Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Í skattal., sem samþ. voru á næstsíðasta Alþ., var sú breyting gerð, að ákveðið var, að hér eftir skyldi árlega breyta frádráttarliðum til skattálagningar í samræmi við vísitölu, svokallaða skattvísitölu, sem ákveðin skyldi af fjmrh. fyrir hvert ár. Áður hafði það verið venja, að skattal. var breytt þing eftir þing með það í huga að endurskoða skattstiga og frádráttarreglur með hliðsjón af verðlagsþróuninni. Þetta þótti að vonum óeðlilegur háttur, og því var þessi nýskipan mála tekin upp. Það kom hins vegar í ljós, þegar kom til skattálagningar á s.l. vori, að ekki hafði verið gerð hliðstæð breyting á l. um tekjustofna sveitarfélaga, þannig að ef ekki hefðu verið gerðar sérstakar ráðstafanir, hefði ekki verið unnt að taka tillit til verðlagshækkana við álagningu útsvara á s.l. vori. Því miður var þetta ekki ljóst fyrr en eftir að störfum Alþ. lauk, og þótti því nauðsynlegt að gefa út brbl. þess efnis, að sama regla skyldi gilda einnig varðandi útsvör, og með hliðsjón af því, að þetta ákvæði mun á sínum tíma hafa hlotið einróma stuðning hér á hinu háa Alþ. í sambandi við álagningu skatta til ríkisins, þótti nokkurn veginn víst, að þetta mundi hljóta sama fylgi varðandi útsvör. Frv. það, sem hér liggur fyrir, er um staðfestingu á umræddum brbl. Málið er í eðli sínu svo einfalt, að ég sé ekki ástæðu til að orðlengja frekar um það. Hin sama skattvísitala var notuð til viðmiðunar við álagningu útsvara og við álagningu tekjuskatts á s.l. vori. Ég leyfi mér, herra forseti, að leggja til, að að þessari umr. lokinni verði frv. vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og félmn.



Herra forseti. Ég hef ekki kvatt mér hljóðs til að gera neinar aths. við það frv., sem hér liggur fyrir. Eins og hæstv. ráðh. gat um, var fyrir skömmu gerð sú breyting á skattal., að það var tekin upp gamla umreikningsreglan svokallaða, sem lengi hafði verið í gildi, en var felld niður, ég held eftir að núv. ríkisstj. kom til valda, en hún hefur verið tekin upp aftur, og það er gott. En þótt ég hafi ekkert við þetta að athuga, vil ég í sambandi við málið benda á, að það er brýn þörf að gera fleiri breytingar á l. um tekjustofna sveitarfélaga. Síðustu árin hafa mörg sveitarfélög lagt svonefnd aðstöðugjöld á atvinnurekstur til tekjuöflunar fyrir sig samkv. heimild í l. um tekjustofna sveitarfélaga. Sá galli er á álagningu aðstöðugjaldanna, eins og hún hefur verið framkvæmd, að þau koma mjög misjafnlega þungt á gjaldendur eftir því, hvar þeir eru búsettir á landinu, og þetta veldur miklu ranglæti. Til skýringar á málinu skulu hér nefnd dæmi um álagningu aðstöðugjalda á iðnaðar- og verzlunarfyrirtæki árið 1965. Í Reykjavík var álagningin 0.9% á iðnað ótalinn annars staðar, eins og það heitir á tolla- og skattamáli. Í 4 öðrum kaupstöðum og 13 hreppum var álagningin á iðnaðinn 1.5% eða um 67% hærri en í Reykjavík. Í einum kaupstað og einum hreppi var álagið 1.25% og í 6 kaupstöðum og 13 hreppum 1% eða 11% hærra en í Reykjavík. Þegar athuguð er álagning aðstöðugjalda á