Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Guðjón Guðlaugsson Jeg verð að líta svo á, sem það sje ekki óeðlilegt, þótt hæstv. stjórn leggi fyrir þingið frv. til tekjuauka, því að hin brýna þörf, sem er á því, er svo auðsæ, en jeg hjelt, að allir hefðu sjeð þörfina strax, og því hefði jeg vænst þess, að hæstv. stjórn hefði komið fyr fram með tekjuaukafrumvörp en raun hefir á orðið. Hæstv. fjármálaráðherra gat þess, að það hefðu verið gerðar breytingar á frv. frá því sem það var, er það lá hjer fyrir háttv. deild í fyrra, og er það rjett, en jeg verð að líta svo á, að þessar breytingar sjeu ekki til bóta, þótt þær sjeu til að auka tekjurnar, heldur sjeu þær miklu fremur axarsköft, sem ættu ekki þar að vera. Aðalbreytingin er að setja inn í frv. stimpilgjald á farmskrán sem er ekkert annað en útflutningsgjald á vöru þá, er við framleiðum, og sje jeg enga nauðsyn á að setja það inn í slíkan lagabálk sem þennan, þótt menn játuðu, að nauðsyn bryti lög, svo að lögleiða yrði skatt á framleiðsluna til bráðabirgða. Og mikið hefði mjer þótt eðlilegra, að útflutningsgjald þetta hefði verið sett í sjerstakt frv., og vil benda háttv. fjárhagsnefnd á það, enda þótt jeg dragi ekki í efa, að hún hafi opin augu fyrir því. Þetta útflutningsgjald er allhátt, 1% af verði vörunnar, einkum er þess er gætt, að það ætti ekkert að vera, því að það er miður heppilegt og ósanngjarnt, og auk þess er innifalið í verði vörunnar verð dýrrar aðfluttrar vöru, sem áður er búið að greiða vörutoll af. Þar má nefna bæði salt og tunnur, sem er dýr vara. Þetta gildir bæði um kjöt og síld. Og auk þess getur það komið fyrir, að oftar en einu sinni verði að greiða stimpilgjald af sömu vöru eða gjaldstofni. Sem dæmi þess skal jeg nefna: Kaupmaður gerir kaupsamning við annan kaupmann um að selja honum 500 tn. af kjöti. Verð þess mundi með verðlagi því, sem nú er, verða sem næst 70.000 krónur. Til þess að tryggja samninginn sem best lætur kaupandinn stimpilmerkja samninginn; það kostar 700 krónur; svo flytur hann út kjötið og verður þá að greiða 700 kr. í stimpilgjald, og loks greiðir hann kjötið með 70.000 kr. víxli; stimpilgjaldið af honum yrði 70 krónur. Stimpilgjald það, er landssjóður fær af þessu, verður því alls 700+700+70 eða alls 1.470 kr. Þetta verður þá alltilfinnanlegur skattur, einkum þegar þess er gætt, að um 30 kr. virði af hverri tunnu er áður búið að greiða af vörutoll, sem nú er hækkaður um 100% frá því sem var. Mjer dylst ekki, að þetta er harður skattur, sem ekki er lagður á nema í brýnustu neyð, og alls ekki má standa til langframa, en þá er betra að leggja hann á með sjerstökum lögum heldur en að fella hann inn í lagabálk, sem hvað grundvöllinn snertir á að standa um aldur og æfi. Í frv. er gert ráð fyrir, að það gildi til ársloka 1921, en þetta er of langur tími, og virðist mjer, að heppilegra hefði verið að láta lögin að eins gilda þar til heimsstyrjöldinni er lokið, því að við vonum í lengstu lög, að stríðinu verði fyr lokið. Þá vildi jeg beina því til nefndarinnar, hvort rjett sje að hafa eins hátt gjald og hjer er gert ráð fyrir af víxlum, sem ætlaðir eru til greiðslu eldri víxla, svo nefndum framlengingarvíxlum. Gjaldið virðist vera fullhátt. Ef maður tekur 10.000 kr. víxil og greiðir hann með 10 jöfnum afborgunum eða 1.000 kr. í hvert sinn, þá verður hann að greiða alls í stimpilgjald 55 krónur. Þetta verður fullhátt, ef víxillinn er má ske tekinn til þess eins, að geta haldið verslun sinni við og staðið í skilum um greiðslur sínar. Og oft eru víxlar til þess teknir. Í frv. er svo fyrir mælt, að stimpilgjald þurfi að greiða af afsölum fyrir fasteignum, sem skiftarjettur gefur út til erfingja búsins. Þar mætti líta á það, að erfðafjárgjaldið er orðið allhátt, og þetta er eiginlega viðbót við það. Væri rjettara, að slík afsöl þyrftu ekki stimplunar eða gjaldið væri þá mjög lágt. Loks skal jeg drepa á eitt atriði Borgarabrjef kosta nú 50 kr. Hjer er gert ráð fyrir, að greiða þurfi 100 kr. í stimpilgjald af þeim. Mjer finst það óviðkunnanlegt, að stimpilgjaldið sje 100% hærra en sjálft verðmætið Jeg hefði kunnað því betur, að borgarabrjefin sjálf hefðu verið hækkuð í verði upp í 100-150 kr., en stimpilgjaldið þeim mun lægra. Þessar athugasemdir eru að eins gerðar til athugunar fyrir nefndina, og vænti jeg þess, að hún yfirvegi þær og sjái, að þær eru rjettmætar.

Fjármálaráðherra (S. E.) Hv. 1. landsk.þm. (G. G.) vjek að því, að rjettara hefði verið, að tekjuaukafrumvörpin hefðu verið lögð fyr fyrir þingið, en jeg sje ekki betur en að enn þá sje nógur tími til þess, að þau geti náð fram að ganga. Ástæðan til þess, að stjórnin lagði ekki tekjuaukafrumvörpin fyr fyrir, var sú, að hún ætlaði sjer í öndverðu ekki að leggja slík frv. fyrir þingið, meðal annars vegna þess, að slík frumvörp áttu mjög örðugt uppdráttar á síðasta þingi, en nú sitja sömu fulltrúar á þingi og þá, svo að það væri ekki glæsilegt útlit fyrir, að þeim mundi byrja vel. En þegar stjórnin hafði lokið rannsókn sinni á búskap þjóðarinnar árið 1917, þá sá hún, að brýn nauðsyn var á að auka tekjur landssjóðsins, og þá bar hún fram frumvörp sín. En hún gat ekki lokið rannsókn þessari fyr en rjett fyrir þing, vegna þess að bókfærsla stjórnarráðsins er mjög gamaldags, svo að ekki er hægt að sjá hvernig hagurinn stendur fyr en reikningnum er að fullu lokið. En reikningsuppgerðinni var lokið fyr en venja er til hjá landsfjehirði, og var það að tilhlutun stjórnarinnar, og þá tók hún tekjuaukana strax til yfirvegunar. En jeg skal geta þess, að nú er verið að undirbúa breyting á bókfærslunni, svo að hægt verði að fylgjast með útgjöldunum. Og hv.þm. eru stjórninni sammála um það, að nauðsyn sje að auka tekjurnar; má sjá það best á því, að frv. þetta gekk mjög greiðlega gegnum Nd., og eins var með vörutollshækkunina, og 3. tekjuaukafrv., dýrtíðarskattinum, var vísað í fyrradag til fjárhagsnefndar Nd. Háttv. 4. landsk.þm. (G. G.) fann að stimpilgjaldinu fyrir farmskrárnar, og skal jeg játa það, að aðfinslur hans um það voru rjettar og eðlilegar. Jeg hefi aldrei dregið dul á það, að jeg er mótfallinn skatti á afurðir landsins, en hjer brýtur nauðsyn lög, því að það er knýjandi ástæða til að auka tekjur landssjóðs, og hins vegar fyrirsjáanlegt, að þetta frv. nær fram að ganga. Jeg er alveg samþykkur háttv. 4. landsk.þm. (G. G.) um, að þessi skattur eigi að eins að vera til bráðabirgða, og því samþykkur forsendum hans, en jeg get ekki verið honum samþykkur um ályktun þá, er hann dró af forsendunum, þá ályktun, að tryggara sje að hafa skatt þennan settan með sjerstökum lögum, svo að hann verði ekki til langframa. Jeg lít mótsett á það atriði; jeg tel miklu meiri trygging fyrir því, að hann verði til bráðabirgða, ef hann stendur í þessum lögum. Háttv. 4. landsk.þm. (G. G.) kom með dæmi þess, hversu oft væri hægt að greiða stimpilgjald af sömu vörunni, en jeg hygg, að dæmi hans sje ekki rjett. Hann gerði ráð fyrir samningsgjaldi, 700 kr., og svo farmskrárgjaldi, en jeg tel víst, að samningsgjald þetta falli burt. Oft er slíku komið í kring með símskeytum einum. Annars er það, þar sem stimpillög eru, að mörg ágreiningsatriði koma fram, sem þarf að úrskurða, og svo verður vitanlega hjer, en jeg sje ekki ástæðu til að fara að ræða þau við þessa umr. Þá fanst háttv.þm. (G. G.) óeðlilegt að greiða 100 kr. stimpilgjald af borgarabrjefi, þar sem brjefið sjálft kostaði að eins 50 krónur, en þetta rjettlætist af því, að gjaldið fyrir borgarabrjefið rennur í hlutaðeigandi sveitar- eða bæjarsjóð, en stimpilgjaldið í landssjóð Ef hækka hefði átt borgarabrjefin, svo að landssjóður hefði tekjur af því, þá þurfti til þess ný lög, og þá jafnframt að skifta gjaldinu milli sveitarsjóðs og landssjóðs. Þetta er miklu einfaldara.

