Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég þarf ekki að fara mörgum orðum um efni þessa frv., þ.e. þann óviðunandi mun sem er fyrir hendi varðandi kyndingarkostnað húsa eftir því hvar þau eru á landinu. Um þetta mál hefur mikið verið rætt og ritað og flestir eða allir sammála um að hér þurfi að koma til aðgerðir til frekari jöfnunar en nú á sér stað. Fram að þessu hafa einungis þm. úr kjördæmum úti á landsbyggðinni rætt þetta frv. og að sjálfsögðu lýst sig samþykka þeirri stefnu að létta byrðar þess fólks sem á ekki kost á annarri húsahitun en olíukyndingu eða rafmagni frá dísilvélum. Ég get fyllilega tekið undir þær hugmyndir sem uppi eru um að komið verði frekar en nú er gert til móts við það fólk úti á landsbyggðinni sem hefur hlotið sérstök fjárhagsleg áföll vegna olíuverðshækkana umfram aðra landsmenn og þá helst umfram þá sem búa hér á höfuðborgarsvæðinu. Fólk úti á landsbyggðinni býr við margs konar kostnað umfram okkur sem búum hér í mesta þéttbýlinu, t.d. varðandi flutningskostnað, og greiðir jafnvel söluskatt af þeim flutningskostnaði. Vissulega er ekki á þann ójöfnuð bætandi með því að láta þetta fólk bera án frekari jöfnunar þann mismun í kyndingarkostnaði sem stafar af áfalli sem öll þjóðin á að bera sem mest sameiginlega. Málið er því augljóst að þessu leyti, og sem betur fer flestir sammála í því efni, að hér þarf að tryggja aukna jöfnun. Í því frv., sem hér liggur fyrir, er lagt til að styrkur vegna olíukyndingar, sem nemur 2.3 milljörðum í fjárlagafrv., verði hækkaður um 6 milljarða á þessu ári eða í 8.3 milljarða kr., eftir því sem fram kemur í fskj. VI með frv. Það er að vísu nokkurt misræmi í því fskj. og í almennu grg. með frv., en í henni segir að heildarkostnaður muni nema 7–8 milljörðum. Er hér miðað við óbreytt olíuverð og óbreytta gjaldskrá frá því sem nú er. Þetta er allt gott og blessað og ýmsir gætu án efa hugsað sér meiri jöfnun. slíka jöfnun má framkvæma með ýmsum hætti: sérstökum skatti, orkujöfnunargjaldi sem tæki þá e.t.v. til jöfnunar rafmagnsverðs til heimilisnota á ríkara mæli en nú á sér stað, jafnvel með beinu framlagi úr ríkissjóði og þá aukinni almennri skattheimtu ef ekki er unnt að benda á ákveðinn og tiltekinn niðurskurð annarra útgjalda. Þá kem ég að aðalorsökinni til þess, að ég taldi ástæðu til að segja hér nokkur orð. Ég tek það fram, að ég tel aukna jöfnun svo sjálfsagt mál að óþarft sé að þm. haldi hér langar ræður hver á eftir öðrum um þann efnisþáttinn út af fyrir sig. En mig undrar á að í því frv., sem hér er til umræðu og fjallar um aukningu ríkisútgjalda um hvorki meira né minna en 6 milljarða á ári, miðað við núgildandi olíuverð og gjaldskrár, skuli hvergi, í frv. eða í grg. þess, minnst einu orði á tekjuöflun til að standa undir þessum kostnaði. Mig undrar þetta enn meir vegna þess að að þessu frv. standa meðal annarra fyrrv. fjmrh. og núverandi formaður fjvn. Flokkar þessara hv. þm., eða a.m.k. annars þeirra, hafa í stefnuskrá og stjórnarmyndunarviðræðum boðað stórfellda lækkun ríkisútgjalda, stórfellda lækkun skatta.  Fyrsti flm. og frsm. fyrir frv., hv. 4. þm. Vestf., Þorv. Garðar Kristjánsson, fór nokkrum orðum um þessa hlið málsins í framsöguræðu sinni og hafði lausnina á reiðum höndum, þótt ekki hafi verið talin ástæða til að nefna hana í frv. eða grg. þess. Það á að gerast án skattahækkana með flötum niðurskurði á öðrum málaflokkum en orkumálum. Þetta er aðaltillaga hans. Þá er á það að líta, að hér er um að ræða 6 milljarða kr. og stór átök í niðurskurði á fjárlögum hafa viljað renna út í sandinn í slíkri viðleitni hjá öllum flokkum þótt um margfalt lægri upphæðir hafi verið að ræða, svo að lítið er á svona ákvörðunum úr ræðustóli byggjandi, jafnvel þótt um drjúgum lægri upphæð væri að ræða. Hv. þm. sagði síðan orðrétt, með leyfi hæstv. forseta: „Þess vegna hef ég í huga niðurskurð sem svarar viðbótarútgjöldum ríkissjóðs vegna þessa frv., en það mundi nema um 1% af upphæð fjárlaga.“ Nú er ekki alveg ljóst hvað hv. þm. á við þegar hann talar hér um fjárlög. Hann gæti átt við það fjárlagafrv. sem liggur fyrir þinginu. Ef svo er fer hann með gróflega rangt mál því að niðurskurður þyrfti samkv. því að nema 1.9%, jafnvel þótt orkumálin, sem hann vill undanskilja, séu reiknuð með. Hér skakkar því 90%. Og 1.9% flatur niðurskurður mundi þá samkv. till. þm. þýða t.d. um 650–660 millj. kr. niðurskurð samanlagt á ellilífeyri, tekjutryggingu, uppbótargreiðslum, heimilisuppbót, örorkulífeyri og örorkustyrk, barnalífeyri, mæðralaunum og ekkju- og makabótum. Hlutur ríkissjóðs í þessum greiðslum nemur um 34 milljörðum kr. á fjárlagafrv. fyrir árið 1980, svo þetta mundi eiga að lækka samkv. till. um niðurskurð um 650–660 millj. kr. Ef hv. þm. hefur á hinn bóginn ekki sagt skakkt til um 90% þegar hann tilgreinir 1% af upphæð fjárlaga, þá hefur hann ekki átt við fjárlagafrv. sem nú liggur fyrir, heldur kynni hann þá að vera að fjalla um hugmyndir sínar um væntanleg fjárlög þessa árs, en samkv. því ættu ríkisútgjöld á næsta ári að nema 600 milljörðum kr. í stað 330 á fjárlagafrv. Ef þetta eru upplýsingar um hugmyndir Sjálfstfl. um afgreiðslu fjárlaga, þá eru þær býsna merkilegar, en varla geta þær talist í samræmi við þá stefnu um ríkisfjármál í þeirri leiftursókn sem boðuð var fyrir kosningar. Og hv. 1. þm. Austurl., 2. flm., Tómas Arnason, nefndi í sinni ræðu að 1% söluskattur dygði til greiðslu á þeirri aukningu olíustyrks sem frv. gerir ráð fyrir. Það er líka rangt. Til þess að afla 6 milljarða kr. þyrfti söluskattur að hækka um 1.25 stig, en þarna skakkar þó ekki nema fjórðungi. Ég