verzlanir, kemur fram, að þar er murturinn enn meiri. Árið 1965 voru aðstöðugjöld á nýlenduvöruverzlunum í Reykjavík 0.5% og á verzlunum ótöldum annars staðar 0.7%. En þá var álagningin á verzlanir í 7 öðrum kaupstöðum og kauptúnum 2%. Í 3 kauptúnum voru aðstöðugjöldin 1.7% og í 18 kaupstöðum og kauptúnum voru aðstöðugjöldin á verzlunum 1.5%. Á nokkrum stöðum var álagningin 1.1 –1.35% og í 18 kaupstöðum og kauptúnum var álagning aðstöðugjalda á verzlanir 1%. Hér kemur fram, að aðstöðugjöld á verzlunum á mörgum stöðum á landinu hafa verið 200–300% hærri en í Reykjavík og víða 100% hærri. Nokkur hækkun varð á aðstöðugjöldum í Reykjavík 1966, en eigi að síður eru þau langtum hærri í mörgum kaupstöðum og kauptúnum annars staðar á landinu. Oft er um það rætt og viðurkennt af mörgum, að nauðsynlegt sé að vinna að eflingu atvinnurekstrar og stofnun nýrra atvinnufyrirtækja sem víðast á landinu, t.d. á iðnaðarsviðinu, m.a. til þess að koma í veg fyrir, að fólk haldi áfram að flytjast á eitt takmarkað landssvæði, en byggileg héruð leggist í auðn. Og nefndir hafa verið settar niður til þess að athuga um atvinnuuppbyggingu í einstökum landshlutum og eru að störfum. En því aðeins verður mögulegt að auka atvinnu og byggð í fámennari kaupstöðum og kauptúnum, að ekki sé haldið áfram að íþyngja fyrirtækjum þar með miklu hærri opinberum gjöldum en hliðstæður atvinnurekstur í höfuðborginni þarf að bera. Fréttir hafa borizt af því, að nágrannaþjóðir okkar styrki stofnun iðnaðarfyrirtækja í fámennari byggðarlögum til þess að stuðla að jafnvægi. En hér er farið öfugt að. Með því að leggja langtum hærri opinber gjöld á fyrirtæki utan höfuðstaðarins heldur en þau, sem þar eru rekin, er verið að vinna á móti því, að t.d. iðnaður geti þrifizt annars staðar en í Reykjavík. Ég hef hér skýrt frá því, að verzlanir í mörgum kaupstöðum og kauptúnum þurfa að borga langtum hærri aðstöðugjöld en hliðstæð fyrirtæki í höfuðborginni, í nokkrum tilfellum 200–300% hærri. Þetta gerir samkeppnisaðstöðu þeirra verzlunarfyrirtækja, sem starfa víða úti um landið, mjög örðuga, og ranglætið í þessu efni bitnar á fólkinu, sem býr á þeim landssvæðum, þar sem háu aðstöðugjöldin eru. Háu gjöldin verða til þess að gera viðskiptin óhagstæðari fyrir það fólk heldur en aðra. Fengin reynsla af álagningu aðstöðugjaldanna sýnir, að það er óhjákvæmilegt að breyta lagaákvæðunum um það efni. Sömu reglur eiga að gilda um álagningu gjaldanna hjá öllum sveitarfélögum, sem nota þau sem tekjustofn. Annað atriði í þessum l. vil ég einnig gera að umtalsefni. Í V. kafla l. um útsvör segir svo í 34. gr., með leyfi hæstv. forseta: „Nú kemur í ljós, að útsvör samkv. 32.–33. gr. l. þessara reynast hærri eða lægri en fjárhagsáætlunin segir til um, og skal þá lækka eða hækka hvert útsvar að réttri tiltölu, unz hinni áætluðu upphæð að viðbættum 5–10% er náð. Hækkun útsvara má þó eigi fara fram úr 20%.