Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir nál. meiri hluta efh.- og viðskn. vegna breytinga á lögum um tekjuskatt og eignarskatt og vegna frv. til laga um staðgreiðslu skatts á fjármagnstekjur og brtt. á þskj. 1115 og 1116 vegna frv. um sömu mál. Nefndin hefur fjallað um þessi tvö frv. að undanförnu og fengið umsagnir frá allmörgum aðilum og fengið á sinn fund nokkra þeirra að auki og gerði grein fyrir því á þskj. 1114. Ég mun nú gera grein fyrir þeim brtt. sem meiri hluti nefndarinnar leggur til að gerðar verði á frv. Í 1. lið brtt. vegna frv. til laga um tekjuskatt og eignarskatt vil ég nefna að það er tillaga um breytingu á 1. gr. frv. Það eru tvær breytingar sem eru fyrst og fremst tæknilegs eðlis, um að haft sé samráð við Seðlabanka Íslands vegna útreiknings á gengishagnaði og eins er orðalagsbreyting. Í 2. lið brtt. er breyting við 4. gr. frv. Þar er lagt til að komi inn tvær nýjar málsgreinar í stað 2. mgr. Í fyrsta lagi er verið að skilgreina þar söluverð og kaupverð hlutabréfa og mismun þar á sem hagnað og enn fremur slit á félagi, hvernig það skilgreinist sem söluhagnaður. Í b-lið er tekið á því að í skattalögum hefur verið ákvæði um að söluhagnaður af hlutabréfum sem eru skráð á markaði væri skattfrjáls innan ákveðinna marka og það er verið að taka það út. Í c-lið er mál sama eðlis. Í d-lið er bætt við nýrri málsgrein sem er svohljóðandi, með leyfir forseta: ,,Unnt er að fara fram á frestun á tekjufærslu söluhagnaðar manns af sölu hlutabréfa um tvenn áramót frá söludegi að svo miklu leyti sem fjárhæð hans er umfram 3.000.000 kr. hjá einstaklingum og 6.000.000 kr. hjá hjónum. Kaupi hann önnur hlutabréf í stað hinna seldu innan þess tíma færist söluhagnaðurinn til lækkunar á því kaupverði hinna nýju bréfa sem ákvörðun söluhagnaðar samkvæmt þessari grein miðast við. Nemi kaupverð hinna keyptu hlutabréfa lægri fjárhæð en söluhagnaðurinn telst mismunurinn til skattskyldra tekna á kaupári hinna keyptu bréfa. Ef hlutabréf eru ekki keypt innan tilskilins tíma telst hagnaðurinn með skattskyldum tekjum á því ári þegar hann myndast. Ákvæði þessarar málsgreinar taka ekki til söluhagnaðar sem myndaðist í atvinnurekstri eða sjálfstæðri starfsemi.`` Í 3. lið brtt. er gerð tillaga um breytingu á 5. gr. Í a-lið eru lagðar til smátilfærslur. Í b-lið er jafnframt verið að leggja til smátilfærslur vegna þess að núgildandi frádráttarregla vegna kaupa á hlutabréfi í staðfestum félögum heldur sér. Í c-lið er verið að bæta við nýjum tölulið sem hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,Nú verður greiðslufall á kröfu sem vextir, sbr. 2. mgr. 8. gr., hafa verið reiknaðir af og frestast þá greiðsla skatts af slíkum vöxtum. Heimilt er að mótreikna tapaða vexti við fjármagnstekjur hafi skattur þegar verið greiddur af vöxtunum. Skal það gert á því ári þegar sýnt er að krafa sem vextir voru reiknaðir af fæst ekki greidd og skal gera grein fyrir henni í skattframtali viðkomandi tekjuárs.`` Þetta er skýrt betur út í breytingartillögunni. Síðan eru orðalagsbreytingar í d-lið og e-lið þessarar brtt. Í 4. lið brtt. er gerð breyting á 6. gr. þar sem segir að frádráttur skuli vera 7% af nafnvirði hlutafjár, þ.e. að þegar fyrirtæki greiða út arð þá mega þau draga frá allt að 7% af nafnvirði hlutafjár. Síðan er haldið inni í frv. ákvæði um að sé í eigu hlutafélagsins íbúðarhús, sumarhús, fólksbifreiðar, skemmtibátar eða aðrar eignir sem ekki tengjast rekstrarþörf félagsins og ætlaðar eru til einkaþarfa hluthafa, stjórnarmanna eða framkvæmdastjóra félagsins eða skylduliðs þeirra manna skal verðmæti þeirra eigna dregið frá nafnverði áður en arður er samkvæmt þessum tölum ákvarðaður. Enn fremur er breyting þess efnis að ef hlutafélag nýtir ekki að fullu frádráttarheimild samkvæmt þessum tölulið þá er heimilt að flytja ónýtta frádráttarheimild til næstu ára. Arður samkvæmt þessum tölulið er frádráttarbær frá tekjum þess árs sem hann er reiknaður af. Í 5. lið brtt. er gerð breyting á 7. gr. Þar er tekið á söluhagnaði af hlutabréfum og enn fremur við innlausn, t.d. við slit félags eða lækkun hlutafjár. Ákvæðin um 10% skattlagningu á slíkum hagnaði eiga einungis við ef hagnaðurinn er innan við 3 millj. fyrir einstaklinga og 6 millj. hjá hjónum. Í b-lið eru felld brott orðin: ,,við útreikning tekjuviðmiðunar barnabótaauka samkvæmt lögum þessum``. Meiningin er sú að fjármagnstekjurnar komi inn við tekjuviðmiðun vegna barnabótaauka. Í 6. lið brtt. er gerð breyting á 9. gr. frv. Þar eru brtt. við 69. gr. laganna þar sem fyrst og fremst er verið að fjalla um tekjuskilgreiningar sem þar eru og eiga einkum við um vaxtabætur og barnabótaauka. Í 7. lið brtt. er gerð tillaga um breytingu á 10. gr. sem er fyrst og fremst uppröðunarmál og orðalagsbreytingar. Í 8. lið brtt. er tillaga um nýja grein sem verði 11. gr. Þar er um að ræða orðalagsbreytingu á 110 gr. skattalaganna sem hljóðar svo: ,,Álagða skatta, að frádregnu því sem greiða ber fyrir álagningu skv. 2. mgr. þessarar greinar auk mismunar sem fram kemur á álagningu tekjuskatts og staðgreiðslu launamanns, sbr. 35. gr. laga um staðgreiðslu opinberra gjalda, að frádreginni staðgreiðslu samkvæmt lögum um staðgreiðslu skatts á fjármagnstekjur og að frádregnum bótum skv. 69. gr., skal greiða með sem næst jöfnum greiðslum á þeim gjalddögum sem eftir eru á árinu þegar álagning fer fram.`` Hér er um að ræða að dreifa greiðslum á þessum skatti ef hann er lagður á í einu lagi. Í 9. lið er lögð til ný málsgrein við 12. gr. sem er fyrst og fremst varðandi gildistökuákvæði á söluhagnaði, ákvæði vegna söluhagnaðar í því skyni að viðskipti með hlutabréf stöðvist ekki fram að áramótum. Þá er síðast en ekki síst gerð tillaga um að orða ákvæði til bráðabirgða eins og kemur hér fram í brtt. Þar er fyrst og fremst verið að skilgreina jöfnunarverðmæti sem á að reikna út í árslok 1996 og kveða á um það hvernig þetta jöfnunarverðmæti getur hækkað milli ára. En jöfnunarverðmætið sem er reiknað út í árslok 1996 myndar grundvöll fyrir það sem er talið vera kaupverð hlutabréfa sem eru eldri en frá þeirri dagsetningu. Síðan hækkar þetta jöfnunarverðmæti milli ára eða lækkar eftir verðvísitölu og miðað við þann stofn hækka eða lækka arðgreiðslur og eignarskattsmat, þ.e. ef fyrirtæki gefa út jöfnunarhlutabréf upp í það jöfnunarverðmæti. Á þskj. 1116 eru brtt. vegna staðgreiðslufrv. Þar eru lagðar til nokkrar breytingar. Þær eru fyrst og fremst tæknilegs eðlis, þ.e. þær brtt. sem eru í 1.--7. lið brtt. Í 8. lið brtt. eru lagðar til tvær nýjar greinar sem fjalla fyrst og fremst um upplýsingaskyldu, heimildir til skatteftirlits og skattrannsókna. Í b-lið, sem verður þá ný 16. gr., er fjallað um skatteftirlit og skattrannsóknir. Í 9. tölul. er tæknileg breyting og í 10. lið er ný grein sem fjallar um möguleika til að stöðva atvinnurekstur vegna vanskila. Í 11. lið er tæknileg breyting. Í 12. lið er gert ráð fyrir þremur nýjum greinum varðandi refsingar, málsmeðferð og fyrningarreglur og uppgjör í staðgreiðslu. Hæstv. forseti. Eins og ég sagði hefur nefndin fjallað um þetta mál á allmörgum fundum og þessar brtt. eru viðamiklar því þetta mál er að sjálfsögðu eitt af umdeildari málum þingsins. Ég á þess vegna von á því að ekki séu allir á einu máli um það samanber nefndarálit frá minni hluta nefndarinnar. Ég vil hins vegar þakka nefndarmönnum öllum, bæði í meiri hluta og minni hluta, fyrir störf þeirra að þessu máli og ég vonast til að það geti orðið að lögum á þessu þingi.