tek undir það, að ráðstafanir til að auka jöfnuð varðandi kyndingarkostnað eru sanngirnismál og ég hef talið rétt að um það efni heyrðust raddir fleiri þm. en úr dreifbýliskjördæmunum. Ég fyrir mitt leyti er tilbúinn að standa að slíkum aðgerðum þó að þær þýði aukin útgjöld fólks í mínu kjördæmi þar sem það er blessunarlega undantekning að það njóti olíustyrks. Ég er hins vegar þeirrar skoðunar, að vandamálið, sem leysa þurfti fyrst, sé aðferðin við fjáröflunina, ákvörðun um hana. Ákvarðanir í því efni eiga að liggja fyrir þegar útgjöldin, þ.e. greiðslan á olíustyrknum, eru ákveðin. Það er minnsti vandinn að ráðstafa peningunum þegar búið er að afla þeirra, en frv. fjallar ekki um annað. Það frv., sem hér er til umræðu, fjallar um mikilvægt mál, og ég hygg að flestir eða allir þingmenn séu sammála um að það þurfi raunhæfa úrlausn. En vegna þess að þetta frv. fjallar einungis um útgjaldahliðina af hálfu ríkissjóðs, en það er auðveldasti þáttur málsins að koma fjármagni í lóg, því hins vegar sleppt að minnast á nauðsynlega tekjuöflun á móti, þá felst því miður engin lausn á vandamálinu í þessu frv. Og ég ítreka það, að ég held að það sé nýmæli að sjá fyrrv. fjmrh. og formann fjvn. flytja frv. sem er svo úr garði gert, en fjallar þó um svo gríðarlega útgjaldaaukningu ríkissjóðs. Ég er þeirrar skoðunar, að sú nefnd, sem fær þetta frv. til meðferðar, eigi að fjalla um undirstöðuþátt þessa máls, fjáröflun til frekari jöfnunar olíukostnaðar vegna húshitunar, en ekki láta nægja að afgreiða frv. í þeirri mynd sem það er hér. Annað væri sýndarmennska. Hér er fjallað um vandamál sem fyrst og fremst verður að leysa með raunhæfri lausn. Ég teldi því eðlilegast að frv. yrði vísað til hv. fjh.- og viðskn., en ekki til iðnn.



Herra forseti. Í fjarveru 3. flm. þessa frv. vil ég segja hér örfá orð. Mörg jöfnunar- og jafnréttismál, sem landsbyggðarfólk berst fyrir, eru brýn. Mismunun þjóðfélagsþegna, jafnt í opinberri þjónustu sem annarri, er í raun óþolandi og hlýtur að verða að takast sem ein heild til úrlausnar eða a.m.k. til mikilla úrbóta. Samfélagsskyldan í þeirri lífskjarajöfnun, því hér er um lífskjarajöfnun að ræða fyrst og fremst, er ótvíræð. Að henni ber að snúa okkur öllum jafnt, því að hér er um þjóðhagslega nauðsyn að ræða. Jöfn búseta við sem sambærilegust skilyrði alls staðar er framleiðslulega séð, út frá nýtingu auðlinda okkar, ekki síst sjávarauðs, sjálfsögð og nauðsynleg og mætti margt um það mál segja, enda einstakir þættir þess og málið í heild oft til umræðu hér, oft hafa verið átök gerð, en langt í land enn að marki hafi verið náð sem í nokkru gæti fullnægjandi talist. Hér mætti nefna mörg dæmi þar sem íbúar landsins búa við misrétti af ýmsu tagi sem afgerandi áhrif hefur á lífskjör þeirra. Hér er þó reifað það mál sem á síðustu árum hefur staðið langt upp úr hjá íbúum köldu svæðanna svokölluðu. Kyndingarkostnaðurinn gnæfir upp úr í misréttinu, svo sem hér hefur verið rækilega rakið í umræðum á mánudaginn var. Ekki þar fyrir að ekki hafi margvíslegt verið aðhafst til að draga hér úr. Þegar í olíukreppunni fyrri, þegar olíuhækkunin mikla varð þá, var reynt að mæta hinum mikla mismun og var gert að mjög verulegu leyti og myndarlega. Olíustyrkurinn þá tók gildi og sjálfstæður gjaldstofn var lagður á til að mæta þeim útgjöldum sem af olíustyrknum leiddi. Alla þá sögu er óþarft að rekja, það hefur ýmist verið gert nú eða oft áður. Þó skal minnt á marga harða baráttu fyrir því, að raungildi þessa olíustyrks héldist á fjárlögum þannig að fólk hefði það sama á ári hverju, en það er einnig of löng saga til að rekja hér. Það er líka rétt að minna á nokkra þætti og nokkur atriði frá síðasta ári þar sem reynt var af hálfu ríkisstj. að gera hér á bragarbót. Sumt af því komst í framkvæmd. Ég nefni það sem dæmi, að olíustyrkurinn var tvöfaldaður að raungildi haustið 1978 og síðan fylgdi hann hækkun olíuverðs og hækkaði. þannig úr 2 600 kr. á mann á ársfjórðungi í 18 200 kr. á síðast ársfjórðungi 1979. Hér var auðvitað um verulega bragarbót að ræða. Það var unnið að samstilltu átaki í orkusparnaðaraðgerðum. Það var m.a. gert með aðstoð og fræðslu um stillingu kynditækja. Bæði var það gert með því, að sendir voru menn út á landsbyggðina til sérstakra athugana á þessu og tilrauna, og síðan komu menn suður til Reykjavíkur á námskeið um stillingu kynditækja, þar sem sveitarfélögin sendu menn til þess að þeir gætu numið nauðsynleg fræði til þess að bæta hér eitthvað úr skák. Af þessu hefur víða orðið verulegur árangur, þar sem þeir menn, sem á þessi námskeið fóru, hafa margir hverjir unnið mjög samviskulega að þessu verki. Þá hefur ýmislegt annað komið í ljós í sambandi við kyndingu yfirleitt og orðið til þess að draga verulega úr kostnaði. Einnig var vakin sérstök athygli á því, að ganga þyrfti betur og vandlegar í það stóra atriði sem snertir einangrun húsnæðis. Það þarf ekki að minna á hröðun orkuframkvæmdanna með 2 300 millj. kr. framlagi s.l. sumar, sem var gert með sérstöku tilliti til að draga úr dísilkeyrslu og styrkja dreifikerfi með tilliti til rafhitunar. Enn skal minnt á þá húshitunaráætlun sem samþykkt var af fyrrv. ríkisstj. í júlí s.l. að tillögu þáv. iðnrh., að útrýmt skuli á næstu fjórum árum 80% af núverandi olíukyndingu með innlendum orkugjöfum, þ.e. jarðvarma, fjarvarmaveitum eða beinni rafhitun. Einnig var gert ráð fyrir að styrki eða hagstæð lán til einangrunar húsnæðis yrði hægt að veita á árinu 1980. Þessi atriði eru nú komin að nokkru inn í það frv. til l. um Húsnæðismálastofnun ríkisins sem liggur hér fyrir hv. d., en