Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég kveð mér hljóðs um þingsköp, að vísu af litlu tilefni og vægast sagt lágkúrulegu, en tilefni sem þó því miður er með þeim hætti, að hjá því verður ekki komist að gera við athugasemd hér á hinu háa Alþingi. Í dagblöðum að undanförnu, þeirri gulu pressu sem fjórflokkakerfið gefur út með einum eða öðrum hætti, hefur mátt lesa um það athugasemdir að hér á hinu háa Alþingi sé verið að breyta reglum um prentun þingskjala. Skýringarnar, sem upp eru gefnar í blöðunum, eru þær að þingskjöl hafi verið prentuð og send út til þegna í þessu landi. Það sem verið er að dylgja um, án þess að það sé sagt, er það að sá sem hér stendur, hv. 4. þm. Reykv., fékk prentuð 5000 eintök af þáltill. um aðgreiningu framkvæmdavaldsins og löggjafarvalds og sendi þau, ýmist eftir beiðnum eða ekki eftir beiðnum til starfsmanna í fyrirtækjum eða einstaklinga. Þetta er þingskjal sem þegar liggur fyrir sett í ríkisprentsmiðjunni Gutenberg, en efalítið er það rétt að nokkur hundruð króna kostnaður mun vera af umframprentun af þessu tagi. Nú er þetta mál auðvitað svo ómerkilegt og athugasemdir við það svo ómerkilegar að mér er ljóst að það er út af fyrir sig varla sæmandi þessari stofnun að vera að ræða slíkt, ef tilefnið væri ekki það, að í einu dagblaðanna er á laugardag greint frá því í forsíðufrétt og það haft eftir skrifstofustjóra þessarar stofnunar „að það sé talað um það á forsetafundum að takmarka eintakafjölda þingskjala fyrir einstaka þm. við 500“ o. s. frv. Borið er við áhyggjum þingforseta vegna þessa. Hér er auðvitað um að ræða venjulega lágkúrulega rógsherferð sem á sér stað. Ég rek tilefni hennar til niðurstöðu í skoðanakönnunum nú að undanförnu og þessa venjulega skjálfta sem gætir í þessu valdakerfi rétt fyrir kosningar. Og það geri ég af þeirri einföldu ástæðu að bæði sá þm. sem hér stendur og að ég hygg allmiklu fleiri - og þakka skyldi þeim - hafa auðvitað iðulega fengið þingmál, sem þeir meta að eigi erindi til fólks, prentuð í stærra upplagi til að senda út til kynningar. Ég nefni fjárlög til dæmis um það. En málið er svo ómerkilegt að furðu sætir að verið sé á forsetafundum að gera athugasemdir af þessu tagi, án þess að þeir komi sjálfir nokkurs staðar fram heldur beita þeir embættismanni fyrir sig. Ég gerði athugasemd við þetta í umr. um kjördæmamál hér í gærkvöld. Þá gall við í einum þm. í salnum, hv. 9. þm. Reykv., að ákvörðun um þetta hafi þegar verið tekin. Veit ég ekki frekari deili á því. Þetta mál snýst í eðli sínu annars vegar um þriðja flokks rógsherferð, þar sem því er treyst að menn svari ekki fyrir sig í fjölmiðlum eða á sama vettvangi, en að hinu leytinu til snýst þetta sennilega um nokkur hundruð kr. En látum það allt vera. Ég óskaði eftir því í morgun, svona til samanburðar, svo að menn hafi eitthvað til að byggja á, að forseti minnar deildar, hv. þm. Sverrir Hermannsson, aflaði upplýsinga um það hjá skrifstofu þingsins hvað t. d. þingveislur kosta. Ef menn eru komnir út á þær brautir að ræða hluti með lágkúrulegum hætti af þessu tagi, þá er auðvitað sjálfsagt að verða við því. Samkv. lauslegum fréttum, sem mér hafa borist í morgun, hafa slíkar veislur núna í tvö ár kostað fjórðung úr milljón kr. Það er verið að gagnrýna það með formlegum hætti að alþm. freisti þess að hafa samband við fólk í landinu og kynna þau mál sem hann er að flytja, væntanlega vegna þess að hann óttast að þau fái ekki sanngjarna umfjöllun í fjölmiðlum. Ég vil greina hv. Alþingi frá því að ég hef kynnt annað mál, sem ég hef flutt af þessu tagi, - þá taldist ég að vísu til eins fjórflokkanna - með þessum hætti, nefnilega frv. til l. um stéttarfélög og vinnudeilur, þar sem ég hafði ástæðu til að óttast að það mál væri meira og minna afkynnt. Hér er um slíkt mál að ræða, herra forseti, að óhjákvæmilegt er að færa það í tal, ekki vegna efnis málsins, því að það er nauðaómerkilegt, heldur vegna hins, að frá því er greint í blöðum að forsetar þessarar virðulegu stofnunar hafi áhyggjur af málinu - án þess að tala við viðkomandi þm. eða ég hygg nokkurn annan. Ég vil í fyrsta lagi að forsetar geri grein fyrir því með formlegum hætti hver þeir telji að hafi verið kostnaðarauki Alþingis af þessu. Í öðru lagi gefi forsetar þessa virðulega húss upplýsingar um það, svona til samanburðar, hvað þingveislur kosta. Hér upplýsti hv. 3. þm. Reykv. í umr. um flugmálastjóra að ráðherra, sem situr í flugráði, hafi sótt þar laun sín árum saman og sitji þar á fundum. Á þessu siðprúða umhverfi hér sér auðvitað ekki blett eða hrukku. En kjarninn er sá, að nú eru allt í einu taldar ástæður til að gera athugasemdir - ég kalla það hreinan róg - vegna þess að þingskjal sé prentað í nokkur þúsund eintökum og sent út til kynningar. Ég væri auðvitað enga athugasemd að gera ef hér væri einvörðungu um að ræða þennan venjulega róg, hina gulu pressu, sem fjórflokkakerfið gefur út, því að þar er auðvitað fólk í sínum fulla rétti. En það er ekki málið. Málið er það að hér eru uppi hafðar viðbárur af forsetum þessarar virðulegu stofnunar og embættismaður látinn tala - ég segi: látinn tala í þeirra nafni. Ég vil í fyrsta lagi fá skýringar á því, frá forseta eða hverjum öðrum sem þær getur gefið, hverju þetta sætir, hvað hafi verið ákveðið og ákveðið ekki í þessum efnum, því að sé leikreglum breytt, þá á vitaskuld að verða við því. Ég vil í öðru lagi fá upplýst um hvaða kostnað menn eru að tala. Ég vil í þriðja lagi til samanburðar fá upplýsingar fyrir þjóðina um hvað þingveislurnar kosta, sem þeir halda fyrir sjálfa sig á hverju einasta ári, og með hverjum hætti þeir fjármunir eru sóttir í almannavasa. Því að ef fólk vill fá að vita hvað sé veitt í þágu þess að kynna mál, þá skiptir líka máli og það vill væntanlega fá að vita hverju er eytt í þágu þess að gamna sér á kostnað almennings, úr því að menn biðja um umræðu af þessu tagi. Ég vil vekja athygli á því að ég hóf ekki þessa umr. Það er verið að tala um forsetafundi og það er embættismaður forsetanna sem slíkar upplýsingar er að gefa. Tilefnið er sagt vera prentun í 5 000 eintökum af tilteknu þingmáli. Og ég vísa í að hv. þm. Albert Guðmundsson gerði slíkar athugasemdir um flugráð. Ég veit ekki hvað satt er eða logið í þeim efnum, en frétt þætti annars staðar a. m. k. ef sönn væri. Ég undirstrika það enn, herra forseti, að -  Mín skýring er auðvitað að ástæðan fyrir þessari ómerkilegu rógsherferð sé sú að kosningar eru í nánd og þeim stjórnmálasamtökum sem ég er fulltrúi fyrir, Bandalagi jafnaðarmanna, virðist hafa vegnað vel í skoðanakönnunum. Þetta er svarið, þetta hefðbundna svar kerfisins, sem ræður fyrir fjölmiðlunum einnig. En ég krefst þessara upplýsinga og krefst þess, að jafn skilmerkilega verði greint frá þeim eins og því að 5 000 eintök af tilteknu þingmáli hafi verið prentuð nú eins og raunar oft áður.

