arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (EysJ): Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 6. des. 1971. Formaður þingflokks framsóknarmanna hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Samkv. beiðni Einars Ágústssonar utanrrh., sem er á förum til útlanda í opinberum erindum, leyfi ég mér með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþ. að óska þess, að 1. varamaður Framsfl. í Reykjavík, Tómas Karlsson ritstjóri, taki sæti á Alþ. í fjarveru hans.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fram fara í Sþ. rannsókn á kjörbréfi varamanns. Eggert G. Þorsteinsson, forseti Ed.“ Hv. kjörbréfanefnd hefur haft kjörbréfið til skoðunar.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur athugað kjörbréf 1. varamanns Framsfl. í Reykjavíkurkjördæmi, Tómasar Karlssonar ritstjóra, og mælir með því, að kosning varamannsins verði metin gild og kjörbréfið verði samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forsetl. Heilbr.- og félmn. hefur yfirfarið frv. þetta. Í aths. við lagafrv. segir: „Frv. þetta er flutt samkv. ósk Reykjavíkurborgar. Við gildistöku nýs fasteignamats um áramótin 1971–1972 mun leigugjald það, sem um ræðir í frv. þessu, margfaldast, verði ekki gerð breyting á lagaákvæðum 2. gr. laganna. Lagt er til, að leigugjaldið verði ekki fastbundið í lögunum, hins vegar verði það ákveðið í reglugerð, sem borgarstjórn setur og rn. staðfestir. Gert er ráð fyrir, að téð reglugerð verði staðfest til þess að öðlast gildi 1. jan. 1972.“ N. fellst á þessar aths. og samþykkir þær og leggur til, að frv. verði samþ.



Herra forseti. N. er öll sammála um að mæla með því, að þetta sjálfsagða réttlætismál nái fram að ganga.



Herra forseti. N. er sammála um að mæla með framgangi þessa frv.



Herra forseti. Heilbr.- og félmn. hefur athugað frv. og leggur til, að það verði samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (BJ): Þar sem þetta verður síðasti fundur hv. þd. fyrir þinghlé vegna jólahátíðarinnar, vil ég mega nota tækifærið til þess að óska öllum hv, þdm. gleðilegra jóla og að þeir megi njóta jólahelginnar með fjölskyldum sínum. Þeim, sem um lengri veg eiga að sækja til síns heima, óska ég góðrar heimferðar og góðrar heimkomu. Jafnframt vil ég óska hv. þdm. gleðilegs nýárs og þakka þeim ágæta samvinnu og umburðarlyndi við mig sem forseta á liðnu ári. Ég vil svo að lokum óska þess, að við megum öll hittast heil. þegar Alþ. kemur saman að nýju á næsta ári.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér af hálfu hv. þdm. að þakka hlý orð og góðar óskir í okkar garð, sem hæstv. forseti flutti. Ég vil af hálfu okkar þakka forseta fyrir góða samvinnu og réttláta og réttsýna fundarstjórn. Ég flyt honum og fjölskyldu hans af hálfu okkar beztu óskir um gleðiríka jólahátíð og gæfuríkt komandi ár og læt þá ósk í ljós, að við megum hitta hann heilan, glaðan og reifan að þinghléi loknu. Til staðfestingar þessum orðum mínum vildi ég mega biðja hv. þdm. að rísa úr sætum. - Dm. risu úr sætum.

