Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við 2. umr. þessa máls var af hv. þm. Barð. gerð aths. við niðurlagsorð 1. mgr. 6. gr., sem hljóðar þannig: „Til þess að standast þau útgjöld, sem kann að leiða af ábyrgðum samkv. 2.–4. gr., skal ríkisstjórnin halda eftir og leggja í sérstakan tryggingarsjóð þann hluta af söluverði síldarafurða 1947, sem er umfram hrásíldarverð eins og það var 1946, að viðbættri hækkun, sem svarar til fiskverðshækkunar samkv. 1. gr. og vinnslukostnaði. Nú hækkar útflutningsverð einstakra fisktegunda meira en nemur ábyrgð ríkissjóðs, og skal þá það, sem umfram er, renna í tryggingarsjóð.“ Það var þá um talað, að athugun á þessu færi fram milli 2. og 3. umr., og hefur fjhn. komið saman til að athuga þetta og meiri hl. hennar fallizt á, að eins og 6. gr. sé nú orðuð, sé ekki ástæða til að halda þessu ákvæði, þar sem nú er gert ráð fyrir, að afgangi tryggingarsjóðs skuli skipt upp milli síldarútvegsmanna. Þetta ákvæði um að láta það, sem umfram yrði, renna í tryggingarsjóð, var eðlilegt á meðan stofna átti vaxanlegan tryggingarsjóð, en meiri hl. hefur fallizt á, að þetta ákvæði sé ekki nauðsynlegt, heldur óþarft, og flytur brtt. um að fella það niður. Ég leyfi mér því að leggja fram skriflega brtt. um þetta atriði. Minni hl. taldi sig ekki vilja flytja þessa till., en vildi láta afskiptalaust, þótt meiri hl. flytti hana.



Ég tel, að ekki skipti miklu máli, hvort þessi brtt. er samþ. eða ekki, því það eru, því miður, ekki svo miklar líkur til, að hún hafi nokkra þýðingu í framkvæmdinni, þar sem ósennilegt er, að fiskverðið fari fram úr því verði, sem ábyrgzt er. Það, sem ég ætla að ræða um, er brtt., sem meiri hl. n. ekki vildi fallast á og við flytjum þess vegna, ég og hv. 8. landsk. Þessi brtt. er ákaflega óbrotin og þarf ég ekki að eyða um hana mörgum orðum, en hún er þannig : „Við 6. gr. 1. mgr. Í stað orðanna „hækkun, er svarar til fiskverðshækkunar samkvæmt 1. gr. og vinnslukostnaði“ komi : 66% hækkun þess og vinnslukostnaði.“ M. ð. o. það er gert ráð fyrir því, að áður en heimilt er að taka fé í sameiginlegan tryggingarsjóð, þurfi að verða hækkun um 66% í staðinn fyrir það, sem er í frv. nú. Rökstuðning fyrir þessu atriði þarf ég ekki að færa fram, vegna þess að þessi brtt. er í samræmi við þær röksemdir, sem ég flutti við 2. umr. málsins, og ég ætla ekki, án þess að sérstakt tilefni gefist til, að fara inn á að rökstyðja það frekar en þar er gert. Ég skal taka það fram, að það er gert ráð fyrir því af þeim, sem eru þessum málum kunnugir, að með 40 kr. verði fyrir síldarmálið megi gera ráð fyrir, að afkoma síldarútvegsins með meðalafla sé sæmileg, en með þessu móti, að ekki verði tekinn skattur af síldarútveginum fyrr en verðið hefur hækkað um 66%, má gera ráð fyrir, að hægt sé að borga kr. 50 fyrir síldarmálið og þar með gert ráð fyrir, að þeir, sem eru vel settir, fái nokkurn gróða, ef sæmilega gengur, og geti þar með borgað skuldir, sem eftir voru frá síðustu vertíðum. Ég skal taka það fram, að ég álít, að svo stórt mál sem þetta verði ekki afgreitt á einni kvöldstund og að þótt þessi brtt. verði samþ., sé frv. ekki nógu lagfært, er það á að verða gildandi l. í landinu. Ég skal svo ekki orðlengja um þetta mál, þar sem hv. Nd. bíður eftir að afgreiða það. Ég leyfi mér svo að afhenda hæstv. forseta þessa. brtt.



[Upphaf ræðunnar vantar í hndr.] ... Það er rétt og sjálfsagt, að þetta verði fellt burt úr gr., eins og gr. er nú orðuð, og væri enda alltaf eðlilegt, jafnvel þótt gr. hefði verið eins og hún var áður.



