Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Til svara eru forsætisráðherra, atvinnuvegaráðherra, velferðarráðherra og innanríkisráðherra.

Frú forseti. Fyrir fáeinum dögum var utanríkisráðherra okkar á ríkjaráðstefnu í Brussel að ræða Evrópusambandsmálin. Eftir þann fund birtist okkur einu sinni enn hversu mjög ríkisstjórnin er klofin í afstöðu sinni til nokkurra grundvallarmála, sérstaklega þess hvernig við losnum við gjaldeyrishöftin. Gjaldeyrishöftin eru eitt af stórum viðfangsefnum okkar á sviði efnahagsmála og það skiptir verulega miklu hvernig menn ætla að nálgast lausn á þeim vanda. Hæstv. utanríkisráðherra kom með þau skilaboð að Evrópusambandið mundi með einhverjum hætti aðstoða okkur, hjálpa okkur við að losna undan snjóhengjunni. Það stendur upp á ríkisstjórnina og ég vil bera það undir hæstv. forsætisráðherra að svara því hvernig þetta eigi nákvæmlega að gerast. Er verið að tala um að Evrópusambandið ætli að lána fjármuni til að við getum greitt kröfuhöfum út? Er verið að tala um faglega aðstoð, tæknilega aðstoð? Hvers konar aðstoð er verið að tala um? Hvers vegna og hvernig ættu viðræður okkar við Evrópusambandið eða möguleg aðild að Evrópusambandinu í framtíðinni að létta af okkur þessum vanda eða leysa hann þannig að hann gufi bara upp fyrir framan augun á okkur? Er ekki dálítið langsótt að halda því fram að einhver utan Íslands muni leysa vandann? Er ekki dálítið langsótt að halda því fram að Evrópusambandsviðræður eða -aðild muni gera vandann að engu? Það skortir algerlega að útskýrt sé fyrir þinginu og fyrir þjóðinni hvernig þetta ætti mögulega að geta gerst þannig að menn komist til botns í því hvort þetta eru nokkuð annað en orðin tóm. Ég kalla einnig eftir því frá hæstv. forsætisráðherra að það komi skýr lína frá ríkisstjórninni um það hvort ríkisstjórnin sé á þeirri leið 

Herra forseti. Í morgun barst mér bréf frá nefnd um afnám gjaldeyrishafta sem skipuð er fulltrúum þingflokka og snertir nákvæmlega það mál sem hv. þingmaður nefnir. Ég vænti þess að hann hafi fengið sambærilegt bréf þar sem óskað er eftir fundum með formönnum stjórnmálaflokkanna um tvennt, um gjaldeyrishöftin og hvernig standa eigi að áætlunum um losun gjaldeyrishaftanna og um stöðuna í nauðasamningum og hvernig best sé að fara í uppgjör á þeim. Nefndin er skipuð fulltrúum allra þingflokka og óskar eftir fundi með formönnum flokkanna til að fara yfir þessi mál og ég fagna því. Ég tel eðlilegt að fulltrúar stjórnmálaflokkanna komi að þessu máli eins og gert hefur verið í nefndinni og nú með því að formenn stjórnmálaflokkanna komi einnig að málinu til að fara yfir stöðuna. Það er mikilvægt ef hægt er að ná samstöðu um það hvernig hægt er að standa að afnámi gjaldeyrishaftanna og ekki síður uppgjöri á þrotabúunum. Ég tel brýnt að fundur verði haldinn með formönnum flokkanna nú fyrir jólin, og er reyndar farið fram á það í bréfinu. Ég tel því eðlilegt að við reynum að ná samstöðu um að boða til slíks fundar á morgun þar sem við getum farið yfir málin. Hv. þingmaður nefndi að það hefði komið fram að ESB er tilbúið að veita okkur þá aðstoð sem hægt er við afnám gjaldeyrishaftanna, og ég held að það sé bara hið besta mál að fara yfir það. Ég hef litið svo á að fyrst og fremst sé um faglega og tæknilega aðstoð að ræða 

Frú forseti. Það er ástæða til að fagna því að sú leið hafi verið valin varðandi afnám haftanna að reyna að leiða saman þingflokkana og finna sameiginlega lausn á vandanum. Til þess hefur þessi nefnd verið að störfum og nú færist það yfir til formanna flokkanna. Ég mun að sjálfsögðu taka virkan þátt í því. Eftir stendur þessi vandi: Annar stjórnarflokkurinn talar fyrir því að höftin verði ekki afnumin nema með inngöngu í Evrópusambandið. Hinn stjórnarflokkurinn er fullur efasemda um að þörf sé á því. Nú kemur utanríkisráðherra frá Brussel og segir: Ég hef fengið enn frekari staðfestingu á því að Evrópusambandið ætlar að hjálpa okkur við afnám haftanna. Málið hvílir eins og mara á þjóðinni. Við erum föst í höftum þannig að það er ekki nema von að menn spyrji: Hvað á utanríkisráðherra við? Er það virkilega svo að Evrópusambandið ætli að losa okkur undan höftunum? Þegar kíkt er undir yfirborðið og athugað hvað býr að baki er það líklega, eins og forsætisráðherra segir, fagleg aðstoð og góð ráð. Það eru góð ráð sem við fáum frá Evrópusambandinu. Það er allt og sumt.

Frú forseti. Ég tel enga ástæðu til að fúlsa við góðum ráðum frá Evrópusambandinu, hvaða skoðun sem menn annars hafa á því, um afnám haftanna og fá hjá þeim fagleg og tæknileg ráð í því efni. Eins og ég skildi málin í gær hafði það komið skýrt fram að ekki er hægt að ganga í Evrópusambandið meðan höftin eru við lýði. Ég tel mikilvægt að við reynum að ná samstöðu um að losa þau sem fyrst, en það er alveg ljóst að það að höftin eiga að afnemast eftir ár hefur haft þau áhrif að hægar hefur gengið að losa um snjóhengjuna, sem við þurfum að gera. Menn eru að bíða eftir því að komast út með þessa fjármuni af því að svo skammur tími er til stefnu samkvæmt því frumvarpi sem var samþykkt á þingi um að höftin yrðu losuð. Þetta þurfum við að fara yfir allt saman, vonandi á fundi á morgun með formönnum stjórnarflokkanna og fulltrúum þingflokkanna sem sitja í nefnd um afnám gjaldeyrishaftanna.

Virðulegi forseti. Hæstv. forsætisráðherra var áðan spurð út í samskiptin við Evrópusambandið og svaraði með því að ræða algerlega óskylt mál sem er bréf frá nefnd um afnám hafta. Það vill svo til að ég ætla einmitt að spyrja hæstv. forsætisráðherra út í þetta bréf og viðbrögðin við því og ég vona að hæstv. forsætisráðherra svari þá ekki með því að ræða um Evrópusambandið. Í bréfinu, eins og hæstv ráðherra kom inn á, eru býsna afdráttarlaus tilmæli til formanna stjórnmálaflokkanna um aðgerðir sem grípa þurfi til og yfirlit yfir stöðuna sem skapar þörfina fyrir þær aðgerðir. Er hæstv. forsætisráðherra sammála því mati sem birtist í bréfinu, m.a. að skuldastaða þjóðarbúsins liggi ekki nægilega vel fyrir, að það þurfi í fyrsta lagi að grípa til aðgerða til að bregðast við þeirri skuldastöðu sem þó er ljós, en jafnframt þurfi menn að gera sér betur grein fyrir því hver staða þjóðarbúsins er? Er hæstv. forsætisráðherra þeirrar skoðunar að aðstaða þjóðarbúsins sé töluvert verri en stjórnvöld hafa viljað a.m.k. ímynda sér fram að þessu? Hver eru viðbrögð hæstv. forsætisráðherra við innihaldi bréfsins?

Forseti. Ég vil vísa því á bug að ég hafi verið að ræða óskylt efni í svari mínu áðan. Í fyrirspurninni var bæði verið að tala um Evrópusambandið og afnám hafta og ég taldi eðlilegt að vísa í það bréf sem kom í morgun sem fjallar einmitt um afnám hafta og aðkomu allra flokka að því máli. Í nefndinni sem hv. þingmaður vísar til eiga sæti fulltrúar allra flokka og líka Framsóknarflokksins. Í bréfinu er almennt farið yfir stöðu málsins og tekið fram að það sé rétt að bíða átekta og meta stöðuna ítarlega áður en nauðasamningum er veitt brautargengi. Ég er sammála því vegna þess að við verðum að fara mjög varlega í því efni. Það má ekki losa þessa nauðasamninga fyrr en menn eru algerlega klárir á því að það stefni ekki stöðugleikanum í hættu eða hafi alvarlegar efnahagslegar afleiðingar. Á þetta hefur Seðlabankinn lagt áherslu. Ég tel að ég sé ekki ósammála neinu sem kemur fram í þessu bréfi. Þvert á móti tel ég mikilvægt að við ræðum báða þessa hluti; hvernig eigi að fara í áætlanir um afnám gjaldeyrishaftanna og hvernig við eigum að vinna okkur út úr nauðasamningum. Það hefur einmitt verið kallað eftir því á þinginu að það sé ekki bara Seðlabankinn sem komi að þessu máli heldur líka fulltrúar stjórnmálaflokkanna. Þetta bréf er leiðarljós í því að allir eigi að koma að málinu. Varðandi skuldir hins opinbera eru þær auðvitað miklar, ég dreg ekkert úr því, en við skulum muna að ríkið skuldar nánast ekki neitt í erlendum skuldum og hrein staða þjóðarbúsins við útlönd batnaði um 350 milljónir á þessu ári. Við erum sem betur fer að saxa á þær skuldir sem við erum með í farteskinu frá hruninu.

Virðulegur forseti. Ég er ánægður að heyra að hæstv. forsætisráðherra skuli ætla að taka ábendingar sem birtast í bréfinu alvarlega. Mér hefur fundist vanta býsna mikið upp á að brugðist yrði við ábendingum þingmanna um mikilvægi þess að haft yrði eftirlit með samningum við gömlu bankanna. Seðlabankinn hefur ekki látið neinn um þær viðræður eða ákvarðanir tengdar þeim viðræðum svo að vonandi tekur hæstv. forsætisráðherra þetta föstum tökum. En hvað með spurninguna um stöðu þjóðarbúsins og hún liggi ekki nægilega vel fyrir? Er hæstv. forsætisráðherra sammála því að við vitum ekki almennilega hver staða þjóðarbúsins er? Hlýtur ekki að vera algert forgangsatriði að komast að því hver staða íslenska þjóðarbúsins raunverulega er til að geta tekið ákvarðanir í samræmi við það?

Virðulegi forseti. Ég hef talið að staða þjóðarbúsins sé ekki eins óljós og hv. þingmaður vill vera láta. Ég fór aðeins inn á það hve t.d. hrein staða þjóðarbúsins hefur verið að minnka og við vitum að skuldir hins opinbera hafa líka verið að lækka þótt þær séu enn þá of háar. Árið 2012 er gert ráð fyrir að skuldastaða hins opinbera sé 97% en hrunsárið 2008 var hún 70% af landsframleiðslu þannig að þær skuldir hafa aukist og við höfum ekki dregið dul á að það hafi gerst. Það mikilvæga er að við förum að vinna okkur niður úr skuldunum vegna þess að vextirnir eru náttúrlega allt of háir og það gengur ekki til lengdar að borga 80–90 milljarða í vexti af skuldum hins opinbera, en þær eru til komnar vegna hrunsins og það er sameiginlegt verkefni okkar að vinna á þeim. Ég vona að formenn flokkanna geti hitt nefndina á fundi á morgun sem ég mun beita mér fyrir að verði boðað til 

Virðulegi forseti. Á fundi í utanríkismálanefnd fyrr í vikunni lagði meiri hluti nefndarinnar fram tillögu sem felur það í sér efnislega að viðræðurnar við Evrópusambandið yrðu settar á ís og þeim yrði ekki haldið áfram fyrr en aflað hafi verið samþykkis fyrir áframhaldandi viðræðum í þjóðaratkvæðagreiðslu. Það rifjar upp að fyrr í haust, í ágústmánuði, kom fram það sem ég hef kallað neyðarkall eða ákall frá nokkrum þingmönnum Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, tveimur ráðherrum og formanni utanríkismálanefndar Alþingis, þar sem óskað var eftir því að fram færi það sem kallað var endurmat á þessum viðræðum. Ég spurði hæstv. innanríkisráðherra um málið í októbermánuði síðastliðnum og þá kom fram að engar slíkar viðræður hefðu farið fram á milli stjórnarflokkanna um málið. En því hafði einmitt verið svarað þegar málið var í umræðunni í ágúst að slíkar viðræður mundu og þyrftu að fara fram. Það er auðvitað bagalegt að fundur í utanríkismálanefnd féll niður í morgun einhverra hluta vegna. Þá var ætlunin að ræða málið frekar þannig að það virðist þá bíða betri tíma að taka ákvörðun um með hvaða hætti málið verður lagt fram á Alþingi. En það liggur þá alla vega fyrir að meiri hluti utanríkismálanefndar er þeirrar skoðunar að stöðva beri viðræðurnar og ekki hefja þær nema meiri hluti þjóðarinnar kjósi svo. Það er augljóst af þessu að komin er upp ný staða í málinu. Ég vil því spyrja hæstv. atvinnu- og nýsköpunarráðherra og formann Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs: Hver er afstaða hæstv. ráðherra til málsins? Hver er afstaða hæstv. ráðherra til þeirrar tillögu sem fyrirsjáanlegt er að komi hér fram? Hver er afstaða hæstv. ráðherra til þeirrar hugmyndar að leggja málið á ís og hefja ekki viðræður nema meiri hluti þjóðarinnar kjósi svo?

Frú forseti. Í fyrsta lagi er ég ekki til svara fyrir störf utanríkismálanefndar. Ég hygg að hv. þingmaður hafi sjálfur betri aðgang að upplýsingum um það sem þar fer fram en ég. Ég hef ekki miklu við það að bæta sem ég hef sagt opinberlega um málið, m.a. í svari við óundirbúinni fyrirspurn fyrir nokkrum dögum. Ég tel að eftir ríkjaráðstefnuna síðast á þessu ári hafi staðan skýrst og að góður tími sé til að fara yfir hvar málið er statt varðandi þær tafir sem á því hafa orðið og þau deilumál sem uppi eru sem og að ræða þá framhaldið og hvernig haldið verður á málinu. Það er stærra mál en svo að ég ætli mér að fara að svara efnislega fyrir það í óundirbúnum fyrirspurnatíma. Það ræðum við í þingflokki okkar og við samstarfsflokk okkar. Það er málefni sem varðar stjórnmálin öll og þarf að taka á því í samræmi við stærð þess og mikilvægi fyrir Ísland að hönduglega sé á því haldið, hvernig sem það svo sem fer. Mér finnst það áhugavert út af fyrir sig stjórnmálalega séð að Sjálfstæðisflokkurinn virðist kjósa þá leið að móta afstöðu sína í þessu risastóra, utanríkispólitíska máli eða að minnsta kosti að formgera afstöðu sína í samstarfi við hv. þm. Jón Bjarnason í utanríkismálanefnd, sem báðir aðilar telja sér að sjálfsögðu til virðisauka, geri ég ráð fyrir úr því að svo er. Ég tel að þetta sé ekki mál sem menn eigi að reyna að veiða hverjir aðra út í svör um í óundirbúnum fyrirspurnatíma af þessu tagi og hv. þm. Einar K. Guðfinnsson er reyndari en svo að hann viti ekki í raun það er ekki þannig sem menn taka afdrifaríkar ákvarðanir um stórmál af þessu tagi.

Virðulegi forseti. Það er byggt á reynslu minni sem ég spyr hæstv. ráðherra um þetta mál vegna þess að það er ekki þannig að málið sé að detta ofan af himnunum. Við höfum verið að ræða þessi mál alveg frá því að ákvörðun Alþingis lá fyrir og spurningin um það hvernig halda ætti að áfram viðræðum hefur hvað eftir annað komið upp á yfirborðið, m.a. í ágúst, eins og ég var að nefndi áðan, þar sem hæstv. ráðherrar úr hópi vinstri grænna og þingmenn úr þeim þingflokki kölluðu eftir því sem kallað var endurmat. Ég tel að hæstv. ráðherra geti ekki skákað sér fram hjá því að svara þeirri spurningu hver sé afstaða hans til málsins. Hæstv. ráðherra vísar til ríkjaráðstefnu og síðan þurfi menn að fara að ræða þessi mál. Hæstv. ráðherra hlýtur að hafa skoðun á því með hvaða hætti halda skal á málinu. Á að setja það á ís? Á að gera styttra hlé? Á að kalla eftir viðhorfum þjóðarinnar o.s.frv.? Varðandi það að Sjálfstæðisflokkurinn móti afstöðu sína í samstarfi við hv. Jón Bjarnason 

Frú forseti. Ekki ætla ég að gera frekari athugasemdir við það hvernig Sjálfstæðisflokkurinn kemur afstöðu sinni á framfæri og formgerir hana í stórpólitísku, utanríkispólitísku máli af þessu tagi. Varðandi okkur Vinstri græn höfum við gert það alveg ljóst frá haustmissirinu og höfum ályktað um það í flokksráði okkar að við viljum fara yfir stöðuna í málinu þegar hallar að lokum kjörtímabilsins. Nú er að skýrast og liggur nokkuð ljóst fyrir eftir ríkjaráðstefnuna hvar málið muni standa við alþingiskosningar í vor og þegar nýtt kjörtímabil Alþingis hefst. Menn geta því farið yfir það hvernig halda á á málinu í ljósi þeirra aðstæðna sem nú eru uppi í íslenskum stjórnmálum og við sjáum blasa við. Það er stórt, mikilvægt og vandasamt mál og menn tala stundum af ótrúlegri léttúð um það, að mér finnst, hversu mikilvægt það er fyrir Ísland, utanríkistengsl okkar og orðstír, að haldið sé ábyrgt á málinu. Þetta er ekkert smámál til að leika sér með í þröngum, heimóttarlegum kaffibolla íslenskrar þrætubókalistar í stjórnmálum. 
            

Frú forseti. Fréttir hafa borist af mikilli ýsugengd í kringum landið síðustu daga og sérstaklega við norðvestanvert landið, svo mikilli að útgerðir hafa neyðst til að leggja bátum. Það sem verra er að margir hafa hreinlega staðið í því að berja ýsuna af lunningunni og fleygja í sjóinn gríðarlegu magni af ýsu vegna þess að þeir komast ekki til annarra veiða vegna þessarar miklu gengdar. Við vitum líka að ýsukvótinn hefur verið skorinn mikið niður síðustu ár og hann er nú ekki nema um það bil þriðjungur af því sem hann var fyrir skömmu síðan, 32 þúsund tonn í staðinn fyrir 100 þúsund tonn fyrir fimm árum. Það skýtur náttúrlega skökku við að á sama tíma og ýsugengdin er svona gríðarleg skuli vera svo naumt skammtað það sem menn fá að veiða. Er skelfilegt til þess að hugsa hversu mikil verðmætasóun er í því fólgin þegar aflanum er hent í ómældu magni úr öllum veiðarfærum, hvort sem það eru troll, net, snurvoð, lína eða hvað. Ég vildi spyrja hæstv. atvinnuvegaráðherra, í ljósi þess að ekki er hægt að fá ýsukvóta leigðan á meðan ástandið er svona, hvort hæstv. ráðherra hafi hug á því að grípa til einhverra ráðstafana til að bæta úr þessu, t.d. að innkalla eitthvert hlutfall úr ýsukvótanum úr stóra aflamarkskerfinu og bæta þeim það þá upp í öðrum tegundum svo hægt sé að gera verðmæti úr þeim fiski sem annars er kastað frá borðstokkum núna í gríðarlegu magni, eins og sannverðugar og trúverðugar fréttir berast nú hvaðanæva af landinu.

