Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef á þskj. 444 leyft mér að flytja svo hljóðandi fsp. til heilbr.- og trmrh.: „Hvað liður framkvæmd lagaákvæða um kjör ljósmæðra, sbr. lög nr. 39 25. maí 1970?“ Lagafrv. um breytingu á ljósmæðralögum var flutt fyrst á Alþ. 1972 af hv. þm. Páli Þorsteinssyni og fyrirspyrjanda. Síðar varð hv. þm. Halldór Ásgrímsson fyrri flm. þessa frv. óbreytts. Aðaltilgangurinn var sá að afnema hin gömlu og alls úreltu ákvæði um ákvörðun á launakjörum ljósmæðra með því að færa ákvörðunina yfir á svið kjarasamninga við opinbera starfsmenn. Þetta var gert með þessari lagabreytingu, sem var samþ. á Alþ. 14. maí 1976. Í öðru lagi var tilgangurinn sá að tryggja ljósmæðrum eðlilegt orlof eins og öðrum opinberum starfsmönnum. 2. gr. laganna fjallar einmitt um það atriði. Þar segir að ljósmóðir eigi rétt á orlofi ár hvert á sama hátt og aðrir opinberir starfsmenn. Áður voru engin ákvæði um þetta varðandi kjör ljósmæðra. Á orlofsframkvæmdinni hafði einnig orðið mikill misbrestur og ljósmæður voru þar í raun réttri réttindalausar. Nú hefur það víða gerst, að við hinar nýju heilsugæslustöðvar hafa ljósmæður gengið inn í flest störf eða verið ráðnar sem héraðshjúkrunarkonur þar sem á hjúkrunarkonum hefur ekki verið völ, en nauðsyn verið brýn, en hinar, sem sitja uppi með skyldur og ærna ábyrgð, hafa litla sem enga leiðréttingu fengið. Mér er næst að halda, þó að ég viti það ekki, að við kjarasamninga á s. l. hausti hafi einmitt þessu atriði um ljósmæðurnar verið frestað, og mér er tjáð að sú frestun standi enn. Ef svo er, þá væri gott að fá skýringu á því, hvernig á því standi. En vonandi er að þetta séu rangar upplýsingar og málið sé komið á rekspöl. Við það yrði ekki unað ef málið stæði enn fast þrátt fyrir þessi lög um að kjörin skuli ákveðin með kjarasamningum eða af Kjaradómi á sama hátt og laun opinberra starfsmanna, því að ábyrgð og skyldur eru miklar. Ríkir og snarir þættir í starfi þessara ljósmæðra úr skoðun og leiðsögn ýmiss konar. Það er leitað mikið til margra þeirra þó svo viðkomandi konur fæði á fæðingarstofnun. Það verður að fá úr því skorið, hvers vegna ekki fæst ákvörðun samkv. þessum lögum. Það er engin launung á því, að sumar ljósmæður telja, að ekki sé nógu fast á eftir ýtt af eigin stéttarfélagi. og aðrar telja. að þarna muni eitthvað vera að hjá rn., en ákvörðun þarf að fást sem fyrst. Mér eru nærtækust dæmi á Reyðarfirði og Fáskrúðsfirði. Mikil spurning er um það, hvort ljósmæðurnar þar vilja vinna lengur í þessari algeru óvissu og við þau ósæmandi kjör sem þær búa þar við. Þess vegna hef ég leyft mér að bera þessa fsp. fram til hæstv. ráðh. nm það. hvers sé að vænta eða hvort lausn málsins sé kannske nú á lokastigi.



Herra forseti. Lög nr. 39 1976 voru staðfest 25. maí það ár og tóku þá þegar gildi. Daginn eftir, hinn 26. maí 1976, voru staðfest lög nr. 29 1976, um kjarasamninga Bandalags starfsmanna ríkis og bæja, og tóku þau lög gildi 1. júlí 1976. Í samræmi við þau lög kvað kjaranefnd upp úrskurð 16. júlí það ár um sérkjarasamning fjmrh. og Ljósmæðrafélags Íslands tímabilið 1. júlí 1976 til 30. júní 1978. Er störfum ljósmæðra raðað þar í 4 launaflokka, þ. e. a. s. B 9, B 11, B 13 og B 15. Nýtt ákvæði er um 15% álag á laun þeirra ljósmæðra sem starfa á læknislausum starfsstöðum eða umdæmum. Þá er í úrskurðinum ákvæði um nefnd, sem ákveða skuli hvaða hluti úr fullu starfi teljist fylgja hverju ljósmóðurumdæmi samkv. ljósmæðralögunum frá 1933, sbr. lög nr. 39 1976. Í lögum þeim, sem hér er spurt um, er enn fremur ákvæði til bráðabirgða. Þar segir að á árinu 1976 skuli hver sýslunefnd endurskoða skiptingu sýslunnar í umdæmi, gera tillögur um breytingar og leita samþykkis ráðh. á þeim. Rn. skrifaði öllum sýslumönnum landsins og kallaði eftir endurskoðun þessari og till. til breytinga, ef einhverjar væru. Svör bárust seint og illa. Eftir ítrekaðar fsp. rn. er þó svo komið nú, að af 18 sýslumönnum, sem skrifað var, hafa 14 svarað og yfirleitt viðrað till. til breytinga í þá átt, að störf ljósmæðra flyttust inn á heilsugæslustöðvar í viðkomandi sýslu. Þar til svo gæti orðið er yfirleitt lagt til að umdæmi stækki, enda vantar mikið á að öll umdæmi séu nú setin. Eins og stendur er verið að vinna úr þessum svörum í rn. og þá að sjálfsögðu með það í huga, að störf þessi verði í framtíðinni fyrst og fremst tengd fæðingarstofnunum og heilsugæslustöðvum. Meðan við búum enn við kerfi umdæmisljósmæðra að einhverju leyti er nauðsynlegt að hafa reglur um ákveðið starfshlutfall til launa í hverju umdæmi, eins og ákveðið er í 8. gr. fyrrnefnds úrskurðar kjaranefndar. Nefnd sú, sem skipuð var samkv. úrskurðinum, hefur skilað áliti. Hlutverk þeirrar nefndar var tvíþætt: Í fyrsta lagi að ákveða, hvaða hluti úr fullu starfi teljist fylgja hverju ljósmóðurumdæmi. Í síðara lagi að ákveða, hvaða umdæmi eða starfsstaðir ljósmæðra teljist læknislausir í skilningi 7. gr. ofangreinds úrskurðar kjaranefndar. Og nm. voru allir sammála um eftirfarandi : Að viðhalda gildandi grundvelli fyrir útreikningi á launum ljósmæðra í umdæmum utan kaupstaða. Þrátt fyrir ýmsa galla á núverandi fyrirkomulagi fann nefndin ekki aðra heppilegri valkosti. Laun ljósmæðra í umdæmum utan kaupstaða verða því þannig frá 1. jan. á þessu ári. að miðað við að fjöldi íbúa í umdæmi sé allt að 300 er hlutfall starfs 9.51. Dæmi um annan fjölda íbúa: Séu 451–500 íbúar er hlutfallið 10.72 og séu 1101–1150 íbúar er það 14.66. Fyrir hverja 50 íbúa fram yfir 1150 fá þær 0.30%. Er ljósmóðir í umdæmi hefur gegnt starfi í 3 ár skal hún fá að auki greitt 1.01% mánaðarlauna, en 3.22% hafi hún starfað 6 ár. 7. gr. í úrskurði kjaranefndar hljóðar þannig: „Ljósmæður, sem starfa á læknislausum starfsstöðum eða umdæmum, skulu fá greitt 15% álag á föst laun meðan læknisleysið varir. Umdæmi eða starfsstaður telst læknislaus sé ekki séð fyrir daglegum aðgangi að læknisþjónustu við venjulegar aðstæður.“ Nefndin telur ekki ástæðu til að breyta þessari túlkun á læknislausum stöðum þar eð kjaranefnd hefur tjáð sig í því máli. Þessar niðurstöður nefndarinnar hafa nú væntanlega verið lagðar til grundvallar launagreiðslum til ljósmæðra í samræmi við úrskurð kjaranefndar. Nefndin starfar áfram og endurskoðar launagrundvöll árlega eða oftar, eins og í úrskurðinum er ákveðið. Í nefndinni eiga sæti formaður frá heilbrrn„ Ingibjörg R. Magnúsdóttir deildarstjóri, frá landlækni Ingimar Einarsson fulltrúi, frá launadeild fjmrn. Brynjólfur Jónsson launaskrárritari og frá Ljósmæðrafélagi Íslands Ása Marinósdóttir ljósmóðir, Árskógsströnd, og Vilborg Einarsdóttir ljósmóðir, Höfn, Hornafirði. Eftir því sem formaður nefndarinnar tjáði mér var ekki ágreiningur í nefndinni um þessar till.



