Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. er um breyt, á l. um rannsóknarlögreglu ríkisins, nr. 108 frá 1976. Það felur í sér tvær breytingar á þeim lögum. Í fyrsta lagi er það um hvar aðalstarfsstöð rannsóknarlögreglunnar skuli vera. Er lagt til í 1. gr, að rannsóknarlögregla ríkisins skuli hafa aðalstarfsstöð í Reykjavík eða nágrenni, í stað þess að í núgildandi lögum er sagt að aðalstarfsstöð eða heimili hennar skuli vera í Reykjavík. Þetta er í rauninni til samræmis við þá útvíkkun á aðalumdæmi rannsóknarlögreglunnar sem gerð var í meðferð þingsins á sínum tíma og hér í þessari hv. d. Í upphaflega frv. var aðalumdæmi deildarinnar í Reykjavík, en síðan var það fært út, en þess þá ekki gætt, að í raun og veru hefði verið eðlilegt að breyta ákvæðinu um hvar aðalstarfsstöð skyldi vera. Þó að gert sé ráð fyrir að aðalstarfsstöð rannsóknarlögreglunnar sé í Reykjavík eða nágrenni, þá er gert ráð fyrir því, að rannsóknarlögreglan geti að auki haft starfsstöðvar bæði innan og utan þess aðalumdæmis sem hún tekur til. M.a. er gert ráð fyrir því, að hún hafi starfsstöð hér í Reykjavík. Hin breytingin er í því fólgin, að gert er ráð fyrir að það skuli skipaður vararannsóknarlögreglustjóri ríkisins og skuli hann vera staðgengill ríkisrannsóknarlögreglustjóra. Þessi breyting er flutt samkvæmt ósk ríkisrannsóknarlögreglustjóra. Það skal tekið fram, að ekki er gert ráð fyrir því, að þessi breyting hafi í för með sér mannafjölgun við embættið. Það var á sínum tíma nokkuð talað um staðarval fyrir rannsóknarlögregluna og ég gerði þess vegna nokkra grein fyrir því í framsöguræðu minni í Ed. Ég skal aðeins rifja það stuttlega upp hér. Það var að sjálfsögðu eitt af fyrstu atriðunum, sem komu til athugunar í sambandi við undirbúning að því að setja rannsóknarlögregluna af stað, að finna handa henni húsnæði, þar sem hún bjó við og býr reyndar enn við allsendis ófullnægjandi húsnæði. Það var þá svo, að dómsmrn. kom fyrst auga á húsnæði við Skaftahlið 24 hér í Reykjavík, eign Tryggingar hf., og var gerður af hálfu rn. bráðabirgðasamningur um það húsnæði. Þegar hann kom til skoðunar hjá hagsýslustofnun þótti þessi samningur óhagstæður og féllst hún ekki á hann. Eftir það var leitað að húsnæði hér í Reykjavík a.m.k. á einum 10 stöðum, en tókst ekki að finna það sem talið var henta. Þá var það að hagsýslustofnun benti á að til sölu væri húsnæði við Auðbrekku 61 í Kópavogi. Það húsnæði var skoðað af þessum aðilum og eftir athugun á því féllust þeir á að festa kaup á því húsi, Þetta hús er um þrisvar sinnum stærra en það húsnæði sem rannsóknarlögreglan hefur nú. Það er hús á þremur hæðum. Kaupverðið var ákveðið 115 millj. kr. og það greiðist þannig, að 40 millj. voru greiddar við undirskrift samningsins, 30 millj. eiga að greiðast 25. jan. 1978 og með skuldabréfum eiga að greiðast með jöfnum afborgunum á næstu 5 árum 45 millj, Ársvextir af þeirri fjárhæð eru 14%. Það voru fengnir arkitektar til að hanna þetta húsnæði. Þeir hafa gengið frá teikningum, og þeir arkitektar, sem það hafa haft með höndum, eru Geirharður Þorsteinsson og Hróbjartur Hróbjartsson. Það var gerð kostnaðaráætlun á sínum tíma um það, hvað mundi kosta innréttingar í húsinu, og sú áætlun var upp á 90 millj. kr. En nú má gera ráð fyrir að kostnaður verði nokkru meiri. Ég tel að eftir atvikum megi segja að það hafi verði gerð góð kaup á þessu húsnæði. Og ég hef fallist á og sætt mig við rök hagsýslustofnunar um það, að þessi leið, sem farin var, sé mun hagstæðari en sú sem upphaflega var gert ráð fyrir, að leigja hús við Skaftahlíð 24. Þarna er húsið keypt og verður góð eign. Þó að til þess sé hugsað að byggja hér dómhús í Reykjavík einhvern tíma í framtíðinni og vonandi fyrr en seinna, og ég hef samkvæmt þál., sem þar um var samþ, á síðasta Alþ., skipað n. til að kanna það mál, og þó að gert sé ráð fyrir að í því væntanlega dómhúsi fái rannsóknarlögregla ríkisins inni, þá geri ég lífmiður ráð fyrir að það liði það langur tími þangað til það verður komið í framkvæmd, að það verði að ætta rannsóknarlögreglunni að búa við þau starfsskilyrði, sem henni eru búin þarna í Kópavogskaupstað, um nokkur ókomin ár og hafa þar sína aðalstarfsstöð. Það má færa fram rök fyrir því, að þetta sé ekki einskorðað við Reykjavík, eins og gert var upphaflega