Frú forseti. Öllum mátti ljóst vera að það gæti skapað töluverð vandamál varðandi meðafla á ýsu í öðrum veiðum þegar kvótinn er minnkaður ár eftir ár eins og við höfum orðið að gera á grundvelli ráðgjafar frá Hafrannsóknastofnun. Vek ég þó athygli á því að veiðiheimildir yfirstandandi árs eru talsvert umfram ráðgjöf Hafrannsóknastofnunar. Farið var um það bil hálfa leið niður að henni frá veiðinni á síðasta ári. Hafrannsóknastofnun hefur ítrekað á undanförnum mánuðum og missirum verið beðin um að endurmeta stöðuna varðandi ýsuna, hvort einhverjar forsendur séu til að auka veiðiheimildir umfram það sem hún hefur áður lagt til en niðurstaðan hefur ætíð orðið sú sama. Vandinn er sá að þrátt fyrir að umtalsvert sé af fullorðinni ýsu er nýliðunin afar slök ár eftir ár og þá geta að sjálfsögðu komið upp þær aðstæður tímabundið að talsverð veiði sé á eldri fiski, en þeir árgangar sem eiga að bætast inn í veiðina á næstu árum eru hins vegar hörmulega lélegir þannig að það getur skýrt tímabundið þetta ástand sem og önnur dreifing ýsunnar á miðunum við landið. Það er mikil ýsugengd, mikið af fullorðinni ýsu fyrir vestan og norðan en kannski minna af henni annars staðar. Ekki hafa verið faglegar eða vísindalegar forsendur til þess að breyta ákvörðunum um aflaheimildir í ýsu. Varðandi það hvort eitthvað sé hægt að gera við þessu ástandi höfum við skoðað alla möguleika í þeim efnum í ráðuneytinu og erum m.a. að velta fyrir okkur hvort hugsanlega væri réttlætanlegt að rýmka reglur um meðafla tímabundið, því að ég hef auðvitað áhyggjur af hinu sama og hv. fyrirspyrjandi en vil þó ekki taka undir þau stóru orð að það liggi fyrir og sé sannað að um stórkostlegt brottkast sé að ræða. Ég trúi því ekki fyrr en það er sannað að menn reyni ekki eins og þeir lífsins mögulega geta að forðast slíkt, en að sjálfsögðu er alveg ljóst að staðan er erfið fyrir ýmsa hvað þetta varðar og lítið um ýsu á leigumarkaði o.s.frv. 

Frú forseti. Svo það sé á hreinu þá talaði ég um sannverðugar og trúverðugar upplýsingar sem ég hef frá sjómönnum sjálfum um þetta mikla brottkast. Ég sé enga ástæðu til að draga í efa orð manna sem standa sjálfir í brottkasti. Ég held að þegar hæstv. ráðherra segir að ekki séu faglegar eða vísindalegar forsendur til að skipta um skoðun í málinu þá sýnist mér nú takast hér á annars vegar kenningar og hins vegar staðreyndir um það sem er að gerast. Menn komast ekki um sjóinn fyrir ýsu, það er bara staðreyndin. En ég fagna því að hæstv. ráðherra sér ástæðu til að reyna að gera eitthvað í málinu, huga að leiðum, vegna þess að eitthvað verður að gera. Það er ekki hægt að horfa upp á slíkt eins og við sjáum t.d. varðandi síldina sem gengur á land í Kolgrafarfirði og á fjörur í kringum Snæfellsnes. Ekki mátti veiða þessa síld en nú sjáum við hana liggja steindauða 

Frú forseti. Að sjálfsögðu hafa þeir áhyggjur af því þegar misvægi verður af þessu tagi milli tegunda eins og þorsks og ýsu. Fyrir nokkrum árum síðan sneri vandamálið alveg öfugt. Þá var þorskkvótinn svo naumur og hafði verið skorinn svo niður að menn voru í vandræðum með að fá ekki of mikinn þorsk í tilraunum sínum til að veiða þá aðrar tegundir, en nú hefur það snúist við varðandi ýsuna. Ég held að menn verði að hugsa sig vel um áður en þeir fara út á þá braut að ýta til hliðar þeirri vísindalegu ráðgjöf sem við byggjum ákvarðanir okkar almennt á í þessum efnum því að þar er mikið í húfi, m.a. trúverðugleiki okkar sjálfra. Við getum ekki bara valið okkur einstakar tegundir og einstaka aðstæður og sagt: Í dag á þetta ekki að gilda en endranær á það að gilda, þannig að það þarf að vanda allar slíkar ákvarðanir. Vísindalega og líffræðilega eru alveg tiltækar þessar skýringar sem ég fór yfir áðan, þ.e. þegar nokkurra ára tímabil kemur með mjög lélega nýliðun, 

Virðulegi forseti. Nú þegar kjörtímabilið er senn á enda er vert að gera upp þann meinta árangur sem ríkisstjórnin telur sig hafa náð í efnahagsmálum. Eitt af því sem hún telur sér til tekna er að hér sé hagvöxtur jafnvel meiri en gengur og gerist í Evrópu og það sé til marks um að ríkisstjórninni hafi gengið ágætlega. Nú held ég að flestir séu sammála um það að ef hagvöxtur hefði ekki mælst meiri en gengur og gerist í Evrópu hefði það í sjálfu sér verið stórslys. Ég tel miklu nær að bera árangur ríkisstjórnarinnar saman við þau markmið sem hún sjálf setti sér í upphafi kjörtímabilsins. Þau komu nefnilega fram í skýrslu fjármálaráðherra um áætlun um jöfnuð í ríkisfjármálum 2009–2013 og þar segir, með leyfi forseta: „Í áætlun þeirri, sem hér er birt, eru dregin saman þau markmið í ríkisfjármálum sem íslensk stjórnvöld hafa einsett sér að ná á komandi árum. Þessi markmið eru í samræmi við og byggð á samstarfsáætluninni við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Þau miða að því að koma á jafnvægi og stöðugleika í ríkisfjármálum og þjóðarbúskapnum, og þar með að skapa forsendur fyrir nýja uppbyggingu í efnahags- og atvinnulífi.“ Í þjóðhagsspá fjármálaráðuneytisins sem birt var 12. maí 2009 var gert ráð fyrir um 4,4% hagvexti á árinu 2011 og 3,1% hagvexti á árinu 2012. Nú nær hagvöxturinn á Íslandi rétt um 2,2–2,5% á þessu ári sem er langt undir þeim markmiðum sem ríkisstjórnin sjálf setti sér ásamt Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Ég vil því spyrja hæstv. forsætisráðherra 

Forseti. Það er mjög ánægjulegt að hér sé verið að fjalla um árangur ríkisstjórnarinnar vegna þess að við erum mjög ánægð með þann árangur sem við höfum náð við mjög erfið skilyrði. Ég finn að þeir sem tala úr þessum ræðustól reyna að draga niður þann árangur sem þó hefur náðst. Það eru helst erlendir sérfræðingar sem lyfta upp þeim árangri sem við höfum náð og finnst hann mjög mikill. Hagvaxtarspárnar hafa verið nokkuð rokkandi eins og hv. þingmaður nefndi og hagvöxtur upp á 2,5–3% held ég að sé mjög góður, miðað við þá stöðu sem er í Evrópu. Honum var spáð lítillega meira, það er rétt, en það er af ýmsu að taka þegar við veltum fyrir okkur af hverju það hefur ekki tekist. Það er kannski ekki síst sú staða, það ástand sem hefur verið í Evrópu sem hefur dregið úr og ekki gefið þann hvata sem þarf til að koma hér af stað ýmsum fjárfestingum. Ég held að við getum verið ánægð með það sem er fram undan í þessum efnum. Það eru ýmsir fjárfestingarsamningar í gangi, miklar framkvæmdir fyrirhugaðar t.d. á Bakka, svo ég nefni það. Hægt er að nefna fjárfestingaráætlun ríkisstjórnarinnar sem mun skila hagvexti og fjölga störfum, það er áætlun til næstu þriggja ára. Við vitum að við höfum náð árangri í að auka kaupmátt, þar höfum við náð aukningu, og við höfum náð niður verðbólgunni þó að hún sé því miður allt of há og við höfum ekki náð þeim markmiðum sem við settum okkur í því efni. Á því eru ýmsar skýringar 

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. forsætisráðherra svarið. Mig langar til að benda á að í þeim markmiðum sem ríkisstjórnin setti sér var gert ráð fyrir að verðbólga yrði komin niður í 1,7% á árinu 2011 og 2,1% á árinu 2012. Síðan var gert ráð fyrir að hún yrði um 2,1% á árinu 2013. En verðbólgan hefur verið föst í 4,5% nú um langan tíma, sem ég held að sé því miður ekki til marks um góðan árangur ríkisstjórnarinnar heldur þvert á móti. Við erum enn á ný að sjá merki þess í fjárlagafrumvarpinu að verðbólga muni frekar aukast en hitt. Ég vil benda á í sambandið við efnahagsmál ríkisins að kynbundinn launamunur hefur aukist, hér er ekki gert ráð fyrir auknum fjármunum til að byggja upp innviði á Bakka og ég get því miður ekki séð 

Forseti. Ég held að ástæða sé til að rifja upp, þegar hv. þingmaður rekur þessar verðbólgutölur, hver staðan var þegar við tókum við þessu búi. Verðbólgan var þá 18% þannig að það er nokkur áfangi að ná henni niður í um 5%, þó að vissulega sé það allt of mikið og við stefndum að því að á næsta ári yrði hún 2,5%. Það mun taka eitthvað lengri tíma að ná verðbólgunni niður í það horf, en við skulum muna í hvaða stöðu við vorum. Atvinnuleysinu var spáð 10% en hvert er atvinnuleysið nú? Það sýnir auðvitað að við höfum náð árangri. Allt þetta ár hefur atvinnuleysi verið að minnka um 1,5–1,9 prósentustig og hefur dregið verulega úr atvinnuleysi, fyrir utan þann aukna kaupmátt sem við höfum náð. Ég bið hv. þingmann að gera ekki lítið úr þeim framkvæmdum sem eru fyrirhugaðar, meðal annars á Bakka. Við höfum verið að fara yfir stöðu mála til að greiða fyrir þeirri uppbyggingu 

Virðulegur forseti. Á fundi efnahags- og viðskiptanefndar í morgun voru afgreidd til 2. umr. nefndarálit og breytingartillögur sem varða ráðstafanir í ríkisfjármálum. Það frumvarp verður á dagskrá síðar í dag og mun þá fara fram rökstuðningur, efnisleg umræða og pólitísk umræða um þau efni. Afgreiðsla á tillögunum hefur hins vegar lítils háttar áhrif á útkomu fjárlaganna og þess vegna geri ég stuttlega grein fyrir því í hverju þær felast. Þær lúta annars vegar að breytingu á skattlagningu bílaleigna, sem hefur engin áhrif á niðurstöðutölur fjárlaga og kallar ekki á það að fresta afgreiðslu fjárlaga þess vegna. Er ekki gerð breytingartillaga um það enda færast þær tekjur bara til á milli liða. Sú breyting sem efnahags- og viðskiptanefnd gerir sem varðar fjárhæðir í fjárlagafrumvarpinu er svo hljóðandi: Hætt er við að hluta að fella niður afdráttarskatt af vöxtum sem greiddir eru úr landi. Við það batnar hagur ríkissjóðs um 1.600 millj. kr. Meiri hluti efnahags- og viðskiptanefndar leggur til að því fé sé ráðstafað með þeim hætti að horfið sé frá hækkun á bifreiðagjöldum, sem átti að nema 300 millj. kr. Horfið verði frá hækkun á vörugjaldi á bensín sem nema átti 218 millj. kr. Horfið verði frá hækkun á sérstöku bensíngjaldi 348 millj. kr. Horfið verði frá hækkun á olíugjaldi 284 millj. kr. Horfið verði frá hækkunum á bjór og léttvín, 250 millj. kr. og horfið verði frá hækkun á útvarpsgjaldi, 190 millj. kr. Breytingarnar draga úr neikvæðum verðlagsáhrifum fjárlagafrumvarpsins um liðlega 0,1% og þar með hækka verðtryggðar skuldir heimilanna um hátt í 2 milljörðum kr. minna en annars hefði orðið en heildarniðurstaðan er jákvæð um 10 millj. kr. fyrir ríkissjóð. Alls eru þetta 1.590 millj. kr. í lækkanir í því að fallið er frá fyrirhuguðum hækkunum á sköttum. Þær hækkanir sem eftir standa eru hækkanir á sterkt áfengi og á tóbak. Eins og ég greindi frá í upphafi mun efnisleg umræða, rökstuðningur og pólitísk umræða fara fram um tillögurnar, eðli málsins samkvæmt, við 2. umr. um ráðstafanir í ríkisfjármálum, en ég taldi skylt að gerð væri efnislega grein fyrir því í hverju breytingartillögurnar fælust sem hér var verið að samþykkja afbrigði fyrir.

Virðulegi forseti. Í fjárlaganefnd hefur verið kallað eftir áliti efnahags- og viðskiptanefndar um tekjuhlið fjárlagafrumvarpsins. Nú, fimm mínútum áður en kemur að atkvæðagreiðslu 

Heyr, heyr.

Virðulegur forseti. Ég hygg nú að þegar hv. þingmaður hugsar sig betur um telji hann ekki ástæðu til að fordæma tillögu sem felur það í sér að falla frá hækkunum á bensín, dísilolíu, þungaskatt, á bjór og létt vín, útvarpsgjöld og bifreiðagjöld, því að það eru einmitt sjónarmið sem stjórnarandstaðan hefur haldið hér uppi og áhrifin á niðurstöðu fjárlaga eru engin. Það koma 1,6 milljarðar inn í tekjum og fallið er frá 1.590 millj. kr. í tekjur þannig að nettóáhrifin á fjárlög eru hverfandi og reyndar jákvæð um 10 millj. kr. Það er rétt að breytingarnar eru seint fram komnar en ég bið hv þingmann að hafa það í huga að fjárlaganefnd fékk fjárlögin 11. september. Við fengum hins vegar ráðstafanirnar í lok nóvembermánaðar og í raun og veru til umfjöllunar nú í þessum mánuði. Það er einfaldlega vegna þess hve seint það var fram komið að tillögurnar náðust ekki inn í salinn fyrr en nú, en ég hefði vænst þess að menn gætu fagnað efni þeirra út af fyrir sig.

Virðulegi forseti. Það gæti bara vel verið að ég fagni efni þessara tillagna en ég hef ekki fengið að sjá þær. Það eina sem við, fulltrúar minni hlutans á Alþingi, höfum fengið að heyra um þessar tillögur er ræða hv. þingmanns rétt áðan sem stóð yfir í þrjár mínútur. Slík vinnubrögð eru til skammar fyrir Alþingi og það veit hv. þm. Helgi Hjörvar. Hvernig eigum við að geta farið í atkvæðagreiðslu eftir 3. umr. um fjárlög þegar við vitum að tekjuhliðin rokkar um einhverja milljarða til eða frá? Fullyrt er að þetta muni ekki hafa áhrif á aðkomu ríkissjóðs. Gott og vel. Fullyrt er að þetta muni minnka þær álögur sem til stóð að leggja á heimilin í landinu. Gott og vel. En á Alþingi á að fara fram efnisleg umræða um tillögurnar sem slíkar og það veit hv. þingmaður.

Virðulegur forseti. Tillögur um lækkanir gjalda á almenning eru auðvitað ekki til skammar og efnisleg umfjöllun hefur farið fram um ráðstafanir í ríkisfjármálum í efnahags- og viðskiptanefnd. Og efnisleg umræða mun fara fram um tillögurnar síðar í dag í umfjöllun um frumvarpið um ráðstafanir í ríkisfjármálum, en ég taldi rétt að greina frá efni þeirra hér og ætla ekki í frekari umræður um efni þeirra undir þessum lið.

Frú forseti. Í morgun komu mjög veigamiklar og stórfenglegar breytingar á skattkerfinu fyrir efnahags- og viðskiptanefnd. Þær voru rifnar út með hasti, engir gestir, engar umsagnir og ekki neitt. Við vitum sem sagt ekki um hvað það fjallar nema að hækka á skatta á fjármagnstekjur einstaklinga um 1.600 millj. kr. Hvernig það gerist veit maður ekki og hvort það virkar veit maður ekki heldur. Svo er þarna ýmislegt gott sem bendir til þess að kosningar séu í nánd, eins og t.d. að lækka á gjaldið á Ríkisútvarpið aftur, það á sem sagt að hækka það og svo á að lækka það aftur, og sama máli gegnir um vörugjald á bensíni, olíugjald, áfengisgjald og vegagjöld o.s.frv. Skuldir heimilanna hækka þá ekki eins mikið, sem sumir hafa gaman af að reikna út. En ég rak augun í að komnir eru þrír nýir skattar á bílaleigur. Einn af þeim er hækkun á virðisaukaskatti í 27%, nýtt heimsmet frú forseti.

Forseti. Hér mætir hv. þm. Helgi Hjörvar, formaður efnahags- og viðskiptanefndar, og gerir grein fyrir tillögu meiri hluta nefndarinnar sem mætir þeirri breytingartillögu sem fulltrúar Sjálfstæðisflokksins í fjárlaganefnd leggja fram við afgreiðslu fjárlaga fyrir 3. umr. Sú tillaga sem við sjálfstæðismenn fluttum gerði ráð fyrir því að verðlagsáhrif að upphæð 6–8 milljarðar gengju til baka. Meiri hluta efnahags- og skattanefndar þykir við hæfi að draga úr þessum útgjöldum á heimili landsins er nemur 2 milljörðum kr. Sá dráttur sem orðið hefur á atkvæðagreiðslu um lokatillögu til fjárlaga næsta árs er einfaldlega þannig til kominn, til upplýsinga fyrir hv. þingmenn, að meiri hluti ríkisstjórnarflokkanna var í gær og allan morgun að bregðast við tillögu sjálfstæðismanna. Það veldur þeim drætti sem orðinn er á því að við höfum getað gengið til afgreiðslu. Hefði ekki verið farsælla að taka tillit til gagnrýni stjórnarandstöðunnar til muna fyrr og vanda til verka? Maður sér á þeirri breytingartillögu sem hér liggur fyrir hvernig til hennar er stofnað og ég fullyrði að grunnur hennar er ekki vel ígrundaður. Ætlunin hjá hv. meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar er að fjármagna hana með hækkun af tekjum af fjármagnseign einstaklinga. Hver eru efni til þess að leggja fram tillögu til hækkunar á þeim tekjupósti á tekjugrein fjárlaga um 1.600 millj. kr.? Liggur ekki fyrir að sparnaður í þjóðfélaginu er að dragast saman? Liggur ekki fyrir að inneignir einstaklinga í fjármálastofnunum hafa dregist saman og munu væntanlega gera það að öllu óbreyttu á næsta ári? Það kann vel að vera að einstakir þingmenn í efnahags- og viðskiptanefnd hafi fyllri skýringar á þessu en við úr stjórnarandstöðunni sem höfum minni upplýsingar um málið erum úti á þekju að því leytinu til og ég spyr: Er það boðlegt að bjóða þingmönnum það þegar við erum komin ekki á lokametrana heldur síðustu sentimetrana við afgreiðslu á fjárlagafrumvarpi að bera fram þær breytingar sem hér var verið að kynna með þeim hætti sem raun ber vitni? Það er í mínum huga óboðlegt og er í mínum huga órækasta dæmið og sönnun þess að fjárlög komandi árs 2013 byggja á því prinsippi, einkennast af þeirri eyðslustefnu að ráðstafa væntu fé áður en menn hafa glóru um það hvað þeir koma til með að hafa í tekjur. 