Kristinn Daníelsson Það mun ekki vera til þess ætlast, að þessi 1. umr. verði löng, og síst að farið verði út í einstök atriði málsins. Það þýðir ekki heldur að tala um, hvort málið sje seint eða snemma inn á þingið komið; það verður að afgreiðast hvort heldur sem er. En gott gæti verið fyrir nefndina, sem fær málið til umsagnar, að heyra undirtektir manna við þessa umræðu. Þess vegna er það, að jeg tek nú til máls. Þetta er ekki í fyrsta sinn, sem frv. um stimpilgjald er borið fram í þinginu. Ef jeg man rjett, hefir það komið fram á þrem þingum, og verð jeg að lýsa yfir því, að jeg hefi í engu breytt fyrri skoðun minni, sem hefir verið sú, að það svaraði sjer ekki hjer á landi að innleiða stimpilgjald. Umstangið við undirbúning og innheimtu stimpilgjaldanna er svo mikið, og haftið, sem lagt er á viðskifti manna á milli, er svo tilfinnanlegt, að arðurinn af svona lögum svarar ekki til þess. Mjer finst leitt að vera á móti frv., sem stefnir að tekjuauka fyrir landssjóð, því að tekjuaukans er þörf, en það er sannfæring mín, að stimpilgjald eigi ekki við hjer á landi. Ef jeg væri því mótfallinn, að lagður væri skattur á framleiðsluna, þá mundi jeg áreiðanlega vera því mótfallinn, sem gert er ráð fyrir í þessu frv., að lagt sje stimpilgjald á farmskrár. Jeg segi þetta ekki af því, að jeg sje yfirleitt mótfallinn því, að leggja skatt á framleiðsluna. Jeg sje eigi, að neitt sje á móti því að leggja skatta eins á þá, sem framleiða og hafa eitthvað að selja og taka inn verð fyrir, eins og hina, sem kaupa, svo sem gert er með venjulegum tollum. En jeg tek þetta fram af því, að það væri ósk mín, að háttv. fjárhagsnefnd gæti snúið stimpilgjaldsfrv. upp í einhverskonar beint og brotaminna skattafrv., og mætti hún þá fremur búast við fylgi mínu. Vona jeg, að mönnum skiljist það, að jeg er ekki á móti tekjuaukanum. Fjármálaráðherrann tók það rjettilega fram, að hjer væri ekki að tala um nein bráðabirgðalög. Það er auðvitað mál, að ekki er hægt að leiða svo margbrotið kerfi, sem stimpilgjöld eru, í lög til bráðabirgða. Framkvæmd á slíkum lögum er svo margbrotin, umsvifamikil og kostnaðarsöm, að annaðhvort er að koma þeim á fyrir fult og alt, eða játa það algerlega vera. Það voru að eins þessar athugasemdir um aðalatriði, sem jeg vildi hreyfa við 1. umr. málsins.

Guðjón Guðlaugsson Jeg ætla ekki að fara að koma með aðfinslur við svar hæstv. fjármálaráðh.; svör hans í minn garð voru skýr og glögg. Jeg ætlaði að eins að bæta við einu atriði, sem jeg gleymdi áðan. Jeg vildi benda háttv. fjárhagsnefnd á b-lið 3. gr., sem er um stimpilgjald af farmskrám. Vandalaust er að ákveða stimpilgjaldið, þegar vörurnar eru seldar fob. Þá er bara, að miða við söluverðið óhaggað. En nú eru vörurnar oftast sendar óseldar, og enginn veit, hvað verðið muni verða, að frádregnum flutningskostnaði. Um það getur jafnvel verið ókleift að áætla. En fyrst ekki er hægt að miða við söluverðið, hvað væri þá á móti því, að miða stimpilgjaldið við kaupverðið? Það má telja víst, að kaupverðið er oftast sanngjarnt. Svona væri þessu best fyrir komið, og væri þá rjett að geta þess berum orðum í frv. Í frv. er gert ráð fyrir, að lögreglustjóri meti vöruna, ef hún er óseld, en á þessu geta orðið ýms vandkvæði. Sumstaðar býr lögreglustjóri mjög langt frá kaupstaðnum, sem flutt er út frá, og yrði því að hafa umboðsmann á staðnum. En vandkvæði geta verið á því að fá umboðsmann, sem er treystandi. í minni sýslu eru tvö kauptún mjög langt frá sýslumanni, og á hvorugum staðnum nema einn kaupmaður, og hann jafnframt afgreiðslumaður skipsins. Miður heppilegt væri það að láta afgreiðslumennina sjálfa meta sína eigin vöru, en á þessum stöðum er varla um aðra að velja. Eins býst jeg við að sje ástatt á mörgum öðrum stöðum.

Fjármálaráðherra (S. E.) Vegna þess, hve mikið háttv. 2. þm. G. K. (K. D.) gerði úr því, hvað þetta yrði umfangsmikið kerfi, skal jeg geta þess, að stjórnin mun koma þessu fyrir á svo einfaldan og fábrotinn hátt, sem mögulegt er. Það hefir jafnvel komið til mála, að frímerki verði notuð sem stimpilmerki. En um þetta er ekkert enn fastráðið. Viðvíkjandi ósk sama þm. (K. D.) um, að fram kæmi nýtt skattafrv., mjer skildist helst einhverskonar útflutningsskattsfrumv., skal jeg geta þess, að jeg er mjög efins um, að slíkt frv. næði fram að ganga í háttv.Nd. En háttv.Nd. tók þessu frv. vel, þar var það samþ. með 17:2 atkv. Um tillögu háttv. 4. landsk.þm. (G. G.) er það að segja, að hún er þess verð að verða tekin til athugunar, og vænti jeg, að háttv. fjárhagsnefnd muni gera það. Af stjórnarinnar hálfu mundi það engum ágreiningi valda; hún mundi að eins þakklát, ef fyndust auðveldari leiðir í þessu máli en hún hefir komið auga á.

Framsm. (Magnús Torfason) Að því leyti, er snertir ástæðurnar fyrir máli þessu, er nægilegt að vísa til álits háttv. fjárhagsnefndar Nd. og svo álits nefndarinnar, sem prentað er á þgskj. 272, en jeg vil þó taka það frekar fram en gert er í nefndarálitinu, að nefndin telur að eins fyrir þá sök rjett að lögleiða þennan skatt, er hefir í för með sjer mikla fyrirhöfn, umstang og almenn óþægindi, að inn í frv. hefir verið aukið ákvæði um stimpilskatt af farmskrám, svo að miklu meiri tekjuauki stafar af frv. þessu en stimpilgjöld gefa eftir venjulegum grundvelli. Um fyrstu brtt. nefndarinnar vil jeg láta mjer nægja að vísa til nefndarálitsins, og það því fremur, sem með öllu er óvíst, að frv. gildi sem lög lengur en eitt ár. Þegar um svo stuttan tíma er að ræða, er með öllu óþarft að fara að búa til stimpilmerki. Annars er till. að öðru leyti mest orðabreyting. Um 3 brtt. a hjá nefndinni vil jeg taka fram, að óljóst er í frv., hvort stimpilgjaldið á að vera 10 kr. eða alt framlag í fjelagið eigi að vera minst 10 kr. þegar staðfestingar er leitað. Brtt. miðar til að taka af allan vafa um þetta. Þá er 4. brtt. b, um að orðin „Vígslubrjef með 1 krónu“ falli niður. Það er af athugaleysi við meðferð málsins í háttv.Nd., að þetta er ekki felt niður, því að vígslubrjef eiga, eins og önnur leyfisbrjef, að stimplast með 5 krónum. Við 6. gr. d ber nefndin fram þá efnisbreytingu, að þegar launin eru 4.000 kr. eða meira, þá stimplist veitingarbrjefið með 20 kr., í stað 16 kr., eins og frv. gerir ráð fyrir. Þegar launin hafa náð þeirri upphæð, má segja, að þau sjeu orðin góð, og þá ekki of mikið, þó að stimpilgjaldið sje miðað við ½% af lægstu upphæð. Við 6. gr. ber nefndin fram brtt. Byggingarbrjef eru örsjaldan þinglesin, rjett einstöku sinnum húsaleigusamningar, en aftur eru alloft þinglesnir grunnleigusamningar í kaupstöðum. En gjald þetta er vanalega lítið, því að víðast eru lóðirnar litlar og ódýrar; venjulega greiða húsmenn í sjávarþorpum 12-20 kr. árgjald af grunni sínum. Gjald þetta mun því oftast ekki nema meiru en 3 kr. af grunni hverjum. 8. brtt. nefndarinnar er um að lækka um helming stimpilgjald af erfðaskrám, eða færa það úr 10 kr. niður í 5 krónur. Það er oftast enginn ávinningur að því fyrir þann, er gerir erfðaskrárnar, og vanalegast er einvörðungu um litlar upphæðir að ræða; það er því ekki ástæða til að leggja hátt stimpilgjald á það. En auk þess gæti hátt stimpilgjald á erfðaskrám leitt til þess, að erfðaskrárgefendur hliðruðu sjer heldur hjá því að fara til notarii publici er þeir semdu erfðaskrárnar, og það er ekki holt að draga úr því. Það er best, að þær sjeu sem tryggast og lögformlegast úr garði gerðar, og vottorð notarii publici fyrir undirskrift erfðaskrárgefanda miðar að því. 11. brtt., við 10. gr., er talsverð efnisbreyting. Till. þessi kemur til af því, að þegar stimpla á allar farmskrár, þá getur það hæglega eins komið fyrir, að farmskrá sje skotið undan stimplun, eins og að skip láti frá landi án þess að greiða útflutningsgjald. Nefndinni hefir því þótt rjett að gera ráð fyrir þessu, og hefir því tekið það upp í greinina. Síðast í 10. gr. er gert ráð fyrir, að skjóta megi úrskurði til yfirrjettar, en í 13. gr. stendur, að skjóta megi málinu til dómstólanna. Þetta fellur ekki saman. Samkvæmt 13. gr. má fara til hæstarjettar með mál um stimpilskyldu eða upphæð gjaldsins, en samkvæmt 10. gr. er ekki hægt að fara lengra en til yfirdómsins með mál þau, er varða beinlínis mannorð manna. Það sjá allir, að þetta nær engri átt og að það er sjálfsagt, að hægt sje að reka mál fyrir brot gegn 10. gr. alla leið til hæstarjettar. Að því miðar brtt. nefndarinnar. 12. brtt. nefndarinnar er til þess gerð, að færa 12 gr. frv. til betra máls. Loks er 13. brtt. nefndarinnar við 14. gr.; þar er nefndin ekki á eitt sátt. Jeg fyrir mitt leyti get ekki greitt frv. þessu atkvæði mitt nema því að eins, að það verði látið gilda til 1921, því þó að við ættum að endurskoða frv. að ári, þá væri ekki hægt að gera það svo, að vel væri, því að þá vantaði alla reynslu fyrir lögunum og reikningarnir væru ekki endurskoðaðir. Endurskoðun á lögunum næsta ár gæti því ekki gert annað en að fella niður skattskylduna af farmskránum, en það er aðalatriði laganna og hið eina í þeim, er gefur verulegar tekjur. Og þar sem nefndin leggur til, að frv. sje samþykt einmitt vegna þessa ákvæðis, þá væri það býsna einkennilegt að ætla sjer nú þegar að endurskoða þau á næsta þingi til þess eins að fella þetta ákvæði niður. En komi fram verulegir gallar á lögunum, þá er jeg viss um, að hæstv. stjórn kemur fram með lagfæringar á þeim. Að síðustu skal jeg enn þá taka það skýrt og skorinort fram, að nefndin er með frv. þessu eingöngu vegna þurftar landssjóðsins á tekjuauka.

