Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegur forseti. Ég ber hér fram fsp. sem lögð var fram fyrr á þessu þingi af Einari Má Sigurðarsyni til menntmrh. um námsráðgjöf og starfsfræðslu. Fyrirspyrjandi sat hér á þinginu sem varaþingmaður Alþb. í Austurl. Fsp. er svohljóðandi: ,,1. Hvað eru mörg stöðugildi við námsráðgjöf og starfsfræðslu á núverandi skólaári: a. í grunnskólum, b. í framhaldsskólum? 2. Hvað eru mörg stöðugildi við námsráðgjöf og starfsfræðslu á skólaárunum 1990--1991 og 1991--1992: a. í grunnskólum, b. í framhaldsskólum? 3. Hvert er viðhorf ráðherra til tillagna nefndar um námsráðgjöf og starfsfræðslu frá 11. apríl 1991?`` Hér er spurt um tölulegar upplýsingar sem og viðhorf til nefndarálits sem fylgdi bréfi frá stjórnskipaðri nefnd sem skilaði af sér 11. apríl 1991 allítarlegum tillögum um tilhögun námsgjafar og starfsfræðslu. Ég ætla ekki hér þegar ég mæli fyrir fsp. að fara út í þær tillögur í einstökum atriðum en ég vil aðeins benda á að það virðist mjög brýnt að efla þessa starfsemi í skólum landsins og ná tengslum við atvinnulíf í landinu. Það eru þær áherslur sem ég les út úr umræddu nefndaráliti sérstaklega og þetta á auðvitað alltaf við en alveg sérstaklega kannski við þær aðstæður sem nú ríkja í atvinnulífi landsmanna og þær áhyggjur sem uppi eru vegna aukins atvinnuleysis langt umfram það sem áður hefur þekkst hérlendis.

Frú forseti. Svar menntmrh. við 1. lið fsp. er svohljóðandi: Í grunnskólum eru stöðugildi í námsráðgjöf og starfsfræðslu 6,19 á yfirstandandi skólaári. Hafa ber í huga í þessu sambandi að víðast hafa skólar og/eða fræðsluskrifstofur skipulagt og samræmt náms- og starfsfræðslutilboð fyrir grunnskólanemendur þannig að náms- og starfsfræðslu er einnig sinnt af bekkjar- eða fagkennurum, til að mynda samfélagsfræðikennurum, aðstoðarskólastjórum og skólastjórum. Í framhaldsskólum eru stöðugildi í náms- og starfsráðgjöf 17,85 á yfirstandandi skólaári. Varðandi 2. lið fsp. er það að segja, að árið 1990--1991 voru ekki stöðugildi í náms- og starfsráðgjöf í grunnskólum nema 1,28 stöðugildi í starfsfræðslu í Austurlandsumdæmi. Árið 1991--1992 voru stöðugildi í grunnskólum 1,10 í starfsfræðslu í Austurlandsumdæmi og 0,6 stöðugildi í Norðurlandsumdæmi vestra sem tilraunaverkefni. Árið 1990--1991 voru 16,75 stöðugildi í náms- og starfsráðgjöf við framhaldsskólana. Árið 1991--1992 voru 17,85 stöðugildi í náms- og starfsráðgjöf við framhaldsskólana. 3. liður fsp. lýtur að viðhorfi menntmrh. til tillagna nefndar um starfsráðgjöf og starfsfræðslu frá 11. apríl 1991. Um það er þetta að segja að menntmrn. lítur þær tillögur jákvæðum augum þó að einstakar tillögur geti verið álitaefni og umræðugrundvöllur. Í þessu sambandi er rétt að taka fram að á aðhaldstímum eins og við lifum nú eru því settar skorður hversu unnt er að fjölga störfum í skólakerfinu og það markar því eðlilega þrengri ramma en tillögur þessarar nefndar segja til um. Það er einnig rétt að minna á að nefnd um mótun menntastefnu hefur fjallað um tilhögun náms- og starfsfræðslu og eins og kunnugt er, þá hefur hluti af áliti nefndarinnar þegar verið kynntur.

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. dómsmrh. fyrir svör hans. Úr þeim tölulegu upplýsingum sem fram koma les ég að lítið hafi verið aukið ef nokkuð við stöðugildi í náms- og starfsráðgjöf milli skólaára. Þau stöðugildi sem skilgreind eru sérstaklega falla undir námsráðgjöf og starfsfræðslu og ráðherra greinir í sambandi við 3. lið fsp. frá því að gæta þurfi aðhalds. Það er e.t.v. skýringin á því að ekki hefur verið aukið þarna við sem mun hafa verið ein af áherslunum í tillögum umræddrar stjórnskipaðrar nefndar. Þar var lagt til, svo ég nefni það, í tillögum þeirrar nefndar að umfang námsráðgjafar í skólum verði eitt stöðugildi námsráðgjafa á hverja 300 nemendur í framhaldsskóla og eitt á hverja 500 nemendur í grunnskóla og háskóla. Þessu markmiði verði náð á næstu 10 árum í framhalds- og háskólum en á næstu 15 árum í grunnskólum. Þess utan er lagt til að starfsráðgjöf utan skólakerfis verði komið á með samvinnu aðila vinnumarkaðar, menntakerfis og sveitarfélaga, svo fá atriði séu nefnd af tillögum umræddrar nefndar. Ég held að menn þurfi að líta á þessi mál með tilliti til framtíðar og þó að hart þyki á dalnum í fjárhagslegu tilliti hjá ríkissjóði, þá er þó eðlilega verið að knýja á um úrbætur vegna atvinnuleysis og ég held að þessi þáttur geti, til framtíðar litið, skipt mjög miklu máli og honum verði komið í viðunandi horf í skólakerfi landsins í samvinnu við aðila í atvinnulífinu. Þess vegna er minnt á þetta mál hér með þessari fsp. sem ég hef hér lagt fyrir en ég fagna því að það eru jákvæð viðhorf sem tjáð eru frá menntmrn. varðandi tillögur nefndarinnar eins og þær voru lagðar fram á sínum tíma.