Virðulegi forseti. Í dag er 20. desember. Samkvæmt starfsáætlun ætluðum við að klára í gær. Nákvæmlega núna er verið að kynna fyrir þingheimi umtalsverðar breytingar á skattkerfinu. Við sem sitjum í hv. efnahags- og viðskiptanefnd, í það minnsta þau okkar sem ekki eru í meiri hlutanum, vorum að sjá þær áðan. Um leið og við fengum að sjá þær nokkurn veginn, við áttum þarna að vísu notalega stund, var þetta tekið út. Af hverju er farið í þessar umtalsverðu breytingar? Það er vegna þess að í lok nóvember komu hugmyndir um skattlagningu frá hæstv. ríkisstjórn sem voru svo illa unnar að hv. þingmenn í efnahags- og viðskiptanefnd, þ.e. stjórnarmeirihlutinn, er búinn að vera á handahlaupum að bjarga því sem bjargað verður. Hvort þeim tókst það veit enginn vegna þess að við höfum ekki haft nein tækifæri til að skoða það. Það er ekki komin ein einasta umsögn frá einum einasta aðila um eina einustu tillögu hérna. Ég fagna því samt sem áður að hæstv. ríkisstjórn hafi hlustað á okkur sjálfstæðismenn og aðra í stjórnarandstöðunni, við höfum ekki aðeins gagnrýnt að verið sé að hækka skatta á skuldum heimila landsins heldur líka að verið er að auka skuldir sérstaklega. Bara núna sjáum við skattahækkanir sem munu leiða til 4–5 milljarða hækkunar. Menn fóru af stað með stóryrtar yfirlýsingar um að nú skyldu verða breytingar. Hér átti að koma neyslustýring þannig að enginn mundi borða neitt óhollt lengur. Lýðheilsustofnun kom og sagði: Þetta er skattaívilnun fyrir karamellur og súkkulaði. Þá sögðu menn: Nú á að einfalda kerfið þannig að þetta verður allt annað líf, en allir þeir sem komið hafa að þessu hafa sagt að þetta muni flækja kerfið. Þeir voru samt sem áður ekki búnir að sjá flækjustigið sem kom í morgun, en núna erum við komin með virðisaukaskatt á bílaleigur sem samsvarar 27%. Síðan er ýmislegt annað hérna. Það er lagt til að aðgangseyrir að íslenskum kvikmyndum verði ekki lengur undanþeginn virðisaukaskatti. Hér eru margar tillögur sem okkur er ætlað að klára núna og ganga frá á næstu klukkustundum. Þetta er fullkomin óvissuferð. Ég get best trúað því að vinnulagið verði þannig að við munum sjá þetta verða að lögum á allra næstu klukkustundum. Ég get best trúað því að þessi ríkisstjórn muni standa þannig að málum. Við skulum bara biðja guð og góðar vættir að sjá til þess að eitthvað sé til í því sem þarna stendur og það standist því svo mikið er víst að við höfum ekki hugmynd um það.

Forseti biður þingmenn um að gefa ræðumönnum hljóð.

Virðulegi forseti. Ástæðan fyrir því að ég kem hingað upp er að mig langaði til að deila með frú forseta og þingheimi sögu eða lýsingu sem góður félagi minn sagði mér. Ég bauð honum í heimsókn í þinghúsið og við settumst niður og fórum að ræða meðal annars um fjárlagagerð. Hann sagði mér að hann hefði búið í þó nokkuð mörg ár í Danmörku og fór að lýsa því hvernig væri staðið að fjárlagagerðinni þar. Miðað við lýsinguna gæti það ekki verið ólíkara því hvernig við stöndum að okkar fjárlagagerð. Þar sagði hann að við upphaf fjárlagagerðarinnar sjálfrar, ekki þegar málið kemur inn í þingið heldur við upphaf fjárlagagerðarinnar, er öllum stjórnmálaflokkum boðið að setjast við sama borð. Síðan tekur hver og einn flokkur afstöðu til þess hvað það er sem þeir vilja leggja áherslu á og hvað er það sem þeir eru tilbúnir til að styðja, bæði á tekjuhliðinni og útgjaldahliðinni. Þegar menn eru komnir að þeim mörkum sem stefna viðkomandi flokks segir til um standa þeir upp frá borðinu. Oft vill það verða þannig að kannski einn flokkur, sem er jafnvel í ríkisstjórninni sjálfri, situr eftir við borðið og klárar það sem eftir er. Þegar ég hlustaði á þennan félaga minn lýsa þessu verð ég að viðurkenna að ég varð mjög hissa. Þetta var eitthvað sem ég kannaðist alls ekki við úr störfum þingsins hér. Það líður nú að kosningum. Ég veit ekki hversu oft ég hef heyrt þingmenn, nánast hvern einasta þingmann sem hér situr, koma upp í ræðustól og tala um að við höfum lofað breyttum vinnubrögðum og við viljum gera hlutina öðruvísi. Ég held að við séum öll sammála um að við erum ekki sátt við þetta fyrirkomulag, hvort sem við erum í stjórn eða stjórnarandstöðu. Ég vil gjarnan heita á þingheim eftir kosningar, óháð því hverjir verða í ríkisstjórn, að velta því alvarlega fyrir sér hvað við getum gert til að breyta þessu fyrirkomulagi vegna þess að ég held að við séum öll sammála um að þetta geti ekki gengið. 
            

Forseti hyggst haga atkvæðagreiðslunni með sama hætti og við 3. umr. um fjárlög á síðasta þingi. Breytingartillögur nú eru óvenjumargar. Forseti hyggst því stytta atkvæðagreiðsluna með því að bera breytingartillögur upp eftir þingskjölum og fylgja númeraröð þingskjalanna ef ekki er við annað að styðjast. Fyrst verða bornar upp breytingartillögur við tekjuhluta, þ.e. sundurliðun 1, síðan við útgjaldahluta, sundurliðun 2, o.s.frv. Forseti mun verða við óskum um sératkvæðagreiðslu um einstaka liði á skjölum eftir því sem fært er við atkvæðagreiðsluna. Forseti hyggst nú hefja atkvæðagreiðsluna en allmargir þingmenn hafa óskað eftir því að taka til máls um atkvæðagreiðsluna.

Frú forseti. Við göngum nú til lokaatkvæðagreiðslu um fjárlög fyrir árið 2013. Það hlýtur að vera jákvætt að í þessum fjárlögum horfum við fram á mikinn bata á ríkissjóði sem náðst hefur á þessu kjörtímabili. Heildarjöfnuður með óreglulegum liðum var um 14,6% af vergri landsframleiðslu árið 2008. Á næsta ári, samkvæmt þeim tillögum sem hér er verið að afgreiða, verður heildarjöfnuðurinn einungis neikvæður um 0,2%. Þetta er stórkostlegur bati. Á næsta ári mun heildarjöfnuður án óreglulegra liða verða jákvæður um a.m.k. 0,1%. Það er vegna þessa sem ég kalla þessi fjárlög sóknarfjárlög. Við erum farin að geta sótt fram. Við erum að setja fjármagn inn í spítalana, við erum að setja fjármagn inn í skólana, við erum að setja fjármagn inn í mikilvæg vaxtarverkefni í atvinnulífinu til að tryggja þéttan vöxt á næstu árum sem síðan mun skila ríkinu tekjum. Þessi fjárlög eru góð tíðindi og við erum stolt af þessum árangri, en staðan er engu að síður viðkvæm og ég heiti á ykkur öll að tryggja jákvæðan heildarjöfnuð á næstu árum.

Frú forseti. Með þessum síðustu fjárlögum ríkisstjórnarinnar á kjörtímabilinu dregst upp heildarmynd af aðgerðum hennar sl. fjögur ár. Við sjáum að ríkisstjórnin hefur sótt um það bil 90 milljarða með nýjum sköttum á þessu kjörtímabili, 90 milljarða með sköttum sem lagst hafa á heimilin og atvinnustarfsemina í landinu. Raunverulegur sparnaður er lítill, mest með því að skera niður fjárfestingu þannig að opinber fjárfesting er í dag hin minnsta í 70 ár. Engu að síður koma ráðherrar hingað upp, halda blaðamannafundi, efna til lúðrablásturs og slá sér á brjóst fyrir miklar opinberar framkvæmdir sem í reynd eru nær engar. Þetta eru verðbólguhvetjandi fjárlög, fjárlög sem setja vinnumarkaðinn í uppnám eins og við höfum fengið að fylgjast með undanfarin ár. Vaxtagjöld ríkisins vegna síaukinna skulda eru komin upp úr þakinu og það eru engar raunverulegar aðgerðir í kortunum af hálfu ríkisstjórnarinnar til að hefja niðurgreiðslu skulda. Þvert á móti er ríkisstjórnin komin í fullkomið öngstræti með því að kynna nú til sögunnar nýja lausn, 

Frú forseti. Við greiðum nú atkvæði við 3. umr. um fjárlagafrumvarp fyrir árið 2013. Þetta eru síðustu fjárlög sem afgreidd verða á þessu kjörtímabili. Þau bjóða upp á tekjur ríkissjóðs upp á rétt tæpa 580 milljarða kr. og útgjöld upp á tæplega 583 milljarða. Með öðrum orðum, hallinn á rekstri ríkissjóðs, ef ég hef lagt rétt saman miðað við breytingartillögur, er innan við 4 milljarðar, 3,6–3,7 milljarðar kr. Það er innan við 0,2% af vergri landsframleiðslu. Írar eru að berja saman fjárlög og það eru fréttir af erfiðum aðgerðum þar til að koma halla írska ríkisins niður í 8,5% af vergri landsframleiðslu á næsta ári. Þetta er gífurlegur árangur sem hér hefur náðst og það hlýtur að vera ánægjuefni okkur þingmönnum öllum sem höfum ýmist stutt eða verið á móti erfiðum en óumflýjanlegum aðgerðum til að komast þangað sem við erum komin, að sjá að við erum að loka fjárlögum fyrir árið 2013  
            

Virðulegi forseti. Ríkisstjórn Íslands stærir sig af árangri sem hún telur liggja í því að halli ríkissjóðs nemi ekki um nema tæpum 4 milljörðum kr. Engu að síður liggur fyrir að bara við fjáraukalagagerð næsta árs munu bætast einhverjir milljarðar og þegar reikningum verður lokað, vonandi sem fyrst, munu væntanlega fleiri milljarðar bætast ofan á það. Það er til marks um þau vinnubrögð sem hafa verið viðhöfð í tíð þessarar ríkisstjórnar. Á árinu 2011 átti hallinn að vera um 36,4 milljarðar en endaði í 89,4 milljörðum kr. Við vitum nú þegar að halli ríkissjóðs fyrir árið 2012 verður um 50 milljörðum verri en núverandi staða gefur til kynna. Því miður, í ljósi þeirrar gríðarlegu óvissu sem aðgerðir ríkisstjórnarinnar hafa skapað í efnahagsmálum og meðan fjárhagur ríkisins er jafnviðkvæmur og raun ber vitni, töldum við í Framsóknarflokknum okkur 

Frú forseti. Við erum að afgreiða síðustu fjárlög þessarar ríkisstjórnar. Í fjórða sinn er forgangsröðun hennar röng í ríkisfjármálum. Forgangsraðað er í þágu fjármagnseigenda með því að setja ríflega 80 milljarða í vaxtagjöld til þeirra meðan skorið er niður í heilbrigðismálum og 300 hjúkrunarfræðingar hafa sagt upp. Við erum á móti slíkum fjárlögum. Við teljum þetta ranga nálgun og við teljum að það sé orðið löngu tímabært að viðurkenna að skuldastaða ríkissjóðs er einfaldlega ekki sjálfbær. Hér er líka verið að auka við flækjustigið í virðisaukaskattsstiginu með því að láta undan kröfu hagsmunaaðila um að þeir fái sérniðurgreitt virðisaukaskattsstig í ferðaþjónustu. Skattkerfi ríkisins er morandi í slíkum atriðum og það væri óskandi að stjórnvöld hefðu kjark til að standa á móti slíku. Hér sjáum við líka þess merki að safnliðirnir frægu sem mikil vinna var sett í að koma út úr fjárlögum eru komnir upp á dekk á ný. Það er ábyrgðarleysi af hálfu fjárlaganefndar og meiri hlutans þar að fara í þá vegferð eftir alla þá vinnu sem var lögð í að útrýma safnliðum.

Virðulegur forseti. Nú hefur umræða um fjárlagafrumvarpið sem við erum að fara að greiða atkvæði um í dag staðið yfir í meira og minna í 100 daga. Það eru um 100 dagar síðan fjárlagafrumvarpið var lagt fram og mér er til efs að nokkuð frumvarp hafi áður fengið jafnlanga og ítarlega umræðu í þinginu og í þingnefndum. 
             Hv. þm. Bjarni Benediktsson hvatti okkur til að draga upp heildarmyndina af aðgerðum ríkisstjórnarinnar á kjörtímabilinu og við skulum gera það. Við skulum bera hana saman við þá mynd sem blasti við okkur í ársbyrjun 2009. Ísland þurfti að lúta hryðjuverkalögum erlendra þjóða, var einangrað efnahagslega á alþjóðavettvangi 

Var ekki Samfylkingin í ríkisstjórn?


            

Frú forseti. Já, ræðum aðeins heildarmyndina, hver er hún? Hér guma stjórnarliðar og meðal annars hæstv. ráðherrar af því að staða ríkissjóðs hafi tekið stórum breytingum til góðs. Veruleikinn er sá að samanburðurinn við Írland eins og kom fram í máli hæstv. ráðherra er ekki réttur. Samkvæmt OECD var bati á afkomu ríkissjóðs Írlands til muna meiri milli áranna 2010 og 2011 en batinn á ríkissjóði Íslands. Ég held að menn ættu að spyrja sig aðeins að því. Þau fjárlög sem hér liggja fyrir eru kosningafjárlög og eru eiginlega líkari jólagjafalista. Hér fá allir úr stjórnarliðinu eitthvað fyrir sinn snúð og við sjáum þess víða merki að jafnt einstakir ráðherrar sem einstakir þingmenn eru keyptir til fylgis við afgreiðslu fjárlaga. Áhrifin af þessu öllu, þegar búið verður að deila út jólagjöfunum, er að draga úr brýnni aðlögun ríkissjóðs 

Hæstv. forseti. Við erum að afgreiða lokafjárlög þessa kjörtímabils. Eftir erfiðan tíma og mikinn niðurskurð hefur okkur tekist að snúa dæminu við. Við gátum varið heilbrigðiskerfið fyrir frekari niðurskurði og bætt þar við 1 milljarði í tækjakaup. Okkur hefur líka tekist að snúa áherslunum á börn og barnafjölskyldur með hækkun barnabóta, endurnýjun á fæðingarorlofinu og lengingu þess, húsaleigubótum og auknu fé í tannlækningar barna. Okkur hefur einnig tekist, með mjög góðu samstarfi Samtaka atvinnulífsins og launþegasamtakanna, að bregðast við langtímavanda atvinnuleitenda Á kjörtímabilinu hefur verið í gangi og er enn þá Nám er vinnandi vegur sem er öflugt átak þar sem atvinnuleitendur sem komast í nám. Við erum að skipuleggja núna að sett verið af stað 2.200 störf á næsta ári og hér eru fyrirheit um að 

Virðulegi forseti. Við greiðum hér á eftir atkvæði um enn eitt fjárlagafrumvarpið þar sem velferð er skorin niður fyrir vexti. Nú er svo komið að starfsfólk heilbrigðisstofnana, skóla og löggæslunnar getur ekki hlaupið hraðar. Norræna velferðarstjórnin gat fjármagnað velferðina eftir hrun með því að leggja vexti á aflandskrónur og með því að lækka verulega vaxtastig í landinu. Það tækifæri nýtti hún ekki heldur hélt fast við efnahagsstefnu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Við höfum verið með heimsmet í háum vöxtum þrátt fyrir gjaldeyrishöft sem gáfu okkur einstakt tækifæri til að lækka vexti. Nettóvaxtakostnaður ríkisins á sl. fjórum árum er því 181 milljarður. Frú forseti. Afleiðingarnar eru aukin fátækt og misskipting í samfélaginu.

Virðulegi forseti. Hæstv. fjármálaráðherra lýsti því yfir að hér væri um að ræða sóknarfjárlög. Ríkisstjórnin hefur á undanförnum missirum sótt að sjávarútvegi, sótt að orkuuppbyggingu í landinu, sótt að ferðaþjónustunni og sótt að Alþýðusambandi Íslands. Það er mál til komið að slíkri sókn linni. Við í stjórnarandstöðunni stóðum hér í þinginu og börðumst gegn því að þessi fjárlög færu fram með þeim hætti sem ríkisstjórnin lagði upp með. Þótt sú barátta tæki tíma hefur hún greinilega skilað árangri. Það er greinilegt að ríkisstjórnin hefur áttað sig á því að þetta fjárlagafrumvarp er til þess fallið að auka verðbólgu, hækka skuldir heimilanna og gera aðilum vinnumarkaðarins erfiðara fyrir að halda kjarasamningum saman. Við munum sitja hjá við atkvæðagreiðsluna vegna þess að þessi sóknarfjárlög eru á ábyrgð þessarar ríkisstjórnar og hennar einnar.

Frú forseti. Því er haldið fram með ágætum rökum að sjaldan hafi jafnvönduð og ítarleg vinna átt sér stað við fjárlagagerð íslenska ríkisins. Þar kemur margt til, m.a. að frumvarpið kom þremur vikum fyrr inn til þingsins en áður hefur tíðkast undanfarna áratugi, þannig að mun rýmri tími gafst til að fara dýpra og ítarlegar ofan í einstök mál. Þá spilar líka stóra rullu að safnliðastarfi hefur verið útvistað til ráðuneyta, fagráðuneyta og menningarsjóða. Allar eiga breytingartillögurnar sem við greiðum atkvæði um hér í dag það sameiginlegt að vera brýnar viðbætur við fjárfestingar í menntun, menningu, velferð, skapandi greinum, öryggis- og löggæslumálum. Þetta eru brýnar og mikilvægar fjárfestingar í innviðum samfélagsins sem við greiðum atkvæði um í dag og það er sérstaklega ánægjulegt að geta bætt í einstaka liði; 440 millj. kr. til framhaldsskóla, 220 millj. kr. til háskóla, 200 millj. kr. í óskiptan pott til löggæslumála og svo mætti lengi áfram telja.

Hæstv. forseti. Við þekkjum öll að það hefur verið tímafrekt og talsvert verkefni að takast á við að setja saman fjárlög á þessu kjörtímabil. Þessi fjárlög einkennast af því að það eru kosningar í vor. Það er eins og menn hafi ekkert lært. Menn tala fyrir einhverjum gæluverkefnum en horfa ekki með opnum augum á það að niðurskurður hjá t.d. löggæslu og í heilbrigðisþjónustunni hefur verið þannig að fyrir löngu er farið yfir sársaukamörk. Menn þurfa að horfast í augu við það. Menn stæra sig af árangrinum á kjörtímabilinu en það er alveg ljóst að menn hafa ekki náð árangri í verkefnum eins og t.d. að jafna launamun kynjanna. Ég held því að menn ættu að spara þær yfirlýsingar og að hrósa sjálfum sér í þessari pontu.

Frú forseti. Þau fjárlög sem hér eru til umfjöllunar sýna ótvíræðan og mikilsverðan árangur í ríkisfjármálum frá á að giska gjaldþroti nýfrjálshyggjunnar til sjálfbærni jafnaðarmennskunnar. Hér í þessum stól hafa fulltrúar stjórnarandstöðunnar staðið gáttaðir yfir því að það hafi þurft að skera niður, yfir því að það hafi þurft að hagræða. Hvað hafa þeir lagt til málanna? Ætluðu þeir að hætta við auknar tekjur? Ætluðu þeir að hætta við að hagræða? Ætluðu þeir yfirleitt að gera eitthvað til að reisa samfélagið við? Tillögur þeirra hafa ekki verið uppbyggilegar. Hér höfum við verið að taka til svo um munar og var ekki vanþörf á eftir ein mestu stjórnmálamistök í sögu íslenskrar þjóðar. 
            