Herra forseti. É;g þakka hæstv. ráðh. svör hans. Ég fagna því, að nefndin skuli hafa skilað þessu áliti. Ég get nú ekki í fljótu bragði áttað mig á því, hvað þetta þýðir, þessar tölur sem hæstv. ráðh. nefndi varðandi hluta úr starfi, sem var það atriði sem aðallega var spurt eftir. því að ég vissi að búið var að raða þessu í launaflokka áður. En ég fagna því sem sagt, ef komnar eru í framkvæmd þessar launagreiðslur til kvennanna, – eða þá koma núna í framkvæmd og verka aftur fyrir sig frá og með 1. jan. þessa árs - því að það er full ástæða til þess. Ýmsir vankantar hafa orðið á framkvæmdinni í þessum efnum þar sem ljósmæður eru í umdæmum þar sem svo háttar til að héraðshjúkrunarkonur eru. Það er mér kunnugt úr mínu nágrenni, þar sem kaupstaður t d. í heilsugæsluhéraði reynir að komast hjá því að greiða sinn hluta af ljósmæðralaunum, en hinn hluti umdæmisins. sem er aftur hreppur sem er í sýslufélagi, sér auðvitað um sitt áfram í gegnum sýslusjóð. Þannig þarf margt fleira að athuga í þessu, sem er auðvitað hlutverk þessarar stéttar að reyna að fá lagfæringu á og verður ekki við rn. sakast í þeim efnum. Ég er hins vegar alveg sammála því, að það eigi að færa þessi störf sem allra mest inn í heilsugæslustöðvarnar og koma þeim þar fyrir, þó að það sé ekki nema að hluta til. Sums staðar hefur þetta verið að öllu leyti. En aðalatriðið er það eins og ég tók fram í fsp., að þetta sé komið á hreint með þessu. Ég þakka hæstv. ráðh. fyrir þessi svör og fyrir frumkvæði rn. í þessum efnum. Það er ljóst, að ekki hefur á því staðið. Þá eiga ljósmæður það góða aðild að þeirri nefnd, sem endurskoðar þetta, að ég efast ekki um að þær hafi staðið þannig að málum að viðunandi hljóti að vera þegar komið er í framkvæmd.

Fyrirspyrjandi (Friðjón Þórðarson) : Herra forseti. Á þskj. 440 hef ég leyft mér að bera fram tvær fsp. til hæstv. samgrh. um símamál. Svo sem kunnugt er hafa margar till. komið fram í þessum málum á liðnum árum og fjöldi fsp. Leitað hefur verið að leiðum til að auka og endurbæta þjónustu Pósts og síma úti um byggðir landsins, einnig reynt eftir föngum að finna ráð til þess að landsmenn allir geti haft sem jafnasta aðstöðu að þessu leyti, bæði hvað þjónustu, gæði og kostnað snertir. Enn er langt í í land að svo sé, þó nokkuð þokist í áttina eftir því sem tímar líða. Fsp. lýtur að því, hvenær komið verði á fót örbylgjusambandi milli Ólafsvíkur og Stykkishólms eða m. ö. o. frá Stykkishólmi út á nesið. Örbylgjusímasamband er að sjálfsögðu best, bæði hvað snertir öryggi og gæði þjónustunnar. Einföld örbylgja er nú komin til Stykkishólms. Athygli mín var sérstaklega vakin á því, að oft kæmi fyrir að bátar af Snæfellsnesi væru taldir vanrækja tilkynningarskylduna. Við nánari athugun var þetta talið koma til af því, að bátar á Breiðafjarðarmiðum ættu sérstaklega erfitt um vik að koma boðum frá sér til að fullnægja tilkynningarskyldunni, eins og mér hafa verið tjáð dæmi um. Eins hefur komið fyrir að tekið hefur langan tíma að koma boðum í land ef slys hafa orðið um borð í bátum. Þetta mun vera að færast í eitthvað betra horf núna, en þó er ástæða til þess að fá um þetta skýr svör hvers sé að vænta á þessum efnum. Nýlega voru ræddar hér á Alþ. fsp. um símamál frá hv. 2. þm. Reykn. og hv. 5. þm. Norðurl. v. Fram kom hjá fyrirspyrjendum að stefna bæri að því við gjaldskrárgerð, að sömu gjöld giltu innan sama númerasvæðis, þ. e. a. s. að þeir símnotendur, sem hafa sama svæðisnúmer gætu talað sín á milli í einu „skrefi“, eins og er í höfuðborgarsvæðinu. Af svörum hæstv. ráðh. kom fram að stefnt væri í þessa átt og nokkuð hefur þegar áunnist. Nú hagar svo til um Dalasýslu, að hún er eina héraðið í Vesturlandskjördæmi sem er á svæði nr. 95. Að öðru leyti er Vesturland allt á svæði nr. 93. Það gefur auga leið, að Dalasýsla hefur mun meira samband við önnur byggðarlög á Vesturlandi auk höfuðborgarsvæðisins en aðra landshluta. Nýtur hún því ekki góðs af því, þó að gjöld verði jöfnuð innan sama svæðis, sem nú er stefnt að, enda hef ég heyrt að símgjaldakostnaður væri óvíða svo hár sem í Dalahéraði, þótt ég hafi ekki kannað það sérstaklega. Það er því vert að spyrja um og kanna, hvort það hérað gæti ekki tengst númerasvæði Vesturlands þar sem það á í raun og veru heima. Ég endurtek fsp. mínar til hæstv. ráðh.: „1. Hvenær er áformað að koma á fót örbylgjusambandi frá Stykkishólmi til Ólafsvíkur? 2. Hvaða ráðstafanir þarf að gera til að tengja Dalahérað símasvæði Vesturlands, nr. 93?“



Herra forseti. Svar mitt er á þessa leið: 1. Áformað er að bæta símasambandið á milli Stykkishólms og Grundarfjarðar og Ólafsvíkur í tveimur áföngum. Á fjárl. fyrir árið 1978 er gert ráð fyrir jarðsímalögn frá Grundarfirði til Ólafsvíkur. Á árinu 1979 er gert ráð fyrir radíósambandi frá Stykkishólmi til Grundarfjarðar. Á þennan hátt er ódýrast að bæta símasamband og fjölga línum milli nefndra staða á næstu tveimur árum. 2. Til þess að tengja sjálfvirku símstöðina í Búðardal og þar með Dalahérað símasvæði 93 þarf eftirfarandi aðgerðir: a. Radíósamband milli Búðardals og Stykkishólms með tilheyrandi fjölsímum, sem er áætlað að kosti 29 millj. kr. b. Jarðlögn frá Búðardal að Saurum með tilheyrandi smáhýsi og raflögn, rúmar 8 millj. Annar kostnaður er 1.7 millj., svo að þetta eru alls 39 millj. kr. Þessi upphæð er ekki á fjárl. nú. Auk þess skal upplýst, að breyting sú, sem hér um ræðir, útheimtir númerabreytingu í Búðardal og þar af leiðandi þarf þessi breyting að eiga sér stað um leið og ný símaskrá er gefin út. Verður stefnt að því að koma þessu verki í framkvæmd fyrir útgáfu símaskrár á árinu 1979.

Fyrirspyrjandi (Friðjón Þórðarson) : Herra forseti. Ég vil leyfa mér að þakka hæstv. samgrh. greið svör við spurningum mínum. Ég fagna því, að stefnir í rétta átt á næstu tveim árum. Ég hef ekki miklu við þetta að bæta, en vil aðeins endurtaka þakkir mínar til hæstv. ráðh. og fagna því, að þessi mál virðast vera á réttri leið.

Fyrirspyrjandi (Lárus Jónsson) : Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja fsp. til hæstv. viðskrh. á þskj. 453 um hundraðföldun á verðgildi íslenskrar krónu. Fsp. hljóðar þannig: „Hefur ríkisstj. til athugunar gjaldmiðilsbreytingu þannig að verðgildi íslenskrar krónu hundraðfaldist í samræmi við þáltill. sem vísað var til ríkisstj. með jákvæðri umsögn á síðasta þingi? Ef svo er, hversu langan tíma tekur að undirbúa gjaldmiðilsbreytinguna og hvernig er fyrirhugað að hún verði framkvæmd?“ Sú þáltill., sem vísað er í í þessari fsp., var flutt á síðasta þingi, eins og áður segir. N.. sem afgreiddi hana, komst að þeirri niðurstöðu, að með hliðsjón af þeim athugunum, sem fram hefðu farið, væri n. sammála um réttmæti þess. að athugun sú, sem þáltill. gerði ráð fyrir, færi fram og þá sem liður í umfangsmeira verki er miðaði að því að auka virðingu fyrir gjaldmiðli og styrkja hann á annan hátt. Þetta nál. var gefið út af hv. fjh.- og viðskn. Nd., dags. 27. apríl í fyrra.

