorskveiðiflotans eru ekki minni en loðnuflotans, það blasir við framtíðarvandi hjá þorskveiðiflotanum sem við vonum að sé ekki hjá loðnuskipunum. ,,Vandi útgerða, sem stunda þorskveiðar, er því nægur fyrir og á þann vanda er ekki bætandi, hvorki í dag eða á næstu missirum, með því að færa núverandi eða væntanlegar aflaheimildir þeirra til óskyldra útgerða. Þar breytir engu um hvort þeim aflaheimildum verður ráðstafað skv. 9. gr. laga um stjórn fiskveiða eða samkvæmt þeirri aðferð sem lögð er til með þessu frv., þ.e. að taka svokallaðar aflaheimildir Hagræðingarsjóðs og úthluta þeim í þessum tilgangi. Í báðum tilfellum væri verið að taka væntanlegan afla frá bolfiskveiðiskipum með ,,flötum niðurskurði`` og færa hann til loðnuskipanna.`` Hv. þm. Stefán Guðmundsson og hæstv. sjútvrh. halda því fram að með því að taka þann kvóta sem ætlaður er Hagræðingarsjóði sé ekki verið að taka hann frá öllum skipunum. Það er alveg ótrúlegt að jafngáfaðir menn, eins og hefur oft verið sagt hér í hv. Alþingi að þessir menn séu, og þó sérstaklega hæstv. sjútvrh., skuli halda þessu fram stöðugt í ræðum sínum og Stefán Guðmundsson endurtók það enn. Ef tekið er ákveðið magn, það skiptir ekki máli hvort það er gert með svokölluðum flötum niðurskurði eins og þeir hafa talað um í 9. gr. eða hvort það er tekið á þann máta sem hér er lagt til, þá hverfur nákvæmlega sama magnið úr þorskveiðistofninum og veiðiheimildirnar minnka hjá þorskveiðiskipunum alveg á sama máta. ,,2. Takmörkun loðnuveiði í ár hefur valdið erfiðleikum í útgerð loðnuveiðiskipa. Erfiðleikar eru líka hjá sjómönnum á loðnuskipunum og verkafólki, sveitarfélögum, loðnuverksmiðjum, hafnarsjóðum, netaverkstæðum, verslunum og ýmsum þjónustustofnunum í byggðunum þar sem loðna hefur verið tekin til vinnslu.`` Ég vil undirstrika að mjög óljósar upplýsingar liggja fyrir um hvernig á að leysa vanda þessara aðila sem ég hef verið að nefna, annarra en útgerða loðnuskipa, og sumir eru alls ekki nefndir á nafn, t.d. hafnarsjóðir, í umfjöllun stjórnvalda. Ef bæta á áfall eins og aflabrest með samfélagslegri aðgerð, eins og lagt er til með þessu frv., er óeðlilegt og ranglátt að taka þar aðeins einn þátt og bæta þar skaða en skilja aðra eftir án kvóta, jafnvel þótt tjón þeirra sé enn meira. Það var svolítið merkilegt að heyra í ræðu hv. þm. Stefáns Guðmundssonar að hann nefndi hér Síldarverksmiðjur ríkisins, að þær þyrftu nú að taka sig til og bæta stöðu þess verkafólks sem atvinnuleysi blasir við og hefur verið atvinnuleysi hjá. Ég sé ekki að það eigi að ganga frá hlutum þeirra öðruvísi en með einhverri óskhyggju hér í ræðustól á Alþingi. Ef á að bæta stöðu þessa fólks og ef á að bæta stöðu þeirra aðila sem ég nefndi hér á undan, hafnarsjóða, sveitarsjóða, verksmiðjanna sjálfra og verkafólksins, fyrst og fremst verkafólksins og sjómannanna á loðnuskipunum, á að gera það með lagasamþykkt eins og verið er að leggja til að gera sérstaklega fyrir útgerðir loðnuskipanna. Allt annað er bara tal um hluti sem ekki á að gera, fyrst verið er að taka þennan sérstaka þátt út úr og lögfesta aðgerðir í kringum hann. ,,3. Með 1. gr. frv. er lagt til að sjútvrh. verði heimilt að úthluta allt að 8 þús. þorskígildislestum af veiðiheimildum Hagræðingarsjóðs sjávarútvegsins til loðnuveiðiskipa og þar með að gera sjóðinn að aflatryggingasjóði fyrir útgerð þessara skipa.