Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, er tvíþætt. Það er annars vegar um heimild til þess að taka allt að 300 millj. kr. lán fyrir Framkvæmdasjóð Íslands og hins vegar til þess að taka allt að 180 millj. kr. lán í þýzkum mörkum til byggingar hafrannsóknaskips. Ég vil fyrst víkja aðeins örfáum orðum að síðari heimildinni, sem felst í 2. gr. frv. um hafrannsóknaskipið. Í fjárlögum yfirstandandi árs var veitt heimild til þess að ábyrgjast lántöku vegna hafrannsóknaskips, en þegar til kom, var það ljóst, að það var hagkvæmara að taka lánið með þeim hætti, að ríkissjóður yrði lántaki í stað þess að vera ábyrgðaraðili. Það fengist þá með hagstæðari lánskjörum. Lán hefur verið tryggt til byggingar skipsins til 12 ára með 51/2% vöxtum, sem er mjög hagstætt lán miðað við núverandi lánskjör á hinum alþjóðlega lánamarkaði, og niðurstaðan er sú, að ríkissjóður taki lánið. Það er því aðeins um það að ræða að fá heimildinni breytt á þann veg, að ríkið taki lánið í stað þess að veita ábyrgð, þannig að hér er ekki um nýja lántöku að ræða. Um Framkvæmdasjóðinn er það að segja, að eins og mönnum var kunnugt, var, meðan Framkvæmdabanki Íslands var starfandi, almenn lántökuheimild í lögum um þann banka, sem var hækkuð öðru hverju hér á Alþingi og nam orðið mjög verulegum fjárhæðum. Það var venja, að þessar lántökuheimildir væru veittar án þess að sérstaklega væri ákveðið af Alþ. hverju sinni til hverra þarfa þetta fé væri notað, heldur var það látið vera á valdi bankastjórna og bankaráðs Framkvæmdabankans á þeim tíma. Nú hefur Framkvæmdasjóður Íslands tekið við hlutverki Framkvæmdabankans, en það er engin hliðstæð lántökuheimild vegna Framkvæmdasjóðsins. Þetta hefur valdið ýmsum erfiðleikum og það þykir því mikla nauðsyn bera til þess nú vegna mikillar fjárþarfar, sem Framkvæmdasjóður sýnilega stendur andspænis, að fá sérstaka lántökuheimild, sem væntanlega yrði miðuð við erlent lán. Stjórn Framkvæmdasjóðs er þingkjörin, og það þykir því ekki ástæða til þess að vera að taka sérstaklega fram í þessu frv. til hverra einstakra þarfa þetta lánsfé skuli ganga, heldur er aðeins vikið að einstökum viðfangsefnum, sem mjög brýnt er nú að leysa og sem gera óumflýjanlegt að afla allverulegs lánsfjár. Á s.l. ári fékk Framkvæmdasjóður 113 millj. kr. af ensku framkvæmdaláni, sem tekið var og gerði honum þá kleift að leysa brýnustu vandamál, sem að steðjuðu, og var þá raunar um verulega umframfjárþörf að ræða hjá Framkvæmdasjóði, sem ekki var hægt að leysa úr. Nú er það ljóst, að sjóðurinn stendur andspænis enn þá stærri vandamálum og viðfangsefnum á þessu ári, og það er jafnframt ljóst, að það verður ekki nema að takmörkuðu leyti hægt að leysa þessa lánsfjárþörf með innlendu lánsfé. Gert er ráð fyrir að leita samstarfs við bankana eins og áður um hlutdeild í sparifjármyndun í landinu, en það er augljóst, að það hrekkur ekki nema skammt til að mæta þörfunum. Það er ekki enn þá búið að ganga frá lánsfjár- eða fjárveitingaáætlun Framkvæmdasjóðs í ár. Stjórn Framkvæmdasjóðs á eftir að gera það, og þess vegna er á þessu stigi málsins ekki nákvæmlega hægt að segja um það, til hverra þarfa þessar 300 millj. muni ganga, sem hér er gert ráð fyrir að taka. En ég get aðeins drepið á nokkur atriði í þessu sambandi til að útskýra vandamálin, sem fyrir hendi eru. Ég hygg, að stærsta vandamálið nú, sem sjóðurinn stendur andspænis í nýjum lánveitingum, sé vegna Fiskveiðasjóðs Íslands og þá ekki hvað sízt vegna skipabygginga innanlands, sem eru að sjálfsögðu