“ Þannig segir nú í lagagr. Á árinu 1965 þurftu nokkrir kaupstaðir og hreppar að nota heimild nefndrar lagagr. til þess að hækka útsvörin frá þeim gjaldstiga, sem ákveðinn er í 32. gr. 1., og á nokkrum stöðum var hækkunin á útsvörunum 20%, eins og mest er leyfilegt að hækka þau. Telja verður, að hér sé of langt gengið í því að leggja aukaskatt á íbúa þeirra sveitarfélaga, sem af ýmsum ástæðum eiga við fjárhagsörðugleika að búa og fá ekki nægar tekjur af álagningu útsvara, sem lögákveðin eru. Hins vegar má segja, að rétt sé, að áður en sveitarfélag fær aukaframlag úr jöfnunarsjóði sveitarfélaga samkv. d-lið 15. gr. 1., þurfi íbúar þess að taka á sig nokkra hækkun á útsvörum, en þarna finnst mér allt of langt gengið. Og vel mætti hugsa sér þetta þannig, að ef til þess þyrfti að koma að leggja þannig aukagjöld á fyrirtæki og einstaka gjaldendur, yrði leyfð hlutfallslega jafnmikil hækkun á aðstöðugjöldum og útsvörum á þeim stöðum. Við því má búast, að allt að 20% aukaálag á útsvör verði til þess, eins og sérstaklega há aðstöðugjöld, að fæla menn frá búsetu í vissum sveitarfélögum og stuðla að óheppilegum fólksflutningum milli landshluta. Því er brýn þörf að létta hvort tveggja útsvarsbyrðarnar og aðstöðugjöldin á þeim, sem nú bera hæstu skattana til sveitarfélaga. Það á að vera hlutverk jöfnunarsjóðs sveitarfélaga að styðja þau sveitarfélög, sem fá ekki fullnægt tekjuþörfum sínum með álagningu gjalda eftir almennum reglum. Ég hef, herra forseti, viljað vekja athygli á þessu máli nú þegar við 1. umr. um þetta frv., og ég vil mjög ákveðið skora á hv. þn., sem fær málið til athugunar, að taka þetta til athugunar.



Herra forseti. Hv. 1. þm. Norðurl. v. hefur gert hér að umtalsefni tvö atriði í sambandi við tekjustofnamál sveitarfélaga, sem hann telur mjög mikils virði að séu tekin til endurskoðunar og lagfæringar. Ég hef ekkert við þessar skoðanir hans að athuga, en vil aðeins í því sambandi víkja að örfáum staðreyndum þessa máls. Í fyrsta lagi vil ég minna hv. þdm. á, að það er skammt síðan tókst að koma í nokkurn veginn heillegt kerfi tekjustofnamálum sveitarfélaga, þ.e.a.s. álagningu útsvara. Til skamms tíma var það meginregla, að útsvör til sveitarfélaga voru á lögð eftir efnum og ástæðum, og þá voru útsvarsstigar mjög mismunandi um landið, þannig að það var talið, að þeir væru kannske 50–60 og voru sjaldan sömu stigar notaðir nema í 2–3 sveitarfélögum, heldur var allt tilviljun háð, hvernig að var farið, og útsvarsálagningin miðuð við þá meginstefnu að ná með einhverjum hætti þeim peningum, sem sveitarsjóðurinn þurfti á að halda til sinna framkvæmda. Þetta var að sjálfsögðu mikið öryggisleysi fyrir fólkið, og niðurstaðan varð sú, að eftir mikið þref, ég endurtek það: eftir mikið þref, vegna þess að það mætti mikilli andstöðu frá ýmsum sveitarstjórnarmönnum, komu menn sér niður á það að fækka þessum útsvarsstigum mjög. Í sambandi við síðustu breytingu útsvarsl. var svo horfið að því að fækka þessum stigum enn meira, þannig að nú er útsvarsálagningin yfir allt landið byggð á sömu útsvarsstigum. Meginreglan er því alls staðar hin sama. Það þótti hins vegar óumflýanlegt, og á það var lögð hin ríkasta áherzla af sveitarstjórnarmönnum, að það yrði að vera eitthvert svigrúm til