`` Ég minnist þess vel að hv. þm. Stefán Guðmundsson mælti mjög með stofnun Hagræðingarsjóðs á síðasta vori. Og ég minnist þess líka að ég óttaðist að þessi sjóður mundi varla standa undir nafni og ég óttaðist það að einmitt svona hlutir eins og hér er verið að leggja til mundu gerast. Að Hagræðingarsjóðnum yrði ekki beitt á þann veg sem Stefán Guðmundsson mælti fyrir um hér í hv. deild á sl. vori, enda er sú raunin á að nú er verið að gera Hagræðingarsjóð að aflatryggingasjóði ákveðins hluta útgerðarinnar á Íslandi. Handa litlum hluta útgerðar á Íslandi er Hagræðingarsjóður tekinn og gerður að aflatryggingasjóði, sem þessir sömu aðilar höfðu hafnað að yrði stofnaður á þeirra eigin vegum þegar unnið var að undirbúningi fiskveiðilaganna í fyrra. Hvað getur verið ljósara en þetta að menn séu að hlaupa frá þeim markmiðum sem þeir settu sér og ætluðu að vinna að en það frv. sem hér liggur fyrir til umfjöllunar og afgreiðslu. Það er kannski rétt að undirstrika þetta með því að lesa kafla úr nál. hv. formanns sjútvn., Stefáns Guðmundssonar, og Jóhanns Einvarðssonar um frv. til laga um Úreldingarsjóð fiskiskipa sem þeir félagar lögðu fram í hv. Ed. 30. apríl 1990. Þar segir um hlutverk Hagræðingarsjóðs, með leyfi forseta: ,,Varðandi aukið hlutverk sjóðsins`` --- og nú legg ég til að hv. þm. Stefán Guðmundsson rifji það upp sem hann lagði fyrir hv. deild fyrir ári síðan.  ,,Varðandi aukið hlutverk sjóðsins leggur 1. minni hl. til``, en hann skipuðu þeir hv. þm. sem ég nefndi hér áðan, Stefán Guðmundsson og Jóhann Einvarðsson, ,,að gerðar verði breytingar á 1. gr. og að bætt verði inn nýrri grein á eftir 7. gr. Gert er ráð fyrir að nafni sjóðsins verði breytt úr ,,Úreldingarsjóður fiskiskipa`` í ,,Hagræðingarsjóður sjávarútvegsins```` --- og var nú mikil breyting, alveg gjörbreyting á sjóðnum --- ,,og honum fengið það tvíþætta hlutverk að stuðla að fækkun fiskiskipa og koma til aðstoðar í byggðarlögum sem höllum fæti standa vegna sölu fiskiskips eða fiskiskipa þaðan. Skilyrði fyrir aðstoð sjóðsins verði þó bundið við að sala skipa úr byggðarlaginu leiði til fyrirsjáanlegrar fækkunar starfa og að byggðaröskun sé yfirvofandi af þeim sökum. Allt að helming þeirra veiðiheimilda, sem gerð er tillaga um að sjóðurinn fái úthlutað, geti sveitarstjórnir fengið til ráðstöfunar þar sem þær aðstæður hafa skapast sem réttlæta aðstoð af hálfu sjóðsins, enda hafi bæði Byggðastofnun og stjórn Hagræðingarsjóðs samþykkt aðstoðina. Með þessu ákvæði er tryggt að slík aðstoð fái ítarlega umfjöllun.`` Ég efast ekki um að hv. þm. muni sérstaklega eftir þessari setningu: ,,Með þessu ákvæði er tryggt að slík aðstoð fái ítarlega umfjöllun. Úthlutun veiðiheimilda í þessu skyni verði bundin við að aflanum verði landað til vinnslu í viðkomandi byggðarlagi.`` --- Og ekki síður þessari setningu. ,,Stjórn Hagræðingarsjóðs skal ákveða verð fyrir slíkar veiðiheimildir er taki mið af gangverði sambærilegra heimilda á hverjum tíma með sama hætti og við á um þann hluta veiðiheimilda sjóðsins sem fiskiskip fá árlega forkaupsrétt á. Nýti sveitarstjórnir ekki slíkan ráðstöfunarrétt verða heimildirnar boðnar út til skipa gegn sömu skilyrðum um ráðstöfun aflans, þ.e. að honum verði landað til vinnslu í því byggðarlagi sem aðstoð hefur verið samþykkt við. Fáist hins vegar ekkert skip til veiðanna er stjórn sjóðsins heimilt að ákveða lægra endurgjald eða fella það niður. Ólíklegt er hins vegar að ætla að slík staða komi upp þar sem fiskiskipaflotinn er það afkastamikill að fremur auðvelt ætti að vera að fá skip til veiðanna.`` Svo mörg voru þau orð. Mér finnst að þau falli ekki alveg heim og saman við það sem hv. þm. var að segja hér í ræðustól áðan, að hann fagni því að Hagræðingarsjóður sinni því hlutverki sem honum er ætlað með því frv. sem hér er verið að fjalla um, þ.e. eins og ég nefndi, að gera hann að aflatryggingarsjóði fyrir loðnuveiðiflotann og í þessu tilfelli aðeins að leysa vandamál takmarkaðs hóps þeirra fjölmörgu aðila sem verða fyrir skaða vegna takmörkunar loðnuveiða. ,,Síðastliðið vor settu nokkrir alþingismenn það sem skilyrði fyrir samþykkt sinni á frv. um stjórn fiskveiða að frv. um Hagræðingarsjóðinn yrði að lögum og hlutverk sjóðsins yrði á þann hátt sem fram kemur í áðurnefndu nefndaráliti.