Forseti (Sverrir Hermannsson) Hv. 4. þm. Reykv. hafði samband við mig í morgun og varpaði fram fsp. um í fyrsta lagi hvort - og með hvaða hætti þá - ákvörðun hefði verið tekin um prentun fjölda þingskjala, og hvaða kostnaður fylgdi því, og í öðru lagi um kostnað við þingveislu í fyrra og nú. Ég vil upplýsa að það hefur ekki unnist tími til að afla þessara upplýsinga. En ég vil taka fram að það er misskilningur þegar því er haldið fram að forsetar Alþingis hafi tekið ákvörðun um að hámark prentaðra þingskjala skyldi vera 500. Þetta kemur fram í dagblaði, er mér tjáð, og haft eftir skrifstofustjóra vorum. Umræða var hjá forsetum um hvort takmarka skyldi í framtíðinni eintakafjölda, en talið ófært að gera það nema með góðum fyrirvara, eins og til að mynda þá í upphafi þings. Þetta er um það mál að segja, þannig að það hefur verið afflutt óviljandi í þessu dagblaði. Ákvörðun hefur sem sé ekki verið tekin um þetta. Um kostnað við þingveislurnar er það að segja að skrifstofustjóri er að taka það saman. Sér í lagi vantar ennþá upplýsingar um hina síðari. En ég held að hv. þm. búi þá tölu til sjálfur þar sem hann nefnir einhvern fjórðung úr milljón, sem hétu 250 þús. þegar ég lærði stærðfræði, en ég vil ekkert um það fullyrða á þessu stigi málsins. Hv. 5. þm. Vestf. hafði kvatt sér hljóðs um þingsköp. Ég vek athygli á að hv. 4. þm. Reykv. lá á að fá að gera þessar athugasemdir og ég hafði fallist á það. En langar tölur á þessa vísu eiga alls ekki heima undir umr. um þingsköp. Við erum komnir yfir í formið utandagskrárumræður þegar svo er komið. En skrifari vor mun áreiðanlega verða stuttorður.