þess, að sveitarfélögin gætu aflað sér tekna eftir sínum þörfum, ef útsvarsstigarnir nægðu ekki til, og þá var á sett þessi regla, sem hv. þm. vitnaði til, að sveitarstjórnum er heimilað annaðhvort að veita afslátt eða þá að hækka álagningu samkv. þeim útsvarsstigum, sem gildandi eru í l. um tekjustofna sveitarfélaga. Þetta vitanlega skapar visst misrétti, þannig að útsvörin eru ekki hin sömu um allt landið, og þarna munar verulega. Hér kemur einnig það til við hin miklu hlunnindi, sem mörg sveitarfélög hafa með tilkomu jöfnunarsjóðs sveitarfélaga, þar sem úthlutað er til sveitarfélaganna eftir föstum og ákveðnum reglum, að þá verður munurinn enn þá meiri, þannig að þess munu dæmi, að það er veittur jafnvel upp í 60% afsláttur frá hinum löggilta útsvarsstiga. En annars vegar er það svo, eins og hv. þm. sagði, að í einstaka tilfellum hefur orðið að fara upp í 20% álag á útsvarsstigann, en það er það hámark, sem leyft er. Og það er jafnframt rétt, að til þess að geta notið aðstoðar úr jöfnunarsjóði sveitarfélaga er skylt að nota hámarksálagninguna, ef ekki tekst með öðrum hætti að ná saman endum. Og nú síðustu tvö árin hafa sum sveitarfélög, fyrst og fremst og ég hygg eingöngu á Norðurlandi, neyðzt til þess vegna atvinnuörðugleika, sem þar hafa verið, og lítilla tekna hjá bæði fyrirtækjum og einstaklingum að leita til jöfnunarsjóðs sveitarfélaga og orðið þá um leið að fylgja þessari reglu um hámark álags á útsvörin. Þetta er auðvitað mjög hættulegt, um það er ég hv. þm. alveg sammála. Ekki sízt er það hættulegt einmitt í sveitarfélögum, sem ár eftir ár búa við atvinnuörðugleika og fyrirtækin þar þess vegna sérstaklega illa sett. Hv. þm. benti í þessu sambandi einkum á aðstöðugjöldin. Það er vitanlega alveg rétt, að ef fyrirtæki búa til langframa við miklu lakari kjör í einu sveitarfélagi en öðru, er hætt við, að þau gefist upp og flytji burt sína starfsemi. Þetta á auðvitað ekki eingöngu við atvinnufyrirtækin, og ég veit ekki, hvort er ástæða til að gera hér meira úr aðstöðugjöldum fyrirtækjanna heldur en álagningu á borgarana sjálfa. Þetta t.d. er mjög hættulegt varðandi ýmsa einstaklinga, sem hafa háar tekjur og eru kannske ekki meira en svo bundnir með það, hvort þeir búa í þessu sveitarfélagi eða öðru, og á ég þar t.d. við sjómenn, einkum síldveiðisjómenn, þar sem þetta hefur orðið sérstaklega áberandi í hinum ýmsu sveitarfélögum, sem hafa orðið að nota þessa aukaálagningu, að það hefur vofað yfir, að þessir menn, sem eru beztu gjaldendurnir, teldu sig knúða til þess að flytja burt til annarra staða, þannig að þetta á auðvitað bæði við fyrirtækin og einstaklingana. En ég vek hins vegar athygli á því, að hér er um mjög veigamikið vandamál að ræða og alls ekki svo einfalt, að það sé hægt fyrir þingnefnd að fara að breyta þessu ákvæði, annars vegar um aðstöðugjöldin og hins vegar um heimildir til að leggja á aukaútsvör. Hér stöndum við andspænis miklu víðtækara vandamáli. Sveitarfélögin verða með einhverjum hætti að fá peninga til þess að standa undir sínum óhjákvæmilegu útgjöldum. Mikill hluti