`` --- Ég geri ráð fyrir því að nefndarmenn muni eftir þeirri umræðu sem átti sér stað, og menn urðu varir líka við að átti sér stað í þingflokkunum í sambandi við afgreiðslu bæði fiskveiðistjórnunarlagafrv. og frv. um Úreldingarsjóð fiskiskipa sem síðar varð að lögum undir nafninu Hagræðingarsjóður sjávarútvegsins. Það sem tryggði að fiskveiðistjórnarfrv. var samþykkt hér á hv. Alþingi, og kannski fyrst og fremst í hv. Ed., var það að sumir þingmenn höfðu trú á því að Hagræðingarsjóður sjávarútvegsins gæti sinnt og mundi sinna því hlutverki sem lýst var í nál. þeirra félaga. En svo virðist ekki raunin verða á. ,,Því var lofað að gengið yrði vel frá því hvernig ráðstafa mætti úr sjóðnum væntanlegum veiðiheimildum, þar sett ýmis skilyrði og enn fremur að stjórn Byggðastofnunar og stjórn Hagræðingarsjóðs skyldu samþykkja ef um aðstoð yrði að ræða.`` Þessi yfirlýsing þeirra þingmanna er í sjálfu sér mjög merkileg. Yfirlýsing um það að stjórn Hagræðingarsjóðs skyldi samþykkja alla úthlutun úr sjóðnum. Og ekki nóg með að stjórnin samþykki það, sem eðlilegt var, heldur skyldi stjórn Byggðastofnunar líka samþykkja það. Mér er ekki kunnugt, og nú leyfi ég mér að spyrja hv. formann sjútvn., formann stjórnar Byggðastofnunar.  Við teljum að með þessu frv. sé lagt til að með lagabreytingu eigi nú að ganga yfir öll fögru loforðin um Hagræðingarsjóð og líka ganga yfir öll þau skilyrði sem sett voru fyrir því hvernig ætti að úthluta úr Hagræðingarsjóði. Er hægt að bjóða hv. Alþingi upp á það að sjóði, sem samþykkt var að stofna á sl. vori og átti að taka til starfa 1. jan. sl., skuli nú vera lagt til hér á hv. Alþingi að breyta, bæði markmiðum hans og hvernig standa eigi að ráðstöfun á þeim aflaheimildum sem í sjóðinn kunna að koma? Það má nærri því segja að áður en lögin um þann sjóð tóku gildi var farið að fjalla um þetta. Og áður en búið er að skipa stjórn í sjóðinn er farið að ráðstafa þessum eignum, veiðiheimildum. Mér finnst þetta ótrúleg óskammfeilni, ef það má orða það þannig. Fá samþykkt fyrir nokkrum mánuðum frv. á hv. Alþingi með fögrum fyrirheitum til styrktar byggð í landinu og fá samþykkt um leið frv. um fiskveiðistjórn sem byggðist að sumu leyti, meiri hlutinn, á því að þessi sjóður yrði myndaður. Og síðan á að breyta þessum sjóði og láta hann þjóna allt öðru markmiði en honum var ætlað, markmiði sem um var fjallað þegar verið var að undirbúa lögin um fiskveiðistjórnunina, þ.e. að loðnuflotinn sjálfur tryggði stöðu eins og þá sem nú er komin upp með því að leggja ákveðinn hluta af aflaverðmæti sínu í sjóð til að mæta slíkri uppákomu. Því var hafnað og í staðinn þrýst inn svokallaðri 9. gr. Það skyldi leysa allan vanda annarra skipa en þorskveiðiskipa. Búinn til aflatryggingarsjóður með 9. gr. fyrir öll sérveiðiskip á Íslandi. En dugurinn er ekki meiri en svo að þeir hafa ekki kjark til að nota þessa 9. gr., sem átti að leysa öll vandamál, heldur er gripið til þess ráðs að nota Hagræðingarsjóðinn sem átti að þjóna allt öðru, slík er reisnin. Slík eru reyndar vandamálin stöðugt að eiga sér stað í sambandi við stjórn fiskveiða. Það er hlaupið frá einum vanda yfir í annan og annar miklu stærri vandi alltaf búinn til með þeim leiðréttingum sem reynt er að gera. En það er nú annað mál. Við í 1. minni hl. leggjum til að frv. verði breytt og að í stað 1. gr. komi ný grein um að stofnaður verði Viðlagasjóður loðnuútgerðar. Hans hlutverk verði að bæta afkomu loðnuútgerðar vegna aflabrests o.fl. Þetta er nákvæmlega sama till. og við nokkrir héldum fram að ætti að standa í stað 9. gr. í fiskveiðistjórnarlögunum. Við leggjum einnig til að á eftir 1. gr. komi þrjár nýjar greinar er fjalli um starfsemi Viðlagasjóðsins. Þá er till. 1. minni hl. sú að á eftir 2. gr. frv. bætist tvær nýjar greinar. Í fyrsta lagi um að ríkissjóði verði heimilt að ábyrgjast lán sem Viðlagasjóður loðnuútgerðar taki til að endurlána útgerðum loðnuveiðiskipa. Upphæð lánsins yrði jafngildi markaðsverðs 