í lögunum og frv. sem þá var flutt. Þá var gert ráð fyrir því, að aðalumdæmi rannsóknarlögreglunnar væri í Reykjavík, en rannsóknarlögreglu ríkisins er ætlað að ná til landsins alls. Rannsóknarlögreglunni er enn fremur ætlað að rannsaka meiri háttar afbrot, þannig að fjarlægð á milli aðseturs rannsóknarlögreglu og brotastaðar ætti að skipta nokkru minna máli en ella. Þetta hús að Auðbrekku 61 er staðsett eins nálægt miðju þess svæðis, sem rannsóknarlögregla ríkisins tekur beint til, eins og í raun og veru er hægt að hugsa sér. Enn fremur vil ég undirstrika, að það er gert ráð fyrir því, að eftir sem áður hafi rannsóknarlögreglan aðstöðu í lögreglustöðinni hér í Reykjavík og þar verði hægt að kveðja menn til yfirheyrslu. Ég hygg að þær raddir, sem heyrðust á sínum tíma og gagnrýndu nokkuð þetta staðarval, séu þagnaðar, og þess vegna sé ég ekki ástæðu til að eyða lengri tíma í að ræða um það efni eða fara þar um fleiri orðum. Þetta frv. var lagt fram nokkuð snemma þingtímans, er mér óhætt að segja, og var þá gert ráð fyrir því að sjálfsögðu, að það yrði afgreitt fyrir áramót. En það hefur haft lengri viðdvöl í hv. Ed. en gert var ráð fyrir og reikna mátti með, þar sem hér er um einfalt mál að ræða. Það er stuttur tími nú til stefnu, og ég hef ekki aðdáun á þeim starfsháttum að frv. sé sett hér í gegn án þess að þm. hafi nokkurt færi á því að athuga þau. Ég hef ekki lagt þá starfshætti í vana minn. Ég legg þess vegna það á vald hv. n., sem fær frv. til meðferðar, hvort hún treystir sér til að afgreiða það á þessum stutta tíma, þannig að þetta geti orðið að lögum fyrir áramót. Ég er henni þakklátur ef hún telur sér það fært, ef ekki, þá verður við það að sitja. Ég tel að hvort sem fáist samþykkt á þessari ráðstöfun í fjárlagaákvæði og verði þess vegna hægt að vinna að öllum undirbúningi í húsinu eftir sem áður, jafnvel þó að svo færi að staðfesting þessara lagabreytinga drægist fram yfir áramót. Ég leyfi mér svo, herra forseti, að óska þess, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Hæstv, forseti. Lög um rannsóknarlögreglu ríkisins voru afgreidd á síðasta þingi. Þá hafði frv. til l. um þessa stofnun legið fyrir á tveimur þingum og ljóst var að mikill vilji og áhugi var á því, að þetta embætti yrði sett upp og gerðar yrðu breytingar á lögreglumálum í þá átt sem frv. gerði ráð fyrir. Hins vegar var það eftir nokkurn þæfing sem tókst að ná samkomulagi um frv. eins og það var endanlega afgreitt á síðasta þingi. Þar á meðal var ákvæði í 1. gr. þeirra laga þar sem tekið var fram, að rannsóknarlögregla ríkisins hefði aðsetur í Reykjavík. Það var aðeins stuttu eftir að þetta frv. hafði verið samþ. hér á hinu háa Alþ. og afgreitt sem lög að fréttir bárust um það, að undir forustu dómsmrn. væri ætlunin að festa kaup á húsnæði í byggðarlagi utan Reykjavíkur. Ég skal ekki fara leynt með þá skoðun mína, að ég taldi þetta vera óeðlileg vinnubrögð, að ganga til framkvæmda á lögum, sem Alþ. var nýbúið að samþ., á þann veg að virða þetta ákvæði algjörlega að vettugi, ákvæði um aðsetur þessarar nýju stofnunar. Það má vera að til þess liggi einhver rök að festa kaup á húsnæði í Kópavogi og að setja stofnunina þar niður. En ég hefði haldið að það hefði átt að taka tillit til og virða þetta ótvíræða lagaákvæði og gera nokkra tilraun til þess að útvega rannsóknarlögreglu ríkisins húsnæði og aðsetur í Reykjavík, eins og lögin gerðu ráð fyrir. Það hefur komið fram í málflutningi þeirra, sem þurfa að starfa við þessa stofnun og hefja hana til vegs og virðingar, að af þessari hreytingu geti orðið ýmislegt óhagræði. Sannleikurinn er sá, að það húsnæði, sem nú er ætlunin að kaupa og er búið að ganga frá með þeim fyrirvara að Alþ. samþykki það, það húsnæði er í allhráu iðnaðarhverfi í Kópavogi, svo ekki sé meira sagt, og vissir erfiðleikar á því að starfa þar og fá fólk þangað til yfirheyrslu eða upplýsinga. Ég held því að það sé óhjákvæmilegt fyrir þá n., sem fær frv. til athugunar, að spyrjast fyrir um hvernig að þessu máli var staðið, hvort auglýst hafi verið eftir húsnæði í Reykjavík, af hverju húsnæðið í lögreglustöðinni í Reykjavík sé ekki notað til þess arna, einkum þegar það er haft í huga að hér er vonandi um að ræða bráðabirgðahúsnæði þar sem Alþ. var nú þegar búið að samþykkja að byggt skuli