Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Flm. (Haraldur Guðmundsson) : Þetta frv. er að vísu í nokkrum greinum, en meginefni þess er þó innifalið í 2. gr., og að nokkru í 8. gr., síðustu gr. frv. Síðan l. um alþýðutryggingar gengu í gildi, hafa oftar en einu sinni borizt tilmæli frá heimavistarskólum úti um land, þar sem ekki eru sjúkrasamlög, um að skólasamlög yrðu viðurkennd og þeim veittur ríkisstyrkur. Samkv. l. frá 1933 var ríkisstj. heimilað að lögskrá sjúkrasamlög fyrir skóla, en samkv. alþýðutryggingarlögunum er ekki heimilt að styrkja slík samlög, heldur eru þau stofnuð eftir þar til settum reglum. Það er enginn vafi á því, að bið verður á, að almenn sjúkrasamlög verði stofnuð til sveita, en ýmislegt mælir með því að heimila starfsemi skólasamlaga, þar til svo er komið. Skólafólk þarf að leggja á sig kostnað vegna námsins og er því enn verr við því búið en margir aðrir að taka á sig sjúkrakostnað. Í öðru lagi er sýkingarhætta meiri þar, sem skólar eru, vegna fjölmennisins. Einnig tel ég, að þetta gæti orðið til að útbreiða sjúkratryggingastarfsemi yfirleitt og því rétt að verða við þessum tilmælum. Ég skal geta þess í sambandi við 3. málsl. 2. gr., um að lágmarksmeðlimatala skólasamlaga skuli vera 40, að ég tel, að sú tala sé í lægsta lagi, og hygg ég, að hættulaust mundi vera, þó að hún yrði 50, því að eins og sjá má af skýrslunni um nemendafjölda í skólum landsins, sem prentuð er sem fskj. með frv., yrði munurinn ekki ýkjamikill. Annað atriði, sem máli skiptir í frv., er síðari málsgr. 8. gr., um gjaldskyldu sjóðfélaga í eftirlaunasjóði starfsmanna Landsbanka Íslands og Útvegsbankans. Samkv. 49. gr. l. er ákveðið, að meðlimir viðurkenndra eftirlaunasjóða skuli fá frádrátt, sem nemi meðlimagjaldi til Lífeyrissjóðs Íslands á þeim stað, sem sjóðurinn starfar. Það liggur í augum uppi, hver afleiðingin yrði af að undanþiggja starfsmenn bankanna frá lífeyrissjóðsgjaldi. Tekjur sjóðsins byggjast, nefnilega ekki aðeins á iðgjöldum, heldur líka á álagi á tekjur manna. Síðan sjóðurinn var stofnaður, hefir fullur helmingur teknanna verið tekinn með skattálagi. Verði nú sú stefna ofan á, að þeir, sem hafa hærri tekjur en almennt gerist, geti myndað eftirlaunasjóð, er bersýnilegt, hvílíkum ruglingi það mundi valda í tryggingarmálunum. En ég fæ hinsvegar ekki séð, hvernig hægt væri að neita t. d. starfsmönnum Eimskipafél. eða starfsmönnum Reykjavíkurbæjar um sömu undanþágu og starfsmönnum Landsbankans er veitt. Nokkrir eftirlaunasjóðir hafa þegar fengið staðfestingu, t. d. sjóður prentara. Í áætlun n., sem samdi frv., er meðaliðgjald reiknað kr. 12,50 samanlagt, persónuiðgjald og skattálag, en persónuiðgjald 6 kr. Hér er því um litlar upphæðir að ræða, og á öllum þorra starfsmanna yrði lítið, sem munaði. Ég vil að lokum leggja til, að frv. verði vísað til allshn.