Herra forseti. Ég kveð mér hér hljóðs um þingsköp vegna þess að það sætir undrun að deildafundir séu á þessum tíma og leiðir hugann að því hvort starfslaust sé orðið í Sþ. Ég renni hér yfir 23 mál, sem liggja þar fyrir á dagskrá, og sakna þess þó að þar er eitt mál ekki sem ég hefði talið að hæstv. forseti deildarinnar hefði þó haft fullan hug á að kæmi til umr. og atkvgr. Atvmn. Alþingis hefur lagt fram till. um það hvernig skuli staðið að viðræðum við Alusuisse um hækkun á raforkuverði til Íslenska álfélagsins o. fl. Og það sækir á mann sú hugsun hvort forseti sé með í ráðum um að koma í veg fyrir að þetta mál komi til atkvgr. hér í þinginu. Það vekur í það minnsta undrun ef svo hart er gengið fram með deildafundi að Sþ. er rutt til hliðar, þó að þar liggi miklu fleiri mál fyrir á dagskrá og einnig samkv. þskj. miklu yngri mál. Nú er það vitað, að þetta mál nýtur mikils fylgis hér í þinginu og brýn nauðsyn að sem fyrst verði farið í samningaviðræður, svo að sá ósómi verði stöðvaður að Landsvirkjun fái að hella að vild yfir almenningsveitur þessa lands hækkunum á raforku, eins og gerst hefur í stjórnartíð iðnrh. þegar orðið hefur um 800% hækkun frá Landsvirkjun. Ég vil eindregið inna herra forseta eftir því hvort hann sé ósammála því sem 4. þm. Austurl. lagði svo ríka áherslu á í atvmn., að þetta mál fengi afgreiðslu hér í þinginu.