8.000 þorskígildislesta. Í öðru lagi um það að aflahlutum Hagræðingarsjóðs verði á yfirstandandi fiskveiðiári aðeins varið til eflingar fiskvinnslu í þeim byggðarlögum sem höllum fæti standa. Þessar till. báðar koma heim og saman við það sem ég nefndi að hefði verið rætt á síðasta ári um tryggingarsjóð loðnuskipanna sjálfra en við bætist nú það vandamál að aflabresturinn er duninn yfir og þá þarf að taka á þeirri staðreynd. Við leggjum til að loðnuskipin geti fengið lán að upphæð sem jafngildi markaðsverði þeirra 8.000 þorskígildatonna sem lagt er til að tekið verði af bolfiskveiðistofninum og flutt til loðnuskipanna til að standa af sér það skakkafall sem nú blasir við. Við vitum öll að meginhluti þess afla sem úthlutað verður, ef þetta frv. verður samþykkt, verður ekki notaður af skipunum sjálfum. Það verður selt og verður þess vegna alveg nákvæmlega eins á milli handa þeirra sem peningar og það sem boðið er upp á með brtt. okkar. Hitt er svo annað mál að með því að frv. verði samþykkt er loðnuútgerðum sérstaklega afhent verðgildi þessara 8.000 tonna, það er hártoganlegt hvað verðgildið er. Sumir hafa nefnt að það sé allt upp í 250 millj. Er nú reisn okkar á hv. Alþingi orðin nokkuð drjúg ef við treystum okkur til þess með einni lagasamþykkt að færa einum útgerðarhóp, einum þeirra aðila sem verða fyrir skakkaföllum vegna loðnubrestsins 250 millj., með öllum fyrirvara um verðgildi, á silfurfati. Skyldu ekki vera ýmsir aðilar í þjóðfélaginu sem hefðu eins mikla þörf fyrir þetta og þessar útgerðir, þó ég sé ekki að gera lítið úr þeirra þörf? Ég er alveg hissa á þingmönnum eins og hv. 2. þm. Norðurl. e. Halldóri Blöndal, sem gengur í salinn, að hann skuli leggja til slíkar skattálögur, maðurinn sem hefur barist hér fyrir því undanfarandi þing að minnka skattálögur meðal þjóðarinnar. En hann hikar ekki við að standa að nál. með hv. þm. Stefáni Guðmundssyni um að 200 -- 250 millj. skuli þegjandi og hljóðalaust og án þess að nokkur taki raunverulega eftir því fluttar til ákveðins hóps útgerðar á landinu. Mér þykir verra ef hv. þm. veit ekki alveg hvað hann hefur verið að gera og finnur ekki nál. en ég vænti þess að hann átti sig á því að hér hefur hann lagt til og gengið hvað lengst í skattlagningu sem hægt er að ganga. Þá leggjum við til að fyrirsögn frv. verði breytt til samræmis við fyrri till. okkar og að sjútvrh. leggi fram frv. á Alþingi haustið 1991 um Viðlagasjóð loðnuútgerðar. Þessi till. okkar er með hliðsjón af lögunum um Verðjöfnunarsjóð sjávarútvegsins og að öðru leyti með það vel í huga að þegar ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar settist að völdum í september/október 1988 var gripið til þess ráðs til að styrkja Verðjöfnunarsjóð sjávarútvegsins að taka lán til að geta stutt við sjávarútvegsfyrirtæki meðan ríkisstjórnin var að ná áttum í því hvað hún ætlaði að gera í framtíðinni. Það lán mun ekki hafa verið greitt en tilætlun okkar er sú að það lán sem hér er lagt til verði greitt á næstu árum í gegnum Viðlagasjóð loðnuútgerðar. Með þessum brtt. er útgerðum loðnuskipa boðið upp á lausn á þeirra vanda á svipaðan hátt og ríkisstjórnin telur að leysa eigi vanda annarra aðila í þjóðfélaginu, þeirra er orðið hafa fyrir tekjuskerðingu vegna takmarkana á loðnuveiði. Ef brtt. 1. minni hl. við 1. gr. frv. verður felld koma til afgreiðslu tvær aðrar tillögur, brtt. við 1. gr. um að helmingi aflaheimilda samkvæmt greininni skuli skipta milli þeirra sveitarfélaga sem verða fyrir beinum tekjumissi vegna loðnubrestsins, og að á eftir 1. gr. komi ný grein um að aflaheimildir skv. 1. gr. verði ekki framseljanlegar nema með samþykki stéttarfélags sjómanna á útgerðarstað loðnuskips. Þessar till. eru því varatillögur og verða kallaðar aftur að samþykktri aðaltillögunni við 1. gr. Þær eru bornar fram til að freista þess að verða við tilmælum flestra