Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég skal ekki hefja umræður um þetta mál, því að ég hef áður gert grein fyrir afstöðu minni til þess. Brtt. þær, sem ég flyt á þskj. 812, eru í samræmi við það, sem ég hef áður haldið fram, og tel ég mig því ekki þurfa að skýra þær frekar, en vænti, að hv. deild geti fallizt á þær.



Ég vil mæla með síðari brtt., því að hún getur ekki skaðað málið, en hins vegar er gott að takmarka eignarnámsheimildina. - Fyrri brtt. aftur á móti verður erfitt að samþ., þar sem hún felur í sér, að reglur úr hlutafélagalögum um stofnendur og atkvæðamagn eigi að gilda, og get ég eigi fallizt á hana.

Forseti (StgrA) : Mér hefur borizt skrifl. brtt. frá hv. þm. Seyðf. varðandi 4. gr., að orðin „og takmörkun á atkvæðisrétti“ falli niður. Afbrigða verður nú leitað um brtt. þessa.



Ég skal lýsa því yfir, að ef þessi brtt. verður borin upp á undan minni og samþ., skal ég taka aftur brtt. mína, eða fylgja þessari, ef mín verður felld.



Fjárhagsnefnd hefur ekki haft tækifæri til að athuga þessar brtt. á þskj. 812 og því síður tekið afstöðu til skrifl. brtt. Ég get tekið undir með hv. 6. þm. Reykv., að síðari brtt. hv. þm. Barð. sé meinlaus; ég tel rétt að takmarka eignarnámsheimildina, - en hinni fyrri get ég ekki greitt atkv. Upphaflegi tilgangurinn með 4. gr. frv. var að gera þeim, er að þessu standa, mögulegt að reka þetta sem hlutafélag. Ég get ekki séð neina hættu við þetta. Þegar ríki og bær stofna hlutafélag, þá gera hlutafélagalögin ekki ráð fyrir slíku, og tel ég því rétt að veita undanþágu í þessu tilfelli. Ef skrifl. brtt. verður samþ., er verið að svipta ríkið og bæinn íhlutunarrétti. Þó kann að vera að þeir 3 aðilar, sem nú standa að byggingunni, kjósi ekki hlutafélagaleiðina, og er till. þá meinlaus.

Fjmrh. (Pétur Magnússon) : Mér sýnist þetta undanþágumál vera að komast inn á heldur kátlegan grundvöll. Ef hlutafélagsform verður haft, verður að veita undanþágu frá hlutafélagalögunum. En ef þessir 3 aðilar, ríki, bær og Eimskipafél., ráða yfir sama fjármagni í þessu, þá sé ég ekki, hverju það skiptir, hvort þeir ráða yfir 1/5 eða 1/3 atkvæðamagns, og efast ég um, að þessi brtt. sé til bóta. En ef gengið er út frá því, að þarna kæmu fleiri hluthafar inn og framlögin yrðu misjöfn, þá finnst mér hæpið að takmarka atkvæðisrétt ríkissjóðs, því að það er augljóst, að ríkissjóður ræður ekki yfir meiri hluta atkv. í félagsskapnum. Ég teldi æskilegt, að frv. yrði samþ. óbreytt eins og það nú er.



Frv. þarf hvort sem er að fara til Nd. - Ég held, að síðari brtt. hv. þm. Barð. geti ekki sætt ágreiningi. Varðandi hina till., þá hefur hæstv. ráðh. misskilið hana. Ég hef gert ráð fyrir, að ef þessir 3 aðilar, sem um ræðir, rækju hótelið, þá yrði ekki stofnað hlutafélag, heldur yrði hlutafélag stofnað, ef einstaklingar legðu fé í fyrirtækið. Einmitt það, sem hæstv. ráðh. tók fram, að ríkið mundi ekki eiga meiri hluta í fyrirtækinu, ætti frekar að sætta menn við að hlíta hlutafélagalögunum. Ég vil halda fram, að rétt sé að hafa venjulegar takmarkanir á atkvæðisrétti.

Samgmrh. (Emil Jónsson) : Þegar þetta frv. var upphaflega samið, var það sent til Rvíkurbæjar og Eimskipafélagsins, til umsagnar. Frá þessum aðilum komu fram þær skoðanir, sem felast í brtt. hv. þm. Nú er ekki slegið föstu, hvort framlag ríkissjóðs eigi að vera meira en 1/5. En ef framlagið fer fram úr því, verður þarna skerðing á atkvæðisrétti. Það, sem fyrir mér vakti, var, að ef um hlutafélagsform væri að ræða, þá væri ekki rétt, að þeir 2 aðilar, sem kynnu að bætast við, aðilar með lítið fé, en legðu fram fagþekkingu, hefðu sama rétt og hinir 3 aðilarnir, sem leggja fram allt féð. - Ríkissjóði er opin leið að takmarka sitt framlag við 1/5 hluta, og er þá enginn réttur af honum tekinn. Annars sé ég ekki, að þetta atriði þurfi að valda miklum ágreiningi.



