Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Borist hefur bréf frá 3. þm. Norðvest., Ásmundi Einari Daðasyni, um að hann geti ekki sinnt þingmennsku á næstunni. Í dag tekur því sæti á Alþingi 1. varamaður á lista Framsóknarflokksins í kjördæminu, Sigurður Páll Jónsson. Kjörbréf Sigurðar hefur þegar verið rannsakað og samþykkt en hann hefur ekki tekið sæti áður á Alþingi og ber því að undirskrifa drengskaparheit að stjórnarskránni.

Sigurður Páll Jónsson hefur undirskrifað drengskaparheit að stjórnarskránni og er boðinn velkominn til starfa á Alþingi.

Til svara eru heilbrigðisráðherra, mennta- og menningarmálaráðherra, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og umhverfis- og auðlindaráðherra og iðnaðar- og viðskiptaráðherra.

Virðulegi forseti. Á undanförnum árum og áratugum, held ég að megi segja, hefur verið bent á að ein skynsamlegasta fjárfesting sem hægt er að ráðast í fyrir þetta samfélag, og aðrar þjóðir hafa komist að sömu niðurstöðu og framkvæmt pólitíska stefnu í þeim anda, sé að setja pening í samkeppnissjóði, í t.d. Tækniþróunarsjóð, rannsóknasjóði, Kvikmyndasjóð. Þetta eru sjóðir sem byggja á því að fólk kemur líka með fjármagn annars staðar frá og reynslan til dæmis af Tækniþróunarsjóði er sú að það tekur fyrirtæki frekar skamman tíma að borga til baka framlag ríkisins í gegnum skatta og gjöld og þá jafnvel margfalt. Öll þessi umræða innan tækni- og hugverkageirans og líka skapandi greina, tónlistar, hönnunar og myndlistar, og í raun og veru einnig innan ferðamennskunnar, öll umræðan, þessi greining á sóknarfærum leiddi til þess að blásið var til fjárfestingaráætlunar á síðasta kjörtímabili. Hún var vissulega margþætt en þetta er sá hluti hennar sem ég tel mikilvægast að verja. Það er fjárfestingin í nýsköpun, tækni og þróun á þeim grunni að þetta er viðurkennd leið til að skapa fjölbreytt atvinnulíf, skapa tekjur fyrir ríkissjóð í náinni framtíð. Nú bregður svo við að búið er að slá af alla þessa, ég held ég leyfi mér að segja alla þessa, aukningu, nánast alla. Hún skipti miklu máli. Mig langar að spyrja hæstv. iðnaðarráðherra sem fer að flestu leyti með þennan málaflokk: Er þetta stefnubreyting sem henni hugnast?

Herra forseti. Ég get sannarlega tekið undir með hv. fyrirspyrjanda: Tækniþróunarsjóður, þ.e. sá sjóður sem hv. þingmaður nefndi og er á mínu málasviði, er sannarlega mikilvægur. Hann hefur sannað gildi sitt og hefur gagnast fyrirtækjum á mikilvægum tímapunkti í þeirra þróunarstarfi. Það er einmitt þess vegna sem honum hefur verið hlíft við niðurskurði í hinni svokölluðu fjárfestingaráætlun sem hv. þingmaður átti ríkan hlut í að koma á laggirnar á síðasta kjörtímabili. Þar var, eins og þingmenn vita, miklum fjármunum útdeilt til margra afbragðsgóðra verkefna. Ég vildi óska þess að ég gæti staðið hér og sagt: Já, þetta er fínt, þetta eru allt mjög fín verkefni, við skulum halda þessu öllu áfram. Það er bara ekki þannig vegna þess að mikilvæga þáttinn vantaði í þessa fjárfestingaráætlun. Það vantaði fjármögnunina og þess vegna þurftum við að koma hér, með það markmið að leiðarljósi að ná hallalausum fjárlögum, með ýmsar erfiðar ákvarðanir. Ég vil benda hv. þingmanni á að einmitt vegna þess hversu vel Tækniþróunarsjóður hefur staðið sig og hversu mikilvægur hann hefur verið í þróun og í vexti - vegna þess þáttar sem hann hefur átt í vexti fyrirtækja á sviði nýsköpunar - var hann ekki skorinn niður til fulls í fjárfestingaráætluninni. Ég vil benda á að ef miðað er við árið 2012 er þar aukning á milli ára 2012 og 2014. Ég leyfi mér að taka 2013 út fyrir sviga vegna þess að fjárfestingaráætlunin var ekkert annað en 

Virðulegur forseti. Þar kom það í lokin, útbólgið kosningaloforð. Mér finnst mjög mikilvægt að við reynum að ræða þetta á skynsamlegum nótum. Fjárfestingaráætlunin snerist um að fara leið sem mjög margar aðrar þjóðir í mjög svipuðum vanda og við höfum verið að glíma við hafa farið. Írar, Svíar og Finnar fjárfesta í tækni- og hugverkaiðnaði, skapandi greinum. Þarna er mikil og góð framleiðni starfa, þarna eru fjölbreytt störf, þarna eru góð laun og þarna skapast oft tekjur fljótt vegna þess að heimurinn er í raun og veru allur markaðssvæði. Ef CCP býr til nýjan tölvuleik er heimurinn markaðssvæði og það í rauninni ekkert bundið neinum náttúrulegum framleiðslutakmörkunum. Við erum að tala um þetta. Að segja að það sé ekki fjármagnað - menn lögðu lykkja á leið sína hér til að fjármagna þetta, m.a. með hluta af arðgreiðslum úr bankakerfinu. Það var talað um það. En hvað er í rauninni fjármagnað? Það á að fara í verkefni á sviði þjóðmenningar í stað þess að fara í uppbyggingu í græna hagkerfinu. Er það fjármagnað eitthvað sérstaklega? 
            

Virðulegur forseti. Hv. þingmaður nefnir nokkrar þjóðir sem farið hafa þessa leið og við eigum að miða okkur við það. Ég vil benda hv. þingmanni á að allar þessar þjóðir hafa það að markmiði að stefna að hallalausum fjárlögum. Það þarf að ná því fyrst áður en við getum farið að auka fjármagn til ýmissa góðra verkefna. Við erum með verkefni úti um allt sem við vildum leggja rækt við. En ég vil ítreka að einmitt vegna þess - ég hef farið og heimsótt sprotafyrirtæki, gert mikið af því frá því að ég tók við mínu núverandi embætti, og hef rætt við forsvarsmenn þessara fyrirtækja og innt þá eftir því hvað virkar og hvað ekki. Það er nákvæmlega það að það virkar, Tækniþróunarsjóður, skattaívilnanir fyrir rannsóknir og þróun. Ég vek athygli á því að þær eru óbreyttar milli ára. - Þær eru víst óbreyttar milli ára, 20% hlutfallið er óbreytt á árinu 

Herra forseti. Ríkisstjórnin hefur nú boðað aðgerðir til skuldaniðurfellingar fyrir heimili með verðtryggð húsnæðislán í nafni réttlætis og sanngirni. Þó munu margir hópar ekki fá leiðréttingu á þeim búsifjum sem þeir hafa orðið fyrir. Má þar nefna leigjendur og fólk sem missti atvinnu. Að þessu sinni vil ég ræða málefni þeirra sem eru með námslán. Í þingsályktunartillögu hæstv. forsætisráðherra um skuldamál segir að um almennar aðgerðir verði að ræða með áherslu á jafnræði. Það sem stingur augljóslega í augu er að þar eru bara sum verðtryggð lán undir. Verðtryggð námslán falla ekki undir aðgerðirnar. Það er þó ljóst að verðbólgan eftir hrun mun valda því að margt fólk, t.d. innan heilbrigðis- og menntakerfis, mun vegna hárrar verðbólgu greiða af námslánum sínum eftir að það verður komið á ellilífeyrisaldur og jafnvel út ævina. Það er tómt mál að tala um réttlæti þegar þetta blasir við, þ.e. að niðurfæra eigi sum verðtryggð lán en ekki önnur. Það er ójafnræði. Í svari hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra við munnlegri fyrirspurn minni síðasta sumar um niðurfærslu námslána kom fram að hann mundi fela stjórn lánasjóðsins að fara yfir málið í framhaldi af vinnu sérfræðinganefndarinnar. Mig langar því að spyrja hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra hvort hann hafi ekki nú þegar falið stjórn Lánasjóðs íslenskra námsmanna það verkefni að finna leið til að færa niður höfuðstól verðtryggðra námslána.

Virðulegi forseti. Það er alveg hárrétt sem fram kom í fyrirspurn hv. þingmanns að ekki falla öll verðtryggð lán undir þá aðgerð sem kynnt hefur verið af hálfu ríkisstjórnarflokkanna um niðurfærslu verðtryggðra húsnæðislána. Í þeim tillögum var því ekki gert ráð fyrir því að námslán, sem eru verðtryggð, verði færð niður til að mæta verðbólguþróuninni. Í þeirri umræðu er rétt að hafa það hugfast að námslánin eru í raun og veru niðurgreidd eða í þeim er falinn styrkur með beinum hætti upp á 31%. Ég bað um að fá upplýsingar frá lánasjóðnum um það hversu stór hluti námslána væri styrkur. Svarið sem ég fékk er að að meðaltali hjá meðalnámsmanni eru 31% af láninu styrkur. Það er líka rétt að hafa það í huga að þegar kemur að endurgreiðslu námslána þá er innbyggður í þá endurgreiðslu sveigjanleiki sem tengist launum. Er þetta því nokkuð ólíkt t.d. þeim lánum sem um er að ræða sem snúa að íbúðahúsnæði. Ég mun væntanlega eiga fund með formanni stjórnar lánasjóðsins í næstu viku. Ég mun ræða stöðuna við hann en ég ætla að leyfa mér að segja að ég tel að það hefði þurft að taka ákvörðun um það á þeim vettvangi þar sem ákvörðunin um niðurfærsluna á íbúðalánunum var tekin, þ.e. hina almennu aðgerð. Þar sem ekki var tekin ákvörðun um það þar þá sé ég varla að lánasjóðurinn verði fær um það einn og sér að taka námslánin eða fella niður verðbætur á námslánunum að einhverjum hluta. Ég held að sjóðurinn sé ekki fær um að gera það. En ég mun að sjálfsögðu ræða þetta við stjórnarformann og stjórn LÍN eins og ég hef sagt, en ég vara við einhverri bjartsýni um að það þýði að lánasjóðurinn einn og sér geti fært niður lánin.

Virðulegur forseti. Svar ráðherra veldur mér ákveðnum vonbrigðum og ég vil benda honum á að þegar Sjálfstæðisflokkurinn myndaði ríkisstjórn með Framsóknarflokki árið 1991 voru settir vextir á námslán. Áður hafði verið litið svo á að vextirnir af lánunum til samfélagsins væru ágóðinn af aukinni menntun, ágóði af veitingu námslána. Varðandi það að fólk greiði hlutfall af launum sínum í námslán þá er það hárrétt en ég bendi á að þegar fólk verður komið á ellilífeyrisaldur með mun skertari tekjur en það hefur þegar það er starfandi á vinnumarkaði þá verður það áfram að greiða af þessum lánum. Ég skil ekki heldur hvar sú ákvörðun var tekin að ekki ættu öll verðtryggð lán að falla undir þetta, sérstaklega í ljósi þess að hæstv. ráðherra taldi í sumar eðlilegt að það yrði skoðað eftir að tillögur sérfræðingahópsins lægju fyrir. Mér finnst hann tvísaga í þessu máli 

Virðulegi forseti. Hvað varðar vextina er það alveg rétt að þeir voru settir á á sínum tíma m.a. til að tryggja það að lánasjóðurinn stæði undir sér og að með honum væri hægt að tryggja sem best jafnrétti til náms. Það er alveg rétt að menn munu þurfa að halda áfram af borga af námslánum sínum rétt eins og öðrum lánum sem ekki falla niður á ákveðnu aldursskeiði. Það er ekkert öðruvísi með þessi lán en önnur hvað varðar lánasjóðinn, ef hann fellir niður verðbætur og það lendir á honum sjálfum þá mun það draga úr möguleikum hans til að sinna hlutverki sínu gagnvart þeim sem eiga eftir að fá lán úr þeim sjóði. Ég vona að það hafi ekki valdið misskilningi en ég vil þá bara leiðrétta það. Það hefði auðvitað þurft þá, augljóslega - og ég er alveg klár á því að þeir sem unnu vinnuna varðandi niðurfærslu lánanna skoðuðu alla þætti málsins, um hvaða lán væri að ræða o.s.frv. Niðurstaðan var sú að hún yrði bundin við húsnæðislán, lán sem hefðu húsnæði að veði og væru verðtryggð. Það er heildaraðgerðin. 

Virðulegi forseti. Mig langar aðeins að skoða málið í framhaldi af umræðu sem var í gær í þinginu um breytingu á lögum um velferð dýra, þar sem verið er að lágmarka eftirlit eins og kostur er. Það virðist vera einhver mantra núverandi ríkisstjórnar að eftirlit eigi helst að vera lítið, og talað um iðnað í því sambandi. En mig langar að gera uppsagnir starfsmanna að umtalsefni. Gert hafði verið ráð fyrir því að sex starfsmenn, held ég, að minnsta kosti mundu sinna þessu starfi víðs vegar um landið. Í morgun kom fram hjá fjárlaganefnd að talið var að ráðningarsambandi hefði verið komið á þótt ekki væri búið að skrifa undir ráðningarsamninga. Nú er mér kunnugt um að fólk hafi sagt upp störfum, flutt sig til og jafnvel keypt sér húsnæði, fólk sem ætlaði að sinna þessum störfum, og stendur nú frammi fyrir því að það er væntanlega atvinnulaust, búið að ganga út frá því að þetta væri eitthvað sem væri að taka við. Síðan kemur fram að einungis sé um tímabundna frestun að ræða en ekki sé alfarið búið að slá þetta út af borðinu. Því langar mig að spyrja hæstv. ráðherra: Er um einhvern kostnað að ræða varðandi þessar ráðstafanir sem ríkisstjórnin er að gera? Er frestunin tímabundin eða er þessi aðgerð alfarið slegin af?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Þetta mál er býsna flókið. Þegar frumvarpið var hér fyrir þinginu í fyrra var það markmið þáverandi ríkisstjórnar að gildistakan yrði 1. júní eða 1. júlí á þessu ári. Sá sem hér stendur benti ásamt fleirum á að það yrði erfitt, það þyrfti að semja ansi margar reglugerðir og svo væri einn hængur á í þessu máli, þ.e. að ná þyrfti samkomulagi við sveitarfélögin um þann kostnað sem flyst frá sveitarfélögum til ríkisins og ekki veitti af hálfu ári til viðbótar í það. Því miður er sú staða enn uppi að sá samningur er ekki kominn á milli ríkis og sveitarfélaga um flutning þessara peninga og ágreiningur er um fjárhæðirnar. Svokölluð Jónsmessunefnd, sem er samstarfsnefnd ríkis og sveitarfélaga, hefur fjallað um málið en hefur ekki náð niðurstöðu. Það er líka rétt, sem kemur fram hjá hv. þingmanni, að Matvælastofnun, sem á að fara með málaflokkinn eftir að gildistakan er um garð gengin, undirbjó sig með því að auglýsa störf til umsóknar, sex störf, og hefur fólk til viðræðu. Í raun og veru er búið að velja þá sex einstaklinga sem áttu að hefja störf 1. janúar. Ráðuneytið óskaði eftir því við Matvælastofnun að ekki yrði gengið frá ráðningu fyrr en búið væri að tryggja fjármögnun sem þó hefur verið stefnt að og er enn stefnt að. Ég mun eiga fund með forsvarsmönnum sveitarfélaganna á morgun. Ef það gengur ekki erum við í mjög erfiðri stöðu. Við þurfum að velta fyrir okkur hvaða leiðir við höfum þá til lausnar þessu máli. Ein leiðin er sú að auka útgjöld ríkisins og halda áfram samningaviðræðum við sveitarfélögin eitthvað fram í tímann. Við þekkjum að það hefur því miður á ýmsum öðrum sviðum ekki verið líkleg leið til að ná góðum árangri. Það er bagalegt að einstaklingar skuli lenda þarna á milli og ég harma það. Að sjálfsögðu verður reynt að taka tillit til þess líka. Verið er að skoða hvernig hægt er að leysa þetta mál en það er ekki eins einfalt og það hljómar.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svarið. Ég tel mig skilja hann sem svo að ekki sé búið að slá þetta út af borðinu, þ.e. ef hann er að fara að eiga hér viðræður við, ef ég heyrði rétt, sveitarfélögin á morgun um þessi mál. Ef komið er á ráðningarsamband, burt séð frá því að ekki sé búið að skrifa undir, hlýtur ríkið að geta búist við einhverjum kostnaði, jafnvel málsókn eða einhverju slíku, átt það á hættu. Ef ég hef tekið rétt eftir hafa sex mánuðir til viðbótar ekki dugað til til þess að ná samningum við sveitarfélögin. Ég spyr: Hver er ágreiningurinn? Hversu mikill er hann, um þessar fjárhæðir? Það er athyglisvert að menn nái ekki saman. Fella sveitarfélögin þetta þá niður í fjárhagsáætlunum sínum ef ekki næst einhver samræða um þetta? Er það sem sagt rétt að ekki sé búið að slá þetta út af borðinu?