Virðulegi forseti. Þessi sóknarfjárlög gera ráð fyrir því að það verði 4 milljarða halli á ríkissjóði. Raunin verður nær 30 milljarða halla í ríkisreikningi fyrir árið 2013. Það fullyrði ég og enginn hefur hrakið það í allri þessari umræðu. Ég vil hins vegar segja að það er gríðarlega mikilvægt að við lærum af þeirri reynslu sem við erum að fara í gegnum núna og breytum vinnubrögðunum við fjárlagagerðina. Hér koma hv. þingmenn stjórnarmeirihlutans, formaður fjárlaganefndar og fleiri og segja: Vinnan hefur staðið yfir í 100 daga. Það er mælikvarðinn, 100 dagar. En skýrustu dæmin um hversu mikil handarbakavinnubrögð eru hér að baki er breytingartillagan frá hv. efnahags- og viðskiptanefnd sem var lögð fram núna í morgun og þegar hæstv. velferðarráðherra kom hér í gær og sagði: Ég hafði bara ekki gert mér grein fyrir því hvað þessar tillögur á skatt á lækningatæki þýddu, þó svo að sú vitneskja hefði legið fyrir í 10 vikur í velferðarnefnd. Þetta segir alveg nógu mikið um handarbakavinnubrögðin sem hér eru viðhöfð.

Virðulegi forseti. Við tökum hér til afgreiðslu síðustu fjárlög ríkisstjórnar Samfylkingarinnar og Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs á þessu kjörtímabili. Þegar ríkisstjórnin tók við var fjárlagahallinn 216 milljarðar kr. Við afgreiðum þessi fjárlög með halla upp á rúma 3,6 milljarða. Þetta hefur ríkisstjórnin gert með því að skera niður útgjöld ríkisins. Það hefur verið sársaukafullt og erfitt en það þurftum við að gera til að ná jöfnuði í ríkisfjármálunum og það mun takast á allra næstu missirum. Þetta hefur einnig verið gert með því að afla tekna með skattkerfisbreytingum sem fært hafa auknar byrðar á þá sem hæstar hafa tekjurnar en lækkað skattbyrði lág- og meðaltekjufólk. Það er aðferð jafnaðarmanna, það er hin hárrétta leið, sérstaklega þegar menn takast á við alvarlegt hrun. Á sama tíma hefur tekist að snúa samdrætti í stöðugan hagvöxt, atvinnuleysi hefur minnkað um nærfellt helming, verðbólga og vextir snarlækkað og fjárfestingar eru að glæðast. Við þurfum áfram að sýna aðhald og ábyrgð í ríkisfjármálum en það er ótvírætt að um mikinn viðsnúning ríkisfjármála er að ræða sem gerir okkur kleift að byggja upp aftur 

Forseti. Ég held eftir að hafa sest niður og skoðað breytingartillögurnar að það hljóti að hafa orðið einhver mistök hjá tæknimönnum þingsins því að hér eru breytingartillögur frá Þór Saari, breytingartillögur frá hv. þingmönnum Atla Gíslasyni og Lilju Mósesdóttur, tillögur frá hv. þm. Jóni Bjarnasyni og einhverjum fleirum, þingflokki Framsóknarflokksins sem kemur hér með viðamiklar og góðar breytingartillögur, en Sjálfstæðisflokkurinn hélt hér uppi málþófi í 2. umr. fjárlaga og hv. þingflokksformaður sagði að það væri til þess að breyta, þeir ætluðu að ná fram breytingum. Hv. þm. Ásbjörn Óttarsson lofaði breytingunum fyrir 3. umr., seint eitt kvöldið þegar ég rakst hér inn, en þær breytingartillögur vantar, þær hafa tafist einhvers staðar í ferlinu nema ein breytingartillaga frá hv. þm. Guðlaugi Þór Þórðarsyni þar sem hann ætlar að skera virðisaukaskatturinn niður um milljarð. 

Virðulegur forseti. Síðustu fjárlög þessarar ríkisstjórnar staðfesta að allt þetta kjörtímabil hefur ríkið verið rekið með halla. Stjórnarliðar reyna reyndar enn að halda því fram að þeir hafi náð ótrúlegum árangri með því að ná hallanum niður úr 216 milljörðum í aðeins 3 milljarða núna og leyfa sér þá ósvífni að bera saman annars vegar það sem þeir kalla gjaldþrot Seðlabankans vegna hruns íslenska fjármálakerfisins og svo fjárlög ársins í ár sem eru fölsun. Við vitum að hallinn verður ekki 3 milljarðar, það er búið að sýna fram á það. Því hefur ekki einu sinni verið mótmælt, ekki hefur verið reynt að mótmæla því að hallinn verður meiri. En samt leyfa menn sér að koma hingað upp við upphaf atkvæðagreiðslu og halda því fram að hallinn verði ekki nema 3 milljarðar. Þetta eru hreinar og klárar blekkingar og þessi fjárlög einkennast einmitt af blekkingum, þau eru tilraun til að blekkja Íslendinga á lokaspretti þessarar ríkisstjórnar.

Frú forseti. Vandinn sem við okkur blasir er enn gríðarlega mikill. Við höfum gjaldeyrishöft, við búum við talsvert mikinn skuldavanda og við á Íslandi erum með hvað skuldsettust heimili og atvinnulíf innan OECD. Enn verið að hækka skatta af hálfu þessarar ríkisstjórnar, vaxtakostnaðurinn er á uppleið, staðan á vinnumarkaði er í uppnámi. Við þetta verður ekki búið. Hv. þm. Mörður Árnason kallar eftir tillögum frá Sjálfstæðisflokknum. Hér koma tillögur Sjálfstæðisflokksins: Stöndum með atvinnugreinunum í landinu. Lækkum skatta á fyrirtækin. Lækkum skatta á heimilin. Stundum vinnubrögð sem byggja undir frið við aðila vinnumarkaðarins. Um þessar tillögur Sjálfstæðisflokksins verður ekki kosið í dag, það verður kosið um þær í apríl. Ég er í engum vafa um það hvor tillagan, tillaga ríkisstjórnarinnar um áframhaldandi skattahækkanir og árásir á grunnatvinnuvegina eða tillaga Sjálfstæðisflokksins um lægri skatta, stuðning við grunnatvinnugreinarnar og  
            

Frú forseti. Allt þetta kjörtímabil hafa verið teknar erfiðar ákvarðanir í þessum sal, erfiðar ákvarðanir um hækkun á tekjustofnum, um niðurskurð, erfiðar ákvarðanir sem hafa snert allt samfélagið. En ástæðan hefur einfaldlega verið sú að við fengum svo stórt fjárlagagat í meðgjöf í ríkisstjórn og við ákváðum að taka allar þessar erfiðu ákvarðanir til að loka fjárlagagatinu hratt. Það er að takast með þessum fjárlögum. Það er að takast að snúa af braut skuldasöfnunar og inn á brautir skuldaniðurgreiðslu. Okkur mun takast á árinu 2014 að hefja endurgreiðslur skulda þannig að við getum farið að breyta vaxtagreiðslunum sem eru allt of þungar í velferð fyrir samfélagið allt. Ég held að það sé mikilvægt að hér komi líka fram að það að loka fjárlagagatinu er alger forsenda þess að við getum byrjað að losa um höftin  
            

Frú forseti. Það er ekki hægt að ljúka þessu máli án þess að vera sanngjarn. Vissulega er rétt að núverandi ríkisstjórn hefur átt við mjög erfiðan fjárlagahalla að glíma og það hefur verið gríðarleg vinna fólgin í gerð fjárlaga undanfarin fjögur ár. Ríkisstjórnin á hrós skilið fyrir að hafa getað gert það þótt ég hefði kosið að nálgunin hefði verið önnur. Ýmislegt sæmilegt hefur verið gert og gott og þar tel ég t.d. þrepaskiptingu tekjuskatts vera af hinu góða þó að deila megi um hversu lágt annað þrepið er. En ég sakna þess við þessi síðustu fjárlög ríkisstjórnarinnar eftir hrunið 2008 að þeir sem bera ábyrgð á hruninu og bera ábyrgð á þessari skuldsetningu skuli ekki sýna meiri auðmýkt. 

Forseti minnir á að hér er verið að ræða um atkvæðagreiðsluna.

Frú forseti. Það er sem betur fer til veröld utan þessara veggja þó að stjórnarandstaðan virðist ekki alltaf vita það. Ég tel á köflum málflutning stjórnarandstöðunnar nánast veruleikafirrtan. Hagstofan birti í morgun tölur um afkomu veiða og vinnslu sjávarútvegs á árinu 2011. Hún hefur aldrei í sögunni verið betri. 80 milljarða fjármunamyndun eftir greiðslu veiðigjalds. Kosningafjárlög segja þeir. Þetta væru kosningafjárlög ef verið væri með óábyrgum hætti að auka hallann á ríkissjóði, en frávikið frá því að frumvarpið kom fram og þangað til lokatillögur liggja hér fyrir er minna en sennilega nokkru sinni í sögunni, innan við milljarður króna. Það er haldið við markmiðin um að reka ríkissjóð nánast hallalausan á næsta ári  
             Næstu dómarar verða ekki stjórnarandstaðan heldur greiningaraðilar, matsfyrirtæki og aðrir slíkir og ég spái því að þeir munu gefa þessu frumvarpi góða einkunn.  
            

Virðulegi forseti. Hæstv. fjármálaráðherra sagði að ríkisstjórnin hefði fengið fjárlagagatið í arf frá síðustu ríkisstjórn. Við skulum bara rifja upp að það var Samfylkingin sem jók ríkisútgjöldin um 20% á árinu 2007 í einhverri mestu þenslu Íslandssögunnar. Það er skiljanlegt að þeir barmi sér yfir þessu. Ég vil líka segja við hv. þm. Mörð Árnason sem sýnir tillögum Framsóknarflokksins mikinn áhuga að við höfum ítrekað lagt fram okkar tillögur sem hafa miðað að því að vernda velferðarkerfið sem hin svokallaða norræna velferðarstjórn hefur ekki gert. Ég skil vel að hann sé argur og vilji fá vel útfærðar og rökstuddar tillögur eins og við höfum lagt fram allt þetta kjörtímabil. Hins vegar liggur fyrir að óvissan hefur aldrei verið jafnmikil og hún er núna. Það liggur líka fyrir að hér verður halli upp á eina 50 milljarða en ekki þá 4 

Virðulegi forseti. Það er hárrétt að það er veruleiki utan þessara sala. Það er veruleiki launafólks á Íslandi, það er veruleiki fólksins sem stendur frammi fyrir því núna að lán þess muni hækka, það er veruleiki kjarasamninganna og það er auðvitað framlag hæstv. atvinnuvegaráðherra inn í þá umræðu alla sem hefur verið mjög til bóta. Það liggur alveg fyrir að sú tala sem lagt er upp með í þessu frumvarpi mun ekki standa. Það er nóg að horfa á afgreiðsluna á Íbúðalánasjóði og öðrum liðum til að menn sjái að svo er ekki. Það er rangt að tala eins og ríkisstjórnarliðarnir hafa gert hér um þær niðurstöður. Það mun falla dómur um þessi fjárlög. Það verður dómur þjóðarinnar sem mun gera upp þessi fjárlög að lokum.

Virðulegur forseti. Mér fannst ekki annað hægt en koma hér aftur upp þegar ég heyrði hæstv. atvinnuvegaráðherra tala um veruleikafirringu. Hæstv. atvinnuvegaráðherra, áður fjármálaráðherra, hefur á þessu kjörtímabili hvað eftir annað sýnt ótrúlega veruleikafirringu, ekki hvað síst í fjárlögunum sem þessi ríkisstjórn hefur lagt fram og hafa aldrei staðist. Nú kemur hæstv. ráðherra hingað upp og segir eina ferðina enn að ótrúlegur árangur hafi náðst því hallinn á þessu ári verði ekki nema 3 milljarðar, þó að fyrir liggi að hann verður a.m.k. tíu ef ekki tuttugu sinnum það. Engu að síður leyfir hæstv. ráðherra sér enn eina ferðina að fullyrða eitthvað sem liggur fyrir að er hreinlega rangt. Staðreyndin er sú að nú í lok þessa kjörtímabils eru skuldir ríkisins miklu meiri en þær voru í upphafi kjörtímabilsins. Næsta ríkisstjórn mun því þurfa að takast á við miklu meiri skuldir ríkisins en þessi ríkisstjórn stóð frammi fyrir. Hér voru ótrúleg tækifæri 

Forseti. Ég heyri það að einstökum þingmönnum svokallaðrar Hreyfingar leiðist mjög í salnum, en þeir verða bara að þola það. Hér tíðkast það að hæstv. ráðherrar veifi plöggum til stuðnings sínum málflutningi. Ég ætla að veifa hér einu plaggi frá Hagstofu Íslands sem sýnir svart á hvítu að tal manna um að búið sé að koma böndum á hallarekstur ríkissjóðs og skuldsetningu er hjóm eitt. Hreinar skuldir ríkissjóðs samkvæmt tölum frá Hagstofu Íslands, sem enginn dregur í efa, aukast ár frá ári. Svo leyfa menn sér að tala eins og að hér sé allt komið í blóma. Menn leyfa sér líka að gefa til kynna að í opinberri framkvæmd í byrjun næsta árs hefji þeir verkefni sem kosta tugi milljarða kr. Ætla þeir að gera það með einhverjum töfrabrögðum? Nei, það er útilokað. Það er einfaldlega verið að blekkja fólk til fylgis 

Virðulegi forseti. Það er ekki hægt annað en að blanda sér í umræðuna um veruleikafirringu. Ég vil rifja upp fyrir hv. þingmönnum sem hafa gleymt því að ef menn skella skuld á síðustu ríkisstjórn þá hét hún, í þessum þingsal og úti í þjóðfélaginu, ríkisstjórn Samfylkingar og Sjálfstæðisflokksins, hvorki meira né minna. Hvenær komu varnarorð Samfylkingarinnar við bankahrunið fram í þeirri ríkisstjórn? Eða frá hv. þingmönnum Vinstri grænna? Voru það þeir sem vildu greiða niður skuldir ríkissjóðs sem var gert og gerði að verkum að þeir gátu tekið á þessum málum? Nei. Hér koma menn og halda því fram í fullri alvöru að við séum að ná jöfnuði í ríkisfjármálum. Sömu aðilar og sögðu það 2010 og 2011, en hversu mikið meiri varð hallinn þá? 1 milljarði meiri? 2 milljörðum, 3, 100? 

Frú forseti. Hér kemur fram breytingartillaga frá fulltrúum Sjálfstæðisflokksins í fjárlaganefnd sem er sérstaklega miðuð að því að draga úr áhrifum gjaldahækkana ríkisstjórnarinnar á skuldir heimilanna. Að óbreyttu hefðu tillögur ríkisstjórnarinnar haft í för með sér 6–8 milljarða kr. hækkun á skuldum heimilanna vegna verðtryggðra lána. Rétt undir lok umræðunnar kom síðan fram að efnahags- og viðskiptanefnd ætlaði að draga eitthvað úr þessum áhrifum sem sýnir okkur hvað allt er gert í öfugri röð. Við þurftum að taka 2. umr. fjárlaga áður en bandormurinn kom fram og svo er þetta aftur að gerast við 3. umr. Aðalatriðið er að ríkisstjórnin er á fjórða starfsári sínu enn og aftur að seilast í vasa skattgreiðenda, seilast í vasa skuldugra heimila til að geta stært sig af því sem hún vill kalla hallalaus fjárlög sem ekki verða.

Virðulegi forseti. Allt þetta kjörtímabil hefur ríkisstjórnin leynt og ljóst stefnt að því einhvern veginn í ósköpunum að auka álögur á heimilin í landinu og gera þeim erfiðara fyrir. Hér er komin fram tillaga sem er liður í því að lækka eða koma í veg fyrir frekari álögur á heimilin í landinu og þá tillögu ætlum við framsóknarmenn að styðja. Við teljum að það sé nóg komið af aðgerðaleysi gagnvart íslenskum heimilum, ég tala nú ekki um gagnvart fyrirtækjum í landinu. Þetta er góð tillaga og við munum styðja hana.

Virðulegur forseti. Hér er gerð heiðarleg tilraun til að koma í veg fyrir hækkun á lánum heimilanna í landinu með því að leggja til að álögur sem hafa áhrif á vísitölu verðtryggingar verði ekki lagðar á eins og fram kemur í þessu fjárlagafrumvarpi. Öðruvísi mér áður brá. Hér eru þeir sem hæst hafa talað um öryggi heimilanna og að standa vörð um heimili og velferð á rauðum takka og gulum til að koma í veg fyrir að hækkunin nái til lána heimilanna, til að gjöldin nái að hækka lán heimilanna í landinu. Öðruvísi mér áður brá. Hafi norræn velferðarstjórn einhvern tíma verið öfugmæli þá er það hér og nú.

Forseti. Það vekur athygli við þessa atkvæðagreiðslu hvernig atkvæði skiptast. Ég tek sérstaklega eftir því að þingmenn Hreyfingarinnar, sem hafa verið mjög harðir talsmenn þessa máls, sitja hjá við atkvæðagreiðslu um þessa tillögu. Það vekur líka athygli að þingmenn Bjartrar framtíðar leggjast ekki á sveif með heimilum landsins í þessu máli. Það skal alveg viðurkennt að hin svokallaða skjaldborg heimilanna, sem aðrir kalla gjaldborg heimilanna, lækkaði um 2 milljarða við þá tillögu sem hv. formaður efnahags- og viðskiptanefndar lagði fram áðan. Okkur þykir það ekki nóg. Þess vegna er þessi tillaga komin fram og snýst um að verðlagsáhrif gjaldahækkana ríkisstjórnarinnar verði dregin að fullu til baka.

Frú forseti. Ég stend með heimilum landsins og segi já.

Virðulegi forseti. Hér er verið að gera tilraun til þess að gefa ríkisstjórnarflokkunum tækifæri til að sjá að sér vegna þeirra ömurlegu vinnubragða sem hafa verið viðhöfð gagnvart ferðaþjónustunni í landinu. Hér er lagt til að sú hækkun sem lögð er á gistingu í landinu verði dregin til baka. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Við framsóknarmenn höfum talið skynsamlegra að fara aðrar leiðir í skattlagningu og styðjum því ekki tillögu sjálfstæðismanna um að viðhalda hækkuninni upp í 14% virðisaukaskatt. Við höfum talið skynsamlegra að fara í aukið skatteftirlit og einföldun á skattinum í samráði við aðila ferðaþjónustunnar og vildum þar af leiðandi að þessi tillaga yrði tekin til baka en ekki viðhaldið í lagalegum grunni, þ.e. hækkun úr 7% í 14%. Við höfum líka talið skynsamlegt að skoðað yrði hvort farið yrði í að leggja til að mynda á svokallað komugjald eða náttúrupassa eða eitthvað slíkt til að finna þær tekjur. Til að spara tíma, frú forseti, munum við líka greiða atkvæði gegn breytingartillögu fjármálaráðherra um að frestunin verði til 1. september. Það er sérkennilegt eftir alla þá umræðu og vinnu sem virðist hafa verið lögð í málið að lítil mús hafi fæðst og seinkun 

Virðulegi forseti. Það er fullkomlega óumdeilt að þær breytingar sem lagt var af stað með á skattlagningu á ferðaþjónustu voru illa ígrundaðar og hafa nú þegar valdið miklum skaða. Þessi tillaga er hingað komin til að reyna að sameina það sem maður mundi ætla miðað við yfirlýsingar hv. þingmanna að menn væru sammála um, þ.e. að fresta þessu til 1. september 2014, og að um leið gæfist tími til að fara betur yfir málið. Það veldur mér því miklum vonbrigðum að þeir sem hafa talað hvað hæst í þessu máli treysta sér ekki til að styðja þá tillögu sem er svo sannarlega í anda þess sem þeir hafa rætt fram til þessa. Ég segi já við þessari góðu tillögu.

Virðulegi forseti. Hér er um að ræða frestunartillögu. Við teljum að með henni sé í raun verið að festa þessi 14% í sessi. Við erum því á móti þessari breytingartillögu. Við erum á móti því að hækka skattinn með því fyrirkomulagi sem hér er lagt til. Það skiptir ekki máli hvaðan sú tillaga kemur.

Frú forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um tillögu frá fjármálaráðherra um að draga aðeins úr áhrifum hugmynda sem fram hafa komið um skattlagningu á bílaleigum, ekki satt? 