stórfellt atvinnuvandamál og mikilvægt hagsmunamál þess vegna nú, bæði skipasmíðastöðvanna og þjóðarinnar í heild, að sé hægt að hrinda áleiðis. Fiskveiðasjóð vantar mikið fé á þessu ári, vafalaust um 150 millj. kr., sem verður að útvega með einhverjum hætti, og það er hlutverk Framkvæmdasjóðs að reyna að sjá Fiskveiðasjóði fyrir þessu fjármagni. Þá er enn fremur gert ráð fyrir, að ráðizt verði á næstunni í stækkun Áburðarverksmiðjunnar og það mun þurfa verulegt fjármagn í því sambandi. Þá er vitanlegt, að Samband íslenzkra samvinnufélaga hefur ákveðið stóra stækkun skinnaverksmiðjunnar lðunnar á Akureyri og hefur leitað til Framkvæmdasjóðs eftir aðstoð í því sambandi og má gera ráð fyrir, að þar þurfi einnig að útvega allverulegt fjármagn. Þá eru framundan byrjunarframkvæmdir við nýju Laxárvirkjunina, og þannig mætti nefna margvísleg viðfangsefni, sem of langt er að nefna hér, og ég vil taka skýrt fram, að ekki er tæmandi þó að ég drepi hér á helztu viðfangsefnin. En þessi vandamál eru öll þess eðlis, að það verður óumflýjanlegt að afla til þeirra mjög verulegs fjár og eðlilegt, að það verði á snærum Framkvæmdasjóðs Íslands að hafa milligöngu um þá fjáröflun. Það er ekki ætlunin, að þetta fjármagn fari til ríkisþarfa í þrengri merkingu. Það verður sérstakur þáttur í framkvæmdaáætlun ríkisins, sem hér kemur til meðferðar aftur síðar á þinginu, þegar þarf að afla lántökuheimilda í sambandi við framkvæmdaáætlun ríkissjóðs, en gert er ráð fyrir á þessu stigi, að sú fjáröflun verði takmörkuð annars vegar við PL-lán, sem hefur verið veitt á undanförnum árum, og hins vegar innlenda spariskírteinasöfnun, þannig að hún þurfi ekki að grípa inn í almennt lánsútboð á erlendum markaði. Þá vil ég enn fremur taka það fram, að það ber brýna nauðsyn til þess, og það er haft í huga með þessari lánsfjáröflun, að breyta í miklu hagkvæmari lán ýmsum lausaskuldum erlendis, og er þar ekki hvað sízt um að ræða stórlán, sem er skuld frá tímum Framkvæmdabankans við banka í London, um 160 millj. kr., sem ætlunin er að breyta í hagkvæmara lán, ef tekst nú að fá það lán, sem hér er gert ráð fyrir að taka. Þetta lánamál hér verður einnig að skoða með hliðsjón af því frv., sem var hér til meðferðar í hv. þd. rétt áðan, þ.e.a.s. fjáröflun vegna atvinnumálanefndar ríkisins. Þar er gert ráð fyrir að taka 300 millj. kr. að láni, og það má gera ráð fyrir, að verulegur hluti af því fé, væntanlega 2/3, þurfi að vera erlent lánsfé. Þannig að samkv. þessu má gera ráð fyrir, að stefnt verði að því að afla um 500 millj. kr. í erlendu lánsfé til þessara tveggja verkefna. Ég vil leggja á það ríka áherzlu, sem ég hef áður gert, að miðað við okkar ástand nú varðandi greiðslubyrði út á við, þá er vitanlega varhugavert að taka mikið af erlendum lánum. Hitt er jafnljóst, að við getum ekki stöðvað þessa lántöku vegna brýnna fjárþarfa okkar á mörgum sviðum, og einmitt með það í huga að komast út úr þessum vanda og skjóta nýjum stoðum undir atvinnulíf þjóðarinnar. Af þessum sökum tel ég, ef við gætum þess eins að einbeita þessum lánum annars vegar að því að auka framleiðslu þjóðarinnar og hins vegar að því að breyta óhagkvæmum, erlendum lánum í hagkvæmari lán, séum við að bæta okkar stöðu en ekki rýra hana, þó að við að einhverju leyti aukum lántökur okkar erlendis. Það er nú unnið að þessari lántöku á erlendum vettvangi og þykir mjög líklegt, að hún geti tekizt, og það þótti ekki rétt að leggja þetta frv. fram, fyrr en nokkuð ljóst væri, að það gæti orðið að veruleika. Ég