Virðulegi forseti. Eftir því sem ég best veit er ekki komin á formleg ráðning, enda hefur ekki verið skrifað undir neina ráðningarsamninga. Eins og ég lýsti áðan er áfram unnið að því að reyna að ná niðurstöðu í þessu máli, hann er farinn að styttast verulega tíminn. Ágreiningurinn snýst um það að samkvæmt frumvarpinu var áætlað að kostnaður sveitarfélaganna yrði 90 milljónir sem sveitarfélögin ættu að greiða ríkinu af því að nú er aldrei þessu vant verið að færa verkefni frá sveitarfélögum til ríkis, það er dálítið óvanalegt. Mat sveitarfélaganna er að kostnaðurinn sé 27 milljónir, sem þau eru tilbúin að greiða, þannig að menn virðast vera að rífast þarna um rúmar 60 milljónir. Inn í það blandast reyndar fleiri þættir, kostnaðarmat á öðrum þáttum frumvarpsins. Nú skal ég ekkert segja um það hvernig það endar en á næstu dögum verðum við augljóslega að bregðast við því, áður en þingi lýkur hér, hvernig þessu máli lyktar endanlega fyrir áramót.

Virðulegi forseti. Við Íslendingar höfum búið við kvótastýrða mjólkurframleiðslu í mjög langan tíma. Það á sér upphaf fyrir löngu síðan, þ.e. vegna offramleiðslu og nauðsyn þess að takast á við fyrirsjáanlegt afkomuhrun kúabænda. Það var þá. Síðan hafa liðið nokkrir áratugir og margt hefur breyst á þeim tíma. Við höfum til dæmis horfið frá kvótastýringu í sauðfjárbúskap sem var innleidd á svipuðum tíma. Reyndar er það þannig núna að mjólkurframleiðslan er eina kvótastýrða búgreinin á Íslandi. Framsal á mjólkurkvóta var síðan leyft og er óhætt að segja að stórkostleg breyting hafi orðið. Ég ætla að meðalkúabúið hafi farið úr 50–60 þúsund lítra framleiðslu í um 200 þúsund að meðaltali í dag. Núna hefur Mjólkursamsalan keypt alla mjólk fyrir árið 2013 og komið með yfirlýsingu um að hún vilji kaupa alla framleiðslu fyrir árið 2014. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra: Er ekki kominn tími til að ganga hraustlega til verks og afnema þetta kvótakerfi? Er einhver ástæða fyrir því að við erum með kvótakerfi í mjólkurbúskap? Ég vil biðja hæstv. ráðherra að svara þessari spurningu játandi.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni áhugaverða fyrirspurn. Hún varpar einmitt ljósi á þá skemmtilegu þróun sem hefur orðið í mjólkurframleiðslunni á Íslandi eða reyndar í landbúnaðinum í heild sinni. Þar eru ýmis sóknarfæri sem felast meðal annars í breytingum á neyslumynstri þjóðarinnar, fyrst varð veruleg aukning á próteinneyslu sem hefur aukið skyrneyslu og svo á síðustu árum hefur orðið þróun í aukningu á fituneyslu sem síðan á haustdögum hefur sprengt utan af sér allar spár og er með yfir 20% aukningu milli ára, frá september til september, október til október, nóvember til nóvember, sem hefur orðið til þess, eins og kom fram hjá hv. þingmanni, að bændur geta í raun og veru framleitt allt sem þeir vilja og kvótinn virkar ekki lengur sem aðhaldsaðgerð til að stemma stigu við framleiðslu á innanlandsmarkaði eins og hann var hugsaður. Það er margt sem bendir til þess að kvótakerfið í sjálfu sér, vegna þess að það er auðvitað kerfi til að halda aftur af framleiðslu, verki hemjandi á þann framleiðsluaukningarhvata sem þyrfti að vera, þ.e. að menn framleiði ekki nóg. Þess vegna hef ég rætt það við meðal annars Bændasamtökin og Landssamband kúabænda í haust að í anda stjórnarsáttmálans, þar sem við ætlum að hefja sókn í matvælaframleiðslu, verulega aukinni matvælaframleiðslu innan lands, bæði á innanlandsmarkaði en einnig til útflutnings, verðum við að sjálfsögðu að taka upp búvörusamningana sem hafa verið endurnýjaðir að mestu óbreyttir frá 2004 og 2005 og í þeirri endurskoðun hlýtur að koma til greina að velta fyrir sér hvort kvótakerfið eins og það er nú eigi rétt á sér til framtíðar.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir skilmerkilegt svar. Það kom fram í máli hans, sem er augljóst, að allar þær forsendur sem lágu til grundvallar því að farið væri út í kvótastýringuna á sínum tíma eru farnar, hæstv. ráðherra fór mjög vel yfir það. Ég er sammála honum um að það eru tækifæri í matvælaframleiðslu á Íslandi, jafnt í landbúnaði sem annars staðar. En ég sé engin málefnaleg rök fyrir því að vera með kvótastýringu í þessu. Ég hvet því hæstv. ráðherra til að ganga rösklega til verks, sem hæstv. ráðherra gerir nú oft, því að ekkert er unnið með því að hafa eitthvert kerfi sem hefur engan tilgang. Hæstv. ráðherra færði mjög góð rök fyrir því að engin ástæða er til að halda þessari kvótastýringu áfram.

Virðulegi forseti. Ég get tekið undir það að við núverandi aðstæður er nokkuð augljóst að engin rök eru fyrir því að við þurfum á kvótastýringu að halda sem hamlar framleiðslu. Við þurfum að horfa til lengri tíma, átta okkur á því í hvaða kerfi við viljum halda áfram með landbúnaðinn okkar. Það hyggjumst við gera með því að setjast yfir það núna eftir áramótin; setja á laggirnar slíka starfshópa og hefja undirbúning að endurskoðun búvörusamninga. Þeir renna þó ekki út fyrr en 2016 og 2017, ef ég man rétt, en má vel hugsa sér að þeir verði teknir upp fyrr ef menn verða ásáttir um nýtt fyrirkomulag sem hentar betur nútímanum og þeim kröfum sem við hljótum að gera til innlendrar matvælaframleiðslu.

Hæstv. forseti. Við höfum til umræðu í þinginu fjáraukalög fyrir árið 2013 sem er uppgjör á því ári sem er að líða. Við nánari skoðun á því frumvarpi hefur komið í ljós að það er svolítið tilviljanakennt hvaða þættir hafa skilað sér inn í fjáraukalögin, þ.e. af þeim samþykktum sem voru gerðar af fyrri ríkisstjórn og fyrrverandi ráðherrum. Mig langar einmitt að spyrja um tvö atriði þarna. Það er mjög jákvætt að menn komi hér inn með t.d. átakið gegn kynferðislegu ofbeldi gegn börnum, jafnlaunaátakið og ýmislegt fleira en tvö atriði vantar algerlega. Annars vegar var gerð samþykkt strax í janúar þegar fyrir lá að það yrði gríðarlegt álag á Landspítalanum vegna sýkinga og inflúensufaraldurs, en þá samþykkti ríkisstjórnin að gefa þau skilaboð til Landspítalans að hann mætti bæta við, opna deildir og bregðast við með viðunandi hætti og við mundum standa við fjárveitingar á bak við það. Það kom í ljós að þetta var kostnaður upp á 125 millj. kr. og var sá liður samþykktur en hann skilar sér ekki í fjáraukalögin. Það þýðir að óbreyttu að Landspítalinn verður þá að skera niður sem því nemur til að bæta sér það upp. Hinn liðurinn var húsaleiga heilbrigðisstofnana og er þannig til kominn að Fasteignir ríkisins fá ákveðinn hluta, það fer út og inn peningur til heilbrigðisstofnananna og rennur til viðhalds fasteigna. Þar hafði verið skorið niður í hruninu um 30%, til fasteigna. Nú brá svo við að leigan á heilbrigðisstofnanirnar var hækkuð og nam hækkunin 139 millj. kr. en það gleymdist að gera ráð fyrir að viðkomandi heilbrigðisstofnanir fengju tekjur á móti þeim útgjöldum. Að óbreyttu mun þetta þýða niðurskurð á sumum stofnunum allt upp í 20 millj. kr. sem þær verða þá að fara með sem halla yfir áramótin og bregðast við með frekari niðurskurði. Ég treysti á að hæstv. ráðherra muni lagfæra þetta og spyr hann að því hvort ég geti ekki treyst á 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Það er alveg rétt að fjáraukinn er að mörgu leyti uppgjör á árinu, fjárskuldbindingum og ákvörðunum sem stofnanir taka o.s.frv. Um fjáraukann og heimildir til að taka inn í hann gildir ákveðið regluverk. Þau tvö dæmi sem hv. þingmaður nefndi eru tvö af ærið mörgum skemmtilegum viðfangsefnum sem ég hlaut í arf við að reyna að fullnusta með einhverjum hætti innan heilbrigðismálanna. Fyrra dæmið sem var nefnt var, sem eru álagsgreiðslurnar frá flensufaraldrinum í janúar og febrúar, gefur okkur tilefni til að ræða hvernig við ætlum stofnunum að taka á slíkum útgjöldum þegar þau koma upp. Það er rétt að fyrir liggja samþykktir fyrri ríkisstjórnar varðandi það mál. Ég segi það sama varðandi húsaleiguna, þar liggur fyrir samkomulag milli fjármálaráðuneytisins og velferðarráðuneytisins frá því í apríl. Raunar er stofn af þessu frá árinu 2008 en á árinu 2010 var samkomulag milli fjármálaráðuneytisins og velferðarráðuneytisins um að þetta uppgjör færi fram á árinu 2011, 2012, 2013 og svo yrði enginn afsláttur á árinu 2014. Þetta er allt óafgreitt. Það væri mjög æskilegt að geta tekið þessi eldri mál inn og afgreitt þau, annaðhvort í fjáraukanum eða þá, eins og segir í póstum frá fjármálaráðuneytinu, í meðferð fjárlaganna. Ég játa það fyrir hv. þingmanni hér í heyranda hljóði að ég er mjög bjartsýnn á að það verði brugðist við af hálfu fjárlaganefndar Alþingis miðað við orð forsvarsmanna nefndarinnar í fjölmiðlum síðustu daga, sem ég vænti að hv. þingmaður hafi sömuleiðis orðið var við.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hæstv. heilbrigðisráðherra fyrir svörin. Varðandi það síðasta þá hafa einmitt verið gefin fyrirheit í fjölmiðlum síðasta sólarhringinn um að bætt verði við 3–4 milljörðum til Landspítalans og ég get sagt það fyrir fram að ég styð eindregið auknar fjárveitingar þangað en ég á svo eftir að sjá hvar teknanna er aflað. Það er önnur umræða. Varðandi þessi tvö mál var það einmitt þannig að vegna mikils niðurskurðar, og þótt við værum hætt við niðurskurðinn, bitnaði það mjög illa á Landspítalanum að geta ekki brugðist við með því að opna deildir og annað. Þess vegna var ákveðið að leyfa þeim að gera það og þeim tryggt fjármagn. Það er mjög mikilvægt þegar svona mál koma upp hjá hverri ríkisstjórn, hvort sem það er fjárskaði á Norðausturlandi eða vegna eldgosa eða annars, að möguleiki sé á því að bregðast við og hægt að treysta að því verði fylgt eftir með fjárveitingu. Þetta hefur á engan hátt verið misnotað enda held ég að fyrri ríkisstjórn hafi ekki notað nema innan við helming af óráðstöfuðum fjárveitingum og langt innan við helming áður en hún yfirgaf stólinn. Það er því svigrúm til að gera þetta af þeim fjárveitingum en það er þá vegna einhverra annarra hluta ef menn taka ekki 

Virðulegi forseti. Já, það er spurningin um svigrúmið. Við erum náttúrlega með þá stöðu uppi t.d. á Landspítalanum að áætlaður halli þar á árinu 2013 er einhvers staðar á bilinu 1.300–1.500 millj. kr. Það er af nægu að taka þegar við glímum við að koma þessu saman. Ég vil undirstrika þann vilja minn að koma til móts við þær stærðir sem þarna er um að ræða. Ég bendi á það samkomulag sem hefur gilt milli fjármálaráðuneytisins og velferðarráðuneytisins um húsaleiguna og frestun á henni. Í mínum huga er ekki nema um tvennt að ræða. Annaðhvort verður leigan innheimt á árinu 2013 með fjárframlögum eða henni verður frestað til ársins 2014. Þannig skil ég það samkomulag sem gert var og hefur staðið allt frá árinu 2010 og það ber að virða.

