arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef nú á stundinni átt viðtal við fjmrh. um þetta mál, sem hér er á dagskrá, og m. a. tjáð honum ummæli hv. frsm. um það, að fjhn. mundi væntanlega fús til að flytja brtt. á þá lund, að fresturinn, sem í frv. er ráðgerður til 1. marz, verði nokkru lengri, t. d. til 1. apríl. Hann biður mig að bera þau boð til hv. fjhn., að hann mundi taka því með þökkum, ef hv. n. vildi flytja slíka brtt., því að eins og ástatt er, þá er ekki fyrir fram víst, að unnt verði að ljúka afgreiðslu fjárl. fyrir þann tíma, sem ráðgert er samkv. því frv., er hér liggur fyrir, eða fyrir 1. marz. Hann mundi því taka því með þökkum, ef hv. n. vildi gera á þessu breyt. og flytja brtt., sem væri miðuð við 1. apríl í stað 1. marz.



Herra forseti. Þegar fjhn. tók beiðni fjmrh. um framlengingu á heimild til greiðslna úr ríkissjóði fyrir á fundi sínum í gær, hljóðaði sú beiðni upp á það, að greiðsluheimildin yrði framlengd til 1. marz n. k. Mér er ekki ljóst, að síðan þessi beiðni var sett fram, hafi ástæður á nokkurn hátt breytzt og ekkert hefur komið fram um það, hvers vegna þessi skyndilega breyting er nú á orðin, að ríkisstj. telur, að afgreiðsla fjárl. kunni að dragast til 1. apríl. Ég hef þær upplýsingar frá meðlimum fjvn., að n. eigi ekki eftir meira starf, en sem svarar viku til hálfs mánaðar, og tel því þessa brtt. með öllu ástæðulausa. Ég hef þess vegna ekki staðið að þessari brtt. fjhn. og mun greiða atkv. á móti henni.

Forseti (BSt): Ef mér leyfist að segja það héðan frá þessum stað, þá veit ég ekki heldur til, að neitt hafi breytzt síðan í gær.  Ég vona, að menn afsaki, þó að ég hafi hér frá þessum stað sagt þetta, sem kannske væri réttara að fara í ræðustólinn til að segja.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. er komið frá Ed. Fjhn. hefur rætt málið á fundi sínum og nefndin mælir með því, að frv. verði samþykkt. Einn nefndarm., hv. 3. þm. Reykv. (EOl), hefur lagt fram brtt. á þskj. 209, og annar nm., hv. þm. V-Húnv. (SkG), hefur einnig skrifað undir með fyrirvara.



Herra forseti. Ég hef skrifað undir nál. með fyrirvara og vildi gera grein fyrir því aðeins, hverjar ástæður liggja til þess. Það er gert ráð fyrir því í frv., eins og það nú liggur fyrir, að hæstv. stjórn fái heimild til að greiða úr ríkissjóði venjuleg gjöld, meðan fjárlög fyrir þetta ár hafa ekki verið afgreidd, og að sú heimild gildi til 1. apríl. Hins vegar er það svo, að reglulegt Alþingi fyrir þetta ár á að koma saman 15. febr. Nú liggur það í augum uppi, að þetta þing, sem nú stendur yfir, muni ekki geta lokið störfum fyrir 15. febr. og má því fastlega gera ráð fyrir því, að borið verði fram frv. hér á þingi um, að samkomudagur reglulegs Alþingis 1959 skuli verða síðar á árinu. Þannig hefur það verið um mörg undanfarin ár, að samkomudagur reglulegs Alþingis hefur verið ákveðinn að haustinu. En meðan ekki er búið að taka slíka ákvörðun, hefði verið formlega réttara, að greiðsluheimildin væri bundin við 15. febr. Ég skal þó taka fram, að það hefur komið fyrir áður, að slík greiðsluheimild hefur verið veitt fram yfir þann tíma, án þess að búið væri að setja lög um frestun á samkomudegi Alþingis. Þannig var það fyrir 2 árum og ég mun ekki gera neinn ágreining um þetta. Ég vildi aðeins benda á þetta atriði og tel, að það ætti að hafa í huga framvegis, ef eins stendur á og nú, að ekki verði veitt heimild til slíkra bráðabirgðafjárgreiðslna lengur en til 15. febr., nema áður hafi verið ákveðið með lögum, að nýtt þing skuli koma saman síðar á árinu.