Virðulegi forseti. Ég hef leyft mér ásamt hv. 9. þm. Reykv. að bera fram á þskj. 463 fsp. til dómsmrh. um kostnað við löggæslu á skemmtunum. Bakgrunnur málsins er sá að í núgildandi lögum um lögreglumenn er kveðið á um það í 8. gr. þeirra laga að lögreglustjóra sé heimilt að binda skemmtanaleyfi því skilyrði að lögreglumenn verði á skemmtistað og skal leyfishafi greiða kostnað af þeirri löggæslu samkvæmt reglum sem ráðherra setur. Þær reglur hafa verið settar og er að finna í reglugerð nr. 587/1987 og í 8. gr. þeirrar reglugerðar er nákvæmlega tilgreint hvernig þessar reglur eiga að vera. Þær eru annars vegar þannig að skemmtanahaldari á að endurgreiða launakostnað sem hlýst af starfsemi þeirra umfram það sem eðlilegt má telja. Og eðlilegt er skilgreint í 8. gr. þannig að að jafnaði sé miðað við að tveir tiltækir lögreglumenn séu við almenn löggæslustörf í nágrenni skemmtistaðar sem ríkissjóður ber allan kostnað af þannig að skemmtihaldari ætti þá að greiða allan löggæslukostnað umfram tvo lögreglumenn. Og í öðru lagi, ef skemmtun stendur lengur en til kl. 23.30, þá greiðir skemmtanahaldari allan löggæslukostnað þannig að reglurnar eru skýrar og samræmdar. Í svari dómsmrh. við fsp. minni á þskj. 132 fyrr á þessu þingi um löggæslu á skemmtunum segir að þessi reglugerð sé fyrsta heildstæða reglugerðin sem sett hafi verið um þetta málefni hér á landi. Því kemur það óvart að í því svari sem ég gat um kemur greinilega fram að framkvæmdin er með mjög mismunandi hætti um landið svo að unnt er jafnvel með nokkrum rökum að segja að lög séu ekki þau sömu á landinu. Því hef ég leyft mér að spyrja hæstv. dómsmrh. eftirtalinna spurninga á þskj. 463: ,,1. Hvers vegna er fyrirmælum 2. mgr. 8. gr. reglugerðar nr. 587/1987 um að sá sem fyrir skemmtun stendur skuli endurgreiða þann kostnað sem leiðir af aukinni löggæslu vegna skemmtunar umfram það sem eðlilegt má telja, þar á meðal allan löggæslukostnað ef skemmtun er opin gestum eftir kl. 23.30, ekki framfylgt í 11 lögregluumdæmum, þar á meðal í Reykjavík, heldur einungis í 17 lögreglumdæmum á landsbyggðinni? 2. Hyggst dómsmálaráðherra samræma reglur um kostnað við löggæslu á skemmtunum þannig að sömu reglur gildi um landið allt og ef svo er, hvernig verða þær reglur? 3. Hve mikið af kostnaði við löggæslu í Reykjavík stafar af starfsemi skemmtistaða, þar með talið vínveitingastaða?``

Frú forseti. Varðandi 1. lið fsp. er rétt að ítreka það sem áður hefur komið fram í umræðum um þetta efni á Alþingi að aðstæður eru býsna misjafnar frá einu lögsagnarumdæmi til annars. Auk þess má nefna að nokkuð misjafnt er hvernig sýslumenn hafa skilgreint hugtakið skemmtun. Sumir þeirra túlka þetta rúmt og fella undir það ýmsar samkomur og mannfagnaði sem aðrir sýslumenn telja ekki til skemmtana í þessum skilningi. Skoðanamunur að þessu leyti hefur t.d. verið uppi um tónlistarflutning, hvort telja skuli hann skemmtun eða tónleika, og þá eftir atvikum hvort innheimta eigi löggæslukostnað í því sambandi. En segja má að í stærri kaupstöðum ráði það ekki úrslitum um fjölda lögreglumanna sem kvaddir eru aukalega á vakt um helgar hvort leyfðir eru einn eða fleiri dansleikir. Af þessum sökum hafa lögreglustjórarnir ekki getað rakið hinn aukna kostnað sem af þessu hlýst beint til einstakra eða einstakrar skemmtunar og hafa þar af leiðandi ekki innheimt gjald fyrir löggæsluna. Á móti þessu kemur að í Reykjavík og fjölmennari byggðarlögum eru starfræktir sérstakir vínveitingahúsaeftirlitsmenn. Til að mynda eru og hafa verið starfandi fjórir slíkir eftirlitsmenn í Reykjavík. Kostnaði við eftirlitið er skipt niður á leyfishafa. Heildarkostnaður við þetta eftirlit í Reykjavík á árinu 1992 var 5 millj. kr. Þá var að því spurt hvort samræma eigi reglur um kostnað við löggæslu á skemmtunum. Sem svar við þessu vil ég taka fram að ég hef skipað sérstakan starfshóp þriggja manna, skrifstofustjóra í ráðuneytinu og tveggja sýslumanna til þess að gera tillögur að nýjum reglum um greiðslu kostnaðar. Ég hef lagt á það áherslu að reglurnar þurfi að vera svo skýrar að lítil hætta sé á að þær verði túlkaðar með mismunandi hætti af lögreglustjórum þó að aðstæður séu ólíkar og þannig verði tryggð samræmd framkvæmd um allt land. Þessi hópur hefur þegar hafið störf. Að því er varðar 3. lið fsp. er það að segja að mjög erfitt er að nálgast það með skýrum hætti hversu mikill kostnaður stafar af starfsemi skemmtistaða í Reykjavík auk vínveitingahúsaeftirlitsins í Reykjavík sem kostaði um 5 millj. kr. Á síðasta ári kostaði einn starfsmaður sem sinnir leyfisskyldri starfsemi um 2 millj. Lögreglan sinnir talsvert miklu eftirliti með skemmtistöðum, mest í skylduvinnu en einnig er starfandi hluti lögreglumanna um helgar í aukavinnu. Um það bil 550 útköll voru á árinu 1992 á eða við vínveitingastaði, langmest um helgar.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hæstv. dómsmrh. fyrir svörin. Það sem er nýtt í þeim svörum er að hann hefur skipað starfshóp til þess að samræma framkvæmd laganna og hefur þar með viðurkennt að framkvæmdin er afar mismunandi en mér heyrðist hann skýla sér á bak við það að það væri verkefni lögreglustjóra á hverjum stað að túlka relgugerðina. Ég vil út af fyrir sig ekki gera lítið úr því að þessi starfshópur taki til starfa og vænti þess að hann skili fljótt áliti og tillögum til ráðherra um breytingar á reglugerðinni sem þörf er á til þess að tryggja samræmda framkvæmd. Hitt vil ég ítreka að það er á valdi ráðherra ef reglugerðin er óskýr að breyta henni þannig að framkvæmdin verði fyllilega samræmd ef nokkur vafi leikur á því. Að mínu mati er reglugerðin ekki þannig að það þurfi að deila um þetta atriði. Mér finnst fyrirmælin verða það skýr að framkvæmdin ætti ekki að vera mismunandi og það er greinilega ekki ætlast til þess í reglugerðinni að hún verði mismunandi. Þetta mál hvílir því fyrst og fremst á hendi dómsmrh. að tryggja samræmda framkvæmd og hvort og hvenær af því verður lýtur fyrst og fremst vilja ráðherrans til þess að það verði, að sömu lög gildi um allt land. Fram til þessa hefur hæstv. dómsmrh. svarað með mjög undarlegum hætti svo að ekki sé fastar að orði kveðið og greinilega ekki haft mikinn vilja til þess að aflétta mismunun á framkvæmd laganna sem verið hefur í þessu máli fram til þessa. Ég geri ekki mikið með það, virðulegi forseti, þótt starfandi séu vínveitingaeftirlitsmenn. Þeir koma ekki í stað lögreglumanna. Það er ekki þeirra hlutverk að halda uppi löggæslu. Við skulum minnast þess að lokum, virðulegi forseti, að við höfum séð og heyrt í fjölmiðlum umræður og ákall manna hér í borginni um aukna löggæslu um helgar. Svar yfirvalda hefur verið það að ekki væri til fé til að verða við því og til að koma í veg fyrir ýmsa hörmulega atburði sem gerst hafa í skjóli nætur í nágrenni skemmtistaða hér í bænum. Ég tel að hæstv. ráðherra ætti, virðulegur forseti, að fyrirskipa lögreglustjóranum í Reykjavík að hafa sömu framkvæmd á þessari reglugerð og er á þeim stöðum á landsbyggðinni sem ég hef tilgreint þannig að úr verði bætt.

