Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Forseti. Landbn, kvaddi á sinn fund formann Stéttarsambands bænda, Gunnar Guðbjartsson, og framkvæmdastjóra Framleiðsluráðs landbúnaðarins, Svein Tryggvason, og ræddi við þá um málefnið sem frv. fjallar um. Ég sé ekki ástæðu til þess að ræða frv. neitt efnislega, það er öllum hv. þm. vel kunnugt, enda munu málefni landbúnaðarins verða rædd hér á næstu dögum og er eðlilegra að ræða þau mál frekar þá en í sambandi við afgreiðslu á þessu frv. Landbn. varð sammála um að mæla með því að þetta frv. yrði samþ. óbreytt. Hv. þm. Eðvarð Sigurðsson var fjarstaddur við afgreiðslu málsins.



Herra forseti. Með bréfi, sem er dags. 12. maí 1976, skipaði þáv. landbrh. nefnd til að endurskoða lög nr. 45 frá 16. maí 1971. um Stofnlánadeild landbúnaðarins, III. kafla, laga nr. 115 frá 7. nóv. 1941, um veðdeild Búnaðarbankans, og lög nr. 68 frá 30. apríl 1973, um Stofnlánadeild landbúnaðarins. Í nefndinni áttu sæti Stefán Pálsson framkvæmdastjóri Stofnlánadeildin landbúnaðarins, sem var jafnframt formaður nefndarinnar, Jón Helgason alþm., Pálmi Jónsson alþm., Helgi F. Seljan alþm.. Friðjón Þórðarson alþm., Eiríkur Guðnason deildarstjóri hjá Seðlabanka Íslands og Stefán Valgeirsson alþm. Nefndin skilaði af sér með bréfi til landbrh. 28. febr. 1978, þar sem gerð var grein fyrir frv. um breyt. á lögum um Stofnlánadeild landbúnaðarins ásamt grg. Hluti af þeim breytingum gekk fram á síðasta Alþingi sem lög. Þá samdi nefndin síðar frv. að lögum fyrir veðdeild Búnaðarbanka Íslands ásamt grg. Þetta frv. er sem sagt það frv. sem þessi nefnd sendi landbrh. Hæstv. núv. landbrh. skrifaði landbn. Nd. bréf og óskaði eftir því, að nefndin flytti frv. Var það samþ., en allir nm. áskilja sér þó rétt til að standa að breytingum á frv. Með frv. þessu er gert ráð fyrir að III. kafli laga nr. 115 frá 7. nóv. 1941, um veðdeild Búnaðarbanka Íslands, falli niður. Gert er ráð fyrir að heimildir veðdeildarinnar til útlána verði óbreyttar, en frv. felur í sér breytingar á tekjustofnum deildarinnar auk þess sem felld eru niður ákvæði sem ekki hafa þýðingu lengur, heldur snerta sögulegan aðdraganda deildarinnar. Fjárhag veðdeildar var svo komið í árslok 1977, að hann var öfugur höfuðstóll sem nam um 29 millj. kr. Miðað við núverandi skuldbindingar deildarinnar og óbreytta tekjustofna hefur verið áætlað að í árslok 1985 yrði tapið komið í 361 millj., en þá hafa óhagstæðustu lán veðdeildar verið greidd upp og frekari halli ekki fyrirsjáanlegur. Þessu til viðbótar hefur verið áætlað að greiðsluhalli deildarinnar vegna lánstímamunar tekinna og veittra lána yrði tæplega 300 millj. kr. á næstu 8 árum. Í 2. gr. frv., sem felur í sér meginbreytinguna frá núgildandi lögum. er lagt til að rekstrarhallinn verði borinn af ríkissjóði og Stofnlánadeild landbúnaðarins, en hins vegar er gert ráð fyrir að Búnaðarbankinn brúi lánstímamuninn með lánum til veðdeildarinnar. Í fjárlögum eru veðdeildinni ætlaðar 11.4 millj. og hefur sú upphæð staðið í stað s.l. þrjú ár. Í frv. er lagt til að ríkissjóður leggi fram 25 millj. kr. árlega, sem yrði svipað að verðgildi og þegar núv. fjárveiting var síðast hækkuð. Ljóst er að veðdeildin mun ekki hafa neitt fjármagn til nýrra útlána, enda er gert ráð fyrir í tillögum um breytingu á lögum. sem nú eru orðnar lög um Stofnlánadeild landbúnaðarins, að jarðakaupalánin verði framvegis veitt úr Stofnlánadeild, eftir að þau lög náðu gildi. Er gert ráð fyrir að fyrsta lánveitingin verði nú í næsta mánuði. Aðrar greinar þurfa ekki skýringa við. Efnislega eru þær svipaðar og þær sem eru í núgildandi lögum. Í sambandi við þetta mál má geta þess, að síðan þessir útreikningar voru gerðir hafa t.d. varðandi þau lán, sem veðdeildin hefur tekið á undanförnum árum, orðið meiri breytingar á vísitöluákvæðum. Gengislán, sem hvíla á deildinni, eru um 50 millj., og önnur lán hafa hækkað um 3% miðað við það sem var þegar þetta frv. og þessi grg. var samin. Ég sé ekki, herra forseti, ástæðu til að ræða þessi mál frekar, en legg til að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2. umr. og landbn.



