Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Flugfélag Íslands hefur undanfarið verið að leitast fyrir um að eignast nýjar flugvélar, og hefur ríkisstj. nokkuð fylgzt með þeim málum. Eftir mikið starf að þessu á Flugfélagið nú kost á að festa kaup á tveimur fjögurra hreyfla flugvélum til millilandaflugs af gerðinni Viekers Viscount svokallaðri. Það er hægt að fá þessar vélar núna strax, en yfirleitt er tveggja ára afgreiðslufrestur a.m.k. á slíkum vélum, ef ekki stendur sérstaklega á. Það er talið, að þessar flugvélar henti mjög vel þeim verkefnum, sem Flugfélag Íslands ætlar þeim að sinna, og þá sér í lagi að annast flugsamgöngur á milli Íslands og Evrópu. Það er hægt að koma þessum viðskiptum á, ef auðið er að gera samningana strax. Og málið hefur tekið þá stefnu núna alveg nýlega, að til þess að hægt sé að ná þessum viðskiptum og koma þeim í kring, þarf að vera hægt að gefa ákveðið svar um ríkisábyrgðina á morgun. Gæti orðið til þess, að Flugfélagið missti af kaupunum, ef slíkt væri ekki auðið. Af þessum ástæðum leggur ríkisstj. til, að henni verði heimilað að ábyrgjast fyrir Flugfélagið 2/3 hluta af kaupverði þessara flugvéla með fylgifé, eða allt að 33 millj. ísl. króna eða jafnvirði þeirra í erlendri mynt. Og vegna þess, hve sérstaklega stendur á um þessar samningagerðir allar saman, sem þó hafa staðið yfir nokkuð lengi, vill ríkisstj. fara þess á leit við hv. Alþ., að þessi þáltill. verði afgreidd í dag. Mundum við alls ekki fara fram á þetta, ef ekki stæði þannig á, að það hefur gefizt tóm til þess, áður en þessi þáltill. var lögð fram, að kynna öllum þingflokkunum málið. Er því kunnugt orðið i öllum þingflokkunum, hvernig á málinu stendur, og kemur því engum neitt á óvart í þessu. Enn fremur gerði ég í gær sérstakar ráðstafanir til þess, að hv. fjárveitingarnefndarmenn hefðu aðstöðu til þess að kynnast málinu sérstaklega. Með skírskotun til þess, hvernig á stendur, og með sérstöku tilliti til þess, að þessi undirbúningur hefur verið hafður um málsmeðferðina, vildi ég leyfa mér að fara fram á það við hæstv. forseta, að hann sæi sér fært að afgreiða málið til fullnustu í dag. Og eftir undirtektum, sem þetta mál hefur fengið hjá þingflokkum, virðist mér, að þess megi fullkomlega vænta, að hv. alþm. séu yfirleitt reiðubúnir til þess að ljá því lið. Það kemur þá fram, ef það er ekki réttur skilningur, en ég hygg hann sé réttur. Þá mundi ég vilja leggja til, að þessu máli yrði vísað til hv. fjvn. að lokinni þessari umr., því að þótt nefndarmenn hafi nú þegar kynnt sér málið sérstaklega, finnst mér rétt, að því sé formlega til nefndarinnar vísað og álit hennar fengið.



Herra forseti. Till. sú, sem verið var að mæla fyrir á þskj. 303, er þess eðils, að sjálfsagt virðist, að hún verði samþykkt, og það er ánægjulegt, að Flugfélag Íslands skuli nú eiga kost á því að fá slíkar flugvélar sem hér eru nefndar, því að vissulega er þörf á því að endurnýja þær flugvélar, sem hafa verið í notkun hjá Flugfélaginu. Enda þótt þær séu öruggar, svara þær ekki lengur kröfum tímans. En ég bjóst við því, að í þessari till. væri einnig farið fram á heimild til þess að ganga í ábyrgð fyrir hitt flugfélagið, þ.e. Loftleiðir. Við vitum það, að Loftleiðir eiga einnig kost á því að kaupa flugvélar í Bandaríkjunum, sem sérstaklega henta til langflugs á milli Bandaríkjanna og Evrópu. Og það er eins ástatt með Loftleiðir og Flugfélag Íslands, að það félag verður að skipta um flugvélar, ef það á að halda áfram millilandaflugi. Mér hefur skilizt á forráðamönnum Loftleiða, að þeir þurfi nú þegar á ábyrgðinni að halda, ef þeir eigi ekki að missa af strætisvagninum og fá þá samninga, sem þeir eiga kost á í Bandaríkjunum. Það má vera, að Loftleiðir hafi ekki enn getað til fullnustu svarað þeim kröfum, sem ríkisstj. hefur gert, áður en hún ljær máls á því að veita ríkisábyrgð. En mér þætti fróðlegt að heyra frá hæstv. fjmrh., hvort hann eða ríkisstj. hyggst ekki veita Loftleiðum sams konar fyrirgreiðslu og nú er ákveðið að veita Flugfélagi Íslands, ef Loftleiðir h/f geta boðið eitthvað svipað og Flugfélagið. Ég teldi það mjög ánægjulegt, ef við gætum nú innan skamms fengið fjórar nýjar millilandaflugvélar, sem svara fyllstu kröfum tímans, og það mætti þá segja, að vel og maklega væri gert við okkar ágætu og dugandi flugmannastétt, sem hefur verið þjóðinni til sóma hvarvetna, sem flugmenn okkar hafa komið. Og það mætti þá einnig segja, að sú byrjun, sem hefur verið hafin í sambandi við flugið, væri ekki til einskis og að þetta væri vottur þess, að Íslendingar hefðu hug á því að verða dugandi farmenn loftsins, ekki aðeins nú, heldur einnig í framtíðinni.



