Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það hefur verið lítið ráðrúm í hv. deild að líta á þetta mál, en ég hygg að þar séu ýmis álitaefni sem ég vildi nefna við 1. umr. um málið. Þau snerta sérstaklega þann þátt málsins, eins og það liggur fyrir eftir breytingar í hv. Ed., að gert er ráð fyrir skattlagningu á dýrafóður til tekjuöflunar fyrir ríkissjóð. Það kemur í framhaldi af þeirri ákvörðun, sem er til umræðu í hv. deild í sambandi við breytingu á söluskatti, að leggja 25% söluskatt á matvæli. Ég held að það þurfi í nefnd að athuga þetta atriði alveg sérstaklega. En markmið frv. virðist vera að draga úr innflutningi á niðurgreiddu kjarnfóðri og efla notkun íslensks kjarnfóðurs og það er út af fyrir sig markmið sem ég hlýt að taka undir. En hinn þáttinn, sem ég hef nefnt, að nota þetta til tekjuöflunar í ríkissjóð tel ég vera þátt sem þurfi sérstakrar skoðunar við og hef fullan fyrirvara við þann þátt málsins. Ég vildi að þetta kæmi fram við 1. umr.

Frsm. meiri hl. fjh.- og viðskn. (Páll Pétursson): Herra forseti. Ég mæli fyrir nál. á þskj. 444 frá meiri hl. fjh.- og viðskn. Á fund fjh.- og viðskn. komu Lárus Ögmundsson úr fjmrn., Árni Reynisson frá Félagi ísl. stórkaupmanna, Vilhjálmur Egilsson frá Verslunarráði, Guðmundur Karl Jónsson, forstjóri Fríhafnarinnar á Keflavíkurflugvelli, Jóhannes Gunnarsson frá Neytendasamtökunum, Ásmundur Stefánsson forseti ASÍ, Kristján Thorlacius, formaður BSRB, Björn Arnórsson, hagfræðingur BSRB, Aðalsteinn Guðjohnsen frá Sambandi ísl. rafveitna, Albert Þórisson garðyrkjubóndi og Jón Gíslason frá Manneldisfélagi Íslands. Nefndin varð ekki sammála um afgreiðslu málsins. Meiri hl. leggur til að frv. verði samþykkt með breytingum sem fluttar eru á sérstöku þskj. Undir þetta skrifa fulltrúar í nefndinni frá meirihlutaflokkunum, þ.e. auk mín Geir H. Haarde, Matthías Bjarnason, Guðmundur G. Þórarinsson og Kjartan Jóhannsson. Við flytjum brtt. á þskj. 445. Hún er um að í 3. gr. bætist tollskrárnúmer sem þar eru upp talin. Hér er um að ræða að halda í tolli snyrtivörum, enda var upplýst á fundi fjh.- og viðskn. að verðlækkun sem hlytist af tollinum kæmi ekki neytendum til góða að líkum því að framleiðendur þessarar merkjavöru, snyrtivara, vildu halda ákveðnum "standard" á sínum vörum, ákveðnum verð-"standard". Þetta er þáttur í tekjuöflun ríkissjóðs og fyrirhugað að nota þá fjármuni sem þarna aflast í tolltekjum til að greiða niður fisk og teljum við það vel ráðið. Við leggjum sem sagt til að frv. til laga um vörugjald verði samþykkt eins og Ed. gekk frá því að viðbættri þeirri breytingu sem lögð er til á þskj. 445.



Herra forseti. Vegna þess að hér er að koma á dagskrá og til umræðu fyrsta frv. af mörgum sem væntanleg eru eða hæstv. ríkisstjórn ætlar að láta taka hér fyrir um skatta vil ég þegar í upphafi umræðunnar um þetta mál gera athugasemdir við vinnubrögð og niðurstöðu mála í hv. fjh.- og viðskn. Ég tel nauðsynlegt að það komi strax fram þó þær athugasemdir snúi meira að málum sem hér eru væntanleg til umræðu á eftir, þ.e. frv. til laga um breytingu á tollalögum, sem er á dagskrá þessa fundar, og frv. til laga um söluskatt. Ég vil taka það fram að hvað varðar afgreiðslu þessa máls, vörugjalds, út úr fjh.- og viðskn. var um það samkomulag og ekki ágreiningur að það mál yrði afgreitt út af fundi nefndarinnar í gærkvöld. Síðan gerist það, þegar við mætum á fund í þessari sömu ágætu nefnd í morgun, að okkur er tilkynnt að meiri hl. nefndarinnar hafi fundað áfram í gærkvöld og gengið frá nál. og brtt. við frv. til laga um tollalög og þau séu komin inn í þingið, enda mættu þau hv. þm. á borðum þeirra þegar þeir settust að fundi kl. 11. En málið hafði vel að merkja ekki verið afgreitt út úr fjh.- og viðskn. og átti það að nafninu til að vera þar áfram til umfjöllunar. Þessi staða mætti okkur nefndarmönnum minni hl. þegar við mættum þar á fund í morgun. Og er nú ekki öll sagan sögð, herra forseti, því síðan var tekið til við að ræða söluskatt og þar komu menn til viðtals í nefndinni. Þegar nokkrar mínútur voru eftir af þeim fundartíma sem nefndin hafði, þ.e. fram að deildarfundi kl. 11, fóru síðustu gestir nefndarinnar út. Þá lagði formaður til að málið yrði afgreitt úr nefndinni þrátt fyrir að fjöldamörg álitamál væru órædd eða hefðu verið lítillega rædd og lögð til hliðar og í sömu andrá boðaði formaður meiri hl. áfram á fund kl. 1 í dag til að halda áfram að vinna við málið og ganga frá brtt. og niðurstöðu nefndarinnar. Þessu get ég ekki unað, herra forseti. Ég hef aldrei fyrr kynnst slíkum vinnubrögðum. Ég lét að sjálfsögðu bóka mótmæli mín við því að málið yrði afgreitt út úr nefndinni. Þar sem þetta hangir allt saman tel ég nauðsynlegt að koma þessu á framfæri. Ég get ekki kallað þessi vinnubrögð annað en ofbeldi. Ég skil í raun og veru ekki til hvers er verið að hafa nefndir sem starfa sem slíkar, sem ein eining að málunum, ef svona er unnið aftur og aftur. Ég vil koma þessum mótmælum á framfæri undir þingskapaathugasemd þó ég að sjálfsögðu muni gera nánari grein fyrir óánægju minni þegar hvert og eitt mál kemur til umræðu.

Frsm. meiri hl. fjh.- og viðskn. (Páll Pétursson): Herra forseti. Það er rétt að taka fram að það var ágætt samkomulag eins og jafnan í fjh.- og viðskn. Við áttum ágætan fund í gærkvöld. Við áttum reyndar fund um þessi mál, mjög langan fund, þann 19. desember og höfum haft þessi mál til athugunar yfir hátíðarnar. Að vísu kom formlega ekki til okkar söluskattsfrv. fyrr en í gær þannig að við gátum ekki tekið það formlega fyrir, en ræddum þessar kerfisbreytingar auðvitað allar í einingu því öll þessi þrjú frv. eru nátengd. Við vorum búin að gefa okkur allnokkurn tíma til að fjalla um þessi málefni. Við höfum, eins og sést á þskj., rætt við mikinn hóp manna. Við kvöddum til allmarga aðila til að ræða við okkur og var ágætt samkomulag um það. Þeir voru kvaddir til ekkert síður sem fulltrúar minni hl. vildu ræða við og við áttum sem sagt tvo gagnlega fundi um þessi mál. Varðandi vörugjaldið var ágætt samkomulag um að ljúka því í gærkvöld. Það er alveg rétt hjá síðasta ræðumanni að tollalagafrv. var ekki formlega afgreitt í nefndinni fyrr en í morgun. Hins vegar lá það fyrir í gærkvöld að nefndinni auðnaðist ekki að hafa samstöðu um það mál. Við tókum þann kost, stjórnarliðar, að ganga frá okkar þskj. og koma því í prentun, m.a. til að létta róðurinn fyrir starfsfólk þingsins. Það er sjálfsagt að bíða eftir þskj. minni hl., að þau komi sínum þskj. í vinnslu í þinginu. Ég sé ekki að það hafi verið neitt afbrot þó að við skiluðum inn okkar þskj. í gærkvöld. Það var bara til að flýta fyrir. Það lá fyrir að minni hl. mundi ekki vilja standa að nál. með okkur. Varðandi söluskattinn höfum við skamman tíma til að fjalla um málið í nefndinni. Það lá fyrir að var djúpstæður ágreiningur um það mál og bæði hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon og hv. þm. Kristín Halldórsdóttir lýstu því yfir að þau gætu ekki staðið að brtt. eða nál. með meiri hl. og munu skila sérnál. eins og reyndar hefur legið fyrir allan tímann. Ég sé ekkert óeðlilegt við það þó að við, úr því að nefndin var klofin, afgreiddum málið og þó að meiri hl. eigi eftir að ræða hugmyndir að brtt. sem eru á kreiki á meðal okkar tel ég að við getum sem hægast gert það þó að fulltrúar minni hl. séu ekki viðstaddir.