Þessi brtt. er komin fram vegna þess, að ég hefði óskað, að hægt yrði að stofna félag, sem talsvert almenn þátttaka yrði í. Ef framlag ríkis og bæjar er allverulegt, er ég viss um, að menn mundu vilja leggja fé í þetta fyrirtæki. Það er einmitt til að útiloka ekki þessa þátttöku, að ég kem fram með þessa brtt. Einmitt til að fá þetta almannafé hef ég komið fram með till. um að atkvæðisréttur yrði takmarkaður. Ef aðilar eru 5, 3 stórir og 2 litlir, þá hafa þeir atkvæðisrétt í samræmi við framlög sín. Ég get ekki séð, að þetta spilli fyrir framgangi málsins, en það gæti aftur á móti orðið til þess, að einkafjármagn kæmi í fyrirtækið.



Það hafa verið færð rök fyrir því, að nauðsyn sé að breyta lögunum um stofnendur. Ég get fallizt á það, og get ég því fallið frá þeim hluta minnar tillögu. - Rök hæstv. ráðh. hröktu þó ekki hinn hluta till.



Ég játa, að það er rétt hjá hv. 6. þm. Reykv., að það hafi raunhæfa þýðingu, hvort safnað sé hlutafé að verulegu marki. Ef svo er sem hæstv. samgmrh. sagði, að um litla upphæð sé að ræða, þá fæ ég ekki séð, að þessi breyt. hafi neina raunhæfa þýðingu, nema ég sé þá búinn að gleyma hlutafélagi eða hv. þm. Barð. hafi misskilið þetta algerlega. Skv. 1. má enginn fara með meira en 1/6 hluta samanlagðra atkv. En hitt er misskilningur, að takmörkunin sé bundin við bara hl. atkv. Á að vera 1/5 hluti samanlagðra atkvæða. Skal ég nefna dæmi til skýringar. Hlutafé er 10 + 3 + 3 millj. frá stórum hluthöfum og síðan ein milljón frá öðrum. Þrír stóru hluthafarnir missa atkvæðisrétt niður í 20% og greiða atkv. fyrir 2 millj. Hinir smærri fara með öll atkv. sín. En afleiðingin verður sú, að tveir stóru hluthafanna hafa meiri hluta atkv. alltaf. Ég held, að þetta sé rétt.

Getur verið, að þeir stóru verði ekki alltaf sammála.

Já, en þeir hljóta þó ætið að hafa meiri hluta atkvæða, ef tveir þeirra standa saman.

Samgmrh. (Emil Jónsson) : Hv. þm. Seyðf. og hv. þm. Barð. héldu því fram, að dæmi mitt um eign hluthafa og atkvæðisrétt gæti ekki staðizt. En hæstv. fjmrh. hefur nú leitt rök að því, að yfirráðahlutföllin þurfi ekki að raskast, þótt svo verði takmarkað sem í brtt. segir, þ. e. 5 hluthafa fyrirkomulag. Setja má þó dæmið dálítið öðruvísi upp. Ef hlutaféð er 10 millj., tveir stórir hluthafar með 7½ millj., en hinir með 2½ millj., þá yrðu yfirráðin ævinlega í höndum hinna tveggja stóru að viðbættum einhverjum einum. En svona verður það ekki í hinu dæminu, því að þar verða öll völdin alltaf í höndum tveggja stóru hluthafanna, sem mynda meiri hlutann. Ég tel þessa hlið á málinu ekki lítilvæga. - Ég tel eðlilegast að haga málinu eins og til var stofnað, breyta þar engu um. Sennilegt er, að ekki verði mikið um framboð einstaklinga, og býst ég ekki við, að ástæða sé til þess að harma það. En það kom greinilega fram í viðtölum, sem ég átti við menn, að þeir efast um, að fjárhagsafkoman verði góð, þótt þeir vilji hins vegar, að þetta fari vel úr hendi. Ég er hræddur um, að það gangi að einhverju leyti út yfir reksturinn. Helzt vildi ég, að hér yrði látið óbreytt haldast.



Ég vildi bara benda hæstv. ráðh. á það, að þetta gildir um allt hlutaféð. Þeir eru með undanþágur. Ef bæjarstj. eða Eimskipafél. skyldu selja hlutabréf sín, þá munu einstaklingar koma með sínar kröfur. Sitja þá þeir kaupendur með rétt þessara aðila, og gæti svo farið, að einstaklingar réðu einir öllu í hlutafélaginu, en ríkissjóður engu.

Frsm. (Páll Hermannsson) : Landbn. hefur borið fram brtt. á þskj. 806. Það er í rauninni engin efnisbreyt., heldur aðeins breytt orðalag til nánari skýringar. Ég vænti, að dm. geti vel áttað sig á þessu.



Ég hefði haldið, að einhver mundi benda á þær breyt., sem gerðar hafa verið í Nd. Hér í deild var t. d. fellt að mynda sérstakt læknisembætti við skólana og talið, að það gæti fylgt embættum hvers umdæmis að annast skólana. Þetta hefur verið sett hér inn aftur í Nd. Vænti ég, að forseti fresti atkvæðagreiðslu um málið.