dómhús hér í Reykjavík á allra næstu árum. Upplýst er af hæstv. ráðh., að húsnæðið kosti 115 millj. kr. og það þurfi að verja tæplega 100 millj. í breytingar á því til þess að það sé nothæft. Ég skal ekki draga í efa að hér geti verið um hagkvæm kaup að ræða. Engu að síður eru þetta allverulegar upphæðir og spurningin sú, hvort það hefði nýst betur með kaupum eða leigu á húsnæði í Reykjavík á þeim stað þar sem búið var að ákveða með lögum að rannsóknarlögreglan hefði aðsetur. Þetta er rétt að athuga, og ég held að n. þurfi meira en einn dag til að fá þessar upplýsingar. Í öðru lagi er gert ráð fyrir því í þessu frv. að skipuð sé staða vararannsóknarlögreglustjóra. Hef ég í sjálfu sér ekkert við það að athuga, enda eru það tilmæli frá starfsmönnum rannsóknarlögreglunnar að þessi breyting sé gerð á. Í því sambandi held ég að sé líka ástæða til að athuga hvort ekki sé rétt að hafa sama hátt á varðandi þetta embætti og mörg önnur hliðstæð, þ.e.a.s. að í staðinn fyrir að fulltrúar séu kallaðir fulltrúar og hafi þann titil, þá verði á því breyting, eins og t.d. fulltrúar borgardómara í Reykjavík fengu þá breytingu fram að þeir heita nú borgardómarar, yfirmaður þeirra yfirborgardómari, sömuleiðis hjá sakadómi, þá er þar starfandi yfirsakadómari og svo hans menn sakadómarar, þá verði þeir rannsóknarlögreglustjórar, en ekki fulltrúar rannsóknarlögreglustjóra. Mér finnst eðlilegt að það sé athugað, hvort þeir lögfræðingar, sem starfa hjá rannsóknarlögreglustjóra, fái þá ekki annan titil en þeir hafa nú. En þetta er nú til athugunar líka, og skal ég ekki tjá mig um það frekar á þessu stigi málsins. Það er rétt að kanna það mál til hlítar. Ég þarf ekki að hafa fleiri orð um þetta að sinni þar sem ég á sæti í þeirri n. sem fær þetta frv. til meðferðar.



Herra forseti. Hv. formaður allshn. vill gefa sér og n. góðan tíma til að athuga skipan þessara mála og frv., og hef ég ekkert við það að athuga. Hann hefur sýnt það fyrr, að hann er áhugamaður um framgang þessa máls, og vænti ég að það verði framhald á því. Ég get ekki alveg fallist á þær athugasemdir sem hann kom fram með hér. Að vísu er alltaf álitamál hvað á að kalla langt og hvað á að kalla stutt. Hitt liggur í augum uppi, að þegar rannsóknarlögregla ríkisins var sett á stofn og ljóst var að þyrfti að útvega henni búsnæði, þá varð að hefjast handa með skjótum hætti og þýddi ekki að bíða vikum og mánuðum saman. Lögin um rannsóknarlögreglu ríkisins voru afgreidd 28. des. á fyrra ári og voru þá loksins afgreidd eftir að þau höfðu legið fyrir tveim þingum. Það var síðan, eins og ég gerði grein fyrir, leitað að húsnæði. Það voru skoðuð, eins og ég sagði, ekki færri en 10 hús, þ. á m. margnefnt hús í umr. hér á Alþ. og utan þess, og svokallað Víðishús þótti ekki henta fyrir rannsóknarlögreglu. Og þannig var um fleiri hús. Hins vegar hentaði húsið að Skaftahlíð 24 ákaflega vel að mínum dómi. En það var leigusamningur um það hús og sú leiga, sem krafist var fyrir það, var hærri en viðurkennt hefur verið af fjárlaga- og hagsýslustofnun, og ég fellst alveg á að það hefði ekki verið heppilegt að fara inn á þá braut sem þó var í sjálfu sér freistandi til að fá þarna gott húsnæði á góðum stað. Bráðabirgðakaupsamningurinn um þetta húsnæði að Auðbrekku 61 var gerður 20. mars. Er það stuttur eða langur tími til þess að útvega nýrri stofnun húsnæði, 3 mánuðir? Það getur verið álitamál. Þá sagði hv. þm. Ellert B. Schram, að það væri heldur svona, að mér skildist, óviðkunnanlegt að rannsóknarlögreglan væri þarna í iðnaðarhverfi. En það iðnaðarhverfi er nú ekki meira en svo, að í næsta húsi við rannsóknarlögregluna mun sitja bæjarfógetinn í Kópavogi með sína skrifstofu og sitt starfslið, þannig að ég tel að hún verði ekki í slæmum félagsskap að því leyti til. Þá sagði hv. þm. um þetta staðarval, að það væri uppi gagnrýni á því af hálfu þeirra sem væri ætlað að hefja rannsóknarlögregluna til vegs og virðingar, held ég að hann hafi orðað það, þeirra sem starfa eiga við hana. Úr því að hv. allshn. treystir sér ekki til þess að afgreiða málið fyrir áramót, þá vænti ég þess, að hún kalli þessa aðila fyrir sig sem flesta og fái að heyra álit þeirra á þessu staðarvali. Ég vænti þess einnig, að hún gefi sér tíma til að fara á vettvang og skoða húsið og skoða teikningar.