tel hins vegar ekki mögulegt á þessu stigi málsins að skýra nákvæmlega frá því, hvar lánið verður tekið. Það er ekki hægt, fyrr en samningar hafa verið gerðir um það, en þeir samningar eru það skammt undan, ef allt fer að óskum, að það er mjög mikil nauðsyn, að þetta mál gæti orðið afgreitt hér frá hinu háa Alþ., helzt nú fyrir páskahléið, þannig að ég vil leyfa mér að fara þess á leit, ef það þykir ekki alveg ótilhlýðilegur afgreiðslumáti, að hv. þdm. fallist á að hraða verulega afgreiðslu málsins, þannig að það gæti orðið að lögum hér frá Alþingi og vildi jafnframt beina þeim tilmælum til hv. fjhn. nú fyrir páska. Ég legg til, herra forseti, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjhn. og vildi jafnframt beina þeim tilmælum til hv. fjhn., að hún hefði samvinnu við fjhn. Ed. um athugun frv., þannig að það gæti þá orðið afgreitt með skjótari hætti í hv. Ed.



Herra forseti. Þetta frv. fjallar um heimild til þess að taka erlend lán. Af þeim er nú orðið æðimikið fyrir eins og kunnugt er, en samt sem áður vil ég ekki mæla gegn því, að þessi heimild verði samþ. Ég geri það í því trausti, að þess verði vandlega gætt, að þetta lánsfé verði eingöngu notað til fyrirtækja, sem afla gjaldeyris, sem svarar fullkomlega því, sem þarf til þess að standa undir lánunum, eða þá til þess að framkvæma verk, sem spara gjaldeyri að sama skapi, þannig að öruggt sé með öllu, að lántakan íþyngi ekki þjóðarbúinu, þegar fram í sækir. Svo er nú orðið áhlaðið erlendum skuldbindingum, að það veldur miklum ótta og kvíða varðandi framtíðina og er það sannast að segja ekki að ófyrirsynju, þó að við vonum öll, að úr því rætist, og það takist að standa undir þeim böggum, sem hnýttir hafa verið. Það er að heyra á ýmsu því, sem kemur fram um þessar mundir, að stjórnvöldum landsins finnst í raun og veru ekkert vera hægt að gera lengur í landinu, sem máli skipti, nema með erlendu lánsfé. Okkur vanti peninga til alls. Það þurfi að sækja þá alla til útlanda, fá féð erlendis frá. Það er allur sá blær á þeim umr., sem fara fram, bæði í blöðum af hendi stjórnarinnar og eins hér á hv. Alþ., og allur sá blær á úrlausnum hennar í atvinnuleysisvandamálunum, ef úrlausnir skyldi kalla, að það sé ekki hægt að vinna bug á atvinnuleysinu vegna peningaleysis. Það sé sem sagt um það tvennt að velja að þola atvinnuleysið eða taka erlend lán. Það sé aðeins um þetta tvennt að velja. Þetta vil ég ekki viðurkenna. Ég vil ekki viðurkenna það sjónarmið, að það séu til innlendir peningar til þess að greiða atvinnuleysisstyrki, til þess að borga mönnum fyrir að gera ekki neitt, en á hinn bóginn séu ekki til peningar til þess að borga kaup fyrir arðbær störf. Og ég segi í bróðerni við alla, sem hér eiga hlut að máli, að þennan hugsunarhátt verður að endurskoða. Þetta gengur ekki. Það verður hreinlega að endurskoða þennan hugsunarhátt og líta á þessi mál öll frá nýjum sjónarhóli, því að þessi hugsunarháttur spólar menn látlaust lengra og lengra niður í kelduna. Ég hef sagt það við annað tækifæri og ég vil segja það enn, að það, sem er höfuðatriðið í þessu, er, að við gerum okkur grein fyrir því, að þjóðin verður að fá tækifæri til þess að vinna sig út úr þeim vanda, sem í er komið, en ekki að menn loki sig inni með því að temja sér þann hugsunarhátt, að ekki sé hægt að notfæra sér íslenzkt vinnuafl til arðbærra verkefna vegna peningaleysis. Það væri eitthvað meira en lítið bogið við þetta allt saman, ef þessu væri í raun þannig varið. En ég veit vel, hvaða hugsunarháttur liggur