þeirra útgjalda er lögbundinn, og verður ekki komizt undan að greiða þau, og ef við ætlum að lagfæra þennan vanda, verður auðvitað að taka kerfið í heild til athugunar, og það verður aldrei gert með skyndiathugun hér á Alþ. Þetta hefur verið rætt við sveitarstjórnarmenn, og þeir gera sér fulla grein fyrir þessum vanda, en málið er ákaflega flókið. Það getur vel verið, að það finnist einhvern tíma hljómgrunnur fyrir því að taka upp jöfnunarútsvör um allt land og hafa síðan jöfnunarsjóð sveitarfélaga, sem deili þessu niður milli sveitarfélaganna aftur eftir einhverjum ákveðnum reglum. En ég er ákaflega hræddur um, að það eigi nokkurt vatn eftir að renna til sjávar, áður en menn sameinast um þá lausn og áður en þau sveitarfélög, sem þá yrðu verr úti og hafa getað búið betur að sínum gjaldendum en önnur, mundu fallast á slíka skipan mála, þannig að allt þarf þetta mjög vandlega athugun og er ekki til þess fallið, að það sé hægt að gera það með skyndibreytingu og allra sízt í sambandi við það frv., sem hér er um að ræða. Ég sem sagt persónulega hef ekkert að athuga við þessar skoðanir hv. þm., tel, að þær eigi fullan rétt á sér og þetta sé mál, sem hljóti að koma til athugunar. En ég vara mjög við því að fara að gera á þessu einhverjar breytingar hér í þingi í sambandi við þá breytingu, sem hér er verið að ræða um á tekjustofnamálum sveitarfélaga, þar sem ég hygg, að allir hv. þm. munu komast að raun um, að það er rétt, sem ég hef sagt, að hér er um miklu flóknara vandamál að ræða en það sé hægt að taka þeim tökum. Ég get hins vegar skýrt frá því hér, að þetta mál allt hlýtur að koma til heildarathugunar nú einmitt um þessar mundir. Það er unnið að því að athuga möguleika á að koma hér á staðgreiðslukerfi skatta, og það kemur í ljós í því sambandi, að okkar skattalög, bæði varðandi skattgreiðslu til ríkis og sveitarfélaga, eru ákaflega óhentug og flókin og margbrotin miðað við möguleikana á því að innleiða þetta kerfi, og það þarf áreiðanlega að gera mjög víðtækar breytingar á gildandi skattalögum okkar ná, bæði til sveitarfélaga og ríkis, ef á að vera með góðu móti hægt að innleiða þetta kerfl. Og það er ekki hvað sízt sérstakt vandamál í sambandi við kerfið, hversu misjafnir útsvarsstigar eru gildandi í hinum einstöku sveitarfélögum, þannig að það kann vel að vera, að ef á að beita þessu kerfi við útsvörin, verði óumflýjanlegt að taka upp sama útsvarsstiga um land allt, bæði varðandi tekjuútsvör og aðstöðugjöld, og finna þá einhver þau úrræði að jafna hér á milli sveitarfélaga með öðrum hætti, t.d. á þann hátt, eins og ég áðan sagði, að útsvörin rynnu þá öll í einn sjóð og hér yrðu tekin upp jöfnunarútsvör um land allt. Hvort menn fallast á þá skipan, það skal ég engu um spá. Fulltrúar sveitarfélaganna hafa verið kvaddir til samráðs um einmitt athugun á þessu vandamáli, hvernig eigi við því að snúast, og á næstu vikum og mánuðum má gera ráð fyrir því, að það verði einmitt til sérstakrar meðferðar. Og allavega hlýtur það að koma á dagskrá á nýjan leik, þegar það mál verður lagt fyrir Alþ. á sínum tíma.