Virðulegi forseti. Það sem er að hér er það að ríkisstjórnin leggur af stað með áætlun sem var kynnt fyrir atvinnulífinu og viðbrögðin eru harkaleg. Óvissan í atvinnurekstri hefur aukist til mikilla muna vegna þessa. Atvinnugreinin veit ekki hvað bíður hennar og mánuðum saman stendur sú óvissa yfir vegna þess að ríkisstjórnin fer af stað með áætlanir sínar. Nú á að draga að nokkru úr. Eftir stendur auðvitað að það á að hækka skattinn og vinnubrögðin í kringum allt þetta mál, bæði þessi endir hér og líka hvernig að því var staðið allan tímann, eru auðvitað sorgleg. Það þarf að breyta þessu og samskiptin á milli ríkisstjórnar og þeirra sem eru í verðmætasköpun í landinu, fyrirtækin stór og smá, verða að vera öðruvísi. Fyrirtækin og þjóðin eiga betra skilið en þau vinnubrögð og þá óvissu sem ríkisstjórnin býr til næstum því á hverjum degi.

Virðulegur forseti. Ríkissjóður hefur í skatttekjur af vaxtagreiðslum til útlanda liðlega 2 milljarða og var ætlunin að falla frá þeim sköttum á næsta ári. Efnahags- og viðskiptanefnd leggur til að aðeins verði fallið frá sköttum á vaxtagreiðslur af lánum sem tekin eru á erlendum mörkuðum til að ívilna atvinnulífinu en áfram verði teknir fjármagnstekjuskattar af vaxtagreiðslum úr landi af öðrum ástæðum. Það skilar ríkissjóði 1,6 milljörðum kr., þessi skattur á vexti úr landi, og þeir eru síðan nýttir til að falla frá öllum þeim verðlagshækkunum sem áformuð voru í frumvarpinu öðrum en á sterkt áfengi og tóbak.

Virðulegur forseti. Þetta er breytingartillagan sem hv. efnahags- og viðskiptanefnd kom með hingað nokkrum mínútum fyrir þessa atkvæðagreiðslu og það eru fáránleg vinnubrögð eins og fram kom áðan. Hér er verið að draga 1.600 millj. upp úr hatti með einhverjum bellibrögðum sem eru algerlega óútfærð, óútskýrð og ríkisstjórnin hefur áður verið rekin til baka með áform um þessa afdráttarskatta. Það sem er á ferðinni er sama taktíkin og alltaf. Yfirgengilegum skattahækkunum er dembt yfir landsmenn og svo á síðari stigum er hrokkið til baka, komið með einhverja mildari útgáfu og allir eiga að vera ánægðir. Þetta er ekki boðlegt. Þetta er uppgjöf ríkisstjórnarinnar, uppgjöf á því fjárlagafrumvarpi sem hv. þm. Oddný Harðardóttir lagði fram í haust. Það er verið að reyna að sópa einhverjum jólagjöfum út í andrúmsloftið rétt fyrir lokaafgreiðslu og það gengur ekki upp.

Virðulegi forseti. Þingmenn Framsóknarflokksins hafa verið fylgjandi öllum tillögum sem miða að því að heimilin séu betur sett og það sé ekki verið að leggja auknar álögur á heimilin í landinu. En þau vinnubrögð sem hv. þm. Helgi Hjörvar og félagar hans í meiri hluta efnahags- og viðskiptanefnd viðhafa eru forkastanleg og til skammar. Ég segi að hv. efnahags- og viðskiptanefnd hefði frekar verið nær að skila áliti til fjárlaganefndar eins og hefur verið gert í mörg ár eða áratugi og er náttúrlega algerlega nauðsynlegur þáttur í fjárlagagerð hvers árs. Er staðan kannski það slæm og ríkisstjórnin það langt frá markmiðum sínum að hún treystir sér ekki til að sýna á spilin? Þess vegna er þessu hent fram á allra síðustu mínútum.

Virðulegur forseti. Hér er þeim 1,6 milljörðum sem urðu til í síðustu breytingartillögu ráðstafað til að falla frá hækkunum á bensíni, olíu, þungaskatti, bifreiðagjöldum, bjór, léttvíni og útvarpsgjaldi. Það hafa verið kallað jólagjafir í umræðunni eða það að draga eitthvað upp úr hatti sínum og virðast berin hjá stjórnarandstöðunni vera nokkuð súr. Ég held að einu megi gilda hvað menn kalla það. Þetta er jákvætt skref því það dregur úr verðlagsáhrifum frumvarpsins og úr þeim hækkunum sem ella hefðu orðið á skuldum heimilanna um hátt í 2 milljarða kr.

Frú forseti. Það sem við þurfum í umræðu um fjárlög, skatta, gjöld á heimilin og atvinnustarfsemina er ekki sá hringlandaháttur sem hefur einkennt hvert einasta fjárlagaár og umræðu um fjárlög á þessu kjörtímabili. Það er náttúrlega farin sú leið að boða gríðarlega miklar hækkanir, svo er sest niður með hagsmunaaðilum og síðan dregið í land við 3. umr. Þá er boðað að menn séu að draga úr álögum en niðurstaðan er sú að ríkisstjórnin er ekki að lækka álögur á alla þá liði sem hv. formaður nefndarinnar nefndi hér heldur hefur hún þegar upp er staðið á þessu kjörtímabili hækkað gjöld á bensíni, hækkað sérstakt vörugjald á bensíni, olíugjald, áfengisgjald, bifreiðagjald og öll hin gjöldin. Það er nettóniðurstaðan.

Frú forseti. Hér er verið að leggja til arðgreiðslur frá opinberum stofnunum, þar á meðal arðgreiðslur frá Orkubúi Vestfjarða og Rarik. Þessar samfélagsveitur, sem eru að gera sitt besta í að veita rafmagni á sem hagkvæmustum verðum og reyna að jafna þann mismun sem er á dreifikostnaði á rafmagni vítt og breitt um landið, eru nú krafnar um arð til ríkisins. Að mínu mati er það ekki í samræmi við stefnu Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs gagnvart landsbyggðinni. Ég harma þetta og tel að það hefði verið nær að við hefðum komið með myndarlegar fjárhæðir til að jafna þann mikla mun sem er í raforkukostnaði landsmanna eftir búsetu. Það að ætla að fara að heimta arð af þessum þjónustustofnunum, Orkubúi Vestfjarða og Rarik, finnst mér alveg fráleitt og get ekki stutt þá tekjuöflun.

Frú forseti. Gert er ráð fyrir rúmlega 800 millj. kr. í styrk frá Evrópusambandinu til að aðlaga íslenskt samfélag inngöngu í sambandið. Ég bendi á að þetta er styrkurinn á fjárlög næsta árs og síðan eru fyrirheit og samningar um áframhaldandi styrki frá Evrópusambandinu til næstu ára, til næsta Alþingis. Sú Evrópusambandsumsókn sem fór því miður af stað fyrir rúmum þremur árum síðan átti ekki að taka meira en tvö ár, það var sagt við okkur sem vorum á móti. Hér er gert ráð fyrir því að þiggja áframhaldandi fjármagn frá Evrópusambandinu til þess að aðlaga íslenskt samfélag inngöngu. Ég segi svo margfalt nei að þau mættu vera mörg í ræðustólnum og öllsömul færast til bókar.

Virðulegi forseti. Verið er að taka inn í fjárlög fyrir árið 2013 og lögfesta þann yfirdrátt sem Evrópusambandið fékk frá íslenska ríkinu þegar þessir IPA-styrkir komu til umræðu. Þeir voru ekki lögfestir samkvæmt íslenskum lögum og spurðist ég mjög fyrir um það á sínum tíma. Hér er það að verða að veruleika. Verið er að dæla inn í landið tæpum milljarði af Evrópufé. Ég minni á, því það eru viðhafnar blekkingar um þessa IPA-styrki, að fyrir hverja milljón sem kemur frá Evrópusambandinu í IPA-styrkjum þarf íslenska ríkið að leggja milljón á móti, þetta er það sem er kallað 50/50-reglan. Svona er staðan þannig að talið er að Evrópusambandið komi hingað … 

Virðulegur forseti. Ég vek athygli á liðnum 4.4.1 sem heitir Stimpilgjöld. Það liggur fyrir frumvarp í þinginu sem ekki fæst rætt. Það lá líka fyrir af hálfu ríkisstjórnarinnar að hér kæmi fram frumvarp í október um breytingar á stimpilgjöldum vegna athugasemdar ESA. Það hefur ekki komið og það er ljóst þótt dapurt sé að segja það að enn einu sinni svíkur þessi ríkisstjórn gefin loforð.

Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði um eitthvað sem við höfum ekki hugmynd um hvað er, svo það sé bara sagt. 

Hæstv. forseti. Við greiðum atkvæði um tillögur varðandi tekjuhlið fjárlaga. Ég verð að segja að ég fagna því sérstaklega að hæstv. velferðarráðherra hefur frestað því að hér fari í gegn frumvarp til laga um breytingar á lögum um lækningatæki sem fól í sér sérstakar hækkanir eða skattahækkanir á bleiur, dömubindi, tannþráð o.fl. Mig langar að koma því að, frú forseti, að bent var á það í meðförum nefndarinnar á fyrri stigum hvaða tollflokkar liggja þarna undir. Vinnubrögðin eru með hreinum ólíkindum. Lagt er fram mál um hækkanir, sérstaklega skattahækkanir, og síðan kemur fram að enginn kannast við að átt hafi að gera þetta. Engu að síður var það rætt, málið var afgreitt úr nefndinni. Bent var á það í umræðu um málið að kvöldlagi, spurt var sérstaklega um hvort ekki stæði til að endurskoða tollflokkana en því var neitað allt þar til málið komst í fjölmiðla. 

Frú forseti. Þessi tillaga er í samræmi við þá forgangsröðun sem við höfum talað fyrir í Hreyfingunni frá því að við komum á þing að útgjöldum ríkisins verði forgangsraðað með öðrum hætti en gert hefur verið. Hér leggjum við til að aukaframlag fari til heilbrigðismála, til sjúkrahúsanna úti á landi, á Ísafirði, Akureyri og í Neskaupstað sem og til Landspítalans til að létta álagi af honum. Tillögurnar eru fjármagnaðar með því að 10% af vaxtagjöldum ríkissjóðs verði einfaldlega frestað um nokkur ár eða að endursamið verði um þau gjöld. Við leggjum til að forgangsraðað verði með hagsmuni heilbrigðiskerfisins fram yfir hagsmuni fjármagnseigenda í huga. Hægt er að gera það vegna þess að skuldastaða ríkissjóðs er slík að hún er ekki sjálfbær. Þess vegna er liður 5 hér inni til að sýna fram á, eins og tillögur sumra annarra, að hér er ekki verið að draga peninga upp úr hatti heldur eru þessar tillögur að fullu fjármagnaðar.

Frú forseti. Ég og hv. þm. Lilja Mósesdóttir flytjum fjölda breytingartillagna við fjárlög hér við 3. umr. Við forgangsröðun í tillögum okkar í þágu velferðar og félagshyggju og fyrir grunnstoðir samfélagsins. Við forgangsröðum fyrir heilsugæslu, löggæslu, til átaksverkefnis gegn kynbundnum launamun. Við viljum veita fjármuni til að vinna gegn kynbundnu ofbeldi og eru rökin sótt lóðbeint í samstarfsyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar, sem ég vísa til. Ein tillagan lýtur að átaki næstu þriggja ára til þriggja fasa rafvæðingar á landsbyggðinni sem er grænt og gott mál og mikið framfaramál. Nú fara í hönd kosningar og mun þjóðin, og þá sérstaklega kvenþjóðin, fylgjast grannt með afdrifum þessara tillagna. Ég vona að stjórnarþingmönnum sé sama hvaðan gott kemur. Ég vek athygli á því að tillögurnar leiða ekki til útgjaldaaukningar nettó.

Frú forseti. Það hefur verið svo síðustu fjögur ár að gerð hefur verið aðhaldskrafa á hverju ári í mismunandi prósentum. Reyndin hefur verið sú að aðhaldskrafan hefur komið mjög misjafnt niður og hefur ríkisstjórnin ekki verið sjálfri sér samkvæm. Það gildir mjög um aðalskrifstofur ráðuneyta, forsætisráðuneytið o.fl. Við flytjum hér táknrænar tillögur í þá veru um lækkun á fjárveitingum til forsætisráðuneytisins um 30 millj. kr. Reyndin er sú að verkefnum forsætisráðuneytisins hefur fækkað, þau hafa verið vistuð annars staðar í gegnum árin. Engu að síður hefur ráðuneytið þanist út. Það er ekki í góðu samræmi við aðhaldskröfurnar. Eftir því sem nær kemur endanum, ráðuneytunum, eru aðhaldskröfurnar minni en meiri þegar fjær dregur, m.a. á Jafnréttisstofu.

Virðulegi forseti. Öfugt við stjórnarmeirihlutann leggjum við hv. þm. Atli Gíslason til að útgjöld til náms á framhaldsskólastigi fyrir atvinnulaust ungt fólk verði aukin um 60 millj. kr. Meiri hlutinn vill skera þennan lið niður um 440 millj. kr. til að vinna að styttingu framhaldsskólanáms. Markmiðið er að færa framhaldsskólastigið nær því sem gerist í Evrópu. Stytting framhaldsskólanámsins mun hafa í för með sér að fleiri ungmenni koma út á vinnumarkaðinn, en atvinnuleysi meðal ungs fólks er nú 8%. Það er röng stefna og væri nær að auka fjármuni í nám fyrir ungt atvinnulaust fólk.

Frú forseti Við leggjum samtals til 650 millj. kr. framlag til löggæslu á landinu öllu sem deilt er á lögreglustjóra og sýslumannsembætti vítt og breitt um landið. Það vita allir, sérstaklega landsbyggðarþingmenn, hvernig komið er fyrir löggæslunni t.d. á Selfossi og Húsavík, svo ég nefni bara tvö dæmi, þar sem embættin geta ekki sinnt lögbundnum skyldum sínum. Smámálin verða út undan. Um helgar eru örfáir lögreglumenn á vakt í Árnessýslu og einn á Húsavík, á þessum stóru og miklu landsvæðum. Það er óþolandi. Það er nú komið niður fyrir sársaukamörk í þessum embættum og það framlag sem samþykkt hefur verið hér, tillaga um 200 millj. kr., hrekkur engan veginn til.

Frú forseti. Þrátt fyrir fögur fyrirheit í samstarfsyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar um að vinna bug á kynbundnum launamun hefur hann aukist verulega á liðnum árum. Á sama tíma hefur verið dregið úr fjárveitingum til Jafnréttisstofu, sem voru við upphaf kjörtímabilsins að mig minnir 130 millj. kr. Þær eru nú komnar niður í 90 millj. kr. Hér er lagt til 75 millj. kr. framlag, tímabundið í þrjú ár, til átaksverkefnis á vegum Jafnréttisstofu til að vinna gegn kynbundnum launamun. Það er þyngra en tárum taki að sjá hvernig félagshyggjufólkið í salnum, hv. þingmenn, greiðir atkvæði.

Frú forseti. Hér eru lagðar til viðbótarfjárveitingar, ekki miklar, sem snúa að baráttunni gegn kynbundnu ofbeldi, því þjóðarböli sem fer jafnhræðilega með þolendur og raun ber vitni og allir vita. Það hryggir mig enn að félagshyggjufólk meðal stjórnarþingmanna skuli ekki treysta sér til að ljá þessum tiltölulega litlu fjárveitingum lið, en þær geta skipt miklu máli fyrir þau samtök sem þarna eiga í hlut. Ég nefni Aflið á Akureyri, ég nefni UN Women, ég nefni Stígamót og Kvennaathvarfið. Kreppu fylgir aukinn kynbundinn launamunur og kynbundið ofbeldi vill gjarnan aukast á krepputímum þar sem fjárhagur heimila er slakur.

Frú forseti. Ég lét vita af því fyrir atkvæðagreiðsluna að fallið hefði verið frá liðum 44 og 49. Ég vona að það hafi komist til skila.

Frú forseti. Enn flyt ég tillögur í anda samstarfsyfirlýsingar ríkisstjórnarinnar. Skorið hefur verið verulega niður í heilsugæslunni þannig að þar er víða komið undir þolmörk og hefur það bitnað harðast á landsbyggðinni með þeim afleiðingum að niðurskurðurinn hefur að 80% leyti bitnað á konum og niðurskurðurinn hefur að 80% leyti eða um það bil, þetta eru ekki nákvæmar tölur, bitnað á heilsugæslu á landsbyggðinni. Svona gera félagshyggjumenn ekki.

Frú forseti. Við mætum auknum fjárveitingum til heilsugæslu og velferðarmála í þágu félagshyggju með því að lækka þennan lið ófyrirséðra útgjalda sem er lítt skýrður í fjárlögum. Hann var hækkaður verulega á milli ára en er lítt skýrður. Þetta er óútfyllt ávísun og væntanlega í tengslum við kosningar í vor. Ég lít svo á að þessi liður eigi að meginstefnu til heima í fjáraukalögum en ekki í ófyrirséðum útgjöldum. Þessi liður er líka ógagnsær og eins og ég sagði áðan lítt skýrður í skýringum með frumvarpinu. Þarna erum við sem sagt að jafna út útgjaldaauka þannig að heildarniðurstöðurnar verði nettó núll.

Virðulegi forseti. Nýjum stjórnmálaflokkum er gert að keppa við ríkisstyrkta flokka sem hver og einn fær á bilinu 22–90 milljónir á ári frá skattgreiðendum. Þessi fjárskortur nýrra stjórnmálaflokka þýðir að þeir geta ekki haldið uppi sambærilegri starfsemi og fimmflokkurinn sem á fulltrúa á þingi, þeir geta ekki farið út á land, fjármagnað fundi með kjósendum þar eða auglýst þá. Frú forseti. Þetta fyrirkomulag sem ríkisstyrktu stjórnmálaflokkarnir hafa sjálfir hannað er óviðunandi og vinnur - Frú forseti. Get ég fengið þögn hérna? 
             Þetta fyrirkomulag sem ríkisstyrktu flokkarnir sjálfir hafa hannað er óviðunandi og vinnur gegn lýðræðinu.  
            

Frú forseti. Þetta er grænt mál. 

Frú forseti. Aftur er á ferðinni grænt mál, umhverfismál en jafnframt verulega atvinnuskapandi. Verkefnið Bændur græða landið er öflugasta uppgræðslutæki sem við höfum með þátttöku bænda, þeirra sem besta þekkingu hafa á landinu. Þetta er einnig nákvæmlega í anda samstarfsyfirlýsingar ríkisstjórnarinnar. Það er erfitt að horfa til þess að umhverfissinnarnir og hin svokallaða græna ríkisstjórn skuli fella þessa tillögu.

Virðulegur forseti. Í nefndarstörfum og umræðum um fjárlög hefur meiri hluti þingsins upplýst að tilgangslaust sé að leggja til breytingar á forgangsröðun á útgjöldum ríkisins. Við höfum því ekki lagt fram slíkar tillögur. Sóknargjöld eru hins vegar ekki framlög ríkisins til kirkjunnar heldur félagsgjöld sem ríkið tekur að sér að innheimta samkvæmt samningum við kirkjuna. Undanfarin ár hefur kirkjan gefið eftir verulegan hluta félagsgjalda sinna til að koma til móts við ríkið í fjárhagskröggum þess. Í fyrra þegar ljóst varð að framlög kirkjunnar til ríkisins væru orðin meiri en hún gat staðið undir bókaði fjárlaganefnd að við fjárlög ársins 2013 yrði hlutur kirkjunnar leiðréttur í samræmi við mat sérstakrar nefndar á vegum innanríkisráðuneytis. Hér er einungis lagt til að lágmarksmat þeirrar nefndar og þar með lágmarksfyrirheit fjárlaganefndar verði uppfyllt þannig að kirkjan haldi einungis eftir nógu miklu af þeim félagsgjöldum sem ríkið innheimtir fyrir hennar hönd svo að Alþingi geti framfylgt 

Herra forseti. Það eru mörg félög og félagasamtök sem óska eftir meiri fjárútlátum frá ríkinu við gerð þessara fjárlaga og ber að koma til móts við þau sem sinna brýnni þjónustu, þar á meðal þjóðkirkjunni sem er að mati þess sem hér stendur partur af velferðarþjónustunni. Það er gert í tillögum meiri hluta fjárlaganefndar eins og menn geta kynnt sér. Þar fyrir utan ber að hafa það í huga að sóknarkirkjan nýtur fullra verðbóta í ár þannig að í tillögum meiri hluta fjárlaganefndar er komið til móts við sóknarfélögin í landinu.