Herra forseti. Ég er þakklátur fyrir að fá hér tækifæri til að ræða aðeins ástandið á Ríkisútvarpinu, ekki síst það sem snýr að starfsmönnum þess. Það mætti margt segja um rekstur Ríkisútvarpsins frá því að því var breytt í opinbert hlutafélag. Það virðist gleymast, að minnsta kosti í máli útvarpsstjóra þegar hann ónotast út í allar ríkisstjórnir fyrr og síðar, að svo var komið á vordögum 2009 að endurfjármagna varð Ríkisútvarpið eftir rekstur þess í formi hlutafélags í þrjú ár eða svo og leggja því til á sjötta hundrað milljónir króna. Það létu menn sig hafa á botni kreppunnar vorið 2009. Síðan voru að sjálfsögðu bundnar vonir við að þegar rofa færi til í efnahagsmálunum yrði hægt að gera betur við Ríkisútvarpið og að þrengingum þess mundi linna. Það var meðal annars gert með nýjum lögum og með áætlun um að Ríkisútvarpið fengi svo að njóta allra markaðra tekna sinna og þær yrðu hækkaðar þó að nokkrar takmarkanir á auglýsingatekjum kæmu á móti. Ný ríkisstjórn virðist hafa mótað allt aðra stefnu í málefnum Ríkisútvarpsins. Í fyrsta lagi var að sjálfsögðu forgangsverkefni hjá hæstv. ráðherra að koma sínum mönnum að þar í stjórn með gamla laginu, skipa hér pólitískt á Alþingi, og nú er allt annað uppi varðandi fjárveitingar til stofnunarinnar. Ríkisútvarpið metur það svo að vegna þess sem við því blasi í fjárlagafrumvarpinu og áherslum ríkisstjórnarinnar inn í framtíðina dugi ekkert annað en stórfelldar uppsagnir, 60 manns á að segja upp og þegar hafa 39 fengið reisupassann. Það sem vekur sérstaka athygli er bæði hvernig að þessu er staðið og hvar borið er niður. Búið er að segja upp helmingi fastráðinna starfsmanna Rásar 1. Hæstv. ráðherra hefur sagt að sérstaklega eigi að standa vörð um sérstöðu Ríkisútvarpsins og hið sérstaka hlutverk þess, væntanlega þá líka menningarhlutverk. Er það gert með því að ráðast sérstaklega á Rás 1 þar sem tónlistardeildin hefur nánast verið þurrkuð út þannig að Evrópska útvarpssambandið, Blindrafélagið og fleiri hafa mótmælt sérstaklega? Hvernig að þessu er staðið er svo saga til næsta bæjar. Fólki er hent út samdægurs, jafnvel starfsmönnum sem hafa unnið þarna dyggilega áratugum saman er gert að fara heim samdægurs, fá ekki að ljúka þeim verkefnum sem þeir eru með í höndunum, sumir sem eru að nálgast eftirlaunaaldur - nei, stjórnendurnir velja frekar að senda þeim launin heim í heilt ár en að nota starfskrafta þeirra það sem eftir er áður en þeir fara á eftirlaun. Maður hlýtur að spyrja, sérstaklega í ljósi þess að hæstv. ráðherra náði sínu fram og kom sínum trúnaðarmönnum inn í stjórn Ríkisútvarpsins, þar á meðal stjórnarformanninum, sem fer, stjórnin, samkvæmt nýjum lögum, með æðsta vald í málefnum fyrirtækisins milli aðalfunda, ber ábyrgð á rekstri Ríkisútvarpsins og að farið sé að lögum og á að taka meiri háttar ákvarðanir um rekstur Ríkisútvarpsins, þ.e. ákvarðanir sem ekki falla undir daglegan rekstur. Það fellur varla undir daglegan rekstur að segja upp 60 manns. Nú er spurningin: Stendur hæstv. ráðherra á bak við stjórnarformann sinn í þessum aðgerðum? Treystir hæstv. ráðherra sér til að bera ábyrgð á stjórnarformanni sínum og útvarpsstjóranum eins og að þessu er staðið? Leggur ráðherra blessun sína yfir þetta allt saman, þar með talið útreiðina á Rás 1? Það þýðir ekki fyrir ráðherra eða þess vegna útvarpsstjóra að vísa hvor á annan. Við getum öll lesið lögin og okkur eru þau í fersku minni frá því að gengið var frá þeim á Alþingi á síðasta ári. Þetta er Ríkisútvarpið okkar allra og þess vegna hlýtur maður líka að spyrja: Stendur virkilega ekki til að bæta eitthvað úr fjárveitingum til Ríkisútvarpsins sem í staðinn fyrir að fá bætta stöðu á næsta ári og á árunum í framhaldinu með því að fá allt útvarpsgjaldið á að fá lækkun upp á 314 milljónir? Ef saman er lagt versnar staðan að þessu leyti um yfir 800 milljónir, mínus að vísu það sem til stóð að takmarka svigrúm útvarpsins í auglýsingatekjum. Allt önnur og kolsvört mynd er núna dregin upp fyrir útvarpið í stað þess að þar átti að horfa til betri tíma. Er þetta allur metnaður ríkisstjórnarinnar og hæstv. menntamálaráðherra? Mun hæstv. ráðherra beita sér fyrir því að eitthvað verði bætt úr fjárhagsstöðu Ríkisútvarpsins áður en fjárlögum verður lokað þannig að að minnsta kosti megi draga eitthvað af þessum aðgerðum til baka og helst þær allar saman? Hér er um alveg nýja tíma að ræða þegar gengið er svona nærri hjarta Ríkisútvarpsins sjálfs, Rás 1, eins og þarna er gert, og geri ég þó ekki lítið úr því hversu erfitt þetta er fyrir aðrar deildir, hvort sem það er Rás 2 eða sjónvarpið.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni og málshefjanda fyrir að vekja máls á þessu. Fyrst hvað það varðar hvort ég beri traust til stjórnarformanns Ríkisútvarpsins þá ber ég að sjálfsögðu fullt traust til hans. Hér var sagt að um væri að ræða alveg nýja tíma. Ég aflaði mér upplýsinga um ríkisframlagið til Ríkisútvarpsins á undanförnum árum, lét færa það upp að verðgildi ársins 2013 og skoða þann tíma sem síðasta ríkisstjórn var í ábyrgð fyrir þessa stofnun. Þá blasir við sú mynd að á þeim fjórum árum, þ.e. frá rekstrarárinu 2008/2009 til 2011/2012, lækkaði ríkisframlagið um tæplega 1 milljarð kr. á verðlagi ársins 2013. Það var sú tíð þegar hv. þingmaður, málshefjandi, var meðal annars hæstv. fjármálaráðherra, þá lækkaði framlagið um allt að því 1 milljarð. Þess vegna þurfti Ríkisútvarpið að auka starfsemi sína á auglýsingamarkaði. Þegar horft er til þess hlutfalls sem var á milli auglýsingatekna annars vegar og heildartekna hins vegar fer þetta hlutfall úr því að vera 30% af heildarfjármunum sem Ríkisútvarpið hefur til að spila úr yfir í 40% á tímabilinu. Þetta hefur auðvitað veruleg áhrif á eðli og starfsemi þessarar stofnunar. Af því að hér var spurt um metnað, hv. þingmaður spurði um metnað, spyr ég mig um þann metnað sem birtist í því að á þessu tímabili hafi framlagið verið lækkað um milljarð á raunvirði og að sú þróun hafi verið látin ganga fram sem hér var lýst hvað varðar auglýsingatekjur. Síðan er tekin ákvörðun um það af hálfu fyrrverandi ríkisstjórnar að segja: Jæja, nú skulum við draga úr þætti auglýsinganna og í staðinn komum við með meiri peninga úr ríkissjóði inn í Ríkisútvarpið. Og hver átti að sjá um þá fjármögnun? Hver átti að leysa það verkefni? Það var auðvitað næsta ríkisstjórn. 

Sem borgar nefskatt.

Sem borgar nefskatt? Haldið þið að það sé einhver munur á nefskatti eða öðrum skatti þegar verið er að tína upp úr pyngjunni? Haldið þið að þeir sem borga skatta sjái mun á því að borga nefskatt eða aðra skatta? Þetta eru allt skattar til ríkisins. Það sem skiptir máli er að staðan var einfaldlega sú að búið var að setja lög sem sögðu: Það þarf að takmarka Ríkisútvarpið á auglýsingamarkaði. Spurningin var þessi: Erum við í færum með að setja meiri fjármuni úr ríkissjóði þangað? Svarið sem við stöndum frammi fyrir endurspeglast meðal annars í þeirri staðreynd sem við sjáum hvað varðar stöðu ríkisfjármála á þessu ári, en það að Ríkisútvarpið þurfti að auka tekjur sínar á auglýsingamarkaði hafði auðvitað áhrif á aðra miðla í landinu sem treysta á auglýsingatekjur. Ég aflaði mér upplýsinga um stöðuna hjá fyrirtækinu 365, hvernig þróunin hefði verið frá árslokum 2006 þegar þar voru 460 stöðugildi sem fóru niður í 280 vorið 2013 sem dæmi, 40% fækkun. Þegar við skoðum til dæmis Morgunblaðið, af því að ég veit að margir hv. þingmenn hafa áhuga á því blaði, sjáum við að þar var fækkunin um 109 starfsmenn, úr 279 í 170, líka um 40%. Þessir miðlar áttu erfiðara uppdráttar vegna þess að þrengra var um á auglýsingamarkaði. Fyrir okkur liggur þá að endurnýja þjónustusamning við Ríkisútvarpið. Sá þjónustusamningur þarf auðvitað að endurspegla þá stöðu sem Ríkisútvarpið stendur frammi fyrir hvað varðar fjármuni. Það er þó enn þannig að umtalsverðir fjármunir eru til staðar í þessari stofnun. Ég var að skoða fjárframlög ríkisins til ýmissar menningarstarfsemi í landinu og bar það saman við til dæmis Ríkisútvarpið, heildina, ef ég tel saman fjárframlög til Sinfóníunnar, Þjóðleikhússins, Íslenska dansflokksins, Kvikmyndamiðstöðvarinnar og Hörpu, ríkisframlagið, er það um það bil á pari við það sem við setjum til Ríkisútvarpsins, þ.e. ríkisframlagið. Hvað þýðir þetta? Það þýðir að við erum að verja umtalsverðum fjármunum til Ríkisútvarpsins, þar eru umtalsverðir fjármunir til að standa undir mjög mikilvægri starfsemi. En það þýðir að þegar kemur að því að endurnýja þjónustusamninginn þurfum við að horfa til þessara þátta: Hvernig skilgreinum við hlutverkið, hvernig verður því best sinnt? Það eru til fjármunir í þessari stofnun til að sinna því hlutverki, ég er þess fullviss. Enn og aftur - af því að spurt var hvort ég bæri traust til stjórnarformanns og stjórnar fyrirtækisins: Að sjálfsögðu geri ég það.

Hæstv. forseti. Þessi umræða fór nú öðruvísi af stað en ég átti von á. Enn einu sinni fáum við þá yfirlýsingu frá ráðherra að búið sé að skera svo mikið niður að óhætt sé að skera miklu meira; svo kemur þetta aftur með að hlutverk RÚV sé ekki skýrt. Við erum að ræða hér um útvarp sem er undir sérstökum lögum sem heita raunar Ríkisútvarpið, fjölmiðill í almannaþágu. Þar er talað um að framleiða eigi og miðla vönduðu og fjölbreyttu efni. Það á að flytja fréttir af öllu landinu, það á að flytja fréttaskýringar, fræðsluþætti, íþróttaþætti, afþreyingu af ýmsum toga, lista- og menningarþætti, sérstakt efni fyrir börn og ungmenni. Það á að vera með að minnsta kosti tvær hljóðvarpsdagskrár og einnig sjónvarpsdagskrá árið um kring. Þetta er allt saman tilgreint í lögum. Ráðherra verður að svara spurningunni: Ætlar hann að breyta þessu? Það er væntanlega það sem hann er að boða hér. Það er ótrúlegt að fylgjast með þessu. Við vorum búin að setja þetta þannig upp að útvarpsgjaldið ætti að renna óskipt til Ríkisútvarpsins. Því er verið að breyta. Það er verið að nota nefskatt sem skattstofn fyrir aðrar stofnanir, fyrir annan ríkisrekstur, og það er mikið áhyggjuefni. Við sjáum í öllum aðgerðum hæstv. ríkisstjórnar að verið er að breyta hugsuninni á bak við rekstur fjölmiðilsins Ríkisútvarpsins. Það er verið að breyta því á þann veg að markaðstorg einkafyrirtækjanna eigi að ráða framboðinu; ríkið eigi svo að hirða afganginn, því sem verður að sinna og ekki er hægt að láta einkaaðilana hafa hagnað af. Ég ætla rétt að vona að við sjáum breytingar hér í fjárlagafrumvarpinu þannig að útvarpsgjaldið renni til Ríkisútvarpsins, að farið verði yfir þær breytingar sem gerðar hafa verið og þær endurskoðaðar, við höfum til þess tíma. Ég skora á hæstv. menntamálaráðherra að taka myndarlega á málinu og snúa af þessari braut. Það er enginn þjóðarvilji fyrir öðru en að hér sé fjölmiðill í almannaþágu þar sem maður getur orðið áskrifandi að einni stöð sem dugir manni, ef maður vill ekki endilega bæta einhverju við og kaupa rásir hingað og þangað.

Virðulegi forseti. Það sem við erum ekki að ræða hér er hvernig Ríkisútvarp við viljum. Því miður er þessi umræða að snúast upp í það sem þessi ríkisstjórn gerði og sú síðasta og samanburð á því. Það sem við gagnrýnum við þær aðgerðir sem Ríkisútvarpið stendur frammi fyrir er hversu handahófskenndar þær eru og hversu óvíst og óljóst það er hvernig stofnun við munum fá út úr þessari niðurstöðu. Engin vinna fer fram í því að ákveða hvert við ætlum að fara, hver stefnan er. Þetta er bara skorið niður og svo kemur eitthvað upp úr krafsinu. Auðvitað er hægt að spara eða nýta peningana betur en verið er að gera. Það eru gríðarlega hraðar breytingar í fjölmiðlaumhverfinu og í fjölmiðlarekstri. Hver sem er getur fundið upp á því að hugsa fimm ár aftur í tímann og velta því fyrir sér hvernig símtæki hann hafði þá og hvaða möguleika það hafði upp á að bjóða. Gerbreyting hefur orðið á fréttaneyslu, hún er allt öðruvísi en verið hefur, hún hefur tekið miklum breytingum. Það sama má segja um neyslu afþreyingarefnis sem er óðum að færast yfir á netið. Rás 1 gegnir gríðarlega miklu og mikilvægu hlutverki en kúnnahópur hennar og hlutverk á eftir að taka miklum breytingum á næstu fimm til tíu árum og við verðum að horfa til þess. Það sama má segja um Rás 2. Þegar kemur að útbreiðslu nýrrar tónlistar - gríðarlega mikið hlutverk sem er óðum að taka miklum breytingum og er að breytast bara með tilkomu nýrra forrita og samfélagsmiðla á borð við Spotify. Þetta er eitthvað sem við þurfum að horfa til en því miður er eingöngu verið að fara í mjög handahófskenndan niðurskurð með algerlega óljósri útkomu.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni fyrir að hefja þessa umræðu. Það er rétt, sem fram kom í máli hv. þm. Róberts Marshalls, þessar ákvarðanir virðast vera tilviljunarkenndar og erfitt er að átta sig á því hvort hlutverk og meginmarkmið Ríkisútvarpsins breytast í kjölfarið. Ég held að við verðum samt að horfast í augu við sjálf okkur hér á Alþingi og fara aðeins aftur í tímann. Ég vil staldra við ákvörðun sem var tekin árið 2007, áður en ég tók sæti á Alþingi, um að breyta Ríkisútvarpinu í opinbert hlutafélag. Það var gert með því markmiði að útvarpsstjóri fengi þá meiri völd til að setja og móta stefnu og hugsanlega ráða og reka starfsfólk. En fórum við hugsanlega of langt í því að veita honum það vald að móta það hlutverk sem við flest erum sammála um að Ríkisútvarpið þurfi að standa fyrir? Ég gagnrýndi til dæmis mjög harkalega þann niðurskurð sem átti sér stað, mig minnir að það hafi verið á árinu 2007 eða 2008, þegar hinar svæðisbundnu stöðvar voru lagðar niður. Þar með held ég að hið svokallaða landsbyggðarhlutverk hafi minnkað mjög mikið og sjónvarpið eða útvarpið hafi kannski ekki sömu burði til að rækja það og ég teldi nauðsynlegt. Ég held að þetta séu spurningarnar sem við þurfum að velta fyrir okkur. Aðeins var komið inn á markaða tekjustofna og þá ákvörðun sem var tekin síðasta vor um að allir fjármunirnir mundu renna til Ríkisútvarpsins. Mér fannst það ankannalegt, ég verð að viðurkenna það, að heyra fyrrverandi formann fjárlaganefndar lýsa yfir þeim vilja að allir þessir stofnar færu óskertir til Ríkisútvarpsins á meðan samstaða var um það í nefndinni að breyta fyrirkomulaginu um hina mörkuðu tekjustofna þannig að ein ríkisstofnun mundi ekki vaxa meðan verið væri að  Ég vil samt 

Forseti vill biðja hv. þingmenn að virða tímamörk.