Dómsmrh. (Ólafur Jóhannesson) : Herra forseti. Það er ekki hægt að segja, að ríkisstj. hafi nýlega rætt þetta mál eða tekið afstöðu til þess. Eflir að till. var vísað til ríkisstj. s. l. vor leitaði rn., í maímánuði 1977, umsagnar Seðlabanka Íslands um málið. Barst svo bráðabirgðasvar frá Seðlabankanum, dags. 3. apríl s. l., og ég hef verið undir það búinn þennan tíma, sem síðan er liðinn, að lesa upp þetta bráðabirgðasvar, en fsp. hefur ekki komist að fyrr en þetta. Ég get lesið nokkuð upp úr þessu bráðabirgðasvari. Þar segir, með leyfi forseta: „Á grundvelli laga um gjaldmiðil Íslands hafa, svo sem kunnugt er, verið gerðar umtalsverðar breytingar á seðla- og myntútgáfu á undanförnum áratugum án þess þó að breytingar væru gerðar á sjálfri mynteiningunni, en tillögur um gjaldmiðilsbreytingu á árinu 1962 náðu ekki fram að ganga. Í stað þess að gera allsherjarmyntbreytingu hefur á þessu tímabili verið stefnt að því að endurskoða mynt- og seðlastærðir í því skyni að draga úr kostnaði og auka hagkvæmni í notkun seðla og myntar í viðskiptalífinu. Mikilvægasti þátturinn í þessum breytingum hefur verið niðurfelling smámyntar minni en 1 kr., en með þeim hætti hafa í reynd verið strikaðir út tveir aukastafir í öllum fjárhæðum sem notaðir eru í bókhaldi og viðskiptum. Með þessum hætti hefur að verulegu leyti verið náð þeirri beinu hagkvæmni sem hundraðföldun á verðgildi krónunnar hefði í för með sér.“ Síðan er svo í þessu bráðabirgðasvari vikið að því, að vegna verðbólgu og annarra ástæðna geti verið ástæða til þess að huga nánar að því nú að gera myntbreytingu. Í lokin segir í þessu bráðabirgðasvari - og er gerð líka grein fyrir því að það kosti nokkurn tíma og fyrirhöfn að koma þessu í kring: „Til frekari skýringar er rétt að geta þess, að í fyrsta lagi getur verið unnt að breyta myntkerfinu í ársbyrjun 1980, enda sé þá ákvörðun um breytinguna tekin í síðasta lagi á næsta hausti og nauðsynleg löggjöf afgreidd á haustþingi. Enginn vafi er á því, að æskilegast er að gjaldmiðilsbreyting geti orðið þáttur í heildarátaki til að draga úr þeirri alvarlegu verðbólgu sem geisað hefur hér á landi.“ En síðan hefur það svo skeð, að 21. apríl fæ ég viðbótarsvar frá Seðlabankanum. Þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Vér vísum til bréfs vors frá 3. apríl s. l. vegna fsp. Lárusar Jónssonar alþm. til viðskrh. um hundraðföldun á verðgildi krónunnar og fyrri grg. bankans um þessi mál - svo og fyrri skýrslu og umræðna um mynt- og seðlamál. Hér með sendist yður álitsgerð bankastjórnar Seðlabankans um endurskipulagningu seðla- og myntútgáfunnar og hugsanlega aukningu á verðgildi krónunnar. Hefur hún nú verið rædd í bankaráði Seðlabankans sem lýst hefur samþykki sínu við birtingu hennar.“ Er þar m. a. gerð grein fyrir þeim breytingum, sem óhjákvæmilega verður að gera á seðla- og myntstærðum, og sú skoðun látin í ljós, að nú sé rétti tíminn til að taka afstöðu til þess, hvort taka skuli upp nýja mynteiningu. Jafnframt er nokkur grein gerð fyrir hugsanlegri framkvæmd gjaldmiðilsbreytingar og lýst þeirri undirbúningsvinnu sem fram hefur farið til þessa, og fylgja till. að útliti og gerð nýrrar mynt- og seðlaraðar. Þessi skýrsla, sem fylgir með þessu bréfi, er nokkuð löng. Sé ég mér ekki fært að fara að lesa upp úr henni, enda mun hún verða kynnt af bankastjórn Seðlabankans einmitt í dag fyrir blaðamönnum og fréttamönnum frá fjölmiðlum. Ég geri því ráð fyrir því, að hv. alþm. eigi kost á því að lesa í blöðum eða heyra í fjölmiðlum á morgun hverjar skoðanir Seðlabankans eru á þessu máli. Það er ekki hægt að segja að seðlabankastjórnin taki í grg. beina afstöðu til spurningarinnar, heldur er þetta grg. af hennar hálfu um það, hvernig þetta skuli gert, en ákvörðun ekki tekin, enda er það ríkisstjórnarinnar og löggjafans að taka ákvörðun og málinu vísað þangað. Ég held þó að ekki fari á milli mála að draga verði þá ályktun af þessari grg. Seðlabankans, að stjórn hans sé jákvæð í þessu efni. Ekki hefur verið fjallað í ríkisstj. um þessa nýkomnu grg. Seðlabankans. Að sjálfsögðu verður það gert á næstunni og þá tekin afstaða til þessa máls. Ég get að sjálfsögðu ekki á þessu stigi sagt til um það, hvernig sú afstaða muni verða, en ég geri ráð fyrir því, að með því að fá þessa skýrslu Seðlabankans birta geti hv. alþm. áttað sig betur á þessu máli en ella. Ég læt þetta svar nægja með tilliti til þess, að það eru á leiðinni nánari upplýsingar um þetta.



Herra forseti. Þær upplýsingar varðandi þetta mál, sem Seðlabankinn sendi þjóðinni í gær og ríkisstj. veitir nú Alþ. í dag, eru að sjálfsögðu mjög athyglisverðar. Hugmyndin um að breyta verðgildi peninga hjá löndum, sem hafa átt við erfitt efnahagsástand og mikla verðbólgu að etja, er auðvitað ekki ný. Evrópuþjóðir, eins og Frakkar og Finnar, hafa fyrir nokkrum árum beitt þessum ráðum og er sjálfsagt hægt að læra mikið af þeirra reynslu. Ég hygg að flestir þeir, sem efnahagsmálum eru sérkunnugastir, séu sammála um að breyting á verðgildi peninganna sé í sjálfu sér ekki lækning á meinsemdum þeim, sem við eigum við að stríða, og þess vegna hafi ekki verið meiri áhugi á slíkri breytingu en raun ber vitni undanfarin ár. Það er til lítils að hundraðfalda krónunnar ef 30–40% verðbólga heldur áfram. það er til lítils að sænska krónan verði 55 aurar íslenskir eða eitthvað svoleiðis, ef gildið á að breytast um 30–40% á hverju ári. Hitt tel ég vera rétt, sem fram hefur komið nú síðustu dagana, að ástand efnahagsmála okkar sé orðið svo alvarlegt, þjóðin hafi misst svo verðskyn og virðingu fyrir gjaldmiðli, að það eitt skipti meira máli en nokkru sinni að reyna að rétta við virðingu fyrir krónunni með því að auka verðgildi hennar. En það breytir ekki því, að áður en það verður gert er nauðsynlegt að hafa náð valdi á verðbólgunni og dregið verulega úr hraða hennar. Í yfirlýsingu um markmið og leiðir í efnahagsmálum á næstu árum, sem Alþfl. gaf út fyrir örstuttu, er þetta atriði nefnt, en þó sem hið síðasta af tíu atriðum og á þann hátt, að svo fremi sem aðstæður leyfi beri að stefna að því að auka verðgildi krónunnar. En þær aðstæður, sem um er að ræða, verða að vera fyrir hendi. Það getur farið svo, að ákveða verði breytinguna og láta Seðlabankann taka á sig kostnað undirbúningsins, en raunveruleg ákvörðun um það, hvenær breytingin eigi sér stað, verði að fara eftir því, hvernig þróun verðbólgunnar verður, t. d. frá þessu vori og fram til 1980.

Fyrirspyrjandi (Lárus Jónsson) : Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðh. greinargóð svör. Ég vil sérstaklega fagna því, að það kom fram í máli hans og raunar líka í máli bankastjóra Seðlabankans í gær, að bankastjórn Seðlabankans virðist hafa tekið eindregnari afstöðu til þessa máls en hún hefur löngum haft. Svo var, þegar áðurnefnd till. var flutt á Alþ. og var til afgreiðslu í hv. fjh.- og viðskn. Nd., að fyrir lá umsögn frá Seðlabankanum þar sem komu fram rök bæði með og á móti þessu máli, og sjálfsagt má lengi finna þau. En það lítur svo út sem stjórn Seðlabankans sé orðin þessu máli jákvæðari en áður. Ég hef verið lengi þeirrar skoðunar, að þetta gæti verið ein af þeim aðgerðum sem hægt væri að gera til þess að snúast gegn því mikla verðbólgubugarfari sem gripið hefur um sig núna í nokkur ár meðal þjóðarinnar. Mér finnst að menn geri ekki nægilegan greinarmun á því, hversu það er miklu alvarlegra að verðbólga sé meiri en 30% á ári og það í langan tíma en t. d. á milli 10 og 15%, eins og hún var löngum áður. Ég held því að grípa þurfi til nýrra og áhrifaríkari meðala til þess að ráða niðurlögum verðbólgunnar og þetta sé eitt af því sem hægt sé að gera til þess að byrja í rauninni nýtt líf á þessu sviði og það fari fram vorhreingerning í efnahagsmálum þjóðarinnar.