Herra forseti. Við fjárlagagerð var velt upp þeirri hugmynd að veita fjármagn til óhefðbundinna lækninga. Gert var grín að þeim þingmönnum sem mæltu fyrir því og talað um að þeir færu á kústum í vinnuna og þess háttar. Hér er verið að leggja til fjárframlög til fólks sem boðar það að fólk verði englar og svífi um á vængjum og skýjum. 

Herra forseti. Fyrir skemmstu var ríkisstjórnin mjög viðkvæm fyrir því þegar sagt var að menn ættu að standa við orð sín, orð skulu standa. Í þessu máli var því lofað að niðurstaða nefndar sem innanríkisráðherra setti á fót mundi verða til leiðbeiningar um það hvernig ætti að bregðast við. Það liggur fyrir að niðurskurður á sóknargjöldum er umfram það sem hefur verið í almennum rekstri hjá ríkinu. Nú hefur nefndin skilað af sér og meðal þess sem hún segir í nefndaráliti sínu er að sóknargjöldin hafi einkenni félagsgjalda. Það er eitthvað verulega bogið við það þegar ríkið tekur að sér innheimtu félagsgjalda en skilar þeim síðan ekki til félagsins. Þetta hljóta allir að sjá. Hér er eingöngu um að ræða lágmark samkvæmt niðurstöðu nefndarinnar og geti stjórnarliðar ekki fallist á að styðja þessa tillögu 

Herra forseti. Ég styð þessa tillögu. Ég tel mjög mikilvægt að kirkjan fái það fjármagn sem gert er ráð fyrir samkvæmt þeim samningum sem fyrir eru. Niðurskurður á þessu fé kemur fyrst og fremst niður á safnaðar- og sóknarstarfi á landsbyggðinni, kemur langharðast niður þar. Auk þess var gefið fyrirheit þegar skorið var niður til kirkjunnar fyrir næstum þremur árum að þetta kæmi til baka og við það fyrirheit á að standa. Ég greiði því atkvæði með þessari tillögu.

Virðulegi forseti. Það liggur fyrir að búið er að fastbinda framlag úr jöfnunarsjóði á árinu 2013 upp á 74 millj. kr. til að mæta uppgjöri vegna fjárhagsvanda Álftaness og mun sú fjárhæð renna til hins sameinaða sveitarfélags Álftaness og Garðabæjar. Með viðbótarframlagi upp á 74 millj. sem hér er gerð tillaga um er tryggt að áðurnefnt framlag verði ekki til þess að skerða framlög úr jöfnunarsjóði til þeirra sveitarfélaga vítt og breitt á landsbyggðinni sem standa höllum fæti og hafa á undanförnum árum fengið sérstök framlög til að mæta þeim vanda.

Virðulegi forseti. Hér er gerð tillaga um 20 millj. kr. tímabundið framlag vegna fyrirhugaðra framkvæmda við húsið Skjaldbreið sem er í umsjón Alþingis. Það er engin starfsemi í húsinu sem er talið vera illa farið. Fyrir liggur kostnaðaráætlun um að rétta húsið af á grunni sínum og endurnýja ytra byrði ásamt einangrun til að koma í veg fyrir frekari skemmdir. Gert er ráð fyrir að framkvæmdin kosti um 40 millj. kr. á næsta ári sem verður að hálfu fjármögnuð af heimildum Alþingis, sem þessi tillaga felur í sér, og að hálfu af viðbótarframlagi af heimild þingsins.

Hæstv. forseti. Hér erum við að gera tillögu um að hækka framlag til framkvæmda á Alþingisreit um 20 millj. kr. sem ætlað er til að færa Skjaldbreið í sem upprunalegasta mynd. Áætlaður kostnaður við þennan 1. áfanga við endurreisn hússins er 50 millj. kr. og mun Alþingi leggja til mótframlag af fjárheimildum Alþingis svo ljúka megi þessum verkþætti. Húsið Skjaldbreið, sem er í eigu og umsjá Alþingis, stendur við Kirkjustræti og er mikilvægur hluti þeirrar ásýndar og götumyndar sem var og verið er að endurvekja. Húsið hefur verið í niðurníðslu um margra ára skeið og liggur undir skemmdum og niðurrifi ef ekki verður hugað að klæðningu og viðgerð svo húsið haldi vindi og vatni og brunaveggur hrynji ekki. Útlit og umhirða Skjaldbreiðar hefur verið Alþingi til vansa en því miður hefur efnahagshrunið haft áhrif á framkvæmdir Alþingis eins og annarra stofnana. Hæstv. forseti. Það liggur meira undir því að klæða Skjaldbreið sem næst upprunalegri mynd. Ákvörðun snýr einnig að deiliskipulagi Alþingisreitsins. Fara þarf í endurskoðun á núgildandi deiliskipulagi með tilliti til endurgerðar hússins, tengigangs 

Herra forseti. Þegar menn fara í varðveislu fornminja í útlöndum þá gæta þeir sín að hafa allt sem upprunalegast og sem elst. Hér hafa hús í raun verið byggð upp á nýtt með blöndu af nýju og gömlu. Þau eru ekki fornminjar fyrir tíu aura. Hótel Skjaldbreið er fúaspýtur og ég spái því hér og nú að það muni ekki kosta 80 millj. kr., það verði svona 160. Ég sit hjá við þessa atkvæðagreiðslu.

Virðulegur forseti. Ég ætla að fagna þeirri stefnubreytingu hjá meiri hluta fjárlaganefndar að koma hingað með fjármuni inn til Alþingis þar sem forseti Alþingis stóð að tillögunni með forsætisnefnd að baki sér. Ég vænti þess að þetta séu eingöngu fyrstu skref í því sem fram undan er með húsið sem nefnt er Skjaldbreið og vil taka undir með hv. þm. Þuríði Backman um að við förum í deiliskipulagsbreytingu hér á Alþingisreitnum samhliða og göngum frá því hver hugur okkar er til þeirra húsa og þeirra nýbygginga sem hér eiga að rísa, sem og svæðisins alls hér í kring.

Herra forseti. Hér er aukin fjárheimild Háskóla Íslands til byggingarframkvæmda og tækjakaupa upp á 800 millj. kr. og er þar á ferðinni sameiginlegt framlag happdrættisfjár frá háskólanum eða Happdrætti Háskólans og frá ríkissjóði. Samtals verður því fjárheimild Háskóla Íslands til byggingarframkvæmda og tækjakaupa tæpir 1,8 milljarðar kr. á næsta ári og þýðir þetta að að minnsta kosti tvær stórar byggingarframkvæmdir fara núna á stað. Það eru bygging Húss íslenskra fræða og bygging fyrir Stofnun Vigdísar Finnbogadóttur. Þetta er verulegt ánægjuefni auk þess sem enn frekar er komið til móts við almennar rekstrarfjárveitingar til Háskóla Íslands og reyndar nokkurra annarra háskóla í næstu töluliðum hér á eftir. Er þar m.a. sérstaklega tekið á vanda Háskólans á Hólum og Háskólans á Bifröst. Með þessu er komið verulega til móts við þá þröngu stöðu sem háskólastarfsemin hefur auðvitað verið í undanfarin ár og horfir nú til betri vegar í þeim efnum. Að viðbættum þessum myndarlegu 

Virðulegi forseti. Það er full ástæða til að fagna þessum áformum um að hækka framlög til háskólanna á Íslandi. Háskólastigið á Íslandi er undirfjármagnað ef við berum það saman við stöðuna hjá nágrannaþjóðunum. Það er mjög alvarlegur hlutur því háskólarnir þurfa að vera aflstöð fyrir atvinnulífið í landinu, fyrir utan að vera hátindur menntastarfseminnar í landinu. Ég vek hins vegar athygli á mjög erfiðri fjárhagsstöðu litlu háskólanna á landsbyggðinni, Hólaskóla, Landbúnaðarháskólans á Hvanneyri og Háskólans á Bifröst. Það er alveg augljóst að við þurfum að fara mjög kröftuglega í endurskipulagningu á háskólastiginu og skoða alvarlega tillögur um aukna samvinnu, verkaskiptingu og jafnvel sameiningu háskólanna til að bregðast við þessum vanda. Hv. allsherjar- og menntamálanefnd hefur þegar lagt fram tillögu sem var samþykkt á þinginu síðasta vetur um að setja af stað nefnd sem fari yfir þessa framtíðarskipan háskólastigsins og er forgangsmál að þeirri vinnu verði hraðað.

Herra forseti. Hér er verið að leggja til auknar fjárveitingar bæði til Háskólans á Akureyri, Landbúnaðarháskóla Íslands, Hólaskóla, Háskólans á Bifröst og Háskólans í Reykjavík. Ég fagna því. Hins vegar verður að segjast eins og er að fjárþörf bæði Hólaskóla og Landbúnaðarháskólans á Hvanneyri og einnig Bifrastar er miklu meiri en hér er brugðist við. Þessar menntastofnanir eru grundvallarstofnanir bæði fyrir þær atvinnugreinar sem þær þjóna og einnig líka fyrir þau samfélög sem þar eru. Þó að hér sé bætt nokkru í þá er enn eftir verulegur vandi sem ég harma að ekki skuli hafa verið tekið á og verður þá að bíða úrlausnar áfram. Starf þessara stofnana er alveg ómetanlegt og fólkið sem þar vinnur leggur mikið á sig einmitt til að mæta þeim fjárhagsvanda 

Herra forseti. Þarna er verið að skera það sem síst skyldi. Það er sagt að nám sé vinna. Þetta er sérstakt framlag til náms atvinnulausra, gríðarlega þýðingarmikið. Það er flutt á allt annan stað í allt öðrum tilgangi til að stytta nám ungra nema við framhaldsskólana eins og kom fram í skýringu Lilju Mósesdóttur hér áðan. Þetta er óásættanlegt, ég á við hvað atvinnuleysisbölið og afleiðingar þess eru verulegar.

Herra forseti. Hér er gerð tillaga um að veita 400 millj. kr. á næsta ári til hönnunar og uppsetningar náttúrugripasýningar eða náttúrusýningar á vegum Náttúruminjasafns Íslands. Með því getur langþráður draumur ræst. Reykjavík er eina höfuðborgin á norðurhvelinu og hér í löndunum í kringum okkur þar sem ekki er myndugt náttúrugripasafn. Ég er ein þeirra sem telja að Perlan geti hentað gríðarlega vel fyrir sýningu af þessu tagi. Ég tel einnig ástæðu til að fagna sérstaklega að núna, svona löngu eftir að það var orðið tímabært að koma þessari sýningu upp, þá sjáum við fram á að það geti orðið, ef ekki strax á næsta ári þá í byrjun árs 2014. Ég vil óska landsmönnum öllum og sérstaklega skólaæskunni í þessu landi til hamingju með það að þetta muni nást.

Virðulegi forseti. Ég vil vekja athygli á styrk til innanlandsflugs sem kom fram á milli 2. og 3. umr., 75 millj., sem ég tel vera mjög gott. Á næsta ári verða boðnar út flugleiðir sem eru ríkisstyrktar og flug á staði á landsbyggðinni sem hafa ekki borið sig að vera með flug án þess að hafa ríkisstyrki. Það skiptir þessa staði gífurlega miklu máli að fá stuðning til að halda þessum almenningssamgöngum uppi. Ég vil almennt segja um fjárlögin að ég er mjög stolt af því að vera í þeim vaska hóp sem hefur komið ríkisfjármálum aftur á réttan kjöl eftir afhroð stjórnarstefnu síðustu 20 ára frá og með hruni. 

Virðulegi forseti. Ég fagna sérstaklega þessum 75 millj. kr. viðbótarstyrk sem verið er að veita á lið 25 til innanlandsflugs. Með þessu er verið að tryggja áframhaldandi þjónustu við staði sem liggja landfræðilega afskekkt, þar sem aðrar samgöngur eru oft og tíðum stopular bæði land- og sjóveg, sérstaklega á vetrum. Þetta eru staðir eins og Gjögur, Bíldudalur, Þórshöfn, Vopnafjörður, Grímsey og fleiri slíkir. Það er því sérstakt fagnaðarefni að þetta viðbótarfjárframlag skuli hafa fengist til styrkingar innanlandsflugs því að innanlandsflugið er, eins og hér hefur komið fram, almenningssamgöngur við þessa staði, sérstaklega yfir vetrarmánuðina. Ég vil nota tækifærið úr því að ég er komin hingað í ræðustól og fagna því 

Herra forseti. Það er fagnaðarefni að viðbótarfjárveiting skuli koma inn til að treysta stöðu innanlandsflugs. Hins vegar er ámælisvert að berja þurfi í gegn á milli umræðna við fjárlagagerð grundvallarfjárveitingu til að halda uppi þeim almenningssamgöngum sem þetta flug er. Það á ekki að þurfa að koma með sértækar aðgerðir í þessum efnum, þetta á að vera svo sjálfsagt. Ég vil minna á þá umræðu sem var hérna við fjárlagagerðina síðast. Þá voru haldnar nákvæmlega sömu ræður og tilgreind sérstaklega upphæð til flugs á Sauðárkrók sem átti að vera til þess verkefnis en aldrei fór það flug í gang. Væntanlega er sú fjárveiting enn til staðar til að hefja flug á Sauðárkrók. Það hefði verið fróðlegt að heyra frá innanríkisráðherra hvort þetta sé nægilegt fjármagn til að standa með öruggum hætti að því áætlunarflugi 

Herra forseti. Hér er tillaga af svipuðum meiði og áðan þar sem skattfé almennings er notað til að greiða félögum sem boða tóma vitleysu og fullt af starfsfólki fé, starfsfólki sem er þar að auki á mjög háum launum. Fjármunum almennings í landinu er betur varið í annað en slíka starfsemi. Við eigum öll að vísu þá djúpstæðu þrá að menn fái makleg málagjöld einhvern tíma á lífsleiðinni eða í eftirlífinu en það er því miður ekki nema djúpstæð þrá og ætla að vísa því til einhvers annars tilverustigs er fáránlegt. Við þurfum að taka á misbrestum mannanna á veraldlega sviðinu á meðan við erum hérna megin grafar og við eigum að nota peningana í það miklu frekar en að styðja boðunarmenn vitleysu sem tala um engla og ský og púka.  
            

Virðulegur forseti. Ég geri grein fyrir atkvæði mínu og læt því vera að gera athugasemdir við vitleysispredikun hv. þm. Þórs Saaris hér áðan. Hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson fullyrti hér áðan að í tillögum meiri hlutans um sóknargjöld væri komið til móts við fjárþörf kirkjunnar og framlög til hennar yrðu bætt. Hér sjáum við að þetta er rangt, hv. þingmaður fór ekki með rétt mál. Þetta er staðfesting á því að hvorki er verið að verðbæta framlög til kirkjunnar eða réttara sagt þann skerf sem hún fær af eigin framlögum né standa við fyrirheit sem kirkjunni voru gefin í fyrra um að komið yrði til móts við hana í samræmi við úttekt innanríkisráðuneytis eða nefndar á vegum þess. Þetta eru því enn ein svik ríkisstjórnarinnar og enn ein staðfesting þess að loforð hennar, hversu hátíðleg sem þau eru, hafa ekkert gildi. 
            

Virðulegi forseti. Hér er meðal annars verið að greiða atkvæði um breytingartillögu er varðar tímabundið framlag til að byggja upp þjónustu SÁÁ við eldri borgara og er það í fyrsta sinn sem framlög eru veitt beint til þeirrar mikilvægu heilbrigðisþjónustu og ástæða til að fagna því alveg sérstaklega. Þá er gerð tillaga um tímabundna 7 millj. kr. hækkun á framlagi til Hlaðgerðarkots sem er meðferðarheimili Samhjálpar í Mosfellsdals. Það er ánægjuefni að borð er fyrir báru til að veita aukið framlag til þess mikilvæga heilbrigðisstarfs sem fer fram hjá þessum tvennum félagasamtökum. Þá erum við að greiða atkvæði um 100 millj. kr. tímabundið framlag til fyrsta áfanga endurbyggingar sjúkrahússins á Selfossi sem komin er viðhaldsþörf á. Með því að ráðstafa ónýttum fjárveitingum fyrri ára og framlegðar af fasteignum ríkissjóðs er búið að tryggja heildarfjármögnun á 1. áfanga verkefnisins og hægt að ráðast til framkvæmda. Það er mjög ánægjulegt að hægt er að fara í það mikla heilbrigðisverkefni núna.

Herra forseti. Ég fagna því sérstaklega að með tillögu um að veita 15 millj. kr. til viðbótar við nýframkvæmdir á lið Landspítala Íslands er tekin ákvörðun um að undirbúa af alvöru nýbyggingu við endurhæfingardeildina við Grensás. Þar hefur lengi skort á bæði eðlilegt viðhald og eðlilega aðstöðu. Endurhæfing sjúklinga fer fram á göngum og í kjallara þar sem ekki er nægilegt loftrými og í rauninni ekki heimild til að reka þjónustu af þessu tagi. Það er mjög mikilvægt að þetta framlag er nú veitt því að það er staðfesting á því að við þingmenn viljum að farið verði í þessa nýbyggingu. Það finnst mér mikils um vert og ég fagna því.

Virðulegi forseti. Í upphafi þessa kjörtímabils setti ríkisstjórnin sér það markmið að ná skuldum ríkissjóðs niður í um það bil 60% af vergri þjóðarframleiðslu. Þær eru í dag um 95% af vergri þjóðarframleiðslu. Þessi liður einn og sér er eitt mesta áhyggjuefni á komandi kjörtímabili og er nauðsynlegt að ná þessu hlutfalli niður með einum eða öðrum hætti. Við horfum upp á það að ráðast verður í úrbætur á velferðarkerfinu, uppbyggingu á heilbrigðisstofnunum víðs vegar um landið og mörg önnur brýn verkefni bíða. Það að lækka skuldir ríkissjóðs er því miður liður í því að við getum gert það að veruleika.

Herra forseti. Þegar hlutafélag er gjaldþrota og hluthafarnir setja meiri pening inn í félagið dettur þeim ekki í hug að reikna sér að þeir séu að kaupa hlutabréf og fái eitthvað í staðinn. Hér er það gert. Íbúðalánasjóður hefur tapað óhemjufé og ríkissjóður er að setja peninga inn í sjóðinn og menn segja að hann fái eitthvað í staðinn. Hann fær ekki neitt í staðinn vegna þess að Íbúðalánasjóður stendur miklu verr en fyrir nokkrum árum. Hann er að tapa. Þetta eru ekki bara 13 milljarðar, þetta eru miklu stærri tölur. Þetta eru ein af þeim galdrabrögðum sem notuð eru til að fela raunverulega stöðu ríkissjóðs sem er miklu verri en sýnt er í þessu fjárlagafrumvarpi. Ég sit hjá.

Herra forseti. Samkvæmt 41. gr. stjórnarskrárinnar má ekkert gjald greiða af hendi nema heimild sé til þess í fjárlögum eða fjáraukalögum. Á undanförnum árum hefur orðið mikið gat á milli fjáraukalaga og ríkisreiknings sem þýðir að einhverjir hafa greitt fé úr ríkissjóði án þess að til þess sé heimild í fjárlögum eða fjáraukalögum. Ég legg til að hv. fjárlaganefnd eða Ríkisendurskoðun skoði þetta. Það vantar stórar tölur inn í þessi fjárlög. Ég nefndi áðan Íbúðalánasjóð, Sparisjóð Keflavíkur, sá vandi hvarf, Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins, 57 milljarðar, háskólasjúkrahúsið, það á að fara að byggja það, það kemur hvergi fram, það er talað um 75 milljarða þar. Þetta eru ekki raunveruleg fjárlög. Það mun koma í ljós og ég spái því að það verði mikill munur á ríkisreikningi og þessum fjárlögum og fjáraukalögum.