Frsm. minni hl. fjh.- og viðskn. (Kristín Halldórsdóttir): Herra forseti. Ég vil taka undir gagnrýni hv. 4. þm. Norðurl. e. og hafði raunar ætlað að gera mjög alvarlegar athugasemdir við umræðu þess máls sem hér er á dagskrá því að okkur fulltrúum minni hl. hafa gjörsamlega blöskrað þessi vinnubrögð í öllum þeim málum sem hv. fjh.- og viðskn. Nd. hefur haft til meðferðar á mjög skömmum tíma og meiningin er að ræða í dag með afbrigðum samkvæmt dagskrá og samkvæmt áætlun um síðari fundi í dag. Það mál sem er á dagskrá og er til umræðu, fyrsta málið á dagskrá, er að mínum dómi alveg á mörkunum hvað afgreiðslu snertir. Það hefur engan veginn fengið þá umfjöllun sem þyrfti og mun ég koma að því betur hér á eftir. Það er hins vegar skásta dæmið um vinnubrögðin og ég staðfesti það, sem kom fram áðan, að það var samkomulag um að afgreiða það með þessum hætti út úr nefndinni og minni hl. hefur lagt á sig þá vinnu sem þarf til að taka þetta fyrir núna með þeim skamma tíma sem við höfum haft til að semja nál. og undirbúa okkur undir þá umræðu. En hér á eftir er ætlunin að taka með afbrigðum, eins og meiri hl. var að samþykkja áðan á fundinum, frv. um tollamál sem minni hl. getur í rauninni alls ekki fallist á að hafi verið afgreitt með eðlilegum hætti út úr nefndinni. Eins og hv. 4. þm. Norðurl. e. lýsti áðan fórum við af löngum nefndarfundi í gærkvöldi í þeirri trú að þetta mál væri ekki afgreitt af nefndarinnar hálfu og yrði gert á fundi í dag. Við fréttum það fyrst þegar við komum til fundar í morgun að meiri hl. hefði afgreitt það af sinni hálfu og væri búinn að skila sinni vinnu í sambandi við þá afgreiðslu. Við höfum að sjálfsögðu afskaplega lítinn tíma til að skila nál. og höfum ekki getað gert það hér og nú. Við höfum verið á fundi í allan morgun í fjh.- og viðskn. og sumir nefndarmanna hafa alls ekki getað setið þann fund að fullu. Þeir hafa verið uppteknir á fundum annars staðar. Þetta eru vitanlega forkastanleg vinnubrögð. Frestunin í gærkvöldi var til komin vegna ágreinings á milli stjórnarliða um hvernig afgreiða skyldi þetta tollamál og það lá hreint ekki ljóst fyrir þegar fundi lauk að þeim mundi takast að jafna sinn ágreining og var aldeilis fráleitt að við gætum litið á það sem frágang málsins. Söluskattsfrv., sem hv. formaður nefndarinnar lýsti áðan að hefði verið rætt töluvert í samhengi við önnur mál sem hafa verið til umfjöllunar í nefndinni, þetta stóra og veigamikla mál, hefur í raun og veru aðeins verið til formlegrar umfjöllunar í nefndinni á þessum tveimur fundum sem ég var að lýsa, í gærkvöldi og í morgun. Og hvað sem segja má um að fjölmargir aðilar hafi verið kallaðir til, vissulega að beiðni stjórnarandstöðunnar, sjá menn hvílíkan tíma nefndarmenn hafa haft til að bera fram spurningar undir stöðugri tímapressu og þrýstingi um að afgreiða málið sem allra fyrst. Ég tek því alveg eindregið undir þá gagnrýni sem komið hefur fram á störf nefndarinnar og gagnrýni á meiri hl. fyrir að ætla sér að afgreiða þetta mál fyrir sitt leyti út úr nefndinni í hádegishléi. Eins og kom fram áðan hafa fulltrúar stjórnarandstöðunnar, minni hl., þegar látið bóka mótmæli gegn þessum vinnubrögðum, sem eru ólíðandi með öllu, og hefur að sjálfsögðu ekki sagt sitt síðasta í því máli. Herra forseti. Ég tel alveg nauðsynlegt að þetta komi hér fram og tel í rauninni nauðsynlegt að stjórn þingsins taki til alvarlegrar athugunar hvaða vinnubrögð hv. þm. eru farnir að sætta sig við og sem nefndir þingsins láta sér sæma eða öllu heldur meiri hl. sumra nefndanna. Ég held að það væri ekki vanþörf á að stjórn þingsins athugaði þessi mál og veitti þeim tiltal sem bera ábyrgð á þessum vinnubrögðum.



Áður en næsti hv. ræðumaður tekur til máls vil ég geta þess að að sjálfsögðu mun stjórn þingsins fylgjast með framvindu mála í dag mjög grannt og mun í hléinu, sem verður gert á eftir, fara yfir stöðu mála. Ég vænti þess, af því að það hefur fram komið að það er ekki ágreiningur um afgreiðslu fyrsta dagskrármálsins úr nefnd, að það geti farið fram umræða um það á þessum fundi og ég vænti þess að það sé hægt að mæla fyrir áliti meiri hl. í tollalögum og síðan að fara yfir stöðuna.



Herra forseti. Ég skal reyna að hafa þessa athugasemd um þingsköp stutta. Ég vil í fyrsta lagi taka fram að ég hefði getað greitt atkvæði með afbrigðum áðan ef borin hefðu verið upp sérstaklega afbrigði fyrir 1. og 2. dagskrármálinu, þ.e. 1. málinu sér, því að við það hef ég og hafði ekkert að athuga, en það var dálítið erfitt fyrir mig að samþykkja að taka tollalög á dagskrá með afbrigðum þar sem ég var með væntanlegt nál. minni hl. í höndunum, enn þá að skrifa það, hafandi ekki vitað fyrr en á nefndarfundi sem hófst rúmlega níu að málið væri afgreitt eða ætti að afgreiða það og hafandi setið á þeim fundi til kl. 11 og mætti þá á fundi hér í hv. Nd. Vinnutími minn til að ganga frá þessu nál. var því stuttur. Það er allt rétt sem hv. nefndarformaður segir um að við fengum ágætismenn til viðræðu í nefndinni, suma kvadda þangað að ósk stjórnarandstöðu og aðra að ósk stjórnarsinna. Þeir mættu að vísu sumir án þess að vita hvað ætti að tala um, en hvað um það. En tíminn sem nefndin hafði til að skoða málið sjálf að fjarstöddum gestum eða utanaðkomandi aðilum, ætli hann hafi ekki verið svona tvær mínútur. Ætli það hafi ekki verið svona tvær mínútur sem hv. fjh.- og viðskn. átti að hafa til að ræða frv. um söluskatt eftir að gestir voru farnir af fundi nefndarinnar. Á þeim tveimur mínútum gerðist það að formaður nefndarinnar hafði orðið og lagði til að það yrði tekið út úr nefndinni. Þannig var þetta, herra forseti. Á þessu vil ég vekja athygli. Ef mönnum þykja það sómasamleg vinnubrögð, þá það. En mér þykja það ekki. Ég vil að það komi fram hér undir athugasemdum um þingsköp vegna þess að þingsköp eru þetta og snertir starfsemi þingsins, vinnubrögð hér. Ég tel t.d. að það hefði verið strax mun skárri svipur á því fyrir hv. nefndarformann, hv. 1. þm. Norðurl. v., ef hann hefði boðað þó ekki væri nema stuttan fund í nefndinni aftur í hádeginu eða um miðjan dag í dag til að afgreiða þá málið þar. Varðandi það að það sé ágreiningur um málið og þess vegna séu þessi vinnubrögð eðlileg, þá er það fjarstæða að heyra nefndarformann hér á Alþingi tala með þessum hætti um hlutina. Hvað er hv. nefndarformaður að segja? Er hann að segja að í hverju einasta máli sem ágreiningur sé um, ef minni hl. eða einhverjir þm. eða nefndarmenn eru ósáttir við niðurstöðu málsins, eigi þeir að segja sig frá vinnu í nefndinni? Er verið að segja að nefndir eigi einungis að starfa saman að þeim þingmálum sem fullt samkomulag er um? Um hvað eiga þær þá að ræða? Til hvers er þá nefndarstarf? Ég held að hv. 1. þm. Norðurl. v. eigi að hugsa sinn gang aðeins. Getur það verið að svona þingreyndur maður, fyrrverandi forseti Norðurlandaráðs og mektarmaður á þingræðissviði Norðurlanda, gott ef ekki í heiminum, hafi ekki dýpri skilning á vinnubrögðum og hlutverki þingsins og þingnefnda en þetta, að hann haldi að þá sé leyfilegt að beita svona vinnubrögðum ef einhver ágreiningur sé um málin? Ég hef ævinlega, herra forseti, unnið í þingnefndum af einurð og heilindum og lagt mitt til málanna burt séð frá því hvort líklegt var eða ekki líklegt að nefndin yrði endanlega sammála um málið þegar það væri afgreitt. Ég hef að sjálfsögðu látið mínar skoðanir koma fram, komið með mínar ábendingar, stungið upp á breytingum þó að fyrir lægi að um einhver önnur atriði málsins væri ágreiningur og yrði ágreiningur. Ég tel að menn eigi ekki að segja sig frá störfum í þingnefndum, minni hl. t.d., þó að litlar líkur séu á því að endanlega náist algjör samstaða um málið. Til hvers er þá verið að hafa nefndir? Ég spyr. Ég held að það sé nauðsynlegt, herra forseti, að þessum ummælum hv. nefndarformanns sé mótmælt. Ég geri hér við það formlegar athugasemdir að formaður í þingnefnd fjalli um málið með þessum hætti. Það bætir síst úr skák að mínu mati með þau vinnubrögð sem þarna voru ástunduð þó að það hafi legið fyrir að ágreiningur væri um málið. Þá breytir það engu um. En ég ætla ekki að hafa þetta lengra undir umræðum um þingsköp, en að sjálfsögðu gæti farið svo að maður neyddist til þess í umræðum um þau dagskrármál sem hér koma að taka þetta upp einnig.

Frsm. meiri hl. fjh.- og viðskn. (Páll Pétursson): Ég ætla ekki, herra forseti, að lengja þessa þingskapaumræðu. Ég vil þó láta koma fram rækilega að ég tel að það hafi ekkert verið óeðlilegt við vinnubrögð nefndarinnar. Það er mjög mikilvægt að þessi kerfisbreyting taki gildi fyrir áramót. Það er mjög óheppilegt vegna allra aðstæðna í þjóðfélaginu að það dragist og ég tel mjög mikilvægt og það eru áform ríkisstjórnarinnar og stjórnarflokkanna að reyna að vinna að því að þessi þrjú mál verði að lögum fyrir áramót. Títtnefndum fundi í gærkvöld í fjh.- og viðskn. lauk vegna þess að einn nefndarmaður þurfti að fara af fundinum. Ég var búinn að gera tillögu um að afgreiða tollalög ásamt með vörugjaldi. Það er rétt, sem fram hefur komið, að ágreiningur var innan stjórnarliðsins. Stjórnarandstæðingar vissu af því eða ég vona að þeim hafi ekki dulist að ég var búinn að skrifa nál. Það var búið að ganga á milli nefndarmanna og meirihlutafulltrúarnir allir nema einn búnir að skrifa á það. Þessi ágreiningur leystist hins vegar að fundinum loknum og þá sáum við ekkert óeðlilegt við það að létta á starfsfólki þingsins með því að skila inn nál. þó að hins vegar málið væri ekki afgreitt formlega og bókað út úr nefndinni fyrr en í fundarbyrjun í morgun. Ég tel sjálfsagt að óska eftir því við forseta að hann taki ekki málið til umræðu fyrr en minnihlutafulltrúanum hefur gefist tækifæri til þess að skila sínu nál., þ.e. um tollafrv. Stjórnarflokkarnir eru búnir að liggja yfir þessum kerfisbreytingum í langan tíma og að því leyti til er búið að vinna mikið í þessu máli. Fjh.- og viðskn. Nd. hefur unnið í þessum málum sameiginlega í líklega samtals 6–8 klst. á þremur löngum fundum og ég tel að þessi vinnubrögð séu alveg viðunandi.