Jóhannes Jóhannesson Því miður hefir mjer ekki unnist tími til þess að athuga frv. eins vel og þyrfti, en jeg vil þó leyfa mjer að bera fram nokkrar athugasemdir með þeirri ósk, að háttv. nefnd taki þær til yfirvegunar til næstu umræðu. Í 2. gr. frv. er kveðið svo á, að stjórnin megi greiða 2 af hundraði af þeirri upphæð, sem inn kemur við söluna, í innheimtulaun. Þessi sölulaun, 2%, eru, að því er mjer finst, óforsvaranlega lág, og skal jeg í því sambandi benda á, að sölulaun af frímerkjum er 4%, og þó að sölulaunin sjeu svona lág, þá er sá, sem sjer um stimplunina, skyldur til þess, samkvæmt 9. gr., að veita frest á skattgreiðslunni, en ber þó samkvæmt 11. gr. fulla ábyrgð á gjaldinu. Fyrir þessa ábyrgð, reikningsskil og stimplun, á hann að fá 2%. Jeg skil ekki, að það verði sótt eftir þeim starfa. En ef til vill er það ætlun þingsins að krefjast þessa af embættismönnum landsins, án nokkurs tillits til þess, hvort borgunin, sem þeir fá, er sæmileg eða ekki. Þá er í 4. gr. talað um, að stimpla skuli skjöl um sölu fasteigna og skipa, hvort heldur eru kaupsamningar, makaskiftabrjef, gjafabrjef, próventusamningar eða önnur slík skjöl. Mjer finst þetta ekki heppilega orðað, þar sem strax á eftir sölu er verið að tala um gjafabrjef. Jeg vildi því beina því til háttv. nefndar að lagfæra orðalagið um þetta. Í 5. gr. er talað um, að stimpla skuli fjelagssamninga um leið og þeir eru staðfestir eða þinglesnir. En nú eru þeir sjaldan þinglesnir eða staðfestir, en aftur eru þeir oft skrásettir. Ef þá á að stimpla þá, þá ætti að bæta „skrásettir“ inn í greinina. Í sömu grein og í sama staflið er sagt, að sje fasteign eða skip afhent fjelaginu til eignar og umráða, þá skuli greiða stimpilgjald, er nemi 1% af verðhæðinni, en nú kemur það oft fyrir, að fasteignir eða skip eru afhent öðrum til eignar á þann hátt, að nýi eigandinn tekur að eins að sjer skuldir þær, er hvíla á eigninni, en þá á að stimpla það líka samkvæmt sömu grein, staflið e, um yfirfærslu á skyldum skuldunauts til annars. Í c-lið eru vígslubrjef tekin undan og ekki ætlast til nema einnar krónu stimpilgjalds af þeim. En hjer verður þess að gæta, að nú hafa menn jafnt leyfi til að giftast borgaralega eins og kirkjulega, og ætti því samræmis vegna að sjá svo til, að stimpilgjald lendi jafnt á þeim, sem gefin eru saman borgaralega, eins og hinum, sem velja kirkjulega vígslu, þannig, að sama stimpilgjald verði á leyfisbrjefum til undanþágu frá hjúskaparlýsingu og hjónavígslubrjefum. Í d-lið er svo ákveðið: „Embættisveitingabrjef eða sýslanabrjef,sem stjórnarvöld veita, skal stimpla þannig“ o. s. frv. Jeg vil að eins benda á, að þar undir hljóta að heyra skipunarbrjef fyrir hreppstjóra og yfirsetukonur, auk ýmsra annara launalágra sýslunarmanna. - Undir leyfisbrjefin heyra að sjálfsögðu leyfisbrjef til lausamensku, og hækkar verð á þeim þá vegna stimpilgjaldsins um meira en helming, og virðist það nokkuð mikil verðhækkun. Í f-lið stendur: „Fullkomnar dómsgerðir eða aðrar rjettargerðir in forma fyrir hjeraðsrjetti skal stimpla með 2 krónum“. Hjer er engin undantekning gerð, þótt rjettargerðirnar snerti opinber mál, og er þó víst ætlast til, að þær sjeu undanteknar. Má vera, að það eigi að felast í 1. gr. En nægilega skýrt kemur það ekki fram í greininni. I-liður hljóðar svo: „Byggingarbrjef og leigusamninga skal stimpla“ o s. frv. En um það stendur ekkert, hvort brjefin eða samningarnir skuli því að eins stimpluð, að þau sjeu þinglesin. Hjer er og engin undantekning gerð um þjóðjarðir og kirkjujarðir. Þá er eftir síðasti liður 6. greinar. Þar stendur svo: „Ákvæði um, að ekkja skuli sitja í óskiftu búi, skal stimpla með 1 krónu, ef þau eru sjerstaklega gerð“. Hjer er víst átt við það, ef maður veitir í erfðaskrá ekkju sinni rjett til að sitja í óskiftu búi, og ætti því að stimpla slíka erfðaskrá eins og aðrar erfðaskrár. Í 7. gr. stendur: „Erlendir víxlar og ávísanir eru þá fyrst stimpilskyldir, er þeir eru samþyktir, og víxlar og ávísanir, sem eiga að greiðast við sýningu, um leið og þeir eru innleystir“. En nú getur farið svo, að víxlarnir verði alls ekki greiddir hjer. Það getur hugsast, að menn láti dæma sig til þess að greiða útlenda víxla af þeirri ástæðu, að það verði þeim kostnaðarminna en að greiða stimpilgjaldið. - Í síðustu málsgrein 7. greinar er svo ákveðið, að bankar og sparisjóðir skuli „annast innheimtu stimpilgjaldsins og afgreiðslu þess í landssjóð“. En hvaða líkur eru til, að þessar stofnanir vilji taka þetta að sjer fyrir þau ómakslaun, sem lögin ákveða, 2 af hundraði? Er ekki líklegast, að lánstofnanirnar segist helst vilja vera lausar við þess háttar „forretningu“? Í 9. gr. er innheimtumönnum gert að skyldu að lána mönnum stimpilgjaldið, ef það getur valdið þeim rjettarmissi eða verulegum óþægindum að synja um stimplun skjals og afgreiðslu, en samkvæmt 11. gr. ber innheimtumaður og ábyrgð á stimpilgjaldinu. Hann ber ábyrgð á því fje, sem hann er skyldugur að lána öðrum. Þetta er ótækt, og má ekki svo búið standa. Í 10. gr. stendur: „Sektina ákveður lögreglustjóri með úrskurði, er áfrýja má til yfirrjettar“. Eftir þessu getur bæjarfógeti hjer í Reykjavík ekki kveðið upp úrskurð um þessi efni. Ákvæði 11. greinar um ábyrgðina hefi jeg áður minst á. Í 12. gr. stendur, að „sá einn svari til sekta, sem gerst hefir sekur í brotinu“. En stundum gæti leikið vafi á því, hver er sekur í brotinu, ef ekki er frekar til tekið en hjer er gert. Við hvað er átt með þessum orðum 1. greinar: „Ákvörðunum þeim og úrskurðum, sem lögmætur innheimtumaður stimpilgjalds gerir“ o. s. frv.? Er átt við úrskurði, sem bankar og sparisjóðir gera um stimpilskyldu eða upphæð gjaldsins? Eins og jeg tók fram í byrjun, skýt jeg þessum athugasemdum fram til athugunar í nefnd þeirri, sem fjallar um þetta mál.