Herra forseti. Efnisatriði þessa frv. eru ákaflega ljós og einföld. Í fyrsta lagi fjallar það um, eins og fram kemur í 1. gr., að sú breyting verði gerð, að heimilt sé að setja rannsóknarlögreglu ríkisins annars staðar niður en endilega innan lögsagnarumdæmis Reykjavíkur, en þó innan þess svæðis sem við, sem teljumst vera þingmenn landsbyggðarinnar almennt, köllum í huga okkar Stór-Reykjavíkursvæðið. Hitt efnisatriði frv. er það, að skipaður verði varamaður rannsóknarlögreglustjóra ríkisins, sem geti gegnt embætti rannsóknarlögreglustjóra eða starfi hans í málum sem af einhverjum ástæðum þykir ekki við hæfi að rannsóknarlögreglustjóri ríkisins fari með. Mér finnst þessi tvö efnisatriði frv. vera það ljós og skýr, að það þurfi ekki að taka mjög langan tíma að átta sig á þeim, og ég vona að hæstv. dómsmrh. svipti mig ekki algjörlega öllum áhuga mínum á dómsmálum þó að ég lýsi því yfir, að ég sé reiðubúinn til að afgreiða það á stundinni. Ég tel að hér sé um mjög ljós og skýr efnisatriði að ræða og alls ekki það flókin að það þurfi langan tíma til að átta sig á þeim. Ég fæ t.d. ekki skilið og fékk það ekki heldur þegar þessi mál voru til umr. í undirnefnd fjvn. í sumar, hvaða nauðsyn bæri til þess að rannsóknarlögregla ríkisins yrði endilega að vera staðsett innan lögsagnarumdæmis Reykjavíkur, en alls ekki í miðbæ Kópavogs. Væri t.d. betra að hafa aðalstöðvar rannsóknarlögreglu ríkisins hér á Ártúnshöfða, þar sem Bifreiðaeftirlitið er? Ég tel að það sé mun greiðari leið fyrir þá, sem þurfa að eiga viðskipti við rannsóknarlögregluna, að sækja þá þjónustu í miðbæ Kópavogs heldur en t.d. á Ártúnshöfða. Ég tel að það geti jafnvel verið greiðari leið til þeirrar stöðvar, þar sem rannsóknarlögreglunni er ætlað að starfa í Kópavogi, heldur en að því húsi þar sem á að vera hið nýja aðsetur menntmrn., Víðishúsinu. Ég tel að það geti a.m.k. verið auðveldara að komast til rannsóknarlögreglunnar við Auðbrekku heldur en í framtíðarheimkynni hæstv. menntmrh. Mér finnst eiginlega furðulegt ef það á að taka sérstaklega langan tíma að kanna, hvort það sé óhætt fyrir réttarfarið í landinu að rannsóknarlögregla ríkisins verði til húsa í Kópavogi, í næsta nágrenni við Reykjavík. Halda menn að með því sé verið að taka einhverja óskaplega áhættu sem gerir það að verkum að það þurfi að kanna sérstaklega slíka breytingu og áhrif hennar? Hitt er svo allt annað mál, það skal ég fyllilega fallast á, hvort sú ákvörðun að kaupa þetta tiltekna hús með þeim tilteknu kjörum, sem það er keypt á, er rétt eða röng. Það kemur ekkert því máli við, hvort það sé rétt að gera þá breytingu að rannsóknarlögregla ríkisins geti haft aðsetur annars staðar en endilega innan lögsagnarumdæmis Reykjavíkur. Ég skal fallast á það með hv. þm. sem talaði hér áðan, hv. 11. þm. Reykv., að það er ýmislegt í sambandi við húsakaupamál ríkisins, sem mætti athuga betur og þá ekki bara kaupin á húsnæðinu fyrir rannsóknarlögreglu ríkisins, heldur ýmislegt annað. Ég vil í því sambandi aðeins taka það fram, að þegar þessi mál voru rædd í sumar hjá fjvn., þá lágu fyrir meðmæli fjárlaga- og hagsýslustofnunarinnar.  