Herra forseti. Þetta eru fjárlög fyrir næsta ár, nýjar kosningar og nýtt þing. Gert var ráð fyrir að Evrópusambandsumsókninni sem var samþykkt hér í upphafi þings yrði lokið á kjörtímabilinu. Þessi fjárlög gera ráð fyrir áframhaldandi fjárveitingum, milljörðum kr., í ráðstöfun til áframhaldandi umsóknar og aðlögunar að Evrópusambandinu. Mér er bara í hjarta mínu, herra forseti, ómögulegt að styðja slíkt frumvarp fyrir næsta þing og næstu ríkisstjórn. Það er margt gott í þessu frumvarpi og mikill árangur hefur náðst á fjölmörgum sviðum en hjarta mitt getur ekki leyft að við förum með opnar fjárlagaheimildir til áframhaldandi aðlögunar og umsóknar að Evrópusambandinu til næstu ára.

Forseti. Ég mótmæli þeim vinnubrögðum sem ástunduð hafa verið af hálfu stjórnarmeirihlutans við gerð þessara fjárlaga. Ég mælist eindregið til þess að það verði meiri innstæða fyrir þeim samstarfsvilja sem fulltrúar meiri hlutans hafa boðað við fjárlagagerð og þann vanda sem við er að glíma í fjármálum ríkisins því að öðrum kosti ná menn ekki að koma böndum á hann. Hún er alveg dæmalaus, og í rauninni staðfesting á þeirri alvöru sem í þessum orðum felst, sú málsmeðferð sem viðhöfð var í upphafi þessa fundar þegar fram kom breytingartillaga frá fulltrúum meiri hlutans í efnahags- og viðskiptanefnd til breytinga á því fjárlagafrumvarpi sem liggur fyrir. Ég hef kallað þessi fjárlög kosningafjárlög, þau séu jólagjafalisti og það birtist ágætlega í því síðasta sem kom fram í atkvæðaskýringu frá stjórnarliða varðandi Perluna svokölluðu og náttúruminjasafn þar. Það er engin heimild, hvorki í fjárlögum ársins 2012 né 2013, fyrir þeim áformum sem þar eru á ferðinni og það gefur ágæta mynd af því verklagi sem viðhaft hefur verið.

Virðulegi forseti. Eitt brýnasta verkefni þessarar ríkisstjórnar var að koma á aga í fjárlagagerð íslenska ríkisins. Það lá fyrir þegar bankahrunið varð en því miður höfum við orðið vitni að því hér í dag að við eigum enn afar langt í land. Ég bind miklar vonir við að gerð og tilkoma nýrra fjárreiðulaga muni bæta ástandið en við verðum líka að horfast í augu við að ríkisstjórninni hefur mistekist að standa við þau markmið sem hún setti sér sjálf ásamt Alþjóðagjaldeyrissjóðnum og þóttu þau þó heldur lágstemmd þegar þau komu fram á sínum tíma. Við í Framsóknarflokknum höfum ítrekað lagt fram tillögur sem hefðu verið til þess fallnar að auka verðmætasköpun og þar með hagvöxt til að skapa skilyrði að aukinni velferð í landinu. Það er verkefni næsta kjörtímabils.

Virðulegi forseti. Nú eru greidd atkvæði um síðustu fjárlög ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur. Á þessum tíma höfum við náð halla ríkissjóðs úr 14% af þjóðarframleiðslu niður í 0,3%. Kosningafjárlög jafnaðarmanna birtast hér skýrt: Hér er ábyrg stjórn ríkisfjármála. Á sama tíma höfum við aukið jöfnuð, hækkað lægstu bætur, skattleysismörk og barnabætur, við höfum farið í auknar niðurgreiðslur á tannlækningum barna og birtum lengt og eflt fæðingarorlof. Á þeim tíma komum við líka fram með stórfellda uppbyggingu í innviðum og eflingu atvinnulífs hér á landi. Svona stýra jafnaðarmenn og það er eins gott að jafnaðarmenn muni fara með sigur af hólmi í næstu kosningum því þeir hafa sýnt að þeir efla velferðarkerfið og styrkja atvinnulífið á sama tíma og þeir sýna ábyrgð í ríkisfjármálum.

Frú forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti allsherjar- og menntamálanefndar um frumvarp til laga um breytingu á lögum um bókmenntasjóð og fleira. Ég reifaði þetta mál við 2. umr. málsins og kynnti þá sömuleiðis að við tækjum málið aftur inn í nefndina milli 2. og 3. umr. til að fjalla um tvö atriði, breytingartillögur sem komu frá einum umsagnaraðila, Bandalagi íslenskra listamanna, um það annars vegar að breyta heiti laganna úr lögum um stuðning við íslenskar bókmenntir í lög um bókmenntir. Breytingin fær jákvæðar undirtektir hjá nefndinni og við leggjum til að hún verði tekin upp. Rökstuðningurinn er sá að hluti af þeim stuðningi við bókmenntir sem þessu frumvarpi er ætlað að efla er einmitt þýðingar á erlendum bókmenntaverkum og nafnbreytingin eðlileg í ljósi þess. Hitt atriðið sem ég vil kynna sérstaklega er breytingartillaga um að fjárveitingar til Miðstöðvar íslenskra bókmennta skuli sérgreindar í fjárlögum hverju sinni þannig að það komi skýrt fram hvaða hlutur fer til bókmenntasjóðs til styrkja til þess að gefa út bækur, kynna þær eða þýða, og hins vegar sé þá sérgreint og gagnsætt í fjárlögunum hvaða hlutur fer til rekstrar á Miðstöð íslenskra bókmennta. Þetta eru þær breytingar sem við leggjum til fyrir 3. umr. Þeir sem skrifa undir þetta álit eru Björgvin G. Sigurðsson, Sigmundur Ernir Rúnarsson, Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, Tryggvi Þór Herbertsson, Þorgerður K. Gunnarsdóttir, Siv Friðleifsdóttir og sá sem hér stendur.

Frú forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti með breytingartillögu um frumvarp til laga um breytingu á lögum um opinberan stuðning við vísindarannsóknir. Með þessu frumvarpi er lagt til að Rannsókna- og Rannsóknarnámssjóður verði sameinaðir. Nafni Tækjasjóðs verði breytt í Innviðasjóð og hlutverk hans víkkað út svo hann geti styrkt aðra innviði til rannsókna. Jafnframt verði fagráði Innviðasjóðsins komið á laggirnar. Þá er lagt til að skipuð verði ein sameiginleg stjórn um bæði Rannsóknasjóð og Innviðasjóð. Að lokum er í frumvarpinu kveðið á um að Markáætlun á sviði vísinda og tækni verði veitt lagastoð og formaður vísindanefndar Vísinda- og tækniráðs verði ekki jafnframt formaður stjórnar Rannsóknasjóðs. Í 1. gr. er lagt til að heiti Tækjasjóðs verði breytt í Innviðasjóð og verður hlutverk hans að byggja upp rannsóknarinnviði á Íslandi. Hann mun veita styrki til kaupa á tækjum, gagnagrunnum og hugbúnaði og öðrum þeim búnaði sem telst mikilvægur fyrir framfarir í rannsóknum. Við meðferð frumvarpsins í nefndinni komu fram athugasemdir um smæð sjóðsins sem og mikla þörf fyrir uppbyggingu innviða. Nefndin tekur undir þessi sjónarmið og telur rétt að með víðtækara hlutverki sé eðlilegt að stefnt verði að því að sjóðurinn verði stærri og umsvifameiri. Nefndin bendir á að í fjárfestingaráætlun áranna 2013–2015 er gert ráð fyrir stækkun helstu opinberu samkeppnissjóðanna, þ.e. Rannsóknasjóðs, Tækniþróunarsjóðs og Markáætlunar, en Tækjasjóður er þar undanþeginn. Í norrænu og öðru evrópsku rannsóknastarfi er einnig lögð áhersla á uppbyggingu rannsóknarinnviða og framtíðarskipulag. Það er álit nefndarinnar að nauðsynlegt sé að marka stefnu um uppbyggingu og skipulag rannsóknarinnviða ásamt því að fjalla um alþjóðlegt samstarf á þessu sviði. Þá er lagt til að starfandi verði þrír sjóðir, Rannsóknasjóður, Innviðasjóður og Markáætlun á sviði vísinda og tækni, en meginmarkmið frumvarpsins er að tryggja betri samfellu á milli sjóðanna sem styrkja vísindarannsóknir. Nefndin vill í þessu sambandi árétta mikilvægi þess að úthlutanir úr vísindasjóðum séu trúverðugar og byggi á samkeppnisgrundvelli. Í frumvarpinu er lagt til að Markáætlun á sviði vísinda og tækni verði veitt lagastoð og jafnframt að sérstakri stjórn verði falið að fara með málefni hennar. Stjórn Markáætlunar setur reglur um umsóknir, mat og málsmeðferð í samræmi við áherslur Vísinda- og tækniráðsins. Nefndin beinir því til Vísinda- og tækniráðs að hafa samkeppnissjónarmið að leiðarljósi þegar hún markar áherslur nýrrar Markáætlunar, en hún er mikilvæg leið fyrir stjórnvöld til að leggja nýjar áherslur og byggja upp árangursríkt samstarf á sviði vísinda, tækni og nýsköpunar. Þess vegna teljum við í nefndinni að þetta frumvarp og framgangur þess skipti miklu máli til að bæta og efla allt starf á þessu sviði, tæknisviðinu, og nýsköpun og komi til með að samræma það starf mjög verulega. Til að árétta hið breiða hlutverk Markáætlunar leggur nefndin til þær breytingar að áætlunin muni einnig ná til nýsköpunar. Það kemur fram í nýrri 10. gr. laganna samkvæmt frumvarpinu að niðurstöður rannsókna sem kostaðar eru með styrkjum úr sjóðum er falla undir lögin skuli birtar í opnum aðgangi og vera tiltækar nema sérstaklega sé samið um annað. Þarna er um nýmæli að ræða. Í stefnu Vísinda- og tækniráðs fyrir árin 2010–2012, Byggt á styrkum stoðum, er fjallað um mikilvægi þess að tryggja opinn aðgang að niðurstöðum rannsókna sem eru styrktar af opinberu fjármagni. Opinn aðgangur að vísindagreinum felur í sér að birtar greinar séu aðgengilegar á rafrænu formi án endurgjalds fyrir notendur og það stuðlar að skilvirkari miðlun rannsóknaniðurstaðna og þar með nýtingu þeirra og möguleikum á aukinni verðmætasköpun. Við bendum á að á fundi Vísinda- og tækniráðs 25. júní 2010 samþykkti Vísinda- og tækniráð að undirrita Berlínaryfirlýsinguna um opinn aðgang en um er að ræða alþjóðlegan sáttmála um opinn aðgang sem hefur það að markmiði að stuðla að eflingu vísinda og nýsköpunar í samfélaginu. Hinn 12. september sl. undirritaði Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn yfirlýsinguna. Við leggjum til að frumvarpið verði samþykkt með þeirri breytingu sem ég nefndi fyrr í ræðunni: Í stað orðanna „og tækni“ hvarvetna í b–d-lið 5. gr. og 6. gr. komi: tækni og nýsköpunar. Hv. þm. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir hafði veg og vanda af því að leiða vinnuna í þessu mikilvæga máli í nefndinni og þakka ég henni kærlega fyrir afskaplega vel unnin störf. Hún gat ekki verið hér til að mæla fyrir álitinu og geri ég það í hennar stað og þakka henni fyrir óeigingjarnt og mikið starf í þessu máli. Undir þetta rita því sá sem hér stendur, framsögumaðurinn, hv. þm. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir og hv. þingmenn Skúli Helgason, Þráinn Bertelsson, Sigmundur Ernir Rúnarsson, Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, Tryggvi Þór Herbertsson, Siv Friðleifsdóttir og Birgitta Jónsdóttir.

Virðulegi forseti. Ég kynni hér frumvarp til laga um veitingu ríkisborgararéttar frá allsherjar- og menntamálanefnd. Nefndin fjallar um þær umsóknir um ríkisborgararétt sem koma frá einstaklingum sem ekki uppfylla öll þau skilyrði sem koma fram í lögum um útlendinga sem og lögum um íslenskan ríkisborgararétt. Það er löng hefð á Alþingi að tveir farvegir séu fyrir umsóknir um íslenskan ríkisborgararétt, annars vegar í gegnum framkvæmdarvaldið, það ráðuneyti sem fer með málaflokkinn, og þá eru ákvarðanir teknar á grundvelli þessara tvennra laga sem ég nefndi. Sömuleiðis hefur sú venja skapast að menn geti sótt um sérstaklega til Alþingis og þar sé þá möguleiki á því að taka tillit til persónulegra aðstæðna, mannúðarsjónarmiða eða sanngirnissjónarmiða sem kunna að vera uppi í tilviki hvers og eins. Að þessu sinni bárust allsherjar- og menntamálanefnd 73 umsóknir um ríkisborgararétt og leggur nefndin til að 39 einstaklingum verði veittur ríkisborgararéttur. Fyrirkomulagið er með þeim hætti að allsherjar- og menntamálanefnd hefur skipað þriggja manna undirnefnd sem fer vandlega í gegnum allar umsóknirnar og leggur mat á niðurstöðuna, fer í gegnum það hvaða skilyrðum er ekki fullnægt samkvæmt lagabókstafnum. Það eru skilyrði sem lúta að búsetuleyfi og dvalarleyfi, það er skilyrði um að viðkomandi hafi lokið íslenskuprófi, það eru ákvæði sem lúta að framfærslu viðkomandi einstaklinga og síðan eru það atriði sem tengjast eftir atvikum brotum sem viðkomandi einstaklingar hafa á sínum skrám. Ég vil byrja á því að þakka samnefndarmönnum mínum í þessari undirnefnd allsherjar- og menntamálanefndar, Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur og Þráni Bertelssyni, fyrir mjög ánægjulegt samstarf við þessa vinnu. Það skiptir máli að hafa komið að henni áður og núna höfum við, þessir þrír þingmenn, gert þetta í þrígang. Það myndast ákveðin reynsla sem er mikilvæg í þessu vandasama verkefni. Ég vil að það komi fram að það er mín skoðun að tilefni sé til að taka þessi lög, bæði lögin um íslenskan ríkisborgararétt og útlendingalögin, til heildstæðrar endurskoðunar. Það er athyglisvert að það eru rétt 60 ár síðan lögin um íslenskan ríkisborgararétt voru sett á Alþingi. Ég held að það hafi verið á Þorláksmessu 1952. Auðvitað hafa verið gerðar breytingar á þeim í gegnum árin en ég held að þetta ferli og sú staðreynd að margar umsóknir um ríkisborgararétt koma inn til Alþingis dragi upp mjög skýra mynd af því að það er fullt tilefni til að fara kerfisbundið í gegnum þessa löggjöf og skoða hvort ekki megi gera breytingar á henni sem uppfylla þau mannúðarsjónarmið og sanngirnissjónarmið sem við viljum hafa í heiðri hér á 21. öldinni og lúta að samskiptum okkar við þá einstaklinga sem eru af erlendum uppruna en hafa vilja og áhuga á að gerast íslenskir ríkisborgarar. Eftir sem áður er ljóst að það verður alltaf tilefni fyrir farveg eins og þennan. Það eru persónubundin tilvik sem ekki er fyllilega hægt að mæta í gegnum löggjöfina en ég tel að hægt væri að hafa þessa meðferð mun skilvirkari og tryggja að ákveðið jafnræði og stjórnfestu í vinnubrögðunum ef við færum í heildarendurskoðun á lögunum um íslenskan ríkisborgararétt. Ég veit ekki betur en að heildarendurskoðun á útlendingalögunum standi fyrir dyrum í ráðuneytinu. Ég læt þessari yfirferð lokið. Eins og ég sagði gerir nefndin tillögu um að 39 einstaklingar fái íslenskan ríkisborgararétt og ég óska þeim til hamingju með þá tillögu.

Frú forseti. Ég vildi fyrst og fremst þakka undirnefndinni mikið vel fyrir gott starf í þessu flókna máli. Það er rétt sem kom fram hjá framsögumanni málsins, nefndinni berast margar umsóknir og það er heilmikil vinna að fara í gegnum þær. Þar eru höfð að leiðarljósi sjónarmið mannúðar og sanngirni þegar undirnefnd allsherjarnefndar fer í gegnum þetta. Það má alveg velta fyrir sér, eins og hv. þingmaður sagði, hvort þessi mikli fjöldi kalli á endurskoðun þótt þess beri að geta að alltaf verða tilefni til að taka á umsóknum, sérstaklega undanþágum, þegar farið er í gegnum þessi mál. Mörgum sem hafa flutt hingað til landsins er mikið kappsmál að öðlast íslenskan ríkisborgararétt. Þeir leita heilmikið til nefndarinnar og alþingismanna almennt þegar verið er að vinna þeim málum framgang og sækja um ríkisborgararétt o.s.frv. þannig að það er gott að það vinnulag hefur skapast á mörgum umliðnum áratugum að undirnefnd vinnur að þessu þvert á flokka og alltaf er þverpólitísk samstaða allra um þessi mál. Þetta er aldrei afgreitt í ágreiningi úr út nefndinni og skiptir mjög miklu máli að það verklag haldist, þrátt fyrir þá djúpstæðu þrætubókarlist sem oft er iðkuð hér á Alþingi því til mikils tjóns og skaða, að halda svona stórmálum sem umsókn um ríkisfang er fyrir þá sem hingað hafa flutt fyrir utan þá oft ömurlegu umræðu. Það hefur tekist, það er ánægjulegt og ég þakka undirnefndinni aftur fyrir að hafa meðal annars borið þessi mál svo vel fram að þau hafa algjörlega verið fyrir utan slík átök. Um leið tek ég undir hamingjuóskir til þessara 39 verðandi nýju Íslendinga.

Frú forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti utanríkismálanefndar með breytingartillögu um frumvarp til laga um breytingu á lögum um alþjóðlega þróunarsamvinnu Íslands, nr. 121/2008, með síðari breytingum. Þessi breytingartillaga fjallar um hlutverk Þróunarsamvinnunefndar. Utanríkismálanefnd flutti frumvarpið um breytingu á umræddum lögum. Þar er gert ráð fyrir einni breytingu á 3. mgr. 2. gr. laganna sem fjallar um Þróunarsamvinnunefnd og markmið þessa frumvarps er að skýra hlutverk hennar samkvæmt 2. gr. laga um alþjóðlega þróunarsamvinnu Íslands. Þannig verði tekinn af allur vafi um aðkomu Alþingis og fulltrúa þingflokkanna að stefnumarkandi umræðu og ákvörðunum ráðherra um málefni alþjóðlegrar þróunarsamvinnu, tvíhliða sem marghliða. Í frumvarpinu er hlutverk Þróunarsamvinnunefndar skilgreint nánar en nú er samkvæmt 2. gr. laga um alþjóðlega þróunarsamvinnu Íslands. Það er kveðið á um þau efnisatriði sem Þróunarsamvinnunefnd á að fjalla um, reglubundin störf, aðstöðu, greiðslu kostnaðar vegna starfsemi og reglubundna upplýsingagjöf til utanríkismálanefndar. Utanríkismálanefnd fékk á sinn fund til að fjalla um þessi mál bæði fulltrúa úr núverandi Þróunarsamvinnunefnd, en umboð hennar er nú runnið út, sem og fulltrúa frá utanríkisráðuneytinu og Þróunarsamvinnustofnun Íslands. Allir þessir umsagnaraðilar voru jákvæðir í garð frumvarpsins og fögnuðu markmiði þess um að skýra störf og hlutverk þessarar nefndar. Helstu athugasemdir umsagnaraðila sem fram komu lutu að mikilvægi þverpólitísks samstarfs og samstöðu og einnig að því hverjum mætti fela að leggja nefndinni til aðstöðu og greiða kostnað vegna starfsemi hennar. Það er ánægjulegt að segja frá því að nefndin var öll sammála um að flytja þetta frumvarp, taldi mikilvægt að treysta starf Þróunarsamvinnunefndar, en því miður hefur starfsemi hennar verið í lágmarki undanfarið kjörtímabil, einkum og sér í lagi vegna þeirrar umgjarðar sem um hana var búin í gildandi lögum. Þess vegna var þetta frumvarp flutt. Ég ætla að leyfa mér að öðru leyti, frú forseti, að vísa til nefndarálitsins þar sem grein er gerð fyrir helstu sjónarmiðum nefndarinnar. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með einni breytingu sem nefndin gerir sjálf á eigin frumvarpi eftir að hafa átt fundi með þeim aðilum sem ég gat um. Það er gerð tillaga um að 6. málsliður 1. gr. orðist svo, með leyfi forseta: „Enn fremur fjallar nefndin um starfsáætlanir á sviði þróunarsamvinnu, svo sem marghliða samvinnu á vegum ráðuneytisins og tvíhliða samvinnu á vegum Þróunarsamvinnustofnunar Íslands.“ Undir þetta nefndarálit rita Árni Þór Sigurðsson, formaður og framsögumaður, Árni Páll Árnason, Mörður Árnason, Helgi Hjörvar, Bjarni Benediktsson, Ragnheiður Elín Árnadóttir, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, Gunnar Bragi Sveinsson og Álfheiður Ingadóttir. Ég legg sem sagt til að þessu frumvarpi verði að lokinni þessari umræðu vísað til 3. umr.

