arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. í fjárlagaræðunni við 1. umr. fjárlagafrv. fyrir 1962 í okt. s.l. gerði ég allýtarlega grein fyrir afkomu ríkissjóðs á árinu 1960, og vil ég vísa til Þeirrar grg. og tel því ekki þörf nú, þegar frv. um samþykkt á ríkisreikningnum er lagt fram, að endurtaka þá grg. Ég vil aðeins taka það fram, að tvenns konar breytingar hafa verið gerðar nú á þessum ríkisreikningi frá því, sem áður hefur verið. Annars vegar, að efnisyfirlitið er allmiklu ýtarlegra en áður hefur verið, til glöggvunar fyrir hv. þm. og aðra, sem vilja fletta upp í reikningnum, en áður hefur efnisyfirlit þótt fullstuttaralegt og nokkrum örðugleikum bundið fyrir menn að finna fljótlega það, sem þeir vildu leita að í reikningnum. Annars staðar er svo gefið yfirlit, sem ekki hefur verið gert áður í ríkisreikningnum, um greiðslujöfnuðinn á því ári. Þegar menn hafa viljað finna, hver væri greiðslujöfnuður, hagstæður eða óhagstæður, á ríkisbúskapnum, þá hefur ekki verið unnt að finna í ríkisreikningnum neina grg. um það. Nú er á bls. 227 gerð grein fyrir því máli. Eins og ég tók fram í fjárlagaræðunni, voru hins vegar mismunandi skoðanir uppi um það, hvernig eigi að reikna greiðslujöfnuð ríkissjóðsins. Ég benti þá á m.a., að nokkurt misræmi er þar milli þeirra reglna, sem ríkisbókhaldið hefur fylgt undanfarin ár, og hins vegar þeirra reglna, sem Seðlabankinn notar og m.a. kemur fram í tímariti hans, Fjármálatíðindum. Þessar mismunandi reglur leiða m.a. til þess, að eftir reglum ríkisbókhaldsins er greiðslujöfnuðurinn hagstæður á árinu 1960 um 10.7 millj. kr., en eftir reglum Seðlabankans var hann hagstæður um 35.4 millj. Rétt þykir að sjálfsögðu um sinn að nota þá sömu aðferð og notuð hefur verið undanfarin ár, en hins vegar eru lögin um ríkisbókhald og endurskoðun til endurskoðunar og verið að undirbúa nýtt frv. um þau mál, og er þá gert ráð fyrir, að reynt verði að komast að fastri reglu um það, hversu reikna beri greiðslujöfnuð ríkíssjóðsins, til þess að festa og samræmi fáist í þeim efnum. Ég tel ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um frv. á þessu stigi, en legg til, að því verði vísað til 2. umr. og hv. fjhn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjhn. hefur haft til meðferðar frv. það, sem hér liggur fyrir, og eins og nál. á þskj. 201 ber með sér, hefur n. orðið sammála um að mæla með því, að frv. verði samþykkt óbreytt. Að öðru leyti hafði hæstv. fjmrh. gert ýtarlega grein fyrir því við 1. umr. málsins, hvaða ástæður liggja til þess, að frv. Þetta er flutt af hæstv. ríkisstj., og sé ég ekki ástæðu til þess að bæta neinu við það.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Yfirskoðunarmenn hafa lokið endurskoðun á ríkisreikningnum fyrir 1960. Frv. til laga um samþykkt á ríkisreikningnum hefur verið lagt fyrir hv. Ed. Alþingis og vísað til fjhn. þar. Þetta frv. til fjáraukalaga er samið að vanda eftir tillögum yfirskoðunarmanna, og legg ég til, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. fjvn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þegar hv. fjvn. óskaði eftir skiptingu á brúafé frá þm. Vestf., þá hittust þeir til að ræða um það, hvaða till. skyldi gera um skiptingu þess fjár, sem skyldi veita á fjárlögum. Þá var einnig því hreyft, hvort hægt væri að fá meira fé til þessara framkvæmda, og öllum var ljóst, að það væri ekki hægt, og það var fullt samkomulag um skiptinguna. Ég tel það því brigðmæli, bæði frá flm. og þeim öðrum, sem greiða atkv. með þessum till. hér, að hafa brotið það samkomulag, sem gert var í nefndinni um skiptingu fjárins, og segi því nei.