hér á bak við, sem sé sá, sem innprentaður er á æðstu stöðum. Það má ekki láta meira peningamagn í umferð vegna þess, að það þyngir á gjaldeyrisverzluninni. En hvernig skyldi það verka á gjaldeyrisverzlunina við útlönd og gjaldeyrisjöfnuðinn, að fólk dragi fram lífið þúsundum saman á atvinnuleysisstyrkjum, sem það fær enga arðgæfa vinnu að láta í þjóðarbúið fyrir? Vilja menn ekki reyna að reikna það dæmi? Og ég segi enn, höfum við frekar peninga til þess að borga mönnum atvinnuleysisstyrki en að setja verk í gang til þess að menn geti unnið fyrir sér? En við skulum gera okkur alveg ljóst, að eins og við erum sett nú, er ekki hægt að fara eftir þessum hugsunarhætti, sem ég er að boða, nema með því að taka upp alveg nýja stjórnarstefnu. Það verður að taka upp nýja stefnu í lánamálum. Það verður að taka upp nýja stefnu í atvinnumálum, og það verður að taka upp nýja stefnu í fjárfestingarmálum, m.a. vegna þess að það er ekki hægt að reka þá lánapólitík, sem þarf að reka, nema með því að setja á bak við hana fjárfestingarstjórn og gjaldeyrisstjórn. Ef núv. hæstv. ríkisstj. heldur áfram að berja höfðinu við steininn og vill ekki hlusta á, að þetta þurfi að gera, þá bíður okkar áfram svipaður ferill og undanfarin ár, að íslenzkir atvinnuvegir hafa verið lamaðir með þessum stjórnaraðferðum í sjálfu góðærinu og ef eitthvað bjátar á, kemur bullandi atvinnuleysi, sem enginn ræður við nema breyta um stefnu. Út úr þessu er óhugsandi að komast nema með algerum nýjum hugsunarhætti og eftir nýjum leiðum. Það er talað mikið um það hér, að okkar vandi stafi allur af því, að afli hafi minnkað og verð fallið. Ég held, að það sé óhugsandi að koma nýrri og betri skipan á þessi mál, á meðan menn berja höfðinu við steininn og halda þessu fram, þeir, sem eiga að taka ákvarðanir og ráða stefnunni: Vegna þess að það er staðreynd, að við höfum lifað 10 mestu góðærisár, þegar meðaltöl eru tekin, sem íslenzka þjóðin hefur nokkurn tíma átt við að búa. Þetta er staðreynd. Og það er staðreynd, að þegar lakast hefur gengið á þessu tímabili, hafa verzlunarkjörin verið betri en nálega nokkru sinni fyrr. Meira að segja eftir það verðfall, sem kom á afurðirnar eftir kúfinn, voru verzlunarkjörin eins góð eins og við getum búizt við að hafa þau bezt að meðaltali. Og það hefur ekki brugðizt alveg nema ein síldarvertíð. En hér fyrir nokkrum árum, meðan ólík stjórnarstefna var framkvæmd, sem að sjálfsögðu mátti margt að finna, höfðum við hér hvert síldarleysisárið eftir annað og var þó nálega ekkert atvinnuleysi samanborið við það, sem nú er. Og kaupmáttur tímakaups var meiri fyrir 10 árum en hann er nú. Halda menn, að þetta sé bara allt saman tilviljun? Þetta er hreinlega vegna þess, að á þessum árum var fylgt öðru vísi stjórnarstefnu, sem betur hentaði við íslenzka staðhætti. Þessi feiknalegi vandi, sem við búum nú við, er að langmestu leyti heimatilbúinn og vegna þess, að hér hefur verið reynt að framkvæma úrelta stjórnarstefnu, sem annars staðar er hætt að nota. En sú stefna, sem hér hefur verið framkvæmd, hefur verið fólgin í því, eins og við vitum, fyrst og fremst að draga inn lánsfé, láta ekki vera of mikið af peningum í umferð. Það voru minnkuð afurðalánin, það var minnkað, sem Seðlabankinn lagði inn í þjóðarbúið fyrir atvinnuvegina til að starfa með. Það var farið að draga sparifjáreignina inn í Seðlabankann og draga þannig peningana úr umferð, þrengja að, og þetta átti að vera til þess að koma á jafnvægi í þjóðarbúskapnum og átti alveg vélrænt að hafa í