Forseti (BJ): Ég þakka hv. 2. þm. Reykv. fyrir hlý orð í minn garð og fjölskyldu minnar og hv. þdm. fyrir að hafa tekið undir orð hans. Ég endurtek óskir mínar til hv. þdm. um gleðileg jól og farsælt komandi ár og segi fundinum slitið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (EystJ): Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 3. febr. 1972. Hannibal Valdimarsson, 3. þm. Vestf., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og mun því ekki geta sótt þingfundi næstu vikur, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi og með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess, að 1. varamaður SF í Vestfjarðakjördæmi, Hjördís Hjörleifsdóttir húsmæðrakennari, taki sæti á Alþ. í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fara fram í Sþ. rannsókn á kjörbréfi varamanns. Gils Guðmundsson, forseti Nd.“ Samkv. þessu hefur hv. kjörbréfanefnd skoðað kjörbréfið, og tekur til máls frsm. hennar, hv. 6. þm. Norðurl. e.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur rannsakað kjörbréf Hjördísar Hjörleifsdóttur húsmæðrakennara á Ísafirði, en hún skipaði 3. sæti á lista Samtaka frjálslyndra og vinstri manna við síðustu alþingiskosningar. Samkv. kjörbréfi undirrituðu af yfirkjörstjórn Vestfjarðakjördæmis hlaut Hjördís Hjörleifsdóttir kosningu sem 3. varaþm. Vestf. Að lokinni athugun leggur kjörbréfanefnd einróma til, að kosning Hjördísar Hjörleifsdóttur sé metin gild og kjörbréf hennar samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. á þskj. 545 um breytingar á jarðræktarlögum var flutt í hv. Ed. og var samþ. þar shlj. eins og það liggur fyrir. Þetta mál er flutt að tilhlutan Búnaðarfélags Íslands, en mþn. var kosin á Búnaðarþingi árið 1971, og hún hefur samið frv., og það var gengið frá því á síðasta Búnaðarþingi og það flutt að mestu leyti óbreytt eins og Búnaðarþing gekk frá því. Í hv. Ed. gerði ég grein fyrir málinu allítarlega, svo að ég mun stytta mál mitt hér, en það, sem hér er um að ræða, er í fyrsta lagi það, að samkv. þessu frv., ef að lögum verður, verða allar greiðslur úr ríkissjóði til stuðnings við jarðrækt greiddar samkv. jarðræktarlögum. Með þessu frv. er lagt til að leggja niður Vélasjóð ríkisins, en starfsemi hans hefur dregizt mjög saman á síðustu árum. Helztu nýmæli í frv. eru, að framlög til vatnsveitna á einstökum heimilum eru nú tekin upp í jarðræktarlög. Áður hefur það verið svo, að það hafa verið greiddir styrkir til þeirra samkv. ákvörðun fjárlaga. Upp eru tekin framlög til hagaræktar, sem einnig er nýmæli, til kölkunar túna og aukinn er stuðningur við félagsræktun. Þetta eru þau atriði, er mestu máli skipta í sambandi við þessa lagabreytingu, en ég leyfi mér svo að leggja til, að málinu verði vísað að þessari umr. lokinni til 2. umr. og hv. landbn., og jafnframt leyfi ég mér að óska þess, að hv. landbn. hraði athugun sinni á málinu, þar sem skammt er nú til þingloka.