Herra forseti. Þessi till. er fram borin af því, að ég er sannfærður um, að það hefði verið hægt að veita meira fé til brúa á Vestfjörðum en gert er, þar sem við fáum aðeins fjárveitingu til tveggja smábrúa. Þess vegna tók ég alls ekki mark á þeim upplýsingum, sem gefnar voru, ég vissi, að þær voru rangar, og þess vegna ber ég tillöguna fram, og ég segi já.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á Alþingi 1952–53 var ákveðið að ganga í Norðurlandaráð. Á því sama Alþingi var samþykkt þál., þann 29. jan. 1953, um hversu haga skyldi kosningu fulltrúa og varafulltrúa á Alþingi í Norðurlandaráð, en í reglum þess er svo ákveðið, að af Íslands hálfu skuli kosnir fimm fulltrúar og fimm varafulltrúar. Með þessari þál. var ákveðið, að deildir Alþingis skyldu kjósa þessa fulltrúa, Ed. tvo og Nd. þrjá aðalfulltrúa, og sami háttur hafður á um kjör varafulltrúa. Þessi skipan hefur verið höfð síðan. Nú er hins vegar svo háttað um flestar kosningar á Alþingi, að þær fara fram í sameinuðu þingi, og þykir ríkisstj. rétt að leggja til, að sami háttur verði einnig hafður á nú og hér eftir varðandi kosningu í Norðurlandaráð. Þessi till., sem hér liggur fyrir, er því þess efnis, að Alþingi álykti að kjósa í sameinuðu þingi á hverju reglulegu Alþingi, í fyrsta sinn nú þegar, úr hópi þingmanna fimm fulltrúa og fimm varafulltrúa í Norðurlandaráð. Kosningin gildir til eins árs í senn, eins og verið hefur, eða þangað til kosning hefur farið fram á næsta reglulegu Alþingi. Ég vænti þess, að hv. alþm. geti fallizt á þessa breytingu.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Mér skilst, að það sé talið, af því að hér á að kjósa aðeins einn mann, að þá þurfi það að vera skriflegt kjör. Mig minnir að vísu, að það hafi ekki verið áður, þegar þetta hefur verið gert. Það kann að vera misminni. En ég vildi leyfa mér að beina því til hæstv. forseta, hvort það þá leyfðist ekki að gera uppástungu, og ef það teldist svo, þá vildi ég leyfa mér að leggja til, að frú Gunnlaug Briem yrði kjörin í þetta starf. Ekki voru aðrir tilnefndir. Samkv. því lýsti forseti yfir, að kjörin væri án atkvgr.: Gunnlaug Briem.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (SÓÓ): Það er gert ráð fyrir, að þetta verði síðasti fundur Ed. Alþ., áður en þinghlé hefst, sem verður að líkindum n.k. þriðjudag. Þm. hverfa nú hver til síns heima, sumir um langan veg. Ég óska öllum góðrar heimferðar, ánægjulegrar heimkomu, ykkur öllum og fjölskyldum ykkar óska ég gleðilegra jóla og farsæls nýs árs, og megum við svo öll hittast heil til starfa að loknu þinghléi.



Ég veit, að ég mæli það, sem þið hv. þdm. viljið allir taka undir, þegar ég þakka hæstv, forseta fyrir hans vinsamlegu orð og hlýju hátíðaróskir og heimfararóskir í okkar garð. Jafnframt vil ég tjá honum Þakkir fyrir hans prúðmannlegu forsetastörf og óska honum góðrar heimferðar og heimkomu og árna honum og hans vandamönnum gleðilegra jóla og farsæls nýárs. Hittumst svo öll heil að þinghléi loknu. Ég bið ykkur, hv. þdm., að taka undir orð mín með því að rísa úr sætum. - Þdm. risu úr sætum.