Forseti vill minna hv. þm. á að fara ekki fram yfir tímann. Það eru tvær mínútur í seinni umferð í fyrirspurnatíma.

Hæstv. forseti. Ég hef leyft mér að spyrja hæstv. dómsmrh. um það hversu margir einstaklingar hafa verið lýstir gjaldþrota á árinu 1992. Það er ljóst að á síðustu árum hafa um 1.000 Íslendingar verið lýstir gjaldþrota árlega og hefur fjöldinn vaxið með hverju ári. Nú hefur verið gerð kerfisbreyting sem dregur úr gjaldþrotabeiðnum þar sem leggja þarf fram 150 þús. kr. til þess að meðferð eigi sér stað. Því væri kannski réttara að spyrja eftir því hversu mörg árangurslaus fjárnám hefðu verið höfðuð á síðasta ári. Mér ógna þau vindaský sem nú blasa við mörgum einstaklingum og fjölskyldum. Við vitum að yngra fólkið er skuldsett og þolir alls ekki þann vítahring sem samdráttur og kreppa valda. Aðgerðir ríkisvalds getur ráðið úrslitum hvorum megin hryggjar fólk lendir. Við vitum að á undanförnum árum hafa íslenskir stjórnmálamenn opnað fyrir nýjar skuldaleiðir. Má þar nefna krítarkort og stórlega hækkuð húsnæðislán. Ungt fólk sem kaupir íbúð á húsbréfum stendur frammi fyrir því að ríkisstjórnin hefur raskað öllum áætlunum með skertum vaxtabótum og fleiru. Annars tel ég að stjórn og stjórnarandstaða eigi ekki að þrátta um þennan vanda heldur horfa fram og leita lausna. Vinnan er númer eitt, tvö og þrjú. Í þau spor að missa atvinnu sína er erfitt að setja sig því vinnan er forsenda alls. Nú blasir þessi harmleikur við mörgum, ekki síst ungu fólki undir fertugsaldri sem þolir slíkt alls ekki efnahagslega. Nú eru margar fjölskyldur staddar í þessum vítahring. Tekjur minnka, lánin hækka, eignin fellur í verði og vinnan bregst. Hér er um þjóðfélagsvanda að ræða sem þarf að taka upp á víðtækari vettvangi en ríkisstjórnin má ekki keyra svo blint að hún skynji ekki þessa hættu: persónulegt gjaldþrot er örbirgð og hin nýja fátækt á Íslandi. Einstaklingurinn ber auðvitað ábyrgð á þessu að einhverju leyti, en við verðum að gera okkur grein fyrir því, alþingismenn, að samfélagið gerir það einnig. Ég spyr hæstv. dómsmrh.: Hversu margir voru lýstir gjaldþrota á síðasta ári?

Frú forseti. 212.

Hæstv. forseti. Ég þakka dómsmrh. þetta snaggaralega svar. Það er ekki eðlilegt að ískalt dómsvaldið leggi út af svona tölu. En ég býst við að ástæða sé til að ræða þetta mál við hæstv. félmrh. og að taka þurfi málið upp á Alþingi. Þarna er um verulega fækkun að ræða frá fyrri árum. En eins og ég nefndi er full ástæða til að kanna hina hliðina við breytinguna, þ.e. hversu mörg fjárnám hafa farið fram án árangurs og ræða hvernig megi afstýra fjárhagslegu gjaldþroti yngra fólksins í landinu.

Hæstv. forseti. Það hefði ekki verið úr vegi fyrir hæstv. dómsmrh. að láta það eftir sér að tefja í þingsalnum eins og í 10 mínútur í viðbót því að þetta mál sem hér er spurt um varðar ekki síður dómsmrh. þó að ég hafi valið þá leið að beina fsp. til samgrh. þar sem samgrn. hefur helst annast einhverjar framkvæmdir í þessu máli. Á árunum 1989 og 1990 og reyndar nokkrum sinnum áður var unnið talsvert að því að styrkja Kolbeinsey til þess að aftra því að þessi mikilvægi grunnlínupunktur hyrfi í hafið. Árið 1989 var unnið að rannsóknum við eyjuna og einnig steyptur þar upp þyrlupallur og þeirri framkvæmd hagað þannig að hún mundi um leið styrkja yfirborð eyjarinnar. Á árinu 1990 var talsvert unnið að mælingum og rannsóknum við eyjuna, m.a. dýptarmælt og kafað við sökkul eyjarinnar. Á sl. vori samþykkti Alþingi ályktun um að fela ríkisstjórninni að láta gera svo fljótt sem við yrði komið áætlun um styrkingu Kolbeinseyjar og skyldi í þessu skyni ljúka úrvinnslu þeirra rannsóknargagna sem aflað var við eyjuna 1989 og 1990 og ég nefndi áðan og framkvæmdar allar frekari rannsóknir sem nauðsynlega væru. Síðan var í ályktuninni gert ráð fyrir því að unnin yrði áætlun um framkvæmdir, ef nauðsynlegar reyndust, til að styrkja eyjuna. Þá skyldi og reynt að taka mið af mögulegri hagnýtingu eyjarinnar í öryggis- og vísindaskyni, svo sem með uppsetningu sjálfvirkra veðurathugunartækja og rannsóknatækja af ýmsu tagi. Nú hefur ekki bólað á miklum efndum í framhaldi af þessari samþykkt og því miður mun það vera svo að í fjárlögunum er ekki gert ráð fyrir fjárveitingum í þessu skyni. Enginn vafi er á því að Kolbeinsey skiptir verulega miklu máli. Íslendingar ganga út frá Kolbeinsey sem grunnlínupunkti og það stækkar íslensku efnahagslögsöguna um 9.600 km 2 . Í alþjóðahafréttarsáttmálanum er gerður skýr greinarmunur á annars vegar eyju, þ.e. eyju sem ekki hverfur við sjávarföll, og hins vegar flæðiskeri. Það er enginn vafi á því að réttarstaða Íslendinga mun veikjast til mikilla muna í þessum efnum miðað við gildandi ákvæði hafréttarsáttmálans ef Kolbeinsey tæki slíkum eðlisbreytingum. Þá liggur það einnig fyrir að Danir hugsa sér til hreyfings fyrir hönd Grænlendinga gagnvart Íslendingum í beinu framhaldi af því að málaferlum þeirra við Norðmenn út af deilunni milli Jan Mayen og Austur-Grænlands lýkur. Þannig kom það fram í fréttaskeyti frá fréttastofunni Ritzau nú í vetur og haft eftir Uffe Ellemann-Jensen að Danir hyggi á málaferli gagnvart Íslendingum fyrir alþjóðadómstólnum í Haag jafnskjótt og þeir hafa lokið deilum sínum við Norðmenn. Þá er einnig ljóst að Danir hafa tekið eftir því að Íslendingar hafa undirbúið og styrkt sinn málstað með framkvæmdum við Kolbeinsey og er sérstaklega að því vikið í skeytinu. Ég hef því, hæstv. forseti, leyft mér að spyrja hæstv. samgrh. tveggja spurninga varðandi það hvað ríkisstjórnin hafi aðhafst í framhaldi af samþykkt Alþingis frá sl. vori.