för með sér, að allt yrði í lagi um ófyrirsjáanlega framtíð og raunar alla framtíð. Það hefur verið sagt og varað við því öll þessi ár, að einmitt þessi nýja lánapólitík verkaði eins og eitur á íslenzkt atvinnulíf. Á sjálfum góðu árunum fengu atvinnuvegirnir ekki notið sín fyrir skorti á rekstrarfé. Þegar bent var á, að það þyrfti að bæta úr í þessum efnum og breyta til um lánastefnuna, þá var alltaf svarað: Það eru ekki peningar til. En þessi lánastefna hefur lamað atvinnuvegina. Þetta duldist dálítið fyrir mönnum meðan síldarmoksturinn var sem allra mestur og meðan verðið á útflutningsvörunum var hærra en nokkru sinni hafði áður þekkzt, en undir eins og ástandið fór að verða líkara því, sem menn eiga venjulega við að búa, kom það í ljós, hvernig búið var að leika íslenzkt atvinnulíf og við það búum við núna. Jafnframt því að draga úr lánsfé var dregið úr kaupgetunni og átti að halda jafnvæginu með því, og látlaust mokað nýjum álögum á atvinnulífið og þar með enn minnkað umráðafé atvinnuveganna. Jafnframt var fylgt algerri stjórnleysisstefnu í atvinnu- og fjárfestingarmálum. Afleiðingin af öllu þessu varð sú, að mikið af því mikla fjármagni, sem hér barst að á þessum árum, fór í alls konar framkvæmdir, sem hefðu mátt bíða eða missa sig. Jafnvel var í þeim mörgum fólgin æðimikil sóun, en það, sem mestu máli skipti, lenti aftur fyrir, og það var talað með háðsyrðum um þær till., sem komu fram um að raða verkefnunum eftir nauðsyn þeirra í þjóðarbúinu. Allar slíkar aðvaranir og till. um breytta stefnu í þessu efni voru hafðar að háði og spotti og sagt, að þetta mundi allt koma af sjálfu sér. Hvað liggur svo fyrir? Hversu hagkvæm hefur fjárfestingin orðið á þessum árum? Hún hefur vægast sagt orðið ákaflega óhagkvæm eins og sést á því, að hér er komið stórfellt atvinnuleysi undir eins og dró úr síldarmokinu. Þess vegna er lífsnauðsyn, að það verði breytt um stefnu. Við getum ekki haldið áfram að taka endalaust erlend lán. Það getum við ekki. Við verðum að taka hér upp nýja stefnu í atvinnumálum, sem er byggð á forystu ríkisvaldsins og samstarfi ríkisvaldsins við atvinnugreinarnar og launþegasamtökin í landinu, breyta lánastefnunni og miða hana við þarfir atvinnulífsins og miða lánastefnuna einnig við útrýmingu atvinnuleysisins. Í stað stjórnleysisstefnunnar í atvinnu- og fjárfestingarmálum verður að koma þessi forysta, sem m.a. verður að vera byggð á því að taka fyrir hverja grein atvinnulífsins um sig og gera sér grein fyrir því, hvað þarf að gera til þess að hún njóti sín sem bezt og beita síðan ríkisvaldi, bankavaldi og einstaklingsframtaki og félagsframtaki í samvinnu til þess að koma því í framkvæmd. Ég nefni bara 2–3 dæmi. Ég nefni t.d. þau feiknaverkefni, sem fram undan eru til þess að endurbæta okkar frystiiðnað og gera honum mögulegt að afgreiða allan þann fisk í neytendaumbúðum, sem lífsnauðsynlegt er, að héðan komi á markaðinn. Ég nefni allsherjarendurskoðun á meðferð á fiski um borð í veiðiskipunum, sem þarf að fara fram, og sameiginleg átök allra aðila til þess að koma þar nýjum aðferðum á framfæri. Þetta gæti haft í för með sér gífurlega aukningu þjóðarteknanna, eins og færustu menn hafa sýnt fram á. Ég nefni fulla nýtingu iðnaðarfyrirtækjanna, sem standa mörg hver hálfnýtt, en mokað er inn í landið erlendum iðnaðarvarningi, sem hægt væri að framleiða í þessum fyrirtækjum. Og þannig væri nálega endalaust hægt að telja þau verkefni, sem krefjast úrlausnar og þyrfti að taka á samkv. þessari nýju stefnu. Ég held því