Forseti (SÓÓ): Ég þakka hv. 1, þm. Norðurl. e, fyrir hans hlýju orð og góðu óskir í garð minn og fjölskyldu minnar. - Fleiri mál eru ekki á dagskrá fundarins. Fundi er slitið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Það er aðeins örstutt fyrirspurn. Á aðalfundi Landssambands ísl. útvegsmanna í desember, þar sem sagt var frá samningum við ríkisstj. um ráðstafanir vegna útgerðarinnar, svo sem greiðslu tryggingariðgjalda og fleira, var samþykkt, að bátar hæfu vertíðarróðra m.a. í trausti þess, að vextir yrðu lækkaðir verulega á afurðalánum, eins og það mun hafa verið orðað í ályktuninni. Var þetta byggt á því, að undirtektir hæstv. ríkisstj. við kröfum um vaxtalækkun hefðu verið þannig, að þessu mundi mega treysta. Nú er búið að dæma fiskverð, en vaxtalækkun á afurðalánum hefur ekki verið tilkynnt. Leyfi ég mér að spyrja hæstv. sjútvmrh., því að margan fýsir að vita, hvort reiknað sé með lækkun á afurðalánavöxtum í þeim dómi, sem fallinn er um fiskverðið, og hvenær vaxtalækkun á afurðalánunum komi til framkvæmda. Ég vil leyfa mér að beina þessari fyrirspurn utan dagskrár, en ekki skriflega, vegna þess að skriflegu fyrirspurnirnar ganga svo seint, en hér er um mjög einfalt atriði að ræða. Vona ég, að hæstv. ráðherra taki þessari fyrirspurn vel.

Sjútvmrh. (Emil Jónsson) Hæstv. forseti. Út af fyrirspurn hv. 1. þm. Austf. skal ég segja það, að vissulega er ríkisstj. áhugasöm fyrir því, að hægt verði að lækka vexti, en hún hefur ekki, hvorki við stjórn Landssambands útvegsmanna né aðra, getað sagt um það, hvenær sú lækkun gæti komið til framkvæmda, þótt að henni væri stefnt. Þess vegna var formanni verðlagsráðs sjávarútvegsins sagt, að öruggast mundi vera að reikna í þetta skipti með sömu vöxtum og verið hafa að undanförnu.



Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svarið. Ég heyri það á því, sem hann segir, að vextir á afurðalánum hafa ekki verið lækkaðir, og sýnir það þá greinilega, að útgerðarmenn hafa sýnt hæstv. ríkisstj. of mikið traust.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forsrh. (Ólafur Thors) Hæstv. forseti. Eins og allir hv. þm. vita, er svo fyrir mælt í stjórnarskrá landsins, að reglulegt þing skuli koma saman hvert ár fyrir 15. febr., nema annað sé ákveðið með lögum. Það er öruggt mál, að því þingi, sem nú stendur yfir, verður ekki lokið fyrir þennan tíma, og er því lagt til með þessu frv., sem hér er til umræðu, að þing skuli koma saman í haust eigi síðar en 10. okt., nema forseti Íslands ákveði annan fyrri samkomudag Alþingis. Þetta er gamall kunningi hér á Alþingi. Ég hygg, að enginn beri fram ósk um, að frv. verði vísað til nefndar, og tel raunar beztu málsmeðferð vera þá, að það verði afgreitt frá hv. deild nú með þremur fundum, og að nýr fundur hefjist þá þegar að lokinni þessari umræðu.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv., sem hér er til umr., var í dag samþ. í hv. Nd. Það er gamall gestur hér á Alþingi og öllum alþingismönnum kunnugt um efni þess og ástæðu fyrir því, að það er flutt. Í þeirri stuttu grg., sem frv. fylgir, er auk þess það tekið fram, sem segja þarf um málið, og sé ég ekki ástæðu til að bæta neinu við það. Ég vænti þess, að nú sem fyrr þyki það rétt meðferð málsins, að því sé ekki vísað til nefndar, og hygg ég einnig, að það sé venja við afgreiðslu sams konar máls á fyrri þingum að afgreiða það á þremur fundum í röð. Ég legg þess vegna til, að frv. verði samþ., ekki vísað til n., og tekið aftur til umr. að lokinni þessari umr. og afgreitt þannig.