Sigurjón Friðjónsson Jeg var mótfallinn þessu frv. við 1. umr. og er það enn. Jeg lít svo á, að tekjuauki af eiginlegu stimpilgjaldi sje svo lítill, að ekki svari kostnaði að setja lög um það efni. Mjer skildist líka á frsm. (M. T.), að hann væri á sama máli um eiginleg stimpilgjaldslög. En töluverðar tekjur muni verða af farmskírteinunum. Stimpilgjald á farmskírteinum er í raun og veru ekkert annað en útflutningsgjald. Hingað til hafa útflutningsgjöld ekki verið vinsæl hjer á landi, og er síst ástæða til að auka þau nú á þessum tímum. En þó að jeg fyrir mitt leyti gæti aðhylst einhvern beinan skatt af útfluttum vörum þá get jeg ekki með nokkru móti stutt að því, að hann verði lagður á grímuklæddur sem stimpilgjald.

Fjármálaráðherra (S. E.) Jeg er nefndinni þakklátur fyrir undirtektir hennar undir frv. Brtt. hefir hún að vísu gert, en jeg sje ekki ástæðu til þess að eyða mörgum orðum um þær, því að þær hafa engin veruleg áhrif á þann tekjuauka, sem lögunum er ætlað að gefa. Sumar orðabreytingar nefndarinnar álít jeg að sjeu til bóta. Að því er snertir fyrri brtt. við 10. gr. skal jeg geta þess, að hún felur ekkert í sjer, sem ekki felst í 10. gr. frv; en hún er skýrari og því til bóta. - Að eins ein brtt. er veruleg, sú, að lögin gildi til 1919, í staðinn fyrir til 1921, eins og í frv. stendur. Mjer þykir það koma nægilega ákveðið fram, að þessi lög eru að eins til bráðabirgða, þótt þau sjeu látin gilda til 1921. Það yrði og of stuttur prófunartími fyrir lögin að standa að eins til næsta þings. Hins vegar er þetta ekki í mínum augum neitt aðalatriði. Því að þótt þessi brtt. verði samþ., er jeg viss um, að lögin fái að standa til 1921. Í tilefni af ræðu háttv. 1. landsk.varaþm. (S. F.) skal jeg geta, þess, að það hefir engin dul verið dregin á það, að stimpilgjaldið á farmskrám er í raun og veru útflutningsgjald. Það er ekki heldur rjett, að gjaldið af farmskrám sje það eina, sem verulega muni um. Það er örðugt að segja um það, hve miklu það nemi, sem þinglesið er árlega í landinu, en ekki mun ofætlað, að það sje fyrir 10 miljónir kr. Skatturinn af því mundi nema 100 þús. kr. Víxla má reikna um 50 miljónir króna á ári. Það ætti því að sjást, þótt jeg nefni ekki fleira, að farmskrárnar verða ekki einar um það að gefa tekjuaukann. Um athugasemdir háttv.þm. Seyðf. (Jóh. Jóh.) þarf jeg fátt að segja. Þær komu lítið víð fjárhagsatriði þessa máls, að öðru leyti en því, að hann taldi of lágt innheimtugjaldið. En þetta er orðinn gamall siður hjer á landi, að fela sýslumönnum og lögreglustjórum mikil störf fyrir lítil ómakslaun. Hvað ábyrgð innheimtumanna snertir, býst jeg ekki við, að hún verði neitt hættuleg. Innheimtumennirnir ráða sjálfir hverjum þeir lána  (Jóh. Jóh.: Nei, þeir eru beint skyldaðir til þess að lána)  . Það finst mjer ekki heldur skifta máli, þótt nokkurt gjald lendi á skipunarbrjefum hreppstjóra og yfirsetukvenna. Annars skal jeg ekki segja fleira um þessar athugasemdir hv.þm. Seyðf. (Jóh. Jóh.). Sumar voru kannske sanngjarnar,og býst jeg við, að hv. nefnd taki þær til íhugunar.

Magnús Kristjánsson Jafnvel þótt mjer sje ljóst, að margir agnúar eru á þessu frv., ýmist fyrirsjáanlegir eða ófyrirsjáanlegir, mun jeg ekki leggjast á móti því, og það af þeirri ástæðu, að tekjuaukaþörf landssjóðs er svo mikil. Að mínu áliti hefði þurft að undirbúa þetta mál betur en gert hefir verið. Nefndin hefir lítið úr því bætt. Brtt. hennar eru ekki mikils verðar, og jafnvel álitamál, hvort þær eru til bóta. Læt jeg mjer í ljettu rúmi liggja, hvort þær verða samþyktar eða ekki. Það er eitt atriði í frv., sem mig langaði til að spyrjast fyrir um hvernig eigi að skilja. Þar er talað um, að afgreiðslumenn skipa eigi að bera ábyrgð á stimpilgjaldi af farmskrám. En hverjir eru „afgreiðslumenn skipa“? Helst gæti jeg búist við, að það sje lögreglustjórinn. En nú eiga lögreglustjórarnir að hafa eftirlit með afgreiðslumönnunum, m. ö. o. með sjálfum sjer. Það er víst, að þetta getur valdið misskilningi, því að sjerstaka afgreiðslumenn hafa ekki önnur skip en þau, sem sigla eftir föstum áætlunum. Mjer er og óljóst, af hverju leggja á 5.000 króna Sekt við, ef farmskrár eru ekki stimplaðar, en alt aðrar reglur eiga að gilda um undandrátt á öðrum skjölum; þá á sem sje að gjalda hundraðsgjald af verðmæti skjalsins. Jeg skil ekki, af hverju þetta háa sektarákvæði er sett um þessa einu tegund stimpilskyldra skjala. Jeg sje ekki ástæðu til þess að hagga samræminu vegna þessara skjala einna. Jeg vona, að háttv. nefnd taki þetta atriði, farmskrárnar, til sjerstakrar íhugunar. Eins og ákvæðin eru um þær nú, gæti það valdið töfum á ferðum skipa. Enginn afgreiðslumaður mun þora að byrja að ferma fyr en farmskrárnar eru komnar stimplaðar í hans hendur. Þetta gæti valdið miklum óþægindum, því að oft er ekki ákveðið upp á hár, hve mikið eigi að fara með skipi, þótt byrjað sje að ferma það. Þetta er að mínu áliti stærsta atriðið í þessu máli, mikilsverðara en allar aðrar athugahugasemdir, sem komið hafa fram í umræðunum.

Frsm. (Magnús Torfason) Jeg get verið háttv.þm. Seyðf. (Jóh. Jóh.) þakklátur fyrir athugasemdir hans, því að þær hagga ekki við brtt. nefndarinnar. Þótt svo fari, að lög þessi um stimpilgjald verði almenn, þá er ekki hægt að ætlast til þess, að þau sjeu algerlega tæmandi þegar í stað. Hjer er ekki heldur gert ráð fyrir stimpilskatti af öllum skjölum. Jeg get tekið til dæmis vöruvottorð, sem ekki eru hjer með talin, sömuleiðis fararleyfisbrjef, sem líka er slept. En þar sem hjer hefir verið getið um lausamenskubrjef, þá skal jeg geta þess, að jeg skildi greinina svo, að þau heyrðu þar ekki undir, því að upptalningin sýnir, að þar er að eins átt við leyfisbrjef með konungsinnsigli. Það var talað um, að gjaldið væri lágt, en miðað við frímerkjagjaldið er það ekki lágt, þar sem hjer er um miklu hærri upphæðir að ræða. Að því er ábyrgðina snertir, þá vil jeg benda á, að við lögreglustjórar höfum átt því að venjast að bera ábyrgð á allri okkar innheimtu og það líka fyrir 2% þóknun. En það er ekki svo að skilja, að jeg líti svo á, að gjaldið mætti alls ekki vera hærra. Um vígslubrjefin er það að segja, að brtt. nefndarinnar fer fram á að sleppa þeim líka, til þess að fá samræmi í greinina, og nefndin leit svo á, að fólk mundi helst hafa ráð á að fórna 5 kr., er það gifti sig. Það mundi ekki seinna vænna. Að því er snertir opinberar fullkomnar dómsgerðir, þá er ekki til þess ætlast, að valdsmaður taki gjaldið af sjálfum sjer, heldur er átt við, að maður kemur til yfirvaldanna og beiðist afgreiðslu. Viðvíkjandi því, sem háttv.þm. Seyðf. (Jóh. Jóh.) sagði um 9. gr. frv., um frestun á greiðslu gjaldsins, þá lít jeg svo á, að sje fresturinn gefinn, þá geti viðkomandi valdsmaður enga ábyrgð haft á því gjaldi. Annars er það vani, að innheimtumaður hafi rjett til að heimta gjaldið áður en skjalið er látið af hendi. Í því sambandi vil jeg svara því, sem háttv.þm. Ak. (M. K.) sagði um afgreiðslumenn skipa. Með því er að sjálfsögðu átt við afgreiðslumenn áætlunarskipa, þá menn, sem hafa við það sjerstaka stöðu. En vitanlega hefir lögreglustjóri í hendi sjer að afgreiða ekki skipaskjölin fyr en hann hefir fengið farmskírteinin. En þá er það gert til að ljetta undir, að skrifa megi undir, þótt farmskírteinin sjeu ekki í fullu lagi. Getur það oft komið sjer vel, til þess að þurfa ekki að hefta það, að skip komist út. Jeg get tekið undir það með háttv.þm. Ak. (M. K ), að margar af brtt. nefndarinnar eru ekki stórvægilegar, en hún áleit það skyldu sína að færa til betra vegar, þar sem hún sá þess kost. Að sjálfsögðu mun nefndin einnig taka til athugunar bendingar háttv.þm. Seyðf. (Jóh. Jóh.) til 3. umr.