hiklaust fram, að bankakerfið íslenzka gæti hjálpað stórkostlega til í þessu efni, ef tekin væri upp lánastefna eitthvað svipuð þeirri, sem rekin var áður en breytt var um. Í þann tíð lét Seðlabankinn inn í peningakerfið sem svaraði 67% af andvirði framleiðsluvaranna, útflutningsframleiðsluvaranna, í stað þess, að nú lætur hann aðeins 55%, og á þessum árum höfðu viðskiptabankarnir allt sitt sparifé í lánum til almennings og atvinnuveganna. En á síðari árum hefur Seðlabankinn verið látinn draga veltufé úr umferð í staðinn fyrir að leggja til veltufé inn í kerfið. Það er nánast eins og barnaleikur, þegar fullábyrgir menn eru að ræða þessi málefni með upphrópunum, eins og t.d. þeim, að peningar séu ekki til og öðru því um líku, því að allir, sem hafa komið nokkuð nálægt þessum málum, vita, að það er algert matsatriði, hversu mikið seðlabankarnir í hverju landi skuli leggja til af fjármagni. Það er metið hverju sinni, hversu mikið fjármagn er skynsamlegt að leggja til, og það er hægt að leggja algerlega að áhættulausu mun meira lánsfjármagn til inn í veltuna, ef höfð er örugg stjórn á fjárfestingunni og gjaldeyrismálunum. Og þarna liggur kjarnapunkturinn í öllum þessum málum. Ef menn ekki vilja hafa neina stjórn á fjárfestingar- og gjaldeyrismálunum umfram það, sem verið hefur, gjalda menn fyrir það með samdráttarstefnu, sem þýðir, eins og nú er komið á daginn, verulegt atvinnuleysi. Ég segi ykkur alveg satt, að hvernig sem reynt verður að velta þessum málum fyrir sér, mun það koma á daginn, að það er ekki hægt að komast sómasamlega inn á nýtt spor í þessum málum nema með því að taka upp þessa stefnu, sem ég hef bent hér á þráfaldlega á undanförnum árum og leyfi mér enn einu sinni að leggja áherzlu á, í tilefni af því, að þessi tvö frv. eru komin fram hér í dag frá stjórninni. Bæði þessi frv. fjalla í raun og veru um aukningu framkvæmda til þess að hjálpa til að vinna gegn atvinnuleysinu. En þau eru bæði byggð á því, að það verði ekki gert nema með því að taka lán erlendis. Ég beiti mér alls ekki á móti því, að þessi frv. verði samþ., því að ég tel, að það þurfi nokkurt erlent lánsfé að koma til. En ég held hinu fram, að þessi frv. nái skammt, þau séu eins og dropi í hafið samanborið við þær ráðstafanir, sem þarf að gera til þess að rífa okkur út úr vandanum, og til þess að full atvinna verði í landinu. Ég segi enn, það eru takmörk fyrir því, hvað við getum tekið mikið af erlendum lánum, og þess vegna verður að koma fjármagn til viðbótar, og það verður að koma með nýrri lánastefnu, en það er ekki hægt að taka upp þessa nýju lánastefnu, nema henni fylgi alveg ný stefna í atvinnumálum, til þess að stuðla að því, að fé, sem látið er í umferð, sé skynsamlega varið og þá fyrst og fremst þannig, að það komi aftur sem fyrst í fullum verðmætum. Ég viðurkenni alls ekki þann hugsunarhátt, sem komið hefur fram fyrr og síðar og m.a. í þeim málum, sem hér eru lögð fram í dag, að við höfum ekki ráð á því að greiða mönnum kaupgjald fyrir að vinna arðgæf störf, en höfum fremur ráð á hinu að greiða mönnum atvinnuleysisstyrki, sem þeir fá ekki tækifæri til að vinna fyrir. Ég mótmæli slíkum hugsunarhætti, og ég bið menn að endurskoða þetta allt og líta á frá algerlega nýjum sjónarhóli, áður en það er orðið of seint, og bið menn að halda ekki dauðahaldi í úreltar kennisetningar, því að það er engum manni skömm að því að endurskoða framkomu sína og breyta um, ef hann kemst að þeirri niðurstöðu, að annað sé hyggilegra en það, sem hann hefur áður gert.