Herra forseti. Ég þarf ekki að hafa mörg orð um þetta frv. fram yfir það sem hv. frsm. gat um. Þetta er frv. til l. um veðdeild Búnaðarbanka Íslands og flutt af landbn. Nd. Lengi voru í gildi lög nr. 115 frá 1941 um Búnaðarbanka Íslands. Þau voru felld úr gildi með lögum sem samþ. voru á Alþ. 6. maí 1976 - nema III. kafli laganna, sem fjallaði um veðdeild bankans. Þá eru, eins og frsm. gat um, í gildi ný lög um Stofnlánadeild landbúnaðarins. Það er því full þörf á flutningi þessa frv. sem leysir nú af hólmi III. kalla hinna gömlu laga frá 1941, eins og ég gat um. Það er rétt hjá hv. frsm., að meginbreytingarnar á þessum lögum felast í 1. og 2. grm, sem ég ætla ekki að skýra nánar, en hinar greinarnar, þ.e.a.s. 3.– 18. gr., fjalla nánast um almennar reglur um veðdeild, sem þurfa og verða að vera í lögum, en eru aðeins endurskoðaðar með tilliti til breyttra tíma og færðar til nútímamáls, ef svo má segja. Þá eru í frv. ýmsar skýringar á heimildum veðdeildarinnar og skilyrði fyrir lánveitingum. Ég held að ég þurfi naumast að segja um þetta fleiri orð, en vil lýsa fyllsta stuðningi mínum við þetta frv. og minna á, að það er nauðsynlegt og raunar alveg óhjákvæmilegt að það nái fram að ganga.



Herra forseti. Frv. þetta er flutt af þingnefnd, hv. landbn. Nd. Það er þess vegna flutt með venjulegum fyrirvara, þ.e. einstakir nm. áskilja sér fullan rétt til þess að flytja eða fylgja brtt., sem fram kunna að koma víð frv, við meðferð þess hér á Alþingi. Ég átti sæti í þeirri stjórnskipuðu nefnd sem samdi þetta frv. og skilaði því til ríkisstj. á s.l. vetri. Frv. er samið á þeim forsendum sem þá giltu í sambandi við fjárhag deildarinnar og að því tilskildu að jarðakaupalánin færðust yfir til Stofnlánadeildar landbúnaðarins. Nú var þetta mál ekki afgreitt á síðasta Alþ. og fjárhagsforsendur veðdeildar Búnaðarbanka Íslands, en frsm. skýrði í ræðu sinni áðan hvernig þær hefðu staðið á síðasta Alþ., kunna að hafa breyst. Hef ég allan fyrirvara um einstaka þætti í þessu frv. í sambandi við slíkar breytingar sem kunna að hafa orðið. Ég tel að þess vegna sé nauðsynlegt að athuga þetta frv. gaumgæfilega í þeirri n. sem fær það til meðferðar að lokinni þessari umr. Það er ljóst, eins og þegar hefur komið fram. að veðdeild Búnaðarbanka íslands er í raun og veru gjaldþrota. Höfuðstóll deildarinnar í árslok 1977 var öfugur um 29 millj. kr., og miðað við skuldbindingar deildarinnar frá fyrra ári var talið að tap deildarinnar yrði í árslok komið upp í 361 millj. kr. Það er þess vegna öllum ljóst, að það þarf að verða breyting á. Að því var miðað við samningu þessa frv., og afgreiðsla þess þarf að miðast við það, að fjárhagur deildarinnar komist á réttan grundvöll. Ég sé ekki ástæðu til þess að hafa fleiri orð um þetta frv. Það hefur verið skýrt af þeim ræðumönnum, sem talað hafa. Ég tel þó eðlilegt í sambandi við þetta mál að minna á það, að ég spurðist í upphafi þings fyrir um fyrirætlanir hæstv. ríkisstj. um veitingu jarðakaupalána frá Stofnlánadeild landbúnaðarins, en þau færast þangað samkv. lögum sem sett voru um Stofnlánadeild landbúnaðarins á síðasta Alþ. Ég fékk þau svör, að þau mál væru öll í athugun og þess væri að vænta að afgreiðsla þessara lána gæti þá hafist innan skamms. Síðan hef ég ekki nægilega mikið af þessu máli heyrt og langar til þess að vita, ef hæstv. landbrh. gæti gefið um það upplýsingar, á hvaða vegi þau mál eru nú. Er búið að ákveða lánakjör jarðakaupalána, og hvenær getur afgreiðsla þeirra hafist? Hefur hæstv. landbrh. upplýsingar um þau mál í sínum höndum?