Fjármálaráðherra (S. E.) Það er eðlilegt, þegar slíkt frv. sem þetta kemur fram, að ýmislegt þyki við það að athuga. Og alstaðar, þar sem stimpilgjaldslög eru, hefir orðið að kveða upp fjölda úrskurða um einstök tilfelli. T. d. í Danmörku er nú orðið aragrúi til af slíkum úrskurðum, og hygg jeg, að nú muni skapaður fastur „praxis“ í þessu efni. En það var aðallega vegna orða háttv.þm. Ak. (M. K.) að jeg stóð upp. Með afgreiðslumanni skipa er í lögum þessum ekki átt við lögreglustjóra, heldur þá, sem hafa afgreiðslu skipanna yfir höfuð á hendi, taka á móti vörum í þau o. s. frv. Get jeg bent á t. d. afgreiðslumann Eimskipafjelagsins eða Sameinaða fjelagsins o. s. frv. Og sektin er ákveðin svona há vegna þess, að þetta er svo verulegur liður í lögunum, að þetta komi tilgreina.

Kristinn Daníelsson Jeg er samdóma háttv. nefnd um forsendur hennar, sem hún vísar til í nál.Nd.-nefndarinnar. En jeg skil ekki, hvernig hún getur komist að þeirri niðurstöðu, sem raun hefir á orðið. Jeg lít svo á, að hún hefði átt að komast að þeirri niðurstöðu, að ekki væri hægt að samþ. frv. að svo komnu. Allir eru á einu máli um það, að frv. þetta felur í sjer þungar kvaðir, og hinu er mjög hætt við, að árangurinn verði lítill. Það hækkar allmikið gjöldin á viðskiftum manna frá því, sem þau eru ákveðin í aukatekjulögunum. En þegar þau voru endurskoðuð síðast, voru sumir liðir hækkaðir einmitt með tilliti til þess, að stimpilgjald var ekki til. En við undirbúning og framkvæmdir laga þessara hlýtur að verða svo mikið umstang og tilkostnaður, að naumast munu tekjurnar verða því tilsvarandi, þegar þetta er orðið að hreinum stimpilgjaldslögum og búið er að sníða burt alt, sem ekki á þar heima. Jeg verð að vísu að játa það, að auka þurfi tekjur landssjóðs, en nefndin hefði átt að velja til þess aðrar leiðir, og mundi henni hafa gefist nægur tími til þess eftir öllu útliti nú. Það hefði t. d. mátt hækka aukatekjurnar til bráðabirgða, enda þótt vafasamt sje, að viðskifti manna þoli það. Það mátti líka leggja hreint útflutningsgjald á, í staðinn fyrir stimpilgjald á farmskrár. Jeg felst á það, að þörf sje fjárins, en jeg lít svo á, að fara mætti betri leiðir. Jeg hefi ekki haft tíma til að rannsaka málið ítarlega og lesa frv. saman við aukatekjulögin. En jeg vil benda á það, að t. d. þinglestrargjaldið er þegar orðið allhátt áður en þessu er við bætt. Brtt. nefndarinnar álít jeg að sjeu yfirleitt til bóta, og mun jeg því greiða þeim atkv., ef til þess kemur, að frv. fái að ganga fram. Við brtt. við 7. gr. frv., að í stað orðsins „framlengdur“ komi „endurnýjaður“, vil jeg gera þá athugasemd, að mjer fyndist rjettast, að það ákvæði væri felt alveg í burt. Jeg lít svo á, að það geti ekki komið til mála að leggja þetta á framlengdan víxil. Jeg hefi heyrt skírskotað til þess gjalds, sem bankarnir leggja á framlengingu víxla, en jeg lít svo á, að fremur væri ástæða til að draga úr því en að á það sje bætandi. Um ártalið vil jeg geta þess, að jeg felli mig betur við 1919, því að jeg lít svo á, að með því sje það enn þá skýrar ákveðið, að hjer sje um bráðabirgðaráðstafanir einar að ræða.

Magnús Kristjánsson Það voru að eins fá orð út af skýringu hæstv. fjármálaráðherra á niðurlagi 10. gr. Ef sá skilningur á að verða fastur í framkvæmdunum, þá tel jeg nauðsynlegt, að bætt sje inn í málsgreinina, að þar sje átt við afgreiðslumenn skipa, er sigla eftir föstum áætlunum. En hvers vegna er verið að leggja þeim þyngri skyldur á herðar en öðrum, þar sem það er þó viðurkent, að lögreglustjórinn hefir aðalumsjónina á hendi? Auk þess er ákvæði þetta illframkvæmanlegt, nema í samvinnu við skipstjórann. Ákvæðið ætti því að vera þannig, að afgreiðslumaður og skipstjóri sæju um, að farmskírteinin væru afhent, og væri það frekar viðunandi. Líka teldi jeg rjettara, að lágmark sektanna væri einnig ákveðið, t. d. 50–5.000 kr. Brotin yrðu auðvitað mjög misjöfn, og væri því ekki rjett að gefa undir fótinn með, að hæstu sektum yrði beitt fyrir lítils háttar brot. Jeg gæti að vísu komið með brtt. um þessi atriði, en jeg tel betra, að nefndin geri það, því að brtt. frá nefndum hafa altaf meiri líkur til að verða samþyktar.

Fjármálaráðherra (S. E.) Það er að eins stutt athugasemd. Viðvíkjandi afgreiðslumönnunum er hjer ekki að eins átt við afgreiðslumenn skipa, sem fara eftir föstum áætlunum, heldur alla þá, er sjá um flutning á vörum úr skipum og í. Athugasemdir háttv. 2. þm. G. K. (K. D.) voru flestar almenns eðlis og hefðu því átt frekar að koma við 1. umr. En jeg skal taka það fram, að tekjuaukinn, sem leiðir af lögunum, er alls ekki svo lítill. jafnvel þótt farmskránum væri slept. Jeg geri ráð fyrir, að hann yrði alls ekki minni en 200 þús. krónur. Umstang hlýtur auðvitað að verða talsvert, en þrátt fyrir það hefir samskonar lögum víða verið komið á. Og jeg álít það alls ekki ranglátt, þótt gjöld þessi sjeu hækkuð nú. Fasteignir hafa hækkað mjög í verði, og vitanlegt er, að gróði á húseignum hjer er mikill; mikið af gjöldum þessum mundi því ekki koma hart niður. Um víxlana er það að segja, að það eru venjulega velmegandi menn, sem með stóru víxlana fara, og mundi gjaldið þar því lenda á breiðu baki. En það er gefinn hlutur, að ekki er hægt að finna þann skattstofn, að hvergi þyki koma hart niður. Jeg vona því, að frv. þetta fái að ganga fram, en sjálfsagt verða farmskrárnar dregnar út eins fljótt og hægt er.

Frsm. (Magnús Torfason) Það er út af orðum háttv. 2. þm. G. K. (K. D), að jeg tek aftur til máls. Hann sagði, að samkvæmt forsendunum hefði nefndin ekki átt að leggja það til, að frv. yrði samþ. Jeg sje ekki betur en að þar sem hann vísar til forsendna þeirra, sem koma fram í nál.Nd., þá stefni orð hans til þeirrar háttv. nefndar líka.  (K. D.: Alveg rjett)  . En nú þykir það ekki álitamál, að teknanna sje full þörf, og vorum við því neyddir til að leggja það til, að frv. verði samþykt, þrátt fyrir það þótt við gerum það nauðugir. Þetta eru að vísu þungar kvaðir, en með öðru móti er ekki hægt að fá mikið í aðra hönd. Sami háttv.þm. (K. D.) vildi, að nefndin fyndi aðrar nýjar leiðir, t. d. útflutningsgjald. En þess verður að gæta, að ef lagt væri fram frv. um útflutningsgjald, og alt væri sundurliðað, þá mundi það alls ekki ná fram að ganga hjer á þingi. En það er erfitt að finna skattstofna þegar illa árar, eins og nú, og atvinnuvegir eru að rýrna og sumir komnir í kalda kol. Um undirbúning málsins er það að segja, að hann hefir verið þó nokkur. Það var fyrst borið fram af skattanefndinni 1907 og hefir komið fram oftar á þingi síðan. Um brtt. nefndarinnar um framlenging víxla skal jeg geta þess, að nefndin leit svo á, að það væri í rauninni ekkert til, sem kallast framlengdur víxill, heldur væri þar um nýjan víxil að ræða. Gjaldið er hjer ekki miðað við gjald það, sem bankarnir taka, því að, eins og kunnugt er, þeir leggja þyngri kvaðir á þegar víxillinn er endurnýjaður, en hjer haldast sömu kvaðir, en nefndin leit svo á, að það væri ekki rjett að veita mönnum ívilnum fyrir að ríða víxlum. Skipstjórar hafa oft ekkert að segja yfir farmskírteinum og geta jafnvel ekki sjeð um þetta. Ef skipstjórar láta eitthvað fara með skipinu óstimplað, þá er það valdsmannanna að athuga það, en vitanlega taka þeir tillit til þess, hve syndin er stór. Jeg verð að halda því fram, að meiningarlaust sje að vera að samþykkja stimpillögin fyrir að eins eitt ár, heldur eigi þau að gilda til 1921, eins og frv. gerir ráð fyrir.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Þó að fram hafi komið raddir gegn þessu frv. hjer í háttv. deild, þá vona jeg samt, að frv. fái framgang. Það var líkt ástatt í Nd. Sumir höfðu þar ýmislegt að athuga við frv., en jafnframt hafði deildin glögt auga fyrir þörfinni á tekjuauka, og hann hlýtur líka að verða svo, að talsverðu munar, ef frv. verður samþykt. Jeg vil eindregið hvetja háttv. deild til þess að samþykkja síðustu gr. frv. óbreytta, um að lögin skuli gilda til ársloka 1921, en ekki till. nefndarinnar, um að þau gildi að eins til 1919, því að fari svo ólíklega, að laganna verði ekki þörf á næsta þingi, þá má nema tímatakmarkið úr gildi þá. Ef til vill verður þá líka farmgjaldið tekið út úr og sett sem sjerstakt útflutningsgjald.