greinilegt er að þar þarf vel að vinna. Síðan var gerð viss athugun á þeim húshitunarleiðum sem helst kæmu til greina fyrir þéttbýlisstaði, hvort þar væri um að ræða jarðvarma, fjarvarmaveitur eða beina rafhitun. Þessi áætlun var unnin á vegum RARIK í samvinnu við Orkustofnun og fleiri. Af því höfðu margir mikið gagn og hafa á prjónunum í framhaldi af því. Síðast, en ekki síst má nefna það, að nefnd vann á vegum iðnrn. að tillögum um jöfnun hitunarkostnaðar og sendi frá sér álit í okt. 1979 þar sem hvort tveggja er gert: lagðar til grundvallar tillögur um úrbætur í þessum efnum og um leið fjáröflunarleiðir, gerð grein fyrir því, á hvern hátt megi jafna þennan kostnað betur og meira en nú er gert. Þar er fjallað um ýmsar orkusparandi aðgerðir, upplýsingamiðlun um kyndingu húsa og einangrun og sömuleiðis um svipað markmið varðandi upphæð olíustyrks og minnst er á í þessu frv. og ýmsar breytingar á greiðslu olíustyrksins. En einmitt vegna þess, sem kom fram í máli hv. síðasta ræðumanns, skal þess getið, að einnig var í því nál. séð vel fyrir fjáröflunarþættinum. Nefndin lagði til, með leyfi hæstv. forseta, orðrétt: „Nefndin leggur til að núverandi verðjöfnunargjald af raforku og olíu verði fellt niður, en í þess stað verði lagður almennur orkuskattur á alla orkusölu í landinu, þar með talið orkusölu til stóriðju og hitunar húsa. Tekjum af orkuskatti verði varið til verðjöfnunar á raforku, eldsneyti og hitunarkostnaði, til Orkusjóðs vegna framkvæmda í orkumálum og til Orkustofnunar vegna rannsókna á nýtingu innlendra orkugjafa og leiðum til að draga úr olíuinnflutningi.“ Síðan er þessi orkuskattur skýrður nokkru nánar, og skal ég ekki fara nánar út í það hér, en hér er um að ræða miklu víðtækari aðgerð. Ég heyrði það á hæstv. fjmrh., þegar hann var að ræða þetta mál hér á dögunum, að hann dró þennan orkuskatt nokkuð í efa og alveg sérstaklega virtist hann viðkvæmur fyrir því að erfitt væri að koma þessu við varðandi stóriðjuna. En n. var sem sagt sammála um að leggja þennan orkuskatt til og hann er fyllilega til athugunar og ætti að vera stjórnvöldum til leiðbeiningar í því efni, að til þessarar jöfnunar yrði aflað fjár með raunhæfum hætti. Ég vil hins vegar þakka hv. 1. flm. þessa frv. það frumkvæði sem hann hefur hér tekið varðandi þessa hlið málsins, frekari jöfnun á húskyndingarkostnaðinum, m.a. með stórauknu framlagi og hins vegar með breyttu fyrirkomulagi á greiðslu olíustyrksins þar sem vissulega var og er endurskoðunar þörf. Í umræðum s.l. mánudag var varpað fram af hálfu hæstv. fjmrh. vissum hugmyndum um aðrar leiðir, bæði jöfnun þessa mikla kostnaðarmismunar og eins í sambandi við fjáröflun. Sjálfsagt er að kanna öll þau mál, þó ég hyggi að sú leið í sambandi við jöfnunina, sem í þessu frv.-formi er reifuð, sé að mörgu leyti heppileg, þó að ég telji rétt að hafa þar einnig meir til skoðunar þær niðurstöður sem sú nefnd, sem ég vitnaði í áðan, lagði til í sínu nál. Það hljóta nefndir þingsins hins vegar að taka til rækilegrar athugunar. Eins og komið var inn á áðan hlýtur fjármögnunin sem fyrr að vera höfuðvandinn og það þarf ekki að minna öllu rækilegar á það en gert var hér áðan. Það hefur í engu reynst auðvelt oft á tíðum að halda eðlilegri upphæð í fjárlögum og það m.a.s. þrátt fyrir markaðan tekjustofn í upphafi sem átti að duga. Og auðvitað er það staðreynd, að í frv. því til fjárlaga, sem nú liggur fyrir og enginn veit hver örlög fær, vantar auðvitað mikið á að fullnægja þeim ákvæðum sem hér er farið fram á að verði sett til jöfnunar. Að því þarf hins vegar að vinna sem ötullegast með öllum tiltækum ráðum því ástandið beinlínis krefst þess. Hitt er svo aðalatriðið, og á það vil ég auðvitað leggja aðaláherslu eins og flestir þeir, sem um þessi mál fjalla, gera, að þegar til lengri tíma er litið er það vitanlega það sem skiptir máli, að við vinnum markvisst og skipulega að útrýmingu húshitunar með erlendum orkugjöfum, nýtum innlenda í staðinn, þá sem hagstæðastir og tiltækastir eru hverju sinni við þær aðstæður sem á hverjum stað eru. Að því var unnið - og ber vissulega að taka það skýrt fram - að því var unnið af miklum röskleik þegar síðari olíukreppan skall á. Á því mikla starfi þarf að verða verulegur skriður og full ástæða er til að vænta þess, að svo verði. Sameiginleg tillögugerð nú frá fulltrúum allra flokka bendir í þá átt, að menn séu fyllilega reiðubúnir til átaks sameiginlega að þessu marki, reiðubúnir að leita þar hagkvæmustu leiða hverju sinni. Inn í þetta blandast að sjálfsögðu mismunur á orkuverði almennt, raforkuverði í landinu, hinn stórkostlegi vandi Rafmagnsveitna ríkisins og hvernig þar megi sem best og skjótast úr bæta. Það ætti einnig að vera unnt með einingu manna um svo sjálfsagða hluti í raun, þó áföll hafi þar orðið á liðnu ári og ekki tekist að leggja þann eina trausta grundvöll sem færir okkur sem fyrst sama orkuverð, þ.e. sameiginlegt orkuöflunarfyrirtæki fyrir landið allt. En ekki skal hér nánar út í það viðkvæmnismál farið. Við þurfum að sameina kraftana í þessum efnum. Langtímamarkmiðið er eitt. Það kostar mikla fjármuni að leysa erlenda orkugjafa af hólmi. En hitt er þó enn dýrara og því er vandalaust að sýna fram á þjóðhagslega nauðsyn þessa markmiðs, sem ekki má þó vera of fjarri, þarf ekki og á ekki að vera það. Á meðan þurfum við að jafna metin af fremsta megni. Að því miðar frv. þetta, og því hlýt ég að lýsa yfir fullum stuðningi við meginhugsun þess og tilgang og fagna því og svo þeirri einingu sem þar hefur skapast og verður vonandi víðtæk og sterk, einnig í því að afla fjár til verkefnisins.