Forseti. Mig langar að velta upp þeirri spurningu hvort og af hverju það er löglegt að taka útvarpsgjaldið og yfirfæra það yfir á aðra tekjustofna. Mér fannst það mjög skringilegt þegar ég komst að því fyrst að það væri þannig að maður væri að borga samviskusamlega og hefði ekkert val um að greiða þennan nefskatt til RÚV - og maður sætti sig við það út af því að það var til RÚV, út af þeirri samfélagslegu þjónustu sem Ríkisútvarpinu ber að inna af hendi. Mig langaði í kjölfar þessarar umræðu að skora á þingið, fjárlögin eru hér hjá þinginu: Hvað ætlum við þingmenn að gera? Valdið er okkar. Við getum tryggt að útvarpsgjaldið renni óskipt þangað sem það á að fara. Mig langar líka að spyrja hvort einhver hafi heyrt eitthvað um stefnu útvarpsstjóra í málefnum Ríkisútvarpsins. Ég verð að segja að mér finnst mjög sorglegt að nánast sé verið að leggja Rás 1 niður. Það sem mér finnst enn sorglegra er að birst hafa í fjölmiðlum samskipti sem hafa átt sér stað; ég ætla að fara yfir það í síðara slottinu til að ræða um þessi málefni. En mér finnst svo sorglegt hvernig komið hefur verið fram við starfsmenn Ríkisútvarpsins. Mig langaði að spyrja hæstv. menntamálaráðherra hvað honum finnist um þær aðgerðir, því að þær eru í senn ónærgætnar og hreinlega ómanneskjulegar.

Virðulegi forseti. Mér finnst ekki skemmtilegt að þurfa að nota mínar tvær mínútur til að leiðrétta söguskýringar hæstv. ráðherra um fortíðina. En þegar við skoðum tölurnar og skoðum niðurskurð á milli áranna 2008 og 2009, miðað við verðlag ársins 2013, var Ríkisútvarpið skorið niður um 407 milljónir. Þá um haustið, 2008, var útvarpsgjaldinu sem ætlað var að vera markaður tekjustofn - þá var þeirri mörkun kippt úr sambandi. Ef við tökum hins vegar heildina frá 2009 til 2013 er skerðingin á fjárlögum, miðað við verðlag ársins 2013, 366 milljónir og þá er ég ekki að taka inn þennan hálfa milljarð sem settur var inn sem eiginfjárframlag í Ríkisútvarpið. Mér finnst, eins og ég segi, ekki skemmtilegt að eyða mikilvægum tíma í fortíðina en ég held að við verðum að horfa á þetta og þetta sést auðvitað í þeim uppsögnum sem voru strax þá árið 2008, tvær hrinur. Það sem ég vil hins vegar inna hæstv. ráðherra eftir er að hann sagði í umræðum á dögunum að hann teldi gríðarmikilvægt að standa vörð um Rás 1 sem var hluti af umræðu hér um hlutverk Ríkisútvarpsins. Í kjölfarið er helmingi fastráðinna starfsmanna Rásar 1 sagt upp störfum. Mér finnst því merkilegt að heyra hæstv. ráðherra lýsa yfir fullu trausti á þeim aðgerðum sem framkvæmdar hafa verið því að þær virðast þá gjörsamlega stangast á við hans eigin yfirlýsingar hér í síðustu umræðu sem ekkert er mjög langt síðan við áttum. Ég velti fyrir mér þegar rætt er um hlutverk Ríkisútvarpsins - og það má heldur ekki skauta fram hjá þeirri staðreynd að ætlunin var að núna um áramótin mundi útvarpsgjaldið renna óskert til þessarar starfsemi. Sama hvernig við teygjum það og togum og tölum um ríkisreksturinn getur núverandi ríkisstjórn ekki horft fram hjá því að það er hennar val hvernig tekjuöflun hefur verið skert, hennar val hvernig skattar hafa verið lækkaðir og hennar val að velja það að útvarpsgjaldið renni ekki óskert til Ríkisútvarpsins heldur sé nýtt að hluta í ríkissjóð. Það er ekki hægt að 

Hæstv. forseti. Mig langar að þakka hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni fyrir að vekja máls á þessari umræðu. Öll erum við alin upp við að hlusta á RÚV, að minnsta kosti var það daglegt brauð á mínu heimili, og öllum þykir okkur vænt um RÚV. Við erum hins vegar ósammála, heyrist mér, um það hvernig framtíðin eigi að vera. Það er alveg ljóst að við þurfum að taka hér umræðu um það hvernig við sjáum hlutverk RÚV þróast og hver framtíðin á að vera. Ég er á þeirri skoðun að við eigum, í rekstri RÚV, að einbeita okkur að þeim grundvallarmarkmiðum sem sett eru með því að reka fjölmiðil á kostnað skattgreiðenda, fjölmiðil sem er nú á stórum sviðum í samkeppni við einkaaðila. Það þarf að fara varlega á þessari braut og ég held að menn þurfi aðeins að hugsa sig um þegar þeir horfa á þá miklu fjármuni sem stofnunin hefur þó yfir að ráða í samhengi við þá niðurskurðarkröfu sem hér er farið fram með. Það liggur einhvern veginn í orðum sumra hv. þingmanna að engu líkara sé en að við séum að leggja þessa stofnun niður. Það er ekki svo. Enn renna talsverðir fjármunir úr ríkissjóði þarna inn, það verður að fara vel með þá. Við erum hér í þeirri stóru vegferð að reyna að ná tökum á rekstri ríkissjóðs. Enginn er undanskilinn í þeirri vegferð, engin ríkisstofnun er undanskilin í þeirri vegferð, þannig eru hlutirnir einfaldlega. Ef við ætlum okkur að ná árangri verðum við að taka ákvarðanir sem í sumum tilfellum eru erfiðar. Og vegna þess að hér var talað um það, af hálfu þess þingmanns sem talaði á undan mér, að ekki væri rétt að vera að horfa mikið á fortíðina, þá er ekki hægt annað en að benda á að það er holur hljómur í þeim málflutningi sem hér hefur komið fram - meðal annars hjá hv. þm. Guðbjarti Hannessyni sem áður var formaður fjárlaganefndar og sat í síðustu ríkisstjórn - að gagnrýna það hvernig við erum að fara inn í þetta, þegar síðasta ríkisstjórn skar niður til þessarar sömu stofnunar og ætlaðist til þess að hún bætti sér það upp á auglýsingamarkaði 

Virðulegi forseti. Ég gat ekki betur heyrt en hæstv. menntamálaráðherra ætlaði einmitt að fara þá leið að opna fyrir það að Ríkisútvarpið sæki enn frekar inn á auglýsingamarkað. Fyrir rúmlega 10 árum kom ég hingað inn á Alþingi. Síðan þá höfum við verið að takast hér á þvert á flokka um málefni Ríkisútvarpsins. Þess vegna var það mikið gleðiefni á síðasta vetri þegar loksins tókst þverpólitísk samstaða um ný heildarlög um Ríkisútvarpið. Þar náðum við saman um þverfaglega stjórn, þar náðum við saman um fjármögnunina og þar náðum við saman um hlutverk og framtíðarskipan Ríkisútvarpsins. Það voru allir flokkar á Alþingi með á þessu nema Sjálfstæðisflokkurinn. Þingmenn Sjálfstæðisflokksins gátu ekki einu sinni komið sér saman um það þó að vera á móti, þeir skiptust í hjásetu og minni hluta sem var á móti. Virðulegi forseti. Núna erum við greinilega komin með við ríkisstjórnarborðið fulltrúa þessa minni hluta á síðasta þingi sem ætlar hér að taka málið og henda því öllu upp í loft aftur og skemma þann frið, fara aftur inn á vígvöllinn, sem hafði verið skapaður þverpólitískt um málefni Ríkisútvarpsins. Það sáum við strax hér á sumarþingi þegar hæstv. ráðherra kom með breytingu á stjórninni; við erum aftur komin með stjórn sem er pólitísk og er með puttana í dagskrárgerð - og líka í því að samstaða hafði náðst um að nefskatturinn skyldi nýttur að fullu í að fjármagna Ríkisútvarpið. Virðulegi forseti. Hér ríkir algert stefnuleysi og þessi hugsun virðist ráða för: Af því að ég vildi það ekki, af því að ég var í litlum minni hluta á síðasta þingi, þá ætla ég að breyta þessu. Ég ætla að hunsa þá breiðu samstöðu sem náðist um málefni Ríkisútvarpsins á síðasta kjörtímabili. Það er það sem er að gerast hér. Ég kalla eftir því að Framsóknarflokkurinn komi hingað upp og standi fyrir máli sínu: Hvers vegna eru menn núna að hlaupa frá samþykktum sem þeir tóku þátt í að gera á grundvelli breiðrar samstöðu á síðasta kjörtímabili?

Virðulegur forseti. Mig langar að halda áfram þar sem frá var horfið í fyrri ræðu minni. Til að bregðast við þeim breytingum sem blasa við í fjölmiðlarekstri þurfum við umræðu hér á þingi. Við þurfum að taka samtal um það í samfélaginu hvert við viljum fara með þessa stofnun, hvernig við viljum bregðast við þeim breytingum sem eru að verða. Fyrir mér blasir það við að eina leiðin fyrir ríkisrekna fjölmiðla, og ekki bara þá heldur líka einkarekna fjölmiðla, til að bregðast við þeim breytingum sem ólöglegt niðurhal hefur í för með sér - og líka þær netgáttir sem eru löglegar og boðið er upp á, margvíslegt afþreyingarefni og líka heimildarþættir og fréttaefni - er með innlendri framleiðslu, innlendri dagskrárgerð. Ég held að það sé til dæmis það sem er að fleyta Dönum áfram núna, ekki bara þar í landi heldur víða um heim. Þeir hafa tekið um það meðvitaða ákvörðun að fara í metnaðarfulla innlenda dagskrárgerð. Þetta er umræða sem mér finnst því miður vanta hér. Við getum endalaust deilt um það hvor ríkisstjórnin hafi verið meiri vinur Ríkisútvarpsins. Meginatriðið er: Við verðum að ákveða hvaða hlutverki það á að gegna. Við þurfum að taka umræðu um það en ekki að skammta því fjármuni og sjá svo hvað kemur út úr því. Það er vond pólitík, það er ekki framtíðarsýn í því. Það er handahófskennd og tilviljunarkennd pólitík og vinnubrögð sem eru ekki til sóma og leiða því miður til stefnulausrar umræðu eins og við verðum vitni að hér.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni fyrir að vekja máls á þessu þarfa máli. Því miður fer umræðan hér, eins og svo oft áður, í hefðbundnar pólitískar skotgrafir. Það er alltaf dapurlegt að verða vitni að uppsögnum og gildir þá einu hvaða fyrirtæki á í hlut og Ríkisútvarpið er þar ekki undanskilið. Í ræðu sem ég flutti hér fyrir um það bil hálfum mánuði kom fram að nauðsynlegt væri að spara og forgangsraða, ekki síst þegar kæmi að RÚV. Sú ræða féll í grýttan jarðveg enda hefur Ríkisútvarpið löngum verið sveipað ákveðnum helgihjúp. Ég sagði jafnframt að nauðsynlegt væri að standa vörð um Rás 1 og fréttastofuna. Menningarhlutverk Rásar 1 er óumdeilt og fréttastofan nýtur meira trausts en aðrar fréttastofur landsins hvað sem hver segir. Því miður var ákveðið að fara í flatan niðurskurð þegar kom að uppsögnum, þ.e. þær náðu til flestra eða allra deilda RÚV. Hér vantaði forgangsröðun hjá þeim sem stjórna þar, hvaða deildir þyrfti að standa vörð um. Er til dæmis búið að skoða hvað hægt er að spara í innkaupum á dagskrárefni sjónvarpsins? Þeir sem hafa komið nálægt sjónvarpsrekstri vita hversu gífurlegur kostnaður liggur þar, hefði ekki verið hægt að stytta dagskrána aðeins og ná fram sparnaði? Að vísu er oft um að ræða samninga langt fram í tímann en samt er hægt að spara í innkaupum, það veit ég sjálfur. Útvarpsstjóri Páll Magnússon hefur sætt mikilli gagnrýni. Þrátt fyrir ranga forgangsröðun við þær uppsagnir sem áttu sér stað í liðinni viku tel ég að gagnrýni á hann sé að stórum hluta óverðskulduð. Páll hefur meiri reynslu af fjölmiðlum og rekstri þeirra en flestir aðrir. Ég tel að hann hafi almennt staðið sig afar vel í starfi sem er eitt hið vandasamasta á þessu landi. Gagnrýni á hann byggist á vanþekkingu. Okkur ber að standa vörð um RÚV en fyrst verðum við að skilgreina hlutverk þess miklu betur og sú umræða verður að eiga sér stað. Það er einfaldlega ekki nóg að dæla peningum inn og réttlæta það með því að þetta sé ríkisútvarp.

Forseti. Það er nefnilega þannig að höggið er sárast á Rás 1 og það er óumdeilt að Rás 1 hefur stundað mjög metnaðarfulla dagskrárgerð. Þarna er líka verið að skerða og taka í burtu mjög mikilvæga útvarpsþjónustu fyrir heilu kynslóðirnar, sem eru töluvert eldri en ég. Ég veit hve mikilvægt er, t.d. fyrir fólk sem býr á elliheimilum, að geta hlustað á Rás 1. Ég er mikill aðdáandi Rásar 1, ég hef fengið að læra margt um lífið og tilveruna með því að hlusta reglulega á hana. En það er fleira undir. Ég leyfi mér að gagnrýna það hér hvernig staðið var að þessum uppsögnum. Mér finnst átakanlegt að lesa lýsingarnar. Ég ætla aðeins að vitna í grein sem birtist, með leyfi forseta, í DV 3. desember. Þar stendur: „Tölvupósti starfsmannanna brottreknu var til að mynda lokað strax og þeir voru teknir út af facebook-síðu starfsmanna stofnunarinnar. Olli sú aðgerð sárindum hjá starfsfólki.“ Síðan réttlætir starfsmannastjóri RÚV þessar harkalegu aðgerðir sem mér finnst mjög furðulegt; og ég veit að sá hinn sami hefur áheyrnarstöðu í stjórninni. Ég veit að í fyrsta lagi er ekki verið að spara neina peninga með því að leyfa fólki ekki að klára þættina sína og halda áfram að vinna. Það á ekki að tíðkast hér í okkar litla samfélagi að loka svona á fólk. Það er með öllu ólíðandi að Ríkisútvarpið, af öllum starfsstöðum hérlendis, taki upp vinnubrögð af þessu tagi. 
             Mig langar að spyrja hæstv. menntamálaráðherra hvort honum finnist þetta eðlilegar aðferðir við að segja fólki upp eftir áratugastarf í þágu þessa mikilvæga fjölmiðils.