Herra forseti. Ég tala fyrir áliti minni hluta efh.- og viðskn. um þau frumvörp sem hér eru til umræðu og ganga undir vinnuheitinu fjármagnstekjuskattur. Að nefndarálitinu standa auk mín hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon og Sighvatur Björgvinsson. Formlega erum við að ræða tvö þingmál, þ.e. stjfrv. um breytingar á lögum um tekju- og eignarskatt og staðgreiðslufrv. sem er bein afleiðing af því frv. Þessi frumvörp mun ég kjósa að kalla stjórnarfrumvörpin en jafnframt hefur verið í umfjöllun nefndarinnar frv. um fjármagnstekjuskatt eða breytingar á lögum um tekju- og eignarskatt sem var borið fram af þeim hv. þm. Jóni Baldvini Hannibalssyni, Margréti Frímannsdóttur og Jóhönnu Sigurðardóttur. Þetta frv. hefur hlotið vinnuheitið formannafrv., en staðgreiðslufrv. er fylgifiskur þess frv. og er óaðskiljanlegur hluti þess. En hv. flutningsmenn, sem ég nafngreindi áðan, eru formaður Alþfl., formaður Alþb. og formaður Þjóðvaka. Umræðan um fjármagnstekjuskatt hefur verið umfangsmikil hin síðari missiri, bæði innan viðskiptalífsins og aðila á fjármagnsmarkaði en einnig á hinu pólitíska sviði. Hér ber hins vegar að hafa í huga að það hefur oft átt sér stað viss ruglingur varðandi hugtök um þetta efni, þ.e. að fjármagnstekjur hafa hingað til verið skattlagðar nema vaxtatekjur. Eina undantekningin sem hefur verið í skattlagningu hér á landi varðandi fjármagnstekjur hefur verið sú staðreynd að vaxtatekjur hjá einstaklingum hafa verið skattfrjálsar. Það er því e.t.v. ekki rétt að tala um fjármagnsskatt í þeim skilningi þegar verið er að ræða þessi mál, en það verður þó gert hér einfaldlega vegna þess að það er tamara hugtak. Það ber að hafa skýrt í huga að þegar verið er að tala um fjármagnstekjur er ekki einungis átt við vexti, heldur verðbætur, gengishagnað, arð, leigutekjur og söluhagnað af hlutabréfum, svo nokkuð sé nefnt. Grundvallarforsendan fyrir þessari umræðu er sú að langflest þjóðfélög, bæði við og aðrir, leggjum skatta á tekjur manna af vinnu sinni. Það er launaskattur sem gengur undir nafninu tekjuskattur og er fyrst og fremst tekjuskattur á einstaklinga. Síðan hafa menn margvíslegar tekjur af öðru en vinnuframlagi sínu og á það ekki hvað síst við um einstaklinga á síðari áratugum, bæði hérlendis og erlendis. Þessar tekjur sem skila sér vegna fjármuna sem einstaklingar eiga köllum við fjármagnstekjur. Þær geta verið fólgnar í arði sem menn fá af eign sinni. Þær geta verið fólgnar í leigutekjum sem menn fá af eignum sínum eða söluhagnaði hlutabréfa eða eigna eða ýmsu öðru. Í forsögunni var einmitt gengið út frá þeirri skilgreiningu að uppspretta tekna gæti verið með tvennum hætti, þ.e. annars vegar fyrir launaframlag og hins vegar fyrir tekjur af eign manna af því fjármagni sem menn áttu bundið annars staðar. Í nokkrar aldir hefur átt sér stað mikil umræða um skiptingu þjóðfélagsins milli fjármagnseigenda og verkalýðs, umræða sem hv. þm. þekkja ágætlega en fjármagnseigendur eru þeir sem kallaðir eru kapítalistar, a.m.k. í því orðasafni sem oft var notað í umræðum áður fyrr. Það er því ekki nýtt að rætt sé að skattleggja vexti eða tekjur af eignum eða fjármagni á líkan hátt og launatekjur. Sú umræða er nátengd stjórnmálaumræðu um áratuga skeið. Einnig þarf að hafa í huga þegar rætt er um skattlagningu fjármagnstekna að þær eru skattlagðar hjá lögaðilum í fyrirtækjum eins og aðrar tekjur. Vextir sem fyrirtæki fá hér á landi koma fram í rekstrarreikningi sem tekjur og ef um tekjuafgang er að ræða, greiða fyrirtæki af því tekjuskatt eftir ákveðnum reglum, eftir reglum skattalaga. Í þeim frumvörpum sem hér eru til umræðu er fyrst og fremst verið að fjalla um einstaklinga, einstaklinga utan atvinnureksturs, hér er ekki verið að ræða um neina heildarendurskoðun á skattlagningarkerfi ríkisins. Það ber einnig að draga skýrt fram að einstaklingar í rekstri, sem vitaskuld eru margir, greiða hefðbundið skatta af rekstrarhagnaði sínum, 42--47%. Það er hin almenna skattprósenta en vitaskuld dregst síðan frá því afsláttur og uppgjörsaðferðir sem ég ætla í sjálfu sér ekki að fara hér yfir. Þetta er nákvæmlega sama aðferðafræðin og skattlagning einstaklinga af launatekjum, þ.e. þeir falla undir þetta almenna tekjuskattskerfi, 42--47%. Það sem gert er í þessu stjfrv. er að með því að samræma það sem kallað er skattur af fjármagnstekjum eru lækkaðir skattar á arð, söluhagnað og leigutekjur. Þeir eru lækkaðir úr 42--47% hlutfalli og færðir niður í 10% hlutfall, en það er einmitt það hlutfall sem vextir verða skattlagðir samkvæmt þessu frv. Það er þannig mjög brýnt að hafa í huga að stjfrv. gerir tvennt. Það setur skatt á vaxtatekjur úr 0% eða úr engum skatti í 10%. Það er önnur afleiðing af stjfrv. Hinn þátturinn er að það er lækkaður skattur af arði, söluhagnaði og leigutekjum úr rúmlega 40% niður í 10%. Það hefur ekki komið að mínu mati nægjanlega skýrt fram í umræðunni að stjfrv. gengur ekki einungis út á það að leggja skatta á hinar skattfrjálsu vaxtatekjur, heldur eru samhliða þessu gerðar verulegar tilfærslur í sköttum á arði söluhagnaði og leigutekjum og hefur það áhrif bæði á einstaklinga og einnig, eins og útfært er í frv., hefur þetta mjög mikil áhrif á skattamál fyrirtækja. Stjfrv. byggist á störfum nefndar sem fjmrh. skipaði. Það áttu sæti í henni ýmsir hagsmunaaðilar, fulltrúar þingflokka m.a., en fulltrúar þingflokka stjórnarandstöðunnar gerðu sérstaka grein fyrir ágreiningi sínum um nefndarálitið og kynntu að þeir mundu áskilja sér allan rétt gagnvart málinu þegar það kæmi til umfjöllunar á hinu háa Alþingi. Í áliti eða greinargerð fulltrúa stjórnarandstöðunnar var gerð grein fyrir nokkrum grundvallaratriðum sem þeir töldu að mætti skoða á annan hátt. Þessir efnisþættir voru ræddir ítarlega við 1. umr. og ætla ég ekki að fara nánar yfir þá. Það hefur ríkt þokkaleg pólitísk samstaða um að það beri að leggja á vaxtaskatt hér á landi. Ástæðan er sú að þessar tekjur eru skattlagðar í langflestum nágrannalöndum okkar en menn telja einnig að séu vextir ekki skattlagðir felist í því óeðlileg mismunun milli sparnaðarforma. Þetta þýðir einfaldlega að það er arðbærara að fjárfesta t.d. í tekjuskattsfrjálsum verðbréfum en öðrum eignum, hlutabréfum eða öðrum eignum í atvinnulífinu með beinum hætti. Það má einnig geta þess að þeir sem hafa miklar vaxtatekjur njóta vitaskuld meiri tekna og eiga meiri eignir því að annars væru þeir ekki með háar vaxtatekjur. Álagning vaxtaskatts hefur því einnig ákveðin tekjujöfnunaráhrif. Stjórnarandstöðuflokkarnir hafa barist fyrir fjármagnstekjuskatti og skattlagningu vaxtatekna mjög lengi og samræmingu þessara þátta. Ef ég man rétt voru allir stjórnarandstöðuflokkarnir með þetta á stefnuskrá sinni fyrir síðustu kosningar. En það má einnig geta þess að stjórnarflokkarnir eru líka hlynntir málinu því að í stefnuyfirlýsingu núverandi ríkisstjórnar var rætt um að leggja á og samræma skatt af fjármagnstekjum. Ég nefndi að nágrannalöndin hafa búið við þetta fyrirkomulag mjög lengi þannig að þessi áform, bæði ríkisstjórnarinnar og þau sem fólgin eru í formannafrv., miða að því að laga skattkerfi okkar að því sem gengur og gerist í nágrannalöndunum. Það er full ástæða til þess í ljósi þróunar síðustu ára þar sem fjármagnsmarkaður hefur opnast sífellt meira og meira. Það hefur vitaskuld haft jákvæð áhrif á efnahagslíf okkar auk þess sem það styrkir enn frekar rökstuðning fyrir samræmdri skattlagningu af þessum toga. Það er ekki lagt til atlögu við eignarskatta, hvorki í stjfrv. né formannafrv. En það hefur verið bent á í sambandi við þessa umræðu að eignarskattar hér á landi eru nokkru hærri en annars staðar og stundum hefur því verið fleygt eða því haldið fram sem rök fyrir því að bíða með fjármagnstekjuskatt að eignarskattur komi að einhverju leyti í staðinn fyrir hann eða skattleggi þá eignir með öðrum hætti, þótt svo að tekjurnar af þeim séu ekki skattlagðar. Það eru viss sannindi fólgin í því en vitaskuld er betra sem grundvallaraðferðafræði að skattleggja tekjur, hvort sem það eru launatekjur eða tekjur af eignum, skattleggja tekjurnar frekar en eignirnar sjálfar. En sé um að ræða verulegar eignir er að mínu mati mjög eðlilegt að þar komi til sérstakir eignarskattar. Skattkerfið hér á landi nýtur hins vegar nokkurrar sérstöðu miðað við önnur lönd. Okkar skattprósenta sem ég nefndi áðan, 42--47%, er nokkuð há á millitekjur. En hér á landi er frítekjumark nokkuð hátt miðað við það sem gengur og gerist erlendis. Við búum hins vegar ekki við hátekjuskatt í þeim mæli sem þekkist mjög víða annars staðar. Við erum með smávægilega viðbót á hærri tekjur í okkar skattkerfi, en það er ekki nálægt því sem þekkist víða erlendis. Það væri full ástæða til þess, herra forseti, að velta fyrir sér uppbyggingu tekjuskattskerfis okkar og áhrifum þess á þá staðreynd að við búum við lakari launakjör en eru í nágrannalöndunum. Ég tel ekki fráleitt að þar geti verið samhengi á milli og þyrfti að skoða breytingar á skattkerfinu út frá þessum sjónarmiðum einnig, en ég ætla að reyna að halda mig við þann afmarkaða þátt skattkerfisins sem er skattlagning á fjármagnstekjur. Það verður að hafa í huga að það er mjög erfitt að ræða og breyta skattalögum nema skoða þau í heild. Og það má segja að það sé einmitt verulegur galli á stjfrv. að þar er tekið á nokkrum þáttum, þó þannig að þeir eru ekki skoðaðir alveg til enda og ekki skoðaðar afleiðingar þeirrar útfærslu sem þar er. Ein af ástæðunum fyrir því að menn hafa verið ragir við að leggja á fjármagnstekjuskatt eða vaxtaskatt er sú að menn hafa haldið því fram að það mundi leiða til minnkandi sparnaðar og fjármagnsflótta. Þetta er ekki á rökum byggt nema að litlu leyti. Það hefur verið kannað ítarlega, bæði í tengslum við stjfrv. og formannafrv., hvort hér mundi verða einhver slík neikvæð áhrif á upptöku skattlagningar af þessum toga. Niðurstaða stofnana á þeim vettvangi, bæði Seðlabanka og Þjóðhagsstofnunar, er að það beri ekki að hafa áhyggjur af þeim þáttum. Þá er þess einnig að geta að vaxtatekjur eru skattlagðar í nágrannalöndunum. Það er því engin ástæða til að ætla, þótt slík skattlagning verði tekin upp í hóflegum mæli, að hún hafi nein neikvæð áhrif. Hins vegar er hér um að ræða ákveðið sanngirnismál auk tekjujöfnunaráhrifa sem reyndar verða ekki mikil í stjfrv. nema þá að þveröfugu leyti miðað við það sem menn ræða oftast um þegar talað er um skattlagningu. Meginatriði í stjfrv. er það að lagður er 10% skattur á vexti sem voru skattfrjálsir og á verðbætur, afföll, gengishagnað, arð af leiguhúsnæði og söluhagnað, ýmsar tekjur sem voru áður skattlagðar með 42--47%. Gert er ráð fyrir að þetta sé staðgreiðsluskattur eftir því sem hægt er og uppgjör fari fram í skattaframtali. Það er ekki gert ráð fyrir neinu sérstöku frítekjumarkaði í útfærslu ríkisstjórnarinnar, heldur að einstaklingar geti nýtt persónuafslátt sinn til greiðslu fjármagnstekjuskatts. Þetta er heildarskattur af öllum fjármagnstekjum og það er ekki heimilt í aðalatriðum að draga frá fjármagnskostnað vegna þessa. Þetta er almenn skattlagning í stjfrv. þannig að þetta er lagt á aðila sem hingað til hafa ekki borið skatt af þessu tagi, jafnvel sett á aðila sem ekki eru einu sinni skattskyldir. Það er þó gerð ein mikilvæg undantekning frá þessu sem ég kem að síðar, en það er að fjármagnstekjur lífeyrissjóðanna eru ekki skattskyldar. Það er athyglisvert að ríkisstjórnin kaus að leggja fram skattfrumvörp þar sem líknarfélög og íþróttafélög, sem ekki hafa verið skattskyld, þurfa að bera þennan fjármagnstekjuskatt. Það sama á við sveitarfélög sem eru undanþegin skattskyldu. Þessi frumvörp munu hafa veruleg fjárhagsleg áhrif á sveitarfélögin en einnig á margvísleg líknar-, styrktar- og íþróttafélög sem hingað til hafa verið undanþegin skattlagningu. Það hafa fjölmörg líknarfélög sent inn umsagnir til efh.- og viðskn. og beðist undan þessu, enda hefur yfirleitt verið litið svo á að starfsemi þessara félaga sé ekki skattstofn fyrir ríkisvaldið. Það hefur ekki verið fallist á það, hvorki beiðnir Blindravinafélagsins né Öryrkjabandalagsins, Rauða krossins svo nokkrir séu nefndir. Eina brtt. sem var gerð var að leigutekjur þessara félaga verða ekki skattskyldar, en þau þurfa að greiða skatta af sínum vaxtatekjum eftir því sem þær falla til. Það kom fram í einni umsögninni nafn á þessum skatti og þessari útfærslu sem ríkisstjórnin er að leggja til og Blindravinafélagið kallaði þetta líknarfélagaskatt. E.t.v. á sú nafngift eftir að festast við þessa skattlagningu ríkisstjórnarinnar. Það má vera, en minni hluti efh.- og viðskn. finnst ekki stórmannlegt að höggva með skattlagningu í þessar stofnanir. Enda höfum við lagt til aðra útfærslu í þessu máli þannig að þessir aðilar þurfi ekki að búa við síhungur fjmrh. í meiri tekjur. Það má einnig benda á að ýmsir af þessum aðilum eru ekki framtals- og skattskyldir þannig að þegar lagður er sérstakur vaxtaskattur á þá verður ekki hægt að hafa neitt eftirlit með því, menn skila þessu þá sjálfviljugir. Þetta er eins og svo margt annað í þessu frv. Það er ekki hugsað alveg til enda hvernig á að útfæra þetta. Nú er það svo að hér er ekki verið að tala um stórar fjárhæðir, herra forseti. Við höfum oft skipst á skoðunum á hinu háa Alþingi um hluti sem hafa verið fjárhagslega stærri en þessi umræða. Þegar stjfrv. er komið að fullu til framkvæmda áætla frumvarpshöfundar að það muni skila um það bil 800 millj. á ári. Ef það er borið saman við 120 milljarða fjárlög sjá menn að þetta er ekki umtalsverð skattlagning sem hér er verið að tala um, hún er töluvert innan við 1%. Það er líklega um 0,7% af tekjum ríkisins. Það er hins vegar svo að þessi tekjuáætlun ríkisstjórnarinnar er háð mjög mikilli óvissu vegna þess að þetta frv. fjallar ekki bara um að hækka skatta. Það hækkar skatta hjá þeim sem hafa vaxtatekjur, öllum almenningi sem hefur sparifé sitt í banka. Það þarf að greiða 10% skatt af því. Þetta frv. hækkar ekki einungis skatta heldur lækkar það skatta að verulegu leyti hjá þeim sem njóta tekna í formi arðs eða söluhagnaðar. Þetta kemur bæði fram hjá einstaklingum og fyrirtækjum og frumvarpshöfundar játa hreinskilnislega að þeir átti sig raunverulega ekki nákvæmlega á því hvaða áhrif verða af samþykkt þessa frv. Tekjuáætlun frumvarpshöfunda er því mjög óviss. Sumir þeirra sem vinna mjög grannt með skattamál telja að hugsanlega muni samþykkt stjfrv. í þessu formi ekki leiða til neinnar tekjuaukningar fyrir ríkissjóð heldur einfaldlega til tekjulækkunar. Það er hins vegar e.t.v. ekki hægt að fullyrða um það, en það er alla vega hægt að segja að hér er um að ræða mjög mikla óvissu í útfærslu fjármagnstekjuskattsins. Það er grundvallaratriði sem ég vakti athygli á í upphafi máls míns að við erum að tala um tvenns konar möguleika til að hafa tekjur. Annars vegar af launaðri vinnu og hins vegar af fjármagni eða eignum sínum. Það er atriði í þessu sem menn verða að gera upp sig. Á að skattleggja slíkar tekjur með sambærilegum hætti? Það er skoðun okkar í minni hlutanum að það beri að leitast við að gera það og formannafrv. sem ég vitna til gengur út á að skattlagning vaxtatekna og launatekna sé sambærileg. Stjfrv. gerir ekki ráð fyrir þessu. Það gengur út frá því að fjármagnstekjur séu skattlagðar með mun lægra skatthlutfalli en aðrar tekjur. Fjármagnstekjur verða samkvæmt stjfrv. skattlagðar með 10% skatti á sama tíma og skattprósenta launa er 42--47%. Þetta þýðir að stjfrv. er ekki heildstæð lausn í skattamálum vegna þess að uppbygging þess er sérsköttun sem nær til einstaklinga með vaxtatekjur, en er útfærð með ívilnandi hætti til hlutafjáreigenda með skattalækkun á arði, söluhagnaði og leigutekjum. Einn alvarlegasti gallinn á þessu máli er einmitt að hér er ekki verið að skattleggja vaxtatekjur nema sem hliðaráhrif af þessu frv. Helstu afleiðingar frv. verða skattalækkunarferillinn þar sem farið er með arð og söluhagnað undir 10% skattþrepið. Við hefðum kosið að það hefði verið litið á skattlagningu í mun víðara samhengi en gert er í þessu stjfrv. Menn hefðu getað litið á bæði tekjuskatt, fjármagnstekjuskatt, eignarskatt og aðra skatta og reynt að móta heildstæða stefnu um breytingar á þessum þáttum sem hefðu getað bæði leitt til aukinna tekna fyrir ríkissjóð og ekki hvað síst komið í veg fyrir hin miklu undanskot undan skatti sem við þekkjum hér á landi. Það má geta þess að tekjurnar af stjfrv. voru 800 millj. en það er talið að undandráttur frá skatti kosti ríkissjóð á ári frá 11--14 milljarða, eða u.þ.b. fimmtánfalt á við hugsanlegar tekjur af fjármagnstekjuskatti. Þar er því verk að vinna sem ekki hefur verið farið í af hálfu þessarar ríkisstjórnar, hvorki í þessu frv. né á öðrum vettvangi. Í þessum stjórnarfrumvörpum er gert ráð fyrir því að verð hlutabréfa verði fært upp með útgáfu svokallaðra jöfnunarhlutabréfa, þ.e. uppreiknað verðmæti hlutabréfa í fyrirtækjum, og arðgreiðslur verði miðaðar við þetta uppfærða verð í stað þess að miða við nafnverð eins og áður var gert. Þessi einfalda aðgerð, þ.e. að miða jöfnunarbréfaheimildina við arðsúthlutun og við frádráttarbærni hjá fyrirtækjum, þýðir að skattfrjáls arður eða skattlágur arður hækkar verulega með þessu frv. Auk þess eykst frádráttarbærni hjá fyrirtækjum sem þýðir að hér verður um að ræða skattalækkun hjá fyrirtækjum þegar þeir eru að koma hluta af hagnaði sínum út til eiganda síns. Þetta er mjög mikil breyting sem þarna er lögð til og hefur ekki verið nægjanlega skýrð eða komið nægjanlega vel inn á hana í almennri umræðu um þetta mál og þar er ég fyrst og fremst að vitna til umræðu úti í þjóðfélaginu. Ég held að á hinu háa Alþingi hafi menn gert þessum þætti málsins nokkuð góð skil, en ég held að almenningur hafi ekki áttað sig á hinu raunverulega innihaldi í þessum stjórnarfrumvörpum sem er að setja á 10% vaxtaskatt, en jafnframt að lækka skatta verulega á hlutafjáreigendum og einnig með ívilnandi hætti gagnvart fyrirtækjum. Ég held að sá síðari þáttur hafi ekki komist mjög vel til skila hjá öllum almenningi og er það miður. Það er raunverulega það sem við höfum bent á að þyrfti að skoða betur í þessari útfærslu eins og ríkisstjórnin leggur upp með. Það er þekkt úr skattfræðunum að gallinn við að vera með tvö skattþrep eins og hér er, annars vegar 10% skatt og hins vegar hinn almenna 42--47%, er sá að allir aðilar munu þá reyna að taka tekjur sínar inn á lægra skattþrepinu eftir því sem þeir geta komið því við. Þeir munu reyna, allir sem tök hafa á, að auka frekar arðgreiðslur til sín frekar en taka endurgjald í formi launa sem er skattlagt mun hærra. Þannig mun samþykkt stjfrv. gera þeim sem stunda sjálfstæðan atvinnurekstur mögulegt að breyta rekstri í einkahlutafélög, taka út úr því félagi í formi arðs verulegan hluta þess fjár sem áður hefur verið skattlagt hjá þeim sem reiknað endurgjald eða rekstrarhagnaður. Með því að taka það úr fyrirtækinu sem arð, er það skattlagt hjá móttakenda með einungis 10% skatti í stað þess rúmlega 40% skattþreps sem er nú. Það þarf ekki að breytast mjög mikið á þessu sviði til að skatttekjur ríkisins minnki verulega. Þetta styður m.a. það sem ég hef verið að nefna, hin mikla óvissa sem ríkir um tekjuöflun fyrirtækja. Hins vegar þarf líka að hafa í huga að núgildandi kerfi er með vaxtatekjur skattfrjálsar þannig að þeir sem hafa haft tök á því að taka til sín tekjur í formi vaxta hafa hingað til ekki þurft að greiða neinn skatt. Nú greiða þeir þó 10% skatt þannig að þessi aðferð að skattleggja vextina á annað borð er auðvitað mikil betrumbót á því kerfi sem áður var. Um það hefur ekki ríkt neinn ágreiningur milli stjórnar og stjórnarandstöðu í sambandi við þetta mál. Það er ekki verið að leggja á fjármagnstekjuskatt með þessu frv. í fyrsta sinn. Það er ekki verið að skattleggja vexti í fyrsta sinn með þessu frv. Það var nefnilega gert gagnvart ellilífeyrisþegum við afgreiðslu fjárlaga í haust. Þá ákvað ríkisstjórnin þrátt fyrir mikil og harkaleg mótmæli stjórnarandstöðunnar að skerða tekjutengdar tekjur um 50% af fjármagnstekjunum og þannig var lagður á vaxtaskattur. Hann var lagður á ellilífeyrisþegana. Tekjutengdar bætur úr almannatryggingakerfinu voru rýrðar um helming vaxtatekna þessa fólks. Það var mikil og heit umræða um þennan þátt þegar fjárlög voru afgreidd í haust. Fulltrúar stjórnarandstöðunnar sögðu réttilega: Hvað á þetta að þýða að vera að taka út úr þennan hóp manna og skattleggja tekjur hans með þeim hætti sem hér er gert? Þetta skilaði nokkrum milljónum í ríkissjóð. Það voru ekki stórar tölur sem þetta skilaði. Ríkisstjórnin sat fast við sinn keip þrátt fyrir mótmæli bæði stjórnarandstöðunnar, samtök aldraðra og fleiri aðila sem mótmæltu þessari aðför að gömlu fólki. En þá var sagt, herra forseti: Þetta er lagt á núna, en það stendur til að leggja á samræmdan fjármagnstekjuskatt í vor. Og þá munum við endurmeta alla þessa þætti og sé ástæða til að draga þá eitthvað úr hinum þættinum, verður það vitaskuld skoðað. Það er ekki gert í þessu frv. og ekki brtt. meiri hlutans. Við bentum á það, fulltrúar minni hlutans í efh.- og viðskn., hvort menn ætluðu ekki að standa við sín fyrri loforð um að skoða þessi mál í heild gagnvart þessum hópi fólks. En það var ekki hlustað á þær ábendingar. Varðandi skattalækkanir sem frv. ríkisstjórnarinnar getur haft í för með sér má benda á einfalt dæmi sem er rakið í minnihlutaálitinu. Ef greiddur er út arður upp á 50 millj. samkvæmt núgildandi skattalögum miðað við tiltekinn fjölda eiganda mundu þessir aðilar greiða 19,3 millj. Verði þetta frv. samþykkt mundu þeir greiða 5 millj. Í slíku dæmi yrði um að ræða 14 millj. kr. skattalækkun auk þess sem hlutafé nýtur lækkunar skatta þar sem skattfrjáls úthlutun arðs er hækkuð miðað við að það sé möguleiki til jöfnunarbréfaútgáfu. Annað dæmi er líka tekið í minnihlutaálitinu um 800 millj. kr. söluhagnað eigenda sem selja hlutabréf í fyrirtæki sínu. Í núverandi kerfi mundu þeir þurfa að greiða u.þ.b. 330 millj. kr. í skatt en samkvæmt frv. mundu þeir ekki greiða nema 80 millj. kr. Hér nemur skattalækkunin um 250 millj. kr. Það verður, herra forseti, að koma skýrt fram að hér er verið að færa til fjármuni á allt öðrum forsendum en menn lögðu upp með í upphafi almennrar umræðu um fjármagnstekjuskatt. Hér er verið að gera verulegar breytingar á íslenskum skattalögum til ívilnana fyrir tiltekinn hóp einstaklinga. Þetta hefði mátt laga ef það hefði verið sett þak á arðgreiðslur og söluhagnað þannig að einungis hefði tiltekin upphæð verið skattlögð með 10% skattinum og síðan hefði það sem umfram er verið skattlagt eftir 42--47% skattstiganum. Sú leið er ekki farin. Það er einungis sett inn takmörkun á hámark í brtt. meiri hlutans hvað varðar söluhagnað. Þar er markið sett við 3 millj. og 6 millj. en það hefði þurft að ná yfir fleiri þætti og svo var reyndar á tímabili í umfjöllun nefndarinnar, eins og ég mun koma að síðar. Það er þekkt þetta dæmi sem ég tók um 800 millj. kr. söluhagnaðinn. Það er þekkt að mörg fyrirtæki hafa greitt út hundruð milljóna úr rekstri sínum og munu halda áfram að gera það á lægri skattprósentu en tíðkaðist. Þekktasta dæmið eru Sameinaðir verktakar sem oft hefur verið fjallað um hér áður. Þar bíða nú 2--3 milljarðar af óskattlögðu eigin fé Sameinaðra verktaka þess að frv. ríkisstjórnarinnar verði samþykkt. Það er býsna góð gjöf sem þeir hluthafar fá frá hæstv. ríkisstjórn. Og þeir munu líklega koma betur út eftir samþykkt þessa frv. en nokkur annar hópur í þessu þjóðfélagi. Íslensk fyrirtæki búa síður en svo við skattaáþján af hálfu hins opinbera. Það væri nær að segja að skattumhverfi íslenskra fyrirtækja væri skattaparadís. Tekjuskattsprósenta í fyrirtækjarekstri hér, sem er rétt rúmlega 30%, er með því lægsta sem þekkist í Evrópu. Einnig eru skattar fyrirtækja sem hlutfall af landsframleiðslu, sem oft er notað sem viðmiðun þegar menn eru að reyna að átta sig á hvert framlag einstakra þátta í atvinnulífinu er til samneyslunnar, einna lægst í Evrópu. Það er líka sérstaða hér á landi að fyrirtæki geta dregið frá skattskyldum tekjum útborgaðan arð. Þetta er ekki almenna reglan í nágrannalöndunum. Þetta er sérregla að verulegu leyti miðað við önnur lönd. Það er hins vegar erfitt að bera saman skattareglur á milli landa, nema e.t.v. sem heildarstærðir eins og ég gerði áðan í sambandi við landsframleiðslu og tekjuskattsprósentu. En það þekkist ekki í nágrannalöndunum að fyrirtæki geti dregið útborgaðan arð frá tekjum sínum í þessu formi sem íslensk fyrirtæki geta gert. Hér er á ferðinni enn eitt dæmið um ívilnandi þátt til fyrirtækja hérlendis miðað við önnur lönd. Þeim er heimilt að draga útborgaðan arð að tilteknu marki frá skattskyldum tekjum þannig að fyrirtæki hér á landi njóta ekki verra umhverfis en fyrirtæki í nágrannalöndunum nema síður sé. Þar er ekki að finna ástæðuna fyrir því að íslensk fyrirtæki eru með einna lægstu framleiðni allra fyrirtækja í Evrópu. Þar þarf að leita annarra skýringa en að skattar séu of háir. Það væri hægt að flytja langa ræðu um það, en það tengist bæði rannsóknum og þróunarstarfsemi, stjórnun, skipulagi á vinnumarkaði o.fl. En tíminn, herra forseti, gerir það að verkum að það er ekki hægt að draga þessa þætti mjög skýrt fram í umræðuna. Söluhagnaður hlutabréfa er færður úr rúmlega 40% skatti niður í 10% sem þýðir í fjölmörgum tilfellum, þar sem uppsafnaður hagnaður frá fyrri árum sem er mikill í fyrirtækjum, eru eigendum hlutafjár í slíkum fyrirtækjum færðar milljónir eða milljónatugir. --- Herra forseti. Ég sé að hér er mjög athyglisvert samtal í gangi. Það er sjálfsagt mikilvægt innlegg í málið en það væri mun þægilegra fyrir mig í ræðustól ef hv. þingmenn gætu haldið því samtali áfram í hliðarsal.