Þetta er það sem ég hef að segja um i. gr. Ég tel alveg fráleitt að það þurfi langan tíma til að athuga það meginmál sem þar kemur fram, að rannsóknarlögregla ríkisins geti haft aðalstarfsstöð annars staðar en endilega innan lögsagnarumdæmis Reykjavíkur, þegar fram er tekið að sú aðalstarfsstöð skuli vera í nágrenni Reykjavíkur. Ég er fús til að fallast á það án sérstakrar langrar athugunar eða rannsóknar. Mér finnst hitt efnisatriðið jafneðlilegt, sú breyting sem fólgin er í 2. gr. og 3. gr., eins og lýst var áðan. Ég tók það fram þegar frv. um breyt. á lögum um rannsóknarlögreglu ríkisins var samþ. að það mætti búast við því, að reynslan leiddi í ljós mjög fljótlega að ýmsar minni háttar breytingar kynni að þurfa að gera á þeim lögum. Það voru ýmis minni háttar atriði sem ég sjálfur taldi að breyta þyrfti, en taldi ekki ástæðu til að flytja brtt. um þegar frv. var afgreitt, einfaldlega vegna þess að ég taldi að það mundi koma í ljós í framkvæmdinni, hvort breytingar þyrfti að gera á slíkum minni háttar framkvæmdaatriðum. Hér er um að ræða eina slíka breytingu, minni háttar breytingu á framkvæmdaratriði, sem gerð er vegna tilmæla og í samráði við rannsóknarlögreglustjóra ríkisins. Ég tel þá breytingu svo eðlilega og raunar sjálfsagða, að það sé engin þörf á að taka langan tíma hér í þinginu til könnunar á slíkri breytingu og áhrifum hennar. Sem sé ég er ekkert feiminn við að lýsa því yfir, að sem allshn.- maður er ég reiðubúinn til að standa að afgreiðslu þessa frv. nú í dag.



Herra forseti. Formaður allshn. d., hv. 11. þm. Reykv., Ellert B. Schram, lýsti því með nokkurri vandlætingu, að hér væri verið að brjóta lög með því að falast eftir húsakaupum í Kópavogi fyrir rannsóknarlögregluna. Það var erfið fæðing á þessum lögum um rannsóknarlögreglu ríkisins, og eins og við, sem sæti höfum átt í allshn. Nd. undanfarin ár, vitum mætavel, var þessi fæðing ótrúlega erfið, eiginlega óskiljanlega erfið, því raunar var ekki margt í þessu frv. sem orkaði mjög tvímælis og það tók ekki veigamiklum breytingum í meðförum n. Þó tók það nokkrum breytingum. T.d. var nánar kveðið á um starfssvið rannsóknarlögreglunnar. Og eins og segir í 3. gr, laganna um rannsóknarlögreglu ríkisins: „Rannsóknarlögregla ríkisins hefur með höndum lögreglurannsóknir brotamála í Reykjavík, Kópavogi, Seltjarnarneskaupstað, Garðakaupstað, Hafnarfirði og Kjósarsýslu, að hví leyti sem þær eru ekki í höndum lögreglustjóra þar samkv. ákvæðum þessara laga eða annarra réttarreglna. - Með sama hætti skal rannsóknarlögregla ríkisins hafa með höndum rannsóknir brotamála í Keflavík, Grindavík, Njarðvíkum, Gullbringusýslu og á Keflavíkurflugvelli þegar dómsmrh. ákveður.“ Nú sæti síst á mér að draga það í efa, að við séum alveg sérstaklega bráðskýrir menn í allshn. hv. d. En ég hygg að þetta orðalag: „Rannsóknarlögregla ríkisins hefur aðalstarfsstöð í Reykjavík“, og ekki bætt inn í þessum orðum: „eða nágrenni“, það sé bara leifar frá gamalli tíð og þetta verði fært til betri vegar og samræmis því að það sjáum við náttúrlega ef við veltum því fyrir okkur, ef við hugsum okkur að við hefðum kort af höfuðborgarsvæðinu, þá er miðpunktur þess svæðis í miðbæ Kópavogs, nákvæmlega miðpunktur höfuðborgarsvæðisins. Það er eiginlega naflinn á höfuðborgarsvæðisins þarna í miðbæ Kópavogs, þ.e.a.s. miðað við Hafnarfjörð. Seltjarnarnes, byggðina í Breiðholti og Mosfellssveit. Þetta er allt innan hrings. Nú er hv. 11. hm. Reykv. bjóðkunnur knattspyrnumaður og hann ætti að sjá hvað bað er mikilvægt að hafa rétta staðsetningu á vellinum. svo að auðvelt sé að bregða við til allra átta með sem snörustum hætti. Og ég sé ekki annað en að það, sem farið er fram á í þessu frv. til laga, séu allt saman atriði sem auðvelt sé að fullnægja, þetta séu nánast sjálfsagðar breytingar, og ég get fyrir mitt leyti fallist á þær allar saman. Ég legg nú ekki höfuðáherslu á fyrir mitt leyti að fá að ganga frá nál. í dag um þetta mál, en ég ætla bara að biðja formann n. í öllum lifandi bænum að láta okkur ekki þurfa að veita þessu fyrir okkur á mörgum þingum.