Herra forseti. Hæstv. ráðherra notaði því miður stærstan hluta ræðutíma síns hér í að útmála það hve fyrri ríkisstjórn hefði þrengt mikið að Ríkisútvarpinu, fór í sérstakar reiknikúnstir til að koma því upp í milljarð á núverandi verðlagi; sem fyrrverandi menntamálaráðherra reyndar vefengdi og mótmælti. En trúi hæstv. ráðherra sínum eigin orðum hlýtur spurningin að vakna: Var þá ekki nóg að gert? Þessi málflutningur dugar ekki, að vera svona upptekinn af því hve mikið hafi verið búið að þrengja að Ríkisútvarpinu á fyrri árum. Og vissulega var það gert og vissulega voru þá erfiðir tímar, en maður hefði haldið að menn teldu það nóg ef þeir eru búnir að hafa fyrir því að reyna að reikna þetta upp í allar þær hæðir sem þeir mögulega geta. Hæstv. ráðherra vísaði í þjónustusamning og nú þurfi að endurskoða hann. En, herra forseti, þjónustusamningur býr ekki til peninga, það er bara plagg, það er bara svona hvítur pappír, það eru ekki seðlar. Þar telur hæstv. ráðherra að eigi að endurskilgreina hlutverk Ríkisútvarpsins, í þjónustusamningi eftir niðurskurðinn og eftir að búið er að fara til dæmis með Rás 1 eins og raun ber vitni. Lögin skilgreina hlutverk Ríkisútvarpsins og ef þau eru framkvæmd þarf ekki mikið meira til. Það er því miður þannig að á ótrúlega stuttum starfstíma hæstv. núverandi menntamálaráðherra hafa málefni Ríkisútvarpsins aftur komist í upplausn, hreina upplausn, og er þetta þó líklega eina málið sem hæstv. ráðherra hefur flutt, þ.e. um að ryðja stjórn útvarpsins hér í vor. Hæstv. ráðherra segist bera fullt traust til stjórnarformanns og útvarpsstjóra. Þýðir það fullt traust og samþykki við þessum aðgerðum, þar með talið meðferðinni á Rás 1? Telur hæstv. ráðherra þar með að menningar- og öryggishlutverki Ríkisútvarpsins sé sinnt eftir þetta í samræmi við lög? Er það í lagi að það sé engin fréttamiðlun á nóttunni? Hefur hæstv. ráðherra prófað að vakna fyrir klukkan 6 núna þessa morgna 

Virðulegi forseti. Það þurfti engar reiknikúnstir til til að komast að þeirri niðurstöðu sem ég kynnti hér áðan, tölurnar sem ég fór yfir sýna nákvæmlega hvert ríkisframlagið er á árunum 2008–2009, sem eru 4,2 milljarðar á núvirði, og síðan 2011–2012, sem eru 3,3 milljarðar á núvirði. Þetta er fengið úr ársreikningum Ríkisútvarpsins og ég held að það sé óumdeilanlegt - þegar betur er að gáð sjá menn nákvæmlega hvernig þessar tölur eru fengnar og þetta er staðreyndin. Það sem gerðist var það að Ríkisútvarpið fór meira inn á auglýsingamarkaðinn. Það gerðist í tíð síðustu ríkisstjórnar og ég tel rétt að vekja athygli á því. Það hafði auðvitað veruleg áhrif á rekstur þessarar stofnunar. Það er alveg rétt, sem hér var sagt, þjónustusamningurinn býr ekki til peninga. En, virðulegi forseti, það eru ekki til peningar. Þegar ríkissjóður stefnir í að vera rekinn með 25 milljarða halla á þessu ári og við erum að reyna að bjarga okkur út úr þeirri stöðu, þegar ætlað var að hann yrði í jafnvægi á þessum tíma, þá þarf að grípa til aðgerða og þær eru margar hverjar sársaukafullar. Þegar menn héldu að þeir gætu sett um 715 milljónir aukalega inn í Ríkisútvarpið, til að mæta þeim niðurskurði sem orðið hafði á ríkisframlaginu í tíð síðustu ríkisstjórnar, reiknuðu menn með því að við værum komin með ríkisfjármálin í jafnvægi. En þegar sú mynd blasir síðan við að hallinn er um 25 milljarðar á þessu ári, sem menn áætla, þá verða menn að grípa til ráðstafana. Staðan er þá sú að Ríkisútvarpið sem hafði farið í auknum mæli inn á auglýsingamarkaðinn - með lögum hafði það verið dregið til baka að nokkru, og var ákveðið að láta þá ráðstöfun standa áfram að mestu leyti. En það var sagt: Ekki er hægt að seilast dýpra í vasa almennings hvað þetta varðar. Þess vegna verður Ríkisútvarpið að fást við þennan niðurskurð. En ég ítreka: En þegar horft er á þá fjármuni sem til staðar eru og þeir settir í samhengi við aðra listastarfsemi í landinu, eins og ég gerði hér í ræðu minni, má ljóst vera að Ríkisútvarpið er í öllum færum með að klára þau verkefni sem því er ætlað samkvæmt lögum.

Þrátt fyrir ákvæði 4. mgr. 10. gr. þingskapa, um lengd þingfunda, er það tillaga forseta að þingfundur geti staðið lengur í dag en þingsköp kveða á um. Er óskað atkvæðagreiðslu um tillögu forseta? - Ef svo er ekki skoðast hún samþykkt.

Virðulegi forseti. Það liggur fyrir að heilbrigðisráðuneytið er að reyna að bregðast við vandamáli sem hefur legið fyrir, að fólki getur gengið hægt og illa að feta sig í gegnum stjórnsýsluna til að biðja um aðgengi að sjúkraskrám, hvort sem um er að ræða eigin sjúkraskrá eða er með beiðni um að skoða aðrar, t.d. vegna gruns um læknamistök, sjúkraskrá látins maka eða barns. Þetta hefur reynst mörgum erfitt og dýrt vegna lögfræðikostnaðar. Ráðuneytið leggur hér til breytingar sem að mínu viti tryggja ekki með afgerandi hætti mannréttindi og standast í annan stað ekki stjórnsýslulög. Ég legg því til þær breytingar sem ég útskýri á eftir í atkvæðaskýringu.

Virðulegi forseti. Hér erum við að greiða atkvæði um frumvarp þar sem verið er að breyta kæruleið vegna aðgengis að sjúkraskrám. Kærustigum er fækkað úr tveimur í eitt eins og tíðkast í stjórnsýslunni og verður úrskurður landlæknis endanlegur á stjórnsýslustigi. Nefndin hefur farið mjög vel yfir þetta mál og mikil vinna átti sér stað þar. Ég legg til að við styðjum þetta frumvarp frá meiri hlutanum.

Virðulegi forseti. Þar sem ég var fjarverandi þegar þetta mál var afgreitt út úr nefnd vil ég aðeins gera grein fyrir því. Aðalbreytingarnar felast í því að kveðið er enn skýrar á um og rökstudd málefnalega synjun á aðgengi að sjúkraskrám, hvort heldur eigin sjúkraskrá eða sjúkraskrá látins ættingja, en meginreglan á að sjálfsögðu að vera sú að aðgengi á að vera að eigin sjúkraskrá. Kæruferlið breytist og verður skilvirkara. Landlæknisembættið er endanlegt stjórnsýslustig. Auðvitað eru þó dómstólar möguleiki í framhaldinu. Miklar og góðar umræður urðu um þetta mál í nefndinni og vissulega var rökstudd krafa um óhindrað aðgengi að sjúkraskrám. Ég tel þó að það geti verið þær undantekningar með hagsmuni sjúklinga í huga sem rökstyðja að hægt sé að neita aðgengi. Og þá er þetta kæruferli mögulegt. Ég tel þær breytingar sem voru gerðar um leiðbeiningarskylduna og prufugögn í stað raungagna góðar og styð þetta mál.

Virðulegi forseti. Hér göngum við atkvæða um frumvarp til laga um sjúkraskrár, en fram hefur komið breytingartillaga frá minni hluta velferðarnefndar sem hv. þm. Björt Ólafsdóttir mælti fyrir í gær. Breytingarnar varða annars vegar aðgang fólks að eigin sjúkraskrám og hins vegar kæruheimildir. Við atkvæðagreiðsluna mun ég styðja 2. lið breytingartillögunnar, enda tel ég algjört prinsippmál að ekki sé hægt að synja fólki undir neinum kringumstæðum aðgangi að eigin sjúkraskrám. Um þær breytingartillögur er varða kæruleiðir mun ég hins vegar ekki greiða atkvæði.

Herra forseti. Ég vil að við förum eftir stjórnsýslulögum og að fólk geti áfram leitað til ráðherra sem æðsta stjórnvalds. Landlæknisembættið á ekki að vera sett í þá erfiðu stöðu að vera beggja vegna borðs, bæði í eftirliti og sem úrskurðaraðili. Það er hættulegt og ólýðræðislegt að fólk geti ekki leitað annað innan stjórnsýslunnar ef það unir ekki ákvörðun embættisins. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Meiri hlutinn treystir sér ekki til að styðja þessa breytingartillögu. Sjúklingar eiga samkvæmt lögum rétt á aðgengi að eigin sjúkraskrá, en við viljum ekki breyta lögunum og afnema þann neyðarventil sem til staðar er ef þær aðstæður koma upp að aðgengi ógni hagsmunum sjúklings að mati fagaðila. Heimildin er mjög þröng og ber ekki að nýta nema í ýtrustu neyð.

Herra forseti. Ég segi já við þessari breytingartillögu. Þannig tryggjum við að einstaklingar hafi alltaf fulla heimild að eigin sjúkraskrá og að á því sé enginn vafi. Enn eru varnaglar þarna sem standast ekki skoðun á 21. öldinni. Því finnst mér eðlilegast og hreinlegast að taka þá alveg út.

Herra forseti. Ég segi já við þessari breytingartillögu. Í rauninni er um það sama að ræða og í 1. gr., að heimilt sé að kæra ákvarðanir landlæknis til ráðherra.

Virðulegi forseti. Ég vildi bara þakka hv. velferðarnefnd sérstaklega fyrir að taka tillit til þessarar breytingartillögu, en hún fjallar um það að notuð séu prufugögn þegar þau standa til boða við uppfærslu og meðhöndlun tæknimanna á kerfinu.

Virðulegur forseti. Við þingmenn Bjartrar framtíðar erum ósátt við heildarlöggjöfina á þessu sviði, við tollalögin sjálf og þessa framkvæmd alla. Það er verið að sparsla upp í ákveðna galla á þessari meingölluðu löggjöf og þó að kannski sé ástæða til að fagna því sérstaklega viljum við samt sýna andstöðu okkar við þetta umhverfi allt saman, þessi meingölluðu tollalög og það hvernig við uppfyllum ekki í raun alþjóðlegar skuldbindingar þegar kemur að innflutningi á matvælum, með því að sitja hjá í þessari atkvæðagreiðslu.

Virðulegi forseti. Þingflokkur Vinstri grænna telur að hvorki raforkulögin né Evróputilskipunin sem þau byggja á taki mið af íslenskum veruleika. Þar sem ekki er í raun virkur samkeppnismarkaður af þeim sökum hefðum við ekki þurft að uppfylla þessa EES-raforkutilskipun á sínum tíma og hefðum átt að sækja um undanþágur miðað við íslenskar aðstæður. Þar sem önnur orkufyrirtæki í landinu hafa nú þegar uppfyllt viðkomandi Evróputilskipun um aðskilnað framleiðslu og dreifingu á orku hefur verið þessi mikla krafa á uppskiptingu Orkuveitu Reykjavíkur, en mikil andstaða hefur verið af eigendanefnd Orkuveitunnar. Við teljum að innleiðingin hafi verið mikið óheillaspor í upphafi og viljum skoða þetta mál með það í huga hvort hægt sé að endurskoða hana og skoðum það að flytja breytingartillögu þess efnis þegar málið fer inn í nefnd við 3. umr. Við sitjum hjá, þingflokkur Vinstri grænna, í þessu máli.

Virðulegi forseti. Fyrir hönd þingflokks Bjartrar framtíðar vil ég gera reikning fyrir því að fulltrúar eigenda Orkuveitu Reykjavíkur gengu á fund ráðherra þar sem þeir fóru fram á frekari frest til þessarar uppskiptingar. Eins og ráðherra fór yfir í 1. umr. var ekki vilji til þess að verða við því, enda hafa verið gefnar undanþágur áður. Stjórnendur og eigendur Orkuveitunnar hafa verið meðvitaðir um þetta og unnið vel undirbúning að uppskiptingunni. Að því sögðu er rétt að geta þess að margt er gott í þessu frumvarpi. Það er vel unnið og í góðu samráði við neytendur og stjórnendur. Hér er hnykkt á almannahlutverki og almannaeign fyrirtækisins og starfssviðið þrengt og er það vel.

Hæstv. forseti. Ég tel mjög mikilvægt að enn verði frestað um sinn að lögþvinga Orkuveitu Reykjavíkur inn í aðskilnaðarferli með rekstur sinn og það eigi að nota tímann til endurmats á öllu regluverkinu með tilvísun í undanþáguheimildir ESB. Eigendur Orkuveitunnar voru gagnrýnir á þetta fyrirkomulag þótt þeir hafi, eins og við vorum upplýst um hér, lagst á hnén núna og undirgengist þvinganir ríkisvaldsins. Við vorum upplýst um það í umræðunni í gær að orkuveitur almennt í landinu eða veitustofnanir væru þess fýsandi að Orkuveitu Reykjavíkur yrði gert eins erfitt fyrir og þeim hefði verið gert í rekstri sínum. Með öðrum orðum á jafnræðið að felast í því að gera öllum jafn erfitt fyrir. Hvers konar rugl er þetta eiginlega? Á ekki að hafa hagsmuni notenda og greiðenda að leiðarljósi frekar en þessi sjónarmið? Eins og hér hefur komið fram munum við í þingflokki VG 

Virðulegi forseti. Án mikils undirbúnings var lögum um Orkuveitu Reykjavíkur breytt á sínum tíma með þeim hætti að Orkuveitunni var heimilt að fara í alls óskyldan rekstur. Síðan eru margir milljarðar farnir sem munu aldrei koma aftur. Ég hef áhyggjur af því að við séum ekki að laga þetta hér. Í frumvarpinu eins og það liggur fyrir eiga dótturfélög Orkuveitu Reykjavíkur að stunda gagnaveitu sem er til dæmis samkeppnisrekstur og sömuleiðis eru þarna mjög opin ákvæði. Til dæmis getur starfsemin nýtt rannsóknir í þekkingu og búnað fyrirtækjanna. Af því að hugmyndaauðgin er stundum mikil geta menn væntanlega nýtt risastórt eldhús Orkuveitunnar í samkeppnisrekstri um mat á höfuðborgarsvæðinu og jafnvel víðar á landinu. Ég segi þetta af gildri ástæðu, ég hef séð mjög mikla hugmyndaauðgi í því að nýta fjármuni Orkuveitunnar í allra handa óskyldan rekstur. 
             Hv. atvinnuveganefnd ætlar að skoða þetta mál á milli  
            