Herra forseti. Ég skal ekki ræða þetta mál mikið. Ég vil þó láta það koma fram þegar hér við 1. umr., að ég fylgi þessu máli og mun í hv. landbn. leggja því lið, að það geti fengið afgreiðslu á þessu þingi. Það var orðin nauðsyn á því að endurskoða jarðræktarlögin, og hefur verið beðið með að flytja hér á Alþ. till. um ýmsar breytingar, sem fram þurfti að koma, vegna þess að Búnaðarþing hafði þetta mál með höndum og undirbjó þær breytingar, sem hér liggja fyrir í frv.-formi. Ég sé ástæðu til þess að vekja athygli á því, að enda þótt hér sé um nokkrar lagfæringar á lögunum að ræða, eins og jafnan hefur verið, þegar þessi lög hafa verið endurskoðuð með nokkurra ára millibili, þá er fjarri því, að um neinar stórbreytingar sé að ræða. Það má t. d. geta þess í þessu sambandi, að þegar lögin voru síðast endurskoðuð í heild, árið 1965, leiddu þær breytingar til þess, að framlög samkv. jarðræktarlögum hækkuðu um það bil um 30 millj. kr. miðað við það verðlag, sem þá gilti, en eftir þessu frv. er áætlað að hækkanir á framlögum samkv. lögum nemi um 17 millj. kr. Það sjá því allir, að hér er ekki um mjög veigamikil atriði að ræða. Þó eru þarna einstakir þættir, sem eins og ég hef áður sagt eru þýðingarmiklir fyrir landbúnaðinn og ég mun gera mitt til að styðja að því, að fái framgang. Ég skal svo ekki tefja tíma Alþ. að þessu sinni til þess að ræða þetta frv. í einstökum atriðum og láta máli mínu lokið, en vildi aðeins láta þessa athugasemd koma fram.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (EystJ): Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 11. febr. 1972. Ásgeir Bjarnason, 1. þm. Vesturl., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég vegna setu á Búnaðarþingi mun ekki geta sótt þingfundi næstu vikur, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi og með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþ. að óska þess, að 1. varamaður Framsfl. í Vesturlandskjördæmi, Alexander Stefánsson oddviti, taki sæti á Alþ. í forföllum mínum.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fara fram í Sþ. rannsókn á kjörbréfi varamanns. Björn Jónsson, forseti Ed.“ Samkv. þessu hefur hv. kjörbréfanefnd skoðað kjörbréf Alexanders Stefánssonar.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur tekið til athugunar kjörbréf Alexanders Stefánssonar oddvita í Ólafsvík, sem er 1. varaþm. Framsfl. í Vesturlandskjördæmi. Hann tekur sæti hér um nokkurra vikna skeið í fjarveru Ásgeirs Bjarnasonar, 1. þm. Vesturl. Kjörbréfanefnd mælir með því, að kjörbréfið verði samþ. og kosningin metin gild.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Landbn. fjallaði um þetta mál. sem hér er á dagskrá, og varð algerlega sammála um afgreiðslu þess. Frsm. er fjarverandi, en sem form. tr. vil ég aðeins undirstrika það, að n. varð sammála um að leggja til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Landbn. hefur haft til umsagnar frv. til laga á þskj. 130 um heimild fyrir ríkisstj. til að selja jarðirnar Háls og Kambshjáleigu í Búlandshreppi. Frv. hefur þegar fengið afgreiðslu í Nd., og n. kynnti sér þær umsagnir, sem Nd. höfðu borizt um þetta mál, bæði frá Landnámi ríkisins og jarðeignadeild, og voru þær báðar jákvæðar. Hv. 3. þm. Austf. hefur rækilega kynnt þetta mál við 1. umr. málsins, svo að ekki er ástæða til að fara nánara út í það. Eins og sést á nál. á þskj. 361, þá mælir n. einróma með samþykkt frv.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjhn. þessarar hv. d. hefur athugað frv. um samþykkt ríkisreiknings 1969 og tölur frv. hafa verið lesnar saman viðríkisreikninginn. Þess skal getið hér, að nm. barst bréf frá sýslumanni Húnavatnssýslu varðandi athugasemdir endurskoðenda, sem hann gagnrýnir. - N. leggur til, að frv. verði samþ. óbreytt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (EystJ): Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 11. marz 1972. Björn Jónsson, 6. þm. Norðurl. e., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég vegna sjúkrahúsdvalar mun ekki geta sótt þingfundi næstu vikur, leyfi ég mér með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþ. að óska þess, að 1. varamaður SF í Norðurlandskjördæmi eystra, Benóný Arnórsson bóndi, taki sæti á Alþ. í forföllum mínum.