Halldór Steinsson Jeg vildi að eins segja örfá orð út af ummælum hæstv. atvinnumálaráðherra og háttv. framsögumanns (M. T.) og um leið gera grein fyrir atkv. mínu í þessu máli. Síðasta brtt. er í fylsta samræmi við álit nefndarinnar á þessu frv. yfir höfuð, því að henni er í raun og veru mjög óljúft að samþykkja frv. og hefir að eins gert það með tilliti til þess, hve hagur landssjóðs er bágborinn. En þetta ákvæði, að lögin gildi ekki lengur en til 31. desbr. 1919, bendir þó fremur til þess, að lögin eigi ekki að standa um aldur og æfi. Þess vegna vill nefndin hafa það. Í raun og veru ætti ekki að vera stimpilgjald á farmskrám, og væri sú leið eðlilegri að ákveða til bráðabirgða útflutningsgjald með sjerstökum lögum. Þótt jeg yfirleitt sje andvígur útflutningsgjaldi á innlendum afurðum, þá lít jeg svo á, að hjá því verði tæplega komist á þessum tímum. Hins vegar legg jeg áherslu á, að slíkt gjald sje að eins ákveðið til bráðabirgða, hvort sem það er í stimpillögum eða með sjerstökum lögum, og get því ekki greitt frv. í heild sinni atkvæði, nema síðustu brtt. nefndarinnar nái fram að ganga.

Jóhannes Jóhannesson Háttv. frsm. (M. T.) vildi rjettlæta hina lágu borgun til sýslumanna og bæjarfógeta með því, að þeir væru orðnir slíku svo vanir. Þetta virðist óneitanlega alleinkennileg röksemd, því að margendurtekið ranglæti getur aldrei orðið rjettlæti, heldur að eins aukið ranglæti. En svo eru það ekki eingöngu sýslumenn og bæjarfógetar, sem eiga að sjá um þessa stimplun skjala og reikninsfærslu, sem þar að lýtur, heldur sparisjóðir út um alt land og bankarnir. Þeir verða því ekki síður hart úti með sín 2% af upphæðinni, sem inn kemur. Og jeg fyrir mitt leyti get ekki sjeð, að það geti komið til mála að samþykkja lögin án breytinga í þessu efni. Annars hefi jeg ekki miklu við það að bæta, sem jeg tók fram í fyrri ræðu minni. Að eins vil jeg enn benda á það, að t. d. lausamenskuleyfisbrjef, útgefin af valdsmanni, verður nú að stimpla með 5 kr. gjaldi, eins og öll önnur samskonar leyfisbrjef. Nú kosta lausamenskuleyfisbrjefin 2 kr. Það er með öðrum orðum 150% sem lagt er á þau. Jeg vil endurtaka það, að jeg vona, að nefndin taki athugasemdir mínar til greina og athugi frv. nákvæmlega enn á ný.

Kristinn Daníelsson Jeg vildi gjarnan biðja háttv.frsm. (M. T.) afsökunar á því, að jeg gleymdi að taka fram áðan, að jeg ætlaði ekki að saka háttv. nefnd þessarar deildar að eins, því að mjer fanst í raun og veru sama ósamræmið eiga sjer stað hjá báðum nefndunum, - bæði í Ed. og Nd., - í þessu máli. Viðvíkjandi því, sem hæstv. fjármálaráðherra sagði, að jeg vildi álíta lítinn tekjuauka að stimpilfrv., þá er það ekki nákvæmt. Jeg neitaði ekki, að nokkur tekjuauki mundi fást með því, en jeg vildi halda fram, að sá tekjuauki kæmi á ýmsan hátt ranglátlega niður á mönnum. Tökum t. d. útgerðarmanninn með hinum þungu kvöðum, sem á honum hvíla nú, þar sem hann verður að liggja með rentulaust „kapital“, svo sem salt, tunnur o. fl., og þetta hefir neytt hann til að taka háa víxla. Setjum svo, að hann taki 100.000 kr. víxil. Samkvæmt ákvæði frv. kostar það 100 kr. að stimpla víxilinn; gerum svo ráð fyrir, að trygging fyrir víxlinum þurfi að þinglesa í tveimur þinghám, það kostar 102 kr. í hvorri eða 204 kr.; auk þessa verður stimpilgjaldið af sjálfu veðakuldabrjefinu ½% af verðhæðinni, samkvæmt frv., eða 500 kr. í þessu tilfelli. Það kostar m. ö. o. 804 kr. að fá víxilinn, fyrir utan alt rentugjald og rentutap. Alt þetta finst mjer þurfa mjög vel að athugast og ekki vonlaust um, að háttv. nefnd geti athugað frv. enn þá og gert umbætur á því, en eins og það er nú álít jeg ófært að samþykkja það.

Guðjón Guðlaugsson Jeg get ekki sjeð, að brtt.háttv. nefndar sjeu þess eðlis, að nokkrar verulegar breytingar til bóta verði á frv., þó að þær verði samþyktar: hygg svipaða niðurstöðu hvort sem verður. Hún hefir ekki gert sjer far um að taka tillit til þeirra brtt., sem gert var ráð fyrir 1. umr., og þykir mjer það miður. Það er því að eins síðasta brtt. nefndarinnar, sem jeg tel til bóta, og mun jeg greiða henni atkvæði, en hinum ekki. En jeg vildi að eins beina einni fyrirspurn til hæstv. fjármálaráðherra. Samkvæmt frv. eiga farmskrár að stimplast með 1% af verðhæðinni. En hefir hæstv. stjórn athugað það, að farmskrárnar eru fleiri en ein, að af þeim eru gefin út 4 eintök í hvert sinn? Og hafi hún athugað þetta, sem jeg geri ráð fyrir, er þá meiningin, að eigi að stimpla þær allar ? Og ef svo er ekki, hverja þeirra á þá að stimpla? Er það farmskráin, sem sýslumaður á að fá, eða sú, sem jeg held eftir, eða skipstjórans, eða þá sú, sem jeg sendi til hlutaðeigandi manns, sem vörurnar eiga að fara til? Um þetta er nauðsynlegt að vita skýrt og glögt.

Karl Einarsson Jeg ætla að eins að minnast á eitt atriði. Jeg vildi sem sje skjóta því til háttv. nefndar í málinu, hvort ekki sje rjettara, áður en það kemur til 3. umr., að ákveða, hver á að borga stimpilgjaldið af vörum lands talar hjer um, eru nú einmitt þær, að sá, sem flytur vöruna út, hann greiði kostnaðinn frá því að hann eignast vöruna, og landsstjórnin á því hjer að sjálfsögðu að greiða stimpilgjaldið af farmskránni. Að minsta kosti vildi jeg biðja háttv. nefnd að athuga, hvort þetta sje ekki rjett hjá mjer. Það mun og áreiðanlegt, að á þann, sem kaupir af stjórninni, er ekki hægt að leggja neitt af hjer umræddum kostnaði, og þá ekki heldur stimpilgjaldið.

Fjármálaráðherra (S. E): Hv. þm. Vestm. (K. E.) talar um þessa reglugerð eins og hún nái til allra vörutegunda, en þess ber að gæta, að hún gildir að eins um ullina. En mjer finst það liggja alveg í hlutarins eðli, að tollar og skattar, sem leggjast bæði á þessa og aðrar vörutegundir, verði að borgast af hlutaðeigendum, þó að landsstjórnin sje milliliður.  (K. E.: Hún er kaupandi og útflytjandi, og er það upplýst af því, sem fram er komið, að hjer er „incuria“ í reglugerðinni.)  . Að vísu er hún kaupandi, en hún dregur skattinn að sjálfsögðu frá söluverðinu.