Hæstv. forseti. Þessi þál. var send Vita- og hafnamálastofnun til frekari vinnslu í júní sl. en það var hlutverk þeirrar stofnunar fyrst og fremst að vinna úr úrvinnslu gagna sem aflað var á árunum 1989 og 1990 við eyjuna. Þessari úrvinnslu er ekki lokið en stefnt að því að henni ljúki nú í vor. Þá kemur í ljós hvort frekari rannsókna verði þörf af hendi stofnunarinnar. Vita- og hafnamálastofnun mun standa undir kostnaði við þau verkefni sem verða á þessu ári vegna Kolbeinseyjar og eru á verksviði stofnunarinnar. Í þál. er kveðið á um að unnið skuli að áætlun um varanlega styrkingu eyjarinnar þannig að hún fái sem lengst staðist ofan sjávar. Áætlunin skuli taka mið af hagnýtingu eyjarinnar í öryggis- og vísindaskyni, svo sem með uppsetningu sjálfvirkrar veðurathugunarstöðvar og jarðfræði- og haffræðirannsóknum og unnin í samráði við viðkomandi nefndir Alþingis. Forveri minn í starfi, hv. 4. þm. Norðurl. e., Steingrímur J. Sigfússon, var mikill áhugamaður um þessi mál. Eftir að hann lét af embætti samgrh. hefur verið unnið að þessum málum áfram. En eins og honum er kunnugra en kannski öllum öðrum er þetta mál síður en svo einfalt og nauðsynlegt að athuga mjög vendilega hvaða skref eru stigin þannig að það fé megi nýtast sem til þessara verkefna er veitt en þó ekki sparað svo að fjárveitingar komi ekki að því haldi sem ætlast er til.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. samgrh. fyrir svörin. Ég hefði gjarnan viljað að þetta mál væri lengra á veg komið og kemur mér nokkuð á óvart að það skuli til að mynda þurfa þetta langan tíma til að vinna úr þeim gögnum sem aflað var á árunum 1989--1990. Þá er það auðvitað alveg ljóst að Vita- og hafnamálastofnun gerir ekki stóra hluti með rekstrarfé sínu í þessum efnum. Ef þarna ætti eitthvað að gerast sem marktækt væri hefði auðvitað þurft að leggja til sérstaka fjárveitingu í því sambandi. Vilji Alþingis er alveg skýr og ótvíræður í þessu efni. Þetta er reyndar önnur þáltill. á tíu árum sem samþykkt var í þessa veru. Það má e.t.v. verða okkur til umhugsunar hvort ekki sé nauðsynlegt að skilyrða og afmarka betur vilja þingsins með slíkum ályktunum. T.d. setja framkvæmdarvaldinu ákveðin tímamörk þannig að ekki sé drollað við málið. Ég vil einnig leggja áherslu á það að í tillögunni var talað um tækjakost og rannsóknaútbúnað sem koma skyldi fyrir í eyjunni eða reyna að hagnýta legu hennar í því skyni. Það er ekki út í bláinn. Það er ekki aðeins vegna þess að menn trúa því að eyjan geti haft hagnýtt gildi sem slík. Það er líka vegna þess að það er alveg ljóst að slíkur tækjabúnaður og slík nýting eyjunnar styrkir stöðu Íslendinga í hinu hafréttarlega tilliti. Það má minna á að Norðmenn beittu því óspart í deilum um Jan Mayen á sínum tíma að þeir hefðu stundað veðurathuganir frá eyjunni og töldu það jafngilda hagnýtingu hennar í efnislegum skilningi og þar með styrkja réttarstöðu þeirra hvað alþjóðlegan rétt varðaði. Ég vil sem sagt hvetja hæstv. samgrh. til að slá nú í trippin og reka þau aðeins hraðar. Það er því miður þannig að enginn veit hvenær stórslys gæti orðið ef ekkert verður að gert með Kolbeinsey. Menn óttast jafnvel að hún gæti horfið þess vegna á einum ísavetri eða brotnað niður. Þá væri mikill skaði skeður. Hæstv. forseti. Ég hefði gjarnan viljað sjá að rösklegar væri að þessu unnið. Hæstv. ráðherra hefur stuðning Alþingis til þess. Hann liggur fyrir í þessari ályktun og ég er sannfærður um að ef nauðsyn reynist á einhverjum fjárveitingum í þessu skyni, þá er hægt að fá heimildir fyrir þeim á þinginu hvenær sem er.

Hæstv. forseti. Ég vil ítreka það sem ég sagði áðan. Þetta mál stöðvast ekki vegna skorts á fjárveitingum til verkefnisins heldur vegna þess að vísindamenn, sem að þessum málum hafa komið, hafa ekki áttað sig á því hvernig best verði að því staðið. Um hitt í sambandi við veðurathuganir frá Kolbeinsey er það eitt að segja að það var í tíð forvera míns sem Veðurstofan var tekin undan samgrn. og þess vegna ekki á mínu valdi að koma þeim málum í kring.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir fsp. er varaþingmaðurinn Hermann Níelsson lagði fram í þinginu og óskar svara. Hún varðar breytta tilhögun strandaferða og er svohljóðandi: ,,1. Hvaða breytingar hafa orðið á áætlun skipaflutninga til hafna á landsbyggðinni eftir að Skipaútgerð ríkisins var lögð niður? 2. Hefur flutningskostnaður vöru breyst til hækkunar eða lækkunar? 3. Hefur verið gengið frá kaupum Samskipa á ms. Esju og Heklu þegar leigutími rennur út 1. febr. nk.?`` Þessar fsp. eru bornar fram til hæstv. samgrh. Það er afar eðlilegt að Alþingi vilji fylgjast með því hver hefur orðið reynslan af þeirri breyttu tilhögun sem varð er ákveðið var að selja Ríkisskip á sínum tíma. Þess vegna eru þessar spurningar fram bornar á Alþingi.