Herra forseti. Það er rétt hjá hæstv. fjmrh., að meðan þau ákvæði voru í gildi, að leggja skyldi á útsvör eftir efnum og ástæðum, voru gjaldstigarnir margir, mjög margir. En ég vil benda á það, að þeir eru enn margir, þó að búið sé að setja þennan lagaramma, sem settur var fyrir fáum árum hér á Alþ., og sérstaklega eru þeir margir að því er varðar aðstöðugjöldin, enn fleiri en þó að því er snertir útsvörin. Hann bendir á það réttilega, að útsvörin séu langt frá því að vera þau sömu um allt land. Það er mikill munur á því. Víða hefur verið veittur æðimikill afsláttur frá þeim lögákveðna útsvarsstiga og einkum í sveitahreppum. En þetta er ekkert undarlegt, því að á það er að líta, að það er ákaflega mismunandi þjónusta, sem sveitarfélögin veita sínum íbúum, ákaflega mismunandi, og víða er hún og sérstaklega í sveitahreppum langtum minni, sú sameiginlega þjónusta, sem þeir njóta hjá sínu sveitarfélagi, heldur en kaupstaðarbúar, svo að það er eðlilegt, að útsvörin séu þar lægri, mjög eðlilegt. Hæstv. ráðh. talaði nú aðallega um útsvörin, en ég vil leggja áherzlu á það, eins og ég gerði reyndar í minni fyrri ræðu, að mismunurinn á aðstöðugjöldunum er langtum meiri en á útsvörunum, langtum meiri og því enn brýnni þörf að laga þau heldur en útsvörin. Annars þótti mér gott að heyra, að það kom fram í ræðu hæstv. ráðh., að hann féllst á það sjónarmið, sem kom fram hjá mér, að það væri hættulegt að hafa þetta eins og það er. Það þykir mér vænt um að heyra. Hann segir, að sveitarfélögin þurfi peninga, og það er alveg rétt. En jöfnunarsjóður sveitarfélaga á einmitt að vera til þess að hlaupa undir bagga með þeim, sem lakar eru settir, til þess að ekki þurfi að íþyngja atvinnurekstri þar og einstaklingum um of, því að við vitum og sjáum það í hendi okkar, hvert það leiðir í þjóðfélaginu, ef þessu verður haldið áfram. Það er þegar fengin nokkur reynsla af þessu. Hún er ekki margra ára að vísu, en reynslan hefur þegar sýnt, að það er óviðunandi að hafa þetta eins og það er, og ég held nú, að það sé minni vandi að kippa þessu í lag heldur en mér virtist koma fram hjá hæstv. ráðh., að hann teldi þetta vera. Þetta er auðvitað mál, sem þarf að skoða. En aðalatriðið er, að sem fyrst verði horfið að því að gera þarna nauðsynlegar lagfæringar. Það er aðalatriðið.



Herra forseti. Ég skal nú ekki fara að lengja þessar umr. En það er aðeins eitt, sem ég vil leggja áherzlu á hér, og það er, að ég tel alveg brýna nauðsyn, að um allar breytingar á tekjustofnamálum sveitarfélaga sé höfð samvinna við samtök sveitarfélaganna; og ég hefði a.m.k. viljað fylgja þeirri reglu og mun fylgja henni, á meðan ég hef með þessi mál að gera, og tel það eitt geta þjónað skynsamlegum og heppilegum tilgangi, að það sé gert. Og ég hygg, að hv. þm. viti gerla, að þó að það kunni á pappírnum að sýnast einfalt mál að ákveða, að þeir, sem þurfa að leggja á aukaálögur í sambandi við aðstöðugjöld og hækka útsvarsstiga, það sé ósköp einfalt að afgreiða það mál með því að greiða þeim aukaframlög úr jöfnunarsjóði, þá er það mál ekkert einfalt, vegna þess að frá sveitarfélaganna hálfu hefur það mætt verulegri andstöðu að taka allt of mikið af jöfnunarsjóðnum til óskiptra þarfa, ef svo má segja, á þennan hátt, þannig að það hefur þótt nauðsynlegt að setja