Forseti tekur undir þessi orð.

Skattfrelsismörk eru mjög mikilvægt atriði í samanburði á þessum frumvörpum. Skattfrelsismörk hjá launafólki eru nú 58.500 kr. á mánuði, þ.e. fyrir launamanninn sem fær sína launaávísun einu sinni í mánuði. Ef hann ætti hins vegar kost á því að vera með allar sínar tekjur af eignum, t.d. arði eða vaxtatekjum, söluhagnaði eða leigu, eru skattleysimörk hans 245 þús. kr. á mánuði. Einstaklingur getur haft vaxtatekjur allt að 245 þús. á mánuði án þess að borga krónu í skatt. Þetta þýðir að skattleysimörk hjá hjónum eru 5,9 millj. kr. á ári ef þau hafa bara tekjur af arði eða vöxtum, eru sem sagt efnafólk. Þau geta haft allt að 6 millj. kr. í tekjur án þess að borga krónu í skatt. Nú skulum við segja að þessi hjón væru dugleg hjón og ynnu úti á vinnumarkaði og hefðu 6 millj. kr. í launatekjur. Þá þyrftu þau að borga rétt tæpar 1,5 millj. kr. í skatt. Þetta er munurinn. Aðalatriðið í þessu máli er að hér er verið að mismuna eftir því hvernig menn þéna tekjur sínar. Vitaskuld var óhæfa eða orðið gersamlega úrelt fyrirkomulag að hafa vaxtatekjurnar skattfrjálsar, ég hef margítrekað tekið undir það. En að við skulum vera að byggja upp kerfi, þegar átti að reyna að endurmeta þessa þætti, þannig að fólk með 6 millj. kr. tekjur á ári í arð, vexti eða leigutekjur þarf ekki greiða neitt til samfélagsins er óhæfa. Einnig verður að hafa í huga að ýmsir hafa aðstöðu til þess og munu af fremsta megni reyna að afla tekna sinna innan þessa skattflokks í stað þess að falla undir almenna skattlagningu. Þetta er ekki góð aðferðafræði, herra forseti. Þá vík ég aðeins að hinu svokallaða formannafrv. sem var í umfjöllun nefndarinnar samhliða þessu máli vegna þess að það fjallar um það sama. Það er hins vegar miklu einfaldari útfærsla sem þar er lögð til. Þar er gert ráð fyrir að fella skattlagningu á vaxtatekjum inn í núverandi skattkerfi, þ.e. vextir koma bara inn eins og hverjar aðrar tekjur með tilteknum hætti. Það er gert ráð fyrir sérstöku frítekjumarki, 40 þús. hjá einstaklingi, 80 þús. kr. hjá hjónum og síðan skuli 60% af því sem eftir stendur leggjast við skattstofn sem skattskyldar tekjur. Þetta er mjög einföld útfærsla. Þar er gert ráð fyrir að þetta verði tekið í tekjuskattskerfinu. Vitaskuld er hægt að benda á galla á þessari útfærslu og ég ætla í sjálfu sér ekki að fara í þá umræðu vegna þess að við tókum þetta allt mjög skilmerkilega fyrir og skiptust á skoðunum um þetta mál við 1. umr. Mín sannfæring er að þetta hefði verið mun betri útfærsla en sú mismunun sem stjfrv. leggur upp með, þ.e. að hætta er alltaf við frítekjumörk ef menn reyna að nota þau innan fjölskyldu, e.t.v. til að lækka skatta. Ég vil benda á að það á náttúrlega líka við um tekjurnar í dæminu um hjónin sem voru með 6 millj. Ef þau ættu tvö börn gætu þau auðveldlega fært 6 millj. í viðbót á börnin og verið þá með 12 millj. skattfrjálsar í eignatekjur á ári. Og þetta, herra forseti, er ekki réttlátt. Í formannafrv. er bara fjallað um skatt af vaxtatekjum, það er vaxtaskattafrv. Frv. ríkisstjórnarinnar er vaxtaskattafrv. og til viðbótar skattalækkunarfrv. gagnvart tilteknum teknaformum. Einfaldleiki formannafrv. felst m.a. í því að það er ekki gert ráð fyrir að skattleggja þá aðila sem nú eru ekki skattskyldir þannig að þessi skattur mundi ekki falla á nein líknarfélög, íþróttafélög eða styrktarfélög, eins og ég nefndi áðan. Það er ekki nein tilfærsla í þessari útfærslu til hinna stóru hluthafa eins og er eitt meginatriðið í stjfrv. Einnig er stjfrv. þannig að tekjur sveitarfélaga munu minnka um tæpar 300 millj. með útfærslu þess en þær hefðu aukist um þó nokkuð mikið miðað við formannafrv. Það hefðu því verið ýmsir kostir við þá útfærslu sem við höfum bæði rætt í nefndinni og einnig við 1. umr. Það má geta þess að meðalskattur á vexti samkvæmt formannafrv. hefði verið í kringum 11% og farið í 18%. Það hefði auðvitað líka mátt breyta þeim prósentutölum til lækkunar ef menn hefðu kosið það, en stjórnarliðar vildu því miður ekki fallast á þá aðferðafræði. Breytingartillögurnar sem hv. formaður efh.- og viðskn. gerði grein fyrir áðan eru nokkuð margar. Þær eru hins vegar flestar tæknilegs eðlis. Efnisbreytingar eru raunverulega fjórar, svona meginbreytingar. Þar er gert ráð fyrir hámarki á söluhagnaði sem er skattlagður með 10% hlutfalli. Það hámark er 3 millj. á einstaklinga eða 6 millj. fyrir hjón. Ef menn eru með umframsöluhagnað skattleggst hann í almennu þrepi 42--47%. Þetta er hins vegar tekið til baka í næstu brtt. þar sem heimilt er að fresta skattlagningu söluhagnaðar um tvö ár ef menn endurfjárfesta þannig að þeir taka hagnaðinn ekki til sín. Það þýðir að þeir þurfa raunverulega aldrei að greiða skatt af honum ef þeir endurfjárfesta reglulega. Það er ákveðin hugsun fólgin í því þar sem þetta mun stuðla að því að menn taki ekki söluhagnaðinn út úr fjárfestingum, heldur reyni að halda áfram að fjárfesta söluhagnað sinn í atvinnulífinu. Og það má alveg færa rök fyrir þeirri aðferðafræði. Hámark á frádrætti arðs hjá fyrirtækjum er lækkað úr 10% í 7%. Það ber hins vegar að hafa í huga með þessi 7% að þar er verið að tala um mun hærri fjárhæð en áður vegna þess að nú er miðað við jöfnunarverðmæti eða jöfnunarhlutabréfaheimild eins og það heitir, langt orð og leiðinlegt. Þetta er ekki íþyngjandi fyrir fyrirtæki eins og það mundi kannski líta út í flestum tilvikum ef gert er ráð fyrir að fyrirtækin hafi ónýtta jöfnunarhlutabréfaheimild. Það er gerð brtt. um að taka leigutekjur og hagnað vegna eignasölu út úr fjármagnstekjuskattinum hjá aðilum sem ekki eru skattskyldir. Þar er ívið komið til móts við sveitarfélögin, en félög eins og líknarfélögin, íþróttafélögin og fleiri aðilar þurfa enn að borga skatta af vaxtatekjum, arði og af söluhagnaði hlutabréfa. Síðan eru nokkrar meiri tæknilegar breytingar í þessu frv. sem ég ætla tímans vegna ekki að rekja hér, en það er komið inn á það að nokkru leyti í nefndaráliti minni hlutans. Merkilegt var hins vegar í störfum efh.- og viðskn. að þar kom fram brtt. um að setja þak, 3 millj. kr. þak, 6 millj. kr. fyrir hjón, á arð og söluhagnað hlutabréfa. Það var unnið með þessa tillögu og hún var lögð fram í gögnum frá fjmrn. og tekin náttúrlega eins og aðrar tillögur sem tillaga meiri hlutans til umfjöllunar sem eru hefðbundin vinnubrögð í nefndinni. Þessi tillaga var rædd við fjölmarga umsagnaraðila á fjölmennum fundum og menn lýstu einmitt yfir ákveðnum stuðningi við það að nú væri búið að setja þak á söluhagnaðinn og arðgreiðsluna. Það var hins vegar dregið til baka af meiri hluta nefndarinnar og gefin sú skýring að þetta hefði aldrei átt að vera inni. Þó var það inni í nokkuð marga daga, hvort þeir tóku eftir því eða ekki ætla ég mér ekki að leggja dóm á. En mér finnast það mjög ámælisverð vinnubrögð þegar kynntar eru gagnvart umsagnaraðilum breytingartillögur að flóknu og erfiðu frv. og svo er kippt út úr þeim mjög veigamiklum þætti. Þetta skiptir auðvitað verulegu máli. Ef þak er á arði, t.d. 3 millj., þá eru hjónin sem ég tók dæmi um áðan eftir sem áður skattlaus með 6 millj. kr. En þau þyrftu þá að greiða eðlilega fyrir viðbótina. Ef þau væru t.d. með 10 millj. kr. væru þessar 6 millj. meira og minna skattfrjálsar en í stað þess að greiða 400 þús. af 4 millj. kr. í viðbót mundu þau greiða 1,5 millj. kr. Hvar maður setur þessi mörk skiptir ekki öllu máli. Hins vegar hefði þetta líka verið ákveðin bremsa gagnvart þeirri tilhneiginu sem þetta frv. mun hafa í för með sér, þ.e. að menn munu reyna að afla tekna í formi arðs en ekki í formi launa. Þetta hefði verið ákveðin bremsa og skilaboð frá löggjafanum varðandi það efni og til skattyfirvalda. Þetta var atriði sem við höfðum margoft bent á í umfjöllun í nefndinni og við héldum að nefndarmenn hefðu vitkast eitthvað þegar við sáum tillöguna í fyrsta sinn, en síðan var þessu kippt til baka. Formaður nefndarinnar hafði skroppið til útlanda í tvo daga og þegar hann kom aftur var hann fljótur að vinda ofan af þessu máli. Þeir láta vel að stjórn, þingmenn ríkisstjórnarinnar, enda hafa þeir sjálfsagt í aðalatriðum ekki verið sammála því að setja slíkt þak á ef marka má umfjöllun þeirra í ræðustól. Umsagnir okkar sem hafa borist til nefndarinnar eru mjög margar, en tíminn er því miður takmarkaður. Ég ætlaði að reyna að takmarka aðeins þessa umfjöllun svo fleiri hv. þingmenn kæmust að í dag. Ég vil hins vegar benda á nokkur atriði í umsögnum sem leggjast gegn þessu. Ég hef nefnt Öryrkjabandalagið og Rauða krossinn sem taka eindregna afstöðu gegn frv. og breytingartillögunum og það gera líka samtök á borð við BHM og BSRB. Hins vegar ber að geta þess að vinnuveitendur styðja þetta og áttu aðild að nefndinni. Sömuleiðis ASÍ, en þeir áttu líka aðild að nefndinni. Ég vil gera að sérstöku umtalsefni athugaemdir varðandi skattfrelsi lífeyrissjóðanna. Samband lánastofnana bendir sérstaklega á að skattstofninn er rýrður um 17,5 milljarða úr u.þ.b. 30 milljörðum, 60% skattstofnsins eru tekin í burtu með því að undanþiggja lífeyrissjóðina. Samband lánastofnana bendir á að hér sé ekki um samræmda skattlagningu að ræða. Að mati Sambands ísl. viðskiptabanka hefði átt að kanna mun betur hvort ekki væri hægt að skattleggja fjármagnstekjur lífeyrissjóðanna í stað þess að undanskilja þær. Rökin hafa alltaf verið sögð þau að ekki megi skattleggja lífeyrissjóðina vegna þess að það væri tvísköttun. Það er bara ekki rétt og það er bent á það sérstaklega af Sambandi ísl. viðskiptabanka að það hefði mátt koma í veg fyrir tvísköttun með því að fella niður almenna tekjuskattsskyldu af þeim hluta lífeyrisgreiðslna sem samsvara uppsöfnuðum fjármagnstekjum. Þetta er hægt að útfæra og það er bent á það af aðilum í þessum umsögnum að skattfrelsi lífeyrissjóðanna er talið skekkja mjög samkeppnisstöðu. Samtök ísl. verðbréfafyrirtækja hafa t.d. áhyggjur af útfærslu stjfrv. gagnvart hlutdeildarskírteinum sínum, m.a. vegna þeirrar staðreyndar að lífeyrissjóðirnir eru undanþegnir skattinum. Það tengist fjárfestingu lífeyrissjóðanna á þessum vettvangi. Ég er ekki að segja með þessu að við hefðum átt að skattleggja endilega lífeyrissjóðina eða fara þá leið að skattleggja þá og taka úr þeim til að koma í veg fyrir tvísköttunina. Ég er að benda á að þetta mál hefði þurft að skoða betur. Það hefur verið bent á það í umræðu og einnig af þessum fagaðilum að hér er ekki staðið nógu vel að verki. En það er ósköp eðlilegt þegar skoðað er hvernig sú nefnd sem vann málið er saman sett. Þar eiga lífeyrissjóðirnir afskaplega sterka fulltrúa og þeir gæta mjög vel upp á sína sjóði hvað varðar skattlagningu. Það hefði e.t.v. verið betra ef aðrir aðilar sem ekki tengdust málinu með svo beinum hætti hefðu komið frekar að þessari frumvarpsgerð en upphaflega var lagt upp með. Þetta tel ég eitt af þeim atriðum sem hefði þurft að skoða betur í stað þess að lögfesta þetta eins og hér er lagt til. Ég vil víkja aðeins að skattrannsóknarstjóra og ríkisskattstjóra. Í umsögnum þeirra kemur fram að hætta geti verið á skattsvikum varðandi þessi atriði og þá sérstaklega þeirri að menn reyni að lækka skattskyldu sína. Orðrétt segir, með leyfi forseta, í umsögn skattrannsóknastjóra: ,,Verður að telja öruggt að einhver hópur sjálfstætt starfandi einstaklinga muni breyta formi rekstrar síns í því skyni að lækka skattgreiðslur sínar með því að taka fé út úr félögunum í formi arðs að svo miklu leyti sem eigið fé félagsins leyfir slíkt.`` Og ríkisskattstjóri segir orðrétt, með leyfi forseta: ,,Hins vegar er ljóst að ef allar fjármagnstekjur verða skattlagðar með mun lægri skattprósentu en launatekjur mun það örugglega hafa þau áhrif að þeir sem eiga þess kost munu taka út laun í formi vaxta, arðs eða leigu.`` Þetta eru vitaskuld alvarlegar ábendingar því að þetta eru aðilarnir sem eiga að hafa eftirlit með kerfinu. Þeir eru áhyggjufullir yfir þessari útfærslu sem ríkisstjórnin leggur upp með. Og við erum það líka, stjórnarandstæðingar í efh.- og viðskn. Við teljum að það hefði verið betra að fara formannaleiðina, hún hefði verið einfaldari hvað þetta varðar. Framkvæmanlegar eru báðar þessar leiðir. Það er alveg ljóst. En niðurstaða Þjóðhagsstofnunar er líka athyglisverð. Þjóðhagsstofnun bendir á að heildaráhrif á tekju- og eignarskiptingu sé ekki mjög mikil, en telur samt að þessi áhrif séu þeim eigna- og tekjumeiri fremur í hag samkvæmt stjfrv. miðað við formannafrv. Þannig er ljóst af umsögn Þjóðhagsstofnunar að hún gerir sér ljóst hverjir munu hagnast meira á útfærslu ríkisstjórnarinnar í stjfrv. Það eru einfaldlega þeir tekju- og eignameiri í þjóðfélaginu. Það kemur alveg skýrt fram og það er ekki stjórnarandstæðingur sem hér talar, þ.e. minni hluti efh.- og viðskn. Ég vitnaði hér í álitsgerð Þjóðhagsstofnunar og það styður þann málflutning sem við höfum verið með í þessu máli. Sveitarfélögin hafa verið með stríðsyfirlýsingar varðandi þetta efni, þau telja sig hafa verið hlunnfarin. Hæstv. félmrh. las upp vopnahléssamning áðan varðandi sveitarfélögin þannig að e.t.v. hafa þau mál skýrst. Upprunalega frv. gerði ráð fyrir verulegu tekjutapi sveitarfélaganna á þessum vettvangi en það er búið að gera út yfirlýsingu um að þau verði jafnsett eftir sem áður, en hvernig á svo að útfæra það veit maður ekki. Við í minni hlutanum höfum reynt að benda á mjög marga þætti sem eru óljósir, þætti sem hefði þurft að skoða betur. Kannski hugsuðu menn ekki dæmið alveg til enda þegar lagt var upp með þá. Hlutverk Alþingis er vitaskuld að leggja mat á þau frumvörp sem hér eru lögð fram af framkvæmdarvaldinu. Það á að vita hvað muni fara betur í þeim og ef eitthvað kemur í ljós sem þarf meiri skoðunar við eigum við að vera menn til að framkvæma hana. Stjórnarandstaðan er fylgjandi fjármagnstekjuskatti. Hún er fylgjandi upptöku fjármagnstekjuskatts og hún er fylgjandi samræmingu fjármagnstekna. Hún er fylgjandi vaxtaskatti. Það hefur enginn vafi leikið á því. Hins vegar teljum við að mjög margt hafi komið fram við umfjöllun efh.- og viðskn. í þessu máli sem gerir það að verkum að það þurfi að fara betur yfir þennan þátt. Við leggjum til að þetta frv. verði lagt fram í endurskoðuðu formi í upphafi næsta þings í haust. Við teljum rétt að í sumar verði farið betur yfir þetta frv. Það eru ýmsir ágallar í því. Þetta er ekki nógu skýrt hvernig á að framkvæma hlutina. Við höfum ítrekað bent á að hér er um að ræða verulegar ívilnanir gagnvart tilteknum einstaklingum sem hafa í sjálfu sér ekkert með uppbyggingu atvinnulífs að gera. Þetta eru einfaldlega gjafir sem verið er að færa þeim á færibandi. Það á ekki að ganga frá slíkri löggjöf þegar búið er að lýsa þessum málum jafnnákvæmlega og hér er gert. Ég vil geta þess að við staðgreiðslufrv. höfum við ekki athugasemdir. Það var að vísu mjög illa undirbúið þegar það kom í þingið, en það voru felldir inn í það nýir kaflar um refsingu, upplýsingaskyldu, skatteftirlit, skattrannsóknir, innheimtumenn, málsmeðferð, fyrningu og uppgjör staðgreiðslna. Eftir ábendingu skattyfirvalda var það allt mun betur úr garði gert, en það sýnir best hve málið var illa unnið þegar það kom fyrir þingið. Það má benda á að ekki er tekið á þessu með verkaskiptingu sveitarfélaganna þar sem útsvarsprósentan er hækkuð, tekjuskattur er ekki lækkaður og við gerum alvarlegar athugasemdir við að það svikna loforð gagnvart ellilífeyrisþegum. Við lítum því svo á að eðlilegast sé að vísa frv. til ríkisstjórnarinnar og taka það síðan til nánari umfjöllunar í haust. Við teljum að þetta frv. hygli stórum hluthöfum á kostnað almennra sparifjáreigenda. Það vantar skýrari upplýsingar um framkvæmd málsins. Það eru efasemdir hjá skattyfirvöldum og í fjmrn. gagnvart þessum málum og ég vil biðja þingheim að íhuga þetta betur en hér er gert. Ef þingmenn fallast ekki á að vísa málinu til ríkisstjórnarinnar munum við bera fram tillögu um að setja þak á arð, söluhagnað og vexti. Þetta er eiginlega endurvakin tillaga stjórnarinnar um að arður og vextir, raunar var það bara arður hjá stjórninni, en við viljum sem sagt að þak verði sett á arð, vexti og söluhagnað. Með því væri sniðinn mjög alvarlegur ágalli af þessu frv. Herra forseti. Tímans vegna er ekki hægt að fara betur í gegnum þetta mál. Það verður að gerast síðar í umræðunni því að af nógu er að taka. En ég vil að lokum geta þess að tillaga okkar miðar að því að þegar við lögfestum þetta, þá vöndum við okkur betur en hér er gert. Við erum reiðubúnir til að taka þátt í þeirri vinnu í ljósi hinna nýju upplýsinga sem hafa komið fram um málið í meðförum nefndarinnar.

Herra forseti. Hv. þm. Ágúst Einarsson flutti mjög góða ræðu og kom víða við. Ég vil þakka honum sérstaklega fyrir mjög gott samstarf í efh.- og viðskn., en þar fór fram mjög málefnaleg og góð vinna við þetta frv. Margt af því sem hann nefnir sem dæmi er í rauninni tómt mengi. Hann talar um fólk sem er með 6 millj. í arðgreiðslur. Ég efast um að nokkur maður sé með það. Ég leyfi mér jafnvel að fullyrða að enginn sé með svo háar arðgreiðslur. Hann talar um að verið sé að flytja hagnað frá hinum fátækari til hinna ríku með því að leyfa að söluhagnaður sé skattlagður með 10%. Söluhagnaður er nánast tómt mengi í dag. Ég bendi á að á árinu 1994 var samanlagður söluhagnaður á framtali 300 millj., sem sagt ekki neitt neitt miðað við vextina sem voru 9.500 millj. Söluhagnaðurinn var ekki neitt neitt vegna þess hvað hann er mikið skattlagður. Það er búið að skatta þennan skattstofn niður í tómt mengi. Það er spurning hvort menn vilja hafa það þannig að peningarnir liggi einhvers staðar dauðir í stað þess að vera virkir í atvinnulífinu. Enn þurfti ég að hlusta á það að nú ætti að breyta atvinnutekjum í arð og það væri einhvern veginn hagstæðara núna en það hefur verið. Það er ekkert hagstæðara. Það hefur alltaf verið möguleiki en á móti því hefur skattstjóri fullt af tækjum eins og hlunnindamat, reiknaðar tekjur sjálfstæðra atvinnurekenda og fleira. En ég vil spyrja hv. þm.: Telur hann eðlilegt að maður sem á 10 millj. og kaupir íbúð og leigir hana út skuli borga eignarskatt og tekjuskatt? Ef hann kaupir hlutabréf skal hann borga eignarskatt og tekjuskatt að fullu, 42%. Ef hann selur þau með hagnaði er skatturinn 42%. Ef hann leggur féð í banka eða kaupir fyrir það spariskírteini er það í dag bæði eignarskattsfrjálst og tekjuskattsfrjálst. Telur hann þetta eðlilegt ástand og telur hann eðlilegt að stýra peningum á þennan hátt frá atvinnulífinu og til bankanna og ríkissjóðs?