Hæstv. forseti. Þegar Skipaútgerð ríkisins var lögð niður hafði hún áætlun á 34 hafnir en ekki viðkomu að sjálfsögðu nema flutningar væru til viðkomandi hafna sem var upp og ofan á sumum stöðum. Eimskipafélag Íslands er nú með áætlun á 16 hafnir auk þess sem skip félagsins koma óreglulega inn á ýmsar aðrar hafnir og samið hefur verið við Jökla hf. um að annast siglingar til Raufarhafnar. Samskip er með áætlun á 26 hafnir. Hvorugt félagið hefur áætlun á eftirtaldar fimm hafnir sem áður voru á áætlun Ríkisskipa: Bíldudalur, Suðureyri, Borgarfjörður eystri, Bakkafjörður og Mjóifjörður. Raufarhöfn hefur þá sérstöðu, eins og hér kom fram, að Jöklar annast siglingar þangað einu sinni í mánuði að ég hygg, en hvorugt hinna skipafélaganna hefur þangað fasta áætlun. Spurt er hvort flutningskostnaður vöru hafi breyst til hækkunar eða lækkunar. Samkvæmt því sem hér stendur hefur Eimskipafélag Íslands ekki hækkað flutningagjaldskrá sína frá því að Skipaútgerð ríkisins var lögð niður. Þegar Samskip hófu auknar strandsiglingar í febrúar 1992 var gjaldskrá Ríkisskipa tekin óbreytt í notkun. Þess ber þó að geta að gjaldskráin er fyrst og fremst viðmiðunargjaldskrá. Afslættir og sértilboð eru algeng. 1. júlí breyttist gjaldskráin. Gjaldflokkum fækkaði nokkuð og verðið breyttist. Almenn hækkun varð 5% en ýmsir vöruflokkar, svo sem búslóðaflutningar og gámaflutningar, lækkuðu verulega. Í kjölfar gengisfellingar, vegna erlendis þurrleiguskips og olíuverðshækkana var gjaldskráin hækkuð 1. des. um 4%. Nokkrir vöruflokkar hækkuðu þó minna en aðrir ekki. Spurt er hvort gengið hafi verið frá kaupum Samskipa á ms. Esju og Heklu þegar leigutími rennur út 1. febr. nk. Það hefur ekki verið gert, enda hygg ég að ekki sé áhugi fyrir því hjá Samskipum að kaupa skipin. Ég vil að síðustu taka það fram að ég hef ásamt aðstoðarvegamálastjóra átt fundi með bæjarstjóra Akureyringa og ýmsum mönnum í athafnalífinu á Akureyri og jafnframt með forseta bæjarstjórnar Egilsstaða og oddvita Fellahrepps þar sem við höfum rætt um nauðsyn þess að treysta samgöngur milli Norður- og Austurlands. Það er nú í athugun hvort rétt sé að taka upp reglulegan snjómokstur milli Norður- og Austurlands í næstu viku.

Virðulegi forseti. Lokaorð hæstv. samgrh. voru mjög athyglisverð. Hann telur fjárhagslegt svigrúm til að geta tekið upp reglulegan snjómokstur milli Norðurlands og Austurlands í næstu viku. Út af fyrir sig fagna ég því en hlýt að minna á að staðir á Vestfjörðum eru samgöngulausir og hafa verið það undanfarnar margar vikur, svo mánuðum skiptir. Sem dæmi get ég nefnt Súgandafjörð þar sem ekki hefur verið bílfært mjög lengi og mokstursdagar fallið niður vegna óveðurs. Þegar tekist hefur að moka hefur verið opnað mjög seint að degi eða jafnvel eftir kvöldmat. Mig langaði að benda á að nokkrir staðir á Vestfjörðum koma mjög illa út úr þessari breytingu, Bíldudalur, Súgandafjörður og Norðurfjörður. Þarna er verið að velta kostnaði af ríkinu yfir á íbúa þessara staða. Sem dæmi get ég nefnt fjölskyldu sem flutti sína búslóð til Súgandafjarðar frá Reykjavík. Hún varð að flytja hana fyrst til Ísafjarðar og greiða þangað samkvæmt almennri gjaldskrá. Síðan varð hún að flytja þá búslóð frá Ísafirði til Súgandafjarðar á eign vegum og greiða allan kostnað úr eigin vasa. Þetta er þjónustan sem hæstv. samgrh. úr Sjálfstfl. býður landsbyggðarmönnum upp á á afskekktum stöðum eða stöðum sem eru samgöngulega einangraðir. Þeir eiga að borga sjálfir mismuninn frá næstu höfn til heimastaðar. Þetta er byggðastefna Sjálfstfl. í hnotskurn.

Hæstv. forseti. Ég get ekki sagt að ræða hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar hafi komið mér á óvart. Eins og þingheimi er ugglaust kunnugt standa sakir þannig í sambandi við flóabáta að á fjárlögum fyrir árið 1991 voru framlög til þeirra 150 millj. kr. Það má búast við því að á næstu 2--3 árum, ef ekkert verður að gert, fari slík framlög upp í 570 millj. kr. Ef við til viðbótar þessu hefðum ætlað okkur að halda uppi óbreyttum hallarekstri á Skipaútgerð ríkisins --- óbreyttum, eins og hv. þm. vildi --- þá værum við að tala um 400 millj. til viðbótar miðað við reksturinn á strandsiglingum eins og hann var á síðasta ári. Við værum því að tala um svona 1 milljarð til þessara þarfa. Það gefur auðvitað auga leið að það gengur ekki upp. Ríkissjóður og íslenska þjóðin hefur ekki efni á því. Ég vil líka láta þess getið að ég hef ekki fengið kvartanir frá Súgandafirði um það að þörf væri þar á sérstökum aðgerðum. Hins vegar hefur ævinlega verið brugðist vel við í hvert skipti sem sveitarstjórnarmenn hafa haft samband vegna þess að rekstur Skipaútgerðarinnar hefur lagst niður, eins og hv. þm. er kunnugt. Þannig hafa verið teknir upp samningar milli Vegagerðar ríkisins og Samskipa um að þjónusta Norðurfjörð og ég veit ekki betur en sú þjónusta sé fullnægjandi. Um Fagranesið er það að segja að það hefur skroppið til nærliggjandi hafna ef á hefur þurft að halda. Stundum hefur það farið til Súgandafjarðar, stundum til Bíldudals. Það er því alls ekki rétt hjá hv. þm. að þessir staðir séu í algjörri einangrun að þessu leyti. Þvert á móti veit ég ekki betur en Vegagerð ríkisins eftir að hún tók við þessum málum í haust hafi lagt sig fram um að greiða úr öllum vandkvæðum sem upp hafa komið. Ef þar skortir eitthvað á skal ég góðfúslega vera milliliður og færa það í tal við embættismenn Vegagerðarinnar.