Herra forseti. Það þarf ekki að fara um það mörgum orðum úr þessum ræðustóli hvílíkt réttlætis- og sanngirnismál hér er á ferðinni. Það hafa, held ég, allir þeir hv. þm., sem kvatt hafa sér hljóðs í þessu máli, um það rætt. Sá ójöfnuður, sem viðgengst nú í þessum efnum, það misrétti sem þeir verða að þola sem búa við þann kost að þurfa að kynda hús sín með olíu, er auðvitað gersamlega óviðunandi eins og rækilega er rakið í fskj. með því frv. sem hér er til umr. Það gefur auga leið og sér hver maður, að haldi svo sem horfir í þessum efnum, - og ekki virðast verulegar langtímabreytingar í sjónmáli að því er varðar verð á olíu, - þá mun þessi gífurlegi mismunur og það misræmi, sem nú er, valda verulegri búseturöskun í landinu. Sú búseturöskun verður væntanlega á þann veg, að þeir, sem lægstar tekjurnar hafa, þá í flestum tilvikum væntanlega gamalt fólk og ungt fólk sem er að stofna heimili, - það fólk flytur burt af olíusvæðunum og flytur á hitaveitusvæði, þar sem það getur hækkað sínar ráðstöfunartekjur um kannske 80–100 þús. kr. á mánuði eingöngu með því að skipta um íbúðarhúsnæði og flytjast þangað sem er önnur upphitun en olía. Þetta verður ekki aðeins dýrt fyrir hitaveitusvæðin, þangað sem þetta fólk flytur, heldur verður þetta mjög dýrt fyrir þjóðina í heild, og það skyldu menn hafa mjög í huga þegar um þessi mál er rætt. Til þess að jafna þann mun, sem hér er um að ræða eru auðvitað ýmsar leiðir. Frv., sem hér er til umr., fjallar aðeins um eina þessara leiða. Um leiðir má deila. Það hefur verið bent hér á ýmsar fleiri aðferðir til að ná jöfnuði í þessum efnum, sem ég hygg að allir hv. þm. séu sammála um að stefna beri að. Mönnum er nú loks orðið ljóst, að þetta er nauðsyn og að þetta má ekki öllu lengur dragast. En aðalatriði þessa máls er auðvitað það, að Alþ. taki þá afstöðu að þennan mun og þetta misræmi beri að leiðrétta. Það er mergur málsins. Ég óttast ekki, ef samkomulag næst um að leiðrétta þennan mun, þennan gífurlega ójöfnuð, að ekki verði unnt að ná samkomulagi um að afla tekna til þess. Mergur málsins er að Alþ. taki afstöðu í þessu máli til að leiðrétta þennan mismun, og þetta frv. er flutt að mínu mati fyrst og fremst til að þrýsta á um það. Ég geri ekki ráð fyrir að flm. sé afar fast í hendi með hverjum hætti þetta verði gert, aðeins að það verði gert, þannig að þetta misræmi verði úr sögunni að eins miklu leyti og unnt er. Og það er til að þrýsta á þetta sem ég styð þetta frv., og mér finnst vissulega koma til greina að ræða hér aðrar leiðir í þessum efnum en þarna er bent á. Það má kannske rétt vera, að hér sé fremur um að ræða mál sem fjh.- og viðskn. d. ætti að fjalla um heldur en iðnn. Ég held að það sé alveg ljóst, að við svo búið í þessum efnum má ekki lengur standa og það er skylda Alþingis að knýja á um aðgerðir og láta aðgerðir koma til framkvæmda í þessum efnum.



Herra forseti. Það hafa nú að vonum orðið nokkrar umr. um þetta frv. og er ekki nema gott um það að segja. Ég hef ekki heldur miklar aths. að gera við flest sem sagt hefur verið, nema ég hef verulegar aths. að gera við það sem hv. 4. þm. Reykn. sagði. Ég er honum þakklátur fyrir það, að hjá honum kom fram sú skoðun sem liggur til grundvallar þessu frv., að það þurfi að leysa úr þeim vanda sem hér er við að glíma, það þurfi að koma til bjargar þeim sem búa við hið mikla misrétti í upphitunarmálunum. En í máli hans kom fram mjög mikill misskilningur, og ég harma að hann skuli ekki hafa kynnt sér þetta mál betur en svo að til þessa misskilnings þyrfti að koma. Hv. þm. sagði m.a., að það væri misræmi á milli grg. þessa frv. og fskj. VI, þar sem eru útreikningar á kostnaði sem fylgir frv. Þetta er mikill misskilningur. Ef hann les fskj. VI vel sér hann að þar er m.a. sérstök tafla yfir það, hvaða áhrif það hefur ef gjaldskrár hitaveitna breytast og hækka. Þar eru tekin dæmi ef gjaldskrár eru óbreyttar, ef hækkunin verður 10%, ef hún verður 20%, ef hún verður 30% og 40%. Fleira er hér þessu til skýringar. En menn verða að hafa í huga, eins og ég tók skýrt fram í minni framsöguræðu og frv. ber með sér, að það er breytilegt fjármagn sem þarf til niðurgreiðslnanna, því að það fer á hverjum tíma eftir því hvert olíuverðið er annars vegar og hins vegar hverjar gjaldskrár hitaveitnanna eru.  En öllu furðanlegri var aths. þessa hv. þm. um þann viðbótarkostnað til olíuniðurgreiðslu sem fælist í þessu frv. og því sem ég sló fram í framsöguræðu minni, að hann næmi um 1% af fjárlögum. Hv. þm. segir að þetta sé rangt, það eigi að standa 1.9%. Í framsöguræðu minni gerði ég skýrt grein fyrir því, að það, sem ég átti við, væri viðbótarkostnaður frá því að það giltu óbreyttar reglur um niðurgreiðslu á olíu sem nú gilda. Það var skýrt tekið fram. Hv. þm. vitnaði í fjárlagafrv., sem nú liggur fyrir, og sagði að í því væru áætlaðir 2.3 milljarðar til niðurgreiðslu í ár, og hann miðar við þessa tölu. Í samræmi við það, sem ég var að segja, miða ég við þá tölu sem það kostar að fylgja óbreyttum reglum, og ef hv. þm., sem ég efast ekki um, hefur lesið grg. með fjárlagafrv., þá er þar tekið fram, að miðað við óbreyttar reglur þurfi 3.6 milljarða og það er sú tala sem ég miða við. En hv. þm. vill taka sem heilagan sannleik eða grundvöll til að byggja á það sem hæstv. fjmrh. hefur lagt til í því fjárlagafrv. sem hér er. Það geri ég ekki. Ég geng út frá þeim reglum sem nú gilda, vegna þess að ég reikna ekki með að neinn hv. þm. vilji afnema niðurgreiðslurnar eða minnka þær frá því sem nú er. Og það er náttúrlega fáránlegur heilaspuni þegar hv. þm. finnur á þessum forsendum út að ég reikni með eða það sé nánast stefna mín eða míns flokks, eins og hann var að ýja að, að næstu fjárlög væru upp á 600 milljarða. Allt er þetta misskilningur sem ég veit að svo ágætur þm. og greinargóður sem hv. 4. þm. Reykn. sér þegar málið er athugað. Aðrir