Herra forseti. Ég vil vekja athygli á brtt. sem ég kynnti áðan. Þar erum við að setja þak, 3 millj., á einstaklinga, þ.e. sem vaxtatekjur, arðgreiðslur og söluhagnað. Við leggjum þetta saman. Þetta er ekki neitt tómt mengi sem við erum að tala um. Við erum að slá ákveðna varnagla. Ég vil einnig benda hv. þm. á að við erum ekki einir um að tala um millifærslu frá launatekjum til að flýja skatt. Skattyfirvöld sem eiga að hafa eftirlitið með því taka undir það. Það eru þau, hv. þm., sem benda á þetta og hafa áhyggjur af þessu í frv. Við höfum síðan áréttað það. Ég gat sérstaklega um það í ræðu minni að ég hefði talið að menn hefðu átt að skoða eignarskattana í þessu samhengi og menn ættu að skoða skattkerfið í heild. Ég tók sérstaklega fram að skattfrelsi vaxtatekna væri vitaskuld hlutur sem ekki á að eiga sér stað. Við erum alltaf að miða við samanburð á milli núverandi kerfis og tilvonandi kerfis. Þótt við búum við vont kerfi og við betrumbætum það eitthvað, sem meira að segja er gert að einhverju leyti í stjfrv., er samt verr af stað farið en heima setið varðandi tiltekna þætti. Ég bendi hins vegar á að formannaútfærslan, sem er mjög einfaldur vaxtaskattur, hefði verið rétta skrefið á langri vegferð. Við hefðum átt að fara yfir brýrnar í réttri röð og leggja fyrst á vaxtaskattinn í útfærslu formannafrv. sem var framkvæmanlegt og einfalt burt séð frá prósentum. Síðan áttum við að endurmeta fjármagnstekjurnar hjá fyrirtækjum, einstaklingum og eignarskatt. Það hefði geta orðið til framdráttar íslensku atvinnulífi. En sú skattlagning sem hér er lögð upp með er einfaldlega óréttlát. Hún hyglir hinum stærri hlutafjáreigendum og lífeyrissjóðunum að nokkru leyti. Það eru fyrst og fremst þessir hagsmunir sem hér eru hafðir í huga.

Herra forseti. Tökum sem dæmi mann sem á mikla innstæðu í banka og fær mikla vexti og á að fara borga núna fjármagnstekjuskatt og annan mann sem á jafnstóra upphæð í hlutabréfum og fær jafnstóra upphæð í arð. Ég skil ekki hvernig hægt er að segja að verið sé að hygla þeim síðarnefnda þótt skattlagning á arðinum, sem hefur verið óheyrilega há, sé lækkuð og skattlagningin á vöxtunum jöfnuð. Ég vil benda á að ég er ekki sáttur við þetta frv. eins og það er. Ég hefði samið það allt öðruvísi. En þetta er niðurstaðan af samstarfi fulltrúa allra flokka á þingi ásamt ASÍ og Vinnuveitendasambandinu. Hún er flutt hérna og þeirri nefnd var ekki ætlað að fjalla um eignarskatt og annað því tengt. Reyndar stendur í greinargerð meiri hlutans að það eigi að stefna að því að nota tekjur af þessum skatti til að lækka eignarskatta. Það verður vonandi gert og ég mun berjast fyrir því. Og þegar það er komið í gegn er þetta orðið mjög gott frv. Ég held að það verði að jafna aðstöðuna á milli þessara eignarforma og ríkið má ekki stýra peningum frá atvinnulífinu til ríkissjóðs eða bankanna þannig að atvinnulífið fái ekkert eigið fé. Það fær bara lánsfé.

Herra forseti. Við erum m.a. að gagnrýna að í þessu frv. er búið til sérstakt skattkerfi fyrir utan almenna skattkerfið hvað viðvíkur fjármagnstekjum. Það er búið til sérstakt 10% skattkerfi og fellt inn í það lækkaðir skattar að hluta, og skattar eru lagðir á vaxtatekjur. Við teljum þetta slæma aðferðafræði. Það hefði átt að fella þetta inn í núverandi kerfi. Um það snýst málið. Það snýst um það að hafa samræmi á milli launatekna og fjármagnstekna, burt séð frá því hvernig nefndir starfa og erindisbréfum. Þetta er einfaldlega vond aðferðafræði hjá stjórninnni, hún tekur út einn þátt málsins, leggur á vaxtaskatt en veitir jafnframt vanhugsaðar ívilnanir. Menn hafa enga yfirsýn yfir það hverjar afleiðingarnar verða, en þær munu vissulega ekki verða þær að efla atvinnulífið. Hér er fyrst og fremst um það að ræða að hjá þeim fyrirtækjum þar sem hagnaður er mikill og menn hafa átt í erfiðleikum með að koma honum út til eigenda, verður nú hægt að gera það á mjög einfaldan hátt og með mjög lágum sköttum. Ég er ekki að tala um að það megi ekki koma söluhagnaði út á einfaldari máta en núverandi kerfi gerir ráð fyrir, en þessi útfærsla er einfaldlega ekki góð. Hún er óréttlát.