Ég minni á það vegna þessara orða, að í síðustu viku tók forseti deildarinnar fram að hv. þdm. yrðu að vera við því búnir að mjög raskaðist allt fundahald umfram það sem venja er til. Meira að segja held ég að ég hafi orðað það svo, að menn yrðu að vera viðbúnir því að mæta hér til funda á nóttu sem degi. Ég vek athygli á því, enda þótt kosning nefndar til viðræðu um álmál sé hið mikilvægasta mál, og ég er bæði forseti, áhugamaður þar um og sammála 4. þm. Austurl. um afstöðu hans til þess máls í n. á sínum tíma, og hv. 5. þm. Vestf. hlýtur að hafa veitt því athygli, að fyllsta mál á dagskrá þessa fundar heitir Stjórnarskipunarlög, og að öðru jöfnu álítur forseti að þau eigi að ganga fyrir öllum öðrum málum og er þar ekkert undanskilið.



Herra forseti. Ég vil ekki sem þm. sitja undir þeim ásökunum frá hv. 4. þm. Reykv. að ég eða aðrir hv. þm. séu einhverjir sakamenn, þótt Alþingi hafi um tugi ára, lengur en elstu menn á Alþingi muna geri ég ráð fyrir, haldið árshátíð sína, að það sé saknæmt. Ég mótmæli þessu. Ég mótmæli jafnframt því, sem kom fram í orðum hans, að Alþingi væri að halda fleiri en eina veislu á hverju ári fyrir þm. Þetta er ekki rétt. Það er haldin ein árshátíð. Það sem mér hefur skilist á þeirri umr. sem hér hefur verið í frammi höfð frá þessum hv. þm. og reyndar á dagblöðum líka, er að þm. sendir flokksmönnum í sínum nýja flokki 5 000 bréf. Ég fæ ekki séð annað en lauslega áætlað nemi kostnaður þessarar sendingar á að giska launum tveggja verkamanna í heilan mánuð. Ef allir þm. notfærðu sér þetta og tekin væri viðmiðun af kostnaði, sem hann bar hér upp að væri við hverja þingveislu, þá gætum við haldið fimm þingveislur fyrir þá upphæð sem það kostaði ef allir þm. notuðu sér þessi vildarkjör hins nýja flokks.



Ég vil taka fram að í ljós hefur komið mikill áhugi hjá dm. í hv. Ed. að komast að í umr. um þetta mál. Og þar sem þetta er svona mikið til hliðar við þingsköp eins og menn sjá og enn þess að geta, að upplýsingar verða væntanlega komnar í dag, fyrir fund sem yrði til að mynda í Sþ. á morgun, vildi ég spyrja hvort hv. þdm. gætu ekki hugsað sér að efni þessarar umr. verði geymt þar til fundur yrði haldinn í Sþ. á morgun.



Herra forseti. Ég vil aðeins undirstrika rækilega að ég hef aldrei notað orðbragð eins og „saknæmt athæfi“ eða nokkurn skapaðan hlut slíkan. Það eru ósannindi og rangindi hjá hv. síðasta ræðumanni að halda slíku fram. Hitt hef ég sagt, að hér er um að ræða kostnað af almannafé eins og hvern annan kostnað. Og ég er að bera hönd fyrir höfuð í þeim efnum, að það geti með nokkrum hætti verið athugavert að hv. alþm., hverjir sem þeir eru, kynni fólkinu í landinu þau störf sem hér fara fram með útsendingu gagna, en að því hefur verið fundið. Það er það sem er kjarni málsins. Það stóryrðaglamur sem hv. síðasti ræðumaður notaði voru hans orð og ekki mín. Kjarni málsins er sá, að allar þær tölur sem hann nefnir eru rangar og út í hött. En um slíkt getum við fengið upplýsingar, að það hafa engar reglur verið um þessa hluti, það er mér er vitanlegt. En orð af þessu tagi, að um slíkt athæfi hafi verið að ræða, það voru ekki mín orð. En ef talið er, sem auðvitað er bæði satt og rétt, að allur almenningur eigi að fá allar slíkar upplýsingar, þá á hann líka að fá allar upplýsingar í smáu og stóru, og fyrir því er ég talsmaður, bæði um þær veislur sem hv. þm. Pétur Sigurðsson hefur áhuga á og þá útsendingu gagna sem ég hef áhuga á.