ræðumenn í þessum umr. hafa komið inn á kostnaðarhlið málsins, sem er að sjálfsögðu eðlilegt, enda ræddi ég líka sérstaklega um hana. Einhver sagði að það væri ókostur á þessu frv. að ekki væri tekið fram hvernig ætti að afla fjár til að standa undir niðurgreiðslunum. Það er sjónarmið út af fyrir sig. Ég minni á það, að fyrst þegar niðurgreiðslurnar voru teknar upp, árið 1974, voru samþ. tvenn lög í þessu efni. Annars vegar voru reglurnar og ákvörðunin um að olía skyldi niðurgreidd. Hins vegar var svo frv. um hvernig fjárins skyldi aflað, og það var þá með þeim hætti að lagt var 1% gjald á söluskattsstofn. Og ef við værum jafnstórhuga núna og menn voru við miklu minna vandamáli árið 1974, þá ætti þessi gjaldstofn nú að gefa rúma 5 milljarða. En hvers vegna er þá ekki nú, þrátt fyrir það sem var gert 1974, í sömu lögum gert ráð fyrir að ákveðin sé leiðin til fjáröflunar? Það eru sérstakar ástæður fyrir því. Auðvitað hefðum við flm. gjarnan viljað taka það upp í frv., en hér er um svo mikil fjárútlát að ræða, að það er ekki óeðlilegt að gera ráð fyrir að það hljóti að mótast að einhverju leyti eða öllu leyti af því, hver stjórnarstefnan er, hver er stefna ríkisstj. í ríkisfjármálunum. Og við vitum það allir jafnvel, að þá stefnu er ekki að fyrirfinna eins og stendur. Eðlilegt framhald af þessu máli hlýtur að verða að það verði ákveðið og kveðið á um hvernig fjárins verður aflað. Það kann að vera að það geti legið ljósar fyrir áður en frv. kemur aftur til hv. d. úr meðferð n. Ég held því að við ættum ekki að gera of mikið úr þessu atriði á þessu stigi málsins. Mergurinn málsins er, eins og hv. meðfim. minn, hv. 5. þm. Vesturl., sagði, að ákveða að komið verði til bjargar í þeim vanda sem sá hluti þjóðarinnar á við að búa sem býr við olíukyndingu. Hér hefur enginn talað í þessum umr. sem ekki viðurkennir þennan vanda. Ég tók það fram og það er tekið fram í grg. okkar flm., að það verði að líta á þetta frv. út frá þeirri skoðun, að hinum óbærilegu byrðum þeirra, sem búa við olíukyndingu, megi jafna við tjón vegna náttúruhamfara eða annarrar óáranar. Ef þetta er rétt, þá er skrum eitt og hræsni að segja þetta, ef menn bregðast þá ekki við eins og vandinn væri svo mikill sem í þessu felst og að við eigum að vera ákveðnir að leysa þennan vanda. Við erum ekki sjálfum okkur samkvæmir ef við gerum það ekki. Ef þarf að bjarga manni í nauðum, þá gera menn það, en eru ekki að tefja tímann og stofna öllu í bráðan voða með því að segja: Það verður fyrst að ákveða hvernig á að borga þessa björgun. Málið liggur einfaldlega svona fyrir. Með þessum orðum mínum er ég ekki að gera lítið úr kostnaðarhlið þessa máls, þvert á móti. En með því að samþykkja þetta frv. óbreytt eða í breyttu formi erum við að taka ákvörðun um það, að við ætlum að vera sjálfum okkur samkvæmir, ekki aðeins að úthella tárum yfir þeim vanda sem þetta fólk hefur við að glíma. Við ætlum að leysa vandann. Ég held að það sé ákaflega þýðingarmikið að hraða afgreiðslu þessa máls svo sem verða má. Það er ákaflega þýðingarmikið að fyrir liggi vilji Alþingis í þessu efni þegar gengið verður frá afgreiðslu fjárlaga. Þó sé ég ekki að það sé um annað að ræða en annaðhvort verði farin sú leið, sem hefur verið farin síðan 1977, að ákveða í fjárlögum þá upphæð í þessar þarfir sem nauðsynlegt er, eða þá hin leiðin, sem ég kom einnig inn á í minni framsöguræðu, að taka upp þráðinn frá 1974 og ákveða sérstakan tekjustofn, markaðan tekjustofn í þessu skyni. Ég sagði áðan, að ég vonaðist til að afgreiðslu þessa máls yrði hraðað. Ég vil láta þess getið, að ég hef átt viðræður við hv. þm. Hjörleif Guttormsson, sem er formaður iðnn. Nd., og er gert ráð fyrir að geta haft sameiginlega fundi nefndanna beggja. Hv. 4. þm. Reykn. lýsti þeirri skoðun sinni, að þetta mál ætti ekki að fara til iðnn., heldur til fjh.- og viðskn. af því að hér væri um fjárhagsmál að ræða. Mig furðar á því, að jafnþingvanur maður og þessi hv. þm. er skuli koma með slíka hugmynd sem þessa. Ef þetta ætti að vera reglan, þá yrðum við að breyta þingsköpum frá því sem nú er og yrðum að taka upp allt aðrar venjur en við höfum búið við, ég vil segja frá því að Alþingi var endurreist. Það er nú einu sinni svo, að það er varla nokkurt frv. sem felur ekki í sér einhver fjárútlát. Og ég er hræddur um, ef ætti að fylgja þessari reglu, að það væru nokkuð mörg frv. sem færu til fjh.- og viðskn. Ég held að við gætum þá farið að leggja niður hinar nefndirnar. Málum þessa efnis hefur auðvitað alltaf verið vísað til iðnn., frv. báðum 1974, og annað fjallaði um skattlagningu sem hefði þýtt á þessu ári, eins og ég sagði áðan, rúma 5 milljarða útgjöld. Því var vísað til iðnn. Það er ekki ástæða að fjölyrða frekar um svo augljóst mál sem þetta. Ég vil að lokum biðja menn að hafa í huga viss atriði varðandi þetta frv., hafa það í huga að þetta frv. fjallar einungis um niðurgreiðslu olíu. Það er ekki vegna þess að verðjöfnun orkugjafa almennt þurfi ekki að taka til meðferðar, en sumir hv. þm. hafa vikið að því. En það mál er miklu víðtækara, og ég hef orðað það svo, að það væri í vissri biðstöðu. Engum, sem er inni í þeim málum dettur í hug að á því fáist heildarlausn á næstu vikum eða mánuðum. Við höfum kosið að taka út úr þennan þátt, sem ekki þolir bið, til þess að fá skjóta lausn, enda gerir frv. ráð fyrir að ákvæði þessa frv. gildi frá síðustu áramótum. Ég vil enn fremur minna á það, að frambúðarlausn á þeim málum, sem þetta frv. fjallar um, er fólgin í því, að þær framkvæmdir verði gerðar í orkumálunum í landinu sem nauðsynlegar eru til þess að það sé hægt að leysa olíuna af hólmi sem orkugjafa til upphitunar húsa. Þess vegna er þetta frv. í eðli sínu um bráðabirgðaráðstafanir. En það þarf að gera bráðabirgðaráðstafanir vegna þess að málið þolir ekki bíð, og því leggjum við áherslu að afgreiðslu þess verði flýtt.