viðmælenda nefndarinnar um að reyna að bæta hag annarra aðila en útgerða loðnuskipa sem orðið hafa fyrir tekjutapi vegna loðnubrestsins. Hv. þm. Margrét Frímannsdóttir er meðflm. okkar undirritaðra að brtt. Nefndin hefur fengið í hendur álit margra félaga og samtaka. Fulltrúar annarra hafa komið á fund nefndarinnar. Margir eru mjög mótfallnir frv., og þó sérstaklega 1. gr. þess. Aðrir mæla með samþykkt þess en þá mjög skilyrtri í flestum tilfellum. Einmitt þetta, sem ég nefndi hér síðast, tel ég rétt að komi hér fram, hvernig þeir aðilar sem mæla með samþykkt frv. hafa skilyrt samþykkt sína. Og ætli það sé ekki rétt að ég taki fyrirmyndina úr rauða bænum, Neskaupstað, og lesi hér, með leyfi hæstv. forseta, bréf bæjarráðs Neskaupstaðar um þetta mál: ,,Á fundi bæjarráðs Neskaupstaðar, sem haldinn var í dag, var eftirfarandi tillaga samþykkt: Bæjarráð Neskaupstaðar mælir eindregið með því að frv. sjútvrh. til laga um ráðstafanir vegna aflabrests í loðnuveiðum verði samþykkt. Vandinn sem við blasir er margþættur, hann snýr að eigendum loðnuskipa og verksmiðja, að því starfsfólki sem unnið hefur við þessa grein sjávarútvegsins og að sveitarfélögunum sem byggja að verulegu leyti afkomu sína á veiðum og vinnslu loðnu. Bæjarráð Neskaupstaðar bendir þó á að þær ráðstafanir, sem frv. gerir ráð fyrir, duga hvergi nærri til að leysa vanda loðnuflotans, hvað þá til að mæta öðrum afleiðingum loðnubrestsins.`` Getur verið hægt að segja hlutina skýrar? Er hægt að segja það skýrar að það frv. sem hér er lagt fram er gagnslaust? Það er verið að hlaupa fram hjá aðalatriðunum, jafnvel þó bæði í upphafi og enda þessarar samþykktar sé lýst yfir að þeir samþykki frv. Vandinn sem við blasir er margþættur. Hann snýr að eigendum loðnuskipa og verksmiðja og að því starfsfólki sem unnið hefur við þessa grein sjávarútvegsins og að sveitarfélögunum sem byggja afkomu sína að verulegu leyti á veiðum og vinnslu loðnu. Þessir aðilar eru skildir eftir, einn hópur tekinn út úr. --- Er hv. þm. Halldór Blöndal genginn úr salnum?  Ég lofaði að vera ekki of langorður, er þó sjálfsagt búinn að vera það. Við munum greiða atkvæði gegn frv. í heild ef till. okkar við frv. verða felldar.

Frsm. 2. minni hl. sjútvn. (Danfríður Skarphéðinsdóttir) : Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir nál. á þskj. 769 um frv. til laga um ráðstafanir vegna aflabrests í loðnuveiðum: ,,Með frv. þessu er lagt til að tekjutap loðnuflotans vegna aflabrests í loðnuveiðum verði bætt með tvennum hætti. Annars vegar með því að veita sjútvrh. tímabundna heimild til að ráðstafa til loðnuskipa að hluta eða öllu leyti veiðiheimildum Hagræðingarsjóðs sjávarútvegsins, alls 8.000 þorskígildislestum. Hins vegar með því að úthluta tímabundið 5.000 lesta viðbótarafla af úthafsrækju til loðnuflotans. Með frv. er því gerð tilraun til að mæta vanda loðnuflotans, en ekki er tekið á þeim atvinnuvanda og tekjumissi sem bæði landverkafólk og einstök byggðarlög standa frammi fyrir. Í lögum nr. 40 frá 15. maí 1990, um Hagræðingarsjóð sjávarútvegsins, er markmiðið með stofnun sjóðsins skilgreint í 1. gr. laganna sem hér segir: ,,að stuðla að aukinni hagkvæmni í útgerð og koma til aðstoðar byggðarlögum er standa höllum fæti vegna breytinga á útgerðarháttum``. Annar minni hl. getur tekið undir þetta markmið og minnir á að þingkonur Kvennalistans hafa lagt áherslu á að tekið verði fyllsta tillit til byggðasjónarmiða við mótun fiskveiðistefnunnar. Í samræmi við þá stefnu sína lögðu kvennalistakonur fram brtt. við frv. til laga um stjórn fiskveiða bæði á 110. löggjafarþingi og aftur er núgildandi lög voru afgreidd síðastliðið vor. Með stofnun Hagræðingarsjóðs sjávarútvegsins örlar aðeins á viðurkenningu stjórnvalda á þeim sjónarmiðum Kvennalistans að nauðsynlegt sé að gera byggðasjónarmiðum hærra undir höfði við úthlutun veiðiheimilda. Þegar