Herra forseti. Ég ætla ekki að tefja þessar umr. og ekki að ræða um rógsherferð á hendur einum eða neinum, þótt mér þyki sumir vart hafa efni á því að tala um rógsherferðir annarra á hendur sér, ef sagan er skoðuð. Mér er ljóst og las það í blöðum, að hv. þm. hefur verið kallaður póstmeistari Alþingis. Ég las ekki þessa grein, en taldi þarna vera enn eina hólgreinina í þessum þætti um hv. þm. Svo virðist þó ekki hafa verið, a. m. k. ekki að áliti hv. þm. Hann fékk hér úrskurð forseta um það að engar reglur væru gildandi um það sem hér var til umr., hve mörg eintök mætti prenta og senda út. Ég vil bara upplýsa það hér og nú að ég hef reynt þetta sjálfur. Fyrir hönd þingflokksins þurfti ég að senda út nál. og ég spurðist fyrir um það eftir jólin - og ég tek það skýrt fram að þessar sögur um hv. þm. Vilmund Gylfason eru ekki frá mér komnar, ég hef ekki hugmynd um hvað hann hefur sent út í mörgum eintökum - en ég fékk það svar upp úr jólum að nýjar reglur hefðu verið settar vegna fenginnar reynslu, og að ekki mætti prenta nema 500 eintök, sem þingflokkurinn fengi til útsendingar. Þarna var um tvö nál. að ræða og mjög mikilvægt fyrir okkur að koma þeim út til nokkurra af okkar kjósendum. Ég fer því fram á það, herra forseti, að hér gildi jafnræði gagnvart öllum flokkum, þannig að einn flokkur, Bandalag jafnaðarmanna, sem ekki á fulltrúa á þingi kosinn í sínu nafni heldur hefur stolið þm. úr röðum Alþfl. og reytt bestu fjaðrirnar úr þeim flokki má segja, skuli ekki njóta forréttinda í þessum efnum og fá að senda út í - ja, ég veit ekki hve stóru upplagi, ég hef ekki hugmynd um það - en stærsti þingflokkurinn aðeins 500 eintök til útsendingar. Hér þarf að koma jafnræði á.



Eins og ég sagði eru ekki um þetta fastákveðnar reglur. Þetta byggist á einhverri oftúlkun og e. t. v. misskilningi, en hann er hér með leiðréttur og nýtur enginn, hvorki formlegir flokkar né verðandi flokkar, neinnar sérstöðu.



Herra forseti. Frv. þetta til stjórnarskipunarlaga felur í sér þrjú efnisatriði sem eru misjafnlega sannfærandi og aðkallandi. Það athyglisverðasta við frv. er að um það hafa forustumenn fjögurra stjórnmálaflokka náð samkomulagi. Það samkomulag vekur þó engan fögnuð, a. m. k. enn sem komið er, raunar miklu heldur tómlæti, en einnig andstöðu. Í pokahorninu eru drög að frv. til l.um breytingar á kosningalögum, sem birt er sem fskj. með frv. Þremur meginmarkmiðum var ætlað að ná með þessari lagasmíð. Ég lýsi fylgi við fyrsta atriðið, um jöfnun á milli flokka, og get sætt mig við þá auknu jöfnun á milli kjördæma sem þessar fyrirætlanir greina. Ég hef þó ekki sannfærst um nauðsyn þess að fjölga þm. í þessu skyni og í kosningalagafrv. eru settar fram útreikningsreglur, sem eru flóknar og fráhrindandi fyrir kjósendur í hinum minni kjördæmum, þannig að þeir eiga enn erfiðara með en fyrr að ráða í hvaða fylgi þurfi til að tryggja tilteknum frambjóðanda það að hann nái kjöri sem 5. þm. kjördæmisins. Engar tillögur eru sýnilegar í þessum gögnum um hvernig þriðja meginmarkmiðinu skuli náð, um aukið valfrelsi kjósenda, persónukjör. Því markmiði vil ég ekki kasta fyrir róða. Að samanlögðu hlýt ég, sem væntanlega flestir þm. aðrir, að hafa algeran fyrirvara um afstöðu til fylgigagna þessa máls, en mun ekki leggja stein í götu samkomulags flokksformanna um þetta stjórnlagafrv. og greiði því ekki atkv. um 1. gr. þess né brtt. við hana. Ég greiði ekki atkv.