Herra forseti. Það eru aðeins nokkur orð í sambandi við þá ræðu sem hér var síðast flutt. Það má að sjálfsögðu alltaf deila um tölur og ekki síst í sambandi við það frv. sem hér er til umræðu. Það breytir náttúrlega ekki dæminu svo að neinu nemi, hvort niðurgreiðslukostnaðurinn er 7–8 milljarðar eða 8.3 milljarðar, sem ég tilgreindi og er óumdeilanlega rétt ef gengið er út frá þeim forsendum sem ég tilgreindi líka, þ.e. óbreytt olíuverð og óbreyttir taxtar. Það er ekki höfuðmálið í þessu sambandi. Það er óumdeilanlegt, að til þess að sjá fyrir þessum niðurgreiðslum þarf að hækka fjárlagafrv. um sem nemur 5.2–6 milljörðum kr. og það dugar ekki eins prósents niðurskurður, sem líka er ljóst að mundi vera erfitt að framkvæma. Það er því ekki heil brú í þeim hugmyndum hv. frsm., að þetta mál verði leyst einfaldlega með því að skera það niður í fjárlagafrv. sem á vantar þessa 5.2–6 milljarða. 1% dugir ekki til þess. Það er ekki heldur aðalatriðið. Aðalatriðið er að hér er verið að leggja fram frv. sem óumdeilanlega fjallar um milljarða kr. útgjöld úr ríkissjóði án þess að nokkrar till. séu gerðar um það, hvernig á að leysa fjáröflunina, sem á olíu til upphitunar húsa. 616 er lykillinn að lausn þessa máls. Það er enginn vandi að flytja frv. um að það skuli borga peninga úr ríkissjóði, það geta allir. Það leysir ekki málið. Við, sem viljum auka jöfnunina og bæta úr því misrétti sem fólk úti á landsbyggðinni býr við vegna hækkandi olíukostnaðar sem bitnar á því fólki, en ekki þeim sem búa hér í þéttbýlinu, - við, sem viljum auka þessa jöfnun, eigum ekki að víkja okkur undan því að leysa líka þessa hlið málsins. Þá minntist hv. ræðumaður á að ég hafi lagt til að vísa frv. til fjh.- og viðskn. Ég sé ekki skynsemina í því að vísa máli, sem er beint millifærsluatriði varðandi fjárupphæðir á fjárlögum, sérstaklega í iðnn. Þetta er niðurgreiðslumál, en það er ekki heldur að mínum dómi aðalatriðið, heldur hafði í huga að það væru kannske meiri líkur til þess að fjh.- og viðskn. fengist til að fjalla um fjáröflunarhlið málsins. Ef iðnn. er tilbúin til að gera það, þá gæti ég eins fellt mig við að málið færi í iðnn. Það er ekki það sem skiptir máli, heldur að fjáröflunarþáttur þessa máls, aðalþátturinn, sé leystur. Ef iðnn. sem sagt er tilbúin til þess að taka að sér að gera þetta að frv., - þetta er ekki nema hálft frv., - þá er það alveg meinalaust af minni hálfu að samþykkja að það fari til iðnn. En þá ætlast ég líka til að hún taki á málinu. Hv. ræðumaður sagði: „Það þarf að leysa þennan vanda.“ Þetta frv. fjallar ekki um að leysa vandann, og það er það sem ég vildi vekja athygli á. Það þarf að leysa vandann. Þess vegna þarf í frv. líka að fjalla um fjáröflunina. Ef iðnn. fæst til að taka það að sér að gera till. um þann þáttinn líka, þá er ég mjög ásáttur um það.



Herra forseti. Ég hef ekki ástæðu til þess að fara enn mörgum orðum um þetta mál. Hv. 4. þm. Reykn. hafði nú ekkert á móti því að máli færi til iðnn. Það var líka eðlilegt þegar hann var búinn að athuga málið nánar, að hann kæmist að þeirri niðurstöðu. Ég vil segja honum að það hefur aldrei hvarflað að mér að kostnaðarhlið þessa máls yrði ekki rædd á þeim vettvangi, því að það er augljóst. Það er líka augljóst, eins og ég tók fram í minni framsöguræðu, að þessi kostnaður verður greiddur af skatttekjum, í hvaða formi sem það verður. En vegna þess að okkur flm. er umhugað að þetta mál nái fram að ganga, þá þótti okkur hyggilegra að athuga nánar, hvaða form yrði haft á þessari skattheimtu eða útgjöldum ríkissjóðs, og eins og ég tók fram áðan, ef mætti freista þess að taka einhver mið af væntanlegri stjórnarstefnu í ríkisfjármálunum. Ég kann ekki við orðbragð hv. 4. þm. Reykn., þegar ég er búinn að leiðrétta misskilning, sem fram kom í hans fyrri ræðu, og skýra á ný það sem ég skýrði í minni framsöguræðu, hvernig þetta margumtalaða 1% af fjárlögum, sem ég setti fram, er fengið. Ég byggi á tölu sem er 3.6 milljarðar, en hann á tölu sem er 2.3 milljarðar. En svar hans er það eitt, að ekki sé heil brú í því sem ég hafi verið að segja. Það er þetta orðbragð sem ég kann ekki við. En mest er um vert að menn séu sammála um að leysa þann vanda sem hér er um að ræða, og ég þakkaði í ræðu minni áðan hv. 4. þm. Reykn. fyrir að vera sammála mér og okkur flm. um það sjónarmið, að það þurfi að leysa þetta mál. Það á að tryggja þessu máli framgang. Mér er forvitni á að sjá þingmann sem héldi því fram, að það væri ekki nauðsynlegt að leysa þetta mál. Og mér er raunar forvitni á að sjá þm. sem neitar því, sem við flm. höldum fram, að hér sé sá vandi á höndum sem megi jafna, eins og það er orðað, við náttúruhamfarir eða aðra óáran og það sé í hróplegri mótsögn við þann anda skilnings og samhjálpar, sem þjóðin sýnir jafnan undir slíkum kringumstæðum, ef menn eru ekki ákveðnir í að leysa þennan vanda. Og þetta er meira en til þess að bjarga þeim sem búa við hinar þungu byrðar olíukyndingarinnar. Þetta er enn þá meira mál, vegna þess að ef ekki verður ráðin hér bót á hlýtur það að leiða til brottflutnings fólks frá stórum landssvæðum og stórfelldrar byggðaröskunar, og það er vandamál þjóðarinnar í heild.