Herra forseti. Ég skal ekki flytja langt mál um þetta efni, það er augljóst og skýrt. Í fyrsta lagi er það um aðalstarfsstöð rannsóknarlögreglu ríkisins. Ég hygg að það sé erfitt að kveða á um það með fullri vissu, hvar hún sé endilega best staðsett á þessu Stór-Reykjavíkursvæði sem hún á að starfa á. En enginn vafi er á því, að sú staðsetning, sem þarna er um að ræða, hefur ýmsa kosti, þ. á m. þann kost, að þessi staður liggur við eina af hraðbrautunum, sem liggja í gegnum þetta svæði. Þegar af þeirri ástæðu virðist staðsetningin æskileg. Varðandi 2. gr. frv., sem varðar skipun yfirmanns rannsóknarlögreglu ríkisins og vararannsóknarlögreglustjóra, þá er hér fyrst og fremst um það að ræða, að skipaður sé vararaunsóknarlögreglustjóri, í stað þess að það þurfi að gera það hverju sinni ef yfirmaður rannsóknarlögreglunnar forfallast af einhverjum ástæðum. Það þarf að starfa hratt í þessum málum og þess vegna eðlilegt að ganga þannig frá þessu embætti, að formsatriði tefji ekki fyrir eðlilegum og fljótum vinnubrögðum þegar á þarf að halda. En það er miklu fremur málsmeðferðin sem mig langar til að minnast á. Ég á ekki sæti í hv. allshn., en það hefur ekki farið fram hjá mér, að hv. formaður allshn. hefur verið lítill áhugamaður um að hraða þessu máli, ef litið er á sögu málsins og meðferð þess frá byrjun til enda. Og ég vildi aðeins láta það í ljós, að ég sé ekki betur en hann hafi verulegan vilja á því að þvælast fyrir málinu eins og hann frekast getur án þess að verða sér til skammar sem formaður allshn.



Virðulegi forseti. Það voru vinsamlegar kveðjur sem ég fékk frá síðasta ræðumanni, Ég held að ég þurfi ekki að fara mörgum orðum um það, að þær fullyrðingar, sem beinast að mér í sambandi við meðferð á þessum málum, eru allar staðlausir stafir og eiga engan rétt á sér, ekki hinn minnsta. Menn verða að muna eftir því, að þegar hér er verið að afgreiða mál og kynna sér mál, þá er það meira, sem skiptir þar sköpum, en hvaða skoðanir einstakir nm. hafa á málunum, heldur verða þeir líka að taka tillit til alls kyns sjónarmiða þeirra annarra sem vit hafa á. Í sambandi við meðferðina á frv, til l. um rannsóknarlögreglu ríkisins er það ómótmælanleg staðreynd, að ýmsir þeir, sem lengst hafa starfað að lögreglumálum bæði hér í Reykjavík og annars staðar, höfðu sínar skoðanir á þessu máli. Þeir áttu fullan rétt á því, að þær skoðanir væru a.m.k. athugaðar, og að svo miklu leyti sem þetta mál hefur dregist í meðförum þingsins og nefndarinnar á sínum tíma, þá er það af þessum orsökum. Að ég hafi persónulega verið að þvælast fyrir þessu máli er algjörlega rakalaust, og ég leyfi mér að fullyrða að það er til skammar fyrir hv, þm. að láta þetta út úr sér hér á hinu háa Alþ. Ég held að hæstv. ráðh. ætti að geta borið vitni um það, að ég hef verið fullur áhuga á að þetta mál næði fram, og hef gert mitt til þess, bæði í mínum þingflokki og í n., að svo mætti verða, og þá er ég að tala um lögin um rannsóknarlögreglu ríkisins. Hér hafa einstakir nm, lýst því yfir, að þeir séu tilbúnir að afgreiða þetta mál á stundinni, eins og einn þeirra tók til orða, og ég held að það megi skilja það svo, að málið þurfi helst ekki að fara til n. eftir þessar yfirlýsingar, menn eru svo ákafir í að afgreiða málið. Ég vil nú biðjast afsökunar á því, að ég hef aðra skoðun. Ég held að n. sé til þess skipuð og hafi það hlutverk að fá mál til meðferðar og athuga þau og það sé engan veginn til framgangs neinum málum að þau séu afgreidd hér algjörlega án athugunar. Ég verð líka að endurtaka það, að þó að menn séu svona sammála um að þessar breytingar eigi fullan rétt á sér, þá vil ég endurtaka það, að ég er ekki sömu skoðunar. Það getur vel verið að ég fallist á að samþ. frv. eins og það liggur fyrir. Ég hef hins vegar verið að benda á að það er ekki til þess að auka veg Alþ., að nánast daginn eftir að við erum búin að samþ. lög, sé verið að framkvæma þau á allt annan hátt en lagaákvæðið segir til um. Það er kjarni málsins, það er kjarni þeirra athugasemda sem ég set hér fram. Við skulum ekki vera neitt að leyna því, að það var ágreiningur um þetta efni, hvernig lögin ættu að vera orðuð og hvað í þeim ætti að vera. Þó að hv. þm. Páll Pétursson vilji gera lítið úr því, að breytingar hafi verið gerðar á frv., þá var það engu að siður gert, og þó að lítið færi fyrir þeim orðum, þá byggðust þær breytingar, sem gerðar voru, á sterkum rökum og skipta auðvitað sköpum við meðferð þessa máls þegar til lengdar lætur.  