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það hefur verið venja undanfarin ár, að samkomudegi reglulegs Alþingis, sem samkv. lögum er 15. febr., væri frestað fram í byrjun októbermánaðar, m. a. vegna þess, að þingstörfum ársins á undan hefur venjulega ekki verið lokið um það leyti, sem Alþingi hefur að reglulegum og eðlilegum hætti átt að koma saman. Það er fyrirsjáanlegt, að einnig í þetta sinn verður störfum Alþingis 1958 ekki lokið fyrir 15. febrúar n. k., og hefur því þetta frv. verið flutt. Frv. er með alveg sama hætti og önnur tilsvarandi frv. á undanförnum árum, að öðru leyti en því, að samkomudagurinn fyrir Alþingi 1959 er settur í síðasta lagi 12. okt., sem er mánudagur, vegna þess, að 10. okt., sem verið hefur samkomudagur Alþingis undanfarin ár, fellur á laugardag. Að öðru leyti er hér um enga breyt, að ræða frá því, sem verið hefur á undanförnum árum. Ég leyfi mér að leggja til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við þm. Skagf. flytjum hér á þskj. 236 þetta litla frv., en það er um það, að ríkisstj. sé heimilt að selja Hofshreppi í Skagafjarðarsýslu eyðijörðina Bjarnastaði í Unadal fyrir það verð, sem dómkvaddir menn meta. í grg. er þess getið, að hreppsnefnd Hofshrepps hafi óskað eftir því við okkur þm. Skagafjarðarkjördæmis, að við flyttum frv. um þetta efni, og þarf í raun og veru litlu við þetta að bæta. Við þingmennirnir teljum, að það sé algerlega rétt og sjálfsagt, að Hofshreppur fái eignarhald á þessari eyðijörð. Hún hefur verið í eyði frá því 1948, eins og fram kemur í bréfi hreppsnefndarinnar, og það eru ekki líkur til þess, að hún verði tekin í byggð fyrst um sinn. Þetta er dalur, sem liggur upp í fjöllin beint upp af Hofsós, og fyrst verður í öllu falli að koma þar á miklu betra vegasambandi, en enn er orðið, áður en jarðirnar þar uppi í dalnum byggist að nýju. Og í öðru lagi, , þótt svo væri, að þess væri ekki mjög langt að bíða, að hægt væri að byggja þessa jörð að nýju, þá er engum aðila betur til þess trúandi ,en hreppsnefnd Hofshrepps að sjá um slíkt, og hefur hún vitanlega áhuga á því, að svo geti orðið. Þannig er háttað þarna, að tvær jarðir í nágrenni, litlu neðar, geta haft nokkrar nytjar jarðarinnar. Það er tún þar frá eldri tíð, sem þær geta fengið nokkurn heyskap frá. En hreppsnefnd Hofshrepps þarf nauðsynlega að hafa umráð á slíku og geta miðlað því innan hreppsins. Þess skal getið, að jörð þessi er í opinberri eign. Hún er í eign jarðakaupasjóðs ríkisins, en við flm. frv. erum sammála hreppsnefnd Hofshrepps um, að það sé eðlilegast, að umráð jarðarinnar fari nú í hendur hreppsnefndarinnar í Hofshreppi, hún hafi umráð yfir henni. Og ég veit það vel af náinni kynningu við hreppsnefndina, að hún er mjög ákveðin í því, að strax og ástæður leyfa, verði reynt að koma upp byggð á þessari jörð, sem var í fyrri tíð og það ekki fyrir mjög löngu talin tiltölulega góð jörð, en er nú komin út úr byggðinni vegna vöntunar á vegasambandi og öðrum slíkum hlutum. Ég vildi því leyfa mér að óska þess, að hv. Nd. vildi fallast á þær röksemdir, sem við þm. Skagf. færum í þessu máli, og vildi samþykkja það, að frv. þetta yrði samþykkt. Ég vil svo leyfa mér að óska þess að, að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til hv. landbn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Mér var bent á það í gær af þm. Barð., sem er