Til sóma?

Já, til sóma. Við skilum við a.m.k. tvö þeirra ítarlegum brtt. og höfum lagfært ágalla sem á þeim voru. Nál. eru að sjálfsögðu útbúin af þeim sem ábyrgð bera á þeim og að þeim standa og ég er ekkert að kássast í því hvernig minni hl. útbýr sín nál. fremur en að ég tel ástæðu til þess að minni hl. sé viðlátinn þegar við meirihlutamenn erum að semja okkar nál.



Varðandi þessa umræðu vil ég geta þess að að sjálfsögðu hefur aldrei staðið til að halda áfram umræðum í þeim málum þar sem þskj. minni hl. liggja ekki fyrir. Minni hl. fær að sjálfsögðu tíma til að skila þeim. Ég mun í samræmi við það sem hér hefur komið fram þá ekki taka 2. dagskrármálið til umræðu fyrr en nál. minni hl. liggur fyrir. En ég endurtek það, sem ég áður sagði, að ég vænti þess, af því að samkomulag er um fyrsta dagskrármálið, að við getum rætt það á þessum fundi.



Herra forseti. Við höfum orðið hér áheyrendur að umræðu og upplýsingum um alveg nýja starfshætti á Alþingi og höfum við þó ýmsu vanist undanfarna daga og vikur í sambandi við vinnubrögð og gert okkar athugasemdir við þau. En mér sýnist að hér sé í rauninni verið að ganga með svo grófum hætti yfir ekki aðeins venjur í starfsháttum þingsins heldur raunverulega þingskapalög, þingsköp Alþingis, að það sé með öllu útilokað að slíku sé látið ómótmælt af þingdeildinni og þess krafist að forusta þingsins, allir forsetar þingsins, taki á þessu máli og fari yfir það nú þegar áður en haldið er áfram umræðum í þinginu um mál sem tekin hafa verið á dagskrá og það með afbrigðum sem eingöngu meiri hl. greiddi atkvæði um eins og fram kom áðan. Það hefur komið fram að hv. 1. þm. Norðurl. v., sem eins og lýst hefur verið menn töldu að væri þingreyndur maður, er það a.m.k. að árum til, ætlar sér að hafa forustu um að ganga gegn þingsköpum Alþingis og fitja upp á alveg nýjum starfsháttum í þinginu, formaður þingflokks Framsfl. Ég verð að segja að ég átti ekki von á því, herra forseti, að þessi hv. þm. hefði forustu um vinnubrögð af þessu tagi og tæki sig út úr að þessu leyti. Það veldur mér vonbrigðum. En nú höfum við heyrt það og séð og hv. þm. segir að þetta séu vinnubrögð til sóma. Ja, hann munar ekki um að taka upp í sig, þann ágæta hv. þm., og segir svo jafnframt að það sé alveg knýjandi nauðsyn að þau skattalagafrv. sem hér liggja fyrir og mál þeim tengd fái afgreiðslu fyrir áramót með vinnubrögðum af því tagi sem hann stendur hér fyrir. Ég var að störfum í morgun í sjútvn. þessarar hv. deildar undir forustu hv. 1. þm. Vestf. og ég verð að segja að það er ólíku saman að jafna í sambandi við þau vinnubrögð sem þar hafa verið viðhöfð eins og ég þekki þau og eins og því hefur verið lýst hvernig starfað hefur verið og haldið á málum af forustu í fjh.- og viðskn. hv. þingdeildar. Í sjútvn. er verið að fjalla um stórt og viðamikið og flókið mál og það eru þau mál sem hér eru einnig á dagskrá, en þar er haldið á málum með eðlilegum hætti og ekki verið að láta trufla sig með því að það séu áramót fram undan, það sé gamlárskvöld og í framhaldi af því væntanlega nýársdagur og nýtt ár, vegna þess að það er mat forustunnar í sjútvn. deildarinnar að það séu ekkert hundrað í hættunni þó að þessi áramót líði án þess að búið sé að setja lög um þessi efni, þ.e. um stjórn fiskveiða, þar séu ákvæði sem grípa megi til þannig að eðlileg vinnubrögð geti fram farið. Og ætli það sé nú ekki eitthvað svipað uppi í sambandi við þau mál sem hv. 1. þm. Norðurl. v. er að halda fram að sé alveg knýjandi nauðsyn að ákveða um áramótin? Ætli það væri a.m.k. ekki sæmra að reyna að standa þannig að þessum málum að það sé ekki verið að brjóta þingsköp og móta einhverja alveg splunkunýja starfshætti í þinginu sem talsmenn stjórnarandstöðunnar í þessum nefndum hafa lýst í þingskapaumræðu sem ofbeldislegum vinnubrögðum. Ég tel, herra forseti, að það sé fráleitt að halda áfram umræðum um þessi mál sem stjórnarliðar hafa lýst að séu öll saman samtengd, hangi öll saman og þurfi að fá samhliða afgreiðslu. Ég held ég hafi lesið það í stjórnarmálgagninu Tímanum í morgun að það væri sammæli um það meðal stjórnarliða að öll þessi tekjuöflunarfrv. ættu að ganga fram samtímis og ekkert eitt að skilja sig þar frá. Ætli sé þá ekki eðlilegt að það sé litið á þessi mál í samhengi hér í sambandi við umræðu og vinnubrögð í þinginu ef það er rétt sem lesa má í Tímanum um viðhorf stjórnarmeirihlutans? Ég leyfi mér, virðulegur forseti, að vitna til 11. gr. þingskapa Alþingis. Þar segir: "Forsetar stjórna umræðum og sjá um að allt fari fram með góðri reglu." Og seinna í sömu grein: "Forsetar hafa sameiginlega umsjón með starfi þingnefnda. Þeir skipa fyrir um fasta fundartíma nefndanna þannig að fundir rekist ekki á. Þeir halda skrá um þingmál sem til nefndanna hefur verið vísað og fylgjast með gangi mála svo sem nauðsynlegt kann að vera til þess að geta skipað málum niður á dagskrá þingfunda í hagkvæmri tímaröð. Forsetar fara sameiginlega með framkvæmdastjórn Alþingis." Þetta eru atriði úr 11. gr. þingskapa Alþingis sem okkur er ætlað að starfa eftir og ég vísa til þessara ákvæða og geri kröfu til þess áður en umræða er upp tekin um þau mál sem eru á dagskrá að forusta þingsins, forsetar allir, sem bera hér sameiginlega ábyrgð, fari yfir þá starfshætti sem upp hafa verið teknir í fjh.- og viðskn. þingsins og lýst hefur verið af talsmönnum minni hlutans og staðfest af formanni nefndarinnar, hv. 1. þm. Norðurl. v., að rétt sé með farið. Hvað var það sem hv. þm. var að segja hér, hv. þm. Páll Pétursson? Hann var að segja að hann væri farinn að standa fyrir nefndarstarfi hluta fjh.- og viðskn. til að flýta fyrir málum og greiða fyrir málum. Hann hefur enga þörf fyrir að hafa minni hl. á fundi. Hann telur fullnægjandi að meiri hl. skjótist saman í skúmaskotum á óboðuðum fundum gagnvart minni hl. og reyni að leysa þar úr sínum ágreiningsefnum. Því hv. þm. greindi frá því að það hefðu einmitt verið ágreiningsefni sem hefðu staðið í vegi fyrir afgreiðslu mála í þingdeildinni, ekki ágreiningsefni við minni hl., við stjórnarandstöðuna heldur innan stjórnarmeirihlutans og hann hefði staðið fyrir því að reyna að greiða úr þeim ágreiningi. Hann hefði unnið að því að greiða úr þeim ágreiningi og leysa hann og hann hefði leystst og þegar hann var leystur skilaði hv. þm. inn þinggögnum, áliti frá meiri hl. og brtt. varðandi mál sem hér er á dagskrá, án þess að búið væri að taka málin út úr þingnefndinni. Það er alveg nauðsynlegt og óhjákvæmilegt, herra forseti, að þessi vinnubrögð séu nú þegar tekin til umræðu af forustu þingsins og rætt um hvort hér sé eðlilega að málum staðið, hvort þessi vinnubrögð standist gagnvart þingsköpum Alþingis og það verði upplýst af forseta áður en umræða er upp tekin um mál á dagskrá um mat forustu þingsins að þessu leyti. Það hefur komið fram, herra forseti, að talsmenn ríkisstjórnarinnar telji æskilegt að fá hér afgreidd mál fyrir áramót, tekjuöflunarmálin sem hafa verið á reiki á milli stjórnarliða eins og hv. formaður fjh.og viðskn. lýsti því. Þau hafa verið fram á þennan morgun í óvissu innan stjórnarliðsins í nefndunum sem ætlar að reyna að koma sér saman á óformlegum nefndarfundum og leysa sinn ágreining og skila sínum viðhorfum inn í þingið. Þetta eru vinnubrögð sem er ekki hægt að una, en ég vil nefna fleira í þessu sambandi, herra forseti. Ég óska eftir því að áður en hér verður haldið áfram umræðum upplýsi forseti um með hvaða hætti hann hyggst bregðast við óskum stjórnarliða, meiri hl. svokallaðs í nefndum, þó hann liggi ekki formlega fyrir nema á þskj. með ólögmætum hætti gagnvart þingsköpum, og forseti upplýsi okkur um hvernig hann hyggst bregðast við þeim kröfum sem hann fær frá stjórnarliðinu um afgreiðslu þessara mála fyrir áramót, hvernig hann hyggst haga störfum þingdeildarinnar ef hann ætlar að bregðast við þessum kröfum eftir að búið er að koma einhverri skikkan á störf þingnefnda þannig að viðunandi sé. Hæstv. forseti er að sjálfsögðu forseti okkar allra og hlýtur að haga störfum sínum í samræmi við það, enda efast ég ekkert um það. Ég óska eftir að hann greini okkur frá því hvernig hann ætli sér að haga störfum áfram á þessum degi. Við höfum fengið útbýtt dagskrá 40. fundar í hv. þingdeild og síðan boðaður 39. fundur í Sþ. á þessum degi að loknum fundum í deildum og þar á að taka mál á dagskrá, í Sþ. Ég ber fram þá ósk við hæstv. forseta að hann greini okkur frá því hvenær hann muni ljúka fundum í deildinni í dag til að greiða fyrir þessum boðaða fundi í Sþ. samkvæmt útbýttri dagskrá þannig að menn átti sig á því hvernig forseti og forusta þingsins, því það er hæstv. forseti Sþ. sem stendur að þessari dagskrá að sjálfsögðu líka, hyggst haga störfum í dag. Ég læt mér ekki detta í hug að menn ætli Sþ. ekki sæmilegan tíma til að ræða það mál sem þar er á dagskrá og kannski mál utan dagskrár sem óskir hafa komið fram um að rædd verði þannig að við hljótum að stefna að því að ljúka fundum í hv. deild fyrir kvöldmat til að ljúka umræðum um þau mál sem á að ræða fyrir áramótin í hv. þingdeild. Og ég vil sem utanbæjarmaður, sem hyggst halda áramótin heima hjá mér, fá upplýsingar um það frá hæstv. forseta hvort því megi ekki treysta að þingfundum ljúki á skikkanlegum tíma í kvöld þannig að mönnum gefist ráðrúm til að halda til síns heima og halda þar áramót og fagna nýju ári með eðlilegum hætti. Það hefur borist okkur til eyrna og er haft eftir forustu þingsins, vitnað til hennar, að það sé stefnt að því að hefja fundahald að nýju 4. janúar nk., mánudaginn 4. janúar, og það er gert ráð fyrir störfum þingnefnda, a.m.k. hv. sjútvn., að morgni þess dags þannig að mönnum er ekki ætlaður mikill tími til að dvelja heima hjá sér yfir áramótin ef þeir eiga að geta sinnt þingskyldum og mætt til boðaðra funda í nefndum að morgni mánudags. Það hlýtur að vera krafa okkar eindregin að fundum ljúki með skikkanlegum hætti á yfirstandandi sólarhring, á þessum degi, eins og ég raunar vil lesa út úr þessari dagskrá, þannig að menn geti haft skikkanlegt ráðrúm til þess, ef veðurguðirnir leyfa, að komast leiðar sinnar til þess að kveðja gamalt ár og fagna nýju við eðlilegar aðstæður. Það stóð glöggt með jólin, veðurguðirnir hagstæðir. Það er ekki alveg eins gott fram undan í veðurspánum núna, virðulegur forseti. Þó að vald forseta sé mikið veit ég að hann ætlar sér ekki að stjórna veðri og vindum, en á hans valdi er að greiða fyrir því að eðlilegur tími sé til ferða fyrir þm. Ég ítreka þessa ósk um leið og ég geri um það kröfu að forusta þingsins ræði þá stöðu sem upp er komin vegna vinnubragða í hv. fjh.- og viðskn. undir forustu hv. 1. þm. Norðurl. v.