frv. þetta var lagt fram höfðu skapast óvenjulegar aðstæður vegna aflabrests loðnuflotans og sá sjútvrh. ástæðu til að bregðast við vandanum með þeim hætti sem frv. gerir ráð fyrir og hér hefur verið lýst. Með frv. er sjútvrh. veitt tímabundin heimild til að víkja frá því ákvæði laganna um Hagræðingarsjóð þar sem segir í 1. gr.: ,, . . . Sjóðurinn skal koma til aðstoðar í einstökum byggðarlögum með því að efla vinnslu sjávarfangs á þeim stöðum þar sem straumhvörf hafa orðið í atvinnulífi vegna sölu fiskiskipa . . . `` Frv. gerir hins vegar ráð fyrir að sjútvrh. úthluti eftir atvikum öllum veiðiheimildum sjóðsins til loðnuflotans eingöngu. Annar minni hl. getur ekki samþykkt að veiðiheimildum Hagræðingarsjóðs sjávarútvegsins verði eingöngu úthlutað til flotans án þess að um leið sé reynt að leita leiða til að leysa vanda landverkafólks og byggðarlaga eins og lögin kveða á um. Jafnframt varar 2. minni hl. við því að sjútvrh. verði veitt heimild til að tæma Hagræðingarsjóð sjávarútvegsins í þessu skyni og útiloka þar með að unnt reynist að taka á vanda einstakra byggðarlaga sem upp kann að koma á árinu. Í ljósi þess sem hér hefur verið lýst og með hliðsjón af stefnu Kvennalistans í sjávarútvegsmálum leggur 2. minni hl. fram brtt. við 1. gr. frv. Brtt. felur í sér að sjútvrh. verði ekki heimilt að úthluta meira en 6.000 þorskígildislestum úr Hagræðingarsjóði sjávarútvegsins og að þeim verði úthlutað til byggðarlaga en ekki einstakra skipa. 2. gr. frv. gerir ráð fyrir að rækjukvóta verði úthlutað beint til loðnuflotans og gerir 2. minni hl. að svo stöddu ekki athugasemdir við að komið verði til móts við loðnuflotann með þeim hætti. Verði brtt. 2. minni hl. samþykkt mun hann styðja frv.`` Undir þetta skrifar Danfríður Skarphéðinsdóttir, fulltrúi 2. minni hl. Ég vil, virðulegur forseti, aðeins víkja að brtt. sem við hv. þingkonur Kvennalistans í þessari deild, Danfríður Skarphéðinsdóttir og Guðrún J. Halldórsdóttir, flytjum. Brtt. er á þskj. 770 og er við 1. gr. frv. og orðast svo, með leyfi forseta: ,,Á fiskveiðitímabilinu 1. jan. til 31. ágúst 1991 er sjútvrh. heimilt að ákveða með reglugerð að allt að 6.000 þorskígildislestum af aflaheimildum samkvæmt ákvæði til bráðabirgða I í lögum nr. 40 15. maí 1990, um Hagræðingarsjóð sjávarútvegsins, skuli ráðstafað án endurgjalds til þeirra sveitarfélaga sem verða fyrir beinum tekjumissi vegna aflabrests á loðnu. Ráðherra skal skipta þessum heimildum í ákveðnu hlutfalli milli sveitarfélaga sem miðist við meðaltal landaðrar loðnu í viðkomandi sveitarfélagi síðastliðin þrjú ár. Skylt er að landa þeim afla, sem úthlutað er samkvæmt þessari heimild, til vinnslu í viðkomandi byggðarlagi, sbr. ákvæði í 1. mgr. 9. gr. laga nr. 40/1990, um Hagræðingarsjóð sjávarútvegsins. Sveitarstjórnir, sem fá úthlutað aflaheimildum samkvæmt þessari grein, skulu við ráðstöfun þeirra til skipa setja skilyrði sem miði að því að tryggja starfsfólki loðnuverksmiðja atvinnu við vinnslu aflans.`` Virðulegur forseti. Það væri hægt að hafa mörg fleiri orð um þetta mál. Ég ætla ekki að eyða tíma okkar í það nú en legg áherslu á það að með þeirri brtt. sem liggur hér frammi frá Kvennalistanum á þskj. 770 er gerð tilraun til að koma til móts við alla þá hópa sem þetta mál snertir. Það hefur einmitt komið fram í umræðunni hér í dag, bæði í máli hv. formanns sjútvn. Ed., sem mælti fyrir meirihlutaáliti, að verið væri að taka á afmörkuðum hluta vandans. Það kom einnig fram í máli síðasta ræðumanns, hv. 4. þm. Vesturl., sem mælti fyrir áliti 1. minni hl. og hér hef ég mælt fyrir áliti 2. minni hl. og þessari brtt. sem ég vil skora á hv. þm. að skoða vel og hugleiða. Þeir hafa, eins og ég gat um, allir látið koma fram í máli sínu að ljóst sé að aðeins sé verið að taka hér á afmörkuðum hluta vandans og hér liggur frammi tilraun til þess að taka á honum í víðara samhengi.