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til l. um breyt. á lögum nr. 14 frá 8. maí 1978, um Kvikmyndasafn Íslands og Kvikmyndasjóð. Um þetta frv. þarf í sjálfu sér ekki að hafa mörg orð. Alþekkt er að undanfarið og ekki hvað síst á þessu ári hefur verið mikil gróska í kvikmyndagerð og kvikmyndalist. Nú fyrir nokkrum kvöldum var frumsýnd hér í Reykjavík og Dalvík ný íslensk kvikmynd eftir skáldsögu Indriða G. Þorsteinssonar, og tvær aðrar kvikmyndir munu vera á leiðinni og verða frumsýndar innan skamms. Það, sem hér er lagt til, er að Kvikmyndasjóður verði efldur mjög á næstu árum. Lagt er til að sérstakt gjald, að fjárhæð 50 kr., skuli lagt á alla selda aðgöngumiða að kvikmyndasýningum og renni andvirði þess í Kvikmyndasjóð. Þó eru undanþegnar þessu gjaldi sýningar á íslenskum kvikmyndum og kvikmyndum fyrir börn. Þá er gert ráð fyrir að gjald þetta skuli innheimt af lögreglustjórum, en í Reykjavík af tollstjóra. Þá eru í þessu frv. þau nýmæli, að lögin öðlist þegar gildi og gildi til 1. jan. 1983 eða á þriðja ár og að með þessum hætti verði það Alþingis að ákveða á ný hvort þessu skuli fram haldið, þessu skuli hætt eða tekin upp ný leið til að afla fjár fyrir Kvikmyndasjóð. Gert er ráð fyrir að það sé sérstök krónutala, 50 kr., sem lögð sé á alla aðgöngumiða. Þetta er gert vitandi vits, að hér hefur verið verðbólguástand og að þessi upphæð gæti að öðru jöfnu rýrnað eitthvað eða allverulega á næstu árum. Ég tel að með þessum hætti ætti að vera auðveldara fyrir Alþingi að fallast á þetta frv., - ef þetta yrði reyrt meira í fjötra séu minni líkur á að hv. alþm. styðji þetta mál. Er það út af fyrir sig skiljanlegt, því að hér er auðvitað verið að leggja til að nokkru markaðan tekjustofn, þrátt fyrir þá umræðu og þá tortryggni sem gætt hefur í garð slíkra tekjustofna. Ég vil svo aðeins að lokum segja það, að farið hafa fram verulegar umræður í samfélaginu að undanförnu um það, að menningarstarfsemi af þessu tagi, sem stundum er kölluð frjáls menningarstarfsemi, hafi notið lítils og minnkandi stuðnings af opinberu fé. Það mun vera fyrir því reynsla, bæði hér og annars staðar, að þetta er eitt af einkennum á verðbólgusamfélagi. Hins vegar tel ég eðlilegt um þessa titteknu listgrein, þar sem verið hefur mikil og vaxandi gróska. að ríkisvaldið komi til móts við þennan vöxt og þessa grósku, og ég teldi það mjög vel ef hv. Álþingi sæi sér fært að samþ. þennan tímabundna tekjustofn til þessarar sérstöku listgreinar. Herra forseti. Ég ætla ekki að hafa um þetta fleiri orð, en legg til að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. menntmn. þessarar hv. deildar.



Herra forseti. Frv. það, sem hér um ræðir, er vissulega góðra gjalda vert, en tilgangur þess er, eins og hæstv. menntmrh. rakti áðan, að efla íslenskan kvikmyndaiðnað og stuðla að því, að Kvikmyndasjóður fái fastan tekjustofn, en framlag til sjóðsins er nú ákveðið hverju sinni í fjárlögum, eins og segir í aths. Ég vil, þegar þetta frv. kemur nú til 1. umr., beina því til þeirrar n., menntmn. þessarar hv. d., sem fær þetta frv. til meðferðar, að hún taki til mjög gaumgæfilegrar athugunar, hvort ekki sé rétt að í stað þess að miða þetta við fasta upphæð, 50 kr., eins og gert er ráð fyrir í 1. gr. þessa frv., verði þess í stað miðað við það hlutfall sem 50 kr. eru nú af verði aðgöngumiða í kvikmyndahús, þannig að þetta framlag til kvikmyndagerðar haldist óbreytt að raungildi út það tímabil sem þessum lögum er ætlað að gilda. Það er margföld reynsla fyrir því, að þegar ákveðið er krónutöluframlag til ákveðinna þarfa með þessum hætti, sem er raunar umdeilt, þá er það framlag kannske í góðu gildi meðan verið er að samþykkja lögin og rétt fyrst á eftir, en verður harla lítils virði þegar fram í sækir. Þess vegna finnst mér að menntmn. ætti að taka það til alvarlegrar athugunar að breyta þessu á þennan veg. Íslensk kvikmyndagerð hefur verið í lægð um langt árabil, en nú hefur þar komið til nýr fjörkippur sem vissulega er ánægjulegur, því að eins og hæstv. ráðh. gat um áðan er nýbúið að sýna eina nýja íslenska kvikmynd við ágætar undirtektir. Tvær aðrar íslenskar kvikmyndir í fullri lengd eru í vinnslu nú og verða væntanlega frumsýndar á næstu vikum og mánuðum og ber sannarlega nýrra við því að slíkt hefur ekki gerst árum saman. Það er líka fagnaðarefni, að þessar kvikmyndir eru að öllu leyti unnar af íslenskum aðilum. Íslensk kvikmyndagerð hefur að ýmsu leyti borið mjög skarðan hlut frá borði í samkeppni við útlendinga sem hingað hafa komið til að gera kvikmyndir og þá oft jafnframt myndir ætlaðar til sýningar hér á landi. Íslenskir kvikmyndagerðarmenn þurfa að greiða söluskatt og toll af því efni sem þeir flytja inn til kvikmyndagerðarinnar, svo sem filmum. Það er mjög algengt að þeir þurfi sömuleiðis að leigja tæki erlendis frá til kvikmyndagerðarinnar vegna þess að þau tæki eru ekki öll til hér í landinu. Af þessari leigu þurfa þeir sömuleiðis að borga söluskatt og önnur skyldugjöld. En þeir útlendir kvikmyndagerðarmenn, sem hingað koma, koma með öll tól sín og tæki og filmur með sér og fara héðan án þess að hafa nokkuð greitt af þeim gjöldum sem starfsbræðrum þeirra íslenskum er gert að greiða. Þetta þarf að leiðrétta með einhverjum hætti. Mér finnst líka athugandi að benda á það í þessu sambandi, þegar verið er að breyta lögum um Kvikmyndasafn Íslands og Kvikmyndasjóð og efla fjárhag Kvikmyndasjóðs og tryggja honum tekjur, hvort ekki mætti taka það til athugunar í þessu sambandi að breyta því fyrirkomulagi, sem er á Kvikmyndasjóði. Hann hefur veitt styrki frá því að hann komst á laggirnar, og hefur tilkoma hans vissulega hleypt nýju lífi í kvikmyndagerð. Ég held að það væri að mörgu leyti æskilegra og eðlilegra að Kvikmyndasjóður veitti lán þeim íslenskum aðilum sem hyggja á kvikmyndagerð. Ég hygg að íslenskir kvikmyndagerðarmenn séu yfirleitt á því, að það sé eðlilegra að til þessara hluta sé lánað fjármagn og þá kannske í þeim mæli að það nægi til að fleyta verkefnum yfir erfiðustu hjallana og koma þeim til sýningar, - þetta sé eðlilegri leið heldur en að veita lítils háttar styrki. Þetta vil ég aðeins setja fram til athugunar við meðferð málsins.