Menn eru að tala hér um að þetta húsnæði liggi vel við, af því að það sé í nafla höfuðstaðarsvæðisins, og ég ætti manna best að gera mér ljóst að réttar staðsetningar skipti miklu máli. Sannleikurinn er sá, að það er ekki alltaf rétta staðsetningin að vera á miðjum vellinum, og menn verða auðvitað að staðsetja sig á þessum vettvangi eins og annars staðar þar sem þeir standa best að vígi hverju sinni. Við skulum hafa það á hreinu, að óánægjan út af því, að verið sé að festa kaup á húsnæði í Kópavogi á tilteknum stað, er einmitt vegna þess að það er óaðgengilegur staður. Það er lítið um bílastæði, almenningi er ekki ljóst hvar þetta er eða hvernig eigi að komast þangað og það veldur margvíslegum vandræðum. Það er ekkert leyndarmál. Og ég leyfi mér sem sagt að efast um að þetta sé allra besti staðurinn sem rannsóknarlögreglan hefði getað verið sett niður á. Látum það nú vera. Hins vegar er fjarstæða að halda því fram, að einmitt þessi húsakaup og breyting á lagaákvæðinu séu tveir aðskildir hlutir. Það leiðir hvort af öðru, það vita allir sem til þekkja. Ég vil af tilefni þessarar umr. taka fram, að það er alls ekki ætlun mín að þvælast fyrir þessu máli. Hins vegar er ljóst að búið er að auglýsa hlé á þingstörfum núna á miðvikudaginn. Á morgun er annasamur dagur vegna afgreiðslu á fjárlögum, og mér er ekki unnt að sjá hvernig n. á að geta afgreitt málið með því að fá til yfirheyrslu eða til upplýsinga starfsmenn rannsóknarlögreglunnar og þá væntanlega rn. líka, ganga á vettvang og gera það allt saman nú frá mánudegi síðdegis og fram á kvöld á morgun, og svo á að auki að afgreiða málið hér í gegnum þrjár umr. Þetta er auðvitað algjörlega vonlaust, og ég er alveg hissa á mönnum að tala svona. Ég vil hins vegar benda mönnum á til hugarhægðar, að á morgun verða væntanlega afgreidd fjárlög hér frá þinginu, og í fjárlagafrv. er heimildarákvæði þar sem þingið annaðhvort getur samþ. eða synjað að rn. fái heimild til að festa kaup á þessu húsnæði, þannig að með afgreiðslu á lífákvæði og með samþykkt á því er rn. búið að fá umboð til þess að halda áfram framkvæmdum og breytingum á því húsnæði sem hér er raunverulega verið að fá samþykkt um.



Herra forseti. Ég verð að játa, að ég bjóst alls ekki við svona miklum umr. um þetta mál þegar ég sá frv. þetta á borðinu, og úr því að nm. allshn. eru komnir hér í röð til að vitna tel ég ekki rétt að láta mig vanta í þann hóp. Ég er satt að segja ekkert hissa á því, þó að óskað sé eftir þeim breytingum sem verið er að fara fram á nú. Ég vil geta þess vegna ummæla formanns n., að það sé óvirðing við Alþ. eða jafnvel allshn. að fara að athuga húsnæði annars staðar en í Reykjavík skömmu eftir að lögin voru samþykkt, að um þetta atriði, staðsetningu embættisins, var eiginlega ekkert rætt þegar frv. var til meðferðar. Við ræddum starfssvæðið, og gerðum breytingar á því og víkkuðum það svæði mikið. En ég held að ég fari rétt með þegar ég segi að okkur hafi hreinlega skort hugarflug til að íhuga breytingu á því ákvæði frv, að embættið skyldi vera í Reykjavík. Aðra möguleika ræddum við alls ekki. Ég tel það mjög eðlilega afleiðingu af þeirri breytingu, sem við gerðum á frv. um rannsóknarlögreglu á sinum tíma, að þessi breyting komi fram. Ég hef ekki enn heyrt fullnægjandi rök hjá formanni n. um að þetta embætti skuli hafa aðsetur í Reykjavík. Ég vil leyfa mér að halda því fram, að það sé ekkert sérstakt hagsmunamál fyrir Reykvíkinga að hafa embætti rannsóknarlögreglunnar í höfuðborginni.  Ég held að þetta sé ekki svo mikið stórmál að það þurfi að lýsa yfir strax við 1. umr. að n. geti ekki afgreitt það frá sér fyrir jól, og það mun ekki standa á mér að gera það ef formaður vill kalla saman fund.