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eftir að 2. umr. fór fram um þetta frv., hefur allshn. d. haft það til athugunar, og sú athugun hefur reynzt tafsamari en gert hafði verið ráð fyrir og er enn ekki lokið. Hins vegar geri ég mér vonir um, að henni kunni að geta orðið lokið í dag. Ég mælist því til þess, herra forseti, að umræðunni verði enn frestað og málið tekið út af dagskrá að þessu sinni.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við þessa umr. flytur allshn. tvær brtt. við frv. Brtt. á þskj. 301 við 2. mgr. 1. gr. miðar til leiðréttingar. Í 2. mgr. 1. gr. frv. segir, að við sveitarstjórnarkosningar gildi eigi 3, tölul. 1. gr. laga um kosningar til Alþingis, en töluliður þessi fjallar um 5 ára búsetuskilyrðið. Af þessu orðalagi mætti ráða, að kosningarréttarskilyrði laga um kosningar til Alþingis, sem talin eru í töluliðum 1. gr., öðrum en 3. tölulið, gildi um sveitarstjórnarkosningar. Til þess er þó ekki ætlazt. 4. töluliður 1. gr. laga um kosningar til Alþingis fjallar um óflekkað mannorð, en samkvæmt 18. gr. sveitarstjórnarlaga frá 1961 gildir það skilyrði ekki við sveitarstjórnarkosningar. Brtt. á þskj. 301 er flutt af þessu tilefni til leiðréttingar. Þá er brtt. á þskj. 294 flutt að gefnu tilefni frá hv. 5. þm. Austf. Heimildarákvæði það, sem lagt er til að lögfest verði um kosningu varasýslunefndarmanna samtímis kosningu aðalmanna, sem brtt. fjallar um, er í samræmi við heimildarreglur um kosningar varamanna í sveitarstjórnir við óhlutbundnar kosningar, eins og fyrir er mælt í 20. gr. sveitarstjórnarlaga frá 1961. Að öðru leyti sýnist mér þessar brtt. ekki gefa tilefni til skýringa.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og nál. á þskj. 299 ber með sér, mælir allshn. einróma með samþykkt þessa frv. Regluleg birting milliríkjasamninga í Stjórnartíðindum er óefað til mikilla bóta og mikils hagræðis fyrir alla þá, sem hafa með að gera utanríkismálefni í einni eða annarri mynd. Á hinn bóginn breyta auðvitað hinir fyrirhuguðu birtingarhættir engu um gildi milliríkjasamninga sem réttarheimildar hér á landi. Þrátt fyrir þá birtingarháttu verða milliríkjasamningar sem slíkir auðvitað ekki settir á bekk með landslögum að því er varðar skuldbindandi verkun fyrir þegnana og lægra sett stjórnarvöld, og er það einmitt undirstrikað með því, að þá á að birta í sérstakri deild Stjórnartíðinda. Ég sé ekki ástæðu til að hafa fleiri orð um þetta málefni.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (RH): Það mun nú talið fullvíst, að vélskipið Stuðlaberg frá Seyðisfirði hafi sokkið út af Stafnesi aðfaranótt sunnudagsins síðasta og öll áhöfnin, 11 manns, drukknað. Víðtæk leit hefur verið gerð á sjó og úr lofti og á fjörum, en aðeins orðið til staðfestingar á þeim hörmulegu tíðindum, að svo margir hafi fallið hér í einni svipan. Slíkir atburðir slá þjóðina alla harmi. Allir voru skipverjar á Stuðlabergi menn í blóma lífsins, hinn yngsti þeirra aðeins 17 ára. Þeir voru feður, eiginmenn, bræður og synir. Þessar síðustu vikur hefur hvert sjóslysið rekið annað og skörð orðið í hóp íslenzkra sjómanna. Þess má þó minnast og þakka, að við höfum stundum getað fagnað giftusamlegri og hetjulegri björgun á úrslitastund, eins og skammt er að minnast. Á undanförnum þrem mánuðum hafa 20 íslenzkir sjómenn farizt. Hraustir menn hafa týnt lífinu við nauðsynleg störf fyrir þjóð sína og áhættusöm störf við að afla sér og sínum bjargar. Ég vil biðja hv. þingdeildarmenn að gera svo vel að heiðra minningu hinna látnu sjómanna og votta ástvinum þeirra samúð með því að rísa úr sætum. - Dm. risu úr sætum.