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. - Ég vil fagna þessu frv. og um leið lýsa yfir ánægju minni yfir því, að í þessi mál er að færast fjörkippur. Það er af eðlilegri ástæðu. Það er vegna þess að lög voru sett um Kvikmyndasjóð á árinu 1978 að frumkvæði þá hæstv. menntmrh., Vilhjálms Hjálmarssonar. Forsaga málsins var hins vegar sú, að hv. þm. Ragnar Arnalds hafði þrívegis á þrem þingum flutt ítarlegt frv. um stofnun Kvikmyndasjóðs með myndarlegu framlagi. Örlög þessa frv. urðu þau, að það fékkst ekki útrætt í tvö skipti, en í þriðja skiptið var því svo vísað til ríkisstj., og út úr því kom svo það lagafrv., sem varð að lögum um Kvikmyndasjóð, en þá með miklum breytingum og til muna lakara í alla staði, sérstaklega varðandi fjármálahliðina, heldur en hafði verið gert ráð fyrir í frv. því sem hv. þm. Ragnar Arnalds hafði flutt á sínum tíma og tók mið af, að mig minnir, ákveðnum almennum skemmtanaskatti. Ákveðin prósenta af skemmtanaskatti skyldi renna til þessa sjóðs. Það er ekkert nema gott um það að segja, að hér sé um ákveðna, fasta tekjustofna að ræða. Mig minnir að í lögum um Kvikmyndasjóð sé um ákveðna lágmarksupphæð að ræða sem skuli veita á fjárl. hverju sinni, 30 millj. kr. Það er eins og mig minni það. Á. m. k. var gert ráð fyrir því við fyrstu fjárlagaafgreiðsluna. Menn töldu sig bundna af því. Ég sé að þessi upphæð hefur nú verið lækkuð niður í 25 millj. Án þess að ég ætli nokkuð að fara að stríða hæstv. menntmrh. eða hv. formanni fjvn., þá minni ég þá á það, að nú er n. að störfum í sambandi við hina ýmsu föstu tekjustofna, þar sem fast er ákveðið um þau mal, og þeir hafa verið miklir talsmenn þess, að allt þyrfti það að endurskoða og helst allt út að falla, að mér hefur skilist stundum, þannig að oft koma hlutirnir ekki vel heim og saman þegar á svo að fara að vinna að hinum einstöku málum. Sannleikurinn er sá í sambandi við hina föstu, afmörkuðu tekjustofna, að þeir reynast býsna vel í ýmsum greinum af þessu tagi. 



Herra forseti. Í framhaldi af ummælum hv. þm. Helga Seljans um markaða tekjustofna vil ég sérstaklega, að því er þetta frv. varðar, vekja athygli á því, að lögum þessum er ætlað að öðlast þegar gildi, en þeim er einnig ætlað að gilda til ákveðins dags, þ.e. 1. jan. 1983. Á þessu er reginmunur, vegna þess að það, sem oft hefur gerst um hina mörkuðu tekjustofna, er að þeir eru settir á fót á einhverjum gefnum tíma, en síðan gerist það að samfélagið breytist og þar með þarfirnar, en hins vegar hefur þessum mörkuðu tekjustofnum ekki verið breytt eða þeir afnumdir, Íslands og svo að iðulega situr samfélagið uppi með slíka afmarkaða tekjustofna sem í raun er ekki lengur þörf fyrir. Í þessu kerfi er auðvitað hvert eitt mál bæði gott og réttlætanlegt í upphafi. En þetta kerfi hefur orðið að beinum frumskógi sem erfitt hefur reynst að brjótast út úr. Fyrir þessu er gert ráð fyrir í þessu frv. Út úr er tekin ein gróskumikil listgrein, kvikmyndagerð, sem sérstök gróska er í um þessar mundir. Henni er útvegað fé með þessum hætti, með því að leggja 50 kr. á selda aðgöngumiða á erlendar kvikmyndir sem hér eru sýndar. En þessu er líka ætlað að falla úr gildi eftir tiltekinn tíma, 1. jan. 1983, og Alþ. yrði þá að ákvarða öðru sinni að halda þessu áfram með þessum hætti eða með öðrum hætti, ef Alþ. sýndist svo, eða fella þetta niður, ef þörfin er ekki lengur fyrir hendi. Á þessu er þess vegna reginmunur, og sú gagnrýni, sem flutt hefur verið á markaða tekjustofna, stendur, eins og af þessu má ljóst vera. Hv. þm. Eiður Guðnason gat um það, hvort ekki væri rétt að fara í vaxandi mæli að lána úr Kvikmyndasjóði í staðinn fyrir að styrkja úr honum, og ég að mínu leyti tel að það sé skynsamlegt. Þegar menn eru að leggja í gerð stórra og fjárfrekra kvikmynda, þá er augljóst að það krefst mikilla útgjalda fyrst í stað, en tekjurnar koma ekki inn fyrr en alllöngu síðar. Það er tímabilið frá því að gerð kvikmyndarinnar hefst þangað til hún er frumsýnd og fer að skila tekjum sem mörgum hefur reynst vera erfiður hjalli, og hlutverk Kvikmyndasjóðs ætti ekki síst að vera að aðstoða menn að komast yfir þann hjalla. Það er með þessa listgrein eins og aðrar listgreinar og svo margt annað, að það getu auðvitað verið erfitt að spá hvað kemur til með að njóta hylli og hvað ekki, og verður auðvitað að gera ráð fyrir slíkum frávikum. Ég fagna því ef hv. menntmn. telur sig geta gert betur en gert er ráð fyrir í þessu frv. En þó skulum við vona að n. geri ekki svo vel að frv. dagi uppi í þinginu, því að leikurinn er einmitt ekki gerður til þess. Hér er svo mjúklega í mál farið gagngert til þess að meiri hl. Alþ. sjái sér fært að samþykkja málið. Vissulega er það fagnaðarefni ef hægt er að gera enn betur, en höfuðatriðið er samt að þetta frv. verði samþ. fyrr en seinna. Það er að vísu erfitt að áætla nákvæmlega hversu miklu þessi aðferð getur skilað í fjármunum, en eins og getið er um í aths. við þetta frv. er lauslega áætlað að þetta gefi á þessu ári milli 80 og 90 millj. kr. Herra forseti. Ég vil ekki hafa fleiri orð um þetta að þessu sinni.