Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Menntmrh. (Eysteinn Jónsson) : Samkv. gildandi l. rennur um það bil 90% af skemmtanaskatti til byggingar þjóðleikhúss og - eins og segir í l. - til að styðja leiksýningar í því húsi. Nú líður að því, þó að það kunni ekki að verða á þessu ári, að þjóðleikhúsið verður fullbyggt, og virðist þá tímabært að endurskoða löggjöfina um skemmtanaskatt. Stjórnin hefur beitt sér fyrir þeirri endurskoðun og hafði til hliðsjónar till. um skiptingu skemmtanaskattsins frá ýmsum þm. Niðurstaðan liggur fyrir í þessu frv. Ofurlítil breyt. var gerð í Nd., en ekki þannig, að ekki sé vel hægt að sætta sig við. 50% af skemmtanaskattinum renni framvegis til þess að styðja byggingu samkomuhúsa víðs vegar um landið, sem kölluð eru félagsheimili. Er í öðru frv. gert ráð fyrir, hvernig þeim stuðningi skuli fyrir komið. En 10% renna til kennslukvikmynda og til að styðja lestrarfélög eins og áður. En 40% verði lagðar í sérstakan sjóð, sem heitir rekstrarsjóður þjóðleikhússins. Ég sé ekki ástæðu til að halda langa ræðu um þetta málefni en óska, að því verði vísað til hv. menntmn, d. að lokinni þessari umr. Vildi ég mjög mega fara þess á leit við n., að hún taki málið strax til meðferðar, til þess að það geti fengið afgreiðslu á þessu þingi, sem nú er langt komið.



Mér þykir nú að vísu ekkert að því að hraða störfum. En ekki væri óeðlilegt, að þessi d. fengi að bíða með afgreiðslu til 2. umr., þangað til maður fengi að sjá þskj. 873. Því hefur ekki verið útbýtt. Að vísu hefur hæstv. menntmrh. útskýrt innihald þess. svo að við vitum, hvers er að vænta. En ég vil spyrja hæstv. menntmrh., hvort hann gæti ekki fallizt á að breyta upphæðinni undir tölul. 2. Mér skilst það vera 50% og yrði sett niður í 40%, en skyldi þá 10% varið til tónlistarfræðslu í landinu. Það hefur tvímælalaust orðið útundan hjá Alþ. að styrkja þessa fræðslu, þegar borið er saman við aðrar listir í landinu, bókmenntir, málaralist og nú leiklist o. s. frv. Hjá þessum listum er tónlistin orðin olnbogabarn Alþingis. Samkv. fjári. eru aðeins veittar 43500 kr. til tónlistarskólans hér í Reykjavík. En samkv. upplýsingum frá skólanum hefur rekstrarkostnaður hans orðið á 4. hundrað þús. kr. Þeir fóru fram á aðeins 15 þús. kr. hækkun, sem ekki fékk fylgi hjá meiri hl. fjvn. En Alþ. má þó sjá, að hér eru færðar stærri fórnir af almenningi en gert er almennt. Vildi ég mælast til, að hæstv. ráðh. tæki þetta mál til athugunar, áður en frv. fer úr n. Ég vil geta þess, að nær 300 nemendur eru í þessum skóla, og hefur hann tryggt sér m. a. einn af allra beztu starfskröftum okkar á þessu sviði, dr. Pál Ísólfsson, og enn fremur aðra úrvalsmenn. svo sem Árna Kristjánsson. Björn Ólafsson og dr. Urbantschitsch og fleiri góða starfskrafta. Ég held það væri ekki óeðlilegt, að þessari grein lista væri tryggt meira fjárframlag úr ríkissjóði. Og þá er ekki heldur óeðlilegt, að það starf væri eitthvað bundið við þjóðleikhúsið, svo að þar færu fram hljómlistarsýningar, óperur o. s. frv. Þó að bundið sé þannig í lögum, nær það sama tilgangi.

Menntmrh. (Eysteinn Jónsson) : Þessi hugmynd, sem hv. þm. minntist á, hefur mjög komið til umr. við undirbúning málsins. Einn þm. (GÞG), sem hafði nokkra hönd í bagga um undirbúning málsins, hreyfði þessu í Nd. án þess að gera beinlínis till. um málið. Ég hafði hugsað mér, að um leið og þessi breyt. væri gerð á notkun skemmtanaskattsins, sem hér er stungið upp á, væri skynsamlegt að hækka hann nokkuð og koma því svo fyrir, að nokkur hluti þeirrar hækkunar gengi til tónlistarstarfsemi í landinu til viðbótar því, sem verið hefur. En við það að athuga þær fjárhæðir, sem nú fást af skemmtanaskattinum, og þá fjárþörf, sem fyrir hendi var í sambandi við þau málefni, sem tengd hafa verið við hann fram að þessu, fannst mér ekki hægt að taka ákveðinn hundraðshluta handa tónlistinni nema auka skattinn frá því, sem verið hefur. N. getur tekið þetta til íhugunar. En ef við skerðum verulega félagsheimilasjóðinn frá því, sem er ráðgert þarna, er hætt við, að honum gangi erfiðlega að gegna sínu hlutverki. Einnig er hitt, að ef farið er að flytja miklar brtt., t. d. að taka tónlistina þarna inn, gætu fleiri komið með till. um önnur menningaratriði til álita. Niðurstaðan varð því sú, að við höfum ekki viljað opna þetta meir en gert er í till., sem sé að taka einn nýjan lið, félagsheimilin, en ekki meira að svo stöddu. En eins og ég lýsti yfir í Nd., vil ég eiga þátt í undirbúningi fyrir næsta þing, á hvern hátt mætti styðja meir tónlistina en verið hefur t. d. með því að auka skemmtanaskatt á kvikmyndasýningum, sem er ákaflega lágur samanborið við aðra skatta. Ég hafði þá hugmynd, að það mætti hækka þennan skatt nú með tónlistina í huga. En það varð að samkomulagi að blanda slíku ekki inn í þessar breyt. Vildi ég, að taka mætti þetta sem sérstakt mál upp í haust til dæmis.



Ég þakka hæstv. ráðh. fyrir þessar upplýsingar og velvild hans í garð tónlistarinnar. Ég sé þó ekki ástæðu til annars en halda fram þessari hugmynd, sem ég lýsti áðan, og vil vænta þess, að menntmn. athugi mjög hvort ekki er hægt að tryggja þessari starfsemi meira fé, ekki eingöngu tónlistarstarfsemi þeirri, sem fer fram í Reykjavík, heldur um allt landið, m. a. á Akureyri, því að þar er tónlistarskóli og tónlistarfélag. Ég vænti þess, að n. taki til athugunar, að 5–10% af skemmtanaskattinum renni þangað. Vil ég ekki tefja þetta mál, en mun bera fram brtt., ef n. sér sér ekki fært að taka þetta atriði upp.

Forseti (ÞÞ) : Umr. er nú lokið. En þar sem skjöl í þessu máli eru ekki komin úr prentsmiðju og eru, eftir því sem mér er tjáð á stundinni, í prentun, þá sé ég mér ekki fært, þar sem líka andmæli hafa komið fram, að ljúka þessu máli nú með atkvgr. Sama er um 4. málið á dagskr. Þar af leiðandi verður atkvgr. frestað. Verða þá 1., 4., 5. og 6. mál tekin út af dagskrá, og er þá dagskrá tæmd, en ég vil biðja hv. dm., af því að svo lítið er að gera í d., að nota nú þennan tíma, eftir því sem fært er, til nefndarstarfa, svo að hægt sé að ljúka á morgun sem flestum málum.