*Eiríkur Einarsson: Ég vildi aðeins í byrjun málsins drepa á atriði, sem felst í 8. gr. frv. Fyrst og fremst vil ég segja það, að mér finnst það undarleg og þrákelknisleg ráðstöfun af flm. að vilja einmitt færa það lagaákvæði úr skorðum, sem að áliti meiri hl. Alþ. var fært til réttari vegar. Ég vil taka það fram að gefnu tilefni, að hvað snertir eftirlaunasjóð starfsmanna Landsbanka Íslands, þá er ekki þar um slíkan lífeyrissjóð að ræða, sem þeir séu frjálsir til samninga um. Hann er frá því er bankalögin voru samin 1928, og starfsmenn hafa þar ekkert um að segja. Þess vegna er það ekki á valdi þeirra að láta vilja sinn í ljós. Þeir hafa ekki samningsaðild, heldur verða þeir að hlíta landslögum. Að því er snertir t. d. Útvegsbankann og hans starfsmenn er þar ekki sama máli að gegna, þar sem þar er ekki lögbundin lífeyrissjóðsgreiðsla, heldur sérákvörðunarmál stofnunarinnar. og er þá auðveldara að breyta til. Ég vænti fastlega, að hv. n. komist að þeirri niðurstöðu, að hér sé um sanngirnismál að ræða fyrir Landsbankann, og afgreiði frv. í samræmi við það.

* Flm. (Haraldur Guðmundsson): Það er rétt, að eftirlaunasjóður Landsbankans er ákveðinn með l., svo að meðlimir hans hafa hér ekkert um að segja. Aftur á móti gildir ekki það sama um Útvegsbankann, þó að hann hafi á síðasta þingi verið tekinn með Landsbankanum í þessu efni. Ég get gefið þá skýringu, að ég hygg, að málið hafi ekki verið athugað eins og skyldi, þegar það var afgr. í fyrra. Ég get vel skilið, að bankamenn séu ekki fúsir á að taka á sig viðbótargjöld, en ég vænti hinsvegar, að hv. dm. sé það ljóst, að ef Landsbankinn á að vera undanþeginn, verður niðurstaðan sú, að meginhluti af mönnum með sæmilegar tekjur vill heldur mynda sína eigin eftirlaunasjóði en vera í almenna sjóðnum. Fyrir allan þorra starfsmanna í bönkum munar þetta lítilli upphæð. Tökum t. d. giftan mann í Landsbankanum með 600 kr. mánaðartekjur. Hann ætti að borga 1% af skattskyldum tekjum, en það yrðu 30 kr. Auk þess í kr. fyrir sig og í kr. fyrir konu sína, alls um 44 kr. Frádrátturinn, miðaður við landið allt, nemur 25 kr. fyrir hjónin bæði. Eftir eru 19 kr. En meðaliðgjaldið í Reykjavík verður hærra, svo að frádrátturinn yrði meiri.

*Eiríkur Einarsson: Ég tók eftir því, að hv. flm. sér, að þarna verður að greina á milli þess, sem er lögskipað iðgjald, og þess, sem er samningsiðgjald. Vænti ég, að um Landsbankann verði þetta tekið til greina af hv. n. Hv. flm. talar um, að þetta muni sáralitlu. Það má náttúrlega alltaf segja, en ég vil fullyrða, að hinu lægst launaða fólki í Landsbankanum, sem hefir sannarlega ekki of mikið að bíta og brenna, er það mikið áhugamál, að hér sé ekki fært til verri vegar. Á meðan skipun launamála og verðgildi peninga er svo mjög á hverfanda hveli sem nú er, ætti ekki að vera að gera hér á miklar breytingar.

*Ásgeir Ásgeirsson: Það hefir komið fram í þessum umr., að einhver munur sé á starfsmönnum Landsbankans og Útvegsbankans að því er lífeyrissjóðinn snertir. Það er að vísu formlegur munur á þeim, en ég fæ ekki séð, að um raunverulegan mun sé að ræða. Landsbankasjóðurinn er að vísu lögfestur, en Útvegsbankans ekki, en það stafar af því, að það hafa aldrei verið sett fullkomin l. um Útvegsbanka Íslands. Lög hans eru sumpart gömul Íslandsbankalög og sumpart frá því er bankinn var endurreistur. Það hefir alltaf staðið til almennari löggjöf en þetta, og ég veit, að á þingi væri ekki fyrirstaða gegn því, að eftirlaunasjóður Útvegsbankans nyti hins sama og Landsbankans. Annaðhvort verður að láta Útvegsbankann njóta sömu kjara og Landsbankann eða taka réttindin af Landsbankanum. Þeir verða að vera jafnir.