Virðulegi forseti. Hér erum við að fá sendingu frá Brussel um hvorki meira né minna en húsgöngu- og fjarsölu sem aðallega hefur verið stunduð af íþróttafélögum og líknarfélögum. Mér vitanlega hafa ekki verið nein vandkvæði í kringum þessa sölu fram til þessa. Ef þetta verður eins og mörg önnur mál munum við sjá hér hugmyndir frá þeim sem eiga að hafa eftirlit með þessu og fá stórauknar fjárheimildir til að geta haft almennilegt eftirlit með þessu sem engin ástæða er til að hafa eftirlit með. Ég hef áhyggjur af því og hvet hv. nefnd til að skoða þetta milli umræðna. Ég veit að það hefur verið farið vel yfir þetta, en  
            

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum nr. 70/2012, um loftslagsmál. Tilefni frumvarpsins er að leggja til breytingar á fjárhæð losunargjalds sem lagt er á samkvæmt 3. mgr. 14. gr. laga nr. 70/2012, um loftslagsmál. Í 14. gr. laganna er kveðið á um heimild til að setja starfsstöðvar með litla losun gróðurhúsalofttegunda og lítið uppsett afl utan gildissviðs viðskiptakerfis ESB með losunarheimildir tímabilið 2013–2020. Tilgangurinn er að draga úr stjórnsýslubyrði lítilla losenda án þess þó að mismuna fyrirtækjum í samkeppnislegu tilliti. Heimildin nær til þeirra starfsstöðva sem hafa losun undir 25 þús. tonnum af koldíoxíðsígildum á ári og ef brennsla er hluti af starfseminni verður uppsett afl stöðvarinnar að vera undir 35 megavöttum á ári. Fjögur fyrirtæki og starfsstöðvar eru undanþegnar gildissviði viðskiptakerfis ESB með losunarheimildir samkvæmt greininni. Þær eru: Steinull hf. á Sauðárkróki, HB Grandi á Akranesi og starfsstöðvar Ísfélags Vestmannaeyja í Vestmannaeyjum og á Þórshöfn. Gert er ráð fyrir því í lögunum að þær starfsstöðvar sem eru undanþegnar gildissviði viðskiptakerfis ESB skuli greiða losunargjald í samræmi við losun gróðurhúsalofttegunda frá viðkomandi starfsstöð á undangengnu ári. Losunargjald skal þó aðeins greitt af þeirri losun sem er umfram þann fjölda tonna sem starfsstöðin hefði fengið úthlutað endurgjaldslaust hefði hún fallið undir viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir. Í ljósi þess að losunargjaldið hefur á sér einkenni skatts er nauðsynleg að mæla um fyrir fjárhæð gjaldsins í lögum. Losunargjaldið sem rennur í ríkissjóð skal jafngilda meðalverði losunarheimilda á Evrópska efnahagssvæðinu eins og það er á árstímabili sem lýkur 31. ágúst árið áður en hin gjaldskylda losun á sér stað. Með öðrum orðum, losunarheimilda á Evrópska efnahagssvæðinu tímabilið 1. september 2012 til 31. ágúst 2013. Samið var við KPMG ehf. um að útbúa skýrslu um meðalverð losunarheimilda á framangreindu tímabili. Við gerð skýrslunnar studdist KPMG við gögn af frummarkaði og eftirmarkaði fimm mismunandi kauphalla. Í henni kemur fram að meðalverð losunarheimilda á fyrrgreindu tímabili hafi verið 5,44 evrur á hvert tonn af koldíoxíði, eða sem nemur 892 ísl. kr. Þetta er lækkun frá fyrra ári því losunargjald samkvæmt 14. gr. laga nr. 70/2012 vegna ársins 2013 nemur 1.338 kr. fyrir tonnið. Því er lagt til í frumvarpi þessu að 4. mgr. 14. gr. laga nr. 70/2013, um loftslagsmál, verði breytt þannig að fjárhæð losunargjalds fyrir árið 2014 nemi 892 kr. fyrir hvert tonn gjaldskyldrar losunar. Virðulegi forseti. Ég hef rakið hér meginefni frumvarpsins. Ég legg til að frumvarpinu verði að lokinni 1. umr. vísað til hv. umhverfis- og samgöngunefndar.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti atvinnuveganefndar. Atvinnuveganefnd í heild sinni stendur að álitinu um frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 160/2011, um svæðisbundna flutningsjöfnun, með síðari breytingum. Í nefndarálitinu segir: „Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Torfa Jóhannesson frá atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneyti. Nefndinni barst umsögn um málið frá Byggðastofnun. Í frumvarpinu eru lagðar til nokkrar breytingar á lögum um svæðisbundna flutningsjöfnun. Lagt er til að gildistími laganna verði framlengdur en lögin munu að óbreyttu falla úr gildi 31. desember nk. Einnig er lagt til að Tjörneshreppur bætist við upptalningu þeirra sveitarfélaga sem heyra undir svæði 2 skv. 2. mgr. 4. gr. laganna. Þá er lagt til að hugtakið byggðakort verði skilgreint með almennari hætti en samkvæmt gildandi lögum.“ Eins og ég sagði áður, virðulegi forseti, stendur öll nefndin að þessu áliti.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um meðhöndlun úrgangs. Í frumvarpinu eru lagðar til nokkrar breytingar á lögum um meðhöndlun úrgangs. Í fyrsta lagi eru lagðar til breytingar vegna innleiðingar á tilskipun 2008/98/EB, um úrgang og niðurfellingu tiltekinna tilskipana. Í öðru lagi er með frumvarpinu lagðar til breytingar á framleiðendaábyrgð á rafhlöðum og rafgeymum, raf- og rafeindatækjum og drykkjarvöruumbúðum. Í þriðja lagi eru lagðar til breytingar á lögum nr. 162/2002, um úrvinnslugjald, og lagt til að lög nr. 52/1989, um ráðstafanir gegn umhverfismengun af völdum einnota umbúða fyrir drykkjarvörur, verði felld úr gildi. Við undirbúning frumvarpsins var haft víðtækt samráð við önnur stjórnvöld og hagsmunaaðila, m.a. Umhverfisstofnun, Úrvinnslusjóð, Samtök atvinnulífsins, Samband íslenskra sveitarfélaga, Sorpu bs., Endurvinnsluna hf., Gámaþjónustuna, Íslenska gámafélagið, Samtök iðnaðarins og Samtök verslunar og þjónustu. Með hliðsjón af ákvæðum tilskipunar 2008/98/EB er lagt til í frumvarpinu að markmið laga um meðhöndlun úrgangs verði þau að lögin skuli vernda umhverfið og heilsu manna með því að koma í veg fyrir eða draga úr óæskilegum áhrifum sem myndun og meðhöndlun úrgangs hefur og með því að minnka heildaráhrif af henni og bæta nýtingu auðlinda. Þá er lagt til með hliðsjón af greiðslureglu umhverfisréttarins að heimild sveitarfélaga til að innheimta gjald við meðhöndlun úrgangs verði breytt í skyldu. Í frumvarpinu er lögð til ákveðin forgangsröðun við meðhöndlun úrgangs hér á landi, m.a. við stefnumótun og áætlanagerð í málaflokknum. Hún felur það í sér að dregið verði úr myndun úrgangs og sá úrgangur sem myndast verði undirbúinn fyrir endurnotkun, endurunninn, endurnýttur og loks fargað ef ekki reynist unnt að nýta hann. Með frumvarpinu er lögð áhersla á að líta skuli á úrgang sem hráefni. Í samræmi við forgangsröðun við meðhöndlun úrgangs skal því forðast að farga úrgangi svo sem með urðun og þess í stað stuðla að endurnotkun og endurvinnslu hans. Lögð er til breyting á áætlanagerð ríkis og sveitarfélaga um meðhöndlun úrgangs og gert ráð fyrir að ráðherra gefi út almenna stefnu um meðhöndlun úrgangs til að bæta endurnotkun, endurnýtingu og förgun og forvarnir á sviði úrgangsmála. Þá er lagt til að svæðisáætlanir sveitarfélaga komi í stað landsáætlunar ráðherra um meðhöndlun úrgangs. Til að auka flokkun á úrgangi og til að hann sé endurunninn í meira mæli er lagt til að komið verði á sérstakri söfnun m.a. á pappír, málmum, plasti, gleri og gert er ráð fyrir að unnt verði að losa slíkan úrgang á aðgengilegan hátt. Með því móti styður frumvarpið við þróun um aukna flokkun úrgangs sem þegar hefur átt sér stað hjá sveitarfélögum og fyrirtækjum, endar er vaxandi krafa frá almenningi og fyrirtækjum um að flokkun úrgangs verði aukin frá því sem nú er. Þá er aukin áhersla lögð á fræðslu til almennings og að Umhverfisstofnun og sveitarfélög hafi aukið hlutverk í því sambandi. Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á framleiðendaábyrgð vegna rafhlaðna og rafgeyma. Lagt er til að Umhverfisstofnun í stað Úrvinnslusjóðs reki skráningarkerfi framleiðenda og innflytjenda rafhlaðna og rafgeyma, en stofnunin rekur nú þegar skráningarkerfi framleiðenda og innflytjenda raf- og rafeindatækja. Þá er kveðið á um skráningarskyldu framleiðenda og innflytjenda og greiðslu á gjaldi vegna skráningarkerfisins. Gert er ráð fyrir að Umhverfisstofnun hafi eftirlit með framkvæmdinni. Einnig eru lagðar til breytingar á framleiðendaábyrgð vegna raf- og rafeindatækja. Lagt er til að úrvinnslugjald verði lagt á raf- og rafeindatæki og að Úrvinnslusjóður sjái um að tryggja söfnun og meðhöndlun raf- og rafeindatækjaúrgangs sem og að ná lágmarksmarkmiðum um undirbúning fyrir endurnotkun, endurvinnslu, endurnýtingu, söfnun og förgun raf- og rafeindatækjaúrgangs. Þá er í frumvarpinu lagt til að tekin verði upp framleiðendaábyrgð drykkjarvöruumbúða, m.a. með hliðsjón af aukinni áherslu á framleiðendaábyrgð á sviði úrgangsmála. Gert er ráð fyrir að ábyrgðin verði útfærð með svipuðum hætti og framleiðendaábyrgð á raf- og rafeindatækjum, þó einfaldari. Lagt er til að framleiðandi og innflytjandi drykkjarvöruumbúða beri ábyrgð á þeim drykkjarvöruumbúðum sem framleiddar eru hér á landi eða fluttar inn og eru settar á markað og seldar hér á landi. Í þessari ábyrgð felst að þeir skuli fjármagna og tryggja meðhöndlun drykkjarvöruumbúða. Framleiðendur og innflytjendur drykkjarvöruumbúða skulu uppfylla skyldur sínar með rekstri eigin skilakerfis fyrir drykkjarvöruumbúðir eða með aðild að sameiginlegu kerfi fleiri framleiðenda og innflytjenda. Skilakerfi starfa að lágmarki á tilteknum landsvæðum og taka á móti drykkjarvöruumbúðum og sjá um greiðslu skilagjalds. Gert er ráð fyrir að Umhverfisstofnun haldi utan um skráningarkerfið, gefi út leyfi fyrir skilakerfi og hafi eftirlit með framkvæmdinni. Gert er ráð fyrir í frumvarpinu að áfram verði greitt skilagjald þegar drykkjarvöruumbúðum er skilað að lágmarki 15 kr. á hverja umbúðaeiningu. Skilakerfi getur haft þessa upphæð hærri ef það kýs svo eða þörf krefur. Mikilvægt er talið að halda í skilagjaldið þar sem það er hvatning til að skila notuðum drykkjarvöruumbúðum. Þá er einnig með frumvarpinu eins og framan er rakið lagt til að úrvinnslugjald samkvæmt lögum um úrvinnslugjald verði lagt á raf- og rafeindatæki og eru því lagðar til breytingar á lögum um úrvinnslugjald. Þá er að lokum í frumvarpinu lagt til að tekin verði upp framleiðendaábyrgð drykkjarvöruumbúða og lagt til að lög nr. 52/1989, um ráðstafanir gegn umhverfismengun af völdum einnota umbúða fyrir drykkjarvörur, falli úr gildi þar sem kveðið verður á um framleiðendaábyrgð drykkjarvöruumbúða í lögum um meðhöndlun úrgangs verði frumvarpið að lokum að lögum. Virðulegur forseti. Ég hef rakið meginefni frumvarpsins. Ég legg til að frumvarpinu verði vísað til hv. umhverfis- og samgöngunefndar að lokinni 1. umr.