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (FS): Svofellt bréf hefur borizt frá forseta neðri deildar: „Reykjavík, 28. febr. 1962. Sigurður Ágústsson, 2. þm. Vesturl., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég er á förum til útlanda og verð fjarverandi næstu vikur, leyfi ég mér hér með, með skírskotun til 138. gr. l. um kosningar til Alþingis, að fara þess á leit, að 1. varamaður Sjálfstfl. í Vesturlandskjördæmi, Friðjón Þórðarson sýslumaður, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fara fram í sameinuðu þingi rannsókn á kjörbréfi varamanns. Ragnhildur Helgadóttir, forseti neðri deildar.“ Bréfi þessu fylgir kjörbréf, gefið út af yfirkjörstjórn Vesturlandskjördæmis til handa Friðjóni Þórðarsyni. Ég mælist til þess, að kjörbréfanefnd haldi fund um kjörbréfið nú þegar, og verður gert hlé á fundinum á meðan, þar til kjörbréfanefnd hefur lokið athugun sinni á kjörbréfinu. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur athugað kjörbréf Friðjóns Þórðarsonar sýslumanns, sem er varaþm. Sjálfstfl. í Vesturlandskjördæmi, en þess hefur verið óskað, að hann tæki sæti Sigurðar Ágústssonar, hv. 2, þm. Vesturl., í forföllum eða fjarveru hans. Kjörbréfanefnd finnur ekkert athugavert við kjörbréfið og leggur einróma til, að það verði tekið gilt og kjör Friðjóns Þórðarsonar sýslumanns samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta fjallar um að heimila ríkisstj. að kaupa skuldabréf Sameinuðu þjóðanna fyrir allt að 80 þús. Bandaríkjadollara og taka jafnháa fjárhæð að láni til þessara kaupa. Eins og alkunnugt er, hafa Sameinuðu þjóðirnar átt við mjög mikla fjárhagsörðugleika að stríða að undanförnu, en orsakir þeirra örðugleika eru fyrst og fremst geysimikill kostnaður af hálfu Sameinuðu þjóðanna við aðgerðir þeirra í Kongó og jafnframt við gæzlulið á landamærum Ísraels. En sú hefur því miður orðið raunin á, að sumar af þjóðum Sameinuðu þjóðanna hafa ekki viljað fallast á að greiða sinn hluta af þessum kostnaði. Það er m.a. undirrót þessara fjárhagsörðugleika. Því hefur það ráð verið tekið af hálfu Sameinuðu þjóðanna að leita eftir því að afla sér tekna með skuldabréfasölu, og er að sjálfsögðu eðlilegt, að Ísland kaupi þar sinn hluta og styrki Sameinuðu þjóðirnar, sýni þar vilja sinn í verki, þó að vitaskuld muni lítið um framlag þess. Ég tók eftir því í hádegisfréttunum í dag, að þar var skýrt frá því, að fyrstu löndin til þess að kaupa þessi skuldabréf hefðu verið Finnland og Noregur, og ég tel það vel til fallið, að Norðurlönd ríði þarna á vaðið. Fjhn. hefur athugað þetta frv. og mælir einróma með því, að það verði samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér er til umr., er breyting á lögum um vátryggingarfélög fyrir fiskiskip. Er það staðfesting á brbl., sem út voru gefin um sama efni 30. des. s.l. Efni frv. er í því fólgið, að numið er úr gildi ákvæði laga frá 17. maí 1947, þar sem Samábyrgðinni var heimilað að hafa í eigin ábyrgð eða áhættu 25% af vátryggingarupphæð hvers skips, þó ekki hærri upphæð en 100 þús. kr. á einu skipi. Samkvæmt þessu frv. heimilast sjútvmrn. að ákveða, hversu háa upphæð Samábyrgðin tekur í eigin áhættu, bæði hvað snertir hundraðshluta og hámarksupphæð í hverju einstöku tilfelli. Á s.l. ári námu iðgjöld, sem bátaábyrgðarfélögin greiddu Samábyrgðinni, alls um 32 millj. og 600 þús. kr. Af þeirri upphæð greiddi Samábyrgðin erlendum tryggingarfélögum fyrir endurtryggingar 27.7 millj. kr. En þegar öll tjón, sem átt höfðu sér stað á árinu, höfðu verið gerð upp, kom í hlut hinna erlendu tryggingafélaga sem nettó-upphæð hálf áttunda millj. kr. Samkvæmt ákvörðun sjútvmrn. var samningum við hin