Varðandi vinnubrögð þingsins í dag héldum við forsetar fund með formönnum þingflokka stjórnarandstöðunnar í gær og formönnum allra þingflokka reyndar og kynntum þeim þau áform sem eru um starf í dag. Þau áform voru að halda morgunfund, byrja hann kl. 11, og sá fundur stendur nú yfir, gera síðan hlé til kl. hálfþrjú, byrja þá fund aftur og taka þau mál þá sem tilbúin eru. Að sjálfsögðu verða þau mál tekin fyrir með venjulegum hætti, að leitað verður eftir afbrigðum um það hvort þau megi koma fyrir á dagskrá eins og hér hefur ávallt verið. Síðan var ætlunin að halda fund með formönnum þingflokka um fjögurleytið í dag og sjá hvernig mál ganga fram og ræðast við um framhaldið. Þetta var sú ætlun sem var kynnt í gær um mál hér. Á fundinum kl. fjögur mundi þá væntanlega koma fram hvenær útlit væri fyrir að málum ljúki því að þá sjáum við hvernig umræðum miðar. Ég hef áður sagt það við þessa þingskapaumræðu og það hefur komið fram hjá nefndarmönnum í fjh.og viðskn. að það er ekki ágreiningur um meðferð fjh.- og viðskn. á fyrsta dagskrármálinu þannig að ég sé ekkert því til fyrirstöðu að það geti komið til umræðu á þessum fundi og það sé hægt að mæla þar fyrir nál. og taka umræðu um það eftir því hverjir til máls vilja taka. Síðan, þegar hlé verður gert, munum við þingforsetar að sjálfsögðu ræða vinnubrögð fjh.- og viðskn. og ræða framhald mála í samræmi við þær upplýsingar sem fram hafa komið hér. Ég vænti þess að fundur geti haldið áfram og umræða um 1. dagskrármálið, sem ekki hefur verið ágreiningur um hér, geti haldið áfram með eðlilegum hætti.



Herra forseti. Ég ætlaði mér ekki að taka þátt í þessum umræðum um þingsköp hefði ekki formaður fjh.- og viðskn., hv. 1. þm. Norðurl. v., verið með afskaplega einkennilega túlkun á því hvernig nefndum bæri að starfa og sérstaklega vegna þess að margir hv. þm. eru hér inni sem eru að sitja sitt fyrsta þing. Ég fullyrði að öll vinnubrögð á þessu þingi séu alveg með sérstökum hætti. Ég er búinn að vera rúm 20 ár hér og nefndarformaður í á annan áratug í mörgum mismunandi nefndum. Hér er t.d. inni a.m.k. einn hv. þm. sem hefur verið með mér í nefndum. Ég hef alltaf skilið það þannig að nefndir eigi að ræða málin og athuga allar hliðar á hverju einasta atriði. A.m.k. hjá mér hefur það oft komið fyrir að stjórnarandstæðingur hefur bent á ýmis atriði sem betur mættu fara og við höfum stundum náð saman vegna þess að við höfum haldið marga fundi, kallað marga til. Þetta eru alveg ný vinnubrögð. Hv. 1. þm. Norðurl. v. er að gefa ranga ímynd af Alþingi, algjörlega ranga. Ég er alveg undrandi á þessum vinnubrögðum og hans þjónustulund við fjmrh., enda sá ég að hæstv. fjmrh. var að klappa honum öllum utan sem er ekkert undarlegt því að hún er alveg með eindæmum þessi þjónustulund. Ég hefði nú talið líklegra að einhverjir aðrir mundu gegna því hlutverki en hv. þm. Páll Pétursson. Nefndir eiga að starfa þannig að athuga mál í sameiningu og þegar það er búið, ef ekki næst saman, á að skipta nefndinni og þá er eðlilegt að hver hluti ræði málin. Þetta eru hinar hefðbundnu reglur sem þingið hefur unnið eftir í tugi ára, líklega allt frá upphafi. En nú eru komnir nýir herrar, nýir hættir, ný vinnubrögð sem eru þannig að það er með eindæmum. Og eins og ég sagði í gær: Hæstv. ríkisstjórn virðist ekki vita sitt rjúkandi ráð. Það var orðið samkomulag að ég hélt, herra forseti, að það yrði bara á fimmtudögum sem yrði byrjað fyrir hádegi á fundum og að nefndir hefðu tóm til að ræða málin fyrir hádegi. Ekki einu sinni í þessum mikilvægu málum fá nefndir eðlilegan tíma. Hverjum dettur í hug að tollafrv., 340 bls., hafi verið rætt af neinu viti? Mér dettur það ekki í hug. Ég mun koma með ýmsar spurningar til nefndarformanns á eftir. Við skulum sjá hvað hann getur leyst úr þeim. Þessir nefndarmenn, m.a.s. nefndarformaður, hafa ekki hugmynd um hvað felst í raun og veru í þessum frv. Þannig standa málin 30. des. 1987 og ríkisstjórnin er svo glámskyggn að hún heldur að það sé hægt að klára þessi mál fyrir kl. 12 á gamlársdag. Ætli umræður endist ekki fram að þeim tíma ef á að haga vinnubrögðum á þennan hátt. Ég er ekki að kenna hæstv. forseta um þessi vinnubrögð. Hins vegar er það hans að neita þessum vinnubrögðum þegar svona er að staðið. Hann á að neita. Hann á ekki að láta ríkisstjórn sem er í raun og veru örvita kúga sig til að breyta öllum hefðum þingsins eins og mér virðist að nú sé gert.



Hæstv. forseti. Ég tek undir það sem kom fram hjá hv. 1. þm. Norðurl. v., formanni hv. fjh.- og viðskn. deildarinnar, að það er mikilvægt fyrir alla og ekki síður stjórnarflokkana að koma þeim þrem málum sem hann minntist á í gegn fyrir áramótin, en vegna vinnubragða fram að þessu hefur frá upphafi, frá því að þessi mál öll komu fyrir Alþingi, verið tímapressa og fyrirsjáanlegt að þessi mál kæmust ekki í gegnum báðar deildir Alþingis og yrðu að lögum nema með mjög góðu samstarfi við minni hl., sem ekki hefur verið vegna þess að meiri hl. hefur ekki talið sig þurfa á neinu samkomulagi að halda við minni hl. Það er stærilæti sem kemur fram hjá hv. formanni fjh.- og viðskn. þegar hann storkar minni hl. með því að segja orðrétt: "Það er ásetningur stjórnarinnar að þessi mál fari í gegn."  Stjórnarflokkarnir hafa legið yfir kerfisbreytingum í langan tíma, sagði virðulegur formaður fjh.- og viðskn., sem ég skildi þannig að vegna þess hve þeir hafa sín á milli vandað sín vinnubrögð og legið yfir þeim málum sem hér liggja fyrir til afgreiðslu í langan tíma komi minni hl. ekkert við hvernig þessi mál líta út. Hann á bara að þegja og ekkert að taka þátt í afgreiðslu þeirra. Hann á bara að átta sig á því að meiri hl. hefur í langan tíma legið yfir málum. Ég kallaði það einu sinni að þeir hefðu sofið á verðinum. Hvar þeir hafa legið er mér ráðgáta.