Hv. 5. þm. Vestf. óskar að bera af sér sakir.

Virðulegi forseti. Ég hygg að ég verði að nýta mér þennan rétt af því að hæstv. samgrh. fór með rangt mál hvað varðar afstöðu mína til reksturs Skipaútgerðar ríkisins. Henti hann það sem ónefndur þingmaður hefur sagt um þann ágæta samgrh. að stundum talar hann hraðar en hann hugsar. Hæstv. samgrh. er fyllilega ljóst hver afstaða mín var til og með hvaða hætti ætti að halda áfram rekstri skipafélags eða stuðningi ríkisins við jöfnun á flutningskostnaði út á landsbyggðina til að tryggja að vörur kæmust til afskekktra staða. Samgönguleg einangrun Súgandafjarðar hefur auðvitað verið vegna veðurs. Þó að Vegagerðin geri það sem henni er kleift til þess að opna þar á milli þá hefur það einfaldlega ekki gengið. Því hefur það verið mjög bagalegt að skipafélögin halda ekki lengur uppi reglulegum siglingum til að flytja þangað varning sem fólk þarf að fá. Þó að Fagranesið hlaupi undir bagga með flutningi á vörum frá Ísafirði þá siglir Fagranesið ekki frá Reykjavík, virðulegi samgrh. Það breytir ekki því, sem var aðalatriðið í ræðu minni, að með þessari aðgerð hefur fólki á ákveðnum stöðum verið gert að borga sjálft það sem ríkið tók áður þátt í að greiða. Það er nákvæmlega það sem var gert og ég vil að mönnum sé fyllilega ljóst að það er stefna Sjálfstfl.

Hæstv. forseti. Það mátti glöggt heyra að síðasti hv. þm. var ekki í sínu máli að bera af sér sakir heldur var hann með efnislegt innlegg í þá umræðu sem hafði farið fram sem er auðvitað brot á þingsköpum.

Forseti vill biðja hv. þm. að hafa hemil á þingskapaumræðu mitt í fyrirspurnatíma. Eins og hæstv. samgrh. tók væntanlega eftir þá hringdi forseti bjöllu þegar henni þótti aðeins farið út fyrir það sem verið var að leiðrétta. Hins vegar er forseti þeirrar skoðunar að það hafi verið nokkur ástæða fyrir hv. 5. þm. Vestf. að leiðrétta það sem fram kom í ræðu hæstv. ráðherra. Þess vegna tel ég að hér hafi ekki verið brotin þingsköp.

Hæstv. forseti. Ég var í hópi þeirra sem gerðu sér fyllilega grein fyrir því og hafa gert um margra ára skeið að endurskipuleggja þyrfti strandsiglingar við Ísland enda hafði lengi verið að því unnið. Ég hafði hins vegar efasemdir um að það væri farsælt skref að leggja niður Skipaútgerð ríkisins sisvona án þess að hafa neinar tryggingar í höndum um að þjónustu yrði eftir sem áður haldið uppi og á viðráðanlegu verði til allra þeirra staða sem slíkar samgöngur þurfa. Mér sýnist því miður vera að koma á daginn að þarna séu að myndast göt í samgöngunetið sem eru mjög bagaleg og kosta íbúa viðkomandi staða mikla fjármuni. Dæmi um slíkt hafa verið nefnd hér. Og annað er að gerast sem er ekki síður alvarlegt og það er að sú hringtenging landsins með samgöngum á sjó sem var fyrir hendi er nú rofin. Það bitnar sérstaklega á samskiptum Norðlendinga og Austfirðinga. Norðausturhorn landsins býr við afar slæmar samgöngur hvað þetta snertir og engar reglulegar skipakomur, t.d. staður eins og Raufarhöfn. Þar kemur frystiskip við eftir hendinni þegar þarf að sækja afurðir. Þetta þýðir auðvitað stóraukinn þrýsting á flutninga á landi, þungaflutninga m.a., sem krefjast þess aftur að ekki verði um þungatakmarkanir að ræða á þeim vegum sem í hlut eiga. En svo er, því miður, t.d. með norðausturleiðina. Ég held þess vegna að ástæða sé til að skoða þessi mál á nýjan leik í ljósi þróunarinnar, í ljósi erfiðleika skipafélaganna sem bæði hafa strítt við mikinn taprekstur og ekki eigi að fagna fyrr en að leikslokum í þessu máli.

Virðulegi forseti. Ég held að það sé á nokkrum misskilningi byggt hjá hv. síðasta ræðumanni að þau vandræði sem hann virðist telja að séu í sjóflutningum kringum landið séu vegna þess að Ríkisskip hafi verið lögð niður og ríkissjóði og þjóðinni allri þar með verið spöruð hundruð milljóna sem það fyrirtæki hefur tapað á undanförnum árum. Vandræðin skapast fyrst og fremst vegna þess hversu illa er komið fyrir skipafélagi fyrrverandi Sambands ísl. samvinnufélaga, Samskipum, sem hefur þurft að draga sína þjónustu saman vegna þess að það er ekki lengur samkeppnisfært.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. samgrh. fyrir greinargóð svör og þær upplýsingar sem komu fram í máli hans. Ég vil sérstaklega fagna yfirlýsingu hans um að athuga gaumgæfilega að taka upp reglubundinn snjómokstur á milli Norður- og Austurlands og að það megi gerast strax í næstu viku. Auðvitað skiljum við að á meðan vegurinn þar er eins og hann er getur það orðið erfitt sérstaklega þegar veður hamla. Ég fagna eigi að síður þessari yfirlýsingu ráðherrans og vona að þetta megi takast og strax í næstu viku. Þetta snertir einnig það sem hv. 4. þm. Norðurl. e. nefndi áðan að reynslan af sölu Ríkisskipa hefur orðið til þess að tengingin á milli Norður- og Austurlands á sjó hefur að nokkru leyti rofnað. Hæstv. samgrh. er nú m.a. að reyna að bregðast við þessu rofi með því að leggja aukna áherslu á að tengja þá betur á landi. Reynslan af sölu Ríkisskipa virðist á heildina litið vera allgóð eða langtum betri en margir stjórnarandstæðingar spáðu fyrir um þegar þetta mál var mjög í hita umræðunnar á hinu háa Alþingi. Það hefur komið fram að verðið á þjónustunni hefur ekki hækkað og eru frekar dæmi um að það hafi lækkað. Í öðru lagi hafa ekki margir staðir fallið út úr þessu samgönguneti. Þó hefur hv. 5. þm. Vestf. bent á staði sem þarf virkilega að skoða og athuga og ég trúi að hæstv. samgrh. muni gera það. Það má bæta öðru dæmi við, t.d. Breiðdalsvík þar sem skip eru hætt að koma en vörur eru keyrðar frá Stöðvarfirði eða öðrum nærliggjandi höfnum. Ég vil aftur þakka hæstv. ráðherra svörin.