erlendu tryggingarfélög sagt upp, en eftir það ákveðið að haga tryggingunum þannig frá 1. jan. s.l., að 10% skyldu vera í áhættu bátaeigenda og 10% hjá bátaábyrgðarfélögum, en eftirstöðvarnar hjá innlendum tryggingarfélögum og skiptust þannig, að 60% af þeirri upphæð yrðu hjá hinum ýmsu tryggingarfélögum, en 40% hjá Samábyrgðinni. Hin ýmsu innlendu vátryggingarfélög munu hafa skipt upphæðinni þannig sín á milli; að í hlut hvers um sig hafa komið 3.5–7%, eftir því sem. sjóðir félaganna hafa leyft. Hvað Samábyrgðina snertir var talið nauðsynlegt eða rétt að þessu sinni, að hún endurtryggði sinn hlut erlendis, þ.e.a.s. þann hluta af hugsanlegum tjónum, sem færi fram úr 400 þús. kr. á hvert skip. Er hér um svokallaðar topptryggingar að ræða, sem eru með mjög hagstæðum kjörum, nema þau iðgjöld samtals 2–3 millj. kr. Ég hefði talið eðlilegt, að sama gilti um einstaklinga, þegar skipstapi á sér stað eða stórtjón verða. Það er útgerðarmanni, sem verður fyrir því óhappi að missa nýlegt skip sitt, í flestum tilfellum ofviða að hafa svo stóra fjárupphæð algerlega óvátryggða. Með hliðsjón af því, hvað 70–80 rúmlesta vélbátur kostar í dag, er hér um 600–700 þús. kr. upphæð að ræða, þannig að áhætta útgerðarmannsins verður um 50–60% meiri en aðaltryggingarfélagsins, þ.e. Samábyrgðarinnar. Samkvæmt þeim upplýsingum, sem hæstv. sjútvmrh. gaf við framsögu málsins hér í hv. d., er allt vátryggingarkerfi fiskiskipaflotans nú í endurskoðun. Þegar mun vera búið að vinna allmikið í málinu, og væntanlega verður þeirri endurskoðun lokið, þegar Alþingi kemur saman síðar á þessu ári. Svo sem fram kemur á þskj. 371, mælir sjútvn. einróma með því, að frv. verði samþ. Það er álit nefndarinnar, að efni frv. sé spor í rétta átt, en hún leggur að sjálfsögðu mikla áherzlu á það, að heildarendurskoðun þessa máls ljúki sem fyrst, svo að aðrar þær breytingar, sem nauðsynlegar eru, verði gerðar og komi sem fyrst til framkvæmda. Herra forseti. Ég vil leyfa mér að leggja til, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 3. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Alþingi veitir árlega fé til listamannalauna. Um langt skeið undanfarið hefur fé þessu verið úthlutað af þingkjörinni nefnd. Ýmsar till. hafa verið uppi um að breyta því fyrirkomulagi, og hafa mörg frv. verið flutt um það efni á undanförnum þingum. Ekkert þeirra hefur þó náð fram að ganga. Meðan ekki eru til lög um, hvernig skipta skuli því fé, sem Alþingi veitir hverju sinni til listamannalauna, þykir ríkisstj. eðlilegt að halda þeim hætti, sem hafður hefur verið undanfarin ár, og kjósa sérstaka nefnd til að úthluta fénu, og felst það í þeirri ályktun, sem hér liggur fyrir. Ég legg til, herra forseti, að umr. verði frestað og till. vísað til hv. allshn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Landbrh. (Ingólfur Jónsson) Hæstv. forseti. Ég sé nú ekki ástæðu til Þess á laugardagsfundi að flytja langa framsöguræðu með Þessu frv. Frv. þetta er samið af Ólafi Stefánssyni ráðunaut, Pétri Gunnarssyni tilraunastjóra og Páli A. Pálssyni yfirdýralækni. Með frv. fylgja þrjár grg.: Í fyrsta lagi sameiginleg grg. Þeirra, sem fluttu frv. Í öðru lagi fyrirvari yfirdýralæknis við frv. Og í þriðja lagi svör Ólafs Stefánssonar og Péturs Gunnarssonar við fyrirvara yfirdýralæknis. Með því að lesa þessar grg. geta hv. þm. kynnzt málinu bezt og markað sína afstöðu til þess. Það er augljóst, í hvaða skyni Þetta frv. er flutt. Það er til þess að stofna nýja búgrein í landbúnaðinum með það fyrir augum að auka tekjur bænda. Ég legg til, að frv. verði vísað til 2. umr, og hv. landbn.