Forseti. Það er svolítið sérstakt „mix-up“ hérna að forseti segi að málið sé gagnvart kínversku þjóðinni því að Tíbetar eru svo sannarlega ekki kínverskir. En þetta er sem sagt tillaga til þingsályktunar um framferði kínverskra yfirvalda gagnvart tíbesku þjóðinni. Með mér á þessari þingsályktunartillögu eru hv. þingmenn Helgi Hrafn Gunnarsson, Jón Þór Ólafsson, Elín Hirst, Svandís Svavarsdóttir, Óttarr Proppé, Margrét Gauja Magnúsdóttir, Guðmundur Steingrímsson, Brynhildur Pétursdóttir og Páll Valur Björnsson. Vil ég þakka þeim öllum fyrir að vera með á tillögu sem mér finnst afar mikilvæg, sérstaklega í ljósi þess að við erum nú að taka upp tvíhliða fríverslunarsamning við kínversku kommúnistastjórnina. Alþingi ályktar að lýsa yfir þungum áhyggjum af vaxandi ofbeldi og kúgun kínverskra yfirvalda gagnvart tíbesku þjóðinni og hvetur til að endurmenntunarþvingunum verði hætt tafarlaust. Þvinganirnar hafa meðal annars leitt til þess að 122 Tíbetar hið minnsta hafa kveikt í sér í örvæntingu frá því í mars 2011, að því er skjalfest hefur verið. Alþingi fordæmir vaxandi hörku gagnvart friðsamlegum mótmælum í Tíbet undanfarna mánuði þar sem fjölmargir mótmælendur hafa verið myrtir og særðir lífshættulega. Alþingi hvetur kínversk stjórnvöld til að aflétta herkví í Tíbet og til að hleypa alþjóðafjölmiðlum og alþjóðamannréttindasamtökum hindrunarlaust og án afskipta inn í landið. Alþingi hvetur kínversk stjórnvöld til að standa ekki í vegi fyrir því að Sameinuðu þjóðirnar geti ákveðið að senda sendinefnd til að kanna mannréttindabrot í Tíbet. Jafnframt hvetur Alþingi kínversk yfirvöld til að hefja opinberar friðar- og samningsviðræður við sérstaka sendinefnd Dalai Lama. Alþingi hvetur íslensk stjórnvöld til að bjóða að vettvangur friðarviðræðnanna verði hérlendis, t.d. í Höfða. Þessar kröfur eru ekki háleitar, þetta eru eðlilegar kröfur. Þetta eru eðlileg tilmæli og með ólíkindum að við höfum ekki beitt okkur frekar fyrir því að því gjörningaveðri sem hefur verið yfir tíbesku þjóðinni síðan kínversk yfirvöld réðust þar inn slotaði. Það er ótrúlegt hve lítið hefur verið fjallað um það bæði hérlendis og erlendis. Ég man þegar ég vakti fyrst athygli á því og mótmælti því sem var að gerast í Tíbet í kringum Ólympíuleikana þá gerði ég leit í helstu fjölmiðlum að fréttum sem tengdust Tíbet. Ég fann út að það hafði nánast ekkert verið fjallað um Tíbet fyrr en ég sem einstaklingur fór að beita mér fyrir því. Sem betur fer varð það til þess að mjög margir aðrir fóru að beita sér fyrir því og þá fyrst vissum við eitthvað um þessa þjóð, vissum eitthvað um hvað hefur gerst þar og hvað er að gerast. Það vildi svo til að stuttu eftir að ég kom fyrst inn á Alþingi árið 2009 gerðust þau stórtíðindi hérlendis að Dalai Lama kom til Íslands. Því miður vildi hvorki forseti landsins né þáverandi forsætisráðherra hitta Dalai Lama. Það átti heldur ekki einu sinni að taka á móti honum sem þjóðhöfðingja heldur senda hann með leigubíl frá Keflavíkurflugvelli og niður í bæ. Þannig voru móttökurnar. Ég vona að núverandi ríkisstjórn sýni þessum málaflokki meiri áhuga, sér í lagi út af því að verið er að leggja til að við undirritum samninga við kínversku kommúnistastjórnina í janúar. Því vil ég gera þingmönnum það ljóst að þeirri óskhyggju að smáríkið Ísland geti haft einhver áhrif með þessum tvíhliða viðskiptasamningi á þau óhugnanlegu mannréttindabrot sem hafa átt sér stað í Tíbet, gagnvart bæði kínverskum og tíbeskum ríkisborgurum, linni. Ef við gerum ekki neitt til að sýna að okkur er ekki sama erum við í raun að kvitta undir áframhaldandi mannréttindabrot. Það er bara þannig. Þess vegna finnst mér sérstakt ánægjuefni að þingmenn úr öllum flokkum, nema reyndar Framsókn, séu með á þessari þingsályktunartillögu. Mér finnst það gefa mér smávon. Ég ætla að lesa hér greinargerðina með tillögunni: Fjölmörg þjóðþing hafa ályktað um síversnandi ástand í Tíbet, þar á meðal bandaríska, ítalska og japanska þingið, svo og Evrópuþingið. Þá hafa 12 handhafar friðarverðlauna Nóbels, þar á meðal Desmond M. Tutu og Lech Walesa, sent frá sér bréf til forseta kínverska alþýðulýðveldisins þar sem hvatt er til þess að friðarviðræðunum við fulltrúa tíbesku þjóðarinnar verði haldið áfram. Ég vek athygli á því að þetta átak var fyrir ári og enn hefur ekki neitt gerst. Kínversk yfirvöld fást ekki til þess að ræða við sérstaka sendinefnd Dalai Lama til að finna friðsamlega lausn á því sem er að gerast í Tíbet. Ég verð að segja það, og ég hef fylgst náið með, að ástandið þar fer versnandi dag frá degi. Herseta kínverskra yfirvalda í Tíbet hefur staðið í yfir sextíu ár og á þeim tíma hefur ríkisstjórn alþýðulýðveldisins Kína innleitt miskunnarlausa stefnu aðlögunar og kúgunar. Mannréttindi eru markvisst fótum troðin gagnvart Tíbetum; þeir eru sviptir öllum rétti til pólitísks frelsis, að tala sitt eigið tungumál og iðka þjóðmenningu sína. Ekkert raunverulegt trúfrelsi er í Tíbet. Það kostar til að mynda fangelsisvist að eiga ljósmynd af Dalai Lama. Tíbetum er kerfisbundið haldið frá atvinnustarfsemi, atvinnutækifærum og aðgengi að menntun vegna þjóðernis. Tíbeska þjóðin vex ekki eins og aðrar þjóðir heldur hefur fjöldi Tíbeta staðið í stað um langa hríð. Tíbeska þjóðin er orðin að minni hluta í sínu eigin landi. Eina leiðin til að viðhalda þjóðmenningu þessarar merku þjóðar er í útlegð. En blæbrigði tungumálsins, sögur og söngvar fjara út dag frá degi. Forseti. Flutningsmenn hafa áhyggjur af grófum mannréttindabrotum gagnvart Tíbetum, eins og þvinguðum ófrjósemisaðgerðum á tíbeskum konum, nauðungarflutningum hirðingja af hjarðlandi í einangrunarbúðir, kerfisbundinni afneitun á rétti munka og nunna til að iðka trú sína án afskipta, pyndingum og morðum á pólitískum föngum. Brýnt er að Sameinuðu þjóðirnar sendi sérstaka sendinefnd til Tíbets til að kanna meðal annars hvað varð um þá sem hurfu í tengslum við handtökur á þátttakendum í mótmælaaðgerðum árið 2008. Sjálfsíkveikjurnar sem eru því miður að aukast sýna gríðarlega örvæntingu. Fram hefur komið ítrekað að litið er á þær sem einu leiðina til að vekja athygli á síversnandi ástandinu og algeru fálæti heimsbyggðarinnar gagnvart hljóðlátri en markvissri útrýmingu þjóðar og þjóðareinkenna. Í rúm sextíu ár hefur heimurinn litið fram hjá mannréttindabrotum í Tíbet gagnvart tíbesku þjóðinni. Ekki verður annað ráðið en að kínversk yfirvöld standi fyrir skipulegri útrýmingu á tíbesku þjóðinni og menningu hennar. Í því máli telja flutningsmenn að Alþingi beri að taka afstöðu, sér í lagi vegna þess að hingað koma í heimsóknir æðstu embættismenn kínverska alþýðulýðveldisins með reglulegu millibili. Við Íslendingar höfum siðferðislega skyldu samkvæmt fríverslunarsamningi okkar við Kína, sem mun taka gildi snemma árs 2014, að benda kínverskum yfirvöldum á að við sættum okkur ekki við mannréttindabrot af því tagi sem rakin hafa verið í greinargerðinni.

Herra forseti. Minnist þess þegar þið brennduð ykkur síðast. Finnið þessa brunatilfinningu á þeim stað sem þið brennduð ykkur. Ímyndið ykkur svo að þið getið ekki hrist þessa tilfinningu af ykkur. Hún ferðast um allan líkamann. Ímyndið ykkur svo að þið hafið hellt eldsneyti, bensíni, yfir ykkur og séuð gegnsósa. Hve örvæntingarfull þurfið þið að vera til þess að gera: svona 

Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti frá allsherjar- og menntamálanefnd um frumvarp til laga um breytingu á lögum um dómstóla, nr. 15/1998, með síðari breytingum, um leyfi dómara. Nefndin hefur fjallað um málið og telur mikilvægt að það nái fram að ganga svo mögulegt verði að veita héraðsdómara leyfi frá störfum til lengri tíma en eins árs. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Hv. þingmenn Elsa Lára Arnardóttir, Helgi Hrafn Gunnarsson, Jóhanna María Sigmundsdóttir og Vilhjálmur Árnason, voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir álitið skrifa hv. þingmenn Unnur Brá Konráðsdóttir, formaður, Páll Valur Björnsson, Líneik Anna Sævarsdóttir, Guðbjartur Hannesson og Svandís Svavarsdóttir.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir tillögu til þingsályktunar um eflingu skógræktar sem atvinnuvegar og sameiningu stjórnsýslueininga á sviði skógræktar og landgræðslu. Flutningsmenn auk mín eru hv. þingmenn Haraldur Benediktsson, Vilhjálmur Árnason, Vilhjálmur Bjarnason, Ásmundur Friðriksson og Höskuldur Þórhallsson. Þingsályktunartillagan hljóðar svo: Alþingi ályktar að skora á ríkisstjórnina að efla skógrækt á Íslandi sem arðsaman atvinnuveg með því að: a. stórefla hagnýtar rannsóknir og þróunarstarf í skógrækt með áherslu á framleiðslu viðarafurða, framleiðni og arðsama skógrækt, b. færa Skógrækt ríkisins, Landgræðslu ríkisins og landshlutaverkefni í skógrækt í eina stjórnsýslueiningu, c. semja frumvarp að nýjum samræmdum lögum um skógrækt og landgræðslu, d. móta starfsumhverfi með rammaáætlun til þriggja ára til eflingar skógrækt með þátttöku bænda, annarra landeigenda og sérstakra skógræktarsjóða. Þessi tillaga, virðulegi forseti, er í fullu samræmi við það sem kemur fram í stjórnarsáttmálanum, sérstaklega um skógrækt, en þar segir m.a. með leyfi forseta: „Mikilvægt er að beita hvetjandi aðgerðum í efnahagslífinu til að ýta undir græna starfsemi. Nýta ber vistvæna orkugjafa enn frekar við samgöngur. Hvatt verði til þess að dregið verði úr notkun jarðefnaeldsneytis. Brýnt er að dregið verði úr nettólosun gróðurhúsalofttegunda, bæði með því að draga úr beinni losun af mannavöldum og með því að stórauka landgræðslu, skógrækt og aðra eflingu gróðurlenda.“ Í greinargerð með þessari þingsályktunartillögu segir: Líkt og orkan, fiskurinn í sjónum og fegurð náttúrunnar eru vel þekktar auðlindir hefur jarðvegur, gróður og skógur ekki síður skapað þjóðinni lífsgæði og efnahagslegt sjálfstæði. Í því skyni að þessar mikilvægu auðlindir verði áfram tryggðar og jafnframt efldar er nauðsynlegt að efla og styrkja stjórnkerfi, leita nýrra leiða við fjármögnun verkefna, virkja efnahagslega hvata og horfa til þess að efla búsetu og byggð. Mikil og vaxandi spurn er eftir viðarafurðum á Íslandi. Til að innlend framleiðsla geti meðal annars mætt þeirri eftirspurn þarf að fara nýjar leiðir í skógrækt sem skila afurðum fyrr og með arðsemi sem er ásættanleg á almennum markaði. Á sama tíma þarf að efla hnitmiðuð rannsóknar- og þróunarverkefni sem styrkja bakland slíkra verkefna. Nauðsynlegt er að kanna og laða að fjárfestingar m.a. sjóða, einstaklinga og félaga fyrir eigin reikning í arðsamri skógrækt á Íslandi, en slík fjárfesting er vel þekkt erlendis. Þrennt hefur öðru fremur hindrað fjárfestingu einkaaðila í nytjaskógrækt hér á landi: a) langur biðtími frá fjárfestingu til tekjugæfrar nýtingar, b) óvissa um markað fyrir afurðir, c) vantrú á að skógrækt í norðlægu, skóglausu landi geti skilað arði. Til að hætta fé sínu í nýrri fjárfestingarleið með langan biðtíma fram að fyrstu tekjum þarf að skapa, a.m.k. tímabundið, skammtímahvata fyrir fjárfesta. Skattaívilnun þar sem fjárfesting í viðurkenndum skógræktarsjóði væri t.d. frádráttarbær frá skattstofni er líkleg til að mynda þann skammtímaávinning. Síðar þegar meiri reynsla hefur skapast á markaði mætti afnema þennan sérstaka fjárfestingarhvata. Langtímaleiga á landi til skógræktar getur styrkt byggð í dreifbýli og dregið er fram líða stundir úr þörf fyrir framleiðslustyrkjum í landbúnaði, þar með talið í skógrækt. Slíkt eflir skilyrði til atvinnuuppbyggingar í dreifbýli, þar sem atvinna við ræktun, umhirðu og nýtingu skóga verður fyrst og fremst til í dreifbýli. Önnur leið sem hentar betur fjárfestingu lífeyrissjóða er að ríkið bjóði gróðursetningarstyrk sem væri föst krónutala á hektara. Nauðsynlegt er að skipulag og stjórnsýsla málaflokksins verði samræmd. Með þeim hætti má ná fram betri og skilvirkari árangri í skógrækt og landgræðslu. Jafnframt er nauðsynlegt að á sama tíma verði sett ný lög um skógrækt og landgræðslu sem tryggi bakland og lagalegan grunn málaflokksins og leggi um leið grunn að nýrri sókn í skógrækt og landgræðslu. Upphaflega var málaflokkurinn hér á landi undir sömu stjórn eða frá árinu 1907. Málaflokkar skógræktar og landgræðslu eru náskyldir og víða erlendis og í nágrannalöndum undir sömu stjórnsýslustofnun. Sameining stofnana og verkefna hefur mikla hagræðingu í för með sér og má meðal annars benda á sameiningu starfsstöðva og rekstrarhagræðingu í yfirstjórn. Auk þess er margt sem gæti um leið leitt til betri skilvirkni, t.d. þegar horft er til gagnaöflunar, rannsókna, samnýtingar tækjakosts, búnaðar o.fl. Landgæðum hefur hrakað mikið hér á landi frá landnámi vegna tíðarfars, náttúruhamfara, svo sem eldgosa og ósjálfbærrar landnýtingar. Eyðing skóga á Íslandi er einhver sú mesta sem þekkist í nokkru landi, en talið er að um 97% upprunalegu skóganna hafi eyðst frá landnámi. Nær samfelld gróðurþekja sem huldi landið hefur rýrnað til mikilla muna með neikvæðum afleiðingum fyrir náttúru landsins og lífsskilyrði þjóðarinnar. Gróður- og jarðvegseyðing hefur rýrt frjósemi lands og haft slæm áhrif á vatnsmiðlun. Á árinu 1997 lauk heildarúttekt á jarðvegsrofi á Íslandi, sem unnin var af Rannsóknastofnun landbúnaðarins og Landgræðslu ríkisins. Niðurstöður hennar sýndu umtalsvert eða alvarlegt jarðvegsástand á 52% landsins þegar hæstu fjöll, jöklar, ár og vötn voru undanskilin. Niðurstöðurnar undirstrika að enn er mikið verk fyrir höndum við stöðvun jarðvegseyðingar og að ástandið er hvorki eðlilegt né í samræmi við umhverfisskilyrði. Krefjandi verkefni kalla á styrka stjórnsýslu sem skilar öflugu starfi. Með því að sameina krafta þessara stofnana verður hægt að takast á við þau miklu verkefni sem blasa við. Unnið hefur verið að því undanfarin ár að endurskoða lög um landgræðslu og skógrækt. Nauðsynlegt er að nýta þá vinnu eins og hægt er, auk þess sem gætt verði samræmis við aðra landnýtingu, landbúnað, náttúruvernd og ferðaþjónustu, auk annarra laga og reglugerða. Þrátt fyrir að lagt sé til í þingsályktunartillögunni að stjórnskipulagi sé breytt er áhersla lögð á að verkefni landshlutaverkefnanna skógrækt verði efld. Talið er að skógrækt á vegum landshlutaverkefnanna skapi atvinnutækifæri í dreifbýli og byggi upp skógarauðlind sem treysti í senn byggð og fjölbreytni atvinnulífs. Með tilkomu landshlutaverkefna í skógrækt hefur skógrækt á lögbýlum aukist undanfarin ár. Landshlutaverkefnin eru fimm talsins eins og áður var drepið á og starfa sjálfstætt. Skógræktarverkefnin eru hvert og eitt með eigin stjórn sem ræður framkvæmdastjóra sem annast daglegan rekstur. Tilkoma þessara verkefna á rætur að rekja til ársins 1970 þegar samþykkt voru lög um Fljótsdalsáætlun með það að markmiði að rækta skóg í samvinnu við bændur á nokkrum jörðum í Fljótsdal. Fjárveitingar til skógræktar hafa verið skornar niður á undanförnum árum um liðlega 40% að raunvirði og á það jafnt við um landshlutaverkefni í skógrækt, Skógrækt ríkisins og aðra skógræktaraðila. Í 1. gr. laga um landshlutaverkefni segir: „Í því skyni að skapa skógarauðlind á Íslandi, rækta fjölnytjaskóga og skjólbelti, treysta byggð og efla atvinnulíf, skal eftir því sem nánar er ákveðið í fjárlögum hverju sinni veita fé til verkefna í skógrækt sem bundin eru við sérstaka landshluta. Í hverju landshlutaverkefni skal stefnt að ræktun skóga á að minnsta kosti 5% af flatarmáli láglendis neðan 400 m yfir sjávarmáli.“ 5% af landi neðan 400 m hæðar yfir sjó eru samtals 214.000 hektarar. Árið 2010 voru 576 skógarbændur með samning við landshlutaverkefni í skógrækt um 48.100 hektara lands. Þá var búið að gróðursetja í 18.400 hektara af þessu landi. Byggðamarkmið verkefnanna hafa náðst og nánast öll framleiðsla og vinna við skógræktina er í hinum dreifðu byggðum. Atvinnusköpun í landshlutaverkefnum í skógrækt fyrir árin 2001–2010 hafa verið metin og á þessu tímabili voru þau á ári hverju að meðaltali 81 launað ársverk auk um 50 óbeinna ársverka í nærsamfélaginu. Með meiri fjárveitingum mun ganga hraðar að fylla í ógróðursett skógræktarsvæði og um leið að tryggja meiri viðarafurðir um og upp úr miðri öldinni. Þá er nauðsynlegt að samfara auknum fjármunum sem hið opinbera leggur til eflingar skógræktar verði gerðar enn ríkari kröfur um faglega uppbyggingu í greininni. Skal meðal annars fara fram sérstakt landsvæðamat á landi til skógræktar, þar sem arðsemismat verður lagt til grundvallar staðarvali og fjárveitingum. Til þessa hefur skógrækt nánast alfarið verið fjármögnuð með framlögum ríkis og fáeinna sveitarfélaga. Til að mæta innlendri spurn eftir iðnviði þarf nýja fjármögnun sem ekki hvílir á skatttekjum og ræktunaraðferðir sem skila viðarafurðum fyrr og í meira mæli en hefðbundin nytjaskógrækt. Þrátt fyrir hátt markaðsverð á landi kynnu landeigendur að vilja leigja land sitt að hluta eða allt til skógræktarsjóðs sem greiddi fasta árlega leigu. Þessir leigusamningar yrðu að vera til langs tíma, t.d. til 50 ára eða lengur. Hraða þarf endurreisn skógarauðlindar á Íslandi í þágu lands og þjóðar. Samkvæmt skógræktarstefnu sem gefin var út og kynnt í febrúarmánuði 2013 er markmiðið að tífalda þekju skóga fyrir aldamótin 2100 þannig að skógar Íslands vaxi úr því að vera um 1,2% í a.m.k. 12% af flatarmáli Íslands. Í stefnunni er áhersla lögð á að auka skógrækt þar sem viðarnytjar eru meðal markmiða og að tryggja að umfang, framleiðsla og gæði skógarauðlindarinnar geti staðið undir arðbærum nytjum. Ná skuli sem mestum ávinningi af stækkandi skógarauðlind Íslands á sjálfbæran hátt, ýta undir þróun úrvinnsluiðnaðar og samþætta skógrækt öðrum landnýtingarkostum og atvinnugreinum. Í skógræktarstefnunni er einnig fjallað um nauðsyn þess að efla rannsóknir og þróunarstarf í skógrækt. Í sömu stefnu er einnig fjallað um „Landsáætlun í skógrækt“ þar sem fjallað verði um: a) rannsóknir á öllum sviðum skógræktar, b) menntun á sviði skógfræði, c) ráðgjöf til skógræktenda og aðra miðlun þekkingar, d) hvata til aukinnar skógræktar, þar með talið fjárhagslega, félagslega og umhverfislega, e) þjónustu opinberra aðila við skógræktendur, f) nauðsynlegar lagabreytingar, g) mælanleg markmið, vísa, vöktun og mat á árangri. Með vísan til þeirra þátta sem vísað er til í tillögunni og greinargerð er ljóst að tækifæri til fjölþættrar atvinnuuppbyggingar í skógrækt og landgræðslu eru mikil. Mikil þekking liggur nú þegar fyrir hjá þeim stofnunum sem unnið hafa að þessum málaflokkum um áratugaskeið. Ekki er að efa að sá mikli mannauður og sú þekking muni nýtast afar vel í öflugri landnýtingar- og landbótastofnun sem hér er lagt til að taki við hlutverki framangreindra stofnana. Það er því afar mikilvægt að stjórnvöld leggi sitt af mörkum svo hraða megi uppbyggingu í greininni og leggja þannig grunn að atvinnuvegi sem í náinni framtíð kann að verða ein af kjarnastoðum íslensks atvinnulífs. Virðulegi forseti. Ég tel að mörg tækifæri og mikil liggi í því að stíga þau skref sem lögð eru til í þessari þingsályktunartillögu. Ég held að hún geti orðið til eflingar atvinnulífi, eflingar og styrkingar í hinum dreifðu byggðum landsins. Þetta mál getur líka gefið mikil tækifæri í landbúnaði, til þess að vaxa. Margir hafa ekki trú á því að aukin skógrækt á Íslandi geti orðið að alvöruatvinnugrein, þess sé langt að bíða á svo norðlægu slóðum að greinin geti gefið af sér þau verðmæti sem þarf til að standa undir sjálfbærni, en við höfum séð það á undanförnum árum og með þeirri eftirspurn sem hefur í vaxandi mæli aukist hér innan lands að þetta er raunhæft verkefni. Að þessari umræðu lokinni, virðulegi forseti, legg ég til að málið fari til hv. atvinnuveganefndar.