Herra forseti. Um hvað fjallar þetta frv. sem hér er til 2. umr.? Ríkisstjórnin og stuðningsmenn hennar segja að frv. fjalli um skattlagningu fjármagnstekna. Það er út af fyrir sig mikið réttlætismál og mikill meiri hluti þingheims er sammála því að það skuli gert. Hins vegar fjallar frv. ekki um skattlagningu fjármagnstekna. Þar sigla menn undir fölsku flaggi. Frv. fjallar um skattalækkanir til stóreignamanna, mestu eignatilfærslu til stóreignamanna á Íslandi sem saga íslenska skattkerfisins kann frá að greina. Frv. fjallar um skattalækkun arðs, um skattalækkun söluhagnaðar, um skattalækkun til fyrirtækja, um skattalækkun á leigutekjum og um skattahækkun á þeim sem eiga inni sparifé í bönkum og lánastofnunum, sem samkvæmt upplýsingum þeirra sjálfra eru fyrst og fremst gamalmenni, unglingar og börn. Ef við lítum aðeins á nokkur efnisatriði í því frv. sem hér er til 2. umr. og reynum að draga það saman í stuttu máli má segja að meginefnisatriði þess séu sjö. Í fyrsta lagi er aðaltilgangur frv. lækkun skatts á fjármagnstekjur til þeirra sem eitthvað eiga. Þeim mun meira sem menn eiga, þeim mun meiri er skattalækkunin. Skattur á arð og söluhagnað er nú 42--47% hjá allflestum sem hans njóta. Nú er lagt til að lækka hann í 0--10%. Yfir helmingur þeirra tekna sem við tölum um hér er í vörslu örfárra einstaklinga og fjölskyldna hér á landi. 10% Íslendinga eiga meira en helminginn af eignunum í þessu þjóðfélagi og það er til þeirra sem verið er að færa skattlausan arð fyrirtækjanna, það er vegna hagsmuna þeirra og þeirra aðstæðna sem verið er að lækka skatt sem verið hefur á þeim úr 42--47% í 0--10%. Við getum tekið fjölmörg dæmi til þess að sýna hvað hér er verið að gera. Við skulum taka eitt dæmi. Samkvæmt ársreikningum eins fyrirtækis sem birti ársreikning sinn fyrir skömmu mun tekjuskattur tíu einstaklinga sem eiga helming í fyrirtækinu og eru í hópi mestu stóreignamanna landsins lækka um 5--7 millj. kr. á ári hjá hverjum og einum vegna tekna þeirra af þessu fyrirtæki einu. Og eiga þeir þó margir hverjir hlut í öðrum stórfyrirtækjum til hliðar við þetta. Sams konar dæmi mætti taka af aðaleigendum flestra stórfyrirtækja landsins. Skattar þeirra munu lækka stórlega, aukin heimild hlutafélaga til að greiða út skattfrjálsan arð mun gera þetta skattaskjól stöðugt vinsælla og stöðugt arðbærara á næstu árum. Annað meginefni þessa frv. er lækkun skatta á fyrirtæki. Það er verið að auka heimild hlutafélaga til að greiða út skattfrjálsan arð sem þannig mun lækka tekjuskatt sem þessi fyrirtæki hafa borgað. Skattfrjáls útborgaður arður mun hækka um hundruð milljóna króna verði þetta frv. samþykkt og leiða til tekjutaps fyrir ríkissjóð. Og hverjir verða þá að bera það? Aðrir skattborgarar í hækkuðum sköttum. Frádráttarbær útborgaður arður var nær einn milljarður kr. á síðasta ári og lækkaði skattgreiðslur hlutafélaga um 300--400 millj. kr. En nú erum við að tala um að tvö- til þrefalda þá fjárhæð. Við erum sem sé að tala um að veita þessum fyrirtækjum skattalækkun upp á 900 til yfir 1.000 millj. kr. Á hvers kostnað? Á kostnað annarra skattborgara sem þá verða að hlaupa undir bagga til þess að bjarga ríkissjóði frá hallarekstri. Í þriðja lagi er megintilgangurinn með þessu frv. að uppsafnaður, óskattlagður hagnaður verði gerður nærri skattfrjáls og eigendum hans gefnar hundruð milljóna kr. Með því að lækka skatt á söluhagnaði úr 42--47% eins og hann er í dag verða tekjur fyrri ára, sem frestað hefur verið að greiða út, gerðar nærri skattfrjálsar. Sama er að segja um söluhagnað sem er t.d. tilkominn vegna úthlutunar á réttindum eins og t.d. fiskveiðikvótum og einokunaraðstöðu og var þó næg gjöf færð fyrir þegar þjóðin hefur látið ríkisstjórn sína afhenda nokkrum einstaklingum í landinu án endurgjalds aðgang að sameiginlegri auðlind sem fiskstofnarnir eru og heimilað þeim að braska með það sín á milli eins og þeim best þykir. Nú er til viðbótar verið að færa þessum sömu mönnum möguleika á því að lækka skattana á söluhagnaði af viðskiptum með þessa þjóðareign úr 42--47% niður í 0--10%. Við skulum enn taka dæmi og styðjast þá við sama fyrirtæki og ég ræddi um áðan. Ef þessir tíu einstaklingar sem eiga helming fyrirtækisins ákveða að selja hlutabréf sín í því mundi skatturinn eins og áður sagði lækka um 200--300 millj. kr., verðmæti hlutabréfanna fyrir hluthafana hækkar um þá fjárhæð eða 20--30 millj. kr. á hvern þeirra að jafnaði. Og það má nú segja að gjafir eru yður hér gefnar. Annað dæmi. Uppsafnaður óskattlagður hagnaður Sameinaðra verktaka, aðaleigenda Íslenskra aðalverktaka, er talinn vera 2--2,5 milljarðar kr. Ríkið fór nýlega í mál sem það vann til að fá staðfestan rétt til að skattleggja útborgun á þessum arði. Nú á að fella þann rétt ríkisins niður sem það hefur fengið fyrir dómstólum og lækkar þá skattur af þessari arðsútborgun um 700--800 millj. kr. sem eigendur Sameinaðra verktaka fá í sumargjöf frá ríkisstjórninni, 700--800 millj. kr. á einu bretti sem eru færðar til nokkurra einstaklinga í samfélaginu sem flestallir eru vel efnaðir fyrir. Í fjórða lagi felur frv. í sér að verið er að opna fleiri leiðir til skattundanskots fyrir sjálfstæða atvinnurekendur. Með frv. verður opnuð leið fyrir atvinnurekendur og sjálfstætt starfandi aðila, eins og lögfræðinga, endurskoðendur, lækna, tannlækna o.fl., til að koma tekjum sínum undan skattlagningu. Með stofnun einkahlutafélaga verður auðveldara fyrir þá en nú að breyta tekjum sínu í arð, í húsaleigu og í vexti, þ.e. tekjur sem verða skattfrjálsar allt að 6 millj. kr. hjá hjónum en bera 10% skatt þar fyrir ofan. Í fimmta lagi er til þess að kosta þessar gjafir til stóreignafólksins verið að leggja skatt á smásparendur, á launafólk, á lífeyrisþega, á líknarfélög og önnur félagasamtök. Á móti verður skatti létt af raunverulegum fjármagnseigendum og þeim færðar gjafir í stórum stíl, en í staðinn tekinn skattur af smásparendum, af vöxtum af launareikningum fólks, af vöxtum af reikningum lífeyrisþega, af vaxtatekjum líknarfélaga, íþróttafélaga, sveitarfélaga og annarra slíkra samtaka. Í sjötta lagi er það hin pólitíska stefna með þessu frv. að gera eigendur fjármagns að ómögum á framfæri launafólksins í landinu. Með lögum er verið að gera skattleysismörk fyrir þá sem eingöngu hafa fjármagnstekjur, 2 millj. 950 þús. kr. fyrir einstakling og 5,9 millj. kr. hjá hjónum. Skattleysismörkin hjá launafólkinu sem hefur tekjur sínar eingöngu af launaðri vinnu eru hins vegar 700 þús. kr. hjá einstaklingi og 1,4 millj. hjá hjónum. Þetta eru skattleysismörk fólksins sem þarf að vinna fyrir sér hörðum höndum. 700 þús. kr. hjá einstaklingi og 1,4 millj. kr. hjá hjónum. En það er verið að búa til ný skattleysismörk fyrir þá sem eingöngu hafa tekjur sínar af braski með verðbréf og hlutabréf og þau skattleysismörk eru 2 millj. 950 þús. kr. hjá einstaklingi og 5,9 millj. kr. hjá hjónum. Með öðrum orðum, hjón sem eingöngu fást við verslun og viðskipti með hlutabréf og eru ekki í neinni atvinnu sem launafólk geta haft 5 millj. 990 þús. kr. í skattfrjálsar tekjur áður en þau fara að borga skatt. Hafi þau 6 millj. kr. í tekjur af slíkum viðskiptum, borga þau 10 þús. kr. í skatt á ári. Og hafi þau meira í tekjur af slíkum viðskiptum en 6 millj., við skulum segja bara 12, hvað borga þau þá í skatt? Þessar sömu 10 þús. kr. vegna þess að frv. gerir ráð fyrir því að heimila í slíkum tilvikum að umrædd hjón geti fengið að fresta skattgreiðslum af þeim tekjum sem eru umfram 6 millj. í tvö ár og áður en tveggja ára tímabili lýkur þurfa hjónin eingöngu að hafa vit á því að hafa notað hagnaðinn til að kaupa sér ný verðbréf og selja þau aftur til að framlengja frestinn á skattgreiðslunum og framlengja hann í það óendanlega. Við erum því að tala um að fólk sem eingöngu leggur það fyrir sig að nota eignir sínar til viðskipta á hlutabréfamarkaði með verðbréf og hlutabréf greiði ekki meira í skatt af þeim tekjum en 10 þús. kr. á ári. Þetta styður Alþýðusamband Íslands. Þetta styðja landssamtök erfiðisfólks hér á landi. Og mér er spurn: Vita þau hvað þau eru að gera? Hverjir haldið þið, ágætu þingmenn og herra forseti, að eigi svo að greiða herkostnaðinn af þessum gjöfum sem verið er að gefa stóreignafólkinu? Það eru að sjálfsögðu aðrir launamenn sem verða að bæta ríkissjóði upp tekjutapið sem hann verður fyrir vegna gjafanna til stóreignamanna í formi hækkaðra skatta. Það er að sjálfsögðu launafólkið sem verður að borga mismuninn. Það er engin tilviljun, herra forseti, að einstaklingar í þessum sal sem hafa alltaf verið harðir á móti skattlagningu fjármagnstekna lýsa fylgi sínu við þetta frv. Hafa þeir skipt um skoðun? Eru þeir orðnir fylgjandi skynsamlegri skattlagningu fjármagnstekna sem mest voru á móti því fyrir síðustu kosningar? Nei. Þeir hafa ekki skipt um skoðun. Af hverju styðja þeir þá þetta frv.? Vegna þess að það eru önnur atriði í þessu frv. sem þeir telja að vegi þyngra á hagsmunavoginni en sú skattlagning fjármagnstekna sem þar er verið að veita, vega svo miklu þyngra á hagsmunavoginni en fjármagnstekjuskatturinn sem látið er í veðri vaka að sé megintilgangurinn með þessu frv. Og hvað er það sem vegur svona miklu þyngra á hagsmunavoginni hjá þeim sem hafa verið á móti fjármagnstekjuskatti alla sína ævi og allt sitt pólitíska líf? Það er meginatriði þessa frv., sú stórkostlega eignatilfærsla sem á sér stað samkvæmt því til stóreignakynslóðarinnar í landinu og jeppafólksins. Þeir styðja þetta frv., sem þeir kalla frv. um vaxtaskatt, vegna þess að hagsmunir stóreignafólksins vega svo miklu þyngra í málinu en skattlagning á vexti og fjármagnstekjur. Svo einföld er sú skýring, svo einföld eru rökin fyrir því að þeir stjórnmálamenn sem hafa talað mest gegn skatti á fjármagnstekjur tala nú mest með þessu frv. Það var lagður fyrir hv. Alþingi annar valkostur, frv. formanna þriggja stjórnmálaflokka þar sem lagt var til að skattlagning fjármagnstekna ætti sér stað með sama hætti og skattlagning annarra tekna, þ.e. það yrði litið á tekjur af fjármagni sömu augum gagnvart skattkerfinu og litið er á aðrar tekjur þannig að það skipti ekki máli hver uppspretta teknanna væri, hvort hún væri vinna með hug og höndum eða hvort hún stafaði af því að viðkomandi ættu eignir sem þeir hefðu arð af. Þá var að sjálfsögðu gert ráð fyrir því að einnig í þeim tilvikum yrði um frítekjumark að ræða eins og í hinu almenna skattkerfi þannig að þeirri reglu yrði viðhaldið að þeim mun hærri tekjur, þeim mun hærra hlutfall er greitt í skatta. Þetta er sú almenna regla sem viðgengst í tekjuskattskerfinu gagnvart atvinnutekjum og þetta var sú meginregla sem átti að viðhafa ef frv. formannanna þriggja hefði verið samþykkt. Í staðinn er lagt til að því meiri tekjur sem menn hafa af ávöxtun eigna sinna, arði af sölu þeirra, tekjum af útleigu þeirra, þeim mun minni skatta skuli borga. Ég vildi gjarnan fara nokkrum orðum um samanburð á þessum tveimur leiðum og um áhrif fjármagnstekjuskatta á vexti og fjárflótta sem nokkuð hefur verið talað um. Því hefur verið haldið fram af andstæðingum skattlagningar á vexti að hún muni draga úr sparnaði, hækka vexti og draga úr fjárfestingu og uppbyggingu atvinnulífsins. Engin fræðileg rök hafa hins vegar verið færð fyrir þessum fullyrðingum og engar athuganir vísindamanna eða fræðimanna staðfesta þær. Þvert á móti eru allar vísbendingar í aðra átt. Við skulum líta í fyrsta lagi á áhrifin á sparnað af skattlagningu fjármagnstekna. Meint áhrif á sparnað heimilanna eru rakin til þess að þegar einstaklingur velur á milli þess að nota fé til neyslu eða leggja það til hliðar til notkunar síðar hafi væntanleg ávöxtun einhver áhrif á ákvarðanir hans. Sé fyrirsjáanleg ávöxtun lægri en ella vegna þess að skattlagning skerði hana, leiði það til þess að í fleiri tilvikum en ella verði neysla tekin fram yfir sparnað. Þetta eru rökin sem höfð eru uppi. Ef við lítum á það hvort þau standast dóm reynslunnar skulum við fyrst skoða sparnað heimilanna og skatta á vexti. Samkvæmt kenningum hagfræðinnar eru áhrif vaxta á sparnað heimilanna í besta falli óljós, yfirleitt talin engin. Talið er að aðrir þættir, svo sem heildartekjur viðkomandi, öryggi og margt fleira, hafi miklu meiri áhrif í þessu efni en ávöxtunin. Þetta á einnig við um áhrif skattlagningar á vexti og hefur þessi niðurstaða verið staðfest í mörgum rannsóknum. Í öðru lagi skulum við líta á hverja á að skattleggja, annars vegar samkvæmt tillögum ríkisstjórnarinnar, hins vegar samkvæmt tillögum flokksformannanna þriggja. Samkvæmt stjfrv. nær skattlagning vaxta til allra sem hafa vaxtatekjur nema lífeyrissjóða sem eru stærstu sparendurnir. Skattlagningin nær líka til félagasamtaka og fleiri slíkra aðila. Samkvæmt frv. formannanna mun hins vegar einungis hluti skattborgaranna, þ.e. 10--20%, greiða skatta af vaxtatekjum því að frv. formannanna, ólíkt frv. ríkisstjórnarinnar, gerir ráð fyrir því að sett verði skattleysismörk í vaxtatekjum, en undir þeim verður fólk ekki skattlagt fyrir vaxtatekjur. Hafi skattlagning vaxta á annað borð áhrif á sparnað er því ljóst að þau áhrif eru meiri af stjórnarfrv. en af frv. formannanna þar sem aðeins lítill hluti sparenda mundi horfast í augu við lækkaða ávöxtun vegna skattsins ef fylgt yrði þeirri leið sem formenn flokkanna þriggja leggja til. Í þriðja lagi skulum við athuga sparnað og neysluhneigð. Samkvæmt stjfrv. nær skattlagning vaxta til allra sem hafa vaxtatekjur hvort sem þær eru miklar eða ekki og hvort sem viðkomandi hafa háar heildartekjur eða ekki. Samkvæmt frv. formannanna mun fyrst og fremst tekjuhæsti hluti skattborgara greiða skatta af vaxtatekjum. Hjá þeim aðilum sem hafa mestu tekjurnar er neyslan þegar orðin svo mikil að valið stendur yfirleitt ekki á milli neyslu og sparnaðar heldur á milli þess hvernig eigi að nota umframtekjur til fjárfestingar. Samkvæmt stjfrv. mun skatturinn einnig snerta meðaltekjur og lægri tekjur þar sem valið stendur hins vegar í miklu meira mæli á milli neyslu og sparnaðar. Hafi skattlagning vaxta á annað borð áhrif á sparnað er einnig af þessum ástæðum líklegt að þau áhrif séu meiri af stjfrv. en af frv. formannanna. Ef við lítum svo að lokum á skattlagningu vaxtatekna á þjóðhagslegan sparnað er um það að segja að jafnvel þótt skattlagning kunni að hafa áhrif á sparnað heimilanna er líklegt að skattlagning vaxtatekna auki heildarsparnað þjóðarbúsins sem er samtala af sparnaði heimilanna og tekjuafgangi eða halla ríkissjóðs. Heildarsparnaður minnkar því aðeins að með skattlagningunni aukist neysla heimilanna meira en sem nemur fjárhæð skattsins, sem ekki er líkleg niðurstaða. Niðurstaðan af því sem ég hef sagt er því greinilega sú í fyrsta lagi að skattlagning vaxtatekna er ekki líkleg til að leiða til minni sparnaðar heimilanna. Í öðru lagi gæti hún orðið til að auka heildarsparnað í þjóðfélaginu vegna áhrifa hennar á afkomu ríkissjóðs. Í þriðja lagi er ljóst að skattlagning vaxta samkvæmt frv. formannanna er síður líkleg til að draga úr sparnaði heimilanna en stjfrv. og jafnvel líklegri til að auka sparnað þjóðarbúsins í heild. Herra forseti. Við skulum næst skoða áhrifin af skattlagningu fjármagnstekna á vexti, en þar er því haldið fram annars vegar að sparendur muni eftir þá skattlagningu krefjast hærri vaxta til að ná þeirri ávöxtun sem þeir áður höfðu og hins vegar að þar sem sparifé sé minna en áður verði jafnvægi á milli framboðs á lánsfé og eftirspurnar til þess að hækka vaxtastigið. Því er jafnframt haldið fram að í fyrirliggjandi frumvörpum séu áhrif til vaxtahækkunar meiri af frv. formannanna en af stjfrv. en báðar þessar staðhæfingar eru meira en hæpnar og skal ég nú tilgreina ástæður. Í fyrsta lagi hef ég varðandi vaxtakröfu, eins fram er komið, rakið þá niðurstöðu að ekki sé líklegt að sparnaður heimilanna dragist saman svo verulegu nemi. Framboð af sparifé mundi þannig ekki minnka. Ekki er líklegt að sparendur séu almennt í aðstöðu til að krefjast og fá í gegn hærri vexti þótt skattlagning skerði ávöxtun þeirra, en hvað bæði þessi atriði varðar er líklegt að áhrif af frv. formannanna séu minni en af stjfrv. Í fyrrnefnda tilvikinu, þ.e. samkvæmt leið formannanna, eru flestir sparendur ekki skattlagðir og hafa þess vegna ekki ástæðu til að krefjast hærri vaxta. Þeir tiltölulega fáu sem greiða skatt samkvæmt frv. formannanna verða ekki í aðstöðu til að þrýsta upp vöxtum sem allur fjöldi sparenda ásamt óskattskyldum aðilum eins og lífeyrissjóðirnir eru reiðubúnir til að sætta sig við. Í stjfrv. hins vegar er sá fjöldi sem stendur andspænis lægri ávöxtun miklu meiri og því miklu líklegra að sá fjöldi þrýsti á um hækkun vaxta. Þessi rök styrkjast enn af því, eins og áður var bent á, að í frv. formannanna lendir skatturinn fyrst og fremst á þeim tekjuhærri sem verja minna af viðbótarráðstöfunarfé til neyslu en hinir tekjulægri. Í öðru lagi skulum við líta á jafnvægi framboðs og eftirspurnar. Þau rök sem telja vexti hækka vegna þess að hlutfall framboðs og eftirspurnar á lánsfé raskist eru ekki sterk. Eins og áður er bent á er líklegt að heildarsparnaður þjóðarbúsins vaxi vegna þess að tekjur ríkissjóðs aukist og halli minnki umfram hugsanlegan samdrátt í sparnaði heimilanna. Þetta leiðir til þess að eftirspurn ríkisins eftir lánsfé minnkar og heildareftirspurn eftir lánsfé minnkar meira en nemur lækkun á sparnaði, ef hún verður einhver. Líkur á vaxtahækkun til að ná jöfnuði á lánsfjármarkaði eru því ekki miklar og enn minni ef skattlagning verður samkvæmt frv. formannanna. Í þriðja lagi skulum við líta á hið opna hagkerfi og frjálsa fjármagnsflutninga. Á síðustu árum hefur fjármagnsmarkaðurinn verið opnaður og ekkert er lengur því til fyrirstöðu að lántakendur taki lánsfé erlendis ef það er hagstæðara. Þetta hefur m.a. þau áhrif að vaxtastig mun ekki fyrst og fremst ráðast af innlendum markaði heldur fylgja því sem gerist á heimsmarkaði þó einhver mismunur verði til staðar. Fyrir lántakanda skiptir engu máli hvort vextir verða skattlagðir hjá lánveitanda eða ekki. Hann mun væntanlega taka lán erlendis eða innan lands eftir því einu hvað hagstæðast er fyrir hann. Þar með verður innlendi lánveitandinn að sætta sig við það vaxtastig sem erlent fjármagn setur hverju sinni og er það gersamlega óháð því hvort vextir eru skattlagðir eða ekki. Að lokum skulum við líta á reynslu annarra ríkja, en í flestöllum öðrum ríkjum hafa vextir verið skattlagðir eins og aðrar tekjur eða jafnvel meira. Það bendir ekkert til þess að skattlagning vaxta hafi haft nein áhrif þar á vaxtastigið. Þvert á móti er það t.d. staðreynd að nú er lægsta vaxtastig í Evrópu að finna í Þýskalandi þar sem jaðarskattar á vexti eru mjög háir og miklu hærri en lagt er til bæði í stjfrv. og í frv. formannanna. Af framansögðu má því vera ljóst að rök fyrir hækkun vaxta við skattlagningu vaxtatekna eru hæpin. Það er enn fremur ljóst að ef þau áhrif eru til staðar eru þau minni við skattlagningu samkvæmt frv. formannanna en stjfrv. þar sem frv. formannanna mun draga meira úr eftirspurn eftir lánsfé og hafa minni áhrif á sparnað. Ef við lítum í þriðja lagi á áhrif á fjárfestingar sem einnig hafa verið nefnd í umræðum um þessi tvö