Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Sams konar frv. hefur undanfarin ár verið samþ. hér á Alþ., og hygg ég, að málið hafi ágreiningslítið að þessu sinni gengið gegnum hv. Nd. Ég tel það vera hagkvæmara fyrir Íslendinga að samþ. þetta frv. nú, því að greinilegt er, að ef það yrði fellt, þá mundi það ýta undir þær óskir, sem Danir hafa nú uppi, með að ljúka svokölluðum samningum, sem vita að sambandsslitunum, hið allra fyrsta. Dönsk stjórnarvöld leita nú á um það, að þessum samningum sé lokið, en ég tel hagkvæmara að láta það doka við nú í bili, þar til betur sést, hvernig sum mál horfa við og þá einkanlega, hverjar eða hvort Íslendingar vilja gera nokkrar kröfur til Grænlands og eins hver úrslit handritamálsins verða í Danmörku. Þess vegna. tel ég, að það sé beint hagsmunamál af hálfu Íslendinga, hvað sem öðru líður, að þetta frv. verði endurnýjað nú. Sumir segja að vísu, að frekari veiðar en heimilaðar eru í frv. hafi verið þolaðar í skjóli þeirra, en ef svo er, þá er það framkvæmdaratriði, sem sjálfsagt er að kippa í lag, en er ekki ástæða þess vegna að stöðva frv. Ég legg áherzlu á, að frv. gangi greiðlega í gegn. Það er, eins og sakir standa, bráðabirgðafyrirmæli og horfir til góðs.



Herra forseti. Ég varð ekki var við, að óskir kæmu fram um það, að þetta frv. færi til n., en ég teldi þó rétt, að svo væri. Í því sambandi vildi ég vísa til mótmæla, sem komu fram í hv. Nd. móti þessu máli, og enn hefur það borið við, sem ég tel mér skylt að segja frá hér í þessari hv. d., að mér hafa borizt mjög mikil mótmæli frá mínu kjördæmi gegn einmitt þeim réttindum Færeyinga að fiska hér með þilskipum á handfæri. Þetta kann að þykja undarlegt, en þeir málavextir eru fyrir hendi, að þorsknetaveiðar færast í aukana í Vestmannaeyjum og afkoma þeirra byggist einmitt á þeirri tegund veiða. Í seinni tíð hafa borizt miklar umkvartanir yfir því, að færaskip Færeyinga trufli þessa veiði, vegna þess að niðurburður af fiski, þar sem þorskanet eru, raskar fiskveiðum á þessum slóðum. Ég mundi því leggja fram þessi mótmæli við sjútvn., og væri það því hennar að meta, hvort þau skyldu að einhverju höfð, sem ég ætla, að hún hlyti að álíta. Ég sé mér ekki fært að koma þeim að öðruvísi, en segja frá þeim. Ég sé ekki heldur, að þetta mál sé svo aðkallandi, að það þurfi endilega að afgreiðast, áður en þingi er frestað. En jafnvel þótt svo væri, þá skal ég ná í þessi plögg og afhenda þau hv. n., svo að hún gæti fljótlega á þau litið. Með tilliti til þessa vildi ég mjög æskja, að málið yrði tekið til meðferðar í sjútvn., áður en 2. umr. þess fer fram.



Herra forseti. Mér skildist á orðum hæstv. utanrrh., að hann óskaði mjög eindregið, að þessu máli yrði lokið nú fyrir jólafrí. Mér skildist einnig á hans yfirlýsingu, að hann teldi þetta mjög mikið hagsmunamál fyrir íslenzku þjóðina. Mér hefur skilizt, að hér ætti að ljúka fundum í kvöld eða nótt, svo að vísa þessu máli til n. er annaðhvort aðeins til málamynda, því að hún mundi tæplega fá tækifæri til þess að athuga gögn þau, sem hæstv. atvmrh. minntist á, eða þá að málið verður að hefjast á þessu stigi. Met ég meira ummæli hæstv. utanrrh., sem hann sjálfsagt hefði ekki látið falla hér nema að gerhugsuðu máli, heldur en hagsmuni einstakra aðila á landinu, eins og kom fram hjá hæstv. atvmrh. Mun ég því á þessu stigi málsins álíta, að ef mjög liggur á málinu, þá væri æskilegt að setja það ekki til n. Ég vil ekki hafa á móti því að taka málið í n., en ég get ekki lofað að afgreiða málið, ef fundum verður slitið í nótt, og því síður er hægt að gefa út prentað nál.