Herra forseti. Um þetta mál hefur verið ítarlega fjallað í Alþfl., bæði á flokksþingi Alþfl., sem haldið var á s. l. hausti, og í flokksstjórn Alþfl. og þingflokki. Sú stefna, sem þar er mörkuð og er stefna Alþfl., er fólgin í stuðningi við það samkomulag, sem forustumenn flokkanna hafa gert, þ. á m. formaður Alþfl. Sú er stefna Alþfl. og henni mun ég að sjálfsögðu fylgja. Hins vegar hafa þm. Alþfl. að sjálfsögðu eins og þm. allra flokka frjálsar hendur til þess að flytja eða fylgja brtt. Ég segi nei.



Herra forseti. Ég vil taka undir það með hæstv. landbrh., Pálma Jónssyni, að það merkilegasta við þetta mál er auðvitað það, að flokkarnir fjórir skuli hafa komist að samkomulagi, þrátt fyrir og á skjön við hina staðreyndina, að það er megn andstaða við þetta um landið vítt og breitt. Við höfum mörg gert athugasemdir ekki aðeins við efnisatriði þessa máls, heldur við aðferðina sem er notuð við að koma því hér í gegn. Þegar tveir hv. þm. flytja nú um það brtt. að þm. verði áfram 60, þá er verið að breyta einvörðungu öðru af tveimur efnisatriðum þessa máls, um fjölgun þm. Þetta frv. er ekki um neitt annað en fjölgun þm. Það er óuppgert hvernig þessum aukna fjölda eigi að skipta á milli kjördæma. Að þessu leytinu til er auðvitað hér um að ræða till. þar sem úrvinnslan öll er eftir. Þó ekki væri nema þegar af þeirri ástæðu einni, þá segi ég já.



Herra forseti. Frá upphafi hef ég varað við því að kjördæmamálið yrði slitið úr samhengi við stjórnarskrármálið. Þetta kom fram við 1. umr. um það frv. sem hér er verið að greiða atkv. um. Ég vara ennþá við þessu og tek ekki þátt í þessari atkvgr. Ég greiði ekki atkv.



Herra forseti. Vonir, sem hnigu í þá átt að takast mætti að vinna af alefli að hjöðnun verðbólgu á undanförnum mánuðum og fjalla um stjórnarskrármálið í heild, hafa brugðist. Í stað þess hafa forustumenn stjórnmálaflokka. og þingflokka einangrað hið svokallaða kjördæmamál og unnið öllum stundum að hagstæðri lausn þess að eigin dómi. Nú virðist hafa náðst allvíðtækt samkomulag sem gerir ráð fyrir fjölgun þm. um þrjá og nýstárlegum og framandi útreikningsaðferðum. Þó hefur verið bent á að ná mætti sama eða svipuðum árangri til jöfnunar með einfaldri breytingu án fjölgunar þm. Brýnasta verkefni nú er að takast á við efnahagsvandann. Þar má engan tíma missa. En það er jafnan ánægjulegt þegar víðtækt samkomulag næst um kosningareglur og sættir takast. Skal því ekki reynt að bregða fæti fyrir þá lausn sem nú er fyrirhuguð. Ég greiði ekki atkv.



Herra forseti. Með vísan til þess, að sýnt hefur verið fram á, m. a. í skýrslu stjórnarskrárnefndar um kjördæmamálið, að unnt er að ná sambærilegri leiðréttingu á misvægi atkvæðisréttar og reyndar ívið betri en í þessu felst án fjölgunar þm., segi ég já.



Herra forseti. M. a. með vísan til þess, að í till. flm. sem hér liggja fyrir, till. formanna stjórnmálaflokkanna, var upphaflega ráð fyrir því gert, að ákvæði um úthlutun þingsæta yrðu í kosningalögum, þá eru það viðbótarrök fyrir þeirri till. sem hér liggur fyrir um að núverandi misvægi atkvæðisréttar verði ekki bundið með varanlegum hætti í stjórnarskrá. Þess vegna segi ég já.