einn maðurinn í n., að í þessum lögum er ekkert ákvæði um það, hvenær þau eigi að öðlast gildi. Ég tel nú í sjálfu sér, að þetta sé a.m.k. ekki gleymska hjá mér, heldur var það gert af því að ég taldi það óþarft. Ef ekkert er um það í l. sjálfum, þá öðlast þau gildi þrem mánuðum eftir að þau eru staðfest í ríkisráði. En eftir l. á þrifaböðun fyrst að fara fram á vetrinum 1960–1961, frá 15. nóv. 1960 til 15. febr. 1961, svo að það út af fyrir sig gerir ekki nauðsynlegt, að í lögin séu sett ákvæði um, hvenær þau öðlist gildi, þau verða alltaf komin í gildi áður. Hins vegar er eitt atriði í l., sem gæti haft áhrif á, hvort sett væri slíkt ákvæði í l. eða ekki. Og það er það, að sú breyting er gerð á með þessu frv., ef að lögum verður, að þegar á að baða vegna kláða, þá á að tvíbaða kindina, bæði eftir þessum og eldri lögunum, en í eldri l. áttí þá ríkið að borga annað baðlyfið, en í þessu frv., sem nú liggur fyrir, er mælt svo fyrir, að ríkið borgi baðlyfin, bæði við fyrri og síðari böðunina. Og ef það kæmi upp kláði og þyrfti að útrýma honum einhvers staðar á þeim þrem mánuðum, sem líða frá því, að l. eru samþykkt í ríkisráði, og þangað til þau koma til framkvæmda, þá yrði þarna að fara eftir eldri l. og ekki þess vegna borgað af ríkinu nema baðlyfið í aðra böðunina. Ég held þess vegna, að það sé kannske réttara að setja í frv. ákvæði um, að lögin öðlist þegar gildi, og þá virðist mér, að það muni fara bezt að setja það framan við 10. gr. og láta hana hljóða þannig: „Lög þessi öðlast þegar gildi, og eru jafnframt numin úr gildi lög nr. 90“ o.s.frv. Ég held, að það sé rétt, að ég leggi þessa brtt. fram. Hún er skrifleg og þarf tvöföld afbrigði náttúrlega, en annars skiptir, að mér finnst, litlu máli, hvort hún er samþykkt eða ekki, því að ég held, að kláði komi varla á því tímabili, er um ræðir, þó að náttúrlega gæti það komið fyrir.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (JPálm): Háttvirtu alþingismenn. Helfregnir berast nú dag eftir dag, dauðans er mikilvirk hönd, úthafið syngur sitt útfararlag, öldurnar grenja við strönd. Íslenzka þjóðin er harminum háð, hrópar í neyðinni á guðlega náð. Það munu vera einsdæmi í sögu Alþingis, að stórkostleg sjóslys verði svo hvert á fætur öðru, að nauðsyn beri til að kalla saman sorgarfund í Alþingi dag eftir dag. Þetta ber oss að höndum nú. Í gær komum við öll hér saman til að lýsa okkar hryggð og samúð í tilefni af því, að 30 sjómenn fórust með togaranum Júlí frá Hafnarfirði. En áður en við gengum til svefns í gærkvöld, var þjóðinni allri sagt frá öðru hörmulegu sjóslysi, því, að vitaskipið Hermóður hafi farizt með allri áhöfn við Reykjanes aðfaranótt gærdagsins, 18. þ.m. Í tilefni af þessum sorgarfréttum komum við hér saman í dag. Ber það nú að höndum okkar fámennu þjóðar, að skammt er stórra högga milli, þar sem í þessu slysi fórust 12 hraustir sjómenn á bezta aldri. Vitaskipið Hermóður var byggt í Svíþjóð fyrir vitamálastjórnina árið 1947. Það var 200 smálestir að stærð og viðurkennt sem gott sjóskip. Það hefur annazt flutninga fyrir vitana kringum landið, en að öðru leyti stundað landhelgisgæzlu og eftirlit með fiskibátum, þegar hætta var á ferðum, einkum við Vestmannaeyjar. Má því segja, að þetta skip hafi beint og óbeint verið dýrmætt björgunarskip til aðstoðar öðrum meðfram ströndum Íslands. Að missa það frá sinni þýðingarmiklu starfsemi er því mikið áfall fyrir fjölda þeirra manna, sem sjóinn stunda meðfram okkar hættulegu strönd. En missir skipsins hverfur þó í skuggann fyrir þeim hryggilegu örlögum að missa 12 vaska sjómenn í djúp hafsins í viðbót við allt, sem á undan er gengið. 