Eysteinn Jónsson Hæstv. forseti. Ég er fylgjandi frv. um almannavarnir með þeim breytingum, sem 4. þm. Reykn., Jón Skaftason, leggur til. Flm. frv., ríkisstj. vill nú sjálf vísa frv. frá með rökstuddri dagskrá, sem er mjög sérkennileg. Ég vil engan þátt eiga í því, hvað hv. flm. og stuðningsmenn þeirra gera við frv. sitt, fyrst þeir vilja ekki láta það ná fram að ganga, og greiði því ekki atkv.

Hannibal Valdimarsson Hæstv. forseti. Alþb. hafði borið fram till. til rökstuddrar dagskrár um að vísa málinu frá og fresta afgreiðslu þess til næsta þings, en sú rökstudda dagskrá hefur nú verið felld. Við þm. Alþb. erum því að sjálfsögðu samþykkir, að afgreiðslu þessa máls sé frestað til næsta þings, eins og felst í þessari rökstuddu dagskrá, en hins vegar erum við andvígir forsendum hennar og munum því sitja hjá við atkvgr.

Þórarinn Þórarinsson Hæstv. forseti. Ég tel það óþinglega málsmeðferð hjá hæstv. forseta að fallast ekki á þau tilmæli hér í gærkvöld, að umr. yrði ekki slitið, áður en þm. hefði gefizt kostur á að íhuga þessa frávísunartill. betur, en hún kom fram seint á kvöldfundi, þar sem fáir deildarmenn voru viðstaddir, og henni var ekki heldur útbýtt prentaðri, svo að þeir, sem voru viðstaddir, gætu kynnt sér efni hennar. Af þeim ástæðum var hvorki tími né aðstaða til að bera fram brtt. Ég tel þessa málmeðferð hæstv. forseta enn meira óviðunandi vegna þess, að ég álít, að hér sé um mikilsvert mál að ræða. Að öðru leyti vísa ég til grg. hv. form. þingflokks Framsfl. og greiði ekki atkv.

Forseti (RH): Út af þessum ummælum hv. þm. sé ég ástæðu til að taka fram, að frá mínu sjónarmiði er ekkert óþinglegt við það að ganga til atkv. um dagskrártill., sem fram kemur á fundi, sem öllum þdm. var kunnugt um og löglega til boðað. Það þarf væntanlega ekki að benda hv. 7. þm. Reykv. (ÞÞ) sérstaklega á skyldu þm. til að vera viðstaddir meðferð mála í þinginu. Enn fremur lagði hann sérstaka áherzlu á, að till. hefði komið fram seint á kvöldfundi. Ég veit nú ekki nákvæmlega, hvað klukkan hefur verið, en ég geri ráð fyrir, að hún hafi verið eitthvað liðlega 9 í gærkvöld. Það atriði út af fyrir sig skiptir ekki máli, en að þetta sé óþingleg meðferð, því vil ég eindregið mótmæla.