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fram fara í Sþ. rannsókn á kjörbréfi varamanns. Eggert G. Þorsteinsson, forseti Ed.“ Það liggur fyrir að taka fyrir kjörbréf Benónýs Arnórssonar, og mun ég biðja kjörbréfanefnd að skoða kjörbréfið. Þá hefur borizt hér annað bréf: „Reykjavík, 13. marz 1972. Vilhjálmur Hjálmarsson, 5. þm. Austf., hefur ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég af persónulegum ástæðum get ekki sinnt þingstörfum um skeið, leyfi ég mér með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþ. að óska þess, að 2. varamaður Framsfl. í Austurlandskjördæmi, Kristján Ingólfsson kennari, Hallormsstað, taki sæti á Alþ. í forföllum mínum.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fram fara í Sþ. rannsókn á kjörbréfi varamanns. Gunnar Gíslason, forseti Nd.“ Samkv. þessu ber að skoða bæði kjörbréfin í hv. kjörbréfanefnd, og vil ég gefa til þess 8 mínútna fundarhlé. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur athugað kjörbréf tveggja varaþm. Í fyrsta lagi kjörbréf Kristjáns Ingólfssonar kennara, sem er 2. varaþm. Framsfl. í Austurlandskjördæmi, en hann tekur hér setu í forföllum Vilhjálms Hjálmarssonar, sem er 5. þm. Austf. Í annan stað hefur n. athugað kjörbréf Benónýs Arnórssonar, sem er 1. varamaður SF í Norðurlandskjördæmi eystra, en hann tekur sæti hér á Alþ. í veikindaforföllum Björns Jónssonar, 6. þm. Norðurl. e. Kjörbréfanefnd mælir með því við hv. Sþ., að kosning þessara varaþm. verði metin gild og kjörbréf þeirra samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (EystJ): Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 18. apríl 1972. Geir Hallgrímsson, 2. þm. Reykv., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég er á förum til útlanda og mun því ekki geta sótt þingfundi á næstunni, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi og með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess, að 1. varamaður Sjálfstfl. í Reykjavík, Birgir Kjaran hagfræðingur, taki sæti á Alþ. í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fram fara í Sþ. rannsókn á kjörbréfi varamanns. Ásgeir Bjarnason, forseti Ed.“ Samkv. þessu bið ég hv. kjörbréfanefnd að skoða kjörbréf Birgis Kjaran og mun veita til þess 5 mínútna fundarhlé. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur athugað kjörbréf Birgis Kjaran, 1. varaþm. Sjálfstfl. í Reykjavík, sem tekur sæti 2. þm. Reykv., Geirs Hallgrímssonar, sem er á förum til útlanda. N. mælir einróma með því, að kjörbréfið sé samþ. og kosningin metin gild.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (EystJ): Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 19. apríl 1972. Sverrir Hermannsson, 4. þm. Austf., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég vegna sjúkrahúsdvalar mun ekki geta sótt þingfundi næstu vikur, leyfi ég mér með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþ. að óska þess, að 1. varamaður Sjálfstfl. í Austurlandskjördæmi, Pétur Blöndal vélsmiður, taki sæti á Alþ. í forföllum mínum.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fram fara í Sþ. rannsókn á kjörbréfi varamanns. Gils Guðmundsson, forseti Nd.“ Samkv. þessu vil ég leyfa mér að fara þess á leit við hv. kjörbréfanefnd, að hún skoði kjörbréfið, gefi álit um það og veiti til þess 5 mín. fundarhlé. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur athugað kjörbréf Péturs Blöndal, 1. varaþm. Sjálfstfl. í Austurlandskjördæmi, sem tekur sæti í veikindaforföllum 4. þm. Austf., Sverris Hermannssonar. N. leggur einróma til, að kjörbréf Péturs Blöndal sé samþ. og kosningin metin gild.