Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þegar þetta mál kom til 2. umr. urðu hér nokkrar umr. um það, hvernig skilja ætti ákvæði til bráðabirgða, 1. mgr., þ. e. a. s. að ákvæði 1. gr. skyldu einnig gilda um þær konur sem synjað hefur verið um fæðingarorlofsgreiðslur vegna þeirra aðstæðna sem 1. gr. á við um. Hv. 2. þm. Reykn. hélt því fram, að það mætti fullkomlega túlka þetta þannig að allar þær konur, sem annars hefðu átt rétt á þessum greiðslum áður, gætu samkv. þessu fallið undir þessa skilgreiningu, en ekki einungis þær sem sóttu, þrátt fyrir það að lögin hindruðu þær í því að ná þessum rétti. Þetta gilti ekki bara um þær, heldur um þær konur einnig sem lásu lögin eða kynntu sér þau og sáu að það var tilgangslaust að sækja, vegna þess að lagaákvæðið var það skýrt um tekjumörkin. Ég held að til þess að taka af öll tvímæli um þetta sé rétt að umorða þetta ákvæði til bráðabirgða, og ég leyfi mér að flytja um það hér skriflega brtt., þ. e. a. s. að 1. mgr. þessa ákvæðis orðist svo: ,,Ákvæði 1. gr. skal einnig gilda um þær konur sem ekki hlutu fæðingarorlofsgreiðslur vegna þeirra aðstæðna, sem 1. gr. á við um.“ Ég hafði von um það á tímabili að hv. n. mundi taka þessa sjálfsögðu till. upp. Það var því miður ekki. Ég held að það sé nauðsynlegt að fá úr þessu skorið, því að túlkun okkar hér verður ekki metin gild, eða ég er hræddur um að hún verði ekki metin gild, þannig að mér þykir rétt að fá úr þessu skorið og ákvæði til bráðabirgða breytist á þann veg sem ég hef hér lýst í þessari skrifl. brtt. sem ég leyfi mér hér að afhenda forseta.



Herra forseti. Þar sem ég var fjarverandi við 2. umr. um þetta mál gat ég ekki komið á framfæri örstuttri aths. sem ég vildi gera. Það er í sambandi við ákvæði til bráðabirgða. Ég minnist þess, að í maí 1975, seint um kvöld, langt fram yfir miðnætti, afgreiddum við þetta mál hér. Ég man það jafnvel, að hæstv. forseti. Nd. fylgdist vandlega með störfum Ed. í það skipti, og til að leysa þá mikinn vanda, sem að steðjaði, var samið ákvæði til bráðabirgða sem svo hljóðar, með leyfi forseta: „Fyrir 1. jan. 1976 skal ríkisstj. láta kanna á hvern máta megi veita öllum konum í landinu sambærilegt fæðingarorlof og tryggja tekjustofn í því skyni.“ Mér þykir nú bera vel í veiði, þar sem hæstv. félmrh. er hér staddur, og mig langar til að spyrja hvernig í ósköpunum geti staðið á því þegar slíkt kemur í lög, að þetta er ekki framkvæmt. Ég hef ekki orðið var við það. Nú veit ég að hæstv. ráðh. hefur eflaust viljað gera þessa athugun og þetta hefur einhvers staðar fallið niður í kerfinu, eins og oft er talað um. En því segi ég þetta núna, að nú er komið nýtt ákvæði nú er búið að framlengja þetta til 1978, og reyndar er búið að bæta því við, að nú skuli Alþ. gera grein fyrir þessari könnun, og það virðist ekki þarflaust. Ég segi fyrir mitt leyti, að ég vona að slíkt þurfi ekki að koma fyrir aftur.



Herra forseti. Það eru miklar annir á þingi þessa dagana ég vil taka það fram, að við í meiri hl. heilbr.- og trn. höfðum í raun og veru talið æskilegt að flytja brtt. við ákvæði til bráðabirgða í 194. máli. En ég lét þetta í ljós í framsöguræðu með nál., og töldum við að það mundi nægja til þess að allar konur, sem eiga rétt samkv. þessum lögum, mundu fá þetta greitt frá upphafi. En nú hefur komið fram brtt. og samþykkt hennar mundi í raun og veru gera málið enn þá flóknara, og þess vegna kom heilbr.- og trn. á fund nú og samþykkti einróma að leggja fram svo hljóðandi brtt.: „ Brtt. við frv. til l. um breyt. á 1. nr. 56 27. maí 1975, um breyt á l. um atvinnuleysistryggingar (fæðingarorlof). Frá heilbr.- og trn. Fyrri málsliður ákvæðis til bráðabirgða orðist svo: Ákvæði 1. gr. skal gilda frá gildistöku l. nr. 56 1975.“ Þetta ætti að taka af öll tvímæli um það, að engin kona ætti að þurfa að verða án fæðingarorlofs vegna skerðingarákvæða. Skal ég svo ekki fara fleiri orðum um þetta, en legg áherslu á að með samþykkt þessarar brtt. mundi málið verða fullljóst.



Herra forseti. Þar sem samkomulag náðist um það í heilbr.- og trn. að efnislega yrði það ákvæði, sem ég flutti hér áðan við 3. umr., tekið upp í brtt. frá okkur, þá dreg ég brtt. mína til baka, en stend ásamt öðrum nm. í heilbr.- og trn. að þessari breytingu sem ég tel vera efnislega staðfestingu á því sem ég var að fara með áðan. Ég vil samt bæta hér örfáum orðum við út frá því sem hv. 2, þm. Vestf. sagði áðan. Það kom í ljós í umr. hér í gær, við 2. umr., mjög ljóslega, að það hafði ekkert verið aðhafst í því efni að framkvæma þetta ákvæði til bráðabirgða sem hér var um að ræða, og hæstv. heilbr.- og trmrh., sem hingað kom í d. og þetta mál fellur undir, gat heldur engar upplýsingar gefið okkur um hvað mundi verða gert og hvaða ráðstafanir yrðu hugsanlega gerðar til þess að það ákvæði, sem var sett inn í frv. í Nd., kæmist í framkvæmd. Vekur það vægast sagt vissar grunsemdir og vissa hræðslu okkar við að örlög þessa ákvæðis verði álíka nú og var síðast þegar þetta var sett.



Herra forseti. Örstutt aths. eða leiðrétting. Ég verð að biðja hæstv. félmrh. velvirðingar á því að mér urðu á mistök. Ég vil leiðrétta það, að það er ekki hann, sem er ábyrgur fyrir framkvæmd þessara laga að sjálfsögðu, heldur heilbr.- og trmrh. En út af því sem kom fram hér áðan, þá er náttúrlega helsta ráðið að koma með fsp. á þingi og halda málinu þannig vakandi að sjálfsögðu.