Herra forseti. Ég hef óskað eftir hraðri afgreiðslu þessa máls og skal því ekki efna til umr. um það, þó að margt hefði verið í ræðu hv. 1. þm. Austf., sem fróðlegt hefði verið að gera að umtalsefni. En það er svipað með það, sem kom fram í ræðu hans eins og birtist í umr. við síðasta mál, sem var á dagskrá hér í dag, að þarna greinir okkur í grundvallaratriðum á um stefnuna, annars vegar ríkisstj. og stuðningsmenn hennar og hins vegar stjórnarandstöðuna, ekki aðeins í efnahagsmálum, heldur einnig í fjármálum og peningamálum, og sé ég ekki ástæðu til þess að fara að hefja hér umr. um það atriði. Það gefst tækifæri og tóm til þess síðar. Ég vildi aðeins láta í ljós algert samþykki mitt við yfirlýsingu hv. síðasta ræðumanns um notkun hins erlenda fjármagns. Ég hef lýst því yfir hvað eftir annað og tek undir það með honum, að þegar hagur okkar er slíkur, sem hann er nú, verður að gæta mikillar varúðar við töku erlendra lána og af þeim sökum megi ekki taka þau nema til framkvæmda, þar sem annaðhvort er um sköpun nýrra gjaldeyrisverðmæta að ræða beinlínis eða óbeinlínis á þann hátt, að við spörum gjaldeyri, sem við höfum áður þurft að eyða til viðkomandi þarfa. Þetta get ég fullkomlega tekið undir með honum. Ég vil svo aðeins að lokum segja það, að það er reginmisskilningur, að það sé skoðun ríkisstj., að ekkert sé hér hægt að gera nema taka erlend lán. Við teljum, að tvímælalaust eigi að nota allt það innlenda fjármagn, sem mögulegt er að nota. Og það er vissulega gert, en að því marki að þetta innlenda fjármagn sé ekki prentun seðla, sem ekkert verðgildi hafa að baki sér og aðeins verðbólgumyndandi peningaútgáfa. Við teljum, að forsenda þess, að við komumst upp úr þeirri lægð, sem við nú erum í, sé sú, að við byggjum upp traust efnahagskerfi, sem byggist á raunverulega styrkum efnahag og réttri stefnu í peningamálum og fjármálum og ef út af þeirri stefnu er brugðið, sé vonlaus fyrir okkur öll þessi uppbygging, sem við þurfum nú svo mikið á að halda. Það er með hliðsjón af þessu, sem við tölum um að taka erlend lán. Og ástæðan til þess, að við fáum erlend lán - það er rétt að leggja áherzlu á það - er fyrst og fremst sú, að það er skoðun erlendra aðila og alþjóðlegra fjármálastofnana og annarra, sem til þekkja hér á Íslandi, að við höfum í meginatriðum fylgt réttri efnahagsmálastefnu á undanförnum árum, stefnu, sem tvímælalaust hefur leitt til þess, að okkar atvinnuvegir hafa byggzt upp með meiri hraða en þeir nokkru sinni áður hafa gert, og þetta er orsök þess, að við getum fengið þessi lán. Ef við hyrfum frá þessari stefnu, er ég ósköp hræddur um, að það yrði ekki aðeins erfitt að starfrækja okkar þjóðarbúskap hér séð frá almennum sjónarhóli, heldur einnig mundi taka fyrir þá möguleika, sem við hefðum til þess að fá erlendar lánastofnanir til að veita okkur lán til þeirrar uppbyggingar, sem er brýn nauðsyn, að við getum ráðizt í hér til að tryggja næga og örugga atvinnu í landinu.