Hæstv. forseti. Á síðasta Alþingi var samþykkt þál. um athugun á vistfræðilegri þróun landbúnaðar á Íslandi. Það er vaxandi viðurkenning á því að forsenda mannlífs á jörðinni sé jafnvægi í ríki náttúrunnar. Þar er jafnvægi í landbúnaði, eða það sem nefnt hefur verið sjálfbær þróun í landbúnaði, mjög mikilvægt að sjálfsögðu. Þó er sú skoðun vaxandi að hlutverk landbúnaðar sé meira en að hugsa um sjálfan sig. Hann þarf einnig að taka að sér að hjálpa til á stærra sviði. Þetta kom m.a. fram í erindi á umhverfisráðstefnu í Stokkhólmi skömmu fyrir áramótin sem haldin var á vegum alþjóðabændasamtakanna og var nokkurs konar framhald af ráðstefnu sem haldin var hér á landi í október 1991. Þar flutti m.a. erindi prófessor frá Uppsalaháskóla. Hann er prófessor í sjálfbærum landbúnaði og sá fyrsti, að hans sögn, sem gegnir slíku starfi. Hann setti fram mjög markvissar ábendingar í sínu erindi eins og það að við greiðum ekki nægjanlega mikið fyrir það sem við göngum á náttúruauðlindir okkar og spillum umhverfi með hinu mikla lífsgæðakapphlaupi síðustu áratuga og að náttúran geti komist af án mannsins en maðurinn ekki af án náttúrunnar. Íslenskur landbúnaður er nær því að fylla upp kröfur um sjálfbæran eða vistvænan landabúnað en sennilega víðast hvar annars staðar. Engu að síður er mikilvægt að vita sem best hvar hann stendur til að lagfæra það sem betur kann að mega fara. Einnig er mikilvægt að fá viðurkenningu fyrir því sem hér er gott. Dæmi um það er athugun sem mjólkuriðnaðurinn hefur nýlega látið gera og jákvæð niðurstaða hennar um hreinleika íslenskrar mjólkur. Slíkt er að sjálfsögðu mjög mikilvægt fyrir markaðsöflun á okkar framleiðsluvörum. Ég hef því leyft mér að bera fram fsp. á þskj. 584 til hæstv. landbrh. um það hvenær sé að vænta niðurstöðu athugunar á vistfræðilegri þróun landbúnaðar á Íslandi sem Alþingi samþykkti á síðasta þingi að fela ríkisstjórninni að gera.

Hæstv. forseti. Það er víða unnið að þeirri úttekt, eins og segir í þál. sem samþykkt var 16. maí sl. Það kemur m.a. glöggt fram á ráðunautafundi sem Búnaðarfélag Íslands og Rannsóknastofnun landbúnaðarins efndu til og stendur nú yfir. Sl. þriðjudag voru flutt ellefu erindi undir dagskrárliðnum ,,Umhverfisvænn búskapur``. Á öðrum dögum er einnig vikið að ýmsu því sem varðar umhverfi, gróðurvernd og landgræðslu. Þannig var deginum í gær eingöngu varið til landgræðslu og gróðurverndarmála. Í greinargerð sem Rannsóknastofnun landbúnaðarins sendi landbn. í tengslum við þáltill. segir m.a., með leyfi hæstv. forseta: ,,Reynsla fjölmargra þjóða hefur sýnt að aðlögun landbúnaðar að umhverfiskröfum verður einkum með leiðbeiningum og fræðslu. Þróa þarf leiðir til að draga úr umhverfisáhrifum áður en settar eru fram kröfur í lögum og reglugerðum. Öflug rannsóknastarfsemi og þekking er mjög mikilvæg í þessu sambandi. Eftirfarandi þættir geta öðrum fremur örvað aðlögun landbúnaðar að breyttum kröfum: Rannsóknir og þróun aðferða til að draga úr umhverfisáhrifum, leiðbeiningar og fræðsla, að tekið verði mið af umhverfissjónarmiðum við framleiðslustýringu í landbúnaði, skipulag landnýtingar og efnahagslegir hvatar til aðlögunar.`` Ég hef falið Þorsteini Tómassyni, forstjóra Rannsóknastofnunar landbúnaðarins, að gera tillögur um það hvernig best verði staðið að því að draga fram þær niðurstöður sem beðið er um í ályktuninni. Má kannski segja að til skilnings á henni sé e.t.v. betra að snúa orðunum við. Hér stendur ,,Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að láta gera úttekt á að hve miklu leyti íslenskur landbúnaður uppfyllir þær kröfur sem gera verður til hans með tilliti til sjálfbærrar þróunar.`` Við þurfum kannski að einbeita okkur að reyna að skilja að hvaða leyti landbúnaðurinn uppfyllir ekki þær kröfur ef svo er og reyna þá að bæta úr því. Rannsóknastofnun landbúnaðarins hefur þetta mál til meðferðar. Hún mun setja sig í samband við aðrar stofnanir sem þessi mál varða. Ég skal ekki undan því skorast að ég hefði getað rekið meira á eftir þessari ályktun en ég hef gert. Ég hef beðið um að það verði unnið að henni af fullum krafti eftir orðanna hljóðan. En sú vinna sem hún fjallar um er öll í fullum gangi eins og hv. þm. er kunnugt.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. landbrh. fyrir svör hans. Mér er að sjálfsögðu ljóst að það hefur verið unnið að mörgum þáttum umhverfismála hér á landi að undanförnu af stofnunum landbúnaðarins. Þar hefur margt verið vel gert og er enn verið að gera. Ég held að ég hafi varkið athygli á því í fyrri orðum mínum við fsp. að það væri að sjálfsögðu mikilvægt að vita hversu vel við stæðum. Ég held að það felist í orðalagi þáltill. að það hljóti að verða tekið sérstaklega fram hvort landbúnaðurinn uppfyllir eða uppfyllir ekki kröfurnar sem þarf að gera í þessu skyni. Ég vil sérstaklega þakka yfirlýsingu hæstv. landbrh. að hann muni fara að reka betur á eftir því að að þessari úttekt verði unnið þannig að það komi skýrt fram hver staðan er. Það kom ekki fram hjá hæstv. ráðherra hvenær hann hefði óskað eftir því við forstjóra Rannsóknastofnunar landbúnaðarins að undirbúa þetta mál eða hvort það hefði verið gert bréflega. En ég vonast til þess að ráðherra fylgi eftir orðum sínum hér að gera gangskör að því að þessi niðurstaða fáist.