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (GilsG): Áður en ég slít fundi, vil ég af marggefnu tilefni taka þetta fram: Til þess að auðvelda þingstörf hef ég gjarnan haft þann hátt á að fresta atkvgr. um ágreiningsmál til næsta fundar, eftir að umr. fór fram, og hafa atkvgr. þá sem eitthvert fyrsta mál á öðrum fundi, sem þá hefur verið boðaður með prentaðri dagskrá. Þetta er einkum gert til þess að auðvelda hv. þdm. að vera viðstaddir atkvgr., svo að raunverulegur vilji meiri hl. þd. megi koma fram í hverju máli. Þá hef ég og hyllzt til þess, eins og löngum hefur verið háttur, að taka fyrir snemma á fundartíma þau mál, sem enginn ágreiningur er um og ætla má, að hægt verði að þoka áfram umræðulaust eða umræðulítið. En til þess að hægt sé að viðhafa þessi vinnubrögð, sem ég held, að séu skynsamleg, verður að ætlast til þess af hv. þdm., að þeir mæti vel og stundvíslega nema í algerum undantekningartilfellum og hafi þá tilkynnt forföll. Jafnframt þessu vil ég leyfa mér að beina því til hv. þdm., að þeir hugleiði í fullri alvöru, og raunar beini ég því til hv. þm. Ed., sem mál mitt heyra, hvort ekki sé rétt að koma á þeirri reglu, að alþm. séu alls ekki til viðtals og svari alls ekki í síma, t. d. á tímabilinu kl. 2–3 þá daga, sem þingfundur er haldinn. Nú styttist óðum til þingloka. Enn eru allmörg mál óafgreidd, sem mér skilst þó, að þurfi að hljóta afgreiðslu á þessu þingi. Ég vil nú heita á hv. þdm. að stuðla að því með góðri fundarsókn og fundarsetu, að störfin geti gengið með eðlilegum hætti. Mér þótti rétt að taka þetta fram, þegar svo vel er mætt eins og nú er. Þá er dagskrá þessa fundar tæmd. Fundinum er slitið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (EystJ): Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 13. maí 1972. Gunnar Gíslason, 2. þm. Norðurl. v., hefur ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég vegna embættisanna mun ekki geta sótt þingfundi á næstunni, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi og með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþ. að óska þess, að 1. varamaður Sjálfstfl. í Norðurlandskjördæmi vestra, Eyjólfur K. Jónsson ritstjóri, taki sæti á Alþ. í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt. Gils Guðmundsson, forseti Nd.“ Eyjólfur K. Jónsson hefur átt sæti áður á þessu þingi og hans kjörbréf verið skoðað og samþykkt. Enn fremur hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 13. maí 1972. Pálmi Jónsson, 1. þm. Norðurl. v., hefur ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég vegna anna heima fyrir mun ekki geta sótt þingfundi á næstunni, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi og með skírskotun til 138. gr. l. um kosningar til Alþ. að óska þess, að vegna forfalla 2. varamanns taki 3. varamaður Sjálfstfl. í Norðurlandskjördæmi vestra, Halldór Þ. Jónsson lögfræðingur, sæti á Alþ. í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fara fram í Sþ. rannsókn á kjörbréfi varamannsins. Gils Guðmundsson, forseti Nd.“ Þá hefur borizt hér þriðja bréfið: „Reykjavík, 13. maí 1972. Jón Skaftason, 2. þm. Reykn., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og mun ekki geta sótt þingfundi á næstunni, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi og með skírskotun til 138. gr. l. um kosningar til Alþ. að óska þess, að vegna forfalla 1. varamanns taki 2. varamaður Framsfl. í Reykjaneskjördæmi, Hilmar Pétursson skrifstofumaður, sæti á Alþ. í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fram fara í Sþ. rannsókn á kjörbréfi varamanns. Gils Guðmundsson, forseti Nd.“ Samkv. þessu leyfi ég mér að biðja hv. kjörbréfanefnd að skoða kjörbréf þessara tveggja varamanna, og gef ég til þess 8 mín. fundarhlé. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur haft með rannsókn tveggja kjörbréfa að gera. Í fyrra lagi hefur hún tekið til athugunar kjörbréf Halldórs Þ. Jónssonar lögfræðings, sem er talinn 3. varamaður á lista Sjálfstfl. í Norðurlandskjördæmi vestra, en hann kemur inn á þing í forföllum Pálma Jónssonar, hv. 5. þm. kjördæmisins, en fyrir kjörbréfanefnd lá skeyti frá 2. varamanni Sjálfstfl. í þessu kjördæmi, Jóhannesi Guðmundssyni, þar sem hann tjáir sig ekki hafa aðstæður til þess að taka þátt í þingstörfum. En 1. varamaður Sjálfstfl. í þessu nefnda kjördæmi hefur þegar tekið sæti í forföllum 2. þm. þessa kjördæmis. Í öðru lagi var rannsakað kjörbréf Hilmars Péturssonar, sem er 2. varamaður Framsfl. í Reykjaneskjördæmi. Hann kemur inn á þing í forföllum Jóns Skaftasonar, hv. 2. þm. Reykn., en fyrir n. lá bréf frá 1. varamanni Framsfl. í þessu kjördæmi, Birni Sveinbjarnarsyni hrl., þar sem hann kveðst ekki geta vegna anna tekið þingsæti að þessu sinni. Kjörbréfanefnd samþykkir einróma að mæla með því, að kosning þessara tveggja varaþingmanna verði metin gild og kjörbréf þeirra beggja samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þar sem ég hef nokkurn hug á að flytja skrifl. brtt. á þá lund, sem ég minntist á síðast í ræðu minni hér áður, en mér hefur ekki unnizt tími til þess að skrifa hana, þyrfti ég svo sem eina mínútu til þess að koma þessu á blað, svo að ég geti afhent herra forseta hana til fyrirgreiðslu. 
             Herra forseti. Þá leyfi ég mér samkv. áður sögðu að flytja brtt. við þingskapafrv. á þessa leið: Við 13. gr. Í stað orðanna „formanni hvers þingflokks“ komi: þingmönnum sem trúnaðarmál.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Sjútvn. hefur rætt frv. það, sem hér liggur fyrir, á fundi sínum nú í dag. Frv. er flutt af þeim hv. 4. þm. Vesturl., Friðjóni Þórðarsyni, og hv. 10. þm. Reykv., Pétri Sigurðssyni. Þetta frv. hefur áður verið flutt á nokkrum þingum, en ekki orðið útrætt. Við gerð síðustu sjómannasamninga munu sjómenn hafa lagt áherzlu á, að sú breyting á siglingalögum, sem hér er ráðgerð, næði fram að ganga, og af hálfu ríkisstj. hafa verið gefin fyrirheit um að stuðla að framgangi málsins. Er þess því að vænta, að þar sem hæstv. sjútvn. hefur orðið sammála um að mæla með samþykkt frv., nái það fram að ganga nú. Meginrök þessa máls eru þau að dómi flm. frv. og ýmissa annarra, að sjómenn, sem verða fyrir slysum við störf sín, njóti ekki nægjanlegrar réttarverndar samkv. gildandi skaðabótareglum, en efni frv. er, eins og áður segir, að ganga til móts við óskir sjómanna og samtaka þeirra, þannig að slasist sjómaður, öðlist hinn slasaði bótarétt án tillits til þess, með hvaða hætti tjónið hafi að höndum borið, nema hinn slasaði hafi með framkomu sinni sýnt vítavert gáleysi, sem leitt hafi til slyssins, og hann þannig meðvaldur þess eða meðábyrgur. Nokkur kostnaður mun vafalítið hljótast af þessu og leggjast á útgerðarmenn í þessu sambandi, og m. a. þess vegna hefur sjútvn. orðið sammála um að leggja til eina breytingu við þetta frv., þannig að 2. gr. frv. orðist eins og segir í nál.: Lög þessi öðlast gildi 1. okt. 1972. Í upphaflega frv. var gert ráð fyrir, að frv. öðlaðist þegar gildi, en rétt þótti að veita nokkurn umþóttunartíma. Sjútvn. mælir samhljóða með samþykkt frv. með þeirri breytingu, sem ég hef lýst.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. er stjfrv. komið frá hv. Nd., þar sem það hefur hlotið einróma og ágreiningslausa afgreiðslu. Meginefni þess er, eins og segir í athugasemdum. að gera breytingu á gjaldi, svokölluðu vitagjaldi sem hefur staðið óbreytt í fjölda ára þrátt fyrir miklar verðlagsbreytingar, og verður það nú eftir hækkunina 10 kr. á brúttórúmlest í staðinn fyrir 4 áður og 1.50 af skemmtiferðaskipum í staðinn fyrir 60 aura, sem áður giltu. Þessar hækkanir eru taldar fullkomlega eðlilegar miðað við þær verðbreytingar, sem hafa orðið frá því að lögunum var síðast breytt. Eins og ég sagði, hefur enginn ágreiningur orðið um það í hv. Nd. og sama var raunin á í samgmn. Ed. Hún mælir eindregið og einróma með því, að frv. verði samþ.