Þeir sváfu fram í desember.

Þeir hafa ekki verið að vinna að málunum því að þau eru illa unnin og þarf að senda á milli deilda í stórum málum til að leiðrétta misskilning eða slæm vinnubrögð sem átt hafa sér stað. Hv. 1. þm. Norðurl. v. sagði að ekki væri hann eða meiri hl. að "kássast" í því hvernig minni hl. gerir sín nál. Þakka skyldi honum. En þingsköp ætlast til þess að minni hl. hafi tíma til að vinna. Þingsköp ætlast til þess að nefndarmenn hafi hugmynd um hvenær mál koma á dagskrá nefnda og hvenær þau fara af dagskrá nefndar og til afgreiðslu þingdeilda. Minni hl. hlýtur að vera búinn að koma þeim skilaboðum yfir til meiri hl. fyrir löngu á þessu þingi að meiri hl. tekst ekki að nota hnefaréttinn. Við erum að verða eins konar krossberar réttlætis í þingsköpum, þó fáir séum miðað við þann aukna meiri hl. sem stjórnin styðst við. Og við látum ekki troða á okkur. Við erum ekki bara að verja okkar rétt. Við erum að verja vinnubrögð Alþingis í langan tíma. Við erum að byggja okkar vinnubrögð á þeirri hefð sem hefur skapast frá upphafi til þessa dags. Það er engin ríkisstjórn ólíkra flokka, ríkisstjórn andstæðinga í gegnum tíðina frá upphafi þessara þriggja flokka, sem mynda ríkisstjórnina, sem kemur til með að brjóta niður þá hefð og þær reglur, þau lög sem um Alþingi gilda. Ef meiri hl. heldur augnablik að þeir hafi tíma sem vinnur með þeim skulu þeir átta sig á því að tíminn eins og almenningsálitið vinnur með minni hl. Það verður engin afgreiðsla á Alþingi með hnefarétti fyrir þessi áramót. Það verður engin afgreiðsla á neinu í dag ef utandagskrárumræður, að gefnu tilefni frá stjórnarliðinu, taka allan tímann. Það þýðir ekkert fyrir hvorki fjmrh. né aðra óvandaða menn, sem koma með ósannindi frá Alþingi í sjónvarp og útvarp, í ríkisfjölmiðlana, að segja að minni hl. sé um að kenna að mál komist ekki í gegn. Ef þessar kerfisbreytingar verða til þess, nái þær ekki fram að ganga, að eitthvert ástand skapast í þjóðfélaginu er það vegna þess að meiri hl. með sínu hringli, sem hefur verið á öllum málum, breytingar á öllu, allt það sem var er ekki nýtanlegt, í staðinn skal koma eitthvað sem Alþfl. býr til og teymir hina stjórnarflokkana með sér út í það fen, skapi það óreiðu í þjóðfélaginu lýsi ég allri ábyrgð á þessar andstæður í flokkum, andstæður í hugsjónum sem standa að þeirri ríkisstjórn sem við verðum að þola í dag og ætlast til að ráðherrar komi ekki í ríkisfjölmiðlana til að kenna stjórnarandstöðunni um hvernig verður þegar það ástand hefur skapast af þeirra völdum. Virðulegi formaður fjh.- og viðskn. og ágætu vinir í meiri hl. Ég ætla að biðja ykkur um að átta ykkur á því að við sem erum í minni hl. látum ekki nokkurn mann troða á þeim þinglega rétti sem okkur tilheyrir. Það getið þið ekki þó þið viljið. Það verður ekki þó þið reynið. Við virðulegan hæstv. forseta vil ég segja að forseti þessarar deildar, forseti Ed. og að sjálfsögðu fyrst og fremst forseti sameinaðs Alþingis eru forsetar minni hl. ekki síður en meiri hl. og mega aldrei verða verkfæri meiri hl. Forseti verður að gæta þess öryggis sem minnihlutaréttur okkar gefur okkur. Og við treystum á réttlæti forseta hér eftir sem hingað til. Ég ítreka að við munum líka standa að því að forseti þessarar deildar, forseti Ed. og forseti sameinaðs Alþingis skuli aldrei verða starfsmenn meiri hl.



Varðandi seinustu orð ræðumanns vil ég taka fram að að sjálfsögðu verða þingsköp haldin í umræðum í einu og öllu, 

Frsm. minni hl. fjh.- og viðskn. (Kristín Halldórsdóttir): Herra forseti. Ég treysti því fyllilega að hæstv. forseti taki tillit til gagnrýni okkar og þeirra ábendinga sem hér hafa komið fram og kem ekki hér upp til að lengja umræður um þingsköp. Það kunna að gefast fleiri tilefni í dag. En það var fyrst og fremst innlegg hv. 6. þm. Norðurl. e. sem hvatti mig til að taka aftur til máls um þingsköp og segja örfá orð. Það vill svo til að einmitt fulltrúar minni hl. í hv. fjh.- og viðskn. hafa reynslu af samstarfi við þann hv. þm. í nefnd og undir hans forustu og það kom raunar til umtals við 1. umr. einhvers af þeim þremur málum sem við höfum haft til umfjöllunar í nefndinni að undanförnu. Þá var hv. þm. fjarverandi vegna veikinda og heyrði ekki þau orð sem þá féllu. En þá minntust ýmsir þess hvernig hann hefur staðið að umfjöllun mála í nefnd. Ég get borið um það hér að undir hans stjórn var ekki gefið eftir með að fara yfir hvert einasta atriði í þeim frv. sem til umfjöllunar voru og aldrei látið undan þrýstingi ríkisstjórnar með að afgreiða mál án skoðunar í nefnd. Þessi störf höfum við tekið sem dæmi um fyrirmyndar nefndarformennsku og ég sé ekkert því til fyrirstöðu að það komi hér aftur fram. Mér dettur í hug, vegna þess það er mikil trú á endurhæfingu og námskeiðahaldi og menntun, símenntun, í þjóðfélaginu, að það væri mjög til athugunar fyrir stjórn þingsins að efna til námskeiðahalds fyrir hv. þm. og þá allra helst formenn þingnefndanna um hvernig nefndastörf geta sem best farið fram. Ég sé ekki að við værum svikin af því ef til hv. 6. þm. Norðurl. e., sem er elsti þm. og einn af þeim þingreyndustu, væri leitað um slíkt námskeiðshald.



Herra forseti. Ég tek undir orð hv. síðasta ræðumanns. Ég vek athygli hv. forseta á því að hv. 6. þm. Norðurl. e. er ekki aðeins með 20 ára þingreynslu að baki og vel það heldur einnig aldursforseti þingsins og við höfum setið undir hans forsæti í þessari hv. þingdeild sem slíks oftar en einu sinni. Ég heyrði það af vörum virðulegs forseta að hann teldi að þingsköp hefðu verið haldin hingað til í umræðu og í starfsháttum. Ég spyr virðulegan forseta að því og óska eftir því að um það verði fjallað af forsetum þingsins, hæstv. forseta sameinaðs þings einnig og hv. forseta Ed. einnig, hvort það sé í samræmi við þingsköp og hefðir að hér komi fram prentuð nál. eins og á þskj. 446 frá meiri hl. fjh.- og viðskn. varðandi breytingar á tollalögum ásamt brtt. á þskj. 447 án þess að búið sé að ljúka umfjöllun um málin í nefnd og án þess að búið sé að ljúka nefndarstörfum varðandi viðkomandi þingmál. Þetta tel ég að sé í rauninni kjarnaatriði í sambandi við það sem við erum að ræða í sambandi við þingsköp. Það liggur fyrir, virðulegur forseti, að við í stjórnarandstöðu erum andstæð mörgum þáttum í þeim frv. sem hér eru á dagskrá og fyrirhugað er að taka á dagskrá fyrir áramót, matarskatti og fleiri atriðum. En það er ekki kjarninn í þessari umræðu. Það er mál út af fyrir sig sem við ræðum þegar þau mál koma til umræðu, okkar viðhorf til þeirra. Kjarninn í þeirri umræðu sem hér fer fram er spurningin um þingræðið í landinu. Það er spurningin um hvort minni hl. á Alþingi á að hafa sinn rétt í sambandi við störf þingsins, hvort meiri hl. á að líðast að fara offari með þeim hætti sem hér hefur verið lýst og viðurkennt af hv. 1. þm. Norðurl. v., hvort stjórnarmeirihluti á Alþingi á að geta hagað störfum sínum að geðþótta gegn lögum, reglum og hefðum varðandi störf þingsins. Þetta er spurningin um hvort þingræðið á Íslandi verður í heiðri haft eða ekki. Ég óska eftir því, virðulegur forseti, að forsetar þingsins, forusta þingsins hittist nú þegar til að ræða um þau efni sem hér hafa verið til umræðu og deilt hefur verið á í sambandi við störf viðkomandi þingnefndar sem hér hafa verið rædd í tengslum við þingsköp Alþingis. Ég heyrði ekki að virðulegur forseti gæfi neitt til kynna áðan sem svar við minni spurningu um hvernig fyrirhugað sé að ljúka störfum þingdeildarinnar í dag, hvernig og hvenær hann hefur hugsað sér að ljúka störfum þingdeildarinnar í dag og fyrir áramótin. Við höfum hér fyrir okkur dagskrá um fund í virðulegri þingdeild, en við höfum einnig dagskrá sem gefur til kynna 39. fund í Sþ. að loknum fundum í deildum og ég er að biðja um upplýsingar um hvenær virðulegur forseti ætlar að ljúka störfum þingdeildarinnar fyrir áramót og hvaða tíma ætlar Sþ. sér til umræðu samkvæmt boðaðri dagskrá. Þetta hlýtur að liggja fyrir. Maður skyldi ætla að þetta liggi fyrir áður en gengið er frá þessum málum til dagskrár. Ég tel mig eiga kröfu á því að fá um það upplýsingar hér og nú frá virðulegum forseta og forustu þingsins, áður en umræða er upp tekin, hvenær ákveðið er að ljúka störfum þingsins fyrir áramót þannig að þm. gefist kostur á að halda til síns heima með lágmarksfresti þó, sem þegar er orðinn, því auðvitað ættum við í rauninni að vera með þingfrían dag í dag til þess að mönnum gæfist kostur á að ferðast til sinna heimkynna og heimila til að kveðja gamalt ár og fagna nýju. Þess vegna geng ég eftir svari frá virðulegum forseta um hvort treysta megi því að fundum ljúki í hv. þingdeild t.d. um kvöldmatarleytið eða hvenær á þessum degi þannig að við vitum að hverju við göngum að þessu leyti. Við eigum á því heimtingu.