Herra forseti. Ég ber fram á sama þskj. þrjár fsp. í nokkrum liðum til hæstv. sjútvrh. Að höfðu samráði við hann og með leyfi forseta vildi ég gjarnan í tímasparnaðarskyni fá að gera grein fyrir þessum fsp. öllum í einni ræðu. Ég bið hæstv. forseta endilega að minnast þess í sambandi við bjölluna sína, að ég tilskil mér þá e. t. v. örlítið lengri tíma, en þó mun embætti forseta græða á þessu fyrirkomulagi. Í fyrsta lagi leyfi ég mér að spyrja hæstv. sjútvrh. hversu hár sé áætlaður kostnaður við endursmíði Skagastrandarverksmiðju SR. Í öðru lagi, hvernig ætlunin sé að fjármagna fyrrnefndar framkvæmdir á Skagaströnd. Ég er ekki með þessari fsp. á neinn hátt að gagnrýna fyrirhugaðar framkvæmdir á Skagaströnd, en gjarnan vildi ég að menn gerðu sér grein fyrir því: 1) hversu mikið fé á að leggja í endursmið hinnar fornu síldarverksmiðju á Skagaströnd þannig að hún verði hæf til þess að vinna loðnu, og 2) hvaðan þeir peningar koma sem eiga að fara í þetta fyrirtæki. Þær upplýsingar gætu menn síðan lagt til grundvallar umþenkingu sinni um þann raunverulega ávinning sem það er fyrir sjávarpláss, þar sem fyrir er þróttmikill útvegur og sæmilega vel rekinn, að fá til viðbótar stórar fiskmjölsverksmiðjur sem kalla til sín vinnuafl á ákveðnum tímum árs, en láta síðan hlé verða á á milli. Önnur fsp., sem ég ber fram í tveimur liðum, varðar útgerð á vélskipinu Ísafold, sem eins og kunnugt er var gert út á loðnuvertíðinni hér við land s. l. vetur með sérstakri heimild Alþ. Fsp. hljóðar um það, hvar Ísafold hafi landað afla í vetur. Hv. þm. má vera það minnisstætt, að ein af forsendunum fyrir samþykktinni á því, að þetta erlenda skip veiddi í landhelgi okkar í vetur, var sú, að skipið mundi landa afla sínum í verksmiðjur fjarri loðnumiðunum - verksmiðjur sem yfirleitt væru settar hjá við löndun á loðnunni. Síðari liður þessarar fsp. er um það, hvar útgerðarmenn og áhöfn Ísafoldar greiði opinber gjöld af feng sínum á Íslandsmiðum í vetur. Heyrst hefur, svo að maður leyfi sér nú að nota dálítið almennt orðalag, að þeir Ísafoldarmenn hafi fengið mjög svo riflegar yfirfærslur af hlut sínum á loðnuvertíðinni hérna í danskar krónur nú í vetur. Má rifja upp í tengslum við þessa fsp. um opinber gjöld þeirra, útgerðarmanna og áhafnar á Ísafold, að svo mun vera um sjávarfang, sem á íslensk skip gefur hér við land, að a. m. k. 75 kr. af hverjum 100 í verðgildi, miðað við verðlag hér, renni í sameiginlega sjóði landsmanna á einn eða annan hátt í gegnum opinber gjöld og óbeina skatta. Þriðja fsp., sem einnig er í tveimur liðum, varðar síðan bræðsluskipið Norglobal. Spurt er um, hversu háa leigu hinir erlendu eigendur Norglobals fengu frá íslenskum leigutökum í vetur og hvort hægt sé að draga ályktun um hagnað loðnubræðslnanna hér við land af afgreiðslugetu leigutaka Norglobals í þessu sambandi. Um fsp. vil ég svo ekki orðlengja fremur að sinni.

Sjútvrh. (Matthías Bjarnason) : Herra forseti. Ég ætla eins og hv. fyrirspyrjandi að spara forsetaembættinu tíma með því að svara öllum þremur fsp. í eitt skipti fremur en koma þrisvar í ræðustól til þess. Þá er svarið við fyrstu fsp., varðandi Skagastrandarverksmiðjuna. Þegar stjórn Síldarverksmiðja ríkisins ákvað á s. l. hausti að hefja starfrækslu á ný við vinnslu á bræðslufiski í Skagastrandarverksmiðjunni, var kostnaður áætlaður á milli 600 og 700 millj. kr. Síðan þá hafa orðið miklar verðhækkanir. Búið er að panta erlendis öll helstu tæki sem til þarf. Verð þeirra er sem hér segir: Löndunarvogir 27.7 millj. kr. Sjóðari 32.3 millj. Forsía 6.1 millj. Pressa 59.5 millj. Mjölvog 7.0 millj. Mjölskilvindur 30.0 millj. Stækkun soðeimingartækja 50.7 millj. Samtals 213.3 millj. Framleiðendur tækjanna útvega lán fyrir 67% af kaupverði með 8–9% ársvöxtum. Aðrar framkvæmdir verða unnar af innlendum aðilum og verða þær fjármagnaðar af eigin fé verksmiðjanna með þeim hraða sem efni og ástæður leyfa. Þá er önnur fsp., varðandi Ísafold. Ísafold HG-209 hefur í vetur landað eftirtöldu magni í verksmiðjur á eftirtöldum stöðum: Siglufjörður 2 202 885 kg, Akureyri 78 541. Vopnafjörður 1865140, Seyðisfjörður 961803, Neskaupstaður 242 890, Eskifjörður 262 310, Reyðarfjörður 735 316, Vestmannaeyjar 3160 920, Reykjavík 1 986 430, Akranes 244 370. Samtals nam afli Ísafoldar 11740.6 tonnum. Ísafold tók aldrei þróarrými frá íslenskum skipum og var af loðnunefnd beint til þeirra staða sem vantaði loðnu. Má því segja að afli Ísafoldar hafi verið umframafli sem lengdi starfstíma þeirra verksmiðja sem hér eiga hlut að máli. Við b-lið fsp. er svarið þetta: Áhöfn Ísafoldar var eingöngu skipuð Íslendingum sem greiða opinber gjöld á Íslandi. Útgerðarfyrirtækið er hins vegar danskt, þó að Íslendingur eigi þar allstóran hluta, og greiðir opinber gjöld í Danmörku. Ísafold greiddi til flutningasjóðs, en fékk ekkert úr flutningasjóði í staðinn. Þriðja fsp., a-liður, varðandi Norglobal. Svar við a-liðnum er þetta: Ekki er unnt að segja nákvæmlega, hverjar verða leigugreiðslur fyrir Norglobal á síðustu loðnuvertíð. Leigusamningurinn var þannig, að Ísbjörninn hf. Reykjavík tók skipið á leigu í 80 daga og átti að greiða 130 þús. norskar kr. í leigu á dag. Leigugjald þetta var miðað við 16.5% mjölnýtingu hráefnis og 1500 tonna afköst á dag, ef nægilegt hráefni væri fyrir hendi. Átti leigugjaldið að hækka eða lækka eftir atvikum, ef farið yrði fram úr þessum viðmiðunarmörkum eða þeim ekki náð. Samkv. upplýsingum Ísbjarnarins hf. hefur lokauppgjör ekki verið gert við eigendur skipsins. Mjölnýting var væntanlega lítið eitt betri en 16.5% sem mun hækka leiguna lítillega. Hins vegar voru afköstin talsvert undir 1500 tonnum á sólarhring og mun það væntanlega lækka leiguna nokkuð meira en nemur hækkuninni vegna nýtingar. B-liður fsp.: Ekki er hægt að draga neinar ályktanir í þessa átt, vegna þess hve hér er ólíkum rekstri saman að jafna, bæði milli landverksmiðja innbyrðis og milli þeirra og bræðsluskipsins. Auk þess er ekki vitað hverjar verða endanlegar leigugreiðslur fyrir skipið, Svo eru enn óseldar nokkrar birgðir af loðnumjöli, bæði því sem unnið var í skipinu og í landi.

Fyrirspyrjandi (Stefán Jónsson) : Herra forseti. Ég ætla aðeins í örfáum orðum að þakka hæstv. ráðh. fyrir svör hans við þessum fsp. mínum. Að vísu finnst mér leiðinlegt vegna þeirra Ísbjarnarmanna, hversu lengi þeir eru að átta sig á því, hvað þeir hafi haft upp úr Norglobal-leigunni í vetur, og veit ég að þar er hæstv. ráðh. alls ekki um að kenna. Ég geri ráð fyrir því, að útvarpsfréttir austan af landi um að m/s Ísafold hafi þann og þann daginn verið að landa í Norglobal kunni að hafa byggst á misskilningi ellegar að þar hafi verið um dulbúin skip að ræða sem hafi verið að landa í Norglobal. Þetta eru raunverulega aukaatriði í málinu, og ég vil síður en svo gefa í skyn að ráðh. hafi ekki svarað eftir því sem hann vissi best til þessum spurningum. Ég ítreka þakklæti mitt til hans.



Herra forseti. Það eru einkar athyglisverðar upplýsingar sem hér hafa komið fram, að fyrir liggur að mikið á 3. hundrað millj. kr. eigi að setja í Skagastrandarverksmiðjuna svo nefndu og reyna að gera hana nothæfa En þetta er bara ein hlið á málinu. Einnig liggur fyrir sú staðreynd, að öll stærri skipin, sem mundu fyrst og fremst geta þjónað þessari verksmiðju, geta ekki flotið að verksmiðjunni. Það liggur fyrir hjá Vitamálastofnun núna beiðni um að dýpka höfnina þarna, sem að því er mér er sagt kostar tugi millj. kr. og mjög vafasamt er hvort hægt verður að sinna. Það liggur einnig fyrir að engin netaþjónusta er á þessum stað, en allir vita, sem hafa nálægt þeirri þjónustu komið, og einnig útgerðarmenn, að ekki er hlaupið að því að tryggja hana almennilega. Þá var einnig upplýst fyrir rúmu ári, í ársbyrjun 1977, að 100 millj. vantaði til eða frá til þess að koma Þórshafnarverksmiðjunni í gang, en ómögulegt var að útvega það fé, þó að margar raddir hvettu til þess úr þessum ræðustól að gera það átak. Mér finnst þetta alveg furðuleg ákvörðun. Það liggur einnig fyrir sem margyfirlýstur vilji þm., sem talað hafa úr þessum ræðustól, að hjálpa skuli þeim á Snæfeilsnesi til að koma af stað einni litilli verksmiðju þar. Þar renna verðmæti fyrir tugi millj. í sjóinn á hverri vertíð. En það er ekki hlustað á þá. Þetta er ein spegilmyndin af því sem helst mætti kalla geggjaða ákvörðunartöku. Við ráðstöfun fjár á Íslandi virðist mér í öllu öfugt að farið. Hér eru slegnir erlendir peningar að láni. Það eru mörg ár þangað til þetta verður af viti gert, það fullyrði ég þegar í stað. - Og það var skrifuð ákaflega góð grein af einum reyndasta útgerðarmanni á Íslandi. Hann rökstuddi fullkomlega að fjarstæða væri að taka ákvörðun í þessu efni.