Hæstv. forseti. Það sem ég hef lagt áherslu á --- svo það komi alveg skýrt fram --- við forstjóra Rannsóknastofnunar landbúnaðarins er að reyna að skilgreina nákvæmlega hversu vítt hann vill fara í sambandi við þessa úttekt. Það er auðvelt að halda þannig á málinu að það flæði út um víðan völl. Ég álít því að frumskilyrði sé að reyna að takmarka sig fremur en fara vítt yfir. Ég get í því sambandi vitnað til þess að í umsögn frá Landgræðslu ríkisins um þetta erindi eru taldar upp tólf stofnanir sem rétt skuli að hafa samband við og væri auðvelt að nefna fimm eða tíu til viðbótar ef maður vildi svo við hafa. Ég held að vandamálið sé að reyna að takmarka sig en skila þó greinargóðri og fullnægjandi úttekt í samræmi við vilja Alþingis.

Hæstv. forseti. Ég hef leyft mér að spyrja hæstv. iðnrh. hvað líði áformum um að reist verði hér á landi fyrirhuguð þilplötuverksmiðja. Stórbrotið þróunarstarf leiddi af sér nýtt byggingarefni. Íslenskt hugvit og íslensk framleiðsluvara höfðu vakið verulega athygli erlendis, nýtt framtíðarefni í byggingu íbúðarhúsa var fundið upp. Hér á ég við eldþolnar plötur úr Hekluvikri með gifsblöndun. Erlend fyrirtæki hafa sýnt þessu byggingarefni verulegan áhuga. Uppi hafa verið áform um að reist verði verksmiðja hér á landi og hefur Þorlákshöfn verið þar efst á blaði. Hæstv. iðnrh. lýsti því yfir fyrir síðustu alþingiskosningar að þessi verksmiðja yrði reist fljótlega en nú heyrist ekki á málið minnst. Það er veruleg ástæða til að vinna hratt í þessu máli. Þarna er verkefni sem ríkisvaldið getur aðstoðað við. Hér er um að ræða verksmiðju sem gæti skapað tugi og hundruð nýrra starfa í framtíðinni. Hráefnið er íslenskt og framtíðaráformin gætu verið þau að við fullbyggðum hér íbúðarhús inn á Evrópumarkað, einangruð með steinull frá Sauðárkróki, klædd með eldþolnum Hekluvikurplötum, unnum af íslenskum trésmiðum og verkafólki. Ég spyr hæstv. iðnrh., sem mjög hefur hugleitt verksmiðjur: Hvað líður þe ssum áformum?

Frú forseti. Hv. fyrirspyrjandi, 5. þm. Suðurl., spyr hvað líði áformum um að hér verði reist verksmiðja til að framleiða þilplötur úr vikri. Eins og kom fram í máli fyrirspyrjanda hefur um nokkurt skeið verið unnið að athugunum á því að setja á fót hér á landi slíka verksmiðju. Þetta hefur verið gert í samstarfi íslenskra aðila og stórs byggingarvöruframleiðanda á Skotlandi sem er aðili að stóru alþjóðlegu fyrirtæki í byggingarvöruiðnaðinum. Það er skemmst frá því að segja að þróun þessarar framleiðsluvöru hefur gengið vel. Hins vegar eru erfiðleikar með markað fyrir þessa framleiðslu. Því miður er það svo að markaðsástandið, sérstaklega í byggingarvöruiðnaði í Evrópu og Bandaríkjunum, er slíkt að áhuginn á þessu nýja byggingarefni, vikurplötunum, nær ekki fram að ganga einfaldlega vegna þess að ekki er byggt nægilega mikið. Nú binda menn vonir við að hagvöxtur sé að glæðast á ný í Bandaríkjunum. Það síðasta sem fór á milli aðila í fyrra voru því miður þær fréttir að Skotum gengi illa að fá samstarfsaðila til að fjármagna verkefnið. Þeir benda m.a. á að í Evrópu hefur framleiðendum á þilplötum úr gifsblöndum fækkað úr fjórum í þrjá á þessum tíma. Hins vegar láta þeir í ljós að þeir hafi fullan áhuga á málinu áfram og eru enn að ræða við hugsanlega þátttakendur í málinu. Það er enn fremur frá málinu að segja að athugunum og þróunarstarfi er enn haldið áfram. En það er ekki unnt að vera bjartsýnn á framhald málsins fyrr en hagsveiflan fer verulega upp á við í heimsbúskapnum. Hún er því miður ekki á valdi hérlendra manna hversu fúsir sem þeir annars eru að hjálpa heimsbyggðinni að klæða sín þil með Hekluvikri.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. iðnrh. svör hans. Þau komu ekki alls kostar á óvart. Það er mikilvægt að halda þessu þróunarstarfi áfram. Ég held að þarna þurfi ríkisvaldið að beita áhrifum sínum því að það er náttúrlega fyrst og fremst markaðssetningin sem skiptir máli. Fá aðila til að fjárfesta í þessari verksmiðju og koma henni á stofn. Sundraðir og litlir aðilar geta þetta ekki en ríkisvaldið getur haft veruleg áhrif. Það væri mikilvægt fyrir hæstv. iðnrh. þegar hagsveiflan er nú að rísa í Bandaríkjunum, eins og hann minntist á, að fylgja þessu máli fast eftir þannig að við lítum nú eins og eina verksmiðju innan eins eða tveggja ára.

Virðulegi forseti. Ég er sammála hv. fyrirspyrjanda um að þetta er vænlegt verkefni þegar horft er til framtíðar. Ég vil hins vegar benda á að það hefur þegar tekist að finna mjög álitlegan samstarfsaðila í skosk-bandaríska fyrirtækinu sem ég nefndi áðan. Það er því eiginlega ekki vandinn. Vandinn er eingöngu sá, sem hvorki er á valdi íslenska ríkisins né þessa stóra fyrirtækis, að byggingarstarfsemi er í lægð á því markaðssvæði sem fyrirtækið starfar á. Það hefur m.a. leitt til þess að fyrirtækjum í framleiðslugreininni hefur fækkað. Á móti kemur það sem er undirstaðan undir þessu fyrirtæki, þ.e. auknar kröfur um eldþol byggingarefna, sérstaklega í innviðum stórra bygginga í flestum löndum sem gera miklar brunavarnakröfur. Í þessu liggur framtíðarvonin. Ég get fullvissað hv. fyrirspyrjanda um að við munum halda sambandinu við þetta fyrirtæki vakandi. Ég hef fulla trú á því að það muni þegar aðstæður leyfa hefjast handa.