frumvörp eru áhrif vaxta á fjárfestingu í atvinnulífinu byggð á þeirri kenningu að vextir, þ.e. kostnaður við fjármögnun, hafi áhrif á hversu fjárfesting sé arðbær og þar með á það hvort lagt verður út í fjárfestinguna eða ekki. Þessi kenning er að vísu ekki óumdeild en þó eru þessi tengsl talin líklegri en tengsl vaxta og sparnaðar, en talið er að aðrir þættir en þetta skipti miklu meira máli við ákvörðun um fjárfestingar. Eins og rakið hefur verið er ólíklegt að skattlagning vaxtatekna hafi áhrif á vaxtastig og tilefni til að gera ráð fyrir áhrifum slíkrar skattlagningar á fjárfestingu í atvinnulífinu er því ekki til staðar. Ástæða væri til þess að ræða sérstaklega um þær fjárflóttakenningar sem einnig hafa verið hafðar uppi í þessari umræðu og vil ég aðeins benda á nokkur atriði í því sambandi. Í fyrsta lagi er það staðreynd að skattlagning vaxtatekna í öðrum löndum en á Íslandi er yfirleitt mun hærri en bæði frumvörpin gera ráð fyrir, bæði stjfrv. og formannafrv. Í hæsta skattþrepi er yfirleitt 50--60%, enda er það almenn regla að vaxtatekjur séu skattlagðar eins og hverjar aðrar tekjur, eins og frv. formannanna gerir ráð fyrir. Í þeim fáu löndum sem fjármagnstekjur eru sérgreindar frá öðrum tekjum er meðalskattur fjármagnstekna hærri en meðalskattur á launatekjur og jaðarskatturinn hærri en í báðum frumvörpunum. Það er því ekki ástæða til þess að ætla að svo lág skattheimta eins og hér um ræðir valdi fjárflótta úr landi vegna þess að í öðrum löndum sem við eigum viðskipti við er skattlagning fjármagnstekna yfirleitt miklu hærri en hér. Það er hins vegar spurning um það í huga manna hvort bjóðist erlendis betri ávöxtun og kjör og öruggari fjárfestingar en hér á landi. Þá verður að líta til þess að til viðbótar skerðingum sem kunna að vera vegna skattlagningar erlendis skerðast tekjur íslensks fjárfestis sem vill festa fé sitt í öðrum löndum eða ávaxta það erlendis vegna þess kostnaðar sem hann hlýtur að verða fyrir vegna milliliða. Í mörgum þessara landa er tekin 10--25% staðgreiðsla af vaxtagreiðslum til erlendra aðila og auk þess er upplýsingaskylda fjármálastofnana rík. Það eru því engar líkur til þess að íslenskur fjárfestir, sem vill flytja fé sitt til annarra landa til þess að koma í veg fyrir það að greiða skatt af fjármagnseign sinni hér á landi, hafi nokkuð út úr því nema fyrirhöfnina og kostnaðinn. Hann þarf að greiða hærri skatt af ávöxtunartekjum sínum þar en hér. Hann þarf að greiða staðgreiðsluskatt sem nemur allt að 25% sé hann erlendur fjárfestir. Upplýsingaskylda banka og lánastofnana er mjög rík þannig að það er mjög erfitt fyrir viðkomandi aðila að komast hjá því að veita íslenskum skattyfirvöldum upplýsingar um fjármagnstekjur sínar erlendis. Sé ekki um tvísköttunarsamning að ræða við það land þar sem hann ætlar að festa fé sitt þarf hann auk þeirra skatta sem hann þarf að greiða í því landi vegna fjármagnstekna sinna að greiða skatta á Íslandi vegna sömu tekna og hlýtur hver heilvita maður að sjá að það er ekki ábatavænlegt fyrir þá sem vilja hafa arð af eignum sínum. Virðulegi forseti. Það er líka ástæða til þess að kíkja aðeins á áhrif á tekjur ríkis og sveitarfélaga í frumvörpunum báðum. Reiknað er með því að skatttekjur ríkisins af stjfrv. gefi um 1.100 millj. kr. í skatt þegar fram líða stundir. Sú áætlun er þó líkast til of há þar sem vaxtatekjur einstaklinga virðast ofmetnar miðað við upplýsingar skattframtala og Seðlabanka Íslands. Nær lagi er að tekjurnar gætu orðið 900--1.000 millj. kr. á ári. Á móti þessum tekjum kemur hins vegar tekjutap af lækkaðri skattlagningu arðs og söluhagnaðar um 200 millj. kr., af húsaleigu. Gæti tapið orðið 50 millj. til viðbótar þannig að í heild verða reiknaðar tekjur ríkisins aðeins 600--700 millj. kr. af samanlögðum áhrifum þessarar skattlagningar þegar til lengri tíma er litið. Vantalinn er þó skattur af húsaleigutekjum sveitarfélaga og arði til þeirra sem gæti orðið einhverjir tugir eða jafnvel par hundruð milljónir kr. Frv. formannanna gefur á sömu tekjuforsendum hins vegar 1.500--1.600 millj. kr. í tekjur í heild. Þar af renna um 300 millj. til sveitarfélaganna en 1.200--1.300 millj. til ríkisins. Tekjuöflun ríkisins er þannig tvöföld á við tekjuöflunina samkvæmt stjfrv. Það sem meginmáli skiptir, virðulegi forseti, er að þeir sem mestar eignir eiga og hæstar eignatekjur og arðstekjur og sölutekjur hafa greiða þá skatta samkvæmt tillögum formanna stjórnarandstöðuflokkanna, en það eru þeir sem minnstar tekjur hafa, sparifjáreigendur almennt, sem greiða þessi gjöld samkvæmt tillögum ríkisstjórnarinnar, auk þess að greiða hundruð millj. kr. í sumargjafakostnaðinn til þeirra og stóreignamanna sem eru að fá ívilnanir með frv. ríkisstjórnarinnar. Þess vegna er ástæða til þess að líta á dreifingu skattbyrðarinnar sem kemur fram í frumvörpunum báðum. Meginreglan í tekjuskattskerfum allra þróaðra ríkja er að leggja byrði af opinberri starfsemi á þegnana með hliðsjón af greiðslugetu þeirra. Þeir sem hafa mesta greiðslugetuna eru látnir greiða mest. Þeir sem hafa minnstu greiðslugetuna eru látnir greiða minnst. Ef við lítum á vaxtatekjurnar samkvæmt þeim frumvörpum sem hér liggja fyrir eru vaxtatekjur hér á landi að stærstum hluta í höndum hinna tekjuhæstu. Um það bil helmingur þeirra verður til hjá um það bil 10% skattborgaranna sem hæstar heildartekjur hafa en 90% þjóðarinnar hefur hinn helminginn í vaxtatekjur. Skattleysi vaxtatekna nýtist því fyrst og fremst hinum tekjuhæstu og samrýmist ekki því að greiða skatta eftir greiðslugetu. Bæði stjfrv. og frv. formannanna afnema skattfrelsi vaxtatekna, en með ólíkum áhrifum. Samkvæmt stjfrv. kemur lágur skattur á vaxtatekjur í stað skattfrelsis. Mikið vantar á að greiðslubyrði dreifist í samræmi við heildartekjur vegna þess að samkvæmt frumvörpum ríkisstjórnarinnar er gert ráð fyrir því að greiddur sé skattur af minnstu vaxtatekjum með sama hætti og þeim mestu. Frv. formannanna dreifir hins vegar skattbyrðinni þannig að þeir sem minnstar vaxtatekjur hafa borga ekkert. Þeir sem mestar vaxtatekjur hafa borga mest. Um 80--90% almennings sem hefur einhverjar tekjur af innstæðum sínum í bönkum og sparisjóðum borgar ekki vaxtatekjuskatt samkvæmt tillögum formanna stjórnarandstöðuflokkanna heldur er hann borinn af þeim efnamestu, af þeim 10% þjóðarinnar sem eiga meira en helming allra eigna Íslendinga. Í öðru lagi er verið að taka upp tvískipt skattkerfi. Það er í reyndinni verið að búa til tvö skattkerfi í landinu. Annað skattkerfi er fyrir laun, lífeyri og sumar fjármagnstekjur, fyrst og fremst rekstrarhagnað einstaklinga í rekstri. Í því skattkerfi eru skattleysismörk einstaklinga 700 þús., jaðarskatturinn yfir 40% og meðalskattar um 20%. Í hinu skattkerfinu, skattkerfi eignafólksins, eru skattleysismörk einstaklinga 3 millj., jaðarskatturinn 10% og meðalskatturinn undir 5%. Það eru líka til orðnar tvær þjóðir í þessu landi með tilliti til skattamála. Annars vegar launamaðurinn sem er með 700 þús. kr. í frítekjumark og borgar jaðarskatt upp á yfir 40% af því sem þar er umfram og meðalskatt um 20%. Hin þjóðin er eignamaðurinn, sá 10% hluti þjóðarinnar sem á meira en helming eigna hennar. Hjá þeirri þjóð er skattleysismarkið 3 millj. á einstakling, jaðarskatturinn 10% og meðalskatturinn undir 5%. Af því að hér situr hinn ágæti þingbróðir minn, séra Hjálmar Jónsson, spyr ég: Er þetta kristilegt? Er þetta kristileg framkvæmd skattlagningar, virðulegi forseti? Er þetta sanngirnin sem boðuð er í þeirri helgu bók að skipta þjóðinni með þessum hætti í tvær þjóðir, í skattlausu þjóðina og sköttuðu þjóðina? Möguleikinn til þess að sniðganga skattkerfið er miklu meiri eftir þá breytingu sem hér á að gera en jafnvel er í dag áður en hún er gerð. Það kemur m.a. fram í umsögnum þeirra aðila í skattkerfinu sem ekki voru hafðir með í ráðum um samningu þessa frv. fyrr en á elleftu stundu þegar þeir fengu að koma að frv. og lýsa skoðunum sínum á því. Hvaða aðilar í skattkerfinu eru það sem ekki fengu að koma að frv. fyrr en á síðustu stundu? Það eru t.d. skattrannsóknarstjóri ríkisins, ríkisskattstjóri og aðrir þeir aðilar sem eiga að framkvæma umrætt kerfi. Við skulum aðeins líta á hvaða álit þeir hafa á því kerfi sem hér á að innleiða. Ef við lítum aðeins á umsögn skattrannsóknarstjóra ríkisins segir þar fyrst um bankana að ekki sé ástæða til þess að ætla annað en bankarnir standi skattyfirvöldum skil á öllum þeim sköttum sem þeir eiga að innheimta af sparifjáreigendum og viðskiptamönnum sínum. En síðan segir skattrannsóknastjóri, með leyfi forseta: ,,Það sama er hins vegar ekki unnt að fullyrða um ýmsa aðra aðila sem ætlað er að innheimta skattinn. Þar má m.a. nefna þá sem atvinnu hafa af milligöngu af fjárvörslu og innheimtu fjárkrafna án þess að slík starfsemi sé talin umfangsmikil.`` Síðan segir skattrannsóknarstjóri, með leyfi forseta: ,,Um sniðgöngu vegna skattlagningar vaxta verður að telja að þar felist möguleikar að komast hjá skattlagningu af ýmiss konar skuldum. Er það m.a. unnt að gera með því að hækka höfuðstól um áætlaðar eða fyrir fram reiknaðar vaxtagreiðslur. Afar ósennilegt er að unnt sé með nokkrum vitrænum hætti að taka á slíku nema beinlínis liggi fyrir játningar aðila á háttsemi sinni. Sönnun fyrir háttseminni er aðalatriðið og ekki er líklegt að unnt sé að sanna hana með öðrum hætti en persónubundnum sönnunargögnum.`` Þá segir: ,,Um er að ræða skattsniðgöngu og hinn ætlaði undandráttur gæti þá orðið andlag skattlagningar. Þá eru án efa einnig fyrir hendi alls konar flækjur og umsnúningur hvers kyns kúlubréfa og verðbréfa í því skyni að komast hjá skattgreiðslum.`` Niðurstaða skattrannsóknarstjóra ríkisins er þessi, með leyfi forseta: ,,Niðurstaða varðandi vaxtaþátt skattlagningarinnar er sú að litlar líkur eru á að viðurkenndar fjármálastofnanir standi í skattsvikum, skilasvikum eða skattsniðgöngu. Hið sama verður ekki sagt með sömu vissu um minni aðila sem versla með verðbréf og fjárkröfur eða annast umsýslu þeirra. Þar eru nokkrar líkur á undanskoti og haldast í hendur líkur á skattsvikum almennt og svik á vaxtasköttum sem m.a. eru háð stærð fyrirtækja.`` Um arð og söluhagnað, sem einnig er fjallað um í stjfrv. að breyta og því sem næst afnema skattlagningu á, segir skattrannsóknarstjóri ríkisins, með leyfi forseta: ,,Þar eru fyrir hendi alls kyns möguleikar á skattundan\-drætti, skilasvikum og skattsniðgöngu.`` Skattrannsóknarstjóri bendir á að það fari oft saman arðsmóttaka og launagreiðslur frá sama aðila. Hann segir: ,,Sömuleiðis er það oft á tíðum arðsmóttakandi sem ákveður arðsgreiðsluna.`` Loks segir: ,,Verður að telja öruggt að einhver hópur sjálfstætt starfandi einstaklinga muni breyta formi rekstrar síns í því skyni að lækka skattgreiðslur sínar með því að taka fé út úr félögunum í formi arðs að svo miklu leyti sem eigið fé leyfir slíkt.`` Svo segir skattrannsóknarstjóri líka um margumrætt atriði sem hv. þm. Pétur H. Blöndal er sífellt að tönnlast á að ekki sé rétt með farið af hálfu okkar stjórnarandstæðinga. En nú leiði ég skattrannsóknarstjóra til vitnis. Hvað segir hann um framkvæmdina á því atriði í tillögum stjórnarliðsins? Hann segir: ,,Verulegir hagsmunir munu verða af því að stofna einkahlutafélög og fá greiðslur frá því í formi arðs.`` Ég er hér að tala um jeppafólkið, virðulegi forseti, sjálfstæða atvinnurekendur, tannlækna, lögfræðinga, lækna, endurskoðendur o.s.frv. Um þá segir skattrannsóknarstjóri: ,,Verulegir hagsmunir munu verða af því að stofna einkahlutafélög og fá greiðslur frá því í formi arðs. Mörg undanfarin ár hafa skattyfirvöld þurft að endurákvarða opinber gjöld fjölmargra sjálfstætt starfandi einstaklinga vegna tilrauna til sniðgöngu þeirra á reiknuðum launum. Samkvæmt fyrirliggjandi frv. [ríkisstjórnarinnar] verða slík ágreiningsmál úr sögunni þar sem rekstraraðilum verður í sjálfsvald sett hvaða fjárhæð þeir telja til launahluta og hvað sé arður.`` Síðan segir skattrannsóknarstjóri einnig, með leyfi forseta: ,,Auk þess sem hér hefur verið rakið um laun og arð eru fyrir hendi ýmsir möguleikar til sniðgöngu, einkum varðandi 6. gr. frv. til breytinga á lögum um tekjuskatt og eignarskatt. ... Hugsanlega gætu skattyfirvöld hnekkt slíku sem sniðgöngu. Þá er að öllum líkindum unnt að fara í kringum takmörkun téðrar 6. gr. með því að leigja íbúðarhúsnæði áfram til annarra félaga sem afhenti það aftur til eigenda endurgjaldslaust.`` Um söluhagnað og lækkun á skattlagningu af honum og möguleika til skattundandráttar varðandi meðferð söluhagnaðar segir skattrannsóknarstjóri ríkisins, með leyfi forseta: ,,Engin ástæða er til að halda að breyting á skattlagningu söluhagnaðar geri menn sérstaklega fúsa til að greiða skatt vegna þess. Allar heimildir skattalaga til að fresta, dreifa eða fyrna söluhagnað eru áfram til staðar og engin efni eru til annars en að telja að þær heimildir verði notaðar áfram. Þá er líklegt að sniðganga söluhagnaðar verði áfram stunduð, m.a. með því að hagræða samningum eftir því sem efni standa til í því skyni að komast hjá réttum skattgreiðslum. Á hinn bóginn verður að telja afar líklegt að aðilar sem eiga mikinn uppsafnaðan söluhagnað nýti sér væntanlegar heimildir til útgreiðslna meðan skattprósenta arðs og söluhagnaðar er 10% í stað þeirrar almennu skattprósentu sem aðrar tekjur eru skattlagðar eftir.`` Þetta segir skattrannsóknarstjóri. Um hvern er hann hér að tala? Hann er m.a. að tala um Sameinaða verktaka sem eiga 2--3 milljarða af óskattlögðu eigin fé til úthlutunar til eigenda sinna samkvæmt þeim ákvæðum sem skattrannsóknarstjóri er hér að lýsa áhrifunum af, verði frv. ríkisstjórnarinnar samþykkt. Niðurstaða hans er þessi og er hann þar að tala um frv. ríkisstjórnarinnar: ,,Auknir möguleikar eru hins vegar á ýmiss konar sniðgöngu, flutningi launatekna yfir í fjármagnstekjur auk þess hagræðis að greiða mun lægri skatta af arði, söluhagnaði og leigum en launatekjum.`` Þannig talar einn af æðstu embættismönnum í skattkerfi okkar Íslendinga, skattrannsóknarstjóri ríkisins. Þetta er álit hans á því hvað stjórnarflokkarnir eru nú að gera. Þeir eru ekki bara að flytja hundruð milljóna króna í skattlausu fé yfir til helstu eignamanna þessa þjóðfélags, þeir eru líka að opna hverja smuguna á fætur annarri til að hjálpa þeim sem betur mega sín til að sleppa við að greiða skatta með löglegum eða ólöglegum hætti. Það þarf ekkert að hafa orð okkar stjórnarandstæðinga fyrir því. Ég var hér að vitna í álit skattrannsóknarstjóra ríkisins til efh.- og viðskn. um áhrifin af tillögum ríkisstjórnarinnar og stuðningsflokka hennar. Það er hægt að nefna mörg fleiri dæmi þar um. Við skulum t.d. skoða umsögn annars yfirmanns í skattkerfinu, ríkisskattstjóra. Hann segir, m.a.: ,,Enginn vafi er á því að ef tilteknar tekjur eru skattlagðar með mun lægri skattprósentu en launatekjur mun það valda því að reynt verður að breyta launatekjum yfir í það form sem skattlagt er með lægri prósentu.`` Það er enginn vafi á því, segir ríkisskattstjóri um þau ákvæði frv. ríkisstjórnarinnar að skattleggja tekjur af arði og söluhagnaði með mikið lægri prósentu en almennar tekjur. Hann er að vekja athygli á því að með þeirri ákvörðun munu þeir sem eiga þess kost breyta launatekjum sínum yfir í arð og hagnað sem er skattlagður með 10% í stað 42--47% ef um launatekjur er að ræða. Hann segir ljóst vera að ef allar fjármagnstekjur verði skattlagðar með mun lægri skattprósentu en launatekjur muni það örugglega hafa þau áhrif að þeir sem eigi þess kost muni taka út laun í formi vaxtaarðs eða leigu. Hverjir eiga þess kost? Er það fólkið? Er það hinn almenni launamaður sem á þess kost? Nei, það eru þær forréttindastéttir sem hæstv. ríkisstjórn stendur nú vörð um. Það er jeppafólkið t.d., herra forseti. Hann segir að í stjfrv. sé gert ráð fyrir því að arður, leigutekjur og aðrar fjármagnstekjur verði skattlagðar með 10% skatti sem muni hafa það í för með sér að launatekjur verði teknar út úr fyrirtækjunum í formi fjármagnstekna. Ríkisskattstjóri kemur víðar við. Hann vekur m.a. athygli á því að í landinu eru nú 26.563 einstaklingar sem séu í hvers konar rekstri og reikni sér endurgjald. Hann segir, með leyfi forseta: ,,Ætla má að langflestir rekstraraðilar séu með einhverjar vaxtatekjur. Ljóst er af framangreindum upplýsingum að um mjög marga aðila er að ræða sem fá skattinn endurgreiddan eða hann dreginn af öðrum opinberum gjöldum. Skattyfirvöld munu ekki hafa við neitt annað að styðjast en framtaldar upplýsingar þessara aðila. Þessar upplýsingar eru skráðar áður en álagning fer fram.`` Síðan segir ríkisskattstjóri: ,,Alltaf er hætta á svikum þar sem skattyfirvöld geta ekki sannreynt þessar upplýsingar nema með nokkurri fyrirhöfn.`` Í öðru bréfi frá ríkisskattstjóra er enn vikið að því sama. Þar segir m.a., með leyfi forseta: ,,Tekjuskattur þeirra sem eru með reiknað endurgjald og/eða hreinar rekstrartekjur nemur gróflega áætlað u.þ.b. 5,4 milljörðum kr. Ef 1/3 af reiknuðu endurgjaldi og hreinum rekstrartekjum er umbreytt yfir í arð, söluhagnað og húsaleigu,`` --- eins og verið er að opna fyrir í frv. ríkisstjórnarinnar, --- ,,má gera ráð fyrir því að tekjuskattur lækki um 1,1 milljarð kr. miðað við þær forsendur sem gefnar eru.`` Á hverjum er verið að lækka þetta endurgjald? Á hverjum er verið að lækka þessa skatta um 1,1 milljarð kr.? Á fólkinu sem er í fyrirrúminu hjá Framsfl.? Nei, ekki á því. Sérhagsmunavörslugengið í ríkisstjórninni sér um sína. Það er ekki fólkið sem átti að vera í fyrirrúminu sem þar er verið að tala um. Virðulegi forseti. Það væri hægt að halda lengi áfram að lýsa því frv. sem ríkisstjórnin vill nú fá samþykkt í nafni hagsmuna stóreignamannanna í landinu og valkostinum sem formenn þriggja stjórnarandstöðuflokka lögðu fram um aðrar og betri leiðir. Um raunverulegan fjármagnstekjuskatt sem þeir greiða sem hæstar hafa fjármagnstekjurnar en 80% landsmanna sem litlar eða engar eignir eiga, hvorki í bönkum, hlutabréfum eða verðbréfum sleppa við, eða leið ríkisstjórnarinnar um flatan vaxtaskatt jafnvel á smæstu sparendurna. En um leið er meginatriðið í tillögu þeirra stórfelldar eignatilfærslur til stóreignamanna í þessu þjóðfélagi. Virðulegi forseti. Ég tel ekki verjandi fyrir Alþingi Íslendinga, og enn síður út frá sjónarmiðum þeirra aðila sem eiga að framkvæma skattlagninguna og hafa lýst framkvæmdarerfiðleikunum með þeim hætti sem ríkisskattstjóri, skattrannsóknarstjóri og aðrir embættismenn skattkerfisins hafa gert, að ganga nú til afgreiðslu á frv. ríkisstjórnarinnar um skattalækkun á stóreignamenn. Ég ítreka því þá tillögu sem hv. þm. Ágúst Einarsson mælti fyrir hér áðan fyrir hönd okkar stjórnarandstæðinga um að málinu verði vísað til ríkisstjórnarinnar, afgreiðslu frestað og sumarið notað til að ná einhverju landi, þó ekki væri nema við þá sem eiga að framkvæma kerfið og lýsa því eins og ég áður vitnaði til, þannig að hægt verði að leggja fram nýtt frv. á Alþingi Íslendinga í haust, frv. um raunverulegan fjármagnstekjuskatt en ekki fyrst og fremst um lækkun á skattgreiðslum stóreignamanna og mestu eignatilfærslu til auðmanna sem saga íslenska skattkerfisins kann frá að greina.