Það kom fram í orðum mínum áðan að það er ætlunin að ræða við formenn þingflokka klukkan fjögur um með hverjum hætti þingstörfum má ljúka hér í dag, en því má ekki treysta að það verði lokið þingstörfum um kvöldmatarleytið. Það er ætlun þingforseta að reyna að fá um það samkomulag að ljúka þingstörfum á þessum degi. Það hefur verið ætlunin að ljúka þingstörfum í dag. Það er ætlunin að ræða hvernig það megi takast. Þetta vil ég upplýsa, en tímasetningu get ég ekki gefið eins og stendur. Þetta kom reyndar fram áður í mínu máli.

Frsm. minni hl. fjh.- og viðskn. (Kristín Halldórsdóttir): Herra forseti. Á þskj. 448 er nál. frá minni hl. fjh.- og viðskn. sem ég leyfi mér að lesa upp, með leyfi hæstv. forseta: "Minni hl. leggur til að ríkisstjórninni verði falið að vinna þetta frv. betur. Fari svo að meiri hl. Nd. haldi fast við að afgreiða málið, án frekari umfjöllunar, áskilur minni hl. sér rétt til þess að flytja brtt. við einstakar greinar frv. Nd. hefur haft allt of skamman tíma til þess að fjalla um þetta frv., svo og nátengt frv. um tollamál, og inni í þeim tíma eru hátíðisdagar jólanna. Fráleitt er að ætla svo nauman tíma, annasaman og sundurslitinn, til þess að fjalla um svo stór mál af vandvirkni. Það sýnir best hve mál þessi eru illa undirbúin að ný álitamál koma upp á hverjum einasta fundi í nefndinni, enda þótt meiri hl. Ed. hafi þegar breytt frv. í fjölmörgum atriðum. Þá er ljóst að ríkisstjórnin hefur gert sig seka um stórfellda mismunun gagnvart aðilum utan þings við undirbúning þessara mála. Félag íslenskra stórkaupmanna, Kaupmannasamtökin, Verslunarráð Íslands og Félag íslenskra iðnrekenda virðast hafa haft málin til meðferðar í þrjár vikur áður en Alþingi fékk að sjá þau. Aðrir augljósir hagsmunaaðilar eins og Alþýðusamband Íslands, Bandalag starfsmanna ríkis og bæja, Stéttarsamband bænda og Samband íslenskra samvinnufélaga fengu ekki tækifæri til þess að fylgjast með gangi mála fyrr en stjórnarandstaðan krafðist þess að fulltrúar þeirra kæmu á fund fjh.og viðskn. Ed. Neytendasamtökin komu hvergi nærri þessum málum fyrr en stjórnarandstaðan lét boða fulltrúa þeirra á fund í nefnd Nd. Heilsufarsog manneldissjónarmið hafa algjörlega verið fyrir borð borin við undirbúning málanna þrátt fyrir gefin fyrirheit í stjórnarsáttmála um forvarnarstarf. Fulltrúi Manneldisfélags Íslands var ekki kallaður til samráðs fyrr en að kröfu stjórnarandstöðunnar á Alþingi. Meðal þess sem átti að lækka í verði við tollabreytingar voru ilmvötn og snyrtivörur af ýmsu tagi." - Herra forseti. Mér þætti vænt um ef hæstv. fjmrh. og viðskrh. einnig vildu gera hlé á sínum fundi því að hér kem ég að mjög mikilvægum kafla í nál. minni hl. sem ég tel þeim hollt að hlýða á. "Við umfjöllun í nefndinni kom hins vegar fram sú skoðun að erlendir ilmvatns- og snyrtivöruframleiðendur mundu sjá leið til þess að hagnast meira á þessum breytingum en íslenskir neytendur. Varð því að ráði að leggja vörugjald á þessar vörur og nýta þær tekjur. . . " Herra forseti. Er þm. deildarinnar ætlað að fjalla um þetta mái án þess að hæstv. fjmrh. hafi tíma til að hlýða á mál okkar þó ég sé nýbúin að orða það að mér þykir mikils vert að hann hlusti?

Hæstv. fjmrh. mun hafa gengið í hliðarherbergi.

Ég get alveg beðið.

Ég mun biðja hann að koma inn í þingdeild þannig að ræðumaður geti haldið áfram.

Ég get líka beðið á meðan fundi lýkur í hliðarherbergi. "Varð því að ráði að leggja vörugjald á þessar vörur og nýta þær tekjur, sem væntanlega munu nema um 130–140 millj. kr., til þess að greiða niður hluta af neyslufiski til almennings. Þetta dæmi sýnir glöggt að þær leynast víða matarholurnar. Minni hl. lýsir sig reiðubúinn til þess að vinna með meiri hl. að því að finna þessar matarholur í frv. um tollamál og vörugjald og afla þannig tekna sem komið geta í staðinn fyrir þær tekjur sem ríkisstjórnin vill afla með söluskatti á matvæli. Matarskattinn mun stjórnarandstaðan hins vegar aldrei samþykkja. Þar sem ekki fékkst frekari umfjöllun um þetta mál í nefndinni leggur minni hl. til að því verði vísað aftur til ríkisstjórnarinnar og henni falið að vinna það betur í samhengi við breytingar á vörugjöldum og söluskatti. Ingi Björn Albertsson hefur tekið þátt í störfum nefndarinnar og stendur að þessu áliti minni hl." Undir þetta rita Kristín Halldórsdóttir og Steingrímur J. Sigfússon. Herra forseti. Þetta nál. og till. okkar fulltrúa minni hl. í fjh.- og viðskn. segir í rauninni í afar stuttu máli flest það sem segja þarf. Þetta álit og sú till. sem þar kemur fram um að vísa þessu máli til ríkisstjórnarinnar er borin fram í fyllstu einlægni og raunar í algjörri nauðvörn því vitaskuld hefðum við helst viljað fjalla áfram um þetta mál í nefndinni við eðlilegar kringumstæður, undir viðunandi vinnuálagi og án þeirrar óeðlilegu pressu sem hér er í öllum málum. Það er með miklum trega og eftirsjá sem þessu áliti er fylgt úr hlaði því mér finnst þetta mál verðskulda svo miklu meiri umfjöllun og mér rann hreinlega til rifja þegar ég fór að draga saman orð í þetta nál. hver staða okkar er varðandi þetta mál því það kom hver spurningin af annarri upp í huga mér sem hefur ekki gefist ráðrúm til að leita svara við og jafnvel þótt svara hafi verið leitað hefur ekkert ráðrúm gefist til að skrifa þau niður og vinna úr hlutunum sem vert væri. Slíkur er asinn nú á öllu og pressan frá stjórnarliðinu að hespa nú af málum á kostnað vandaðra vinnubragða. Það undrar mig raunar að svo virðist sem meirihlutamenn á Alþingi skilji ekki hvað þeir gera sjálfum sér illt með þessu, að ekki sé nú minnst á almenning sem auðvitað er þolandinn hvað svo sem við aðhöfumst á þessum vinnustað. Í þessu nál., herra forseti, sem ég var að lesa, kemur fram tilboð sem ég sé ástæðu til að ítreka og undirstrika og vekja rækilega athygli hv. þm. á og þá sérstaklega hæstv. ráðherra. Að mínu áliti er þetta tilboð sem ekki er hægt að hafna. Væri nú hæstv. fjmrh. sæmra að draga ofurlítið niður í rosta sínum og leggja algjörlega niður áreitnar og ósanngjarnar athugasemdir og sendingar til stjórnarandstöðunnar í fjölmiðlum og þiggja heldur framboðna aðstoð stjórnarandstöðunnar við að koma fram málum á Alþingi og leysa vandamál bæði ríkissjóðs og almennings með þeim hætti sem unað yrði við. Við bjóðum fram aðstoð okkar, og setjum það tilboð fram í þessu nál., við að finna þá liði í þessum frv. um tollamál og vörugjald sem þola þær álögur sem gefið geta ríkissjóði tekjur og um leið mundum við forða hæstv. ríkisstjórn frá því voðaverki að leggja skatt á matvæli. Við höfum hér fordæmið sem kom upp í hendur okkar nánast fyrir tilviljun. Það hefur kannski alls ekki komið nægilega vel fram hvernig það vildi til. Það gafst vitanlega ekki tími til að skoða þessi frv., þessa samvöxnu tvíbura, tollafrv. og vörugjaldsfrv., lið fyrir lið eins og við hefðum þurft að gera og fulltrúar minni hl. vissulega fóru fram á. Ég tek það fram að við fórum fram á í nefndinni að það yrði farið yfir þessi frv. lið fyrir lið svo að nefndarmenn mættu kynna sér á eðlilegan hátt hvað í þessum frv. felst. Ég get endurtekið það sem ég sagði áðan um þau vinnubrögð sem æskileg eru í nefndum, að ég er sannfærð um að ef hv. 6. þm. Norðurl. e. hefði stjórnað þessari nefnd hefðum við fengið að viðhafa þau vinnubrögð. En það má vel vera að einhverjir nefndarmanna telji sig hafa farið sæmilega yfir þau og telji sig þess umkomna að afgreiða þau. En það nánast vildi til á einum þessara örfáu funda sem við ræddum þessi mál að hv. 4. þm. Norðurl. e. Steingrímur J. Sigfússon fór að spyrja út í tilgang þess að lækka svo mjög álögur á ilmvötn og snyrtivörur. Það var eins og við manninn mælt að hver studdi annan í því að þetta ráðslag mundi engum koma vel nema snyrtivörukóngum úti í heimi sem mundu ekki líða að fína varan þeirra lækkaði í verði hér á Fróni og þeir mundu því bara hækka verð vörunnar frá sér til innkaupsaðila. Það var því ekki um neina fyrirstöðu að ræða í þessu máli, bara skellt á vörugjaldi, einn, tveir og þrír og ekkert mál. Við vitum öll hvað meiningin er að gera við þá aura sem þarna fást, eitthvað töluvert á annað hundrað milljóna kr. Það er rétt að það komi fram hér að mér er reyndar ósárt um þótt ilmvötn og eitthvað meira af slíku dóti fái á sig vörugjald, jafnvel þótt hér sé um að ræða að langmestu leyti vörur sem konur nota. En mér þótti að vísu heldur verra að hárþvottaefni þyrfti endilega að fylgja þar með. Það varð samt niðurstaðan og ég verð að játa að ég man ekki svo glöggt hvers vegna ekki mátti undanskilja það og væri ástæða til að fá það upplýst hér. Ef hv. 1. þm. Norðurl. v., sem mun hafa stjórnað fundum nefndarinnar og veit sjálfsagt allt um þessi frv. og hver áhrif sú lagasetning hefur, væri viðstaddur gæti hann vafalaust skýrt það fyrir okkur á eftir. Ég er búin að gleyma því því að það var eitt af því sem fór nokkuð hratt fram í nefndinni. En ég verð þó að segja að ef það er spurning um sjampó eða fisk hlýt ég að velja fiskinn. En þannig gerðist þetta, eins og ég segi, eins og fyrir tilviljun en ekki við einhverja nákvæma skoðun málsins. Það var síður en svo. Og við fulltrúar stjórnarandstöðunnar í nefndinni, bæði við tvö sem eigum fullgilda aðild að nefndinni svo og fulltrúi Borgarafl. sem hefur þar áheyrnaraðild, erum þess fullviss að við markvissa leit og með ákveðin markmið að leiðarljósi má finna fleiri slíkar matarholur. En það þarf að vinna slíkt verk af nákvæmni og alúð. Það dugir ekkert handahóf. Við þurfum svolítinn tíma, hæstv. ráðherra, og vinnufrið, en það er allt hægt ef viljinn er nægur og ef menn eru sammála um markmiðin. En ef svo illa fer að þetta mál verði keyrt í gegn í dag eða næstu daga höfum við kvennalistakonur lagt fram brtt. við frv. sem hér er til umræðu, frv. um vörugjald, og það er á þskj. 449. Ég vil skýra það aðeins fyrir hv. þm. að þessi till. okkar felur í sér að vörugjald verði lagt á ýmiss konar sykur og sykurvörur. Þessi till. er í fyllsta samræmi við þau heilsufars- og manneldissjónarmið sem við höfum lagt mjög ríka áherslu á og talað fyrir í umræðum um öll þau mál sem hér hafa verið til umfjöllunar. Ég vil að vísu taka það strax fram að einn hv. þm. benti mér á villu sem væntanlega er hérna í brtt. og hefur þá einnig verið í till. eins og henni var dreift í Ed. Ég á eftir að kanna það. Ég hef ekki mátt vera að því. En ég held að það hljóti að vera villa hérna. Það er nr. 1703.1001 eins og stendur í brtt. Það er næst síðasta talan í aftasta dálki. Það hlýtur að eiga að vera nr. 1702.1001. En þessi tollskrárnr. er að finna á bls. 40 og 41 í tollafrv. Ég vil hvetja hv. þm. til að kynna sér hvað þessi till. felur í sér og vitaskuld vonast ég til þess að þeir muni styðja þessa till. við afgreiðslu málsins hvenær sem hún verður og get fullvissað þm. um að þetta er gert í samráði við sérfræðinga í þessum málum.