Herra forseti. Mig hefur hent það stundum áður, að menn hafa heyrt mig segja töluvert meira, en ég þykist sjálfur hafa sagt. Ég bið menn fyrirgefningar á því, ef orð mín hafa hljómað svo, að þetta væri mjög mikið hagsmunamál íslenzku þjóðarinnar. En ég hugði mig eingöngu hafa sagt, að Íslendingar hefðu hagsmuni af því, að frv. yrði endurnýjað nú, og að knýja ekki á, að þessum samningum við Dani yrði hraðað, vegna þess að ef þetta frv, mundi leiða til þess, að þeir yrðu að doka við, þá hefðum við einnig hagsmuni af því að samþ. það. Að segja, að þetta sé mjög mikið hagsmunamál Íslendinga, - hafi ég sagt það, sem ég ætlaði mér ekki, - þá er það áreiðanlega ofmælt. Ég gerði grein fyrir, í hverju þeir hagsmunir lægju og að ég telji, eftir atvikum, rétt að samþ. frv. Ég skal hins vegar játa, að ef einhver byggðarlög telja sig hafa orðið fyrir verulegum búsifjum af þessum sökum, horfir málið öðruvísi við, en ég ætlaði. Fram að þessu hef ég ekki heyrt, og ekki fyrr en hæstv. atvmrh. sagði það hér áðan, nokkurn mann halda því fram, að Íslendingar geti haft tjón af því einu, að Færeyingar fiskuðu á nokkrum skipum, með handfærum, í landhelgi. Menn hafa sagt, að þetta geti haft óbeinar afleiðingar o.s.frv., en að veiðarnar beinlínis yrðu til tjóns, svo að nokkru næmi, hef ég ekki heyrt fyrr. En ef svo er, þá er það nýtt viðhorf í málinu, og þá er sjálfsagt að athuga það. Ef engin gagnrök eru önnur en þau, sem hæstv. atvmrh. talaði um, þá hefði ég talið rétt, að þetta mál næði fram að ganga nefndarlaust, en úr því að hæstv. atvmrh. leggur upp úr því og þykist hafa gögn í höndunum fyrir skoðun sinni, vil ég ekki standa á móti því, að n. athugi málið. Ég geri ráð fyrir því, að ef til vill sé þetta svo einfalt, að eigi að síður yrði hægt að afgreiða málið fljótt, og ef hæstv. atvmrh. gæti lagt þessi gögn fram nú þegar, þá gæti n. athugað málið fljótlega og afgreitt það í kvöld eða fyrramálið. Ég er því miður bundinn í kvöld og get ekki verið hér á fundi, en ég vildi beina því til n., sem ég tel rétt að fái málið, að ef hún telur málið varhugavert, eftir að fram eru komin gögn, og ef hún telur, að á þeim sé að byggja, þá sé betra að láta málið dragast fram yfir áramótin, en fella það hreinlega. Hitt er ég sannfærður um, að Íslendingar hafa hagsmuni af því, eins og sakir standa, að ýta ekki um of á, að þessum lokasamningum við Dani sé flýtt, þó að þeir sæki nokkuð á það við okkur, að frá þeim sé gengið til fulls.



Ég get í raun og veru sagt það sama og hæstv. utanrrh., að hvað mig snertir var mér það ekki verulega ljóst, að mótmæli væru mikil fyrir hendi gegn þessari veiði Færeyinga, fyrr en nú, að það vitnaðist, að þetta mál væri á dagskrá hér á þingi. Og þau mótmæli eru í stórum dráttum eins og ég hef lýst og frá mínu kjördæmi komin. Ég teldi mig bregðast því trausti, sem kjósendur mínir hafa sýnt mér gagnvart málafylgju fyrir kjördæmið á þingi, ef ég léti undir höfuð leggjast að segja hv. d. frá þessu. Þessi mótmæli liggja í símskeyti, sem er í stjórnarráðinu og ég get náð fljótlega í. Ég geri ekki ráð fyrir, að þau séu ýtarleg, þar sem þau eru í símskeyti, en það gæti vel verið nauðsynlegt, að tekin væru upp nokkur þingvitni eða því um líkt í Vestmannaeyjum, varðandi þennan skaða, sem menn þar telja sig hafa af handfæraveiðum færeysku fiskiskipanna innan landhelgi og innan um þorsknetaveiðar. Ég spurði ýtarlega um það, hvort þetta væri ekki utan landhelgi, en var sagt, að svo væri ekki, heldur væri hér um að ræða veiði innan íslenzkrar landhelgi. Ég hef enga löngun til að tefja fyrir þessu máli, en ég geri hins vegar ekki ráð fyrir, að það geri verulegan mun fyrir íslenzka hagsmuni, hvort málið verður afgreitt nú fyrir nýár eða nokkrum dögum eftir áramót. Þær aths., sem ég hef flutt hér, eru eingöngu fram komnar af því, að ég tel mér ekki fært að þegja yfir því, þegar ég hef í höndum mér símuð mótmæli frá þeim Eyjamönnum, sem telja sér óhagræði að því, sem hér á að leyfa. En verði það ofan á, að málinu verði vísað til n., skal ég þegar í stað gera ráðstafanir til að ná í skeytið og koma því til hv. n., og þá hef ég þó a.m.k. gert tilraun til að koma málstað þessara manna hér á framfæri, áður en endanleg afgreiðsla á frv. á sér stað.

Forseti (BSt): Hv. dm. hafa nú nýskeð verið á fundi í Sþ., þar sem hv. forseti þingsins kvaddi það og boðaði, að það væri síðasti fundur Sþ. fyrir jólin og d. mundu einna helzt ljúka störfum í kvöld. Ég vil því benda á það, að verði þessu máli vísað til n., þá verður það vitanlega að bíða betri tíma, að fullnaðarafgreiðsla þess fari fram, nema hv. n. treysti sér til að hafa afgreiðslu málsins svo hraða, að síðari umr. geti farið fram í kvöld.