Virðulegi forseti. Í upphafi máls míns vil ég taka undir með hv. þm. Árna Þór Sigurðssyni og taka undir þá lýsingu sem hann greindi frá um þetta mál. Ég ætla svo sem ekki að fara að endurtaka það heldur vildi einungis lýsa stuðningi mínum við málið. Þetta er ekki stór breyting en ég tel að hún sé afar mikilvæg. Í vinnu nefndarinnar kom fram að þessi nefnd, Þróunarsamvinnunefnd, hefur ekki náð að sinna skyldum sínum eða finna verklag sem tryggir það sem ætlað var í upphafi við setningu þessara laga árið 2008. Þar var þessari nefnd ætlað að vera tengiliður Alþingis inn í þennan málaflokk og tryggja aðkomu. Á þeim tíma var verið að gera breytingar á stjórnarfyrirkomulagi eins og rakið er í nefndaráliti og í greinargerð með frumvarpinu þannig að kjörnir fulltrúar Alþingis áttu ekki lengur sæti í stjórn Þróunarsamvinnustofnunar. Við erum með afar mikilvægan málaflokk undir hérna og mikla fjármuni af skattfé almennings sem er varið til hans. Það er algjörlega borðleggjandi að Alþingi, fjárveitingavaldið, hafi aðkomu og tengiliði inn í það hvernig þessum fjármunum er ráðstafað. Ég fagna því þessari breytingu, fagna því að við náðum að vinna þetta í góðu samstarfi í nefndinni og ég þakka Þróunarsamvinnunefnd sem kom á fund hv. utanríkismálanefndar og vakti athygli okkar á þessu þegar við hófum starfið í haust og benti okkur á þá annmarka og vankanta sem voru á löggjöfinni að þessu leyti. Ég vona sannarlega að þessi breyting verði til þess að því góða fólki sem þar á sæti verði betur gert kleift að sinna skyldum sínum og rækta þau tengsl, það samstarf og þá samvinnu við Alþingi og utanríkismálanefnd í þessum málaflokki eins og til var ætlast. Ég styð því þetta frumvarp og legg til að það verði samþykkt eins og undirskrift mín á þessu nefndaráliti ber með sér.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um breytingu á lögum um framleiðslu, verðlagningu og sölu á búvörum og tollalögum (úthlutun tollkvóta og fóðursjóður). Með þessu frumvarpi er lagt til að gerðar verði breytingar á nokkrum ákvæðum búvörulaga og tollalaga er varða innflutning landbúnaðarvara. Nánar tiltekið er um að ræða breytingar á þeim ákvæðum sem ná til úthlutunar á tollkvótum vegna innflutnings landbúnaðarvara samkvæmt milliríkja- og alþjóðasamningum, ákvæðum þeirra um ráðgjafarnefnd um inn- og útflutning landbúnaðarvara og ákvæðum um dagsektir þegar skýrslu- eða upplýsingaskyldu er ekki fullnægt. Að auki er nú í frumvarpinu að finna þrjár greinar og ákvæði til bráðabirgða þess efnis að lagt er til að brott falli ákvæði um ráðstöfun tiltekinna tolla af innfluttu fóðri og hráefni í fóðursjóð og heimild ráðherra til endurgreiðslu þeirra og að eftirstöðvar tekna fóðursjóðs renni inn í ríkissjóð. Þetta mál hefur að mestu leyti verið lagt fram áður og á sér forsögu í því að hæstv. fyrrverandi sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra breytti útreikningsreglum við innflutning á landbúnaðarvörum sem varð til þess að þessu máli var vísað til umboðsmanns Alþingis. Í áliti umboðsmannsins frá 18. júlí 2011 er fjallað um nokkur ákvæði tollalaga og búvörulaga. Hann kemst að tveimur meginniðurstöðum, annars vegar að því að ákvæði 3. mgr. 5. gr. tollalaga og 1. gr., 65. gr. og 65. gr. A búvörulaga standist ekki kröfur stjórnarskrár um skýra afstöðu löggjafans til innheimtu skatta og tolla. Hins vegar kemst umboðsmaður að þeirri niðurstöðu að með reglugerðarheimild 3. mgr. 12. gr. tollalaga, samanber 1. mgr. 65. gr. A búvörulaga, væri gengið lengra við framsal skattlagningarvalds en 40. og 77. gr. stjórnarskrárinnar heimiluðu og ráðherra fengið vald til að ákvarða álögur í formi tolla á vörur sem væru fluttar inn samkvæmt tollkvótum sem tilgreindir væru í viðauka IVA. Sömuleiðis var kveðinn upp dómur í héraðsdómi 27. september 2012 þar sem ríkið var dæmt til greiðslu tiltekinnar fjárhæðar að viðbættum dráttarvöxtum og málskostnaði. Ástæðan er sú að héraðsdómari komst að þeirri niðurstöðu að íslenska ríkið væri bótaskylt vegna ólögmætrar álagningar tolls á innflutning á kjúklingabringum. Það má segja að þetta sé bakgrunnur málsins. Það varð mikil umræða í nefndinni á sínum tíma, bæði þegar þetta mál var til umfjöllunar og einnig þegar það var lagt fram í nokkuð öðrum búningi. Þær umræður sneru meðal annars að því hvernig hægt væri að skilgreina það sem væri verið að reyna að festa hendur á, hvenær um væri að ræða raunverulega þörf á innflutningi á landbúnaðarvörum og í öðru lagi, ef um væri að ræða þessa þörf, hversu miklu magni o.s.frv. ætti að úthluta til að bregðast við þeirri eftirspurn og þeim skorti sem mögulega kæmi upp í einstökum greinum. Ég ætla ekki að fara yfir þetta í smáatriðum, það er rakið nákvæmlega í nefndaráliti, en við komumst að þeirri niðurstöðu að það fyrirkomulag sem lagt væri til væri sennilega það skásta sem við kæmum auga á. Það kom hins vegar fram ákveðin tortryggni í þessari umræðu, bæði getum við sagt frá framleiðendahliðinni innan lands, Bændasamtökunum, og einnig frá innflytjendum. Til að reyna að bregðast við þessu leggjum við til að við frumvarpið bætist ný málsgrein sem yrði þá svohljóðandi, með leyfi virðulegs forseta: „Áður en nefndin gerir tillögur samkvæmt 2. mgr. skal hún senda Bændasamtökum Íslands, Félagi atvinnurekenda, Samtökum verslunar og þjónustu og Neytendasamtökunum drög að tillögunum. Tillögudrögunum skal fylgja stuttur rökstuðningur. Nefndinni er heimilt að gera tillögurnar fjórum dögum síðar hafi henni ekki borist yfirlýsingar studdar gögnum þar sem leitt er í ljós að tillögur nefndarinnar séu byggðar á röngum eða misvísandi upplýsingum.“ Ég vil í þessu sambandi árétta það sem hér segir, að þessum tillögudrögum frá nefndinni skuli fylgja stuttur rökstuðningur og að tillögum, ábendingum, athugasemdum eða einhverju öðru sem mögulega berist frá þeim aðilum sem hér er vísað til verði að fylgja rökstuðningur. Ég er með fyrirvara við þetta mál og vil gera grein fyrir honum. Hann lýtur að því að ég hafði á sínum tíma ásamt fleiri hv. þingmönnum lagt fram frumvarp til laga um breytingu á lögum um framleiðslu, verðlagningu og sölu á búvörum og tollalögum (úthlutun tollkvóta og fóðursjóðs). Þar var gert ráð fyrir því að hverfa frá því verðmiðlunar- og verðtilfærslukerfi sem hefur lengi verið við lýði og er í rauninni barn síns tíma. Bæði innlendir framleiðendur og Bændasamtökin hafa hvatt til þess að þetta yrði lagt niður. Það hefur í raun engan tilgang eins og staðan er núna á markaði. Hitt sem líka skiptir máli er að sá stuðningur sem má segja að birtist í fjárlögum sem inn- og útgreiðsla og hefur í raun og veru enga þýðingu fyrir afkomu ríkissjóðs mælist hins vegar sem innanlandsstuðningur við landbúnaðinn og gerir það að verkum að í opinberum erlendum gögnum mælist sá stuðningur meiri en efni standa til. Það er sem sagt lagt til að horfið verði frá þessu. Þetta er mjög skylt því frumvarpi sem hér er um að ræða og ég bendi á að röksemdafærslurnar fyrir því að leggja niður fóðursjóð, sem ég styð, og koma fram í þessu frumvarpi eru mjög samkynja rökstuðningi okkar sem á sínum tíma lögðum þetta til. Þá breytingu flytjum við hv. þm. Sigurður Ingi Jóhannsson og Jón Gunnarsson. Undir nefndarálitið að öðru leyti skrifa auk þess sem hér stendur, sem er framsögumaður málsins, hv. þingmenn Kristján L. Möller, Þuríður Backman og Lilja Rafney Magnúsdóttir, og með fyrirvara hv. þingmenn Jón Gunnarsson, Sigurður Ingi Jóhannsson og Þór Saari.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. framsögumanni Einari K. Guðfinnssyni fyrir að fara í gegnum þetta mál og reyna að leiða þetta afar flókna lagamál í þessu frumvarpi. Margar athugasemdir þeirra sem sendu inn umsagnir snerust um að frumvarpið væri illskiljanlegt og nefndin hefur þar af leiðandi reynt að ná því fram hvaða tilgangi frumvarpið þjónaði og hvernig þeim tilgangi væri hægt að ná af skynsemi. Án þess að lengja þessa umræðu mikið vil ég gera grein fyrir fyrirvörum mínum við nefndarálitið. Þeir eru annars vegar má heita almennir og snúa þá að því að lögin eru óskýr. Ég er ekki viss um að við náum að leysa þann vanda núna. Meðal yfirlýstra markmiða laganna er að vernda innlenda framleiðslu en jafnframt að tryggja að ekki sé vöruskortur á sambærilegum vörum innan lands og heimila þar með innflutning. Eins og kom fram hjá hv. framsögumanni er líka markmið að breyta úr því sem dæmt hefur verið ólögmætt, að vera með verðtolla, og taka aftur upp magntolla. Annar fyrirvari minn snýr að breytingartillögu nefndarinnar þar sem fjallað er um að haft sé samráð við fjóra aðila. Ég tel að þeir fjórir dagar sem gefnir eru séu í það stysta, að fimm dagar væru betri, en það er kannski ekki stóri munurinn. Þriðji almenni fyrirvarinn er sá að ég hefði viljað sjá í tillögunni hvernig lausnin væri. Það er ekki nóg að mönnum beri saman um að vöruskortur sé sannarlegur af því að við þekkjum að á Íslandi getur verið fákeppni framleiðendamegin. Í hagræðingarskyni hafa til dæmis margir blómaframleiðendur og aðrir slíkir sameinast og þeim fækkað verulega. Af því að þetta er lítill markaður hafa menn sérhæft sig til að geta uppfyllt óskir markaðarins og þar af leiðandi eru ekki tveir eða fleiri framleiðendur sem hægt er að leita til ef vöru vantar. Hið sama gildir um svepparækt og kalkúnarækt svo dæmi séu tekin. Á þessu er reynt að taka í nefndarálitinu. Þá er augljóst að á Íslandi er fákeppni á smásölumarkaði og milli þessara ólíku aðila er líka ákveðin tortryggni sem hefur komið fram í umræðu á síðustu árum um meintan vöruskort og erfiðleika við að skilgreina og finna út úr því hvort það sé allt satt og rétt. Þess vegna hefði ég talið rétt að þegar menn hafa komist að niðurstöðu um að sannarlega sé vöruskortur yfirvofandi og nauðsynlegt að heimila innflutning í ákveðnu magni verði ekki einasta ákveðið að það sé skortur heldur verði um leið og heimildin sé opnuð fyrir innflutningi reynt að skilgreina það magn sem vantar og þann tíma sem áætlaður vöruskortur muni standa yfir. Það má benda á að í nokkrum tilvikum hafa innflutningsaðilar nýtt sér heimildina og flutt inn umtalsvert magn vöru sem er síðan áfram á markaðnum, ýtir út innlendri framleiðslu og skemmir fyrir markmiði laganna. Má þar nefna bæði grænmeti og kjöt sem getur verið mjög lengi í geymslu hjá innflutningsaðila. Ég hefði talið þetta nauðsynlegt og á þessu er reynt að taka í nefndarálitinu. Ráðuneytisnefndin sem fer yfir þetta og metur þarf að taka tillit til sjónarmiða um magn og tíma. Að lokum er fyrirvari um þá breytingartillögu sem ég stend að ásamt hv. framsögumanni, Einari K. Guðfinnssyni. Ég er meðflutningsmaður um það á sama hátt og ég gleðst yfir því að fóðursjóður sé lagður niður. Hann er tilgangslaus sjóður þar sem þeir sem flytja inn fóður þurfa að leggja fram bankatryggingar. Svo er umsýsla hjá stjórnsýslunni og nákvæmlega sama krónutala fer aftur út. Hann hefur enn fremur orðið til þess að menn misskilja opinberan stuðning við landbúnað á Íslandi, hann hefur verið túlkaður sem slíkur sem hann er alls ekki. Svo er þetta kostnaðarauki og hefur í för með sér alls kyns umstang fyrir þá aðila sem standa í þessu. Það er mjög gleðilegt að loksins sé meiri hlutinn kominn á þá skoðun að það eigi að leggja fóðursjóð niður. Á sama hátt hefði verið skynsamlegt að leggja niður þá verðmiðlun og verðtilfærslu sem snýr að mjólkurvörum og er upp á 400 og eitthvað milljónir, ef ég man rétt. Á sama hátt hefur sú tala ævinlega ratað inn í meintan stuðning opinberra aðila á Íslandi við landbúnað þó að talan sé eingöngu tilbúin í fjárlögum og snúi fyrst og fremst að mjólkuriðnaðinun sjálfum. Þar fara þeir fjármunir í hring til að tryggja verðtilfærslu á milli mjólkurbúa og eftir breytingar sem þar hafa orðið er þessi verðmiðlun tilgangslaus og á ekki heima í lögum. Til þess að einfalda það kerfi væri skynsamlegt að nota nú tækifærið og samþykkja þessa breytingartillögu. Ég setti fyrirvarann í nefndarálitið þar sem ekki varð hljómgrunnur hjá meiri hlutanum um að setja hana hérna inn. Ég tel því svo sem ekkert að vanbúnaði að þetta mál haldi áfram í þinginu og fari í atkvæðagreiðslu og lýk þar með máli mínu, frú forseti.

Frú forseti. Með frumvarpinu er lagt til að Rannsóknasjóður og Rannsóknarnámssjóður verði sameinaðir og nafni Tækjasjóðs breytt í Innviðasjóð og hlutverk hans útvíkkað svo að hann geti styrkt aðra innviði rannsókna og jafnframt verði fagráði Innviðasjóðs komið á laggirnar. Það er álit nefndarinnar að þetta verði mjög til að styrkja nýsköpunar-, vísinda- og tæknistarf í landinu. Mjög ánægjulegt er að náðst hefur að ljúka vinnunni við þetta mál þannig að lög um opinberan stuðning við vísindarannsóknir breytist með þessum hætti svo að samræmi og samspil ólíkra sjóða á sama sviði verði sameinaðir og kraftarnir nýttir þannig. Ég vil sérstaklega þakka hv. þm. Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur, sem er framsögumaður málsins og hafði veg og vanda af því að leiða vinnuna við þetta flókna, mikla og mikilvæga mál í nefndinni, og öðrum nefndarmönnum fyrir hvað vel og hratt gekk að ljúka vinnunni við málið þannig að það geti orðið að lögum núna fyrir áramót.

Virðulegi forseti. Við 1. umr. málsins þegar það kom inn í þingið gerði ég tvær athugasemdir sem sneru annars vegar að mikilvægi þess að vanda sig mjög vel við val á þeim verkefnum eða þeim áherslum sem við vildum hafa í sambandi við markáætlanir og hins vegar að það þyrfti að gæta sín, bæði til að tryggja í raun opinn aðgang og að ekki sé komið í veg fyrir að okkar færustu vísindamenn geti fengið að birta greinar sínar í bestu tímaritum heims. Það er sannfæring mín miðað við meðferð málsins og þær upplýsingar sem við höfum fengið frá menntamálaráðuneytinu að menn ætli að gæta vel að því. Þess vegna tel ég rétt að styðja málið.

Virðulegi forseti. Ég styð þetta frumvarp eins og það er lagt fram með þeirri breytingartillögu sem nefndin komst að niðurstöðu um. Ég tel að þar sé verið að koma skynsamlegum ramma í kringum innflutning á landbúnaðarvörum með þeim aðferðum sem við leggjum upp með. Verið er að bregðast við álitum umboðsmanns Alþingis og héraðsdóms sem hafa fallið í þessa veru, sem hafa gert það að verkum að nauðsynlegt er að gera þær breytingar, en tilefni þeirra álita var sú breyting sem gerð var á sínum tíma varðandi innflutning á landbúnaðarvörum sem að mínu mati var nú ekki góð. Ég vil hins vegar segja að við þrír hv. þingmenn í nefndinni, hv. þm. Sigurður Ingi Jóhannsson og hv. þm. Jón Gunnarsson auk mín, höfum flutt breytingartillögur sem lúta að því að leggja af svokallaða verðtilfærslu og verðmiðlunargjöld sem öll rök standa til auðvitað að gert sé með sama hætti og lagt er til í þessu frumvarpi að leggja niður fóðursjóð. Við teljum að skynsamlegast væri að ákveða bæði þessi mál á sama tíma en við óskum eftir því að þessar breytingartillögur verði kallaðar aftur til 3. umr.

Frú forseti. Ég er á nefndaráliti atvinnuveganefndar með fyrirvara og sá fyrirvari stafar af því að lög sem málið varða eru nánast óskiljanleg. Mig langar að benda á hvað stendur í nefndarálitinu, með leyfi forseta: „Í umsögn Samtaka atvinnulífsins frá 140. þingi er bent á það skilyrði hugmyndarinnar um réttarríki að lög eigi að vera aðgengileg.“ Svona voru umsagnir sem komu um málið til nefndarinnar. „Þá gagnrýna Samtök verslunar og þjónustu að með þingmálinu sé viðhaldið miklu flækjustigi í lagasetningu.“ „… var nefndarmönnum tíðrætt um hve flókinn texti þeirra ákvæða búvörulaga og tollalaga væri sem fjalla um úthlutun tollkvóta.“ Í lokin er talað um að mjög brýnt sé að fara í heildarendurskoðun á þeim lögum og öllum