Herra forseti. Ég neyðist til þess að blanda mér lítillega í þessar umr. Ég þarf ekki langan tíma, því að ég ætla bara að tala um eina af fsp, hv. þm. Stefáns Jónssonar. Ég fagna þeim fréttum, sem ráðh. flutti, að búið er að panta þau tæki sem til verksmiðjunnar á Skagaströnd koma, og þakka upplýsingarnar sem þar komu fram. Í sjálfu sér fagna ég líka sérstaklega þeim áhuga hv. þm. Stefáns Jónssonar að fara að spyrja um þetta sérstaka mál. Ég hefði talið eðlilegra að flokksbróðir hans, Ragnar Arnalds, hefði óskað svara um þetta atriði. Ég vona að þessi fsp. hv. þm. sé ekki til komin af neinum hreppapólitískum sjónarmiðum eða að hann telji þessa peninga eftir á einhvern hátt. Raunar verð ég að viðurkenna, að á öðru þskj. sem hér liggur á borðum okkar, till. til þál. um könnun á atvinnu- og félagsmálum á Þórshöfn, þar sem hv. þm. Stefán Jónsson er einn af flm., segir orðrétt, með leyfi forseta: „Sú viðbára stjórnar SR á að vega þungt, að fyrirtækinu (SR) sé nauðsynlegt að ráðast í miklar framkvæmdir á Skagaströnd og að það hafi ekki bolmagn til þess að ráðast í meiri fjárfestingar.“ Ég held að óþarft sé að vera að telja eftir þessa fjárfestingu á Skagaströnd, og ég held að við eigum að hjálpast að við að endurbyggja þessa verksmiðju fremur en vera að reyna að vinna því máli ógagn. Ég vil út af ummælum hv. þm. Jóns Árm. Héðinssonar taka fram, að að vísu verður e. t. v. ofurlítið öðruvísi hagað framkvæmdum við höfnina á Skagaströnd en annars hefði verið gert vegna þessarar sérstöku endurbyggingar verksmiðjunnar, en þar hafa staðið yfir, eins og sumir vita, umfangsmiklar hafnarframkvæmdir og eðlilegt er að taka tillit til endurbyggingar verksmiðjunnar og endurskoða áætlanir um hafnargerðina með tilliti til þess. Skagaströnd er einmitt ákaflega gott dæmi um það, hvernig byggðastefna getur lánast í framkvæmd. Það var sannarlega ekki blómlegt um að lítast á Skagaströnd þegar hv. þm. Jón Árm. Héðinsson var einn af þeim sem fóru með stjórn landsins.



Herra forseti. Ég held að það hafi verið alveg óþarfi af hv. síðasta ræðumanni að vera með einhverjar dylgjur í garð Stefáns Jónssonar um afstöðu hans til verksmiðjubyggingar á Skagaströnd. Ekki varð ég var við það, að í máli hans kæmi fram á nokkurn máta að hann væri andvígur þessari framkvæmd. Varðandi verksmiðjubygginguna sjálfa vil ég láta það koma skýrt fram, að auðvitað er það aðalatriði málsins hvar þessi verksmiðja er staðsett. Það hefur verið sýnt fram á það, að brýn þörf er á að auka bræðslu á þessu svæði, og sýnt fram á það með sterkum rökum, að uppbygging verksmiðju á Húnaflóasvæðinu gæti verulega aukið það magn af loðnu, sem brætt væri á hverju ári, og kæmi þjóðarbúinu öllu þar af leiðandi til mikilla tekna. Ég hef ekki tíma til að rekja þessa útreikninga, en þarna er um mjög háar fjárhæðir að ræða. Varðandi það, sem hv. þm. Jón Árm. Héðinsson sagði hér áðan, að stærstu skipin gætu ekki lagst upp við verksmiðjuna á Skagaströnd, þá er það út af fyrir sig rétt. Á þessu vakti ég athygli við afgreiðslu fjárl. í vetur, að finna yrði fjárveitingu til að dýpka höfnina á Skagaströnd. Ég var einmitt með till. um að svo yrði gert með ákveðinni fjárveitingu til þess verks, en till. náði ekki fram að ganga. Hins vegar er mér kunnugt um að gert hefur verið ráð fyrir því, að þessi dýpkun hafnarinnar færi fram í vetur. Ég veit satt að segja ekki betur en hún hafi staðið yfir, þessi ákveðna dýpkun sem þm. gerði að umtalsefni, hún hafi staðið yfir á undanförnum vikum, þó ég viti ekki nákvæmlega hversu langt því verki hefur miðað eða hvernig fjármagns hefur verið aflað til þess. Það er önnur saga. En ég veit ekki betur en að þessu hafi verið unnið að undanförnu.

Fyrirspyrjandi (Stefán Jónsson) : Herra forseti. Ég hafði ekki ætlað mér að taka til máls öðru sinni, en tel mig til knúinn vegna ræðu hv. þm. Páls Péturssonar. Svo vill nú til, að Skagaströnd er þrátt fyrir allt innan íslenskrar efnahagslögsögu. Þessi hv. þm. Norðurl. v. verður því að una því, að þm. úr öðrum kjördæmum fái að minnast á þann stað. Ég get heitið honum því, að fara ekki nánar út í feimnismál hans kjördæmis, en ég gaf honum enga átyllu til þess að ætla það, að ég hefði borið fram fsp. þessa í sambandi við vandræði þeirra Þórshafnarbúa. Enda þótt ég sé meðflm. að þáltill. þeirri er hann gat um hér áðan, þá bar ég fyrst og fremst fram frv. í Ed. um að ríkisstj. yrði gert að leita eftir kaupum á síldarverksmiðju á Þórshöfn á Langanesi og ef kaup gengju saman, þá yrði náttúrlega Síldarverksmiðjum ríkisins falið að reka þessa verksmiðju. Í sambandi við það mál var ekki, ef mig minnir rétt, hvorki í greinum né í grg., minnst einu orði á Skagastrandarverksmiðjuna - alls ekki. En ef það eitt að minnast á þessa verksmiðju og fyrirhugaðar framkvæmdir þar telst að viti hv. þm. vera andmæli gegn því, að hún verði reist, og þar með talið allar þær upplýsingar sem kynnu að koma fram við þær umr., að þær hljóti að hníga gegn framkvæmdinni, þá er það hans prívat og persónulega mat. Hitt er annað mál, að það er ákaflega athyglisvert fyrir þm. að fá upplýsingar sem þessar, m. a. um greiðslugetu Síldarverksmiðja ríkisins. Ef við setjum þessar upplýsingar í eðlileg tengsl við þær upplýsingar sem við fengum um hagnaðinn, þó loðnar væru, ekki nógu fullkomnar, hagnaðinn af rekstri Norglobal og hagnaðinn af því að taka þennan bræðslufisk á Íslandsmiðum yfirleitt af þessum almenningi okkar, þá kynnu menn að fara að fá hráefni í merkilegar hugleiðingar um þýðingarmikil atriði í sambandi við fjárhag Íslendinga og þá ekki Húnvetninga prívat og persónulega fyrir sig.



Herra forseti. Ég heyrði því miður ekki þegar þessar umr. hófust, en það, sem ég hef heyrt, gaf mér tilefni til þess að fara hér upp og segja örfá orð. Ég tel að það þurfi alls ekki að vera af neinni andstöðu við þetta mál að spurt sé um það, og þetta mál er auðvitað ekkert einkamál okkar Húnvetninga eða þeirra sem næst standa. Þetta er framkvæmd sem er ákveðin af stjórn Síldarverksmiðja ríkisins, og sú stjórn er ekki skipuð af Húnvetningum. Það er vegna þess, hve Skagaströnd liggur vel við miðum á sumarvertíð og haustvertíð og fram yfir áramót, að það fyrirtæki telur mikla nauðsyn á að endurbyggja loðnubræðsluna á Skagaströnd. Það eru þær röksemdir sem til liggja. Verksmiðjubyggingin verður auðvitað fjármögnuð af eigin fé þeirrar stofnunar, Síldarverksmiðja ríkisins. Sú stofnun á ekki mikinn kost á lánsfé og fjármagnar það af eigin fé. Ég er ekki með hér við höndina kostnaðaráætlanir um þetta verk, en þær hafa farið nokkuð hækkandi við endurskoðaða áætlun. Af þeim sökum kann að þurfa að fara þarna nokkru hægar en fyrst var stefnt að, en þá var gert ráð fyrir að verkinu yrði lokið fyrir 1. ágúst. Hér hefur verið talað um hafnarmálin í sambandi við þessa framkvæmd. Nú er unnið að því verki og hefur verið gert frá því um áramót með þeim hætti að dýpka höfnina, þannig að loðnuskipin gætu lagst að.  Ég skal svo ekki lengja þetta að öðru leyti en því, að ég tel raunar ástæðu til að fagna því, að hv. þm. úr öðrum kjördæmum sýna þessu máli áhuga og virðast vilja styðja framgang þess.