Herra forseti. Út af brtt. hv. þm. Str. (HermJ) verð ég að segja það, að mér þykir að sönnu leitt - og verð að segja það fyrir hönd meiri hl. fjhn. - að geta ekki fallizt á þá brtt., sem hann hefur hér fram flutt, en þess verður að gæta, að hún mundi raska þeim grundvelli, sem hér er byggt á, sem sé þeim, að mjög hátt síldarverð verði nokkur baktrygging fyrir ríkissjóð fyrir því að ábyrgjast annað fiskverð, sem er í því fólginn, að gr., haldist óbreytt. Þetta verð ég að taka fram, þótt mér þyki fyrir því að þurfa að hafa á móti þessari brtt. Hið sama má segja um ýmsar þær aths., sem hv. þm. Str. fram flutti í sinni ræðu við 2. umr., þótt ég gerði hana ekki að umtalsefni þá. Þess ber að geta, að ekki einasta meiri hl. fjhn. þessarar hv. d., heldur flestir hv. þm., ef ekki allir, mundu frekar hafa tekið þann kostinn, ef fyrir hendi hefði verið, að aðrar ráðstafanir og raunhæfari hefðu verið gerðar til þess að tryggja fiskveiðiflotanum sæmilega afkomu en þær, sem fyrir liggja í þessu frv., og þá í fyrsta lagi það, sem hv. þm. taldi, að sér virtist liggja næst að gera, þ. e. raunhæfar ráðstafanir gagnvart dýrtíðinni. En það verður að horfast í augu við þær staðreyndir, sem fyrir eru, því að sú gifta fylgir nú ekki þjóð vorri eða hv. Alþ. á þessari stundu, að slíkra ráðstafana sé að vænta, þannig að þær gerist skjótt. Til þess að vænta þess, þyrfti viljinn hjá öllum aðilum að vera augljósari en fram hefur komið, og af þessari ástæðu m. a. er horfið að þeim neyðarráðstöfunum, sem gert er með þessu frv. Þetta vildi ég taka fram, áður en málið er afgr. úr þessari hv. d. Og af því að hv. þm. Str. kvað mjög fast að orði um það í lok ræðu sinnar, að nú þyrfti þ. að taka fast á réttum aðgerðum í dýrtíðarmálunum og þar með að beina afli sínu að þeirri lausn, sem gæti orðið til frambúðar, þá vil ég fyllilega taka undir þessa viljayfirlýsingu hv. þm. Str. Hjá hv. þm. Barð. (GJ) kom fram aths. um það, að það væri ekki vel ljóst ákvæði í einni gr. frv., - ég held 3. gr., - þar sem talað er um saltfisksútflutning. Í þessu sambandi álít ég rétt - þótt það hafi komið fram í hv. Nd. - að vísa einnig hér í hv. d. til þess, að í 1. gr. er rætt um ráðstafanir til að tryggja bátaútveginum verð, og verður að líta svo á, að þar sem 1. gr. ræðir einvörðungu um bátaútveginn, þá ráði hún líka skuldbindingum eða meiningum annarra gr. frv., þannig að hér eigi ekki að vera um að villast ráðstafanir, sem gerðar eru fyrir bátaútveginn og þann fisk, sem aflast á bátaflotann.



Ég hefði talið réttara, að í þessu frv. hefði verið ákvæði um, að draga mætti frá þau töp, sem orðið hafa hjá síldarútvegsmönnum á síðastliðnum tveim árum, þau sem ríkissjóður stendur í ábyrgð fyrir, áður en tekið væri fé af þessari atvinnugrein, en þær ráðstafanir, sem felast í þessari brtt., tel ég miklu lakari en þær, sem í frv. eru, og segi ég því nei. Brtt. 267 samþ. með 11 shlj. atkv. Frv., svo breytt, samþ. með 13 shlj. atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: KJJ, BrB, EE, GJ, GÍG, HV, HermJ, LJós, LJóh, PZ, SÁO, ÁS, ÞÞ. PM greiddi ekki atkv. 3 þm. (BK, StgrA, BSt) fjarstaddir. 1 þm. gerði grein fyrir atkv.:



Það er auðsætt, eins og komið hefur í ljós í umr., að ráðstafanir til þess að koma útgerðinni af stað, sem eiga að vera til frambúðar, verða ekki gerðar nú. Og aðeins með tilliti til þess, að hér er um tvennt að velja, annaðhvort að stöðva útgerðina um óákveðinn tíma eða að gera þessar bráðabirgðaneyðarráðstafanir, sem þetta frv. kveður á um, - enda þótt ég sé óánægður með það eins og það nú liggur fyrir og telji ýmis ákvæði þess óhyggileg og óréttlát, þá segi ég já.