5 ekkjur, 17 börn innan 15 ára aldurs, foreldrar, uppkomin börn, systkini, frændur og annað venzlafólk horfir harmþrungið á eftir þessum ástvinum sínum, sem svo snögglega og óvænt eru burt kallaðir. Við, sem hér erum saman komin, kveðjum þessar horfnu sjóhetjur í nafni þjóðar vorrar með þakklæti og virðingu fyrir unnin afrek á liðnum árum. Ástvinum þeirra öllum og frændfólki vottum við einlæga samúð og hluttekningu í sorginni. Ég lýsi hér þeirri afdráttarlausu tilfinningu okkar allra. En þó að hún sé flutt af einlægum og hryggum hug, þá vitum við öll, að við stöndum máttvana og varnarlaus gagnvart því harmþrungna fólki, sem hugsar til þeirra ástvina, sem í djúpið eru sokknir, ef eigi væri til önnur þýðingarmeiri huggun en okkar samúð, - sú huggun, sem felst í grundvallaratriðum okkar háleitu trúarbragða. Þess vegna treystum við því, að hið sorgbitna fólk fái að njóta þeirra fornu og nýju fyrirheita, að drottinn leggur líkn með þraut. Og á þessari sorgarstund tengjum við geisla vonarinnar við það, að þeim fjölmenna hópi Íslendinga, kvenna, karla og barna, sem um þessar mundir harmar sína látnu vini, verði sú huggunin bezt, sem felst í þýðingarmestu orðum meistarans sjálfs, sem þannig hljóða: „Ég lifi, og þér munuð lifa.“ Í því trausti, að sú verði huggunin áhrifamest, sendum við öllu hinu harmandi fólki beztu kveðjur og góðar óskir. Ég bið háttvirta alþingismenn að taka undir mín orð með því að rísa úr sætum. -
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (BSt): Vegna þeirra hörmulegu tíðinda, sem kunn urðu í gærkvöld, að vitaskipið Hermóður hefur farizt með allri áhöfn, 12 manns, verður fundi ekki fram haldið nú, og dagskrármálin því tekin af dagskrá. Fundur er ákveðinn í sameinuðu þingi nú á eftir stuttum deildarfundum, og verður þá minnzt þessa sorgaratburðar og þeirra sjómanna, sem látið hafa lífið. forseti (EOl): Háttvirtir deildarmenn. Sökum þess stórslyss, sem nú hefur aftur borið að höndum þjóðar vorrar, er vitaskipið Hermóður fórst, verður fundur felldur niður í neðri deild 1 dag og fundur haldinn í sameinuðu þingi þegar að loknum þessum fundi.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þegar þetta mál var síðast á dagskrá, var ég því miður ekki viðlátinn, - ég var að hitta lækni, - og var svo málið tekið út í það sinn. Eins og segir í nál. á þskj. 269, þá var sjútvn. alveg sammála um að leggja til, að frv. yrði samþ. óbreytt, eftir að hafa athugað það og borið efni þess undir vitamálastjóra, elns og þar segir. Ég sem flm. frv. fyrir hv. bæjarstjórn Vestmannaeyjakaupstaðar er þakklátur fyrir þessa greiðu afgreiðslu hv. n. á málinu og vona, að það fari þá úr því greiðlega í gegnum deildina.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það er efni þessa frv. að veita Sambandi íslenzkra berklasjúklinga heimild til þess að reka vöruhappdrætti sitt um næstu tíu ár. Eins og kunnugt er, hefur þessi félagsskapur rekið þessa starfsemi, vöruhappdrættið, síðan 1949. Ágóðanum af happdrættinu hefur félagið varið til vinnuheimilisins að Reykjalundi. Alkunnugt er, að þar er mesti myndarbragur á öllum framkvæmdum, og um það munu ekki skiptar skoðanir, að starfsemi þessa félagsskapar hafi orðið til mikils gagns og bæði félaginu sjálfu og þjóðinni allri til sæmdar. En nú að undanförnu hefur