Herra forseti. Það er sýnilegt, að áætlun upp á 600–700 millj. kr. um endurgerð þessarar verksmiðju hækkar í 1 milljarð eða meira á endanum. Það, sem ég er að gagnrýna hér er röðun á framkvæmdum og ákvörðunartaka. Það er það sem ég er að gagnrýna. Það er oft búið að gera það. Við höfum ekki ótakmarkað fjármagn. Ég benti á það, að fyrir rúmu ári var upphæð varðandi framkvæmdir í verksmiðjunni á Þórshöfn yfir 100 millj. Ég undirstrika að varðandi Snæfellsnes var minnst á 500–700 millj. Þar fer í súginn verðmæti sem nemur tugum millj. eða meira á þessari vertíð, og ekkert er gert. Þetta segi ég hiklaust að sé röng ákvörðunartaka. Alþm. verða að standa upp á þingi og mótmæla svona ákvörðunum. Það hef ég líka fyrir satt, nema nýlega hafi orðið breyting á, að djúprista allra stærri skipanna sé 17 fet og meira, en hámarksdýpi átti að vera þarna 17–18 fet eftir áætluninni. Það kann þó að hafa breyst síðustu daga. Það þarf að fara upp í 20 fet til þess að þau hafi nóg dýpi, ella komast þau ekki að. Það eru einmitt þessi skip sem sækja afla á þessum árstíma og tryggja verksmiðjunni væntanlegt hráefni, svo að hér er ekki lítið mál á ferðinni. Einnig vil ég vekja athygli á því, að til er svokölluð loðnunefndarskýrsla þar sem alfarið er lagst gegn svona fjárfestingu. Einn manna í stjórn Síldarverksmiðja ríkisins, sennilega formaðurinn núna, skrifar undir þessa skýrslu. Þetta er því undarleg ákvörðunartaka, vægast sagt.



Herra forseti. Ég verð að segja, að þetta eru einhverjar þær heimskulegustu umr. sem ég hef nokkurn tíma hlýtt á, og er þá mikið sagt, því að þetta er ekki fyrsti fundur sem ég sit með þeim sem hér hafa talað. Hvað veit hv. 1. landsk. þm. um arðsemi þeirra framkvæmda sem nú er verið að ráðast í á Skagaströnd? Ekki nokkurn skapaðan hrærandi hlut. Hvað veit hann um djúpristu þeirra skipa sem ætla að landa þar? Ekki nokkurn skapaðan hrærandi hlut. Hvað veit hann um hafnarframkvæmdir sem nú er ráðist í þar? Ekki nokkurn skapaðan hrærandi hlut. Ákvörðunartakan, segir hann, er röng. Hann veit ekkert um það. Hann hefur engar forsendur til að byggja á. Svona er allt þetta tal. Hvar á því að linna? Vill ekki hæstv. forseti gá að því að slita þessum umr., þannig að fleiri gefist ekki kostur á því að verða sér til skammar.



Herra forseti. Það er nú ansi gott að hv. þm. Sverrir Hermannsson skyldi fara að vanda um við okkur. Hann hefur sannarlega efni á því. Ég held að hann sé eini maðurinn sem hefur staðið í 9 klukkustundir í þessum ræðustól án þess að segja orð af viti. Þar fyrir utan er hann búinn að þvæla um á fund eftir fund og sagt þar margt skemmtilega að vísu, en misviturlega. Hvað varðar feimnismál í kjördæmum manna, þá vil ég benda hv. þm. Stefáni Jónssyni á það, að ég held að það séu engin feimnismál á Skagaströnd og ég veit raunar ekki um þau á Norðurl. v. Og ég fagna því, ef hv. þm. og þm. og við allir erum sammála um endurbyggingu verksmiðjunnar á Skagaströnd, því að ég held að þetta þjóðfélag eigi að mínum dómi að byggjast á atvinnulífi eins og er á Skagaströnd núna, ekki atvinnulífi eins og var á Skagaströnd í tíð viðreisnarmanna. Þá hafði hv. 1. landsk. þm. tíma til þess að koma á framfæri ákvarðanatökum sínum í atvinnumálum dreifbýlisins og þjóðarinnar allrar og öðrum framkvæmdum.

Forseti (Ásgeir Bjarnason) : Ég leyfi mér að minna hv. alþm. á að halda sig við þær fsp. sem til umr. eru, en ekki önnur mál.



Herra forseti. Í raun og veru var þetta grínræða, og þarf ekki að svara henni, hjá 3. þm. Austurl. Hann virðist vera villtur í þokunni og muni aldrei þaðan komast. En það vita allir menn, sem á sjó hafa farið, að stærri loðnuskipin hafa djúpristuna 17–18 fet og fara ekki að bryggju nema þar sé aðdýpi meira en nemur 17–18 fetum. Það liggur fyrir, að slíkt er ekki fyrir hendi og verður ekki fyrir hendi nema leggja í tugmilljóna framkvæmdir. Og arðsemisútreikningar liggja fyrir varðandi þessa verksmiðju eins og aðrar í loðnuskýrslunni og eru mjög gaumgæfilega gerðir. Hins vegar liggur ljóst fyrir núna, að þessi ákvörðunartaka hefur verið einhver sú vitlausasta hjá stjórn SR sem um getur, því menn muna það sumir, að í fyrra lá smátæki, lífsnauðsynlegt í reksturinn, vikum saman á hafnarbakka og var ekki hægt að leysa það út, en það kostaði fáeina tugi millj. kr.

Sjútvrh. (Matthías Bjarnason) : Herra forseti. Ég vil aðeins minna hv. ræðumenn á það, að Síldarverksmiðjur ríkisins starfa samkv. sérstökum lögum og það voru samkv. þeim lögum byggðar verksmiðjur á sinni tíð. Þessum verksmiðjum Síldarverksmiðja ríkisins hefur verið mismunandi vel haldið við. Það hafa verið miklir erfiðleikar í rekstri í mörg ár, þangað til nú síðustu árin að hagur verksmiðjanna hefur batnað mjög. Þá hefur fyrst og fremst verið stefna síldarverksmiðjustjórnar að kaupa ný tæki til þeirra verksmiðja sem fyrir eru, bæta nýtingu þeirra. Hvað Skagaströnd viðvíkur, þá hefur sú verksmiðja ekki verið í starfrækslu árum saman. Þar eiga Síldarverksmiðjur ríkisins allmiklar eignir. Töluvert af því fjármagni, sem fer í þessa verksmiðju, fer í tæki sem er auðvitað hægt, eins og áður hefur gerst, að flytja á milli síldarverksmiðja og á milli landshluta þegar breyting verður á veiðum. Ég ætla ekki að gagnrýtta stjórn Síldarverksmiðja ríkisins fyrir þessa ákvörðun. Hún verður auðvitað að standa sjálf fyrir því að verja þessa ákvörðun sem hún tók gagnvart Skagaströnd, en hún var tekin í síldarverksmiðjustjórn af fulltrúum allra þeirra flokka, sem þar eiga sæti, og sömuleiðis af fulltrúum atvinnuveganna, sem eiga einnig sæti í síldarverksmiðjustjórn, annar sem fulltrúi sjómanna og hinn sem fulltrúi útgerðarmanna. Í sambandi við það sem hv. 1. landsk. þm. sagði varðandi verksmiðjuna á Snæfellsnesi, þá er það alls ekki rétt að ekkert hafi verið gert í því máli. Þar eru mikil vandkvæði á að taka ákvörðun, vegna þess að Snæfellingar hafa ekki komið sér saman um byggingu einnar verksmiðju á ákveðnum stað, heldur eru tvö félög stofnuð um tvær verksmiðjur. Og það kemur auðvitað alls ekki til greina að fara að byggja tvær verksmiðjur á Snæfellsnesi. Hitt hefði verið æskilegasta leiðin, að byggja þar eina verksmiðju, og það er auðvitað það sem stendur til að gera, en þetta ósamkomulag hefur haft í för með sér tafir eða réttara sagt hefur orðið togstreita á milli staða, eins og oft á sér stað. Ég segi fyrir mitt leyti, að ég tel það rétta stefnu hjá Síldarverksmiðjum ríkisins að gera þær verksmiðjur, sem þær eiga, eins vel úr garði og hægt er, bæta nýtingu þeirra. Það er til hagsbóta ekki eingöngu fyrir síldarverksmiðjurnar sjálfar, heldur ekki síður fyrir sjómenn og útgerðarmenn sem skipta við þessi fyrirtæki. Mín skoðun er sú, þó nýjar verksmiðjur kunni að rísa, að ekki sé mikil þörf fyrir margar fleiri verksmiðjur. Þó viðurkenni ég alveg fullkomlega sérstöðu Snæfellsness, og ég hef áður lýst yfir því, bæði á Snæfellsnesi og annars staðar, að ég tel að það eigi að byggja þar verksmiðju. Sú verksmiðja á að mínum dómi að vera fyrst og fremst í höndum útgerðarmanna, sjómanna, verkamanna og fólksins á Snæfellsnesi, en jafnframt á auðvitað að skapa þessari verksmiðju skilyrði til að fá lánsfé til að byggja hana upp. Þetta er það sem ég álít að sé langeðlilegast að gera, en ekki færa sífellt út Síldarverksmiðjur ríkisins. Þessar verksmiðjur eiga miklu frekar að vera í höndum þeirra aðila sem hafa mesta þörf og mestan áhuga á að reisa þær, en það á aftur að vera skylda samfélagsins að fjármagna þær þannig að þær fái lán alveg til jafns við ríkisverksmiðjur í þessum efnum. 