Frsm. (Kristinn Daníelsson) Eins og skýrt er frá í greinargerðinni, er till. þessi ávöxtur af áhuga sjómannastjettarinnar fyrir því að tryggja öryggi vjelbátaflotans hjer við land. En það er öllum vitanlegt, að hingað til hefir það öryggi verið lítið. Eins og kunnugt er, geta vjelarnar í bátum þessum bilað þegar minst varir, og er hætt við, að svo fari þegar síst gegnir. Með áhyggju horfa venjulega þeir, sem í landi eru, á báta þessa leggja út á djúpið, því að svo getur farið, að einhver þeirra komi ekki aftur. Enda hefir reynslan oft verið sú, að vantað hefir af þeim að kvöldi. Stundum hafa menn lifað í voninni, þótt svo hafi farið, og það hefir líka komið fyrir, að þeim hefir tekist að lenda annarsstaðar, eða bjargast eftir langt volk. En hins eru líka sorglega mörg dæmin, að þeir hafa aldrei komið aftur. Jeg þarf ekki að vera að útmála það, hversu alvarlegt þetta ástand er og hversu ömurlegt það er, ef slíkt á að viðgangast til lengdar. Auðvitað hjálpa bátar þessir hverjir öðrum, þegar því verður við komið, en oftast mun hver eiga nóg með sjálfan sig. Það hefir líka komið fyrir, að farist hefir einmitt sá, sem ætlaði hjálpa öðrum. Jeg tel því ekki vafasamt, að allir þeir, sem heyra mega mál mitt, sjeu á einu máli um það, að úr þessu verði að bæta eftir föngum. Og engan þarf að furða, þótt sjómannastjettin leiti ráða til þess, og er það nú í ráði að vinna að því, að björgunarbátum verði komið upp í þessu skyni. Vjelbátaflotinn er nú orðinn svo stór, að nóg verkefni mun vera fyrir slíka báta, því að venjulega ber eitthvað út af á hverri vertíð. Fiskifjelagið hefir tekið sjer fyrir hendur að hrinda málinu af stað, og hefir ráðunautur fjelagsins ferðast um, til þess að undirbúa það, og hefir hann alstaðar fengið góðar undirtektir. Áhuginn fyrir þessu máli er óðum að aukast, og það svo, að í einni stórri stórri fiskiflotastöð hafa menn beðið þingmann sinn að fylgja fram málinu hjer á Alþingi. Sjávarútvegsnefnd fanst það ekki mega henda, að þingið mætti ekki þessum áhuga á miðri leið. Og þannig er þessi tillaga til orðin. Einkum hefir háttv.þm. Vestm. (K. E.) af eðlilegum ástæðum hugsað nánar um málið en við hinir í nefndinni og er því kunnugri; vil jeg því biðja forseta um orðið handa honum næst. Það eru einkum þrjár aðalflotastöðvar, sem við höfum haft í huga, þar sem þörfin á björgunarbát væri einna brýnust, Vestmannaeyjar, strandlengjan kringum Reykjanes og Ísafjarðardjúp. Tilætlun okkar er, að hjeruðin sjálf ráðist í fyrirtækin, en landssjóður styrki alt að 1/3 kostnaðar. Við höfum leitað upplýsinga um, hvað einn björgunarbátur mundi kosta, og í áætlun okkar höfum við farið eftir upplýsingum frá kunnum mönnum. Ef til vill hentar nokkuð misjafnt sitt á hverjum stað, en sá munur getur þó aldrei orðið mjög mikill. Jeg veit, að það þarf að taka vorkunnsamlega á fjárhag landsins, og jeg lái það ekki, þótt 40.000 kr. kunni að vaxa mönnum í augum, en þær vega þó ekki á móti því að missa þótt ekki væri nema einn mótorbát með allri áhöfn í sjóinn. Og jeg hygg, að ef við ættum þennan fund á skipsfjöl og ættum kost á að bjarga lífi manns, sem væri að drukna, með því að samþykkja þessa till., þá myndum vjer allir óðara samþykkja hana. Það er fjarri því, að þetta mál nái ekki nema til sjómannastjettarinnar. Það er miklu víðtækara, og það er styrkur mikill fyrir heill alls landsins og allrar þjóðarinnar, að það nái fram að ganga. Vil jeg svo í nafni nefndarinnar biðja háttv. deild að samþykkja till., og væri ef til vill rjett að vísa málinu til háttv.. fjárhagsnefndar, því að jeg býst við, að háttv. deild vilji fá að vita álit hennar um tillöguna áður en hún samþykkir hana.

Karl Einarsson Það var nú í rauninni hálfgerður bjarnargreiði af hv.þm. (K. D.), sem síðast talaði, að biðja um orðið handa mjer, eftir að hafa sjálfur svo að segja tekið alt fram, sem um málið er þörf að taka fram. Það er að eins eitt atriði í þessu sambandi, sem jeg ætla að minnast á, en það er útgerðarsaga Vestmannaeyja í vetur og hvert gagn björgunarbátur hefði getað gert þar. Í haust var mótorbátur á leið frá Stokkseyri til Vestmannaeyja, með 11 farþega innanborðs, í alt 13 eða 14 manns. Þegar eftir var að eins stundarfjórðungs sigling til Eyja, bilaði vjelin og bátinn rak vestur í haf. Það sást til hans úr landi, og voru mótorbátar fengnir til þess að leita að honum, en bátarnir fundu hann ekki, enda var veður hið versta og dimt orðið af nóttu. Seinna kom það fram, að báturinn hafði siglt vestur fyrir Reykjanes, því að þar fanst hann af botnvörpung, sem hæstv. fjármálaráðherra útvegaði að tilmælum mínum og sendi til þess að leita að honum. Mun það hafa kostað talsvert fje. Hefði nú björgunarbátur verið til í Vestmannaeyjum, hefði hann þegar lagt af stað og báturinn bjargast um kvöldið. En það var álit manna, að báturinn hefði farist með öllum, er á voru, og var hann alment talinn af upp í 2 sólarhringa. Sem betur fór var það ekki, en miklum hrakningum hafði fólkið orðið fyrir, og sannarlega ekki neinni forsjálni að þakka, að hann týndist ekki með öllu. Eftir að vertíðin byrjaði í vetur, biluðu mótorbátarnir, eins og venja er, oft daglega. Oft vill þá svo til, þegar bátar bila þannig úti á hafi, að hann er að ganga upp með veður og myrkrið í nánd. Er þá eina leiðin að fá aðra báta til þess að fara og leita. Ætíð hafa sjómenn fengist til þess að fara og hafa oft farið í tvísýnu út á haf að leita, en svo fór eitt sinn í fyrra, að einn leitarbátanna fórst með allri áhöfn, og sá sem leitað var að líka, en mönnum bjargað. Í mannskaðaveðrinu 4. mars í vetur mistum við 2 báta með öllum mönnum, og var það sorglegt til að vita að geta ekki hjálpað þá, því að auk þeirra, sem týndust, lágu 3 aðrir úti í því voðaveðri. Það kemur líka stundum fyrir, að skip eru í nauðum stödd á þessum slóðum, og það seinast í vetur. Þá símaði sýslumaðurinn í Skaftafellssýslu eitt sinn til mín og sagði, að skip væri í nauðum fram undan Mýrdalnum. Jeg þorði ekki að treysta því, að mótorbátar færu til hjálpar, enda gerði óveður; en svo heppilega vildi til, að botnvörpungur lá á höfninni, og fjekk jeg hann til þess að fara. Hann bjargaði skipshöfninni og skipinu og kom með hvorttveggja til Eyja. Skipshöfnin bar það fyrir rjetti, að hún hefði áreiðanlega farist öll ef hjálpin hefði ekki komið svo bráðlega eins og varð. Jeg efast um, að mótorbátar hefðu getað bjargað, því að hann hvesti á sunnan um sama leyti og botnvörpungurinn kom með skipið til Eyja og gerði bráðófært veður af suðri. Það, að jeg leyfi mjer að bera fram þessa till. nú, ásamt meðnefndarmönnum mínum, kemur sjerstaklega til af því, að á þingmálafundi í kjördæmi mínu í vetur var skorað á mig að fá Alþingi til þess að styrkja fyrirtækið. Ýmsir góðir menn munu leggja í fyrirtækið, ef þeir vita, að von sje einhvers styrks úr landssjóði, og er þar vaknaður almennur áhugi á því að hefjast handa í þessu máli. Svo hafa menn hugsað sjer, að rekstrarfje fengist ekki eingöngu frá útgerðarmönnum, heldur einnig frá ábyrgðarfjelögunum, því að fyrirtækið væri ekki síður þeim í hag en útgerðarmönnunum sjálfum. Á sumrin gæti björgunarbáturinn gengið til fiskveiða eða síldveiða og lagt þannig nokkuð fram upp í kostnaðinn; jafnvel um vertíðina mætti ef til vill einhvers afla upp í kostnaðinn. En á veturna yrði hann helst að fylgjast með fiskibátunum. Nefndin hefir leitað álits framkvæmdarstjóra Fiskifjelags Íslands um, hvað bátur við hæfi Vestmannaeyja, 60 tonna stór, með 100 hesta „diesel“-vjel eða gufuvjel, mundi kosta, og er miðað við þær upplýsingar í till. Vona jeg svo, að háttv. deild taki vel í þetta mál, og skal svo ekki fara fleiri orðum um þörfina á því, að það komist í framkvæmd.

Frsm. (Kristinn Daníelsson) Það hefir verið vakin athygli mín á því, að þó að báturinn fengist, þá þyrfti að útvega vel hæfa skipshöfn. Nefndin hefir hugsað sjer, að hjeruðin sjálf kæmu fyrirtækinu af stað og reksturinn yrði að sjá um af viðkomandi hjeraðsbúum. Það hefir nýlega í grein einni um þetta mál verið skýrt frá norskum björgunarbátum, sem nota eingöngu segl. Á slíka báta þarf sjerstaklega að hafa vel æfða skipshöfn. En jeg hygg, að það vaki ekki fyrir mönnum hjer að hafa seglbáta, heldur vjelbáta eða gufubáta, og þá auðvitað að fá vel vana menn á þá. Ætti ekki að verða skotaskuld úr því að fá skipshöfn á slíka báta. Kæmi það líka nokkuð undir því, að hve miklu leyti bátarnir gætu unnið fyrir rekstrarkostnaði með fiskveiðum o. fl. Gætu þeir með því móti gefið af sjer nokkurn arð, og mundi verða því betri kostur á að vanda til skipshafnarinnar og jafnframt launa henni sómasamlega.