Samband íslenzkra berklasjúklinga haft á prjónunum undirbúning að því að færa út starfssvið sitt. Er það ætlun sambandsins að koma upp vinnustofum fyrir öryrkja, aðra en berklasjúklinga, en þörf er að bæta aðstöðu þess fólks til þess að nota þá starfskrafta, sem það hefur. Fjhn. sendi Tryggingastofnun ríkisins þetta frv. og óskaði umsagnar hennar um málið. Svarbréf barst frá Tryggingastofnuninni til n., dags. 25. febr., og vil ég, - með leyfi forseta, - lesa hér upp kafla úr því bréfi. Þar segir svo m.a.: „Starfsemi eins og sú, sem SÍBS hefur rekið á undanförnum áratugum, hefur þjálfað þá sambandsmenn, sem virkan þátt hafa tekið í henni, til starfa á félagsmálasviðinu, og telur Tryggingastofnun ríkisins, að SÍBS hafi m.a. þess vegna betri skilyrði til þess að færa starfsemi sína út fyrir hin upphaflegu takmörk og hafa afskipti af málum annarra öryrkja, sem ekki hafa stofnað virk samtök með sér. Tryggingastofnun ríkisins hefur verið ljóst, að þróun heilbrigðismála í landinu á undanförnum áratugum gefur tilefni til að vona, að hið upphaflega verkefni sambandsins að veita berklasjúklingum aðstoð geti farið minnkandi, og í viðræðum við sambandsmenn lagt á það áherzlu, að sambandið ætti að taka til athugunar að láta starfsemi sína taka til annarra öryrkja, eftir því sem ástæður leyfðu.“ Síðar í bréfinu er einnig að því vikið, að á 11. þingi SÍBS, sem haldið var 4.–6. júlí 1958, hafi stjórn sambandsins verið heimilað að koma á fót vinnustofum fyrir almenna öryrkja, og í bréfinu segir enn fremur, að erfðafjársjóður, en hann er í vörzlu Tryggingastofnunarinnar, hafi þegar ákveðið stuðning við fyrstu vinnustofu sambandsins í Reykjavík, „sem væntanlega tekur til starfa um n.k. mánaðamót“. Það er því útlit fyrir, að þessi vinnustofa sé að taka til starfa nú um þessar mundir. Og í niðurlagi bréfsins frá Tryggingastofnuninni segir á þessa leið: „Tryggingastofnun ríkisins vill því eindregið mæla með því, að nefnt frv. verði samþykkt “ Það kemur fram í grg. með frv., að enn sé ólokið ýmsum framkvæmdum í Reykjalundi, er kosta allmikið fé. Það er líka vitað, að það nýja verkefni, sem SÍBS er nú að taka að sér, að koma upp vinnustofum fyrir öryrkja almennt, mun kosta veruleg fjárframlög í stofnkostnað, svo að gera má ráð fyrir því og raunar telja víst, að sambandið hafi fulla þörf fyrir ágóðann af happdrættinu næstu tíu ár. Ég tel ekki ástæðu til að fjölyrða um mál þetta, en eins og fram kemur í áliti fjhn. á þskj. 287, leggur n. einróma til, að frv. verði samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Hv. 6. þm. Reykv., sem er frsm. fjhn. í þessu máli, er ekki viðstaddur og þess vegna kvaddi ég mér hljóðs. Er þó lítið um málið að segja. Þetta frv. er aðeins um það að framlengja lagaákvæði, sem sett voru í fyrra um lækkun skatta á lágtekjum og eru aðallega um lækkun skatta á hjónum, sem ekki hafa tekjur nema eins og segir í frv. N. varð sammála um að mæla með þessu frv. og hef ég ekki frekar um það að segja - hygg, að þessi framsaga nægi.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. N. hefur rætt frv. og er öll sammála um að mæla með því óbreyttu. Þegar við 1. umr. var gerð grein fyrir frv., og tel ég því ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um það, en legg til, að því verði hraðað gegnum deildina og vísað til 3. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Allshn. þessarar deildar barst fyrir nokkru frá dómsmrn. frv til laga um veitingu ríkisborgararéttar. Í þessu frv. var lagt til, að 26 erlendum ríkisborgurum yrði veittur íslenzkur ríkisborgararéttur, en um leið sendi dómsmrn. nefndinni - ásamt umsóknum fyrrnefndra 26 manna - umsóknir 5 manna um ríkisborgararétt hér á landi. Sú aðferð var höfð, eins og fram kemur í grg. fyrir frv., að nefndin kaus úr sínum hópi tvo menn, mig og hv. 2 þm. Reykv., sem ásamt tveim mönnum úr allshn. Ed. og skrifstofustjóra Alþingis fórum yfir umsóknir, bæði þær, sem teknar höfðu verið upp í frv. dómsmrn., og aðrar, og er niðurstaða þeirrar athugunar frv. það, sem hér liggur fyrir frá allshn. og er að efni til óbreytt eins og dómsmrn. hafði gengið frá því. Í frv. þessu er fylgt þeim reglum, sem nokkur hefð hefur verið að myndast um að undanförnu, og er gerð ýtarleg grein fyrir þeim í grg. fyrir frv., og vísast til þess. Í frv. er, eins og fyrr segir, gert ráð fyrir, að 26 manns fái ríkisborgararétt, og má gera eftirfarandi sundurliðun varðandi umsækjendur: 1) Einn maður er Íslendingur, sem gerzt hefur erlendur ríkisborgari, nr. 14 í frv. 2) Nr. 5 og 8 eru af íslenzku og dönsku bergi brotnir. 3) Nr. 9 og 10 eru af íslenzku og þýzku bergi brotnir. 4) Nr. 1, 6, 7, 12, 16, 22 og 24 hafa gifzt íslenzkum mönnum. Nr. 2 hefur verið gift íslenzkum manni í rúmt ár, en dvalizt hér í 10 ár. Nr. 3, 13, 15, 25 og 26 hafa kvænzt íslenzkum konum. Nr. 21 er danskur ríkisborgari. 5) Nr. 4, 17, 18, 19, 20 og 23 eru þýzkir ríkisborgarar. Ég tel ekki ástæðu til að hafa fleiri orð um frv. þetta og legg til, að því verði vísað til 2. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. N. hefur athugað þetta frv. og er sammála um að leggja til, að það sé samþykkt óbreytt. Ég tók það fram við 1. umr., að ég hefði dálítinn ugg með tilliti til þess, að hin nýja væntanlega kjörskrá verði látin gilda 1. maí. En ég hef talað við ráðh. og hef fullvissað mig um, að þessi lagabreyt., sem verður ekki í gildi nema stuttan tíma, þangað til hún er felld inn í kosningalögin í heild, því að öll þarf þau að endurskoða fyrir væntanlegar kosningar í haust, verði ekki notuð til þess, að það verði látið kjósa í maí í vor. N. mælir þess vegna samhljóða með því, að frv. verði samþ. óbreytt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef framsögu í þessu máli vegna þess, að formaður n., sem var í forföllum aðalþingmannsins, hefur nú horfið af þingi. N. leitaði umsagnar hjá nokkrum aðilum um þá breyt., sem lagt er til að gerð verði á frv. Leitað var til heimspekideildar háskólans, verzlunarráðsins, Sambands ísl. samvinnufélaga og iðnrekenda. Frá heimspekideildinni kom sú till., að nokkur breyt. yrði gerð, eins og kemur fram í nál. á þskj. 319, að í stað orðanna „enda beri fyrirtækið íslenzkt nafn“ komi: „enda beri fyrirtækið nafn, sem samrýmist íslenzku málkerfi að dómi skrásetjara“. Hinir aðilarnir, sem leitað var til, mæltu með málinu, þegar þessi brtt. var fram komin. N. hefur því mælt með, að frv. verði samþykkt með þessari breyt., sem fram kemur á þskj. 319. Margir telja, að nú beri fullmikið á því, að menn velji fyrirtækjum sínum erlend nöfn, sem að engu leyti samrýmast íslenzku máli eða málkerfi. Það væri illa farið, ef það færðist mjög í vöxt, að íslenzk fyrirtæki bæru erlend nöfn. Þess vegna voru yfirleitt þeir, sem við var talað, á einu máli um það, að æskilegt væri að stöðva þessa þróun, eftir því sem hægt væri. Það, sem ég nú hef sagt, gildir einnig um annað mál á dagskránni, veitingasölu og gistihúshald. Í sambandi við það frv. var leitað til Sambands veitingahúsa- og gistihúsaeigenda, og mæltu þeir með frv. í þessu nýja formi, sem ég hef nú getið um.