Herra forseti. Hv. þm. Sighvatur Björgvinsson flutti hér langt mál og af sannfæringu. Hann beindi orðum til mín og vitnaði í starfsheiti mitt í kirkjunni. Hér er ég hvorki trúboði né skemmtikraftur svo það sé alveg á hreinu. Ég get þó minnst þess að í ritningunni stendur: ,,Gjaldið keisaranum það sem keisarans er og guði það sem guðs er.`` Sumir vilja gera hvort tveggja, sumir vilja gera bara annað hvort en aðrir vilja hvorugt gera. Hv. þm. talaði um sköttuðu þjóðina og skattlausu þjóðina. Það liggur fyrir í ritningunni að allir eru jafnir fyrir guði og það eiga allir að vera jafnir fyrir ríkiskassanum, hæstv. fjmrh., Friðriki Sophussyni og yfirleitt skattkerfinu. Skattheimta er vandasamt verkefni og allar breytingar hljóta að miða að því að auka réttlæti og gera einstaklingum og fyrirtækjum betur kleift að lifa og blómstra. Hvernig á að auka á réttlæti í skattheimtu og hvernig á að koma í veg fyrir skattsvik? Það er ekki verið að gera breytingar til að auðvelda mönnum að finna smugur til að komast hjá því að greiða skatta. Skattrannsóknarstjóri kemur vissulega með athyglisverðar ábendingar og þær hef ég sannarlega lesið með áhuga og það gera fleiri. Enn er eftir að ræða þetta mál nokkuð betur. Ég hef ekki fyllilega verið sannfærður um að á öllum sviðum sé það enn til lykta leitt. En hv. þm., formaður efh.- og viðskn., Vilhjálmur Egilsson, er að reyna að sannfæra mig um þetta mál.