Framsm. (Sigurjón Friðjónsson) Nefndin hefir tekið frv. aftur til athugunar og gert við það nokkrar breytingar, til frekari skýringar á fyrirmælum þess. En ekki þótti henni ástæða til að gera við það neinar efnisbreytingar. Jeg skal þá leyfa mjer að minnast lítillega á einstakar greinar frv. Fyrsta gr. fer fram á það, að sett verði á stofn fólksráðningarskrifstofa hjer í Reykjavík, í samráði við Búnaðarfjelagið og Fiskiveiðafjelagið, til þess, að greiða fyrir vinnuviðskiftum í landinu. Nefndin lítur svo á, að fólksráðningarskrifstofa hjer í Rvík þurfi að hafa samband við tiltekna menn úti um land, til þess að starf hennar verði greiðara og vafningaminna. Sumum kom til hugar, að til þess væri nefndur einn maður í hverri sveit, en því mátti ætla að fylgdi kostnaður, og var því hin leiðin valin, að leggja þetta á sveitarstjórnir, eins og fleira, án ákveðinnar borgunar. Í 2. gr. er stjórninni veitt heimild til að ráðstafa atvinnulausu og bjargarvana fólki, en með því meinar nefndin alls ekki, eins og sumir hafa getið sjer til, að komið verði á allsherjar þurfamannaflutningi. Enda er ekki gert ráð fyrir, að þessi lög nemi nein önnur lög úr gildi. Ákvæði sveitarstjórnarlaganna ráða því enn þá um það atriði eftir sem áður, og engin hætta er á, að ákvæði frv. verði misbeitt, þar sem samþykki sveitarstjórnar þarf meðal annars til þess, að því verði beitt. Í 3. gr. lá upphaflega það, að bæði vinnuveitendur og vinnuþiggjendur gætu snúið sjer til skrifstofunnar; það var að vísu ekki skýrt tekið fram í greininni um vinnuþiggjendur; aftur á móti var þess getið í greinargerðinni. En með brtt. nefndarinnar verður þetta nú fullskilmerkilegt. Bæði 4. og 5. gr. eru svo ljósar, að þær þurfa engrar skýringar við. Um 6. gr. er það að segja, að jeg tel slíkt ákvæði nauðsynlegt og þarft í alla staði. Eins og kunnugt er, þá er farið að koma á slíku eftirliti á öðrum sviðum, t. d. í skólunum, og þykir það að góðu gagni koma. Önnur brtt. nefndarinnar gengur út á það, að setja þann svip á niðurlagsgrein frv., að það sje ófriðarráðstöfun. Hún breytir að vísu ekki frv., og er því ekki þýðingarmikil. Jeg skal svo ekki fara frekari orðum um frv. að sinni.

Halldór Steinsson Það er að vísu leiðinlegt að verða að leggjast á móti bjargráðatilraunum þeirrar nefndar, sem kosin var til að fjalla um þau mál, en tilraunir hennar hafa verið svo úr garði gerðar, að jeg hefi ekki getað fallist á flestar þeirra. Og sama er að segja um frv. þetta. Jeg hygg, að það muni ekki ná tilgangi þeim, sem því er ætlað. Jeg vildi leyfa mjer að að fara fáeinum orðum um 3. gr. þess aðallega, og var það aðallega fyrirspurn til hv. nefndar út af því, sem stendur í 2. gr. Hún byrjar svo: „Enn fremur heimilast landsstjórninni vald til að ráðstafa vinnufæru, en atvinnulausu og bjargarvana fólki, sem ekki verður ráðið á fólksráðningaskrifstofunni, eða með frjálsum samningum á annan hátt“. En þá er mjer spurn, hvernig á landsstjórnin að ráðstafa því fólki? Jeg lít svo á, að greinin verði að skiljast svo, sem hjer sje um fólk að ræða, sem ekki sje vinnufært, og eru þá tæpast aðrir vegir til en sveitarflutningur eða fjárframlög. Þá get jeg ekki sjeð, að krókaleiðir þessar sjeu heppilegri að neinu leyti heldur en að fólk þetta snúi sjer til viðkomandi sveitarstjórna, eins og verið hefir. Í 3. gr. segir svo: „Hver sá, er verkafólks er vant, getur snúið sjer til hlutaðeigandi sveitarstjórnar eða bæjarstjórnar, og þær síðan til fólksráðningaskrifstofunnar. Þetta er alt of flókin aðferð. Hvers vegna mega menn ekki snúa sjer beint til skrifstofunnar? Jeg get ekki sjeð, að nein önnur aðferð geti verið greiðari. Í 6. gr. stendur, að hver sá, sem ráðstafað er samkvæmt 2. gr., skuli skoðaður af lækni og hafa frá honum vottorð um að vera ekki haldinn af næmum sjúkdómi. Þetta kann að vera góð tilhögun. En nú geta margir verið haldnir af næmum sjúkdómi, þótt á svo lágu stigi sje, að þeir sjeu vinnufærir eftir sem áður. Hvernig á þá skrifstofan að ráðstafa þeim mönnum öllum? Það get jeg ekki sjeð. Jeg held því, að frv. þetta nái ekki tilgangi sínum. Hitt þykir mjer eðlilegra, að frjálsar skrifstofur væru settar á stofn í þessum tilgangi, eins og þegar hefir verið byrjað á, og þurfa þær ekki að koma landsstjórninni neitt við, nema hvað hún gæti brýnt það fyrir hreppsnefndum að leita til þeirra. Jeg get því ekki fylgt frv. þessu.

Kristinn Daníelsson Jeg vildi að eins láta það í ljós, að jeg treysti mjer ekki heldur til að fylgja frv. þessu fram, eins og það nú liggur fyrir. Og jeg hafði vænst þess, að hv. nefnd gerði við það miklu gagngerðari breytingar. Annars hefi jeg, eins og hv.þm. Snæf. (H. St.), ekkert á móti því, að skrifstofa til fólksráðninga væri sett á fót. En eins og sami hv.þm. (H. St.) benti á, þá eru það sjerstaklega ákvæðin í 2. gr. frv., sem ekki er hægt að fella sig við. Jeg get alls ekki gengið að því, að tekinn verði hópur manna, þótt svo ætti að vera, nauðugur og fluttur, þvert ofan í vilja sinn, frá einum landshluta til annars. Jeg lít svo á, að í þeim sökum sje ekki holt að fara lengra en heimilað er í sveitarstjórnarlögunum. Jeg get þó greitt frv. þessu atkv. til 3. umr., ef vera kynni, að þá kæmu fram víðtækari brtt. Sjálfur hefi jeg ekki hugsað til að koma fram með brtt. við frv. þetta, því að yfir höfuð hefi jeg ekki mikið traust á ráðstöfunum þannig löguðum. Jeg geri líka ráð fyrir því, að ef svo væri komið, að taka þyrfti hóp manna af einhverjum stað á landinu, vegna neyðar, þá yrðu aðrir staðir heldur ekki færir um að taka við þeim mönnum. En aðalatriðið, sem fyrir mjer vakir, er það, að fólki, sem ekki leitar sjálft á annara ásjá, verði ekki ráðstafað nauðugu og flutt frá einum til annars.

Fjármálaráðherra (S. E.) Jeg skal láta þess getið strax, að jeg hefi ekki haft tíma til að bera mig saman við hina aðra ráðh. um mál þetta. Það, sem jeg segi, verður því að eins mín eigin skoðun. Jeg get tekið undir með þeim hv.þm. Snæf. (H. St.) og hv. 2. þm. G. K. (K. D.), að jeg sje mjer ekki fært að vera með frv. þessu, eins og það nú liggur fyrir. En hitt get jeg vel ímyndað mjer, að ef settar yrðu á stofn frjálsar fólksráðningaskrifstofur, þá kæmu þær að góðu haldi. Get jeg þar vísað til reynslunnar. Hjer í Reykjavík var atvinnuskrifstofa í vetur, til þess að velja úr þá, sem erfiðast áttu, og veita þeim atvinnu, og ávanst talsvert í því að útvega slíkum mönnum atvinnu. Annars mun jeg greiða atkv. með frv. til 3. umr., en ekki með því, að það fari óbreytt út úr deildinni.

Frsm. (Sigurjón Friðjónsson) Jeg verð að svara örfáum orðum því, sem nú hefir fram komið. Er það aðallega viðvíkjandi ráðstöfunarvaldi stjórnarinnar og nauðsung þeirri, sem henni mun vera samfara. Um ráðstöfunarvald þetta hefi jeg það að segja, að jeg tel það frekar of lítið en of mikið, þar sem það er bundið samþykki sveitarstjórna, en það er öllum kunnugt, að þær eru ófúsar á að taka í sveitina fólk, sem vandræði kynnu að stafa af, og er því engin hætta á, að slíkar ráðstafanir yrðu gerðar nema þegar nauðsyn krefði. Þá er annað, sem fundið hefir verið að, það, að sveitarstjórnir skuli eiga að vera milliliður milli skrifstofunnar og einstaklinga; þykir sumum það muni vera haganlegra, að hver einstaklingur geti snúið sjer til skrifstofunnar milliliðalaust. En það er heldur engum meinað eftir frv. En þegar svo stendur á, að margir leita á náðir skrifstofunnar úr einni sveit, virðist mjer auðsætt, að betra sje fyrir skrifstofuna að geta snúið sjer til eins manns fyrir sveitina en til hvers einstaklings. Slíkt fyrirkomulag verður því einfaldara, en ekki flóknara. Þá er læknisskoðunin. Hv. þm. Snæf. (H. St.) spurði, hvað ætti að gera við fólk það, sem haldið er næmum sjúkdómi. Eftir frv. verður ekkert við það gert; því verður ekki ráðstafað af landsstjórninni í víst. Jeg get ekki komist að annari niðurstöðu, hvernig sem jeg hugsa um mál þetta, en að það muni að minsta kosti á engan hátt verða til hins verra. Gagnið kann að verða minna en til er ætlast, en þó er það trú mín, að það muni ljetta nokkuð undir með að ráðstafa fólki því, sem atvinnulaust er og í bjargarvandræðum.