Herra forseti. Ég hef kvatt mér hljóðs utan dagskrár til að vekja athygli á máli, sem hljótt hefur farið og varðar mjög hagsmuni bænda. Þar á ég við útflutningsgjald af dilkakjöti. Í því sambandi verð ég að fá tækifæri til að leggja nokkrar spurningar fyrir hæstv. landbrh. Það er kunnara en frá þurfi að segja, að vandamál landbúnaðarins hafa verið mjög í sviðsljósinu nú í seinni tíð. Það er ljóst, að bændur hafa orðið að búa við stórlega skert kjör, svo að vantað hefur árlega 25–30% til að laun þeirra jöfnuðust á við kjör svonefndra viðmiðunarstétta. Tekjulægstu bændur hafa vafalaust verið í hópi þeirra landsmanna sem búið hafa við allra lökust kjörin. Ástæða þess, að þetta vandamál hefur farið vaxandi, er auðvitað í fyrsta lagi það öngþveiti í efnahagsmálum sem ríkt hefur hér á landi á undanförnum árum og þá sér í lagi verðbólguskeið núv. stjórnar, en verðbólguþróunin hefur að sjálfsögðu komið mjög þungt við efnahag bænda. Í öðru lagi er um að ræða skipulagsleysi og stefnuleysi í framleiðslumálum landbúnaðarins, sem lengi hefur verið ríkjandi hér á landi, en augu margra eru nú loks að opnast fyrir. Það er rétt að vekja á því athygli í þessu sambandi, að engin veruleg framleiðsluaukning hefur orðið á kindakjöti á undanförnum árum. Það er ekki af þeirri ástæðu sem vandamál er nú fyrir hendi. Árið 1975 var heildarframleiðslan í landinu um 14700 tonn, en hún var á s. l. ári um 14000 tonn. Ástæðan er fyrst og fremst sú, að sala innanlands hefur dregist saman, og á það sér ýmsar skýringar: Í fyrsta lagi minnkaðan kaupmátt launa meðal fólksins við sjávarsíðuna. Í öðru lagi minnkaðar niðurgreiðslur á landbúnaðarvörum. Í þriðja lagi hækkandi söluskatt sem hefur gert þessar vörur dýrari en ella þyrfti að vera, og má á það minna að t. d. er ekki söluskattur á sjávarafurðum. Afleiðingin hefur orðið sú, að neyslan hefur dregist nokkuð saman, sérstaklega á árunum 1976 og 1977. Án þess að fjölyrða frekar um þetta vandamál má aðeins á það minna, að vandinn hefur vaxið verulega þar sem úrlausnin hefur dregist. Til þess að draga úr þessum vanda hefði strax á s. l. ári, ekki síðar en á s. l. hausti, þurft að fella niður söluskatt á kjötvörum og gera markaðsáætlun sem stefndi að því að komast hjá verulega auknum útflutningi. Ráðamenn landbúnaðarmála virðast hins vegar hafa snemma gefist upp á því að koma í veg fyrir, að bændur yrðu fyrir stórfelldum skell af völdum þessa markaðsvandamáls, og hafa lítið annað gert en hlýða á þetta. Bændur hafa þó allan þennan vetur hamrað á þeirri kröfu sinni, bæði á stéttarsambandsfundum og á almennum fundum um allt land, að söluskattur yrði afnuminn af kjötvörum, en þeir hafa, eins og kunnugt er, talað fyrir daufum eyrum. Nú virðast afleiðingarnar af þessu uppsafnaða vandamáli vera að dynja yfir af fullum þunga. Spurst hefur að Framleiðsluráð landbúnaðarins hafi sent kaupfélögum og öðrum sláturleyfishöfum um allt land kröfu um greiðslu útflutningsgjalds af kindakjöti - kröfu sem nemur í mörgum tilvikum 60–70 millj. kr. á sláturleyfishafa og allt upp í 150 millj. kr. Gjald þetta mun nema um 70 kr. á hvert kg dilkakjöts, þ. e. a. s. rétt um 1000 kr. á meðaldilk, og það þýðir fljótt á litið að bóndi með meðalsauðfjárbú fær á sig skell af völdum þessarar ákvörðunar sem nemur öðru hvorum megin við 1/2 millj. kr. Þetta mun vafalaust mörgum bóndanum þykja æðiískyggileg tíðindi, að ekki sé meira sagt. Segja má að með þessari gjaldtöku, um og yfir 1/2 millj. kr. á lítið bú, sé raunverulega verið að kippa rekstrargrundvellinum undan afkomu slíkra búa, og það er greinilegt að hér er á ferðinni slíkt vandamál fyrir fjöldann allan af bændum að ekki sér fyrir endann á. Vegna þess að þetta mál hefur alls ekki verið upplýst í fjölmiðlum og mér er ekki kunnugt um að nein tilkynning hafi verið send út um þetta mál, vil ég leyfa mér að spyrja hæstv. ráðh. nokkurra spurninga í þessu sambandi, en þessar spurningar hef ég þegar látið hann fá. Þær eru þannig: 1. Er það rétt, að ákvörðun hafi verið tekin um innheimtu útflutningsgjalds af kjöti sem nemur 70 kr. á hvert kg dilkakjöts og 35 kr. á kg ær- og hrútakjöts? 2. Ef svo er, gerir landbrh. sér ljósa grein fyrir því, hversu gífurleg kjaraskerðing er fólgin í þessari ákvörðun fyrir þá sem sauðfjárbúskap stunda? 3. Er það ætlun ríkisstj., að sauðfjárbændur beri slíkan skell án nokkurra gagnráðstafana til að rétta þeirra hlut? 4. Eru engar frekari ráðstafanir fyrirhugaðar til að auka sölu á dilkakjöti innanlands? 5. Eru engar ráðstafanir fyrirhugaðar til að skipuleggja betur framleiðslu á dilkakjöti innanlands í því skyni að samræma betur framboð og eftirspurn á inniendum markaði?