Virðulegi forseti. Það vakti athygli mína að hv. þm. sagðist hvorki vera trúboði né skemmtikraftur enda væri hann ekki lengur þjónandi í kirkjunni.

Það sagði ég ekki.

Ég hélt nú satt að segja að bæði trúboðar og skemmtikraftar fyndust utan kirkjunnar og hann gæti gegnt báðum hlutverkum með sóma jafnvel þótt hann sæti hér á Alþingi. Hitt er annað mál að það sem ég sagði við hann og bað hann að taka eftir og veita athygli, er að hér er verið að búa til tvöfalt kerfi. Annars vegar skattkerfi fyrir launafólk þar sem skattleysismörkin eru 700 þús. kr. fyrir einstakling og 1.400 fyrir hjón og skattprósentan er um 40% þar fyrir ofan. Hins vegar skattkerfi fyrir eignafólk þar sem skattleysismörkin eru 2.950.000 kr. fyrir einstakling og 5.900.000 kr. fyrir hjón og tekjuskattsprósentan fyrir tekjur þar yfir er 10%. Ég spurði hvort þetta samrýmdist kristilegu hugarfari um jafnrétti, um jafnrétti hinna smáu og hinna ríku. Ég trúi því ekki, virðulegi forseti, að hv. formanni, hæstv. formanni efh.- og viðskn.

Það er nóg að segja hv.

--- Ég sagði hv. --- takist að sannfæra Hjálmar Jónsson alþingismann ...

Háttvirtan.

... um að þetta sé réttlæti.

Herra forseti. Ef ég er hér trúboði þá er ég í andsvari við hálfgerðan villimann samkvæmt blaðaskrifum þessa dagana. En það er nú önnur saga. Hv. þm. Sighvatur Björgvinsson spyr hvort þetta sé réttlætið sem við viljum sjá. Hann minnist á það hvort réttlætið sé einkum fyrir þá sem meira mega sín. Að sjálfsögðu ekki. Það hentar ekki þeim sem minna mega sín sem svo eru nefndir að atvinnufyrirtækjum sé gert ókleift eða illa kleift að lifa og veita atvinnu og blómstra. Ég held hins vegar ég eftirláti hv. þm., formanni efh.- og viðskn., Vilhjálmi Egilssyni, að svara þessu fyrir nefndina. En eins og ég segi er ég ekki sannfærður en kannski gefst tilefni til að eiga orðastað við hv. þm. Sighvat Björgvinsson öðru sinni og þá skal ég svara honum skýrar.

Virðulegi forseti. Ég vil nú líta á það þannig að hv. þm. hafi verið í hlutverki skemmtikraftsins áðan þegar hann ávarpaði þingbræður sína héðan úr þessum ræðustól sem hálfgerða villimenn. Ég hélt satt að segja að hæstv. forseti mundi gera athugasemd við það. En ég lít nú svo á að þetta hafi ekki verið í alvöru mælt heldur hafi hv. þm. þarna verið í hlutverki skemmtikraftsins eða kannski trúðsins. Það fer honum ekki vel. Ég ætla hins vegar að benda hv. þm. á að ég var ekki að tala um mismunun í skattlagningu á milli fyrirtækja og fólks. Ég var að tala um mismuninn í skattlagningu eftir því hvort einstaklingurinn væri launamaður eða eignamaður. Það er að skipta fólki í tvær þjóðir, hv. þm. Ég hef stuðlað að því með flokki hv. þm. sl. fjögur ár að gerbreyta umhverfi atvinnufyrirtækja ekki síst í skattamálum. Ég sé ekkert eftir því því það hefur borið drjúgan ávöxt. En ég er að tala um að skipta fólki ekki í tvær þjóðir, í þjóð launamannsins með háu skattana og þjóð eignafólksins með lágu skattana.

Hæstv. forseti. Ég vil vekja athygli hv. þm. Sighvats Björgvinssonar á því að þeir möguleikar sem fyrirtæki hafa til að draga arð frá sínum tekjum miðast við 7% af nafnverði hlutafjár. Það er nú allt og sumt sem hægt er að greiða út með því að draga frá tekjum. Ég hygg að það séu nú engin býsn í arðsemi af því fé sem í fyrirtækin er lagt ef fyrirtæki greiðir slíkan arð, og þess vegna engin býsn þótt slíkur arður sé skattlagður með 10%. Ég mundi fagna því ef atvinnulífið gæti greitt slíkan arð til þeirra sem hafa lagt fé í atvinnurekstur og skil þess vegna ekki þær gífurlegu áhyggjur sem hv. þm. hefur af slíkum arðgreiðslum sem yrðu þá skattlagðar með 10% alveg eins og vaxtatekjur sem fólk hefur þegar það leggur peninga í ríkisskuldabréf eða aðrar eignir sem gefa slíka arðsemi. Ef arðgreiðslan út úr fyrirtækinu fer umfram 7% af nafnverði hlutafjár þá er hún skattlögð líka með 33%. Heildarskattlagning fer þá í 33% plús 10% sem er vel yfir 40% eða milli 40 og 50% sem ég tel að hv. þm. hljóti að geta viðurkennt að er bærilega drjúg skattlagning. Þess vegna er ekki rétt eins og hv. þm. heldur fram að það sé verið að færa eigendum fyrirtækja stórkostlega fjármuni þarna á silfurfati. Það er einungis verið að gefa mönnum eðlilega möguleika á því að hagnast á atvinnurekstri. Ég hlýt að trúa því að hv. þm. sé mér sammála um að það sé gott mál.

Virðulegi forseti. Ég held að hv. þm. ætti að fletta upp á þeim gögnum sem við höfum í efh.- og viðskn., en ég hef því miður ekki við hendina því þau eru úti í fundarsal, þar sem greint er frá upplýsingum frá ríkisskattstjóra, fremur en skattrannsóknarstjóra ríkisins, öðrum hvorum þeirra, um 13 stærstu fyrirtæki landsmanna og hvað mikið er óuppfært af nafnverði til jöfnunarvirðis hjá þessum fyrirtækjum. Mig minnir að hjá þeim sjö sem mest eiga inni í þeim efnum sé mismunurinn milli nafnverðs og uppfærðs jöfnunarverðs yfir sex milljarðar kr. Það er verið að gefa þessum fyrirtækjum möguleika á að borga út til eigenda sinna þetta uppsafnaða fé skattlaust og að eigendurnir sem hingað til hafa þurft að borga 42--47% skatt eins og launamenn fyrir slíka arðsúthlutun fái skattinn lækkaðan niður í 10%. Það getur vel verið að hv. þm. finnist það eðlilegt og æskilegt að svona sé málum fyrir komið. Mér finnst þetta ekki eðlilegt. Mér finnst þetta ekki æskilegt. Mér finnst hins vegar bæði eðlilegt og æskilegt að fólk sem hefur tekjur af eigum sínum borgi skatta fyrir þær eftir sömu reglum og fólk sem hefur tekjur af vinnu sinni þarf að gera. Hvers vegna á að greiða lægri skatta af peningalegum tekjum af eignum og arði en af tekjum þeirra sem þurfa að vinna fyrir sér hörðum höndum frá morgni til kvölds?

Hæstv. forseti. Ég man eftir því að á síðasta kjörtímabili starfaði ég í nefnd sem að einhverju leyti var á vegum ríkisstjórnar sem hv. þm. Sighvatur Björgvinsson sat í. Nefndin hafði það hlutverk að útfæra frv. til laga um 10% nafnvaxtaskatt sem þáv. ríkisstjórn hafði gert að samkomulagi við verkalýðshreyfinguna að koma á. Ég skil þess vegna ekki alveg þessi sinnaskipti hv. þm. Sighvats Björgvinssonar í þessu máli, þ.e. að hann skuli allt í einu orðinn andsnúinn þeirri hugmynd sem hann sjálfur á sínum tíma var nú eiginlega næstum því búinn að koma á sem ráðherra í þáv. ríkisstjórn. Okkur hv. þm. greinir einfaldlega á í þessu máli. Ég tel ekkert óeðlilegt að það sé sams konar staða hjá þeim sem eiga hlutafé og eiga eða hafa lagt fé í atvinnulíf og þeim sem hafa lagt fé t.d. í ríkisskuldabréf, að það sé sams konar skattlagning á slíkar tekjur. Ég tel að það sé engin óhófleg arðsemi í atvinnulífi að miða við 7%. Ég tel að það sé meira að segja frekar lítið. Eðlileg arðsemi í atvinnulífi þyrfti helst að vera á bilinu 10--15% ef vel ætti að vera. En í frv. sem verið er að afgreiða nú er miðað við að fyrirtæki geti dregið 7% af nafnverði frá tekjum til að greiða út í arð og að það sé skattlagt með 10%. Mér finnst það engin ofrausn.

Virðulegi forseti. Það hefur alltaf verið afstaða okkar alþýðuflokksmanna, líka í ríkisstjórn Davíðs Oddssonar að það bæri að skattleggja fjármagnstekjur eins og aðrar tekjur. Það var sú tillaga sem við gerðum í þeirri ríkisstjórn. Hins vegar er rétt að við féllumst á þá beiðni Alþýðusambandsins og Vinnuveitendasambandsins að láta kanna 10% nafnvaxtaskatt. Út af fyrir sig vil ég ekkert loka á það að 10% nafnvaxtaskattur sé reyndur sem fyrsta skref í átt til eðlilegrar skattlagningar fjármagnstekna. En þetta frv. snýst ekki um það. Frv. snýst ekki um 10% nafnvaxtaskatt eða 10% skatt á vexti. Frv. snýst um gerbreytingu á skattalegri meðferð arðgreiðslna, útgreiðslu arðs hjá fyrirtækjum, móttöku arðs hjá eigendum þeirra, á söluhagnaði hlutabréfa, á leigutekjum og öðrum slíkum tekjum sem hingað til hafa verið skattlagðar með 42--47% en á nú að færa skatta af niður í 0--10%. Það er meginatriði frv. Það er það atriði sem gerir það að verkum að menn sem hafa verið á móti skattlagningu vaxtatekna eins og margir þingmenn í þessum sal, skiptu um skoðun vegna þess að þeir hagsmunir vógu þyngra í huga þessar manna en nafnskattur á vexti. Það er þetta sem ég er á móti. Það er þetta sem ég vil ekki samþykkja, að það sé undir fölsku flaggi verið að fara fram á Alþingi með frv. sem ekki miðar að eðlilegri skattlagningu fjármagnstekna heldur að mestu eignatilfærslu til stóreignamanna á Íslandi sem íslensk skattalöggjöf kann frá að greina.