Herra forseti. Mig langar í upphafi á stuttri ræðu um þessa ágætu þingsályktunartillögu að vitna í orðatiltæki sem hljóðar einhvern veginn svo: Gróðursettu tré, það vex á meðan þú sefur. Mér finnst orðatiltækið lýsa því mjög vel hvaða tímabil við getum verið að tala um þegar við tölum um skógrækt. Það er sannarlega langhlaup að tala um skógrækt. Það er sannarlega hægt að horfa til mjög langs tíma þegar fjallað er um áherslur og stefnumótun er varðar skógrækt á Íslandi. Ég er einn af flutningsmönnum þingsályktunartillögunnar og er það ekki síst vegna þess að á undanförnum árum höfum við séð margt breytast í sveitum og ekki síst með tilliti til tækifæra er hafa verið gripin er snúa að skógrækt. Ég held að tímabært sé að við förum að huga að því að nýta til atvinnuuppbyggingar þá miklu fjárfestingu sem þegar liggur í þeim skógum sem búið er að planta og hafa vaxið hér á undanförnum áratugum. Það er einmitt markmið okkar sem að þessum málum standa að tekið verði föstum tökum að byggja upp alvöruatvinnugrein í kringum nýtingu skóganna, hvort sem það er til að fletta tré í borð, sem er mjög eftirsóttur viður sérstaklega til uppgerðar á gömlum húsum og til að skapa ákveðna sérstöðu sem byggingarhlutar í nýbyggðum húsum og í uppgerð gamalla húsa. Ég veit og þekki til þess að nú þegar er ágætur markaður fyrir það, eftirspurnin er mun meiri en framboðið. Það er ekki síður til að ná að byggja undir og markaðssetja afurðir er falla til vegna grisjunar skóganna og hvetja þannig til bættrar skógræktar. Það þarf að hlúa að skóginum og gæta þess að grisjunin og kraðakið þar verði ekki til þess að það komi niður á vexti annarra trjáa. Grisjunin kemur þar inn í og atvinnuvegur henni tengdur. Síðan er það varðandi beit á skóga. Nú er það svo að í nokkrum landshlutabundnum verkefnum í skógrækt hafa beitarskógar verið markmið þeirra sem hafa stundað skógrækt. Ekki síst vegna þessa er nauðsynlegt að taka stefnumótun í skógrækt föstum tökum, því að oft er þessum atriðum stillt upp hvoru gegn öðru, búfjárbeit og skógrækt, sem á alls ekki að vera. Það er sannarlega góður kostur fyrir marga sem halda sauðfé og annan búpening að planta skógi til beitar og ekki síður til að skapa skjól á jörðum í tengslum við skjólbeltarækt sem bæði bætir ræktunarskilyrði, hvort sem það er á grasi eða korni, og veitir búfé líka skjól. Það hefur sannarlega getað og hefur breytt nýtingarmöguleikum bújarða heilmikið. Því miður hafa árekstrar á milli skógræktenda og þeirra sem stunda hefðbundna landnýtingu verið mjög áberandi. Það er ákaflega mikilvægt til að vel takist við stefnumörkun til skógræktar til lengri tíma að brúa bilið þarna á milli svo að til slíkra árekstra komi ekki. Í sjálfu sér er aldrei hægt að útiloka þá en það er vissulega hægt að vinna með það vandamál. Þar kemur að atriðum eins og að fara vel yfir skyldur hvers og eins er varðar vörslu skóga og vörslu búfjár og þar fram eftir götunum, en hin almenna regla er sú að við beitum sauðfé og það gengur kannski þar sem það velur sér. Við það eigum við að búa og þurfum eindregið að stefna að því að búa við það skipulag áfram. Því hafa þessir árekstrar verið hatrammir, því það má ekki vera svo að hið opinbera styðji við skógrækt með þeim hætti að það breyti búskaparmynstri og búsetumynstri. Því miður hefur verið reynt að hrinda slíkum breytingum í framkvæmd í sveitum þar sem ég þekki til og þar með skapað þá miklu árekstra sem ég vísaði til. Síðan ætla ég aðeins að fjalla um hagsmuni bændaskóganna eða þessara landshlutabundinna skógræktarverkefna. Svæðisbundin skógræktarverkefni hafa á undanförnum árum verið dregin verulega mikið saman, framlög til þeirra verkefna hafa verið stórlega skert, að raungildi upp undir 30% ef ég man þá tölu rétt, sem þýðir einfaldlega það að ekki er sami krafturinn í þeim verkefnum og að var stefnt. Við erum því lengur að ná þeim markmiðum sem við ætluðum okkur að ná. Ég hef á undanförnum árum margoft sagt að það hafi verið affarasælast fyrir bændur í þeim verkefnum að stefna að því að gera búvörusamning um skógræktina rétt eins og við gerum búvörusamninga við hið opinbera í öðrum búgreinum þar sem við getum stillt upp markmiðum okkar með því að stunda slík verkefni, hverjar skyldurnar eru og hver hlutverkin eru. Þar inni mætti sannarlega taka enn og betur utan um leiðbeiningarþáttinn. Landshlutabundnu skógræktarverkefnin reka í dag öfluga leiðbeiningarþjónustu sem í mínum huga getur vel átt heima inni í annarri leiðbeiningarþjónustu sem landbúnaðurinn rekur á vettvangi félagasamtaka bænda, þeirra frjálsu félagasamtaka, og síðan í rannsóknum í kringum skógrækt. Í mínum huga er það ákaflega þarft mál að hið opinbera eða ríkisstjórnin taki stefnumótun í skógrækt á Íslandi mjög föstum tökum til að nýta þau fjölmörgu tækifæri sem hv. þm. Jón Gunnarsson, framsögumaður tillögunnar, tíundaði í ræðu sinni. Tímabært er að við horfum til fjölþættrar skógarnýtingar, fjárfestinga í skógrækt og möguleika okkar til að efla og styrkja byggð á Íslandi.

Virðulegi forseti. Hér er á ferðinni framsækið og áhugavert mál hjá hv. flutningsmönnum. Umræðan hefur verið prýðileg í dag. Það er augljóst að þeir sem hafa mestan áhuga á umhverfismálum og náttúruvernd hafa ákveðið að taka þátt í umræðunni, eða kannski að þeir sem hafa mest talað um umhverfisvernd og náttúruvernd láta ekki sjá sig. Hér er um að ræða nokkuð mikið umhverfismál. Það er búið að leggja vinnu í þessa þingsályktunartillögu. Að stærstum hluta líst mér mjög vel á hana. Sérstaklega finnst mér ánægjulegt að sjá að hv. flutningsmenn taka sérstaklega upp hagræðingarhugmyndir sem komu fram í hagræðingarhópnum og þeir leggja ekki síst upp með, ef maður skoðar greinargerðina, að hægt sé að ná háleitum markmiðum ásamt því að ná aukinni hagræðingu eins og í þessu tilfelli hjá Skógrækt ríkisins, Landgræðslunni og í landshlutaverkefnum í skógrækt. Hér er lagt til að þetta verði allt saman í einni stjórnsýslueiningu sem er auðvitað mjög gott. Að semja frumvarp að nýjum samræmdum lögum um skógrækt og landgræðslu er eitthvað sem manni finnst svo sjálfsagt að það ætti að vera löngu búið að því, en svo er ekki og þess vegna er þessi þingsályktunartillaga væntanlega komin fram, meðal annars, eða það er eitt af markmiðum hennar. Hv. þingmenn Jón Gunnarsson og hv. þm. Haraldur Benediktsson, hafa farið hér vel yfir marga þætti þessa máls og þekkja það augljóslega mjög vel. Mér líst vel á þetta. Ég verð að vísu að viðurkenna að mér fannst glitta í útgjöld í ræðu annars hv. þingmannsins, en við getum náð miklu af þessu fram án þess að fara út í stórfelld útgjöld. Í rauninni er hér hreinlega lagt upp með að hægt sé að spara til að leggja meiri áherslu á það sem máli skiptir, það er að rækta skóg á Íslandi. Virðulegi forseti. Eitt af því sem gerir landið okkar fallegt og gefur því mikið aðdráttarafl og gerir að verkum að það er mjög vinsælt meðal erlendra ferðamanna og auðvitað innlendra líka er að hér er ekki skógur. Það er ákveðin sérstaða í því að við Íslendingar tókum okkur til og eyddum skógi. Menn geta deilt um ástæður þess, oft er sauðkindinni kennt um, en ég hef heyrt fornleifafræðinga sem hafa rannsakað þetta benda á þá staðreynd að þó svo að landnemarnir hafi verið með svipaðar reglur um grisjun skógar og í Noregi var skógurinn okkar þess eðlis að hann þoldi hana ekki jafn vel. Sömuleiðis, sem ég vissi nú ekki, var að þó svo að mýrarrauðinn sem hér var hafi hentað vel til framleiðslu á járni þurfti, ef ég man rétt, allt að tíu sinnum meira af kolum til að ná sambærilegu magni og í þeim löndum sem við komum frá, sérstaklega Noregi. Það er kannski aukaatriði af hverju við eyddum hér skógi, en ég held hins vegar að það skipti máli og ég veit að hv. flutningsmenn eru örugglega mér sammála að göngum samt þannig fram að við sköðum ekki þá náttúrufegurð sem við höfum núna, sem er m.a. fólgin í því að við höfum ekki skóg. Við getum hins vegar andað rólega því ég held að það sé innan við 0,5%, a.m.k. innan við 1% af landi á Íslandi þakið skógi. Við þurfum að ganga ansi hart fram til þess að hafa áhyggjur af því að hér sé allt þakið skógi, það er ekki alveg að detta inn jafnvel þótt þessi þingsályktunartillaga verði samþykkt. Ég vil nota tækifærið, virðulegi forseti, og þakka hv. þingmönnum fyrir vandaða og góða þingsályktunartillögu sem er búið að leggja mikla vinnu í. Ég treysti því að tillaga hv. þingmanna fái góða afgreiðslu og vandaða umfjöllun í viðkomandi nefnd þingsins.