Frsm. meiri hl. sjútvn. (Stefán Guðmundsson) : Virðulegi forseti. Aðeins örstuttar athugasemdir sem mig langar til að koma á framfæri. Ég þakka náttúrlega þeim ágætu þingmönnum sem hafa kynnt nál. okkar Jóhanns Einvarðssonar sem við lögðum fram um Hagræðingarsjóðinn. Ég skil það að þeir átta sig betur á því núna en áður hvers virði það var að koma þessum sjóði á. Ég þakka þeim fyrir að kynna þetta þannig að það verði enn og aftur fært til bókar. Í sambandi við það sem hv. 4. þm. Vesturl. vék einnig að að það þyrfti að fjalla um úthlutun úr Hagræðingarsjóðnum, bæði í Byggðastofnun og eins í stjórn Hagræðingarsjóðsins, og hvort það væri gert. Það er náttúrlega ekkert farið að úthluta úr þessum sjóði enn. Fyrst er að samþykkja hér hvort þetta verði gert og þá fyrst getum við farið að skoða hvort ekki verður staðið við það sem upphaflega var talað um. Ég hef enga ástæðu til þess að ætla annað en það verði gert. Það verði farið með þetta eftir eðlilegum boðleiðum. Ég hef enga ástæðu til þess að ætla annað. Einnig kemur það fram í máli hv. þm. að hann er talsmaður þess að nota 9. gr. frv. um stjórn fiskveiða. Ég skil hann svo að hann sé talsmaður þess að nota 9. gr. Það sé ástæða til þess að nota hana.  Ég verð að segja það að ég er andvígur því að skera niður með flötum niðurskurði aflahlut hinna ýmsu skipa og báta sem þegar hafa fengið úthlutað aflamarki. Varðandi það að sjóðurinn sé uppurinn, þá vil ég segja frá því, og að menn bara glöggvi sig á því, að fiskveiðitímabilinu sem breytt var með lögunum lýkur núna 1. sept. nk. og þá tekur nýtt fiskveiðitímabil gildi sem þýðir að þá verður til í Hagræðingarsjóði að nýju 12 þús. tonna þorskígildi. Ég vona það og ég sagði það, sjóðurinn er ekki uppurinn. Það má enn nota það sem eftir er í sjóðnum til þess að bjarga í neyðartilfellum og í haust kemur aukið magn að nýju til sjóðsins. Það hefur því ekkert komið fram í þessu máli sem kemur í veg fyrir það að hann geti virkað sem neyðarsjóður ef á þarf að halda. Það er alveg deginum ljósara og menn þurfa að átta sig á því að það er breyting á fiskveiðitímabilinu. Umsögnin, sem hv. 4. þm. Vesturl. las frá Neskaupstað, er hárrétt, en í upphafi leggja þeir til að frv. verði samþykkt. Ég eyddi nokkrum tíma í það einmitt í mínum upphafsorðum að leggja áherslu á það að með frv. er alls ekki tekið á öllum vandanum. Það er mér ljóst. Ég setti hér fram ýmsar hugmyndir í þessu máli sem gætu hugsanlega orðið til þess að létta á vanda hinna ýmsu aðila sem verða fyrir áfalli vegna loðnubrestsins, bæði sjómannanna og eins verkamanna í landi sem vinna við verksmiðjurnar. Það vil ég því taka skýrt fram.