Herra forseti. Ég skal ekki endurtaka það, sem ég sagði áðan. Ég reyndi að vera þá eins stuttorður eins og ég gat að rifja upp það, sem ég hef sagt hér á Alþingi í 8 ár. Rifjaði það upp í örfáum orðum. Það er náttúrlega ávinningur að heyra það nú viðurkennt úr herbúðum ríkisstj., að við höfum stefnu. Ég tel það raunar mikinn ávinning. Allt fram á þennan dag hefur ríkisstj. rætt þessi mál af slíkum hroka, að það hefur verið sagt, að við hefðum enga stefnu og hefðum ekkert til málanna að leggja. Það væri raunar aðeins ein stefna til og hún væri þessi, sem ríkisstj. hefur fylgt. Sem sé, hin leiðin, sem ég kallaði hér í gamni okkar stefnu, væri alls ekki til. Á þessu hefur þjóðin verið fóðruð í 8 ár. Það er skemmtilegt og það er kannske fyrsta skrefið, að þeir eru nú farnir að viðurkenna, að stjórnarandstaðan hafi aðra stefnu að bjóða. Það er þá eftir allt saman eitthvað annað til en þetta, sem hæstv. ríkisstj. hefur gert. En ætli það komi til af góðu, að þeir hafa nú sveigt þetta undan? Ég held ekki. Þeir eru á hinn bóginn að byrja að bogna undan staðreyndunum. Þeir eru að byrja að bogna undan þeim staðreyndum, sem nú eru komnar fram og eru þannig, að það er ekki hægt að leyna því, hvernig ástatt er. Fjöldinn allur af fólki sér auðvitað núna, að það er eitthvað bogið við þetta, hvernig komið er. Það þýðir ekkert að bjóða mönnum upp á það lengur, að þetta sé allt vegna þess, að síldveiðar hafa brugðizt í tvö ár eða verðlag á afurðum farið niður úr því, sem það var hæst o.s.frv. Þetta þýðir ekki lengur, svo að þetta er byrjun á undanhaldinu og það er út af fyrir sig gott. En auðvitað var það eðlileg krafa til þeirra öll þessi ár, að þeir ræddu þetta af fullri skynsemi og viðurkenndu, að þarna var um tvær stefnur að ræða. Kjarninn í þeirri stefnu, sem hæstv. ráðh. og hæstv. ríkisstj. hefur fylgt, kom í raun og veru fram að sumu leyti í þeim fáu orðum, sem ráðh. sagði. Hann sagði þá setningu, að þeir vildu setja til að vinna gegn atvinnuleysinu allt það fjármagn, sem hægt væri að nota, allt það innlent fjármagn, sem hægt væri að nota. Og þá mundi ég vilja, fyrst þetta er svona einfalt, spyrja hæstv. ráðh., hvað er mikið af peningum til? Hvað er mikið af peningum til á Íslandi? Hann vildi kannske svara því. Í hugum þeirra, sem hugsa svona, ætti að vera ákaflega einfalt svar við þessu, því það kemur sem sagt í ljós, að þeir miða við það, hvað mikið er af peningum til, og hafa sennilega alltaf gert í þessi 8 ár. Og ráðh., sem stýrir fjár- og efnahagsmálum, hlýtur þá að vita það nálega hvern dag, hve mikið er til af peningum. Og hvað er þá mikið af peningum til á Íslandi í dag? Vill ekki hæstv. ráðh. svara þessari spurningu, fyrst þetta er leiðarstjarnan, sem miðað er við?