Landbrh. (Halldór E. Sigurðsson) : Herra forseti. Ég vona að mér leyfist að víkja nokkuð að því, sem hv. fyrirspyrjandi bar hér fram, áður en ég svara beint spurningum hans, því að þar ræddi hann almenns eðlis mál og byggði ekki á mikilli þekkingu, enda er ég ekkert hissa á því, þó að svo væri. Hv. 5. þm. Norðurl. v. taldi að ríkisstj. hefði ekkert gert landbúnaðinum til stuðnings nú á þessu eða s. l. ári. Hv. þm. telur að það hafi ekki verið til stuðnings landbúnaðinum, að á miðju sumri í fyrra voru niðurgreiðslur auknar um 1500 millj. kr., sem varð til þess að auka sölu á innanlandsmarkaði. Hann telur að það hafi ekki heldur verið til stuðnings landbúnaðinum þegar ákveðnar voru ullarniðurgreiðslurnar. Þær hafa staðið í nokkur ár, en hafa þó verulega verið hækkaðar á s. l. og þessu ári og eru nú um 650 millj. kr. sem í það eiga að fara, eða um 400 kr. á hvert ullarkg. Þetta þýðir að kjötið á innanlandsmarkaði hefur lækkað. Enn fremur hafa nú fyrir stuttu verið auknar niðurgreiðslur á kjöti á innanlandsmarkaði um 1300 millj. kr. Þessar tölur mínar, sem ég hef hér farið með eru miðaðar við ársverðlag. Enn fremur hefur nú um nokkurra mánaða skeið farið fram útsala á smjöri sem hefur gert það að verkum, að nokkur hundruð tonn af smjöri hafa selst, en smjörsala var algerlega komin í kyrrstöðu. Hér er um að ræða fjárhæð sem mun nema a. m. k. um eða yfir 200 millj. kr. Þegar þetta er tekið saman, þá er um 3 milljarða kr. að ræða. Er það verulega hærri fjárhæð en hinn margumtalaði söluskattur sem hv. þm. talaði um. Hv. þm. vitnaði svo til afkomu bændastéttarinnar og viðmiðunarstéttanna. Ég hef áður látið í ljós þá skoðun og byggt hana á rökum, að hér er ekki um haldgóðan samanburð að ræða vegna þeirrar breytingar sem gerð var á skattframtölum annars vegar og þessum samanburði. En nú ætla ég ekki að fara langt aftur í tímann, heldur hverfa til ársins sem er nýliðið, þess árs sem hv. þm. miðaði við og nefndi eitt mesta vandræðaárið. Ég hafði óskað eftir því, að Þjóðhagsstofnun gerði úrtak á tekjum bændastéttarinnar eins og gert er hjá öðrum stéttum: Hún hefur framkvæmt þetta. Þetta svar barst mér í dag. 200 bændur voru teknir til athugunar og var einungis tekið mið af þeim bændum sem höfðu landbúnað að aðalatvinnu. Athugun var gerð í öllum skattumdæmum landsins nema Reykjanesi. Og hver er niðurstaðan? Með leyfi hæstv. forseta er hún þessi: „Niðurstöður þessara athugana leiddu í ljós verulega hækkun tekna bænda á milli áranna 1976 og 1977 eða á bilinu 60–70% eftir því við hvaða tekjur er miðað. Þannig hækkuðu hreinar rekstrartekjur á landbúnaðarmeðaltali um 68%, heildartekjur bænda um 60% og nettótekjur um 65%. Athugun Þjóðhagsstofnunar á tekjum annarra stétta á árina 1977, úrtak úr skattframtölum í Reykjanes- og Reykjavíkurskattumdæmi, bendir til þess, að heildartekjur og nettótekjur hafi hækkað mun minna eða um 44–45%.“ Þessar athuganir renna stoðum undir þá skoðun Þjóðhagsstofnunar, sem sett var fram í jan. s. l. og birtist sem viðauki í skýrslu verðbólgunefndar að tekjur bænda hafi á síðasta ári hækkað mun meira en tekjur annarra stétta. Hv. 5. þm. Norðurl. v. virðist ekki hafa kynnt sér þetta, enda fsp. í öðrum tilgangi gerð. Út af fsp. vil ég segja það, að í bréfi, sem mér hefur að vísu ekki borist hingað enn þá, en ég fékk að heyra efni þess í morgun, kom eftirfarandi fram hjá forráðamönnum Stéttarsambands bænda, með leyfi hæstv. forseta. Þetta stendur í upphafi bréfs, sem er dags. 14. apríl og hafði verið sent rn., en er ekki komið hingað enn þá: „Eins og frá hefur verið greint á fundum í vetur og komið hefur fram í fréttum margsinnis, er ljóst að útflutningsbótaréttur bænda hjá ríkissjóði mun engan veginn nægja á þessu ári.“ Út af þeirri ákvarðanatöku, sem hv. 5. þm. Norðurl. v. spyr um, skal það tekið fram, að hún er gerð af framkvæmdanefnd Framleiðsluráðs, en hana skipa formaður, framkvæmdastjóri og Oddur Andrésson. Þar var þessi ákvörðun tekin. Þessi ákvörðun nefndarinnar var rædd á fundi í Framleiðsluráði sem haldinn var 21. þ. m. Þar kemur fram ágreiningur eða urðu skoðanaskipti hjá framleiðsluráðsmönnum um þessa tryggingu sem sett er til þess að öruggt sé að jafnar útborganir verði til sl aurleyfishafa, því hætta geti verið á því, að þeir, sem hafi minnst, geti verið búnir að selja allar sláturafurðir sínar og geti þess vegna ekki innt þetta gjald af hendi eða það gjald sem kynni að þurfa að inna af hendi ef til þess kæmi. Í þessu bréfi, sem mér var afhent í morgun, kemur þetta fram, með leyfi hæstv. forseta: „Ingi Tryggvason spurðist fyrir um hvort ekki hefðu komið til umr. önnur úrræði til tryggingar en að leggja þetta fé á bankabók. Formaður upplýsti að Seðlabankinn hefði ekki léð máls á öðrum tryggingum en þessum. Agnar Tryggvason taldi að leita bæri til landbrh. um liðveislu, sem gæti t. d. verið fólgin í því, að unnt væri að dreifa innheimtunni hjá sláturleyfishöfum á lengri tíma. Ingi tók undir þetta. Hann taldi nauðsyn á að innheimtunni yrði dreift meir en gert er ráð fyrir samkv. ákvörðun framkvæmdanefndar. Ingi lagði til, að haft yrði samband við landbrh., og óskaði þess, að hann freistaði þess að gera ráðstafanir sem draga mætti og dreifa innheimtu útflutningsgjalds á lengri tíma en nú er gert ráð fyrir. Till. var borin undir atkv. og samþykkt.“ Þetta bréf barst mér í morgun. Til frekari skýringar á þessu máli vil ég geta þess, að snemma í þessum mánuði ræddi ég ásamt deildarstjóranum í landbrn. við bankastjóra Seðlabankans, m. a. um rekstrarlán þau, sem í hönd fara, og svo hitt, að ljóst væri af tali þeirra, sem best væru að sér í þessum málum, að útflutningsuppbætur mundu ekki nægja á þessu ári, þ. e. að 10% skalinn yrði sprengdur. Hins vegar væri það ekki séð enn þá, hvort þetta reyndist rétt eða líkur væru á því eða hversu mikla fjárhæð væri hér um að ræða. Eitt af því, sem ég fór því fram á í þessum umr., var að Seðlabankinn innheimti ekki afurðalánin af þeim vörum sem út væri búið að flytja og ekki væri búið að greiða útflutningsbætur á. Þessi háttur var á hafður árið 1956 þegar greiðslur á útflutningsuppbótum voru svo mjög á eftir, eins og kunnugt er og þá var umtalað. Kannske var ekki svo mikið gert úr þessu máli þá, en mikils virði var það. Seðlabankinn hefur nú svarað því til, að þetta muni hann gera. Hann muni ekki innheimta þessi lán af þeim vörum sem út úr landinu hafa verið fluttar og útflutningsbætur væru ekki á greiddar. Hins vegar mun það hafa komið til tals í umr. milli formanns og framkvæmdastjóra Framleiðsluráðs, að þetta væri auðvitað gert gegn því, að Framleiðsluráðið ábyrgðist að greiðslan færi fram, þó að útflutningsbæturnar nægðu ekki. Mun hafa komið fram í umr. þeirra á milli, að rétt væri að binda fé til tryggingar þessu, svo að Framleiðsluráðið stæði ekki félaust uppi. Samkv. þeim upplýsingum, sem ég hef þegar fengið, er talið að eftir standi kannske um 500 millj. sem þarna munar á næstu 4 mánuðum, sem Seðlabankinn hefur lánað umfram það sem tekið er til trygginganna. Því að athuga möguleika á, hvort hægt væri að lengja þennan frest eða draga þessar greiðslur, hef ég að sjálfsögðu ekki haft neinn tíma til þess að sinna, þar sem mér barst ekki þessi ályktun fyrr en í morgun og hún var ekki gerð í samráði við landbrn., enda er það ekki rn. sem ber ábyrgð á greiðslunni ef fjármuni skorti. Hins vegar mun að sjálfsögðu verða leitast við að draga úr þessu til þess að átta sig betur á því, að hve miklu leyti eða hvort þarf að nota þetta fé til þess arna, eins og þarna er stefnt að. Hér er því ekki um gjaldtöku að ræða, eins og hv. 1. þm. Norðurl. v. vildi vera láta, nema ef þetta brestur, heldur er hér um tryggingu að ræða, ef svo skyldi fara að útflutningsverðmætin yrðu meiri en bótarétturinn er. T. d. var á s. l. hausti farin þessi leið, að taka þá slíkt gjald, en því var skilað aftur þar sem tókst, ég vil segja fyrir góða frammistöðu stjórnvalda, að koma þannig fyrir útflutningsbótaréttinum, að fullar útflutningsbætur náðust þá. Það leit um tíma út fyrir að það yrði nokkur upphæð sem þar vantaði, en það reyndist svo, að hún náðist að fullu. Nú er mér ljóst að ekki er hægt að taka neina ákvörðun um þennan þátt núna. Það getur ekki orðið fyrr en séð er hvernig málum kann að ljúka þegar upp verður staðið og verðlagsárið er búið. Mér er einnig tjáð að það séu nú líkur fyrir því, að jafnvel þótt taka yrði allt að því þetta gjald, þá mundi grundvallarverðið frá síðasta hausti nást. Þetta er mér tjáð, því að að sjálfsögðu hef ég ekki þekkingu á þessu. Ég vil þá segja það út af því sem fram kemur í þessum spurningum, að ríkisstj. hefur unnið mikið að þessum málum, eins og ég hef þegar bent á, með margvíslegum aðgerðum. En auk þess sem ég hef talið, þá hefur setið að störfum síðan í fyrra nefnd til að fjalla sérstaklega um markaðsmálin. Í ræðu þeirri, sem forseti Búnaðarþings flutti, og einnig minni ræðu við setningu Búnaðarþings í febrúar 1977, þá kom fram einmitt sú ósk, að þessi mál yrðu sérstaklega tekin til meðferðar. Það var gert og hefur nefnd verið að störfum síðan. Sú nefnd heldur fundi á hverjum þriðjudegi og í fsp.- tíma nú fyrir stuttu gerði ég grein fyrir störfum nefndarinnar að því leyti sem upplýsingar lágu þá fyrir. Það hefur verið ljóst þeim sem best þekkja, að til þess gæti komið að salan innanlands á landbúnaðarafurðum nægði ekki og farið yrði fram úr útflutningsuppbótaréttinum. Það er ekki svo, að aukist hafi framleiðsla á landbúnaðarvörum á öllum sviðum. En sérstaklega var það á s. l. ári, m. a. á mjólkinni. Það er núna ör aukning í mjólkurframleiðslunni. Útflutningsbótaréttinum er skipt á milli þessara greina og hvernig ráðstafað er tekjum þeim, sem þar eru umfram, er komið undir ákvörðun Framleiðsluráðs. Þess vegna held ég að ljóst sé, að það hafi verið mikið að þessum málum unnið. Það er líka ljóst, það hefur sýnt sig, að það hefur borið árangur. Það sýna tekjutölurnar frá s. l. ári. Einnig hefur sýnt sig, að salan á kjöti innanlands jókst um 10–15%, a. m. k. nú í marsmánuði, frá því sem var á árinu áður. Ég vil enn fremur minna á að afurðalán út á landbúnaðarafurðir á s. l. hausti urðu meiri en nokkru sinni fyrr og það svo, að í lok marsmánaðar voru lánin, sem þá stóðu úti, 73% hærri en á sama tíma í fyrra. Þess vegna er mikils virði að nú sé gengið að því að endurgreiða þessi lán ef útflutningsbæturnar nægja ekki til, en samkv. frásögn eða útreikningum Framleiðsluráðs er búið að greiða það miklar útflutningsbætur fyrir sauðfjárafurðir það sem af er þessu ári, að þeir telja sig þurfa að tryggja sig gagnvart þeim vanda sem hér er við að fást. Ég tel mig þá hafa upplýst að verulegu leyti það sem fram kom í fsp. hv. 5. þm. Norðurl. v. Ég vil endurtaka það, að ákvörðun framkvæmdanefndar Framleiðsluráðsins um gjaldtökuna er tekin til þess að tryggja að jöfnuður verði á milli sláturleyfishafa, en það leggist ekki allt á þá sem hafa mestar afurðir að selja, ef til þess þyrfti að grípa, sem ég geri ráð fyrir eftir þeim upplýsingum sem fyrir liggja, að taka aukagjald vegna þess að útflutningsuppbætur skorti. En að sjálfsögðu mun það verða mál sem stjórnvöld kunna að fjalla um á komandi hausti þegar dæmið liggur alveg fyrir.