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Utanr.- og fjmrh. (Guðmundur Í. Guðmundsson): Herra forseti. Einkaleyfi Háskóla Íslands til happdrættisrekstrar er senn útrunnið. En með því að enn bíða mörg verkefni óleyst hjá háskólanum, hefur hann farið fram á það, að einkaleyfið verði framlengt til 15 ára. Með frv. þessu er lagt til, að heimilað verði að framlengja þetta einkaleyfi, eins og farið er fram á. Frv. gerir ráð fyrir því, að tekjum af happdrættinu skuli varið á sama hátt og verið hefur að undanförnu, með þó nokkrum viðbótum, sem inn eru teknar samkv. till. menntmrn. Er bætt inn í frv. heimild til þess að nota ágóða af happdrættinu til greiðslu kostnaðar af viðhaldi háskólabyggingarinnar, fegrun háskólalóðar, til að koma á fót og efla rannsóknarstöðvar við hinar ýmsu deildir háskólans og enn fremur til kaupa á rannsóknar- og kennslutækjum, sem háskólinn telur sér nauðsynlegt að eignast. Er gert ráð fyrir því í háskólareglugerðinni, sem út var gefin 17. júní s. l., að komið verði á fót rannsóknarstöðvum, eftir því sem fé er fyrir hendi. Ég vænti, að þetta frv. mæti hér þeim sama skilningi í þessari hv. d. sem það hefur áður mætt, þegar þurft hefur að framlengja rétt Háskóla Íslands til happdrættisrekstrar. Leyfi ég mér að leggja til, að málinu verði vísað til 2. umr. og n., hvort það er fjhn. eða allshn., sennilega er það þó öllu frekar allshn. Annars geri ég engan ágreining um það, en leyfi mér að leggja til, að því verði vísað til 2. umr. og allshn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem liggur hér fyrir um vöruhappdrætti Sambands ísl. berklasjúklinga, hefur verið samþ. í Nd. og rætt í fjhn. þessarar hv. d. Hún hefur orðið á einu máli um að mæla með samþykkt frv. Einn nm. var fjarstaddur, þegar ákvörðun var tekin. Nú hefur, síðan málið var afgr. frá n., borizt erindi frá félagsskap einum, sem gerir aths. miklar við viss ákvæði þessa frv., og ætla ég, að rétt sé, áður en lengra er haldið með þetta mál, að 2. umr. verði frestað, svo að fjhn. geti fjallað um þetta erindi, og ef hæstv. forseti féllist á þá málsmeðferð, þá mundi ég fresta að sinni framsögu minni í málinu, þangað til það kæmi aftur til 2. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (EOl): Þar sem þetta verður að öllu forfallalausu síðasti fundur þessarar hv. þd. fyrir páskafrí, vil ég leyfa mér að óska öllum hv. þm. góðrar hátíðar og gleðilegrar og óska þeim, sem brott fara heim til sín, góðrar ferðar og góðrar hingað komu aftur. Ég vil leyfa mér að þakka öllum hv. þdm. fyrir ágætt samstarf og mikið umburðarlyndi við mig þennan tíma, og vonast til þess að, að loknum hátíðunum megum við sjást hér allir heilir á ný. Starfsfólki þingsins vil ég sömuleiðis óska gleðilegrar hátíðar.



Herra forseti. Hvort sem þetta verður síðasti fundur d. fyrir páska eða ekki, þá veit ég, að ég mæli í nafni allra dm., þegar ég þakka hæstv. forseta hans árnaðaróskir í okkar garð. Ég vil þakka honum ágæta stjórn þessarar d. nú í vetur og óska honum og hans fjölskyldu allra heilla og gleðilegrar hátíðar - bið dm. um að standa upp því til staðfestu. - Dm. risu úr sætum.

Forseti (EOl): Ég leyfi mér að þakka hv. 1. þm. Reykv. góðar óskir og hlý orð í minn garð og hv. þdm. fyrir að taka undir þær. Ég endurtek svo óskir mínar til hv. dm. og segi fundi slitið.