Herra forseti. Við þessa umræðu ætla ég fyrst og fremst að beina einni spurningu til formanns fjh.- og viðskn. sem talaði fyrir nál. meiri hl. Í 5. gr. frv. er sagt: "auk 25% áætlaðrar heildsöluálagningar". Nú er að vísu komin brtt. fram frá hv. þm. Borgarafl., en þó hlýtur nefndin að hafa skoðað það mál. Er þetta eðlileg tala? Er þetta tala sem hv. 1. þm. Norðurl. v. telur vera hæfilega, sama tala sem ríkið ætlar að leggja á sem matarskatt, 25%? Ég átti einu sinni hlut í heildverslunarfyrirtæki, fyrir tugum ára, og þá var talið að 5–7% væri alveg nægilegt fyrir slíkan innflutning. Nú hef ég ekki fylgst með þessu, en þessi tala stingur mjög í augu. Ég ætla ekkert að fullyrða hvort hún er allt of há. Mér finnst hún alveg ótrúlega há og með því að setja þetta inn í lög er verið að tryggja að hún verði a.m.k. ekkert lægri. Nú þarf hv. 1. þm. Norðurl. v. að tala við fjmrh. til að vita hvað hann á að segja. Það þykir mér líka líklegt. En nú er þetta það frv. sem mest hefur verið fjallað um af þessum frv. Það hefur verið upplýst. Og ég kem bara með eitt af mörgu sem ég ætla að tala um í 3. umr. þegar ég er búinn að fá svar við þessu. Það hefur ekki verið kastað til höndunum held ég í sambandi við afgreiðslu þessara mala. Það má nú segja. Og ég er ekkert hissa á því þó hv. 1. þm. Norðurl. v. sé hreykinn af þessum vinnubrögðum, að brjóta í blað í þingsögunni, ég fullyrði það, í sambandi við þessi veigamiklu mál, hvernig hefur verið unnið að þeim. Það er til þess líka að hreykja sér af því.



Herra forseti. Það er ekki ýkjamargt út af fyrir sig sem ég þarf að bæta við hér. Ég stend að nál. minni hl. Þar eru okkar helstu röksemdir tíundaðar fyrir því að vísa þessu máli frá og vísa því aftur til ríkisstjórnarinnar. Ég held að það liggi nokkuð ljóst fyrir, þrátt fyrir tilraunir virðulegs formanns fjh.- og viðskn. og annarra hér til að reyna að breiða yfir hversu snöggsoðin þessi mál eru, að hér hefur verið unnið allt of hratt að málunum. Það er ekki nokkur leið að halda því fram að það sé eðlileg skoðun og eðlileg stefnumörkun að baki þessarar miklu frumvarpssmíðar, tollalaganna, vörugjaldsins og söluskattsbreytinganna. Ég ætla að benda mönnum á að fjöldi brtt. liggur nú fyrir eða er á döfinni við öll þrjú frv. í seinni deild. Þeim var öllum breytt í fyrri deild og þeim verður væntanlega öllum breytt aftur í seinni deild vegna þess að það hafa komið upp á hverjum einasta fundi fjh.- og viðskn., sem eru reyndar ekkert óskaplega margir en þó nógu margir til þess, sem þessi mál hafa verið til meðferðar, fyrst og fremst vörugjaldið, sem kom fyrst inn í nefndina, síðan tollarnir og svo náttúrlega söluskattsfrv. með þeim endemum sem hér hefur nú verið rætt um, á hverjum einasta fundi hafa komið fram, annaðhvort í viðtölum við menn sem hafa verið hjá nefndinni eða í formi bréfa og erinda til nefndarinnar, ábendingar um hluti sem betur mættu fara og margar hverjar verið teknar til greina.

Er það ekki hlutverk þingnefnda?

Það er vissulega hlutverk þingnefnda, hæstv. viðskrh., en bendir það nú ekki til þess að þessi mál hafi ekki verið alfullkomin þegar þau birtust hér á Alþingi? Þrátt fyrir mjög takmarkaða skoðun og nauman tíma sem þingnefndirnar, sérstaklega auðvitað í seinni deildinni, hafa haft til að kynna sér þau og skoða, koma menn með hendurnar fullar, bara við fljótan yfirlestur, fljóta skoðun, stutt viðtöl við gesti nefndarinnar, af atriðum sem nauðsynlegt reynist að breyta eða þyrfti að breyta. Mjög mörg álitamál, sem komu upp í starfi nefndarinnar og snerta bæði vörugjaldsfrv., tollana og söluskattinn, voru einfaldlega lögð til hliðar. Þau voru lítillega rædd og lögð til hliðar. Brtt. meiri hl. snerta einungis örfá af þessum álitamálum. Ég tek undir það sem frsm. minni hl., hv. 10. þm. Reykn., sagði áðan um það dæmi sem kom upp við fyrstu yfirferð fjh.- og viðskn. á vörugjaldsfrv. þegar farið var að ræða um hvernig stæði eiginlega á því að þessi mikla vöruverðslækkun væri lögð til á ýmsum snyrtivörum, hlutum sem ekki teljast til lífsnauðsynja og er að mínu mati fyllilega eðlilegt að séu tollaðir og verðlagðir hátt. Svörin voru auðvitað engin. Það var engin sérstök ástæða til þess. Það var engin sérstök stefnumörkun að baki, ekki nokkur. Það er það heldur ekki með þessa vöruflokka yfirleitt. Það hef ég komist að raun um. Um allar þær spurningar sem ég hef lagt fyrir hvort sem heldur er fulltrúa fjmrn. eða aðra aðila og snerta það hvers vegna tiltekinn vöruflokkur er með eða án vörugjalds, hvers vegna 10% tollur er á þessu en 30% tollur á hinu, hefur borið að sama brunni. Niðurstaðan er ævinlega ein og hin sama. Það liggur í raun engin sérstök stefnumörkun, engin pólitísk meðvitund að baki því að vörur eða þjónusta eru meðhöndluð með tilteknum hætti. Ég ætla að nefna eitt alveg sérstakt dæmi í þessu sambandi. Það snertir eðlismuninn sem er á vörugjöldum og tollum. Ég er ekki viss um að allir hv. þm., a.m.k. hv. stjórnarliðar, hafi gert sér grein fyrir því að sá er munur á að tollar eru lagðir á innflutning til landsins. Þeir hafa því mjög afgerandi áhrif á samkeppnisstöðu, ef um er að ræða annars vegar framleiðslu innan lands og hins vegar innflutning. Vegna aðildar okkar að EFTA og Evrópubandalaginu höfum við ekki heimildir til að leggja tolla á samkeppnisvörur, samkeppnisiðnað. En vörugjaldið leggst bæði á innflutning og framleiðslu innan lands og það er í okkar valdi að setja vegna þess að það hefur ekki áhrif. Og nú tek ég dæmin. Með því að leggja vörugjald á tiltekna vörutegund, sem við skulum segja að að 5% til sé framleidd í landinu en 95% innflutt, er verið að gera þá vörutegund að tekjustofni fyrir ríkið og það er heimilt. Það er okkar mál að ráða því. En ef 5% eru framleidd af hljóðkútum í landinu en 95% flutt inn megum við ekki leggja þar á toll. Þetta gerir að verkum að það er mjög nauðsynlegt að lesa og skoða vörugjaldafrv. með hliðsjón af tollskránni og þeim takmörkunum sem aðild okkar að fríverslunarsamtökum og rammasamningar okkar við Efnahagsbandalagið setja okkur í þessum efnum. Þetta tel ég að hafi ekki verið gert. Og hvers vegna nefni ég dæmi? Ég nefni dæmið um það hlálega mál sem kom upp hjá fjh.- og viðskn. í gær þegar fulltrúar utanrrn. mættu á fundi nefndarinnar og bentu nefndinni, fulltrúum fjmrn. og öðrum á að í gleði sinni höfðu fulltrúar fjmrn. gert ráð fyrir að taka af tolla á innflutningi sjávarvara til landsins, m.a. frá Evrópubandalaginu. Hvað er það? Það er makríll, sardínur og ýmislegt slíkt dót sem flutt er inn í landið, fiskitegundir og matvara úr sjó sem ekki er framleidd hér eða veiðist hér. Hver er ástæða þess að það hefur verið skynsamlegt að halda tollum á þessum vörum? Hún er sú að það hefur verið vopn í samningum okkar við Evrópubandalagið um tollfrelsi og tollamál, t.d. á útflutningi saltfisks. Og hvað gerist svo? Það gerist að hægri hönd stjórnvalda, fjmrn. og snillingarnir þar, strikar þetta út í gleði sinni. Við viljum endilega losna við alla tolla af þessu. En utanríkis- og viðskiptaráðuneytið, hæstv. viðskrh., missa þar með úr höndum sér eitt skársta vopnið í samningaviðræðum okkar við Evrópubandalagið um tollamál.