Herra forseti. Um mál það, sem hér liggur fyrir, hef ég engu við það að bæta sem hv. frsm. og aðrir hafa sagt. Þetta er fylgifrv. frv. til l. um Stofnlánadeild landbúnaðarins sem varð að lögum á síðasta þingi. Eðlilegt þótti hins vegar að landbn. flytti þetta frv. Út af ummælum síðasta hv. ræðumanns vil ég taka það fram, að ég hef að sjálfsögðu ekkert við það að athuga að grundvöllur málsins verði skoðaður að nýju, því að nokkuð er liðið síðan málið var undirbúið af þeirri nefnd sem frá því gekk. Varðandi fsp. hans um jarðakaupalánin vil ég segja þetta: Eins og ég hygg að ég hafi upplýst hér, þegar þetta var rætt áður, tókst að útvega lánsfé frá Framkvæmdastofnun ríkisins til þessa lánaflokks. Það fjármagn er allt gengistryggt. Aldrei hefur tíðkast og þykir ófært að lána til jarðakaupa gengistryggt fé. Því gekkst stjórn Stofnlánadeildarinnar fyrir samkomulagi við Lífeyrissjóð bænda um lán til viðbótar þessu fjármagni, 50 millj, kr., sem er með venjulegum fasteignalánavöxtum. Jafnframt, eftir að hafa rætt það mál í ríkisstj., hét ég Stofnlánadeild landbúnaðarins því að gangast fyrir að styrkur yrði veittur til þessa lánaflokks á næsta ári, 50 millj, kr. Ég mun eftir helgina leggja fram frv. til l. um endurskoðun á ráðstöfun á styrkjum til jarðræktar, þannig að þar verði opnað nokkru meira en nú er og m.a. heimilað að ráðstafa slíku fé að einhverju leyti til þess að tryggja tekjur bænda í þeim erfiðleikum sem fram undan eru á þessu sviði. Mér er ljóst, að fyrst og fremst eru það frumbýlingar sem eiga í erfiðleikum. Það kemur glöggt fram í athugun, sem farið hefur fram á lausaskuldum bænda. Mér sýnist því að allvel athuguðu máli eðlilegt að einmitt þessi þáttur landbúnaðarstarfseminnar, ef ég má nefna það svo, verði að einhverju leyti styrktur. En um þetta mun að sjálfsögðu verða ítarlegar rætt þegar það frv, kemur hér fram. Ég hef síðan fengið frá Stofnlánadeild landbúnaðarins tillögur um lánakjör á þeim grundvelli, að 120 millj. - hygg ég - verði gengistryggt fé, 50 millj. fjármagn frá Lífeyrissjóði bænda með fasteignalánavöxtum og 50 millj. styrkur sem komi á næsta ári. Þetta hefur verið lagt fram í ríkisstj. Óskað var eftir því, að þessi lánaflokkur yrði framreiknaður þannig að menn sæju hvernig þetta mundi þróast miðað við þau lánakjör sem Stofnlánadeildin leggur til. Þá reikninga hef ég ekki fengið í hendurnar, en geri ráð fyrir að málið verði afgreitt á ríkisstjórnarfundi n.k. þriðjudag.



Herra forseti. Ég þakka upplýsingar hæstv. ráðh. varðandi fsp. mínar. Ég vil þó ítreka, að mér sýnist að afgreiðsla á þessu máli hafi dregist nokkuð, og er ákaflega brýnt að gengið verði frá þeim lánareglum, sem hér er um að tefla, þannig að afgreiðsla þessara lána geti hafist. Ég treysti því, að hæstv. ríkisstj. gangi frá þessum málum þannig að það takist örugglega að afgreiða þessi lán nú fyrir jólin, því að margir þeir, sem staðið hafa að kaupum eða viðskiptum með jarðir, eru búnir að bíða lengi eftir úrlausn þessara mála. Um önnur þau atriði, sem fram komu í ræðu hæstv. ráðh., þ.e. fyrirhugaðar breytingar á landbúnaðarlöggjöfinni, mun ég ræða þegar þau liggja fyrir.