Herra forseti. Í þessu frv. felst leiðrétting á vægi atkv., sem ég út af fyrir sig er samþykkur. En ef þessi stjórnlagabreyting er skoðuð í samhengi við drög að frv. til breytinga á kosningalögum, sem með fylgir, þá leiðir hún til þess að jöfnun milli flokka fer fram á kostnað kosningaúrslita í einstökum kjördæmum. Þannig kemur vilji kjósenda ekki fram sem skyldi. Auk þess eru reglurnar um úthlutun jöfnunarsæta óaðgengilegar og flóknar hinum almenna kjósanda. Ég segi nei.



Herra forseti. Ég er þeirrar skoðunar að landsmenn allir, hvar svo sem þeir eru búsettir og hvaða stjórnmálaskoðanir sem þeir hafa, eigi að hafa jafnan atkvæðisrétt. Mér er hins vegar ljóst að nú verður ekki nær því takmarki komist en frv. til stjórnarskipunarlaga á þskj. 367 gerir ráð fyrir. Ég segi því já.



Herra forseti. Ég er andvígur því að slíta í sundur afgreiðslu á stjórnarskránni sem heild og skipulagi kjördæmamálsins. Ég mun ekki taka þátt í atkvgr. um aðrar greinar sem hér eru, en greiði atkv. gegn þessu frv. og segi nei.



Herra forseti. Till. sú sem hér er verið að greiða atkv. um er ekki síst til þess að tryggja hagsmuni dreifbýlisins. Ég varð ekki var við neina aðra till. sem gæti tryggt það betur en sú till. sem hér er til afgreiðslu. A. m. k. hefur hún ekki komið fram hér í hv. deild. Ég segi já.



Herra forseti. Þegar fylgismönnum fjórflokkanna fer augljóslega fækkandi, þá grípa þeir til þess ráðs að fjölga þm. Þessi grein frv. er, eins og enn skal verða sagt, aðeins um það eitt að fjölga þm. um þrjá og reyna að halda því að þjóðinni að hér sé verið að leysa það sem lýst hefur verið sem vandamáli árum saman, þ. e. stjórnarskrárvandann. Þessi lausn er verri en engin. Ég segi nei.



Herra forseti. Með þeirri brtt. sem hér liggur fyrir er verið að slaka á kröfu stjórnarskrár um lögheimili og gefa almenna löggjafanum kost á að endurskoða þær reglur sem gilt hafa um það efni alllengi, þannig að þær geti verið þjálari í framkvæmd en verið hefur. Vegna þess að ég verð var við að margir hafa misskilið till. og halda að hún snúi á hinn veginn, að verið sé að gera skilyrðin strangari, vildi ég að þetta kæmi hér fram við atkvgr. Það er verið að losa um og ég tel að það sé eindregið til bóta að gera það og segi því já.



Herra forseti. Með þessari brtt. fá íbúar tveggja kjördæma á Íslandi neitunarvald í stjórnarskrármálum. Ég tel það óeðlilegt og segi því nei.



Það er rétt, herra forseti, að við það sé gerð aths., þegar greidd eru atkv. um þessa gr., að við hana og aftan við hana hafa verið rædd furðuleg ákvæði til bráðabirgða, nefnilega um það að aftan við þetta frv. væri hnýtt ákvæðum um tvennar kosningar. Nú veit enginn á þessu stigi málsins hvort slíku ákvæði á enn eftir að bæta við. Um það mun vera ágreiningur milli flokka kerfisins. En þetta skiptir auðvitað máli í sambandi við gildistökuna alla. Einnig af þessum ástæðum og vegna almennrar andstöðu við þetta lagafrv. í heild sinni, þá segi ég nei.



Herra forseti. Ég hef áður lýst því yfir að ég harmaði það mjög að kjördæmamálíð skyldi slitið úr samhengi við mikilvæg stjórnarskrármál, mannréttindamál og jafnréttismál af öllu tagi. Ég harmaði það jafnframt og óttaðist að ef kjördæmamálið yrði tekið út fyrir þann ramma sem okkur var ætlað að fjalla um, þ. e. breytingar á stjórnarskránni, þá mundi það hafa það í för með sér að stjórnarskrárbreytingar, sem eru þessari þjóð lífsnauðsynlegar, mundu sitja á hakanum í 8–12 ár n. k. og ekkert í þeim gert. Þess vegna tók ég þá ákvörðun að koma ekki nálægt afgreiðslu þessa máls. Ég greiði ekki atkv.