Það eru stór orð um lítið mál.

Já, þetta er kannski lítið mál, hæstv. viðskrh. Það getur vel verið að hæstv. viðskrh. hafi engar áhyggjur af þessu. Þá er best að hæstv. viðskrh. komi hér upp og segi okkur að það sé allt í fína lagi með samninga okkar við Evrópubandalagið. Það þurfi engar áhyggjur að hafa af því þó við fellum niður sjálfviljugir alla tolla sem við getum notað í samningaviðræðum okkar við það. Þetta er auðvitað lítið mál hvað varðar það að ekki er um mikið magn að ræða. Það er ljóst. En ég trúi fulltrúum utanrrn. þegar þeir segja að þetta hafi verið notadrjúgt tæki í samningum við þessa aðila og mættu þeir gerst vita sem hafa yfir að segja þeim starfsmönnum, eins og t.d. sendiráði okkar á meginlandi Evrópu, í Brussel, sem sérstaklega hefur mætt á að semja við Evrópubandalagið um okkar tollfríðindi á hverju einasta ári og eytt í það drjúgum hluta af sínum tíma að ég tel. Þetta er þannig, herra forseti, að það er alveg ljóst að þessi frv. hafa ekki verið lesin saman eða verið byggð upp í því samhengi við alla þessa hluti sem nauðsynlegt er. Ég tel að það hafi komið rækilega fram bæði í umræðum, með þeim brtt. sem lagðar hafa verið fram í báðum deildum og með þeim öðrum dæmum sem ég hef hér rakið. Hvers vegna er t.d. ekki farið yfir vörugjaldsfrv. með það sérstaklega í huga að nota vörugjöldin sem tekjustofna fyrir ríkið á þeim vöruflokkum sem menn eru sammála um að betur séu til þess fallnir að vera skattstofnar en t.d. matvaran og ýmis slík nauðsynjavara og þær tekjur sem ríkissjóður fær með þeim hætti notaðar til þess að lækka þá vöruverð á nauðsynjum? Þetta dæmi, sem hér var rakið, um snyrtivörurnar er svo sláandi þegar spurt er: Hvers vegna er heill vöruflokkur skv. tollskrárnúmerum, varalitur, ilmvötn, rakspíri, hárlökk o.s.frv., algerlega án vörugjalda á sama tíma og hér á að leggja miklar álögur t.d. á matvörur? Hver er ástæðan? Svarið er: Æ jæja, þetta bara var nú svona. Það er alveg sjálfsagt að leggja á þetta vörugjald. Það er ágætis hugmynd. Eigum við ekki bara að gera það? Jú, jú, við skulum bara gera það. Svona gerðist þetta, herra forseti.

Hvar eru ráðherrarnir?

Eru þetta markviss vinnubrögð? Bendir þetta til þess að sú hugsun og sú stefnumörkun liggi að baki þessu vörugjaldafrv. sem nauðsynlegt er? Nei, auðvitað ekki. Þetta er yfirgengilegt að upplifa. Halda menn að það sé ekki ýmislegt fleira sem mætti fella undir þennan flokk? Hafa menn áttað sig á því hvernig það er fyrir óbreytta þm. að ætla sér að lesa þetta saman? Vita menn hvernig þetta er upp byggt? Þetta er þannig að hér er frv. til l. um vörugjald. Vörugjöldin leggjast á vörur eftir því hvernig þær flokkast í tollskrárnúmer. Það er sem sagt stuðst við þá flokkun sem notuð er í tollskrá þegar vörur eru flokkaðar með tilliti til vörugjalda. Það þýðir að ef hv. þm. ætla t.d. að vita hvaða vöruflokk er verið að leggja á vörugjald upp á 14% eða 17,5, ef um innflutning er að ræða í raun og veru, þegar tollskrárnr. 3920.1000 er allt í einu sett í vörugjöld, byrjum við á því að lesa það í vörugjaldafrv. Svo förum við í tollskrána. Þar flettum við upp á númerinu 39 og nú er ég að reyna að gera það, herra forseti, 3922.1000. Það eru baðker, sturtubaðker, handlaugar, skolskálar, salernisskálar, setur, lok og vatnsgeymar til að skola niður og áþekk hreinlætistæki úr plasti. Í dálki A er 10%, í dálki E er 0%. Það þýðir að ytri tollur á vöruna er 10%, innri tollur enginn. Ef við ætlum að vita hvaða breyting á sér hér stað frá fyrri frv. þurfum við að hafa gömlu tollskrána. Við þurfum líka að fletta upp í henni því að í nýja frv. kemur ekki fram hvernig tollarnir breytast, eingöngu hvernig þeir eiga að verða. Og við verðum að hafa ýmis aukagögn vegna þess að gamla tollskráin dugði ekki ein sér eftir því sem ágætur starfsmaður einnar heildsölu í bænum, sem setið hefur fundi fjh.- og viðskn., hefur tjáð mér. Það þarf að hafa ein fjögur, fimm slík gögn í höndunum ef maður ætlar í fyrsta lagi að vita um hvaða vörur er að ræða, í öðru lagi hvaða tolla ber hún, í þriðja lagi hvaða tolla bar hún o.s.frv. Þetta eru fínu vinnuskilyrðin sem þm. hafa ef þeir ætla að komast til botns í frv. sem samanlagt eru eitthvað á fimmta hundrað bls. Það er eitthvað á fimmta hundrað bls. með smáu letri sem hér er verið að afgreiða á örfáum sólarhringum. Herra forseti. Ég ætla að láta þessu lokið. Ég ætla ekki að fara dýpra út í efnisumræður um þetta frv. Ég tek fram og undirstrika að hvað varðar afgreiðslu þessa máls frá fjh.- og viðskn. var út af fyrir sig samkomulag, enda þetta það mál sem kom fyrst inn í nefndina og hefur mesta skoðun hlotið þrátt fyrir þann feril sem ég hef nú hér gert nokkra grein fyrir og þá stöðu málsins.

Frsm. meiri hl. fjh.- og viðskn. (Páll Pétursson): Herra forseti. Að gefnu tilefni og vegna fsp. frá hv. 6. þm. Norðurl. e. vil ég að það komi fram að í gildandi lögum um vörugjald var lagt 80% gjald á stofn innlendrar framleiðslu. Til þess að losna við þessa áætlunarupphæð var fundin upp þessi regla. Ég vil leyfa mér að lesa úr skýringum við 5. gr. frv, Í þeirri grein er fjallað um gjaldstofn vörugjalds af innfluttum vörum: "Skv. 7. gr. frv ber að innheimta gjaldið við tollafgreiðslu af innfluttum vörum með sama hætti og tíðkast hefur skv. gildandi lögum um vörugjöld. Gjaldstofn innfluttrar vöru er skv. greininni tollverð að viðbættum tollum, sé um þá að ræða, auk 25% áætlaðrar heildsöluálagningar. Hér er um að ræða breytingu frá ákvæðum gildandi laga um vörugjöld. Breytingin felst í því að áætluð heildsöluálagning er tekin inn í gjaldstofninn við tollafgreiðslu vörunnar áður en vörugjaldið er reiknað. Í gildandi lögum um vörugjald er gjaldstofn innfluttrar vöru hins vegar tollverð hennar að viðbættum tolli. Með þessum hætti er tryggt að gjaldstofn innfluttrar vöru verði sambærilegur vörugjaldsstofni innlendrar framleiðslu, sbr. 2. og 3. málsgr. 6. gr., þ.e. heildsöluverð vörunnar en ekki verksmiðjuverð hennar án álagningar fyrir sölu- og dreifingarkostnaði eins og gildandi lög kveða á um." Ég held að þetta sé ekki óskynsamleg leið og ég held að þetta sé ekki lakara fyrirkomulag en það sem við höfum búið við heldur betra. Hitt er svo annað mál hvort þessi 25% eru nákvæmlega rétt prósentutala. Ég get fallist á það með hv. 6. þm. Norðurl. e. að það kann að vera að hún sé óþarflega há.