Herra forseti. Ég fékk skilaboð frá hæstv. fjmrh. í gær um það, hvort Sjálfstfl. mundi ekki fylgjandi tillögunni, sem hér er til umr., í því formi sem hún er, og án þess að aftan í hana yrði hnýtt neinu öðru máli, skyldu eða óskyldu. Mér tókst ekki að ná sambandi við alla þingmenn Sjálfstfl.,vissi hins vegar um hug þeirra til þessara mála, að greiða sem mest fyrir eðlilegum og æskilegum flugsamgöngum á Íslandi. Ég tók svo á mig þá ábyrgð að láta tjá fjmrh., að flokkurinn mundi vera reiðubúinn til þess að afgreiða þetta mál eins og það liggur fyrir, enda hafði fjmrh. látið þau boð til mín berast, að hann teldi ekki eðlilegt að leggja svo mikið mál fyrir þingið og mælast til þess, að það yrði afgreitt á einum degi, nema honum væri kunnugt um, að það nyti stuðnings allra flokka. Ég þarf ekki að taka það fram, að það er alveg rétt, sem hv. 1. þm. Rang. sagði hér, að Sjálfstfl. hefur auðvitað fullan skilning á, að það eru fleiri, sem þurfa svipaða fyrirgreiðslu. En eins og hæstv. fjmrh. tók fram, þá liggur þetta mál þannig fyrir í dag, að það þarf að taka ákvörðun um það tafarlaust. Önnur mál liggja ekki jafnljóst fyrir. Góðhugur þingmanna er þegar þekktur. Ég legg eindregið til, að málinu verði, eins og hæstv. fjmrh. óskaði eftir, helzt án mikilla umræðna, vísað til 2. umr. og hv. fjvn., en að við sjálfstæðismenn gætum fengið, þótt ekki væri nema fimm mínútna hlé, áður en nefndarfundur byrjar, til þess að við getum rætt um þetta mál okkar á milli.



Það var út af því, sem hv. 1. þm. Rang. sagði. Ég ætlaði að taka það fram, að mér kom það dálítið á óvart, að hann bjóst við því, að þessi till. væri um eitthvað annað en hún er, en það er nú skýring fengin á því, þar sem ekki hefur náðst til hans, þegar þetta mál var athugað í Sjálfstfl. Út af því, sem hann spurði varðandi Loftleiðir, er þess að geta, að Loftleiðir starfa að því, eins og menn vita og hefur verið tilkynnt af þeirra hendi opinberlega, að kaupa tvær miklar flugvélar og hafa farið fram á fyrirgreiðslu í því sambandi. En það mál liggur ekki þannig fyrir í dag, að það hafi þótt ástæða til þess að leggja það hér fyrir ásamt þessu máli. Það mál verður lagt fyrir sérstaklega, þegar það er tilbúið, og liggur ekkert í því um það, að ríkisstj. hafi nokkra minnstu löngun til þess að láta annaðhvort þessara félaga sitja á hakanum. Það er einvörðungu þannig vaxið, að athugun á því stóra máli er ekki lokið.



Herra forseti. Það er ekki mín meining, að þetta mál verði tafið, og ekki heldur, að það verði endilega nú farið að hnýta aftan í það heimild fyrir ríkisstj. til þess að ábyrgjast fyrir Loftleiðir flugvélakaupin, heldur að heyra frá hæstv. fjmrh., hvort hann hefði ekki einnig hug á því að greiða fyrir Loftleiðum, þegar það væri tímabært. Nú heyri ég það á hæstv. ráðh., að hann ber sama hug til þess máls eins og þess, sem hér liggur fyrir, en að það er ekki farið fram á heimild fyrir ríkisábyrgð vegna þess, að Loftleiða-málið er ekki komið enn á það stig, sem það þarf að vera, þegar ríkisábyrgð er gefin. Og þegar þannig er ástatt, þá er það skiljanlegt, að nú sé flutt till. aðeins um Flugfélag Íslands. Það var aðeins skýring á þessu, sem ég óskaði eftir að fá, og ég tel, að hún hafi komið fram í orðum hæstv. fjmrh„ að hann muni, þegar tímabært þykir og flugfélagið Loftleiðir hefur uppfyllt svipuð skilyrði og Flugfélag Íslands, einnig beita sér fyrir ábyrgð Loftleiðum til handa.