Karvel Pálmason : Virðulegur forseti. Ég skal nú ekki lengja þessa umræðu mikið, enda kannski flest sagt sem segja þarf í þessu máli. Við 1. umr. gerði ég grein fyrir mínum viðhorfum til þessa máls og tel að ég hafi gert það með þeim hætti að varla þurfi miklu þar við að bæta. Það er auðvitað staðreyndin að með þessu frv. er ekki verið að leysa nema lítinn hluta af þeim vanda sem fyrir er. Það verður með einhverjum ráðum að grípa til annarra hluta, þó að það verði síðar, því að hér er ekki verið að taka á öllum vandanum. Eins og fram hefur komið stend ég að nál. á þskj. 763 ásamt hv. þm. Skúla Alexanderssyni. Hann hefur gert ítarlega grein fyrir okkar viðhorfum í þessu máli og ég þarf ekki að eyða neinum orðum þar frekar að. En ég stend líka að brtt. ásamt Skúla og hv. þm. Margréti Frímannsdóttur, sem er á þskj. 753, og einnig að brtt. á þskj. 755, sem er frá Margréti Frímannsdóttur, Karvel Pálmasyni og Skúla Alexanderssyni, og að síðustu að brtt. á þskj. 754 sem ég er 1. flm. að. Brtt. á þskj. 753 hafa verið gerð skil hér af 1. flm. og ég sé ekki ástæðu til þess að víkja frekar þar að. Ég held að það liggi ljóst fyrir hver meining manna er í þeim efnum. Sú meiningin er að menn taki kannski upp þráðinn aftur, þar sem frá var horfið á sínum tíma, með því að leggja allt sjóðakerfið niður. Ég heyrði það á sumum gestum sem komu til nefndarinnar að þeir töldu það víxlspor á þeim tíma að fara þá leið að leggja þetta allt til hliðar og hafa ekkert í að grípa þegar til vondu áranna kæmi. Auðvitað er það svo að það hefur margoft sýnt sig í þessu sveiflukennda þjóðfélagi okkar að því er varðar fiskveiðar og fiskvinnslu, þá er nauðsyn að einhvers staðar sé eitthvað til að grípa í þegar hin mögru ár ganga yfir. Öðruvísi verður þessu ekki stjórnað farsællega. Hinar brtt. tvær sem á eftir koma eru í tengslum við þetta. Verði brtt. á þskj. 753 samþykkt, þá koma hinar að sjálfsögðu ekki til atkvæða en að henni felldri hygg ég að tillögurnar komi báðar, hvor af annarri, til atkvæðagreiðslu. Ég vil lýsa því yfir að ef frv. verður samþykkt eins og meiri hl. nefndarinnar leggur til, með að vísu einni brtt., þá mun ég greiða atkvæði gegn frv. Ég tel það svo óburðugt til þess að standa í að komast fyrir þann vanda sem þegar er orðinn. Ég tala nú ekki um ef hann eykst enn frekar, sem miklar líkur benda til að verði. Þess vegna hefði, að minni hyggju, verið betra að líta yfir heildarsviðið og komast að svipaðri niðurstöðu og við hv. þm. Skúli Alexandersson höfum greint frá í þinginu, ekki bara núna heldur við umræðurnar um Hagræðingarsjóðinn á sínum tíma. En það er greinilegt að hér hefur meiri hluti skapast fyrir frv. sem hæstv. sjútvrh. hefur hér lagt fram. Við því er auðvitað ekkert að gera. Hér ræður vilji meiri hlutans, hver sem hann er hverju sinni. En ég vildi með þessum örfáu orðum gera grein fyrir mínum viðhorfum að því er málið varðaði núna.

Frsm. 1. minni hl. sjútvn. (Skúli Alexandersson) : Herra forseti. Mér þykir miður að þurfa að eyða tíma deildarinnar í að leiðrétta það sem hv. þm. Stefán Guðmundsson sagði um mína skoðun á 9. gr. fiskveiðistjórnarlaganna, að ég teldi að það ætti að beita henni við þær aðstæður sem núna eru. Það er mjög fjarri því að það hafi komið í minn huga að þeirri grein yrði nokkru sinni beitt. Ég lagðist gegn henni þegar var verið að afgreiða fiskveiðistjórnarfrv. á síðasta vori ásamt Karvel Pálmasyni og fleiri þingmönnum hér í hv. deild. Ég lagði einnig til í undirbúningsnefndinni um frv. til fiskveiðistjórnarlaga að þessi grein yrði ekki sett í frv. Það sem ég var að segja áðan var að þeir sem studdu þessa grein og lögðu mikið upp úr því að hún yrði sett í fiskveiðistjórnarlögin eru að heykjast á því að beita henni og það er vel. Þeir ættu kannski að heykjast á ýmsu fleira, en það er mjög gott að þeir hafa heykst á þessari grein. Og vera svo að segja það að þeir séu að beita öðru með því að nota Hagræðingarsjóðinn er ekkert annað en breiða yfir fullyrðinguna um að þeir hafa heykst, sem betur fer, á 9. gr. Ég tel, og ætla nú að gerast dálítið spámannlegur, að þessari grein verði aldrei beitt og þykir mér það mjög góð þróun. Væri vænlegra að fleira kæmi fram í sambandi við ýmsar greinar í fiskveiðistjórnarlögunum, að hlutirnir yrðu látnir liggja og ekki framkvæmdir eins og virðist vera með 9. gr.

Halldór Blöndal : Herra forseti. Ég vil aðeins segja það að sá loðnubrestur sem nú hefur orðið gefur ekki tilefni til þess að taka upp umræður um stjórn fiskveiða almennt. Á hinn bóginn hygg ég að það sé einsýnt að frv. eins og það liggur fyrir felur í sér sanngjarna lausn til þess að koma til móts við útgerðarmenn loðnuskipa. Ef ástand fiskstofna væri betra en raun ber vitni, þá hefði að sjálfsögðu verið reynt að ganga lengra. En þarna er stigið nokkurt skref og ég vona að þingmenn beri gæfu til þess að blanda þessum sérstaka vanda ekki saman við þau almennu deilumál sem uppi eru um stjórn fiskveiða.