Herra forseti. Frv. þetta er stjfrv. komið frá hv. Nd. Það tók þar þeirri breytingu, að inn í það var bætt ákvæði, eins og fram kemur á þskj. 838, ákvæði um, að þar sem orlofsnefndir húsmæðraorlofs séu starfandi og þar sem mæðrastyrksnefndir séu starfandi, þar skuli húsmæðraorlofsnefndir leita samstarfs við mæðrastyrksnefndir. Þegar ég fór fyrst að kynna mér efni þessa frv. þegar það var lagt fram, saknaði ég þess frá núgildandi löggjöf, að ekki skyldi vera minnzt á í frv. samstarf við mæðrastyrksnefndirnar, né að þær höfðu verið brautryðjendur í starfrækslu húsmæðraorlofs, t. d. hefur mæðrastyrksnefnd hér í Reykjavík beitt sér fyrir og starfrækt orlofsdvöl fyrir bæði konur með börn og konur einar nú um 40 ára skeið. Ég vil því lýsa ánægju minni yfir, að þessi breyting hefur orðið á frv. Þá vil ég einnig lýsa ánægju minni yfir því, að það skuli vera ætlunin að hækka framlag ríkisins til húsmæðraorlofs svo myndarlega sem gert er með þessu frv. Þegar núgildandi lög um húsmæðraorlof voru sett, var frv. um þau flutt hér á hv. Alþ. Það var að tilhlutan Kvenfélagasambands Íslands. Málið var flutt hér í þessari hv. þd., við stóðum að því þm. úr öllum þingflokkum sem þá voru. Ég minnist þess, að í því frv. var eitt ákvæði, sem Kvenfélagasambandið lagði áherzlu á, auk þess að það lagði mikla áherzlu á samstarf við mæðrastyrksnefndir, og það annað ákvæði, sem Kvenfélagasambandið lagði einnig ríka áherzlu á, var fellt út, en það var um það, að konurnar, sem orlofsréttinn áttu, skyldu skattlagðar með 10 kr. gjaldi á ári. Þetta ákvæði var fellt út í meðförum þingsins, vegna þess að það - sem auðvitað út af fyrir sig var rétt, - svaraði ekki kostnaði að innheimta svo lágt gjald, - 10 kr. voru þó snöggtum meira virði og meiri peningur þá en er í dag, - og féll það þannig út. En mér þykir ástæða til þess að rifja þetta upp hér, vegna þess að á bak við þetta bjó sú hugsun, að þær konur, sem orlofsins áttu að njóta, legðu einnig fram nokkuð á móti að sínu leyti og þeim fyndist þær þá kannske ekki vera algjörlega á snærum þess opinbera, að því er fjáröflunina snerti. Ég sé ekki ástæðu til að hafa fleiri orð um frv. Eins og ég hef líklega tekið fram og fram kemur í nál., mælir heilbr.- og félmn. þessarar hv. d. einróma með samþykkt frv. án breytinga, þ. e. eins og það liggur nú fyrir hv. þd.