Herra forseti. Hv. þm. Ellert Schram sagði, að mér skildist, að það lýsti hálft um hálft óvirðingu gagnvart Alþ. að svo skömmu eftir að lög hefðu verið samþ, þar væri breytt frá þeim ákvæðum sem þar væru. Hann sem lögfræðingur veit að við framkvæmd laga kemur það æ ofan í æ fyrir, að skömmu eftir að lög hafa verið afgreidd á Alþ. kemur í ljós við framkvæmdina, að á þeim þarf að gera einhverjar minni háttar breytingar. Venjulegt hátturinn, ef þannig stendur, hefur verið að gera það með brbl. Auðvitað hefði ég getað farið þá leið. En ég vildi ekki fara þá leið nú, heldur taldi eðlilegra að leita til Alþ. um samþykkt á þessu, og voru allir samningar þetta varðandi auðvitað gerðir með það fyrir augum, að málið hlyti samþykki réttra aðila. Ég get því ekki fallist á að það hafi neitt verið vegið að virðingu Alþ. með þeim starfsháttum sem hér hafa verið viðhafðir. Ég held að það sé algjör óþarfi hjá hv. formanni allshn., hv. þm. Ellert Schram, að vera með einhverja hótfyndni í sambandi við það. Hér hefur Alþ. alls engin óvirðing verið sýnd, síður en svo. Reglan við húsakaup á vegum ráðuneyta er sú, að viðkomandi ráðuneyti í sambandi við fjárlaga- og hagsýslustofnun tekur ákvarðanir um það. En það er aldrei borið sérstaklega undir ríkisstj. Og fjárlaga- og hagsýslustofnunin er einmitt eins konar umboðsmaður fjvn. í þessu skyni, enda hygg ég að þar séu oft með í ráðum þeir um. úr fjvn. sem starfa að staðaldri, formaður og varaformaður. Það var gert í þessu tilfelli, og meira að segja var það fjárlaga- og hagsýslustofnunin sem benti á þetta húsnæði. Og fyrir fjvn. var þetta lagt og fengið samþykki hennar. Hv. þm. Ellert Schram var að vísu ekki þá kominn í fjvn. Það getur verið að það hefði staðið eitthvað á samþykki hans, ég skal ekki segja um það. En það stóð ekki á samþykki annarra fjvn.-manna. Hv. þm. heldur því fram að þarna skorti bílastæði. Sjón er sögu ríkari, og væntanlega geta allshn.-menn, ef þeir fresta nú afgreiðslu málsins fram yfir nýárið, farið á staðinn og skoðað hann. Þá mun koma í ljós m.a. eins og liggur fyrir í upplýsingum um þetta, að gert er ráð fyrir að það sé hægt og leyfilegt að reisa þarna allverulega viðbyggingu. Það er mikil baklóð þarna. Ég vænti þess, að hann og aðrir nm, muni sjá að þar eru nokkur bílastæði eða hægt að koma við nokkrum bílastæðum. Ég hef ekki komið þar nýlega og veit ekki og geri raunar ekki ráð fyrir því, að lóðin sé að þessu leyti komin í það lag sem hún á að verða í. Eins og ég sagði áðan, þá legg ég það á vald n., hvort hún treystir sér að taka ákvörðun um þessi einföldu atriði nú eða ekki. Ég sagði að ég væri þakklátur n. ef hún treysti sér til þess. Ég er þakklátur þeim nm. sem hafa lákið það í ljós að þeir gætu ákveðið sig um þessi efni. Ég endurtek það líka, að ég hef ekki oft farið fram á það, að þingmál væru afgreidd með þessum hætti. Ég hef yfirleitt fylgt því að gefa hv. þm. nægilegt ráðrúm til þess að athuga frv. Og svo ætti að vera um frv. En er það svo? Er það kannske einsdæmi og undantekning algjör, að það sé lagt fram frv. hér sama daginn og það er afgreitt? Þekkir hv. þm. Ellert Schram ekki dæmi slíks? Hvað hefur verið að gerast hér undanfarna daga? Er hann samþykkur eða ósamþykkur þeim vinnubrögðum sem hafa veríð höfð við varðandi þau frv.? Það væri fróðlegt að heyra það.  Það er alveg rétt hjá hv. þm., eins og ég sagði líka í minni frumræðu, að auðvitað skiptir það engum sköpum hvort þetta frv. verður afgreitt eða ekki, vegna þess að nægileg heimild fæst í fjárlögum þegar þau verða væntanlega afgreidd á morgun og væntanlega eftir ítarlega athugun á öllum liðum þeirra.