á það allstrangar hömlur, að hve miklu leyti sveitarfélög gætu fengið rétt til sérstakrar úthlutunar úr þessum sjóði. Það hefur verið lögð á það mjög rík áherzla, að sveitarfélögin fengju almennt að njóta hans eftir ákveðnum hlutföllum. Það hefur hins vegar komið í ljós, að þau njóta hans mjög misjafnlega að því leyti til, og sum njóta hans í það ríkum mæli og einmitt ýmsir sveitahreppar, að það gefur þeim möguleika til þess að gefa mjög mikinn afslátt frá hinum gildandi útsvarsstiga. Og ég efast mjög um það, eins og sakir standa í dag, að þá séu fleiri skalar gildandi varðandi aðstöðugjöld heldur en varðandi útsvarsálagninguna sjálfa. Til þess aðeins að gera sér grein fyrir því, hverjar líkur séu til þess, að þetta sé hægt að gera með einföldum hætti, verðum við að gera okkur það ljóst, að sérhver skerðing jöfnunarsjóðsins að þessu leyti, þ.e.a.s. að skerða þann hluta hans, sem kemur til úthlutunar til einstakra sveitarfélaga, hlýtur auðvitað að rýra hluta annarra og neyða þau til þess að nota þá útsvarsskalann í ríkara mæli en gert er til þessa. Ég er ekki að segja, að þetta sé neitt slæmt, en ég hygg, að við munum komast að raun um, að það er ekki einfalt mál að fá um þetta fullkomið samkomulag. Og ég hygg a.m.k., að ef við ætlum að útfæra það að því marki, sem ég áðan gat um og er eina leiðin til þess að tryggja það, að sömu útsvör séu greidd, hvar sem menn búa á landinu, að útsvarsskalinn sé alls staðar gerður sá sami og hafður síðan sameiginlegur sjóður, sem úr verði hlutað til sveitarfélaganna eftir vissum reglum, þá mundi það m.a. leiða til þess, að í þessum sveitahreppum, sem gefa nú svo geysilegan afslátt sem raun ber vitni, yrðu menn að borga útsvör alveg á sama hátt og í kaupstöðunum, sem ekki geta gefið neinn afslátt frá útsvörum. Ég er ekki viss um, að menn yrðu svo ákaflega hrifnir af að taka upp almennt þessa reglu. En ég tek það fram, ég er ekki með því að segja, að ég sé á móti því. Það getur vel verið, eins og ég áðan sagði, að þetta sé skynsamlegasta úrræðið og þróunin leiði í þá átt, en það, sem ég aðeins vildi leggja áherzlu á í mínu máli, var það, að málið er flókið, það er margþætt og það er þess vegna ekki hægt að hugsa sér, að við getum leyst það með því að fara að taka út úr einstök atriði, sem öll eru þáttur í heilu kerfi, og ætla sér að breyta þeim án þess að taka kerfið sjálft til heildarendurskoðunar.



Ég er sammála hæstv. ráðh, um, að það sé sjálfsagt að hafa samráð um þetta við Samband ísl. sveitarfélaga og leita álits þess sambands um þær breytingar, sem þarf að gera. Það er alveg sjálfsagt. Um það er enginn ágreiningur við hann. En hins vegar er það náttúrlega Alþingi, sem á að ráða þessu, þegar til kemur. Ég hef ekki heldur haldið því fram, að það væri neitt óeðlilegt, að einstök sveitarfélög hefðu heimild til þess að gefa afslátt á útsvörum, eins og nú er gert, meðan sú þjónusta, sem sveitarfélögin veita íbúunum, er svo ákaflega mismunandi sem hún nú er. En ég hef hins vegar fundið að því, að það er veitt heimild til þess að leggja of mikil aukaálög á útsvörin í þeim kaupstöðum einkum, þar sem um fjárhagsvandræði er að ræða og þeir þurfa því á þessu að halda. Ég hef haldið því fram, að það væri of langt gengið í að íþyngja gjaldendum í einstökum sveitarfélögum.